Lise öğrencilerinin psikolojik yardım arama tutumlarını etkileyen etmenler
The effecting factors of high school students professional psychological help seeking attitude
Yazar: FATMA KIRIMLI
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY ERGENE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinin psikolojik yardım arama tutumlarının altboyutlarından olan ?kişiler arası açıklık?, ?zorlanma?, ?psikolojik danışmaya olaninanç? ve ?ihtiyaç hissetme? düzeyleri; sınıf düzeyleri, cinsiyet, algılanansosyoekonomik düzey, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, psikolojik danışma verehberlik servisinden yararlanma durumu, psikolojik danışma ve rehberlik servisininçalışmalarını etkili bulma durumu, ailede başka birinin psikolojik yardım alma durumu,yaşamın çoğunun geçirildiği yerleşim birimi, psikolojik bir yardım alma durumudeğişkenleri açısından incelenmiştir.Araştırma 2005-2006 eğitim ve öğretim yılında Ankara İlinde bulunan farklı liselerdenseçkisiz olarak alınan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya altı farklıliseden lise bir, iki ve üçüncü sınıflarda bulunan toplam 939 öğrenci katılmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmanın bağımlı değişkeni olan psikolojikyardım aramaya yönelik tutumları belirlemek için Özbay (1997), tarafından geliştirilen?Psikolojik Yardım Arama Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsızdeğişkenleri için araştırmacı tarafından oluşturulan ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır.Verilerin parametrik varsayımları yerine getirdiğinin anlaşılması sonucunda, bağımsızgruplar için Çok Yönlü Varyans Analizi (ÇYVA) (ANOVA) (Winer, 1971) ilesınanmıştır. Gruplar arası farkların analizinde post hoc test olarak Tukey HDSkullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:Kişilerarası açıklık düzeylerine göre bakıldığında, Psikolojik Danışma ve Rehberlik(PDR) servislerini etkili bulan öğrencilerin kişilerarası açıklık düzeyleri daha yüksekiken, PDR servislerini etkili bulmayan öğrencilerin kişiler arası açıklık düzeylerinindaha düşük olduğu saptanmıştır. Kişiler arası açıklık düzeyleri ve yerleşim birimleriaçısından bakıldığında yaşamını büyük şehirde geçirenlerin kişiler arası açıklık düzeyidaha yüksek bulunmuştur. Daha önceden psikolojik yardım alma ile kişiler arası açıklıkaçısından bakıldığında psikolojik yardım alan öğrencilerin kişiler arası açıklıkdüzeylerinin daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır.Psikolojik yardım aramada zorlanma düzeylerine göre bakıldığında; psikolojik yardımarama konusunda kızlara oranla erkeklerin daha fazla zorlanma yaşadıklarıbulunmuştur. Baba eğitim düzeyi ile zorlanma ele alındığında baba eğitimi yükseldikçeöğrencilerin yardım aramada daha az zorlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerinailelerinden bir bireyin psikolojik yardım alması ile bu öğrencilerin psikolojik yardımistemede zorlanmalarına göre ailesinden bir bireyin psikolojik yardım alan öğrencilerinokul PDR servisinden yardım talep ederken daha az zorlandıkları belirlenmiştir.Psikolojik danışmaya olan inanç düzeylerine göre bakıldığında; sınıf düzeyi arttıkçadanışmaya olan inancın da düştüğü bulunmuştur. Psikolojik danışmaya olan inanç vecinsiyet değişkenlerine bakıldığında kız öğrencilerin danışmaya olan inancının dahafazla olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin kendi ailelerinden bir kişinin psikolojik yardımalıp almaması ile öğrencilerin danışmaya olan inancı arasındaki ilişkiye bakıldığındaailesinden bir bireyin psikolojik yardım alması bu öğrencilerin psikolojik danışmayaolan inançlarını olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Psikolojik yardım almışolma ve olmama ile danışmaya olan inanç arasındaki ilişkiye bakıldığında psikolojikyardım almış olan lise öğrencilerinin okul psikolojik danışma ve rehberlikhizmetlerinden yararlanma ve bu hizmetlerin yararına inanma düzeyleri daha yüksekolarak bulunmuştur.Psikolojik yardıma ihtiyaç hissetme düzeylerine bakıldığında; okul PDR servisini etkilibulmayan öğrencilerin etkili bulanlara göre psikolojik yardıma daha çok ihtiyaçhissettikleri saptanmıştır. Yerleşim birimlerine göre yaşamının büyük çoğunluğunukasabada geçirmiş olan öğrencilerin yaşamının büyük çoğunluğunu büyük şehir veküçük şehirde geçirmiş olan öğrencilere göre psikolojik yardım konusunda daha çokihtiyaç hissetikleri saptanmıştır.Araştırma sonuçları literatür çerçevesinde yorumlanarak tartışılmış ve önerilerdebulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Psikolojik Yardım Arama, Psikolojik Danışma ve Rehberlik, LiseÖğrencileri

Abstract:
In this study, the attitudes of high school students toward psychological help seeking andits relationships with the variables of sex, grade, mother?s and father?s education levels,seeking counseling service, previously psychological help seeking or not, the settlementunit in which most of the life has been spent and the perceived sosyoeconomical statuswere investigated.The research was conducted at 2005-2006 school year and had included the studentswho were 9th, 10th and 11th grade and educated at different high schools in Ankara.The Psychological Help Seeking Scale developed by Özbay (1997) was used as datagathering instrument to determine the attitudes toward psychological help seeking, thedependent variable of research. For independent variables, socio-demographicinformation form was used.Data was investigated to check whether it satisfied the parametric test assumptions. Itwas found that data was appropriate for the parametric statistical analysis and relatedwith this finding, multiple analysis of variance for independent groups was conducted.In this research, the 0.5 as a significant level was taken.The findings derived from research can be summarized as fallows:Interpersonal opennes level of the students who considered counseling services aseffective was found high, while the level of the students who did not consider thecounseling services as effective was found low. Interpersonal opennes level of thestudents who lived in big cities was found higher. Interpersonal level of opennes of thestudent who took help before was found lower.It was found that the male students has much more been hesitant in psychological helpseeking than females. The less the students has been stuck in seeking, the higher theeducational level of their fathers are. The students whose famillies have at least onemember who took help before experienced less stuckness in taking help fromcounseling serives.As the level of trust in counseling has lowered, the grade level of student has aroused.The females have much trust in counseling than males. The students whose family hasat least one member who took help before have much trust in counseling. The studentswho took help before believed in counseling services and considered them as beneficial.The students who spend the counseling service as ineffective need more help than thestudents who consider it as effective. The students who lives much of their life in smallplaces such as vilages and towns need much help than the students who live in cities ormetropoles.In the light of the literature, the finding were interpreted, discussed and suggestion weremade for the future reserch.Keywords: Psychological Help Seeking, Counseling and Guidance, High SchoolStudents