Atopik dermatitli çocuklardaeser element düzeylerininincelenmesi
Evaluation of levels of trace elements in children with atopic dermatitis
Yazar: MERİÇ KAYMAK CİHAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞEN KÖSE
Sağlık Bakanlığı / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Atopik dermatit (AD) süt çocukluğu döneminde başlayan, kronik seyirli ve
tekrarlayıcı, enflamatuar bir deri hastalığıdır. Sıklıkla diğer atopik hastalıklarla;
astım, alerjik rinit, konjunktivit, ve ürtiker ile de ilişkilidir. AD çocukluk çağının en
sık görülen kronik deri hastalığıdır.
Çalışmamızda atopik dermatitli hastalarda eser element düzeylerini
araştırarak AD patogenezi ile eser element eksiklikleri ya da fazlalıkları arasındaki
ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Bu çalışmaya Ocak 2008 ile Haziran 2008 tarihleri
arasında Dışkapı Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi (yeni ismi ile,
Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji-Onkoloji Eğitim ve Araştırma
Hastanesi) Çocuk Alerji Polikliniğine başvuran ve Hanifin kriterlerine göre AD
tanısı alan, yaşları 1,5 ay ile 119 ay arasında değişen 58'i kız 34'ü erkek 92 AD
hastası ve yaşları 2,5 ay ile 104 ay arasında değişen hastanemiz Sağlam Çocuk
Polikliniğinde takipli 70 kontrol olgusu katıldı. Atopik dermatitli olguların
demografik özellikleri, özgeçmiş ve soygeçmişleri, fizik muayeneleri, SCORAD
indeksleri, tam kan sayımı, intraeritrositer çinko (İEZn), serum bakır, demir ve
magnezyum düzeyleri, total IgE ve spesifik IgE düzeyleri ile deri prik testleri,
hazırlanan protokol cetvellerine kaydedildi. Kontrol grubundaki 70 hastadan tam kan
sayımı, intraeritrositer çinko, serum demiri, magnezyum ve bakır düzeyleri çalışıldı.
AD'li hastaların özgeçmişinde en fazla besin alerjisi (n=45, % 48,9) ve
bronşit geçirme öyküsü (n=40, %43,5) mevcuttu; 18/92 (% 19,6) vakada astım ve
15/92 (% 16,3) vakada alerjik rinit öyküsü vardı. Hastaların 41/92'sinde (% 44,6)
ailede astım ve 37/92'sinde (% 40,2) ailede atopik dermatit vardı. Deri testleri
sonucunda 70 hastada (% 76,1) deri testi pozitifliği tespit edildi. En fazla yumurta akı
(n=31, % 33,7), yumurta sarısı (n=28, % 30,4) ve ot polenine (n=23, % 25,0) karşı
deri testi pozitifliği elde edildi. Spesifik IgE taraması sonucunda %39,1 spesifik IgEpozitifliği bulundu. En fazla %20,3 (14/69) besin tarama, %11,5 (8/69) ağaç
karışımı, %11,5 (8/69) hububat karışımı, %10,1 (7/69) polen karışımı, %10,1 (7/69)
yumurta akı ve %10,1 (7/69) yer fıstığına karşı spesifik IgE pozitifliği tespit edildi.
AD'li hastaların ortalama hemoglobin değeri kontrol grubununkinden düşük
bulundu ve anemili hasta sayısı kontrol grubundakinden fazlaydı. Serum demiri
AD'li hastalarda daha düşük bulundu ancak iki grup arasında istatistiksel olarak
önemli bir fark tespit edilmedi. Serum bakır, magnezyum ve İEZn düzeyleri AD'li
hastalarda anlamlı oranda düşük bulundu. Serum bakırında, AD ve kontrol
gruplarında değişken dağılım saptandı. Ancak bakırı düşük olanlar ve yüksek olanlar
açısından iki grup arasında sayısal olarak anlamlı fark bulunmadı. Bakırı normal
olanların sayısı kontrol grubunda daha fazlaydı. Serum magnezyum seviyesi düşük
olanlar AD'li grupta istatistiksel olarak daha fazla sayıdaydı ve çinko eksikliği
olanların sayısı (İEZn düşük olanlar) AD'li hasta grubunda istatistiksel olarak daha
fazla tespit edildi.
SCORAD indeks ile yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı ve boy persentilleri, anemi
varlığı, Hb seviyesi, anne sütü alma süresi, total IgE seviyesi, serum bakır, demir,
magnezyum seviyesi ve İEZn arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Serum bakır, demir,
magnezyum ve İEZn dağılımları (düşüklük, yükseklik ve normal sınırlarda olanlar)
ile SCORAD arasında istatistiksel olarak önemli bir ilişki tespit edilmedi.
