Mardin'de şifacılık: Doğuramayan kadınlık ve "kusur" anlatıları
The healing practices in Mardin: Infertile womanhood and the narratives of "imperfection"
Yazar: NESLİHAN AKBULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ODABAŞI
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu çalışma, Mardin'de doğurganlık konusunda yaşadıkları çeşitli sağlık sorunları nedeniyle çocuk sahibi olamayan kadınların, başvurdukları geleneksel şifacılık pratikleri üzerine gerçekleştirilen etnografik bir alan araştırmasıdır. Doğurganlıkları sekteye uğrayan infertil (kısır) kadınların hayat hikayelerini konu alan çalışma, infertilite sorunu yaşayan kadınlarla yüz yüze görüşmelere ve kadınların şifa uygulamalarında hazır bulunarak gerçekleştirilen gözleme dayanmaktadır. Kadınların infertilite sorunu ile mücadele ederken başvurdukları geleneksel iyileşme yöntemleri araştırmanın odak noktasıdır. Yerel şifacılık pratikleri olarak nitelenebilecek bu yöntemler, araştırma kapsamında birer geçiş ritüeli olarak ele alınmıştır. Kadınlığın doğurganlık üzerinden tanımlandığı ve infertilitenin bir kadın sorunu olarak görüldüğü yerel geleneksel üreme algısı ile paralel bir şekilde, şifacılık pratiklerinin de merkezinde kadın bedeni yer almaktadır. Bu nedenle çalışma sosyal teoride beden tartışmaları, yerel toplumsal cinsiyet algısı ve annelik algısı üzerine kuramsal değerlendirmeler içermektedir. 
Doğurganlık sorunu yaşayan kadınların kendi bedenlerine yönelttikleri "kusurluluk" algısı, üremeye dair geleneksel inanışlarla da desteklenerek araştırma kapsamında gerçekleştirilen görüşmeleri birer "kusur" anlatısına dönüştürmüştür. Kadınlığın doğurganlık üzerinden tanımlandığı yerel toplumsal cinsiyet algısı ise doğuramayan bir kadınlık deneyimini dışlamaktadır. Bu çalışma, Mardin'de infertilite teşhisi almış kadınların bu sorunu daha derin bir şekilde deneyimlemelerine neden olan "kusur" algısını ve doğuramayan kadınlık nitelemesini şifacılık ekseninde odağına alan yorumsamacı etnografik bir alan araştırmasıdır.

Abstract:
This study is an ethnographic field research on traditional healing practices applied by women who cannot have children due to various fertility health problems in the city of Mardin, Turkey. The study deals with the life stories of women whose fertility has been interrupted. It is based on face-to-face in-debt interviews with infertile women and participating observations during healing practices of them. The traditional healing methods that women resort to while struggling with infertility are at the focus of the research. These local healing practices are considered as rites of passage within the scope of the research. In the local traditional perception of reproduction, femininity is defined through fertility and infertility is considered as basically women's problem. As a result, the female body is at the center of healing practices. Thus, the study includes theoretical evaluations on body discussions in social theory, local gender perception and perception of motherhood.
The perception of "imperfection" directed by infertile women towards their own bodies has transformed the interviews conducted within the scope of the research into "imperfect" narratives. The local gender perception, in which femininity is defined through fertility, excludes the experience of a woman who cannot give birth. The field research here is a hermeneutic ethnographic evaluation that focuses on healing practices under these two perceptions – "imperfection" of the infertile body and infertile womanhood – that cause infertile women to experience fertility problems more deeply.