Atorvastatinin lenfosit alt grupları ve monositler ile inflamatuar belirteçler üzerine etkisi
The effects of atorvastatin on hematological and inflammatory parameters
Yazar: HİLAL BEKTAŞ UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. V. GÜRHAN KADIKÖYLÜ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Kronik inflamasyon ateroskleroz ve komplikasyonlarının gelişiminde rol oynamaktadır. Hiperkolesterolemide kronik bir inflamasyon söz konusu olup kemokin ve sitokinlerin uyarılması, endotelial adezyon moleküllerinin artışı, lipoproteinler üzerindeki okside maddelere karşı ortaya çıkan immün reaksiyonlar meydana gelmektedir. Statinlerin hem lipid parametrelerini hem de antitrombotik, antiproliferatif ve endotel disfonksiyonlarını düzeltici etkileri ile ateroskleroz üzerine olumlu etkileri gösterilmiştir.Bu prospektif çalışmada atorvastatinin hiperkolesterolemili hastalarda lipid parametleri yanında lenfosit, monositler ile çeşitli inflamatuar belirteçler üzerine etkisi araştırıldı.Çalışmaya ?Adult Treatment Panel for Third Report of the National Cholesterol Education Program? ölçütlerine uygun 40 (14 erkek, yaş ortalaması 47±9) primer hiperkolesterolemi hastası alındı. Çalışma Üniversite Proje fonundan (Proje no TF-7005) kısmen desteklendi. Sağlık Bakanlığı Merkez (2006/16638 karar) ve Tıp Fakültesi Merkez (2006/010-54) Etik Kurullarından onay alındı. Sekonder hiperkolesterolemi, gebelik, laktasyon, akut koroner sendrom, böbrek yetersizliği, malignite, akut/kronik enfeksiyon ve inflamasyon, diyabetes mellitus, kanamaya yatkınlık, karaciğer fonksiyon bozukluğu dışlama kriterleriydi. Hastalara 12 hafta boyunca atorvastatin günde 20 mg başlandı. Tedavi öncesinde ve sonunda tam kan, sedimantasyon hızı, high-sensitive C-reaktif protein (hs-CRP), lipid parametreleri, fibrinojen, AST, ALT, CK-MB, flow-cytometry ile CD-3, 4, 5, 8, 14, 16, 19, 40, 45, ELISA ile interlökin (IL)-1, 6, 18, interferon gama (IFN-?), tumor necrosis factor-? (TNF- ? ), intercellular adhesion molecule-1 (ICAM-1), soluble CD-40, vascular cell adhesion molecule-1 (VCAM-1) düzeyleri değerlendirildi. Sonuçlar two-paired student-t testi ile karşılaştırıldı, p<0.05 değerler anlamlı kabul edildi. Tedavi sırasında önemli bir yan etki gözlenmedi.Atorvastatin tedavi sonunda total kolesterol (p<0.001), düşük dansiteli-lipoprotein kolesterol (p<0.001), trigliserid (p=0.006), çok düşük dansiteli-lipoprotein kolesterol (p=0.012), yüksek dansiteli-lipoprotein kolesterol (p<0.001) değerlerini anlamlı derecede düşürdü. Hematolojik olarak mutlak lenfosit (p=0.003) ve trombosit (p=0.001) sayılarını azaltırken monosit sayısını arttırdı (p=0.002). Fibrinojen, sedimantasyon hızı, AST, hs-CRP düzeylerini etkilemezken (p>0.05), ALT düzeyini arttırdı (p=0.041). Flow-cytometry'de yalnızca lenfositlerdeki CD-14 (p=0.015) ve CD-19 (p=0.039) ekspresyonunu azalttı. Atorvastatin TNF- ? (p<0.001), sCD-40 (p<0.001), ICAM-1 (p<0.001), IL-18 (p=0.024) düzeylerini azaltırken IL-1,IL-6 ve VCAM-1, IFN-? düzeylerini değiştirmedi. Sonuç olarak bu çalışmada atorvastatinin lipid parametrelerine olumlu etkileri yanında bu etkilerinden bağımsız olarak trombosit sayısını azaltarak antitrombotik, inflamatuar belirteçleri azaltarak anti-inflamatuar etkinlik sağlayarak ateroskleroz üzerinde olumlu etkisi saptanmıştır.Anahtar kelimeler: atorvastatin, hematolojik, inflamatuar

Abstract:
Chronic inflammation may play role in the development of atherosclerosis and its complications. In hypercholesterolemia, the evidences of chronic inflammation such as the stimulation of chemokines and cytokines, increase in endothelial adhesion molecules, and the immune reactions against oxidants on lipoproteins are detected. It was shown that statins had some beneficial effects on lipid parameters, thrombosis, endothelial dysfunction, smooth muscle proliferation and athersclerosis.In this prospective study, the effects of atorvastatin on hematological and inflammatory parameters were investigated on hyperlipidemic patients.Forty patients (14 male and 26 female) with primary hypercholesterolemia, according to Adult Treatment Panel for Third Report of National Cholesterol Education Program, included to our study. National and local ethical committees approved this study. The exclusion criteria were secondary hypercholesterolemia, acute coronary syndromes, liver and renal dysfunctions, diabetes mellitus, acute/chronic infection and inflammatory diseases, pregnancy, lactation, malignancy, and tendency to bleeding. Patients were treated with 20 mg/day atorvastatin for 12 weeks. At baseline, and 12th weeks, lipid parameters, hematological parameters such as whole blood cell counts, hemoglobin and fibrinogen levels, CD3, CD4, CD5, CD8, CD14, CD16, CD19, CD40, CD45 using flow-cytometry, inflammatory parameters such as interleukin-1 (IL-1), IL-6, IL-18, tumor necrosis factor-alpha (TNF- ? ), interferon-gamma, soluble CD-40, intracellular adhesion molecule-1 (ICAM-1), vascular cell adhesion molecule-1, high-sensitive CRP, sedimentation rate, and enzymes including CK, AST, ALT were evaluated. The results were compared with two-paired student?s-t test. Important adverse events were not seen in the patients at the end of the study.At the end of study, atorvastatin decreased TC (p<0.001), LDL-C (p<0.001), TGs (p=0.006), VLDL-C (p=0.012), and HDL-C (p<0.001). While absolute lymphocyte (p=0.003) and platelet counts (p=0.001) were decreased with atorvastatin treatment, absolute monocyte count increased (p=0.002).Fibrinogen, high-sensitive CRP, sedimentation rate, AST levels were not influenced by atorvastatin theraphy. ALT increased at the end of treatment (p=0.041). On flow-cytometric examination, the expressions of CD14 (p=0.015) and CD19 (p=0.039) on lymphocytes were decreased with atorvastatin. Moreover, atorvastatin decreased the levels of TNF- ? (p<0.001), sCD40 (p<0.001), ICAM-1 (p<0.001), and IL-18 (p=0.024). IL-1, IL-6, VCAM-1 and IFN-? levels did not changed at the and of the study.In conclusion, the anti-platelet and anti-inflammatory effects of atorvastatin, independent from lipid-lowering effects, may play an important role on the prevention of atherosclerosis, in addition to its beneficial effects on lipid parameters.Key words: atorvastatin, hematological, inflammatory