Mardin ilindeki su kaynaklarında cryptosporidium parvum'un varlığının araştırılması
A research on the presence of cryptospori̇di̇um parvum i̇n water resources i̇n mardi̇n
Yazar: VOLKAN ÇUHADAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ŞENGÜL
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Cryptosporidium parvum = Cryptosporidium parvum ; Mardin = Mardin ; Su kaynakları = Water resources ; İçme suyu = Drinking water

Özet:
Cryptosporidium türleri dünya çapında yaygın olarak bulunan ve ishale neden olan etkenler arasında önemli bir yere sahip olan protozoon parazittir. Cryptosporidium; immünsüpresif hastalarda ağır ishallere hatta ölümlere neden olabilmektedir. Ayrıca Cryptosporidium'un bulaşma yollarından birinin içme suları olması nedeniyle halk sağlığını da tehdit edebilmektedir. Bu tez çalışmasında Mardin ilindeki su kaynaklarında Cryptosporidium varlığının araştırılarak elde edilecek verilerin, kontamine su kaynaklarının kullanımının engellenmesi için gerekli önlemlerin alınması konusunda yol gösterici olması amaçlanmıştır. 
Bu tez çalışmasında Nisan ve Mayıs 2022 tarihleri arasında Mardin ili çevre sularından toplanan 56 su numunesinde Cryptosporidium'un varlığının saptanması için iki çeşit yöntem kullanılmıştır. İlk olarak su numunelerinden elde edilen preparatlar kinyoun asit-fast boyama, negatif boyama ve safranin-metilen mavisi boyama yöntemi ile boyanarak ışık mikroskobunda incelenmesi ile ookistlerin varlığı araştırılmıştır. İkinci olarak su numunelerinde immünokromatografik hızlı kaset test ile Cryptosporidium özgül antijeni aranmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak söz konusu yöntemlerin Cryptosporidium varlığının tespitine katkı sağlayıp sağlamadığı araştırılmıştır.
Yapılan tez çalışması ile toplanan 56 su numunesinden kinyoun asit-fast ile boyanan 5 adet numunede (%8,92) pozitiflik saptanırken; negatif boyama, safranin-metilen mavisi boyama ve hızlı kaset test yöntemi ile 2 adet numunede (%3,57) pozitiflik saptanmıştır.
Sonuç olarak; Mardin ili çevresel su kaynaklarından yüzeyel yayılan sularda Cryptosporidium kontaminasyonuna rastlanmıştır. Su numunelerinde Cryptosporidium tespiti için en uygun boyama yöntemi kinyoun asit-fast yöntemi olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca özgül antijen arayan diğer tanı testlerine göre daha düşük maliyette olan hızlı kaset test yöntemi, sadece parazit titresi yüksek olan örneklerde Cryptosporidium varlığının hızlı bir şekilde tespitine katkı sağladığı görülmektedir.

Abstract:
Cryptosporidium species are common protozoan parasites worldwide and have an important place among the agents that cause diarrhea. Cryptosporidium can cause severe diarrhea and even death in immunosuppressed patients. It also threatens public health due to drinking water contamination risk. This thesis aimed to investigate the presence of Cryptosporidium in the water resources in Mardin and to suggest measures to prevent the use of contaminated water resources. 
          This thesis study used two methods to detect the presence of Cryptosporidium in 56 water samples collected from the surrounding waters of Mardin between April and May 2022. Firstly, the presence of oocysts in water samples was examined by kinyoun acid-fast staining, negative staining, and safranin-methylene blue staining method under a light microscope. Secondly, the immunochromatographic rapid test cassette was used to detect Cryptosporidium-specific antigens in water samples. By comparing the test results, it was investigated whether these methods contributed to detecting the presence of Cryptosporidium.
          Among the 56 water samples, five samples (8.92%) stained with kinyoun acid-fast had Cryptosporidium, and two samples (3.57 %) analyzed by negative staining, safranin-methylene blue staining, and immunochromatographic rapid test casette had Cryptosporidium.
        In conclusion, Cryptosporidium contamination, creating a potential to threaten public health, was found in the water resources(river) in Mardin. The most appropriate staining method for detecting Cryptosporidium in water samples was kinyoun acid-fast staining method. Besides, the rapid test casette, which is more cost-efficient than other antigen diagnostic tests, contributes to the rapid detection of the presence of Cryptosporidium only in samples with high parasite titer.