Remisyondaki opiyat kullanım bozukluğu hastalarında dürtüsellik, aşerme, uyku bozukluğu ve gece yeme sendromu arasındaki ilişki
The relationship between impulsivity, craving, sleep disorder and night eating syndrome in remitted patients with opioid use disorder
Yazar: PINAR ERDOĞAN TÜRKMEN
Danışman: DOÇ. DR. BURAK KULAKSIZOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aşerme = Craving ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Gece yeme sendromu = Night eating syndrome ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Opioid ilişkili bozukluklar = Opioid-related disorders ; Opioidler = Opioids ; Remisyon = Remission ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, remisyondaki opiyat kullanım bozukluğu hastalarının sağlıklı gönüllülerle uyku bozukluğu, gece yeme sendromu, dürtüsellik açısından karşılaştırılması ve bu değişkenlerin birbirleriyle ve aşermeyle olan ilişkilerinin saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma Akdeniz Üniversitesi Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde (AMBAUM) yürütülmüş olup, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmaya ayaktan tedavi gören ve DSM-5 tanı kriterlerine göre opiyat kullanım bozukluğu tanısı alan, buprenorfin/nalokson tedavisi ile en az 1 aydır remisyonda olan, 18-65 yaş arası 100 hasta dahil edildi. Kontrol grubu olarak da hasta grubuyla yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip, madde kullanım öyküsü olmayan 100 sağlıklı gönüllü alındı. Tüm katılımcılara yüz yüze soru cevap şeklinde araştırmacılar tarafından geliştirilmiş araştırmanın amacına uygun yarı yapılandırılmış Sosyodemografik Veri Formu ile birlikte, Pittsburgh Uyku Ölçeği(PUKI),Gece Yeme Anketi(GYA), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11(BDÖ-11) uygulandı. Ek olarak hastalara Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ) verildi.
Bulgular: Çalışmamızda, hasta grubunda Gece Yeme anketi (GYA) toplam puanı (p<0,001), Gece Yeme (p<0,001), Akşam Hiperfajisi (p=0,022) ve Duygu Durum Bozukluğu (p=0,049) alt boyut puanları da dahil olmak üzere daha yüksek olarak saptandı.Yine hasta grubunun Pittsburgh Uyku Kalitesi (PUKI) ölçek puanları istatistiksel açıdan anlamlı daha yüksek bulundu (p<0,001). Hasta grubunda Barrat Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ-11) toplam puanı (p=0,009) ve dikkat dürtüselliği (p=0,021) ve Plan yapmama (p=0,004) alt boyut puanları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha yüksek saptandı. Hasta grubunda ölçeklerin birbirleriyle ilişkisi incelendiğinde, gece yeme sendromu riski ve kötü uyku kalitesi ile pozitif yönde çift yönlü bir korelasyon olduğu belirlendi. PUKI puanları gece yeme sendromu riski olan grupta daha yüksek olup (p<0,001), kötü uyku kalitesi olan hastaların bu grupta daha sık olduğu saptandı (riskli:%88,5 ve risksiz:%59,5; p=0,007). Kötü uyku kalitesi olan hastalarda da gece yeme bozukluğu açısından riskli olma oranı daha yüksek izlendi (%34,3 ve %9,1; p=0,007). Uyku bozukluğu olan hastaların Madde Aşerme ölçek puanları daha yüksek bulundu (p<0,001). BDÖ-11 ölçek puan ortalaması hem kötü uyku kalitesi olan hastalarda (p<0,001) hem de gece yeme sendromu riski olan hastalarda (p=0,010) daha yüksek izlendi. Kötü uyku kalitesi olan hastalarda Madde Aşerme puanları istatistiksel açıdan daha yüksekti (p<0,001). Gece yeme bozukluğu bakımından riskli olma ile madde aşerme arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0,069). Yapılan regresyon analizi sonucunda, hastada kötü uyku kalitesi olmasının (β=0,200, p=0,039) ve artan BDÖ-11 skorlarının (β=0,345, p<0,001) madde aşerme skorları ile pozitif yönde bağımsız olarak ilişkili olduğu tespit edildi, böylece remisyondaki hastada kötü uyku kalitesi ve dürtüselliğin madde aşermeyi bağımsız olarak yordayan faktörler olduğu belirlendi.
