Adolesanların fastfood tüketiminin amatör düzeyde spor yapan ve yapmayanlar açısından karşılaştırılması
Comparison of fastfood consumption among adolescents who engage in amateur sports and those who do not
Yazar: ÇİĞDEM AYKUT
Danışman: PROF. DR. YAĞMUR AKKOYUNLU
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Beslenme alışkanlıkları ve sportif faaliyetler bireylerin sağlığını etkileyen önemli faktörlerdendir. Günümüzde değişen yaşam şartları ve çalışma koşulları fastfood tüketimini arttırmaktadır. Artan fastfood tüketimi yetişkinleri ve gençleri etkileyerek çeşitli sağlık sorunlarına sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı adolesanların fastfood tüketiminin amatör düzeyde spor yapan ve yapmayanlar açısından karşılaştırılmasıdır. Bu çalışmada nedensel karşılaştırma kullanılmıştır. Katılımcılara demografik özelliklerini, fastfood tüketim tercihlerini, beslenme özelliklerini, spor yapma durumlarını, hangi düzeyde yaptıklarını belirlemek amacıyla yüz yüze anket uygulanmıştır. 406 katılımcının 238'i kadın, 168'i erkektir. Katılımcılar 14-18 yaş aralığındadır. Araştırmaya adolesan dönemde olan ve örgün öğretime devam eden ortaöğretim öğrencileri katılmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizleri SPSS 28.0 paket programı kullanılarak yapılmış, veriler ki-kare analiziyle elde edilmiştir. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda katılımcıların %46,6'sının (n=189) spor yaptığı, %53,4'ünün (n=217) spor yapmadığını tespit edilmiştir. Fastfood tüketimi ile amatör düzeyde spor yapma durumu incelendiğinde, fastfood tüketen bireylerin %48,8'inin (n=145) spor yaptığı, %51,2'sinin (n=152) ise spor yapmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre fastfood tüketimi amatör düzeyde spor yapan adolesanlar arasında tercih edilme oranının yüksek olduğu görülmüştür. Fastfood tüketenlerin %73,22sinin erkek, %73,1'inin kadın katılımcılar oluşturmaktadır. Beden Kitle İndeksi (BKİ) persentil sınıflamasına göre normal (≥5-<85) olan katılımcılar %74,4 oranında fastfood tüketmektedir. Anne eğitim düzeyi arttıkça katılımcıların sportif faaliyetler ile ilgilenmesinde artış olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak adolesanlar evlerinden uzakta uzun saatler geçirdiğinden yeme biçimlerinde değişiklikler meydana gelmiştir. Spor ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılmasında çocukluk ve adolesan dönemi önemlidir. Bu bağlamda, gençlerin spora yönlendirilmesi, okullarda beslenme eğitimi derslerinin verilmesi ve çocuklara beslenme okuryazarlığının kazandırılmasıyla gençlerin hem fiziksel aktivite düzeylerini artırmalarına hem de sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmelerine yardımcı olabilir.

Anahtar Sözcükler: adolesan, beslenme, beslenme alışkanlıkları, fastfood beslenme, spor

Abstract:
Dietary habits and physical activities are significant factors affecting individual health. Changing living conditions and work environments today are increasing fast food consumption. The growing consumption of fast food affects both adults and adolescents, leading to various health issues. The aim of this study is to compare fast food consumption among adolescents who engage in amateur-level sports and those who do not. This study uses causal comparison. A face-to-face survey was conducted to determine the participants' demographic characteristics, fast food consumption preferences, nutritional habits, sports participation, and the level of sports they engage in. The survey was conducted with 406 participants, 238 of whom were female and 168 were male. The participants' age ranged from 14 to 18. Adolescents in secondary education attending formal education participated in the research. The statistical analysis of the study was conducted using SPSS 28.0, and data were obtained through chi-square analysis. The statistical analysis revealed that 46.6% (n=189) of the participants engaged in sports, while 53.4% (n=217) did not. When examining fast food consumption in relation to amateur sports participation, it was found that 48.8% (n=145) of those who consumed fast food engaged in sports, while 51.2% (n=152) did not. According to the research findings, fast food consumption was more common among adolescents who participated in amateur sports. Of the fast food consumers, 73.22% were male, and 73.1% were female participants. According to Body Mass Index (BMI) percentile classification, 74.4% of participants with a normal BMI (≥5-<85) consumed fast food. It was found that as the mother's education level increased, the participants' interest in sports activities also increased. In conclusion, adolescents, who spend long hours away from home, have developed changes in their eating habits. Childhood and adolescence are critical periods for acquiring sports and healthy eating habits. In this context, guiding young people toward sports, providing nutrition education courses in schools, and fostering nutritional literacy in children can help them both increase their physical activity levels and develop healthy eating habits.

Keywords: adolescent, nutrition, dietary habits, fast food diet, sports