Dil ve anlatım ders kitaplarındaki metinlerin kelime-cümle uzunlukları ve okunabilirlik düzeyleri üzerine bir değerlendirme
An evaluation on the texts? word-sentence lengt and readability levels in language and speech books
Yazar: CEM ERDEM
Danışman: PROF. DR. CEMAL KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Eğitim ve öğretimin gerçekleştirilmesi sırasında, konuların öğretilmesi ve öğrenciye aktarılması için birçok öğretim materyali kullanılmaktadır. Dil ve Anlatım dersinin öğrencilere öğretilmesi ve aktarılması sırasında kullanılan en etkili öğretim materyallerinden birisi ders kitaplarıdır. Ancak ders kitapları incelenerek analiz edildiğinde bunların istenilen seviyede olmadığı ve okunabilirlik açısından yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir.Bu çalışmada 2005 eğitim öğretim yılından itibaren ortaöğretimin 9-10-11-12. sınıflarında okutulan Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan metinlerin- tiyatro ve şiir metinleri hariç tutulmuştur- öğrencilere okuduğunu anlama becerisini kazandırmada etkili olan okunabilirlik durumları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ölçüm için Flesch'in kelime ve cümle uzunluklarına göre geliştirdiği ve Ateşman (1997) tarafından Türkçeye uyarlanan okunabilirlik formülü ve sınıflandırması kullanılmıştır. Doküman incelemesi deseninde gerçekleştirilen araştırmada, ortaöğretimin bütün sınıflarında Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan 139 metin üzerinde çalışılmış ve metinler, bilgilendirici veya hikâye edici olması özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda ders kitaplarının okunabilirlik düzeyi olarak ?Orta Güçlükte? metinlerden oluştuğu, ayrıca metinlerin cümle ve kelime uzunluğu bakımından ?Kolay? olarak nitelendirilebilecek bir düzeye sahip oldukları tespit edilmiştir. Dört sınıf düzeyine ait ders kitaplarında hikâye edici metinler kelime ve cümle uzunlukları ile okunabilirlik düzeyleri bakımından bilgilendirici metinlere göre daha kolay düzeydedir.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi, Metin Seçimi, Okunabilirlik.

Abstract:
During the implementation of education and training many teaching materials are used for teaching and student transfer issues. One of the most effective teaching materials used during the transfer and teaching of Language and Speech Course is book. However when text boks analyzed by examining it is seen that wheter it is in desired level or adequate in terms of readibility.In this study, 9-10-11-12 education classes of secondary education taught in Language and Speech in textbooks-excluding the theater, and poetry texts- legibility conditions which are effective in having students get the comprehension skills are tried to determine. For measurement, readability formula and the classification which Flesch developed according to word and sentence lengt and which was made available to Turkish by Ateşman (1997). In research made in document review mode. In all classes of secondary education Language and Speech textbooks, studied in the 139 text, and texts have been classified according to their being informative and narrative. As a result of research readability level of textbooks consist of as the ? Middle Difficulties? texts, and ıt has been described as ?Easy? level in terms of sentence and word length. In textbooks belong to four class level narrative texts are easier interms of word and sentence length and readibility levels when compared to informative texts.Key Words: Course Book, Turkish Language and Literature Education, Text Selection, Readibility