Roma İmparatorluk döneminde Kıbrıs
Cyprus in Roman Empire
Yazar: DEVRAN AKBAYRAM
Danışman: PROF. DR. ŞEYHMUS RECAİ TEKOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Kıbrıs = Cyprus ; Ptolemaioslar = Ptolemies ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
Modern dünyanın bir getirisi olan tarihin belli dönemlere ayrılarak incelenmesinin ilk kısmını, İlk Çağ olarak adlandırılan dönem oluşturmaktadır. Medeniyetin ortaya çıktığı çeşitli merkezlerde bulunan kalıntılar, ilk insanların nasıl yaşadıkları, ne ile beslenip hayatlarını nasıl sürdürdükleri, nasıl bir düzen içerisinde bulundukları ve daha birçok konu ile ilgili önemli bilgiler vermektedir. Dolayısıyla bir ülkenin ilkçağlarının aydınlatılması, insanlık tarihi içerisinde önemli bir yere sahiptir. Tam anlamıyla bir kültür merkezi olan Kıbrıs Adası da önemli ilk çağ merkezleri arasında yer almaktadır. Yapılan çalışmalarda, yaşamın ilk belirtilerinin ve ilk yerleşim yerlerinin Neolitik Çağ'da oluştuğunu görmekteyiz. Daha sonra sırayla Kalkolitik, Tunç ve Demir Çağlar yaşanmıştır. Daha ileriki dönemlere gelindiğinde ise, Kıbrıs'ın, dönemin güçlü devletlerinin egemenliği altına girdiğini görüyoruz. Herodotos'un da bahsettiği gibi Kıbrıs'ta bulunan on krallığın, çoğunlukla kendi istekleriyle, Mısır ve İyonyalıların egemenliği altına girdikleri bilinmektedir. Bu durum, krallıklar arasındaki çekişmelerin yanı sıra adanın çok kısa bir süre özgür kaldığını; bunun dışında ilk çağ boyunda hep başka uygarlıkların egemenliği altında bulunduğunu göstermektedir.
	M.Ö. 4. yy ortalarına gelindiğinde, Kıbrıs'ta Büyük İskender'İn etkin olduğunu görmekteyiz. Adriyatik'ten İndus Nehrine ve Nil nehrinden Aral denizine kadar olan bölgeleri kendi egemenliğine katan İskender, M.Ö. 333 yılında yapılan İssus Savaşı'nda, Pers kralı Darius'u büyük bir yenilgiye uğratmıştı. Bu zaferden sonra ise Kıbrıs krallıkları İskender'i tercih etmişler ve kendi istekleriyle İskender'e teslim olmuşlardı. M.Ö. 323 yılında İskender'in ölümüyle komutanları, imparatorluğun mirasını paylaşmak için birbirleriyle mücadeleye giriştiler ve adayı savaş alanı olarak kullandılar. Bu dönemde birçok krallık tahrip edildi. Mücadeleden galip çıkan I. Ptolemaios olmuş ve M.Ö. 294 yılında Kıbrıs'ı ele geçirmişti. Böylece ada, M.S. 58 yılında Roma egemenliğine girene kadar yaklaşık 250 yıl Ptolemaiosların egemenliğinde kalmış ve Mısır krallığının bir parçası olmuştu. Ptolemaioslar Mısır'da imparatorluklarını pekiştirirken, batıda bulunan Roma şehri yükselmeye başlamış, M.Ö. 146 yılında önce Kartaca'ya boyun eğdirmiş, daha sonra Yunanistan üzerindeki egemenliklerini tamamlamışlardı. Helenistik krallar Roma ile baş edebilecek kadar güçlü değillerdi. Roma zamanla tüm gücü eline alacak ve dünyanın en büyük imparatorluklarından biri olacaktı. İşte Kıbrıs, Doğu Akdeniz'in en büyük gücü olan Roma tarafından M.Ö. 58 yılında ilhak edilmişti.  Kıbrıs, Roma'nın Doğu Akdeniz'de genişleme planları için çok uygun bir konumdaydı. İşte bu çalışmamızda Kıbrıs'ın, hem siyasi hem de ekonomik alanda, tüm ilk çağ uygarlıkları gibi Roma İmparatorluğu için de ne derece büyük bir öneme sahip olduğunu belirtmek istedik. Özellikle Roma öncesi Ptolemaioslar dönemindeki idari yapı, kurulan siyasi ilişkiler, dini yapının etkileri ve nasıl şekillendiği ile adanın son derece önemli doğal kaynaklarının imparatorluklar tarafından önemi üzerinde durarak, Roma dönemindeki yapılanmaya bir temel oluşturmak istedik. Roma döneminde öncelikle Kilikya eyaletin bağlanan Kıbrıs'a atanan valiler, bu valilerin Kıbrıslılarla olan ilişkileri,  kurulan veya yeniden yapılandırılan şehirler, bu şehirlerdeki tapınak ve kült merkezleri özellikle incelenen konular içerisindedir.

Abstract:
The part which is called Antiquity constitute the first part of history with divided main parts that is a return of the Modern World. Remnants which was found various centers of civilization emerged provides important informations about how the first people live, feed with what and how their lives carry on, in which order they exist and many more topics. On account of illumination of the Antiquity of a country occupies an important place in the history of humanity.
	Cyprus, is one of the important centres of the first era and it is literally a cultural center. İn studies we observe it consists of the first signs of life, and the first Neolithic settlements. Afterwards Chalcolithic, Bronze and Iron Ages was experienced respectively. When it comes to the later periods we see that Cyprus enter the sovereignty of powerful states. As mentioned by Herodotus, it is known that there are ten kingdoms in Cyprus entered under the sovereignty of Egypt and the Ionians and this situation happened mostly on their own initiative. This condition shows that conflicts between kingdoms in addition to remained free of the island in a very short period of time. This ten island always was under the sovereignty of other civilizations along the first era. He add regions to his sovereignty  which is spanning from the Adriatic to the Indus River and the Nile to the Aral Sea. 
İn the middle of the 4th century B.C. we are seeing Alexander the Great is effected in Cyprus. He was inflicted the Persian king Darius a big defeat in the Battle of Issus in 333 B.C. After this victory Cypriot kingdoms have preferred Alexander and they have surrendered to him voluntarily. After the death of Alexander in 323 B.C., his commaders began to fight with each other to share the legacy of empire and they used the island as a battlefield. Many kingdoms were destroyed during this period. I. Ptolemy would win theese battles and seized Cyprus in 294 B.C. In this way, the island stayed under the rule of the Ptolemies nearly 250 years and had been the part of the Egyptian kingdom, until the Roman domination in 58 B.C. Meanwhile the Ptolemies reinforce their sovereignty in Egypt, the western city of Rome began to rise. It first subjugated Carthage than completed their domination over Greece. Hellenistic kings were not strong enough to cope with Rome. İt would take all power into hands and it would be one of the world's largest empire. Here are Cyprus had been annexed in 58 B.C. by the greatest strength of East Mediterranean Empire. Cyprus was in a very convenient location for Rome's expansion plans in the eastern Mediterranean. In our study we want to specify that Cyprus is really important for all civilizations in the first era, also for Roman Empire, in both political and economic areas. In particular, we want to create a fundamental restructuring of the Roman period by emphasizing the administrative structures, established political relations, the religious structure effects and how it shaped and also the importance of extremely important natural resources of the island in Ptolemaic era, before the Roman period. Topics include especially the governors assigned to Cyprus which connected to the Cilicia province, their relations with Cypriots, built or reconstructed cities and temples and cult centers in theese cities.