Avrupa Birliği'nin İran nükleer krizine yaklaşımı: Amerika Birleşik Devletleri ile karşılaştırmalı bir analiz
European Union's approach to Iran nuclear crisis: A comparati̇ve analysi̇s with Uni̇ted States of Ameri̇ca
Yazar: İMREN ALAKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEDEF EYLEMER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Avrupa Birliği = European Union ; Kriz = Crisis ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer güç = Nuclear power ; Nükleer silahlar = Nuclear weapons ; Sosyal inşaa = Social construction ; İran = Iran

Özet:
İran'ın nükleer programı, uluslararası alanda tartışmalara neden olmuştur. Avrupa Birliği (AB) ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) İran'ın nükleer programının nükleer silah üretmeye yönelik olduğundan şüphelenmektedirler. Şüphelerini ortadan kaldırmak için ise İran'ın nükleer teknolojiye erişimini engellemeye çalışmaktadırlar. İran bu engellemelere rağmen nükleer programını ilerletmiştir. İran yetkilileri, diğer devletler gibi nükleer teknolojiden barışçıl olarak yararlanma hakkına sahip olduklarını çeşitli platformlarda dile getirmişlerdir.
AB, İran nükleer krizi çözüm sürecinde aktif olarak yer almıştır. Birlik, İran'ın nükleer programına kuşkuyla yaklaşmış ve İran'ı nükleer programdan vazgeçirmenin yollarını aramıştır. AB, İran nükleer krizinde diplomasi aracına ağırlık vermiştir. Bu kapsamda, İran ile çok sayıda görüşmeler yapılmıştır. Fakat görüşmeler tıkanma noktasına geldiğinde, İran dosyası Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) gönderilerek krizde farklı bir evreye geçilmiştir. Bu dönemde de AB, diplomasi aracını etkili bir şekilde kullanmıştır.
ABD ve İran ilişkileri İran'da İslam devrimi gerçekleşmeden önce iyi boyuttaydı. İslam devrimiyle beraber bu iki devletin ilişkileri bozulmuştur. ABD ve İran birbirlerine güvenmemeye başlamışlardır. İran nükleer krizinde de ABD, İran'ın nükleer silah üretme amacında olduğunu ileri sürmüş ve askeri gücün kullanılması gerektiği savunmuştur.
Sosyal inşacı yaklaşım aracılığıyla AB ve ABD'nin İran nükleer krizine yönelik tutumları yorumlanabilmektedir. Sosyal inşacı yaklaşım, aktörlerin kimlikleri temelinde dış dünyayı algıladıklarını ve araçlarını buna göre belirlediklerini ileri sürmüştür. AB ve ABD de sahip oldukları kimlikleri temelinde krize birbirlerinden farklı yaklaşımlar getirmişlerdir.


Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, ABD, İran, Sosyal İnşacı Yaklaşım,  Nükleer Kriz.

Abstract:
Iran's nuclear program has triggered discussions in the international area. European Union (EU) and United States of America (US) suspect that Iran's nuclear program is intended to produce nuclear weapons. To eradicate these suspicions, they try to block the accession of Iran to nuclear technology. Despite these blockings, Iran developed its nuclear program.  Iranian officials declared in several platforms that they have right to benefit nuclear technology in peaceful terms like other states.
EU has participated actively in resolution process of Iran nuclear crisis. It approached to Iran's nuclear program suspiciously and sought ways of deterring Iran's nuclear program. EU focused on means of diplomacy in Iranian nuclear crisis. Within this context, several negotiations were made with Iran. However, when the negotiations deadlocked, Iranian issue was submitted to United Nations Security Council (UNSC) and a different phase started in the crisis. Also, in this period, EU has used means of diplomacy effectively.
US and Iran relations were in good terms in the period before Iran Islamic Revolution. The relations between the two states started to deteriorate because of Islamic Revolution. US and Iran started not to trust in each other.  Also in the Iranian nuclear crisis, US claimed that Iran aimed to produce nuclear weapons and advocated the use of military forces.
Attitudes of the EU and US on the Iranian nuclear crisis can be interpreted through a social constructivist approach. Social constructivist approach has claimed that actors perceive external world based on their identities and determine their means according to this. EU and US have approached to the crisis differently based on their identities.



Keywords: European Union, USA, Iran, Social Constructivist Approach, Nuclear Crisis.