Kentsel erişilebilirlik kavramı bağlamında komşuluk üniteleri ve transit odaklı planlama yaklaşımları; Antalya kenti örneği
Neighborhood units and transit-oriented development approaches in the context of urban accessibility; example city of Antalya
Yazar: ECEMNUR ERKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. KIVANÇ ERTUĞAY
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Komşuluk ünitesi ve transit odaklı gelişme (toplu taşım odakları çevresinde gelişim) kavramları sürdürülebilir bir kentsel gelişme için hayati kavramlar olmasına rağmen kentlerde bu yaklaşımların uygulamaya geçirilmesi aşamasında eksiklik ve yetersizlikler gözlemlenmektedir. Bahsi geçen yaklaşımların yeterince uygulamaya geçirilememesi özellikle toplu taşıma, bisiklet ve yaya erişebilirliği bağlamında düzensiz ve çarpık bir kentsel gelişim ortaya çıkarmıştır. Toplu taşıma, bisiklet ve yaya odaklı planlamanın yetersizliği, ulaşımda bireysel otomobil kullanımının cazibesinin her geçen gün daha da artmasına neden olmakta, bu da hareketsizlik, hava kirliliği, karbon salınımı, küresel iklim değişikliği vb. konular bağlamında kentlerde yaşayan bireylerin sağlıklı ve kaliteli bir çevrede yaşam sürebilme imkân ve kabiliyetlerini giderek azaltmaktadır. Dolayısı ile bu çalışmanın amacı kentsel erişilebilirlik konusu bağlamında komşuluk ünitesi ve transit odaklı gelişme kavramlarının sürdürülebilir bir kentsel gelişme açısından nasıl tasarlanabileceğini ortaya koymak ve bu konuda çalışan araştırmacı ve karar vericilere katkı sağlamaktır. Tezin hipotezi transit odaklı gelişme ve komşuluk ünitesi yaklaşımının kentsel erişilebilirliği kayda değer oranda iyileştireceği üzerine kurulmuştur.
Bu kapsamda kentsel erişilebilirlik, transit odaklı gelişme ve komşuluk ünitesi olarak 3 temel alanda detaylı bir literatür araştırması ortaya konmuştur. Literatür araştırmalarından elde edilen birikim çalışma alanları için önerilen planlama yaklaşımlarının olgunlaştırılmasında kullanılmıştır. 
Çalışma alanı olarak üst ölçekte Antalya kent bütünü ve alt ölçekte Konyaaltı, Uncalı mahallesi seçilmiştir. Çalışma alanlarında öncelikle komşuluk ünitesi ve TOG yaklaşımları bağlamında ilk aşamada planlar ve mevcut durum analizleri sonrasında GZFT analizleri yapılarak temel sorunlar ve potansiyeller belirlenmiştir. İlgili alanlarda yapılan literatür araştırmaları ve GZFT analizleri öncülüğünde geliştirilen öneriler transit odaklı gelişme komşuluk ünitesi odaklı kavramsal şemalar biçiminde ve detaylı açıklamalarla desteklenerek bu ve benzeri konularda çalışan kent planlamacı, araştırmacı ve karar vericilere yol göstermek üzere sunulmuştur. Çalışma alanlarında komşuluk ünitesi ve TOG yaklaşımları bağlamında geliştirilen kavramsal şema ve öneriler pek çok kentin mevcut planlama süreçlerinde dikkate alınmayan fakat uygulanması halinde kentin toplu taşım, bisiklet ve yaya erişebilirliğini önemli ölçüde iyileştirebilecek bir planlama yaklaşımı sunması açısından bu ve benzeri konularda çalışan kent planlamacı, araştırmacı ve karar vericilere önemli bir katkı sağlama potansiyeline sahiptir.

Abstract:
Although the concepts of neighborhood unit and transit-oriented development (development around public transport hubs) are vital concepts for sustainable urban development, there are deficiencies and inadequacies in the implementation of these approaches in cities.  Inadequate implementation of these approaches has led to uneven and distorted urban development, especially in terms of public transportation, bicycle and pedestrian accessibility. 
The inadequacy of public transportation, bicycle and pedestrian-oriented planning causes the attractiveness of individual automobile use in transportation to increase day by day, which gradually reduces the opportunities and capabilities of individuals living in cities to live in a healthy and quality environment in the context of issues such as inactivity, air pollution, carbon emissions, global climate change, etc. 
Therefore, the main motivation of this study is to reveal how the concepts of neighborhood unit and transit-oriented development in the context of urban accessibility can be designed in terms of sustainable urban development and to contribute to researchers and decision makers working on this issue. 
In this context, a detailed literature review was conducted in three main areas: urban accessibility, transit-oriented development and neighborhood unit. The knowledge gained from the literature research has been used to mature the planning approaches proposed for the study areas. 
Antalya city as a whole at the upper scale and Konyaaltı, Uncalı neighborhood at the lower scale were selected as the study area. In the study areas, the main problems and potentials were identified by conducting SWOT analyses in the context of neighborhood unit and TOD approaches.
The recommendations developed on the basis of literature research and SWOT analyses are presented in the form of conceptual schemes and supported by detailed explanations to guide urban planners, researchers and decision makers working on these and similar issues.
The conceptual schemes and recommendations developed in the study areas in the context of neighborhood unit and TOD approaches have the potential to make a significant contribution to urban planners, researchers and decision makers working on these and similar issues, as they offer a planning approach that is not taken into account in the current planning processes of many cities, but which, if implemented, can significantly improve the public transportation, bicycle and pedestrian accessibility of the city.