Gebelerde antropometrik ölçümler ile Gestasyonel Diyabetes Mellitus arasındaki ilişki
The relationship between antropometric measurements and Gestational Diabetes Mellitus in pregnancy
Yazar: AYNUR YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SOLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Gestasyonel diyabetes mellitus (GDM), gebelik öncesi normal glukoz metabolizmasına sahip kadınlarda gebelik sırasında bozulmuş glukoz intoleransıdır. Ayrıca gebeliğin sık görülen olumsuz maternal ve perinatal sonuçlarıyla ilişkili metabolik bir komplikasyonudur. Bu çalışmada gebelik öncesi ve ilk trimester döneminde güvenli, basit, düşük maliyetli ve yüksek etkinliğe sahip antropometrik ölçümlerle GDM risk faktörlerinin belirlenip belirlenemeyeceğini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne 01.02.2023-01.01.2024 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 101 gebe katılımcı ile yapıldı. Katılımcıların sosyodemografik verileri, gravide sayısı, parite sayısı, abortus sayısı, canlı doğum sayısı, sigara kullanımı, yaş sorgulanmıştır. Boy, gebelik öncesi vücut ağırlığı (VA) ve vücut kitle indeksi (VKİ); ≤14. gebelik haftasındaki VA ve VKİ, boyun çevresi (NC), bel çevresi (BÇ), kalça çevresi (KÇ), boyun çevresi/boy (NHtR), bel çevresi/boy oranı (BBO), kalça çevresi/boy oranı (KBO), bel/kalça oranı (BKO); 24-28. gebelik haftalarındaki VA ve VKİ değerleri ölçüldü; 24-28. gebelik haftaları arasında 75 gram oral glukoz tolerans testi (OGTT) yapılıp değerlendirildi. Her katılımcının gebelik öncesi, ilk trimester ve OGTT dönemindeki olmak üzere toplam üç defa VA'sı ölçüldü ve VKİ'si hesaplandı. Her üç dönemdeki VA'lar <75 kg, 75-84,9 kg, 85 kg≤ şeklinde; VKİ'ler <25 kg/m2, 25-29,9 kg/m2 ve 30 kg/m2≤ şeklinde üç ayrı gruba kategorize edildi. Çalışmamızda GDM tespit edilen ve edilmeyen gruplar karşılaştırıldı. Verilerin analizinde IBM SPSS 25.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamıza katılan tüm katılımcıların yaş ortancası 28,0 (18,0-42,0) yıl olarak bulundu. Katılımcılar GDM tespit edilen ve edilmeyen olarak iki gruba ayrıldı. Yapılan araştırmada ailesinde diyabetes mellitus (DM) (p=0,379), hipertansiyon (HT) (p=0,483), tiroid hastalığı (p=0,220), kardiyovasküler hastalık (KVH) varlığı (p=0,849), hiperlipidemi (p=0,672) öyküsü, boy (p=0,781), gravide sayısı (p=0,711), parite sayısı (p=0,747), abortus sayısı (p=0,747), canlı doğum sayısı (p=0,466) parametrelerinde GDM olanlar ile olmayanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. Çalışmamızda GDM olanlarda olmayanlara göre gebelik öncesi VA (p=0,034) istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Fakat gebelik öncesindeki; VKİ (p=0,071), kategorize VA (p=0,210) ve kategorize VKİ (p=0,449) GDM olanlarda olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. Çalışmamızda ilk trimesterdeki; VA (p=0,021), VKİ (p=0,003), kategorize VKİ (p=0,041)'ye göre fazla kilolular ve obezler, ailesinde DM öyküsü olanların kategorize VKİ'si (p=0,031), NC (p=0,035), KÇ (p=0,026), NHtR (p=0,040); 24-28. gebelik haftaları arasındaki VA (p=0,008), VKİ (p=0,013) GDM açısından istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. İlk trimester kategorize VA (p=0,128), BÇ (p=0,055), BBO (p=0,137), KBO (p=0,093), BKO (p=0,290); 24-28. gebelik haftaları arasındaki kategorize VA (p=0,063) ve kategorize VKİ (p=0,075) parametrelerinde GDM olanlarda olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. Araştırmamızda yapılan ROC analizi sonucunda GDM olanlarda olmayanlara göre kesme değerleri; ilk trimester VKİ ≥25,25 kg/m2 (p=0,030, %82,4 duyarlılık, %53,6 özgüllük), NC ≥32,75 cm (p=0,035, %82,4 duyarlılık, %45,2 özgüllük), NHtR ≥0,20 cm/cm (p=0,040, %76,5 duyarlılık, %52,4 özgüllük), 24-28. gebelik haftaları arasındaki VKİ ≥28,85 kg/m2 (p=0,013, %76,5 duyarlılık, %61,9 duyarlılık) olarak bulundu. Çalışmamızda yapılan logistic regresyon analizi modelinde gebelik öncesi VA (Cox&Snell Nagelkerke R2 :0,127, OR %95 Cl: 0,849 (0,740-0,975), p=0,020)'nın ve ilk trimester VA (Cox&Snell Nagelkerke R2 :0,127, OR %95 Cl: 0,849 (0,740-0,975), p=0,023)'nın GDM'nin bağımsız belirleyicileri olduğu tespit edildi. Gebelik öncesi VA düzeyinin 1 birim artmasının GDM riskini 0,849 kat (p=0,020), ilk trimesterde VA'nın 1 birim artmasının GDM riskini 1,158 kat (p=0,033) arttırdığı belirlendi. GDM olanlar ile olmayanlar arasında gebelik öncesi, ilk trimester ve 24-28. gebelik haftaları arasındaki VA (p=0,237) ve VKİ (p=0,186) değişim değerleri arasında anlamlı fark bulunamadı.
Sonuç: Bulgularımız ışığında gebelik öncesi VA ve VKİ değerleri; ilk trimester NC, VA ve VKİ değerleri GDM'yi öngörmede güvenilir, etkili, pratik, tekrarlanabilir, maliyet etkin ölçüm yöntemleri olabilir.

