Cerrahi dumanın ameliyathane çalışanları üzerine etkisi
The effect of surgical smoke on operating room staff
Yazar: BURÇAK ŞAHİN KÖZE
Danışman: PROF. DR. MERYEM YAVUZ VAN GİERSBERGEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathane hemşireliği = Operating room nursing ; Ameliyathane teknisyenleri = Operating room technicians ; Ameliyathaneler = Operating rooms ; Cerrahi = Surgery ; Doktorlar = Physicians ; Duman = Smoke ; Güvenlik = Security ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Bu araştırma, cerrahi dumanın ameliyathane çalışanları üzerine etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Deneysel olarak planlanan bu araştırma Haziran 2018 - Şubat 2019 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Ameliyathanesinde üç aşamada tamamlandı. Araştırmanın birinci aşamasında Total Mastektomi ameliyatı sırasında ameliyathanenin farklı yerlerinden hava örnekleri alındı. İkinci aşamasında Total Mastektomi ameliyatı sırasında cerrahi ekibin solunum alanı içindeki uçucu organik bileşik ölçümleri yapıldı. Üçüncü aşamasında cerrahi ekibin Total Mastektomi ameliyatı öncesi ve sonrasında cerrahi dumanın etkilerini incelemek üzere kan ve idrar örnekleri alındı. Araştırmanın yürütülebilmesi için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurul'undan, araştırmanın yürütüldüğü kurumdan ve kişilerden yazılı izin alındı. Araştırmada veri toplamada hava örnekleri, kan ve idrar örnekleri ve veri toplama aracı olarak Birey Tanılama Formu, Ameliyat Veri Toplama Formu kullanıldı. Araştırma verileri IBM SPSS Statistics 25.0 istatistik programı kullanılarak analiz edildi. Kişilerin tanıtıcı özelliklerinin değerlendirilmesi için sayı ve yüzde, vakaların ameliyat öncesi ve sonrası analizlerinin karşılaştırılması için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Total mastektomi ameliyatı sırasında alınan hava örneklerinin ölçüm sonucunda uçucu organik bileşik tespit edilmedi, sonucun insan sağlığına etki edecek sınırların çok altında olduğu belirlendi. Bireylerin kişisel maruziyet ölçüm sonucuna göre solunum alanı içinde bulunan benzen; cerrahi asistanda, steril çalışan hemşirede, dolaşıcı hemşirede, yardımcı personelde sınır kabul edilen değerlerin üstünde bulundu. Ayrıca Kloroform yardımcı personelde sınır kabul edilen değerlerin üstünde saptandı. Ameliyatın N95 maske/koruyucu gözlük ve duvar tipi aspiratör kullanılarak tamamlandığı vakalarda çalışanların ameliyat öncesi kanlarında bulunan uçucu organik bileşiklerin ameliyat sonrasında azaldığı belirlendi. Aradaki farkın anlamlı olmadığı (p>0.05) belirlendi. Ameliyatta dumanın serbest uç duman tahliye cihazı ve kalem uç duman tahliye cihazı ile tahliye edilerek tamamlandığı vakalarda çalışanların ameliyat öncesi kanlarında bulunan uçucu organik bileşiklerin ameliyat sonrasında arttığı saptandı. Aradaki farkın anlamlı olmadığı (p>0.05) belirlendi.
Sonuç: Bu çalışma sonucunda cerrahi dumanın ameliyathane çalışanlarının solunum alanı içinde sınır kabul edilen değerlerin üstünde olduğu belirlendi. Cerrahi dumanın içeriğinde bulunan kimyasal bileşenlerin (m-xylene, p-xylene) ameliyat sonrasında çalışanların kan değerlerinde artış gösterdiği saptandı. Bu nedenle sağlık kuruluşlarının ameliyathane çalışanlarını korumak için dumanın tahliyesini yapması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler; Cerrahi duman; ameliyathane; çalışan güvenliği; hemşirelik.

Abstract:
Objective: This study was performed to evaluate the effect of surgical smoke on perioperative team.
Method: This experimentally planned study was completed in three stages between June 2018 - February 2019 at Ege University Medical Faculty Hospital General Surgery Department Operating Room. In the first stage of the study, air samples were taken from different parts of the operating room. In the second stage, volatile organic compounds were measured in the respiratory area of the surgical team during Total Mastectomy. In the third stage, blood and urine samples were taken from the surgical team to examine the effects of surgical smoke before and after Total Mastectomy. Written permission was obtained from Ege University Medical Faculty Clinical Research Ethics Committee, the institution where the research was conducted and the participants to conduct the study. In the study, air samples, blood and urine samples, and Individual Identification Form and Surgery Data Collection Form were used for data collection. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 25.0. In analyzing data number, percentage were used for evaluating the identifier characteristics of the participants and Wilcoxon Signed Rank Test was used to compare preoperative and postoperative analysis of cases. For all results p<0.05 value were approved as statistically significant. 
Results: Volatile organic compounds could not be detected as a result of measurement of air samples taken during total mastectomy. the result was far below the limits that would effect human health. According to the results of the personal exposure measurement of individuals; surgical assistant, sterile nurse, circulatory nurse, auxiliary staff were found to be above the acceptable limits. Chloroform was also found to be above the limit values in the auxiliary personnel. In cases where the operation was carried out using N95 mask / safety glasses and wall type aspirator, it was determined that volatile organic compounds decreased in the preoperative blood of the employees compared to the postoperative period. There was no significant difference between the values (p> 0.05). In cases where the smoke was evacuated with free tip smoke evacuation device and pen tip smoke evacuation device, it was determined that volatile organic compounds increased in the preoperative blood of the employees compared to the postoperative period. There was no significant difference between the values (p> 0.05).
Conclusion: It was determined that surgical smoke was above the limit values within the respiratory area of the operating room staff. It was determined that the chemical components (m-xylene, p-xylene) contained in the surgical smoke increased the blood values of the employees compared to the preoperative period. Therefore, it is recommended that health institutions evacuate smoke to protect the operating room staff.
Keywords; Surgical smoke; operating room; staff safety; nursing.