Somut olmayan kültürel mirasın UNESCO dünya miras alanlarının üstün evrensel değerine katkısı: Kültürel peyzajlara ilişkin çözümsel bir değerlendirme
The contribution of intangible cultural heritage to qutstanding universal value of UNESCO world heritage sites: An analytical evaluation on cultural landscapes
Yazar: TANSU DEĞİRMENCİ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHAT KÖŞKLÜK KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Restorasyon Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
20. yüzyıla dek korunması gerekli varlıkların kapsamı tekil anıtsal yapılardan öteye geçememiş ve koruma disiplini içinde yürütülen tartışmalar bu yapıların restorasyon ilke ve tekniklerine odaklanmıştır. Bugün kültürel miras terimi ile karşıladığımız korunması gerekli varlıklar, tarih boyunca döneme hakim olan bakış açıları ile tanımlanmış ve kapsamına dair sınırlar çizilmiştir. Bugün gelinen noktada kültürel mirasın kapsamı anıt, sit ve yapı topluluğu gibi somut kültürel miraslardan öteye geçerek, bu unsurların ilişkilendiği anlam ve temsiller bütününü yani somut olmayan kültürel miras unsularını da içine alacak şekilde genişlemiştir. Çeşitli disiplinlerin koyduğu katkılarla zenginleşen bu süreçte, kültürel mirasın somut ve somut olmayan kültürel bileşenlerinin birbiri ile kurduğu ilişki ve bu ilişkinin koruma açısından ne anlam ifade ettiği konusu sıklıkla ele alınmış ve bu tartışmalar kültürel peyzaj gibi yeni kavramları beraberinde getirmiştir. Kültürel miras kavramının gelişim süreci boyunca konuya çeşitli açılardan yaklaşan yasal düzenlemeler hazırlanmıştır. UNESCO'nun ise hazırladığı sözleşme, tüzük, bildirge, rapor, vb. düzenlemelerle, yürüttüğü koruma uygulamaları ve koruma araçları ile bu sürece öncülük ettiği görülmektedir. Bu bağlamda somut kültürel miraslar ve ilişkilendirildiği somut olmayan kültürel mirasların bütüncül ele alındığı bu çalışmada, UNESCO'nun koruma araçlarından biri olan Dünya Miras Listesi, listeye kaydedilen alanların somut kültürel miras unsurları ile ilişkilendirdikleri somut olmayan kültürel miras unsurlarının Üstün Evrensel Değerini gerekçelendirdikleri VI. kriter ve bu kriteri sağlayan Dünya Mirası Kültürel Peyzajlar bu çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın birincil amacı, somut ve somut olmayan kültürel miras unsurlarının birlikteliğini Dünya Miras Listesi bağlamında ortaya koymak ve Dünya Miras Alanlarının ilişkilendirildiği somut olmayan kültürel miras unsurlarının Üstün Evrensel Değere katkısını değerlendirmektir.

Abstract:
Until the 20th century, the scope of the properties that needed to be preserved did not go beyond single monumental structures and the discussions conducted within the conservation discipline focused on the restoration principles and techniques of these buildings. The properties that need to be protected, which we see today with the term cultural heritage, have been defined with the perspectives that have dominated the period throughout history and the limits on their scope have been drawn. At the point reached today, the scope of cultural heritage has expanded beyond tangible cultural heritages such as monuments, sites and group of buildings, and has expanded to include the whole of meanings and representations with which these elements are related, namely, intangible cultural heritage elements. In this process, enriched by the contributions of various disciplines, the relationship between the tangible and intangible cultural components of cultural heritage and the meaning of this relationship in terms of protection were frequently discussed, and these discussions brought new concepts such as cultural landscape. During the development process of the concept of cultural heritage, legal regulations have been prepared, approaching the issue from various angles. Agreement, regulation, declaration, report, etc. prepared by UNESCO, it is seen that it pioneered this process with regulations, protection practices and protection tools it carried out. In this context, in this study, in which the tangible cultural heritages and the intangible cultural heritages they are associated with are addressed in a holistic manner, the World Heritage List, which is one of the protection tools of UNESCO, the criteria (vi) and the World Heritage Cultural Landscapes is the focus of this study. The primary purpose of this study is to reveal the coexistence of tangible and intangible cultural heritage elements in the context of the World Heritage List and to evaluate the contribution of the intangible cultural heritage elements to which the World Heritage Sites are associated with Outstanding Universal Value.