Kahramanmaraş Şeyh Adil Mezarlığında bulunan geleneksel mezar taşları
Traditional headstones in Şeyh Adi̇l Graveyard (Kahramanmaraş)
Yazar: MEHMET CANLI
Danışman: DOÇ. DR. CELİL ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlıklar = Cemeteries

Özet:
Kahramanmaraş, merkez Dulkadiroğlu İlçesinde yer alan Şeyh Adil Mezarlığındaki tarihi mezar taşları konu olarak belirlenmiştir. Alandaki bazı mezar taşlarında bozulmalar başladığından, onları katalog halinde belgelemek, şehir tarihine yeni bir kaynak sunmak, onların mezar taşı kültüründe yeri ve önemini belgeleme amacı çalışmamızın değerini ortaya koymaktadır.
Mezar taşlarında kullanılan; teknik, malzeme, süsleme özellikleri ile mezar tipleri hakkında bilgiler sağlanmış, mezarda yatan kişinin şeceresine, ölüm tarihine ait bilgilerde ayrıca önemli olmuştur.
Bu kapsamda geniş bir alana dağılmış olan mezarlıkta 230 mezar taşı incelenmiştir. Bunlardan kadın mezar taşına ait sayı 45 adet, erkek mezar taşı sayısı ise 185'dir. Mezar tipolojisi olarak ise ''Başucu Şahidesi Bulunan Toprak Mezar, Başucu ve Ayakucu Şahidesi Bulunan Toprak Mezar, Başucu Şahidesi Bulunan Çatma Lahit Mezar, Başucu ve Ayakucu Şahidesi Bulunan Çatma Lahit Mezar ve Sanduka Tipi Mezar'' olmak üzere 5 ayrı mezar yapısı ile karşılaşılmıştır. Kireç taşı malzemeden yapılmış bu mezar taşlarının daha çok kazıma ve yontma tekniği ile şekil aldıkları görülmektedir.
Türk İslam tarihinin geniş yelpazesine önemli kaynaklar tahsis etmiş olan mezar taşları; bu alanda incelendiğimiz 18. 19. ve 20. yüzyıla ait toplam iki yüz otuz mezar taşı ile mezar taşı kültürüne belgeler sunulurken, bir bütünlük gösteren tarihimiz, bu belgelerle bir halka daha yenilenecek ve şehrin yerel tarihi, sanatı, kültür hayatı, kısaca yaşamına somut bir belgenin daha kazanımı sağlanmıştır.


Anahtar Sözcük: Sanat Tarihi, Belge, Şeyh Adil Mezarlığı, Mezar Taşı, Şahide.

Abstract:
The subject of this study has been determined as the historic gravestones in Şeyh Adil graveyard which is located in Dulkadiroğlu, Kahramanmaraş. The aim of this study is to create catalogs for the documents of the gravestones, provide new sources for the city history and highlight the place and importance of the gravestones as they have started to deteriorate.
Information about the technical, material and decorative features of the gravestones and the types of the tombs has been gathered. Also, background information of the people and their date of death have been examined.
Within this context, 230 gravestones which were located on a wide area have been examined. In this area, one hundred eighty five gravestones belonged to men while forty-five of them belonged to women. Ten of the gravestones were unknown. 5 types of grave structures have been found according to their typology. These types are listed as follows; soil grave with a tombstone, soil grave with 2 tombstones, sarcophagus grave with a tombstone, sarcophagus grave with 2 tombstones and cist grave. The material of the gravestones was lime stone and these stones were made by using the techniques of scarping and carving.
The study of the gravestones contributes to the wide range of Islamic history with its significant sources. 230 gravestones which belonged to the 18th 19th and 20th century have been examined. This examination has enabled many documents for the gravestone culture. With this study, new dimensions will be acquired and there will be advantages for local history, art, culture and daily life.


Keywords: Art History, Document, Şeyh Adil Graveyard, Gravestone, Tombstone.