Uyumsuz hayal kuranların hayal kurma deneyimlerinin incelenmesi
Examining the daydreaming experiences of maladaptive daydreamers
Yazar: TAHİR AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. MEDAİM YANIK
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Uyumsuz hayal kurma klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili
alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulmaya neden olacak şekilde,
bireyin içsel bir fantezi dünyasına aşırı derecede daldığı klinik bir durumdur. Birçok
kişinin hayatını olumsuz şekilde etkileyen bir durum olmasına karşın bu konuya dair
araştırmalar oldukça kısıtlıdır. Mevcut çalışma, Türkiye popülasyonunda yapılmış,
bilgimiz dâhilindeki, ilk nitel çalışmadır. Bu çalışmanın amacı uyumsuz hayal
kurmadan muzdarip kişilerin uyumsuz hayal kurma deneyimlerini derinlemesine
incelemektir. Çalışma nitel yöntemle yürütülmüş olup 6'sı kadın 4'ü erkek olmak
üzere, sosyal medya platformlarından ulaşılmış, toplamda 10 katılımcı ile online
şekilde bire bir görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler esnasında katılımcılara araştırma
soruları doğrultusunda oluşturulmuş olan açık uçlu sorular yöneltilmiş ve detaylı
cevaplar beklenmiştir. Elde edilen verilerin analizi için tematik analiz yöntemi
uygulanmıştır. Analiz için bir nitel analiz programı olan MAXQDA 2022 programı
kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda 5 ana tema ortaya çıkmıştır. Bu ana temalar
hayallerin içeriği, hayal kurma nedenleri, tetikleyiciler, hayallere eşlik eden durumlar
ve yol açtığı sorunlar şeklinde sıralanabilir. Hayallerin içeriği teması sosyal ilişki
hayalleri, ideal benlik hayalleri, fantastik hayaller, olumsuz hayaller ve şahit tutma ve
ispat etme alt temalarını içermektedir. Hayal kurma nedenleri teması, başlatan
nedenler ve sürdürücü etkenler alt temalarından oluşmaktadır. Tetikleyiciler ana temasının alt temaları içsel tetikleyiciler ve dışsal tetikleyiciler şeklinde belirlenmiştir.
Hayallere eşlik eden durumlar teması stereotipik hareketler, canlandırma ve duygu
deneyimi alt temalarını kapsamaktadır. Son olarak yol açtığı sorunlar ana teması anda
kalamama, yaşantısal zorluklar, yardım arayışı ve anlaşılmama ve duygusal
yakınmalar alt temalarını içermektedir. Elde edilen bulgular literatür bağlamında
tartışılmış ve teorik ve pratik açıdan birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Nitel Çalışma, Tematik Analiz, Uyumsuz Hayal Kurma

Abstract:
Maladaptive daydreaming (MD) is a clinical condition in which a person becomes
excessively immersed in an internal fantasy world, resulting in clinically significant
distress or impairment in social, occupational, or other important areas of functioning.
Although it negatively impacts the lives of many people, there is limited research on
this topic. The present study is the first qualitative study conducted in the Turkish
population on MD. With the aim of exploring in depth the experiences of people
suffering from MD using a qualitative method, online individual interviews were
conducted with a total of 10 participants (women n = 6; men n = 4). Based on the
research questions, participants were asked to respond in detail to open-ended
questions. The data obtained were analyzed with the method of Thematic Analysis
using MAXQDA 2022, a qualitative analysis program. Five main themes emerged.
These main themes can be listed as follows: "content of daydreams", "reasons for
daydreaming", "triggers", "situations accompanying daydreams", and "the problems
caused by daydreams". The theme "daydream content" included the subthemes "social
relationship daydreams," "ideal self daydreams," "fantastic daydreams," "negative
daydreams," and "testimony and demonstration." The theme " reasons for
daydreaming" is composed of the subthemes "initiating factors" and "maintaining
factors." The theme "triggers" is composed of the subthemes "internal triggers" and
"external triggers". The theme "situations accompanying daydreams" comprises the
subthemes "stereotypical movements," "enactment," and "affective experiences."
Finally, the main theme "problems caused by daydreams" includes the subthemes "not
being able to stay in the moment," "experiential difficulties," "seeking help and not
being understood," and "affective complaints." The findings are discussed in the
context of the literature and suggestions for theory and practice are made.

Keywords: maladaptive daydreaming, qualitative study, thematic analysis