Erken okul çocukluk döneminde büyüme ve büyümeyi etkileyen epidemiyolojik faktörler
Epidemiological factors effecting growth and growth inearly school childhood
Yazar: BUSE SOYSAL
Danışman: PROF. DR. BETÜL ERSOY
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Büyüme = Growth ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
GiriĢ: Erken çocukluk döneminde büyümeyi etkileyen faktörler çok çeşitli
olmakla birlikte geniş bir literatür vaka serisi içermektedir. Vaka serileri
bildirildikleri ülkelerin sosyokültürel, sosyoekonomik, etnik, ırk, beslenme
alışkanlıkları göz önüne alınarak oluşturulmuş, aynı ve ayrı zamanlarda farklı
ve/ veya birbirine yakın sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmamızda amaçlanan
erken çocukluk döneminde boy uzunluğu, kilo, BMİ, bel/kalça oranı, hedef
boy uzunluğu gibi büyüme verilerine etki eden faktörleri değerlendirmektir.
Yöntem: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Etik Kurulundan onam alındı.
Çalışma Manisa ili sınırları içerisindeki ilköğretim okullarında
yürüteleceğinden, İl Milli Eğitim Müdürlüğünden 2017-2018 Eğitim-Öğretim
yılında 2010-2011 doğumlu yaklaşık 1000 civarında çocuğun antropometrik
verilerinin ölçülmesi ve anket yapılması için izin alındı. Belirlenen tarihlerde
yapılan okul ziyaretlerinde, anket formu örneği sınıf anneleri aracılığıyla
velilere iletildi. Velilerin yazılı onamı ardından, çalışmaya katılan ebeveyn
(boy uzunluğu, kilo) ve çocukların antropometrik verileri (boy uzunluğu, vücut
ağırlığı, bel/kalça çevresi, oturma boyu, kulaç boyu) ölçüldü. Çalışmaya
katılanların tam doğum tarihi, anneye ait doğum sayısı, doğum sırası, kaç
kardeşi olduğu, anne sütü-inek sütü alma zamanı, ebeveyn meslek-eğitimi,
yemeklerde kullanılan yağ-ekmek türü, ana öğün-meyve-sebze-fastfood
tüketim sıklığı verilerine kolay anlaşılır anket soruları yardımıyla,
ebeveynlerle yüzyüze cevaplandırılarak ulaşıldı. Ölçülen antropometrik
veriler „Harran Üniversitesi PEDONDO 2009‟ programına girilerek çocukların
yaş ve cinsiyetine uygun persentil, sds ve hedef boy uzunluğu değerleri
hesaplandı. Taranan 1134 çocuğun 164‟i dışlanma kriterlerini içerdiğinden
çalışmaya dâhil edilmemiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan çocukların 498‟i kız, 472‟si erkekti. Çalışmaya
katılan kız ve erkek çocukların ortalama boy uzunluğu, vücut ağırlığı, BMİ,
BMİ sds değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Buna
karşılık kız çocuklarının ortalama doğum boyu, doğum ağırlığı, hedef boy
uzunluğu değerleri erkeklerden daha düşük iken, kızların bel/kalça oranları,
hedef boy persentil, hedef boy sds değerleri erkeklerden daha yüksekti.
Prematür ve term doğanların erken çocukluk döneminde ortalama boy
uzunluğu ve vücut ağırlıkları arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmazken,
prematür doğanların ortalama bel/kalça oranları, BMİ, BMİ sds, kilo sds,
oturma boyu, kulaç boyu değerleri okul çocukluğu döneminde term doğanlara
göre daha düşüktü. Anneye ait doğum sırası-canlı doğum sayısı gibi
faktörlerin çocukların emzirilme süresine herhangi bir etkisi bulunmadı.
Benzer şekilde çocukların hiçbir antropometrik verisine anne sütü alma
süresinin istatistiksel anlamlı etkisi bulunmadı. İnek sütüne erken
başlayanların ortalama boy uzunluğu zamanında başlayan çocuklara göre
daha kısaydı ancak vücut ağırlıkları, BMİ‟leri arasında istatistiksel anlamlı
fark bulunamadı. Çocukların doğum boyu ve ağırlığıyla ortalama hedef boy
uzunlukları arasında istatistiksel olarak anlamlı doğru orantılı ilişki
saptanırken, boy uzunluklarıyla hedef boy uzunlukları arasında istatistiksel
olarak anlamlı zayıf pozitif ilişki saptandı. Ebeveynlerin modifiye Hollingshead
indeksine göre sosyoekonomik sınıflaması yapıldı. SES ile çocukların
obesitesi (BMİ >95 persentil) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki
bulunmadı. Düşük SES‟li ailelerin (anne mesleğine göre SES hariç)
çocuklarında boy kısalığı görülme oranı orta ve/ veya yüksek SES‟lilere göre
istatistiksel olarak anlamlı daha yüksekti. Yüksek SES‟e sahip olanların
ortalama boy uzunluğu, hedef boy uzunluğu düşük ve orta SES‟lilere göre
daha uzundu ve istatistiksel olarak anlamlıydı. Sosyoekonomik sınıf
farklılıklarının çocukların ortalama BMİ, BMi persentil, BMİ sds, vücut
ağırlıkları üzerine istatistiksel anlamlı etkisi saptanmadı.
