Primipar annelere verilen planlı bebek bakımı eğitiminin maternal bağlanma ve özgüven düzeylerine etkisi
The effect of planned baby-care given to primiparous mothers on maternal attachment and self-confidence levels
Yazar: İLGÜN ÖZEN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Annelerin özellikle ilk doğumdan sonra, postpartum bakım ve bebek bakımı konusunda bilgi ve desteğe gereksinimleri olmaktadır. Ebeveynlik rolüne ve bebeğin bakımına uyum sağlama sürecinde annenin bebek bakımında özgüveninin ve maternal sevgiyle bağlanma durumunun en üst seviyede olması, bebeğin de fiziksel ve psikolojik gelişimini olumlu etkileyecektir. Bu çalışmada, bebek bakımına ilişkin verilen planlı eğitimin, primipar annelerdeki maternal bağlanma ve özgüven düzeylerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışma Denizli İl Merkezinde Haziran 2009 - Ocak 2010 tarihleri arasında yürütülmüş olan bir müdahale araştırmasıdır. Bu tarihler arasında 30-59 günlük bebeği olan müdahale grubunda 40, kontrol grubunda 41 olmak üzere toplam 81primipar anneye tanımlayıcı anket, Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) ve Pharis Özgüven Ölçeği (PGÖ) uygulanmıştır. Müdahale grubuna ev ortamında birebir planlı bebek bakımı eğitimi yapılmış ve bir eğitim kitapçığı verilmiştir. İlk görüşmelerden 8 hafta sonra, her 2 gruba ulaşılarak ölçekler tekrar uygulanmıştır. Verilerin SPSS 13.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiş; istatistiksel analizlerde Ki-kare, Mann-Whitney U testi, t testi, Wilcoxon testi, varyans analizi ve Kruskal Wallis Varyans analizi kullanılmıştır.Araştırma grubunun MBÖ puan ortanca değeri 98.0 (müdahale grubu 98.5, kontrol grubu 97.0), PGÖ puan ortalaması ise 46.9 (müdahale grubu 44.0, kontrol grubu 49.8) olarak bulunmuştur. Öğrenim düzeyi yüksek olan annelerin maternal bağlanma puan ortancası ve özgüven düzeyleri daha yüksektir. Eğitim sonrası müdahale grubundaki annelerin hem MBÖ puan ortanca değeri (102.0) hem de PGÖ puan ortalaması (54.8) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.001). Verilen eğitimin her alt grupta etkili olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubundaki annelerin ise MBÖ ve PGÖ puanlarında eğitim öncesine göre anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Sonuç olarak, primipar annelerin, doğum sonrasında sağlık personeli tarafından bebek bakımı konusunda eğitilmelerinin onların özgüvenlerini ve bebeklerine bağlanmalarını da arttırdığı tespit edilmiştir. Bu annelerin broşür, kitapçık vb. eğitim materyalleri de kullanılarak eğitilmeleri ve desteklenmeleri sağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: Primipar anne, bebek bakımı, özgüven, maternal bağlanma, anne bebek etkileşimi, annelik rolü

Abstract:
ABSTRACTMothers require information and support about postpartum care and baby care especially after first birth. In the process of adaptation to parenthood role and baby care, mother?s high level of self-confidence and status of maternal attachment will influence infant?s physical and psychological development positively. In this study, it was aimed to determine the effect of planned training on mother?s maternal attachment and self-confidence level.The study is an intervention study carried out between June 2009 and January 2010 in provincial center of Denizli. In these dates, 40 mothers in intervention group and 41 mothers in control group, 81 primiparous mothers in total, who have baby 30-59 days were applied descriptive survey, Maternal Attachment Inventory (MAI) and Pharis Confidence Scale (PCS). Planned baby care training and a training booklet were given to intervention group in the house. After 8 weeks following the initial interviews scales were applied again on both groups. Data were evaluated by using SPSS 13.0 package program; Chi-square, Mann-Whitney U test, t-test, Wilcoxon test, variance analysis and Kruskal Wallis analysis were used in the statistical analyses.MAI median value of research group was found 98.0 (intervention group 98.5, control group 97.0), PCS point average was 46.9 (intervention group 44.0, control group 49.8). Median of maternal attachment and levels self-confıdence of mothers whose education level is high was higher, After training, both MAI median point value (102.0) and PCS point averages (54.8) of mothers in intervention group have increased meaningfully (p<0.001). It was determined that training was effective in both groups. There has not been any meaningful difference in MAI and PCS scores of mothers in control group before and after the training.As a result, it was determined that training of primiparous mothers by medical staff in the sense of baby-care after birth increases their confidence and attachment to baby. Training these mothers should be carried and supported by using training materials such as brochure, booklet etc.Keywords: Primaparous mother, baby care, self-confidence, maternal attachment, mother-infant interaction, role of maternity.