2010-2020 yılları arasında matematik eğitimi alanında nitel araştırma ile yapılmış lisansüstü tezlerin içerik analizi
Content analysis of graduate thesis with qualitative research in the field of mathematics education between 2010-2020
Yazar: EBRU ASENA BİLGİÇ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE PEKER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Betimsel analiz = Descriptive analysis ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Tezler = Theses

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye' de 2010-2020 yılları arasında matematik eğitimi alanında nitel yöntemle yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin eğilimlerini tespit etmek ve ilgili alana önerilerde bulunmaktır. Bu amaçla YÖK Ulusal Tez Merkezi'nden, araştırmanın konusuna uyan ve ulaşılabilen 507 lisansüstü tez çalışması betimsel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Tezler yıl, üniversite, enstitü, tez türü, danışman unvanı, konu eğilimi, nitel araştırma deseni, yöntem özellikleri (çalışma grubu, örneklem büyüklüğü, örnekleme yöntemi, veri toplama yöntemi/aracı, veri çeşitlemesi durumu, veri analiz yöntemi), uygulama süresi, matematik öğrenme/alt öğrenme alanı, güvenirlik çalışması yapma durumu ve bulguların eğitsel açıdan etkileri kapsamında sınıflandırılmıştır. İlgili tezleri sınıflandırmak için literatürden faydalanılarak geliştirilen Tez İnceleme Formu kullanılmıştır. Araştırma sonuçları en fazla tezin 2019 yılında ve tezlerin tamamının 62 farklı üniversitede yayımlandığını göstermektedir. Tezler üniversite ve enstitü bağlamında incelediğinde nitel desende en fazla tez yayımlayan üniversitenin Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), yine bu konuda en fazla yayım yapan enstitünün ise eğitim bilimleri enstitüsü olduğu görülmüştür. Nitel desende çalışılan lisansüstü tezlere en fazla doçent doktor unvanına sahip öğretim üyelerinin danışmanlık yaptığı bu araştırmanın sonuçları arasındadır. Tezlerde en çok tercih edilen nitel araştırma deseni durum çalışması deseni olmuştur. Veri toplama aracı olarak en fazla yarı yapılandırılmış görüşme kullanılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak ise en çok doküman analizinin kullanıldığı görülmüştür. Tezlerin çoğunun çalışma grubunu 1 ile 10 kişi arasında seçtiği, ağırlıklı olarak öğretmenlerin tercih edildiği ve örnekleme yöntemi olarak ise en çok ölçüt örneklemenin kullanıldığı sonucuna varılmıştır. İncelenen tezlerin %64' ünde veri çeşitlemesi yapılmıştır. Tezlerin dörtte üçünden fazlası da geçerlik güvenirlik çalışmasına yer vermiştir. Ayrıca incelenen araştırmaların yarısından fazlasında uygulama sürelerine ilişkin bir bilgi verilmediği görülmüştür. Araştırmalarda, elde edilen nitel verilerin analizinde en çok tercih edilen yöntem içerik analizi yöntemi olmuştur. Konu eğilimine göre incelenen tezler yirmi beş kategori altında toplanmış ve en fazla çalışılan kategoriler "öğrenci/öğretmen/veli görüşü" kategorisi ile "sınıf içi matematiksel uygulamalar/öğretim süreci inceleme" kategorisi olmuştur. Matematik öğrenme ve alt öğrenme alanı bağlamında incelenen tezlerin 292 tanesinin matematik öğrenme ve alt öğrenme alanına ilişkin olmadığı görülmüştür. Geriye kalan tezler ortaokul matematik öğrenme/alt öğrenme alanına ve lise matematik öğrenme/alt öğrenme alanına göre sınıflanmıştır. Ortaokul matematik öğrenme alanlarından en fazla sayılar ve işlemler alanında, alt öğrenme alanlarından ise en fazla kesirler alanında çalışmanın yapıldığı bulgusu elde edilmiştir. Lise matematik öğrenme alanlarından en çok sayılar ve cebir alanında, alt öğrenme alanlarından ise en çok çalışmanın fonksiyonlar alanında yapıldığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Nitel Araştırma, Matematik Eğitimi, Betimsel İçerik Analizi

Abstract:
The aim of this research is to determine the trends of master's and doctoral theses made with qualitative method in the field of mathematics education in Turkey between the years 2010-2020 and to make suggestions to the related field. For this purpose, 507 graduate thesis studies, which are accessible and suitable for the subject of the research, from the YÖK National Thesis Center were examined by descriptive content analysis method. Thesis year, university, institute, type of thesis, advisor title, subject tendency, qualitative research design, method characteristics (study group, sample size, sampling method, data collection method/tool, data diversity status, data analysis method), application time, Mathematics learning/sub-learning domain, reliability study and educational effects of the findings. The Thesis Review Form, which was developed by utilizing the literature, was used to classify the related theses. The results of the research show that the most theses were published in 2019 and all theses were published in 62 different universities. When theses are examined in the context of university and institute, it is seen that the university that publishes the most theses in qualitative design is Middle East Technical University (METU), and the institute that publishes the most on this subject is the institute of educational sciences. It is among the results of this research that faculty members who hold the title of associate professor at the highest number of postgraduate theses studied in qualitative design are consulted. The most preferred qualitative research design in theses was the case study design. As a data collection tool, semi-structured interviews were used the most. As a data collection method, it was seen that document analysis was mostly used. It was concluded that most of the theses chose the study group between 1 and 10 people, mostly teachers were preferred, and criterion sampling was mostly used as the sampling method. Data diversification was performed in 64% of the examined theses. More than three quarters of the theses included validity and reliability studies. In addition, it was observed that more than half of the studies examined did not provide any information about the application times. In the researches, the most preferred method in the analysis of the qualitative data obtained was the content analysis method. The theses examined according to the subject tendency were gathered under twenty-five categories, and the most studied categories were the "student/teacher/parent opinion" category and the "in-class mathematical applications/teaching process review" category. It was seen that 292 of the theses examined in the context of mathematics learning and sub-learning area were not related to mathematics learning and sub-learning area. The remaining theses are classified according to middle school mathematics learning/sub-learning domain and high school mathematics learning/sub-learning domain. It has been found that most of the studies are done in the field of numbers and operations from the secondary school mathematics learning areas, and the most in the field of fractions from the sub-learning areas. It was seen that most of the studies were done in the fields of numbers and algebra from high school mathematics learning areas, and the most studies were done in the field of functions from the sub-learning areas.
Keywords: Qualitative Research, Mathematics Education, Descriptive Content Analysis