Çanakkale'de engelli mülteciler: Deneyimler, sorunlar, olanaklar
Disabled refugees in Çanakkale: Experiences, problems, opportunities
Yazar: DİDEM GÜRDOĞAN
Danışman: PROF. DR. CUMHUR ASLAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Disiplinlerarası Bölgesel Araştırmalar Ana Bilim Dalı / Ortadoğu Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Günümüzde uluslararası bir önem kazanan göç hareketleri, sadece göç alan devletlerde değil, küreselleşmenin etkisinin hissedildiği tüm coğrafyalarda siyasî, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarıyla önemli bir duruma gelmiştir. Böylece toplumların üzerinde etki yaratan insan hareketleri, uluslararası diyalogların temel belirleyicisi olmuştur. Önemli geçiş güzergâhları üzerinde yer alan Türkiye ise nüfus hareketlerinin odağındaki ülkeler arasında yer almaktadır. Ülkemize çeşitli amaçlarla  başka ülkelerden gelen insan sayısının gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Son verilere göre Türkiye'ye giriş ve çıkışta bulunan kişi sayısı yılda 30 milyonu bulmakta ve ülkemizde ikâmet eden yabancı uyruklu insanların sayısı 400.000'i geçmektedir. Göç yolları üzerinde bulunan Türki¬ye ve Çanakkale ili, coğrafî konumu itibarıyla göçmenler için Doğu ile Batı'yı birleşti¬ren doğal bir köprü konumunda olması sebebiyle engelli mültecilerin aileleriyle birlikte en çok göç ettiği bölgelerden biridir.
Bu araştırmanın amacı, engelli mültecilerin karşılaşmış oldukları zorlukları, kamu kurum ve sivil toplum kuruluşlarıyla yaşamış oldukları deneyimleri, engelli bireylerin evrensel insan haklarına erişimde karşı karşıya kaldıkları sorunları ve bu sorunların  hukukî mevzuatı da kapsayarak- yapısal sebeplerinin ortaya çıkarılmasını araştırmanın bulgularıyla ve teorik tartışmaların çerçevesinde incelemektir. Bu doğrultuda  hem engelli hem de mülteci birey olmanın kesişimselliğinde engelli mülteciye yönelik toplumsal cinsiyet perspektifinde değerlendirmelerin nasıl şekillendiğini ve engelli mültecinin deneyimlerini belirleyicilerin neler olduğunu betimlemek amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır.
Nitel araştırma yöntemlerinden mülakat, sahada gözlem ve anlatı analizi ile çalışmanın değerlendirmesi yapılmaktadır. Bu kapsamda araştırmaya katılan 12 engelli mülteciye ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan engelli mültecilerin deneyimleri, sorunları ve olanakları anlatı analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulgularına dayalı olarak engelli mültecilerin barınma, sağlık, eğitim haklarına, sosyal haklara ve hizmetlere erişimi ve uluslararası engelli haklarının engelli mülteciler üzerine sağlayacağı olanaklar ortaya konulmuştur.
Engelli mültecilerin deneyimleri, sorunları ve olanaklarının tespiti konusunda yapılmış olan böyle çalışmaların az sayıda olması ve bu çalışmanın spesifik olarak engelli mültecilerle ilgili olması nedeniyle literatüre önemli bir katkı sağlayacağı söylenebilir.

Abstract:
As the issue of migration gains in international attention at this time, the economic, social and cultural dimensions have become of great significance not only in the countries which receive migrants, but also in all areas of the world in which the effects of globalization are felt. Thus, the effect of movements of people on communities has become a basic feature of international dialogue. Turkey is situated on some important migration routes and, as one of the countries at the centre of population movements, it can be observed that the number of migrants coming to this country for a variety of reasons is continually on the increase. The most recent data shows that the number of foreigners entering and leaving the country has reached 30 million per year and the number of foreigners living in the country is more than 400,000. Turkey lies on migration routes and the geographical location of the province of Çanakkale ensures that it functions as a natural bridge between East and West for migrants. For this reason, it is one of the regions which receives the largest number of disabled migrants and their families. 
This research aims to discover the difficulties faced by disabled refugees and asylum seekers, their experiences with public institutions and NGOs, to determine the problems faced by people with disabilities in accessing basic human rights and reveal the structural causes of these problems, including those related to legislation, by examining the findings of the research and within the framework of theoretical discussions. In this respect, the aim is to identify how the evaluation of disabled refugees is formed from the perspective of gender and also the characteristics of the experiences of a disabled refugee at the intersectionality of being both a disabled individual and a refugee. A qualitative methodology was used for the research. The evaluation of the study was conducted using the qualitative instruments of interviews, field observations and narrative analysis. For the research, 12 interviewees participated in the data collection. The experiences, problems and opportunities available to the disabled refugees participating in the research were evaluated using narrative analysis. The disabled refugees' access to accommodation, health, education, social rights and services and the availability of international disability rights were determined in the light of the research findings.
As this appears to be the first study on the subject of disabled refugees' experiences, problems and opportunities, and as it deals specifically with disabled refugees, it is thought that it will make an important contribution to the literature in the field.