Sakız geveni (Astragalus gummifer labill.)'nin tohum canlılığı üzerine sıcaklık ve bazı dormansi kırma uygulamalarının etkileri
The effects of some dormancy breaking treatment and temperatureon seed vigor of gumtragacanth (Astragalus gummifer labill.)
Yazar: GÜLÜM GÜREL
Danışman: PROF. DR. BİLAL KESKİN
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Iğdır İli Aralık İlçesi rüzgar erozyon sahasından tohumları
toplanan Sakız Geveni (Astragalus gummifer labill.) bitkisinin çimlenme optimum
sıcaklığı ve tohumların dormansi durumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma
Iğdır Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuvarında, 2019 yılında
yürütülmüştür. Sakız geveni bitkisinin optimum sıcaklığını belirlemek amacıyla
tohumlar 10, 15, 20 ve 25 °C sıcaklıklarda karanlık ortamda ve 20/10 °C 12/12 saat,
20/15 °C 12/12 saat, 25/10°C 12/12, 25/15 °C 12/12, saat değişken sıcaklıkta karanlık
ortamda 28 gün boyunca çimlendirmeye alınmıştır. 28. günün sonunda toplam, normal,
anormal tohum çimlenme oranı ile ortalama tohum çimlenme çıkış zamanı (süresi)
incelenmiştir. Çalışmasonucunda en yüksek toplam tohum çimlenme oranı %10.7 ile
25/10 oC ve 25/15 oC sıcaklıklarda belirlenmiş ve %99.3 oranında tohumlarda dormansi
olduğu saptanmıştır. Çalışmanın ikinci önemli amacı olan farklı dormansi kırma
yöntemleri (matrik priming, hidro priming, giberallik asit, potasyum nitrat, soğuk
katlama, sıcak katlama, sıcak + soğuk katlama, soğuk + sıcak katlama, soğuk suda
bekletme, sıcak suda bekletme, mekanik aşındırmave kimyasal aşındırma) test
edilmiştir. Yapılan dormansi kırma uygulamaları sonunda tohumlar en yüksek toplam
çimlenme oranlarının elde edildiği 25/10 oC ve 25/15 oC sıcaklıklarda tekrar
çimlendirmeye alınmıştır. Çalışma sonunda en yüksek toplam çimlenme yüzdesinin
%50.7 ile sıcak suda bekletme (2 dakika) uygulamasından alındığı ortaya konmuştur.
En düşük toplam tohum çimlenme oranları ise %10.7 ile kontrol, hidropriming (48
saat), giberallik asit (500 ppm), potasyum nitrat (%2) ve kimyasal aşındırma (20 saniye)
uygulamalarından elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, the germination optimum temperature and dormancy of the seeds
of the Sakız gum (Astragalus gummifer Labill.) Plant, whose seeds were collected from
the erosion field of the province of Aralik in Iğdır, was carried out. The study was
conducted in the laboratory of Iğdır University Faculty of Agriculture Department of
Field Crops in 2019. In order to determine the optimum temperature of the gum grain
plant, the seed sare in the dark environment at 10, 15, 20 and 25 °C and 20/10 °C 12/12
hours, 20/15 °C 12/12 hours, 25/10 °C 12/12, It was germinated at 25/15 ° C 12/12
hours, in the dark environment at variable temperature for 28 days. At the end of day
28, total germination rate, normal germination rate, abnormal germination rate and
average emergence time (duration) were examined. As a result of the resear ches,
temperatu revalues of the highest total germination rate were found to be 25/10 °C and
25/15. °C matric priming application, hydro priming application, giberallic acid
application potassium nitrate application, cold folding application, hot folding
application, cold water holding application, hot water holding application, mechanic
alabrasion application, chemical etching application hot + cold folding The seeds were
germinated at 25/10 °C and 25/15. °C When there sults of the application are examined,
the application with the highest rate of total germination is the application of soaking in
hot water (2 minutes) and this rate was % 50.7. The lowest total germination rate was
%10.7 in control, hydro priming (48 hours), gibrallic acid (500 ppm), potassium nitrate
(2%), chemical etching (20 seconds) applications.