Yönetici-çalışan ilişkilerinde örgüt dışı informal etkileşimler modeli: Nitel bir araştırma
Out of organization informal interactions model for relations of manager-employee: A qualitative study
Yazar: KAMURAN CERİT
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Nitel araştırma = Qualitative research ; Temelli kuram yöntemi = Grounded theory method ; Yönetici-çalışan ilişkileri = Manager-employee relations ; Yöneticiler = Managers ; Çalışanlar = Workers ; İnformal etkileşimler = Informal interactions

Özet:
Örgütlerin başarıya ulaşmalarında yönetici-çalışan ilişkileri önemlidir. Yönetici ve çalışanlar, örgütsel amaçlara ulaşmada formal ve informal ilişkiler geliştirirler. Yönetici ve çalışanlar aynı zamanda, insan olmanın doğası gereği örgüt dışı ortamlarda arkadaşlık, akrabalık, dini, siyasi, sosyo-kültürel vs. çeşitli ilişkiler içine girebilirler ve sosyal ağlar içinde yer alabilirler. Örgüt dışı ortamlarda gerçekleşen bu ilişkiler, örgütsel sonuçları açısından önemlidir. Bu çerçevede araştırma; örgüt dışı ortamlardaki yönetici-çalışan ilişkilerinin türlerini, derecelerini, ilişkilerin gerçekleştiği ortamları, nedenlerini ve örgütsel sonuçlarını ortaya çıkarmak ve bir kuram oluşturmak amacıyla planlanmıştır. Bu sayede, yönetici-çalışan ilişkilerine geniş bir bakış açısı getirilerek hem literatüre katkı sağlanacak hem de sağlıklı, başarılı yönetici-çalışan ilişkilerinin geliştirilmesi yönünde yöneticilere kaynaklık edilecektir
Nitel araştırma desenlerinden temellendirilmiş kuram deseni kullanılarak yürütülen araştırmada, 10 yönetici ve 8 ast olmak üzere toplam 18 hastane çalışanıyla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Katılımcılar amaçlı örneklem yöntemlerinden kartopu, ölçüt ve maksimum çeşitlilik yöntemleri kullanılarak seçilmiştir. Veriler 23.03.2015-27.10.2015 tarihleri arasında toplanmıştır. Derinlemesine görüşmeler beş açık uçlu sorudan oluşan görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler açık, eksen ve seçici kodlamalar yapılarak yorumlayıcı yaklaşımla analiz edilmiştir. Araştırma sürecinin tüm aşamalarında tümevarımsal bir yaklaşım benimsenmiş ve ham verilerden kodlara, kodlardan temalara ve nihayetinde olguya ilişkin bir kurama ulaşılmıştır. Veriler NVivo 10 Pro programından yararlanılarak analiz edilmiştir. Nitel araştırmalarda kullanılan geçerlik ve güvenirlik kriterleri sağlanmıştır. 
Sonuç olarak, hem örgüt dışı yönetici-çalışan ilişkilerinin varlığı hem de ilişkilerin türü ve derecesi, örgütsel sonuçları açısından önemlidir. Yönetici ve çalışanlar ait olma ihtiyacı, sosyalleşme, güç ihtiyacı, çıkar elde etme, grup bağlılığı gibi nedenlerle örgüt dışında çeşitli sosyal ağlar içinde, arkadaşlık, dini, siyasi, sendikal, sanal ilişkiler kurarlar. Ayrıca sosyalleşme, ilişkileri güçlendirme, kültürel değerler ve kurumsal amaçlar nedeniyle sosyo-kültürel, ve kurumsal kökenli ilişkiler içine girerler. Yöneticilerin arkadaşlık, akrabalık, dini, siyasi ve sendikal ilişkileri nedeniyle çalışanları kayırabildikleri, bunun sonucunda diğer çalışanların ve genel olarak örgütün olumsuz etkilendiği söylenebilir. Yönetici ve çalışanların sosyo-kültürel ilişkilerinin ve örgütün düzenlediği sosyal faaliyetlerdeki karşılıklı etkileşim ve ilişkilerinin ise, motivasyon, işbirliği ve olumlu insan ilişkileri sağlayarak örgütü olumlu etkilediği söylenebilir. Örgüt dışı ilişkilerin örgütün hiyerarşik düzenini bozmayacak, olumsuz sonuçları söz konusu olduğunda hiç yansıtılmayacak ve örgüte olumlu yönde yansıtılacak şekilde geliştirilmesi gerekir. Yöneticilerin örgüt içinde tüm çalışanlara eşit mesafede olmaları, özellikle atama ve terfilerde liyakat sistemine uymaları önerilmektedir. Ayrıca çalışanların ve yöneticilerin içinde bulunduğu grupların, yöneticilerden kurumsal çıkarlara ve liyakate uygun olmayan taleplerde bulunmamaları ve böylece kurumsal adalet ve başarının hep birlikte sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
Manager-employee relations have great importance in achievement of organizations. The Managers and employees develop formal and informal relations to reach organizational objectives. Managers and employees may enter into friendship, affinity, religious, political, socio-cultural like relations and may be involved in social networks out of the organization as a result of the natural human being characteristics. Such relations that can be encountered in non-organizational environments are important with respect to their organizational results. This study is planned in line with this approach this study has been planned to establish a theory and reveal the types and degrees of manager-employee relations, the environment where such relations are formed, the reasons of such relations and organizational results thereof. By this way a general point of view will be developed for manager-employee relations which will both contribute to literature and shall be a reference for the managers in order to develop healthy & successful manager-employee relations.
In this research study that has been conducted by using grounded theory pattern which is one of the qualitative research patterns, in-depth interviews have been conducted on this issue with 10 managers and 8 subordinates who were 18 hospital personnel in total. Participants were selected through snowball sampling, scale sampling and maximum diversity sampling methods out of purposing sampling methods. Data was collected between the dates of 23.03.2015-.27.10.2015. In-depth interviews were conducted by using interview form in which five open-ended questions included. Data obtained from the participants were analyzed by interpretative approach by performing open, axial and selective coding. Inductive approach was adopted at all stages of the research process and conceptual models in relation with from raw data to codes, from codes to themes, and finally about the theory related to the phenomenon could have been reached. Research data were analyzed by utilizing NVivo 10 Pro program. Validity and reliability criteria that are used in qualitative research methods have been accomplished.
Conclusively, both existence of manager-employee relations out of the organization and their types and degrees are important for organizational results. The reasons such as belonging need of the manager and employees, socialization, power need, obtaining personal benefits, loyalty to the group employees and managers develop friendship, religious, political, syndical, virtual relations outside the work and on various social networks.  Furthermore, socialization, reinforcing relations, cultural values and corporate objectives are the reasons for socio-cultural, and relations with corporate origin. It can be suggested that the managers may tend to favor their employees due to their friendship, affinity, and their religious, political and syndical relations and subsequently other employees and the organization in general affected negatively from such attitudes. Socio-cultural relations out of the organization and during the mutual interaction at social activities conducted by the organization between the managers and employees in such a manner to provide motivation, cooperation and affirmation human relations which would affirmatively affect the organization are suggested. When there are negative results of the relations out of the organization that will not disturb the hierarchy in the organization this will not be reflected and suggested to be developed in order to reflect it to the organization in an affirmative way. The managers should keep equal distance to all employees in the organization and should comply with loyalty system principles particularly for assigning and promoting the employees. Furthermore the groups in which the employees and managers participate should not demand anything in contradiction with the corporate benefits and merits from their managers and by this means corporate justice and success are suggested to be achieved.