Romanlar ve kayıtdışı istihdam: İstanbul örneği
Gypsies and informal employment: The case of Istanbul
Yazar: ZEKİYE BEDİR
Danışman: DR. AHMET CÜNEYT ARMAĞAN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; Çingeneler = Gypsies ; İstanbul = Istanbul ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies

Özet:
Bu çalışmanın öznesi olan Romanlar, hem dünya hem de Ülkemiz topraklarında yüzyıllardır varlığını koruyan bir etnik gruptur. Romanlara ilgili birçok  bilimsel çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların konuları genellikle Romanların dili, kültürü, sosyo-ekonomik yapıları ve eğitim seviyeleri ile ilgili olmuştur. Ayrıca, yapılan bu çalışmalar genellikle Romanları tanıma ve öğrenme amaçlamıştır.  Ancak, Romanların çalışma hayatlarına yönelik kapsamlı çalışmalar yapılmadığı görülmüştür. Bu nedenle çalışmanın öznesi Romanlar seçilmiştir. 
Kayıtdışı istihdam is bu çalışmanın eylemi olarak seçilmiştir. Hem dünya hem de ülkemiz literatürde kayıtdışı istihdam ile ilgili birçok akademik ve bilimsel çalışma yapılmıştır. Bu durumun sebebi, kayıtdışı istihdam hem ülkemiz ekonomisinin hem de dünya ekonomisinin önemli sorunlarından biri olmasıdır. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, kayıtdışı istihdamın türleri, nedenleri ve sonuçları kapsamlı bir biçimde incelendiğini ve bu soruna yönelik çeşitli önerileri ve düzenlemelerde içinde barındırdığı görülmüştür. Bu çalışmanın yapılan diğer çalışmalardan farkı ise, kayıtdışı istihdam ile ülkemiz topraklarındaki etnik bir grup olan Romanlar ile arasındaki ilişki incelenmiş olmasıdır. 
Çalışmada, Romanların kayıtdışı istihdam oranları üzerinde olumsuz etkileri olduğuna yönelik bir hipotez kurulmuştur. Romanlar ve kayıtdışı istihdam arasındaki ilişkiyi tespit etmek için kurulan hipotezi sınmayı mümkün kılacak, demografik sorular, sosyo-ekonomik yapılarını anlamaya yönelik  sorular ve kayıtdışı istihdam üzerindeki etkilerini ölçmeye yönelik sorular hazırlanmıştır. Romanlar, kapalı ve içe dönük bir etnik grup olduğu için görüşme tekniği çalışma için uygun görülmüştür. Kullanılan teknik sayesinde, hem katılımcıların beyanları hem de araştırmacının gözlemleri araştırmanın sonuçlarında etkili olmuştur. Araştırmanın saha kısmında 39 ilçeye sahip kozmopolit bir şehir olan İstanbul seçilmiştir. Yapılan ön çalışmalarda İstanbul'da çalışan Romanların yaklaşık 15 farklı meslekte çalıştıkları bilgisine ulaşılmıştı. Bu mesleklerde çalışan bireyler; İstanbul'un Beylikdüzü, Esenyurt, Büyükçekmece, Şişli, Ataşehir, Bağcılar, Kağıthane ve Gaziosmanpaşa ilçelerinde ulaşılmıştır. Kalan ilçelerde de benzer meslekler yapıldığından, tekrara düşmemek adına seçilen ilçeler yeterli olmuştur. Araştırmacı Beylikdüzü ve Büyükçekmece ilçelerindeki katılımcılar ile Roman dernekleri aracılığıyla görüşmüştür. Diğer 6 ilçede ise kendi çabalarıyla katılımcılar ile görüşme sağlamıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, Romanların meslekleri, eğitim seviyeleri, aile yapıları, düşük gelir düzeyleri, etnik kimliklerinden ötürü maruz kaldıkları dışlanma ve ötekileştirme, kamu kurum ve kuruluşlarının Romanlara yönelik  ilgisizliği ve hayat felsefesi gibi birçok farklı sebepten ötürü kayıtdışı bir şekilde çalışmakta yada çalışmayı tercih etmekte oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, bağımsız çalışma şartları, işveren/patrona bağlı olmama, keyfi çalışma isteği gibi faktörleri kayıtdışı çalışmanın avantajı olarak sayarken, emeklilik, sigorta, tazminat gibi temel işçilik haklarından yoksun olma durumlarını kayıtdışı çalışmanın dezavantajı olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcıların bu beyanları kayıtdışı istihdam ile ilgili tutum ve tavırlarını da belirlemiştir.  
Bu bulgulardan hareketle,  Romanlar, kayıtdışı istihdam oranları üzerinde olumsuz etkileri olduğu yönündeki hipotez doğrulanmıştır. Çalışmanın sonucuna göre de Romanlar, çalışma hayatındaki önemli problemlerden biri olan kayıtdışı istihdam oranları üzerinde oldukça önemli rol oynamaktadır.

Abstract:
As the subject of this study, the Gypsies are an ethnic group that has existed for centuries both in our country and in world. Numerous scientific studuies have been conducted on Gypsies. The subjects of these studies were generally related to the language, culture, socio-economic structure and educational of Gypsies. In addition, these studies generally aimed to recognize and learn Gipsies. However, it has beeen observed that there are no comprehensive  and useful studies about the working life of Gypsies. Therefore, the subject of the study was chosen as Gypsies.
Informal employment was chosen as the action of the study. There have been academic and scientific studuies on informal employment both in Turkey and in world literature. The reason for this situation is that informal employment is one of the important problems of both our economy and the world economy. When the studies are examined, it is seen that the types, causes and result of informal employment are examined extensively and it contains various suggestions and regulations for this problem. The difference of this study from other studies is that the relationship between informal employment and Gypsies which is an ethnic group in our country that is examined. 
In the study, a hypothesis was established that Gypsies had a negative impact on informal employment rates. The hypothesis establihed to determine the relationship between Gypsies and informal employment was made possible to test, demographic questions, questions to understand their socio-economic structure and questions to measure their effects on informal employment were prepared. Since the Gypsies were an introverted and closed ethnic group, the interview technique was found suitable for the study. Thanks to the technique used, both the declarations of the participants and observations of the researcher were effective in the results of the research. İstanbui was chosen as a cosmopolitan city with 39 districts. In the preliminary studies, it was learned that Gypsies living in İstanbul worked in about 15 diffirent professions. Individuals working in these professions were reached in Beylikdüzü, Esenyurt, Büyükçekmece, Şişli, Ataşehir, Bağcılar, Kağıthane and Gaziosmanpaşa districts of İstanbul. Since similar occupations were done in the remaining districts, the selected districts were sufficient to avoid repetition. The researcher was interviewed by the participants in Beylikdüzü and Büyükçekmece districts through Gypsises associations. In the other six districts, it provided interviews with the participants through its own efforts.
When the findings of study are considered, Gypsies prefer to work or informal work for many diffirent reasons such as their occupation, education level, family structure, low income levels, exlusion and marginalization due to their ethnic identity, disinterest of public institutions and organizations aganist Gipsies and life philosophies. In addition, while they consider factors such as independent worrking conditions, not being bound to employer and desire to work arbitrarily as the advantage of unregistered work, they state d that such as pension, insurance and compensation is a disadvantage. These statements of the parcipants also determined their attitudes towards informal employment.
Based on these findings, the hypothesis that Gypsies have negative on uinformal employment rates is confirmed. According to the results of the study, Gypsies play an important role on uinformal employment rates which is one of the important problems in working life.