Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin liderlik stilleriyle algılanan okul etkililiği arasındaki ilişki
The relationship between leadership styles of school administrators and perceived school effectiveness based on teachers' views
Yazar: MUSTAFA ERMEYDAN
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ CAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İşlemci liderlik = Transactional leadership

Özet:
Bu araştırmada öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin liderlik stilleriyle algılanan okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın evrenini, 2018-2019 Eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş ili merkez ilçelerinde (Onikişubat ve Dulkadiroğlu) bulunan resmi ilkokulu ve ortaokulunda görev yapan öğretmenler, örneklemini ise evren içerisinden seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen 496 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanması amacıyla "Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği", "Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veri analizi için aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri belirlenmiş, değişkenlere ilişkin alınan puanların demografik değişkenler ve okulun yapısal özellikleri bakımından farklılaşma durumunu belirlemek içi t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi; anlamlı bulunan F değerinde fark olan grupları belirlemede ise LSD testi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon Analizi'nden, liderlik stillerinin okul etkililiğini ne düzeyde yordadığını belirlemek için de doğrusal regresyon analizinden faydalanılmıştır. 
Araştırma sonucuna göre; öğretmenlerin okul yöneticilerinin liderlik stillerine ilişkin dönüşümcü liderlik, serbest bırakıcı liderlik ve sürdürümcü liderlik stili görüşleri sırasıyla "yüksek" "düşük" ve "orta" düzeydedir. Öğretmenlerin, okul yöneticilerinin liderlik stillerine ilişkin görüşleri eğitim durumu, hizmet alanı, öğretmen ve öğrenci sayısı değişkenleri bakımından farklılık göstermekte; cinsiyet, yaş, medeni durum, branş, hizmet süresi, okul hizmet süresi ve sınıf mevcudu değişkenleri bakımından ise farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin, okul etkililiğine ilişkin görüşleri "yüksek" düzeydedir. Öğretmenlerin, okul etkililiğine ilişkin görüşleri yaş, branş, hizmet süresi, hizmet alanı, öğretmen ve öğrenci sayısı değişkenleri bakımından farklılık göstermekte; cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, okul hizmet süresi ve sınıf mevcudu değişkenleri bakımından ise farklılık göstermemektedir. 
Araştırma sonucuna göre algılanan okul etkililiği ile dönüşümcü liderlik stili arasında pozitif yönde orta düzeyde, serbest bırakıcı liderlik stili arasında negatif yönde orta düzeyde ve sürdürümcü liderlik stili arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki vardır. Algılanan okul etkililiğindeki toplam varyansın yaklaşık %18'i dönüşümcü liderlik stiliyle açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Liderlik Stilleri, Dönüşümcü Liderlik, Sürdürümcü Liderlik, Serbest Bırakıcı Liderlik, Etkili Okul

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the relationship between school leadership style and perceived school effectiveness according to teachers' opinions. The population of the research carried out in the relational survey model was composed of the teachers working in public primary and secondary schools in the central counties of the province of Kahramanmaraş (Onikişubat and Dulkadiroğlu) in the academic year of 2018-2019, while sample was composed of 496 teachers chosen by random sampling from the universe. "School Directors' Leadership Styles Scale" and "Perceived School Effectiveness Scale" were used in order to collect the research data in addition to "Personal Information Form" which was developed by the researcher. For data analysis, arithmetic mean and standard deviation values were determined, t-Test and One-Way Variance Analysis (ANOVA) test were utilized in order to determine the differentiation status in terms of demographic variables and structural characteristics of the school; while LSD test were used for determining groups which had differences in significant F values. Pearson correlation was utilized in order to specify the relationship between the variables while linear regressionanalysis to designate how leadership styles would predict school effectiveness.
The research showed that the opinions of teachers about the leadership styles of school administrators in regard to transformational leadership, transactional leadership and laissez-faire leadership were "high" "low" and "medium" respectively. While opinions of the teachers about the leadership styles of the school directors differed in terms of the variables of educational status, service area, teacher and student numbers, they were not changed depending on gender, age, marital status, speciality, duration of service, duration of school service and class size variables. It was determined that teachers' opinions about school effectiveness were in the level of "high". It was observed that teachers' views on school effectiveness vary in terms of the variables of age, speciality, duration of service, service area, teacher and student numbers while they were not changed in terms of the variables of gender, marital status, educational status, school service duration and class size.
The research yielded the result that, there was a significant positive medium correlation between perceived school effectiveness and transformational leadership style of school administrators; while it was in medium level negatively correlated to laissez-faire leadership style and was in low level negatively correlated to transactional leadership style; approximately eighteen percent of total variance in perceived school effectiveness was explained by transformational leadership style.

Keywords: Leadership Styles, Transformational Leadership, Transactional Leadership, Laissez-Faire Leadership, School Effectiveness (Effective School).