Orta gelir tuzağı: Gelişmiş bir Türkiye için işletmelerimizin yapısal dönüşümü üzerine model önerisi
Middle income trap: A modal propasal on the structural conversion of our firms for the developed of Turkey
Yazar: BEYZA ERER
Danışman: PROF. DR. AHMET DİKEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyük ölçekli işletmeler = Large scale companies ; Dış kaynaklardan yararlanma = Outsourcing ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kümeleme = Clustering ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yapısal değişme = Structural change

Özet:
Günümüz ekonomi literatüründe, orta gelir tuzağı gelişmekte olan ülkeler açısından önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Orta gelir grubunda yer alan ülkelerin, büyüme hızının yavaşlaması sonucu uzun yıllar bu gelir düzeyine takılıp kalmaları ve yüksek gelir kategorisine geçememeleri "Orta Gelir Tuzağı (OGT)" olarak tanımlanmaktadır. Birçok gelişmekte olan ülke gibi ne yazık ki, Türkiye'de orta gelir tuzağını test etmektedir. Çünkü Türkiye 1955-2004 yılları arasında alt-orta gelirli ülkeler grubunda yaklaşık 50 yıl kalarak alt-orta gelir tuzağına yakalanmış ve nihayetinde 2004 yılından itibaren üst-orta gelir grubuna geçiş yapmıştır. Ancak 14 yıldır üst-orta gelir grubunda yer alan Türkiye üst-orta gelir tuzağına da yakalanmış ve Türkiye'nin yüksek gelirli ülkeler arasında yerini alıp alamayacağı tartışılmaya başlanmıştır.
Türkiye ekonomisinin orta gelir tuzağından çıkması için rekabetçi bir işletme sistemini kurması gerekmektedir. Çünkü işletmeler gerek Türkiye'de gerekse dünya ülkelerinde yaratmış oldukları katma değer açısından ülke ekonomilerine sağladıkları katkılardan dolayı önemli bir yere sahiptir. Ancak işletmelerin yaşamış olduğu yapısal ve işlevsel sorunlar, Türkiye'nin rekabet edilebilirliğini olumsuz etkilemekte ve arzu edilen sistemin oluşumunu engellemektedir. 
 Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin orta gelir tuzağından çıkmasında önemli rolü olan KOBİ ve büyük ölçekli işletmelerin sorunlarının çözümüne yönelik bir model önerisi sunmaktır. Bu kapsamda, öncelikle orta gelir tuzağı özelinde Türkiye'nin mevcut ekonomik durumu değerlendirilmiş ve daha sonra betimsel analiz yardımıyla farklı ölçekteki işletmelerin sorunları irdelenerek bu sorunların çözümüne yönelik model önerisi sunulmuştur.  Modelde, farklı ölçekteki işletmelerin birbirine entegre olması gerektiği önerilmektedir. Bu doğrultuda; dışarıdan devlet ve aracı kurumların desteği ile KOBİ'lerin kümelenmeyle bir araya gelerek büyük ölçekli işletmelerin tedarikçisi durumuna gelmesi, büyük ölçekli işletmelerin ise KOBİ'lerden dış kaynak kullanım yoluyla küresel marka yaratmaları öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Orta Gelir Tuzağı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler, Büyük Ölçekli İşletmeler, Kümelenme, Dış Kaynak Kullanımı, Maliyet Liderliği Stratejisi ve Farklılaştırma Stratejisi.

Abstract:
In today's economy literature middle income trap is an important problem for developing countries. As a result of a slow down in growth of countries in middle income group being in this income level and not in a high income category is called middle income trap. Like many developing countries unfortunately Turkey is also experiencing middle income trap. Because Turkey has been in low-middle income countries for about 50 years between 1955-2004, it has been caught to middle income trap and finally from 2004 on has passed to top-middle income group. But being in top-middle income group for 14 years Turkey has also been caught to top-middle income group and whether Turkey can be one of the high income countries has begun to be discussed. 
For Turkey's economy not to be in middle income trap it has to establish a competitive operation system. Because operators have an important place in terms of added value for both in Turkey and in world countries because of their contributions to World economies. But structural and functional problems of operators have a negative effect on Turkey's competitivity and prevent the formation of a desired system.
The aim of this study is to submit a model for solving the problems of SME playing an important role for Turkey to get rid of middle income trap and big scaled operators. In this scope first economical situation of Turkey has been evaluated firstly exclusive to middle income trap and then through descriptive analysis by working on problems of different operators a suggestion of model has been presented for solving these problems. In this model operators in different scales have been suggested to be integrated to each other. In this perspective with the support of state and mediator
instutions from outside SMEs being the provider of big scaled operators by clustering and big scaled operators are predicted to create global brand by the usage of external sources.

Key Words: Middle Income Trap, Small and Medium-Sized Enterprises, Large-Sized Enterprises, Clustering, Outsourcing, Cost Leadership Strategy and Differentiation Strategy.