Matematik eğitimi araştırmalarında tematik dönüşüm ve bilimsel eğilimlerin analizi
Analysis of thematic transformations and scientific trends in mathematics education research
Yazar: KENAN GÖKDAĞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH ÖZMANTAR ; PROF. DR. ALİ BOZKURT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu doktora çalışması, matematik eğitiminde araştırma eğilimlerini ve tematik dönüşümleri kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. 1968-2023 yılları arasında Educational Studies in Mathematics (ESM) dergisinde yayımlanan makaleler, bibliyometrik analiz, LDA konu modelleme ve zaman serisi analizleri kullanılarak incelenmiştir. Bibliyometrik analizde, özellikle 2000'li yıllardan itibaren matematik eğitiminde yayımlanan çalışmaların önemli bir artış gösterdiği ve ABD, İngiltere, İsrail, Kanada gibi ülkelerden gelen araştırmacıların işbirliklerinin alana katkı sağladığı gözlenmiştir. Ayrıca, atıf analizlerine göre, matematiksel akıl yürütme, problem çözme ve öğretmen eğitimi konularındaki çalışmalara yüksek oranda atıf yapıldığı ve bu konuların alandaki etkisini sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu işbirliklerinde dil ve coğrafi yakınlık gibi faktörlerin etkili olduğu, araştırma temalarının bireysel yaklaşımlardan toplumsal ve sosyal dönüşümlere yöneldiği gözlemlenmiştir. LDA konu modelleme analizinde ESM'de yayımlanan çalışmaların anahtar kelimeleri üzerinden 29 tema tespit edilmiştir. Öne çıkan temalar arasında Matematiksel Ritüeller, Öğretmen Bilgisi, Dijital Ortamlar, Müfredat ve Politika, Problem Çözme, Toplumsal Cinsiyet, Öğrenen Merkezlilik ve Covid-19 gibi başlıklar yer almaktadır. Bulgular, öğretmenlerin mesleki gelişimi, öğrenci merkezli öğrenme, dijitalleşme ve sosyal teorilerin matematik eğitimine etkisi üzerine yapılan araştırmaların giderek arttığını ortaya koymaktadır. Zaman serisi analizleri, matematik eğitiminde biçimsel analiz, akıl yürütme, matematiksel kavram gelişimi ve öğrenci merkezlilik gibi süreklilik gösteren ana temaların yanı sıra, 1990'lardan itibaren dijitalleşmeyle birlikte dijital ortamlar ve matematiksel modelleme konularının da öne çıktığını göstermektedir. Covid-19 pandemisi, eğitimde dijitalleşme gereksinimini ön plana çıkarırken, öğrenci etkileşimi ve problem çözme becerilerinin dijital araçlarla desteklenmesi yönünde araştırmaları teşvik etmiştir. Bu çalışma, matematik eğitiminde değişen araştırma eğilimlerini ve tematik gelişimi ortaya koyarak alandaki gelecekteki araştırmalar için yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract:
This doctoral study aims to analyze research trends and thematic transformations in mathematics education. Articles published in Educational Studies in Mathematics (ESM) between 1968 and 2023 were examined using bibliometric analysis, LDA topic modeling, and time series analysis. Bibliometric analysis showed a significant rise in publications, especially since the 2000s, with contributions from collaborations involving researchers from the United States, the United Kingdom, Israel, Canada, and Europe. Citation analysis identified mathematical reasoning, problem-solving, and teacher education as influential, frequently cited topics. These collaborations were shaped by factors such as linguistic and geographical proximity, with research topics shifting from individual approaches to broader societal transformations. LDA topic modeling identified 29 themes in ESM studies, including Mathematical Rituals, Teacher Knowledge, Digital Environments, Curriculum and Policy, Problem Solving, Gender, Learner-Centered Approaches, and Covid-19. Findings indicate an increase in studies on teacher development, student-centered learning, digitalization, and social theories' impact on mathematics education. Time series analysis shows that core themes like formal analysis, reasoning assessment, concept development, and learner-centeredness have persisted, while digitalization has amplified themes like digital environments and mathematical modeling since the 1990s. The Covid-19 pandemic further highlighted digitalization needs in education, emphasizing adaptable pedagogies supporting engagement and problem-solving through digital tools. This study offers a framework that highlights evolving research trends and thematic development in mathematics education, guiding future studies in the field.