Sinemasal mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk kullanımının auteur yönetmen filmleri üzerinden incelenmesi
Investigating the use of color in the context of emotional design in cinematic spaces through auteur directors' films
Yazar: BÜŞRA ZEYNEP DALBAY
Danışman: PROF. DR. HATİCE UMUT TUĞLU KARSLI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Yönetmenler filmleri için yazdıkları senaryolarda seyircilerin hissetmelerini istedikleri
duygulara yönelik özgün sinemasal mekanlar tasarlamaktadırlar. İzleyicilerin filmi iki
boyutlu bir ekrandan izlemesine rağmen filmle özdeşleşmelerini sağlamakta duygusal
tasarım bağlamında oluşturulmuş sinemasal mekanlar büyük değer taşımaktadır. Özellikle
bireysel kimliği ile farklı bir sinema anlatı dili oluşturma çabasında olan auteur yönetmenler,
seyirciye filmdeki mekanlarla bütünleşme duygusunu da hissettirerek kalıcı bir etki
oluşturabilme amacına odaklanmaktadırlar. Sinemasal mekan tasarımının önemi de tam bu
noktada ortaya çıkmaktadır. Bu yönetmenlerin filmlerindeki mekan tasarımları,
yönetmenlerin aktarmak istedikleri duyguları yansıtabilmesinde çok önemli bir role sahiptir.
Duygusal tasarım da bu rolün en kritik bileşenidir. İyi bir filmi izlerken tüm duyu organları
ile filmde bulunan mekanlarda yaşanan olayların içine dahil olunur. Bu durumda oluşan sanki
filmin içerisindeymiş gibi hissetmek olarak tanımlanan Einfühlung duygusu da seyircinin
filmde aktarılmak istenen duyguyu algılamasında büyük önem taşımaktadır. Sinemasal
mekan tasarımıyla duygu aktarımında en öne çıkan da görsel algı öğeleridir. Bu öğelerden
biri olan renk, sinemasal mekanlarla yaratılmak istenen duygusal bütünleşme için kritik bir
öneme sahiptir. İç mekan tasarımında çoğunlukla kullanıcıların (tüketicilerin) hissetmek
istedikleri duygular üzerinden ilerlenirken, sinemasal mekan tasarımında ise yönetmenin
izleyiciye (tüketiciye) hissettirmek istediği duygular bağlamında tasarımlar yapılır. Tezin
amacı, auteur yönetmenlerin filmlerindeki sinemasal mekanların tasarımında duygu aktarımı
ve renk kullanımı bağlamında karşılaştırmalar yaparak, duygu aktarımında renk öğesinin
kullanım biçimlerinin tartışılmasıdır. Tezin ilk bölümlerinde mekan algısı ve duygusal
tasarım kavramları ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş; sinemasal
mekanlar ve Auteur yönetmenlerin sinemasal mekan üretim süreci incelenmiştir. Sinemasal
mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk kullanımı araştırmasına alt yapı teşkil edecek değişkenlerin belirlenmesi amacıyla, sinemasal mekanlarda duygusal tasarım öğelerinden
biri olarak renk kavramı, sinema ve renk teorisi ile filmlerdeki renk paletleri incelenerek
tanımlanmıştır. Son bölümde, sinemasal mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk
kullanımı araştırması yer almaktadır. Araştırmada sekiz farklı auteur yönetmenin sekiz
filminde sinemasal mekanlarda kullanılan çeşitli renkler, aktardıkları duygular açısından
göstergebilim yöntemi ile incelenmiştir. Renklerin filmlerde kullanımı, sahnelerden alınan
örnek görüntü/karelerle aktarılmakta; gösteren ve gösterilen arasındaki ilişki saptanarak
sahnelerde yer alan renkler duygusal tasarım bağlamında analiz edilmiştir. Araştırmanın
pratik sonucu olarak, iç mimarlar, prodüksiyon tasarımcıları ve yönetmenler gibi farklı
meslek gruplarını ortak noktada buluşturan mekan tasarımı ve renk kavramının, sinema
sektöründe duygusal tasarım bağlamında kullanım biçimleri ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Directors design original cinematic spaces for their films based on the emotions they want
the audience to feel in their scripts. It enables the audience to identify with the film even
though they watch it on a two-dimensional screen, and great values are created in the
emotional design of the cinematic spaces. Directors, who strive to create a different cinema
narrative with individual personality, focus on the aim of creating a lasting effect by making
the audience feel integrated with the locations in the film. The importance of cinematic space
design emerges at this point. The location designs in these directors' films have a very
important role in reflecting the directors' desires to convey. It is the most critical component
of emotional design. When watching a good film, all sensory organs are involved in the
events in the cinematic spaces in the film. In this case, the feeling of Einfühlung, which is
defined as feeling as if you are in the film, is of great importance in the audience's perception
of the emotion desired to be conveyed in the film. Visual perception elements are the most
prominent factor in conveying emotion through cinematic space design. Color, one of these
achievements, has a critical structure for the emotional integration desired to be created with
cinematic spaces. While in interior design, the feeling problems of many users (consumers)
are progressed through emotions, in cinematic space design, the movements that the director
wants to make the audience (consumer) feel are realized. The aim of the thesis is to combine
the units of emotion transfer and color use in the design of cinematic spaces in the films of
auteur directors, and to discuss the ways in which colors are used in emotion transfer. In the
first chapters of the thesis, a comprehensive literature review was conducted on the concepts
of space perception and emotional design; cinematic spaces and the production process of
cinematic spaces by auteur directors were examined. In order to determine the variables that
will form the basis for the research on the use of color in the context of emotional design incinematic spaces, the concept of color as one of the elements of emotional design in cinematic
spaces is defined by examining cinema and color theory and color themes in films. In the last
section, the research on the use of color in the context of emotional design in cinematic spaces
is presented. In the research, various colors used in cinematic spaces in eight films of eight
different auteur directors were examined by semiotics method in terms of the emotions they
convey. The use of colours in films is conveyed with sample images/frames taken from the
scenes; the relationship between the signifier and signified is determined and the colours in
the scenes are analysed in the context of emotional design. As a practical result of the
research, the use of space design and colour expression in emotional design production in the
cinema industry, which brings together different professional groups such as interior
architects, production designers and directors, has been revealed.