Sendikal perspektiften Türk endüstri ilişkilerinin dünü, bugünü ve yarınına ilişkin bir analiz (T.Yol-iş Sendikası örneği)
The past, present and future of industrial relations in Turkey: An analysis from a trade union perspective (Yol-Is Case)
Yazar: ALİ RIZA ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. TÜRKER TOPALHAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de endüstri ilişkileri sistemi 1970'li yılların sonundan itibaren önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir. Dönüşüm süreci büyük ölçüde Neo-liberal ekonomi politikalarına bağlı olarak şekillenmektedir. Endüstri ilişkileri sistemi açısından düşünüldüğünde dönüşümün sürecinin en önemli etkileri işçi sendikaları üzerinde somutlaşmaktadır. Bu dönemde küresel düzeyde sendikalaşma oranlarında ve sendikalı işçi sayısında da büyük düşüşler yaşanmıştır. Dönüşüm sürecinin teorik anlamda çok sayıda analizi yapılmıştır. Buna karşın dönüşüm sürecini bizzat sendikacıların perspektifinden inceleyen ampirik çalışmaların sayısı ise yok denecek kadar azdır. Bu düşünceden hareketle Türk sendikacılığının son kırk yıllık sosyo-ekonomik ve siyasi dönüşüm sürecinden bahisle YOL-İŞ delegelerinin konuyla ilgili görüşlerinden hareket edilerek sendikal perspektiften Türk endüstri ilişkilerinin dünü, bugünü ve yarınına ilişkin bir çerçeve sunulması amaçlanmış, YOL-İŞ delegelerine nicel araştırmaya dayanan anket uygulanmıştır. Delegelerin tamamı erkek olmakla birlikte tamamına yakını evli ve çocuk sahibi olduğu tespit edilmiştir. Dörttü üçü yirmi yıldan fazla sendika üyesi olduğu tespit edilen katılımcıların iş güvencesine sahip olmak amacıyla sendikaya üye olduklarını ve üyeliğin ekonomik koşulların ve sosyal hakların gelişmesine katkı sağladığını beyan etmişlerdir. YOL-İŞ delegelerinin büyük çoğunluğu sendikalarının ve TÜRK-İŞ'in faaliyetlerine ve politikalarına olumlu baktıkları, sendikal strateji gereği grev ve grev dışı eylemlere katıldıkları tespit edilmiştir. Mevcut mevzuatın sendikalaşmanın önünde engel teşkil ettiği ve sendikalaşma oranlarının çok düşük olduğu görüşündeki katılımcılar, gelecek beş yıl için örgütlenme konusunda iyimser olmadıklarını beyan etmişlerdir. Mevcut sendikal anlayışı hizmet sendikacılığı olarak gören delegeler, gelecekte daha güçlü bir sendikal yapı için profesyonelleşme, güçlü işçi-işveren işbirliği ile hak ve çıkarların korunmasına yönelik yeni politikaların oluşturulması gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The industrial relations system in the world and in Turkey has entered into an important transformation process since the end of the 1970s. That process is largely shaped by Neo-liberal economic policies. When considered in terms of the industrial relations system, the most important effects of the transformation process are embodied in the workers' unions. In the same period, there was a great decrease in the rate of unionization and the number of unionized workers at the global level. The theoretical analysis of this transformation process has been done many times. However, the number of empirical studies examining the transformation process from the perspective of trade unionists is almost non-existent. With this in mind, it is aimed to present a framework for the past, present and future of Turkish industrial relations from a union perspective, in the light of the socio-economic and political transformation process of the last forty years of Turkish trade unionism, and based on the opinions of YOL-İŞ delegates on the subject. A questionnaire based on quantitative research was applied to YOL-İŞ delegates. Although all of the delegates are male, it has been determined that almost all of them are married and have children. The participants, three-quarters of whom were found to be union members for more than twenty years, declared that they became a member of the union in order to have job security and that their membership contributed to the improvement of their economic conditions and social rights. It has been determined that the majority of YOL-İŞ delegates have a positive view of the activities and policies of their unions and the TÜRK-İŞ confederation to which they are affiliated, and they participate in strikes and non-strike actions as required by the union's strategy. The participants, who were of the opinion that the current legislation is an obstacle to unionization and that unionization rates are very low, stated that they are not optimistic about union organizing for the next five years. Delegates, who see the current union conception as service unionism, have revealed the necessity of creating new policies for professionalization, strong worker - employer cooperation and the protection of rights and interests for a stronger service union structure in the future.