Nijer din işleri organizasyonu ile Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığının din eğitimi faaliyetleri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma
A comparative study of religious education activities of the religious affairs organization of Niger and the Religious Affairs Directorate of Türkiye
Yazar: ABDOULAYE OUSSEINI SOULEY
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KIZILABDULLAH
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın problemi, "Nijer din işleri organizasyonu ile Türkiye Diyanet Başkanlığı'nın yaygın din eğitimi açısından benzerlik ve farklılıkları nelerdir?" Şeklinde ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Türkiye Diyanet Başkanlığı ve Nijer Din İşleri Organizasyonunun birbirine katkı sağlayabilecek olan fikri, yapısal ve işlevsel nitelikleri neler olabileceği üzerinde durulmuştur. Her iki ülkedeki din işleri organizasyonunun verimliliğini ve sürdürülebilirliğini artırmak ve yaygın din eğitimi faaliyetlerini daha iyi hale getirebilmek için, söz konusu ülkelere ait din işleri organizasyonları karşılaştırılıp analiz edilmiştir. Buna bağlı olarak araştırmanın amacı "Nijer Din İşleri Organizasyonu ile Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığını betimlemek ve kurumların belli parametrelere göre anayasal statüsü, teşkilat yapısı, bütçesi, personel sayısı, laik devletinde mevcut olan dini kurumlardaki rolü, kuruluş amaçları gibi ve özellikle de yaygın din eğitiminin faaliyet, etkinlik ve hizmetleri (camii içi ve dışı din hizmetleri) açısından karşılaştırılmıştır." Bu amaç doğrultusunda Türkiye Diyanet Başkanlığı ve Nijer Din İşleri Organizasyonunun birbirlerine yapabilecekleri katkının imkânı da tartışılmıştır. Araştırmada Türkiye ve Nijer Cumhuriyetinde kamu ve sivil toplum bünyesinde faaliyet göstersen din hizmetleri kurumlarının faaliyetlerini konu edinmesi ve karşılaştırmalı eğitim çalışmaları muhtevası içermesi bakımından nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Söz konusu araştırmanın temel sorusu çerçevesinde çalışmada literatür taramasına dayalı, karşılaştırmalı nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda çalışma bünyesinde Nijer din işleri organizasyonunun ve Türkiye Diyanet İşlerin Başkanlığının hizmet ve faaliyetlerinin yönetim, yürütme sistemleri, gelişim süreçleri, hukuki alt yapıları, yasal temelleri, faaliyet türler, biçimleri, bütçeleri ve personel kaynakları noktasında benzer ve farklı yönlerini ortaya koyarak karşılaştırma yapılmıştır. Araştırmada; iki ülke birbirinin tecrübelerinden faydalanabileceği şeklinde sonuçlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Dini Faaliyetler ve Hizmetler, Din İşleri Organizasyonu, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Laiklik.

Abstract:
The problem of this research is expressed as the following "What are the similarities and differences between the Religious Affairs Organization of Niger and the Directorate of Religious Affairs of Türkiye in terms of non-formal religious education?"  In this context, the idea, structural and functional qualities of the Turkish Directorate of Religious Affairs and the Niger Religious Affairs Organization, which can contribute to each other, are emphasized. In order to increase the efficiency and sustainability of the religious affairs organization in both countries and to improve the non-formal religious education activities, the religious affairs organizations of the mentioned countries were compared and analyzed. The aim of the research is "To describe the Niger Religious Affairs Organization and the Turkish Religious Affairs Directorate and to describe the constitutional status of the institutions according to certain parameters, the organizational structure, budget, number of personnel, the role in religious institutions in the secular state, the aims of establishment, and especially the activities, effectiveness, and performance of religious education were compared in terms of  (in and out of the mosque)." In accordance with this purpose, the possibility of the contribution that the Turkish Directorate of Religious Affairs and the Niger Religious Affairs Organization can make to each other has been discussed. The qualitative research method was preferred in the research in terms of the subject of the activities of religious services institutions operating in public and civil society in Türkiye and the Republic of Niger and the content of comparative educational studies. In the framework of the main question of the research, a comparative qualitative research method based on a literature review was used in the study. In this context, a comparison has been made by revealing the similar and different aspects of the Niger religious affairs organization and the services and activities of the Turkish Religious Affairs Directorate in terms of management, executive systems, development processes, legal infrastructures, legal foundations, activity types, forms, budgets, and personnel resources. It has been concluded that the two countries can benefit from each other's experiences. 
Keywords: Religious Education, Religious Activities And Services, Religious Affairs Organization, Presidency of Religious Affairs ve Secularism.