Kiral diaza ve dioksa sistemlerinin sentezi
The synthesis of chiral diaza and dioxa systems
Yazar: HATİCE BAŞPINAR KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. AYŞE YUSUFOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Heterohalkalı bileşikler ve bunların substitue türevleri, biyolojik ve farmakolojik etkileri nedeniyle oldukça önemli bileşiklerdir. Gerçekleştirilen literatür araştırmaları sonucunda oksijen ve azot içeren bileşiklerin antibakteriyel, spazm giderici, sedatif, analjezik ve antikonvülsiyon etki gösterdikleri bulunmuştur. Bu sebeple çalışmada tıpta ve biyokimyasal alanda yararlı olabileceği planlanan yeni dioksolan ve oksazolidin türevlerinin sentezlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmanın birinci basamağında, başlangıç maddesi olarak iki tanesi orijinal olan dört adet prokiral asimetrik alkil fenil keton , Friedel-Crafts açilleme reaksiyonuna göre sentezlenmiştir.İkinci aşamada, sentezlenen bu ketonlar kiral diollerle reaksiyona sokulup asimetrik ketalleşme reaksiyonu ile sekiz adet orijinal kiral dioksolan bileşiği sentezlenmiştir. Aynı zamanda bu ketonların rasem diollerle ketalleşmesinden de sekiz adet orijinal rasem dioksolan bileşiği elde edilmiştir ve asimetrik ketalleşme reaksiyonu için optimum şartlar belirlenmiştir.Ketalleşme reaksiyonu aldehitlerle de denenmiştir ve bu çalışma sonucunda dördü yeni olmak üzere 5 adet kiral dioksolan bileşiği ile 3 adet yeni rasem dioksolan bileşiği elde edilmiştir.Tezde kullanılan asimetrik ketalleşme reaksiyonu ile kiral diaza bileşikleri de sentezlenmeye çalışılmıştır fakat diaza bileşikleri yerine schiff bazları elde edilmiştir.Çalışmanın son aşamasında ise salisilaldehitin kiral aminoalkoller ile reaksiyonundan 2 adet yeni kiral oksazolidin bileşiği sentezlenmiştir.Bu tez çalışmasında toplam 27 adet orijinal bileşik sentezlenmiştir.Sentezlenen yeni bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, kütle spektroskopisi, elementel analiz ve kiral HPLC yöntemleriyle aydınlatılmıştır.Sentezlenen bu yeni dioksa ve oksazolidin sistemleri, ileride önemli ve çok amaçlı organik bileşiklerin sentezinde başlangıç maddesi olarak kullanılacaklardır.

Abstract:
Heterocyclics and their derivatives are very important compounds due to their biological and pharmacological effects. As a result of the data obtained from literature investigations, it has been discovered that compounds containing nitrogen and oxygen atoms show biological activities such as antibacterial, antispazmatic, sedative, analgesic and anticonvulsant. Therefore, this research aimed for the synthesis of some new dioxolane and oxazolidines derivatives planning that they may be useful in the biochemical and pharmaceutical fields.In the first step of the study, four prochiral asymmetric alkyl phenyl ketone compounds, two of which are original, have been synthesized via Friedel Crafts reaction.As for the second step, original eight chiral dioxolane compounds have been synthesized by the ketalization reaction of obtained ketones with chiral diols. Furthermore, the original eight racemic dioxolane compounds have been obtained by the above mentioned ketones with racemic diols and the optimum conditions have been determined for asymmetric ketalization reaction.Besides, the reactions of aldehydes with diols have been investigated. Among five chiral dioxolanes, four of these are new, and three new racemic dioxolane compounds have been obtained.Chiral diza compounds have been also tried to synthesize by the asymmetric ketalization reaction in this thesis but schiff bases have been obtained instead of diaza compounds.In the last step, the two new chiral oxazolidines have been synthesized by the reaction of various chiral aminoalcohols with salicyl aldehyde.In this study, it has been synthesized total 27 original compounds.The structures of all synthesized compounds have been clarified by FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, MS, elemental analysis and chiral HPLC methods.Synthesized new dioxa and oxazolidine systems would be used as starting materials in very important organic reactions.