Sason kasabasının coğrafyası
Geography of Sason town
Yazar: ZEYNEP TOPLU
Danışman: PROF. KENAN ARINÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Çalışma alanını oluşturan Sason, idari açıdan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü sınırları içinde yer alan Batman iline bağlı bir ilçe merkezidir. Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde 06-21 Haziran 1941 tarihleri arasında toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde, Türkiye'nin coğrafî bölgelerinin sınırlarının çizilmesinde genelde doğal unsurların meydana getirdiği coğrafi bütünlük dikkate alındığı için Sason, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü sınırlarına dahil edilmiştir. Sason ilçesi yönetim alanı yaklaşık 54 km2 lik alan kaplamaktadır. 
 Sason ilçe merkezi ve çevresinde yükselen dağlar Güneydoğu Toros Dağları'nın parçası durumundadır. İlçe merkezi bu kıvrımlardan kaynağını alan akarsuların meydana getirdiği etek düzlüğü (piedmont) durumundaki topografik ünite üzerinde kurulmuştur. Mereto Dağı, 2973 metre ile Güneydoğu Anadolu'nun ve Batman ilinin en yüksek noktasıdır. Kasabanın orta kesiminden geçen Aydınlık (Sason) Çayı'nın etrafında mahalle üniteleri çizgisel uzanış sergilemektedir. 
Yıllık ortalama sıcaklığı 17,5ºC olan sahanın yağış miktarı 794,9 mm ile Türkiye ortalamasının (735 mm) üstündedir. Bu toplam yağışın %44'ü kış mevsiminde, %40'ı ilkbahar döneminde düşmektedir. Bu bakımdan Akdeniz ikliminin yarı kurak stepik özelliklerini yansıtmaktadır. 
Sason ilçe merkezinde 13 921 kişi yaşamakta, bunun 7 014'ünü kadın nüfus ve 6 907'sini de erkek nüfus oluşturmaktadır. Yerleşme genç ve dinamik bir nüfusa sahiptir. İlçedeki toplam nüfusun %56,2'si kırda, %43,7'si ise kasabada ikamet etmektedir.
Yerel ismi Kabu'l Cev-z olan ve ilçe merkezi statüsünde olan Sason kasabasının yönetim alanında, 1 belde, 36 mahalle ve 54 köy yerleşmesi bulunmaktadır. Kasabanın en önemli tarımsal ürünlerini çilek, ceviz ve bal meydana getirmektedir.
Araştırma sahasında en çok gelişen fonksiyon, %50,2 oranıyla hizmet ve %47,8 ile tarımdır. Bu nedenle hizmet-tarım kasabası özelliği göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Sason, Mereto Dağı, Aydınlık (Sason) Çayı, Yerleşme, Ekonomik

Abstract:
Sason, which constitutes the study area, is a district center of Batman province, administratively located within the borders of the Dicle Department of the Southeastern Anatolia Region. At the First Turkish Geography Congress, held between 06-21 June 1941 at Ankara Faculty of Languages, History and Geography, Sason was placed within the borders of the Upper Euphrates Section of the Eastern Anatolia Region, as the geographical integrity created by natural elements was generally taken into account in drawing the borders of Turkey's geographical regions. has been included. The management area of Sason district covers an area of approximately 54 km2.
	The mountains rising in and around Sason district center are part of the Southeastern Taurus Mountains. The district center was founded on a topographic unit in the form of a foothill plain (piedmont) formed by the streams originating from these folds. Mount Mereto is the highest point of Southeastern Anatolia and Batman province with 2973 meters. Neighborhood units display a linear extension around the Aydınlık (Sason) Stream, which passes through the central part of the town.
	The average annual temperature of the area is 17.5ºC and the rainfall amount is 794.9 mm, which is above the Türkiye average (735 mm). 44% of this total precipitation falls in winter and 40% in spring. In this respect, it reflects the semi-arid steppe characteristics of the Mediterranean climate.
	13 921 people live in Sason district center, 7 014 of which are female and 6 907 are male. The settlement has a young and dynamic population. 56.2% of the total population in the district lives in rural areas and 43.7% in towns.
	There is 1 town, 36 neighborhoods and 54 village settlements in the management area of Sason town, whose local name is Kabu'l Cev-z and has the status of district center. The most important agricultural products of the town are strawberries, walnuts and honey.
	The most developed function in the research area is service with 50.2% and agriculture with 47.8%. For this reason, it has the characteristics of a service-agricultural town.
Key Words: Sason, Mereto Mountain, Aydınlık (Sason) Stream, Settlement, Economic