Paylaşan ebeveynliğin psikotravmatolojik bileşenleri ve dissoanalitik dinamikleri
Psychotraumatological components and dissoanalytic dynamics of sharenting
Yazar: MERVE AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖRKEM DERİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Günümüzde, ebeveynlerin çocukları hakkında fotoğraf, video ve kişisel bilgiler paylaşarak hem ailesine hem de yakın çevresine çocuklarının gelişim süreçlerini dijital ortamda aktarması yaygın bir ritüel haline gelmiştir. Sosyal medya platformları, modern ebeveynlik pratiklerini büyük ölçüde değiştirmiş olup bu değişimin bir parçası olarak ortaya çıkan "paylaşan ebeveynlik" fenomeni, çocukların psikolojik gelişimi üzerinde uzun dönemli negatif ruhsal etkiler yaratabilmektedir. Yüksek lisans tez çalışmamızın amacı, çocuklarını sosyal medyada paylaşan ve paylaşmayan annelerin çocukluk çağı travmaları ve kümülatif travmaları ile dissosiyatif yaşantılar ve psikiyatrik belirtiler arasındaki ilişkiyi modern psikotravmatoloji ilkeleri ve dissoanaliz kuramı perspektifinden incelemektir. Dissoanaliz kuramı ve modern psikotravmatoloji ilkelerine göre, sharenting ile ilişkili olarak disfonksiyonel aile dinamiklerinin yaygınlaşması, insan kökenli bireysel travmaların insan kökenli toplumsal travmalara, insan kökenli toplumsal travmaların ise insan kökenli bireysel travmalara dönüşmesine yol açmaktadır. Araştırmamız, dissoanalitik ekol perspektifinden paylaşan ebeveynlik davranışlarının altında yatan psikotravmatolojik dinamikleri ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmamızın evreni, İstanbul'da yaşayan ve 0-18 yaş aralığında en az bir çocuğu olan annelerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise 2024 Ocak-2024 Mart tarihleri arasında İstanbul'da yaşayan ve çocuklarını sosyal medyada paylaşan 110 ve sosyal medyada paylaşmayan 110 anne olmak üzere toplam 220 anneden oluşmaktadır. Çalışmamızda örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Yüksek lisans tezimizde veri toplama yöntemi olarak, araştırmacı ve danışmanlar tarafından geliştirilen Demografik ve Psikotravmatoloji Temelli Görüşme Formu, Paylaşan Ebeveynlik Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği, Kümülatif Travma Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Bu psikometrik ölçme araçları ile, katılımcıların demografik özellikleri, sosyal medya kullanım çeşitleri, çocukluk çağı travmaları, dissosiyatif yaşantıları, kümülatif travmaları ve psikiyatrik belirti düzeyleri değerlendirilmektedir. Paylaşım yapan annelerde Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puan ortalaması 44,30; Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalaması 25,38; Paylaşan Ebeveynlik Ölçeği toplam puan ortalaması 29,42; Kümülatif Travma Ölçeği toplam puan ortalaması 13,18 ve Kısa Semptom Envanteri toplam puan ortalaması ise 59,97 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada gerçekleştirilen istatiksel analizler neticesinde, çocuğunu sosyal medyada paylaşan annelerin dissosiyatif yaşantılarının, çocukluk çağı travmalarının, kümülatif travmalarının ve psikiyatrik belirti düzeylerinin çocuklarını sosyal medyada paylaşmayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, araştırmamız sosyal medya kullanımının ebeveynlerin ruhsal sağlığı üzerindeki etkilerini anlamada önemli ve öncü bilimsel katkılar sunmaktadır. Ebeveynlerin, sosyal medya kullanımı konusunda bilinçlenmeleri ve çocuklarının haklarını ve mahremiyetlerini koruma konusunda dikkatli olmaları öncül bir öneme sahiptir.

Abstract:
Nowadays, it has become a common ritual for parents to share photos, videos and personal information about their children and to share their children's developmental processes digitally with their family and close circle. Social media platforms have drastically changed modern parenting practices, and the phenomenon of "sharenting" that emerged as a part of this change may have long-term negative psychological effects on children's psychological development. The aim of our master thesis is to evaluate the relationship between childhood traumas, cumulative traumas, dissociative experiences, and psychiatric symptoms among mothers who share and do not share their children on social media, from the perspective of modern psychotraumatology principles and dissanalysis theory. According to of dissoanalysis theory and modern psychotraumatology principles, dysfunctional family dynamics in relation to sharenting leads to the transformation of individual traumas of human origin into social traumas of human origin and social traumas of human origin into individual traumas of human origin. Our research aims to uncover the psychotraumatic dynamics underlying sharenting behaviors using a dissanalytic school. The study's population consists of mothers living in Istanbul with at least one child aged 0-18 years. The sample comprises 220 mothers (110 who share their children on social media and 110 who do not) living in Istanbul between January 2024 and March 2024. A convenience sampling method, a non-probability sampling technique, was employed to easily and quickly gather data from participants. Data collection involved the use of a Demographic and Psychotraumatology-Based Interview Form developed by the researcher and supervisor, along with several psychometric measurement tools. In our master's thesis, Demographic and Psychotraumatology-Based Interview Form, Sharenting Scale, Childhood Trauma Questionnaire, Dissociative Experiences Scale, Cumulative Trauma Scale and Brief Symptom Inventory developed by the researcher and supervisors were used as data collection methods. With these psychometric measurement instruments, demographic characteristics, types of social media use, childhood traumas, dissociative experiences, cumulative traumatic experiences and psychiatric symptom levels of the participants are evaluated. The mean total score of Childhood Trauma Questionnaire was 44.30, the mean total score of Dissociative Experiences Scale was 25.38, the mean total score of Sharenting Scale was 29.42, the mean total score of Cumulative Trauma Scale was 13.18, and the mean total score of Brief Symptom Inventory was 59.97. As a result of the statistical analyses performed in this study, it was found that the dissociative experiences, childhood traumas, cumulative traumas and psychiatric symptom levels of mothers who shared their children on social media were higher than those who did not. In conclusion, our study provides important and pioneering scientific contributions in understanding the effects of social media use on parents' mental health. It is of primary importance for parents to be aware of the use of social media and to be careful about protecting the rights and privacy of their children.