Dolmabahçe Sarayı`nda (teşhirde) bulunan ipekli döşemelik kumaşların ve günümüzde Hereke`de üretilen örneklerin kataloglanması
The Upholstery silk fabrics in Dolmabahçe Palace and the catalogue of the Hereke Fabrics
Yazar: ESRA KAVCI
Danışman: DOÇ. İSMAİL ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Desen = Pattern ; Dolmabahçe Sarayı = Dolmabahçe Palace ; Döşemelik kumaşlar = Furnishing fabrics ; Hereke Fabrikası = Hereke Factory ; Kataloglama ve sınıflama = Cataloging and classification ; Kumaşlar = Fabrics ; İpekli dokumacılık = Silk weaving

Özet:
III ÖZET Dolmabahçe Sarayında perdelik ve döşemelik olarak kullanılan kumaşlar Hereke Fabrikasında üretilmektedir.Bu kumaşlar hakkındaki bilgilerin gelecek kuşaklara doğru aktarılması için teknik ve sanatsal özelliklerinin bilinmesi önemlidir. Dolmabahçe Sarayı, 1614 yılında denizin doldurulmaya başlanmasıyla "Dolmabahçe" adını almıştır. 1687 yılında "Beşiktaş Sahil Sarayı" adıyla bir yapılar topluluğu oluşmuştur. 1843-1855 yılları arasında yapılan sarayın kendine has belli bir ekolü yoktur. Saray genelinde Barok, Rokoko, Neo-klasisizm etkisi görülmektedir. Osmanlı sarayının bünyesinde dokumahanelere yer verilmiştir. Bu nedenle Dolmabahçe Sarayının ek yapıları arasında "Hereke Dokumahanesi" adıyla bir atölye kurulmuştur. Bugün Hereke fabrikasında bulunan tezgahların 1952 yılında bu atölyeden geldiği bilinmektedir. Osmanlı dokuma sanayinin ilk büyük fabrikalarından olan Hereke fabrikası 1843 yılında kurulmuştur. İlk kuruluşunda 25 jakar dokuma tezgahında sadece ipekli kumaşlar üretilmektedir. Bugün sadece 10 tezgahta üretim yapılmaktadır. Günümüzde Milli Saraylar' a bağlı 13 köşk ve kasrlardaki ihtiyaca göre perdelik ve döşemelik kumaş üretilmektedir. Hereke fabrikası, zaman içinde kaybolmuş desenlerin yeniden üretilmeleri için önemli girişimlerde bulunmuştur. 2000 yılına kadar toplam 57 farklı desen üretimi yapılabiliyorken, günümüzde 20 desen daha ilave edilerek toplam üretimi yapılabilen 77 desene ulaşılmıştır. Ayrıca bazı kumaş örnekleri, fabrikanın satış yerinden alınabilmektedir.

Abstract:
IV ABSTRACT Silk fabrics which were produced in Hereke factory were used as upholstery and curtains in Dolmabahçe Palace It is important to learn the technical and artistic characteristics of the fabrics in order to transfer the knowledges to next generation. Dolmabahçe (Filled garden) Palace was given becouse the sea was filled up in 1614. The palace hasn't got only one architectural style, it has influences of Baroque, Rococo and Neo-classicism styles. Weaving workshops were taken place in the place during Ottoman period and one of these workshops which was established named Hereke weaving workshop.the looms which were present in Hereke Factory today were brought from there in 1952. Hereke factory, which was one of the Ottomans largest industrial factories, was established in İzmit, in 1843. The factory was started its production with 25 jacquard looms and only silk fabrics were wowen. Today they have been using only 10 jacquard looms for needs of the 13 summer places and summer houses which were built during Ottoman period. Hereke factory has been producing 57 different designs to their collection by 2000. People can also buy some examples of these fabrics in market place.