İstanbul'daki sağlık ocağı hekimlerinin cinsel sağlığı sorgulama durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of sexual health questioning among doctors in primary health care units in Istanbul
Yazar: ASYA BANU BABAOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELMA KARABEY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Birinci basamak sağlık birimleri, cinsel sağlığın geliştirilmesi, CYBİ'lerin (cinsel yolla bulaşan infeksiyon) önlenmesinde temel bir role sahiptir, ancak birçok hekim, cinsel sağlık, CYBİ konularında hastalarından uygun öykü alma konusunda sorunlar yaşamaktadır. Hekim veya hasta konuyu açmaya çekinmekte veya bu konuya yeterli vakit ayrıl(a)mamakta, danışmanlık nadiren ve yetersiz olarak verilmektedir. Oysa CYBİ'ler günümüzde giderek artan bir halk sağlığı tehdidi olarak önemini sürdürmektedir. CİB'ler (cinsel işlev bozuklukları) ise oldukça yaygın görülen, bazen basit bir bilgilendirme - danışmanlık ile tedavi edilebilen, ancak göz ardı edilirse insanların yaşamlarını derinden etkileyen sorunlardır.
	Kesitsel tipteki bu çalışmada amaç, İstanbul'daki sağlık ocaklarında hekimlerin cinsel sağlığı sorgulama sıklığını, niteliğini ve bunları etkileyen faktörleri değerlendirerek bu alandaki engelleri aşmaya yardımcı stratejiler geliştirmektir.
	İstanbul İli'nde birinci basamak sağlık birimleri olan sağlık ocaklarında çalışan hekimleri temsil eden bir örneklem grubu seçildi. Seçilen hekimlere Ocak-Şubat 2007'de posta yoluyla çalışma anketi uygulandı. Hedeflenen örneklem grubunun % 84.9'undan yanıt alındı. Hastaların cinsel sağlık ile ilgili şikâyeti olduğu durumlarda hekimlerin % 84'ü cinsel öykü alırken, hastaların cinsel sağlık ile ilgili bir sorunu olmadığı durumlarda ise hekimlerin sadece %8'i öyküde cinsel sağlığı sorgulamaktaydı. CYBİ ve CİB tanısında en sık kullanılan yöntem 'öykü alma' idi. Cinsel öykü almada sorun yarattığı düşünülen başlıca engeller hastanın akıcı Türkçe konuşmaması – anlamaması, vakit yetersizliği, hastanın annesinin - yakınının yanında bulunması, hastanın eğitim düzeyinin düşük olması ve hastanın güçlü dini inançlarının olması olarak saptandı. Hekimlerin % 42.6'sı cinsel sağlık ve CYBİ danışmanlığı için mezuniyet öncesi eğitimlerinin yetersiz olduğunu düşünmekteydi ve hekimlerin % 55.1'i bu konuda danışmanlık yapmadıklarını belirtti.
	Sağlık çalışanlarının mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası eğitimlerinde konuya öncelik verilmesi, hekimlerin rutin muayeneleri sırasında hastalarının cinsel sağlık durumlarını da sorgulamayı alışkanlık haline getirmesi ve konuyla ilgili nitelikli danışmanlık hizmetlerinin verilmesi toplumun cinsel sağlığının korunması ve geliştirilmesinde önemli adımlar olacaktır.

Abstract:
Primary care plays a basic role in controlling STIs (sexually transmitted infections), however many doctors have difficulties while discussing sexual health problems with their patients. Either the doctor or the patient prefers not to open the subject, or not enough time is spent for it. Counseling is rarely performed and mostly inadequate. But the fact is that STIs continue to be a rising treat to public health. Sexual dysfunctions on the other hand are also not rare. They are problems affecting peoples' lives deeply if undervalued, but can mostly be treated by using simple education and counseling methods.
	In this cross sectional study, the factors which might affect the frequency and quality of discussing sexual health among doctors working in primary care units and factors affecting these was tried to be identified. Our aim was to develop strategies in order to overcome those barriers.
	A postal questionnaire was sent to doctors working in primary health care settings in Istanbul. Response rate of 84.9 % of the sample group was achieved. While 84 % of the doctors were questioning the sexual health of their patient if there was a sexual health problem, only 8 % of the doctors were opening the subject even if the patient reported no complaint. The most common used diagnosing method for both STIs and sexual dysfunction was 'history taking'. Major barriers to taking sexual history were described as language and comprehension problems, time limitations, the presence of the patient's mother, low educational level of the patient and strong religion beliefs. Forty two percent of the doctors felt to be insufficiently trained to carry out STI counseling and 55.1 % did not such a type of counseling.
	Giving priority to this subject in both pre-graduate and post-graduate level, and providing some kind of sexual health service routinely in primary health care settings will be major steps in improving the sexual health of the population.