Ahmet Hamdi Tanpınar düşüncesinde kötülük problemi
The problem of evil in the thought of Ahmet Hamdi Tanpınar
Yazar: SEVİNÇ YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. RIFAT ATAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Ahmet Hamdi Tanpınar Düşüncesinde Kötülük Problemi isimli tez çalışması,
Tanpınar‟ın hikâye ve romanlarında kötülük problemine yaklaşımını ortaya koymaktadır.
Çalışma, literatür taraması ve belge analiz yöntemi ile hazırlanmıştır.
Üç bölüm ve çeşitli alt başlıklardan oluşan çalışmada ilk olarak kötülük ve kötülük
probleminin kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Kötülükler metafiziksel, fiziksel ve ahlaki olarak,
kötülük problemi de varoluşsal, mantıksal ve delilci kötülük problemi olmak üzere üç başlık
altında incelenmiştir. Batı ve İslam dünyasında filozofların meseleye yaklaşımları, savunma
ve teodiseleri de bu bölümde ele alınmıştır. İkinci bölümde Tanpınar‟ın hayatı, eserleri ve
düşünce dünyası ile ilgili bilgi ve değerlendirmeler yer almaktadır. Üçüncü bölüm de ise önce
Tanpınar‟ın kişisel hayatında, daha sonra roman ve hikâyelerinde kötücül durum bulguları ve
bu kötülüklerin kaynakları tespit edilmiştir. Akabinde bu bulguların kötülük problemi ve
çeşitleri ile ilişkisi, bu bağlamda Tanpınar‟ın Tanrı tasavvuru, özgürlük konusuna yaklaşımı
ve teodisesi ortaya koyulmuştur.
Tanpınar kötülük problemini daha çok Huzur romanı içinde kısa bir bölümde
tartışmaktadır. Roman ve hikâyeleri incelendiğinde yazarın dünyada metafizik, doğal ve
ahlaki kötülüklerin varlığını kabul ettiği, problemi bir olgu olarak ve derinlemesine değil,
mantıki sonuçları ve pratik faydaları üzerinden değerlendirdiği görülmektedir. Tanpınar
kötülük probleminin akılla değil ancak inançla çözülebileceğini düşünmektedir. Çözüm
önerisi olarak ise o, Tanrı‟yı yaşanan kötülüklerin sebebi olarak görüp tartışmalara dâhil
etmemek, Tanrı düşüncesini basit gündelik problemlere karıştırmamak ve yıpratmamak
gerektiğini ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Din Felsefesi, Tanrı, Kötülük, Teodise, Ahmet Hamdi Tanpınar.

Abstract:
The thesis entitled as The Problem of Evil in Ahmet Hamdi Tanpinar's Thought
reveals Tanpinar's approach to the problem of evil in his stories and novels. The study was
prepared by literature review and document analysis method.
In the study consisting of three chapters and various subheadings, firstly, the
theoretical framework of evil and the problem of evil is drawn. The evils are analysed as
metaphysical, physical and moral, and the problem of evil is analysed under three headings:
existential, logical and evidential problem of evil. The approaches of philosophers in the West
and the Islamic world to the problem, their justifications and theodicies are also discussed in
this chapter. The second chapter contains information and evaluations about Tanpinar's life,
works and world of thought. In the third chapter, firstly, the findings of malevolent situations
in Tanpinar's personal life, then in his novels and stories and the sources of these evils are
determined. Subsequently, the relationship of these findings with the problem of evil and its
types, Tanpinar's conception of God, his approach to freedom and theodicy in this context
have been revealed.
Tanpinar discusses the problem of evil directly in a short chapter in the novel Huzur.
When his novels and stories are analysed, it is seen that the author accepts the existence of
metaphysical, natural and moral evils in the world and evaluates the problem not as a
phenomenon and in depth, but through its logical consequences and practical benefits.
Tanpinar thinks that the problem of evil can only be solved by faith, not by reason. As a
proposed solution, he argues that God should not be seen as the cause of the evils experienced
and should not be included in the discussions, and that the idea of God should not be involved
in simple daily problems and should not be worn out.

Keywords: Philosophy of Religion, God, Evil, Theodicy, Ahmet Hamdi Tanpinar.