Toplumsal eşitsizlikler bağlamında özel ve devlet okullarında kültürel sermaye aktarımı
Cultural capital transmission in private and public schools in the context of social inequalities
Yazar: CEM SERKAN ATLI
Danışman: PROF. DR. YILDIZ AKPOLAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, eğitim sisteminde yer alan farklı lise statülerinden mezun olanların kültürel sermaye birikimlerini ve kültürel sermayenin akademik başarı üzerinde oynadığı rolü görünür kılmaktır. Bu doğrultuda çalışmada resmi ve özel liselerden mezun olanların kültürel sermaye sahipliğine ve bu sahipliğin mezunların akademik hayattaki getirilerine odaklanılmıştır. Araştırmada karma metodoloji doğrultusunda açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Tabakalı amaçlı örnekleme tekniği kullanılan çalışmanın örneklemini İzmir Konak ilçesinde yer alan dört özel ve dört resmi lise mezunu oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel yöntem aşamasında 1203 kişiye envanter uygulanmıştır. Nicel çalışmanın analizinde hiyerarşik kümeleme ve çoklu mütekabiliyet analizi kullanılmıştır. Nicel analiz sonucunda on iki farklı küme ortaya çıkmıştır. Özel lise mezunlarının yüksek kültürel sermaye sahibi olduğu ve akademik olarak en başarılı sonuçları aldıkları dikkat çekmektedir. Resmi ortaöğretim kurumlarından mezun olanların ise farklı kültürel sermaye profillerine sahip oldukları ve sahip oldukları kültürel sermaye temelinde başarılı oldukları sonucuna ulaşılmıştır. 
Çalışmanın nitel ayağında ise yirmi üçü özel lise, yirmi ikisi resmi lise mezunu olmak üzere kırk beş kişiye yarı-yapılandırılmış form uygulanmıştır. Tematik analizinin kullanıldığı çalışmada özel lise mezunlarının yüksek kültürel sermaye sahibi olduğu ve sermayenin bu çeşidinin birikim sürecinde ailenin etkisinin yanında mezun olunan ortaöğretim kurumunun da etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşılık resmi lise mezunlarının farklı kültürel profillere sahip oldukları dikkat çekmektedir. Araştırma sonucunda ayrıca kurumsallaşmış kültürel sermayesi yüksek olan ebeveynlerin eğitim stratejilerinin çocuklarının nitelikli okullara gitmesine yönelik oluşturmasından dolayı mezunların prestijli üniversiteleri tercih ettikleri bulgulanmıştır. Çalışmada son olarak liseler tarafından aktarılan diğer sermaye türlerinin de toplumsal hayatta mezunlara belirli getiriler sağladığı görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Eğitim, Kültürel Sermaye, Özel ve Resmi Lise Mezunları.

Abstract:
The primary purpose of this study is to make visible the cultural capital accumulation of graduates of different high school statuses in the education system and the role that cultural capital plays in academic success. In this regard, the study focused on the cultural capital ownership of graduates of public and private high schools and the academic benefits of this ownership in the academic life of graduates. Exploratory sequential design was used in the research in line with mixed methodology. The sample of the study, in which a stratified purposeful sampling technique was used, consists of four private and four public high schools located in İzmir Konak district. In the quantitative method phase of the study, a survey was administered to 1203 people. Hierarchical clustering and multiple correspondence analysis were used in the analysis of the quantitative study. As a result of the quantitative analysis, twelve different clusters emerged. Private high school graduates have high cultural capital and the most successful academic outcomes. It has been concluded that graduates of public secondary education institutions have different cultural capital profiles and are successful based on their cultural capital.
In the qualitative part of the study, a semi-structured form was applied to 45 people, twenty-three of whom were from private high schools and twenty-two from public high schools. In the study using thematic analysis, it was concluded that private high school graduates have high cultural capital and that the secondary education institution they graduated from, as well as the influence of the family, is effective in the process of accumulating this type of capital. On the other hand, it is noteworthy that public high school graduates have different cultural profiles. As a result of the research, it was also found that the parents of private high school graduates with high familial institutionalized cultural capital prefer prestigious universities because their children's education strategies are aimed at going to qualified schools. The study also shows that other types of capital are transferred to graduates by high schools, and these capitals have certain gains in social life.

Key Words: Education, Cultural Capital, Private and Public High School Graduates.