Turizm sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal performans analizi: BIST turizm örneği
Financial performance analysis of the companies operating in tourism sector: The case of BIST tourism
Yazar: SELÇUK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. CEYDA YERDELEN KAYGIN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Turizm sektörünün ülkelerin ekonomik büyümesi açısından arz ettiği önem dolayısıyla, sektörde yer alan şirketlerin finansal performansları, finansal bilgi kullanıcılarının yanı sıra farklı alanlardan araştırmacıların da ilgi odağı olmuştur. Bu bağlamda yapılan bu tez çalışmasında; 2012-2021 yılları arasında Borsa İstanbul Turizm Endeksinde işlem gören şirketlerin finansal performans analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada finansal performans göstergeleri olarak; Cari Oran, Aktif Devir Hızı, Piyasa Değeri/Defter Değeri, Aktif Kârlılığı, Öz Sermaye Kârlılığı, Esas Faaliyet Kâr Marjı, Faiz Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr Marjı ve Net Kâr Marjından oluşan finansal oranlar kullanılmıştır. Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden Entropi Yöntemi ile finansal verilere ait kriter ağırlıkları objektif bir şekilde tespit edildikten sonra, MAIRCA ve EDAS Yöntemleri ile şirketlerin finansal performansları her şirket açısından ayrı ayrı yıllık bazda analiz edilmiştir. 
Entropi Yöntemi ile yapılan analizler sonucunda; sırasıyla Piyasa Değeri/Defter Değeri, Aktif Devir Hızı, Cari Oran ve Net Kar Marjı oranlarının, kriterlerin ağırlıklandırılmasında önemli etkiye sahip oldukları ortaya çıkmıştır. MAIRCA ve EDAS Yöntemleri ile elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde ise; turizm şirketlerinin en yüksek finansal performans gösterdiği yılın 2021 yılı olduğu, en düşük finansal performans gösterdiği yılın ise 2016 yılı olduğu görülmüştür. Analiz sonuçları karşılaştırıldığında, MAIRCA ve EDAS Yöntemi ile elde edilen finansal performans sıralamalarının benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bunların yanında, 2015 ve 2016 yıllarında yaşanan politik krizler sebebi ile turizm verilerinde yaşanan düşüşlerin şirketlerin performanslarına da yansıdığı ve özellikle 2016 yılı faaliyet dönemini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. 2021 yılında ise pandemi sonrası alınan önlemler ve aşılanma süreci ile birlikte, bir önceki yıla göre hem turist sayısında hem de turizm gelirlerinde yaşanan %100 oranındaki artışın, şirketlerin finansal performanslarına da olumlu bir şekilde yansıdığı, dolayısıyla ilgili döneme ait turizm istatistikleri ile araştırma sonuçlarının birbirlerini destekler nitelikte olduğu görülmüştür.

Abstract:
Due to the importance of the tourism sector for the economic growth of countries, the financial performances of the companies in the sector have been the focus of attention of researchers from different fields as well as financial information users. In this thesis study carried out in this context, the financial performance of the companies traded in Borsa Istanbul Tourism Index between 2012-2021 was aimed to analyze. Current Ratio, Asset Turnover Ratio, Market Value/Book Value, Return on Assets, Return on Equity, Operating Profit Margin, Profit Before Interest Depreciation and Taxes Margin and Net Profit Margin were used as indicators of financial performance. After the criterion weights of financial data were determined objectively with the Entropy Method, one of the Multi-Criteria Decision-Making Techniques, the financial performances of the companies were analyzed separately for each company on an annual basis with the MAIRCA and EDAS Methods.
The results of the analyzes made with Entropy Method show that; Market Value/Book Value, Asset Turnover Ratio, Current Ratio and Net Profit Margin, respectively, have a significant impact on the weighting of the criteria. When the results obtained with MAIRCA and EDAS Methods are evaluated in general; It was seen that the year in which tourism companies showed the highest financial performance was 2021, and the year with the lowest financial performance was 2016. Comparison of the results of the analyses revealed that the financial performance rankings obtained by MAIRCA and EDAS Methods were similar. In addition, it was observed that the decline in tourism data due to the political crises experienced in 2015 and 2016 was reflected on the performances of the companies and negatively affected the period of 2016 in particular. In 2021 together with the measures taken after the pandemic and the vaccination process, the 100% increase in both the number of tourists and tourism revenues compared to the previous year was reflected positively on the financial performances of the companies, and therefore, the tourism statistics for the relevant period and the results of this research were found to be supportive of each other.