Hüzün turizmi ve toplama kampları ilişkisi: Auschwitz-Birkenau örneği
The relationship between dark tourism and concentration camps: The case of Auschwitz-Birkenau
Yazar: FİLİZ ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA FAHRİ ÇAKMAK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Disiplinlerarası Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History ; Turizm = Tourism

Özet:
Bu çalışma, Auschwitz-Birkenau Toplama Kampı'nı ziyaret eden turistlerin tipolojik algılamalarının ve motivasyonlarının turist memnuniyeti üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Üç farklı ölçeğin kullanıldığı araştırma, hüzün turizmi parametreleri göz önünde bulundurularak özgül ölçekler kapsamında gerçekleştirilmiştir.  Bu ölçekler, beşli likert tarzında hazırlanmış ve cevaplar beşe giderken algılamalar oluşmaya başlamıştır. Araştırmanın latent değişkenler arasındaki ilişkiler, Yapısal Eşitlik Modeli ile incelenmiştir. Kolayda örnekleme yönteminin kullanıldığı araştırmanın verileri, anket tekniğiyle toplanmış ve ilgili tarihler arasında Auschwitz'i ziyaret eden 381 katılımcıya uygulanmıştır. Araştırmanın analizinden elde edilen bulgulara göre; Auschwitz'i ziyaret eden turistlerin medyan yaşları 27,97 iken yaş ortalamaları 29,92 olarak hesaplanmıştır. Bu ziyaretlerin özellikle kadınlar arasında ilgi gördüğü, ziyaretçilerin çoğunluğunun bekar ve lisansüstü eğitim düzeyine sahip olduğu ve ağırlıklı olarak turla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Auschwitz'i ziyaret eden turistlerin genellikle, tarihi ve kültürel temalı seyahat aktivitelerini tercih ettiği, kampı daha önce ziyaret edenlerin büyük çoğunluğunun ise kampı tekrar ziyaret etmek istediği belirlenmiştir. PLS-SEM ile gerçekleştirilen analizden elde edilen verilere göre; Auschwitz-Birkenau Toplama Kampı'nı ziyaret eden turistler arasında toplama kampı turist tipolojisi ve hüzün turist tipolojisi arasında önemli farklar ortaya çıkmaktadır. Toplama kampı turist tipolojisi, geçmişle yüzleşme, etnik kimlik arayışı, tarihi ve kültürel miras ile ilgili araştırma yapma gibi bilişsel motivasyonlarla gerçekleştirdiklerini vurgularken; hüzün turist tipolojisi ise tarihsel sorumluluk duygusunu güçlendirme, minnettarlık belirtme, empati geliştirme gibi soykırımın duygusal ve travmatik boyutlarına vurgu yapmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hüzün Turizmi, Toplama Kampları, Auschwitz-Birkenau Toplama Kampı

Abstract:
This study aims to determine the impact of typological perceptions and motivations of tourists visiting Auschwitz-Birkenau Concentration Camp on tourist satisfaction. The research, in which three different scales were used, was conducted within the scope of specific scales considering dark tourism parameters. These scales were prepared in a five-point Likert style and perceptions started to form as the answers went to five. The relationships between the latent variables of the study were analyzed by Structural Equation Modeling. The data of the study, in which the convenience sampling method was used, was collected through the questionnaire technique and applied to 381 participants who visited Auschwitz between the relevant dates. According to the findings obtained from the analysis of the research; while the median age of tourists visiting Auschwitz was 27.97, the average age was calculated as 29.92. It has been determined that these visits are especially popular among women, that the majority of visitors are single and have postgraduate education levels, and that they are mainly carried out by tour. In addition, it has been determined that tourists who visit Auschwitz generally prefer historical and cultural themed travel activities, and the majority of those who have visited the camp before want to visit the camp again. According to the data obtained from the analysis conducted with PLS-SEM; there are significant differences between the concentration camp tourist typology and the dark tourist typology among the tourists visiting Auschwitz-Birkenau Concentration Camp. The concentration camp tourist typology emphasizes cognitive motivations such as confronting the past, searching for ethnic identity, and researching historical and cultural heritage, while the dark tourist typology emphasizes the emotional and traumatic dimensions of the genocide such as strengthening a sense of historical responsibility, expressing gratitude, and developing empathy.

Keywords: Dark Tourism, Concentration Camps, Auschwitz- Birkenau Concentration Camp