Çevre konularının 2018 ve 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programları bağlamında içerik ve öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of environmental issues in terms of content and teacher opinions in the context of 2018 and 2024 social students course teaching programs
Yazar: MEHMET AYDOĞMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL TEMİZBAŞ ÖNER
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çevre eğitimi, günümüzde artan çevresel sorunlar karşısında toplumsal farkındalığı artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının çevre konularını ele alış biçimi, öğrencilerin çevre bilincini geliştirmede kritik öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının çevre konuları açısından analizini yapmak ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin 2018 ve 2024 programında yer alan çevre konularına yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma kapsamında, SBDÖP'nda yer alan 4., 5., 6. ve 7. sınıf öğrenme alanları, içerikleri ve kazanımları çevre eğitimi bağlamında değerlendirilmiş, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre eğitimi ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemi ile tasarlanmıştır. Araştırmanın ilk amacı doğrultusunda, 2018 ve 2024 SBDÖP'nda yer alan çevre konularının analiz edilmesi hedeflenmiştir. Bu amaca ulaşmak için, SBDÖP'nda yer alan çevre eğitimi konuları, betimsel analiz desenlerinden biri olan doküman incelemesi yoluyla detaylı bir şekilde incelenmiştir. İkinci amaç olarak belirlenen 2018 ve 2024 SBDÖP'nda yer alan çevre konuları üzerine sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri ise, nitel araştırma desenlerinden odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Malatya ilindeki çeşitli okullarda görev yapan, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı 7'sı erkek ve 3'ü kadın olmak üzere toplam 10 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. 2018 SBDÖP sınıf düzeyinde incelendiğinde, çevre konularına ait doğrudan ve dolaylı kazanımların en yoğun şekilde 'İnsanlar, Yerler ve Çevreler' ünitesinde bulunduğu ve bu ünitenin toplamda 14 kazanım içerdiği görülmüştür. 2024 SBDÖP'nda ise, çevre eğitimi ile ilgili doğrudan ve dolaylı kazanımlar olduğu belirlenmiştir. 'Evimiz Dünya' öğrenme alanının, tüm sınıf seviyelerinde çevre eğitimine 12 kazanım ile en fazla katkı sağlayan alan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmenleriyle yapılan görüşmelerde çevre eğitiminde teorik anlatımların ağırlıkta olduğu ve uygulamalı öğrenme fırsatlarının yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler, çevre konularına daha fazla yer verilmesi ve okul dışı etkinliklerin artırılması gerektiğini vurgulamışlardır. ANAHTAR KELİMELER: Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı; Çevre Eğitimi; Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Görüşleri

Abstract:
Environmental education plays a crucial role in raising societal awareness in the face of increasing environmental issues. In this context, how the Social Studies Curriculum addresses environmental topics is vital for developing students' environmental consciousness. This study aims to analyze the environmental topics in the 2018 and 2024 Social Studies Curriculum and to examine the views of social studies teachers on these topics. The research evaluates the learning areas, contents, and outcomes related to environmental education in the 4th, 5th, 6th, and 7th grades of the curriculum, while also incorporating teachers' opinions. A qualitative research method was employed. The first objective was to analyze the environmental topics within the 2018 and 2024 curricula through document analysis, a descriptive analysis method. The second objective focused on gathering teachers' views on the environmental topics in the curricula via focus group discussions. The study group comprised 10 social studies teachers (7 male, 3 female) working in various schools in Malatya, under the Ministry of National Education. Analysis of the 2018 curriculum revealed that the most significant direct and indirect outcomes related to environmental topics were found in the "People, Places, and Environments" unit, which contained a total of 14 outcomes. In the 2024 curriculum, it was determined that there were both direct and indirect outcomes related to environmental education, with the "Our World" learning area contributing the most across all grade levels, offering 12 outcomes. Discussions with teachers indicated that theoretical instruction predominates in environmental education, with insufficient opportunities for practical learning. Teachers emphasized the need for more emphasis on environmental topics and an increase in extracurricular activities. KEYWORDS: Social Studies Curriculum; Environmental Education; Social Studies Teachers' Opinion