Farklı disiplinlerden gelen sanatçıların seçili işleri bağlamında 2000 sonrası Türk performans sanatına bakış
Turkish performance art in the 2000s in the context of selected works of artists from different disciplines
Yazar: GAMZE KARAKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜNİP MELİH KORUKÇU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Farklı disiplinlerden gelen sanatçıların işlerinin, üretimlerinin 2000'li yıllar
sonrası Türk performans sanatçılarının işlerine nasıl yansıdığı ve değişerek dönüşüm
gösterdiğinin incelendiği bu tez çalışmasında, performans sanatının 2000 sonrası
Türk performans sanatı içerisindeki gelişmelerine açıklık getirebilmek amaç
edinilmiştir. Performans sanatının nasıl ortaya çıkmış olduğuna dair süreçler
incelenmiş olup geçirmiş olduğu değişimler anlatılmıştır. Performans sanatı 1960'lı
yıllar itibarı ile ortaya çıkan, izleyicinin önünde canlı bir şekilde gerçekleştirilen bir
sanat biçimi olmuştur Disiplinlerarası olması özelliği ile dikkat çeken performans
sanatı, içerisinde birçok düşünce, felsefe ve ideolojiyi barındırmaktadır. Tarihi
açıdan bakıldığında, performans sanatının ilk örneklerine 1900'lü yıllar itibarı ille
Fütürizm akımının önderliğinde gerçekleşen "Fütürist Akşamlar" da rastlanmış olup
devamında ise Dadaizm hareketinde Cabaret Voltaire'de sahnelenen şiir, müzik, dans
gibi teatral etkinlikler ile kendine yer bulmuştur. Performans, kavram olarak
'performative' ilk olarak 1955 yılında John L. Austin tarafından kullanılmıştır.
Performans sanatı, sanatçının arzularını, tutkularını, öfkesi, siyasi düşüncesi gibi
konuları bedeni aracılığıyla seyirciye aktardığı bir sanattır. Batı'da başlamış olan
performans sanatı, Türkiye'de 1990'lı yıllar itibarı ile Adnan Çoker ve öğrencilerinin
önderliğinde yapılan çalışmalar doğrultusunda etkilerini göstermeye başlamıştır.
2000 öncesi 1990'lı yıllar ile başlayarak Türkiye'de performans sanatının Batı'dan
gelen düşünceler ve üretimler doğrultusunda yapılan çalışmalar ve Türk performans
sanatında nasıl bir bellek oluşturduğuna dair incele ve araştırmalara tez içerisinde
değinilmektedir.

Abstract:
In this study, which examines how the works and the productions of artists
from different disciplines are reflected in the works of Turkish performance artists of
2000s and how they change and transform, it is aimed to clarify the developments of
performance art in Turkish performance art scene after the year 2000. The process of
the emergence of performance art is examined and the changes it has undergone are
explained. Performance art has been a form of art that has emerged in the 1960s and
is performed lively in front of the audience. Performance art, which draws attention
with its interdisciplinary feature, contains various thoughts, philosophies and
ideologies. From a historical point of view, the very first examples of performance
art is "Futurist Evenings", which took place with the heavy influence of Futurism
movement in the 1900s and then found its place in the Dadaism movement with
theatrical activities such as poetry, music and dance staged in Cabaret Voltaire. The
term "performative" was first used by John L. Austin in 1955. Performance art is a
form of art in which the artist conveys his/her desires, passions, anger, political
thoughts to the audience through his/her body. Performance Art, which debuted in
the West, started to show its effects in Turkey as of the 1990s, in line with the studies
carried out under the leadership of Adnan Çoker and his students. This study deals
with the researches about how performance art in Turkey has created a memory in
Turkish performance art, as well as the studies carried out in line with the ideas and
productions from the West, as of 1990s.