Covid-19 tanısı ile hospitalize edilen hastalarda pulmoner arter ve aort çaplarının hastane yatış süresi ve sağkalım üzerine etkilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the effects of pulmonary artery and aortic diameter on hospital lasting and survival in patients hospitalized with the diagnosis of Covid-19
Yazar: DERYA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. CANTÜRK TAŞÇI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Aort = Aorta ; Arcus aorta = Arcus aorta ; COVID 19 = COVID 19 ; Pulmoner arter = Pulmonary artery ; SARS virüsü = SARS virus ; Ölüm = Death

Özet:
Amaç: COVID-19 enfeksiyonu 21.yy'ın birinci çeyreğinde ortaya çıkan ve son yüz yılda görülmüş en büyük ve ölümcül enfeksiyon hastalıklarından biridir. Hastalık başta akciğerler olmak üzere vücuttaki her organı etkileyebilmektedir. Hastalığa bağlı en önemli ölüm nedenleri arasında akciğer tutulumu ve vasküler tromboz bulunmaktadır. Hastalığın klinik seyrini ve mortalite riskini öngörmek için asendan aort, ana pulmoner arter ile sağ ve sol pulmoner arter genişliklerinin kullanımı klinik pratikte önemli yarar sağlayacaktır.

Gereç ve yöntem: Bu çalışmada 1 Eylül 2020 ile 30 Kasım 2020 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi COVID-19 kliniklerinde takip edilen hastaların verileri kullanılmıştır. Çalışma popülasyonuna ait dosya ve görüntü kayıtlarından demografik özellikleri, biyokimyasal değerleri, klinik son durumları ve asendan aort, ana pulmoner arter ile sağ ve sol pulmoner arter çaplarının ölçümleri kaydedilmiştir. 

Bulgular: Toplam 1705 hasta dosyası tarandı ve çalışma için 840 hastanın verisi değerlendirildi. Yaş ortalaması 61,9  15,5 yıl (18 - 102) olan hastaların %56,9'u erkek, %43,1'i kadın idi.  Hastaların %4,3'ü ölmüş, %95,7'si ise taburcu edilmişti. Ölen hastaların %33,3'ü kadın, %66,7'si erkek ve hastane yatış süresi tüm popülasyonda 7,1  3 gün (4 - 23) idi. Ana vasküler yapıların çaplarına baktığımızda yaşayan ve ölen hasta grupları arasında sırası ile asendan aort için 3,53  0,46 cm'ye karşılık 3,72  0,34 cm (p=0.017), ana pulmoner arter için 2,73  0,4 cm'ye karşılık 2,83  0,37 cm (p=0.155), sağ pulmoner arter için 2,17  0,35 cm'ye karşılık 2,44  0,29 cm (p<0.001) ve sol pulmoner arter için 2,12  0,32 cm'ye karşılık 2,34  0,28 cm (p<0.001) olduğu görüldü. Çalışma popülasyonunda 65 yaş ve altında (genç hasta grubu) 466 hasta, 65 yaşın üntünde (yaşlı hasta grubu) ise 374 hasta bulunuyordu. Genç hasta grubunda vasküler çaplar yaşayan ve ölen hastalar arasında sırası ile asendan aort için 3,38  0,45 cm'ye karşılık 3,72  0,28 cm (p=0.039), ana pulmoner arter için 2,64  0,35 cm'ye karşılık 2,88  0,36 cm (p=0.058), sağ pulmoner arter için 2,04  0,32 cm'ye karşılık 2,45  0,31 cm (p<0.001) ve sol pulmoner arter için 2,01  0,29 cm'ye karşılık 2,33  0,29 cm (p=0.003) idi. Diğer yandan yaşlı hasta grubunda ise sırası ile asendan aort için 3,73  0,39 cm'ye karşılık 3,72  0,37 cm (p=0.885), ana pulmoner arter için 2,84  0,45 cm'ye karşılık 2,81  0,39 cm (p=0.725), sağ pulmoner arter için 2,33  0,34 cm'ye karşılık 2,44  0,3 cm (p=0.103) ve sol pulmoner arter için 2,26  0,3 cm'ye karşılık 2,34  0,3 cm (p=0.175) idi.

