Selçuk Üniversitesi Tıp fakültesi öğrencilerinde sigara kullanımı ve depresyon semptomatoloji durumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of smoking and depression symptomatology status in Selcuk University Medical Faculty students
Yazar: ESRA YAŞKIRAN
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresyon = Depression ; Sigara içme = Smoking ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, ilerleyen yıllarda sigara ile mücadelede en ön safta olacak olan tıp fakültesi öğrencilerinde sigara kullanımı ve depresyon semptomatoloji durumlarını değerlendirilmeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde 2017-2018 eğitim öğretim yılı Nisan-Mayıs aylarında öğrenim gören Dönem 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 öğrencileri dahil edilmiştir. Öğrencilerin sigara bağımlılık düzeyi ve depresyon semptomatoloji durumlarının ilişkisini belirlemek için hazırlanan anket formu öğrencilere uygulandı. Sigara kullanan öğrencilerin bağımlılık düzeylerini değerlendirmek için Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, depresyon semptomatolojilerini değerlendirmek için 21 soruluk Beck Depresyon Ölçeği kullanıldı. Tüm veriler SPSS 21.0 istatistik programı kullanılarak değerlendirildi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 1064 öğrencinin %56,8'i (n=604) kadın %43,2'si (n=460) erkekti ve yaş ortalaması 22,1 olarak hesaplandı (minimum 18, maksimum 34). Çalışmaya katılan öğrencilerin sigara içme sıklığı %21,4'tü. Öğrencilerin %13,1'i (n=140) her gün, %8,3'ü (n=88) ara sıra sigara içmekteydi. Öğrencilerin %6,4'ü (n=68) sigarayı bırakmış ve %72,2'si (n=768) hiç sigara içmemişti. Cinsiyete göre sigara içme sıklığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p<0,001). Sigara içen toplam 228 öğrencinin sigara içme süresi ortalama 4,3±3,1 yıl idi. Öğrencilerin %61'i (n=139) tıp fakültesine başlamadan önce sigara içmeye başlamıştı. Öğrencilerin ortalama sigaraya başlama yaşı 17,2'ydi. Cinsiyete göre sigaraya başlama yaşı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p=0,022). Öğrencilerin okudukları sınıfa göre sigara içme sıklıkları değerlendirildiğinde birinci sınıfta sigara içme sıklığı %19,5, altıncı sınıfta %23,2'ydi. Sigara içme sıklığı %24,4 ile beşinci sınıfta pik yapmıştı. Ancak, sınıflar arasında sigara içme sıklığı açısından anlamlı düzeyde fark bulunamadı (p=0,336). Öğrencilerin yarısından fazlası 'light', 'slim' ve 'mentollü' gibi sigara formlarını tercih etmekteydi. Öğrencilerin %65,4'ünün (n=149) sigarayı bırakmayı daha önce düşündüğü, %52,2'sinin (n=119) önümüzdeki 6 ay içerisinde, %35,1'inin (n=80) önümüzdeki 1 ay içerisinde sigarayı bırakmayı düşündüğü ve %46,5'inin (n=106) geçen yıl içerisinde sigara bırakmayı denediği tespit edildi. Halen babası, kardeşi, en yakın arkadaşı, oda arkadaşı ve eş veya flörtü sigara içenlerde, bu yakınları hiç sigara içmemiş ve sigarayı bırakmış olanlara göre sigara içme oranı istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (sırasıyla; p=0,002, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,003).  En yakın arkadaşın sigara içmesi, sigara içme riskini 9,1 kat, oda arkadaşının sigara içmesi ise riski 5,8 kat artırmaktaydı. Çalışmamıza katılan erkek öğrencilerin %17,4'ünde, kız öğrencilerin %17,7'sinde depresif semptomlar mevcuttu. Öğrencilerin okudukları sınıfa göre depresyon semptomatolojisi durumları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık vardı (p<0,001). Depresyon semptomatoloji sıklığı %23,3 ile en yüksek birinci sınıfta, %9,0 ile en düşük altıncı sınıftaydı. Sigara içen öğrencilerde içmeyenlere göre depresyon semptomatolojisi sıklığı anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p<0,001). Sigara içenlerde BDÖ puanı ortalama 11,97, içmeyenlerde 8,73 ve bırakanlarda 9,87 olarak hesaplandı. Öğrencilerin sigara içmesi depresyon semptomu gösterme riskini 2 kat arttırmaktaydı.

