Nörofibromatozis tip 1 tanılı hastaların nörokognitif fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Nörofibromatozis tip 1 tanılı hastaların nörokognitif fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Yazar: NEBAHAT CEYDA BAYRAKTAR ELTUTAN
Danışman: PROF. DR. MELİHA MİNE ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Dikkat = Attention ; Nörobiyoloji = Neurobiology ; Nörofibromatozis = Neurofibromatoses ; Zeka = Intelligence ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Nörofibromatozis tip 1 tanılı hastaların klinik, demografik ve radyolojik özelliklerinin incelenmesi, bulguların kognitif fonksiyonlarla ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma, İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji Bilim Dalı'nda Ocak 2015- Aralık 2020 tarihleri arasında Nörofibromatozis tip 1 (NF1) tanısı ile izlenen, 3-18 yaş arası 63 hasta dahil edilerek retrospektif olarak yürütülmüştür. Hastaların demografik verileri, antropometrik ölçümleri, nörolojik muayene bulguları, klinik özellikleri ve görüntüleme bulguları, veri tabanı kayıtları ve dosya bilgilerinden elde edilmiştir. Hastaların klinik ve MR görüntüleme bulgularının; IQ düzeyi, nörogelişimsel tanıları ve akademik başarıları ile olan ilişkisi araştırılmıştır. 
Bulgular: Hastaların %53,9'u kız, %46'sı erkek, yaş ortalaması 10,9±4,3, yaş aralığı 2,8-18,7 idi. %44'ünde aile öyküsü olduğu, %55'inde sporadik ortaya çıktığı görüldü. Tanı kriterlerinden CALL 63 hastanın tamamında, aksiller çillenme %85,7'sinde, inguinal çillenme %73'ünde, kutanöz/subkutanöz nörofibrom %39,6'sında, pleksifrom nörofibrom %19'unda, Lisch nodülü %61,9'unda, optik yol gliomu %25,4'ünde, iskelet displazisi %31,7'sinde saptandı. Kranial MR görüntülemelerde %73,6 oranında T2-hiperintensite lezyonları gözlendi. En sık bazal gangliyonlarda %56,1 oranında, bunu takip eden beyin sapı ve serebellumda ise her ikisinde %50,9 sıklıkla T2H görüldü. Bunu serebrumda %42,1, talamusta %35,1, korpus kallozumda %15,8, hypokampus/amygdalada %12,3, kapsula internada %8,8 sıklıkla T2H izlemekteydi. Bu lezyonların lokalizasyona göre nörokognitif fonksiyonlarla ilişkisi incelendiğinde, nörogelişimsel tanılardan dikkat eksikliği, özgül öğrenme güçlüğü ve mental retardasyon arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ancak T2-hiperintensite, serebrumda T2-hiperintensite, talamusta T2-hiperintensite olanlarda; olmayanlara göre okul başarısı anlamlı derecede düşük görüldü. Yalnız, serebellum tutulumu olanların IQ düzeyi olmayanlara göre anlamı derecede düşük görüldü. Diğer lokalizasyonlardaki tutulumlar ile IQ düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Sonuç: NF1 tanılı çocuklarda bilişsel etkilenme yaygın olarak bildirilmiştir. T2H lezyonlarının bilişsel fonksiyonlara etkisi bilinmezliğini korumaktadır. Bilişsel bozulmanın etyopatogenezinin aydınlatılması ile, erken tanı ve tedavi seçeneklerinin ortaya çıkabileceği ve bu hastalığın sosyal ve akademik hayata olan negatif etkisinin azaltılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of our study is to examine clinical, demographic and radiological features of patients diagnosed with Neurofibromatosis type 1 and to investigate the relationship between these findings and cognitive functions.
Method: This study was conducted retrospectively by including 63 patients aged 3-18 years who were followed up with the diagnosis of Neurofibromatosis type 1 between January 2015 and December 2020 in Istanbul Medical Faculty, Department of Pediatric Neurology. Clinical features, demographic daya of patients, anthropometric measurements, neurological examination and imaging findings were obtained from database records and patient follow up file. The relationship between the clinical and MR imaging findings of patients and their IQ level, neurodevelopmental diagnoses and academic achievements were investigated.
Results: Of the patients, 53,9% were girls, 46% were boys, the mean age was 10,9±4,3 and the age range was 2,8-18,7. Family history was observed in %44 and sporadic occurence in 55%. Among the diagnostic criteria, CALL was found in all 63 patients, axillary freckling in 85,7%, inguinal freckling in 73%, cutaneous/subcutaneous neurofibroma in 39,6%, plexiform neurofibroma in 19%, Lisch nodules in 61,9%, optic tract glioma in 25,4% and skeleteal displasia in 31,7%. T2-hyperintensity lesions were observed in 73,6% of the cranial MRI scans.T2H was most common in the basal ganglia with a rate of 56,1%, followed by the brain stem and cerebellum with a frequency of 50,9% in both. T2H was seen with a frequency of 42,1% in cerebrum, 35,1% in the thalamus, 15,8% in the corpus callosum, 12,3% in the hypocampus/amygdala and 8,8% in the capsula interna. When the relationship of localization of these lesions with neurocognitive functions was examined, no significant correlation was found with neurodevelopmental diagnosis such as attention deficits, specific learning disability or mental retardation. However, success was found to be significantly lower in patients with T2H, T2H in the cerebrum and T2H in the thalamus compared to those without these lesions. The IQ level was significantly lower only in patients with cerebellum involvement compared to those without. There was no significant correlation between involvement in other localizations and IQ level.
Conclusion: Cognitive impairment has been widely reported in children with NF1. The effect of T2H lesions on cognitive functions remains unknown. We suggest by clarifying the etiopathogenesis of cognitive impairment, early diagnosis and treatment options can be revealed and the negative impact of this disease on social and academic life can be reduced.