Türkiye'de modernleşme ve din etkileşimi ekseninde kadınların kurban tahayyülü
Sacrifice imagination of women in Turkey as a part of modernization and religion interaction
Yazar: ZEYNEP BEYAZ
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağışlar = Grants ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kadınlar = Women ; Kurban = Sacrifice ; Modernleşme = Modernization ; Sekülerleşme = Secularization ; Türk kadını = Turkish women ; Vekalet = Representation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'de yaygın olarak gerçekleştirilen ve kültürel niteliği haiz kurban ibadetinin hangi sıklıkla ve nasıl gerçekleştirildiğini, modernleşme sonucu değişen mekânlardan, imkânlardan, hayat tarzlarından ve taleplerden nasıl etkilenildiğini anlamak amacıyla İstanbul ve Trabzon'da ikamet eden yirmi kadın katılımcıyla nitel araştırma stratejilerinden derinlemesine mülâkat yöntemi ve yarı yapılandırılmış mülâkat sorularıyla yorumsamacı ve inşacı metodolojik paradigmalara dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bağlamında son yıllarda çok gündemde olan bilhassa sivil toplum kuruluşları aracılığı ile bağış yoluyla/vekaleten kurban kesiminin neden tercih edildiği veya edilmediği, ne tür olumlu veya olumsuz etkileri olduğu ve geleneksel yöntemle kurban kesimi düşüncesine yaklaşımların modern anlamda yaşanan gündelik hayat içerisinde kendileriyle görüşülen katılımcıların zaviyesinden seyri anlaşılmaya çalışılmıştır. Mülâkat kümesine dâhil olan katılımcıların aktarımları bağlamında sivil toplum kuruluşları aracılığı ile kurban kesiminin yaygın bir şekilde mücbir ya da ihtiyarî sebepleri olan bireyler için makul bir çözüm yolu teşkil ettiği görülmektedir. Bireylerin modern, seküler ve kentli hayat akışları içerisinde kurban ibadetlerini yerine getirebiliyor olmaları, bir yandan bu ibadeti daha kolay şekilde gerçekleştirip diğer yandan fayda-maliyet tavırları çerçevesinde kurban kesimine ayrılacak vaktin ve/veya meblağın rasyonel olarak farklı bir şekilde değerlendirdiklerini ortaya çıkarmıştır. Bu ve benzeri biçimde düşünenlerin aksine, hâlâ geleneksel yöntemle kurban kesimini önemseyen, kesinlikle ihmal edilmemesi ve arkadan gelen nesle aktarılması gerektiğini düşünen bireylerin araştırma örneklemine dâhil olması dikkati çeken bir durum olarak ortaya çıkmıştır.
Anahtar Sözcükler: Kurban, Modernleşme, Sekülerleşme, Kadın, Bağış/Vekâlet

Abstract:
This research has been carried out based on understanding-verstehen and constructive methodologic paradigms, using semi-structured interview questions and qualitative research strategy of in-depth interview with the participation of twenty women residing in Istanbul and Trabzon, for the purpose of understanding how and how often the sacrificial ritual, which has cultural characteristic and is quite frequent in Turkey, is carried out and how it is affected by places, opportunities, lifestyles, and demands, which have undergone great changes as a result of modernization. This research seeks to understand why sacrifice by donation/proxy especially through non-governmental organizations is or is not preferred, which positive or negative effects it has, and what are the approaches toward sacrifice with traditional method from the perspective of the participants interviewed during their daily modern life. It is observed from the statements of the interviewed participants that sacrifice through proxy of non-governmental organizations constitutes a reasonable solution for the individuals having obligatory or optional reasons. The fact that individuals are able to carry out sacrificial ritual within modern, secular and urbanized flow of their lives revealed that while they can carry out this ritual in an easier way, they also rationally assess the time and/or amount to be spent for sacrifice within the framework of cost-benefit behavior. This research revealed a remarkable fact that, contrary to this way of thinking, the research sample included individuals thinking that sacrifice should be carried out with traditional method, it should never be neglected, and it should be transferred to future generations.
Key Words: Sacrifice, Modernization, Secularization, Woman, Donation/Proxy