Cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörler ve uyku durumları
Environmental stressors perceived by patients in the surgical intensive care unit and sleep states
Yazar: HALİL KOPARAN
Danışman: PROF. DR. SEVBAN ARSLAN ; DOÇ. DR. GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Stres = Stress ; Uyku = Sleep ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Çalışma, Cerrahi yoğun bakımda yatan hastaların, algıladıkları çevresel stresörleri ve uyku durumlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yürütülmüştür.
	Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Yoğun Bakım Ünitesinde yürütülen çalışmaya; cerrahi yoğun bakımda yatmakta olan, araştırma kriterlerine uyan ve katılımı kabul eden 114 hasta dâhil edilmiştir. Verilerin toplanmasında 'kişisel bilgi formu', 'Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresörler Ölçeği (YBÜÇSÖ)', 'Richard Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ)' kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t-testi ve Anova kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki düzeyini belirleme de korelasyon (Spearman's rho) analizi uygulandı.
	Araştırma sonucunda hastaların yaş ortalamalarının 52,38±15,28 ve % 62,3 (n:71)'ünün erkek olduğu görülmüştür. Eğitim durumu açısından hastaların %44,7 (n:51)'si ilkokul mezunu, % 83,3 (n:95)'ünün evli olduğu tespit edildi. Araştırmada hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve yatış nedenlerine göre, RCUÖ ve YBÜÇSÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Hastaların en çok algıladıkları stresör 'ağrı' olarak bulunurken uyku kalitesini en çok 'sık uyanmak' etkilemiştir. YBÜ deneyimi olanların RCUÖ puan ortalamalarının, YBÜ deneyimi olmayanlardan oldukça düşük olduğu ve aralarındaki bu farklılığın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlendi (p<0,05). Ayrıca hastalardan uyku problemi olmayanların RCUÖ puan ortalamalarının, uyku problemi olanların aritmetik ortalamasından daha yüksek olduğu, aralarındaki farklılığın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlendi (p>0,05). Uyku problemi olan hastaların YBÜÇSÖ puan ortalamalarının, uyku problemi olmayanlardan daha yüksek olduğu ve aralarında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). İki ölçeğin karşılaştırılmasına bakıldığında çevresel stresörler puan ortalamaları arttıkça uyku ölçeği puan ortalamalarının düştüğü görülmüştür. 
	Sonuç olarak araştırma, cerrahi yoğun bakıma yatan hastaların uyku puan ortalamalarının orta düzeyde olduğunu (43,36±24,99) ve çevresel stresör düzeylerinin ortalamanın altında olduğunu (82,28±23,62), en çok algılanan stresörün ağrı olduğunu (3,25±0,99) göstermiştir. Ayrıca ölçekler arasında zayıf bir korelasyon olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The study was conducted in a descriptive and cross-sectional manner in order to determine perceived environmental stressors and sleep states of patients in surgical intensivecare.
	 Çukurova University Faculty of Medicine General Surgery Intensive Care Unit; 114 patients who were hospitalized in the surgical intensive care unit, who met the research criteria and accepted the participation were included. "Personal information form", "Intensive Care Unit Environmental Stressors Scale (İCUESS)", "Richard Campbell Sleep Questionnare (RCSQ)" were used for data collection. Correlation (Spearman's rho) analysis was used to determine the level of relationship between scales.
	As a result of there search, it was seen that the average age of the patients was 52.38 ± 15.28 and 62.3% (n: 71) were male. In terms of educational status, it was determined that 44.7% (n: 51) of the patients were primary school graduates and 83.3% (n: 95) were married. While the stressor most perceived by the patients was found to be 'pain', 'waking up frequently' affected the sleep quality the most. It was determined that the mean RCSQ scores of those with ICU experience were significantly lower than those who did not experience ICU, and this difference was statistically significant (p <0.05). Inaddition, it was determined that the mean RCSQ scores of patients without sleep problems were higher than the arithmetic mean of those with sleep problems, and the difference between them was statistically significant (p> 0.05). It was found that the mean İCUESS scores of patients with sleep problems were higher than those without sleep problems and there was a statistically significant difference between them (p <0.05). When the two scales were compared, it was seen that as the mean scores of environmental stressors increased, the mean scores of the sleep scale decreased. 
	In conclusion, the study found that the average sleep score of patients hospitalized in surgical intensive care was at a moderate level (43.36 ± 24.99) and their environmental stressor levels were below average (82.28 ± 23.62), and that the most perceived stressor was pain (3, 25 ± 0.99).Keywords: Surgery, Intensive Care Unit, Sleep, Environmental Stressors. In addition, it was concluded that there is a weak correlation between the scales.