II. Abdülhamid devrinde Sancak gazetesi örneğinde yurtdışında muhalif Osmanlı basını (1899-1909)
In the example of the Sancak newspaper dissident Ottoman press in abroad in the period of Abdulhamid II (1899-1909)
Yazar: FATMA GAMZE VARDAR
Danışman: PROF. DR. GÜVEN DİNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Basın = Press ; Basın tarihi = Press history ; Gazeteler = Newspapers ; Mısır-Kahire = Egypt-Cairo ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sancak gazetesi = Sancak newspaper ; Türk basını = Turkish press ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
II. Abdülhamid dönemi Osmanlı ve Türk basın tarihi açısından önemli bir kırılma noktasıdır. Bu dönemde yurtiçi basını padişahın kontrolü altında yayın faaliyetlerini sürdürürken, yurtdışında ise İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin basın faaliyetleriyle uğraştığı görülmektedir. Cenevre, Paris, Londra ve Mısır başta olmak üzere, çeşitli ülkelerde ve şehirlerde İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından kurulan matbuat genellikle, padişaha ve hükümete muhalefet etmek amacı taşımaktadır. 
Çalışmada ele alınan Sancak gazetesi, 1899-1909 yılları arasında Ahmed Saib tarafından Mısır'da çıkarılmıştır. Bu gazetede başta siyasi konular olmak üzere, birçok konuda padişaha ve vükelaya karşı sert eleştirilerde bulunulmuştur. Gazetede yapılan eleştirilerin esas amacı ise meşrutiyet idaresinin teşkil edilmesini sağlamaktır. Bunun için de kamuoyunun desteğini almaya çalışmıştır.
Çalışmanın ilk bölümünde, Sultan II. Abdülhamid döneminde muhalif basının ve genel basının özellikleri incelenmiştir. Ardından, aynı dönemde yurtdışında faaliyet gösteren muhalif gazeteler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Ahmed Saib'in hayatı, eserleri, Türk tarihçiliği ile ilgili görüşlerinin yanı sıra Sancak gazetesinin içeriği, teknik özellikleri, basım süreci ve kapanışı gibi hususlara dair bilgilendirme yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Sancak'ta yer alan yazılar ve haberler kategorize edilerek, bunlar hakkında değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Abdülhamid II period is an important breaking point in terms of Ottoman and Turkish press history. In this period, while the domestic press continued its publishing activities under the control of the Sultan, it is seen that the Ittihat ve Terakki Cemiyeti was engaged in the press activities abroad. The press published by the Ittihat ve Terakki Cemiyeti in various countries and cities, especially in Geneva, Paris, London and Egypt, was generally published to oppose the Sultan and the government.
The Sancak newspaper discussed in the study was published by Ahmed Saib between 1899-1909. In this newspaper, harsh criticisms were made against the sultan and the ruler on many issues, especially on political issues. The main purpose of the criticism made in the newspaper is to ensure the establishment of the constitutional administration. For this, efforts are made to get the support of the public.
In the first part of the study, the characteristics of the opposition press and the general press during the reign of Sultan Abdulhamid II were examined. Then, information was given the opposition newspapers published abroad in this period. In the second part of the study, information was given about Ahmed Saib's life, works, his views on Turkish historiography, articles on Sancak newspaper, technical features, printing process and closing of the newspaper. In the third part, the articles and news in Sancak were categorized and then evaluated about these articles.