Sırp Cumhuriyeti'nde Milorad Dodik'in karar verme davranışında banal milliyetçilik etkisi: Poliheuristik bir analiz
The effects of banal nationalism on the decision making behaviour of Milorad Dodik in Republica Srpska: A poliheuristic analysis
Yazar: SULTAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MURAT NECİP ARMAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Güvenlik Çalışmaları Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Balkan coğrafyası çeşitli siyasi, etnik, dini ve kültürel motifleri nedeniyle tarihin her
döneminde hem ilgi odağı hem de çalkantılı bir bölge olmuştur. Öyle ki dünya savaşlarının
fitili bile Balkanlar'da ateşlenmiştir. Balkanlar bu nedenle çeşitli açılardan incelenmiş ve
birçok akademik çalışmaya konu olmuştur. Bir Batı Balkan ülkesi olan Bosna Hersek ise üç
etnik ve dini unsuru bir arada yaşatan; kendine özgü devlet yapısı ve yönetim biçimiyle sui
generis bir ülkedir. Bosna Savaşı'ndan sonra imzalanan kısaca Dayton Antlaşması olarak
bilinen antlaşma ile Bosna Hersek'te savaş sona ermiş ve bu antlaşma ülkenin etnik temelli
bölünmüşlüğünü meşrulaştırarak ülkenin hem siyasi ve idari yapısını belirlemiş hem de
ülkenin anayasasını oluşturmuştur. Antlaşmaya göre iki entite ve bir özerk bölgeden oluşan
Bosna Hersek'te Sırpların yoğunlukta yaşadığı Sırp Cumhuriyeti ülke topraklarının %49'una
sahiptir. Ülke Üçlü Başkanlık Konseyi ile yönetilmektedir ve konsey 24 aylık süreyle
yönetime gelmektedir ve konseyde her milletten bir temsilci bulunmaktadır. Konsey
başkanlığı ise sekiz ayda bir değişmektedir. Üçlü Başkanlık Konseyi'nin Sırp üyesi ve
Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı'nın başkanı Milorad Dodik ise konsey başkanı olduğu
dönemlerde hem ülke içinde krizlere yol açarak ülkenin entegrasyonunu zorlaştırmakta hem
de uluslararası tepkilere yol açmaktadır.
Milorad Dodik'in siyasetini ve aldığı kararları bir ideolojik zemine oturtmak için
kullanmış olduğu milliyetçi retoriği incelemek faydalı olacaktır. Dodik sürekli olarak Bosna
Hersek devletini zayıf gören ve Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna Hersek'ten ayrılarak bağımsız
bir devlet olması gerektiğini açıkça ifade eden söylemlerde bulunmaktadır. Dodik'in
söylemlerinde milliyetçiliğin izlerini sürebilmek çok mümkündür fakat Dodik'in
milliyetçiliğinin çeşitli milliyetçilik yaklaşımlarından hangisine daha uygun olduğunu
açıklayabilmek adına milliyetçilik yaklaşımlarının kuramsal bir çerçevesi çizilmiştir. Bu tez
çalışmasında Dodik'in karar alma süreçleri banal milliyetçilik temelinde analiz edilmiştir.
Dodik'in söylem ve demeçlerinden yola çıkarak Sırp Cumhuriyeti lideri Milorad Dodik'in
karar verme süreçlerini ideolojik temeller üzerinden analiz edilmiştir. İlk bölümde, farklı
milliyetçilik teorilerini inceleyerek Dodik'in politikalarının banal milliyetçilik ile ilişkili
olduğu iddia edilmiştir. İkinci bölümde, Yugoslavya'nın dağılması ve Bosna-Hersek'in
kurulması sürecinde Dodik'in siyasi sahneye çıkışını ve krizleri ele alınmıştır. Özellikle, 9
Ocak Sırp Cumhuriyeti Günü üzerinde durarak bu günü, bir dış politika karar alma modeli
olan Poliheuristik Karar Alma Modeli bağlamında analizi yapılmıştır. Bu model, Dodik'in
karar verme sürecinde milliyetçi söylemlerini nasıl kullandığını ve farklı alternatifleri
değerlendirirken banal milliyetçiliğin etkisini ortaya koyuyor. Ayrıca, sıklık analizi
yöntemiyle Dodik'in söylemlerindeki tekrarları inceleyip en çok vurgulanan milliyetçi
kelimeler üzerinden sonuçlar ortaya koyulmuştur. Sonuç olarak, Dodik'in kararlarının banal
milliyetçi semboller üzerinden şekillendiğini ve bu sembollerin siyasi krizlerdeki rolünü
tartışılmıştır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Banal Milliyetçilik, Bosna Hersek, Milorad Dodik, Poliheuristik Karar Verme Modeli, Sırp Cumhuriyeti.

Abstract:
Balkan geography has been both a centre of interest and a turbulent region in every
period of history due to its various political, ethnic, religious and cultural motives. So much
so that even the fuse of world wars was ignited in the Balkans. For this reason, the Balkans
have been analysed from various angles and have been the subject of many academic studies.
Bosnia and Herzegovina, a Western Balkan country, is a sui generis country with its unique
state structure and form of government, where three ethnic and religious elements live
together. After the Bosnian War, the war in Bosnia and Herzegovina ended with the so-called
Dayton Agreement, which legitimised the ethnic-based division of the country, determined
the political and administrative structure of the country and established the constitution of the
country. According to the treaty, Bosnia and Herzegovina consists of two entities and one
autonomous region, and the Republika Srpska, where Serbs live in majority, has 49 per cent
of the country's territory. The country is governed by a Tripartite Presidential Council, which
is elected for a 24-month term and has one representative from each nation. The presidency
of the Council changes every eight months. Milorad Dodik, the Serbian member of the
Trilateral Presidential Council and chairman of the Alliance of Independent Social Democrats,
has both caused crises within the country during his term as council chairman, making the
country's integration difficult, and caused international reactions.
It would be useful to examine the nationalist rhetoric used by Milorad Dodik to place
his politics and decisions on an ideological basis. Dodik constantly makes discourses that
clearly state that the state of Bosnia and Herzegovina is weak and that Republika Srpska
should separate from Bosnia and Herzegovina and become an independent state. It is very
possible to trace traces of nationalism in Dodik's discourses, but in order to explain which of
the various nationalism approaches Dodik's nationalism is more in line with, a theoretical
framework of nationalism approaches is drawn. In this thesis, Dodik's decision-making
processes are analysed on the basis of banal nationalism. Based on Dodik's discourses and
statements, the decision-making processes of Milorad Dodik, the leader of Republika Srpska,
are analysed on ideological grounds. In the first part, it is argued that Dodik's policies are
related to banal nationalism by analysing different theories of nationalism. The second part
analyses Dodik's political emergence and crises during the dissolution of Yugoslavia and the
establishment of Bosnia-Herzegovina. In particular, it focuses on the 9 January Republika
Srpska Day and analyses this day in the context of the Polyheuristic Decision-Making Model,
a foreign policy decision-making model. This model reveals how Dodik uses nationalist
rhetoric in his decision-making process and the impact of banal nationalism when evaluating
different alternatives. Furthermore, frequency analysis is used to analyse the repetitions in
Dodik's discourse and the results are presented based on the most emphasised nationalist
words. As a result, it is argued that Dodik's decisions are shaped by banal nationalist symbols
and the role of these symbols in political crises.

KEY WORDS: Banal Nationalism, Bosnia Herzegovina, Milorad Dodik, Poliheuristic Decision-Making Model, Republica Srpska.