Öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin uzunluk kavramına ilişkin öğrenme yol haritaları: Öğretim deneyi
Learning trajectories of students with learning disabilities in lenght concept: A teaching experiment
Yazar: DİLŞAD GÜVEN AKDENİZ
Danışman: PROF. DR. ZİYA ARGÜN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty ; Öğrenme rotaları = Learning trajectories

Özet:
Türk Milli Eğitim sistemini düzenleyen temel düşünce ve kurallardan biri eğitimde "Genellik ve Eşitlik" ilkesi iken, bir diğeri ise "Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları" ilkesidir. Bu temel düşünceler ışığında, Türk eğitim sistemi tüm bireylere, onların farklılıklarına ve ihtiyaçlarına duyarlı ve yüksek beklentiler çerçevesinde organize edilmiş eğitim fırsatları sunmayı amaçlar. Öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin heterojen yapısı, öğrenme güçlüğünün sebeplerinin ve tanılanma kriterlerinin tüm dünyada uzlaşılmış bir biçimde ortaya konulamaması, öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin matematiksel düşünme ve öğrenmelerini derinlemesine inceleyen araştırmaları geciktirmiş ve bu öğrencilere sunulan öğretimin kalitesi yeterli düzeye ulaşamamıştır. Bu çalışmada, öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin uzunluk kavramına ait öğrenme yol haritalarının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Öğretim deneyi yöntemine sahip olan araştırmanın katılımcıları 9 ve 10 yaşlarında öğrenme güçlüğüne sahip iki öğrencidir. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir ve ölçüt örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde ilk olarak, öğrencilerin Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) tarafından verilen bir raporla öğrenme güçlüğüne sahip olduklarının ve eşlik eden başka bir yetersizliğe sahip olmadıklarının onaylanmış olması gözetilmiştir. Bunun yanında öğretmenlerinden alınan bilgiler doğrultusunda, öğretimsel seviyede okuma (hecelemeden doğru okuyabilme) becerisine sahip olan ve RAM tarafından verilen modülde matematik dersine ait kazanımlara sahip olan öğrencilerin seçilmesine dikkat edilmiştir. Araştırmada öğrencilerin öğrenme yol haritalarına dair varsayımlara veri sağlaması amacıyla klinik görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen ilk klinik görüşmelere göre tahmin edilen öğrenme yol haritaları çerçevesinde tasarlanan her bir öğretim oturumunun öncelikle pilot çalışması yapılmış, daha sonra öğretim deneyi gerçekleştirilmiştir. Her bir öğretim oturumunun mikro analizi yapılarak, tahmini öğrenme yol haritası gözden geçirilmiş ve bir sonraki öğretim oturumu tasarlanmıştır. Tahmini öğrenme yol haritalarının elde edilen verilere, öğrencilerden alınan dönütlere göre sürekli gözden geçirilmesi, yenilenmesi ve değiştirilmesi söz konusu olmuştur. Araştırma boyunca gerçekleştirilen, öğrencinin düşünme ve öğrenmesinin, öğretimin, pedagojik etkinliklerin ve öğretim amaçlarının eş zamanlı ve sürekli analizini içeren mikro analizler, öğrenme yol haritasını elde etmek için gerçekleştirilen makro analizlere hizmet etmiştir. Birbirleriyle ilişkili öğretim amaçlarına hizmet eden öğretim oturumlarının makro analizi ise öğrenme yol haritalarını ortaya çıkarmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, 9 ve 10 yaşlarında öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin öğretim öncesi seviyede, literatürde yer alan öğrenme yol haritalarına göre 7 yaşa ait gelişim seviyesinde olduğu ve 4 ay süren bir öğretim deneyi ile 8 yaş seviyesine ulaşabildiği görülmüştür. Öğrencilerin nitelikleri tanıma, doğrudan ve dolaylı karşılaştırma, geçişlilik ilkesi, uzunluğun niceliksel olarak toplamsal olması ve uzunluğun sürekliliğini içeren niteliklerin korunumu ilkesi, aynı uzunluğun farklı büyüklükte birimlerle ölçülebilmesi, farklı ölçme birimleri kullanıldığında farklı sayıların aynı uzaklığı temsil etmek için kullanılabilmesi, birim uzunluğu ile ölçüm sonucu arasındaki ters ilişki ve birimlerin yinelenmesi bağlamında belirlenen öğretim amaçlarını gerçekleştirebildiği görülmüştür. Öğrenciler niteliğin farklı temsillerini tanıma, birim kavramı, standart birimler, birim ve ölçülen nesne arasındaki parça-bütün ilişkisi ve yer kaplama özelliği karakteristiklerinde çeşitli güçlükler yaşamışlardır. Öğretim ile ulaşılamayan bu adımların, öğrencilerin uzunluk kavrayışıyla ilgili olmasının yanında matematik kaygı durumu, görsel-uzamsal yetenek, kesir bilgisi ve aritmetik işlemlerde yaşanan güçlüklerden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Abstract:
One of the basic principles that govern the Turkish National Education system is "Generality and Equality" while the other is "Needs of Individual and Society". Considering these fundamental principles, the Turkish education system aims to offer education opportunities that are sensitive to all individuals, their differences and needs, and be organized within the framework of high expectations. The heterogeneous nature of the students with learning disabilities (LD), and that the causes of learning disabilities as well as the criteria for diagnosis could not be elicited in a consensus manner throughout the world have delayed the studies that deeply explored the mathematical thinking and learning of students with LD. Accordingly, the quality of mathematics instruction provided to these students could not reach a sufficient level. The current study aimed to investigate the learning trajectories of students with learning disabilities for length concept.  The study is a teaching experiment with students who have learning disabilities. The participants were two students at the age of 9 and 10 who were approved to have learning disability by the local Counselling and Research Centre (CRC) in Turkey. Participants were determined by criterion sampling and convenience sampling which are among purposeful sampling strategies. The first criteria for determining the participants was that students were approved of having LD learning disabilities and having no other accompanying disability with a report given by the CRC. Besides, according to the information received from the teachers, the students who have the ability to read at the instructional level (reading correctly without spelling) and who have the outcomes of the mathematics in the module given by CRC, have been selected. In the research, clinical interviews were conducted to provide data to the assumptions on the students learning trajectories. Additionally, the pilot studies were carried out for each teaching session, which was designed within the framework of the hypothetical learning trajectories according to the findings of the first clinical interviews. A micro-analysis of each teaching session was conducted, the hypothetical learning trajectories were reviewed and, according to this, the next teaching session was designed. The hypothetical learning trajectories have been continuously reviewed, refined, and modified according to the data obtained from the students. The micro-analyses, which were carried out throughout the research, including simultaneous, detailed and continuous analysis of student's thinking and learning, teaching, pedagogical activities and goals, served macro analyses to obtain the learning trajectories. The macro analysis of the teaching sessions that served the related goals has revealed students' learning trajectories. According to the findings, students with learning disabilities at 9 and 10 years of age were actually at age 7 developmental level at pre-teaching level according to the learning trajectories in the literature and the students progressed to the age of 8 developmental level through a teaching experiment lasting 4 months. The students were able to attain the goals established in the context of recognition of attributes, direct comparison, indirect comparison, the principle of conservation, transitivity, appropriateness of unit, equal units, unit iteration, the relation between number and measurement. Students had some difficulties in recognition of different attributes of length, unit concept, standard units, ruler, part-whole relationship between the unit and the measured object, and one dimensional characteristic of length concept. These difficulties are thought to be related to the students' mathematics anxiety, weak visual spatial ability, fraction knowledge, the difficulties they experience in arithmetic operations as well as their understanding of length.