Türkiye`de bölge düzeyinde yönetim biçimi arayışları
Search for regional administrative in Turkey
Yazar: İSMAİL SAFİ
Danışman: PROF. DR. RUŞEN KELEŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel planlama = Regional planning ; Bölgesel yönetim = Regional administration ; Bölgesel örgütlenme = Regional organization ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yönetim modelleri = Management models

Özet:
ÖZET "Türkiye'de Bölge Düzeyinde Yönetim Biçimi Arayışları" adlı bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Bölgenin genel olarak ele alındığı, "Bölgesel Örgütlenmenin Temelleri" adlı birinci bölümde, bölgenin değişik anlamlara gelebilecek bir kavram olduğu üzerinde durularak, bu çalışmadaki anlamıyla tanımı, kapsamı ve türleri belirtilmiştir. Yine bu bölümde bölgesel düzenleme ve örgütlenmenin nedenleri ve modelleri sayılarak, ekonomik, yönetsel, siyasal, kültürel, ve güvenlik nedenleri ile bölgesel yönetimler oluşturma yoluna gidildiği, fakat sayılan bu nedenlerin her birinin diğerinden bağımsız olmadığı, aksine bölgesel bir yönetim modeli oluşturmada bu nedenlerin bir çoğunun bir arada bulunduğu ifade edilmiştir. Yönetsel yapılanma ülke düzeyindeki mekansal örgütlenmenin biçimine göre şekillendiği için, ülkenin mekansal ve yönetsel örgütlenmesi tarihsel gelişim süreci içinde ele alınarak, bugünkü Türk Yönetsel Yapısı ve bu yapı içindeki bölgesel yönetimlerin yeri ve tarihsel temelleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Birinci bölümün son kısmında da, Türkiye'de taşra yönetiminin örgütlenmesinde Anayasal ilkeler sıralanarak, bölgesel yönetimlerin Anayasal kaynaklan irdelenmiştir. "Türkiye'de Bölgesel Düzenlemeler ve örgütlenme" adlı ikinci bölümde ise. Cumhuriyetten bu yana, başta güvenlik ve asayişi sağlamak olmak üzere, ekonomik ve toplumsal kalkınmayı gerçekleştirmek amacıyla oluşturulan bölgesel yönetimler ya da bu yöndeki arayışlar incelenerek, bunlara karşı yapılan eleştiriler ve önerilen 127modeller ele alınmıştır. Bu amaçla, Türkiye'de Cumhuriyetin ilk yıllarında bozulan huzur ve güvenliği sağlamak için oluşturulan "genel müfettişlikler", 1950'li yıllardan itibaren, teknik nitelikli büyük kamusal hizmetlerin il sınırlan dışında "bölgesel kuruluşlar" şeklinde örgütlenmesi, 1980'li yılların başında illeri sekiz bölgede toplayarak oluşturulan "bölge valilikleri", 1980'li yılların sonuna doğru ülkenin Güneydoğu Bölgesi'nde başta sulama ve enerji amaçlı olarak düşünülen ve entegre bir tesis olan "GAP" projesi ve yine aynı bölgede artan terör olaylarım önlemek için oluşturulan "Olağanüstü Hal Bölge Valiliği", hep bölgesel örgütlenme gereğinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada; özellikle 1950'li yıllardan itibaren teknolojinin, ulaşımın ve iletişimin gelişmesi sonucu, değişen ve çeşitlenen yeni kamusal hizmetlerin, alan itibariyle küçük kalan bugünün il sistemi ile görülmesinin olanaklı olamayacağı savunularak, bölgesel alan düzenleme çalışmalarıyla da ortaya konulan, büyük ölçüde kendiliğinden gelişen ve çevresi için de "cazibe merkezi" konumdaki 15-20 ilin, mevcut illerin üzerinde yeni bir yönetsel kademe olarak Türk yönetsel yapısında yer alması gereği belirtilmiştir. 128

Abstract:
SUMMARY This study consists of two main sections. The first one is called Basics of Regional Organization which explains contents, definitions and kinds. Moreover in this section it has been explained that because of political, cultural, economical and administrative reasons, regional administration has been established and it has also been indicated that reasons which spelt out above are interrelated with each other. Turkish Administrative structure and in this structure position of regional administration and its historical background is tried to be explained. In the last section of this chapter it has been focused on the constitutional origins of regional administration by putting constitutional principles into order for the organization of the rural administration. In the second chapter regional administrations which is established to assure the security and implemented of economic and social development and, critics and suggestions made against these administration has been investigated since the establishment of the Turkish Republic. With the necessity of regional organization following development has been appeared; The first one is the establishment of "general inspectorship" with the aim of assure to security. The second one is the establishment of "regional institution" with the aim of providing the public services which exceeds the area of provinces. The next one is the establishment of "regional governerships" for implementation of social and economic development. The fourth 129one is the establishment of "Project of South-east Anatolia" with the aim of using the agricultural and energy potential. The last one is the establishment of "Extraordinary Regional Govemership" for impeding the terrorist activities. In conclusion, in this study, it has been claimed that improvements of technology, transportation and communication has been restricted the border of provinces. So, due to difficulties of providing new public services, 15-20 provinces among the others which develops itself and determined with study of regional arrangements, should be take into part in the Turkish administrative structure. 130