Altın-gümüş çözünürlüğünde liç parametrelerinin çözündürme verimine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of leach parameters at gold-silver dissolution
Yazar: YILDIZ GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EKREM YÜCE
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cevher Hazırlama Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Cevher Hazırlama Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Altın, ilk çağlardan itibaren insanlık için oldukça önemli bir metal olarak öne çıkmaktadır. Gerek eşsiz kimyasal ve fiziksel özellikleriyle sahip olduğu geniş kullanım alanı, gerekse sarı metalik ışıltısının kendisine kattığı albenisiyle hem bir güzellik objesi olarak hem de farklı sektörlerde kullanım alanı oluşturarak insanlık tarihi için oldukça önemli bir metal olmuştur. Tarihte altın, emek ve mülkün karşılanmasında ve hem ulusal hem de uluslararası ekonomi maliyetlerinin değerlendirilmesinde kullanılan paranın madeni halde ilk basıldığı tarihlerden itibaren pek çok para biriminin standardı olarak ön plana çıkmıştır.
Bu tez çalışması, siyanür liçi yönteminde gümüş içeren altın cevherlerinin kazanım verimini etkileyen parametreleri ve bu parametrelerin liç verimi üzerindeki etkilerini araştırmayı hedeflemektedir. Tez çalışması kapsamında yürütülen deneylerde Zenit Madencilik A.Ş. Kızıltepe Maden İşletmesi'ne ait cevher kullanılmıştır. Deneylerde kullanılan numune, tesiste bulunan Yarı Otojen Değirmen çıkışından (siklon besleme malzemesinden) alınmıştır. Numunenin homojenliğini sağlamak adına, numune alım işlemi 4 günlük bir süreçte belirli saat aralıklarında tamamlanmıştır. İlk aşamada toplanan numune kurutularak harmanlanmış, şahit numuesi alınmış, elek analizi yapılmıştır. Sonrasında deneylerde kullanılacak olan numuneler, belirlenen tane boyutlarına (53 µm, 106 µm ve 212 µm) bilezikli değirmende sırasıyla 90 sn, 60 sn ve 45 sn sürelerde öğütülmüştür. Elekle kontrollü bir şekilde gerçekleştirilen öğütme işlemleri, numunenin %80'inin 53, 106 ve 212 µm boyutlarına inmesiyle sonlanmıştır.
Gerekli tane boyutuna indirilmiş numuneler kendi içinde tekrar harmanlanarak deneylerde kullanılacak olan miktarda numune alınmış ve hava ile temasları kesilecek şekilde paketlenmiştir. Numune hazırlama işlemlerini takiben deneylere başlanmıştır. Deneyler, %50 pülpte katı oranında 300 ppm NaCN, 400 ppm NaCN ve 500 ppm NaCN konsantrasyonlarında ve 24, 48 ve 56 saatlik liç sürelerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar sonucunda en iyi altın verimi 53 μm tane boyutunda ve 500 ppm NaCN derişiminde ve 56 saatlik liç sonunda %93,69; en iyi gümüş verimi aynı şartlarda %72,07 olarak bulunmuştur.  
Elde edilen deney sonuçları, MiniTab programı üzerinde işlenmiş, parametrelerin çözünme verimleri üzerindeki etkileri tekli ve etkileşim halinde ele alınmıştır.

Abstract:
Gold has been a highly important metal for humanity since ancient times. Its wide range of applications, thanks to its unique chemical and physical properties, as well as its allure with its yellow metallic luster, have made it a significant metal throughout human history, serving both as a beauty object and finding utility in various industries.
This thesis aims to investigate the parameters affecting the recovery efficiency of silver-containing gold ores in the cyanide leaching method and the impact of these parameters on the leaching yield. In the experiments conducted within the scope of the thesis, ore from Zenit Mining Inc. Kızıltepe Mining Operation was used. The sample used in the experiments was taken from the Semi-Autogenous Mill output (cyclone feed material) at the facility. To ensure the homogeneity of the sample, the sample collection process was completed at specified time intervals over a 4-day period. In the first stage, the collected sample was dried, blended, and a witness sample was taken for sieve analysis. Then, the samples to be used in the experiments were ground in a ring mill to the specified particle sizes (53 µm, 106 µm, and 212 µm) for 90 seconds, 60 seconds, and 45 seconds, respectively. The grinding processes, which were carried out under sieve control, were completed when 80% of the sample reached particle sizes of 53, 106, and 212 µm.
Samples reduced to the required particle size were further blended, and the required amount of sample for the experiments was packaged to prevent contact with air. After the sample preparation processes, the experiments began. The experiments were conducted at concentrations of 300 ppm NaCN, 400 ppm NaCN, and 500 ppm NaCN, with a pulp density of 50%, and at leach times of 24, 48, and 56 hours. As a result of the studies, the highest gold recovery was found to be 93.69% with a particle size of 53 μm, a concentration of 500 ppm NaCN, and a leach time of 56 hours, under the same conditions, the highest silver recovery was 72.07%.
The obtained experimental results were processed using the MiniTab program, and the effects of the parameters on the dissolution efficiencies were analyzed individually and in interaction.