2001 yılı sonrasında Türkiye'de uygulanan faiz politikalarının kısa vadeli yabancı kaynağa olan etkisi
Short-term impact on foreign sources of interest rate policy implemented in Turkey after 2001
Yazar: TOLGAHAN AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM KUTLU HORVATH
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Faiz = Interest ; Faiz politikaları = Interest rate politics ; Finansal kaynaklar = Financial resources ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye politikaları = Foreign capital politics ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Ulusal sermaye piyasalarının liberalleşmesi ve gelişmesi ile birlikte tasarruf sahiplerinin yabancı menkul kıymetlere yatırım yapmaları oldukça kolay bir hale gelmiştir. Bunun yanında teknolojik gelişmeler, haberleşme imkanlarının artması, bilgiye ulaşmadaki sınırların ortadan kalkması, para ve sermaye piyasaları arasındaki koordinasyonun artması gibi unsurlar bu süreci beslemiştir. Yabancı bireysel ve kurumsal yatırımcılar, portföy çeşitlendirme ve yüksek getirilerden yararlanmak amacı ile başka ülkelerde, özellikle de gelişmekte olan ülkelerde yatırımlarını artırmışlar ve genel olarak bu ülkelere kısa vadeli sermaye harekeleri yaratmaya başlamışlardır.
Kısa vadeli sermaye hareketlerinin yönelimini belirleyen unsurların başında yatırımcının karlılık analizleri yer almaktadır. Kârlı piyasaları rakiplerinden önce belirleyebilmek, bir yatırımcının en önemli amaçları arasındadır. Bu nedenle özellikle gelişmekte olan ülkeler, sıcak para yatırımcısının dikkatini çekmek için yüksek faiz olanağı tanımaktadır. Yatırımcının geliri, yatırım yapılan ülkede bulunan faiz haddi arttıkça artacak, ülkede devalüasyon yaşanması durumunda da düşecektir.
Araştırmada faiz politikalarının kısa vadeli yabancı kaynağa etkisi değerlendirilmiştir. 2005Q4-2019Q01 dönemi mevsimsel verileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından sunulan Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nden ve Federal Rezerv Bankası'ndan derlenmiştir. Araştırma kapsamında iki model sınanmış olup; bu modellerin ilkinde USD üzerinde kısa vadeli açılan mevduatlar faizi üzerinde aktarım mekanizması ve ikinci modelde söz konusu faiz ile yabancı sermaye hacmi ile olan ilişki analizi yapılmıştır. Bu çalışmada birim kök test sonuçlarını dikkate alarak yöntem olarak ARDL sınır testi, VAR etki tepki fonksiyonları kullanılmıştır. 
ARDL sınır testine göre her iki modelde değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı ve uzun dönem ilişki mevcuttur. Birinci modele göre kısa dönem yabancı sermaye hariç değer bütün değişkenlerden gayrisafi yurtiçi hasılaya kısa dönem nedensellik mevcuttur. Aynı şekilde ikinci Model'de kısa dönem yabancı mevduat faizden kısa dönem yabancı sermayeye kısa dönem nedensellik tespit edilmiştir. Uzun dönem analizine gelince; birinci modele göre enflasyon ve kısa dönem yabancı mevduat faiz oranından gayrisafi yurtiçi hasılaya uzun dönem ilişki mevcut değildir. 
VAR etki tepki fonksiyonu sonucun da ise hemen hemen aynı sonucu göstermektedir. Yani kısa dönem mevduat faiz oranlarında meydana gelen bir birimlik bir şok kısa dönem yabancı sermaye oranını olumlu yönde etkilemiştir. Bu analizlere göre özet olarak kısa dönem faiz ve para politikası uzun döneme göre daha etkili olarak tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile ekonomi otoriteleri kısa dönem para politikalar ile daha etkin bir şekilde piyasaları kontrol edebilirler.
Anahtar Kelimeler: Faiz, kısa vadeli yabancı sermaye hareketleri, finansal serbestleşme.

Abstract:
With the liberalization and development of national capital markets, it has become quite easy for savings owners to invest in foreign securities. In addition, technological developments, increased communication opportunities, the disappearance of the limits in access to information, increased coordination between money and capital markets, such elements have fed this process. Foreign individual and institutional investors increased their investments in other countries, especially in developing countries, in order to benefit from portfolio diversification and high returns, and started to create short term capital movements in these countries in general.
Investor's profitability analysis is one of the main factors determining the direction of short-term capital movements. Determining profitable markets before their competitors is among the most important objectives of an investor. Therefore, especially developing countries provide high interest rates to attract the attention of hot money investors. The income of the investor will increase as the interest rate increases in the invested country and will decrease in case of devaluation.
In this research, the effect of interest rate policies on short-term liabilities was evaluated. 2005Q4-2019Q01 seasonal period of the data presented by the Central Bank of the Republic of Turkey was compiled from the Electronic Data Dissemination System and the Federal Reserve. Two models were tested within the scope of the research; In the first of these models, the transfer mechanism on the interest rate on short-term deposits on USD and in the second model, the relationship between the said interest and foreign capital volume was analyzed. In this study, ARDL boundary test and VAR effect response functions were used as a method considering unit root test results.
According to ARDL limit test, there is a statistically significant and long term relationship between the variables in both models. According to the first model, there is a short-term causality from all variables excluding gross foreign capital to gross domestic product. Similarly, in the second Model, short-term causality from short-term foreign deposit interest to short-term foreign capital was determined. As for the long-term analysis; According to the first model, there is no long-term relationship from inflation and short-term foreign deposit interest rate to gross domestic product.
The VAR effect response function shows the same result as the result. In other words, a one-unit shock in short-term deposit interest rates affected the short-term foreign capital ratio positively. According to these analyzes, short-term interest and monetary policy were found to be more effective than the long-term. In other words, economic authorities can control the markets more effectively with short-term monetary policies.
Keywords: Interest, short - term foreign capital movements, financial liberalization.