Ali Şeriati'nin fikirleri doğrultusunda sosyal medyaya felsefi bir bakış: İnsanlığın beşinci zindanı
A philosophical look at social media in accordance with Ali Shariati's ideas: The Fifth dungeon of humanity
Yazar: YAKUP ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ESRA CİZMECİ ÜMİT
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim ve Tasarım Ana Bilim Dalı / İletişim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
ÖZET
İnsan, varoluşu itibariyle hem bireysel hem de toplumsal yönü olan ve bu iki yönünün
birbirine bağımlılığını kendi yaşam pratiğinde ortaya koyan bir canlıdır. Karşılaştığı her olay
ve durumda seçimlerini özgür iradesiyle yaptığını düşünen insan, esas itibariyle yaşamı
boyunca karşılaştığı her olay ve durumda tercihlerini ortaya koyarken belli başlı unsurların
etkisi altındadır. Yaşam koşullarının kendisine dayattığı psikoloji içerisinde, insanın salt kendi
seçimlerinin olup olmadığı konusu tartışmalı bir konudur. Yapısı itibariyle de zayıflıkları olan
insan, içerisine doğduğu dünyada hem çevresel hem de sosyal faktörlerin etkisi altında
kalmaktadır. Ali Şeriati, insanoğlunun hayatında dört belirleyici unsur olduğunu ileri sürerek;
tabiatın belirleyiciliği, tarihin belirleyiciliği, toplumun belirleyiciliği ve insanın kendi
belirleyiciliği şeklinde kategorize ettiği bu dört unsuru "zindan" benzetmesi ile literatüre
kazandırmıştır. İnsanoğlu, tarih boyunca yaşanan, kırılma noktaları olarak
değerlendirilebilecek bütün gelişmelerden olumlu ya da olumsuz biçimde mutlaka
etkilenmiştir. Bu çalışmanın amacı Ali Şeriati'nin ileri sürdüğü bu dört unsura ek olarak,
gelişen teknoloji sonrası yaşanan dijital devrimin bireyler ve toplumlar üzerindeki etkisini ele
alıp beşinci belirleyici unsur olarak sosyal medyayı ortaya koymaktır. Çalışma literatür
taraması yapılarak ve yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak
yapılan araştırma sonucunda oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda bireyler ve toplumlar
üzerindeki etkisiyle sosyal medyanın beşinci belirleyici unsur olarak ortaya konulabileceği
görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Ali Şeriati, Sosyal medya, Zindan, Felsefi bakış

Abstract:
ABSTRACT
Human beings are creatures that have both individual and social aspects in their existence and
reveal the interdependence of these two aspects in their own life practice. A person who
thinks that he makes his choices with his free will in every event and situation he encounters
is essentially under the influence of certain factors while expressing his choices in every event
and situation he encounters throughout his life. It is a controversial issue whether a person has
only his own choices within the psychology imposed on him by his living conditions. Human
beings, who have inherent weaknesses, are under the influence of both environmental and
social factors in the world they are born into. Ali Shariati argues that there are four
determining elements in the life of human beings; He introduced these four elements, which
he categorized as the determination of nature, the determination of history, the determination
of society and the determination of man himself, into the literature with the analogy of
"dungeon". Human beings have been affected, positively or negatively, by all the
developments throughout history that can be considered as breaking points. The aim of this
study, in addition to these four elements put forward by Ali Shariati, is to discuss the impact
of the digital revolution after the developing technology on individuals and societies and to
reveal social media as the fifth determining factor. The study was created as a result of
research conducted by scanning the literature and using the semi-structured in-depth interview
method. As a result of the study, it was seen that social media can be put forward as the fifth
determining factor with its impact on individuals and societies.
Keywords: Ali Shariati, Social media, Dungeon, Philosophical view