Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık algısının hasta aktivasyonu ve yaşam doyumu üzerine etkisi
The effect of healthy lifestyle behaviors and perception of health on patient activation and life satisfaction
Yazar: FATMA ÇİFTÇİ KIRAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN ERTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Hasta aktivasyonu = Patient activation ; Hastalar = Patients ; Hastalık algısı = Illness perception ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık algısının, hasta aktivasyonu ve yaşam doyumu üzerine etkisi tespit edilmiş ve sonuçları çok yönlü olarak ele alınmıştır.
Araştırmanın örneklemini, Konya'da bir üniversite hastanesinden ayaktan poliklinik hizmeti alan 700 hasta oluşturmaktadır. Çalışmada nicel araştırma deseni ve kolayda örneklem yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmada Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları II. Ölçeği, Sağlık Algısı Ölçeği, Hasta Aktiflik Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeklerin Cronbach Alpha değerleri sırasıyla, 0.898, 0.638, 0.836 ve 0.868 olarak bulunmuştur.
Bireylerin genel sağlık durumunun iyi olması sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını, sağlık algısını ve yaşam doyumunu olumlu yönde etkilemektedir. Kronik hastalığı olan, sürekli ilaç kullanan ve ailesinde kronik hastalığı olan bireylerin sağlıklı olma konusunda kontrolü elinde tutabilme düzeyi ve sağlığına verdiği önem düzeyi yüksek bulunmuştur. Yaş ilerledikçe bireylerin, hasta aktivasyonu ve sağlık algı düzeyleri olumlu yönde, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam doyum düzeyleri olumsuz yönde etkilenmektedir. Öğrenim düzeyi ve gelirin düşük olması,  sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam doyumunu negatif etkilemektedir. Evli olan bireylerin sağlık sorumluluğu, sağlığına verdiği önem, sağlık algı düzeyi ve hasta aktivasyonu yüksek bulunmuştur.
Araştırma sonucunda sağlık sorumluluğunun yaşam doyumu üzerine negatif, fiziksel aktivite, kişiler arası ilişkiler ve stres yönetiminin ise pozitif bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca manevi gelişim ve sağlık sorumluluğunun hasta aktivasyonu üzerine pozitif bir etkisinin olduğu saptanmıştır. Bireylerin öz farkındalık düzeyleri yükseldikçe, yaşam doyumu ve hasta aktivasyonu artmaktadır. Hasta aktivasyonu yaşam doyumunu pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
In this study, the effects of healthy lifestyle behaviors and perception of health on patient activation and life satisfaction were determined and the results were discussed in a multifaceted way.
The sample of the study consists of 700 patients receiving outpatient clinic service from a university hospital in Konya. Quantitative research design and convenience sampling method were used in the study. Healthy Lifestyle Behaviors II. Scale, Perception of Health Scale, Patient Activity Scale and Life Satisfaction Scale were used. The Cronbach Alpha values of these scales were 0.898, 0.638, 0.836 and 0.868, respectively.
Good general health status of individuals positively affects their healthy lifestyle behaviors, health perception and life satisfaction. It was found that individuals who have a chronic disease, who use drugs regularly and who have a chronic disease in their family have a high level of control over their health and the level of importance they attach to their health. As the age progresses, individuals' patient activation and health perception levels are positively affected, and their healthy lifestyle behaviors and life satisfaction levels are negatively affected. Low level of education and income negatively affect healthy lifestyle behaviors and life satisfaction. Health responsibility, importance given to health, health perception level and patient activation of married individuals were found to be high.
As a result of the research, it was determined that health responsibility has a negative effect on life satisfaction, while physical activity, interpersonal relationships and stress management have a positive effect. In addition, it was found that spiritual development and health responsibility had a positive effect on patient activation. As the level of self-awareness of individuals increases, life satisfaction and patient activation increase. Patient activation positively affects life satisfaction.