Türkiye'de andisol ordosuna girebilecek bazı toprakların özellikleri, genesisi ve sınıflandırılması
Soil properties, genesis and classification of probable andisol in Turkey
Yazar: MAHMUT DİNGİL
Danışman: PROF. DR. SUAT ŞENOL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Andisol = Andisol ; Sınıflandırma = Classification ; Toprak = Soil ; Volkanik topraklar = Volcanic soils

Özet:
Türkiye'de piryoklastik materyel üzerinde oluşmuş toprakların oldukça geniş bir yayılım alanı bulunmasına rağmen bu topraklar üzerinde günümüze kadar yeterli araştırma ve ineleme yapılmamıştır. Çalışmada, Türkiye'de yayılım gösteren piryoklastik materyale sahip toprakların fiziksel, kimyasal ve mineralojik özelliklerinin ortaya konması ve Toprak Taksonomisi'ne göre sınıflandırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, İç Anadaolu Bölgesi'nden 4, Doğu Anadolu Bölgesi'nden 2 ve Akdeniz Bölgesi'nden 1 olmak üzere toplam 7 profil tanımlanmış ve horizon esasına gore bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Çalışmanın yürütüldüğü topraklarda kum ve kaba silt fraksiyonunun %30'dan fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu fraksiyonun volkanik cam içeriği, Akdeniz Bölgesi'nde örneklenen Delihalil profili dışında bütün topraklarda %30'dan fazla olup Delihalil profilinde %5'den fazladır. Toprakların tarla kapasitesi nem içeriğinde hacim ağırlıkları bir horizon dışmda tümünde 0,90 gr/cm3'ün üzerindedir. Toprakların fosfor tutma kapasiteleri genel olarak yüksek olup, Akdeniz Bölgesi Delihalil profilinde %25'den fazla diğer profillerde %85'den fazladır. Toprak Taksonomisinin andik toprak özelliği olarak tanımlanmış olan amonyum oksalatla ekstrakte edilebilir Al+l/2Fe yüzdesinin %30 volkanik cam içeriğinde %0,4 veya daha fazla olma koşulunu Kayseri profilinin bir horizonu (12 cm kalınlığında) ve %5 volkanik cam içeriğinde Al+l/2Fe yüzdesinin %2 veya daha fazla olma koşulunu ise Delihalil profilinin 4 horizonu (toplam 71 cm) karşılamaktadır. Bu verilere gore sadece Delihalil profili Andisol ordosunda sınıflandırılmış olup, diğerleri sahip oldukları tanımlayıcı horizonlara göre Entisol, Inceptisol ve Mollisol ordularında ve "Vitrandic" alt gruplarında sınıflandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Andisol, volkanik cam, volkanik topraklar, volkan külü, fosfor tutulması

Abstract:
Studies of volcanic soils are insufficient in Turkey compared to their wide distribution in the country. The aim of this study is to determine the physical, chemical and mineralogical properties of volcanic soils and to classify them according to Soil Taxonomy. Thus, seven soil profiles (3 from Nevşehir and 1 from Kayseri located in Central Anatolia Region; 2 from Nemrut in East Anatolia Region and 1 from Delihalil in the East Mediterranean Region) were described and sampled. The results revealed that, the amount of sand and coarse silt fractions was higher than 30% İn the studied soils. The amount of volcanic glass is also higher than 30% for all samples except for the Delihalil pedon. The bulk density is 0,89 gr/cm3 only in one horizon of the Nevşehirl profile, but is higher than 0,90 gr/cm3 in all other profiles. In general, phosphate retention is high in all soils studied. It's higher than 25% in the Delihalil pedon and 85% in all other profiles. The Al+l/2Fe percentages (by ammonium oxalate) are 0,4% or higher in one of the horizons (12 cm thickness) of the Kayseri profile where the contents of volcanic glass is more than 30%. The Al+l/2Fe percentages (by ammonium oxalate) is 2% or higher in 4 horizons (11-82 cm) of the Delihalil profile whereas the contents of volcanic glass are 5% or higher. As a result, only the Delihalil profile is classified as an Andisol (Humic Vitrixerant). Others are classified as an Entisol, Inceptisol and Mollisol due to their diagnostic horizons and their "Vitrandic" subgroup. Key Words: Andisols, volcanic glass, volcanic soils, volcanic ash, phosphate retantion