Antalya'daki Selçuklu ve Beylikler devri köprüleri
The bridges of Seljuks state and Turkish principalities in Antalya
Yazar: KORCAN GÜLGÖNÜL
Danışman: DOÇ. DR. LOKMAN TAY
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Ortaçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya = Antalya ; Beylikler Dönemi = Principality Period ; Köprüler = Bridges ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Bu çalışmada Antalya ili sınırları içerisinde bulunan Anadolu Selçuklu ve Beylikler
Devri köprüleri incelenmiştir. Yapılan kaynak taraması ve arazi çalışması sonucunda Antalya
ilinde Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemine tarihlendirilen toplam 11 adet köprü tespit
edilmiştir. Tespit edilen köprülerin yedisi Anadolu Selçuklu dönemine, dördü ise
Karamanoğulları dönemine tarihlendirilmektedir. Anadolu Selçuklu dönemine tarihlendirilen
köprülerden ikisi Roma dönemine ait su kemerinin ayaklarının üzerine kurulmuştur.
Tarihi yollar üzerine kurulmuş olan köprüler, Akseki, Aksu, Gazipaşa, Manavgat,
Muratpaşa ve Serik ilçelerinde birer adet, Gündoğmuş ilçesinde iki ve Alanya içesinde üç adet
olmak üzere yedi farklı ilçede yer almaktadır.
Antalya'nın Gündoğmuş ilçesinde Ali Köprüsü ve Kemer Köprü, Serik ilçesinde
Belkıs Köprüsü, Gazipaşa ilçesinde Bıçkıcı Köprüsü, Alanya ilçesinde üç köprü bulunmakta
olup bunlar Dim Çayı Köprüsü, Kaşlıoğlu Köprüsü ve Gülefşen Köprüsü, Muratpaşa
ilçesinde Cırnık Köprüsü, Manavgat İlçesi'nde Naras Köprüs, Aksu İlçesi'nde Soğucaksu
Köprüsü, Akseki ilçesinde Üç Kemerli Köprü bulunmaktadır.
İncelemiş olduğumuz köprülerin tipolojilerine baktığımızda, 11 köprünün altısı düz
köprüler, beşi dik köprüler grubuna girmektedir. Düz köprüler grubunda olanlar; Ali Köprüsü,
Belkıs Köprüsü, Gülefşen Köprüsü, Kemer Köprü, Naras Köprüsü ve Soğucaksu
Köprüsü'dür. Dik köprüler grubunda olanlar; Bıçkıcı Köprüsü, Cırnık Köprüsü, Dim Çayı
Köprüsü, Üç Kemerli Köprü ve Kaşlıoğlu Köprüsü'dür. Bu köprüler de kemer sayıları
dikkate alınarak, çok kemerli ve tek kemerli köprüler olmak üzere iki gruba ayrılmışlardır.
Düz ve çok kemerli köprüler; Belkıs Köprüsü, Naras Köprüsü ve Soğucaksu Köprüsü'dür.
Düz ve tek kemerli köprüler; Ali Köprüsü, Gülefşen Köprüsü ve Kemer Köprü'dür. Dik ve
çok kemerli köprüler; Bıçkıcı Köprüsü, Cırnık Köprüsü, Dim Çayı Köprüsü ve Üç Kemerli
Köprü'dür. Dik ve tek kemerli köprü grubunda ise yalnızca Kaşlıoğlu Köprüsü
bulunmaktadır.
İncelediğimiz köprülerde kemer formlarında sivri kemer ve yuvarlak kemer formları
kullanıldığı görülmektedir. Anadolu Selçuklu dönemi köprülerinde sivri kemer formu
kullanılırken, Karamanoğulları dönemi köprülerinde yuvarlak kemer formu kullanılmıştır.
İncelenmiş olan köprülerde korkuluk, boşaltma gözü, selyaran ve kemer gibi yapı
elemanları bulunmaktadır. Bu yapı elemanlarında genel olarak taş malzeme kullanılmıştır.
Bununla beraber kaba yonu taş, devşirme ve ahşap malzeme kullanımı da görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Antalya, Karamanoğulları, Köprü, Selçuklu, Tarihi Yollar

Abstract:
In this study, Anatolian Seljuk and Principalities Period bridges within the borders of
Antalya Province were examined. As a result of the literature review and field study, a total of
11 bridges dated to the Anatolian Seljuk and Principalities Period were identified in Antalya.
Seven of the detected bridges are dated to the Anatolian Seljuk period and four to the
Karamanoğulları period. Two of the bridges dating back to the Anatolian Seljuk period were
built on the feet of the Roman aqueduct. The seven of the bridges discovered are from the era
of Anatolian Seljuks. two of these seven bridges were structured on the feet of aqueducts
which are the ruins from the times of Roman Empire, and they were aimed for different
usage. The other four bridges are in the Antalya province and date back to the era of
Karamanoğulları which is a state comes after the era of Anatolian Seljuks.
Bridges built on historical roads are located in seven different districts, one each in
Akseki, Aksu, Gazipaşa, Manavgat, Muratpaşa and Serik, two in Gündoğmuş District and
three in Alanya District.
There are Ali Bridge and Kemer Bridge in Gündoğmuş district of Antalya, Belkıs
Bridge in Serik district, Bıçkıcı Bridge in Gazipaşa district, three bridges in Alanya district,
these are Dim Çayı Bridge, Kaşlıoğlu Bridge and Gülefşen Bridge. There are Cırnık Bridge in
Muratpaşa district, Naras Bridge in Manavgat district, Soğucaksu Bridge in Aksu district and
Three Kemer Bridge in Akseki district.
When we look at the typologies of the bridges we have examined, six of the 11
bridges are in the group of straight bridges and five of them are vertical bridges. Those in the
group of straight bridges; Ali Bridge, Belkis Bridge, Gülefşen Bridge, Kemer Bridge, Naras
Bridge and Soğucaksu Bridge. Those in the group of steep bridges; Bıckıcı Bridge, Cırnık
Bridge, Dim Streamlet Bridge, Three Arch Bridge and Kaşlıoğlu Bridge. These bridges are
divided into two groups as multi-arched and single-arched bridges, taking into account the
number of arches. Flat and multi-arched bridges; Belkis Bridge, Naras Bridge and Soğucaksu
Bridge. Straight and single arched bridges; Ali Bridge, Gülefşen Bridge and Kemer Bridge.
Steep and multi-arched bridges; Bickici Bridge, Cırnık Bridge, Dim Streamlet Bridge and
Three Arches Bridge. In the vertical and single arch bridge group, only Kaşlıoğlu Bridge is
included.
In the bridges we have examined, it is seen that pointed arch and circular arch forms
are used in arch forms. While pointed arch form was used in Anatolian Seljuk period bridges,
circular arch form was used in bridges of Karamanoğulları period.
There are structural elements such as railing, discharge spout, flood splitter and arch
in the bridges that have been examined. Generally, stone material is used in these building
elements. However, the use of pitch-faced stone, spolia and wood materials is also observed.

Key Words: Antalya, Bridge, Historic Roads, Karamanoğulları, Seljuks