Türk tiyatrosunun gelişimine kültür politikalarının etkisi
The impact of cultural policies on the development of Turkish theatre
Yazar: DENİZ TEZUÇAN
Danışman: ÖĞR.GÖR. ZEHRA ERKÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Kurumsal Türk Tiyatrosu devlet desteği sayesinde oluşturulmuş bir yapıdır. Bugüntiyatro alanında devlet tarafından desteklenen iki temel birim bulunmaktadır; DevletTiyatroları ve Şehir Tiyatroları. Devlet, her iki kurumun da, sanatçıların maaşlarınınödenmesinden, gerekli sahnelerin bulunmasına kadar yönetim ve işletmesindensorumludur.Tezin amacı bu yapının doğurduğu problemleri tespit edip, çözüm önerilerigetirebilmektir. Konuyla ilgili kitaplar, süreli yayınlar, panel ve bildiriler taranmış vesanatçılarla bireysel görüşmeler yapılmıştır. Diğer ülkelerin kültür politikaları ve sanatıdestekleme modelleri incelenmiştir. Ayrıca Devlet Planlama Teşkilatı tarafından her beşyılda bir yayınlanan ?5 Yıllık Devlet Kalkınma Planları? taranmış, bu belgelerdekikültürün ve tiyatronun yeri analiz edilmeye çalışılmıştır. Endüstriyel bir şehir olanİzmit'te kurulan ?İzmit Şehir Tiyatroları?nın yerel yönetim anlayışı çerçevesinde doğrubir yapı sergilediği saptanmış ve bu tiyatro tezde incelenmiştir. Tezde bu kurumlar içinyönetişim modeli önerilmektedir.Ülkedeki gelişimini ortaya çıkarabilmek için Türk Tiyatrosunun tarihi araştırılmıştır.Devletin müdahale oranını anlayabilmek için özel tiyatroların, devlet ve şehirtiyatrolarının örgüt şemaları çıkarılmıştır. Bölge tiyatrolarının, tiyatroyu yaymadakirolü ve kuruluş aşamalarında yaşadıkları problemler ortaya çıkarılmıştır. Devletinsansürdeki rolü tartışılmıştır.Tezin bulguları sonucunda devlet ve şehir yapılanmalarında yönetişim ve ademimerkeziyetçiliğin esas alınacağı yeni bir modelin inşa edilmesi gerekliliği ortayaçıkmıştır. Sanat birliklerinin İngiltere'deki `Sanat Konseyi' yapısında bir örgütlenmeamaçlarının aksine yeni bir modelin yaratılması gerektiğininin altı çizilmiştir.Anahtar kelimeler: Tiyatro, kültür politikaları, yönetişim, sanat yönetimi, sanatkurumlarına devlet desteği.

Abstract:
Throughout the development of institutional Turkish Theatre, state funding has been itsmain provider. Today there are two main bodies which are supported by the goverment;the state theatres and the city theatres. In both cases the goverment provides stages,pays the salaries of the artists and runs the institutions.The thesis aims to figure out the problems that have been faced because of this system.As a method, books, periodials, panels and discussions about the field have beenscanned. Cultural policies and state funding systems in other countries have beenexamined. Culture?s part in the Goverment?s `Five Year Development Programmes? hasalso been analyzed. İzmit Municipality Theatre , which was established in an industrialcity, has been shown as a satisfactory model. The concept of governance has beenclaimed as a good model for these institutions. The historical roots of Turkish Theatrehave been examined in order to understand the development phase of the theatre withinthe country. The organizational structures of the state, city and private theatres havebeen researched in order to outline the state?s intervention. The role of the regionaltheatres to disseminate theatres and the problems that were faced during theestablishment of regional theatres have been investigated. The state?s role in the act ofcensorhip has been argued.In relation to the findings of this thesis, the need to build a new structure has beenconcluded. De-centralization and governance would be the key elements. The ideawithin the artist unions is to establish an autonomous body which is quite the same asthe `Art Council? in Great Britain. Rather than adaopting a foreign model, creating anew model is proposed.Key words: Theatre, cultural policies, governance, state subsidy to art institutions.