Aydın ilinde üretimi yapılan bazı arı ürünlerindeki ağır metal düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of heavy metal levels in some beeproducts produced in Aydin province
Yazar: SEMA BAKIRCI
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ÜNÜBOL AYPAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Arıcılık = Beekeeping ; Arılar = Bees ; Aydın = Aydın ; Ağır metaller = Heavy metals ; Bal = Honey ; Petek = Honeycomb ; Polenler = Pollen ; Propolis = Propolis ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışmada, Aydın ilinin farklı bölgelerindeki kovanlardan bal, polen, propolis ve petek örnekleri alınarak, lityum, berilyum, bor, krom, mangan, demir, kobalt, nikel, bakır, çinko, rubidyum, tellür, baryum, kurşun, uranyum, bizmut ve kadmiyum analizleri ICP-MS kullanılarak yapılmıştır. İncelenen arı ürünlerinden hangisinin daha fazla ağır metal biriktirdiğinin araştırılması amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar literatür verileriyle karşılaştırılmış ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) belirtmiş olduğu tolere edilebilir sınırlar göz önüne alınarak değerlendirilmiştir.
Analiz sonuçlarımıza göre; incelenen bal örneklerinde ortalama kurşun (637,47 µg/kg) değeri; polen örneklerindeki ortalama demir (158516,82 µg/kg), bakır (7104,73 µg/kg), çinko (29482,04 µg/kg), kurşun (899,22 µg/kg) ve kadmiyum (34,04 µg/kg) değerleri; propolis örneklerinde ortalama demir (769218,58 µg/kg), çinko (58047,26 µg/kg) ve kurşun (2942,73 µg/kg) değerleri; petek örneklerinde ise ortalama demir (36735,11 µg/kg) ve çinko (8474,64 µg/kg) değerleri WHO'nun belirlediği tolere edilebilir sınır değerlerin üstünde bulunmuştur. Elementlerin ortalama değerlerine bakıldığında; lityum, berilyum, krom, demir, kobalt, nikel, çinko, tellür, baryum, kurşun, uranyum elementleri açısından arı ürünleri içinde en fazla birikime propolis örneklerinde; bor, mangan, bakır ve rubidyum elementleri açısından en fazla birikime polen örneklerinde rastlanmıştır.
Bütün bulgular genel olarak değerlendirildiğinde ağır metallerin en fazla propoliste biriktiği ve araştırmada yer alan arı ürünlerinden bal ve peteğin ağır metal birikimi açısından propolis ve polene göre daha güvenle tüketilebilecek gıdalar olduğu, polen ve propolisin ise daha dikkatli tüketilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ağır metal, bal, polen, propolis, petek

Abstract:
In this study; lithium, beryllium, boron, chromium, manganese, iron, cobalt, nickel, copper, zinc, rubidium, tellurium, barium, lead, uranium, bismuth and cadmium content of the honey, pollen, propolis and honeycomb specimens taken from the different regions of Aydın province and its environs were determined using ICP-MS. It is aimed to compare which of the bee products that are examined are more heavy metal accumulating. The results obtained were compared with the literature data and evaluated by taking into consideration the tolerable boundaries that the World Health Organization (WHO) has stated.
According to our analysis results; average lead (637,47 µg/kg) value in samples of honey examined, Average iron (158516,82 µg/kg), copper (7104,73 µg/kg), zinc (29482,04 µg/kg), lead (899,22 µg/kg) and cadmium (34,04 µg/kg) values in pollen samples, the average iron (769218,58 µg/kg), zinc (58047,26 µg/kg) and lead (2942,73 µg/kg) values in propolis samples and the average iron (36735,11 µg/kg) and zinc (8474,64 µg/kg) values in honeycomb samples were found above the tolerable boundary values set by the WHO. According to the average values of the elements; lithium, beryllium, chromium, iron, cobalt, nickel, zinc, telled, barium, lead, uranium elements in terms of the most of the bee products in propolis samples; in terms of boron, manganese, copper and rubidium elements, most of the pollen specimens were found.
When all the findings are evaluated in general, heavy metals accumulate in the most propolis and the bee products that are involved in the research are foods that can be consumed more safely than the probe and pollen in terms of heavy metal accumulation of honey and honeycomb, pollen and It is concluded that the propolis should be consumed more carefully.

Keywords: Heavy metal, honey, pollen, propolis, honeycombe