Fiziksel konfor koşulları bağlamında yükseköğretim kurumları dersliklerine yönelik bir inceleme
Research on clasrooms of higher education institutions in the context of physical comfort conditions
Yazar: MUHAMMED SEFA ADIN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENSİN YAĞMUR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Eğitim, günümüz çağında modern ve gelişmiş bireylerden oluşan toplum seviyesine ulaşmak için en önemli araç olarak görülmektedir. Dolayısıyla ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim gibi kurumlarda verilen eğitim kalitesi toplum üzerinde büyük rol oynamaktadır. Yükseköğretim kurumları bu kurumlar arasında bireylerin kişiliklerinin belirlendiği gençlik dönemlerine ev sahipliği yapan, üzerinde durulması gereken önemli kurumlardır. Yükseköğretim kurumlarında verilen eğitimin kaliteli olabilmesi için derslik, laboratuvar, atölye gibi birimlerde sunulan çevre şartlarının fiziksel konfor koşullarına ve eğitim-öğretim faaliyetlerine uygun, elverişli olması gerekmektedir.
Bilimsel çalışmalara bakıldığında, kullanıcıların içinde bulunmuş olduğu ortam koşullarına göre davranışlarının etkilendiği gözlemlenmiştir. Bu nedenle, tasarımcı ve mimarlar tarafından derslikler tasarlanırken; ders içeriğine ve faaliyetlerine uygun olarak öğrenci ve öğretim görevlilerinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde ve fiziksel çevre koşullarının ilgili standartlarına uyulması gerekmektedir. Bir mekânın kullanıcılarının ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarımı, mekânların biçimsel organizasyonu, donatı elemanlarının özellikleri ve fiziksel konfor koşullarının birlikte düşünülmesiyle mümkün olmaktadır. Konfor, bireylerin bulunduğu mekândan memnuniyetini gösteren durum olarak tanımlanmaktadır. Fiziksel konfor koşullarına baktığımızda ise görsel, işitsel, ısısal ve hijyenik konfor olmak üzere dört ana parametreyi kapsamaktadır. Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı tarafından kapsadığı kurumlar için hazırlanan ''Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları Kılavuzu'' olmasına rağmen yükseköğretim kurumları için bulunmamaktadır. Bu çalışma ile yükseköğretim kurumları için tasarım standartları kılavuzu hazırlanmasına yönelik veri oluşturulması hedeflenmektedir.
Bu çalışmada; konfor kavramı, eğitim kurumlarında konforun önemi, kullanıcı konforunu etkileyen parametreler, fiziksel konfor koşulları ve alt parametreleri, bu parametrelerin birey verimliliği ve sağlığı üzerindeki etkileri vurgulanarak, seçilen örnek bir yükseköğretim kurumu içerisindeki derslikler üzerinden fiziksel konfor değerlendirmesi yapılmıştır. Giriş bölümünde tezin amacı ile kapsam ve yönteminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde eğitim kavramı, eğitim yapıları, eğitim yapıları tasarım kriterleri, yükseköğretim kavramı ve yükseköğretim kurumlarının dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişim süreci ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Üçüncü bölümde yapılarda fiziksel konfor koşulları ele alınarak görsel, işitsel, ısısal ve hijyenik konfor konuları ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Dördüncü bölümde, seçilen dersliklerde yerinde tespit çalışmaları kapsamında dersliklerin mevcut fiziksel konfor koşulları tespiti ve ölçümler yapılmıştır. Seçilen derslikler, kanı araştırmaları kapsamında öğrenci memnuniyeti açısından sorgulanmış ve değerlendirilmiştir. Beşinci ve sonuç bölümünde ise önceki bölümlerde yapılan çalışmaların sonuçlarına ve elde edilen bulgulara bağlı olarak mevcut şartlar değerlendirilip tespit edilen sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur. 
Sonuç olarak, yükseköğretim kurumları dersliklerinde mevcut fiziksel çevre koşulları eğitim-öğretim faaliyetleri ile çalışma verimliliğini doğrudan etkilediği ve bu bağlamda fiziksel konfor koşulları kavramı tüm alt parametreleriyle birlikte tasarımcı ve mimarlar tarafından tasarımın ilk aşamalarından itibaren planlamaya dâhil edilmesi gerektiği görülmüştür.

Abstract:
Today, education is considered to be the most important tool to achieve a society consisting of modern and cultivated individuals. Therefore, the quality of education provided in various levels (such as primary, secondary and high schools and higher education institutions) plays a great role on society. Among these, higher education institutions witness the period of youth during which the traits of individuals shape to a great extent and, therefore, should be particularly discussed. In order to ensure that the education given in a higher education institution is of quality, it is necessary that the environmental conditions provided with various units (such as classrooms, labs and workshops) are appropriate and eligible for physical comfort conditions and academic activities.
The literature suggests that the behaviours of individuals are affected by the conditions of the environment they take place in. For this reason, when designers and architects design classrooms, they need to comply with the relevant standards of physical environmental conditions in a way that can meet the needs of students and lecturers in accordance with the course content and activities. To design a space in a way meeting the needs of its users is only possible by considering the formal organization of the spaces, the characteristics of the equipment elements and the physical comfort conditions unitedly. Comfort is defined as the satisfaction of individuals for being in a space. On the other hand, physical comfort conditions cover four key parameters which are visual, auditory, thermal and hygienic comfort parameters. Although there is a guideline titled "Minimum Design Standards Guideline for Educational Structures" for the institutions under the Ministry of National Education of Turkey, there is no such standard set out for higher education institutions. This study aims to suggest data for the preparation of a guideline for the design standards of higher education institutions.
In this regard, this paper emphasizes the significance of comfort in educational institutions, the parameters that affect comfort, conditions and sub-parameters for physical comfort, and the effects of these sub-parameters on individual productivity and health. Furthermore, a physical comfort evaluation was conducted on the classrooms of a higher education institution chosen for that purpose. The introduction mentions the scope and method of the thesis. The second chapter provides a literature review as regards to the education concept, educational institutions, the design criteria for education buildings, higher education concept, and the historical process of development of higher education institutions in Turkey and around the world. The third chapter deals with physical comfort conditions in buildings and provides a literature review on visual, auditory, thermal and hygienic comfort parameters. In the fourth chapter, the current physical comfort conditions of the classrooms were determined and measurements were made within the scope of on-site detection studies in the selected classrooms. Selected classrooms were examined and evaluated in terms of student satisfaction within the scope of view studies. The fifth chapter, the conclusion, makes an assessment of the present conditions and offers solutions based on the results and findings derived from the analyses under the previous chapters. 
As a result, it was discovered that the present physical environmental conditions in the classrooms of higher education institutions directly affect productivity and that, in this regard, the physical comfort condition concept, together with all the sub-parameters, should be taken into consideration by designers and architects during the planning process from the first stages of design.