Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavisinde atomoksetine tedavi yanıtının SLC6A2 (Net1) ve CYP2D6 gen polimorfizmleri ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between the treatment response to atomoxetine and SLC6A2 (Net1) and CYP2D6 gene polymorphisms in the treatment of attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: İSMAİL HASAN KÖLE
Danışman: PROF. DR. AYŞE PINAR VURAL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Protein polimorfizmi = Protein polymorphism ; Psikotrop ilaçlar = Psychotropic drugs

Özet:
Bu çalışmanın amacı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı çocuk ve ergenlerde, SLC6A2 ve CYP2D6 genlerindeki tek nükleotid polimorfizmlerinin atomoksetin tedavisine yanıtı ve yan etki şiddetini nasıl etkilediğini araştırmaktır.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı 160 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 34 hastanın SLC6A2 (rs3785152,_rs12708954,_rs2279805,_rs3785143,_rs1861646, rs192303) ve CYP2D6 (rs3892097,_rs5030655,_rs35742686,rs1065852) genlerindeki polimorfizm özellikleri ile tedavi yanıtı ve atomoksetin ile ilişkili yan etkilerin şiddeti arasındaki ilişki incelenmiştir. Klinik takip verileri için Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48) ve Klinik Global İzlenim (KGİ) ölçeği sonuçları kullanılmıştır. 
SLC6A2 geni rs3785152, rs12708954 ve rs192303'ün "CC" genotipinde CADÖ-48 toplam, dikkatsizlik ve hiperaktivite alt ölçek skorlarında; Rs2279805'in "CC" ve rs1861646'nın "GG" genotipinde CADÖ-48 toplam ve dikkatsizlik alt ölçek skorlarında; rs3785143'ün "CC" genotipinde CADÖ-48 dikkatsizlik ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu alt ölçek skorlarında anlamlı azalma saptanmıştır. Heterozigot genotip olarak yalnızca SLC6A2 geni rs2279805 polimorfizminde ("CT"_genotipi) CADÖ-48 dikkatsizlik alt ölçeğinde anlamlı düzelme görülmüştür. CYP2D6 geni polimorfizmlerinde rs389209'in "GG" ve rs1065852'nin "CC" genotiplerinde CADÖ-48 toplam, dikkatsizlik, hiperaktivite alt ölçek skorlarında anlamlı azalma gözlenmiştir. Bununla birlikte SLC6A2 ve CYP2D6 gen polimorfizmlerinin genotip özellikleri ile tedaviye yanıt arasında anlamlı ilişki gözlenmemiştir. Öte yandan CYP2D6 geni rs1065852 polimorfizminin "TT" genotipinin daha yüksek KGİ-yan etki şiddeti skorları ile ilişkili olduğu görülmüştür (p=0,043).
Bu çalışmanın bulguları SLC6A2 ve CYP2D6 genlerindeki polimorfizmlerin genotiplerinin, DEHB hastalarında atomoksetin kullanımı ile ilişki olarak DEHB belirtilerinin hafiflemesinde ve yan etkilerin şiddetinde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.

Anahtar sözcükler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, SLC6A2, CYP2D6, genetik polimorfizm, atomoksetin.

Abstract:
The objective of this study was to evaluate how single nucleotide polymorphisms (SNPs) in SLC6A2 and CYP2D6 affect the response to atomoxetine treatment and the severity of side effects in children and adolescents diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD).
Records of 160 patients with ADHD were examined retrospectively. The relationship between SNPs characteristics in SLC6A2 (rs3785152, rs12708954, rs2279805, rs3785143, rs1861646, rs192303) and CYP2D6 (rs3892097, rs5030655, rs35742686, rs1065852) and the treatment response as well as side effect severity associated with atomoxetine treatment was analysed in thirty-four patients who meet inclusion criteria of the study. Conners Parent Rating Scale (CPRS-48) and Clinical Global Impression (CGI) scale results were used for clinical follow-up data. 
For the SLC6A2 gene, it was found that there were significant decreases in scores of inattention, hyperactivity, and total subscales of the CPRS-48 in the "CC" genotype of rs3785152, rs12708954, and rs192303; inattention and total subscales of the CPRS-48 in the "CC" genotype of rs2279805 and "GG" genotype of rs1861646; inattention and oppositional defiant subscales of the CPRS-48 in the "CC" genotype of rs3785143. As a heterozygous genotype, a significant improvement in the inattention subscale score of the CPRS-48 was only seen in rs2279805 polymorphism of the SLC6A2 ("CT" genotype). In CYP2D6 gene polymorphisms, a significant decrease was observed in CPRS-48 total, inattention, and hyperactivity subscale scores in the "GG" genotype of rs389209 and the "CC" genotype of rs1065852.However, no significant relationship was observed between polymorphism characters of SLC6A2 or CYP2D6 and treatment response. On the other hand, it was seen that there was a significant relationship between the "TT" genotype of rs1065852 polymorphism in CYP2D6 and higher CGI-side effect severity scores (p=0.043).
The findings of this study suggest that genotypes of polymorphisms within the SLC6A2 or CYP2D6 genes may play an influential role in alleviating ADHD symptoms and the severity of side effects associated with atomoxetine use in ADHD patients.

Key words: Attention deficit and hyperactivity disorder, SLC6A2, CYP2D6, genetic polymorphism, atomoxetine.