Dişlilerin modellenmesi ve mekanik özelliklerinin karşılaştırılması
Modelling of powder gear and investigating properties
Yazar: ALİ YAŞA
Danışman: DR. HALİT DOĞAN
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Konstrüksiyon ve İmalat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Dişli tasarımı = Gear design ; Presleme = Pressing ; Sinter = Sinter ; Toz metalurjisi = Powder metallurgy

Özet:
Bu çalışmada toz metal dişli üretimi için metal tozları sementasyon çeliği kimyasal içeriği baz alınarak istenilen miktarda Sintek TOZ METALURJİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş'den temin edilmiş ve firmada karışım hazırlanmıştır.Üretimi yapılacak olan düz dişlinin modül ve diş sayısı belirlendikten sonra, Kisssoft Hinvare 2004 adlı program yardımıyla diğer elemanları hesaplanmış, dayanım özelliklerinin iyileştirilmesi için dişlere profil kaydırma uygulanmış ve dişlinin iki boyutlu görüntüsü çizilmiştir.Dişliye ait elemanların hesaplanmasından elde edilen değerlere göre NE-KA KALIP SAN. VE TİC. A.Ş.' de sıkıştırma kalıbı imal edilmiştir. Kalıp imalatı tamamlandıktan sonra aynı firmada önceden belirlenen kalınlık miktarlarına göre farklı basınç değerlerinde presleme (sıkıştırma) aşaması gerçekleştirilmiştir.Sıkıştırması tamamlanan parçalar süre sabit tutularak farklı sıcaklıklarda sinterlenmiştir. Sinterleme aşamasında numuneler 900-1350 ºC sıcaklık aralıklarında sinterleme yapılmıştır. Numunelere havada soğutma ve suda soğutma uygulanmıştır.Sinterleme sonrasında belirlenen plana göre seçilen numuneler tel erozyonda kesilerek belirli deneyler yapılarak mukavemeti hakkında bilgi edinebilmek için SEM görüntüleri çekilmiştir. Numunelerin sertlik değerleri ölçülmüştür. Yoğunlukları hesaplanmıştır. Aşınma özellikleri incelenmiştir. Yapılan tüm bu deneyler neticesinde;Üretim aşamasında özel proseslerin dayanımı arttırdığını, sıkıştırma aşamasında çift etkili pres ve ön sıtmalı bir kalıp kullanmanın gerektiği, düşük basınçta sıkıştırılan dişlilerde yoğunluğun düşük olduğu ve yüzey kopmalarının düşük basınçlarda gerçekleştiği görülmüştür. Sinterleme sıcaklığının artışı ve soğutma süresinin mukavemete etkileri yapılar arsındaki farklardan tespit edilmiştir. Dişlinin mukavemetli olması için yoğunluk değerinin 7.65 gr/cm3 civarında olması gerekmektedir. Bu yoğunluk değerine ulaşmak için sıkıştırma işleminde basıncın artması ve sıkıştırma yöntemi, sinterleme yöntemi, sıcaklık değeri ve soğuma hızı etkilidir. Bu işlemler uygulandıkça mekanik özelliklerin iyileştiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, metal powders, it is necessary for the gear manufacturing by the powder metallurgy, assured to desire amonunts from sintek toz metalurji sanayi ve ticaret A.Ş. and according to chemical content of metal powders. the solution was prepared in this company.Then the determination of module and teeth number of gear which will manufacture, the other parameters was calculated by kissoft hinvare 2004, to make the resisance properties right, profile sliding operation was applied and drafting of the gear was been drawn.The parameters of the results of all the calculation of the gear were given to ne-ka kalip san. ve tic. a.ş. for the manufacturing of its compressing mold which was finished. in this company, compressing level was realized in different pressure values by according to decided thickness measurements which was given in the beginning.Compressed items was been sintered in different relative heats to condition stable times.the samples was been sintered range from 900 c to 1350 c in heat levels in the sintering operation. cooling in the air and water was been applied on the samples.After the sintering operation,according to the decide plan, the samples were prosessed by wire edm machine and its sem fotographs were taken to get any information of the resistance by appling the certain experiments.hardness values and densities of the samples was been measured.tribolojical properties of samples was been researhed. result of all the experiments was done;Special processes increases the resistance in the manufacturing level,it is necessary to use double efected press machine and to heat the mold, low pressure compresing decrease the density of the gear and increase the coming apart in the surface. Density of the gear must be about 7,65 gr/cm3 for the gear have a strong resistance.to reach the density level occured many factors. they are increasing of the pressure, compressing method, sintering method, cooling velocity and heating value. If these processes are applied, mechanical properties are improved.