Liman bölgesi ve kentsel mekan gelişimi arasındaki ilişkinin Mersin kenti üzerinden irdelenmesi
Investigation of the relationship between port region and urban space development on the city of Mersin
Yazar: MERİÇ BEGÜM BAŞEREN
Danışman: PROF. DR. AHMET TERCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kıyılarda gelişen sanayi ve kıyı alanlarının ulaşılabilirliği; liman kentlerinin kapasitesinin artmasını sağlamış, bu durum kentlerin kıyı alanları etrafında büyümesini ve gelişmesini tetiklemiştir. Bulundukları bölgenin gelişiminde öncü olan limanlar, sanayi alanlarıyla birlikte ticari hacmini arttırarak kentlerin ekonomik ve mekânsal olarak büyümesine neden olmuştur. Karşılıklı yarar temelinde gelişen liman ve kentler; geçmişte limanların sosyal hayatın, ticaretin ve kültürel etkileşimin var olduğu alanlar niteliğinde kentle bütüncül bir ilişki kurmasına rağmen, zamanla kent merkezlerinden koparak ayrı birer kimlik kazanmışlardır. Limanlar, ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte geniş alanlara yönelerek kentten uzaklaşmış, böylece liman ve kent arasında mekânsal ve fonksiyonel ayrım oluşmuştur.
Genel yaklaşımlara uygun olarak liman kenti olma özelliğinin kentsel mekâna yansıdığı Mersin, ticari işlevlere hizmet eden mekânsal yapı kurgusu doğrultusunda iskelelerle ilişkili olarak gelişim göstermiş; ancak yeni limanın yapımıyla birlikte kentle olan ilişkisi biçim değiştirmiştir. Zamanla Mersin Limanı'nın kapasitesinin artması, ulaşım altyapılarının gelişmesine ve artan iş hacmi nedeniyle de yerleşik nüfusun giderek artmasına, demografik yapının değişimine neden olmuştur. 
Çalışma kapsamında Doğu Akdeniz'in önemli bir limanı olan Mersin Limanı'nın kente etkilerinin mekânsal ve sosyal karşılığı irdelenerek, büyüyen liman faaliyetleri karşısında deniz kimliğinin kaybolmasının nedenleri araştırılmıştır. Kentsel referanslarla kentin kendini yeniden üretmesine, modern işlevlerle kent, kıyı ve kentli etkileşimini ve bunun sürekliliğini sağlamaya yönelik öneriler geliştirilerek kentsel yaşam kalitesinin arttırılması hedeflenmiştir. Kentin kendi dinamiklerine uygun, kaliteli kentsel platformlar oluşturmanın gereği vurgulanmıştır. Kıyı kenti olma özelliğinin geçmişte olduğu gibi hakim kimlik öğelerinden biri olması için ele alınması gereken kavramlara, kent ve kıyı ilişkisinin güçlenmesine yönelik yaklaşımlara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kentsel Kıyı, Kentsel Kimlik, Mersin Limanı

Abstract:
The development of coastal industry and the accessibility of  the coastal areas; enabled the capacity of port cities to increase which  has triggered the growth and development of cities around the coastal areas. The ports, the pioneers in the development of the region in which they are located, have increased the commercial volume with their industrial areas and caused the cities to grow economically and spatially.  Ports and cities, developing on the basis of mutual benefit, have gained different identities from the city centers over the time despite the fact that in the past the ports had an integrated relationship with the city as the areas where social life, trade and cultural interaction existed. The harbors have moved away from the city to the large areas that can meet their needs, thus creating a spatial and functional distinction between the port and the city.
In line with the general approaches, Mersin, where the feature of being a port city is reflected in the urban space, has developed in relation to the piers in accordance with the spatial structure design that serves the commercial functions; however, with the construction of the new port, its relationship with the city has changed. Over time, the increase in the capacity of Mersin Port has led to the development of transportation infrastructures and the rise in the resident population due to the growing business volume and the change in the demographic structure.
Within the scope of the study, the spatial and social equivalence of the effects of Mersin Port, an important port of the Eastern Mediterranean, on the city of Mersin is investigated and the reasons for the disappearance of the sea identity through the increase of port activities is explored. It is aimed to provide recommendations for increasing the quality of urban life by improving urban reproduction of the city with urban references, providing modern functions, urban, coastal and urban interaction and continuity. The need to create quality urban platforms that are suitable for the dynamics of the city is emphasized. The concepts that are needed to be adressed for allowing the coastal city to be one of the dominant elements of the identity, as it was in the past, are adressed and the approaches to strengthen the urban and coastal relationship are presented.

Key Words: Urban Coastal, Urban Identity, Mersin Port