Yusuf Atılgan'ın "Anayurt Oteli" adlıromanında işlevleri açısından sıfatlar /
Yazar: ÇİĞDEM GÜNEYİK
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN GÜMÜŞATAM
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bir ulusu meydana getiren en önemli unsurlardan biri olan dil, toplum hayatında
önemli bir yere sahiptir. İnsanlar arasındaki en etkili iletişim aracıdır. Türkçe,
pek çok dünya dilleri arasında daha eski bir dildir. Yapısı bakımından Eklemeli;
Kökeni bakımından Altay Dil Ailesine mensup bir dildir. İsimlerin önüne
getirilerek onlara renk, şekil, durum vb. yönlerden niteleyen ve belirten sıfatlar
Türkçenin hemen hemen her döneminde sıklıkla kullanılmıştır. Bizim varlıkları
daha iyi tanımamızı sağlaması doğrultusunda sıfatlar Türkçede önemli bir yere
sahiptir. Bizim varlıkları daha iyi tanımamızı sağlaması doğrultusunda sıfatlar
Türkçede işlevsellik açısından önemli bir yere sahiptir. Sıfatlar açık ve daha net
bir anlatımı sağlayan gerek kullanımı gerekse çeşitlilik bakımından Türkçede
kullanım alanı yaygın olan sözlerdir.
Çalışmanın amacı incelediğimiz eserdeki sıfatları belirlemek ve işlevleri
açısından değerlendirmektir. Sıfatların işlevselliğini araştıran bu çalışma Yusuf
Atılgan'ın Anayurt Oteli adlı romanında geçen sıfatları tarayarak yapılmıştır.
Tezin birinci bölümünde Türk dilcilerinin sıfatlar konusundaki yaklaşımlarına
değinerek sıfat türünün ne olduğuna ilişkin birtakım sıfatlarla ilgili genel bilgiler
verilerek ikinci bölüme geçilmiştir. Tezin inceleme bölümünde Anayurt Oteli
adlı bir romanda geçen sıfatların yapı ve görev olarak iki şekilde analizi
yapılmıştır. Yapısal incelemede, yapısal dilbilim çerçevesinde sıfatların basit,
türemiş ve birleşik yapıları romandan tespit edilen sıfat örnekleri kullanım
şekillerine göre belirlenmiştir. Taranan eserde görevleri bakımından sıfatları,
niteleme ve belirtme sıfatları şeklinde iki ana başlık altında incelenmiştir. Tezin
üçüncü bölümde ise sıfatlarda işlev kaymaları konusuna yer verilmiştir.
Çalışma, İşlevsel dilbilim doğrultusundan hareket edilerek edebi eserler
üzerinde yapılan taramalar değişik sonuçlara götürecektir. Yapılan bu
çalışmada bugüne kadar sıfatlar özelinden incelenmemiş olan Anayurt Oteli
adlı romanın sıfatlar üzerinden filolojik bir tahlili yapılmıştır.
 Anahtar Kelimeler: Sıfat; sözcük türü, işlevsel dilbilim, yapı, anlam

Abstract:
Language, which is one of the most important elements that create a nation, has a
significant place in society. It is the most effective communication tool among
people. Among many languages in the world, Turkish is an older language. In terms
of structure, it's an agglutinative language. In terms of origin, it belongs to Altaic
Language Family. Adjectives describe and specify the words they come before by
colour, shape, condition etc. and they have been used widely in Turkish language in
almost every period.
The aim of the study is to identify and evaluate the functions of the adjectives in the
novel we are working on. This study, which researches the functionality of
adjectives, is conducted by scanning the adjectives in Yusuf Atılgan's novel Anayurt
Oteli. In the first part of the study, by referring to the approaches of Turkish
linguists, a general information is given about adjectives and adjective types. Then,
the second part begins. In the analysis part of the study, adjectives in the novel are
examined in terms of structure and function. In structural analysis; simple, derivative
and compound adjectives are determined according to their usage pattern in the novel
within the frame of structural linguistics. In the scanned novel, adjectives are
examined in terms of their functions and it is discussed under two main titles as
descriptive adjectives and demonstrative adjectives. In the third part of the work,
function shift is discussed.
Based on functional linguistics, this study will lead to different conclusions by
scanning literary works. In this study; a philological analysis of the novel Anayurt
Oteli, which has not been studied particularly for adjectives, is conducted via
adjectives.
Keywords: Adjective, structure, semantics