Acil servise başvuran ve kreatin kinaz seviyesi 1000 IU/L üzerinde olan hastaların analizi /
Yazar: FERDA İZCİ
Danışman: DOÇ. DR. NAZİRE BELGİN AKILLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Böbrek = Kidney ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-akut = Kidney failure-acute ; Kreatin kinaz = Creatine kinase ; Rabdomiyoliz = Rhabdomyolysis

Özet:
Kreatin kinaz (CK), guanidin fosfajen kinaz ailesinin bir üyesidir ve üç farklı izoenzimi bulunur: CK-BB, CK-MM ve CK-MB. Serum CK seviyesi, rabdomiyolizi saptamak için uygun bir testtir. Bu çalışmanın amacı, acil servise herhangi bir nedenle başvuran ve CK seviyesi 1000 IU/L üzerinde tespit edilen hastaların değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem. Hastane tabanlı, tek merkezli, prospektif olarak planlanmış bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim Araştırma Hastanesi'ne Haziran 2018 ve Mart 2019 tarihleri arasında çeşitli nedenler ile acil servise başvurmuş ve CK değeri 1000 IU/L üzerinde tespit edilmiş 435 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların etiyolojik özellikleri, komorbid durumları ve laboratuvar parametreleri incelenmiş, hastaların izleminde ABY gelişimi ve fatalite durumları kayıt altına alınmıştır. 
Bulgular. Hastaların 355'i (%81,6) erkek, yaş ortalaması 46,6±21,4 yıldır. En sık gözlenen beş etiyolojik neden sırasıyla, enfeksiyon (%23,7), akut KVS hastalıklar (%23,0), Crush Sendromu (%23,0), GİS nedenler (%11,7), ve pulmoner hastalıklardır (%11,5). Hastaların acil servise başvuru anında CK ortalama değeri 2205,8±2709,0 iken, tedavileri süresince saptanan en yüksek CK değeri ortalaması 3938,9±6732,9 IU/L'dir. Çalışmaya katılan hastaların 99'unda (%22,8) ABY gelişmişken 16 hastada (%3,7) diyaliz uygulanmıştır. Hastaların 134'ü (%30,8) servise, 87'si (%20,0) yoğun bakıma yatırılarak tedavi edilmişken, 28 hasta (%6,4) tedavi sırasında ölmüştür. Yapılan çok değişkenli analizlerde akut böbrek yetmezliği (ABY) gelişimi açısından; yaş [OR: 1,05 (%95GA: 1,04-1,07 ve p<0,001)], etiyolojide dehidratasyon varlığı [OR: 2,76 (%95 GA: 1,20-6,36 ve p=0,017)], komorbid DM [OR: 3,10 (%95 GA:1,46-6,59 ve p=0,003)] ve ürolojik hastalık [OR: 7,24 (%95 GA: 1,92-27,31 ve p=0,003)] varlığı ABY gelişimi açısından bağımsız risk faktörü, yüksek GKS skoru [OR: 0,88 (%95 GA: 0,80-0,98 ve p=0,015)] ise bağımsız koruyucu faktör olarak belirlenmiştir. ABY gelişiminin tahmininde en iyi biyomarkır kreatinin ve üredir. Yapılan çok değişkenli analizlerde fatalite açısından; yaş [OR: 1,05 (%95GA: 1,04-1,07 ve p<0,001)] ve kalp atımı [OR: 1,04 (%95 GA: 1,01-1,07 ve p=0,012)], diastolik kan basıncı [OR: 0,96 (%95 GA: 0,93-0,99 ve p=0,015)] bağımsız risk faktörü ve yüksek GKS skoru [OR: 0,79 (%95 GA: 0,70-0,89 ve p<0,001)] bağımsız koruyucu faktör olarak belirlenmiştir. Hastalarda fatalite tahmininde en iyi iki laboratuvar parametresi arter kan gazı laktat düzeyi ve troponindir.
Sonuç. Acil servise başvuran hastalarda CK yüksekliği halinde hastanın iyi bir anamnez ve fizik muayene ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme sonrasında elde edilen verilere göre uygun tetkikler istenmelidir. İstenen tetkikler sonucunda akut böbrek yetmezliği açısından anlamlı bir laboratuvar sonucu olması halinde zaman kaybetmeden tedavi açısından hastanın değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Aim. Creatine kinase (CK) is a member of the guanidine phosphagen kinase family and has three different isoenzymes: CK-BB, CK-MM, and CK-MB. CK level is an appropriate test to detect rhabdomyolysis. The aim of this study is to evaluate the patients who admitted to the emergency department (ED) for any reason and whose CK level was found to be above 1000 IU/L.
Material and Methods. In this hospital-based, single-center, prospectively planned study, 435 patients who applied to the ED of Health Sciences University Konya Training and Research Hospital between June 2018 and March 2019 for various reasons and had a CK value above 1000 IU/L were included. The etiological features, comorbid conditions and laboratory parameters of the patients were examined, and the development of acute renal failure (ARF) and fatality conditions were recorded in the follow-up of the patients.
Results. Of the patients, 555 (81.6%) were male, mean age was 46.6±21.4 years. The five most common etiologic causes are infection (23.7%), acute cardiovascular diseases (23.0%), Crush Syndrome (23.0%), gastrointestinal diseases (11.7%), and pulmonary diseases (11.5%). While the mean CK value of the patients at the time of admission to the emergency department was 2205.8±2709.0, the highest mean CK value detected during their treatment was 3938.9±6732.9 IU/L. ARF developed in 99 (22.8%) of the patients participating in the study, however, dialysis was applied in 16 (3.7%) patients. While 134 (30.8%) of the patients were hospitalized in the ward and 87 (20.0%) were hospitalized in the intensive care unit, 28 patients (6.4%) died during the treatment. In terms of ARF development in multivariate analyzes; age [OR: 1.05 (95%CI: 1.04-1.07 and p<0.001)], presence of dehydration in etiology [OR: 2.76 (95% CI: 1.20-6.36 and p=0.017))], comorbid diabetes mellitus [OR: 3.10 (95% CI: 1.46-6.59 and p=0.003)], and urological disease [OR: 7.24 (95% CI: 1.92-27.31) and p=0.003)] were determined as independent risk factors for the development of ARF, and a high Glasgow Coma Scale (GCS) score [OR: 0.88 (95% CI: 0.80-0.98 and p=0.015)] was determined as an independent protective factor. The two best biomarkers for predicting the development of ARF are creatinine and urea. In terms of fatality in multivariate analyzes; age [OR: 1.05 (95%CI: 1.04-1.07 and p<0.001)] and heart rate [OR: 1.04 (95% CI: 1.01-1.07) and p=0.012], diastolic blood pressure [OR: 0.96 (95% CI: 0.93-0.99 and p=0.015)] were determined as independent risk factors, and high GCS score [OR: 0.79 (95% CI: 0.70-0), p<0.001)] was determined as an independent protective factor. The two best laboratory parameters for predicting fatality in patients are arterial blood gas lactate level and troponin.
Conclusions. Patients who admit to ED with elevated CK should be evaluated with a good anamnesis and physical examination. According to the findings obtained after this evaluation, appropriate test should be requested. If there is a significant laboratory result in terms of acute renal failure as a result of the tests, the patient should be evaluated for treatment without losing time.