Kentsel dönüşüm sürecinde kent hakkı: Ankara-Yenimahalle Mehmet Akif Ersoy Mahallesi örneği
The right to the city in the urban transformation process: The case of Ankara-Yenimahalle Mehmet Akif Ersoy Neighborhood
Yazar: UĞUR MUMCU YILDIZ
Danışman: PROF. DR. UĞUR SADİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kentler = Cities ; Kentleşme süreci = Urbanization process

Özet:
Kentsel dönüşüm projeleri Türkiye'de son yıllarda büyük bir hız kazanmıştır. Eskimiş, doğal afet tehlikesi altında ya da çarpık kentleşmiş mekanlar modern kent planlama araçları ile dönüşüme tabi tutularak hızla yenilenmektedir. Bu projeler yalnızca imar durumunu ve mekânın fiziksel durumunu etkilememektedir. Sosyal, kültürel, ekonomik birçok boyutta mekânı ve mekânda yaşayanları etkisi altına almaktadır. Bu etki de kent hakkı üzerinde değiştirici roller oynamaktadır. Kentsel dönüşüm projeleri hem kente erişim ile ilgili olan kent hakkı üzerinde hem de Harvey'in altını çizdiği kenti dilediğince değiştirme iradesi üzerinde etkiler bırakmaktadır. Türkiye'de kentsel dönüşüm 1999 depremi ile ülke gündeminde önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Hem 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ilimizi etkileyen deprem felaketi hem de beklenen İstanbul depremi sebebiyle kentsel dönüşüm olgusu ülke gündemindeki önemli yerini korumaktadır. Bu çalışmada 2009-2014 yılları arasında Ankara Yenimahalle Belediyesi tarafından kentsel dönüşüme tabi tutulan Mehmet Akif Ersoy Mahallesi incelenmiştir.  Çalışmanın amacı kentsel dönüşüm süreçleri içerisinde kent hakkının izlerini araştırmak ve kentsel dönüşüme tabi tutulan alanlardaki halkın sosyal, kültürel, ekonomik hakları ve barınma hakkının kentsel dönüşüm süreci devam ederken korunup korunamadığını örnek mekân üzerinden saptamaktır. Dönüşüme tabi tutulan alandaki halkın kentsel dönüşüm projesinde planlama ve uygulama aşamalarında söz sahibi olup olmadığı, dönüşüm sürecinde nerede ikamet ettiği, barınma hakkı projeyi gerçekleştiren otorite tarafından korunup korunmadığı, dönüşüm süreci bittikten sonra mahallede eski mahalle sakinlerinin mi yoksa yeni ve farklı sosyal-ekonomik düzeye sahip ailelerin mi ikamet ettiği gibi sorulara bu Tezde cevap aranmıştır. Bu soruları cevaplandırabilmek için Kentsel Dönüşümün Kent Hakkı Üzerindeki Etkisi Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek mahallelilere uygulanarak nicel veriler, derinlemesine görüşmeler sayesinde de nitel veriler elde edilmiştir. Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında ise ileride yapılacak kentsel dönüşüm çalışmalarına yol göstermesi amacıyla öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kent Hakkı, Kentsel Dönüşüm, Kentsel Mekân, Mehmet Akif Ersoy Mahallesi, Yenimahalle.

Abstract:
Urban regeneration projects have gained great momentum in Turkey in recent years. Old, under the threat of natural disasters or unplanned urbanised areas are being rapidly renewed by transforming them with modern urban planning tools. These projects do not only affect the zoning and physical condition of the space. They affect the space and its inhabitants in many social, cultural and economic dimensions. This effect also plays changing roles on the right to the city. Urban regeneration projects have an impact both on the right to the city, which is related to eşide to the city, and on the will to change the city as Harvey underlines. In Turkey, urban regeneration started to take an important place on the country's agenda with the 1999 earthquake. Due to both the earthquake disaster that occurred on 6 February 2023 centred in Kahramanmaraş and affected 11 provinces and the expected Istanbul earthquake, the phenomenon of urban transformation maintains its important place on the country's agenda. In this study, Mehmet Akif Ersoy Neighbourhood, which was subjected to urban transformation by Ankara Yenimahalle Municipality between 2009-2014, will be examined.  The aim of the study is to investigate the traces of the right to the city in urban transformation processes and to determine whether the social, cultural, economic rights and the right to housing of the people in the areas subjected to urban transformation are protected while the urban transformation process continues. In this thesis, questions such as whether the people in the area subjected to transformation have a say in the planning and implementation stages of the urban transformation eşide, where they eşide during the transformation process, whether their right to housing is protected by the authority carrying out the eşide, whether the old neighbourhood residents or new families with different social-economic levels eşide in the neighbourhood after the transformation process is over were sought to be answered. In order to answer these questions, the Scale of the Impact of Urban Transformation on the Right to the City was used. Quantitative data were obtained by applying the scale to the neighbourhood and qualitative data were obtained through in-depth interviews. In the conclusion and recommendations section of the study, recommendations have been developed to guide future urban regeneration studies.

Key Words: Right To The City, Urban Transformation, Urban Space, Mehmet Akif Ersoy Neighbourhood, Yenimahalle.