Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin beden kütle indekslerine göre yorgunluk ve dispne durumları arasındaki ilişki
The relationship between fatigue and dyspnea status according to body mass index of individuals with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: RABİA ŞENYIL GÜNEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA ARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Dispnea = Dyspnea ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan bireylerin beden kütle indeksine göre yorgunluk ve dispne düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. 
Araştırma Konya'da bulunan bir ilçe Devlet Hastanesi Dahiliye ve Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran hastalar üzerinde Temmuz-Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür, örneklem büyüklüğü 209 olarak belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında " Anket Formu ", " KOAH ve Astım Yorgunluk Ölçeği " ve " Dispne-12 Ölçeği " kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon analizi, çoklu regresyon analizinde backward metodu kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülmesinde etik kurul izni, kurum izni, ölçek izni ve sözlü hasta onamları alınmıştır.
Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 60,6±4,00 olup; %68,9'u erkektir. Solunum fonksiyon testine göre hastaların %57,9'u Evre 2 düzeyinde ve BKİ ortalaması 28,4±3,9 olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan bireylerin yorgunluk ölçeği puan ortalaması 74,3±15,5, dispne ölçek puan ortalaması 25,8±5,29'dur. Katılımcılardan okuryazar olmayanların, bekârların, sosyoekonomik durumu kötü olanların, yalnız çocuklarıyla ve yalnız yaşayanların yorgunluk ve dispne puanı daha yüksek bulunmuştur. Kadınların yorgunluk puanı erkeklerden, erkeklerin dispne puanı kadınlardan yüksek bulunmuştur. KOAH ile ilgili eğitim almayanların alanlara göre dispne ve yorgunluk puanları daha yüksek bulunmuştur. BKİ'ye göre yorgunluk ve dispne düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde farklılığın bütün gruplar arasında olduğu, normal-zayıf grubundaki bireylerin yorgunluk ve dispne ölçek puanının en yüksek puan ortalamasına sahip olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizinde kadın olma ve dispnenin yorgunluğun en önemli belirleyicisi olduğu; sırasıyla hastalık evresi, sigarayı bırakma/kullanmama, BKİ normal/zayıf olması gibi belirleyicilerin yorgunluğun %46'sını açıkladığı bulunmuştur.  	
Bu sonuçlar dikkate alındığında hemşirelerin, hastaların takibini yaparken beden kütle indekslerine göre değerlendirmesi, yorgunluk ve dispneyi etkileyen değişkenleri göz önünde bulundurması önemlidir. Bu konu ile ilgili sınırlı çalışma olması nedeniyle çalışma sayısının artırılması önerilir.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive-relationship seeker to determine the levels of fatigue and dyspnea according to body mass index of individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease.
The research was carried out on patients who applied to the Internal Medicine and Chest Diseases Policlinic of a District State Hospital in Konya, between July and December 2019, sample size was determined as 209. "Questionnaire Form", "COPD and Asthma Fatigue Scale" and "Dyspnea-12 Scale" were used to collect the data. In statistical analysis, t test, one way variance analysis, correlation analysis were used in independent groups and backward method were used in multiple regression analysis. Ethics committee permission, institution permit, scale permission and verbal patient consent were obtained for conducting the research.
The average age of the individuals participating the study is 60.6 ± 4.00; 68.9% are men. According to the pulmonary function test, 57.9% of the patients were found to be at the Stage 2 level and the mean BMI was 28.4 ± 3.9. The average of fatigue scale score of the individuals participating in the study is 74.3 ± 15.5 and the average of dyspnea scale score is 25.8 ± 5.29. Fatigue and dyspnea scores were found higher among illiterate people, singles, those who have poor socioeconomic status, those living with their children and those living alone. Women's fatigue score was higher than men's, and men's dyspnea score was higher than female's. Dyspnea and fatigue scores of those who were not educated about COPD were higher than those who received training. When the relationship between fatigue and dyspnea levels was examined according to BMI, it was determined that the difference was among all groups, and the individuals in the normal-weak group had the highest mean score of fatigue and dyspnea scale scores. In regression analysis, being a woman and dyspnea are the most important determinants of fatigue; Determinants such as disease stage, smoking cessation / non-use, BMI normal / weakness respectively were found to explain 46% of fatigue. 
Considering these results, it is important that nurses evaluate the variables according to body mass indexes while monitoring patients and consider variables that affect fatigue and dyspnea. It is recommended to increase the number of studies as there are limited studies on this subject.