21. yüzyıl âşıklarından Âşık Temel Turabî
One of the 21st minstrels Temel Turabi
Yazar: CANAN ARIKAN
Danışman: PROF. DR. NEDİM BAKIRCI
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Halk bilimi = Folklore ; Turabi, Temel = Turabi, Temel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Âşıklık geleneği oldukça köklü bir geçmişe sahiptir. Bu gelenek icracılar
tarafından sözlü veya yazılı olarak nesilden nesile aktarılmıştır. Bu aktarmada en
önemli görev elbette ki âşıklara düşmektedir. Sözlü gelenek ortamında mesleklerini
icra eden âşıklar ürettikleri kültürel unsurları sazları ve sözleri vasıtasıyla geleceğe
taşımışlar, bu geleneğin korunup unutulmamasını sağlamışlardır.
Âşıklık geleneği gibi kadim bir kültür mirasını tez çalışması olarak
seçmemizin sebebi, bu geleneğin 21. yüzyılda, teknolojinin bu kadar hayatımızın
kopmaz bir parçası olduğu dönemde, hâlâ yaşıyor ve âşıklar tarafından yaşatılıyor
olmasıdır. Bu gelenek günümüz koşulları gereği pek çok farklılığa uğramıştır.
Özellikle büyük şehirlerde yaşayan âşıklar bu geleneği başka bir boyuta taşımıştır.
Âşıklar, âşık kahvelerinde veya hemşehrilerin bir araya gelerek kurdukları dernekler
aracılığıyla geleneğin büyük şehirlerde unutulmasının önüne geçmişlerdir. Bunun bir
örneği de Temel Turabî'dir. Âşık Temel Turabî, Bursa'da ikamet etmektedir. Memur
olarak çalıştığı Yıldırım Belediyesi tarafından düzenlenen sosyal ve kültürel
etkinliklerde Turabî hem bu geleneği yeni nesillere aktarımını sağlamış hem de bu
programlara Anadolu'nun birçok bölgesinden konuk olarak katılan âşıkları geniş
kitlelere tanıtmıştır.
Özellikle salgın döneminde Yıldırım Belediyesi'nin de kendisine verdiği
destek ile belediyenin sosyal medya hesaplarından canlı yayınlar yaparak binlerce
izleyiciye ulaşmıştır. Sosyal medyadan yapılan bu canlı yayınlar âşıklık geleneğine
farklı bir yorum katmıştır. Bu programlara, Türkiye'nin ve dünyanın pek çok yerinden
izleyiciler katılmışlardır. Yapmış olduğu programlarda Erzurum ilinin kültür ögelerini
de yansıtmayı ihmal etmemiştir.
Bu çalışmada Âşık Temel Turabî'nin hayatı ve âşıklığı iki ayrı başlık altında
incelenmiştir. Hayatını incelediğimiz bölümde Turabî 'nin ailesi ve kardeşleri, okul
hayatı, askerliği ve eşi Ayşe Hanım ile evlenmesine değinilmiştir. Temel Turabî'nin âşıklığını değerlendirdiğimiz bölümde ise bade içmesine, şiirlerinde kullandığı
mahlaslara, ustası Reyhanî ile ilişkisine, kendisine örnek aldığı diğer âşıklara,
yetiştirdiği çıraklara, katıldığı programlara ve aldığı ödüllere yer verilmiştir. Aynı
zamanda Temel Turabî'nin hikâyecilik yönünden de bu bölümde bahsedilmiştir. Âşık
Turabî hakkında yapılan çalışmalar üzerinde de durulmuştur.
Temel Turabî'nin 172 şiiri çalışmaya dâhil edilmiştir ve bu şiirlerin
numaralandırılmasında ayak sesleri esas alınmıştır. Bu şiirler şekil ve muhteva
özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Son olarak Temel Turabî'nin bilerek veya
bilmeyerek şiirlerinde kullandığı edebi sanatlar üzerinde durulmuştur. Genel olarak
bakıldığında çalışmamız Âşık Temel Turabî hakkında hazırlanmış bir biyografi
çalışmasıdır.

Anahtar Sözcükler: Âşıklık geleneği, Âşık, Erzurum, Temel Turabî, âşık şiiri.

Abstract:
The tradition of love has a long history. The tradition has been paased down
from generation to generation by performers, verbally or in writing. The most
important task in this transfer, of course, falls to the lovers. Lovers who perform their
professions in the oral tradition environment carried the cultural elemenrs they
produced into the future through their reeds and words, ensuring that this tradition
was not preserved or forgotten.
The reason we chose an ancient cultural heritage such as the tradition of love
as a thesis work is that this tradition is still alive and alive by lovers in the 21st
century, when technology was such an ins off-the-line part of our lives. The tradition
has undergone many differences due to today's conditions. Especially lovers living in
big cities have taken this tradition to another level. Lovers have prevented the
tradition from being forgotten in big cities in their lover's coffee shops or though
associations established by their countrymen. The best example of this is Temel
Turabı. Lover Turabı resides in Bursa. In the social and cultural events organized by
Yıldırım Municipality, where he worked as a çivil servant, Turabî both ensured that
this tradition was passed on to the new generations and introduced to a wide audience
the many unrecognized lovers who participated in these programs as guests from
many regions of Anatolia. Especially during the epidemic period, Yıldırım
Municipality has reached thousands of viewiers by broadcasting live from the social
media accounts of the municipality whit its support. These live broadcasts from social
media have added a different interpretation to the tradition of love. These programs
were attended by viewers from many parts of Turkey and world. In his programs, he
did not neglect to reflect the cultural elements of Erzurum province.
In ths study, the life and love of The Lover Temel Turabî were examined
under thwo different headings. In the section we examined his life, Turabî's family
and siblings, school life, military service and marriage to his wife, Ayşe , were
mentioned. In the section where we evaluated Temel Turabı 's love, bade drinking, the creatures he used in his poems, his relationship with his master Reyhanî, other
lovers he looked up to, the apprentices he trained, the programs he participated in and
the awards he received were included. At the same time, the storytelling aspect of
Temel Turabı is mentioned in this section. Studies on Lover Turabı have also been
emphasized.
We included 172 poems by Temel Turabı and 20 squabbles with lovers. The
numbering of poems is based on footsteps. After examining these poems in detail in
terms of their shape and content characteristics, we evaluted the poems under separate
headings according to their subjects. Then we painstakingly examined the literary arts
used by the lover in his poems.

Key Words: Minstrelsy tradition, in love, Erzurum, Temel Turabî, minstrel poem.