Türkiye'nin Ortadoğu Projesinin doğuşu (1945-1956)
The emergence of Turkey?s Middle East Project, 1945-1956
Yazar: ÖKKAŞ ARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET UYSAL
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Modernleşme = Modernization ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu araştırma, Osmanlı devletinin zayıflamaya başlamasıyla birlikte uygulamaya çalıştığı ve yerine kurulan cumhuriyetin de sürdürdüğü batılılaşma veya modernleşme hareketlerinin Türk-Arap ilişkileri üzerindeki etkisini tarihsel bir arka plan ile ele alarak, 1945-1956 yılları arasında Türkiye'nin Ortadoğu devletlerine karşı izlemiş olduğu politikaların oluşumundaki iç-dış etkenlerin nasıl etkilediğini analiz etmektedir. II. Dünya Savaşı sonrasında yeniden canlanma sürecine giren Türk-Arap ilişkileri çerçevesinde Osmanlı döneminde ilişkilerin kopmasına neden olan Batı, bu toplumların ilişkilerinin oluşmasında ve gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren batılılaşma veya modernleşmenin temel hedef olarak alınması, Türk siyasetçilerinin veya politik aktörlerin Ortadoğu'ya yönelik istikrarlı bir politika oluşturmalarını engellemiştir. Hem tek parti döneminde hem de çok partili hayatın ilk dönemlerinde Türkiye'nin Ortadoğu'ya yönelik politikaların belirlenmesinde, Batılı odaklı bakış açısı ve ikinci olarak da güvenlik algısı etkili olmuştur. Atatürk döneminde ilişkilerin iyi olduğu Sovyet Rusya'nın II. Dünya Savaşı öncesi ve esnasında Türkiye'ye yönelik tutumu değişerek, savaş sonrasında Türkiye için bir tehdit unsuru olmuştur. Bu durum Türkiye'nin Batı Blok'una yakınlaşmasına yol açmıştır. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye, Batı Blok'unun kurduğu güvenlik şemsiyesi olan NATO başta olmak üzere Batı devletlerinin kurdukları veya oluşturmak istedikleri bütün oluşumlar içerisinde yer almaya yönelmiştir. Bunun için de kendi iç politik yapısında revizyona giderek çok partili hayata geçişi gerçekleştirmiştir. Bu çok partili hayata geçiş süreci ile birlikte Türkiye, her ne kadar Batı'nın safında yer alıyor görünse de bu dönemde kendine özgü bir dış politika projesi geliştirmeye yönelik bir takım diplomatik faaliyetlere girişerek kendi inisiyatifi ile Batı merkezli oluşumların içerisinde yer almıştır. Bu dönemdeki Türkiye'nin Ortadoğu'ya yönelik izlediği politikalar da bu eksende şekillenmiş ve Bağdat Paktı'nın kurulması da bunun bir sonucu olmuştur.Anahtar Kelimeler: Dış politika, Ortadoğu, Bağdat Paktı, Batılılaşma, Ortadoğu Projesi.

Abstract:
This Research analysis how Turkeys policies effected in which their birth against Middle East States as inner and outer factors between in 1945-1956, by taking as a historical rear plan from the beginning of Ottoman Empires having been weakness which tried to apply and the republic established which has replaced of it survived theactivities to westernize or to become modern in Turkish-Arabic Relations. The west which reasoned to break off Turkish-Arabic relations in Ottoman time that entered into new activation time after World War II.,has taken important roles while establishing these socities relations.By the beginning of first years of republic; Westernizng and Modernizing as a main target has handicapped the Turkish Politicians and Political actors while formating stable policies. Westernized view and second security perception has been effective in not only single party time but also the first time of many political party that established to middle east. The Soviet Union by which the relations was better in Atatürks time,has been a threat to turkey by changing its beliefs during and before World War II.This situation reasoned Turkey to become familiar with West Block.Turkey joined platforms which had been established by Western States namely as NATO which was established as a security umbrella by Western Blocks. Therefore Turkey revisoned its inner political structure by entering Many partied life. By entering Many partied life Turkey joined in Western Centered formations in this time, By using its own outer policies seeing that as if it is in Western Part. Turkeys policies to middle east in this time was shaped in this axis, and the foundation of baghdad pakt was a reason of this.Keywords: Foreign policy, the Middle East, the Baghdad Pact, Westernization, the Middle East Project.