Konuşma sırasında farklı ses üretimlerinde gerçekleşen velofaringeal bölge hareketinin manyetik rezonans görüntüleme yoluyla incelenmesi
Investigation of velopharyngeal motion during speech while producing  different sounds through magnetic resonance imaging
Yazar: KÜBRA İNAN
Danışman: PROF. DR. MAVİŞ EMEL KULAK KAYIKCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi = Plastic and Reconstructive Surgery
Dizin: Artikülasyon = Articulation ; Konuşma = Speech ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Velofaringeal bölge = Velopharyngeal port ; Velofaringeal yetmezlik = Velopharyngeal insufficiency

Özet:
Artikülatörlerin hareketi konuşma seslerinin üretim özelliklerine ve koartikülatör bağlama göre değişkenlik gösterebilmektedir. Hareketli bir artikülatör olan velumun hareketinin de konuşma seslerinin üretim özelliklerinden ve koartikülatör bağlamdan etkilenmesi beklenmektedir. Çalışmamızda farklı ses üretimlerinde velum hareketinin incelenmesi amacıyla midsagital düzlemde anadili Türkçe olan 20 sağlıklı yetişkin bireyin manyetik rezonans görüntüsü (MRG) analiz edilmiştir. Ölçümler; dinlenme durumu, izole /a/, /i/, /e/, /o/, /u/ üretimlerinde ve durak/patlamalı (/b/, /d/, /g/), sürtünmeli (/z/), durak sürtünmeli (/dʒ/), nazal (/m/, /n/), yan daralmalı (/l/), tek vuruşlu (/r/) üretim tarzından ünsüz-ünlü bağlamda bulunan ünlü üretiminde gerçekleştirilmiştir.  Gerçekleştirilen ölçümler aracılığı ile velar yükselme, velumun fleksiyon açısı, velar açılanmanın velumun başlangıcından uzaklığı ve velumun nazal yüzü ile arka faringeal duvar arası mesafenin istatistiksel olarak karşılaştırılması hedeflenmiştir. Çalışmamızın bulgularına göre Türkçe konuşan sağlıklı yetişkin bireylerde velumun hareket özellikleri farklı konuşma sesi üretimlerinde değişiklik göstermektedir. İzole ünlü üretimlerinde veya farklı ünsüz bağlamlarında üretilen ünlülerde velumun hareket özellikleri değişmektedir. Bu değişiklikleri ortaya çıkarmak için manyetik rezonans görüntülemenin uygun ve avantajlı bir yöntem olduğu düşünülmektedir. Gelecekteki araştırmalarda MRG yoluyla velofaringeal bölge hareketini inceleyen çalışmaların artmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
The motion of the articulators may vary according to the production characteristics of speech sounds and the coarticulatory context. The motion of the velum, which is a mobile articulator, is also expected to be affected by the production characteristics of speech sounds and the coarticulatory context. In our study, magnetic resonance images (MRI) of 20 healthy adult individuals whose native language is Turkish, were analyzed in the midsagittal plane in order to investigate the velum motion in different sound productions. The measurements were done at rest position, isolated production of /a/, /i/, /e/, /o/, /u/ and during the production of vowels in the consonant-vowel context with a stop/plosive (/b/, /d/, /g/), fricate (/z/), affricate (/dʒ/), nasal (/m/, /n/), lateral (/l/), flap (/r/). By means of the measurements performed, it was aimed to compare the velar elevation, the bending angle of the velum, the distance of the velar angulation from the beginning of the velum and the distance between the nasal surface of the velum and the posterior pharyngeal wall. According to the findings of our study, the motion characteristics of the velum in Turkish speaking healthy adult individuals vary in the production of different speech sounds. The motion characteristics of the velum change in isolated vowel productions or in vowels produced in different consonant contexts. Magnetic resonance imaging is thought to be an appropriate and advantageous method to reveal these changes. In future research, there is a need for more studies investigating velopharyngeal port motion through magnetic resonance imaging.