Sokollu Mehmed Paşa'nın imar faaliyetleri
Construction activities of Sokollu Mehmed Pasha
Yazar: NESLİHAN BABACAN
Danışman: PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Sokollu Mehmed Paşa Osmanlı İmparatorluğu'nun hakim olduğu üç kıtada imar faaliyetlerinde bulunmuştur. Zigetvar'dan Mekke'ye kadar yayılan bu alan içerisinde savaş olan bölgeler olması sebebiyle, çalışma alanı Sokollu Mehmed Paşa'nın Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki imar faaliyetleri ile sınırlandırılmıştır. 
Çalışmanın amacı Sokollu Mehmed Paşa'nın ülkemiz sınırları içinde bulunan imar faaliyetlerini vakfiye ve arşiv belgelerine göre tespit etmek; günümüze ulaşan ve ulaşmayan yapıları belirlemek, günümüze ulaşan yapıları yerinde belgelemek; yapıları konumları, türleri, işlevleri, plan tipleri, yapı malzemeleri ve süslemeleri açısından araştırmak; Sokollu Mehmed Paşa'nın bani olarak yapı konumları, türü vb. konularda etkisinin olup olmadığını, mimar ile ilişkisini,  özellikle bir yapı türü üzerinde yoğunlaşıp yoğunlaşmadığını araştırmaktır.
Sokollu Mehmed Paşa'nın Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan imar faaliyetlerinin bir bütün olarak ilk kez ele bu çalışmada ele alınmıştır. Bu çalışma ile birlikte ilk kez Sokollu Mehmed Paşa'nın Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan imar faaliyetlerinden bahseden tüm vakfiyeler okunmuş, vakfiye ve arşiv belgelerine göre yapılar araştırılmış, günümüze ulaşan tüm yapıları yerinde belgelenmiştir.
Çalışmanın sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun en uzun süre sadaret makamında kalan olan Sokollu Mehmed Paşa başarılı devlet adamlığının yanı sıra, üç kıtada yaptırdığı hayır eserleri ile imar faaliyetleri alanında da öne çıkan bir isim olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Sokollu Mehmed Pasha carried out construction activities in three continents dominated by the Ottoman Empire. Since there are war zones in this area, which extends from Zigetvar to Mecca, the study area is limited to the construction activities of Sokollu Mehmed Pasha within the borders of the Republic of Turkey. The aim of the study is to determine the construction activities of Sokollu Mehmed Pasha within the borders of our country according to the foundation deed and archive documents; to identify structures that have survived to the present day and those that have not, to document the structures that have survived to the present day in situ; to investigate buildings in terms of their locations, types, functions, plan types, building materials and decorations; Building positions, types, etc. of Sokollu Mehmed Pasha as a patron. To investigate whether it has an influence on the issues, its relationship with the architect, and whether it focuses on a particular type of building. The construction activities of Sokollu Mehmed Pasha within the borders of the Republic of Turkey are discussed as a whole for the first time in this study. With this study, for the first time, all foundation deeds mentioning Sokollu Mehmed Pasha's construction activities within the borders of the Republic of Turkey were read, buildings were researched according to foundation deeds and archive documents, and all surviving structures were documented on site.
As a result of the study, it was understood that Sokollu Mehmed Pasha, who remained in the position of Grand Vizier for the longest time in the Ottoman Empire, was not only a successful statesman, but also a prominent name in the field of public works and public works he commissioned on three continents.