İçsel büyüme teorileri çerçevesinde ar-ge harcamalarının dış ticaret ve büyüme üzerine etkileri
The effects of r&d expenditures on international trade and growth in the context of endogenous growth theories
Yazar: NECATİ ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZER
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1980'lerin ortalarından itibaren Solow modelinin test edilmesi sonucunda elde edilen bulgular, modelin ülkeler arasındaki gelişme farklarının zaman içerisinde kapanacağı öngörüsünü desteklememiştir. Diğer bir deyişle, 1980'lerin sonlarına kadar yapılan ampirik analizlerde, yoksul ülkelerin zengin ülkelere yakınsamadığının görülmesi üzerine Neo-Klasik modelin temel varsayımı olan teknolojinin dışsal ve ülkeler arasında sabit olduğu varsayımına ilişkin şüpheler yoğunlaşmaya başlamıştır. Bunun sonucunda Neo-Klasik yaklaşımın benimsediği sermayenin azalan getirisi varsayımını elimine eden çeşitli büyüme modelleri ortaya atılmaya başlanmıştır. İçsel büyüme teorilerinin öncü çalışmaları olarak genel kabul gören Romer (1986) ve Lucas (1988) modelleri teknolojinin içsel olduğu varsayımından hareketle, ülkeler arası gelişme farklılıklarının nedenleri hakkında Neo-Klasik büyüme modeliyle karşılaştırıldığında daha tatmin edici bir açıklama getirmişlerdir. Yeni içsel büyüme teorileri, ülkelerin beşeri sermaye ve teknolojiye yatırım yapmadıkları sürece gelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasındaki farkın ortadan kalkmayacağı gibi daha da açılabileceğini ileri sürmektedirler.Bu yeni büyüme teorilerinde, uzun dönemli sürdürülebilir büyüme oranlarını sağlayacak teknolojik gelişme fiziksel ve beşeri sermaye yatırımları, yaparak öğrenme ve Ar-Ge yatırımları kanalıyla olmaktadır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghion-Howitt (1998) tarafından geliştirilen Ar-Ge tabanlı modeller eksik rekabeti büyüme modellerine dahil etmişlerdir. Bu modeller üç sektör içermektedir. Nihai ürün sektörü, ara malı sektörü ve Ar-Ge sektörüdür. Ar-Ge sektörü beşeri sermaye kullanarak yeni tasarımlar üretir. Yaratılan bu yeni tasarımlar ara malı sektörüne satılır. Ara malı sektörü bu yeni tasarımların patentlerini alarak yeni ürünlerin ve ara mallarının tek üreticisi durumuna geçer. Bir sonraki aşamada ara malı sektörü niteliği yükselmiş veya çeşitlenmiş bu ara mallarını nihai ürün sektörüne satar. Ar-Ge sektörü bu modellerde anahtar sektör olmaktadır.Bu çalışmada, Ar-Ge sektörünü temsil etmek üzere Ar-Ge harcamalarının GSYİH içerisindeki payı, Ar-Ge sektöründe istihdam edilen araştırmacı sayısı ve paten sayıları kullanılarak Ar-Ge faaliyetlerinin büyüme ve dış ticaret üzerindeki etkisi OECD ülkeleri açısından panel veri tekniği ile incelenmektedir. Analiz sonucunda açıklayıcı değişkenlerin GSYİH ve ihracat üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki yaptığı bulguları elde edilmiştir.

Abstract:
Until end the of the 1980?s empirical analyses had shown that poor countries have not converged to rich countries. For this reason, it has been focused to criticize on the essential assumption of Neo-Classic that technology is external and constant among countries. It has been found out different models that eliminate the diminishing return to capital of Neo-Classic Approach. It has been accepted pioneer growth theories of Romer (1986) and Lucas (1988) models assuming that technology is internal. These models have given more convincing information about the reasons of development differences among the countries than Neo-Classic Growth Models have. If they have been compared to each others, new endogenous growth theories have suggested that differences between developed and developing countries can not be eliminated, even can be increased, if the countries have not invested in human capital and technology.According to the new growth theories, technological development, tangible and human capital investment leading to long run sustainable growth rates can be produced R&D investment and learning-by-doing. R&D based models such as Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) and Aghion-Howitt (1992) have included incomplete competition in growth models. These models contain three sectors consisting of final output sector, intermediate good sector and R&D sector. R&D sector produces new design by using human capital. These designs have been sold to intermediate good sector. Patenting the new design, intermediate good sector is the monopole producer of the new products and intermediate goods. After that, intermediate good sector sells qualified and diversified products to the product sector. R&D sector is the key sector in these models.In this study, representing R&D sector we used gross expenditure on R&D , the number of researchers employed in R&D sector, and the number of patents. The affects of R&D activities on growth and foreign trade are examined by using panel data techniques in point of OECD countries. It?s found out that explanatory variables have significant and positive effect on GDP and export.