Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü hastaların EAT-10 ölçeği ile yutma fonksiyonunun ve aspirasyon riskinin değerlendirilmesi /
Yazar: ZEYNEP KAS
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aspirasyon = Aspiration ; Geriatri = Geriatrics ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Yaşlılar = Aged ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Yaşlılarda yüksek prevelansa sahip olan disfaji multifaktöriyel olarak ortaya çıkan ve birçok komorbiditeye neden olan tedavisi için multidisipliner yaklaşım gerektiren klinik bir durumdur. Aspirasyon pnömonisi etyolojisi multifaktöriyel olsa da aspirasyon pnömonisi ile ilişkili en önemli faktör disfajidir. Disfajinin erken tanısı aspirasyon pnömonisi riskini önlemek için en önemli adımlardan biridir.  Çalışmamız herhangi bir sebeple birinci basamak sağlık hizmetine başvuran 65 yaş ve üstü bireylerde disfaji sıklığı ve aspirasyon riskinin belirlenmesi, disfajinin kronik hastalık sayısı, polifarmasi, dehidratasyon, geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu sıklığı, reflü, sarkopeni, bilişsel fonksiyon ve malnütrisyon ile ilişkili olup olmadığını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Çalışmamızla aynı zamanda birinci basamakta disfaji açsısından farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.01.21-30.01.21 tarihleri arasında S.B.Ü Haydarpaşa Numune Hastanesi Aile hekimliği Polikliniklerine başvuran 65 yaş üstü bireylerle yapılmıştır. Çalışmamıza katılma kriterlerini karşılayan 95 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların onamı alınıp demografik bilgilerinin alınmasının ardından disfaji riski için EAT-10 anketi, bilişsel fonksiyon için Mini-Cog testi, sarkopeniyi değerlendirmek için beş kere sandalyede oturup kalkma testi ve el dinanometrisi ile el kavrama gücü ölçülmüş olup nutrisyonel değerlendirme için baldır çevresi ölçümü ve MNA-SF anketi uygulanmıştır. EAT10 anketinden 3 ve üzeri puan alanlar disfaji açısından tarama pozitif kabul edilmiştir. El dinamometresi ölçümlerinde erkeklerde 32 kg kadınlarda 22 kg altı sarkopeni olarak değerlendirilmiştir. Beş kere sandalyeden kalkma testi süreye göre gruplandırılmış olup 15 sn ve üzeri olanlar muhtemel sarkopeni olarak kabul edilmiştir. Mini Cog testinde 3 puan altı alanlarda bilişsel fonksiyonda patoloji var olarak kabul edilmiştir. Baldır çevresi kadında sınır değer 33 erkekte 34 kabul edilmiş, MNA-SF puanları12-14 puan normal nütrisyon 8-11 malnütrisyon riski 7 puan ve altı malnütrisyon olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışma 44 kadın,  51 erkek toplam 95 olguyla yapılmıştır. Çalışmaya katılan olguların yaşları 65 ile 94 arasında değişmekte olup, ortalama 71,36±5,30 yaş olarak saptanmıştır. EAT-10 anketine göre olguların %20'sinde (n=19) disfaji riski olduğu gözlenmiştir. Sandalyeden kalkma süresine göre olguların %11,6'sında (n=11) alt ekstremitede sarkopeni olduğu gözlenmiştir. Olguların el kavrama gücü ölçümleri 9,7 ile 48,3 arasında değişmekte olup, ortalama 27,30±9,39 olarak saptanmıştır. Olguların  %55,8'inde (n=53) el kavramada sarkopeni olduğu gözlenmiştir.
Alt ekstremite sarkopenisi olan olgularda ve el kavrama gücünde sarkopenisi olan olgularda disfaji riski görülme oranı, sarkopenisi olmayan olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,023; p<0,05). Çalışmamızda sandalyeden kalkma testine göre sarkopenisi olan olguların % 36,4'ünün normal, %27,2'sinin fazla kilolu, %36,4 ünün obez olduğu ve sarkopenisi olanlarının hiçbirinde nütrisyon defisitinin olmadığı görülmüştür. El kavrama gücüne göre sarkopenisi olan olguların %34'ünün normal kilolu, %35,8'nin fazla kilolu, %24,5'inin obez, %5,7'sinin aşırı obez olduğu,  nütrisyon durumuna göre ise %94,3'nün normal nütrisyon durumu olduğu görülmüştür. 
