Türkiye'deki sertifikalanmış yeşil binalarda cephe elemanlarına yönelik estetik değerlendirme
Aesthetic evaluation of facade elements in certified green buildings in Turkey
Yazar: MEHMET FETULLAH ÖZYILDIRIM
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Estetik yargı, özne ve nesnenin etkileşimi sonucu ortaya çıkmaktadır. Baumgarten ile bilim olma çabası içine giren estetik, nesnenin biçimsel özelliklerinin nesnel ifadelere indirgenmesi yoluyla güzel-çirkin skalasından çıkmış, nesnel yöntemlerle tanımlanmaya başlamıştır. Çalışma, nesne özellikleri ve bu özelliklere yönelik yargı çerçevesinde yürütülmüştür. Gelişen enerji teknolojisinin mimarlığa etkilerinden biri de sürdürülebilirlik kavramının somut verilere indirgendiği yeşil binalardır. Yeşil binalar cephelerinde solar panel, rüzgar türbini, havalandırma sistemleri, güneş kırıcı, çift cidar, mesh, su duvarı, sera-kış bahçesi, etfe, bitkilendirilmiş cephe ve tromp duvarı gibi enerji etkin elemanları barındırabilmektedir. Cephede yer alan enerji etkin elemanların estetik yargıya etkilerini irdelemek üzere yapılan çalışmada amaç bir estetik değerlendirme modeli önerisi sunmaktır. Modelde, estetik inceleme için gerekli olan biçim kriterleri temel tasar kriterleri olan düzen, oran, orantı, ritim, denge, simetri/asimetri, dolu-boş, zıtlık vurgusu, uyum, renk, doku özellikleri cinsinden tanımlanmış, her bir özellik 1 (bir), 0 (sıfır) ifadelerine indirgenmiştir. Oluşturulan modelle Türkiye'deki 24 LEED platin sertifikalı bina cephesi incelenmiştir. Bina giriş cephesi resimleri ve bu resimler üzerinden geliştirilmiş olan çizimsel ifadeler, (i) giriş cephesindeki enerji etkin elemanların saptanması, (ii) enerji etkin elemanın cephe estetiğine etkisinin biçim kriterleri cinsinden ifadesi ve ön değerlendirmesi ile (iii) değerlendirmenin uzman gruba sunumu ve kesinleştirilmesine dayalı üç aşamalı modelle çalışılmıştır. Ögenin cephe estetiğine olan etkisi, ögenin cephede var olduğu durum ve ögenin cepheden çıkarıldığı durum arasındaki farklılığın saptanmasıyla 1 ve 0 değerleri üzerinden ifadesi yoluyla incelenmiştir. Enerji etkin elemanların cephede sıklıkla kullanılmadığı, kullanıldığı durumlarda da enerji etkin elemanların cepheden çıkarılması ile cephe estetiğinin nitelik kaybettiği saptanmıştır. Çalışmanın önermesi, yeşil binaların cephelerinde karakter oluşturabilecek potansiyele sahip olan enerji etkin eleman kullanımının sayıca arttırılması ve bu tip eleman kullanımında estetik kaygının da yoğunlaştırılması yönündedir.

Abstract:
Aesthetic judgement emerges as a result of the interaction of subject and object. Aesthetics, which strives to become a science with Baumgarten, has moved out of the beautiful-ugly scale through the reduction of the formal properties of the object to objective expressions, and has begun to be defined by objective methods. The study was conducted within the framework of object properties and judgment on these properties. One of the effects of developing energy technology on architecture is green buildings where the concept of sustainability is reduced to concrete data. Green buildings can contain energy efficient elements such as solar panels, wind turbines, ventilation systems, sun shading, double walls, mesh, water wall, greenhouse-winter garden, etfe, vegetated facade and trombe wall. The aim of this study is to propose an aesthetic evaluation model to examine the effects of energy efficient elements on aesthetic judgment. In the model, the form criteria required for aesthetic review are defined in terms of the basic design criteria of order, proportion, proportion, rhythm, balance, symmetry/asymmetry, full-empty, contrast emphasis, harmony, color, texture, and each feature is reduced to 1 (one), 0 (zero) expressions. With the model created, 24 LEED platinum certified building facades in Turkey were analyzed. The three-phase model uses pictures of the façades and the drawings developed from these pictures and does the following; (i) identification of the energy efficient elements in the façade, (ii) expression and pre-evaluation of the effect of the energy efficient element on the façade aesthetics in terms of form criteria, and (iii) presentation and finalization of the evaluation with the review of expert group. The effect of the element on the façade aesthetics was analyzed by determining the difference between the presence of the element on the façade and the removal of the element from the façade, each expressed in terms of 1 and 0 values. It was found that energy-efficient elements are not frequently used on the facade, and when they are used, the aesthetics of the facade loses quality with the removal of energy-efficient elements from the facade. The suggestion of the study is that the use of energy efficient elements, which have the potential to create character on the facades of green buildings, should be increased in number and aesthetic concerns should be intensified in the use of such elements.