Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının kadın istihdamına dair ekonometrik analiz
Econometric analysis of women's employment of foreign direct investment in Turkey
Yazar: DESTEGÜL HAZAR
Danışman: DOÇ. DR. BURCU KILINÇ SAVRUL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kadınlar = Women ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments ; İstihdam = Employment

Özet:
Çalışmada ele alınan ana makroekonomik değişken olan yabancı doğrudan yatırımlar
ülkelerin gelişmesi için gerekli bir değişkendir. Doğrudan yatırımın gerçekleşmiş olduğu
ülkelerde sadece mali destek sağlanmaz aynı zamanda AR-GE, organizasyon yapısının da
ülkeye gelmesi söz konusu olmaktadır. Yatırımı gerçekleştiren ülke, ev sahibi ülkenin
istihdamında da olumlu bir katkı sağlamaktadır. Ancak kimi zaman, fabrikaların el
değiştirmesi yoluyla yapılan bir yatırım, istihdamda herhangi olumlu bir etki
yaratmamaktadır.
Doğrudan yatırım, Türkiye açısından değerlendirildiğinde, Cumhuriyet'in ilk
yıllarında yabancı sermayenin ülkeye gelmesiyle yatırımda bulunması gerekliliği ön plana
çıkmasına rağmen istenilen netice elde edilememiştir. Son yıllarda ise, yatırım ortamını
sağlayan yabancı yatırımcı faaliyetini gerçekleştirmek için zararın minimum düzeyde
faaliyetini gerçekleştirecek ortamı yakalamış ve ülkeye gelen yabancı sermayeli firma
sayısında ilk dönemlere göre artış gerçekleşmiştir.
Çalışmada doğrudan yabancı sermeye yatırımlarının kadın istihdamına etkisi
incelenmiştir. Yapılan eşbütünleşme analizi sonucu, doğrudan yabancı sermaye yatırımları
istihdamı kısa dönemde 0.001 düzeyinde uzun dönemde ise 0.003 düzeyinde etkilemektedir.
DYY girişi artış gösterdiğinde, kısa dönemde gözle görülür bir etki olmamakla birlikte uzun
dönemde ise etkinin derecesi büyümektedir. Doğrudan yabancı sermaye değişkeni ve kadın
istihdam oran değişkeni arasında yapılan çalışmada pozitif yönlü bir korelasyon
kurulmuştur. Granger nedensellik testi sonucunda DYY değişkeni KISOR değişkeninin
Granger nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır ancak KISOR değişkenin DYY değişkeninin
Granger nedeni olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç itibariyle DYY→KISOR tek yönlü
bir nedensellik ilişkisine rastlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı, Kadın İstihdamı,
Türkiye

Abstract:
Çalışmada ele alınan ana makroekonomik değişken olan yabancı doğrudan yatırımlar
ülkelerin gelişmesi için gerekli bir değişkendir. Doğrudan yatırımın gerçekleşmiş olduğu
ülkelerde sadece mali destek sağlanmaz aynı zamanda AR-GE, organizasyon yapısının da
ülkeye gelmesi söz konusu olmaktadır. Yatırımı gerçekleştiren ülke, ev sahibi ülkenin
istihdamında da olumlu bir katkı sağlamaktadır. Ancak kimi zaman, fabrikaların el
değiştirmesi yoluyla yapılan bir yatırım, istihdamda herhangi olumlu bir etki
yaratmamaktadır.
Doğrudan yatırım, Türkiye açısından değerlendirildiğinde, Cumhuriyet'in ilk
yıllarında yabancı sermayenin ülkeye gelmesiyle yatırımda bulunması gerekliliği ön plana
çıkmasına rağmen istenilen netice elde edilememiştir. Son yıllarda ise, yatırım ortamını
sağlayan yabancı yatırımcı faaliyetini gerçekleştirmek için zararın minimum düzeyde
faaliyetini gerçekleştirecek ortamı yakalamış ve ülkeye gelen yabancı sermayeli firma
sayısında ilk dönemlere göre artış gerçekleşmiştir.
Çalışmada doğrudan yabancı sermeye yatırımlarının kadın istihdamına etkisi
incelenmiştir. Yapılan eşbütünleşme analizi sonucu, doğrudan yabancı sermaye yatırımları
istihdamı kısa dönemde 0.001 düzeyinde uzun dönemde ise 0.003 düzeyinde etkilemektedir.
DYY girişi artış gösterdiğinde, kısa dönemde gözle görülür bir etki olmamakla birlikte uzun
dönemde ise etkinin derecesi büyümektedir. Doğrudan yabancı sermaye değişkeni ve kadın
istihdam oran değişkeni arasında yapılan çalışmada pozitif yönlü bir korelasyon
kurulmuştur. Granger nedensellik testi sonucunda DYY değişkeni KISOR değişkeninin
Granger nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır ancak KISOR değişkenin DYY değişkeninin
Granger nedeni olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç itibariyle DYY→KISOR tek yönlü
bir nedensellik ilişkisine rastlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı, Kadın İstihdamı,
Türkiye