Belgrad Ormanı'nda bazı meşe türü gençliklerinin silvikültürel özellikleri
Silvicultural characteristics of some oak species regenerations in Belgrade Forest
Yazar: ESRA DİŞLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADİL ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Silvikültür Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Araştırmada, 2015 Ocak ayında sapsız meşe (Quercus petraea (Mattuschka) Lieb.) ve Macar meşesi (Quercus frainetto Ten.) ağaçlarının altından toplanan kökçüklü ve kökçüksüz tohumlar laboratuvarda canlılık tespitleri yapılarak çimlenme yüzdeleri bulunmuştur. Ayrıca 2 farklı sıcaklık derecesinde (-3 ve +8°C ile 0 ve 10°C) ön işlem görmüş tohumlarda çimlendirme testleri yapılarak, kökçük boyu ve fidecik boyu gelişimleri araştırılmıştır. Arazi çalışmaları kapsamında, Bahçeköy Orman İşletmesi Kurtkemeri İşletme Şefliğindeki bir gençleştirme bölmesinde, kökçüklü ve kökçüksüz tohumların ekim denemeleri yapılmış ve çimlenme yüzdeleri bulunmuştur. Ayrıca bu alanda 12 adet örnek ağaç seçilerek 3 yaşındaki gençliklerde sayım ve boy ölçümleri yapılmıştır. Bu ağaçlarda tepe izdüşümü ile gençlik boyu ve gençlik sayısı arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Ağaç gövdesinden uzaklaştıkça 4 farklı yönde, tepe izdüşümü boyunca her bir metrekareye düşen ortalama gençlik miktarı ve boyları bulunarak yüzdeleri hesaplanmıştır.
Laboratuvarda yapılan tespitlere göre; sapsız ve Macar meşesi tohumlarında yapılan canlılık testleri sonucunda, kökçüklü sapsız meşe tohumlarında çimlenme yüzdesi %65, kökçüksüz tohumlarda ise %35 bulunmuştur. Genel olarak kökçüklü ve kökçüksüz sapsız meşe tohumlarının %47.5'i sağlıksız tohum olup çimlenme testini geçememiş, ancak %52.5'i çimlenmiştir. Fakat, kökçüklü tohumlarda çimlenme yüzdesi, kökçüksüzlerin 2 katına yakın bir değere sahiptir.
Farklı sıcaklıklardaki (-3 ve +8°C ile 0 ve 10°C) ön işlemin çimlenme üzerine etkisine bakıldığında; 0 ve +10 °C arasında değişen sıcaklıkta ön işlem gören sapsız ve Macar meşesi tohumlarının çimlenme yüzdeleri arasında belirgin bir fark tespit edilmemiştir. Ayrıca kökçüklü ve kökçüksüz tohumların çimlenme yüzdeleri de birbirine yakın değerlere sahiptir. Sıcaklık artışıyla birlikte çimlenme yüzdesinin de arttığı belirlenmiştir. Ancak -3 ve +8°C arasında değişen sıcaklıkta ön işlem gören sapsız ve Macar meşesi tohumlarının çimlenme oranı üzerinde düşük sıcaklıkların etkili olduğu belirlenmiş, 7 gün süreyle 12.5 saat -3°C'ye maruz kalan kökçüklü ve kökçüksüz tohumların çimlenme yüzdelerinin %50'ye kadar azalabildiği tespit edilmiştir. Boy büyümesi doğrusal bir artış gösterirken, bu ilişki kökçük gelişiminde görülmemiştir.
Açık alan koşullarına sahip gençleştirme alanında yapılan ekim denemelerinde ise, çimlenme yüzdeleri çok düşük çıkmıştır. Kökçüklü olarak ekilen tohumlarda toprak üzerine bırakılan tohumlarda %3, toprağa gömülü olanlarda ise çimlenme yüzdesi %7'dir. Kökçüksüz tohumlarda ise toprak üzerine bırakılanlarda %2, toprağa gömülü olanlarda ise %16 bulunmuştur. Toprak üzerinde bırakılan tohumların kurudukları görülmüştür. Arazideki çimlenme yüzdelerinin bu kadar düşük çıkmasında olumsuz iklim koşullarının etkili olduğu düşünülmektedir. 2015 yılının uzun yıllar ortalamalarına göre sıcak ve daha kurak geçmesi, özellikle bu durumun çimlenme dönemi olan nisan ve mayıs aylarında görülmesi, çimlenme için olumsuzluk yaratmıştır.
