Halkla ilişkiler mesleğinin seçimine yönelik kişisel ve mesleki eğilimler: Halkla ilişkiler bölümü üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
Personal and professional tendencies in choosing the public relations profession: A research on university students of the public relations department
Yazar: KÜBRA ÖZMANSUR
Danışman: PROF. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Özel ve tüzel kişilerin iletişim haklarını, en etkin şekilde kullanmalarını sağlayan halkla
ilişkiler, en temelde anlamak ve anlatmak üzere, insanı konu almakta ve tüm faaliyetlerini
insan faktörü üzerinden tasarlamaktadır. Bu sebeple hem halkla ilişkileri gerçekleştiren hem
de halkla ilişkilerin bütün uygulamalarının hedef unsuru olan 'insan'ın özellikleri önem
taşımaktadır. Nitekim halkla ilişkiler işlevini, en ideal haliyle hayata geçirecek ve halkla
ilişkilere hak ettiği itibarı kazandıracak en önemli değer onun insan kaynağıdır. Bu noktada
halkla ilişkiler uygulayıcılarının ve uygulayıcı adaylarının mesleki bilgileri ve tecrübelerinin
yanında kişilik özellikleri de önem kazanmaktadır. Bu çalışmada halkla ilişkileri lisans
düzeyinde tercih etmiş olan uygulayıcı adaylarının, mesleki yönelimlerinde belirleyici olan
etmenler ile onların mesleki vizyonlarını yansıtan, halkla ilişkileri anlamlandırıp
konumlandırmalarında temel teşkil eden uygulayıcı rol algıları, kişilik özellikleri üzerinden
araştırılmaktadır. Çalışmanın amacı, halkla ilişkiler üç ve dördüncü sınıf öğrencilerinin
cinsiyet, sınıf ve üniversite türü ile Enneagram kişilik tipi ve merkezlerine göre uygulayıcı rol
algılarının nasıl değişkenlik gösterdiğinin incelenmesidir. Alan araştırması yöntemi ile yapılan
çalışmanın veri toplama aracı olarak Benita Steyn'in halkla ilişkiler uygulayıcı rolleri üzerine
yaptığı çalışmalar ve Enneagram modeli temelinde oluşturulmuş online anket formu
kullanılmıştır. Yapılan araştırma neticesinde katılımcıların halkla ilişkileri tercih etmelerinde
psikolojik ve kişisel etmenlerin büyük oranda belirleyici olduğu görülmüştür. Bu sonuç
katılımcıların çoğunlukla, gerçekleştirmeye aday oldukları halkla ilişkileri, kişilik özellikleri
ile uyumlu nitelikleri üzerinden, bilinçli bir yönelimle tercih ettiklerini göstermektedir.
Bununla birlikte Enneagram tiplerine göre, mesleki vizyonlarını yansıtan uygulayıcı rollerine
yönelik algılarında farklılaşma olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçları, katılımcıların halkla
ilişkiler uygulayıcı rollerine yakınlıklarının cinsiyet, sınıf, üniversite türü ve Enneagram
kişilik tipine göre anlamlı şekilde değiştiğini göstermiştir.

Abstract:
Public relations, which enable individuals and legal entities to use their communication rights
in the most effective way, focuses on human beings and designs all its activities based on the
human factor, primarily to understand and explain. Therefore, the characteristics of the
'human' are significant for both those who conduct public relations and for the target audience
of all public relations practices. As a matter of fact, the most important value that will bring
the function of public relations to life in its ideal form and give it the deserved reputation in
public relations is its human resources. At this juncture, besides the professional knowledge
and experience of public relations practitioners and practitioner candidates, personality traits
also gain importance. In this study, the factors that determine the professional orientation of
the practitioner candidates who have chosen public relations at the undergraduate level and
their practitioner role perceptions that reflect their professional vision, which form the basis
for understanding and positioning public relations, are investigated through their personality
traits. The aim of the study is to examine how the practitioner role perceptions of third- and
fourth-year public relations students vary according to gender, class and university type, as
well as their Enneagram personality type and centers. The study, conducted using the field
research method, used Benita Steyn's studies on public relations practitioner roles and an
online survey form created based on the Enneagram model as a data collection tool. As a
result of the research, it was seen that psychological and personal factors were largely
determinative in the participants' preference for public relations. This result shows that the
majority of the participants prefer public relations with a conscious orientation due to their
qualities compatible with personality traits. Additionally, it was observed that there was a
differentiation in the perceptions of the participants regarding the roles of practitioners
reflecting their professional visions, according to the Enneagram types. The study results have
shown that the participants' proximity to the roles of public relations practitioners varied
significantly according to gender, class, university type and Enneagram personality type.