Osmanlı Devletinde sefaret tercümanları
The dragomans in Ottoman Empire
Yazar: TÜRKAN POLATCI
Danışman: PROF. DR. NEDİM İPEK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Konsolosluk görevlileri = Consulafe afficials ; Konsolosluklar = Consualfes ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tercümanlık = Interpreter ; Çevirmen = Translator

Özet:
Tarih boyunca devletler birbiriyle siyasî, iktisadî ve sosyal alanlarda ilişki kurmuşlardır. Devletler bu ilişkileri elçileri vasıtasıyla sağlamışlardır. Dilleri farklı olan elçiler bu görevlerini yerine getirirken söz ve yazıları tercüme etmek için tercümanlardan faydalanmışlardır. Osmanlı Devleti'nde elçilik görevi yapan kişilere bir tercüman verilmesi genel kural haline gelmişti. İlk zamanlarda bu tercümanlar Osmanlı uyruğundan seçilerek yabancı elçiliklere gönderilmekteydiler. Bunların en önemli görevleri metni harfi harfine çevirmekten çok içeriği aktarmaktı. Tercümanlar, İstanbul'daki elçilerin ve taşrada konsolosların karşılaştıkları olaylarda kamuoyunun nabzını tutmanın yanında, ülkenin hukuku, davranış ve dillerini bilmeleri bakımından önemli bilgi ve istihbarat kaynaklarına sahiptiler. Tercümanlar ülkenin dilini bildiklerinden yabancı devletlere ait tüm işlere katılmak zorundaydılar. Bunun yanında ticari antlaşmalar, hukuksal işlemler ve diplomatik görüşmelerle de ilgileniyorlardı. Tercümanlar çevirmen, aracı, müzakereci, gözlemci, sözcü, kanun adamı, maslahatgüzar, doğu dilleri hocası olabiliyorlardı. Bu nedenle de uzun yıllar boyunca diplomasinin en kilit aktörleri durumuna gelmişlerdir. Avrupa Devletleri'nin padişah tebaasından olan bu kişilere itimatlarının olmaması, özellikle XVII. yüzyıldan itibaren onları kendi ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli yöntemler uygulamaya sevk etmiş ve bu eksikliği gidermek için Doğu dillerini küçük yaşta öğretebilecekleri gençler yetiştirmeye başlamışlardır.

Abstract:
During the historical process, the states had relations on the political, economical and social fields. The ambassadors suplied those relations. The ambassadors whose languages were different from the each other, to benefited the dragomans. It was a rule in Ottoman Empire that they allowed a dragoman to each ambassador. At the begining these dragomans were Ottoman citizens. Their most important task was to introduce the text not translating it to word to word. The dragomans took public?s pulse when the ambassadors in İstanbul and consuls in provinces had problems. Also they were regarded as a intelligence source because they knew law, behaviours and language of the country where they lived. The dragomans had to attend all business about foreign states bocause of they knew the language of the country. Notwithstanding they attended to commercial agreements, legal process and diplomatic intercourse. The dragomans could work as a translater, interagent, negotiater, observer, voice, law officer, chargé d?affairs, teacher of east language. This circumstance made them most important actors of diplomacy for years. The European states discredited the dragomans who were Ottoman citizens. So since XVII th centrury they began to bring up youth who could learn east languages.