Tokat yöresi ahşap baskı tekniğinin incelenmesi ve turistik ürün uygulamaları
Determination wood printing technique applied in Tokat and it's applicotious of touristic souvenirs
Yazar: MERVE BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE ÖZDER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Ağaç baskı = Hand printed ; Baskı sanatları = Printing arts ; Deri sanatı = Leather art ; El sanatları = Handicrafts ; Tokat = Tokat ; Turistik ürünler = Touristic products ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazmacılık = Hand printed tissues

Özet:
Geleneksel el sanatlarımızdan biri olan Tokat Ahşap baskı sanatının unutulmaması, yozlaşmaması ve günümüz durumu incelenip tespit edilerek gelecek kuşaklara aktarılması açısından araştırmaya değerdir. Bu çalışmada, Tokat Yöresi ahşap baskı ürünlerinin tekniği incelenerek belgelenmiş ve turistik ürün denemeleri yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Tokat yöresi, araştırmanın örneklemini ise Tokat Şehir müzesi 4, Yazmacılar Hanı 3, Taşhan 51 toplamda 58 adet ahşap baskı ürün oluşturmaktadır. Ahşap baskı ürünlerin üretiminde kullanılan malzeme, teknik, motif ve bezeme türleri, renk, boyut, kompozisyon özellikleri bakımından incelenmek üzere görüşme formu hazırlanmıştır. İl Merkezinde yaşayan ustalara görüşme formu uygulanıp, edinilen bilgiler kaydedilip ürün fotoğrafları çekilerek, bilgi formlarında motif çizimleri ile sunulmuştur. Bu bilgiler doğrultusunda analiz çizelgeleri hazırlanarak yorumları yapılmıştır. Yörede kalıp yapımında ıhlamur ağacı tercih edilirken, baskı işlemi esnasında gerekli olan bütün malzemelerin kullanıldığı tespit edilmiştir ve kalıpla yazma (karakalem, elvan, daldırma) tekniği, kalıp-kalem tekniklerinin uygulandığı görülmüştür. Ahşap baskı ürünlerde yoğun olarak yöreye has bitkisel bezemeli motiflerin uygulandığı tespit edilmiştir ve yörede ahşap baskıda uygulanan renklerin daha çok siyah, yeşil, kahverengi, sarı, kırmızı renklerinin tercih edildiği saptanmıştır. Ahşap baskı ürünlerin boyut ve kompozisyon özellikleri incelendiğinde talep ve isteğe göre değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Tokat yöresi ahşap baskı ürün çeşitliliği incelendiğinde masa örtüsü, şal, sofra bezi, yastık kılıfı, yelek, çanta, baş örtüsü vs. ürünlerin yapıldığı belirlenmiştir. Araştırmanın amacında turistik ürünlerin yapılması hedeflendiği için araştırmanın sonuçlarına ve yörede yapılan ahşap baskı ürün çeşitliliğine, özelliklerine, motiflerine bakılarak yeni ürünler oluşturulmuştur. 1 adet ahşap baskı aynalık, 18 adet deri ürün uygulaması yapılarak, turistik objeler ortaya konulmuştur. İşlem basamakları ve motif çizimleri ile bilgi formlarında sunulmuştur.

Abstract:
Tokat Wood engraving, one of our traditional handicrafts, is worth researching in order to avoid being forgotten, degenerating, and examining and defining the current condition in order to pass it on to future generations. The processes utilized in the Tokat Region's wood engraving products were researched and documented in the present study, as well as tourism product trials. The study's universe is the Tokat region, and the sample is made up of 58 wood engraving products, including four in the Tokat City Museum, three in the Yazmacılar Inn, and 51 in Taşhan. The materials, techniques, motifs and decorative styles, color, size, and composition elements employed in the creation of wood engraving items were examined using an interview form. The interview form was distributed to wood engraving masters in the city center, and the information gathered was documented, the items photographed, and motif drawings included in the information forms. Analysis charts were created and interpreted based on this information. While linden wood was often used in the region to make moulds, it was discovered that all of the necessary materials were employed throughout the printing process, as well as stencil writing (charcoal, color, dipping) and stencil-pencil procedures. Local vegetal ornamental motifs are widely used in wood engraving items, and the colors black, green, brown, yellow, and red are widely used in the region. When examining the size and composition properties of wood engraving items, it has been discovered that they vary depending on demand. When the wood engraving product variety of the Tokat region is explored, it is observed that products such as table sheets, shawls, table cloths, pillowcases, vests, purses, head coverings, and other items are produced in the region. Because the present study focuses on the creation of touristic products, new items were produced based on the findings and the variety, characteristics, themes, and decorations of the wood engraving products manufactured in the region. 1 wood-engraved mirror and 18 leather products were made and touristic items were created. These items, as well as the process procedures and motif drawings, are presented in the information forms.