Tokat İl merkezinde ilköğretim okulu Öğrencilerinde okul çantası ağırlıkları ve kas iskelet yakınmaları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of school backpack weight and related musculoskeletal symptoms among secondary school Students in Tokat City center
Yazar: FATİH OKAN
Danışman: PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağırlık kaldırma = Weight Lifting ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Tokat = Tokat ; Yük taşımacılığı = Freight transportation ; Çanta = Bag ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Ağır sırt çantalarının öğrencilerin postürlerini negatif etkileyerek spinal ağrı ve kas iskelet sistemi yaralanmalarına yol açtığına inanılmaktadır. Bu çalışmada sırt çantası kullanımının ağırlık, taşıma şekli, taşıma süresine göre okul çocuklarının kas iskelet sistemleri üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tarihinde Tokat il merkezindeki İlköğretim okullarının 2. kademesinde (5-8.sınıf) 9460 öğrenci öğrenim görmektedir. Araştırma evrenini 7. ve 8. sınıfta okuyan 5276 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma evreninden çok aşamalı küme örnekleme yöntemi ile 373 öğrenci seçilmiştir. Kas iskelet ağrısı Wong-Baker Ağrı Skalası ve Sayısal Değerlendirme Skalası ile değerlendirilmiştir. Öğrencilerin sosyodemografik özellikleri, sınıfı,  çanta tipi ve taşıma şekli, okula ulaşım şekli, kronik hastalık varlığı vb.'ye yönelik veri toplamak üzere 33 soru içeren bir anket formu kullanılmıştır. Öğrencilerin boy ve vücut ağırlıkları ölçülmüştür. Çanta ağırlıkları ardışık 5 okul günü boyunca ölçülmüş, kaydedilmiş ve ortalama çanta ağırlıkları hesaplanmıştır. Çanta ağırlıklarının vücut ağırlığına göre yüzdesi hesaplanmış, vücut ağırlığının %10 ve %15'inden fazla ağırlık taşıma durumu değerlendirilmiştir. Okullara ve sınıflara göre cinsiyet dağılımı açısından fark saptanmamıştır. Üç yüz yirmi bir (% 86,1) öğrenci kas-iskelet sistemi ağrısı bildirmiştir. Omuz, boyun ve bel ağrısı bildime sıklıkları sırasıyla % 76,9, 60,3 ve 54,2'dir. Boyun, omuz ve kalça ağrısı kız öğrencilerde erkek öğrencilerden daha sık bulunmuştur. Ortalama çanta ağırlığının vücut ağırlığına göre ortalama yüzdesi 9,25 saptanmıştır. Yüz otuz üç (% 35,7) öğrencinin ortalama çanta ağırlığı vücut ağırlığının %10'undan fazladır ancak ağrı sıklığı daha sık bulunmamıştır. İncelenen öğrencilerin okul çantası taşırken yürümek, merdiven çıkmak, yokuş çıkmak, yere düşen bir şeyi almak gibi aktivitelerde zorlananlar anlamlı şekilde yüksek sıklıkta ağrı varlığı bildirmişlerdir. Çanta taşıma süreleri ile ağrı bildirme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuş,  ancak çanta tipi, çanta taşıma şekli ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Doksan beş öğrenci (% 25,5) okul çantası taşırken düşmüş, bunlardan 33'ü (% 34,7) yaralanmayla sonuçlanmıştır. Çanta ağırlığı kas iskelet sistemi ağrıları ve düşmelerle ilişkili görünmektedir. Sırt çantası ağırlığının okullara götürülen ders kitapları ve diğer eşyaların yönetimi, öğrenci, öğretmen ve ebeveynlerde farkındalığın  artırılması okul çocuklarında ağır yük taşımaya bağlı kas iskelet yakınmaları ve hasarlarının azaltılmasına katkıda bulunacaktır.

Abstract:
It is believed that carrying a heavy backpack may negatively affect the posture of schoolchildren and contribute to spinal pain and musculoskeletal injuries. The present study aimed to investigate the effect of backpack on students musculoskeletal system according to backpack weight, type, and duration of carriage. There were 9460 students in the second phase of primary schools in city center (5.,6.,7. and 8. grades) at the study period. The study universe consisted of 5276 seventh and eighth graders. 373 students were selected by multistage cluster sampling among study universe. Musculoskeletal pain was assessed by Wong-Baker Pain Scale and Numeric Rating Scale. A 33 item questionnarie was used to collect data about students' sociodemographic characteristics, grades, type and carrying style of backpack, mode of transport to school, presence of chronic disease etc. Body weights and heights of the students were measured. Backpack weights were measured everyday on 5 concesutive school-days, recorded and the average backpack weight is calculated. The percent of backpack weight with respect to body weight is calculated and carrying a backpack weight more than 10% and 15% of body weight is evaluated. There was no significant difference in gender distribution by schools and grades. Three hundred twenty one (86,1 %) of students reported musculoskeletal pain. Shoulder, neck and low back pain were reported by 76,9, 60,3 and 54,2 percent respectively. Neck, shoulder and hip pain were more common in girls than in boys. Mean backpack weight/body weight percent was found as 9,25.One hundred thirty three (35,7 %)  of students' mean backpack weight was more than 10 % of their body weight but pain was not more prevalent in this group. Students who had dificulties about walking, climbing stairs, going uphill and picking up something from the ground reported a significantly higher prevalence of pain. A significant relation was detected between the duration of backpack carriage and pain while the relation with backpack type, carrying style was not significant. Ninety five (25,5%) of students reported that they had fallen down while carrying a backpack, of which 33 (34,7%) of them had resulted with injury. Weight of the backpack appears to be related to the musculoskeletal pain and falls. Regulating the backpack weight according to the management patterns of textbooks, and other goods to and from the school, increasing the level of awareness among students, teachers, and parents may contribute to decrease the musculoskeletal complaints and injuries related to excess load among schoolchildren.