Tanı anında güçlü ve orta risk faktörü olmayan pulmoner tromboembolili olgularda 2 yıllık dönemde ortaya çıkan gizli risk faktörlerinin tespit edilmesi
Identification of hidden risk factors occurring in the 2-years period in patients with pulmonary thromboembolism who do not have strong and moderate risk factors at the time of diagnosis
Yazar: MEHMET KAYADELEN
Danışman: UZMAN MEHMET BAHADIR BERKTAŞ ; UZMAN FİGEN ÖZTÜRK ERGÜR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Risk faktörleri = Risk factors ; Teşhis = Diagnosis ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Giriş: Pulmoner embolide genellikle tanı anında predispozan bir risk faktörü tespit edilir. PTE'nin morbidite ve mortalitesine eşlik eden risk faktörleri ve komorbideteler katkı sağlar. Bu sebeple risk faktörlerini iyi bilmek ilerde gelişebilecek hastalıkları tahmin etmek için kullanılabilir. Bu çalışmada PTE tanısı alan hastaların tanı öncesi ve tanıdan sonra gelişebilecek risk faktörlerini araştırmayı amaçladık
Yöntem: Çalışmamızda Ocak 2017- Aralık 2017 tarihleri arasında PTE tanısı alan 399 olgunun retrospektif olarak incelemesi yapılmıştır. Olgularda yaş, cinsiyet, tanı öncesi komorbidite, tanı öncesi risk faktörleri ve tanıdan sonra saptanan komorbiditeler; labaratuvar ve görüntüleme yöntemleri ile karşılaştırıldı. Sonuçlar istatistiksel olarak SPSS 25,0 ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 399 hastanın 205'i (%51,4) kadın, 194'ü (%48,6) erkek olarak bulunmuştur. Olguların yaş ortalaması 60,7±16,1 (ortalama ± standart sapma) olarak saptandı. Tanı öncesi dönemde hastaların %3'inde PTE için herhangi bir risk faktörü yokken hastaların %28,1'inde ise PTE öncesi herhangi bir komorbiditesi yoktu. Çalımamızda en fazla tespit edilen risk faktörleri sırası ile HT, DM, geçirilmiş VTE, ilerlemiş yaş olarak saptandı. En fazla tespit edilen
komorbiteler ise kronik akciğer hastalığı, HT, DM oldu. PTE tanısı olgularımızın %36,6'sında V/Q sintigrafisi ile konerken %63,4'üne ise BTPA ile kondu. PTE'den sonraki tüm 2 yıllık süreçte olguların %41,6'ında en az bir yeni hastalık saptandı. Olguların %24'ünde (n=97) PTE için risk faktörü olabilecek hastalıklar saptandı. Takip döneminde tespit edilen gizli risk faktörü olabilecek 97 (%100) hastalıklığın %24'ü kanser, %18'i DM, %17'si KKY, %16'sı HT, %13,4'ü trombofili ve %7,2 si
otoimmüm hastalık olarak saptandı. PTE'den sonraki dönemde saptanan kanserli olgular kanser dışı risk faktörlü olgular ve risk faktörü saptanmayan olgular arasında; yaş, cinsiyet, risk faktörü varlığı, KOAH hikayesi, majör cerrahi sonrası VTE, geçirilmiş VTE, hemoglobin düşüklüğü, trombosit yüksekliği, kalp kapak yetmezlikleri, sPAB bulguları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). PTE tanısından sonraki dönemde kanser dışı risk faktörü saptanan grupta diğer gruplar kıyasla EF düşüklüğünün fazla görülmesi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda PTE'den sonraki 2 yıllık dönemde kanser başta olmak üzere DM, HT, trombofili ve otoimmün hastalık gibi gizli olabilecek risk faktörleri tespit edildi. PTE tanısında gizli olabilecek bu hastalıkların akılda bulundurulması tanıdan sonra yapılacak uygun muayene ve tetkiklerle erken teşhis sağlayabilir.
Anahtar sözcükler: pulmoner tromboemboli, Risk faktörleri, Kanser, Komorbidite

Abstract:
Introduction: In pulmonary embolism, a predisposing risk factor is usually detected at the time of diagnosis. The accompanying risk factors and comorbidities contribute to the morbidity and mortality of PTE. For this reason, knowing the risk factors well could be very beneficial to predict diseases that may develop in the future. In this study, we aimed to investigate the risk factors that may develop in patients who are diagnosed with PTE before and after diagnosis.
Method: In this study, 399 PTE cases between January 2017 and December 2017 were retrospectively analyzed. Age, gender, comorbidity before diagnosis, risk factors before diagnosis and comorbidities detected after diagnosis; compared with laboratory and imaging modality. The results were statistically evaluated with SPSS 25.0.
Results: Of the 399 patients included in the study, 205 (51.4%) were female and 194 (48.6%) were male. The average age of the patients was 60.7±16.1 (average ± standard deviation). In the pre-diagnosis period, 3% of the patients did not have any risk factors for PTE, while 28.1% of the patients did not have any comorbidities before PTE. In our study, most common risk factors in order were hypertension, diabetes mellitus, history of VTE and old age. Most common comorbidities were
chronic lung disease, hypertension, DM. %36,6 of patients were diagnosed with PTE using V/Q (ventilation/perfusion) scan, %64,3 of patients were diagnosed with CTPA. In 2 years period, %41,6 of patients were diagnosed at least one another disease. Diseases that could be risk factors for PTE were detected in 24% (n=97) of the cases. Of the 97 (100%) diseases that could be hidden risk factors detected during the follow-up period, 24% were cancer, 18% were DM, 17% were CHF, 16% were
HT, 13.4% were thrombophilias, and 7.2% were was found to be an autoimmune disease. Among the patients with cancer detected in the period after PTE, patients with non-cancerous risk factors and patienst without risk factors; There was no statistically significant difference in terms of age, gender, presence of risk factors, history of COPD, VTE after major surgery, previous VTE, low hemoglobin, high platelet, heart valve insufficiency, and sPAP findings (p>0.05). In the group with
non-cancer risk factors in the period after the diagnosis of PTE, lower EF was found to be statistically significant compared to the other groups (p<0.001).
Conclusions: In our study, hidden risk factors such as cancer, DM, HT, thrombophilia and autoimmune disease were identified in the 2-year period after PTE. Keeping these diseases in mind, which may be hidden in the diagnosis of PTE, can provide early diagnosis with appropriate examinations and tests to be performed after the diagnosis.