Yaratıcı yazarlığın temeli olarak yaratıcı okurluk
The creative readership as the foundation of creative writing
Yazar: YUNUS TİKER
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR ŞAKİR KONYALI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Yaratıcı okuma = Creative reading ; Yaratıcı yazma = Creative writing

Özet:
Yaratıcı okumanın, yaratıcı yazma sürecinde oynadığı rolü ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma; edebiyat felsefesi, hermenötik ve okur merkezli edebiyat teorileri gibi disiplinler arası yaklaşımları temel alarak okurun metinle olan etkileşimini ve bu etkileşimin yaratıcı yazarlık becerilerini nasıl şekillendirdiğini ele almaktadır. Bu bağlamda okur, okuma, yazar ve yazma kavramlarının tarihsel gelişiminden ziyade kuramsal gelişimine odaklanılan araştırmada, öncelikle okumanın ontolojik boyutu ile ontolojik bir çaba olarak yazma eylemi genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ardından okurun metne yönelik tutumları tartışmaya açılarak pasif okurluktan yaratıcı okurluğa geçiş sürecinde kuramsal çerçevesi ile ortaya konulan; metnin karşısında durmak: pasif okuma, metni eylem olarak görmek: aktif okuma, metnin sınırlarını aşmak / sorgulamak: eleştirel / reflektif okuma, metni görünür kılmak: göstergebilimsel ve fenomenolojik okuma ve metni yeniden üretmek: yaratıcı okuma kavramları eşliğinde okurun metne yönelik tutumları ve metin ile okur arasında kurulan bağın, felsefî ve teorik boyutlarına dikkat çekilmiştir. Bununla birlikte sözlü gelenek ve yazılı kültür bağlamında anlatının güncelleştirilmesi, farklı alanlar arasında metnin transferi, yapıbozum, eş-yazarlık ve okumanın kurgusal karakteri, diğer bir deyişle yeniden kurma bağlamında yaratıcı okumanın formları üzerinde durulmuştur. Böylece yaratıcı okumanın da kuramsal tasnifi oluşturulmaya çalışılmış ve yaratıcı okumanın, yaratıcı yazma sürecinde sadece bir araç olmakla kalmayıp aynı zamanda temel itici bir güç olduğu savunulmuştur. Bu minvalde okumanın, yalnızca metni anlamlandırma değil, aynı zamanda yeni anlamlar üretme ve üretilen yeni anlamlar eşliğinde yeni eserler ortaya koyma süreci olduğu ifade edilmiştir. Son olarak metinlerle etkileşim kurma ve anlam yaratma sürecinde kazanılan becerilerin, yazarların kendi metinlerini oluşturmalarında nasıl bir rol oynadığı ve bu bağlamda yaratıcı yazarlığın gerek teorik gerek pratik alanda yaratıcı okuma ile nasıl mümkün kılınabileceği dile getirilmiştir.

Abstract:
This dissertation aims to reveal the role of creative reading in the creative writing process, is based on interdisciplinary approaches such as the philosophy of literature, hermeneutics, and reader-response theories. It examines the interaction between the reader and the text, and how this interaction shapes the writing skills, and in this context, rather than focusing on the historical development of the concept of the reader, reading, writer, and writing, the research concentrates on its theoretical development. Initially, the attitudes of the reader towards the text are discussed. In the transition from passive readership to creative readership, the theoretical framework of the reader's attitudes towards the text and the bond established between the text and the reader  are highlighted, emphasizing their philosophical and theoretical dimensions. Moreover, the study explores the forms of creative reading in the context of the relevance of the narrative within oral tradition and written culture, the transfer of text between different fields, deconstruction, co-authorship, and re-constructing the text. Thus, creative reading is argued not only to be a tool in the creative writing process but also a fundamental driving force. In this context, reading is described not only as the process of understanding the text but also as the process of generating new meanings and creating new works in tandem with these newly produced meanings. Finally, the study addresses how the skills acquired in the process of interacting with texts and creating meaning play a role in writers creating their own texts, and how creative writing can be made possible both theoretically and practically through creative reading.