Eleştirel düşünme eğitimi ile ilgili ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşleri
Opinions of secondary school mathematics teachers on critical thinking education
Yazar: NAGEHAN ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVRİYE YAZÇAYIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırma, eleştirel düşünme eğitimi ile ilgili ortaokul matematik öğretmenlerinin; hizmet öncesi öğretmen eğitim programlarına, lisansüstü eğitim programlarına, hizmet içi öğretmen eğitim programlarına, ortaokul matematik öğretim programına, eleştirel düşünme eğitimi ile ilgili karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma modeli, betimsel tarama modeli kapsamında nicel ve nitel araştırma teknikleri temel alınarak karma desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini 2020-2021 eğitim- öğretim yılı, Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan okullarda görev yapan ortaokul matematik öğretmenleri oluşturmuştur. Çalışma örneklemini ise çalışma evreninden sosyo-kültürel özelliklerine göre seçilen üç merkez ilçeden basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen 271 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada öğretmen görüşlerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Eleştirel Düşünme Eğitimi Anketi" ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu araştırma örnekleminden gönüllü 30 öğretmene uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistik ölçüleri olan frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanan nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi uygulanmıştır. Verilerin analizi ile, matematik öğretmenlerinin çoğunluğunun eleştirel düşünme eğitimini hizmet öncesi öğretmen eğitim programları kapsamında almadığı, alanların ise eğitimlerin kapsamını yeterli ve nitelikli bulmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğretmen görüşleri, öğretmen eğitimi lisans programlarında eleştirel düşünme eğitiminin ana ya da seçmeli ders olarak alınması şeklindedir.  Hizmet içi eğitim programları kapsamında eleştirel düşünme eğitimi alan öğretmen sayısı çok azdır. Hizmet içi eğitimleri takip etmeyen öğretmenler bulunmaktadır. Bunun sebebi öğretmenlerin, hizmet içi eğitimleri nitelikli bulmamasıdır. Ortaokul matematik öğretim programında eleştirel düşünme eğitimi ile ilişkili kazanımların, ders kitaplarındaki etkinliklerin, önerilen yöntem-teknik ve stratejilerin, ölçme-değerlendirme uygulamalarının yeterli bulunmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğretmenlerin ortaokul matematik öğretim programında eleştirel düşünme eğitimi ile ilgili karşılaştıkları sorun, programın öğretmenlere yeterince rehberlik etmemesidir. Ortaokul programlarında bulunan matematik dersi saati eleştirel düşünme becerisini kazandıracak etkinlikleri gerçekleştirebilmek için yetersiz bulunmakta, sınıf mevcutlarının yüksek oluşu eleştirel düşünme eğitimine engel olarak görülmektedir. Ortaokul matematik öğretmenlerinin ortaokul matematik öğretim programında eleştirel düşünme eğitimi ile ilgili görüşleri; cinsiyete, mezun oldukları fakülte türüne, lisansüstü eğitim durumlarına, mesleki kıdemlerine ve çalıştıkları okulların sosyo-kültürel düzeylerine göre değişmemektedir. Cinsiyet, lisansüstü eğitim durumu, mesleki kıdem ve çalışılan okulun sosyo-ekonomik düzeyi değişkenleri öğretmenlerin öğrenme- öğretme sürecinde eleştirel düşünme eğitimlerine yönelik görüşlerini etkilememekte fakat mezun olunan fakülte türüne göre görüşleri değişmektedir. Fen- Edebiyat fakültelerinden mezun olan öğretmenlerin eleştirel düşünme eğitimleri ile ilgili görüşleri daha yüksek ortalamaya sahiptir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the opinions of secondary school mathematics teachers about the problems they encounter and solution suggestions about pre-service teacher training programs, postgraduate education programs, in-service teacher training programs, secondary school mathematics curriculum, critical thinking education within the scope of critical thinking education. The research model was designed as a mixed design based on quantitative and qualitative research techniques within the scope of the descriptive survey model. The study population of the research consisted of secondary school mathematics teachers working in schools located in the central districts of Ankara in the 2020-2021 academic year. The study sample consisted of 271 secondary school mathematics teachers selected by simple random sampling method from three central districts selected according to their socio-cultural characteristics from the study population. In the research, "Critical Thinking Education Questionnaire" and semi-structured interview form prepared by the researcher were used in order to determine the opinions of the teachers. The interview form was applied to 30 volunteer teachers from the research sample. In the analysis of quantitative data, descriptive statistical measures of frequency, percentage, arithmetic mean and standard deviation were used. Descriptive analysis method was applied in the analysis of qualitative data collected through semi-structured interview form. With the analysis of the data, it was concluded that the majority of mathematics teachers did not receive critical thinking education within the scope of pre-service teacher education programs, and those who did not find the scope of the education sufficient and qualified. Teachers' views are that critical thinking education should be taken as a main or elective course in teacher education undergraduate programs. The number of teachers who receive critical thinking training within the scope of in-service training programs is very few. There are teachers who do not follow in-service training. The reason for this is that teachers do not find in-service training qualified. It has been concluded that the achievements related to critical thinking education in the secondary school mathematics curriculum, the activities in the textbooks, the suggested methods-techniques and strategies, measurement-evaluation practices are not sufficient. The problem that teachers encounter with critical thinking education in the secondary school mathematics curriculum is that the program does not provide sufficient guidance to teachers. Mathematics lesson hours in secondary school programs are found insufficient to carry out activities that will gain critical thinking skills, and the high-class size is seen as an obstacle to critical thinking education. The opinions of secondary school mathematics teachers about critical thinking education in the secondary school mathematics curriculum do not change according to gender, the type of faculty they graduated from, their graduate education status, their professional seniority and the socio-cultural levels of the schools they work at. The variables of gender, postgraduate education, professional seniority and socio-economic level of the school do not affect the views of teachers on critical thinking education in the learning-teaching process, but their views change according to the type of faculty graduated. The opinions of the teachers who graduated from the faculties of Arts and Sciences about their critical thinking education have a higher average.