Kur'ân'ın nüzûl sürecinin toplumu dönüştürmedeki etkisi
The effect of the Qur'an's revelation process on transforming the society
Yazar: NİSA DERYA DEMİR
Danışman: PROF. DR. MUAMMER ERBAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Tefsir = Commentary

Özet:
Kur'ân yirmi üç yıllık bir süreçte indirilmiştir. Nüzûl süreci olarak ifade ettiğimiz bu zaman diliminde vahiy, muhataplarında büyük bir değişime sebep olmuştur. Tezimizde hem bireyde hem toplumda yaşanan dönüşümde Kur'ân'ın etkisini inceledik. Bu noktada, inanç açısından yaşanan değişimin bireysel ve toplumsal yaşantıyı etkilemedeki rolünü ön plana çıkardık.
Bu tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, vahyin muhataplarını anlayabilmek için İslâm öncesi Arap yarımadasındaki dini inançları kısaca tanıtmayı hedefledik. İkinci bölümde Mekkî ve Medenî sûrelerin muhtevası ve vahyin muhatapları açısından, onlarda değiştirilmesi hedeflenen inanç şeklini ve insanların kalplerine yerleştirilmesi hedeflenen tevhid temelli Allah, melek, kitap, peygamber ve ahiret inancını anlatmayı amaçladık. Üçüncü bölümde Kur'ân'da inanan insanlardan beklenen sâlih ameller kapsamında önemli bir yere sahip olan ibadetler üzerinde durarak; namaz, infak, oruç, hac ve kurban ibadetinin değişen yapısına temas ettik. Dördüncü bölümde imanla birlikte erdemli davranışların içselleştirilmesi gerektiği düşüncesinden hareketle bireyin ahlâkî dönüşümü ve güzel ahlâkın insanın diğer insanlarla ilişkilerine olumlu bir şekilde yansımasında vahyin tesiri üzerinde durduk.
Son bölümde ise Kur'ân'ın bilhassa Medenî sûrelerin İslâm toplumunun teşekkülündeki etkisini, ilâhî kanunların uygulanmasında Allah, ahiret ve nübüvvet inancının önemini gördük. Bireyin iman etmesiyle birlikte yaşayacağı değişimin toplumsal ahlâkın ve düzenin meydana gelmesindeki katkısını inceledik.

Abstract:
The Qur'an was revealed over a period of twenty-three years. In this period of time, which we refer to as revelation process, revelation caused a great change in its interlocutors. In our thesis, we examined the effect of the Qur'an on the transformation experienced both in the individual and in the society. At this point, we have highlighted the role of change in belief in influencing individual and social life.
This thesis consists of five chapters. In the first part, we aimed to briefly introduce the religious beliefs in the pre-Islamic Arabian peninsula in order to understand the addressees of the revelation. In the second part, we aimed to explain the belief style that is aimed to be changed in the Meccan and Medinan surahs in terms of the content and the addressees of the revelation, and the belief in Allah, angels, books, prophets and the hereafter, based on tawhid, which is aimed to be placed in people's hearts. In the third chapter, by emphasizing the worships that have an important place within righteous deeds expected from the believers in the Qur'an; we touched on the changing structure of prayer, donation, fasting, pilgrimage and sacrifice worship. In the fourth chapter, we focused on the moral transformation of the individual and the effect of revelation on the positive reflection of good morals on people's relations with other people, based on the idea that virtuous behaviors should be internalized together with faith.
In the last chapter, we saw the effect of the Qur'an, especially the Medinan surahs, in the formation of the Islamic community, and the importance of belief in Allah, the Hereafter and the belief in prophethood in the application of divine laws. We examined the contribution of the change that an individual will experience with his belief in the formation of social morality and order.