Sınıf öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının fen öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançlarının araştırılması
Investigation of in-service and pre-service primary teachers' self-efficacy beliefs about science teaching
Yazar: MUHARREM DÖNGELLİ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER DİDİŞ KÖRHASAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen öğretimi öz-yeterliği öğretmenlerin öğretim programında belirlenen hedeflere ulaşmak için gereken fen öğretimini etkili bir şekilde gerçekleştirebilmeye ilişkin kendileriyle ilgili yeterlik algısı olarak tanımlanabilir. Bu araştırma sınıf öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının fen öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançlarının araştırılmasına odaklanmaktadır. Araştırmaya Zonguldak ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda görev yapan 201 sınıf öğretmeni ile Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği programına kayıtlı 405 sınıf öğretmeni adayı katılmıştır. Sınıf öğretmenlerine ve öğretmen adaylarına anket uygulanması ile elde edilen verilerin analizleri şu sonuçları işaret etmiştir: 
Sınıf öğretmenleri için fen öğretiminde öz-yeterlik inancında mesleki deneyim seviyesi ve cinsiyet arasındaki etkileşim etkisi ile cinsiyet ve mesleki deneyim değişkenlerinin ana etkileri istatistiksel olarak anlamlı değildir. Öğretmen adayları için fen öğretiminde öz-yeterlik inancında sınıf düzeyi ve cinsiyet arasındaki etkileşim etkisi ile sınıf düzeyi değişkeninin ana etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir, ancak cinsiyet değişkeninin ana etkisi istatistiksel olarak anlamlı farkı göstermektedir. Ayrıca yeni programa göre ilkokulda temel fen bilimleri dersini, önceki programda ise fizik, kimya ve biyoloji derslerini alan sınıf öğretmeni adaylarının farklı sınıf düzeylerinde fen öğretiminde öz-yeterlik inancı puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançları görev yapılan okulun bulunduğu yer, görev yapılan okulun fiziki şartları, mesleki memnuniyet durumu ve fen bilgisi öğretmenlerinden yardım alma durumuna göre istatistiksel olarak farklılaşmamaktadır.
Sınıf öğretmenleri ve öğretmen adayları fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inançları çoğunlukla orta düzeydedir. Sınıf öğretmenlerinin fen öğretim süreci problemlerine ilişkin görüşleri, fen öğrenmeyi etkileyen faktörlere ilişkin görüşleri ve fen öğretim programının uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri öz-yeterlik düzeyine göre istatistiksel olarak farklılaşmazken, sınıf öğretmeni adaylarında fen öğretim süreci problemlerine ilişkin görüşleri ve fen öğrenmeyi etkileyen faktörlere ilişkin görüşleri öz-yeterlik düzeyine göre istatistiksel olarak farklılaşmış, fen öğretim programının uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri ise farklılaşmamıştır. Bu araştırma sonuçları, öğretmen yetiştirme programları ile hizmet içi eğitimi planlamalarında sınıf öğretmenleri ve fen öğretimi ile ilgili düzenlemelere katkı sağlayabilir.

Abstract:
Science teaching self-efficacy can be defined as teachers' perception of efficacy about themselves being able to effectively perform science teaching required to achieve the goals set in the curriculum. This research focuses on the investigation of in-service and pre-service primary teachers' self-efficacy beliefs about science teaching. 201 primary teachers working in schools affiliated to the Ministry of National Education in Zonguldak province and 405 teacher candidates enrolled in Zonguldak Bülent Ecevit University Ereğli Faculty of Education Primary Education program participated in the research. The analysis of the data obtained by applying a questionnaire to primary teachers and teacher candidates indicated the following results:
For primary teachers, the interaction effect between professional experience level and gender, and the main effects of gender and professional experience variables on science teaching self-efficacy belief were not statistically significant. For pre-service teachers, the interaction effect between grade level and gender and the main effect of the grade level variable on science teaching self-efficacy belief were not statistically significant, however the main effect of the gender variable showed a statistically significant difference. In addition, no significant difference was found at different grade levels between the self-efficacy belief scores of the pre-service primary teachers who took the basic science in primary school course in the new program and of whom took physics, chemistry and biology courses in the previous program. The self-efficacy beliefs of primary teachers about teaching science did not differ statistically according to the location of the school where they worked, physical conditions of the school, professional satisfaction and getting help from science teachers.
The self-efficacy beliefs of primary teachers and teacher candidates about science teaching were mostly at moderate level. While primary teachers' views on problems in science teaching process, the factors affecting science learning, and the applicability of science curriculum did not differ statistically according to self-efficacy level; pre-service teachers' views on problems in science teaching process and the factors affecting science learning differed statistically according to their self-efficacy level, but their views on the applicability of the science curriculum did not differ. The results of this research can contribute to the regulations related to primary teachers and science teaching in teacher training programs and in-service training planning.