Anahtar Kelimeler: Gestasyonel diyabetes mellitus, Boyun çevresi, Boyun çevresi/boy oran

Abstract:
Aim: Gestational diabetes mellitus (GDM) is impaired glucose intolerance during pregnancy in women with normal glucose metabolism before pregnancy. It is also a metabolic complication associated with common adverse maternal and perinatal outcomes of pregnancy. In this study, we aimed to investigate whether GDM risk factors can be identified through safe, simple, low-cost, and highly effective anthropometric measurements in the pre-pregnancy and first trimester periods.
Materials and Methods: This study was conducted with 101 pregnant participants who presented to the Obstetrics and Gynecology Clinic of Konya Beyhekim Health Application and Research Center, University of Helath Sciences and agreed to participate between 01.02.2023 and 01.01.2024. Sociodemographic data, gravidity, parity, abortion history, live birth count, smoking habits, and age of the participants were collected. Height, pre-pregnancy weight (PW), and body mass index (BMI); PW and BMI at ≤14 weeks of pregnancy, neck circumference (NC), waist circumference (WC), hip circumference (HC), neck circumference/height ratio (NHtR), waist circumference/height ratio (WHtR), hip circumference/height ratio (HHtR), waist/hip ratio (WHR); PW and BMI values at 24-28 weeks of pregnancy were measured. A 75-gram oral glucose tolerance test (OGTT) was performed and evaluated between weeks 24-28 of pregnancy. The PW was measured, and BMI was calculated three times for each participant during pre-pregnancy, the first trimester, and OGTT periods. The PWs were categorized into three groups: <75 kg, 75-84.9 kg, and ≥85 kg, and also BMI's were categorized into <25 kg/m², 25-29.9 kg/m², and ≥30 kg/m². The groups with and without GDM were compared in our study. IBM SPSS 25.0 software was used for data analysis.
Results: The median age of all participants in our study was 28.0 (18.0-42.0) years. Participants were divided into two groups based on the presence or absence of GDM. In the research, there was no statistically significant difference between with and without GDM in terms of family history of diabetes mellitus (DM) (p=0.379), hypertension (HT) (p=0.483), thyroid disease (p=0.220), cardiovascular disease history (p=0.849), hyperlipidemia (p=0.672), height (p=0.781), gravidity (p=0.711), parity (p=0.747), abortion history (p=0.747), and live birth count (p=0.466). In our study, PW was statistically significantly higher in those with GDM compared to those without GDM (p=0.034). However, in pre-pregnancy period there is no statistically significant differences were found in BMI (p=0.071), categorized PW (p=0.210), and categorized BMI (p=0.449) in terms of GDM. In our study; in the first trimester; PW (p=0.021), BMI (p=0.003), categorized BMI (p=0.041); overweight and obese individuals according to the categorized BMI of those with a family history of DM (p=0.031), NC (p=0.035), HC (p=0.026), NHtR (p=0.040); and PW (p=0.008), BMI (p=0.013) between weeks 24-28 of pregnancy were statistically significantly higher for GDM. No statistically significant differences were found in the first trimester; categorized PW (p=0.128), WC (p=0.055), WHtR (p=0.137), HHtR (p=0.093), WHR (p=0.290) and between weeks 24-28 of pregnancy; categorized PW (p=0.063) and categorized BMI (p=0.075) in terms of GDM. As a result of the ROC analysis in our study, cutoff values for those with GDM compared to those without GDM were found as; first-trimester BMI ≥25.25 kg/m² (p=0.030, 82.4% sensitivity, 53.6% specificity), NC ≥32.75 cm (p=0.035, 82.4% sensitivity, 45.2% specificity), NHtR ≥0.20 cm/cm (p=0.040, 76.5% sensitivity, 52.4% specificity), and between weeks 24-28 of pregnancy BMI ≥28.85 kg/m² (p=0.013, 76.5% sensitivity, 61.9% specificity). In our study, logistic regression analysis revealed that pre-pregnancy PW (Cox&Snell Nagelkerke R2 :0127, OR %95 Cl: 0.849 (0.740-0.975), p=0.020) and first-trimester PW (Cox&Snell Nagelkerke R2 :0.127, OR %95 Cl: 0.849 (0.740-0.975), p=0.023) were significant, while first-trimester WHR (p=0.855) and first-trimester NHtR (p=0.057) were not significant. An increase of 1 unit in pre-pregnancy PW was found to increase the risk of GDM by 0.849 times (p=0.020), and an increase of 1 unit in first-trimester PW increased the risk of GDM by 1.158 times (p=0.033). There was no significant difference in change values of PW (p=0.237) and BMI (p=0.186) between those with and without GDM during pre-pregnancy, the first trimester, and between weeks 24-28 of pregnancy.
Conclusion: In our findings, PW and BMI values, as well as first-trimester NC, PW, and BMI values, could be reliable, effective, practical, repeatable, and cost-effective measurement methods for predicting GDM.

Keywords: Gestational diabetes mellitus, Neck circumference, Neck circumference/height ratio