Evli bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin yordanması
Predicting married individuals' psychological resilience levels
Yazar: MAHMUT BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ASLI UZ BAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Çekirdek aile = Nuclear family ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmada öz-yeterlik, algılanan sosyal destek (ASD), yaşam doyumu (YD), iyimserlik ve evlilik doyumu (ED) değişkenlerinin evli bireylerin; kadın ve erkeklerin; travmatik yaşantısı olan bireylerin ve travmatik yaşantısı olan kadın ve erkeklerin psikolojik sağlamlıklarını ne düzeyde yordadığı ve sağlamlığın çeşitli sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. 
Çalışmada, 2014 yılı içerisinde İzmir'de yaşayan 835 (485 kadın ve 350 erkek) bireye "Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, "Genel Öz-Yeterlik Ölçeği", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği", "Yaşam Doyumu Ölçeği", "Yaşam Yönelimi Testi-İyimserlik Ölçeği", "Evlilik Yaşamı Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin analizinde t-testi, ANOVA ve adımsal çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; 
1.	Öz-yeterlik, ASD, YD, iyimserlik ve ED değişkenleri evli bireylerin sağlamlık düzeylerindeki varyansın %40'ını açıklamıştır.
2.	Öz-yeterlik, ASD, YD ve iyimserlik değişkenleri kadınların sağlamlık düzeylerinin %42.3'ünü açıklamıştır. Ancak; ED, sağlamlığı yordamamıştır.  
3.	Öz-yeterlik, ASD, YD ve ED değişkenleri erkeklerin sağlamlık düzeylerinin %38'ini açıklamıştır. Ancak; iyimserlik kadınların sağlamlığını yordamamıştır. 
4.	Öz-yeterlik, ASD, YD ve iyimserlik değişkenleri, travması olan katılımcıların (n= 506) sağlamlık düzeylerinin %38'ini açıklamıştır. Ancak, ED travması olanların sağlamlığını yordamamıştır.  
5.	İyimserlik, ASD, öz-yeterlik ve YD, travması olan kadınların (n= 302) sağlamlık düzeylerinin %43'ünü açıklamıştır. Ancak, ED kadınların sağlamlığını yordamamıştır.  
6.	Öz-yeterlik, ASD ve ED, travması olan evli erkeklerin  (n= 204) sağlamlık düzeylerinin %34.4'ünü açıklamıştır. Ancak, YD ve iyimserlik, erkeklerin sağlamlığını yordamamıştır.
7.	Katılımcıların ve eşlerinin öğrenim düzeyleri arttıkça ve ekonomik durum algısı yükseldikçe sağlamlığın da arttığı ancak cinsiyet, yaş, katılımcının ve eşinin çalışma durumu ve travma yaşantısının sağlamlık düzeylerinde farklılaşmaya yol açmadığı belirlenmiştir. 
Araştırmadan elde edilen bulgular tartışılmış ve araştırma sonuçlarına dayalı olarak araştırmacılar ve uygulayıcılar için bazı önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Psikolojik Sağlamlık, Öz-Yeterlik, Algılanan Sosyal Destek, Yaşam Doyumu, İyimserlik, Evlilik Doyumu, Travmatik Yaşantı, Koruyucu Faktörler, Risk Faktörleri

Abstract:
This study was conducted to examine the predictive power of self-efficacy, perceived social support (PSS), life satisfacton (LS), optimism and marital satisfaction (MS) on the resilience of married individuals, females and males and individuals with traumatic experiences. Also, it is aimed to examine if there were significant differences between gender, age,  education level, the spouse's education level, employment status, spouse's employment status, perceived economic situation and traumatic experiences with married individual's psychological resilience levels.
"Resilience Scale for Adults", "General Self-Efficacy Scale", "Multidimensional Perceived Social Support Scale",  "Life Satisfaction Scale", "Life Orientation Test-Optimism Scale", "Marital Life Scale" and "Personal Information Form" which was designed by the researcher were used in this study. 835 married individuals (485 female, 350 male) from İzmir, constituted the target sample. t-test, ANOVA and stepwise multiple regression analysis were used for data analysis process. The results of this study showed that;
1.	Self-efficacy, PSS, LS, optimism and MS variables were predict married individuals resilience levels.
2.	Self-efficacy, PSS, LS and optimism variables were predict married females resilience levels. But MS did not.
3.	Self-efficacy, PSS, LS and MS variables were predict married males resilience levels. But optimism did not.
4.	Self-efficacy, PSS, LS and optimism variables were found to be important predictors of the resilience levels of the individuals who have traumatic experiences. But, MS did not.
5.	Optimism, PSS, self-efficacy and LS variables were found to be important predictors of the resilience levels of the females who have traumatic experiences. But, MS did not.
6.	Self-efficacy, PSS and MS variables were found to be important predictors of the resilience levels of the males who have traumatic experiences. But, LS and optimism did not.
7.	It has been determined that there is a significant difference between resilience levels of married individuals in terms of educational status, spouse's educational status and perceived economic situation.  Thus, as participants and their spouses educational levels and the perceptions of economic situation increased, resilience levels also increased.
8.	It was seen that the resilience levels of married individuals did not differ significantly according to gender, age, employment status, spouse employment status and trauma experience. 
The findings were discussed within the literature and some suggestions were made for practitioners and researchers.
Key Words: Resilience, Self-Efficacy, Perceived Social Support, Life Satisfaction, Optimism, Marital Satisfaction, Traumatic Experience, Protective Factor, Risk Factors.