Muğla kentinde erken cumhuriyet dönemi modernleşme sürecinin kent ve mimarlık ölçeğinde araştırılması
A study on the urban and architectural bases of modernization process during the early republican period in Mugla province
Yazar: EMİNE EDA BABACAN GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA ÇETİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Anadolu' da Cumhuriyetin ilanıyla modernleşme çalışmaları başlamış ve mekân organizasyonu değişim göstermiştir. Başlangıçta yanan Anadolu kentleri ve başkent seçilen Ankara'nın kent planlaması önem arz etmiş, fakat takip eden süreçte Anadolu'nun birçok şehir ve kabasında da imar planı yapım süreci başlatılmıştır. 
	
İmar planları kentlerde halkın sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarının uygun koşullarda gerçekleşmesine olanaklar sağlaması açısından önemlidir. Muğla kenti bir çevre kent olduğundan Cumhuriyetin ilk yıllarında (1923-1928) kentin ufkunu açacak çalışmalar bulunmazken, 1928 de ilk imar faaliyetleri başlamıştır. Yürütülen çalışmalar doğrultusunda merkezde birtakım değişiklikler yapılmış, ulus – devlet anlayışı doğrultusunda yeni toplumsal düzen kurulmuş, yeni resmi yapılar inşa edilmiş ve kent planlaması için önemli adımlar atılmıştır.Bu çalışmalar doğrultusunda kentte yoğun bir modernleşme süreci yaşanmıştır.

Bu tez çalışması, Erken Cumhuriyet Döneminde Muğla kentinin gelecekteki ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla hazırlanan ilk imar planının incelenmesini, kentin Cumhuriyet öncesi geleneksel dokusu ile ilişkisinin kurulmasını, kentin imar planı doğrultusunda oluşturulan kent merkezi ve bu merkezle bağlantılı kentsel akslardaki değişimin ortaya koyulmasını amaçlamaktadır. Sonrasında ise, bu akslar üzerinde gerçekleşen mimari yapıların dönemsel özellikler üzerinden mekânsal gelişiminin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. 

Bu doğrultuda kentin odak noktası Cumhuriyet Meydanı başta olmak üzere 1923 – 1950 tarihleri arasındaki kentsel ve mimari gelişmeler araştırılmış, Muğla'nın belirtilen süreçteki gelişimi ve kentte inşa edilen yapılar başlıklar altında incelenmiştir. Birinci bölümde öncelikle çalışmasının amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir. İkinci bölümde Erken Cumhuriyet Döneminin anlaşılabilmesi açısından literatür araştırmasına başvurulmuştur. Çalışma hakkında kaynak özetleri hazırlanmıştır. Üçüncü bölümdedönemin yenileşme çabası, Cumhuriyet kültürünün mekâna yansımasına dair araştırmalar yapılmıştır.Dördüncü bölümde Muğla kentine dair genel bilgiler ve Erken Cumhuriyet Döneminde yapılan imar planı çalışması ile kentin gelişimi; beşinci bölümde Erken Cumhuriyet Döneminde inşa edilmiş yapıların zaman içindeki durumları değerlendirilmiştir. Son iki bölümde ise, araştırma bulguları ve sonuçlar tartışılmıştır.

Tezde çalışmayı özgün kılan çok sayıda mimari mekân analizleri, ölçümler ve çizimler kullanılmıştır. Belediyeler ve diğer resmi kurumlardan elde edilmiş bilgi, belgeler ve yapılara ait mimari projeler üzerinden incelemeler yapılmıştır. Bununla Cumhuriyetin Muğla kentinde meydana getirdiği değişim ve dönüşümün yazılı ve çizili bilgi ve belgelerle ifade edilmesi sağlanmıştır. Bu nedenle tezin literatürdeki bilgi üretimine ve kent belleğine somut katkı sağlanması noktasında önemli bir altlık oluşturacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Modernization studies started and space organization changed after the proclamation of the republic in Anatolia. First, urban planning of the capital city Ankara and the Anatolian provinces which had been burnt wereperformed, and then urban planning of many other cities and towns of Anatolia started.
	
Zoning plans are important in terms of meeting society's social and economic needs in suitable conditions.Because Muğla was a peripheral city, no study was conducted to carry the city a step further in early Republican period (1923-1928). However, the first zoning work started in 1928. Certain changes were made in the city center in line with the conducted studies, a new social order was established in line with a nation-state understanding, new official structures were built and important steps were taken for urban planning. A dense modernization process took place in the city.

This thesis study aims to examine the first urban planning which was prepared to meet the future needs of Muğlacity, to connect the city with its traditional texture before the Republican period and to reveal the changes in the city center established in line with the urban planning of the city and urban axes connected with this center. Afterwards, revealing the spatial development is aimed over periodical characteristics of architectural structures created on these axes. 

To this end, the focal point of the city was the Republican Square being in the first place, urban and architectural developments were searched between 1923 and 1950 and Muğla's development and structures built in the city were analyzed under several headings. The aim, scope and method of the study were determined in the first part. Previous studies were analyzed to understand Early Republican Period in the second part. Reference abstracts were prepared regarding the study. Research on modernization effort and reflection of the Republican culture on the place were performed in third part. In the fourth part, general information about the city of Muğla, urbanplanning study conducted in Early Republican Period and development of the city were examined. In the fifth part, the state of structures built in Early Republican Period in the course of time were analyzed. In the last two parts, research findings and results were discussed.

Many architectural place analysis, measurements and drawings which make the study unique were used in this study. Analysis were performed over architectural projects that have information, document and structures obtained from municipalities and other official institutions. This analysis provided written and drawn information and documents about change and transformation that Republic led in the city of Muğla. Therefore, this study is considered to be a basis in terms of making concrete contributions to information production and memory of the city in literature.