Çoklu yetersizliği olan az gören çocuklara doğrudan öğretimle sunulan şematik düzenleyicinin bir fen konusunun öğretiminde etkisi
The effectiveness of schematic organizer presented through direct instruction on the teaching of a science content to the children with multiple disabilities and visual impairment
Yazar: HATİCE CANSU YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR ŞAFAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Doğrudan öğretim = Direct instruction ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Görme engelliler = Visually impaired ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Şematik öğrenme = Schematic reading

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, az gören ve orta düzeyde zihinsel yetersizlikten etkilenmiş üç öğrenciye, fen konularından biri olan 'kurbağanın yaşam döngüsü' konusunun öğretilmesinde doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicinin etkili olup olmadığını, bireylerin öğrendikleri konuyu öğretimin ardından gelen 7, 14 ve 21 gün sonra da sürdürüp sürdürmediğini ortaya koymaktır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, "kurbağanın yaşam döngüsü nasıl gerçekleşir?" konusunu kazanma ve sürdürme durumlarıdır. Bağımsız değişkeni ise, "kurbağanın yaşam döngüsü nasıl gerçekleşir?" konusunun doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicinin kullanıldığı öğretim planıdır. Bağımsız değişkenin, bağımlı değişken üzerindeki etkililiği test edilirken, tek denekli deneysel desenlerden "katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli" kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2016-2017 yılları arasında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde bulunan, görme engelliler okuluna ve özel alt sınıfa devam eden, bununla birlikte özel özel eğitim kurumunda da eğitim gören az gören ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği bulunan biri yedek olmak üzere dört öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen ve aile görüşme formları, beceri kontrol listesi, ölçüt bağımlı ölçü araçları ve eş zamanlı ipucu işlem süreciyle öğretim yapılırken, öğretimde ilerlemelerin kaydedileceği kayıt çizelgeleri, uygulama güvenirliği ve sosyal geçerlilik formları geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırmacı verileri toplarken kamera kullanılmış ve kamera kayıtlarını izlenerek verileri ilgili veri toplama formlarına girmiştir. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel olarak analiz edilmiştir.  Araştırmanın sonunda elde edilen bulgulara göre; doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicinin 'kurbağanın yaşam döngüsü' konusunun öğretilmesinde etkili olduğu belirlenmiştir. Her üç katılımcının da öğretim sona erdikten 7,14 ve 21 gün sonra öğrendikleri konunun tamamını bağımsız şekilde şema üzerinden gösterebildikleri görülmüştür. Bu durum da doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicinin fen konularından biri olan 'kurbağanın yaşam döngüsü' konusunun öğretiminde etkili olduğu izlenimini vermektedir.

Abstract:
This study aims at investigating the efficiency of the schematic organizer presented through direct instruction on the teaching of 'the life cycle of frog', one of the subjects in science, to three students with visual impairment and mental deficiencies at moderate level, and whether they still have the information on the subject taught 7, 14, and 21 days after the teaching. The dependent variable of the study is the acquisition and maintenance of the subject "how does the life cycle of a frog happen?" The independent variable is the instructional method in which the schematic organizer presented through direct instruction is used in teaching "how does the life cycle of a frog happen?". Multiple probe with probe trials design across participants of single subject research models was employed  to test the effect of independent variable over dependent variable. The participants of the study consist of four students with visual impairment and mental deficiencies at moderate level, one of whom was the substitute, who are enrolled in the school for the visually impaired and a special sub-class along with a private educational institution in the Yenimahalle district of Ankara in the 2016-2017 educational year. Interviews with teachers and parents, skill control list, criterion-based measuring instruments, simultaneous prompting procedure, recording charts to follow the improvement, and forms of application security and social validity were used as data collection instruments. The data were collected by the researchers. A camera was used in the course of data collection and the data were inserted into related forms according to the camera recordings. The data obtained in the study were analysed graphiclly.  The findings of the research revealed that the schematıc organizer presented through direct instruction is effective on the teaching of 'the life cycle of frog'. It was observed that all three participants were able to demonstrate independently the whole of the subject they learned through the diagram after 7, 14 and 21 days. Therefore, the study has shown that the schematıc organizer presented through direct instruction is effective on the teaching of 'the life cycle of frog'.