Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin demokratik açıdan irdelenmesi
Democratic examination of the Presidential government system in Turkey
Yazar: MEHMET İHSAN ÇİL
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA KAHRAMAN YÜCE
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Egemenliğin kullanım aracı olan demokrasi olgusu bir yönetim modeli ve aynı zamanda siyasi bir rejimdir. Gelişmiş tüm siyasi sistemler için demokratik bir rejim kurmak zorunlu bir idealdir. Bu idealin hayata geçirilmesinde hükümet sistemlerinin rolü kritik önemdedir. Demokrasi ile hükümet sistemleri arasındaki ilişkiye bakıldığında bir ülkede uygulanmakta olan hükümet sisteminin hangisi olduğu kadar devletin demokratik ilkelerle hangi boyutta/çerçevede uyumlu olduğunun da önem taşıdığı görülmektedir. Bununla birlikte hükümet sistemlerinin kurumsal yapısı, teorik, pratik uygulamaları, demokrasinin oluşumu ve demokratikleşmenin sürdürülebilirliği açısından hayati bir rolü olduğu da bilinen bir gerçektir. 
Bu çalışmada, Türkiye'de 2018 yılından beri uygulanmakta olan Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin teorik çerçevesinin ve pratik uygulamalarının demokratik açıdan irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada demokratik hukuk devleti olma uğraşı içerisindeki Türkiye'nin, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile birlikte bu amaca ne denli ulaştığı; liberal demokrasi ilkelerini ne düzeyde benimsediği ve hayata geçirdiği değişiklikler bağlamında tespit edilmeye çalışılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımından durum çalışması modelinin kullanıldığı bu araştırmada cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi literatür/yazın taraması ile derinlemesine, bütüncül bir yaklaşımla araştırılmış, elde edilen veriler liberal demokrasi teorisi bağlamında analiz edilmiştir. 
Yapılan analiz sonucunda, henüz olgunlaşma aşamasında olan Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin liberal demokrasi ilkeleri ile uyumlu olmadığı bulgularına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgularda mevcut sistemin demokratik ilkelerin işlemesini engelleyici teorik ve pratik bazı düzenlemeleri içerdiği saptanmıştır. Bununla birlikte, mevcut hükümet sisteminin, hukuk devleti; kuvvetler ayrılığı, yasalara uyma zorunluluğu, hak ve özgürlüklerin garanti altına alınması ve yargısal denetime tabi olma ilkeleri açısından liberal demokrasi anlayışı ile örtüşmediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin daha demokratik ve katılımcılığı esas alan bir yönetim hedefini gerçekleştirme yolunda teorik, yapısal ve kurumsal açıdan revize edilmesinin önemini ortaya koymuştur.

Abstract:
The phenomenon of democracy, which is the tool of use of sovereignty, is a management model and a political regime at the same time. Establishing a democratic regime is a necessary ideal for all advanced political systems. The role of government systems is critical in the realization of this ideal. When we look at the relationship between democracy and government systems, it is seen that the size/framework that the state is compatible with democratic principles is as important as the government system being implemented in a country. In addition, it is a well-known fact that government systems have a vital role in terms of institutional structure, theoretical and practical applications, the formation of democracy and the sustainability of democratization.
In this study, it is aimed to examine the theoretical framework and practical applications of the Presidential government system, which has been implemented in Turkey since 2018, from a democratic perspective. In the study, how far Turkey, which is trying to be a democratic state of law, has reached this goal with the Presidential government system; In this study, it has been tried to determine to what extent the liberal democracy principles have been adopted and implemented in the context of the changes. In this research, in which the case study model from the qualitative research approach was used, the presidential government system was researched with an in-depth and holistic approach through literature / literature review, and the data obtained were analyzed in the context of liberal democracy theory.
As a result of the analysis, it was found that the Presidential government system, which is still in the maturation stage, is not compatible with the principles of liberal democracy. In the findings obtained, it has been determined that the current system contains some theoretical and practical arrangements that prevent the functioning of democratic principles. However, the current government system, the rule of law; It has been concluded that the principles of separation of powers, obligation to comply with the law, guaranteeing rights and freedoms and being subject to judicial review do not coincide with the understanding of liberal democracy. The findings revealed the importance of theoretical, structural and institutional revision of the Presidential government system in order to achieve a more democratic and participatory management goal.