Ali Nihânî Yozgadî - Menâkıb - ı Murtazaviyye: İnceleme - tenkitli Metin
Ali Nihânî Yozgadî - Menâkıb - ı Murtazaviyye: Examination - text of critique
Yazar: İSMAİL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. KENAN ERDOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Bektaşî tarikatına mensup Ali Nihânî Yozgadî'nin (ö. 1906), Ankara Millî Kütüphâne'de A 5294 ve B 349'da kayıtlı olan Menâkıb-ı Murtazaviyye adlı eseri transkribe edilmiş ve incelenmiştir. 
Ali Nihânî, Keşfî mahlaslı Fars müellif, Muhammed Sâlih el-Hüseynî et-Tirmidî'nin aynı adlı eserini serbest bir şekilde tercüme ederek, esere telif özelliği kazandırmıştır. Eser, on iki bâb şeklinde tertip edilmiş olup, her bir bâb kendi içinde muhtelif konuları işlemiştir. Hz. Ali'nin doğumundan başlayarak; çocukluk yılları, şânında inmiş olan âyetler, Hz. Peygamber'in Hz. Ali hakkında dile getirdiği hadisler, evliliği, halifelik makamına oturması, katıldığı savaşlar, şecâati, ilmi, fazileti, ve şehâdetine kadar hayatında geçirmiş olduğu merhaleler, eserde her bir bâb altında müstakil olarak kaleme alınmıştır.
Giriş bölümünde; menkabe türü hakkında bilgi verilmiş, Türk kültür ve tarihinde menkabelerin yerinden ve öneminden bahsedilmiştir. Ayrıca, yüzyıllara göre yazılmış evliyâ menkabeleri de bu bölüm altında ifade edilmiştir.
Çalışmanın birinci bölümü, Ali Nihânî Yozgadî'nin hayatı, edebî şahsiyeti ve eserlerine ayrılmıştır.
İkinci bölümde ise, Menâkıb-ı Murtazaviyye üzerinde durulduktan sonra, eserin sebeb-i telifi, nüsha tavsifleri ve değerlendirilmesine yer verilmiştir. Menâkıb-ı Murtazaviyye'nin kaynakları tespit edilmeye çalışılmış ve tenkitli metin hazırlanırken gözetilen hususlar bildirilmiştir. Sonuç bölümünün ardından Menâkıb-ı Murtazaviyye'nin transkripsiyonlu ve tenkitli metni verilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: 
Ali Nihânî Yozgadî, Menkabe, Hz. Ali, on iki bab.

Abstract:
In this study, the work of the member of Bektashi tariqa and author Ali Nihânî Yozgadî (died in 1906), which is called Menâkıb-ı Murtazaviyye and is registered in A 5294 and B 349 in National Library, was transcribed and analyzed.
Ali Nihânî translated the namesake work of Persian author Muhammed Sâlih el-Hüseynî et-Tirmidî, whose nickname is Keşfî, and made it compilation. This work is composed of twelve chapters and each chapter has various topics itself. Starting from Ali's birth, his childhood years, the verses of Koran about him,  the hadits about Hz. Ali said by Prophet Hz. Mohammed, his marriage, his being caliph, the wars he engaged with, his heroism, knowledge and virtue and  the phases he experienced until his becoming martyr were written separately in each chapter.
In the prologue, there is information about the type called saga, the place and importance of saga in Turkish culture and history was mentioned. In addition, mahatma sagas written according to their centuries stated in this chapter.
The first chapter of this work is composed of Ali Nihânî's life, literature and works.
In the second chapter, after stressing Menâkıb-ı Murtazaviyye, the reason of compilation of the work, description and evaluation of the copies were included. The sources of Menâkıb-ı Murtazaviyye was tried to determine and the necessary subjects when preparing critical text were explained. At the end of the conclusion chapter, there are transcription and critical text of Menâkıb-ı Murtazaviyye.

Key words: 
Ali Nihânî Yozgadî, Saga, Hz. Ali, Twelve chapter.