Kadın sağlığı alanında çalışan hemşire ve ebelerin vicdani stres düzeyleri ve vicdani ret deneyimlerinin belirlenmesi: Karma yöntem çalışması
Determination of conscious stress levels and consciential objection experiences of nurses and midwifes working in the field of women's health: A mixed method study
Yazar: DİLAN KÖSE
Danışman: PROF. DR. İLKAY BOZ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, kadın sağlığı alanında çalışan hemşire ve ebelerin vicdani stres düzeylerinin ve vicdani ret deneyimlerinin belirlenmesidir. 
Yöntem: Bu araştırmanın tasarımında nicel ve nitel veri toplama yöntemlerini içeren karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında 80 katılımcı (45 hemşire, 35 ebe), nitel aşamasında ise 11 katılımcı (7 hemşire, 4 ebe) bulunmaktadır. Veriler Mayıs 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında veriler Kişisel Bilgi Formu, Vicdan Stres Ölçeği (VSÖ) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SAS (Statistical Analysis System), nitel verilerin analizinde ise içerik yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada katılımcıların VSÖ iç faktörler, dış faktörler ve toplam puan ortalamalarının çalıştıkları kuruma göre farklılıklar gösterdiği bulunmuştur (iç faktörler: F=3.62, p=0.0168; dış faktörler: F=7.45, toplam puan: p=0.0002; F=5.36, p=0.0021). Çalışmaya katılanların VSÖ iç faktörler, dış faktörler ve toplam puan ortalamalarının hemşire/ebe sayısının yeterli olma durumuna göre farklılık gösterdiği saptanmıştır (iç faktörler: t=-2.21, p=0.0300; dış faktörler:  t=-2.61, p=0.0107; toplam puan:  t=-2.55, p=0.0129). Son olarak, katılımcıların VSÖ iç faktörler ve toplam puan ortalamalarının servisten memnuniyet düzeylerine göre farklılıklar gösterdiği bulunmuştur (iç faktörler: F=3.76, p=0.0277; toplam puan:   F=3.29, p=0.0425). Nitel verilerin analizinde alı tema ve 17 alt tema elde edilmiştir. Temalar; 'vicdan stresine neden olan durumlar', 'vicdan krizi', 'vicdani ret eylemleri', vicdani ret motivasyonları, 'vicdani rettin rasyonizasyonu' ve 'vicdani rettin sonuçları 'dır.
Sonuç: Kadın sağlığı alanında çalışan hemşire ve ebelerin vicdan stresi yaşadıkları, bunun sonucunda çoğu kez vicdani ret eylemine başvurdukları ve vicdani ret deneyimlerini hasta yararı gözeterek hasta bakım kalitesini arttırmaya yönelik gerçekleştirdikleri saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: ebe, hemşire, kadın sağlığı, vicdani stres, vicdani ret

Abstract:
Objective: The aim of the study is to determine the conscientious stress levels and conscientious objection experiences of nurses and midwives working in the field of women's health.
Method: In the design of this research, the explanatory sequential method, one of the mixed methods designs that includes quantitative and qualitative data collection methods, was used. There were 45 nurses, 35 midwives in the quantitative phase of the research, and 7 nurses, 4 midwives in the qualitative phase. Between May 2022 and December 2023, data was obtained using the Personal Information Form, Conscience Stress Scale (CSS) and Individual In-Depth Interview Form. Statistical Analysis System was used in the analysis of quantitative data, and content interpretive phenomenological analysis method was used in the analysis of qualitative data. 
Results: It was found that the participants' CSS scores differed depending on the institution they worked for (internal factors: F = 3.62, p = 0.0168; external factors: F = 7.45, total score: p = 0.0002; F = 5.36, p = 0.0021). It was found that the CSS scores of the study participants differed depending on the sufficient number of nurses/midwives (internal factors: t = -2.21, p = 0.0300; external factors: t = -2.61, p = 0.0107; total score: t=-2.55, p=0.0129). It was found that the participants' CSS scores differed according to their satisfaction levels with the service (internal factors: F = 3.76, p = 0.0277; total score: F = 3.29, p = 0.0425). In the analysis of qualitative data, 6 themes and 17 subthemes were obtained: 'situations that cause conscience stress', 'crisis of conscience', 'acts of conscientious objection', motivations for conscientious objection, 'rationalisation of conscientious objection' and 'consequences of conscientious objection'.
Conclusion: It has been determined that nurses and midwives working in the field of women's health experience serious conscientious stress, as a result of which they often resort to conscientious objection and that they carry out their conscientious objection experiences in order to increase the quality of patient care by considering the benefit of the patient.
Key words: nurse, midwife, conscientious objection, conscientious stress, women's health