Orman kaynaklarının işlevsel bölümlemesine ilişkin çözümlemeler
Analysis on multi-objective forest resources planning
Yazar: ERSİN YILMAZ
Danışman: PROF.DR. AHMET TÜRKER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZETORMAN KAYNAKLARININ İŞLEVSEL BÖLÜMLEMESİNE İLİŞKİNÇÖZÜMLEMELERBu araştırmada çok sektörlü (ormancılık, tarım ve mera), çok işlevli (odun hammaddesi,ot, su, yaban hayatı ve tarımsal ürünler), çok ölçekli (zaman ve mekan ölçeği), çokdisiplinli, çok boyutlu (biyofiziksel, sosyal, ekonomik, çevresel ve kültürel boyutlar),çok amaçlı, çok kriterli ve çok aktörlü (karar vericiler, kamu, çıkar-baskı grupları vesektör uzmanları) bir arazi kullanım planlaması ve orman kaynaklarının işlevselplanlaması modeli geliştirilmiştir. Böylesine karmaşık bir karar verme sürecininüstesinden gelebilmek için, bu arazi ve orman kaynakları planlama modeli ve sürecibirbirini izleyen dört aşamaya ayrılmıştır.İlk aşamada, planlama alanındaki üretim sektörleri ile bunlara ait alt sektörlerin herbirisine ne kadar alan tahsis edilmesi gerektiğini belirleyecek bir planlama modeliortaya konmuştur. Bu model Amaç Programlama tekniği kullanılarak çözümlenmiş vearazi tahsis alternatifleri elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasını, bu arazi tahsisalternatifleri arasından en uygun olanının seçilmesi işlemi oluşturmuştur. Bu aşamadaAnalitik Hiyerarşi Süreci (AHS) tekniği kullanılarak katılımcı yaklaşım ile en uygunalternatif seçilmiştir. Üçüncü aşamada, Doğrusal Kombinasyon tekniği ve AHS tekniğiyardımı ile çok kriterli arazi uygunluk değerlendirmeleri ve çok amaçlı (sektörlü) arazitahsisine yönelik çözümlemeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın dördüncü ve sonaşamasında ise, orman kaynaklarının işlevsel haritalaması konusu ele alınmıştır. Bukapsamda Harita Çözümlemeleri, Doğrusal Kombinasyon tekniği ve AHS tekniği birarada kullanılarak orman arazisinin farklı orman işlevlerine tahsisi gerçekleştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Arazi Kullanım Planlaması, Orman Kaynaklarının İşlevselBölümlemesi, Katılımcı Planlama, Amaç Programlama, Analitik Hiyerarşi Süreci,Doğrusal Kombinasyon Tekniği, Harita Çözümlemeleri.xxxvi

Abstract:
SUMMARYANALYSIS ON MULTI-OBJECTIVE FOREST RESOURCES PLANNINGIn this research study, a framework for planning and evaluating land use and forestresources systems was developed. This framework was accommodated the variousfeatures such as: multiple alternative uses of the land (forestry, agriculture and rangesectors), multiple products and services (timber, water, wildlife, agricultural crops,forage and livestock), multi-scales (spatial and temporal scales), multidisciplinary,multidimensional (bio-physical, social, economic, environmental and culturaldimensions), multi-objective, multi-criteria and multi-actors (decision makers, thepublic, interest groups and sector experts) features. This framework of land useplanning and forest resources planning was by nature a too complex process.Consequently, a four-stage approach in land use planning and forest resources planningwas proposed in this research study. So it was outlined a series of sequential planningsteps for rational decision making approach.The aim of the first research stage was to examine how to carry out the planning ofdetermining how much parts of land should be managed for what land use types. GoalProgramming as modelling technique was selected and used for determining thealternative land and resources allocation solutions. In the second stage of this research,by using the Analytic Hierarchy Process (AHP), the optimum land management strategywas obtained by having all different concerned parties participation. Later on,evaluations of multi-criteria land suitability and multi-sectors land allocation analysiswere conducted. For this aim, Linear Combination technique and AHP technique wereused. The final and fourth stage surveys to solve the problem of forest land usemapping. By the help of the Map Analysis, Linear Combination technique and AHPtechnique, it was answered the question that asked where the forest functions were to belocated.Keywords: Land Use Planning, Multi-Objective Forest Planning, Participatory Planning,Goal Programming, Analytic Hierarchy Process, Linear Combination Technique, MapAnalysis.xxxvii