Suriyeli sığınmacı çocuklara yönelik haberlerin hak haberciliği bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of news about Syrian asylum seeker children in the context of rights-based journalism
Yazar: HANDE ULUSOY
Danışman: PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Habercilik = Journalism ; Haberler = News ; Suriyeliler = Syrians ; Sığınma = Asylum ; Uluslararası göç = International migration ; Çocuklar = Children

Özet:
Suriye'de 2011 yılı Mart ayında başlayan iç karışıklıklar ve çatışmalar nedeniyle, çok sayıda Suriyeli ülkelerini terk etmek ve farklı ülkelere sığınmak zorunda kalmıştır. 3 buçuk milyonun üzerinde savaş mağduru Suriyelinin bulunduğu Türkiye de bu ülkelerden biridir ve Türkiye'deki Suriyeli sığınmacıların yarısından fazlasını çocuklar oluşturmaktadır. Suriye'de yaşanan çatışmalardan ve zorunlu göç hareketinden en çok etkilenen, yaşam hakkı, sağlık hakkı, korunma hakkı, eğitim hakkı gibi en temel haklarından mahrum bırakılan kesimlerin başında kuşkusuz çocuklar gelmektedir. Medyanın sorumluluklarından biri de toplumda seslerini yeterince duyurma imkânı bulamayan, hakları ihlal edilen, kadınlar, çocuklar, engelliler gibi toplumdaki dezavantajlı kesimlerin seslerini duyurmak, onlara yönelik hak ihlallerini gündeme taşımak, haklar konusunda halkı bilgilendirmek ve farkındalık yaratmaktır. Öte yandan, medya kimi zaman hak ihlallerini habere konu ederken kendisi de hak ihlallerine neden olabilmektedir. Alternatif habercilik arayışları içinde yer alan hak haberciliği, medyanın rolünü sadece haklar konusunda insanları bilgilendirmekle sınırlı görmemekte, insanı ve insan haklarını merkeze alan ve haber yaparken hak ihlaline neden olmayan bir habercilik arayışının peşinden gitmektedir.

Bu çalışmada, Suriyeli sığınmacı çocuklara yönelik haberler hak haberciliği bağlamında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'de tirajı en yüksek beş gazete örneklem olarak alınmış ve 1 Ocak 2019 – 30 Haziran 2020 tarihleri arasını kapsayan 18 aylık zaman diliminde, Suriyeli sığınmacı çocukları konu alan haberler belirlenerek içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir.

Abstract:
Due to the conflicts that started in March 2011, many Syrians had to leave their country and take refuge in different countries. Turkey, which has more than three and a half million war-torn Syrians, is one of those countries, and more than half of Syrian asylum seekers in Turkey are children. Children are undoubtedly among the most affected by the conflicts in Syria and the forced migration movement, exposed to their most basic rights such as the right to life, the right to health, the right to protection, the right to education. One of the responsibilities of the media is to raise the voices of disadvantaged groups in society, such as women, children, disabled people, whose rights have been violated, to raise the issue of rights violations against them, to inform the public about rights and to raise awareness. On the other hand, the media can sometimes cause violations of rights while reporting rights violations. Rights-based journalism, which is one of the alternative reporting types, does not consider the role of the media to be limited to only informing people about rights, but adopts a journalism that focuses on human and human rights  and nd aims not to cause rights violations when reporting

In this study, the presentation of the news in media related to Syrian refugee children is evaluated within the context of Human Rights-Based Journalism. In June January 1, 2019 – June 30, 2020, the five highest circulation newspapers in Turkey were taken as a sample and the news about Syrian asylum seeker children were examined by content analysis method.