Şihâbüddîn Sivâsî ve Cezzâbü'l-Kulûb adlı eseri (İnceleme ve metin)
Şihâbüddîn Sivâsî and Cezzâbü'l-Kulûb named work (Review and text)
Yazar: ABDULMENAF KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÖKBULUT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Cezzabü'l-Kulub = Cezzabü'l-Kulub ; Seyr u süluk = Seyr u süluk ; Tarikatlar = Religious orders ; Tasavvuf = Mystic ; Şihabuddin es-Sivasi = Şihabuddin es-Sivasi

Özet:
Bu tez, XIV ve XV. asırlarda yaşamış olan mutasavvıf ve aynı zamanda müfessir Şihâbüddîn Sivâsî'nin tasavvufa dair kaleme aldığı Cezzâbü'l-Kulûb adlı eserinin tahkik ve değerlendirmesini içermektedir. Sivâsî hayatının ilk yıllarını Sivas'ta, geri kalan kısmını da Ayasluğ'da (Selçuk) geçirmiştir. Müellif Osmanlı Devleti'nin ilk dönem ulemâsından olup, Zeyniyye tarîkatının müntesiplerindendir.
Çalışmamızın iki amacı vardır: Birincisi, Sivâsî'nin tasavvufî yönünü ortaya koymak. İkincisi ise, Cezzâbü'l-Kulûb adlı eserin içeriği hakkında bilgi vermektir. Sivâsî ve söz konusu eserle ilgili Fatih Çınar tarafından bir makale ele alınmış olmakla birlikte, müellifin tasavvufî anlayışı tüm detaylarıyla incelenmiş değildir. Biz de Sivâsî'nin bu yönünü biraz daha açıklığa kavuşturarak ve tasavvuf alanıyla ilgili düşüncelerini kendisinden önceki sûfîlerin görüşleriyle karşılaştırarak sunmaya çalıştık. Bu bağlamda Sivâsî'nin tasavvufî düşüncelerini anlatan iki eseri bulunmaktadır. Tezimizde Sivâsî'nin tasavvufî bakış açısı Cezzâbü'l-Kulûb isimli eserin ışığında incelenmeye çalışılmıştır.
Tezimiz giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında Sivâsî hakkında yapılan çalışmalar, tezin konusu, amacı ve yöntemi yer almaktadır.
Birinci bölümde; müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve müntesibi olduğu tarîkat hakkında imkân dâhilinde bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde, Cezzâbü'l-Kulûb'un -biri müellif nüshası olmak üzere- ulaşabildiğimiz altı yazma nüshasının tavsifi ve değerlendirmesi yapılmış, ayrıca eserin nüshaları ve içeriği hakkında malumatlar aktarılmıştır.
Üçüncü bölümde ise, eserin tarih bakımından en eski üç nüshası karşılaştırılarak bilgisayar ortamında yeniden yazılmıştır. Nüshalar arasındaki farklılıklar tespit edilerek dipnotlarda belirtilmiş ve eserde ismi geçen şahıslarla ilgili birtakım bilgilere yer verilmiştir. Bu yöntem ile tahkik işlemi yapılmış ve söz konusu eserin tercümesi de ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarîkat, Seyr ü Sülûk, Şihâbüddîn Sivâsî, Cezzâbü'l-Kulûb

Abstract:
This thesis includes the investigation and evaluation of the work titled Cezzabu'l-Kulub, written by the sufist and also the commentator Sihabuddinn Sivasi, who lived in the XIV and XV centuries. Sivasi spent the first years of his life in Sivas and the rest in Ayaslug (Selcuk). The author was one of the first period scholars of the Ottoman Empire and one of the followers of the Zeyniyye sect.
Our study has two purposes: the first is to reveal Sivasi's mystical side.The second is to give information about the content of the work named Cezzabu'l-Kulub. Although there is an article by Sivasi and Fatih Cınar about the work in question, the author's mystical understanding has not been studied in all details. We tried to clarify this aspect of Sivasi a little more and to present his thoughts on the field of Sufism by comparing it with the views of the Sufis before him. In this context, there are two works describing Sivâsi's Sufi thoughts. In our thesis, Sivasi's mystical point of view has been tried to be examined in the light of the work named Cezzabu'l-Kulub.
Our thesis consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction part, the studies about Sivasi, the subject, purpose and method of the thesis are included.
In the first chapter; Information was given about the author's lifetime, his life, his scientific personality, his works and the religious order he was a part of.
In the second chapter, six manuscript copies of Cezzabu'l-Kulub, one of which is the author's copy, are described and evaluated, and information is given about the copies and content of the work.
In the third chapter, the three oldest copies of the work in terms of history were compared and rewritten in computer environment.The differences between the copies are determined and indicated in the footnotes, and some information about the persons named in the work are included. With this method, the verification process was made and the translation of the work in question was taken.

Keywords: Sufism, religious order, Cruise Leech, Şihâbüddîn Sivâsî, Attracting hearts