Nahiv ilminde hilâf
The controversy in Arabic grammar
Yazar: MEHMET AKINCI
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN DEMİR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arap dili =   ; Irak-Basra = Iraq-Basra ; Mezhepler = Sects ; Nahiv =   ; İhtilaf =

Özet:
Bu çalışma, nahiv (Arapça dilbilgisi) disiplini içerisindeki karmaşık görüş ayrılıkları (hilâf) konusunu sistematik olarak incelemektedir. Birinci bölüm araştırma konusunu, hedeflerini, önemini, kısıtlamalarını, terminolojik nüanslarını, metodolojilerini özetleyerek ve daha önce yapılan bilimsel çalışmalara kısa bir genel bakış sağlayarak bu çalışmaları incelemekte, âlimlerin kanonik eserlerini aydınlatmakta ve monografileri, bilimsel makaleleri ve lisansüstü tezleri kapsayan çağdaş araştırmaları mercek altına almaktadır.

İkinci bölüm nahiv ilminin doğuşunu, gelişim seyrini, öncülerini, temel kaynaklarını ve ilk dönem üzerinde çalışılmış konuları inceleyerek tüm bunları kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Sonra nahiv ilminin karmaşık zemininde gezinerek, bu ilimdeki düşünce ekollerine atfedilebilecek bölünmelerin oluşumunu aydınlatmakta; nahiv ekollerinin varlığına, sayılarına, ayırt edici özelliklerine temas etmekte ve seçkin figürlerini tanımlamaktadır. Son olarak bu bölüm, tezahürünü, nedensel öncüllerini, yankılarını ve geniş sonuçlarını kapsayan ihtilâfın tarihsel gelişimini ortaya koymaktadır.

Üçüncü bölüm semâʿ ve kıyâs konusunu kapsayan metodolojik ayrışmaları yöntemsel olarak incelemekte ve düşünce ekolleri arasındaki anlamsal farklılaşmaları ele almaktadır. Devamında bu ekollerin terminolojik tercihlerini ve hangi kavramları kullanmayı tercih ettiklerini kısaca açıklamaktadır.

Dördüncü bölüm, nahvin tali konularındaki anlaşmazlıklarının spesifik örneklerini ortaya koymakta ve her birini bir uyuşmazlık örneği olarak açıklamaktadır. 

Sonuç bölümü, araştırma bulgularını özetlemekte, ayırt edici içgörüler sunmakta, sonuçlar çıkarmakta ve ortaya konulan çıkarımlardan kaynaklanan bilimsel önerilerde bulunmaktadır. 

Bu çalışma, Arap grameri ilminde eski ve çağdaş perspektifler arasında köprü kurarak nahiv ihtilâflarının incelikli bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Abstract:
This study systematically examines the complex subject of discrepancies (hilâf) within the discipline of nahw (arabic grammar). The first chapter meticulously reviews previous studies by summarizing the research topic, objectives, significance, limitations, terminological nuances, and methodologies. It provides a brief overview of earlier scholarly endeavors, illuminates the canonical works of ancient scholars, and scrutinizes contemporary research encompassing monographs, scholarly articles, and postgraduate theses.

The second chapter embarks on a comprehensive investigation of the linguistic evolution of nahw, its origins, pioneers, development trajectory, fundamental sources, and the initial topics studied during its formative period. It navigates through the intricate landscape of nahw, shedding light on the formation of divisions attributable to various schools of thought within this discipline. This chapter addresses the existence, number, distinguishing characteristics, and prominent figures of these schools. Furthermore, it traces the historical development of discrepancies, including their manifestations, causal antecedents, echoes, and broad implications.

The third chapter methodically examines the methodological divergences encompassing topics such as samâ, qiyâs, ta'lil, qirâ'ât, and 'âmil, and meticulously addresses the semantic differentiations among the various schools of thought.

The fourth chapter meticulously presents specific examples of disagreements within the ancillary topics of nahw, elucidating each as a case study of discrepancy. Finally, the conclusion chapter summarizes the research findings, offers distinctive insights, draws conclusions, and provides scientific recommendations derived from the emerging implications.

This study contributes to a nuanced understanding of nahw discrepancies by bridging ancient and contemporary perspectives in the science of Arabic grammar.