Kayseri Anadolu Selçuklu dönemi taçkapıları
The crest doors from the era of Kayseri Anatolian Seljuk Empire
Yazar: GÜLAY GÖNEN KARA
Danışman: DOÇ. DR. NİLAY KARAKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Camiler = Mosques ; El sanatları = Handicrafts ; Kayseri = Kayseri ; Mimari yapı = Architectural structure ; Sanat tarihi = Art history ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Süslemeler = Ornamentations ; Taçkapılar = Portals

Özet:
Araştırmamızın konusu ?Kayseri Anadolu Selçuklu Dönemi Taç Kapıları?dır. Çalışmada Kayseri'de bulunan Anadolu Selçuklu döneminde inşa edilmiş olan cami, medrese, türbe, köşk, kervansaray gibi mimari eserlerin taç kapıları incelenmiştir.Çalışmada taç kapılar mimari eserlerin kısa bir genel tanımı yapıldıktan sonra ele alınmıştır. Daha öncede belirttiğimiz taç kapılar mimari eserlerin en dikkat çekici bölümlerinden birisidir, inşa edildiği dönemin kültüründen, sanatından izler taşır. Bu sebeple incelemeye ve tanıtılmaya değerdir. Çalışmada Gevher Nesibe Medresesi taç kapıları, Çifte Kümbet taç kapısı, Hunat Medresesi taç kapısı, Hunat Camii taç kapıları, Seraceddin Medresesi taç kapısı, Sahabiye Medresesi taç kapısı, Avgunlu Medrese taç kapısı, Hacı Kılıç Cami taç kapıları, Hacı Kılıç Medresesi taç kapısı, Lale Cami taç kapısı, Tuz hisar Sultan Hanı taç kapısı, Döner Kümbet taç kapısı, Alaca Kümbet taç kapısı, Erkilet Hıdırellez Köşkü taç kapısı, Hasbek Kümbeti taç kapısı ve Karatay Kervansarayı taç kapıları olmak üzere Anadolu Selçuklu döneminde Kayseri'de inşa edilmiş olan 18 mimari eserin taç kapısı incelenmiştir.Amaç Anadolu Selçukluları'nın kuruluşundan yıkılışına kadar ki geçen dönemde özellikle Kayseri'de inşa edilmiş olan mimari eserlerin taç kapılarını bilimsel metotlarla incelemek ve değerlendirmektir. Çalışma bu yönüyle önem arz etmektedir.Son olarak çalışma resim ve çizimlerle desteklenerek daha kapsamlı hale getirilmiştir.İncelediğimiz Anadolu Selçuklu dönemi taç kapılarında, her ne kadar birbirinin aynısıymış gibi görünse de detayda farklılıklar göze çarpmaktadır. Bu sebepledir ki çalışmamızın amacı önünden geçip gittiğimiz birçoğumuzun dikkatini dahi çekmeyen taç kapılarımızı bilimsel yöntemle incelemek, taç kapılarımızda gizlenen sanatı ve güzelliği, sanatını, kültürünü seven tüm insanlara tanıtmak ve gerekli kurumların dikkatini çekerek mimari eserlerimizin korunmalarını sağlamaktır. Çünkü bir millet sanatına kültürüne sahip çıktığı sürece vardır ve varlığını devam ettirecektir. Çalışmamın kültürünü, sanatını tanımak isteyen herkese faydalı olması dileğiyle?Anahtar Kelimeler: Taç kapı, tezyinat, Kayseri, Selçuklu, cephe

Abstract:
The subject of our research is the crest doors from the eca of Kayseri Anatolian Seljuk Empire.In this study, architectural Works which stand in Kayseri like mosgue, madrasah, shrine and corvanserai have been studied.The crest doors have been dealt with after general definitions of architectural Works, so the study has been more comprehensive.Crest doors are definetly one of the most remorkable port of the architectural Works and they show cultural and artistic choracteristics of the era in which they built. Fort his reasan, parts of the architectural Works which are wort to be studied. In this research there are fifteen crest doors of architectural Works have been studied.They are; the crest doors of Gıyasiye Şifaiye Madrasah, Hunat Hatun Madrasah, Hunat Mosque, Seraceddin Madrasah, Sahabiye Madrasah, Avgunlu Madrasah, Hacı Kılıç Madrasah, Hacı Kılıç Mosque, Sultan Khan, Döner Kumbed, Alaca Kumbed, Hızır İlyas Kiosgue and the crest door of Karatay Corvanserai.Our aim is to draw attention to the differances of plan, decoration and style elements of the crest doors of the architectural works which are especially built in the era between the establishment and the collapse of the Anatolion Seljuk Empire.Also we wont to introduce the culture and the artistic stiyles of the crest door to the sensitive people who wonts to know someting about them. In the study; after giving information about the Anatolion Seljuk Empire, the term of crest door has been explaired, the elements that made up crest doors are considereced and then the fifteen Anatolion Sejuk crest doors are studied entirely. Although the crest doors of Anatolion Seljuk period have been seen the some as one another; detailed dissimilarities have drown attention.There fore the aim of our study is to introduce our crest doors which ego by and do not draw even the attention of mony of us, the art which hides in our crest doors and its beauty to all people and to provide our architectural works to be protected by drawing essential foundations attention. I hope that my study will be useful for everyone who to know something abaut his her culture and art.Key Words: Crest doors, decorations, Seljuk, Kayseri, front