Gebelikte yaşanan uyku sorunlarını ve uyku sorunları ile başa çıkma yöntemlerini belirleme ölçeklerinin geliştirilmesi
The development of scale to determine sleep problems and methods to cope with sleep problems during pregnancy
Yazar: FULYA GÖKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜLAY YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Gebelik = Pregnancy ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, gebelerin yaşadıkları uyku sorunlarını ve bu sorunlarla başa çıkma yöntemlerini değerlendirebilen iki adet ölçek geliştirmek amacıyla metodolojik dizaynda yürütüldü. Araştırmanın örneklemini, 8-42. gebelik haftaları arasındaki 368 gebe oluşturdu. Veriler, ikinci basamak bir kamu hastanesinden 23 Ocak 2020-22 Temmuz 2020 tarihleri arasında toplandı. Geliştirilen ölçekler için geçerlik (yüzey, kapsam, yapı, ölçüt bağıntılı geçerlik) ve güvenirlik (iç tutarlık, iki yarı güvenirlik, madde analizleri vb.) analizleri yapıldı. Açımlayıcı faktör analizi Gebelikte Yaşanan Uyku Sorunlarını Belirleme Ölçeği'nin dört faktör ve 24 maddeden oluştuğunu gösterdi. Bu maddelerin faktör yükleri 0,321-0,814 ve madde toplam puan korelasyonları 0,313-0,604 arasında değişiyordu. Cronbach Alfa Katsayısı ölçek genelinde 0,883, birinci yarıda 0,834, ikinci yarıda 0,804, ölçek alt boyutlarda 0,822-0,695 idi. Gebelikte Yaşanan Uyku Sorunları ile Başa Çıkma Yöntemlerini Belirleme Ölçeği ise dört faktör ve 18 maddeden oluşuyordu. Bu maddelerin faktör yükleri 0,403-0,844 ve madde toplam puan korelasyonları 0,286-0,536 arasında değişiyordu. Ölçek geneli için 0,799 olan Cronbach Alfa Katsayısı, birinci yarıda 0,734, ikinci yarıda 0,714 ve ölçek alt boyutlarda 0,763-0,614, idi. Doğrulayıcı faktör analizi, her iki ölçeğin kabul edilebilir model uyum indeks değerlerine sahip olduğunu gösterdi. Sonuç olarak, geliştirilen ölçekler Türk toplumundaki gebelerin uyku sorunlarını ve uyku sorunları ile baş etme yöntemlerini değerlendirmede geçerli ve güvenilirdir. Ancak bu ölçeklerin test-tekrar testlerinin yapılması ve objektif uyku ölçüm araçları ile uyumlarının değerlendirilmesi önerilir.

Abstract:
This methodological study was conducted to develop two scales evaluating sleep problems of pregnant and their methods for coping with them. The sample of the study consisted of 368 pregnant that 8-42 weeks. Data were collected from a secondary care hospital between 23 January-22 July 2020. Performed for the developed scales were validity (face, content, construct, criterion-related) and reliability (internal consistency, split-half reliability, item analyzes etc.) analyses. The exploratory factor analysis indicated that the Scale for Determining Sleep Problems During Pregnancy has four factors and 24 items. Factor loads of these items varied between 0.321-0.814 and item-total score correlations varied between 0.313-0.604. The Cronbach's Alpha Coefficient was 0.883 for the overall scale, 0.834 for the first half, 0.804 for the second half, and 0.822-0.695 in the scale subscales. The Scale for Determining Methods for Coping with Sleep Problems During Pregnancy has four factors and 18 items. The factor loads of these items ranged from 0.403-0.844 and item-total score correlations varied between 0.286 and 0.536. The Cronbach's Alpha Coefficient, was 0.799 for the overall scale, 0.734 for the first half, 0.714 for the second half, and 0.763-0.614 for the scale subscales. Confirmatory factor analysis showed that both scales had acceptable model fit index values. Consequently, the developed scales are valid and reliable in evaluating sleep problems and coping methods of pregnant women in Turkish society. However, it is recommended to test-retest these scales and evaluate their compatibility with objective sleep measurement tools.