Vestibüler rehabilitasyonda vestibüler elektriksel stimülasyonun etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of vestibular electrical stimulation in vestibular rehabilitation
Yazar: BİLAL BURAK BAYRAKLI
Danışman: PROF. DR. CANAN ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kronik unilateral vestibüler hipofonksiyonlu hastalarda uygulanan vestibüler rehabilitasyon programının ve rehabilitasyon programı ile birlikte trapez kaslarına ve servikal paravertebral kaslara uygulanan vestibüler elektriksel stimülasyonun etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya video head impulse test (vHIT) testine dayalı tek taraflı herhangi bir yarım daire kanalı için vestibülo-oküler refleks (VOR) kazancının 0.7'nin altında olduğu, 18-65 yaş aralığındaki unilateral vestibüler hipofonksiyon bulguları olan 40 hasta dahil edilmiş olup, hastalar iki gruba randomize edilmiştir. Bir gruba 4 hafta boyunca denetimli vestibüler rehabilitasyon programı uygulanırken, diğer gruba ise denetimli vestibüler rehabilitasyon programına ek olarak 80 Hz yüksek frekanslı transkutanöz vestibüler elektriksel stimülasyon (VES) uygulanmıştır. Tedavi, her bir gruba haftada 3 gün, toplam 12 seans uygulanmıştır. Dahil edilen hastaların ayrıntılı kas iskelet sistemi muayeneleri ve vestibüler sistem muayeneleri yapılmış olup, sosyodemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), eğitim düzeyi) kaydedilmiştir. Her iki grup tedaviden önce ve 4. hafta sonunda Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (DHI), Baş Dönmesi Şiddeti Vizüel Analog Skala (VAS), Berg Denge Skalası, Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (TUG), Aktiviteye Özgü Denge ve Güven Ölçeği (ABCs), Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Statik Posturografi parametreleriyle değerlendirilmiştir.

Bulgular: Çalışma 38 hasta ile tamamlanmıştır. Denetimli vestibüler rehabilitasyon programı (VR) (n=19) ve denetimli vestibüler rehabilitasyon + vestibüler elektriksel stimülasyon programı (VR+VES) (n=19) grupları arasında demografik veriler ve klinik özellikler açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadığı ve grupların homojen olduğu görülmüştür. Her iki grupta da tedavi sonrası DHI, baş dönmesi şiddeti VAS, Berg Denge Skalası, ABCs parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler saptanmıştır (p<0.05). VR+VES uygulanan grupta TUG, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon ölçeği, sağ LOS (limits of stability) parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler kaydedilmiştir (p<0.05). İki grup karşılaştırıldığında VR+VES uygulanan grupta, Beck Anksiyete Ölçeği ve sağ LOS değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar görülmüştür (p<0.05). 

Sonuç: Unilateral kronik vestibüler hipofonksiyon tanılı hastalarda denetimli VR ve denetimli VR+VES yöntemlerini karşılaştırdığımız çalışmamızda; fonksiyonellik, baş dönmesi şiddeti, denge fonksiyonu ve aktiviteyle ilgili kendine güven duygusunda iki grupta da anlamlı iyileşmeler kaydedilmiştir. VR+VES grubunda, düşme riski, depresyon, anksiyete ve ayakta stabil durabilme fonksiyonunda belirgin düzelmeler saptanmıştır. Vestibüler rehabilitasyon ile vestibüler elektriksel stimülasyonun kombine edilmesi, anksiyetenin azalması, ayakta stabilite ve dengeyi koruma fonksiyonunun geliştirilmesi üzerinde daha etkin bulunmuştur. Kronik unilateral vestibüler hipofonksiyonlu hastalarda, VES'in vestibüler rehabilitasyon programına eklenmesinin rehabilitasyon etkinliğine katkı sağladığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Vertigo, Unilateral vestibüler hipofonksiyon, Vestibüler elektriksel stimulasyon, TENS

Abstract:
Aim: This study aimed to evaluate the effectiveness of the vestibular rehabilitation program applied to patients with chronic unilateral vestibular hypofunction and the vestibular electrical stimulation applied to the trapezius muscles and cervical paravertebral muscles along with the rehabilitation program.

Materials and Methods: This study included 40 patients with unilateral vestibular hypofunction findings, aged between 18 and 65, and whose unilateral vestibulo-ocular reflex (VOR) gain for any semicircular canal was below 0.7 based on the video head impulse test (vHIT) test, were randomized into two groups. While one group underwent a supervised vestibular rehabilitation program for 4 weeks, the other group received 80 Hz high frequency transcutaneous vestibular electrical stimulation (VES) in addition to the supervised vestibular rehabilitation program. The treatment was applied to each group, 3 days a week, for a total of 12 sessions. Detailed musculoskeletal system examinations and vestibular system examinations of the included patients were performed, and sociodemographic characteristics (age, gender, body mass index (BMI), education level) were recorded. Both groups were tested before treatment and at the end of the 4th week, Dizziness Handicap Inventory (DHI), Visual Analogue Scale (VAS), Berg Balance Scale (BBS), Timed Up and Go Test (TUG), Activity-Specific Balance and Confidence Scale (ABCs), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI) and Static Posturography.

Results: The study was completed with 38 patients. It was observed that there was no significant difference between the supervised vestibular rehabilitation program (VR) (n=19) and supervised vestibular rehabilitation + vestibular electrical stimulation program (VR+VES) (n=19) groups in terms of demographic data and clinical characteristics, and the groups were homogeneous. . Statistically significant improvements were detected in DHI, dizziness severity VAS, Berg Balance Scale, ABCs parameters after treatment in both groups (p<0.05). In the VR+VES group, statistically significant improvements were noted in TUG, Beck Anxiety Scale, Beck Depression Scale, and right LOS (limits of stability) parameters (p<0.05). When the two groups were compared, statistically significant differences were observed in the Beck Anxiety Scale and right LOS values in the VR+VES group (p<0.05).

Conclusion: In our study, we compared supervised VR and supervised VR+VES methods in patients diagnosed with unilateral chronic vestibular hypofunction; Significant improvements were noted in both groups in functionality, dizziness severity, balance function and activity-related self-confidence. In the VR+VES group, significant improvements were detected in fall risk, depression, anxiety and standing stability. Combining vestibular rehabilitation with vestibular electrical stimulation has been found to be more effective in reducing anxiety and improving standing stability and balance maintenance function. It has been found that adding VES to the vestibular rehabilitation program contributes to the effectiveness of rehabilitation in patients with chronic unilateral vestibular hypofunction.

Keywords: Vertigo, Vestibular hypofunction, Vestibular electrical stimulation, TENS