Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi çalışanlarının karbon ayak izi saptanması
Determining the carbon footprint of the Medical Faculty employees of the University of Ankara
Yazar: ŞEYMA BETÜL YÜKSEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi = Ankara University Faculty of Medicine ; Karbon = Carbon ; Personel = Personnel ; Sağlık personeli = Health personnel ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Amaç: Ankara Türkiye'nin başkenti ve ikinci en kalabalık şehri olarak ülkede yaşayan her kesimden bireylerin görüntüsünü yansıtmaktadır. Bu kesitsel çalışmayla içinde bulunduğumuz toplumun çevre bilincinin ve yaşam alışkanlıklarının değerlendirilmesi amacıyla Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde görev yapmakta olan akademik ve idari personelin karbon ayak izini saptamak ve çevreye verdiğimiz zararın farkındalığını oluşturup, gelecek nesillere bırakabileceğimiz yaşanabilir bir çevre için adım atmaktır.
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi akademik ve idari personel sayılarına oranlanarak, 95 akademik ve 205 idari personele yüz yüze görüşülerek uygulanan Anket formunda birincil ve ikincil karbon ayak izini ölçecek tarzda evde, ulaşım sırasında ve yaşam tarzıyla doğrudan ya da dolaylı atmosfere ne kadar CO2 salımı gerçekleştirdikleri hesaplanmıştır. Sorulara verilen cevaplar DEFRA (İngiltere Çevre, Gıda ve Tarım İşleri Departmanı) ve EPA (ABD Çevre Koruma Ajansı)' nın ölçüm kombinasyonlarına dayanarak hazırlanan Carbon Footprint firmasının karbon ayak izi hesap makinesi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Çalışmada elde edilen veriler SPSS 20.0 paket programı kullanılarak, Ki-Kare testi, bağımsız gruplarda Kruskal-Wallis ve Mann Whitney U testleriyle, sürekli değişkenler ise Spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Sürekli veriler ortalama ± standart sapma biçiminde; kategorik veriler ise frekans ve yüzdeler biçiminde özetlenmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Ankete katılan 300 hastane personelinin ürettiği toplam karbon ayak izi ortalama 7,85 ton CO2 ve bunun telafisi için dikilmesi gereken toplam ağaç miktarı ortalama 11,28 bulunmuştur. Toplam KAİ değerinin çalışanların yaşına, eğitim durumuna ve mesleğine göre değiştiği fakat cinsiyetin KAİ üzerinde etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Enerji tüketimlerine bağlı karbon ayak izinin de yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve mesleklere göre
değişim gösterdiği görülmüştür. Enerjiye tüketimine bağlı KAİ' de, 50 yaş ve üzeri kişilerin diğer yaş gruplarına, kadınların erkeklere, lisansüstü eğitim alanların diğer eğitim durumlarına ve öğretim üyelerinin diğer çalışanlara oranla daha yüksek karbon ayak izine sahip oldukları bulunmuştur. Ulaşım tercihlerine göre KAİ üretiminin de yaşa, cinsiyete, öğrenim durumuna ve meslek grubuna göre değiştiği görülmüştür.
Hastane çalışanlarının ikincil KAİ değeri ortalama 2,93 ton CO2 olarak hesaplanmıştır. Buna göre, yaş arttıkça üretilen ikincil KAİ değeri azalmaktadır ve kadınlar erkeklere oranla daha az ikincil KAİ üretmektedir. Eğitim düzeyi arttıkça ikincil KAİ üretim oranı arttığı bulunmuştur.
Sonuç: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çalışanlarında karbon ayak izi derinliği önemi hakkında farkındalığın artırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, bu çalışmayla bireyler ürettikleri karbon ayak izinin olumsuz etkilerini, hesaplanan toplam ağaç adedince ağaç dikerek telafi edebileceklerine dair somut bir çözüm sunulmuştur. Aile Hekimliği Anabilim Dalı olarak bu farkındalığının artırılması için çalıştay, seminer vb. etkinliklerin düzenlenmesi sağlanabilir. Aynı zamanda birinci basamakta çalışan aile hekimleri olarak gerek Toplum Sağlığı gerekse Aile Sağlığı Merkezleri'nde toplumu bilinçlendirici faaliyetler düzenlenebilir

Abstract:
Objective: Ankara, Turkey's capital and second-most populous city in the country reflects the image of every individual class. This cross-sectional study of the assessment of life habits and the environmental awareness of our current society is undertaken with the academic and administrative staffs who work at Ankara University Medical Faculty Hospital in order to determine the carbon footprint and create an awareness of the harm given to the environment. The overall aim is to leave a livable environment to future generations.
Materials and Methods: According the number of academic and administrative staff of the Ankara University, Medical Faculty there has been face to face interviews with 95 academic and 205 administrative staff members through a questionnaire that is applied to measure the carbon footprint in the form of primary and secondary style which are at home, during transportation and in private lifestyle, to calculate how much CO2 emission was excreted to the atmosphere directly or indirectly.
The answers given to the questions have been evaluated by a carbon foot print calculator, which was figured out based on combinations of measurements of the DEFRAG (UK, the Department of Environment, Food and Agriculture) and the EPA (U.S. Environmental Protection Agency), of Carbon Footprint Company.
The data obtained in the study has been interpreted with the SPSS 20.0 software, using Chi-square test among independent groups Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests for continuous variables were evaluated with Spearman's correlation test. Continuous data were summarized as mean and ± standard deviation format and categorical data were summarized as frequency and percent ratios. The statistical probability was taken as p<0,05.
Results: The total carbon footprint (CFP) of 300 participants of the hospital staff who have participated in the questionnaire produce is 7,85 ton CO2 mean. In order to compensate this amount an average of 11,28 trees are required to be planted to compensate the total amount of CO2. A further outcome is that the total of CFP amount varies depending on age, education and profession but not on sex. It has been observed that the carbon footprint of energy consumption vary due to age, gender, educational status and occupation.
CFP linked to energy consumption in other age groups, people over age 50, both men and women, their educational status of faculty members and other graduate education was found to have a higher carbon footprint than other employees. CFP is also the production of transportation preferences according to age, gender, and educational status; it was observed that varies by occupational group.
Secondary CFP of hospital employees has been calculated as average value of 2.93 ton CO2. Accordingly, as age increases, decreasing the value of CFP is generated on the secondary and less than secondary women men CFP manufactures. As the education level increases, the secondary production was found to increase the rate of CFP.
Conclusion: The finding is that among Ankara University Medical Faculty hospital members the raising of an awareness about the importance of the depth of the carbon footprint is necessary. In addition, this study offers a concrete solution to compensate the negative effects of the carbon footprint the participants produce, namely to compensate this by planting trees. A total number of trees necessary for compensation has been presented. For increasing an awareness of this situation, the Department of family medicine can offer workshops, seminars, etc. At the same time the need of family physicians working in primary care family health centers at public health and community can be arranged to raise awareness.