Multipl skleroz hastalarında optik koherens tomografi bulguları, görme keskinliği ve manyetik rezonans görüntüleme bulguları ile ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the patients with multiple sclerosis and optical coherence tomography findings, visual acuity and magnetic resonance imaging evi̇dence
Yazar: KIVANÇ ÖZEN
Danışman: PROF. DR. GAMZE TÜRE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Görme = Vision ; Görme keskinliği = Visual acuity ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Multipl skleroz, genellikle görsel sistem tutulumu ile kendini gösteren ve başlangıçta oftalmolojik semptomlarla ortaya çıkabilen santral sinir sisteminin otoimmün demiyelinizan bir bozukluğudur. Çalışmamızda Multipl Skleroz (MS) tanısı ile takip edilen hastaların optik koherens tomografi (OKT) bulguları incelenmiştir. OKT bulguları ile; en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, kranial MRG'deki T2 hiperintens lezyon sayısı ve EDSS skoru ile ilişkisi incelenmiştir. 

Gereç ve Yöntem: İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniğinde 30/05/2020-01/04/2021 tarihleri arasında McDonald kriterlerine göre MS tanısı almış, tetkikleri ve takipleri yapılan İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Polikliniğine refere edilen en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, ön segment bakısı, ayrıntılı fundoskopik muayenesi ve optik koherens tomografi görüntülemesi yapılan olgular retrospektif olarak incelenmiştir.
 Bu çalışmada toplam 94 olgunun 188 gözü incelenmiştir. Değerlendirilmeye alınan 94 olgunun 59'u (118 göz) McDonald kriterlerine göre MS tanısı almıştır, geri kalan 35 olgu (70 göz) ise İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Polikliniğine müracaat eden, refraksiyon kusuru dışında başka herhangi bir oftalmolojik ya da nörolojik patolojisi bulunmayan olgulardır. Bu 35 olgu, kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışmaya katılan olguların optik koherens tomografi yardımıyla total makular volümün, makula retina sinir lifi tabakası, makula gangliyon hücre, iç pleksiform tabaka, iç nükleer tabaka, fovea dış plexiform tabaka ve fovea dış nükleer tabaka volümleri ve peripapiller retina sinir lifi kalınlığı hesaplanmıştır. Makular volümün; en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, kranial MRG'deki T2 hiperintens lezyon sayısı ve EDSS skoru ile ilişkisi incelenmiştir.

Bulgular: Hasta grubunda yer alan 59 kişi ve kontrol grubunda yer alan 35 kişi toplam 188 göz çalışmaya dahil edilmiştir. Hasta grubununun yaş ortalaması 38,6±10,6 yıl, sağlıklı kontrol grubununun 37,5±8,2 yıldır. Hastaların %83,1'i ve kontrol grubunun %65,7'si kadındır. 17 hastada (%28,8) optik nevrit saptanmıştır. ON öyküsü olan hastaların ortalama hastalık süreleri 11,4±8,5 yıl olarak hesaplanmıştır. ON öyküsü olmayan hastaların ortalama hastalık süreleri 10,3±8,5 yıl olarak hesaplanmıştır. Total makülar volum, mRNFL, ganglion hücre tabakası ve iç pleksiform tabakanın volumünün ve pRNFL kalınlığının değerlerinin kontrol grubunda hasta grubuna göre daha yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (.p<0,005). ON olmayan hastaların pRNFL değeri ON olan gruba göre daha yüksek olduğu bulunmuştur(p=0,025). mRNFL, ganglion hücre tabakası, iç pleksiform tabakasının volumünün ON olmayan hastalarda daha yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Dış nukleer tabaka değerinin ise ON olan hastalarda daha yüksek olduğu bulunmuştur.(p:0,015). ON olan hasta, ON olmayan hasta ve kontrol gruplarının görme keskinliği ve total makuler volum değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu; bu farklılığın ON olan hasta – kontrol grupları ve ON olmayan hasta - kontrol grupları arasındaki farklılıklardan kaynaklandığı saptanmıştır(p<0,017). Tüm hastalarda total makular volum ile görme keskinliği 
arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,267,p:0,003); ve MR lezyon sayısı arasında yüksek düzeyde negatif korelasyon (r:-0,618, p<0,001), EDSS ile orta düzeyde negatif korelasyon(r:-0,453,p<0,001) ve pRNFL ile orta düzeyde pozitif korelasyon(r:0,584,p<0,001) bulunmuştur. Hastalık süresi ile total makular volum arasında ON olmayan hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon(r:-0,292,p:0,007) tüm hastalarda çok zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,188, p:0,041) saptanmıştır. Hastalık süresi ile pRNFL arasında ON olmayan hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon(r:-0,314,p:0,004) ve tüm hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,215, p:0,019) saptanmıştır.

