Eğitimde paradigma değişimi: Gölge eğitim
The paradigm shift in education: Shadow education
Yazar: DERYA KESKİN DEMİRER
Danışman: PROF. DR. FUAT ERCAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Kalkınma İktisadı ve İktisadi Büyüme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ekonomisi = Education economy ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim sendikaları = Education unions ; Eğitim sistemi = Education system ; Gölge eğitim = Shadow education ; Paradigmal geçiş = Paradigm transformation ; Çalışma sorunları = Working problems ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu çalışmada, son yirmi beş otuz yılda eğitimde yaşanan paradigma değişimi, gölge eğitim olarak kavramlaştırılan okul dışı eğitim faaliyetleri üzerinden araştırılmıştır. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarından itibaren, faydalı yurttaş yetiştirme hedefine dayanan ve Anayasalarda eğitim hakkı biçiminde yer alan, eğitimde ?kamusal hizmet paradigması?nın yerini bugün, özel imkanların ve giderek artan bir biçimde piyasanın belirleyici olduğu, bir çeşit ?özel yatırım paradigması? almıştır. Bu yeni paradigma, özelleştirme yönündeki somut teşviklerin yanında, kamusal eğitim sisteminde hayata geçirilen ve gizli özelleştirme işlevi gören çeşitli uygulamalarla da sürekli bir biçimde yeni destek mekanizmaları kazanarak yaygınlaşmakta ve meşrulaşmaktadır.Okula paralel olarak ve hatta zaman zaman onu aşan boyutlarıyla okul dışındaki eğitim, bu yeni paradigmaya destek oluşturan mekanizmalar içinde önemli bir yere sahiptir. Tüm dünyada, kamusal hizmetlerin piyasalaşması yönündeki gelişmelere paralel olarak, okul dışında para ile satın alınan eğitim de yaygınlaşarak eğitim sistemlerinin temel unsurlarından biri olmuştur. Türkiye'de de, sayısı ve çeşidi sürekli olarak artmakta olan sınavların dayanak oluşturduğu özel dershane, kurs ve benzeri gölge eğitim kurumları, eğitime ilişkin problemlerin artışında önemli odaklar haline gelmişlerdir. Örneğin, tüm öğrenciler için olmazsa olmaz hale getirilen ve sayıları genel liseleri aşmış olan özel dershaneler, kendi içlerinde yarattıkları çeşitlilik ve farklı sınıflar arasında değişen erişim olanakları itibariyle, eğitimdeki eşitsizliklerin yeniden üretilmesine ve derinleştirilmesine önemli katkılarda bulunmaktadır.Bu tez çalışması, yaygın eğitim, yaşam boyu eğitim gibi tarihsel olarak olumlu çağrışımlar yapan eğitim faaliyetlerinin de içinde yer aldığı, ancak bugünkü uygulamaları insani gelişim yerine beşeri sermaye yaklaşımına dayanan gölge eğitimin, hem eğitimsel içerik bakımından hem de eğitim emeğinin sömürüye dayanan istihdam koşulları itibariyle, eğitime ve eğitimciye dair algıların değişmesine önemli katkılarda bulunduğunu ve eğitim ile birlikte tüm toplumsal ilişkileri olumsuz yönde etkilediğini göstermeye çalışmıştır.

Abstract:
This study aims to analyze the paradigm shift in education in the last few decades through the concept of shadow education that has been used for out-of-school. Since its foundation, the Turkish Republic?s ?public service paradigm? in education, which has been based on bringing up good citizens, and expressed as the right to education in the Constitutions, has been replaced by a kind of ?private investment paradigm?. This new paradigm gains new support mechanisms continuously, not only with the implementation of government promotion policies in the direction of privatization of education, but also through various practices, called hidden privatizations, that take place within the public education system, thus universalizing and legitimizing these practices in the society.Out-of-school education, with its ever expanding size, provides an important support mechanism for this new paradigm. Parallel to the marketization of public services all over the world, this type of purchased education has become an essential part of education systems. Overwhelming increase of central examinations in the education system of Turkey has provided the grounds for the shadow education institutions such as private tutoring centers, and preparatory courses, thus causing further educational problems. With the diversity they created, and disparity in access among different classes, shadow education institutions contribute immensely to the reproduction and deepening of inequalities.This dissertation has sought to display how shadow education system, including historically positive sounding non-formal education and life-long education, has been based on human capital approach instead of human development, thus contributing to the shift in perceptions of education and educators, in terms of educational context and exploitive employment conditions, and furthermore, affecting the entire social relations of education negatively.