Senûsî tarikatı ve Osmanlı ilişkileri
Relation of senussi religious order and Ottoman Empire
Yazar: BERAT CÖMERT
Danışman: DOÇ. DR. ADİL ŞEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Kuzey Afrika = North Africa ; Libya = Libya ; Muhammed bin Ali es Senusi = Muhammed bin Ali es Senusi ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Senusi tarikatı = Sanusi religious order ; Tarikatlar = Religious orders ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma XIX. Yüzyılın sonlarında ve XX. Yüzyılın başlarında Müslümanlığı ve Osmanlı Devleti'ni esaret altına almaya çalışan Avrupa devletlerine karşı Osmanlı Devleti'nin Senûsî tarikatı ile birlikte Kuzey Afrika'daki mücadelesini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve kaynakları açıklanmış, yöntemi ve çerçevesi belirlenmiştir. Birinci bölümde Muhammed b. Ali es-Senusi'nin hayatı,  tarikatının ortaya çıkışı ile Afrika kıtası ve Muhammed Mehdi ile Senûsîliğin Afrika içlerine doğru yayılışı hakkında bilgi verilmiştir. Senusilerin kurduğu zaviyeler ve yaşam biçimleri, Senusileri destekleyen Tebu ve Tavârık kabileleri anlatılmıştır. İkinci bölümde Osmanlı Devleti ile Senûsî Tarikatı ilişkileri, Almanya, İngiltere ve İtalya'nın bölgedeki emelleri, Osmanlı devlet adamlarının Senusileri kendi yanlarına çekme gayretleri ve İtalya'nın bölgede yaptığı insanlık dışı katliamlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Seyyid Ahmed Şerif Senûsî'nin kişiliği, Osmanlı Devleti'ne ve TBMM hükümetine karşı tutumu incelenmiştir.
Araştırmanın sonuç bölümünde tezde ortaya konulan düşünceler genel olarak değerlendirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Senusiler, Osmanlı, Kuzey Afrika, Trablusgarp, Bingazi, Tebu, Tevarık, Libya.

Abstract:
This study aims to examine the contention of Ottoman Empire and al-Senussi (religious order) in North Africa against the European forces that's main purpose is to captive Ottoman Empire and Muslims at the end of XIX. century and at the beginning of XX. Century.
The study consists an introduction and three parts. In the introduction, the topic, aim of research and bibliography have been explained and the study's structure and method have been determined. In the first part, information is given about the life of Muhammad bin Ali al-Senussi, arise of the cult in African Continent and the spreading of the Senusisizm with Muhammad Mahdi through centre of Africa. Explanation about The Life style of the hermitage which is founded by Senussi and clans of Tebu and Tevarik those supported Senussi is also included.
In the second part, the relation of Ottoman Empire and Senussi, the purposes of Germany, Italy and the United Kingdom, efforts of Ottoman politicians in order to cooperate with religious order of Senussi and ruthless massacre which is committed by Italy in the territory, are mentioned.
In the third part the personality of Sayyid Ahmad Sherif Senusi and his attitude towards Ottoman Empire and new Turkish Government known as TBBM (Turkish Grand National Assembly) have been examined.
In the conclusion, ideas and thoughts which is presented in the thesis have been evaluated.
Keywords: Senussis, Ottoman, North Africa, Tripoli, Benghazi, Tebu, Tevarik, Libya.