Savunma harcamaları, işsizlik, döviz kuru vefaiz oranı arasındaki ilişki: türkiye örneği
Relationship between defense expenditures,unemployment, exchange rate, and interest rate:the case of turkey
Yazar: HİJAN EREN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TORUSDAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde savunma harcamaları ile döviz kuru,
işsizlik ve faiz oranı arasındaki ilişkileri inceleyerek, savunma harcamalarının bu
ekonomik göstergeler üzerinde mevcut olduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu
çalışmanın amacı savunma harcamalarının işsizlik, faiz oranları ve döviz kurları
üzerindeki etkisini incelemektir. Temel amacı, savunma harcamalarının ekonomik
değişkenler üzerindeki etkisini anlamak ve bu etkilerin politika yapıcılar için önemini
vurgulamaktır. Bu bağlamda çalışmada panel veri analizi kullanılmıştır. Araştırmanın
sonuçları savunma harcamalarının işsizlik üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu
gösteriyor. Savunma harcamalarındaki artışın özellikle savunma sanayi ve ilgili
alanlarda istihdamı artırdığı, dolayısıyla işsizlik oranını düşürdüğü tespit edildi. Ayrıca
savunma harcamalarının faiz oranları üzerindeki etkisi araştırılmış ve bu bağlamda
çelişkili sonuçlar elde edilmiştir. Bazı durumlarda savunma harcamalarındaki artış faiz
oranlarını artırdı, diğerlerinde ise etki zayıf veya belirsiz oldu. Döviz kuruna göre ise
savunma harcamalarının genellikle döviz kuru üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olduğu
bulunmuştur. Ancak savunma harcamalarındaki artış bazı durumlarda ülkenin dış
ticaret dengesini ve dolayısıyla dolaylı olarak döviz kurunu etkileyebilmektedir.
ADF birim kök testi, Bayern-Hanck (2012) eşbütünleşme testi, Fourier Todo
Yamamoto (2016), Hacker-Hatemi (2006) nedensellik testleriyle 1990-2022 dönemi
Türkiye için incelemiştir. Fourier Todo Yamamoto (2016), Hacker-Hatemi (2006)
nedensellik testleri analiz bulguları doğrultusunda, Türkiye için İşsizlik oranı ve faiz
oranı arasında, işsizlik ve döviz kuru arasında, işsizlik ve savunma harcamaları
arasında, savunma harcamaları ve döviz kuru arasında, döviz kuru ve faiz oranı
arasında ve savunma harcamaları ve faiz oranı arasında çift yönlü nedesnellik ilişkisi
olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the impact of defense expenditures on
unemployment, interest rates, and exchange rates. Its primary objective is to
understand the effects of defense expenditures on economic variables and emphasize
their significance for policymakers. In this context, panel data analysis was employed.
The findings of the research indicate that defense expenditures have a significant
impact on unemployment. It was found that an increase in defense spending
particularly stimulates employment in the defense industry and related sectors, thereby
reducing the unemployment rate. Additionally, the study explored the effect of defense
expenditures on interest rates, revealing mixed results. In some cases, an increase in
defense spending led to higher interest rates, while in others, the effect was weak or
uncertain. Regarding exchange rates, defense expenditures generally exerted a limited
impact, although an increase in defense spending could indirectly affect the country's
trade balance and consequently influence exchange rates.
The study conducted ADF unit root tests, Bayern-Hanck (2012) cointegration
tests, Fourier Todo Yamamoto (2016), and Hacker-Hatemi (2006) causality tests for
the period 1990-2022 in Turkey. Based on the analysis findings from Fourier Todo
Yamamoto (2016) and Hacker-Hatemi (2006) causality tests, it was concluded that
there exist bidirectional causality relationships in Turkey between the unemployment
rate and interest rates, unemployment and exchange rates, unemployment and defense
expenditures, defense expenditures and exchange rates, exchange rates and interest
rates, as well as defense expenditures and interest rates.