Yüksek teknolojili sanayilerin bilgi ağlarında yakınlık ilişkilerinin değerlendirilmesi : Ankara örneği
Evalution of the relationship of high technology industry in information networks: The case of Ankara
Yazar: MUHAMMED OĞUZHAN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERDOĞANARAS
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Ağ yapısı kavramı 90'lı yıllardan itibaren yaygın olarak tartışılmaya başlamıştır. Bu yıllarda farklı mekânsal düzeylerde kurulan ağların, işletmelerin başarılarını artırdığı ve coğrafi olarak yakınlık kavramına odaklanıldığı görülmektedir. Yaşanılan küreselleşme ile birlikte bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanılan gelişmeler yakınlık kavramının yeniden değerlendirilmesini ve coğrafi yakınlık dışında farklı yakınlık türlerinin de ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu tez çalışması kapsamında da yakınlık kavramı, Ron Boschma'nın 2005 yılında belirlediği, 5 ana başlıkta değerlendirilmiştir. Bu başlıklar; mekânsal(coğrafi), sosyal, kurumsal, örgütsel ve bilişsel yakınlıktır. Çalışmada bu yakınlık türleri organizasyonlar arasında ağ oluşumunu kolaylaştıran kavramlar olarak değerlendirilmiştir. Yüksek teknolojili sektörler; yenilik stratejileri, insan sermayesi, sermaye yatırımları, araştırma geliştirme yatırımları, ağ dışındaki aktörlerle bağlantıları, tedarikçi ve müşterileri ilişkileri ile yığılma ekonomileri açısından diğer sektörlerden farklılaşmaktadır. Bu çerçevede özellikle bilgi ağlarındaki yakınlık ilişkilerinin mekânsal dinamiklerinin çözümlenmesi önemli bir çalışma alanı haline gelmektedir.Bu amaca yönelik olarak ODTÜ ve Bilkent teknoparklarında yer alan 90 yüksek teknolojili firma ile yapılan anket çalışması verileri frekans ve yüzde dağılım yanı sıra Ki-Kare yöntemi ile analiz edilmiştir. Alan çalışmasının bulguları bilgi ağlarının dinamiklerinden firma büyüklüğü ile yakınlık ilişkileri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, küçük ölçekli ve yeni kurulmuş firmaların kendilerine ait patentli çalışmalarının bulunmadığı görülmektedir. Bu firmalar bilgi paylaşımında en fazla büyük ölçekli firmalardan ve üniversitelerden faydalanmaktadır. Kurulan ortaklıklarda en fazla sektörel benzerliğe ve önceki ortaklık faaliyetlerine dikkat edildiği belirtilmiştir. Teknoparkta yer seçimi firmalara işgücü ve kamu desteğine erişimde kolaylık sağlamaktadır. Çalışmanın sonuçları bilgi paylaşımında coğrafi yakınlığın önemini kaybettiğini, bilişsel yakınlığın ve sosyal yakınlığın küçük ölçekli firmalarda bilgi paylaşımında en önemli faktör olduğunu göstermektedir. Orta ve büyük ölçekli firmalarda ise patentli çalışmaların daha yaygın olduğu, bilgi paylaşımında büyük firmaların bağımsız oldukları ve bilgiye erişimde en fazla rakiplerinden ve müşterilerinden faydalandıkları belirtilmiştir. Teknopark içerisinde yer seçimleri küçük ölçekli firmalarla benzer olarak işgücü ve kamu desteğine erişimde kolaylık sağlamaktadır. Bilgi paylaşımında bilişsel ve kurumsal yakınlıkların daha fazla önem taşıdığı görülmektedir.

Abstract:
The concept of network structure is seen as a concept that has been widely discussed since the 90s. It is seen that the networks established at different spatial levels in these years increased the success of the enterprises and focused on the concept of geographical proximity. The developments in information and communication technologies, together with the globalization experienced, have led to the re-evaluation of the concept of proximity and the emergence of different types of proximity other than geographical proximity. Within the scope of this thesis, the concept of proximity has been evaluated under 5 main headings that Ron Boschma determined in 2005. These titles are; spatial (geographical), social, institutional, organizational and cognitive proximity. In the study, these types of proximity were evaluated as concepts that facilitate networking between organizations. High-tech sectors; It differs from other sectors in terms of innovation strategies, human capital, capital investments, research and development investments, connections with actors outside the network, relations with suppliers and customers, and agglomeration economies. In this context, the analysis of spatial dynamics of proximity relations in information networks becomes an important field of study. In this context, small-scale and newly established companies do not have their own patented studies yet, they mostly benefit from large-scale companies and universities other than these companies in sharing information, they pay attention to the sectoral similarity and previous partnership activities the most in the partnerships established, and that the choice of location in the technopark affects the workforce and the public sector. It has been seen that it facilitates access to support and geographical proximity loses its importance in information sharing, cognitive proximity and social proximity are the most important factors in information sharing in small-scale companies. On the other hand, in medium and large-sized companies, patented studies are more common, large companies are independent in information sharing and they get the most benefit from their competitors and customers in accessing information, the choice of location in the technopark provides benefits in accessing labor and public support, similar to small-sized companies, and geographical proximity in information sharing. It was seen that cognitive and institutional affinities were more important.