Genel lise müdürlerinin etik liderlik davranışları gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin yaşadıkları örgütsel güven ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between the levels of ethical leadership general high school principals demonstrate and the levels of organizational trust and organizational identification teachers build
Yazar: TUĞBA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. VİCDAN ALTINOK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Liderlik = Leadership ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Mesleki özdeşleşme = Professional identification ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı liselerde görev yapan öğretmenlerin görüşlerine göre, lise müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven algıları ve örgütsel özdeşleşme yaşama düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Bu bağlamda, yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma modelinde bir bağımsız değişken (lise müdürlerinin etik liderlik davranışları) ve iki bağımlı değişken (öğretmenlerin örgütsel güven ve örgütsel özdeşleşmeye ilişkin algıları) bulunmaktadır. Ayrıca örgütsel güven algısı değişkeni oluşturulan yapısal modelde aracı değişken olarak işlev görmektedir. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Ankara ili Keçiören ilçesindeki resmi genel liselerde görev yapan 869 öğretmen oluşturmaktadır. Evrene ilişkin örneklem kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Analizlerde 294 anket kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Yılmaz (2006) tarafından geliştirilen Etik Liderlik Ölçeği, Hoy ve Tschannnen-Moran (2003) tarafından geliştirilen ve Özer, Demirtaş, Üstüner ve Cömert (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Çok Amaçlı Güven Ölçeği, Mael ve Ashforth (1992) tarafından  geliştirilen ve  Tüzün (2006) tarafından Türkçe'ye çevrilen Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği  kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlik güvenirliğini test etmek amacıyla iç tutarlık güvenirliği, birleşme geçerliği ve ayrışma geçerliği analizleri yapılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25.0 ve SmartPLS 3.2.9 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırma modelinin analiz edilmesinde kısmi en küçük kareler yol analizi (PLS-SEM) kullanılmıştır Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin görüşlerine göre lise müdürleri etik liderlik davranışlarını yüksek düzeyde sergilemektedir. Müdürlerin en yüksek düzeyde karar vermede etik ve en düşük düzeyde iklimsel etik alt boyutunda davranış sergiledikleri görülmektedir. Öğretmenlerin orta düzeyde örgütsel güven algısına sahip oldukları saptanmıştır. Öğretmenlerin meslektaşlara güven alt boyutuna ilişkin en yüksek ve veli-öğrencilere güven alt boyutuna ilişkin en düşük düzeyde algıya sahip oldukları görülmektedir. Öğretmenlerin yüksek düzeyde örgütsel özdeşleşme algısına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte, etik liderliğin örgütsel güvenin tüm alt boyutlarını ve örgütsel özdeşleşmeyi pozitif yönde etkilediği saptanmıştır. Meslektaşlara güvenin örgütsel özdeşleme üzerinde anlamlı etkileri olduğu anlaşılmıştır. Veli-öğrencilere güvenin ve müdüre güvenin ise örgütsel özdeşleşme üzerinde anlamlı etkileri gözlemlenememiştir. Etik liderlik ile örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkide meslektaşlara güvenin kısmi aracılık rolüne sahip olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between the levels of ethical leadership behaviours which high school principals display and the levels of organizational trust and organizatinal identification which teachers experience according to the perception of high school teachers. In this context, Structural Equation Modelling has been used. The research model includes one independent variable (ethical leadership bahaviours of high school principals) and two dependent variables (the perceptions of teachers related to organizational trust and organizatinal identification). In addition, the variable of organizational trust perception acts as a mediator variable in the structural model. The population of the research consists of 869 teachers working at state general high schools in the Keçiören district of Ankara during the academic year 2019-2020. The sample from the population has been determined by means of convenience sampling technique. 294 questionnaires have been used in the analyses. As data collection tools, the Ethical Leadership Scale developed by Yılmaz (2006), the Omnibus T-Scale developed by Hoy and Tschannnen-Moran (2003) and translated into Turkish by Özer, Demirtaş, Üstüner and Cömert (2006), the Organizational Identification Scale developed by Mael and Ashforth (1992) and translated into Turkish by Tüzün (2006) have been used. In order to test validity and reliability of the scales, internal consistency reliability, convergent validity and discriminant validity analyses have been employed. To analyze the data, SPSS 25.0 and SmartPLS 3.2.9 statistical software packages have been utilized. To analyze the research model, SEM's Partial Least Squares (PLS-SEM) approach has been used. According to the findings of the research, in the perception of teachers, high school principals display ethical leadership behaviours at high level. It is seen principals display behaviours in the subdimension of ethic in decision making at the highest level and in the subdimension of environmental ethic at the lowest level. It has been determined teachers represent an average level of perception in organizational trust. It is seen teachers have the highest level of perception in the subdimension of trust in colleagues and the lowest one in the subdimension of trust in clients. It has been found out teachers represent a high level of perception in organizational identification. Additionally, it has been ascertained ethical leadership positively affects organizational identification and all of the subdimensions of organizational trust. It has been realized trust in colleagues has significant effects on organizational identification. It has been observed trust in clients and trust in principals do not have significant effects on organizational identification. It has been realized trust in colleagues acts as a partial mediator in the relationship between ethical leadership and organizational identification.