Isophya rectipennis tür grubuna ait bazı türlerde (Orthoptera: Phaneropterinae) kutikular hidrokarbon profillerinin taksonomik karakter olarak kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the cuticular hydrocarbon profiles as a taxonomic tool in species of the Isophya rectipennis species-group (Orthoptera: Phaneropterinae)
Yazar: ELİF AÇIKEL
Danışman: PROF. DR. HASAN SEVGİLİ
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Hidrokarbonlar = Hydrocarbons ; Kütiküla = Cuticle ; Orthoptera = Orthoptera ; Taksonomi = Taxonomy

Özet:
Evrimsel biyolojinin temelini tür kavramı ve türleşmenin nasıl meydana geldiğinin anlaşılması oluşturmaktadır. Organizmaların çevreye adaptasyonunun araştırılması biyolojik çeşitliliği oluşturan mekanizmaların anlaşılmasından geçmektedir. Genetik sürüklenme ve adaptasyon ise bu süreci oluşturan ana biyolojik olgulardır. Tür kavramını anlamak ve organizmaları sınıflandırabilmek adına bu çalışmada biyokimyasal bir araç olarak kütikülar hidrokarbonların taksonomide kullanımı araştırılmıştır. Model organizma olarak seçilen Isophya rectipennis tür grubuna ait genelde allopatrik yayılış gösteren fakat simpatrik olarak da iki türün olduğu beş farklı tür çalışılmıştır. I. rectipennis türü hariç I. obenbergeri, I. ilkazi, I. stenocauda ve I. nervosa Anadolu'ya endemik türlerdir. Çalışmada simpatrik yayılış gösteren I. ilkazi ve I. obenbergeri'nin KHK profilinin birbirinden oldukça farklı bir kompozisyona sahip olması ve pik sayısı bakımından da farklılıklar göstermeleri bu iki türün eşeylerini tanımada KHK'ları kullanarak çiftleşmek için izolasyonu sağlamaya yardımcı olduğunu düşündürmektedir. Fakat bu sonuca varabilmek bu çalışmanın kapsamı dışında kalan deneysel süreçleri içerdiği için daha detaylı çalışmalar gerektirmektedir.  Aynı zamanda şimdiye dek birbirine yakın türler olarak sınıflandırılmış I. stenocauda ve I. obenbergeri'nin KHK profillerinden elde edilen analizler sonucu birbirlerinden oldukça farklı konumlandığı bulunmuştur. Elde edilen bu sonuçlar bazında KHK'ların yardımcı taksonomik karakter olarak özellikle birbirine yakın türleri ayırt ederken kullanılabilirliği test edilmiştir.

Abstract:
The basis of evolutionary biology is the concept of species and an understanding of how speciation occurs. Investigating the adaptation of organisms to the environment depends on understanding the mechanisms that make up biological diversity. Genetic drift and adaptation are the main biological phenomena that make up this process. In this study, the use of cuticular hydrocarbons as a biochemical tool in taxonomy was investigated in order to understand the concept of species and to classify organisms. Five different species belonging to the Isophya rectipennis species group selected as the model organism, which generally show allopatric distribution but also have two sympatric species, were studied. Except for I. rectipennis, I. obenbergeri, I. İlkazi, I. stenocauda and I.nervosa are endemic to Anatolia. The fact that the CHC profiles of I. İlkazi and I. obenbergeri, which spread sympatrically in the study, have a very different composition from each other and show differences in terms of the number of peaks, suggest that these two species help to provide isolation for mating by using CHCs in recognizing their sexes. However, reaching this conclusion requires more detailed studies as it includes experimental processes that are beyond the scope of this study. At the same time, it was found that I. stenocauda and I. obenbergeri, which were classified as closely related species, were located quite differently from each other as a result of the analyzes obtained from the CHC profiles. Based on these results, the usability of the CHCs as auxiliary taxonomic characters, especially when distinguishing closely related species, was tested.