Müzik yayın akış hizmeti algoritmalarının sınıflandırma ve manipülasyon stratejileri
Classification and manipulation strategies of music streaming algorithms
Yazar: ALPER CAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. OKAN MURAT ÖZTÜRK
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Streaming müzik = Streaming music

Özet:
Dijital müzik platformlarının evrimi, dijitalleşme ve internet teknolojilerinin hızla gelişmesiyle doğrudan ilişkilidir. 20. yüzyılın ortalarından itibaren ivme kazanan dijitalleşme süreci, özellikle 1980'li yıllarda kişisel bilgisayarların yaygınlaşması ve internetin global düzeyde erişilebilir hale gelmesiyle büyük bir hız kazanmıştır. 1990'ların sonlarına doğru dijital müzik dünyasında devrim niteliğinde bir yenilik olan Napster, müzik paylaşım kültürünü şekillendirerek müziğin dijitalleşmesi ve kitlesel dağıtımı konusunda çığır açıcı bir rol üstlenmiş, böylece müzik endüstrisinin temel dinamiklerini yeniden tanımlamıştır. Napster ve benzeri platformlar, müzik eserlerinin kullanıcılar arasında kolayca paylaşılmasını sağlarken, aynı zamanda geleneksel müzik dağıtım yöntemlerini de sorgulanır hale getirmiştir. Bu süreç, dijital müzik platformlarının ortaya çıkışıyla birlikte daha da hızlanmış, müzik tüketim alışkanlıklarını köklü bir dönüşüme uğratmıştır. Dijital müzik platformları, günümüzde müzik endüstrisinin ana unsurlarından biri haline gelmiş; müzik üreticileri ve dinleyicilere sundukları yeni olanaklarla, müzik dinleme alışkanlıklarının tamamen dijitalleşmesine ve veriye dayalı bir yapıya dönüşmesine öncülük etmiştir. Özellikle Spotify gibi büyük platformlar, müzik tüketim alışkanlıklarını derinlemesine etkileyerek müzik endüstrisinde yeni dinamikler yaratmıştır. Kullanıcı verilerinin toplanması ve analiz edilmesi, dinleyicilerin tercihlerinin ve alışkanlıklarının ayrıntılı bir şekilde incelenmesini sağlamış; bu süreç, müzik dinleme alışkanlıklarının daha kişiselleştirilmiş ve bireysel tercihlere göre şekillendirilmiş bir yapıya bürünmesine olanak tanımıştır. Dolayısıyla, dijital müzik platformları, kullanıcıların "beğenilerini" sınıflandırarak ve analiz ederek kullanıcıların dijital eylemlerini yönlendirme potansiyeline erişmiştir. Bu tez, müzik streaming algoritmalarının işleyiş mekanizmalarını, bu algoritmaların dinleyici tercihlerine olan etkilerini ve müziğin nasıl kategorize edildiğini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Bu bağlamda çalışma, kullanıcıların belirli içeriklere yönlendirilme süreçlerini ve bu yönlendirmelerin arkasında yatan algoritmik yapıları detaylı bir biçimde analiz etmektedir. Aynı zamanda dijitalleşme süreci içinde müziğin demokratikleşmesi söylemini eleştirel bir perspektifle değerlendirerek, bu söylemlerin ardındaki veri gözetimi, algoritmik kontrol ve dijital sömürü dinamiklerini de irdelemektedir. Çalışma, bu kapsamda, müziğin dijitalleşme sürecinde ortaya çıkan sosyokültürel dönüşümleri ele alarak, dijital müzik platformlarının toplumsal etkilerini ve bu etkilerin müzik dinleme alışkanlıkları üzerindeki yansımalarını tartışmaktadır. Tez, müzik endüstrisindeki bu yeni dönüşümün, yalnızca teknik bir ilerleme değil, aynı zamanda derin sosyokültürel ve ekonomik sonuçları olan bir süreç olduğunu vurgulamaktadır.

Abstract:
The evolution of digital music platforms is directly linked to the rapid development of digitalization and internet technologies. The digitalization process, which gained momentum from the mid-20th century, accelerated significantly, especially in the 1980s with the widespread adoption of personal computers and the global accessibility of the internet. Toward the late 1990s, Napster, a revolutionary innovation in the digital music world, played a groundbreaking role in shaping the culture of music sharing and redefining the fundamental dynamics of the music industry by enabling the digitalization and mass distribution of music. Platforms like Napster facilitated the easy sharing of music works among users, while simultaneously questioning traditional music distribution methods. This process further accelerated with the emergence of digital music platforms, leading to a profound transformation in music consumption habits. Digital music platforms have become one of the main components of the music industry today, leading to the complete digitalization and data-driven transformation of music listening habits by offering new possibilities to music producers and listeners. Especially major platforms like Spotify have profoundly influenced music consumption habits, creating new dynamics within the music industry. The collection and analysis of user data have enabled a detailed examination of listeners' preferences and habits; this process has allowed music listening habits to become more personalized and shaped according to individual preferences. Therefore, digital music platforms have gained the potential to guide users' digital actions by classifying and analyzing their "likes". This thesis comprehensively examines the operational mechanisms of music streaming algorithms, their effects on listener preferences, and how music is categorized. In this context, the study analyzes in detail the processes through which users are directed toward specific content and the algorithmic structures behind these directions. Additionally, it critically evaluates the discourse of democratization of music within the digitalization process, scrutinizing the dynamics of data surveillance, algorithmic control, and digital exploitation underlying these discourses. The study also addresses the sociocultural transformations that have emerged in the process of music digitalization, discussing the societal impacts of digital music platforms and their reflections on music listening habits. The thesis emphasizes that this new transformation in the music industry is not merely a technical advancement but also a process with deep sociocultural and economic consequences.