PİSA'da ilk sıralarda yer alan bazı ülkelerle Türkiye'de okul yöneticiliği (Güney Kore, Hollanda, İrlanda ve Türkiye karşılaştırması)
School leadership in PISA top-performing countries and Türkiye: A comparative study of South Korea, the Netherlands, Ireland and Türkiye
Yazar: İBRAHİM ESENDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KUZU
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Nitelikli insan kaynakları ve üretken bir okul yaşamı, eğitim faaliyetlerinin sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde yürütülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Okul yaşamının ve okul yöneticilerinin akademik ve sosyal başarıdaki rolü önem arz etmektedir. Gelişmekte olan dünyanın getirdiği problemleri farklı bağlamlarda çözebilen ve eğitim kurumlarını ileri taşıyabilen okul yöneticilerine ihtiyaç vardır. Ayrıca, öğrencilerin mutlu ve huzurlu hissettiği bir okul ortamı, okul başarısının anahtarıdır.
Ülkelerin eğitim yönetimi, okul yöneticilerinin eğitimi ve sağlıklı bir okul yaşamı kurma adımları farklılık gösterebilir. Ülkeler, küresel eğitim durumunu ölçen uluslararası sınavlar aracılığıyla diğer ülkelerin eğitim başarılarını öğrenirler. Bu noktada, bu uluslararası sınavlarda yüksek başarı gösteren ülkelerin eğitim yönetim sistemleri ve okul yöneticilerini yetiştirme, seçme ve atama süreçleri dikkate değerdir. PISA, bu amaçla dünya genelinde yaygın olarak kullanılan bir sınavdır. Bu araştırmada, Türkiye ve PISA uygulamalarında ilk sıralarda yer alan Güney Kore, Hollanda ve İrlanda'nın eğitim yönetim sistemleri, okul yöneticilerini yetiştirme, seçme ve atama süreçleri ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışma nitel bir yöntemle tasarlanmıştır. Eğitim yönetim sistemleri, okul yöneticisi yetiştirme, seçme ve atama süreçlerinin incelenmesinde doküman analizi tekniği kullanılmış olup, ülkelerle ilgili sonuçlar karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.
Türkiye haricinde incelenen ülkelerde eğitim yöneticisi seçme, yetiştirme ve atama sistemlerinde farklı uygulamaların kullanıldığı gözlemlenmiştir. Genel olarak yerel eğitim otoritelerine bu süreçlerde büyük söz hakkı verildiği tespit edilmiştir. Türkiye'de ise bu ülkelerden farklı olarak, süreçlerin merkezi yetkili olan Millî Eğitim Bakanlığı ve Bakanlığın yetki verdiği yerel birimlerin kontrolünde olduğu görülmüştür. Türkiye'de ayrıca yerel yetkili birimlerin de Bakanlığın standart olarak kendilerine ilettiği kriter ve uygulamaları dikkate alarak süreci yönettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Qualified human resources and a productive school life play an important role in the healthy and sustainable conduct of educational activities. The role of school life and school administrators in academic and social success is undeniable. There is a need for school administrators who can solve the problems brought by the developing world in different contexts and carry educational institutions forward. In addition, a school environment where students feel happy and peaceful is the key to school success.
The educational management structure of any country, the training of school administrators and the steps to establishing a healthy school life may differ. Countries learn about the educational success of other countries through international exams that measure the global educational status. At this point, the educational management systems of countries that have achieved high success in these international exams, the training, selection and appointment processes of school administrators and school life are noteworthy. PISA is an exam widely used worldwide for this purpose. In this study, the educational management systems of the Netherlands, Ireland and South Korea, which achieved high rankings in PISA applications, and Turkey, and the training, selection and appointment processes of school administrators were examined using the criterion sampling method. This study was designed with a qualitative method.  In the examination of education management systems, the training, selection and appointment processes of school administrators, the document analysis technique was used and the results related to the countries were presented comparatively.
It was observed that different practices were used in the selection, training and appointment systems of education administrators in the countries examined except Turkey. It was determined that local education authorities were generally given great say in these processes. In Turkey, unlike these countries, it was observed that the processes were in the hands of the Ministry of National Education, which is the central authority, and the local units authorized by the Ministry. It was determined that the local authorized units managed the process by considering the criteria and practices conveyed to them by the Ministry as standards.