Sonuçlar: Optik koherens tomografi (OKT), retina patolojileri öncelikli olmak üzere bir çok oftalmolojik patolojinin tanı ve takibinde önemli bir yer tutan görüntüleme aracıdır. MS hastalarında oftalmolojik muayene olmazsa olmazdır. MS hastalarının OKT bulgularının değerlendirilmesi hastalığın prognozu hakkında bilgi verebileceği düşünülmektedir. Yaptığımız çalışmada literatürle uyumlu olarak MS hastalarının OKT bulguları ile görme keskinliği, MR bulguları ve EDSS'nin korele olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Multipl Sklerozis, optik koherens tomografi, total makular volüm, görme keskinliği, manyetik rezonans görüntüleme, T2 hiperintens lezyon, EDSS

Abstract:
Aim: Multiple sclerosis is an autoimmune demyelinating disorder of the central nervous system, which is usually manifested by visual system involvement and may initially appear with ophthalmological symptoms. In our study, the optical coherence tomography (OCT) findings of the patients who were followed up with the diagnosis of Multiple Sclerosis (MS) were examined. The relationship between OCT findings and the best corrected visual acuity, the number of T2 hyperintense lesions on cranial MRI, and the EDSS score was examined.

Materials and Methods: Izmir Tepecik Training and Research Hospital, Clinic of Neurology between dates 30/05/2020-01/04/2021 a diagnosis of MS according to the McDonald criteria, Izmir Tepecik Training and Research Hospital Ophthalmology clinic tests and be tracked to be referred to the best-corrected visual acuity, anterior segment, see detailed funduscopic examination and optical coherence tomography patients were studied retrospectively. In this study, 188 eyes of a total of 94 cases were examined. 59 of 94 cases (118 eyes) has been diagnosed with MS according to the McDonald criteria, the remaining 35 cases (70 eyes) are the cases when applied to Izmir Tepecik Training and Research Hospital Ophthalmology Clinic and did not have any ophthalmological or neurological pathology other than refractive errors. These 35 cases constituted the control group. The thickness of total macular volume, macular retinal nerve fiber layer, macular ganglion cell, inner plexiform layer, inner nuclear layer, fovea outer plexiform layer and fovea outer nuclear layer volumes and peripapillary retinal nerve fiber were calculated with the help of optical coherence tomography in the cases participating in the study. The relationship of macular volume with the best corrected visual acuity, the number of T2 hyperintense lesions on cranial MRI, and the EDSS score was examined.

Results: A total of 188 eyes were included in the study, of which 59 were in the patient group and 35 were in the control group. The mean age of the patient group was 38.6±10.6 years, and that of the healthy control group was 37.5±8.2 years. 83.1% of the patients and 65.7% of the control group were women. Optic neuritis was detected in 17 patients (%28.8). The mean disease duration of the patients with a history of ON was calculated as 11.4±8.5 years. The mean disease duration of patients without a history of ON was calculated as 10.3±8.5 years. It was found that the values of total macular volume, mRNFL, ganglion cell layer and inner plexiform layer volume and pRNFL thickness were higher in the control group than in the patient group and were statistically significant(p<0,005). It was found that patients without ON had a higher pRNFL value than the group with ON(p=0.025). It was found that the volume of mRNFL, ganglion cell layer, inner plexiform layer was higher in patients without ON and was statistically significant. It was found that the value of the outer nuclear layer was higher in patients with ON.(p: 0.015). It was found that there was a statistically significant difference between the visual acuity and total macular volume values of the patient with ON, patient without ON and control groups; this difference was caused by differences between the patient–control 
groups with ON and the patient-control groups without ON(p<0.017). In all patients, visual acuity with total macular volume at a level between a negative weak correlation (r:-0,267,p:0,003); and a negative correlation between the number of MRI lesions at a high level (r:-0,618, p<0.001) with a negative correlation of moderate EDSS(r:-0,453,p<0.001) and pRNFL with moderate positive correlation(r = 0,584,p<0.001) were found. A weak negative correlation was found between the duration of the disease and the total macular volume in patients without ON(r:-0.292,p:0.007) a very weak negative correlation was found in all patients (r:-0.188,p:0.041). A weak negative correlation(r:-0.314,p:0.004) was found between the duration of the disease and pRNFL in patients without ON, and a weak negative correlation (r:-0.215, p:0.019) was found in all patients.

Conclusions: Optical coherence tomography (OCT) is an imaging tool that plays an important role in the diagnosis and follow-up of many ophthalmological pathologies, primarily retinal pathologies. Ophthalmological examination is a must for MS patients. It is thought that the evaluation of OCT findings of MS patients may provide information about the prognosis of the disease. In our study, it was determined that visual acuity, MRI findings and EDSS were correlated with OCT findings of MS patients in accordance with the literature.

Key Words: Multiple Sclerosis, optical coherence tomography, total macular volume, visual acuity, magnetic resonance imaging, T2 hyperintense lesion, EDSS