Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda günlük aktivite performansına yönelik bilişsel oryantasyon (GAPBO) yaklaşımının motor performans ve yürütücü işlevler üzerine etkisi
The effect of the cognitive orientation to daily occupational performance (CO-PO) in children with attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) on motor performance and executive functions
Yazar: SEDANUR GÜRLEK
Danışman: PROF. DR. GONCA BUMİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Motor beceriler = Motor skills

Özet:
Bu çalışma, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda "Günlük Aktivite Performansına yönelik Bilişsel Oryantasyon" (GAPBO) yaklaşımının çocukların motor performans ve yürütücü işlev becerileri üzerine etkilerini incelemek amacıyla planlandı. Çalışmaya 30 DEHB tanılı çocuk dahil edildi ve randomize olarak 15'i kontrol grubuna alınırken, 15'ine GAPBO yaklaşımı haftada 2 kez 6 hafta boyunca uygulandı. Çocuklar, Kanada Aktivite Performans Ölçeği, Hedefe Ulaşma Ölçeği, Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlik Testi Kısa Form ve Yürütücü İşlevler ve Aktivite Rutinleri Ölçeği ile değerlendirildi. Ayrıca GAPBO uygulaması sonrası ailelerin duydukları memnuniyet düzeyleri Görsel Analog Skalası ile değerlendirildi. Çalışmanın sonucunda, GAPBO grubunda ilk değerlendirmelere göre aktivite performans ve memnuniyet düzeylerinde, aktivite performans hedeflerinde, koşma hızı ve çeviklik, denge, bilateral koordinasyon, üst ekstremite koordinasyonu, görsel-motor kontrol ile üst ekstremite hız ve becerisi ve yürütücü işlev becerilerinde iyileşme görüldü (p<0,05). GAPBO grubundaki çocuklar Hedefe Ulaşma Ölçeği sonuçlarında anlamlı klinik iyileşme gösterdi (p=0,001). Son değerlendirmelerde GAPBO grubunda kontrol grubuna göre aktivite performans ve memnuniyeti ile yürütücü beceriler sosyal rutin alt parametresinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık görüldü (p<0,05). Ailelerin GAPBO yaklaşımından duydukları memnuniyet düzeylerinin (9,24±0,63) yüksek olduğu tespit edildi. Sonuç olarak; GAPBO, DEHB tanılı çocukların tedavisinde aktivite performansını, bilişsel ve motor becerileri geliştirmede önemli bir yaklaşımdır. Aktivite performansına odaklanan GAPBO yaklaşımının ergoterapi müdahalelerine dahil edilmesi çocuklarda beceri kazanımını desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: dikkat eksikliği ve hiperaktivite, GAPBO, motor performans, 
                                   yürütücü işlev.

Abstract:
The study was planned to examine the effects of "Cognitive Orientation to daily Occupational Performance" (CO-OP) approach on motor performance and executive function skills in children with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). Thirty children with ADHD were included in the study, and fifteen of them were randomly assigned to the control group, while fifteen of them were administered the CO-OP approach twice a week for six weeks. Children were evaluated by Canadian Occupational Performance Measure, Goal Attainment Scale, Bruininks Oseretsky Motor Proficiency Test Short Form and The Executive Functions And Occupational Routines Scale. In addition, satisfaction levels of families after CO-OP application were evaluated with Visual Analogue Scale. As a result, the CO-OP group's occupational performance and satisfaction level, activity performance goals, running speed and agility, balance, bilateral coordination, upper-limb coordination, visual-motor control, upper limb speed and dexterity and executive function skills (p<0,05) were improved. The children in the CO-OP group have achieved their activity goals (p=0,001). In the second evaluations, a significant difference was observed in the occupational performance and satisfaction and executive skills social routine sub-parameter in the CO-OP group compared to the control group (p<0,05). It was found that the satisfaction level of families with the CO-OP approach (9.24 ± 0.63) was high. CO-OP is an important approach in increasing occupational performance and improving cognitive and motor skills in the treatment of children with CO-OP. The inclusion of the CO-OP approach which is an occupational performance-oriented approach, into occupational therapy intervention approaches supports skill acquisition in children.

Key Words: attention deficit and hyperactivity, CO-OP, motor performance, executive    
                      functions.