8. sınıf öğrencilerinin fen başarılarını açıklayan bir yapısal eşitlik modeli
A structural equation model explaining the science achievements of the 8th grade students
Yazar: EMİNE BEĞEÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. HALE BAYRAM
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveyn etkisi = Parental influence ; Fen başarısı = Science achievement ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Motivasyon = Motivation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Sınav kaygısı = Test anxiety ; Tutumlar = Attitudes ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
İçinde bulunduğumuz yüzyıl teknoloji çağıdır. Bilgiye ulaşmak eskisinden çok daha olmaktadır.
Bu açıklamalar arasından geçerli olanı anlamak zorlaşmıştır. Bilimsel bilgiyi görüşlerden
ayırt edebilen ve bilimsel bilgi ışığında düşünen fen-okuryazarı bireylere ihtiyaç
vardır. Ülkemizde uygulanmakta olan fen bilgisi öğretim programı da bunu gerçekleştirmeyi
hedeflemektedir. Öğrencilerin eğitim hayatları boyunca göstermiş oldukları başarılarının arkasında
bilişsel ve duyuşsal değişkenlerin etkisi bilinmektedir. Ancak bu değişkenlerin ne
ölçüde etkili olduğu birbirinden farklılık göstermektedir. Bu çalışmada ortaokul sekizinci
sınıf öğrencilerinin "algılanan ebeveyn etkileri, feni öğrenme yaklaşımları, fen ve teknolojiye
yönelik öz-yeterlik, temel psikolojik ihtiyaçlar, fene yönelik kaygı, fen eğitimine yönelik
tutumları, fene yönelik motivasyonları ile fen başarıları" arasında ortaya çıkan yordayıcı,
açıklayıcı nitelikteki ilişkiler bir model üzerinde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın
örneklemi İstanbul il merkezindeki ortaokul sekizinci sınıf öğrencileri oluştururken; çalışmada
tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmada örneklem olarak seçilen öğrencilere Fen
ve Teknolojiye Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği, Algılanan Ebeveyn Etkisi Ölçeği, Feni
Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Fene Yönelik Kaygı Ölçeği,
Fen Eğitimine Yönelik Motivasyon Ölçeği, Fene Yönelik Tutum Ölçeği ve Fen Bilgisi
Başarı Testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler yapısal eşitlik modellerinden
Yapısal Regresyon Modeli ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonunda elde edilen verilere göre; fene yönelik tutumun fen başarısını (β= .51)
orta düzeyde ve pozitif yönde, fene yönelik kaygının fen başarısını (β=-.12) düşük düzeyde
ve negatif yönde, temel psikolojik ihtiyaçların fen başarısını (β=1.19) anlamlı ve pozitif
yönde yordadığı görülmüştür. Önerilen modelin uyumlu olduğu kabul edilmiştir. Ayrıca
incelenen değişkenlerin kendi içlerini birbirlerini yordadığı görülmüştür. Algınan ebeveyn
etkisi temel psikolojik ihtiyaçları (β=6.79) anlamlı ve pozitif yönde; temel psikolojik
ihtiyaçlar tutumu (β=1.80) anlamlı ve pozitif yönde; fene yönelik tutum fen kaygısını (β=
-.15) negatif yönlü ve düşük düzeyde; fene yönelik motivasyon kaygıyı (β= -.62) anlamlı ve
negatif yönde; fen öğrenme yöntemleri motivasyonu (β= -.53) anlamlı ve negatif yönde;
algınan ebeveyn etkisi fen öğrenme yöntemlerini (β=-5.12) anlamlı ve negatif; temel
psikolojik ihtiyaçlar fen özyeterliliği (β=1.71) anlamlı ve pozitif yönde yordadığı
görülmüştür. Birbiri ile ilişkili olan bu değişkenlerin bir arada bulunduğu bir fen öğretim
programının geliştirilerek uygulanması, fen başarısını önemli ölçüde arttırabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The century we live in is the age of technology. Explanations are much more easier than
before. However, it becomes difficult to differentiate correct information from opinions or
other explanations. There is a need for scientifically literate individuals who can make that
differentiation and think in the light of scientific knowledge. The science curriculum being
implemented in our country also aims to achieve this. The effect of cognitive and affective
variables behind the achievement of students throughout their education life is known. However,
the extent to which these variables are effective differs from each other. In this study,
the relationship between "perceived parental influences, science learning approaches, selfefficacy
towards science and technology, basic psychological needs, anxiety towards science,
attitudes towards science education, motivation towards science and science achievement"
of middle school eighth grade students was investigated in this study. Predictive and
explanatory relations were tried to be examined on a model.The sample of the study consisted
of eighth grade students from different secondary schools in the city center of Istanbul,
and the survey model was used in the study.The Self-Efficacy Scale for Science and Technology,
Perceived Parent Effect for the students selected as the sample in this study Scale,
Science Learning Approaches Scale, Basic Psychological Needs Scale, Science Anxiety
Scale, Science Education Motivation Scale, Science Attitude Scale and Science Achievement
Test were applied.The data obtained as a result of the research were analyzed with
Structural Regression Model, one of the structural equation models.
According to the data obtained at the end of the research; Attitude towards science predicted
science achievement (β= .51) moderately and positively, anxiety towards science predicted
science achievement (β=-.12) at low level and negatively, basic psychological needs
predicted science achievement (β=1.19) significantly and positively. seen. The proposed model is considered to be compatible. In addition, it was observed that the variables examined
predicted each other among themselves. The effect of perceived parental basic psychological
needs (β=6.79) was significant and positive; basic psychological needs attitude
(β=1.80) is significant and positive; attitude towards science has negative and low level of
science anxiety (β= -.15); motivation for science anxiety (β= -.62) in a significant and negative
way; science learning methods motivation (β= -.53) was significant and negative; perceived
parental effect on science learning methods (β=-5.12) was significant and negative;
it was seen that basic psychological needs predicted science self-efficacy (β=1.71) significantly
and positively. It is thought that the development and implementation of a science
teaching program in which these interrelated variables coexist can significantly increase science
achievement.