Otoimmun hepatit hastalarının özellikleri ve yaşam süresiyle ilişkili faktörler
Factors related to the characteristics and lifespan of patients with autoimmune hepatitis
Yazar: BÜŞRA ÇETİNEL
Danışman: PROF. DR. ULUS SALİH AKARCA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hastalar = Patients ; Hepatit = Hepatitis ; Hepatit-otoimmün = Hepatitis-autoimmune ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Prognoz = Prognosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş Amaç: Otoimmun hepatit; dolaşımdaki otoantikorlar ve yüksek serum globulin
seviyeleri ile karakterize, karaciğerin kronik inflamatuar bir hastalığıdır. Ortalama başlangıç
yaşı 40'lı yaşlardır. Siroza, hepatoselüler karsinoma, ölüme yol açabilen bir karaciğer
hastalığıdır. Hastaların yaklaşık %30'u akut hepatit olarak karşımıza çıkar. Tedavinin amacı
immunsupresif tedavi ile serum trasaminazlar ve IgG seviyelerinde normalleşmenin
görülmesi, hastalığın ilerlemesinin engellenmesidir. Amacımız Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi
Gastroenteroloji Kliniğinde 1995 yılından beri takip edilen OİH hastalarının yaşam süresiyle
ilişkili parametreleri belirleyip prognostik skor geliştirmektir.
Gereç ve Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Kliniği, Hepatoloji
Polikliniği veritabanında OİH veya OİH+ PBK ve OİH+PSK örtüşme sendromu tanısı alan
hastalar içinden yeterli bazal verisi olanlar, ölüm bilgilerine ulaşılabilen hastalar seçilerek
1995-2021 yılları arasında OİH tanısı almış olan 299 hasta dahil edilmiştir. Alkol kullanımı,
viral hepatitler, konjenital karaciğer hastalıkları gibi başka bir kronik karaciğer hastalığı
olanlar dışlandı. Cinsiyet, tanı yaşı, otoimmün hepatit için verilen tedavi, eşlik eden
otoimmun hastalıklar, tanı anındaki biyokimya verileri, tanıdan 3 yıl sonraki biyokimya
verileri, otoimmun markerlar, karaciğer biyopsileri, ilaç kullanımı, ultrason bulguları
kaydedildi.
Bulgular: 299 hastanın %26'sında PBK, %2'sinde PSK eşlik etmekteydi. 250'si (%83,6)
kadın, 49'u (%16,4) erkek olup, kadın erkek oranı 5,1 olarak saptandı. Yaş ortalaması
46.0±14,2 yıl idi. 65'inde 1 otoimmun hastalık, 9'unda 2, 1'inde ise 3 farklı otoimmun
hastalık eşlik etmekteydi. Sıklıkla eşlik eden otoimmun hastalıklar; tiroid hastalığı (%9),
romatoid artrit (%3), Sjögren sendromu (%5). Yirmiyedi hastanın (%9) ilaçla indüklenmiş
OİH olduğu kabul edilmiştir. En sık NSAİİ kullanımı (%40) sonrası OİH tetiklendiği
görülmüştür. Hastaların 18'i (%6,0) tanı anında, 25'i (%8,4) takip sırasında siroz tanısı
almıştır. Ortalama 7,9±5,9 yıl takip sırasında hastaların 34'ü (%11,4) ölmüş, 4'ü (%1,4) nakil
olmuştur. Ortalama yaşam süresi 22 yıl, 1 yıllık sağ kalım oranı %99, 5 yıllık sağ kalım oranı
%96, 10 yıllık sağ kalım oranı %91 , 20 yıllık sağ kalım oranı %70 olarak bulundu. Tanı
anında siroz olmayanların, tanıda ve takipte siroz olan hastalara göre yaşam süreleri anlamlı
olarak daha fazla bulunmuştur (p<0,0001). USG de karaciğer yağlanması olanların yaşam
süresinin belirgin ve anlamlı olarak daha kısa olduğu saptanmıştır. Tanı ve 3. yıl takip
laboratuvar verileri ile yaşam süresi arasındaki ilişki, Cox regresyon analizleri ile, 10 yıllık
yaşam beklentisi lojistik regresyon analizi ile çalışılmıştır. OİH'te anlık değerlerden ziyade
tedaviye verilen cevap önemli olduğu için hastaların başvuru esnasındaki ve takiplerinin
üçüncü yılındaki değerleri ve tedavi cevapları da değerlendirmeye alınarak yapılan çoklu

