Okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve dijital okuryazarlıklarının incelenmesi
An investigation of preschool teachers' epistemological beliefs and digital literacies
Yazar: ŞİLAN YÜKSEKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL ÖNER SUNKUR
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile dijital okuryazarlık düzeylerini; cinsiyet, yaş, kıdem, günlük internet ve sosyal medya kullanım süresi, internetin en çok hangi amaçla kullanıldığı, internetten edinilen bilgiye güven ve haberleri takip etmek için kullanılan araç değişkenlerine göre incelemektir. Bunun yanında dijital okuryazarlığın epistemolojik inançları ne düzeyde yordadığını ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu nicel çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde (Karaköprü, Haliliye, Eyyübiye) bulunan anaokulları ile bünyesinde anasınıfı bulunan ilkokullarda çalışan 920 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise belirtilen evren içerisinden kolayda örnekleme tekniği ile ulaşılan 301 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Ng (2012) tarafından geliştirilmiş Hamutoğlu vd. (2017) tarafından Türkçeye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiş "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" ve Schommer (1990) tarafından geliştirilmiş, Deryakulu ve Büyüköztürk (2002) tarafından Türkçe'ye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiş "Epistemolojik İnanç Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmanın analizinde anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilerek "IBM SPSS v26" yazılımı kullanılmıştır. Katılımcıların epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık seviyelerinin belirlenmesinde betimsel istatistiksel analiz teknikleri gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık seviyelerinin demografik özelliklerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediklerinin incelenmesinde iki kategorili değişkenler için t-testi, ikiden fazla kategorili değişkenler için ise ANOVA analizi kullanılmıştır. ANOVA analizlerinde anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunun incelenmesinde Tukey post hoc testi kullanılmıştır. Epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin epistemolojik inançlarını ne şekilde yordadığını incelemek maksadıyla ise çoklu regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, okul öncesi öğretmenlerinin öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna inançlarının yüksek seviyede olduğu, öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inançlarının düşük seviyede olduğu, tek bir doğrunun var olduğuna inançlarının orta seviyede olduğu görülmüştür. Öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inanç seviyesinin erkek katılımcılar lehine, tek bir doğrunun var olduğuna inanç seviyesinin 10 yıl üzeri kıdeme sahip ve  interneti haberleri takip etmek amacıyla kullanan katılımcılar lehine anlamlı fark gösterdiği görülmüştür. Epistemolojik inanç ölçeği altboyutlarının; yaşa, günlük internet kullanım süresine, günlük sosyal medya kullanım süresine, internetten edinilen bilgiye güvene ve haberleri takip etmek için en çok kullanılan araca göre anlamlı fark göstermediği görülmüştür. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyelerinin ölçek genelinde ve tüm alt boyutlarda çok yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri; yaş, kıdem, internet kullanım süresi, günlük sosyal medya kullanım süresi, interneti kullanma amacı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Cinsiyet, internetten edinilen bilgiye güven, haberleri takip etmek için en çok kullanılan araç değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemiştir. 
Dijital okuryazarlık ile öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inanç arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Dijital okuryazarlık ile tek bir doğrunun var olduğuna inanç arasında zayıf seviyede pozitif ve anlamlı bir ilişki görülmüştür. Dijital okuryazarlık ile öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna inanç arasında ise orta seviyede pozitif ve anlamlı bir ilişki görülmüştür. Bu durumda okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri arttıkça öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna yönelik epistemolojik inançlarının da bu doğrultuda arttığı söylenebilir. Dijital okuryazarlık düzeyi  ve epistemolojik inançlar arasındaki ilişki sebebiyle ilgi çekici teknolojileri kullanarak motive olan bireyin öğrenmek için daha çok çabalayacağı sonucuna varılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the epistemological beliefs and digital literacy levels of preschool teachers; gender, age, seniority, duration of daily internet and social media usage, for what purpose the internet is used most, trust in the information obtained from the internet and the tool used to follow the news. In addition, it is aimed to reveal to what extent digital literacy predicts epistemological beliefs.
Relational screening model was used in this descriptive and cross-sectional quantitative study. The universe of the study consists of 920 pre-school teachers working in kindergartens and primary schools in the central districts of Şanlıurfa (Karaköprü, Haliliye, Eyyübiye). On the other hand, the sample of the study consists of 301 participants, who were reached by the convenience sampling technique from the specified universe. Developed by Ng (2012) as a data collection tool in the study, Hamutoğlu et al. (2017) adapted into Turkish, the "Digital Literacy Scale" and the "Epistemological Belief Scale" developed by Schommer (1990) and adapted into Turkish by Deryakulu and Büyüköztürk (2002) and a personal information form developed by the researcher were used. In the analysis of the study, the level of significance was accepted as p<.05 and "IBM SPSS v26" software was used. Descriptive statistical analysis techniques were used to determine the epistemological beliefs and digital literacy levels of the participants. In order to examine whether the epistemological beliefs and digital literacy levels of the participants differed significantly according to their demographic characteristics, t-test was used for variables with two categories and ANOVA analysis was used for variables with more than two categories. Tukey post hoc test was used to examine between which groups there was a significant difference in ANOVA analysis. The relationships between epistemological belief and digital literacy were examined by Pearson correlation analysis. Multiple regression analysis was conducted to examine how the digital literacy levels of preschool teachers predicted their epistemological beliefs. 
According to the results obtained from the study, it was seen that the beliefs of preschool teachers that learning depends on effort are at a high level, their beliefs that learning depends on ability are at a low level, and their beliefs that there is only one truth are at a moderate level. It has been observed that the level of belief that learning depends on talent differs significantly in favor of male participants, and the level of belief that there is only one truth in favor of participants who have a seniority of more than 10 years and use the internet to follow the news. Epistemological belief scale sub-dimensions; it has been observed that there is no significant difference according to age, daily internet usage time, daily social media usage time, trust in information obtained from the internet and the most used tool to follow the news. The digital literacy levels of preschool teachers were found to be very high across the scale and in all sub-dimensions. The digital literacy levels of preschool teachers differed significantly according to the variables of age, seniority, duration of internet use, daily social media use, and purpose of using the internet. There was no significant difference in terms of gender, trust in information obtained from the internet, and the most used tool to follow the news. 
There was no significant relationship between digital literacy and the belief that learning depends on ability. There was a weak positive and significant relationship between digital literacy and the belief that there is only one truth. There was a moderate positive and significant relationship between digital literacy and the belief that learning depends on effort. In this case, it can be said that as the digital literacy levels of preschool teachers increase, their epistemological beliefs that learning depends on effort also increase in this direction. Due to the relationship between digital literacy level and epistemological beliefs, it is concluded that an individual who is motivated by using interesting technologies will try harder to learn.