Yapay tatlandırıcıların bazı omurgalı canlılar üzerindeki etkisi
Effects on some vertebrate animals of arti̇fi̇ci̇al sweeteners
Yazar: AYŞEN KARDEŞLER
Danışman: DOÇ. EYUP BAŞKALE
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Monosodyum glutamat (MSG) ve aspartam (ASP), son yıllarda gıda ürünlerinde oldukça fazla kullanılan yapay tatlandırıcılardan biridir. Son yıllardaki çalışmalar, MSG ve ASP'nin farklı organlarda davranışsal, nörokimyasal ve histopatolojik etkilerinin olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, neonatal dönemdeki Wistar erkek sıçanlara ve Balb-c farelere farklı ve tekrarlayan dozlarda uygulanan MSG ve ASP'nin sıçanlar ve farelerdeki davranışsal, nörokimyasal ve histolojik parametreleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 2 tip davranış testi uygulanarak (8 kollu ışınşal labirent testi ile öğrenme ve bellek ölçümü, açık alan testi ile lokomotor aktivitenin ölçümü) hayvanlardaki davranış değişiklikleri belirlenmiştir. Ayrıca, biyokimyasal olarak GABA, glutamat, katekolamin ve dopamin düzeyleri, immunosorbent ELISA assay metodu ile ölçülmüştür. Hayvanlardaki beyin histopatolojisini incelemek amacı ile glial fibriler asidik protein (GFAP) ve mikrotübül ilişkili protein (MAP-2) kullanılmıştır. 8 kollu ışınşal labirent ve açık alan testi sonuçlarına göre, davranışsal olarak ASP ve MSG'nin bazı doz gruplarında, kontrol grubu sıçanları ve fareleri ile karşılaştırıldığında, istatistiksel açıdan önemli fark bulunmuştur. Ayrıca, nörokimyasal parametreler açısından yine bazı MSG ve ASP doz grupları, kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı bulunmuştur. Sıçan ve fare beynindeki GFAP ve MAP-2 ekspresyonlarına bakıldığı zaman, kontrol grupları ile MSG ve ASP uygulanan hayvanlar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark görülmüştür. Sonuç olarak, sıçanlarda ve farelerde, lokomotor aktivite ve spatial (uzamsal) öğrenme ile nörokimyasal ve histopatolojik parametreler arasında pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
Monosodium glutamate (MSG) and aspartame (ASP) are one of the quite widely used artificial sweetener in food products over the last decade. Previous studies showed that MSG and ASP have behavioural, neurochemical and histological effects on different organs.
The main objective of this study is to investigate and analize the correlation between the MSG and ASP applied at various dosages on the Wistar rats and Balb-c mice and theirbehaviours, neurochemical and histological parameters, during their neonatal period. To achieve this objective, we have performed 2different types of behavioral tests: Learning abilities and memorial capacities were examined using an8 arm radial maze; locomotor activity was tested by the open field test. Additionally, GABA, glutamate, catecholamine and dopamine levels were also measured biochemically via immunosorbent ELISA assay method. GFAP and MAP-2 immmuhistochemical stains were used to examine the brain immunohistochemical pathology in animals. Considering the results obtained through 8 arm radial maze test and the open field test, we determined significantly different statistical results in terms of rats' and mice' behaviours, comparingthe control group's values and the values of the rats and mice subject to MSG and ASP dosages. Additionally, in terms of neurochemical parameters, we have determined a considerable statistical difference between control group and the rats and mice injected MSG and ASP at various dosages. GFAP and MAP-2 expression between control with MSG and ASP groups the treated animals was observed the significant statistical difference in rat and mice brain. The fact that there is a positive correlationbetween the spatial learning and locomotor activity of rats and mice and their neurochemicals and histological parameters has been monitored.