AD'li hastalarda serum bakır, demir, magnezyum ve İEZn seviyesi düşük
olanlar ile olmayanlar arasında kilo kaybı, pika, annenin beslenmesi, annenin eğitim
düzeyi, babanın mesleği, evin ısınma biçimi açısından anlamlı fark bulunmadı. İEZn
düşük olanlarda babanın eğitim düzeyi daha düşük bulunurken, diğer eser element
düşüklükleri ile baba eğitim düzeyi arasında ilişki tespit edilmedi.
Bu çalışma sonucunda AD'li hastalarda, demir eksikliğine bağlı anemi, çinko
ve magnezyum eksikliğinin daha fazla olabileceği tespit edildi. Sonuçta klinik olarak
eksiklikleri tam gözlenmese de sınırda magnezyum ve çinko eksikliklerinin AD
patogenezinde tetikleyici faktör olabilecekleri düşünüldü.
Anahtar Kelimeler: Atopik dermatit, eser elementler, SCORAD indeks.

Abstract:
Atopic dermatitis (AD) is an inflammatory skin disease starting during
infancy with chronic and replicating characteristics. It is often associated with other
atopic illnesses including asthma, allergic rhinitis, conjunctivitis and urticaria. It is
the most commonly observed chronic skin disease in childhood.
In our study we aimed to establish relations with low or high levels of trace
elements and AD pathogenesis by measuring status of trace elements in AD patients.
This study covered 92 children with AD, 58 females and 34 males, at ages ranging
from 1,5 months to 119 months who admit to the Pediatric Allergy Outpatient Clinic
of Dıskapı Pediatrics Training and Research Hospital (with new name, Ankara
Pediatrics Hematology-Oncology Training and Research Hospital) within the period
of January-June 2008, who were diagnosed as AD according to Hanifin criteria, as
well as 70 age matched other children, who were being followed up in the Healthy
Child Polyclinic of our hospital, at ages ranging from 2,5 months to 104 months as a
control group. Cases with AD were recorded in protocol forms with respect to
demografic features, past and family history, physical examinations, SCORAD
indexes, complete blood counts, levels of intra-erythrocyte zinc (İEZn), serum
copper, iron and magnesium; levels of total and specific IgE and skin prick tests.
Seventy children in the control group were also examined in terms of complete blood
count and levels of intra-erythrocyte zinc (İEZn), serum iron, magnesium and
copper.
Patients with clear food allergy history was 48.9% (n=45) and bronchitis
43.5% (n=40) which were the most common. There was asthma in 18/92 (19.6%)
and allergic rhinitis 15/92 (16.3%) cases. 41/92 (44.6%) of patients had family
members with asthma and 37/92 (40.2%) with atopic dermatitis. Skin tests of 70
patients (76.1%) yielded positive outcome. Positive results in skin tests were
associated mainly with egg white (n=31, 33.7%), egg yolk (n=28, 30.4%) and weed
pollen (n=23, 25.0%). Specific IgE screening yielded specific IgE positivity by
39.1%. The IgE positivity was associated most commonly with food by 20.3 %(14/69), tree mixture by 11.5 % (8/69), cereals mixture by 11.5 % (8/69), pollen
mixture by 10.1 % (7/69), egg white by 10.1 % (7/69) and pea-nut by 10.1% (7/69).
The mean haemoglobin value of patients with AD was found to be lower than
that of the control group and patients with anemia were higher in numbers than in the
control group. Serum iron was at lower levels in AD patients but there was not a
statistically significant difference in serum iron levels between AD patients and
healty controls. Patients with AD also had lower levels of serum copper, magnesium
and IEZn. The distribution of serum copper in two groups was variable. However,
we could not find a significant difference between the groups in terms of members
with low and high levels of copper. Still, the number of those with normal copper
level was higher in the control group. On the other hand, there were more patients
with low levels of serum magnesium in the AD group than in the control group and
the difference between the two groups was statistically important. Similarly, the
number of those with zinc deficiency (low level of IEZn) was higher in the AD group
and the difference between the two groups was sitatistically important.
Correlation could not be found between the SCORAD index and age, sex,
body weight and height percentiles, presence of anemia, Hb level, duration of
breastfeeding, total IgE, serum copper, iron, magnesium and IEZn. Further, no
correlation could be found between the distributions of serum copper, iron,
magnesium and IEZn (low, high and normal) and SCORAD.
For patients with AD, no significant difference was found between those with
low and normal levels of serum copper, iron, magnesium and İEZn with respect to
weight loss, pica, mother's nutritional status, education level, father's occupation and
heating system at home. Still, those with lower levels of IEZn also had fathers from
low educational background. But there was no correlation between low levels of
other trace elements and educational status of the fathers.
In this study we concluded that iron deficiency anemia, zinc and magnesium
deficiency can be observed more frequently among patients with AD. In conclusion,
we think that although no full deficiency pictures are seen, borderline deficiencies of
zinc and magnesium may be triggering factors in AD pathogenesis.
Keywords: Atopic dermatitis, trace elements, SCORAD index.