Boşanmanın çocukların benlik saygısına etkisinin incelenmesi
The study of the effects of divorce on self-esteem of children
Yazar: CEYHAN ÇELİKOĞLU
Danışman: PROF. DR. NECATE BAYKOÇ DÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Psikoloji = Psychology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Boşanma = Divorce

Özet:
Benlik, kişinin hem bilinçli, hem de bilinç dışı olarak kendini algılayışı, kendini nasıl gördüğüdür. Kalıtım ve yaşantı sonucu belli bir şekil alan benlik, en çok aile ve aile ilişkilerinden etkilenmektedir. Bir çocuk aile ortamında doğar, büyür ve şekillenir. Aile içindeki kişilerin birbirleri ile olan iletişimleri, çocuğu olumlu ya da olumsuz anlamda etkilemektedir. Bu bağlamda düşünülecek olursa, çocuğun yaşamında özellikle anne-baba arasındaki sevgi dolu, sıcak ilişkilerin olumlu katkıları yadsınamayacak kadar büyük ve önemlidir. Bu iletişim bozulduğunda, yani eşler birbirlerine karşı duydukları sevgiyi yitirdiklerinde, çoğu kez evlilikler boşanma ile sonlanır. Boşanma, ailenin bölünmesine, dağılmasına yol açan, tüm bireylerini derinden sarsan ve hiç bir zaman istenmeyen, yıpratıcı bir olaydır. Boşanma söz konusu olduğunda, en çok yıprananlar çocuklardır. Çocuklar için yaşamlarındaki en önemli olgu, doğal olarak anne-babasıyla aynı ortamı paylaşmaktır. Ancak, ailedeki ilişkiler soğuk, gergin ve huzursuz bir hal aldığında, çocuğa boşanmadan daha fazla zarar verebilir. Boşanma sırası ve sonrasında, çocuğun olumsuz olarak etkilenmesi kaçınılmazdır. Bu etkiyi en aza indirgemek, anne-babanın görevidir. Anne-babalar boşansalar da, çocuklarının gereksinimi olan sevgiyi ve güveni sağlamak zorundadırlar. Boşanma sonrasında, anne-babanın çocuğuna karşı geliştirdikleri davranış örüntüleri kadar, birbirlerine karşı olan tutumları da önemlidir. Anne-babalann hiç unutmamaları gereken bir nokta şudur: Birbirlerine karşı mükemmel bir eş olamamaları, mükemmel bir anne ya da baba olamayacaklarını göstermez. Bu araştırma, çocuğun yaşamını tümüyle etkileyen boşanmanın, benlik saygısına etkisini inceleme amacıyla yapılmıştır. 12-16 yaşlan arasındaki 100 çocuk örneklem olarak alınmıştır. Bu çocukların 50'sinin anne-babası birlikte, 50'sinin ise boşanmıştır. IVVeri toplamada Benlik Saygısı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Anketi uygulanmıştır. Veri toplama aşaması tamamlandıktan sonra elde edilen veriler, bilgisayar ortamına aktarılmış ve analizleri yapılmıştır. Analizler için çapraz tablolar oluşturulmuş, t testi ve %2 testi kullanılmıştır. Test sonuçlarına göre yorumlar yapılmıştır. Araştırmanın sonucuna göre, boşanmanın çocukların benlik saygısına olumsuz bir etkisi görülmemektedir. Bulgularda, araştırma kapsamına alınan çocukların çoğunun benlik saygısı yüksek ve orta düzeyde saptanmıştır. Bu sonuç, sevindiricidir. Boşanmış aile çocuklarında, üvey anne, üvey baba, üvey kardeş olup olmaması, hangi ebeveynle yaşadığı ve ayrı olduğu ebeveyni görme sıklığı da irdelenmiştir. Benlik saygısı düzeyinin hangi ebeveynle yaşadığı, üvey baba ve üvey kardeş olup olmaması gibi durumlardan etkilenmediği ancak, üvey anne olması ve ayrı olduğu ebeveyni görme sıklığı ile olumlu anlamda ilintili olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Benlik, Benlik Saygısı, Boşanma, Boşanmanın Çocuk Üzerine Etkileri

Abstract:
Self is the self perception of ones entity consciously or unconsciously and evaluation of oneself throug own eyes. Self acquires a certain shape as a result of heritage and living conditions, this formation is largely influenced by family and relationship within the family. A child is born, grow up and acquires a shape within the family surroundings. Communication between individuals within the family effect the child in negative or positive sense. If it is considered in this context, especially the warm and affectionate relations between the parents undoubtly have important positive contribution to child's life. When this communication is impaired or in other words if pairs lose the love and the affection they feel to each other usually marriages are terminated with divorce. Divorce is an undesirable incident that causes division and disintegration of family, as a consequence of this deeply upsets the all members of the family. In a divorce case, children are more vulnerable than others. Naturally, the most important fact in childrens life is to share the same surroundings with the parents. On the other handif relationship becomes tense, unfriendly and troubled, then this may cause more harm to a child in comparison to conditions created as a result of divorce. It is inevitable that during and in the period following a divorce case child is effected negatively, here it is the duty of parents to minimize this situation. Even if the parents get divorced they have to provide the affection and safety required by their children. Subsequent to a divorce incident the manner of conduct between the parents is as equally important as the behaviour that they have developed towards their child. The crucial point that must be realized by all parents is that being an imperfect husband or wife does not mean that they can not be a perfect father or mother to their child. The scope of this research was to investigate the influence of divorce on self- esteem of the child. VI100 children in the age range of 12-16 years were taken as experimental group: out of these, 50 children had their parents living together and the rest had divorced parents. In this work, "Rosenberg Self-Esteem Scale" and "Personal Information Survey" methods were used for collecting datum. Subsequently, obtained data was transferred to a computer system and analyzed. In order to analyze the data transverse tables were prepared and t and %2 tests were employed as analysis techniques. Comments were made by taking test results in to consideration. The results of research revealed that divorce had no adverse effects on self-esteem of children. Accroding to results, majority of children whom were experimented had a high or moderate level of self-esteem. Obviously, this was a delightful outcome. The influence of factors such as presence of a step-father, step-brothers or sisters and whether staying with father or mother were also investigated and found that had no effect on the self-esteem of the children who had divorced parents. Presence of a step mother and meeting frequency with the parent who is staying away were also investigated and found that had effect on the self-esteem of the children. Key Words : Self, Self-esteem, Divorce, The Effects of Divorce on a Child. VII