Yellice-Çartıl (Kangal-Sivas) krom yataklarının jeolojisi
Geology of Yellice-Cartil (Kangal-Sivas) chromite deposits
Yazar: MEHMET AKİF TAVŞANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EFE
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Yellice Köyü (Kangal/SİVAS) kuzeyinde gözlenen Yellice ve Çartıl krom cevherleşmelerinin çeşitli özellikleri incelenmeye çalışılmıştır. Yapılan arazi çalışmaları sonucunda, yörede yaşlıdan gence doğru; Jura-Kretase yaşlı Güneş Ofiyoliti, Maastrihtiyen yaşlı volkano-tortul kayaçlardan oluşan Saya Formasyonu, Geç Kretase yaşlı granitik kayalar, Üst Miyosen yaşlı kırmızı egemen alacalı renkli karasal kırıntılı kayalardan oluşan Kurtoğlu Formasyonu, Üst Pliyosen-Kuvaterner yaşlı andezitik lav ve piroklastikleri (Höbek Volkanitleri), bazaltik piroklastikler, bazaltik lav akıntıları ve daha az yaygın olarak aglomera ve tüflerin (Adatepe Volkanitleri) yer aldığı belirlenmiştir. İnceleme alanında en genç oluşukların Tatlı Dere ile ilgili alüvyon ve taraçalar olduğu gözlenmiştir. İnceleme alanı içindeki krom cevherleşmeleri Güneş Ofiyoliti içerisindeki ultramafik kayaçlar içinde gözlenmektedir. Cevherleşmelerin en önemli minerali kromit ve yataklanmaların üst kesimlerinde nadiren manyetit, özelliklede yataklanmaların derin kesimlerinde manyetit ve nikel sülfid mineralleri hakim durumdadır. Krom cevherleşmeleri bölgesel tektonik kuvvetlerin etkisiyle oldukça ezilmiş ve bölgede gözlenen granitoyid sokulumlarının neden olduğu hidrotermal aktivite sonucunda içerdikleri kromitler alterasyona uğrayarak, özellikle yataklanmaların derin kesimlerinde manyetitlere dönüşmüşlerdir. Kromitlerde kataklastik ve pull-apart dokuları gelişmiştir. Cevher ve ofiyolitik yan kayaçlarından alınan el örneklerinden hazırlanan parlatma blokları içindeki kromitlerde gerçekleştirilen kimyasal analiz sonuçlarının değerlendirilmesi neticesinde, MgO, FeO, Cr2O3, Al2O3 ve Fe2O3 içeriklerinin sırasıyla 5,09-11,28; 16,70-25,99; 46,01-63,75; 7,95-17,42; 0,10-6,53 aralıklarında değiştiği görülmüş olup, kromitlerin farklı parametreler altında farklı adlar alabildikleri, cevher örneklerindeki ve yan kayaç içindeki kromitlerin hemen hemen tüm değerlendirme diyagramlarında kısmen ayrı ayrı kümelendikleri gözlenmiştir. Bu durum, krom cevherleşmelerinin oluşumları ile ultramafik kayaçların oluşum süreçlerindeki farklılığın bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Özellikle serpantinitlerdeki kromitlerin düşük/çok düşük Fe3+ içerikleri, yan kayaçlar içinde bulunan kromitlerin oksijen kısmi basıncı bakımından oldukça fakir ortamlarda oluştuğunu göstermektedir. Cevherleşmeler içindeki kromitlerde Fe3+ içeriklerinin yüksek olması ise oksijen kısmi basıncının yüksek olduğu ve kromitlerin manyetitleşmesi ile ilişkili olduğu şeklinde değerlendirilebilir. Elde edilen tüm verilerin birlikte değerlendirilmesiyle, özellikle de TiO2-Al2O3 diyagramlarından da görüldüğü üzere, Yellice-Çartıl krom cevherleşmelerinin çarpışma sonrası yitim zonları ile ilişkili olarak gelişen supra subduction zonu (SSZ) ofiyolitleri ile bağlantılı olarak oluştukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the study the different features of chromite mineralization may have been studied at North of Yellice, Kangal. Based on field study, lithological units from the oldest to the youngest are; Jurassic-Cretaceous Güneş Ophiolite, Maastrichtian volcano sedimentary rocks of Saya Formation, Late Cretaceous granites, Upper Miocene continental clastic rocks red in color of Kurtoğlu Formation, Upper Pliocene-Quaternary andesitic lava and pyroclastic (Höbek Volcanics), basaltic pyroclastic, basaltic lava flows and rarely agglomerate and tuffs (Adatepe volcanics). The youngest unit in the study area is Tatlı Dere alluvium and alluvial terrace.
The chromite mineralizations have been observed in ultramafic rocks of Güneş ophiolite. Main ore minerals are chromite and rarely magnetite at the uppermost part of mineralization and magnetite and nickel sulfides in deep level of mineralization. Chromite mineralization was brecciated under the tectonic regime in the study area, and was altered to magnetite due to hydrothermal activity-especially in deep level-which was cerated by nearby granitic intrusions. The cataclastic and pull-apart textures are common features on polished sections from mineralization. Geochemical analytical results from polished section, which was prepared from selected hand picked samples of ophiolitic host rock and chromite ores from the study area, show that concentrations of MgO, FeO, Cr2O3, Al2O3 and Fe2O3 are 5,09-11,28; 16,70-25,99; 46,01-63,75; 7,95-17,42; 0,10-6,53 respectively, and called by different names in the nomenclature diagrams and particularly accumulated in differential diagrams. This features are interpreted as different formation processes for chromite mineralization as well as for associated ultramafic rocks. Especially low and very low Fe3+content of chromite shows that chromite formed in poor oxygen fugacity environment. In contrary, high Fe3+ content of chromite can be interpreted as high oxygen fugacity environment, and chromite somehow related by transformation of chromite to magnetite. Based on geological and geochemical data, especially as seen on TiO2 vs Al2O3 diagram, it has been evaluated that Yellice-Çartıl chromite mineralization was formed in ophiolite related supra subduction zone (SSZ).