Ülke kredi derecelendirme notlarının belirlenmesinde kullanılan göstergelerin etkileri: G-20 üyeleri üzerine bir araştırma
The effects of indicators used in sovereign credit ratings: A research on G-20 countries
Yazar: MAHMUT KADİR İŞGÜVEN
Danışman: PROF. DR. SELAMİ ÖZCAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL MUZIR
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; G-20 ülkeleri = G-20 countries ; Kredi derecelendirme = Credit rating ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Uluslararası derecelendirme kuruluşları = International rating organizations

Özet:
Finansal piyasaların gelişmesi ile bu piyasalarda bilgiye duyulan ihtiyaç da artmıştır. Bu bilgiler kullanılarak hem tahviller aracılığıyla borçlanan kuruluşlar hem de ülkeler özelinde değerlendirmeler yapılmaktadır. Risk yönetimi için bu değerlendirmeler önem arz etmektedir. Bu amaçla kullanılan yöntemlerden biri de var olan nitel ve nicel bilgilerin analiz edilmesi ile belirlenen kredi derecelendirme notları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu notlar kredi derecelendirme kuruluşlarının, bir kuruluşun veya ülkenin borçları ödeme yeteneği ve kapasitesi hakkındaki kanaatlerini ifade etmektedir.
Ülke kredi derecelendirme notları her ne kadar yatırımcılar için önemli bir bilgi kaynağı olsa da eleştirilere uğrayabilmektedir. Bu eleştiriler metodolojilerde yararlanılan nitel ve nicel değişkenleri kapsamaktadır. Not derecelendirme sürecinde incelenen ekonomik ve finansal yapıya ilişkin veriler makroekonomik göstergeler olarak ifade edilmektedir. İstatistiki analizlerde de ele alınan makroekonomik göstergelerin etkinliği ile ilgili eleştirilerin yanı sıra, kurumsal değerlendirmeler ve politik riske ilişkin görüşlerin sübjektifliği üzerine de literatürde tartışmalar bulunmaktadır.
Ülke kredi derecelendirme notları üzerinde etkili olan ve halihazırda literatürde yer alan makroekonomik göstergelerin G-20 üyeleri üzerinde test edilmesi ile; dünya ekonomisinin büyük bir bölümü için bir değerlendirme yapılabilecektir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu olarak nitelendirilen Standard and Poor's, Moody's ve Fitch tarafından belirlenen ve seçilmiş G-20 ülkelerinin kredi notlarında etkili olan faktörlerin analiz edilmesidir. Bu notların belirlenmesinde halihazırda kullanılan değişkenlerin yanı sıra, notlar üzerinde etkili olabilecek diğer değişkenlerin de analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda araştırma değişkenleri olarak doğrudan yabancı yatırımlar, portföy yatırımları, ithalat ve ihracata ilişkin göstergeler ele alınmıştır. Bir başka ifade ile; kontrol ve araştırma değişkenleri modelde yer aldığı biçimiyle daha önce bir araştırmaya konu olmamıştır. 
Çalışma kapsamında, üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun verdikleri notların belirleyicileri için oluşturulan modeller ele alınmıştır. Bu çalışma; küresel düzeyde faaliyet gösteren ve küresel ekonominin önemli bir parçası olan ülke kredi derecelendirme kuruluşlarının kullandıkları metodolojilerin değerlendirilmesi ve farklı makroekonomik göstergelerin analizlerde kullanılmasının öneminin anlaşılması açısından farklılaşmaktadır. Yapılan ekonometrik analizler neticesinde, uluslararası ticaret ve uluslararası finans alanlarında çıkarımlarda bulunabilmektedir. Ayrıca; bu çıkarımların hem yatırımcılar hem de düzenleyici kuruluşlarca kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar olduğu anlaşılmaktadır. Bu noktalar; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun kullandıkları derecelendirme metodolojilerindeki farklılıklar ile açıklanabilmektedir. Ayrıca; kredi derecelendirme notlarına ilişkin endüstride yer alan kuruluş sayısının az olması nedeniyle kullanılan metodolojilerin objektifliğinin arttırılmasının oldukça önemli olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
Necessity of information is directly proportionate to developments in financial markets. Decision making processes and valuations of bond issuers or sovereign countries can be achieved with the use of these information. Another aspect of the valuation and decision making is seen in risk management. One of the valuation methods used by the investors in this purpose is sovereign credit ratings involving qualitative and quantitative analysis. These ratings generally involve opinions of credit rating agencies about a company's or sovereign's ability to meet its obligations. 
Sovereign credit ratings may be subject to criticisms despite its importance for the investors. These criticisms involve use of both qualitative and quantitative variables during the process. Data on economic and financial structure can be defined as macroeconomic variables of the credit rating methodology. Both the effectiveness of macroeconomic variables used in statistical analysis and evaluation of structural and political risks raise the question of subjectivity of the credit rating methodologies in the literature. 
Analyzing known macroeconomic variables from the literature about sovereign credit ratings on G-20 allows assessments in large part of the world economy. In this direction, the purpose of this study is to analyze macroeconomic variables significant to sovereign credit ratings determined by three big credit rating agencies, Standard and Poor's, Moody's, and Fitch on G-20 members. Variables currently used in the literature and other variables thought to be effective determining sovereign credit ratings will be analyzed in this respect. Accordingly, foreign direct investment, portfolio investment, import, and export are considered as research variables. In other words, this study considers control and research variables differently from previous studies.
In the scope of this study, sovereign credit ratings determined by three big agencies are modelled. This study differs from the literature by use of different macroeconomic variables as an indicator and valuation of the credit rating methodologies of the agencies. Results of econometric analyses contains implications on both international trade and international finance. Additionally, these implications should not only be watched out by the investors but also governing bodies and regulators. Points to consider from the implications can be clarified by differences in methodologies of the three big agencies. Furthermore, lack of competition in the credit rating industry makes objectivity of credit rating methodologies rather important. In a competitive environment, objectivity of the sovereign credit ratings expected to be higher.