Yoğun bakım ünitesine gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle yatırılan hastaların prospektif olarak incelenmesi
Prospektive analysis of gastrointestinal bleeding critically ill patients in  intensive care unit
Yazar: MİHRİBAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MURAT SUNGUR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Mortalite = Mortality ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç, yoğun bakım ünitesine (YBÜ) gastrointestinal sistem (GİS) kanaması nedeniyle yatırılan hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerinin prospektif olarak incelenmesidir.
Gereç ve yöntem: Prospektif olarak yapılan bu çalışmaya Ekim 2018 ve Mart 2020 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı YBÜ'ne yatırılan, 18 yaş ve üzeri GİS kanama tanısı konulmuş hastalar dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik bilgileri, skorlama sistemleri, GİS kanama etyolojileri, uygulanan tedaviler ve mortalite durumu araştırılarak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Tüm istatistiksel analizler SPSS Windows versiyon 22.0 yazılım paketi (SPSS Inc.Chicago, IL) programı kullanılarak gerçekleştirildi. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 86 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 65±14 yıl idi. Hastaların median Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (APACHE II ) skoru 13 (min:2-maks:41) idi. Hastaların geliş Glaskow Koma Skoru (GKS) ortalaması 13±4 ve median Sepsis ilişkili organ yetmezliği değerlendirmesi (SOFA) skoru 3 (min:0-maks:16) idi. Ayrıca hastaların Glasgow-Blatchford risk skoru median değeri 12 (min:2-maks:18) ve Rockall risk skoru median değeri 6 (min:1-maks:10) olarak saptandı. Hastaların %44'ünde hipertansiyon (HT), %27'sinde diyabetes mellitus (DM), %27'sinde kronik karaciğer hastalığı mevcuttu. GİS kanamalı hastaların %23'ünde özefagus varis kanaması, %16'sında duodenal ülser saptandı. Hastalarda GİS kanamasını tetikleyen faktörler; %22 hastada kronik karaciğer hastalığı, %21 hastada trombositopeni idi. Hastalarda en çok özefagus (%35) ve mide (%24) kaynaklı kanamalar mevcuttu. Tüm hastaların % 42'sine endoskopik işlem sırasında tedavi amaçlı müdahale yapıldı. Hastaların %24'ü varis ve %76'sı non-varis kanamasına sahipti. Bu hastalar karşılaştırıldığında; varis kanamalı hastalarda median SOFA skoru 4 (min:2-maks:10), non-varis kanamalı hastalarda 2 (min:0-maks:16) olarak bulundu (p:0.001). Varis kanamalı ve non-varis kanamalı hastaların mortalite oranı %19 idi. Hastaların yoğun bakıma yatış sırasında ölçülen ortalama platelet (PLT) değerleri varis kanamalı hastalarda 98.000 µL (min:30.000 µL -maks:414.000 µL), non-varis kanamalı hastalarda ise 171.000 µL (min:2000 µL-maks:697.000 µL) olarak bulundu (p: 0.006). Yoğun bakımda yatış süresi ortalama 5 gün idi (min:2-maks:28). Hastaların  yoğun bakım mortalitesi %19 idi. APACHE II, SOFA ve Glasgow-Blatchford skorları ölen hastalarda, yaşayan hastalara kıyasla daha yüksekti (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışma sonucunda GİS kanamasını en sık tetikleyen faktörler kronik karaciğer hastalığı, trombositopeni ve antiagregan kullanımı olarak bulundu. Etyolojik olarak en sık sebepler özefagus varis kanaması ve duodenal ülser idi. Kanama lokalizasyonu en sık mide ve özefagus bölgeleri idi. Hastaların yaklaşık yarısına endoskopik olarak müdahele edildi ve en sık uygulanan tedavi metodları özefagus varis band ligasyonu ve skleroterapi idi. Varis kanamalı hastalar non-varis kanamalı hastalarla karşılaştırıldığında; varis kanamalı hastalarda SOFA skoru daha yüksek ve PLT değeri daha düşük olarak bulundu. Ölen hastalarda, yaşayan hastalara göre  APACHE II, SOFA ve Glasgow-Blatchford skorları daha yüksekti. Aynı zamanda ölen hastalarda sepsis, septik şok oranı yüksek olarak saptandı. Bu konuda daha fazla çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Gastrointestinal sistem kanaması, Yoğun Bakım Ünitesi, Mortalite

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the clinical and laboratory features of the patients who follow gastrointestinal bleeding (GIB) in the intensive care unit.
Materials and methods: The patients who were older than 18 years and followed for GIB to the Erciyes University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Intensive Care Unit between the October 2018 and March 2020 were enrolled in this prospective study.
We investigated the demographic features, clinical recordings, scoring systems, reason of the GIB, treatments, and mortality of the patients. All statistical analyzes were performed with SPSS Windows (SPSS Inc., Chicago, IL, version 22.0) software pack.
Result: A total of 86 patients were enrolled in this study. The mean age of the patients was 65±14 years. The median Acute Physiology and Chronic Health Evaluation (APACHE II) scoring was 13 (min:2-max:41). The mean of Glasgow Coma Scale (GCS) was 13±4 and the median of Sequential Organ Failure Assessment Score (SOFA) was 3 (min:0-max:16). In addition, the median value of Glasgow-Blatchford risk score was 12 (min: 2-max: 18) and the median value of Rockall risk score was 6 (min: 1-max: 10). Of all patients, 44% hypertension (HT), 27% diabetes mellitus (DM), and 27% chronic liver disease was found. Esophageal variceal bleeding was detected in 23% and duodenal ulcer in 16% of the patients with GIB. The factors that trigger GIB in the patients; chronic liver disease in 22% and thrombocytopenia in 21%. The focus of bleeding was mostly in the esophagus (35%) and stomach (24%). 42% of all patients underwent treatment interventions during the endoscopic procedure. 24% of the patients had variceal bleeding and 76% had non-variceal bleeding. When the patients with variceal and non-variceal bleeding were compared, the median SOFA score in patients with variceal bleeding was 4 (min: 2-max: 10) and 2 (min: 0-max: 16) in patients with non-variceal bleeding (p:0.001). The mortality rates were similar (19%). The mean platelet (PLT) values of the patients measured during admission to the intensive care unit were found to be 98.000 µL (min: 30.000 µL-max: 414.000 µL) in the patients with variceal hemorrhage and 171.000 µL (min: 2000 µL-max: 697.000 µL) in patients with non-variceal hemorrhage (p: 0,006). The average length of hospital stay in intensive care was 5 days (min: 2-max: 28).  The rate of mortality in the intensive care unite was 19%. APACHE II, SOFA and Glasgow-Blatchford scores were higher in the patients who died, compared to survivor patients (p <0.05).
Conclusion: As a result of this study, chronical liver disease, thrombocytopenia, and antiaggregant drug use were found the most common triggers of GIB. The most common causes were esophageal variceal bleeding and duodenal ulcer. The most common localization of bleeding was the stomach and esophagus regions. Approximately half of the patients were treated endoscopically, and the most common treatment methods were esophageal variceal band ligation and sclerotherapy. Patients with variceal bleeding had a higher SOFA score and a lower PLT value compared the patients with non-variceal bleeding. APACHE II, SOFA and Glasgow-Blatchford scores were higher in patients who died compared to the survivors. In addition, sepsis and septic shock rates were found to be high in the patients who died. Further studies are needed on this subject.
Key words: Gastrointestinal bleeding, Intensive Care Unit, Mortality