Yaşlı bakım merkezlerinin sürdürülebilirlik açısından kamusal alanda değerlendirilmesi
Evaluation of elderly care centers in the public space in terms of sustainability
Yazar: ZEHRA URAS
Danışman: PROF. DR. ERİNCİK EDGÜ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya'da yaşanan teknolojik, ekonomik, sosyal gelişmelere bağlı olarak sağlık koşullarında iyileşme yaşanmıştır. Buna paralel olarak erken yaş ölümleri azalmış ve yaşam süresi beklentisi artmıştır. Ülkemizde de yaşlı nüfus oransal olarak hızla artmaya başlamış ve uluslararası sınıflandırmalara göre yaşlı toplumlar arasına katılmıştır. Yaşlı nüfusun ilerleyen yıllarda daha da artacağı öngörüldüğünde yaşlı bakım ihtiyacına dair önerilerin geliştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı günümüz kamusal alanı olan alışveriş merkezlerinin sürdürülebilirlik bağlamında ihtiyaç duyulan yaşlı bakım merkezleri için değerlendirilmesidir.
Bu tezin kavramsal kısmında; dünyada ve Türkiye'de yaşlanan nüfusa bağlı ortaya çıkan ihtiyaçlar ve yaşlı bakım merkezi verileri, Sanayi Devrimi'nden sonra aile yapısında yaşanan değişimler ve yaşlının bu değişimlerden nasıl etkilendiği, bilinçsiz yapım yıkım faaliyetlerinin önüne geçmek için var olan binalara yeni işlevler ekleyerek sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması anlatılmıştır. Araştırmada literatür taraması, gözlem ve anket yöntemleri kullanılmıştır. Alan çalışmasının yapılacağı alışveriş merkezlerinin tespiti için literatür taramasında demografik bir araştırma yapılmış ve İstanbul'daki ilçelerin yaşlı nüfus oranları, yaşlı bakım merkezi kapasiteleri ve alışveriş merkezi sayıları hesaplanmıştır. Kişilerin mevcut yaşam alanları ve yaşlı bakım merkezlerine ilişkin tercihlerini anlamak amacıyla hazırlanan 30 soruluk anket alışveriş merkezleri ve çevresinde rastgele seçilen 25 yaş üzeri sağlıklı yetişkin bireylere yöneltilmiştir. Kişilerle yapılan anketler sonucunda; yaşanılan yerin ve kalınması tercih edilecek yaşlı barınma merkezlerinin alışveriş imkânları, yeşil alanlar yahut sağlık kuruluşu gibi sosyal alanlara yakınlığının yürüme mesafesinde olmasının istendiği gözlenmiştir. Elde edilen verilere göre, katılımcıların mevcut yaşam alanları ve ileride yaşamak istedikleri yaşlı bakım merkezi özelliklerinin, analizler sonucunda tespit edilip incelenen alışveriş merkezlerinin mekânsal ve çevresel verileriyle örtüştüğü görülmektedir. Alışveriş merkezine entegre edilecek yaşlı bakım merkezinin; geleceğin yaşlanan nüfusunun barınma, sosyal hayata entegrasyon ve bakım gibi ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir öneri olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
There has been an improvement in health conditions as a result of technological, economic and social developments in the world. In parallel, infant deaths have decreased and life expectancy has increased even more. In our country, the elderly population has started to increase proportionally and has been included in the class of elderly societies according to international classifications. Considering that the elderly population growth is expected to increase further in the coming years, it will be necessary to develop recommendations on the need for elderly care. In this context, the aim of the research is to evaluate shopping malls, which are today's public spaces, for elderly care centers needed in the context of sustainability.
The conceptual part of this thesis is based on the needs arising due to the aging population in the world and in Turkey and the elderly care centers data, the changes in the family structure after The Industrial Revolution and how the elderly are affected by these changes, and how sustainable development is achieved by adding new functions to existing buildings in order to prevent unconscious construction and demolition activities. Literature review, observation and survey methods were used in the research. In order to determine the shopping center where the field study will be conducted, a demographic research was conducted in the literature review and the ratios of the elderly population of the districts in Istanbul, the capacities of the elderly care centers and the number of shopping centers were calculated. A 30-question questionnaire prepared to understand people's criteria regarding their current living spaces and elderly care homes was administered to randomly selected healthy adults over the age of 25 in and around the shopping center. As a result of surveys conducted with people; it was also observed that people requested that the place of residence and the elderly shelters to be within walking distance to social areas such as shopping facilities, green areas or health institutions. In the light of all these preferences, it is seen that the existing living spaces of the participants obtained from the surveys and the elderly care home properties they want to live in the future coincide with the spatial and environmental characteristics of the shopping malls identified and examined as a result of the analyzes. The elderly care centers which integrated into the shopping center; it is thought to be a proposal that can meet the needs of the aging population of the future, such as housing, integration into social life and care.