Primer konuşma ve dil gecikmesi ile anne bebek bağlanması arasındaki ilişki
Relationship between mother and infant attachment and primary speech and language delay.
Yazar: SELDA KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜLBİN GÖKÇAY ; PROF. DR. PERRAN BORAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pediatrik Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Gelişim Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Dil gelişimi = Language development ; Konuşma = Speech ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Objeye bağlanma = Object attachment ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Giriş ve Amaç: Konuşma ve dil gelişim geriliği sosyal gelişim başta olmak üzere
çocuğun tüm gelişim alanlarını olumsuz etkileyen bir durumdur. Gecikmiş konuşma
değerlendirilirken altta yatan organik nedenlerinin araştırılmasının yanı sıra psikolojik
nedenlerinin de ayrıntılı değerlendirilmesi gerekmektedir. Bebeklik döneminde sağlıklı
bağlanmanın bebeğin tüm gelişim alanlarına etkisi olduğu gibi dil gelişimi üzerinde de
önemli bir etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı primer konuşma ve dil
gecikmesi ile anne-bebek bağlanması arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Materyal ve Metod: Çalışmaya 24-42 ay arası çocuk polikliniğine konuşma geriliği
şüphesi ile başvuran vaka grubunu oluşturan 80 çocuk ve herhangi bir tıbbi problemi
olmayan kontrol grubunu oluşturan 80 sağlıklı çocuk katılmıştır. Çocukların sosyo
demografik bilgilerini ve risk faktörlerini ölçmek amaçlı araştırmacı tarafından
geliştirilen anket uygulanmış, dil geriliği olanlardan işitme testi istenmiştir. Çocukların
dil gelişimlerini değerlendirmek için Bayley Bebeklik ve Erken Çocukluk Dönemi
Gelişimsel Değerlendirme Ölçeği III (dil gelişimi kısmı), Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi
(TEDİL), genel gelişimlerini ve dil gelişimlerini değerlendirmek için Denver II
Gelişimsel Tarama Testi ve otizm açısından değerlendirmek için Erken Çocukluk Dönemi
Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT) her çocuğa uygulanmıştır. Anne bebek bağlanmasını
ölçmek için annelere Doğum Sonrası Bağlanma Anketi (DSBA) ve Anne-Bebek
Bağlanma Skalası (ABBÖ) uygulanmıştır.
Bulgular: Vaka ve kontrol grupları yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş olup her iki
grup 24-42 ay aralığında %77,5 erkek, %22,5 kız katılımcıdan oluşmaktadır.
Katılımcıların yaş ortalaması 31.7 (±5.94) aydır. Gelişimsel konuşma geriliği düşünülen
5 çocuk M-chat otizm tarama ölçeği sonucu şüpheli bulunmuş, çocuk psikiyatriye
yönlendirilmiş ve otizm tanısı alıp, özel eğitime başlamıştır. Gelişimsel konuşma ve dil
gecikmesi olan çocuklarda bağlanma bozukluğu puanı normal gelişen sağlıklı çocuklara
göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p=0,001, p<0.05).
Literatürde geçen risk faktörlerinden ailede geç konuşma öyküsü, akran ile geçirilen süre,
toplam dijital ekran izleme süresi ve kitap okuma sıklığı ile konuşma ve dil gecikmesi
arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Risk faktörlerinin
dahil edildiği lojistik regresyon analizinde ailede geç konuşma öyküsü 9,60 kat, akran ile
geçirilen sürenin az olması 8,39 kat, 1 saatten fazla dijital ekran izleme 2,77 kat, hiç kitap
okunmaması 2,62 kat riskli bulunmuştur.
Sonuç: Gelişimsel konuşma ve dil gecikmesi olan çocukların değerlendirilmesinde anneçocuk bağlanmasının incelenmesi; terapötik yaklaşımda ekran maruziyetinin azaltılması
ve kitap okuma sıklığının arttırılmasının yanı sıra anne çocuk ilişkisinin geliştirilmesine
yönelik uygulamaların önemli olduğu sonucuna ulaşıldı.
Anahtar Kelimeler: dil gelişimi, bağlanma, gecikmiş konuşma, çocuk gelişimi, otizm

Abstract:
Introduction and Objective: Speech and language delay is a condition that negatively
affects all developmental areas of the child, especially social development. While
evaluating delayed speech, it is necessary to investigate the underlying organic causes as
well as the psychological causes in detail. Healthy attachment during infancy is thought
to have an important effect on language development as well as on all development areas
of the baby. The aim of this study was to investigate the relationship between primary
speech and language delay and mother-infant attachment.
Material and Method: The research included 80 children aged between 24-42 months
who were admitted to pediatric outpatient clinics with the suspicion of speech and
language delay as the study group and 80 healthy children who did not have any medical
problems as the control group. A questionnaire developed by the researcher was used to
assess socio-demographic characteristics, developmental history and risk factors and
hearing test was requested from those with language delay.
To evaluate language development of children Bayley Infant and Early Childhood
Developmental Assessment Scale III (part of language development), Test of Early
Turkish Language Development (TELD), to evaluate their general development and
language development Denver II Developmental Screening Test, and to evaluate them in
terms of autism Modified Checklist for Autism in Toddlers (M-CHAT) was administered
to each child. Maternal postnatal attachment scale (MPAS) and the MotherInfant Bonding Scale (MIBS) were administered to the mothers to measure mother-infant
bonding.
Results: Case and control groups were matched in terms of age and sex, and both groups
consisted of 77.5% male and 22.5% female participants between 24-42 months. The
average age of the participants was 31.7 (± 5.94) months. Five children who were thought
to have developmental speech delay tested positive on for autism on the M-chat are
referred to child psychiatry and autism diagnosis was established and started special
education. Children with speech and language delay scored significantly higher on MIBS
compared to normally developing children (p=0,001, p<0.05). There was a statistically
significant difference between the two groups for three factors positive family history of
speech language delay, inadequate peer play time, total digital screen time, frequency of
reading books (p<0.05). In logistic regression analysis the Odds of language delay was
9.60 times higher in children with positive family history of delayed speech, 8.39 times
higher for inadequate peer play time, 2.77 times higher for digital media exposure >1
hour and 2.62 times higher for children whose parents don't read books to them (OR
respectively OR= 9.601; 8.398; 2,774; 2,626).
Conclusion: It is concluded that assessment of mother infant attachment and
improvement of quality of mother child interaction is important in the evaluation and
therapeutic approach of a child with speech and language delay besides limiting screen
exposure and increasing book reading sessions.
Key Words: language development, attachment, delayed speech, child development,
autism