Ofis çalışanlarının gündüz aşırı uykululuk halinin ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi
Determination of excessive daytime sleepiness and physical activity levels of office workers
Yazar: İBRAHİM EMRE DEMİREL
Danışman: PROF. DR. SELMA KARACAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Çalışmanın amacı ofis çalışanlarının gündüz aşırı uykululuk halinin ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesidir.
Araştırma evrenini 18 yaş üzeri İstanbul'un Ataşehir, Beşiktaş, Kâğıthane, Kadıköy, Maltepe, Şişli, Üsküdar ve Ümraniye ilçelerinde 900 -1800 saatleri arasında özel sektöre bağlı ofis çalışanları, örneklemini ise rastgele yöntem ile 248 kadın ve 139 erkek toplam 387 gönüllü oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından gönüllülere araştırma ile ilgili bilgi verilerek aydınlanmış onamları alındı. Tüm anket ve ölçekler tutarlılığını korumak amacı ile günün sabah 900-1100/akşam 1500-1700 saatlerinde araştırmacı tarafından uygulanmıştır. 
İstatistiksel analizler SPSS 23,0 paket programı ile yapıldı. Verilerin normal dağılıp dağılmadığının kontrolü için normallik testi yapıldı. Normallik değerleri için +2 ile -2 çarpıklık ve basıklık değerleri arası kabul edildi. İki grubun karşılaştırılması amacıyla parametrik test koşullarının sağlanmadığı durumlarda Mann-Whitney U testi, parametrik test koşullarının sağlandığı durumlarda ise bağımsız gruplarda T testi uygulandı. Normal dağılan verilerde gruplar arası farklılıkların tespiti için tek yönlü varyans analizi (ANOVA), istatistiksel açıdan önemli bulunan varyans analizi sonuçlarının grup ortalamalarını karşılaştırmak için de Tukey HSD testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen verilerde gruplar arası farkların tespit edilebilmesi için Kruskal – Wallis analizi, istatistiksel açıdan önemli bulunan analiz sonuçlarının grup ortalamalarını karşılaştırmak için de Games – Howell testi kullanıldı. Değişkenler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile belirlendi.
Bulgulara bakıldığında, erkek katılımcıların VKİ değerleri kadınlardan yüksek bulundu (p<0,05). Bekâr katılımcıların VKİ ortalaması evlilerden anlamlı derecede yüksek iken, evli katılımcıların EUÖ ve MET ortalaması bekâr katılımcılardan anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Gelir düzeyi 3000 TL ve altı olanların VKİ ortalamaları gelir düzeyi 5000 TL ve üstü olanlardan anlamlı derecede düşük iken EUÖ skorlarında tam tersi sonuç elde edildi (p<0,05). 35 yaş altı katılımcıların EUÖ skorları 35 yaş üstü katılımcılara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek tespit edildi (p<0,05). Alkol kullanmayan katılımcıların EUÖ ortalaması alkol kullanan katılımcılardan daha yüksek bulundu (p<0,05). Katılımcıların VKİ'leri ile EUÖ skorları arasında pozitif yönlü ve çok zayıf seviyede anlamlı bir ilişki tespit edildi (r=-.136; p<0.05).
Sonuç olarak; İstanbul'da yaşayan ofis çalışanlarının gündüz aşırı uykululuk hallerinin olmadığı, fiziksel aktivite seviyelerinin ise orta düzeyde olduğu belirlendi. VKİ ve EUÖ skorları arasında pozitif yönlü bir ilişki gözlendi ve bu bulgu vücut kütle indeksi artışının gündüz aşırı uykululuk halinde de artışa sebep olabileceğini gösterdi.

Abstract:
Çalışmanın amacı ofis çalışanlarının gündüz aşırı uykululuk halinin ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesidir.
Araştırma evrenini 18 yaş üzeri İstanbul'un Ataşehir, Beşiktaş, Kâğıthane, Kadıköy, Maltepe, Şişli, Üsküdar ve Ümraniye ilçelerinde 900 -1800 saatleri arasında özel sektöre bağlı ofis çalışanları, örneklemini ise rastgele yöntem ile 248 kadın ve 139 erkek toplam 387 gönüllü oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından gönüllülere araştırma ile ilgili bilgi verilerek aydınlanmış onamları alındı. Tüm anket ve ölçekler tutarlılığını korumak amacı ile günün sabah 900-1100/akşam 1500-1700 saatlerinde araştırmacı tarafından uygulanmıştır. 
İstatistiksel analizler SPSS 23,0 paket programı ile yapıldı. Verilerin normal dağılıp dağılmadığının kontrolü için normallik testi yapıldı. Normallik değerleri için +2 ile -2 çarpıklık ve basıklık değerleri arası kabul edildi. İki grubun karşılaştırılması amacıyla parametrik test koşullarının sağlanmadığı durumlarda Mann-Whitney U testi, parametrik test koşullarının sağlandığı durumlarda ise bağımsız gruplarda T testi uygulandı. Normal dağılan verilerde gruplar arası farklılıkların tespiti için tek yönlü varyans analizi (ANOVA), istatistiksel açıdan önemli bulunan varyans analizi sonuçlarının grup ortalamalarını karşılaştırmak için de Tukey HSD testi kullanıldı. Normal dağılım göstermeyen verilerde gruplar arası farkların tespit edilebilmesi için Kruskal – Wallis analizi, istatistiksel açıdan önemli bulunan analiz sonuçlarının grup ortalamalarını karşılaştırmak için de Games – Howell testi kullanıldı. Değişkenler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile belirlendi.
Bulgulara bakıldığında, erkek katılımcıların VKİ değerleri kadınlardan yüksek bulundu (p<0,05). Bekâr katılımcıların VKİ ortalaması evlilerden anlamlı derecede yüksek iken, evli katılımcıların EUÖ ve MET ortalaması bekâr katılımcılardan anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Gelir düzeyi 3000 TL ve altı olanların VKİ ortalamaları gelir düzeyi 5000 TL ve üstü olanlardan anlamlı derecede düşük iken EUÖ skorlarında tam tersi sonuç elde edildi (p<0,05). 35 yaş altı katılımcıların EUÖ skorları 35 yaş üstü katılımcılara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek tespit edildi (p<0,05). Alkol kullanmayan katılımcıların EUÖ ortalaması alkol kullanan katılımcılardan daha yüksek bulundu (p<0,05). Katılımcıların VKİ'leri ile EUÖ skorları arasında pozitif yönlü ve çok zayıf seviyede anlamlı bir ilişki tespit edildi (r=-.136; p<0.05).
Sonuç olarak; İstanbul'da yaşayan ofis çalışanlarının gündüz aşırı uykululuk hallerinin olmadığı, fiziksel aktivite seviyelerinin ise orta düzeyde olduğu belirlendi. VKİ ve EUÖ skorları arasında pozitif yönlü bir ilişki gözlendi ve bu bulgu vücut kütle indeksi artışının gündüz aşırı uykululuk halinde de artışa sebep olabileceğini gösterdi.