Sözlüklerin Türkçe kaynak metin olarak kullanılması bir ansiklopedik sözlük örneği
The usage of dictionaries as resource text for Turkish language. a version of encyclopedical dictionary
Yazar: YASİN YAYLA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA S. KAÇALİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ansiklopediler = Enyclopedias ; Bilgilendirici metin = Informational text ; Ders kitapları = Textbooks ; Okuma metinleri = Reading texts ; Osmanlıca = Ottoman ; Sözlük = Dictionary ; Sözlük kullanımı = Dictionary use ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yardımcı okuma kitapları = Supplementary reading books

Özet:
Çalışmaya konu olan eserler Türk Dil Kurumu Kütüphanesine Etüt 80/1 numara ve Kámûs-ı Fârsî adı ile ve yine aynı kütüphaneye Etüt 93/1, 93/2 numaraları ve Harf-i elif-yâ adıyla kayıtlı birbirinin mütemmimi olduğu düşünülen, yirminci yüzyılın başında yazıldığı anlaşılmakla birlikte kesin yazılış tarihi ve müellifleri bilinmeyen Farsçadan Osmanlı Türkçesine iki adet sözlüktür.
Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm "Problem, Araştırmanın Hedefi ve Araştırmanın Ehemmiyeti"ni içeren "Giriş" bölümü, ikinci bölüm çalışmada izlenen usulü anlatan "yöntem" bölümü, üçüncü bölüm çalışılan eserin tanıtıldığı bölüm, dördüncü bölüm kaynak metni içeren "Sözük" bölümü ve beşinci bölüm de "Sonuç ve Teklifler" bölümüdür.
Çalışmada Osmanlı elifbası ile yazılmış olan eser Latin harflerine aktarılmış, sözlüğün madde başları Latin harfli çeviri yazıyla, madde başlarının manaları ise Türkiye Türkçesi ile yazılmıştır. Kaynak metinde geçen kişi adları, eser adları, yer adları Latin harfli çeviri yazıyla yazılmış, eser adları ve kişi adları ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir.
Dört temel dil becerisi olan okuma, dinleme, konuşma ve yazmayı destekleme hususunda güçlü bir kelime hazinesinin varlığı muhakkak ki çok mühimdir. Çalışmamızda kaynak metin olarak kullanılan sözlüğün Osmanlı Türkçesi kısmı, zenginliği ile Türkiye Türkçesinin kelime hazinesine mutlaka büyük katkılar sağlayacaktır.


Anahtar Kelimeler: Türk Dili, Türkçe Eğitimi, Osmanlı Türkçesi, sözlükler, kaynak metin.

Abstract:
It is considered that two works which had been registered at the Turkish Language Assosiation Library under the name Kámûs-ı Fârsî, numbers 89/1, 93/1, 93/2, and Harf-i elif-yâ are mutually complementary, and are the two Persian dictionaries of Ottoman Turkish from the beginning of 20 century of an unknown author, and an unknown certain publishing date.
The study has five chapter. The first chapter is "introduction", the second chapter is method, the third chapter is where the work is introduced, the fourth chapter is the dictionary and the fifth chapter is chapter of results and suggestions.
In the study, the work written with the Ottoman alphabet was transferred to latin letters, the beginning of the dictionary was written with the translation of the Latin alphabet, and the texts of the head of the matter were written with turkish.
Personal names, work titles, place names in the source text are written in latin lettered translation and brief information is given about the work names and personal names.
The presence of a powerful vocabulary in support of reading, listening, speaking and writing, which is the basic language skill of turkish, is certainly very important. The Ottoman Turkish part of the dictionary used as the source text in our work will certainly provide great contributions to the vocabulary of Turkish turkish with richness.


Keywords: turkish language, turkish education, ottoman turkish, dictionaries, source text.