Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinde çocuk istismarı ve ihmali bilgi ve farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the level of knowledge and awareness of child abuse and neglect in senior students of Ankara University Faculty of medicine
Yazar: BÜŞRA ÇELİK ARSLAN
Danışman: PROF. DR. GÜROL CANTÜRK
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Amaç: Bu çalışma; çocuk istismarı ve ihmalinin tanınmasında ve önlenmesinde meslek hayatları boyunca önemli görevler üstlenecek olan tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik bilgi ve farkındalık düzeyi ile ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanarak yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipte olan bu çalışma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gören son sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 16 soruluk sosyodemografik veri anketi, öğrencilerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla "Çocuk İstismarı ve İhmali Bilgi Testi (ÇİİB-T)" ve farkındalık durumlarını belirlemek için de "Çocuk İstismarı ve İhmali Farkındalık Ölçeği (ÇİİF-Ö)" kullanılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 25.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programında yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya 174'ü (%58.0) kadın, 126'sı (%42,0) erkek 300 tıp fakültesi son sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 248'i (%82,7) çocuk istismarı ve ihmali konusunda eğitim aldığını belirtmiş olup %97,6 (n=242) ile en çok üniversite öğrenimi sırasında eğitim aldıklarını ifade ettikleri görülmüştür. Seminer, konferans, sempozyum vb. aktiviteler yolu ile eğitim aldığını ifade edenlerin oranı sadece %11,7 (n=29) iken dergi, makale vb. ile eğitim aldığını belirtenlerin oranının ise %7,3 (n= 18) olduğu görülmüştür. Konu ile ilgili kendini ne kadar yeterli bulduğu ile ilgili soruda öğrenciler genel olarak (%52,0) kendini kısmen yeterli bulmuştur. Çok yeterli ve yeterli bulma oranları ise sadece %22 olmuştur. Öğrencilerin %88,7'si (n=266) konu ile ilgili daha fazla bilgilenme gereksinimi duyduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 97'sinin (%32,3) istismar veya ihmale uğramış bir çocukla karşılaştığını belirttiği görülmüştür. Öğrencilerin ÇİİF-Ö toplam medyan puanı 83 iken ÇİİB-T'den elde edilen medyan doğru yanıt sayısı ise 36 bulunmuştur. ÇİİF-Ö puanları ile ÇİİB-T'de verilen doğru yanıt sayıları arasındaki ilişki anlamlı olarak tespit edilmiş olup konuya yönelik farkındalığı yüksek olan öğrencilerin bilgisinin de daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğrencilerin erkek öğrencilere göre hem ÇİİB-T'de hem de ÇİİF-Ö'de anlamlı seviyede yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir (p=0,003 ve p<0,001). Ayrıca bilgilenme gereksinimi duymayanlara göre bilgilenme gereksinimi duyanların da ÇİİB-T doğru yanıt sayıları istatistiksel anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur (p=0,010).
Sonuç: İki ayrı güncel ölçek ile öğrencilerin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilgi düzeyi ve farkındalıklarının tespitini ve ilişkili olabilecek faktörleri belirlemeyi amaç edinen çalışmamız, bilgi ve farkındalık arasında anlamlı ilişki olduğunu belirlemiştir. Öğrencilerin bilgi düzeyi arttıkça konu ile ilgili farkındalıklarının da yüksek olduğunun tespiti eğitimin önemini bir kez daha vurgulamış olup farkındalığı fazla olan öğrencilerin bilgi elde etmek için daha fazla çaba sarf ettiğini de düşündürmüştür. Tıp fakültesi öğrencilerinin mesleğe adım attıklarında çocuk istismarı ve ihmali kapsamında etkili ve doğru adımlar atabilmeleri için özellikle müfredat dışında da sempozyum, konferans vb. aktiviteler ile farkındalıklarını ve bilgi düzeylerini arttırmaları için yapılacak desteklerin faydalı olacağı açıktır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk istismarı, çocuk ihmali, tıp fakültesi öğrencisi, bilgi düzeyi, farkındalık

Abstract:
Objective: This study was conducted with the aim of identifying factors which may influence the knowledge and awareness of senior medical school students regarding child abuse and neglect, who will play a crucial role in recognizing and preventing child abuse and neglect throughout their professional careers.
Materials and methods: This descriptive cross-sectional study was conducted with senior students studying at Ankara University Faculty of Medicine. To evaluate students' knowledge and awareness of child abuse and neglect, "Child Abuse and Neglect Knowledge Test (CANK-T)" and "Child Abuse and Neglect Awareness Scale (CANA-S)" were utilized in the study together with a 16-question sociodemographic data questionnaire. The IBM SPSS Statistics 25.0 package software (IBM Company, Armonk, NY, USA) was used to statistically analyze the data.
Results: 300 senior medical students participated in the study, 174 (58.0%) of whom were female and 126 (42.0%) were male. 248 (82.7%) of the students who participated in the research stated that they had received training on child abuse and neglect, and it was observed that 97.6% (n=242) stated that they had obtained education primarily during college. While the rate of those who stated that they had received education through activities such as seminars, conferences, symposiums, etc. was 11.7% (n=29), the rate of those who claimed to have received education through materials such as journals, articles, etc. was only 7.3% (n= 18). In the question about how competent they think they are on the subject, the students generally (52.0%) found themselves partially sufficient. Only 22% of them thought they were very competent or sufficient, while 88.7% (n=266) of the students stated that they needed to be informed more about the subject. It was found that 97 (32.3%) of the participants reported that they had encountered a child who had been abused and neglected. While the students' overall median score on CANA-S was 83, the median number of correct answers obtained from CANK-T was 36. The correlation between CANA-S scores and the number of correct answers given in CANK-T was found to be significant, and it was determined that students with higher awareness of the subject also had greater knowledge. It was also observed that female students scored significantly higher than male students in both CANK-T and CANA-S (p=0.003 and p<0.001). In addition, it was discovered that those who expressed a need to be informed scored statistically considerably higher on the CANK-T than those who did not.
Conclusions: Our study, which aims to identify potential contributing factors and evaluate students' knowledge and awareness about child abuse and neglect using two different current scales, has determined a substantial association between knowledge and awareness. The fact that students' awareness of the subject increases as their level of knowledge improves, highlighted the importance of education once again and gave rise to the notion that students with higher awareness put more effort to obtain information. It is also clear that supporting medical students to increase their awareness and knowledge through extracurricular activities like symposiums, conferences, etc. will be beneficial for them to be able to act appropriately and effectively in terms of child abuse and neglect when they enter the workforce.
Keywords: Child abuse, neglect, medical student, knowledge level, awareness