Baş ve boyun kanserleri nedeniyle tedavi alan yetişkin hastaların beslenme alışkanlıkları, malnütrisyon durumu, serum albümin düzeyi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessments of nutritional habits, malnutrition status, serum albumin level and quality of life in adult patients treated for HEAD and neck cancers
Yazar: NİSA NUR ÜCEBAKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Albüminler = Albumins ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kulak-burun-boğaz hastalıkları = Otorhinolaryngologic diseases ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma tedavi alan yetişkin baş ve boyun kanseri (BBK) hastalarının beslenme alışkanlıkları,
malnütrisyon durumu, serum albümin düzeyi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla
yürütülmüştür.
Çalışma, Ankara Özel Çukurambar Koru Hastanesine başvuran onkoloji-hematoloji uzmanları
tarafından BBK tanısı ile tedavi alan 19-64 yaş arasındaki 21 kanser hastası (HG) ve ayaktan tedavi alan
yaş ve cinsiyet açısından hasta grubuna benzer özellikler taşıyan 21 sağlıklı birey (KG) olmak üzere
toplam 42 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik özellikleri, sağlık durumları,
yaşam tarzı alışkanlıkları, beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla çalışmacı tarafından anket
formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Nütrisyonel Risk Skoru (NRS-2002), Nütrisyonel
Risk İndeksi (NRİ), Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ
C-30) ve BBK hastalarına özgü Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Ek
Anket Modülü (EORTC QLQ-H&N 35) kullanılmıştır.
HG'deki bireylerin yaş ortalaması 48.14±12.60 yıl ve KG'dekilerin 41.95±12.37 yıldır. Gruplar
arasında ana ve ara öğün tüketimi açısından farklılık bulunmamıştır (p<0.05). HG'deki bireylerin
%66.7'sinin, KG'dekilerin %28.6'sının sigara kullandığı saptanmıştır. Sigara kullanımının BBK riskini
10.264 kat artırdığı belirlenmiştir. HG'deki kadınların BKİ ortalaması 25.09±6.82 kg/m2
, erkeklerin
28.60±6.62 kg/m2
; KG'deki kadınların 26.69±6.11 kg/m2
, erkeklerin 27.49±2.88 kg/m2
'dir (p>0.05).
NRS 2002 sınıflamasına göre HG'deki bireylerin %28.6'sında malnütrisyon saptanırken NRİ'ye göre
ise %38.1'inde orta derecede, %14.3'ünde ciddi malnütrisyon görülmüştür. HG'deki bireylerin EORTC
QLQ C-30 ölçeği genel sağlık durumu puan ortalaması 52.38±21.75'tir. Fonksiyonel skalada rol ve
bilişsel fonksiyon; semptom skalasında uykusuzluk, yorgunluk ve iştah kaybı en yüksek puanlardır.
EORTC QLQ-H&N 35 modülünde ise ağırlık kazanımı puan ortalaması en yüksektir. EORTC QLQH&N 35 modülüne göre malnütrisyonu olan hastalarda ağrı, konuşma, sosyal yeme sorunu, cinsellik,
ağız açma sorunu puanları malnütrisyonu olmayan hastalara göre daha düşük bulunmuştur. Ağırlık
kaybı puanları ise malnütrisyonu olan hastalarda daha düşüktür (p<0.05).
Sonuç olarak; BBK hastalarının malnütrisyon durumunun yaşam kalitesini olumsuz etkilediği
gözlenmiştir. Hastaların beslenme durumlarının tanıdan itibaren izlenmesi, enerji ve besin ögesi
ihtiyaçlarının sağlanması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, kanser, malnütrisyon, serum albümin, yaşam kalitesi

Abstract:
This study was conducted to assess the nutritional habits, malnutrition status, serum albumin
level and quality of life of adult head and neck cancer (HNC) patients who received treatment.
The study was carried out with a total of 42 individuals who applied to Ankara Private
Çukurambar Koru Hospital, consisted of 21 cancer patients (HG) between the ages of 19-64 who
received treatment with the diagnosis of HNC by oncology-hematology specialists and 21 healthy
individuals (KG) who received outpatient treatment with similar characteristics to the patient group in
terms of age and gender. In order to determine the socio-demographic characteristics, health status,
lifestyle habits and eating habits of the individuals, the questionnaire was applied by the researcher by
face-to-face interview technique. Nutritional Risk Screening (NRS-2002), Nutritional Risk Index
(NRI), European Organisation for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Core
Questionnaire (EORTC QLQ C-30) and HNC specific EORTC QLQ-H&N 35 quality of life scale were
used.
The average age of the individuals in PG was 48.14±12.60 years, CG was 41.95±12.37 years.
There was no difference between the groups in terms of main and snack consumption. It was determined
that 66.7% of the individuals in PG and 28.6% of the individuals in CG were smokers. It has been
determined that smoking increases the risk of HNC by 10.264 times. The mean BMI of women in PG
was 25.09±6.82 kg/m2, and 28.60±6.62 kg/m2 for men; It was 26.69±6.11 kg/m2
for women and
27.49±2.88 kg/m2
for men in CG (p>0.05). According to NRS 2002, 28.6% of the individuals in the
patient group had malnutrition, while according to NRI 38.1% had moderate malnutrition and 14.3%
had severe malnutrition. The mean EORTC QLQ C-30 scale general health score of the individuals in
PG was 52.38±21.75. Role and cognitive function on the functional scale, insomnia, fatigue and loss of
appetite on the symptom scale were the highest scores. In the EORTC QLQ-H&N 35 module, the
average score of weight gain is the highest. According to the EORTC QLQ-H&N 35 module, patients
with malnutrition risk have lower pain, speech, social eating problems, sexuality, and mouth opening
scores than patients without malnutrition risk. Weight loss scores were lower in patients with
malnutrition (p<0.05).
As a result; it has been observed that the malnutrition status of HNC patients negatively affects
the quality of life. It is necessary to control the nutritional status of the patients starting from the
diagnosis, and to supply their energy and nutrient needs.
Keywords: Cancer, malnutrition, nutrition, serum albümin, quality of life.