Sosyal medya ve tüketim ilişkisi: Estetik, lüks ve gösteriş kavramları ekseninde bir inceleme
Social media and consumption relationship: A review on the axis of the concepts of aesthetics, luxury and conspicuous
Yazar: İREM DÖNÜŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ULUKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Lüks tüketim = Luxury consumption ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Günümüzde tüketim, ihtiyaç ve fayda gibi rasyonel amaçlarından uzaklaşarak sembolik bir anlam kazanmıştır. Oluşan yeni tüketim anlayışı sosyal medya kanallarında şekillenmektedir. Sosyal medya kanalları, sahip olduğu kitle ve etkileşim gücü̈ ile bireylerin tüketim tercihlerinde etkin bir rol oynamaktadır. Sosyal medya, tüketicilerin farklı düşüncelerini ve zevklerini ifade ettikleri bir alandır. Kişiler kullandıkları ürünleri veya tüketim tercihlerini paylaşarak diğer insanları da etkileyebilmektedir. Bununla beraber sosyal medyada reklam kullanımı da oldukça fazladır. Instagram, fotoğraf ve video paylaşma temelli bir sosyal medya platformudur. Instagram'da paylaşılan içerikler ile göstergeler ve imgeler yaratılarak birey tüketime teşvik edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Instagram'da tüketicilerin satın alma davranışına etki eden estetik, lüks ve gösteriş̧ unsurlarını tartışmak ve görünür kılmaktır. Çalışmanın önemi, Instagram'ın estetik, lüks ve gösteriş̧ tüketimine etkisi olup olmadığını anlamak ve literatüre kaynak sağlamaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi olan anket çalışması uygulanmıştır. Anket sonuçları SPSS programı kullanılarak çözümlenmiştir. Anket, Ankara ilinde okuyan üniversite öğrencileri üzerinden yürütülmüştür. Instagram'da  tüketim tercihlerine etki eden estetik, lüks ve gösteriş unsurlarının; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir düzeyi ve Instagram'da geçirilen süre bakımından farklılık gösterip göstermediği incelemiştir. Sonuçlara göre, cinsiyet hipotezi ile ilgili üç ölçekte de anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. Aylık gelir hipotezi ile ilgili estetik ve lüks tüketimde anlamlı bir farklılık mevcutken gösterişçi tüketimde anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Bu sonuç Veblen'in ,gösterişçi tüketimin tüm gelir gruplarını etkilediği fikrini desteklemektedir. Aynı zamanda katılımcıların Instagram'da geçirdikleri sürenin, estetik ve lüks tüketim ile ilgili görüşlerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Nowadays, consumption has gained a symbolic meaning by moving away from rational purposes such as need and benefit. The new understanding of consumption is shaped by social media channels. Social media channels play an active role in the consumption preferences of individuals with their mass and interaction power. Social media is an area where consumers express their different thoughts and tastes. People can also influence other people by sharing the products they use or their consumption preferences. However, the use of advertisements on social media is also quite high. Instagram is a social media platform based on photo and video sharing. Individuals are encouraged to consume by creating signs and images with the content shared on Instagram. This study aims to discuss and make visible the aesthetic, luxury, and conspicuous elements that affect consumers' purchasing behavior on Instagram. The importance of the study is to understand whether Instagram has an impact on aesthetic, luxury, and conspicuous consumption and to provide a source for the literature. A survey study, which is a quantitative research method, was applied in the study. The survey results were analyzed using the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) program. The survey was conducted among university students studying in Ankara. It was examined whether the aesthetic, luxury and conspicuous elements that affect consumption preferences on Instagram differ in terms of gender, age, education level, income level and time spent on Instagram. As a result, significant differences were found. According to the results, there are significant differences in all three scales regarding the gender hypothesis. While there is a significant difference in aesthetic and luxury consumption regarding the monthly income hypothesis, there is no significant difference in conspicuous consumption. This result supports Veblen's idea that conspicuous consumption affects all income groups. It was also concluded that the time the participants spent on Instagram affected their views on aesthetics and luxury consumption.