Karadeniz üzerinden nokturnal göç eden Passeriformes (Aves) türlerinin sonbahardaki göç stratejileri
Autumnal migration strategies of nocturnal migrating Passeriformes (Aves) migrating over Blacksea
Yazar: KİRAZ ERCİYAS YAVUZ
Danışman: PROF. DR. HALUK KEFELİOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Göçmen kuşlar = Migratory birds

Özet:
Bu çalışmanın konusu, 2005 ? 2010 yılı sonbahar göç döneminde, Kızılırmak Deltası'nda göç eden passerinlere ait göç stratejilerini araştırmaktır. Bu çalışmada, Busse oriyantasyon deney kafesleri kullanılarak kuşların yön tercihleri araştırılmış ve Busse yöntemi irdelenmiştir. Busse kafesi deney sonuçlarını test etmek amacıyla radyo vericisi ve ay gözlemi yöntemleri kullanılarak da, kuşların göçleri sırasındaki yön tercihleri araştırılmıştır. Bunun yanında bazı türlere ait konaklama süreleri, ağırlık değişim oranları, yağ değişim oranları değerlendirilerek farklı beslenme ve göç şekli ile yaş ve cinsiyete göre ortaya çıkan göç stratejileri araştırılmıştır.2006 ? 2009 yılları arasında Busse deney kafesleri kullanılarak 1913 passerine oriyantasyon deneyi yapılmıştır. Deney yapılan passerinlerin ağırlıklı olarak kuzeybatı yönünde tercih gösterdikleri ortaya çıkmıştır.2008 ? 2009 yıllarında ay gözlemi yapılmış ve kuşların Kızılırmak Deltası'nda güneydoğu ve güneybatı yönlerine doğru geçiş yaptıkları gözlenmiştir.2008 ? 2010 yıllarında toplamda 17 radyo vericisi, Sylvia borin'e takılmış ve bunlardan 10'u, göçleri sırasında, değişik mesafeler boyunca izlenebilmiştir. Kuşların ilk olarak kıyıyı izleyerek göçlerine başladıkları, daha sonra uygun vadi ya da koridorlar boyunca göçlerine devam ettikleri ortaya çıkmıştır.Busse kafesi deney sonuçları, ne radyo vericisi ne de ay gözlemi sonuçları ile benzerlik göstermektedir. Busse oriyantasyon kafesiyle elde edilen yön tercihlerinin, hangi koşullarda nasıl yorumlanması gerektiği henüz belli değildir. Sonbahar döneminde Kızılırmak Deltası'ndan kışlama alanlarına göç eden türlerin, lokal topografik özelliklere göre yön tercihi gösterdikleri ortaya konmuştur.Böcekçil ve meyvecil beslenen türlerin, konaklama süreleri ve ağırlık değişim oranlarının birbirinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Literatürde iddia edilenin tersine bir durum ortaya çıkmış ve böcekçil beslenen türlerin, meyvecil beslenenlere göre daha kısa konaklama sürelerinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted in the Kızılırmak delta during autumn migration seasons between 2005 ? 2010, in order to determine the migration strategies of nocturnal migrating passerines. Busse?s orientation cage experiments were performed to investigate birds directional preferences and to testify Busse?s method. To verify Busse?s cage experiment results and to further elaborate the orientation and navigation, moon-watch and radio transmitters were used to investigate the directional preferences and migration paths of active flying birds. As stopover ecology is a part of migration strategies some species? stopover duration, body mass and fat change were evaluated and analyzed to compare migration strategies in different age and sex classes.Between 2006 ? 2009 years, 1913 orientation experiments were done using Busse experiment cages. It was found that tested birds showed mainly northwest direction preferences.In 2008 ? 2009 autumn seasons moon-watch was performed and observed birds in the Kızılırmak delta directed to southwest and southeast.Between 2008 ? 2010 years, 17 radio transmitters were attached to Sylvia borin and 10 of these could be followed during their migratory flights. It was recorded that birds initially followed the sea shore and later continued South via suitable valleys or corridors. It was concluded that nocturnal migratory passerines show directional preferences according to local geography.Busse cage experiment results show no similarity neither with radio transmitter results nor moon-watch results. It is difficult to interpret Busse?s orientation cage experiment results as they may be effected by several local factors.Stopover duration and weight change differed among frugivore and insectivore birds. Contrarily to the literature, stopover duration of insectivore birds? stopover, lasts longer than frugivore birds?.