İnsan hakları, yargı ve büyüme arasındaki ilişki
The relationship between human rights jurisdiction and growth
Yazar: GÜL ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. JÜLİDE YALÇINKAYA KOYUNCU
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İnsan hakları; dokunulmaz, vazgeçilmez ve devredilemez haklar olup, bu haklara insan doğduğu andan itibaren sahip olur. Geçmişten günümüze kadar hem ulusal hem de uluslararası insan hakları ile ilgili birçok görüş ortaya çıkmıştır ve yasalar düzenlenmiştir. Uluslararası İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ne göre, gelişmiş ülkelerin vatandaşları ile gelişmemiş ülkelerin vatandaşları aynı insan haklarına sahiptirler. Diğer bir değişle, insan haklarında sınıf, ırk, din, dil ve cinsiyet gibi hiçbir ayrım yapılmadan tüm insanlar eşit şekilde faydalanabilir. Ulusların en önemli yetkilerinden olan ve hukuki sorunların çözülmesi için hizmet eden yargı sistemi, insan hak ve hürriyetlerini korumakla görevlidir. Yargı sistemi ve insan hakları sıkı sıkıya bağlıdır.
Ekonomik büyüme, gayrisafi yurtiçi hasıladaki artış olarak tanımlanır. Bir ülkede ekonomik büyüme gerçekleştiği vakit vatandaşların gelirler artacağı için yaşam standartları yükselir. Fakat bu gelir artışı adaletsiz şekilde gerçekleşirse bir insan hakkı ihlaline neden olur. Bu adaletsizliği gidermede yargı pasif kalırsa hem ülkenin kendi vatandaşlarının hem de diğer ülkelerin vatandaşlarının devlete olan güveni azalır. Güvenin düşmesi, zamanla ekonomik büyümeyi de etkiler. Yani, bir ülkenin insan hakları ile ilgili alınan kararlar ve yargı sisteminin bu kararları koruması ne kadar etkili olursa ekonomik büyüme de pozitif yönde etkilenir.
Bu çalışmada insan hakları ve yargının ekonomik büyümeye etkileri incelenmiştir. İnsan hakları için 184 ülkeye ait 1961 – 2017 yıllarını kapsayan ve yargı için ise 161 ülkeye ait 2000 – 2018 yıllarını kapsayan dengesiz panel veri seti kullanılarak ampirik bir çalışma yapılmıştır. Bulgulara göre, insan haklarında ve yargı bağımsızlığında meydana gelecek olumlu gelişmeler ilgili ülkenin ekonomik büyümesini olumlu yönde etkilemektedir.

Abstract:
Human rights are inalienable rights that people have as soon as they are born. Many views on human rights, both national and international, have emerged and related laws have been drawn up from past to present. According to the Universal Declaration of Human Rights, citizens of developed countries and citizens of underdeveloped countries have the same human rights. In other words, all people can enjoy human rights equally, without distinction of class, race, religion, language or gender. Judicial system which is both one of the most important authorities of the nations and serves to solve legal problems is responsible for protecting human rights and freedoms. The judicial system and human rights are part of an inseparable whole.
The increase in gross domestic product is defined as economic growth. When the economy grows in a country, the income of the citizens increases and thus their standard of living rises. However, if this income increase takes place unfairly, it causes a human rights violation. If the judiciary remains passive in resolving this injustice, the trust of both the country's own citizens and the citizens of other countries in the state will decrease. The decline in trust in the state also affects economic growth over time. In other words, if a country can effectively protect its human rights decisions and its judicial system, economic growth in that country will also be positively affected.
In this study, the effects of human rights and the judiciary on economic growth are examined. An empirical study was conducted using the unbalanced panel data set with the data of the research conducted between the years of 1961 and 2017 in 184 countries related to human rights and the data of the studies conducted between the years 2000 and 2018 of 161 countries related to the judiciary. According to the findings, positive improvements in human rights and judicial independence positively affect the economic growth of the relevant country.