Tip 2 diyabet hastalarında hastalık algısı ve tedaviye uyumlarının değerlendirilmesi
Illness perception in the Type 2 diabetes patients and evaluation of patient compliance
Yazar: NURAY AKGÜÇ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA DURNA
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Anketler = Questionnaires ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hastalık = Disease ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu araştırma, tip 2 diyabet tanısı almış hastaların hastalıklarını algılama biçimlerini ve tedaviye uyumlarını değerlendirmek, elde edilecek veriler ile bakıma ilişkin öneriler oluşturmak amacıyla tanımlayıcı bir araştırma olarak yapıldı. Araştırma, Haziran 2013-Temmuz 2013 tarihleri arasında İstanbul il sınırları içerisinde bulunan bir üniversite hastanesinden Etik Kurul Onayı alındıktan sonra,  Diyabet Polikliniğine başvuran, Tip 2 diyabet tanısı konmuş 100 hasta ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak, ?Hasta Tanılama Formu?, ?Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ)? ve ?Diyabet Tedavisi Memnuniyet Anketi (DSTQ)? olmak üzere üç form kullanılmıştır. Verilerin çözümlenesinde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde,  Mann-Whitney testi ve Kruskal-Wallis testi gibi betimsel istatistiklerden faydalanılmıştır. Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 57,02 ± 13,516?dır. Hastaların  %65?i (n=65) kadınlardan oluşmakta, hastaların %78?i (n=78) evli olup, %45?i (n=45) ev hanımı, %45?i (n=45) ilköğretim mezunu ve %46?sı (n=46) 3 ve üzeri çocuk sahibidir. Hastalarının çoğunun %60 (n=60)  hastalığına eşlik eden hipertansiyon olduğu saptandı. Araştırmaya katılan hastaların %59?unun (n=59)  10 yıl ve üzeri diyabet tanısının olduğu, tedavi şeklinin %36 (n=36) oral antidiyabetik olduğu, hastalığa bağlı kontrollerini %34?ünün (n=34) 6 ayda bir yaptırdığı kan şekeri kontrollerini %44 ile çoğunluğunun günlük olarak yaptığı saptandı. Hastaların mevcut diyabet tedavisine uyumlarının ortalaması 3,26 ± 0,928 yani orta olarak bulundu. Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ) puan ortalaması 139,32 ± 13,107 olarak, Diyabet Tedavisi Memnuniyet Anketi (DTSQ) puan ortalaması 20,98 ± 6,775 olarak tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan Tip 2 diyabet hastalarının Diyabet Tedavisi Uyum Puanı ile Hastalık Algısı Ölçeği ?Sonuçlar?, ?Kişisel Kontrol? ve ?Hastalığı Anlayabilme? alt boyutları arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde (p<0,01), ?Süre (Döngüsel)? ve ?Duygusal Temsiller? alt boyutları ile arasında ise negatif yönde ve çok düşük düzeyde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu görüldü (p<0,05). Araştırmaya katılan hastaların Diyabet Tedavisi Memnuniyet Anketi toplam puanı ile Diyabet Tedavisi Uyum puanı arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu (p<0,01), Eğitim Görüşleri Skalası toplam puanı ile Diyabet Tedavisi Uyum puanı arasında da pozitif yönde ve düşük düzeyde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu görüldü (p<0,01).

Abstract:
This study was conducted as a definitive research to evaluate the patterns of illness perception in patients with the diagnosis of type 2 diabetes and their compliance to treatment, and to establish recommendations for the patient care.
This study was carried out with 100 patients with diagnosis of type 2 diabetes who were admitted to Diabetes outpatient clinics after obtaining approval of Ethical Committee between June 2013 and July 2013 from a university hospital in Istanbul. As data collection tool, three separate forms were used including ?Patient Identification Form?, ?Illness Perception Scale (IPS)? and ?Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire (DTSQ)? Descriptive statistical methods such as frequency, arithmetical average, standard deviation, percentage, Mann-Whitney test and Kruskal-Wallis test were used in analysis of the data. 
Mean age of the participants was 57,02 ± 13,516. Women constituted 65% (n=65) of the patients,78% (n=78) of the cases were married, 45% (n=45) were housewife, 45% (n=45) were primary school graduate and 46% (n=46) had three or more children. Most of the patients -60% (n=60) had hypertension accompanying their diseases. Fifty-nine percent of the participating patients (n=59) had diagnosis of diabetes for 10 years and more, oral antidiabetics was the type of treatment in 36% (n=36), 34% (n=34) checked their blood sugar levels every 6 months, while majority (44%) did this daily. Average of the patient-compliance to current treatment was 3,26 ± 0,928, i.e. moderate. Average score in Illness Perception Scale (IPS) was 139,32 ± 13,107 and average score of Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire (DTSQ) was 20,98 ± 6,775.
It was observed that there was a positive and small relation between Diabetes Treatment Compliance Score and ?Results?, ?Self-control? and ?Ability to understand the disease? subdimensions of Illness Perception Scale (p<0.01); and a negative and very small relation between Diabetes Treatment Compliance Score and ?Time (Periodic)? and ?Emotional Presentations? subdimensions of Illness Perception Scale (p<0.05). There was a positive and low-level statistically significant relation between total score of Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire and score of Diabetes Treatment Compliance (p<0.01) whereas a positive and low level statistically significant relation was also noted between total score of Education Opinions Scale and score of Diabetes Treatment Compliance (p<0.01).