Şirketlerin türev araçlarını kullanmalarının finansal performansları üzerinde etkisi: BİST kimya, petrol kauçuk ve plastik ürünler sektörü üzerine bir çalışma
The effect of using derivatives on the financial performance:A study on BIST chemistry petroleum rubber, and plastic products' sector
Yazar: GÜRKAN DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYBEN KOY
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Sermaye Piyasası Ana Bilim Dalı / Sermaye Piyasası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Finansal risk = Financial risk ; Risk = Risk ; Riskten korunma = Protection from risk ; TOPSIS = TOPSIS ; Türevler = Derivatives ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Günümüzde işletmeler faaliyetleri sonucunda birçok riske maruz kalmaktadır. Özellikle Bretton Woods'un 1972 yılında global anlamda adeta çökmesiyle beraber finansal sistemde yaşanan hızlı teknolojik gelişim ve değişim birçok ülke ve işletmeleri başta finansal riskler olmak üzere çeşitli risklere maruz bıraktığı görülmüştür. Bu durumda finansal risklerden korunmak için geliştirilen türev araçları günümüzde kurtarıcı görevini üstlenmektedir. Diğer bir deyişle işletmelerin çoğunlukla belirsizlik, ileride karşılaşılabilecek fiyat değişimleri ve diğer nedenlerden dolayı meydana gelebilecek finansal risklere karşı uyguladıkları türev ürünler, gelecekte meydana gelebilecek fiyat hareketlerinin azalmasına ve piyasa mekanizmasının olması gerektiği gibi işlemesine yardımcı olmaktadır. Bu çalışmada türev piyasalarına genel bir bakış açısı kazandırdıktan sonra türev araçları türlerini ve şirketlerin maruz kaldıkları riskler ortaya konulmuştur. Çalışmamızda BİST Kimya, Petrol, Kauçuk ve Plastik Ürünler Sektöründe faaliyet gösteren 30 sayıdaki işletmelerin çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Technique For Order Preference By Similarity To An Ideal Solution (TOPSIS) ile belirlenmesi sonucu türev araçları kullanımların işletmelerin finansal performansları üzerinde bir etki yapıp yapmadığı SPSS yardımıyla "Spearman Korelasyon" yöntemi ile gösterilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular, firmaların türev araç kullanımları ile finansal performansları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı yönündedir.

Abstract:
In modern world companies face multiple risks as a result of their operations. Rapid technological developments in financial system that came about with the global collapse of Bretton Woods system in 1972, exposed numerous countries and companies to multiple risks, notably financial risks. Financial derivatives that were developed in order to provide protection against the financial risks are still effectively used today. In other words, financial derivatives, which are employed against the financial risks that occur due to uncertainty, changes in future prices and other various reasons, help reducing the volatilities in prices and healthy functioning of the market dynamics. In this study, we first provide an overview of the financial derivative markets and later examine the types of financial derivatives and related risks that companies face. The positive effects of usage of derivatives on financial performance is analyzed by Technique For Order Preference By Similarity To An Ideal Solution (TOPSIS) method, a multi-criteria decision analysis method, on 30 companies, which work in Petroleum, Chemical, Rubber and Plastic production industry and are listed in Borsa İstanbul (Istanbul Stock Exchange). The data is analyzed through Spearman Correlation method in SPSS program. The findings indicate that there is no significant correlation between firms' usage of derivatives and their financial performances.