3-6 yaş çocuğa sahip annelerin duygusal istismar potansiyelleri ile ebeveyn öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the correlation between the emotional abuse potentials and parental self-efficacy of mothers with children aged 3 to 6 years
Yazar: ELİF CANSIZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENEL ELALDI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 3-6 yaş çocuğa sahip annelerin duygusal istismar potansiyelleri ile ebeveyn öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin ortaya konmasıdır. Annelerin duygusal istismar potansiyelleriyle ebeveyn öz yeterliklerinin bazı değişkenlere göre incelendiği araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden karşılaştırma yoluyla bilgi elde edilen ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, İç Anadolu Bölgesinde orta ölçekli bir il merkezinde yaşayan ve 3-6 yaş aralığında çocuğu bulunan annelerden oluşmaktadır. Araştırmada seçkisiz örneklem yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu toplam 553 anne oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "3-6 Yaş Çocuğa Sahip Ebeveynlere Yönelik Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği" ve "Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 23.0 programı kullanılmıştır. Araştırmada, 3-6 Yaş Çocuğa Sahip Ebeveynlere Yönelik Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Nedensel Alt Boyutu ve Önleyici Alt Boyutu ile Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği'nden elde edilen puanların normal dağılmadığı için "Kruskal Wallis H Testi" ve "Mann Whitney U Testi" ile incelenmiştir. Annelerin duygusal istismar potansiyeli düzeylerinin yaş, eşinin yaşı, çocuk sayısı, çocuğun doğum sırası, eğitim düzeyi, eşinin eğitim düzeyi, ailenin gelir durumu ve meslek değişkenlerine göre analizinde, Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Nedensel alt boyutu ve Önleyici alt boyutunda dağılım normallik varsayımı sağlanmadığı için "Kruskal Wallis H" kullanılmıştır. Annelerin duygusal istismar potansiyeli düzeylerinin çocuğun cinsiyeti ve aile yapısı değişkenlerine göre analizinde, Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Nedensel alt boyutu ve Önleyici alt boyutunda dağılım normallik varsayımını sağlamadığı için "Mann Whitney U" kullanılmıştır. Araştırmada, 3-6 yaş çocuğa sahip annelerin ebeveyn öz yeterlik düzeylerinin yaş, eşinin yaşı, çocuk sayısı, çocuğun doğum sırası, eğitim düzeyi, eşinin eğitim düzeyi, ailenin gelir durumu ve meslek değişkenlerine göre analizinde, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeğinde dağılım normallik varsayımını sağlanmadığı için "Kruskal Wallis H" kullanılmıştır.  Annelerin öz yeterlik düzeylerinin çocuğun cinsiyeti ve aile yapısı değişkenlerine göre analizinde, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeğinde dağılım normallik varsayımını sağlamadığı için "Mann Whitney U" kullanılmıştır. 3-6 yaş çocuğa sahip annelerin duygusal istismar potansiyelleriyle ebeveyn öz yeterlik algıları arasındaki ilişkiyi incelenirken, Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Nedensel alt boyutu ve Önleyici alt boyutu ile Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeğinde dağılım normallik varsayımını sağlamadığı için "Spearman Sıra Farkları" testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan annelerin duygusal istismar potansiyellerinin annelerin ve babaların yaş değişkenlerine, çocuklarının cinsiyetine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermediği görülmüştür. Bunun yanı sıra; iki, üç ve üzeri çocuğu olan annelerin duygusal istismar potansiyellerinin nedensel alt boyutunun, tek çocuğu olan annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu ve ilk çocuğu olan annelerin duygusal istismar potansiyellerinin nedensel alt boyutunun, ortanca ve son çocuğu olan annelere göre yüksek olduğu sonuçlarına ulaşmıştır. Araştırmaya katılan annelerin duygusal istismar potansiyellerinin nedensel ve önleyici alt boyutlarında ve ebeveyn öz yeterlik düzeyinin, annelerin çocuğunun cinsiyetine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermediği görülmüştür. Araştırmanın bir başka değişkeni olan annelerin eğitim düzeyi incelendiğinde; ilkokul mezunu annelerin duygusal istismar potansiyellerinin nedensel alt boyutunda, lise ve üniversite mezunu ebeveyn annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, ortaokul ve lise mezunu annelerin duygusal istismar potansiyellerinin nedensel alt boyutunda, üniversite mezunu annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Çalışmada, eşi 21-30 yaş grubundaki annelerin öz yeterlik düzeyinin, eşi 40 yaş ve üzeri olan annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Tek ve iki çocuğu olan annelerin ebeveyn öz yeterliklerinin, üç ve üzeri çocuğu olan annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olması çalışmada elde edilen sonuçlar arasındadır. Araştırmada, geniş aile yapısına sahip olan annelerin ebeveyn öz yeterliklerinin, çekirdek aile yapısına sahip olan annelere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan annelerin öz yeterlik düzeyinin annelerin ve babaların eğitim düzeyine, ailenin gelir durumuna, annelerin mesleğine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermediği görülmüştür. Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği ile Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Önleyici alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği ile Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği'nin Nedensel alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to reveal the correlation between the emotional abuse potentials and parental self-efficacy perceptions of mothers with children aged 3 to 6 years. In the study examining the emotional abuse potentials and parental self-efficacy of mothers according to some variables, the correlational screening model, in which information is obtained via comparison among quantitative research methods, was used. The sample of the study consisted of mothers with children aged 3 to 6 years living in a medium-scaled city center in the Central Anatolia Region. In the study, the data were collected using the simple random sampling method, being one of random sampling methods. The study group consisted of a total of 553 mothers. The "Personal Information Form", "Scale for Emotional Abuse Potential of Parents with Children Aged 3 to 6 Years", and "Parental Self-efficacy Scale" were used to collect the data. In the data analysis, the SPSS 23.0 program was used. In the study since the scores obtained from the Causative Subscale and Preventive Subscale of the Scale for Emotional Abuse Potential of Parents with Children Aged 3 to 6 Years and the scores obtained from the Parental Self-efficacy Scale were not normally distributed, they were examined via the "Kruskal-Wallis H Test" and "Mann-Whitney U Test". In the analysis of the emotional abuse potential level of the mothers according to the age, spouse's age, number of children, child's order of birth, educational level, spouse's educational level, family's income status and occupation variables, the Causative Subscale and Preventive Subscale of the Emotional Abuse Potential Scale were not normally distributed; therefore, the "Kruskal-Wallis H Test" was used. In the analysis of the emotional abuse potential levels of the mothers according to the child's gender and family structure variables, the Causative Subscale and Preventive Subscale of the Emotional Abuse Potential Scale were not normally distributed; therefore, the "Mann-Whitney U Test" was used. In the analysis of the parental self-efficacy level of the mothers with children aged 3 to 6 years according to age, spouse's age, number of children, child's order of birth, educational level, husband's education level, family's income status and occupation variables, the Parental Self-Efficacy Scale was not normally distributed; therefore, the "Kruskal-Wallis H Test" was used. In the analysis of the parental self-efficacy level of the mothers according to the child's gender and family structure variables, the Parental Self-Efficacy Scale was not normally distributed, so the "Mann-Whitney U Test" was used. In the analysis of the correlation between the emotional abuse potential and parental self-efficacy perception of the mothers with children aged 3 to 6 years, the Causative and Preventive Subscales of the Emotional Abuse Potential Scale and the Parental Self-Efficacy Scale were not normally distributed, so the "Spearman's Rank-Order Correlation" test was used. It was observed that the emotional abuse potential of the mothers who participated in the study did not show a significant difference according to the parents' age and child's gender variables. In addition, it was found that the Causative Subscale of the emotional abuse potential of the mothers with two, three and more children was significantly higher than the mothers with single child and the Causative Subscale of the emotional abuse potential of the mothers with first child was higher than the mothers with middle and last child. It was observed that the emotional abuse potential of the mothers did not show a significant difference in the Causative and Preventive subscales and also their parental self-efficacy level did not show a significant difference according to the child's gender. When examining the educational level of the mothers which was another variable of the study, it was found that the emotional abuse potential of the primary school graduate mothers was significantly higher in the Causative Subscale than the high school and university graduate mothers. In the study, it was seen that the emotional abuse potential of the secondary school and high school graduate mothers was significantly higher in the Causative Subscale compared to the university graduate mothers. In the study, the self-efficacy level of the mothers whose husband was in the age group of 21-30 years was significantly higher than the mothers whose husband was in the age group of 40 years and above. The parental self-efficacy of the mothers with single child and two children was significantly higher than the mothers with three and more children. The parental self-efficacy of the mothers with extended family structure was significantly higher than the mothers with nuclear family structure. It was observed that the self-efficacy level of the mothers did not show a significant difference according to parents' educational level, family's income status and mother's occupation. There was a negative and significant correlation between the Parental Self-Efficacy Scale and the Preventive Subscale of the Emotional Abuse Potential Scale. A negative and significant correlation was found between the Parental Self-Efficacy Scale and the Causative Subscale of the Emotional Abuse Potential Scale.