Drosophila kanat hücrelerinde bazı sentetik tekstil boyalarına bağlı mitotik rekombinasyonların in vivo olarak belirlenmesi
Determination of mitotic recombinations due to some synthetic textile dyes in drosophila wing cells as in vivo
Yazar: HATİCE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HANDAN UYSAL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Endüstri devrimi ile birlikte Dünya genelinde birçok endüstri sektörünün gelişip değişmesiyle boyarmadde kullanımı ve ihtiyacı artmıştır. Ancak 19. yy.da ilaç, kozmetik, gıda ve tekstil gibi endüstrinin gelişiminden dolayı doğal boyarmadde yetersiz gelmesinden dolayı sentetik boyarmadde üretimine başlamıştır. Sentetik boyarmaddeler en çok tekstil sektöründe kullanılmaktadır. Tekstil endüstrisinde kullanılmasıyla dolaylı ya da dolaysız ekosisteme olumsuz etkileri gözlenebilmektedir. Bu çalışmanın amacı da tekstil boyası olarak kullanılan farklı boyarmaddelerin doz-süre etkileşimine bağlı olarak Drosophila melanogaster' in mutant soyları ile genotoksik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışmasında model organizma olarak seçilen Drosophila melanogaster'in mwh ve flr3 mutant soyları kullanılmıştır. Sentetik tekstil boyalarının genotoksik etkisinin belirlenmesi için de uygulamalar somatik mutasyon ve rekombinasyon testi ile yapılmıştır. Altı farklı tekstil boyası, farklı konsantrasyonlarda (150, 300 ve 450 ppm) olmak üzere D.melanogaster'in mutant soylarının 3. Evre trans heterozigot larvalarına uygulandıktan sonra SMART'ta altı tekstil boyasının mutant klon frekansını artırdığı ve somatik mutasyonları uyardığı gözlenmiştir (p<0,5). Sunulan tez çalışması kapsamında, günümüzde çeşitli üretim alanlarında ve özellikle tekstil sektöründe kullanılan sentetik boyarmaddelerin mutajenik ve rekombinojenik etkili olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Drosophila melanogaster, mutant türler, sentetik boyarmaddeler, tekstil endüstrisi, somatik mutasyon, genotoksik etki.

Abstract:
With the industrial revolution and the development and change of many industrial sectors around the world, the use and need for dyes has increased. However, in the 19th century, due to the development of industries such as pharmaceuticals, cosmetics, food and textiles, the production of synthetic dyes started due to the insufficient natural dyes. Synthetic dyes are mostly used in the textile industry. When used in the textile industry, its direct or indirect negative effects on the ecosystem can be observed. The aim of this study was to determine the genotoxic effects of different dyestuffs used as textile dyes on mutant strains of Drosophila melanogaster, depending on the dose-time interaction.In this thesis study, mwh and flr3 mutant strains of Drosophila melanogaster, which were selected as a model organism, were used. To determine the genotoxic effect of synthetic textile dyes, applications were made with somatic mutation and recombination tests.After six different textile dyes were applied at different concentrations (150, 300 and 450 ppm) to Stage 3 trans heterozygous larvae of mutant strains of D.melanogaster, it was observed in SMART that six textile dyes increased the mutant clone frequency and stimulated somatic mutations (p<0,5).Within the scope of the presented thesis study, it has been determined that synthetic dyestuffs used in various production areas and especially in the textile industry are mutagenic and recombinogenic.
Keywords: Drosophila melanogaster, mutant species, synthetic dyestuffs, textile industry, somatic mutation, genotoxic effect.