Hatay ili Kırıkhan ilçesindeki pamuk çeşitlerinde yeşilkurt, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae)'un kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi
Control of the cotton bollworm, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) by mass trapping and determination of damage rates on cotton varieties in Kırıkhan district of Hatay province
Yazar: OKAN SAVAŞIR
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Feromonlar = Pheromones ; Hatay = Hatay ; Kitlesel tuzaklama = Mass traps ; Pamuk = Cotton

Özet:
Çalışma 2019-2020 yıllarında Hatay ili Kırıkhan ilçesindeki pamuk çeşitlerinde Yeşilkurt Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae)'un Kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Çalışma 2019 yılında A parselinde May 468 ST, B parselinde May 455, C parselinde Progen Carisma, D parselinde May 468 ST, E parselinde Progen Edessa, F parselinde Progen Flash ve G parselinde May 455 çeşitlerinin bulunduğu yedi pamuk tarlasında yapılmıştır.  Çalışma 2020 yılında A parselinde Progen Lima, B parselinde May 455, C parselinde May 455, D parselinde May 468 ST, E parselinde May 455, F parselinde Progen Flash ve G parselinde May 455 çeşitlerinin bulunduğu yedi pamuk tarlasında yapılmıştır.  
2019 yılında yedi pamuk tarlasında örnekleme süresince 60 adet feromon tuzağı tarafından 13,916 adet yeşilkurt ergini yakalanmıştır. Çalışmada en fazla yeşilkurt ergini 30 Temmuz da (3331 ergin) yakalanmış olup, bunu 23 Temmuz (3150 ergin) ve 20 Ağustos (2303 ergin) tarihleri takip etmiştir.  Tuzaklar tarafından yakalanan yeşilkurt ergin sayısı pamuk çeşitlerine, May 468 ST (2753 ergin/15 tuzak), May 455 (1649 ergin/7 tuzak), Progen Carisma (845 ergin/3 tuzak), May 468 ST (2424 ergin/10 tuzak), Progen Edessa (1750 ergin/10 tuzak), Progen Flash (1673 ergin/7 tuzak), May 455 (2822 ergin/8 tuzak) göre farklılık göstermiştir.
2020 yılında yedi pamuk tarlasında örnekleme süresince 58 adet feromon tuzağı tarafından 20,513 adet yeşilkurt ergini yakalanmıştır. Çalışmada en fazla yeşilkurt ergini 26 Temmuz da (4685 ergin) yakalanmış olup, bunu 19 Temmuz (2642 ergin) takip etmiştir. Tuzaklar tarafından yakalanan yeşilkurt ergin sayısı pamuk çeşitlerine, Progen Lima (3065 ergin/10 tuzak), May 455 (3051 ergin/8 tuzak), May 455 (1680 ergin/5 tuzak), May 468 ST (3189 ergin/10tuzak), May 455 (3860 ergin/12 tuzak), Progen Flash (2869 ergin/7 tuzak), May 455 (3035 ergin/8 tuzak) göre farklılık göstermiştir.
Çalışmada 8 Ağustos, 22 Ağustos ve 6 Eylül 2019 tarihlerinde her pamuk tarlasından rastgele seçilen 500 pamuk bitkisi kontrol edilerek, her pamuk tarlasındaki Yeşilkurt zarar yüzdesi tespit edilmiştir. Çalışmada en fazla zarar yüzdesi May 468 ST (1,40) tespit edilirken, Progen Carisma (1,33), May 468 ST (1,13), Progen Edessa (0,93), May 455 (0,67), Progen Flash (0,47), ve May 455 (0,27) takip etmiştir.  
Çalışmada 26 Temmuz, 9 Ağustos, 23 Ağustos, 6 Eylül, 20 Eylül ve 4 Ekim 2020 tarihlerinde her pamuk tarlasından rastgele seçilen 500 pamuk bitkisi kontrol edilmiş ve her pamuk tarlasındaki yeşilkurt zararı tespit edilmiştir.  Çalışmada en fazla zarar yüzdesi May 455 (1,03) tespit edilirken,  bunu Progen Lima (0,83), Progen Flash and May 455 (0,80),   May 455 ve May 468 ST (0,77) ve May 455 (0,53) takip etmiştir.

Abstract:
The study was conducted in 2019-2020 using mass traps to control and determine the damage rate of cotton bollworm, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) on cotton varieties in Kırıkhan district of Hatay province. The study was conducted on seven cotton fields in 2019 with May 468 ST in plot A, May 455 in plot B, Progen Carisma in plot C, May 468 ST in plot D, Progen Edessa in plot E, Progen Flash in plot F, and May 455 in plot G. The study was conducted on seven cotton fields in 2020 with Progen Lima in plot A, May 455 in plot B, May 455 in plot C, May 468 ST in plot D, May 455 in plot E, Progen Flash in plot F, and May 455 in plot G.
In 2019, 13,916 adult cotton bollworms were caught with 60 pheromone traps in seven cotton fields during the sampling period. In the study, the highest number of adult cotton bollworms was caught on July 30 (3331 adults), followed by July 23 (3150 adults) and August 20 (2303 adults). The number of adult cotton bollworm caught with the traps depended on the cotton varieties: May 468 ST (2753 adults/15 traps), May 455 (1649 adults/7 traps), Progen Carisma (845 adults/3 traps), May 468 ST (2424 adults/10 traps), Progen Edessa (1750 adults/10 traps), Progen Flash (1673 adults/7 traps), May 455 (2822 adults/8 traps).
In 2020, 20,513 adult cotton bollworms were caught with 58 pheromone traps in seven cotton fields during the sampling period. In the study, the highest number of adult cotton bollworms was captured on July 26 (4,685 adults), followed by July 19 (2642 adults). The number of adult cotton bollworm captured by the traps depended on the cotton varieties: Progen Lima (3065 adults/10 traps), May 455 (3051 adults/8 traps), May 455 (1680 adults/5 traps), May 468 ST (3189 adults/10 traps), May 455 (3860 adults/12 traps), Progen Flash (2869 adults/7 traps), May 455 (3035 adults/8 traps).
The study examined 500 cotton plants randomly selected from each cotton field on August 8, August 22, and September 6, 2019, where cotton bollworm infestation was determined in each cotton field. In the study, the highest percentage of damage was found in May 468 ST (1.40), followed by Progen Carisma (1.33), May 468 ST (1.13), Progen Edessa (0.93), May 455 (0.67), Progen Flash (0.47), and May 455 (0.27), respectively. 
The study examined 500 cotton plants randomly selected from each cotton field on July 26, August 9, August 23, September 6, September 20, and October 4, 2020, where cotton bollworm infestation was determined in each cotton field. In the study, the highest percentage of damage was found in May 455 (1.03), followed by Progen Lima (0.83), Progen Flash and May 455 (0.80), May 455 and May 468 ST (0.77), and May 455 ( 0.53), respectively.