Farklı coğrafik kökenli eski ve yeni tescil edilmiş ekmeklik buğday çeşitlerinin (Triticum aestivum L.) Trakya Bölgesinde tane verimi ve kalite özellikleri bakımından performanslarının belirlenmesi
Determination of performances of old and new registered bread wheat varieties (Triticum aestivum L.)  with different geographic origin for grain yield and quality characteristics in thrace region
Yazar: UTKU AKDENİZ
Danışman: PROF. DR. OĞUZ BİLGİN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma, 2016-2017 yetiştirme döneminde Tekirdağ, Kırklareli-Lüleburgaz ve Edirne lokasyonlarında 7 si eski ve 13 ü yeni olmak üzere toplam 20 ekmeklik buğday çeşidi ile tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Denemeye alınan ekmeklik buğday çeşitlerinin tane verimi ile bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi ve bin tane ağırlığı gibi verim unsurları ortalamaları sırasıyla 515,2 kg da-1 ile 830,8 kg da-1, 73,0 cm ile 102,1 cm, 8,75 cm ile 10,77 cm, 18,4 ile 22,55 adet, 33,70 ile 52,90 adet, 1,721 ile 2,327 g, % 39,77 ile % 50,87 ve 41,50 ile 53,26 g arasında değişmiştir. Tane verimi ve verim unsurları açısından dikkat çeken yeni çeşitler Glosa, NKÜ Lider, Delebrad 2, Saban, Maden, Yüksel, Köprü, Maya ve Bora olmuştur.  Ekmeklik buğday çeşitlerinin gluten oranı, gluten indeksi, zeleny sedimentasyon değeri, gluten/protein oranı, sedimentasyon/protein oranı ve protein oranı ortalamaları sırasıyla % 26,33 ile % 37,89 arasında, 70,9 ile 92,6 arasında, 31,78 ile 62,89 arasında, 2,14 ile 2,64 arasında, 2,57 ile 4,38 arasında ve % 12,26 ile % 15,20 arasında değişim göstermiştir. Enargo, Saban, NKÜ Ergene, Lazarka, Deya yeni çeşitlerinin ekmeklik kalitelerinin diğer çeşitlere oranla daha iyi olduğu belirlenmiştir. Yapılan değerlendirmeler ışığında tane verimi ve kalite özellikleri birlikte değerlendirildiğinde ise, Glosa, Maden, Saban, Lazarka, Yüksel, Delebrad 2, NKÜ Ergene, Enargo, Köprü ve NKÜ Lider ekmeklik buğday yeni çeşitlerinin diğer eski ve yeni çeşitlere oranla daha yüksek performansa sahip oldukları ve bu çeşitlerin başta Trakya bölgesi olmak üzere ülkemizin ekolojik olarak uygun diğer bölgelerindeki ekmeklik buğday üretimi amacıyla en uygun çeşitler olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The study was carried out with a total of 20 bread wheat varieties including 13 newly registreted and 7 obsolete varieties as a randomized block design with 3 replications during 2016-2017 growing season in Tekirdağ, Kırklareli-Lüleburgaz and Edirne locations. The averages of grain yield, and yield components such as plant height, spike length, number of spikelets per spike, number of grains per spike, grain weight per spike,  harvest index and thousand grain weight of the bread wheat varieties examined changed from 515,2 kg da-1 to 830,8 kg da-1, 73,0 cm to 102,1 cm, 8,75 cm to 10,77 cm, 18,4 to 22,55 unit, 33,70 to 52,90 unit, 1,721 to 2,327 g, 39,77%  to  50,87% and 41,50 ile 53,26 g, respectively. Glosa, NKÜ Lider, Delebrad 2, Saban, Maden, Yüksel, Köprü, Maya and Bora have been the new varieties that attract attention in terms of grain yield and yield components. Wet gluten content, gluten index, zeleny sedimentation value, ratio of gluten to protein, ratio of sedimentation to protein and protein content averages of the bread wheat varieties used ranged between 26,33%  ile 37,89%, 70,9 and 92,6, 31,78 ml and 62,89 ml, 2,14 and 2,64, 2,57 and 4,38, and  12,26% and 15,20%,  respectively. It has been determined that bread-making quality of the new varieties of Enargo, Saban, NKÜ Ergene, Lazarka, Deya is better than other varieties. In the light of the evaluation of yield and bread-making quality characteristics, Glosa, Maden, Saban, Lazarka, Yüksel, Delebrad 2, NKÜ Ergene, Enargo, Köprü ve NKÜ Lider were found to be high performance varieties compared to other varieties. It was concluded that these lines could be considered as a candidate of bisquit variety and sent for the formal registration process. It is concluded that these varieties will be the most appropriate varieties for the production of bread wheat in other ecologically appropriate regions of our country, especially in Thrace region.