Ortaöğretim kurumlarına devam eden öğrencilerin uzaktan eğitim sürecindeki sorumluluk düzeylerinin belirlenmesi
Determining the responsibility levels of students attending highschools in the distance education period
Yazar: YUNUS KASAP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN TOPCU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanlar toplumsal bir yapı içerisinde dünyaya gelirler ve hayatlarını çevresinde
bulunan diğer insanlarla etkileşim halinde devam ettirirler. Bu etkileşim insanın varlığını
devam ettirdiği sürece devam etmektedir. Bu etkileşim toplumsal bir yapının ürünüdür.
Bireyin toplum içinde yaşamını devam ettirebilmesi için toplumsallaşması gerekmektedir.
Toplumsal yapı içerisinde bireyin sorumlu olduğu görevleri, tutum ve davranışları
bulunmaktadır.
Bireyin kendisine, ailesine, arkadaşlarına, komşularına, öğretmenlerine,
çevresindeki insanlara, bitkilere, hayvanlara; kısacası içinde bulunduğu doğaya ve
çevresine karşı sorumlulukları vardır. Belirtilen bu sorumlulukların yerine getirilmesi
öncelikle kişinin sorumluluklarının farkına varmasıyla sağlanabilir. Sorumluluklarının
farkında olan birey sorumluluklarını yerine getirmek için çaba sarf edecektir. Sorumluluk,
insanların toplu halde yaşamını sürdürdüğü toplum içinde önemli bir yere sahiptir. Ailede
anne ve babalar, okulda ise öğretmenler çocuklarının sorumluluk sahibi bir birey
olmalarını isterler ve çocuklarına sorumluluk kazandırmak için emek verirler. Çünkü
sorumluluk sahibi bireylerin yetiştiği toplumlarda saygı, sevgi, hoşgörü, mutluluk,
dürüstlük gibi kavramların yansıması sonucunda bireyler daha mutlu, toplum da daha
huzurlu olur.
Bu araştırmada, ortaöğretim kademesinde eğitim gören 11. ve 12. sınıf
öğrencilerinin sorumluluk düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, eğitim görülen alan ve
evde bulunan öğrenci sayısı değişkenlerine göre farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır.
Bu araştırmanın evrenini 2020-2021 öğretim yılında Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğüne
bağlı okullarda eğitim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise bu
okullardan seçilmiş olan öğrencilerden oluşmaktadır. Nicel araştırma deseninin
benimsendiği araştırmada, betimsel model kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı
olarak Kaya ve Doğan tarafından geliştirilen, 13 madde ve 4 boyuttan oluşan "Öğrenci
Sorumluluk Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin sorumluluk türlerine yönelik puan
ortalamalarının sıralaması yüksekten düşüğe doğru; okula katılım, farkındalık, derse
katılım ve ödev bilinci şeklindedir. Öğrencilerin uzaktan eğitim sürecinde sınıf düzeyi
açısından sorumlulukları incelendiğinde okula katılım, ödev bilinci ve farkındalık
faktörlerine ilişkin anlamlı bir farklılaşma olmadığı, derse katılım faktöründe anlamlı bir
farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin uzaktan eğitim sürecinde yaşlara göre
sorumlulukları incelendiğinde derse katılım, okula katılım, ödev bilinci ve farkındalık
faktörlerine ilişkin anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin uzaktan
eğitim sürecinde cinsiyet açısından sorumlulukları incelendiğinde okula katılım faktörüne
ilişkin anlamlı bir farklılık olmadığı, derse katılım, ödev bilinci ve farkındalık faktörlerine
ilişkin anlamlı bir farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin uzaktan eğitim sürecinde
eğitim görülen alan açısından sorumlulukları incelendiğinde derse katılım, okula katılım ve
ödev bilinci faktörlerinde anlamlı bir farklılık olmadığı, farkındalık faktörüne ilişkin
anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin uzaktan eğitim sürecinde
evde bulunan öğrenci sayısına göre sorumlulukları incelendiğinde derse katılım, ödev
bilinci ve farkındalık faktörlerinde anlamlı bir farklılık olmadığı, okula katılım faktörüne
ilişkin anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonunda bulgular doğrultusunda bazı öneriler geliştirilmiştir. Buna göre,
öğrenci sorumluluğunu arttırmaya ilişkin kulüp ve bireysel çalışma faaliyetleri
planlanabilir, farklı şehirlerde farklı demografik değişkenlere göre farklı sınıf düzeyindeki
öğrencilere yönelik çalışmalar yapılabilir.

Abstract:
People are born in a social structure and continue their lives in interaction with
other people around them. This interaction continues as long as human beings exist, and
this interaction is the product of a social structure. An individual must be socialized in
order to survive in society. In the social structure, there are duties, attitudes and behaviors
that the individual is responsible for.
Of the individual; They have responsibilities towards themselves, their family,
friends, neighbors, teachers, people around them, plants, animals and nature. The
fulfillment of these responsibilities will be ensured primarily by the awareness of the
individual's responsibilities. The individual who is aware of his responsibilities will make
an effort to fulfill his responsibilities. Responsibility has an important place in the society
where people live collectively. Parents in the family and teachers in the school want their
children to be responsible individuals and they work hard to bring responsibility to their
children. Because in the communities where responsible individuals grow up, as a result of
the reflection of concepts such as respect, love, tolerance, happiness and honesty,
individual and social peace, which is important for individuals and societies, is ensured..
In this study, it was examined whether the level of responsibility of 11th and 12th
grade students studying at secondary education level differs according to the variables of
gender, age, class level, area of ​​education and the number of students in the house. The
universe of the research consists of students studying in high schools in the Sivas city
center, in the 2020-2021 Academic Year. The research sample consists of students selected
among the students attending those schools. The descriptive model was used in the study in
which the quantitative research design was adopted. In order to determine the
responsibility levels of the students, the "Student Responsibility Scale" consisting of 13
items and 4 factors developed by Kaya and Doğan was used.
According to the research findings, the ranking of the average scores of the students
for the types of responsibility is from high to low; school participation, achievement
awareness, class participation and homework awareness. When the responsibilities of the
students in terms of class level in the distance education process were examined, it was
concluded that there was no significant difference in the factors of school participation,
homework awareness and achievement awareness, and that there was a significant difference in the factor of participation in the lesson. When the responsibilities of the
students in the distance education process were examined, it was determined that there was
no significant difference in the factors of participation in the course, participation in the
school, homework awareness and achievement awareness. When the responsibilities of the
students in terms of gender in the distance education process were examined, it was
determined that there was no significant difference in the factor of school participation, but
there was a significant difference in the factors of participation in the course, homework
awareness and success awareness. When the responsibilities of the students in terms of the
field of education in the distance education process were examined, it was concluded that
there was no significant difference in the factors of participation in the course, participation
in the school and homework awareness, but there was a significant difference in the
success awareness factor. When the responsibilities of the students according to the
number of students at home during the distance education process were examined, it was
concluded that there was no significant difference in the factors of attendance, homework
awareness and achievement awareness, but there was a significant difference in the factor
of school participation.
As for the suggestions developed depending on the findings of the research; Club
and individual study activities can be planned to increase student responsibility, studies can
be carried out for students at different grades according to different demographic variables
in different cities.