Akut pulmoner emboli hastalarında CRP/albumin oranı ve AST/ALT oranı ile spesı skoru arasındaki ilişki
The correlation between the ratios of CRP/ albumin and AST/ALT and spesi score in patients with acute pulmonary embolism
Yazar: NEZAKET MERVE YAMAN AKKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞRI YAYLA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı / Kardiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Alanin transaminaz = Alanine transaminase ; Albüminler = Albumins ; Aspartat aminotransferaz = Aspartate aminotransferases ; C reaktif protein = C reactive protein ; Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Mortalite = Mortality ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Akut pulmoner tromboemboli en sık görülen ölümcül kardiyovasküler hastalıklardandır. Tanı konulamayan ve uygun tedavi edilemeyen hastalarda pulmoner embolinin (PE) mortalitesi yaklaşık %30'dur. Ancak hızlı tanı konulan, risk sınıflaması doğru tayin edilen ve uygun tedavi edilen olgularda mortalite %2-8'e kadar düşmektedir. Bu nedenle, akut pulmoner embolide (APE) erken tanı ve yüksek riskli hastaların tespiti önemlidir. Bu çalışmada, APE hastalarında prognoz tayininde kullanılan klinik skorlama sistemi sPESI ile inflamatuvar ve trombotik süreçlere sahip birçok hastalıkta prognoz ve mortalite öngördürücüsü olduğu saptanan CRP/albümin ve AST/ALT oranları arasındaki ilişkiyi araştırdık. Ek olarak bu oranların ve sPESI'nin bağımsız olarak PE'de mortalite öngördürücülüğünü de  araştırmayı hedefledik. 
MATERYAL VE METOD: Çalışma Ocak 2018- Mart 2022 tarihleri arasında Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Ankara Şehir Hastanesi'nde PE tanısı ile takip edilen 18 yaş üstü 450 hastada retrospektif olarak yapıldı. Pulmoner emboli şiddet indeksleri olan PESI ve sPESI skorlama puanları ile CRP/albümin oranı (CAR) ve AST/ALT oranları hesaplandı. Hastalar mortalite olup olmamasına göre iki gruba ayrılarak incelendi. Değişkenler ve mortalite arasındaki ilişkiyi belirlemek için regresyon analizi yapıldı.
BULGULAR: Hastaların CRP seviyesi ortanca değeri 30,4 mg/l (9,0 - 76,7) şeklinde artmış olarak, albümin seviyesi ise 30,4 ± 5,8 g/l olarak bulundu. Karaciğer enzimleri değerlerine bakıldığında,  AST seviyesi ortanca değeri 17 IU/l (13 - 25), ALT seviyesi ortanca değeri 18 IU/l (13 - 24) olarak izlendi. PESI skoru ortalaması 99,4 ± 40,8 olarak, sPESI skoru ortalaması ise 2,15 ± 1,30 olarak bulundu. Mortalite + olan grupta anlamlı olarak CRP seviyesi daha yüksek, albümin değeri daha düşük, PESI ve sPESI skoru daha fazla, CAR oranı daha fazla ve AST/ALT oranı daha yüksek saptandı (p<0,05). Korelasyon analizinde sPESI skoru ile CAR arasında anlamlı korelasyon gözlenmedi (p=0,174). Ancak sPESI skoru ile AST/ALT oranı arasında pozitif korelasyon saptandı (p=0,011). sPESI skoru (p=0,03), CAR (p=0,017) ve AST/ALT oranı (p=0,021) çok değişkenli logistik regresyon analizinde mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak bulundu.
SONUÇ: Çalışmamızda sPESI skoru ile AST/ALT arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca sPESI skoru, CAR ve AST/ALT oranlarının her biri mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak saptanmıştır. Günlük pratikte kolay, hızlı ve ucuz olarak ulaşılabilen bu kan paramatrelerinin risk skorlama sistemleri ile birlikte kullanımları, prognozun daha doğru tayini ile daha hızlı ve doğru bir tedavi sağlayabilir ve bu sayede mortalite katkısı sağlanabilir.
ANAHTAR KELİMELER: akut pulmoner emboli, sPESI skoru, mortalite, CRP/albümin oranı, AST/ALT oranı.

Abstract:
AIM: Acute pulmonary thromboembolism is one of the most frequent fatal cardiovascular diseases. The mortality rate of pulmonary embolism (PE) is almost 30% in patients who cannot be diagnosed and treated appropriately. Nevertheless, in some cases, with rapid/timely diagnosis and appropriate treatment as well as correct risk classification, it has been observed that the mortality rate decreases to 2-8%. For this reason, early diagnosis and detection of high-risk patients with acute pulmonary embolism (APE) are of capital importance. In this study, we studied the association between the clinical scoring system sPESI used to determine APE patients' prognosis and the ratios of CRP/albumin and AST/ALT that are ascertained to be predictors of both prognosis and mortality in several diseases with inflammatory and thrombotic processes. Furthermore, whether these rates and sPESI independently predict mortality risk was revealed within the concept of this study.
MATERIAL AND METHOD: This study was conducted retrospectively in 450 patients over the age of 18 followed up with the diagnosis of PE in Türkiye Yüksek İhtisas Training and Research Hospital along with Ankara City Hospital between the dates of January 2018 and March 2022. PESI and sPESI, pulmonary embolism severity indexes, were used in order to calculate the ratios of CRP/albumin (CAR) and AST/ALT. The patients were classified into two groups based on the presence of mortality. Regression analysis was performed to determine the association between the variables and the mortality rate.
RESULTS: The median value of CRP level as well as albumin level of the patients were found to be 30.4 mg/l (9,0-76.7) and 30.4 ± 5.8 g/l, respectively. Considering liver enzyme values, the median value of AST and ALT levels were 17 IU/l (13-25) and 18 IU/l (13-24), respectively. On the other hand, the mean PESI and sPESI scores were found to be 99,4 ± 40,8 and 2,15 ± 1,30, respectively. In the group with a positive (+) mortality rate, CRP level was detected to be higher and albumin level was detected to be lower significantly. And besides, PESI and sPESI scores, CAR ratio, and AST and ALT levels were found to be higher (p<0.05). No significant correlation was observed between the sPESI score and the CAR ratio (p=0.174); however, a positive correlation was detected between the sPESI score and AST/ALT level (p=0.011). sPESI score (p=0.03), CAR ratio (p=0.017), and AST/ ALT level (p=0.021) were found to be independent predictors for mortality in multivariate logistic regression analysis.
CONCLUSION: A significant correlation was revealed between sPESI score and AST/ALT in our study. Additionally, the sPESI score, CAR ratio, and AST/ALT level weredetected to be independent predictors of mortality. Under the condition that these blood parameters, which can be accessed quickly and cheaply in daily practice, are used along with risk scoring systems, they can provide more immediate and more accurate diagnosis and treatment of prognosis, hence contributing to a decreased mortality rate.
KEYWORDS: acute pulmonary embolism, sPESI score, CRP/albumin ratio, AST/ALT level, mortality.