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda, remisyondaki OpKB hastalarının sağlıklı kontrollere göre daha kötü uyku kalitesine sahip olduğu, gece yeme sendromunun daha fazla olduğu ve dürtüselliklerinin daha fazla olduğu söylenebilir. Bununla birlikte kötü uyku kalitesi ve dürtüselliğin aşermeyi doğrudan yordadığı söylenebilir.
Anahtar kelimeler: Opiyat kullanım bozukluğu, aşerme, dürtüsellik, gece yeme sendromu, uyku bozukluğu

Abstract:
Objective: In our study, it was aimed to compare opiate use disorder patients in remission with healthy volunteers in terms of sleep disorder, night eating syndrome and impulsivity; and also to determine the relationships between these variables and craving.
Method: This research was conducted at Akdeniz University Alcohol and Substance Addiction Research and Application Center (AMBAUM) and is a descriptive and cross-sectional study. A total of 100 outpatients, aged 18-65 years, who were diagnosed with opiate use disorder according to DSM-5 diagnostic criteria, who were in remission for at least 1 month with buprenorphine/naloxone treatment, were included in the study. As the control group, 100 healthy volunteers with similar characteristics in terms of age and gender with the patient group and without a history of substance use were recruited. Pittsburgh Sleep Quality Index, Night Eating Questionnaire, Barratt Impulsivity Scale-11  were administered to all participants, along with a semi-structured Sociodemographic Data Form developed by the researchers in the form of face-to-face questions and answers. In addition, The Substance Craving Scale was given to the patients.
Results: In our study, we found that the Night Eating Questionnaire total score (p<0.001), Night Eating (p<0.001), Evening Hyperphagia (p=0.022) and Mood Disorder (p=0.049) sub-dimension scores were found in the patient group. Pittsburgh Sleep Quality Index(PUKI) scores of the patient group were also found to be statistically significantly higher (p<0.001). Barrat Impulsivity Scale (BIS-11) total score (p=0.009) and attention impulsivity (p=0.021) and not planning (p=0.004) sub-dimension scores were found to be statistically higher in the patient group compared to the control group. When the relationship between the scales was examined in the patient group, it was determined that there was a positive bidirectional correlation with the risk of night eating syndrome and poor sleep quality. PUKI scores were higher in the group with night eating syndrome risk (p<0.001), and patients with poor sleep quality were found to be more common in this group (risky: 88.5% and no risk: 59.5%; p=0.007). The risk of night eating disorder was also higher in patients with poor sleep quality (34.3% vs. 9.1%; p=0.007). Patients with sleep disorders had higher Substance Craving scale scores (p<0.001). The mean BIS-11 scale score was higher in both patients with poor sleep quality (p<0.001) and patients at risk of night eating syndrome (p=0.010).Substance Craving scale scores were statistically higher in patients with poor sleep quality (p<0.001). There was no significant relationship between being at risk for night eating disorder and substance craving (p=0.069). As a result of the regression analysis, it was determined that poor sleep quality (β=0.200, p=0.039) and increased BIS-11 scores (β=0.345, p<0.001) were positively and independently associated with craving scores. It was determined that poor sleep quality and impulsivity were factors that independently predicted substance craving.
Discussion: As a result of our study, it can be said that opiate use disorder patients in remission have worse sleep quality, more night eating syndrome and more impulsivity than healthy controls. However, it can be said that poor sleep quality and impulsivity directly predict craving.
Keywords: Opioid use disorder, craving, impulsivity, night eating syndrome, sleep disorder