Orhan Gazi dönemi mimarisinde Sultan yapıları
Sultan structures in the architecture of the Orhan Gazi period
Yazar: EKREM HABİL YURT
Danışman: DOÇ. DR. HASAN YILMAZYAŞAR
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mimarlık = Architecture ; Orhan Gazi = Orhan Gazi

Özet:
"Orhan Gazi Dönemi Mimarisinde Sultan Yapıları" başlıklı tezde 1324-1362 tarihleri arasında 2. Osmanlı Sultanı olarak hüküm süren Orhan Gazi'nin kendisi adına yaptırdığı/yaptırılan mimari eserler konu edinilmiştir.
1322-1326 tarihinde Bursa, 1331 tarihinde İznik, 1337 tarihinde İzmit gibi Bizans hâkimiyetindeki önemli yerleri fethedilmiş ve 1350 tarihinde dönemin önemli beyliklerinden biri olan Karesi Beyliği ile girilen savaş sonucu Balıkesir, Manyas, Edincik ve Kapıdağı'nı alınarak Çanakkale'ye doğru sınırlar genişletilmiştir. 1352-1361 tarih aralığında ise Bizans'ın iç karışıklıklarından faydalanarak önce Çimpe Kalesi daha sonrasında ise Edirne Osmanlı hâkimiyetine alınmış ve beyliğin Rumeli'de yerleşmesi kesinleşmiştir. Söz konusu dönemde Orhan Gazi adına inşa edilen 53 adet yapı Bilecik, Bursa, Düzce, Kocaeli, Sakarya ve Zonguldak il sınırları içerisinde bulunmaktadır. Bahsi geçen alanlarda 37 adet cami, 3 adet hamam, 3 adet imaret, 4 adet medrese, 2 adet mektep, 1 adet 1 adet türbe, 1 adet çeşme ve 1 adet aşhane olmak üzere toplam 9 farklı yapı türü tespit edilmiştir. Bu yapılardan 7 tanesinin aslına uygun olarak tamamen yenilendiği, 14 tanesinin aslından bağımsız şekilde yenilendiği, 24 tanesinin günümüze ulaşamadığı, 2 tanesinin harabe halde olduğu, 7 tanesinin dönem özelliklerini büyük ölçüde taşıyarak günümüze ulaştığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda çalışma 1324-1362 tarihleri arasında Orhan Gazi adına inşa edilen yapılar olarak sınırlandırılmış ve bu amaca yönelik olarak yapılar ana hatları ile tanımlanarak, yerleşim yerlerine göre dağılımı, inşa edilen yapı türleri, mimari özellikleri, yapıların tarihlendirmesinde kullanılan kaynaklar ve yapıların dönem mimarisindeki yeri gibi unsurlar ele alınmıştır.

Abstract:
In the thesis titled "Sultan Buildings in Orhan Gazi Period Architecture", the architectural works built / commissioned on behalf of Orhan Gazi, who ruled as the 2nd Ottoman Sultan between 1324-1362, are discussed.
Bursa in 1322-1326, Iznik in 1331, Izmit in 1337, and Izmit in 1326 were conquered and the borders were expanded towards Çanakkale by taking Balıkesir, Manyas, Edincik and Kapıdağı as a result of the war with Karesi Principality, one of the important principalities of the period, in 1350. In the period between 1352-1361, first Çimpe Castle and then Edirne were taken under Ottoman rule by taking advantage of the internal turmoil of Byzantium and the settlement of the principality in Rumelia was finalised. In this period, 53 buildings built in the name of Orhan Gazi are located within the provincial borders of Bilecik, Bursa, Düzce, Kocaeli, Sakarya and Zonguldak. In the aforementioned areas, a total of 9 different building types were identified, including 37 mosques, 3 baths, 3 imaret, 4 madrasahs, 2 schools, 1 tomb, 1 fountain and 1 soup kitchen. It has been determined that 7 of these buildings have been completely renovated in accordance with the original, 14 of them have been renovated independently from the original, 24 of them have not survived to the present day, 2 of them are in ruins, and 7 of them have survived to the present day by carrying the period characteristics to a great extent. In this context, the study was limited to the buildings built in the name of Orhan Gazi between 1324-1362 and for this purpose, the buildings were defined in their main lines, their distribution according to settlements, the types of buildings built, their architectural features, the sources used in dating the buildings and the place of the buildings in the architecture of the period were discussed.