OECD ülkelerinin sağlık harcama göstergelerinin kümeleme analizi ile sınıflandırılması
Classification of health expenditure indicators of the OECD countries with cluster analysis
Yazar: İSKENDER ÇETİNTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET GENÇTÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kümeleme analizi = Cluster analysis ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sınıflandırma = Classification

Özet:
Ülkeler tarafından hangi finansman ve sunum modeli kullanılırsa kullanılsın tüm ülkelerin amacı, sağlık hizmetlerini kabul edilebilir bir kalite ve erişim seviyesinde hakkaniyetli ve verimli bir şekilde sağlamaktır. Günümüzün rekabetçi koşullarında ülkelerin sağlık harcamalarına ayırmış oldukları paylar gelişmişlik düzeyleri hakkında fikir vermekte ve sağlıkla ilgili çıktıları etkileyen en önemli faktörler arasında yer almaktadır. Bu nedenle, sağlık hizmetleri finansmanı önemi hızla artan bir konu haline gelmiştir. Türkiye'de de sağlık hizmetlerinin sunum ve finansman yapısıyla ilgili düzenlemeler özellikle 2003 yılı sonrasında "Sağlıkta Dönüşüm Programı" vasıtasıyla hız kazanmış ve çok önemli değişikler yapılmıştır.
Son yıllarda ülkelerin sağlık harcamalarında meydana gelen artış ve ülkelerin sağlık politikalarının benzer hale gelmesi, ülkelerin harcama türlerine göre sınıflandırılmasını ve benzer yönlerin tespit edilmesini gerekli kılmaktadır. Buradan hareketle çalışmanın amacı, OECD ülkelerinin 2003-2017 yılları arasında gerçekleştirdikleri sağlık harcamalarını miktar ve oransal bakımdan değerlendirerek, harcama türlerine göre benzer OECD ülkelerini tespit etmek ve Türkiye'nin OECD ülkeleri içindeki yerini belirlemektir. Çalışmada, ülkelerin benzer yanları ve farklılıklarını göz önüne alarak gruplandırmaya yarayan kümeleme analizi kullanılmıştır. 36 OECD ülkesinin 2003-2017 yılları arasında sağlık hizmetlerinde kullandıkları 14 farklı harcama değişkeni Ward yöntemi kullanılarak detaylı bir şekilde analize tabi tutulmuştur.
Analiz sonucunda ülkeler sağlık harcama türlerine göre kümelenmiş ve Türkiye'nin çeşitli sağlık harcama türlerinde en fazla benzerlik gösterdiği ülkeler; Estonya, Letonya, Meksika, Çek Cumhuriyeti, Lüksemburg, Belçika ve Avustralya olarak belirlenmiştir. OECD ülkelerinin sınıflandırılmasında Türkiye'nin konumuna bakıldığında; sağlık harcamalarında gelişmiş ülkelerin gerisinde kaldığı ve nispeten düşük sağlık harcamalarına sahip ülkelerle aynı kümede yer aldığı görülmektedir. OECD'ye üye olan ülkemizin sağlık harcama göstergeleri ile diğer OECD ülkelerinin sağlık göstergeleri arasında var olan önemli farklılıkların azaltılması ve sağlık hizmetlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılması için; toplam sağlık harcamalarının GSYH içindeki oranı, kişi başına düşen sağlık harcaması ve toplam harcama içerisindeki ilaç harcama oranının azaltılması önem taşımaktadır. Ayrıca uygun ekonomik politikalarının geliştirilmesi sağlanarak Türkiye'de sağlık sektörünün performansının iyileştirmesi, kaynaklarının boşa harcanmaması için gereken önlemlerin alınması önerilmektedir.

Abstract:
Regardless of which funding and presentation model is used by countries, the aim of all countries should be to provide healthcare services with a fair and efficient health service at an acceptable level of quality and access. In today's competitive conditions, the shares that countries allocate to health expenditures give an idea about their development levels and are among the most important factors affecting health outcomes. Therefore, the importance of health care financing has become a rapidly increasing issue. Turkey also arrangements for the provision and financing structure of health services, especially after 2003, "Health Transformation Program" won by the speed and were made very significant changes.
In recent years, the increase in the health expenditures of countries and the similarity of the health policies of the countries necessitate the classification of countries according to the types of expenditures and the determination of similar aspects. Thus the aim of the study was to evaluate the OECD countries and the proportional amount of health care spending realized in the years 2003-2017, according to the OECD countries to identify similar types of spending, and to determine the location of Turkey in OECD countries. In this study, clustering analysis was used to group similarities and differences of countries. A detailed analysis was performed using the Ward method of 14 different spending variables used by 36 OECD countries in health services between 2003-2017.
According to the results of the analysis of the country's healthcare spending and most types of clustered similarities show that countries in Turkey's various types of health spending; Estonian, Latvian, Mexican, Czech Republic, Luxembourg, Belgium and Australia.
According to the results of the analysis of the country's healthcare spending and most types of clustered similarities show that countries in Turkey's various types of health spending; Estonia, Latvia, Mexico, Czech Republic, Luxembourg, Belgium and Australia. Referring to Turkey's position in the classification of the OECD countries; It is observed that health expenditures are lagging behind developed countries and they are in the same cluster with relatively low health expenditures. To reduce the significant differences between the health expenditure indicators of our OECD member countries and the health indicators of other OECD countries and to improve the efficiency and efficiency of health services; The ratio of total health expenditures in GDP, health expenditure per capita and reduction of drug expenditure in total expenditure are important. In addition to ensuring the development of appropriate economic policies to improve the performance of the health sector in Turkey, it is necessary to take the measures needed to avoid wasted resources.