Nöroloji polikliniğinde tremorlu hastalar arasında fonksiyonel tremorun sıklığı
Frequency of functional tremor among patients with tremor in neurology outpatient clinic
Yazar: ECE BAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. DURSUN AYGÜN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş ve Amaç: Tremor bir veya birden fazla vücut parçasının istemsiz ve ritmik salınım hareketidir. Fizyolojik ya da patolojik olarak görülebilir. Fonksiyonel tremor (FT) ani başlangıç gösteren; istirahat, postüral ve kinetik gibi tremorun farklı aktivasyon durumları ile seyredebilen bir tremor çeşididir. Tremorun amplitüdü, frekansı, aktivasyon durumu ve etkilenen vücut bölgesi muayene esnasında değişiklik gösterebilir. FT sıklığı nadir görülen bir hastalıktan tüm tremorların %11 ini oluşturmasına kadar değişen bir aralıkta bildirilmektedir. Başka bir yazıda FT'nin tremor nedeni ile başvuran hastaların %2'sinden daha azını temsil ettiği bildirilmektedir. Literatürde, çoğunlukla FT'nin diğer fonksiyonel hareket bozuklukları arasındaki oranının bildirilmesi, FT'nin diğer tremor tipleri arasındaki oranını bildiren çalışmaların ise son derece nadir olması ve bu sıklık verilerinin çok farklı olması nedeniyle bölge hastanesi olan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesinin sıklık verilerini elde etmek ve diğer tremor tipleri ile demografik ve eşlik edebilen bazı klinik özellikler bakımından karşılaştırmasını yapmak amacıyla  çalışmamız planlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniğine Şubat 2023- Şubat 2024 tarihleri arasında tremor nedeni ile başvuran 18 yaş ve üzeri 101 gönüllü hasta dahil edilmiştir. Hastalar başvuru sırasına göre çalışmaya alınmıştır. Tremor değerlendirmesinde hız, amplitüd, eşlik eden bulgular göz önüne alındı. Öyküden hastaların yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, dominant el kullanımı, psikiyatrik hastalık öyküsü, aile öyküsü, alkol kullanımı, tremor süresi, kullandığı ilaçlar ve rem uykusu davranış bozukluğu (RUDB) varlığı elde edildi. Hastaların poliklinik değerlendirmesinde hastalık tanısı ve tedavisi için gereken biyokimya ve nöro-görüntüleme bulgularından yararlanıldı ve çalışma için hastalardan ek tetkik istenmedi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen tremorlu hastaların yaş ortalaması 55,11 ± 18,85 (minimum:18 maksimum:91) yıldır. Çalışmadaki hastaların %48,5'ini (n=49) erkek, %51,5'ini (n=52) kadın hastalar oluşturmaktadır. Kadınların ortalama yaşı 58 (minimum:18 maksimum:91), erkeklerin ortalama yaşı 64 (minimum:18 maksimum:86) yıldır. Çalışmaya katılan 101 hastanın 14'ünde (%13,9) FT saptanmıştır. FT'si olan hastaların %71,4'ü izole (n=10) ve %28,6'sı kombine (n=4) FT'ye sahipti. FT'si olan hastaların ortalama hastalık süresi ise 54,2 aydır (minimum:1 ay maksimum:240 ay).  İzole FT'si olan hastaların ortalama hastalık süresi 31,3 aydır (minimum:1ay maksimum:280 ay). Kombine FT'si olan hastalarda ise ortalama süre 111 aydır (minimum:24 maksimum:240). Kombine FT'si olan hastalarda FT yanında en sık %75 (n=3) esansiyel tremor eşlik etmektedir. FT sıklığı açısından kadın-erkek gruplarının karşılaştırılmasında anlamlı fark bulunmamıştır. İzole ve kombine FT sıklığı ve RUDB sıklığı açısından kadın ve erkek grupları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. RUDB sıklığı, tremorun asimetrik başlangıcı, tremorun dominant taraftan başlangıcı, eşlik eden psikiyatrik hastalık sıklığı açısından izole ve kombine FT gruplarının karşılaştırılmasında anlamlı fark elde edilmemiştir. RUDB sıklığı, tremor ile ilişkili görüntüleme bulgusu sıklığı, dominant taraftan tremor başlangıcı açısından FT'si olan ve olmayan grup arasında fark anlamlı saptanmamıştır. İzole FT'si olan hastaların %20'sinde aile öyküsü mevcuttur, kombine FT'si olan hastaların ise %50'sinde aile öyküsü mevcuttur. Psikiyatrik hastalık sıklığı bakımından FT'si olan ve FT'si olmayan diğer tremoru olan hastalar arasındaki fark anlamlı saptanmıştır (p<0.001). Tremor derecesine göre değerlendirildiğinde izole FT'si olan 10 hastanın 6'sında (%60) hafif derecede, 2'sinde (%20) orta derecede, 2'sinde (%20) ağır derecede tremor saptanmıştır. Kombine FT'si olan 4 hastanın 2'sinde (%50) hafif derecede, 1'inde (%25) orta derecede, 1'inde (%25) ağır derecede tremor saptanmıştır. Ağır derecede tremor FT grubunda anlamlı olarak daha sıktır (p=0,005).
