Kurumsal etik kodların performans denetimi
Performance audit of corporate ethical codes
Yazar: MUSTAFA HÜNKAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HARUN YÜKSEL
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans denetimi = Performance auditing

Özet:
Araştırmanın temel amacı kurumsal etik kodların işlevselliğinin belirlenmesi, güncellenmesi ve performans denetimi hususlarının ortaya konmasıdır. Bu amacı desteklemek adına etik kodların görünürlüğü, erişilebilirliği ve etik şikâyetlerin değerlendirilmesine dönük bir sistem oluşturulmaya çalışılacaktır.
	Araştırmada olgu ve olayları doğal ortamında gerçekçi ve bütüncül inceleme ve analizi esas alan yorumlamacı (hermeneutic) nitel paradigma ile 1967 yılında Barney Glaser ve Anselm Strauss tarafından geliştirilen nitel araştırma yöntem deseni olarak ortaya atılan Gömülü Teori metodolojisi benimsenmiştir. Kamu sektöründe dış ticaret alanında faaliyet gösteren bir Bölge Müdürlüğü amaçlı örneklem kapsamında araştırma alanı olarak belirlenmiş olup, araştırma, 2017-2018-2019-2020 yılları ile 2021 yılının ilk 6 ayını kapsamaktadır. Verilerin toplanmasında doküman analizi tekniği, veri analizinde ise betimsel analiz, içerik analizi ve karşılaştırmalı analiz kullanılmıştır. Veriler açık kodlama, eksen kodlama, seçici kodlama ve sürekli karşılaştırmalı analiz yoluyla çözümlenmiştir. 
	Araştırmada kurumsal etik kodların belirlendiği ve güncellendiği, ancak etik şikâyet incelemesine ve etik kodların performans ölçümü yapıldığına ilişkin herhangi bir veriye rastlanılmamıştır. Araştırma bulguları, tartışma bölümünde "mevzuat boşluğu", "etik kodların görünür ve erişilebilir olmaması", "etik kodların tek yanlı (resen) belirlenmesi" ve "etik performans denetim yokluğu" olarak gerekçelendirilmiştir. 
	Netice itibariyle, etik kod ihtilafları dikkate alınmadan oluşturulan etik kodların işlevselliğinin bulunmadığı, etik kod ihtilaflarını dikkate alan etik altyapının bulunmamasının etik kod performans ölçümünü engellediği, etik kodların işlevselliği ve performans ölçümünün yargı yetki alanı, idari yetki alanı ile etik kodlar yetki alanı tarafından doğrudan belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda önerilen "Kurumsal Etik Kodlar Yetki Alanı İhtilaf Şeması"nın, kurumsal etik yönetiminde etik kodların işlevselliği ve performans ölçümünde sistemsel boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.

	Anahtar Kelimeler: Kurumsal Etik, Etik Kodlar, Etik Kodlar Performans Denetimi, Gömülü Teori.

Abstract:
The main purpose of the research is to determine the functionality of the institutional ethical codes, to update them and to reveal the performance audit issues. In order to support this aim, a system will be created for the visibility and accessibility of ethical codes and the evaluation of ethical complaints.
	In the research, the hermeneutic qualitative paradigm, which is based on realistic and holistic examination and analysis of facts and events in their natural environment, and the grounded theory methodology developed by Barney Glaser and Anselm Strauss as a qualitative research method design were adopted. A Regional Directorate operating in the field of foreign trade in the public sector has been determined as a research area within the scope of the sample, and the research covers the years 2017-2018-2019-2020 and the first 6 months of 2021. Document analysis technique was used in data collection; descriptive analysis, content analysis and comparative analysis were used in data analysis. 
	In our study, it was understood that written ethical codes were determined and updated, but no data on the performance measurement of ethical codes and ethical complaint examination were encountered. Research findings are justified in the discussion section as "legislation gap", "ethical codes are not visible and accessible ", "one-sided determination of ethical codes" and "lack of ethical audit and performance audit". 
	As a result, it has been concluded that the ethical codes created without considering the ethical code conflicts do not have functionality, the absence of an ethical infrastructure that takes into account the ethical code conflicts prevents ethical code performance measurement, and the functionality and performance measurement of ethical codes are directly determined by jurisdiction, administrative jurisdiction and ethical codes jurisdiction. 
	It is thought that the "Code of Ethics Scope of Authority Conflict Schema" proposed as a result of the study will fill the systemic gap in the functionality and performance measurement of ethical codes in corporate ethics management.

	Key Words: Corporate Ethics, Ethical Codes, Ethical Codes Performance Audit, Grounded Theory.