Ortaöğretim öğrencilerinin matematik motivasyon düzeylerinin matematik odaklı epistemolojik inançlar açısından incelenmesi
Evaluated in terms of mathematic oriented epistemological beliefs of mathematics motivation levels of secondary education students
Yazar: YUNUS DURDU
Danışman: DOÇ. DR. EBRU BOZPOLAT
Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Motivasyon = Motivation ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students

Özet:
Bu çalışmanın amacı; ortaöğretim 9. ve 10. sınıf öğrencilerinin matematik
dersine ilişkin epistemolojik inanç düzeylerinin cinsiyet, sınıf, baba eğitim düzeyi, anne
eğitim düzeyi, ailenin aylık gelir düzeyi ve günlük okul dışı matematik ders çalışma
süresi değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve
öğrencilerin matematik odaklı epistemolojik inançlarına ilişkin öğrenci ve öğretmen
görüşlerini ortaya koymaktır.
Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem
tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunu oluşturan araştırma örneklemi, 2014-
2015 eğitim-öğretim yılında Sivas ili merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı
ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 9. ve 10. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır.
Örneklem seçiminde; amaçsal örnekleme yöntemlerinden tabakalı amaçsal örnekleme
yöntemi ile maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bu
doğrultuda, nicel boyuta ilişkin araştırmanın örneklemi 9 ve 10. sınıfta öğrenim gören
2237 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunu oluşturan çalışma grubunu
ise öğretmen ve öğrenciler oluşturmaktadır. Öğrencilerden oluşan çalışma grubu
belirlenirken amaçsal örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi,
öğretmenlerden oluşan çalışma grubu belirlenirken maksimum çeşitlilik örnekleme
yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda belirlenen araştırmanın nitel boyutuna ilişkin
çalışma grubu, Sivas ili merkezinde yer alan ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören
28 öğrenci ve bu okullarda görev yapan 41 matematik öğretmeninden oluşmaktadır.
Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin verilerin elde edilmesinde, İlhan ve Çetin
(2013) tarafından geliştirilen "Matematik Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği
(MOEİÖ)" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin verilerin elde edilmesinde
ise öğrencilere ve matematik öğretmenlerine yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan
yarı yapılandırılmış görüşme formlarından yararlanılmıştır. 
V
Elde edilen nicel verilerin analizinde; SPSS 22 paket programından
yararlanılarak betimsel istatistik, bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi
(ANOVA) uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise QSR NVIVO 10 programından
yararlanılarak içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda; Matematik Odaklı Epistemolojik İnanç (MOEİ) bağımlı
değişkeni için Öğrenmenin Çabaya Bağlı Olduğuna İnanç (ÖÇBOİ) alt boyutunda
cinsiyet, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi ve günlük okul dışı matematik ders
çalışma süresi değişkenleri açısından; Öğrenmenin Yeteneğe Bağlı Olduğuna İnanç
(ÖYBOİ) alt boyutunda cinsiyet ve günlük okul dışı matematik ders çalışma süresi
değişkenleri açısından; Tek Bir Doğrunun Var Olduğuna İnanç (TBDVOİ) alt
boyutunda ise sınıf, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, ailenin aylık gelir düzeyi
ve günlük okul dışı ders çalışma süresi değişkenleri açısından anlamlı farklılık tespit
edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise matematik odaklı epistemolojik inanca
yönelik üç ana tema oluşturulmuştur. Bu temalar; öğrencilerin matematik dersini
öğrenmelerinin çabaya bağlı olduğuna inanma durumu ve bu inancın nedenleri,
öğrencilerin matematik dersini öğrenmelerinin yeteneğe bağlı olduğuna inanma durumu
ve bu inancın nedenleri, öğrencilerin matematik dersini öğrenmelerinde tek bir
doğrunun var olduğuna inanma durumu ve bu inancın nedenleridir. Genel olarak;
öğrenci ve öğretmen görüşleri öğrencilerin matematik dersini öğrenmenin çabaya bağlı
olduğuna ve tek bir doğrunun var olduğuna inandıklarını, yeteneğe bağlı olduğuna
kısmen inandıklarını ortaya koymaktadır. Araştırmanın nicel ve nitel sonuçları birlikte
değerlendirildiğinde, sonuçların büyük ölçüde birbirini desteklediği ve tutarlı olduğu
tespit edilmiştir. Öğrenci ve öğretmen görüşlerinin de genel olarak benzerlik gösterdiği
görülmüştür.
