Lavanta (Lavandula angustifolia) ve kimyon (uminum cyminum) uçucu yağlarının sazan balıklarında (Cyprinus carpio l.1758 ) anestezik olarak etkiliğinin araştırılması
The investigation of efficacy of lavanta (Lavandula angustifolia) and cumin (Cuminum cyminum) essential oils as anesthesics in carp  (Cyprinus carpio, l 1758)
Yazar: MELİKE BALKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL METİN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Su ürünleri yetiştiriciliğinde anestezikler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte kullanılan bazı sentetik anesteziklerin balık ve insanlar üzerinde yan etkilere neden olduğu bilinmektedir. Bu nedenle günümüzde balıklar üzerinde güvenilir ve etkin olan doğal ürün arayışı hızlanmıştır.
Bu çalışmada lavanta (Lavandula angustifolia) ve kimyon (Cuminum cyminum) uçucu yağlarının sazan balıkları (Cyprinus carpio L. 1758) üzerinde anestezik etkileri karanfil yağı ve fenoksi etanol ile karşılaştırılarak tespit edilmiştir. Denemede ortalama ağırlığı 10 gr olan sazan balığı kullanılmıştır. Anestezik etkinin tespiti için uçucu yağları 5, 10, 20, 50, 100, 200, 300, 400, 500 mg/L konsantrasyonlarda hazırlanmıştır. Anesteziye giriş ve çıkış süreleri her balık için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ayrıca uçucu yağların sazan balıkları üzerindeki akut toksisitesi, uçucu yağın farklı konsantrasyonlarına 10 dakika süreyle maruz bırakılan balıklarda LC50 konsantrasyonun tespiti ile belirlenmiştir. Sonuçlar, lavanta yağı ve kimyon yağının dozu arttıkça anesteziye giriş süresinin kısaldığını göstermiştir. Bununla birlikte , bu  anesteziklerin dozu arttıkça anesteziden çıkış süresi uzamıştır. Kimyon uçucu yağının 300 mg/L dozu ve lavanta yağının 400 mg/L dozu balıklar üzerinde derin anestezi sağlamıştır. Bu konsantrasyonlarda anesteziye giriş ve çıkış süreleri fenoksi etanol (105,5 ve 115,5 sn) ile karşılaştırıldığında daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu süreler sırasıyla kimyon için 187,5 ve 415 sn, lavanta 194 ve 477,5 sn olarak tespit edilmiştir. Sazan balıklarında kimyon uçucu yağı 50 mg/L ve lavanta yağı 200 mg/L konsantrasyonda karanfil yağına benzer sedatif etki göstermiştir. Lavanta yağının 24 saat süreyle 20 mg/L konsantrasyonda balıkların taşıması için kullanılabileceği saptanmıştır. Akut toksisite testi sonucuna göre 10 dakikalık LC50 konsantrasyonu  kimyon yağı için 450 mg/L, lavanta yağı için 500 mg/L olarak tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında lavanta ve kimyon yağlarının sazan balıklarında güvenli ve etkin bir anestezik olarak kullanılabileceği saptanmıştır.

Abstract:
Anesthetics are widely used in aquaculture. However, some synthetic anesthetics are known to cause side effects on fish and humans. Therefore, the search for natural products that are reliable and effective on fish has accelerated. 

In this study, the anesthetic effects of lavender (Lavandula angustifolia) and cumin (Cuminum cyminum) essential oils on carp (Cyprinus carpio L. 1758) were determined by comparing with clove oil and phenoxy ethanol. A total of 980 carp, weighing 10 grams, were used in the experiment. The essential oils for the determination of the anesthetic effect were prepared at concentrations of 5,10, 20, 50, 100, 200, 300, 400, 500 mg L-1. Anesthesia stages were evaluated for each fish. In addition, acute toxicity of essential oils on carp was determined by LC50 concentration in fish exposed to different concentrations for 10 minutes. Results showed that induction time decreased with increasing of the concentration of the lavender oil and cumin oil. However, recovery time increased with increasing of the concentration of this anesthetics. 300 mg L-1 dose of cumin essential oil and 400 mg L-1  dose of lavender oil provided deep anesthesia on fish. It was found that the anesthesia induction and recovery time period at these concentrations were higher compared to phenoxy ethanol (105.5 and 115.5 sec). These periods were determined as 187.5 and 415 sec for cumin oil and 194 and 477.5 sec for lavender oil, respectively. Cumin essential oil on carp 50 mg L-1 and lavender oil 200 mg L-1 concentration showed a sedative effect similar to clove oil. It was determined that lavender oil can be used for transferring fish at a concentration of 20 mg L-1 for 24 hours. According to the results of acute toxicity test, LC50 value was determined as 450 mg L-1 for cumin oil and 500 mg L-1 for lavender oil. In the light of these findings, it was determined that lavender and cumin oils can be used as a safe and effective anesthetic in carp.