Dünya Sağlık Örgütü Afrika Bölgesi'nde bulunan ve dünya sağlık araştırması'na katılan düşük gelirli ülkelerde bulaşıcı olmayan hastalık görülme sıklıkları ve ilişkili faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of noncommunicable diseases and associated factors in low-income countries in the world health organization African Region That Participated in the World Health Survey
Yazar: MUHAMMED B JAITEH
Danışman: PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE ; DOÇ. DR. MAHMUT SAADİ YARDIM
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu araştırma düşük gelirli Sahra Altı Afrika ülkelerinde Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların (BOH) dağılımı ve ilişkili faktörleri incelenmek için yapılmıştır. Çalışma kesitsel bir araştırma olup 2002-2004 yıllarında gerçekleştirilen Dünya Sağlık Araştırması (DSA) verisi kullanılarak Afrika Bölgesi'nde düşük gelirli ülke kategorisinde olan yedi ülke dahil edilerek tanımlayıcı istatistikler ve lojistik regresyon yöntemleriyle farklı BOH'lar ve ilişkili risk faktörleri analiz edilmiştir. Bölge genelinde yetersiz meyve-sebze tüketimi %65,1, yetersiz fiziksel aktivite %6,3, tütün kullanımı %12,7, alkollü içki tüketimi %22,7 ve katı yakıt kullanımı %92,8 olarak saptanmıştır. Angina pektoris prevalansı %19,1, astım %5,8, diyabet %1,0, depresyon %8,6, artrit %20,7 ve şizofreni %1,9 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, çalışma durumu, yerleşim yeri bölgesi, refah düzeyi indeksi, tütün kullanımı, alkollü içki tüketimi, yetersiz fiziksel aktivite, katı yakıt kullanımı ve algılanan sağlık durumu farklı BOH'lar ilişkili olarak bulunup olası risk faktörü olduğu saptanmıştır.  Örneğin, artan yaş, yüksek öğrenim durumu, iyi refah düzeyi, alkollü içki tüketimi ve kötü algılanan sağlık durumunun diyabetle ilişkili bulunurken kadın cinsiyeti, artan yaş, çalışıyor olmak, kentsel bölgede yaşamak, refah düzeyi indeksinin düşük veya orta olması, alkollü içki tüketimi, katı yakıt kullanımı ve algılanan sağlık durumunun kötü veya orta olması artritle ilişkili faktörler olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada düşük gelirli Sahra Altı Afrika ülkelerinde 2002-2004 yıllarında BOH ve risk faktörlerinin yaygın olduğu saptanmıştır ve hastalık yükü anlamında büyük bir halk sağlık sorunu olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, we examined the distribution, prevalence, and related factors of Non-Communicable Diseases (NCD) in low-income sub-Saharan African countries. The study is a cross-sectional study that used data from the World Health Survey (DSA) conducted between 2004 and 2006. Seven countries in the low-income country category in the African Region were included. Prevalence for insufficient fruit and vegetable consumption was 65.1%, insufficient physical activity was 6.3%, tobacco use was 12.7%, alcoholic beverage consumption was 22.7% and solid fuel use was 92.8%. Overall prevalence for angina pectoris (AP) was 19.1%, 5.8% for asthma, 1.0% for diabetes (DM), 8,6% for depression, 20.7% for arthritis and 1.9% for schizophrenia. Different NCDs were found to be associated with certain risk factors, including gender, age, education level, employment status, residential area, wealth index, tobacco use, alcoholic beverage consumption, insufficient physical activity, solid fuel use, and perceived health status. For example, increasing age, higher education, good wealth index, consumption of alcoholic beverages, and poor perceived health are associated with increased diabetes prevalence. On the other hand, female gender, increasing age, being employed, living in an urban area, low or medium wealth index, consumption of alcoholic beverages, solid fuel use and poor or moderate perceived health status were identified as factors associated with arthritis. In this study, we showed that NCD and risk factors are common in low-income sub-Saharan African countries and require major public health interventions to control them.