Sınır kavramının sı̇nema mekânında ı̇ncelenmesı̇: Tevfı̇k Başer fı̇lmlerı̇
Examination of the concept of border in a cinema space: Tevfik Başer films
Yazar: TANE DOĞAN
Danışman: PROF. PELİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Bu çalışma sinema ve mekân ana başlığı altında mekân ve onun sınırları konuları üzerinden çıkarımlar yapmayı amaçlayan mimari/iç mimari bir çalışmadır. Mekânı çevreleyen fiziksel ve fiziksel olmayan sınırları inceleyen bu çalışma, bu iki sınırın ortak paydasında bulunan mekanları ve bu mekanların kullanıcılarını gözlemlemeyi hedeflemiştir. Bu gözlemlerin gerçek mekânda uygulanmasının zorluğundan dolayı ise sinema mekânlarını bir deney alanına dönüştürerek dünya ve Türkiye sinemasındaki tek mekânlı film örnekleri üzerinden gerçek ve kurgusal mekândaki sınır konusuna, bu ikisi arasındaki farklara ve bu mekânları belli bir süre zarfında deneyimleyen bireyin mekânı nasıl algıladıklarına yoğunlaşmıştır.
Bu çalışmada mimarlık ve sinema arasındaki etkileşim incelenirken, özellikle sinema mekânlarında sınır konusu üzerine bir üçleme yapmış olan ünlü yönetmen Tevfik Başer'in 40 m2 Almanya (1986), Sahte Cennete Veda (1989) ve Elveda Yabancı (1991) filmleri üzerinden mekânsal analizler yapılacaktır. Bu etkileşimleri anlayabilmek adına ise bu üç film sinema mekânlarında kullanılan sınırın insan algısına olan etkisi konu başlığı altında incelenmek üzere; mimarlık öğrencilerine izletilerek, bu mekânlar birer deney alanı olarak kullanılacak ve yapılan anket analizleri ile de bu mekânların kişilerin algılarını ne oranda değiştirebileceği üzerine çıkarımlar yapılacaktır. Mimarlık ve sinema disiplinlerinin mekân üretimlerine katkı sağlayacağı düşünülen ve beklenilen bu çalışma, bu sanat dallarında yapılacak çalışmalar için başlangıç noktası oluşturmaktadır. Her iki sanat için de mekânın ne olduğu sorusuna cevap arayan bu çalışma, sinema mekânlarının bu fiziksel ve fiziksel olmayan sınırları üzerinden çıkarımlarda bulunarak, aslında bireyin mekânla olan ilişkisinin anlaşılabilmesine olanak sağlamakta ve ayrıca mimarlığa destek vererek onun birey için daha uygun mekanlar üretebilmesine yardımcı olmaktadır.

Abstract:
This study is an architectural / interior design project which aims to make inferences on the issues of space and its boundaries under the main title of cinema and space. This study examined the physical and non-physical boundaries surrounding the limited space, the sights of these two borders and the common denominator was aimed to observe the users of these spaces. Due to the difficulty of applying these observations in real space, this study aimed to transform the cinematic space into an experimental field. This is a study of real and fictional space (one-location movies), the differences between the two and the emotional effects of these interactions on human beings if they stay that location for a while. In order to understand these effects, real and fictional space examples in Turkish cinema and world cinema are examined.
In this study, while analyzing the interactions between architecture and cinema; spatial analysis will be made through the films of famous director Tevfik Başer; 40 m2 Almanya (1986), Sahte Cennete Veda (1989) and Elveda Yabancı (1991) who made a trilogy on the boundary issue in cinematic space. In order to understand the interactions of these limited fictional spaces; these three films will be watched by architecture students. They will be used as a test area and source of survey analysis by also defining the basic emotions that revealed in the user of these spaces. This study, which is expected to contribute to the production of space by the disciplines of architecture and cinema, is the starting point for the works to be conducted in these branches of art. This work, which seeks to answer the question of space for both arts, makes inferences about the physical and non-physical boundaries of cinematic space. This study also provides an understanding of the relationship between the individual and the space, and also supports architecture to help him create more suitable spaces for the individual.