Börülce tohum böceğinin, Callosobruchus maculatus (F.), (Coleoptera:Bruchidae) farklı populasyonlarında biyolojik parametrelerin incelenmesi ve populasyonlar arasındaki DNA polimorfizminin AFLP tekniği ile taranması
Determination of biological parameters and DNA polymorphism through AFLP, among different cowpea beetle, Callosobruchus maculatus (F.), (Coleoptera:Bruchidae) populations
Yazar: ESRA ALAGÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. CENGİZ İKTEN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Börülce tohum böceği = Cowpea weevil ; Callosobruchus maculatus = Callosobruchus maculatus

Özet:
Bu çalışmada Aydın, Antalya ve Isparta'dan toplanan börülce tohum böceğinin (BTB), Callosobruchus maculatus (F.), 7 çeşit/tür nohut, 1 çeşit fasulye ve 1 çeşit börülce olmak üzere 9 tohum genotipinde tercihli ve zorunlu testleme yöntemi ile biyolojik parametreleri gözlemlenilmiştir. Çalışmada populasyonlar arasındaki polimorfizmi belirlemek amacıyla AFLP yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonuçları, Antalya populasyonun diğer iki populasyona göre daha fazla yumurta bıraktığını göstermiştir. Populasyonların en çok yumurta bıraktığı tohum materyalleri börülce, fasulye ve CA2969 nohut çeşidi olmuştur. Bu tohumlardan börülce üzerinde ergin çıkış oranı Aydın, Isparta ve Antalya populasyonlarında sırası ile %84, 80 ve 73 olarak gerçekleşmiştir. Fasulye tohumları üzerinde ergin çıkışı yok denecek kadar az bulunurken, CA2969 nohut çeşidinde oran %45-63 arasında değişmiştir. Tercihli testleme yönteminde en çok yumurta bırakılan genotipler börülce ve fasulye tohumlarıdır. Börülce üzerinden toplanan Aydın ve Isparta populasyonları, börülce ve fasulye tohumlarını eşit oranlarda (%40-45) tercih ederken, Antalya populasyonunda börülce tohumları fasulyeye göre daha fazla (%54 ve 27) tercih edilmiştir. Antalya populasyonu nohut üzerinde yetiştiriliyor olmasına rağmen (36 generasyon), nohut genotiplerini tercihi %13 seviyelerini geçememiştir. Aydın ve Isparta populasyonlarında nohut genotiplerini tercih oranları %10-16 düzeylerinde kalmıştır. Her üç populasyon içinde Yar nohut çeşidinde %80-90 arasında ergin çıkışı görülürken, populasyonların bu genotipi tercih oranları %1-2 düzeyinde kalmıştır. Populasyonların tohumlarda meydana getirdikleri yüzde-kayıp oranlarının her üç populasyon için de börülce tohumlarında birinci sırada olduğu gözlenmiştir.Moleküler çalışmaların sonucunda, Isparta populasyonunda % 83.6, Aydın populasyonunda %72.5 ve Antalya populasyonunda %56,5 oranında polimorfizm seviyesi belirlenmiştir. Populasyonlar arası farklılaşmayı gösteren Gst değerinin çalışma sonucunda 0,50 düzeyinde bulunması, populasyonların farklılaştığını göstermektedir. Populasyonlar arası genetik uzaklıklar ve oluşturulan dendogram incelendiğinde, börülce üzerinden toplanan populasyonların (Aydın Isparta) nohut üzerinden toplanan Antalya populasyonundan genetik olarak daha uzak bulunduğu ve farklı yerde gruplaştığı belirlemiştir.

Abstract:
Several biological parameters of cowpea beetle, Callosobruchus maculatus (F.), populations collected from Aydın, Antalya and Isparta provinces are measured under choice and no-choice conditions. A total of nine different legume seeds including seven varieties/species of chickpea, a bean and a cowpea variety were employed for the study. Furthermore, AFLP technique was used for determination of polymorphism among the populations. The results showed that overall eggs laid was higher in Antalya population than the other two. In general, populations laid more eggs on cowpea, bean and CA2969 chickpea variety. Adult emergence ratios on cowpea seeds were found to be 84%, 80% and 73% for Aydın, Isparta and Antalya populations, respectively. With the exception of an individual, there were no adult emergence recorded for all populations on bean seeds. Chickpea variety CA2969 had adult emergence ratios changing between 45-63%. In choice tests, cowpea and bean were most preferred seeds for egg laying. While Aydın and Isparta populations originally collected from cowpea preferred bean and cowpea seeds equally (40-45%), Antalya population preferred cowpea over bean seeds for egg laying (54% and 27%). Although Antalya population have been reared on chickpea seeds around 36 generations, the most preferred chickpea variety ratio was under %13. Similar egg laying ratios on chickpea varieties (10-16%) were obtained for Aydın and Isparta populations. Although all three populations had adult emergence ratios of 80-90% on chickpea variety Yar, their egg laying preferences were 1-2% for the same variety. Furthermore, populations caused the highest weight loss on cowpea seeds.The results of the molecular study showed 83.6%, 72.5% and 56.5% polymorphism levels for Isparta, Aydın and Antalya populations, respectively. The Gst value was found to be 0.50, an indication of population differentiation. The genetic distance values and phylogenetic tree indicated that the populations collected from cowpea (Aydın and Isparta) were clustered together and geneticaly more distant to chickpea collected Antalya population.