Akuakültür sektöründe finans sorununun çözümüne dair hukuki öneriler
Legal proposal on solving the financial problem in aquaculture sector
Yazar: SERKAN İNCEKAŞ
Danışman: PROF. DR. MUAMMER KÜRŞAT FIRAT
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Finans her ticari işletme için çok önemlidir. Finans kaynaklarına ulaşabilmek işletmelerin devamı için ciddi önem arz eder. Su ürünleri üreticileri finans kaynakları bakımından diğer sektörlere göre bir dezavantaja sahiptir. Çiftliklerde yer alan ürün, tüm tesisten katbekat değerli olmasına karşılık bu ürünü kullanarak satıştan önce finans kaynaklarına ulaşılması çok kısıtlıdır. 
Kaynak sorununun aşılması için uygulanabilecek yöntemler, kullanılabilecek modeller araştırılıp sunulmak sureti ile çözüm yolları sunulması amaçlanmıştır. Çalışmamızda Avrupa ülkelerinde uygulanan yöntemler araştırılmıştır. Avrupa Birliğine dahil olan ve olmayan ülkelerde mevzuatta tarama yapılarak su ürünleri sektörüne ilişkin finans kaynakları ve bu kaynaklara erişim yolları incelenmiştir. Uygulanabilir ve farklı çözümler Norveç mevzuatında tespit edilmiş, Norveç'e yaptığım birkaç seyahatte bakanlık yetkilisi, sigorta şirketlerinin yetkilileri ve bir de üniversite öğretim görevlisi olmak üzere farklı kişiler ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 
Ülkemizde aynı amaçla uygulanmakta olan yöntemler de incelenmiş ve görülen modeller tartışılmıştır. Ancak, faktöring ve şirket hisselerinin halka arzı gibi uygulanmaya devam eden ve geliştirilmesi için önerimiz bulunmayan konular çalışmaya dahil edilmemiştir. Ülkemizde uygulanan yöntemler ve uygulanabilecek yöntemler, ülke şartları ve mevzuat bakımından değerlendirilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur.
Sonuçta ulaştığımız önerilerimiz, bazı yasalaştırma faaliyetleri gerektirmektedir. Yapılacak yasal düzenlemeler, finansal araçların çeşitlendirilmesini ve üreticilerin kaynaklara ulaşabilmesini sağlayacaktır. Mevzuata dahil edilebilecek yasa, tüzük, yönetmelikler ile, bazılarında mevcut düzenlemelerin değiştirilmesi ile sağlanacak faydalar şu şekilde önerilmiştir. 
*Teslimsiz canlı hayvan rehninin balıklar için uygulanabilir hale getirilmesi mümkün olacaktır. 
*Üretim lisanslarının devrinin yasal temele oturması ile, üretim lisanları ekonomik değer olarak ortaya çıkacak ve ikinci el piyasası oluşabilecektir. 
*Üretim lisanslarının tesisten bağımsız olarak mortgage konusu olabilmesi, üreticiler için bir başka finans kaynağı oluşturacaktır.
*Yukarıda sayılı düzenlemeler tesislerdeki canlının ve üretim lisansının aynı zamanda teminat olmasını sağlayacaktır. 
*Teminat ise borçlanabilmenin en önemli kriteri kabul edilebilir. 
*Yasal düzenlemeler üreticinin kredi teminatına ulaşmasını sağlayacak ve hem kuruluş hem işletme aşamasında nakit ihtiyaçlarını temin edebileceklerdir. 
*Elbette en iyi teminat en az riske sahip olmalıdır. Teminattaki riski azaltmanın da en yaygın yolu sigortalamadır. Sigorta konusunda mevcut uygulamalar üzerinden yapılan değerlendirmeler sonucunda yeni sigorta ürünlerine duyulan ihtiyaç yanında mevcut sigorta sisteminin de daha adil ve kabul edilebilir şekilde düzenlenmesi önerilmiştir. 
*Mevcut teşvik ve kredilerin ise sürdürülmesi ve çeşitlendirilmesi, sektörün ve ekonominin ihtiyaçlarına uygun kolay erişilebilir teşvik ve kredi ürünleri sağlanması önerilmiştir. 
Çalışmadaki nihai beklenti ise önerilerin diğer araştırmacılar tarafından da zenginleştirilerek olabildiğince kısa sürede mevzuat içinde yerine alabilmesi ve su ürünleri sektörünün finans ihtiyacına karşılık verilebilmesidir.

Abstract:
Finance is very important for any business enterprise. Access to financial resources is of great importance for the continuation of businesses. Fisheries producers have a disadvantage compared to other sectors in terms of financial resources. Although the product in the farms is more valuable than the whole facility, it is very limited to reach the financial resources before the sale by using this product.
It is aimed to present solutions by researching and presenting the methods and models that can be used to overcome the resource problem. In our study, the methods applied in European countries were investigated. The financial resources of the aquaculture sector and the ways of access to these resources were examined by scanning the legislation in countries that are included and not included in the European Union. Applicable and different solutions have been identified in Norwegian legislation, and face-to-face interviews were held with different people, including ministry officials, insurance companies, and a university lecturer during my few trips to Norway.
The methods used for the same purpose in our country are also examined and the models seen are discussed. However, subjects such as factoring and public offering of company shares that continue to be implemented and that we do not have a proposal for improvement were not included in the study. The methods applied in our country and the methods that can be applied have been evaluated in terms of country conditions and legislation, and solution proposals have been presented.
Ultimately, our recommendations require some legislative action. The legal arrangements to be made will ensure the diversification of financial instruments and the access of producers to resources. The benefits to be obtained by changing the laws, statutes, regulations, and some of the existing regulations that can be included in the legislation are suggested as follows.
*It will be possible to make non-delivery livestock pledge applicable to fish.
*With the transfer of production licenses to a legal basis, production licenses will emerge as an economic value and a secondhand market will be formed.
*The fact that production licenses can be subject to mortgages independent of the facility will create another source of finance for producers.
*The regulations numbered above will ensure that the living creature and the production license in the facilities are also a guarantee.
*Guarantee can be accepted as the most important criterion for borrowing.
*Legal arrangements will enable the producer to reach the loan guarantee and they will be able to meet their cash needs both in the establishment and operation phases.
*Of course, the best collateral should have the least risk. The most common way to reduce the risk in collateral is underwriting. As a result of the evaluations made on the current practices in insurance, it is suggested that the existing insurance system should be arranged in a more fair and acceptable way as well as the need for new insurance products.
* It is recommended to maintain and diversify the existing incentives and loans, and to provide easily accessible incentive and loan products suitable for the needs of the sector and the economy.
The final expectation in the study is that the proposals can be enriched by other researchers and implemented within the legislation as soon as possible and that the financial needs of the aquaculture sector can be met.