Alt ekstremite amputelerinde eklem pozisyon hissinin değerlendirilmesi
Assessment of joint position sense in lower extremity amputees
Yazar: SANCAR HALİS
Danışman: DOÇ. DR. KEZBAN BAYRAMLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Bu çalısma alt ekstremite amputelerindeeklem pozisyon hissinin incelenmesi, agırlık tasıma ve protez kullanma süresi ilepozisyon hissi arasındaki iliskinin belirlenmesi amacıyla yapılmıstır. Çalısmayayasları 18-50 yıl arasında degisen, en az 6 aydır protezini düzenli bir sekilde kullanan25 unilateral diz altı ampute ile aynı yas grubundaki 30 saglıklı olgu dahil edilmistir.Olgular iki gruba ayrılmıstır. Ampute olgular deney grubunu, saglıklı olgular isekontrol grubunu olusturmustur. Olgular, yas, amputasyondan sonra geçen süre,protez kullanma süresi, protez sayısı, protez agırlıgı gibi kisisel özellikler, agırlıkdagılımı ve eklem pozisyon hissi açısından degerlendirilmistir. Eklem pozisyonhissinin degerlendirilmesinde Laserline kullanılarak, diz ekleminin 20°, 40° ve 60°lik açısal pozisyonlarında elde edilen ölçümler kaydedilmistir. Deney ve kontrolgrubunun karsılastırılmasından elde edilen verilere bakıldıgında, kontrol grubunundominant ve nondominant tarafı arasında 40° test açısında; kontrol grubununnondominant tarafı ile deney grubunun protezsiz olarak degerlendirilen ampute tarafıarasında 20° ve 40° test açılarında; deney grubunun saglam tarafı ile protezsiz olarakdegerlendirilen ampute tarafı arasında 20° test açısında anlamlı fark bulunmustur(p<0.05). Fantom agrısı olan ve olmayan olgular eklem pozisyon hissi açısındankarsılastırıldıgında, fantom agrısı olan olgular lehine 20° ve 40° test açılarında,istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmustur (p<0.05). Eklem pozisyon hissi ileprotez kullanma süresi, protez sayısı, protez agırlıgı, agırlık tasıma yüzdesi ve güdükuzunlugu arasında herhangi bir iliski saptanamamıstır (p>0.05). Çalısmamızınsonucunda, ampute rehabilitasyonu kapsamında, denge, agırlık aktarma ve yürüyüsegitimine ek olarak, proprioseptif duyunun da degerlendirilerek, amputelere buyönde egitim verilmesinin fonksiyonel protez kullanımını olumlu etkileyecegigörüsüne varılmıstır.Anahtar Kelimeler: Ampute, Pozisyon Hissi, Proprioseptif Duyu, Propriosepsiyon

Abstract:
The aim of this study was to investigate thejoint position sense in lower extremity amputees and to determine if there is arelation between weight bearing and prosthesis usage and joint position sense. Thestudy included 25 unilateral trans-tibial amputees, between the ages of 18-50 yearswho were using their prosthesis for at least 6 months and 30 healthy subjects of thesame age. The subjects were seperated into two groups. The study group was formedof amputees and the control group included the healthy subjects. The subjects wereevaluated in the aspects of age, the time passed after amputation, the duration ofprosthetic utilization, the number of prosthesis used, the weight of prosthesis inaddition to weight distribution and joint position sense. For the evaluation of jointposition sense Laserline was used and the findings obtained at the angles 20°, 40°and 60° were recorded. When the findings of the two groups were compared it isfound that there were significant differences between the control group?s dominantand nondominant side at the test angle of 40°, between the control group?snondominant side and the study group?s amputee side without usage of prosthesis atthe test angles of 20° and 40° and between the study group?s sound side and amputeeside without usage of prosthesis at the test angle 20° (p<0.05). There found to be astatistical difference in the aspect of joint position sense at the test angles 20° and40° in favor of the subjects with phantom pain when the subjects with and withoutphantom pain were compared (p<0.05). There was no correlation between jointposition sense and the duration of prosthesis usage, the number of prosthesis used,the weight of prosthesis, the percentage of weight bearing and the stump length(p>0.05). It can be concluded that it may positively influence the functional usage ofthe prosthesis to evaluate proprioception and train the amputees in that manner inaddition to balance, weight bearing and balance trainings.Key Words: Amputee, Joint Position Sense, Proprioceptive Sense, Proprioception