Hakkari ilinde üretilen kabakgillerdeki önemli virüslerin tanılanması
Identification of significant viruses in cucurbits produced in Hakkari province
Yazar: MEHMET AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVİN AKDURA
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu tez çalışmasında; Hakkari ilinde yetiştirilen kabakgil çeşitlerinde zararlı ve ekonomik kayıplara neden olan viral etmenlerden Hıyar mozaik virüsü (Cucumber mosaic virus; CMV) ve Kabak sarı mozaik virüsü (Zucchini yellow mosaic virus; ZYMV) DAS-ELISA (Double Antibody Sandwich Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) yöntemi ile serolojik olarak araştırılmıştır. Bu viral etmenlerin dünya genelinde ciddi ekonomik kayıplara sebep olduğu yapılan çalışmalar ile bildirilmiştir. 2022 Eylül ayında yapılan survey çalışmaları ile Hakkari kabakgil üretiminin yapıldığı Kırıkdağ, Otluca ve Merzan alanlarından virüs hastalığı açısından şüpheli bulunan yapraklarda sararma, nekroz, mozaik ve şekil bozukluğu semptomları sergileyen kabakgillerden yaprak örneği toplanmıştır. Viral belirti gösteren 7 adet karpuz (Citrullus lanatus L.), 5 adet kavun (Cucumis melo L.), 38 adet hıyar (Cucumis sativus L.), 15 adet kabak (Cucurbita sp.), 20 adet bal kabağı (Cucurbita pepo) ve 7 adet acur (Cucumis melo var. Flexuosus)dan toplam 92 adet yaprak örneğine viral etmenlerin tanılanması amacı ile DAS-ELISA testi uygulanmıştır. Yapılan DAS-ELISA testi ile 92 örneğin 29'unda CMV tespit edilirken, ZYMV hiçbir örnekte tespit edilememiştir. CMV en yaygın olarak enfekteli örnek sayısı ile en fazla %31,52 oranında Otluca'da tespit edilmiştir. Kabakgil çeşitlerinde ise test edilen 7 örneğin 6'sında %85,71 ile acurda tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Kabakgil, CMV, ZYMV, DAS-ELISA, Hakkari

Abstract:
In this thesis study; Cucumber mosaic virus (Cucumber mosaic virus; CMV) and Zucchini yellow mosaic virus (ZYMV) which are viral agents that cause harmful and economic losses in cucurbits in Hakkari province investigated serologically by DAS-ELISA (Double Antibody Sandwich Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) method. It has been reported by studies that these viral factors cause serious economic losses worldwide. Leaf samples were collected from cucurbits, which exhibit yellowing, necrosis, mosaic, and deformity symptoms on leaves suspected of virus disease from Kırıkdağ, Otluca, and Merzan areas in Hakkari. DAS-ELISA test was used to identify viral agents in a total of 92 leaf samples from 7 watermelon (Citrullus lanatus L.), 5 melon (Cucumis melo L.), 38 cucumber (Cucumis sativus L.), 15 zucchini (Cucurbita pepo), 20 pumpkin (Cucurbita moschata) and 7 acrid (Cucumis melo var. Flexuosus) showing viral symptoms was applied where cucurbits are grown in Hakkari, with a survey study carried out in September 2022. While CMV was detected in 29 of 92 samples by the DAS-ELISA test, ZYMV could not be detected in any sample. CMV, which was detected at a rate of 31,52%, was most commonly detected in Otluca with the number of infected samples. In Cucurbit cultivars, a rate of 85,71% in 6 of the 7 samples tested were detected in acrid.

Key Words: Cucurbits, CMV, ZYM, DAS-ELISA, Hakkari