Uçhisar örneğinde sosyokültürel sürdürülebilirliğin mimari boyutu
The architectural dimension of sociocultural sustainability in the case of Uçhisar
Yazar: HİLAL AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET SELİM ÖKEM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yerin kimliği, bireyin ve toplumun beceri, değer ve davranışlarıyla 
şekillendirdikleri kentsel ve mekânsal örüntüler aracılığıyla tanımlanmaktadır. 
Geçmiş ile günümüz arasında somut bağlar kuran ve yerin zamanda sürekliliğini 
sağlayan tarihi alanlar, yer kimliğinin önemli unsurlarından biridir.  
Kentler, tarihsel süreç içerisinde teknolojik gelişmeler, sanayi devrimi, savaşlar ve 
hızlı kentleşme gibi faktörlerin etkisiyle kültürel değerlerin kaybına uğramış ve bu 
durum tarihi kentsel yerleşim alanlarında da kendini göstermiştir. Bu gelişim ve 
değişimlerden kaynaklanan yeni yaşam tarzına uyum sağlayamayan tarihi yapısal 
ve kentsel alanlar ya boş kalarak metruk alanlara dönüşmekte yâda kontrolsüz 
yapısal müdahalelere bağlı olarak kimlik kaybına uğramaktadır. Tarihi yapılar ve 
kent dokuları, yerel toplulukların yaşam biçimleri ve kültürel kimliklerini gelecek 
kuşaklara aktarması açısından bu denli büyük bir anlam taşırken yaşanan bu 
kayıplar sosyokültürel değerlerin kaybına sebep olmaktadır. 
Çalışmada coğrafi oluşumlar ile gelişmiş tarihi yerleşim alanı olan Uçhisar'a 
yönelik alınan yerel ve merkezi yönetsel kararlar çerçevesinde kurum çalışmalarını eylem araştırması yöntemiyle değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda bölgede 
gerçekleştirilen çalıştaylar, yerel yönetim raporları, Mimarlar odası ve şehir 
plancıları odasında edinilen belgeler, Uçhisar belediye arşivi ve Uçhisar beldesinin 
yerel ve merkezi yönetsel kararların kültürel ve sosyal sürdürülebilirlikte mimari 
boyutu ve yeterliliği değerlendirilmektedir.

Abstract:
The identity of a place is expressed as the self-definition of the society and the 
individual through the urban and spatial pattern they shape with their ideals, values, 
skills and behaviors. Historical areas that make the past and present connection 
concrete and reveal the continuity of the place in time are an important part of the 
identity of the place. 
In the historical process of cities, factors such as technological developments, 
industrial revolution, wars and rapid urbanization cause the destruction of cultural 
values and also show their effects in historical urban settlement areas. Historical 
structural and urban areas that cannot adapt to the new lifestyle resulting from these 
developments and changes either remain empty and turn into abandoned areas or 
lose their identity due to uncontrolled structural interventions. While historical 
structures and urban fabrics are so important in terms of transferring the cultural 
identities and lifestyles of local communities to future generations, these losses 
cause the loss of sociocultural values. 
The aim of the study is to evaluate the institutional activities within the framework 
of local and central administrative decisions taken for Uçhisar, a developed 
historical settlement area with geographical formations, using the action research method. In this context, the workshops held in the region, municipality reports, 
documents obtained from the Chamber of Architects and the Chamber of Urban 
Planners, Uçhisar Municipality Archives and central administrative decisions of 
Uçhisar town in cultural and social sustainability are evaluated.