Hz. peygamber döneminde kadının dinî hayatı
Religious life of women in the time of the prophet Muhammed
Yazar: EMİNE PEKÖZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET HANEFİ PALABIYIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İlk dönem İslâm toplumunun tam olarak anlaşılabilmesi için toplumun aslî unsuru olan kadınların çeşitli açılardan incelenmesi elzemdir. İnanç ve ibadet de insan hayatının başlıca yönlendiricisi olarak ele alınması zaruri alanlardır. Her yeni din, mevcut inançlara muhalif olarak gelir ve inanç alanında bir devrim gerçekleştirir. İslâm da içinde zuhur ettiği Câhiliye dönemi Arap toplumunun eski inanç ve ibadetlerini reddeden ve kendi sistemini kuran bir dindir. Bu köklü değişiklikler, yeni dini kabul sürecinde zor dönemlerin yaşanmasını beraberinde getirmiştir. Ele aldığımız zaman diliminde kadınların toplumsal statüsü göz önüne alındığında din değişikliğinin kadınlar için ayrıca zorlu bir süreç olduğu ortaya çıkacaktır. 
Bir toplumun anlamlandırılabilmesinin gereklerinden biri geçmişinin bilinmesidir. Bu bakımdan Câhiliye dönemi inanç ve ibadetlerinin kadınların hayatına yansımaları, ilerleyen bölümler için zemin oluşturmaktadır. Bu zemin üzerine nübüvvetten sonra kadınların İslâm'a olan tepkilerini ve ihtida süreçlerini ele aldık. Müslüman kadınların İslâm ibadetlerine adaptasyon süreçleri, ibadetleri yerine getirme ve öğrenme gayretleri bir diğer bölüm içeriğimizi oluşturdu. Son bölümümüzde vahyin ve sünnetin ışığında şekillenen yeni toplumsal düzenin, kadınların bireysel ve sosyal yaşantısına etkisini inceledik. 
Çalışmamızın sonunda kadınların putperestlikten İslâm'a geçiş sürecinde çoğunlukla ailelerinin ve kabile asabiyetinin etkisinde kalmadan din tercihinde bulunduklarını tespit ettik. Kadınların bu tercihlerinde çeşitli bedeller ödemeyi göze alarak özgür iradeleriyle hareket ettikleri neticesine ulaştık. Cinsiyetlerine özgü durumlarının inanç ve ibadetlerine olan etkisi dışında dinin gereklerini yerine getirmede genel olarak toplumdan ayrışmadıklarını tespit ettik. Dönemin Müslüman kadınının ibadet hayatındaki ve toplumsal alandaki aktif varlığı, takip eden dönemlerle kıyaslandığında, toplumsal görünürlük açısından İslâm'ın ilk dönemi dikkate şayan bir zaman dilimi olarak önümüzde durmaktadır.

Abstract:
To fully understand the early Islamic society, it is essential to examine women, who are the fundamental elements of society, from various perspectives. Belief and worship are also crucial areas that should be considered as the main shaping elements of human life. Every new religion comes in opposition to existing beliefs and makes revolutions in the belief. Islam is a religion that rejects the old beliefs and practices of the Arab Society of the Age of Ignorance/Jahiliyyah and established its system. These radical changes caused difficult times in the process of accepting the new religion. Considering the social status of women living in the period we are studying; it will be understood that conversion is a more difficult process for women.
One of the essentials of understanding a society is knowing its past. In this respect, the reflections of the beliefs and practices of the Age of Ignorance/Jahiliyyah on women's lives constitute the basis for the following chapter. On this basis, we examined women's reactions to Islam and their conversion processes after the prophethood/nubuvvah. The process of adaptation of Muslim women to Islamic worship, their efforts to learn and fulfill their prayers, constituted the content of the next chapter. In the last chapter of the study, we examined the effect of the new social order shaped in the light of revelation and tradition of Prophet/sunnah on the woman's individual and social life.
At the end of our study, we determined that during the transition from paganism to Islam, women mostly chose the Islam without being influenced by their families and tribal discord. We have concluded that women act of their own free will, risking paying various costs for these choices. Apart from the effect of their gender-specific status on their beliefs and practices, we have determined that they were not generally separated from the society in fulfilling the requirements of the religion. The first period of Islam stands before us as a remarkable time in terms of the social visibility of women, when the worship life and active presence of early Muslim women in social life are compared with the later periods.