Tohum verimi ve yağ içeriği yönüyle öne çıkan ileri generasyon aspir (Carthamus tinctorius L.) hatlarının tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
The determination of agricultural and quality characters of safflower lines (Carthamus tinctorius L.) with high yield and oil content derived from by hybridization breeding
Yazar: ÇAĞLAR GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. SABRİ ERBAŞ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'nde 2016 yılında yürütülmüştür. Dinçer 5-18-1 ve Centennial melezi F8 generasyonundan elde edilen 16 adet hat ile 6 adet standart çeşit (Dinçer 5-18-1, Centennial, Remzibey-05, Balcı, Linas, Olas) materyal olarak kullanılmıştır. Hatlar ve standart çeşitler ile tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak ekilmişlerdir. Genotiplerde bitki boyu, yan dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tohum sayısı, 1000 tane ağırlığı ve tohum verimi gibi agronomik ve kabuk oranı, yağ oranı, yağ verimi ve yağ asitleri kompozisyonu gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında kabuk oranı, 1000 tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı ve yağ verimi özelliklerinin sırasıyla %43.1-50.4, 31.2-43.9 g, 77.4-155.0 kg/da, %27.3-37.4 ve 23.0-50.2 kg/da arasında değiştiği saptanmıştır. Ortalama yağ oranına göre DİCE-62 genotipinin, yağ verimine göre DİCE-62 ve 65 genotiplerinin, tohum verimine göre DİCE-6 genotipinin ve 1000 tane ağırlığına göre DİCE-6 ve 68 genotiplerinin ebeveyler ve diğer standart çeşitlere göre daha üstün grupta veya aynı istatistiksel grupta yer almıştır. Linoleik asit içeriği bakımından DİCE-68 hattı en yüksek içeriğe sahip olmuş, ancak yüksek yağ oranı ve 1000 tane ağırlığı göstermesine rağmen, tohum ve yağ verimi düşük bir performans sergilemiştir. Sonuç olarak; 1000 tane ağırlığı, yağ oranı, tohum ve yağ verimi özellikleri dikkate alındığında DİCE-6 ve DİCE-62 genotiplerinin çeşit adayı olarak ümitvar olabiliceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted in 2016 at Isparta Applied Sciences University, Faculty of Agricultural Sciences and Technologies, Department of Field Crops. Total of 16 lines (22 progenies in F8 generation from Dinçer 5-18-1 × Centennial) and standard cultivars (Dinçer 5-18-1, Centennial, Remzibey-05, Balcı, Linas and Olas) were used as plant materials. The lines and standard cultivars were planted with three replications in March as the randomized blocks design. In the genotypes, agronomic characteristics such as; plant height, number of branches, number of heads, head diameter, number of seeds per head, 1000 seed weight and seed yield, and quality characteristics such as; hull content, oil content, oil yield and fatty acid composition were investigated. According to the results obtained; hull content, 1000 seed weight, seed yield, oil content and oil yield were varied between 43.1-50.4%, 31.2-43.9 g, 77.4-155.0 kg/da, 27.3-37.4% and 23.0-50.2 kg/da respectively. DİCE-6 ve 68 had higher 1000 seed weight, DİCE-6 had higher seed yield, DİCE-62 had higher oil content, DİCE-62 ve 65 had higher oil yield than standart cultivars and is statistically the same. DİCE-68 line had the highest linoleic acid content, although this line showed high oil content and 1000 grain weight, seed and oil yields showed low performance. As a result, according to 1000 seed weight, oil content, seed and oil yield characteristics, it was concluded that DİCE-6 and DİCE-62 genotypes could be promising as a candidate for variety.