Zenginleştirilmiş çevrede aile işbirliği içerisinde uygulanan duyusal temelli, aktivite odaklı erken müdahale programı: 0-3 ay arası dönemde riskli bebeklerde etkinliğinin incelenmesi
Sensory-based, activity-focused early intervention program applied with familiy collaboration in an enriched environment (SAFE): the effectiveness for infants at risk between 0-3 months
Yazar: AYŞE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ELBASAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Fizyoterapi = Physiotherapy ; Motor beceri testleri = Motor skills tests ; Motor beceriler = Motor skills ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma riskli bebekler için geliştirilen, zenginleştirilmiş çevrede aile işbirliği ile birlikte uygulanan duyu temelli, aktivite odaklı erken müdahale programının (SAFE erken müdahale yaklaşımı) 0-3 ay arası bebeklerde etkinliğini incelemek üzere planlandı. Çalışmaya düzeltilmiş yaşları 2 hafta olan 26 bebek dâhil edildi, bebekler tedavi ve kontrol grubuna randomize bir şekilde dağıtıldı. Tedavi grubundaki 14 bebeğe SAFE erken müdahale yaklaşımı, kontrol grubundaki 12 bebeğe ise Nörogelişimsel Tedavi (NGT) temelli erken müdahale yaklaşımı uygulandı. Çalışmaya katılan tüm bebekler müdahale öncesi düzeltilmiş 2. hafta ve müdahale sonrası düzeltilmiş 12. haftada, uygulanan tedaviye kör bir değerlendirici tarafından değerlendirildi. Bilişsel, kognitif ve motor gelişimi değerlendirmek için Bayley Bebek ve Küçük Çocuklar için Gelişim Ölçeği III (Bayley-III), nöromotor gelişimi değerlendirmek için Test of Infant Motor Performance (TIMP), duyusal gelişimi değerlendirmek için Infant/Toddler Sensory Profile 2 (ITSP 2) kullanıldı. Anne ile bebek arasındaki bağlanma düzeyini değerlendirmek için Anne Bebek Bağlanma Ölçeği (ABÖ), ebeveyn depresyonunu değerlendirmek için Edinburg Depresyon Ölçeği (EDÖ), ev ortamını değerlendirmek için Infant/Toddler HOME Inventory (EV Envanteri) kullanıldı. Bebeklerin general movements değerlendirmelerini (GMs) için müdahale öncesi ve sonrası video kayıtları alındı. Tedavi öncesi gruplar arasında nörogelişimsel sonuçlar açısından fark yoktu. Çalışma sonucunda Bayley-III motor ve dil alt ölçeği puanlarında SAFE tedavi grubu lehine anlamlı artış saptandı (p<0.05). TIMP puanı SAFE tedavi grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0.05). ITSP 2 genel işlemle, dokunsal işlemleme becerisi puanları, toplam ham puan ve duyusal hassasiyet kadran puanları açısından SAFE tedavi grubu lehine anlamlı fark bulundu (p<0.05). Tedavi sonrası GMs optimalite skorları açısından gruplar arasında fark bulunmadı (p>0.05). Çalışma sonucunda zenginleştirilmiş çevrede aile işbirliği içerisinde uygulanan duyusal temelli, aktivite odaklı erken müdahale programının 0-3 ay arası riskli bebeklerde nörogelişimsel sonuçları iyileştirmede etkili olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
This study was planned to evaluate the effectiveness of a sensory-based, activity-oriented early intervention program (SAFE early intervention approach) developed for risky infants and implemented in an enriched environment in cooperation with the family, in infants aged 0-3 months. Twenty-six infants with a corrected age of 2 weeks were included in the study, and infants were randomly assigned to the treatment and control groups. SAFE early intervention approach was applied to 14 infants in the treatment group, and the Neurodevelopmental Therapy NGT-based early intervention approach was applied to 12 babies in the control group. All infants included in the study were evaluated at the pre-intervention-corrected 2nd week and post-intervention-adjusted 12th week, by a blinded evaluator to the treatment applied. The Bayley Developmental Scale for Infants and Young Children III (Bayley-III) was used to assess cognitive, cognitive and motor development, the Test of Infant Motor Performance (TIMP) was used to assess neuromotor development, and the Infant/Toddler Sensory Profile (ITSP 2) was used to assess sensory development. The Mother-Infant Attachment Scale (MIS) was used to evaluate the level of attachment between the mother and the infant, the Edinburgh Depression Inventory (EDS) was used to evaluate the parental stress, and the Infant/Toddler HOME Inventory was used to evaluate the home environment. Video recordings were taken before and after the intervention to evaluate the general movements (GMs) of the babies. There was no difference in neurodevelopmental outcomes between the pretreatment groups. As a result of the study, there was a significant increase in Bayley-III motor and language subscale scores in favor of the SAFE treatment group (p<0.05). The TIMP score was significantly higher in the SAFE treatment group (p<0.05). A significant difference was found in favor of the SAFE treatment group in terms of ITSP 2 general processing, tactile processing skill scores, total raw score and sensory sensitivity quadrant scores (p<0.05). There was no difference between the groups in terms of GMs optimality scores after treatment (p>0.05). As a result of the study, it was concluded that the sensory-based, activity-oriented early intervention program applied in an enriched environment in cooperation with the family is effective in improving neurodevelopmental outcomes in babies at risk between 0-3 months.