Mimari akustik değerlendirmeleri için Türk müziği enstrümanlarının yönselliklerinin belirlenmesi
Determination of directionality of Turkish musical instruments for architectural acoustic evaluations
Yazar: YALIN ÖZGENCİL
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hacim akustiği araştırmaları, müzikal performansların ve konser salonlarının akustik özelliklerinin incelenmesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu alanda, enstrüman akustiği ve enstrümanların yönsellikleri ile mekanlar arasındaki ilişkileri inceleyen çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Özellikle Türk müziği enstrümanlarına yönelik bu tür araştırmalara daha az rastlanmaktadır. Günümüze değin yapılan çalışmalar incelendiğinde, Türk müziği enstrümanları ve mekan ilişkisi konusunda kapsamlı çalışmaların eksik olduğu görülmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada Türk müziği enstrümanlarının akustik açıdan değerlendirilmesi ve yönsellikleri dikkate alınarak akustik olarak iyi kaliteye sahip olan Türk müziği konser salonu tasarımı alanındaki eksiklerin tamamlanması amaçlanmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, farklı akustik özelliklere sahip Türk müziği enstrümanlarından kanun, ud, klarnet ve tanburun akustik özelliklerini araştırmak ve bu enstrümanların yönselliklerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) bünyesinde bulunan yarı yansımasız oda kullanılarak tüm frekans ve oktav bantları için yönsellik ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda, bu enstrümanların yarı yansımasız odada, iki farklı Türk Müziği eseri için ses kayıtları alınarak yarı yansımasız oda enstrüman kayıtları elde edilmiştir. Bu verilerin analizi sonucunda Türk müziği enstrüman yönsellikleri ile kapalı hacimlerin akustik ilişkisi detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Bu projenin uygulanmasında etik ve mühendislik yaklaşımları büyük önem taşımıştır. Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Doktora Programı altında yürütülen bu tez çalışmasında, uzmanların görüşleri de alınarak araştırmalar titizlikle yürütülmüştür. Bu tez çalışmasının tamamlanmasıyla, enstrüman akustiği, enstrüman yönselliği, mimari akustik ve Türk müziği icrası için uygun konser salonu tasarımı için çözümler ve literatür için faydalı bilgiler elde edilmiştir. Türk müziği enstrümanlarının akustik özelliklerinin daha iyi anlaşılması ve yönselliklerinin mekan tasarımı üzerindeki etkisinin incelenmesi, daha kaliteli ve uygun akustik özelliklere sahip konser salonları tasarımında önemli bir adım olmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları, hem Türk müziği alanında hem de genel olarak akustik araştırmalarda önemli bir katkı sağlayacaktır. Aynı zamanda, müzisyenler, ses mühendisleri ve mimarlar için, Türk müziği enstrümanlarının performansı ve mekanlar arasındaki etkileşim hakkında değerli bilgiler sunacaktır. Böylece, Türk müziği performanslarının daha iyi bir akustik deneyim sağlayacağı konser salonları tasarlanmasına yönelik adımlar için faydalı olacaktır.

Abstract:
In the field of room acoustics research, the study of musical instrument acoustics, instrument directionality, and their relationship with the surrounding space remains a relatively understudied area in the existing literature. Particularly in the context of Turkish music, comprehensive studies concerning the acoustics of musical instruments and their interaction with the surrounding environment are scarce. Typically, these topics have been examined and evaluated in isolation from each other. The present study aims to address this gap by evaluating the acoustic characteristics of Turkish music instruments and considering their directionality to complete the missing aspects in the design of concert halls with high acoustic quality.
The primary objective of this thesis is to investigate the acoustic properties of Turkish music instruments, including kanun, ud, clarinet, and tanbur, which exhibit diverse acoustic characteristics. Directionality measurements for all frequency and octave bands will be conducted in a semi-anechoic chamber available at the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK). Additionally, semi-anechoic room instrument recordings will be obtained for these instruments while performing two different Turkish music pieces. The data collected through these recordings will be meticulously analyzed to interpret the directionality of Turkish music instruments in relation to closed spaces.
Throughout the study, ethical and engineering principles will be of utmost importance. Expert opinions will be sought in the execution of this study, which will be carried out within the scope of the Structural Physics Doctorate Program at Yıldız Technical University. Upon completion of this study, solutions for instrument acoustics, instrument directionality, architectural acoustics, and the design of concert halls suitable for Turkish music performances will be obtained, along with valuable insights for the literature. A better understanding of the acoustic properties of Turkish music instruments and their directionality will contribute to the creation of concert halls with superior acoustic qualities. This project is anticipated to make a significant contribution both to the field of Turkish music and general acoustic research. Moreover, musicians, sound engineers, and architects will benefit from the valuable information on Turkish music instrument performances and their interaction with the performance space, leading to the design of concert venues that enhance the acoustic experience of Turkish music performances.