Hemşirelerde hizmetkâr liderlik, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışının incelenmesi
Investigation of servant leadership, organizational trust and organizational citizenship behavior in nurses
Yazar: HUZEYFE AYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sanat Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; hemşirelerde hizmetkâr liderlik, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkileri incelemek, hizmetkâr liderlik algısının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde örgütsel güvenin düzenleyici rolü olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın bir diğer amacı ise hemşirelerin hizmetkâr liderlik, örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutlarına (özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem) ilişkin algılarının çeşitli sosyo-demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, medeni durum vb. gibi) açısından farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel niteliktedir. Araştırmanın evrenini Ankara'da bulunan ve bir sağlık grubuna ait üç özel hastanede çalışmakta olan hemşireler oluşturmaktadır. Araştırmada 266 hemşireye yüz yüze olarak anket uygulanmıştır ve elde edilen veriler, çeşitli istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada, hizmetkâr liderliğin örgütsel güven üzerinde toplam varyansın %40,8'ini açıkladığı ve hemşirelerin hizmetkâr liderlik algılarının yükselmesinin örgütsel güvene yönelik algılarını istatistiksel olarak artırdığı belirlenmiştir. Ayrıca hizmetkâr liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde toplam varyansın %34,6'sını açıkladığı ve hemşirelerin hizmetkâr liderlik algılarının yükselmesinin örgütsel vatandaşlık davranışlarını istatistiksel olarak artırdığı da tespit edilmiştir. Buna ek olarak örgütsel güven algısının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde toplam varyansın %30,4'ünü açıkladığı, hemşirelerin örgütsel güven algılarının yükselmesinin örgütsel vatandaşlık davranışı algılarını istatistiksel olarak artırdığı ortaya koyulmuştur. Araştırmada hemşirelerin hizmetkâr liderlik algılarının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde örgütsel güvenin düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Fark analizlerinde ise hizmetkâr liderlik ve örgütsel güven algısının eğitim durumu, mevcut birimde toplam çalışma süresi ve çalışılan hastane değişkenlerine göre farklılaştığı belirlenmiştir. Örgütsel vatandaşlık davranışı algısının ise sadece çalışılan hastane değişkenine göre farklılaştığı ortaya koyulmuştur (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonucunda hizmetkâr liderlik, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı değişkenleri arasında pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. Buna göre; liderlerin, örgütlerinde güveni ve vatandaşlık davranışını artırabilmek adına çalışanlarına karşı hizmetkâr liderlik yaklaşımını benimsemelerinin oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşire, Hizmetkâr Liderlik, Örgütsel Güven, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı

Abstract:
Aim: The aim of this research is to examine the relationships between servant leadership, organizational trust and organizational citizenship behavior in nurses and to reveal whether organizational trust has a moderating role in the effect of servant leadership perception on organizational citizenship behavior. Another aim of the research is to determine whether nurses' perceptions of servant leadership, organizational trust, organizational citizenship behavior and organizational citizenship behavior sub-dimensions (altruism, conscientiousness, courtesy, sportsmanship and civic virtue) differ in terms of various socio-demographic variables (such as age, gender, marital status, etc.). Materials and Methods: The type of research is cross-sectional. The population of the research consists of nurses working in three private hospitals in Ankara, which belong to a health group. In the research, a face-to-face questionnaire was applied to 266 nurses and the data obtained were evaluated with various statistical analyzes. Results: In the research, it was determined that servant leadership explained 40.8% of the total variance on organizational trust and that the increase in nurses' perceptions of servant leadership statistically increased their perceptions of organizational trust. In addition, it was determined that servant leadership explained 34.6% of the total variance on organizational citizenship behavior and that the increase in nurses' perceptions of servant leadership statistically increased their organizational citizenship behaviors. Moreover, it was revealed that the perception of organizational trust explained 30.4% of the total variance on organizational citizenship behavior, and the increase in nurses' perceptions of organizational trust statistically increased their perceptions of organizational citizenship behavior. In the research, it was also determined that organizational trust has a moderating role in the effect of nurses' perceptions of servant leadership on organizational citizenship behavior. In the difference analysis, it was found that the perception of servant leadership and organizational trust differed according to the education level, the total working time in the current unit and the hospital variables. It was revealed that the perception of organizational citizenship behavior differed only according to the hospital variable (p<0.05). Conclusion: As a result of the research, it was determined that the relationships between the variables of servant leadership, organizational trust and organizational citizenship behavior were positive. According to this; it is thought that it is very important for leaders to adopt a servant leadership approach towards their employees in order to increase trust and citizenship behavior in their organizations. Keywords: Nurse, Servant Leadership, Organizational Trust, Organizational Citizenship Behavior