Eskrim sporu yapan lise ve üniversite öğrencilerinin sosyal yapı özelliklerinin kolektif yeterlik ve hedef yönelimine etkisi
Effect of social structure characteristics of high school and university students doing fencing sport on collective competence and target orientation
Yazar: DİLARA ILIKKAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP YILDIZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Benlik = Ego ; Hedef yönelimleri = Goal orientations ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal yapı = Social structure ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı eskrim sporu yapan lise ve üniversite öğrencilerinin sosyal yapı özelliklerinin kolektif yeterlik ve hedef yönelimleri ile ilişkisi olup olmadığını saptamaktır. Bu çalışmada nicel gözleme dayalı betimsel (tarama) araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında aktif lisanslı, lise ve üniversitede öğrenim görmekte olan 302 eskrim sporcusu oluşturmuştur. Araştırmaya katılan eskrim sporcularının hedef yönelimlerini ölçmek için Duda (1989) tarafından geliştirilen Türk sporcuları için uyarlanması Toros (2004) tarafından yapılan Sporda Görev ve Ego Yönelimi Ölçeği (SGEYÖ), kolektif yeterliklerini ölçmek amacı ile Riggs ve ark. (1994) tarafından geliştirilmiş, Türk sporcular için uyarlanması Öcel (2002) tarafından yapılmış olan Kolektif Yeterlik Ölçeği (KYÖ) ve sosyal yapı özelliklerini ölçmek için Sosyo-Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Analizlerde; bağımsız örneklem T testi, Pearson Korelasyon testi tek yönlü varyans analizi (Anova) testi, Tukey post hoc testi ve Tamhane's post hoc testleri uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda: lise ve üniversitede öğrenim görmekte olan eskrim sporcularının kolektif yeterlik puan ortalamaları; cinsiyet, el tercihi (sol, sağ), milli olup olmama durumu, anne ve babanın eğitim durumu, eskrimdeki branşı (epe, flöre, kılıç), anne ve babanın mesleği, eskrim sporuna devam etme süresi, aile gelir durumu, eskrim sporu için aylık harcama durumu ve eskrim sporuna ilk başladığındaki ekipman masrafları durumuna göre anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Fakat kolektif yeterlik puan ortalamaları; eğitim durumu, yaş, kardeş sayısı ve ailede başka eskrim sporcusu olup olmaması durumuna göre anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Hedef yönelimi ve alt boyutlarının ortalamalarında; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, ailede başka lisanslı eskrim sporcusu olup olmaması durumu, milli sporcu olup olmama durumu, anne ve babanın eğitim durumu, anne ve babanın mesleği durumuna göre anlamlı bir farklılaşma tespit edilememiştir. Hedef yönelimi puan ortalamalarında; el tercihi (sol, sağ) ve hobi durumuna göre anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Görev yönelimi puan ortalamalarında; el tercihi (sol, sağ), eskrim branşı (epe, flöre, kılıç), hobi durumuna göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Ego yönelimi puan ortalamalarında; kardeş sayısı durumuna göre anlamlı bir farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Erkek sporcular ve 14 yaş üstü olan sporcularda kolektif yeterlik ile hedef yönelimi ve alt boyuları arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmazken, kadın sporcularda kolektif yeterlik ve ego yönelimi arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Kadın, erkek, 16 yaş ve üstü olan sporcularda hedef yönelimi ve alt boyutları arasında ve ego yönelimi ile hedef yönelimi arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanırken, 14-15 yaş sporcularda görev ve ego yönelimleri arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır.
Türkiye'de eskrim sporcularına uygulanan bu çalışma diğer spor branşlarına da uygulanarak sporcuların üzerindeki etkisinde daha genelleyici sonuçlara ulaşılabilir.

Anahtar Kelimeler: Eskrim, sosyal yapı,  kolektif yeterlik, ego ve görev yönelimi

Abstract:
The aim of this study is to determine whether the social structural characteristics of high school and university students who participate in fencing are related to their collective competence and goal orientation. This study uses a descriptive (survey) research model based on quantitative observation. The research is limited to fencing athletes who are active in licensed, high school, and university education in 2020-2021. Task and Ego Orientation in Sport Ouestionnaire (TEOSQ), which was developed by Duda (1989) to measure the goal orientation of fencing athletes participating in the study, was adapted for Turkish athletes by Toros (2004), Collective Efficacy Scale (CES), which was developed by Riggs et al. (1994) to measure their collective competencies adapted for Turkish athletes by Öcel (2002) and the socio-demographic information form were used to measure the characteristics of social structure. In the analysis, independent samples T-test, Pearson Correlation test, one-way analysis of variance test (Anova), Tukey post hoc test, and Tamhane's post hoc test were performed.
As a result of the study, the following findings were obtained: The collective effectiveness score averages of fencing athletes studying in high school and university; it was found that there is no significant difference according to gender, hand preference (left, right), nationality status, parents' educational status, fencing discipline (epee, foil, sabre), mother's and father's occupation, duration of fencing, monthly family income for fencing, expenditure situation and expenditure on equipment when he started fencing. It was found that there is a significant difference according to educational level, age, number of siblings, and whether there are other fencers in the family. Goal orientation and mean scores of its sub-dimensions; There is no significant differentiation by gender, age, educational level, according to whether there is another licensed fencer in the family, whether they are national athletes or not, educational level of parents, and occupational status of parents. For the mean scores of goal orientation, there is significant differentiation by hand preference (left, right) and hobby status. For the mean scores of task orientation, there is significant differentiation by hand preference (left, right), fencing (epee, foil, sabre), and hobby status. For task orientation, there is significant differentiation by the number of siblings. While no significant relationship was found between collective efficacy and goal orientation and sub-dimensions in male athletes and athletes aged 14 and over, a significant relationship was found between collective efficacy and ego orientation in female athletes. While a significant relationship was found between goal orientation and its sub-dimensions and between ego orientation and goal orientation in athletes aged 16 and over, no significant relationship was found between task and ego orientations in athletes aged 14-15.
This study, conducted on fencing athletes in Turkey, can be transferred to other sports and more generalizable results can be obtained regarding the effect on athletes.

Keywords: Fencing, social structure, collective efficacy, ego and task orientation