Çocuklarda intratekal kemoterapi öncesi uygulanan terapötik oyunun korku anksiyete ve ağrı üzerine etkisi
The effect of therapeutic game applied before intrathecal chemotherapy in children on fear anxiety and pain
Yazar: FATMA GÜL CAN
Danışman: PROF. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Korku = Fear ; Oyunlar = Games ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Amaç: Çocuklarda intratekal kemoterapi öncesi uygulanan terapötik oyunun korku anksiyete ve ağrı üzerine etkisini değerlendirmek, etkileyen faktörleri belirlemektir.
Materyal ve Metot: Kontrol gruplu deneysel tipte olan araştırma, Erzurum İl Merkezi'nde, Atatürk Üniversitesi, Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Çocuk Hematoloji Kliniği'nde Ocak 2019-Eylül 2020 arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 6-12 yaş grubunda, İntratekal kemoterapi alan, ebeveynleri araştırmaya katılmayı kabul eden Akut Lenfoblastik Lösemi tanısı alan, en az üç kemoterapi almış, pansitopenik olmayan, başka kronik hastalığı olmayan çocuklar (S=57) (girişim ve kontrol grubunda aynı çocuklar) oluşturmuştur. Örnekleme yapılmadan evrenin tamamı ile çalışılmıştır. Verilerin toplanmasında, Soru Formu, Visual Analog Skala, Yüz İfadeleri Derecelendirme Ölçeği, terapötik oyun girişimi aracı olarak KemoBEN ve tıbbi malzemeler kullanılmıştır. Kontrol grubunda, rutin kemoterapi, terapötik oyun grubunda ek olarak terapötik oyun hemşirelik girişimi uygulanmıştır. Veriler, yüzdelik, ortalama skewness testi, KW ve MU testi, t testi ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Etik ilkelere uyulmuştur.  
Bulgular: İntratekal kemoterapi uygulamasından 5 dk önce yapılan terapötik oyun girişimi intratekal kemoterapi uygulaması öncesinde ve sonrasında çocukların korkusunu, anksiyetesini ve ağrısını azaltmıştır (p<.001), Çocukların cinsiyeti intratekal kemoterapi uygulamasına bağlı gelişen korku, anksiyete ve ağrı şiddetini, tanı ve tedavi süresi ağrı şiddetini etkilemiştir.
Sonuç: Kemoterapi alan 6-12 yaş grubu çocuklarda, terapötik oyunun intratekal kemoterapiye bağlı gelişen korku, anksiyete ve ağrı şiddetini düşüren etkili bir hemşirelik girişimidir. Bu çocuklarda, İT kemoterapi uygulamasında cinsiyet, tanı ve tedavi sürelerinin dikkate alınması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, Anksiyete, Çocuk, Hemşire, İntratekal Kemoterapi, Korku, Terapötik Oyun.

Abstract:
The Effect of Therapeutic Game Applied before Intrathecal Chemotherapy in Children on Fear Anxiety and Pain
Aims: To evaluate the effect of therapeutic game applied before intrathecal chemotherapy on fear, anxiety and pain in children and to determine the influencing factors.
Material and Method: The experimental study with control group was carried out in Erzurum City Center, Atatürk University, Health Research and Application Center, Child Hematology Clinic between January 2019 and September 2020. The population of the study consisted of children aged 6-12, who received intrathecal chemotherapy, whose parents agreed to participate in the study, who were diagnosed with Acute Lymphoblastic Leukemia, who received at least three chemotherapy, who were not pancytopenic, and who did not have any other chronic diseases (N= 57) (the same children in the intervention and control group). The whole universe was studied without sampling. Questionnaire, Visual Analogue Scale, Facial Expression Rating Scale, ChemoBEN as a therapeutic game initiative tool and medical materials were used to collect data. Routine chemotherapy was applied in the control group, and therapeutic game nursing intervention was applied in addition to the experimental group. The data were evaluated by percentage, mean skewness test, KW and MU test, t test and correlation analysis. Ethical principles have been followed.
Results: Therapeutic game intervention performed 5 minutes before the intrathecal procedure and chemotherapy application decreased the fear, anxiety and pain of children before and after the intrathecal procedure and chemotherapy (p <.001). The hypotheses that "therapeutic play applied before chemotherapy in children reduce the fear, anxiety and pain that develop before and during the procedure" were supported. The gender of the children affected the level of fear, anxiety and pain due to intrathecal procedure and chemotherapy, and the duration of diagnosis and treatment.
Conclusion: Therapeutic play is an effective nursing intervention that reduces the level of fear, anxiety and pain that develops due to intrathecal chemotherapy in children aged 6-12 years receiving chemotherapy. In these children, gender, diagnosis and treatment time should be taken into consideration in intratechal therapeutic procedure and chemotherapy application.
Keywords: Anxiety, Child, Chemotherapy, Fear, Intratechal Therapeutic Play, Nurse, Pain.