Lise öğrencilerinin biyoloji dersine yönelik tutum ve öz-yeterliklerinin belirlenmesi
Determination of attitudes and self-efficacy levels of high school students for biology lesson
Yazar: HATİCE BEYZA ALPARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MUNİSE HANDAN GÜNEŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tutumlar = Attitudes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Yapılan bu araştırma çeşitli liselerde öğrenim gören öğrencilerin biyoloji ve biyoloji
dersine yönelik tutum ve öz-yeterliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Araştırma var olan bir durumu saptamaya yönelik olduğu için betimsel araştırma
özelliği taşımaktadır. Araştırmada ihtiyaç duyulan veriler tarama modeline uygun
olarak ölçek ve yarı yapılandırılmış soruların yer aldığı görüşme formu ile
toplanmıştır. Anadolu ve Meslek Lisesi öğrencilerine uygulanan "Biyoloji ve Biyoloji
Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ile "Biyoloji Öz-Yeterlik Ölçeği"nden elde edilen
sonuçlar SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. "Görüşme Formu"
kullanılarak elde edilen veriler ise içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmaya, 2018-2019 eğitim-öğretim yılının güz döneminde Samsun İli merkez
ilçelerinde (Atakum ve İlkadım) bulunan çeşitli liselerde öğrenim gören 932 öğrenci
katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 483'ü kız, 449'u erkektir. Araştırmada
elde edilen bulgular sonucunda lise öğrencilerinin biyoloji ve biyoloji dersine karşı
tutumlarının orta düzeyde olduğu, tutum düzeylerinin cinsiyete görekız öğrencilerin
lehine, okul türüne göre Anadolu Lisesinde öğrenim gören öğrencilerin lehine olduğu,
sınıf düzeyine göre 9. sınıfta ki öğrencilerin tutum düzeylerinin 12. sınıfta ki
öğrencilere göre daha düşük olduğu, yaş açısından ise yaş ilerledikçe tutum
düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Öz-yeterlik algılarının genel anlamda
orta düzeyde olduğu, cinsiyet açısından erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha
yüksek öz-yeterliğe sahip olduğu, okul türü Meslek Lisesi olan öğrencilerin okul türü
Anadolu Lisesi olan öğrencilere göre daha yüksek öz-yeterliğe sahip olduğu, sınıf ve
yaş alt boyutu açısından ise lise öğrencilerinin öz-yeterlik algılarının fark göstermediği
saptanmıştır. Görüşme formundan elde edilen verilere göre ise öğrenciler biyoloji
dersinde "Kalıtım, Hücre, Mayoz ve Mitoz" gibi konuları daha çok sevdiklerini;
"Temel Bileşikler, Ekoloji ve Sistemler" gibi konuları sevmediklerini ifade
etmişlerdir. Ayrıca biyoloji dersini, ilgi çekici buldukları için, canlılarla ve insanlarla
ilgili olduğu için sevdiklerini de belirtmişlerdir. Biyoloji öğretmeniyle ilgili
görüşlerine bakıldığında ise, öğretmenin derste kullandığı yöntem ve tekniklerin hem
dersi hem de öğretmeni sevmeleri üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
The present study was conducted to find out the attitudes and self-efficacyof students
studying in different high schools towards biology and biology lesson. Since the study
aims to find out an existing situation, it has the features of a descriptive study. The
data needed in the study were collected with a scale and interview form in accordance
with survey model. The data obtained from "Attitude Scale for Biology and Biology
Lesson" and "Biology Self-efficacy Scale" applied on Anatolian and Vocational high
school students were analysed by using SPSS statistical program. The data obtained
with "Semi-structured interview form" were evaluated by using content analysis. 932
students who were studying at various high schools in central districts of Samsun
(Atakum and İlkadım) during the 2018-2019 academic year fall term participated in
the study. 483 of the students who participated in the study were female, while 449
were male. As a result of the study, it was found that high school students had moderate
level of attitude towards biology and biology lesson, attitude levels were in favour of
female students in terms of gender, in favour of Anatolian high school students in
terms of school type, attitude levels of 9th graders were lower than those of 12th
graders, and attitude levels got higher as age increased. It was found that self-efficacy
perceptions were moderate in general, male students had higher self-efficacy than
female students, Vocational high school students had higher self-efficacy than
Anatolian high school students, and self-efficacy perceptions didnot differ in terms of
grade and age. According to the data obtained from the interview forms, the students
stated that they liked topics such as "Heritage, Cell, Meiosis and Mitosis" more in
biology lesson, while they did not like topics such as "Basic Compounds, Ecology and
Systems". They also stated that they liked biology lesson because they thought it was
interesting and it was about living beings and humans. When their views on the biology
teacher were examined, it was found that the methods and techniques the teacher used
in the lesson had a great effect on students' liking both the lesson and the teacher.