Yüksek doz herbisit uygulamalarının hedef dışı bitkilerdeki oluşturduğu zararlanmalar
Damages caused by overdose herbicide applications on non-target plants
Yazar: HİLMİ TORUN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yabancı otların kontrolünde kimyasal mücadele, kolay uygulanabilir olması, kısa vadede ekonomik olması ve hızlı sonuç vermesi nedeniyle en çok tercih edilen yöntemlerin başında gelir. Ancak çiftçilerin yanlış kimyasallar (herbisitler) uygulamasıyla beraber, yanlış teknik uygulamalardan dolayı kültür bitkilerinde zararlanmalar meydana getirebilmektedir. Bu çalışma, bu zararları, zarar miktarlarını ve oluşabilecek simptomları ortaya koymak amacıyla planlanmıştır. Çukurova Bölgesi' nde üretimi yapılan beş farklı kültür bitkisinde (ayçiçeği, buğday, domates, mısır, pamuk) 2010 yılı içerisinde çalışmalar yapılmıştır. Seçilen yedi farklı etkili maddeye sahip herbisitin dört farklı dozu (önerilen dozun yarısı-N/2, önerilen doz-N, önerilen dozun iki katı-2N ve dört katı-4N) sera koşullarında saksılarda yetiştirilen kültür bitkilerine uygulanmış ve elde edilen veriler fiziksel şekilde incelenmiştir. Bu herbisitler; 2,4-D acid dimethylamin, glyphosate isopropylamine tuzu 480 g/l, bentazone 480 g/l, foramsulfuron 22,5 g/l, mesosulfuron - methyl + iodosulfuron ? methyl sodium 3 + 0,6 g/l, fluazifop-p-butyl 150 g/l ve prometryne 500 g/l olup seçilen kültür bitkilerindeki etkileri gözlenmiştir. Saksı denemeleri sonucu oluşan belirgin simptomlar 2,4-D aminde domates ve ayçiçeğinde yaprakları ilk önce sarartmış ardından öldürmüş, pamuk yapraklarında tipik bamyalaşma simptomu görülmüş, glyphosateda bütün kültür bitkilerinde dokularda sarartma yapmış ardından dokuların renk değiştirmesiyle kahverengi hale yanmış görünümüne bürünmüş, bentzoneda domates ve buğday bitkilerini cılızlaştırarak bitkiyi çalımsı forma getirmiş, foramsulfuron'da bütün bitkilerde ilerleyen dozların katlanmasıyla bitkilerde sarkmalara ve solmalara neden olmuş pamukta yaprak kenarları, yaprak sapları ve yaprak damarlarını kızartmış, mesosulfuron-methyl + iodosulfuron-methyl sodium herbisiti kültür bitkilerinde sarartma yapmış ve bitki boyu gelişimlerini durdurmuş, fluazifob-p-buthyl etkili maddesi bitkilerde büzüştürme yaparak dokuların deforme olmasını sağlamış ve prometryn ise nekroz oluşturmuş daha sonra bitkileri kurutmuştur.

Abstract:
Yabancı otların kontrolünde kimyasal mücadele, kolay uygulanabilir olması, kısa vadede ekonomik olması ve hızlı sonuç vermesi nedeniyle en çok tercih edilen yöntemlerin başında gelir. Ancak çiftçilerin yanlış kimyasallar (herbisitler) uygulamasıyla beraber, yanlış teknik uygulamalardan dolayı kültür bitkilerinde zararlanmalar meydana getirebilmektedir. Bu çalışma, bu zararları, zarar miktarlarını ve oluşabilecek simptomları ortaya koymak amacıyla planlanmıştır. Çukurova Bölgesi? nde üretimi yapılan beş farklı kültür bitkisinde (ayçiçeği, buğday, domates, mısır, pamuk) 2010 yılı içerisinde çalışmalar yapılmıştır. Seçilen yedi farklı etkili maddeye sahip herbisitin dört farklı dozu (önerilen dozun yarısı-N/2, önerilen doz-N, önerilen dozun iki katı-2N ve dört katı-4N) sera koşullarında saksılarda yetiştirilen kültür bitkilerine uygulanmış ve elde edilen veriler fiziksel şekilde incelenmiştir. Bu herbisitler; 2,4-D acid dimethylamin, glyphosate isopropylamine tuzu 480 g/l, bentazone 480 g/l, foramsulfuron 22,5 g/l, mesosulfuron - methyl + iodosulfuron ? methyl sodium 3 + 0,6 g/l, fluazifop-p-butyl 150 g/l ve prometryne 500 g/l olup seçilen kültür bitkilerindeki etkileri gözlenmiştir. Saksı denemeleri sonucu oluşan belirgin simptomlar 2,4-D aminde domates ve ayçiçeğinde yaprakları ilk önce sarartmış ardından öldürmüş, pamuk yapraklarında tipik bamyalaşma simptomu görülmüş, glyphosateda bütün kültür bitkilerinde dokularda sarartma yapmış ardından dokuların renk değiştirmesiyle kahverengi hale yanmış görünümüne bürünmüş, bentzoneda domates ve buğday bitkilerini cılızlaştırarak bitkiyi çalımsı forma getirmiş, foramsulfuron?da bütün bitkilerde ilerleyen dozların katlanmasıyla bitkilerde sarkmalara ve solmalara neden olmuş pamukta yaprak kenarları, yaprak sapları ve yaprak damarlarını kızartmış, mesosulfuron-methyl + iodosulfuron-methyl sodium herbisiti kültür bitkilerinde sarartma yapmış ve bitki boyu gelişimlerini durdurmuş, fluazifob-p-buthyl etkili maddesi bitkilerde büzüştürme yaparak dokuların deforme olmasını sağlamış ve prometryn ise nekroz oluşturmuş daha sonra bitkileri kurutmuştur.