Endoskopik üreter taşı cerrahisinin erektil fonksiyonlar üzerine etkisi /
Yazar: HALİL DEMİRÇAKAN
Danışman: PROF. DR. CEVDET SERKAN GÖKKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Cerrahi-ürogenital = Surgery-urogenital ; Cerrahi-ürolojik = Surgery-urologic ; Endoskopi = Endoscopy ; Ereksiyon = Erection ; Erektil disfonksiyon = Erectile dysfunction ; Üreter taşları = Ureteral calculi ; Üriner taşlar = Urinary calculi

Özet:
Amaç: Ülkemizde üriner sistem taş hastalığı çok yaygın olarak görülmektedir.
Tedavide en sık olarak endoskopik prosedürler uygulanmakta ve double j stent (djs) uygulaması gerekli endikasyonlar varlığında ürologlar tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Bu çalışmada endoskopik üreter taşı tedavisi yapılan hastalarda yapılan cerrahi prosedürün ve djs takılmasının cinsel fonksiyonlar, ağrı skorları ve anksiyete üzerindeki etkisini ve bu parametrelerin birbirleri arasındaki ilişkisini araştırmayı amaçlamaktayız.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya Kasım 2021 ile Nisan 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi üroloji polikliniğine başvuran ve üreter taşı ön tanısı ile endoskopik üreter taşı tedavisi uygulanan 109 hasta dahil edildi. Hastalar 4 farklı dönemde değerlendirildi. Bu dönemler; preoperatif asemptomatik, preoperatif semptomatik, postoperatif 1. ay ve postoperatif 3. ay idi (d1, d2, d3, d4). Hastalar djs takılanlar ve takılmayanlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Hastalar bu 4 farklı dönem için vizüel ağrı skalası (VAS), BECK anksiyete skoru ve uluslararası erektil işlev formu formu (IIEF-15) formu ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya ortalama yaşı 41.9±8.7 (min:22-max:63) yıl olan 109 hasta dahil edildi. Üreter taşı nedeniyle endoskopik üreter taşı tedavisi uygulanan hastaların 84'üne (%77.1) djs takıldı. Postoperatif 1. ayda, djs takılan hastalar ile djs takılmayan hastaların IIEF-15 skorları karşılaştırıldığında, djs takılmayan gruptaki hastaların IIEF-15 skorunun, djs takılan gruptaki hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu (sırasıyla ortalama 66.2±6.2, 57.4±14.6) (p=0.001). Postoperatif 3. ayda ise djs takılan ve djs takılmayan gruplar arasında IIEF- 15 skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).
Djs takılan hastalarda preoperatif asemptomatik dönemdeki IIEF-15 skoru ile postoperatif 3. aydaki IIEF-15 skoru arasında; preoperatif semptomatik dönemdeki IIEF-15 skorları ile postoperatif 1.aydaki IIEF-15 skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Diğer tüm dönemlerdeki IIEF-15 skor ortalamaları istatistiksel olarak birbirinden farklıydı (d1>d2, d1>d3, d4>d2, d4>d3) (p<0.001).
Djs takılmayan hastalarda preoperatif semptomatik dönemdeki IIEF-15 skorları, preoperatif asemptomatik ve postoperatif 3. aydaki IIEF-15 skorlarından anlamlı derecede düşüktü (d2 d3) (p=0.001). Diğer tüm dönemlerdeki IIEF-15 skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Preoperatif semptomsuz dönem ve preoperatif semptomlu dönemler arasında IIEF-15 skoru ile hem VAS hem de BECK skoru arasında negatif korelasyon saptandı (sırasıyla r=0.-351, p<0.001; r=-0.273, p=0.004).
Sonuç: Çalışmamız endoskopik üreter taşı tedavisinin, üriner sistem taş hastalığının beraberinde getirdiği ağrı ve anksiyete durumunun ve djs uygulanmasının erkek cinsel fonksiyonlar üzerinde geçici olumsuz etkilerinin olduğunu göstermiştir. Hastalar ameliyat öncesi bu olumsuz etkinin geçici olduğu konusunda bilgilendirilmeli ve djs kalma süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Potansiyel cinsel yan etkiler açısından endoskopik üreter taşı tedavisi sonrası gereksiz djs takılmasından kaçınılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Üreter taşı, Double j stent, Uluslararası erektil işlev formu

Abstract:
Objective: Urinary system stone disease is very common in our country. Endoscopic procedures are mostly used in the treatment and double j stent (djs) placement is frequently preferred by urologists in the presence of necessary indications. In this study, we aimed to investigate the effect of surgical procedure and djs placement on sexual functions, pain scores and anxiety, and the relationship between these parameters in patients who underwent endoscopic ureteral stone treatment.
Materials and methods: 109 patients who applied to Ankara City Hospital urology outpatient clinic between November 2021 and April 2022 and underwent endoscopic stone treatment with a preliminary diagnosis of ureteral stones were included in the study. The patients were evaluated in 4 different periods. These periods are; preoperative asymptomatic, preoperative symptomatic, postoperative 1st month and postoperative 3rd months (d1, d2, d3, d4). The patients were divided into two groups as those with djs and without dj. Patients were evaluated with visual pain scale (VAS), BECK anxiety score and international erectile function form form (IIEF-15) for these 4 different periods.
Results: A total of 109 patients with a mean age of 41.9±8.7 (min:22-max:63) years were included in the study. Djs was applied to 84 (77.1%) patients who underwent endoscopic ureteral stone treatment for ureteral stones. When the IIEF-15 scores of the patients with djs and without djs were compared at the postoperative 1st month, it was found that the IIEF-15 score of the patients in the group without djs was statistically significantly higher than the patients in the group with djs (mean 66.2±6.2,57.4±14.6) (p=0.001). There was no statistically significant difference in IIEF-15 scores between the groups with and without djs at the postoperative 3rd month, (p>0.05).
When patients who had djs placement were considered, there was no statistically significant difference in IIEF-15 scores in the preoperative asymptomatic period and postoperative 3rd month, and in IIEF-15 scores in the preoperative symptomatic period and postoperative 1st month (p>0.05). IIEF-15 scores in all other periods were statistically different from each other (d1>d2, d1>d3, d4>d2, d4>d3) (p<0.001).
The IIEF-15 scores in the preoperative symptomatic period were significantly lower than the IIEF-15 scores in the preoperative asymptomatic and postoperative 3rd month in patients who djs not applied (d2 d3) (p=0.001). Also, there was no statistically significant difference between IIEF-15 scores in all other periods (p>0.05). A negative correlation was found between IIEF-15 score and both VAS and BECK scores in preoperative asymptomatic and preoperative symptomatic periods (r=0.-351, p<0.001; r=-0.273, p=0.004, respectively).
Conclusion: Our study showed that endoscopic stone surgery, pain and anxiety caused by urinary system stone disease, and postoperative dj stenting have temporary negative effects on male sexual functions. Patients should be informed before the operation that this negative effect is temporary. To minimize these side effects, djs should be removed as soon as possible. In terms of potential sexual side effects, unnecessary djs should be avoided after endoscopic ureteral stone treatment.
Keywords: Ureteral stone, Double j stent, International Index of Erectile Function