Bulanık çok amaçlı hedef programlama ve bir üretim süreci uygulaması
Fuzzy muttiple objective goal programming and the case of a production process application
Yazar: NURULLAH UMARUSMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜNEŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Belediyeler = Municipalities ; Bulanık kümeler = Fuzzy sets ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Hedef programlama = Goal programming ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making ; Çok amaçlı programlama = Multiobjective programming ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Tabiatta yer alan bütün sistemler, başarıya en iyi şekilde ulaşmak amacı ile zaman içerisinde bir değişim sürecinden geçmek sureti ile bünyelerine uygun en iyi yapılara sahip olmuşlardır. İnsan yapımı sistemler de benzer amaçlar takip edilerek, çalışmaların hedefleri ve kısıtları baz alınıp, karar verme durumunda olan karar mekanizmalarına yardımcı olurlar. 1950'li yıllarda ortaya çıkan Çok Kriterli Karar Verme alanı içerisinde oluşturulan teknikler yardımı ile bünyesinde birden fazla amacı içeren birçok problem, belirli sayıda oluşturulan amaçlar ve kısıtlar yardımı ile matematiksel olarak tanımlanabilirle imkanına sahip olmuşlardır. 1965 yılında Bulanık Küme Teorisinin ortaya çıkması ile birlikte, yapıları gereği, hem birden fazla hedefe sahip hem de bu çoklu hedeflerden dolayı bulanık yapıya sahip olmaları, Bulanık Küme Teorisi'nin Çok Kriterli Karar Verme problemlerinde uygulanabilmesini mümkün kılmıştır. Çok Kriterli Karar Verme problemleri, Çok Nitelikli Karar Verme ve Çok Amaçlı Karar Verme olarak iki kategori içerisinde sınıflandırılırlar. Çok Nitelikli Karar Verme metotları belirlenen kesin alternatifler içerisinden bir alternatifin seçilmesi için kullanılırken, Çok Amaçlı Karar Verme metotları matematiksel kısıtlar yardımı ile tanımlanan sınırsız sayıdaki alternatifleri içeren amaç problemleri için uygulanır. Bu çalışmada, Çok Amaçlı Karar Verme alanı içerisinde yer alan Hedef Programlama tekniğinin bir başka modelleme çeşidi olan Bulanık Hedef Programlama kullanılarak, problemin bünyesinde yer alan hedef değerlerdeki bulanıklık sebebi ile meydana gelebilecek sonuçlar, bir üyelik derecesi yardımı ile açıklanmaya çalışılmış ve problemdeki kısıtlar ve hedeflenen değerler ile ilgili öneri ve eleştiriler yapılmıştır.

Abstract:
All systems in nature aiming at achieving success have a proper structure by witnessing a changing process. Pursuing same objectives in human made systems, human made systems help decision makers in decision- making process by using objectives and constrains. Using techniques formed in the Multiple Criteria Decision Making area developed in 1950s, many problems have been determined as a mathematical form by using objectives and constraints. With Fuzzy Set Theory developed in 1965, it has been made possible to use Fuzzy Set Theory for multiple decision-making problems with multiple objectives and fuzzy structure. Multiple objective decision problems can be classified as multiple attribute decision making problems and multiple objective decision-making problems. While multiple attribute methods are used to choice an alternative among certain alternatives, multiple objective decision making methods are used for problems including unlimited alternatives determined by means of mathematical constraints. This study uses the Fuzzy Goal Programming technique, a type of target programming technique takes a part in the multiple objective decision making area, to explain results stem from fuzzy structure in target values. In addition, critiques and suggestions are made related to values and constraints in problems