Tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşitlerinde fosforlu gübrelemenin yem kalitesi ve çinko biyofortifikasyonuna etkileri
Effects of phosphorus fertilization on forage quality and zinc biofortification in annual ryegrass (Lolium multiflorum Lam.) varieties
Yazar: SEMA ÇAKIR ÖNGÖREN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ SANCAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Ankara koşullarında farklı dozda fosfor gübrelemesinin, tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşitlerinde yem kalitesi ve çinko biyofortifikasyonuna etkilerini tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Ayrıca çalışma ile yarayışlı çinko ile fosfor içeriği yeterli olmayan tarla koşullarında maksimum verim ve kalite için optimum düzeyde fosfor ve çinko gübre gereksiniminin belirlenmesinde kaynak olabilecek veri elde edilmesi hedeflenmiştir. 
Bu çalışma Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasında, 2022-2023 yılları yetiştirme mevsimi boyunca yürütülmüştür. Materyal olarak; tek yıllık çim çeşitleri arasından Çiğdem, Trinova, Star, Astound ve Campivert seçilmiştir. Gübre olarak, triple süper fosfat fosfor gübresi ve % 34 çinko sülfat (ZnSO4.7H2O) içerikli çinko gübresi kullanılmıştır. Denemede, tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre çeşitler ana parsele, fosfor dozları (10 ve 40 kg/da) alt parsele ve çinko dozları (0 ve 500 g/da) ise alt alt parsele gelecek şekilde ekim gerçekleştirilmiştir. Başaklanma olgunluğuna gelen bitkilere ait morfolojik gözlemler, tarımsal özellikler, bitki besin element içerikleri ve toplam verimler incelenmiştir. 
İki yıla ilişkin araştırma sonuçları değerlendirildiğinde; tek yıllık çim çeşitlerine uygulanan fosfor ve çinko dozları arasında sürekli bir etkileşimin mevcut olduğu, bu etkileşimden de tek yıllık çim çeşitlerinin olumlu yönde etkilenebildiği tespit edilmiştir. Artan fosfor ve çinko dozları her iki yılda da yeşil ot veriminde artış sağlamıştır. Çeşitlerin tepkisi yıllar itibari ile farklı olmuş, ham protein verinde artış gözlenmiştir. Birinci biçimde artan fosfor uygulaması ile bitkide çinko konsantrasyonu artmış, diğer biçimlerde çeşitlilik göstermiştir. Çinko uygulamasıyla çeşitlerdeki çinko konsantrasyonunda artış gözlenmiştir. Fosfor ve çinko uygulamaları çeşitlerdeki fosfor konsantrasyonunu artırmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of different doses of phosphorus fertilization on forage quality and zinc biofortification in annual grass (Lolium multiflorum Lam.) varieties under Ankara conditions. In addition, the study aimed to obtain data that can be a source for determining the optimum level of phosphorus and zinc fertilizer requirements for maximum yield and quality in field conditions with insufficient zinc and phosphorus content. 
This study was conducted in the experimental field of Ankara University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops, during the growing season of 2022-2023. Crocus, Trinova, Star, Astound and Campivert were selected as material among annual grass varieties. Triple super phosphate phosphorus fertilizer and zinc fertilizer containing % 34 zinc sulfate (ZnSO4.7H2O) were used as fertilizers. In the experiment, cultivars were sown in the main plot, phosphorus doses (10 and 40 kg/da) in the sub-plot, and zinc doses (0 and 500 g/da) in the sub-sub-plot according to the split plots experiment design divided in randomized blocks. Morphological observations, agronomic characteristics, nutrient contents, and total yields of the plants at spike maturity were analyzed. 
When the results of the research are evaluated as a whole, there is a continuous interaction between phosphorus and zinc doses applied to annual ryegrass varieties. Annual ryegrass cultivars can be positively affected by this interaction. Increasing doses of phosphorus and zinc increased fresh yield in both years. The response of the cultivars varied between years and an increase in crude protein yield was observed. Zinc concentration in the plant increased with the higher phosphorus application in the first form and showed variation in the other forms. An increase in zinc concentration was observed in the varieties with zinc application. Phosphorus and zinc applications increased the phosphorus concentration in the varieties.