Kanser hastalarının yas tepkileri ve evlilik uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relation between grief reactions and marital adjustment of the cancer patients
Yazar: EDA ÜLGER KARABUĞA
Danışman: PROF. DR. FERDA AYSAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement

Özet:
Bu araştırmada kanser tanısı alan hastaların, yas tepkileriyle evlilik uyumları arasındaki ilişkiyi ve bunları etkileyen faktörleri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, sosyo-ekonomik durumu, kanserin türü, vb.) belirlemek amaçlanmıştır.Araştırma örneklemini İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği'ne başvuran ve kemoterapi alması kararı verilen 100 hasta oluşturmuştur. Örneklem oluşturulurken ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak katılan hastalara verilen ölçekler, hastayla birlikte araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Bilgi Formu, kanser tanısı alan hastaların tanı aldıktan sonra geçirdikleri yas sürecini incelemek için, Hogan, Greenfield ve Smith (2001) tarafından geliştirilen, Yıldırım ve Fışıloğlu (2005) tarafından geçerlilik ve güvenirliliği yapılan "Hogan Yas Tepkileri Tarama Listesi" (HYTL) ve hastaların eşleriyle arasındaki evlilik uyumlarını incelemek için de Spainer (1976) tarafından geliştirilen ve Fışıloğlu ve Demir (2000) tarafından Türk toplumuna uyarlanması yapılan "Çift Uyum Ölçeği"  (ÇUÖ) kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı (SPSS) 16.0 kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; araştırmaya katılan hastaların  %76'sı kadın, %24'ü erkektir. Hastaların yas tepkileriyle cinsiyet, yaş ve  eğitim durumları ve kanser türleri arasında anlamlı bir fark bulunamamış; sadece sosyo-ekonomik bakımdan geliri 1000-1999 TL olan hastaların yas tepkileri diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Hastaların evlilik uyumlarıyla cinsiyet arasında bir fark bulunamazken; yaş, eğitim düzeyi ve sosyo-ekonomik düzey ve kanser türleri arasında istatistiksel fark saptanmıştır. Meme kanseri olanlarla pankreas ve diğer kanser türleri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında, pankreas kanseri olanlarla meme, kolo-rektal ve testis kanseri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında, testis ve diğer kanser türleri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Yas tepkisi ile evlilik uyumu arasında ise (r=-.25) olumsuz yönde zayıf bir ilişki bulunmuştur. 
Anahtar kelimeler: Kanser, yas tepkileri, evlilik uyumu

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the relationship between grief reactions and marital adjustment in cancer patients and the factors (age, gender, educational status, types of cancer, etc.) that effect these in cancer patients. A hundred cancer patients who consult to İzmir Katip Celebi University Ataturk Education and Research Hospital Department of Medical Oncology Policlinic and who were decided to get chemotherapy compose this research sampling. Accessible sampling method has been used when composing the sampling. The Statistical Package for Social Sciences (SPSS) version 11.0 was used to analyze the data collected on this research. As methods collecting data, Patient Information Form which has been  prepared  by  the  researcher  and as the  second  method of collecting data, the Hogan Grief Reaction Checklist (HGRC) whose  validity  and reliability has been done by Yıldırım and Fışıloğlu (2005) and  improved  by  Hogan, Greenfield and Smith (2001) has been  used. As the  third  method of collecting  data, Dyadic Adjustment Scale  developed  by  Spainer (1976) and adapted toTurkish society by Fışıloğlu and Demir (2000) has been used. The scales given to the patients who attend the research volunteer have been carried out by researcher. 
According  to  the  results of this  research, %76  are female  and %24 of them  are  male.  It hasn't  been  found  any  significant  difference between the grief reactions and gender, age and educational status. The grief reactions have been found statistically significanylt higher only in the patients who have 1000-1999 TL revenue than the other socio-economic groups. While it couldn't been found statistically significantly difference between the marital adjustment and gender of the patients; it has been determined  statistically significantly difference between age, educational status, socio-economic level and the other cancer types. In terms of marital adjustment and types of cancer; it has been found statistically significantly differences between the breast cancer patients and pancreas and the other types of cancer;  between pancreas cancer and breast, colo-rectal and testis cancer patients; between testis cancer patients and the other types of cancer patients . It is also found a negatively weak relation (r=-.25) between grief reactions and mariage adjustment of the patients. 

Key Words: Cancer, grief reaction, mariage adjustment