Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımı arttırıcı reformların büyümeye etkisi: Türkiye  -  Rusya karşılaştırması (2000 sonrası)
Effect of foreign direct investment enhancement reforms in developing countries on growth: Turkey - Russia comparison (After 2000)
Yazar: BURAK KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE ARZU İMREN KARAOSMANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Reform = Reform ; Rusya = Russia ; Türkiye = Turkey ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu çalışmada 2000 sonrası dönemde Türkiye ve Rusya'da Doğrudan Yabancı Yatırımlara (DYY) yönelik gerçekleştirilen reformların ekonomik büyümeye etkileri, 1992:Q1-1999:Q4; 2000:Q1-2017:Q4 dönemleri için ayrı ayrı araştırılmıştır. İşgücü ve petrol fiyatları da modele kontrol değişkenleri olarak ilave edilmiştir. Yapılan korelasyon analizlerinde bağımsız değişkenlerle bağımlı değişken arasında güçlü bir ilişkinin var olduğu görülmüştür. Serilerin durağanlığı; ADF, PP ve Vogelsang ve Perron (1998) yapısal kırılmalı birim kök testleriyle incelenmiş ve bütün serilerin I(1) oldukları görülmüştür. Seriler arasında eşbütünleşme ilişkilerinin varlığı Johansen (1988) testiyle incelenmiş ve serilerin eşbütünleşik oldukları belirlenmiştir. Eşbütünleşme denklemindeki yapısal kırılma tarihleri Bai ve Perron (2003) yöntemiyle belirlenmiş, kukla değişkenlerle uzun dönem analizlerine dâhil edilmiştir. Uzun ve kısa dönem analizleri VEC yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlerde; DYY stokundaki %1'lik artışın Türkiye'de kişi başına düşen milli geliri 2000 öncesi dönemde %1.2, 2000 sonrası dönemde %0.31 artırdığı, Rusya'da 2000 öncesi dönemde %0.04 azalttığı, 2000 sonrası dönemde ise %0.1 artırdığı görülmüştür. 2000 sonrası dönemde DYY çekmeye yönelik gerçekleştirilen reformların her iki ülkede de DYY stokunun artmasına yardım ettiği, kişi başına düşen milli geliri Türkiye'de, Rusya'dan daha fazla etkilediği belirlenmiştir. İşgücündeki %1'lik artışın ekonomik büyümeyi Türkiye'de 2000 sonrası dönemde %0.48, Rusya'da 2000 öncesinde %0.67, 2000 sonrasında %4.31 oranında arttırdığı görülmüştür. Petrol fiyatlarındaki %1'lik artışın kişi başına düşen milli geliri Türkiye'de 2000 öncesinde %0.95, 2000 sonrasında %0.2 azalttığı, Rusya'da ise 2000 sonrası dönemde %0.04 oranında artırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, effects of reforms related to Foreign Direct Investment (FDI) on economic growth in Turkey and Russia after 2000 period is investigated separately for 1992:Q1-1999:Q4 and 2000:Q1-2017:Q4 periods. Labor force and oil prices are also added to the model as control variables. Correlation analysis reveals a strong relationship between independent variables and dependent variable. Stationarity of the series are examined by ADF, PP and Vogelsang and Perron (1998) unit root tests with structural break and all series are found to be I(1). Cointegration relationships between the series are investigated by Johansen (1988) test and it is determined that the series are cointegrated. The structural breaks in the cointegration equation are determined by Bai and Perron (2003) method, and are included in the long-term analysis with dummy variables. Long and short term analyzes are performed by VEC method. In the analysis; it is seen that 1% increase in FDI stock improves national income per capita by 1.2% before 2000 and 0.31% after 2000 in Turkey while declines it 0.04% before 2000 and inclines it by 0.1% after 2000 in Russia. In the post-2000 period, reforms to attract more FDI become successful in both countries as their FDI stock raises and national income per capita in Turkey is affected more than that in Russia. It is estimated that 1% grow in labor force increases economic growth by 0.48% in Turkey after 2000 while increases it by 0.67% before 2000 and by 4.31% after 2000 in Russia. 1% increase in oil prices descends national income per capita in Turkey by 0.95% before 2000 and 0.2% after 2000 while it causes 0.04% incline in Russia's national income per capita in post-2000 period.