Bigadiç'te 45-74 yaş bireylerde Tip 2 Diyabet riskinin belirlenmesi
Determining risk of Type 2 Diabetes in population aged 45-74 in bigadic
Yazar: KEVSER TARI SELÇUK
Danışman: PROF. DR. BELGİN ÜNAL TOĞRUL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Balıkesir-Bigadiç = Balıkesir-Bigadiç ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Risk = Risk ; Yaşlılar = Aged ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Kesitsel tipteki araştırmada Bigadiç ilçe merkezinde 45-74 yaş bireylerde Fin diyabet risk skoruyla Tip 2 diyabet riskli bireylerin saptanması, Tip 2 diyabet açısından yüksek riskle ilişkili etmenlerin belirlenmesi, yeni tanı konan Tip 2 diyabet için Fin diyabet risk skorunun geçerliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Araştırma grubu Bigadiç?te yaşayan 45-74 yaş grubu 4.425 kişiden küme örnekleme yöntemiyle seçilen 509 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri Fin diyabet risk skoruna göre Tip 2 diyabet riskinin yüksek olma durumu ve diyabet varlığıdır. Araştırmada sekiz sorudan oluşan Fin diyabet risk skoru kullanılmış, toplam skoru 15 ve üzeri olanlar ?Yüksek riskli? olarak tanımlanmıştır. Diyabet tanısı için araştırma grubunun random kan glukoz ve Glikozillenmiş Hemoglobin (HbA1c) düzeyi ölçülmüş, değerlendirmede Amerikan Diyabet Birliği (ADA) 2010 yılı tanı kriterleri kullanılmıştır. Çözümlemede ki kare, bağımsız gruplarda t testi, lojistik regresyon analizi kullanışmış, skorun geçerliliğinin değerlendirilmesinde duyarlılık, seçicilik, Pozitif Öngörü Değeri (PÖD), Negatif Öngörü Değeri (NÖD) hesaplanmış, Receiver Operating Characteristic (ROC) eğrisi çizilmiştir. Araştırmanın bütçesi Dokuz Eylül Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklenmiştir (Proje no: 201194). 
Araştırma grubunun %28.0?ı Tip 2 diyabet açısından yüksek risk taşımaktadır. Tip 2 diyabet riski kadınlarda 2.25 kat (%95 GA:1.14-4.44), kronik hastalığı olanlarda 2.46 kat (%95 GA:1.33-4.53) yüksektir. Sistolik Kan Basıncında (SKB) 1mm/Hg?lık artış 1.03 kat (%95 GA:1.01-1.05) Tip 2 diyabet riskini artırmaktadır. Skorun kesme noktası 15 ve üzeri alındığında duyarlılığı %72.4, seçiciliği %76.0, PÖD %21.4, NÖD %96.8?dir. Skorun yeni tanı konan Tip 2 diyabeti öngörme gücü için ROC eğrisi altında kalan 0.84 (%95 GA:0.78-0.89)?tür (p<0.001).
Bigadiç?te 45-74 yaş bireylerde Tip 2 diyabet riskinin yüksek olduğu, Fin diyabet risk skorunun yeni tanı konan Tip 2 diyabeti öngörmede iyi bir skor olduğu belirlenmiştir. Türkiye?de birinci basamak sağlık kuruluşlarında Fin diyabet risk skorunun kullanılması, Tip 2 diyabet açısından riskli bireylerin saptanması ve izlenmesi sağlanmalı, riskli grupta ve tüm toplumda diyabetin önlenmesine yönelik girişimler planlanmalıdır. 

Anahtar Sözcükler: Tip 2 diyabet, Risk, Diyabet risk skoru.

Abstract:
The aim of this cross-sectional study was to determine risk of  Type 2 diabetes using Finnish diabetes risk score and to determine associated factors of high Type 2 diabetes risk  in individuals aged between 45 to 74 in Bigadic province. We also aimed to evaluate the validity of the Finnish diabetes risk score in individuals with newly-diagnosed Type 2 diabetes.
The study group included 509 individuals sampled from a population of 4.425 individuals aged from 45 to 74 in Bigadic province. Cluster sampling method was used. High risk of Type 2 diabetes according to the Finnish diabetes risk score and existence of diabetes were the dependent variables. Finnish diabetes risk score consist of eight questions was used in this study and total score of 15 and above was defined as ?High risk?. Measurements of random blood glucose and HbA1c level were conducted for diabetes diagnosis in the study. 2010 American Diabetes Association (ADA) diagnosis criteria were used in the evaluation. Chi-Square, independent groups t test and logistic regression analysis were used in the analysis. Sensitivity, specificity, Positive Predictive Value (PPV) and Negative Predictive Value (NPV) were calculated in evaluating the validity of the score and ROC curve was drawn. The budget of the study was supported by the Scientific Research Projects of Dokuz Eylül University (Project no: 201194).
In total 28.0% of the study group was at high risk of Type 2 diabetes. Risk of Type 2 diabetes was 2.25 fold higher (95% CI:1.14-4.44) in women, 2.46 fold higher (95% CI:1.33-4.53) in those who have chronic diseases. 1 mm/Hg increase in Systolic Blood Pressure (SBP) caused a 1.03 fold increase (95% CI:1.01-1.05) in the risk of Type 2 diabetes. When the cut-off point was taken 15 and above score?s sensitivity was 72.4%, specificity was 76.0%, PPV was 21.4%, NPV was 96.8%. The area under the ROC curve for newly-diagnosed Type 2 diabetes was 0.84 (95% CI:0.78-0.89),  (p<0.001).
In conclusion the risk of Type 2 diabetes was high and the Finnish diabetes risk score was a good score in predicting newly-diagnosed Type 2 diabetes in the Bigadic population. The Finnish diabetes risk score could be used in primary health care centers in Turkey, detection of individuals at risk of Type 2 diabetes, monitoring of those who are at risk of Type 2 diabetes and for preventing diabetes in those who are at risk of Type 2 diabetes and general population must be provided planning of interventions. 

Key words: Type 2 diabetes, Risk, Diabetes risk score.