İki faz pirinanın domates hasat atıkları ile kompostlaştırılması
Co-composting of two-phase olive-mill pomace with tomato harvest wastes
Yazar: KEMAL SÜLÜK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL TOSUN ; PROF. DR. KAMİL EKİNCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada zeytinyağı üretimi sonrası elde edilen iki faz pirinanın (2FP) ve domates hasat atıklarının (DHA), tavuk gübresi (TG) ile birlikte kompostlaştırılabilirliği araştırılmıştır. Bu çalışmanın amacı, öncelikli olarak seracılık faaliyetleri sonrası tarlada sorun teşkil eden domates hasat atıklarının en uygun kompostlaştırılabilirliğini araştırmak ve 2FP, TG ve DHA kullanılarak oluşturulacak karışımların kompostlaştırma verimlerini belirlemektir. Bu amaçla hazırlanan karışım materyallerinin FAS oranları % 35 olarak sabit tutulurken, C/N oranları 45'den 11,7'ye kadar kademeli olarak düşürülmüştür. Kompostlaştırma işlemi toplam 15 adet reaktörde gerçekleştirilmiş olup, her bir reaktörün havalandırması ayrı bir fanla sağlanmıştır. Sıcaklık, O2 ve CO2 ölçümleri PLC otomasyon sistemi ile günlük kaydedilmiştir.
Kompostlaştırma çalışmaları 28 gün süreyle takip edilmiş olup, stabilizasyon süreci TG ağırlıklı karışımlarda kısa sürerken, 2FP ağırlıklı karışımlarda lignin yapısı ve zeytin çekirdeğinden dolayı uzun sürmüştür. Karışımlardaki kütle kayıpları TG oranının artışına paralel olarak artmış ve % 16,5-32,4 aralığında gerçekleşmiştir. Tüm karışımlardaki sıcaklık değerleri hijyenizasyon açısından uluslar arası kriterleri sağlamıştır. En yüksek sıcaklık gelişimleri TG karışımının bulunduğu reaktörlerde gerçekleşmiştir. Karışımların Elektriksel İletkenlik değerleri kompostlaşma süresince azalmış olup proses sonunda 3,4-6,2 dS/m değerine düşmüştür. TG ağırlıklı karışımlarda yapılan kompostlamanın verimli olduğu, buna karşın 2FP ağırlıklı kompostlarda verimin düşük olduğu görülmüştür. DHA+2FP kompostlanmasında DHA'nın daha çok gözenek malzemesi olarak porozite sağladığı anlaşılmıştır.

Abstract:
Co-compostability of the two phase olive mill solid waste (2FP) obtained from olive oil production with tomato stalk (DS) and poultry manure (TG) was investigated. The purpose of this study is to examine Co-compostability of tomato stalks which cause environmental problems, resulted from greenhouse growing of tomato after harvest and to determine the efficiency of composting of 2FP, DS, and TG. With this purpose, while free air space (FAS) of compost mixture was kept at 35%, Carbon/Nitrogen ratios (C/N) ranged from 11,7 to 45. Composting experiments were conducted at 100 liter fully automated stainless steel reactors equipped with aeration fans separately.  Aeration was controlled based on Rutgers strategies with temperature feedback control. Temperature, O2 and CO2, and volumetric flow rates were monitored and recorded with PLC unit.
Composting experiments lasted for 28 days. Stabilization process for the mixture of mainly TG took for short time while that of 2FP weighted mixture lasted for long time due to olive kernel and lignin structure. Dry matter loss increased based on increase in the amount of TG in the mixtures and ranged from 16,5 to 32,4.Temperature values of each mixture during composting fulfilled the requirement of hygienization specified by international rules and regulations. The highest temperature development was recorded for the mixture of mainly TG. EC values of mixtures decreased to 3,4 – 6,2 dS/m during composting. It can be said that composting with TG weighted mixture was found to be efficient while that of 2FP weighted was found to be low.