Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olgularında kan kortizol düzeyleri ve metilfenidat uygulamasının kortizol düzeylerine etkisi
Blood cortisol leves of patients with attention deficit/hyperactivity disorder and effects of methylphenidate administration on cortisol levels
Yazar: DİLEK ALTUN VARMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL YOLGA TAHİROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Hipotalamo hipofizeal sistem = Hypothalamo hypophyseal system ; Metilfenidat = Methylphenidate

Özet:
Amaç: Metilfenidat ile tedavi edilen DEHB'li çocuklarda ve kontrollerde kortizol seviyelerindeki değişimi karşılaştırarak, tedaviye yanıtın ve direncin öngörülmesinde kortizol ölçümünün değerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Psikiyatrik tanılar yapılandırılmış bir klinik görüşme formu olan; Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam boyu Şekli Türkçe uyarlaması kullanılarak belirlendi. Çalışmaya 86 DEHB tanısı alan ve 58 sağlıklı çocuk olgu alındı. Tüm olgulardan çalışmanın başında ve ilaç tedavisinin 1. , 3. , 6. aylarında kortizol ölçümü için sabah kan örnekleri alındı. Psikometrik testlerden; Conners Ana-Baba/Öğretmen Dereceleme Ölçeklerinin-Yenilenmiş/Uzun formu, Stroop-TBAG formu ve Klinik Global İzlenim-Şiddet ölçeği her vizite uygulandı. İstatistiksel analizleri SPSS 16.00 sürümüyle yapıldı.
Bulgular: DEHB-Dikkatsizlik tipine kıyasla, DEHB-bileşik alt tipinde ilk değerlendirmede kortizol düzeyi düşük olan olgular daha sıktı. Başlangıç düzeyleriyle kıyaslandığında, tedavinin 6. ayında kortizol düzeyleri DEHB'lilerde istatistiksel anlamlılığı yetersiz olmakla birlikte belirgin şekilde artarken, kontrol grubunda benzer bulgulara rastlanmadı. Kortizol düzeylerindeki bu artış DEHB'li erkeklerde ve DEHB-Bileşik tip olguları arasında anlamlıyken, DEHB'li kızların, kız veya erkek kontrol olgularının ve dikkatsizlik alt tipi olanların kortizol düzeylerinde anlamlı bir değişiklik görülmedi. Başlangıç belirtileri orta düzeyde olan hastaların 3. ve 6. aylardaki kortizol düzeylerinde anlamlı artış saptanırken, hafif veya ağır düzeyde DEHB belirtileri olanlarda saptanmadı.
Sonuç: Kortizol ölçümleri, orta düzeyde belirtileri olan, bileşik tipte, erkek olgularda metilfenidat yanıtının önceden öngörmek açısından yararlı olabilir. Farklı ilaç etkilerini ve kortizol dışında stres ve üreme hormonlarını birlikte alan çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu çalışmaların sonuçları DEHB etyolojisi ve tedavi yanıtlarını öngörmek için yararlı bilgiler sunabilir.

Abstract:
Objectives: The aim of this study is to compare cortisol levels of ADHD subjects and healthy controls, and we investigated whether methylphenidate treatment response was predicted by cortisol levels.
Material and Methods: A structured clinical interview, Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for Shool Aged Children-Present/Lifetime Version was use to determine psychiatric diagnoses. Eighty-nine children with ADHD and 58 healthy controls were recruited to the study. Blood samples were obtained for all participants to determine morning cortisol levels at baseline, and 1st, 3rd, 6th months of methylphenidate treatment. Psychometric tests included Conners Parent/Teacher Rating Scales-Revised/Long forms, Stroop-TBAG form, Clinic Global Impression-Severity Scale that were collected at each visit. 
Results: DEHB cases with reduced baseline cortisol levels were more frequent in DEHB-Combined type than those in DEHB-Inattention type. Children with ADHD shown a changes in cortisol levels at the end of 6-months of methylphenidate treatment as compared to baseline, although of limited significance. However, the similar results were not seen in control group. There were significant increase from baseline to 6th months of treatment in plasma cortisol levels among boys with ADHD, and cases with combined type, whereas no changes were observed among girls with ADHD, also among control boys and girls, and ADHD cases with predominantly inattentive type. We observed a significant increase of cortisol levels at the 3rd, 6th months of treatment in the ADHD patients with symptoms of moderate levels, but not in those with mild or severe ADHD symptoms. 
Conclusions: Cortisol levels may predict methylphenidate treatment responses, especially in boys with moderate levels of ADH symptoms, and with combined type. It is a need to plan further studies including other medical agents, and also stress and sex hormones. Results from future studies can be useful to understand pathophysiology of ADHD and to predict treatment responses.