Bedensel engelli okçularda fiziksel performansın değerlendirilmesi
Assesment of physical performance in disabled archery athletes
Yazar: SEDA ULUSOY
Danışman: PROF. DR. NEVİN ERGUN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Okçuluk = Archery ; Omuz = Shoulder ; Propriyosepsiyon = Proprioception

Özet:
Okçuluk sporu üst ekstremite kuvvet ve enduransını gerektiren statik bir spordur. Bu çalışmanın amacı okçuluk sporunda bedensel engelli olma ve olmama bakımından fiziksel performans farklılıklarını belirlemek ve bedensel engelli olmanın dezavantaj getirip getirmediğini ortaya koymaktır. Bu çalışmaya iki yıldır okçuluk sporu yapan, Uluslar arası Okçuluk Federasyonu'na (FITA) göre puanı 1000 ve 1200 arasında olan, bedensel engelli olan10 ve engelli olmayan 10 üst seviye sporcu alınmıştır. Sporcularda antropometrik veriler; mezura ve kaliper ile, vücut komposizyonu Futrex 5000 XL (8.3 versiyonu, Futrex, Inc.1996) cihazı ile, kas kuvveti, enduransı ve pasif pozisyon duyusu ise Cybex Norm İzokinetik Sistem (Cybex International, Inc. Ronkokoma, New York) ile değerlendirilmiştir. Gruplar arası farklılıklar için Mann-Whitney U ve ölçümler arasındaki ilişki için Spearman Correlation Coefficient testleri yapılmıştır (p=0.05). Yapılan çalışma sonucunda engelli olmayan sporcularda bilateral horizontal adduksiyon esneklik değerleri yüksek bulunmuştur (p<0.05). Kas kuvveti peak torque ölçüm sonuçlarına göre gruplar arasında bilateral diagonal ve horizontal hareket paterninde engelli grup lehine fark bulunmuştur. Kas enduransı yönünden sol ekstremitede diagonal paternde, horizontal abduksiyonda ve bilateral horizontal adduksiyonda total work değerleri açısından engelli sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Pasif pozisyon duyusu açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0.05). Dominant sağ ekstremitede engelli ve engelli olmayan sporcularda internal rotasyon aktif gonyometrik ölçümü reach behind back testi arasında (r=-0.054, -0.098), horizontal abduksiyon kas kuvveti değerleri ile FITA puanı arasında (r=-0.190, 0.300), aynı paternde kas enduransı ile FITA puanı arasında (r=0.481, -0.229), 45 ve 75 derecelik pasif pozisyon duyusu ile FITA puanı arasında (r=0.051, 0.162 ve r=0.000, 0.288) anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Yapılan çalışma sonucunda engelli sporcular günlük yaşamda üst ekstremitelerini daha fazla kullandıkları için kuvvet ve endurans açısından daha yüksek değerlere sahip oldukları ve okçuluk sporu açısından engelli olmanın dezavantaj olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Okçuluk, bedensel engelli, izokinetik kuvvet, propriosepsiyon, omuz

Abstract:
Archery is a static sport which requires strength and endurance of upper extremity. The aim of this study was to determine the differences between physically disabled archers and functionally healthy archers and to relieve if the disability brings a disadvantage for them or not by means of physical performance. In this study, 10 physically disabled and 10 non-disabled elite archers who had been performing this sport for two years and whose Federation Internationale de Tir A?larc (FITA) scores between 1000 and 1200 were included. Anthropometric datas of the athletes were measured by tape measure and caliper, body composition by Futrex 5000XL tool (8.3 version, Futrex Inc. 1996), muscle strength, endurance and passive position sense by Cybex Norm Isokinetic System (Cybex International, Inc. Ronkokoma, New York). Mann-Whitney U test for the differences between groups, Spearman Corelation Coefficient test for the relationship within measurements were used (p=0.05). As a result of the study, bilateral horizontal adduction measurement was found high in non-disabled archers (p<0.05). According to peak torque muscle strength results there was a significant difference between groups that disabled group had more muscle strength peak torque in bilateral diagonal and horizontal movement patterns. By means of muscle endurance in left extremity in diagonal pattern, horizontal abduction and bilateral horizontal adduction total work values were significantly different in favour of disabled athletes (p<0.05). There was no difference between both groups in terms of passive position sense (p>0.05). There were no significant relationship between dominant right extremity active gonyometric internal rotation measurement and reach behind test (r=-0.054, -0.098); horizontal abduction muscle strength and FITA scores (r=-0.190, 0.300); muscle endurance and FITA scores in same pattern; (r=0.481, -0.229) passive position sense on 45 and 75 degrees and FITA scores (r=0.051, 0.162 ve r=0.000, 0.288) in disabled archers and those with no physical impairment.In conclusion, since the disabled athletes use their upper extremity more than non-disabled in daily life they have more muscle strength and endurance values and it was found that by means of archery sport disabled athletes did not seem to lead any disadvantages.Keywords: archery, disabled-athletes, isokinetic strength, proprioception, shoulder.