Karşılaştırmalı edebiyat bağlamında fantastik edebiyat: J.R.R. Tolkien ve Barış Müstecaplıoğlu'nun eserleri
Fantasy literature in the context of comparative literature: Works of J.R.R. Tolkien and Barış Müstecaplıoğlu
Yazar: İSMAİL AYDIN
Danışman: PROF. DR. NEJDET NEYDİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Fantastik = Fantastic ; Fantastik edebiyat = Fantasy literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Müstecaplıoğlu, Barış = Müstecaplıoğlu, Barış ; Tolkien, John Ronald Reuel = Tolkien, John Ronald Reuel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İngiliz edebiyatı = English literature

Özet:
Bu çalışmada fantastik edebiyatın Karşılaştırmalı Edebiyat bağlamında nasıl bir yere sahip olduğu araştırıldı. Baskın edebiyat anlayışlarında ciddi bir edebiyat türü olarak nitelendirilmeyen fantastik edebiyatın, kuramsal olarak kanonik edebiyatların çevresinde yer alan, son yirmi yılda dijitalleşmeyle beraber edebiyat faaliyetinin dönüşmesine paralel olarak yükselişte olduğu görülmüştür. Romantizm akımından beslenen bir tür olarak fantastik edebiyatın toplumsal sorunlara ve bireyin arayışlarına karşılık geldiğinden her dönem farklı temalarla dinamik bir yapıya sahip olduğu görülür. Tolkien ve Müstecaplıoğlu'nun farklı yaklaşımlarının türün sergilediği değişimlerle koşut olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tolkien geleneksel toplum ve din motivasyonuna sahipken Müstecaplıoğlu aydınlanmacı bir yaklaşıma sahiptir. Tolkien türün kurucusu olarak amaçlamadan ulusaşırı fantastik repertuvarın kurucusu olmuştur. Müstecaplıoğlu ise bilinçli bir şekilde ulusal kültür unsurlarını kullanmadan metinler kaleme almış; bu unsurlardan faydalandığı zaman da onları fantastik evrenin unsurlarına dönüştürmüştür. Dünya Edebiyatı kavramı, bu çalışmada metinler kümesi olarak değil dinamik bir süreç olarak edebiyat faaliyetinin ulusaşırı olduğu kadar ulusal alandaki etkilerine karşılık gelen bir fenomen olarak kullanılmıştır. Bu açıdan da fantastik edebiyat, üretilen hikâyeler etrafında toplanan hayali cemaatlerin ulusaşırı konumuna dayanarak Dünya Edebiyatının bir unsuru olarak kabul edilmiştir. İki yazar da dünyada dolaşımda olan fantastik edebiyat repertuvarına dayanan ulusaşırı metinleriyle Dünya Edebiyatının bir parçasıdır.

Abstract:
In this study, the place of fantastic literature in the context of Comparative Literature was investigated. Fantastic literature, which is not defined as a serious literary genre in the dominant literary circles, has been considered to be on the rise in parallel with the transformation of literary activity with digitalization in the last twenty years, which is theoretically located in the periphery of canonical literatures. As a genre nourished by the romanticism, it is seen that fantastic literature has a dynamic structure with different themes in each period, as it corresponds with the social problems and the pursuits of the individual. It has been concluded that Tolkien and Müstecaplıoğlu have different approaches in regarding with the parallel changes in course of development of the genre. While Tolkien had a traditional social and religious motivation, Müstecaplıoğlu has an approach derived from the ideals of enlightenment. Tolkien unintentionally became the founder of the transnational fantasy repertoire as the founder of the genre. Müstecaplıoğlu, on the other hand, intentionally wrote texts that do not include national cultural elements, and when they are used, they are transformed into elements of the fantastic universe. The concept of World Literature, a dynamic process, has been used in this study as a situation that corresponds to the literary products circulating in the world at different times as a result of globalization. In this respect, fantasy literature has been accepted as an element of World Literature, based on the transnational position of imaginary communities gathered around the stories produced. Both authors are part of World Literature with their transnational texts based on the fantasy literature repertoire circulating around the world.