Acil serviste akut batın tanısı alan hastalarda acil servis bekleme süresinin hasta prognozuna etkisi
The effect of emergency department waiting time on patientprognosis in patients diagnosed of acute abstract in theemergency department
Yazar: BERNA TAHTA
Danışman: PROF. DR. ERDEN EROL ÜNLÜER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Servis Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Abdomen = Abdomen ; Abdomen-akut = Abdomen-acute ; Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Karın ağrısı = Abdominal pain ; Komplikasyonlar = Complications ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: 
Karın ağrısı acil servis başvuruları arasında en sık nedenlerden birisidir. Karın ağrısı nedenleri; hayatı tehdit etmeyen nonspesifik karın ağrısından, hayatı tehdit eden içi boş organ perforasyonu, aort anevrizma rüptürü gibi patolojilere kadar değişebilmektedir. Hastaların acil servise başvuruları her zaman erken olmamakta, akut batın tanısı alan hastaların operasyona girme süresi geciktikçe hasta prognozu kötüye gitmekte ve postoperatif mortalite, morbidite oranını artmaktadır. Akut batın tanısıyla operasyona alınan hastalarda, operasyon öncesi acil serviste bekleme süresinin operasyon sonrası hastada gelişen morbidite ve mortaliteyle ilişkisini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 
Çalışmaya, 01 ocak 2020- 01 ocak 2021 tarihleri arasında acil servise karın ağrısı ile başvurup öykü, fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme yöntemleriyle akut batın tanısı alıp ilk 24 saatte opere edilen hastalar retrospektif olarak dahil edildi. Çalışmamızda operasyon öncesi bekleme süresinin operasyon sonrası hastanede kalış süresini, komplikasyon gelişmesini ve mortaliteyi  etkileyip etkilemediğini inceledik.
Bulgular: 
Çalışmamızdaki hastaların 66.4%'ü erkek, 33.6%'sı kadındır. Hastalara ait yaş ortalaması 48±21.24 olarak tespit edilmiştir.
Hastaların aldığı operasyon  tanıları incelendiğinde hastaların  %56.3' ü apandisit,  %14.1' sı perforasyon,  %9.8'si  perfore apandisit, %8.9'u ileus,  %2.4'ü kolesistit,  %2.1'i abse, %2.1'i volvulus, %1.2'si  mezenter iskemi ve %16.2'si diğer tanısını almıştır.Hastaların  %47.7'sı 2 günden fazla yatmış, %6.4'ünde komplikasyon gelişmiş ve  %8.6 hastada ise exitus gelişmiştir
Hastaların hastaneye ortalama yatış süreleri incelendiğinde erkek cinsiyetin (p=0.003), ek hastalıkların varlığı (p<0.001) ve operasyon tanılarının 2 günden fazla hastane yatış süresini etkilediği görülmektedir.2 günden uzun yatan hastaların  %58.3'ü erkek (p=0.003), ek hastalıkların varlığına bakıldığında 2 günden uzun yatan hastaların  %42.9'unda ek hastalık varken, 2 günden kısa yatan hastaların  %19.3'ünde ek hastalık mevcut olup her iki grup arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır(p<0.001). Operasyon tanıları incelendiğinde apandisit,ileus,kolesistit,abse,perforasyon,volvulus,perfore apandisit tanısının olması hastanede 2 günden uzun yatışta istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur
Hastalarda komplikasyon gelişme durumu incelendiğinde komplikasyon gelişen hastaların yaş ortalaması 73.29,komplikasyon gelişmeyen hastaların yaş ortalaması 46.27 olup komplikasyon gelişmesinde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur(p<0.001). Komplikasyon gelişmesinde alt sürelere bakıldığında ise komplikasyon gelişen hastaların triajda bekleme süresi 16.33 dk olup komplikasyon gelişmeyen hastalarda triaj bekleme süresi 34.51 dkdır. Yine triaj bekleme süresinin komplikasyon gelişmesinde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p=0.018) ancak bu fark negatif korelasyon yönündedir. Bu sonuç bize genel durumu kötü olan, aciliyeti olan hastaların triajda daha az bekletildiği yönünde bulgu vermiştir. Diğer alt sürelere bakıldığında komplikasyon gelişmesinde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır.
