24-72 ay arasındaki çocukların hayatlarının ilk iki yılındaki anne sütü alım süresi ve geçirdikleri enfeksiyon hastalıkları sayısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between breastfeeding duration during the first two years of life and the number of infectious diseases experienced by children aged 24-72 months
Yazar: GÜLCAN CEYLAN AVŞAR
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: 24-72 ay arası çocuklarda hayatlarının ilk iki yılında anne sütü alma 
süresi ile geçirdikleri enfeksiyon hastalıkları sayısı arasındaki ilişkiyi saptamak
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 01.07.2023-01.09.2023 tarihleri arasında 
Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Aile Hekimliği Kliniğine 
bağlı polikliniklere başvuran 24-72 ay arası 109 sağlıklı çocuk dahil edildi. Poliklinik 
başvurularında hastalara ait sosyodemografik verilerle beraber ilk 6 beslenmesi,anne 
sütü alım süresi, geçirdikleri enfeksiyon hastalıklarının sayısı, hastane yatışı ve 
antibiyotik kullanımının da değerlendirildiği 27 soruluk anket formu yüz yüze 
uygulandı. Veriler SPSS 25.0 paket programı ile analiz edildi.
Bulgular: Toplam 109 kişi çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya katılan 
çocukların cinsiyeti %54.1 (n=59) kız, %45,9 (n=50) erkek idi. Çalışmaya katılan 
çocuklarının %58.7'sinin (n=64) doğum şekli sezaryen doğum %41,3'inin (n=45) 
normal doğumdu. Analiz sonuçlarına göre çocukların %60,6'sının (n=66) ilk 6 ay 
sadece anne sütü ile beslendiği,toplam anne sütü alım süresinin ortalama 17,72±8,36
ay olduğu belirlendi. Formül mama alan çocukların ortalama 5,71±8,72 ay formül 
mama aldığı belirlendi.
Sadece anne sütü alım süresi arttıkça enfeksiyonlar nedeniyle hastanede yatış 
sayısı azalmakta olduğu ve istatistiksel (Rho=-0.254, p=0.008) olarak anlamlı olduğu 
bulundu. Ayrıca sadece anne sütü alım süresi artıkça antibiyotik kullanım sayısının 
azaldığı görüldü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (Rho=-0.221, p=0.021). 
Çalışmamızda 6 aydan az anne sütü alan ve 6 ay ve üzeri anne sütü alanların 
enfeksiyon durumlarının karşılaştırılmasında üst solunum yolu enfeksiyonu ile anlamlı 
düzeyde farklılık saptandı. (p=0.016). 6 ay ve üzeri anne sütü alanlarda alt solunum 
yolu enfeksiyonu hiç geçirmeyenlerin oranı daha yüksek bulundu ancak istatistiksel 
olarak anlamlı değildi. Üriner sistem enfeksiyonu, mide barsak enfeksiyonu ve diğer 
enfeksiyonlar ile 6 ay anne sütü alanlar ve almayanlar arasında anlamlı bir farklılık 
tespit edilmedi.
Sonuç: Anne sütü bebekleri enfeksiyonlardan korumada tek başına önemli bir 
besin kaynağıdır. Antibiyotik kullanım sayısını ve hastane yatışını önemli ölçüde 
azaltmaktadır. Anne sütü alımını ve emzirmeyi destekleyici politikalara daha fazla 
önem verilmelidir.
Anahtar Kelimeler: anne sütü, enfeksiyonlar, formül mama

Abstract:
Objective: To determine the relationship between the duration of breastfeeding 
in the first two years of life and the number of infectious diseases experienced by 
children aged 24-72 months.
Materials and Methods: A total of 109 healthy children aged 24-72 months, 
attending the Family Medicine Clinic affiliated with Şişli Hamidiye Etfal Training and 
Research Hospital between 01.07.2023 and 01.09.2023, were included in the study. A 
27-question survey form including sociodemographic data, first 6-month feeding 
habits, duration of breastfeeding, number of infectious diseases experienced, 
hospitalizations, and antibiotic use was administered face-to-face. Data were analyzed 
using SPSS 25.0.
Results: A total of 109 individuals were included in the study. Among the 
participating children, 54.1% (n=59) were female, and 45.9% (n=50) were male. 
Analysis revealed that 60.6% (n=66) of the children were exclusively breastfed for the 
first 6 months, with an average total breastfeeding duration of 17.72±8.36 months. 
Children who received formula milk had an average duration of 5.71±8.72 months for 
formula feeding.
The results indicated a significant decrease in the number of hospitalizations 
due to infections as the duration of exclusive breastfeeding increased (Rho=-0.254, 
p=0.008). Additionally, a decrease in the number of antibiotic uses was observed with 
an increase in exclusive breastfeeding duration, showing a statistically significant 
relationship (Rho=-0.221, p=0.021). A comparison between children receiving less 
than 6 months of breastfeeding and those receiving 6 months or more showed a 
significant difference in upper respiratory tract infections (p=0.016). While children 
receiving 6 months or more of breastfeeding had a higher proportion of not 
experiencing lower respiratory tract infections, it was not statistically significant. 
There was no significant difference between those receiving 6 months or more of 
breastfeeding and those who didn't regarding urinary system infections, 
gastrointestinal infections, and other infections.
Conclusion: Breast milk is a significant sole source of nutrition in protecting 
infants from infections. It notably reduces the use of antibiotics and hospitalizations.
Policies supporting breastfeeding and breast milk intake should be given greater 
importance. 
Keywords: breastfeeding, infections, formula