Estetik cerrahiye başvurmanın kültüre bağlı nedenleri: Kendi istekleriyle ameliyat olan bireyler üzerine sosyal antropolojik inceleme
Cultural causes of cosmetic surgery: A social anthropological study of individuals who elect operation
Yazar: BEGÜMŞEN ERGENEKON
Danışman: PROF.DR. GÜRBÜZ ERGİNER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu tezin konusu; Ankarada 1997-2000 yılları arasında resmi ve özel sağlıkkuruluşlarında, yüz güzelleştirme ve gençleştirme; meme büyütme, küçültme vedikleştirme; vücut hatlarını düzeltmek için yağ aldırma ve germe ameliyatları olan 17-70 yaş arasında 52 (45 kadın, 7 erkek) bireyin fiziksel özellikleri ve toplumsalnitelikleriyle, onları bu yola iten kültürel neden ve beklentileridir. Çoğunluğu 20'li ve30'lu yaşlarda olan ve her toplumsal tabakadan gelen öğrenci, ev hanımı, memur veyaprofesyonel meslek sahibi kimselerdir. Eğitim düzeyi lise ve üstü, boş zaman etkinlikleriçok çeşitlidir. Yarısı evli, yarısı bekar bu bireylerin büyük çoğunluğu kentte ve imarlıkonut bölgelerinde oturur. Bu bireylerin estetik ameliyat öncesi nedenleriyle, ameliyatsonrası beklentileri birbiriyle örtüşür. Bunlar beğenilmek, ilgi ve saygı görmek, iyi ilişkilerkurmak, eğitimini bitirmek, iş bulmak, değiştirmek veya iş yeri açmak, hayatta başarılıolmak; sağlıklı ve uzun yaşamak; evlenmek, mutlu olmak; ailesine iyi yaşam koşullarısağlamak, seyahat etmek, ırkçılık ve ayırımcılıktan kurtulmaktır. Demek ki estetikameliyatlar güzelleşmek için amaç değil, kültürel güzellik yargılarına uyarakTürkiye'de daha iyi bir toplumsal mevki edinmek için araçtır. Ancak diğer kozmetikyöntemlerle karşılaştırıldığında geri dönüşü olmayan, aile ve yakınları da ilgilendirenestetik ameliyatların maddi ve manevi külfeti ağırdır ve bir ömür boyu sürecek ruhsal,kültürel getiri ve götürüleri olan ciddi bir müdahaledir. Estetik ameliyatlarlaamaçlanan, olduğu gibi görünmek yerine olunması istendiği gibi görünerek, kültürel biriletişim aracı olan beden vasıtasıyla bir aldatmaca yoluyla kimlik değiştirmektir. Bununsebebi Türk toplumunda yetersiz eğitim olanakları, sınırlı iş imkanları, ücret2farklılıkları, ayırımcı sağlık ve sosyal güvenlik hizmetleriyla kıt kaynaklardan payalabilmek için yaşanan acımasız rekabettir.Cerrahi yöntemlerle güzelleştirme ve mevki kazandırma Türkiye'de TaşDevrinden beri bilinir. Kafatası ameliyatları, kemik kalıplama, meme dağlama, çeşitlisünnetler, delme, şiş geçirme, kırbaçlama, yarma, yüzme, döğme, rahim ağzını dikme buyöntemler arasındadır. Bu işlemler toplum desteğiyle yerine getirilir. Törenleişaretlenerek bir aşama kaydeden beden yeni bir kültürel kimlik kazanarak daha üst birmevkiiyle ödüllendirilir. Yine bir aşama işlemi olan estetik ameliyatlarda ise istek,içinde yaşadığı toplumsal şartlar sonucu kişide uyanır, kendisi ve cerrah tarafındansomutlaştırılır. Fakat, bu aşamadan sonra bireyin istediği mevkii elde etme olasılığıbelirsiz olup, şansa ve zamana kalır.

Abstract:
The subject of this Ph.D. thesis is the cultural causes of cosmetic surgery carried out on52 individuals (45 females, 7 males) at ages of 17-70 between the years 1997-2000 inAnkara. The cranio-facial, mamoplasty, liposuction and abdominoplasty surgeries aredone on patient request. None of the cases except one has medical indication.Individuals? causes and expectations before and after the volunteered cosmetic surgeryare the need to be socially recognized and appreciated, establish good social relations,benefit from opportunities of education, find jobs and spouses, be successful, lead ahappy and long life, provide higher living standards to their families and escape socialdiscrimination and racism. It is clear that cosmetic surgery is not an end in itself but ameans to achieve better social status in Türkiye by conforming to modern body norms.However when compared with other similar means cosmetic surgery is a seriousintervention with no return yet with life long moral, physical and social implications.The aim of the indiviudal is not to appear as one really is but to present the self indemanded body format to have better chances in the ruthless social competition forscarce resources and services in the Turkish society. To assign a social status throughcustomary surgical rights of passage is well documented since the Turkish paleolithic.Yet the urge for easthetic surgery as a modern right of passage is aroused in theindividual and this ritual is carried out by the surgeon on demand today. However theindividual has no guarantee to be assigned the status she/he desires and the chances ofacheiving one or the other is a matter of time and coincidence.