Kentsel mimaride görsel çözümlemeler
Visual analysis in urban architecture
Yazar: ZEYNEP ATINÇ
Danışman: PROF. ZAFER GENÇAYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fotoğraf = Photograph ; Kent dokusu = Urban texture ; Kent mimarisi = Urban architecture ; Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel sorunlar = Urban problems ; Kentsel çevre = Urban environment ; Resimler = Pictures

Özet:
Kentsel Mimaride Görsel Çözümlemeler başlığını taşıyan bu tez raporunda, kentsel bozuklukların kişi üzerinde yarattığı fiziksel ve ruhsal etkiler/tahribatlar ile bunların görsel dışavurumlarının oluşturulacak fotoğraf ve resimler ile ortaya konması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırılan konu ile ilgili birçok yazılı ve görsel kaynaktan yararlanılmıştır. Bu amaçla öncelikle kent kavramının nasıl doğduğu, değişik coğrafyalarda ne tür gelişmeler izlediği ve bugünkü anlamına nasıl kavuştuğu gösterilmiş ve farklı tarihsel ve sanatsal dönemlere ait kent yapılanmalarına ilişkin kapsamlı örnekler verilmiştir.Günümüz insanının davranış, eğilim ve tutumlarını anlamanın önemli anahtarlarından biri de içinde yaşadığı fiziksel ve sosyal ortamın onun üzerinde yarattığı negatif ya da pozitif etkileri incelemekte yatar. Kentlerin ve kentsel kaynaşma noktalarını oluşturan kamusal alanların tarih boyunca bugünkü başta kültür ve medeniyetlerin doğup geliştiği yerler olduğu ve hatta kentlerin çökmesinin çoğunca ilgili medeniyetlerin de çökmesi anlamına geldiği gözetilirse, insanoğlunun kimliğinin yaratılmasında bu fiziki (tüm mimari, estetik, sanatsal, teknik vs. ögeleriyle birlikte) çevrenin önemi de açıkça görülecektir. Kentler bu açıdan insanın ve dolayısıyla da barındırdığı toplumun güçlü bir simgesidir.Eski Yunan toplumlarının barışçıl, estetik merkezli, felsefeyle içiçe geçmiş günlük yaşamları görsel zenginliği fazla, çiçek ve dekoratif unsurlarla bezeli ve kamusal alanların ön planda olduğu bir kent mimarisiyle kendini dışavururken; daha savaşçı, dünya imparatorluğu hayali peşindeki Romalıların kentleri ise daha büyük, insanı ezen ve otoriter bir anlayışın eseri olmuştur. Bu durum toplumlardaki zihinsel sıçramaların kentsel mimaride birebir yansımasını bulduğunun işaretidir. Toplumsal değerler, sosyo-kültürel yapı, yaşam biçimi, teknoloji, nüfus yapısı, ekonomi, ulaşım dokuları, kentsel politikalar doğrudan doğruya kentsel biçimlenmeyi ve kent makro formunu belirleyen faktörler olmuştur.İnsanın doğrudan kendi yarattığı çevrenin etkisi altında kaldığının, içinde yaşadığı fiziki çevreyi değiştirip dönüştürme yetisi ve gücüne sahip olduğu kadar bizzat onun tarafından değiştirilip şekillendirildiğinin anlaşılmasıyla birlikte kent-çevre sosyoloji, kent-çevre psikolojisi gibi alanlarda yapılan çalışmalar da büyük önem kazanmaya başlamıştır. Dahası, sanatsal içerik kazandırılmış mekanların zihinsel, biyolojik, psikolojik, fiziksel ve toplumsal açıdan daha sağlıklı ortamların yaratılmasına katkıda bulunduğu bilimsel olarak da kanıtlanmıştır. Özellikle günümüz insanının geçmişe kıyasla gününün büyük bir bölümünü ortak kamusal alanlarda sosyalleşerek geçirmek zorunda kaldığı düşünülürse, gün içinde toplu ya da özel taşıma araçlarıyla defalarca yüzyüze kaldığı şehrin mevcut siluetinin (küçük su yollarına, denize, yeşillik ve ormana, iyi korunmuş bir tarihi dokuya, pozitif renklere vs. sahip temiz ve iç açıcı bir kent silueti ile şu ya da bu şekilde bunun tam tersine sahip ve metaforik olarak tam bir beton yığınına dönüşmüş bir kentin siluetinin birbirinin tamamen zıt ruh halleri doğuracağı açıktır) ve bu siluetin sanat ve doğayla ne kadar barışık ve içiçe olduğunun psikolojisi üzerinde doğrudan bir etkisi olacağı tartışılmaz bir gerçektir. Bu açıdan kentleri anlamanın sayısız ruhsal tahribatı anlayıp çözmekte çok yararlı olacağı söylenebilir.Bu gerçeği kendine merkez alan bu rapor görece işlenmemiş sayılabilecek bu çalışma alanındaki ilgili tezleri aktarmanın yanı sıra kimi yeni gözlemlerde bulunma iddiasını da taşımaktadır. İnsanoğlunun mayasını oluşturan genetik, ailevi, ekonomik gibi sayısız etmenlerin arasına kentsel yani çevresel mimarinin de eklenmesi artık kaçınılmaz gibi görünmektedir. Bunu anlamanın ve ortaya koymanın yolu ise ilgili estetik, sanatsal ve ideolojik kodların deşifre edilmesinden geçmektedir ki, bu tez raporu bu yönde atılmış bir çabanın ürünüdür.

