Sürdürülebilir kent ve peyzaj ilişkisinde ekolojik geçiş zonları: İstanbul- Beykoz örneği
Ecological transition zones in the releationship between sustainable city and landscape: Istanbul- Beykoz case
Yazar: SEHER DEMET YÜCEL
Danışman: PROF. DR. GÜZİN KONUK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehircilik Ana Bilim Dalı / Şehircilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Peyzaj ekolojisi = Landscape ecology ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; İstanbul-Beykoz = İstanbul-Beykoz

Özet:
Gelişen dünya dinamikleri içersinde insanoğlu, doğal alanları tahrip ederek hızlı bir tüketim süreci içerisine girmiştir. Her geçen gün doğa ile kent arasındaki sınırın keskinleştiği bu süreçte, ekolojik açıdan önemli doğal peyzajlar yok edilmekte buna karşı geliştirilen koruma yaklaşımı ise, doğanın sınırlarını daha da sivrileştirmektedir.Bu yaklaşımın sonucunda insanoğlu, aşılması gereken bir engel olarak her daim doğal alanlar üzerine baskılarını sürdürmekte ve yasal - yönetsel çerçevede yakalayabileceği herhangi bir boşlukta bu alanlar içine sızmaktadır. Aslında insan doğayı kullanırken ve korurken oluşturduğu sınırlar üzerinden doğayı algılamaya çalışmakta, bu sınırlar üzerinden onu yönetmektedir. İnsanoğlunun yaratmaya çalıştığı bu sınırlar yapay sınırlardır. Doğanın içinde bu tür yapay/keskin sınırlar bulunmamaktadır. Doğanın bünyesinde bulunan ekolojik sistemler arasında her zaman bir geçiş söz konusudur. Tanımlanması ve belirlenmesi güç olan ekolojik geçiş zonları, bünyelerinde barındırdıkları zengin ekolojik özellikleri ile aslında tüm sistem için gerekli materyal, bilgi, enerji ve organizmaların, döngülerini ve akışlarını sağlamaktadır. Çoğunlukla tek bir çizgiye indirgenerek ihmal edilen bu alanlar, gelişen teknolojik olanaklar ile birlikte tanımlanmaya ve önemi ortaya konmaya başlamıştır.Bu tez çalışmasında öncelikle, ülkemizde henüz bilimsel bir tabanı oluşmayan ekolojik geçiş zonu kavramının teorik temelleri oturtulmuştur. Daha sonra yapılan örnek alan çalışması ile ekolojik geçiş zonları uzaktan algılama teknikleri kullanılarak İstanbul Beykoz çalışma alanı içersinde nasıl konumlandığı belirlenmiştir. Ekolojik geçiş zonlarının karmaşık doğasından dolayı geleneksel sınıflandırma mantığı içersinde çözümü söz konusu olmadığından dolayı bu tez çalışmasında bulanık sınıflandırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma yöntemi olarak seçilen kontrollü (supervised) bulanık (fuzzy) sınıflandırma ve bu tez özelinde yazılan uzaklık dosyası algoritması çalıştırılmış, daha sonra bu yöntemler sonucu elde edilen tematik harita, 2B orman alanları ile çakıştırılarak, çalışmanın kapsamı sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda özellikle tekil yapılaşmanın olduğu ve baskın olarak kırsal faaliyetlerin sürdürüldüğü alanlarda ekolojik geçiş zonları incelenerek sürdürülebilirlik kavramı üzerinden yorumlanmış, kent ve peyzajın gelecek nesillere aktarımının sağlanması için çıkarımlarda bulunulmuştur.

Abstract:
The human being standing in the middle of developing world dynamics, consume very fast. In this process in which the boundary between the nature and the city are being sharpened, ecologically important landscapes are being destroyed. The protection approach which was developed to prevent this process is making the boundaries even more sharpened. As a result of this approach, humans continue to put pressures on natural areas -as an obstacle to be overcome- and they can infiltrate into this ecologically sensitive areas as soon as they can find any gap in legal-administrative framework. Humans try to protect and conceive the nature by means of artificial boundaries which are drawn by themselves. But these boundaries are like lines drawn on maps and thus spurious and deceptive. In nature there are no such lines, no boundaries and no strict zones but a transition and soft blending with one another. It is these transitions and blending zones which are hard to comprehend and identify. Containing rich ecological features, these zones provide the natural cycles, energy and material flow of the natural habitat. Reducing these zones into simple lines, which has been done in most of the applications in the past, has now being abandoned thanks to the new developments in technology and understanding the importance of the case.First of all this thesis contains the theoretical base for