Nitrogliserin ile migren oluşturulan sıçanlarda migren patofizyolojisi üzerine atorvastatinin etkileri
The effects of atorvastatin on the migraine pathophysiology in nitroglycerin induced migraine in rats
Yazar: AHMET CAN HİÇYILMAZ
Danışman: PROF. DR. KADRİYE AKGÜN DAR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Atorvastatin = Atorvastatin ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Nitrogliserin = Nitroglycerin ; Overektomi = Ovariectomy ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Nüfusun büyük çoğunluğunu etkileyen ve en sık görülen primer baş ağrılarından biri olan migren, genellikle mide bulantısı, kusma, ses ve ışık hassasiyetiyle birlikte tek taraflı ve şiddetli baş ağrısı ile karakterize edilir. Genel olarak migrenin neden olduğu baş ağrısında trigeminovasküler ağrı yolunun aktivasyonu ve duyarlılaşması ile kortikal yayılan depresyonun nörofizyolojik olarak beraber görüldüğüne inanılır. Ancak migren patofizyolojisindeki artan bilgilere ve birçok araştırmaya rağmen migren atakları altındaki mekanizmalar halen tam olarak anlaşılamamıştır.
Statinlerin, kolesterol düşürücü özelliğine ek olarak, antioksidan, antiinflamatuar ve nitrik oksit üzerine olan etkileri gösterilmiştir. Bunlara ilaveten statinlerin nöroprotektif etkileri olduğu ve statinlerin, birkaç yan etkisi olmasına rağmen nörodejeneratif bozuklukları iyileştirmede faydalı bir ilaç olabileceği düşünülmektedir. Statin ailesinin bir üyesi olan atorvastatin çeşitli sinir sistemi hastalıklarında nöroprotektif ve antiinflamatuar etkileri nedeniyle kullandık.
Migren patogenezinde nitrik oksitin migren atağını tetiklediği yönünde bazı çalışmalar vardır. Biz de çalışmamızda nitrogliserin ile migren oluşturulan overektomize dişi sıçanlarda migren patofizyolojisi üzerine atorvastatinin etkilerini incelemeyi amaçladık.
Çalışmada 3 aylık yetişkin 42 adet dişi Sprague Dawley sıçan, östrojen aktivitesini minimalize etmek için önce overektomize edildi. Bir ay sonra sıçanlardan kontrol, atorvastatin, nitrogliserin ve nitrogliserin+atorvastatin olmak üzere 4 deney grubu oluşturuldu. Her gruptan 3 hayvanın beyinlerinde histolojik olarak yapısal incelemeler yapıldı ve immünohistokimyasal boyama ile iNOS, eNOS, nNOS, MMP-2 ve β-kateninin dokudaki dağılımları ve diğer hayvanların beyinlerinde ELISA yöntemi ile c-fos, CGRP, β-katenin, S-100B, NO, total antioksidan kapasite ve total oksidan kapasite düzeyleri incelendi.
Sonuç olarak, bu çalışmada nitrogliserin ile geliştirilen migrende histolojik ve biyokimyasal değişiklikler söz konusudur ve overektomize sıçanlara tedavi amaçlı olarak uyguladığımız atorvastatinin bu değişiklikler üzerine olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Atorvastatinin bu etkilerini; eNOS ve nNOS düzeylerini arttırıp, iNOS ve S100B üretimini azaltarak, beyin homojenat örneklerinde CGRP ve c-fos düzeylerini azaltarak yaptığını söyleyebiliriz. Ayrıca, bulgularımız bize migrenli sıçanlarda atorvastatinin antiinflamatuar etki ile astroglial aktiviteyi inhibe edebileceğini ve kan-beyin bariyerine karşı koruyucu etki gösterebileceğini ve böylece olası nörodejeneratif hastalıklara karşı riski azaltabileceğini göstermektedir. Sonuçlarımız bu konuda yapılacak çalışmalara önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Migraine, one of the common primary headaches which affects majority of the population, generally characterized with nausea, vomiting, sensitivity to sound and light, along with unilateral and severe headache. Generally, the activation and sensitization of trigeminovascular pain path, which is believed to be for migraine headache, and cortically spreading depression are seen neurophysiologically together in migraine. However, in spite of increasing information on migraine pathophysiology and various researches, underlying mechanisms of migraine attacks still could not been completely understood.
In addition to the cholesterol lowering properties of statins, their antioxidant, antiinflammatory effects and also their effects on nitric oxide have been shown. Additionally it is thought that they have neuroprotective effects and although statins have a few side effects they might be useful drug for curing neurodegenerative disorders. We used atorvastatin, which is a member of the statin family, because of its neuroprotective and antiinflammatory effects in a variety of nervous system diseases.
There are several studies suggesting nitric oxide causes migraine attacks in migraine pathogenesis. In our study, we aimed to investigate the effects of atorvastatin on migraine pathophysiology in ovariectomized female rats in which migraine was generated by nitroglycerine.
In the study, 3-months old 42 adult Sprague Dawley female rats firstly were ovariectomized in order to minimize the estrogen activity. A month later, 4 experimental groups were created as follows control, atorvastatin, nitroglycerine and atorvastatin+nitroglycerine. In the brains of 3 rats in each group, structural examinations were performed histologically and immunohistochemically iNOS, eNOS, nNOS, MMP-2 and β-catenin immunstainings were carried out in the tissue sections by ELISA method in the brains of the rest of the animals c-fos, CGRP, β-catenin, S-100B, NO, total antioxidant capacity and total oxidant capacity levels were examined.
In conclusion, there are histologic and biochemical changes in the migraine model developed with nitroglycerin in this study and atorvastatin that we applied on ovariectomized rats for treatment was determined to have positive effects on this damage. We can say that atorvastatin make these effects by increasing eNOS and nNOS levels, reducing the production of iNOS and S100B, reducing the levels of CGRP and c-fos in sample brain homogenates. Also, our findings showed that atorvastatin could inhibit astroglial activity by its antiinflammatory effect and showed protective effect towards blood brain barrier and so reduce the risk of possible neurodegenerative diseases in rats with migraine. Our results will provide significant contribution to studies in this field.