İstanbul Tıp Fakültesi'nde takip ve tedavisi yapılan HIV-pozitif hastaların HIV'le ilişkili nörokognitif hastalık alanlarının araştırılması
Investigation of HIV-related neurocognitive disorder areas in HIV-positive patients followed up and treated at İstanbul Medical Faculty
Yazar: YELDA ÖĞÜTMEN
Danışman: PROF. DR. ARİF ATAHAN ÇAĞATAY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon ve Klinik Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Demans = Dementia ; HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç ve Gerekçe: Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi'nde takip ve tedavisi yapılan HIV-
pozitif hastaların HIV ile ilişkili nörokognitif hastalık alanlarının araştırılması, risk faktörlerinin
belirlenmesi ve sıklığının saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışma prospektif, randomize kontrollü olarak tasarlandı. Çalışmaya
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniği'nde takipli, Western-Blott ile
doğrulanmış HIV-pozitif 91 hasta ile bu hastalara benzer yaş ve eğitim düzeyinde olan 62 HIV-
negatif kontrol hastası dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, hastalık tanılarını alma
zamanları, en düşük ve en yüksek CD4 + T lenfosit sayıları, en düşük ve en yüksek HIV RNA
kopya sayıları, kullandıkları ART rejimi, yandaş hastalıklar kaydedildi. Davranışsal
ölçeklerden; "Beck Depresyon ve Beck Anksiyete Ölçeği" ile "Enstrüman kullanılarak yapılan
günlük aktivite (IADL)" ölçeği kullanılarak geçerli puan alamayan hastalar çalışmaya dahil
edilmedi. Ardından Nöropsikolojik Test bataryaları ile değerlendirmeye alındı; MoCA, WCST,
SDÖT, TMT, CVLT, TOL, GPT Test sonuçları kaydedildi. Ardından dil becerisi için
değerlendirilmeye alınan hastalara Sözel Akıcılık testi uygulandı ve sonucu kaydedildi.
İstatistiksel analizler SPSS v25 ortamında gerçekleştirildi. İstatistiksel anlamlılık her
nöropsikolojik testteki çoklu karşılaştırma sayısına göre Bonferroni düzeltmesi yapılarak
değerlendirildi.
Bulgular: HAND prevalansı, Frascati kriterlerine göre %45.1 (ANI %38.5; MND %5.5 ve
HAD %1.1), GDS kriterlerine göre %44 (ANI %37.4; MND %5.5 ve HAD %1.1) bulundu. Her
iki yaklaşımla belirlenen prevalans birbirine oldukça yakındı. HAND grubundaki katılımcıların
%75.6' sının bellek, %70.7'sinin dil, %68.3'ünün dikkat ve çalışma belleği, %46.3'ünün
planlama, %29.3'ünün motor beceri, %26.8'inin bilgi işlemleme hızı ve %9.8'inin
kavramsallaştırma ve yürütücü işlevler alanları bozuk saptandı. HIV-pozitif hasta grubunun
genel kognisyon puanları, dikkat ve çalışma belleği performansı, dikkat ve yürütücü işlevler
performansı, planlama becerileri, bellek performansı, bilgi işlemleme hızı, kontrollere kıyasla
daha düşük, semantik akıcılık becerilerinin kontrol grubuna kıyasla kısmen düşük olduğu
gösterilmiştir. HIV-pozitif hasta grubu ile kontrol grubu arasında motor beceri açısından fark
yoktu. HIV-pozitif hastalardaki nörokognitif disfonksiyonla hastanın yaşı, cinsiyeti ve eğitim
düzeyiyle korelasyon bulunmadı.
Sonuç: Nöropsikolojik test bataryaları kullanılarak asemptomatik evrede tanı konulan
hastaların ileri tetkik edilmesi ya da CPE skoru yüksek, MSS'ye penetrasyonu iyi olan tedavi
rejimlerine geçilmesi hastaların yararına olabilir.

Abstract:
Objectives: In this study, we aimed to investigate HIV-associated neurocognitive disease areas,
determination of risk factors and frequency of HIV-positive patients seen in Infectious Diseases
and Clinical Microbiology clinic at Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine.
Materials and methods: The study was designed as a randomized controlled trial. The study
included 91 HIV-positive patients followed in the Infectious Diseases and Clinical
Microbiology Outpatient Clinic, confirmed by Western-Blott, and 62 HIV-negative control
patients of similar age and education level. Demographic characteristics of the patients, time of
diagnosis, lowest and highest CD4+ T lymphocyte counts, lowest and highest HIV RNA copy
counts, ART regimen they used, and co-morbidities were recorded. From behavioral scales;
Patients who could not obtain a valid score using the " Beck Depression and Beck Anxiety
Scale" and the " Daily Activity Using Instrument (IADL)" scale were not included in the study.
Then it was evaluated with Neuropsychological Test batteries; MoCA, WCST, SDLT, TMT,
CVLT, TOL, and GPT test results were recorded. Then, the Verbal Fluency test was applied to the
patients evaluated for language skills, and the result was recorded. Statistical
analyzes were performed in the SPSS v25 environment. Statistical significance was assessed by
applying Bonferroni correction for the number of multiple comparisons in each
neuropsychological test.
Results: The prevalence of HAND was 45.1% according to Frascati criteria (ANI 38.5%; MND
5.5% and HAD 1.1%), and 44% according to GDS criteria (ANI 37.4%; MND 5.5% and HAD
1.1%). The prevalence determined by both approaches was quite close to each other. Of the
participants in the HAND group, 75.6% had memory, 70.7% language, 68.3% attention and
working memory, 46.3% planning skills, 29.3% motor skills, 26.8% information processing
speed, and 9.8% conceptualization and executive functions were found to be impaired. General
cognition scores, attention, and working memory performance, attention and executive functions
performance, planning skills, memory performance, and information processing speed were lower
in the HIV-positive patient group compared to controls; it has been shown that semantic fluency
skills are partially more inadequate than the control group. There was no difference in motor skills
between the HIV-positive patient group and the control group. No correlation was found
between neurocognitive dysfunction in HIV-positive patients and the patient's age, gender, and
education level.

14
Conclusions: Further examination of patients diagnosed at the asymptomatic stage using
neuropsychological test batteries or switching to treatment regimens with high CPE scores and
good CNS penetration may be beneficial for patients.