Sonuç: Toplumun sosyoekonomik ve kültürel yapısı başta olmak üzere,
ebeveynlere ait genetik alt yapının çocukların büyümesinde altın anahtar
olduğunu kanıtlamış olduk. Çalışmamız Manisa ilinde birbirine benzer 
sosyoekonomik karakterdeki okullarda yürütüldüğünden (sağlık hizmetlerine
ulaşılabilirlik, bilgi edinebilme, ekonomik koşulların yakınlığı) çıkan sonuçlar
kimi literatür verileriyle (SES ve BMİ arasında ilişki olmaması gibi) tam olarak
örtüşmemiştir. Unutulmaması gereken her çocuğa eşit şekillerde büyüme
imkânı verildiğinde final boylarında ve VKİ iyileşme sağlanacağı, bu sebepten
sağlık politikalarının daha dikkatli göz önüne alınarak düzenlenmesi
gerektiğidir.
Anahtar sözcükler: Büyüme, okul çocukluğu dönemi, sosyoekonomik
faktörler

Abstract:
Introduction: Factors affecting growth in early childhood include a wide
range of literature case series. Case series were formed by considering
sociocultural, socioeconomic, ethnic, race, and feeding habits of the
countries where they were reported, it different and / or similar results were
obtained at the same and separate times. The aim of this study was to
evaluate the factors affecting growth data such as height, weight, BMI, waist /
hip ratio, target height in early childhood.
Methods: The consent was obtained from Manisa Celal Bayar University
Ethics Committee. Since the study will be carried out in primary schools
within the borders of Manisa province, permission was received from the
Provincial Directorate of National Education for the measurement of
anthropometric data of approximately 1000 children born in 2010-2011 in the
2017-2018 Academic Year. The sample of the questionnaire form was sent
to the parents through the class mothers during the school visits on the
determined dates. Parents (height, weight) and children's anthropometric
data (height, body weight, waist / hip circumference, sitting length, and flesh
length) were measured following written informed consent of the parents.
The exact date of birth of the participants, the number of births of the mother,
the number of siblings, how many sisters or brothers, the time of taking
breast milk-cow milk, the parental occupation- education, the type of fatbread used in the meals, the frequency of main meal-fruit-vegetable-fastfood
consumption with the help of understandable survey questions, the parents
were answered face to face. Measured anthropometric data were entered
into the boy Harran University PEDONDO 2009 ine program and the
percentile, sds and target height values were calculated according to the age 
and gender of the children. 164 of the 1134 children were excluded from the
study because they included the exclusion criteria.
Results: Of the children participating in the study, 498 were female and 472
were male. There was no statistically significant difference between the mean
height, body weight, BMI, BMI sds values of the boys and girls who
participated in the study. On the other hand, mean birth height, birth weight
and target height values of girls were lower than boys, while waist / hip ratio,
target height percentile, target height sds values were higher than males.
While there was no statistically significant difference between the mean
height and body weights of premature and mature infants, the mean waist /
hip ratio, BMI, BMI sds, weight sds, sitting length, and stiffness values of
premature births were lower than those born in school. Factors such as birth
order and number of live births of the mother did not affect the duration of
breastfeeding. Similarly, no antropometric data of children had a statistically
significant effect on the duration of breastfeeding. The mean height of the
cows who started early in cow milk was shorter than the children who started
at the time, but there was no statistically significant difference between body
weights and BMIs. There was a statistically significant direct correlation
between birth height and birth weight of children and mean target height but
however, there were statistically significant weak positive correlations
between height lengths and target lengths. Socioeconomic classification of
parents according to modified Hollingshead index. No statistically significant
relationship was found between SES and children's obesity (BMI> 95
percentile). The frequency of short stature of children with low SES was
statistically significantly higher than those with middle and high SES. The
mean height and target height of the patients who had high SES was longer
than that of the middle and low SES and it was statistically significant. There
were no statistically significant effects of socioeconomic class differences on
mean BMI, BMI percentile, BMI sds and body weights of children.
Conclusion: We have proved that the genetic background of parents,
especially the socioeconomic and cultural structure of society, is the golden 
key in the growth of children. Since our study was conducted in similar
socioeconomic schools in Manisa province (health service accessibility,
information retrieval, proximity to economic conditions), the results did not
exactly match with some literature data (No relation between SES and BMI).
It is important to note that every child who needs to be remembered is given
equal growth in their final height and BMI, so that health policies should be
more carefully taken into.
Keywords: Growth, school childhood period, socio-economic