Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik anlayışı ile öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin karşılaştırılması: Çaycuma örneği
Comparison of instructional leadership apprehension of school managers and teachers' burnout : Çaycuma sample
Yazar: GÜLGÜN ARSLAN (ÖZYURT)
Danışman: Y.DOÇ.DR. HALİL YILDIRIM
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZETKurum : ZKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, şletme Anabilim DalıTez Başlığı : Okul Müdürlerinin Öğretimsel Liderlik Anlayışı le ÖğretmenlerinMesleki Tükenmişliklerinin Karşılaştırılması: Çaycuma ÖrneğiTez Yazarı : Gülgün ArslanTez Danışmanı : Yrd. Doç. Dr. Halil YıldırımTez Türü Yılı : Yüksek Lisans Tezi, 2007Sayfa Adedi : 204Bu araştırmada, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik anlayışları ile öğretmenlerinmesleki tükenmişliklerinin karşılaştırılması ilişkisel tarama modeline uygun olarakincelenmiştir. Araştırmada okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının kendialgılamaları ile öğretmenlerin algılamalarını ölçmek için, Prof. Dr. Mehmet Ş ŞMANtarafından geliştirilen ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Anketi?kullanılmıştır. Tükenmişlik derecelerini ölçmek için Maslach ve Jackson tarafındangeliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini ve örneklemini, Çaycuma ilçe merkezindeki T.C. Milli EğitimBakanlığına bağlı devlet ilköğretim okulları ve liseleri ile özel ilköğretim okulların da2005-2006 eğitim öğretim yılında görev yapmakta olan öğretmen ve okul müdürlerioluşturmaktadır.Araştırmada; Aritmetik Ortalama, One-Way Anova, Tukey Testi kullanılmıştır.Araştırmada, okul müdürlerinin kendini öğretimsel lider olarak algılama düzeyi ileöğretmenlerin okul müdürlerini öğretimsel lider olarak algılama düzeylerinin nasıl olduğubelirlenmiştir. Okul müdürleri ile öğretmenlerin yaşadıkları tükenmişlik durumları bazıdeğişkenlere göre ölçülmüştür. Öğretmenlerin, okul müdürlerini öğretimsel lider olarakalgılamaları ile öğretmenlerin tükenmişlikleri karşılaştırılmıştır. Araştırmada sonunda; Okulmüdürleri, öğretmen algılarına göre ?Öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi?davranışını ara sıra, ?Okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması?, ?Eğitim programı veöğretim sürecinin yönetimi?, ?Öğretim süreci ve öğrencilerin değerlendirilmesi?, ?Düzenliöğretme ve öğrenme çevresi oluşturma? davranışlarını çoğu zaman sergilediği, yaş,bulunduğu yerdeki görev süresi, toplam hizmet süresi, Çaycuma da yaşamaktan mutlu olma,iiiokuyan çocuklarının eğitim düzeyi, aylık net gelir, mesleği kendine uygun bulma, mesleğiuygulamadaki verim düzeyi, mesleği yerine getirirken sağlanan olanakların düzeyi, mesleğigelecek açısından değerlendirme, üstlerinden takdir görme, mesleğin toplumda hakkettiğiyer, mesleğin gelişimine yönelik çalışma yapma, geleceğe ilişkin görüş ve 2006 yılındauygulamaya konulan eğitim sistemi öğretmenlerin tükenmişliklerini etkileyen faktörler,bulunduğu yerde ki görev süresi, müdürlükte düzey belirleme sınavına girme, öğretmenlikmesleğini yerine getirirken sağlanan olanakların düzeyi, 2006 yılında uygulamaya konulaneğitim sistemi de okul müdürlerinin tükenmişliklerini etkileyen faktörler olarak bulunmuştur.Öğretmenlerin, tüm gruplar tarafından okul müdürlerini öğretimsel liderlik olarakalgılama düzeyleri, tükenmişliklerini, duygusal tükenme ve kişisel başarı alt boyutlarındaanlamlı ölçüde farklılaştırdığı, duyarsızlaşma alt boyutunda anlamlı ölçüde farklılaştırmadığıbulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Okul Müdürleri, Öğretimsel Liderlik, Öğretmenlerin MeslekiTükenmişliği.iv

Abstract:
ABSTRACTInstitution : ZKU Instiute of Social Sciences, Department of BusinessAdministration.Title : Comparison of Instructional Leadership Apprehension of SchoolManagers and Teachers' Burnout : Çaycuma SampleAuthor : Gülgün ArslanAdviser : Assist. Prof. Dr. Halil YILDIRIMType and Date : MSc. Thesis, 2007Pages : 204In this study, comparison of instructional leadership apprehension of school managersand teachers' burnout has been examined using relational scanning model conveniently."Questionnaire of Instructional Leadership Behaviours of School Managers", which wasdeveloped by Prof. Dr. Mehmet Ş ŞMAN, has been used in the study in order to survey theschool managers' own perception and the teachers' perception of instructional leadershipbehaviours. Maslach Burnout Scale, which was developed by Maslach and Jackson (1981),has been used to survey their burnout levels.Teachers and school managers who worked during 2005 -2006 educational year atstate elementary schools and high schools in Çaycuma city center compose the total field ofthe survey.Arithmetic Average, One-Way Anova and Tukey Test have been used in the study.Level of perceiving themselves as an intructional leader and level of the teachers'perception of the school managers' instructional leadership have been determined. Burnoutsituations of school managers and teachers have been measured according to severalvariations. Teachers' perception of school managers as instructional leaders and teachers'burnout have been compared. At the end of the study, in view of the teachers' perception,school leaders sometimes display "supprting and developing teachers" behaviour and usuallydisplay "determining and sharing school objectives", "Educational program and managementof teaching process", "Teaching process and evaluating students", "creating regular teachingand learning environment" behaviours. Age, working period in the same place, total serviceperiod, happiness of working in Çaycuma, their children's educational level, monthly netvincome, seeing the profession appropriate for himself, efficiency in working, facilities whileworking, evaluating the profession for the future, being praised by managers, the place thatthe profession deserves in public, studying for developing the profession, point of viewrelated to the future and the educational system that has been apllied this year (2006) arefound as the factors that affect te school managers' burnout.It has been found that the teachers' perception of school managers' instructionalleadership, their burnout, emotional burnout and individual success are meaningfullydifferent but not in insensitiveness dimension.Keywords: School Managers, Instructional Leadership, Teachers? Burnout.vi