Bilgi-iletişim teknolojileri yatırımlarının değerlendirilmesi
Assessment of ICT investments
Yazar: TUĞRUL ÜLGER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KORAY ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Dengeli ölçüm kartı = Balanced scorecard ; Medya = Media ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji yatırımları = Technology investments ; Veri madenciliği = Data mining ; Yatırımlar = Investments ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bilgi-İletişim Teknolojileri (BİT) yeni iş modelleri ve iş dizaynları yaratmasının yanı sıra yüksek yatırım maliyetleriyle birlikte, yatırım getirilerine ilişkin birçok belirsizliği bünyesinde taşımaktadır. Daha da ilginç olan durum, bu tür yatırımları değerlemede kullanılabilecek standart bir ölçüm yönteminin bulunmayışıdır. Üretim yatırımı gibi geleneksel yatırımlardan farklı olarak BİT yatırımlarının değerlendirilmesinde, getirilerin dışında strateji, gizli maliyetler, farklı risk türleri ve performans gibi başka kriterlerin de dikkate alınması gerekmektedir. Bu çalışmada amacımız BİT yatırımlarını incelemek,farklılıklarını belirlemek ve getirilerin farklı değerleme yöntemleriyle hesaplanabileceğini ortaya koymaktır.
Bu amaçla medya sektöründe bulunan bir işletmenin veri ambarı ve veri madenciliği
konusunda yaptığı bir yatırımın verileri kullanılmıştır. En çok kullanılan üç yöntemle finansal değerleme yapıldıktan sonra geleneksel net bugünkü değer yöntemiyle, reel opsiyon fiyatlama yöntemi, getirilere ilişkin oynaklık bağlamında değerlendirilmiş, olası risklere karşı yatırım öncesi tedbirlerin alınmasını sağlayacak verilere ulaşılmıştır. Ayrıca yatırım sonucu oluşacak performans değişiklikleri Dengeli Puan Kartı yöntemi kullanılarak ölçülmüştür.
BİT?nin iş akışları ve iş süreçlerine uyarlanmasında, getirilerin analiz edilmesi ve
sayısallaştırılması aşamasında sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu noktada, BİT yatırımlarında temel sorun, maddi olmayan getirilerin ve gizli maliyetlerin ortaya çıkması ve bu belirsizliğin yönetiminde yaşanan zorluklardır.
Referans bir değer olmakla birlikte Net Bugünkü Değer (NBD), iç verim oranı, karlılık
endeksi gibi proje değerlendirmede kullanılan geleneksel yöntemler, BİT projelerinde temel
sorun olan belirsizlik ve risk ile baş etme konusunda yetersizdir. Alınan kararların yatırıma esneklik kazandırması ve ek getirilerinin olması, bu getirilerin belirlenmesi konusunu da gündeme taşımaktadır. Yatırım esnekliği sonucu oluşan yeni değeri dikkate alan bir yöntem olarak reel opsiyon yöntemi kullanılabilir. Ayrıca performans ölçümü için Dengeli Puan Kartı, uygun bir değerleme yöntemidir.

Abstract:
Information and Communication Technologies (ICT) as well as creating new business
models and designs, along with high investment costs, investment returns are within the many uncertainties. Even more interesting case is the lack of a standard valuation method used in this type of investment. Unlike traditional production investments, in evaluation of ICT investments, except for returns, other criterias, such as strategy, hidden costs, different types of risk and performance should be taken into consideration. The aim of this study is to examine ICT investments, to determine their differences and to reveal different valuation methods used to calculate returns.
For this purpose, investment figures of data warehouse and data mining of an enterprise in the media sector was used. After three most commonly used methods of traditional financial valuation, net present value and real option pricing method was evaluated in the context of the volatility of returns, the data was obtained to allow measures to be taken against potential risks before investing. Performance changes that would occur as a result of investment were measured using the Balanced-Scorecard.
During adaptation of ICT to workflows and business processes, return analysis and
quantification problems are encountered. At this point, the main problem with the ICT
investments is the emergence of intangible returns and hidden costs and difficulties in the
management of uncertainty.
Although traditional methods used to evaluate the project are reference values like NPV,
internal rate of return, profitability index, but deficient to cope with uncertainty and risk which is the main problem in ICT investments. Thus, decisions providing additional returns, and flexibility for the investments, it has raised the issue of determination of yields. Real options method can be used as a method taking into account the new value as a result of flexibility to invest. In addition, balanced scorecard is an appropriate valuation method for performance measurement.