Kentsel ekolojik güvenlik: Türkiye'de büyükşehir belediyelerine ilişkin bir araştırma
Urban ecological security: A research on metropolitan municipalities in Turkey
Yazar: GAMZE UZUN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR TOPAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Güvenliğin nasıl sağlanacağı sorusu, bugün olduğu gibi insanın yeryüzüne geldiği günden 
itibaren en önemli konulardan biridir. Günümüzde sadece insanların, kentlerin, devletlerin değil 
aynı zamanda biyosferin de güvenliği ekolojik kriz nedeniyle tehdit altındadır. Bu bağlamda 
geçmiş dönemlerden farklı olarak günümüzde insan bizzat kendi eliyle yarattığı güvenlik sorunu ile 
karşı karşıyadır. Ekolojik tahribatın neden olduğu güvenlik sorununun merkez üssü ise kentlerdir. 
Nitekim krizin temel nedeni kentsel ekolojik yapının bozulmasıdır.  

 

Bu çalışmada ekolojik güvenlik, mekansal bir ölçek olarak kentler üzerinden ele 
alınmaktadır. Bu bağlamda güvenliğin geçmişten günümüze yaşadığı dönüşüm süreci 
değerlendirilirken bugün gelinen noktada ekolojik bir nitelik kazanan güvenliğin inşasına 
kentlerden başlanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda küresel düzeyde yaşanan 
ekolojik güvenlik sorununun esasında kentlerde yaşanan sorunun genişletilmiş hali olduğu 
görülmekte ve sorunun çıkış noktası; planlama, altyapı, ulaşım, gıda, su, enerji ve iklim değişikliği 
parametreleri üzerinden ortaya konulmaktadır. Küresel ekolojik güvenlik için kentsel ekolojik 
güvenlik yaklaşımından hareket eden çalışma,  21. yüzyılda kent güvenliği modeli olarak kentsel 
ekolojik güvenlik yaklaşımını ortaya koymaktadır.  

 

Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak güvenlik anlayışında 
yaşanan değişim açıklanmıştır. Bu bağlamda devletin güvenliğinden ekosistemin güvenliğine doğru 
yaşanan değişim süreci ele alınmıştır. İkinci bölümde ekolojik güvenliğin inşasında mekansal ölçek 
olarak kabul edilen kentsel ekolojik güvenlik; planlama, altyapı, ulaşım, gıda, su, enerji, iklim 
değişikliği unusurları üzerinden ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise kentlerde yaşanan 
ekolojik güvenlik sorunları Türkiye'deki büyükşehir belediyeleri özelinde ele alınmış ve 
büyükşehir belediyelerinin ekolojik güvenlik durumlarına ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. 
Sonuç olarak dünyada yaşanan ekolojik güvenlik sorununun merkezini kentlerin teşkil ettiğine ve 
Türkiye'deki büyükşehirlerin ekolojik açıdan güvensiz mekânlar olduklarına ulaşılmıştır. Bu 
nedenle kentlerin güvenli kılınması için kentsel politikaların ekolojik temelli bir güvenlik yaklaşımı 
çerçevesinde oluşturulması gerekmektedir.  
Anahtar Kelimeler: Güvenlik, Kent, Kentleşme, Ekoloji, Ekolojik Güvenlik.

Abstract:
The question of how to ensure his safety is one of the most important issues since the day 
man came to earth, as it is today. Today, the security of not only people, cities, states, but also the 
biosphere is under threat due to the ecological crisis. In this context, unlike in the past, today 
people are faced with the security problem created by their own hands. The epicenter of the 
security problem caused by ecological destruction is the cities. As a matter of fact, the main reason 
for the crisis is the deterioration of the urban ecological structure. 

 

In this study, ecological security is discussed over cities as a spatial scale. In this context, 
while evaluating the transformation process of security from the past to the present, it is 
emphasized that the construction of security, which has gained an ecological quality at the point 
reached today, should be started from the cities. In this direction, it is seen that the security problem 
experienced at the global level is actually an expanded version of the problem experienced in cities, 
and the starting point of the problem is; planning, infrastructure, transportation, food, water, energy 
and climate change parameters. Acting on the fact that the city is an ecosystem, this study presents 
the urban ecological security approach for global ecological security and the urban ecological 
security approach as an urban security model in the 21st century. 

 

The study consists of three parts. In the first chapter, the change in the understanding of 
security in general is explained. In this context, the process of change from the security of the state 
to the security of the ecosystem has been discussed. In the second part, urban ecological security, 
which is accepted as the spatial scale in the construction of ecological security; planning, 
infrastructure, transportation, food, water, energy, climate change elements. In the third part, the 
ecological security problems in the cities are discussed in the metropolitan municipalities in Turkey 
and an evaluation of the ecological security status of the metropolitan municipalities is made. As a 
result, it has been reached that cities constitute the center of the ecological security problem in the 
world and that metropolitan cities in Turkey are ecologically unsafe places. For this reason, urban 
policies should be formed within the framework of an ecologically based security approach in order 
to make cities safe. 
Keywords: Security, Urban, Urbanization, Ecology, Ecological Security