Ben bilinci ve diğer zihinler: Dennett ve Nagel'ın kuramlarının karşılaştırılması
The self-consciousness and other minds problem: Comparison of Dennett and Nagel's approaches
Yazar: ŞEYMA GÜLGÜL
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL KİBAR KAVUŞ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilinç = Consciousness ; Dennett, Daniel = Dennett, Daniel ; Descartes = Descartes ; Dualizm = Dualism ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Materyalizm = Materialism ; Nagel, Thomas = Nagel, Thomas ; Zihin = Mind ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy ; Özbilinç = Self-consciousness

Özet:
Zihin felsefesinde bilinç, bilincin ortaya çıkışı, kişinin kendi bilinçli olma durumunun ve diğer zihinlerin bilinip bilinemeyeceği soruları uzun süre tartışılmıştır ve hala tartışma konusudur. Bu çalışmada bilincin niteliğine dair düalist, materyalist ve naturalist yaklaşımların karşılaştırılarak, ben bilinci ve diğer zihinlerin bilinmesi problemlerine çözüm önerileri araştırılmıştır. Bilince dair düalist yaklaşımlar zihni bedenden ayrı bir statüde ele alırlar ama bu yaklaşım, zihin ve beden arasındaki etkileşim problemini beraberinde getirir. Hem materyalizm hem de naturalizm zihin beden probleminde monist bir yaklaşımı benimser, böylelikle bilincin bedenden ayrı ontolojik bir statüsü olmaz. Bu çalışmada materyalist bir bilinç açıklaması sunan Dennett'ın ilk önce ben bilincini ispatı ve ardından diğer zihinlerin bilinebilmesi için öne sürdüğü hetero-fenomenolojik yaklaşımı ele alınmıştır. Bilincin gizemli statüsü ve bilincin nesnel bir biçimde açıklanamayacağına dair kanı, Dennett'ın materyalist kuramıyla çözülmeye başlamıştır. Ardından Nagel'ın natüralizminin ve nesnel fenomenolojisinin ben bilinci ve diğer zihinler sorunlarına çözüm olup olamadığı tartışılmıştır. Nagel'ın panpsişizm savunusu ve öznel deneyimi koruma çabası, bilinci bilimsel açıklama temelinden uzaklaştırırken, diğer zihinlerin özellikle de insan dışı diğer canlı türlerin zihinsel süreçlerinin bilinmesini zorlaştırır. Oysa Dennett, evrim kuramından ve sinir bilimlerinden aldığı ampirik destekle, hem bilinçli olmanın, iç dünya deneyimlerinin hem de diğer zihinlerin bilinebilmesini mümkün kılmıştır. Dennett'ın hetero-fenomenolojik yöntemi, Nagel'ın nesnel fenomenolojisinden temelde üç başlıkta daha açıklayıcı ve desteklidir: bilincin ortaya çıkışı, bilincin ve zihinsel durumların nesnel olarak bilinebilmesi; başka insanların ve insan-dışı diğer canlı türlerin zihinlerinin bilinebilmesi.

Abstract:
The concept of consciousness, the emergence of it, whether one's own state of consciousness and whether other minds can be known have been discussed for a long time and are still at the core of the philosophy of mind. In this study, dualist, materialist and naturalist approaches are compared in order to understand the nature of consciousness, the justification one's of own consciousness and the problem of other minds. Dualist approaches to consciousness treat the mind in a separate status from the body, which brings the problem of interaction between mind and body. Both materialism and naturalism holds a monist approach; thus, the conscioussnes has no privilage statues other than body. In this study, one of the leading materialist philosopher Dennett's materialist approach to the conscioussness, the justification one's of own consciousness and the problem of other minds are discussed. He introduces hetero-phenomenological method in order to justify other minds. The mysterious status of consciousness and the conviction that consciousness cannot be objectively explained began to be dissolve by Dennett's materialist theory. Afterwards, Nagel's naturalism and his objective phenomenology as an alternative way to the problem of conscioussness and other minds are discussed. Nagels' effort to preserve subjective experience distracts consciousness from the basis of scientific explanation, while making it difficult to know the mental processes of other minds, especially non-human living species. However, Dennett made it possible to know both the consciousness, inner world experiences and other minds, with empirical support from the theory of evolution and neuroscience. Dennett's hetero-phenomenological method is essentially more descriptive and supportive than Nagel's objective phenomenology under three headings: the emergence of consciousness, the ability to objectively know consciousness and mental states; the ability to know the minds of other human beings and other non-human species.