Evre 4 ve evre 5 kronik böbrek hastalığı olan ve diyalize girmeyen hastalardaki biyoimpedans analiz yöntemi ile belirlenen volüm durumu ile obstrüktif uyku-apne sendromu arasındaki ilişki
The relationship between volum status assessed by bioimpedance analysis and obstructive sleep-apnea syndrome in patients with stage 4 and 5 chronic kidney disease whom have not yet undergone dialysis treatment
Yazar: REŞİT YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFÜKAR YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Biyoelektriksel empedans = Bioelectrical impedance ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Giriş ve amaç: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) tekrarlayan üst solunum yolu kollapsı ile karakterize bir hastalıktır. Yapılan çalışmalar kronik böbrek hastalığının evresi ile paralel olarak OUAS prevalansında artış olduğunu göstermektedir. Bu iki hastalık arasındaki patofizyolojik ilişki net olarak açıklanamasa da son yıllarda yapılan çalışmalarla 'rostral sıvı yerdeğişimi' teorisi güncel açıklama olarak yerini almıştır. Bu teoriye göre gündüz bacaklarda biriken sıvının gece supin pozisyonda boyun bölgesine hareketi sonrası üst solunum yolu kollapsına ve obstrüktif uyku apne sendromunu tetiklediği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, diyalize girmeyen evre 4 ve evre 5 kronik böbrek hastalığında OUAS sıklığına bakmak, volüm yükü ile OUAS arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.Materyal-metod: Bu çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Kliniği'nde renal replasman tedavisi almayan evre 4 ve evre 5 kronik böbrek hastalığı tanısı ile takip edilen hastalardan seçim yapılmıştır. Hastaların volüm parametrelerine multifrekans biyoimpedans analiz yöntemi (BİA) ile bakılmıştır. Sıvı yükü için overhidrasyon (OH) / ekstraselüler sıvı (ECW)% oranı belirleyici parametre olarak alındı ve OH / ECW > %7 volüm fazlalığı olarak kabul edildi. Obezite (VKI > 30), kalp yetmezliği (EF ≤ %50), hipotiroidizm, acromegali, hemodinamik instabilitesi olanlar, gebelik, pacemaker kullanımı, ampute ekstremite varlığı, diüretik kullanımı olanlar ve diyaliz tedavisi alan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Gündüz aşırı uyku hali, tanıklı apnesi ve horlaması olanlar tasnif edildi. Bu kriterleri karşılayan 50 hastaya polisomnografi yapıldı. Çalışmanın istatistiksel değerlendirmesi SPSS 18.0 bilgisayar programı kullanılarak yapıldı. P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı referans değer kabul edildi.Bulgular: Hastalarımızın cinsiyet dağılımı % 50 (erkek; 25 ve kadın;25) olarak saptandı. Tüm hastalar içerisinde OUAS sıklığı % 52 olarak bulundu. Cinsiyet dağılımına bakılınca OUAS'lı tüm hastaların % 65.4'ünün erkek olduğu tespit edildi (p = 0.046). OUAS olan hastalar arasında volüm yükü (OH / ECW >%7) olanların sıklığı %73.1 (19/26), volüm yükü olmayanların (OH / ECW <%7) sıklığı %26.9 (7/26) olarak saptandı (p < 0.001). OUAS olan hastalarda sistolik ve diyastolik kan basıncı OUAS olmayanlara göre daha yüksek bulundu (SKB; 141.54 + 10.24 vs 130.58 + 11.78, mmHg; p = 0.001, DKB: 87.85 + 7.06 vs 81.50 + 7.80, mmHg; p = 0.004). Ek olarak AHI şiddeti ile kan basıncı arasında pozitif korelasyon saptadık (p < 0.001). Volüm yükü olanlarda AHI şiddeti (15.06 + 9.92 vs 2.91 + 3.11; p < 0.001) ve REM'e giriş süresi (50.85 + 12.05 vs 25.63 + 10.14, dk; p < 0.001) istatistiksel olarak daha yüksek iken, uyku verimliliği (91.71 + 4.91 vs 94.91 + 2.27; p = 0.004) daha düşük bulundu. Yapılan multipl basamaklı regresyon analizinde AHI şiddeti ile yaş (p < 0.001), kadın cinsiyet (p = 0.007) ve OH / ECW oranı (p < 0.001) arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki tespit edildi. Sonuç: KBH'lı hastalardaki OUAS sıklığı ve OUAS'ın erkek cinsiyet baskınlığı ve artmış yaş ile olan ilişkisi literatürle benzer bulunmuştur. OUAS olan hastalarda volüm yükü OUAS olmayanlara göre belirgin derecede yüksek bulundu. Ek olarak çalışmamızda volüm yükü ile uyku parametreleri arasında ilişki tespit ettik. OH / ECW oranı, artmış yaş ve kadın cinsiyet AHI şiddeti ile bağımsız olarak ilişkili bulundu. Özetle, kronik