Domates (Lycopersicon esculentum L.) fidelerinin muhafazasında farklı dalga boylu led aydınlatma uygulamalarının fide kalite parametreleri üzerine etkileri
The effects of led lighting applications in different wavelength on seedling quality parameters in storage of tomato (Lycopersicon esculentum L.) seedlings
Yazar: GAMZE ÇAKIRER SEYREK
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Fide ile üretim başarılı sebze yetiştiriciliği açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde fide ile üretimin artışına paralel olarak fide üreticilerinin sayısı da giderek artmaktadır. En fazla fide üretimi yapılan türlerin başında ise domates gelmektedir. Fide sevkiyatında oluşabilecek gecikmeler önemli kalite kayıplarına neden olmaktadır. Fide gelişimini baskılamak için paclobutrazolün kontrolsüz ve yaygın bir şekilde kullanımı söz konusudur. Ancak yüksek yoğunluklarda uygulanan bu kimyasal madde ile yetiştiricilik açısından sorunlar ortaya çıkmaktadır. Yapılan bu çalışmayla LED aydınlatma uygulamalarının fidelerin muhafazasında etkileri araştırılmıştır. Araştırmada ülkemizde yaygın olarak tercih edilen Troy F1 domates çeşidi kullanılmıştır. LED aydınlatma kaynağı olarak; beyaz, kırmızı, mavi, kırmızı ötesi, kırmızı+kırmızı ötesi, mavi+kırmızı ötesi, kırmızı+mavi ve kırmızı+mavi+kırmızı ötesi dalga boyları ve ışık reçeteleri kullanılmıştır. Ayrıca 200 µmol m-2s-1 ve 300 µmol m-2s-1 PPFD oranları da denenerek ışığın etkinliği daha fazla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu ışık uygulamaları, gün ışığı koşulları ve paclobutrazol (5, 15 ve 25 ppm) ile kıyaslanarak fide muhafazası açısından değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda fideler önemli kalite parametreleri açısından analiz edilmiştir. Muhafaza uygulaması yapılan fidelerin daha sonra sera performansları da incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre kırmızı+mavi ve kırmızı+mavi+kırmızı ötesi ışık uygulamalarında muhafaza sırasında düşük boy (cm) ve yaprak sayısı (adet) gelişimi görülmesine rağmen, kök gelişimi (cm), toplam kuru ağırlık (g) bakımından artış meydana gelmiştir. Fideler için önemli bir kalite parametresi olan DQI bakımından da yüksek sonuçlar elde edilmiştir. Bu fidelerin sera performansı değerlendirildiğinde ise fidelerin erken ve güçlü boylanma eğiliminde olduğu görülmüştür. Sonuç olarak ışık uygulamalarının paclobutrazolün olumsuz etkilerinin önüne geçmek açısından daha iyi sonuçlar verdiği görülmüştür.

Abstract:
The successful vegetable production with seedlings is given great importance. Nowadays, the number of seedling production is increasing day by day in parallel with the increase to production of seedlings. Tomato is one of the most produced species. Delays in the supply of seedlings cause significant quality loss. There is uncontrolled and widespread use of paclobutrazol to suppress seedling development. However, problems may arise in terms of cultivation with this chemical applied in high concentrations. In this study, LED lighting applications in the storage of seedlings were investigated. The widely preferred Troy F1 tomato variety was used in this research. As LED lighting source; white, red, blue, far-red, red+far-red, blue+far-red, red+blue and red+blue+far-red wavelengths and light recipies were used. In addition, with PPFD rates of 200 µmol m-2s-1 and 300 µmol m-2s-1 were tried to further reveal the effectiveness. These light treatments were evaluated for seedling maintenance by comparing with daylight conditions and paclobutrazol (5, 15 and 25 ppm). As a result of this study, seedlings were analyzed in terms of important quality parameters. The greenhouse performance of the storage seedlings was also examined. According to the results, although red+blue and red+blue+far-red light applications showed low plant height (cm) and number of leaves (number) during storage, there was an increase in root development (cm) and total dry weight (g). High results were also obtained in terms of DQI, which is an important quality parameter for seedlings. When the greenhouse performance of these seedlings was evaluated, it was seen that the seedlings tended to grow early and strongly. As a result, it has been observed that light applications provide better results in preventing the negative effects of paclobutrazol.