Karbonmonoksit zehirlenmesinde karboksihemoglobin (COHB) seviyesi ile görüntüleme yöntemlerinin karşılaştırılması ve tanıdaki etkinliği
Comparison of carboxyhemoglobin (COHB) level and imaging methods in carbon monoxide poisoning and efficiency in diagnosis
Yazar: RECEP KUŞ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KEKEÇ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Görüntüleme yöntemleri = Imaging methods ; Karboksihemoglobin = Carboxyhemoglobin ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Karbonmonoksit zehirlenmesi = Carbon monoxide poisoning ; Teşhis = Diagnosis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Amaç: Acil servislere başvuran toksik gaz zehirlenmeleri içerisinde en sık gözlenen karbonmonoksit (CO) zehirlenmeleridir. Hastalar çok farklı şikayet ve bulgularla başvurabilmektedir. Zehirlenmelerin erken tanı ve tedavisi, zehirlenme kaynaklı oluşabilecek zararların önüne geçmek açısından oldukça önemlidir. Çalışmamızda laboratuvar bulguları ve görüntüleme bulguları karşılaştırılarak; hastalarda CO zehirlenmesi tanısı ve kliniği üzerine etkinliklerinin araştırılması amaçlandı.
	Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif ve kesitsel bir çalışmadır. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisi'nde karbonmonoksit zehirlenmesi tanısı almış, 18 yaş ve üzeri hastaların demografik verileri, özgeçmişleri, serum karboksihemoglobin (COHb) düzeyleri, laboratuvar verileri, vital bulguları, görüntüleme bulguları, EKG bulguları ve nörolojik muayene bulguları kaydedilerek değerlendirildi. 
	Bulgular: Çalışmaya 52 hasta dahil edildi. Hastaların %55,8'i erkek ve ortalama yaş 47,4 yıl idi. En sık gözlenen başvuru şikayetleri sırasıyla baş ağrısı (%59,6) ve bulantı/kusma (%55,8) idi. Hastaların %28,8'i anlamlı nöro-görüntüleme bulgularına sahipti. En sık gözlenen patolojik görüntüleme bulgusu periventriküler beyaz cevherde diffüz dansite kaybı (%17,3) idi. Görüntüleme bulgusu olan hastaların COHb düzeyleri yüksek olmasına rağmen bu yükseklik istatistiksel açıdan anlamlı değildi (p=0,116). COHb düzeylerinin %22,5'in üstüne çıkması durumunda yaklaşık %75 duyarlılık ve özgüllük ile nörolojik muayene bulgusu saptandığı gösterildi (p=0,013). Yapılan analizlerde görüntüleme bulgusu saptanması üzerine en etkili parametrenin serum laktat düzeyi olduğu tespit edildi (p=0,009). Laktat düzeyinin 1,68 mmol/L'nin üstüne çıkması durumunda %65 duyarlılık ve özgüllük ile görüntüleme bulgusu; 2,05 mmol/L'nin üstüne çıkması durumunda ise yaklaşık %80 duyarlılık ve özgüllük ile nörolojik bulgu saptandığı gösterildi.
	Sonuç: Birçok değişken faktöre bağlı olarak hastanın COHb düzeyleri ile klinik durumu korelasyon göstermemektedir. Tanı koyabilmek adına karbonmonoksit zehirlenmesi düşünülen hastalardan mutlaka COHb düzeyi istenmesi gerekmektedir ancak bu hastaların takibinde kullanılabilecek en değerli parametrelerden birisinin serum laktat düzeyi olduğunu düşünmekteyiz. Acil servise şuur durum değişikliği ile veya baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı ve bulantı/kusma şikayetleri ile başvuran hastalarda CO zehirlenmesi tanısı akla gelmeli; altta yatan diabetes mellitus, hipertansiyon  veya koroner arter hastalığı gibi ek hastalığı olanlarda klinik daha ağır seyredebildiği için dikkat edilmeli; COHb seviyesi ve laktat seviyesi tetkik edilmeli ve özellikle nörolojik etkilenim açısından nöro-görüntüleme (BT) uygulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Acil Servis, Bilgisayarlı Tomografi, Karboksihemoglobin, Karbonmonoksit, Zehirlenme

Abstract:
Objective: Carbon monoxide (CO) poisoning is the most common toxic gas poisoning among all presenting to the emergency department (ED). These patients can apply to ED with very different complaints and findings. Early diagnosis and treatment is very important in order to prevent morbidity that may occur due to poisoning. It was aimed to investigate the effectiveness of CO poisoning diagnosis and prognosis in patients by comparing laboratory findings and imaging findings.
	Material and Method: Our study is a retrospective and cross-sectional study. Demographic data, medical history, serum carboxyhemoglobin (COHb) levels, laboratory data, vital signs, imaging findings, ECG findings and neurological examinations of the patients aged 18 years and older who came to Çukurova University Medical Faculty Hospital ED with the diagnosis of carbon monoxide poisoning were evaluated.
	Results: Fifty-two patients were included in the study. 55.8% of the patients were male and the mean age was 47.4 years. The most common presenting complaints were headache (59.6%) and nausea/vomiting (55.8%), respectively. 28.8% of the patients had significant neuro-imaging findings. The most common pathological imaging finding was diffuse density loss in the periventricular white matter (17.3%). Although COHb levels were high in patients with imaging findings, there was no significant correlation between the COHb levels and imaging finding (p=0.116). When COHb levels exceed 22.5%, it was shown that neurological examination findings were detected with approximately 75% sensitivity and specificity (p=0.013). Serum lactate level was found to be the most effective parameter upon detection of imaging findings in the analyzes (p=0.009). If the lactate level rises above 1.68 mmol/L, imaging finding with 65% sensitivity and specificity; It was shown that if it exceeded 2.05 mmol/L, neurological signs were detected with approximately 80% sensitivity and specificity.
	Conclusion: Depending on many variable factors, the patient's COHb levels do not correlate with the clinical condition. In order to make a diagnosis, COHb levels must be requested from patients who are suspected of carbon monoxide poisoning, but we think that serum lactate level is one of the most valuable parameter that can be used in the follow-up of these patients. The diagnosis of CO poisoning should be considered in patients presenting to the ED with complaints of altered mental status, headache, dizziness, shortness of breath, and nausea/vomiting. Care should be taken as the clinical course may be more severe in patients with co-morbidities such as diabetes mellitus, hipertension or coronary artery disease; COHb and serum lactate levels should be examined in these patients and neuro-imaging (CT) should be applied especially in terms of neurological involvement.

Key Words: Carbon Monoxide, Carboxyhemoglobin, Computed Tomography, Emergency Department, Poisoning