Kamu kurumlarında sıfır atık yönetimi: Bursa ilinde bir kamu kuruluşu olarak İlbank Bursa Bölge Müdürlüğü örneği
Zero waste management in public institutions: İlbank Bursa Regional Directorate example as a public organization in Bursa
Yazar: SİNAN PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. ORHAN TANER CAN
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sıfır atık, atıkları yönetmek yerine daha atık oluşmadan ortadan kaldırmayı prensip edinen bir yöntem olmasıyla birlikte, atıkların yakılması ve depolanması sırasında yaşanan sapmaları bertaraf etmek için tedarik zincirinin her kademesinde oluşabilecek atıkları kaynağında azaltmak ve ortadan kaldırmak için atık üreticilerine rehber olan bir tasarım felsefesidir. Sıfır atık yönetimi, atığın ortaya çıkmasının önlenmesinden başlayarak, atık miktarının azaltılması, kaynağında ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması ve işlenmesi aşamalarını içine alan, fayda ve maliyet ilkeleri göz önünde bulundurularak oluşturulan yönetim sistemi olarak tanımlanmaktadır.
Dünyadaki nüfusun hızla çoğalması ve hayat standartlarının artmasına bağlı olarak doğal kaynaklara olan talepler ve tüketimler de artmaktadır. Bu durum mevcut kaynakların azalmasına ve insanoğluna yetmemesine neden olmaktadır. Tüm bunlar göz önüne alındığında dünyada sıfır atık kavramı daha çok önem kazanmış, sıfır atık çalışmaları hem bireyler hem de kurumlar tarafından uygulanmaya başlamıştır.
Bu çalışmada sıfır atık ve sıfır atık yönetimi kavramları ele alınarak Bursa ilinde bir kamu kuruluşu olan İlbank Bursa Bölge Müdürlüğü binasında sıfır atık yönetiminin kurulması ve yürütülmesi çalışmaları incelenmiştir. Sıfır Atık Projesi kapsamında Bölge Müdürlüğü binasında sürdürülebilir bir çevre için geri kazanılabilir atıkların kaynağında ayrı toplanarak düzenli depolama alanlarına gönderilen geri dönüştürülebilir atıkların minimize edilmesi çalışmalarının diğer kurum ve kuruluşlara örnek teşkil etmesi hedeflenmiştir.
Çalışma kapsamında Bölge Müdürlüğü binasında 2019 ve 2020 yıllarının tamamında ve 2021 yılının ilk sekiz ayında toplanan kağıt, plastik, cam, metal atık ve bitkisel atık yağ miktarları değerlendirilmiştir. Bölge Müdürlüğü binasında 2019 yılında 1205 kg kağıt atık, 726 kg plastik atık, 338 kg cam atık, 14 kg metal atık olmak üzere 2283 kg geri dönüştürülebilir atık ve 75 litre bitkisel atık yağ toplanmıştır. 2020 yılında 1130 kg kağıt atık, 865 kg plastik atık, 450 kg cam atık, 20 kg metal atık olmak üzere 2465 kg geri dönüştürülebilir atık ve 40 litre bitkisel atık yağ toplanmıştır. 2021 yılında ilk sekiz ayda 545 kg kağıt atık, 385 kg plastik atık, 75 kg cam atık, 45 kg metal atık olmak üzere 1050 kg geri dönüştürülebilir atık ve 90 litre bitkisel atık yağ toplanmıştır. Sıfır Atık Projesi kapsamında Bölge Müdürlüğü binasında 2019, 2020 yıllarında ve 2021 yılının ilk sekiz ayında toplam 5798 kg geri dönüştürülebilir atık düzenli depolama alanlarına gönderilmek yerine kaynağında ayrı toplanarak hem ekonomiye kazandırılmış hem de çevre kirliliğinin önlenmesine katkı sağlanmıştır. Toplanan 5798 kg atığın geri dönüşümü ile 49 ağaç kurtarılmış, 623 kg sera gazı salınımı engellenmiş, 23303 kWh enerji, 11,98 m³ depolama alanı, 32 varil petrol, %25 ham madde ve 1,29 m³ su tasarrufu sağlanmıştır. 205 litre bitkisel atık yağın ayrı toplanması ile 205 milyon litre suyun kirletilmesi engellenmiştir.

Abstract:
Zero waste is a method that takes as a principle of eliminating waste before it is generated, rather than managing it, and is a design philosophy that guides waste producers at being reduced and eliminated wastes that may occur at every stage of the supply chain. Zero waste management is described as a management system created by considering the principles of benefit and cost, with the prevention of waste, reducing the amount of waste, collecting it separately at the source, temporary storage, transportation, and processing.
Demands and consumptions of natural resources are increasing, to the rapid growth of population and increase in living standards in the world. This situation causes the available resources to decrease and is not sufficient for human beings. Considering all these, the concept of zero waste has gained more importance in the world, and zero waste studies have begun to be implemented by both individuals and institutions.
In this study, the concepts of zero waste and zero waste management have been discussed. The studies on the establishment and application of zero waste management in the building of İlbank Bursa Regional Directorate, a public institution in Bursa, have been investigated.
Within the scope of the study, the amounts of paper, plastic, glass, metal wastes, and vegetable waste oil collected in the building in 2019 and 2020 and the first eight months of 2021 were evaluated. At the building, in 2019, 2283 kg of recyclable waste and 75 liters of vegetable waste oil were collected, including 1205 kg of paper, 726 kg of plastic, 338 kg of glass, and 14 kg of metal wastes. In 2020, 2465 kg of recyclable waste and 40 liters of vegetable waste oil were collected, including 1130 kg of paper, 865 kg of plastic, 450 kg of glass, and 20 kg of metal wastes. In the first eight months of 2021, 1050 kg of recyclable waste and 90 liters of vegetable waste oil were collected, including 545 kg of paper, 385 kg of plastic, 75 kg of glass, and 45 kg of metal wastes. Within the scope of the Zero Waste Project, by being collected a total of 5798 kg of recyclable waste separately at the source in the building in 2019, 2020, and in the first eight months of 2021, instead of being sent to landfills, was gained the economy, and was contributed to the prevention of environmental pollution. With the recycling of 5798 kg of waste, 49 trees were saved, 623 kg of greenhouse gas emissions were prevented, 23303 kWh of energy, 11.98 m³ of storage area, 32 barrels of oil, 25% raw materials, and 1.29 m³ of water were saved. By collecting 205 liters of waste vegetable oil separately, pollution of 205 million liters of water was prevented.