Kadın haklarını savunan avukatların feminist hukuk teorisine bakış açıları ve deneyimleri üzerine niteliksel bir alan araştırması
A qualitative research on the perspectives and experiences of lawyers advocating women's rights in feminist legal theory
Yazar: GÜLCE MUTOĞLU KILAVUZ
Danışman: PROF. DR. AKÇA TOPRAK ERGÖNEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Avukatlar = Lawyers ; Avukatlık = Attorneyship ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Kadın hakları = Women rights

Özet:
Kadına yönelik şiddet ve ayrımcılık ülkemizde ve dünyada giderek büyüyen bir sorundur. Kadına yönelik şiddetin, kadınların özel alandan kamusal alana çıkamamalarının, örselenmelerinin en önemli sebebi olan ataerkil bakış açısı ile şekillenen toplumsal cinsiyet eşitsizliği siyaset, eğitim, sağlık gibi kurumların eliyle devam ettirilmektedir. Eril bakış açısının "toplumun en küçük birimi" olan aileden başlamak üzere tüm toplumsal ilişkilere sirayet ettiği gerçeği karşısında hukuk kurumlarının bu bakış açısından etkilenmediği düşünülemez. Hukuk, ataerkil bakış açısının ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kurulmasında, devam ettirilmesinde son derece önemli bir role sahiptir. Hukuk, önyargılardan arınmış, eşitliğe inanan, toplumsal cinsiyet eşitliğini içselleştirmiş yasa yapıcı ve uygulayıcıların eliyle bu ayrımcı bakış açısının sona erdirilmesinde de önemli bir araç olarak kabul edilmelidir. Feminizmin hukuka eleştirileri sonucu ortaya çıkan feminist hukuk teorisi yaklaşık kırk yıl önce ortaya çıksa da hukukçular arasında yaygınlaşmadığı görülmektedir. Bu düşünceden yola çıkarak bu çalışmada özellikle kadın hakları alanında çalışmaları olan avukatların feminizm ve feminist hukuk algıları, feminist hukuka bakış açıları ve feminist hukukun gerçekleşebilmesi için önerileri yarı yapılandırılmış sorularla nitel araştırma yöntemi kullanılarak tespit edilmeye çalışılmış ve alanda çalışırken yaşadıkları deneyimleri üzerinden hukuk kurumlarındaki ataerkil bakış açısı ortaya çıkarılarak, mevcut hukuka feminist bir eleştiri getirmeleri sağlanmak istenmiştir. 
Araştırmanın analizi sonucunda özellikle kadın hakları alanında çalışan avukatların feminizm ve feminist hukuka bakış açıları, kavramları tanımaları, deneyimleri ve önerilerinin analizi ile kadın haklarını savunan avukatların feminizm ve feminist hukuk farkındalıklarının yüksek olduğu ortaya konmuş ve feminist hukukun gerçekleşmesi için önerileri değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, yasa yapma ve bu yasaların uygulanması sürecinde eril bakış açısının egemen olduğu hukuk sisteminde kadınların ve kadın hakları üzerine çalışan avukatların karşılaştıkları zorluklar ve çoğunlukla fail konumundaki erkeği koruyup, mağdur kadınları hukuksal korumanın dışına iten mekanizmalar feminist hukuk teorisi bağlamında ele alınarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Mevcut hukuk sisteminin tarihsel süreç içinde kadını görmezden gelmesi ve kadınlığı görünmez kılması yönü ile mücadele edebilmek adına, katılımcılar ile yapılan görüşmeler ışığında feminist hukuk bakış açısını yansıtan eleştirel söylemler geliştirilmeye çalışılarak ataerkil normlarla çevrili mevcut hukuk sistemi yapı bozumuna uğratılmıştır.

Abstract:
Violence and discrimination against women is a growing problem in our country and in the world. Gender inequality shaped by the patriarchal point of view, which is the most important reason for violence against women, women's inability to leave the private sphere and the public sphere, is maintained by institutions such as politics, education and health.
Considering the fact that the masculine point of view spreads to all social relations, starting with the family, which is the "smallest unit of society", it cannot be thought that legal institutions were not affected by this point of view. Law has an extremely important role in establishing and maintaining the patriarchal perspective and gender inequality. Law should be accepted as an important instrument in ending this discriminatory point of view by the legislators and practitioners who are free from prejudices, believe in equality and internalize gender equality. Although the feminist legal theory, which emerged as a result of the criticism of feminism to law, emerged about forty years ago, it is seen that it has not become widespread among lawyers. Based on this idea, in this study, the perceptions of feminism and feminist law, perspectives on feminist law, and suggestions for the realization of feminist law, especially by lawyers working in the field of women's rights, were tried to be determined by using the qualitative research method with semi-structured questions and the patriarchal perspective in legal institutions through their experiences while working in the field. It was aimed to ensure that they brought a feminist critique to the existing law.
As a result of the analysis of the research, it has been revealed that lawyers working in the field of women's rights have a high awareness of feminism and feminist law, with the analysis of perspectives, recognizing the concepts, experiences and suggestions of lawyers working in the field of women's rights, and their suggestions for the realization of feminist law have been evaluated. Within the scope of the study, the difficulties faced by women and lawyers working on women's rights in the legal system where the masculine perspective is dominant in the process of making laws and implementing these laws, and the mechanisms that mostly protect the perpetrator man and push the victim women out of legal protection are discussed in the context of feminist legal theory. In order to combat the aspect of the current legal system's ignoring women and rendering womanhood invisible in the historical process, critical discourses reflecting the feminist legal perspective were tried to be developed in the light of the interviews with the participants, and the existing legal system surrounded by patriarchal norms was deconstructed.