Urartu dış kentleri bağlamında Aznavurtepe ve Adilcevaz Kef kalelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of Aznavurtepe And Adilcevaz Kef castles in the context of urartu outer cities
Yazar: ÖMER KATAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE BAHAR MERGEN ; PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Adilcevaz Kalesi = Adilcevaz Castle ; Aznavurtepe Kalesi = Aznavurtepe Castle ; Bitlis-Adilcevaz = Bitlis-Adilcevaz ; Kaleler = Fortnesses ; Kef Kalesi = Kef Castle ; Kent mimarisi = Urban architecture ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Yaşam alanları = Living spaces

Özet:
Kent ve kentleşme olguları yıllardır tartışılan önemli konulardan biridir. Kent geçmişi, yapılan çalışmaların kısıtlı olmasından dolayı tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Urartu Krallığı'nda ise dış kentler ile ilgili bilgileri; yazıtlardan, arkeolojik kazılardan ve kazı çalışmaları sırasında tespit edilip ancak kazısı gerçekleştirilmemiş yerleşim yerlerinden öğrenmekteyiz. Kazıları gerçekleştirilen dış kentler, ele geçen buluntulardan hareketle statüsel ayrıcalığa sahip kişiler ile halk tabakasındaki insanların ikamet ettiği alanlara işaret etmektedir. Yapılan araştırmalarla yaşam alanların yanı sıra ahır olabilecek tabanı taş döşeli mekanlar, salon odaları, depo, demir atölyesi, çöp çukurları ve avlular bulunmuştur. Tez çalışmasıyla bağlantılı yürütülen yüzey araştırmasında Aznavurtepe ve Kef Kalelerindeki aşağı yerleşim alanlarında herhangi bir veriye rastlanılmadı. Ancak daha önce yapılan çalışmalar ve çalışmamızda drone ile çekilen fotoğraflardan; Kef Kalesi'nde dış surlarla bitişik mekanlar ile geniş bir alana yayıldığı düşünülen aşağı yerleşimin varlığı tespit edilebilmiştir. Aznavurtepe 'de sitadelden aşağı doğru sıralı bir halde dış surlarla kenti içine alan duvar dizisinin varlığı buradaki kent olgusunu ispatlamaktadır. Bununla beraber etraftaki tarım arazilerinin hakimiyetini sağlamak ve kaleye hizmet etmek için dış kentin inşa edildiği düşünülmektedir.

Abstract:
Urban and urbanisation have been a matter of issue for many years. The history of the city couldn't be clarified completely due to restrictions. We learn information about outer cities in the Kingdom of Urartu from inscriptions, archaeological excavations and settlements that were identified during the excavations but not excavated. From the references of obtained antigue at the outer cities excavations indicate that people of high status and common people resided these areas. Beside the living areas, the stone based structures, rooms, halls, stores, barns, iron-workshops, garbage hols and yards were found with excavation researches. During the survey connected with the thesis study, no data were found in the lower settlements in Aznavurtepe and Kef Castles. However, previous studies and pictures taken with the drone could detect the presence of lower settlements out the bulwark of Kef Castle, is believed to have spread over a large area with places.  In Anzavurtepe, the existence of a series of walls that enclose the city with external walls in a sequential state down the sitedal, proves the phenomenon of urbanisation here. Besides, it can be considered that construction of the settlement took place to ensure the dominance of agricultural lands in environment and to serve Castle.