1960 Sonrası Türkiye'de sivil itaatsizlik eylemleri ve düşünce suçuna karşı girişim hareketi
Civil disobedience activities in Turkey after 1960 and initiaitves against intellectual crime
Yazar: PERİ URAN
Danışman: DOÇ. MİTHAT SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Meşruiyet = Legitimacy ; Sivil itaatsizlik = Civil disobedience

Özet:
Sivil itaatsizlik şu ya da bu ölçüde adil ilişkilerin hüküm sürdüğü demokratik bir sistemde ortaya çıkan ciddi haksızlıklara karşı yasal imkanların tükendiği noktada son bir çare olarak başvurulan, kendisine anayasayı ya da toplumsal sözleşmede ifadesini bulan ortak adalet anlayışını temel alan, şiddeti reddeden yasadışı politik bir eylemdir. Sivil itaatsizlik, yasal protesto biçimlerine karşı bir hukuki normun çiğnenmesiyle; bencil ve olağan hukuk ihlallerine karşı dikkate ve saygıya değer bir ahlaki-siyasi motivasyonla işlenmesiyle; gizlice işlenen kriminal fiillere karşı kamuya açık olmasıyla; klasik direnme hakkı, devrim, ihtilal, hükümet darbesine karşı duruma göre kamuya açıklığı ve şiddetsizliğiyle, ileri sürülebilecek samimiyetsizlik iddialarına karşı edimin sonuçlarına katlanmaya hazır bulunma tutumuyla temelde ayrılmaktadır Sivil itaatsizlik, demokrasinin kendini geliştirmesinin, yurttaşların kendilerini sorgulamalarının bir aracı, atılan adım üzerinde bir kez daha ciddi bir biçimde düşünülmesinin, doğruya bir adım daha yaklaşılmasının bir imkanı olarak görülebilir. Sistemin duyarsızlaştığı bir süreçte, sivil itaatsizliği demokrasinin tedavi yollarından biri olarak görmek gerekir. Descartes'in: "Düşünüyorum; öyleyse varım." önermesinde insanın var olmasıyla eş anlamlı kabul edilen düşünme yetisine bağlı olarak, düşünme ve düşündüğünü söyleyebilme özgürlüğü, insan hak ve özgürlüklerinin özüdür. Demokratik bir sistemin olmazsa olmaz özelliği, halkın yönetime katılması olduğuna göre, halkın yönetime katılmak ve yönetimi etkilemek için düşüncelerini özgür bir ortamda dile getirebilmesi gerekir. Bu bağlamda düşüncelerin özgürce ifade edilmesini engelleyici her davranış, aynı zamanda demokratik sistemin kökleşmesini ve gelişmesini önleyici bir işlev görür. Türkiye'nin uzun süre gündemini oluşturmuş, üzerinde çok konuşulmuş ve çok sayıda katılımın gerçekleştiği eylemler "Düşünce Suçuna Karşı Girişim Hareketi" adı altında gerçekleştirilen eylemler olmuştur. Söz konusu eylemlere başlarken hedef, yasaları "düşünce ve ifade"yi yasaklayan, kısıtlayan ve baskı altında tutan maddelerden temizlemek olarak belirlenmiştir. Fransız Devrimi'nin öncülerinden Voltaire'in: "Görüşlerinizin hiçbirine katılmıyorum; ama bunları açıklayabilme özgürlüğünüz için sonuna kadar yanınızda olacağım." sözünden hareketle, Düşünce Suçuna Karşı Girişim Hareketi, farklı kimlik mensubu kimseleri aynı amaç ve aynı eylem çatısında bir araya getirmiştir. Sivil itaatsizlik çoğunluğa yapılan bir çağrı, gönderilen bir mesajdır. Bu çağrı, toplumda ortak bir adalet anlayışının varlığını temel alır. Düşünce Suçuna Karşı Girişim Hareketi 'nin aktörleri, içinde yaşadıkları toplumun değer tasarımlan kamuya ve siyasi karar organlarına bu hareketi hayata geçirmek suretiyle çağrıda bulunmuşlardır.

Abstract:
Civil disobedience is an illegal political act built on common justice understanding expressed in a social agreement, or constitution which rejects violence and is resorted when all legal ways come to an end against serious injustice emerging in a democratic system where in some way just relations prevail. Civil disobedience differs basically from other legal protesting types with its such features as violating a legal norm, being committed against egoistic and usual violations of law with an ethic - political motivation worth considering and respecting, being open to public against criminal acts committed secretly, its openness and being not violent to public according to the situation against classical resistance right, revolution, coup d'etat, and being ready to bear the results of the act against possible insincerity claims. Civil disobedience can be regarded as a tool for citizens to interrogate themselves and self improvement of democracy, and an opportunity for thinking once again of the steps taken, nearing one step more to democracy. In a process where the system desensitises, civil disobedience should be considered as a means for curing democracy. In accordance with the ability to think which is accepted as being synonymous with the existence of human beings in Descartes* proposition as "Cogito, Ergo Sum", liberty of thought and liberty of expression are the core of the human rights and freedoms. Now that the sine qua non of a democratic system is the participation of public to administration, the public should be able to participate in administration and express thoughts freely to influence the administration. Within this context, every act preventing the expression of thoughts freely functions as a tool for preventing the democratic system from developing and taking roots. Actions which dominated Turkey's agenda for a long time and was talked a lot, and for which many people participated are those actions named as "Action Movement Against Intellectual Crime". While initiating such actions the target was set as cleaning out the laws from articles which prohibit, restrict and suppress "thought and expression". Taking the saying of Voltaire, one of the leaders of the French Revolution, as" I do not agree with any of your words but I defend your right to express forever" as a point of departure. Action Movement Against Intellectual Crime gathered the people having different identities under the same purpose and action framework. Civil disobedience is a call to the majority, a message sent. This call targets the existence of a common understanding of justice in a society. The actors of the Action Movement Against Intellectual Crime made a call to the public and political decision - taking bodies who are the value designs of the society by translating this movement into life.