İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör ve pacemaker uygulanan hastaların günlük yaşam aktiviteleri ve uyku kalitesi
Daily life activities and SLEEP quality in patients with implantable cardioverter defibrillator and pacemaker
Yazar: AHMET COŞKUN
Danışman: PROF. DR. NİMET OVAYOLU
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Defibrilatörler = Defibrillators ; Defibrilatörler-implante edilebilir = Defibrillators-implantable ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp pili-yapay = Pacemaker-artificial ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu çalışma, implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD) ve pacemaker uygulanan hastaların günlük yaşam aktivitelerinin ve uyku kalitesinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışma Nisan 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya bir üniversite hastanesinin kardiyoloji bölümünde tedavi alan, dahil edilme kriterlerini karşılayan, 30 pacemaker ve 30 ICD uygulanan hasta olmak üzere toplam 60 hasta alınmıştır. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ve Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında yüz yüze görüşme tekniği kullanılmış olup, veri toplama araçlarının uygulanması yaklaşık olarak 15-20 dakika sürmüştür. Araştırmaya başlamadan önce ölçeğin Türkiye geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapan yazarlardan, Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulundan, çalışmanın yapılacağı hastaneden ve katılımcılardan gerekli izinler alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde Ki-kare, Fisher Exact, Student t, One way ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Tukey, Pearson ve Spearman's rho korelasyon testleri kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalamalarının 63,7±14,7 yıl (ICD uygulananların 57,8±15,6; pacemaker uygulananların 69,7±11,2 yıl) ve %51,7'sinin erkek olduğu, %80'inin ilköğretim ve altında eğitim aldığı, %91,7'inin eşi ve çocukları ile birlikte yaşadığı, % 93,3'ünün çalışmadığı ve %33,3'üne kalp yetmezliği nedeniyle pacemaker veya ICD takıldığı belirlenmiştir. Pacemaker uygulanan hastalardan evli olanların (p=0,024) ve başka bir kronik hastalığı olmayanların Günlük Yaşam Aktivite puanlarının daha yüksek (p=0,037) olduğu ve diğer değişkenler ile PUKİ ve Katz ölçek puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). ICD uygulanan hastalardan eğitim düzeyi ilköğretim ve altı olanların, lise ve üstü eğitim alanlara göre uyku kalitesinin düşük olduğu (p=0,021), diğer değişkenler ile PUKİ ve Katz ölçek puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Pacemaker uygulanan hastaların Katz ölçek puanının, ICD uygulanan hastalara göre daha düşük olduğu (p=0,018), diğer ölçek puanları ile uygulanan girişimler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Bu sonuçlar doğrultusunda ICD ve pacemaker uygulanan hastaların günlük yaşam aktiviteleri ve uyku kalitelerinin değerlendirilmesi sosyo demografik özelliklerin ve ek kronik hastalık varlığının dikkate alınması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Hemşire, İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör, Pacemaker, Günlük Yaşam Aktivitesi, Uyku Kalitesi

Abstract:
This study was conducted to determine the daily life activities and sleep quality of patients with implantable cardioverter defibrillator and pacemaker. This descriptive and cross-sectional study was conducted between April 2022 and November 2022. A total of 60 patients, including 30 pacemaker and 30 ICD patients who met the inclusion criteria and received treatment in the cardiology department of a university hospital, were included in the study. The Introductory Information Form, the Katz Daily Life Activities Scale, and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were used as data collection tools. Face-to-face interview technique was used for data collection and the application of the data collection tools took approximately 15-20 minutes. The necessary permissions were obtained from the authors who conducted the validity and reliability study of the scale in Turkey, the Non-Invasive Research Ethics Committee, the hospital where the study was conducted, and the participants before the study began. Chi-square, Fisher Exact, Student t, One way ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Tukey, Pearson and Spearman's rho correlation tests were used for the statistical analysis of the data. The mean age of the patients included in the study was 63.7 ± 14.7 years (57.8 ± 15.6 for ICD patients and 69.7 ± 11.2 for pacemaker patients), and 51.7% were male, 80% had an education level of primary school or less, 91.7% lived with their spouse and children, 93.3% were not working, and 33.3% had a pacemaker or ICD implanted due to heart failure. It was found that the Katz Daily Life Activities Scale of married (p = 0.024) and those without any other chronic diseases (p = 0.037) among pacemaker patients were higher (p < 0.05) and there was no significant difference between PSQI and Katz scale scores with other variables (p > 0.05). Among the patients who underwent ICD implantation, those with an education level of primary school and below had lower sleep quality than those with an education level of high school and above (p=0.021), and there was no significant difference between PSQI and Katz scale scores with other variables (p > 0.05). Katz scale scores of pacemaker patients were found to be lower than those of ICD patients (p = 0.018), and no significant differences were found in other scale scores and interventions applied (p > 0.05). Based on these results, it may be recommended that socio-demographic characteristics and the presence of additional chronic diseases be taken into account when evaluating the daily life activities and sleep quality of patients with ICD and pacemaker.

Key Words: Nurse, Implantable Cardioverter Defibrillator, Pacemaker, Daily Life Activities, Sleep Quality