Osmanlı'dan günümüze bedelli askerlik uygulamaları
Paid military service applications from Ottoman to present
Yazar: SALİH YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MELEK ÇOLAK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Askeri teşkilat = Military organization ; Askerlik = Military service ; Bedelli askerlik = Paid military ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Türkler için önemli bir yere sahip olan askerlik konusu Orta Asya bozkırlarına uzanan coğrafya ve ilkçağlara uzanan geniş bir zaman dilimi içerisinde ele alınmış olsa da konunun çoğu zaman askeri tarih bağlamından ziyade klasik tarih anlayışlarıyla hikâye edilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır. Askerlik olgusu, askeri tarihin olduğu kadar toplumsal ve siyasi tarih çalışmalarının da konusudur. Türklerin askerlikle ilişkisi yoğun bir araştırma alanı gibi görülse de özellikle modernleşme sürecinde ortaya çıkan mecburi askerlik olgusu yeterince çalışılmamıştır. Mecburi askerlik sistemi 19. Yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren yöneticileri ve toplumu günümüze kadar gelen süreçte farklı uygulamalarla meşgul etmiştir. Mesela bunların arasında farklı askerlik hizmeti olan "bedelli askerlik" günümüze kadar gelen süreçte kamuoyunun dikkatini çekmiştir.  İlk defa, Tanzimat döneminde, 1846 tarihinde tatbik edilen, daha sonra isim, şekil ve içerik açısından değişsede günümüze kadar devamlılık gösteren bu uygulama bir bütünlük içerisinde ele alınarak incelenememiştir. Konunun Osmanlı dönemiyle ilgili kısmına ya çok yüzeysel ya da kısa bir dönemi veya alanı içeren dar kapsamlı temaslarda bulunulmuştur. Cumhuriyet dönemi ise neredeyse hiç incelenmemiştir. Söz konusu eksikliği gidermek ve uygulamayı tarihsel bütünlüğü içerisinde değerlendirmek düşüncesiyle araştırma konusunun alanı Osmanlı döneminden günümüze uzanan yaklaşık bir buçuk asırlık süreç içerisinde bedelli askerlik uygulamalarını kapsayacak şekilde belirlenmiştir. Konunun sınırları yüksek lisans tezi kapsamına girecek şekilde belirlenmiş, ayrıntılara girilmemiştir. bedelli askerlik uygulamasının yasal çerçevesini, uygulama aşamasında ortaya çıkan sorunları, güvenlik kaygılarını, ekonomik, sosyal ve psikolojik etkilerini kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.  Uygulamanın Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerindeki benzerlik ve farklılıklarının tespit edilerek yapısal gerekçeleriyle birlikte analiz edilmesi de araştırma konusunun kapsamına alınmıştır.

Abstract:
Even though the military service issue that has an important place for Turkish citizens, were discussed in the geography reaches to middle Asia moorland and in the very wide time period which reaches to first age, it was understood that this issue was tried to be storied mostly in the classical understanding of history rather than the classical military history. The military term is also a matter of social and political history as much as military history. Although the relation of the Turks to military service seems to be an intensive research area, the necessity of compulsory military service especially in the modernization process has not been studied sufficiently. Since the second quarter of the nineteenth century, the compulsory military system has occupied governments and society with different practices in the process up to the present day. For example, among them, the paid military service which has different military service attracted the attention of the public in the process up to the day. Even though this practice, which was applied in 1846 for the first time in Tanzimat period,and was changed over time in terms of name, structure and contex but persistent up to date, this practice has not been studied in an integrated manner. The part of the subject related to the Ottoman era was touched upon either very superfically or in a limited scope considering a very narrow period or area. The republician period has hardly been studied. The field of research has been determined in such a way as to cover the military service practices in the course of approximately one and a half century, extending from the Ottoman period day by day, with the aim of assessing shortcomings and evaluating the application in its historical integrity. The boundaries of the subject were determined to fall within the scope of the master's thesis, and details were not entered. The legal frame of military service, the problems that arise in the implementation phase, security concerns, economic, social and psychological effects. The similarities and differences of the practices in the Ottoman and Republican periods were determined and analyzed together with their structural reasons.