Turizm sektöründe yapay zekâlı cihazların kullanımı: Turistik tüketicilerin yapay zekâlı cihaz kullanım eğilimleri üzerine bir araştırma
Use of artificial intelligence devices in the tourism sector: A research on touristic consumers' trends in using artificial intelligence devices
Yazar: NİJAT KHANMAMMADLI
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KURGUN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bilgi çağında, insan yaşamının ayrılmaz parçası haline gelen teknolojik gelişim üretim ve tüketim süreçlerinde dönüşüme neden olmuştur.  On sekizinci yüzyılda endüstri devrimi ile sanayi alanında yaşanan dönüşüm, bilgi çağında hizmet sektöründe yaşanmaktadır. Hizmet sektöründe bu teknolojik dönüşümün merkezinde yapay zekâ yer almaktadır. Yapay zekâlı cihazların mevcut ve gelecek potansiyeli hizmet sektörünün parçası olan turizm alanında derin etki oluşturmaktadır. Turizm hizmetlerinin sunumunda insan çalışanların yerine kullanımı gittikçe yaygınlaşan yapay zekâlı cihazlar turistik deneyimde benzersiz değişikliğe neden olmaktadır.  Yapay zekâlı cihazların kullanımı turizm hizmetlerinde yaygınlaşmakta ancak turistik tüketicilerin yeni bir deneyim oluşturan bu cihazların kullanımına yönelik tutum ve davranışları hakkında çok az şey bilinmektedir. Bu çalışma, turizm hizmetlerinde yapay zekâlı cihazların kullanım alanlarını inceleyerek, turistik tüketicilerin bu cihazları kullanım eğilimlerini araştırmayı amaçlamaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde zekâ ve yapay zekâ kavramları açıklanmış ve hizmet sektöründe yapay zekâ uygulamaları incelenmiştir. İkinci bölümde turizmde tarihsel süreç içerisinde teknolojik gelişmeler, yapay zekâlı cihazların kullanım alanları ve turistik tüketicilerin kullanım tercihlerini etkileyen faktörler incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise turizmde hizmetlerinde turistik tüketicilerin yapay zekâlı cihazları kullanma eğilimleri konaklama hizmetleri bağlamında nicel yöntem kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, turistik tüketicilerin konaklama hizmetleri bağlamında yapay zekâlı cihazları kullanımını kabul etmelerinin sosyal etki, hedonik motivasyon, antropomorfizm, performans ve çaba beklentisi ve yapay zekâlı cihazlara yönelik duygulardan etkilendiğini göstermektedir. Araştırmanın sonucu, turistik tüketicilerin etkileşim gerektiren turizm hizmetlerinde insan temasına ilişkin beklentisinin bulunduğunu, hedonik motivasyonun, performans beklentisinin ve olumlu duyguların yapay zekâlı cihazların kullanımını kabul istekliliğinin en önemli belirleyicileri olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In the information age, technological development, which has become an integral part of human life, has caused a transformation in production and consumption processes. The industrial revolutions and transformative shifts experienced in the eighteenth-century industry resemble a similar revolution in the service sector during the information age. The concept of artificial intelligence (AI) is central to this transformation within the service sector. The current and future potential of artificial intelligence devices has a profound impact on the field of tourism, which is a part of the service sector. AI devices, employed in the provision of services in the tourism sector, are progressively replacing human employees. Thus, their impact on the tourist experience is deepening. While the utilization of AI devices is gaining prevalence in tourism services, little is known regarding the attitudes and behaviours of tourism consumers towards these devices, which create a new experience in tourism. This study aims to investigate the desire of tourism consumers to use these devices by examining the application of artificial intelligence devices in tourism businesses. 
In the first part of the study, the concepts of intelligence and artificial intelligence were explained and the applications of artificial intelligence in the service sector were examined. In the second part, historical technological advancements, the diverse applications of AI devices in tourism, and the factors influencing the decisions of tourism consumers are examined. In the third section, the tendencies of tourism consumers to use artificial intelligence devices in tourism services were examined by quantitative methods in the context of accommodation services. The research findings reveal that the acceptance of AI devices among tourism consumers, specifically in accommodation services, is influenced by factors like as social influence, hedonic motivation, anthropomorphism, performance and effort expectations, and emotional responses toward AI devices.  The results of the research show that touristic consumers have expectations regarding human contact in tourism services that require interaction, and hedonic motivation, performance expectation, and positive emotions are the most important determinants of their willingness to accept the use of AI devices.