İran'da meşrutiyet öncesi aydınlar ve düşünce akımları
Intellectuals and the currents of thought in Iran before parliamentary
Yazar: FATEMEH DEHGHAN KHANGAHİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN GÜNEŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Aydınlar = Intellectuals ; Düşünce tarihi = Thought history ; Fikir hareketleri = Thought movements ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; İran = Iran

Özet:
İran Meşrutiyet'i 1906 yılında gerçekleşmiştir. Bu çalışmada, Meşrutiyet'i etkileyen düşünce akımlarını ve olaylarını inceledik. Meşrutiyet döneminde en etkili sınıflar Ruhani'ler ve Aydın'lar ve en etkili düşünce tarzı Milliyetçilik olduğunu anlattık. Bazirganlar, işçi sınıfları, kadınlar, esnaf, alt sınıflar vb. önemli sınıf olduklarından bahsettik. Ruhanileri genel olarak dört kısma (Fukaha, Şeyhiler, Sufiler ve Filozofler) böldük ve onların en güçlü ve etkili olanı Fukaha olduğunu örneklerle gösterdik. Meşrutiyet döneminde Milliyetçiliğin, vatanseverlikle eş anlam olduğunun kanaetine vardık. Milliyetçi duyguların uyanışını, Meşrutiyet'i tetikleyen en önemli unsur olduğu sonucuna vardık. Meşrutiyet öncesi İran'da Milliyetçi düşünürlerden başlıca, Celal-ed Din Kacar, Mirza Feth Ali Ahundzade, Abdül Rahim-i Talbof, Melkom Han ve Mirza Ağa Han-i Kirmani'yi anlatarak Ahundzade ve Melkom Han'ı daha ayrıntılı bir şekilde bahs ettik.Kacar ve Meşrutiyet devrimi öncesi siyasi partileri tanıtıp en önemlilerini ise, Hizb-i Demokrat (Ammiyyun), İtidaliyyun, İctimaiyyun Ammiyyun olduğunu belirttik. İran'ın aydınlanma dönemi olayları olarak, Tütün Ayaklanması'ndan toplu faaliyetlerin başlanmasını ve Meşrutiyet'e sonuçlanmasını belirttik.Meşrutiyet döneminde Milliyetçilik düşüncesine dair yayılan gazetelerden, Cam-ı Cem, Ahter, Sur-i İsrafil, Rul-ul Kudus, Temmeddün ve Neda-yi Vatan olduğunu belirttik. Gazetelerle ilgili Rabino'nun tablosunu getirdik. Devamında ise bir başka tabloda Rabino'nun eksik kaldığı diğer bazı gazeteleri öne sürerek, farklı şekildeki bir ayırımla araştırmamız sona ermiştir.

Abstract:
Constitutional of Iran, took place in 1906. In this study, we examined the Constitutional and events affacting the currnets of thought. We think in Constitutional period the most effitive classes were Clergy and Intellectuals and the most effective thought of thinking was nationalism too. We talk about peddlers, the working and low classes, Womans, Businessman and etc. are other important classes.The clergy in general, we divided into four (Fukaha, sheik, Sufis and philosopher) and we showed the most powerful and effective of them was Fukaha with examples. We find the Nationalism term was synonym of patriotic. The awakening of nationalist feelings concluded that the constitutional monarchy as the most important factor that triggers. Constitutional Monarchy in Iran before the main nationalist thinkers, Jalal-ed Din Qajar, Mirza Feth Ali Ahundzade, Abdül Rehim-i Talbof, Melkom Han and Mirza Ağa Han-i Kirmani.Political Parties have presented of Gajar and before the Constitutional Revolution. The most important of the specified were Democrat (Ammiyun), Edalatiyun and Ejtemaiyun Ammiyun. We can said Tabacco Rebellion action and Constitutional Revolution caused to enlightenment in Iran.We specified of spread newspapers of constitutional period on the idea of nationalism was Jam Jam, Akhter, Sour Esrafil, Rouh-ol Kudus, Temeddon and Nedaye Vatan. We concert on newspapers of Constitutional and used of Rabino Table. In our research, we saw some newspapers and books. They are found in the last section.