Tzvetan Todorov'un insan anlayışı
Tzvetan Todorov's conception of man
Yazar: LEYLA ŞENER
Danışman: PROF.DR. LEMAN ERGENÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Bulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Bulgar edebiyatı = Bulgarian literature ; Değerler = Values ; Erdem = Virtue ; Fransız edebiyatı = French literature ; Todorov, Tzvetan = Todorov, Tzvetan ; İnsan = Human

Özet:
ÖZET Tzvetan Todorov'un İnsan Anlayışı başlıklı bu tez çalışmasında dünyaca tanınmış Bulgar asıllı Fransız edebiyat bilimcisinin insan anlayışı ele alınmıştır. Todorov, disiplinlerarası bir yaklaşımın insan bilimleri için neler kazandırabileceğini görmemize yardımcı oluyor. Todorov' a göre insan herşeyden önce ahlâk sahibi bir varlıktır. Todorov, araştırmalarının bir bölümünü ahlaksal aktlara ayırmıştır: bir tarafta kahramanlar, azizler, sıradışı kişiler ve onların kahramanlık erdemleri (cesaret, güç, sadakat); diğer tarafta ise sıradan insanlar ve onların günlük erdemleri (onur, değer verme, manevî ve estetik uğraşlar). Erdem ve kusurların bir arada varolmalarını inkâr etmemekle birlikte, Todorov, büyük kusurları (davranış ile bilinç arasındaki kopukluk; totaliter rejimin amaçlarına ulaşma yolunda kişileri birer araç olarak görmesinin sonucu kişinin kişiliğini kaybetmesi; hâkimiyet kurmaktan zevk almak) insan doğasının öğesi olmaktan ziyade, totaliter rejime hizmet etmenin sonuçları olarak görmektedir. Birlikte yaşamak Todorov'un insan anlayışında önemli bir yere sahiptir. Todorov' a göre kişilerarası ilişkiler kişi için kurucu niteliktedir. Ben'in ve diğerinin bu kurucu etkileşimini tanımlamak için Todorov, takdir (tanıma, priznaniye) kelimesini kullanmaktadır. Todorov, bu kelimenin alışılmış anlamını genişleterek varolma isteğini simgeler. Varolmak ise daima diğeriyle bağlantılıdır; diğerleri, kişinin "iç çokçeşitliliğinin " oluşturucusudur. Diğerlerinden istediğimiz tanınma varlığımızı hissetmenin tek biçimi değildir. Bazen kişi hiçbir aracı bakış olmadan, kendi eylemlerinin her birinde kendi varlığının bulunuşundan doğan kendini gerçekleştirme hissini yaşar. Diğerleriyle ilişkilerinden oluşan insan varlığı, dünyaya kendi başına da katılabilmektedir.

Abstract:
ABSTRACT This thesis, entitled "Tzvetan Todorov's Conception of Man", deals with Todorov's anthropology. Todorov is prominent French intellectual with Bulgarian roots. Todorov's works show how an interdisciplinary approach can deepen our understanding of human science. According to Todorov, the man first at all is a moral being. A part of his work concerns moral acts: on the one hand heroes, saints, exceptionally man and their heroic virtues (bravery, strength, loyality); on the other hand the people and their "ordinary virtues" (honor, appreciation, spiritual and aesthetics activities). Not denying the coexistence of virtues and vices, Todorov thinks that the most harmful vices (the gap between thoughts and behavior, losing of individual identity, due to the totalitarian regime's abuse to accomplish its goals, enjoyment of domination) are the consequences of serving the politic system, and not a an element of the human nature. The problem of life in common constitutes an important part of Todorov's anthropology. He says the relationships between people contribute to the development of the person. To describe this relationship between the self and the others, he uses the word recognition (appreciation, priznaniye). Todorov enlarges its meaning attributing to it the meaning desire of existence. Existence is always related to the others; the others form the "inner polyphony" of the person. The recognition that we need from others is not the only way to feel our existence. Sometimes, a human being can realize his existence by his action. The human being, who develops in his relationship with others, can also realize himself without this relationship.