Körfez Savaşında Türk basını ve haber kaynakları /
Yazar: GÜLSEREN TOZKOPARAN
Danışman: PROF. DR. KORKMAZ ALEMDAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Körfez Savaşı = Gulf War ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Körfez Savaşı'nda Türk Basını TEZ ÖZETİ İletişim basit olarak iletişimde bulunan taraflar arasında mesaj (ileti) alış-verişi olarak tanımlanır. İletişimde ideal olan tarafların bu süreçten dengeli bir şekilde faydalanmalarıdır. Ancak bu yolla iletişimden karşılıklı, olması gereken faydalar sağlanabilmektedir. Uluslararası iletişimde ise çeşitli nedenlerin varlığı ile iletişim tanımlarına uygun olarak işleyememektedir. Uluslararası iletişimde gelişmiş ülkelerin lehine, gelişmekte olan ülkelerin aleyhine olarak işleyen bir dengesizlik unsuru sözkonusudur. Bu dengesizliğin temel nedeni ise ekonomiktir. Ekonomik açıdan sorunlarını çözümlemiş olan gelişmiş ülkeler iletişim alanında her yönden eksiklerini tamamlamış, bu pazarda söz sahibi duruma gelmişlerdir. Dengesiz iletişime maruz kalan gelişmekte olan ülkeler ise uluslararası iletişim alanında bulundukları konumdan son derece rahatsızdırlar. Bu ülkeler iletişimin tarafların lehine işlemesi gerektiğini savunmakta, bu yönde çalışmalar yapmakta ve çözüm yollan aramaktadırlar. Bu çalışmalar UNESCO gibi uluslararası örgütlerin desteği ile 1970'li yıllarda başlamış ve günümüze kadar gelmiştir. Çeşitli aşamalardan geçen dengesiz iletişim konusuna günümüzde henüz kesin bir çözüm bulunabilmiş değildir. Bu süreç yine güçlülerden yana işlemekte, güçsüzler kendi paylarına ne düşerse onunla yetinmektedirler. Son yıllarda yapılan dengesiz iletişime en son örnek, yakın zamanda yaşanan Körfez Savaşı'dır. Körfez Savaşı sırasında yapılan iletişim, uluslararasındaki dengesiz iletişime en canlı örneği sergilemiştir. Savaşın en büyük tarafı olan ABD, iletişim alanına da el atmış, dünyayı kendi çizdiği sınırlar içinde savaş hakkında bilgilendirmiştir. Olayın ilginç yönü ise bunu büyük bir ustalıkla yapmış olması, insanları özellikle televizyon aracılığıyla savaş hakkında bilgi bombardımanına tuttuğunu hissettirmesidir. Gerçekte ise yapılan bir senaryonun uygulamasından başka bir şey değildir. Kısacası Körfez Savaşı sırasında savaşa taraf olan süper güçler iletişim alanına da hükmetmiş, bundan zarar gören ise yine ekonomisi zayıf olan, yeterli iletişim teknolojisine sahip olmayan ülkeler olmuştur. Türkiye de bu ülkelerden birisi olarak Körfez Savaşı sırasında yapılan tek yönlü iletişimden payını fazlasıyla almıştır.Bu çalışmanın sonuçlan da bu görüşleri doğrulamaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre; Türk Basını Körfez Savaşı sırasında % 63.55 oranında yabancı kaynaklara bağımlı kalmıştır ve o oranda Türk okuyucusunu savaş hakkında bilgilendirmiştir. Yerli kaynaklardan haber kullanma oranı da % 36.45'dir. Bu oranın tamamen yerli kaynaklara ait olduğunu söylemek biraz iyimserlik olacaktır. Çünkü araştırmada tesbit edildiği üzere yerli kaynaklar da çoğunlukla yabancı kaynaklardan haber kullanmışlardır. Sözgelimi AA savaş süresince abonelerine sürekli savaş haberleri servisi yapmasına karşın, savaşı izlemek üzere hiçbir merkeze muhabir göndermediğinden yabancı ajanslardan yaptığı tercümeleri kullanmıştır. Özet olarak, uluslararası iletişimde hala çözülemeyen büyük bir sorun olarak, dengesiz iletişim varlığını sürdürmektedir. Bunu yakın geçmişte yaşanan olaylar da göstermektedir. Bu durumdan hoşnutsuz olan elbetteki en fazla zarar görenler, diğer bir deyişle gelişmekte olan ülkelerdir. Her ne kadar uluslararası birtakım örgütler bu ülkelere destek olarak soruna çözüm arasalar da gerçek çözüme bu durumdan zarar gören tarafların çabalarıyla ulaşılacaktır. Bunu yapabilmek için ise hiç kuşkusuz bugüne kadar yapılandan daha fazla çaba göstermek gerekmektedir.

Abstract: