Yanıklı çocuklarda yanık yüzdesi ve başvuru süresine göre hemogram, kan gazı ve biyokimyasal değişiklikler
Complete blood count, blood gas and biochemical changes in children with burns according to burn percentage and hospital admission time
Yazar: MERVE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ AKOVA ; DOÇ. DR. MEHMET ARPACIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Yanık, pediatrik popülasyonda önemli bir halk sağlığı problemidir. Yanıklı hastalarda gelişen hemokonsantrasyon ile birlikte, alınan hemogram, biyokimya ve kan gazı parametrelerinde sağlıklı çocuklara göre birtakım değişiklikler bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı, yanık yüzdesi ve başvuru zamanına göre bu parametrelerdeki değişiklikleri saptamak, yanıklı çocuk hastaların çocuk acilde ilk müdahalesinde ve hastane transferinde gerekli sıvı-elektrolit destek tedavilerinin düzenlenmesine katkı sunmaktır. 

Gereç ve Yöntem: Kasım 2020- Haziran 2024 tarihleri arasında SBÜ Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran ve Çocuk Yanık Merkezinde tedavisi yapılan, yanık yüzdesi %10 ve üzeri pediatrik yanık hastaları retrospektif olarak incelendi. Bu hastalardan yanık sebebiyle ilk başvurusu başka bir merkeze olan ve sıvı-elektrolit tedavisi başlanan, sevk ile SBÜ Ümraniye Çocuk Yanık Merkezi'ne kabul edilen ve kronik aktif hastalığı olanlar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların yanık yüzdeleri %10-14, %15-19, %20 ve üzeri olmak üzere üç gruba ayrıldı. Ayrıca başvuru saatine göre bu gruplar, yanık sonrası 0-1 saat içerisinde hastaneye başvuranlar ve 1 saatten sonra hastaneye başvuranlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Hasta gruplarının hemogram, kan gazı ve biyokimyasal değerleri, sağlıklı çocuklardan oluşan kontrol grubu ile karşılaştırıldı. 

Bulgular: Çalışmamıza toplam 190 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %58,4'ü (n=111) erkek, %41,6'sı (n=79) kızlardan oluşmaktadır. Yaşları ise 6 ay ile 17.5 yaş arasında değişmekte olup, yaş ortalamaları 46.7 ay olarak hesaplanmıştır. Total yanık yüzdelerine bakıldığında %62,6'sında (n=119) %10-%14 yanık, %18,9'unda (n=36) %20 ve üzerinde yanık, %18,5'inde (n=35) %15-%19 yanık mevcuttur. Çalışmaya dahil edilen yanık hastalarının hastaneye başvuru süreleri incelendiğinde %67,4'ü (n=128) 0-1 saat içinde, %32,6'sı (n=62) 1 saatten sonra hastaneye başvurmuştur.  
İlk 1 saat içerisinde başvuran hastalardan, yanık yüzdesi %20 ve üzeri olan hastalarda hemoglobin ve hematokrit değerlerinde artma, albümin seviyelerinde azalma, kalsiyum düzeyinde düşme izlenmiştir. Yanık yüzdesi fark etmeksizin pH değerlerinde azalma, HCO3 seviyelerinde düşme, baz açığında artma, laktat seviyelerinde yükselme, BUN değerlerinde yükselme saptanmıştır. Sodyum seviyelerinde anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Potasyum düzeyi ise ilk 1 saat içerisinde başvuran %10-14 ve %20 üstü yanık yüzdesine sahip hastalarda kontrol grubuna kıyasla düşük bulunmuştur. Başvuru saati ve yanık yüzdesi fark etmeksizin tüm yanık hastalarında, glukoz seviyelerinde artma saptanmıştır. 
Yanık yaralanmasından 1 saat sonra hastaneye başvuran hastalarda ise, hemoglobin, hematokrit, HCO3 seviyelerinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. %20 ve üzeri yanık hastalarında pH ve albümin düzeyinde anlamlı düzeyde azalma, BUN seviyesinde artma, kalsiyum değerlerinde azalma izlenmiştir. %10-14 ve %15-19 yanığa sahip hastalarda laktat düzeyi artmıştır. Sodyum değerlerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. 

Sonuç: Yanık yüzdesi %10'un üzerinde olan çocuklarda sıvı-elektrolit tedavisi hesaplanırken, yanıktan sonraki erken dönemde hemokonsantrasyon izlendiği, kan glukoz ve BUN'da artış, albümin değerlerinde düşme ve asidoz görüldüğü göz önüne alınmalıdır.

Anahtar kelimeler: Yanık, hemogram, kan gazı, biyokimya

Abstract:
Objective: Burns represent a significant public health issue in the pediatric population. In burn patients, blood tests reveal certain alterations compared to healthy individuals, along with hemoconcentration. The aim of our study is to identify changes in blood parameters based on the time of admission and the total body surface area burned, and to contribute to the regulation of necessary fluid and electrolyte replacement therapies during initial management in pediatric emergency care and hospital transfers.

Materials and Methods: Between November 2020 and June 2024, pediatric burn patients with a burn percentage of 10% or more who were admitted to the Pediatric Emergency Department of SBÜ Ümraniye Training and Research Hospital and treated at the Pediatric Burn Center were retrospectively reviewed. Patients who initially presented to another center due to burns and received fluid-electrolyte therapy, those referred to SBÜ Ümraniye Pediatric Burn Center, and those with chronic active diseases were excluded from the study. The patients were divided into three groups based on burn percentage: 10-14%, 15-19%, and 20% or more. Additionally, based on the time of admission, these groups were categorized into those who were admitted to the hospital within 0-1 hour after the burn and those admitted after 1 hour. The hemogram, blood gas, and biochemical values of the patient groups were compared with a control group consisting of healthy children.

Results: A total of 190 patients were included in our study. Of these, 58.4% (n=111) were male, and 41.6% (n=79) were female. The patients' ages ranged from 6 months to 17.5 years, with a mean age of 46.7 months. Regarding total burn percentages, 62.6% (n=119) of the patients had burns covering 10-14% of their body surface area, 18.9% (n=36) had burns covering 20% or more, and 18.5% (n=35) had burns covering 15-19%. When examining the time to hospital admission after the burn, 67.4% (n=128) of the patients presented within 0-1 hour, while 32.6% (n=62) presented after 1 hour.
Among the patients who presented within the first hour, those with burn percentages of 20% or more exhibited an increase in hemoglobin and hematocrit levels, a decrease in albumin levels, and a reduction in calcium levels. Regardless of burn percentage, a decrease in pH levels, a reduction in HCO3 levels, an increase in base deficit, a rise in lactate levels, and elevated BUN values were observed. No significant difference was noted in sodium levels. However, potassium levels were found to be lower in patients with burn percentages of 10-14% and 20% or more, compared to the control group. An increase in glucose levels was observed in all burn patients, regardless of the time of admission or burn percentage.
Patients who presented to the hospital more than 1 hour after the burn injury showed no significant differences in hemoglobin, hematocrit, or HCO3 levels. However, in patients with burns covering 20% or more of their body surface area, a significant decrease in pH and albumin levels, an increase in BUN levels, and a reduction in calcium levels were observed. Additionally, lactate levels increased in patients with burns covering 10-14% and 15-19% of their body surface area. No significant difference was found in sodium levels.

Conclusion: In children with burn percentages over 10%, fluid-electrolyte treatment should take into account that, in the early period following the burn, there is an increase in hemoconcentration, blood glucose and BUN levels, along with a decrease in albumin values and the presence of acidosis.

Keywords: Burn, complete blood count, blood gas, biochemistry