Suça iştirakin bir türü olarak şeriklik
Complicity, a form of participation in crime
Yazar: TAYYİP EROĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKCEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Azmettirme = Instigation ; Kamu hukuku = Public law ; Ortaklık = Partnership ; Suça iştirak = Accomplicity ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; Yardım etme davranışı = Helping behavior tendency ; Şeriklik = Complicty

Özet:
Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) suça iştirak kurumu faillik ve şeriklik olarak ikiye ayrılmıştır. Suçun kanuni tanımındaki fiil üzerinde hâkimiyet kuran ve haksızlığı icra eden kişi 'fail', buna karşılık suçun icrasına iştirak etmekle beraber yaptığı katkı ile suçun kanuni tanımındaki fiil üzerinde hâkimiyet kurmayan suç ortakları ise 'şerik' olarak adlandırılmaktadır. Faillik; doğrudan, dolaylı ve müşterek faillik olmak üzere üç şekilde ortaya çıkmakta iken, şeriklik; azmettirme ve yardım etme şeklinde tezahür etmektedir.
Çalışmamızın konusunu azmettirme ve yardım etmeyi birlikte ifade eden üst kavram olan "şeriklik" oluşturmaktadır. Azmettirmenin düzenlendiği TCK'nın 38'inci maddesinde bir tanım yapılmamışsa da, maddenin gerekçesinde azmettirme; belli bir suçu işleme hususunda henüz fikri olmayan kişide başkası tarafından suç işlemeye yönelik bir karar verdirilmesi olarak tarif edilmiştir. Yardım eden ise, fiil üzerinde hâkimiyet kurmadan, ikincil nitelikteki nedensel katkısı ile faile maddi veya manevi nitelikte yardımda bulunarak fiilin işlenmesini daha muhtemel hale getiren, hızlandıran veya kolaylaştıran kişidir. Yardım etme şekilleri TCK'nın 39'uncu maddesinde sınırlı şekilde sayılmış olup, TCK anlamında yardım eden olarak sorumlu tutulabilmek için kanunda sayılan maddi veya manevi yardım hareketlerinden en az birisinin gerçekleştirilmesi şarttır. Bağlılık kuralı uyarınca, azmettiren ve yardım edenlerin sorumluluğu, failin fiiline bağlıdır.
Çalışmamızda azmettirme ve yardım etme kavramları teorik ve pratik yönleriyle detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Suça iştirak ile ilgili olarak Alman literatüründe uzun yıllardır kapsamlı incelemeler yapılmış olması sebebiyle, çalışmamızda mümkün olduğunca Alman ceza hukuku kaynaklarından da faydalanılmıştır. Bunun yanında konuların daha iyi anlaşılmasını sağlamak maksadıyla sık sık Yargıtay kararlarına da atıflar yapılmıştır. Çalışmanın merkezinde her zaman şeriklik yer almış olmakla birlikte, meselenin kavranmasını temin etmek amacıyla ilgili diğer kurumlara da yeri geldikçe değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Suça İştirak, Şeriklik, Azmettirme, Yardım Etme, Bağlılık Kuralı, Fiil Hâkimiyeti Teorisi

Abstract:
In the Turkish Penal Code (TCK), participation in crime is divided into two parts as principalship and complicity. Principal is the person who controls the criminal act and commits the crime. On the other hand, the person who participates in the commisision of the crime but has not control over the act is called 'accomplice'. While principalship is divided into three parts as direct, indirect and joint principalship, complicity is divided into two parts as aiding and abetting.
The subject of our study is "'complicity", which is the general concept that covers aiding and abetting together. Although there is no definition in the 38th Article of the TCK, where abetting is regulated, in the preamble of the Article, abetting is defined as making someone else take a decision to commit a crime who has no prior idea about committing the crime in question. On the other hand, the aider is the person who accelerates, facilitates or makes the act more likely by helping the principal materially or morally with his secondary causal contribution, without dominating the act. The forms of aiding are listed in the Article 39 of the TCK in a limited manner, and in order to be held liable as a aider within the meaning of the said Article, at least one of the material or moral actions enumerated in the Article must be commited. Under the principle of dependence, the liability of aiders and abetters depends on the principal's act.
In our study, the concepts of aiding and abetting are explained in detail with their theoretical and practical aspects. Due to the fact that there have been comprehensive studies in the German literature regarding complicity for many years, German criminal law resources have been used as much as possible. In addition, in order to provide a better understanding of the subjects, references were made to the decisions of the Court of Cassation frequently. Although the complicity has always been at the centre of the study, other relevant institutions have been touched upon when appropriate in order to ensure the comprehension of the issue.

Keywords: Participation in Crime, Complicity, Abetting, Aiding, The Principle of Dependence, The Theory of Control Over The Act