Kızılırmak havzasında balık yetiştiriciliği yapılan 5 baraj gölünün trofik durumunun değerlendirmesi
Assessment of trophic status of 5 dams along the kızılırmak basin related to aquaculture
Yazar: DUYGU TOKGÖZ YAYAN
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Kızılırmak Havzası = Kızılırmak Basin ; Trofik durumu = Trophic state

Özet:
Bu çalışmanın maksadı; Türkiye'deki 25 su havzası arasında ikinci büyük havza olan Kızılırmak Havzasında Kızılırmak Nehri üzerinde kurulmuş, ağ kafeslerde balık yetiştiriciliği yapılan İmranlı, Yamula, Bayramhacılı, Hirfanlı ve Derbent Baraj Göllerinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından mevsimsel olarak 2017-2018 yılları arasında izleme çalışması yapılmış trofik durum parametreleri ölçüm sonuçlarından istifade edilerek bu baraj göllerinin trofik durumunu ortaya koymaktır. Söz konusu baraj göllerinin trofik durumunu belirlemek için Carlson Trofik Durum İndeksi (1977) kullanılmıştır. Carlson Trofik Durum İndeksine (1977) göre yapılan değerlendirmede Yamula Baraj Gölü oligotrofik, İmranlı, Hirfanlı ve Derbent Baraj Gölleri trofik durumu mezotrofik, Bayramhacılı Baraj Gölünün trofik durumu ise ötrofik olarak değerlendirilmiştir. Trofik durum indikatör parametreleri TSI(TP) > TSI(SD) >TSI(CHL-A) şeklinde sıralanmakta olup bu durum algal olmayan bulanıklaşmaya ve fosfor besin elementinin sucul ortamda azalan berraklığa bağlı olarak fitoplanktonlar tarafından kullanılamadığı koşulları göstermektedir. Diğer taraftan, ölçüm yapılan aylara göre ağırlıklı olarak sınırlayıcı besin elementi İmranlı ve Hirfanlı Baraj Göllerinde azot, Yamula, Bayramhacılı ve Derbent Baraj Göllerinde ise fosfordur. Balık yetiştiriciliği yapılan Yamula Barajı oligotrofik iken diğer çalışma yapılan baraj göllerinin mezotrofik ve hipertrofik sınıfta olması yetiştiricilikle ötrofik koşullar arasında ilişki olduğuna dair kesin bir kanıt sunmamaktadır. Ancak, bu konuda daha kapsamlı veri setine ihtiyaç bulunmaktadır. Baraj göllerinin yönetiminde fosfor ile birlikte azot besin elementinin kontrolüne yönelik çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the trophic status in 5 reservoirs, İmranlı, Yamula, Bayramhacılı, Hirfanlı and Derbent, in the Kızılırmak River Basin which is the second largest basin among the 25 river basins in Türkiye, where fish farming is carried out. Trophic status of the reservoirs was determined using the results of a four-season monitoring caried out by Ministry of Agriculture and Forestry between 2017 and 2018. The trophic status of Yamula Reservoir is determined as oligotrophic, the trophic status of İmranlı, Hirfanlı and Derbent Reservoirs is determined as mesotrophic, and the trophic status of Bayramhacılı Reservoir is determined as eutrophic. Trophic state indicator parameters are sorted as TSI(TP) > TSI(SD) >TSI (CHL-A), which indicates conditions where the phosphorus cannot be used by phytoplankton due to non-algal turbidity and decreased clarity in the aquatic environment. On the other hand, according to the time of measurement, the main limiting nutrient element is nitrogen in İmranlı and Hirfanlı Reservoirs, and phosphorus in Yamula, Bayramhacılı and Derbent Reservoirs. While the Yamula Reservoir, where fish farming is carried out, is oligotrophic, the fact that the other reservoirs studied are in the mesotrophic and eutrophic classes does not provide definitive evidence of a relationship between fish farming and eutrophic conditions. However, a more comprehensive data set is needed on this subject. For sustainable management of reservoirs, studies should be carried out to control the nutrient element nitrogen along with phosphorus.