Türkiye'de yayılış gösteren Convolvulus L. (Convolvulaceae) türleri üzerine taksonomik bir araştırma
A taxonomic investigation on Convolvulus L. (Convolvulaceae) species in Turkey
Yazar: CANDAN AYKURT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SÜMBÜL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu araştırmada, 2006-2009 yılları arasında Türkiye'nin farklı lokalitelerinden toplanan 39 Convolvulus L. taksonuna ait örneklerin morfolojik özellikleri çalışılmıştır. Morfolojik olarak birbirinden ayrılması oldukça güç olan C. oleifolius Desr. var. oleifolius, C. oleifolius Desr. var. deserti Pamp. C. × pseudocompactus C. Aykurt & Sümbül, C. holosericeus Bieb. subsp. holosericeus, C. holosericeus Bieb. subsp. macrocalycinus Hausskn. & Bornm. ex Bornm., C. × turcicus C. Aykurt & Sümbül, C. × peshmenii C. Aykurt & Sümbül, C. compactus Boiss., C. phrygius Bornm., C. assyriacus Griseb., C. libanoticus Boiss., C. cataonicus Boiss. & Hausskn. ex Boiss., C. carduchorum Davis ve C. pilosellifolius Desr. taksonları arasındaki taksonomik farklılığın net biçimde ortaya konulması amacıyla morfolojik çalışmalara ilave olarak palinolojik, DAMD-PCR ve PCR-RFLP DNA analiz çalışmaları da yapılmıştır.Türkiye Florası'nda toplam 36 taksonla temsil edilen Convolvulus cinsi, bu çalışma sonucunda iki gruba ayrılarak toplam 39 takson altında değerlendirilmiştir. Bu cinse ait C. × pseudocompactus, C. × turcicus ve C. × peshmenii olmak üzere üç yeni hibrit takson ilk defa bu çalışma ile tanımlanmıştır. Ayrıca, C. oleifolius türüne ait iki varyete (C. oleifolius var. oleifolius, C. oleifolius var. deserti) Türkiye Florası için ilk olarak kaydedilmiştir. Türkiye Florası'nda birbirine yakın akraba olarak belirtilen C. phrygius ve C. pulvinatus türleri, bu çalışma sırasında yürütülen arazi gözlemleri, morfolojik, palinolojik ve DNA analiz çalışmalarından elde edilen veriler sonucunda, C. phrygius adı altında birleştirilmiştir.Türkiye Florası'nda bu cinse ait taksonların tanımlarında yer almayan ve taksonlar arasında farklılıklar gösteren yeni karakterler tespit edilmiştir. Bu özelliklerin de ilave edilmesi ile Türkiye'de yayılış gösteren Convolvulus taksonlarına ait detaylı morfolojik tanımlar ve daha kullanışlı bir teşhis anahtarı hazırlanmıştır. Morfolojik tanımlar, yapılan ayrıntılı çizimlerle desteklenmiştir. Bununla birlikte taksonların mevcut yayılış alanlarına tarafımızdan yeni yayılış alanları da eklenmiştir. Palinolojik çalışmalar kapsamında taksonlara ait palinolojik karakterler saptanmıştır. Bu çalışmanın PCR tabanlı DNA analiz kısmı ise Türkiye'de Convolvulus cinsine ait taksonların taksonomik farklılıklarını ortaya koymak amacıyla, genetik materyalleri üzerinde yapılan ilk araştırmadır. DNA analiz çalışmaları sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiş ve taksonlar arasındaki genetik ilişkiler belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, morphological characters of 39 Convolvulus L. taxa which were collected or examined in situ between the years 2006-2009 from different localities of Türkiye were investigated. Additionally, palynological, DAMD-PCR and PCR-RFLP based DNA analyses were used on various Convolvulus spp. (C. oleifolius Desr. var. oleifolius, Convolvulus oleifolius Desr. var. deserti Pamp. C. × pseudocompactus C. Aykurt & Sümbül, C. holosericeus Bieb. subsp. holosericeus, C. holosericeus Bieb. subsp. macrocalycinus Hausskn. & Bornm. ex Bornm., C. × turcicus C. Aykurt & Sümbül, C. × peshmenii C. Aykurt & Sümbül, C. compactus Boiss., C. phrygius Bornm., C. assyriacus Griseb., C. libanoticus Boiss., C. cataonicus Boiss. & Hausskn. ex Boiss., C. carduchorum Davis and C. pilosellifolius Desr.) because it was difficult to distinguish these species only according to their morphological features.The genus Convolvulus, which was represented at 36 taxa in Flora of Turkey, was evaluated under 39 taxa by being divided two groups in the study. Three new hybrid taxa, C. × pseudocompactus, C. × turcicus and C. × peshmenii which belongs to this genus are defined for the first time in this study. In addition, two varieties belonging to species C. oleifolius were recorded for the first time for the Flora of Turkey. C. phrygius and C. pulvinatus species are indicated as closely related species in Flora of Turkey, which were combined under the name of C. phrygius as a result of field observations and data obtained from morphological, palynological and molecular analysis.In the study, new taxonomic characters which had not been previously used in the Turkish Flora were also determined. Based on these detailed morphological differences, a useful identification key has been prepared for the Convolvulus taxa, distributed in Turkey. The morphological descriptions were supported by detailed hand drawings. Besides, we determined new localities in addition the known distribution areas of the taxa. Palynological characters of the taxa were determined by palynological studies. The PCR-based DNA analysis in this study was the first investigation made to highlight the taxonomic differences between genetic materials of Convolvulus species in Turkey. By evaluating data obtained from DNA analysis, the genetic relationships between Convolvulus species were established.