Afganistan'da cumhuriyet sonrası (1973-2018) din–siyaset ilişkisi
The religious and politics relationship in the post-republic period (1973-2018) in Afganistan
Yazar: FATEMA ASADULLAH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERJADA PROGONATI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Cumhuriyet = Republic ; Din = Religion ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Siyaset = Politics ; Taliban = Taliban

Özet:
Din ve siyaset ilişkisinin kuvvetli olduğu toplum ve ülkelerden biri Afganistan'dır. Kurulduğu ilk günden bu yana din ve siyaset bir arada faaliyet göstermiş, ülke ve toplumda bu doğrultuda yönetilmiştir. Afganistan'da söz konusu iki kurum ve olgu arasındaki ilişkiye bakıldığında dinin, siyaseti yönlendirerek; etkilediği görülmektedir. Bu çalışmanın konusu Afganistan'da din-siyaset ilişkisinin gelişimi ve İslami hareketlerin bu gelişmedeki rolü olarak belirlenmiştir. Burada genel olarak Afganistan'ın tarihi bağlamında kurulan yönetimlere İslamcılığın etkileri nelerdir? sorusuna cevap aranmıştır. Afganistan, tarihinde çeşitli işgaller ve beraberinde yaşanılan kargaşanın ortasında kalan bir ülke olmuştur. Afganistan'da yaşanılan çatışmaların oldukça çeşitli ve karmaşık nedenleri bulunmaktadır. Ülkenin coğrafi konumu, sömürgeci ülkelerin dikkatini çekmiştir. Bazı güçlerin çıkarlarını düşündüğü komşu ülkeler, Afganistan karşısında yürütmüş olduğu politikalardan onlara göre etnisiteye ev sahipliği yapmasına dek bir çok dinamik günümüzdeki Afganistan'da yaşanan sorunların kökenini oluşturmuştur.
Güvensizlik ve istikrarsızlık krizi güvenlik ve siyasi anarşizme neden olmuştur. Bunlardan sonra gelen kabile ve etnik krizler, etnik çatışmalarla aşırı milliyetçiliği gündeme getirmiştir. İslam adına verildiği belirtilen mücadeleler bunun sonucunda dini kriz, ardından dini faşizme sebebiyet vermiştir. Dini faşizm, tüm diğer faşizmlerin üstesinden gelerek milli çıkar, milli irade, milli devlet, milli hakimiyet gibi terimler yabancı kavram olarak algılanarak bunların karşısına mücadele etmeyi kapsamaktadır. Afganistan bugün, neredeyse terörizm ve anarşizmin merkezi haline gelmiştir. Kültürel olarak bakıldığında ise toplumda ciddi bir yabancılaşma riskinin bulunduğunu söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, Taliban, Siyaset, Din

Abstract:
Afghanistan is one of the countries where the connections between religion and politics are strong. Religion and politics have operated together since the first day of its establishment and it has been managed in this direction in the country and society. Looking at the relationship between these two institutions and the phenomenon in Afghanistan, by referring religion to politics; it appears that religion affects it. The subject of this study was determined as the development of the religion-politics relationship and the role of Islamic movements in this development in Afghanistan. What are the effects of Islamism on the administrations established in the context of the history of Afghanistan in general? The answer of this question is studied. Afghanistan has been a country in the midst of various occupations and the turmoil that has been accompanied. Conflicts in Afghanistan have various and complex causes. The geographical location of the country has attracted the attention of the colonial countries. Neighboring countries, in which some powers consider their interests, have been the root of many dynamic problems in Afghanistan, from the policies it has carried out against Afghanistan to hosting ethnicity according to them.
The crisis of insecurity and instability has caused security and political anarchism. The tribal and ethnic crises that came after them brought up extreme nationalism through ethnic conflicts. The struggles declared in the name of Islam have resulted in religious crisis and religious fascism. Religious fascism, by overcoming all other fascism, includes terms such as national interest, national will, national state, and national domination and to fight against them. Afghanistan has almost become the center of terrorism and anarchism today. From a cultural perspective, it is possible to say that there is a serious risk of alienation in the society.

Key Words: Afghanistan, Taliban, Politics, Religion