Hekimlerin cezai sorumluluklarının tespitinde bilirkişi incelemesi ve hükme esas alınma analizi
Expert examination and decision basis analysis in determining the criminal responsibilities of physicians
Yazar: ELİF ŞAHİN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA TEKİN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıp Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde tıp bilimi oldukça ilerlemiş olup her insanın ihtiyaç duyduğu ve faydalandığı bir bilim haline gelmiştir. Tıp biliminin ilerlemesiyle birlikte tıbbi müdahaleler çok çeşitlenmiş, müdahalede bulunan hekim ve sağlık çalışanı sayısı da bir organizasyon çerçevesinde artmak durumunda kalmıştır. Hem müdahale ekibinde bulunan doktor ve sağlık çalışanlarının hem de müdahalede bulunulan hastanın hak ve yükümlülüklerinin yasal düzenlemeler ile belirlenmesi bir ihtiyaç haline gelmiştir. Son yıllarda özellikle hasta hakları yönünden birçok düzenleme getirilmiş olup hastalar tıbbi müdahale sonrası istenmeyen neticeler oluştuğunda hakları ile ilgili bilinçlenmeye başladıklarından sıklıkla yasal yollara başvurmaya başlamışlardır. Tıbbi müdahalelerin uygulayıcısı olan hekim tarafında ise bu gelişmeler daha çok sorumluluk ve baskı olarak kendini göstermeye başlamıştır. Dolayısıyla hekimler ve sağlık çalışanları tıbbi müdahalede bulunurken tıbbi müdahaleyi tıp ilmine ve hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirmeliler ki cezai, hukuki ve de idari sorumlulukları doğmasın. Tıbbi müdahale, tıbbi müdahalede bulunulan kişi bakımından vücut bütünlüğünün dokunulmazlığını ihlal eden bir eylem niteliğindedir. Bu eylemin hukuka uygun olması için belli şartları taşıması gerekmektedir. Bu tez çalışmasında da hekimlerin tıbbi müdahalesinin hukuka uygunluk nedenleri tek tek ele alınarak tıbbi müdahalenin hekimlerin sorumluluğunu doğurmaması için hangi şartları haiz olması gerektiği incelenmiştir. Belirtilen şartları taşımayan tıbbi müdahaleler nedeniyle hekimlerin hukuki ve idari sorumluluğu tez kapsamı dışında tutularak hekimlerin cezai sorumluluğu ele alınmıştır. Hekimlerin cezai sorumluluğu belirlenirken yargılama süresince hangi delillere başvurulduğunun tespit edilebilmesi için de ceza yargılamasında delil kavramının ne olduğu, hangi delillerin ne şekilde değerlendirildiği ele alınmıştır. Hekimlerin ceza yargılaması bağlamında sorumluluğu belirlenirken hangi delillere başvurulduğu yargı kararları ile de irdelenmiştir. Tıbbi müdahaleler tıp ilmi çerçevesinde ve hukuka uygun şekilde gerçekleştirilmek zorunda olan müdahaleler olduğu için de mahkemelerin hemen hemen her dosyada yapılan tıbbi müdahalenin tıp ilmine uygun yapılıp yapılmadığı, hekimin özen yükümlülüğüne uygun davranıp davranmadığı noktasında bilirkişi deliline başvurmak durumunda kaldığı belirlenmiştir. Bilirkişi delili bu bağlamda özel bir başlık altında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. En sonunda da uygulamada hekimlerin cezai sorumluluğunun belirlenmesinde hâkimlerce bilirkişi deliline başvurma sıklığı, bilirkişi raporlarına hangi konularda başvurulduğu, bilirkişi delilinin hükme esas alınıp alınmadığı hususlarının tespit ve analizi için Yargıtay Ceza Daireleri kararları incelenerek 100 karar çerçevesinde çeşitli tespit ve analizler yapılmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışması ile uygulamada hekimlerin ceza yargılamasında sorumluluğunun tespiti için mahkemelerin başvurduğu deliller, mahkemenin bu delilleri değerlendirme yaklaşımı incelenmiş ve bilirkişi incelemesinin hükme etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan karar incelemeleri ile yapılan analizler belirtilerek hekimlerin cezai sorumluluğunun tespitinde uygulayıcılar olarak hâkim ve savcıların özellikle bilirkişi deliline başvurma nedenleri, bilirkişi raporlarının uygulayıcılarının kanaatlerine etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Nowadays, medical science has advanced a lot and has become a science that every person needs and benefits from. With the advancement of medical science, medical interventions have become very diversified, and the number of physicians and healthcare professionals providing interventions has had to increase within the framework of an organization. It has become a necessity to determine the rights and obligations of both the doctors and healthcare professionals in the intervention team and the patient being treated by legal regulations. In recent years, many regulations have been introduced, especially in terms of patient rights, and patients have begun to frequently resort to legal action as they have become aware of their rights when undesirable consequences occur after medical intervention. On the part of the physician, who is the practitioner of medical interventions, these developments have begun to manifest themselves as more responsibility and pressure. Therefore, when doctors and healthcare professionals provide medical intervention, they must carry out the medical intervention in accordance with medical science and the law so that they do not have criminal, legal or administrative responsibilities. Medical intervention is an action that violates the immunity of the physical integrity of the person receiving medical intervention. For this action to be legal, it must meet certain conditions. In this thesis, the reasons for the legality of medical intervention by physicians are discussed one by one and the conditions that medical intervention must meet in order not to cause liability on the part of physicians are examined. The legal and administrative liability of physicians due to medical interventions that do not meet the specified conditions is excluded from the scope of the thesis and the criminal liability of physicians is discussed. In order to determine which evidence was used during the trial when determining the criminal liability of physicians, the concept of evidence in criminal proceedings and which evidence was evaluated and how was discussed. What evidence is used when determining the liability of physicians in the context of criminal proceedings has also been examined by judicial decisions. Since medical interventions are interventions that must be carried out within the framework of medical science and in accordance with the law, it has been determined that in almost every case, the courts have to resort to expert evidence on whether the medical intervention was carried out in accordance with medical science and whether the physician acted in accordance with his duty of care. Expert evidence has been discussed in detail under a special heading in this context. Finally, the decisions of the Criminal Chambers of the Supreme Court of Appeals were examined to determine and analyze the frequency of use of expert evidence by judges in determining the criminal liability of physicians in practice, the subjects on which expert reports were used, and whether expert evidence was taken as a basis for the verdict. Various determinations and analyzes were tried to be made within the framework of 100 decisions. With this thesis study, the evidence used by the courts to determine the liability of physicians in criminal proceedings, the court's approach to evaluating this evidence have been examined, and the effect of expert examination on the verdict has been tried to be determined. By specifying the decision reviews and analyzes made, it has been tried to determine the reasons why judges and prosecutors, as practitioners, resort to expert evidence in determining the criminal liability of physicians, and the effect of expert reports on the opinions of practitioners.