Tefsîru'l-Merâğî'nin ictimâî tefsir açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Tafsiru'l-Maraghî in of the iqtimâî interpretation
Yazar: MEHMET SERİ DOĞRU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÖRENER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahmed Mustafa el-Meraği = Ahmed Mustafa el-Meraği ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mısır = Egypt ; Tefsir = Commentary ; İctimai tefsir = Iqtimai exegesis ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tefsîru'l-Merâğî'nin İctimâî Tefsir Açısından Değerlendirilmesi başlıklı tezimizde son asırda yaşayan ve ülkemizde hakkında pek az çalışma yapılmış olan müfessir Ahmed Mustafa el-Merâğî'nin tefsirini, içtimai tefsir açısından ele almaya çalıştık. 
Çalışmamızın birinci bölümü Ahmed Mustafa el-Merâğî'nin hayatını, eserlerini, yaşadığı çevreyi, ilmi ve şahsi özelliklerini kapsamlı geniş bir perspektiften ele almaktadır. Bu bölümde müellifin, ilim geleneğine sahip bir ailden geldiği, hayatının erken dönemlerinde eğitim faaliyetine başladığı, özellikle Arap dili ve edebiyatı ile tefsir alanında eserler telif ettiği, eserlerinin bazılarının üniversitelerde des kitabı olarak okutulduğu görülmektedir. 
İkinci bölüm de ise, çalışmamızın konusu olan Merâğî tefsirinin genel özellikleri ele alınmıştır. İçtimai tefsir ekolünün önemli bir ürünü olan eserin, kendine has kolay ve anlaşılır üsluba sahip olması, sahih rivayetlere yer vermesi, gereksiz dil tahlillerini ihtiva etmemesi, ahkâm konularına genişçe yer vermesi ve surelerin sonunda, ayetlerden çıkarılacak dersleri maddeler halinde sunması dikkat çekici bir özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Çalışmamızın üçüncü ve son bölümü ise Merâğî tefsirinin içtimâî yaklaşımını konu edinmektedir. Bu bölümde müellif, toplumun ıslahı konusunda dini ahkâmın önemine sıkça vurgu yapar. Yine bu hususta, helal ve haramlara riayet etmenin gerekliliğine işaret eden müellif, dini ahkâma riayet etmenin önündeki en önemli engelin dünyevileşme olduğuna dikkat çeker. 20 Asırda kaleme alınmış bu eser, içtimai tefsir ekolünün önemli ve özgün bir çalışması olarak değerlendirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Merâğî, İctimâî Tefsir, Mısır, Modern Çağ.

Abstract:
In our thesis titled Evaluation of Tafsiru'l-maraghî in terms of the basic principles of the iqtimâî interpretation, we tried to discuss the interpretation of the commentator Ahmad Mustafa al-Maraghî, who lived in the last century and has been studied in our country, in terms of social commentary.
The first part of our study deals with the life, works, and environment, scientific and personal characteristics of Ahmad Mustafa al-Marâghî from a comprehensive perspective. In this section, it is seen that the author came from a family with a tradition of science, started his educational activities in the early stages of his life, especially in the field of Arabic language and literature and tafsir, and some of his works were read as textbooks at universities.
In the second part, general characteristics of the Maraghi exegesis, which is the subject of our study, were discussed. It is a striking feature that the work, which is an important product of the social tafsir school, has its own easy and comprehensible style, includes authentic narrations, does not contain unnecessary language analysis, covers the subjects of judgment widely, and presents the lessons to be learned at the end of the walls.
The third and last part of our study focuses on the İqtimâî approach of the Maraghi interpretation. In this section, the author frequently emphasizes the importance of religious rules for the improvement of society. Pointing out the necessity of obeying halal and harams, the author also points out that the most important obstacle to this is secularization. This work, written in 20 centuries, can be considered as an important and original work of the social commentary school.
Keywords: Maraghi, İqtimâî exegesis, Egypt, Modern age