Farklı origanum popülasyonlarının (Origanum spp.) bazı morfolojik, verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some morphological, yield and quality characteristics of different origanum  populations(Origanum spp.)
Yazar: HİCRAN AKAALP
Danışman: PROF. DR. EMİNE BAYRAM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Agronomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2021-2023 yılları arasında Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün Menemen'de bulunan arazisinde gerçekleştirilmiş olup, Ulusal Tohum Gen Bankası'nda muhafaza edilen, Türkiye'nin Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'nden toplanmış olan 211 farklı Origanum popülasyonu ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nden temin edilen 8 genotipin bazı morfolojik, verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. Toplam 17 özelliğin karakterizasyonu, verim ve kalite çalışmaları yapılmıştır. Karakterizasyonda Avrupa bitki genetik kaynakları tıbbi ve aromatik bitkiler çalışma grubu tarafından Origanum vulgare L. için hazırlanan tanımlayıcı listesi ile Thymus cinsi için UPOV tarafından belirlenmiş kriterler baz alınmıştır. 
Denemenin ilk yılında (2021) popülasyonların ortalama bitki boyları 9.20- 29.0 cm, ikinci yıl 29.2-72.0 cm arasında, ortalama yeşil herba verimleri ilk yıl 8-151.6 g/bitki, ikinci yıl 80.8-590.0 g/bitki aralığında değişmiştir.
 Ortalama drog herba verimleri açısından; ilk yıl 4.0- 71.7 g/bitki, ikinci yıl 51.4-250.0 g/bitki olduğu, ortalama drog yaprak verimleri açısından ise ilk yıl 3.0- 60.0 g/bitki, ikinci yıl 41.6-140.0 g/bitki olduğu görülmüştür. Her iki yılda da hasadı gerçekleştirilen popülasyonların uçucu yağ oranları ise ilk yıl %0.1-4.9, ikinci yıl %0.1-8.5 aralığında belirlenmiş, çalışmada yer alan popülasyonlar ana yağ bileşenleri açısından incelendiğinde; popülasyonlarda ağırlıklı olarak 36 bileşenin yer aldığı ancak 5 ana bileşenin ön plana çıktığı saptanmıştır. Bunlar sırayla:  Linalol (%0.12-97.15), karvakrol (%1.19-89.5), timol (%0.29-66.97), α-terpineol (0.15-38.15), simen (0.11-34.89) ve γ-terpinen (%0.15-34.46) şeklindedir.

Abstract:
This research was carried out with a total of 211 sample of Origanum populations that collected from Marmara, Aegean, Mediterranean, Black Sea, Central Anatolia and Southeastern Anatolia Regions of Türkiye and preserved in the Aegean Agricultural Research Institute National Seed Gene Bank and also 8 genotype from Van province. In this study; some morphological, yield and quality characteristics of populations were observed and measured to that end worked on 17 characters not only for characterization but also for yield and quality too (2021-2023). 
The characterization based on the descriptive list of European Plant Genetic Resources (ECPGR) and The International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV) criteria that specificated for Thymus genus. 
The study showed that the plant has 9.20 to 29.0 cm length in the first year (2021), 29.2 to 72.0 cm in the second year (2022). Following yield parameters were observed and measured also for two years: Yield of mean green herb, yield of mean drog herb, yield of mean drog leaf, average of essential oil ratio and components. Yield of green herb measured and ranged from 8.0 to 151.6 g plant-1 and from 80.8 to 590.0 g plant-1 respectively. Drog herb ranged from 4.0 to 71.7 g plant-1 and from 51.4 to 250.0 g plant-1,  drog leaf ranged from 3.0 to 60.0 g plant-1 and 41.6 to 140.0 g plant-1. The rate of essential oil on average changed from 0.1 to 4.9% for the first year, 0.1 to 8.5% for the second year. Although 36 of components are known in this study, 5 component of oregano populations stand out. These are linalool (0.12 to 97.15%), carvacrol (1.19 to 89.5%), tymol (0.29-66.97%), α-terpineol (0.15 to 38.15%), cymen (0.11 to 34.89%)  and γ-terpinene (0.15 to 34.46%) respectivly.