Isparta ili orman ağaçlarında yaprak biti (Hemiptera: Aphidoidea) türleri ve doğal düşmanları
Aphid species (Hemiptera: Aphidoidea) and their natural enemies on forest trees in Isparta province
Yazar: ŞÜKRAN OĞUZOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AVCI
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Entomolojisi ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Biyolojik mücadele = Biological control ; Doğal düşmanlar = Natural enemies ; Isparta = Isparta ; Yaprak biti = Aphid

Özet:
Bu çalışma yaprak biti faunasını belirlemek amacıyla 2018-2021 yıllarında Isparta ilinde Anadolu karaçamı [Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe.], kızılçam (Pinus brutia Ten.), Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.), Toros göknarı [Abies cilicica (Ant. & Kotschy) Carr.], ardıç (Juniperus spp.), meşe (Quercus spp.) ve yalancı akasya (Robinia pseudoacacia L.) ormanlarında gerçekleştirilmiştir. Sistematik ve rastgele örnekleme sonucunda 2018-2020 yıllarında olmak üzere 69 türe (14'ü cins düzeyinde) ait 9 252 birey toplanmıştır. Appendiseta robiniae (Gillette, 1907)'nin Türkiye böcek faunası için yeni kayıt olduğu belirlenmiştir. Sistematik örnekleme ile 56 tür 2019, 52 tür ise 2020 yılında tespit edilmiştir. En fazla birey sayısına sahip olan türler 2019 yılında Myzocallis boerneri (%16.04), Cinara cedri (%10.42) ve Eulachnus tauricus (%9.51), 2020 yılında ise Appendiseta robiniae (%9.27), Cinara orientalis (%7.21) ve Aphis craccivora (%6.49) olmuştur. En fazla yaprak biti tür sayısı her üç (2018-2020) yılda da Pinus nigra'da (karaçam) tespit edilmiştir. Karaçamın ardından en fazla tür sayısı 2018 ve 2020 yıllarında Quercus coccifera'da, 2019 yılında ise Pinus brutia'da bulunmuştur. Çalışmada Coleoptera'dan (21), Neuroptera (6), Raphidioptera (1), Diptera (1), Hemiptera (5) ve Hymenoptera (5) olmak üzere 39 doğal düşman türü belirlenmiştir. Doğal düşman türlerinden en fazla bireye sahip olan türler 2019 yılında Oenopia lyncea (%19.0), Harmonia quadripunctata (%11.3) ve Adalia decempunctata (%7.7), 2020 yılında ise Harmonia quadripunctata (%16.3), Coccinula quatuordecimguttata (%14.3) ve Hippodamia (Hippodamia) variegata (%10.2) olmuştur. Doğal düşman tür sayısı en fazla Pinus nigra (15 tür) ve Cedrus libani'de (13 tür) görülmüştür.

Abstract:
The study was carried out to aim aphid fauna in Anatolian black pine [Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe.], brutian pine (Pinus brutia Ten.), Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich.), Taurus fir [Abies cilicica (Ant. & Kotschy) Carr.], juniper (Juniperus spp.), oak (Quercus spp.) and black locust (Robinia pseudoacacia L.) forests in Isparta province in 2018-2021. As a result of systematic and random sampling, 9 252 individuals belonging to 69 species (14 of them were at genus level) were collected in 2018-2020. It has been determined that Appendiseta robiniae (Gillette, 1907) is a new record for the aphid fauna of Turkey. Although the fifty-six species were detected in 2019, fifty-six species were detected in 2020 with systematic sampling. The species with the highest number of individuals were Myzocallis boerneri (16.04%), Cinara cedri (10.42%) and Eulachnus tauricus (9.51%) in 2019. In 2020, the species with the highest number of individuals were Appendiseta robiniae (9.27%), Cinara orientalis (7.21%) and Aphis craccivora (6.49%). The highest number of aphid species was detected in Pinus nigra in all three (2018-2020) years. The highest species number was found in Quercus coccifera in 2018 and 2020, and Pinus brutia in 2019 after P. nigra. In the study, 38 natural enemy species were determined from the Coleoptera (21), Neuroptera (6), Raphidioptera (1), Diptera (1), Hemiptera (5) and Hymenoptera (5) in 2019-2020. Species with the highest number of natural enemies in 2019; Oenopia lyncea (19.0%), Harmonia quadripunctata (11.3%) and Adalia decempunctata (7.7%). In 2020, the species with the highest number of individuals were Harmonia quadripunctata (16.3%), Coccinula quatuordecimguttata (14.3%) and Hippodamia (Hippodamia) variegata (10.2%). The number of natural enemies was highest in Pinus nigra (15 species) and Cedrus libani (13 species).