Takım sporları hakemlerinde metakognitif farkındalık, karar verme stilleri ve özgüven düzeylerinin incelenmesi
Investigation of metacognitive awareness, decision-making styles, and self-confidence levels in team sports referees
Yazar: ARİF AK
Danışman: PROF. MEHMET AKİF ZİYAGİL
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma takım sporları hakemlerinde metakognitif farkındalık, karar verme stilleri ve özgüven düzeylerinin incelenmesi amaçlamaktadır. Veriler "Demografik Bilgi Formu, "Özgüven Ölçeği, Karar Verme Stilleri Ölçeği ve Üstbilişsel (Meta kognitif) Farkındalık Ölçeği" aracılığıyla Mersin ve Adana illerindeki Futbol, Basketbol ve Voleybol hakemlerinden 2023 yılı güz döneminde toplanmıştır. Örneklem grubu Adana ve Mersin illerinde aktif görev yapan 156 basketbol, 63 voleybol, 165 futbol hakemi olmak üzere toplam 384 hakemden oluşmaktadır. Tüm hakemlerin 117'si kadın, 267'si ise erkektir. Verilerin normal dağılım göstermesi sebebiyle ikili grupların karşılaştırılmasından bağımsız t testi, üç ve daha büyük grupların karşılaştırılmasında ise, varyans analizi (ANOVA) ve farklılığın kaynağının belirlenmesi içinde Post Hoc Tukey testleri kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki Pearson korelasyon katsayıları erkek ve kadınlar için hesaplanmıştır.  Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları göstermiştir ki karar verme ölçeğinin tüm alt boyutlarında erkekler kadınlardan anlamlı düzeyde daha büyük ortalama değerlere sahiptir.  Özgüven ölçeği ve meta kognitif farkındalık ölçeği alt boyutları bakımından erkek ve kadınlar arasında anlamlı farklılık yoktur. Kadın hakemlerde meta kognitif farkındalık ölçeğinin açıklayıcı bilgi ve değerlendirme alt boyutunda futbol hakemleri basketbol hakemlerinden anlamlı düzeyde daha büyüktür. Diğer değişkenler bakımından basketbol, voleybol ve futbol hakemleri arasında anlamlı farklılık yoktur. Erkeklerde meta kognitif farkındalık değerlendirme, hata ayıklama, bilgi yönetme ve toplam puanda basketbol hakemleri voleybol ve futbol hakemlerinden anlamı daha büyük ortalama değerlere sahip gözükmektedir. Yine erkeklerde dikkatli ve erteleyici karar verme alt boyutlarında futbol hakemleri; panik ile karar vermede voleybol hakemlerinin ortalama değerleri diğer gruplardan anlamlı düzeyde daha yüksek iken özgüven ölçeğinde spor branşları açısından hakemler arasında anlamlı farklılık yoktur. Kadın hakemlerin aktif Sporcu olup olmadığına bağlı olarak üç ölçeğin tüm alt boyutları arasında anlamlı farklılık yokken erkeklerde kaçıngan karar verme, karar verme kısım 2 toplam ortalamaları aktif sporcuların lehine anlamlı düzeyde daha büyüktür. Erkeklerde kadınlardan daha çok sayıda (81/68) demografik, özgüven, karar verme ve meta kognitif değişkenler arasında anlamlı ilişki gözlenmiştir. Bu çalışmada erkeklerin karar verme bakımından kadın hakemlerden üstün olduğu; kadın futbol hakemleri açıklayıcı bilgi ve değerlendirme alt boyutlarında; erkek basketbol hakemlerinin meta kognitif farkındalık değerlendirme, hata ayıklama, bilgi yönetme ve toplam puanı bakımından daha yüksek olduğu; kadınlardan ziyade erkeklerde aktif spor yapan hakemlerin kaçıngan karar verme, karar verme kısım 2 toplam ortalamalarına sahip olduğu sonucuna varılabilir.
Anahtar kelimeler: Meta kognitif, Özgüven, Karar Verme, Takım Sporları, Hakem

Abstract:
This study aims to examine metacognitive awareness, decision-making styles, and self-confidence levels in team sports referees. Data were collected in the fall of 2023 from football, basketball, and volleyball referees in Mersin and Adana provinces through the "Demographic Information Form," "Self-Confidence Scale," "Decision-Making Styles Scale," and "Metacognitive Awareness Scale." The sample group consisted of a total of 384 referees, including 156 basketball, 63 volleyball, and 165 football referees actively working in Adana and Mersin provinces. 117 of all referees are female and 267 are male. Due to the normal distribution of the data, an independent t-test was used for the comparison of two groups, and analysis of variance (ANOVA) and Post Hoc Tukey tests were used to determine the source of the difference in the comparison of three or more groups. In addition, Pearson correlation coefficients between variables were calculated for males and females. The significance level was accepted as p<0.05. The results of this study showed that males had significantly higher mean values than females in all sub-dimensions of the decision-making scale. There was no significant difference between males and females in terms of the self-confidence scale and metacognitive awareness scale sub-dimensions. In female referees, the explanatory information and evaluation sub-dimensions of the metacognitive awareness scale were significantly higher in football referees than in basketball referees. There was no significant difference between basketball, volleyball, and football referees in terms of other variables. In males, basketball referees seemed to have significantly higher mean values than volleyball and football referees in metacognitive awareness evaluation, debugging, information management, and total score. Again, in males, the mean values of football referees in the careful and procrastinating decision-making sub-dimensions; while the mean values of volleyball referees in decision-making with panic were significantly higher than other groups, there was no significant difference between referees in terms of sports branches in the self-confidence scale. While there was no significant difference between all sub-dimensions of the three scales depending on whether the female referees were active athletes or not, the mean scores of avoidant decision-making and decision-making part 2 were significantly higher in favor of active athletes in males. A significant relationship was observed between demographic, self-confidence, decision-making, and metacognitive variables in a greater number of males (81/68) than females. In this study, it can be concluded that men are superior to female referees in terms of decision-making; female football referees are higher in the sub-dimensions of explanatory information and evaluation; male basketball referees are higher in terms of metacognitive awareness evaluation, debugging, information management and total score; and active athletes in men rather than women have avoidant decision-making and decision-making part 2 total averages.
Keywords: Metacognitive, Self-confidence, Decision Making, Team Sports, Referee