Göstergebilim açısından grafik gösterge anlamlarının incelenmesi
The Analysis of graphical indication meanings regarding semiology
Yazar: SALİH DENLİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. EROL KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik göstergeler = Graphical indication ; Gösterge bilim = Semiotics

Özet:
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ GÖSTERGEBİLİM AÇISINDAN GRAFİK GÖSTERGE ANLAMLARININ İNCELENMESİ Salih DENLİ Danışman: YrdJDoç. Erol KILIÇ 1997 - SAYFA : 88 Jüri : Yrd.Doç. Erol KILIÇ Yaşadığımız bu çağda, görsel iletişim yoğunluk kazanmış, o ölçüde de karmaşık bir durum belirmeye başlamıştır. İnsanlık tarihinden bu zamana gelişerek gelen görsel iletişim; ırk, din, dil ayrımı gözetmeksizin evrensel noktaya ulaşma çabası vermiştir. İnsanlararası iletişim; görsellikle başladı; duygular, eylemler, düşünceler hep çizerek gösterildi. Çünkü bu yöntem; iletişim kurmanın en kısa ve etkili yoludur.Görsel iletişimde, gören ve görünen ilişkisi söz konusu olduğundan, bu çalışmada işaret sistemlerinden (dil, özel kodlar, yol işaretleri) başlayarak, piktogramlar, diagramlar, semboller ve reklam göstergelerine kadar çok geniş bir perspektife sahip olan grafik göstergelerin, bilimsel tabanda araştırılması ve incelenmesi amaçlanmaktadır. Kendinden başka bir şeyi temsil eden ya da imleyen göstergenin (bu sanat nesnesi de olabilir); insanlar tarafından kabul görmesi ve kullanılması gerekir. Örneğin: Bir çiçek olan gülün, genç bir adam tarafından kız arkadaşına takdim edilişi bir göstergeyi ifade eder.Daha bu gibi çok farklı göstergelerin, bilimsel bir tabanda incelenmesi, anlamların eklemleniş biçimlerinin araştırılması gereklidir. Bu ve benzeri amaçlarla; 1956'dan bu yana gelişme gösteren 1970'li yıllarda yöntemi kurulan Göstergebilim; bir dizi dışII gerçekler ile bedensel yetiler ve görünenler aracılığıyla oluşturulabilen tüm iletişim biçimlerini inceler. Göstergebilim, anlamlan değil, anlamın eklemleniş biçimini araştırır; anlam üretiminin süreçlerini ortaya çıkarmaya çalışır. Grafik Tasarım açısından; insanı kuşatan dünyadaki anlam etkileri, anlamı oluşturan ilişkiler, kavranabilir ya da duyumsanabilir olmalarına karşın, her zaman açık seçik kendini kolayca ele veren, rahatlıkla gözlemlenebilen ve tartışmasız olarak algılanabilen nitelikte değildir. Göstergebilim'in incelediği, biçim ve işlev bakımından "Güzel Duyusal Göstergeler"in toplum içindeki yaşamım inceleyip, bunların yapı ve işlevlerinin iletişim araçlarına sıkı sıkıya bağlı olduğunu ifade etmek gerekir. Grafik göstergelerin işlevi; görsel bildiriler aracılığıyla düşünceler iletmektir. Sanat dizgeleri; iletişim amaçlı gösterge dizgelerinden farklıdır. Resim; görüneni değil, görünen arkasındaki dünyayı anlatır. Sanat imgelerle uğraşır. Hiçbir zaman sanat, yalnızca bir gösterge sistemi olarak görülemez. Çünkü, sanatın semiotik nitelikleri, daha başka niteliklerle aksiyolojik ya da modellendirici niteliklerle içice geçmiştir. Ne olursa olsun, sanatın iletişimsel işlevi, kendi toplumsal etkinliği ile etkinliğinin görünüş biçimleri içinde birincil olanı ve en çok göze çarpanıdır. Grafik göstergelerle, başlıca amacı bir görüntünün salt aktarımı olan işaretler, birbirinden apayrı şeylerdir. Plastik sanatların ilke ve araçlarından yararlanan grafik göstergeler, tüketim ürünlerini geniş kitlelere tanıtmaya yönelik bir anlatım yoludur. Grafik sanatlar alanında kullanılan gösterge öğesi, her biri özel bir alana (endüstri, moda, reklamcılık, kitap, afiş vb.) uygulanan özgül tekniklerin hizmetindeki değişik nitelikli göstergeler bütününü kapsar. "Göstergebilim Açısından Grafik Gösterge Anlamlarının İncelenmesi" konulu çalışmamızda, grafik