Gelişimsel dil bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuklarda sözdizimini anlama becerileri ile sözel çalışma belleği ilişkisinin incelenmesi
Investigation of relationship between verbal working memory and syntax comprehension skills on children with developmental language disorders and typically developing children
Yazar: GÖZDE AKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ACARLAR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Anlama problemi = Problem of understanding ; Bellek bozuklukları = Memory disorders ; Bellek gelişimi = Memory growth ; Dil problemleri = Language problems ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Gelişim özellikleri = Development properties ; Söz dizim = Syntax ; Sözel akıcılık = Verbal fluency ; Sözel davranış = Verbal behavior ; Sözel öğrenme = Verbal learning ; Özel eğitim = Special education ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu çalışmada, gelişimsel dil bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocukların karmaşık sözdizimini anlama becerileri ile sözel çalışma belleği arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunda yer alan özel gereksinimli çocuklar, 4'ü kız, 8'i erkek olmak üzere 12 Down Sendromlu, 1'i kız 11'i erkek olmak üzere 12 otizmli ve 2'si kız 10'u erkek olmak üzere 12 özgül öğrenme güçlüğü tanılı toplam 36 gelişimsel dil bozukluğu olan çocuktan oluşmaktadır. Çalışma grubunun ifade edici dil performanslarını değerlendirmek amacıyla sohbet bağlamında doğal dil örneği alınmış ve ortalama sözce uzunlukları hesaplanmıştır. Sözel çalışma belleği performanslarını belirlemek amacıyla anlamsız sözcük tekrarı listesi, karmaşık sözdizimini anlama becerileri değerlendirmek amacıyla ölçüt bağımlı karmaşık sözdizimini anlama becerilerini değerlendirme aracı uygulanmıştır.Araştırmadan elde edilen sonuçlar, kronolojik yaş, sözel olmayan zekâ yaşı, ortalama sözce uzunluğu gibi ölçümlerin sözel çalışma belleği ve karmaşık sözdizimini anlama becerileri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Her iki grupta da sözel çalışma belleği ve karmaşık sözdizimini anlama becerilerinin ilişkili olduğu ve gelişimsel dil bozukluğu olan grupta yer alan çocukların her iki değişkene ilişkin performanslarının normal gelişim gösteren çocuklardan düşük olduğu bulunmuştur. Ayrıca, sözel çalışma belleği ve ortalama sözce uzunluğu değişkenlerinin karmaşık sözdizimini anlama becerilerine ilişkin performansı yordayabildiği belirlenmiş, dilek-şart ekini içeren cümlelerin her iki grup için de en çok güçlük yaşanan cümleler arasında yer aldığı bulunmuştur.

Abstract:
The present study aims to investigate the relationships between the ability of comprehension of complex syntax structures and verbal working memory in children with and without developmental language disorders. The 36 children with developmental language disorders whom take place in the unrelated measures design and relational research method study are 12 children with down syndrome (4 girls and 4 boys), 11 children with autism (1 girl and 11 boys) and 12 children with specific learning disability (2 girls and 10 boys). Normally developing sample consists of 36 children (7 girls, 29 boys) between 3-9 years. Nonverbal intelligence coefficients were used in order to pair the control and study groups. Expressive language performances were assessed with spontaneus language samples and MLU?s were calculated. To assess the verbal working memory, nonword repetition test and to assess the ability of comprehension of complex syntax structures, test of comprehension of complex syntax structures were applied. The findings showed that not only age and nonverbal intelligence, but also language measurements such as MLU were linked with verbal working memory and ability of comprehension of complex syntax structures. It was found that verbal working memory and ability of comprehension of complex syntax structures were related in both study and control groups and children with developmental language disorders were found to have lower performances in both study variables compared to control group. Finally, it was further determined that verbal working memory and MLU predict the performances on understanding complex syntax structures and conditional clauses were the most difficult structures for both study and control groups.