Sonuç: Birçok faktörün etkileşimi ile ortaya çıkan yutma güçlüğü yaşlanma ile oluşan genel vücut fonksiyonunda azalmanın doğal bir sonucu olarak görüldüğünden hem hasta hem hekim tarafından gözden kaçabilme durumu mevcuttur. Çalışmamızda olguların %20'sinde (n=19) disfaji riski olduğu gözlenmiştir. Çalışmamızda görülen bu yüksek prevalans birinci basamak hizmeti veren Aile Hekimleri başta olmak üzere tüm hekimlerin farkındalığının artması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışmamızın en önemli bulgularından biri de disfaji riski ve onunla ilişkili olan sarkopeni tespit ettiğimiz hastaların herhangi bir malnütrisyon durumunun olmaması aksine normal kilolu hatta fazla kilolu ve obez hastalardan oluşmasıdır. Yaşlılarda disfaji, sarkopeni ve obezite konusunda erken tanı, erken müdahale ve erken rehabilitasyon büyük önem taşımaktadır. Hastalara verilecek olan uygun diyet ve fiziksel egzersiz ile bu durumun önüne geçilerek sağlıklı yaşlanma sağlanabilir, hastane ve tedavi masrafları azaltılabilir. Bu konuda aile hekimlerinin bilgi düzeyini arttıracak düzeyde eğitimin sağlanması disfaji ve sarkopenisi olan yaşlıların multidisipliner bir yaklaşımla erken tanı, erken rehabilitasyon almasını sağlayacaktır. Hekimlerin bu konuda farkındalığının arttırılması daha çok çalışma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Aim: Dysphagia, which has a high prevalence in the elderly, is a multifactorial clinical condition that causes many comorbidities and requires a multidisciplinary approach for its treatment. Although the etiology of aspiration pneumonia is multifactorial, the most important factor associated with aspiration pneumonia is dysphagia. Early diagnosis of dysphagia is one of the most important steps to prevent the risk of aspiration pneumonia. Our study was conducted to determine the frequency of dysphagia and the risk of aspiration in individuals aged 65 and over who applied to the primary health care service for any reason, and to determine whether dysphagia is associated with the number of chronic diseases, polypharmacy, dehydration, frequency of previous ulcers, reflux, sarcopenia, cognitive function and malnutrition. Additionally in our study, it was aimed to raise awareness in terms of dysphagia in primary care.
Materials and Methods: Our study was conducted with individuals over the age of 65 who applied to S.B.Ü Haydarpaşa Numune Hospital Family Medicine Polyclinics between 01.01.21-30.01.21. 95 patients who met the inclusion criteria were included in our study. After obtaining the consent of the patients and obtaining their demographic information, the EAT-10 questionnaire for dysphagia risk, the Mini-Cog test for cognitive function, the 5 times chair-stand-up test to evaluate sarcopenia, and the hand grip strength were measured with hand dynanometry. For nutritional assessment, calf circumference was measured and the MNA-SF questionnaire was applied. Those who scored 3 or more on the EAT10 questionnaire were considered positive for dysphagia. In the hand dynamometer measurements, sarcopenia was considered as less than 32 kg in men and 22 kg in women. 5 times the chair rise test was grouped according to duration, and those of 15 seconds or more were considered as probable sarcopenia. In the Mini Cog test, those below 3 points were considered to have pathology in cognitive function. The cut-off value for calf circumference was accepted as 33 for females and 34 for males, MNA-SF scores were 12-14 points, normal nutrition, 8-11 malnutrition risk was evaluated as 7 points and below.
Results: The study was conducted with a total of 95 subjects, 44 female and 51 male. The ages of the subjects participating in the study ranged from 65 to 94 years, with an average of 71.36±5.30 years. According to the EAT-10 questionnaire, it was observed that there was a risk of dysphagia in 20% (n=19) of the cases. It was observed that 11.6% (n=11) of sarcopenia cases had sarcopenia in the lower extremities according to the time to get up from chair. The hand grip strength measurements of the cases ranged from 9.7 to 48.3, with a mean of 27.30±9.39. Sarcopenia was observed in hand gripping in 55.8% (n=53) of the cases.
In cases with lower extremity sarcopenia and in cases with sarcopenia in hand grip strength  the rate of dysphagia risk in cases was found to be statistically significantly higher than in cases without sarcopenia (p=0.023; p<0.05). In our study, it was observed that 36.4% of the patients with sarcopenia according to the chair rise test were normal, 27.2% were overweight, 36.4% were obese, and none of the patients with sarcopenia had a nutritional deficit. According to hand grip strength, 34% of the cases with sarcopenia were normal weight, 35.8% were overweight, 24.5% were obese, 5.7% were extremely obese, and 94.3% according to nutritional status, was found to be a normal nutritional status.
Conclusion: Since dysphagia, which is caused by the interaction of many factors, is seen as a natural consequence of the decrease in general body function that occurs with aging, it can be missed by both patients and doctors. In our study, it was observed that there was a risk of dysphagia in 20% (n=19) of the cases. This high prevalence observed in our study reveals that the awareness of all physicians, especially family physicians providing primary care, should be increased. One of the most important findings of our study is that the patients with dysphagia risk and sarcopenia associated with it did not have any malnutrition, on the contrary, they consisted of normal weight, even overweight and obese patients. Early diagnosis, early intervention and early rehabilitation are of great importance for dysphagia, sarcopenia and obesity in the elderly. With the appropriate diet and physical exercise to be given to the patients, this situation can be prevented, healthy aging can be achieved and hospital and treatment costs can be reduced. Providing education at a level that will increase the knowledge level of family physicians on this subject will enable the elderly with dysphagia and sarcopenia to receive early diagnosis and early rehabilitation with a multidisciplinary approach. More studies are needed to increase the awareness of physicians on this issue.

Keywords: Elderly, EAT-10, Dysphagia, Sarcopenia, Family Medicine