Yoğun bakımda yatan hastalarda ağız sağlığı ve etkileyen faktörler
Oral health in patients of  intensive care and factors affecting
Yazar: MUHAMMED ALİ ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK EFE ARSLAN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu araştırma, yetişkin yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların ağız sağlığının
değerlendirilmesi ve ağız sağlığını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı
ve prospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Ocak 2019- Kasım 2019 tarihleri
arasında bir şehir hastanesinde ikinci ve üçüncü basamak yetişkin yoğun bakım
ünitelerinde tedavi ve bakım gören 151 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri,
Hasta Tanılama Formu, Eilers Oral Değerlendirme Rehberi ve Ağız Sağlığı Değerlendirme
Çizelgesi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı ile
kurum izinleri alınmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, sayı ve yüzdelik
dağılımlar, Tekrarlı Ölçümlerde İki yönlü ANOVA varyans analizi, Mann Whitney U testi,
Pearson Korelasyon analizi ve Lineer Regresyon analizi kullanılmıştır. Verilerin
değerlendirilmesinde p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmada, yoğun bakım
ünitesinde yatan hastalarda 1. günden, 3. gün ve 5. güne doğru oral mukoz membran
bozulmanın arttığı belirlenmiştir. Araştırmada, yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların
oral mukoz mebranın bozulma durumu ile yaş, ağızdaki çürük diş sayısı, üre, glukoz, ve
magnezyum değerleri arasında pozitif yönde; Gloskow Koma Skalası puanları, albumin,
kalsiyum, pCO2, HCO3 ve ilaç kullanma durumu ile negatif yönde ilişkisinin olduğu
bulunmuştur. Araştırmada, yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların cinsiyeti, solunum ve
üriner sistem hastalığı tanısı, endotrakeal tüp (entübe) ve CİBAB oksijen tedavisi, oral ve
paranteral beslenme örüntüsü ile ağız değerlendirme puanlarının tekrarlı ölçümleri arasında
anlamlı farklılıklar bulunduğu saptanmıştır (p<0.05). Araştırmamızdan elde edilen sonuç
yoğun bakım hastaların ağız sağlığı bozan birçok faktör olduğunu göstermektedir. Bu
nedenle hemşireler yoğun bakımda risk değerlendirmesini ve bakımı kanıt düzeyli
uygulamalarla yapılması gerekmektedir.

ANAHTAR KELĠMELER: Hemşirelik, yoğun bakım, hasta, ağız sağlığı, oral
hijyen

Abstract:
This research was carried out as a descriptive and prospective study in order to
evaluate the oral health of patients hospitalized in the adult intensive care unit and to
determine the factors affecting oral health. The research was carried out with 151 patients
who were treated and cared for in the secondary and tertiary adult intensive care units in a
city hospital between January 2019 and November 2019. Research data were obtained
using the Patient Diagnosis Form, Eilers Oral Evaluation Guide and Oral Health
Evaluation Chart. In order to conduct the research, institutional permissions were obtained
with the approval of the ethics committee. In the evaluation of the research data,
descriptive statistics tests, number and percentage distributions, Two-way ANOVA
analysis of variance in Repeated Measures, Mann Whitney U test, Pearson Correlation
analysis and Linear Regression analysis were used by using SPSS 23.0 program. The
p<0.05 value was considered significant in the evaluation of the data. In the study, it was
determined that oral mucous membrane deterioration increased from the 1st to the 3rd and
5th days in the patients hospitalized in the intensive care unit. In the study, there was a
positive correlation between the deterioration of the oral mucous membrane and age, the
number of decayed teeth in the mouth, urea, glucose, and magnesium values of the patients
hospitalized in the intensive care unit; It was determined that there was a negative
correlation with Gloskow Coma Scale scores, albumin, calcium, pCO2, HCO3 and drug
use status. In the study, it was determined that there were significant differences between
the gender of the patients hospitalized in the intensive care unit, the diagnosis of
respiratory and urinary system disease, endotracheal tube (intubated) and CIBAB oxygen
therapy, oral and parenteral feeding pattern, and repeated measurements of mouth
evaluation scores (p<0.05). The result obtained from our research shows that there are
many factors that impair the oral health of intensive care patients. For this reason, nurses
need to carry out risk assessment and care in intensive care with evidence-level practices.

KEYWORDS: Nursing, intensive care, patient, oral health, oral hygiene.