Terminal dönem hastalara bakım veren hemşirelerin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting the attitude and behavior of nurses careing to patients with terminal period
Yazar: NEVVAL DEMİR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN TOKEM
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Davranış = Behavior ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Terminal bakım = Terminal care ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Giriş-Amaç: Yaşam sonu hastası olarak kabul edilen terminal dönem hastalarının bakımında, hastaların duygusal ve fiziksel gereksinimlerini karşılayabilmek için sağlık çalışanlarının gerekli bilgi, beceri ve anlayışa sahip olmaları gereklidir. Tanımlayıcı ve ilişkisel olarak planlanan çalışmanın amacı ise yaşam sonu bakımın verildiği birimlerde çalışan hemşirelerin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesidir.
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışmada İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi anesteziyoloji ve reanimasyon yoğun bakım birimi, dahiliye yoğun bakım birimi, palyatif bakım kliniği, Hatay Ek Bina palyatif bakım servisi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi anesteziyoloji ve reanimasyon  yoğun bakım birimi ile Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Ve 3. basamak anesteziyoloji yoğun bakım, anestezi palyatif servis ve palyatif servis birimlerinde çalışan hemşireler (n:159) araştırmanın evrenini oluştururken, dahil olma kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan hemşireler (n:146) çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplamak amaçlı hemşirelerin sosyo-demografik bilgilerinin toplandığı "Kişisel Bilgi Formu", ''Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışları Ölçeği'' kullanılmıştır.
Bulgular: Hemşirelerin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışlar Ölçeği toplam ölçek puan ortalaması 50,89±8,13, tutum alt boyut puan ortalaması 33,17±4,87, davranışları alt boyutunun ortalaması 17,72±4,95 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin yaş, mesleki deneyim süresi ve yoğun bakım ya da palyatif bakım deneyim süreleri ile YSBYTDÖ ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki olduğu (p<0,05); cinsiyet, eğitim derecesi, palyatif bakım ya da yoğun bakım eğitimi ya da kursu almış olma, sertifika sahibi olma, kliniklerinde ölümle karşılaşma sıklıkları ile YSBYTDÖ ölçek puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (p>0,05); mesleki deneyim süresi arttıkça toplam ölçek puan ortalamasının arttığı; 7yıl ve üzeri mesleki deneyim için toplam ölçek puan ortalamasının 54,36±7,93 olduğu, Yoğun bakım/ Palyatif bakım deneyim süresinin artmasıyla toplam ölçek puan ortalamasının arttığı; 5 yıl ve üzeri deneyim için toplam ölçek puan ortalamasının 54,20±7,55 olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Yaşam sonu dönemde bulunan hastalara bakım veren hemşirelerin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarını yaş, mesleki deneyim süresi ve yoğun bakım ya da palyatif bakım birimlerinde çalışmış olma durumlarının etkilediği, cinsiyet, eğitim durumu, palyatif bakım hakkında eğitim alma durumu, eğitim alınan yer, palyatif bakımla ilgili bir kursa katılma durumu, palyatif bakım sertifikası olma durumu, yoğun bakımla ilgili bir kursa katılma durumu, yoğun bakım sertifikası olma durumu, çalışılan kurumda ölümle karşılaşma sıklığı değişkenlerinin yaşam sonu bakım tutum ve davranışları üzerinde etkisinin olmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: terminal dönem,  palyatif bakım, yaşam sonu dönem, hemşire davranışları

Abstract:
Introduction-Aim: In the care of terminal patients, who are accepted as end-of-life patients, it is necessary for healthcare professionals to have the necessary knowledge, skills and understanding in order to meet the emotional and physical needs of the patients. The aim of this descriptive study is to examine the factors affecting the attitudes and behaviors of nurses working in the units where end-of-life care is given.
Materials-Methods: In this descriptive study, İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital anesthesiology and reanimation intensive care unit, internal medicine intensive care unit, palliative care clinic, Hatay Annex Building palliative care service, Ege University Faculty of Medicine anesthesiology and reanimation intensive care unit and Tepecik Educational Intensive Care Unit. and Research Hospital 2nd and 3rd level anesthesiology intensive care, anesthesia palliative service and palliative service units constituted the population of the research, while the nurses who met the inclusion criteria and volunteered to participate in the study formed the sample of the study. Data was collected with Personal Information Form and Attitude and Behaviors Scale for End-of-Life Care Nurses. 
Results: The mean score of the Nurses' Attitudes and Behaviors towards End-of-Life Care Scale was 50.89±8.13, the mean of the attitude sub-dimension score was 33.17±4.87, and the mean of the behaviors sub-dimension was 17.72±4.95. It was found that there was a significant relationship between the age, professional experience and intensive care or palliative care experience period of the nurses and the mean scores of the YSBYTSS scale (p<0.05); there was no significant relationship between gender, education level, having received palliative care or intensive care training or course, having a certificate, encountering death in their clinics and mean scores of YSBYTSS (p>0.05); as the duration of professional experience increases, the total scale score average increases; ıt was found that the mean total scale score for 7 years or more of professional experience was 54.36±7.93. The mean total scale score increased with the increase in the duration of intensive care/palliative care experience; It was found that the total scale score average for 5 years or more of experience was 54.20±7.55.
Conclusion: The attitudes and behaviors of the nurses who care for patients in the end-of-life period towards end-of-life care are affected by age, professional experience and working in intensive care or palliative care units, gender, education level, education about palliative care, place of education, palliative care. It was found that the variables of participation in a course on care, having a palliative care certificate, participation in a course on intensive care, having an intensive care certificate, and the frequency of encountering death in the institution where they work did not have an effect on end-of-life care attitudes and behaviors.
Keywords: A terminal period, palliative care, end-of-life period, nurse behavior