Aile hekimlerinin alt ekstremite osteoartritlerinde kullanılan nonfarmakolojik tedavi yöntemlerine yaklaşımları
Family physicians approaches to non-pharmacological treatment methods used in lower extremity osteoarthritis
Yazar: SABRİ ONUR ÖZDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Alt ekstremite = Lower extremity ; Anketler = Questionnaires ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Eklem hastalıkları = Joint diseases ; Kas-iskelet ağrısı = Musculoskeletal pain ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Osteoartrit = Osteoarthritis

Özet:
Giriş ve Amaç: Osteoartrit (OA), dünyada en yaygın görülen eklem hastalığıdır ve kronik kas iskelet sistemi ağrılarının en önemli nedenidir. En sık görüldüğü eklemler kalça ve diz gibi yük taşıyan alt ekstremite eklemleridir. Alt ekstremite OA' leri , birinci basamağa en sık başvuru sebeplerinden biridir. Ortalama yaşam süresinin uzaması, obezitenin artması ve sedanter yaşam biçiminin yaygınlaşması sonucunda toplumda OA sıklığı giderek artmaktadır. OA tedavisi ve yönetimi amacıyla yayınlanan tüm kılavuzlarda önerilen en uygun tedavi yöntemi farmakolojik ve nonfarmakolojik tedavinin birlikte kullanılmasıdır. Nonfarmakolojik yöntemlerin biri veya birkaçının beraber kullanılması gerekliliğinin bütüncül yaklaşımı benimseyen aile hekimlerince bilinmesi gerekmektedir. Ayrıca aile hekimlerinin bu konu hakkındaki uygulamaları hastalarına önermesi ve hastalarının takiplerini yapması beklenmektedir. Bu çalışmada, Ankara'daki Aile Hekimliği Kliniklerinde çalışan hekimlerin OA tedavisindeki nonfarmakolojik yöntemler hakkındaki bilgi düzeyleri ve yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır. 2019 yılı itibari ile Ankara'daki Aile Hekimliği Kliniklerinde çalışan çeşitli unvanlara sahip tüm aile hekimleri çalışma evrenimizi (n:400) oluşturmaktadır.Katılmaya gönüllü olan aile hekimlerine, yüz yüze anket uygulama yöntemiyle araştırmacılar tarafından özgün olarak hazırlanan 23 soruluk anket Aralık 2019 - Ocak 2020 tarihleri arasında gerekli izinler alındıktan sonra uygulanmıştır. Çalışmada tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışmada nonfarmakolojiktoplam yaklaşım puanı da hesaplanmıştır. Sonuçlar SPSS programı ile değerlendirilmiş ve istatistiki anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır.

Bulgular: Çalışmamıza 247 aile hekimi katılmış, bunlardan 234 tanesi anketi tam doldurmuştur. Çalışmaya katılan hekimlerin %70,5'u (n:165) aile hekimliği asistanı, %25,2'si (n:59) sözleşmeli aile hekimliği asistanı, %3,4'ü (n:8) eğitim görevlisi ve %0,9'u (n:2) ise aile hekimliği uzmanı olduğunu ifade etmiştir. Hekimlerin yalnızca %45,3'ü (n:106) daha önce OA tedavi yaklaşımları konusunda herhangi bir eğitim aldıklarını belirtmiştir. Daha önce OA tedavi yaklaşımları konusunda herhangi bir eğitim almış olan hekimlerin kendilerine verdikleri yetkinlik puanı (5,54±1,38), almamış olan hekimlerin kendilerine verdikleri puanından (4,77±1,42) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).Katılımcıların nonfarmakolojik tedavi yöntemlerini önerme ve kullanma sıklıklarına göre hesaplanan nonfarmakolojik toplam yaklaşım puan ortalamaları 24,57±7,63 olmuştur. Katılımcıların %54,7'si daha önce osteoartrit tedavi yaklaşımları hakkında eğitim almadıklarını belirtmişlerdir. Eğitim alanlarla almayanları karşılaştırdığımız zaman eğitim alan ve bu eğitimin yeterli olduğunu düşünen hekimlerin hem nonfarmakolojik toplam yaklaşım puanı hem de kendilerine verdikleri yetkinlik puanları anlamlı olarak daha yüksek olarak saptanmıştır.

