Teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisi: Toplumsal başkaldırı momentinde karşı-hegemonik iletişim platformları/medyaları
The relationship between technology and social change: Counter-hegemonic communication platforms/media in a moment of social rebellion
Yazar: BANU DURDAĞ
Danışman: PROF. DR. NURCAN TÖRENLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Hegemonya = Hegemony ; Medya = Media ; Sosyal değişme = Social change ; Teknoloji = Technology ; Yeni medya = New media ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Günümüzde "hızlı" toplumsal değişimlerle nitelendirilen teknoloji, tarihin itici gücü ve "daha katılımcı ve demokratik" bir toplumun kilit unsuru olarak gösterilmektedir. Yeni iletişim teknolojilerine, özellikle de internet ve enformasyon ve iletişim teknolojilerine ilişkin tartışmalar, bugün hâlâ büyük ölçüde daha demokratik bir toplum vaadi etrafında yinelenmektedir. "Dijital devrim", "dijital çağ" gibi kavramların eşlik ettiği söylemlerle birlikte, teknolojinin toplumsal yanlılıkları gizlenmekle kalınmıyor, aynı zamanda teknolojinin fetiş niteliği pekiştirilerek teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisine dair sarih bir değerlendirme yapmanın önüne de geçilmiş olunuyor. Buna karşılık, toplumsal değişimi açıklamada teknolojiyi çözümleme dışı bırakmak ise, insan ve ürünü arasındaki diyalektik ilişkiselliğin yok sayılmasıyla bir başka açmaza neden olmakta. Bu çalışmada bu iki açmazı aşan, teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisinde eleştirel ve bütüncül bir kavrayışı mümkün kılan diyalektik materyalist bir konumlanma ortaya koymak amaçlanmaktadır. Diyalektik materyalist konumlanmadan hareketle de Gezi'yi toplumsal değişimde bir moment olarak alıp, bu süreçte açığa çıkan karşı-hegemonik iletişim platformları/medyaları üzerine bir soruşturma yürütülecektir. Bu soruşturmayla da yeni iletişim teknolojilerinin özgürleşimci olanakları ve sınırlılıkları bağlamında ne gibi içerimlere sahip oldukları sorularına yanıt aranacaktır.

Abstract:
In today's world, characterized by "rapid" social changes, technology is being demonstrated as the driving force of history and as the key of a "more participatory and democratic" society. The debates on the new communication technologies, espacially on the Internet and as well as on information and communication technologies, still largely revolve around the promises of a more democratic and better society. With the concepts of "digital revolution" or "digital era", not only camouflage the very social biases of technology, but also reinforce the fetish character of technology blocking clear analyses of the relationship between technology and social change. Contrary to this defect, the externalising technology from the anaylsis causes another flaw which ignores the dialectical relationship between human and non-human factor in the the understanding of social change. In this respect, the study tries to offer a dialectic materialist position on the relationship between technology and social change which makes a critical and holistic understanding on the relationship between technology and social change in order to move beyond these two flaws. With the dialectic materyalist position, counter-hegemonic platforms/media which appeared during the Gezi will be examined by taking the Gezi as a moment in the process of social change. With this examination, the questions of the emancipatory potentials and the limits of new communication technologies will be traced.