Kronik hepatit C hastalarında başarısız tedavinin fibrozis progresyonuna etkisinin araştırılması
Influence of treatment failure on fibrosis progression in chronic hepatitis C
Yazar: BÜLENT BARAN
Danışman: PROF. DR. FATİH BEŞIŞIK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Gama glutamil transferaz = Gamma glutamyl transferase ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hepatit C virüsü = Hepatitis C virus ; Tedavi = Treatment ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Kronik hepatit C (KHC)'de interferon bazlı tedavilerin başarısız olması durumunda hastalar karaciğer hastalığının ilerlemesi ve komplikasyonları açısından risk altındadırlar. Ancak bugüne kadar başarısız tedavi sonrası hastalardaki uzun dönem histolojik değişiklikler doğal seyirle karşılaştırılmamıştır. Bu çalışmada, tedavi başarısızlığının fibrozis progresyonu üzerindeki uzun dönem etkilerinin tedavisiz izlenen KHC hastalarıyla karşılaştırılarak araştırılması amaçlanmıştır.Hastalar ve yöntemler: KHC tanılı, 1994 ve 2012 yılları arasında takip biyopsileri yapılan toplam 157 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastaların 93'ü tedavi başarısızlığı olan ve 64'ü tedavisiz izlenen (kontrol grubu) hastalardır. Çalışmada yıllık fibrozis progresyon hızı (FPH) hesaplanmış ve anlamlı fibrozis progresyonu (AFP) evrede ?2 artış olarak tanımlanmıştır. Gruplar arasındaki başlangıçtaki biyokimyasal ve histolojik farklar nedeniyle FPH ve AFP'nu etkileyen bağımsız değişkenleri belirlemek amacıyla geriye doğru elemeli çoklu regresyon analizleri yapılmıştır.Bulgular: Demografik özellikler ve biyopsiler arasındaki süre (sırasıyla, 71 ve 68 ay) tedavi ve kontrol grupları arasında benzer bulunmuştur. Bazal ALT ve GGT düzeyleri (sırasıyla, 82±48 ve 45±20 ile 60±45 ve 36±27) ile bazal fibrozis evreleri (2,9±1,1 ve 1,9±0,8) ve histolojik aktivite indeksi (6,7±1,9 ve 4,3±1,6) tedavi grubunda kontrol grubunda göre daha yüksek bulundu (p<0.001). Çoklu regresyon analizlerine göre fibrozis progresyonunun en güçlü göstergesi GGT düzeyi olarak bulunmuştur (OR: 1,03, %95GA 1,01-1,5, p<0.001). Ayrıca tedavi almış olmak (OR: 4,55, %95GA 1,27-16,2, p=0.02) ve takip ALT düzeyleri (OR: 4,20, %95GA 1,41-12,5, p=0.01) de FPH ve AFP için bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır.Sonuç: Başarısız interferon bazlı KHC tedavisi doğal seyirle karşılaştırıldığında uzun dönemde fibrozis progresyon hızının artmasına neden olabilir.

Abstract:
Background/Aim: Chronic hepatitis C (CHC) patients with treatment failure remain at risk for continuing fibrosis progression and complications of liver disease. However it has not been investigated whether there is an increased risk for accelerated fibrosis progression after failed interferon-based therapy. We aimed to investigate long-term influence of treatment failure on fibrosis progression compared to untreated patients with CHC.Methods: We studied 157 patients with CHC who underwent paired liver biopsies from 1994 to 2012. Ninety-three patients had treatment failure (TF) and 64 patients were treatment-naïve (TN). Annual fibrosis progression rate (FPR) was calculated and significant fibrosis progression (SFP) was defined as ?2 stage increase in fibrosis during follow-up. Because of the differences in baseline biochemical and histological features, multiple regression analyses with backward elimination were performed to find out independent predictors of SFP and FPR.Results: Demographic characteristics and duration between paired liver biopsies were similar in TF and TN groups. Baseline ALT and GGT levels (82±48 vs. 45±20 and 60±45 vs. 36±27, respectively) and baseline mean fibrosis stage (2.9±1.1 vs. 1.9±0.8) and histologic activity index (6.7±1.9 vs. 4.3±1.6) were higher in TF group compared to TN group (p<0.001). According to regression analyses strongest independent predictor of fibrosis progression was GGT level (OR: 1.03, 95%CI 1.01-1.5, p<0.001). Treatment experience (OR: 4.55, 95%CI 1.27-16.2, p=0.02) and follow-up ALT levels (OR: 4.20, 95%CI 1.41-12.5, p=0.01) also appeared independent predictors of FPR and SFP.Conclusion: Failed interferon-based HCV treatment may lead to accelerated FPR in long-term compared to natural course.