Ümraniye ilçesi lise öğrencilerinde sigara içme sıklığı, bunu etkileyen faktörler ve öğrencilerin sigara ile ilgili bilgi, tutum, davranışlarının değerlendirilmesi
Smoking frequency in Ümrani̇ye district high school students, the factors affecting this and evaluation of the students 'information, attitude and behavior about smoking
Yazar: TUĞÇE YILDIZ DURUM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Tutumlar = Attitudes ; İstanbul-Ümraniye = İstanbul-Ümraniye

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Ümraniye ilçesindeki lise öğrencilerinde sigara içme sıklığını, bunun hangi faktörlerle ilişkili olduğunu ve öğrencilerin sigarayla ilgili bilgi, tutum, davranışlarını değerlendirmek istedik. Bunun sonucunda da sigara kullanımının önlenmesi hakkında gereken tedbirlerin alınmasını sağlamayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Ümraniye ilçesindeki 2019–2020 öğretim yılının ikinci yarısında öğrenim gören, 14-18 yaş arasındaki 406 lise öğrencisi dahil edildi. Veriler anket yöntemi kullanılarak toplandı. Anket formu öğrencilerin sosyodemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, okul, bölüm, sınıf, gelir düzeyi vs) sigara içme durumları, ailede sigara içen bireylerin olup olmadığı, öğrencilerin sigaranın zararlarıyla ilgili bilgi düzeyleri ve sigara kullanımına yönelik tutumlarını öğrenmeye yönelik 34 sorudan oluşmuştur. Kesitsel analiz için SPSS yazılımı kullanıldı ve p<0.05 anlamlı olarak kabul edildi. 
 Bulgular: Çalışma 187'si (%46.1) kız ve 219'u (%53.9) erkek olmak üzere toplam 406 öğrenci ile yapılmıştır. Çalışmamıza katılan öğrencilerin %16.3'ü sigara kullanıyor, %83.7'si kullanmıyor, %3'ü sigarayı bırakmış. Sınıflar arasında sigara kullanma oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. İkili karşılaştırmalar sonucunda; 9.sınıftakilerin sigara kullanma oranı (%3.1), 10.sınıf (%11.8), 11.sınıf (%18.3) ve 12.sınıftakilerden (%32) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. 12.sınıftakilerin sigara kullanma oranı, 10.sınıf ve 11.sınıftakilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Öğrencilerin %39.4'ü sosyal faktörler (arkadaş, çevre) nedeniyle, %34.8'i keyif alma nedeniyle sigaraya başlamış. Öğrencilerin sigara içme durumunun; erkek cinsiyet, yaş, okul türü, kardeşlerin sigara içme durumu ve yakın arkadaşın sigara içme durumu ile ilişkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). Sigara içen öğrencilerde bazı olumsuz tutum ifadelere katılma oranlarının daha yüksek olduğu görüldü.
Sonuç:  Çalışmamızda saptanan en önemli bulgu lise öğrencilerinin belli bir oranın sigara kullandığı ve bu oranların 1.sınıftan 4.sınıfa doğru arttığıdır. Diğer bir bulgu ise yakın arkadaşları sigara içen öğrencilerde sigara kullanım oranının yüksek olmasıdır. Etkili sigara önleme programları yaparken, yakın arkadaş gruplarının sigaraya başlamada ve devamında olan baskın etkisi hesaba katılmalıdır.

Anahtar sözcükler: Sigara içmek; lise öğrencileri; sigara kullanımına etki eden faktörler

Abstract:
Aim: In our study, we wanted to evaluate the frequency of smoking in high school students in district Ümraniye, what factors this is related to, and the knowledge, attitude and behaviors of students about smoking.. As a result of this, we aimed to ensure that necessary measures are taken to prevent smoking.
Materials and Methods:: 406 high school students between the ages of 14-18 studying in the second half of the 2019-2020 academic year in district Ümraniye were included in the study. The data were gathered using the questionnaire method. The questionnaire consisted of 34 questions to learn about the sociodemographic characteristics of the students (age, gender, school, department, class, income level, etc.), their smoking status, whether there are individuals who smoke in the family, the knowledge level of the students about the harms of smoking, and their attitudes towards smoking. SPSS software was used for cross-sectional analysis and p <0.05 was considered significant.
Results: The study was conducted with a total of 406 students, 187 (46.1%) girls and 219 (53.9%) boys. There is a statistically significant difference in smoking rates between classes. As a result of paired comparisons; The smoking rate of the 9th grade (3.1%) was found to be statistically significantly lower than the 10th grade (11.8%), 11th grade (18.3%) and 12th grade (32%). The smoking rate of 12th grade students was found to be statistically significantly higher than the 10th and 11th grades. 16.3% of the students participating in our study smoke, 83.7% do not, and 3% quit smoking. 39.4% of the students started smoking due to social factors (friends, environment) and 34.8% because of pleasure. Smoking status of the students; The relationship between male gender, age, school type, smoking status of brothers/sisters and smoking status of close friends was found to be statistically significant (p <0.05). It was observed that the rate of agreeing with some negative attitude expressions was higher in students who smoke.

Conclusion: The most important finding in our study is that a certain percentage of high school students smoke and these rates increase from the 1st to the 4th grade. Another finding is the high rate of smoking among students whose close friends smoke. When implementing effective smoking prevention programs, the predominant influence of close friend groups at starting and following smoking should be taken into account.
Keywords: Smoking cigarette; high school students; factors affecting of smoking habit.