Menemen Ovası koşullarında dönemsel kısıtlı sulama uygulamalarının damla sulama ile sulanan ikinci ürün ayçiçeğinde verim ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisi
Effect of periodic deficit irrigation practices on yield and some quality characteristics in the second crop sunflower irrigated with drip irrigation in Menemen Plain conditions
Yazar: SİNAN ARAS
Danışman: PROF. DR. ŞERAFETTİN AŞIK ; PROF. DR. CENK KÜÇÜKYUMUK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Menemen Ovası'nda yetiştirilen ikinci ürün ayçiçeğinde kısıtlı sulama koşullarında en uygun sulama dönemi ve miktarını tespit etmek amacı ile 2022-2023 yıllarında Menemen Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü araştırma arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada, ayçiçeğinin farklı fenolojik dönemlerde yapılan sulamaların verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Arazi denemesi üç tekerrürlü olarak tesadüf blokları deneme deseninde kurulmuştur. Ayçiçeğinin tabla oluşumu dönemi, çiçeklenme dönemi ve tane dolum dönemleri dikkate alınarak (S1: Tabla oluşumu dönemi sulama, S2: Çiçeklenme dönemi sulama, S3: Tane dolum dönemi sulama, S4: Tabla oluşumu dönemi, çiçeklenme dönemi ve tane dolum dönemlerinde sulama, S5: Tabla oluşumu dönemi ve çiçeklenme dönemlerinde sulama, S6; Tabla oluşumu dönemi ve tane dolum dönemlerinde sulama, S7: Çiçeklenme dönemi ve tane dolum dönemlerinde sulama ve R: Yağışa dayalı) araştırma konuları belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda konulara verilen sulama suyu miktarları 106,2 mm - 332,5 mm arasında, bitki su tüketimleri 207,9 mm ile 477,8 mm arasında değişmiş olup sırasıyla en yüksek su tüketimi S4 ve en düşük su tüketimi R konusundan elde edilmiştir. İncelenen tüm verim ve kalite parametrelerine ilişkin en yüksek değerler S4 konusunda edilmiştir. Bu bağlamda en yüksek verim 400 kg/da ile S4 konusundan elde edilmiş olup en düşük verim R konusundan 278,9 kg/da ile elde edilmiştir. Kalite parametrelerinden ham yağ oranı %42,2 ile en yüksek S4 konusundan elde edilirken %41,2 ile en düşük S1 konusundan elde edilmiştir. Morfolojik parametrelerden tabla çapı 16,3 cm ile en yüksek S4 konusundan elde edilirken 14,78 cm ile en düşük S1 konusundan elde edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out at the Menemen International Agricultural Research and Training Center in 2022-2023 with the aim of determining the most appropriate irrigation time and amount under limited irrigation conditions for second crop sunflower grown in the Menemen plain. In the study, sunflower yield and quality parameters were investigated to determine how they were affected by irrigation applied in different phenological periods.The research experiment was set up  three replications in a randomized block trial design. Research treatments were determined taking into account the bud formation, flowering and grain filling periods of the sunflower (S1: irrigation during the bud formation period, S2: irrigation during the flowering period, S3: irrigation during the grain filling period, S4: irrigation during the bud formation, flowering and grain filling periods, S5: irrigation at bud formation and flowering periods,  S6: irrigation during bud formation and seen filling periods, S7: irrigation during flowering and grain filling periods, and R: subject based on rainfall). The amount of irrigation water applied to the treatments varied between 106,2 mm - 332,5 mm, evapotranspiration varied 207.9 mm - 477.8 mm, the highest and lowest evapotranspiration were obtained in S4 and R treatments respectively. The highest values for all yield and quality parameters were obtained from S4 treatment, In this context, the highest yield was achieved from the S4 treatment with 400 kg/da, while the lowest yield was obtained from the R treatment with 278.9 kg/da. Among the quality parameters, the highest crude oil ratio was obtained from the S4 treatment with 42.2%, while the lowest was obtained from the S1 treatment with 41.2%.