İlkokul 2., 3. ve 4. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeyleri
Readability levels of texts in elementary school 2nd, 3rd and 4th grade Turkish textbooks
Yazar: UĞUR YURDUSEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BİLGEN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlkokulda okumayı geliştirmede en önemli ders şüphesiz Türkçe dersidir. İlk ve orta öğretim Türkçe dersinde temel araç Türkçe ders kitabıdır. Öğretim programına göre öğrencilerin, ders kitaplarındaki metinleri okuması gerektiği için metinlerin; öğrenci düzeyine uygun olması, öğrencilerin okuyup anlayabileceği bir yapıda olması gerekmektedir. Özellikle okuduğunu kavrama ile ilgili yeteri kadar donanımlı olmayan öğrencilerin anlama becerilerinin geliştirilmesi, nitelikli okuma eğitimi çalışmalarının yapılması için düzeye uygun metinlerin seçilmesi gerekmektedir. Düzeylerine uygun metinlerin seçilmesi öğrencilerin hem okuma alışkanlığı hem de okuduğunu anlama becerilerini geliştirmede önemli işlevleri vardır. Bu sebeple okunabilirlik (readability), okumada önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma ilkokul 2., 3. ve 4. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada MEB tarafından hazırlanan 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Burdur ilinde ders kitabı olarak kullanılan 2., 3. ve 4. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan 86 öyküleyici ve bilgilendirici metnin okunabilirlik düzeyleri Ateşman'ın Türkçeye uyarladığı okunabilirlik formülü ile hesaplanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımına dayalı yöntemlerden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. 2., 3. ve 4. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirliğini belirlemek için bilgilendirici ve öyküleyici metinler tespit edilmiş ve bu metinlerin ilk yüz kelimesi sayılmıştır. İlk yüz kelime içerisindeki hece sayısı, cümle sayısı tespit edilmiş ortalama sözcük uzunlukları ve ortalama cümle uzunlukları hesaplanmış ve Ateşman Formülüne göre düzeyleri belirlenmiştir. Okunabilirlik düzeylerine göre her sınıf düzeyinde tüm metinlerin ortalamasının kolay seviyede olduğu, öyküleyici metinlerin bilgilendirici metinlere göre okunabilirlik düzeylerinin daha yüksek(kolay) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle ilkokul kademesinde öğrenim görmekte olan çocuklar için hazırlanacak ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik açısından incelenmesi, sınıf seviyesi altında/üstünde kalan metinlerin kitap kapsamına dahil edilmemesi önerilmektedir.

Abstract:
The most important lesson in developing reading in primary school is undoubtedly the Turkish course. The basic tool in primary and secondary school Turkish courses is the Turkish course book. According to the curriculum, since students are required to read the texts in the course books, the texts should be appropriate to the student level and in a structure that students can read and understand. In particular, in order to develop the comprehension skills of students who are not sufficiently equipped to comprehend what they read and to conduct qualified reading education studies, appropriate texts should be selected. Selecting texts appropriate to their level has important functions in developing both the reading habit and the reading comprehension skills of students. For this reason, readability plays an important role in reading. This study was conducted to determine the readability levels of the texts in primary school 2nd, 3rd and 4th grade Turkish course books. In the study, the readability levels of 86 narrative and informative texts in 2nd, 3rd and 4th grade Turkish course books used as course books in Burdur province in the 2023-2024 academic year prepared by the Ministry of National Education were calculated with the readability formula adapted to Turkish by Ateşman. Document analysis, one of the methods based on qualitative research approach, was used in the study. In order to determine the readability of the texts in 2nd, 3rd and 4th grade Turkish textbooks, informative and narrative texts were determined and the first hundred words of these texts were counted. The number of syllables and sentences in the first hundred words were determined, the average word lengths and average sentence lengths were calculated and their levels were determined according to the Ateşman Formula. According to the readability levels, it was concluded that the average of all texts in each grade level was at an easy level and that the readability levels of narrative texts were higher (easier) than informative texts. Based on these results, it is recommended that the texts in the textbooks to be prepared for children studying at the primary school level be examined in terms of readability and that the texts below/above the grade level should not be included in the scope of the book.