Ormancılıkta üretim işçiliğinde antropometrik verilerin ve çalışma duruşlarının kaza risk faktörleri olarak değerlendirilmesi
Assessment of anthropometric data and working posture as accident risk factors in forest harvesting workmanship
Yazar: KORHAN ENEZ
Danışman: PROF. DR. H. HULUSİ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Ormancılık = Forestry

Özet:
Yapılan çalışma ile ormancılıkta üretim işçiliğinde iş kazalarının ve risk faktörlerinin; tanımlanması ve sınıflandırılması yoluyla analiz edilmesi, üretimde kullanılan basit el aletlerine ait kısımların ölçümleri ile bu aletlerin kullanıcılarına ait antropometrik ölçümler arasındaki uyumun araştırılması, üretim işçilerinin hangi koşullar altında çalıştıklarını, çalışma pozisyonları, vücut yapıları, enerji tüketimleri ve diğer değişkenlerin ergonomik yaklaşımlarla değerlendirilmesi ve modellenmesi amaçlanmıştır.Çalışma Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü idari sınırları içinde ormancılık faaliyeti gösteren 22 adet Tarımsal Kalkınma Kooperatif üyesi 378 kişi üzerinde yapılmıştır. Çalışma sırasındaki gözlemler ise üretim faaliyeti yürüten 32 adet kesim işçisini kapsamaktadır. Veri toplamasında anket yöntemi uygulanmış ve statik antropometrik ölçümler alınmış, çalışma duruşlarını belirtmeye yönelik olarak da OWAS yöntemi kullanılmıştır.Sonuçlara göre çalışmaya katılan üretim işçilerinin 214 adedi meslek yaşantısı boyunca kaza geçirmiştir. Son bir yılda kaza geçiren kişi sayısı ise 115'dir. Çalışma alanındaki üretim işçilerinin meslek yaşantısı boyunca kaza durumları ile son bir yıldaki kaza durumlarında ortak olarak alet bakımının, hızlı çalışma temposunun, bilgisizliğin, tehlikeli yöntemin, dalgınlığın, hastalık halinin % 95 güven düzeyinde kaza risk faktörü taşıdığı bulunmuştur. Kol uzunluğunun meslek yaşantıları boyunca kaza geçirmelerinde önemli etken olduğu, son bir yılda çalışanlarda ise ayak genişliğinin önemli olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Arazi gözlemlerinde kesim faaliyetinde 2620 adet duruş gözlemlenmiş ve 1011 adet duruşun ergonomik olarak zorlanma gerektiren kategoride olduğu ortaya konulmuştur.Sonuç olarak üretim işçilerinin, kesim teknikleri, iş sağlığı ve güvenliği konularında seminer vb. eğitimlerden geçirilmesi, zararlı alışkanlıklardan (alkol, sigara, vb.) uzaklaştırılması, el aletlerinin yöre insanının antropometrik ölçümleri ile uyumlu olması ve sıralanan kaza risklerinin bertaraf edilmesi gerektiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler:Üretim işçileri, Kaza risk faktörleri, Antropometri, OWAS, Trabzon Yöresi, Ormancılık

Abstract:
Assessment of Anthropometric Data and Working Posture as Accident Risk Factors in Forest Harvesting WorkmanshipThis dissertation aims to analyze the work related accidents and risk factors in the workmanship of forest harvesting by identification and classification methods; to investigate the harmony between the measurements of simple hand tools used in harvesting and anthropometric measurements of the workers using these tools; and to assess and model the working conditions, working positions, body structure, and energy consumptions of the loggers, and other variables by using ergonomic aspects.The study was applied on 378 members of 22 different Agricultural Development Cooperatives who undertake the forestry in the administrative borders of Trabzon Regional Forestry Directorate. The observations made during the actual operation involved 32 loggers performing harvesting activities. In data collection period, survey method was applied and static anthropometric measurements were obtained while OWAS method was used in determining working positions of the loggers.The results indicated that 214 loggers among all the workers participated into the study experienced work related accidents. The number of workers who had accidents within the last year was 115. It was also found that the important accident risk factors in 95% confidence level were maintenance of the tools, rapid working tempo, ignorance, dangerous methods, absent-mindedness, and sickness, which was common when considering the states of work related accidents of the loggers for both throughout their job history and within the last year. Length of the arms was an important factor in having accidents throughout their job history, while foot size was found to be a significant factor in having accidents within the last year. During field observations, 2620 working positions were observed during harvesting activities and 1011 positions were specified in a category which requires ergonomic difficulties.Finally, it was stated that harvesting workers should be given seminars in the topics of harvesting techniques, work health and safety, and etc.; they should be kept away from harmful habits; their hand tools should be in a harmony with the anthropometric measurements of the local people; and specified accident risks should be avoided.Key Words:Logging workers, accident risk factors, anthropometry, OWAS, forestry