Abstract:
In this thesis report named ?The visual Analysis in urban architecture? it has been aimed to express the physical and mental effects/ruins on people created by urban disorders and also to display the visual expressions of them through the photographs and paintings to be composed. Many published and visual resources on this subject have been used. Priorly, it has been showed how urban meaning has come forth, what kind of developments have been observed in different geographies and how they have reached their recent meanings and detailed examples have been given related to urban establishments belonged to different historical and art periods.One of the most important ways of understanding the attitude, inclination and behavior of the man of our era is to study the positive and negative effects created on him through the physical and social environment he has experienced in. If it observed that the cities and the public places that create urban joint points have been the places that recent mediocre culture and civilizations emerged and developed and also mean that the decadence of the cities also mean the decadence of the related civilizations, it will clearly be seen the importance of the physical (all architecture, esthetic, art, technique etc. elements) environments in creating the identity of man. From this point of view it?s evident that the cities have been the clear and powerful symbol of the man and so the community he belongs.While ancient Greek communities have expressed themselves with a peaceful, esthetical architecture in which daily life interfered with philosophy, visual richness adoned with flowers and decorative elements and public places have high priority, on the contrary the cities of merciless Romans which were more warrior and dreaming world empire, were bigger and had been a result of dominant and authoritarian understanding. This situation is a sign that intellectual ideas are the exact reflection in urban architecture. Public values, socio-cultural state, the way of living, technology, population, economy, transformation, urban policies have been the factors of determining the urban formation and urban macro form.The studies held in the fields such as urban-environment sociology, urban-environment psychology have gained great importance when it has been understood that man has been influenced by the environment directly created by him, and also has the capability and power of changing and modifying the place he lives in. It has also academically been proved that the places enriched with art have contributed in creation of healthier environment, intellectual, biological, psychological, physical and public point of view. Today man has to spend the large part of his day in common public places compared to past and has to use public or private transportation vehicles many times during the day, (the clean and lively silhouette of a city which has small water channels, sea, forest, well protected historical texture, positive colors and on the other hand just contrary to this, a city silhouette transformed metaphorically into concrete jungle are completely different from each other and create different feelings) and it?s a reality that this silhouette has a very positive effect on human psychology in view of art and nature. So, apparently to understand the cities is very proficient in solving many mental disorders.The report taken this reality to its centre, while informing the related thesis in the field of this study not so much held previously, also claims some new observations. It already seems inevitable to add urban i.e. environmental architecture to numerous characteristics such as genetic, economic, forming the yeast of man.The way of understanding and putting forward this point is to deciphere the related esthetic, art and ideologic codes and so this thesis report is a product of a such an effort worked at this direction.