Dijital kapitalizmde eşitsizliğin dijital emek bağlamında yeniden üretimi: Afrika Kıtası örneği
The reproduction of inequality in digital capitalism in the context of digital labour: The case of the Africa
Yazar: ÖZGÜR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MELTEM BOSTANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Çalışma çağdaş kapitalizmde yaşanan eşitsizlik olgusunu incelemektedir. Çağdaş kapitalizmdeki dijitalleşme süreçlerinin yeni bir vurguyu gerekli kıldığı düşünülmekte ve bu bağlamda dijital kapitalizm kavramı önerilmektedir. Çalışma, son dönemde sosyal bilimler literatüründe yoğun olarak tartışılan dijital emek kavramını dijital kapitalizm bağlamında tartışmaktadır. Dijital emek kavramı genellikle sosyal medya odaklı olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmada ise dijital emek Marksist sermaye döngüsü çerçevesinde değerlendirilmektedir. Maden çıkarımı, donanım montajı, yazılım emeği, sosyal medya üretketimi ve e-atık geri dönüşümü şeklinde bir sermaye döngüsüne sahip olan dijital emek Avrupa ve ABD odaklı incelenmiştir. Bu çalışmada Sahra-altı Afrika bölgesi örneklem olarak seçilerek dijital emeğin madun bir coğrafyada nasıl tezahür ettiği ve bölgede ne gibi eşitsizlikler yarattığı sorularına yanıt aranmaktadır. Bu sorulara yanıt olarak gelişmiş Batı'nın hakimiyetinin dijital kolonyalizm olarak yeniden üretildiği şeklinde bir önermede bulunulmaktadır. Çalışmada üç farklı yöntem kullanılmaktadır. Öncelikle dijital iş platformlarının kullanıcı sözleşmeleri doküman analizine tabi tutulmaktadır. Bunun ardından bir pilot çalışma niteliğinde Afrikalı freelance işçilerin deneyimleri netnografik analiz yöntemiyle incelenmektedir. Son olarak ise Angola, Nijerya ve Güney Afrika'dan 10'ar kişi olacak şekilde toplamda 30 freelance metin yazarı ile görüşülmüştür. Çalışma beş bölüme ayrılmaktadır. İlk bölümde dijital kapitalizm ve dijital emek olguları tartışılmakta ve bu kavramlara nasıl yaklaşılacağına ilişkin bir pozisyon belirlenmiştir. Bu noktada "iletişimin ekonomi politiğinin Marksist eleştirisi" yaklaşımı kullanılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümü ise Sahra-altı bölgesini incelemenin kavramsal altyapısını hazırlamakta, dijitalleşme literatürü ile postkolonyalizm tartışmaları "Sınıf Çalışmaları" bağlamında sentezlenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümü dijital emeğin bölgede nasıl gerçekleştiği ve yönteme ilişkin bilgiler verilmektedir. Çalışmanın dördüncü bölümü Afrikalı freelance metin yazarlarının çalışma sürecinde yaşadıkları deneyimleri içeren görüşmelerin incelenmesine ayrılmaktadır. Çalışmanın beşinci bölümünde ise freelance çalışma ve sınıf oluşumu tartışmaları ele alınmaktadır.

Abstract:
The study is based on the phenomenon of inequality in contemporary capitalism. It is thought that the digitalization processes in contemporary capitalism require a new emphasis, and in this context, the concept of digital capitalism is suggested. The study examines the concept of digital labour, which has recently been discussed extensively in the social sciences literature, in the context of digital capitalism. The concept of digital labour is often discussed with a focus on social media. In this study, digital labour is evaluated based on the Marxist capital cycle process. Although digital labour, which has a capital cycle such as mineral extraction, hardware assembly, software labour, social media production and e-waste recycling, takes place all over the world, it has generally been studied with a focus on Europe and the USA. In this study, the sub-Saharan Africa region is selected as a sample and answers are sought to the questions of how digital labour manifests in a subaltern geography and what inequalities arise. In response to these questions, a suggestion is made that the dominance of the advanced West is reproduced as digital colonialism. Three different methods are used in the study. First of all, user contracts of digital work platforms are subject to document analysis. After that, the experiences of African freelance workers as a pilot study are examined by netnographic analysis method. Finally, a total of 30 freelance copywriters – 10 from each country – were interviewed from Angola, Nigeria, and South Africa. The work is divided into five parts. In the first part, the concepts of digital capitalism and digital labour are discussed, and a position is determined on how to approach these concepts. At this point, the approach of "Marxist criticism of the political economy of communication" is used. The second part of the study prepares the conceptual infrastructure of examining the sub-Saharan region, and the digitalization literature and postcolonialism discussions are synthesized in the context of working-class studies. The third part of the study provides information about how digital labor takes place in the region and the method. The fourth part of the study is devoted to examining the interviews involving African freelance copywriters' experiences during the working process. In the fifth part of the study, discussions on freelancing and class formation are discussed.