Nusretiye Camii hat süslemeleri
Nusretiye line to decorate Mosgues
Yazar: ELİF ULAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. YILMAZ ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Camiler = Mosques ; Nusretiye Cami = Nusretiye Mosque ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Hat sanatı Arap Yarımadası'nda doğmuştur. İlk örneklerinde sanatsal bir özellik yoktur. İlk yazılar Kûfî ve Ma'kılî yazılardır. 13. yüzyılda gelişmeye başlayan İslâm yazısında en önemli gelişme Aklâm-ı Sitte ile gerçekleşmiştir. Türkler tarafından geliştirilmiş ve sanatsal özellik kazandırılmıştır.Hat sanatında kullanılan malzemenin önemi de büyüktür. Hattatlar malzemeye büyük önem vermişlerdir. Bu konuda titiz davranmışlardır. Genellikle kullandıkları malzemeleri kendileri üretmişlerdir. Örneğin binbir zorlukla ?is mürekkebi? yapmışlardır. Kağıtlarını olduğu gibi kullanmayıp boyamışlar, aharlamışlar ve mührelemişlerdir. Kamış kalemlerini doğadan çıktığı kullanmayıp onu bir müddet güneşte, gübre içerisinde bekletmişler ve kalemin olgunlaşıp sertleşmesini sağlamışlardır. Ayrıca kullandıkları birçok malzeme de sanat eseridir. Kalemtraş, makta, divit, hokka gibi malzemelerin Osmanlı döneminde özel sanatçıları vardır. Bunlar İstanbul' da divitçiler, maktacılar, kalemtraşçılar caddesi diye ayrılmışlardır. Bu sanatçılar övünmekten ve gururlanmaktan hoşlanmadıkları için eserlerine isimlerini yazmazlar, parazvana kısmının yakın bir yerine uygun gördükleri damgaları koymuşlar veya takma isim kullanmışlardır.Hattatlar birkaç çeşit yazı ile yetinmeyip bir çok yazı çeşidi geliştirmişlerdir. Kûfî yazıdan ortaya çıkan Aklâm-ı Sitte; Sülüs, Nesih, Muhakkak, Reyhânî, Tevki, Rıkaa' gibi yazı çeşitleri geliştirmişlerdir. Aklâm-ı Sitte dışında da Divanî, Celî Divâni, Ta'lik, Nestalik ve Tuğra gibi birçok yazı çeşidi gelişmiştir.

Abstract:
Hüsn-i Hat (calligraphy art) was born in the Arabian Peninsula. In early times there is not any artistic characteristic. First examples are written in the Kûfî (Cufic) and ma?kıli style of writing. The most important development in Islam writing was started in 13. century with aklam-ı sitte. It was developed by turks and was gotten rich with artistic features.Metarials that are being used in the Turkish calligraphy art have significiant importance. Calligraphers pay attention to materials they use. They mostly produce their own materials. For example, ?soot ink? is made from soot mith too many difficulties. Instead of directly, they paint and cultivate their papers. They also cultivate their reeds by exposing it to sun and natural manure. Furthermore, metarials that they used can be considered as artistic work. Items like pencil sharpener, makta (cutting profile), ink holder have their very own special artist. Some places in İstanbul, named by the names of these special groups. They don?t write their names on those artistic items because these artists don?t like te seem haughty. They use nicknames or stamps that they choose.Calligraphers had not been satisfied mith few writing styles and developed lots of it. Except from Aklâm-ı Sitte (six types of writting; sülüs, nesih, Muhakkak, Reyhanî, Tevki, Rikaa?), Divanî, Celî Divanî, Ta?lik, Nestalik and Tugra writing styles are developed by calligraphers.