Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of surgical clinic nurses' awareness of blood transfusion safety
Yazar: SİBEL DELİCAN
Danışman: PROF. DR. NURHAN BAYRAKTAR
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Tıbbi hatalar = Medical errors

Özet:
Bu araştırma, cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin farkındalıklarının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.Tanımlayıcı tipte olan araştırmanın kapsamına Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesinin cerrahi kliniklerinde çalışan 112 hemşire alınmıştır. Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin %72,3'ünün kadın ve %76,8'inin lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın verileri literatüre dayalı olarak geliştirilen "Cerrahi Kliniklerde Çalışan Hemşirelerin Kan Transfüzyonu Güvenliğine İlişkin Farkındalıklarının Değerlendirilmesi'' anket formu ile toplanmıştır. Veriler, 18 Aralık 2015 - 18 Ocak 2016 tarihleri arasında hemşirelerle yüz yüze görüşülerek elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 22 programına aktarılarak değerlendirilmiştir. Çalışma verileri değerlenirilirken kategorik değişkenler için frekans dağılımları verilmiştir. İki bağımsız grup arasında fark olup olmadığına bağımsız örneklem t testi ile, ikiden fazla bağımsız grup arasında fark olup olmadığı tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; hemşirelerin kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin genel bilgi puan ortalamasının (% 49,7) olduğu saptanmış olup; bu sonuç hemşirelerin konuya ilişkin bilgilerinin istenen düzeyde olmadığı görülmüş olup, hemşirelerin konuya ilişkin hizmet içi eğitime katılma oranlarının istenen düzeyde olmamasının bu sonucu etkilemiş olabileceği düşünülmektedir. Kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin hemşireler tarafından en çok bilinen konunun kan transfüzyonu sırasındaki uygulamalar (%66,7), en az bilinen konunun (%38,9) ise kan transfüzyonunun komplikasyonları olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin genel tanıtıcı özelliklerine göre kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin bilgi puan ortalamaları, kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin bilgi alma durumlarına ve bilgi içeriğine göre bilgi puan ortalamaları, kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin ifadelerine göre kan transfüzyonuna ilişkin genel bilgi puanı ortalamaları değerlendirildiğinde, bilgi puan ortalamaları arasıdaki farkların istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, hemşirelerin kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin farkındalıklarının ve bilgilerinin geliştirilmesine yönelik sürekli ve etkin hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi, hemşirelerin kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin farkındalıklarının ve bilgilerinin geliştirilmesine yönelik sisteme ilişkin çalışmalar yapılması, kan transfüzyonu güvenliğine ilişkin hemşirelerin eğitimini içeren geniş örneklem grubuna yönelik deneysel çalışmalar gerçekleştirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
Blood transfusion safety is an important part of the patient safety studies. This research was conducted to evaluate surgical clinic nurses' awareness of blood transfusion safety. One hundred and twelve nurses working in surgical clinics of Şahinbey Research and Practice Hospital were included in this descriptive study. Data were collected by face to face interviews with the nurses by using  'Evaluation of Surgical Clinic Nurses' Awareness of  Blood Transfusion Safety' form developed based on the literature, between the dates December 18, 2015 and January 18, 2016. The data obtained from this research were evaluated with SPSS 22 statistics program. For the evaluation of the data, frequency distributions, independent samples t-test and one-way analysis of variance (One Way ANOVA) were used. According to the findings of the study; it was determined that almost half of nurses didn't receive inservice training about blood transfusion safety and those who need training about blood transfusion safety were in the majority. When nurses' opinions on the importance of blood transfusion safety were examined; it was determined that vast majority of nurses stated that 'blood transfusion is important due to its vital risks and to prevent complications'. It was determined that the mean score of nurses' general information on the blood transfusion safety was 49.7%. It was found that the most known issues on the blood transfusion safety by nurses were practices during blood transfusion (66.7%), and the least known issue was blood transfusion complications (38.9%). It was determined that, differences between the descriptive characteristics of nurses and status of training about blood transfusion safety, and the mean scores of general information about blood transfusion weren't statistically significant. According to findings obtained from the study, conduct of continuous and effective inservice training programs and studies on the system to develop nurses' awareness and knowledge on blood transfusion safety were suggested.