Tarihsel perspektiften planlı dönemde Türkiye'de kırsal kalkınma politikaları (1963-2019)
Rural development policies of the planned period in Turkey with historical perspective (1963-2019)
Yazar: FIRAT KARAKÖY
Danışman: DOÇ. DR. HARUN ŞAHİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Kalkınma planları = Development plans ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Kırsal alanlar = Rural areas ; Kırsal dönüşüm = Rural transformation ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Kırsal kalkınma projesi = Rural development project ; Kırsal yaşam = Rural life ; Planlı dönem = Planned period

Özet:
Kalkınma, ekonomik ve sosyal yapının değişmesiyle toplum yaşamının maddi ve manevi olarak iyileşmesi sürecidir. Kalkınma ile ilgili en önemli kavramlardan birisi kırsal kalkınmadır. Kırsal alan, çoğunlukla tarım ve hayvancılıkla uğraşan, iş bölümü ve uzmanlaşmanın yeterince gelişmediği, kısıtlı iş olanakları ve geçim sıkıntısı nedeniyle sürekli göç veren bölgelerdir. Kırsal kalkınma ise bu bölgelerde toplumsal yaşamı olumsuz etkileyen koşulları iyileştirmeye yönelik tüm faaliyetlerle ilgilidir.  Ulusal kalkınma sürecinde yerel dinamiklerin payı her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada, planlı dönemde Türkiye'nin benimsediği kırsal kalkınma politikaları ele alınmıştır. Çalışma yapılırken belge tarama yönteminden faydalanılmıştır. 1963-2019 dönemini esas alan çalışma kapsamında kalkınma planları, hükümet ve siyasi parti programları, seçim beyannameleri, ulusal program ve projeler kırsal kalkınma politikaları açısından incelenmiştir. Çalışma ile Türkiye'nin kırsal kalkınma serüveni tarihsel bir derinlikle irdelenmiş, kırsal alanların bugünü ortaya konulmuş ve geleceğin politikalarına yönelik tavsiyelerde bulunulmuştur. Zaman içerisinde kırsal kalkınma politikaları değişime uğramış olsa da, Türkiye, kırsal alanlarda istenen dönüşümü sağlayamamıştır. Çünkü her planda benzer amaçlar yer almasına karşın istikrarsızlık söz konusudur. Politikalar ısrarla sürdürülmemiş ve sonuçları takip edilmemiştir. Kırsal alanlara ilişkin mevzuat yetersiz ve günümüz gerekliliklerinden uzaktır. Kırsal kalkınma, sadece hizmet götürme ya da tarımsal bir politika olarak değerlendirilmemelidir. Değişen toplumsal yapı ve bireysel beklentiler gözetilmelidir. Salgın ve savaş gibi küresel sorunlar "kendine yeten bir ülke" olmanın ne denli önemli olduğunu tüm dünya ülkelerine hatırlatmıştır. Türkiye, çok sektörlü, geniş kapsamlı ve uzun perspektifli kırsal kalkınma anlayışını bir devlet politikası olarak benimser ise kırsal alanlarda arzu edilen dönüşümü gerçekleştirebilecektir.

Abstract:
Development is the process of material and spiritual improvement of social life with the change of economic and social structure.Rural development is one of the most important concepts related to development. Mostly agriculture and animal husbandry activities are carried out in rural areas. There is no division of labor and specialization in these regions. Rural areas are regions that constantly migrate due to limited job opportunities and financial difficulties. Rural development is all activities aimed at improving the conditions that negatively affect social life in these regions. The share of local dynamics in the national development process is increasing day by day. In this study, rural development policies adopted by Turkey in the planned period were evaluated. During the study, document scanning method was used. Within the scope of the study based on the 1963-2019 period, development plans, government and political party programs, election declarations, national programs and projects were examined in terms of rural development policies. With this study, Turkey's rural development adventure has been examined with a historical depth. The present of rural areas has been revealed and recommendations for the policies of the future have been made. Although rural development policies have changed over time, Turkey has not been able to achieve the desired transformation in rural areas. Although each plan has similar aims, instability is in question. Policies were not pursued persistently and their results were not followed. Legislation on rural areas is insufficient and far from current requirements. Rural development should not be considered only as a service delivery or agricultural policy. The changing social structure and individual expectations should be taken into account. Global problems such as epidemic and war have reminded all countries of the world how important it is to be a "self-sufficient country". Turkey will be able to realize the desired transformation in rural areas if it adopts a multi-sectoral, comprehensive and long-perspective rural development approach as a state policy.