göstergelerin; semantik, sentaktik ve pragmatik açılan, aynca görsel iletişim biçimleri incelenmiştir; incelenirken, anlamlamalar ve reklam grafik göstergeleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ GÖSTERGEBİLİM AÇISINDAN GRAFİK GÖSTERGE ANLAMLARININ İNCELENMESİ Salih DENLİ Danışman: YrdJDoç. Erol KILIÇ 1997 - SAYFA : 88 Jüri : Yrd.Doç. Erol KILIÇ Yaşadığımız bu çağda, görsel iletişim yoğunluk kazanmış, o ölçüde de karmaşık bir durum belirmeye başlamıştır. İnsanlık tarihinden bu zamana gelişerek gelen görsel iletişim; ırk, din, dil ayrımı gözetmeksizin evrensel noktaya ulaşma çabası vermiştir. İnsanlararası iletişim; görsellikle başladı; duygular, eylemler, düşünceler hep çizerek gösterildi. Çünkü bu yöntem; iletişim kurmanın en kısa ve etkili yoludur.Görsel iletişimde, gören ve görünen ilişkisi söz konusu olduğundan, bu çalışmada işaret sistemlerinden (dil, özel kodlar, yol işaretleri) başlayarak, piktogramlar, diagramlar, semboller ve reklam göstergelerine kadar çok geniş bir perspektife sahip olan grafik göstergelerin, bilimsel tabanda araştırılması ve incelenmesi amaçlanmaktadır. Kendinden başka bir şeyi temsil eden ya da imleyen göstergenin (bu sanat nesnesi de olabilir); insanlar tarafından kabul görmesi ve kullanılması gerekir. Örneğin: Bir çiçek olan gülün, genç bir adam tarafından kız arkadaşına takdim edilişi bir göstergeyi ifade eder.Daha bu gibi çok farklı göstergelerin, bilimsel bir tabanda incelenmesi, anlamların eklemleniş biçimlerinin araştırılması gereklidir. Bu ve benzeri amaçlarla; 1956'dan bu yana gelişme gösteren 1970'li yıllarda yöntemi kurulan Göstergebilim; bir dizi dışII gerçekler ile bedensel yetiler ve görünenler aracılığıyla oluşturulabilen tüm iletişim biçimlerini inceler. Göstergebilim, anlamlan değil, anlamın eklemleniş biçimini araştırır; anlam üretiminin süreçlerini ortaya çıkarmaya çalışır. Grafik Tasarım açısından; insanı kuşatan dünyadaki anlam etkileri, anlamı oluşturan ilişkiler, kavranabilir ya da duyumsanabilir olmalarına karşın, her zaman açık seçik kendini kolayca ele veren, rahatlıkla gözlemlenebilen ve tartışmasız olarak algılanabilen nitelikte değildir. Göstergebilim'in incelediği, biçim ve işlev bakımından "Güzel Duyusal Göstergeler"in toplum içindeki yaşamım inceleyip, bunların yapı ve işlevlerinin iletişim araçlarına sıkı sıkıya bağlı olduğunu ifade etmek gerekir. Grafik göstergelerin işlevi; görsel bildiriler aracılığıyla düşünceler iletmektir. Sanat dizgeleri; iletişim amaçlı gösterge dizgelerinden farklıdır. Resim; görüneni değil, görünen arkasındaki dünyayı anlatır. Sanat imgelerle uğraşır. Hiçbir zaman sanat, yalnızca bir gösterge sistemi olarak görülemez. Çünkü, sanatın semiotik nitelikleri, daha başka niteliklerle aksiyolojik ya da modellendirici niteliklerle içice geçmiştir. Ne olursa olsun, sanatın iletişimsel işlevi, kendi toplumsal etkinliği ile etkinliğinin görünüş biçimleri içinde birincil olanı ve en çok göze çarpanıdır. Grafik göstergelerle, başlıca amacı bir görüntünün salt aktarımı olan işaretler, birbirinden apayrı şeylerdir. Plastik sanatların ilke ve araçlarından yararlanan grafik göstergeler, tüketim ürünlerini geniş kitlelere tanıtmaya yönelik bir anlatım yoludur. Grafik sanatlar alanında kullanılan gösterge öğesi, her biri özel bir alana (endüstri, moda, reklamcılık, kitap, afiş vb.) uygulanan özgül tekniklerin hizmetindeki değişik nitelikli göstergeler bütününü kapsar. "Göstergebilim Açısından Grafik Gösterge Anlamlarının İncelenmesi" konulu çalışmamızda, grafik göstergelerin; semantik, sentaktik ve pragmatik açılan, aynca görsel iletişim biçimleri incelenmiştir; incelenirken, anlamlamalar ve reklam grafik göstergeleri üzerinde durulmuştur.