5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında lisanslı depoculuk şirketleri ve ürün senetleri
Under the Agricultural Products Licensed Warehousing Law No. 5300 licensed warehousing companies and warehouse receipts
Yazar: EMRE YOLCU
Danışman: PROF. DR. KEMAL ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ambar = Storehouse ; Depo sertifikaları = Depositary receipts ; Depolar = Warehouses ; Kanunlar = Laws ; Lisanslı depo = Licensed warehouse ; Senetler = Bills ; Tarım ürünleri = Agricultural products ; Ticaret = Trade ; Ürün senedi = Product receipt

Özet:
Lisanslı depoculuk sistemi esas olarak tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak amacıyla öngörülmüş bir projedir. Etkili bir biçimde işleyen lisanslı depoculuk sisteminin, üreticiler, sanayiciler, tacirler ve devletler bakımından oldukça önemli faydaları vardır. Lisanslı depoculuk sisteminin yaygınlaşarak etkili bir işleyiş göstermesi, sistemin tanıtılması ve meselenin hukuki boyutlarıyla ele alınarak bu alanda faaliyet gösterecek olan kimselerin hukuki öngörülerinin artırılması ile mümkündür.
Bu doğrultuda çalışmamızın ilk bölümünde lisanslı depoculuk sistemi tanıtılmış, ülkemizde lisanslı depoculuk sisteminin tarım ürünleri ticaret bakımından önemi, amacı, faydaları izah edilmiş ve lisanslı depoculuk sisteminin işleyiş süreci açıklanmıştır. Bu işleyiş sürecini başlatan lisanslı depoculuk sözleşmesi tanımlanarak; sözleşmenin hukuki niteliği de tespit edilmiştir. Yine bu bölümde lisanslı depoculuk sisteminin, umumi mağazacılık sistemi ile benzer ve farklı yanları ele alınarak; lisanslı depoculuk ile umumi mağazacılık ilişkisi değerlendirilmiştir. Ayrıca lisanslı depo işleticilerinin kuruluş ve faaliyete geçiş şartları açıklanmıştır.
Çalışmamızın ikinci bölümünde lisanslı depo işleticilerinin hak ve yükümlülükleri incelenmiştir. Lisanslı depo işleticilerinin hak ve yükümlülükleri incelenirken, lisanslı depoculukla ilgili mevzuat hükümleri ile birlikte; lisanslı depo işleticilerinin, lisanslı depo işletmelerinde muhafaza altına aldıkları tarım ürünleri üzerindeki zilyetliklerine bağlı olarak sahip oldukları haklar da tespit edilmiştir.
Üçüncü ve son bölümde ise elektronik ürün senetleri, kıymetli evrak ve menkul kıymet kavramları bakımından değerlendirilmiş, elektronik ürün senetlerinin, evraksız kıymetli evrak (elektronik kıymetli evrak) olarak nitelendirilmesinin sonuçları üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda olmak üzere elektronik ürün senetlerinin, Türkiye Ürün İhtisas Borsasında işlem görmesi, elektronik ortamda çeşitli hukuki işlemlere konu edilmesi hususları incelenmiş ve elektronik ürün senetlerinin, elektronik ortamda saklanmasına ilişkin olarak taraflar arasında akdedilen sözleşmenin hukuki niteliği de tespit edilmiştir.

Abstract:
The licensed warehousing system is mainly a project intended to facilitate the trade of agricultural products. A licensed warehousing system that works effectively has significant benefits for manufacturers, industrialists, traders and governments. The proliferation of the licensed warehousing system is possible by introducing the system and increasing the legal foresight of those who will operate in this field by considering the legal aspects of the issue.
In this direction, in our study, the licensed warehousing system was first introduced, the importance, purpose and benefits of the licensed warehousing system in our country in terms of trade in agricultural products were explained and information was given about the working process of the licensed warehousing system. The licensed warehousing contract that started this process between the parties has been defined and the legal nature of the contract has also been determined. Similar and different aspects of the licensed warehousing system with the public warehousing system are discussed. The relationship between licensed warehousing and public warehousing has been evaluated. In addition, the establishment and operating conditions of licensed warehouse operators are also examined in this section.
In the second part of the study, the rights and obligations of licensed warehouse operators are examined. Legislation provisions related to licensed warehousing and the rights of licensed warehouse operators on the agricultural products they keep in licensed warehouse enterprises, depending on their possession (reversioner) are also discussed.
In the third and last part, electronic warehouse receipts are examined in terms of the concepts of negotiable instruments and securities. The results of qualifying electronic warehouse receipt as a paperless negotiable instruments (electronic negotiable instruments) have also been evaluated. In this context, it has been examined that electronic warehouse receipts are traded in the Turkish Mercantile Exchange and subject to various legal transactions in an electronic environment. The legal nature of the contract concluded between the parties regarding the electronic storage of electronic warehouse receipts has also been determined.