Modern Türkiye mitleri: 2000 sonrası komedi filmlerinde ideolojik söylem
Myths of modern Turkey: After 2000 in comedy films ideological discourse
Yazar: FATİH DEĞİRMEN
Danışman: PROF. DR. SERPİL KIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Komedi = Comedy ; Mitler = Myths ; Modern düşünce = Modern idea ; Modern toplum = Modern society ; Modernizm = Modernism ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Türkiye = Türkiye ; İdeoloji = Ideology

Özet:
2000 yılı sonrası Türkiye sinemasının, vizyon başarısı kazanan yerli filmlerinin
yaklaşık yüzde yetmişinin popüler komedi filmleri olması, bu filmlerin hangi söylemler
üzerinden anlatı kurduğunu araştırma gereksinimi doğurmuştur. Analiz edilen filmlerin
yaygın kültürel tüketim nesneleri olmaları bu filmleri modern kültürel mitler olarak
tartışmaya imkan sağlamıştır. Popüler komedi filmlerinde açığa çıkan imgesel
gösterenler; nostalji, fallus, aile ve yerlilik-millilik mitleri olarak sınıflandırılmıştır.
Nostalji mitiyle, taşrada geçen filmlerin tarihselliği bastıran semptomları görünür
kıldığı; yolda geçen filmlerin nostaljik öznenin kuruluşunu tesis ettiği ve geçmişe
referans veren filmlerin toplumu kendisinin mitine dönüştüren söylemlerinin olduğu
açığa çıkarılmıştır. Fallus mitiyle, kafadar erkek grupları üzerinden anlatı kuran
filmlerin tamlık fantazisi oluşturduğu; bedeni groteskleştiren filmlerin modern bireyi bir
çeşit kurbana dönüştürdüğü ve engellenen arzular, ertelenmiş hazlar üzerinden
komiklikler üreten filmlerin fallik bir paradoksa evrildiği gösterilmiştir. Kutsal Aile
mitiyle, evlilik yüceltmesi yapan filmlerin şirketleşen aile yapılarını; romantik komedi
filmleri aracılığıyla Oidipal aile söylemini ve normatif aile değerlerinin yitikleşmesini
konu alan filmlerle aile hakikatinin nasıl dönüştürdüğü vurgulanmıştır. Yerlilik ve
millilik mitiyle, tipik karakterler üzerinden imgesel sunum yapan filmlerin ulusal kimlik
söylemlerinin meşruiyet zemininden hareketle kurulduğu; şiveli komedilerin ulusal
kimliğe, özcü bir yaklaşımla, saflık ve temizlik gibi erdemler yüklediği ve parodik
özelliklerle imgesel gösterenler üreten filmlerin, milliyetçiliğin performatif yapısını
görünür kıldığını belirtilmiştir. İç geçişliliği olan bu sınıflandırma, filmlere dışsal bir
kavramsal çerçeve dayatmadan, söylem analizi yöntemi kullanılarak, filmlerde görülen
sinematografik imge rejimlerinden hareketle yapılmıştır. Çalışmanın temel sonucu;
popüler komedi filmlerinin taşıdığı mitsel yapının, sekülerlik ve muhafazakarlık gibi
toplumsal kutuplaşma sınırlarını muhafazakarlık lehine belirsizleştirerek, sinik bir
toplumsal yapının kurulmasına zemin hazırladığıdır.

Abstract:
The fact that approximately seventy percent of the domestic films that have won
the vision success of 2000's Turkey cinema are popular comedy films has led to the
need to research on which discourses these films build. The fact that the analyzed films
are common cultural consumption objects has enabled us to discuss these films as
modern cultural myths. Imaginary signifiers revealed in popular comedy films are
classified as myths of nostalgia, phallus, family, and nativism-nationalism. With the
myth of nostalgia, the films set in the provincial reveal symptoms that suppress
historicity; the establishment of the nostalgic subject in the films passing on the road
and It has been revealed that there are discourses that transform society into its myth in
films that refer to the past. With the myth of the phallus, films that build narratives over
buddy male groups create a fantasy of completeness; that films that grotesque the body
turn the modern individual into a kind of victim and It has been shown that films that
produce comedy over thwarted desires evolve into a phallic paradox. The corporate
family structures of films that glorify marriage with the myth of the holy family; oedipal
family discourse through romantic comedy films and With the films about the
disappearance of normative family values, it is emphasized how the family truth is
transformed. With the myth of nativism-nationalism, films that make imaginative
presentations over typical characters are built on the basis of the legitimacy of national
identity discourses; idiomatic comedies, with an essentialist approach, attribute virtues
such as purity and cleanliness to national identity and It is stated that the films that
produce imaginary signifiers with parodic features make the performative structure of
nationalism visible. This classification, which has internal transitivity, was made on the
basis of the cinematographic image regimes seen in the films, using the discourse
analysis method, without imposing an external conceptual framework on the films. It
has been seen that the mythical structure of the image regimes of the analyzed films is
effective in the arrangement of a cynical social structure by obscuring the boundaries of
social polarization such as secularism and conservatism in favor of conservatism.