Sermaye piyasalarında kurumsal yönetim kavramı ve Türkiye uygulaması
The concept of corporate govarnance in capital markets and practice in Turkey
Yazar: HASAN UĞUR ALTIN
Danışman: PROF.DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kurumsal yönetim, 1990'lardan itibaren şirket yönetimi konusunda ençok tartışılan konulardan biri haline gelmiştir. Bu kavram, yöneticilerin verdiğikararlardan çıkarları etkilenebilecek olanların, yöneticileri kontrol ederek,onları hep doğru kararlar almaya sevk etmelerine imkan tanıyan, keyfiliktenuzak, ilkelere ve kurallara dayalı bir yönetim tarzını ifade eder. Kısacasıkurumsal yönetim; bir şirketin yönetim kurulu, hissedarları ve diğer menfaatsahipleri arasındaki bir dizi ilişkiyi kapsamaktadır.Son yıllarda, ABD başta olmak üzere, gelişmiş piyasaların birçoğunda görülen skandallar ve şirket iflasları, sermaye piyasalarındakurumsal yönetim anlayışının gözden geçirilmesi gerekliliğini ortayaçıkarmıştır. Evrensel bazı ilkeler çerçevesinde şekillenen bir yönetim tarzı,sermaye piyasalarında yaşanan güven bunalımının önüne geçilmesinin yoluolarak görülmüştür. Yaşanan küresel rekabetin sonucu olarak, yatırımcılarınhaklarının korunması sürecinde gösterilecek özen ve oluşturulacak ilkeler,sermaye piyasaları için en önemli prestij unsuru haline gelmiş; ülkeler veşirketler kendileri için en doğru kurumsal yönetim biçimini aramayabaşlamışlardır. Uluslararası alanda temel olarak kabul edilen başlıcadüzenlemeler; İngiltere'de Cadbury Komitesi Raporu, OECD KurumsalYönetim İlkeleri, Amerika'da Sarbanes Oxley Yasası ve Avustralya KurumsalYönetim İlkeleri'dir. Her ülkenin sahip olduğu farklı kültür ve değerler, bualanda yapılan düzenlemelerin çeşitliliğini arttırmıştır. Ülkenin içindebulunduğu genel şartlar, sermaye piyasasının gelişmişlik düzeyi ve işletmeuygulamalarına göre şekillenen çalışmalar, geçerli tek bir kurumsal yönetimmodelinin olmadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte; şeffaflık, hesapverebilirlik, sorumluluk ve adil yönetim kavramları kurumsal yönetimdüzenlemelerinde olmazsa olmaz kavramlar olarak kabul edilmektedir.Dünyada kurumsal yönetim iki ana model çerçevesindealgılanmaktadır. Bunlardan ilki; başta ABD ve İngiltere'de kabul gören ve?hissedar yaklaşımı?(shareholder approach) adıyla da anılan ?Anglo-SaksonModeli?, diğeri ise; başta Almanya ve Fransa olmak üzere Avrupa'nın geneliile Japonya'da kabul edilen ve ?paydaş yaklaşımı? (stakeholder approach)olarak da bilinen ?Kıta Avrupası Modeli?dir. Hissedar temelli bir bakış açısınıbenimseyen ve yönetimin hissedarların çıkar ve amaçlarına hizmet etmesigerektiğini savunan Anglo-Sakson Sisteminde, karlılık, hissedarların enönemli beklentisi olarak kabul edildiği için, yönetimin temel amacı hissebaşına karları artırmaktır. Kabul gören diğer sistem olan "Kıta AvrupasıSistemi" paydaş temelli bir yaklaşım getirir. Bu sistemde, kısa dönemdehissedarların tatminini hedefleyen fırsatçı şirket uygulamalarının aksine, firmaiçin uzun dönemde değer yaratan diğer tüm paydaşların katkısını göz önünealmak gerektiği savunulmaktadır.Günümüzde kurumsal yönetim konusundaki çalışmalar yoğun vebirbirine entegre bir şekilde devam etmektedir. Bu konuda Dünya Bankası,OECD ve bu iki örgütün, özel sektör temsilcilerinin katılımı ile birlikteoluşturduğu Global Kurumsal Yönetim Forumu (Global CorporateGovemance Forum-GCGF) öncü rolü oynamaktadır. Ülkemizde de TÜSİADtarafından bir çalışma yapılmış ve SPK tarafından ?Kurumsal Yönetimİlkeleri? yayınlanmıştır.Bu çalışmada Türkiye'de mevcut hukuki mevzuatın kurumsal yönetimilkeleri açısından yeterliliği değerlendirilmiş; hisse senetleri İMKB'de işlemgören firmaların kurumsal yönetimi ne derece anladıkları ve uygulamaboyutunda nerede oldukları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamdaSPK'nın kurumsal yönetim anketi ve Boston Consulting Group ile TKYD'ninortak yürüttüğü çalışmalar yorumlanmıştır.

