Evde sağlık hizmeti alan hastalara bakım verenlerde bakım yükü ve yaşam doyumu
Caregiver burden and life satisfaction in the careers of healtcare at home
Yazar: İSA SEZEK
Danışman: DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Samsun Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Evde sağlık hizmeti bireylerin fonksiyonlarını arttırmak, bağımsız yaşamasını sağlamak, hastaların evde kalmasını ve dolayısıyla hastaneye veya uzun süreli bakım merkezlerine yatışlarının engellenmesini amaçlamaktadır. Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenleri yaşam kalitesinin, yaşam doyumunun azalması ve depresyon gibi negatif etkilere maruz kalabilmektedir. Çalışmamızda evde sağlık hizmeti alan hastaların ve bakım verenlerin değerlendirilmesi, bakım verenlerde bakım yükünün ölçülmesi, bakım yükü ile yaşam doyumunun arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. 
Gereç ve yöntem
01.02.020-01.10.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sağlık Bilimleri Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde evde sağlık hizmeti alan 133 hastanın bakım vereni ve 133 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Tüm katılımcıların sosyo-demografik özellikleri sorgulandı. Bakım yükünün ölçülmesinde Zarit Bakım veren Yükü Ölçeği (ZBYÖ) kullanıldı. Hem bakım verenler hem de kontrol grubunun yaşam doyumu "Yaşam Doyum Ölçeği, (YDÖ)" ile değerlendirildi. İstatiksel analizler SPSS 15.0 (Chicago, ABD) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanıldı. Korelasyon analizlerinde Spearman korelasyon analizi uygulandı. p< 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular
Bakım verenlerin yaş ortalaması 52,5 ± 10,5 yıl, kontrol grubunun 51,2 ± 9,9 yıldı. Bakım verenler kontrol grubuna kıyasla daha düşük eğitim seviyesine (p<0,001) ve daha az sıklıkla sosyal güvenceye sahipti (p<0,001). Bakım verenlerin ortalama ZBYÖ skoru 47,0 ± 16 idi. ZBYÖ skoruna göre bakım verenlerin %46,6'sında ileri, %21,8'inde aşırı derecede bakım yükü mevcuttu. Bakım yükü eğitim seviyesi düşük olanlarda, sosyal güvencesi olmayanlarda, bakımda kendini yetersiz hissedenlerde ve diğer aile bireylerinden yardım alamayanlarda daha yüksekti. Bakım verenlerin ortalama YDÖ skoru kontrol grubundan daha düşüktü (p<0,001). YDÖ skoru eğitim seviyesi düşük olanlarda ve çalışmayanlarda daha düşük izlendi. ZBYÖ ve YDÖ skorları arasında negatif yönde korelasyon mevcuttu (p<0,001).  
Sonuç:	Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakım yükü yüksekti. Bakım yükü eğitim düzeyi düşük olanlarda, sosyal güvencesi olmayanlarda, bakımda kendini yetersiz hissedenlerde ve diğer aile bireylerinden yardım alamayanlarda daha yüksekti. Evde sağlık hizmeti alanlara bakım verenlerde bakım yükü, yaşam doyumunu olumsuz etkilemektedir. 
Anahtar kelimeler: Bakım Yükü, Evde Sağlık Hizmeti, Yaşam Doyumu, Bakım Verme

Abstract:
Home health care is a system of care provided by skilled practitioners to patients in their homes under the direction of a physician. The goals of home health care services are to help individuals to improve function, live with greater independence, and to assist the patient to remain at home, avoiding hospitalization or admission to long-term care institutions. Caregivers of patients receiving home healthcare services may experience negative effects such as a decrease in quality of life, life satisfaction and depression. In our study, it was aimed to evaluate the caregivers and patients who receive home healthcare services, to measure the care burden in caregivers, and to determine the relationship between caregiver burden and life satisfaction. 
Material and methods
Our cross-sectional design study was carried out with the caregivers of 133 patients who received home health care and 133 healthy controls. Only women were included in the study. Sociodemographic characteristics of all participants were questioned. The care-related characteristics of the caregivers were evaluated. Zaritt Caregiver Burden Scale (ZCBS) was used to measure caregiver burden. Life satisfaction was evaluated with "Satisfaction with Life Scale" (SWLS) in both caregivers and control groups.
Results
The average age of the caregivers was 52.5 ± 10.5 years, and that of the control group was 51.2 ± 9.9 years. Caregivers had lower education (p<0.001) and less social security (p<0.001) compared to the control group. The caregivers' ZCBS score was 47.0 ± 16. According to the ZCBS score, 46.6% of the caregivers had a severe burden and 21.8% had an excessive caregiver burden. The caregiver burden was higher in those with a low education level, those without social security, those who felt insufficient in care, and those who did not receive help from other family members. The SWLS score of caregivers was significantly lower than control group (p<0.001). The SWLS score was lower in those with a low education level and those without a job in caregivers. There was a negative correlation between SWLS score and ZCBS score (p<0.001). 
Conclusion
Caregivers of patients receiving home care services are exposed to a significant care burden. The burden of care was higher in those with a low education level, those without social security, those who felt insufficient in care, and those who did not receive help from other family members.  The caregiver burden affects the satisfaction of life.
Key words: Caregiver Burden, Home Health Care, Life Satisfaction, Caring