Şart edatlarının nahivciler ve fıkıh usulcüleri arasındaki yeri
The place of prepositions of condition in nahv and usul al-fiqh
Yazar: MEHMET MUSA ŞİRİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEDİM YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dalalet = Signification ; Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Lafız = Listeral ; Mana = Meaning ; Söz dizim = Syntax ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nahiv ilminin İslami ilimlerle özellikle, Usûl-i fıkıh ilmi ile sıkı bir irtibatı vardır. Çünkü Arapça dil kurallarını iyice kavramak, Arapça herhangi bir metni, Kitap ve Sünneti doğru anlayıp yorumlayabilmenin ön şartıdır. Şart konusu, Nahiv ilminin en önemli konularındandır. Nahivciler şart edatlarını isim ve harf olarak ele aldıkları gibi, âmil olanlar ve âmil olmayanlar diye ayırarak incelemişlerdir. Usûl-i fıkıh ilmi, mana harfleri bölümünü titizlikle ele alıp, bu arada şart edatlarını pratik hayattan örneklerle izah etmiştir. Nahiv ve Usûl-i fıkıh?daki şart kavramı bazı noktalarda örtüşür, bazı noktalarda ayrışır. Nahivciler, edatları incelerken onların kelime olmaları ve i?rab? taki etki yönlerini ön plana çıkarmışlardır. Usulcüler ise, edatların daha ziyade mana ve delalet yönlerini irdelemişlerdir. Çünkü delillerden hüküm çıkarma eyleminde lafzın manaya delalet yönü çok önemlidir. Usulcüler, edatlardan muamelelerde en çok kullanılanların üzerinde durmuşlardır. Nahivciler ise bütünlüğü bozmamak için hepsini detaylarıyla incelemişlerdir. Nahiv?deki tartışmaların bir kısmı Usûl-i fıkıh ilmini de etkilemiştir. Bundan dolayı Usûl-i fıkıh?daki bir kısım tartışmaların çözümünde Nahiv kurallarından yararlanılmıştır.


Anahtar Kelimler : Nahiv, Usûl-i fıkıh, Şart edatı, Lafız, Mana, Delalet

Abstract:
The science of Nahv has close connection to Islamic sciences, especially usul al-fiqh (Islamic legal theory) since it is a precondition for understanding and interpretation of not only Qur?an and Sunna, two main sources of Islam but also of any Arabic text to comprehend Arabic grammar rules. The prepositions of condition are the most significant subject matter of Nahv. Scholars of Nahv studied prepositions of condition as names and the letters as well as agents and non-agents in two separate groups. Usul al-fiqh studied the letters of meaning fastidiously and explained prepositions of condition giving practical examples from daily life. The concept of condition in sciences of Nahv and Usul al-fiqh overlaps at some points and differs at some. Contrary to scholars of Nahvlayingemphasis on thembeingwordandtheiraffect on i`rab, scholars of usul al-fiqhstressed their meaning and indication since it is of importance the indication of words during the act of deducing rules from sources.  While scholars of Nahv examining all aspects of the prepositions of condition in detail in order to preserve the integrity, scholars of usul al-fiqh focused on the most used ones in transactions. Due to their effect on matters of usul al-fiqh, the rules of Nahv are utilized in solving some problems of usul al-fiqh.



Anahtar Kelimler : Nahiv, Usûl-i fıkıh, Şart edatı, Lafız, Mana, Delalet.