Abdülhak Hâmid Tarhan'ın eserlerinde mitolojik unsurlar
Mythological elements in the works of Abdülhak Hâmid Tarhan
Yazar: NİLAY KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHEYLA YÜKSEL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mitoloji = Mitology ; Tarhan, Abdülhak Hamid = Tarhan, Abdülhak Hamid ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk mitolojisi = Turkish mythology ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Yunan mitolojisi = Greek mythology

Özet:
Hem sözlü hem de yazılı geleneğin önemli bir parçası olan mitler, Türk edebiyatında da sık sık başvurulan önemli edebî kaynaklardır. Türk edebiyatında önemli bir isim olan Abdülhak Hâmid de eserlerinde bu mitolojik unsurlara yer vermiştir. Görevi gereği birçok ülkeyi gören ve bu sebeple birçok kültürü yerinde tanıyan Hâmid, bulunduğu ortam ve hayal gücünün de etkisiyle mitolojik unsurların da bulunduğu eserler kaleme almıştır.Bu çalışmada Hâmid'in hayatından ve bulunduğu ülkelerden yola çıkılarak onun eserlerinde olması muhtemel millet mitolojileri incelendi ve bu mitolojilerin Hâmid'deki tezahürleri üzerinde duruldu. Hâmid'in mitolojik öğeler bakımından incelenen eserlerinde en çok Yunan mitolojisine ait unsurlar elde edildi. Tanzimat döneminde Türk edebiyatının yönünü Batı'ya çevirmesi ve Avrupa medeniyetinin temellerinde Yunan mitolojisinin olduğunun kabul edilmesi Hâmid'in eserlerinde Yunan mitolojisine sık rastlanılmasını sağlayan sebeplerdendir.Eserlerde Yunan mitolojisinden sonra sırasıyla Fars, Türk, Hint ve Mezopotamya uygarlıkları mitolojisiyle ilgili öğeler tespit edilmiştir. Hâmid, bu milletlere ait mitolojik unsurları bazı yerlerde metnin içerisine yedirerek hikâyenin bir parçası gibi anlatırken çoğunlukla bu unsurları gelişigüzel bir şekilde art arda sıralamakta, böylelikle onlar hakkındaki bilgisinin ne kadar yüzeysel olduğunu göstermektedir.Hâmid'in eserlerinde mitolojik unsurların araştırılmasının amacı, onun mitoloji ile olan ilişkisini ve mitolojik öğelerin Hâmid'in eserleri içerisindeki önemini ortaya koymaktır. Türk edebiyatında önemli bir isim olan Abdülhak Hâmid, yaşam tarzı ve işi gereği birçok ülkeyi gezmiş, bu sayede hem Batı hem de Doğu kültürünü bizzat yerinde görmüştür. Böylesi zengin bir kültüre sahip Hâmid'i ve onun eserlerini tam olarak anlayabilmek için hem Doğu hem de Batı mitolojisini bilmek gerekmektedir.Anahtar Sözcükler: Abdülhak Hâmid Tarhan, Yunan mitolojisi, Fars mitolojisi, Türk mitolojisi, Hint mitolojisi, mitolojik unsurlar.

Abstract:
The myths, as a significant component of both written and oral tradition, are sources utilized also in Turkish literature. Abdülhak Hâmid who is one of the important figures in Turkish culture has given place to these mythological elements in his works. Because of his job, Hâmid had been and visited in many countries and met different cultures. By the affects of these different cultures and his imagination, he has written works including such mythological motifs.In this study, national mythologies which possibly can be seen in his works has been surveyed according to Hamid?s own life experience and countries where he has been, and focused on reflections of these mythologies on Hâmid. Among the all mythologies which have been surveyed, it has been seen that Greek mythology is the most utilized one. Deep influence of Western (European) literature on modern Turkish literature during Tanzimat period and the acceptance of that European civiziliation is based on Greek mythology are the causes of that Greek mythology is seen much in Hâmid?s works.After Greek mythology, it has been respectively occurred mythologies of Persian, Turkish, Indian and Mesopotamian civilizations in Hâmid?s works. When Hâmid is using motifs of these mythologies in his works, rarely tells these motifs as a part of main story during whole text, but mostly puts these motifs randomly, and this indicates that he has superficial information about these mythologies.The aim of this study is to exhibit the involvement between Hâmid and mythology, and significance of mythological elements in his all type of works. During his life, Hâmid had been in many countries and met new cultures and different nations because of his profession and lifestyle. Thus he had chance to meet and know different types of Western and Eastern cultures and mthologies. It is needed to know Eastern and Western mythologies in order to understand Hâmid, as very cultivated figure, and his works.Keywords: Abdülhak Hâmid Tarhan, Grek mythology, Persian mythology, Turkish mythology, Indian mythology, mythological motifs.