Ortaöğretim tarih derslerinde kullanılan görsel materyallerin öğrenci akademik başarı ve tutumuna etkisi
The effects of visual materials used in high school courcer of history on the academic success and attitudes of the students
Yazar: KAMURAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. REFİK TURAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Görsel materyaller = Visual materials ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Alan araştırması niteliğini taşıyan bu çalışma; giriş, ilgili araştırma ve kavramsal çerçeve; yöntem, bulgular ve yorum; sonuç ve öneriler olmak üzere üç ana bölümden oluşmuştur. Bu tez çalışması "Ortaöğretim Tarih Derslerinde Kullanılan Görsel Materyallerin Öğrenci Akademik Başarı ve Tutumuna Etkisi" ni belirlemek amacıyla yapılmıştır. İlgili yayın ve araştırmalar taranarak çalışmanın amaç ve alt amaçları sorulan sorular çerçevesinde incelenmiştir. Çıkan bulgular bilimsel yönteme uygun olarak yorumlanmış, bu bulgular ışığında yeni bilimsel araştırmaları yönlendirmesi bakımından önerilerde bulunarak tez tamamlanmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini Milli Eğitim Bakanlığı Ankara il Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumları ile Yozgat ili Akdağmadeni ilçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumları oluşturmaktadır. Ancak bu sayı fazla olduğundan örnekleme yoluna gidilmiştir. Akdağmadeni ilçesi araştırmacının görev yaptığı ilçe olması bakımından tercih edilmiştir. Bu ilçede her öğretim kurumundan bir örnek bulunduğu için buna uygun olmak üzere Ankara ilinden de aynı lise türleri belirlenmiş ve tesadüfi yöntemle seçilen ortaöğretim kurumlarının aynı sınıf düzeyinde, veri toplama aracı olarak araştırmacı ve konunun uzmanlarınca geliştirilen akademik başarı testi ve tutum anketi uygulanmıştır. Araştırmanın deneysel uygulaması 2011-2012 eğitim-öğretim yılında millî Eğitim Bakanlığı Ankara İli Milli Eğitim Müdürlüğüne ve Akdağmadeni ilçe Milli Eğitim müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumlarından tesadüfi yöntemle seçilen 10. sınıflarda eğitim öğretim gören 198 öğrenciden oluşmuştur. Deney grubunda 102, kontrol grubunda 96 öğrenci yer almıştır. Araştırma Ankara ve Yozgat Akdağmadeni için toplamda 20 ders saati olarak uygulanmıştır. Araştırmanın uygulama aşaması için seçilen örnek dokümanlar, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim 10. sınıf (Lise 2) Tarih Dersi müfredatında yer alan "XVIII. Yüzyılda Değişim Ve Diplomasi" Ünitesinin "III. Ahmet Dönemi" başlıklı bölümün "Lale Devri" konuları kapsamında sürdürülmüştür. Araştırmada, ortaöğretim tarih derslerinde görsel materyal kullanılmasına bağlı olarak öğrencilerin akademik başarılarının ve derse karşı olan tutum ve ilgilerinin artmasına değinilmiştir. Nicel araştırma yöntemli olan bu çalışmada deney ve kontrol gruplu deneme deseni uygulanmıştır. Deney grubunda ilgili konular tarihsel dokümanlar kullanılarak öğrenci merkezli yaklaşımla işlenirken, kontrol grubunda ise konular deney grubunda gösterilen materyallerin düz anlatımı yapılarak işlenmiştir. Uygulama süresince de deney grubuna görsel materyallerden oluşan dokümanlar kullanılarak ders işlenmiştir. Uygulama süreci sonunda ise deney ve kontrol grubuna işlenen konuyla ilgili akademik başarı testi ve tarih testi tutum anketi uygulanmıştır. Uygulama sonunda nicel bulgular, SPSS 21.0 veri analiz programıyla değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Nicel bulgular sonucunda; görsel materyal kullanarak ve görsel materyal kullanılmadan yapılan dersin ardından uygulanan akademik başarı testi sonuçlarına göre hem taşra hem merkezdeki deney grubu öğrencilerinin akademik başarı seviyesi daha yüksektir. Bu durum taşra ve merkez olma durumuna göre bir farklılık göstermemektedir. Taşrada yapılan uygulamalarda akademik başarı deney grubu lehine gerçekleşmesine rağmen merkezdeki okullarda böyle bir farklılık bulunamamıştır. Görsel materyalin kullanılmadığı kontrol gruplarında ise akademik başarı durumu merkez okulları lehine gerçekleşmiştir. Görsel materyaller kullanılarak eğitim yapılan deney grubunda öğrencilerin tutumu geleneksel yöntemle eğitim yapılan kontrol grubu öğrenci tutumlarına göre daha olumludur. Taşra ve merkezdeki deney ve kontrol grubu öğrencilerinin tarih dersine yönelik tutumları benzerlik göstermektedir. Taşradaki deney ve kontrol grubu öğrencilerinin tutumları benzerlik göstermesine karşın merkezde bu durum deney grubu lehine gerçekleşmiştir. Araştırma, ortaya çıkan sonuçlara dayalı olarak araştırmacı tarafından önerilere yer verilerek tamamlanmıştır.

