Şanlıurfa ilinde kültür arpası (Hordeum vulgare) ve yabani arpalarda (H. spontaneum, H. bulbosum) hastalık oluşturan pyrenophora teres'in patotiplerinin belirlenmesi
Determination of the pathotypes of pyrenophora teres  causing disease on cultivated barley (Hordeum vulgare)  and wild barleys (H. spontaneum, H. bulbosum) in Şanlıurfa province
Yazar: IŞIL SARAÇ SİVRİKAYA
Danışman: PROF. DR. AZİZ KARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Pyrenophora teres etmeninin sebep olduğu arpa ağ benek hastalığı arpanın önemli yaprak hastalıklarından birisidir. Bu çalışmada Şanlıurfa ilinin bütün ilçelerinden P. teres ile enfekteli arpa ve yabani arpa örnekleri toplanmıştır. Şanlıurfa ilinde arpa ağ benek hastalığına ait patotipleri belirlemek amacıyla Hordeum vulgare'den elde edilen 47 Pyrenophora teres f. teres ve 37 Pyrenophora teres f. maculata izolatı seçilmiştir.  Hordeum bulbosum ve Hordeum spontaneum'dan ise 40 adet P. teres f. teres ve H. spontaneum'dan 22 adet P. teres f. maculata izolatı seçilmiştir. Seçilen izolatlar 25 adet arpa ayırıcı test genotipi üzerinde denenmiştir. H. vulgare'den elde edilen 47 P. teres f. teres izolatından 37 patotip, 37 P. teres f. maculata izolatından 25 patotip belirlenmiştir. H. bulbosum ve H. spontaneum türlerinden  elde edilen 40 P. teres f. teres izolatından 31 patotip ve H. spontaneum türünden elde edilen 22 P. teres f. maculata izolatından 9 patotip belirlenmiştir. H. vulgare, H. bulbosum ve H. spontaneum türlerinden elde edilen 87 P. teres f. teres izolatından  63 patotip belirlenmiş olup bunların 5 tanesi kültürü yapılan arpa ve yabani arpalar arasında ortak patotipler olarak bulunmuşlardır. Şanlıurfa ilinden H. vulgare ve H. spontaneum'dan elde edilen 59 tane P. teres f. maculata izolatından 31 patotip belirlenmiş olup bunların 3 tanesi H. vulgare ve H. spontaneum arasında ortak patotipler olarak bulunmuşlardır. Şanlıurfa ilinde P. teres f. teres izolatlarında patojenik çeşitlilik daha yüksek oranda görülmüştür. Sonuçlar yabani arpaların da P. teres fungusunun patotip çeşitliliğine önemli ölçüde katkıları olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Barley net blotch disease caused by Pyrenophora teres is one of the important foliage diseases of barley. In this study, P. teres-infected barley and wild barley samples were collected from all districts of Şanlıurfa. In order to determine the pathotypes of barley net blotch disease in Şanlıurfa, 47 Pyrenophora teres f. teres isolates and 37 Pyrenophora teres f. maculata isolates obtained from Hordeum vulgare were selected. In addition, 40 P. teres f. teres isolates from Hordeum bulbosum and Hordeum spontaneum and 22 P. teres f. maculata isolates from H. spontaneum were selected. Selected isolates were tested on 25 barley differential test genotypes. From 47 P. teres f. teres isolates obtained from H. vulgare 37 pathotypes and from 37 P. teres f. maculata isolates obtained from H. vulgare 25 pathotypes were determined. From 40 P. teres f. teres isolates obtained from H. bulbosum and H. spontaneum 31 pathotypes and from 22  P. teres f. maculata isolates obtained from H. spontaneum 9 pathotypes were determined. From 87 P. teres f. teres isolates obtained from  H. vulgare, H. bulbosum and H. spontaneum 63 pathotypes were determined. Five pathotypes were found to be common pathotypes between H. vulgare and wild barleys. From 59 P. teres f. maculata isolates obtained from  H. vulgare and  H. spontaneum 31 pathotypes were determined. Three pathotypes were found to be common pathotypes between H. vulgare and H. spontaneum. In Şanlıurfa, P. teres f. teres isolates showed a higher rate of pathogenic diversity. The results showed that wild barleys also contributed significantly to the pathotype diversity of P. teres.