İslam dininin Moğollara etkisi
The impact of Islamic regilion on Mongols
Yazar: ÜLKÜ TOPÇU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDOLVAHİD SOOFİZADEH
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Moğollar = Mongoşs ; Müslümanlık = Muslimism ; Orta Çağ = Middle Ages ; İslamiyet = Islam

Özet:
1218 yılında meydana gelen Otrar Vakası sonucunda Moğollar İslam ülkelerine girerek Müslümanları yakından tanıma fırsatı bulmuşlardır. Bu olay ile birlikte Moğollar Müslümanlardan etkilenmeye başlamıştır. Bu etkileşimlerin sonucunda Moğollar Müslüman olmuştur. Moğollar'ın İslamiyet'i benimsemesine neden olan etmenler vardır. Buna örnek olarak, ticaret, Müslüman hanımların eşlerine etkileri, Müslüman devlet adamlarının etkileri gösterilebilir. Gök Tanrı ve Şamazim inançlarının bazı noktalarının İslam dinine benzemesi onların İslamiyeti benimsemlerini sağlmaıştır. Bu nedenle biz tezimizde bu benzerlikleri araştırdık ve sonuç olarak Müslüman olmalarında etkili olan nedenler üzerinde durarak Moğollar'ın İslamiyet'i kabul etmelerini inceledik. Moğolların Müslümanlardan etkilendikleri kadar Müslümanlarda Moğollardan etkilenmiştir. Özellikle sofiler Şamanların ayinlerinden etkilenerek onların ayinlerinde kullandıkları aletleri ve yöntemleri kullanarak Müslüman halkı etkilemişlerdir. Sofilerin Moğolların İslamiyet'i kabul etmelerinde önemli rolleri vardır. Sofiler, Moğolların yaşadıkları bölgelere giderek burada İslamiyet'i yaymaya çalışmışlar ve kısmen başarlı olmuşlardır. Fakat İslam dini Moğollar üzerinde kalıcı etki yaratmamıştır. Çünkü hem kültürel açıdan hemde onların yaşadıkları coğrafyanın İslam ülkelerine uzak olması İslamiyet'i kabul eden Moğolların zamanla İslam dininden uzaklaşmalarına neden olmuştur. Böylece İslamiyet Moğollar arasında yaygınlaşmamış hatta İslamiyeti kabul eden Moğollar eski dinlerine dönmüştür. Moğolların kutsal saydıkları Cengiz Yasasının bazı maddelerinin Kur'an-ı Kerim ve Hadislerde benzer noktaların bulunmasının Moğolların İslamiyeti kabul etmelerinde etkisinin olup olmadığı incelenerek teze farklı bir bakış açısı getirilmiştir.

Abstract:
As a result of the Otrar incident in 1218, the Mongols had the opportunity to enter İslamic countries and get to know Muslims closely. With this event, the Mongols began to be influenced by Muslims. As a result of these interactions, the Mongols became Muslims. There are factors that make the Mongols adopt İslam. Examples of this are trade, the effects of Muslim women on their wives and the effects of Muslim statesmen. The fact that some points of the beliefs of Gök God and Şamazim were similar to the İslamic religion enabled them to adopt İslam. Therefore, in our thesis, we have investigated these similarities and as a result, we have examined the reasons for the fact that they are Muslim and the Mongols' acceptance of İslam. The Muslims were affected by the Mongols as well as the Muslims. In particular, the Sophians were influenced by the rituals of the shamans and influenced the Muslim people by using the tools and methods used in their rituals. Sophists have an important role in the acceptance of İslam by the Mongols. The Sophians went to the Mongolian regions and tried to spread İslam and succeeded in part. But İslam did not have a lasting effect on the Mongols. Because both the cultural aspect and the geography they live in are far from İslamic countries, the Mongols accepting İslam have led to their separation from İslam. Thus, İslam did not become widespread among the Mongols and even the Mongols who accepted İslam returned to their old religions. A different perspective has been brought to the thesis by examining whether the existence of similar points in the Qur'an and Hadiths of some articles of the Genghis Law, which are considered sacred by the Mongols, have an impact on the acceptance of İslam by the Mongols.