Travmatik beyin hasarı tanılı hastalarda bilişsel bozukluklar
Cognitive disorders in patients with traumatic brain injury
Yazar: SABİNA ZEYNALLİ
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN ORHAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Trafik kazaları, spor yaralanmaları ve toplumsal şiddetin fazla olduğu ülkelerdeki önemli sağlık problemlerinden biri olan travmatik beyin hasarı (TBH), doğrudan ya da dolaylı olarak vücut dışından gelen bir kuvvet karşısında azalmış ya da değişken bilişsel durumun görüldüğü ve merkezi sinir sisteminde kısa süreli veya kalıcı nörolojik fonksiyon bozukluğunun oluştuğu bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çalışmada, 19 hafif, 21 orta şiddetli olarak toplamda 40 TBH tanılı katılımcı değerlendirildi. Yapılan bilişsel durum değerlendirme testleri sonucunda 3 katılımcı çalışma dışı bırakılarak, 18 hafif ve 19 orta şiddetli olmak üzere toplamda 37 TBH hastası çalışmaya dahil edildi. Hafif ve orta TBH tanılı hastalara bilişsel ve mental durum değerlendirmesi için kısa nöropsikolojik tarama testleri ve TBH sonrasında yorgunluk, depresyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB), anksiyete ve uyku bozuklukları da değerlendirilerek aralarındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Hafif ve orta TBH grupları arasında bilişsel ve davranışsal testlerde istatistiksel olarak anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. TBH tanılı hastalarda hafif ve orta şidddet ayrımı yapılmaksızın bilişsel ve davranışsal testler arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere yapılan korelasyon analizi sonucunda uyku ile OKB (r=0,401, p=0,014), anksiyete (r=0,593, p=0,000) ve depresyon (r=0,457, p=0,004) arasında istatistiksel açıdan anlamlı orta düzey pozitif korealsyon saptanmıştır. Yorgunluk ise anksiyete (r=0,343, p=0,038) ile istatistiksel açıdan anlamlı zayıf düzey pozitif korelasyon göstermiştir. OKB ile anksiyete (r=0,436, p=0,007) ve depresyon (r=0,563, p=0,000) arasında istatistiksel açıdan anlamlı orta düzey pozitif korelasyon görülürken, anksiyete ve depresyon (r=0,355, p=0,031) arasında da istatistiksel açıdan anlamlı zayıf düzey pozitif korealsyon saptanmıştır. 
Bu çalışmadan elde edilen bulgular TBH sonrası semptomların anksiyete ve depresyon ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Traumatic brain injury (TBI), which is one of the important health problems in countries where traffic accidents, sports injuries and social violence are high, is a condition in which a reduced or variable cognitive state is observed in the face of a direct or indirect force coming from outside the body, and short-term or permanent neurological damage in the central nervous system. It appears as a process in which dysfunction occurs.
In this study, a total of 40 participants diagnosed with TBI, 19 mild and 21 moderate, were evaluated. As a result of the cognitive status assessment tests, 3 participants were excluded from the study and a total of 37 TBI patients, 18 mild and 19 moderate, were included in the study. Brief neuropsychological screening tests were performed on patients diagnosed with mild and moderate TBI to evaluate their cognitive and mental status, and it was aimed to investigate the relationship between fatigue, depression, obsessive compulsive disorder (OCD), anxiety and sleep disorders after TBI.
No statistically significant differences were found in cognitive and behavioral tests between mild and moderate TBI groups. As a result of the correlation analysis performed to determine the relationship between cognitive and behavioral tests in patients diagnosed with TBI regardless of mild or moderate severity, a statistically significant moderate positive correlation was detected between sleep and OCD (r = 0.401, p = 0.014), anxiety (r = 0.593, p = 0.000) and depression (r = 0.457, p = 0.004). Fatigue showed a statistically significant weak positive correlation with anxiety (r=0.343, p=0.038). While there was a statistically significant moderate positive correlation between OCD and anxiety (r=0.436, p=0.007) and depression (r=0.563, p=0.000), a statistically significant weak positive correlation was detected between anxiety and depression (r=0.355, p=0.031).
Findings from this study suggest that post-TBI symptoms may be associated with anxiety and depression.