CBS ve uzaktan algılama yöntemleri ile Kayseri'nin şehirsel gelişiminin izlenmesi ve modellenmesi /
Yazar: ÖMER KAYA
Danışman: DOÇ. DR. EMİN TOROĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Kayseri = Kayseri ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel modelleme = Urban modelling ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Kentsel büyüme planlı bir şekilde gerçekleşmediğinde doğal kaynak kullanımı ve arazi kullanımı açısından büyük sorunlara neden olabilmektedir. Kentler büyüdükçe düzensiz yapılaşmalar, çevre kirliliği, tarım arazileri ve doğal alanların tahrip edilmesi gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle sürdürülebilir gelişme için tüm dünyada kentsel büyümenin belirlenmesi ve modellenmesi konusunda akademik çalışmalar yapılmaktadır. Türkiye'de son zamanlarda kentler hızlı bir şekilde büyümektedir. Kayseri kenti ekonomik, endüstriyel ve sosyal yaşam standartları sebebiyle son 40 yılda hızlı bir büyüme göstermiştir. 
 Bu çalışmada Kayseri kentinin büyümesinin tespiti, izlenmesi ve modellenmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda çalışma temel anlamda üç aşamada gerçekleşmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında CBS ve UA teknikleri ile Kayseri ve civarının kentsel büyümesi ve bunun diğer alanlar üzerindeki etkisi hesaplanmıştır. Bunun için önce 1987, 1999, 2007 ve 2013 yıllarına ait LANDSAT uydu görüntüleri sınıflandırılmış daha sonra bu sınıflandırılmış veriler üzerinde doğruluk analizleri yapılmıştır. Değişim analizi ile de 1987-2013 yılları arasında AÖ/AK sınıfları arasındaki geçişler belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında Kayseri'nin kentsel büyümesi SLEUTH modeli kullanılarak 2035 yılına kadar tahmin edilmiştir. Ancak model korumanın olmadığı birinci senaryodan çok yüksek düzeyde korumanın olduğu 5. senaryoya kadar 5 farklı senaryoda yürütülmüş ve 5 farklı sonuç elde edilmiştir. Model sonuçları 2023 ve 2035 yılları açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise tüm senaryo sonuçları kentsel büyüme ve etkileri açısından karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak ilk iki senaryonun sürdürülebilirlik ve kent yaşanılabilirliği açısından uygun olmadığı saptanmıştır. Üçüncü senaryo ise 2035 yılına kadar bu şartlar için kısmen kabul edilebilir sonuçlar üretirken AÖ/AK sınıflarındaki eğilimler bu senaryonun da uzun dönemde sürdürülebilirlik açısından uygun olmadığını göstermiştir. Dördüncü ve beşinci senaryoların ise sürdürülebilirlik, kent ekolojisi ve yaşanabilirlik açısından Kayseri kenti için olumlu sonuçlar üretmişlerdir. Ancak çalışmaya göre tüm bu senaryo sonuçlarının Kayseri kenti paydaşları için birer seçenek olduğu belirlenmiştir. 


Anahtar Kelimeler: CBS, UA, Kentsel Büyüme, Değişim Analizi, Kent Modelleme, SLEUTH, Kayseri Kenti

Abstract:
Urban development can cause major problems related to natural sources uses and land use when urban development took place unplanned way. As urbans grow such problems as irregular settlements, environmental pollution, destroying of natural habitats and agricultural lands emerges. Therefore academic studies conducted to determine and modeling urban development all around the world for sustainable development. Urbans have expanded rapidly in the last 30-40 years in Turkey. Kayseri has witnessed rapid growth because of its economic, industrial and social attractions in the last three decades.
The purpose of this study is to determine, monitoring and modeling urban growth of Kayseri. For this purpose, the study were performed three basic steps. In the first step, it was calculated urban growth of Kayseri and around and its effect on the other Land Cover/Land Uses (LC/LU). For this before LANDSAT satellites was classified belonging to 1987, 1999, 2007 and 2013 years after then the accuracy assessment was performed on this classified data. In addition, change detection analysis were conducted for detection changes between LC/LU from 1987 to 2013. In the second step of the study, the urban growth of Kayseri was predicted with SLEUTH until 2035. However, model was executed with five different scenarios from no conservation of scenario 1 to high-level conservation of scenario 5. The model results were evaluated in terms of 2023 and 2035. In the third step of the study, all of scenarios results were compared according to urban growth and its effects. Consequently, it has been found that the initial two scenarios is not appropriate for sustainability and livability. The third scenario results are partially acceptable for these conditions until 2035 but according to LU/LC trends, this scenario is not appropriate for sustainability in long period (especially after 2035). The fourth and fifth scenarios have produced positive results according to sustainability, urban ecology and livability for Kayseri city. However, it was determined that these scenarios are option for urban stakeholders of Kayseri. 


Keywords: GIS, Remote Sensing, Urban Growth, Change Detection, Urban Modeling, SLEUTH, Kayseri