Ergenlerin ruhsal belirtileri ile duygusal özyeterlik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of mental symptoms and emotional self-efficacy levels of adolescents
Yazar: ÖZGE SAKARYA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal yeterlilik = Emotional suficiency ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerin ruhsal belirtilerinin duygusal özyeterlik düzeylerinin incelenmesidir. Bu araştırma betimsel yönteme dayanmaktadır. Araştırmanın örneklemini 2011-2012 eğitim öğretim yılında İzmir İli Bergama, Buca ve Bornova?da öğrenimlerini sürdüren on ve on birinci sınıf öğrencilerinden seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiş 198 kız ve 102 erkek olmak üzere toplam 300 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, Kısa Semptom Envanteri (KSE), Duygusal Özyeterlik Ölçeği (DÖYÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15,0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Katılımcıların demografik özeliklerine göre ruhsal belirtiler ve duygusal özyeterlik alt ölçek puanlarına yönelik karşılaştırmalarda t-testi ve MANOVA (multivariate ANOVA) testleri, ayrıca değişkenler arasındaki ilişkileri saptamak için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda, ergenlerin ruhsal belirtileri ile duygusal özyeterlik  düzeyleri arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ergenlerin Duygusal özyeterlik düzeyleri artıkça depresyon, anksiyete, olumsuz benlik algısı, somatizasyon ve hostilite düzeylerinin azaldığı saptanmıştır. 
Araştırma sonunda duygusal özyeterlik alt boyutlarından duyguları düzenleme öz-yeterliğinin ergenlerde anne eğitim, baba çalışma durumu, hayatından memnun olma, kendini hasta hissetme, kötü olayların başına geldiği düşüncesi, üzgün halin anlaşılma durumu, sinirlilik haline kontrol edebilme ve performans arttırma değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. 
Duyguları düşünceyi destekleyici olarak kullanma özyeterliğinin ergenlerin anne eğitim, sosyo-ekonomik durum, baba tutum, hayatlarından memnun olma, bir işe başlayıp devam ettirme, kötü olayların başına geldiği düşüncesi, insanlar tarafından sevilmediğini düşünme, üzgün halin başkaları tarafından anlaşılabilmesi ve performans arttırma değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır.
          Duygusal anlama özyeterliğinin ergenlerin cinsiyete, kendini hasta hissetme durumuna ve performans arttırmaya değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır.
         Duygusal algılama özyeterliğinin ergenlerin hayatından memnun olma durumu, üzgün halin başkaları tarafından anlaşılabilmesi, performans arttırma değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır.
       Ergenlerin ruhsal belirtilerine ilişkin elde edilen sonuçlar aşağıda verilmektedir: 
-Ergenlerin anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite belirtileri cinsiyete göre incelendiğinde ise kızların depresyon oranlarının erkeklere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.
-15 yaş grubundaki ergenlerin 16 yaş grubundaki ergenlere göre daha çok depresyon yaşadıkları saptanmıştır.
-Babası herhangi bir işte çalışmayan ergenlerin anksiyete, depresyon ve somatizasyon gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Sosyo-ekonomik düzeyi düşük olan ergenlerin anksiyete, depresyon, olumsuz benlik ve somatizasyon gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Yaşamının çoğunu köy ve ilçede geçiren ergenlerin, ilde geçiren ergenlere göre hostilite düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.
-Okul başarı düzeyi yükseldikçe olumsuz benlik algısının düştüğü saptanmıştır.
-Anne tutumunu olumsuz algılayan ergenlerin anksiyete, depresyon, olumsuz benlik ve somatizasyon gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Baba tutumunu olumsuz algılayanların anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
- Olumsuz benlik algısı yüksek olan ergenlerin daha çok rehber öğretmenden yardım aldıkları saptanmıştır.
- Anksiyete, olumsuz benlik ve somatizasyon gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşayan ergenlerin uzman yardımı aldıkları saptanmıştır.
- Hayatından daha az düzeyde memnuniyet duyan ergenlerin anksiyete, depresyon, somatizasyon, olumsuz benlik ve hostilite gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Sürekli öfkeli olan ergenlerin hostilite düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.
