Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Türkiye kararlarında yaşam hakkı ve işkence yasağı ihlali olgularının adli tıp boyutu
Forensic medicine aspect of the European Court of Human Rights decisions against Turkey regarding the violations of right to life and prohibition of torture
Yazar: ESİN AKGÜL
Danışman: PROF. DR. MEHMET OĞUZ POLAT
Adalet Bakanlığı / Adli Tıp Kurumu
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
İnsan hakları ihlallerinin önlenmesine yönelik çabalar, son yıllarda uluslararası boyut kazanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, 1950'de Roma'da imzalanmış ve 1953 yılında yürürlüğe girmiş olup, bu sözleşme bir yıl sonra (1954), Türkiye tarafından da onaylanmıştır. Sözleşmeye taraf devletlerden biri durumundaki Türkiye, sözleşme maddelerinin ihlalinden doğan tazminatları ödeme taahhüdünde bulunmaktadır. Bu çalışmada, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) görüşülmüş Türkiye ile ilgili insan hakları ihlali kararları gözden geçirilmiştir. Türkiye'de insan hakları ihlali olgularının adli tıp açısından değerlendirilmesinde, uygulamada yaşanılan problemlerin tartışılması amaçlanmıştır.
AİHM'nde görüşülmüş davalar arasından, 1995 yılı başından 15.05.2002 tarihine kadar sonuçlanmış ve internet ortamında yayımlanmış kararlar, retropspektif olarak değerlendirildi. Mahkemenin karara varmasında, Adli Tıp uygulamalarındaki eksikliklerin etkili olduğu, Türkiye aleyhine sonuçlanan olgular belirlendi.
15.05.2002 tarihine kadar sonuçlanmış, Adli Tıp prosedüründeki eksikliklerin ön planda olduğu, toplam 21 dava bulunduğu görülmüştür. Olguların 9'unda yaşam hakkının ihlali, 9'unda işkence yasağının ihlali, 3'ünde ise her iki ihlal kararı birlikte bulunmaktadır. Canlı olgularda, tıbbi muayene bulgularının delil olarak kabul edilme oranının anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır (p0,05). Türkiye'nin yüksek miktarlarda tazminat ödemeye mahkum edildiği belirlenmiştir.
AİHM'nin gerekçeli kararlarında, Adli Tıp prosedürünün uygulanması sürecinde yaşanılan eksiklik ve hatalar önemli bir yer tutmaktadır. "Etkin belgeleme" ihlallerin önlenmesinde temel yöntemlerden biri olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum, Adli Tıp uzmanlarına önemli bir sorumluluk yüklemektedir. Ancak, eğitim gereksinimleri, altyapı gibi konularda ciddi problemler yaşandığı görülmektedir. Adli Tıp uygulamalarında temel görevi üstlenen Adli Tıp Kurumu'nun; belirtilen eksikliklerinin ve eğitim yetersizliklerinin giderilmesi ile bilimsel gelişmeleri izleyen uluslararası Adli Tıp standartlarına ulaşma konularında, önemli bir misyonu bulunmaktadır.
Anahtar kelimeler: AİHM, İnsan hakları ihlalleri, Adli Tıp.

Abstract:
Efforts to prevent human rights violations have acquired an international scope in the recent years. The European Convention on Human Rights was signed in Rome in 1950 and came into force in 1953 and ratified by Turkey one year later in 1954. As a contracting party, Turkey is committed to compensate the violations of the Convention. In this study, alleged human rights violations dealt by the European Court of Human Rights (ECHR) regarding Turkey are reviewed. The purpose was to discuss the problems arising in practice in the assessment process of human rights violations with respect to forensic medicine.
Among the cases, dealt and decided by the ECHR between 1995 and 15.02.20002 and released into the internet medium, were evaluated retrospectively. The cases in which the forensic medicine applications influenced the decision of the Court made against Turkey were selected.
There were 21 cases in which the deficiencies of the forensic medicine procedures had a major role. In 9 of the cases breach of the right to life, in 9 of them the breach of the prohibited torture and in 3 cases both breaches are found together. It was found that the acceptance of medical examination findings of the living persons as evidence is significantly high (p0,05). The revision also revealed that Turkey was subjected to pay high amounts of compensations. 
In the decisions of the Court deficiencies and errors of the forensic medicine application procedures have significant impact. "Efficient documentation" seems to be a main method in the prevention of the violations. This situation assigns the forensic medicine specialists with a very critical responsibility. However it is evident that serious problems are present in the fields such as the education requirements and infrastructure. 
The State Institute of Forensic Medicine of Turkey, with its unique and major role in forensic medicine procedures, has a significant mission in establishing the international forensic medicine standards and following the scientific developments together with the elimination of the shortcomings and deficiencies in forensic medicine education.
Keywords: ECHR, Human rights violations, Forensic medicine.