Aile hekimliği asistanlarının kronotip özellikleri ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between chronotype characteristics and sleep quality in family medicine residents
Yazar: MUHAMMED ALİ DEMİRDAL
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Dr. Muhammed Ali DEMİRDAL "Aile Hekimliği Asistanlarının Kronotip Özellikleri ile Uyku Kalitesi Arasındaki İlişkinin Araştırılması" Gülhane Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Ankara, 2024.

Amaç: Kronotip, insanın sirkadiyen ritmini etkileyen, genetik ve fiziksel değişkenlerden etkilenen, davranışsal bir kişilik özelliğidir. Uyku kalitesi, insanın uyku ve uyanma sürecini ele alan, uyanma ile güne hazır olma seviyesini, zindeliğini ve formunu değerlendiren bir kavramdır. Bu çalışmada, aile hekimliği asistanı olarak görev yapan bireylerin kronotip özellikleri ve uyku kalitelerinin belirlenmesi ile bu değişkenler arası ilişkinin araştırılması amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel desende planlanan çalışmamız, aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan asistanlar üzerinde yapıldı. Örneklem, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve anket formunu gönüllü olarak dolduran 351 katılımcıdan oluştu. Anket formunda, sosyodemografik sorulara ve Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA) ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) sorularına yer verildi. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edildi.

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,05 ± 7.53 olduğu ve %57,5'i kadınlardan oluştuğu görüldü. Medeni duruma göre katılımcıların %59,5'i evli, %40,5'i bekardır. Sabahçıl-Akşamcıl tip dağılımı %94,6 ara tip, %3,4 akşamcıl tip ve %2 sabahçıl tip olarak bulundu. Katılımcıların %53'ünde uyku kalitesinin kötü olduğu belirlendi. Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği ile PUKİ arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,395) bulundu. Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği ile PUKİ alt bileşenlerinden: öznel uyku kalitesi arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,332), uyku latansı arasında negatif yönlü zayıf düzey bir ilişki (r=-0,298), uyku süresi arasında negatif yönlü zayıf düzey bir ilişki (r=-0,238), gündüz işlev bozukluğu arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,308) bulundu.

Sonuç: Çalışmamız kronotip özelliklerinin uyku kalitesini etkilediğini gösterdi. Sabahçıl tip özelliklere sahip olmak uyku kalitesini olumlu yönde etkilemektedir. Aile hekimliği asistanlarının kronotip özellikleri ve uyku kaliteleri hakkında sağlık profesyonelleri ve yöneticilerinin farkındalıklarının arttırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği asistanları, kronotip, uyku kalitesi

Abstract:
Dr. Muhammed Ali DEMİRDAL "Investigation of the Relationship Between Chronotype Characteristics and Sleep Quality in Family Medicine Residents'' Gulhane Faculty of Medicine, Department of Family Medicine, Specialization Thesis in Medicine, Ankara, 2024.

Aim: Chronotype is a behavioral personality trait influenced by genetic and physical variables affecting the circadian rhythm. Sleep quality is a concept that deals with the process of sleeping and waking up, and evaluates the level of readiness for the day, vitality, and fitness upon waking up. In this study, we aimed to determine the chronotype characteristics and sleep quality of individuals working as family medicine residents and to investigate the relationship between these variables.

Material and Methods: A descriptive and cross-sectional study was conducted on family medicine residents. The sample consisted of 351 participants who met the inclusion criteria and completed the questionnaire voluntarily. The questionnaire form included sociodemographic questions, the Morningness-Eveningness Questionnaire, and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). The data were subjected to appropriate statistical analysis using the SPSS program.

Results: The mean age of the participants was 33.05 ± 7.53 years, with 57.5% identifying as female. The participants' marital status was as follows: 59.5% were married, and 40.5% were single. The distribution of morning-evening types was as follows: 94.6% intermediate type, 3.4% evening type, and 2% morning type. A total of 53% of the participants were found to have poor sleep quality. A moderate negative correlation (r =-0.395) was observed between Morningness-Eveningness Scale (MEQ) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). A negative moderate correlation (r = -0.332) was found between MEQ and the subcomponents of  (PSQI). Specifically, a negative moderate correlation (r = -0.332) was observed between subjective sleep quality, a negative weak correlation (r = -0.298) between sleep latency, a negative weak correlation (r = -0.238) between sleep duration, and a negative moderate correlation (r = -0.308) between daytime dysfunction.

Conclusion: The results of our study indicated that chronotype characteristics are associated with sleep quality. Individuals with morning-type characteristics tend to report higher levels of sleep quality. It is recommended that health professionals and administrators be made more aware of the chronotype characteristics and sleep quality of family medicine residents.

Keywords: Chronotype, family medicine residents, sleep quality