Ergenlerde bilişsel esneklik düzeyi ve problem çözme becerisinin mizahı kavramayla ilişkisi
The relation of cognitive flexibility level and problem solving skills with humor comprehension on adolescents
Yazar: BEGÜM EREYİ
Danışman: PROF. DR. MÜGE ARTAR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mizah = Humour ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability

Özet:
Bu araştırmada, ergenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile problem çözme becerilerinin mizahı kavrama ve mizaha gülmeyle ilişkisi incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir çalışmadır. Araştırma grubu, Ankara ili merkezinde 9., 10. ve 11. sınıflarda öğrenim görmekte olan 226 ergenden oluşmaktadır. Ergenlerin kişisel bilgileri araştırmacı tarafından oluşturulan Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırma grubundaki ergenlere, araştırmacı tarafından hazırlanan Mizahı Kavrama Görevi (MKG), Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) ve Problem Çözme Envanteri (PÇE) uygulanmıştır. Araştırmada verilerin analizi, Mann Whitney U-Testi, Spearman rho, ve Pearson korelasyon analiz teknikleri kullanılarak yapılmıştır. Veriler SPSS 20.0 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, ergenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile mizahı kavramaları arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki bulunurken, bilişsel esneklik düzeyi ile mizaha gülme puanları arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Bununla beraber, ergenlerin problem çözme becerileri ile mizahı kavrama ve mizaha gülme puanları arasında düşük düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ergenlerin mizahı kavrama puanları ile mizaha gülme puanları arasında anlamlı ilişkiye rastlanırken; cinsiyet değişkenine göre mizahı kavramanın farklılaşmadığı, fakat mizaha gülme puanlarının kızların lehine anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Araştırma bulguları, bilişsel değişkenlerin mizahı kavrama ve mizaha gülme üzerindeki rolünü göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Mizahı kavrama, Mizaha gülme, bilişsel esneklik, Problem çözme becerisi, Yürütücü işlevler.

Abstract:
In this study, the relation of adolescents' cognitive flexibility level and problem solving skills with humor comprehension and humor appreciation was investigated. The research is descriptive and utilized the model relationship survey. The research group consisted of 226 adolescents studying in high school 9th, 10th, and 11th grades within the city center of Ankara, Turkey. The personal information of the adolescents was gathered through a "Demographic Information Form", designed by the researcher. To the adolescents group, Humor Comprehension Task (HCT), which was prepared by the researcher, The Cognitive Flexibility Inventory (CFI) and Problem Solving Inventory (PSI) were applied. Analysis of research data was completed by using the Mann Whitney U-Test, Spearman rho and Pearson correlation analysis. Data was analyzed via the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 20.0. Analysis determined there was a weak positive significant correlation between adolescents' cognitive flexibility levels and humor comprehension; there was no significant correlation between cognitive flexibility levels and humor appreciation. Additionally, it was also determined that there was a weak positive significant correlation between adolescents' problem solving skills with humor comprehension and funniness ratings of humorous stimuli. Even though, humor comprehension and funniness ratings were correlated with each other, no significant difference was found between humor comprehension and gender variables; however, it is revealed that there was a significant difference in favor of females on funniness ratings of humorous stimuli. The research points out the modifying role of cognitive variables on humor comprehension and appreciation.
Key Words: Humor comprehension, Humor appreciation, Cognitive flexibility, Problem solving skills, Executive functions.