Livâ'î'nin Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr'ı (inceleme-metin-dizin)
Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr of Livâ'î (analysis-text-index)
Yazar: SEVİM ALKAN
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN ERİŞEN YAZICI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Fuzuli = Fuzuli ; Hüseyin Vaiz Kaşifi = Hüseyin Vaiz Kaşifi ; Maktel-i Hüseyin = Maktel-i Hüseyin

Özet:
Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr, Livâ'î'nin Hüseyin Vâ'iz-i Kâşifî'nin Ravzatü'ş-Şühedâ adlı eserini esas alarak ve Fuzûlî'nin Hadîkatü's-Sü'edâ'sının da etkisinde kalarak mensur olan Hadikatü's-Sü'edâ'yı nazma aktardığı eseridir. Eser, birçok farklı kaynaktan yararlanıldığı ve ilavelerin de yapıldığı manzum bir maktel-i Hüseyin metnidir. 

XVIII. yüzyılın sonlarında telif edilen eserin tek nüshası mevcuttur. Bu nüsha, Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Yazma Bağışlar Koleksiyonu'nda 07737 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Eser, 358 varak ve 17 satırdan müteşekkildir. 11 bent ve 11. 883 beyitin yer aldığı Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr, 111 kaside, 27 mesnevi, 15 gazel, 9 kıt'a ve 1 müseddesten oluşmaktadır. On bap üzerine kurulan eser, peygamberlerin ahvâlleri ile başlayarak Kerbela hadisesi ve sonrasında yaşanan olaylar ile son bulmaktadır. 

Çalışmada, Hüseyin Vâ'iz ve eseri Ravzatü'ş-Şühedâ, Türk Edebiyatında Ravzatü'ş-Şühedâ tercümeleri ve Hadîkatü's-Sü'edâ tesirinde yazılmış makteller hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Daha sonra Livâ'î'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri üzerinde durulmuş ve eser, şekil, dil ve muhteva özellikleri açısından incelenmiştir. Ayrıca Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr'ın Ravzatü'ş-Şühedâ ve Hadikatü's-Sü'edâ ile genel bir mukayesesi yapılmıştır. Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr'ın eldeki tek tam nüshası esas alınarak çeviri yazı yöntemiyle aktarımı yapılmış ve çalışmadan elde edilen verilerin sonuçları değerlendirilerek çeşitli tespitlerde bulunulmuştur. Ayrıca çalışmanın sonuna yer ve şahıs adlarından oluşan bir özel adlar dizini de eklenmiştir.

Abstract:
Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr is Livâ'î's work based on Hüseyin Vâ'iz-i Kâşifî's Ravzatü´ş-Şühedâ and is also influenced by Fuzûlî's Hadîkatü's-Sü'edâ, which he translated into verse. The work is a verse text of maqtel-i Husayn in which many different sources are utilized and additions are made.

There is only one copy of the work written in the late eighteenth century. This copy is registered in Süleymaniye Manuscript Library under the number 07737 in the Manuscript Donations Collection. The work is composed of 358 pages and 17 lines. With 11 bents and 11. 883 couplets, Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr consists of 111 odes, 27 masnavis, 15 ghazals, 9 verses and 1 musaddest. The work, which is based on ten chapters, begins with the events of the prophets and ends with the events of Karbala and its aftermath.

In the study, Hüseyin Vâ'iz and his work Ravzatü'ş-Şühedâ, the translations of Ravzatü'ş-Şühedâ in Turkish Literature and the maqtels written under the influence of Hadîkatü's-Sü'edâ are briefly informed. Afterwards, Livâ'î's life, literary personality and works are emphasized and the work is analyzed in terms of its form, language and content. In addition, a general comparison of Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr with Ravzatü'ş-Şühedâ and Hadîkatü's-Sü'edâ is made.Based on the only complete copy of Mesâ'ib-nāme-i Ebrâr, it was translated and the results of the data obtained from the study were evaluated and various determinations were made.In addition, an index of proper names consisting of place and personal names has been added at the end of the study.