Düşen ağırlıklı deflektometre ölçümlerinde asfalt sıcaklığı etkisi ve sıcaklık düzeltme metodunun belirlenmesi
Determination the effect of asphalt temperature in falling weight deflectometer measurements and development of temperature correction method
Yazar: FIRAT ERKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL FİGEN KALYONCUOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Esnek üst yapı = Flexible pavement ; Mevsimsel düzeltme = Seasonal correcting ; Tahribatsız muayene = Nondestructive inspection ; Tahribatsız muayene sistemleri = Nondestructive inspection systems ; Tahribatsız muayene yöntemleri = Nondestructive inspection methods ; Veri düzeltme = Data correction ; Yüzey defleksiyonları = Surface deflections ; Üstel düzeltme = Exponential smoothing

Özet:
Karayolu ağları, ülkemizde şehir içi ve şehirlerarası yollarda en yaygın kullanılan ulaşım türüdür. Yol üstyapısı ise karayolu ağlarında güvenlik ve konforu sağlayan en önemli unsur olarak görülmektedir. Yol yapımında kullanılan bu büyük kaynağın doğru yönetilmesi ve harcamaların optimum düzeye düşürülmesi için bakım – onarım ihtiyaçlarının doğru şekilde belirlenip, doğru zamanda uygun metotların uygulanması gerekmektedir. Bakım – Onarım planlamasında en uygun zamanın ve en uygun yöntemin belirlenmesi için üstyapının mevcut yapısal ve fonksiyonel durumunun belirlenmesi gerekmektedir. Mevcut yapısal ve fonksiyonel durum, laboratuvar çalışmaları ve araştırma çukuru gibi yöntemlerle belirlenebileceği gibi günümüz teknolojisinde tahribatsız test metotları kullanılarak da belirlenebilir. Tahribatsız test metotlarının kullanılması ile üstyapı verilecek zararın önlenmesinin yanı sıra, test süresinin büyük ölçüde azalması ile örnekleme miktarında da çok yüksek artışlar sağlanacaktır.
Yol üstyapısının yapısal durumu tahribatsız olarak Düşen Ağırlık Deflektometreleri ile belirlenebilir. Düşen Ağırlık Deflektometresi geçici yükleme esasına göre çalışır ve üstyapının taşıma kapasitesini belirler. Fakat esnek üstyapılarda yapılan deflektometre ölçümlerinde Bitümlü Sıcak Karışım (BSK) tabakaların ölçüm sonuçları sıcaklık ile değişkenlik göstermektedir.
Ülkemizin farklı bölgelerinde farklı iklim türleri görülmekte ve diğer ülkelere göre sıcak – soğuk farklarına daha çok rastlanmaktadır. Bu nedenle tek bir referans sıcaklık ile üstyapı tasarımı yapılması uygun olmayacaktır. Bu tez çalışmasında meteoroloji verileri üzerinden, trafik yoğunluklarının da etkisi göz önünde bulundurularak, farklı bölgeler için referans sıcaklıkları belirlenmiştir.
Ayrıca çalışmada, esnek üstyapıların deflektometre ölçümlerinde BSK tabakaların sıcaklık etkisi incelenmiş ve ülke koşullarında yapılan arazi çalışmalarının ışığında BSK tabakalar için tabaka modülü sıcaklık düzeltme metodu geliştirilmiştir.

Abstract:
Highway networks are the most widely used transportation network in Turkey. Road pavement is accepted as the most important element that provides safety and comfort in road networks. In order to better manage this resource used in road construction and to use the expenditures optimally, maintenance and repair needs should be determined correctly and appropriate methods should be applied at the right time. The current structural and functional condition of the pavement must be evaluated in order to determine the most appropriate time and method for maintenance and rehabilitation. Current condition can be calculated by methods such as laboratory studies and research pit, or can be determined by using non-destructive testing methods in today's technology. With the use of non-destructive testing methods, besides preventing the damage to the pavement, very high increases in the sampling amount will be achieved due to the reduction of the test time to a great extent.
The structural condition of the road pavement can be measured non-destructively with Falling Weight Deflectometers. Deflectometer works on a temporary loading basis and measures the bearing capacity of the pavement. But the test results of asphalt effected by asphalt temperature.
Different climate types are seen in different regions in Turkey and hot-cold temperature differences are more common compared to other countries. For this reason, it would not be appropriate to design the pavement with a single reference temperature. In this thesis, reference temperatures for different regions were calculated based on meteorological data, taking into account the effect of traffic volumes.
Also, in this thesis, the temperature effect of Hot Mix Asphalt (HMA) layers on deflectometer measurements of Flexible Pavements were investigated and a layer modulus temperature correction method was developed for bituminous HMA layers in the light of field studies conducted under Turkey country conditions.