Sürdürülebilir yerel kalkınma için tersine lojistiğe uygun yenilenebilir enerji kaynakları: TRB2 bölgesi üzerine bir alan araştırması
Proper renewable energy sources for reverse logistics for sustainable local development: A field research on TRB2 region
Yazar: İBRAHİM HALİL POLAT
Danışman: PROF. DR. SEVDA YAPRAKLİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Enerji = Energy

Özet:
1990'lı yıllardan itibaren ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlar içeren
Sürdürülebilir Yerel Kalkınma (SYK) anlayışı ile birlikte tersine lojistik ve Yenilenebilir
Enerji (YE) kaynaklarının yerel etkileri ön plana çıkmıştır. YE kaynaklarının etkinverimli kullanımı ve geri dönüşümü (tersine lojistik) sayesinde yerel gelişmişlik düzeyi
yükselmekte ve bölgeler arası gelir farklılıkları giderilebilmektedir.
Bu çalışmada SYK, tersine lojistik ve YE arasındaki ilişkiler tanımsal, teorik,
istatistiki ve ekonometrik açıdan inceleme konusu yapılmıştır. Konuyu inceleyen az
sayıdaki çalışmaya göre yerel kaynaklara dayalı tersine lojistik tesisleri SYK'yi olumlu
yönde etkilemektedirler. Bu nedenle çalışmada YE'ye dayalı olası bir tersine lojistik
tesisinin SYK üzerindeki etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla önce Türkiye'nin
en geri kalmış bölgelerinden biri olan TRB2 Bölgesi (Van, Muş, Bitlis ve Hakkâri)'de
tersine lojistiğe uygun YE kaynağını belirlemek için Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP)
yönteminden yararlanılmıştır. Sonra YE'ye dayalı olarak kurulacak bir tersine lojistik
tesisinin güçlü ve zayıf yönlerinin, fırsatlarının ve tehditlerinin (GZFT), SYK göstergeleri
üzerindeki etkilerini tespit etmek için tarım ve hayvancılık işletmeleri üzerine ankete
dayalı saha araştırması yapılmış ve bulgular doğrultusunda politika önerilerinde
bulunulmuştur.
AHP Analizi sonuçlarına göre TRB2 Bölgesi'nde tersine lojistiğe (geri dönüşüm ve
dağıtım tesisine) en uygun YE kaynağı biyokütle (bitki ve hayvan atıkları)'dir.
Anketlerden elde edilen birincil verilerle yapılan çeşitli tanımsal ve regresyon analizleri
sonucunda değişen büyüklükte olmak üzere TRB2 Bölgesi'nde kurulacak bir tersine
lojistik tesisinin SKY'nin ekonomik, sosyal ve çevresel göstergelerini pozitif etkileyeceği
tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma, Tersine Lojistik,
Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Biyokütle Enerjisi, TRB2 Bölgesi

Abstract:
Since the 1990s, the concept of Sustainable Local Development (SLD) that
encompasses economic, social, and environmental dimensions has highlighted the local
impacts of reverse logistics and Renewable Energy (RE) resources. The efficient and
effective utilization of RE resources and recycling (reverse logistics) enables an increase
in the local level of development and the reduction of income disparities between regions.
In this study, the relationships between SLD, reverse logistics, and RE are examined
from a conceptual, theoretical, statistical, and econometric perspective. According to a
limited number of studies on the subject, reverse logistics facilities based on local
resources have a positive impact on SLD. Therefore, the study aims to determine the
potential impact of a reverse logistics facility based on RE on SLD. For this purpose, the
Analytic Hierarchy Process (AHP) method is utilized to identify the RE source suitable
for reverse logistics in the TRB2 Region (Van, Muş, Bitlis, and Hakkâri), which is one of
the most underdeveloped regions in Turkey. Subsequently, a field survey based on
agriculture and livestock enterprises is conducted to determine the strengths, weaknesses,
opportunities, and threats (SWOT) of a reverse logistics facility based on RE and its
effects on SLD indicators. Based on the findings, policy recommendations are made.
According to the results of the AHP analysis, the most suitable RE source for
reverse logistics (recycling and distribution facility) in the TRB2 Region is biomass (plant
and animal waste). Through various descriptive and regression analyses conducted using
primary data obtained from surveys, it has been determined that a reverse logistics facility
established in the TRB2 Region would positively impact the economic, social, and
environmental indicators of SLD to varying degrees.
Keywords: Sustainable Local Development, Reverse Logistics, Renewable Energy
Resources, Biomass Energy, TRB2 Region