Yağmur suyu hasadının farklı bir yaklaşım ile değerlendirilmesi
Evaluation of rainwater harvesting with a different approach
Yazar: SONGÜL BÖRÜ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL FUAT TOPRAK
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Gri su = Grey water ; Hasat = Harvesting ; Hidroloji = Hydrology ; Yağmur suyu = Rain water ; Çatı = Roof

Özet:
Geçmişten günümüze insanoğlunun en önemli ihtiyaçlarından biri su olmuştur. Dünya nüfusunun hızla artması suya olan taleplerin artmasını da beraberinde getirmektedir. Aynı zamanda nüfusla orantılı olarak artan kentleşme ve sanayi faaliyetleri suyun yeryüzündeki döngüsünü olumsuz yönde etkilemektedir. Atmosfere salınan sera gazlarının sonucunda ortaya çıkan ve gittikçe büyük bir tehlike arz eden küresel iklim değişikliği, sel, taşkın, kuraklık, orman yangınları vb. anormal hidrolojik ve diğer olayların olmasına neden olmaktadır. Küresel boyutta iklimde meydana gelen bu değişimin de en büyük olumsuz etkisi su kaynakları üzerinde olmaktadır. Gittikçe artan su kıtlığı/stresi problemine çözüm için tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yeni alternatif kaynakların arayışına gidilmektedir. Atık suların yeniden kullanımı, tuzdan arındırma, yağmur suyu hasadı vb. alternatif yöntemler üzerine güncel literatürde çok sayıda basılı çalışma mevcuttur. Geçmişi milattan önceki dönemlere kadar dayanan yağmursuyu hasat sistemleri zaman içerisinde gerekli ilgiyi kaybetmeye başlamış ve yeryüzünde müdahale edilmeden akışa geçen sulardan biri haline gelmiş olsa da günümüzde diğer alternatif kaynaklara oranla daha ucuz ve kolay elde edilebilir olmasından ötürü tekrar ilgi görmeye başlamıştır. Özellikle kurak ve su sıkıntısı çeken bölgelerde yağmur suyu hasadı daha da önem kazanmakta ve adeta bir zorunluluk haline gelmektedir. Eski zamanlarda farklı boyut ve geometride ve çoğunluğu doğal olan birbirinden farklı yapı malzemeleri ile inşa edilen sarnıçların yerini yapay depolama hacimleri almıştır. Yine önceleri daha çok içme ve kullanma amacıyla kullanılan sarnıç suları günümüzde sağlık endişesi ile bu amaçla kullanılmamaktadır. Daha çok sulama, sifon kullanımı, hayvancılık ve benzeri faaliyetler için kullanılmaktadır. Yine önceleri daha çok hidrolojik döngü içinde doğal ortamlardan toplanan yağmursuyu günümüzde, sızdırmaz özelliği olan çatı, yol, meydan ve benzeri yapay ortamlardan da hasat edilmeye başlanmıştır. Böylece sular, temiz (içme ve evsel kullanımda), gri (sifon, sulama vb.) ve kirli sular (daha çok sulama) olarak sınıflara ayrılmakta ve yerine göre kullanılmaktadır. Hasadı yapılan suyun farklı amaçlar için kullanımı su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltarak sürdürülebilirlik açısından da fayda sağlamaktadır. Yağmur suyu hasadı hakkında güncel literatür incelenerek yağış hidrolojisi, toplama alanının yağmur suyunu etkileme durumu, depolama olması halinde tankın optimum boyutlandırılması üzerine geniş bir araştırma yapılmış ve tespit edilen değişkenler bu çalışmada dikkate alınmıştır. Ayrıca Üniversitemiz Edebiyat Fakültesi Binası pilot bina olarak seçilerek örnek bir uygulaması yapılmıştır. Bununla birlikte yağmur suyu hasadı ile ilgili olarak mevcut literatürde önerilenlerden farklı olarak yeni bir sınıflandırma yapılmıştır. Tez toplam Altı bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünden sonra, daha önce yapılmış çalışmaların değerlendirilmesini ve bu çalışmaların sınıflandırılmasını da içeren geniş bir literatür çalışması "Kaynak Özetleri" başlığı altında sunulmuştur. Literatür araştırması, konunun tarihçesi verildikten sonra "Yağmursuyu Hasadı", "Yağmur Suyu Hasadı Sistemleri" ve "Yağmur Suyu Hasadının Hidrolojisi" alt başlıkları ile ayrı ayrı sunulmuştur. Tez kapsamında kullanılan yöntem/yöntemler, tüm detayları ile geniş bir şekilde üçüncü bölümde verilmiştir. Dördüncü bölümde, çalışmadan elde edilen bulgular, sonuçlar paylaşılmıştır. Çalışmadan yapılan çıkarımlar ise "Sonuç ve Öneriler" başlığı altında sunulmuş ve uygun görülen öneriler paylaşılmıştır. Son bölümde ise çalışma sırasında yararlanılan kaynakların listesi sunulmuştur.

Abstract:
From the past to present, one of the most important human needs beings has been water. The rapid increase in the world population brings with it an increase in the water demand. At the same time, increasing in urbanization and industrial activities, which are depends mostly on population, negatively affect the cycle of water on earth. With the global climate change, which is a result of greenhouse gases emitted into the atmosphere and which poses a great danger, leads the occurrence of anomaly hydrological and events (i.e. floods, droughts, forest fires, etc.). The biggest negative effect of this change in climate on a global scale is on water resources. For a solution to the ever-increasing water scarcity/stress problem, new alternative sources (i.e. wastewater re-uses, desalination, rainwater harvesting, etc.) are sought in our country as well as in the rest of the world. On the other hand, there are many published studies in the current literature on such alternative water supply methods. Although rainwater harvesting systems, those history dates back to BC, have begun to lose the necessary interest in time and have become one of the waters that flow without intervention on the earth, today it has started to attract attention again because it is cheaper and easier to obtain than other alternative sources. Especially in arid and water-scarce regions, rainwater harvesting becomes more important and almost a necessity. In ancient times, cisterns of different sizes and geometries and built with different building materials, mostly natural, were replaced by artificial storage volumes. Again, the cistern waters, which were used mostly for drinking and usage purposes, are not used for this purpose today due to health concerns. It is mostly used for irrigation, siphon use, animal husbandry and similar activities. Again, rainwater, which was collected from natural environments in the hydrological cycle, has now begun to be harvested from artificial environments such as roofs, roads, and squares, which have impermeable properties. Thus, water is classified as clean (used for drinking and domestic use), gray (used for siphon, irrigation, etc.), and dirty water (more used for irrigation) are used accordingly. It is seen that the use of harvested water for different purposes also provides benefits in terms of sustainability by reducing the pressure on water resources. A large investigation has been made on the literature and the works conducted on rainwater harvesting, precipitation hydrology, the impact of the collection area of rainwater and the optimum sizing of the tank in case of storage were reviewed. An application has been made on a faculty building of Dicle University. In addition, a new classification has been made regarding rainwater harvesting, different from the literature. The thesis consists of Six parts in total. Just after the "Introduction", under the "Literature Review" title, an assessment and classification of previous published works performed on the subject are presented. In this part first, the history of the related studies is given and then the literature reviewed in detail under three sub-titles (ie. "rainwater harvesting", "rain water harvesting systems, and the hydrology of rainwater harvesting". The methodology is detailed in the Third part. The forth part includes the finding and results. The thesis is concluded under "Conclusion and Suggestions" title. In the final part, the references cited in the works are listed.