Lise öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide algılanan sosyal destek düzeyinin aracı rolü
The mediating role of perceived social support level in the relationship between smartphone addiction and social anxiety in high school students
Yazar: ESRA ÇEBİ GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT ARMAĞAN KÖSEOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide algılanan sosyal destek düzeyinin aracılık rolünün incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini 249 kız ve 194 erkek olmak üzere toplam 443 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Bu araştırmada; Kişisel Bilgi Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu, Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği-R uygulanmıştır. Elde edilen verilerin tümü SPSS 26.0 paket istatistik programına aktarılarak analiz edilmiştir. Akıllı telefon bağımlılığı, sosyal kaygı ve algılanan sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkileri araştırmak üzere Pearson momentler çarpımı korelasyonu katsayıları hesaplanmıştır. Araştırma değişkenlerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek üzere Bağımsız Gruplar t testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Aracı değişkenin analizi PROCESS Makro 4.3 ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucuna göre akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasında pozitif yönde, algılanan sosyal destek ile sosyal kaygı arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Akıllı telefon bağımlılığı ile algılanan sosyal desteğin alt boyutları olan aile desteği ve öğretmen desteği arasında negatif yönde anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygının tüm alt boyutları arasında pozitif yönde ilişkiler mevcuttur. Algılanan sosyal destek ve sosyal kaygı alt boyutlarının ilişkisi ele alındığında sosyal kaygının tüm alt boyutlarının, algılanan sosyal desteğin aile desteği ve arkadaş desteği alt boyutları ile negatif yönde anlamlı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Akıllı telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracılık etkisi bulunamamıştır. Ayrıca araştırmanın değişkenleri cinsiyet, sınıf düzeyi,  kardeş sayısı, not ortalaması, ebeveynlerin birlikte olup olması değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırma sonuçları literatüre uygun bir şekilde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the mediating role of perceived social support level in the relationship between smartphone addiction and social anxiety. The sample of the study consists of a total of 443 high school students, 249 girls and 194 boys. In this study; Personal Information Form, Smartphone Addiction Scale Short Form, Social Anxiety Scale for Adolescents and Perceived Social Support Scale-R were applied. All of the data obtained was analyzed by transferring it to the SPSS 26.0 package statistics program. Pearson product-moment correlation coefficients were calculated to investigate the relationships between smartphone addiction, social anxiety and perceived social support levels. Independent Groups t-test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were conducted to examine whether the research variables differed according to demographic variables. Analysis of the mediating variable was performed with PROCESS Macro 4.3. According to the results of the research, positive significant relationships were found between smartphone addiction and social anxiety, and negative significant relationships were found between perceived social support and social anxiety. Negatively significant results were obtained between smartphone addiction and family support and teacher support, which are the sub-dimensions of perceived social support. There are positive relationships between smartphone addiction and all sub-dimensions of social anxiety. When the relationship between perceived social support and social anxiety sub-dimensions was considered, it was determined that all sub-dimensions of social anxiety had negative significant results with the family support and friend support sub-dimensions of perceived social support. No mediating effect of perceived social support was found in the relationship between smartphone addiction and social anxiety levels. In addition, the variables of the study were examined in terms of gender, grade level, number of siblings, grade point average, and whether the parents were together or not. The research results were discussed in accordance with the literature and suggestions were presented.