Yapraktan salisilik asit uygulamasının veya ön uygulamasının tuz stresine maruz kalan fesleğenin büyümesi ve sekonder metabolitleri üzerindeki etkileri
Effects of salicylic acid foliar application or priming on growth and secondary metabolite of basil exposed to salt stress
Yazar: GÜLİSTAN YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN KULAK
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Tuzluluk stresi, bitki büyümesi ve gelişimini olumsuz yönde etkileyen en önemli faktörlerdendir. İlgili stresinin olumsuz etkisinin azaltılması amacıyla dışsal olarak bir dizi uygulama yapılmaktadır. Dışsal olarak uygulanan moleküller arasında en fazla salisilik asit test edilmiştir. Ancak, priming (ön koşullardırma) ve foliar (yapraktan) uygulamaları karşılaştırmalı olarak test edilmemiştir. Bu çalışmada, salisilik asitin iki dozu (priming: 50 ve 100 micromolar ve foliar: 50 ve 100 ppm) kullanılarak tuz stresine (50 ve 100 mM) karşı fesleğen bitkisini hangi ölçüde koruyabildiği araştırılmıştır. Temel büyüme parametrelerinin yanı sıra bitkinin yapraklarındaki fenolik bileşik değişimi araştırılmıştır. Sonuç olarak; beklenildiği üzere, tuz stresi bitkilerin agronomik özelliklerini önemli düzeyde olumsuz etkilemiştir (p<0,05). Artan tuz seviyesine bağlı olarak hasarlanmalarda artış göstermiştir. Yine beklenildiği üzere, salisilik asit uygulamaları ise bitkinin gelişimini önemli düzeyde olumlu etkilemiştir. Ancak salisilik asit düşük konsantrasyonlarda daha fazla etkili olmuştur. Büyüme parametreleri bağlamından yapılan değerlendirmede; salisilik asit ile priming yapmanın foliar uygulamasından daha etkili olduğu belirlenmiştir. Tuz stresi caffeic acid miktarını artırmıştır ancak stres düzeyleri arasında büyük farklılıklar kaydedilmemiştir. Öte yandan, SA-1 priming uygulaması (50 µM) önemli bir etkiye sahip değil iken SA-2 priming (100 µM) uygulaması caffeic acid miktarını yaklaşık 3 kat artırmıştır. SA priming ve tuz stresi interaksiyonu bağlamında yapılan değerlendirmeye göre; SA konsantrasyonundan bağımsız en yüksek değerlerin NaCl-2 (100 mM NaCl) ile olan interaksiyonunda ele edildiği görülmektedir. Rosmarinic acid miktarının tuz stresinden etkilenmediği belirlenmiştir. Ancak, salisilik asit uygulamaları ile önemli düzeyde artış sağlanmıştır. SA-1 priming uygulaması ile içsel rosmarinic acid içeriği yaklaşık 6 kat artarken SA-2 priming ile de bu değer yaklaşık 4 katına çıkmıştır.  Foliar SA uygulamaları ile de bu değerlerde önemli artışlar kaydedilmiştir. Öte yandan, salisilik asit ve tuz stresi interaksiyonları da rosmarinic biyosentezini tetiklemiştir

Abstract:
Salinity stress is one of the most important factors affecting plant growth and development. A number of exogenous applications are used to reduce the negative effects of stress. Among the exogenous applied molecules, salicylic acid has been tested the most. However, priming (preconditioning) and foliar applications have not been comparatively tested. In this study, the ability of salicylic acid to protect basil against salt stress (50 and 100 mM) was investigated using two doses (priming: 50 and 100 micromolar and foliar: 50 and 100 ppm). In addition to the basic growth parameters, the changes in phenolic compounds in the leaves of the plant were studied. Accordingly, as expected, salt stress significantly affected the agronomic characteristics of the plants (p<0.05). Damage increased with increasing salinity. Again, as expected, salicylic acid applications significantly affected plant development. However, salicylic acid was more effective at lower concentrations. When evaluated in relation to growth parameters, it was found that priming with salicylic acid was more effective than foliar application. Salt stress increased the amount of caffeic acid, but there were no major differences between the stress levels. On the other hand, the application of SA-1 priming (50 µM) had no significant effect, whereas the application of SA-2 priming (100 µM) increased the amount of caffeic acid by about 3 times. According to the evaluation made in the context of SA priming and salt stress interaction; it is seen that the highest values, independent of SA concentration, are considered in the interaction with NaCl-2 (100 mM NaCl). It was found that the amount of rosmarinic acid was not affected by salt stress. However, a significant increase was obtained with salicylic acid applications. While the internal rosmarinic acid content increased approximately 6-fold with SA-1 priming, this value increased approximately 4-fold with SA-2 priming. Significant increases in these values were also seen with foliar applications of SA. On the other hand, interactions between salicylic acid and salt stress also triggered rosmarinic acid biosynthesis.