Sonuçlar: Öğrencilerin yaklaşık üçte ikisinde sigara bırakma düşüncesi ve yaklaşık yarısında sigara bırakma teşebbüsü olması nedeniyle, bu gruba yeterli eğitim ve sigara bırakma konusunda psikolojik ve medikal destek sağlanır ise çok sayıda öğrenci sigarayı bırakabilir. Bu eğitim, özellikle fakülte hayatının ilk yıllarından itibaren verilmelidir.

Anahtar kelimeler: Depresyon; Sigara; Öğrenci; Tıp Fakültesi

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate smoking and depression symptomatology in faculty of medicine students, who will be at the forefront of combating tobaco in the future.
Materials and Methods: 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th and 6thgrade students studying at Selcuk University Faculty of Medicine between April-May of the 2017-2018 academic year were included in our study. A prepared questionnaire to determine the relationship between the smoking addiction levels of the students and their depression symptomatology was applied to the students.The FagerströmTest for Nicotine Dependence was used to assess the addiction levels of smokers, and the 21-item Beck Depression Inventory was used to evaluate the depression symptomatology.All data were evaluated using the SPSS 21.0 statistical software.

Findings: 56,8% (n = 604) of the total 1064 students included in the study were female, 43,2% (n = 460) were male and the mean age was calculated as 22,1 (minimum 18, maximum 34).The smoking frequency of the students participated in the study was 21,4%. 13,1% (n = 140) of the students were smoking every day and 8,3% (n = 88) were smoking occasionally.6.4% (n = 68) of the students had quitted smoking and 72,2% (n = 768) had never smoked. There was a statistically significant difference in the frequency of smoking according to gender (p <0.001). The mean duration of smoking of 228 smoking students was 4,3 ± 3,1 years. 61% (n = 139) of the students had started smoking before starting medical school. The mean age of students to start smoking was 17,2. There was a statistically significant difference between the age of starting smoking according to gender (p = 0.022).When the students' smoking frequency was evaluated according to the grade they studied, the frequency of smoking was 19.5% in the first grade and 23,2% in the sixth grade. Smoking prevalence peaked in the fifth grade with 24.4%. However, there was no significant difference between the grades in terms of smoking frequency (p = 0.336).More than half of the students preferred cigarette forms such as "light", "slim" and "menthol". It was determined that 65,4% (n = 149) of the students thought to quit smoking before, 52,2% (n = 119) of them stopped smoking in the next six months, and 35,1% (n = 80) in the next one month, while 46,5% (n = 106) of them tried to quit smoking in the last year. The smoking rate was found to be statistically significantly higher in those whose father, sibling, closest friend, roommate, and spouse or partner are smokers than those whose relatives never smoked and who quitted smoking (p = 0.002, p <0.001, p <0.001, p <0.001, p = 0.003).Smoking of the closest friend increased the risk of smoking by 9.1 times, and smoking of the roommate increased by 5,8 times. Depressive symptoms were present in 17.4% of the male students and 17,7% of the female students participated in our study. There was a statistically significant difference between the depressive symptoms of the students according to the grade they studied (p <0.001).The frequency of depression symptomatology was highest in the first grade with 23.3% and lowest in the sixth grade with 9,0%.The frequency of depression symptomatology was found to be significantly higher in smoking students than in non-smokers (p <0.001).The mean BDI score for smokers was 11,97. 8,73 for non-smokers, and 9,87 for quitters. Smoking of the students increased the risk of depression symptoms twice.
Conclusion: Since approximately two-thirds of the students had the idea of quitting and about half had an attempt to quit smoking, if this group was provided with adequate education and psychological and medical support for smoking cessation, many students may quit smoking. This education should be given especially from the first years of faculty life.

Keywords: Depression; Smoking; Student; Medical School