Annelerin,18-36 ay  çocuklarının büyüme ve gelişimine yönelik davranışlarının otizm spektrum bozukluğu bulgularına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect  of mothers' behaviors towards the growth and development of their children aged 18-36 months on the findings of autism spectrum disorder
Yazar: DENİZ ÇABUK
Danışman: PROF. DR. AYŞE YÜKSEL
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) doğuştan gelen veya çocukluk çağında ortaya çıkan ve bir yaşam boyu etkisini sürdüren önemli ve yaygın bir nöro-gelişimsel rahatsızlıktır. Otizm özünde nöro-gelişimsel bir bozukluktur ve genetik temellere dayanmakla birlikte çevresel faktörlerle de ilişkili olan bir durumdur. Otizmle ilgili farklı alanlarda yapılan çok sayıda çalışma olmasına rağmen, otizmin erken tanısında halk sağlığının rolü üzerinde yapılan çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışma ile ilgili alana katkı yapılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada literatürde vurgulanan otizmle ilgili çevresel faktörler ve ebeveynlerin ve özellikle annelerin çocuklarının gelişimine yönelik yaptıkları davranışların, OSB belirtileri göstermeyle ilişkili olarak ele alınması planlanmıştır. 1.basamak sağlık hizmeti verilen aile sağlığı merkezlerinde otizm konusunda erken müdahale açısından önemli olan tarama amacıyla 18-36 ay aralığındaki çocukların ebeveynlerine yöneltilen 5 soruluk anket formundan yola çıkılarak ve literatür taraması yapılarak anket formu hazırlanmıştır. Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı olan 18-36 ay çocuklar evren olarak belirlenmiş (5 birime kayıtlı olan 18-36 ay çocuk sayısı 491'dir.) 220 adet anket yüz yüze doldurtulmuştur. Araştırma bulgularına göre, çocuğun doğum sırası ile OSB belirtileri gösterme (çocuğun geç konuşması) arasında anlamlı ilişki vardır. İkinci olarak, anne sütü kullanım süresi arttıkça OSB riskinin düşeceği şeklindeki literatür eğilimi, bu çalışmada da benzer şekilde bulunmuştur. Analiz sonucuna göre anne sütü kullanma süresi ile çocuğun ismi ile seslenmesine bakması ve geç konuşması arasında anlamlı ilişki vardır. D vitamini-kan damlası kullanması sonucu OSB riskinin azalacağı şeklindeki literatür bilgisine paralel bir bulguya ulaşılmıştır. OSB farkındalığı konusunda görev öncelikle birinci basamak sağlık kurumlarına ve buralarda görev yapan sağlık personeline düşmektedir. Ebeveynler de bu süreçte sorumluluk almalıdırlar.

Abstract:
Autism spectrum disorder (ASD) is an essential and widespread neuro-developmental disorder that occurs at birth or in childhood and persists for a lifetime. Autism is essentially a neurodevelopmental disorder based on genetic foundations but is also associated with environmental factors. Although many studies are conducted in different areas related to autism, limited studies are conducted on the role of public health in the early diagnosis of autism. It aims to contribute to the related field with this study. In this study, it is planned to consider the environmental factors related to autism highlighted in the literature and the behaviours of parents and especially mothers, towards the development of their children about showing symptoms of ASD. 1. The survey form was prepared based on the 5-question questionnaire form directed to the parents of children between the ages of 18-36 months and by conducting a literature review for screening, which is essential for early intervention in autism in family health centres where step-by-step health services are provided. Children aged 18-36 months registered to a family health centre were designated as even, and 220 questionnaires were completed face-to-face. According to the research findings, there is a significant relationship between the child's birth order and showing signs of ASD (Decadent speech of the child). Secondly, the tendency in the literature that the risk of ASD will decrease as the duration of breast milk use increases was found similarly in this study. According to the analysis results, a significant relationship exists between breastfeeding duration and the children looking at the name and calling and speaking Decently. A similar finding has been reached with the literature information that the risk of ASD will decrease due to using D vit-blood drops. The task regarding ASD awareness primarily falls to primary health institutions and the medical personnel working here. Parents should also take responsibility for this process.