Rehberlik ve araştırma merkezlerinin özel eğitim hizmetleri bölümlerinde görev yapan öğretmenlerin mesleki yeterlik algıları
The perception of professional competence of teachers who serve in special education services departments of guidance and research centers
Yazar: AHMET GÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. BERRİN BAYDIK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Rehberlik ve Araştırma Merkezi = Centres of Educational Guidance and Research ; Yeterlilik = Sufficiency ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim destek hizmetleri = Special education support services ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinin Özel Eğitim Hizmetleri Bölümlerinde görev alan öğretmenlerin özel eğitimle ilgili mesleki yeterlik algı düzeylerinin belirlenmesi ve çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırma, betimsel türde ilişkisel tarama modeline göre desenlenmiştir. Araştırmaya 2018–2019 Eğitim Öğretim Yılında Ankara iline bağlı ilçelerde bulunan on dört Rehberlik ve Araştırma Merkezinin Özel Eğitim Hizmetleri Bölümlerinde görev alan 103 öğretmen katılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" ve "Özel Eğitim Öğretmenliği Alan Yeterlikleri Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler ve non-parametrik istatistik yöntemlerinden Mann Whitney U ve Kruskall Wallis yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinin Özel Eğitim Hizmetleri Bölümlerinde görev yapan öğretmenlerin % 0,97'sinin kendi mesleki yeterlik seviyelerini "Çok Yetersiz",  % 4,85'inin "Yetersiz", % 20,38'inin "Az Yeterli", % 58,25'inin "Yeterli" ve % 15,53'ünün "Çok Yeterli" şeklinde algıladıkları ortaya çıkmıştır.  Tüm öğretmenlerin toplam yeterlik puan ortalamalarının ise "Yeterli" düzeyde olduğu görülmüştür. Bu sonuçla birlikte Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinin Özel Eğitim Hizmetleri Bölümlerinde görev yapan öğretmenlerin mesleki yeterlik algılarının; "cinsiyet", "kıdem", "mesleği isteyerek veya istemeyerek seçme", "ailesinde veya yakın çevresinde özel gereksinimli bireye sahip olup olmama" değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Diğer yandan "Rehberlik ve Araştırma Merkezleri haricindeki kurumlarda özel eğitim alanında deneyime sahip olma", "mezun olunan lisans programı", "öğrenim durumu" ve "özel eğitimle ilgili herhangi bir eğitime katılma" değişkenlerine göre öğretmenlerin yeterlik algılarının anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study is to determine the levels of professional competence perceptions of teachers working in Special Education Services Departments of Guidance and Research Centers and to determine whether they differ according to various variables. For this purpose, the research was designed according to descriptive relational survey model. 103 teachers participated in the study who working in Special Education Services Departments of fourteen Guidance and Research Centers located in central and districts of Ankara province in the 2018-2019 Academic year. In order to collect data in the research, "Personal Information Form" and "Special Education Teacher Field Competencies Scale" were used. In the analysis of the data, descriptive statistics and Mann Whitney U and Kruskall Wallis methods of non-parametric statistical methods were used. The results showed that 0.97% of teachers working in Special Education Services Departments of Guidance and Research Centers perceived their level of professional competence as "Very Incompetent", 4.85% as "Incompetent", 20.38% as "Limited Competent", 58.25% as "Competent" and 15.53% as "Very Competent". The total competency score averages of all teachers were found to be "Competent" levels.. With this result, it was found that the perceptions of professional competence of teachers working in the Special Education Services Departments of Guidance and Research Centers were not significantly differentiated according to the variables "gender", "seniority", "choosing the profession willingly or unwillingly", "having a special needs individual in or near the family". On the other hand, it was seen that teachers' perceptions of competency differ significantly according to the variables; without the distinction of the institution "having experience in the field of special education in institutions other than Guidance and Research Centers", "graduate degree program", "educational status", and "participation in any education related to special education".