12 adet meşe ağacının altında 3 yaşındaki gençliklerde yapılan sayım ve ölçümlere göre;  metrekarede ortalama gençlik sayısı 6 adet olup bu değer metrekarede 2 ile 10 arasında değişmektedir. En fazla gençlik ağaçtan 1 ve 2 m uzaklıktaki kuzey yöndeki örnekleme alanlarında bulunmuştur (8 ve 10 adet/m2).  Gövdeden uzaklaştıkça gençlik sayısı azalmaya başlamıştır. Bulunan bu sonuçlar üzerinde gençleştirme alanında tohumlama kesimi sonrasında yapılan tohum takviyesinin de etkili olduğu düşünülmektedir. 
3. yaşındaki ortalama gençlik boyu 6 cm olup bu değer 5.0 cm ile 8.1 cm arasında değişmektedir. Ortalama gençlik boyunda yönlere ve ağaçtan uzaklığa göre bir farklılık saptanamamıştır. Ancak gençlik sayısının az olduğu alanlarda gençlik boyunun daha fazla olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this survey, radicle and no radicle seeds that are gathered from under the sessile oak (Quercus petraea (Mattuschka) Lieb.) and Hungarian oak (Quercus frainetto Ten.) trees in January 2015, tested for viability and germination percent is calculated. Besides, germination test is performed for the seeds that are pretreated in two different temperature levels (-3 and +8°C; 0 and 10°C), both radicle and seedling growth are examined. Within the field work, with radicle and no radicle seeds performed sowing test and germination percent is calculated in a regeneration area in Bahçeköy Forest Management, Kurtkemeri Forest Sub-District Directorate. Also, 12 sample trees selected in the same regeneration area and 3 years old seedlings are counted and mesured by height. For these 12 sample trees, it is investigated if there is a relationship between the crown projection and seedling height and also seedling number. Seedling number and seedling height in per square meter measured and percentages are calculated along the crown projection, getting away from the stem.
According to the determination in laboratory studies; the result of viability test which is done in sessile oak and Hungarian oak seeds; germination percent values are confirmed 65 percent of sessile oak seeds with radicle, 35 percent of sessile oak seeds with no radicle. All in all, 47.5 percent of sessile oak seeds both with radicle and no radicle, are empty seeds but 52.5 percent of them are germinated. However, germination percent in seeds with radicle have an approximate value for two times more as the seeds with no radicle.
When examined different temperature levels pretreatment (-3 and +8°C; 0 and 10°C) effect on germination; there is no significant difference between sessile oak and Hungarian oak's 0 and +10°C pretreated seeds' germination percent. Also, germination percent of seeds both with radicle and no radicle have values close each other. It is stated that germination percent is increased with the increase in the temperature. However, it is also stated that low temperatures have an effect on germinative capacity. In -3 and +8°C retreated seeds with radicle and no radicle exposed to -3°C during 12.5 hours for 7 days, germination percent of them may decrease until 50 percent. Despite that is linear increase in height growth, there is no in radicle growth.
Germination percent in sowing tests, that are done in regeneration area which have open area conditions, is low. Seeds with radicle that are sowed; germination percent is 3 percent of the seeds that are located on the soil, 7 percent of the seeds that are located under the soil. For the seeds with no radicle; it is spotted germination percent is 2 percent of the seeds that are located on the soil, 16 percent of the seeds that are located under the soil. It is stated that seeds located on the soil are dried. Adverse climatic factors could be the reason of low germination percents in regeneration area. In comparison with many years average, 2015 especially in germination period april and may was more warm and arid. Due to the fact that, germination is affected negatively.
According to the counting and measurements under the 12 sample trees; the average seedling number in per square meter is calculated 6 and it is varying between 2 and 10. The highest average seedling number is found in first two square meters in north direction (8 and 10 per sq.). Average seedling number in per square meter decreased as long as getting away from the stem. As a result, seed reinforcement after the seeding cutting in regeneration area, may caused these consequences. 
3 years old seedlings' average height in per square meter is calculated 6 cm and it is varying between 5.0 cm and 8.1 cm. There is no variation observed in average seedling height, according to cardinal directions and distance from the tree. However, areas in which seedling number is low, it is stated that seedling height is high.