Birinci basamak muayene merkezlerinde reçete edilen ilaçların akılcı ilaç kullanımı yönünden değerlendirilmesi
Analysis of drugs prescripted in primary health care institutions in terms of rational pharmacotherapy
Yazar: NİHAT BOZKURT
Danışman: PROF. DR. HAKKI ZAFER GÜNEY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Elektronik reçete = Electronic prescription ; Solunum yolları enfeksiyonları = Respiratory tract infections ; Solunum yolları hastalıkları = Respiratory tract diseases ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions

Özet:
Akılcı İlaç Kullanımı (AİK),  kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre, uygun ilacı, uygun süre ve dozda, kendilerine ve topluma en düşük maliyetle sağlayabilmeleri olarak tanımlanmıştır. Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında en sık karşılaşılan hastalıklardan Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu (ÜSYE) tedavisinde bugüne kadar yazılan reçetelerde antibiyotik suiistimalinin yaygın olduğu izlenmektedir. Dolayısıyla AİK uyum oranının düşük olduğu değerlendirilmektedir. AİK konusunda en erken alt yapı oluşturan ülkelerden birisi olan Türkiye'de 2010 yılı başı itibari ile T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından İlaç Takip Sistemi ve karekod uygulamasına geçilmiştir. Böylece farmakovijilans uygulamalarının yanında sahte ilaçlardan ve sahte ambalajlardan korunma ve veri toplayarak politika oluşturması hedeflenmiştir. 15 Ocak 2013 tarihinden itibaren elektronik reçete (e-reçete) uygulamasına geçme kararı alınmış olmasına rağmen halen bazı merkezlerde normal (manuel) reçete yazılmasına devam edilmektedir. Bu çalışmada Ankara İli'nin üç ilçesinde bulunan Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında ÜSYE için yazılan elektronik olan (e-reçete) ve olmayan reçeteler (manuel reçete) incelenerek, bu kuruluşlarda görev yapan hekimlerin AİK konusundaki alışkanlıkları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Reaching appropriate drugs based on clinical findings and individual characteristics, at proper dose and time with the lowest cost is defined as Rational Pharmacotherapy. It is observed in prescriptions that misuse of antibiotics is common practice for Upper Respiratory Tract Infection (URTI) treatment which is one of the most typical diseases in Primary Health Care Institutions. Therefore, Rational Pharmacotherapy has an uncommon use. Turkey is one of the pioneer countries that developed the foundation for Rational Pharmacotherapy. In early 2010, "Pharmaceutical Track and Trace System" and QR Code implementation were initiated by the Ministry of Health. Besides pharmacovigilance, the aim of these is protection from counterfeit drugs, their packaging, and gathering information for the basis of policymaking. As of January 15, 2013, despite the decision of using electronic prescription (e-prescription), normal (manual) prescription is still in practice in some health centres. In this study, electronic and manual prescriptions from Primary Health Care Institutions from three districts of Ankara are assessed and habits of doctors on Rational Pharmacotherapy is evaluated.