Öğretmenlerin yenileşimci davranışları ile okul müdürüne yönelik öğretimsel liderlik algısı arasındaki ilişkide mesleki işbirliği ve öğretmen bağlılığının rolü
The role of professional cooperation and teacher commitment in the relationship between the innovative behaviors of teachers' and perception of instructional leadership towards principals
Yazar: ERHAN DOLAPCI
Danışman: PROF. DR. FEYZİ ULUĞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, öğretmenlerin yenileşimci davranışları ile okul müdürüne yönelik öğretimsel
liderlik algısı arasındaki ilişkide hem mesleki işbirliği hem de öğretmen bağlılığının rolünü
belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde nicel bir
araştırmadır. Araştırmanın çalışma gurubu Kastamonu ili ve ilçelerinde ilkokul, ortaokul ve
liselerde görev yapan 812 öğretmenden oluşmuştur. Veri toplamada; "Yenilikçi İş
Davranışları Ölçeği", "Öğretimsel Liderlik Ölçeği", "Öğretmen Mesleki İşbirliği Ölçeği" ve
"Öğretmen Bağlılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise aritmetik ortalama,
standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı
ve yapısal eşitlik modellemesi analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda,
öğretmenlerin yenileşimci davranış düzeyinin yüksek olduğu, en yüksek ortalamanın fikir
destekleme, en düşük ortalamanın fikir uygulama alt boyutuna ait olduğu saptanmıştır.
Bağımsız değişkenlere yönelik yapılan analizlerde ise öğretmenlerin, öğretimsel liderlik,
mesleki işbirliği ve öğretmen bağlılığı algıları yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin
yenileşimci davranışlarının branşa ve öğretim kademesine göre sınıf öğretmenleri ve
ilkokular lehine anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Araştırma değişkenleri
arasındaki ilişkiye yönelik yapılan analizlerde ise; öğretimsel liderlik ve mesleki işbirliği ile
öğretmen yenileşimci davranışları ve alt boyutları arasında orta düzeyde anlamlı ilişkiler
belirlenmiştir. Öğretmen bağlılığı ile öğretmen yenileşimci davranışları arasındaki ilişkinin
ise düşük düzeyde fakat anlamlı olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin yenileşimci davranışları
üzerinde okul müdürü öğretimsel liderliğinin doğrudan ve aracı değişkenler olan mesleki
işbirliği ve öğretmen bağlılığı üzerinden dolaylı anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir.
Öğretmenlerin yenileşimci davranışlarını doğrudan etkileyen en önemli değişken öğretmen
mesleki işbirliğidir. Öğretimsel liderliğin öğretmenlerin yenileşimci davranışları üzerindeki
dolaylı etkilerinin öğretmen mesleki işbirliği ve bağlılığı aracılığıyla gerçekleştiği
belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to determine the role of both professional collaboration and
teacher commitment in the relationship between teachers' innovative behaviors and their
perception of instructional leadership towards the school principal. The research is a
quantitative research in the relational screening model. The study group of the research
consisted of 812 teachers working in primary, secondary and high schools in Kastamonu
province and its districts. In the research; "Innovative Work Behavior Scale", "Instructional
Leadership Scale", "Teacher Professional Collaboration Scale" and "Teacher Commitment
Scale" were used. Data analysis was carried out using arithmetic mean, standard deviation,
t-test, one-way ANOVA, Pearson product-moment correlation coefficient and structural
equation modeling. As a result of the research, it was determined that the teachers' innovative
behavior level was high, the highest average belonged to the idea support, and the lowest
average belonged to the idea implementation sub- scales. In the context of independent
variables, teachers; Perceptions of instructional leadership, professional collaboration and
teacher commitment were found to be high. It has been observed that teachers' innovative
behaviors differ significantly according to branch and education level in favor of classroom
teachers and primary schools. Moderately significant relationships were found between the
independent variables of the study, instructional leadership and professional collaboration,
and teacher innovative behaviors and their sub-scales. The relationship between teacher
commitment and teacher innovative behavior is low but significant. It was determined that
the instructional leadership of the school principal had direct and indirect significant effects
on the innovative behaviors of teachers through professional cooperation and teacher
commitment, which are mediating variables.
The most important variable that directly affects teacher innovative behavior is teacher
professional collaboration. It has been determined that the indirect effects of instructional
leadership on teachers' innovative behaviors occur through teacher professional cooperation
and commitment.