Hastaların mortalitesi incelendiğinde mortalite gelişen hastaların yaş ortalaması 77.29,mortalite gelişmeyen hastaların yaş ortalaması 45.26 olup hastaların yaşının mortalite gelişmesinde etkili olduğu istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.001).Mortalite gelişmesinde alt süreler incelendiğinde ise mortalite gelişen hastalarda konsültasyondan yatışa kadar geçen süre 254.46 dk, mortalite gelişmeyen hastalarda 151.18 dk olup istatiksel olarak pozitif korelasyon yönünde anlamlı fark bulunmuştur(p<0.001). Ancak yine alt sürelere bakıldığında mortalite gelişen hastalarda triaj bekleme süresi  11.43 dk, mortalite gelişmeyen hastalarda 35.39 dk olup yine negatif korelasyon yönünde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur(p=0.014).Bu sonuç da yine aciliyeti olan hastaların triajda bekleme süresinin daha az olduğunu göstermiştir. Diğer alt bekleme sürelerine bakıldığında mortalite gelişmesinde anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuç: 
Akut batın tanısı acil servise sık başvuru sebeplerinden biridir ve erken tanı ve tedavi morbidite ve mortaliteyi azaltmaktadır. Operasyon öncesi bekleme süresinin uzaması yüksek morbidite ve mortalite oranları ile ilişkilidir.

Abstract:
Aim: 
Abdominal pain is one of the most common causes of emergency department admissions. Causes of abdominal pain; It can range from nonspecific abdominal pain that is not life-threatening, to life-threatening pathologies such as hollow organ perforation and rupture of aortic aneurysm. The admission of patients to the emergency service is not always early, the prognosis of patients with acute abdomen is delayed as the time to enter the operation is delayed, and the rate of postoperative mortality and morbidity increases. Weaimed to investigate the relationship between the waiting time in the emergencyroom before the operation and the morbidity and mortality that developed in the patients who were operated on with the diagnosis of acute abdomen.
Materials and Methods:
Patients who were admitted to the emergency department with abdominal pain between January 01.2020 and January 01.2021, diagnosed with acute abdomen by history, physical examination, laboratory and imaging methods and operated in the first 24 hours were included in the study retrospectively. We examined whether it affects the duration, the development of complications and mortality.
Results:
66.4% of the patients in our study were male and 33.6% were female. The meanage of the patients was 48±21.24 years.
When the surgical diagnoses of the patients were examined, 56.3% of the patients were appendicitis, 14.1% perforation, 9.8% perforated appendicitis, 8.9% ileus, 2.4% cholecystitis, 2.1% abscess, 2.1% volvulus, 1%. 1.2 of them were diagnosed as mesenteric ischemia and 16.2% of the mother. 47.7% of the patients were hospitalized for more  than 2 days, complications developed in 6.4% and exitus developed in 8.6% patients.
When the mean duration of hospitalization of the patients is examined, it is seen that male gender (p=0.003), presence of comorbidities (p<0.001) and operation diagnoses affect the hospitalization period for more than 2 days. 58.3% of the patients hospitalized for more than 2 days were male (p=0.003), Considering the presence of additional diseases, 42.9% of the patients hospitalized for more than 2 days had additional disease, while 19.3% of the patients hospitalized for less than 2 days had additional disease and there was a statistically significant difference between the two groups (p<0.001). When the operation diagnoses were examined, there was a statistically significant difference in the diagnosis of appendicitis, ileus, cholecystitis, abscess, perforation, volvulus, perforated appendicitis and hospitalization for more than 2 days.
When the complication development status of the patients was examined, the meanage of the patients who developed complications was 73.29 years, the meanage of the patients who did not develop complications was 46.27, and a statistically significant difference was found in the development of complications (p<0.001). triage waiting time is 34.51 minutes. Again, a statistically significant difference was found in the development of complications in the triage waiting time (p=0.018), but this difference was in the direction of negative correlation. When the durations were examined, nostatistically significant difference was found in the development of complications.
When the mortality of the patients was examined, the meanage of the patients who developed mortality was 77.29, the meanage of the patients who did not develop mortality was 45.26, and it was found that theage of the patients was statistically significant in the development of mortality (p<0.001). mortality was 151.18 minutes in patients who did not develop a statistically significant difference in the direction of positive correlation (p<0.001). However, when we look at the lower times, the waiting time for triage is 11.43 minutes in patients with mortality and 35.39 minutes in patients without mortality, and a statistically significant difference was found in the direction of negative correlation (p=0.014). Considering the other lower waiting times, nosignificant difference was found in the development of mortality.
Conclusions:
Diagnosis of acute abdomen is one of the frequent reasons for admission to the emergency department, and early diagnosis and treatment reduce morbidity and mortality. Pre-operation waiting time is associated with high morbidity and mortality rates.
Keywords:
Emergency, Service Acute, Abdominal Waiting Time, Operation, Complication, Mortality.