Ekonomik büyüme, dış ticaret ve elektrik tüketimi arasındaki ilişki: Türkiye örneği
The relationship between economic growth, foreign trade and electricity consumption: The case of Turkey
Yazar: DİYADİN İNAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT PIÇAK
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Elektrik tüketimi = Electric consumption ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Nedensellik = Causality ; Tüketim = Consumption ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
1980 yılından sonra büyüme modelinde ihracatı ön plana çıkarmasıyla küresel piyasalara entegre olmaya başlayan Türkiye, özellikle 1996 yılındaki gümrük birliği ile bu entegrasyonda büyük bir adım atmıştır. Milli gelirinde ihracatın payını artırmak isteyen Türkiye için üretimin temel girdilerinden biri olan enerjinin arz güvenliğinin sağlanması ve çeşitlendirilmesi de önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu bağlamda enerjinin başat göstergelerinden bir tanesi olan elektrik tüketiminin diğer makro ekonomik göstergeler ile ilişkisi önem arz etmektedir. Elektrik tüketiminin belirleyicilerini tespit etmek amacıyla yapılan bu çalışmada Türkiye için elektrik tüketimi, büyüme, ticari dışa açıklık arasındaki nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmada 1960-2017 yıllarına ait verilerle kişi başına elektrik tüketimi, ithalat ve ihracatın milli gelirdeki payları ve kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla verileri kullanılmıştır. Eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayıları elektrik tüketiminin bağımlı değişken olduğu modelde uzun dönem katsayıları pozitif ve anlamlı çıkmıştır. Nedensellik sınamaları sonucunda elektrik tüketiminden büyümeye ve ithalata; büyümeden ithalat ve ihracata ve son olarak da ithalattan ihracata doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre karar vericilerin elektrik tüketimi üzerine uygulayacakları politikalar ekonomik büyüme üzerinde etkili olacaktır. Ayrıca, artan refahın da ticari dışa açıklığı artırdığı, Türkiye'nin dünya ekonomisine eklemlendiği tespit edildiğinden dış ticaret politikalarının buna göre dizayn edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Enerji Tüketimi, Elektrik Tüketimi, Ekonomik Büyüme, Eşbütünleşme, Nedensellik, Ticari Dışa Açıklık, İthalat, İhracat

Abstract:
Turkey began to integrate global markets after 1980 by choosing exports growth model and has taken a major step in this integration, especially with the Customs Union which signed between Turkey and European Union in 1996.  Security of energy supply and diversification, which is one of the essential inputs for production, has become a major problem for  Turkey targeted to increase the share of exports in GDP. In this context, the relationship between electricity consumption, which is one of the main indicators of energy, and other macroeconomic indicators is very crucial. In this study we investigate causal relationship between exports, imports, gross domestic product and electiricity consumption, in order to identify the determinants of electricity consumption, Electricity consumption per capita, gross domestic product per capita, import and export data which belonging to 1960-2017 years were used in the study. Cointegration test was applied to determine whether there is a long term relationship between the variables. As a result of causality tests there are one way and , from electricity consumption to growth and imports; from growth to import and export; finally form imprt to export there are Long term coefficients were positive and significant in the model where electricity consumption was a dependent variable. Causality tests were also conducted due to cointegration test. As a result of causality tests there is a one-way causality relationship from electricity consumption to growth and imports; from growth to import and export; and finally from import to export. According to these results, the policies that decision makers will apply on electricity consumption will have an impact on economic growth. In addition, increasing in wellfare will increase trade openness; so that foreign trade policies. Because Turkey Economy has integrated to the world economy, foreign trade policies must designed accordingly.

Keywords: Energy Consumption, Electricity Consumption, Economic Growth, Cointegration, Causality, Trade Openness, Import, Export