Normal kilolu ile aşırı kilolu/obez olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerin psikiyatrik komorbidite, patolojik internet kullanımı ve internet kullanım paternleri açısından karşılaştırılması
Comparison of normal weight and overweight/obese adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of psychiatric comorbidity, pathological internet use and internet use patterns
Yazar: BÜŞRA ÜSTÜNDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Obezite, ciddi sağlık sorunlarına neden olan, önemli ve önlenebilir kronik bir hastalıktır. Modern yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve azalan fiziksel aktivite gibi faktörlerle ilişkilidir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) da semptomları ve eşlik eden tanılarıyla günlük işlevselliği olumsuz etkileyen, ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Obezite, anormal beslenme kalıpları, hareketsiz yaşam tarzı ve olası ortak genetik değişiklikler aracılığıyla, DEHB tanısına sıklıkla eşlik etmektedir. Ayrıca, DEHB tanılı kişiler internette uzun süre vakit geçirebilmektedirler. İnternette fazla zaman harcanması; beslenme bozuklukları ve fiziksel inaktiviteye neden olarak, aşırı kilo/obezitenin oluşması açısından bir risk faktörü olabilmektedir. Literatürde, aşırı kilolu/obez olan DEHB tanılı ergenlerle, normal kilolu DEHB tanılı ergenleri, patolojik internet kullanımı, internet kullanım paternleri ve psikiyatrik komorbiditeleri açısından karşılaştıran sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran, DEHB tanılı aşırı kilolu/obez ergenlerle, normal kilolu DEHB tanılı ergenleri patolojik internet kullanımı, internet kullanım paternleri ve psikiyatrik komorbiditeleri açısından karşılaştırılması amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran, klinisyen tarafından yapılan görüşmede, DSM-5 tanı kriterlerine göre DEHB tanısı alan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan; 60 aşırı kilolu/obez hasta ve kontrol grubu olarak; 60 normal kilolu hasta dahil edilmiştir. Zihinsel yetersizlik, otizm spektrum bozukluğu, bipolar bozukluk, psikoz; herhangi bir kronik, metabolik, genetik ve nörolojik hastalığı tanısı olanlar ise çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler ile ebeveynlerinden onam alınmıştır. Klinisyen tarafından tanısal değerlendirme için çalışmaya katılan çocuk ve ergenlerle, "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu"adlı yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış, sonrasında sosyodemografik ve klinik veri toplama formu doldurulmuştur.  Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler tarafından, "İnternet bağımlılığı ölçeği", "İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği", "Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu" ve "Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği" doldurulmuştur.  Ebeveynleri tarafından ise, "Conners Anne-Baba Değerlendirme Ölçeği "ile "Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-4'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği" doldurulmuştur. Veriler, Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı (IBM SPSS Statistics for Windows, Statistical Package for the Social Sciences; SPSS Inc.) 21.0 sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizleri yaparken; ki-kare testi, t testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi (one way ANOVA), Binary lojistik regresyon analizi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde anlamlılık değeri; p<0,05 olarak belirlenmiştir.

Bulgular: Aşırı kilolu/obez DEHB tanılı ergenlerin hem internette geçirdiği günlük süreler hem de internet bağımlılığı tanısı alma oranları, normal kilolu DEHB tanılı ergenlere göre, daha yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcılar, internet kullanımı paternleri açısından değerlendirildiğinde; aşırı kilo/obez grupta, normal kilolu gruba kıyasla, daha fazla akıllı telefon kullanımı olduğu görülmüştür. Psikiyatrik komorbidite açısından iki grup karşılaştırıldığında ise; aşırı kilolu/obez grupta psikiyatrik komorbidite görülme oranı, normal kilolu gruba göre daha yüksek oranda saptanmıştır. Katılımcılar, psikiyatrik komorbidite açısından tanısal bazda değerlendirildiğinde ise; aşırı kilolu/obez grupta, normal kilolu gruba göre, KOKGB ek tanısının görülme oranı, daha yüksek saptanmıştır. 

Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlar; aşırı kilolu/obez DEHB tanılı ergenlerin görüşmelerinde, internette geçirdikleri zaman, internet bağımlılıkları, internet kullanım paternleri ve psikiyatrik komorbidite açısından daha ayrıntılı bir değerlendirme yapılmasının faydalı olacağını düşündürmektedir. Bu şekilde, hem kapsamlı bir değerlendirme hem daha etkin tedavi ve müdahale yöntemi geliştirmek mümkün olacaktır.  Bu konuda, daha net bilgilere ulaşmak için, daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç mevcuttur.
Anahtar kelimeler: Aşırı kilo, çocuk ve ergen, DEHB, internet bağımlılığı, obezite, psikiyatrik komorbidite

Abstract:
Introduction: Obesity is an important and preventable chronic disease that causes serious health problems. It is associated with factors such as modern lifestyle, dietary habits, and decreased physical activity. Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a serious public health problem that negatively affects daily functionality with its symptoms and accompanying diagnoses. Obesity frequently accompanies the diagnosis of ADHD through abnormal eating patterns, sedentary lifestyles, and possible shared genetic alterations. Additionally, people with ADHD can spend long periods on the internet. Spending too much time on the internet can be a risk factor for overweight/obesity by causing nutritional disorders and physical inactivity. There are a limited number of studies in the literature comparing overweight/obese adolescents with ADHD and normal-weight adolescents with ADHD in terms of pathological internet use, internet use patterns, and psychiatric comorbidities. This study aims to compare overweight/obese adolescents diagnosed with ADHD and normal-weight adolescents diagnosed with ADHD, who applied to the child and adolescent mental health and diseases outpatient clinic of a training and research hospital, in terms of pathological internet use, internet usage patterns, and psychiatric comorbidities.

Materials and Methods: In this study, patients who applied to the child and adolescent mental health and diseases outpatient clinic, were diagnosed with ADHD according to the DSM-5 diagnostic criteria in the interview conducted by the clinician, and met the inclusion criteria; 60 overweight/obese patients and control group; 60 normal weight patients were included. Intellectual disability, autism spectrum disorder, bipolar disorder, psychosis, chronic, metabolic, genetic, or neurological diseases were not included in the study. Consent was obtained from the children and adolescents participating in the study and their parents. For diagnostic evaluation, a semi-structured interview titled "Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children- Current and Lifetime Version- Turkish Version" was conducted with the children and adolescents participating in the study by the clinician, and then a sociodemographic and clinical data collection form was filled out. "Internet addiction scale", "Internet Gaming Disorder Scale", "Smartphone Addiction Scale-Short Version" and "Social Media Addiction Scale" were filled in by the children and adolescents participating in the study. The "Conners Parent Rating Scale" and the "Screening and Evaluation Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders based on DSM-4" were filled in by their parents. The data were analyzed using Statistical Package for the Social Sciences (SPSS Inc.) version 21.0. Chi-square test, t-test, Mann-Whitney U test, one-way ANOVA, Binary logistic regression analysis, Pearson and Spearman correlation analyses were used in statistical analysis. The significance value was determined as p<0.05 in the statistical analysis.

Results: It was found that overweight/obese adolescents diagnosed with ADHD had higher rates of both daily times spent on the internet and the rate of being diagnosed with internet addiction than normal-weight adolescents diagnosed with ADHD. When the participants were evaluated in terms of internet usage patterns; It was observed that there was more smartphone use in the overweight/obese group compared to the normal weight group. When the two groups are compared in terms of psychiatric comorbidity; the rate of psychiatric comorbidity was found to be higher in the overweight/obese group than in the normal weight group. When the participants were evaluated on a diagnostic basis in terms of psychiatric comorbidity; The incidence of comorbid Oppositional-Defiant Disorder (ODD) was found to be higher in the overweight/obese group than in the normal weight group.

Conclusion: In this study, we suggest that it would be beneficial to conduct a more detailed evaluation in interviews of overweight/obese adolescents diagnosed with ADHD in terms of the time they spend on the internet, internet addictions, internet usage patterns, and psychiatric comorbidity. In this way, it will be possible to develop both a comprehensive evaluation and more effective treatment and intervention methods. More comprehensive studies are needed to obtain clearer information on this subject.

Keywords: ADHD, Child and adolescent, internet addiction, psychiatric comorbidity, obesity overweight