Abstract:
This work, which has an essence of field research, is made up of three main sections: introduction, research and conceptual framework; methodology, findings and reviews; including conclusions and recommendations. This thesis was conducted in order to determine the effects of visual materials used in secondary education in history lesson on student achievement and attitude. By working on related publications and researches, objectives and sub-objectives of the study in the context of the questions were examined. The findings were interpreted in accordance with the scientific method and, the thesis has been completed by suggesting in order to direct the new scientific researches in the light of these findings. The study population is Ministry of National Education Ankara, Secondary institutions and the Provincial Directorate of National education in Yozgat/Akdağmadeni. But, as the number is excessive, sampling was applied. The district of Akdağmadeni has been preferred, because the researcher has been working there. As in this location is a sample from every academic institution, accordingly including the same types of high schools were determined from Ankara and randomly selected secondary schools in the same grade level were administered the achievement test and attitude survey, which were developed by experts of field as the data collection. Experimental application of the research was made up of 198 randomly chosen students having education in 2011-2012Educational Year in high schools of National Education Ministry, Ankara Province National Education Directorate and Akdağmadeni District National Education Directorate. 102 students took part in the experimental group and 96 students in the control group. For Ankara and Yozgat/Akdağmadeni, research was administered to a total of 20 hours. Selected sample documents for the implementation phase of study are from the Ministry of Education, Secondary Education History Lesson 10th grade curriculum unit: "Change and Diplomacy in XVIII. Century," "Third Ahmet Period" "Tulip Age" section were carried out within the scope of the subject. In this study, increase of students' academic achievements and their attitudes and interests towards the lessons depending on the usage of visual materials in secondary schools history lessons have been studied. In this quantitative research systematic study, a test type with experimental group and control group was applied. While in the experimental group the related subjects were handled student centered by using historical documents, in the control group subjects were handled textbook centered traditionally by standard expression of materials that were used in the experimental group. During application, the lesson has been committed to experimental group by using the documents consisted of visual materials. At the end of the application process, achievement test and history test attitude questionnaire on the issue which committed to experimental and control groups have been applied. At the end of the application, quantitative findings have been interpreted and evaluated with data analysis program SPSS 21.0. As a result of quantitative findings; according to the results of the applied academic achievement tests which were done after the lessons that were performed by using visual materials and that were not performed by using visual materials, the academic success levels of the experimental group students were higher in both country and center. These conditions show differences for being country or center. Though in the applications which were done in the country, the academic success was in favor of experimental group, in center schools these kind of differences couldn't be found. The control groups who weren't used visual materials; the academic success condition is occurred in favor of center schools in the experimental group who had an education by using visual materials, the students' attitudes were more positive than the control group which had an education by using the traditional teaching methods. The experimental and the control group students in country and in center showed the similar attitudes towards the history lessons. The experimental and control group students attitudes in country showed similarities but however this situation was occurred in favor of the experimental group in center. Based on the obtained results, research has been completed by giving suggestion by the researcher.