Obstrüktif uyku apne sendromu tanılı hastalarda mortalite risk faktörleri
Mortality risk factors in patients diagnosed with obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: DAMLA AZAKLI
Danışman: DOÇ. DR. CELAL SATICI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Obstruktif Uyku Apne Sendromu (OUAS), kardiyovasküler morbiditeyi ve mortaliteyi artırmaktadır. Önceki çalışmalarda yaş, cinsiyet, apne hipopne indeksi (AHİ), beden kitle indeksi (BKİ) ve komorbiditelerin kardiyovasküler sonuçları öngörebileceği öne sürülse de mortalite prediktörleri yeterince aydınlatılamamıştır. Amacımız, yüksek hasta sayısı ile OUAS hastalarında bağımsız mortalite prediktörlerini belirlemektir.
Yöntem: 2012-2017 yıllarını kapsayan retrospektif kohort çalışmamızda OUAS tanılı 3541 hasta değerlendirildi. Hastaların sağ kalımları elektronik tıbbi kayıtlardan kontrol edildi. Sağ kalan ve ölen hasta grupları için demografik özellikler, antropometrik ölçümler, komorbiditeler, laboratuvar ve polisomnografi (PSG) parametreleri analiz edildi. En az 5 yıl boyunca izlenen OUAS hastalarında tüm nedenli ölümün bağımsız prediktörlerini belirlemek için univaryant ve multivaryant cox regresyon analizi uygulandı. Bağımsız prediktörlerin diskriminasyon gücünü ölçmek amacı ile ROC analizi gerçekleştirildi.
Bulgular: Toplam 3541 hasta verisi incelendi. Hastaların 990'ı (%28) kadındı, ortalama yaş 49.7±10.7 idi ve ortalama BKİ 32.6±5.9 kg/m2 idi. 231 (%6.5) hasta ölmüştü. Sağ kalanlar ile ölen hasta grupları karşılaştırıldığında, ölenler anlamlı derecede daha yaşlıydı ve daha yüksek bel kalça oranı ve Epworth Uykululuk Ölçeği puanlarına sahipti (p<0.001, p<0.001, p=0.003). Pür OUAS, uykuda periyodik ekstremite hareketleri (PLMS), kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) ve uyku apnesinde komorbidite ölçeği (CoSA) ≥ 1 de mortalite ile ilişkili saptandı (p<0.001). Monosit / HDL oranı ve sistemik inflamasyon indeksi ölen grupta anlamlı derecede yüksekti (p=0.01, p<0.001). PSG parametrelerinden oksijen desatürasyon indeksi (ODİ) ve AHİ yüksekliği de mortalite ile ilişkiliydi (p<0.001). Yüksek korelasyona sahip olan ODİ ve AHİ (r=0.9) ile iki ayrı multivaryant cox regresyon modeli oluşturuldu. AHİ, multivaryant analizde anlamlılığını kaybederken, ODİ ölen hasta grubunda anlamlı derecede daha yüksekti (HR=1.007, 95%GA: 1.001-1.013, p=0.01). ODİ, bağımsız bir mortalite prediktörü olarak belirlendi. Her 50 birimlik ODİ artışı, mortalite riskini 1.41 kat artırmaktaydı. ODİ için; ROC analizi sonucunda eğri altında kalan alan 0.64 olarak belirlendi (p<0.001) ve optimal kestrim değeri 34.8 olarak saptandı. Sonrasında 2x2 tablo analizi ile sensitivite %51.8, spesifisite % 68, pozitif prediktif değer %10.3, negatif prediktif değer %95.4, kesinlik %67, pozitif olabilirlik oranı %10.3, negatif olabilirlik oranı %0.69 olarak saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada ODİ OUAS'ta mortalitenin bağımsız bir prediktörü olarak sonuçlanmış, buna karşın AHİ univaryant analizde mortalite için anlamlı bir prediktörken multivaryant analizde anlamlılığını yitirmiştir. Bununla birlikte yaş, bel kalça oranı, CoSA ≥ 1, PLMS, KOAH, pür OUAS ve sistemik inflamasyon indeksi bağımsız prediktörler olarak bulunan diğer parametrelerdir.
Anahtar Kelimeler: Obstrüktif uyku apne sendromu, mortalite, ODİ, AHİ

Abstract:
Introduction and Objective: Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is known to increase cardiovascular morbidity and mortality. Previous studies have suggested that age, gender, apnea-hypopnea index (AHI), body mass index (BMI), and comorbidities may predict cardiovascular outcomes, but predictors of mortality have not been sufficiently elucidated. Our aim is to determine independent mortality predictors in OSAS patients with a high number of patients
Methods: In our retrospective cohort study covering the years 2012-2017, 3541 patients diagnosed with OSAS were evaluated. Patient survivals were checked from electronic medical records. Demographic characteristics, anthropometric measurements, comorbidities, laboratory, and polysomnography (PSG) parameters were analyzed for surviving and deceased patient groups. Univariate and multivariate Cox regression analyses were applied to determine independent predictors of all-cause mortality in OSAS patients followed for at least 5 years. ROC analysis was conducted to measure the discrimination power of independent predictors.
Results: A total of 3541 patient records were examined. Of these, 990 (28%) were female, with a mean age of 49.7±10.7 and a mean BMI of 32.6±5.9 kg/m2. Two hundred thirty-one (6.5%) patients had died. When comparing surviving and deceased patient groups, the deceased were significantly older and had higher waist-to-hip ratio and Epworth Sleepiness Scale scores (p<0.001, p<0.001, p=0.003). Pure OSAS, periodic limb movements in sleep (PLMS), chronic obstructive pulmonary disease (COPD), and comorbidities of sleep apnea score (CoSA) ≥ 1 were found to be associated with mortality (p<0.001). Monocyte/HDL ratio and systemic inflammatory index were significantly higher in the deceased group (p=0.01, p<0.00, respectively). PSG parameters of oxygen desaturation index (ODI) and AHI elevation were also associated with mortality (p<0.001). Two separate multivariate Cox regression models were created due to the high correlation between ODI and AHI (r=0.9). While AHI lost its significance in multivariate analysis, ODI was significantly higher in the deceased patient group (HR=1.007, 95%CI: 1.001-1.013, p=0.01, respectively). ODI was identified as an independent predictor of mortality. Each 50-unit increase in ODI increased the risk of mortality by 1.41 times. For ODI, the area under the ROC curve was determined as 0.64 (p<0.001), and the optimal cut-off value was found to be 34.8. Subsequently, 2x2 table analysis revealed sensitivity of 51.8%, specificity of 68%, positive predictive value of 10.3%, negative predictive value of 95.4%, accuracy of 67%, positive likelihood ratio of 10.3%, and negative likelihood ratio of 0.69.
Conclusion: In this study, ODI emerged as an independent predictor of mortality in OSAS, while AHI, although a significant predictor in univariate analysis, lost its significance in multivariate analysis. However, age, waist-to-hip ratio, CoSA ≥ 1, PLMS, COPD, pure OSAS, and systemic inflammatory index were identified as other parameters that independently predict mortality.
Keywords: Obstructive sleep apnea syndrome, mortality, ODI, AHI