Pelagius ve Hıristiyan düşüncesindeki yeri: IV. ve V. yüzyıl
Pelagius and his place in Christian thought: IV. and V. centuries
Yazar: BİLAL PATACI
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN OLGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Pelagius = Pelagius

Özet:
V. yüzyıl Hıristiyan düşüncesinin önemli isimlerinden Pelagius'u ve onun öğretilerini konu edinen bu çalışma, yazarın ahlaki reform girişiminin yansımalarını ve teolojisinin Hıristiyan düşüncesindeki etkinliğini ele alacaktır.
Erken dönem Hıristiyan düşüncesi insan doğası ve onunla doğrudan ilişkili pek çok başlık etrafında gerçekleşen teolojik tartışmalara sahne olmuştur. İnsan doğasının özünde iyi olup olmadığı meselesi, "günah", "irade", "lütuf" ve "kurtuluş" gibi temel inanç konularının belirlenmesinde önemli bir eşik olarak görülmüştür. İnsan doğasının Âdem'in ilk günahından ötürü bozulduğunu düşünenler, tanrısal lütfun etkinliğinde bir Hıristiyan düşüncesi öngörmüşlerdir. Günahı bir doğa olarak tanımlayan bu eğilim, iradeyi etkisizleştirerek kaderci bir anlayışı tetiklemiştir. Buna karşın asketik bir Hıristiyan olan Pelagius, insan doğasının özünde iyi olduğunu ve doğasının bozulmadığını savunarak alternatif bir insan algısı ortaya koymuştur. Bu algı bağlamında insan özgür iradeye sahiptir. İradesini Tanrı'nın bir lütfu olan İsa'nın örnekliği ve öğretisi doğrultusunda yönlendirerek kurtuluşunu elde edebilir ve günahtan uzak bir hayat yaşayabilir. İnsanın bu erdem arayışı sayesinde kilisenin saflığını koruyacağına inanan Pelagius, manastıra hasredilmiş asketik disiplinin bütün Hıristiyanlarca tatbik edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. 
Pelagius'un lütuf yerine iradeyi önceleyen düşüncesi çağdaşı olan bazı kilise babalarınca heretik olarak değerlendirilmiştir. Bölgesel konsiller vasıtasıyla Pelagius aforoz edilmiştir. Aynı zamanda siyasi otorite de Pelagius ve taraftarları hakkında sürgün kararı çıkartmıştır. Eklesiyastik ve siyasi kınamalara rağmen Pelagius'un düşüncesi pek çok düşünür ve Hıristiyan grup tarafından savunulmuştur. Ancak Pelagius, üzerindeki "heretik" imajından kurtulamamıştır.

Abstract:
This thesis, which discusses Pelagius – the key figure of Christian theology of the fifth century - and his doctrines, aims to examine the reflection of his reform attempt of morality and his theological implications on Christian thought.
The early Christian thought had witnessed the theological controversies on human nature and many subjects directly related to it. The matter of whether the human nature is intrinsically good or not is an important threshold in order to determine the fundamental/main issues of faith such as "the sin" "the will", "the grace" and "the salvation". The Christian writers, who think that the human nature was corrupted by Adam's first sin, set forth a Christian thought under the domination of divine grace. This tendency, which defines the sin as a nature, has induced a fatalistic belief by passivizing the human will. In spite of this, an ascetic Christian called Pelagius had suggested an alternative perception about human by defending that the human nature is intrinsically good and incorruptible/indestructible. Within the context of this perception, man has a free will. He can achieve his salvation by leading his will toward the example and the teaching of Christ; eventually live a sinless life. With this, Pelagius believed that the church preserve its purity and he state that the asceticism should be practiced by all Christians.
His thought, which is prioritized the human will instead of the divine grace, had been criticized and harshly denounced heretic by the church fathers of the time. Eventually Pelagius was excommunicated via local councils. At the same time, the imperial authority banished him and his proponents. In spite of the ecclesiastical and political condemnation, many thinkers and Christian groups have been defending Pelagius' thoughts. Nevertheless, he was not cleared off the "heretic image".