0900 ziraat kiraz çeşidi ve seçilmiş bazı klonlarında görülen verimsizlik üzerine biyolojik çalışmalar
Biological studies on unproductiveness of 0900 ziraat sweet cherry variety and some selected clones
Yazar: HASAN CUMHUR SARISU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ATİLLA AŞKIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Embriyo kesesi = Embryo sac ; Kiraz = Cherry ; Meyve tutumu = Fruit set ; Tohum taslağı = Ovule

Özet:
Çalışmada; Eğirdir-Isparta koşullarında Gisela 5 ve kuşkirazı anaçları üzerinde yetişen 4503, 4218, 3501, 3503 ve 3201 kodlu kiraz klonları ve 0900 Ziraat çeşidinin embriyo kesesi ve tohum taslağı gelişimleri üzerine ekolojinin, anacın ve beslenme durumlarının etkileri araştırılmıştır. Araştırma 2009-2011 yılları arasında yürütülmüştür.0900 Ziraat ve klonlarının birincil tohum taslaklarının ortalama canlı kalma süreleri antesisten sonra 4-6 gün olmuştur. İkincil tohum taslakları antesiste canlılıklarını tamamen kaybetmişlerdir. 2009 yılında kuşkirazı anacı üzerine aşılı 3201 nolu klonda (%30), 2010 yılında Gisela 5 anacına aşılı 0900 Ziraat çeşidi (%25) ve 3501 nolu klonda (%25) en düşük tohum taslağı canlılık oranları tespit edilmiştir. 2009 yılında en yüksek tohum taslağı canlılık oranı Gisela 5 anacına aşılı 3503 nolu klonda (%76.67), 2010 yılında ise kuş kirazına aşılı 3501 nolu klonda (%75) bulunmuştur. Antesis döneminde canlı birincil tohum taslağı miktarı ile meyve tutumu arasında pozitif doğrusal ilişki belirlenmiştir.Tohum taslaklarında nusellusun integümentler içerisindeki boşluğu tam olarak doldurmadığı tespit edilmiştir. Nusellusun integümentleri doldurma oranı %76 (Gisela 5*0900 Ziraat) ile %91 (kuşkirazı*4218 ve Gisela 5*3503) arasında değişmiştir. Nusellus ve integüment alanları oranı ile meyve tutumu arasında pozitif doğrusal ilişki bulunmuştur. Çalışmada incelenen embriyo keselerinin hemen hemen tamamı antesis döneminde 4 ve 8 çekirdekli aşamayı tamamlamıştır.Çiçeklerin azot içeriği ile meyve tutumu arasında negatif, potasyum, bor ve bakır içerikleri ile meyve tutumu arasında pozitif ilişki olduğu tespit edilmiştir.Gerek kontrollü tozlama gerekse serbest tozlanma meyve tutumlarında en stabil 3503 nolu klon bulunmuştur. Bu klonun ıslah çalışmalarında ve yetiştiricilikte kullanılmasının verim dalgalanmalarını azaltacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine ovule and embryo sac developments and relations between these developments rootstock and flower nutrient contents in 2009-2011 for three years for 4503, 4218, 3501, 3503, 3201 sweet cherry clones and 0900 Ziraat sweet cherry variety on Gisela 5 and mazzard seedlings in Eğirdir-Isparta conditions.The average viability durations of primary ovules of 0900 Ziraat and clones were determined as 4 or 6 days after anthesis period. It was observed that all of the secondary ovules were senescent at anthesis period. The least ratio of alive ovules were found at 3201 on mazzard seedlings (30%) in 2009 and were found at 0900 Ziraat and 3501 on Gisela 5 (25%) in 2010. 3503 on Gisela 5 had the highest ratio of alive ovules (77%) at anthesis in 2009. In 2010, 3501 on mazzard seedlings had the highest ratio of primary alive ovules (75%) at anthesis. Positive linear correlation was determined between ratios of primary alive ovules at anthesis and fruit set.It was determined that nucellus couldn?t cover completely space for inside of integuments. Nucellus covering ratio of integuments ranged 76% (0900 Ziraat on Gisela 5) from 91% (4218 on mazzard seedlings and 3503 on Gisela 5). Positive linear correlation was determined between ratio of nucellus-integument area and fruit set. Almost all of the embryo sacs which were completed four or eight nucleus stage at anthesis in this study.Nitrojen contents of cherry flowers were found to be negatively correlated with fruit set. However, potassium, boron and copper contents of flowers were found to be positively correlated with fruit set.Fruit set stabilities were evaluated in comparison between clones in terms of fruit set ratios. 3503 was determined the most stabile clone for fruit set with both controlled and open pollination. It can be thought that this clone can be used for breeding studies and sweet cherry growing to prevent yield fluctuations.