Sigorta sözleşmelerinde rizikonun ağırlaşması
Aggravation of risk in insurance contracts
Yazar: MERVE İREM YENER
Danışman: PROF. DR. KEMAL ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Risk = Risk ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sigorta sözleşmeleri = Insurance contracts ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Ticaret Hukuku = Turkish Commercial Law ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code

Özet:
TTK m. 1444 ile sigorta ettirenin sigorta sözleşmesi kurulduktan sonra rizikoyu ağırlaştırması yasaklanmıştır. Yasağın kapsamına rizikonun sigorta ettiren tarafından bizzat ağırlaştırılması ve sigorta ettirenin üçüncü kişinin rizikoyu ağırlaştırmasına izin vermesi girmektedir. Rizikonun ağırlaşması bir hukukî olay niteliğinde olup, prim ile riziko arasındaki dengenin sigortacı aleyhine bozulmasını ifade etmektedir. Ağırlaşma, bir kişinin maddî fiili sonucunda ortaya çıkabileceği gibi; herhangi bir kişinin davranışı olmaksızın da ortaya çıkabilmektedir. Hukuk düzeninin hüküm ve sonuç bağladığı ağırlaşmalar, TTK anlamında riziko ağırlaşmalarıdır. 
Bir ağırlaşmanın TTK anlamında riziko ağırlaşması sayılması için çeşitli koşulların sağlanması gerekmektedir. Bunlar; "kural olarak sözleşme kurulduğu esnada göz önünde bulundurulmuş önemli riziko faktörlerinde fiilî bir değişikliğin meydana gelmesi", "değişikliğin sözleşme kurulduktan sonra ve kurtarma tedbirleri alınmadığı takdirde rizikonun gerçekleşmesine kesin gözüyle bakılabildiği andan önce gerçekleşmiş olması", "değişiklik sonucunda rizikonun gerçekleşme ihtimalinin veya muhtemel zararın artmış olması", "değişikliğin öngörülerek primde arttırıma gidilmesine neden olmamış olması", "değişikliğin belirli süre devam etmek suretiyle yeni bir riziko durumu yaratmış olması","değişikliğin esaslı olması" ve " sigortacının, ilgili riziko değişikliğinin gerçekleştirilmesine önceden izin vermemiş olması"dır. Tezimizde hukuk düzeninin hüküm ve sonuç bağladığı TTK anlamında rizikonun ağırlaşması kavramı, koşulları, ortaya çıkış şekilleri, sigorta ettirene yüklenen külfetler ve riziko ağırlaştığı takdirde TTK uyarınca sigortacının başvurabileceği imkânlar incelenmiştir.

Abstract:
Aggravation of the risk by the insurant after the conclusion of the insurance contract has been prohibited by Art. 1444/1 of Turkish Commercial Code. This prohibition includes both insurants's acts that aggravate the risk and also his/her consent to the third parties' aggravation of the risk. The aggravation of risk is a legal event which indicates the breakdown of balance between premium and risk to the detriment of insurer. The aggravation may arise due to the material act of a person as well as without any act of a person. Only the aggravations in the context of Turkish Commercial Code are taken into the consideration in Turkish legal system. 
Various conditions should be met in order to consider an aggravation as an aggravation of risk in the sense of Turkish Commercial Code. These conditions are as follows: "an actual change in the risk factors which in principle had been considered at the time of the conclusion of the contract shall have occurred", "the change shall have occurred after the conclusion of the contract but prior to the time at which the occurrence of the risk is deemed certain unless the measures of rescue are taken", the probability of the occurrence of the risk or the possible damage shall have increased at the result of the change", "the change shall not have already taken into consideration which results the increase of premium", "the change shall have created a new state of risk by continuing for a certain period of time", "the change shall be material" and "the insurer should not have permitted the relevant change of risk before the change". Concept of aggravation of risks which are considered as an aggravation of risks in the sense of Turkish Commercial Code, its conditions, the ways of its occurance, the obligations which must be performed by the insurant and the legal instruments which can be used by the insurer are examined in our thesis.