Hemşirelik bakımına yönelik "Cinsel  İyilik Hali Modeli" nin geliştirilmesi: İnfertil kadınlarda bir uygulama örneği
Development of the "Sexual Well-Being Model" for nursing care: A practice case in infertile women
Yazar: AYŞE DELİKTAŞ DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. KAMİLE KABUKCUOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel işlevler = Sexual functions ; Cinsellik = Sexuality ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı; Salutogenez Modeli ve infertil kadınlara yönelik yapılandırılan psikoseksüel hemşirelik bakımının etkisini değerlendiren araştırma bulgularından yararlanarak hemşirelerin bakım süreçlerinde kadınların cinsel iyilik halini geliştirmek için yararlanabilecekleri bir model geliştirmektir. 
Yöntem: Model geliştirme sürecinde teori-araştırma-teori stratejisi kullanılmıştır. Salutogenez Modeli' ne temellendirilerek yapılandırılan psikoseksüel hemşirelik bakım programının infertil kadınlarda etkinliğini inceleyen karma yöntem araştırma yürütülmüştür. Karma yöntem araştırmada araştırmanın nitel boyutunun deseni temellendirilmiş kuram çalışması, nicel boyutunun deseni ise randomize kontrollü çalışmadır. Model geliştirme sürecinde araştırmadan elde edilen bulgular, Salutogenez Modeli ve ilgili literatürden yararlanılmıştır. 
Bulgular: Psikoseksüel hemşirelik bakımının infertil kadınların cinsel fonksiyon ve memnuniyet düzeylerinde koruyucu, cinsel benlik saygısı ve öz-yeterlilik düzeyi üzerine geliştirici etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Nitel bulgulardan "Cinsel iyilik haline ulaşmak için öncelikle birey olarak güçlendirilmem ve cinselliği anlamlandırmam gerekiyor." çekirdek kategorisi elde edilmiştir. Ayrıca, nitel bulgulardan cinsel iyilik halinin gelişimini destekleyen ve kısıtlayan unsurlara ilişkin bilgiler edinilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Cinsel İyilik Hali Modeli geliştirilmiştir. Modelin temel kavramları, hemşire, insan, sağlığın varlığı, sağlığın 
yokluğu, psikoseksüel hemşirelik bakımı ve cinsel iyilik halidir. Modelin amacı, kavramları, varsayımları, araştırma ve uygulamada kullanımına ilişkin bilgiler sunulmuştur. 
Sonuç: Çalışmada psikoseksüel hemşirelik bakımına ilişkin hemşirelik girişimlerini spesifik bir şekilde belirten ve hemşirelerin etkin bakım verme sürecinde yararlanabilecekleri Cinsel İyilik Hali Modeli geliştirilmiştir. Modelin kullanımı ile yürütülecek psikoseksüel hemşirelik bakımının kadınların cinsel iyilik halini geliştirmede etkili olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of the study was to develop a model which nurses can use to promote sexual well-being of women in their care processes by using the Salutogenesis Model and research findings that evaluate effect of psychosexual nursing care structured for infertile women.
Method: The theory-research-theory strategy was performed in the model development process. A mixed method study was conducted examining the effectiveness of the psychosexual nursing care program in infertile women which was adopted by based on the Salutogenesis Model. In the mixed method research, design of qualitative dimension was grounded theory, and design of quantitative dimension was randomized controlled study. During developing the model, findings obtained from the research, Salutogenesis Model and related literature were used.
Results: It has been determined that psychosexual nursing care has protective effect on the sexual function and satisfaction levels, and promote effect on the levels of sexual self-esteem and self-efficacy of infertile women. From the qualitative findings, the core category "I first need to be empowered as an individual and to make sense of sexuality in order to reach the state of sexual well-being." has been obtained. Also, findings were obtained from qualitative study about the factors that support and restrict the development of sexual well-being. In line with the findings, The Sexual Well-being Model was developed. The basic concepts of the model are nurse, human, ease, disease, psychosexual nursing care and sexual well-being. The purpose, concepts, assumptions, use of the model in research and practice is presented. 
Conclusion: In the study, The Sexual Well-being Model which nurses may benefit from in providing effective care was developed by specifying the nursing interventions related to psychosexual nursing care. It is considered that psychosexual nursing care carried out with the use of the model will be effective in promote the sexual well-being of women.