Biga yarımadası (Çan-Yenice-Gönen) çevresi kömür oluşumları
Coal occurrances in Biga peninsula (Çan-Yenice-Gönen)
Yazar: MEHMET MARAL
Danışman: PROF.DR. FİKRET SUNER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
ÖZET Biga Yarımadası'nın orta ve doğu kesiminde kalan çalışma sahasında, bölgedeki kömür oluşumları incelenmiş ve modellenmiştir. Çalışma sahasında gnays, amfîbolit, mermer ve metaofîyolitten oluşan Kazdağ Masifi ve Triyas yaşlı Karakaya Kompleksi bölgenin temelini oluşturmaktadır. Bölgede yayılım gösteren Karakaya Kompleksi dört tektonik birime ayrılmıştır. Bu birimler Permo-Karbonifer yaşlı Kazdağ Masifi kayaçlan üzerine tektonik dokanakla gelirler. Bu birimleri Jura yaşlı kırıntılı bir istif olan Bayırköy Formasyonu üzerler ve bir diskordans ile Bilecik Kireçtaşı tarafından örtülür. Bu formasyonların üzerine Eosen yaşlı Ceylan Formasyonu gelir. Bölgedeki volkanik faaliyetlerin ürünü olan Çan Volkanitleri ve bu birim ile eş zamanlı olarak kırıntılı, tüf, kömür seviyeli Miyosen yaşlı Bigadiç Formasyonu çökelmiştir. Bölgedeki linyit yatakları bu formasyon içersinde yer alır. Tektonik açıdan çok aktif olan bölge Kuzey Anadolu Fay'ının ve onun kollarının etkisi altında kalmıştır. Bu zonun etkisinde kalan yerlerde zaman zaman çok kınklı, çatlaklı, kıvrımlı yapılar gözlenir. Bu tektonik aktiviteler linyitlerin biriktiği gölsel havzaları kontrol etmektedir. Havzalarda kömür - kil birlikteliği gelişmiştir. Yarımadada ekonomik öneme haiz endüstriyel ve metalik maden yatakları oklukça önemli bir değere sahiptir, özellikle kömür ve kil bölge gelişiminde paylan büyüktür. Yöredeki killer voöcanizma ürünlerinin ayrışması ve alterasyonu ile oluşmuştur. Bölgedeki önemli kömür sahaları Çan, Yenice, Gönen ve dolaylarında yer alırlar. Çan çevresindeki yataklar genellikle tektonik etkilerden uzak, yatay veya düşük eğimlidir. Yenice'de bu eğimler artmakta, yer yer tektonik faaliyetlerin izleri, kıvrımlar gözlenmektedir. Gönen'de ise tektonizma kömür - kil alanlarının yoğun bir şekilde etkilemiş, kıvrımlı, kınklı, faylı bir yapı kazandırmıştır. Bölgede yaptığımız çalışmada, iz ve majör elementlerin kil ve kömür seviyelerindeki dağılımı incelenmiş, elde edilen veriler ışığında, kömür oluşumevreleri modellenmeye çalışılmıştır. Başlangıçta yatay ya da yataya yakın bir tabakalarıma yapısı gösteren kömür seviyeleri sıkışma rejimi etkisine girmişlerdir. Sıkışma evresinde, diyajenezini tamamlamamış olan kömürler taşlaşma özelliği kazanmadan kıvrılıp bükülmüş ve yer yer kınklanmıştır. Bunu takip eden evrelerde bölgede yataklar faylarla ötelenmiş ve kıvrımlar, kırıklar arası ikincil kırık sistemleri oluşmuştur. Bu evrede son derece kompleks tektonik gelişmeler olmuştur. XI

Abstract:
COAL OCCURRENCES IN BIGA PENINSULA (ÇAN - YENİCE - GÖNEN) SUMMARY In this study coal and clay formation, located in the middle and eastern part of Biga Peninsula, are evaluated a possible formation model are postulated. The basement of the study area are composed of Kazdağ Massif which are mainly of gneisses, amphibolites, marbles and metaophiolites and Karakaya Complex which are classified in four tectonic units. Jurassic Bayırköy Formation overlies the former units and it is overlie by Bilecik Limestone. Eocene Ceylan Formation is on all of these formations. Miocene is represented by Çan Volcanits and Bigadiç Formation where clay and coal deposits are being observed. The study area is tectonically very active and it had been controlled by North Anatolian Fault (NAF). Numerous faults and crack systems had been developed under this mechanism which are responsible for coal and clay formation and deposition with in continental lake environment. In the peninsula earlier studies have revealed that many industrial raw materials and metallic or depositions are available. Economic coal and clay depositions are of principal occurrences the main coal areas are Çan, Yenice and Gönen locations. Of them most tectonic effects were observed with in the Gönen area. Particularly around Dereköy and Bengiler coal subareas. In other two locations tectonism had not been so effective. In our study the main aim is too investigate a possible geochemical relationship with in clay and coal strata in terms of major and trace elements contents. In order to get a reasonable explanation coal formation steps and periods. Various element behaviour, different correlation, linear, polynomial element behaviour were determined not only in a single area but also with in the hole coal areas. xnEvaluations of all data it is postulated that coalification had been developed at least more than one period due to presence different structural properties which had been observed in every single coal basin. Under the control of this tectonic future it is possible determine a serious of folding, fracturing, faulting systems all of which are responsible actual coal and clay observations. In studied area the postuktion is that tectonism had controlled the coalification with in a multi-periodical concepts. XDI