Sonuç: Çalışmamızda başta sağ ve sol pulmoner arterler olmak üzere tüm vasküler yapılardaki çap artışının hastanın ölüm riskini belirgin olarak arttırdığını gördük.  Aynı zamanda ileri yaş ve erkek cinsiyetin COVID-19 tanısı ile hospitalize edilen hastalarda ölüm riskini anlamlı derecede arttırdığı sonucuna vardık. Bunun yanında vasküler yapılardaki çap artışı ile mortalite riskinin sadece 65 yaş ve altı hastalarda anlamlı olduğunu, 65 yaş üstü hastalarda bu bulguların mortalite ile ilişkili olmadığını gördük. Pulmoner vasküler yapılardaki genişlemenin COVID-19 enfeksiyonunda mortalite için bir risk faktörü olabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: COVID-19 infection is one of the biggest and deadly infectious diseases that emerged in the first quarter of the 21st century. The disease can affect every organ in the body, especially the lungs. Pulmonary involvement and vascular thrombosis are among the most important causes of death due to the disease. The use of the diameters of ascending aorta, main pulmonary artery and right and left pulmonary artery will provide significant benefits in clinical practice to predict the clinical course of the disease and the risk of mortality. 

Materials and methods: In this study, data of patients who were hospitalized in Gülhane Training and Research Hospital COVID-19 clinics between September 1, 2020 and November 30, 2020 were retrospectively evaluated. Demographic characteristics, blood parameters, clinical status and measurements of ascending aorta, main pulmonary artery, and right and left pulmonary artery diameters were recorded from the files and image records of the study population.

Results: A total of 1705 patient files were scanned and data of 840 patients were evaluated for the study. The mean patient age was 61.9 ± 15.5 years (18 - 102). 56.9% of the patients were male and 43.1% were female. 4.3% of the patients were died and 95.7% discharged. Of the patients who died, 33.3% were female, 66.7% were male. The length of hospital stay was 7.1 ± 3 days (4 - 23) in the entire population. The comparison of the diameters of the main vascular structures, among the patients who survived and died were 3.53 ± 0.46 cm vs. 3.72 ± 0.34 cm (p=0.017) for the ascending aorta, 2.73 ± 0.4 cm vs.  2,83  0,37cm (p=0.155) for the main pulmonary artery, 2,17  0,35cm vs. 2,44  0,29cm (p<0.001) for right pulmonary artery, and 2,12 ± 0.32 cm vs. 2.34 ± 0.28 cm (p<0.001) for the left pulmonary artery, respectively. In the study population, 466 patients aged ≤65 years (young patient group) and 374 patients aged >65 year (elderly patient group). In the younger patient group, vascular diameters were 3.38 ± 0.45 cm vs. 3.72 ± 0.28 cm (p=0.039) for the ascending aorta, 2,64  0,35cm vs. 2,88  0,36cm (p=0.058) cm for the main pulmonary artery, 2.04 ± 0.32cm vs. 2.45 ± 0.31cm (p<0.001) for right pulmonary artery, and 2.01 ± 2,01 0.29cm vs. 2.33 ± 0.29cm (p=0.003) for left pulmonary artery respectively, among patients who survived and died. On the other hand, in the elderly patient group, the values were 3.73 ± 0.39 cm vs. 3.72 ± 0.37 cm (p=0.885) for the ascending aorta, 2.84 ± 0.45 cm vs. 2,81  0,39cm (p=0.725) for the main pulmonary artery, 2.33 ± 0.34cm vs. 2.44 ± 0.3cm (p=0.103) for the right pulmonary artery, and 2.26 ± 0.3cm vs. 2.34 ± 0.3cm (p=0.175) for the left pulmonary artery, respectively.

Conclusion: In our study, we observed that the increase in diameters in all vascular structures, especially in the right and left pulmonary arteries, significantly increased the risk of death of the patient. At the same time, we concluded that advanced age and male gender significantly increase the risk of death in patients hospitalized with the diagnosis of COVID-19. In addition, we found that the increase in diameter in the vascular structures and the risk of mortality were significant only in patients aged 65 years and younger, but these findings were not associated with mortality in patients over 65 years of age. We think that enlargement in pulmonary vascular structures may be a risk factor for mortality in COVID-19 infection.