Çocukların mobil internet deneyimleri: Kullanım, risk faktörleri ve risklerle başa çıkma stratejilerinin incelenmesi
Experiences of children's mobile internet: An investigation of mobile internet use, risk factors and coping strategies
Yazar: YİĞİT EMRAH TURGUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ENGİN KURŞUN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Hareketli iletişim = Mobile communication ; Mobil internet = Mobile internet ; Risk = Risk ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de 9-16 yaş grubu çocukların mobil İnternet erişim ve kullanımı, İnternet kullanım becerileri ve etkinlikleri, İnternet'te karşılaştıkları riskler ve etkileri ile risklerle başa çıkma stratejilerinin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden eş zamanlı desen benimsenmiştir. Çalışmanın nicel boyutunun örneklemini, Türkiye İstatistik Kurumu'nun Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre belirlenmiş 12 bölgeden seçilen 9-16 yaş aralığındaki 784 çocuk oluşturmuştur. Nitel boyutunun örneklemeni ise 12 bölgenin her birinden iki ebeveyn, iki öğretmen, iki çocuk ve bir okul yöneticisi seçilerek toplamda 84 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket ve görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veriler betimsel istatistik teknikleri kullanılarak, nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Türkiye'de çocukların erken yaşlarda akıllı telefonlara sahip oldukları, İnternet erişimlerini daha çok akıllı telefon ve tablet gibi mobil cihazlarla sağladıkları görülmüştür. Çocukların İnternet'e erişim sağladıkları mekânların başında evlerinin ve evlerinde de kendi odalarının geldiği görülmüştür. Çocukların mobil cihaz ve temel İnternet kullanma becerilerine sahip oldukları görülürken güvenli İnternet kullanmaya yönelik becerilerinin yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır. Çocukların İnternet'te gerçekleştirdikleri etkinliklere bakıldığında sosyal ağ kullanma, çevrimiçi film izleme veya müzik dinleme, anlık mesajlaşma gibi eğlence ve iletişim amaçlı etkinliklerin ödev ve araştırma yapmaya yönelik kullanımlarının önüne geçtiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte çocuklar arasında sosyal ağ kullanımının popüler hale geldiği görülmüştür. Çocukların İnternet'te karşılaştıkları risklerin başında ahlaka aykırı resimler görme ve siber zorbalığa maruz kalmanın geldiği ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte her iki çocuktan birinin de İnternet veya akıllı telefon bağımlılığına yönelik davranışlar sergiledikleri görülmüştür. Çocukların İnternet'te risklerle karşılaştıklarında çoğunlukla kendilerinin başa çıkmaya çalıştıkları ve çevrelerindeki kişilerden yardım almaları gerektiğinde en fazla ebeveynlerine ve arkadaşlarına başvurdukları ortaya çıkmıştır.



Anahtar Kelimeler: Mobil Ġnternet kullanımı, mobil Ġnternet becerileri, Ġnternet etkinlikleri, Ġnternet riskleri, baĢa çıkma stratejileri

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the use of mobile internet access and use of children of ages 9-16, internet use skills and effectiveness, risks and their effects they face in the internet and strategies to deal with these risks. Simultaneous pattern, which is one of the mixed research methods, was adopted in the study. The sampling of the quantitative dimension of the study was determined according to Turkey Statistical Region Units Classification of Turkish Statistics Institution, consisting of 784 children of ages 9-16, selected from 12 regions. Meanwhile, the sampling of qualitative dimension consisted of two parents, two teachers, two children and one school administrator from each of the 12 regions, totaling 84 participants. As a data collection tool, survey and interview forms were used in the study. Analysis was made by using descriptive statistics techniques for quantitative data and content analysis method for qualitative data. It was seen that children in Turkey owned smart phones in early ages and access to internet mostly through mobile devices such as smart phones and tablets. It was determined that the main locations where children access the internet are their homes and their own rooms in their homes. While it was seen that children had skills to use mobile devices and basic internet, it was revealed that their skills towards safe using of internet were insufficient. When the activities performed by children on the internet were examined, it was identified that entertainment and communication oriented activities such as social networking, watching movies or listening to music online, instant messaging were taking precedence over the homework and research oriented use. However, it was seen that using social networks has become popular among children. Among the risks children face on the internet, seeing immoral pictures and be exposed to cyber bullying were revealed as the primary ones. Also, one out of two children were seen to exhibit behaviors towards addiction to internet and smart phone. It was revealed that when children encounter risks on the internet, they tried to deal with these themselves and when they need to ask for help, they mostly applied to their parents and their friends.



Key Words: Mobile internet use, mobile internet skills, internet activities, internet risks, dealing strategies