Türkiye'de sağlık teşkilatının geliştirilmesi çalışmaları 
(1923-1938)
Studies on the development of health services in Turkey
Yazar: HİLAL DİKMELİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇEVİK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Modernleşme = Modernization ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık politikası = Health policy ; Sağlık reformu = Health care reform ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Verimlilik geliştirme = Productivity development ; Örgüt geliştirme = Organizational development

Özet:
Türkiye?de sağlık hizmetlerini modernleştirme çabaları Cumhuriyet döneminin daha öncesine uzanmaktadır. 19. yüzyılda Osmanlı Devleti sağlık alanında insanların ihtiyaçlarını karşılayan bir takım çabalar içerisine girilmiştir. Bu amaçla 1871 tarihinde İdare-i Umumiye-i Tıbbiye Nizamnamesini yayınlamıştır. Böylece halka hizmet amacı güden örgütlerin kuruluşu sağlanmıştır. Memleket Tabipleri adlı bir kadro oluşturan ve ülkenin gerekli yerlerine hekim gönderme hakkına sahip olan devlet, bunun yanı sıra Tabip Muavini makamı oluşturularak memleket tabiplerinin yanına birer yardımcı almaları yolunu açmıştır. Bu düzenleme 1912 tarihinde Vilayet-i İdare-i Sıhhiye Nizamnamesinin yayımlanması ile değişmiştir. Buna göre memleket tabibi kaldırılmış yerine Hükümet Tabibi adıyla yeni bir birim oluşturulmuştur.
Cumhuriyetimizin kuruluş yıllarında sağlık alanında en büyük sorun bulaşıcı hastalık ve salgınların durdurulması olmuştur. Bu yıllarda savaşların neden olduğu sosyal ve ekonomik yıpranma her sorun gibi sağlık sorununu da güçleştirmiştir. Sağlıklı insan gücü yetersizliği de ayrı bir sorun oluşturmuştur. 1927 yılında 555 hekim, 139 hemşire ve 347 ebeye sahip olmuştur. Hükümetler hekimlik hizmetlerini özellikle salgın hastalıklarla savaş için kurdukları örgütleri genel bütçeyle ihtiyaçlarını karşılamıştır. Hükümet tabiplerinin temel görevi tifo, tifüs, çiçek, trahom ve frengi ile savaş olmuştur. Ankara?da Hıfzıssıhha Enstitüsü kurularak laboratuarlarda aşı ve serum üretilmeye başlanmıştır. Yine bu dönemde hastane hizmetleri yerel yönetimlere bırakılmıştır. Bakanlık sadece örnek olsun diye 5 tane Numune Hastanesi kurmuştur. Bu dönemde birinci basamak sağlık hizmetlerinde çok ileriye gidilememiştir. Fakat genellikle sağlık alanında çok şeyler yapılmıştır. Hekim açığını kapatmak için Leyli Tıp Talebe Yurtları açılmıştır. Buradaki tıp öğrencilerine zorunlu hizmet görevi verilmiştir. Ebe, hemşire gibi personelin yetiştirilmesine de büyük önem verilmiştir. Sağlık personelinin maaş ve ücret durumunda da iyileştirmelere gidilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık, Türkiye Cumhuriyeti, Sağlık Hizmetleri, Kamu Sağlığı Hizmetleri, Atatürk Dönemi Sağlık Hizmetleri.

Abstract:
ABSTRACT
Modernization efforts, the Republican period in Turkey before the health services. in the 19th century Ottoman Empire, in the field of health has entered into a number of efforts to meet the needs of the people. For this purpose, 1871 to handle on-the purpose of the public service in China I Generalize so that intruders who published law the establishment of organisations. The country needed a staff named doctors, and that the State has the right to submit a physician places of the country, as well as creating a country next to the acclamation of his assistant Chairman are medical examiner also has led to the path they help doctor?s. This arrangement 1912 Handle- province low on Medical and publishing have changed. Accordingly, the country doctor was created a new unit called a Government-appointed doctor around Turkey, rather than removed.The biggest problem in the field of health in this enterprise, and infectious disease outbreaks was stopped. This is caused by the wars in the years to come, each socio-economic issues, such as health problems wear print. Lack of healthy manpower problem was to create a separate, 139 nurse and physician in 1927.555.347 midwife Governments have established organizations to combat epidemic diseases, especially in the medical services in general have financed from the budget. The main task of the Government doctor?s, typhoid fever, typhus, smallpox, and syphilis have been at war with the ahoms. By establishing a hospital-based integrative medicine Institute in Ankara, started to be produced in the laboratories of the vaccine and cerum. During this period, hospital services, local administrations. The Ministry has established the Hospital whether he just one Sample example 5. During this period, the first digits in the health services in the field of health, but very often the very things had went to forward. Physician to close vulnerability, where medical students opened Bruderschaft.wmv Medical Demand Dormitories has been given the task of mandatory service. Also of great importance, such as a midwife, nurse, health care personnel staff upbringing and also, if the wages were granted salary has improved.

Keywords: Health, Republic Of Turkey, Health Services, Public Health Services, Health Services In Atatürk Period.