Fantom ekstremite ağrısının yönetiminde ayna terapisinin etkisi
The effect of mirror therapy on the management of phantom limb pain
Yazar: MELTEM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NEVİN KANAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery ; Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Ağrı = Pain ; Ekstremiteler = Extremities ; Fantom uzuv = Phantom limb ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kronik ağrı = Chronic pain ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Postoperatif ağrı =   ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Araştırma, fantom ekstremite ağrısının yönetiminde ayna terapisinin etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi.
Gereç ve Yöntem: Yarı deneysel düzende yürütülen araştırmanın örneklemini, İstanbul ilindeki bir üniversite hastanesinin Algoloji kliniği ve polikliniğinde izlemi devam eden ve bir özel ortez-protez yapım merkezine protez yapımı/kontrolü için başvuran, fantom ekstremite ağrısı tanımlayan 15 ampüte birey oluşturdu. Araştırmaya katılmayı kabul eden bireylere ayna terapisinin uygulama basamaklarının uygulamalı olarak anlatıldığı ve yaklaşık 40 dakika süren bir eğitim verildi. Eğitim sonrasında birey, kendisine verilen ayna ile evde terapi uygulamaya devam etti ve 4 hafta boyunca ayna terapisi uygulaması ile ilgili bilgileri ve fantom ekstremite ağrısının şiddetini kendisine verilen izlem çizelgesine kaydetti. Fantom ekstremite ağrısının değerlendirilmesinde 0-10 arasında puanlanan Sayısal Ağrı Şiddeti Skalası kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel analizler, Friedman Testi, Wilcoxon İlişkili İki Örneklem Testi, Mann-Whitney U Testi, Spearman Korelasyon Analizi ve Lineer Regresyon Analizi kullanıldı.
Bulgular: Dört hafta boyunca her gün uygulanan ayna terapisinin, fantom ekstremite ağrısının şiddetinde anlamlı düzeyde azalma sağladığı saptandı. Ayna terapisinden sağlanan pozitif etki ile ampüte bireyin demografik, ampütasyona ve fantom ekstremite ağrısına ilişkin özellikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Protez kullanmayan bireylerin, ayna terapisinden daha etkili sonuç aldığı saptandı.
Sonuç ve Öneriler: Fantom ekstremite ağrısının yönetiminde ayna terapisinin, tıbbi ve cerrahi tedaviye yardımcı bir yöntem olarak kullanılabileceği görüldü. Bu bağlamda; ayna terapisinin, ampüte bireyin bağımsız olarak uygulayabileceği ve hemşirenin bağımsız olarak eğitimini verebileceği bir yöntem olması nedeniyle, fantom ekstremite ağrısı olan bir hastanın hemşirelik bakımında, hastanın eğitim planına dahil edilmesi önerilebilir.

Abstract:
Objective: The study was carried out to determine the effect of mirror therapy on the management of phantom limb pain. 
Material and Method: This quasi-experimental study included 15 amputated patients who had phantom limb pain and were followed by the Algology clinic of a university hospital and a private orthosis-prosthesis clinic in Istanbul. Forty minutes of practical education was given to the patients who were accepted to participate in the study and asked to practice mirror therapy for 4 weeks at home. The patients were asked to write down the severity of their phantom limb pain and the details of mirror therapy practiced each day. The severity of phantom limb pain was questioned with 0 to 10 Numeric Pain Intensity Scale. The data were evaluated by descriptive statistics, Friedman Test, Wilcoxon Two-Related Samples Test, Mann-Whitney U Test, Spearman's Correlation Analysis and Lineer Regression Analysis.
Results: Mirror therapy practiced for 4 weeks on a regular basis provided a significant decrease in the severity of phantom limb pain. There wasn't any significant relation between the effect of mirror therapy and demographic, amputation and/or phantom limb pain related characteristics of the patients. The patients who weren't using prosthesis had greater effect from mirror therapy.
Conclusion and Suggestions: It was found that mirror therapy can be used as an an adjunctive method next to medical and surgical treatment in the management of phantom limb pain. Mirror therapy is a method that the patient can practice independently and the nurse can teach independently. Therefore; in the nursing care plan of the patient with phantom limb pain, mirror therapy should be considered in the patient's education plan.