Yüzeyaltı damla sulama yöntemi ile sulanan kuru fasulyede farklı su uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of different water applications in dry beans irrigated by subsurface drip irrigation system
Yazar: CEREN GÖRGİŞEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ERSOY YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Basınçlı sulama sistemleri = Pressure irrigation systems ; Damla sulama yöntemi = Drip irrigation method

Özet:
Bu çalışma yüzeyaltı damla sulama yöntemi kullanılarak kuru fasulyede farklı su uygulamalarının, su üretkenliğine (WUE), sulama suyu üretkenliğine (IWUE), suyun ekonomik üretkenliğine (EWUE), verim, kalite parametreleri ve teknolojik değerlere olan etkisini belirlenmeyi amaçlamıştır. Araştırma 2018 ve 2019 yıllarında Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Şeker Enstitüsünde yürütüldü. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kuruldu. Sulama uygulamalarında FAO Penman - Monteith eşitliğinden yararlanılarak referans bitki su tüketimi hesaplanıp bitki katsayısı ile düzeltilerek fasulye bitki su tüketimine (ETc) dönüştürülmüştür. Birikimli ETc değerleri, 60 cm toprak derinliğindeki elverişli kapasitenin % 20 (±5)'sini geçmeyecek şekilde ve birikimli ETc'nin farklı düzeyleri sulama suyu olarak uygulanmıştır. Araştırmada sulama konuları S100:%100ETc, S75:%75 ETc, S50:%50 ETc ve S25:%25 ETc olacak şekilde oluşturulmuştur. Fasulyede yüzeyaltı damla sulama sisteminde farklı sulama uygulamaların verim, kalite ve teknolojik değerlere olan etkisi istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.05). Araştırmanın yürütüldüğü yıllara göre sulama suyu miktarları 2018 yılında 94 - 314 mm arasında, 2019 yılında ise 96 - 307 mm arasında bulunmuştur. Mevsimlik bitki su tüketimleri ise 2018 yılında 367 - 496 mm, 2019 yılında 306 - 447 mm arasında olmuştur. 2018 ve 2019 yıllarında sulama konularına göre ortalama kuru fasulye verimleri sırasıyla 151, 142, 115 ve 95 kg da-1 olarak bulunmuştur. Mevsimlik verim tepki etmeni (ky) değeri 1.16 olarak bulunmuştur. Sulama konularına göre 2018 ve 2019 yılları ortalaması WUE değerleri 0.33, 0.34, 0.32 ve 0.29 kg m-3, IWUE değerleri 0.49, 0.60, 0.69 ve 1.00 kg m-3, EWUE değerleri 0.7, 0.7 0.1 ve -0.98 TL m-3 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was aimed to determine the effects of different water applications on water productivity (WP), irrigation water productivity (WPirg), the economic productivity of water (EWP), yield, quality parameters, and technological values in dry beans by using a subsurface drip irrigation system. The research was carried out at the Sugar Institute in 2018 and 2019 years. The experiment was set up in a randomized block design with 3 replications. In irrigation applications, reference crop evapotranspiration was calculated using the FAO Penman - Monteith equation and converted to bean crop evapotranspiration (ETc) by correcting it with the crop coefficient. The cumulative ETc values did not exceed 20% (±5) of the available water capacity at 60 cm soil depth and different levels of cumulative ETc were applied as irrigation water. In the research, irrigation treatments were formed as S100: 100% ETc, S75: 75% ETc, S50: 50% ETc and S25: 25% ETc. The effect of different irrigation level applications on bean yield-quality and technological values in the subsurface drip irrigation system was found statistically significant (p<0.05). According to the years, irrigation water amounts were varied between 94 - 314 mm in 2019 and 96 - 307 mm in 2018. Actual evapotranspiration (ETa) was calculated as 367 - 496 mm in 2018 and 306 - 447 mm in 2019. According to irrigation levels, the average dry bean yields in 2018 and 2019 were found as 151, 142, 115, and 95 kg da-1, respectively.  The yield response factor (ky) value was found as 1.16. According to irrigation treatments, two-years avarage WP values were determined as 0.33, 0.34, 0.32 and 0.29 kg m-3, WPirg 0.49, 0.60 0.69 and 1.00 kg m-3, EWP 0.7, 0.7 0.1 and -0.98 TL m-3 respectively.