Yetişkinlerde travmatik yasın ve travma sonrası büyümenin psikososyal belirleyicileri
Psychosocial determinants for traumatic grief and posttraumatic growth in adults
Yazar: GİZEM CESUR
Danışman: ÖĞR. GÖR. SEDAT IŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kayıp = Loss ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Travma = Trauma ; Travmatik yas = Traumatic grief ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Kişinin hayatındaki önemli ve sevilen birinin kaybı bir yas sürecini beraberinde getirir. Kaçınılmaz olan bu süreç her zaman olağan çizgisinde seyretmeyebilir. Bazı durumlarda kişi kayıp yaşantısına uyum yapmakta güçlük çekmekte ve bu süreci travmatik bir şekilde yaşayabilmektedir.Travmatik yas süreci, literatürde yeni bir tanı kategorisi olarak tartışılmakta olan güncel bir konudur. Bunun yanı sıra bu durumun olumsuz sonuçları ve yol açtığı psikolojik zorluklar da çalışmalar tarafından gösterilmiştir. Bu durumu daha iyi tanımak ve ayrıştırmak amacıyla ülkemizde yasın travmatik bir hal almasına etki eden psikososyal faktörlerin belirlenmesi bu çalışmanın temel amaçlarından biridir. Bunun yanı sıra bu çalışmada son yıllarda üzerinde durulan bir konu olan travma sonrası büyümenin yas sürecindeki yansımalarını incelemek amaçlanmıştır.Çalışmanın amacı doğrultusunda travmatik yas ve travma sonrası büyüme üzerinde etkisi olduğu bulunan kayıp yaşayan kişinin demografik özellikleri, kayıp yaşantısına ait özellikler, travmtik yas ve travma sonrası büyüme değişkenleri incelenmiştir. Bu amaç dâhilinde araştırmaya 6 ay ve öncesinde yakın kaybı yaşamış 18 yaş ve üstü 474 kişi katılmıştır.Araştırma sorularına koşut olarak elde edilen bulgular, yas sürecinin travmatik bir hal almasında, kayıp yaşayan kişinin cinsiyetinin, kaybedilen kişinin yakınlık derecesinin, ölüm nedeninin, ölüm yerinin ve cenazeye katılımın olağan yas sürecini travmatik bir hale dönüşmesinde temel etkileri olduğunu göstermiştir. Kaybedilen kişinin yakınlık derecesinin, ölüm nedeninin ve ölüm yerinin ise travma sonrası büyüme üzerinde etkili olduğu görülmüştür.Araştırma sonucunda, kaybı olan kişinin eğitim düzeyi, yaşadığı kayıp sayısı, kaybedilen kişinin yaşı, kayıp yaşantısının ani ve şiddetli oluşu ve aktif yas tepkilerinin travmatik yas sürecini anlamlı bir biçimde yordadığı belirlenmiştir. Travma sonrası büyümeyi yordayan değişkenlerin de kayıp yaşayan kişinin eğitim düzeyi, kayıp sayısı, sosyal destek, dindarlık ve aktif yas tepkileri olduğu saptanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literartür ışığında tartışılmış; uzmanlara koruyucu programlar geliştirmede yol gösterebilecek nitelikte olabileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
The loss of a beloved and respected person in somebody?s life brings along a mourning process together. What is inevitable is that this process might not continue in its ordinary path. In some cases, person has a difficulty to adapt to a loss life and can undergo this process in a traumatic way.Traumatic mourning process has been a new subject discussed as a new diagnosis category in the literature. In addition, the negative consequences of this situation and the psychological difficulties engendered have been shown in the studies. The one of main purposes of this study is to determine the psychosocial factors that cause the mourning to be a traumatic event in order to better understand and analyze this situation in our country. Furthermore, in this study, it has been intended to analyze the reflections in the mourning process of the posttraumatic growth, which have been a subject largely studied over the last years.With the aim of this study, the demographic features of the person who has undergone a loss in his life, which have been proven to have an effect on traumatic mourning and the posttraumatic growth, the features as regard to his loss life and finally traumatic mourning and the variables of posttraumatic growth have been scrutinized. To this aim, an extensive survey has been undertaken comprising 474 people over 18 years old, who experienced a loss in their life 6 months beforehand the date of survey.The findings that have identified in line with the survey questions have demonstrated that, in terms of the mourning process takes a traumatic event, the sex of the loss person, the degree of affinity of the loss person, the cause of death, the place of death and the participation in funeral process are the main factors to cause an ordinary funeral process into a traumatic one. It has been determined that the degree of affinity, the cause of death and the place of death have had an effect on the posttraumatic growth.As a result of research, the educational level of the person who experienced a loss, the number of the losses, the age of the death person, the sudden and violent experience of the loss and the relational active grieving have determined the mourning process significantly. The variables that have an effect on the posttraumatic growth have been determined to mostly be related to the educational level of the person who has undergone the loss, the number of the losses, social support, piousness and active mourning reactionsThe findings that have been obtained throughout the research have been discussed in the light of the literature and have been emphasized that the findings might have a nature to guide the experts in terms of developing protective programs.