Orta anadolu volkanları altındaki derin yer içi yapısının S-alıcı fonksiyon analizi ile belirlenmesi
Determination of deep underground structure under central anatolian volcanoes by S-receiver function analysis
Yazar: BURCU GÜVENLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM KOCA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Orta Anadolu volkanları altındaki derin yer içi yapısı, S-alıcı fonksiyon analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmanın amacı, volkanların altındaki litosfer ve üst manto yapısını detaylı bir şekilde anlamak ve bu bilgileri bölgenin jeodinamik aktivitesini yorumlamak için kullanmaktır. S-alıcı fonksiyon analizinde, gölge zonu dışındaki bölgeden doğrudan gelen P- ve S-dalga fazlarının kullanılması gerekmektedir. Bu nedenle, deprem-istasyon arası uzaklık 30° - 90°  arasında olan telesismik depremler kullanılmaktadır. Ayrıca, sık ve düzenli dağılımlı sismograf istasyonlarının kullanılması yerin derin içyapısının ortaya konulmasında daha doğru ve detaylı sonuçlar alınmasını sağlamaktadır. Bunu sağlamak için, 2013-2015 yılları arasında Orta Anadolu'nun yapısını araştırmak amacıyla geçici olarak kurulmuş olan 72 adet geniş-bant sismograf istasyonu ile kaydedilmiş telesismik deprem verileri kullanılmıştır. Deprem verileri ve istasyon kalibrasyon dosyaları, 2023'ten itibaren Seismological Facility for the Advancement of Geoscience (SAGE) adı altında çalışmalarını sürdürmekte olan Incorporated Research Institutions for Seismology (Anonim 2021) veri sisteminden alınmıştır. Çalışma, geniş bir teleseismik veri setinin toplanması ve işlenmesiyle başlamış, veriler cihaz etkilerinden arındırılmış ve koordinat dönüşümü uygulanarak analiz için hazırlanmıştır. Veri hazırlık aşamasının ardından geri-azimut ve uzaklığa göre düzenlenen S-alıcı fonksiyon izlerinden Moho süreksizliği, litosfer-astenosfer sınırı ve 410 km süreksizliğinin derinlik modeli elde edilmiştir. Sonuçlar, Orta Anadolu'da bulunan volkanların derin yer içi yapısının bir haritasını sunmakta ve bölgenin volkanik ve tektonik aktivitesine ışık tutmaktadır. Bu çalışma sonuçlarının, bölgesel jeolojik yapıların daha iyi anlaşılmasına ve gelecekte yapılacak diğer çalışmalara katkıda bulunacağı ön görülmektedir.

Abstract:
In this study, the underground structure of Central Anatolian Volcanoes and its surroundings was investigated using the S-receiver function analysis method. The aim of the research is to understand the lithosphere and upper mantle structure beneath the volcanoes and interpret the geodynamic activity. In S-receiver function analysis, direct P- and S-wave phases from the region outside the shadow zone are needed. Therefore, teleseismic earthquakes with epicentral distances between 30° and 90° are employed. The use of evenly distributed seismograph stations ensures precise outcomes in revealing the internal structure. To achieve this, earthquake data recorded by 72 broadband stations, temporarily established for investigating the structure of Central Anatolia between 2013 and 2015, were used. Earthquake data and station calibration files were obtained from the Incorporated Research Institutions for Seismology (Anonim 2021), operating under the name Seismological Facility for the Advancement of Geoscience (SAGE) since 2023. After the collection and processing of a comprehensive teleseismic data set; the data were calibrated by using the instrument responses and prepared for analysis by coordinate system transformation. After the data preparation, depth model of the Moho discontinuity, lithosphere-asthenosphere boundary and 410 km discontinuity were obtained from the S-receiver function traces arranged according to backazimuth and distance. The results provide a map of the deep subsurface structure of volcanoes in Central Anatolia and shed light on the volcanic and tectonic activity of the region. The results of this study are expected to contribute to a better understanding of regional geologic structures and to other future studies.