böbrek hastalığında ileri evrelerde OUAS sıklığındaki artışın temel olarak volüm yükü ile ilişkili olabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Introduction: Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a common condition, characterised by repetitive sleep apnea due to collapse of the pharynx. According to the studies, the incidence of sleep apnea syndrome, most commonly obstructive sleep apnea, is consistently correlated with the stage of chronic kidney disease. Despite the main pathophysiology between two disorders is not yet explained, several studies in recent years have focused on a current entity, 'nocturnal rostral fluid shift theory', in the role of pathogenesis. In this theory, the shift of fluid accumulated in the legs during the day to the neck at night with supine position causes to upper respiratory airway collapse and, thus predisposing to obstructive sleep apnea. Thus, in this study, we aim to evaluate the prevalence of OSAS and association of hypervolemia with OSAS in patients with grade 4 and 5 chronic kidney disease not undergoing dialysis, as well as the possible role of other laboratory parameters.Material and methods: Patients with chronic kidney disease stage 4 and 5 according to MDRD equation, routinely followed in Nephrology Clinic in Dicle University Faculty of Medicine were included in this study. Multifrequency bioimpedance analysis (BIA) was used to assess fluid status. Overhydration (OH) / extracellular water (ECW) % was accepted as an indicator of fluid status and fluid overload was defined as OH/ ECW > 7%. Exclusion criterias were obesity (BMI > 30), heart failure (LVEF < 50%), hypothyroidism, acromegaly, hemodynamic unstability, pregnancy, pacemaker use, diuretic use, presence of amputated extremity, undergoing dialysis. Patients also were asked for increased daytime sleepiness, snoring and witnessed apnea episodes. 50 patients meeting these criterias were evaluated and then polisomnography were performed to all. SPSS 18.0 computer based program was used for statistical analysis of this study, which p values < 0.005 were considered statistically significant.Results: The gender distribution of the patients in our study was % 50 with 25 male and 25 female. The prevalence of OSAS in total was found % 52 (26 / 50), in which % 65.4 of them were male (p = 0.046). In OSAS patients, the prevalence of fluid overloaded (OH / ECW > %7) was found %73.1 (19/26), in contrast, the prevalence of non-fluid oveloaded (OH / ECW < %7) was %26.9 (7/26) (p < 0.001). In patients with OSAS, systolic and diastolic blood pressure were statistically found higher than in patients without OSAS (SBP: 141.54 + 10.24 vs 130.58 + 11.78, mmHg; p = 0.001, DBP: 87.85 + 7.06 vs 81.50 + 7.80, mmHg; p = 0.004). We also detected a positive correlation between AHI severity and elevation of systolic and diastolic blood pressure (p < 0.001). In volume overloaded patients, the severity of AHI (15.06 + 9.92 vs 2.91 + 3.11; p < 0.001) and time to entering REM (50.85 + 12.05 vs 25.63 + 10.14, min; p < 0.001) were statistically found higher than non-fluid overloaded patients, whereas sleep efficiency (91.71 +  4.91 vs 94.91 + 2.27; p = 0.004) was found statistically lower in fluid overloaded patients. According to multiple stepwise regression analysis, we found a powerful association between AHI severity and age (p < 0.001), female gender (p = 0.007) and OH / ECW ratio (p < 0.001), which were considered statistically significant.Conclusion: The prevalence of OSAS in chronic kidney disease and its association with age and gender in our study were found to be similar with the literature. In OSAS patients, the prevalence of volume overloaded was detected to be statistically significantly higher than in non-OSAS patients. In addition, our study revealed a relationship between volume overload and sleep parameters. Older age, female gender and OH/ECW ratio were found independently associated with AHI severity. In summary, we consider that the volume overload may be the principal cause for the increased prevalence of OSAS in advanced stage chronic kidney disease.