Türkiye'de tarım sektörünün finansal yapısı ve tarımın finansmanı üzerine bir çalışma: Alternatif bir finansman yöntemi olarak selem sözleşmeleri
A study on Turkish agricultural sector's financial structure and agricultural finance: Selem contracts as an alternative financing method
Yazar: MUHAMMED FURGAN TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. İLKUT ELİF KANDİL GÖKER
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal tablolar = Financial statements ; Finansal yapı = Financial structure ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Selem akdi = Salam contract ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca en temel ekonomik faaliyetlerden biri olan tarım,
ülkelerin ve toplumların kalkınmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca,
bireylerin gıda gereksinimlerinin karşılanması, istihdam ve milli gelire katkısı,
biyolojik çeşitliliğe, ihracata ve sanayi sektörüne katkı sağlaması gibi konularda da
tarımsal üretimin büyük bir önemi vardır. Her geçen gün değişen pazar koşulları,
küreselleşen ekonomik sistem, kentleşme, küresel ısınma gibi durumların etkisiyle de
bu önemi giderek artmaktadır. Türkiye, jeopolitik konumu, iklim ve bitki örtüsü, üç
tarafının denizlerle çevrili olması ve sahip olduğu ekolojik çeşitlilik gibi nedenlerle
tarımsal üretim bakımından oldukça avantajlı bir durumdadır. Ancak önemi ve değeri
her geçen gün artan tarım sektöründe finansman temini noktasında yaşanan güçlükler
Türkiye'de tarımsal üretimin azalmasına, köyden kente göçe ve tarım ürünlerinde
dışa bağımlılığın artmasına neden olmakta, bu durum ise zamanla tarım sektörünün
küçülmesine sebep olmaktadır. Bu çalışma ile tarım sektörünün borç yapısının ortaya
konulabilmesi amacıyla merkez bankası tarafından hazırlanan tarım sektörü bilanço
ve gelir tablosu verileri baz alınarak sektöre ilişkin mali analiz yapılmıştır. Analiz
sonucunda tarım sektörünün borç yükünün oldukça fazla olduğu, özellikle kısa vadeli
borçlanma konusunda ileride likidite sıkıntısı yaşanabilecek düzeyde borçlanmaya
gidildiği anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, tarımsal faaliyetlerin doğası gereği nakit
akışları yılın belirli döneminde ve uzun vadede gerçekleşmekte olduğundan
geleneksel finansman yöntemlerinin tarım sektörü ile bağdaşmadığı sonucuna
varılmıştır. Tarım sektörünün borç yükünü azaltırken ihtiyacı olan finansmanın da
temin edilebilmesini sağlayacak bir finansman modeli olan selem sözleşmelerinin,
tarıma özgü yapısı, çiftçilerin kısa vadeli borç yükünü hafifletebilecek niteliğe sahip
olması, hukuki altyapı bakımından uygulanmasında herhangi bir engel olmaması ve
faiz hassasiyetine sahip olan üreticilerin de finansal sisteme dâhil edilebilmesi gibi
yönleriyle Türkiye'de uygulanabilir bir finansman yöntemi olduğu
değerlendirilmektedir.

Abstract:
Agriculture, one of the most fundamental economic activities throughout
human history, plays an important role in the development of countries and societies.
In addition, agricultural production is of great importance in matters such as meeting
the food needs of individuals, contributing to employment and national income,
contributing to biological diversity, exports and the industrial sector. This importance
is increasing day by day with the effect of conditions such as changing market
conditions, globalizing economic system, urbanization and global warming. Turkey
has a very advantageous situation for reasons such as ecological diversity in terms of
agricultural production due to geopolitics, climate and vegetation, is surrounded by
sea on three sides. However, the importance and value every day growing
agricultural sector in funding the point of experiencing difficulties in the reduction of
agricultural production in Turkey, causing villages to increased dependence on
foreign urban migration and agricultural products, in this case leads to the reduction
of the time the agriculture sector. With this study, in order to reveal the debt structure
of the agricultural sector, a financial analysis of the sector was made based on the
agricultural sector balance sheet and income statement data prepared by the central
bank. As a result of the analysis, it is understood that the debt burden of the
agricultural sector is quite high, and especially in short-term borrowing, borrowing is
made at a level that may cause liquidity shortage in the future. In addition, it has
been concluded that traditional financing methods are incompatible with the
agricultural sector, as cash flows occur at certain times of the year and in the long
term due to the nature of agricultural activities. The salam contracts, which are a
financing model that will provide the financing needed while reducing the debt
burden of the agricultural sector, has the nature of agriculture-specific structure, has
the quality to reduce the short-term debt burden of the farmers, there are no obstacles
in its implementation in terms of legal infrastructure, and the producers who are
sensitive to interest are also aspects can be included as a financing method is
considered to be applicable in Turkey.