Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin Türkçe kullanımlarına yönelik görüşleri: Adana örneği
Views of syrians living in turkey on their use of Turkish: The case of Adana, doctoral thesis
Yazar: SERHAT KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adana = Adana ; Dil kullanımı = Language usage ; Göçmenler = Emigrants ; Suriyeliler = Syrians ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Çalışmanın amacı, Türkiye'de yaşayan yetişkin Suriyeli sığınmacıların Türkçe kullanımlarının belirlenmesidir. Bu bağlamda Türkiye'de geçici koruma altında bulunan, şehir merkezinde yaşayan, herhangi bir eğitim kurumunda öğrenci olmayan Suriyelilerin Türkçe kullanımları incelenip dil ihtiyaçları belirlenmiş, katılımcıların devam ettikleri Türkçe kurslarının içeriğiyle sığınmacıların dil ihtiyaçları karşılaştırılmış; bu sonuçlardan hareketle Suriyeli sığınmacılara Türkçe öğretimi ile ilgili öneriler sunulmuştur. Araştırmanın verileri, Türkçe kursuna gitmemiş 15 yetişkin Suriyeli sığınmacı ile Türkçe kursuna eğitim amacı dışında giden 15 yetişkin Suriyeli sığınmacıdan görüşme yoluyla elde edilmiştir. Görüşme kayıtları deşifre edilerek temaya dayalı içerik analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda ortaya çıkan bulgular araştırma problemlerinin yanıtlarını ortaya koyacak bir biçimde sunulmuştur.
Araştırma kapsamında şu sonuçlara ulaşılmıştır: Suriyeli sığınmacıların Türkiye'de kalma süreleriyle Türkçe düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Kursa gitmemiş sığınmacıların edindikleri dil beceri düzeyleri, hedef dile maruz kalma ve Türklerle iletişime geçmeleriyle açıklanabilir.  Kursa devam eden katılımcılar ise her dil becerisinden belirli düzeyde yeterliğe sahiptirler. Her iki gruptaki katılımcılar dil bilmemelerinden kaynaklı sorunu en fazla hastane ortamında yaşamaktadırlar. Türkçe kurs içeriğinin sosyal hayata katılım için konuşma becerisi ağırlıklı, günlük ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde olması her iki gruptaki katılımcıların en fazla verdiği yanıttır. Katılımcıların Türkçe kursuna gidememe nedenleri ise geçim sorunu, kurs hakkında bilgi sahibi olmamaları, ev işleri, çocuk bakımı, yaş sınırı olarak saptanmıştır. Kursa devam eden katılımcılar arasında olumsuz görüş bildirenler, kurs içeriğinin dil düzeylerine göre basit kaldığını ve dil ihtiyaçlarını karşılamadığını belirtmişlerdir. Kursa devam eden katılımcılar arasında ise sahip oldukları dil düzeylerine kurs sayesinde ulaştıklarını belirtip kursta okuma-yazma eğitimi verilmesini, resmî Türkçe öğretilmesini olumlu görüş olarak bildirmişlerdir. Her iki grupta da sosyal hayat içerisinde en fazla kullanılan dil becerileri dinleme ve konuşma olurken, en az kullanılan dil becerileri yazma ve okuma olmuştur. Her iki gruptaki katılımcılar, şartlar sağlandığı takdirde Türkçe öğrenmek istediklerini belirtmişlerdir. Türkiye'de yaşayan Suriyeli sığınmacıların dil kullanımlarının araştırıldığı çalışma sonuçlarının sığınmacılar için düzenlenecek dil politikalarına, Türkçe kurs içeriklerinin ve materyallerinin geliştirilmesine, öğrenme ortamının düzenlenmesine katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to determine the Turkish usage of adult Syrian refugees residing in Turkey. In this context, the language needs of Syrians under temporary protection in Turkey, living in the city center and not studying at any educational institution, were examined, their language needs were determined and contents of language courses attended and refugees' language needs were compared. Based on these results obtained, suggestions were made about teaching Turkish to Syrian refugees. The data for this study were obtained through interviews with 15 adult Syrian refugees who have not attended a Turkish language course at all and 15 adult Syrian refugees who have attended a Turkish course for non-educational purposes. The interview records were deciphered and a content analysis based on the theme was made. The findings that emerged as a result of the analysis were presented in a way that would reveal the answers to the research problems.
The following results were reached within the scope of the research: There was no significant relationship between the Syrian refugees' duration of stay in Turkey and their Turkish language proficiency level. The language skill levels acquired by the refuges who did not attend the course can be explained by their exposure to the target language and their communication with Turks. Participants who has attended a language a course have a certain level of proficiency in each language skill. The participants in both groups experience the problem mostly in the hospital environment due to their lack of language skills. The most common answer given by the participants in both groups is that the content of the Turkish course should focus on speaking skills and meeting their daily needs for participation in social life. The reasons why the participants could not attend the Turkish language course were determined as financial problems, lack of knowledge about the course, housework, child care and age limit. 
Among the participants who have attended a language course, those who gave negative opinions stated that the course content was simple according to their language level and did not meet their language needs. Among the participants who have attended a language course, those who remarked positive opinions stated that they achieved their language level thanks to the course, and they suggested the fact that literacy education is given and official Turkish language is taught in Turkish language courses is something positive. In both groups, the most used language skills in social life were listening and speaking, while the least used language skills were writing and reading. Participants in both groups stated that they would like to learn Turkish language if the conditions were met.
It is thought that the results of the study investigating the language use of Syrian refugees living in Turkey will contribute to the language policies to be organized for refugees, the development of Turkish course contents and materials, and the organization of the learning environment.