Madde kullanım suçu ile denetimli serbestlik kurumuna yönlendirilen kişilerin profil özellikleri ve bağımlılık şiddetlerinin incelenmesi
Investigation of profile characteristics and measuring addiction severity of people referred to probation due to illegal drug use
Yazar: SEVİLAY KAHVECİ DÜZTAŞ
Danışman: PROF. DR. M. FATİH YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Kişilik = Personality ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Tedavi = Treatment ; Tedavi reddi = Treatment refusal

Özet:
Amaç: Bu çalışmada madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik ve tedavi tedbirine hükmolunan kişilerin özellikleri incelenmiş ve Bağımlılık Şiddetleri ölçülmüştür.Yöntem: Çalışma, madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik ve tedavi hükmü verilerek Bakırköy Ruh ve sinir Hastalıkları Hastanesi, AMATEM Polikliniği, Denetimli Serbestlik Kliniği'ne sevkedilerek 2010 yılı mart ve mayıs ayları arasında başvuru yapan kişiler arasından rasgele örneklem yöntemi ile seçilen 100 erkek katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcıların yaşları 19 ile 63 arasında değişmektedir. Katılımcılardan sosyodemografik veri formu ve Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği uygulanmıştır. Uygulamalar birebir görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve her bir uygulama yaklaşık 50 dakika sürmüştür.Bulgular: Katılımcıların sosyodemografik özellikleri incelendiğinde % 75'inin 30 yaşından küçük, ortalama 8 yıllık eğitimi olan, %76'sının bekar, % 66'sının anne babası % 18'inin eş ve/veya çocukları ile yaşadığı görülmektedir. Madde kullanımları açısından çoğunluğun 18 yaşından önce madde kullanımına başladığı ve en yaygın olarak kullanılan maddenin esrar olduğu ve bunu amfetamin, uçucu maddeler ve sedatif hipnotiklerin takip ettiği görülmektedir ve sırasıyla örnekleminin %75, % 38, %14 ve %14'ü tarafından kullanılmaktadır. Şiddet puanları açısından incelendiğinde en yüksek puanları madde kullanımı ve yasal durum için alındığı bunları psikiyarik durum ve aile ve sosyal ilişkiler alanlarının takip ettiği görülmektedir. Katılımcıların % 14'ü madde, % 19'u madde bağımlılığı tanı kriterlerini karşılmaktadır. Bağımlılık tanısı alabilecek kişilerin oranı örneklem içinde oldukça düşüktür. Bununla birlike katılımcılarn ortalama madde kullanım süreleri 10 yıldır. Madde kullanım süresi arttıkça kullanılan maddelerin çeşitliliğinin de arttığı görülmektedir. Yasal açıdan katılımcıların % 57'sinin en az bir başka suçtan daha sabıkası olduğu ve işlenen suçlar arasında en yaygın olarak görülen suçların saldırı (%19) ve ruhsatsız silah taşımak (%7) olduğu bulunmuştur. Psikiyatrik açıdan bakıldığında son bir yıl içinde psikiyatrik sorun yaşadığını ifade eden katılımcılar örneklemin %46'sını oluşturmaktadır. İş yaşamı açısından bakıldığında da katılımcıların % 64'ü tam zamanlı işlerde çalışmaktadır.Tartışma: Madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik kararı verilen kişiler ile yürütülen bu çalışmada katılımcıların önemli bir bölümünün bağımlılık kriterlerini karşılamadığı bununla birlikte ortalama 10 yıl gibi uzun bir süredir madde kullanıyor olmaları, yaşlarının genç olması, yaşamlarının yasal durum, psikiyatrik durum ve aile ve sosyal ilişkiler alanlarındaki sorunların olması bu kişilerin madde bağımlılığı için risk taşıyan bir grup olduğuna işaret etmektedir. Bu nedenle madde kullanımı konusunda sunulacak DS hizmetlerinin planlanması ve takip edilmesinde madde kullanımının tedavisinin yanı sıra bağımlılık gelişmesini önlemeye yönelik çalışmları yapılmasının önemli olduğu ileri sürülebilir. Bu amaçla Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği hem bireysel değerlendirmeler için hem de müdahale programlarının planlanmasında gerekli verilerin sağlanması açısından kullanılabilirliğinin olduğu da savunulabilir.

Abstract:
Objective: In this study, the properties of people who have been put on probation due to substance abuse were examined and their Addiction Severity was assessed.Method: The study was conducted with 100 male participants who were chosen by random sampling among people who were put on probation and diverted to Bakırköy Hospital for Mental Diseases, AMATEM Polyclinic, Probation Clinic due to substance abuse and who applied to these centers between March and May 2010. The ages of the participants vary betwen 19 and 63. The participants were subjected to socio-demographic data form and Addiction Severity Index. The tests were applied during an interview and each interview lasted about 50 minutes.Results: Sociodemographic charecteristics of participants are as follows; most of the participants are under 30 years old and have 8 years of education on average 76 % of them are single, 66% are living with their parents and 18 % lives with their spause and/or children. Most of the participants started use drugs before they are 18 and most commonly abused drug is cannabis (%75), followed by amphetamines (%38), inhalant (%14) and sedavtive hypnotics (%14). According to their severity ratings, highest scores are obtained in drug use and legal status followed by psychiatric status and family/social relationships. 14% of the participants meets the criteria for drug addiction and 19% for alcohol addiction. It is seen that there is a small group in the sample to satisfy the requirements for addiction diagnosis. However average period for drug use is 10 years. A positive relationship is found between the duration of drug use and polydrug abuse. Legally,57 % of the participants has at least one more criminal record and the most prevalent crimes are assault (%17) and carrying gun without licence (7). Psychiatrically 46% of participants report a psychiatric problem in the last year. In employment status, it is seen that 64% of all participants are working in a full time job.Discussion: Most of the participants do not meet the diagnostic criteria for drug addiction. However due to their long history of drug use (avr. 10 year), young age, problems they face on legal, psychiatric and family/social relationships areas, they are forming a risk group for developing drug addiction. Therefore, in planning and application of the services offered by probation offices, as well as treatment practices, implementing prevention programs can be helpful. In order to achieve this, ASI can be used to get comprehensive data abour the taret population as well as evaluation of the individuals applying to treatment.