Öğretmen adaylarının profillerine "dijital" bir bakış: Dijital farkındalık, yeterlik ve akıcılık
A "digital" look at the profiles of teacher candidates: Digital awareness, competence and fluence
Yazar: İSMAİL KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN KILIÇ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akıcılık = Fluidity ; Farkındalık = Awareness ; Sayısal yeterlikler = Digital competences ; Sayısallaştırma = Digitization ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada eğitimin küresel gelişmeler ışığında dijital boyutunu, dijitalleşen dünyada öğretmenlerin üstlenmesi gereken rolü, öğretmen adaylarının dijital farkındalık, yeterlik ile akıcılıklarını, bu kavramlar arasındaki ilişki düzeylerini, dijital farkındalıkları ile yeterliklerinin dijital akıcılıklarını yordama düzeylerini incelemek ve elde edilen bulgulardan yola çıkılarak da dijital beceri eğitimi derstasarımı önerisinde bulunmak amaçlanmıştır. Araştırmada yakınsayan paralel karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmaya Türkiye'nin 7 farklı coğrafi bölgesinde öğrenim gören 539 öğretmen adayı ve farklı üniversitelerde ders veren 8 öğretim üyesi katılmıştır. Süreçte öğretmen adaylarından 'Kişisel Bilgi Formu', 'Dijital Farkındalık Algısı Ölçeği', 'Öğretmen Adayı Dijital Yeterlik Algısı Ölçeği' ve 'Dijital Akıcılık Ölçeği' kullanılarak nicel veriler toplanmış, nicel çalışmaya katılan 12 öğretmen adayı ile de iki farklı odak grup görüşmesi yapılarak nitel veriler toplanmıştır. Eş zamanlı olarak toplanan nicel ve nitel veriler birbirinden bağımsız şekilde analiz edilmiştir. Öğretim üyelerinden ise 'Dijital Beceri Eğitimi Ders Tasarımı Önerisine İlişkin Görüş Formu' aracılığıyla elde edilen nitel veriler toplanıp analiz edilmiştir. Çalışmanın nicel sonuçlarına bakıldığında: Öğretmen adaylarının dijital farkındalık ve yeterliklerinin 'oldukça yüksek', dijital akıcılıklarının ise 'yüksek' olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarının dijital farkındalık ile akıcılıkları arasında ve dijital farkındalık ile yeterlikleri arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu; dijital akıcılık ile yeterlikleri arasında ise pozitif yönde, yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dijital farkındalık ve yeterlik ise dijital akıcılıktaki değişimin %62'sini açıklamıştır. Çalışmanın nitel sonuçlarına bakıldığında: Öğretmen adaylarının dijital farkındalık ile ilgili dijitalleşme, yaşam boyu öğrenme, aile-çocuk ilişkisi, dijital araçların güvenli ve işlevsel kullanımıgibi açıklamalarından dolayı bu kavramın çok boyutlu ve bütüncül bir şekilde ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Dijital farkındalığın; amaca ve ihtiyaca uygun, işlevsel bir şekilde kullanılması gerektiği, dijital farkındalığa sahip bireylerin yeterli bilgiye sahip, yeniliğe açık, sosyal, sorumluluk sahibi ve duyarlı bireyler olmaları gerektiği belirtilmiştir. Dijital yeterlik, bireylerin dijital bilgi ve beceriye sahip olması şeklinde açıklanmıştır. Dijital yeterliğe sahip bireylerin; ileri ve üst düzey uygulama becerisine sahip, dijital araçları etkili kullanan, araştırmacı, sorgulayıcı, öz güvenli bireyler olmaları gerektiği ifade edilmiştir. Dijital akıcılık, dijital araçlardan etkili yararlanabilme ve onları hızlı kullanabilme şeklinde açıklanmıştır. Dijital akıcı bireylerin; güncel gelişmeleri takip edebilen, yeniliklere uyum sağlayabilen, yaşam boyu öğrenme becerisine sahip, farkındalığı ve yeterliği yüksek, yaratıcı ve esnek bireyler olmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Dijital farkındalığı, yeterliği ve akıcılığın arttırılması için, yaşam boyu öğrenme kapsamında bütün yaş gruplarını kapsayan ihtiyaca yönelik birtakım formel ve beceri destekli eğitimlerin kamu-kurum ve kuruluşlarla iş birliği içerisinde verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Dijital beceri eğitimi ders tasarımı önerisinde içeriğin; ihtiyaca yönelik ve ilgi çekici olması, amaca hizmet etmesi, ders konularının günlük yaşamla ilişkilendirilerek uygulamaya dayalı işlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öğrenme-öğretme sürecinde bireysel farklılıklara dikkat edilerek, fırsat eşitliğinin sağlanıp dijital teknolojilerin öğrenme sürecine doğru ve etkili bir şekilde entegre edilmesi gerektiği ve ölçme-değerlendirme sürecinin de not sistemine göre yapılmaması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bilgiler ışığında hem literatür hem bu çalışmadan elde edilen sonuçlar hem de öğretmen adayları ve öğretim üyeleri ile yapılan görüşmelerden elde edilen geri bildirimler sonucunda "Dijital Beceri Eğitimi" adlı bir ders tasarımı önerisi oluşturulmuştur.