Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin özel gereksinimli çocuklara karşı tutumlarının yetersizlik türleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes of teachers in the field of special education towards children with special needs in terms of types of disability
Yazar: İSMAİL UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP BURAK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Down sendromu = Down syndrome ; Fiziksel yetersizlik = Physical insufficiency ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Çocuklar-üstün yetenekli = Child-gifted ; Çoklu yetersizlik = Multiple disabilities ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Özgül dil bozukluğu = Childhood language impairment ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırmada özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin özel gereksinimli çocuklara karşı tutumlarının yetersizlik türleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İlişkisel araştırma modeli kullanılarak yapılan araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Edirne il ve ilçelerinde resmi ve özel eğitim kurumlarında görev yapan toplam 237 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği ve Öğretmenlerin Engelli Öğrencileri Öğretmeye Yönelik Tutumları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon analizi ve ki-kare testi ve testleri kullanılmıştır. Analizlerden elde edilen sonuçlara göre, özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere karşı tutumu artıkça, özel gereksinim türlerine karşı tutumlarının da düşük düzeyde arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin OSB ve süreğen hastalığı olan öğrenciler ile çalışma sıklığı arttıkça, özel gereksinimli bireylere karşı tutumlarının düşük düzeyde azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer özel gereksinim türlerinin ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin zihinsel yetersizlik, işitme yetersizliği, duygu davranış bozukluğu, serebral palsi ve Down sendromu olan bireylerle çalışma sıklığı arttıkça, özel gereksinim türlerine karşı tutumlarının düşük düzeyde azaldığı tespit edilmiştir. Diğer özel gereksinim türlerinin anlamlı bir etkiye sahip olmadıkları görülmüştür. Bu ilişkiyi hangi düzeyde yordadığına yönelik yapılan analize göre, özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin özel gereksinimli bireye karşı tutumlarını, özel gereksinim türleriyle çalışma sıklığı ve özel gereksinim türüne karşı tutumlarıyla yaklaşık olarak dörtte bir oranında açıkladığı söylenebilir. Ayrıca öğretmenlerin özel gereksinim türleri ile çalışma sıklıkları ve tercih etme durumları arasında farklılıklar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study aimed to evaluate the attitudes of teachers working in the field of special education towards children with special needs in terms of disability types. The research study group, which was conducted using the relational research model, consists of 237 teachers working in public and private education institutions in Edirne province and districts in the 2022-2023 academic year. Demographic Information Form, Attitudes Towards Individuals with Special Needs Scale and Teachers' Attitudes Towards Teaching Students with Disabilities Scale were used as data collection tools. Pearson correlation coefficient, hierarchical regression analysis and chi-square test and tests were used to analyse the research data. According to the results obtained from the analyses, it was determined that as teachers working in special education towards individuals with special needs increased, the attitude towards the types of disabilities increased at a low level. In addition, it was concluded that the attitude towards individuals with special needs decreased at a low level as the frequency of working with students with ASD and chronic disease increased. It was determined that other types of special needs did not have a significant effect. In addition, it was found that as the frequency of teachers' working with individuals with intellectual disability, hearing impairment, emotional behaviour disorder, cerebral palsy, and Down syndrome increased, their attitudes towards disability types decreased at a low level. It was observed that other types of special needs did not have a significant effect. According to the analysis conducted to predict the level of this relation, it can be said that the frequency of working with special needs types and attitudes towards special needs types explain the attitudes of teachers working in the field of special education towards individuals with special needs at a rate of approximately one quarter. In addition, it was determined that there were differences between the frequency of working with special needs types and the preference status of the teachers.