Bazı ilaç gruplarının su ortamına olan etkilerinin akut toksisite testleri ile değerlendirilmesi
Assessment of the acute toxicity of some pharmaceuticals effects on aquatic environment by toxicity test methods
Yazar: SEVİL YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜHEYLA TONGUR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İlaçlar, veterinerlik ve insan tedavilerinde spesifik kullanımlar için üretilmişlerdir. İlaçların, çevredeki tespiti ve bunların biyoaktiviteleri; hedef-dışı türler üzerinde endişe verici potansiyel yan etkiler ile sonuçlanmaktadır. Son zamanlarda, ilaçların çevredeki varlığının dikkate alınmasına karşın, var olan ilaçlar ile birlikte bunların potansiyel çevresel sonuçları için önemli araştırma boşlukları vardır. Ekosistemlerdeki bu kirleticiler, bir canlıdan diğer canlıya besin zinciri yoluyla da insana kadar ulaşabilmektedir.
Bu çalışmada, çok miktarda kullanımı olan analjezik, beta-blokör ve anti-epileptik grubu; Flurbiprofen, Naproksen Na, Propranolol HCl ve Karbamazepin etken maddelerine sahip ilaçların akut toksisiteleri su teresi Lepidium sativum, tatlı su omurgasız canlısı Daphnia magna ve deniz bakterisi Vibrio fischeri biyoindikatörlerinin kullanıldığı toksisite testleri ile değerlendirilmiştir. Kullanılan farklı biyolojik test metotları duyarlılık yönünden karşılaştırılmıştır. Test sonuçları analiz edildiğinde her üç toksisite testi için farklı hassasiyetler gözlemlenmiştir. Genel olarak, Daphnia magna test organizmaları arasında en hassas tür olarak tespit edilmiştir. Daha sonra Vibrio fischeri ve en düşük duyarlılığa sahip tür ise Lepidium sativum olarak belirlenmiştir.
Bu toksisite test metotlarına göre, farklı konsantrasyonlardaki test numunelerinin EC50 değerleri hesaplanmıştır. Dört numune için toksik birimleri (TB) değerlendirilmiştir. Özellikle, "Flurbiprofen" diğer etken maddelerine (Naproksen Na, Propranolol HCl ve Karbamazepin) göre, tüm toksisite test metotları için toksisitesi daha yüksek çıkmıştır. Sonuç olarak, ilaç atıksularının, ekotoksikolojik etkilerinin belirlenmesi ve meydana gelen hasarın tanımlanması, toksik maddelerin çevre ve insan üzerinde oluşturduğu potansiyel riskin belirlenmesi açısından önemlidir.

Abstract:
Pharmaceuticals are manufactured and used for specific biological functions in veterinary and human medicine. Their detection in the environment and their bioactivity have resulted in concern for potential adverse affects on non-target species. Notwithstanding recent attention for their occurence in the environment, there are significant research gaps for existing pharmaceuticals with regard to their potential ecological consequences. This contaminants in the ecosystems can arrive from a living thing to another and can gain access to human body through food chain.
In this study, the four most abundantly used analgesics, beta-blocker and anti-epileptic pharmaceutical groups including Flurbiprofen, Naproxen Na, Propranolol HCl and Carbamazepine were examined for their acute aquatic toxicity by using a watercress (Lepidium sativum), a freshwater invertebrate (Daphnia magna) and a marine bacterium (Vibrio fischeri). The different biological test methods which were used in this study were compared sensibility. When all three toxicity test results were analyzed, different sensitivities were determined for pharmaceutical Wastewater samples of different characteristics. In general, Daphnia magna was the most susceptible among the test organisms. Vibrio fischeri was the second sensitive test and the last one was the Lepidium sativum toxicity test.
According to these methods, different concentrations of test samples were calculated EC50 values. For four samples were evaluated toxic units (TU). Especially, "Flurbiprofen" showed more toxic than other ingredients ( Naproxen Na, Propranolol HCl and Carbamazepine) for all of toxicity test methods. As a result of, determinating ecotoxicological effects and defining damage occur in pharmaceutical wastewaters is important in terms of determinating potential risk that toxic materials have constituted on environment and human.