21. yüzyılda Türkiye'de düzenlenen cami tasarım yarışmalarında kullanılan kubbe ve minare ögelerinin karşılaştırmalı olarak analizi
A comparative analysis of domes and minarets used in the mosque design competitions in the 21st century in Turkey
Yazar: MUHAMMET SAMİ YAYLALI
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER AYDIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Camiler = Mosques ; Kubbe = Dome ; Mimari = Architectural ; Minare = Minaret ; Tasarım = Design

Özet:
Camiler İslam dininin yayılışı ile birlikte dünya genelinde inşa edilen yapı türleri arasına girmiştir. İçinde bulunduğumuz 21. Yüzyılda camilerin inşasından önce tasarıma karar verme aşamasında tasarım yarışmaları yaygınlaşmıştır. Tasarım yarışmaları Türkiye'de cami mimari konusundaki tartışmaların daha sağlıklı zemine oturması için bir fırsat sunmaktadır. Günümüzde camilerin yeri, büyüklüğü, minare sayısı, kubbeli veya çatılı oluşu tartışma konusu olmaktadır. Mabet olması nedeniyle camiler hakkında cami kullanıcıları, imamlar, medya, cami yaptırma ve yaşatma dernekleri, idari kurumlar ve siyasiler olmak üzere farklı kesimlerin çeşitli görüşleri ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, proje elde etme yöntemlerinden cami tasarım yarışmalarında ödül alan tasarımlar üzerinden kubbe ve minare konusundaki yaklaşımların değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın hedefi doğrultusunda uygulanan yöntem ise, Türkiye'de 21. yüzyılda yapılan cami tasarım yarışmalarını kapsayarak bu yarışmalarda ödül alan projelerin mimari yaklaşım, kubbe ve minare tutumları açısından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi şeklindedir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde cami tasarımı yapan mimarların cami tasarımları hususunda veriler elde edilmiş olup kubbe ve minare gibi tasarımların mimari ögeleri irdelenmiştir. Cami tasarımı yarışmaları üzerinden yakın gelecekte inşa edilebilecek camilerin tasarım eğilimleri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Mosques have become one of the building types built around the world with the spread of the religion of Islam. In the 21st century we are living in, design competitions have become widespread in the process of deciding on the design before the construction of mosques. Design competitions provide an opportunity for the discussions on mosque architecture in Turkey to settle on a healthier ground. Today, the location, size, number of minarets, domed or roofed mosques are the subject of discussion. Due to the fact that mosques are temples, there are various opinions about mosques, including mosque users, imams, media, mosque construction and survival associations, administrative institutions and politicians. In this study, it is aimed to evaluate the approaches to the dome and minaret through the designs that won awards in mosque design competitions, one of the methods of obtaining projects. The method applied in line with the aim of the study, on the other hand, includes the mosque design competitions held in Turkey in the 21st century and the comparative evaluation of the award-winning projects in terms of architectural approach, dome and minaret attitudes. As a result of the evaluations, data were obtained on the mosque designs of the architects who designed the mosque, and the architectural elements of the designs such as domes and minarets were examined. The design trends of mosques that can be built in the near future have been evaluated through mosque design competitions.