Türkiye'de 1930-1950 arasında Ulus inşası aracı olarak Belediyeler
As agents of Nation building the Municipalities in Turkey between 1930-1950
Yazar: MUSTAFA DOĞANOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYKUT NAMIK ÇOBAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Devlet inşaası = State building ; Türkiye = Turkey ; Ulus-devlet = Nation-state ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Bu çalışmada 1580 Sayılı Belediye Yasası'nın yürürlüğe girdiği 1930 ile Tek Parti döneminin "fiilen" sona erdiği 1950 yılları arasında, modern Türk ulusunun inşası hususunda belediyelerin nasıl bir işlev üstlendiği araştırılmıştır. Kuramsal çerçevenin oluşturulması için ulus literatüründe ön plana çıkan temel yaklaşımlara bakıldıktan sonra, ulus inşa sürecinde "belediyelerin işlevleri" araştırıldığı için yerel yönetim literatüründe ön plana çıkan temel yaklaşımlara da bakılmıştır. Yerel yönetimlere dair yapılan tartışmaların araştırma konusu açısından "açıklayıcı" bir
çerçeve sunmadığı görüldüğü için modern egemenliğin nasıl bir karaktere sahip olduğu ve merkez-yerel ilişkilerini nasıl bir dönüşüme uğrattığı tartışmasına girilmiştir. "Siyasal ve yönetsel sınırların çakışması" ve "siyasal ve kültürel sınırların çakışması" gibi iki temel ilkeye dayandığı görülen bu egemenlik biçiminin gelişmesiyle beraber yerel yönetimlerin, merkezi yönetimin uzantısı haline geldiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuç ışığında ilk uluslaşma örnekleri olan İngiltere ve Fransa'daki gelişmeler incelenmiş ve belediyelerin ulus inşa sürecinin bir bileşeni olduğu ortaya konmuştur. Böylece araştırma konusu için "açıklayıcı" bir kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Bu bağlamda Kemalist ulus inşa projesinde, kentin toplumsal ve mekansal örgütlenmesinin temel aktörü olan belediyelerin, gerek dilde birliğin sağlanması, sekülerleşme ve kentsel pazarın düzenlenmesi gibi kentin toplumsal yaşamının dönüşümü hususunda gerekse de bina ve sembolik donanım, meydan tasarımı ve mekanı isimlendirme gibi ulusal bellek üretimi hususunda nasıl bir icraat içerisinde olduğu araştırılmıştır. Elde edilen bulgular, ulus literatüründe esas alınan yaklaşımlar ve modern egemenliğin yukarıda bahsedilen iki temel ilkesiyle ilişkilendirilerek modern Türk ulusunun inşası sürecinde belediyelerin "araçsal" niteliği ortaya konmuştur.

Abstract:
In this dissertation, the function of municipalities in the process of the building of modern Turkish nation is discussed for the period from the year 1930 when the Municipality Law numbered 1580 put in action to 1950s when the one-party era ended up de facto. For construction of the theoretical framework, first prominent approaches of nation
literature are gone through, and then prominent approaches of local government literature are gone through too, since the "functions of municipalities" in the process of nation-building are being studied. Because the discussions about local governments fail to offer an "explanatory" framework for the study, the discussion what characteristics the modern sovereignty does have and how it has transformed the centre-local relationships is held. It is concluded that
the local governments have become the extentions of central governments with the development of this mode of sovereignty which is based on two main principles, namely "overlapping of the political and admnistrative boundaries" and "overlapping of the political and cultural boundaries". In the light of this conclusion, the developments in England and France which are the first instances of nationalization are gone into and it is set forth the municipalities were a component of the nationbuilding process. So is obtained an "explanatory" theoretical framework
for the study. In this context, the operations of municipalities as main actors of social and spatial organization of city both with respect to their aspects related to the transformation of city's social life such as achieving unity
in language, secularization and regulation of urban market and with respect to their aspects related to production of national memory such as buildings and their symbolic decorations, square design and denomination of space are probed. The findings are related with the nation literature approaches that are adopted and two main principles of
modern sovereignty mentioned above so that the municipalities' "functional" characteristics in the modern Turkish nation-building process can be revealed.