Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21. yüzyıl çoklu okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
Investigation of 21 st century social study teachers multiliteracies skills
Yazar: FATMA BEYZA AÇIL
Danışman: DOÇ. DR. NADİRE EMEL AKHAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Çoklu okuryazarlık = Multiple literacies ; Öğretmen becerileri = Teacher skills ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
21. Yüzyılda bireylerin gelişen ve değişen yaşam şartlarına uyum sağlayabilmesi için
birden fazla alanda kendisini geliştirmesi gerekmektedir. Bu durum ortaya birden fazla çoklu
okuryazarlık kavramını ortaya çıkarmıştır. Çoklu okuryazarlık bireyin birden fazla okuryazarlık
becerisine bütünsel olarak sahip olabilmesi şeklinde ifade edilebilir. Sosyal bilgiler dersinin de
çok yönlü bir öğretim programına sahip olduğu düşünüldüğünde sosyal bilgiler öğretmen
adaylarının kendilerini birçok okuryazarlık becerisinde geliştirmesi önem taşımaktadır. Bu
kapsamda araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adalarının 21. Yüzyıl çoklu
okuryazarlık becerilerini çeşitli değişkenlere göre incelemektir.
Araştırmanın çalışma grubu Akdeniz Bölgesi'nde bulunan bir devlet üniversitesinde
2020-2021 eğitim öğretim yılında sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünde öğrenim gören
öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı
karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Çevik ve
Şentürk (2019) tarafından geliştirilen "21. Yüzyıl Okuryazarlık Becerileri Ölçeği"
kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel
boyutunda ise çoklu okuryazarlık becerileri hakkında görüşlerini almak için araştırmacı
tarafından hazırlanan görüşme formundan yararlanılmıştır Nitel verilerin analizinde ise
betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen sonuçlara göre sosyal bilgiler öğretmen
adaylarının çoklu okuryazarlık becerileri içerisinde "bilgi ve teknoloji okuryazarlığı, eleştirel
düşünme ve problem çözme, sosyal sorumluluk ve liderlik, kariyer bilinci beceri" düzeylerinin
yüksek olduğu "girişimcilik ve inovasyon" becerisinin ise diğer becerilere göre daha orta
düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır; çoklu okuryazarlık beceri düzeyinin cinsiyet değişkeni
açısından anlamlı bir farklılığın gözlemlenmediği ancak "Kariyer Bilinci" alt boyutunda
kadınların lehine anlamlı oranda daha yüksek düzeyde farklılaştığı; sınıf düzeyi ve akademik
başarılarına (GANO) göre ise istatistiksel anlamda bir farklılığın olmadığı, öğretmen adaylarının çoklu okuryazarlık düzeylerinin birbirleriyle aynı orana sahip olduğu görülmüştür.
Araştırmanın nitel boyutunun sonuçlarında ise sosyal bilgiler öğretmen adayları sosyal bilgiler
öğretmeninde olması gereken en önemli becerilerin iletişim ve eleştirel düşünme becerisi
olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca öğretmen adayları kendilerinin eleştirel düşünme ve
teknoloji okuryazarlığı becerilerinde iyi; iletişim ve girişimcilik becerilerinde ise diğer
becerilere göre daha zayıf olduklarını belirtmişlerdir. Bu sonuçlar doğrultusunda nitel
bulgularının nicel bulguları desteklediği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: 21. Yüzyıl becerileri, çoklu okuryazarlık, sosyal bilgiler, sosyal bilgiler öğretmen adayı.

Abstract:
In the 21st century, individuals need to develop themselves in more than one area to adapt
to the developing and changing living conditions. This situation has revealed more than one
concept of Multiliteracies. Multiliteracies can be expressed as the ability of an individual to
have more than one literacy skill holistically. Considering that the social studies course also has
a versatile curriculum, social studies teacher candidates need to develop themselves many
literacy skills. In this context, the research aims to examine the 21st-century multi-literacy skills
of pre-service social studies teachers according to various variables.
The study group of the research consists of teacher candidates studying in the department
of social studies teaching in the 2020-2021 academic year at a state university in the
Mediterranean Region. In the research, a mixed method, in which quantitative and qualitative
methods are used together, was used "21. Century Literacy Skills Scale", Developed by Çevik
and Şentürk (2019), As a data collection tool in the quantitative dimension of the research. The
obtained data were analyzed with the SPSS 21 program. In the qualitative dimension of the
research, the interview form prepared by the researcher was used to get his views on multiple
literacy skills. In the analysis of qualitative data, the descriptive analysis method was used.
According to the results obtained from the quantitative dimension of the research, the
"Entrepreneurship and innovation" skill, which has high levels of "information and technology
literacy, critical thinking and problem solving, social responsibility and leadership, career
awareness skills" among social studies teacher candidates' multiple literacy skills, is higher than
other skills. It was concluded that it was at a moderate level; there was no significant difference
in the level of multi-literacy skills in terms of gender, but it differed significantly in favor of
women in the "Career Consciousness" sub-dimension; It was seen that there was no statistically
significant difference according to grade level and academic achievement (GANO), and the
multiple literacy levels of teacher candidates had the same ratio with each other. The results of
the qualitative dimension of the study indicated that according to the pre-service social studies teachers, the most important skills that a social studies teacher should have were communication
and critical thinking skills. In addition, pre-service teachers stated that they were better at
critical thinking and technology literacy skills while they were weaker in communication and
entrepreneurship skills compared to other skills. In line with these results, it can be said that the
qualitative findings supported the quantitative findings.

Keywords: 21st Century Skills, Multiple Literacy, Social Studies, Social studies teacher candidate