18-65 yaş arası bireylerde uyku kalitesi ve ilişkili faktörler
Sleep quality and related factors in individuals aged between 18-65
Yazar: EMİN ÖNEN
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Kaliteli uyku, bireylerin uyandıktan sonra kendini yeni bir güne
hazır hissetmesi, zinde ve formda olmasıdır. Birçok klinik ve sosyal durumla ilişkili
olduğu bilinen uyku kalitesinin önemi her geçen gün daha iyi anlaşılmaktadır. Bu
çalışmada, 18-65 yaş arasındaki kişilerin sosyo-demografik özellikleri, uyku
alışkanlıkları ve hastalıkları ile uyku kaliteleri değerlendirilerek aralarındaki ilişkinin
gösterilmesi amaçlanmaktadır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel tipte planlanan bu çalışma
01.05.2020-01.12.2020 tarihleri arasında, etik kurul onayını takiben, internet
ortamında oluşturulan anket formu uygulanarak yapılmıştır. Çalışmanın evrenini,
belirlenen tarihlerde herhangi bir sebeple online anket linkine ulaşan 18-65 yaş
arasında olan bireyler oluşturmaktadır. Çalışmaya başlanılan tarihlerde tüm dünyayı
etkisi altına alınan Covid-19 pandemisinin yaratmış olduğu bulaş ihtimali çekincesi
nedeniyle online anket yöntemi tercih edilmiştir. Hazırlanan ankette; bireylerin
sosyodemografik özellikleri, yaşam tarzı, alışkanlık ve kronik hastalıklarına yönelik
bir anket formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKI) anket formu
uygulanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde; çalışmada sürekli
değişkenler normal dağılıma uygunluğa göre sadece sayısal olarak, kategorik
değişkenler ise frekans ve ilgili yüzde değerleriyle ifade edilmiştir. Sürekli
değişkenlerin normal dağılım gösterip göstermediği (standardize edilmiş bir ölçek
olmadığı için) değerlendirilmemiştir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılması kikare
testi ya da Fisher'in kesin ki-kare testi ile yapılmıştır. Sürekli değişkenler
arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. p<0,05
istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya gönüllü olarak toplam 890 kişi katılmıştır. Yaş grubu
dağılımı incelendiğinde katılımcıların %59'unun (n:525) 18-30 yaş arasında olduğu
görüldü. Katılımcıların PUKI puanları incelendiğinde %68,3'ünün (n:608) uyku
kalitesinin kötü olduğu görüldü. Katılımcıların sosyo-demografik verileri, alışkanlık
ve hastalıkları ile uyku kalitesi durumları ki-kare testi ile değerlendirildiğinde;
uyudukları odanın aydınlanma durumu, evdeki 0-1 yaş ve 2-6 yaş arasındaki çocuk
varlığı, çalışma, gelir ve stres durumu, sürekli bakımından sorumlu olunan yaşlı ya
da hasta birey varlığı, sigara içme durumu ve kronik hastalık varlığı ile uyku kalitesi
29
arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görüldü. Somer's d istatistiksel
analiz sonuçlarına göre korelasyon değerlendirildiğinde; stres durumu arttıkça uyku
kalitesi kötüleşmekteydi (d: 0,105). Benzer şekilde sigara içme sıklığı arttıkça uyku
kalitesinin kötüleştiği görüldü (d: -0,120).
SONUÇ: Çalışmamızda bulunan kötü uyku kalitesi sıklığının geçmiş çalışmalara
göre anlamlı olarak daha yüksek olması tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19
pandemisinin yaratmış olduğu stres durumuyla ilgili olduğu düşünülmektedir. Birçok
klinik ve sosyal durumla ilişkisi saptanan uyku kalitesinin artırılması için tüm
toplumda uyku kalitesinin önemiyle ilgili eğitim ve farkındalık çalışmaları
yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: uyku kalitesi, pittsburgh uyku kalitesi indeksi, puki

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: A good quality sleep means that individuals feel fit,
healthy and ready for a new day after wake up. The importance of sleep quality,
which is known to be associated with many clinical and social conditions, is better
understood every day. In this study, it is aimed to show and evaluate the relation
between sleep quality of people between the ages of 18-65 and their sociodemographic
characteristics, sleep habits and diseases.
MATERIAL AND METHOD: This study, which was planned in a descriptive
cross-sectional type, was carried out between 01.05.2020-01.12.2020 by applying a
questionnaire form created on the internet in line with the approval of the ethics
committee.The population of the study consists of individuals between the ages of
18-65 who participate in the online survey link for any reason on the specified dates.
Because of Covid-19 pandemic that had been affecting the whole world since the
beginning of the study, the online survey method was preferred in order not to create
the possibility of contamination. With the prepared questionnaire, questions about
the sociodemographic characteristics, lifestyle, daily habits and chronic diseases of
the individuals were asked to the participants and the Pittsburgh Sleep Quality Index
(PUKI) questionnaire was applied. During the evaluation of the data obtained in this
study, continuous variables were expressed only numerically according to their
suitability to normal distribution, while categorical variables were expressed with
frequency and percentage values.Whether continuous variables show normal
distribution or not has not been evaluated due to there is not a standardized
scale.Comparison of categorical variables was made using the chi-square test or
Fisher's exact chi-square test. Relationships between continuous variables were
evaluated with Spearman correlation test and p <0.05 was considered statistically
significant in this context.
FINDINGS: A total of 890 people participated in the study voluntarily. When the
age group distribution was examined, it was seen that 59% (n: 525) of the
participants were between the ages of 18-30. When the PUKI scores of the
participants were examined, it was seen that 68.3% (n: 608) had poor sleep
quality.When the socio-demographic data, habits and diseases and sleep quality of
the participants were evaluated with the chi-square test, the enlightenment status of
31
the room they slept in, the presence of children between 0-1 and 2-6 years of age,
elderly or sick people that individuals have to responsible for their healthcare in the
house, job, amount of income and stress, smoking status and the presence of chronic
disease significantly affects sleep quality.When the correlation is evaluated
according to the statistical analysis results of Somer; As the stress condition
increased, the sleep quality deteriorated (d: 0.105). Similarly, it was observed that the
higher the smoking frequency, the worse the sleep quality (d: -0.120).
RESULTS: The fact that the frequency of poor sleep quality found in the study is
higher than previous studies is thought to be related to the stress situation created by
the Covid-19 pandemic, which has affected the whole world. In conclusion,
education and awareness studies about the importance of sleep quality should be
carried out in the whole society in order to increase sleep quality, which has been
proven in this study to be associated with many clinical and social conditions.
Key words: sleep quality, pittsburgh sleep quality index, PSQI