Endoskopik sinüs cerrahisinde anatomik komşulukların bilgisayarlı tomografi ile korelasyonu: Taze donmuş kadavra çalışması
Confirmation the anatomical proximities in endoscopic sinus surgery with computer tomography: Cadaveric study
Yazar: RUKİYE ÖZÇELİK ERDEM
Danışman: PROF. DR. HAMDİ ARBAĞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Burun hastalıkları = Nose diseases ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Endoskopi = Endoscopy ; Kadavra = Cadaver ; Paranazal sinüsler = Paranasal sinuses ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Sinüzit = Sinusitis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Amaç: Anatomik komşulukların bilgisayarlı tomografi ile endoskopik cerrahi arasındaki uyumu araştırıldı. 
Yöntem: Bu çalışma Mayıs 2017 – Haziran 2018 tarihleri arasında 5 adet taze dondurulmuş kadavra başı üzerinde uygulandı. Cerrahi işlem öncesinde tüm kadavralara yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi (YRBT) çekildi. Unsinektomi ile işleme başlanarak anterior-posterior etmoidektomi, sfenoid sinüs ve frontal resesin açılması, maksiller sinüsotomi yapılarak FESC'nin tüm aşamaları anteriordan posteriora doğru uygulandı. Cerrahi sırasında önemli landmarkların nazal vestibüle ve birbirlerine uzaklıkları ölçüldü. Sfenoetmoidektomi ve frontal sinusotomi tamamlandıktan sonra anterior etmoid arter (AEA) ve posterior etmoid arter (PEA) belirlendi. Bu arterlerin çeşitli nirengi noktalarına uzaklıkları ölçüldü. Diseksiyon sırasında alınan tüm ölçümler, koronal, aksiyel ve sagittal kesit YRBT'de ölçüldü. Diseksiyon verileri ile radyolojik veriler karşılaştırıldı. 
Bulgular: Diseksiyon ölçümleri ile radyolojik ölçümlerin karşılaştırması sonucu çoğu landmark için sagittal kesitte anlamlı fark bulunmazken aksiyel ve koronal kesitlerde p değeri 0.05'in altında idi. 
Sonuç: FESC sırasında paranazal sinüs BT'de elde edilen ölçümler kullanılabilir. Sagittal kesitte elde edilen veriler ameliyat planına uygun olup direk kullanılabilirken koronal ve aksiyel kesitteki ölçümler diseksiyon ile uyumlu değildir.    

Anahtar Kelimeler: endoskopik sinüs cerrahisi, paranazal sinüs BT, sinüs cerrahi komplikasyonları

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the confirmation of anatomical proximities between endoscopic surgery with computer tomography.
Materials and Method: This study was done on 5 fresh frozen cadaver heads between May 2017 to June 2018. High resolution computed tomography (HRCT) was taken before the operations. Firstly uncinectomy was done. Then all stages of FESS which contains anterior-posterior ethmoidectomy, dissection of the sphenoid sinus and frontal recess, and maxillary sinusotomy were performed from anterior to posterior. Distances between each other landmarc and distance to nasal vestibule were measured during the surgery. After completion of the sphenoethmoidectomy and frontal sinusotomy, the anterior ethmoid artery (AEA) and posterior ethmoid artery (PEA) were determined. The distances of these arteries to the various triangulation points were measured. All measurements taken during dissection were measured on coronal, axial and sagittal section HRCT. Dissection data and radiological data were compared.
Results: Comparison of dissection measurements and radiological measurements revealed that there was no significant differences in sagittal section for most landmark and p value was less than 0.05 in axial and coronal sections.
Conclusion: Measurements obtained in the paranasal sinus CT can be used during FESS. While the data obtained in the sagittal section are suitable for the operation plan and can be used directly, coronal and axial section are not.

Key Words: Endoscopic sinus surgery, paranasal sinus CT, sinus surgery complications