Sivas ili merkez ilçeye bağlı köylerdeki köy odalarının mimari olarak tespiti, belgelenmesi, analizi ve koruma önerileri
Architectural documentation, asessment and preservation proposals for the guest houses köy odasi of central district villages Sivas
Yazar: HAMİYE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CEMİLE NAKIŞ KARAMAĞARALI ; PROF. DR. ÖZLEM SAĞIROĞLU DEMİRCİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Köy odaları, köy halkının cenaze, düğün, bayram gibi özel günlerin yanı sıra genellikle akşam vakitlerinde sohbet etmek, oyunlar oynayıp, türküler söylemek gibi çeşitli aktiviteler için bir araya geldikleri; köye uğrayan veya yolu düşen misafirlerin köyden ayrılana kadar konaklayarak ihtiyaçlarını giderdikleri, köylere has kamusal mekânlardır. Bu mekanlar, köyde yaşamın vazgeçilmez kurallarından biri olan yardımlaşma ve dayanışma amacı yanı sıra, kültürel ve sosyal iletişim bağlamında da sıklıkla kullanılmıştır. Genellikle köyün ileri gelenleri tarafından yaptırılmasına rağmen, köyün ortak malı olan bu odalar; özenli ve nitelikli işçilik ve malzemeleri ile de konutlardan ayrılmaktadır. Misafirlerin ağırlanmasına yönelik ihtiyaçları içerecek şekilde dolap, yüklük, gusülhane ve sedirlerin yanı sıra ısınma amaçlı ocak da içeren bu mekanların; zaman içinde gelişen göç ve bireyselleşme sebebi ile kullanımları azalmıştır. Pek çoğu terk sebepli köhneme sürecine girmiş bulunan bu mekanların bir kısmı ise belgelenmelerinden önce yıkılmış durumdadır. Bu tez kapsamında, geçmiş dönemlerin malzeme ve ustalık bilgisinin; estetik ve yapısal çözümler bağlamında pek çok bilgiyi içerecek şekilde bir araya getirildiği bu mekanların Sivas ili Merkez ilçe özelinde araştırması yapılmıştır. Köy odaları ile ilgili literatür araştırması akabinde merkez ilçeye bağlı 154 köyde tespit edilen 102 yapı ve yakın çevresi bağlamında tespit ve belgeleme çalışmaları yürütülmüş; görsel ve vektörel belgelemeler yapılmıştır. Elde edilen veriler yok olma sürecindeki bu yapıların nitelikleri, plan, mekan ve cephe kurgusu, yapı malzeme ve teknikleri gibi genel özellikleri bakımından analizleri yapılmak suretiyle değerlendirilerek sunulmuştur.

Abstract:
Village rooms are public spaces unique to villages where villagers come together for various activities such as chatting, playing games, and singing folk songs, usually in the evening, as well as on special occasions such as funerals, weddings, and festivals. Furthermore, guests visiting or traveling to the village stay until they leave and meet their needs in this place. These places were frequently used in the context of cultural and social communication and solidarity, which is one of the indispensable rules of life in the village. Although usually built by the notable persons of the village, these rooms are the common property of the village. Their elaborate and qualified craft and materials distinguish them from the houses. They also include necessities such as cupboards, a closet, gusülhane (bathing cubicle), couches, and a fireplace for heating purposes. Their use has decreased over time due to migration and individualization. Most of these spaces have entered the decay process due to abandonment, and some were demolished before they were documented.
Within the scope of this thesis, these places, where the material and craftsmanship knowledge of the past periods are brought together to include much information in the context of aesthetic and structural solutions, have been investigated in the Central district of Sivas province. Following the literature research on village rooms, identification and documentation studies were carried out in the context of 102 buildings and their immediate surroundings in 154 villages of the central district; visual and vectorial documentation were made. Finally, the data obtained were analyzed and presented in terms of general features such as the qualities, plan, space, and façade features, building materials, and techniques of these buildings in the process of extinction.