Fingolimod tedavisi alan multipl skleroz hastalarında B lenfosit alt gruplarının izlemi ve klinik korelasyonu
Monitoring and clinical correlation of B-lymphocyte subgroups in patients receiving fingolimod for treatment of multiple sclerosis
Yazar: CANSU EĞİLMEZ
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ EFENDİ
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: B lenfositleri = B lymphocytes ; Fingolimod = Fingolimod ; Lenfositler = Lymphocytes ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tedavi = Treatment ; İmmün sistem = Immune system

Özet:
Giriş ve Amaç: Multipl Skleroz (MS), santral sinir sisteminin (SSS) en yaygın izlenen kronik inflamatuar, demyelinizan hastalığıdır. MS etiyolojisi net olarak bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörlerin tetiklediği otoimmün bir hastalık olduğu düşünülmektedir. Tarihsel olarak Multipl skleroz T hücre aracılı otoimmün hastalık olarak sınıflandırılmıştır. Ancak yapılan çalışmalar B hücrelerinin önemli bir katkısı olduğuna dair kanıtlar ortaya çıkarmaktadır. Relaps ve remisyonlarla seyirli MS hastalarında atak sıklığını azaltmak ve hastalığın ilerleme hızını yavaşlatmaya yönelik kullanılan Fingolimod lenfositler üzerinde eksprese edilen sfingozin-1-fosfat (S1P) reseptörleri üzerinden etki göstermektedir. Aktif şekli olan fingolimod-fosfat, antagonist rol oynayarak T hücre yüzeyinde S1P1'e bağlanır ve hücrenin lenf nodlarından dolaşıma çıkmasına engel olur. Fingolimod ile ilgili şimdiye kadar ki yapılan çalışmalarda, Fingolimod etki mekanizması ağırlıklı olarak T lenfositler üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile Fingolimod tedavisi alan hastalarda B lenfosit alt gruplarının, diğer tedavi modalitelerini alan hastalar ile karşılaştırılması ve bu kapsamda Fingolimod'un B lenfositler üzerindeki etkilerinin gözlemlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Hastalar, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi MS polikliniğinde yeni koruyucu tedavi başlanması planlanan hastalar arasından seçilmiştir. Fingolimod ve kontrol grubu olarak birinci basamak tedavilerin başlanmasının planlandığı hastalardan tedavi öncesi ve tedavinin altıncı ayında kan örnekleri alınarak Flow Sitometri Labaratuvarı'nda lenfosit alt grup analizleri yapılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamıza Fingolimod başlanılması planlanan 48 hasta ile birinci basamak tedavilerin başlanmasının planlandığı 33 hasta dahil edildi. İki grup arasında yaş ve cinsiyet bakımından anlamlı bir fark saptanmadı. Akım sitometri analizlerinde B hücre alt tipleri açısından incelendiğinde CD19+, CD20+ ve CD22+  hücre sayısı ve yüzdelerinde her iki grup arasında başlangıçta anlamlı fark yok iken tedavi sonrası Fingolimod grubunda bu parametrelerin tümünde belirgin düşüş izlendi. T hücre alt tipleri açısından incelendiğinde CD3+ CD4+ yardımcı T hücre ve CD3+ CD8+ sitotoksik T hücre sayılarında tedavi sonrası Fingolimod grubunda anlamlı düşüş izlendi. CD3+ CD4+ hücre yüzdesinde azalma izlenirken CD3+ CD8+ hücre yüzdesindeki artış dikkat çekmiştir. Fingolimod tedavisi sonrası CD4/CD8 oranının CD8 lehine değiştiği gözlendi. CD3- CD16/56+ NK hücrelerinde ise Fingolimod grubunda tedaviden sonraki analizlerde hücre yüzdesinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı. Ancak hücre sayısında anlamlı farklılık izlenmedi. 
Tartışma: Çalışmamızdaki bulgular neticesinde Fingolimod'un total lenfosit sayısı beraberinde lenfosit alt gruplarını da belirgin etkilediği; sadece periferdeki otoreaktif lenfositlerin sayısını azaltmakla kalmadığı, aynı zamanda B hücre alt kümelerinin bileşimini de değiştirdiği izlenmiştir. B lenfositlerin MS'de artan önemi göz önünde bulundurulduğunda Fingolimod'un B lenfositler üzerindeki bu etkisinin etkinliğine katkı sağladığı düşünülmüştür.

Abstract:
Background and Aim: Multiple Sclerosis (MS) is the most common chronic inflammatory demyelinating disease of the central nervous system (CNS). Although the etiology of MS is not known clearly, it is thought to be an autoimmune disease triggered by genetic and environmental factors. Historically, Multiple sclerosis has been classified as a T cell mediated autoimmune disease. However, studies reveal evidence that B cells make an important contribution. Fingolimod, which is used to decrease the frequency of attacks and slow down the progression rate of the disease in MS patients, acts through the sphingosine-1-phosphate (S1P) receptors expressed on lymphocytes. The active form of fingolimod-phosphate plays an antagonist role and binds to S1P1 on the T cell surface and prevents the cell from leaving the lymph nodes. So far, studies on Fingolimod have focused mainly on T lymphocytes. In this study, we aimed to compare B lymphocyte subgroups in patients who received Fingolimod treatment with patients who received other treatment modalities, and to observe the effects of Fingolimod on B lymphocytes in this context.
Method: The participants were selected among the patients who were planned to start new treatment in the MS outpatient clinic of Kocaeli University Medical Faculty Hospital. Before treatment and in the sixth month of treatment, blood samples were taken from patients who planned to start Fingolimod and other treatments as a control group.  Lymphocyte subgroup analyses were performed in Flow Cytometry Laboratory.
Results: 48 patients who were planned to start Fingolimod and 33 patients who were planned to start first-line treatments were included in our study. There were no significant differences between the two groups in terms of age and gender. Flow cytometry analyzes showed there was no significant difference between the two groups in terms of the number and percentages of CD19+, CD20+ and CD22+ cells at the beginning, while a significant decrease was observed in all of these parameters in Fingolimod group after treatment. A significant decrease was observed in the number of CD3+ CD4+ helper T cells and CD3+ CD8+ cytotoxic T cells in the Fingolimod group after treatment. While a decrease in the percentage of CD3+ CD4+ cells was observed, the increase in the percentage of CD3+ CD8+ cells was remarkable. 
After fingolimod treatment, we observed the CD4 / CD8 ratio changed in favor of CD8. In the analysis after treatment in the Fingolimod group, a statistically significant increase in the cell percentage was found in CD3- CD16 / 56+ NK cells. However, there was no significant difference in cell number.
Discussion:  As a result of the findings in our study, Fingolimod significantly affects lymphocyte subgroups as well as total lymphocyte count. It has been observed that it not only decreases the number of autoreactive lymphocytes in the periphery, but also changes the composition of the B cell subgroups. Considering the increasing importance of B lymphocytes in MS, it is thought that this effect of Fingolimod on B lymphocytes contributes to its effectiveness.