Sosyal kaygısı olan ve olmayan bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar ve yakın ilişkilerde bağlanma düzeylerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative investigation of early maladaptive schemas and attachment levels in close relationships in individuals with and without social anxiety
Yazar: BUSE DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Yakın ilişkiler = Intimate relationship ; Yetişkinler = Adults ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Ölçekler = Scales ; Şema = Schema

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal kaygısı olan ve olmayan bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar ve yakın ilişkilerde bağlanmanın karşılaştırmalı olarak incelemektir. Sosyal kaygı, başka insanlarında bulunduğu ortamlarda bir şeyler yeme, konuşma, yüzünün kızarması veya istifra etme tarzında korkuların olması olarak tanımlanmaktadır. Sosyal kaygının esas belirtilerinin başka insanların yanında küçük duruma düşmek ve onların gözünde komik bir duruma düşmekten korkmak olduğu belirtilmektedir. İnsan doğasının bir sonucu olarak bağlanma ihtiyacı duyar. Bu ihtiyaç bebeğin dünyaya gözlerini açmasıyla beraber başlar. Bağlanma, bebeğin ebeveyniyle ya da bakım vereniyle arasında geçen iletişim ve duygusal ilişkidir. Bu ilişkide benimsenen davranış, bebeğin yetişkinlik hayatında da devam etmektedir. Çocuğun dış dünyasını algılarken kendisine göre bir anlamlandırma ve şekillendirme biçimi vardır ve bu da şema olarak adlandırılmaktadır. Çocuğun karşılaştığı içsel ve dışsal olayları anlaması, çözmesi ve bu durumlarla baş etmesi için kullanılan kalıplar olarak belirtilmektedir. Erken dönem uyum bozucu şemalar ise gelişim aşamasında olan çocuğun çevresindeki kişiler ile bağ kurması, özerklik, değer ve gerçekçi olan beklentilerinin çoğunlukla travmatik şekilde yaşanan deneyimler ya da ona bakım veren kişilerle kurduğu doğru olmayan iletişim sonucu oluşmaktadır. Karşılaştırmalı ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak uygulanan bu araştırmanın basit seçkisiz örnekleme modeliyle seçilen örneklemini, İstanbul ilinde yaşayan 18-65 yaş arası bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; Kişisel Bilgi Formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Young Şema Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II'dir. Bu araştırma için toplanan veriler SPSS 25 programıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına bakıldığında Sosyal Fobi ile Bağlanma arasında bir ilişki olduğu ve erken dönem uyum bozucu şemaların bu ilişkide kısmi aracı rolü olduğu görülmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular literatürdeki diğer çalışmalar eşliğinde tartışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sosyal Kaygı, Şema, Bağlanma, Yakın İlişkiler, Yetişkin

Abstract:
The aim of this study is to comparatively examine early maladaptive schemas and attachment in close relationships in individuals with and without social anxiety. Social anxiety is defined as having fears of eating, speaking, blushing or vomiting in the presence of other people. It is stated that the main symptoms of social anxiety are the fear of being humiliated in front of other people and being funny in their eyes. As a result of human nature, she needs attachment. This need begins when the baby opens its eyes to the world. Attachment is the communication and emotional relationship between the baby and the parent or caregiver. The behavior adopted in this relationship continues in the baby's adult life. While perceiving the external world, the child has a way of making sense and shaping it, which is called a schema. It is stated as the patterns used by the child to understand, solve and cope with the internal and external events she encounters. Early maladaptive schemas, on the other hand, are the result of the child's bonding with the people around her, autonomy, value, and realistic expectations, mostly as a result of traumatic experiences or inaccurate communication with the caregivers. The sample of this study, which was applied using the comparative relational screening method, was selected by the simple random sampling model, and individuals between the ages of 18-65 living in the province of Istanbul. Data collection tools used in the research; Personal Information Form, Liebowitz Social Anxiety Scale, Young Schema Scale and Experiences in Close Relationships Inventory II. The data collected for this research were analyzed with the SPSS 25 program. When the findings of the study are examined, it is seen that there is a relationship between Social Phobia and Attachment and that early maladaptive schemas play a partial mediator role in this relationship. The findings obtained in the study were discussed in conjunction with other studies in the literature.
Keywords: Social Anxiety, Schema, Attachment, Close Relationships, Adult