Biçimlendirici değerlendirmenin ortaöğretim öğrencilerinin matematik ders başarısına ve tutumlarına etkisi
The effect of formative assessment on high school students' mathematics achievement and attitudes
Yazar: YUSUF ZİYA KÜLTÜR
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT OĞUZ KUTLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Ders başarısı = Course success ; Kalıcılık = Permanence ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, matematik öğretiminde fonksiyonlar konusundaki biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının, 10. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutumları, akademik başarıları ve öğrenmenin kalıcılığı üzerindeki etkilerini ve öğrencilerin biçimlendirici değerlendirme uygulamalarına yönelik görüşlerini incelemektir.
Araştırmada karma yöntem desenlerinden gömülü yarı deneysel desen (iç-içe karma yöntem deseni) kullanılmıştır. Araştırmanın yarı deneysel işlem süreci, Kahramanmaraş ili şehir merkezinde bulunan bir lisede 2019-2020 eğitim öğretim yılında, 12 haftalık bir sürede gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol gruplarına ortaöğretime devam eden 10. sınıflardan, sınıf yapıları değiştirilmeden yansız atama yoluyla atama yapılmıştır. Deney grubunda 26, kontrol grubunda 25 olmak üzere çalışma grubunda toplam 51 öğrenci bulunmaktadır. Yarı deneysel işlem sürecinde deney grubunda dersin işlenişi, ortaöğretim matematik dersi programı kazanımlarına uygun olarak geliştirilen biçimlendirici değerlendirme uygulamaları esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda dersin işlenişi, mevcut öğretim programı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel veri toplama araçları olarak, "Fonksiyon Akademik Başarı Testi" ve "Matematik Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak ise "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ve "Düşünme Günlükleri" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test, son test kontrol gruplu iki faktörlü yarı deneysel desen kullanılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizi bağımsız gruplar t-testi ve karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizi ANOVA ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise elde edilen verilerin analizi içerik analizi ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın nicel sonuçlarına göre, 10. Sınıf matematik dersinde biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının, öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumları ve akademik başarıları üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu, ancak öğrenmenin kalıcılığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre, biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının öğrenme süreçlerine katkı sağlaması bakımından yararlı olduğu, öğrencilerin kendilerini sınıf ortamında ifade etmeleri ve görüşlerini dile getirmeleri konusunda teşvik edici olduğu, öğrencilerin biçimlendirici değerlendirme uygulamalarına yönelik görüşlerinin çoğunlukla olumlu olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Biçimlendirici değerlendirme, matematik öğretimi, akademik başarı, kalıcılık, tutum

Abstract:
The main purpose of the study was to examine the effects of formative assessment practices on functions in mathematics teaching on 10th-grade students' attitudes towards mathematics course, their academic achievement and retention of learning, and students' views on formative assessment practices.
In the research, the embedded quasi-experimental design (nested mixed-method design), one of the mixed-method, was used. The quasi-experimental process of the study was applied in a high school in the city center of Kahramanmaraş for twelve weeks in the 2019-2020 academic year. The experimental and control groups were randomly assigned from the 10th graders attending secondary education without changing their class structure. There are a total of 51 students in the study group, 26 in the experimental group and 25 in the control group. In the manipulation process, the teaching of the lesson in the experimental group was carried out on the basis of formative assessment applications developed in accordance with the secondary school mathematics course program outcomes. In the control group, the teaching of the lesson was carried out in line with the current curriculum. In the study, Function Academic Achievement Test and Mathematics Attitude Scale were used as quantitative data collection tools. A semi-structured interview form, thinking diaries and researcher diary was used as a qualitative data collection tool. In the quantitative dimension of the study, a two-factor quasi-experimental design with pre-test and post-test control groups was used. The analysis of the quantitative data obtained was performed with independent groups t-test and two-way analysis of variance for mixed measurement ANOVA. In the qualitative dimension of the research, the analysis of the obtained data was carried out by content analysis.
According to the results of the experiment, formative assessment practices in the 10th-grade mathematics lesson had a statistically significant effect on students' attitudes towards mathematics lesson and their mathematics achievement, but there was no statistically significant effect on the permanence of learning. According to the qualitative results of the study, formative assessment practices were beneficial in terms of contributing to learning processes, encouraging students to express themselves in the classroom, express their opinions. Lastly, students generally had positive views on formative assessment practices.

Keywords: Formative assessment, teaching mathematics, academic achievement, attitude