Büyükbaş hayvancılık işletmelerinde maliyetler ve muhasebeleştirilmesi
Costs and accounting in the livestock enterprises
Yazar: AZZEM ÖZKAN
Danışman: PROF.DR. YURDAKUL ÇALDAĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Uluslararası Tarım Muhasebe Standardı = Internatiınal Agriculture Accounting Standat

Özet:
297 ÖZET Bu çalışmada tarım sektörü, tarım işletmeciliği, uluslararası tarım muhasebe standardı ve büyükbaş hayvancılık işletmelerinde maliyetleme ve muhasebe uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde tarımsal faaliyetler hakkında genel bilgiler verilmiş ve tarımsal üretimin yapısı irdelenmiştir. Bu bölümde ayrıca tarım sektörünün Türk ekonomisindeki yeri ve önemi vurgulanarak tarım işletmeciliğinden söz edilmiştir. İkinci bölümde tarım muhasebesi konusu ele alınarak; tanımı, önemi, yararları ve tarihsel gelişim süreci ile ilgili bilgiler verilmiştir. Ayrıca gelişmiş ülkelerdeki tarım muhasebesi uygulamaları ile Türkiye'deki uygulamalar karşılaştırılmış ve mevcut mevzuat açısından değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümün konusunu uluslararası tarım muhasebe standardı oluşturmuştur. Öncelikle standart hakkında özlü bilgiler sunulmuştur. Daha sonra bu standart ilişkin muhasebeyle ilgilenen çeşitli çevrelerin görüşleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümün son kısmında standardın Türk tarım işletmelerinde uygulanabilirliği tartışılmış ve bir örnek uygulamaya yer verilmiştir. Dördüncü bölümde hayvancılık işletmelerinde değerleme, maliyetleme ve tekdüzen muhasebe sistemi açısından muhasebe uygulamaları ele alınmıştır. Bu bölümde büyükbaş hayvan işletmelerinde amortismanlar, yeniden değerleme, maliyet bedeli artırımı ve yenileme fonu uygulamaları incelenmiştir. Bölümün ilerleyen kısımlarında büyükbaş hayvan işletmelerindeki gider yerleri, gider çeşitleri ve maliyet taşıyıcılarından söz edilmiştir. Daha sonra klasik maliyet hesaplama yöntemleri ele alınmış ve büyükbaş hayvan işletmeleri açısından değerlendirilmiştir. Bölümde son olarak büyükbaş hayvan işletmelerinde maliyetleme ve muhasebeleştirmeye yönelik bir model önerisi geliştirilmiş ve tekdüzen muhasebe sistemine göre örnek uygulama yapılmıştır.298 Çalışmada ulaşılan sonuca göre 1994 yılından itibaren yürürlüğe giren Tekdüzen Muhasebe Sistemi birtakım eksiklikleri olmakla birlikte büyükbaş hayvancılık işletmelerinde de uygulanabilecek niteliktedir. Fakat, tarım sektörünün kendine has özellikleri ve uluslararası tarım muhasebe standardı taslağı gözönüne alındığında, ülkemiz tarım sektörüne özgü bir hesap planı ve muhasebe standardının oluşturulmasında yarar vardır. i KURULA

Abstract:
299 ABSTRACT In this study (thesis) agricultural sector, agricultural enterprises, international accounting standard agriculture and costing, accounting practices at in livestock enterprises according to uniform accounting system are examined. In The first chapter general information about agricultural activities and agricultural production structure is presented. In addition, importance and position of agricultural sector in Turkey economy is mentioned. Definition, importance, advantages and historical background of agricultural accounting are explained in the second chapter. Further more, agricultural accounting practices in developed countries and Turkey is compressed and studied under current lows. Third chapter involves international accounting standard agriculture. Firstly, brief information about exposure draft is given. Then, first of all, is presented about standard pure knowledge. After that, comments about this standard from authorities dealing with accounting are presented. At the end of third chapter probability of the standard practicability at agricultural enterprises in Turkey is discussed and also sample practice in given. In the last chapter evaluation, costing and accounting practices under uniform accounting system are dealt with in the livestock enterprises. Deprecation, revaluation, renew fund practices are investigated in livestock enterprises. After that, cost center, cost types, cost object are worded. Later, classic costing methods are examined for livestock enterprises. Finally, a new model is offered for costing and accounting in this enterprises and a sample practice according to uniform accounting system is built. As the result of the study it is seen that due to its deficiencies uniform accounting system can be applied to livestock enterprises but it must be mentioned, when the characteristics of the agriculture sector and international accounting standard are put into account, preparing a chart of account and accounting standard peculiar for our agricultural sector will be necessary.