Kur'an-ı Kerim'in irşad üslubu
The guidance style of the Holy Quran
Yazar: ESRA HACIMÜFTÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Üslup = Stylistic ; İrşad = Guidance ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, insanlığa hidayet rehberi olarak gönderilen ve son ilahi mesaj olan Kur'an-ı Kerim'in, bünyesinde barındırdığı evrensel hakikatleri, muhatabı olan tüm insanlığa, ne şekilde aktardığını ve insanları irşad ederken hangi üslub biçimlerini kullandığını araştırmayı konu edinmektedir.Giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışma, Kur'an-ı Kerim'in insanı hakikate yönlendirirken kullandığı üslub biçimlerini, irşad bağlamında ele almaktadır. Çalışmanın giriş kısmında, irşad kavramı, irşadın gayesi, önemi ve irşad dili açısından Kur'an-ı Kerim'de bulunan bazı söz çeşitleri hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca irşad kavramıyla ilgili temel kavramlar hakkında değerlendirmeler yapılmış; irşadın muhatabı olan insan hakkında da Kur'an eksenli özet bir bilgi sunulmuştur. Birinci bölümde, hikmet kavramının anlam genişliğinden istifa edilmek suretiyle, Kur'an eksenli olarak, sosyal-psikoloji verilerinin iletişimsel boyutu incelenmiş ve irşad açısından dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir.İkinci bölümde, Kur'an'da yer alan üslub özelliklerinden, güzel öğüt kapsamı içerisinde değerlendirilebilecek olanları, irşad ve insanın hidayete erme sürecindeki algısal etkileri açısından incelenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda, Kıssa Üslubu, Mesel Üslubu, Tekrar Üslubu, Gözlem Yapmaya Teşvik Üslubu ve Terğib-Terhib Üslubu olmak üzere, beş ana üslub biçimi irşadî açıdan değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Mücadele Üslubu, Diyalog Üslubu, Soru-Cevap Üslubu ve Mukayese Üslubu olmak üzere, en güzel mücadele başlığı altında düşünülebilecek olan dört temel üslub biçimi irşad açısından değerlendirilmiş ve bu anlatım özelliklerinin insan algılamasındaki rolü üzerindeki etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu doktora tezi, Kur'an-ı Kerim'in, insanları irşad ederken ne şekilde bir yol belirlediğini, üslub biçimlerini ne şekilde kullandığını ve bu anlatım özelliklerinin insan algılamasındaki rolünü araştırmayı amaçlamıştır.Anahtar Kelimeler: İrşad, Üslub, Hikmet, Güzel Öğüt, Mücadele.

Abstract:
This dissertation treats studying how the Holy Quran, sent as a guide for the right way and the last divine message, transfers the universal facts that the Quran incorporates to the whole target humanity and which style structures the Quran uses while guiding.This study, comprising of introduction and three chapters, deals with the structures of the styles that the Holy Quran uses while guiding the human to the right in terms of the guidance. In the introduction part, information was given about some saying types in the Holy Quran with regard to the guidance concept, the aim of the guidance, its importance and guidance style. Additionally, fundamental conceptions related to the guidance concept were assessed and a brief summary of human, the addressee of the guidance, was given with the Quran basis. In the first chapter, the communicative aspect of social-psychology data, with Quran basis, by means of taking the advantage of wide range meaning of wisdom, were studied and the principles that should be taken into account in terms of the guidance were indicated.In the second chapter, the principles of styles in Quran that can be accepted with the context of good advice were tried to be analyzed with regard to the perceptual effects in the process of guidance and converting to Islam. In this context, five main styles structures: Parable Style, Sample Style, Repetition Style, Encouraging the Observation Style and Punishment-Reward Style were assessed in terms of guidance.In the third chapter, four main style structures that can be regarded under the nicest struggling title: Struggling Style, Dialogue Style, Question-Answer Style and Comparison Style were assessed in terms of the guidance and the effects of these teaching styles on human?s perception role were tried to be evaluated.This doctorate thesis aimed to search what kind of way the Holy Quran determines while guiding the human, how the Quran uses Style Structures and the role of these style structures in the perception of human.Key Words: Guidance, Style, Wisdom, Good Advice, Struggle.