Alevi ocaklarında aile: Tunceli örneği
The family in Alevi ocaks: The case of Tunceli
Yazar: PINAR BAYKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN ÖNDER EROL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile yapısı = Family structure ; Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Ocaklar = Ocaks ; Tunceli = Tunceli

Özet:
Araştırma, merkezi Tunceli'de bulunan ve hala aktif olarak devam eden yedi ana Alevi ocağının aile yapısı anlamaya odaklanmıştır. Araştırmanın amacı ise bu yedi ocağa mensup Alevi dedeleri ve aile üyelerinin aile yapılarını anlama, aile kurumunun ocaklarda ne gibi karşılıklar bulduğunu öğrenme ve böylelikle toplumsal değişim sürecinde ailede ne gibi değişimler olduğunu ortaya çıkartma olmuştur. Araştırmada ele alınan kuram ise ailenin niteliklerini ve yapısını anlamada yardımcı olan sistem yaklaşımı olmuştur. Saha araştırması dâhilinde Tunceli ve Elazığ'da bulunan Alevi dedeleri ve aile üyeleri ile görüşmeler yapılmıştır. Veriler, içerik analizi tekniğine tabi tutularak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular aracılığıyla bölgede yaşayan dedeleri ve halkın aile yapılarına, aile içinde yaşanan sosyo-kültürel değişikliklere ve bu değişikliklerin ailelerinde ne gibi karşılıklar bulduğuna ışık tutulmaya çalışılmıştır. Buradan hareketle iki ana tema ve toplamda dört tane de alt temaya ulaşılmıştır. Araştırma temalarından elde edilen genel sonuca göre hem Alevi dedeleri hem de aile üyeleri, gerek bulundukları coğrafyada yaşayan Alevi toplumunun gerekse genel olarak tüm Alevi toplumunun aile yapılarının değişime uğradığını söylemişlerdir. Bu değişimi Alevi dedeleri, eskisi gibi Alevi inancına olan bağlılığın kalmadığına ve kentlere olan göçle birlikte Alevilikte uygulanan ritüellerde, gelenek ve göreneklerde çözülmelerin olduğuna bağlarken, aile üyeleri bu durumu genç kuşağın değişime çabuk adapte olmasına, zamanının ve mekânın gerekliliklerine ayak uydurabilmesine bağlamışlardır.  
Zamanının, mekânın ve yaşam biçimlerinin farklılaşmaya başlamasıyla birlikte diğer toplumlarda olduğu gibi Alevi toplumunda da değişimler yaşanmıştır. Görüşmeye katılan Alevi dedeleri ve aile üyeleri de bu değişimler sonucu farklı kültürlerle iç içe girerek değişimden etkilendiklerini ve bu toplumsal bazda yaşanan değişimlere direnç gösterememe konusunda hemfikir olduklarını dile getirmişlerdir. Dolayısıyla alan araştırmasına dahil edilen her iki grubunda bu konuda hem fikir olması, genel olarak aile yapısında değişimlerin meydana geldiğini ve böylelikle ailelerin değişen koşullara adapte olmada kendi iç mekanizmalarını devreye sokup uyum sağlamaya çalıştığına işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tunceli, Alevi, Ocak, Aile, Değişme, Aile Yapısı

Abstract:
This research focuses on the understanding of the family structure of the seven active main Alevi ocaks located in Tunceli. Theaim of the research is to explore family structures of the Alevidedes (spiritual leaders) and family members of these seven ocaks, and responses of ocaks to family institution, thus to figure out changes in the family structures in the process of social change. The theory used in there search is system approach that helps in understanding the characteristics and structure of thefamily. Within the field research, interviews were conducted with the dedes and family members residing in Tunceli and Elazığ. Findings were analyzed according to content analysis. Based on the findings, the family structure of Alevi dedes and people, socio-cultural changes in the family, and responses of family members to these changes were highlighted. From this point of view, two main themes and four sub-themes  were reached. According to the general result of research themes, both Alevi dedes and family members said that Alevi community in their geography and the family structure of them in general have changed. While Alevi dedes explained these changes related to decline in the religious affiliation to Alevilik compared to past, and dissolution as a result of migration to big cities, family members attributed this to the young generations ability to adapt to change and to the requirements of time and space.
Family members and Alevi dedes agreed that Alevilik intertwined with different cultures, differentiated accordingto time and space, and changing life styles, and Alevis could not resist to changes in their family structures like other societies. Therefore, both groups included in the field agreed that changes have occurred in the family structures in general, and as a result, they pointed out families have tried to adapt changing conditions by exercising their internal mechanisms. 

Key Words: Tunceli, Alevi, Ocak, Family, Change, Family Structure.