Hiponatremi ve semptomlarının, intrakraniyal basıncın indirekt belirteçlerinden optik sinir kılıf çapı ile ilişkisi
The relationship of hyponatremia and its symptoms with optic nerve sheath diameter, which is one of the indirect markers of intracranial pressure
Yazar: İLKNUR TINMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN CAHİT HALHALLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Beyin ödemi = Brain edema ; Hiponatremi = Hyponatremia ; Optik sinir = Optic nerve ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, acil serviste hiponatremi tespit edilen erişkin hastalarda yatak başı ultrason ile OSKÇ ölçümü yaparak, hastaların semptomları ve serum sodyum düzeyleri ile OSKÇ arasındaki ilişkiyi ortaya koymak, aynı zamanda klinik semptom ve bulguları gelişmeden önce beyin ödemini öngörerek tedavi ve yatış kararlarını yönlendirecek non-invasive indirekt bir parametre araştırmak amaçlanmıştır.
Materyal-Metod: Prospektif, gözlemsel ve kesitsel olarak planlanan çalışmamıza, 18 yaş üstü serum sodyum düzeyi 135 mEq/L'den düşük olan hastalar dahil edilmiş olup, aynı sayıda hasta ise kontrol grubuna alınmıştır. Çalışma popülasyonuna uygun laboratuvar sonuçları olan hastalar araştırmacıya bildirildikten sonra lineer ultrason probu kullanılarak katılımcıların göz kapakları kapalı bir şekilde bilateral olarak OSKÇ ölçümü yapıldı. Ölçümler ve laboratuvar değerleri ile birlikte hastaların semptomları da sorgulanarak kaydedildi. Veri analizleri SPSS 21.0 IBM paket programı kullanılarak yapıldı. p<0,05 olması istatistiksel olarak anlamlılık sınırı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 72 (%52,9) kadın, 64 (%47,1) erkek olmak üzere toplam 136 hasta dahil edildi. 68'i hasta grubuna ve aynı sayıda 68'i kontrol grubuna alındı. Hasta grubunun %54,4'ü diyabet, %67,7'si hipertansiyon, kontrol grubunun %26,5'i diyabet, %36,8'i hipertansiyon hastalığı bulunmaktaydı. 
Hasta grubunun %36,8'inde bulantı, %2,9'unda baş ağrısı, %54,4'ünde kafa içi basınç artışı semptomu tespit edildi. Acilde hastaların %16,2'sine hipertonik salin tedavisi verilmişken, kontrol grubunda hipertonik tedavi verilen olgu yoktu. 
Tedavi öncesi sağ ve sol OSKÇ ile sodyum düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı olarak negatif yönde orta düzeyde korelasyon ilişkisi saptandı (p<0,001). 
Bulantı, kafa içi basıncı artışı ilişkili semptomu olan ve hipertonik salin tedavisi alan olguların tedavi öncesi sağ OSKÇ, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazlaydı (p<0,05). Bulantısı olan, kafa içi basınç artışı ilişkili semptomu olan ve hipertonik salin tedavisi alan olguların tedavi öncesi sol OSKÇ, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazlaydı (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışma ile acil serviste hiponatremi tespit edilen hastalarda, yatak başı okular ultrasonografi yöntemi ile OSKÇ ölçümü yapılıp hastaların semptomları ve serum sodyum düzeyleri ile ilişkilendirilmeye çalışıldı. Hastaların serum sodyum düzeyi ile tedavi öncesi sağ ve sol OSKÇ arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu gösterildi. Bulantısı ve kafa içi basınç artış ilişkili semptomları olan hastaların tedavi öncesi ONSD'in istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla olduğu görüldü. Bu bulgular sonucunda; hiponatremiye bağlı semptomların ve komplikasyonların acil serviste yatak başı ultrasonografik ONSD ölçümü ile ilişkilendirililmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olmakla birlikte, hasta yönetiminde yol gösterici olabilir.
Anahtar kelimeler: hiponatremi, beyin ödemi, optik sinir kılıfı çapı, ultrason, acil servis, intrakraniyal basınç artışı

Abstract:
Objective: In this thesis study, to reveal the relationship between symptoms and serum sodium levels and ONSD (optic nerve sheath diameter) by measuring ONSD with bedside ultrasound in adult patients with hyponatremia in the emergency department and predicting cerebral edema before clinical symptoms and signs develop, and guide treatment and hospitalization decisions. It is aimed to investigate a non-invasive indirect parameter.
Materials and Methods: Patients over 18 years of age with serum sodium levels lower than 135 mEq / L were included in our study, planned as a prospective, observational, and cross-sectional study. The same number of patients were included in the control group. After the patients with relevant laboratory results for the study population were notified to the researcher, ONSD was measured bilaterally with the eyelids closed using a linear ultrasound probe. The symptoms of the patients were questioned and recorded, along with the measurements and laboratory values. Data analysis was done using SPSS 21.0 IBM package program. A p <0.05 was accepted as statistically significant.
Results: A total of 136 patients, 72 (52.9%) female and 64 (47.1%) male, were included in the study. Sixty-eight of them were included in the patient group, and 68 of them in the control group. 54.4% of the patient group had diabetes, 67.7% had hypertension, 26.5% of the control group had diabetes, and 36.8% had hypertension.
Of the patient group, 36.8% of the symptoms were nausea, 2.9% headache, 54.4% increased intracranial pressure. While 16.2% of the patients in the emergency room were given hypertonic saline treatment, no patient received hypertonic therapy in the control group.
There was a statistically significant negative moderate correlation between the diameter of the right and left optic nerve sheath and sodium level before treatment (p <0.001).
The right optic nerve sheath diameter was statistically significantly higher in patients who had symptoms associated with nausea, increased intracranial pressure, and received hypertonic saline treatment (p <0.05). Before treatment, the left optic nerve sheath diameter was statistically significantly higher in patients with nausea, symptoms associated with increased intracranial pressure, and receiving hypertonic saline treatment (p <0.05).
Conclusion: In this study, ONSD measurement was performed by the bedside ocular ultrasonography method in patients with hyponatremia in the emergency department. It was tried to correlate with the symptoms and serum sodium levels of the patients. A moderate statistically significant negative correlation was demonstrated between the patients' serum sodium level and the pre-treatment right and left ONSD. It was observed that patients with symptoms related to nausea and increased intracranial pressure had statistically significant higher ONSD before treatment. As a result of these findings; Although more comprehensive studies are needed to associate the symptoms and complications of hyponatremia with bedside ultrasonographic ONSD measurement in the emergency department, it may be a guide in patient management.
Keywords: hyponatremia, brain edema, optic nerve sheath diameter, ultrasound, emergency room, increased intracranial pressure