Siber zorbalık konusunun mobil platformlar üzerinde incelenmesi
Examination of cyberbullying activities in mobile applications
Yazar: MEHMET ALİ ANLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KAYA
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ekobilişim Ana Bilim Dalı / Ekobilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Mobil uygulama = Mobile application ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Sanal âlemde son yıllarda güvenlik ve şiddet ekseninden farklı olarak yeni bir problem ortaya çıkmıştır. Siber zorbalık adıyla bilinen bu problem; kişilerin iletişim kurabildikleri, birbirleri hakkında paylaşım yapabildikleri ve kısacası etkileşimin olduğu her alanda görülmektedir. Birçok platformda görülen siber zorbalık faaliyetleri son zamanlarda mobil platformlar üzerinde daha fazla etkili olmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı mobil cihazlarda ortaya çıkan siber zorbalık faaliyetlerinin her yönüyle incelenmesi ve mobil uygulamalar sebebiyle yayılan siber zorbalığa karşı yeni bir ölçeğin sunulmasıdır.  
Bu çalışma siber zorbalık olgusunu temel alarak hazırlanmıştır. Siber zorbalık kelime manasıyla incelenerek toplumda kullanımları ve benzer çağrışımları ele alınmıştır. Siber zorbalığın türleri, eylemleri ve kullanım şekilleri en geniş haliyle araştırılarak çalışma içerisinde aktarılmıştır. Son yıllarda siber zorbalık faaliyetlerinin görüldüğü platformlar incelenerek bir kıyaslama yapılmıştır. Kıyaslama sonunda siber zorbalık eylemlerinin sık yaşandığı dijital oyunlar, sosyal medya uygulamaları ve mobil cihazlar ayrıntılı incelenmiştir. Ayrıca mobil platformların içerisine, diğer siber zorbalık platformlarının aktarılmasıyla, siber zorbalık eylemlerinin değişimi gözlemlenmiştir. 
Bu tez çalışmasıyla beraber daha önce araştırmalarda sık karşılaşılmayan mobil cihazların siber zorbalığa etkisi anlatılmıştır. Mobil cihazların ilk şekli olan cep telefonları ile araştırma başlamış, günümüzde mobil cihazların son haliyle karşılaştırmalar sunulmuştur. Mobil cihazlarda siber zorbalığın görülme şekli olan siber zorbalık kapsamında yapılan telefon görüşmeleri, metin mesajları, uygunsuz resimler ve aşağılayıcı videolar aktarılarak, mobil cihazlarda görülen siber zorbalık şekillerinin diğer platformlardan farkları incelenmiştir. 
Yapılan bu çalışmayla mobil uygulamalar üzerinden siber zorbalık ölçeği geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçekle siber zorbalıkta etkili olan mobil uygulama özellikleri keşfedilmiştir. Çevrimiçi özellikler, kullanım amaçları, mobil içerik derecelendirmeleri ve kullanıcıya sunulan bazı özellikler birtakım puanlama sistemi oluşturularak ve veri setinde bulunan mobil uygulamalara siber zorbalık puanı oluşturulmuştur.47145 adet mobil uygulama kullanılan ölçekte, uygulamalara sınıflandırma uygulanarak siber zorbalık düzeyleri belirlenmiştir. Mobil uygulamalar 3 düzeyde siber zorbalık düzeyleri gösterilmiştir. Bu düzeyler düşük siber zorbalık düzeyi, orta siber zorbalık düzeyi, yüksek düzey siber zorbalık şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca siber zorbalık düzeyi yüksek olan uygulamaların insanlar tarafından sık kullanılan; mobil chat uygulamaları, mobil sosyal medya uygulamaları ve mobil oyunlar olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In recent years, a new problem has emerged in the virtual world, different from the axis of security and violence. This problem, which is seen as cyberbullying; It is seen in every area where people can communicate, share about each other, and in short, interact. Cyberbullying activities seen on many platforms have recently been more effective on mobile platforms. The main purpose of this thesis is to examine all aspects of cyberbullying activities on mobile devices and to present a new scale against cyberbullying spread due to mobile applications.
This study was prepared on the basis of cyberbullying. Cyberbullying has been examined by examining the meaning of the word, its usage in society and similar connotations have been discussed. The types, actions and usage patterns of cyberbullying have been researched in the broadest form and conveyed in the study. In recent years, a comparison has been made by examining the platforms where cyberbullying activities are seen. At the end of the comparison, digital games, social media applications and mobile devices, where cyberbullying acts are common, were examined in detail. In addition, with the transfer of other cyberbullying platforms into mobile platforms, the change of cyberbullying actions has been observed.
With this Master's Thesis, the effect of mobile devices, which were not frequently encountered in previous studies, on cyberbullying is explained. Research has started with mobile phones, the first form of mobile smart devices, and comparisons with the latest form of mobile smart devices are presented today. Disturbing phone calls, text messages, inappropriate pictures and humiliating videos, which are the way cyberbullying is seen on mobile devices, are examined and the differences between the forms of cyberbullying seen on mobile devices and other platforms are examined.
With this study, a cyberbullying scale was developed over mobile applications. With the developed scale, mobile application features that are effective in cyberbullying have been discovered. These features were passed through a set of scoring systems and a cyberbullying score was created for each application. In the scale where 47145 mobile applications were used, a cyberbullying level of these applications was determined. While 14238 applications were found at the highest level in cyberbullying, 45 applications were found to be at the highest level in the cyberbullying scale. In addition, applications with a high level of cyberbullying are among the applications frequently used by people; It has been determined that there are mobile Chat applications, mobile social media applications and mobile games