Uluslararası ticarette çevre koruma uygulamaları ve Türkiye'nin durumu
Environmental protection practices in international trade and the position of Turkey
Yazar: YILMAZ SELÇUK
Danışman: PROF.DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Günümüzün en temel sorunu olan çevresel bozulmanın engellenmesi,ancak üretim/tüketim süreçlerinin çevresel duyarlılıgı içeren bir karakterebürünebilmesine baglıdır. Bu anlamda, uluslararası ticarette uygulanan çevrekoruma uygulamaları, ülkelerin ve firmaların sözkonusu duyarlılıklarını bir dengeiçinde artırmaya yarayabilir. Çevresel bozulma noktasında duyarsız olan aktörlere,örnegin dıs ticaretlerinin kısıtlanması gibi ekonomik yaptırımlar yoluylauygulanması, hiç kusku yok ki, dünyanın ömrünü uzatacak bir adımdır.Dünyamızı ilgilendiren her önemli adım gibi, çevresel duyarlılıklarınuluslararası ticarette bir kısıı olarak kullanılabilmesi, uluslararası kurum vekurulusların öncülügüne, destek ve zorlayıcılıklarına baglıdır. Kuskusuz, çevreselstandart ve kriterler, ticaret iliskilerinde taraf olan bu aktörlerin olusturduguaraçlar oldugundan uygulamada adil ticaret ve rekabet hakkının ihmaledilememesi hayati bir önem arzeder. Ne var ki, çevresel kriterler, giderek daralanticaret kısıtlamaları içerisinde korumacılıga bir kalkan olarakkullanılabilmektedir.Uluslararası standart düzenlemelerini gerektirdigi yöntem ve maliyetler,gelismekte olan ülkelerin bir çogunun bireysel olarak gelismis ülkelere ihracat2yapabilmesine engel teskil edebilmektedir. Dıs ticarette çevre korumauygulamalarının, maliyetleri artırarak gelismekte olan ülkelerin bireysel rekabetsansını azalttıgı, ancak diger taraftan ürün kalitesinin ve üretim süreçlerininverimliliginin yükseltilmesi yoluyla uzun vadede ülke endüstrisinin rekabetçiliginehizmet ettigi görülmektedir. Dolayısıyla, bir tarafta standardize edilen süreç veyöntemler ile ürün güvenilirliginin artması, diger taraftan artan süreç iyilestirme,belgelendirme ve know-how giderleri ile maliyetlerin yükselmesi olmak üzere,konunun gelismekte olan ülkeler açısından iki boyutu bulunmaktadır.1980'lerden bu yana hız kazanan Türk dıs ticaretinde, temel ihracatdestinasyonu olan Avrupa Birligi ülkelerinin çevresel duyarlılıklarının göreceyüksek olusu, endüstrinin ana sektörlerinde standardizasyon sürecinintamamlanmasına ve bir çok alanda gereken belge ve bilgi akısının saglanmasındaönemli rol oynamıstır.AB'ye uyum takviminde üretim standartlarının daha da sıkılasacagı veürün güvenilirliginin daha da önem kazanacagı görülmektedir. Türkiyeihracatının % 85'i sanayi mamüllerinden olustugu dikkate alındıgında, dısticarette yeni teknik engellerle karsılasılması olası bir durumdur. Türkihracatçılarının ve kamusal otoritelerinin gelecek planlarında bu husus dikkatealınmalıdır.

Abstract:
Overcoming the environmental challenges will only be achieved via therecharacterization of production and consumption processes andreconceptualization of economic relations by a new vision of environmentalsensitivity. In this context, the foreign trade dimension is important in this newunderstanding to increase the level of balanced sensitivity. Such kind of deterrentpolicies, i.e. economic sanctions, restriction on foreign trade etc., are key tolenghten the life-time of our globe. The reason to environmental spoiling, almosteconomic, surely the solution should be considered in economic terms.It is necessary to be championed, supported and if require, compulsed by astrong regulatory authority, which includes big players, internationalestablishments and institutions. However, those actors are responsible to provideequal treatment two both developed and developing countries for protectingjustified trade and true competition. It is hard to admit that, those big actors arealways keep themselves fair, sometimes the environmental sensitivity emerges as aprotectionism for national industries. Because WTO regulations are limiting theforeign trade restriction areas for national authorities day by day, technicalbarriers including environmental standards are implemented to protect internaleconomy.2Having the environmental criteria a tool to manage foreign trade, theproduction costs of developing countries? industries are increasing and that harmsthe level of competitiveness. On the other hand, the compulsory process serves toraising quality of individual products of those economies and strenghten theinternational competitiveness in the long term. In this view, there are twodimensions for the developing countries: In one hand, product safety increases byimproving production processes and standardizes methods, and in the other,required costs for know-how and documentation expenses. It often occurs as apreventing measure to exports of developing countries.EU is the champion of international environmental standards and beingthe main commercial partner of Turkish foreign trade, has an importantcontrubition in the process of raising the standards of Turkish products tointernational level. If the structure of Turkish exports, 85 per cent of which iscomposed of non-agricultural products, taken into account, it seems possible toface new technical barriers in foreign trade. For developing the foreign tradefurther, Turkish exporters and industrial investors should take into accountgrowing environmental sense in matured markets.