İlköğretim öğrencilerinin tüketici eğitimine yönelik bilgi ve tutum düzeyleri
The secondary school children's levels of knowledge and attitude towards consumer education
Yazar: SEHER ERSOY
Danışman: PROF. DR. HAMİL NAZİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Tutumlar = Attitudes ; Tüketici eğitimi = Consumer education ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
ÖZET Bu araştırma, Ankara ilinin farklı sosyo-ekonomik bölgelerinde, ilköğretim 6., 7., 8. sınıflarda okuyan 12-14 yaşlan arasındaki öğrencilerin tüketici eğitimi konularına ilişkin bilgi ve tutumlarına, bu konuda aldıkları eğitimin etkisini saptamak amacıyla planlanıp yürütülmüştür. İki farklı sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim okulunda okuyan 240 öğrenciden 120 kişilik deney grubuna 4 üniteyi kapsayan tüketici eğitimi 1 ay süreyle uygulanmıştır. Araştırmacı tarafindan geliştirilen bilgi testi ve tutum ölçeği, eğitimden önce ve sonra deney ve kontrol gruplarına uygulanmıştır. Son test bilgi ve tutum puanlarına göre eğitimin etkisi bağımsız değişkenlere (sosyo ekonomik düzey, cinsiyet, yaş, ebeveynlerin eğitim ve çalışma durumu, aile geliri ve harçlık) bağlı olarak ölçülmüş ve tartışılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; öğrencilerin %52.5'i erkek, %47.5'i kız olmak üzere toplam 240 kişidir. Yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin babalarının %66.6'sı, annelerinin %42.5'i yüksek öğrenim; düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin babalarının %41.3'ü, annelerinin %72.5'i ilkokul ve daha düşük öğrenim düzeyindedir (p<0.001). Öğrencilerin babalarının çoğunluğu (%85.0) düzenli bir işte çalışırken, annelerinin yandan fazlası (%68.3) çalışmamaktadır. Düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin çoğunluğu (%83.3) 500 milyon TL ve altında, yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin tamamına yakını (%95.0) ise 500 milyon TL'nin üzerinde aylık gelire sahiptir (p<0.001). Yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin yansından biraz fazlasında (%51.7) harcama kararlarını tüm aile bireyleri ortak verirken; düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin yansından biraz fazlasında (%51.6) kararlar anne ve baba tarafindan verilmektedir (p<0.01). Yüksek sosyo ekonomik düzeydeki öğrencilerin yandan fazlası (%52.5) 1 1 milyon TL ve üzerinde, düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin yarıya yakım (%43.3) 5 milyon TL ve altında harçlık almaktadır (pO.001). Tüketici eğitimi ile ilgili bilgiye sahip olduğunu belirten öğrencilerden (%52.1); düşük sosyo-ekonomik düzeydekiler bilgiyi (%57.6)11 derslerden, yüksek sosyo-ekonomik düzeydekiler (%54.8) kitle iletişim araçlarından edindiklerini belirtmişlerdir (p<0.001). Eğitim verildikten sonra toplam bilgi testinden elde edilen verilerine göre, tüketici egitimi alan (p<0.001); yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki (p<0.001); anne (p<0.05) ve babasının (p<0.001) öğrenim düzeyi ve ailesinin gelir düzeyi yüksek (p<0.001); harçlık miktarı fazla (jKO.Ol) olan öğrenciler, daha fazla puan almışlardır. Son test toplam bilgi puanlan açısından; cinsiyetlerine, devam ettikleri sınıflara ve babalarının öğrenim durumuna göre öğrenciler arasında önemli bir fark görülmemiştir (p>0.05). Eğitim verildikten sonra toplam tutum ölçeğinden elde edilen verilerine göre, tüketici eğitimi alan (p<0.001); yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki (p<0.001) öğrenciler; kız öğrenciler (p<0.001); babasının öğrenim düzeyi yüksek olan öğrenciler (p<0.05) daha fazla puan almışlardır. Son test toplam tutum puanlan açısından, devam ettikleri sınıflara, annelerinin ve babalarının öğrenim durumuna, annelerinin çalışma durumuna, aile gelirlerine ve harçlık miktarlarına göre öğrenciler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir (p>0.05). Yapılan çalışma ile teknolojinin hızla geliştiği çağımızda üreticiler tarafından önemli bir pazar olarak görülen gençlere örgün eğitim kurumlan tarafından tüketici eğitimi verilmesinin gerekliliği açığa çıkarılmış ve ilköğretim çağı öğrencileri için örnek bir "Tüketici Eğitimi Modülü" geliştirilmiştir.

Abstract:
m ABSTRACT This study is planned and executed in different socio-economical regions of Ankara, over the students at the ages 12-14 educating in the 6th, 7th and 8th classes of primary education relevant to their knowledge and attitudes towards consumer education in order to determine the effect of the education received in this subject Of 240 students educating at the primary school in two different socio-economical level, a consumer education covering 4 units consisting an experiment group with 120 students was implemented for a period of one month. The knowledge test and attitude scale developed by the researcher was implemented over the experiment and control groups before and after the education. According to the final test points of knowledge and attitude, the effect of education was measured and discussed in connection with the independent variables (socio-economical level, sex, age, parental education and employment status, family income and pocket-money). According to the findings of the study; the total of the students is 240, 52,5% boy; 47,5% girl. Of the students at high socio-economical level, the education status of their fathers at 66,5%, and mothers at 44,5% is high-education level; of the students at low socio-economical level, the education status of their fathers at 41,3%, and mothers at 72.5% is primary education and lower education level (p<0.001). While the majority of the fathers of the students work at regular jobs (85.0%), more than the half of the mothers does not work (68.3%). The majority of the families of the students at a lower socio-economical level has a monthly income (83.3%) of 500 million TL or lower, and the nearly the whole of the families of the students at high socio-economical level has a monthly income (90%) over than 500 million TL. (p<0.001). While in the families of the students a little more than the half at high socio-economical level, the spending decisions are given commonly by whole family members (51.7%), in the families of the students a little more than the half at low socio-economical level, the spending decisions are given by mother and father (51.6%) (pO.01). While more than half of the students at high socio-economicalIV level receive a pocket-money of 1 1 million TL and above, nearly the half of the students at low socio-economical level receive a pocket-money of 5 million TL or lower (pO.001). Of the students who have expressed that they have knowledge of consumer education (52.1%); the ones at low socio-economical level stated that they have learnt the knowledge from the lessons (57.6%), and the ones at high socio- economical level form the mass communication tools (54.8%) (p<0.001). According to the obtained data from the total knowledge test after the education given; the students at high socio-economical level (p<0.001) who have received consumer education (p<0.001), whose mother's (p<0.05) and father's (p<0.001) education status and family income level is high (p<0.001) and whose pocket money is more (p<0.01), get higher points. In the respect to the total knowledge points of the final test; no significant difference was determined between students according to their sexes, the classes attended and the education status of the fathers. According to the obtained data from the total attitude scale after the education given; the students at high socio-economical level (p<0.001) who have received consumer education (p<0.001), girl students (p<0.001), whose father's (p<0.05) get higher points. In respect to the total attitude points of the final test; no meaningful difference was determined between the students according to the classes attended, education status of their mother and father, the employment status of the mothers, family incomes and pocket-money amounts (p<0.05). In our era where technology rapidly develops, by the study done, the requirement to initiate consumer education by the education institutions for the young people seen as an important market by the manufacturers was exposed and a sample "Consumer Education Module" was developed for the students at primary education period.