Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between the pre-service teachers' self-efficacy beliefs and attitudes towards profession
Yazar: İSMAİL KARAKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERKAN ÜNSAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmada öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öz yeterlik inançlarının ne düzeyde olduğu, aralarında anlamlı bir ilişki olup olmadığı; öz yeterliğin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumu yordayıp yordamadığının incelenmesi amaçlanmıştır.  Bu araştırma, ilişkisel tarama modeli niteliğindedir. Araştırmanın evrenini Mersin Üniversitesinde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmuştur.   Araştırmanın örneklemini ise; değişik branş ve sınıf düzeylerinde bulunan öğretmen adaylarından tabaka örnekleme yöntemiyle seçilmiş 400 öğrenci oluşturmaktadır.  Araştırmada veri toplama aracı olarak Gibson ve Dembo'nun (1984) geliştirdiği Diken'in (2004) Türkçeye çevirdiği 'Öğretmen Yeterlik Ölçeği', Ünver, Bümen ve Başbay (2008) tarafından geliştirilen 'Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği' ve araştırmanın amaçlarına yönelik olarak araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 20.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öz yeterlik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Öğretmen adaylarının öz yeterlik ve tutum puanlarının cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla, veriler normal dağılım sergilediğinden bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Öğrenim gördükleri branş, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumu ve mezun oldukları lise türü değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için yine veriler normal dağılım sergilediğinden Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile tutumları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı Pearson-Moment Çarpımı Korelasyonu yöntemiyle analiz edilmiştir. Ayrıca öz yeterliğin tutumu yordamasına ilişkin ise regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının "yeterli" seviyede ve mesleğe yönelik tutumlarının ise 'biraz katılıyorum' düzeyinde olduğu görülmektedir. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları sınıf değişkenine göre incelendiğinde 1. sınıf ile 2. sınıf arasında 2. Sınıf lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Branş değişkenine göre ise matematik ve PDR bölümünde okuyanlar ve Matematik ile Türkçe bölümünde okuyanlar arasında Matematik bölümünde okuyanlar lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Diğer değişkenlere göre anlamlı fark bulunmamıştır. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları incelendiğinde ise sadece sınıf düzeyi değişkenine göre 1. Sınıf ile 3. Sınıf arasında 3. sınıf lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Öz yeterlik inancı ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutum arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının mesleki tutumunu anlamlı bir şekilde yordayıp, toplam varyansın yaklaşık % 2'sini açıklamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik mesleği, tutum, öz yeterlik inancı

Abstract:
The aim of the present study is to determine self-efficacy beliefs and attitudes towards profession levels of pre-service teachers and to identify the relationship between two variables. The research is based on survey method. The universe of the research was created by the students who were trained in Mersin University. The sample of the research consists of 400 students selected by layer sampling method from the prospective teachers at different branches and class levels in Mersin University. 'Teacher Proficiency Scale', 'Attitude Scale Towards Teaching Profession' and 'Personal Information Form' were used as data collection tools in the research. The research data have been analyzed via SPSS 20.0. In order to identify self-efficacy beliefs and attitudes towards profession of pre-service teachers, frequency, average and standard deviation values have been used. To find out whether there is a meaningful relationship between self-efficacy beliefs and attitudes towards teaching profession, Independent Samples t-test has been used. To grasp the difference according to branch, class, parental education level and graduated high school type variables, One Way ANOVA has been used.  Furthermore, whether there is a meaningful relationship between self-efficacy beliefs and attitudes towards profession, the data have been analyzed via Pearson Moment Correlation Coefficient. In order to highlight whether self-efficacy predicts attitudes towards profession or not, regression analysis has been conducted. According to findings obtained without working; It is seen that the self-efficacy perceptions of the teacher candidates are at the "adequate" level and the attitudes towards the profession are at the "somewhat agree" level. When attitudes of prospective teachers towards teaching profession were examined by class variable, significant difference was found between grade 1 and grade 2 in favor of grade 2. According to the branch variable, there was a significant difference between those who read in mathematics and PDR and those who read in Mathematics and Turkish. No significant difference was found compared to other variables. When self-efficacy perceptions of teacher candidates were examined, only significant difference was found between grade 1 and grade 3 in favor of grade 3 according to classroom teacher's department variable. It has been found that there is a significant relationship between the self-efficacy perception and the attitude toward the teaching profession in moderate and positive direction. The teacher significantly predicts the occupational attitudes of the applicants' self-efficacy perceptions and explains about 2% of the total variance.


Keywords: Teaching Profession, Attitude, Perception of Self-Efficacy