1-4 aylık bebeğini emziren annelerde travmatik emzirme algısı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of traumatic breastfeeding perception and influencing factors in mothers breastfeeding their 1-4 month old babies
Yazar: AHSEN SULTAN ÖZDİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR MÜNEVVER GÖNENÇ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anne deneyimi = Maternal experience ; Anne sütü = Milk-human ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu araştırma, 1-4 aylık bebeğini emziren annelerde travmatik emzirme algısını ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. İlk aşama, travmatik emzirme algısını ölçen geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmek amacıyla 503 kadınla metodolojik olarak yapıldı. Veriler Ankara'da dört farklı aile sağlığı merkezinde toplandı. Geliştirilen Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği 25 maddeli, Duygusal Uyarılma faktörü (18 madde) ve Bedensel ve Sosyal Uyarılma faktörü (7 madde) olmak üzere iki faktörlüdür. Ölçeğin toplam puanı için hesaplanan Cronbach alfa değeri 0,89; McDonald's değeri 0,90 ve test-tekrar test güvenirliği değeri 0,95'tir. ROC analizi sonuçlarına göre en uygun kesme puanı 62'dir. Ölçekten 62 puan ve üzeri alan kadınların travmatik emzirme algısına sahip olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Araştırmanın ikinci aşaması tanımlayıcı ve ilişki arayıcıdır. İkinci aşama, Antalya Şehir Hastanesine başvuran 1-4 aylık bebeğini emziren 178 anne ile yürütüldü. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu-2, Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği, Varoluşsal Emzirme Zorlukları Ölçeği ve Maternal Bağlanma Ölçeği ile toplandı. Araştırmanın analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotları, Güvenilirlik Analizi, Kolmogorov-Smirnov testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni, Pearson korelasyon, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi uygulandı. Araştırmaya katılan katılımcıların özelliklerinin Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği üzerindeki etkisini araştırmak üzere ise çoklu regresyon analizi yapıldı. Araştırmaya dahil edilen annelerin Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 57,16+13,90, Duygusal Uyarılma Boyutu puan ortalaması 45,80+11,90, Bedensel ve Sosyal Uyarılma alt boyutu puan ortalaması 11,36+4,14,  Varoluşsal Emzirme Zorlukları Ölçeği toplam puan ortalaması 30,84+10,14, Anne-Çocuk Bağlılığı Boyutu puan ortalaması 7,16 +2,88, Maruziyet ve Savunmasızlık Boyutu puan ortalaması 10,25+4,56, Güven- Güvenlik Boyutu puan ortalaması 13,43+6,00, Maternal Bağlanma Ölçeği puan ortalaması ise 99,74+4,79 olduğu belirlendi. Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği puan ortalamaları, Duygusal Uyarılma alt boyut puan ortalamaları ve Bedensel ve Sosyal Uyarılma alt boyut puan ortalamaları ile Varoluşsal Emzirme Zorlukları Ölçeği puan ortalamaları arasında, Anne-Çocuk Bağlılığı alt boyut puan ortalamaları arasında, Maruziyet ve Savunmasızlık alt boyut puan ortalamaları arasında Güven- Güvenlik alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü bir ilişki bulundu. Yapılan regresyon analiz sonucuna göre, doğumdan sonra bebeği kucağa alma zamanı ilk bir saat içerisinde olan katılımcıların Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği puanlarının, doğumdan sonra bebeği kucağa alma zamanı ilk 30 dakika içerisinde olan katılımcılara göre 4,409 daha fazla olduğu, Anne-Çocuk Bağlılığı puanlarındaki 1 birimlik artışın, Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği üzerindeki 0,911'lik artışa neden olduğu, Maruziyet ve Savunmasızlık puanlarındaki 1 birimlik artışın, Travmatik Emzirme Algısı Ölçeği üzerindeki 1,038'lik artışa neden olduğu belirlendi. Travmatik emzirme algısını etkileyen faktörler annenin çalışma durumu, son gebeliğin planlı olma durumu, annenin bebeğini ne kadar süre sonra kucağına aldığı, annenin herhangi bir emzirme problemi yaşayıp yaşamaması, eş ve çevreden gördüğü desteğin varlığı olduğu belirlendi. Travmatik emzirme algısını tespit etmek ve süreci olumlu hale getirmek için, hemşirelerin kadınlarla ilk temastan itibaren emzirme algılarını değerlendirmesi ve prekonsepsiyonel, antenatal ve postpartum dönemde risk faktörlerini belirleyerek önlemler alması önerildi.

