M. Ö. 3. binde altın, gümüş ve elektrum süs eşyasının Anadolu arkeolojisindeki yeri ve önemi
The importance and place of the jewellery made of gold,argent and electrum in third millennium B.C. in The Anatolian archaeology
Yazar: SONER ATEŞOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. ARMAĞAN ERKANAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Altın = Gold ; Anadolu = Anatolia ; Elektrum = Electrum ; Gümüş = Silver ; M.Ö. 3000 = B. C. 3000 ; Takılar = Jewellerys

Özet:
Bu çalışmada, M.Ö. 3. binde Anadolu'da ele geçen altın, gümüş ve elektrum süs eşyasıincelenmiştir. İlk Bölümde tezde kullanılan teknik terimlerin daha iyi anlaşılabilmesiiçin terminoloji bölümüne yer verilmiştir. Süs eşyasının hammaddesini oluşturan altın,gümüş ve elektrum gibi değerli madenler üzerinde detaylı bir şekilde durulmuştur. Sözkonusu değerli madenlerin metalik özellikleri, üretim teknolojileri, metalurjikgelişmeleri ve Anadolu'daki altın ve gümüş yataklarının dağılımı konuları irdelenmiştir.Ayrıca altın, gümüş ve bir alaşım olan elektrumun Anadolu'da ilk kullanılışları, hangiyatakların hangi merkezler tarafından kullanıldığı, ticari değerleri, işleme teknikleri ileolan bağlantıları üzerinde durulmuştur.M.Ö. 3. binde süs eşyası yapımında kullanılan belli başlı yapım ve süsleme teknikleriaraştırılarak burada detaylı bir şekilde sunulmuştur. Yapım ve süsleme tekniklerinin ilkortaya çıkışları ve tarihsel gelişim evreleri üzerinde durulmuştur.Ele alınan malzeme önce tipolojik bir sınıflandırmaya tabi tutularak, yapım ve süslemeteknikleri açısından detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. İncelenen süs eşyasınınbölgeler ve kültürler arasındaki tipolojik ve teknik benzerlikleri ortaya koyulmayaçalışılmıştır. Anadolu'nun süs eşyası yapım teknolojisinin gelişim çizgisi ve diğer bölgekültürleri ile olan etkileşimleri araştırılmıştır.Sonuçta, M.Ö. 3. binde dövme, döküm, telkâri, granülasyon ve repoussé gibi yapım vesüsleme tekniklerinin başarıyla uygulanmış olduğu görülmüştür. Anadolu kuyumcuustaları, temeli Akeramik Neolitik Çağ'da atılmış metalürjik ve teknolojik bilgilerisayesinde özellikle ETÇ'nın sonuna doğru komşu kültürlerde üretilenlerle boyölçüşebilecek düzeyde teknik ve estetik düzeyi yüksek süs eşyası üretebilmişlerdir.Anahtar Sözcükler: M.Ö. 3. bin, Anadolu, Süs Eşyası, Altın, Gümüş, Elektrum.

Abstract:
In this dissertation, the gold, argent and electrum jewelleries dated to 3rd Millennium B.C. from Anatolia are studied. The first chapter consists of explanation of the technicalterms used in the thesis for better understanding of the study. The raw materials ofjewellery, gold, argent and electrum, are studied in detail. The metallic compositions ofthese precious metals, their production technologies and their metallic developments,also distribution of the gold and argent deposits in Anatolia are investigated. Besides,the early usage of gold, argent and an alloy called electrum, question of which depositswere used by which sites in Anatolia, their trading values, their connections with theprocessing methods are also emphasized.The main processing and ornamentation techniques are searched thoroughly andexplained in the thesis in detail. The origins and historical developments of theprocessing and ornamentation techniques are also explained.Before all else, the material classified typologically and rigorously evaluated dependingon their processing and ornamentation techniques. The typological and technicalsimilarities for the specific jewellery between the regions and cultures are alsoexplained with the support of the present evidences. The development of the Anatolianjewellery production techniques and its interaction with the other cultures in the areasearched thoroughly.As a result, it is revealed that in third millennium B.C. production and ornamentationtechniques such as forging, casting, filigree, granulation and repoussé had beenpractised successfully in Anatolia. Anatolian jewellers, with the metallurgical andtechnological knowledge which originated in the pre-pottery Neolithic period and theyinherited since then, they were able to compete with the neighbouring cultures with their technically and aesthetically high quality jewelleries especially by the end of EarlyBronze Age.Key Words 3rd Millennium B. C., Anatolia, Jewellery, Gold, Argent, Electrum.