Hegemonya ve ideoloji bağlamında basının rolü: Zaman Gazetesi'nde 17-25 aralık öncesi ve sonrasında yayımlanan iktidarla ilgili haberlerdeki söylem değişimi üzerine bir inceleme
The role of the press in terms of hegemony and ideology: A research on changing discourse about government before and after december 17-25 published in Zaman Newspaper
Yazar: GÖNÜL ZAİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞEKER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Gazeteler = Newspapers ; Gülen, Fethullah = Gülen, Fethullah ; Hegemonya = Hegemony ; Söylem = Discourse ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press ; Zaman gazetesi = Zaman newspaper ; İdeoloji = Ideology

Özet:
XX. yüzyılda yaşanan teknolojik ve ekonomik gelişmelerle medyanın yapısı önemli ölçüde değişim geçirmiştir. Bu değişim sonucunda, küreselleşen dünyada sosyal anlamda insanlara kitle olarak yaklaşma kaygısı olan çevreler için, medya en önemli araç olarak görülmektedir. Bir sermaye veya ideolojik grubun kontrolünde olan medya kurumları sahiplik yapısının çıkarları çerçevesinde ideolojik aktarım aracı olarak işlev görmektedir. Birey, yaşadığı dünyayı anlamlandırırken gerçeklikle arasına medya tarafından inşa edilen arayüzü görmektedir. Toplumda yaşanan olay ve gelişmelerin aktarıldığı haber bu arayüzün en önemli unsurlarından biri olarak görülür. Haber, toplumda olup biten olay ve gelişmeler hakkında bilgi aktarırken aynı zamanda söylemsel kodlarla yeniden inşa edilir ve böylece ideolojik aktarımın bir aracı haline gelir.
Bu çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın dayanağı olan kuramsal çerçeve boyunca ideoloji, hegemonya, eleştirel ekonomi politik, dil ve söylem kavramlarına ve bu kavramların iletişim biliminde uygulanma biçimine odaklanılmıştır. İkinci bölümde Gülen cemaatinin kurumsal yapısı incelenmiş bunun sonucunda Gülen cemaatinin birçok alanda faaliyet gösteren veya yakınlığı ile bilinen kurumları olduğu anlaşılmıştır. Türkiye'deki dini gruplarla karşılaştırıldığında farklı bir profile sahip olan Gülen cemaati ilk yıllarından itibaren siyasetle iyi denilebilecek ilişkililer içerisinde olmaya özen göstermiştir. Bu durum 2002 yılında iktidara gelen AK Parti için de geçerlidir. Taraflar arasında bir süre devam eden iyi ilişkiler 2013 yılına gelindiğinde tamamen kopmuş ve iki zıt kutup haline gelmişlerdir. Üçüncü bölümde eleştirel söylem analizi yöntemine değinilmiş ve Gülen cemaati ve AK Parti arasındaki ilişkilerin Zaman gazetesinin söylemine nasıl yansıdığı ortaya konulmuştur. İnceleme sonucunda gazetenin söylemini sahiplik yapısının iktidarla ilişkilerine göre şekillendirdiği sonucuna varılmıştır. İncelemeye alınan haberler sayıca fazla olduğundan ayrı ayrı kendi bağlamı içerisinde değerlendirmeye alınmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Medya, İdeoloji, Hegemonya, Haber, Söylem,

Abstract:
The technological and economic developments experienced in the 20th century, considerably changed the structure of media. As a result of this change, for the environments that have consideration to approach to people as a mass in social terms in a globalizing world, the social media is regarded as the one of most significant instrument.  Media organizations that are under the control of a specific capital or an ideological group function as ideological transfer instrument within the framework of the interests of the owners. When the individuals interpret the world they live in, they see the interface that the media have built between themselves and the reality. The social events and the news about those are assumed as the most significant components of this interface. While reporting about the social events and developments, the news also gets reconstructed through discursive codes. Thus; it becomes a instrument of ideological transfer. 
The first section of this research deals with the concepts of ideology, hegemony, critical economy politics, religion and discourse throughout the theoretical framework that supports the study and also with the way these concepts are applied in communication sciences.  The second section studies the organizational structure of the Gülen community. Here, it is revealed out that; the Gülen community performs in many areas and there are several organizations that are known for their intimacy with this community. The Gülen community has a different structure compared to the other religious groups in Turkey. Since its foundation, it has always tried to be in good relations with the political groups. This is also true for the Justice and Development Party, which came into power in 2002. The good relations between these two groups continued until 2013. After that date, the relations totally broke off and they became two opposite groups. The third section discusses the critical discursive analysis method and it reveals out how the relations between the Gülen community and the Justice and Development Party were reflected on the discourse of Zaman newspaper. The analysis result shows that; the newspaper shaped its discourses based on the relations between its owners and the government. As the amount of the news analysed was rather high, each was assessed individually within its own context.


Keywords: Media, Ideology, Hegemony, News, Discourse