Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan erişkinlerin evlilik çatışmaları ve evlilik uyumları üzerine bir inceleme
A research on the marital conflict and marital adjustment of adults with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: BURCU KAHVECİ ÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. ŞENNUR KIŞLAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Ölçekler = Scales

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bireylerin akademik, sosyal ve bireysel yaşantılarını olumsuz etkilemekte; yetişkinlik döneminde özellikle yakın kişilerarası ilişkilerde ve evlilikte pek çok soruna neden olmaktadır. Hastalığın tanınmaması ve uygun yollarla tedavi edilmemesi, evliliklerin sonlandırılmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle, özellikle evlilik ilişkilerinde DEHB'nin etkilerinin araştırılmasının önemli olduğu düşünülmektedir.
Bu araştırmanın amacı; evlilik uyumu, evlilik çatışmaları, çatışma çözüm stilleri ve eşlerin birbirine ilişkin değerlendirmeleri açısından sağlıklı çiftler ile eşlerden birinin DEHB tanısı aldığı çiftler arasındaki farklılıkların incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini 33 DEHB tanısı almış birey ile çalışmaya katılma konusunda gönüllü olan 28 eş ve kartopu örnekleme yoluyla ulaşılan 43 sağlıklı çift oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Erişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), Evlilik Yaşamı Anketi (EYA), Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ), Romantik İlişkilerde Çatışma Çözüm Stilleri Ölçeği (ÇÇSÖ) ve Birtchnell Eş Değerlendirme Ölçeği (BEDÖ) kullanılmıştır. Yapılan analizler DEHB tanısı alan yetişkinler ve eşlerinin evlilikteki çatışma düzeyi, evlilik uyumu ve çatışma çözme stilleri açısından sağlıklı çiftlerden anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermektedir. Bu kişiler sağlıklı çiftlere göre evliliklerinde daha fazla çatışma yaşamakta ve daha az evlilik uyumu göstermektedir. Regresyon analizi sonucunda DEHB grubundaki çiftlerin evlilik uyumunu çatışma sıklıkları ve eşlerin birbirini güvenilebilir ya da olumsuz olarak değerlendirmeleri %67 düzeyinde yordarken sağlıklı grupta çatışma sıklığı, olumsuz ve geri çekilme çatışma çözüm stili %47 düzeyinde yordamaktadır. Araştırmadan elde edilen bilgiler alanyazın ışığında tartışılmış, çalışmanın sınırlılıkları belirlenmiş ve sonraki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), negatively affects the academic, social and individual experiences of individuals; in adulthood, especially in close relationships and in a marriage, causes many problems. Failure to recognize the disease and not to treat it with appropriate ways may lead to termination of marriages. For this reason, it is thought to be important to investigate the effects of ADHD especially in marital relationship.
The aim of this research is to examine differences between healthy couples and couples in which one of the spouses has been diagnosed ADHD, in terms of marital adjustment, marital conflict, conflict resolution styles and spouses's evaluations about each other. The sample of the study were constited of 33 subjects with ADHD and 28 spouses who volunteered to participate in the study and 43 healthy pairs. Wender Utah Rating Scale (WRS), Adults ADHD Self-Report Scale (ASRS), Marital Conflict Questionnaire (MCQ), Marital Adjustment Scale (MAS), Conflict Resolution Styles Scale in Romantic Relationship (ÇRSS) and The Birtchnell Partner Evaluation Scale (BPES) were used as data collection tools.
The analysis showed that adults with ADHD and their spouses in terms of marital conflict level, marital adjustment and conflict resolution styles, differ significantly from healthy couples. These people have more conflict in their marriage than healthy couples and show less marital adjustment. As a result of the regression analysis; conflict frequency and spouses's evaluation each other as dependable and negative, predicted marital adjustment of couples in ADHD group at a level of %67 whereas conflict frequency, negative and retreat conflict resolution styles predicted marital adjustment of healthy couples at a level of %47. The information obtained from the research was discussed in the light of the literature, the limitations of the study were determined and suggestions were presented for the next researches.