Ankara'da bir üniversite hastanesinde iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ile çalışan sağlık çalışanlarında iyonlaştırıcı radyasyonun olası sağlık etkilerinin belirlenmesi
Determining the possible health effects of ionizing radiation on health personnel working with ionizing radiation sources in a university hospital in Ankara
Yazar: ZEYNEP BELMA ŞENLİK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Sağlık = Health ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Yapılan bu çalışmada bir üniversite hastanesinde iyonize radyasyon kaynakları ile çalışan sağlık personelinde iyonlaştırıcı radyasyonun olası sağlık etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Bu araştırma Kasım 2009- Kasım 2010 tarihleri arasında Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde uygulanmış kesitsel tipte bir araştırmadır.Araştırmanın katılımcılarını Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyoloji, Kardiyoloji, Radyasyon Onkolojisi, Nükleer Tıp, Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalları ile Çocuk Kardiyoloji Bilim Dallarında görev yapan ve radyasyon etkileniminde olan 242 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Ancak 231 kişiye ulaşılmıştır. Ulaşma yüzdesi % 95.5'tir.Araştırmaya katılanların çoğunluğunu doktorlar (%40.7) oluşturmaktadır. İncelenenlerin çoğunun (%54.5) daha önce tanısı konmuş herhangi bir hastalığı bulunmamaktadır. İncelenenlerin %67.1'inin araştırma sırasında herhangi bir yakınması bulunmaktadır.İncelenen kişiler ortalama 7.7±6.5 yıldır iyonize radyasyonla ilişkili görevlerde çalıştıklarını bildirmişlerdir.İncelenenlerin %64.1'i kişisel koruyucu donanım kullanmadıklarını, %13.9'u son bir yıl içinde dozimetre ölçüm sonuçlarında en az 1 kez limit aşımı bildirildiğini, %1.7'si son bir yıl içinde radyasyon kazası geçirdiğini, %27.7'si de son bir yıl içinde tanı ya da tedavi amaçlı radyasyona maruz kaldığını bildirmiştir.İncelenen kadınların %1.6'sı en az bir kez ölü doğum yaptığını, %7.1'i de en az bir kez istemsiz düşük yaptığını belirtmiştir. İncelenenlerin %0.4'ü engelli çocuğu bulunduğunu belirtmiştir. İncelenenlerin %5.2'sinde el cildi, %7.7'sinin ise kan ve lenfatik sistem muayenesinde özellik saptanmıştır. Göz dibi muayenesi yaptıran sağlık çalışanlarının tamamında iyonize radyasyon etkisini düşündürebilecek bir patolojiye rastlanmamıştır.El cildi muayenesinde özellik olanların %33.3'ünde, kan ve lenfatik sistem malignite muayenesinde özellik olanların %20.0'ında, tam kan sayımı patolojik olanların ise %33.3'ünde son bir yıla ait dozimetre ölçüm sonuçlarında limit aşımı bildirilmiştir. İstemsiz düşük yapanların %11.1'inde, adet düzensizliği olanlarında %5.0'ında son bir yıla ait dozimetre ölçüm sonuçlarında limit aşımı bildirilmiştir.Bu çalışmanın çıktılarına dayanarak, daha sonraki yıllar için daha bilinçli olmak ve iyonize radyasyonun etkilerini olası en az düzeye indirmek için gereken önlemleri almak uygun olacaktır. Sağlık çalışanlarına konunun önemini vurgulamak için eğitim programları düzenlemek alınacak önlemler için iyi bir başlangıç noktası olabilir.

Abstract:
This study aims to determine possible health effects of ionizing radiation on health personnel working with radiation sources in a university hospital.This study is a cross sectional study performed in the Gazi University Faculty of Medicine Hospital in Ankara during November 2009- November 2010. The participant of the study was 242 people with radiation effect and working in the Department of Radiology, Cardiology, Radiation Oncology, Nuclear Medicine, Neurosurgery and the division of the Pediatric Cardiology in the Gazi University Faculty of Medicine Hospital but 231 were successful (95.5%).The majority of the study participants are physicians (40.7%). The majority of the participants don?t have any previously disease diagnosed. %67.1 of the participants don?t have any complains during the study.The participants told that they have been working with ionizing radiation related works for 7.7±6.5 years.64.1% of the participants told that he had not used personal preservative clothing, 13.1% told that dosimeter measurements had expressed over the limits at least once during the last year, 1.7% told that he had a radiation accident and 27.7% told that he exposed to diagnostic or therapeutic radiation during the last year.1.6% of the women participated in the study, declared that she had at least one death-birth, 7.1% had at least one unwanted miscarriage. 0.4% of the participants reported that he had child with disability. Specialty was detected in 5.2% in hand skin examination and in 7.7% in blood-lymphatic system examination. No pathology related to ionizing radiation was found in fundus examination.Limit excess in last year?s dosimeter measurements was reported in 33.3% of people having specialty in hand-skin examination, in 20.0% of people having specialty in blood and lymphatic system examination, 33.3% of people having pathologic blood test results, in 11.1% of women having unwanted miscarriage, in 5.0% of women having menstrual irregularity.Based on the results of this study, taking necessary precautions would be appropriate for the subsequent years to be more informed and to minimize the possible effects of ionizing radiation. To emphasize the importance of the issue to the health workers, organizing training programs would be a good starting point for measures to be taken.