Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının konuşma etkinlikleri açısından incelenmesi (Orta ve ileri düzey örneği)
Research of textbooks used in teaching Turkish as a foreign language in terms of speaking activities (Intermediate and advanced example)
Yazar: SENA KÖKSEL
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL HASIRCI AKSOY
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Konuşma becerisi = Speaking skills ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim materyali =   ; Öğretim seti = Teaching set

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimindeki sınıf içi uygulamalarda sıklıkla kullanılanve dil öğretim sürecini en çok etkileyen etmenlerden biri, ders kitaplarıdır.Ders kitaplarının en önemli bileşenini ise dil becerilerinin geliştirilmesinde kullanılan etkinlikler oluşturmaktadır.Bu etkinliklerin yabancı dil öğrenicilerinin en temel gereksinimlerinden biri olan sosyal ve iletişimsel becerilerinin geliştirilmesi yönünden incelenmesi ders kitaplarının niteliğinin artırılması açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda ders kitaplarındaki konuşma becerisine dönük etkinliklerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bu çalışmada orta ve ileri düzeye dönük ders kitapları araştırılmıştır. Araştırma, ilgili alanda en çok kullanılan Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe, Yedi İklim Türkçe ve İstanbul Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarıyla sınırlı tutulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelenmesi yöntemi kullanılmıştır.Çalışmanın örneklemini oluşturan ders kitaplarındaki her bir konuşma etkinliği; ünite içindeki dağılım, doğruluk ve akıcılık, soru türü, etkileşim, grup etkinliği, diğer becerilerle ilişkilendirme, görsel ve metinsel destek, gerçekleşme anı, konuşma öncesi, sırası ve sonrasında ek alıştırmalara yer verme durumu, ünitedeki konumu ve dil öğrenme stratejileri bakımından incelenerek çalışmanın verileri toplanmıştır.Verilerin toplanmasında, Bueno-Alastuey ve Agulló (2015) tarafından ders kitaplarını sözlü iletişim becerileri bağlamında değerlendirme amacıyla geliştirilen kontrol listesinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, içerik çözümlemesi tekniklerinden sıklık çözümlemesi aracılığıyla incelenmiştir.Çalışmanın sonucunda ders kitaplarının genel olarak; yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış soru türü, akıcılık, metinsel destek, öğrenci-öğretmen etkileşimi, okuma becerisiyle ilişkilendirme, alıştırma sırasında gerçekleşme, ünitenin ortasında yer alma ve bilişsel strateji kullanımı bağlamında öne çıktığı belirlenmiştir.Buna karşın serbest soru türü, grup etkileşimi, gerçek yaşama dönüklük, metinsel ve görsel desteği birlikte sunma, doğruluk-akıcılık ögelerini ve dilsel becerileri bütünsel bir biçimde ele alma, hazırlık sürecini göz önünde bulundurma, alıştırma sırasında ek etkinliğe yer verme, tüm öğrenme stratejilerini dengeli ve dil düzeylerinin yeterlik ölçütleriyle uyumlu bir biçimde ele alma bakımından yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Konuşma, konuşma becerisi, ders kitabı, etkinlik.

Abstract:
Textbooks are one of the main factors that are frequently used in in classroom practises in teaching Turkish as a foreign language and that most affects the language teaching process. The most important component of the textbooks is the activities used in the development language skills. Examining these activities in terms of developing social and communicative skills, which is one of the most basic needs of foreign language learners, is important for increasing the quality of textbooks. In this context, it is aimed to examine the speaking skills activities in the textbooks. For this purpose, intermediate and advanced course books are examined in this study. The research is limited to the Gazi University Turkish for Foreigners, Yedi İklim Turkish and Istanbul Turkish for Foreigners textbooks, which are the most widely used in the related field. In this study the document analysis method, which is one of the qualitative research methods, is used. Each speaking activity in the textbooks constituting the sample of the study; The data of the study are examined and collected in terms of distribution within the unit, accuracy and fluency, question type, interaction, group activity, association with other skills, visual and textual support, the moment of realization, the availability of additional exercises before, during and after speaking, its position in the unit and language learning strategies. The checklist developed by Bueno-Alastuey and Agulló (2015) for the purpose of evaluating the textbooks in the context of verbal communication skills is used to collect the data. The obtained data are analyzed through frequency analysis, which is one of the content analysis techniques. As a result of the study, the textbooks are prominent in general; structured and semi-structured question type, fluency, textual support, student-teacher interaction, associating with reading skill, realization during practice, being in the middle of the unit and using cognitive strategy. However, it is concluded that  free question type, group interaction, real-life orientation, presenting textual and visual support together, dealing with accuracy-fluency elements and linguistic skills in a holistic way, considering the preparation process, including additional activity during practice, in terms of addressing all learning strategies in a balanced and compatible way with the proficiency criteria of language levels are insufficient.

Keywords: Speaking, speaking skill, textbook, activity.