Algılanan anne ebeveynlik öz yeterlilik ölçeği'nin Türk toplumuna uyarlanması
Reliability and validity of Turkish version of the perceived maternal parenting self-efficacy questionnaire
Yazar: ÇAĞLA VERİCİ
Danışman: PROF. DR. OYA KAVLAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Amaç: Bu araştırma, erken doğum yapmış kadınların öz yeterlilik düzeylerini belirlemek üzere geliştirilmiş olan Algılanan Anne Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği'nin (The Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy Questionnaire) Türk toplumuna uyarlanarak geçerlilik ve güvenirliliğini saptamak amacıyla metodolojik tipte yapılmıştır.
Yöntem: Metodolojik türde yapılmış olan bu çalışmanın verileri, Ocak 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında İzmir Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde erken doğum yapmış 250 kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Birey Tanılama Formu", "Algılanan Anne Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği'nin Türkçe Formu" ve "Öz Etkililik Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirmesinde SPSS 25 ve AMOS 21 paket programları kullanılmıştır. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik analizlerinde; dil ve kapsam geçerliliği, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, ölçüt bağımlılık geçerliliği, Cronbach alfa katsayısı, madde toplam puan korelasyonları ve test tekrar test yöntemleri kullanılmıştır.
Bulgular: Ölçeğin dil geçerliliği, çeviri geri çeviri yöntemi ile sağlanmış, uzmanların görüşlerine göre kapsam geçerliliği değerlendirilmiştir. Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,932 ve Barlett Küresellik Testi p=0,000 olduğu belirlenmiş olup faktör analizi sonucunda ölçeğin üç alt faktörden oluştuğu ve toplam varyansın %65,815'ini açıkladığı belirlenmiştir. AFA sonucuna göre; faktör yüklerinin 0,506-0,834 arasında değiştiği görülmektedir. Ölçeğin üç faktörlü yapısı olduğu belirlendikten sonra, faktörlerin ölçeğin kuramsal çerçevesine göre isimlendirmesi yapılmıştır. 1. faktöre;  "anne ile bebek etkileşimi", 2. faktöre; "bakım prosedürleri", 3. faktöre; "olumlu bebek davranışları geliştirebilme inancı" ismi verilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda ise, ölçeğin üç faktörlü yapısının geçerli olduğu doğrulanmış ve X²/SD oranı 2,608, CFI değeri 0,930, NFI değeri 0,892, GFI değeri 0,876 ve RMSEA değeri ise 0,080 bulunmuştur.
Ölçeğin güvenirlik analizinde alt boyutların Cronbach alfa güvenirlik değerleri 0,881-0,915 arasında değişmekte olup tamamının Cronbach alfa katsayı değeri 0,943 olup yüksek güvenilirliğe sahip olduğu saptanmıştır. Ölçeğin madde toplam puan korelasyonlarının değerleri 0,603 ile 0,809 arasında değişmektedir. Ölçeğin test tekrar test korelasyon değeri r=0,994 ilişkinin olup iki uygulama arasındaki ilişkinin pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bu duruma göre ölçek zamana karşı değişmez ve kullanılabilir bir ölçektir.
Orijinal ölçekteki 17. ve 18. numaralı maddeler binişiklik oluşturduğu için bu iki maddenin boyutlara dahil olmadığı görülmüş, ölçekten çıkarılmıştır. Algılanan Anne Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği'nden minumun 18 puan maksimum 72 puan alınabilmektedir. Ölçekten alınan toplam puanın artması anne öz yeterlilik düzeyinin arttığını göstermektedir.
Sonuç: Algılanan Anne Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği'nin, Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: algılanan anne ebeveynlik öz yeterlilik ölçeği; anne öz yeterliliği; geçerlilik; güvenirlik; hemşirelik; yeni doğan

Abstract:
Objective: The aim of this study was to carry out in a methodological type in order to determine the validity and reliability testing of "The Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy Questionnaire", which was developed to determine the self efficacy levels of women who gave premature birth, to Turkish culture.
Material and Method: The data of this study, carried out in a methodological form, were collected between January 2020 and January 2021 at Izmir University of Health Sciences Tepecik Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics Clinic. The sample of the study consisted of 250 women who gave premature birth in the Gynecology and Obstetrics Clinic. Data collection were done through the use of a "Personal Information Form", Turkish translation of "The Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy Questionnaire" form and "Self-Efficacy Scale". For the evaluation of data SPSS 25 and AMOS 21 software were utilized. In the validity and reliability analysis of the scale, language and scope validity, explanatory factor analysis, confirmatory factor analysis, criterion dependency validity, Cronbach's alpha coefficient, item total score correlation and test retest methods were used.
Results: The language validity of the scale was assessed by the translation back translation method and the scope validity was evaluated according to the recommendations of the experts.  In Explanatory  Factor Analyzes  (EFA), Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value was determined to be 0,932 and Barlett Test p=0,000, and as a result of factor analysis, it was determined that the scale consists of three sub-factors and explains 65,815% of the total variance. According to the EFA result; It is seen that the factor loads are between 0,506-0,834.  After determining that the scale has a 3-factor structure, the factors were named according to the theoretical framework of the scale by looking at the items in each factor. To the first factor; "situational beliefs", factor 2; "care taking procedures" factor 3; it has been named "evoking behaviours". As a result of Confirmatory Factor Analysis (CFA), the 3-factor structure of the scale was confirmed to be valid and the X²/sd ratio was 2,608, CFI value was 0,930, NFI value was 0,892, GFI value was 0,876 and RMSEA value was 0,080.
In the reliability analysis of the scale, the Cronbach alpha reliability values of the sub-dimensions ranged between 0,881-0,915, and it was found that all of them had a Cronbach  alpha coefficient of 0,943 and had high reliability. The values of the item total score correlations of the scale vary between 0,603 and 0,809. The test retest correlation value of the scale was r=0,994, and the relationship between the two applications was found to be positive and statistically significant (p <0,05). Accordingly, the scale is a usable scale that does not change over time.
Since items 17th and 18th in the original scale overlapped, it was seen that these two items were not included in the dimensions, and were removed from the scale. A minimum of 18 points and a maximum of 72 points can be obtained from The Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy Questionnaire. The increase in the total score obtained from the scale indicates that the level of maternal self efficacy has increased.
Conclusion: It was determined that the Turkish version of the The Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy Questionnaire is a valid and a is reliable measurement tool.
Key words: the perceived maternal parenting self-efficacy questionnaire; maternal self efficacy; validity; reliability; nursing; newborn.