Türkiye'nin Irak politikası: 2003–2013
Türkiye's policy on Iraq: 2003–2013
Yazar: SAMEER H.MOHAMMED MAHO
Danışman: PROF. DR. TÜREL YILMAZ ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Irak = Iraq ; Kuzey Irak = Northern Iraq ; PKK = PKK ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Birinci Dünya Savaşı'ndan önce Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında olan Irak coğrafyası, söz konusu savaştan sonra ise önce İngiliz mandası ve daha sonra da bağımsızlık dönemi yaşamıştır. Bağımsızlık döneminde Türkiye-Irak ilişkileri, iki komşu devletin ilişkileri olması sebebiyle büyük ehemmiyet arz etmiştir. İki ülke arasındaki ilişkiler, köklü tarihi geçmişe sahip olan dostane münasebetlerdir. Bu durumda iki ülke halklarının dini ve kültürel etkileşimi ve yakınlığı belirleyici olmuştur. Özellikle de iki ülke halklarının Osmanlı İmparatorluğu döneminde yüzyıllarca bir arada yaşaması, tarafların iki farklı bağımsız devlet oldukları dönemde de etkileşim halinde bulunmalarına etki etmiştir. Lakin devletlerin politikaları, bazı sorunlu meseleler ve üçüncül aktörlerin bölgeyi şekillendirme girişimleri ilişkileri zorlaştıran faktörler olagelmiştir.  Bilindiği ve yukarıda vurgulandığı üzere Türkiye ve Irak, zengin enerji kaynaklarının ve önemli ticaret yollarının bulunduğu stratejik bir kesişim noktası olan Ortadoğu coğrafyasında yer almaktadır. Bu durum da bölgesel ve küresel jeopolitikte yaşanan gelişmelerin iki ülke arasındaki ilişkileri etkilemesini de beraberinde getirmektedir. Buna göre, iki ülke arasındaki münasebetleri üç ana döneme ayırmak mümkündür. Bunlar ilk olarak Irak'ın bağımsızlığı ve Türkiye'nin Irak politikası, ikincisi Amerikan işgali döneminde Türkiye'nin Irak politikası ve üçüncüsü de işgal sonrasında Irak'ın yeniden yapılanması döneminde Türkiye'nin Irak politikası şeklinde sayılabilir. Bu kapsamda iki ülke arasındaki ilişkileri zorlaştıran çeşitli faktörlerden bahsetmek mümkündür. Bunlar arasında Musul-Kerkük Sorunu, terör örgütü PKK'nın Irak'taki faaliyetleri ve İngiltere ile ABD başta olmak üzere dış güçlerin etkisi gibi hususlar sayılabilir. Bu tezde de Türkiye'nin Irak politikası incelenmektedir.

Abstract:
The topography of Iraq, which was governed by the Ottoman Empire prior to the First World War, underwent British colonialism for a time before becoming independent after the conflict. Due to the ties between the two neighboring states, Turkish-Iraqi relations were very significant during the period of independence. The two nations have cordial ties with each other that have a rich historical foundation. The interaction and closeness of the two nations' populations on the religious and cultural fronts has been crucial in this scenario. The interaction between the two peoples was influenced, even after they were sovereign states, by the fact that they had coexisted for many years as part of the Ottoman Empire. Relations have been made more difficult by governmental policies, some contentious issues, and tertiary actors' attempts to define the region. As was said above, Türkiye and Iraq are situated in the Middle East, which is a crucial crossing site for trade routes and abundant energy resources. The fact that changes in regional and international geopolitics have an impact on the relationships between the two countries is also brought about by this situation. As a result, there are three major periods that may be used to categorize the relations between the two nations. Iraq's independence and Turkish-Iraqi ties can be divided into three categories: the American occupation period, the post-occupation reconstruction of Iraq, and the Turkish-Iraqi relations. It is feasible to discuss a variety of issues that complicate relations between the two nations in this context. These include topics like the Mosul-Kirkuk Problem, the PKK's activity in Iraq, and the influence of foreign nations, particularly the UK and the USA. Relations between Türkiye and Iraq are looked at in this thesis.