Ergenlerde yalan algısı envanterinin Türkçeye uyarlanması
The adaptation of the perception lying i̇nventory into Turkish in adolescents
Yazar: ADİLA MOVSUMLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PERVİN NEDİM BAL
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Yalan = Lie ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada İ.P.Şkuratova (2007) tarafından geliştirilen "Yalan Türleri", "Yalana Karşı Tutum" ölçekleri Türkçeye uyarlanmış ve ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmada fen liseleri öğrencilerinde yalan söyleme davranışı yaş, cinsiyet, anne baba eğitim düzeyi açısından incelenmiştir. Araştırmada yalanın türünü ve yalana karşı tutumu belirleyebilmek için İ.P.Şkuratova (2007) tarafından geliştirilen "Yalan Türleri", "Yalana Karşı Tutum"  Ölçekleri ve bağımsız değişkenler için ise Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır.
Bu araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim- öğretim yılında İstanbul ili Beylikdüzü, Bakırköy, Üsküdar, Ümraniye, Zeytinburnu ve Kadıköy ilçesindeki fen liselerinde okuyan Lise 1. ,2. ,3. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. 6 ilçede bulunan liseler  rastgele örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Her liseden sınıflar her okuldan bir şube olmak üzere kümeleme yöntemiyle seçilerek 300 öğrenciye ulaşılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 21.0 ve AMOS 16.0 İstatistik paket programı kullanıldı. Ölçeğin yapı geçerliliğini ortaya koymak için açıklayıcı (açımlayıcı) faktör analizi yöntemi uygulanmıştır. Faktör analizinin test edilebilmesi için ön varsayımlardan biri olan Bartlett testi sonucunda faktör analizine dahil olan değişkenler arasında ilişkiye bakılmıştır. Faktör analizinin test edilebilmesi için diğer bir varsayım ise KMO testidir. KMO (Kaiser Meyer Olkin) değeri ölçülen değişkenler için örnek büyüklüğünün yeterli olduğunu gösteren değerdir.
Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki grup olduğu durumda, gruplar arası karşılaştırmalarında Bağımsız örneklem (İndependent samples) t testi kullanılmıştır. İkiden fazla grup olduğunda parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Tek yönlü (One way) Anova testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey testi kullanılmıştır. 
Araştırma bulgularına göre Yalan Türü Ölçeği güvenirli ve geçerli bulunamamıştır. Yalana Karşı Tutum Ölçeği için ise doğrulayıcı faktör analizi ile faktör yapısı doğrulanmıştır.
YKT'nin alt boyutlarından bir şeyin yararına söylenen yalan, dedikodu yalanı ile cinsiyet arasında anlamlı fark bulunmuştur. Erkek öğrencilerin en çok birşeyin yararına söylenen yalana, kız öğrencilerin ise en çok dedikodu yalanına olumsuz tepki verdikleri belirlenmiştir.
YKT'nin alt boyutlarından susma yalanı, kendini gösterebilme yalanı ile yaş değişkeni açısından anlamlı fark bulunmuştur. Yaşları 14 ve 16 olan öğrencilerin susma yalanına olumsuz tepki verdikleri tespit edilmiştir. Yaşı 17 olan öğrencilerde ise kendini gösterebilme yalanı puanı yüksek bulunmuştur.




Anahtar Kelimeler: Ergenlik Dönemi, Yalan, Aile İlişkileri.

Abstract:
This research is about adaptation of  "Types of Lie" and "Attitude to Lie" scales and study of validity and reliability of the Turkish version, which is developed by I.P. Shkuratova (2007). In this research, the behavior of the lying in adolescents, analysed with angle of age, gender, education level. In this research, to determine the attituded to lie and types of lie, used "Type of Lie" and "Attitude to Lie" scales, which is developed by I.P. Shkuratova (2007) and Personal Information Form for independent variables.
The population of the study involves 9th, 10th and 11th students who attend to science high schools in the Beylikdüzü, Bakırköy, Zeytinburnu, Kadıköy, Üsküdar and Ümraniye districts of Istanbul province in 2014-2015 education year. Schools from the 6 districts are selected by random sampling. From each school selected, 9th, 10th, and 11th grades selected by cluster sampling and worked with 300 students.
Assessing the evidences which obtained from this research, is used for this SPSS 21.0 and AMOS 16.0 statistical package program. For demonstrate the structure validity of the scales is used exploratory (explanatory) factor analysis. 
In case of the comparison of two groups of quantitative data, is used Independent Samples T test. The comparison of groups of parameters in case more than to groups is used Unidirectional (One Way) Anova and Tuket test for detect group differences.
The scale "Types of Lie" hasn't been found out reliability and validity. The scale "Attitude to Lie" was confirmed by confirmatory factor analysis.
It has been found out significant relationship between benefits lies, gossip lies and gender.  Boys give a negative response to benefits lies, but girls give a negative response to gossip lies.
It has been found out significant relationship between silence lies, self presentation lies and age. The students which are 14 and 16 gave more negative responses to silence lies, but students which are 17 gave negative response to self presentation lies.



Key words: Adolescence, Lie, Family Relationships.