İstanbul Süleymaniye Bölgesi'nin morfolojik değişim sürecinin Kirazlı Mescit Sokak üzerinden incelenmesi
Analysis of the morphological change process of İstanbul Süleymaniye Region via Kirazli Mescit Street
Yazar: ŞULE ÇOM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KILIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Uygarlıkların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte kentler tarihsel süreç içerisinde morfolojik değişim ve dönüşüm yaşamıştır. Kent morfolojisinin fizik mekânı biçimlendirmesinde doğal ve beşerî etkenler, sosyo-kültürel çevre, ekonomik ve politik faktörleri etki etmektedir. Tarihi bölgelerde, fizik mekândaki değişim kent karakterini ve özgün kimliği doğrudan etkilemektedir. Farklı kent katmalarına sahip İstanbul'un geçmişten günümüze kent dokusunda belirgin değişimler meydana gelmiştir. Bu değişimlerde doğal afetler ve modernleşme parametreleri güçlü rol oynamaktadır.
Tez konusu olarak belirlenen "İstanbul Süleymaniye Bölgesi'nin Morfolojik Değişim Sürecinin Kirazlı Mescit Üzerinden İncelenmesi" bu çalışma kapsamında tartışılmaktadır. Çalışma kapsamında; kentsel morfolojinin kavramsal ve kuramsal incelemesi tartışılıp, coğrafi kökenli yaklaşımlar bağlamında M. P. Conzen'in kentlerin tarihsel gelişim sürecinde sokak, yapı adası, bina arasındaki ilişkiyi inceleyen kent morfolojisine yaklaşım biçimi analiz yöntemi olarak seçilmiştir. Conzen'in kentsel morfolojik yaklaşımının seçilmesinin temel nedeni kentlerin fiziksel oluşum ve dönüşüm sürecini tarihsel katmanlara odaklanarak, ayrıntılı bir şekilde incelemesidir.
Tarihi alanlarda kent morfolojisinin değişimi kent kimliğini etkilemektedir. Bu bağlamda, doğal afetler ve modernleşme kavramları üzerinden Tarihi Yarımada Conzen yaklaşımlı kentsel morfolojik analiz yöntemleri ile incelenip, bu parametrelerin tarihsel süreç içerisinde Süleymaniye Bölgesi'nin kent morfolojisine nasıl etki ettiği ve özgün kimliği ne yönde değiştirdiği tarihi haritalar üzerinden mekânsal değişimi tartışılmaktadır. Çalışmada, Süleymaniye Bölgesi ve tarihi kimliği ile öne çıkan Kirazlı Mescit Sokak'ı ölçekler arası hiyerarşi bağlamında tartışılmaktadır.

Abstract:
With the advent of settled life in civilizations, cities have undergone morphological change and transformation throughout the historical process. Natural and human factors, socio-cultural environment, economic and political factors influence the shaping of the physical space in urban morphology. In historical regions, the change in physical space directly affects the city character and the unique identity. There have been significant changes in the urban texture of Istanbul, which has different urban layers, from the past to the present. Natural disasters and modernization parameters play a strong role in these changes.
The thesis topic " Analysis of the Morphological Change Process of Istanbul Suleymaniye Region via Kirazlı Mescit Street " is discussed within the scope of this study. Scope of work; The conceptual and theoretical analysis of the urban morphology is debated as the scope of the work and in the context of geographically based approaches, M. P. Conzen's approach to urban morphology, which examines the relationship between streets, blocks and buildings in the historical development of cities, was chosen as the analysis method. The main reason for choosing Conzen's urban morphological approach is that it examines the formation and transformation process of cities in a detailed way, focusing on historical layers. In this context, the Suleymaniye Region, which is a multi-layered area, is investigated with a Conzenian approach in the analysis of the change of urban morphology in the historical process.
The change in urban morphology in historical areas affects the urban identity. In this context, the Historical Peninsula is examined with Conzen approach -based urban morphological analysis methods through the concepts of natural disasters and modernization, and how these parameters affected the urban morphology of the Suleymaniye Region in the historical process and how it altered its original identity are discussed through historical maps. In the study, Suleymaniye Region and Kirazlı Mescit Street, which stands out with its historical identity, are discussed in the context of inter-scale hierarchy.