Bazı sofralık zeytin çeşitlerinde zedelenme parametrelerinin matematiksel modellenmesi
Mathematical modelling of bruising parameters in some table olive varieties
Yazar: SELİN YİĞİTÖZ ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKER SARAÇOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; Parametreler = Parameters ; Sofralık zeytin = Table olives ; Zedelenme = Bruise ; Zeytin = Olive

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sofralık çeşit olan Domat, Gemlik ve Manzanilla zeytin çeşitlerinde
farklı yüzeyler üzerine farklı yüksekliklerden düşme sonucu oluşan zedelenmeyi
tahminlemeye yönelik matematiksel modellerin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Araştırma, Domat, Gemlik ve Manzanilla zeytin çeşitleri ile
gerçekleştirilmiştir. Denemesi yapılacak zeytin meyvesi 3 farklı yüzey üzerine beş farklı
yükseklikten düşürülmüştür. Dijital kumpas yardımı ile meyvenin genel boyut ve zedelenmiş
bölgenin boyut ölçümü gerçekleştirilmiştir. Meyvelerin nem içeriğini belirlemek amacıyla
etüv cihazı, projeksiyon alanının belirlenmesi amacıyla ImageJ görüntü işleme programı
kullanılmıştır. Zedelenme alanı ve zedelenme hacmi değerleri iki farklı model (doğrusal ve
doğrusal olmayan) formunda oluşturulmuştur. Her bir matematiksel form için elde edilen
veriler Minitab paket programında Stepwise regresyon analizine tabi tutulmuştur. Model
formlarından en uygun olanını seçmek için korelasyon katsayısı (r) değerleri belirlenmiştir.
Bulgular: Zeytin çeşitlerinin ortalama fiziksel özellikleri değerlerine ait varyans analizine
göre fark %5 önem seviyesinde önemli bulunmuştur.
Domat zeytin çeşidinde; zedelenme alanı için doğrusal ve doğrusal olmayan modellerin
tahminleme katsayısı değerleri sırasıyla %98,85 ve %99,55, zedelenme hacmi için %57,35 ve
%65,17, Gemlik zeytin çeşidinde zedelenme alanı için doğrusal ve doğrusal olmayan
modellerin regresyon katsayısı değerleri sırasıyla %95,93 ve %95,67, zedelenme hacmi için
%51,18 ve %49,01, Manzanilla zeytin çeşidinde zedelenme alanı için doğrusal ve doğrusal
olmayan modellerin regresyon katsayısı değerleri sırasıyla %92,79 ve %92,93, zedelenme
hacmi için %66,47 ve %69,46 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Zedelenme alanı ve zedelenme hacmi değerleri denemelerdeki düşme yüksekliği
arttırıldıkça artış göstermiştir. Elde edilen modeller içerisinde düşme yüksekliği (h) modellere
en fazla katkı sağlayan parametre olmuştur. Zedelenme alanı için bulunan modellerin
tahminleme katsayısı (R2
) zedelenme hacmi için elde edilen modellerin tahminleme
katsayılarına göre daha yüksek bulunmuştur. Çalışma içerisinde geliştirilen modellerin
özellikle sofralık zeytin işleme ve hasat mekanizasyonunda zeytinin zedelenmesini önleyecek
konstrüktif önlemlerin alınması açısından yararlı olacağı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Matematiksel modelleme, Sofralık zeytin, Zedelenme.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to develop a mathematical model to predict the damage
caused by falling from different heights on different surfaces in the table olive varieties
namely, Domat, Gemlik and Manzanilla.
Material and Method: The research was carried out by Domat, Gemlik and Manzanilla olive
varieties. The olive fruit variety to be tested was dropped from five different heights on three
different surfaces. The overall size of the fruit and the size of the bruise area were measured
by using a digital caliper. An incubator device was used to determine the moisture content of
the fruits, and ImageJ image processing program was used to determine the projection area.
The bruise area and bruise volume values were created in two different models (linear and
nonlinear). The data obtained for each mathematical form were subjected to Stepwise
regression analysis in the Minitab package program. Correlation coefficient (r) values were
determined to choose the most appropriate of the model forms.
Results: According to the variance analysis of the average physical properties of olive
varieties, the difference was found to be significant at the level of 5% significance.
The regression coefficient values of linear and nonlinear models for the bruise are in the
Domat olive variety are 98.85% and 99.55%, respectively, and 57.35% and 65.17% for the
bruise volume, the regression coefficient values of linear and nonlinear models for the bruise
area in Gemlik olive variety are 95.93% and 95.67%, respectively, and 51.18% and 49.01%
for the bruise volume, the regression coefficient values of linear and nonlinear models for the
area of damage in the Manzanilla olive variety were found to be 92.79% and 92.93%,
respectively, and 66.47% and 69.46% for the bruise volume.
Conclusion: The bruise area and bruise volume values increased as the height of the fall in
the experiments was increased. Among the models obtained, the drop height (h) was the
parameter that contributed the most to the models. The prediction coefficient (R2
) of the
models found for the bruise area was found to be higher than the prediction coefficients of the
models obtained for the bruise volume. It can be said that the models developed in the study
will be useful in terms of taking constructive measures to prevent olive damage, especially in
table olive processing and harvest mechanization.
Keywords: Bruising, Mathematical modelling, Table olives