Türkiye'de Ar-Ge ve inovasyon kapasitesi açısından KOSGEB'in etkinliği
The effectiveness of KOSGEB in terms of R&D and innovation capacitiy in Turkey
Yazar: EMİNE BAYRAK URASOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NECMETTİN ÇELİK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Finansal Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşen dünyada artan rekabet ile birlikte önemi giderek artan Ar-Ge 
ve inovasyon faaliyetleri rekabet edebilmenin en önemli belirleyicilerinden olmuş 
ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi tercih değil bir zorunluluk haline gelmiştir. Çünkü ülkeler 
rekabet güçlerini arttırmak ve dışa bağımlılıklarını azaltmak amacıyla, Ar-Ge ve 
inovasyon faaliyetleri aracılığıyla yeni bir mal, hizmet, süreç oluşturmaya ya da 
mevcut bulunan mal, hizmet, süreç ve teknolojik yapıyı yeni sistemlere uygun 
şekilde entegre etmeye odaklanmaktadır. Yeni sistemler sayesinde elde edilecek 
katma değeri yüksek olan ürünler ülke ekonomilerine pozitif katkı 
sağlayacaklardır. Ülkelerin yeniliklere uyum sağlayabilmeleri de Ar-Ge ve 
inovasyon faaliyetleri ile gerçekleşebilecektir. Bu kapsamda günümüzde Ar-Ge ve 
inovasyon faaliyetleri ile ilgili göstergeler ekonomik gelişmişlik ve ekonomik 
büyüme ölçütlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu doğrultuda önemi 
anlaşılmış olan yenilik faaliyetlerinin etkinliğinin sağlanması için kamu ve özel 
sektör tarafından Ar-Ge ve inovasyon faaliyetlerine yönelik harcamalar 
gerçekleştirilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, KOBİ'lere yönelik destek programları uygulayan 
KOSGEB'in 2010-2021 yılları arasında destek ödemesi yapılan Ar-Ge ve 
İnovasyon Programının Türkiye'nin yenilik performansı üzerindeki etkinliğini
sınamaktır. Çalışma kapsamında KOSGEB tarafından verilen destek tutarının
patent tescil, faydalı model tescil, marka tescil ve tasarım tescil gibi yenilik
iv
göstergeleri üzerindeki etkileri Yatay Kesit Veri Analizi aracılığıyla sınanmıştır.
Elde edilen bulgular, KOSGEB destekleri arttıkça patent tescil, faydalı model tescil, 
tasarım tescil ve marka tescil sayılarının da arttığı; bu değişkenler arasında 
KOSGEB desteklerinin en fazla patent tescil sayıları üzerinde etkili olduğu, bunu 
sırasıyla faydalı model tescil, marka tescil ve tasarım tescil sayılarının takip ettiği 
yönündedir. Bununla birlikte, açıklayıcı değişkenler arasında bulunan kişi başı 
gayri safi yurtiçi hasıla değişkeninin en yüksek katsayıya sahip olması yeniliğin en 
önemli belirleyicisinin gelir düzeyi olduğunu göstermektedir. Ayrıca, bir ilin beşeri 
sermaye derinliğinin göstergesi olan üniversite sayısı, araştırmacı sayısı ve 
teknopark sayısı gibi unsurların illerin yenilik performansı üzerinde pozitif bir 
etkiye sahip olduğu elde edilen diğer bulgulardır. Bu doğrultuda, ekonomi 
genelindeki ağırlıkları oldukça yüksek olan KOBİ'lere yönelik Ar-Ge ve inovasyon 
faaliyetlerini ve beşeri sermaye derinliğini arttırıcı destek ve teşvik politikalarının 
genişletilerek arttırılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
R&D and innovation activities, whose importance has increased important due to the incrising competition in globalizing world, have become the most important determinant and necessary element of competition. Because, countries focus on the creation or redesign of new products, services and process through R&D and innovation activities in order to increase their relative competitiveness and reduce foreign dependency. High value-added products produced thanks to the new system have a positive impact on countries. The adaptation process of counties to innovation depends on R&D activities. Therefore, today R&D and innovation activities are accepted as indicators of economic growth and development. Hence, the public and private sectors support R&D and innovation activities to increase innovation.
Study aims to examine the R&D and Innovation Program of KOSGEB, one of the public support institutions for SMEs in Turkey, for 2010-2021 period. In this regard, the impacts of R&D and innovation supports on 81 provinces' innovation indicators that are patents registration, useful model registration, brand registration and design registration by Cross-Section Analysis. According to findings, there is a positive relationship between KOSGEB's supports and all indicators of innovation. KOSGEB's supports are most effective on patent registration; this is followed, useful model registration, brand registration and design registration respectively. On the other hand, the gross domestic product per capita, has the highest coefficient among the variables as well as human capital accumulation indicators such as universities, techno-parks and academic scholars. Hence, the supportive policies for human capital accumulation and innovation patterns of SMEs, which have a very high share in the Turkish economy, should be increased.