Kuvvetler ayrılığı bağlamında Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme erkinin konumu
The position of the executive in the presidential government system in the context of the separation of powers
Yazar: HÜSEYİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KENT
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Kuvvetler ayrılığı = Divivsion of powers ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Yargı = Judgment ; Yasama = Legislation ; Yürütme = Executive ; Yürütme organı = Executive organs ; Yürütme yetkisi = Executive power

Özet:
2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilerek 1982 Anayasası'nın temel yapısı değişmiş ve anayasal sistemimizde önemli bir dönüşüm gerçekleşmiştir. Hükümet sistemleri sınıflandırmasında başkanlık sistemi içerisinde değerlendirilebilecek Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme yetkisi ve görevi doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanına tevdi edilmiştir. 
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesiyle yasama ve yürütme ilişkileri önemli biçimde dönüşmüştür. TBMM ile Cumhurbaşkanı seçiminin eş zamanlı yapılması öngörülmüş ve TBMM çoğunluğu ile Cumhurbaşkanının aynı siyasi eğilimde olması amaçlanmıştır. 2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanına yürütmeye ilişkin konularda ilk elden Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkartma yetkisi verilmiştir. Ancak Cumhurbaşkanlığı kararnamesi normlar hiyerarşisinde kanunun altında yer aldığından özellikle bölünmüş iktidar döneminde, TBMM ile Cumhurbaşkanı arasında kurallar savaşının çıkacağı söylenebilir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde sistem içerisinde çıkabilecek siyasi krizleri aşmak amacıyla Cumhurbaşkanına ve TBMM'ye seçimleri karşılıklı yenileyebilme yetkisi verilmiştir. 2017 Anayasa değişikliği ile bütçe ve geçici bütçe kanununun çıkartılamaması halinde, yeni bütçe kanunu kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesinin yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükmün özellikle bölünmüş iktidar halinde, olası sistem tıkanıklığının aşılabilmesi için getirildiği anlaşılmaktadır. Ancak söz konusu düzenleme, TBMM'nin bütçe yetkisini işlevsizleştirmektedir. 
2017 Anayasa değişikliği ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yeniden yapılandırılmıştır. HSK'nın oluşumunda Cumhurbaşkanının önemli yetkilerinin olduğu ve bu durumun yargı bağımsızlığı açısından sorunlu bir hal aldığı görülmektedir. Son Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi'nin oluşumunda önemli bir değişik gerçekleşmemiştir. Ancak hükümet sisteminde gerçekleşen keskin dönüşüm dolayısıyla AYM ile Cumhurbaşkanı arasındaki ilişki yeni bir hüviyet kazanmıştır. Bu bağlamda AYM'nin oluşumu yargı bağımsızlığı ve yürütmenin denetlenmesi açısından sorunludur.

Abstract:
With the 2017 Constitutional Amendment, the presidential government system was passed and the basic structure of the 1982 Constitution was changed and an important transformation took place in our constitutional system. In the presidential system, the executive power and duty are entrusted to the president, who is elected directly by the people.
With the transition to the presidential system of government, legislative and executive relations have changed significantly. It is foreseen that the elections of the TGNA and the president will be held simultaneously, and it is aimed that the majority of the TGNA and the president have the same political tendency. With the 2017 Constitutional Amendment, the president has been given the authority to issue first-hand presidential decrees on matters related to the executive. However, since the presidential decree is under the law in the hierarchy of norms, it can be said that a war of rules will break out between the TGNA and the president, especially during the divided power period. In the presidential government system, in order to overcome the political crises that may arise within the system, the president and the TGNA have been given the authority to renew the elections mutually. With the 2017 Constitutional Amendment, it is stipulated that if the budget and temporary budget law cannot be enacted, the previous year's budget will be increased according to the revaluation rate until the new budget law is adopted. It is understood that this provision was introduced in order to overcome the possible system congestion, especially in the case of divided power. However, the said regulation renders the budgetary authority of the TGNA dysfunctional.
With the 2017 Constitutional amendment, the Council of Judges and Prosecutors was restructured. It is seen that the president has important powers in the formation of the Council of Judges and Prosecutors and this situation has become problematic in terms of judicial independence. With the last constitutional amendment, there has been no significant change in the composition of the Constitutional Court. However, due to the sharp transformation in the government system, the relationship between the Constitutional Court and the president gained a new identity. In this context, the formation of the Constitutional Court is problematic in terms of the independence of the judiciary and the supervision of the executive.