Doğrudan yabancı yatırımların inovasyona etkisi: Türkiye örneği
The effects of foreign direct investment to innovation: The case of Turkey
Yazar: MELİHA BULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA TAŞEL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Makineler = Machinery ; Patentler = Patents ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; İnovasyon = Innovation ; İthalat = Import

Özet:
Küreselleşen dünyada gelişmiş, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler için kaynak kullanımı ve bunların etkileri oldukça önem kazanmıştır.  Küreselleşme ile ortaya çıkan kaynaklardan biri de doğrudan yabancı yatırımlardır. Doğrudan yabancı yatırımlar ile sağlanan kaynak istihdama, kaliteye, pazarlamaya, ekonomik büyümeye etki etmektedir. Literatürde bu ve benzeri etkilerin araştırıldığı birçok çalışma bulunmaktadır. Fakat  Türkiye'nin ele alındığı araştırma sayısı oldukça azdır. Bu çalışmada 2001-2018 yılları arasında Türkiye'ye yapılan doğrudan yabancı yatırımların inovasyona etkisi araştırılmıştır. İlgili dönemdeki Ar-Ge harcamaları, Ar-Ge personel harcamaları, makine ithalatı, patent ve faydalı model olmak üzere beş inovasyon parametresi ele alınmıştır. Ampirik çalışmada öncelikle verilerin kullanılabilirliliği birim kök testi ve korelasyon analizi ile tespit edilmiştir. Akabinde en küçük kareler yöntemi (OLS) ile beş farklı model oluşturulmuş ve modellerin uygunluğu test edilmiştir. Modellerin R2, Rd2 ve F istatistikleri modelleri anlamlı kılmıştır. İnovasyon parametresi olarak ele alınan Ar-Ge harcamaları ve Ar-Ge personel harcamalarında meydana gelen değişikliklerin önemli ve büyük kısmı doğrudan yabancı yatırımlar ile açıklanabilmektedir. Bunun yanı sıra makine ithalatı, patent ve faydalı modelde meydana gelen değişikliklerin büyük kısmı doğrudan yabancı yatırımlar ile açıklanabilmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlarda meydana gelen bir değişim bu inovasyon parametrelerini doğrudan etkileyecektir. Sonuç olarak Türkiye'ye yapılan doğrudan yabancı yatırımlar ile inovasyon arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
In globalizing world, the usage of sources and their effects are significantly important  for developed, developing and less developed countries. One of the sources that is a result of globalization is foreign direct investment (FDI). Foreign direct investment effects employment, quality, marketing and economic development both host countries and investor countries. There are many studies about foreign direct investment and its effects in literatüre. However, it is hard to obtain enough resources for Turkey about FDI and its effects on innovation. Therefore, the relationship between foreign direct investment and innovation in Turkey between the years of 2001 and 2018  has been researched in this study. R&D spendings, R&D personnel expences, machine import, patent and petty patent have been selected as innovation parameters. In the emprical part of study, firstly, the usability of data was determined by unit root test and correlation analysis. Subsequently, five different models were created with ordinary least square metod (OLS) and the suitability of models was tested. The R2, Rd2 and F statistic of models made the models meaningful. The important and most part of changes in R&D spending and R&D personnel expences could be explained by foreign direct investment. In addition, most of changes in machine import, patent and petty patent could be explained by foreign direct investment. A change in foreign direct investment would directly effect those innovation parameters.Therefore, it is found that there is a positive relationship between FDI and innovation in Turkey.