Anayasal haklar açısından Gezi Parkı olaylarının analizi
Analysis of the Gezi Park events from constitutional rights
Yazar: ŞEBNEM KÖSE
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZCAN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Gezi Parkı = Gezi Park ; Kentsel haklar = Urban rights ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal olaylar = Social events ; Çevre hakkı = Environmental rights

Özet:
27 Mayıs 2013 tarihinde İstanbul Taksim'deki Gezi Parkı'nda bulunan
ağaçların hukuksuz bir biçimde kesilmek istenmesine yönelik tepkilerle başlayan, kısa
sürede 80 kente yayılan ve yaklaşık 1 ay süren Gezi Parkı Olayları Türkiye'nin
çevresel, toplumsal, siyasal tarihinde bir dönüm noktası olmuştur. Olayların
başlamasından önce çeşitli politika ve söylemlere karşı toplumda mevcut olan
tepkilerle Gezi Parkı'nın yıkılıp yerine Topçu Kışlası yapılmak istenmesine yönelik
tepkiler birleşmiş ve Türkiye tarihinde ilk kez kentsel ve çevresel talepler ulusal çapta
dile getirilmiştir.
Gezi Parkı Olayları birçok hak ihlaline yönelik tepkilerin dile getirilmesi
amacıyla çıkmış, olaylar sırasında da çeşitli hak ihlalleri meydana gelmiştir. Bu
Çalışma, "anayasal haklar" ışığında Gezi Parkı Olayları'nı analiz etmeyi
(çözümlemeyi) amaçlamaktadır. Söz konusu analiz yapılırken anayasal haklar;
çevresel ve kentsel haklar, sağlık hakkı, ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü
düzenleme hakkı ve kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ile sınırlandırılmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın konusu ve önemi, denencesi, amacı ve
yöntemi açıklanmaktadır. İkinci bölümde ise Gezi Parkı Olayları'na yönelik yapılmış
değerli araştırmalardan faydalanılarak genel bir literatür özeti verilmektedir.
Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümünde araştırmada referans alınan kavramlar
ulusal ve uluslararası mevzuat ışığında tartışılmakta ve konuya ilişkin tarihsel arka
plan sunulmaktadır. Beşinci bölümde Gezi Parkı Olayları'ndan önceki süreç, Taksim
Projesi ile ilgili yargı süreci ve eylemler boyunca gerçekleşen olaylar siyasilerin
söylemleri, eylemci profilleri, medya ve sosyal medya olguları üzerinden
aktarılmaktadır. Çalışmanın son bölümü olan altıncı bölümde ise referans alınan
"Anayasal Haklar" ile Gezi Parkı Olayları arasındaki bağlantı kurulmaya
çalışılmaktadır.
Üzerinden 5 yıl geçen ve halen toplumsal, siyasal ve çevresel birçok konuda
gerçekleşen tartışmalarda referans alınan Gezi Parkı Olayları'nı anayasal haklar
ışığında çözümleyen bu "Tez Çalışması"nın literatüre önemli bir katkı sağlaması
amaçlanmaktadır.

Abstract:
Gezi Park Events, which broke out on May 27, 2013 with reactions against the
attempt to cut down trees growing at Istanbul Taksim Gezi Park illegally and spread
to 80 cities shortly and lasted for nearly one month, are a turning point in the
environmental, social and political history of Turkey. Reactions of the society against
various politics and expressions that existed before the initiation of the events and
reactions shown against the attempt to demolish Gezi Park and to build Artillery
Barracks in its place had been joined and civic and environmental claims were uttered
for the first time in Turkey's history in national level.
Gezi Park Events took place for voicing reactions against many violations of
rights and at the same time, various right violations had occurred during the events.
This study aimed to analyze (resolve) Gezi Park Events in consideration of
"constitutional rights". As the said analysis was made, constitutional rights were
limited with environmental and civic rights, right to health, the right of freedom of
speech, right to congregate and demonstrate, and personal liberty and safety. In the
first section of the study, the study subject and its significance, hypothesis and purpose
and method were discussed. In the second section, a general literature search was
presented by benefiting from valuable research conducted on Gezi Park Events. In the
third and fourth sections of the study, the concepts taken as a reference in the study
were deliberated in the light of national and international legislations and a historical
background about the issue was presented. In the fifth section, the process prior to Gezi
Park Events was elaborated and the incidences that occurred during the actions and
throughout the judicial process about Taksim Project were cited based on the
statements of politicians, profiles of activists, and media and social media cases. In the
sixth and last section of the study, a connection was made between the referenced
"constitutional rights" and Gezi Park Events.
It was aimed that this "Thesis Study", analyzing Gezi Park Events that took
place 5 years ago and were referenced in discussions carried out about many subjects
including social, political and environmental subjects in consideration of constitutional
rights, would be contributing to literature considerably.