Göktürklerde ekonomik hayat
Economic life of Göktürks
Yazar: MERVE DAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN İHSAN ERKOÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik durum = Economic situation ; Ekonomik faaliyetler = Economic activities ; Ekonomik hayat = Economic life ; Eski Türkler = Old Turks ; Göktürkler = Kök Turks ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Göktürklerde Ekonomik Hayat adlı tezimizde Göktürk Kağanlığı'nın ekonomisiyle
ilgili bütün konular ele alınmıştır. Bu çalışmamızda, konumuzla alakalı Çin kaynaklarının
çevirileri esas alınarak, Göktürk Yazıtları'ndan ve Bizans kaynaklarının çevirilerden,
ayrıca araştırma eserlerden bilgiler alınmıştır. Konularımız gündelik ekonomik faaliyetler,
devlet eliyle yapılan ekonomik faaliyetler ve diplomatik faaliyetlerde ekonomik etmenler
olarak üç ana başlıkla incelenmiştir.
Göktürkler; Birinci Göktürk Kağanlığı, Doğu Göktürk Kağanlığı, Batı Göktürk
Kağanlığı ve İkinci Göktürk Kağanlığı olarak Türk tarihinde yer almıştır. Bu kağanlıkların
ekonomilerinin temelinde hayvancılık bulunmaktadır. Hayvancılık ise bozkır iklim
şartlarının bir sonucu olarak doğmuştur. Ayrıca göçebe yaşam tarzını benimseyen
Göktürklerin, hayatlarının her alanında hayvancılık etkili bir biçimde yer almıştır.
Verdikleri vergilerde, ticarette kullandıkları mallarda, yolladıkları hediyelerde ve
haraçlarda hayvancılığın etkileri gözle görülür bir şekilde belirgindir. Ekonomik
faaliyetlerdeki dalgalanmanın kağanlığı derinden etkileyecek sonuçlar doğurduğu
görülmüştür. Yaşanan doğal afetler ve vergilerin çoğaltılması gibi nedenler kağanlığa
büyük darbeler vurmuştur. Hayvancılık dışında başka bir ekonomik faaliyet yoktur demek
ise kesinlikle doğru değildir. Madenciliğin, az da olsa tarımın, ticaretin, yağma ve
talanlardan gelen ganimetlerin, haraçların, hatta gelen hediyelerin bile ekonomik bir değeri
vardır, fakat kağanlıkta hayvancılığın önemi ve etkileri çok nettir.

Abstract:
In our thesis titled Economic Life of Göktürks, all the issues related to the economy
of the Göktürk Khaganate are discussed. In this study, based mainly on translations of
Chinese sources, information was obtained from Göktürk inscriptions and translations of
Byzantine sources as well as research works. Our subjects are examined under three main
topics: daily economic activities, state-run economic activities and economic factors in
diplomatic activities.
Göktürks have taken their place in Turkic history as the First Göktürk Khaganate,
the Eastern Göktürk Khaganate, the Western Göktürk Khaganate and the Second Göktürk
Khaganate. The economy of these khaganates is based on animal husbandry. Animal
husbandry was born as a result of the steppe climate conditions. In addition, animal
husbandry has effectively taken part in all aspects of the Göktürks who adopted a nomadic
lifestyle. The effects of animal husbandry are visibly evident in the taxes they pay, the
goods they trade, the gifts they send and their tributes. Fluctuations in economic activities
had consequences that deeply affected the khaganate. Natural disasters and reasons such as
the duplication of taxes struck a major blow to the khaganate. On the other hand, it is
certainly not true to say that there were no other economic activities other than animal
husbandry. Mining, a little bit of agriculture, trade, booties from looting, tributes, even the
gifts that came have an economic value, but the importance and effects of animal
husbandry in the khaganate are very clear.