Mehmet Akif Ersoy'un İslamcılıkla ilişkisi (1873-1936) /
Yazar: OSMAN CEBECİ
Danışman: PROF. DR. YUSUF BENLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Ersoy, Mehmet Akif = Ersoy, Mehmet Akif ; Müslümanlar = Muslims ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamcılık = Islamism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezimiz " Mehmet Akif Ersoy'un İslamcılıkla İlişkisi" adını taşımaktadır. 20.yy'a girildiğinde Osmanlı Devleti dağılmaya başlamıştır. Bunda Fransız İhtilali'nin sonuçları, Sanayi İnkılâbı ve kapitülasyonlar gibi Osmanlı devletini derinden sarsan nedenler etkili olmuştur.
Birbirini takiben gelen bu savaşlarda birçok toprağın kaybedilmesi devleti içten içe zor bir döneme sürüklemiştir. Devleti, bu aşamada içine düştüğü bu zor durumdan kurtarmak için çeşitli çareler aranmaya başlanmıştır. Bunlardan birisi de "İslamcılık" akımı olmuştur.
Bu akımı oluşturanlar gayelerini; İslamiyet'i Müslüman ülkelere hâkim kılmak, İslam dünyasını ortak duygular etrafında toplamak ve Müslümanların batıyla rekabet edemeyişine çözüm yolları aramak şeklinde ortaya koymuşlardır. İslamcılık akımında kendisinden söz edilen insanlardan birisi Mehmet Akif'tir. Mehmet Akif'in; İslamcılık akımına ne gibi katkılarının olduğu, tesirleri ve bu akım içerisindeki yeri araştırmamızın başlıca hedefidir. Bu hedef doğrultusunda, Mehmet Akif ile ilgili elde ettiğimiz bulgular onun İslamcılıkla ilgili düşüncelerinin, II. Meşrutiyet dönemi ile başladığını göstermektedir. Mehmet Akif'in bu dönemdeki düşünceleri İslamcılık düşüncesi ile paralellik arz etmektedir. Ancak Balkan Savaşları'nın Osmanlı açısından olumsuz sonuçları ve Müslüman milletlerin Osmanlı'dan ayrılmaları Birinci Dünya Savaşı ile had safhaya ulaşmış, bunun neticesinde Mehmet Akif'in bu dönemdeki düşüncelerinin İslamcılık açısından farklılaştığını görüyoruz. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşından yenik çıkmasıyla beraber ülkenin her bir taraftan işgal edilmesi ve devletin bağımsızlığının tehlikeye düşmesi onu, öncelikli amaç olarak vatanın kurtarılmasını ve bu amaç doğrultusunda kalan yerlerdeki halkı din bağı altında birleştirmeye sevk etmiştir. Kendisi de aktif olarak bu mücadeleye katılmıştır. Millî Mücadelenin kazanılmasından sonra ise gelişen olaylar ve oluşan şartlar neticesinde onu İslamcı olarak niteleyebilecek fikirlere rastlayamamaktayız.
Anahtar Kelimeler: İslamcılık, Mehmet Akif

Abstract:
Thesis title is "Mehmet Akif Ersoy within the context of pan-Islamism". Ottoman Empire started to collapse in 20th century. Outcomes of French revolution, industrial revolution and capitulations accelerated such a collapse period.
Increasing number of wars and soils lost in these wars pushed the country inwardly into a harsh period. The solutions have been sought to remove the country from this unpleasing state. Of these solutions, the one is called as "pan-Islamism".
The supporters of this movement indicate their aims as; to make Islam dominant in Muslim countries, to gather Islamic world around common senses and to seek solutions for competition of Muslim world with the western world. In pan-Islamism movement, it is commonly mentioned about Mehmet Akif Ersoy. This thesis was conducted to assess the contributions of Mehmet Akif to pan-Islamism and his place in this movement. Present findings revealed that early thoughts of Mehmet Akif about pan-Islamism initiated with the Second Constitutional Era. Ideas of Mehmet Akif in this period were parallel to the idea of pan-Islamism. However, negative outcomes of Balkan wars for Ottoman Empire and separation of Muslim nations from Ottomans reached to upper most level with the eruption of the First World War. Then, the ideas of Mehmet Akif in this period differentiated from the idea of pan-Islamism. Together with vanquishing of Ottoman Empire from the First World War, majority of the country was occupied, and independence of the country was put into danger. Thus, Mehmet Akif oriented himself initially to save the country and to unite the remaining public under the ties of religion. He himself actively participated in this challenge. With the win of War of Independence and as a result of on-going processes and resultant conditions, it was impossible to come up with ideas to characterize him as pan-Islamist.
Key Words: Pan-Islamism, Mehmet Akif