7. sınıf öğrencilerinin geometride problem kurma süreçlerinin incelenmesi ve yaratıcılıklarına etkisinin araştırılması
An examination of 7th grade students' geometry problem posing processes and their effects on creativity
Yazar: AYŞE SİMGE ERGİN
Danışman: PROF. DR. ELİF TÜRNÜKLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Geometri = Geometry ; Geometri öğretimi = Geometry teaching ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem kurma = Problem posing ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Problem kurma, öğrencilerin matematiksel anlayışının gelişimi için son yıllarda oldukça dikkat çekici bir roldedir. Birçok ülke, matematik derslerinde etkin biçimde kullanmak için çaba harcamaktadır. Problem kurmanın öğrencilerin matematiksel düşünme ve öğrenmeleri üzerine yaptığı olumlu etkisi, eğitimde sahip olduğu önemi göstermektedir. Ülkemizde yapılandırmacı eğitim anlayışıyla geliştirilen programlarla problem kurma konusu eğitim sistemimize girmeye başlamıştır. Öğrencilerin kendi problemlerini yaratmasını, katkılarını sunmasını sağlayan ortamlar yenilikçi eğitim anlayışıyla ön plana çıkmıştır. Yapılan çalışmalar ülkemizde problem kurmanın hala sınıflara yerleşen bir konumda olmadığını, problem çözme konusunun gölgesinde kaldığını göstermiştir. Problem kurma ile ilgili yapılan araştırmalarında daha çok problem kurma becerilerini belirlemek, problem çözme konusuyla ilişkisini incelemek amacıyla yapıldığı görülmüştür. Bunun yanında uluslararası düzeyde problem kurmanın yaratıcılıkla ilişkisini ele alan birçok çalışma mevcut iken ulusal düzeyde neredeyse hiç yoktur. Ayrıca geometri konularına ve problem kurma süreçlerine dair yapılan incelemelerin sayısının azlığı dikkat çekmiştir. Belirtilen durumlardan hareketle geometride problem kurma süreçleri ve yaratıcılıkları üzerine araştırma yapma fikri doğmuştur. Bu çalışmada yedinci sınıf öğrencilerinin geometride problem kurma süreçlerinin incelemek ve yaratıcılıklarına etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Problem kurma çalışmalarının yaratıcılıkları üzerine etkisi olup olmadığını incelemek adına deneysel yöntem kullanılmıştır. Deneysel yöntemde öğrencilere problem kurma ile ilgili tasarlanmış olan program uygulanmıştır. Bu program kurma programı dâhilinde veri toplama aracı olarak  "Problem Çalışma Kâğıdı", "Problem Çözme Soruları", "Problem Kurma Etkinlikleri" kullanılmıştır. Problem kurma etkinlikleri yaratıcılık bileşenleri göz önüne alınarak oluşturulmuştur. Katılımcıların yaratıcılık düzeylerini incelemek için ise araştırmanın amacına uygun "Torrance Yaratıcı Düşünme Testleri (TYDT)" kullanılmıştır. Öğrencilerin problem kurma süreçleri hakkında bilgi edinmek adına nitel araştırma yöntemlerine başvurulmuştur. Öğrenciler ile yapılan görüşmelerde "Görüşme Formu"dan yararlanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Tekirdağ ilinin bir ilçesindeki bir devlet okulunda yedinci sınıfta öğrenim gören öğrenciler (n=78) oluşturmuştur. Araştırmada elde edilen nitel verilerin analizinde içe¬rik ve betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Problem kurmanın, yaratıcılık ve problem çözmeyle ilişkisini analiz etmek için de SPSS istatistik programından yararlanılmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular öğrencilerin problem kurarken şekil/çizim ya da bağlamla ilgili yapılardan yararlandığını göstermiştir. Problem kurma durumlarında öğrencilerin kimi zaman aynı, kimi zaman farklı yaklaşımlarla hareket ettiği ortaya çıkmıştır. Benzer problem kurma durumlarında öğrencilerin daha çok şekle veya bağlamdaki sözel yapıya bağlı kaldıkları anlaşılmıştır. Öğrencilerin kurmuş olduğu birçok problemlerde veri, bilgi, çizim bakımından eksik veya hatalı durumlar tespit edilmiştir. Ayrıca problem kurarken öğrencilerin fazla akıcı ve esnek olmadıkları anlaşılmıştır. Araştırmada öğrencilerin geometride problem kurarken benzer süreçler yaşadığı anlaşılmıştır. Bu süreçler anlama, karar verme, uygulama, kontrol-düzeltme ve ürün evreleriyle ifade edilmiştir. Problem kurma sürecinde öğrencilerin verilen problem kurma durumunu anlamayla başlayıp, belirli yollarla karar verip, ardından uygulayıp ve isterse düzeltme-kontrolünü yapıp ürünü (problemini)oluşturduğu anlaşılmıştır. Öğrencilerin yaratıcılık ön test ile son test puan ortalamaları arasındaki farkın son test puanları lehine anlamlı farklar oluşturduğu ortaya çıkmıştır.  