Abstract:
This research was conducted to determine the perception of traumatic breastfeeding and the influencing factors among mothers breastfeeding their 1-4 month old infants. The research was conducted in two phases. The first phase was conducted methodologically with 503 women to develop a valid and reliable tool for measuring the perception of traumatic breastfeeding. Data were collected at four different family health centers in Ankara. The developed Traumatic Breastfeeding Perception Scale consists of 25 items and has two factors: the Emotional Arousal factor (18 items) and the Bodily and Social Arousal factor (7 items). The Cronbach's alpha value calculated for the total score of the scale is 0,89; McDonald's value is 0,90, and the test-retest reliability value is 0,95. According to the results of the ROC analysis, the most suitable cutoff score is 62. Thus, it is concluded that women who score 62 points or above on the scale have a traumatic perception of breastfeeding. The second phase of the research is descriptive and correlational. The second phase was conducted with 178 mothers breastfeeding their 1-4 month old babies who applied to Antalya City Hospital. The data were collected using the Descriptive Information Form-2, the Traumatic Breastfeeding Perception Scale, the Existential Breastfeeding Difficulties Scale, and the Maternal Attachment Scale. In the analysis of the research, descriptive statistical methods, Reliability Analysis, Kolmogorov-Smirnov test, one-way ANOVA, Bonferroni, Pearson correlation, Mann Whitney U test, and Kruskal Wallis H test were applied. To investigate the impact of the characteristics of the participants on the Traumatic Breastfeeding Perception Scale, multiple regression analysis was conducted. The average total score of the Traumatic Breastfeeding Perception Scale for the mothers included in the study was 57,16+13,90, the average score of the Emotional Arousal Dimension was 45,80+11,90, the average score of the Bodily and Social Arousal sub-dimension was 11,36+4,14, the average total score of the Existential Breastfeeding Difficulties Scale was 30,84+10,14, the average score of the Mother-Child Attachment Dimension was 7,16+2,88, the average score of the Exposure and Vulnerability Dimension was 10,25+4,56, the average score of the Security-Safety Dimension was 13,43+6,00, and the average score of the Maternal Attachment Scale was 99,74+4,79. The average scores of the Traumatic Breastfeeding Perception Scale, the average scores of the Emotional Stimulation sub-dimension, and the average scores of the Bodily and Social Stimulation sub-dimension, as well as the average scores of the Existential Breastfeeding Difficulties Scale, the average scores of the Mother-Child Bonding sub-dimension, the average scores of the Exposure and Vulnerability sub-dimension, and the average scores of the Trust-Security sub-dimension, were found to have statistically significant positive relationships. According to the results of the regression analysis, it was determined that the Traumatic Breastfeeding Perception Scale scores of participants who held their baby within the first hour after birth were 4,409 higher than those who held their baby within the first 30 minutes after birth, that a 1-unit increase in the Mother-Child Bonding scores caused a 0,911 increase in the Traumatic Breastfeeding Perception Scale, and that a 1-unit increase in the Exposure and Vulnerability scores caused a 1,038 increase in the Traumatic Breastfeeding Perception Scale. The factors affecting the perception of traumatic breastfeeding were determined to be the mother's employment status, whether the last pregnancy was planned, how soon the mother held her baby after birth, whether the mother experienced any breastfeeding problems, and the presence of support from her spouse and surroundings. To identify the perception of traumatic breastfeeding and to make the process positive, it was recommended that nurses assess women's breastfeeding perceptions from the first contact and take precautions by identifying risk factors during the preconceptional, antenatal, and postpartum periods.