Tıbbî, etik ve fıkhî yönleriyle cinsiyet gelişim bozuklukları (Hermafroditizm/interseksüalite/hünsalık)
Medical, ethical and jurisprudential aspects of disorders of sex development  (Hermaphroditism/intersexuality/khuntha)
Yazar: MİNE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÖZAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Cinsel gelişim bozuklukları = Disorders of sex development ; Cinsellik = Sexuality ; Etik = Ethics ; Tıp = Medicine ; Tıp etiği = Medical ethics ; Tıp hukuku = Medical law ; İnterseks = Intersex ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Modern çağa kadar insanların tartışmasız bir şekilde erkek ya da kadın cinsiyetinde olduğunu ima eden cinsel dimorfizm, insan cinselliği hakkındaki verilerimizin çoğunu açıklıyor gibiydi. Günümüzde cinsiyet çeşitliliğine ilişkin birçok biyolojik çalışma, bu düzenleyici ikili metaforun yeterliliğini sorgulayan sonuçlar veriyor. Birçok interseks kişi -yani kromozom anomalileri, gen mutasyonları, hormon reseptör bozuklukları gibi nedenlerden ötürü hem erkeksi hem de kadınsı özellikler taşıyan kişiler- bu paradigmanın kendi varlıklarının gerçeğini aydınlatma yeteneğini sorguluyor. İnterseksüaliteye İslam hukuku penceresinden bakmayı hedefleyen bu çalışmada konunun, modern tıp ve etik alanındaki verilerle yeniden okunmasıyla İslam dininin cinsiyet algısının yansıtılması denenmiştir. Bunun için tıbbî bağlamda interseksüalitenin anlamı, çeşitleri ve tanı ve tedavi yöntemleri gibi konular ele alınmıştır. Bunun yanında interseksüalitenin gözetiminde benimsenen, gerek tıp camiasının optimal bakım standartları gerekse insanların toplumsal tabularının etik boyutu sorgulanmıştır. 
Nihayetinde konu hakkında tıp ve etik disiplinlerinin verileriyle inşa edilen temelin üzerine İslam hukukundan elde edilen doneler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme esnasında klasik dönem İslam hukukunda interseksüalitenin tıbbî, etik ve hukukî açılardan ele alınış şekliyle birlikte modern dönem İslam hukukunun konuya yaklaşımı da yansıtılarak, zaman içerisinde meselenin algılanışındaki değişim ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca modern cerrahideki teknik ilerlemelerin beraberinde getirdiği cinsiyet düzeltme operasyonlarının dinî açıdan meşruiyeti konusunda çağdaş dönem İslam hukukçularının değerlendirmelerine yer verilmiştir. Bu bağlamda söz konusu operasyonların kapsamına hangi bireylerin dahil edilebileceği ve dinî çerçeveye uygunluğu için hangi parametrelerin gözetileceği gibi soruların cevaplanması hedeflenmiştir. İslam hukukunun kendi içinde benimsediği özgün interseksüalite algısının, modern tıp ve etik alanlarının sağladığı bilgilerle uyuşan ve farklılaşan yönleri analiz edilerek konu hakkında genel bir dinî paradigma oluşturma denemesi yapılmıştır. Bir anlamda İslam hukukunun sağladığı veriler, tıbbî ve etik bilgilerle filtrelenerek interseksüalite için benimsenen dinî bakım standardının tanıtımı yapılmıştır. Böylece merkeze İslam hukuku alınarak interseksüalitenin ait olduğu diğer alanlarla bağlantılar kurulup konu ile alakalı interdisipliner bir bakış açısı sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Until the modern age, sexual dimorphism seemed to account for most of our data about human sexuality and it was, at least in its original form, remarkably elegant. But many newly discovered facets of human sexuality do not appear to fit well within this dichotomous framework. Today, many biological studies of human sexual variation are yielding results that challenge the adequacy of this organizing binary metaphor. Similarly, many intersexed persons—persons with both masculine and feminine traits due to chromosomal abnormalities, gene mutations, or hormone receptor disorders—are questioning the ability of this paradigm to illumine the very fact of their existence. Aiming to look at intersexuality from the perspective of Islamic law, it is tried to reflect on the gender perception of Islam by re-reading the subject with the data available in the field of modern medicine and ethics. For this purpose, issues such as the meaning of intersexuality, its types, and methods of diagnosis and treatment in the medical context are discussed. In addition, the ethical dimension of both the optimal care standards of the medical community and social taboos adopted towards intersexuality is investigated.
Finally, the datum obtained from Islamic law is evaluated in reference to basics built on the data of the medical disciplines and ethics on the subject. During this evaluation, it is tried to reveal the change in the perception of the issue of intersexuality over time by reflecting on the way it is approached in both classic and modern period Islamic law from medical, ethical, and legal viewpoints. In addition, the evaluations of contemporary Islamic jurists on the religious legitimacy of sex reassignment surgery brought about by advances in modern surgical techniques are included. In this context, it is aimed to answer questions such as: "which individuals can be included in the scope of the surgeries in question?"; "what parameters will be observed for their compliance with the religious framework?". An attempt is made to create a general religious paradigm on the subject by analyzing the aspects of the unique perception of intersexuality adopted by Islamic law, which match with and differ from the information provided by modern medicine and ethical fields. In a sense, the data provided by Islamic law is filtered with medical and ethical information, and the standard of the religious perspectives adopted with regard to intersexuality is introduced. Accordingly, an interdisciplinary perspective on the subject is tried to be presented by focusing on Islamic law and establishing links with other areas to which intersexuality belongs.