Orman yangınlarının hava kalitesi ve yer yüzey sıcaklığı üzerindeki etkilerinin uzaktan algılama yöntemleri ile incelenmesi
Investigation of the effects of forest fires on air quality and land surface temperature by remote sensing methods
Yazar: MİNE NUR MESUT
Danışman: DOÇ. DR. NUSRET DEMİR ; DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ KUŞÇU ŞİMŞEK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Hava kalitesi = Air quality ; Hava kirliliği = Air pollution ; Orman yangınları = Forest fires ; Sayısal uydu verileri = Digital satellite data ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; Yüzey sıcaklığı = Surface temperature

Özet:
Ormanlar, ağaçlar gibi büyük canlılardan en küçük canlılar olan mikroorganizmalara kadar tüm canlıları içinde barındıran, yaşam için gerekli olan atmosfer dengesini sağlayan kara ekosistemleridir. Dünyanın %31'ini, ülkemizin ise %30'unu kaplayan ormanlar; her türlü canlıya besin, barınma gibi olanaklar sağlar ve doğanın işleyişini dengeli bir şekilde devam ettirmesine yardımcı olur.
İklimlerin değişime uğraması sonucu ortaya çıkan kuraklık ve yüksek sıcaklık, ormanlık alanlarda insanlık faaliyetlerinin artması gibi nedenlerden dolayı orman yangınları çıkmaktadır. Bu yangınlar sonucu, atmosfere çeşitli kirletici gazlar ve partiküller salınarak hava kalitesini düşürmektedir. Yangınlar sırasında toprak yüzeyinin sıcaklığının artması, toprak ekosistemine de zarar vermektedir.
Uzaktan algılama yöntemlerinin hızlı, pratik olması orman yangınlarının bu zararlarını yangın bölgesine gitmeden de tespit etmeyi, incelemeyi mümkün kılmaktadır.
Bu tez çalışmasında, 2021 yılı yaz aylarında ülkemizde meydana orman yangınlarının hava kalitesi ve yer yüzey sıcaklığına olan etkilerinin uzaktan algılama teknikleri ile incelenmesi amaçlanmıştır. Meydana gelen orman yangınlarından en fazla zarar gören Antalya ve Muğla illerinin orman yangınları sırasında hava kalitelerinde düşüşler olduğu ve yangın bölgelerinde yer yüzey sıcaklığının arttığı gözlemlenmiştir. Alınan uydu görüntülerinde gerçekleştirilen analizlere göre Antalya ve Muğla illerinde yangınlar döneminde; CO, NO2 ve PM10 değerlerinde artışlar olmuştur. Ayrıca yangın bölgelerindeki artan yüzey sıcaklıkları, yangınlar söndürüldükten sonra bir süre daha yüksek bir şekilde devam etmiştir.
Sonuç olarak, literatürdeki benzer çalışmalar ve yapılan bu tez çalışması ışığında; orman yangınlarının bölgenin yüzey sıcaklığını arttırdığı ve hava kalitesini düşürerek hava kirliliğine neden olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Forests are terrestrial ecosystems that contain all living beings, from large creatures such as trees to the smallest microorganisms, and they provide the atmosphere necessary balance for life. Forests covering 31% of the world and 30% of our country provides all kinds of living things with opportunities such as food and shelter and helps nature to maintain its functioning in a balanced way.
Forest fires occur due to reasons such as drought and high temperature, which occur as a result of climate change, and increase in human activities in forest areas. As a result of these fires, various polluting gases and particles are released into the atmosphere, reducing the air quality. The increase in the temperature of the soil surface during fires also damages the soil ecosystem.
The fact that remote sensing methods are fast and practical makes it possible to detect and examine these damages of forest fires without going to the fire area.
In this thesis, it is aimed to examine the effects of forest fires in our country in the summer of 2021 on air quality and land surface temperature with remote sensing techniques. It was observed that the air quality of Antalya and Muğla provinces, which suffered the most from the forest fires, decreased during the forest fires and the land surface temperature increased in the fire regions. According to the analyzes performed on the satellite images taken, there were increases in CO, NO2 and PM10 values , during the fires in the provinces of Antalya and Muğla. In addition, the increased land surface temperatures in the fire areas continued to be higher for a while after the fires were extinguished.
As a result, it has been understood that forest fires increase the land surface temperature of the region and cause air pollution by reducing the air quality in the light of similar studies in the literature and this thesis.