Halit Ziya Uşaklıgil'in "Mâî ve Siyah" adlı romanında bulunan birleşik cümleler
The compound sentences in the novel "Mâî ve Siyah" of Halit Ziya Uşaklıgil
Yazar: ÖZLEM GÜRAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜLYA PİLANCI
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Birleşik cümle = Compound sentence ; Edebiyat = Literature ; Mai ve Siyah = Mai ve Siyah ; Servet-i Fünun edebiyatı = Servet-i Fünun literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Servet-i Fünun dönemi, Türk Edebiyatı tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. Halit Ziya Uşaklıgil bu dönemin en önemli yazarlarındandır. Yazar roman türüne getirmiş olduğu üslup ve teknikle dönemindeki ve kendinden sonraki yazarları etkilemiştir.Halit Ziya'nın romanlarındaki en belirgin özellik ağır ve süslü bir dil yanında kullandığı üsluptur. Yazarın bu özelliklerinin en iyi şekilde görüldüğü Mâî ve Siyah romanında bulunan birleşik cümleler çalışmamızın özünü oluşturmaktadır. Bu cümlelerin incelenmesi yazarın ve dönemin roman dilini anlamak açısından önemlidir.Çalışmanın giriş kısmında, Servet-i Fünun döneminin genel özellikleri, Halit Ziya'nın bu edebî akım içerisindeki yeri ve önemi, romancılığı ve hikâyeciliği, Mâî ve Siyah romanının dil ve üslubu ile birleşik cümle konusu değerlendirilmiştir.Bu değerlendirmelerden sonra Tahsin Banguoğlu'nun birleşik cümle hakkındaki görüşleri esas alınarak Mâî ve Siyah romanının 1914 tarihli orijinal baskısındaki birleşik cümleler incelenmiştir. Eserde birleşik cümle türlerinin hepsinden birçok örnek bulunmaktadır. Yazarın roman diline getirdiği yenilikler bu örneklerden de anlaşılmaktadır.İncelenen eser ve bu eserden hareketle Halit Ziya'nın romancılığı, dil ve teknikteki titizliği, romanlarında sıkça kullandığı birleşik cümle yapıları ve farklı cümle kuruluşları çalışmanın sonuç bölümünde değerlendirilmeye çalışılmıştır.Mâî ve Siyah'ta çok sayıda bulunan yabancı kelime ve anlaşılması güç tamlamalar nedeniyle, incelenen örneklerin anlaşılmasını kolaylaştırmak için çalışmanın sonuna bu romandaki yabancı kelimelerden oluşan bir sözlük eklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Servet-i Fünun, Halit Ziya Uşaklıgil, Mâî ve Siyah, BirleşikCümle

Abstract:
Servet-i Fünun era is a turning point in Turkish Literature. Halit Ziya Uşaklıgil is one of the most important writers in this era. With the style and technique he used in novels the writer influenced the writers in his period and after him.The most distinct feature of Halit Ziya Usaklıgil?s novels is a dense and embellished language and style. Compound sentences in the writer?s novel Mâî and Siyah which is seen the writer?s these features clearly constitue the esence of our work. It is important to examine these sentences to understant the writer and the novel language of the era.In the introduction part of our work common features of Servet-i Finun era, the importance and place of Halit Ziya in this literary movement, the language and style of the novel Mâî and Siyah and compound sentences are evaluated.After these evaluations, compound words in the novel are examined based on Tahsin Banguoğlu?s views about compound sentences and the original printing in 1914 of the novel Mâî and Siyah. Many examples present all of the compound sentences type in the work. The novelties the writer brings to novel language are understood from these examplesThe examined work and Halit Ziya?s novel writing, his particularity of the language and technique, structures of the compound sentence he often used in his novel and structures of different sentences are tried to be evaluated in the conclusion part of the work.Because of many unknown words and prepositional phrases which is hard to be understood in Mâî and Siyah, a dictionary which consists unfamiliar words in this novel is added to the conclusion of this work to facilitate reading the examined examples.Key Words: Servet-i Fünun, Halit Ziya Uşaklıgil, Mâî ve Siyah, Compound Sentence