Kripto paraların finansal piyasalarla ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship of crypto currencies with financial markets
Yazar: HACER KÜBRA BÜYÜKDURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN UZUNOĞLU
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finans Yönetimi Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kripto varlıklar günümüz için oldukça önemli yatırım araçlarıdır. Kripto varlıklar alım satım işlemlerinde bir aracıya ihtiyaç duymamakta ve merkeziyetçi olmayan bir yapıya sahiptir. Bu araştırmanın amacı kripto varlık piyasasında piyasa değeri en yüksek dört kripto varlık ile finansal piyasalar arasındaki ilişkinin ve nedenselliğin varlığını analiz ederek yatırımcıların yatırım kararlarına katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda Bitcoin (BTC) Ethereum (ETH), Binance Coin (BNB) ve Ripple (XRP) coinleri ile finansal piyasa değişkenlerinden BİST100 Endeksi, ABD Dolar Endeksi ve altının ONS değeri arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkisi analiz edilmiştir. Uzun dönemli ilişkinin var olup olmadığı Engle Granger Eşbütünleşme yöntemi ile analiz edilirken nedensellik ilişkisinin var olup olmadığı da Toda Yamamato Nedensellik yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında, BTC, ETH, BNB ve XRP coinleri, BİST100, ABD Dolar Endeksi ve altının ONS değeri için ortak bir tarih aralığı belirlenmiştir. Analizde değişkenlerin 01.01.2019-30.11.2023 tarihleri arasındaki günlük kapanış fiyatları tr.invensting.com'dan elde edilip kullanılmıştır. Verilerin analizinde E-Views 12.00 paket programı kullanılmıştır. 2019-2023 yılları arasında analize dahil edilen veriler için Engle Granger Eşbütünleşme yöntemi sonucuna göre, BTC, ETH, BNB ve XRP kripto varlıklarının ayrı ayrı ve sırasıyla BİST100, DXY ve altın ONS değeri ile uzun dönemli ilişki olduğu tespit edilmiştir. 2019-2023 yılları arasında analize dahil edilen veriler için Toda Yamamoto test sonucuna göre, DXY değişkeni sırasıyla BTC ETH ve BNB kripto varlıklarının bir nedeni iken BİST100 ve altın ONS değeri aynı kripto varlıkların olmadığı görülmüştür. XRP değişkeni için ise BİST100, XRP'nin nedenidir, DXY ve ONS değeri ise XRP'nin nedeni değildir denilebilir.
Anahtar Kelimeler: Kripto Para, Finansal Piyasalar, Engle Granger Eşbütünleşme Testi, Toda Yamamoto Nedensellik Testi

Abstract:
The research aims to examine the relationship and causality between the four leading cryptocurrencies by market value and traditional financial markets, with the objective of contributing to investment decision-making for investors. In line with this purpose, the cointegration and causality relationship between Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), Binance Coin (BNB), Ripple (XRP) coins, and financial market variables such as BIST100 Index, USD exchange rate, and gold ounce value have been analyzed.  The presence of a long-term relationship has been examined using the Engle-Granger Cointegration method, and the presence of a causality relationship has been analyzed using the Toda-Yamamoto Causality method. In the scope of the research, a common date range has been determined for  BTC, ETH, BNB, XRP coins, BIST100 Index, USD Index, and gold ounce value. The daily closing prices between 01.01.2019 and 30.11.2023 have been used for the analysis. The four cryptocurrencies with the highest market values have been included in the analysis. E-Views 12 software package has been used for data analysis. According to the results of the Engle-Granger Cointegration method for the data included in the analysis between 2019 and 2023, it can be interpreted that BTC, ETH, BNB, XRP cryptocurrencies have a long-term relationship with BIST100, DXY, and gold ounce value, respectively. According to the Toda-Yamamoto test results for the data included in the analysis between 2019 and 2023, DXY variable is a cause for BTC, ETH and BNB cryptocurrencies, while BIST100 and gold ounce value are not causes for the same cryptocurrencies. For the XRP variable, BIST100 is the cause, while DXY and gold ounce value are not causes for XRP.
Keywords: Cryptocurrency, Financial Markets, Engle-Granger Cointegration Test, TodaYamamoto Causality Test