Reşat Fuat Baraner (1902-1968): Yaşamı ve faaliyetleri
Reşat Fuat Baraner (1902-1968): His life and activities
Yazar: AHMET ONUR YEDİKARDEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ SATAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Komünizm = Communism

Özet:
1789 Fransız Devrimi'nin ortaya çıkardığı milliyetçilik akımı ve Avrupa'da başlayan makineli üretim bütün devletleri derinden sarsmaktaydı. Eski ihtişamlı günlerini geride bırakan Osmanlı İmparatorluğu da bu durumdan nasibini almıştı. Özellikle 19. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu açısından çok çalkantılı bir dönemdi. Bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nu ve bütün Avrupa'yı etkileyen başka bir fikir akımı daha yükselmekteydi: Sosyalizm. Sosyalist fikirler Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde yeni oluşmakta olan işçi sınıfını ve imparatorluğun halklarını etkilemekteydi. Özellikle yüzyılın da etkisiyle beraber sosyalizm salt emek hareketleri olarak ortaya çıkmayıp, ulusların bağımsızlığı için etnik bazlı örgütlenmeler tarafından da benimseniyordu. Osmanlı İmparatorluğu'nun ulusları da sosyalizmi milliyetçilik ile beraber benimseyip ulusal hareketlerinin karakterlerini oluşturmaktaydı. 
	Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Kurtuluş Savaşı'nın zaferler sonuçlanmasıyla Anadolu'da yeni ve genç bir Cumhuriyet kurulmuştu. Cumhuriyet'in ilanından önce 1920 yılında Türkiye Komünist Fırkası sosyalistleri bir çatı altında toplama gayesi ile kurulmuştu. Bu kurulumda 1917'de Rusya'da yapılan devrimin payı büyüktü. Sovyetler Birliği'nin ideolojisini yayma gayesi altında da değerlendirilebilir bu kurulum. Parti'nin saflarında İkinci Meşrutiyet'ten itibaren ülkenin entelektüel olarak önemli isimlerinden bazıları mevcuttu; Hikmet Kıvılcımlı, Şefik Hüsnü, Nazım Hikmet, Şevket Süreyya Aydemir bu isimlerden bazılarıydı. Fakat bizim ele alacağımız ve üzerine çalışmamızı şekillendireceğimiz isim; Atatürk'ün kuzeni Reşat Fuat Baraner.
Ankara Hükümeti tarafından dönemin siyasi koşulları gereğince yıllarca yasaklanmış bir partinin uzun yıllar liderliğini yapmış bir ismin, ki bu isim Atatürk'ün kuzeydi, çalışmaları, motivasyonu, kitleler üzerindeki etkisini anlamak ve çözümlemektir. Bu ismin motivasyonunu, faaliyetlerini ve çalışmalarını anlayarak dönemin toplumunu, işçi sınıfına bir ayna tutabileceğimize inanıyorum. Yaşamından bahsedeceğiz fakat ağırlık olarak ele alacağımız konu Reşat Fuat'ın yaptığı çalışmalar olacaktır. Çalışmamız esnasında bir diğer değineceğimiz önemli konu ise; 1940'lı yıllardan SSCB ve Komintern'den gelen direktifler doğrultusunda TKP'nin girdiği desantralizasyon (merkezden ayrılma) süreci. Bu karardan önce Parti'nin genel sekreterliğini Reşat Fuat Baraner üstlenmişti. Bu süreç doğrultusunda TKP faaliyetlerini "yumuşatmış" ve Halkevleri, CHP'ye tabiri caizse sızmaya başlamıştı. Çalışmamız sırasında bu konu üzerine eğilip, kaynaklar çerçevesinde detaylandıracağız.

Abstract:
The nationalist movement that emerged in the French Revolution of 1789 and the mechanized production that started in Europe deeply shook all states. The Ottoman Empire, which was left behind by the old and present days, also had its share of this performance. The 19th century in particular was a very turbulent period for the Ottoman Empire. During this period, another ideological movement that followed the Ottoman Empire and all of Europe was rising: Socialism. Socialist ideas were affecting the newly formed working class and the people of the empire within the Ottoman Empire. The unity experienced by the nation in particular, socialism, did not emerge as salt and labor movements, but was also adopted by ethnic-based organizations for the independence of the people. The nations of the Ottoman Empire also combined socialism with nationalism and formed the characters of their national movements. Following the victory of the War of Independence following the First World War, a new and young Republic was established in Anatolia. Before the declaration of the Republic in 1920, the Communist Party of Turkey was founded with the aim of gathering socialists under one roof. The revolution that took place in Russia in 1917 had a big share in this setup. This setup can also be evaluated under the aim of spreading the ideology of the Soviet Union. The party's ranks include some of the country's intellectually important names from the Second Constitutional Era; Hikmet Kıvılcımlı, Şefik Hüsnü, Nazım Hikmet, Şevket Süreyya Aydemir were some of these names. However, the name we will address and shape our work on is Atatürk's cousin, Reşat Fuat Baraner.
The aim is to understand and analyze the work, motivation and impact on the masses of a name who was the leader of a party that was banned by the Ankara Government for many years due to the political conditions of the period, and this name was Atatürk's North. I believe that by understanding the motivation, activities and work of this name, we can hold a mirror to the society of the period, the working class. We will talk about his life, but the main subject we will focus on will be the work of Reşat Fuat. Another important subject we will touch on during our study is the decentralization process that the TKP entered in line with the directives coming from the USSR and the Comintern in the 1940s. Before this decision, Reşat Fuat Baraner had assumed the position of the Party's general secretary. In line with this process, the TKP "softened" its activities and the People's Houses began to infiltrate the CHP, so to speak. We will focus on this subject during our study and detail it within the framework of the sources.