Karl Popper, Imre Lakatos ve Paul Feyerabend'de bilim kavramı ve rasyonaliteler sorunu /
Yazar: CEMAL GÜZEL
Danışman: PROF. DR. İONNA KUÇURABİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Feyerabend, Paul = Feyerabend, Paul ; Lakatos, Imre = Lakatos, Imre ; Popper, Karl Raimund = Popper, Karl Raimund ; Rasyonalizm = Rationalism

Özet:
Bu çalışmanın amacı, K. R. Popper, I. Lakatos ile P. K. Feyerabend'in bilimle rasyonalite kavramlarını, bu kavramlar arasında kurdukları ilişkiyi ortaya koymak; buradan da, bu kavramların nasıl anlaşılmasının uygun olacağına bakmaktır. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde, bilimi insanın en önemli bilgisi diye gören felsefeciler olarak Popper ile Lakatos ele alınmakta; onların bilim ile rasyonalite kavramları ortaya konmaktadır. İkinci bölümde, "Batı bilimi"nin karşısına, "Batılı olmayan bilimleri" koyan ve bilimi anlaşılacak, alternatifleriyle karşılaştırılacak, belki de yadsınacak birşey olarak gören felsefecilerden de Feyerabend ele alınmakta; onun bilim ile rasyonalite kavramları gözden geçirilmektedir. Çalışmanın sonuç bölümünde, bu bilim felsefecilerinin, temelde, bilim ile rasyonaliteden bir dünya görüşünü anladıkları; bunları böyle anladıklarından da girdikleri birtakım çıkmazlar gösterilmektedir. Bilimin, insanın gerçekleştirdiği sanat, felsefe gibi etkinliklerden biri olduğu; bunlardan yalnızca bilimin bilgisinin "nesnel", "kesin doğru", "asıl ulaşılması gereken" bilgi diye görülemeyeceğini, çünkü bu etkinlikler sonucu ortaya konan bilgilerin de "nesnelliği "nin sözkonusu olduğu ve insan yaşamında ayrı işlevleri olduğu, bu bilgilerin tümünün de insan için önemli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to expose the conceptions of science and rationality propounded by K. R. Popper, I. Lakatos, and P. K. Feyerabend as well as the way they interrelate these two concepts, and to try and see thereupon how these concepts are to be understood. To this end, the first chapter is devoted to a treatment of Popper and Lakatos as philosophers taking science as the most significant part of human knowledge, together with an exposition of their concepts of science and rationality. In the second chapter Feyerabend is handled as representative of philosophers treating "western science" as opposed to "non-western sciences" and considering science as something to be understood, to be compared with its alternatives, and possibly, to be repudiated, all with a view to revising his concepts of science and rationality. In the concluding chapter of the present study, it is shown that the aforementioned philosophers of science mainly construe science and rationality as a Weltanschauung, confronting thus certain predicaments. It is concluded that science is only one among the human activities besides art and philosophy, and that scientific knowledge cannot be taken as the one and only "objective", "certainly true" (kind of) knowledge "really and essentially deserving to be known", as any knowledge obtained as a result of such activities can also be objective has a distinct function in human life and is equally significant for human beings.