Sonuç: Çalışmamızda FT sıklığı literatürden biraz yüksek (%13,9; literatür %11 ve %2) bulunmuştur. Bu durum, çalışmamızda da anlamlı bulunan, FT için risk faktörü olabilen psikiyatrik bozuklukların ortaya çıkışında etkili olabilen toplumsal davranış, komorbid durumlar ve çalışma dizaynı farklılıklarından kaynaklanmış olabilir. Bulgularımız tremora eşlik eden RUDB, tremor ile ilişkili görüntüleme bulgusu, tremorun dominant taraftan başlaması FT için öngörülebilir belirleyici faktörler olmazken, eşlik eden psikiyatrik hastalık öyküsü sıklığının belirleyici risk faktörü olabileceğini göstermektedir. Ağır derecede tremor, FT tanısını desteklemektedir.

Abstract:
Aim: Tremor describe as are involuntary, rhythmic oscillatory movements of one or more body parts, can be either physiologic or pathologic. Functional tremor (FT) is a type of tremor that has a sudden onset and can be characterized by different activation states, such as resting, postural, and kinetic. The amplitude, frequency, activation status, and affected body region may vary during examination. The prevalence of FT has been reported to be at a rate ranging from a rare disorder to 11% of all tremors. FT accounts for less than 2% of patients who present with tremor.  The literature predominantly reports the ratio among other functional movement disorders of FT, whereas studies reporting the ratio among other tremor types of FT are extremely rare. However, this study aims to obtain the frequency data of Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine, a regional hospital, and compare it with other tremor types in terms of demographic and some accompanying clinical features.
Materials and Methods: This study prospectiv included 101 volunteer patients over the age of 18 who presented to the Neurology Clinic at Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine between February 2023 and February 2024 with due to tremors. Patients were included in the study based on the order of presentation. The evaluation of tremors considered their speed, amplitude, and accompanying findings. The study collected comprehensive data on various factors including age, gender, educational status, dominant hand use, history of psychiatric illness, family history, alcohol use, duration of tremor and medications. The patients were also thoroughly assessed for RSBD. Used in the diagnosis and treatment of some tremors, expect for essential biochemistry and neuroimaging findings, no further tests from the patients for the study were required. This approach ensured a confident and efficient evaluation of the patients.
Results: The mean age of the patients with tremor included in the study was 55.11 ± 18.85 years (minimum:18 maximum:91). Of the patients in the study, 48.5% (n=49) were male and 51.5% (n=52) were female. The mean age of women was 58 years (minimum:18 maximum:91) and the mean age of men was 64 years (minimum:18 maximum:86). Functional tremor was detected in 14 of 101 patients, which is 13.9% of the total patients. Of the patients with FT, 71.4% were isolated (n=10) and 28.6% were combined (n=4). The mean disease duration of patients with FT was 54.2 months (minimum: 1 month, maximum: 240 months). The mean disease duration of patients with isolated FT was 31.3 months (minimum:1 month maximum:280 months). In patients with combined FT, the mean duration was 111 months (minimum:24 maximum:240). In patients with combined FT, ET is the most common comorbidity along with FT. It constituted 75% (n=3). There was no significant difference in the frequency of FT between male and female groups. No significant difference was found between the female and male groups in terms of the frequency of isolated and combined FT and the frequency of RSBD. No significant difference was found between the isolated and combined FT groups in terms of the frequency of RSBD, onset of tremor from the asymmetric side, onset of tremor from the dominant side, and frequency of comorbid psychiatric disorders. There was no significant difference in the frequency of RSBD, the frequency of tremor-related imaging findings, and the onset of tremor on the dominant side between the group with and without FT. Family history was present in 20% of patients with isolated FT and in 50% of patients with combined FT. The difference in the frequency of psychiatric illness between patients with FT and patients with other tremor without FT was significant. When evaluated according to the degree of tremor, 6 (60%) of 10 patients with isolated FT had mild tremor, 2 (20%) had moderate tremor and 2 (20%) had severe tremor. In 4 patients with combined FT, 2 (50%) had mild tremor, 1 (25%) had moderate tremor and 1 (25%) had severe tremor. Severe tremor was significantly more common in the FT group (p=0,005).
Conclusion: This study found a slightly higher prevalence of FT than the literature (13.9% vs. 11% and 2%, respectively). This difference can be attributed to variations in social behavior and comorbid conditions can be effective in the emergance of psychiatric disorders that are a risk factor for FT. Our study also found these factors to be significant, which supports the higher prevalence observed. RSBD accompanied by tremor, tremor-related imaging findings, and tremor onset on the dominant side are not predictive factors for FT. However, the study suggests that the frequency of comorbid psychiatric disorders is a significant risk factor for FT. Severe tremor supports the diagnosis of FT.