Talasemi major hastalarındaki tromboz eğiliminin trombin jenerasyonu, prokoagulan fosfolipid aktivitesi ve endotelyal mikropartikül düzeyleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the thrombosis tendency in thalassemia major patients with thrombin generation test, procoagulant phospholipid activity and endothelial microparticles levels
Yazar: İBRAHİM EKER
Danışman: PROF. DR. AHMET EMİN KÜREKÇİ
GATA / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kan pıhtılaşma bozuklukları = Blood coagulation disorders ; Talasemi = Thalassemia ; Türk çocukları = Turkish children

Özet:
Talasemi Major Hastalarındaki Tromboz Eğiliminin Trombin Jenerasyonu, Prokoagulan Fosfolipid Aktivitesi ve Endotelyal Mikropartikül Düzeyleri İle Değerlendirilmesi
Talasemi gibi kronik hemolitik anemiyle seyreden hastalıklarda pıhtılaşma eğilimi olduğuna dair kanıtlar giderek artmaktadır. Bu eğilimde birçok etiyolojik faktör rol oynamakla birlikte, bu hastalardaki kronik oksidatif stres zemininde ortaya çıkan vasküler endotel aktivasyonunun en çok katkısı olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda talasemi major hastalarında, vasküler endotel aktivasyonuna bağlı olarak oluşan endotelyal mikropartiküllerin (EMP) prokoagulan aktivitelerini, prokoagulan fosfolipid aktivitesi ile ve fonksiyonel ve in vivo hemostazın değerlendirilmesine en uygun test olan trombin jenerasyon testi ile değerlendirerek, sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmayı amaçladık. Düzenli transfüzyon ve şelasyon alan, öz ve soygeçmişinde tromboz hikayesi bulunmayan, antikoagulan ve/veya antiagregan bir ilaç kullanmamış olan, son bir ay içerisinde pıhtılaşmayı etkileyen bir ilaç almayan, splenektomi yapılmamış 31 talasemi major hastası ile aynı kriterleri taşıyan 50 sağlıklı çocuk çalışmaya dahil edildi. Talasemi major hastalarının EMP seviyeleri (191,7 ± 108,9 x 106/mL) kontrol grubuna göre (86,6 ± 8,2 x 106/mL) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti  (p=0.0001) ve talasemi major hastalarının ferritin düzeyleri ile EMP seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon mevcuttu (r= 0.357,  p= 0.048). Talasemi major hastalarının prokoagulan fosfolipid aktivitesi (65.6 ± 12.3 sn), kontrol grubuna göre (59.5 ± 15.2 sn)  istatistiksel olarak anlamlı düzeyde uzundu (p=0.049). Talasemi major hastalarının endojen trombin potansiyeli (1129,8 ± 187,4 nM thrombin.min) kontrol grubuna göre  (1260,1 ± 267,7 nM thrombin.min) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşüktü       (p= 0,012). Ayrıca talasemi major grubunda aPTT ölçümleri (34,8 ± 7,8 sn) ve PT ölçümleri (15,4 ± 2,8 sn), kontrol grubu aPTT ölçümleri (31,1 ± 5,7 sn) ve PT ölçümlerine (13,2 ± 0,8 sn) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde uzun saptanırken (sırasıyla p= 0,016; p=0,0001), fibrinojen ve trombosit düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Yine talasemi major hastalarının ferritin düzeyleri ile aPTT ölçümleri ve INR ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon mevcuttu (sırasıyla r= 0.417,  p= 0.019; r= 0.466,  p= 0.009). Yakın zamanda yapılan çalışmalarda, EMP?lerin sadece bilinen klasik prokoagulan fenotiplerinin aksine hem prokoagulan, hem antikoagulan, hem de fibrinolitik özelliklerinin olduğu ve çok daha kompleks mekanizmalar aracılığıyla hemostazda rol oynadıkları gösterilmiştir. Sonuç olarak, düzenli transfüzyon ve şelasyon alan, splenektomi yapılmamış talasemi major hastalarında elde ettiğimiz bu bulgular, hastalığın doğasında bulunan pıhtılaşma eğilimi artışının, EMP aracılı antikoagulan ve belkide fibrinolitik mekanizmalar ile kompanze edilmeye çalışılıyor olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler	: Talasemi major, prokoagulan aktivite, endotelyal   mikropartikül, trombin jenerasyonu

Abstract:
Evaluation of the Thrombosis Tendency in Thalassemia Major Patients with Thrombin Generation Test, Procoagulant Phospholipid Activity and Endothelial Microparticles Levels
There are increasing evidences that there is a thrombosis tendency in thalassemia like diseases going on with chronic hemolysis. Although a lot of etiological factors have a role in this tendency, it is thought that the vascular endothelial activation under the effect of chronic oxidative stress existing in these patients has the most effect on this tendency. Our aim was to evaluate in thalassemia major (TM) patients the procoagulant activity of endothelial microparticles (EMP), which are generated by the vascular endothelial activation. Subjects of 31 TM patients who were regularly transfused and chelated, had known not to having in his/her and/or family history hemorrhagic/thrombotic diseases or other conditions known to alter the hemostatic balance, had not used ever any oral anticoagulants or other antithrombotic drugs or oral contraceptives, had not used any drug that interferences with hemostasis during the last month of transfusion and had not had a splenectomy were included to our study with 50 healthy controls who sustained the same criterias. Procoagulant phospholipid activity tests and thrombin generation tests were used, which are the most advisable tests for the evaluation of the in vivo hemostasis, and then results are compared with the results of the healthy controls. Endothelial microparticle levels of the TM patients (191,7 ± 108,9 x 106/mL) were statistically significantly higher than the healthy controls (86,6 ± 8,2 x 106/mL) (p=0.0001) and there were statistically significant positive correlation between ferritin and EMP levels   (r= 0.357, p= 0.048). Procoagulant phospholipid activity of TM patients    (65.6 ± 12.3 sn) were statistically significantly longer than the healthy controls (59.5 ± 15.2 sn) (p=0.049). Endogenous thrombin potentials of TM patients (1129,8 ± 187,4 nM thrombin.min) were statistically significantly lower than the healthy controls (1260,1 ± 267,7 nM thrombin.min) (p= 0,012). In addition, aPTT (34,8 ± 7,8 sn) and PT levels (15,4 ± 2,8 sn) of the TM patients were statistically significantly longer than aPTT (31,1 ± 5,7 sn) and PT levels (13,2 ± 0,8 sn) of the healthy controls (p= 0,016; p=0,0001, respectively), but there were not difference in terms of platelet and fibrinogen levels between groups. Again there were statistically significant positive correlation between ferritin and aPTT and INR levels (r= 0.417,  p= 0.019;   r= 0.466,  p= 0.009, respectively). In recent years, the existence of a EMP dependent anticoagulant and profibrinolytic compensatory mechanisms has been demonstrated. This compensatory mechanisms may counterbalance their classical known procoagulant phenotype In conclusion, these results of non-splenectomized, regularly transfused and chelated children with TM in our research have shown that, the thrombosis tendency in the nature of this illness may be compensated via EMP dependent anticoagulant and maybe also via profibrinolytic compensatory mechanisms.
K
Keywords: Thalassemia Major, Procoagulant Activity, Endothelial