Marmara Bölgesi'ndeki 1965-2010 yılları arasındaki nüfus verisinin mekânsal analizi
Spatial analysis of population data between 1965-2010 in Marmara Region
Yazar: İLYAS İŞCAN
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET TUNA
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Coğrafya = Geography ; Demografi = Demography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Marmara bölgesi = Marmara region ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Nüfus = Population ; Nüfus dağılımı = Distribution of population

Özet:
Coğrafya, insan ile doğal ortam arasındaki etkileşimleri neden, sonuç ve dağılış prensipleri çerçevesinde sentez halinde açıklamaya çalışan bir bilim dalıdır. Coğrafyanın inceleme alanına giren en önemli konulardan birisi ise nüfustur. Günümüzde coğrafya biliminde ve özellikle nüfus araştırmalarında, CBS gibi mekânsal teknolojilerden; önemli bir veri kaynağı olma ile analiz ve sorgulama yapabilme gibi imkanlar sağlaması nedeniyle yaygın olarak faydalanılmaktadır.

Bu çalışmada, Türkiye'nin en fazla nüfusa sahip bölgesi olan Marmara Bölgesi'nde CBS tabanlı bir nüfus araştırması yürütülmüştür. Marmara Bölgesi, aynı zamanda Türkiye'nin en çok göç alan bölgesidir. Bu nedenle, bölgede mekânsal istatiksel nüfus çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Marmara Bölgesi'ndeki nüfusun mekânsal dağılımını çeşitli dönemlere bağlı olarak tespit etmek ve bu dağılımı çeşitli mekânsal analiz yöntemleri kullanarak analiz etmektir.Bu amaçla, çalışmada çeşitli mekânsal analiz yöntemleri kullanılacak ve nüfusa bağlı sorunların çözümüne katkı sağlanmaya çalışılacaktır.

Bu çalışmada, nüfusun dağılışını belirlemeye yönelik bazı yöntemler CBS yardımıyla belirlenmeye çalışılmıştır. Kullanılan yöntemler; merkez obje, ortalama merkez, standart sapma elipsi ve çekirdek kestirimli yoğunluk analizidir. Araştırma
sonucunda nüfusun genel itibariyle İstanbul ilçelerinde yoğunlaştığı ve Marmara Denizi çevresinde doğu batı yönlü bir dağılım gerçekleştiği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Geography is a branch of social science which accounts interactions between human beings and the natural environment in synthesis within the frame of the principles of reason, result and distribution. Population is among the fields of study
within the main branches of Geography. Today, in the science of geography and especially in researches on population, spatial technologies such as GIS is commonly employed on account of their capabilities like being a significant source of data and conducting analysis and query.

In this study, a GIS based population research was conducted in Marmara Region, which has the highest population density in Turkey. Marmara Region is also the region that allows most immigration. Hence, spatial statistical population studies are required in the region. The aim of this study is to designate spatial population dispersion of Marmara Region according to various periods and analyze these dispersions by employing methods of spatial analysis. Therefore, various spatial analyses will be employed in the study and there will be attempts to contribute to the solutions of population related problems.

In this study, some methods aiming at designating the dispersion of population have been set down through GIS. The methods which were employed in the study are central feature, mean center, standard deviational ellipse, hot spot and kernel density. The study found out that the population is generally intensified in Istanbul and its vicinity and there is an east-west directional dispersion around the Marmara Sea.