Özel eğitim okullarında algılanan müdür yönetim tarzı ile örgütsel destek algısı arasındaki ilişki
The relationship between perceived principal management style and organizational support perception in special education schools
Yazar: DENİZ İREN BAYAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÜSTÜNER
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim bilimleri = Educational science

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıladıkları müdür yönetim tarzı ile örgütsel destek algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir.  Araştırmanın alt amaçları ise cinsiyet, branş, mesleki kıdem ve görev yapılan okuldaki hizmet süresi değişkenlerinin özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıladıkları müdür yönetim tarzı ile örgütsel destek algılarına göre anlamlı fark gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Malatya ilinde bulunan özel eğitim okullarında görev yapmakta olan 270 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına ulaşılmaya çalışıldığı için örneklem alımına gidilmemiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır.  Araştırmada veri toplama aracı olarak Algılanan Müdür Yönetim Tarzı ölçeği ve Örgütsel Destek Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde betimsel istatistik, çarpıklık ve basıklık katsayıları, ikili bağımsız grup ortalamalarının karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup ortalamalarının karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Grup karşılaştırmalarında ortaya çıkan anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için LSD testi, grup karşılaştırmalarında belirlenen anlamlı farklılığın derecesini/ölçüsünü belirlemek için etakare testleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre özel eğitim okulu müdürlerinin en çok işbirlikli müdür yönetim davranışını sergiledikleri, en az ise ilgisiz yönetim tarzı davranışlarını sergiledikleri belirlenmiştir. Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin müdür yönetim tarzına yönelik algılarının cinsiyet ve branş değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermediği,  mesleki kıdemleri ve görev yapılan okuldaki hizmet süresi değişkenleri açısından ise anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul müdürleri öğretmenleri en çok örgütsel adalet ve iş koşulları boyutunda desteklediği, en az yönetim desteği boyutunda desteklediği görülmüştür. Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel desteğe yönelik algılarında ise cinsiyet, branş, mesleki kıdem ve görev yapılan okuldaki hizmet süresi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Müdür yönetim tarzında anlamlı farklılık çıkan değişkenlerin etki büyüklüğü incelendiğinde, çıkan anlamlı farklılığın etki derecesinin düşük olduğu görülmüştür. Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıladıkları müdür yönetim tarzı ile örgütsel destek algıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Boyutlar arası korelasyona bakıldığında algılanan müdür yönetim tarzının otoriter yönetim tarzı boyutu ile örgütsel desteğin yönetim desteği boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. İşbirlikli yönetim tarzı boyutu ile örgütsel adalet, örgütsel ödüller ve iş koşulları boyutları arasında pozitif yönde yüksek ilişki, yönetim desteği boyutu ile pozitif yönde orta düzeyde ilişki bulunmaktadır. Otoriter yönetim tarzı boyutu ile örgütsel adalet, örgütsel ödüller ve iş koşulları boyutları arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki bulunmaktadır. İlgisiz yönetim tarzı ile örgütsel adalet, örgütsel ödüller ve iş koşulları boyutları arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki, yönetim desteği boyutu arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki bulunmaktadır. Karşı koyucu yönetim tarzı boyutu ile örgütsel adalet, örgütsel ödüller ve iş koşulları ile yönetim desteği boyutları arasında ise negatif yönde orta düzeyde ilişki bulunmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationship between the principal management style perceived by teachers working in special education schools and their perceptions of organizational support. The sub-objectives of the study are to determine whether the variables of gender, branch, professional seniority and length of service in the school show a significant difference according to the perceptions of principal management style and organisational support perceptions of teachers working in special education schools. The population of the study consists of 270 teachers working in special education schools in Malatya in the 2023-2024 academic year. Since the entire population was tried to be reached in the study, sampling was not used. The research was designed according to the relational screening model, one of the quantitative research methods.  Perceived Principal Management Style scale and Organizational Support Scale were used as data collection tools in the study. The data obtained were analysed using the statistical package programme. In the analyses, descriptive statistics, skewness and kurtosis coefficients, t-test for comparing the mean of two independent groups, one-way analysis of variance for comparing the mean of more than two independent groups were used. LSD test was used to determine between which groups there was a significant difference in the group comparisons, and the eta-square tests were used to determine the degree/measure of the significant difference in the group comparisons. According to the results of the research, according to the perceptions of the teachers working in special education schools, it was determined that special education school principals exhibited the most cooperative principal management behaviour and the least indifferent management style behaviours. It was found that the perceptions of teachers working in special education schools towards principal management style did not show a significant difference in terms of gender and branch variables, but showed a significant difference in terms of professional seniority and length of service in the school. According to the perceptions of teachers working in special education schools, school principals support teachers mostly in the dimensions of organizational justice and working conditions, and least in the dimension of management support. There is no significant difference in the perceptions of teachers working in special education schools towards organizational support according to gender, branch, professional seniority and length of service in the school. When the effect size of the variables with a significant difference in principal management style was analysed, it was seen that the effect size of the significant difference was low. There is no significant relationship between the principal management style perceived by teachers working in special education schools and their perceptions of organizational support. When the correlation between the dimensions is examined, there is no significant relationship between the authoritarian management style dimension of the perceived principal management style and the management support dimension of organizational support. There is a high positive relationship between the collaborative management style dimension and the dimensions of organizational justice, organizational rewards and working conditions, and a moderate positive relationship with the dimension of management support. There is a weak negative relationship between authoritarian management style dimension and organizational justice, organizational rewards and working conditions dimensions. There is a moderate negative relationship between the indifferent management style and the dimensions of organizational justice, organizational rewards and working conditions, and a weak negative relationship between the dimensions of management support. There is a moderate negative relationship between the dimension of confrontational management style and the dimensions of organizational justice, organizational rewards and working conditions and management support.