Yüz maskesi tedavisinin konuşma seslerine etkisinin fonetik inceleme yöntemleriyle araştırılması
Evaluati̇on of the effect of face mask on speech sounds by phonetic analysis
Yazar: MERYEM ESMA ALAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL GÜLEÇ
Gaziantep Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Akustik = Acoustic ; Fonetik = Phonetic ; Konuşma = Speech ; Maloklüzyon = Malocclusion ; Maskeler = Masks ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis ; Solunum sistemi = Respiratory system

Özet:
Bu çalışmada amaç; yüz maskesi tedavisi uygulanan hastalarda tedaviye bağlı olarak meydana gelen ses değişimlerinin yine tedaviye bağlı iskeletsel ve havayolu boyutlarındaki değişimlerle birlikte değerlendirilmesidir. Bu retrospektif çalışmanın materyali; Gaziantep Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinde yer alan, prepubertal büyüme döneminde maksiller retrüzyon kaynaklı sınıf III maloklüzyon endikasyonu konmuş ve yüz maskesi uygulanarak tedavisi tamamlanmış 15 bireyin tedavi öncesi (T1) ve sonrası (T2) ses kayıtları ile sefalometrik radyografilerinden oluşmaktadır. Seslerin Praat programı üzerinden segmentasyon işlemi yapılmış ve sonrasında akustik ölçüm değerlerine bakılarak T1-T2 arası farklılıkları değerlendirilmiştir. Yapılan sefalometrik ölçümler ile akustik parametrelerin korelasyonu incelenmiştir. F[f] sesi ve Türkçe'deki bütün sesli harfler çalışmamızda değerlendirilmek üzere seçilmiştir. Sesli harflerin yalın ve kelime ortasındaki kayıtlarının; formant değerleri (F0, F1, F2, F3), f[f] sesinin ise kelime başında ve kelime sonunda olmak üzere bütün sesli harflerle komşulukları ayrı ayrı incelenerek; cog, skewness, kurtosis ölçümleri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre yüz maskesi tedavisi sonucunda; maksillada ileri ve saat yönünün tersine rotasyon, mandibulada posterior rotasyon, yüzün dik yön boyutunda artış ve hava yolu boyutlarında artış belirlenmiştir. FA1'in cog değerinde, yalın halde ı[ɯ] sesinin F1 ve yalın halde ö[œ] sesinin F3 değerlerinde anlamlı değişiklikler görülmüştür. Çalışmamızda; f[f] sesinin yüz maskesi tedavisiyle beraber değişim gösteren SNA (°), SNB (°), ANB (°), overbite ve orta havayolu boşluğu değerleriyle orta şiddette ilişkiler gösterdiği, Türkçedeki sesli harflerin ise SNA (°), witts, overjet, overbite ve superioposterior, orta, alt ve epiglotik havayolu değerleriyle orta şiddette, posterior havayolu değerleriyle yüksek şiddette ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, akustik değerlendirmede incelenen seslerde tedaviye bağlı değişimler tespit edilmiş, sefalometrik ölçümler ile ise orta derecede bir korelasyon görülmüştür. Yüz maskesi tedavisinin iskeletsel, dental ve havayolu yapılarında değişiklik meydana getirdiği ve buna bağlı olarak konuşma seslerinde değişiklikler oluşturduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the voice changes due to treatment in patients who are treated with face mask, together with the changes in skeletal and airway dimensions due to treatment. The material of this retrospective study; Gaziantep University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics. Consists of pre- (T1) and post- treatment (T2) voice recordings and cephalometric radiographs of 15 individuals in the prepubertal growth period, who were indicated for class III malocclusion originating from maxillary retrusion and whose treatment was completed by applying a face mask. Segmentation of the sounds was made through the Praat program, and then the differences between T1 and T2 were evaluated by looking at the acoustic measurement values. The correlation of cephalometric measurements and acoustic parameters was examined. F[f] sound and all vowels in Turkish were selected to be evaluated in our study. The formant values (F0, F1, F2, F3) of the simple and mid-word recordings of the vowels were evaluated. The neighborhoods of the f[f] sound with all vowels at the beginning and at the end of the word were examined separately, and cog, skewness and kurtosis measurements were evaluated. According to the findings, as a result of face mask treatment, forward and counterclockwise rotation in the maxilla, posterior rotation in the mandible, increase in the vertical dimension of the face and increase in the airway dimensions were determined. Significant changes were observed in the cog value of FA1 in the F1 values of the simple ı[ɯ] sound and the F3 values of the simple ö[œ] sound. In our study, it was determined that the f[f] sound showed moderate correlations with the values of SNA (°), SNB (°), ANB (°), overbite and middle airway space, which changed with the face mask treatment. It has been determined that vowels in Turkish have moderate correlations with SNA (°), witts, overjet, overbite and superioposterior, middle, lower and epiglottic airway values, and high correlations with posterior airway values. As a result, treatment-related changes were detected in the sounds examined in the acoustic evaluation, and a moderate correlation was observed with the cephalometric measurements. It is possible to say that face mask causes changes in skeletal, dental and airway structures and accordingly changes in speech sounds.