Göller Bölgesi su potansiyelinin araştırılması
Research of water potential in Area of Göller
Yazar: TEVFİK ASLANBAŞ
Danışman: PROF. DR. M.EROL KESKİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: İnşaat = Construction

Özet:
Günümüzde nüfus artışı, kentleşme,yanlış su kullanım politikası, sanayileşme sonucu su kirliliğinin artışı ve iklimsel değişimler sonucunda, mevcut kullanılabilir su potansiyelinin yeniden belirlenmesi, önceden gündemde olan koruma planlarının irdelenmesi ve yeni koruma planlarının gündeme gelmesine neden olmuştur.Çalışmada, Göller Bölgesi göllerinden, Eğirdir, Kovada ve Burdur göllerinin mevcut su potansiyellerinin durumu; yağış, sıcaklık, buharlaşma ve su seviye değişimi bakımından aylık ve yıllık verileri değerlendirilerek irdelenmiştir. Bunun için veriler sırasıyla Run homojenlik testi, Mann Kendall ve Sen analizlerine tabi tutulmuştur. Hali hazırda sadece Eğirdir Gölüne ait su bütçesi doneleri mevcut olduğundan, Eğirdir Gölü su bütçesi bakımından değerlendirilmiştir.Sonuç olarak; Eğirdir Gölü'nde yukarıda adı geçen analiz sonuçlarıyla su bütçesi sonuçları örtüşmüş ve gerekli tedbirler alınmazsa 100 yıl sonunda yıllık bazda Eğirdir Gölü su seviyesinde % 24 oranında azalma beklenmektedir. Bu azalmanın önüne geçilebilmesi için; Eğirdir Gölü'nden sulanan projeler içerisinde, atıl vaziyette bulunan yer altı suyu sahalarının aktif hale getirilmesi, gölden su tahsis edilerek yeni sulama sahalarının açılmaması ve yağış havzasında kesinlikle yeni depolamaya izin verilmemesi, işletmeye açılan sahalar içerisinde bugüne kadar hiç gelişmeyen ve gelişme göstermeyecek sahaların tespit edilerek sulama kapsamından çıkarılması, işletmedeki projelerde su tasarrufu sağlayan sistemlerin irdelenerek gerçekleştirilmesi, planlı, programlı ve bilinçli bir işletme yapılarak ekonomik su kullanımının sağlanması, tedbirlerinin alınması gerekmektedir. Aynı zamanda, Kovada Gölü' de Eğirdir Gölü tarafından kanal vasıtasıyla kontrol edildiğinden, bu durum Kovada Gölünü de etkileyecektir. Son olarak Burdur Gölü'nün yukarıda adı geçen yapılan analizleri sonucunda; gölü korumak için hazırlanan yönetim planının havzadan göle maksimum hacimde suyun tedarikini sağlayacak şekilde revize edilmesi, göl etrafında yeni sulama sahalarının açılmaması ve yağış havzasında kesinlikle yeni baraj ve gölet inşaatına izin verilmemesi, göl etrafındaki sulama sahası içinde, işletmeye açılan kısımlarda, bugüne kadar atıl kalmış sahaların tespit edilerek,sulama dışı bırakılması, yer altı suyu kullanımının azaltılması, gölü besleyen akarsuların havzası üzerine yapılmış baraj ve göletlerden kritik olanların devre dışı bırakılması, sulamada az su tüketilmesini sağlayan tekniklerin kullanılması,eski sulama sistemlerinin yarının ihtiyaçlarını karşılayacak şekilderevize edilmesi, göl çevresinde göl kültürünün yeniden canlandırılması, gölden aşırı su kullanımının önlenmesi, tedbirleri alınmazsa önümüzdeki yirmi yıl içerisinde tamamen kuruyacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Recent trends in population increase, urbanization, flawed water utilization policies, water pollution due to industrialization, and climate change lead to reevaluation of water resources, critical analysis of prevention plans developed in the past, and appearance of new prevention plans in current agenda.In this study, current states of the water potentials of Eğirdir, Kovada, and Burdur lakes, which are located within lakes region, are investigated in terms of precipitation, temperature, evaporation, and water level change by using the monthly and annual data available.For this purpose data is processed by using Run homogeneity test, Mann Kendall and Sen analysis. In addition, Eğirdir Lake is evaluated for its water budget because relevant data is available only for Eğirdir lake.In conclusion, it is found that aforementioned analysis and water budget results overlap for Eğirdir lake and if necessary preventive measures are not taken, at the end of a 100 years period the level of Eğirdir lake is estimated to decrease 24 %, annually. In order to prevent such water level decrease in Eğirdir lake, inactive underground resources should be activated for projects irrigated from Eğirdir lake, further irrigation lands which utilize water from Eğirdir lake should not be allowed, future water storage within the rainfall watershed should be prevented, the lands that have shown no signs of development and expected not to improve in the future should be detected and these lands should be removed from future irrigation plans, efficient methods of economical use of water resources for the currently cultivated irrigated lands should be explored and developed, and through the use of intelligent farming methods economic utilization of water should be performed and for this purpose necessary precautions should be taken. Concurrently, Kovada lake will also be affected from this situation due to the fact that Kovada lake is controlled by Eğirdir lake through a water canal. Finally, analyses mentioned above suggest that Burdur lake will completely vanish unless necessary precautions are taken in a 20-year time frame. These precautions include revision of the lake prevention plan to maximize the water flow from the watershed to the lake, prevention of new irrigation areas around the lake, prevention of the construction of new dams and water reservoirs within the rainfall watershed, detection of the unused irrigated areas around the lake and removal of those areas from active irrigation, reduction of underground water utilization, inactivation of the non critical dams and water reservoirs constructed on the rivers feeding the lake, adoption of irrigation techniques that use less water, revision of the old irrigation systems with new irrigation systems compatible with future needs, revival of the culture of the lake around the lake, and prevention of water overutilization from the lake.