Birinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'de yaşanan sosyal ve ekonomik meseleler (İkdam, Sabah, Tasvir-i Efkâr, Tercümân-ı Hakikat, Tanin örneği)
Social and economic issues experienced in Turkey during World War I (İkdam, Sabah, Tasvir-i Efkâr, Tercümân-ı Hakikat, Tanin  examples)
Yazar: NEVİM TÜZÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN ALTUNCUOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Dünya Savaşı I = World War I ; Gazeteler = Newspapers ; Gazeteler = Newspapers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Savaş = War ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments

Özet:
Birinci Dünya Savaşı, Avrupa devletleri başta olmak üzere birçok devletin dâhil olduğu, o tarihe kadar görülmemiş ilk büyük savaştır. İçinde bulunduğu jeopolitik ve stratejik durumundan dolayı Osmanlı Devleti de bu savaşa katılmak zorunda kalmıştır. Ancak bu savaş Osmanlı'ya sadece askeri değil, aynı zamanda toplumsal mücadeleyi de beraberinde getirmiştir. Zira savaşın devam ettiği 1914-1918 yılları arasında Osmanlı askeri cephelerde savaşırken, cephe gerisinde yaşayan Türkiye halkı da bir yaşam mücadelesi vermiştir. 
Konun ehemmiyeti nedeni ile bu çalışmada da Birinci Dünya Savaşı yıllarında cephe gerisinde kalan Türkiye'de yaşayan halkın sosyal ve ekonomik alanda hangi sorunlarla karşı karşıya kaldığı, dönemin basını ve arşiv belgeleri ışığında ele alınmıştır. Elde edilen bulgulardan savaşın devam ettiği yıllarda Türkiye'de sosyal alanda; nüfusun azaldığı, salgın hastalıkların ve mevcut darüleytam sayısının arttığı, eğitimde aksamaların yaşandığı, iş gücü açığı dolayısıyla kadınların artık birçok alanda çalışmak zorunda kaldığı ve memurların kendi işleri dışında başka işlerle de meşgul oldukları tespit edilmiştir. Ekonomik alanda ise yaşanan sorunların başında erkeklerin büyük bir kısmının silah altına alınmasından dolayı ziraatta ciddi bir düşüşü yaşandığı görülmektedir. Söz konusu bu düşüş ise iaşe noksanlığına zemin hazırlamış, bu da Türkiye halkının açlık ve sefalet içinde yaşamasına neden olmuştur. Bununla birlikte savaş ortamını fırsat bilen bazı kişilerin ihtikârlık yapmaları, fiyatların aşırı yükselmesine yol açmıştır. Bu yükselişe sebep olan muhtekirler ise, Anadolu toplumunun yeni bir katmanı olan harp zenginlerini meydana getirmiştir. Bunların yanı sıra savaşın devam ettiği yıllarda Türkiye topraklarında ufaklık paranın oldukça azaldığı, bu noksanlığın da halk arasında gündelik alışverişlerde bile çeşitli sorunlara neden olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
World War I was the first great war that had not been experienced until that time, involving many states, particularly European states. Because of its geopolitical and strategic situation, the Ottoman Empire was forced to participate in this war. However, this war brought not only military but also social challenges to the Ottoman Empire. In fact, between the years 1914-1918 when the war continued, while the Ottoman soldiers were fighting in many fronts, the Turkish people living behind the front line gave a fight for survival. 
Because of the importance of the issue, this study discussed what economic and social problems the Turkish people living behind the front line experienced during the First World War years under the light of the press of the period and the archive documents. Through the findings, it was determined that during the war years in the social life of Turkey, the population decreased, the number of epidemics and orphanages increased, education was disrupted, women were now forced to work in many areas due to the shortage of labor force, and the officers were also engaged in other works besides their own jobs. In the economic area, the primary problem experienced was that since the majority of men were enlisted, a serious decline in agriculture occurred. This decline paved the way for lack of food, which resulted in hunger and misery for the Turkish people. At the same time, the hoarding practices of some people who saw an opportunity in war conditions led to an excessive increase in prices. These hoarders who caused this rise constituted the wealthy class of wartime, which was a new layer in the social structure of Anatolian society. Furthermore, during the war years, the amount of money in small denominations was severely reduced in the Turkish land, and this shortage seems to have led to various problems even in daily trading among people.