Sonuç: Çalışmamızda hekimlerin alt ekstremite osteoartritlerindeki nonfarmakolojik yöntemler ile ilgili bilgi, tutum ve uygulamalarının genel olarak iyi olduğu gözlemlenmiştir. OA tedavi yaklaşımları konusunda bir eğitim eksikliği saptanmış ve eğitim verildiği zaman aile hekimlerinin bu eğitimlerden fayda gördüğü bu çalışma ile anlaşılmıştır. Maliyet etkinve uygulaması kolay olan, hastalığın progresyonunu yavaşlatan, engelliliği azaltan nonfarmakolojik tedavi yöntemlerinin koruyucu hekimliği esas alan aile hekimleri tarafından daha sık kullanılması gerektiğini bu çalışma göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Alt Ekstremite Osteoartritleri, Birinci Basamak, Osteoartritlerde Nonfarmakolojik Yaklaşım

Abstract:
Background and Aims:OA is the most common joint disease in the world and is the most important cause of chronic musculoskeletal pain. The most common joints are the lower limb joints carrying the load such as hips and knee and lower extremity osteoarthritis is one of the most common reasons for applying to primary care.Its frequency in the society is gradually increasing; long-term life expectancy, increased obesity and sedentary lifestyle cause osteoarthritis. In all guidelines published on the treatment of OA, the most suitable method of treatment is the combination of pharmacological and nonpharmacological treatment. Family physicians who take a holistic approach should know that one or more nonpharmacological methods should be used together. In addition, family physicians should recommend the applications to their patients and follow up the patients condition. The aim of this study is to evaluate the knowledge levels and approaches of nonpharmacological methods of OA treatment of physicians who working in Family Medicine Clinics in Ankara.

Materials and Methods: This research is descriptive and cross-sectional. As of 2019, all family physicians working in Family Medicine Clinics in Ankara constitute the study population (n=400).Family physicians who volunteered to participate in the study were accepted to this study by using face to face survey methods. This survey was applied between the dates of December 2019- January 2020 after obtaining the neccessary permissions and includes 23 questions.In this study, it was aimed to reach the whole working universe. In this study, nonpharmacological total approach score was also calculated. The results were evaluated with the SPSS program and significance level was taken p<0.05.

Results: 247 family physicians participated to the study and 234 answered the survey completely. 70.5% (n:165) of the physicians participating in the research are family medicine assistants, 25.2% (n:59) are contracted family medicine assistants, 3.4% (n:8) are instructor faculty member and 0.9% (n:2) are family medicine specialists. While 54.7% of the physicians stated that they had never received any training on OA treatment before, only 45.3% (n:106) of physicians stated that they had received a training on OA treatment approaches before. In the study, physicians who had previously been trained in OA approaches gave themselves (5,54±1,38) competency points. This score was found to be significantly higher (4,77±1,42) than the physicians who have not received any training before (p<0,05). The nonpharmacological approach score avarages calculated according to the frequency of recommending and using nonpharmacological treatment methods were 24,57±7,63.When comparing these participant groups, both the nonpharmacological total approach score and the competency scores of physicians who received training was sufficient were found to be significantly higher.

Conclusion: In this study, it was observed that the knowledge, attitude and practices of physicians about lower extremity osteoarthritis were generally enough. In addition, a lack of education on OA treatment approaches was detected and it was understood with this study that family physicians benefited from these trainings when the training was given. This study showed that nonpharmacological treatment methods should be used more frequently by family physicians who adopt preventive medicine. Because these methods that are easy to apply, low cost and reduce disease progression and disability.

Keywords: Family Medicine, Lower Extremity Osteoarthritis, Primary Care, Nonpharmacological Approach in Osteoarthritis