İtfaiyecilerin almış oldukları hizmet içi eğitimlerin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi (Erzurum il örneği)
In-service trainings given by fire fightersevaluation in terms of occupational health and safety(Erzurum provincial example)
Yazar: SERKAN KAVUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA FANDAKLI
Avrasya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Hizmet içi eğitim = In service training ; Hizmet içi eğitim programları = In service training programs ; Mesleki eğitim = Vocational education ; İtfaiyeci = Fireman ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde faaliyet gösteren çalışanların, yürütmüş oldukları iş ile ilgili olarak mesleki eğitim almadan çalışmaları yasaklanmıştır. Buna rağmen çok tehlikeli işyeri tehlike sınıfında yer alan itfaiyecilik mesleği, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yayımlanan mesleki eğitim alma zorunluluğu olan meslek grupları içerisinde yer almamaktadır. Bu durum itfaiyecilerin iş kazaları ve meslek hastalıklarından korunmasına yönelik almış oldukları hizmet içi eğitimlerin, iş kazalarının önlenmesi üzerinde ne kadar etkili olduğu sorusunu gündeme getirmektedir.
Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı ve Yüksek Öğretim Kurumu tarafından itfaiyeci yetiştirme programları açılmış olsa da, yerel yönetimlerin bünyesinde oluşturulan itfaiye teşkilatlarında görev yapan itfaiyecilere genellikle Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtilen konularda hizmet içi eğitimler verilerek mesleğe hazırlanmaktadırlar. Çalışmamızda itfaiye teşkilatları tarafından verilen hizmet içi eğitimlerin iş kazaları ve mesleki maruziyetler sonucunda oluşabilecek meslek hastalıklarından çalışanların korunması için yeterli düzeyde olup olmadığı araştırılmıştır.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığında çalışan itfaiyecilerin oluşturduğu örneklemimizde, çalışma grubunun almış oldukları hizmet içi eğitimleri ile eğitime konu olan tehlike kaynaklı iş kazası yaşanma durumuna ait veriler anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir.
Yapılan çalışmada itfaiyecilerin genellikle yangın yerlerinde karşılaşmış oldukları tehlikeler ve korunma yöntemleri konularında almış oldukları hizmet içi eğitimler değerlendirilerek bazı eğitimlerin eğitimlere konu olan tehlike kaynaklı iş kazası yaşanması durumu üzerine olumlu etkilerinin olduğu görülürken, bazı eğitimlerin ise yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışanlara verilmesi gereken iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin çalışanların iş kazası yaşanması durumu üzerinde etkili olmadığı da tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında itfaiyecilere verilen hizmet içi eğitimlerin gözden geçirilerek geliştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ise mevzuat konuların dışında mesleki riskler konularında da verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
In the Occupational Health and Safety Law No. 6331, employees working in workplaces that are classified as dangerous and very dangerous are prohibited from working without vocational training related to the work they carry out. Despite this, the firefighting profession, which is in the very dangerous workplace hazard class, is not included in the occupational groups that require vocational training published by the Vocational Qualifications Authority. This situation raises the question of how effective the in-service training that firefighters received for the protection of occupational accidents and diseases is on the prevention of occupational accidents.
In Turkey, the Ministry of Education and Higher Education Institutions by firefighter training programs opened, though, to the firemen who work in the fire department established within local governments are usually prepared profession by giving in-service training on issues specified in the Municipal Fire Regulations. In our study, it was investigated whether the in-service trainings given by the fire brigades are at a sufficient level to protect employees from occupational diseases that may occur as a result of occupational accidents and occupational exposures.
In our sample of firefighters working in Erzurum Metropolitan Municipality Fire Department, the data of the in-service training of the working group and the situation of hazard-induced occupational accidents that were the subject of training were collected using a questionnaire method. The data obtained were analyzed with the SPSS program.
In the study, the in-service trainings that firefighters have received on the dangers and protection methods they usually encounter in fire places were evaluated and it was observed that some of the trainings had positive effects on the situation of hazard-induced occupational accidents, and some trainings were not effective. In addition, it has been determined that the occupational health and safety trainings that should be given to the employees do not have an effect on the situation of employees having an occupational accident. In the light of the findings obtained as a result of the research, it is recommended that in-service trainings given to firefighters should be revised and improved, and occupational health and safety trainings should be given on occupational risks as well as legislative issues.