II. Meşrutiyet devrinde Ermenilerin Osmanlı matbuatına katkıları
Contributions of Armenians to Ottoman press in the Constitutional era II
Yazar: ÖZKAN YÜNKÜL
Danışman: PROF. DR. HAMZA ALTIN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Avrupa'da matbaanın kullanılmasıyla başlayan matbaacılık serüvenine
Ermenlerin katılmasıyla birlikte Osmanlı Devletinde matbaacılık piyasasında hızla
Ermeniler söz sahibi olmaya başlamışlardır. Piyasanın büyük kısmının kontrolünü
ele geçirmeye başlamışlardır. Sultan Abdülaziz dönemimde artan Ermeni
faaliyetlerinin II.Meşrutiyet döneminde de artarak devam etmiştir. İstanbul'da
bulunan Ermeni matbaalarının sayısı ile taşrada bulunan Ermeni matbaalarının
sayısı incelenmiştir. Yine İstanbul'daki Ermeni matbaacıları ve basmış oldukları
eserlerle ilgili bilgiler sunulmaya çalışılmıştır. Taşradaki Ermeni matbaalarında
basılan eser sayısı ve niteliği üzerinde durulmaya çalışılmıştır. II. Abdülhamit
döneminde gazetelerde yayınlanan karikatürler ile mizah değeri taşıyan yazılar
incelenmiştir. Dönemin basınında Meşrutiyet hükümeti ile padişaha yönelik
eleştiriler gözler önüne serilmeye çalışıldı. Osmanlı Devleti'yle Avrupalılar
arasındaki ilişkiler incelendi. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci
ölümde Meşrutiyet öncesi Ermeni matbacılığı, ikinci bölümde önde gelen Ermeni
matbaacıları, üçüncü bölümde Ermeni harfleriyle çıkmış Türkçe dergi ve gazeteler,
dördüncü bölümde Ermeni harfli Türkçe el yazması eserler, beşinci bölümde ise
dönemin mizah gazetelerinde yayınlanan karikatür ve köşe yazıları incelenmiştir.

Abstract:
With the participation of Armenians to the adventure of printing, which
started with the use of the printing press in Europe, Armenians quickly began to
have a say in the printing market in the Ottoman Empire. They began to take
control of most of the market. Armenian activities, which increased during the
reign of Sultan Abdulaziz, it is also continued to increase in the Second
Constitutional Period. The number of Armenian printing houses in Istanbul and
the number of Armenian printing houses in the provincial areas were examined.
Again, information about the Armenian printers in Istanbul and the works they
published were tried to be presented. It has been tried to focus on the number
and quality of the works published in the Armenian printing houses in the
provincial areas. During the reign of Abdulhamit II, cartoons published in
newspapers and articles with humorous value were examined. In the press of the
period, the criticisms against the Constitutional government and the sultan were
tried to be revealed. The relations between the Ottoman Empire and the
Europeans were examined. This study consists of five sections. The first section
examines Armenian printing before the Constitutional Monarchy, the second
section examines leading Armenian printers, the third section examines Turkish
magazines and newspapers published in Armenian letters, the fourth section
examines Turkish manuscripts in Armenian letters, and the fifth section
examines caricatures and columns published in the humorous newspapers of the
period.