Bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde yatan hastaların tedavi maliyetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of treatment costs for patients hospitalization in an university hospital psychiatric ward
Yazar: CEMAL KOÇAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Tedavi = Treatment ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Psikiyatrik hastalıklar sık görülmeleri, tekrarlamaları ve kronikleşebilmeleri nedeniyle yeti yitimine yol açabilirler. Bu yüzden maliyetleri yüksektir. Bu çalışmada, Gazi Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Servisi'ne 2015 yılında yatırılan hastaların yatış maliyetlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 21.0 kullanılmış, tanımlayıcı veriler sıklık, yüzde, ortalama±standart sapma olarak sunulmuş, kategorik değişkenlerin değerlendirmesinde Pearson kikare,
normal dağılıma uymayan bağımsız gruplarda Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis Testleri kullanılmıştır. Farklı özelliklerin hastane yatış süresi ve maliyetleri öngörüleri lojistik regresyonla, değişkenler arasındaki ilişki Spearman Korelasyon Testiyle değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Hastalarda en sık şizofreni (%38,8), depresyon (%26,1) ve bipolar bozukluk
(%16.0) görülmüştür. Erkeklerde şizofreni (%47,6), kadınlarda depresyon (%31,8) ilk sıradadır. Evlilerde en sık hastalık %35,0 ile depresyon, bekarlarda şizofreni'dir (%54,1). Hastalar ortalama 27,32 gün hastanede kalmışlardır. Erkeklerde ortalama 25,21 gün, kadınlarda 29,86 gündür (p=0,002). Kadın olmanın erkek olmaya göre yatış süresini 1,99 kat uzattığı görülmüştür. Bipolar bozukluk 29,91 gün ile en uzun, nörobilişsel bozukluklar 16,00 gün ile en kısa hastanede kalan hastalıktır.
Hasta başına ortalama günlük maliyet 120,45 TL (44,78 USD), yatış maliyeti 3181,07 TL (1182,64 USD) 'dir. Erkeklerin yatış maliyeti 2922,08 TL, kadınlarınki 3495,37 TL'dir (p=0,005). Yaş arttıkça maliyetin arttığı görülmüştür (p=0,028). Yatış maliyeti en yüksek 3757,66 TL (1397,00 USD) ile bipolar bozukluk, en düşük 1864,77 TL (693,27 USD) ile alkol ve madde kullanım bozukluklarıdır (p=0,024). Şizofreniye göre; depresyon bozuklukları 2,56 kat, bedensel belirti bozuklukları ise 6,25 kat yatış maliyetini azaltmaktadır. Günlük maliyeti en yüksek 130,71 TL (48,59 USD) ile nörobilişsel bozukluklar, en düşük 107.53 TL (39,97 USD) ile beslenme ve yeme bozukluklarıdır (p=0,003). Paket ücret uygulaması, hesaplama kolaylığı sağlasa da hangi kalemlerin ne kadar gider oluşturduğunu hesaplamayı güçleştirmektedir. Her hasta aynı değildir ve aynı giderlere sahip olmaları beklenemez. Hasta tedavilerine standart ücretler belirlemek tartışmalıdır. Daha şeffaf bir sisteme ihtiyaç vardır. Ülkemizde yatış ve ilaç dışı tedavi hizmetlerinin maliyetlerinin hesaplandığı çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: paket ücret, maliyet analizi, günlük maliyet, yatış maliyeti

Abstract:
Psychiatric illnesses could cause disability due to their commonly occuring, tendency to recur and chronic character. Thence, psychiatric patients' treatment costs are high. In this study we aimed to evaluate treatment costs for patients who were hospitalized into Gazi University Hospital Psychiatric Ward in year 2015. Quantitative data analysis was executed using software program SPSS 21.0, descriptive values were given such as frequency, percent, mean±standard deviation. A Pearson Chi-square Test was used for cathegorical variables, a Mann-Whitney U Test and a Kruskal Wallis Test was used in independent groups lacking normal distribution. Hospital stay time and treatment costs predictions of different features were assessed with logistic regression. The relationship between variables was measured using Spearmen Correlation Test. Statistical significance level was set as p<0.05. Schizophrenia (%38.8) was the mostly encountered disease in the patient group, followed by depression (%26.1) and bipolar disorder (%16). Among male patients schizophrenia (%47.6) patients was the most while depression (%31.8) patients was the most among female patients. Depression (%35.0) was the mostly seen diagnosis in patients who were married while schizophrenia (%54.1) was the mostly seen diagnosis in patients who were single. Mean length of hospital stay of all patients was 27.32 days. The mean length of stay for men was 25.21 days and for women was 29.86 days (p=0.002). It was seen that women had increased length of hospital stay by 1.99 times more than men. Bipolar disorder patients' mean length of hospital stay was the longest, 29.91 days and neurocognitive disorder patients' length of hospital stay was the shortest, 16.00 days. Average cost per inpatient day was 120.45 TL (44.78 USD), average cost of hospitalization was 3181.07 TL (1182.64 USD). Average cost of hospitalization for men was 2922.08 TL, for women was 3495.37 TL (p=0.005). It was seen that the average hospitalization cost was increased as the age of the patients increased
(p=0.028). Bipolar disorder hospitalization cost was the highest costing 3757.66 TL (1397 USD), alcohol and drug use disorder hospitalization cost was the least costing 1864.77 TL (693.27 USD) (p=0.024). Depression disorders reduce 2.56 times, somatoform disorders 6.25 times reduces the cost of hospitalization than schizophrenia. Average cost per inpatient day in neurocognitive disorders costing 130.71 TL (48.59 USD) was the highest and cost per inpatient day in eating disorders was the least, costing 107.53 TL (39.97 USD) (p=0.003). Payment package applications, as though they provide an ease of calculation, make it harder to discriminate which facility costs for how much. Not every patient is same thus none of their treatment costs could expected to be the same. Setting standard payments for patient treatment is argumentative. More transparent systems are needed. Studies calculating costs of treatment services beside off hospitalization and drugs should be conducted in our country.

Key Words: payment package, cost analysis, cost per inpatient day, hospitalization cost