Türkiye'nin koruma sorumluluğu politikası (2011-2015): Libya ve Suriye
Turkey's responsibility to protect policy (2011-2015): Libya and Syria
Yazar: SERAY KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVİLAY ZEHRA AKSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Askeri müdahale = Military intervention ; Birleşmiş Milletler = United Nations ; Libya = Libya ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Suriye = Syria ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Libya ilişkileri = Turkish-Libya relations ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Koruma sorumluluğunun bir norm olarak gündeme gelmesi Türk dış politikasında yeni bir dönemin başlangıcına denk gelmiştir.  Kasım 2002'de iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi genellikle değer odaklı bir dış politika izlemiş; insani diplomasiyi Türk dış politikasının önemli bir unsuru olarak görmüştür. Türkiye, bu doğrultuda, koruma sorumluluğu normunu desteklemiş; önleme sorumluluğu ve yeniden inşa etme sorumluluğunu ise daha ön planda tutmuştur. Arap Baharı kapsamındaki ayaklanmalar Libya ve Suriye'ye ulaştığında, Türkiye, koruma sorumluluğu bağlamında ele alınan bu vakalar karşısında, ikili ilişkilerinin, bölgesel güç olma arzusunun ve uluslararası yükümlülüklerinin baskısını hissetmiştir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin Libya ve Suriye'de koruma sorumluluğunu yerine getirip getirmediğini ve bu bağlamda uluslararası toplumla birlikte hareket edip etmediğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'nin ilgili dönemlerdeki dış politikası süreç izleme ve söylem analizi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz neticesinde Türkiye'nin Libya ve Suriye vakalarında, koruma sorumluluğuna doğrudan atıf yapmadığı aşamalarda dahi, üzerine düşen sorumluluğu önemli ölçüde yerine getirdiği görülmüştür. Diğer bir deyişle, Türkiye bu iki vakada koruma sorumluluğunun ruhuna uygun hareket etmiş; bu durum koruma sorumluluğu normunun Türkiye'nin son dönem dış politikasındaki ilkeler ile uyumlu olmasından ileri gelmiştir. Ancak Türkiye bu sorumluluğun yerine getirilmesinde her zaman uluslararası toplum ile birlikte hareket etmemiş; her iki vakada da kendi dış politika tercihleri doğrultusunda bir süreç dizayn etmeye çalışmıştır. Libya'da uluslararası toplumun ve Türkiye'deki politika yapıcıların tercihleri arasındaki uyuşmazlık Türkiye'yi bu vakada oyun kurucu olmaktan alıkoymuştur. Suriye'de ise krizin ilk aşamasında yanlış varsayımlar üzerinden hareket eden Türkiye'nin etkisi, hem küresel düzeydeki çıkar çatışmasının yarattığı açmaz hem de uluslararası konjonktürün değişmesi nedeniyle azalmıştır.

Abstract:
When the anti-regime protests of the Arab Spring reached Libya and Syria, Turkey came increasingly under the pressure of the demands of its bilateral relations with Libya and Syria, its claim to be a regional power, and its responsibilities under international law. The aim of this thesis is to explain whether Turkey has fulfilled its responsibility to protect in Libya and Syria, and whether its policy has been in line with that of the international community in this respect. This study is based on the process-tracing of Turkish foreign policy and official discourse analysis in the relevant period. The conclusion of the analysis is such that Turkey has considerably fulfilled its responsibility to protect in Libya and Syria even at times when the officials did not refer directly to the norm itself. In other words, Turkey has generally acted in the spirit of the norm, which was facilitated by the harmony between that norm and the post-2002 principles of Turkish foreign policy. However, Turkey's policy was not always in tandem with that of the international community as Turkey tried to design and lead the process in line with its own foreign policy preferences. In Libya the discrepancy between the preferences of the international community and those of Turkey prevented Ankara from being a "quarterback", while in Syria Ankara's wrong assumptions concerning the unfolding of the crisis, along with the clash of interests at the global level significantly reduced the influence of Turkey vis-à-vis this crisis.