Isparta deresinin su ve sedimentindeki ağır metal birikiminin incelenmesi
The investigation of heavy metal accumulation in water and sediment of Isparta stream
Yazar: CELAL ÖZAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KALYONCU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Metal kirlilik = Metal pollution

Özet:
Nisan 2014 - Ocak 2015 tarihleri arasında yapılan bu çalışmada Isparta Deresi'nin suyunda ve sedimentindeki bazı ağır metallerin (Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Mo, Ni, Pb, Se ve Zn) mevsimsel değişimlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Arazi çalışmaları sırasında suyun sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen ve elektriksel iletkenlik gibi bazı fizikokimyasal parametreleri de ölçülmüş ve mevsimsel değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu çalışmada HISS-1 (Marine Sediment Reference Material for Trace Elements and Other Constituents) standart materyalinden de ağır metal analizi yapılarak, Kanada Ulusal Araştırma Konseyi tarafından verilen sertifika değerleri ile kıyaslanmıştır. 
Isparta Deresi'nin suyunda yapılan metal analizleri değerlendirildiğinde Cu'ın 2. istasyonda tespit edilmediği, diğer metallerin tüm istasyonlarda belirlendiği ve tüm metallerin her mevsimde  saptandığı görülmüştür. Metal miktarı 1.istasyonda daha fazla oranda tespit edilirken, 2 ve 4. istasyonlarda konsantrasyonlarının azaldığı belirlenmiştir.  Cd, Mo ve Se'un yaz mevsiminde, Cr, Cu ve Ni'in kış mevsiminde, Fe ve Mn'ın sonbahar mevsiminde ve Pb ve Zn'un ilkbahar mevsiminde artış gösterdiği belirlenmiştir. Cd, Mo ve Se'un sonbahar mevsiminde, Cr, Mn ve Mo'in ilkbahar mevsiminde, Cu, Fe, Pb ve Zn 'un yaz mevsiminde azaldığı saptanmıştır.Suda en fazla tespit edilen metal Fe, en az belirlenen ise Cd olmuştur. 
Sudaki metal seviyeleri ile suyun fiziko-kimyasal parametreleri arasında negatif ve pozitif olmak üzere önemli ilişkiler olduğu belirlenmiştir. 
Elde edilen değerler Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından verilen Su Kalite Kontrol Yönetmeliğine göre değerlendirilmiştir. Buna göre Isparta Deresi suyunun çalışılan ağır metaller yönünden 1. sınıf kalitede olduğu belirlenmiştir.  Dünya Sağlık Örgütü, ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığının belirlediği suda kabul edilebilir ağır metal miktarları ile Isparta Deresi'nin suyunda biriken metal miktarları kıyaslanmıştır.
Isparta Deresi'nin sedimentinde yapılan analizler sonucunda tüm metaller her mevsimde ve istasyonda belirlenmiştir. Metal seviyelerinin 1., 5. ve 6. istasyonlarda arttığı, 3. istasyonda azaldığı tespit edilmiştir.  Bu çalışmada Isparta Deresi'nin sedimentindeki Cd, Cu, Mn ve Ni'in sonbahar mevsiminde, Cr, Fe, Pb ve Se'un ilkbahar mevsiminde, Mo'in yaz mevsiminde ve Zn'un kış mevsiminde arttığı, Cd, Mn, Mo, Pb ve Se'un kış mevsiminde, Cr'un sonbahar mevsiminde, Cu, Fe, Ni ve Zn'un yaz mevsiminde azaldığı belirlenmiştir. Sedimentte en fazla rastlanan metal Fe, en az rastlanan ise Cd olmuştur.
Isparta Deresi sedimentinde biriken metal miktarları EPA(Environmental Protection Agency) ve PEC (probable effect concentration) miktarları ile kıyaslandığında sedimentte biriken metal miktarlarının kabul edilebilir değerlerin altında olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study which was carried out between April 2014-January 2015 aimed to determine the seasonal variations of some heavy metals (Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Mo, Ni, Pb, Se and Zn) in water and sediment of Isparta Stream.  During the field work, some physico-chemical parameters like temperature, pH, conductivity and dissolved oxygen had been measured and evaluated seasonal variations.  In this study, heavy metal analysis had been done from HISS-1 (Marine Sediment Reference Material for Trace Elements and Other Constituents)  standart material and compared with the results given by National Research Council of Canada. 
As a results of analysis heavy metals in water, Cu was below detection limit in station 2, rest of the metals were detected in all stations and all of the metals were determined in all seasons. Metal concentrations were detected too much in 1st station, decreased in 2nd and 4th stations. It was found that Cd, Mo and Se  levels increased in summer, Cr, Cu and Ni  in winter, Fe and Mn in autumn and Pb and Zn in spring.  I was determined that Cd, Mo and Se was decreased in autumn, Cr and Mn in spring and Cu, Fe, Pb and Zn in summer. Fe was the highest in water, while Cd was the lowest.
Significant positive and negative relationships between metal levels in water and physico-chemical parameters were determined. 
The results were evaluated according to water quality control regulations given by Ministry of Environment and Forests. It was found that the Isparta Stream water is 1st class quality in terms of heavy metals. The metal concentrations in Isparta Stream water were compared with acceptable levels of heavy metals in water given by World Health Organization and Ministry of Agriculture and Rural Affairs
The resulst of heavy metal analysis in Isparta Stream sedimets, all of the metals were determined in all stations and in all seasons. Metal levels were increased in 1st, 5th. and 6th stations, decreased in 3th station.  In this study, that was determined, Cd, Cu, Mn and Ni levels in Isparta Stream sediment's were increased in spring, Mo in summer and Ni in autumn, and Cd, Mn, Mo, Pb and Se decreased in winter, Cr in autumn, Cu, Fe, Ni and Zn in summer. Fe was the highest in sediment, while Cd was the lowest   
When compared metal levels in Isparta Stream sediment with acceptable levels given by EPA(Environmental Protection Agency) and PEC (Probable Effect Concentration) levels, it has seen that the metal levels were below the accebtable levels.