Suçlunun cezalandırılmasına ilişkin adalet algısında iç grup yanlılığının etkisi
Effect of ingroup bias on perception of fairness of a retributive punishment
Yazar: NİHAT ATAR
Danışman: PROF. DR. ORHAN AYDIN
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Adalet = Justice ; Adalet algısı = Justice perception ; Ceza = Punishment ; Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Pişmanlık = Repentance ; Suçlular = Criminals ; Ölçekler = Scales ; İç grup yanlılığı = In-group bias

Özet:
Bu araştırmada etnik ve dini özdeşim düzeyinin iç grup yanlılığı üzerindeki etkisi
cezalandırma adaleti bağlamında incelenmiştir. Bunun yanı sıra, bir cezanın adil bulunma
derecesini belirlemede suçlunun pişmanlık ifade etmesi ya da etmemesinin oynadığı rol
üzerinde de durulmuştur. Araştırma 162 erkek ve 172 kadın olmak üzere toplam 334
üniversite öğrencisi gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı
olarak bir Etnik Özdeşim Ölçeği ve bir Dini Özdeşim Ölçeği ile araştırmacı tarafından
oluşturulan 16 kısa öyküden yararlanılmıştır. Tamamen birbirlerinin aynı olan öykülerde
bir gasp olayı anlatılmakta, ancak sanığın kimliği (Türkiyeli, Suriyeli ya da Avrupalı) ve
işlediği suçtan dolayı pişmanlık duyup duymadığı (pişman-pişman değil) bir öyküden
diğerine değişmektedir. Her öykünün sonunda savcının sanığa yasaların öngördüğü en
düşük cezanın verilmesini talep ettiği belirtilmekte ve. Katılımcılardan sanığa verilmesi
önerilen cezayı ne ölçüde adil bulduklarını, sanığa karşı ne kadar öfke duyduklarını 7
basamaklı ölçekler üzerinde değerlendirmeleri istenmektedir.
Verilere uygulanan 3 x 2 x 2 faktörlü ANOVA sonuçları ile izleyen ortalamalar arası
karşılaştırmalar katılımcıların suçluya verilmesi önerilen cezayı adil bulma ve sanığa
karşı duydukları öfke derecelerinde etnik ve dini özdeşim düzeyine bağlı herhangi bir
farklılık bulunmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, etnik ve dini özdeşim düzeyi
yüksek katılımcıların, sanığın etnik kimliğinden bağımsız olarak, yasaların öngördüğü en
düşük ceza verilme önerisini, özdeşim düzeyi düşük katılımcılara göre, daha az adil
buldukları ve sanığa karşı daha fazla öfke duydukları gözlenmiştir. Bulgular, sanığın
pişmanlık ifade etmesi ya da etmemesinin verilmesi önerilen cezanın adil bulunma
derecesi ve sanığa duyulan öfke üzerinde güçlü bir etkisinin olduğunu göstermiştir. Tüm
analizlerde, pişmanlık ifade etmesi halinde, katılımcıların sanığa verilen cezayı daha adil
bulduklarını ve sanığa daha az öfke duyduklarını gösteren bulgular elde edilmiştir.
Anahtar Sözcükler:
Etnik özdeşim, Dini özdeşim, Pişmanlık İfadesi, İç grup yanlılığı

Abstract:
The study was carried out to examine the effects of ethnic and religious identification on
ingroup bias in judgements regarding fairness of a punishment for a crime committed by
an ingroup or outgroup member and affective reactions to the perpetrator. The effect of
perpetrator's expression of remorse was also investigated. After filling an Ethnic
Identification Scale and a Religious Identification Scale, undergraduate participants
(N=334) read one of the 16 vignets about a robbery case in which the prosecutor proposed
a punishment of minimum severity for the defendant. The defendant's identity (Turkish
citizen/ Syrian refugee/European tourist) and expression of remorse (expressed /not
expressed) were manipulated. Participants indicated on 7 points scales the degree to
which they would judge the proposed punishment as fair and how angry they would be
with the defendant.
Effects of ethnic identification, religious identification and expression of remorse were
examined using a series of 3x2x2 ANOVAs. The results indicated no sign of ingroup bias
in participants' judgements of fairness and feelings toward the defendant. However,
participants with high ethnic and religious identification, independent of perpetrator's
ethnic and religious identity, judged the punishment of minimum severity as more unfair
and reported more anger Expression of remorse was found to have a strong effect on
participants' fairness judgements and anger experience. Participants judged the proposed
punishment of minimum severity as more fair and reported less anger for the offender
who expressed remorse.
Key words
Ethnic identification, Religious identification, ingroup bias, Expression of remorse