Türkiye yükseköğretiminde dijital dönüşüm ve dijital eşitsizlikler: Uzaktan eğitim örneği
Digital transformation and digital inequalities in Turkish higher education: The case of distance education
Yazar: SELFİYE ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. GÜNSELİ BAYRAKTUTAN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler ışığında dijitalleşme süreci eğitim alanında da kendini göstermiştir. Bu doktora tezi, Türkiye yükseköğretim kurumlarının dijital sahiplik düzeylerini, yükseköğretim öğrencileri ve akademik personelin dijital beceri seviyelerini ve uzaktan eğitim sürecinde ortaya çıkan eşitsizlikleri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 1930-2022 yılları arasında kurulan üniversitelerin dijital sahiplik düzeylerinin farklılıklarını analiz ederek, üniversitelerin teknolojik altyapılarını ve uzaktan eğitim uygulamalarını değerlendirmeyi hedeflemektedir. Araştırma bulguları, 2000'li yıllarda kurulan yükseköğretim kurumlarının dijital sahiplik düzeylerinin, özellikle uzaktan eğitim teknolojik altyapısı açısından dezavantajlı olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında 390 yükseköğretim öğrencisi ve akademik personelden oluşan bir grupla anket uygulanmış ve elde edilen veriler demografik değişkenler, dijital araçlara sahiplik düzeyleri, internet kullanım süreleri, dijital güvenlik, problem çözme ve içerik oluşturma becerileri ile ilişkilendirilerek analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların dijital araç tercihlerinde dizüstü bilgisayar ve akıllı telefonun öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca, mobil internetin en çok tercih edilen bağlantı ayarı olduğu belirlenmiştir. Yükseköğretim öğrencileri ve akademik personelinin dijital sermaye seviyelerinin, dijital eğitim ortamlarına katılım ve dijital ortamdan avantaj elde etme düzeylerinin; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, dijital araç sahipliği ve bağlantılı olma değişkenleri açısından farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Görüşme bulgularına göre; uzaktan eğitim sürecinde internet erişimi, bağlantı hızı sorunları ön plana çıkmaktadır. Bununla birlikte, cihaz eksikliği ve motivasyon sorunları da uzaktan eğitim sürecini olumsuz etkileyen faktörler arasındadır. Bulgular, yükseköğretimde dijital araç ve erişim, dijital beceriler ve dijital ortamdan elde edilen avantajlar noktasında eşitsizliklerin olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In light of the rapid developments in communication technologies, the process of digitalization has also manifested itself in the field of education. This doctoral thesis aims to examine the levels of digital ownership of Turkish higher education institutions, the digital skill levels of higher education students and academic staff, and the inequalities that arise in the process of distance education. The study aims to evaluate the technological infrastructure of universities and distance education practices by analyzing the differences in the levels of digital ownership of universities established between 1930 and 2022. The research findings indicate that higher education institutions established in the 2000s are particularly disadvantaged in terms of their levels of digital ownership, especially regarding the technological infrastructure for distance education. Within the scope of the study, a survey was conducted with a group consisting of 390 higher education students and academic staff, and the collected data were analyzed by associating them with demographic variables, levels of ownership of digital tools, internet usage durations, digital security, problem-solving, and content creation skills. The findings show that laptops and smartphones are the preferred digital tools among participants. Additionally, mobile internet was determined to be the most preferred connection setting. It was concluded that the levels of digital capital of higher education students and academic staff, as well as their participation in digital educational environments and levels of benefitting from the digital environment, vary according to gender, age, education level, ownership of digital tools, and connectivity variables. According to the interview findings, internet access and connection speed issues are prominent during the distance education process. However, device shortages and motivation problems are also among the factors negatively affecting the distance education process. The findings indicate inequalities in terms of digital tools and access, digital skills, and benefits derived from the digital environment in higher education.