Toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında Türkiye'de kadınların parlamentoda temsilinde sağ ve sol partilerin tutumları
Women in Turkey: The Right and left parties' attitudes towards gender equality in parliamentary representation
Yazar: SALİHA AVCİ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ŞENER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Sağ partiler = Right parties ; Siyasal katılma = Political participation ; Siyasi partiler = Political parties ; Sol partiler = Left parties ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Egemenliğin halka dayandığı fikrinin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan temsili demokrasiler seçim sistemleri ve temsil kavramını tartışmaya açmıştır. Başlangıçta sadece belli oranda vergi veren ve mülk sahibi olan erkeklerin verdikleri oyla şekillenen parlamentolar, oy hakkının bütün erkekleri kapsayacak şekilde genişlemesiyle erkek temsiliyetini arttırsa da uzun bir süre kadınları dışlamaya devam etmiştir. Medeni haklar için başlamış olan kadın mücadelesi siyasi haklar ekseninde genişlemiş ve 20. yüzyıl seçme ve seçilme hakkını kadınlar lehine genişleten düzenlemelere şahit olmuştur. 21. yüzyıl ise temsili demokrasiler için yasa metinlerine aldıkları kadın-erkek eşitliği ilkesini uygulamaya dökme sınavına tanıklık etmektedir. Geç Osmanlı'da gazete-dergi yayıncılığıyla sürdürülen kadın hakları mücadelesi, 1934 yılında seçme ve seçilme hakkının elde edilmesiyle önemli bir zafer elde etse de 2007 yılına kadar yüzde 5 oranını aşmayan kadın milletvekili sayısı Türk demokrasisinin yeni sınavı olmuştur. Bu sorun çerçevesinde 2002'den 2018'e Türk Parlamentosunda temsil edilmiş siyasi partilerin tüzük, parti programı, seçim beyannamesi ve verdikleri kadın eksenli kanun teklifleri incelenmiş; sağ ve sol partilerin tutumlarındaki ortaklık ve farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuçta kadınların parlamentoda temsilinin önündeki en büyük engelin siyasi partiler olduğu ve Türkiye'de sağ ve sol partilerin bu sorun karşısındaki tutumlarında birkaç istisna dışında önemli farklar olmadığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The idea that people are the foundation of sovereignty sparked discussions about representation, election procedures, and representative democracy. Male voters who owned property and paid a specific amount in taxes were the ones who initially gave birth to parliaments. Women were excluded for a very long time, despite the fact that male representation increased when voting rights were extended to all men. The women's civil rights movement has evolved around the axis of political rights, and in the twentieth century, women's right to vote and be elected has been achieved. Now, the twenty-first century witnesses the problem of putting the concept of gender equality into practice. In the late Ottoman period, the movement for women's rights conducted through newspaper and magazine publishing achieved a significant victory with the gaining of the right to vote and be elected in 1934. Nonetheless, the proportion of female lawmakers, which was below 5% until 2007, represents yet another obstacle to Turkish democracy. Examining the statutes, party platforms, election manifestos, and gender-focused legislative proposals of the political parties represented in the Turkish Parliament from 2002 to 2018 in the context of this issue has allowed for the identification of both the similarities and differences between the views of left- and right-wing parties. In the final analysis, it has become evident that political parties stand in the way of women's representation in parliament, and that, aside from a few instances, there are very few distinctions between the positions of Turkey's left and right wing parties on this matter.