Ebeveynlerin medya aracılık rolleri ile okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılık eğilimi arasındaki ilişki
The relationship between media mediation roles of parents and preschoolers digital play addiction tendency
Yazar: CEREN ÇALHAN
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS GÖKSU
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ebeveynlerin medya aracılık rolleri ile okul öncesi dönemde olan çocuğunun dijital oyun bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel araştırma yöntemi ile yapılan bu çalışmanın evrenini, Türkiye'deki ebeveynler oluştururken; örneklemini okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynler oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Şen vd. (2019) tarafından geliştirilen Erken Çocukluk Ebeveyn Medya Aracılık Rolleri Ölçeği ve Budak (2020), tarafından hazırlanan Dijital Oyun Bağımlılık Ölçeği araçları ile çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Veri analizi, Pearson Korelasyon testi, Tek Yönlü Anova ve t-testleriyle yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, çocukların dijital oyun bağımlılık eğilimi ile ebeveyn medya aracılık rolleri, demografik değişkenler, ebeveynin teknoloji kullanma alışkanlığı ve çocuğun teknoloji kullanma alışkanlığı arasında anlamlı ilişki vardır. Kısıtlayıcı engelleyici rol dışındaki diğer tüm roller ile (aktif destekleyici, kısıtlayıcı destekleyici, aktif sınırlayıcı, kısıtlayıcı sınırlayıcı, aktif yorumlayıcı) çocuğun bağımlılık eğilimi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki vardır. Ebeveynin teknoloji kullanma alışkanlıklarından; TV izleme, sosyal medya kullanma, dijital oyun oynama ve çocuğu ile birlikte dijital oyun oynama süresi arttıkça çocukların dijital oyun bağımlılık eğilimleri artmaktadır. Çocuğun teknoloji kullanma alışkanlıklarından ise akıllı telefon ve diğer araçları (tablet, bilgisayar, oyun konsolu) kullanma süresi arttıkça oyun bağımlılık eğilimi artmaktadır. Ayrıca çocuğun kendine ait teknolojik aracı olması bağımlılık eğilimini artırmaktadır. Youtube videosu izleyen çocukların, TV çocuk kanalları izleyen çocuklara göre bağımlılık eğilimi daha yüksektir. Ebeveynlerin, kız ve erkek çocuklarına kısıtlayıcı engelleyici davranma puanları istatistiki olarak yakın olmakla beraber kız çocuklarına daha engelleyici davranıldığı ortaya çıkmıştır. Son olarak eğitim durumu ile medya aracılık rolleri arasında anlamlı ilişki çıkmazken; çocuğun oyun bağımlılık eğiliminde yüksek lisans/doktora mezunu ebeveynlerin çocuklarında eğilim daha azdır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the media mediation roles of parents and their pre-school child's digital play addiction tendency. The universe of the research consists of all parents who live in Turkey. The universe of the research consists of all parents who have children in preschool period, the target population of the study consist of all parents with kids at ages of 3-6. The data were collected in the Demographic Information Form prepared by the researcher, Early Childhood Parental Media Mediation Scale developed by Şen et al. (2019) and Digital Game Addiction Scale prepared by Budak (2020) tools were collected online. Data analysis were done with Pearson Correlation test, One Way Anova test and t-test. According to the findings, there is a significant relationship between children's digital play addiction tendency and parent media mediation roles, demographic variables, parent's technology usage habits and child's technology usage habits. There is a negative significant relationship between the child's addiction tendency and all other roles (active supportive, restrictive supportive, active limiting, restrictive limiting, active interpreter) except the restrictive blocker role. From the parent's technology usage habits; as the duration of watching TV, using social media, playing digital games and playing digital games with the child increases, the child's addiction tendency increases. As the child's technology usage habits increase, the tendency for play addiction increases as the duration of using smart phones and other devices (Tablet, computer, game console) increases. In addition, the child has own technological tool increases the tendency to addiction. Children who watch YouTube videos are more likely to be addicted to digital game than children who watch TV kids channels. Although the scores of parents restrictive blocker behavior towards girls and boys are statistically close, it has been revealed that girls are more restrictive blocker. Finally, there is no significant relationship between educational status and media mediation roles. The tendency of the child to be addicted to digital games is less in the children of the parents who have a master's degree/doctorate degree.