Sivas'ta Aziz Vlas kültü
Cult of St. Vlas in Sivas
Yazar: HATİCE KÜBRA AKAY
Danışman: PROF. DR. DURSUN ALİ AYKIT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azizler = Saints ; Dini yapılar = Religious buildings ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Kiliseler = Churchs ; Kült = Cult ; Sivas = Sivas ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Anadolu inanç ve kültür tarihi itibariyle pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Hıristiyanlığın beşiği sayılan Anadolu toprakları, havarilerin ziyaret ettiği ve dini yaydığı mekânlar olma özelliğini taşımaktadır. Aynı zamanda bu topraklar Roma dönemi pagan imparator ve valilerin Hıristiyanlara yönelik uyguladığı işkence ve öldürmelere de şahitlik etmiştir. Sivas şehri de bu hazin tablonun yaşandığı yerlerden biri olmuştur.  Aziz Vlas MS 280-316 yılları arasında Sivas'ta yaşamış ve Hıristiyanlıktan vazgeçmeyince dönemin Kapadokya valisi Agricolaus'un emriyle çeşitli işkencelerin ardından öldürülmüştür. Hıristiyan inancında ilk dönem şehit azizleri arasında önemli bir yere sahip olan Aziz Vlas, hem Doğu hem Batı kiliselerince saygıyla anılmaktadır. 
Üç bölümden oluşan çalışmamızın giriş kısmında tezimizin amacı, metodu ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde "Azizlik ve Kutsallık" kavramları üzerinde durularak Hıristiyanlıkta azizliğin önemi ve çeşitleri incelenmiştir. İkinci bölümde Aziz Vlas'ın hayatı ile birlikte Aziz'in hâmisi olduğuna inanılan alanlar, ondan yardım istenilen durumlar ele alınmıştır. Ayrıca Aziz Vlas'ın yaygın kültüne dair örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Sivas'ta Hıristiyanlık ve Aziz Vlas kültüne dair incelemelerde bulunulmuştur. Müslüman Sivas halkı nazarında Boğaz- Göz- Çiş Evliyası olarak da bilinen Aziz Vlas'ın mezar yeri hakkındaki bilgiler ve çevresinde oluşan inanışlar üzerinde araştırma yapılmıştır. Sonuç kısmında ise aziz ve evliya kültünün iç içe geçtiği bir şahsiyet olan Aziz Vlas'ın Hıristiyan ve Müslümanlar tarafından saygıyla anıldığı ve kültünün her iki din mensuplarınca da yaşatılmaya devam edildiği belirtilmiştir. Bu çalışmanın Aziz Vlas adına yapılacak bundan sonraki araştırmalara katkı sağlamasını dileriz.
Anahtar Kelimeler: Hıristiyanlık, İslamiyet, Kilise, Azizlik, Kutsallık, Rölik, Kült.

Abstract:
Anatolia has hosted many civilizations in terms of the history belief and culture. Considered the cradle of Christianity, Anatolian lands have the distinction of being the places where the apostles visited and spread religion. At the same time, these lands witnessed the torture and killing of Christians by emperors and governors with pagan beliefs in the Roman period. The city of Sivas has also been one of the places where this sad painting was experienced. Saint Vlas lived in Sivas between the years 280-316 A.D. and because he did not give up his belief in Christianity, he was killed after various tortures by the order of Agricolaus, the governor of Cappadocia. Saint Vlas, who has an important place among the first period martyr saints in the Christian faith, is remembered with respect by both Eastern and Western churches.
In the introduction chapter of the study, which consists of three parts, information about the purpose, method and sources of our thesis is given. In the first chapter, the concepts of "Saintness and Holiness" are emphasized and the importance and types of sainthood in Christianity are examined. In the second chapter, the life of Saint Vlas, the fields in which Saint Vlas is believed to have had expertise and the situations in which help was sought from him are discussed. In addition, examples of the widespread cult of Saint Vlas are given. In the third chapter, examinations were made about Christianity and the cult of Saint Vlas in Sivas. Research has been done on the information about the burial place of Saint Vlas, also known as the Evliya (a terms for Saint in Islam) of throat-eye-excretion in the eyes of the Muslim people of Sivas, and the beliefs formed around this local belief. In the conclusion chapter, it is stated that Saint Vlas, a personality in which the cult of saints and Evliyas themselves are intertwined, is remembered with respect by Christians and Muslims, and his cult continues to be kept alive by members of both religions. We hope that this study will contribute to future research related to Saint Vlas.
Keywords: Christianity, Islam, Church, Sainthood, Holiness, Relic, Cult.