Psikolojik esneklik: Bir ölçek geliştirme çalışması
Psychological flexibility: A scale development study
Yazar: GÜNER DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAT KARDAŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Psikolojik katılık = Psychological inflexibility ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma kapsamında psikolojik esneklik kavramını farklı boyutlarıyla kapsamlı bir şekilde tanıtmak ve bireylerin psikolojik esneklik düzeylerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmaktadır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve alanyazını doğrultusunda 59 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzu uzman görüşüne sunulmuş ve gerekli düzenlemeler neticesinde 46 maddelik formuyla 163 kişi üzerinde pilot uygulaması yapılmıştır. Pilot uygulamanın ardından 39 maddeli form oluşturulmuştur. 600 kişi üzerinde yapılan AFA analiziyle 5 faktörlü varyansın % 52,58'ini açıklayan 23 maddeli bir yapı elde edilmiştir. Bu 5 faktör "Bilişsel Esneklik", "Odaklanma", "Varoluşsal Esneklik", "Uyum" ve "Davranışsal Esneklik" olarak isimlendirilmiştir. Ölçek formunun açımlayıcı faktör analizi ile ortaya konulan nihai hali 320 katılımcı üzerinden doğrulayıcı faktör analizi ile analiz edilmiş ve model doğrulanmıştır. Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğini test etmek için Bilinçli Farkındalık Ölçeği ile benzer ölçüt geçerliği, Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği ile ayırt edici ölçüt geçerliği test edilmiş ve doğrulanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.86; öntest-son test arasındaki ilişki 0.89 olarak hesaplanmıştır. Tüm bu analizler sonucunda geliştirilen Psikolojik Esneklik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Within the scope of this study, it is aimed to introduce the concept of psychological flexibility comprehensively with its different dimensions and to develop a valid and reliable measurement tool to measure the psychological flexibility levels of individuals. In the process of developing the scale, a comprehensive literature review was carried out and an item pool of 59 items was created in line with the literature. The item pool was submitted for expert opinion and as a result of the necessary regulations, a pilot application was carried out on 163 people with a form containing 46 items. After the pilot application, a 39-item form was created. A 23-item structure that explains 52.58% of the 5-factor variance was obtained with the exploratory factor analysis performed on 600 people. These 5 factors are named as "Cognitive Flexibility", "Focusing", "Existential Flexibility", "Adaptation" and "Behavioral Flexibility". The final form of the scale form, which was revealed by exploratory factor analysis, was analyzed over 320 participants by confirmatory factor analysis and the model was validated. The criterion-related validity of the scale was tested with the Conscious Awareness Scale and the discriminat validity was tested with the Ruminative Thinking Style Scale. The Cronbach's alpha internal consistency coefficient of the scale is 0.86; test-retest reliability coefficient was calculated as 0,89. As a result of all these analyzes, it has been revealed that the Psychological Flexibility Scale is valid and reliable.