Adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak gerekçeli karar hakkı ve hukuk davalarında bireysel başvuru uygulaması
The right to a reasoned judgment as an element of the right to a fair trial and the individual application practice in civil cases
Yazar: İSMAİL DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED SAİD BİLAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa hukuku = Constitutional law ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights

Özet:
Gerekçeli karar hakkı; adil yargılanma hakkının unsurlarından birini oluşturmakta ve adil bir yargılamanın yapılması bakımından önemli bir işlev üstlenmektedir. Nitekim gerekçeli karar hakkı; yargısal kararların makul ve tatmin edici gerekçeler içermesini zorunlu kılmakta ve bu yolla davanın tarafları yargılamada ileri sürdüğü iddia ve delillerin ne şekilde değerlendirildiğini, hukuk kuralları ve somut olay ile ulaşılan sonuç arasındaki mantıksal bağlantının ne şekilde kurulduğunu öğrenerek karardan tatmin olmakta, bu durum dava taraflarının ve bütün olarak toplumun yargı organlarına güven duymasını sağlamaktadır. Adil bir yargılamanın gerçekleşmesinde taşıdığı öneme bağlı olarak öğretide gerekçeli karar hakkı konusuna olan ilginin arttığı ve uygulamada da hakka ilişkin eğitim çalışmalarının ve meslek içi eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü görülmektedir. Taşıdığı bu önem nedeniyle tez çalışmasında hukuk davalarında gerekçeli karar hakkının teorik boyutu ve bireysel başvuru uygulaması konu edilmiştir. Tez çalışmasının amacı, gerekçeli karar hakkının adil bir yargılama bakımından taşıdığı öneme vurgu yaparak adil yargılanma hakkının unsurlarıyla olan ilişkisini açıklamak, gerekçeli karar hakkının hukuk davaları yönünden teorik boyutunu ve AYM-AİHM kararları çerçevesinde bireysel başvuru uygulamasını açıklayarak bu konuda verilen kararların objektif ve eğitici işlevine katkı sunabilmektir. Bu amaca yönelik olarak çalışmada adil yargılanma hakkı ve gerekçeli karar hakkının kavramsal çerçevesine ve tarihçesine yer verilmiş, adil yargılanma hakkının norm alanı ve unsurları açıklanarak bu unsurların gerekçeli karar hakkıyla ilişkisi irdelenmiş, gerekçeli karar hakkının hukuk davaları bakımından teorik boyutu, yargılama hukukuna katkıları açıklanarak hukuk davalarında gerekçeli karar hakkına ilişkin AYM-AİHM bireysel başvuru kararları konularına göre ayrılmak suretiyle inceleme konusu yapılmıştır. Çalışmada AYM ve AİHM kararlarına odaklanılmasının temel nedeni, her iki mahkeme tarafından verilen kararların hukuk sistemimize yön vermesi ve kararların insan hakları hukuku bakımından objektif ve eğitici işlevinin güçlü olmasıdır.

Abstract:
The right to a reasoned judgment constitutes one of the elements of the right to a fair trial and assumes an important function in terms of conducting a fair trial. As a matter of fact, the right to a reasoned judgment obliges judicial decisions to contain reasonable and satisfactory reasons, and in this way, the parties to the case are satisfied with the decision by learning how the claims and evidence put forward in the proceedings have been evaluated, how the logical connection between the rules of law and the concrete event and the conclusion reached, and this situation ensures that the parties to the case and society as a whole trust the judicial bodies. Due to its importance in the conducting of a fair trial, it is observed that the interest in the right to a reasoned judgment has increased in the doctrine and in practice, educational studies and professional training activities are carried out regarding the right. Due to this importance, this thesis focuses on the theoretical dimension of the right to a reasoned judgment in civil cases and the individual application practice. The aim of the thesis is to explain the relationship between the right to a reasoned judgment and the elements of the right to a fair trial by emphasizing the importance of the right to a reasoned judgment in terms of a fair trial, to explain the theoretical dimension of the right to a reasoned judgment in terms of civil cases and the individual application practice within the framework of the decisions of the Constitutional Court and the ECtHR, and to contribute to the objective and educational function of the decisions given in this regard. For this purpose, the study includes the conceptual framework and history of the right to a fair trial and the right to a reasoned judgment, explains the norm field and elements of the right to a fair trial and examines the relationship between these elements and the right to a reasoned judgment, explains the theoretical dimension of the right to a reasoned judgment in terms of civil cases, its contributions to the law of jurisdiction, and examines the individual application decisions of the Constitutional Court and the ECtHR regarding the right to a reasoned judgment in civil cases, separated according to their subjects. The main reason for focusing on the decisions of the Constitutional Court and the ECtHR in this study is that the decisions of both courts guide our legal system and the decisions have a strong objective and educational function in terms of human rights law.