XIX. yüzyıl ve XX.yüzyıl başı Eminönü'nde Osmanlı büro hanları
Ottoman office inns in Eminönü in XIX.century and the begining of XX.century
Yazar: NİL KÖROĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. NİHAL ULUENGİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET XIX. yüzyılda iflasın eşiğine gelen Osmanlı, batılılaştırılmaya çalışılan ve modern bir görünüm kazanması amacıyla üzerinde sayısız reform denemesi yapılan bir ülke konumundadır. Bu çalışmada Osmanlı'nın öncelikle bu yüzyıldaki genel durumu gözler önüne serilmekte ve ülkenin modern ve batılı anlamdaki değişimine temel hazırlayan etmenler incelenmektedir. Eminönü bölgesinde geleneksel sistemle yapılmış Klasik Osmanlı Ticaret Hanlarının, Osmanlı'da meydana gelen değişimlerin etkisiyle, özellikle planlamasında meydana gelen değişimin incelenmesi ve bugünkü büro binalarının Osmanlı'daki ilk örneklerinin oluşumuna etki eden nedenlerin açıklığa kavuşturulması bu araştırmanın konusunu oluşturmuştur. Giriş bölümünde, araştırmayı yapmamızdaki neden açıklanmış, çalışmamıza yön veren eserler vurgulanmış ve araştırma yöntemimiz belirtilmiştir. İkinci bölümde, XV. yüzyıldan günümüz büro anlayışının Avrupa' daki ilk örneklerine kadar geçen sürede, büro yapılarının katedraller, saraylar ve son olarak evleri kapsayan mekanlardaki gelişim çizgisi izlenmiş ve bu süre zarfında yapılmış olan ve birçok büro binası için model olacak Avrupa' mn en önemli büro binalarından örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, Osmanlı'nın Avrupa devletlerine göre geri kalmışlığını fark ettiği dönemde, Avrupa modellerinin çağdaşlaşma araçları olarak benimsenmesinin gerisindeki sosyo ekonomik sorunlara cevap aranmış ve Osmanlı'nın diğer devletlerle ve özellikle İngiltere ile yaptığı ticari antlaşmalar ve Endüstri Devriminden ne derece etkilendiği araştırılmıştır. Dördüncü bölümde, Eminönü bölgesinde ilgilendiğimiz döneme ait hanlar plan, strüktür ve yerleşim özellikleri bakımından fotoğraf, harita ve çizimlerle desteklenerek incelenmiştir. Sonuç bölümünde, elimizdeki belgeler ışığında hazırlanan tablolar sayesinde, aynı yüzyılda farklı planlama anlayışı ile yapılmış olan hanların, plan düzenlenmesi, kat adetleri ve dönem özellikleri bakımından incelenerek senelere göre yerlerinin tespiti ve aralarındaki farlıklaşmanın kolaylıkla izlenebilmesini sağlamıştır. Anahtar kelimeler: Büro binaları, büro hanları, XDC. yüzyılda Osmanlı, Eminönü bölgesi, batılılaşma. vııı

Abstract:
ABSTRACT In 19th century, Ottoman Empire which was almost bankrupted was like a country that was trying to westernized and in order to do that countless reform trials were tried on it. In this project, especially Ottoman's condition of that period and the factors that prepaired the base for the changing in the modernization and westernization process were examined. The subject of this research clarifies the causes that take place at the formation of first samples of today's office buildings in the Ottoman Empire and the effect of the changes that especially were made at the planning of the Classical Ottoman Commercial Inns and the reason that they were built with traditional system in Eminönü region. In the introduction part, the reason of this research was explained, the resources that directed our study were emphasized and our research method was pointed out. In the second part, we followed the progress of the office buildings at the localities that covers the cathedrals, palaces and finally the houses from the XV. century up to today's first Europian examples and most important office buildings from Europe that would be chosen as models for many office buildings were built in this period. In the third part, answers were tried to be found out the socio-economic problems that lie behind the adaptation of the Europian models as means of modernization and the effect of commercial pacts with the other countries, especially with England and industrial revolution in the period that Ottoman Empire became aware of being backward against the Europian countries. In the fourth part, the inns in Eminönü region that belong to the same period were examined from the point of their plans, structures and settlement characteristics which were supported with photographs, maps and drawings. In the final part, the graphics that were prepeared by the help of the documents that we have make it easily observable and possible to show the state and the difference caused by the years between the inns that were built in the same period with different plannings, characterictics as they were examined from the point of planning order, number of floors and period characteristics. Keywords: Office buildings, office inns, Ottoman Empire in 19th century, Eminönü region, westernization. IX