Mimari tasarım eğitimi sürecinde destekleyici uygulamalar bütünü olarak allosterik öğrenme temelli bir metodoloji
Allosteric learning based methodology as a package of supporting applications in the architectural design education process
Yazar: HANDE GÜL KANCA
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN AYDINTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Sezgisel = Intuitive ; Sezgisel yöntemler = Heuristic methods ; Tasarım eğitimi = Design education ; Tasarım süreci = Design process ; Tasarımda farkındalık = Design awareness

Özet:
Bu çalışma, tasarım sürecinde öğrencinin yaratıcı düşünce geliştirme potansiyelini artırma, kavram geliştirme becerisi ve soyut düşünme becerisini geliştirme boyutlarında, tasarım eğitimine katkı sağlamayı hedeflemiştir. Buradan çıkışla tasarımcı adaylarının tasarım probleminin çözümü üzerine, düşünsel alt yapılarını kullanabilme becerilerinin (kavram üretimi/kavram kullanımı/soyutlama..vb.) bir metodoloji çerçevesinde geliştirilebilir olduğu varsayılmıştır. Bu çerçevede geliştirilen metodoloji Yapılandırmacı Eğitim Yaklaşımı esasına dayanmakta ve yakın dönemde geliştirilen Allosterik Öğrenme Modeli (AÖM) anlayışına dayandırılmaktadır. Allosterik Öğrenme Modeli zihinsel tasarıma verdiği önem ile diğer eğitim modellerinden ayrılmaktadır. Bunun yanı sıra düşünsel süreçlerde sezgisel düşünme yöntemlerini barındırmaka ve kimi yöntemi modelin akışı içerisinde önermektedir.
Kurgulanan metod, 2018-2020 yılları arasında lisans eğitimine yeni başlayan, Karadeniz Teknik Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü 1. sınıf öğrencilerinden oluşan katılımcı grubu üzerinde bir ampirik çalışma ile sınanmıştır. Beklenen gelişimin varlığı, bir problemin çözümünde bilişsel sürecin sezgisel yönünü test etmek amacı ile oluşturulmuş olan Uzak Bağıntılar Testi (UBT) ile sınanmıştır. Uzak Bağıntılar ön-son testleri, bağımsız örneklem Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U testleri kapsamında test edilmiş, denek grubu ve kontrol grubu puanları arasında anlamlı bir fark olduğu izlenmiştir. Sonuç olarak, testin ölçütü olan ve zihinde aniden kurulan cevaplara karşı farkındalığı ölçmek üzere kullanılan UBT'de; denek grubu verilerine göre düşünsel becerilerin geliştirilebilir olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra kavramsal ve düşünsel becerilerin geliştirilmesine yönelik olarak  "Sezgisel Düşünme Performansları"nı da içine alan, "Nitel Performans Pratikleri" uygulanmıştır. Bu evrelerden elde edilen tüm değişkenler için frekans analizleri yapılmıştır. Elde edilen gelişim grafiği çalışmanın tasarımcı adaylarının tasarım problemi üzerine düşünsel alt yapılarını oluştururken ortaya koyacakları becerilerin, bir metodoloji çerçevesinde geliştirebilir olduğu temel varsayımını, "kavramsal boyutu düşünsel olarak deneyimleyerek becerileri geliştirmeyi" ve "bireylerin soyutlama becerilerinin imgelenme yoluyla artırılabileceğini" içeren alt varsayımlarını doğrulamıştır. 
Özetle, çalışma çerçevesinde önerilen modelde, Allosterik öğrenme modeline dayanan bir "Destekleyici Uygulamalar Bütünü" oluşturulmuştur. Bu uygulamalar bütünü içinde "Nitel Performans Pratikleri" ve bir alt içerikte ise "Sezgisel Düşünme Performansları" adı verilen egzersiz bütünü yer almaktadır. Elde edilen verilerden ulaşılan sonuçlara göre,  "Sezgisel Düşünme Performansları"ndaki en verimli performans "Metaforik Düşünme Performansı" dır. Çalışma sonunda, elde edilen gelişim dikkate alınarak "Metaforik Düşünme Performansını" merkeze alan ve tasarım eğitimi erken evresine entegre edilebilecek olan bir metodoloji önerisinde bulunulmuştur. "Kavram Zenginleştirme" adı ile tanımlanan bu metodoloji önerisi, farklı tasarım problemlerine uyarlanabilecek, esnek bir kurgu anlayışı dikkate alınarak geliştirilmiştir.

Abstract:
This study aims to contribute to design education in terms of increasing the creative thinking potential of the student, providing concept development skills and abstract thinking skills in the design process. From this point of view, it is assumed that the ability of the designer candidates to use their intellectual infrastructure (concept production / concept usage / abstraction, etc.) on the solution of the design problem can be developed within the framework of a methodology. The proposed model is based on the Constructivist Education Approach and is based on the recently developed Allosteric Learning Model (ALM) approach. The Allosteric Learning Model differs from other models of education with its emphasis on mental design. In addition, it includes intuitive thinking methods in intellectual processes. 
The fictionalized method was tested with an empirical study on a group of first year students of Karadeniz Technical University, Department of Interior Architecture, between the years of 2018-2020. The existence of expected development was tested with the Remote Associates Test (TRAT), which was established to test the intuitive aspect of the cognitive process in solving a problem. Remote Associates pre-post tests was tested within the context of independent samples Wilcoxon Signed Ranks Test and Mann Whitney U Tests and it was observed that there was a significant difference between the subject group and the control group scores. As a result, in the TRAT, which is the criterion of the test and used to measure awareness against suddenly established responses in the mind; The development of intellectual skills was provided according to the data of the subject group and a positive development was observed. In addition to this, "Qualitative Performance Practices" were applied to develop conceptual and intellectual skills called "Intuitive Thinking Performances". Frequency analysis was performed for all variables obtained from these stages. In the following performances, the expected result from the proposed methodology was reached with the increase in the orientation towards the concepts of thought from the use of object concept in the subject group. The obtained development graph obtained confirmed the main assumption that the skills of the designer candidates that they develop while creating their intellectual infrastructure on the design problem can be enhanced within the framework of a methodology and the sub-assumptions of the study as "developing skills by experiencing the conceptual dimension intelligently" and "individuals' abstraction skills can be enhanced through imagination". 
In summary, in the model proposed within the framework of the study, a "Supporting Practice Package" based on the Allosteric learning model has been created. Among these applications, there is "Qualitative Performance Practices" and a sub-content called "Intuitive Thinking Performances". According to the results obtained from the data obtained, the most efficient performance in "Intuitive Thinking Performance" is "Metaphoric Thinking Performance". At the end of the study, taking into account the development achieved, a methodology proposal was made that takes the "Metaphoric Thinking Performance" to the center and can be integrated into the early stage of design education. This methodology proposal, which is defined as "Concept Enrichment", was developed by considering a flexible fiction understanding that can be adapted to different design problems.