Temporomandibular eklem bozukluğu olan ve olmayan bireylerde mandibular kondilin trabeküler yapısı, tükürük kortizol, MMP-3, TNF-Alfa ve IL-1 beta düzeylerinin karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative evaluation of the trabecular structure of the mandibular condyle, salivary cortisol, MMP-3, TNF-ALPHA and IL-1 beta levels in individuals with and without temporomandibular joint disorders
Yazar: EMİNE ÖRNEK AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MELİH ÖMEZLİ
Ordu Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Mandibular kondil = Mandibular condyle ; Matriks metalloproteinaz 3 = Matrix metalloproteinase 3 ; Temporomandibular eklem disfonksiyon sendromu = Temporomandibular joint dysfunction syndrome ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Trabeküler kemik = Trabecular bone ; Tükürük = Saliva ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; İnterlökin 1 = Interleukin 1

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı temporomandibular düzensizliği (TMD) olan ve olmayan bireylerde depresyon/anksiyete düzeyi ile tükürük kortizol sevyesi ve panoramik radyografide mandibular kondilin trabeküler yapısında meydana gelen değişiklik ile tükürükteki TNF-α, IL-1β ve MMP-3 seviyeleri arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, Temporomandibular Düzensizlikler için Tanı Kriterleri (Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders) (DC/TMD)'ye göre TMD teşhisi konulan 34 hasta ve TMD olmayan 34 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Tüm bireylerden sabah 09.00-12.00 saatleri arasında uyarılmamış tükürük örnekleri toplanmıştır. Tükürükteki kortizol, TNF-α, IL-1β ve MMP-3 seviyeleri ELISA yöntemiyle belirlenmiştir. Panoramik radyografiler üzerinde mandibular kondilin fraktal boyutu (FB) ImageJ programı ile kutu sayma metodu kullanılarak hesaplanmıştır. Depresyon ve anksiyete düzeylerinin belirlenmesinde PHQ-9 ve GAD-7 ölçekleri kullanılmıştır.
Bulgular: Tükürük kortizol seviyeleri ve depresyon/anksiyete skorları çalışma grubunda daha yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Depresyon/anksiyete skorları ve tükürük kortizolü arasında anlamlı korelasyon bulunmamıştır (p>0.05). FB değerleri çalışma grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0.000). Tükürük TNF-α, IL-1β ve MMP-3 seviyeleri iki grup arasında anlamlı fark göstermemiştir (p>0.05). Çalışma ve kontrol grubunda FB değerleri ile tükürük TNF-α, IL-1β ve MMP-3 seviyeleri arasında anlamlı korelasyon bulunmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Tükürük kortizol düzeyi ve FB değerlendirmesinin TMD'nin teşhis ve tedavisinde kullanılabilecek potansiyel araçlar olduğu ve tükürükteki proinflamatuar ve kemik metabolizması ile ilişkili biyobelirteçler ile ilgili değişimin daha geniş örneklemli prospektif çalışmalarla ve osteoartrit gibi daha ileri eklem bozukluğu olan bireylerde de değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Biyobelirteç, Fraktal analiz, Temporomandibular düzensizlikler, Tükürük

Abstract:
Aim: The aim of this study is to explore the relationship between the level of depression/anxiety and the level of salivary cortisol; and also the change in the trabecular structure of the mandibular condyle in panoramic radiography and the levels of salivary TNF-α, IL-1β and MMP-3 in individuals with and without TMD.
Material and Method: 34 patients diagnosed with TMD according to the Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD) and 34 healthy volunteers without TMD were included in this study. Unstimulated saliva samples were collected from all individuals between 09:00 and 12:00 in the morning. Salivary cortisol, TNF-α, IL-1β and MMP-3 levels were determined by ELISA method. The fractal dimension of the mandibular condyle on panoramic radiographs was calculated using the box-counting method with ImageJ program. PHQ-9 and GAD-7 questionnaires were used to measure depression and anxiety levels.
Results: The salivary cortisol levels and depression/anxiety scores were higher in study; however, the difference was not statistically significant (p>0.05). There was no significant correlation between depression/anxiety scores and salivary cortisol (p>0.05). FB values of the study group were found significantly lower from the control group (p=0.000). Salivary TNF-α, IL-1β and MMP-3 levels showed no significant difference between the two groups (p>0.05). There was no significant correlation between FB values and salivary TNF-α, IL-1β and MMP-3 levels in the study and control groups. 
Conclusion: It has been concluded that assessment of salivary cortisol level and FB are potential tools that can be used in the diagnosis and treatment of TMD and that the change in proinflammatory and bone metabolism-related biomarkers in saliva should be evaluated with larger sample prospective studies and in individuals with more advanced joint disorders such as osteoarthritis. has been reached.
Key words: Biomarker, Fractal analysis, Saliva, Temporomandibular disorders