Basın ve siyaset ilişkisi: Türkiye'de referandum dönemlerine yönelik tarihsel bir inceleme
Press and politics: A historical analysis on the referendum periods of Türkiye
Yazar: HARUN DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR GÖLCÜ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Referandum = Referendum ; Siyaset = Politics ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Siyasi tarih = Political history ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Basın ve siyaset geçmişten günümüze toplumsal hayatın önemli parçalarından biri olmuştur. Basına insanların gelişmelerden haberdar edilmesi, yönetime karşı haklarının korunması ve eksiklerinin giderilmesi konusunda aracı rolü atfedilirken, siyaset toplumu bir arada tutma ve idare etme misyonuyla anılmıştır. Yaşamın bu iki önemli alanının arasındaki ilişki ise tarihin hemen her döneminde araştırmacıların ve meslek profesyonellerinin tartışma konularının başında gelmiştir. Çünkü basın yüklenilen görev ve sorumluluklarını yerine getirmemektedir. Basının toplumun beklentilerine cevap verememesinin en önemli nedenlerinden biri ise siyasetle olan ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Bu ön kabuller ekseninde çalışmada da Türkiye'deki basın ve siyaset ilişkisinin seyrinin ortaya koyulması amacıyla referandum dönemleri (1961, 1982, 1987, 1988, 2007, 2010, 2017) ele alınmıştır. Nitel doküman analizi yönteminin kullanıldığı araştırmada, her dönemde sayıları farklılaşmakla birlikte toplam 52 gazetenin referandum öncesi on gün, referandum günü ve referandum sonrası üç gün boyunca konuyla ilgili yaptıkları haberleri incelenmiştir. Analiz neticesinde, Türkiye'de genel anlamda siyasetin basının üzerinde etkili olduğu, basının siyaset haberlerini bağlamından kopuk, detaylarını işlemeden, toplumsal faydayı dikkate almadan ve siyasal tarafgirlik içinde halka sunduğu görülmüştür. Ayrıca basının da zaman zaman siyaseti etkisi altına almaya çalıştığı dönemlerin de yaşandığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Basın, Siyaset, Basın ve Siyaset İlişkisi, Referandum

Abstract:
The press and politics have always been integral components of social life throughout history. The press has been attributed the role of an instrument for informing people about developments, protecting their rights against the government, and addressing problems, while politics has been characterized by the mission of keeping society together and governing it. The relationship existing between these two major spheres of life has been a topic of debate among researchers and professionals in nearly every period of history. The reason behind this is the press's failure to fulfill its duties and responsibilities. One of the most significant reasons for the failure of the press to respond to society's expectations stems from its relationship with politics. On the axis of these presuppositions, the present study focused on the referendum periods (1961, 1982, 1987, 1988, 2007, 2010, 2017) in order to reveal the course of the relationship between the press and politics in Türkiye. The study, in which the qualitative document analysis method was employed, analyzed the news reports of a total of 52 newspapers for ten days before the referendum, on the day of the referendum, and three days after the referendum by varying the number of newspapers in each period. The analysis revealed that politics, in general, has an influence on the press in Türkiye and that the press covers political news out of context, without processing the details, without taking into account social interest, and in a politically biased manner. Furthermore, it was also concluded that there were periods in which the press attempted to influence politics as well.
Keywords: Press, Press and Politics Relationship, Politics, Referendum