Bebek kokusu ve görsel uyaran programının annelerin kortikal ve meme oksijenizasyonu, süt miktarı ve anne-bebek bağlanması üzerine etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of baby odor and visual stimulus program on mothers' cortical and breast oxygenation, amount of breast milk and mother-infant bonding: a randomized controlled trial
Yazar: ASİYE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SİBEL KÜÇÜKOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışma bebek kokusu ve görsel uyaran programının annelerin kortikal ve meme oksijenizasyonu, süt miktarı ve anne-bebek bağlanması üzerine etkisini araştırmak amacıyla yapıldı. 
Çalışma paralel grupta ön test-son test tek kör randomize (plasebo) kontrollü deneysel tasarımdadır. Araştırma, Haziran 2022- Haziran 2024 tarihleri arasında yapıldı ve araştırmanın uygulama aşaması Konya'da bir Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi ve Kadın Doğum Kliniğinde gerçekleştirildi. Girişim gruplarından bebek kokusu grubuna 18, bebek kokusu ve görsel uyaran grubuna 18 ve kontrol grubuna 18 anne-bebek çifti dahil edildi. Verilerin toplanmasında "Anne ve Bebek Tanıtıcı Bilgi Formu", "Kortikal ve Meme Oksijenizasyon Takip Formu", "Anne Sütü Miktarı Takip Formu" ve "Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği" kullanıldı. Bebek kokusu grubundaki annelere, doğum sonrası ilk 12 saat ve ikinci 12 saat bebeğine giydirilmiş olan bere koklatıldı. Bebek kokusu ve görsel uyaran programı grubundaki annelere, doğum sonrası ilk 12 saat ve ikinci 12 saat bebeğine giydirilmiş olan bere koklatıldı ve eş zamanlı olarak bebeğinin videosu izletildi. Kontrol grubundaki annelere bebek kokusu grubuyla aynı yöntemde plasebo olarak kokusuz bere koklatıldı. Tüm gruplarda doğum sonrası 12. saat ve 24. saatte yapılan bu girişimler sırasında her bir ölçümde 4 sonuç olmak üzere 2 kez kortikal ve meme oksijenizasyon ölçümü yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde "Tek Yönlü Varyans Analizi", "Kruskal Wallis Testi", "Pearson Ki-Kare Testi", "Robust ANOVA Testi" kullanıldı. Araştırma clinicaltrials.gov'a kaydedildi ve NCT numarası alındı (NCT06058208).
Araştırmada, bebek kokusunun kortikal ve meme oksijenizasyonu üzerine etkisinin bebek kokusu ve görsel uyaranı ve kontrol grubunun etkisi ile benzer olduğu (p>0,05); bebek kokusu ve görsel uyaranın kortikal ve meme oksijenizasyonu üzerine etkisinin kontrol grubu etkisinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Gruplara göre annelerin süt miktarının değişmediği sonuçlandı (p>0,05). Süt miktarının tüm gruplarda zamana göre anlamlı düzeyde arttığı (p<0,05), ilk 12 saat ve ikinci 12 saat süt miktarlarının benzer (p>0,05) fakat ilk süt miktarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Grup ve zamana göre annelerin anne-bebek bağlanma puanının değişmediği sonuçlandı (p>0,05). 
Bebek kokusu ve görsel uyaranının annenin kortikal ve meme oksijenizasyonunu artırdığı, anne sütü miktarı ve anne bebek bağlanma puanı üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı sonuçlandı. Bebek kokusu ve görsel uyaranın anneye farklı varyasyonlarda sunularak anne-bebek ayrılığının olumsuz etkisini azaltmaya yönelik girişim olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of baby odor and visual stimulus program on mothers' cortical and breast oxygenation, amount of breast milk and mother-infant bonding. 
The study is in a pre-test-post-test single-blind randomized (placebo) controlled experimental design in the parallel group. The study was conducted between June 2022 and June 2024, and the implementation phase of the study was carried out in the Neonatal Intensive Care Unit and Obstetrics Clinic of a Faculty of Medicine Hospital in Konya. Among the intervention groups, 18 mother-infant pairs were included in the baby odor group, 18 in the baby odor and visual stimulus group, and 18 in the control group. "Mother and Infant Introductory Information Form", "Cortical and Breast Oxygenation Follow-up Form", "Amount of Breast Milk Follow-up Form", and "Mother-Infant Bonding Scale" were used to collect data. Mothers in the baby odor group were made to smell the beanie that was worn by their baby for the first 12 hours and the second 12 hours after birth. Mothers in the baby odor and visual stimulus program group were made to smell the beanie worn by their baby for the first 12 hours and the second 12 hours after birth, and simultaneously watched a video of their baby. Mothers in the control group were made to smell odorless beanie as a placebo in the same method as the baby odor group. During these interventions, which were performed at the 12th and 24th hours after birth in all groups, cortical and breast oxygenation measurements were performed 2 times, 4 results in each measurement. "One-Way Analysis of Variance", "Kruskal Wallis Test", "Pearson Chi-Square Test", "Robust ANOVA Test" were used to evaluate the data. The study was registered on clinicaltrials.gov and the NCT number was obtained (NCT06058208).
In the study, it was found that the effect of baby odor on cortical and breast oxygenation was similar to the effect of baby odor and visual stimulus and the control group (p>0.05); the effect of baby odor and visual stimulus on cortical and breast oxygenation was statistically significantly higher than the effect of the control group (p<0.05). It was concluded that the amount of breast milk of the mothers did not change according to the groups (p>0.05). It was observed that the amount of breast milk increased significantly in all groups according to time (p<0.05), and the amount of breast milk in the first 12 hours and the second 12 hours was similar (p>0.05) but significantly higher than the amount of first breast milk (p<0.05). It was concluded that the mother-infant bonding score of the mothers did not change according to the group and time (p>0.05). It was concluded that baby odor and visual stimulation increased the mother's cortical and breast oxygenation, and there was no significant effect on the amount of breast milk and the mother-infant bonding score. It is thought that the baby odor and visual stimulus may be presented to the mother in different variations and may be an attempt to reduce the negative effect of mother-infant separation.