Endüstri-içi ticaret teorisi açısından dış tıcaret yapımızın değerlemesi
An analysis of the structure of Turkey`s foreign trade in terms of intra-industry trade theory
Yazar: MURAT OZAN BAŞKOL
Danışman: PROF.DR. EROL İYİBOZKURT
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada endüstri-içi ticarete yönelik teorik ve ampirik yaklaşımlar veTürkiye'nin dış ticaret yapısında endüstri-içi ticaretin yeri incelenmiştir. Endüstri-içiticaret, faktör girdileri ve tüketim açısından birbirine yakın ikame mallarının eşanlıihracatı ve ithalatı olarak tanımlanmaktadır. Endüstri-içi ticarete yönelik sistematikaraştırmalar Grubel ve Lloyd'un katkılarıyla başlamıştır. Grubel ve Lloyd endüstri-içiticareti açıklayan teorik modelleri incelemişler ve endüstri-içi ticaretin ölçülmesi için birendeks geliştirmişlerdir. 1970'li yılların sonu ve 1980'li yılların başında ise endüstri-içiticarete ilişkin teorik literatür hızla gelişmiştir. Bu yıllarda çeşitli iktisatçılar endüstri-içiticareti açıklamak amacıyla modellerine ürün farklılaştırması, ölçek ekonomileri veaksak rekabeti dâhil etmişlerdir.Bu bağlamda, çalışmanın birinci bölümünde endüstri-içi ticarete yönelik teorikyaklaşımlar açıklanmıştır. Endüstri-içi ticaretin ölçülmesi ve endüstri-içi ticaretinbelirleyicilerini test eden ampirik çalışmaların özetlenmesi ikinci bölümün konusudur.Üçüncü bölüm ise Türkiye'nin dış ticaret yapısı içerisinde endüstri-içi ticaretin yeriniaçıklamakta ve Türkiye ile başlıca ticaret ortakları arasındaki endüstri-içi ticaretin ülkeözelliklerine yönelik hipotezleri ampirik olarak test etmektedir. Endüstri-içi ticaretoranları farklı endüstri ve ülke grupları için (Avrupa Birliği, OECD ülkeleri (AB-15hariç) ve diğer ülkeler (Çin, srail, Bulgaristan vb.)) Grubel-Lloyd endeksi kullanılarakhesaplanmıştır. Bu hesaplamalar için kullanılan 1969-2004 dönemi UluslararasıStandart Ticaret Sınıflandırması 3 haneli dış ticaret verileri Devlet statistik Enstitüsüveritabanından elde edilmiştir.Danışmanı: Prof.Dr.Erol Y BOZKURT Sayfa Sayısı:195Anahtar Kelimeler: Endüstri-içi ticaret, Grubel-Lloyd Endeksi, Farklılaştırılmış ürünlerdedış ticaret, Ölçek ekonomileri, Ürün farklılaştırması

Abstract:
In this study theoretical and empirical approaches to intra-industry trade and theextent of intra-industry trade in Turkey?s foreign trade structure is analyzed. Intra-industry trade is defined as the simultaneous export and import of products which arevery close substitutes for each other in terms of factor inputs and consumption.Systematic research on the intra-industry trade began with the contributions of Grubeland Lloyd. They examined theoretical models capable of explaining intra-industry tradeand developed an index for the measurement of intra-industry trade. The theoreticalliterature on the intra-industry trade developed rapidly in the late 1970?s and early1980?s. In these years several economists introduced product differantiation,scaleeconomies and imperfect competiton into their model in order to explain intra-industrytrade.In this context, in the first chapter of the study theoretical approaches to intra-industry trade are explained. Measurement of intra-industry trade and review ofempirical studies on the intra-industry trade are the subject of the second chapter. Thethird chapter explains the extent of intra-industry trade in Turkey?s foreign tradestructure, and tests empirically country specific hypotheses concerning the determinantsof intra-industry trade between Turkey and it?s major trading partners. Intra-industrytrade is calculated for various industry and country groups (European Union, OECD(except EU-15) and the other countries (China,Bulgaria,Israel etc.) by using Grubel-Lloyd index. For these calculations 1969-2004 trade data at the 3 digit level of StandartInternational Trade Classification (SITC) obtained from the State Institute of Statisticsdatabase.Supervisor: Prof.Dr.Erol Y BOZKURT Page:195Keywords: Intra-Industry Trade, Grubel-Lloyd Index, Trade in differentiated products,Scale economies, Product differantiation