Obsesif Kompulsif Bozukluğa sahip hastaların dikkat ve dikkat türleri açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the patients with Obsessive Compulsive Disorder in terms of attention and attention types
Yazar: NUR ULGAY YILDIZ
Danışman: PROF. DR. EMEL ERDOĞAN BAKAR
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dikkat = Attention ; Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Hastalar = Patients ; Kısa süreli bellek = Short term memory ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanısı almış olan ve psikiyatrik hastalık tanısı olmayan yetişkin bireylerin farklı dikkat türleri açısından karşılaştırarark incelenmesidir. Araştırma örneklemi 20 OKB (17 kadın, 3 erkek) tanısı almış ve 20 OKB tanısı olmayan (kontrol grubu) yetişkin bireyden oluşmaktadır. Çocukluk ve ergenlik döneminde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtilerini değerlendirmek amacıyla Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ) ve yetişkinlik DEHB belirtilerini değerlendirmek amacıyla Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (DEHB-KBÖ) kullanılmıştır. Katılımcıların dikkat türlerini ölçmek için; sürekli dikkatini değerlendirmek amacıyla İşaretleme Testi, odaklanmış ve seçici ölçmek amacıyla Stroop Testi TBAG Formu ve kısa süreli bellek kapasitelerini değerlendirmek amacıyla Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu kullanılmıştır. Bunların dışında, Beck Anksiyete Envanteri (BDE) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) dışlama kriterleri amacıyla uygulanmıştır. Elde edilen veriye uygulanan MANOVA analizi sonucunda Stroop Testi TBAG Formuna göre gruplar arasında STP4-SÜRE ve STP5-SÜRE Puanı açısından anlamlı fark olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, MANOVA ile analiz edilen GİSD-B'nin 11 puanı açısından, OKB ve Kontrol grubu arasında anlamlı bir farkın olmadığı bulunmuştur. OKB ve kontrol grubuna uygulanan İşaretleme testinin İT1, İT2, İT3 ve İT4 puanları haricinde İT 5 süre puanı açısından anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre odaklanmış dikkat /seçici dikkat, sürekli dikkat açısından OKB tanılı bireylerin kontrol grubundaki tanılı olmayan bireylere göre düşük performans gösterdikleri bulunmuştur. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Yönetici işlevler, Odaklanmış / Seçici Dikkat, Kısa Süreli Bellek Kapasitesi, Sürekli Dikkat.

Abstract:
The study was aimed to evalute different types of attention of the adults who were diagnosed with Obsessive Compulsive Disorder (OCD) by comparing them to the adults who do not have any psychological diagnoses. Participants consist of 20 adults diagnosed with OCD (17 females, 3 males) and 20 adults without any pscyhiatric diagnoses (control group). The Wender Utah Rating Scale (WURS) was used to assess the symptoms of Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) in childhood and adolescence, and the Adult Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS-V1.1) was used to evaluate the adult ADHD symptoms. Participant's attention types were measured by the Cancellation Tests (CT) to assess sustained attention, the Stroop Test TBAG Form to assess selective and sustained attention, and the Visual Aural Digit Span Test B-Form (VADS-B) to assess short-term memory capacity. Also, Beck Anxiety Inventory (BAI) and Beck Depression Inventory (BDI) were applied for exclusion criteria. As a result of the MANOVA analysis applied to the obtained data, there is a significant difference between the groups in terms of STP4-TIME and STP5-TIME scores of the Stroop Test TBAG Form. On the other hand, MANOVA analysis showed that there is no significant difference between OCD and control group in terms of 11 scores of VADS-R. Furthermore, it was found that OCD and control group significantly differred in terms of CT5 duration scores, but no siginificant difference for the CT1, CT2, CT3 and CT4 scores of the Cancellation Test. In sum, the result showed that individuals with OCD had lower performance than the control group in terms of focused attention/selective attention and sustained attention. The findings were discussed in the light of the literature.

Key Words: Obsessive Compulsive Disorder, Executive functions, Focused/Selective Attention, Short-term Memory Capacity, Sustained Attention.