Ovariyektomi sonrası meydana gelen osteoporoz ve uygulanan tedaviler sonrasında sıçan tiroidi parafoliküler hücrelerdeki morfolojik değişikliklerin incelenmesi
Evaluation of the osteoporosis formed after the overiectomi and detection of the morphologic changes on the rat thyroid parafollicular cells after the treatment
Yazar: EMİNE MAMAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞYÜREKLİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Morfoloji = Morphology

Özet:
66 ÖZET Parafoliküler hücrelerde menopoz sonrası sayısal değişiklikler belirginlik kazanmasına rağmen morfolojik değişiklikler ile kalsitonin salgılanması arasında bir bağlantının olup olmadığı ile ilgili çalışmalar belirginlik kazanmamıştır. Bizde bu çalışmamızda, ovariyektomi yapılan sıçanlarda parafoliküler hücrelerdeki sayısal, morfolojik ve fizyolojik farklıkları ; tedavi amaçlı kullanılan östrojen, östrojen + progesteron ile kalsitoninin parafoliküler hücreler üzerine etki ederek mi osteoporozu tedavi ettiği veya özellikle dışarıdan kalsitonin verilmesi ile düzelmenin endojen kalsitonindeki her hangi bir değişimden mi kaynaklandığı sonucuna açıklık getirmeye çalıştık. Çalışmamızda 150-180 gr. ağırlığında 40 adet Wistar tipi Albino sıçanlar kullanıldı. Sıçanlardan 8 tanesine sham operasyon (açıp- kapama) uygulanarak kontrol grubu olarak ayrıldı. Diğer sıçanlara ise ovariyektomi yapıldı. Bu grupta menopoz sonrası osteoporoz oluşması için sıçanlar 3-4 aylık bir süre bekletildi. Bu sürenin sonunda alınan kan ve idrar örnekleri biyokimyasal parametreler açısından incelendiğinde, oluşturulan menopoz sonrası osteoporoz geliştiği tanısı konuldu. Osteoporoz tanısı konulan sıçanlarda kendi aralarında 8' er hayvandan oluşan 4 gruba ayrıldı. 1. grup osteoporoz grubu olarak ayrıldı. 2. gruba lOmg/kg/gün dozunda 8 hafta süresince östrojen tedavisi oral olarak uygulandı. 3. gruba 5mg/kg/gün dozunda 8 hafta süren östrojen + progesteron içeren kombine bir tedavi intramuskuler (İM) olarak uygulandı. 4. ve son gruba ise 40 IU/kg/gün dozunda 7 haftalık kalsitonin tedavisi intramuskuler (İM) olarak uygulandı. Bu süreler sonunda kan ve idrar örnekleri yeniden incelenmeye alındı/Sıçanlardan çıkartılan tiroid dokusu morfolojik olarak incelendi. Ovariyektomi sonrası osteoporoz oluşan gruptaki parafoliküler hücrelerin sayılarında azalma diğer bir kısmında lizozom artışı, folikül hücrelerinin bazılarında hücre adacığı şeklinde hücre proliferasyon değişiklikleri gözlendi. Parafoliküler hücre organellerinde fonksiyon bozukluğundan kaynaklanan azalmalar ile birlikte ayrıca GER sisternalarmda iç kısımlarda yapışıklıklar ile beraber bazılarında şişkinlikler, mitokondriyonlarda azalma ve krista kaybı, Golgi Kompleksinde gerilemeler gözlendi. Bu hücrelerde nukleus kontur bozuklukları sitoplazmalarında hücre fonksiyon67 bozukluklarına bağlı olarak çok sayıda pinositotik vesiküller, lameller cisimler gözlendi. Parafoliküler hücrelerde salgılama fonksiyonu tam olarak yapılamadığı için hücre sitoplazmasın içinde çok sayıda salgı granülü gözlenmekte idi. Biyokimyasal değişikliklerde morfolojik, değişiklikleri destekliyordu. Ovariyektomi sonrası oluşan osteoporozda östrojen, östrojen + progesteron ve kalsitonin tedavisi uygulanan gruplarda biyokimyasal ve morfolojik değişiklikler birbirine uygunluk gösteriyordu. Parafoliküler hücrelerde ovariyektomi sonrası meydana gelen değişikliklerden kontrol grubuna göre en yakın benzerlik gösteren kalsitonin tedavisi uygulanan grupta idi. Ayrıca kan ve idrar tetkikleri de düzelmeyi gösteriyordu. Bu grupta hücre sayı ve çaplarında artış, hücre organellerinin sayı ve şekillerinde, riukleus könturlarında belirgin düzelmeler, Hücrelerin sitoplazmasında rastladığımız lameller cisimlerde azalmalara gözleniyordu. Ovariyektominin; folikülleri etkilemesi ile normal foliküler yapının ve parafoliküler hücrelerin morfolojik, fizyolojik özeiliki erini etkilediği sonucuna varılmıştır. Östrojenin proliferatif etkisinin olması nedeni ile dikkatli kullanılmasının uygun olacağı, östrojen + progesteron ile kombine olarak kullanıldığında östrojenin etkisini azaltmadığı için birlikte kullanılabilecekleri, kalsitonin tedavisinin daha uygun olacağı kanısına varılmıştır.

