Yaşlıların son başvuruda kullandığı sağlık kurumları ve etkileyen etmenler
Health care facility preference in elderly and influencing factors
Yazar: ESİN KULAÇ
Danışman: DOÇ.DR. SEMİH ŞEMİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
ÖZET Bu çalışmada yaşlıların son başvuruda kullandığı sağlık kurumları belirlenmiş ve bunu etkileyen etmenler incelenmiştir. Kesitsel ve analitik tipte planlanan araştırmada, örnek büyüklüğü 1 87 bireydir. Örnek seçimi, evrendeki 366 bireyin ETF (Ev Halkı Tespit Fişi) kayıt sırasına göre kaydedilerek oluşturulan listeden rasgele sayılar tablosu aracılığıyla yapılmış, ek 37 (% 20) birey yedek olarak belirlenmiştir. Sonuçta 169 bireye (% 90.3) ulaşılmıştır. Yaşlıların son başvuruda kullandığı sağlık kurumlarım belirleyen etmenler; sosyo-demografik etmenler, sosyo-ekonomik etmenler, sağlık durumları ve son başvurulan kurumlan seçme nedenleri olarak öngörülmüştür. Yaşlıların son başvuruda kullandığı sağlık kurumlan; en son başvurduktan sağlık kurumlan sorularak belirlenmiştir. Belirlenen değişkenlerle ilgili veriler, "değerlendirme formu" yardımı ile, yüz-yüze görüşme yapılarak toplanmıştır. Değişkenlerin, son başvuruda kullanılan sağlık kurumlarına etkisi; son başvuruda kamu sağlık kurumlanın kullanım, sağlık ocağını kullanım ve herhangi bir sağlık kurumunu kullanım olmak üzere ayrı ayrı incelenmiştir. Son başvuruda, sağlık güvencesi olmayanlar ve 75 yaş üzerindeki yaşlılar, kamu sağlık kurumlarının diğerlerine göre anlamlı olarak daha az kullanmışlardır. Diğer etmenler arasında, kamu sağlık kurumlarının kullanım açısından anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sağlık güvencesi olmayanlar ve SSK'lılar, son başvurularında sağlık ocağım diğerlerine göre anlamlı olarak daha az kullanırken, Yeşil Kart'lılar ise diğerlerine göre anlamlı olarak daha fazla kullanmışlardır. Sağlık güvencesi olmayanlar ve SSK'lılar, son başvurularında, herhangi bir sağlık kurumunu diğerlerine göre anlamlı olarak daha az kullanmışlardır. Yaşlıların son başvurularında kullandıktan sağlık kurumlarım en önemli seçme nedeni "ulaşımın kolay olması" dır. Seçme nedenleri, başvurulan kuruma göre ayrı ayrı incelendiğinde; sağlık ocağı için "ulaşımın kolay olması", devlet hastanesi ve SSK hastanesi VIIiçin "sağlık güvencesinin giderlerini karşıladığı kurum olması", üniversite hastanesi için "güven duyulması", özel hekim için ise "diğer" nedenler ön plana çıkmaktadır. Yaşlıların kullanmak istedikleri sağlık kurumlarına bakıldığında, büyük çoğunluğunun, yine son başvurduğu kurumları kullanmak istediği görülmektedir. Bu tablo, yaşlılar son başvuruda kullandıkları sağlık kurumlarına göre ayrılarak incelendiğinde ise değişmektedir. Sağlık ocağı ve SSK'nın bu kurumlara başvuranlar dışında seçilmediği görülmüştür. Ayrıca, SSK hastanesine başvuranlar dışında, son başvurularında kamu sağlık kurumlarım kullananlar, yine kamu kurumlarım kullanmak istemektedirler. Özel hekime başvuranların % 30'unun bile kamuya başvurmak istemesi, yaşlıların, sağlık sorunlarının çözümü için kurumsal bir yapıya gereksinim duyduklarım düşündürmektedir. Anahtar sözcükler: yaşlılar, sağlık kurumu, kullanım, başvuru vnı

Abstract:
ABSTRACT Factors impacting the preferences of elderly people in choosing a health care facility were evaluated in this cross-sectional and analytical study. 187 individuals were randomly selected from the list of household member identification cards of the total 366 elderly individuals in the population and additional 37 (20%) elderly were also selected as a reserve group. At the end of the data collection process 169 (90.3%) elderly patients were evaluated. Underlying factors of their preference of the health service facility were predicted as: socio- demographic factors, socio-economical factors, and health status. Data related to the study variables were collected by "evaluation forms" implemented in face-to-face interviews. Relationship between variables and the preference of the health service facility were evaluated in three categories: utilization of public health service facilities, utilization of health centres, and overall utilization of any health service facilities. Elderly people without a social security and over 75 years of age preferred to use public health facilities significantly less than other groups. There were no other significant relationships between variables and the utilization of health service facilities. While elderly people without a social security and those covered with SSK used health centres significantly less than others, "Yeşil Kart" owners utilized health centres significantly more than other groups. Overall use of health service facilities among elderly people without a social security and those covered with SSK were significantly lower than others. The most important factor on the preference was "easy to reach the health service facility" or convenient location of the facility in other terms. When these factors were evaluated based on the preferred facilities, for health centre "convenient location", for public hospital and SSK hospitals "being reimbursing of health expenses", for university hospitals "trust for the service," and for the private physicians "other" were observed as important factors. IXWhen elderly people were asked to choose a preferred health service facility, in general, they selected the last facility visited as the one they preferred to utilize. However, category based evaluation revealed a different picture. Not one individual studied selected health centres and SSK hospitals in the category based evaluation other than those who preferred to use them. Thirty percent of those who utilized private services desired to use public services in the future and this highlights the necessity of public services for addressing the health service needs of elderly. Key words: elderly, health centre, utilization