Kişilerde algılanan ebeveyn tutumları ve yeme tutumları arasındaki ilişkide öz şefkatin aracı rolü
The mediating role of self-compassion in the relationship between perceived parental attitudes and eating attitudes in individuals
Yazar: DAMLA ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN DUMAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Patolojik yeme tutumu = Pathological eating attitudes ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Bu araştırmada bireylerde algılanan ebeveyn tutumları ile yeme tutumları
arasındaki ilişkide öz şefkatin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç
doğrultusunda araştırma çoklu aracı değişken modeline göre incelenmiştir.
Araştırmanın evrenini 18-60 yaş aralığında bulunan 416 yetişkin bireyden
oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasın da 'Sosyo-Demografik Bilgi Formu'
'Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği-Çocuk Formu', 'Yeme Tutumu
Testi' ve 'Öz Şefkat Ölçeği' kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS-27 istatistik
programı kullanılmıştır. Hayes Process Macro v.4.1 eklentisi yardımıyla aracı
değişken analizi gerçekleştirilmiştir. Normallik ölçütleri gösterge alınarak bağımsız
gruplar t testi, ANOVA analizi, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik
modellemesi analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde; anne/baba
aşırı koruyuculuk ile yeme tutumu ve öz şefkat arasında pozitif yönde anlamlı
ilişkiler tespit edilmiştir, yani aşırı koruyuculuk arttıkça yeme tutumu ve öz şefkat
düzeyleri de artmaktadır. Benzer şekilde, yapılan aracılık analizi sonucunda,
anne/baba aşırı koruyuculuğun yeme tutumu ile olan ilişkisinde öz şefkatin tam
aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Anne/baba reddediciliğin ise yeme tutumu
toplamı ve alt boyutlarıyla pozitif yönde, bilinçlilikle ise negatif yönde anlamlı
ilişkileri olduğu belirlenmiştir; reddedicilik arttıkça yeme tutumu düzeylerinin arttığı
bulunmuştur. Anne/baba duygusal sıcaklığın yeme tutumu toplamı ve bazı alt
boyutları ile negatif, öz şefkat ve diğer bazı alt boyutlar ile ise pozitif yönde anlamlı
ilişkileri olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the mediating role of self-compassion
in the relationship between perceived parental attitudes and eating attitudes in
individuals. For this purpose, the research was examined according to the
multimediary variable model. The population of the study consists of 416 adults
between the ages of 18-60. 'Socio-Demographic Information Form', 'Abbreviated

Perceived Parental Attitudes Scale-Child Form', 'Eating Attitude Test' and 'Self-
Compassion Scale' were used to collect the research data. SPSS-27 statistical

program was used for the analysis of the data. Mediator variable analysis was

performed with the help of Hayes Process Macro v.4.1 plugin. Independent groups t-
test, ANOVA analysis, Pearson correlation analysis and structural equation modeling

analyses were used as indicators of normality measures. When the research findings
are examined; Significant positive relationships have been found between maternal
overprotectiveness and eating attitude and self-compassion, that is, as
overprotectiveness increases, eating attitude and self-compassion levels also

increase. Similarly, as a result of the mediation analysis, it was found that self-
compassion had a full mediating effect on the relationship between mother/father

overprotectiveness and eating attitude. On the other hand, it was determined that

mother/father rejection had a significant relationship with the sum and sub-
dimensions of eating attitudes in a positive way and negatively with lynching; It has

been found that as rejectionism increases, levels of eating attitude increase. It was
determined that mother/father emotional temperature had negative relationships with
the sum of eating attitudes and some sub-dimensions, and positive relationships with
self-compassion and some other sub-dimensions.