Yenilenebilir enerji dönüşümü: Seçilmiş ülkeler üzerine mekansal bir analiz
Renewable energy conversion: A spatial analysis on selected countries
Yazar: AYŞEGÜL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ZORTUK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy ; İstatistik = Statistics
Dizin: Enerji dönüşümü = Energy transition ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji çeşitlendirmesi = Energy diversification ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Probit modeli = Probit model ; Teşvikler = Incentives ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Mekansal analiz yöntemlerinde, analiz birimlerini oluşturan şehirler, ülkeler ya da bölgeler arası ilişkiler, birbirlerine olan coğrafi uzaklıklarına göre ağırlıklandırılarak ele alınmaktadır. Temel mantık, Tobler (1970)'in "Her şey birbiri ile ilişkilidir; ancak yakın olan şeyler uzak olanlara göre daha çok ilişkilidir" şeklinde ifade ettiği coğrafyanın temel yasasından ileri gelmektedir. Buna göre bir değişkene ait benzer değerler genellikle yakın konumlarda ortaya çıkar ve bu durum mekânsal kümelenme meydana getirir. 
Bu çalışmada, mekansal probit yöntemi kullanılarak ülkelerin yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını teşvik etmek amacıyla düzenleyici politikalar arasında en yaygın uyguladığı sabit fiyat garantisi (FİT) teşvik politikasını benimseme durumuna etki eden faktörler incelenmiş ve mekânsal etkinin derecesi hesaplanmıştır. Bu sayede, ülkelerin bu politikayı benimserken birbirlerine yakın olmalarının ne derece önemli olduğu, bir diğer deyişle komşuluğun ve gruplararası etkileşimin değeri vurgulanmıştır. Çalışmada, gelişmiş ve gelişmekte olan seçilmiş 54 ülkeye ait ABD Enerji Bilgi İdaresi ve Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı veri tabanlarından elde edilen 1980-2018 dönemi yıllık verileri kullanılmıştır. 
Elde edilen bulgular, enerji tüketiminden kaynaklanan toplam karbondioksit emisyonu, kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıla ve ülkelerin Kyoto Protokolü'ne katılımlarının yenilenebilir enerji teşvik politikasını benimseme durumları üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Spatial analysis methods deal with the relations between cities, countries or regions that make up the analysis units by weighting them according to their geographical distances from each other. The basic logic is Tobler's (1970) "Everything is interrelated; but things that are close are more related than things that are distance". Accordingly, similar values of a variable usually occur in close locations, and this creates spatial clustering.
In this study, the factors affecting the adoption of the Feed-in-Tariff (FIT) incentive policy, which is the most widely applied among the regulatory policies in order to encourage the use of renewable energy resources by using the spatial probit method, were examined and the degree of spatial effect was calculated. By this means, how important it is for countries to be close to each other when adopting this policy, in other words, the value of neighborhood and intergroup interaction has been emphasized.
Annual data for the period 1980-2018 obtained from the USA Energy Information Administration and International Renewable Energy Agency databases of 54 selected developed and developing countries were used in the study. The findings show that the total carbon dioxide emissions from energy consumption, the per capita gross domestic product and the participation of countries in the Kyoto Protocol have a positive and significant effect on the adoption of the renewable energy incentive policy.