Tefsîrde Türkçecilik akımı: Tefsîr-i sûre-i Mülk örneği (Anadolu Beylikler Dönemi)
The use of Turkish language in Commentary during the Anatolian Principalities Period: The example of Tefsir-i Mulk
Yazar: SULTAN GÜZELDAL
Danışman: PROF. DR. HİDAYET AYDAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Türkler İslâm'ı kabul ettikten sonra Kur'ân'ın tercümesi ve tefsîri hususunda önemli katkılar sağlamışlardır. Genel olarak bakıldığında Türkçe tefsîrlerin Arapça tefsîrlere nazaran oldukça az olduğu dikkat çekmektedir. İlk Türkçe tefsîrler XIV. yüzyılda Anadolu'da kurulan Beylikler Dönemi'nde yazılmıştır. İlerleyen zamanlarda Türkçe tefsîr faaliyetlerinin giderek azaldığı görülmektedir. Bu çalışma, Anadolu Beylikler Dönemi'nde başlayan tefsîrde Türkçecilik akımını ve bu dönemde Mustafa b. Muhammed tarafından te'lîf edilen ''Tefsîr-i Sûre-i Mülk'' adlı eserin tefsîr ilmi açısından analizini kapsamaktadır. Bu bağlamda birinci bölümde Anadolu coğrafyasında kurulan Beylikler ve Türkçecilik akımına katkıları ele alındı. İkinci bölümde ise Anadolu Beylikler Dönemi'nden itibaren Tanzimat ve sonrası döneme kadar te'lîf edilen Türkçe tefsîrlerin kısa bir tanıtımına yer verildi. Türkçe tefsîrlerin tarihsel süreç içerisinde yaşadığı hareketliliğin gösterilmesi amacıyla eserler kronolojik olarak sıralandı. Türkçe tefsîr faaliyetlerinin zaman içerisinde önemini kaybetmesi ve bu konuda yapılan yorumlar değerlendirildi. Üçüncü bölümde, Anadolu Beylikler Dönemi'nde Türkçe te'lîf edilen "Tefsîr-i Sûre-i Mülk" adlı eser ayrıntılı bir şekilde analiz edildi ve tefsîr ilmi açısından yeterliliği irdelendi.

Abstract:
After accepting Islam, the Turks made significant contributions to the translation and interpretation of the Holy Quran. In general, it is noteworthy that Turkish commentaries are much less than Arabic commentaries. We can only see the first Turkish commentaries during the period of the principalities established in Anatolia in the 14th century.  In the following periods, it is seen that Turkish commentary activities gradually lost their importance and decreased. This study comprises the the using Turkish language in commentary that started during the Anatolian principalities period and the analysis of the work written in this period by Mustafa B. Muhammed and called Tefsîr-i Sûre-i Mulk. In this context, in the first chapter, the Principalities established in the Anatolian geography and their contributions to the using Turkish language were discussed. In the second part, a brief introduction of the Turkish commentaries written from the Anatolian Principalities period until the Tanzimat period and after was given. His works are listed chronologically in order to show the dynamism of Turkish commentaries throughout the historical process. The loss of importance of Turkish commentary activities over time and the comments made on this subject were evaluated. In the third chapter, his work "Tefsîr-i Sûre-i Mulk", which was written in Turkish during the Anatolian Principalities period, was analyzed in detail and its adequacy in terms of commentary science was examined.