Lise öğrencilerinde helikopter ebeveyn tutumu, bilişsel esneklik ve okul tükenmişliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between helicopter parenting attitude, cognitive flexibility and school burnout in high school students.
Yazar: FATMANUR ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. SELİM GÜNDOĞAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada lise öğrencilerinin okul tükenmişliği, bilişsel esneklik ve algılanan
helikopter ebeveyn tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma
grubunu 2022-2023 yıllarında Aksaray İlinde eğitim öğretim gören 525 lise öğrencisi
oluşturmaktadır. Araştırma verileri; Okul Tükenmişliği Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği,
Algılanan Helikopter Ebeveyn Tutumu (AHETÖ) Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile
toplanmıştır. Bu araştırmada, lise öğrencilerinin okul tükenmişliği, bilişsel esneklik ve
algılanan helikopter ebeveyn tutumu arasındaki ilişkiyi incelemek için araştırmada ilişkisel
model kullanılmıştır. Verilerin analizinde t testi, tek yönlü varyans analizi ve basit doğrusal
kullanılmıştır.
Elde edilen sonuçlar incelendiğinde; okul tükenmişliği ve bilişsel esnekliğin
cinsiyete, sınıf düzeyi ve ailenin algılanan maddi durumuna göre anlamlı farklılık
göstermediği aynı zamanda okul tükenmişliğinin algılanan okul başarısına bilişsel
esnekliğin ise algılanan anne baba tutumlarına göre anlamlı farklılık göstermediği
görülmektedir. Algılanan helikopter ebeveyn tutumunun cinsiyet, ailenin algılanan maddi
durumuna ve kardeş sayısına göre anlamlı farklılık gösterdiği görülürken sınıf düzeyine göre
anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Bilişsel esneklik okul tükenmişliği anlamlı
ve negatif yönde yordamakta, algılanan helikopter anne tutumu (temel güven ve yaşam
becerileri konularında ve duygusal kişisel yaşam alanlarında) alt boyutları ve algılanan
helikopter baba tutumu (duygusal kişisel yaşam alanlarında ve etik-ahlaki konularda) alt
boyutları okul tükenmişliğini anlamlı ve pozitif yönde yordamakta; algılanan helikopter
anne tutumu (akademik/okul yaşamı konularında ve etik-ahlaki konularda) alt boyutları ve
algılanan helikopter baba tutumu (akademik/okul yaşamı konularında) alt boyutu okul
tükenmişliği (düşük başarı hissi) alt boyutunu anlamlı ve negatif yönde yordamakta;
algılanan helikopter baba tutumu (temel güven ve yaşam becerileri konularında) alt boyutu
okul tükenmişliği (duyarsızlaşma ve düşük başarı hissi )alt boyutlarını anlamlı ve pozitif
yönde yordamakta ve algılanan helikopter ebeveyn tutumu tüm alt boyutları bilişsel
esnekliği anlamlı ve negatif yönde yordamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Okul Tükenmişliği, Bilişsel Esneklik, Algılanan Helikopter Ebeveyn
Tutumu

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between school burnout,
cognitive flexibility and perceived helicopter parental attitude among high school students.
The research group consisted of 525 high school students studying in Aksaray Province in
2022-2023. Data were collected using the School Burnout Scale, Cognitive Flexibility Scale,
Perceived Helicopter Parental Attitude (HPPA) Scale and Personal Information Form. In this
study, a relational model was used to examine the relationship between school burnout,
cognitive flexibility and perceived helicopter parenting attitude of high school students. Ttest, one-way analysis of variance and simple linear regression analysis were used to analyze
the data.
When the results obtained are examined, it is seen that school burnout and cognitive
flexibility do not differ significantly according to gender, grade level and perceived financial
status of the family, and school burnout does not differ significantly according to perceived
school success and cognitive flexibility does not differ significantly according to perceived
parental attitudes. Perceived helicopter parenting attitude showed a significant difference
according to gender, perceived financial status of the family and number of siblings, while
it did not show a significant difference according to grade level. Cognitive flexibility
significantly and negatively predicts school burnout, perceived helicopter mother attitude (in
basic confidence and life skills issues and emotional personal life issues) sub-dimensions
and perceived helicopter father attitude (in emotional personal life issues and ethical-moral
issues) sub-dimensions significantly and positively predict school burnout; perceived
helicopter mother attitude (academic/school life issues and ethical-moral issues) sub-
dimensions and perceived helicopter father attitude (academic/school life issues) subdimension significantly and negatively predicted school burnout (low sense of
accomplishment) sub-dimension; Perceived helicopter father attitude (basic trust and life
skills issues) sub-dimension significantly and positively predicted school burnout
(depersonalization and low sense of accomplishment) sub-dimensions and all subdimensions of perceived helicopter parent attitude significantly and negatively predicted
cognitive flexibility.
Keywords: School Burnout, Cognitive Flexibility, Perceived Helicopter Parent Attitude