Abstract:
68 SUMMARY After the menopause, in spite of numerical changes in parafollicular cells have been apperent, studies showing if there is a relation between morphologic changes and calcitonin secretion have nat been apparent. In this study we tried to clarify after the ovariectomi in rat if the change of number of morphologie and physiology. In parafollicular cells is due to the eustrogen. eustrogen + progesterone and calcitonin used as treatment for the osteoporosis or especially is due to a change that occured in endogen calcitonine due to calcitonine treatment. In our study 40 Wistar type Albino rat in a weight of 150-180 gr. were used. Eight of these rat which passed a sharm operation were separated as control group. To the others rat an ovariectomy was mode. In this group to forme an osteoporosis in the periode of postmenopause the rat were made to wait 3-4 months. At the end of this periode. blood and urine samples taken from rats were studied for biochemical parametes. It was shown that osteoporosis was seen after the formation of menopause. The rat with osteoporosis were seperated to 4 groups formed of 8 rats each. The first group was seperated as the group of osteoporosis. To the second group 10 mg/kg/day of oral eustrogen treatment was applied during 8 weeks. To the third group an intra muscular combine treatment of, eustrogen + progesterone for 5 mg/kg/day was applied during 8 weeks. To the last forth group 40 IU/kg/day of intra muscular calcitonin treatment was applied during 7 weeks. At the end of this periode the urine and blood samples of rats were studied and the thyroid tissue was studied morphologically. In the group of rats in Which osteoporosis was for med after the ovariectomy it was seen a decrease in the number of parafollicular cells, in an other group an increase in lisosome number and in some of folicular cells proliferation of cells as cell island. In parafollicular cells organels a it was seen decrease resulting from a functional defect, adhesion in the interieur of GER Sisternes and in some, fulness, a decrease in the number of mitocondria and crysta. A tension in Golgi complexe.69...In these cells it was seen defect of nucleus contour, high number of pinositotic vesiculles resulting to functional defect of cell' s cytoplasme and lamellar matter. Because a complete secretion could' nt forme in parafollicular cells, it was seen a high number of secretion granuls in cell's cytoplasme. The biochemical changes was supporting morphological changes. In the osteoporosis formed after ovariectomi, in the groups treated by eustrogen, eustrogen + progesterone and calcitonin the biochemical and morphological changes were ': similar. Comparing with the control group, after the ovariectomy changement occured in. i parafollicular cells were cimilar especially with the group treated with calcitonin. The blood and urine analises also was showing an amelioration. In this group it was seen an increase in the dimensioses and organels of cells a precise ameli orationin cell' s contour and a decrease in lamellar element that we observed in the cytoplasme. It was concluded that because ovariectomy had effected the foliculs, normal folicular constition also effected the morphologic and physiologic characteristics of parafollicular cells. It was concluded also that it will be convenient to use carefully eustrogen because his proliferatif action. When eustrogen was used togedher with progesterone it was seen that progesterone didn' t decrease the effect of eustrogen and can be used together. It was concluded also that the treatment with calcitonin will be convenient.