Pediatri ünitelerinde çalışan hemşirelerin parenteral ilaç uygulamalarının incelenmesi
Investigation of parenteral drug delivery nurses working in the pediatric units
Yazar: SERAP ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERAP BALCI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Pediatri = Pediatrics ; Tedavi hataları = Medication errors ; Çocuk sağlığı servisleri = Child health services ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Araştırma, Pediatri Ünitelerinde çalışan hemşirelerin ilaç uygulamalarına ilişkin yaptıkları parenteral ilaç uygulamalarını incelemek amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve analitik tipte gerçekleştirildi. Araştırma evrenini, Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Pediatri Kliniği Ünitelerinde, Haziran 2015–Eylül 2015 tarihleri arasında çalışan 65 pediatri hemşiresi oluşturdu. Araştırmanın tanımlayıcı bölümü için evrenin tamamına ulaşılması hedeflendi. Ancak çalışmaya katılmak istemeyen 4 hemşire nedeniyle örneklemi 61 hemşire oluşturdu. Araştırmanın gözlem aşamasında ise Tıbbi Hataya Eğilim Ölçeği (THEÖ)'nden hemşirelerin aldıkları ölçek puanları düşükten yükseğe sıralanarak puanı düşük olan 50 hemşire çalışmanın gözlem bölümünü oluşturdu. Belirlenen hemşire sayısına zorunlu nedenlerden (askerlik, doğum izni vb.) ve/veya yıllık izinlerden dolayı vardiyalarda karşılaşılamadığı için ulaşılamadı. Böylece gözlem bölümündeki örneklemi 38 hemşire oluşturdu. Veriler, Bilgi formu, THEÖ, Gözlem formu kullanılarak elde edildi.
Araştırma sonucunda, pediatri hemşirelerinin %59'unun lisans mezunu, %50,8'inin yoğun bakım hemşiresi olarak çalıştığı, yaş ortalamasının 31,31±5,90 yıl olduğu bulundu. Hemşirelerin çoğu ilaç uygulama hatalarının sırasıyla; hasta sayısının (%77) ve çalışma saatlerinin fazla olması (%75,4), yorgunluk (%70,5), ilaç hakkında yeterli bilgiye sahip olmama (%63,9) gibi nedenlerden dolayı olduğunu belirttiler. Hemşirelerin THEÖ' den aldıkları toplam puanın 229,14±14,64 puan, alt ölçeği olan ilaç ve transfüzyon uygulamalarından ise 85,32±5,12 puan aldığı bulundu. Araştırmacı tarafından yapılan gözlem sonucunda ise hemşirelerin ilacı tedavi odasında hazırlamadığı (%97,4), ilaç kuru toz hacmini dikkate almadığı (%97,3), ilaçların uygun saklanmadığı (%73,7) gibi hatalı davranışları gözlendi. THEÖ puan ortalamaları ile hasta ve nöbet sayısı, yaş ve çalışma yılları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı bulundu (p>0,05).
İlaç hatalarının önlenmesi için ilaç güvenliğine yönelik kurum kültürü oluşturulmalı, hemşirelere özellikle mezuniyet sonrasında sık aralıklarla eğitimler yapılmalı, uygulamaları denetlenmelidir.
Anahtar kelimeler: Pediatri, parenteral ilaç, ilaç hatası, hemşire, ilaç uygulaması

Abstract:
This study was designed as a descriptive, correlative and analytical type in order to analyze of parenteral drug administirations by the nurses worked in pediatric units. The population of the study was composed of 65 pediatric nurses who had worked between June 2015 and September 2015 at Bakırköy Dr. Sadi Konuk Education and Research Hospital of Pediatric Units. It was targeted to find out the entire universe for the descriptive part of the study. Although 4 nurses was exculeded because they didn't accept to join our study. Therefore the sample consisted of 61 nurses. For the observation phase of the study, the nurses were seperated by the score of Malpratice Trend Scaling (MTS) by lower to higher and then 50 nurses with lower scores were perceived as the observation part of the study. Because of the some indispensable issues (military service, maternity leave) and/or annual permit of the nurses, it could not possiple to reach the determinated number of nurses. Hence, 38 nurses were included to the observation part of the study. The data were obtained by using an Information Forms, MTS and Observation Forms.
As a result of the study, 59% of pediatric nurses graduated from university, 50,8% of nurses had worked as an intensive care nurse and the mean age of the nurses were 31,31±5,90. Most nurses signified that the reason of the errors of drug administrations were as follows; excessive volume of patients (77%) and excessive work period (75,4%), tiredness (70,5%), missing information or unawareness about drugs (63,9%), respectively. Total score of the MTS of the nurses were 229,14±14,64 while the score of the administrations of drugs and transfusions were 85,32±5,12. As a result of observations made by researchers there were some misconduct like medications were not prepared at treatment rooms by nurses (97,4%), dry powder drugs were not taken into account (97,3%), drugs were not maintained suitable (73,7%).There were not significant relation between MTS and number of patients and shifts, age and time of experience (p>0,05).
To prevent of errors in drugs administration, a corporate culture should be created for safety treatment, nurses should be educated and inspected at frequent intervals, especially after graduation.
Keywords: Pediatrics, parenteral drug, medication error, nurse, administration of drug.