Toplumdilbilimsel yetkinlik temelli etkinkinliklerle yetişkinler için yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
Teaching Turkish as a foreign language to adults with sociolinguistic competency-based activities
Yazar: AYŞE BETÜL GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KARAKUŞ ; DOÇ. DR. CELİLE EREN ÖKTEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu araştırma, yetişkin öğrencilere yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde toplumdilbilimsel yetkinliğin (TDY) rolünü ele almaktadır. Çalışma, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metninde (CEFR,2020) belirtilen toplumdilbilimsel yetkinlik ölçütleri doğrultusunda dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerine yönelik etkinlik örnekleri tasarlayıp, bunun dil öğretimi üzerindeki etkisini gözlemlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul'da bulunan Hayat Boyu Öğrenme Merkezlerinde (İSMEK) yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Hollanda, Afganistan, İran ve Kırım uyruklu, B1 seviyesindeki yetişkin öğrenciler oluşturmaktadır. Öğrenciler kursta aldıkları yüze eğitim dışında, 3 ay süren 2023 Yaz Kuru boyunca Zoom platformu üzerinden haftada 2 gün, toplam 4 saat olmak üzere toplumdilbilimsel yetkinlik temelli derslere tabi tutulmuştur. Bir eylem araştırması olan çalışmamız, hibrit dil öğretim modeliyle TDY'ye dayalı etkinliklerin kullanımının etkililiğini test etmiş ve nitel araştırma araçları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sınıf gözlemi, öğretmen ve öğrencilerle görüşmeler ve ders kitaplarının gözden geçirilmesi eylem planının ilk kısmını oluştururken; ikinci bölümümüz, toplumdilbilimsel temelli etkinlikler, çalışmalar ve çeşitli ödevler aracılığıyla verilerin toplanmasına ayrılmıştır. Toplanan verileri betimlemek ve temalaştırmak için içerik analizi kullanılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, toplumdilbilimsel yetkinliğe dayalı etkinliklerin öğrencilerin hem sözlü hem de yazılı anlatım becerilerini geliştirdiğini, dili anlama, yerinde ve doğru kullanma kabiliyetlerini desteklediğini, bağlama uygun Türkçeyi tanıma becerilerini artırdığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Toplumdilbilimsel Yetkinlik, Yetişkin Öğreniciler için Türkçe, Hibrit Dil Öğretim Modeli

Abstract:
This research addresses the role of sociolinguistic competence (SLC) in teaching Turkish as a foreign language to adult learners. The study aims to design activities focused on listening, reading, speaking, and writing skills based on the sociolinguistic competence criteria outlined in the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR, 2020) and to observe its impact on language teaching. The research sample consists of B1 level adult learners from the Netherlands, Afghanistan, Iran, and Crimea who are learning Turkish as a foreign language at Lifelong Learning Centers (İSMEK) in Istanbul. In addition to the in-person courses they attended, the students participated in sociolinguistic competence-based lessons via the Zoom platform for 4 hours a week, over 2 days, for a total of 3 months during the 2023 Summer Term. This action research tested the effectiveness of using SLC-based activities within a hybrid language teaching model and was conducted using qualitative research tools. The first part of the action plan involved classroom observations, interviews with teachers and students, and a review of textbooks. The second part focused on collecting data through sociolinguistic competence-based activities, assignments, and various tasks. Content analysis was used to describe and thematize the collected data. The findings of this study revealed that activities based on sociolinguistic competence improved students' oral and written expression skills, supported their ability to understand and use language appropriately and correctly, and enhanced their ability to recognize contextually appropriate Turkish.

Keywords: Sociolinguistic Competence, Turkish for Adult Learners, Hybrid Language Teaching Model