Akromegali hastalarında kolon polibi gelişimine etki eden prediktif faktörler
Predictive factors influencing colon polyp development in acromegaly patients
Yazar: GİZEM ORAL
Danışman: DOÇ. DR. FEYZA YENER ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Akromegalide yüksek büyüme hormonu (GH) ve uyardığı yüksek insülin benzeri büyüme faktörü -1 (IGF-1)'in tetiklediği hücre büyümesine bağlı olarak neoplastik olayların artış gösterdiği düşünülmektedir. Hastalarda kolon polibi ve kolon kanseri gelişme riskinin genel popülasyona göre daha yüksek olduğu gözlemlendiği için akromegali takip ve tedavi kılavuzları bu hastaların periyodik olarak taranması konusunda öneriler sunmaktadır. Bu çalışmamızın amacı, Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğimizde takip edilen akromegali hastalarında kolon polip gelişimine etki eden prediktif faktörleri belirlemek ve son yıllarda antineoplastik etkileri ile öne çıkan metforminin kolon polipleri üzerindeki etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğinde takipli 83 akromegali hastasının verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar kolonoskopi bulgularına göre kolon polibi olan ve olmayan olmak üzere iki gruba ayrıldı. Bu iki grupta demografik veriler, biyokimyasal ve hormonal değerlendirme sonuçları, MR görüntüleme ve patoloji verileri karşılaştırıldı. Kolon polibi olanlar ise kendi içlerinde tek ve birden fazla polibi olan hastalar ile polip boyutu <5mm ve ≥5 mm olanlar olmak üzere iki ayrı grupta incelenerek, polip boyut ve sıklığına etki eden faktörler incelenmiştir. Metformin kullanımının bu hasta popülasyonunda polip gelişimine olan etkisini araştırmak üzere kolonoskopi yapılan hastalar metformin kullanan ve kullanmayan olmak üzere   iki gruba ayrılarak laboratuvar, kolonoskopi esnasındaki hastalık aktivitesi durumu ve kolonoskopik bulguları (polip sayısı, yerleşimi ve patolojik değerlendirmeleri) karşılaştırıldı.
Bulgular: 83 hasta (30 erkek (%36,1), 53 kadın (%63,8)) çalışmaya dahil edildi. Hastaların 34'ünde (%40,9) toplam 123 adet kolon polip (11 hastada tek polip; 23 hastada> 1polip) tespit edildi. Saptanan poliplerin %38,2'si adenomatöz, %60,1'i hiperplastik polip ve %1,6'i ise adenokanser idi. Polibi olan grupta ortalama hasta yaşı (58,65±12,15 yıl- 51,53±9,52 yıl; p=0,008) ve ortalama tanı yaşı (48,26±10,28 yıl- 41,04±10,40 yıl; p=0,003) polibi olmayan gruba göre daha yüksek saptandı. Tanıdan kolonoskopiye kadar geçen süre kolon polibi olanlarda istatistiksel olarak anlamlı olarak daha kısa saptandı (13,68±21,86 ay -  30,9±42,74 ay; p=0,005). Belirlenen diğer parametrelerde anlamlı farklılık saptanmadı. Hipofiz adenom patolojisi densely granüler olarak tanımlanan hipofiz adenomlu hastalarda (%46,15), sparsely granüler adenomu (%53,85) olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha az sayıda polip görüldüğü saptandı (p=0,035). Densely granüler hipofizer adenomu olan hastalarda kolonoskopide birden fazla polip olma durumu 1,6 kat daha az gözlendi. Polip boyutu < 5 mm altı olan grupta ortalama hasta yaşı daha yüksekti (58,74±11,14 yıl – 52,8±10,83 yıl; p=0,038). Tanıdan kolonoskopiye kadar geçen süre <5 mm polibi olan grupta istatistiksel olarak anlamlı daha kısaydı (10,65±12,01 ay – 28,9±41,31 ay; p=0,011). Metformin kullanımının polip gelişimi üzerine etkisine yönelik olarak polip boyutu ve displazi oranının kullanmayan grupta, kullanan hastalara göre daha yüksek olduğu ancak bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine erişmediği gözlendi.

