Türlerarası melezlemeler ile elde edilen farklı domates anaçlarının verim ve kaliteye etkisinin belirlenmesi
Determination of the yield and quality effect of different tomato rootstocks obtained by interspecific hybrids
Yazar: HÜSEYİN KÜÇÜKAYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN KABAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hem ülkemiz de hem de dünyada en fazla üretilen sebze türü olan domatesin yetiştiriciliği esnasında bazı biyotik ve abiyotik stres faktörleri ciddi bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu stres faktörleri ile mücadele de dayanıklı anaç ve çeşitlerin kullanımı en ekonomik, çevreci ve sürdürülebilir yöntemdir. Ancak ülkemizde kullanılan domates anaçlarının neredeyse tamamı ithal edilmektedir ve yerli anaç kullanımı yok denecek kadar azdır. Bu konudaki eksikliği gidermek amacıyla planlanan bu araştırmada; domates yetiştiriciliğinde kullanılabilmesi amacıyla türlerarası melezlemelerle elde edilen farklı anaçların verim ve kaliteye etkileri belirlenmiştir. Araştırmada, Solanum habrochaites, S. penelli ve S. lycopersicum arasında türlerarası melezlemeler ile geliştirilen aday anaçlar ve ticari olarak kullanılan Beaufort F1, Arazi F1, Amaron F1, Kingkong F1 anaçları üzerine Torry F1 çeşidi tüp aşılama tekniği ile aşılanmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekkerrürlü ve her tekerrürde 20 bitki olacak şekilde yürütülmüştür. Çalışmada; verim, bitki ve meyve özellikleri, anaç boyu (cm), anaç kalınlığı (cm), kalem boyu (cm), kalem kalınlığı (cm),
yaprak sayısı (adet) ve aşı uyuşma performansları analiz edilmiştir. Çalışmada Beaufort F1 ve Amaron F1 anaçları 6.95 ve 6.61 kg bitki-1 ile verim açısından ilk sıralarda yer alırken, geliştirdiğimiz R19B-005 ve R19B-015 anaçlarında verim değerleri sırasıyla 6.24 ve 6.22 kg bitki-1 olarak bulunmuştur. Meyve ağırlığı açısından benzer sonuçlar alınmış olup, meyve rengi değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca moleküler olarak Frl, Mi, I-2, Ty-1, Ty-3 ve Sw-5 genleri bakımından taranan çalışmada geliştirilen iki çeşit dayanıklı bulunmuştur.

Abstract:
Some biotic and abiotic stress factors appear as a serious problem during the cultivation of tomato, which is the most produced vegetable both in our country and in the world. The use of resistant rootstocks and varieties are the most economical, environmentally friendly and sustainable method for these stress factors. In this research, the effects of different rootstocks developed by interspecies hybridization on yield and quality were determined in order to be used in tomato cultivation. In the research, candidate rootstocks developed by interspecies hybridization between Solanum habrochaites, S. penelli and S. lycopersicum and commercially used Beaufort F1, Arazi F1, Amaron F1, Kingkong F1 rootstocks were grafted with Torry F1 variety with tube grafting technique. It was established in a randomized block design with 3 replications and 20 plants in each replication. In the study, besides yield, plant and fruit
characteristics, rootstock length (cm), rootstock thickness (cm), scion length (cm), scion thickness (cm), number of leaves (number) were analyzed. Beaufort and Amaron cultivars took the first place in terms of yield with 6.95 and 6.61 kg plant-1, while the yield values of R19B-005 and R19B-015 that we developed were found as 6.24 and 6.22 kg plant-1, respectively. Similar results were obtained in terms of fruit weight, but there was no significant difference between fruit color values. In addition, Frl, Mi, I-2, Ty-1, Ty-3 and Sw-5 genes were screened in the study.