Urartu Krallığı'nın II. Rusa Dönemi'ndeki tarihi ve kültürü
History and cultur of Urartian Kingdon in the Reign of Rusa II
Yazar: ATİLLA BATMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZAFER DERİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: M.Ö.7. yüzyıl = B. C. 7. century ; Rusa ll = Rusa ll ; Urartu Devleti = Urartian State

Özet:
TÜRKÇE ABSTRACT fen fazla 250 sözcük): ("TÜBÎTAK/TURDOK' un Abstrakt Hazırlama Kılavuzunu kullanınız ) Urartu Krallığı, M.Ö.9 ve 6 yüzyıllar arasında Doğu Anadolu Bölgesi'nde etkin bir güç olarak karşımıza çıkmaktadır. Krallık M.Ö.8.yüzyılda kültürel gelişimini tamamlamış ve yüzyılın sonuna doğru hem askeri etkinlikler hem de kültürel açıdan gerileme dönemine girmiştir. Krallığın, M.Ö. 7. yüzyılın başlarında ise eski parlak günlerine kısa bir süre de olsa geri döndüğü anlaşılmaktadır. Arkeolojik kanıtlar M.Ö. 7. yüzyılın ilk yarısında, n. Rusa'nın saltanat yıllarında, idari, ekonomik politik ve sanatsal bir gelişmeye işaret etmektedir. Bu durum, II. Rusa'ya tarihlenen kalelerde ortaya çıkarılan başta madeni olmak üzere, taş ve toprak eserlerin farklılığından ve kalitesinden anlaşılabilmektedir. Bu değişim sonucunda Urartu idari sınıfından, halkın küçük birimlerine kadar yüksek hayat standartlarına sahip oldukları söylenebilir. Bu sebeplerle, "Urartu KrallığYnın II. Rusa Dönemi'ndeki Tarihi ve Kültürü" adlı çalışmada, II. Rusa hflkümdarhğmda, Urartu Krallığı'mn konumu, politik, ekonomik, idari ve sanatsal açılardan incelenmeye çalışılmıştır. Yukarıda sayılan özellikleri ile II. Rusa'nın, askeri girişimleri ve kültürel faaliyetleri açısından son başarılı Urartu kralı olduğunu sonucu çıkartılabilir. II. Rusa, kendisinden önceki kralların, Mezopotamya'da hüküm süren Asur'a uyguladığı düşmanca politik tavırdan uzaklaşarak, ülkesinde, barış ve huzur ortamı yaratma çaba göstermiş olmalıdır. Krallığın farklı bölgelerinde E. Rusa tarafından kurulduğu bilinen en az 5 büyük kale bulunmaktadır. Bu kaleler bir yandan kuzeyden gelen atlı kavimlere karşı Urartu şuurlarını güvence altına alıyor, önemli yollan koruyorken, diğer yandan idari ve ekonomik de görevler üstleniyordu. Kralın inşa faaliyetleri kaleler ile sınırlı değildir: Yaptırdığı çok sayıda gölet ve sulama kanalı ile en az, atası Menua kadar sulamaya değer vermiştir. Hatta krala ait Keşiş Göl yazıtında, Toprakkale için yaptırılan bir göl ve sulama kanalından gururla söz etmekte, sulamaya verdiği önemi bizzat kendisi de ifade etmektedir. Kral, sadece ekonomik ve idari anlamda değişimi değil, aynı zamanda özgün sanat eserleri ve hatta sanat dalları ile de Urartu kültüründe önemli bir mihenk taşı olmuştur. A

Abstract:
İNGİLİZCE ABSTRACT (en fazla 250 sözcük) : At the beginning of the 7 th centuiy B.C. Urartian Kingdom lived a short brilliant and plentiful period. This successful reign in the Urartian history was that of Rusa II. Thus, we aimed at dealing with this important period. We particularly studied the distinctive aspects and changes of the period of Urartian Kingdom. The written records of Rusa II reveal very important information about the fortresses he built and regions where he campaigned. He built at least 5 major centers such as Karmir-blur, Bastam, Kef Kalesi, Toprakkale, Ayanis with outher towns planned by central administration. The fortesses built in different areas of the kingdom, both provided security of the frontiers against the danger of nomadic people and played a significant role in economy and administration. Apart from the fortresses, he constructed many dams and irrigation systems such as Keşiş Göl, Sıhke, Köşebaşı, Aygır to improve agricultural yeild. Furthermore, in the inscription of Keşiş Göl, he proudly states that he set up a dam and an irrigation canal to Toprakkale. In the same inscription, he him self experesses that he valued irrigation. Archaeological evidance demostrate that there was a great improvement from the perspective of economic, politic and artistic quality in the reign of Rusa II. Metal, stone and earthen works from the fortresses, prove such developments too. As a result of this improvements, we assume that Urartians reached highest life standarts in Urartian history.