Sonuç: Akromegali hastalarında kolon polibi prevalansı (%40,9), literatür ile benzer ve normal popülasyona göre daha yüksek saptanmıştır. Akromegali hastalarında hastalık başlangıcı ile tanı konulma zamanı arasındaki süre uzun ve değişkendir. Bu nedenle hastalarda neoplastik değişiklikleri tetikleyebilecek yüksek hormon düzeylerine maruziyet sürelerinin tam olarak belirlenebilmesi güçtür. Hastalarda tanıdan kolonoskopiye kadar geçen sürenin kolon polibi saptanan hastalarda daha kısa olduğunu gördüğümüz çalışmamız tanı konulması sonrası hastaların eşlik edecek komorbid durumlar açısından kısa sürede taranmasının önemini vurgulamaktadır. Kolon polibi gelişimine etki edebilecek prediktif faktörler içinde hastalık seyrinde daha iyi prognoz ile ilişkili olan densely granüler adenom varlığının kolonoskopide daha az sayıda polip saptanması ile ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Metformin kullanımının ise polip gelişimi üzerine anlamlı etkisi saptanmamıştır. Bu etkinin değerlendirilmesi için prospektif randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Sözcükler: Akromegali, Kolon Polibi, metformin

Abstract:
Objective: In acromegaly, the high levels of growth hormone (GH) and the consequent high insulin-like growth factor-1 (IGF-1) trigger increase cell growth, leading to an increased risk of neoplastic events. Since acromegalic patients have been observed to have a higher risk of developing colon polyps and colon cancer compared to the general population, follow-up and treatment guidelines for acromegaly recommend periodic screening of these patients. The aim of our study is to identify predictive factors influencing the development of colon polyps in acromegaly patients followed at our Endocrinology and Metabolism Clinic and to examine the effect of metformin, which has recently gained attention for its antineoplastic effects, on colon polyps.
Materials and Methods: In this study, data from 83 acromegaly patients under follow-up at Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital's Endocrinology and Metabolism Clinic were retrospectively analyzed. The patients were divided into two groups based on colonoscopy findings: those with colon polyps and those without colon polyps. Demographic data, biochemical and hormonal evaluation results, MRI imaging, and pathology data were compared between these two groups. Among patients with colon polyps, two separate groups were examined: those with a single polyp and those with multiple polyps, as well as those with polyp size <5mm and ≥5mm, to investigate factors affecting polyp size and frequency. To investigate the effect of metformin use on polyp development in this patient population, patients who underwent colonoscopy were divided into two groups: those using metformin and those not using metformin, and laboratory parameters, disease activity during colonoscopy, and colonoscopic findings (polyp number, location, and pathological evaluations) were compared.
Results: A total of 83 patients (30 males, 36.1%; 53 females, 63.8%) were included in the study. Among the patients, 34 (40.9%) had a total of 123 colon polyps (11 patients with a single polyp; 23 patients with >1 polyp). Of the detected polyps, 38.2% were adenomatous, 60.1% were hyperplastic polyps, and 1.6% were adenocarcinoma. The patient group with polyps had a higher age (58.65±12.15 years vs. 51.53±9.52 years; p=0.008) and age at diagnosis (48.26±10.28 years vs. 41.04±10.40 years; p=0.003) compared to the group without polyps. The time from diagnosis to colonoscopy was significantly shorter in those with colon polyps (13.68±21.86 months vs. 30.9±42.74 months; p=0.005). No significant differences were found in other identified parameters. Patients with densely granulated pituitary adenoma had fewer polyps (46.15%) compared to those with sparsely granulated adenoma (53.85%) (p=0.035). The presence of multiple polyps during colonoscopy was 1.6 times less frequent in patients with densely granulated pituitary adenoma In the group with polyps measuring <5 mm, the mean patient age was higher (58.74±11.14 years vs. 52.8±10.83 years; p=0.038). The time from diagnosis to colonoscopy was significantly shorter in the group with polyps measuring <5 mm (10.65±12.01 months vs. 28.9±41.31 months; p=0.011). there was no statistically significant effect of metformin usage on polyp size, number and dysplasia rate. 
Conclusion: The prevalence of colon polyps (40.9%) in acromegaly patients was found to be similar to the literature and higher compared to the normal population. The duration between disease onset and diagnosis in acromegaly patients is long and variable. Therefore, determining the exact duration of exposure to high hormone levels that could trigger neoplastic changes in patients is difficult. Our study showed that the time interval from diagnosis to colonoscopy was shorter in patients with colon polyps, emphasizing the importance of early screening for accompanying comorbid conditions in patients after diagnosis. Among the predictive factors that could affect the development of colon polyps, the presence of densely granulated adenoma, which is associated with a better prognosis in the disease course, was observed to be associated with a lower number of polyps detected during colonoscopy. However, no significant effect of metformin use on polyp development was found. Prospective randomized controlled trials are needed to evaluate this effect.

Key Words: Acromegaly, Colon Polyp, Metformin