Pandemi döneminde bir üniversite hastanesi çalışanlarında iş doyumu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of job satisfaction and quality of life of a university hospital employees during the pandemic period
Yazar: İBRAHİM YASİN ÇOLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN ÖNDER
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çalışanlar = Workers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanları, toplumu oluşturan bireylerin sağlıklarını korumak, geliştirmek, tedavi ve rehabilite etmek gibi yaşamsal işlevleri yerine getirmektedirler. Bu görevlerin yerine getirilmesinde, sağlık çalışanlarının mesleki yönden tatmin edilmesi, maddi geçim olanaklarının yeterli seviyede tutulması, yaşam ve çalışma koşullarının kaliteli hale getirilmesi önemli bir etkendir. Sağlık personelinin iş doyumunu ve yaşam kalitesini arttıracak olan maddi ve manevi teşvik ile destekler, yetişen yeni kuşakların mesleki tercihlerini sağlık sektörü alanında yapmaları yönünde özendirici de olacaktır. Bu nedenle iş doyumunu ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen etmenlerin tespit edilmesi ve bunlara yönelik önlemler alınması ile çalışanların iş doyumlarının ve yaşam kalitelerinin artırılması önem taşımaktadır. Bu çalışmada özellikle pandemi döneminde sağlık çalışanlarının iş doyumunu ve yaşam kalitesi düzeyini etkileyen etmenlerin tespit edilmesi ve yöneticilere yol gösterilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmamız Tokat Gaziosmanpaşa Üniversite Hastanesi'nde çalışmakta olan bireylerin pandemi dönemindeki iş doyumlarının ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesine yönelik tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlandı ve Ekim 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Klinik Araştırmalar Etik Kurul onayı alınmıştır (21-KAEK-198). Araştırmamızın evreni çalışmamızın yapıldığı dönemde Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan toplam 1110 birey (290 doktor, 585 yardımcı sağlık personeli, 201 hizmetli ve 34 idari hizmetler) olarak belirlendi. Örneklem hacmi G*Power versiyon 3.1.9.7 programı yardımıyla %90 güç, %5 yanılma payı ve 0.60'lık etki büyüklüğü ile toplamda 140 kişi yeterli bulundu ancak çalışmamızda en az bu değerin iki katı kişi sayısına ulaşacak şekilde çalışma yapılması planlandı ve toplamda 330 kişiye ulaşılmıştır. 13 kişinin verileri eksik olmasından dolayı çalışma dışı bırakıldı ve toplam 317 kişi çalışmaya dahil edildi. İş doyumunu değerlendirmek için Minnesota İş Doyum Ölçeği, yaşam kalitesini değerlendirmek için WHOQOL-Bref-Tr Ölçeği kullanılmıştır. Hesaplamalarda IBM SPSS Statistics 20 programı kullanılmıştır. İstatistiksel analizde ortalama ±standart sapma, sayı, yüzde, İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi, Tek yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya toplam 317 sağlık çalışanı katılmıştır. Çalışmamıza alınan bireylerin yaş ortalaması 31.02±6.98, %53.6'sı kadın, %50.5'i evli, %52.7'si lisans mezunu ve %44.5'i sigara kullanırken %10.7'si ise alkol kullanmaktaydı. Katılımcıların %52.1'i Covid-19 enfeksiyonu geçirirken, %95.6'sı Covid-19 aşısı yaptırmıştı. Katılımcıların içsel iş doyum skoru 3.42±0.65, dışsal iş doyum skoru 2.98±0.70, genel iş doyum skoru 3.25±0.63 iken; yaşam kalitesi alt boyut skorları genel sağlık alanı için 59.14±17.93, fiziksel sağlık alanı için 70.0±16.90, psikolojik sağlık alanı için 66.0±15.07, sosyal ilişkiler alanı için 65.64±14.64 ve çevresel alan için 58.36±10.7 olarak bulunmuştur. Evli olanların bekarlara göre, çocuğu olanların çocuğu olmayanlara göre, eğitim düzeyi yüksek lisans/doktora olanların daha düşük eğitim düzeyi olanlara göre, mesleğinde 20 yıl ve üzerinde çalışanların mesleğinde daha az çalışanlara göre, mesleğini isteyerek seçenlerin mesleğini istemeyerek seçenlere göre, pandemi döneminde mesleğini bırakmak istemeyenlerin mesleğini bırakmak isteyenlere göre, mesai şeklinde çalışanların nöbet ve vardiyalı çalışanlara göre, gelir durumu yüksek olanların gelir durumu düşük olanlara göre ve Covid-19 nedeniyle ailesinde ölüm öyküsü olmayanların ailesinde ölüm öyküsü olanlara göre iş doyumu ve yaşam kalitesi düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Minnesota İş Doyum Ölçeği ve WHOQOL-Bref Ölçeği arasındaki korelasyon analizinde de her iki ölçeğin pozitif yönde anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu görülmüştür (p<0.001).
