Program okuryazarlığına yönelik bir program tasarısı ile öğretmenlerin öğretmenlik mesleği genel yeterliklerinin geliştirilmesi
Developing teachers' general competencies of teaching profession through a curriculum proposal regarding curriculum literacy
Yazar: HİLAL BİLGİN
Danışman: PROF. DR. BİLAL DUMAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretim programı, eğitim-öğretim faaliyetlerini düzenleyen ve yönlendiren temel bir kılavuzdur ve öğretim program okuryazarı olmak bir öğretmenin sahip olması gereken temel yeterlikler arasında yer almaktadır. Öğretim programı okuryazarlığı bu araştırmada öğretmenlerin öğretim programını bilme, anlamlandırma; programı geliştirme, uyarlama ve uygulama; programı değerlendirme ve programdaki gelişmeleri takip etme yeterliklerinin bütünü olarak ele alınmıştır. Bu araştırma ile öğretim programı okuryazarlığına yönelik bir program tasarısının hazırlanması ve uygulanması yoluyla öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri kapsamında mesleki becerilerini geliştirmek amaçlanmıştır.
Araştırma, eylem araştırması modeline göre desenlenmiş ve eylem araştırmasının farklı araştırmacılar tarafından önerilen basamaklar derlenerek tasarlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmada ilk olarak, öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığına yönelik ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla 18 İngilizce öğretmeni ile ihtiyaç analizi gerçekleştirilmiştir. İhtiyaç analizinden elde dilen sonuçlara, alan yazın taramasına ve uzman görüşlerine göre öğretim programı okuryazarlığı program tasarısının taslağı hazırlanmıştır. Hazırlanan taslak program, pilot uygulama olarak online ortamda 20 İngilizce öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama sonucunda program tasarısının uygulamasında eksik ve aksayan yönlerin geliştirilmesi için program üzerinde revizyonlar yapılmış ve program tasarısının ana uygulaması online olarak 24 İngilizce
öğretmenin sürece aktif katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan program tasarısının etkisini izlemek ve değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen gözlem ise araştırmaya katılan 2 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada hazırlanan program tasarısının uygulanmasından önce, uygulama sonrasında ve programın etkililiğini değerlendirmek amacıyla uygulamadan iki ay sonra veriler toplanmış, bu süreçte nicel ve nitel veri toplama araçları birlikte kullanılmıştır. Bu doğrultuda, araştırma kapsamında nicel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilip geçerlik ve güvenirlik analizi yapılan Öğretim Programı Okuryazarlığı Yeterlikleri Ölçeği (ÖPOYÖ) ve Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri Öz-Değerlendirme Formu (ÖMGYÖF) kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak da yarı-yapılandırılmış görüşme formları, yapılandırılmış ve yapılandırılmamış gözlem formları ve araştırmacı günlüğünden yararlanılmıştır. Bu yolla elde edilen veriler uygun nicel ve nitel analiz teknikleri kullanılarak analiz edilmiş ve araştırma sonuçlarına ulaşılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, araştırmacı tarafından geliştirilen öğretim programı okuryazarlığı program tasarısının öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık yeterliklerini önemli ölçüde artırdığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmen öz-değerlendirmelerine göre, program tasarısının öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri üzerinde olumlu bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin program okuryazarlığına ilişkin kendilerine uygulanan programa yönelik görüşlerinin de ağırlıklı olarak olumlu olduğu belirlenmiştir. İzleme değerlendirmesi amacıyla gözlem ve görüşme yapılan öğretmenlerin kendilerine uygulanan program tasarısı ile edindikleri bilgileri öğrenme-öğretme süreçlerine öğretim programı okuryazarlığı ve öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri bağlamında aktarabildikleri görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda gelecek araştırmalar ve uygulamalar için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: öğretim programı okuryazarlığı, öğretmenlik mesleği, mesleki yeterlik, eylem araştırması

Abstract:
Curriculum is a basic guide that organizes and directs educational activities, and being curriculum literate is regarded as one of the basic competencies that a teacher is required to have. Within the scope of this research, curriculum literacy is defined as the combination of the competencies regarding teachers' knowing and making sense of the curriculum; curriculum development, adaptation and implementation; curriculum evaluation and following the developments in the curriculum. With this research, it was aimed to develop professional skills of teachers within the context of the general competencies of the teaching profession through preparing and applying a curriculum design on curriculum literacy.
The research was designed in the action research model and the steps of action research suggested by different researchers were compiled and carried out. In the research, firstly, a needs analysis was conducted with 18 English teachers in order to determine the needs of teachers regarding curriculum literacy. According to the results obtained from the needs analysis, literature review and expert opinions, a draft of the curriculum design on curriculum literacy was prepared. The pilot application of the draft curriculum design was carried out online with 20 English teachers. As a result of the pilot application, changes were made on the program in order to improve the deficiencies and faults in the implementation of the curriculum design, and the main application of the curriculum design was carried out online with the active participation of 24 English teachers. Besides,
the observation, which was carried out to monitor and evaluate the effect of the prepared curriculum design, was carried out with 2 teachers who participated in the research.
Data were collected before, after the implementation of the program design prepared in the research, and two months after the implementation in order to evaluate the effectiveness of the program, and both quantitative and qualitative data collection instruments were used together in this process. In this direction, Curriculum Literacy Competencies Scale (ÖPOYÖ) and Teaching Profession General Competencies Self-Evaluation Form (ÖMGYÖF), developed by the researcher and analyzed for validity and reliability, were used as quantitative data collection instruments within the scope of the research. Semi-structured interview forms, structured and unstructured observation forms and researcher's notes were also used as qualitative data collection instruments. The data obtained in this way were analyzed using appropriate quantitative and qualitative analysis techniques and the research results were obtained.
According to the results obtained from the research, it was determined that the curriculum design on curriculum literacy developed by the researcher significantly increased the curriculum literacy competencies of the teachers. In addition, it was identified that the curriculum design had a positive effect on the general competencies of the teaching profession, according to teacher self-assessments. It was determined that the teachers' views on the curriculum design applied on curriculum literacy were predominantly positive. It was also recorded that the teachers, who were observed and interviewed for the purpose of monitored evaluation, were able to transfer the knowledge they acquired through the curriculum design applied, on the learning-teaching processes in the context of curriculum literacy and general competencies of the teaching profession. In line with the results obtained from the research, suggestions were made for future research and applications.
Keywords: curriculum literacy, teaching profession, professional competencies, action research