Pulmoner tromboembolizmde düşük kilovolt pulmaner BT anjiografi
Low-kilovoltage pulmonary CT angiography in pulmonary thromboembolism
Yazar: MURAT SERHAT AYGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN ATASOY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Pulmoner arter = Pulmonary artery ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage

Özet:
Amaç: Düşük kilovoltla (80 kVp and 100 kVp) yapılan pulmoner bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografilerin standart kilovolt (120 kVp) ile yapılan anjiyografilerle görüntü kalitesi ve radyasyon dozu açısından karşılaştırılması.Materyal-Metod: 137 hastada pulmoner BT anjiyografi incelemeleri üç farklı kilovoltaj kullanılarak gerçekleştirildi. 80 kVp ile 35, 100 kVp ile 65, 120 kVp ile 37 hasta incelendi. Miliampersaniye, pitch, kolimasyon, kontrast madde miktarı ve enjeksiyon hızı üç grupta da aynıydı. Pulmoner arter dansitesi ve gürültünün bir ölçütü olarak pulmoner arter dansitesinin standart sapması ana pulmoner arterde standart bir noktadan ?region-of interest? yöntemi kullanılarak hesaplandı. Dansite ölçümünün yapıldığı aksiyel kesitte ön-arka ve transvers çaplar kullanılarak toraks alanı hesaplandı. Pulmoner arter görülebilirlik puanı ve oranı hesaplandı. Üç grup radyasyon dozu ve görüntü kalitesi (pulmoner arter dansitesi, standart deviasyonla ölçülen gürültü, pulmoner arter görülebilirlik oranı ve puanı) açısından karşılaştırıldı. İstatistiksel analizde Kruskal-Wallis çoklu karşılaştırma testi kullanıldı.Bulgular: Ortalama radyasyon dozu 80 kVp grubunda 100, 100 kVp'de 205, 120 kVp'de 346 mGy-cm olarak hesaplandı. Radyasyon dozu 80 kVp'de 100 kVp'ye göre %51, 120 kVp'ye göre %71 daha azdı. Radyasyon dozu 100 kVp'de 120 kVp'ye göre %41 daha azdı. Düşük kilovolt grubunda pulmoner arter dansitesinin standart kilovolta göre daha fazla olduğu görüldü (sırası ile 622 HU, 455 HU, 338 HU). Ayrıca pulmoner arter görülebilirlik oranının da düşük kilovolt grubunda fazla olduğu görüldü. Gürültü (pulmoner arter dansitesi standart sapması), göğüs alanı arttıkça artmaktaydı; gürültünün göğüs alanına bağımlılığı düşük dozda daha belirgindi. Her üç grupta da pulmoner arter görülebilirlik puanları arasında anlamlı fark saptanmadı.Sonuç: Özellikle küçük toraks çapına sahip hastalarda pulmoner BT anjiyografilerde 80 kVp veya 100 kVp kullanılabilir. Böylece radyasyon dozu belirgin olarak azalacaktır. Düşük kilovoltta pulmoner arter dansitesi daha yüksek olduğu için daha az kontrast madde ile BT anjiyografi yapmak da mümkün olabilir.Anahtar sözcükler: Pulmoner bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA), düşük kilovolt, radyasyon dozu, pulmoner arter dansitesi, pulmoner arter görülebilirlik oranı ve puanı.

Abstract:
Purpose: To compare the image quality and radiation dose of low-kilovoltage (80 kVp and 100 kVp) and standard kilovoltage (120 kVp) pulmonary computed tomography angiography (CTA).Materials and Methods: 137 patients underwent pulmonary CTA with three different kilovolt levels: 35 patients with 80 kVp, 65 patients with 100 kVp, 37 patients with 120 kVp. Other factors including miliampereseconds, pitch, collimation, the volume and injection rate of contrast medium were held constant in all groups. The pulmonary artery mean density and standard deviation were measured at the level of the main pulmonary artery via a standard circular region of interest. At the same axial level chest area was measured by using the anteroposterior and transverse dimensions of the chest. Pulmonary artery visibility score and ratio were calculated. The three groups were compared regarding the radiation dose and image quality parameters including pulmonary artery enhancement, image noise (standard deviation of the density), pulmonary artery visibility score and ratio. Statistical analyses were performed by using Kruskal-Wallis test.Results: Mean radiation doses were 100, 205, and 346 mGy-cm in the 80 kVp, 100 kVp and 120 kVp group respectively. In 80 kVp group, the reduction of the radiation dose was 51% and 71% when compared with the 100 kVp and 120 kVp group, respectively. Compared with 120 kVp, dose reduction was 41% in 100 kVp. Pulmonary artery enhancement was higher in low kilovoltage. The mean pulmonary artery density was 622 HU, 455 HU, and 338 HU in 80, 100, and 120 kVp groups, respectively. Pulmonary artery visibility ratio was higher in low-dose. The noise increased exponentially with chest area, and this relationship was more prominent with low kilovoltage. Pulmonary artery visibility points of the three groups were not significantly different.Conclusion: Low-kilovoltage pulmonary CTA examinations with 80 kVp or 100 kVp can be routinely performed particularly in patients with small chests. The use of these protocols results in low radiation exposure. Since the pulmonary artery density is higher with low kilovoltage, it may also be possible to decrease the amount of contrast medium.Key Words: Pulmonary CT angiography, low-kilovoltage, radiation dose, pulmonary artery density, pulmonary artery visibility score and point.