Özel gereksinimli çocukların rehabilitesinde ailelerin işlevsellik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the functioning levels of families in rehabilitation of children with special needs in terms of various variables
Yazar: ASİYE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ŞAHBAZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Aile eğitimi = Family education ; Farkındalık = Awareness ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı; özel gereksinimli çocuklara sahip ailelerin çocuklarının eğitimleri konusundaki farkındalık durumlarını, ailelerin sergiledikleri tutum ve davranışları ve çocukların rehabilitesinde ailelerin rehabilitasyona katılım düzeylerini belirlemektir. Araştırmada, özel gereksinimli çocukların rehabilitesinde ailelerin işlevsellik düzeylerinin incelenmesi amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada, verilerin elde edilmesinde Abaoğlu(2015)tarafından geliştirilen Rehabilitasyonda Aile İşlevselliği ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu ise Isparta il ve ilçe merkezlerinde bulunup bir yıldır rehabilitasyon programlarına devam eden özel gereksinimli çocuklara sahip 315 aileden oluşmaktadır. Verilerin analizinde ise istatistiksel SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada Skweness-Kurtosis testi, Levene testi, Games-Howell testi ile Kruskal Wallis H testi, Mann- Whitney U, Tamphane's T2 testleri ile veriler analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmada; frekans, minimum, maksimum, ortalama, standart sapma, alt sınır, üst sınır, ortalama fark gibi betimsel değerlerden yararlanılmıştır.
Araştırmada sonucunda, özel gereksinimli çocuklara sahip anne ve babaların yaşları, eğitim durumları ve aylık gelirin ailenin tutum ve davranış düzeyi ile ailenin rehabilitasyonakatılım düzeyi üzerinde etkili olmadığı, ancak çocuğun sahip olduğu yetersizlik türünün ailenin tutum ve davranış düzeyi ile ailenin rehabilitasyona katılım düzeyini etkilediği belirlenmiştir. Bununla birlikte, özel gereksinimli çocuğa sahip anne ve babaların yaşları, anne eğitim düzeyi ve aylık gelirin ailenin toplumsal katılım düzeyini etkilemediği, ancak baba eğitim düzeyi ile özel gereksinimli çocuğun yetersizlik türünün ailenin toplumsal katılım düzeyi üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the awareness of families with children with special needs about their children's education, the attitudes and behaviors of families, and the level of participation of families in rehabilitation in the rehabilitation of children. In the study, relational screening model, one of the quantitative research methods, was used to examine the functionality levels of families in the rehabilitation of children with special needs. In the study, the Family Functioning in Rehabilitation scale developed by Abaoğlu (2015) was used to obtain the data. The study group of the research consists of 315 families with children with special needs who have been in rehabilitation programs for one year in Isparta province, district and village centers. Statistical SPSS 23.0 package program was used in the analysis of the data. In this context, data were analyzed by using frequency Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis tests.
As a result of the research, it was determined that the age, education status and monthly income of the parents who have children with special needs do not affect the attitude and behavior level of the family and the level of participation of the family in rehabilitation, but the type of disability of the child affects the level of attitude and behavior of the family and the level of participation of the family in rehabilitation. On the other hand, it has been determined that the age, mother's education level and monthly income of the mothers and fathers who have children with special needs do not affect the social participation level of the family, but the education level of the father and the type of disability of the child with special needs have an effect on the level of social participation of the family.