Sivrice fay zonundaki radon değişimi ve doğal radyoaktivite
Radon variation on the Sivrice fault zone and natural radioactivity
Yazar: SULTAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT DOĞRU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Bölümü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Deprem bölgeleri = Earthquake zones ; Fay zonu = Fault zone ; Radon izotopları = Radon isotopes ; Radon konsantrasyonu = Radon concentration ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon sayacı = Radiation counter ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing

Özet:
Türkiye'de büyük depremleri üreten iki önemli diri fay sistemlerinden biri olan Doğu Anadolu Fay Sistemi'nin (DAFS) Sivrice Fay Zonu üzerine dört radon izleme istasyonu kurulmuştur. Bu istasyonlardan kaydedilen sürekli toprak radon gazı çıkışları, çevresel gama ölçümleri ve bu istasyonların bulunduğu yerlerden alınan toprak ve su örneklerinin toplam alfa ve beta radyoaktivite konsantrasyonlarının değişimleri ve bunların radon yayılımları incelendi. Elde edilen veriler ile bölgenin sürekli radon değişimi gözlendi ve doğal radyoaktivite seviyesi belirlendi.Sivrice Fay Zonunda jeolojik oluşumun, toprak yapısının ve çevresel faktörlerin; elde edilen bulguların değişimine etkilerinin olduğu görüldü. Fay zonu boyunca sürekli radon gazı çıkışının bazı atmosferik parametrelerin (sıcaklık, basınç ve nem) değişimine bağlılığı ve sürekli radon gazı çıkışındaki değişimin deprem ön habercisi olup olmayacağı incelendi. Elde edilen bulgulardan fay zonu boyunca sürekli radon gazı değişiminin atmosferik şartların etkisi hesaba katılarak deprem ön kestirimde önemli bir parametre olarak kullanılabileceği görüldü. İncelenen parametrelerin ölçülen değerleri genel olarak kış mevsiminde diğer mevsimlere oranla daha düşük değere sahip olduğu görüldü.

Abstract:
Four radon monitoring stations were built on the Sivrice Fault Zone which is a part of the East Anatolian Fault System that one of the very important two fault systems which tends to produce earthquake in Turkey. The soil radon monitoring data which recorded by those stations, the environmental gamma and the gross alpha and gross beta concentrations in the soil and water samples which collected around the stations and their radon exhalation rate were analyzed. Therefore, using the fetched data the soil radon fluctuation on the zone by monitoring method and the level of the natural radioactivity was determined.It is seen that the geological construction of Sivrice Fault Zone and the environmental factors have an effect on the variation of the determined parameters. The affect of some atmospheric parameters (temperature, atmospheric pressure and humidity) on the variation of soil radon on the fault zone and the soil radon monitoring as an earthquake precursory were investigated. It is shown that the soil radon monitoring data could be used as one of the very important parameter in earthquake prediction by counting the affect of the atmospheric parameters sorted out from the determined data over the fault zone. It is generally determined that the measured amount of the parameters were relatively lower in the winter than the other seasons.