İbn Zafer es-Sıkıllî'nin sülvânü'l-mutâʿ fî ʿudvâni'l-etbâ adlı el yazmasındaki minyatürlerin sanat yönünden değerlendirilmesi
Artistic evaluation of miniatures in Ibn Zafar al-Siqilli's manuscript sulwan al-muta' fi 'udwan al-atba'
Yazar: SABREEN ABDEL-MJEED HELAEL ALHEJAJ
Danışman: DOÇ. DR. RECEP GÜN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Minyatürizasyon = Miniaturization ; Sanat = Art ; Tasvir = Description ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Minyatür sanatı, tarih içerisinde önemli bir görsel kayıt belgesi olarak kabul görmüş ve el yazması kitapları resimleme sanatı olarak, metni açıklayıcı şekilde yüzyıllar boyunca yazma eserlerde kullanılmıştır. Bu nedenle minyatürlerin incelenmesi, anlaşılıp doğru analiz edilmesi içerdikleri mana ve estetik değerlerin ortaya çıkarılması son derece önemlidir. Bu çalışmada İbn Zafer es-Sıkıllî'nin Sülvânü'l-Mutâʿ fî ʿUdvâni'l-Etbâ adlı el yazması eserinin Fransa Ulusal Kütüphanesi'nde (Bibliothèque nationale de France) Arabe 3511 numarada muhafaza edilen 17. yüzyıla ait nüshasının minyatürleri incelenmiş, edebi ve sanatsal değeri ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır.  Tevekkül, teselli, sabır, rızâ ve zühd başlıkları altında hükümdarlar, yöneticilere başarılı liderlik için tavsiyelerin yer aldığı çalışmada çizimler zamanın ve konunun ruhuna uygun olarak gerçekleştirilmiştir.  Eserde 28 renkli ve 5 renksiz olmak üzere toplam 33 minyatür yer almaktadır. Çalışmaya konu olan eserde yer alan minyatürler daha önce herhangi bir çalışmada ele alınıp incelenmemiş ve sanatsal özellikleri hakkında analizler yapılmamıştır.  Bu nedenle çalışmamızda söz konusu minyatürlerin sanat açısından değerlerinin ortaya çıkartılarak bilim dünyasına sunulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda minyatürler ilgili dönemin sosyal hayatının farklı vechelerinin tespiti, dönemin giyim kuşam özellikleri, yüzlerin, giysilerin ve başlıkların biçimsel özellikleri, renk, kompozisyon düzeni ve bunların işleniş teknikleri açısından detaylı bir analize tabi tutulmuştur. Ayrıca bu çalışmada eserin tasvirlendiği dönem insanının minyatürlere yansıyan duygu, düşünce ve hayat anlayışlarının iz düşümlerinin günümüzle olan benzerlik ve farklılıklarını tespit edip bunlara dikkat çekmek de çalışmanın yaygın etkisi açısından hedeflenen amaçlarındandır. Geçmiş toplumlar hakkında doğru kanaatlere ulaşabilmede onların sanat eseri olarak ortaya koydukları ürünler üzerinde yapılan çalışmalarla ortaya çıkartılan sonuçların katkısı oldukça büyüktür. Sonuç olarak minyatürlerin farklı açılardan incelenmesi, o dönemin sosyal hayatının tasvir sanatına olan yansımalarının niteliğini ortaya çıkarma hususunda önem arz etmektedir.

Abstract:
Miniature art has been accepted as an important visual recording document throughout history and has been used in manuscripts for centuries as the art of illustrating manuscript books as well as an explanatory text. For this reason, it is extremely important to examine, understand, and analyze the miniatures correctly to reveal the meaning and aesthetic values they contain. In this study, the miniatures of the 17th century copy of Ibn Zafar al-Siqilli's manuscript named Sulwan al-Muta' fi 'Udwan al-Atba', preserved in the French National Library (Bibliothèque nationale de France) at Arabe number 3511, were examined, and its literary and artistic values were evaluated. This study includes recommendations for successful leadership for rulers and managers under the headings of trust, consolation, patience, consent, and asceticism. The drawings were made in accordance with the time and the subject. The study includes a total of 33 miniatures: 28 colored and 5 colorless. The miniatures that are the subject of the study have not been examined and evaluated in any study before, and their artistic features have not been analyzed. For this reason, our study aims to reveal the artistic value of these miniatures and present them to the scientific world. In this context, the miniatures were subjected to a detailed analysis in terms of identifying different aspects of the social life of the relevant period, including clothing characteristics, formal features of faces, head covers, color, composition layout, and their processing techniques. In addition, one of the aims of this study is to identify and draw attention to the similarities and differences between the emotions, thoughts, and understandings of life of the people of the period in which the work is depicted, as reflected in the miniatures, and to draw attention to them in terms of their widespread impact. The contribution of the results obtained from the studies on the products they created as works of art is very important in reaching correct opinions about past societies. As a result, examining the miniatures from different angles is important in revealing the nature of the reflections of the social life of that period on the art of depiction.