Öğretmenlerin karara katılmaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki: İzmir örneği
The investigation of relationships between teachers' participation in decision making and their organizational commitment: The case of İzmir
Yazar: İSA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR YAVUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algısal karar verme = Perceptual decision making ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kararlara katılma = Decision making participation ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin karara katılmaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu belirlemektir. Araştırmanın modeli, nicel araştırma yönetimlerinden ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evreni, 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında, İzmir'in metropol ilçelerindeki resmi ortaokullarında görev yapan 8.047 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, İzmir'in en büyük ilk 5 metropol ilçesi olan Buca, Karabağlar, Bornova, Konak ve Karşıyaka ilçelerinden oranlı küme örnekleme yöntemi ile belirlenen 26 resmi ortaokulda görev yapan 713 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin okulda alınan kararlara katılma algılarını ölçmek için Yavuz (2001) tarafından geliştirilen ve güvenirlik katsayısı 0.92 olan 30 madde beş faktörlü "Karara Katılma Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarını belirlemek amacıyla da Boylu, Pelit ve Güçer tarafından (2007) Türkçeye uyarlanan, güvenirlik katsayısı 0.85 olan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin genel olarak okulda alınan kararlara orta düzeyde katıldıkları görülmüştür. Alınan kararlar içerisinde öğretmenlerin en çok zümre başkanlarının seçilmesinde karara katıldıkları görülürken, en az okul yönetim kadrosunun seçilmesi konusundaki kararlara katıldıkları görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetleri, branşları, kıdemleri ve okul hizmet süreleri, okullarda genel kararlara katılma algılarını anlamlı şekilde etkilemediği görülmüştür. Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere göre öğrencilerle ilgili konularda daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin farklı cinsiyetlere sahip olması onların öğretmen, öğretim, işleyiş ve komisyon ile ilgili kararlara katılmalarını anlamlı bir şekilde etkilemediği sonucu çıkmıştır. Sanat ve Spor branşındaki öğretmenler okulun işleyişi ile ilgili konularda diğer branşlardan daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin farklı branşlarda olması öğretmen, öğrenci, öğretim ve komisyon ile ilgili konularda kararlara katılmalarını anlamlı şekilde etkilemediği görülmüştür. Kıdemi az olan öğretmenler kıdemi fazla olan öğretmenlere göre öğretim ile ilgili konularda daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin kıdemlerindeki farklılık işleyiş, öğretmen, öğrenci ve komisyon ile ilgili kararlara katılmalarını etkilemediği görülmüştür. Okul hizmet süresi az olan öğretmenler okul hizmet süresi çok olan öğretmenlere göre öğretim, öğretmen ve öğrenci ile ilgili konularda daha fazla kararlara katılmaktadırlar.
Öğretmenlerin örgütsel bağlılık durumlarına ilişkin görüşleri incelendiğinde genel olarak örgütsel bağlılıkları ile duygusal, devam ve normatif bağlılık alt boyutlarındaki algılarının orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetlerinde ve branşlarında var olan farklar örgütsel bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilemezken, kıdemlerindeki ve okul hizmet sürelerindeki farklılıkların örgütsel bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Öğretmenlerin kıdemlerindeki ve okul hizmet sürelerindeki farklılığın onların okullarına yönelik devam bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Öğretmenler arasında okul hizmet süresi ve kıdemleri arttıkça öğretmenlerin okullarına yönelik devam bağlılıklarının da arttığı görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile karara katılmaları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Bu nedenle öğretmenlerin örgütsel bağlılık durumu, karara katılma algısının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Karara katılma arttıkça öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının da arttığı görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between teachers' participation in the decision and their organizational commitment. The model of the research is the relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The universe of the research consists of 8,047 teachers working in official secondary schools in the metropolitan districts of Izmir in the 2019-2020 academic year. The sample of the study, on the other hand, consists of 713 teachers working in 26 public secondary schools determined by proportional cluster sampling method from Buca, Karabağlar, Bornova, Konak and Karşıyaka districts, which are the first 5 metropolitan districts of Izmir. In the study, to measure teachers' perception of participating in decisions taken at school, 30 items with a reliability coefficient of 0.92 and a five-factor "Decision Participation Scale" developed by Yavuz (2001) was used. In addition, in order to determine teachers' perceptions of organizational commitment, the "Organizational Commitment Scale", which was adapted into Turkish by Boylu, Pelit, and Güçer (2007), with a reliability coefficient of 0.85, was used. According to the results of the research, it was observed that teachers generally agreed with the decisions taken at school at a medium level. Among the decisions taken, it was observed that the teachers mostly participated in the election of the head of the branch, while at least they participated in the decisions regarding the selection of the school administrative staff. It was observed that the gender, branch, seniority and school service durations of the teachers did not significantly affect the perceptions of participating in general decisions in schools. While female teachers were involved in student-related decisions more than male teachers, it was concluded that having different genders for teachers did not significantly affect their participation in decisions regarding teachers, teaching, functioning and commission. While teachers in the Arts and Sports branch was more involved in decisions regarding the functioning of the school than in other branches, it was observed that the fact that teachers were in different branches did not significantly affect their participation in decisions regarding teachers, students, teaching and commission. It was observed that teachers with less seniority participated in decisions related to teaching more than teachers with more seniority, while the difference in seniority of teachers did not affect their participation in decisions regarding the operation, teacher, student and commission. Teachers with less school service time participated in decisions regarding teaching, teacher and student more than teachers with long school service time.
  While the teachers in the Art and Sports branch were involved in decisions about the functioning of the school more than other branches, it was seen that the fact that the teachers were in different branches did not significantly affect their participation in the decisions related to the teacher, student, education and commission. While teachers with low seniority participate in decisions about teaching-related subjects more than teachers with high seniority, the difference in teachers' seniority did not affect their involvement in decisions regarding the functioning, teacher, student and commission. Teachers with low school service time participated in teaching, teacher and student-related issues more than teachers with high school service time.
When teachers' views on their organizational commitment were examined, it was seen that their perceptions of organizational commitment and emotional, attendance and normative commitment sub-dimensions were at a moderate level in general. While differences in teachers' gender and branches did not significantly affect their organizational commitment, it was observed that differences in their seniority and length of service significantly affected their organizational commitment. It was observed that the difference in the seniority of the teachers and their duration of service significantly affected their attendance commitment towards their schools. It was observed that as the duration of school service and seniority among teachers increased, the attendance commitment of teachers towards their schools also increased. A positive low level significant relationship was found between teachers' organizational commitment and their participation in the decision. For this reason, it was determined that teachers' organizational commitment was a significant predictor of their perception of decision-making. It was observed that as making decision increased, the organizational commitment of teachers increased.