6
lojistik regresyon analizinde 10 yıllık yaşamı ön gören başlıca parametreler, tanı anındaki yaş,
total protein düzeyi, üçüncü yıldaki ALP, tanı anında veya takipte siroz gelişmesi, steroid
devam zorunluluğu olarak bulunmuştur. Bu parametrelerle elde edilen prognostik skorun 10
yılda ölümü ön görme değeri (Cut-off>0,0996) sensitivite %88,2, spesifisite %91,3,
AUC:0,964'dır. Sadece OİH hastaları için bu skoru kullandığımızda AUC: 0,949, sensitivite
%100, spesifisite %83.2 olarak saptanmıştır.
Sonuç: OİH ve OİH+PBC varyantı olan hastalarda, hastaların tanı anındaki yaşı, siroz varlığı,
steroid devam etme zorunluluğu, total protein değeri ile tedavinin 3.yılında görülen ALP
değeri prognostik açıdan yol gösterici olabilir.
Anahtar Kelimeler: Otoimmün hepatit; otoimmün karaciğer hastalığı; karaciğer nakli;
prognostik skor

Abstract:
Introduction Objective: Autoimmune hepatitis (AIH) is a chronic inflammatory disease of
the liver characterized by circulating autoantibodies and elevated serum globulin levels. The
average age of onset is the 40s. AIH may progress to cirrhosis or hepatocellular carcinoma.
Almost 30% of the patients present with acute hepatitis. The aims of the treatment are to
normalize the serum trasaminase and IgG levels with immunosuppressive therapy and to
prevent the progression of the disease. Our aim was to determine the parameters related to life
expectancy and develop a prognostic score in patients with AID who have been followed up
in Ege University Medical Faculty Gastroenterology Clinic since 1995.
Materials and Methods: Among the patients diagnosed with AIH, AIH+ PBC or AIH+PSC
overlap syndrome between 1995 and 2021 at the Department of Gastroenterology, Ege
University Faculty of Medicine, Outpatient Clinic for Hepatology, those with sufficient
baseline data and death information were selected. Those with another chronic liver disease
such as alcohol use, viral hepatitis, and congenital liver diseases were excluded. Gender, age
at diagnosis, medication for AIH or AIH+PBC, accompanying autoimmune diseases,
biochemistry data at the time of diagnosis, biochemistry data 3 years after diagnosis,
autoimmune markers, liver biopsies, drug use, ultrasound findings were recorded.
Results: 26% of 299 patients had PBK and 2% had accompanying PSC. There were 250
(83.6%) females and 49 (16.4%) males, and the female-to-male ratio was 5.1. The mean age
was 46.0±14.2 years. There was 1 accompanying autoimmune disease in 65, 2 in 9, and 3
different autoimmune diseases in 1 of them. Frequent accompanying autoimmune diseases
were thyroid disease (9%), rheumatoid arthritis (3%), Sjögren's syndrome (5%). 27 patients
(9%) were considered to have drug-induced AIH. It was observed that AIH was triggered
most frequently after NSAID use (40%). Cirrhosis was found in 18 (6.0%) patients at
admission, developed during follow-up in 25 (8.4%). During the mean follow-up of 7,8 years,
34 (11.4%) of the patients died and 4 (1.4%) were transplanted. The average life expectancy
was found to be 22 years. The 1-year survival rate was 99%, the 5-year was 96%, the 10-year
was 91%, and the 20-year survival rate was 70%. The life expectancy of patients who never
developed cirrhosis was found to be longer than those who had cirrhosis at admission or who
developed cirrhosis during follow-up (p<0.0001). It was determined that the survival of those
with fatty liver in USG was significantly shorter. The relationship between laboratory data at
admission and at the third year follow-up and survival was studied with Cox regression
analyzes and 10-year life expectancy with logistic regression analysis. Since the response to
treatment is more important than instantaneous values in AIH, the parameters at admission
and at the third year and response to treatment were included into the analyses. The main
parameters predicting 10-year survival in the multiple logistic regression analysis were age at

8
the time of diagnosis, basal total protein level, ALP at the third year, presence of cirrhosis at
admission or during follow-up, and corticosteroid dependance. The prognostic score obtained
with these parameters is predictive of death at 10 years (Cut-off>0.0996), sensitivity is 88.2%,
specificity is 91.3%, AUC:0.964. When we used this score only for AIH patients, the AUC
was 0.949, the sensitivity was 100%, and the specificity was 83.2%.
Conclusion: In patients with AIH and AID+PBC variant, the age of the patients at the time of
diagnosis, the presence of cirrhosis, the necessity of continuation of steroids, the total protein
value and the ALP value observed in the 3rd year of treatment may predict the prognosis.
Keywords: Autoimmune hepatitis; autoimmune liver disease; liver transplant; prognostic
score