Yürütücü işlevlerin olaya ilişkin potansiyeller yöntemiyle sınırda entelektüel işlevsellik, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve sağlıklı gruplarla karşılaştırılması
Comparison of executive functions with borderline intellectual functioning, attention deficit hyperactivity disorder and healthy groups using the event-related potentials method
Yazar: ELİF ABANOZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM SELÇUK ESİN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Entelektüel = Intellectual ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Olay ilişkili potansiyeller = Event related potentials

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı bireylerin, Sınırda Entelektüel İşlevsellik tanılı bireylerin ve sağlıklı bireylerin yürütücü işlevlerinin Olaya İlişkin Potansiyeller aracılığı ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran 10-18 yaş arası DEHB tanısı alan 20 birey, Sınırda Entelektüel İşlevsellik tanısı alan 10-18 yaş arası 20 birey ve 10-18 yaş arası 20 sağlıklı birey oluşturdu. Çalışma kapsamında katılımcıların ebeveynlerine sosyodemografik veri formu doldurtuldu ve Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi (DAWBA) uygulandı ve DSM-V tabanlı klinik görüşme gerçekleştirildi. DEHB tanısı DAWBA ve DSM-V tabanlı klinik görüşme ile konuldu. Sınırda Entelektüel İşlevsellik tanılı grup ise; herhangi bir psikopatolojisi bulunmayan WISC-R Zekâ testi (Wechsler Çocuklar için Zekâ Ölçeği) sonucunda IQ 70-85 arası zeka puanına sahip bireylerden oluşturuldu. Sağlıklı grup herhangi bir psikopatolojisi ve tıbbi hastalığı olmayan, bilişsel olarak normal bireylerden oluşturuldu. Katılımcıların yürütücü işlevlerini değerlendirmek amacıyla Stroop Taskı uygulandı, test ile eş zamanlı Olaya İlişkin Potansiyeller (OİP) aracılığıyla beyindeki elektriksel aktivite kaydedildi.
Bulgular: Sınırda entelektüel işlevsellik tanılı bireylerde Stroop taskında doğru reaksiyon süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha uzun bulunmuştur. DEHB tanılı bireylerde ise hatalı basma sayısı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Sınırda Entelektüel İşlevsellik tanılı bireylerde Stroop taskında doğru sayısı, yanlış sayısı ve toplam atlama sayısı istatistiksel olarak kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde fark bulunmuştur.
Sonuçlar: Stroop taskında DEHB tanılı bireylerde muhtemel dikkatsizlik ve dürtüsellik belirtileri ile ilişkili olarak davranışsal verilerinde diğer iki gruba göre performans bozukluğu saptanmıştır. Stroop taskında Sınırda Entelektüel İşlevsellik tanılı bireylerin bilişsel kapasiteleri ile ilişkili olduğu düşünülen davranışsal verilerinde performans bozukluğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: yürütücü işlevler, olaya ilişkin potansiyeller, DEHB, sınırda entelektüel işlevsellik

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to compare executive functions of individuals diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), individuals diagnosed with Borderline Intellectual Functioning and healthy individuals through Event-Related Potentials.
Methods: Between the ages of 10-18, who applied to the Outpatient Clinic of Atatürk University Faculty of Medicine Department of Child and Adolescent Psychiatry and Diseases, 20 individuals diagnosed with ADHD, 20 individuals diagnosed with Borderline Intellectual Functioning, and 20 age-matched healthy individuals with the study group were included in the study. In the study, sociodemographic data form and Developmental and Mental Health Assessment (DAWBA) were applied, and DSM-V based clinical interviews were conducted. ADHD was diagnosed with DAWBA. In the study, only individuals with no loss of intellectual functioning who were diagnosed with Oppositional Defiance disorder were included in the diagnosis of ADHD as a comorbid. The group diagnosed with Borderline Intellectual Functioning; It consisted of individuals who had an IQ between 70-85 as a result of the WISC-R Intelligence Test (Wechsler Intelligence Scale for Children) who did not have any psychopathology. In order to evaluate executive functions, Stroop task was applied, and electrical activity in the brain was recorded through Event-Related Potentials (ERP) during the test process.
Results: Correct reaction times on the Stroop task were found to be statistically significantly longer in individuals with a diagnosis of borderline intellectual functioning. In individuals diagnosed with ADHD, the number of comission was found to be statistically significantly higher. In individuals diagnosed with Borderline Intellectual Functioning, a statistically significant difference was found between the number of correct, wrong numbers and omission in the Stroop task compared to the control group. 
Conclusion: In the Stroop task, individuals with ADHD were found to have significant performance impairment compared to the other two groups in behavioral data related to possible inattention and impulsivity symptoms. In the Stroop task, performance impairment was found in behavioral data thought to be related to the cognitive capacities of individuals diagnosed with Borderline Intellectual Functioning.
Keywords: executive functions, event-related potentials, ADHD, borderline intellectual functioning