Adana'daki lise öğrencilerinde kasıtlı ve kasıtsız yaralanmaya yol açabilecek riskli davranışların yaygınlığı
The prevalence of risky behaviors that may cause ıntented and unintented ınjuries in high school students in Adana
Yazar: ENVER NACİ TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Adana = Adana ; Ergen psikolojisi = Adolescent psychology ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-ateşli silah = Wounds-gunshort

Özet:
Amaç: Ergenlerin gelişimsel özelliği bakımından deneyimsizlikleri ve risk alma eğilimleri, onları yaralanmalara daha fazla maruz bırakır. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2008 yılı raporunda, yaralanmalar 15-19 yaş grubu arasında mortalitede ilk sıradadır. Bu çalışmanın amacı, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Adana'daki liselerde okuyan öğrencilerin kasıtlı ve kasıtsız yaralanmaya yol açabilecek riskli davranışların yaygınlığını saptamak ve 2000 yılı verileri ile kıyaslamaktır.Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 2009-2010 eğitim-öğretim yılında, Adana'daki lise öğrenci popülasyonunu temsil eden 3016 öğrenci dâhil edildi. Anket formu, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Youth Risk Behaviour Surviellance formundaki soruların Türkçeye uyarlanması ve buna sosyodemografik özelliklerle ilgili soruların eklenmesi ile oluşturuldu.Bulgular: Çalışmamıza katılan öğrencilerin % 52'si kız, % 48'i erkekti. Çalışmamızda ehliyetsiz motorlu araç kullanma ile yüksek sınıf düzeyi, erkek cinsiyet, yüksek aile aylık gelir düzeyi ve aileye ait motorlu araç bulunma arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur ancak anne ve baba eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda, bıçak ve çakı gibi kesici delici alet veya sopa taşıma yaygınlığı ile erkek cinsiyet ve baba eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur ancak sınıf düzeyi, ailenin aylık gelir düzeyi ve anne eğitim düzeyi ile anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda son bir yıl içindeki intihar girişimi yaygınlığı ile kız cinsiyet düşük anne ve baba eğitim düzeyi ile anlamlı bir ilişki bulunmuştur ancak sınıf düzeyi ve ailenin aylık geliri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda 2010 yılındaki motosiklet ve bisiklet kask kullanımı yaygınlığının, 2000 yılındakilere göre anlamlı artış gösterdiği bulunmuş (sırasıyla % 35,2'ye karşılık % 6,8 ve % 9'a karşılık % 3,1) ancak sürücü belgesiz motorlu araç kullanımı (% 18,9'a karşılık % 19,9), bıçak-çakı ya da sopa taşıma (% 12,6'ya karşılık % 11,7) ve intihar girişimi yaygınlığında(% 7,1'e karşılık % 6,2) anlamlı değişiklik bulunmamıştır. Emniyet kemeri kullanımında ise 2010'daki ?polisi görünce? emniyet kemeri kullanma sıklığı artmış, ?daima? emniyet kemeri kullanma sıklığı azalmıştır.Sonuç: Ergenlerin önde gelen mortalite nedeni olan kasıtsız ve kasıtlı yaralanmalar, dikkatlerin yoğunlaştırılması gereken bir konudur. Ergenlerin emniyet kemeri bilincinin artırılması, bıçak-çakı taşımalarının ve özellikle ateşli silah edinmelerinin engellenmesi gerekmektedir. Büyüdükçe artan umutsuzluğun ve mutsuzluğun azalması için ergenlere her sorunun birçok çözüm yolu olduğu öğretilmelidir.Anahtar Sözcükler: Ergen, riskli davranışlar, yaralanmalar, silah, araç, kask.

Abstract:
Aim: Lack of experience and risk-taking behaviors expose adolescents to injuries. In World Health report 2008, injuries are the leading cause of death in 15-19 ages. The aim of this study is to determine the prevalence of risky behaviors that may cause intended and unintended injuries in high school students in 2009-2010 in Adana and compare them with the data of year 2000.Material and Method: A sample of 3016 students representing the population of high school students in Adana in 2009-2010 was included in the study. The questionnaire was developed by adapting the United States of America Youth Risk Behavior Surveillance questions to Turkish and adding some questions about sociodemographic features.Results: Of students, 52 % were female and 48 % were male. A significant relationship was found between driving a motor vehicle without the proper license, male gender, higher grade, higher family monthly income status and families owning a motor vehicle but not with parental educational status. We also found a significant relationship between carrying a sharp object like knife and dagger or a club and male gender and educational status of fatherbut not with grade, family income or educational status of mother. We also determined that there was a significant relationship between the prevalence of attempting a suicide during last year and female gender, poor parental educational status but not with grade and family income. The prevalence of using a helmet by the motorcycle and bicycle riders in 2010 has significantly increased when compared to year 2000 data (% 35,2 vs. % 9 and % 6,8 vs. % 3,1, respectively). However, no significant improvement has been observed in the prevalence of driving a motor vehicle without a proper license (% 18,9 vs. % 19,9), of carrying a sharp object like knife and dagger or a club (% 12,6 vs. % 11,7), and of attempting a suicide during last year (% 7,1 vs. % 6,2). In 2010, the prevalence of using seat-belts while driving on a voluntary basis has decreased whereas the prevalence of buckling up seat-belts when a traffic control is on has increased.Conclusion: A special focus has to be attached to the intended and unintended injuries causing mortality of adolescents. A number of precautions need to be taken in order to have the adolescents use more of their seat-belts, prohibiting their owning and using sharp objects and fire guns. Being aware of the fact that their unhappiness and lack of hope for future will increase as years will go by, a special coaching should be rendered to adolescents in order to cause them realize that everything has a solution and could be cured.Key Words: adolescent, injuries, risky behavior, injuries, fire gun, vehicle, helmet.