Konya il merkezinde non alkolik yağlı karaciğer hastalığı prevalansı
The prevalence of non-alcoholic fatty liver disease in Konya city center
Yazar: VAHİDE BETÜL CANITEZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Hipertansiyon = Hypertension ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Konya = Konya ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Prevalans = Prevalence ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Dünya çapında non alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) prevalansı arttığı bilinmektedir. İlerleyen yıllarda da karaciğer sirozu ve hepatoselüler karsinom (HCC) gelişimi için bir risk faktörü olabileceği öngörülmektedir. Ülkemizde ve dünyada prevalansı tam olarak bilinmemektedir. Bizim çalışmamızda amacımız, Konya il merkezinde NAYKH prevalansını belirlemektir. 
Yöntem: Çalışmamız için örneklem büyüklüğünü belirlemek amacıyla küme örneklem yöntemi kullanıldı. d (iki yana sapma yüdesi) = %7, p = 0,5 B (güç) = %80, güven aralığı=%95 olarak belirlendi. Buna göre n (kişi sayısı) = 196 idi. Desen etkisi (dizayn effect) = 2 olarak kabul edilerek alınacak minimum kişi sayısı 392 olarak hesplandı. Her Aile Sağlığı Merkezi (ASM) bir küme olarak kabul edildi. Buna göre çalışmaya Konya il merkezindeki rastgele seçilen 10 adet ASM'den 18-65 yaş arası 40'ar gönüllünün alınması plandı. Çalışmaya katılan bireylerin kan basıncı, bel çevresi, boy ve kilosu ölçülüp kaydedildi. Bireylerden hemogram, biyokimyasal tetkikler [glukoz, kreatinin, alaninaminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), alkalen fosfataz (ALP), gamaglutamil transferaz (GGT), laktat dehidrogeneaz (LDH), total bilirubin, kolesterol, high density lipoprotein (HDL), low density lipoprotein (LDL), trigliserit, insülin], HbsAg, Anti-HCV istendi. Hepatobiliyer ultrasonografi (hUSG) yapıldı. Vücut kitle indeksi (VKİ), Homeostasis Model Assessment of İnsülin Resistance (HOMA-IR), Fibrozis-4(FIB-4) ve BARD skorları hesaplandı. 
Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 395 bireyin [%50,1 erkek, ortanca yaş 38 yıl (18-65)] %55,7'sinde hUSG ile karaciğer yağlanması olduğu tespit edildi. Karaciğer yağlanması olanlarda (n=220), evre 1, 2 ve 3 karaciğer yağlanması sıklığının sırasıyla %59,1, %35,5 ve %5,5 olduğu görüldü. Tek değişkenli analizlerde; karaciğer yağlanması olanlarda olmayanlara göre yaş, VKİ, bel çevresi, DM (diyabetes mellitus), HT (hipertansiyon), WBC (White blood cell), lenfosit, RBC (Red blood cell), ALT, AST, ALP, GGT, HDL, TG düzeyleri, HOMA, FIB-4 ve BARD skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklar olduğu tespit edildi (tüm değerler için p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analiz modelinde, yaş (OR: 1,042, %95 GA: 1,016-1,068, p=0,001), VKİ (OR: 1,132, %95 GA: 1,038-1,235, p=0,005), bel çevresi (OR: 1,077, %95 GA: 1,034-1,122, p<0,001) ve ALT (OR: 1,048, %95 GA: 1,022-1,074, p<0,001) düzeyinin karaciğer yağlanması ile bağımsız ilişkili faktörler olduğu gösterildi. 
Sonuç: Ülkemizde obezite ciddi bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Buna bağlı olarak da non alkolik yağlı karaciğer hastalığı sıklığının attığı düşünülmektedir. NAYKH prevalansını daha net bir şekilde belirlemek için ülke genelinde çok merkezli fazla birey sayısı içeren çalışmalar yapılmalıdır. Obezite konusunda Sağlık Bakanlığı tarafından gerekli önlemler alınmalı ve halk bu konuda bilinçlendirilmelidir.
Anahtar kelimeler: Nonalkoloik yağlı karaciğer hastalığı, metabolik sendrom, insülin direnci, hiperlipidemi, hipertansiyon, obezite

Abstract:
Objective: The prevalence of nonalcoholic fatty liver disease is known to increase worldwide. In the following years, liver cirrhosis and hepatocellular cancer may be a risk factor for development. The prevalence in our country and in the world is not fully known. In our study, we aimed is to determine the prevalence of nonalcoholic fatty liver disease in Konya city center.
Methods: Cluster sampling method was used to determine the sample size for our study. D (percentage of two-way deviation)=7%, p=0.5, B (power)=80%, confidence interval=95%. Accordingly, n (number of persons) was = 196. The design effect was considered 2 and the minimum number of people to be taken was 392. Each Family Health Center was considered a cluster. Accordingly, it was planned to take 40 volunteers between the ages of 18-65 from 10 randomly selected Family Health Centers in Konya city center. The blood and serum samples of the participants were evaluated for hemograms, biochemical tests [glucose, creatinine, ALT (Alanine aminotransferase), AST (Aspartate aminotransferase), ALP (Alkaline phosphatese), GGT (Gamma glutamyltransferase), LDH (Lactate dehydrogenase), total bilirubin, cholesterol, HDL (High density lipoprotein), LDL (Low density lipoprotein), TG (triglyceride), insülin], HbsAg and anti-HCV. Hepatobiliary USG was made. Body mass index (BMI), Homeostasis Model Assessment of İnsülin Resistance (HOMA-IR), Fibrosis-4 (FIB-4) and BARD scores were calculated. 
Results: A total of 395 individuals [50.1% male, median age 38 years (18-65)] were included in the study. The prevalance of stage 1, stage 2 and stage 3 non-alcoholic fatty liver disease in patients with fatty liver (n=220) was 59.1%, 35.5% and 5.5%, respectively. In univariate analysis; age, BMI, waist circumference, DM (diabetes mellitus), HT (hypertension), WBC (White blood cell), lymphocyte, RBC (Red blood cell), ALT, AST, ALP, GGT, HDL, TG levels, HOMA, FIB-4 and BARD scores were found to be statistically and significantly different between patients with wnd without fatty liver (p <0.05 for all values). In multivariate logistic regression analysis model, age (OR: 1.042, 95% CI: 1.016-1.068, p = 0.001), BMI (OR: 1.132, 95% CI: 1.038-1.235, p = 0.005), waist circumference (OR: 1,077, 95% CI: 1,034-1,122, p <0.001) and ALT (OR: 1,048, 95% CI: 1,022-1,074, p <0.001) were shown to be independently associated factors for fatty liver.
Conclusion: Obesity has become a serious public health problem in our country. It is also thought that the frequency of nonalcoholic fatty liver disease increases. To more clearly determine the prevalence of non-alcoholic fatty liver disease, studies should be conducted involving the number of multi-centred individuals across the country. The health ministry should take the necessary measures on obesity and the public should be aware of this issue.
Keywords: Non-alcoholic fatty liver disease, metabolic syndrome, insüline resistance, hyperlipidemia, hypertension, obesity