Abstract:
Since the 1990s, corporate governance has been one of the mostdebated issues about the firm management. This concept, as a form ofmanagement that is based on principles and rules, is far from arbitrariness. Itprovides those, whose interests might be effected by the decisions themanagers make, with the opportunity to channel the managers always tomake the right decisions by means of inspecting them. Briefly, corporategovernance comprises a series of relations between a company?s board ofdirectors, shareholders and other interest holders.The recent scandals and bankruptcies occuring in most of thedeveloped markets, especially in the USA, have brought to light the need forthe revision of the application strategies of corporate governance in thecapital markets. A managerial approach shaped by certain principles hasbeen regarded as the way to overcome the trust issues concerning thecapital markets. As a result of the global competition, the principles and thecare taken in the process of protecting the rights of the investors, havebecome the most significant indicatives of prestige; hence counrties andcompanies have begun to seek the most appropriate form of corporategovernance for themselves. The main internationally acclaimed regulationsare: The Cadbury Comitee Report in England, The OECD Principles ofCorporate Governance, The Sarbanes Oxley Act in the United States, andThe Australian Corporate Governance Principles. The cultural diversity ofeach counrty has incresed the variety of the regulations concerning the issue.The overall condition of the country, the level of development, and theregulations formed according to the practices of the management haveproven that corporate governance is not restricted to a single model. On theother hand, transparency, accountability, responsibility, and fair managementare deemed indispensable in corporate governance regulations.All over the world, the concept of corporate governance is percievedwithin the frame of two basic models. The first is ?The Anglo-Saxon Model?,also referred to as the shareholder approach, which is applied mainly in theUSA and England; the other is ?The Continental European Model?(stakeholder approach) that is generally practiced in Japan and Europe,particularly by Germany and France. According to the Anglo-Saxon Systemadopting a shareholder-oriented viewpoint and claiming that the managementshould serve the interests and ends of shareholders, the fundamental goal ofthe management is to increase the profit per share; since profitability isconsidered the most prominent expectation of the shareholder. TheContinental European System, on the other hand, is stakeholder-centered.Unlike the opportunist company practices that aim at a short-term satisfactionof the shareholder, this system requires that the contribution of all the otherstakeholders, who, in the long run, would create value for the company, betaken into account.Today, extensive and integrated practises are carried out in the fieldof corporate governance. The World Bank, OECD, and the Global CorporateGovernance Forum (established by the World Bank and the OECD, togetherwith the representatives from the private sector) are considered pioneeringorganizations in this field. Also, in Turkey, a study is undertaken by TÜSİAD,moreover, ?The Principles of Corporate Governance? is published by SPK.In this study, the sufficiency of the current judicial regulations inTurkey is analyzed in relation to the principles of corporate governance, andto what extent the companies whose shares are processed in İMKBapprehend and practice corporate governance is discussed. In this context,the corporate governance questionaire of SPK and the joint studies of TheBoston Consulting Group and TKYD are evaluated.