Algılanan stres, yaşam olayları, psikolojik iyi oluş ve kişilik bozuklukları arasındaki ilişkilerde içsel ve kişiler arası duygu düzenleme güçlüğünün rolünün incelenmesi
Investigating the role of the difficulty of intrapersonal and interpersonal emotion regulation in the relationship between perceived stress, life events, psychological well-being and personality disorders
Yazar: NURTEN YILMAZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ORÇUN YORULMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Stres = Stress ; Yaşam olayları = Life events ; Ölçekler = Scales

Özet:
Son dönemki görgül ve bilimsel çalışmalar duygulara yönelik bilgi, farkındalık ve deneyimlere odaklanan bir kavram olan duygu düzenlemede yaşanan güçlüklerin psikolojik iyi oluş ve psikolojik sorunlar ile yakından ilişkili olduğuna işaret etmektedir. İlk bakışta bu güçlük öncelikle içsel veya kişi içi gibi görünse de duyguların dışa vurumu, yakın çevredeki önemli insanların olası etkileri ve onların verdiği tepkiler de dahil olmak üzere artık daha geniş kapsamda değerlendirilirken, bu güçlüğü inceleyen güncel çalışmalar kişiler arası bağlama da odaklanmaya başlamıştır. Bu sebeple, kişi içi ve kişiler arası bağlamda yaşanan bu güçlüğün stres, yaşam olayları, kişilik inançları ve iyi oluş ile ilişkisi ayrıca merak konusudur. Dolayısıyla bu çalışmanın ilk amacı duygu düzenleme güçlüğünün önemli bir yönünü değerlendiren Kişiler Arası Duygu Düzenlemede Güçlük Ölçeği'ni (KDGÖ) Türkçe'ye uyarlamak ve bu ölçeğin psikometrik özelliklerini incelemektir. Bu çalışmada ayrıca kişi içi ve kişiler arası duygu düzenleme güçlüğünün algılanan stres, kişilik bozuklukları ve psikolojik iyi oluş arasındaki  ilişkilerde görece aracılık etkilerinin incelenmesi de hedeflenmiştir. Bu amaçla çalışmadaki katılımcılardan içsel duygu düzenlemede güçlüğü, kişilik inançları, psikolojik iyi oluş, algılanan stres ve yaşam olaylarına dair ölçüm araçlarını doldurmaları istenmiştir. Çalışmanın ilk kısmında 300 kişilik yetişkin bir örneklemden elde edilen verilerde KDGÖ'nün faktör yapısı, içsel tutarlık, grup farkı ve korelasyon analizleri yapılmış; Türkçe formun yetişkin bir örneklemde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci kısmında ise 560 kişilik katılımcı grubuyla kişi içi ve kişiler arası duygu düzenleme güçlüğünün aracılık rollerine yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Genel olarak bu analizlerin sonuçları algılanan stres, kişilik bozuklukları ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkilerde kişiler arasına kıyasla kişi içi duygu düzenleme güçlüklerinin görece daha etkili bir faktör olduğunu göstermiştir.  Çalışma bulguları özellikle içsel ve kişiler arası duygu düzenleme güçlüğü bağlamında karşılaştırmalı olarak ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
Recent empirical and scientific research points out that difficulties in emotional regulation that be described as information, awareness and experiences on emotions is closely associated with many areas of psychopathology. Although this difficulty may seem primarily internal or intrapersonal nature at first sight, some novel aspects such as expression of emotions, their impacts on significant others and their reactions in that sense has been recently emphasized, and thus, this difficulty has been studied in both internal and intrapersonal contexts. Then, its relationships with perceieved stress, life events, personality beliefs and psychological well being are matter of curiosity. Accordingly, the aim of this present study is primarily to adapt and examine psychometric properties of the Turkish version of the Emotion Regulation Difficulty Scale. It is also aimed to investigate relatively mediator roles of both inter and intrapersonal emotion regulation difficulties between percieved stress, personality beliefs and psychological well being. The participants in this study are asked to fulfill instrument tools on difficulties in emotion regulation, personality beliefs, psychological well, perceived stress and life events. In th first phase of the study, data of 300 community adults was analyzed on factor structure, internal consistency, group comparisons and correlations, and it was found that the Turkish DIRE was a reliable and valid measure in a community adult sample. In the second phase of the study in data of 560 adults totally, mediator analyses of both intrapersonal and interpersonal emotion regulation were performed. The results of these analyses generally showed that problems in intrapersonal area was more influential factor for relationship between perceived stress, beliefs of personality disorders and psychological well-being as compared to interpersonal problems. Finally, the findings of this current study is discussed in the lights of current literature on emotion regulation problems comparatively.