Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sınıf içi ölçme değerlendirme uygulamaları
Classroom assessment in the teaching Turkish as a foreign language
Yazar: BELGİZAR ÜNVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÜMİT BOZKURT
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran değerlendirmesi = Peer review ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Dil öğretimi = Language teaching ; Dört dil becerisi = Four language skills ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz değerlendirme = Self-assessment

Özet:
Öğrenme-öğretme sürecinde bir programa katılmış olan bireyin süreç
içerisindeki gelişiminin etkili yöntemlerle izlenmesi gerekir. Dil sınıflarında da
öğrenme sürecine yönelik, sürece yayılmış durum belirleme çalışmalarının yapılması
beklenir. Bu bağlamda çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği hazırlık
programlarında öğreticilerin hangi sınıf içi ölçme-değerlendirme tekniklerini, ne
sıklıkta, nasıl kullandıklarını saptamak ve öğreticilerin benimsedikleri ölçmedeğerlendirme yaklaşımlarını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Durum çalışması olarak
desenlenen araştırmanın katılımcıları, Karabük Üniversitesi Türkçe Öğretimi
Uygulama ve Araştırma Merkezinde görev yapan 4'ü erkek, 5'i kadın toplam 9 Türkçe
öğreticisidir. Süreçte iki tür veri toplanmıştır. İlk olarak, ilgili kurumda Türkçe hazırlık
programında dersler gözlemlenmiştir. Gözlemlerde, öğreticilerin hangi ölçme ve
değerlendirme tekniğine ne sıklıkta yer verdikleri; uyguladıkları tekniklerle ilgili
aşamalar ve sınıf içinde yapılan ölçme ve değerlendirmeyle ilgili tüm etkinlikler not
alınmıştır. Bu süreçte araştırmacı tarafından gözlem ölçütlerine uygun olarak
hazırlanan gözlem formu kullanılmıştır. Gözlemlerden sonra ise kurumda çalışan
öğretim görevlileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler yoluyla
öğreticilerin benimsedikleri ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını ortaya çıkarmak
amaçlanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, içerik çözümlemesi ile
çözümlenmiştir. Sonuç olarak sınıf içi ölçme değerlendirme amaçlı en çok boşluk
doldurmanın etkinlikleri ve soru-yanıt yönteminin kullanıldığı; kurumsal olarak sonuç
odaklı değerlendirmeye odaklanıldığı ve öğrencilerin gelişimini izleme-dönüt verme
amaçlı sistematik bir alternatif değerlendirme yaklaşımının benimsenmediği;
öğreticilerin alternatif, süreç temelli ya da biçimlendirici değerlendirme kavramlarına
yabancı oldukları, ancak bunları öğrenmenin ve uygulamaya yansıtmanın olumlu
olacağına inandıkları ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda öğreticilere alternatif
değerlendirme konusunda hizmet içi eğitim verilmesi önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, alternatif değerlendirme,
biçimlendirici değerlendirme, sınıf içi ölçme-değerlendirme.

Abstract:
The improvementof the inviduals who have attended the program in the
process of the learning and teaching, have to be observed through the effective
methods. Identifying status related to learning process is expected to be done in
language classes, as well. Therefore, it was aimed to determine which in class
measurement and evaluation techniques, how often and haow the instructors have
employed in programs of school in which Turkish is used as foreign language and it
was aimed to identify the measurement and evaluation approaches which the
instructors have preferred. The participants of the research which has been designed as
descriptive study, are nine Turkish language instructors(four males, five females) who
have worked in Turkish Teaching Application and Reseach Center at Karabük
University. Two kinds of data were collected during the process. First of all, the
courses in Turkish preparatory school were observed. It was noted which measurement
and evaluation technique the instructors had employed and how often they had done
that. It was also noted the levels related to applied techniques and all the activities
which had been done in class about measurement and evaluation. In this process, the
observation form was used which had been prepared by the researcher according to
observation checklist. After the observation, semi-structured intervews was conducted
with lecturers who had worked at university. Thanks to interviews, it was aimed to
determine the measurement and evaluation approaches which the instructors have
preferred. The data which had been collected during the interviews, was examined
through the content analysis. As a result, it was reported that the methods "filling in
the blanks" and "question-answer" were mostly used for in class measurement and
evaluation; result oriented evaluation was focused as an enterprise and systematic
alternative assessment approach wasn't preferred on purpose of observing the learners'
improvement and giving feedback; the instructors didn't know the alternative process
based evaluation or formative one but it appeared that they believe it will be positive
to learn and reflect on training. İn this respect, the in-service training about alternative
evaluation must be provided for instructors.