Esnek ambalaj sektörü rotogravür baskı makinalarında etil asetat kaynaklı yangınların nedenleri ve yangını önlemek için alınması gereken tedbirler
Ethyl acetate caused fires and precautions in flexible packaging sector rotogravur printing machines
Yazar: EMRE RESULOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN UĞUR ÖNCEL
İstanbul Gedik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Ambalaj sektörü = Packaging sector ; Ambalajlama = Packaging ; Etil asetat = Ethyl acetate ; Gravür = Gravure ; Gıda sektörü = Food sector ; Yangın = Fire ; Yangın güvenliği = Fire safety ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Günümüz dünyasında hızla artan insan nüfusu, üretim alanlarının çeşitlenmesi, toplumların belli üretim konularında uzmanlaşması ve insanların artan mobilitesi hijyenik, uzun süre tazeliğini koruyabilen gıdaya olan ihtiyacı arttırmıştır. Özellikle endüstriyel tesislerde üretilen işlenmiş gıdaların uzak noktalara, marketlere sağlıklı bir şekilde ulaştırabilinmesi, gıdaların uygun ambalajlar içerisinde muhafaza edilmesini gerekli kılmaktadır. Bununla beraber gıda üreticilerinin ve pazarlamacılarının ürünlerini tanıtma, fark edilebilirliğini artırma, ürün imajı oluşturma gayretleri, ambalajların üzerine belli bir takım farklı tasarımların basılmasını gerekli kılmaktadır.  
Türkiye'de ve Dünya'da polietilen, polyester, alüminyum, kağıt, polivinil klorür, cam, teneke gibi metaryeller başlıca ambalaj malzemeleri olarak ön plana çıkmaktadır. Bu malzemeler gıda maddesinin türüne, istenilen dayanım süresine, üreticinin tasarım kriterine göre tek başına veya birbiri ile lamine edilerek kullanılabilmektedir. Örneğin hava geçirgenliğine hassas, tazeliğini daha kısa sürede kaybetmeye eğilimli bir kuruyemiş ürünü için aradaki alüminyum malzemenin bariyer özelliğinden faydalanmak adına PET-Al-PE lamine edilmiş yapı kullanılabilirken, bozulmaya daha dirençli bir şekerleme ürünü için tek katlı PVC yapı kullanılabilmektedir. Ambalaj malzemelerinin lamine ediliş sıralaması ürüne temas ettiğinde ortaya çıkardığı etki, üzerine baskı yapılabilme olanağı gibi nedenlerle değişiklik göstermektedir. Örneğin bir kuruyemiş ambalajı olan PET-Al-PE yapı sıralaması, üzerine kolay baskı yapılabilme olanağından ötürü PET malzeme üste, gıdaya temas etmesinin önlenmesi için Al ortada olacak şekilde oluşturulmuştur. Bununla birlikte Dünya üzerinde oksijen ve nem geçirgenlik direnci yüksek, şeffaf yapılı, geri dönüşltürülebilir ambalaj malzemeleri üzerine çalışmalar devam etmektedir hatta bazı ülkelerde üretime geçişi gerçekleşmiştir.
Gıda ürünlerinin temiz koşullarda, uzun süreler saklanmasının yanı sıra gıda üreticileri ürünlerinin müşteriler tarafından fark edilmesini sağlamak, ürün imajı oluşturmak, reklam ve tanıtım yapmak amaçlı dizaynlar geliştirmekte ve bunların ürünlerini muhafaza eden ambalajlar üzerinde basılı olmasını talep etmektedir. Pazarlama stratejilerinin önemli bir kısmını oluşturan bu gereksinime yönelik esnek ambalaj sekterü de kendisini amabalaj malzemelerine baskı yapabilir şekilde geliştirmiş ve bu doğrultuda büyüme gerçekleştirmiştir. Genel olarak bir esnek amabalaj fabrikası film üretimi için ekstrüzyon makinalarından, ambalaj üzerine baskı yapmak üzere baskı makinalarından, farklı yapıları üst üste birleştirmek amaçlı laminasyon makinalarından ve üretilen ambalajı nihai ebatlara getirmek için kesme makinalarından meydana gelmektedir.
Bu çalışmada ele alınan EA kaynaklı yangınlar, ambalaj fabrikalarının rotogravür baskı ve laminasyon makinalarında, eğer entegre tesis ise boyahane bölümlerinde meydana gelmektedir. Bu çalışmada rotogravür baskı makinalarında EA kaynaklı yangınların nedenleri ve yangınları önlemek için alınması gereken tedbirler incelenmiş olmakla beraber sebepler ve önleme yöntemleri flexo baskı makinaları ve laminasyon makinalarında da benzerlik göstermektedir. Ayrıca bir ambalaj fabrikasında inline baskı makinasında sürekli tekrar eden bir yangın vakasının çözümlenme aşamaları da takip edilmiş ve çıkarımlar ele alınmıştır.

Abstract:
The rapidly increasing human population, the diversification of production areas, the specialization of societies in certain production fields and the increasing mobility of people in today's world have increased the need for food that can maintain hygiene, freshness for a long time. The fact that processed foods produced in industrial facilities can be transported to distant points and markets in a healthy way, requires keeping the foods in suitable packages. In addition, the efforts of food manufacturers and marketers to promote their products, increase their visibility and create a product image require printing certain designs on the packages.
Materials such as polyethylene, polyester, aluminum, paper, polyvinyl chloride, glass and tin are the main packaging products in Turkey and also in the World. These materials can be used either alone or with each other according to the type of foodstuff, desired durability, and the manufacturer's design criteria.
For example, for a dried fruit product that is sensitive to air permeability and tends to lose its freshness in a short time, PET-Al-PE laminated structure can be used to benefit from the barrier properties of the aluminum material in between, while a single-layer PVC structure can be used for a more refractory confectionery product.
The order of lamination of packaging materials changes when it comes into contact with the product, for reasons such as the effect, the possibility of printing on it. For example, the PET-Al-PE structure sequence, which is a nut packaging, has been created so that PET material is on top and Al in the middle to prevent food contact due to the possibility of easy printing. In addition to this, studies on transparent and recyclable packaging materials with high oxygen and moisture permeability resistance are continuing in the world, and even in some countries it has been transitioned to production.
Besides keeping food products in hygienic conditions for long periods of time, food manufacturers are developing designs to ensure their products are noticed by customers, to create product images, to advertise, and demand that these are printed on the packaging that protects their products. For this requirement, which constitutes an important part of the marketing strategies, the flexible packaging sector has developed itself to print packaging materials and has grown in this direction. 
In general, a flexible packaging factory consists of extrusion machines for film production, printing machines for printing on packaging, lamination machines for joining different structures in a row, and cutting machines to bring the produced packaging to final dimensions.
The ethyl acetate fires discussed in this study occur in the rotogravure printing and lamination machines of the packaging factories, and ink kitchens if it is integrated facility. In this study, the causes of EA fires in rotogravure printing machines and the precautions to be taken to prevent fires are investigated, but the causes and prevention methods are similar in flexo printing machines and lamination machines. In addition, in a packaging factory, the resolution stages of a repeated fire incident in an inline printing machine were investigated and the implications were discussed