65 yaş ve üzeri bireylerdeuyku kalitesi ve düşme ilişkisi
The relationship between the risk of fall and sleep quality of individuals over 65 years of age
Yazar: FATMA BÜŞRA ATALAY
Danışman: PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET

Amaç: Düşmeler giderek artan yaşlı nüfus için önemli bir geriatrik sorundur. Yaşlı bireylerde kapsamlı geriatrik değerlendirme yapılması düşmelerin önlenebilmesinde önemli bir yaklaşımdır. Bu yaş grubunda uyku bozukluğu sıklığının da fazla olduğu ve uyku bozukluğu ile düşme riskinin ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Ancak konu ile ilgili çalışmalar genellikle yeti yitimi olan ve kurum bakımında olan yaşlılarda yapılmış çalışmalardır. Bu çalışmada, 65 yaş ve üzerinde olan toplumda bağımsız yaşayan kişiler arasında düşme ve düşme korkusunun sıklığının saptanması ve başta uyku kalitesi olmak üzere bilişsel durum, depresyon, günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık, nütrisyon, denge ve yürüme durumları gibi düşme risk faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipteki araştırma 1 Ağustos 2022-1 Kasım 2022 tarihleri arasında Tuzla Aydınlı Eğitim ASM'ye kayıtlı 65 yaş ve üzerindeki 189 ambulatuvar birey ile yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik bilgileri, alışkanlıkları, bilinen hastalıkları, ilaç sayısı, düşme öyküsü ve düşme özellikleri ile ilgili sorulardan oluşan 22 soruluk 'anket formu' ile 'mini-cog testi', 'depresyon tarama testi', 'Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği', 'mini nütrisyonel değerlendirme testi (MNA)', 'Tinetti'nin düşme etkinlik ölçeği (TDEÖ)', 'Pittsburg uyku kalitesi indeksi (PUKİ)', 'zamanlı kalk yürü testi' yüz yüze uygulanmıştır. 
Veriler Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 20 paket programı ile analiz edilmiştir. 
Verilerin analizinde kategorik değişkenler için ki-kare testi, sürekli değişkenler için gruplar normal dağılım gösteriyor ise Student t testi, gruplar normal dağılım göstermiyor ise Mann-Whitney-U test kullanılmıştır. Son bir yılda düşme öyküsü bağımlı değişken olarak kabul edilerek, etkili olabileceği düşünülen değişkenlerle lojistik regresyon analizi yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin % 57,1'i kadındır. Ortalama yaş 70,7 (±4,6) olup yaş aralığı 65-86 arasındadır. Katılımcıların %64'ü evli, %36'sı bekar, %86,2'si evde başkalarıyla yaşıyor iken, %13,8'i evde tek başına yaşamaktadır. Son bir yıl içindeki düşme sıklığı %20,1'dir. Katılımcıların; ortalama düşme etkinlik ölçeğine göre %10,1'inin düşmekten korktuğu, Pittsburg uyku kalitesi ölçeği sonuçlarına göre %51,3'ünün uyku kalitesinin kötü olduğu, depresyon tarama testine göre %39,7'sinin depresyonda olduğu tespit edilmiştir. Lojistik regresyon analizine göre düşme öyküsü ile yalnız yaşamak ve uyku kalitesi ilişkili bulunmuştur.

Sonuç: Çalışmamızda bilişsel durumu normal, günlük yaşamda aktif ve bağımsız olan her beş genç yaşlıdan birinin son bir yılda düşmüş olduğu tespit edilmiştir. Özellikle uyku kalitesi kötü olan ve yalnız yaşayan yaşlılar düşme riski açısından değerlendirilmeli ve gerekli müdahaleler yapılmalıdır.

Anahtar kelimeler: Yaşlı, Düşme, Düşme riski, Düşme Korkusu, Uyku Kalitesi

Abstract:
ABSTRACT 

Objective: This study aims to determine the frequency of falls and the fear of falling among independently living individuals aged 65 and over, and to examine risk factors for falls such as sleep quality, cognitive status, depression, independence in daily living activities, nutrition, balance, and walking status.

Method: This descriptive cross-sectional study was conducted with 189 ambulatory individuals aged 65 and over registered at Tuzla Aydınlı Training FHC between August 1, 2022, and November 1, 2022. Participants were administered a 22-item questionnaire covering sociodemographic information, habits, known diseases, number of medications, fall history, and fall characteristics, along with the 'mini-cog test', 'depression screening test', 'Katz index of independence in activities of daily living', 'mini nutritional assessment (MNA)', 'Tinetti falls efficacy scale (FES)', 'Pittsburgh sleep quality index (PSQI)', and the 'timed up and go test' face-to-face. Data were analyzed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 20. Categorical variables were analyzed using the chi-square test, while continuous variables were analyzed using the Student's t-test for normally distributed groups and the Mann-Whitney U test for non-normally distributed groups. Logistic regression analysis was performed with fall history in the last year as the dependent variable and potential influencing factors as independent variables. Statistical significance was set at p<0.05.

Results: Of the participants, 57.1% were female. The mean age was 70.7 (±4.6) years, ranging from 65 to 86 years. Of the participants, 64% were married, 36% were single, 86.2% lived with others, and 13.8% lived alone. The frequency of falls in the past year was 20.1%. According to the fall efficacy scale, 10.1% of participants feared falling. According to the Pittsburgh Sleep Quality Index, 51.3% had poor sleep quality, and according to the depression screening test, 39.7% were depressed. Logistic regression analysis found that fall history was associated with living alone and poor sleep quality.

Conclusion: The study found that one in five cognitively normal, active, and independent older adults experienced a fall in the past year. Older adults with poor sleep quality and those living alone should be assessed for fall risk, and necessary interventions should be made.

Keywords: Elderly, Falling, Risk Of Falling, Fear Of Falling, Sleep Quality