Anadolu körfaresinin (Nannospalax xanthodon, 2n= 52 Sitotipi: RODENTIA) dağılım ve demografik özelliklerinin incelemesi
Analysis of distribution and demographic characteristics of Anatolian blind mole rats (Nannospalax xanthodon, 2n = 52 Cytotype: RODENTIA)
Yazar: BAHAR BAYRAMOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK ÇOLAK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Populasyonların dağılım ve demografi çalışmaları, tür ekolojisini daha iyi anlamak için önemli veriler sağlamaktadır. Biyolojileri hakkında fazla bilgimiz olmayan memeli türlerinden biri olan Anadolu körfareleri sadece Türkiye sınırları içerisinde 30'dan fazla kromozomal varyasyona sahiptir. Anadolu'daki habitat çeşitliliği ile ilişkili görünen bu türün biyolojisi de merak uyandıran bir çeşitlilik potansiyeli barındırmaktadır. Yapmış olduğumuz çalışma ile Anadolu körfareleri olarak bilinen Nannospalax xanthodon'un demografik, dağılım ve dispersal özellikleri incelenmiştir. 2019 ve 2020 yılları Mayıs ve Temmuz ayları arasında, Bolu-Gerede ilçesindeki 300x600 m boyutlarında tarıma kapalı bir araziden yapılan çalışmada ilk yıl 44 adet ikinci yıl ise 29 birey yakalanıp yakalanmış, elektronik markalama yöntemi ile etiketlenmiş ve doku alımı işleminden sonra yuvalarına geri bırakılmıştır.
Bireyler yavru, genç ve ergin olarak gruplandırılmış, sadece genç ve ergin bireylere ait demografik veriler değerlendirilmiştir. İlk örneklem sezonunda markalanan toplam 43 genç ve ergin bireyden 10 tanesi bir sonraki yıl tekrar yakalanırken daha önce diğer markalanmış olan diğer bireylere rastlanmamıştır. Eşey oranlarının her iki örneklem sezonunda da dişiler lehine olduğu belirlenmiştir. Üreme davranışı dişi bireylerde genellikle iki yaşından itibaren görülmektedir. Körfarelerin dağılımları anne yuvasından, haziran ayının sonlarında başlayıp temmuz ortalarında sona erer. Populasyon içerisinde bireylerin hareketi veya birbirlerine göre konumlarının değişmesi erkek bireylerde daha fazla yüksek olup dişilerde ise daha durağandır. 2019 yılı örnekleminde çalışma alanında bulunmadığı halde ikinci sezon çalışma alanının dışından gelen ergin erkek bireylere rastlanmıştır. Bireylerin birbirlerine konumları tekdüze olup yoğunluk dekar başına ilk örneklem sezonunda 2,4 ve ikinci örneklem sezonunda ise 2,1 birey olarak bulunmuştur. Populasyona ait Kullanmış olduğumuz 8 adet mikrosatellit markörlerden ancak 5 tanesi yeterli miktarda polimorfizm ortaya çıkarmış ve alellerin Hardy-Weinberg dengesinde olmadıkları bulmuştur. Yeterli derecede polimorfik markörlerin bulunmaması nedeniyle ebeveynlik testleri gibi detaylı bir akrabalık ilişkisi incelemesi yapılamasa da mikrosatelit markörlere dayalı hesaplanan iki farklı akrabalık ilişkisi katsayısının hesaplanmasıyla (  ve  ) bireylerin akrabalık düzeyleri hakkında kabaca bir fikir edinmiş bulunmaktayız.

Abstract:
The distribution and demography studies of the populations provide important data for a better understanding of the species ecology. There is little known about biology of the Anatolian Blind Mole Rats which has more than 30 chromosomal variation on in Turkey borders. The biology of this species, which seems to be related to the habitat diversity in Anatolia, has an intriguing diversity potential. The demographic, distribution and dispersal characteristics of Nannospalax xanthodon, known as Anatolian blind mole rat, were examined with our study. Between May and July 2019 and 2020, in a 300x600 m non-agricultural land in Bolu-Gerede district, 44 individuals were captured and caught in the first year and 29 individuals were caught in the second year, labeled by electronic marking method and left back to their nests after tissue collection Individuals ages were grouped as young, juvenile and adult, and only demographic data of young and adult individuals were evaluated. While 10 of the 43 juvenile and adult individuals marked in the first samplling season were caught again the next year, other individuals that were previously marked were not found. It was determined that sex ratios were in favor of females in both sample seasons. Reproductive behavior is generally seen in female individuals from the age of two. The distribution of the pups starts from the mother's nest in late June and ends in mid-July. The movement of individuals in the population or the changing of their positions relative to each other is higher in males and more stable in females. In the sampling of 2019, some adult males from outside of the study area were found in the area at second season although they were not in the study area at first sampling season. The positions of the individuals to each other are uniform and density was found as 2.4 and 2.1 individuals per decare respectively in the first and second sampling season. Of the 8 microsatellite markers we have used, only 5 of the population shoed polymorphism in sufficient amount and found that the alleles were not in Hardy-Weinberg equilibrium. Although a detailed kinship analysis such as parental tests cannot be performed due to the lack of sufficient polymorphic markers, we have obtained a rough idea about the kinship levels of the individuals by calculating two different kinship relation coefficients calculated based on microsatellite markers ( , ).