Beklenmeyen gebeliklerde ve infertilite tedavisi sonrası oluşan gebeliklerde prenatal sağlık davranışları
Prenatal health behaviors in unintended pregnancies and pregnancies after infertility treatment
Yazar: DESTİNA GİZEM DAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÜNGÖR SATILMIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-istenmeyen = Pregnancy-unwanted ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Prenatal eğitim = Prenatal education ; Sağlık = Health

Özet:
Bu çalışma beklenmeyen gebeliklerde ve infertilite tedavisi sonrası oluşan gebeliklerde prenatal sağlık davranışlarını incelemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır.
Çalışmaya Ağustos 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi- İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi gebe polikliniklerine izlem için gelen gebeliği plansız olan 101, aynı hastanenin tüp bebek merkezinde infertilite tedavisi ile gebe kalmış 54 toplamda 155 gebe dahil edilmiştir. Veriler Gebe Tanıtım Formu ve Gebelikte Sağlık Uygulamaları Ölçeği (GSUÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler ve nonparametrik karşılaştırma testleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 31.13±5.43, büyük çoğunluğu lise mezunu ve ev hanımıdır. Beklenmeyen gebelik yaşayanların %47,5'i daha ileri bir tarihte gebe kalmayı planlarken, infertil gruptaki gebelerin çoğunluğu 1-5 yıllık infertilite tedavisi sonrası (%74,1) gebe kalmıştır. İnfertil gruptaki hiçbir gebe gebeliği ile ilgili olumsuz bir duygu yaşamazken, beklenmeyen gebelik grubundaki gebelerin %30,7'si karışık duygular yaşamaktaydı. İnfertil gruptaki gebelerin GSUÖ puan ortalamalarının (140,37±6,19) beklenmeyen gebelik grubundakilere (129,13±10,05)  göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,001). Ayrıca, infertil gruptaki gebelerin beklenmeyen gebelik grubuna göre daha sık ve düzenli egzersiz yaptığı, daha yeterli düzeyde kalsiyum aldığı daha az sigara ve kafeinli içecek tükettiği, gebelik ve doğum hakkında daha fazla bilgi edinmeye çalıştığı, riskli durumlarda ve ilaç kullanımında daha sık sağlık profesyonellerine danıştıştıkları belirlenmiştir. İnfertilite tedavileri ile gebe kalan kadınların demografik, obstetrik ve infertilite özellikleri fark etmeksizin beklenmeyen gebelik yaşayan kadınlara göre daha yüksek GSUÖ puan ortalamasına sahip olduğu, beklenmeyen gebelik grubunda ise lisans ve üstü mezuniyet derecesine sahip olan, gelir durumunu iyi olarak tanımlayan, yaşayan çocuğu bulunmayan, bebeği istediği cinsiyette olan, gebeliğe ilişkin duyguları olumlu olan gebelerin GSUÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak; beklenmeyen veya plansız gebelik yaşayan kadınların prenatal sağlık davranışlarının infertilite tedavileri sonucunda istenen ve planlı gebelikleri olan kadınlara göre daha olumsuz düzeyde olduğu belirlenmiştir. Prenatal kontrollerde gebeliğin planlanma durumunun sorgulanarak sağlık davranışlarının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi önerilir.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive and cross-sectional design to determine prenatal health behaviors in unexpected pregnancies and pregnancies that occur after infertility treatment.
A total of 155 pregnant women, including 101 volunteer pregnant women with an unplanned pregnancy who came to the pregnancy outpatient clinics of Istanbul University-Istanbul Medical Faculty Hospital between August 2019 and February 2020, and 54 volunteers who received infertility treatment at the same hospital's IVF center, participated in the study. The data were collected using the Pregnancy Introduction Form and the Health Practices in Pregnancy Scale (HPQ-II). The data obtained in the study were evaluated using descriptive statistics and nonparametric comparison tests.
The average age of the pregnant women participating in the study was 31.13 ± 5.43, and most of them were high school graduates and housewives. 47.5% of those who had an unexpected pregnancy, planned to conceive at a later date and most of the pregnant women in the infertile group (74.1%) became pregnant after 1-5 years of infertility treatment. While none of the pregnant women in the infertile group experienced any negative emotions about their pregnancy, 30.7% of the pregnant women in the unexpected pregnancy group had mixed feelings. It was found that the mean HPQ-II score (140,37±6,19) of the pregnant women in the infertile group was higher than those in the unexpected pregnancy group (129,13±10,05) (p=0.001). Besides, pregnant women in the infertile group exercised more frequently and regularly than the unexpected pregnancy group, received more adequate calcium, consumed less cigarettes and caffeinated beverages, tried to learn more about pregnancy and birth and consulted healthcare professionals more often about risky situations and use of medicine. Women who conceived with infertility treatments had a higher HPQ-II score average than women who had an unexpected pregnancy regardless of their demographic, obstetric and infertility characteristics. In the unexpected pregnancy group, the mean HPQ scores were higher in women who had a bachelor's or higher degree, who described their income as good, who did not have a living child, whose baby was of the gender they wanted, and who had positive feelings about pregnancy.
As a result; It was determined that prenatal health behaviors of women who had unexpected or unplanned pregnancies were at a more negative level than women who had planned pregnancies as a result of infertility treatments. It is recommended to evaluate and improve health behaviors by questioning the planning status of pregnancy during prenatal controls.