Evli bireylerin çatışma çözüm stillerinin ve bağlanma tarzlarının evlilik hoşnutsuzluğu bağlamında incelenmesi
Examination of married individuals' conflict resolution styles and attachment styles in the context of marriage disaffection
Yazar: MUHAMMET EMİN AYTAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ÜBEYDULLAH ÖZTABAK
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada evli bireylerin CCS'nin ve bağlanma tarzlarının evlilik hoşnutsuzluğu bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma model kullanılmıştır. Nicel bölüm için betimsel ilişkisel tarama modeli kullanılmış ve Nitel bölüm için ise fenomenolojik (olgubilim)  desen kullanılmıştır.  Karma araştırma yönteminin uygulanış şekli kısmen sıralı açıklayıcı baskın tasarımdır: (Nicel → Nitel) (Creswell, 2003).  Gönüllü 536 evli bireye araştırmacı tarafından hazırlanan ve içerisinde demografik özelliklerin bulunduğu sosyodemografik bilgi formu; Çelik (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan ve geçerlilik güvenirlik çalışması yapılmış evlilik hoşnutsuzluğu ölçeği; Sümer ve Güngör (1999) tarafından Türkçeye uyarlanıp geçerlilik ve güvenirliği yapılmış İlişki Ölçekleri Anketi; Özen (2006) tarafından uyarlanan ve geçerlilik güvenirlik çalışması yapılmış Romantik İlişkilerde Çatışma Çözüm Stilleri Ölçeği doldurulmuştur. Örneklem grubunun genel özellikleriyle tanıtılması amacıyla frekans ve yığmalı frekanslar verilmiştir. Değişkenlerin ölçme düzeyleri dikkate alınarak, kategorik değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla, sürekli değişkenlerin puan ortalamalarının kategorik değişkenler düzeylerinde karşılaştırılması için kategori sayısına bağlı olarak Bağımsız Gruplar t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizleri (ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlı farklılıkların olması durumunda grupları karşılaştırmak için çoklu karşılaştırma testlerinde Tukey HSD kullanılmıştır. İsimsel iki bağımsız değişkenin etkileşiminin bağımlı değişken üzerindeki etkisini incelemek için iki yönlü varyans analizi yapılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Ölçekler arasındaki sebep sonuç ilişkisi çok değişkenli regresyon analizi ile incelenmiştir. Analizler sırasında eksik veri ile karşılaşılması durumunda söz konusu katılımcının verileri ilgili analizde kullanılmamıştır. Aracı değişken etkisini bulmak için mediator analizi ve yapısal eşitlik analizi uygulanmıştır.  Araştırma karma bir model olduğundan nicel uygulama sona erdikten ve bulgular SPSS analizi sonucunda elde edildikten sonra, fenomonolojik desen uygulanarak yüz yüze görüşmeyi kabul eden gönüllü 8 evli bireye yarı yapılandırılmış anket soruları bireysel görüşme yapılarak doldurtulmuştur. Nitel verilerin analizi için ise içerik analizi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar alanyazın desteği ile sonuç bölümünde detaylı şekilde yorumlanmış ve çalışmanın nihai kısmında önerilere yer verilmiştir. Sonuçlara göre EHO ile BT ve CCS arasındaki ilişkiye bakılmış ve olumlu çatışma çözüm stilleri, BE çözüm stili ve güvenli bağlanma tarzı ile negatif yönde, diğer alt boyutlarla pozitif yönde ilişki saptanmıştır. OZCCS, GÇ çözüm stili EHO'yu pozitif yönde yordarken, olumlu çatışma çözüm ve BE çözüm stili negatif yönde yordamaktadır. Saplantılı ve korkulu bağlanma tarzları pozitif yönde yordarken güvenli bağlanma tarzı evlilik hoşnutsuzluğunu negatif yönde yordamaktadır. Kadınların ve erkeklerin EHO düzeyleri olumlu çatışma ve BE çözüm stillerinden negatif etkilenmektedir. Olumsuz çatışma ve GÇ çözüm stillerinden ise pozitif etkilenmektedir. Güvenli bağlanma tarzına sahip kadın ve erkeklerin evlilik hoşnutsuzluğu negatif yönde etkilenmekteyken; korkulu ve saplantılı bağlanma tarzına sahip kadın ve erkeklerin EHO'su pozitif etkilenmektedir. CCS'nin EHO ve BT arasında aracı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Demografik değişkenlere göre cinsiyet, eğitim durumu, eşin eğitim durum, eşin çalışma durumu, yaş ve çocuk sahipliliği değişkenleri puan ortalamaları ile EHO, BT ve CCS puan ortalamaları arasında farklılık bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the conflict resolution styles and attachment styles of married individuals in the context of their marital disaffection. Mixed model was used in the research. Descriptive relational scanning model was used for the quantitative part and phenomenological design was used for the qualitative part. The application of the mixed research method is partially sequential explanatory dominant design: (Quantitative → Qualitative) (Creswell, 2003). A sociodemographic information form, which was prepared by the researcher and included demographic characteristics; Marriage disaffection scale adapted to Turkish and its validity and reliability study was conducted by Çelik (2013); The Relationship Scales Questionnaire was adapted into Turkish by Sümer and Güngör (1999) and its validity and reliability were also made by both; Conflict Resolution Styles in Romantic Relationships Scale, which was adapted by Özen (2006) and whose validity and reliability study was conducted by him was filled by 536 married volunteers. Frequencies and stacked frequencies are given in order to introduce the sample group with its general characteristics. In order to determine the relationships between categorical variables, taking into account the measurement levels of the variables, Independent Groups t-test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were applied depending on the number of categories to compare the mean scores of continuous variables at the levels of categorical variables. Tukey HSD was used in multiple comparison tests to compare groups in case of significant differences. Two-way analysis of variance was performed to examine the effect of the interaction of two nominal independent variables on the dependent variable. Relationships between the scales were examined by Pearson correlation analysis. The cause and effect relationship between the scales was examined by multivariate regression analysis. In case of encountering missing data during the analyses, the data of the participant in question was not used in the relevant analysis. Mediator analysis and structural equation analysis were applied to find the mediator variable effect. Since the research is a mixed model, phenomenological design was applied after the quantitative application was completed and the findings were obtained as a result of SPSS analysis. Semi-structured questionnaires were filled in by individual interviews with 8 married volunteers who agreed to be interviewed face-to-face. Content analysis was used for the analysis of qualitative data. The results obtained are interpreted in detail in the conclusion section with the support of the literature and recommendations are given in the final part of the study. According to the results, the relationship between EHO and BT and CCS was examined and a negative relationship was found with positive conflict resolution styles, submissiveness resolution style and secure attachment style, and positive relationship with other sub-dimensions. Negative conflict resolution style, withdrawal resolution style predicted EHO positively, while positive conflict resolution and submission resolution style predicted negatively. While preoccupied and fearful attachment styles predicted positively, secure attachment style predicted marital disaffection negatively. EHO levels of women and men are negatively affected by positive conflict and submission resolution styles. Negative conflict and withdrawal are positively affected by resolution styles. While marital disaffection of men and women with secure attachment style is negatively affected; EHO of men and women with fearful and preoccupied attachment style is positively affected. It has been determined that conflict resolution styles have a mediating effect between EHO and BT. According to demographic variables, there was a difference between the mean scores of gender, education level, education level of the spouse, employment status of the spouse,  age and having children, and the mean scores of EHO, BT and CCS.