Türkiye'deki neo-liberal devlet anlayışının yükseköğretimdeki yapısal ve işlevsel dönüşümündeki rolü: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi örneği
Role of neoliberal state of turkey regarding structural and functional transformation in higher education: Case study of Çanakkale Onsekiz Mart Universty
Yazar: FİLİZ DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASSİYE AKA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet anlayışı = State understanding ; Dönüşüm = Transformation ; Eğitim = Education ; Kamu yönetimi = Public administration ; Kapitalizm = Capitalism ; Liberalizm = Liberalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system ; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi = Çanakkale Onsekiz Mart University ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Kapitalizmin 1970'lerde yaşadığı yapısal krizin sonucu olarak ortaya çıkan neo-liberal devlet anlayışı, devlet yapılanmasında sosyal devlet anlayışının terk edilip ?düzenleyici-etkin-yönetişimci devlet? modeline geçilmesini ifade etmektedir. Devlet anlayışındaki bu değişim, Türkiye'de 1980 sonrasında neo-liberal politikaların uygulanmasıyla, halen devletin büyük oranda sunduğu bir hizmet olan yükseköğretimin işlevi ve yapısında da önemli dönüşümlere yol açmıştır.Neo-liberal politikalarla birlikte, temel bir kamusal hizmet alanı olan yükseköğretim işlev, yapı ve isleyiş olarak dönüştürülmüş ve üniversiteler kamusal hizmet yükümlülüklerinden hızla uzaklaştırılmıştır. Bu çalışmada, neo-liberal politikalar sonucu, devletin konumu ve işlevlerinin yeniden yapılandırma süreçlerinden hareket edilerek sürecin yükseköğretim açısından ne anlama geldiği irdelenmiş ve bu irdeleme ve anlama çabası, konunun önemli muhataplarından biri olarak görülen öğretim üyelerinin de görüşleri alınarak derinleştirilmiştir. Bu amaçla Çanakkale Onsekiz Mart üniversitesinde görev yapan öğretim üyelerinin, neo-liberal devlet anlayışının, Türkiye üniversitelerinde meydana getirdiği değişimi/dönüşümü, ?üniversiteye? yüklenen anlam ve işlevler ile üniversite işleyişi açısından nasıl anlamlandırdıkları belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırma betimsel nitelikte olup, nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya dokuz fakülteden on beş öğretim üyesi katılmıştır. Öğretim üyeleri, neo-liberal politikalarla birlikte, üniversitelerde önemli bir değişimin olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretim üyelerinin büyük bir çoğunluğu, Türkiye'de faaliyet gösteren üniversitelerden sadece köklü ve büyük üniversitelerin, kendi tanımlamış oldukları üniversite kavramıyla uyuştuğunu belirtmişlerdir. Araştırma faaliyetini yapan üniversitelerin azınlıktaki üniversiteler olduğunu ve bu araştırmalarında piyasa beklentisi doğrultusunda kurgulandığı, diğer üniversitelerin sadece birer istihdam sağlama yeri olduğunu, kamu kaynaklarının azaltılması sonucu üniversitelerin ve öğretim elemanlarının girişimci bir kimliğe büründüğünü ifade etmişlerdir.Anahtar Sözcükler: Kapitalizm, Neo-liberalizm, Neo-liberal politikalar, Yükseköğretim, Türkiye'de Yükseköğretim, Üniversite

Abstract:
As a consequence of structural crisis of capitalism in the 1970s, neoliberalism denotes the transformation of social welfare state into a regulatory, efficient, governance-based model. With the implementation of this model in Turkey during post-1980s, higher education, once provided predominantly as a public service, has been subject to major functional and structural changes.With the onset of neoliberal policies, higher education is transformed in function, structure and mechanism, losing public service function in effect. This study, considering the transformation of the role of state, underlines the impact of neoliberal policies on higher education. In this respect, academicians are interviewed to conduct an in-depth analysis of this impact. Therefore academicians of Canakkale Onsekiz Mart University tackled the question of how neoliberalism transformed Turkish universities in terms of functionality and university concept.Survey on academicians is descriptive and conducted with qualitative research method. Survey is conducted on 15 academicians from 9 faculties. Academicians stated that important changes took place in universities with the implementation of neoliberal policies. According to survey results, an important majority of academicians expressed that only prestigious and long-established universities of Turkey are compatible with their own ideal definition of university. Moreover they state that few of the universities conduct researches, aim of which are driven by market needs while rest of the universities are merely functioning as an employment unit and academicians are forced to act like entrepreneurs as a result of reduction in public funds.Keywords: Capitalism, Neoliberalism, Neoliberal policies, Higher Education, Higher Education in Turkey University