İlk hava gücü teorileri ve İspanya İç Savaşı'nda hava gücünün kullanımı
Early air power theories and in the Spanish Civil War use of air power
Yazar: ŞAHİN ARIBAL
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ÖZLÜ
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / Harp Tarihi Ana Bilim Dalı / Askeri Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Orville ve Wilbur Wright kardeşlerin, 17 Aralık 1903'te havadan ağır, motorlu 
bir hava aracı ile ilk uçuşu gerçekleştirmesinden oldukça kısa bir süre sonra 
uçaklar bir savaş aracı olarak muharebe sahasında yerini almış ve hava gücü, 
giderek artan bir nispette muharebe sahasını şekillendiren bir unsur hâline 
gelmiştir. Uçakların askerî maksatlarla kullanılması neticesinde savaşlar 
gökyüzüne sirayet etmiş ve bu gücün ne şekilde ve ne maksatla kullanılması 
gerektiğine yönelik düşünceler daha ilk dönemden itibaren ileri sürülmüştür.
Bu görüşlerden bazıları ise birer teori hâline gelerek hava gücünün 
kullanılmasına rehberlik etmiştir. 
Söz konusu teorilerin ilk örnekleri iki savaş arası olarak adlandırılan dönemde 
verilmiştir. Askerî teknolojilerde büyük gelişmelerin ve dolayısıyla yoğun 
silahlanma faaliyetlerinin yaşandığı bu dönem, aynı zamanda yeni bir küresel 
mücadelenin tohumlarının atıldığı yıllar olarak da kayda geçmiştir. Bu yıllar 
arasında İspanya'da cereyan eden çatışmaların iç savaşa evrilmesi ve bazı
devletlerin çatışmalara konvansiyonel silahlarla aktif şekilde müdahil olması 
ile hava gücü söz konusu çatışmalar boyunca çeşitli rollerde kullanılmıştır. 
Çatışmalar boyunca taraflar birbirine üstünlük kurmaya çalışırken, sürece dâhil 
olan güçlerin de yeteneklerini test etme arayışında oldukları görülmüştür. 
1936'da başlayan ve 1939'a kadar yaklaşık üç yıl süren çatışmalardan hava 
gücüne ilişkin alınan derslerin İkinci Dünya Savaşı'nın askerî neticelerine 
tesirleri olduğu değerlendirilmektedir.
Bu tez çalışmasında, hava gücünün kullanımına ilişkin ilk teoriler incelenmiş 
ve hava gücünün İspanya İç Savaşı'nda tecrübe edilen uygulamaları ile söz 
konusu teoriler arasında anlamlı ilişkiler kurulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Havacılık Tarihi, Askerî Havacılık, Hava Gücü, Hava 
Gücü Teorisyenleri, İspanya İç Savaşı.

Abstract:
Not long after the Orville and Wilbur Wright brothers made the first flight with 
a heavier-than-air powered aircraft on December 17, 1903, airplanes took their 
place on the battlefield as a combat vehicle, and air power became a component 
which increasingly shaping the battlefields. As a result of the use of airplanes 
for military purposes, wars spread to the sky, and thoughts on how and for what 
purpose this power should be used have been put forward from the very first 
period. Some of these views became theories and guided the use of air power.
The first examples of these theories were given in the interwar period. This 
period, in which major developments in military technologies and therefore 
intense armament activities were experienced, was also recorded as the years 
when the seeds of a new global struggle were sown. As the conflicts in Spain 
between these years turned into civil war and some states were actively 
involved in the conflicts with conventional weapons, air power was used in 
various roles within the combats. During the conflicts, while the parties were 
trying to establish superiority over each other, it was seen that the forces 
involved in the process were also seeking to test their abilities. It is evaluated 
that the lessons learned about air power from the conflicts that started in 1936 
and lasted for about three years until 1939 had an impact on the military results 
of the Second World War.
In this thesis, the first theories on the use of air power were examined and it 
was tried to establish meaningful relationships between the applications of air 
power experienced in the Spanish Civil War and these theories.
Keywords: Aviation History, Military Aviation, Air Power, Air Power 
Theorists, Spanish Civil War.