İç ortam havasında uçucu organik bileşiklerin derişimlerinin belirlenmesi ve maruziyet risklerinin değerlendirilmesi
Determination of volatile organic compounds concentrations in indoor air and assesment of exposure risks
Yazar: BURCU ÖZERKAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN PEKEY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Uçucu organik bileşikler = Volatile organic compound

Özet:
İç ortam hava kirliliği günümüzde insan sağlığını tehdit eden en önemli risklerden biri olarak kabul edilmektedir. İç ortam havası muhtelif kaynaklara ve temaslara açık olup doğal ve yapay kirleticiler tarafından kirlenir. Bu kaynaklardan iç ortam havasına karışan en önemli kirletici grubu Uçucu Organik Bileşikler (UOB'ler)'dir. Uçucu Organik Bileşik'lerin çalışma ortamlarında havada fazla miktarda bulunması, o mekanda çalışanlar üzerinde sağlık riskinin oluşmasına sebep olmaktadır. Bu çalışmada, Kocaeli ve Sakarya'da seçilen farklı mikro çevrelerde (restoranlar, kuru temizlemeciler, fotokopiciler, oto boyacılar) yaz ve kış mevsimlerinde iç ve dış ortamlarda eş zamanlı aktif örnekleme ölçüm tekniği kullanılarak 25 UOB derişimleri belirlenmiştir. Örnekleme ve analiz çalışmalarında USEPA Metodu TO-17 takip edilmiştir. Laboratuardan elde edilen sonuçlar kullanılarak ölçüm noktalarında çalışanlar için UOB kaynaklı risk değerlendirmesi yapılmıştır. Risk değerlendirmesi kanserojen ve kanserojen olmayan bileşikler için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın neticesinde ölçüm yapılan mikro çevrelerde UOB derişimleri önemli farklılıklar göstermektedir. En yüksek UOB değerleri oto boyacılarda elde edilmiştir. İncelenen bütün mikro çevrelerde iç ortam UOB derişimlerinin dış ortam UOB derişimlerinden belirgin olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu işyerlerinde çalışanlar için UOB kaynaklı kanser olma riskleri de yüksek bulunmuştur. Ortalama derişim değerleri göz önüne alınarak yapılan hesaplamalarda toplam kanser riski restoranlarda sınır değerin 40 katı; kuru temizlemecilerde 41 katı, fotokopicilerde 18 katı ve oto boyacılarda ise sınır değerin 495 katı olarak bulunmuştur. Ayrıca örneklenen bütün işletmelerde, kanserojen olmayan UOB'ler için hesaplanan toplam tehlike indeksi sonuçlarında sınır değer (1) aşılarak yüksek değerler elde edilmiştir.

Abstract:
Indoor air pollution is one of the most important risks that threaten human health. Indoor air is open to ambient air of various natural and artificial pollutants by gets dirty. This is one of the most important pollutant group involved in the internal environment from sources like volatile organic compounds (VOC?s). A large amount of air in the environment of VOC?s that occur on employees health risk in space. In this study, Kocaeli and Sakarya selected in different micro-environments (restaurants, dry cleaners, photocopiers, auto painters) in the summer and winter seasons of inner and outer environments using concurrent active sampling measurement technique identified 25 VOC?s concentrations. Sampling and analysis has been followed in the USEPA Method TO-17. The laboratory results obtained from measurement using the risk assessment was conducted for employees on VOC?s. The Risk Assessment of carcinogenic and non-carcinogenic compounds were carried out separately. As a result of the study measured shows significant differences in the concentrations of VOC?s micro environments. Highest VOC values has been getting from the car painters. In all the studied micro environments, VOC concentrations in indoor air were found to be significantly higher than VOC concentrations of outside. Also VOC source for employees in these environments was found high risk of cancer. In the calculations, taking into account the average concentration of VOC?s, the total cancer risk was found to be 40 times the limit value of restaurants, 41 times the limit value of dry cleaners, 18 times the limit value of photocopiers and 495 times the limit value of auto painters. In addition, in all of the sampled environments, higher values were obtained from the total hazard indeks results which was calculated for non-carcinogenic VOC?s with overcoming the limit value (1).