Agnostik ateizmin mahiyeti ve imkânı
The nature and possibility of agnostic atheism
Yazar: HELİN YALÇİN
Danışman: PROF. DR. ÖMER BOZKURT
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Agnostisizm = Agnosticism ; Ateizm = Atheism ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu tez, agnostik ateizmin mahiyetini ve imkânını ele almaktadır. Bunu ortaya koymak için
tezimiz iki ana bölümden oluşmaktadır. Birince bölümde, agnostik ateizmin mahiyetini ortaya
koymak için öncelikle agnostisizm ve ateizm kavramları tahlil edilip, kısa tarihçeleri, türleri ve
temel iddiaları ortaya konmuştur. Sonrasında benzer bir şekille ele alınan agnostik ateizm,
ayrıca Thomas Henry Huxley, William Clifford, Bertrand Russell ve Robert Ingersoll gibi
agnostik ateist sayılabilecek düşünürlerin görüşleri üzerinden ortaya konmuştur. Nihayetinde
agnostik ateizm en genel manada, Tanrı'nın varlığına veya yokluğuna dair kesin bir görüşe
sahip olmayıp Tanrı'nın varlığına dair bir inanç veya kantı olmadığı için varlığına inanmamayı
tercih eden bir görüş olarak tanımlanmıştır. Tezin ikinci bölümünde, agnostik ateizmin temel
iddiaları, mahiyeti üzerinden belirlenip bunlara yönelik itirazlar ele alınmıştır. Sonrasında
agnostik ateizmin imkânı, inanç ile ilgili temel kavramlar ve sorunlar olan iman, inkar, kabul,
ret, çekimserlik, kayıtsızlık ve kanıtlanamama vb. üzerinden sorgulanmıştır. Bu sorgulamada
kendi değerlendirme ve yorumlarımız da önemli ölçüde ilave edilmiştir. Nihayetinde agnostik
ateizmin imkânına dair bir sonuca ulaşılmıştır ki bu sonuç kısaca şu şekilde ifade edilmiştir:
Ateizmi Tanrı'nın varlığına inanmama eğilimi, agnostisizmi de güçlü ve zayıf ayrımı yapmadan
yalnızca kişinin bilmediğini ifade etmesi olarak kabul ettiğimizde, agnostik ateizm pozisyonu
imkân dâhilinde olabilmektedir. Ancak agnostik ateizmin bir pozisyon olarak imkân dâhilinde
olması, onun argümanlarının, tercihlerinin, meyillerinin, kabul veya retlerinin doğruluk,
tutarlılık ve gerçeklik bakımından mümkün olduğu anlamına gelmez. Zira Tanrı hakkında hem
O'nun varlığını bilemeyiz hem de O'nu kabul etmeyiz şeklindeki bir iddianın veya yargının
kanıtlanması ciddi çabalar gerektirir.

Abstract:
This thesis deals with the nature and possibility of agnostic atheism. In order to demonstrate
this, the thesis consists of two main chapters. In the first part, in order to reveal the nature of
agnostic atheism, the concepts of agnosticism and atheism are analyzed and their brief histories,
types and basic claims are presented. Afterwards, agnostic atheism, which is handled in a
similar manner, is also presented through the views of thinkers who can be considered agnostic
atheists such as Thomas Henry Huxley, William Clifford, Bertrand Russell and Robert
Ingersoll. Finally, agnostic atheism is defined in the most general sense as a view that does not
have a definite view on the existence or non-existence of God, but prefers not to believe in
God's existence because it has no belief or evidence of God's existence. In the second part of the
thesis, the basic claims of agnostic atheism are analyzed through its nature and the objections
against them are discussed. Afterwards, the possibility of agnostic atheism is questioned
through the basic concepts and problems related to belief such as belief, denial, acceptance,
rejection, abstention, indifference and failure to prove. In this enquiry, our own evaluations and
interpretations have been added to a considerable extent. In the end, a conclusion was reached
about the possibility of agnostic atheism, which is briefly stated as follows: When we accept
atheism as the tendency not to believe in the existence of God and agnosticism as merely
expressing one's ignorance without making a strong or weak distinction, the position of agnostic
atheism may be possible. However, the fact that agnostic atheism is possible as a position does
not mean that its arguments, preferences, inclinations, acceptances or rejections are possible in
terms of truth, consistency and reality. For the proof of a claim or judgment about God that both
we cannot know His existence and we do not accept Him requires serious efforts.