Van kültüründe mizah icracıları ve icraları
Humour performers and their performances in Van culture
Yazar: MUSTAFA HASANVELİ
Danışman: DOÇ. DR. METİN EREN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
ÖZET
Mizah bir toplumun kültürel hafızasını temsil etmektedir. Toplumlar kültürel birikimlerini mizahla yeniden işlevsel hale getirir. Tarihte mizah çoğu zaman toplumun düzeltici ve düzenleyiciliğine öncülük etmiştir. İnsanlar doğrudan eleştiremediği kimseleri mizah yoluyla eleştirebilmişlerdir. Mizahın koruyucu olması yönünden faydalanarak bunu gerçekleştirebilmişlerdir. Bir toplum için mizah ne kadar önemli ise mizahı icra eden kimseler de o kadar önemlidir. Dolayısıyla bu çalışmada mizahla beraber mizahı icra eden kimseler üzerinde durulmuştur.
Her kültürün önemli mizah icracıları bulunmaktadır. Toplum içerisinde önemli bir kimlik ve statüye konumlandırılan mizah icracılarının icraları çoğu zaman doğaçlama olarak gerçekleşmektedir. Birçok meslek erbabı içerisinde görülebilen mizah icracıları Türk halkının zihnen rahatlamak ve eğlenmek için ortamlarında bulunup sohbet etmek istedikleri kimseler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Van Kültüründe Mizah İcracıları ve İcraları adlı bu çalışma, Van merkez ve ilçelerinde bulunan mizah icracılarının gösterimlerini birçok yönden ele almaktadır. Başta mizah icralarının mizah kuramlarındaki yerine odaklanarak, mizah icralarının temel mizah kuramlarının üstünlük, uyuşmazlık ve rahatlama kuramlarının birçok işlevleri açısından değerlendirilmeye tabi tutmaktadır. Ayrıca mizah icra ortamlarındaki katılımcılar da mercek altına alarak gösterimdeki yerlerinin önemine ve rollerine değinilmiştir. Mizahta bazen bir harf veya ekin ne kadar önem arz ettiği icraların işlevsel çözümlemesinde görülmektedir. Bu yönüyle, icralar metin çözümleme tekniğine tabi tutularak, yerel kültürel kodlamaların anlaşılmasına olanak sağlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah İcracısı, Performans Teori, Bağlam, İşlev

Abstract:
ABSTRACT
Humor represents the cultural memory of a society. Societies re-functionalise their cultural accumulation with humour. In history, humour has often pioneered the correction and regulation of society. People have been able to criticise those whom they could not criticise directly through humour. With this aspect of humour, they were able to do this by taking advantage of the protective aspect of execution. The more important humour is for a society, the more important the people who perform humour are. Therefore, this study focuses on humour and the people who perform humour.
Every culture has important humour performers. The performances of humour performers, who are positioned in an important identity and status in society, are often improvised. Humour performers, who can be seen in many professions, are the people that Turkish people want to chat with in order to relax mentally and have fun.
This study titled Humour Performers and Their Performances in Van Culture deals with the performances of humour performers in Van Center and Districts in many ways. At first, by focusing on the place of humour performances in humour theories, it evaluates humour performances in terms of many functions of the basic humour theories of superiority, incompatibility and relaxation theories. In addition, the importance and roles of the participants in humour performance environments are also examined. The importance of a letter or suffix in humour is sometimes seen in the functional analysis of the performances. In this respect, the performances were subjected to the text analysis technique and local cultural encodings were made possible to understand. 
Keywords: Humour, Humour Performer, Performance Theory, Context, Discourse Analysis.