Türkiye'deki ekonomik krizlerin yükseköğretime etkileri
The impact of the economic crises in Turkey on higher education
Yazar: FUNDA ZEYNEP ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada 1980-2023 döneminde Türkiye'de yaşanan ekonomik krizlerin yükseköğretime etkilerinin resmi belgelerdeki görünümünü ortaya koymak ve aynı dönemde görev yapan üniversite yöneticilerinin (rektörler, rektör yardımcıları, dekanlar, genel sekreterler, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı yöneticileri, şube müdürleri, fakülte veya yüksekokul sekreterleri, bölüm başkanları, anabilim dalı başkanları, yüksekokul müdürleri, yüksekokul müdür yardımcıları) görüşlerine dayanarak ekonomik krizin yükseköğretime etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde ekonomik krizler ve tasarruf tedbirleri hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde kuramsal çerçeve kapsamında Türkiye'de eğitim sistemi, ekonomik krizlerin ve tasarruf tedbirlerinin eğitim ve bilime etkileri hakkında bilgi sunulmuştur. Araştırmanın üçüncü bölümünde yöntem ile ilgili açıklamalar yapılmış ve dördüncü bölümünde, dokümanlara dayalı içerik analizinden ve görüşmelere ve görüş formu uygulamasına dayalı içerik analizinden elde edilen bulgular sunulmuştur. Dokümanlara dayalı içerik analizinin ilk aşamasında, 1980 yılından 2023 yılına kadar çeşitli dönemlerde yayımlanan yükseköğretim kurumlarına yönelik tasarruf tedbirleri ile ilgili 14 genelge incelenmiştir. İkinci aşamada ise 2020-2023 yıllarına ait bir üniversite içinde yayımlanan 33 iç yazışma belgesi değerlendirilmiştir. Görüşmelere ve görüş formu uygulamasına dayalı içerik analizinde, 1980-2023 yılları arasında üniversitede çeşitli idari kadrolarda yönetici olarak görev alan 50 yöneticinin ekonomik krizler ve üniversitelerde uygulanan tasarruf tedbirlerine yönelik görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde, analizlerden elde edilen bulgular değerlendirilerek sonuçlar sunulmuştur. 
Araştırmada ekonomik krizlerden sonra uygulanan tasarruf tedbirlerinin yükseköğretimde akademik ve bilimsel gelişmeleri büyük ölçüde engellediği, eğitim kurumlarının bu tedbirlerin dışında tutulması gerektiği ve merkezi yönetim bütçesinden eğitime ayrılan bütçenin artması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the effects of the economic crises experienced in Turkey in the 1980-2023 period on higher education in official documents and to evaluate the impact of the economic crisis on higher education based on the opinions of university administrators (rectors, vice-rectors, deans, general secretaries, managers of the Strategy Development Department, branch directors, faculty or college secretaries, department heads, department heads, college directors, college vice directors) who served in the same period. In this context, the first part of the study provides general information about economic crises and austerity measures. In the second part, information about the education system in Turkey, the effects of economic crises and austerity measures on education and science were presented within the theoretical framework. In the third part of the study, explanations about the methodology were made and in the fourth part, the findings obtained from content analysis based on documents and content analysis based on interviews and opinion form application were presented. In the first stage of the document-based content analysis, 14 circulars on austerity measures for higher education institutions published in various periods from 1980 to 2023 were analyzed. In the second stage, 33 internal correspondence documents published within a university for the years 2020-2023 were evaluated. In the content analysis based on interviews and opinion form application, the opinions of 50 administrators who worked as administrators in various administrative positions in the university between 1980-2023 were evaluated regarding the economic crises and austerity measures implemented in universities. In the last part of the study, the findings obtained from the analysis are evaluated and conclusions are presented. 
The study concluded that the austerity measures implemented after the economic crises hindered academic and scientific developments in higher education to a great extent, educational institutions should be excluded from these measures and the budget allocated to education from the central government budget should be increased.