Kronik karaciğer hastalarında minimal hepatik ensefalopati sıklığının belirlenmesi
Frequency of minimal hepatic encephalopathy in chronic liver diseases patients
Yazar: DENİZ EYİCE
Danışman: DOÇ. DR. ALİ İBRAHİM HATEMİ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Ensefalopati = Encephalopathy ; Hepatit = Hepatitis ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Nörofizyoloji = Neurophysiology ; Psikometri = Psychometrics ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Minimal hepatik ensefalopati (MHE) terimi, kronik karaciğer hastalığı veya portal hipertansiyonu olan hastalarda aşikâr (HE) belirtileri olmamasına karşın sadece psikometrik ve nörofizyolojik testlerle tespit edilen anormallikler olarak tanımlanır. Bu çalışmada, kronik karaciğer hastalarında psikometrik ve nörofizyolojik testlerle MHE sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmaya; Mayıs 2015 ile Ocak 2016 arasında, kronik karaciğer hastalığı ve portal hipertansiyon tanısı ile izlenen aşikâr hepatik ensefalopatisi olmayan 82 hasta, 123 sağlıklı kontrol ve 28 kronik böbrek yetmezliği hastası alınmıştır. Hasta ve kontrol gruplarına beş psikometrik test; NCT-A (sayı birleştirme testi A), NCT-B (sayı birleştirme testi B), DST ( sayı sembol testi), SDT (hızlı noktalama testi), LTT (çizgi takip etme testi)ve bunlara ek olarak CFF (kritik titreşim frekansı testi, ışık algı testi) uygulanmıştır. Minimal hepatik ensefalopati tanısı, en az iki psikometrik testte anormallik ve / veya CFF de anormallik olması ile konulmuştur. Her test için eğitim ve yaşa göre düzeltme uygulanmıştır. 
Sağlıklı kontrol grubuna uygulanan psikometrik testlerin sonuçları lineer regresyon analizi ile değerlendirildi, test sonucu üstünde anlamlı değişiklik yapan özellikler saptanarak beklenen test sonuçlarının hesaplanacağı denklemler oluşturuldu. Hasta grubunun test sonuçları bu denklemlerden elde edilen beklenen sonuçlara göre değerlendirildi. Kronik karaciğer hastalığı ve portal hipertansiyonu olan 82 hastada MHE sıklığı %24 (20/82) olarak saptandı.
Minimal hepatik ensefalopati; yaşam kalitesini etkileyen, günlük becerileri azaltan, aşikar hepatik ensefalopatiye ilerlediğinde sağ kalıma etkili olduğu bilinen tablodur. Bilindiği üzere CFF gibi nörofizyolojik testlerle MHE tanısı konması, psikometrik testlerin yorumlanmasındaki zorluklar nedeniyle daha uygun gibi görünmektedir.
Sonuç olarak bugün için MHE tanısı koyarken nörofizyolojik ve psikometrik testlerin birlikte kullanılması gerektiği kanaatindeyiz.

Abstract:
Minimal hepatic encephalopathy (MHE) is defined as the presence of cognitive abnormalities, which can only be detected by specific psychometric or neuropsychological testing, in patients with liver disease or portal systemic shunting in the absence of overt hepatic encephalopathy(OHE). This study aimed to determine diagnosis of MHE with psychometric or neuropsychological tests.
This study was carried out with 123 healthy volunteers, 82 cirrhosis of the liver and portal hypertension patients without overt HE and 28 chronic renal failure patients, between May 2015 and January 2016. Both patient and control groups were tested out with five psychometric tests, which are NCT-A (number connection test-A), NCT-B (number connection test- B), DST (digit symbol test), SDT (serial dot test), LTT (line tracing test); in addition to CFF (critical flicker frequency test). MHE was diagnosed in case of abnormality in at least two psychometric tests and/or in CFF test. Age and education matched correction was applied for all tests. 
Linear regression analysis was applied to the results of the psychometric tests of healthy control group that were significant to establish equations for the expected values of each test. Test results of the patients were evaluated according to the expected results obtained from these equations. 82 cirrhosis of the liver and portal hypertension patients without overt HE were screened and 24% patients diagnosed MHE.
Finally, it is suggested that combination of neurophysiological and psychometric tests have to be applied in order to diagnose MHE.