Eġitim aile sağlığı merkezine kayıtlı olan 65 yaş ve üzeri kişilerin pnömokok aşılanma oranını artırma çalışması
Employment of pneumocous vaccination rates in 65 years and older people who have been registered to educational family health center
Yazar: MEHMET VELİ BIYIK
Danışman: UZMAN İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Pnömoni = Pneumonia ; Polisakkaritler = Polysaccharides ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yetişkinler = Adults ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, kendi aile hekimi tarafından telefonla aranarak veya yüz yüze görüşmeyle pnömokok aşısı tavsiye edilmesinin aşılanma oranlarına etkisinin gözlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Mart-Mayıs 2017 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi Doğantepe Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde yürütüldü. Çalışmamıza 65 yaş ve üstü 200 birey dâhil edildi. Çalışma süresince ASM ye gelen 103 hastayla yüz yüze, 97 hasta ile de telefonla görüşüldü. Hastalara genel anket soruları sorulup pnömokok aşısı hakkında bilgi verildikten sonra aşılanma istekleri soruldu. Aşılanmayı kabul edenler davet edilerek aşılandı. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 15.0 paket veri programıyla yapıldı.
Bulgular: Yaptığımız ankete göre 150 kişi (%75) grip aşısını, 130 kişi (%65) tetanoz aşısını, 53 kişi (%26,5) Hepatit B aşısını, 49 kişi (%24,5) pnömokok aşısını biliyordu. Son 10 yıl içinde tetanoz aşısı yaptıran 29 kişi (%14,5), düzenli grip aşısı yaptıran 35 kişi (%17,5), en az 1 doz hepatit B aşısı yaptıran 5 kişi (%2,5) ve pnömokok aşısı yaptıran 5 kişi (%2,5) mevcuttu. Telefonla aranarak anket doldurulan 97 hastadan 58'i (%59.8), yüz yüze görüşülerek anket doldurulan 103 hastadan 84'ü (%81,6) pnömokok aşısını yaptırdı. Çalışma öncesi %2,5 olan pnömokok aşılanma oranı çalışma sonrasında %73,5'e yükseldi. Kronik hastalığı olanlar olmayanlara göre 2,8 kat daha fazla pnömokok aşısı yaptırırken; düzenli grip aşısı yaptıranlar yaptırmayanlara oranla 5 kat, düzensiz grip aşısı yaptıranlar ise yaptırmayanlara oranla 5,6 kat daha az pnömokok aşısı yaptırdı. Yüz yüze görüşülerek pnömokok aşısı önerilen katılımcılar telefonla görüşülerek aşı önerilenlere göre 3,2 kat daha fazla pnömokok aşısı yaptırdılar.
Sonuçlar: Bulgular katılımcılarımızın arasında tetanoz, grip, hepatit B ve pnömokok aşılanma oranlarının düşük olduğunu göstermektedir. Kayıtlı nüfusumuzdaki 65 yaş ve üzeri bireylere aile hekimleri tarafından bilgi verilip aşı önerildiğinde pnömokok aşılanma oranlarının %2,5'den %73,5'e yükselmesi aile hekimlerinin erişkin bağışıklamasında ne kadar önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir. Yüz yüze görüşmenin telefonla görüşmeye göre 3,2 kat daha fazla aşılanma oranlarını artırması ise hastaya gösterilen ilginin artışıyla başarının artacağına işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: 23 Valanlı Polisakkarit Pnömokok Aşısı, Erişkin Bağışıklama, Aşılanma, Aile Hekimliği, Eğitim Aile Sağlığı Merkezi

Abstract:
Aim: The aim of our study is to observe the effect of pneumococcal vaccine recommended by the patient's primary care physician face-to-face or through telephone on vaccination rates.
Material and Method: Our study was made in Ministry of Health Ankara Training and Research Hospital Doğantepe Education Family Health Center between March and May 2017.  200 individuals aged 65 and above were included in our study. Conversations were made face-to-face with 103 patients and through the phone with 97 patients coming to family health center during the study. After general survey questions were asked and information was provided on pneumococcal vaccine, the willingness of the patients for vaccination was questioned. Those accepting vaccination were invited to the hospital and vaccinated. Statistical analysis of data was made with SPSS 15.0 package data program.
 Findings: According to the survey we made, 150 patients (75%) knew about influenza vaccine, 130 patients (65%) about the tetanus vaccine, 53 patients (26.5%) hepatitis B vaccine and 49 patients (24.5%) about the pneumococcal vaccine. In the last ten years, 29 patients had tetanus vaccine (14.5%), 35 patients had regular influenza vaccine (17.5%) and there were 5 patients both for those who had at least one dose of hepatitis B vaccine (2.5%) and who had pneumococcal vaccine (2.5%). 58 out of 97 patients surveyed through the phone (59.8%) and 84 out of 103 patients (81.9%) surveyed face-to-face had pneumococcal vaccine. The pneumococcal vaccine ratio which was 2.5% before the study increased to 73.5% after the study. While patients who have a chronic disease had 2.8 times more pneumococcal vaccine compared to those who don't, patients who had regular influenza vaccine had five times less pneumococcal vaccine compared to those who didn't have and those who had irregular influenza vaccine had 5.6 times less compared to those who didn't have influenza vaccine. Participants suggested to have pneumococcal vaccine through face-to-face conversation had 3.2 times more pneumococcal vaccine compared to those suggested through phone call.
Results: The findings demonstrate that tetanus, influenza, hepatitis B and pneumococcal vaccination ratios were low among our participants. The fact that the pneumococcal vaccination ratios increased to 73.5% from 2.5% when registered individuals aged 65 and above were informed by their primary care physicians and vaccination was recommended demonstrates that primary care physicians play an important role in adult immunization. Face-to-face conversation increasing vaccination ratios 3.2 times more compared to telephone conversation demonstrates that the success increases in line with the interest shown to the patient.
Keywords: 23-Valent Polysaccharide Pneumococcal Vaccine, Adult Immunization, Vaccination, Primary Care Physician, Education Family Health Center.