Sağlıklı yetişkinlerde plazma K vitamini ve osteokalsin düzeylerinin insülin direnci üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation the effect of plasma vitamin K and osteocalcin levels on insulin resistance in healthy adults
Yazar: YASEMİN ERTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Osteokalsin = Osteocalcin ; Sağlık ve hastalık = Health and disease ; Vitamin K = Vitamin K ; Yetişkinler = Adults ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Sağlıklı yetişkinlerde plazma K vitamini, osteokalsin düzeyleri ve diyetle günlük K vitamini alımının insülin direnci üzerine olan etkisini incelemek amacıyla yapılan bu çalışma, yaşları 25-50 yıl arasında değişen 40 erkek (31,2±4,90 yıl), 40 kadın (32,2±6,15 yıl) olmak üzere toplam 80 sağlıklı birey üzerinde yürütülmüştür. Erkek ve kadın katılımcıların beden kütle indeksi değerleri sırasıyla; 25,2±2,66 kg/m2 ve 23,9±3,33 kg/m2 olup cinsiyetler arasında istatistiksel farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Katılımcıların tümünde plazma osteokalsin düzeyleri ve serum açlık insülin, LDL kolesterol, total kolesterol seviyeleriyle HOMA-IR değerleri arasında pozitif yönde zayıf ilişki olduğu gözlenmiştir (p<0,05). Kadın katılımcılarda plazma hiç karboksillenmemiş veya az karboksillenmiş osteokalsin düzeyleri ile beden kütle indeksi, vücut yağ yüzdesi ve serum LDL kolesterol seviyeleri arasında ters yönde zayıf ilişki bulunurken (p<0,05); erkeklerde herhangi önemli bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05). Tüm bireylerde plazma hiç karboksillenmemiş veya az karboksillenmiş osteokalsin düzeylerinin hafif şişmanlarda normal beden kütle indeksine sahip bireylere; bel çevresine göre kronik hastalık riski taşıyanlardaysa taşımayanlara göre anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca plazma hiç karboksillenmemiş veya az karboksillenmiş osteokalsin düzeylerinin günlük diyetle alınan enerji, protein, yağ, doymuş yağ asidi, çoklu doymamış yağ asidi, omega 6, A vitamini, E vitamini, riboflavin, niasin, B12 vitamini, folik asit, fosfor, magnezyum, demir ve çinko alımlarıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Plazma K vitamini düzeyleriyle yaş, vücut yağ yüzdesi, serum trigliserit, total kolesterol, plazma osteokalsin düzeyleri ve HOMA-IR değerleri arasında aynı yönde zayıf ilişki elde edilmiştir (p<0,05). Günlük diyetle K vitamini alımları serum trigliserit düzeyleriyle ters yönde zayıf ilişkili (p<0,05) iken; HOMA-IR ile ilişkili olmadığı görülmüştür (p>0,05). Sonuç olarak sağlıklı obez olmayan katılımcılarda plazma OC ve K vitamini düzeyleriyle insülin direnci arasında pozitif ilişki olduğunu gösteren mevcut çalışmada elde edilen bu ilişkinin tam olarak anlaşılması amacıyla araştırmalar planlanması yararlı olacaktır.

Abstract:
This study was conducted on healthy 80 participants (40 male and 40 female) aged 25-50 years in order to investigate the effect of plasma vitamin K, osteocalcin levels and dietary vitamin K intake on insulin resistance in healthy adults. The body mass index values were determined as 25,2±2,66 kg/m2 and 23,9±3,33 kg/m2 for male and female participants respectively. Statistically significant difference was not found between sex groups for body mass index (p>0,05). In all participants, a poor positive correlation was observed between plasma osteocalcin levels and serum fasting glucose, LDL cholesterol, total cholesterol levels, HOMA-IR values (p<0,05). Whereas poor negative correlations were found between plasma undercarboxylated osteocalcin levels and body mass index, body fat percentage, serum LDL cholesterol levels in female participants (p<0,05); there was not any significant correlation in male participants (p>0,05). In all individuals, plasma undercarboxylated osteocalcin levels were lower in overweight participants than normal body mass index participants, and also in chronic disease risk group than those have not risk based on waist circumference (p<0,05). Additionally, poor positive correlation was shown between plasma undercarboxylated osteocalcin levels and dietary energy, protein, fat, saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, omega 6, vitamin A, vitamin E, riboflavin, niacin, vitamin B12, folic acid, phosphorus, magnesium, iron and zinc intakes (p<0,05). Poor positive correlation was obtained between plasma vitamin K and age, body fat mass, serum triglyceride, total cholesterol, plasma osteocalcin levels, and HOMA-IR values (p<0,05). While dietary vitamin K intakes were negatively correlated with serum triglyceride levels (p<0,05); any significant correlation was not found between plasma vitamin K levels and HOMA-IR values (p>0,05). In conclusion, current study showed a positive correlation between plasma osteocalcin, vitamin K levels and insulin resistance in non obese healthy participants. Planning further investigations will be beneficial in order to understand this relationship completely.