Öğrencilerin problem çözme ve problem kurma performansları arasındaki ilişkinin de yüksek düzeyde ve pozitif olduğu saptanmıştır. Bu araştırmada sonuç olarak uygulanan problem kurma programının öğrencilerin yaratıcılıklarına olumlu katkı yaptığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma, öğrencilerin geometride problem kurma süreçleri, problem çözme ile ilişkisinin ortaya konması ve yaratıcılık bakımından değerlendirilmesi bakımından sonuçlar vermiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre problem kurma çalışmalarına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Problem posing has been a remarkable role for the development of mathematical understanding in recent years. Many countries are making efforts to use them effectively in mathematics classes. Problem posing has a positive effect on mathematical thinking and learning. Therefore, it is very important for education. In our country, posing problems has entered our education system with the constructivism. Environments for create their own problems come to the forefront with an innovative education approach. Studies show that problem posing is still rarely used in the classroom in our country. It has been overshadowed by problem solving. The researches related to problem solving are also discussed with certain perspectives. More studies are conducted in order to determine the problem posing skills and to examine its relationship with the problem-solving issue. In addition, there are fewer studies on the relationship between creativity and problem posing. In addition, lack of the number of investigations on geometry issues and problem posing processes was remarkable. Starting from these situations, the idea of investigating problem posing processes and creativity in geometry is appeared. In this study, it is aimed to examine the problem posing processes of seventh grade students and to investigate the effect of their creativity on geometry. Experimental method was used to examine whether the problem posing activities had an impact on their creativity. In the experimental method, the program designed for problem posing was applied to the students. "Problem Paper"," Problem Solving Questions" and "Problem Posing Activities" were used as data collection tools within this program. Problem-building activities were created by considering creativity components. In order to examine the creativity levels of the participants, "Torrance Creative Thinking Tests" were used. Qualitative research methods were used to obtain information about students' problem posing processes. "Interview Form" was used for it.  The study group of this study consisted of seventh grade students (n = 78) in a public school in a district of Tekirdağ province in the spring term of 2016-2017 academic year. Content and descriptive analysis technique was used in in the study. SPSS statistical program was used to analyze the relationship between problem posing with creativity and problem solving. The findings of the study showed that students make use of structures related to shape/drawing or context when constructing problems. It has emerged that in cases of problem formation, students sometimes act with the same and different approaches. It was understood that in cases of similar problems, the students were more dependent on the form or verbal structure in the context. However, in many problems established by the students, missing or faulty situations were detected in terms of data, information and drawing. In addition, it was understood that the students were not very fluent and flexible when posing problems. In the research, it was understood that students experienced similar processes while constructing problems in geometry. These processes are expressed in understanding, decision-making, implementation, control-correction and product phases. During the problem-setting process, it was understood that the students started by understanding the problem-solving situation given, decided in certain ways, then applied and, if desired, corrected-checked and formed the product (problem).It was found that the difference between the students' creativity pre-test and post-test averages created significant differences in favor of post-test scores. The relationship between students' problem solving and problem solving performances was found to be high and positive. As a result of this research, it was found that the problem-building program applied positively contributed to the creativity of the students. In addition, the research has given results in terms of the students' problem formation processes in geometry, the relationship between problem solving and creativity. According to the results obtained in the study, suggestions were made for the studies on problem posing.