Sosyal uyum sürecinde kültürlerarası iletişim engelleri: Yerliler ve Suriyeli sığınmacıların sosyal uyum tutumları
Intercultural communication barriers in the social adaptation process: The attitudes social adaptation of locals and Syrian refugees
Yazar: RABİA EKŞİ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ŞAHİN
Gaziantep Üniversitesi / Göç Enstitüsü / Göç Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Sosyokültürel farklılıklar = Socio-cultural differences ; Sosyokültürel uyum = Sociocultural adaptation ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Bu tezin amacı Suriye iç savaşıyla birlikte Türkiye'ye doğru başlayan göç sürecinde,
başlangıçtan bugüne geçen sürede her iki toplumun sosyokültürel uyum sürecini
engelleyen kültürlerarası iletişim unsurlarını ve kişisel faktörlerin etkisini ortaya
koymaktır. Bu çalışmada; Türk yerliler ve geçici koruma altındaki Suriyeli
sığınmacıların etnik merkezcilik, kültürleşme tutumları, kültürlerarası iletişim kaygısı,
sosyal statü algısının sosyokültürel uyuma etkisi incelenmiştir. Ayrıca bu değişkenlerin
demografik özellikler, dil becerileri ve iletişim örüntüleri gibi çeşitli değişkenlere göre
değişip değişmediği ve bu değişkenler arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Tabakalı
rastlantısal örneklem tekniği ile Suriyelilerin en yoğun yaşadığı beş il olan İstanbul,
Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay ve Adana illerinde toplam 780 kişiden 2022 yılı Eylül ve
Aralık aylarında yüz yüze anket tekniğiyle veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler
SPSS ve AMOS programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Böylece bulgular
doğrultusunda araştırma soruları cevaplanmış, hipotezler sınanmıştır. Buna göre
yerlilerin kültürlerarası iletişim kaygısı ya da kaygısızlığının, kültürleşme tutumları
içinden ayrışmanın sosyokültürel uyum üzerinde pozitif, sosyal statü algısının negatif
yönlü etkisi olduğu belirlenmiştir. Suriyelilerde ise kültürlerarası iletişim kaygısı,
kültürleşme tutumları içinde entegrasyon sosyokültürel uyumu pozitif yönde
etkilemektedir. Bununla birlikte dil yeterliliği ve iletişim örüntüleri arttıkça sosyal
uyum düzeyinin arttığı da elde edilen sonuçlardan biri olmuştur. Son olarak bu
çalışmada Türk yerliler ve geçici koruma kapsamındaki Suriyeli sığınmacıların etnik
merkezcilik, kültürleşme tutumları, kültürlerarası iletişim kaygısı ve sosyal statü
algısının sosyokültürel uyuma etkisinin incelenmesi neticesinde ortaya çıkan
bulgularla uyum konusunda iki toplumdaki hatalı yahut bilinçsiz tutumlara işaret
edilmiştir. Bu çalışma sosyal uyum konusunda iki toplumun farklı tutumlara sahip
olduğunu göstermesi bakımından önemlidir

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the intercultural communication elements and the
impact of personal factors that hinder the sociocultural adaptation process of both
communities in the migration process that started towards Turkey with the Syrian civil
war. In this study, the effects of ethnocentrism, acculturation attitudes, intercultural
communication anxiety, and social status perception on sociocultural adaptation of
Turkish natives and Syrian refugees under temporary protection were examined. In
addition, whether these variables vary according to various variables such as
demographic characteristics, language skills and communication patterns and the
relationship between these variables were revealed. Stratified random sampling
technique was used to collect data from a total of 780 people in Istanbul, Gaziantep,
Şanlıurfa, Hatay and Adana, the five provinces with the highest concentration of
Syrians, through face-to-face surveys in September and December 2022. The data
obtained were analyzed through SPSS and AMOS programs. Thus, research questions
were answered and hypotheses were tested in line with the findings. Accordingly, it
was determined that intercultural communication anxiety or lack of anxiety,
segregation among acculturation attitudes had a positive effect on sociocultural
adaptation, while social status perception had a negative effect. For Syrians,
intercultural communication anxiety and integration within acculturation attitudes
positively affect sociocultural adjustment. In addition, it was one of the results
obtained that the level of social cohesion increased as language proficiency and
communication patterns increased. Finally, the findings of this study, which examined
the effects of ethnocentrism, acculturation attitudes, intercultural communication
anxiety and social status perception on sociocultural adaptation of Turkish natives and
Syrian asylum seekers under temporary protection, pointed out the erroneous or
unconscious attitudes in both societies regarding adaptation. This study is important in
terms of showing that the two societies have different attitudes towards social
cohesion.