Gelişim yetersizliği olan bireylere güvenlik becerileri öğretim programı tasarlanması ve uygulanması
Designing and implementing safety skills teaching programto individuals with developmental disabilities
Yazar: NURSİNEM ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada gelişim yetersizliği olan bireylere yönelik bir güvenlik becerileri programı tasarlamak ve bu programın öğretmenler ve anne-babalar gibi yetişkin bireyler tarafından kullanılmasının yetişkinlerin öğretme davranışları ve çocuklarının güvenlik becerilerini edinme düzeyleri üzerindeki etkilerini sınamak hedeflenmiştir. Bu hedefi karşılayabilmek üzere iki çalışma tasarlanmıştır. Çalışma I'in hedefi Gelişim Yetersizliği Olan Bireyler İçin Güvenlik Becerileri Programı'nı (GÜBEP) tasarlamak, Çalışma II'nin hedefi ise tasarlanan programı sınayarak etkililiğini ortaya koymak olmuştur. Çalışma I'de sorun merkezli, yaşam şartları tasarımı kullanılmıştır. Çalışma sürecinde beşer öğretmen, anne-baba ve alan uzmanından tüketici ve uzman görüşleri alınmıştır. Çalışma sonunda yedi farklı güvenlik becerisi alanını kapsayan ve 173 hedef beceriden oluşan bir eğitim programı tasarlanmıştır. Çalışma II dört yetişkin-çocuk çiftiyle tamamlanmıştır. Çalışma II tek-denekli araştırma modellerinden A-B modeliyle tasarlanmıştır. GÜBEP oturumları katılımcı yetişkinler ölçütü karşılayıncaya ve aynı zamanda çocuklar kendilerine öğretilmesi hedeflenen güvenlik becerilerini belirli bir düzeyde öğreninceye değin yürütülmüştür. Bulgular katılımcı yetişkinlerin GÜBEP aracılığıyla katılımcı çocuklara güvenlik becerileri öğretimi sunmayı %100 doğruluk düzeyinde edindiklerini göstermektedir. Aynı zamanda, bulgular çocukların yetişkinler tarafından kendilerine öğretilmesi hedeflenen güvenlik becerilerini edindiklerini göstermektedir. Ayrıca, katılımcı yetişkinlerin GÜBEP'e dayalı güvenlik becerisi öğretimine ilişkin görüşleri olumludur. Bulgular ışığında uygulama ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Gelişim yetersizliği, Güvenlik becerileri, Program geliştirme Sistematik öğretim, Yetişkin eğitimi.

Abstract:
This study was designed to develop a safety-skills teaching program for parents and teachers to use to teach safety skills to their children and students with developmental disabilities. In order to meet these aims two studies were conducted subsequently. Study I was designed to develop Safety Skills Teaching Program for Individuals with Developmental Disabilities (GÜBEP) and Study II was designed to examine the effects of GUBEP on parents' and teachers' safety skills teaching behaviors as well as the effects of safety skills instruction on the acquisition of targeted safety skills in participating children. The researcher used problem-centered living condition design in Study I while developing GUBEP. During the Study I, the researcher took consumers' and experts' (i.e., teachers and higher education faculties) opinions about the program. Five participants participated from each group. At the end of the study, a safety skills teaching program named as GUBEP including 173 safety skills from seven different safety skills teaching areas was developed. For Study II, was completed with four adult-child dyads. During the Study II the A-B design was used to investigate the aforementioned effects of the GUBEP intervention. The GUBEP intervention was conducted until the participating adults utilize the steps of the safety skills instruction assigned to them with 100% accuracy and their children acquired the targeted safety skills to a certain extent. The findings showed that GUBEP is effective in training parents and teachers to utilize safety skills instruction and in teaching targeted safety skills to children with developmental disabilities. Last but not the least, the opinions of the parents and teachers about GUBEP were positive in general. Based on the findings, the researchers developed suggestions for implications and future research.

Keywords: Adult training, Curriculum design, Developmental disabilities, Safety skills, Systematic instruction,