Karaköy Aleksiyadi (Melek) hanı restorasyon projesi
Restoration project for Aleksiyadi (Melek) khan in Karakoy
Yazar: HAZAL TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. DENİZ MAZLUM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hanlar = Inns

Özet:
Bu çalışmada, Aleksiyadi (Melek) Hanı; İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, Kemankeş Karamustafa Paşa Mahallesi, Yemişçi Hasan Sokağı, no: 5; 94 ada 79 parselde yer alan 19. yüzyıl ticaret yapısı konu alınmıştır. Çalışmanın temel hedefleri, yapının mevcut durumunun belgelenmesi, tarihinin aydınlatılması ve korunmasına yönelik müdahalelerin belirlenerek uygun bir işlevle hayata kazandırılmasıdır.
Hanın yapım tarihi kesin olmamakla birlikte, eski Karaköy fotoğrafları ve Şark Ticaret Yıllıkları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda 1883 ile 1885 yılları arasında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Mimarı belli olmayan yapının 1891 yılının Ticaret Yıllıkları'nda A. Alexiadi isimli birinin mülkiyetinde olduğu anlaşılmıştır. Yapıldığı günden bu yana ticaret işlevini sürdüren han, günümüzde Melek Hanı olarak adlandırılmaktadır. 1905 Goad sigorta haritasında Alexiadi Han olarak işaretlenmiş yapı, 1948 yılında Suat Nirven tarafından çizilen sigorta haritalarında Melek Hanı olarak geçmektedir. Yine Şark Ticaret Yıllıkları üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda yapının isminin 1933 ile 1934 yılları arasında değiştirildiği tespit edilmiştir. 
Yapı 19. yüzyıl büro hanlarının günümüze büyük ölçüde korunarak ulaşmış tipik bir örneği olması, mekânsal ve yapısal olarak küçük avlulu büro hanlarının bütün özelliklerini taşımasının yanı sıra, tanıklık ettiği tarihî olaylar sonucunda da tarihî belge niteliği taşıması sebebiyle tez konusu olarak seçilmiştir. 1983 yılında Karaköy-Eminönü arasında yapılacak yeni köprünün inşasından önce toplu tescil kararı ile tescillenen yapının İstanbul II numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'ndaki dosyasında çizilmiş herhangi bir projesi bulunmamaktadır. Yapının daha önce belgelenmediğinin anlaşılması, tez konusu olarak seçilmesinde önemli bir faktör olmuştur.
Hazırlanan tez altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, konuya bir giriş yapılmış ve çalışmanın amacı, kapsamı ve kullanılan yöntemler açıklanmıştır. Yapının bulunduğu Karaköy bölgesinin coğrafi konumunun ve tarihsel gelişiminin anlatıldığı ikinci bölümde, büro hanlarının öneminden ve tarihsel gelişiminden bahsedilmiş, tez konusu yapıya yakın diğer 19. yüzyıl büro hanlarından örnekler verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yapının kendisine odaklanılmıştır. Yapının konumu, tarihsel gelişimi ve günümüzdeki durumu bu bölümde ele alınmıştır. Günümüzdeki durumu anlatılırken genel bir tanım yapıldıktan sonra plan özellikleri, cephe özellikleri, yapı elemanları, malzeme analizleri, tespit edilen bozulmalar ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Dördüncü bölümde restitüsyon önerilerine ışık tutan bilgi ve belgeler açıklanmış, restitüsyon için alınan kararlar detaylı olarak anlatılmıştır. Restorasyon önerisi beşinci bölümde ele alınmıştır. Yapısal onarımlara ilişkin müdahalelerin yanında, mekânsal sürekliliği sağlayacak uygun bir işlev önerisinde bulunulmuştur. Son bölümde ise, çalışmanın vardığı sonuca yer verilmiştir.

Abstract:
In this thesis, Aleksiyadi (Melek) Khan, located at Kemankes Karamustafa Neighborhood, Yemisci Hasan Street, door number 5; block number 94, parcel 79, Beyoğlu District of Istanbul has been studied. The main goals of the study are to document the present condition of the building, to clarify its history, to determine the interventions to protect the building and to bring it to life with appropriate use.
Although the construction date of the building is not certain, it is estimated that it was built between the years 1883 and 1885 as a result of examinations on the old Karaköy photographs and Oriental Trade Annuals. The architect of the building is unknown but it is the property of A. Alexiadi according to Trade Annuals of 1891. The building has been continuing the trade function since the day it was built and today it is known as the Melek Hanı. In the 1905 Goad insurance map the name of the building is mentioned as Alexiadi Han and is referred to as Melek Hanı in the maps drawn by Suat Nirven in 1948. As a result of the researches conducted on Oriental Trade Annuals, it was found that the name of the building was changed between 1933 and 1934. 
The building has been chosen as the subject of the thesis because it is a typical example of 19th century bureau khans that have survived and has all the spatial and structural features of the bureau kans, as well as the historical events that it witnessed. The building, which was registered with the decision of collective registration before the construction of a new bridge between Karaköy and Eminönü in 1983, does not have any projects drawn in the Istanbul II numbered Cultural Heritage Preservation Board. The fact that the structure has not been documented before has been an important factor in the selection of the thesis subject.
The thesis consists of six chapters. In the first chapter, an introduction has been made and the aim, scope, and methods of the study are explained. In the second section, the geographical location and historical development of the Karaköy region where the building is located is mentioned, the importance and historical development of the bureau khans are mentioned and examples of the other 19th century bureau khans close to the thesis subject are given. The third part of the study focuses on the structure itself. The location, historical development and current situation of the building are discussed in this section. After a general definition, plan features, facade features, building elements, material analysis and detected deteriorations are explained in detail. In the fourth section, information and documents shedding light on the suggestions for restitution are explained and the decisions taken for restitution are explained in detail. The restoration proposal is discussed in the fifth chapter. In addition to interventions related to structural repairs, an appropriate function was proposed to ensure spatial continuity. In the last section, the conclusion of the study is given.