Donlu bölgelerde aşılı ceviz fidanı üretim başarısının arttırılması üzerinde bir araştırma
A study on the improvement of walnut grafting success in frost prone areas
Yazar: FEYZA KARAKAŞ ULEMA
Danışman: PROF. DR. VELİ ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki aşılama =   ; Göz aşısı = Budding ; Juglans regia = Juglans regia ; Vejetatif çoğaltmak = Vegetative propagation

Özet:
Karasal iklimin hakim olduğu Ankara'da kış soğukları, ilkbahar geç ve sonbahar erken donları nedeniyle ceviz fidanı üretimi başarılı şekilde yapılamamaktadır. Bu çalışmada, Chandler ve Fernor çeşitlerinin (Juglans regia) aşı gözlü çöğürlerinin kış döneminde soğuk hava deposunda muhafaza edildikten sonra erken ilkbaharda araziye dikilmesinin aşılı fidan üretimi üzerine etkisi incelenmiştir. Aşı gözlü çöğürler Balıkesir ili Bandırma ilçesinde durgun bilezik göz aşısı yöntemiyle üretilmiştir. Ankara'ya getirilen çöğürler kış başında hemen (kontrol) veya soğuk hava deposunda (+4 oC ve %95 nem) yaklaşık 2.5 ay saklandıktan sonra erken ilkbaharda dikilmiştir. Her iki dikim zamanında da aşı gözleri toprak altına alınarak donlardan korunması sağlanmıştır. Aşı gözü canlılık oranı erken ilkbahar dikiminde %98.13 ile kış başı dikimine (%85.69) göre önemli derecede yüksek bulunmuş ancak çeşitler benzer değerler (%90 ≤) göstermiştir. Sürme oranı, erken ilkbahar dikiminde %86.44 ile kış başı dikimine göre (%54.3) ve Fernor çeşidinde %84.74 ile Chandler çeşidine göre (%56.0) önemli düzeyde daha yüksek gerçekleşmiştir. Ortalama aşı sürgünü uzunluğu (fidan boyu) ve aşı yerinin 5 cm üzerindeki sürgün çapı (fidan çapı) sırasıyla 66.71 cm ve 12.41 mm olmuştur. Fidan randımanı, erken ilkbahar dikiminde %76.23 ile kış başı dikiminden (%45.60) ve Fernor çeşidinde %75.31 ile Chandler çeşidinden (%46.56) daha yüksek bulunmuştur. Birinci sınıf fidan oranı Fernor çeşidinde %24.32 ve Chandler'da %3.95 olarak gerçekleşmiş ancak fidan kalitesi dikim zamanlarına göre farklılık göstermemiştir. Pazarlanabilir fidan oranı dikim zamanları ve çeşitler arasında benzer olmuştur. Sonuç olarak, Ankara koşullarında özellikle Fernor çeşidinde aşı gözlü çöğürlerin kışın soğuk hava deposunda saklanması ve ilkbaharda araziye dikilmesi ile fidan üretiminde başarı sağlanabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
In Ankara, where the continental climate prevails, walnut saplings cannot be produced successfully due to frosts in winter, late spring and early autumn. In this study, the effect of cold storage of ring budded walnut seedlings during winter and planting in early spring on the grafted walnut plant production was examined. Ring buds of Chandler and Fernor cultivars (Juglans regia) were budded in Bandırma, Balıkesir. These seedlings were transported to Ankara and either planted immediately in the field at early winter (control) or stored in cold room (+4 oC and 95%humidity) during the winter for about 2.5 months and then planted in early spring. Graft points were covered with soil against frost damage. The bud survival rate was significanly higher (98.13%) in  early spring planting than early winter planting (85.69%), but was similar (90%≤) among the cultivars. The shoot formation rate was significantly higher in early spring planting (86.44%) than early winter planting (54.3%), and in Fernor (84.74%) than Chandler (56.0%). The average shoot length and diameter (at 5 cm above graft point) were 66.71 cm and 12.41 mm, respectively. Sapling production rate was 76.23%and 45.60%in early spring and early winter plantings, and was 75.31%and 46.56%in Fernor and Chandler, respectively. The rate of first grade saplings was 24.32%in Fernor and 3.95%in Chandler, but did not differ among the planting dates. The rate of saleable saplings was similar among the planting dates and cultivars. As a result, success could be achieved in grafted walnut propagation especially using Fernor cultivar in Ankara conditions by storing buded seedlings in cold storage during winter and planting them later in the early spring.