Taberî tefsîrinde siyâkın yoruma etkisi
The effect of siyâk to interpretation in Tabari tafsir
Yazar: HABİP GÜL
Danışman: PROF. DR. ALİ GALİP GEZGİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Armoni = Harmony ; Bağlam = Context ; Bütünlük = Integrity ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Taberi = Taberi ; Tefsir = Commentary ; Yorumlama = Interpretation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân âyetlerinin anlamının sahîh bir şekilde tesbit edilmesi oldukça önemlidir. Bu sebeple İslâm âlimleri erken dönemlerden itibâren Kur'ân'ın doğru anlaşılması için bazı ilkeler ve kurallar tayin etmişlerdir. Bu bağlamda siyâkın dikkate alınması  da en önemli ilkelerdendir. Çünkü bir sözün doğru anlaşılması ancak onun kendi siyâkında incelenmesiyle mümkündür. Siyâka riâyet etmeyi temel kıstas gören erken dönem müfessirlerinden biri İbn Cerîr et-Taberî'dir. Kesin bir delil bulunmadıkça siyâka aykırı te'vîlde bulunmanın câiz olmadığını belirten Taberî, bu kuralına kendisi de tefsîrinin her aşamasında riâyet etmektedir. Bununla birlikte Taberî'nin siyâk anlayışı ile ilgili yapılan bazı çalışmalarda Taberî'nin sadece te'vîllerden birini tercih etmesindeki bir kriter olarak siyâka yaklaşımı incelenmektedir. Halbuki o, siyâkı sadece bir tercih kriteri olarak değil Kur'ân-ı Kerîm'i anlama ve yorumlamada temel bir kıstas kabul etmektedir. Bu sebeple Taberî'nin siyâk anlayışının daha derinlemesine incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada teorik açıdan siyâk kavramının üzerinde durulduktan sonra Taberî'nin kelimelerin ve ifadelerin anlamını belirlemede, Kur'ân ilimlerinin ve luğavî mes'elelerin izahında siyâkın yoruma etkisi Bakara, Âl-i 'İmrân ve Nisâ Sûreleri bağlamında incelenmektedir. Taberî'nin siyâk anlayışı incelendiğinde bazen müfessirlerin çoğundan farklı te'vîller ortaya koyduğu görülmektedir. Siyâkı delil göstererek yaptığı bazı yorumların eleştiriye açık olduğu da dikkat çekmektedir. Bu da Kur'ân siyakının esnekliği ve farklı te'villere müsait oluşuyla ilgilidir. Taberî tefsiri özelinde yapılan bu çalışma ile günümüz Kur'an araştırmalarındaki bağlamla  ilgili çalışmalara geçmişten bir katkı sunma ve tefsîr usulünün geliştirilmesi çabalarına da malzeme sağlama amaçlamaktadır.

Abstract:
It is very important to determine the meaning of the verses of the Qur'an in an authentic way. For this reason, Islamic scholars have determined some principles and rules for the correct understanding of the Qur'an since early times. In this context, taking into account the siyâq is one of the most important principles. Because the correct understanding of a word is only possible by examining it in its own siyâq. One of the early commentators who considers observing the siyâq as the basic criterion is Ibn Jarîr at-Tabari. at-Tabari, who states that it is not permissible to comment contrary to siyâq unless there is definite evidence, also obeys this rule at every stage of his tafsir. However, in some studies on Taberî's understanding of siyâq, his approach to siyâq is examined only as a criterion to prefer one of the interpretations. However, he accepts siyâq not only as a criterion of choice, but also as a basic criterion in understanding and interpreting the Qur'an. For this reason, it is important to examine Tabari's understanding of siyâq more deeply. In this study, after focusing on the concept of siyaq from a theoretical point of view, it is being examined the effect of siyâq on interpretation in determining the meaning of words and expressions, Qur'anic sciences and linquistic issues in Sūrats al-Baqara, Āl ʿImrān, al-Nisāʾ. When Tabari's understanding of siyak is examined, it is seen that sometimes he puts forward different interpretations than most of the commentators. It is also noteworthy that some of the comments he made by showing solid evidence are open to criticism. This is related to the flexibility of the Qur'anic policy and its availability for different interpretations. With this study, which is specific to Tabari tafsir, it aims to provide a contribution from the past to the studies related to the context in today's Qur'an studies and to provide material for the efforts to develop the tafsir method.