Tip 2 diyabetli hastalarda kardiyovasküler komplikasyon farkındalığının tedavi uyumu ve yaşam tarzı değişikliğine etkisi
The effect of awareness of cardiovascular complication on treatment adherence and lifestyle change in patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: NESLİHAN OLGUN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Farkındalık = Awareness ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Komplikasyonlar = Complications ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler komplikasyonlar diyabet hastalarında en yaygın ölüm nedeni olarak bilinmektedir. Çalışmamızın amacı Tip 2 diyabetli hastalarda kardiyovasküler risk farkındalığının tedavi uyumu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif, tanımlayıcı özellikteki araştırmamıza Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'ne 01 Mart- 31 Mayıs 2022 tarihlerinde başvuran Tip 2 DM tanılı hastalar dahil edildi. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği-8,Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi için Statistical Package for the Social Sciences 23.0 paket programı kullanıldı ve tüm testlerde istatistiksel önemlilik düzeyi p<0,05 olarak alındı.
Bulgular: Çalışma 210 (%61.05)'unu kadın, 134 (%38,95)'ünü ise erkeklerin oluşturduğu ve yaş ortalamaları 59,37±10,95 yıl olan 344 hasta ile yapıldı. KARRİF-BD ölçek puanı üniversite mezunlarında (p=0,041), yaş ortalaması azaldıkça (p=0,047), diyabetik organopati varlığında (p=0,034), DM süresi 1-5 yıl (p=0,041) ve yıllık kontrol sıklığı 3'ten fazla olanlarda (p=0,004) daha yüksekti. MTUÖ-8 puanı yaş ortalaması arttıkça (p=0,016), ek hastalık varlığında (p<0,001), diyabetik organopati olmadığında (p=0,001), diyabet hakkında bilgilendirme yapılmayanlarda (p=0,001) ve SYBDÖ-II (P=0,007) puanı ile alt gruplarından beslenme faktörü (p<0,001) ölçek puanı yüksek olanlarda daha yüksekti. SYBDÖ-II puanı ise diyabetik organopati varlığında (p=0,026) daha yüksek, insülin kullananlarda (p=0,032) ise daha düşüktü. KARRİF-BD ölçek puanı yüksek hastaların MTUÖ-8'e verilen yanıtlara göre tedaviye yeterli uyum sağladıkları (p=0,003), KARRİF-BD ölçek puanı ile SYBDÖ-II (r=0,282, p<0,001) ve tüm alt gruplarının ölçek puanları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlendi.
Sonuç: Tip 2 DM hastalarında kardiyovasküler morbidite ve mortalite belirgin olarak artmaktadır. Çalışmamızda diyabetlilerde KVH bilgi düzeyi ile hem tedavi uyumu hem de sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu saptadık. Diyabet eğitimlerinin KVH bilgi düzeyini arttıracak şekilde geliştirilmesi ile medikal tedaviye ve yaşam tarzı değişiklerine uyumun artacağı sonucuna vardık.

Anahtar Kelimeler: tip 2 diabetes mellitus, kalp hastalığı risk faktörleri, tedavi uyumu, sağlıklı yaşam tarzı

Abstract:
Objective: Cardiovascular complications are known to be the most common cause of death in diabetes patients. The aim of our study is to investigate the effect of awareness of cardiovascular risk on treatment adherence and healthy lifestyle behaviors in patients with Type 2 diabetes.
Patients and Methods: Patients with Type 2 DM who applied to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Family Medicine Clinic in March, April, and May 2022 were included in our prospective, descriptive study. The data were collected by face-to-face interview method. Sociodemographic Data Form, Morisky Medication Adherence Scale, Cardiovascular Disease Risk Factors Knowledge Level Scale, and Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II were administered to the participants. Statistical Package for the Social Sciences 23.0 package program was used for the statistical analysis of the data, and the statistical significance level was taken as p<0.05 in all tests.
Results:The study was conducted with 344 patients, 210 (61.05%) women, and 134 (38.95%) men, with a mean age of 59.37±10.95 years. CARRIF-KL scale scores were higher with decreasing age (p=0.047), in university graduates (p=0.041), in patients with diabetic organopathy (p=0.034), in patients with DM duration of 1-5 years (p=0.041), and in patients who were examined more than 3 times a year (p=0.041). The MMAS-8 scores were higher with increasing age (p=0.016), in patients with additional diseases (p<0.05), in patients without diabetic organopathy (p=0.01), in patients who were not informed about diabetes (p=0.001), and in patients with high scores on the HLBS-II (p=0.007) and nutritional factor (a subgroup of the HLBS-II) (p<0.001) scale. The HLBS-II score was higher in the presence of diabetic organopathy (p=0.026) and lower in patients using insulin (p=0.032). It was determined that the patients with high CARRIF-KL scale scores had adequate treatment adherence according to the responses in MMAS-8 (p=0.003). Further, a weak positive correlation was found between the CARRIF-KL scale scores and the scale scores of the HLBS-II (r=0.282, p<0.001) and all its subgroups.
Conclusion: Cardiovascular morbidity and mortality significantly increase in type 2 DM patients. In this study, we detected that there is a significant relationship between the level of CVD knowledge and both treatment adherence and healthy lifestyle behaviors in diabetics. We concluded that with the improvement of diabetes education in a way to increase CVD knowledge level, adherence to medical treatment and lifestyle changes will rise.

Keywords: type 2 diabetes mellitus, cardiac disease risk factors, treatment adherence, healthy lifestyle