İlköğretim beşinci sınıf öğretim programlarında duygusal zekâya ilişkin kazanımların ve etkinliklerin incelenmesi
Examination of gains and activities about emotional intelligence covered in fifth grade curricula
Yazar: ZEYNEP AKIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERAL GÜVEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Etkinlik = Efficiency ; Müzik dersi = Music lesson ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, ilköğretim beşinci sınıf Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler ve Müzik dersleri öğretim programlarının duygusal zekâya yer verilmesi yönünden incelenmesi ve bu konuyla ilgili öğretmen görüşlerinin alınmasıdır. Bu amaca bağlı olarak, araştırmada ilköğretim beşinci sınıf Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler ve Müzik dersi öğretim programlarının kazanımlar ve öğretim etkinlikleri boyutları duygusal zekâya yer verilmesi açısından incelenmiştir. Ayrıca, ilköğretim beşinci sınıf öğretmenlerinin, ilköğretim programlarında duygusal zekâya yer verilmesi ile ilgili görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırmada, betimsel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2009-2010 öğretim yılında Eskişehir il merkezinde bulunan sekiz ilköğretim okulunda görev yapan 23 ilköğretim beşinci sınıf öğretmeni oluşturmuştur.Araştırmada, ilköğretim beşinci sınıf Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler ve Müzik dersi öğretim programlarının kazanımlar ve öğretim etkinlikleri boyutlarında duygusal zekâya yer verilme durumunun belirlenmesi için, araştırmacı tarafından geliştirilen ?Duygusal Zekâ Ölçüt Formu? kullanılarak doküman incelemesi yapılmıştır. Araştırmada ilköğretim beşinci sınıf öğretmenlerinin öğretim programlarında duygusal zekâya yer verilmesi konusundaki görüşlerinin belirlenmesi için ise, araştırmacı tarafından geliştirilen ?Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu? kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, kullanılan Duygusal Zekâ Ölçüt Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu güvenirlik çalışmaları yapıldıktan sonra veri toplamak amacıyla kullanılmıştır.Araştırmada, ilköğretim beşinci sınıf Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler ve Müzik dersi öğretim programlarının kazanımlar ve öğretim etkinlikleri boyutlarına ilişkin yapılan doküman incelemesinde elde edilen veriler, programların kazanımlar ve öğretim etkinlikleri boyutlarında, Duygusal Zekâ Ölçüt Formunda yer alan ölçütlerin var olup olmaması durumuna bakılarak değerlendirilmiştir. İlköğretim beşinci sınıf öğretmenleri ile yapılan görüşmeler ise NVivo Paket Programı kullanılarak betimsel analiz ile analiz edilmiştir.Araştırmanın sonunda, ilköğretim beşinci sınıf Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler ve Müzik dersi öğretim programlarının hem kazanımlar hem de öğretim etkinlikleri boyutlarında duygusal zekânın kendine yön vermek ve sosyal yetenekler gibi kimi alt boyutlarına daha fazla yer verildiği, özbilinç ve empati gibi kimi alt boyutlarına daha az yer verildiği ve stres yönetimi gibi kimi alt boyutlarına ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, ilköğretim beşinci sınıf öğretmenlerinin, öğretim programlarında duygusal zekâya yer verilmesi ile ilgili görüşlerinin analizi ile öğretmenlerin büyük bir bölümünün öğretim programlarında duygusal zekânın dikkate alındığını ve öğretim programlarının öğrencilerin duygusal gelişimlerine yararlı olduğunu, öğretim programlarının empati, karar verme, problem çözme gibi becerilerin kazandırılmasında yeterli olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, öğretmenlerin öğretim programlarının duygusal gelişimi sağlayabilecek nitelikte olması için genel olarak öğretim ortamlarının iyileştirilmesi, öğretmenlere eğitim verilmesi, programların içerik boyutuna ilişkin düzeltmelerin yapılması ve ilköğretim basamağında uygulanan sınavlara ilişkin düzenlemelerin yapılması gibi önerilerde bulundukları belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kazanım, Öğretim Etkinlikleri, Duygusal Zekâ

Abstract:
The main purpose of this study was to investigate curriculum of fifth grade teaching curriculum according to their gains and teaching activity dimensions about emotional intelligence. In order to achieve this goal, gains and teaching activity dimensions of fifth grade Science and Technology, Social Studies and Music courses were examined in terms of including emotional intelligence. Also, it has been tried to determine the opinions of fifth grade teachers about giving place to emotional intelligence in primary school curricula.In this study, descriptive research method was used. Sample of the study consisted of 23 fifth grade teachers who are working in eight primary schools, located at the city center of Eskişehir.During the research, documents examination was performed using an ?Emotional Intelligence Criterion Form?, which was developed by the researcher, to determine emotional intelligence content of fifth grade Science and Technology, Social Studies and Music courses in terms of gains and activities. Also, ?Semi-Structured Interview Form? which was developed by the researcher was used during semi structured interviews that were conducted with fifth grade teachers to determine their opinions about giving place to emotional intelligence in the curricula. Emotional Intelligence Criterion Form and Semi-Structured Interview Form were used as data gathering tools during the study after performing reliability studies.Data obtained via the documents examination performed about gains and activity dimensions of fifth grade Science and Technology, Social Studies and Music courses was evaluated according to the presence or absence of the criteria covered at Emotional Intelligence Criterion Form. The interviews conducted with fifth grade teachers were analyzed with descriptive analysis by using NVivo 9.0 Program.At the end of the study, it was concluded that gains and teaching activities of curricula of fifth grade Science and Technology, Social Studies and Music courses, considerably cover some dimensions of emotional intelligence like self orientation and social abilities, whereas the coverage of some dimensions like self-awareness and empathy are limited and some of them like stress management are not covered at all. Analysis of fifth grade teachers? opinions about giving place to emotional intelligence in curricula showed that the majority of the teachers believe that emotional intelligence is considered in curricula, curricula are useful for emotional development of the students and curricula are sufficient to gain empathy, decision making and problem solving skills. In addition, to be able to provide the emotional development of educational programs, teachers suggested improving teaching environment, providing training for teachers, doing corrections about the content of the curricula and making arrangements about the exams administered at primary schools.Key Words: Gain, Teaching Activity, Emotional Intelligence