Beslenme eğitiminin tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde diyet kalitesi ve beslenme durumu üzerine etkisi
Effects of nutritional education on diet quality and nutritional status in older adults with TYPE 2 diabetes
Yazar: SEVDA KIZILTAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ONGAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Giriş-Amaç: Araştırmanın amacı; tip 2 diyabetli yaşlılara transteoretik modele göre yüz yüze veya internet bazlı akıllı telefon uygulaması üzerinden randomize kontrollü olarak verilen beslenme eğitiminin diyet kalitesi ve beslenme durumu üzerine etkisini incelemektir.
Gereç-Yöntem: Araştırma; İzmir Bakırçay Üniversitesi Çiğli Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları biriminde tip 2 diyabet tanısı alan yaşlı bireyler ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri elde edilirken; Yaşlı Tanıma Formu, Sağlık-Hastalık Bilgisi Formu, Mini Nütrsiyonel Değerlendirme Testi-Kısa Form, Sağlıklı Yeme İndeksi, Besin Tüketim Sıklığı Kayıt Formu, Besin Tüketim Kayıt Formu, Yaşlılar İçin Fiziksel Aktivite Ölçeği, Diyabette Beslenme Tedavisi ile ilgili Bilgi Düzeyi Anketi kullanılmış ve Antropometrik Ölçümler alınmıştır. Verilerin analizinde Pearson Ki-kare testi, Fisher exact test, McNemar, McNemar Bowker kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmadaki katılımcıların yaş ortalaması 68,62±3,93 yıl bulunmuştur. MNA-Kısa Form değerlendirmelerinde toplam MNA puanında yüz yüze eğitim alan grupta istatistiksel olarak artış vardır (p=0,016). Bel ve kalça çevrelerinde yüz yüze eğitim alan grupta istatistiksel olarak önemli azalma vardır (p<0,001; p=0,014). Diyabette Beslenme Tedavisi ile İlgili Bilgi Düzeyi Anketi puanlamasına göre yüz yüze ve online eğitim alan gruplarda anlamlı bir artış vardır (p<0,001; p=0,023). Yüz yüze eğitim alan grupta SYİ skorunda anlamlı bir artış vardır (p<0,001).
Sonuç: Tip 2 diyabeti olan yaşlı bireye verilen Transteoretik Model temelli beslenme eğitiminin diyet kalitesi ve beslenme durumuna olumlu yönde etkisi olduğu saptanmış, yüz yüze verilen eğitimin diyet kalitesinde daha etkili olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, tip 2 diabetes mellitus, transteroretik model, beslenme eğitimi, diyet kalitesi

Abstract:
Introduction-Purpose: The aim of this study is to examine the effects of randomized controlled nutrition education given to older adults with type 2 diabetes via face-to-face or internet-based smartphone application according to the transtheoretic model, on diet quality and nutritional status.
Material-Method: The study was conducted with older adults diagnosed with type 2 diabetes in İzmir Bakırçay Üniversitesi Çiğli Regional Training and Research Hospital, Endocrinology and Metabolic Diseases Unit. While obtaining the data of the research; Older Adults Identification Form, Health-Disease Information Form, Mini Nutritional Assessment Test-Short Form, Healthy Eating Index, Frequency of Food Consumption Registration Form, Food Consumption Registration Form, Physical Activity Scale for the Elderly, Knowledge Level Questionnaire on Nutritional Therapy in Diabetes were used and Anthropometric Measurements were taken. Pearson Chi-square test, Fisher exact test, McNemar, McNemar Bowker were used for data analysis.
Results: The mean age of the participants in the study was 68.62±3.93 years. In MNA-SF assessments, there was a statistically significant increase in the total MNA score in the group that received face-to-face training (p=0.016). There was a statistically significant decrease in waist and hip circumferences in the group received face-to-face training (p<0.001; p=0.014). There was a significant increase in groups which received face-to-face and online training according to the score of the Knowledge Level Questionnaire on Nutritional Therapy in Diabetes (p<0.001; p=0.023). There was a significant increase in the Healthy Eating Index score in the face-to-face training group (p<0.001).
Conclusion: Transtheoretic Model-based nutrition education given to an older adult with type 2 diabetes has been found to have a positive effect on diet quality and nutritional status, and face to face education has been found to be more efficient in terms of diet quality.
Keywords: Older adult, type 2 diabetes mellitus, transteroretic model, nutrition education, diet quality