Dezavantajlı okullarda öğretmen liderliğinin incelenmesi
Investigating teacher leadership in disadvantaged schools
Yazar: IŞIL GÜREZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK TURAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyoekonomik açıdan dezavantajlı okullarda öğretmen liderliğinin okul gelişimine katkısını öğretmen görüşlerine göre incelemektir. Bu araştırmada araştırma deseni olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu Zonguldak iline bağlı Alaplı, Devrek, Çaycuma ve Ereğli ilçelerindeki dezavantajlı ortaokullarda görev yapan 25 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve araştırmanın bulgularına ulaşılmıştır. Öğretmenlerin görüşlerine göre öğretmen liderliği dağıtımcı, öğretimsel ve dönüşümcü liderlik temaları altında tanımlanmıştır.
Ortaya çıkan sonuçlar şu şekildedir: Öğretmenlerin görüşlerine göre lider öğretmenler; bireysel destek sunan, yeni durumlara ön ayak olan, amaçlar belirleyip paylaşan, olumlu sınıf iklimi oluşturan ve karizmatik kişilerdir. Lider öğretmenlerin okul gelişimine katkısı konusunda öğretmen görüşlerinin çoğunluğu; okullarda lider öğretmenlerin olmasının öğrenci başarısını, öğrenci motivasyonunu, okul iklimini ve öğretmen motivasyonunu olumlu yönde etkileyeceği yönündedir. Öğretmen liderliğinin oluşmasını engelleyen unsurlar; veli engeli, meslektaş baskısı, mevzuat, idare tarafından desteklenmeme, izin engeli, öğrenci isteksizliği olarak ifade edilmiştir. Ortaya çıkan engellerin veli eğitimi, kararlılık ve mesleki itibarın artırılması yoluyla çözülebileceği düşünülmektedir. Öğretmen liderliği; okul yönetiminin desteği, eğitici seminerler, üst yönetim birimlerinin desteği ve ödüllendirme yoluyla geliştirilip desteklenebilir.

Abstract:
This research aims to investigate the effect of teacher leadership on school development based on the views of teachers who work in socio-economically disadvantaged schools. The research was designed as a case study, one of the qualitative research methods. The participants of this study are teachers who work in socio-economically disadvantaged secondary schools. The Study group involves 25 teachers who work in Alaplı, Devrek, Çaycuma and Ereğli cities of Zonguldak province. Study's data was collected through a semi-structured interview form in interviews. The collected data was analyzed with a coding method.  
This part shows some results of the study according to the most dominating views of teachers. Teacher leadership is described under themes of distributed, educational and transformative leadership. According to teachers' views, teacher leaders give individual support, lead new situations, set and share goals and create a positive classroom climate. Teacher leaders are also supposed to be charismatic. A positive effect of teacher leadership on student achievement, student motivation, school climate and teacher motivation is expected in the aspect of school development. Factors like parents, the negative effect of colleagues, legislation, lack of school management's support, permission barrier and the unwillingness of students may prevent appearing of teacher leaders. Teachers think that training parents, determination of teachers and increasing occupational respectability can clear the way for teacher leadership. Support of school management, educative seminars, support of top management and a reward system can contribute to the improvement and support of teacher leadership.