Kolon tümörlerinin lokal evrelemesi ve retroperitoneal cerrahi sınırın preoperatif değerlendirilmesinde çok kesitli bilgisayarlı tomografinin yeri
Preoperative evaluation of local staging and surgical retroperitoneal margin of colon tumors using multidetector computerized tomography
Yazar: FUNDA DİNÇ ELİBOL
Danışman: PROF. DR. FUNDA OBUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kolon = Colon ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography ; Prognoz = Prognosis ; Tomografi = Tomography

Özet:
AMAÇ:Bu çalışmada kolon kanserlerinde preoperatif olarak T ve N evresinin ve retroperitoneal cerrahi sınırın (RCS) çok kesitli bilgisayarlı tomografi (ÇKBT) ile değerlendirilmesi ve bulguların altın standart olan histopatolojik veriler ile karşılaştırılması amaçlanmaktadır.GEREÇ ve YÖNTEM:Ocak 2008-Ocak 2012 tarihleri arasında histopatolojik olarak kolorektal adenokarsinom tanısı alan ve radyoloji arşivinde ÇKBT'si bulunan 141 hasta tümör lokalizasyonu, tümör T ve N evresi, retroperitoneal cerrahi sınır tutulumu açısından iki gözlemci tarafında karşılaştırılarak retrospektif olarak değerlendirildi. Altın standart patoloji verileri ile istatistiksel analizler yapıldı.BULGULAR:Ekstramural invazyonun belirlenmesinde duyarlılık %81-87, özgüllük %50-75, pozitif öngörü değerleri %95-97, negatif öngörü değerleri %26-27, doğruluk oranları %81-84 arasında olup patoloji ile her iki gözlemci arası uyum hafif bulundu. Gözlemciler arası uyum orta (?=0.425) olarak bulundu. T evresi değerlendirildiğinde alt, doğru ve üst evreleme sırasıyla 1. gözlemci için %31,9, %54,6 ve %13,5 iken, 2. gözlemci için %23,4, %51,1 ve %25,5 idi. Lenf nodu metastazını saptamada duyarlılık %84, özgüllük %46-56, PÖD %60-65, NÖD %74-78, DO %64-70 olarak bulundu. Her iki gözlemci ile patoloji arası uyum hafif olmakla birlikte iki gözlemci arası iyi uyum mevcuttu (?=0,650).Hasta grubunda retroperitoneal cerrahi sınır pozitifliği %4,7 olarak bulundu. Sadece retroperitoneal yerleşimli kolon segmentleri değerlendirildiğinde ise hastaların %1,6'sında RCS tutulumu vardı. RCS tutulumu olan 6 hastanın 4'ü sigmoid kolon, 1'i transvers kolon, 1'i de çekum-çıkan kolon yerleşimliydi. RCS tutulumu sırasıyla sadece retroperitoneal yerleşen ve tüm kolon tümörlerinde değerlendirildiğinde 1.gözlemci için duyarlılık %0- %33, özgüllük %82,5-%81 iken 2. gözlemci için %100-%50, özgüllük %73-%80 olarak bulundu. İki gözlemci uyumu ?=0,518 ile orta dereceydi.SONUÇ:Çalışmamız literatürdeki benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında hasta sayısı en yüksek olandır. Literatür verileri ile birlikte değerlendirildiğinde çalışmamızda da preoperatif BT ile klinik olarak önemli olan ekstramural invazyonu değerlendirimede diğer serilere göre %81-87 ile yüksek duyarlılık mevcuttur. Çalışmamızda N evrelemede lenf nodu kısa aks sınırını 5 mm olarak kabul edildiği için literatüre göre özgüllük düşük ancak duyarlılık yüksek olarak bulunmuştur. Literatür ile benzer olarak oral kontrast madde kullanılmasının T evrelemesinde duyarlılık, özgüllük üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. Literatürden farklı olarak çalışmamızda rektal kontrast madde kullanımının T evre tanı doğruluğu üzerine etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.Radyolojik olarak RCS'nin değerlendirildiği sadece bir çalışma mevcut olup hasta sayısı bizim serimize göre oldukça azdır. Literatürde kolonun retroperitoneal kısımlarında RCS değerlendirilmiş olmakla birlikte sigmoid kolonda RCS tutulumu bildirilen vaka serisi bulunmamaktadır. Olgular RCS açısından değerlendirilirken kolonun anatomik olarak bireysel farklılıklar gösterebileceği göz önünde bulundurularak sadece retroperitoneal yerleşim gösteren çıkan ve inen kolon tümörlerinde değil ayrıca sigmoid ve transvers kolon tümörlerinde de RCS tutulumu mevcut olabileceği akılda tutulmalıdır.

Abstract:
PURPOSE:This study aims to evaluate preoperative T, N stages and retroperitoneal surgical margin (RSM) in colon cancer by using multi-slice CT; furthermore, providing comparisons between diagnostic results of histopathologic examination as the gold standard.MATERIALS AND METHODS:In this retrospective study, 141 cases during the time period between January 2008 and January 2012, which are diagnosed as colorectal adenocarcinoma after histopathological analysis and also have multi-slice CT scans in the radiology archives of our institution, are evaluated in terms of tumor localizations, T-N stages of tumors and retroperitoneal surgical margin by two observers. Statistical analyses are provided by using gold standard pathological data.RESULTS:In determining extramural invasion, sensitivitiy, specificity, pozitive predictive value, negative predictive value, ratio of accurarcy was respectively, 81-87%, 50-75%, 95-97%, 26-27% and %81-84; besides a slight agreement between pathology and two observers. Moderate interobserver agreement was observed (?=0.425). In determining T stage, under, true ve over staging results -respectively- were 31.9%, 54.6%, 13.5% for the first observer and 23.4%, 51.1%, 25.5% for the second one. Determining lymph node metastasis sensitivitiy, specificity, pozitive predictive value, negative predictive value, ratio of accurarcy was respectively, 84%, %46-56, %60-65, %74-78, %64-70 with a slight agreement between pathology and two observers. Interobserver agreement was substantial (?=0,650).RSM involvement was present in 6 (4.7%.) cases. When only retroperitoneal colon segments are considered, 1.6% of the cases demonstrate RSM involvement. Four of the RSM positive six cases were located on sigmoid colon and one case was on transverse colon and caecum. Considering only retroperitoneal colon tumors and all colon tumors respectively, first observer?s sensitivity values were 0%- 33%, specificity values were 82.5%-81%, while same values for the second observer were %100-%50, %73-%80. A moderate interobserver agreement was obtained (?=0,518).CONCLUSION:In our knowledge our study is the the largest series to date of evaluating RSM with MDCT. In our study preoperative determining of clinically important extramural invasion is found 81-87% sensitivitity higher than other studies. Due to assuming lymph node cut-off in N staging as 5mm, our study results are observed to be more sensitive and with lower specificity value compared to the other studies in the literature. As in other studies, it is established that usage of oral contrast media has no effect on the sensitivitiy, specificity of T staging. As a novel observation, our study concludes that rectal contrast materials also has no effect in correctness of T stage diagnosis.Radiologic evaluation of the RCS is available in the literature only one study that contains lower number of patients compared to our study. RCS is evaluated in the retroperitoneal colon sections in the literature, however, there is no such a case series evaluating RSM involvement of the sigmoid colon. Colon may show anatomic and individual differences in patients. Taking this into consideration, not only retroperitoneal ascending and descending colon cancer, but also sigmoid and transverse colon RCS involvement may be present should be kept in mind.