Muhasebe hilelerinin tespitinde iç denetim sisteminin önemi ve denetim standartları açısından bağımsız denetçinin hileye karşı sorumluluğu: Bağımsız denetim şirketlerinde bir araştırma
The importance of internal auditing system in fixing accounting fraud and the responsibility of independent auditor in terms of audit standards: A research in independent auditing firms
Yazar: ÖZNUR ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DEMİR
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Denetim standartları = Auditing standards ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
2000'li yıllarda yaşanan muhasebe ve denetim skandalları başta yatırımcılar, işletme sahip ve çalışanları olmak üzere devlet, kredi verenler, işletmeyle ticari ilişkide olanlar gibi birçok kesime zarar vermiştir. Hileli finansal raporlamanın işletme içi ve dışı çıkar gruplarına zarar vermesi, muhasebe ve denetim mesleğinin ciddi anlamda sorgulanmasına ve denetçilerin eleştirilmelerine sebep olmuştur. Bütün bu olaylar neticesinde muhasebe, denetim ve kurumsal yönetim alanlarında ardı ardına düzenlemelere gidilmiştir.
Bu tezde, hileli finansal işlemlerin tespit edilme sıklıklarının düzeyi, iç denetim sisteminin hileli finansal raporlamayı önlemedeki rolü, denetim standartları açısından bağımsız denetçinin hileye karşı sorumluluğu ve finansal skandallarda tarafların sorumluluğu hakkında deneklerin görüşlerini tespit etmek amaç olarak belirlenmiştir. Bu amaçları gerçekleştirmek için Türkiye'de faaliyet gösteren bağımsız denetim şirketlerinde çalışan toplam 300 bağımsız denetçi üzerinde 2017 Haziran-Ağustos döneminde bir anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS 20 paket programından yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı 0,772'dir. Elde edilen verilerin analizi sonucunda deneklerin hileli finansal işlemlerden "stok değer düşüklüğünün ayrılmaması" işlemine daha çok rastladıkları bulgusu elde edilmiştir. İç denetim sisteminin hileli finansal raporlamayı önlemedeki rolüne ilişkin ifadelerden "iç denetçinin denetim standartlarını bilmemesi hileli finansal raporlama yapılma riskini artırır" ifadesinin daha çok benimsendiği ve denetim standartları açısından bağımsız denetçinin hileye karşı sorumluluğuna ilişkin ifadelerden ise "bağımsız denetçinin uluslararası denetim standartları çerçevesinde hata ve hilelerin bulunması ve raporlanması konusundaki sorumluluğu "… makul güvence vermek" çerçevesinde sınırlı bir sorumluluktur" ifadesine daha çok katılım gösterildiği saptanmıştır. Son olarak da deneklerin finansal skandallarda tarafların sorumluluğuna ilişkin ifadelerden "iç kontrolün yetersizliği" ifadesine daha çok katılım gösterildiği tespit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Bağımsız Denetim, İç Denetim, Denetçi, Hile, Hileli Finansal Raporlama,

Abstract:
Accounting and audit scandals occurred during 2000's damaged many districts primarily investors, employers and employees besides government, creditors and whom within trade relation. Trading loss by fraudulent financial reporting for in-house and non-business interest group causes serious interrogation of audit occupation and criticizing the auditors. 
In this study it is aimed to investigate the personal opinions of participants about detection frequency level of fraudulent financial transactions, importance of internal audit system avoiding the fraudulent financial reporting, responsibility of independent auditor against fraudulence and responsibility of stakeholder's for financial scandals. For this purpose, a survey is run on 300 independent audit employed in independent audit companies which are in service in Turkey during June-August 2017 period. Survey data analyzed using the statistical program SPSS 20. Cronbach's Alpha reliability coefficient of the survey is 0,772. According to the results of data analyze, it is found that the participants obtained more "absence of inventory depreciation" results from fraudulent financial transactions. One of the statements from avoiding the fraudulent financial reporting role of internal audit system, the "lacking knowledge of internal audit about audit standards increases occurrence the risk of fraudulent financial reporting" statement and one of the statements about the responsibility of independent auditor on fraudulence with regard to audit standards is "responsibility of independent audit on detecting fault and fraudulence and reporting with the scope of international audit standards is a limited responsibility within "...give reasonable assurance" is more adopted. Finally, it is determined that one of the statements from stakeholder's responsibility about participant's financial scandals "lack of internal control" is more favored by the participants.
Keywords: Independent Audit, Inner Audit, Auditor, Fraud, Fraudulent Financial Reporting