Yakın ilişkilerde ayrılık sonrası ısrarlı takip ve psikolojik etkileri
The psychological effects of stalking in intimate relationships after a breakup
Yazar: ŞULE AYDIN
Danışman: PROF. DR. EBRU ŞALCIOĞLU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada yakın ilişkilerde ayrılık sonrası ısrarlı takibin psikolojik etkileri incelenmiştir. Israrlı takibi ölçebilmek amacıyla 329 kişilik bir örneklem kullanılarak Israrlı Takip ve Şiddet Davranışları Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin sıklık ve sıkıntı düzeyleri için ayrı ayrı güvenirlik analizleri yapılmıştır. Cronbach Alpha katsayısı sıklık için 0.96, sıkıntı için 0.97 olarak hesaplanmıştır. 333 kadın katılımcıyı içeren ikinci çalışmada ise Cronbach Alpha katsayısı sıklık için 0.92, sıkıntı için 0.94 olarak hesaplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için korelasyon testleri yapılmıştır. Ayrılık sonrası ısrarlı takip sıklığı ile, ilişki sırasındaki şiddet davranışları arasında yüksek, orta ve düşük derecelerde ilişki saptanmıştır. Israrlı takip sıklığı ile ısrarlı takip sırasındaki olumsuz duygular, TSSB, depresyon ve korku ve kontrol kaybı algısı arasındaki yüksek, orta ve düşük derecelerde ilişki belirlenmiştir. Risk faktörlerini belirlemek için yordayıcı analizler yapılmıştır. Israrlı takip için ilişki sırasında partneri suçlu hissettirme, zarar vermek ile tehdit etme, özgürlüğü kısıtlama ve fiziksel şiddet nedeniyle yaşanan yaralanma yordayıcı bulunmuştur. TSSB için ruhsal hastalık öyküsü, aile içi şiddet öyküsü, yakın ilişki sırasındaki şiddet, ayrılık sonrası ısrarlı takip ve korku ve kontrol kaybı algısı yordayıcı olmuştur. Depresyon için yaş, aile içi şiddet öyküsü ve korku ve kontrol kaybı algısı yordayıcı bulunmuştur. Korku ve kontrol kaybı algısı için ise ruhsal hastalık öyküsü, aile içi şiddet öyküsü, yakın ilişki sırasındaki şiddet ve ayrılık sonrası ısrarlı takip yordayıcı olmuştur. Bu bulgular ilişki sırasındaki şiddetin ayrılık sonrasında ısrarlı takip ile devam edebileceğine ve ısrarlı takip deneyiminin ruh sağlığı sonuçları ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
In this study, psychological effects of stalking in intimate relationships after a breakup were examined. In Study I the Stalking and Violence Behavior Scale was developed to measure the frequency of and distress associated with stalking behaviors experienced. In a sample of 329 participants reliability analyses yielded Cronbach's Alpha coefficients of 0.96 and 0.97 for frequency and distress scales, respectively. In Study II which involved 333 female participants, Cronbach's Alpha coefficients were calculated as 0.92 for the frequency and 0.94 for the distress scales. Correlation analyses were conducted to examine the relationships between the variables. There were high, moderate, and low correlations between the frequency of stalking experienced after the breakup and violence experienced during the relationship. High, moderate and low correlations were found between the frequency of stalking and negative emotions, PTSD, depression, fear and loss of control perception during stalking. Prediction analyses were conducted to identify risk factors. Stalking behaviors were predicted by psychological violence stressors involving making the partner feel guilty, threatening to harm, restricting freedom and injury due to physical violence during the relationship. For PTSD, history of mental illness, history of domestic violence, violence during intimate relationship, stalking after separation, and perception of fear and loss of control were significant predictors. Depression was predicted by year of birth, history of domestic violence and perception of fear and loss of control. History of mental illness, history of domestic violence, violence during intimate relationship and stalking after separation were significant predictors of  fear and loss of control after trauma. These findings indicate that violence during the relationship may persist after separation in the form of stalking and the experience of stalking is a significant contributor to adverse mental health outcomes.