Ortaokul Türkçe öğretiminde beden dili merkezli drama etkinliklerinin öğrencilerin konuşma becerisine etkisi
The effect of body language centered drama activities on students' speaking skills in secondary school Turkish teaching
Yazar: TUĞRUL GÖKMEN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN BAYRAK ; DOÇ. DR. ÖMER TUĞRUL KARA
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Beden, hiç şüphesiz insanlık tarihinde ilk iletişim dilidir. Başlangıcı ilk insana kadar giden 
beden dili; insanın birbiri ile anlaştığı ilk dil olmuştur. Sosyal bir varlık olan insan; beslenme, 
barınma, güvenlik, bilme, saygı, sevgiye ihtiyaç duyduğu gibi iletişime de ihtiyaç duymaktadır. 
Bu yüzden konuşma becerisi bireylerin yaşamları boyunca günlük yaşamda en çok kullandıkları dil 
becerilerinden biri olmuştur. Drama yöntemi insanlara kendisini ve çevresini tanıma, ilişkilerini 
geliştirme, farklı bakış açıları kazandırma, sosyal uyumu artırma gibi birçok kazanımın elde 
edilmesinde kullanılabilecek bir yöntemdir. Bu araştırmanın amacı beden dili merkezli drama 
etkinliklerinin ortaokul Türkçe öğretiminde öğrencilerin konuşma becerisinin gelişimine etkisini 
belirlemektir. Çalışmanın katılımcıları Malatya ili, Battalgazi ilçesinin bir ortaokulunda okuyan 55 
7. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Bu araştırmada karma araştırma yöntemi sıralı açıklayıcı desen
kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel desen kullanılmış olup araştırmanın nicel 
verileri Konuşma Becerisi Tutum Ölçeği (2017) ile nitel kısmında fenomenoloji deseni kullanılmış 
olup verileri öğrenci günlükleri, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem formu ile 
toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında bir kontrol ve bir deney grubu oluşturulmuştur. 
Öğrencilerin tutum ölçeğinden aldıkları ön test sonuçlarına göre deney ve kontrol grubu 
belirlenmiştir. Yapılan Mann Whitney U testinin sonuçlarına göre grupların denk olduğu 
görülmüştür. Deney grubunda Türkçe öğretim programı kazanımları bağlamında hazırlanan 
beden dili merkezli drama ile kontrol grubunda ise mevcut Türkçe dersi öğretim programı dikkate 
alınarak dersler işlenmiştir. Araştırmanın sonunda 9 deney grubu öğrencisi ile yarı yapılandırılmış 
görüşme yapılmış olup yapılan her drama uygulamasından sonra günlük toplanmış ve 
öğrencilerin beden dili merkezli konuşma becerilerine ilişkin ön ve son video alınarak gözlem 
yapılmıştır. Uygulanmış olan nicel ve nitel veri toplama araçlarına ilişkin güvenirlik ve geçerlilik 
çalışması yapılmıştır. Deney ve kontrol grubunda son testlerin analizi Mann Whitney U testi ile 
yapılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ve betimsel analiz ile oluşturulan kod ve kategoriler ile 
analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonuçları incelendiğinde konuşma becerisi kazanımlarının verilmesi noktasında 
beden dili merkezli drama etkinlikleri ile işlenen Türkçe dersinin, olağan işlenen Türkçe dersine göre 
daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde çalışmaya katılan öğrencilerin beden dili 
merkezli drama etkinlikleri sonrasında konuşma becerisine ilişkin ilgi ve sevgilerinin arttığı 
bunun yanında kaygı ve endişelerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin hem sınıf içinde 
hem de günlük yaşamda beden dilini rahatlıkla kullanmaya başladıkları görülmüştür. 
Araştırmanın nitel verilerine ilişkin sonuçlarına bakıldığında öğrencilerin sınıf içi ve sınıf dışında 
beden dilini kullanmaya başladıkları ve konuşma becerilerinin geliştiği hatta var olan konuşma 
bozukluklarının düzeldiği görülmüştür.
Çalışma sonuçları alanyazın incelenerek hem benzer hem de farklı açılardan 
karşılaştırılmıştır. Sonuçlara bakılarak araştırmacılar için, yaptıkları çalışmalarda zengin veri elde 
edebilmeleri adına çeşitleme yapabilecekleri; drama uygulamaları için, oluşturulan drama 
atölyelerini uygulamadan önce pilot uygulama yapmaları ve dramanın uygulanacağı mekânın 
fiziksel özelliklerine dikkat etmeleri; kurumlar için ise eğitim fakültelerinde öğretmen adaylarına 
drama derslerinde uygulama yapma fırsatı vermeleri ve Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde açılan 
hizmet içi kurslarda öğretmenlere drama eğitimleri verilmesi önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The body is undoubtedly the first language of communication in human history. Body language, the beginning of which goes back to the first human; it was the first language that people understood with each other. A person who is a social being; not only needs nutrition, shelter, security, knowing, respect and love, but also communication. Therefore, the ability to talk has been one of the most language skills individuals have used in everyday life throughout their lives. The drama method is a way to get people to know themselves and their environment, develop relationships, gain different perspectives, increase social harmony, and more. The purpose of this research is to determine the impact of the body language-based drama activities on the development of students' speech skills in secondary school Turkish education. The participants of the study are 55 students from 7th grade students in a secondary school in the province of Battalgazi in Malatya. This study uses a sequential descriptive pattern of mixed research methods. The quantitative part of the research used the semi experimental pattern, and the quantitative data of the research was collected with the Speech Skill Scale (2017); the phenomenology pattern was used in the qualitative part, and the data was collected with student logs, semi-structured interview form and observation form. In the quantitative part of the study, a control group and an experimental group were created. According to the pre-test results taken by the students from the attitude scale, the experimental and control group were determined. According to the results of the Mann Whitney U test, the groups were found to be equal. In the experimental group, the courses were taught with the body language-based drama prepared in the context of the Turkish teaching program achievements, while the current Turkish course teaching program was used in the control group. At the end of the study, 9 experimental group students had a semi-structured interview and after each drama practice, they collected logs and observed the first and last videos of students' body language-centred speech skills. Reliability and validity work has been carried out on the quantitative and qualitative data collection tools that have been implemented. The analysis of the final tests in the experimental and control group was performed with the Mann Whitney U test. Qualitative data is analysed by code and categories formed by content and descriptive analysis.

When the results of the study were examined, it was concluded that the Turkish course, which was taught with body language-based drama events, was more effective than the usual Turkish course. Likewise, after the body language-based drama activities of the students participating in the study, the interest and love for the speech skills increased, and the anxiety and concern decreased. In addition, it has been seen that students have begun to use body language comfortably in both classroom and daily life. Based on the results of the research on qualitative data, it was observed that students started to use body language both in and out of the classroom, speech skills developed and even existing speech disorders were improved.
The study results are compared from both similar and different angles by analysing the literature. Looking at the results, it is possible for researchers to diversify in order to obtain rich data in their studies; for drama practices, they should make a pilot scheme before applying the drama workshops and pay attention to the physical characteristics of the place where the drama will be applied; for institutions, suggestions were made to give pre-service teachers the opportunity to practice in drama classes in education faculties and to give drama training to teachers in in-service courses opened within the Ministry of National Education.