Z kuşağını Instagram platformunda rekreatif amaçlı akışa yönelten motivasyon kaynakları mutluluk-bağımlılık ikilemi
The happiness-addiction dilemma as a sources of motivation driving generation Z to recreational flows on Instagram platform
Yazar: DAMLA ERDEM
Danışman: PROF. DR. ALİ YAYLI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Bu araştırmanın amacı akış teorisi bağlamında Z kuşağının sosyal medya araçlarından Instagram platformunda rekreatif amaçlı zaman geçirme davranışını açıklayabilme ve mutluluk ve bağımlılık ikilemini tespit edecek ölçeğin geliştirilmesidir. Ölçek geliştirme sürecinde delfi formu, odak grup görüşmeleri, madde sadeleştirme (test) ve madde doğrulama (tekrar test) aşamaları kullanılmıştır. Madde sadeleştirme sürecinde 385 katılımcıya anket formu uygulanmış ve elde edilen veriler yardımıyla SPSS istatistik programında yapı, uyum ve ayrım geçerliği ile güvenirlik testleri gerçekleştirilmiştir. Madde doğrulama sürecinde 399 katılımcıya anket formu uygulanmış, sosyalleşme, kabul görmek, itibar, ticari amaç, bilgi amaçlı, hedonik, yenilenme, akış, sosyal medya kullanımı, sosyal medya bağımlılığı bandwagon ve mutluluk değişkenleri kullanılarak araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırma modeli Smart (PLS-SEM) istatistik programında analize tabi tutulmuştur. Araştırmada kullanılan değişkenler ölçüm modeli ve yapısal değerlendirmeye tabi tutulduktan sonra yapısal eşitlik modellemesi yardımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen veriler neticesinde Z Kuşağı'nın Instagram'ı dışsal motivasyon faktörlerinden "sosyal olarak bütünleşmiş hissetmek, onaylanmak, başkalarının gönderilerimi beğenip beğenmediğini kontrol etmek ve reklam yapmak" amacıyla içsel motivasyon faktörlerinden ise "yemek videosu izlemek, sevdiğim ve ilgilendiğim konular hakkında bilgi bulmak ve ilgi duyduğum insanları takip etmek" ifadeleri doğrultusunda kullandığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla hem içsel hem dışsal motivasyon faktörlerinin Z Kuşağı'nın Instagram kullanımında etkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca akışın sosyal medya kullanımı üzerinde, sosyal medya bağımlılığının ise mutluluk üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to explain Generation Z's behaviour of spending time for recreational purposes on the Instagram platform, one of the social media tools, in the context of flow theory and to develop a scale that will detect the dilemma of happiness and addiction. Delphi form, focus group interviews, item simplification (test), and item validation (retest) stages were used in the scale development process. During the item simplification process, a survey form was applied to 385 participants, and with the help of the obtained data, construct, harmonisation, discriminant validity, and reliability tests were carried out in the SPSS statistical program. During the item validation process, a survey form was applied to 399 participants, and a research model was created using the variables of socialisation, acceptance, reputation, commercial purpose, informational purpose, hedonic, renewal, flow, social media use, social media addiction bandwagon, and happiness. The research model was analysed in the Smart (PLS-SEM) statistical program. The variables used in the research were analysed with the help of structural equation modelling after being subjected to measurement modelling and structural evaluation. As a result of the data obtained, Generation Z uses Instagram for the purpose of "feeling socially integrated, being approved, checking whether others like my posts, and advertising" among extrinsic motivation factors, and "watching cooking videos, finding information about the topics I like and am interested in" among internal motivation factors. It has been determined that he uses the phrase "following people I am interested in." Therefore, it has been determined that both intrinsic and extrinsic motivation factors are effective in Generation Z's use of Instagram. It was also concluded that flow has a positive significant effect on social media use, and social media addiction has a significant positive effect on happiness.