20. yüzyıldan 21. yüzyıla işçi denetimi mücadelesi bağlamında fabrika işgalleri ve işgal fabrikaları hareketi
Factory occupations and occupied factories movement in the context of the struggle for worker control from the 20th century to the 21st century
Yazar: DENİZ GÜRLER
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL URHAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Fabrikalar = Factories ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; İşgal = Occupation ; İşçi hareketleri = Workers movements ; İşçi sınıfı = Working class ; İşçiler = Workers

Özet:
İşçi sınıfının geleneksel örgütlenme modeli sendika iken, geleneksel mücadele aracı grevdir. Ancak işçi sınıfı, tarihsel süreç içerisinde çok çeşitli örgütlenme modelleri ve mücadele araçları geliştirmiştir. Bunlardan biri de fabrika işgal eylemidir. 
Fabrika işgal eylemi, kapitalist mülkiyet ve çalışma ilişkilerine bir müdahaledir. İşçiler, fabrika işgal eylemine çok çeşitli gerekçelerle başvurabilirler. Gerekçeleri, bazen ücrete ve çalışma koşullarına ilişkin taleplerini işverene duyurabilmek, bazense çalıştıkları fabrikalarının kapanmasını önlemek olabilmektedir. İşçiler bazen, makro ölçekte veya işletme ölçeğinde yaşanan kriz nedeniyle kapanan fabrikalarını işgal ederek tekrar üretime başlamaktadırlar. Bu tarz fabrikalara işçi özyönetimi adı verilmektedir. 
Fabrika işgal eylemi kimi zaman tek bir fabrikada görülmekte, kimi zamansa birçok fabrikaya yayılarak bir harekete dönüşmektedir. Tarihsel süreç içerisinde, çeşitli ülkelerde, büyük fabrika işgal dalgaları görülmüştür. Bunların en önemlileri, 1920 yılında İtalya'da, 1936 yılında Fransa'da ve 1968 yılında bir kez daha Fransa'da patlak veren fabrika işgal hareketleridir. 20. yüzyılda patlak veren fabrika işgal hareketlerinin tümü kısa sürede sona ermiş ve geride işçi özyönetimi örnekleri bırakmamışlardır.
2001 ekonomik krizinde Arjantin'de ortaya çıkan işgal fabrikaları hareketi ise geçmişteki örneklerden farklıdır. En büyük farklarından biri kısa sürede sona ermemiş olmasıdır. Bir diğer fark ise, Latin Amerika ve Avrupa ülkelerine yayılmış olmasıdır. Bu fabrikalara, genellikle geri kazanılmış fabrikalar adı verilmektedir. Bugün, dünyada 500'den fazla işgal fabrikası deneyimi bulunmaktadır. İşçi özyönetimi altındaki bu fabrikalar, ulusal düzeyde çatı örgütlerine sahiptir ve uluslararası düzeyde koordineli hareket etmektedirler.

Abstract:
The union is traditional organizational model of the working class and the strike is traditional means of struggle. However, the working class has developed a wide variety of organizational models and means of struggle in the historical process.  One of them is the factory occupation action.
Factory occupation is an intervention in capitalist property and labor relations. Workers can resort to factory occupation for a variety of reasons. The reasons are sometimes to announce their demands regarding wages and working conditions to the employer, and sometimes to prevent the closure of their factories.
Workers sometimes restart production again by occupying their factories, which were closed due to the macro-scale or enterprise-scale crisis. Such factories are called worker self-management. Factory occupation action is sometimes seen in a single factory, sometimes it spreads to many factories and turns into a movement. Throughout the history, there have been waves of large factory occupations in various countries. The most important of these are the factory occupation movements that broke out in Italy in 1920, in France in 1936 and once again in France in 1968.
All factory occupation movements that erupted in the 20th century came to an end in a short time, leaving no examples of worker self-management behind. The occupied factories movement that emerged in Argentina during the 2001 economic crisis is different from the past examples. One of the biggest differences is that it didn't end in a short time. Another difference is that it has spread to Latin America and European countries. Today, in the world, there are more than 500 occupied factories. These factories, which are under worker self-management, have umbrella organizations at the national level and act in coordination at the international level.