Kabuk oluşan toprakta sıvı anyonik poliakrilamidin (PAM) şeker pancarı (Beta vulgaris L.) çıkışına ve toprak penetrasyon direncine etkisi
Effect of liquid anionic polyacrylamide (PAM) in crust forming soil on sugar beet (Beta vulgaris L.) emergence and soil penetration resistance
Yazar: MÜCAHİT İLKAY MİL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Poliakrilamid = Polyacrylamide ; Tohum çimlenmesi = Seed germination

Özet:
Yeni nesil anyonik sıvı poliakrilamidin (PAM) şeker pancarı(Beta vulgaris L.)  çimlenme oranı, toprak penetrasyon direnci, su tutma kapasitesi, verim ve şeker oranı üzerine etkilerini belirlemek için Karaman ilinde tarla koşullarında deneme yürütülmüştür. Anyonik sıvı poliakrilamid yağmurlama sulama ile kontrol, 1 kg da-1, 1.5 kg da-1 ve 2 kg da-1 olacak sekilde  uygulanmıştır. Deneme toprağı alkali reaksiyonlu olup, organik maddece fakir ve killi tın tekstüre sahip olup kabuk oluşumuna yatkın karakterdedir. Toprak nem içeriği 15 gün boyunca 0-10 cm derinlikte sensörler vasıtasıyla izlenmiştir. Toprak penetrasyon direnci 0-1 cm derinlikte sırasıyla 0.11, 0.06, 0.02 ve 0.02 MPa ve 1-2 cm derinlikte sırasıyla 0.21, 0.16, 0.14 ve 0.13 MPa olarak belirlenmiştir. İlk sulama ile toprak üst tabakasında belirgin bir fark gözlemlenirken, son sulama sonrası bu fark kaybolmuştur. Diğer derinliklerde istatistiksel olarak fark gözlemlenmemiştir. Toprak nem tutma kapasitesi açısından incelendiğinde, kontrol grubuna kıyasla PAM uygulamalarında sırasıyla %6, %10 ve %20 oranında artış gözlemlenmiştir. Çimlenme oranlarında ise erkencilik ve homojenite PAM uygulama dozlarına bağlı olarak artış göstermiştir. İlk çimlenme sayımı yapıldığında çimlenme oranları kontrol grubuna kıyasla PAM uygulamalarında sırasıyla %1,70, %2,84, %4,55 ve %6,82 olmuş, diğer sayımlarda da farklı dozlarda paralel sonuçlar elde edilmiştir. Verimde yüksek doz PAM uygulamasıyla kontrol grubuna göre yaklaşık %10'luk bir fark kaydedilmiştir. Diğer dozlar arasındaki fark ise istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Bu bulgular, şeker pancarı tarımında PAM kullanımının toprak kabuğuyla mücadele etmek ve verimliliği artırmak için etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Abstract:
An experiment was conducted under field conditions in Karaman province to determine the effects on germination rate, soil penetration resistance, water holding capacity, yield and sugar content of sugar beet (Beta vulgaris L.). Anionic liquid polyacrylamide was applied as control, 1 kg da-1, 1.5 kg da-1 and 2 kg da-1 via sprinkler irrigation. The soil of the experiment was alkaline reaction, poor in organic matter, clay loam textured and prone to crust formation. Soil moisture content was monitored by sensors at 0-10 cm depth for 15 days. Soil penetration resistance was determined as 0.11, 0.06, 0.02 and 0.02 MPa at 0-1 cm depth and 0.21, 0.16, 0.14 and 0.13 MPa at 1-2 cm depth, respectively. While a significant difference was observed in the upper soil layer with the first irrigation, this difference disappeared after the last irrigation. No statistical difference was observed at other depths. When analyzed in terms of soil moisture retention capacity, an increase of 6%, 10% and 20% was observed in PAM treatments compared to the control group, respectively. In terms of germination rates, earliness and homogeneity increased depending on PAM application doses. When the first germination count was made, germination rates were 1.70%, 2.84%, 4.55% and 6.82% in PAM treatments compared to the control group, respectively, and parallel results were obtained in other counts at different doses. A difference of about 10% was recorded in yield with high dose PAM application compared to the control group. The difference between the other doses was statistically insignificant. These findings indicate that the use of PAM in sugar beet farming is an effective method to control soil crust and increase productivity.