Kültürel uyum sürecinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin algı ve uygulamaları: Suriyeli sığınmacı öğrenciler örneği
Perception and practice of social studies teachers in cultural harmony: The case of Syrian asylum-seeker students
Yazar: MELİSSA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ARİFE FİGEN ERSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Kültürel uyum = Cultural adaptation ; Mülteciler = Refugees ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Suriyeliler = Syrians ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Sığınmacı ve mülteci öğrencilerin kültürel uyumu, yararlı bireyler ve etkin vatandaşlar olmaları için gereklidir. Sosyal Bilgiler dersi sığınmacı ve mülteci öğrencilerin kültürel uyumunda önemli rol oynar. Bu araştırmanın amacı; sınıfında Suriyeli sığınmacı öğrenci bulunan Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kültürel uyum algıları ve bu öğrencilerin kültürel uyumu için gerçekleştirdikleri uygulamaları ortaya koymaktır. Araştırmada temel nitel araştırma yaklaşımından yararlanılmıştır. Araştırmaya ölçüt örneklem ile seçilen, İstanbul'da Suriyeli sığınmacı öğrencilerin yoğun olarak bulunduğu ortaokullarda görev yapan 20 Sosyal bilgiler öğretmeni katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların kültürel uyum kavramını; kabul etme, farklılıklara saygı, toplumsal kurallara uyma, millî değerlere bağlılık ve kültür aktarımı olarak tanımladıkları görülmüştür. Öğretmenler; Suriyeli sığınmacı öğrencilerin uyum sürecinde dil sorunu, akademik yetersizlik, akran zorbalığı gibi sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenler, Suriyeli sığınmacı öğrencilerin uyumu için sınıf içinde, göç konusunda bilgilendirme, okuma-yazma çalışmaları, akran öğretimi, görsel materyal kullanma ve kültürel etkinliklere yer verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler sınıf dışı etkinlik olarak ise gezi, grup çalışması ve sığınmacı öğrencilerin yerleşik öğrencilerle bir arada zaman geçirmesine yönelik uygulamalar yaptıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenler, Suriyeli sığınmacı öğrencilerin kültürel uyumu için öğretmenlere hizmet içi eğitim verilmesi, Suriyeli sığınmacı öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarına cevap veren uzman öğretmenlerin yetiştirilmesi, sığınmacı ve yerleşik ailelerin bilgilendirilmesi gibi öneriler getirmişlerdir.

Abstract:
The acculturation of asylum seeker and refugee students is essential for them to be useful individuals and active citizens. Social Studies course has an important role in the acculturation of asylum seeker and refugee students. The aim of the present study is to reveal acculturation perception of Social Sciences teachers who have Syrian refugee students in their classes and to reveal their experiences and the practices they have developed for the acculturation of these students. The basic qualitative research approach was adopted in the study. The study group of the research included 20 Social Sciences teachers from districts of Istanbul that are densely populated with Syrian asylum seeker students. The semi-structured interview form was used in the research as the data collection tool. Interview data were analyzed content analysis technique. Research findings showed that participants described acculturation as; acceptance, respect for differences, observance of social rules, commitment to national values and as cultural transmission. It was revealed that teachers experienced problems such as the problem of language, academic insufficiency, peer bullying and  during the acculturation of Syrian students. Teachers have stated that they provide information, perform reading and writing activities, encourage peer teaching, use visual materials and carry out cultural activities about migration for the acculturation of the Syrian students in their classes. As extra-curricular activities, teachers carried out trips and group works as well as practices to allow for migrant students to spend time with non-migrant students. Teachers suggested that they should be given in-service training, specialist teachers should be trained to meet the educational needs of Syrian students, migrant and non-migrant families should be instructed, an independent acculturation training program should be established and temporary training practices should continue for the acculturation of Syrian migrant students.