Cinsiyet rollerinin öznel iyi oluş üzerindeki düzenleyici etkisinin incelenmesi
Examining the moderating effect of sex roles on subjective well-being
Yazar: DİLEK ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışma, cinsiyet rollerinin öznel iyi oluş üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Öznel iyi oluş, sosyodemografik değişkenler, kişilik özellikleri ve algılanan sosyal destek gibi bir dizi belirleyici tarafından etkilenebilmektedir. Bu çalışma aynı zamanda cinsiyet rollerinin evrimi ve geleneksel rollerin azalma eğilimi üzerine odaklanarak, cinsiyet rollerinin değişen dinamiklerini incelemeyi hedeflemiştir.
Öznel iyi oluşun değerlendirilmesi için çalışmada olumlu-olumsuz duygulanım ve yaşam doyumu ölçekleri kullanılmıştır. Katılımcıların kişilik özelliklerini değerlendirmek amacıyla On Maddeli Kişilik Özellikleri Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca, katılımcıların algıladıkları sosyal destek düzeyini belirlemek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve demografik bilgilerin toplandığı bir form kullanılmıştır. Düzenleyicilik modelinin test edilmesi için ise BEM Cinsiyet Rollerini Ölçeği tercih edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 25 istatistiksel yazılımı ve Hayes tarafından geliştirilen bir makro kullanılmıştır.
Çalışmanın sonuçlarına göre, öznel iyi oluşun demografik değişkenlerden önemli ölçüde etkilendiği saptanmıştır. Ancak, kişilik özelliklerinin bu etki üzerinde sınırlı bir etkisi olduğu ve sosyal destek faktörünün genellikle anlamlı olmasına rağmen etkisinin zayıf olduğu görülmüştür. Düzenleyicilik analizi sonuçlarına göre ise, cinsiyet rollerinin öznel iyi oluş üzerinde düzenleyici bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar, cinsiyet rollerinin öznel iyi oluşu düzenlemediğini göstermektedir. Ayrıca, değişen cinsiyet rollerinin ve ölçüm araçlarının etkililiği üzerine bir tartışma sunularak, bu bulguların cinsiyet rolleri ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamamıza yardımcı olduğu vurgulanmıştır. Gelecekteki araştırmalar için, cinsiyet rolleri ve öznel iyi oluş arasındaki bu karmaşık ilişkiyi daha derinlemesine inceleyen çalışmalara devam edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The study was conducted with the aim of investigating the effects of sex roles on subjective well-being. Subjective well-being can be influenced by a range of determinants such as sociodemographic variables, personality traits, and perceived social support. This study also aimed to examine the evolving nature of sex roles and the declining trend in traditional roles, focusing on the changing dynamics of sex roles.
In order to assess subjective well-being, the study employed scales measuring positive-negative affect and life satisfaction. The Ten-Item Personality Inventory was utilized to evaluate participants' personality traits. Additionally, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support and a demographic information form were employed to determine participants' perceived levels of social support. To test the moderation model, the Bem Sex Role Inventory was preferred. Data analysis was conducted using SPSS 25 statistical software and a macro developed by Hayes.
According to the results of the study, it was found that subjective well-being was significantly influenced by sociodemographic variables. However, the impact of personality traits on this effect was limited, and the social support factor was generally significant but weak in its influence. Regarding the moderation analysis, it was concluded that sex roles did not have a moderating effect on subjective well-being.
The findings indicate that sex roles do not regulate subjective well-being. Furthermore, a discussion was presented regarding the effectiveness of changing sex roles and measurement instruments, emphasizing that these findings contribute to a better understanding of the relationship between sex roles and subjective well-being. For future research, it is recommended to continue conducting more in-depth studies on this complex relationship between sex roles and subjective well-being.