Üniversite öğrencilerinin bağlanma stilleri, benlik saygıları, bilişsel çarpıtmaları ve akademik kaygıları: Alternatif modellerin denenmesi
Attachment styles, self-esteem, cognitive distortions and academic anxieties of university students: Testing alternative models
Yazar: KENAN BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. HATİCE ODACI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Benlik saygısı = Self esteem ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Öğretim kaygısı = Teaching anxiety ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Akademik kaygı, eğitim yaşantıları içerisinde başarıya ulaşma, sınavlar ve bilimsel toplantılarda kendini ve bildiklerini ifadeye yönelik performans gösterme, araştırma ve proje yazımı, alanda yetkin bireylerle görüşmeler düzenlemeyi de içeren çok boyutlu bir yapıda bireyleri bilişsel, davranışsal, duygusal ve somatik açıdan etkileyen eğitim ortamından kaynaklı endişe ile birlikte yaşanan gerginlik durumu olarak tanımlanabilir. Bu çalışmanın amacı üniversite öğrecilerinin bağlanma stilleri, benlik saygıları, bilişsel çarpıtmalarının akademik kaygıyı yordamadaki rollerinin belirlenmesidir.
Araştırma grubunu iki farklı üniversitenin farklı bölümlerinde öğrenimlerini sürdürmekte olan ve uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Beck Anksiyete Ölçeği, Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri, Algılanan Stres Ölçeği, Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği ve Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, bağımsız t testi, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli analizi yapılmıştır. Verilerin analizi SPSS 24 ve AMOS 24 paket programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Çalışma iki aşamadan meydana gelmektedir. İlk aşamada üniversite öğrencilerine yönelik akademik kaygı ölçeği geliştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Akademik Kaygı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Yapısal eşitlik modeli analizine göre güvenli ve kaçınan bağlanma tarzının akademik kaygı üzerindeki doğrudan etkilerinin anlamsız olduğu belirlenmiştir. Güvenli bağlanma tarzının benlik saygısı ve bilişsel çarpıtmalar aracılığıyla akademik kaygı üzerindeki dolaylı etkisinin, kaçınan bağlanmanın ise benlik saygısı bilişsel çarpıtmalar aracılığıyla akademik kaygı üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Kaygılı-kararsız bağlanma tarzının ise akademik kaygı üzerindeki hem doğrudan etkisinin hem de benlik saygısı ve bilişsel çarpıtmalar aracılığya akademik kaygı üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğu bulgulanmıştır. Elde edilen bulgular ilgili literatüre dayalı olarak tartışılmış ve sonuçlara göre araştırmacılar ve uygulayıcılar için bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Academic anxiety is caused by the educational environment that affects individuals cognitively, behaviorally, emotionally and somatically in a multidimensional structure that includes achieving success in their educational life, performing to express themselves and what they know in exams and scientific meetings, writing research and projects, and arranging interviews with individuals who are competent in the field. It can be defined as a state of tension accompanied by anxiety in educational setting. The aim of this study is to determine the role of attachment styles, self-esteem, cognitive distortions of university students in predicting academic anxiety.
The research group of this study consists of students who continue their education in different departments of two different universities and are determined by convenient sampling method. Personal Information Form, Beck Anxiety Inventory, State Trait Anxiety Inventory, Perceived Stress Inventory, Three-Dimensional Attachment Styles Scale, Two-Dimensional Self-Esteem Scale and Cognitive Distortions Scale were used as data collection tools in the study. Within the scope of the research, exploratory and confirmatory factor analysis, ındependent t test, Pearson correlation analysis and structural equation model analysis were performed. Data analysis was carried out using SPSS 24 and AMOS 24 package programs.
The study consists of two stages. In the first stage, an academic anxiety scale was developed for university students. As a result of the analyzes, it was determined that the Academic Anxiety Scale is a valid and reliable measurement tool. According to the structural equation model analysis, the direct effects of secure and avoidant attachment style on academic anxiety were found to be insignificant. It was found that the indirect effect of secure attachment style on academic anxiety through self-esteem and cognitive distortions, also the indirect effect of avoidant attachment on academic anxiety through self-esteem and cognitive distortions were significant. It was determined that the anxious-ambivalent attachment style had both a direct effect on academic anxiety and an indirect effect on academic anxiety through self-esteem and cognitive distortions were significant. The findings were discussed based on the relevant literature and some suggestions were made for researchers and practitioners according to the results.