Coğrafi bilgi sistemleri tabanlı akifer kirlenebilirlik haritalarının çok kriterli karar verme analizleri kullanılarak hazırlanması: Eğirdir Gölü havzası örneği
The preparation of aquifer vulnerability maps using multicriteria decision analyses based on gis: a case study in Eğirdir Lake catchment area
Yazar: ERHAN ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN DAVRAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Akifer sistem = Aquifer system ; Akiferler = Aquifers

Özet:
Bu tez kapsamında, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Analitik Hiyerarşi Süreci yöntemleri kullanılarak Eğirdir Gölü havzası sınırları içerisindeki akifer birimlerin kirlenebilirlik potansiyelleri üç ayrı yöntemle belirlenmiştir. Çalışma alanında tarımsal kirliliğin baskın olması ve kirliliğin özellikle alüvyonda yayılım göstermesi sebebiyle akifer kirlenebilirliğinin belirlenmesinde ilk olarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı DRASTIC yöntem kullanılmıştır. Sözkonusu yöntem kapsamında 7 hidrojeolojik parametre değerlendirilerek havzanın akifer kirlenebilirlik haritaları hazırlanmıştır. Ayrıca, standart DRASTIC yöntemde kullanılan parametrelere `Çizgisellik' ve `Arazi kullanımı' parametreleri eklenerek DRASTIC yöntem modifiye edilmiştir. Üçüncü yöntemde ise, Modifiye DRASTIC yöntem için hazırlanan her bir parametrenin reyting katsayılarının belirlenmesinde Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) kullanılmıştır.Bu yöntemler ile havza için üç farklı kirlenebilirlik haritası üretilmiştir. Bu haritalarda genel olarak Eğirdir Gölü havzasında özellikle göle sınır olan alüvyon kesimlerin ve gölün doğusunda Yalvaç-Gelendost ovalarının tamamının yüksek kirlenebilirlik potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir. Karbonatlı kayaçların yüzeylendiği alanlar ise orta dereceli kirlenebilirlik potansiyeline sahip bölgeler olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca, bu yöntemler ile hazırlanan haritaların doğruluğunu kontrol etmek için havzadaki yeraltısularının nitrat konsantrasyonları ile karşılaştırma yapılmıştır. Sonuç olarak, DRASTIC, Modifiye DRASTIC ve Modifiye DRASTIC-AHS yöntemleri ile belirlenen hassasiyet değerlendirmelerinin benzer sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Bu durum, özellikle büyük ölçekli havzalarda basit metodların uygun sonuçlar verebileceği, karmaşık metodların ise küçük ölçekli ayrıntılı araştırmalarda daha hassas sonuçların elde edilmesini sağlayabileceğini göstermiştir.

Abstract:
In this thesis, vulnerability of the aquifer units in the Eğirdir Lake catchment area was determined with three different method using Geographic Information Systems (GIS) and the Analytic Hierarchy Process. Firstly, DRASTIC method based on GIS was used for vulnerability assessment due to agricultural pollution is dominated in the study area and pollution spill in the alluvium. Aquifer vulnerability map has been prepared taking into account 7 hydrogeological parameters within the scope of this method. In addition,? lineament? and ?land use? parameters were added to the known DRASTIC method parameters and so the DRASTIC method was modified. In third method, Analytical Hierarchy Process (AHP) method was used in determining the rating coefficients of each parameter in the modified DRASTIC method.The three different vulnerability maps were produced for the basin with these methods. According to maps, in general the alluvium especially into the coast of the Eğirdir Lake and east of the lake all Gelendost- Yalvac plains were determined as high vulnerable areas in the Eğirdir Lake catchment area. The carbonate rocks surfaced areas were classified as medium vulnerable areas in the basin. To check accuracy of the maps prepared with these methods, nitrate concentrations of the groundwater were compared with obtained results. As a result, similar results were obtained from vulnerability assessments performed with DRASTIC, Modified DRASTIC and Modified DRASTIC-AHS. This situation show that, simple methods could give accurate results especially for large-scale basins, also complex methods can provide more accurate results in the small-scale detailed studies.