Trabzon'da özel bir beslenme ve diyet merkezine başvuran 30-60 yaş arasındaki yetişkinlerin probiyotik tüketim durumlarının gastrointestinal semptomlar üzerine etkisi
Adults between the age of 30-60 who apply to a private nutrition and diet center in trabzon probiotic consumption situations effect on gastrointestinal symptoms
Yazar: ÇAĞATAY KANSIZ
Danışman: PROF. HAYDAR ÖZPINAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Probiyotikler yeterli miktarda insan vücuduna alındığında sağlık yararı ortaya koyan canlı mikroorganizmalardır. Yapılan çalışmalar sonucunda gastrointestinal sağlık sorunlarını iyileştirmede olumlu etkileri olduğu bildirilmektedir.
Araştırma; yetişkinlerin probiyotik tüketim durumlarının gastrointestinal sistemdeki sorunlara etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Temmuz 2023-Aralık 2023 tarihleri arasında Trabzon ilinde özel bir beslenme ve diyet danışmanlık merkezine başvuran 30-60 yaş aralığındaki 133'ü erkek, 147'si kadın toplam 280 kişiye anket formu uygulanarak yapılmıştır. Katılımcılara ait genel bilgiler, demografik durum, boy uzunluğu ve ağırlık değerleri sorgulanmıştır.
Probiyotik besin veya gıda takviyesi konusunda bilgi düzeyi ve kaynağı, tüketim durumu, sıklığı ve nedenleri, probiyotik ürün çeşidi ve satın alma kriterleri, probiyotik besin veya gıda takviyesi tüketimini etkileyen faktörlerin neler olduğu, probiyotiklerin katılımcıların hangi hastalıklarına fayda sağladığına dair bilgiler edinilmiştir.
Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS paket programı kullanılmıştır. Ölçeklere ilişkin verilerin analizinde öncelikle verilerin normal dağılım gösterip göstermediği test edilmiş ve verilerin normal dağılım gösterdiği gözlenmiştir. Daha sonra demografik veriler ile ölçekler arasındaki ilişkinin anlamlılığı bağımsız örneklem t testi ve Anova testleri ile irdelenmiştir. Ayrıca ankete ilişkin ilk 20 soru dikkate alınarak bu veriler arasındaki ilşikiyi ortaya koymak için Pearson Ki-kare testi uygulanmıştır. Anlamlı ilişkiler gözlenen verilerde bu anlamlı ilişkinin hangi veriden kaynaklı olduğunu belirlemek için Tukey testi gerçekleştirilmiştir.
Katılımcıların %59.3'ü probiyotikleri doğru tanımlamıştır. Katılımcıların %55,7'si probiyotik besin ve gıda takviyesi tükettiği belirlenmiş olup en fazla tüketilen probiyotik besinler sırasıyla; turşu, ekşi maya ekmek, tarhana şeklinde tespit edilmiştir. Probiyotiklerin en yaygın tüketim nedeni; %36.1 oran ile diyetisyen veya doktor önerisi olarak bulunmuştur. Araştırma sonucu katılımcıların %95.7'si bu ürünlerden fayda gördüğünü belirtirken, en çok fayda görülen sağlık sorunu olarak %58.9 oranla gastrointestinal sistem rahatsızlıkları ve %31,8 oranla ise bağışıklık sistemi sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yetişkin bireylerde probiyotik besin veya gıda takviyesi tüketiminin gastrointestinal sistemdeki sorunlara iyi geldiği ve bu amaçla yaygın olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Sağlığın korunması ve geliştirilmesinde önemli yer tutan probiyotik besin veya gıda takviyeleriyle ilgili bilgi düzeyi ve yeterli miktarda tüketimlerinin artmasına yönelik farkındalık çalışmalarının yapılması toplum sağlığı açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Probiyotik, Beslenme, Sağlık, Gastrointestinal Semptomlar

Abstract:
Probiotics are live microorganisms that provide health benefits when taken into the human body in sufficient amounts. As a result of the studies, it is reported that it has positive effects in improving gastrointestinal health problems.
Research; It was conducted to determine the effect of probiotic consumption status of adult individuals on gastrointestinal symptoms. It was conducted by applying a face-to-face survey form to a total of 280 people, 133 of whom were men and 147 of whom were women, between the ages of 30-60, who applied to a private nutrition and diet consultancy center in Trabzon between July 2023 and December 2023.
Information was obtained about the level and source of knowledge about probiotic food or food supplements, consumption status, frequency and reasons, probiotic product type and purchasing criteria, factors affecting the consumption of probiotic food or food supplements, and which diseases probiotics benefit the participants from.
While evaluating the findings obtained in the study, SPSS package program was used for statistical analysis. In the analysis of the data regarding the scales, it was first tested whether the data showed a normal distribution and it was observed that the data showed a normal distribution. Then, the significance of the relationship between demographic data and scales was examined with independent sample t-test and ANOVA tests. Additionally, considering the first 20 questions of the survey, Pearson Chi-square test was applied to reveal the relationship between these data. In the data where significant relationships were observed, the Tukey test was performed to determine which data caused this significant relationship.
59.3% of the participants correctly identified probiotics. It was determined that 55.7% of the participants consumed probiotic foods and food supplements, and the most consumed probiotic foods were; It was detected in the form of pickles, sourdough bread and tarhana. The most common reason for consuming probiotics is; It was found to be recommended by a dietitian or doctor with a rate of 36.1%. As a result of the research, 95.7% of the participants stated that they benefited from these products, and the health problem that benefited the most was gastrointestinal system disorders with 58.9% and the immune system with 31.8%.
As a result, it has been determined that consumption of probiotic food or food supplements in adults is good for problems in the gastrointestinal system and is widely used for this purpose. It is important for public health to carry out awareness studies to increase the level of knowledge about probiotic foods or food supplements, which have an important place in the protection and development of health, and their consumption in sufficient quantities.
Keywords: Probiotic, Nutrition, Health, Gastrointestinal Symptoms