Güneydoğu Anadolu bölgesi ekolojik koşullarında bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin verim verim öğelerinin belirlenmesi
Determination of yield and yield components of some barley (Hordeum vulgare L.) cultivars under Southeastern ecological conditions
Yazar: TURAN KARAHAN
Danışman: PROF.DR. CAFER OLCAYTO SABANCI
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi için uygun olan, yazlık dilimde çalışandeğişik Tarımsal Araştırma Enstitülerince geliştirilen iki ve altı sıralı, yazlık vealternatif tabiatlı arpa çeşitlerinin bölgeye uyumlarını belirlemek amacıyla 9 arpaçeşidinin (Akhisar-98, Bilgi-91, Bornova-92, Kaya, Sur-93, Süleymanbey-98,Şahin-91, Şerifehanım-98 ve Vamıkhoca-98), verim ve verim unsurları ile birliktebazı kalite kriterleri incelenmiştir. Çalışma Diyarbakır ve Ceylanpınar koşullarında,2003-2004 yetiştirme mevsiminde yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre,sıcaklık ve kuraklık stresinin hakim olduğu Ceylanpınar'da çeşitler Diyarbakır'agöre 10 gün erken başaklanmış, bitki boyu daha kısa, hektolitre ağırlığı ve proteinoranı daha yüksek bulunmuştur. Diyarbakır koşullarında, metrekarede başak sayısı,başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı ve kalite unsuru olan 2.5 + 2.8 elek üstü oranıCeylanpınar'dan yüksek bulunmuştur.Tane verimi açısından Diyarbakır lokasyonundan 540.4 kg/da tane verimielde edilirken, Ceylanpınar lokasyonundan ortalama 316.1 kg/da tane verimi eldeedilmiştir. Çeşitler arasında iki lokasyon ortalaması tane verimi 388.2-487.0 kg/daarasında değişmiştir. En yüksek tane verimi ortalama 487.0 kg/da ile Vamıkhoca-98çeşidinden elde edilirken en düşük tane verimleri ise 388.2, 407.2, 408.1 ve 415.0kg/da ile sırasıyla Bornova-92, Sur-93, Süleymanbey-98 ve Kaya çeşitlerinden eldeedilmiştir. Stres koşullarında tane veriminin % 40 azaldığı saptanmıştır.Yapılan varyans analiz sonuçlarına göre, bitki boyu, metrekarede başaksayısı, bin tane ağırlığı, tane verimi, protein oranı ve elek analizleri yönündengenotip x çevre interaksiyonunun önemli olduğu tespit edilmiş olup, çeşitlerinlokasyonlardaki tepkileri farklı olmuştur.Sonuç olarak stres koşullarının hakim olduğu Ceylanpınar'da tanedeprotein oranı yükselmekle birlikte tane veriminin % 40 azaldığı görülmüştür.Diyarbakır şartları için sırasıyla Vamıkhoca-98, Süleymanbey-98 ve Akhisar-98önerilirken, Ceylanpınar için ise Akhisar-98, Şahin-91 Vamıkhoca-98 çeşitleriuygun bulunmuştur.Anahtar kelimeler: Arpa, Hordeum vulgare, Çeşit, Verimi

Abstract:
This study was carried out in Ceylanpınar and Diyarbakır?s conditions in2003/2004 growing season. Nine summer and alternate barley varieties (Akhisar-98,Bilgi-91, Bornova-92, Kaya, Sur-93, Süleymanbey-98, Şahin-91, Şerifehanım-98 veVamıkhoca-98), are suitable for south East Anatolia Region and registrated bydifferent Agricultural Research Institues were used. According to the results,varieties in Ceylanpınar were ten days earlier and had, shorter plant height, higherhectoliter weight and protein content, than those in Diyarbakır. Spike number perm2, number of karnels per spike, 1000 karned weight, karnels ratio on 2.5 + 2.8sieve, as quality parameters were higher in Diyarbakır conditions.Seed yield was 540.4 kg/da in Diyarbakır location and 316.1 kg/da inCeylanpınar location. Seed yield of varities were between 388.2-487.0 kg/daWhile the highest mean seed yield was 487.0 kg/da for Vamıkhoca-98, the leastmean seed yield were 388.2, 407.2, 408.1, and 415.0 kg/da for Bornova-92, Sur-93,Süleymanbey-98, Kaya varieties respectively. Seed yield was % 40 less in stressconditions.According to results of variance analysis, it was found an interactionbetween genotype and environment in respect of plant height, number of spikes persquare meter, weight of 1000 seeds, seed yield, protein ratio (proportion) and sieveanalysis. Furthermore the responds of varieties to locations had been proveddifferently.Under dominating stress conditions of Ceylanpinar, varieties had reached stage ofbearing spikes 10 days earlier than Diyarbakir ecological conditions. Besides, it wasfound decreasing values in plant height, while increasing values in hectoliter weightand protein ratio. However, it was found higher values related to number of spikesper square meter, number of seed per spike, analysis of sieve (2,5-2,8 over on) and itwas also found high values related to seed yield in Diyarbakir ecological conditions.As conclusion, in locations having dominating stress conditions likeCeylanpinar it was seen a tendency of increase in protein ratio; although seed yielddecrease by 40 %. Vamikhoca-98, Suleymanbey-98 and Akhisar-98; variates can beadressed for Diyarbakır conditione, Akhisar-98, Sahin-91 and Vamikhoca-98 werefound suitable for Ceylanpınar.Key words: Barley, Hordeum vulgare, Variety, Yieldiii