Birinci basamak tedavi kurumlarında psikiyatrik tedavi yaklaşımları ve uygulamaları
Psychiatric treatment approaches and applications in primary care institutions
Yazar: MUHAMMED EMİN GÜL
Danışman: PROF. DR. MÜKERREM BETÜL AYCAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Farmakoekonomi = Economics-pharmaceutical ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikofarmakoloji = Psychopharmacology ; Tedavi = Treatment ; Tedavi planlama = Treatment planning

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2017 yılı tahminlerine göre, yeryüzünde 332 milyon kişi halen ruhsal veya nörolojik bir hastalıkla mücadele etmektedir. Bugün ise 500 milyondan fazla kişinin ruh sağlığı problemlerine sahip olduğu tahmin edilmektedir. Birçok ülkede yapılan toplum taramaları, ruhsal hastalıkların çok yaygın olduğunu göstermektedir (Gaudiano, Weinstock and Miller, 2011: 19).
Bu çalışmada, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'ndan (TİTCK) Reçete Bilgi Sistemi'nden (RBS) temin edilen 2013-2017 yıllarına ait 81 ildeki 1. Basamak tedavi merkezlerinde düzenlenen depresyon, anksiyete ve bipolar bozukluk için tanımlanan ICD-10 tanı kodlarıyla yazılan belirli etken maddeleri içeren reçetelere ait veriler incelenmiştir. Bu veriler; reçete sayısı, kutu sayısı, reçete maliyeti, ve reçetedeki kalem sayısı parametrelerine göre gruplandırılmış ve nüfus başına düşen antipsikotik ilaç miktarı açısından çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. 2013-2017 yıllarında 1. Basamak Sağlık Kuruluşları'nda yazılan reçetelere ait bu veriler il ve 12 sağlık bölgesi ölçeğinde analiz edilmiş, yıllara ve bölgelere göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. 2013 yılından 2017 yılına kadar Türkiye nüfusu %4.91 artarken, psikotik ilaçlara ait reçete sayısı %42.24 ve bu ilaçların toplam maliyeti ise %101.07artış göstermiştir.
Bu çalışmada Türkiye'nin ruh sağlığı alanında bu tanılara ait ilaç kullanım çeşitliliği ve bunun toplam sağlık harcamalarındaki payının yıllara göre değişimi incelenerek ülkemiz güncel Ulusal Ruh Sağlığı Profili'ne ve antipsikotiklerin Ülkemizde akılcı kullanımı açısından güncel durum değerlendirmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Birinci Basamak Tedavi Kurumları; OECD Ülkelerinde Sağlık Sistemleri; Psikiyatrik Tedavi Yaklaşımları; Psikofarmakoloji; Farmakoekonomi;   Türkiye'de Sağlık Hizmetleri.

Abstract:
According to the World Health Organization(WHO) 2017 estimates, 332 million people in the world are still struggling with mental or neurological disease. Today, it is estimated that more than 500 million people have mental health problems. Community surveys conducted in many countries show that mental illnesses are very common (Gaudiano, Weinstock and Miller, 2011: 19).
In this study, data belonging to prescriptions containing certain active ingredients used for depression, anxiety and bipolar disorder, prescribed in Primary Care Health Centers with appropriate ICD-10 diagnostic codes in the 81 provinces of Turkey from 2013 to 2017, were examined. These data were requested from the Turkish Medicines and Medical Devices Agency and obtained from the Prescription Information System. These data are; The number of prescriptions, the number of boxes, the cost of the prescription, and the number of items in the prescription were grouped according to the parameters and population based evaluations were performed. These data on the prescriptions written in the 1st Level Health Institutions in 2013-2017 were analyzed at the scale of the province and 12 health regions, and significant differences were found according to the years and regions. While the population of Turkey increased by 4.91% from 2013 to 2017, the number of prescriptions for psychotic drugs increased by 42.24% and the total cost of these drugs increased by 101.07%.
In this study, drug use diversity related to these diagnoses in Turkey in the field of mental health and the share of these drugs in the total healthcare expenditure by years were analysed. Therefore, it was aimed to contribute to the current National Mental Health Profile and to serve for the recent antypsychotic usage profile of our country.
Keywords: Primary Health Care Institutions;  Health Systems in OECD Countries;  Psychiatric Treatment Approaches; Psychopharmacology; Pharmacoeconomics; Health Services in Turkey.