Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı temelinde bir ikna unsuru olarak sosyal paylaşım sitelerinin kullanımı: Edremit Belediyesi örneği
The use of social networking sites as an element of persuasion based on the uses and gratifications approach: The example of Edremit Municipality
Yazar: EYÜP SATIL
Danışman: PROF. DR. GAYE ÖZDEMİR EREL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Kullanımlar ve doyumlar = Uses and gratifications ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal medya = Social media ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Çevrimiçi paylaşım platformları = Online sharing platforms ; İkna = Persuasion ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Teknolojik gelişmeler internet imkanlarının ve kullanımının yaygınlığını artırmıştır. Bununla ilişkili olarak sosyal medya tüm dünyada iletişim ve etkileşimin önce gelen bir aracı konumuna gelmiştir. Bireyler ve kurumlar sosyal medyayı muhataplarını ikna etmek amacıyla sıklıkla kullanmaya başlamışlardır. Bu araştırma kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı temelinde ikna amacıyla kurumların sosyal medya kullanımını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacına uygun olarak turisttik bir ilçe olan Balıkesir'in Edremit İlçesi seçilmiş ve kurum olarak da halk tarafından seçilmiş ve halka doğrudan hizmet sunan ve ayrıca 10 bin üzerinde sosyal medya takipçisi olan Edremit Belediye Başkanlığının sosyal medya paylaşımları incelenmiştir. Edremit Belediye Başkanlığının Facebook, Instagram ve Tweeter platformları üzerinde 1 Eylül – Ekim 2021 tarihleri arasındaki bir aylık süreçte yaptığı beşer paylaşım özel günleri anma, an itibarı ile ne yaptığını paylaşmak, fotoğraf kullanımı, özel amaçlı sesleniş kriterlerine uygun olarak seçilmiştir. Hem Edremit Belediye Başkanlığının yaptığı paylaşımlar hem de bu paylaşımlara takipçiler tarafından yapılan karşı paylaşımlar MAXQDA 2020 programı üzerinde derinlemesine içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları Edremit Belediye Başkanlığının yaptığı 15 paylaşıma karşı takipçilerin toplam 1035 karşı paylaşım yaptığını göstermiştir. En fazla karşı paylaşımın yapıldığı paylaşımlar Edremit'in Kurtuluşu Töreniyle ilgili basın açıklaması olduğu görülmüştür. En düşük sayıda karşı paylaşımın yapıldığı paylaşımının ise kır düğün salonu inşası paylaşımı olduğu bulunmuştur. 1035 karşı paylaşımın 179'unun destek paylaşımı olduğu ve geriye kalan 826 paylaşımın da eleştiri paylaşımı olduğu bulunmuştur. Edremit Belediye Başkanlığının yaptığı paylaşımlardan destek oranı en yüksek olan paylaşımın öğrencilere barınma desteği konulu paylaşım olduğu anlaşılmıştır. Paylaşımlardan eleştiri oranı en yüksek olan paylaşımların ise Edremit'in Kurtuluşu Töreni ve Edremit'in Kurtuluşu Töreniyle ilgili basın açıklaması paylaşımları olduğu bulunmuştur. Takipçilerin paylaşımlara karşı desteklerini yapılan paylaşımların konusunu doğrudan beğendiklerini ifade ederek veya paylaşımın konusunu veya Belediye Başkanlığını savunarak gösterdikleri bulunmuştur. Destekleyici takipçilerin desteklerini ifade yöntemlerinin ise sırasıyla karşılaştırma yapma, milliyetçi söylem kullanma, öneride bulunma, Atatürk'e atıf yapma, şehitleri anma ve hayatından örnek gösterme şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Takipçilerin Edremit Belediye Başkanlığının yaptığı paylaşımlara karşı eleştirilerini sırasıyla en fazla hakaret ederek, beddua ederek, kınayarak, belediyecilik yapmaya davet ederek, yapılanların kadınları aşağıladığını söyleyerek, tehdit ederek, soruşturma açılmasını talep ederek, daha fazla tepki vermeye davet ederek, özür dilenmesini talep ederek, yetkililerin görevden alınmasını isteyerek ve sorumluları ülkeden kovarak gösterdikleri görülmüştür. Eleştiri yapan takipçilerin eleştirilerini en fazla yakıştırma ve benzetme yapma yöntemiyle, örnek gösterme yöntemiyle, dini söyle kullanma yöntemiyle ve şiir ve alıntı kullanma yöntemiyle gerçekleştirildikleri bulunmuştur. Yakıştırma ve benzetme yapılırken sırasıyla en fazla bozuk zihniyet, Yunan/gavur, yobaz/çağdışı ve Ebu Cehil ifadelerinin kullanıldığı görülmüştür. Örnek gösterme yapılırken sırasıyla en fazla cephedeki Türk kadınları, Türk tarihi, Atatürk'ün annesi, Sütçü İmam, Kara Fatma ve Latife Hanım kavramları kullanılmıştır.

Abstract:
Technological developments have increased the prevalence of internet opportunities and usage. In relation to this, social media has become a leading tool of communication and interaction all over the world. Individuals and institutions have started to use social media frequently to persuade their interlocutors. This research has been carried out to examine the use of social media by institutions for persuasion on the basis of uses and gratifications approach. In accordance with the purpose of the research, Edremit District of Balıkesir, which is a touristic district, was chosen.  The Edremit Municipality, which provides direct service to the public and also has more than 10 thousand social media followers,  was selected as the institution. The five posts made by the Edremit Municipality on Facebook, Instagram and Tweeter platforms in a one-month period between September 1 and October 2021 were selected in accordance with the criteria of commemorating special days, sharing what they are doing as of the moment, use of photographs, and special-purpose calls. Both the posts made by the Edremit Municipality and the counter-shares made by the followers to these posts were analyzed with the in-depth content analysis method on the MAXQDA 2020 program. The findings of the research showed that the followers made a total of 1035 counter-posts against the 15 posts made by the Edremit Municipality. It was seen that the most counter-shared posts were the press release about the Liberation Ceremony of Edremit. It was found that the post with the lowest number of counter-post was the post of rural wedding hall construction. It was found that 179 of 1035 counter-posts were support posts and the remaining 826 posts were criticism posts. It has been understood from the posts made by the Edremit Municipality that the share with the highest support rate is the one on housing support to students. It was found that the posts with the highest criticism rate were the press releases about the Liberation Ceremony of Edremit and the Liberation Ceremony of Edremit. It was found that the followers showed their support for the posts by expressing that they directly liked the subject of the posts or by defending the subject of the post or the Mayor's Office. It has been determined that the methods of expressing support of the supportive followers are respectively making comparisons, using nationalist discourse, making suggestions, citing Atatürk, commemorating the martyrs and showing examples from his life. The criticisms of the followers against the posts made by the Edremit Municipality were mostly by insulting, cursing, condemning, inviting them to be a municipality, saying that what was done insulted women, threatening, demanding an investigation, inviting more reaction, demanding an apology, and apologizing to the authorities. It was seen that they wanted to be dismissed and expel those responsible from the country. It has been found that the critics who criticize are mostly made by the method of ascription and analogy, the method of showing examples, the method of using religious discourse, and the method of using poetry and quotations. It has been observed that the expressions of corrupt mentality, Greek/infidel, bigoted/contemporary and Ebu Cehil are used the most while making ascription and analogy, respectively. While showing examples, the concepts of Turkish women at the front, Turkish history, Atatürk's mother, Sütçü İmam, Kara Fatma and Latife Hanım were used respectively.