-Sürekli kendini hasta hisseden ergenlerin anksiyete, depresyon, somatizasyon, olumsuz benlik ve hostilite gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Kötü olayların sürekli kendi başına geldiğini düşünen ergenlerin anksiyete, depresyon ve hostilite gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-İnsan tarafından genellikle sevilmediği düşüncesine sahip olan ergenlerin anksiyete, depresyon ve olumsuz benlik gibi ruhsal belirtileri daha fazla yaşadıkları saptanmıştır.
-Üzgün hali başkaları tarafından nadiren anlaşılabilen ergenlerin ise daha fazla depresyon yaşadığı saptanmıştır.
-Sinirlilik duygusunu nadiren kontrol edebilen ergenlerin hostilite düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Duygusal özyeterlik, ruhsal belirtiler, ergen.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the mental symptoms of adolescents according to emotional self-efficacy levels. This research is based on descriptive method. Sample consisted of 198 girls and 102 boys, totally 300 high school students selected by random sampling method from tenth and eleventh grade students of Bergama, Buca, Bornova high schools in the academic year 2011-2012,
Data were collected by  the Brief Symptom Inventory, Emotional Self-Efficacy Scale and a questionnaire  prepared by the researcher. By Statistical package SPSS 15.0 software; t-test, MANOVA (multivariate ANOVA)  and the Pearson Product Moment Correlation analysis were used to analyze the data. 
Results showed that there is a statistically significant negative correlation between the mental symptoms and emotional self-efficacy levels of adolescents. It is determined that when emotional self-efficacy levels increases depression, anxiety, negative self-perception, somatization, hositility levels of adolescents descreases.  Results showed that there are statistically significant differences between the emotional regulation subscale levels of adolescents with the education level of mothers, employment statues of fathers, satisfaction from life, feeling ill, thinking that bad things often happened to themselves, the understandability of own sadness state, controlling own nervousness, ability to enhance performance. 
Results showed that there are statistically significant differences between the emotional ability to facilitate thought subscale levels of adolescents with the education level of mothers, perceived socio-economic levels, attitudes of fathers, satisfaction from life, starting and finishing a job, thinking that one doesn?t worth to be loved, thinking that bad things often happened to themselves, the understandability of own sadness state, ability to enhance performance. 
According to the results, emotional understanding subscale levels of adolescents are found to have statistically significant differences according to gender, feeling ill and ability to enhance performanc According to the results, emotional perception and expression subscale levels of adolescents  are found to have statistically significant differences according to satisfaction from life, the understandability of own sadness state and ability to enhance performance.
       The results according to the mental symptoms of adolescents are given below:
-	Girls depression levels are higher than boys
-	Adolescents who are 15 years old experience more depression than the 16th years old  adolescents
-	Adolescents whose father have no job, experience higher anxiety, depression and somatization symptoms.
-	Adolescents who perceive socio-economic statue as low, experience higher anxiety, negative self-perception and somatization symptoms.
-	The hostility levels of adolescents who live in urban areas, are higher than the adolescents who live in city.
-	The increase in the perceptions of school success results in decrease in negative self-perception levels of adolencents.
-	Adolescents who perceive their mothes? attitudes negatively experience higher anxiety, negative self-perception, depression and somatization symptoms.
-	Adolescents who perceive their fathers? attitudes negatively experience higher anxiety, negative self-perception, depression, hostility and somatization symptoms.
-	Adolescents who have higher negative self-perception levels get help from school psychological counseling and guidance services 
-	Adolescents who negative self- perception and somatization symptoms get professional helpfor their mental health experience higher anxiety,.
-	Adolescents who get less satisfaction from life experience higher anxiety negative self-perception, depression, hostility and somatization symptoms.
-	Adolescents who experience aggression continiously experience higher hostility symptoms.
-	Adolescents who experience feeling  ill continiously, experience higher anxiety, negative self-perception, depression, hostility and somatization symptoms.
-	Adolescents who think that bad things often happened to themselves, experience higher anxiety, depression, hostility symptoms.
-	Adolescents who think that he/she doesn?t worth to be loved, experience higher anxiety, depression and negative self-perception symptoms.
-	Adolescents who think that his/her sadness couldn?t be undestood by the others, experience higher depression symptoms.
-	Adolescents who can?t control own nervousness experience higher hostility symptoms.



Keywords: Emotional self-efficacy, mental symptoms, adolescent.