Lojistik köylerin Türkiye için stratejik önemi ve Türkiye'deki lojistik köyler üzerine DEMATEL ve MOORA yöntemleri ile uygulamalı bir araştırma
Strategic importance of the logistics villages for Turkey and an applied research with DEMATEL and MOORA methods on logistics villages in Turkey
Yazar: HARUN DUMLU
Danışman: PROF. DR. REYHAN AYŞEN WOLFF
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: DEMATEL = DEMATEL ; Lojistik = Logistics ; Lojistik köy = Freight village ; MOORA yöntemleri = MOORA methods ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Türkiye = Türkiye ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Son yıllarda, dünya ile birlikte Türkiye'de de lojistik köyler kurulmaya başlanmıştır. Buradan hareketle, lojistik köylerin Türkiye için stratejik önemini açıklayarak, lojistik köyler için etkin konum kriterlerinin belirlenmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları tarafından, Türkiye'de yapımı tamamlanan, devam eden, ihale ve proje aşamasında olan 25 lojistik köyün, bu kriterlere uygunluklarına göre sıralamalarının belirlenmesi, bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Bu tezde öncelikli olarak, tedarik zinciri yönetimi ve lojistik kavramları incelenerek, lojistik köylerin Türkiye için stratejik önemi açıklanmış ve lojistik köyler için etkin konum kriterleri belirlenmiştir. Belirlenen kriterler; ithalat, ihracat, sanayi büyüklüğü, serbest bölgeye yakınlık, karayoluna yakınlık,  havayoluna yakınlık,  demiryoluna yakınlık,  limana yakınlık,  nüfus ve başka lojistik köylere yakınlık kriterleridir. Bu kriterlerin birbirleri ile olan ilişkilerine ve önem derecelerine, 18 uzman tarafından yapılan kriter değerlendirmelerinin, DEMATEL yöntemi ile analiz edilmesi sonucunda ulaşılmıştır. Bu analizin sonucuna göre en önemli kriter, sanayi büyüklüğü kriteri olmuştur. Daha sonra ilgili lojistik köylerin, bu kriterlere uygunluklarına göre sıralamalarının belirlenmesi için MOORA yönteminin tüm yaklaşımları ile analizler gerçekleştirilmiştir. Kriterlerin önem dereceleri dikkate alınmadan yapılan oran, referans noktası ve tam çarpım formu yaklaşımlarına ait analiz sonuçları, sıra baskınlık teorisine göre değerlendirilerek MULTIMOORA sonuçları elde edilmiştir. MULTIMOORA sonuçlarına göre en etkin konuma sahip lojistik köy, Halkalı-İstanbul olurken, en son sırada yer alan lojistik köy ise Tatvan Rahova-Bitlis olmuştur. Kriterlerin önem dereceleri dikkate alınarak önem katsayısı yaklaşımı ile yapılan sıralamaya göre de Halkalı-İstanbul en etkin konuma sahiptir. Ancak, önem katsayısı yaklaşımı ile yapılan analiz sonucuna göre en son sırada yer alan lojistik köy Habur-Şırnak olmuştur.

Abstract:
In recent years, logistics villages have started to be established in Turkey as well as the world. Starting from here, determining the effective location criteria for logistics villages by explaining the strategic importance of logistics villages for Turkey and determining the 25 logistics villages, whose construction was completed, under construction, in the tender and project phase, in Turkey by the Republic of Turkey State Railways, ranking according to their compliance with these criteria, constitutes the aim of this research. In this thesis, first of all, the concepts of supply chain management and logistics were examined, the strategic importance of logistics villages for Turkey was explained and effective location criteria for logistics villages were determined. Determined criteria; import, export, industry size, proximity to free zone, proximity to highway, proximity to airway, proximity to railway, proximity to port, population and proximity to other logistics villages. The relations and importance levels of these criteria with each other have been reached as a result of the analysis of the criteria evaluations made by 18 experts with the DEMATEL method. According to the result of this analysis, the most important criterion is the industry size criterion. Subsequently, in order to determine the ranking of the logistics villages according to their compliance with these criteria, analyzes were carried out with all approaches of the MOORA method. The analysis results of ratio, reference point and full multiplicative form approaches were evaluated according to the order dominance theory and MULTIMOORA results were obtained. According to MULTIMOORA results, the logistics village with the most effective location was Halkalı-Istanbul, while the last logistics village was Tatvan Rahova-Bitlis. According to the ranking made with the importance coefficient approach, Halkalı-Istanbul has the most effective position. However, according to the results of the analysis made with the importance coefficient approach, the logistics village in the last place was Habur-Şırnak.