Koroner arter kronik total oklüzyonlu hastalarda kollateral dolaşımın elektrokardiyografik frontal QRS-t açısı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of collateral circulation and electrocardiographic frontal QRS-T angle in patients with coronary artery chronic total occlusion
Yazar: MUHAMMET ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NADİR EMLEK
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünyada ve ülkemizde mortalite ve morbiditenin en önemli sebebi şüphesiz ki kardiyovasküler hastalıktır. Kardiyovasküler hastalıkların ilk sırasında da koroner arter hastalığı gelmektedir. Koroner arterlerde kronik total oklüzyon (KTO) nativ damarlarda en az 3 aydır olan miyokart infarktüs tromboliz (TIMI) 0 ya da TIMI 1 akıma sebep olan koroner arter lezyonları olarak tanımlanmaktadır. Koroner kollateral dolaşım (KKD) koroner arterde dolaşımı bozan kritik darlık veya total tıkanıklık durumunda kronik bir cevap olarak gerçekleşen, lezyonun distalinde kalan miyokart dokusunun kanlanmasını sağlamak amacıyla, koroner arterin kendi içinde veya farklı koroner arterler arasında oluşan vasküler yapılardır. Frontal QRS-T açısı ventrikül depolarizasyonunun (QRS dalgası) ile ventrikül repolarizasyonunun (T dalgası) arasındaki açı farkı olarak tanımlanmaktadır. Frontal QRS-T açısı, miyokard repolarizasyonunun heterojenliğini ve miyokardın elektriksel instabilitesini gösteren yeni bir belirteçtir. Çalışmamızda KTO hastalarında oluşan kollateral dolaşımın miyokardiyal repolarizasyonun yeni bir belirteci olan frontal QRS-T açısı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya stabil anjina pektoris nedeniyle koroner anjiyografisi yapılan ve koroner anjiyografide kronik total oklüzyon saptanan 113 erkek ve 17 kadın olmak üzere toplamda 120 hasta dahil edildi. Hastaların EKG'leri ayrıntılı olarak değerlendirildi ve frontal QRS-T açısı hesaplandı. Hastalar ''frontal QRS-T açısı artmış'' ve ''frontal QRS-T açısı normal '' olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Hastaların koroner anjiyografileri izlenerek Rentrop sınıflamasına göre koroner kollateral dolaşım sınıflaması yapıldı.
Bulgular: Frontal QRS-T açısı artmış olan grubun yaş ortalaması 68.211.1 iken frontal QRS-T açısı normal olan grubun yaş ortalaması 61.78.7'dir. Frontal QRS-T açısı ile kadın cinsiyet (p=0.007), kötü kollateral akım (p<0.001), yaş ortalaması (p<0.001) ve serum kreatinin (p=0.045) arasında pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Bunlara ek olarak frontal QRS-T açısı ile LVEF
(p<0.001), serum albümini (p=0.001) ve hemoglobin düzeyi (p=0.002) arasında istatiksel olarak anlamlı negatif yönde bir ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda miyokard repolarizasyonunun bir belirteci olarak gösterilen frontal QRS-T açısının kronik total oklüzyonu olan hastalarda kötü kollateral koroner dolaşımın bir göstergesi olabileceğini gösterdik. Frontal QRS-T açısı kolaylıkla hesaplanabilmekte ve daha pratik olup, bu değer sayesinde kronik total oklüzyonu olan hastalarda kötü kollateral dolaşım öngörülebilir.
Anahtar Kelimeler: Kronik total oklüzyon, koroner kollateral dolaşım, frontal QRS-T açısı

Abstract:
ntroduction and Purpose: The major reason of mortality and morbidity in Turkey and the world is unquestionably cardiovascular conditions. Coronary heart disease is the most common among the cardiovascular diseases. Chronic total occlusion (CTO) in coronary arteries are described as coronary artery lesions that cause thrombolysis in myocardial infarction (TIMI) 0 or TIMI 1 flow typically present for at least 3 months, in native veins. Coronary collateral circulation (CCC) are the vascular formations formed within the coronary artery or between different coronary arteries to ensure that cardiac muscle tissue in the distal of the lesion is supplied with blood, and occurring as a chronic response to the condition of critical obstruction in or total blockage of coronary arteries that impairs circulation. Frontal QRS-T angle is defined as the angle difference between the (QRS wave) of the ventricular depolarization and (T wave) of the ventricular repolarization. Frontal QRS-T angle is a new marker indicating the heterogeneity of the myocardial repolarization and electrical instability of the myocardium. In this study, we aimed to investigate the relationship between the myocardial repolarization of the collateral circulation with the frontal QRS-T angle, as a new marker of it, in the patients with CTO.
Material and Method: 120 subjects, being 103 male and 17 female, who had
coronary angiography for stable angina pectoris and the coronary angiography of whom revealed chronic total occlusion, were included in the study. The ECGs of the patients were reviewed in detail and the frontal QRS-T angle was calculated. The patients were divided into two groups, being "those with increased frontal QRS-T angle" and "those with normal QRS-T angle". The coronary angiographs of the patients were monitored and coronary collateral circulation classification was made based on Rentrop classification.
Findings: The average age of those with increased frontal QRS-T angle was
68.211.1 while that of those with normal frontal QRS-T angle was 61.78.7. A statistically positive significant relationship was found between the frontal QRS-T angle and the female gender (p=0.007), poor collateral current (p<0.001), average of
age (p<0.001) and serum creatinin (p=0.045). Besides, a statistically negative significant relationship was found between the frontal QRS-T angle and LVEF (p<0.001), serum albumin (p=0.001) and haemoglobin level (p=0.002).
Conclusion: In this study, we demonstrated that frontal QRS-T angle, which is described as a marker of myocardial repolarization may be a sign of poor collateral coronary circulation in the patients with chronic total occlusion. Frontal QRS-T angle can easy to calculate and more practical and can be a predictor of poor collateral circulation in the patients with chronic total occlusion.
Key Words: Chronic total occlusion, coronary collateral circulation, frontal QRS-T angle