COVİD-19 enfeksiyonu geçiren bireylerde çevrim içi fiziksel aktivite danışmanlığının fonksiyonel performans, fiziksel aktivite ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effects of online physical activity counseling on functional performance, physical activity and quality of life in individuals undergoing COVİD-19 infection
Yazar: ZELİHA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NİHAN KAFA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
COVID-19'un akut ve uzun dönem semptomları fiziksel aktivite düzeylerini, fonksiyonel performansı, yaşam kalitesini ve mental sağlığı olumsuz etkiler. Bu çalışma, hastane yatışı olmayan COVID-19 enfeksiyonu geçiren bireylerde fiziksel aktivite danışmanlığının etkinliğini araştırmayı amaçlamaktadır. COVID-19 enfeksiyonu geçiren 28 katılımcı müdahale grubu ve kontrol grubu olarak rastgele ayrılmıştır. Müdahale grubundan 14 bireyin (35,71±14,43 yıl), kontrol grubundan 13 bireyin (37,39±13,99 yıl) sonuçları analiz edilmiştir. Müdahale grubuna 20 seans boyunca transteorik modele göre çevrim içi fiziksel aktivite danışmanlığı uygulanmıştır. Fiziksel aktivite (akselerometre), fonksiyonel performans (4 Metre Yürüme Hızı (4-MYH) ve 5-Tekrarlı Otur-Kalk (TOK) testi), yaşam kalitesi (Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği), davranış değişimi, (Egzersiz Değişim Aşamaları, Değişim Süreçleri, Karar Alma ve Öz-etkililik ölçekleri), yorgunluk, (Yorgunluk Şiddet Ölçeği), mental sağlık (Ruh Sağlığı Sürekliliği Kısa Formu), hareket korkusu (Tampa Kinezyofobi Ölçeği), semptom şiddet algıları (Sayısal Derecelendirme Ölçeği), nefes darlığı (Modified Medical Research Council" (MMRC) dispne ölçeği) değerlendirilmiştir. Müdahaleden 6 hafta sonra grupların ikinci değerlendirmeleri yapılmıştır. Grupların demografik ve fiziksel rol güçlüğü, genel sağlık algıları, egzersiz karar alma-yarar puanları dışında klinik özellikleri benzerdir (p>0.05). Oturma süresi, adım sayısı, 4-MYH, 5-TOK, fiziksel rol güçlüğü, değişim süreci toplam ve kendisi ile anlaşma dışındaki davranışsal süreç, aktivite ve MMRC dispne puanları, fiziksel aktivite danışmanlığı grubunda anlamlı düzeyde iyileşirken (p<0,05), kontrol grubunda 4-MYH, 5-TOK, MMRC dispne puanları iyileşmiş ve değişim süreci toplam, duygusal uyarılma, kendisi ile anlaşma, kendini yeniden değerlendirme puanları anlamlı düzeyde kötüleşmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite danışmanlığı, COVID-19 ile ilişkili fiziksel ve fonksiyonel problemlerle ve sedanter davranış pandemisiyle baş etmede dikkate değer bir stratejidir.

Abstract:
Acute and long-term symptoms of COVID-19 negatively affect physical activity levels, functional performance, quality of life, and mental health. This study aims to investigate effectiveness of physical activity counseling in non-hospitalized COVID-19 survivors. Twenty-eight participants undergoing COVID-19 infection were randomly assigned into the intervention and control group. The outcomes of 14 participants from intervention group (35.71±14.43 years) and 13 from control group (37.39±13.99 years) were analyzed. Online physical activity counseling was applied according to transtheoretical model to intervention group during 20 sessions. The physical activity (accelerometer), functional performance (4-Meter Gait Speed (4-MGS), 5-repetition Sit-To-Stand (STS) test), quality of life (Short Form-36), behavioral change (Exercise Stages of Change, Processes of Change, Decisional Balance, Self-Efficacy scales), fatigue (Fatigue Severity Scale), mental health (Mental Health Continuum Short Form), kinesiophobia (Tampa Kinesiophobia Scale), symptom severity (Numeric Rating Scale), dyspnea (Modified Medical Research Council-MMRC dyspnea scale) were evaluated. Second assessments of groups were performed 6 weeks after intervention. The demographical and clinical features except for physical role limitations, general health perceptions, and exercise decisional balance-pros scores of groups were similar (p>0.05). Sitting time, number of steps, 4-MGS, 5-repetition STS, physical role limitation, total process of change and behavioral processes except for self-liberation, activity and MMRC dyspnea scores improved in intervention group, while 4-MGS, 5-repetition STS, MMRC dyspnea scores improved and total process of change, dramatic relief, self-liberation, self re-evaluation scores deteriorated in control group (p<0.05). Physical activity counseling is a remarkable strategy for coping with physical, functional problems associated with COVID-19 and sedentary behavior pandemic.