Stratejik insan kaynakları yönetiminde "Kara kutu" kavramı: İnsan kaynakları yönetiminin örgütsel performans üzerindeki etkisinin analizine yönelik bir araştırma
The concept of black box in strategic human resources management: A research on analyzing the impact of human resources management on organizational performance
Yazar: LEVENT SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. VALA LALE TÜZÜNER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kara kutu = Black-box ; Performans = Performance ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
1990'lardan bugüne dek Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi alanında gerçekleştirilen çok sayıda araştırma İnsan Kaynakları Yönetimi'nin (İKY) örgütsel performans ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte bu ilişkinin nasıl ortaya çıktığı ya da insan kaynakları uygulamalarının örgütsel performans üzerinde nasıl etkili olabildiği net bir biçimde açıklanamamaktadır. Literatürde "kara kutu" sorunu olarak adlandırılan bu duruma dair literatürde çeşitli modeller yer almaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmada İK uygulamalarının örgütsel performans üzerindeki etkisi literatürdeki "kara kutu" modelleri referans alınarak incelenmiş ve prososyal motivasyon, psikolojik güvenlik, iş becerikliliği gibi güncel kavramların İK uygulamaları ile örgütsel performans arasındaki ilişkide nasıl bir rol üstlendiği ortaya konarak güncel bir kara kutu modeli oluşturulması amaçlanmıştır. Araştırma sonuçları motivasyon artıran İK uygulamalarının örgütün finansal performansı üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Beceri artıran İK uygulamalarının örgütün finansal performansına etkisinde prososyal motivasyon, psikolojik güvenlik ve duygusal bağlılığın; motivasyon artıran İK uygulamalarının örgütün finansal performansına etkisinde sadece psikolojik güvenliğin; fırsatları artıran İK uygulamalarının örgütün finansal performansına etkisinde ise psikolojik güvenlik, ilişkisel iş becerikliliği ve duygusal bağlılığın düzenleyici etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Numerous studies conducted in the field of Strategic Human Resources Management since the 1990s have revealed that Human Resources Management (HRM) is related to organizational performance. However, it is not clear how this relationship emerged or how human resources practices can affect organizational performance. There are various models in the literature regarding this situation, which is called the "black box" problem. To this end, in this study the effect of HR practices on organizational performance was examined with reference to the "black box" models in the literature, and it was aimed to create a current black box model by revealing the role of current concepts such as prosocial motivation, psychological safety, job crafting in the relationship between HR practices and organizational performance. The results revealed that HR practices that enhance employee motivation are effective on the financial performance of the organization. It has been revealed that prosocial motivation, psychological safety, and affective commitment have a moderating effect on the effect of ability enhancing HR practices on the financial performance, and psychological safety has a moderating effect on the effect of motivation enhancing HR practices on the financial performance, and finally psychological safety, relational job crafting and affective commitment have a moderating effect on the effect of opportunity enhancing HR practices on the financial performance of the organization.