Türkiye'de sivil toplum, Avrupalılaşma ve demokrasinin güçlenmesi: MÜSİAD'ın değişen rolü
Civil society, Europeanization and democratic consolidation: Changing role of MUSIAD
Yazar: ZÜHAL ÜNALP ÇEPEL
Danışman: PROF. DR. ZEHRA NİLÜFER KARACASULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupalılaşma = Europeanization ; MÜSİAD = Independent Industrialist and Businessmen?s Association ; Sivil toplum = Civil society

Özet:
1999 yılında başlayan AB adaylık süreci Türkiye?de demokratik reformların yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu süreç aynı zamanda AB fonları, AB müktesebatına uyum ve sosyal öğrenme süreçleri mekanizmalarıyla Türkiye demokrasisinin güçlendirilmesine etki eden sivil toplumun Avrupalılaşmasını da beraberinde getirmiştir. İlk olarak AB fonları mekanizması ile STÖ?ler kendi projelerini hazırlama fırsatı yakalamıştır. İkinci olarak AB müktesebatına uyum mekanizması ile sivil toplumun gelişmesi ve özgürleşmesi için önemli reformlar hayata geçirilmiştir. Üçüncü olarak ise sosyal öğrenme süreçleri mekanizması ile bazı sivil toplum örgütleri söylemlerini değiştirmeye, Türkiye ve Avrupa?daki farklı örgütlerle işbirliği içinde hareket etmeye başlamıştır. AB bu tür mekanizmalar ile Türkiye demokrasisinin güçlenmesi sürecine sivil toplum örgütleri aracılığıyla da katkı sağlayan önemli bir dış aktör haline gelmiştir.
Demokrasinin güçlenmesi literatürü sivil toplumun bu sürece katkı sağlayan önemli bir unsur olduğunu kabul etmektedir. Ancak sivil toplum örgütlerinin Türkiye demokrasisine katkısının incelenmesi halinde farklı sonuçlarla karşılaşılmaktadır. Sivil toplum örgütlerinin birçoğu Avrupalılaşma ve demokrasinin güçlenmesi süreçlerine destek vermekte, ancak demokratik ilkeleri farklı açılardan yorumlamaktadır. Bu tez söz konusu örgütlerden biri olan ve Türkiye?de etkili bir aktör olan MÜSİAD?ı incelemektedir. MÜSİAD?ın Türkiye demokrasisinin güçlenmesine katkı sağlayıp sağlamadığı sivil toplum örgütlerinin karşılaması gereken dört koşul çerçevesinde incelenmektedir: (i) Örgüt içi demokrasi ve demokratik değerleri koruma, (ii) kamu bilincini arttırma, (iii) devlet ve toplum arasında arabulucu rol oynama, (iv) dışlanmış grupların haklarını koruma. Bu tez MÜSİAD?ın demokrasinin güçlenmesi sürecinde yetersiz kalmasının nedenlerini açıklayabilmek amacıyla süreci Yeni Kurumsalcılık ve onun alt kuramları olan Rasyonel Seçim Kurumsalcılığı, Sosyolojik Kurumsalcılık ve Tarihsel Kurumsalcılık yaklaşımları çerçevesinde analiz etmektedir.

Abstract:
The EU candidacy process that started in 1999 enforced to have democratic reforms in Turkey. This process also brought Europeanization of civil society which has influence on democratic consolidation in Turkey particularly through the mechanisms of EU funds, harmonization with EU acquis, and social learning processes. Firstly, through the mechanism of EU funds, civil society organizations have the opportunity to initiate their own projects. Secondly, through the mechanism of harmonization with EU acquis, substantial reforms have been made for development and liberation of civil society. Thirdly, through the mechanism of social learning processes some civil society organisations started to change their discourses and form coalitions with different organizations in Turkey and Europe. With these type of mechanisms, the EU became a significant foreign actor promoting democratic consolidation in Turkey particularly through the civil society organizations.
Democratic consolidation literature in general accepts civil society as an important actor that promotes this process. However, an analysis of the contribution of civil society organizations to Turkish democracy brings up mixed results. While most of the civil society organizations give support to Europeanization and democratic consolidation processes, they actually interpret principles of democracy from different perspectives. This thesis examines one of those organizations, Independent Businessmen Association (Müstakil İş Adamları Derneği - MUSIAD), as an influential actor in Turkey. It explains whether MÜSİAD contributes to democratic consolidation in Turkey based on four conditions that civil society organizations should meet: (i) Intra-organizational democracy and protection of democratic values, (ii) raising public consciousness, (iii) mediation between state and society, (iv) protection of the rights of underrepresented groups. In an attempt to find an answer to the failure of MUSIAD in democratic consolidation in Turkey, this thesis analyzes the process by referring to the New Institutionalism and its variants Rational-choice Institutionalism, Sociological Institutionalism and Historical Institutionalism.