Tıbbi bitkilerde pestisit kalıntıları ve bazı proseslerin kalıntı düzeylerine etkisi
Pesticide residues in medicinal plants and effect of some processes on residue levels
Yazar: AYŞE ÖZBEY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜMRAN UYGUN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Kurutma = Drying ; Organofosforlu insektisidler = Organophosphorus insecticides ; Pestisitler = Pesticides ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Özütleme = Extraction

Özet:
Bu çalışmada pestisit içermeyen ısırgan otu, kekik ve nane organofosforlu insektisidlerden fenitrothion, maiathiön, dîmethoat, pirimifos-etil ve chlorpyrifos ile ilaçlanmıştır. Çalışmanın amacı, demleme işleminin pestisit kalıntıları üzerine etkisi ve insektisidlerin infüzyona geçişi ve ayrıca kurutma ve uçucu yağ ekstraksiyonunun kalıntıları nasıl etkilediğine bir yaklaşımda bulunmaktır. Demleme sırasında pestisitlerin suya geçişini araştırmak için zenginleştirilmiş bitkiler 5,10,15,20 dk'lık sürelerde kaynar suda bekletilmiştir. Bitki çaylarındaki pestisit kalıntıları, demleme süresinin artmasıyla azalmıştır ve azalma oranları çözünürlük, oktanol-su dağılım katsayısı ve Henry sabiti gibi bazı fiziko-kimyasal özellikleri ile yakından ilişkili bulunmuştur. Kurutma işleminin etkisini araştırmak için pestisitlerle işlem görmüş taze nane yaprakları oda sıcaklığında (17±2°C) doğal koşullarda 10 gün süreyle kurutulmuştur. Kalıntı kaybı %89.13 ve %92.73 arasında bulunmuştur. Malathion, fenitrothion, chlorpyrifos, dimethoat ve pirimifos-etilin yarılanma ömürleri 2.5-3.5 gün arasındadır ve birinci derece kinetik ile bozulma göstermişlerdir. Buhar distilasyonu ile üretilen kekik uçucu yağında organofosforlu insektisidlerin oranında önemli bir azalma gözlenmiştir. Insektisid kalıntıları, alev iyonlaşma dedektörü ve gaz kromatografinin kullanıldığı bir çoklu kalıntı yöntemi ile analiz edilmiştir.Anahtar kelimeler: Organofosforlu pestis'ıtler, tıbbi bitkiler, demleme, kurutma, uçucu yağ ekstraksiyonu

Abstract:
In this study, nettle, thyme, and peppermint which contain no pesticides have been treated with fenitrothion, malathion, chlorpyrifos, dimethoate, pirimiphos-ethyl which are organophosphorus insecticides. The purpose of the work is to approach the effect of processing on pesticide residues and transfer of these insecticides into infusion, dried peppermint, and essential oil of thyme. To investigate the pesticide translocation during infusion, fortified plants were immersed in boiling water 5,10,15,20 minutes. The residual pesticides in herb teas were decreased by extended brewing times. The rates of decrease were closely related to the water solubility, octanol-water partition coefficient and Henry's Law constant. In order to investigate the effect of drying process, fresh peppermint leaves treated with pesticides were dried under natural conditions at ambient temperature (17±2°C) for ten days. The residue decreases were found between 89,13% and 92,73%. Malathion, fenitrothion, chlorpyrifos, dimethoate and pirimiphos-ethyl showed decay rates with first order kinetics, and half lives ranging from 2,5 to 3,5 days. A sharp decrease in the amount of organophosphorus insecticides was observed in thyme essential oil produced by steam distillation. Residues of the insecticides were analyzed by a multiresidue method using gas chromatography with flame ionization detector.Keywords: Organophosphorus pesticides, medicinal plants, infusion, drying, essential oil extraction.