Onkoloji hastalarında ayrımcılık ve damgalanmanın hastalık algısı üzerine etkisi
The effect of discrimination and stigmatization on illness perception in oncology patients
Yazar: KÜBRA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA KOÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Algı = Perception ; Ayrımcılık = Discrimination ; Damgalama = Stigmatization ; Hastalık = Disease ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Bu araştırma onkoloji hastalarında ayrımcılık ve damgalanmanın hastalık algısı üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı bir çalışma olarak yürütüldü.
Materyal ve Metot: Araştırmanın örneklemini Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin onkoloji ve hematoloji kliniklerinde 31.01.2019-30.07.2019 tarihleri arasında yatarak tedavi olan 367 hasta oluşturdu. Veriler, Hastayı Tanıtıcı Bilgi Formu, Cataldo Akciğer Kanseri Damgalanma Ölçeği (CAKDÖ) ve Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ) kullanılarak toplandı. 
Bulgular: Hastaların CAKDÖ, Utanç ve Suçluluk, Sosyal Yalıtım ve Ayrımcılık alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalaması sırasıyla 10,8 ± 4,7, 12,5 ± 4,6 ve 7,0 ± 3,4 ve 30,4 ± 8,8 olarak belirlendi. Hastalığın başlangıcından bu yana hastaların en çok sırasıyla kilo kaybı, güç kaybı, yorgunluk ve ağrı belirtilerini deneyimledikleri görüldü. Hastaların HAÖ, hastalık hakkındaki görüşler boyutundan en yüksek puanı "Hastalığım beni endişelendirmiyor (4,7 ± 0,6)" ifadesinden, en düşük puanı da "Hastalığımın belirtileri beni şaşırtıyor (2,1 ± 1,2)" ifadesinden aldıkları saptandı. HAÖolası nedenler alt boyutundan en yüksek puanı, "Vücut direncimin azalması (4,5 ± 0,7)" maddesinden, en düşük puanı da "Kaza ya da yaralanma (1,2 ± 0,6)" maddesinden aldıkları belirlendi.
 Sonuç:Bu araştırmada CAKDÖ toplam puanı ile HAÖ, hastalık hakkındaki görüşler ve olası nedenler alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı belirlendi (p>0,05). Hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri bağımsız değişken, HAÖ ve CAKDÖ alt boyutları bağımlı değişken alınarak oluşturulan regresyon modeli istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05).

Anahtar Kelimeler: Ayrımcılık; damgalanma; hastalık algısı; onkoloji

Abstract:
Aim: This study was conducted as a descriptive, cross-sectional, and relationship-seeking study to determine the effect of discrimination and stigmatization on illness perception in oncology patients. 
Material and Method: The sample of the study consisted of 367 inpatients who were treated in the oncology and hematology clinics of Ondokuz Mayıs University Health Application and Research Center between 31.01.2019-30.07.2019. Data were collected using a descriptive information form, the Cataldo Lung Cancer Stigma Scale, and Illness Perception Scale. 
Findings:The mean subscale scores of the Cataldo Lung Cancer Stigma Scale,Shame and Delinquency, Social Isolation and Discrimination, and total score were stated as10.8 ± 4.7, 12.5 ± 4.6 and 7.0 ± 3.4 and 30.4 ± 8.8 respectively. The most common symptoms experienced by the patients since the onset of the disease are weight loss, loss of strength, fatigue, and pain, respectively.It was determined that the highest score of the Patients' Perception of Illness Scale from the opinions about the illness was obtained from the statement ''My illness does not concern me (4.7 ± 0.6)'' and the lowest score was taken from the statement ''I am surprised by my symptoms of my disease (2.1 ± 1.2)'' It was determined that from the subscale of possible causes from the Illness Perception Scale, the highest score was obtained from ''Decrease in body resistance (4.5 ± 0.7) '' item, and the lowest score was from accident or injury (1.2 ± 0.6) " item. 
Conclusion:In this study, it was found that there was no statistically significant relationship between the total score of the the Cataldo Lung Cancer Stigma Scale and the Perceptions of Illness Scale, opinions about the illness, and possible causes subscales (p> 0.05). Sociodemographic and clinical characteristics of the patients were being independent variables, subscales of Illness Perception Scale, and the Cataldo Lung Cancer Stigma Scale were being dependent variables, the regression model based on these variables found to be statistically significant (p<0.05).
Keywords: Discrimination; stigma; illness perception; oncology