Sonuç: Hastane çalışanlarının iş doyumu ve yaşam kalitesi düzeyleri orta seviyede bulunmuştur. Sağlık ekonomik kaygılar düşünülerek düzenlenecek bir alan olmayıp sağlık çalışanlarından yeterli verimi alabilmek, özellikle pandemi gibi salgın dönemlerinde ve doğal afet gibi beklenmeyen dönemlerde yeterli karşılık alınabilmesi, çalışanların işlerinden ayrılmasının önlenebilmesi için çalışanların iş doyum düzeylerinin ve yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik sürekli ve etkili politikalar izlenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, İş Doyumu, Yaşam Kalitesi, Sağlık Çalışanları

Abstract:
Aim: Health workers perform vital functions such as protecting, improving, treating and rehabilitating the health of individuals who make up the society. Satisfying health workers professionally, keeping financial livelihoods at a sufficient level, and improving living and working conditions are important factors in fulfilling these duties. Support with material and moral incentives, which will increase the job satisfaction and quality of life of health personnel, will also encourage the new generations to make their professional choices in the field of health sector. For this reason, it is important to identify the factors that negatively affect job satisfaction and quality of life, and to take measures against them, and to increase the job satisfaction and quality of life of employees. In this study, it is aimed to determine the factors affecting the job satisfaction and quality of life of healthcare workers, especially during the pandemic period, and to guide managers.
Methods: Our research was planned descriptively and analytically to evaluate the job satisfaction and quality of life of individuals working at Tokat Gaziosmanpaşa University Hospital during the pandemic period and was carried out between October 2021 and January 2022. Approval of Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee was received for the study (21-KAEK-198). The universe of our research was determined as 1110 individuals (290 doctors, 585 assistant health personnel, 201 servants and 34 administrative services) working at Gaziosmanpaşa University Hospital during the period of our study. With the help of the G*Power version 3.1.9.7 program, a total of 140 people were found to be sufficient with a 90% power, 5% margin of error and an effect size of 0.60. However, in our study, it was planned to reach at least twice the number of people and 330 people in total has been reached. 13 people were excluded from the study due to missing data, and a total of 317 people were included in the study. The Minnesota Job Satisfaction Scale was used to assess job satisfaction, and the WHOQOL-Bref-Tr Scale was used to assess quality of life. IBM SPSS Statistics 20 program was used in the calculations. In statistical analysis, mean ±standard deviation, number, percent, Significance Test of Difference Between Two Means, One-way Analysis of Variance were used. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: A total of 317 healthcare professionals participated in the study. The mean age of the individuals included in our study was 31.02±6.98 years, 53.6% were women, 50.5% were married, 52.7% were undergraduates, 44.5% were smoking and 10.7% were using alcohol. While 52.1% of the participants had a Covid-19 infection, 95.6% had the Covid-19 vaccine. Participants' internal job satisfaction score was 3.42±0.65, external job satisfaction score was 2.98±0.70, general job satisfaction score was 3.25±0.63; Quality of life sub-dimension scores were 59.14±17.93 for general health, 70.0±16.90 for physical health, 66.0±15.07 for psychological health, 65.64±14.64 for social relations, and 58.36±10.7 for environmental domain. Job satisfaction and quality of life levels of those who are married compared to singles, those with children compared to those who have no children, those with a master's/doctorate degree compared to those with a lower education level, those who work in their profession for 20 years or more compared to those who work less, those who choose their profession voluntarily compared to those who choose their profession unwillingly was found significantly higher (p<0.05). In the correlation analysis between the Minnesota Job Satisfaction Scale and the WHOQOL-Bref Scale, both scales were found to be positively and significantly correlated (p<0.001).
Conclusion: The job satisfaction and quality of life levels of the hospital staff were found to be moderate. Health is not a field to be regulated by considering economic concerns, but continuous and effective policies should be followed to increase the job satisfaction levels and quality of life of the employees in order to get sufficient efficiency from the healthcare professionals, to receive adequate response especially during epidemic periods such as pandemics and unexpected periods such as natural disasters, and to prevent employees from leaving their jobs.
Key words: Covid-19, Job Satisfaction, Quality of Life, Healthcare Professionals