Araştırma sonuçları doğrultusunda; matematik eğitiminde önemli bireysel
farklılıklardan olan epistemolojik inançların eğitimciler tarafından dikkate alınmasının
eğitimin kalitesini arttıracağı düşünülmektedir. Öğrenci bireysel özelliklerinin
(demografik değişkenlerin) matematik odaklı epistemolojik inanç düzeyleri üzerinde
farklılıklar oluşturduğu görülmektedir. Bu çerçevede, benzer çalışmaların matematik
odaklı epistemolojik inançlar üzerinde etkili olabilecek farklı değişkenlerle yapılması
alana katkı sağlayacaktır. Matematik derslerinde eğitim-öğretim faaliyetleri
planlanırken, öğrencilerin epistemolojik inançları göz önünde bulundurulmalı ve 
VI
öğrencilerin epistemolojik inançlarını geliştirici önlemler alınmalıdır. Bu doğrultuda;
öğrencilerin matematik odaklı epistemolojik inançlarının onların matematik eğitimine
olan etkisine ilişkin uzmanlar tarafından seminerler, hizmet içi eğitimler vb.
düzenlenerek öğretmenlere ve öğrencilere bilgi verilmelidir

Abstract:
The aim of this study is to determine whether the epistemological belief levels of
9th and 10th graders related to mathematics lessons significantly differ depending on
the variables of gender, class, parent's education level, monthly family income and
daily out-of-school mathematics study time, and to reveal the opinions of students and
teachers on mathematics-oriented epistemological beliefs of students.
In the study, mixed method was used which included both quantitative and
qualitative methods. The quantitative sampling of the research involved 9th and 10th
graders studying in high schools under the Ministry of National Education in the center
of Sivas during the 2014–2015 academic year. Samples were selected by using stratified
teleological sampling method and maximum variation sampling method together. In this
regard, quantitative part of the research sample consists of 2,237 students at 9th and
10th grades. The study group for the qualitative part of the research was made up of
teachers and students. For the selection of students in this section, a convenience
sampling approach within teleological sampling method was used, whereas the teachers
were selected making use of a maximum variation sampling method. The resulting the
qualitative study group for the research comprised 28 students and 41 math teachers
studying and working in high schools in the center of Sivas.
The Mathematics-Oriented Epistemological Belief Measure (MOEBM)
developed by İlhan and Çetin (2013) was used to garner data in the quantitative part of
the research. To obtain the data required for the qualitative part of the research, semistructured interview forms targeting students and teachers that were prepared by the
researcher were used.
Quantitative data was analyzed with descriptive statistics, t-tests and a one-way
analysis of variance (ANOVA), utilizing the SPSS 22 package software. A content 
VIII
analysis method was used, making use of the QSR NVIVO 10 software package, for the
analysis of qualitative data.
The research identified significant differences in the following: for the
Mathematics-Oriented Epistemological Belief dependent variable: for the subdimension "belief that learning depends on effort", the gender, parents' education level
and daily out-of-school mathematics study time variables; for the sub-dimension "belief
that learning depends on talent", the gender and daily out-of-school mathematics study
time variables; and for the sub-dimension "belief in existence of only one truth", the
class, parents level of education, monthly family income and daily out-of-school
mathematics study time variables. On the other hand, for the qualitative part of the
research, three main themes were constructed within the context of mathematicsoriented epistemological belief, being: cases in which students believe that learning
mathematics depends on the amount of effort they put into it, and the reasons behind
this belief; cases in which students believe that learning mathematics depends on talent,
and the reasons behind this belief; and cases in which students believe in the existence
of only one correct way of learning mathematics, and the reasons behind this belief. An
analysis of the opinions of the respondent students and teachers opinions revealed that
students believe that learning mathematics depends on effort and that there is only one
truth, and partly believe that ability to learn depends on talent. When the qualitative and
quantitative results of the research were evaluated together, it was confirmed that the
results strongly supported each other and were consistent, and further, that students and
teachers shared similar opinions.
In the light of the results, it is thought that by taking epistemological beliefs, as
drivers of significant personal differences in mathematics education, into consideration,
educators would be able to enhance the quality of the education. Furthermore, it was
noted that the different personal characteristics of students (demographic variables) lead
to differences in their mathematics-oriented epistemological beliefs. Similar studies,
based on different variables that have the ability to influence mathematics-oriented
epistemological beliefs, would contribute to the field. In math lessons, while planning
educational activities, the epistemological beliefs of students should be taken into
account, and measures should be taken in order to enhance the epistemological beliefs
of students. To this end, experts should give informative seminars, in-service training 
IX
etc. on the effect of mathematics-oriented epistemological beliefs on students'
mathematics education, to both teachers and students alike.