Sağlık riskleri algısının gıda tüketimine yansımaları: Eskişehir örneği
The reflections of health risks perceptions on food consumptions: A case of Eskişehir
Yazar: BETÜL YURT
Danışman: DOÇ. DR. EMRE GÖKALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Risk = Risk ; Risk algılaması = Risk Perception ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısından sonra sistematik bir şekilde hızla artan dünya nüfusunun gıda ihtiyacını rahat karşılamak amacıyla ortaya çıkan gıda endüstrisi, sağlıkla ilgili birçok sorunu da beraberinde getirmiştir. Gıdanın ve gıdanın üretildiği yerin hijyeni, gıdaya katılan katkı maddelerinin belirsizliği başta olmak üzere, gıdanın tüketiminde tüketiciye ne tür zararlarının olabileceği belirsiz kalarak sağlık korkularına neden olmuştur. Gıda güvenliği eksikliği, bireylerde kaygı ve korkulara neden olarak güven erozyonu yaratmış, tüketicilerde gıda tüketimi konusunda kaygı oluşmaya başlamıştır. Tüketicilerin gıda tüketimine yönelik korku, kaygı veya güvenlerinin, sosyo-ekonomik yapılarıyla nasıl ilişkilendirildiğinin ele alınacağı bu araştırmada, nitel ve nicel yöntem kullanılmıştır.  Eskişehir Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde iki farklı sosyo-ekonomik yapıya sahip 4 mahallede seçilen 400 kişiye anket tekniği uygulanarak ve 12 kişi ile derinlemesine görüşme yapılarak; bireylerin sağlıkla ilgili risk tutumlarının gıda tüketimine nasıl yansıdığı araştırılmış ve analiz edilmiştir. Gıda tüketiminde gösterilen tutumun bireylerin sosyo-ekonomik yapılarıyla ne denli bağlantılı olduğu, bireylerin riskin farkında olduklarında tüketim faaliyetlerinin nasıl değiştiği, kaygı, korku ve risklerin tüketim davranışlarını ne derece etkilediği üzerinde durulmuştur.
Araştırmanın bulgularında, sosyo-ekonomik farklılıkların sağlık riski algısında pek farklılık yaratmadığı, genel anlamda tamamına yakın kısmının sağlık riski korkusu içerisinde olduğu, tükettiklerinden şüphe ettiği, devlete, üreticiye ve aracılara güven duymadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Aylık hane geliri yükseldikçe organik ürün tüketimi artmaktadır. Bunun yanında genetiği değiştirilmiş ürünlerin hastalık yapıcı etkisinin varlığına inanç söz konusudur. Bu konuda yeterli önlem alınmadığı savunulmakta ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.



Anahtar Kelimeler: Gıda güvencesi, sağlık, risk, korku, güven ve gıda tüketimi

Abstract:
Food industry, which developed in order to respond the increasing food needs of the rapidly growing World population in the second half of the 20. Century, rised a number of health related problems. Mainly including the hygien of both the food and the place in which food is produced and the uncertainity of the additive ingredients, these problems caused ambugity of information and raised health related fears. The lack of food security made people anxious and fearful about foods, thus created a trust erosion which made the consumers concern about food consumption. Drawing upon the data of a quantitative and qualitative research conducted in Turkey, the aim of this research is to examine the relationship between the socio-economic structure and consumers' fear, anxiety and trust levels. The population consists of 400 people from four districs of Eskisehir, which represent two different socio-economic status groups and the data is gathered by questionairres and structured interviews. Drawing on this data, this study aims to analyse how risk attitudes are reflected on the food consumption and to point the relationship between the food consumtion attitutes and socio-economic background. The study in short, aims to find out and what kind of effects do anxiety, fear and risks have on peoples' consuming behaviour and emphasize the changes in peoples' consuming attitudes when they are aware of the surrounding risks.
In this study's consequences, the consumers' who have different social and economical class, don't give same answers. In general, almost all have health risks, have a suspicion at comsumed food and not have count on farmers and firms. While income rises, the organic consumption rises too. And they believe that, the foods which have a different gene, cause to different diseases. The consumers must be conscious on food consumption. 


Keywords: Food Security, Health, Risk, Fear, Trust and Food Consumption