Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı olan obez adölesanlarda akdeniz diyeti ve düşük yağlı diyetin hepatik yağlanma, inflamasyon ve oksidatif stres üzerine etkisi
The effect of mediterranean diet and low-fat diet on hepatic fat, inflammation and oxidative stress in obese adolescents with nonalcoholic fatty liver disease
Yazar: GAMZE YURTDAŞ
Danışman: PROF. DR. GAMZE AKBULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Ergenler = Adolescents ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu çalışma, nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) olan obez adölesanlarda Akdeniz ve düşük yağlı diyetin hepatik yağlanma, inflamasyon ve oksidatif stres üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tek kör randomize kontrollü olarak tasarlanan çalışma, NAYKH tanısı almış 11-18 yaş aralığında toplam 44 obez adölesan ile tamamlanmıştır. Adölesanlar 12 hafta boyunca Akdeniz diyeti (n=22) veya düşük yağlı diyet (kontrol diyeti) (n=22) uygulamak üzere randomize edilmiştir. Çalışma başlangıcında ve 12. haftada adölesanların kan örnekleri, fiziksel aktivite ve besin tüketim kayıtları alınmış, antropometrik ölçümleri ve vücut bileşim analizleri yapılmış ve adölesanlara antioksidan besin tüketim sıklığı ve Akdeniz diyeti kalite indeksi anketi uygulanmıştır. İkinci, 4., 6., 8., 10. haftada yapılan kontrollerde adölesanların fiziksel aktivite ve besin tüketim kayıtları tekrar alınarak antropometrik ölçümleri ve vücut bileşim analizleri yeniden yapılmıştır. Çalışma sonunda her iki diyet grubunda vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi, bel/kalça oranı, vücut yağ yüzdesi ve kütlesi değerleri anlamlı olarak azalmıştır (p<0,05). Her iki diyet grubunda çalışma sonunda karaciğer yağlanma derecesi ve serum transaminaz düzeyleri anlamlı derece azalmıştır (p<0,05). Akdeniz diyet grubunda aspartat aminotransferaz (AST) düzeylerindeki azalma miktarının düşük yağlı diyet grubundan daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Her iki diyet grubunda çalışma sonunda serum insülin düzeyleri ve insülin direnci anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0,05). Akdeniz diyet grubunda çalışma sonunda serum toplam antioksidan kapasite, paraoksanaz-1 ve glutatyon peroksidaz düzeylerinin arttığı (p<0,05); düşük yağlı diyet grubunda ise değişmediği görülmüştür (p>0,05). Akdeniz diyet grubunda başlangıca göre glutatyon ve glutatyon peroksidaz düzeylerindeki artış miktarının düşük yağlı diyet grubundan daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0,05). Her iki diyet grubunda çalışma sonunda malondialdehit düzeyleri anlamlı olarak azalmıştır (p<0,05). Akdeniz diyet grubundaki bireylerin çalışma sonunda C-Reaktif Protein (CRP) düzeylerinin azaldığı (p<0,05), düşük yağlı diyet grubunda ise anlamlı bir değişimin olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Çalışma sonunda her iki diyet grubunda serum leptin ve adiponektin düzeyleri anlamlı derecede azalmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, Akdeniz diyetinin NAYKH olan obez adölesanlarda hepatik steatozu ve insülin direncini azalttığı, yüksek transaminaz düzeylerini iyileştirdiği, oksidatif stres ve inflamasyon üzerinde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of Mediterranean and low-fat diet on hepatic fat, inflammation and oxidative stress in obese adolescents with nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD). The study, which was designed as a single blind randomized control, was completed with 44 obese adolescents diagnosed with NAFLD between the ages of 11-18. Adolescents were randomized to either a Mediterranean diet (n = 22) or a low-fat diet (control diet) (n = 22) for 12 weeks. At the beginning of the study and at the 12th week, adolescents' blood samples, physical activity and food consumption records were taken, anthropometric measurements and body composition analyzes were made, and antioxidant food consumption frequency and Mediterranean diet quality index questionnaire were applied to adolescents. In the controls performed at the 2th, 4th, 6th, 8th, and 10th weeks, the physical activity and food consumption records of the adolescents were repeated and anthropometric measurements and body composition analyzes were made again. At the end of the study, body weight, body mass index, waist circumference, hip circumference, neck circumference, waist / hip ratio, body fat percentage and mass values significantly decreased in both diet groups (p <0.05). At the end of the study in both diet groups, the degree of fatty liver and serum transaminase levels decreased significantly (p <0.05). It was determined that the amount of decrease in aspartate aminotransferase (AST) levels in the Mediterranean diet group was greater than that in the low-fat diet group (p <0.05). Serum insulin levels and insulin resistance decreased significantly at the end of the study in both diet groups (p <0.05). At the end of the study in the Mediterranean diet group, serum total antioxidant capacity, paraoxanase-1 and glutathione peroxidase levels increased (p <0.05); It was observed that it did not change in the low-fat diet group (p> 0.05). It was found that the amount of increase in glutathione and glutathione peroxidase levels in the Mediterranean diet group compared to the baseline was greater than that in the low-fat diet group (p <0.05). Malondialdehyde levels significantly decreased at the end of the study in both diet groups (p <0.05). It was determined that C-Reactive Protein (CRP) levels of individuals in the Mediterranean diet group decreased (p <0.05) at the end of the study, whereas there was no significant change in the low-fat diet group (p> 0.05). At the end of the study, serum leptin and adiponectin levels were significantly decreased in both diet groups (p <0.05). In conclusion, it has been determined that the Mediterranean diet reduces hepatic steatosis and insulin resistance, improves high transaminase levels, and has positive effects on oxidative stress and inflammation in obese adolescents with NAFLD.