Stratford Canning'in İstanbul Büyükelçiliği (1841-1847)
Stratford Canning as an Ambassador to İstanbul (1841-1847)
Yazar: İRŞAT SARIALİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YEŞİL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Büyükelçi = Ambassador ; Büyükelçilik = Embassy ; Canning, Stratford = Canning, Stratford ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; İngiltere = England ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Tipik bir 19. yüzyıl Britanya diplomatı olan Stratford Canning 1786-1880 yıllarını kapsayan doksan dört yıllık ömrünün hayli uzun sayılabilecek bir evresini Osmanlı İmparatorluğu'nda geçirmiştir. Canning'in Osmanlı mesaisi sadece payitahtta yaşadığı uzun yıllarla değil, bu yılların İmparatorluğun geçmekte olduğu kritik süreçlere denk gelmesiyle de önem kazanmaktadır. Napolyon Savaşları, Rusya ile imzalanan Bükreş Antlaşması, Yunan bağımsızlığı, Mısır meselesi, II. Mahmud dönemi ıslahatları, Tanzimat Dönemi ve İmparatorluğu'nun "gençleştirilmesi" politikası, Kırım savaşı, Islahat Fermanı'nın oluşum süreci gibi Osmanlı İmparatorluğunun 19. yüzyılda yaşadığı mühim gelişmelere bizzat şahit olan Canning, dönemin dünya hegemonunun bir temsilcisi olarak bu süreçlerde bazı roller de üstlenmiştir. Bu çalışmada Canning'in Dışişleri Bakanı Aberdeen'in emrinde çalıştığı 1841-1847 yılları arasındaki görevine odaklanılmıştır. Buradaki en önemli sorun alanımız bir veri olarak değil de bir sorunsal olarak gördüğümüz İmparatorluğun toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını koruma politikasının içerisinde cereyan eden imparatorluğun "yenileşmesi/gençleştirilmesi" meselesi olmuştur. Çalışma dâhilinde ekonomiden, devlet-fert ilişkisine, askeri yeniden yapılanmadan Cebel-i Lübnan'daki idarî değişime tüm merkezi idareyi kapsayan bu alana dair literatürde hâkim olan öğretmen-öğrenci, vasi- çocuk karşıtlığına dayanan bakış açısına karşı çıkılmış ve sürecin ortaklığın yanı sıra çatışmayı da içeresinde barındıran, "işbirliği ve irtibat"a dayanan, "interaktif ve karşılıklı" bir ilişkiyi işaret ettiği kanıtlanmaya çalışılmıştır.



Anahtar Sözcükler
Stratford Canning, Britanya Dış Politikası, Osmanlı-İngiliz İlişkileri, Tanzimat Dönemi,
Osmanlı Modernleşmesi / Gençleşmesi.

Abstract:
Stratford Canning, a typical nineteenth century British diplomat and lived between 1786 and 1880, spent many of his 94 years in the Ottoman Empire. Not only his service time that he spent in the capital city of the Ottoman Empire was important, but it was crucial because his incumbency overlapped distinct stages of development that the Ottoman Empire went through. Canning himself witnessed pivotal developments in the Ottoman Empire in the 19th century such as The Napoleonic Wars, The Treaty of Bucharest with Russia, Mahmud II's Reforms, The Tanzimat Era, The Rejuvenation Policy of the Ottoman Empire, The Crimean War, and The Preparation Process of the Royal Edict of Reform (1856). He also took part in these developments as a diplomat of the world hegemon.
This study focused on Cannings' incumbency between 1841 and 1847 when he worked as a diplomat under Foreign Secretary Aberdeen. The main focus of the study is the problem of the Rejuvenation of the Ottoman Empire which was a part of the policy of protecting the territorial integrity and independence of the Ottoman Empire that we think that it is not a simple matter but a very intricate issue. On the one hand, the study challenges a commonly held assumption that explains the Rejuvenation of the Ottoman Empire that regulated economy, state-individual relationship, the restoration of the army, the reassignment of administrative body in Cebel-i Lübnan, and the entire central administrative body by grounding it on dualisms such as teacher-student, parent-child in the literature. On the other hand, the study argues that the Rejuvenation Process was "interactive" and "reciprocal" and it was comprised of not only partnership but also disagreements and it was based on "collaboration and communication".


Keywords
Stratford Canning, British Foreign Policy, Anglo-Ottoman Relations, Tanzimat Era,
Ottoman Modernization / Rejuvenation.