Türkiye'nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği ile demir ve çelik endüstri-içi ticareti
Iron and steel intra-industry trade with Black Sea Economic Cooperation of Turkey
Yazar: ASLI AHLAT
Danışman: PROF. DR. KENAN ÇELİK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Demir çelik sektörü = Iron steel sector ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Grubel-Lloyd endeksi = Grubel-Lloyd index ; Karadeniz Ekonomik İşbirliği = Black Sea Economic Cooperation ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye ile Karadeniz Ekonomik İşbirliği arasında demir ve çelik endüstrisindeki endüstri-içi ticaret düzeyinin ölçülmesi ve seçilmiş bazı ülke grupları ile karşılaştırılması amaçlanmış olup, endüstriye özgü ve ülke temelli bazı endüstri-içi ticaret belirleyicileri araştırılmıştır. Literatürdeki çalışmalar arasında, endüstri-içi ticaret kapsamında ayrı ayrı demir ve çelik endüstrisini ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği ticaretini değerlendiren çalışmalar mevcuttur. Ancak, Türkiye'nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği ile gerçekleştirdiği demir ve çelik endüstri-içi ticaret düzeyinin incelenmesine yönelik bir çalışmaya rastlanılmadığından bu çalışmanın araştırılması önemlidir. Ülkeler arasındaki demir ve çelik endüstri-içi ticaretinin rolünü belirlemek amacıyla yürütülen bu çalışmada, modeller Grubel-Lloyd endeksi yardımıyla ve panel veri analizi ile tahmin edilmiştir. Çalışma 1992-2018 ve 1997-2018 dönemleri olmak üzere ayrı olarak 11 ve 9 ülkeye ait veri seti ile gerçekleştirilmiştir.

Çalışmaya göre, Türkiye'nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği ile demir ve çelik endüstri-içi ticaretinin genel olarak düşük seviyelerde yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca Karadeniz Ekonomik İşbirliği arasında endüstri-içi ticaret belirleyicilerine ilişkin gelişmişlik düzeyi, ortalama piyasa büyüklüğü, ticaret dengesizlikleri ve dışa açıklık oranı katsayılarının teorik beklenti ile uyumlu olduğu, ihracatın ithalatı karşılama oranı ve mesafe katsayılarının teorik beklentiyi karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Karadeniz Ekonomik İşbirliği, Endüstri-İçi Ticaret, Demir ve Çelik, Grubel-Lloyd Endeksi

Abstract:
We aim to measure the level of intra-industry trade in the Iron and Steel Industry between Turkey and the Black Sea Economic Cooperation and to make a comparison for the selected countries. Besides, it is aimed to investigate some industry-specific and country-specific Intra-industry trade determinants. In the literatüre, there are some works deal with only the Iron and Steel Industry and some works concentrate only on the the Black Sea Economic Cooperation commerce, respectively. However, there is no such research focusing on the level of the Iron and Steel intra-industry trade between Turkey and the the Black Sea Economic Cooperation. This stuy is the one which tries to fulfill this deficiency. The Grubel-Lloyd index and panel data analysis are used to investigate the role of the Iron and Steel intra-industry trade among the member countries with the data collected from 11 and 9 countries respectively for the periods of 1992-2018 and 1997-2018.

One finding is that Turkey's Iron and Steel Industry intra-industry trade with the the Black Sea Economic Cooperation has generaly been low. Moreover, it is found that Turkey's level of development for the intra-industry trade determinants compared to the other countries within the Black Sea Economic Cooperation in terms of market size, trade imbalances, and the level of openness to foreign markets is consistent with the theoretical expectations. However, export-import coverage ratio and distance coefficent do not meet our theoretical expectations.

Keywords: Black Sea Economic Cooperation, Intra-Industry Trade, Iron and Steel, GrubelLloyd Index