Azınlık hakları bağlamında Avusturya'da inanç özgürlüğü ve İslam politikaları örneği
In the context of minority rights freedom of belief and the case of politics on İslam in Austria
Yazar: İLHAN BİLGÜ
Danışman: DOÇ. DR. ERMAN AKILLI
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Avusturya, her ne kadar Osmanlı ordusu ile Viyana kapılarında savaşırken Müslümanlarla karşılaşsa da ülkenin Müslümanlarla birlikte yaşama tecrübesi 1878 yılındaki Berlin Konferansı'ndan aldığı cesaretle Bosna-Hersek'i işgal etmesi ile başlamıştır. Bosna-Hersek'in işgali sonrasında Avusturya en az 600 binlik bir Müslüman nüfusa sahip olmuştur. Bu kadar büyük orandaki bir nüfusun mensup olduğu İslam dini ise Avusturya'da resmen ancak 1912 yılında çıkarılan özel bir kanunla tanınmıştır. 
Bu kanuna 1912 İslam Kanunu (Islamgesetz 1912) denilmiştir. 1912 İslam Kanunu ile Müslümanlar, beldeleri önce işgal sonra ilhak edildikten sonra hukuken de Avusturya'ya entegre edilmişlerdir. Bu politikaların yerleşmesini ve Müslümanların güvenin kazanmak amacıyla, Avusturya-Macaristan Kayzeri Franz Joseph, Viyana'da inşa edilmesi için bir cami projesine 250 bin altın Kron dahi bağışlamıştır. 
Buna karşılık 2015 yılında ve 2015 yılı sonrasında 2021 yılında Avusturya'da Müslümanlar ve İslam yalnıza güvenlik sorunu olarak ele alınmaya başlanmıştır. Müslümanlar, İslam haricindeki dinlere mensup olanlardan ayrı muamele görür olmuştur. 2015 İslam Kanunu sonrasında ise ile Müslümanların hem dinî hem de kurumsal özerkliklerine karışılmış olmuştur. Bu kanun daha sonra 2021yılında değiştirilmiştir. 2021 yılında değiştirilen kanuna dayanarak, dinî bir cemaatin nasıl çalışacağının düzenlenmesinin ötesinde, İslam Kanunu "terörizmle mücadele" yasası kapsamında ele alınarak değişiklik yapılmıştır. Müslümanlar, kişisel olarak değil tüm bir kitle olarak "sanık" sandalyesine oturtulmuştur. Bunun yanı sıra, Avusturya yönetimi, "siyasal İslam" kavramını öne çıkarmış, Müslümanların kurum ve öncü şahıslarını bu tanımlama ile kamusal alanın dışına itme gayretine girmiştir. Dolayısıyla Avusturya "siyasal İslam" tanımlamasını bir nevi araçsallaştırmıştır. Böylece de Müslümanların bazı yasal haklarını kullanmalarının önüne geçilmiştir. 
Bu araştırmamızda özellikle 2015 ve 2021 İslam Kanunu çerçevesinde Avusturya'nın son 10 yıldaki İslam politikalarının ana noktalarının değerlendirmesini yapacağız.
Tezimizin hazırlanmasında samimi önerilerini esirgemeyen danışman hocam Doç. Dr. Erman Akıllı'ya hürmetlerimi ve teşekkürlerimi sunmayı bir borç sayıyorum. Ayrıca, bu süreçte bana katlana eşim ve aileme de minnettarım.

Abstract:
Although Austria encountered Muslims while fighting the Ottoman army at the gates of Vienna, the country's experience of living together with Muslims began with the occupation of Bosnia-Herzegovina. The occupation was couraged by the Berlin Conference in 1878. After the occupation of Bosnia-Herzegovina, Austria had a Muslim population of at least 600 thousand. The religion of Islam, to which such a large population belonged, was officially recognized in Austria with a special law enacted in 1912. 
This law was called the Islamic Law of 1912 (Islamgesetz 1912). With the 1912 Islamic Law, Muslims were legally integrated into Austria. In fact in order to appease Muslims, Kaiser Franz Joseph of Austria-Hungary even donated 250,000 gold crowns to a mosque project to be built in Vienna. 
By 2015, and then again in 2021, Islam in Austria was considered only as a security issue. Muslims were treated differently from people of other religions and their religious autonomy was interfered with by the amendment of 2015 Islamic Law. This law was later amended again in 2021, and rather than regulating the functioning of a religious community, the law was evaluated within the scope of the "anti-terrorism" law, putting Muslims in the dock altogether. In addition, the term of "political Islam" has been instrumentalized as a generic term used by Austrian governments to define Muslims and to revoke the rights of Muslims.
In this research, we will evaluate the main points of Austria's Islam policies in the last 10 years, especially within the framework of the 2015 and 2021 Islamic Law.
I would like to express my respect and thanks to my advisor Assoc. Prof. Dr. Erman Akıllı for his sincere suggestions in the preparation of this thesis. I am also grateful to my wife and family for putting up with me during this process.