1946 Genel Seçimleri ve Demokrat Parti'nin ana muhalefet yılları
1946 General Elections in Turkey and the years when the Democrat Party is the main opposition
Yazar: ABDULLAH ERAYMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EDİP ÇELİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Muhalefet = Opposition ; Siyasi muhalefet = Political opposition ; Siyasi tarih = Political history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Muhalefetin varlığı demokrasinin kaçınılmaz şartlarından biridir. Türk siyasal hayatında ise hükümeti denetleyecek ve bürokrasinin kalitesini artıracak bir muhalefet partisi Atatürk'ün çabalarına rağmen Cumhuriyet'in ilk yıllarında çözülememiştir. Atatürk 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurdurmuş fakat bu partiyi Cumhuriyet rejimine zarar verdiği gerekçesiyle kapatmıştır. 1930 yılında Atatürk ikinci defa çok partili hayata geçmek istemiş nitekim bu partiyi de Cumhuriyet karşıtlarının ele geçirmesi kısa bir süre sonra kapanmasına neden olmuştur. Böylece Cumhuriyet'in ilk yıllarında gerçekleştirilen çok partili hayata geçiş denemeleri başarısız olmuştur.

II. Dünya Savaşı'ndan kısa bir süre sonra dünya genelinde yayılmaya başlayan muhalif hareketler Türkiye'yi de çok geçmeden etkisi altına almıştır. Türkiye'de gerçek manada çok partili döneme ise II. Dünya Savaşından hemen sonra Demokrat Parti'nin kurulmasıyla birlikte geçilmiştir. Demokratlar bu süre zarfında TBMM çalışmalarında CHP iktidarına karşı denge mekanizması kurmayı başarmışlardır. Bunu, kanun değişikliği ve Meclis önergeleri görüşmelerinde başarılı bir biçimde göstermişlerdir. Demokratların bu girişimleri aynı zamanda ileriki dönemlerin iktidar-muhalefet geleneğinin de temelini oluşturmuştur. Bu çalışmada Demokrat Parti'nin muhalefet olarak Türk parlamento tarihinde önemli bir yere sahip olduğu ve Demokrat Parti'nin izlediği stratejinin demokrasiye giden yolda büyük bir başarı olduğu tarihsel bilgiler ışığında analiz edilerek ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Cumhuriyet, Demokrat Parti, Muhalefet

Abstract:
The existence of the opposition is one of the inevitable conditions of democracy. In Turkish political life, despite the efforts of Atatürk, an opposition party that would control the government and improve the quality of the bureaucracy, could not be resolved in the fırst years of the republic. Atatürk established the Progressive Republican Party in 1924, but closed this party on the grounds that it damaged the republican regime. In 1930, Atatürk wanted to go into a multi-party life for the second time but after a short time the critics of the Republican regime took the newly established party over. Thus, attempts to transition to multi-party life in the fısrt years of the Republic have failed.

Shortly after the Second World War opposition movements began to spread across the globe and Turkey soon after came under the influence of them. In real sense multy party era is adopted immediately after the Second World War, with the establishment of Democratic Party in Turkey. During this time, the Democrats succeeded in establishing a balance mechanism against the RPP government in the work of the Turkish Grand National Assembly. They have successfully demonstrated this in their amendments to the law and parliamentary motion. These initiatives of the Democrats also formed the basis of the power-opposition tradition of the future periods. In this study, it has been analyzed in the light of historical information that Democrat Party has an important place in the history of Turkish parliament as an opposition and that the strategy pursued by Democrat Party has been a great success on the way to democracy.

Keywords: Democracy, Republic, Democratic Party, Opposition