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the digital dimension of education in the light of global developments, the role that teachers should undertake in the digitalizing world, the digital awareness, competence and fluency of teacher candidates, the level of relationship between these concepts, their digital awareness and the level of their competence to predict their digital fluency, and based on the findings obtained, digital skills training is aimed. It is aimed to propose a course design. Convergent parallel mixed method design was used in the research. 539 teacher candidates studying in 7 different geographical regions of Turkey and 8 faculty members teaching at different universities participated in the research. In the process, quantitative data were collected from the pre-service teachers using the 'Personal Information Form', 'Digital Awareness Perception Scale', 'The Pre-service Digital Competency Perception Scale' and the 'Digital Fluency Scale', and two different focus group interviews were conducted with the 12 pre-service teachers who participated in the quantitative study. Data has been collected. Quantitative and qualitative data collected simultaneously were analyzed independently of each other. Qualitative data obtained from the faculty members through the "Opinion Form Regarding the Digital Skills Education Lesson Design Proposal" were collected and analyzed. Looking at the quantitative results of the study: It was concluded that the digital awareness and competencies of the pre-service teachers were 'quite high' and their digital fluency was 'high'. There is a positive, moderate and significant relationship between pre-service teachers' digital awareness and fluency, and between digital awareness and competence; On the other hand, it was concluded that there is a positive, high and significant relationship between digital fluency and competencies.
Digital awareness and competence explained 62% of the change in digital fluency. Looking at the qualitative results of the study: It has been concluded that this concept should be handled in a multidimensional and holistic way due to the pre-service teachers' explanations about digital awareness such as digitalization, lifelong learning, family-child relationship, safe and functional use of digital tools.Digital awareness; It was stated that individuals with digital awareness should have sufficient knowledge, be open to innovation, social, responsible and sensitive individuals. Digital competence is explained as individuals having digital knowledge and skills. Individuals with digital competence; It was stated that they should be individuals with advanced and high level application skills, using digital tools effectively, researching, questioning and self-confident. Digital fluency is explained as the ability to use digital tools effectively and to use them quickly. Digital fluent individuals; It has been concluded that they should be creative and flexible individuals who can follow current developments, adapt to innovations, have lifelong learning skills, have high awareness and competence. It has been concluded that in order to increase digital awareness, competence and fluency, some formal and skill-supported trainings covering all age groups within the scope of lifelong learning should be given in cooperation with public institutions and organizations. The content of the digital skills training course design proposal; It has been concluded that it should be need-oriented and interesting, serve a purpose, and the course topics should be related to daily life and processed based on practice. It has been concluded that by paying attention to individual differences in the learning-teaching process, equality of opportunity should be ensured and digital technologies should be integrated into thelearning process correctly and effectively, and the measurement-evaluation process should not be done according to the grading system. In the light of this information, a course design proposal called "Digital Skills Education" was created as a result of the feedback obtained from the literature, the results obtained from this study and the interviews with the teacher candidates and faculty members.