Trabzon limanı'nda yüzey sedimente ilişkin bazı ağır metal konsantrasyonlarının mevsimsel değişimi
Seasonal variation of some heavy metal concentrations in surface sediment of Trabzon harbour
Yazar: YUSUF KORAY KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. AKASYA TOPÇU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Trabzon Limanı = Trabzon Harbour

Özet:
Bu araştırma Doğu Karadeniz Bölgesi'nde bulunan Trabzon Limanı'nda biri kontrol istasyonu olmak üzere belirlenen üç istasyondan mevsimsel olarak alınan yüzey sediment örneklerine ilişkin bazı ağır metal konsantrasyonları ile kimyasal parametreleri içeren ilk verilerin ortaya konması için yürütülmüştür. Sediment örneklerinde; demir (Fe; 57,972±1,226 -116,250±0,554 µg/gKA), bakır (Cu; 5,790 ±0,250-14,770 ±0,270 µg/gKA), kadmiyum (Cd; 0,070 ±0,016 - 0,232 ±0,005 µg/gKA), kurşun (Pb; 55,100 ±0,540 - 4,652 ±0,066 µg/gKA), krom (Cr; 9,232 ±0,046 - 28,640 ±0,377 µg/gKA), çinko  (Zn; 4,592 ±0,300 - 54,322 ±0,437 µg/gKA), arsenik (As; 2,702 ±0,233 - 6,332 ±0,186 µg/gKA), mangan (Mn; 21,175 ±0,374 - 41,465 ±0,410 µg/gKA), nikel (Ni; 9,272 ±0,042 - 54,230 ±0,158 µg/gKA), toplam fosfor (TP; % 0,160 ±0,003 - 0,250 ±0,001), toplam azot (TN; % 0,111 ±0,001 - 0,161 ±0,001), organik madde (OM; % 0,767 ±0,010 - 1,750 ±0,009), toplam organik karbon (TOC; % 1,450 ±0,001 - 4,407 ±0,002) konsantrasyonları ve kil (% 10,845 ±0,347 - 40,545 ±0,830), kum (% 25,330 ±0,700 - 58,237 ±0,047), silt ( % 17,180 ±0,289 - 41,990 ±0,116) oranları belirlenmiştir. İstasyonlarda suyun; çözünmüş oksijen (O2; % 9,100 ±0,115 - 14,530 ±0,047), su sıcaklığı (oC; 9,025 ±0,095 - 24,975 ±0,051), pH (8,130 ±0,047 - 8,905 ±0,041), ve elektrik iletkenliği (EC; 756,242 ±0,050 - 780,655 ±0,213) değerleri ölçülmüştür.
Bu araştırma ile Trabzon Limanı yüzey sedimentine ilişkin bazı ağır metaller ve kimyasal veriler ile su kalitesine ilişkin bazı fiziksel parametrelerin değişimleriyle ilgili mevsimsel ve istasyon bazlı ilk bilimsel veriler elde edilmiştir.
Araştırma sonucunda, sedimentte organik madde, toplam karbon, toplam fosfor, toplam azot, kil, silt, kum, ağır metallerden; Fe, Cu, Cd, Pb, Cr, Zn, As, Mn, Ni ve suya ilişkin parametrelerden; oksijen, sıcaklık, pH ve elektrik iletkenlik değerlerinde mevsimsel açıdan istatistik olarak önemli bir artış gözlemlenmemiştir (p<0,05). Ancak, sedimentte Fe ve Ni konsantrasyonları açısından, istatistik olarak önemli bir artış tespit edilmiştir (p<0,05). Araştırma bulguları doğrultusunda gemi trafiğinin ve nehir girdilerinin Trabzon Limanı'nda yüzey sedimentini şu an için olumsuz yönde etkilemediği söylenebilir.

Abstract:
This research was conducted in the Trabzon Harbour, located on the East Blacksea Region, surface sediment samples were taken seasonally from three stations while one of them is control station and the initial data were gained. In the sediment samples iron (Fe; 57,972±1,226 -116,250±0,554 µg/gKA), copper (Cu; 5,790 ±0,250-14,770 ±0,270 µg/gKA), cadmium (Cd; 0,070 ±0,016 - 0,232 ±0,005 µg/gKA), lead (Pb; 55,100 ±0,540 - 4,652 ±0,066 µg/gKA), chrome (Cr; 9,232 ±0,046 - 28,640 ±0,377 µg/gKA), zink  (Zn; 4,592 ±0,300 - 54,322 ±0,437 µg/gKA), arsenic (As; 2,702 ±0,233 - 6,332 ±0,186 µg/gKA), manganese (Mn; 21,175 ±0,374 - 41,465 ±0,410 µg/gKA), nickel (Ni; 9,272 ±0,042 - 54,230 ±0,158 µg/gKA), total phosphorus (TP; 0,160 % ±0,003 - 0,250 ±0,001), total nitrogen (TN; 0,111 % ±0,001 - 0,161 ±0,001), organic matter (OM; 0,767 %  ±0,010 - 1,750 ±0,009), total organic carbon (TOC; 1,450 % ±0,001 - 4,407 ±0,002) concentrations and clay (10,845 % ±0,347 - 40,545 ±0,830), sand (25,330 % ±0,700 - 58,237 ±0,047), silt (17,180 % ±0,289 - 41,990 ±0,116) contents were determined. Dissolved oxygen (O2; 9,100 % ±0,115 - 14,530 ±0,047), water temperature (oC; 9,025 ±0,095 - 24,975 ±0,051), pH (8,130 ±0,047 - 8,905 ±0,041), electrical conductivity (EC; 756,242 ±0,050 - 780,655 ±0,213) were measured in the sampling stations.
With this research, related to Trabzon Harbour surface sediments some heavy metals and chemical data and changes of some physical parameters based on water quality were obtained first as seasonal and station based.
The results of this study revealed statistically significant increase on Fe and Ni in the surface sediment samples. In the sediments however, concentrations of organic matter, total organic carbon, total phosphorus, total nitrogen, clay, silt, sand, from heavy metals; Fe, Cu, Cd, Pb, Cr, Zn, As, Mn, Ni and from some water quality parameters; dissolved oxygen, water temperature, pH ve electrical conductivity did not indicate statistically significant increase (p<0,05). In the light of these research results conducted in Trabzon Harbour revealed that marine vessel traffics and river inputs at present do not adversely affect the surface sediment quality in the Trabzon Harbour.