Çocuklarda kronik böbrek yetersizliğinin son döneme ilerleme hızı ve etki eden faktörler /
Yazar: NERGİS AKAY
Danışman: PROF. DR. ALEV YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Kronik böbrek yetersizliği; böbrek fonksiyonlarının azalması ile karakterize progresif
seyredebilen ve son dönem böbrek hastalığı ile sonuçlanabilen bir durumdur. Dünya genelinde
insidansı ve prevelansı artmakta olan bir sağlık problemi haline gelmektedir. The North
American Pediatric Renal Collaborative Trials verilerine göre evre 2-4 kronik böbrek hastalığı
olan 4133 hastada 1 yılda %17, 3 yılda %39 son dönem böbrek yetersizliğine ilerleme görülmüş
ve ortalama son dönem böbrek yetersizliğinin 4.5 yılda geliştiği gösterilmiştir. Hastalığın
progresyonuna etki eden risk faktörleri değiştirilebilen ve değiştirilemeyen olarak tanımlanmış
olup risk faktörlerinin belirlenmesi ile hastaların son döneme ilerlemesi engellenmiştir. Bu
çalışmanın amacı kronik böbrek yetersizliği olan çocukların son döneme ilerleme hızına etki
eden faktörleri belirlemektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji
Polikliniği'nden takip süresi en az 2 yıl olan 0-18 yaş aralığında evre 2-4 kronik böbrek
yetersizliği olan 70 hasta dahil edildi. Hastalar progrese olan ve olmayan grup olarak ikiye
ayrıldı. Progresyon tanımı ilk başvuru sonrasındaki iki yıllık takibinde glomerüler filtrasyon
hızının %25 den fazla azalması olarak belirlendi. Bu iki grup arasındaki değiştirilebilen ve
değiştirilemeyen risk faktörleri analiz edilerek progresyon üzerinde anlamlı bir fark olup
olmadığı incelendi. Araştırma verileri IBM SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir.
Ölçümlere ait tanımlayıcı istatistikler; ortalama, standart sapma, medyan ve çeyreklikler
hesaplanmıştır. Verilerin normallik sınaması Kolmogorov Smirnov testi ile gerçekleştirilmiştir.
Sürekli ölçümlere ait grup kıyaslamaları bağımsız örneklem t testi ile analiz edilmiştir. Normal
dağılıma sahip olmayan verilerin grup kıyaslaması Mann Whitney U testi ile yapılmıştır.
Kategorik değişkenler için gruplar arası karşılaştırmada Ki-Kare analizi kullanılmıştır. %5 hata
payı ile çalışılmıştır.
Bulgular: Olguların 29'u (%41) kız ve 41'i (%59) erkekti. Yaşları 1 ay ile 16 yaş 6 ay arasında
değişmekte olup yaş ortalaması 97,79±62,39 aydı. Çalışmaya dahil edilen 70 hastanın 41'i
progrese olan ve 29'u progrese olmayan olarak tanımlandı. İki grup hastalığın başlangıç yaşı
karşılaştırıldığında progrese olan grupta yaş ortalaması daha yüksek olup istatistiksel olarak
anlamlı bulundu (p = 0.041). Her iki grupta cinsiyet, primer hastalık, ilk başvuru glomerüler
filtrasyon değerleri ve kronik böbrek yetersizliği evreleri arasındaki fark istatistiksel olarak
anlamlı bulunmadı (p > 0.05). İki grubun anemi açısından bakılan hemoglobin değerleri, kemik
mineral metabolizma bozukluğu açısından bakılan kalsiyum, fosfor ve parathormon düzeyi,
hipertansiyon açısından bakılan sistolik/diyastolik kan basıncı ve ekokardiyografik bulgu
varlığı, dislipidemi için bakılan kolesterol ve trigliserit düzeyleri, proteinüri varlığı ve büyüme
açısından bakılan boy uzunluğu (persantil ve z skor) karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan
anlamlı bir fark bulunmadı (p > 0.05). İlk başvuruda metabolik asidoz varlığı incelenen
hastaların progrese olan grupta progrese olmayan gruba göre daha fazla olması nedeni ile
istatistiksel olarak progresyona katkısı anlamlı bulundu (p < 0.05).
Sonuç: Bulgularımız; çocuklarda hastalığın başlangıç yaşının ileri olması ve metabolik asidoz
varlığının kronik böbrek yetersizliğinin son döneme ilerlemesi ile ilişkili olduğunu
göstermiştir.

Abstract:
Objective: Chronic kidney disease is a situation that characterized with kidney function decline
that may progress in time and results with end stage kidney disease. This disease becomes a
worldwide health problem which incidence and prevalance keep going to increase. Datas from
the North American Pediatric Renal Collaborative Trials are showing that stage 2 to 4 4133
chronic kidney disease patients are going to progress end stage ratio is %17 per year, %39 in
three years and approximately four and half year disease reached end stage. The progression
risk factors of disease are defined as modifiable and nonmodifiable. By determining the risk
factors, the progression of the disease to the end stage was prevented. So, the aim of this study
is to determine progression risk factors of chronic kidney disease in children.
Material and methods: Under eighteen years old and followed for at least two years, stage 2-
4 seventy chronic kidney disease children from Istanbul University Istanbul Medical Faculty
Pediatric Nephrology Outpatient Clinic were included in this study. Disease progression was
defined as about more than %25 decline in glomerular filtration rate in two years follow-up.
Patients were divided in to two groups as progressive and nonprogressive. In these two groups
modifiable and nonmodifiable progression risk factors were analyzed and examined if there is
a significant difference or not. Study datas were analyzed by IBM SPSS 22.0 programe.
Descriptive statistics of measurements were calculated as a mean, standart deviation, median
and quarters. Datas normality test were carried out with Kolmogorov Smirnow test. Group
comparision of continually measurements were analyzed by independent sample t test. Group
comparision of not in normal distribution were done by Mann Whitney U test. Group
comparision of categorical variables were analyzed by Chi-Square Test. The study tolerance is
%5.
Results: Twenty nine (%41) female and fourty one (%59) patients were included in this study.
Mean age of the patients was 97,79±62,39 month. This study is consisted of fourty one
progressed patients and twenty nine non-progressed patients. Disease onset age was
significantly higher in progressed group (p = 0.041). Moreover there was no statistically
significant difference in gender, primary disease, chronic kidney stage and registiration
glomerular filtration rate between two group (p > 0.05). Hemoglobin values for anemia;
calcium, phosphorus and parathormone levels for bone mineral metabolism disorders;
systolic/diastolic blood pressures and the presence of ecocardiographic sign for hypertension;
cholesterol and triglyceride levels for dyslipidemia, the presence of proteinuria and height for
growth was not found statistically significant difference between two group (p > 0.05).
Presence of metabolic asidosis at first visit was significantly higher in progressed group
compared with nonprogressed group (p < 0.05).
Conclusions: Our findings showed that advanced age of disease onset and the presence of
metabolic acidosis are associated with the progression of chronic kidney disease in children.