Sanatta çocuk imgesi ve çocukluk sosyolojisi bağlamında seramik uygulamalar
The image of child in art and ceramic applications in the context of childhood sociology
Yazar: PINAR POLAT
Danışman: PROF. DR. BURCU KARABEY
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Masumiyetin simgesi olarak bilinen çocuklar sanat tarihinde yetişkinlerle birlikte betimlenmiş ve geleceğin yetişkini olarak görülmüş; fakat yetişkinlere verilen değer onlara verilmemiştir. Yapılan alan taraması sonucunda 16.yüzyıl öncesinde "çocukluk" kavramına rastlanmamıştır. "Çocukluk" kavramının gelişmesinde "aile" kavramı etkili olmuştur. Modern çağa kadar olan süreçte önemi artan "çocukluk" kavramı günümüze kadar ulaşmıştır.
Geçmişten günümüze insan bedeni farklı toplum ve çağlarda her zaman ilgi odağı olmuş, sanatçılar bu odağı kendine özgü bir şekilde ifade aracı haline getirmişlerdir. Sanatta figür, sanatçıların yaşamdan duyumsadıklarını sanatsal duyarlılıklarıyla topluma yansıtmanın bir aracı olmuştur. İnsan bedeni resim, heykel, sinema gibi birçok sanat dalının ifade biçimine yansımıştır. Toprağın kolay şekil alması nedeniyle insan figürleri, seramik malzeme kullanılarak neolitik dönemden itibaren üretilmiştir. Kadın, doğurganlığın simgesi olarak görülmüş ve kutsal kabul edilmiştir. Aynı zamanda kadının doğurganlığı simgelemesi çocukların da varoluşunun bir göstergesidir.
 	Çocuk kavramı tarihsel süreç içerisinde ele alındığında; çocuğun varlığını simgeleyen oyuncak kalıntılarına rastlanılmaktadır. Çocuklar için oyun en iyi ifade biçimidir. Yaşadıklarını, çevrelerinde gözlemlediklerini oyun ile yansıtırlar. Dış dünyadan aldıklarını, hayal gücüyle yeniden yorumlayıp oyunla canlandırırken; dayanışmayı, sorumluluk almayı, başkasının hakkına saygı duymayı ve kendi hakkını korumayı, kısacası hayatı eğlenerek öğrenmektedirler. İnsanların var olduğu bütün zamanlarda çocuklar, çocukların var olduğu yerde ise oyun her daim olmuştur.  Neolitik çağdan günümüze kadar çocuğun varlığı izlenmektedir. Çocukluk kavramı tarih boyunca toplumların; kültürel değerleri ve yaşam biçimlerine bağlı olarak farklı rollerde ve anlamlarda karşımıza çıkmıştır.  Bu çalışmada; çocukluk kavramı ve çocukluğun sosyolojisi bağlamında, çocukluk döneminde yaşanılan olumlu ve olumsuz olaylar araştırılarak ve sanatsal bakış açısı ile günümüz toplumlarında çocuğun yeri ve önemi üzerinde durularak, çocukluğu konu edinen özgün sanatsal uygulamalar yapılmıştır. Tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde toplumlara ve çağlara göre beden imgelerine kısaca değinilmiş; sanat tarihinde sanat eserlerinde yer alan çocuk imgesi ve çocukluk sosyolojisini içeren örneklere yer verilerek, seramik sanatında çocuk figürü çalışan sanatçılar ve eserleri; betimleme, çözümleme, yorumlama ve yargılama aşamaları ile analiz edilmiştir. İkinci bölümde çocukluk kavramı ve çocukluk sosyolojisi bağlamında, çocuğun toplumdaki yeri tarihsel dönemlere göre incelenerek, çocuklar için oyunun önemi ve çocukluk çağında, çocukların maruz kaldığı; savaş, yoksulluk, ihmal ve istismar gibi olumsuzluklar üzerinde durulmuştur. Son bölümde seramik sanatında çocukluk kavramı ve çocukluk sosyolojisi bağlamında, kişisel gözleme dayalı, özgün seramik çocuk figürleri içeren sanatsal uygulamalara yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çocukluk, Toplum, Seramik, Oyun, Sanat.

Abstract:
Children, known as the symbol of innocence, have been depicted together with adults in art history and seen as the adults of the future; but the value given to adults was not given to them. As a result of the literature review, the concept of "childhood" was not encountered before the 16th century. The concept of "family" has been influential in the development of the concept of "childhood". The concept of "childhood", which increased the importance in the process until the modern era, has reached today.
From past to present, the human body has always been the center of attention in different societies and ages, and artists have turned this focus into a means of expression in a unique way. The figure in art has been a means of reflecting what artists feel from life to society with their artistic sensitivity. The human body is reflected in the expression of many branches of art such as painting, sculpture and cinema. Human figures have been produced using ceramic materials since the Neolithic period due to the easy shaping of the clay. The woman was seen as the symbol of fertility and was considered sacred. At the same time, the fact that women symbolize fertility is an indication of the existence of children.
When the concept of child is considered in the historical process; remains of toys symbolizing the existence of the child are encountered. For children, play is the best form of expression. Reflect what they experience and observe in their environment through play. While reinterpreting what they receive from the outside world with their imagination, they learn solidarity, taking responsibility, respecting the rights of others and protecting their own rights, in short, they learn life with fun. At all times children has  been where ever there is people and game has always been  where ever there is children. The presence of the child is traced from the Neolithic age to the present day. Throughout history, the concept of childhood has appeared in different roles and meanings depending on the cultural values and lifestyles of societies. In this study; in the context of the concept of childhood and the sociology of childhood, positive and negative events experienced during childhood were investigated and original artistic applications were made by focusing on the place and importance of the child in today's societies with an artistic perspective. The thesis consists of three chapters. In the first chapter, body images according to societies and ages were briefly mentioned; examples of child images in artworks in the history of art and the sociology of childhood were included, and the artists and their works working with child figures in ceramic art were analyzed through the stages of description, analysis, interpretation and judgment. In the second chapter, in the context of the concept of childhood and the sociology of childhood, the place of the child in society is examined according to historical periods, the importance of play for children and the negativities such as war, poverty, neglect and abuse that children are exposed to in childhood are emphasized. In the last chapter, in the context of the concept of childhood in ceramic art and the sociology of childhood, artistic practices based on personal observation from original ceramic child figures are included.
Keywords: Childhood, Society, Ceramic, Game, Art.