İlk Dönem bilginlerinden Abdullâh b. el-Mübârek'in hayatı ve fıkhî görüşleri
The life and legal views of Abdullah bin al-Mubarak as an Early Muslim scholar
Yazar: FAİZULLO ABDUKHALİKOV
Danışman: PROF. DR. HALİT  ÇALIŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdullah bin el-Mübarek = Abdullah bin al-Mubarak ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Çalışmamız İlk Dönem Bilginlerinden Abdullâh b. el-Mübârek'in Hayatı ve Fıkhî Görüşleri ile ilgilidir. Tebeü't-tâbiîn döneminin en ileri gelenlerinden olan Abdullah b. el-Mübârek İslâm'ın Merv şehrinde yayılmasında büyük rol oynamıştır. İbnü'l-Mübârek, hadis ilmi başta olmak üzere islamî ilimlerin değişik alanlarında söz sahibi olan bir hüviyete sahiptir. el-Kütübü's-sitte râvilerinden olan adalet, sıdk ve emânetle meşhur olup, tezkiyelerine ihtiyac duyulmayacak derecede şöhret sahibi olan hadisçiler arasında yer alır. Abdullah b. el-Mübârek pekçok hocalardan ders almış ve bildiklerini o bölgelere taşımıştır. Cihad için gittiği yolculuklarda bile ilim öğrenmekten ve öğretmekten hiç geri durmamıştır. Böyle bir şahsin hayatını ve fıkhî görüşlerini bilmek çok önemlidir. Hanefî mezhebinin kurucusu olan İmam-ı Azam Ebu Hanîfe ile görüşmüş ve kendisinden rivâyette bulunmuştur. İbnü'l-Mübârek fıkhı ve fıkhî tefekkürü ondan öğrenmiştir. İmam-ı Azâm vefat edince, Medine'de İmam Mâlik'in yanında fıkha çalışmıştır. Böylelikle onun ictihad usulü, her iki yolun birleştirilmesinden meydana gelir. Abdullah b. el-Mübârek'in hakkında ilmî etüdler yapan alimlerin geneli, O'nu Hanafî mezhebine müntesip bir mutedil eserci olarak değerlendirir. Fakat bu müşterek kanaat onun usulde ve furuda Hanefî mezhebinin bütün ictihadlarını benimsediği anlamına gelmez. Çünkü O, Hanefî mezhebine uymayan görüşler de belirtmiştir. Abdullah b. el-Mübârek'in araştırmamızda geçen, ictihad ve fetvalarından da anlaşıldığı gibi, O; bazen farklı görüşleri mukayese edip, tercihler yapmış, genelinde bu tercihlerde Hanefilerin ictihadlarına uygun düşmüştür. Bazen dört mezhebin hiçbirine uymayan müstakil ictihadî sonuçlara ulaşmıştır. Şahsına özgü ictihadlarında dikkati çeken en önemli şüphesiz, vardığı ilmî sonuçları, selefin görüşlerine dayanarak, kitap ve sünnete istinad etmesidir. Bu da Abdullah b. el-Mübârek'in kendine özgü usulü olduğunu andırır.

Abstract:
This study is intended to investigate the life and legal views of Abdullah bin al-Mubarak, an early Muslim scholar. Being one of the leading personalities of the second Muslim generation, Abdullah bin Mubarak played an important role in the spread of Islam into the region of Marw. He is an authoritative scholar in Islamic sciences, particularly in the science of Hadith. He is one of the narrators of the Six Canonical Collections of Hadith (al-Kutub al-Sittah), famous for truthfulness and reliability to the extent that he does not need the justification by the critics of the narrators. He received knowledge from many scholars and conveyed his knowledge to Marw, his homeland. He never failed to learn and teach even during the military campaigns he joined. It is very important to know the biography and legal views of such personality. He met with Imam Azam Abu Hanifa, founder of the legal school of Hanafism, and narrated hadith from him. Ibn Mubarak studied Islamic law and legal theory with Abu Hanifa. Upon Abu Hanifa?s death, he continued his legal studies with Imam Malik in Medina. Thus his legal thought consists of the combination of the Hanifi and Maliki legal traditions. Majority of the scholars who have studied Ibn Mubarak describe him as a moderate traditionist, affiliated to the Hanafi School. Yet this common perception does not mean that he adopts all the legal opinions of the Hanafi School in the principles and individual cases of Islamic law. For he sets forth some legal views that conflict with the mainstream Hanafi line. As understood from his legal opinions that we examined in this study, he compares different legal views, making some preferences that mostly converge with the Hanafi position. He also arrived at some independent opinions that disagree with all of the four Sunnite legal schools. The most noteworthy characteristic of his legal stand is that he builds his legal decisions and opinions on the Holy Qur?an, the Prophetic Tradition as well as on the views of the early Muslims. This suggests that Ibn Mubarak does have a peculiar legal theory.Key Words: Islamic law, Ibn Mubarak, the Hanafi School, the Maliki School