İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin kelime hazineleri üzerine bir araştırma
An investigation on primary education first class level of children's vocabulary
Yazar: YASİN ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BAŞARAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kelime frekansı = Word frequency ; Kelimeler = Words ; Söz varlığı = Vocabulary ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırma ilkokul birinci sınıfa yeni başlamış okuma yazma bilmeyen öğrencilerin, belirlenen konular hakkında konuşturularak sözlü iletişimde kullandıkları kelimeleri belirlemek ve öğrencilerin sahip oldukları kelime hazinelerini hangi unsurların etkilediğini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Öğrencilerin kelime hazinelerinin tespiti için İstanbul ilindeki özel bir ilkokuldan 62 birinci sınıf öğrencisi seçilmiştir. Bu araştırmada seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Örneklem grubuna, okuma yazma bilmeyen, ana dili Türkçe olan, 66-72 ay arasında bulunan, ailesinin sosyoekonomik durumu yüksek olan (10.000 Türk Lirası üstü), özel öğrenme güçlüğü bulunmayan öğrenciler seçilmiştir. Tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada ölçme aracı olarak görüşme ve anket kullanılmıştır. Uygulanan anket sonrası belirlenen ölçütlere uygun olarak seçilen öğrenciler okuma yazma öğrenmeden önceki süreçte belirlenen konular hakkında konuşturulmuş kullandıkları kelimeler belirlenmiştir. Öğrencilerin kullandıkları kelimelerin sıklık listesi oluşturulmuş, kullanılan kelimeler ailesel ve çevresel faktörler ile karşılaştırılıp ailesel ve çevresel faktörlerin kelime hazinesine etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Görüşme yoluyla elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerden elde edilen ses kayıtları dinlenmiş bu ses kayıtları doğrultusunda öğrencilerin kullandıkları kelimeler belirlenerek her öğrenci için ayrı bir tablo oluşturulmuş ve verilerin sayısallaştırılması yoluna gidilmiştir. Görüşme aracıyla elde edilen veriler, velilere yapılan anketler ile karşılaştırılmış, öğrencilerin kullandıkları kelimeleri etkileyen unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır.
Araştırmaya katılan öğrenciler belirlenen konular hakkında toplam 3396 kelime kullanmışlardır. Bu kelimeler içerisinde 137 farklı kelime tespit edilmiştir. Öğrenciler yapılan görüşmeler sırasında 59 kez olmak üzere en çok "baba" kelimesini kullanmışlardır. Bu kelimeyi kullanım sırası 58 olmak üzere "anne" kelimesi takip etmektedir. Öğrencilerin kelime hazinesini; cinsiyet, anne ve baba eğitim durumu, ailenin akraba ziyareti sıklığı, evde yaşayan akraba durumu, anne ve babanın hikâye okuma ve anlatma sıklığı, anne ve baba ile oynama süresi, öğrencinin akranlarıyla, abi, abla ve kardeşiyle oynama süresi, öğrencinin televizyon izleme ve Youtube kullanma durumu olumlu veya olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
This research was carried out in order to determine the words used by students who are new to illiterate students who started to the first grade of primary education in verbal communication by talking about the determined topics and to determine which factors affect the vocabulary of the students. 62 first grade students from a private primary school in Istanbul were selected to determine the students' vocabulary. In this study, criterion sampling, one of the non-random sampling methods, was used. Students who are illiterate, whose native language is Turkish, who are between 66-72 months old, whose family's socioeconomic status is high (over 10,000 Turkish Liras), and who do not have special learning difficulties were selected for the sample group. Interviews and questionnaires were used as measurement tools in the study, which was carried out by using the scanning model. Students who were selected in accordance with the criteria determined after the questionnaire were made talk about the subjects determined in the process before learning to read and write, and the words they used were determined. The frequency list of the words used by the students was created, the words used were compared with familial and environmental factors, and the effect of familial and environmental factors on the vocabulary was tried to be determined. Descriptive analysis method was used in analyzing the data obtained through interviews. The audio recordings obtained from the students were listened to, and the words used by the students were determined in line with these sound recordings, a separate table was created for each student and the data was digitized. The data obtained through the interview tool were compared with the questionnaires made to the parents, and the factors affecting the words used by the students were tried to be determined.
The students participating in the study used a total of 3396 words about the determined topics. 137 different words were identified among these words. Students mostly used the word "father", 59 times, during the interviews. This is followed by the word "mother", with the order of 58 being used. Student's vocabulary; gender, mother and father education status, family's relative visits frequency, relatives living at home, frequency of parents' reading and telling stories, playing time with mother and father, playing time with peers of the student, brother, sister and sibling, watching television and using Youtube affect the situation positively or negatively.