Hukuk ve psikoloji ilişkisi bağlamında uyma davranışının temellendirilmesi
Justification of behavior of compliance in the context of law and psychology
Yazar: İREM BURCU ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN IŞIKTAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Caydırıcılık = Deterrence ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Hukuk = Law ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal etki = Social affect ; Uyma davranışı = Behavior of compliance

Özet:
"Hukuk ve Psikoloji İlişkisi Bağlamında Uyma Davranışının Temellendirilmesi" başlıklı bu tez, dört bölümden oluşmaktadır. Hukuk ve psikoloji olarak adlandırılan alt disiplin alanının açıklanması, uyma davranışının sosyal psikoloji alanı özelindeki incelenme biçiminin ortaya konması ve nihayetinde uyma davranışının hukuk teorisine taşınmasına hizmet edecek teorik zeminin işaret edilmesi hususları, Birinci Bölüm kapsamında ele alınmıştır. İkinci Bölüm itibariyle, uyma davranışına dayanak oluşturan motivasyonlardan ilkini ve literatürde en yaygın atıf yapılan mekanizmayı oluşturan yaptırım ve caydırıcılık hususları tartışılmış; belirli yaptırım türleri üzerinden genel ve özel caydırıcılık etkisinin oluşma ihtimal ve oranları ampirik çalışmalar üzerinden ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Üçüncü Bölüm, dışarıdan herhangi bir yaptırım yahut ödül gibi dışsal bir itkinin yönlendirmesi olmadan, uyma davranışının kendiliğinden yahut içselleşmiş biçimiyle oluşturulması ve iyileştirilmesi adına kullanılabilecek mekanizmalara hasredilmiştir. Dördüncü ve son bölüm kapsamında ise uyma davranışının pratikteki görünümü olan ve özelleşmiş bir iş koluna dönüşen şirket davranışında uyma hususu ele alınmış olup bireysel davranışta uymaya ilişkin ortaya konan argümanlar ışığında şirket davranışının kendine özgü karakteri bağlamında uyma davranışının girdi ve çıktıları ortaya konulmuştur.

Abstract:
This dissertation, titled as "Justification of Behavior of Compliance in the Context of Law and Psychology" consists of four sections. The First Section includes the clarification of the sub-disciplinary area of law and psychology, pointing social psychology's way of examining the behavior of compliance and suggesting the theoretical ground for transferring the behavior of compliance to the legal theory. In the scope of the Second Section, sanction and deterrence issues are discussed as the first and the most referred motivation for compliance behavior. In this context, the results of the empirical researches are used to point the efficiency of both general and specific deterrence which are derived from certain types of punishment. The Third Section, consists of the compliance mechanisms for which there is no need to assign any external incentives as in sanction or award to construct the automatic or internalized behavior of compliance. Lastly, the Fourth Section is dedicated to point the practical sight of compliance behavior, which has grown into a specific profession: the corporate compliance.  In the corporate behavior context, the arguments from the individual compliant behavior are referred to explain the inputs and outputs of the corporate compliance, with regard to its unique character.