Türkiye ve Cezayir'deki Nosema Spp. enfeksiyon oranlarının çevresel ve arıcılık parametreleri açısından karşılaştırılması
Comparison of Nosema Spp. infection levels in Turkey and Algeria in terms of environmental and bee management parameters
Yazar: HALIMA SAADIA TAMALI
Danışman: PROF. DR. ASLI ÖZKIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Küresel arı popülasyonun da son zamanlarda farklı sebeplerden dolayı ciddi bir azalma yaşanmaktadır. Bal arılarındaki bu azalmanın en önemli bu sebeplerinden biri tüm dünyada geniş bir yayılma gösteren ve ergin bal arılarında görülen hastalıklardan biri olan nosemosis enfeksiyonudur.
Bu çalışmanın amacı, Cezayir ve Türkiye olmak üzere iki ülkede Nosema spp. prevalansını ölçmek ve enfeksiyona sebep olabilen farklı faktörleri analiz etmektir. 
Bu çalışmada her iki ülkenin arıcılarına yönelik anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçları ile 2020/2021 döneminde koloni kayıplarının nedenlerine, kullanılan arıcılık yönetimine, Nosema hakkında bilgiye ve nosemosis enfeksiyonun varlığını etkileyebilecek faktörler hakkında genel bilgilere ulaşılmıştır. 
Ayrıca, Nosema spp. spor sayımı için mikroskobik (hemositometrik yöntem) ve Nosema spp. tür tanımlaması için moleküler (PCR analizi) olmak üzere iki yöntem kullanılarak Nosema teşhisi yapılmıştır. Mikroskobik analizlerin sonuçları arı başına spor sayısı Türkiye'de (0,25 ± 0,1 - 8,68 ± 2,6) ×106 arasında iken Cezayir'de (0 - 5,35 ± 1,2) ×106 arası bir değer göstermiştir. PCR sonuçları, her iki ülkenin örneklerinde N ceranae'nin baskın olduğunu ve N apis türünün bulunmadığını ortaya koymuştur.
Bu çalışma ile iklim koşullarından bal arısı ırkları ve arıcılık yapısına kadar coğrafi farklılıkların, iki türün neden olduğu Nosema spp. hastalığının genel prevalansı üzerindeki etkisi ölçülmüştür.

Abstract:
Recently, there has been a serious decrease in the global bee population for many reasons. One of the most important of these reasons is nosemosis infection, which is an adult honey bees disease that representing a wide spread all over the world.
The aim of this study was to measure the prevalence of Nosema spp. in two countries, Algeria and Turkey, and to analyze the different factors that can cause this infection.
İn this study, a survey was conducted towards beekeepers of both countries. The survey results led to general information about colony losses' causes in the period 2020/2021, the used beekeeping management, knowledge about Nosema, and supposing the different factors that may affect the presence of nosemosis infection. 
Moreover, Nosema diagnosis using two methods, namely, microscopic (haemocytometric method) for N. spp. spores counting, and molecular (PCR analysis) for N. spp. Species identification was performed. The results of the microscopic analyses showed a range between (0,25 ± 0,1 - 8,68 ± 2,6) ×106 in Turkey, thus, in Algeria was between (0 - 5,35 ± 1,2) ×106 spores per bee. The PCR results revealed the dominance of N. ceranae and the absence of N. apis species in the experienced samples of both countries. 
The obtained results in this study led to measure the impact of the geographical differences from climatic conditions, honey bee breeds to the beekeeping structure on the global prevalence of Nosema spp. disease with its two species in cause.