Gebelerde D vitamini eksikliği prevalansı ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Yozgat ili örneği
Prevalence of vitamin D deficiency in pregnancy and determination of factors affecting vitamin D level: The example of Yozgat province
Yazar: TUĞÇE ŞAHİN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DÖNDÜ BATKIN ERTÜRK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Ebeler = Midwives ; Gebelik = Pregnancy ; Prevalans = Prevalence ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Bu araştırma, gebelerde D vitamini eksikliği prevalansını ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel nitelikte olan araştırma, 09 Nisan 2021- 30 Eylül 2021 tarihleri arasında Yozgat Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne gebelik tanısı ile başvuran ve doktor tarafından D vitamini tetkiki istenen 350 gebe ile tamamlanmıştır. Çalışmanın verileri "Tanıtım ve Değerlendirme Formu" kullanılarak yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmaya katılan gebelerin tanımlayıcı özelliklerinin istatistikleri frekans, yüzde değerleri ile sunulmuştur. Veri dağılımının normalliği Kolmogorov Smirnov Testi ve Shapiro Wilk Testi ile belirlenmiştir. Serum D vitamini düzeyleri normal dağılmadığından karşılaştırmalarda bağımsız iki grup ortalamalarında Mann Whitney U Testi, ikiden fazla bağımsız grup ortalamalarında ise Kruskall Wallis H Testi uygulanmıştır. Sürekli değişkenler ortalama, standart sapma,  minimum ve maximum, ortanca ve çeyrekler arası dağılım aralığı değerleri olarak ifade edilmiştir. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırma bulgularında gebelerin % 37.4'ünde D vitamini eksikliği,  % 39.2'sinde D vitamini yetersizliği saptanmıştır ve  % 23.4'ü normal serum 25(OH)D düzeyine sahiptir. Gebelerde eğitim durumu, trimester, D vitamini hakkında danışmanlık alma durumu, gebelikte D vitamini kullanma durumu,  güneşlenme zamanı ve güneşe maruz kalan vücut bölgesi ile ortalama serum 25(OH)D düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Yaş, çalışma durumu, BKİ, gebelik ve doğum sayısı, gebelikte sigara kullanma durumu, tanısı konmuş hastalık varlığı, hergün düzenli olarak güneşe çıkma durumu, açık ortamda günlük güneşlenme süresi, güneş kremi kullanma durumu, ten rengi ve D vitamini diyet kaynaklarının tüketimi ile gebelerin ortalama serum 25(OH)D düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Gebeler arasında D vitamini eksikliği prevalansı yüksektir ve gebelikte D vitamini düzeyini etkileyen değiştirilebilir faktörler bulunmaktadır. Ebelerin D vitamini prevalansı ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörler hakkındaki farkındalığı ve bilgisi ve bu bilginin antenatal bakıma entegre edilmesi,  D vitamini eksikliğinin önlenmesi ve giderilmesi açısından önemlidir.

Abstract:
This study was carried out to determine the prevalence of vitamin D deficiency and the factors affecting vitamin D levels in pregnant women. The cross-sectional study was completed with 350 pregnant women who applied to the Yozgat Bozok University Research and Application Hospital Obstetrics and Gynecology Polyclinic with the diagnosis of pregnancy between 09 April 2021 and 30 September 2021 and were asked to have vitamin D tests by the doctor. The data of the study were collected by face-to-face interview technique using the "Introduction and Evaluation Form". The statistics of the descriptive characteristics of the pregnant women participating in the study are presented with frequency and percentage values. Normality of data distribution was determined by Kolmogorov Smirnov Test and Shapiro Wilk Test. Since serum vitamin D levels were not normally distributed, the Mann Whitney U Test was used for the averages of two independent groups and the Kruskall Wallis H Test for the averages of more than two independent groups. Continuous variables are expressed as mean, standard deviation, minimum and maximum, median and interquartile range values. p<0.05 was considered statistically significant. In the research findings, 37.4% of the pregnant women had vitamin D deficiency, 39.2% had vitamin D deficiency, and 23.4% had a normal serum 25(OH)D level. A significant difference was found between the education level, trimester, counseling about vitamin D, the use of vitamin D during pregnancy, the time of sunbathing and the area of the body exposed to the sun, and mean serum 25(OH)D levels. Age, employment status, BMI, number of pregnancies and births, smoking status during pregnancy, presence of a diagnosed disease, daily sun exposure, daily sunbathing time outdoors, use of sunscreen, skin color and consumption of dietary sources of vitamin D. There was no significant difference between mean serum 25(OH)D levels. The prevalence of vitamin D deficiency among pregnant women is high and there are modifiable factors affecting vitamin D levels during pregnancy. Awareness and knowledge of midwives about the prevalence of vitamin D and the factors affecting vitamin D level, and integrating this knowledge into antenatal care are important for the prevention and elimination of vitamin D deficiency.