Mehmet esat ışık paşa hayatı, tıp tarihimizdeki ve türk oftalmoloji tarihindeki yeri ve katkıları
Mehmet esat isik pasha, his life, his place and his contributions in our history of medicine and turkish ophthalmologic history
Yazar: HIDIR KADİRCAN KESKİNBORA
Danışman: PROF.DR. ÖZTAN ÖNCEL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Bibliyografya = Bibliography ; Göz Hastalıkları = Eye Diseases ; Tarih = History

Özet:
ÖZETKeskinbora H.K. (2006). Mehmet Esat Işık Paşa Hayatı, Tıp Tarihimizdeki ve Türk OftalmolojiTarihindeki Yeri ve Katkıları. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İ.Ü.İstanbul T.F.Deontoloji ve Tıp Tarihi A.D. Doktora Tezi. İstanbul.Ülkemizde Oftalmoloji biliminin gelişmesine katkılarının araştırılması gerektiğinidüşündüğümüz isimlerden biri Prof. Dr. Mehmet Esat Işık Paşa'dır. Hayatı ve çalışmalarıyla ilgiliolarak İ.Ü. İstanbul ve Cerrahpaşa T.F. Deontoloji ve Tıp Tarihi A.D.daki Esat Işık dosyalarına, İ.Ü.Merkez, Bayezıt Devlet ve Atatürk Kitaplığında dergi ve gazete nüshalarından bilgi, haber, yazı veincelemelere ulaşıldı, fotoğrafları çekildi. Anı ve röportaj içeren, basılmış kitaplardan Esat Işık'ınadının geçtiği kitaplar tarandı. Oftalmoloji alanında eski, yeni kitaplarda Esat Işık ve oftalmoskobuyla;internet arama motorlarında yerli, yabancı sitelerde ilgili yazılara ulaşıldı. Paris'te ihtisas yaptığındanFransa'nın İstanbul Başkonsolosluğu Kütüphanesine başvuruldu. Paris Tıp Fakültesinden uzmanlıktezinin ve yayınlarının fotokopileri elde edildi. Torunlarıyla iletişim kuruldu.1889 da Askeri Tıbbiyeden mezun oldu, 1890 yılında devlet tarafından göz hastalıklarıihtisası yapmak üzere Paris'e gönderildi. 1894 te yurda dönen Esat Bey, ilk modern göz kliniğinikurdu. Askeri Tıbbiye'deki işlerinin dışında, Hamidiye Etfâl Hastanesi ve Darülaceze'de fahri olarakçalıştı. Helmholtz'un bulduğu oftalmoskopta düzenleme yaparak kendi adıyla anılan oftalmoskobugeliştirdi. Temaruz yapan hastalara yönelik ?Stereoscope Essad? adında bir tıbbû alet daha geliştirdi.Hilâl-i Ahmer, Müdafaa-i Milliye gibi cemiyetlerin kuruluşlarında rol aldı. Ateşli bir Jön Türk olarakgizli politikaya kendisini veren Esat Beyin siyasi yönü hekimlik yönünün önüne geçti. Müttefiklerinİstanbul'u işgâl edip, Meclis-i Mebusanı basarak dağıttığı günün gece yarısından sonra İngilizler, ilkgrup olarak Esat Paşa' nın da içinde olduğu milliyetçi, vatansever Türk ileri gelenlerinin evine baskınyapıp tutuklayarak Malta'ya sürgüne gönderdi. Milletinin ve Malta sürgününde kendisinin uğradığıhaksızlıkları vurgulamayı kendine görev bilmiş, deneyimlerini hayatı boyunca çeşitli vesilelerleaktarmaya çalıştı. 1 Kasım 1936 da vefat eden Esat Işık, öğrenci ve asistanlarının vatansever insanlarolmaları için çeşitli örneklerle hem ?hayat?, hem de ?deontoloji? konularında dikkatlerini çekmeyeçalıştı.Anahtar Kelimeler: Esat Işık, Tıp Tarihi, Esat Oftalmoskobu, TürkSiyasi Tarihi, İşgâl Yılları.

Abstract:
ABSTRACTKeskinbora H.K. (2006). Mehmet Esat Isik Pasha, His Life, His Place And His Contributions In OurHistory Of Medicine And Turkish Ophthalmologic History. Istanbul University, Institute of HealthScience, Department of Deontology and History of Medicine, Doctorate Thesis. Istanbul.Prof.Dr.Mehmet Esat Isik Pasha had many contributions in development of medicine andophthalmology in our country. In order to investigate documents, news and information about his lifeand his studies, the files related with him reviewed in departments of deontology and history ofmedicine of Istanbul and Cerrahpasa Medicine Schools as well as University Central, Bayezit Stateand Ataturk Libraries. The books which include his name were reviewed. The photographes of thedocuments such as old newspapers and books were taken. Searching on internet was done. Because ofIsik was educated in Paris University, some documents were got from the French Consulate Library ofIstanbul and Paris University Library. Some documents and knowledge were got from the grandsonand grand nephew of Esat Isik.He graduated from the military medical faculty in 1889. In 1890, the government sent him toParis for becoming a specialist on ophthalmology. At the last of 1894 he come back and promoted asan associate professor. His first job was to establish a modern eye clinic. Dr. Esat formulated andenhanced a new ophthalmoscope which is referred as the ?Esat ophthalmoscope?. He also founded amedical equipment called ?Stereoscope Essad? used for malingering patients. Apart from hischallenging duties at the medical institute, also volunteered to become the honorary ophthalmologist atthe Şişli Hamidiye Etfal Hospital and Alms? House (Darülaceze). He maintained a leading role at the?Hilal-i Ahmer? and ?Müdafaa-i Milliye? associations. Like all the other young Turks, he becameinvolved with confidential politics. His political side went to the fore of his medical side. On 16March 1920, the allies occupied Istanbul and raided and scattered the parliament (Meclis-i Mebusan).After midnight the British invaded houses of some nationalist and patriot Turks including Esat Pashaand exiled them to Malta. Esat Pasha made sure it was his esteemed duty to emphasize during manyoccasions the unjust treatment he and his country encountered during Malta slavery. Thus, he not onlyeducated his students on ophthalmology during his career as an ophthalmologist but also taught themto be ethical, honest and patriot human beings giving examples from his own life. He dead onNovember 1, 1936.Key Words: Esat Isik, History of Medicine, Esat Ophthalmoscope, Turkish PoliticalHistory, Occupation years.