Türkiye'de Düzey-2 bölgeleri kamu yatırımları etkinliğinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi
Evaluation of public investment effectiveness of NUTS 2 subregions in Turkey by using data envelopment analysis
Yazar: EFDAL POLAT
Danışman: PROF. DR. LEVENT GÖKDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Kamu yatırımları = Public investments ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'deki Düzey-2 bölgelerine yapılan kamu yatırımlarının etkinliği tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Veri Zarflama Analizi yöntemlerinden olan çıktı odaklı BCC modeli kullanılmıştır. Ancak CCR modeli değerleri de BCC modeli değerleriyle karşılaştırılmıştır. Çalışmada girdi olarak kamu yatırımları kapsamında; eğitim, sağlık ve ulaştırma-haberleşme alanında yapılan yatırımlar kullanılmıştır. Çıktı değişkenleri olarak ise; kişi başına gayri safi katma değer, istihdam oranı, kişi başına toplam elektrik tüketimi, yüz bin kişi başına düşen hastane yatak sayısı, il ve devlet yolu, ön lisans ve lisans okuyan toplam öğrenci sayısı ve ihracatın toplam ihracat içindeki payı kullanılmıştır. Çalışma 2009-2011 yılları arasını kapsamaktadır. Bu çalışma ele alınan bölgelerde hangi alanlarda ve hangi miktarlarda kamu yatırımlarının yapılması konusunda fikir sunacağından önem arz etmektedir.   
	Çalışmanın analiz sonuçları yıllar itibariyle ayrı ayrı değerlendirilmiştir. 2009 yılı CCR modeline göre, 26 bölge arasından 9 bölge kamu yatırımlarını etkin kullanırken, 17 bölge ise kamu yatırımlarını etkin kullanamamıştır. 2009 yılı çıktı odaklı BCC modeline göre, 26 bölgeden 16 bölgenin değerleri etkin çıkmış, 10 bölgenin değerleri etkin çıkmamıştır. 2010 yılı çıktı odaklı CCR modeline göre, 26 bölgeden 11 bölgenin değerleri etkin çıkmış 15 bölgenin ise değerleri etkin çıkmamıştır. Dolayısıyla 2009 yılına göre 2010 yılında CCR modeline göre etkin bölge sayısında artış olmuştur. 2010 yılı çıktı odaklı BCC modeline göre 17 bölgenin skorları etkin çıkmış, 9 bölgenin değeri ise etkin çıkmamıştır. 2011 yılı CCR modeline göre 12 bölgenin skorları etkin çıkmış 14 bölgenin değerleri etkin çıkmamıştır. 2011 yılı BCC modeline göre ise 26 bölgeden 18 bölgenin skorları etkin çıkarken, 8 bölgenin ise skorları etkin çıkmamıştır. 
Sonuç olarak yıllar itibariyle etkin değer alan bölge sayılarında artış olmuştur. Yani bazı bölgeler kaynaklarını etkin kullanabilirken bazı bölgeler ise kaynaklarını etkin kullanamamıştır. Çalışmada ele alınan her üç yılda da çıktı odaklı BCC modeli sonuçlarına göre, TR62 (Adana alt bölgesi), TR63 (Hatay alt bölgesi), TRA2 (Ağrı alt bölgesi), TRB2 (Van alt bölgesi), TRC1 (Gaziantep alt bölgesi), TRC3 (Mardin alt bölgesi) bölgelerine yapılan kamu yatırımlarının etkin kullanılmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. 



Anahtar Kelimeler: Bölgelerarası Gelişmişlik Farkları, Bölgesel Kalkınma Politikaları, Veri Zarflama Analizi, BCC Modeli, CCR Modeli, Düzey-2 Bölgeleri

Abstract:
In this study, effectiveness of public investments in the NUTS-2 Subregions of Turkey has been examined. The output- oriented BCC model, which is a type of data envelopment analysis methodology, has been utilized in the study. Furthermore, the CRR model's findings have been compared with the BCC model's. The public investments carried out in the sectors of education, health and transportation/communication have been used as input variables. Gross value added per capita, employment rate, electricity consumption per capita, number of hospital beds per hundred-thousand people, provincial and state roads, total number of students having two-year degree education or undergraduate education, and share of exports in total exports have been selected as the output variables. The study covers the years 2009 to 2011. This study is of importance as it will present ideas on which areas and in what quantities public investments will be made in the regions discussed.    
	The findings obtained from the study have been evaluated on a yearly basis. The CRR model for the year 2009 shows that while 9 of 26 regions used public investments efficiently, 17 regions do not seem to have done so. According to output-oriented BCC model, in 2009, the values from 16 regions out of 26 appear effective while those from 10 regions do not. According to the output- oriented CCR model for the year 2010, the values from 11 of 26 regions show up effective while those from 15 do not. Thus, in 2010 compared to 2009, there was an increase in the number of effective regions according to CCR model. In 2010, according to the output-oriented BCC model, the values of 17 regions are effective while those of 9 regions are not. In 2011, according to the CCR model, the scores of 12 regions are effective while those of 14 regions are not. Finally, BCC model for the year 2011 demonstrates that while 18 regions present effective values, the remaning 8 do not.   
	As a result, over the years, there has been an increase in the number of regions that represent effective values. Namely, while some regions used the resources efficiently, some others could not. According to the output- oriented BBC model results, TR62 (Adana sub-region), TR63 (Hatay sub-region), TRA2 (Ağrı sub-region), TRB2 (Van sub-region), TRC1 (Gaziantep sub-region) and TRC3 (Mardin sub-region) used the public investments ineffectively in each of the three years covered in the study.  


 
Key words: Interregional Disparities, Regional Development Policies, Data Envelopment Analysis, BCC model, CCR model, NUTS-2 Subregions