İbn Sînâ ve İbnü'l Arabî'de bir kavramı
The concept of one in Ibn Sīnā And Ibn Al-Arabī
Yazar: ESRA TELLİOĞLU ÜNVER
Danışman: DOÇ. DR. FERRUH ÖZPİLAVCI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Birlik = Unity ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Varlık = Asset ; İbn Arabi = İbn Arabi ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Birlik-çokluk meselesi, felsefe tarihi boyunca en tartışmalı meselelerden biri olmuştur. Bu mesele, bir ile çok arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağıyla ilgilidir. Bu çalışmada İslam felsefe geleneğinin en etkili filozoflarından İbn Sînâ ile tasavvuf geleneğinin önemli ismi İbnü'l Arabî'nin bir kavramı temelinde şekillenen tartışmalara nasıl çözümler sunduğunu ortaya koymaya çalıştık. Bir kavramı, varlık kavramıyla ilişkili ontolojik boyutu ile Tanrı-âlem ilişkisi bağlamında teolojik boyutuyla geniş bir kapsamda incelenmiştir. Bu çalışmada bir'in kavramsal analizi, birlik yönleri, nicelik olarak bir, küllîler bağlamında birlik-çokluk meselesi, varlık-birlik ilişkisi, varlık kavramının analizi, varlık kavramının lazımları, varlık kavramıyla ilişkili kavramlar olan vücûb-imkan, varlık-mahiyet, madde-suret kavram çiftlerinin incelenmesi, Tanrı'nın birliği bağlamında ilahî isimler ve sıfatlar meselesi ve ilahî fiillerden sudur nazariyesi birlik bağlamında ortaya konulmuştur. Disiplinlerarası ilişkilere dair yapılan çalışmaların, ulaşan mirası doğru yorumlamak ve bu dönemde yapılacak düşünsel faaliyetin sıhhatini sağlamak açısından son derece önemli olmasından hareketle bu çalışmada, ayrıca ortaya konulan bu veriler ışığında bu ilişkinin imkanını sorgulamaya çalıştık. Bu tez, klasik dönemde yapılan düşünsel faaliyetin dinamik yapısını da göstermektedir.

Abstract:
The question of oneness/unity-multiplicity has been one of the most controversial issues in the history of philosophy. This question is about how to establish the relationship between one and many. This thesis tries to demonstrate how Ibn Sīnā, the most influential philosopher of the Islamic philosophical tradition, and Ibn al-Arabī, one of the most important names of the Sufi tradition, offer answers to the questions related to the concept of  "one". "One" has been widely studied in the context of ontological discourse associated with the concept of existence and theological discourse in the context of God-world relationship. This study looks at the conceptual analysis of one, one in terms of unity, one as quantity, universals, existence-oneness relations, the conceptual analysis of existence, the concepts of essence-existence, necessity-contingency, potency-act, the names and attributes of the Necessary Being and emanation in the context of one and unity. It is considered that studies on interdisciplinary relations are extremely important in order to understand the Islamic intellectual legacy correctly and to produce more accurate knowledge on them. Based on this idea, this thesis also includes a discussion that there may be a significant relationship between the systems of these two thinkers. All in all, this thesis demonstrates the dynamic structure of intellectual activity in the classical period of Islamic philosophy.