Semizotunun (Portulaca oleracea) bazı fiziksel ve kimyasal ‎özellikleri ile antioksidan aktivitelerinin araştırılması ‎
Investigation of physical and chemical characteristic ‎and antioxidant activity of purslane (Portulaca oleracea)‎
Yazar: EYAD AOUDEH
Danışman: PROF. DR. İHSAN GÜNGÖR ŞAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada taze ve liyofilize edilmiş semizotu ile; su, metanol ve aseton ‎gibi üç farklı ‎çözücü kullanılarak elde edilen ekstraktlarının bazı fiziksel ve kimyasal ‎özellikleri ile in-‎vitro antioksidan aktivitesininin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla taze, ‎liyofilize ‎semizotu ve ekstraktlara kuru madde, pH, C vitamini, β-karoten, klorofil a, ‎klorofil b, ‎toplam fenolik madde (TFM), flavonol, flavonoid, DPPH radikal giderme ‎aktivitesi, ‎metal çelatlama ve renk analizleri yapılmıştır. Taze semizotu örneklerinin kuru ‎madde, C ‎vitamini, β-karoten, Klorofil a, Klorofil b‎, toplam fenolik madde, flavonoid ve ‎flavonol ‎sırasıyla, %‎‏ ‏‎5,28-3,86, ‎0,66-‎1,01 mg/g‎, 0,80‎-‎0,50 mg/g, ‎1,24 -‎1,14 mg/g ve ‎‎0,72-‎‎0,54 mg/g, 15,75 -‎19,02 mgGAE/g, 9,61-28,19 mgRE/g ve 9,08-‎12,1 mgRE/g ‎olarak ‎bulunmuştur. Taze örneklerin % 9,31-‎‎11,74‎ DPPH aktivitesi ve % 3,67-19,15 ‎metal çelatlama yeteneğine sahip olduğu belirlenmiştir. Liyofilize işlemenin ‎semizotunun ‎a* değeri, C vitamini, β-karoten ve klorofil b içerikleri üzerine etkili ‎olmadığı tespit ‎edilmiştir. Kurutma işlemi ile klorofil a miktarında artış belirlenirken ‎TFM, toplam ‎flavonoid ve toplam flavonol DPPH radikal giderme aktivitesi ve metal ‎çelatlama ‎kapasitesinde önemli azalma tespit edilmiştir. Semizotu ekstraktları arasında ‎en yüksek ‎β-karoten, Klorofil a, Klorofil b, TFM, flavonoid ‎ve flavonol ‎miktarı aseton ‎ekstraktında ‎bulunmuştur. Metanol ekstraktının ise en yüksek metal çelatlama yeteneğine ‎sahip ‎olduğu belirlenmiştir. C vitamini ve metal çelatlama aktivitesi hariç tüm incelenen ‎özellikler ‎bakımından su ekstraktı diğer ekstraktlara göre en düşük değerlere sahip ‎olmuştur. Sonuç olarak semizotu bitki ve ekstraktlarının, ecza ve gıda sanayi için ‎doğal ‎antioksidan olarak kullanabilme potensiyline sahip oldukları söylenebilir.‎

Abstract:
The purpose of this study was to evaluate ‎some physical and chemical properties as well ‎as in-vitro antioxidant activity of fresh and ‎freeze dried purslane in addition to its water, ‎methanol and acetone extracts. In this regard dry matter, ‎pH, vitamin C, β-carotene, ‎chlorophyll a and chlorophyll b, total phenolic compounds (TPC), ‎flavonoid and ‎flavonol were determined. In addition DPPH free radical scavenging ‎activity, metal ‎chelating and colour were also estimated. The results showed that fresh ‎purslane content ‎of dry matter, vitamin C, β-carotene, chlorophyll a, chlorophyll b, total ‎phenolic ‎compounds, flavonoid and flavonol were 5.28-3.86 %, 0.66-‎‎1.01 mg/g‎, ‎0.80‎-‎‎0.50 mg/g, ‎‎1.24 -‎1.14 mg/g, 0.72-‎0.54 mg/g, 15.75 -‎19.02 mgGAE/g, 9.61-‎‎28.19 mgRE/g and 9.08-‎‎12.1 mgRE/g on dry weight basis, respectively. Fresh samples ‎showed 9.31-‎11.74 %‎ ve ‎‎3.67-19.15 % DPPH and metal chelating activities respectively. ‎Vitamin C and β-‎carotene levels as well as a* value have not affected by lyophilization. ‎While this ‎process significantly increased chlorophyll a levels; also significant ‎decreased in ‎ TPC, ‎total flavonoid, total flavonol content, DPPH activity and metal chelating capacity ‎were ‎observed. Among purslane extracts acetone extract had the highest β-‎carotene, ‎Chlorophyll a, Chlorophyll b, total phenolic, flavonoid and flavonol content ‎and ‎consequently exhibited the strongest DPPH radical scavenging activities. On the ‎other hand methanol ‎extract had higher ferrous ion-chelating activity than acetone ‎extract. However, water extract showed the lowest values (except vitamin C and metal ‎chelating) ‎compared to other extracts. Hence it can be suggested that purslane represents ‎a source ‎of potential antioxidants that could be used in pharmaceutical and food ‎preparations.‎