Çoruh nehri havzasının Oltu, Olur ve Yusufeli mikro havzalarında oyuntu ıslahı kapsamında yapılan kuru duvar ve kafes tel eşiklerde biriken rüsubat miktarının tespiti
Determining the amount of sediment deposited behind dry wall and wire cage sills for the gully rehabilitation in a sub-watershed of the Coruh river basin including Oltu, Olur and Yusufeli
Yazar: SEDAT ERGEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TÜFEKÇİOĞLU
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Su erozyonu = Water erosion ; Toprak erozyonu = Soil erosion

Özet:
Bu çalışma, Çoruh Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi kapsamında değerlendirilen Yusufeli, Oltu ve Olur mikro havzalarında gerçekleştirilmiştir. Çalışmayla amaçlanan oyuntu rehabilitasyonu kapsamında yapılan kuru duvar ve kafes tel eşikler ile ne kadar sediment/rüsubat tutulduğunu ölçerek bu eşiklerin rüsubat kontrolündeki potansiyel etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikli olarak her bir mikro havzadan örnek deneme alanları seçilmiştir. Seçilen bu alanlar da diğer bir ifadeyle oyuntu dereleri üzerinde ki kuru duvar ve kafes tel eşik sayısı, eşik üst uzunluğu, kazık boyu ve rüsubat doluluk oranları ölçülmüştür. Sonrasında eşiklerden alınan sediment örnekleri ile toprak hacim ağırlığı ölçülerek toplam tutulan rüsubat miktarları hesaplanmıştır. 
Yapılan ölçümler neticesinde mikro havzalarda tesis edilen kuru duvar ve kafes tel eşiklerin ortalama doluluk oranı %67 olarak tespit edilmiştir. Olur havzası için bu değer %58, Yusufeli için %67 ve Oltu için %76 olarak ölçülmüştür. Mevcut doluluk oranları üzerinden hesaplanan toplam rüsubat miktarları ise Oltu için 4220 ton, Olur için 9256 ton ve Yusufeli için 11488 ton'dur. Bu üç mikro havza için belirlenen birim rüsubat miktarları ise (1 m kafes tel ya da kuru duvarın arkasından biriken rüsubat) Olur için 0,50, Yusufeli için 0,59 ve Oltu için 1,35 ton/m arasında değişim göstermiştir. Bu bağlamda en fazla rüsubat birikimin olduğu Oltu Mikro havzası diğer havzalara kıyasla anlamlı farklılık göstermiştir (p < 0,05).

Abstract:
This study was carried out in Yusufeli, Oltu and Olur sub-watershed, which were evaluated within the scope of Coruh River Basin Rehabilitation Project. The aim of the study is to reveal the potential effects of gully rehabilitation on sediment control and capture by measuring how much sediment and litter is retained by these dry walls and wire cage sills. In the study, firstly, sample gully channels of each sub-watershed were selected. The number of sills, sill top length, post length and sediment occupancy rates of dry wall and wire cages on these selected areas, namely gully streams, were measured. Afterwards, the soil samples taken from these sills and the total amount of sediments were calculated.
As a result, the average sediment occupancy rate of the drywall and wire cage sills installed into gully channels was determined as 67%. This value was measured as 58% for Olur, 67% for Yusufeli and 76% for Oltu sub-watershed. Based on the current sediment occupancy rates, the total sediment amounts were calculated as 4220 tons for Oltu, 9256 tons for Olur and 11488 tons for Yusufeli sub-watershed. The deposited unit sediment amounts (ton/m) behind the sills (amounts of sediment accumulated behind a 1 m dry wall and/or wire cage sills) measured as 0.50 for Olur, 0.59 for Yusufeli and 1.35 ton/m for Oltu sub-watershed. In this context, Oltu sub-watershed with the highest sediment accumulation showed a significant difference compared to other sub-watershed (p < 0.05).