Üstün zekalı ve yetenekli çocuğa sahip aileler ile normal gelişim gösteren çocuğa sahip ailelerde çocuk uyumu ve ebeveyn yeterliklerinin incelenmesi
Analysis of child adjustment and parental efficacy in families with gifted and talented children and families with typically developing children
Yazar: NESLİHAN AŞIK
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ÖNGÖREN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üstün zekalı ve yetenekli çocuğa sahip aileler ve normal gelişim gösteren çocuğa sahip aileler arasındaki çocuk uyumu ve ebeveyn yeterlikleri arasındaki farklılıkları tespit etmek ve demografik veriler ışığında değerlendirmektir. Araştırma, İstanbul'da yaşayan ve 5-12 yaş aralığında üstün zekalı çocuğa sahip 150 ebeveyn ve aynı ilde yaşayan   5-12 yaş aralığında normal gelişim gösteren çocuğa sahip 150 ebeveyn ile yapılmıştır.  Araştırma yöntemi nicel olarak planlanmış ve araştırma kapsamında ailelere "Çocuk Uyumu ve Anne-Baba Yeterlik Ölçeği (CAPES-TR)" ve "Sosyodemografik Veri Toplama Formu" uygulanmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişki örüntüsünü tespit etmek üzere ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Sonuçlara göre üstün zekalı ve yetenekli ve normal gelişim gösteren çocuklara sahip bireylerin ebeveyn yeterliliği konusunda benzer görüşlere sahip oldukları kaydedilmiştir (p>0,05). Algıladıkları toplam çocuk uyumu puanlarında iki grup arasında anlamlı bir farka rastlanmazken üstün zekalı ve yetenekli çocuklara sahip ailelerin diğer gruptaki ebeveynlere göre çocuk uyum ölçeğinin alt faktörlerinden olan davranışsal sorunlar ve ev görevleri/sorumlulukları puanlamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05).  Ayrıca üstün zekalı ve yetenekli çocuğa sahip katılımcıların ebeveyn yeterlik algıları, normal gelişim gösteren çocuğa sahip katılımcılarınkine göre, çocuk uyumu puanları üzerinde (r=-0,696; r=-0,480) daha etkili bulunmuştur. Ek olarak iki ebeveyn grubu için de çocukla geçirilen süre ebeveyn yeterliği ve çocuk uyumu puanlarını etkileyen önemli faktörlerden biridir.
Anahtar Kelimeler: Üstün Zeka, Yetenek, Aile, Uyum, Yeterlik

Abstract:
The aim of this study is to identify the differences between child adjustment and parental efficacy between families with gifted and talented children and families with typically developing children and to evaluate them in the light of demographic data. 
The research was conducted with 150 parents of gifted children aged 5-12 living in Istanbul and 150 parents of typically developing children aged 5-12 living in the same city. The research method was planned as quantitative and within the scope of the research, "Child Adjustment and Parenting Efficacy Scale (CAPES-TR)" and "Sociodemographic Data Collection Form" were applied to the families. Correlational research method was used to determine the relationship pattern between the research variables. 
According to the results, it was noted that individuals with gifted and talented and typically developing children had similar views on parental efficacy (p >0.05). While there was no significant difference between the two groups in their perceived total child adjustment scores, a statistically significant difference was found in behavioral problems and household duties/responsibilities, which are sub-factors of the child adjustment scale, in families with gifted and talented children compared to parents in the other group (p <0.05). In addition, the parental efficacy perceptions of participants with gifted and talented children were found to be more effective on child adjustment scores (r=-0.696; r=-0.480) than those of participants with typically developing children. According to the findings, the time spent with the child is one of the important factors affecting parental efficacy and child adjustment scores for both parent groups.