Birinci dünya savaşı'nda İran cephesi'ndeki psikolojik harp faaliyetleri
The psychological warfare operations in Iranian front during first world war
Yazar: MEHMET MERT ÇAM
Danışman: DOÇ. GÜLTEKİN YILDIZ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Türk-Rus-İran ilişkileri = Turkish-Russian-Iran relations ; İran = Iran ; İstihbarat = Intelligence ; İstihbarata karşı koyma = Counter-intelligence ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
Bu çalışmada psikolojik harp konseptinin evvel emirde nizami harpte tarihi süreçteki gelişimi ele alınmış, müteakiben gayrinizami harp içindeki uygulamalarına değinilmiş, ilk topyekûn harp olan Birinci Dünya Savaşı'nda, değişen savaş konsepti nedeniyle geldiği nokta vurgulanarak iki tarafın uygulamaları irdelenmiştir. Bununla birlikte askeri terminolojide ikincil cephe olarak adlandırılan nizami çarpışmalardan ziyade düşük yoğunluklu ya da örtülü çatışmaların görüldüğü coğrafyalarda hedef kitlenin savaşma azmi ve kabiliyetini ortadan kaldırmak ve iradesini yönlendirmek için başvurulan psikolojik harp faaliyetleri, hem coğrafi açıdan stratejik konumu hem de etnik, dini ve mezhebi sıklet merkezlerindeki parametreleri nedeniyle İran örneği üzerinden anlatılmıştır.
XX. yüzyılın başından itibaren İngiliz-Alman-Rus nüfuz mücadelesinin sirayet ettiği İran coğrafyasının harbin genel gidişatına etki edebilme potansiyeli, her iki safın harbin sonuna kadar de facto olarak tarafsız kalan İran üzerinde kendi çıkar ve gayeleri doğrultusunda yazılı, görsel materyaller aracılığıyla propaganda faaliyetlerinden, ortak örtülü operasyonlara kadar psikolojik harp konseptinin içinde barındırdığı asimetrik yöntemlere başvurmasına neden olmuş, bununla birlikte müttefikler arasındaki siyasi ve iktisadi menfaatlerin çatışması, bölgede bulunan sivil, askerî erkân ve ajanların şahsi hırs ve ihtilafları tarafların birbirlerine karşı mukabil espiyonaj, sabotaj ve yanıltma faaliyetlerine, ilerleyen safhada ise düşük yoğunluk çatışmaya sebebiyet vermiştir. 
Bu doğrultuda çalışmada İngiliz ve Rusların, İttifak Devletleri'ne karşı giriştikleri karşı psikolojik harekâtlar örnekler üzerinden anlatılmakla birlikte, Almanya ve Osmanlı Devleti'nin düşman unsurlara, İran halkı ve aşiretlerine yönelik psikolojik harp faaliyetleri amaç ve yöntemlerine göre tasniflendirilerek izah edilmiş, faaliyetlerin neticeleri üzerinde tespitlerde bulunulmuş ve en önemlisi Alman psikolojik harp mekanizmasının Sosyal Darwinist merkezli psikolojik harekâtları ile Türklerin İttihad-ı İslam mefkûresi doğrultusundaki faaliyetleri mukayese edilerek, Birinci Dünya Savaşı'nda İttifak Devletleri'nin İran'daki örtülü harpteki durumu didaktik olarak işlenmiştir.

Abstract:
This study firstly addresses historical evaluation of the psychological warfare concept in regular warfare. Next it's application to irregular warfare is touched upon and the practices of both sides during the Word War I as the first total war are scrutinized by putting stress on the point it has reached resulting from the ever-changing warfare concept. Additionally, rather than regular combat called as secondary front in military terms, psychological warfare operations, which have been resorted to erode the determination and ability of the target group for fighting and to direct their willpower in the regions where low intensity or covert conflicts have been taken place, are explained with the example of Iran due to both its geographically strategic location and the ethnic, religious and sectarian parameters. 
Iranian geography, where British-German-Russian struggle for the influence had been spreading from the beginning of 20th century, had the potential to have an impact on the course of the war and this led to both sides to employ asymmetric methods ranging from propaganda through the written and visual materials to joint covert operations as components of the psychological warfare in line with their aims and interests on Iran remaining de facto neutral until the end of the war. Besides, conflict of political and economic interests among allies and personal ambitions and disputes among civilian, military agents and staff triggered mutual espionage, sabotage, and misleading actions and even low intensity conflicts in later stages.
Accordingly, British and Russian psychological warfare operations toward the Central Powers are explained through examples, psychological operations of Germany and Ottoman Empire toward enemies as well as Iranian people and tribes are examined by classifying them in accordance with their objectives and methods, some determination regarding the outcomes is made and most importantly by comparing Social Darwinist oriented German psychological warfare mechanism and Turkish operations based on the Ittihad-i Islam ideal, the state of Central Powers in covert warfare in Iran during the World War I is handled in a didactic way in this study.