Van kentinde inanç turizmine konu olan bazı mekânların toplumsal hafıza inşasındaki yeri
The place of some places subject to faith tourism in the city of Van in the building of social memory
Yazar: MERYEM İZİ
Danışman: PROF. DR. FARUK ALAEDDİNOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Toplumların ve daha özelde bireylerin hayatlarına bir yön tayin etmelerinde hayati bir 
role sahip olan hafıza, kişilerin ve toplumların 'kim' ve 'ne' olduğuna ilişkin sorulara 
bir yanıt bulmasına yardım eder. Geçmişte mevcut olan birikimlerin şu ana 
aktarılmasına aracılık eden hafıza, kendini bir mekân aracılığıyla inşa eder. Zira 
mekân, hafızanın doğduğu, geliştiği, yayıldığı ve hatta öldüğü canlı bir varlık 
sahasıdır. Bu bağlamda hafızanın mekanla-ilişkisi, insanın- mekanla ilişkisi üzerinden 
temellendirilebilir. Yani biriciktir. Mekân, aynı zamanda insanın kutsal/ruhani olana 
ilişkin değer kodlarının üretildiği, işlendiği ve bununla ilgili temel sembollerin en çok 
fark edildiği yaşam alanıdır. Geçmişten günümüze değin neredeyse her din, inanç, 
soyut olan varlığını, kendini görünür kılan daha somut sembollerle bir mekânda var 
etmiştir. Öyle ki, bugün bazı mekanlar sadece inanç üzerinden bir kimlik kazanmış ve 
hafızalarda bu yönleriyle yer etmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, Van'ın inanç 
turizmi çekiciliklerinden olan Şeyh Abdurrahman Gazi Türbesi ile Erek Dağı'ndaki 
Bediüzzaman Said Nursi'nin İnziva Yeri'nin birer hafıza mekânı olarak toplum 
hafızası üzerindeki etkisini ortaya koymaya çalışmaktır. Van'da belirli bir dönem 
yaşamış olan bu iki önemli dini şahsiyetin temsilcisi olarak mekânın toplumsal 
hafızanın oluşumundaki önemine ve mekân aracılığıyla bu kişilerin burada 
yaşayanların hafızalarında nasıl yer ettiğine, nasıl hatırladıklarına, ne ölçüde onlarla 
temas kurduklarına ve onları geleceğe bırakmak için ne tür bir çaba sarf ettiklerine 
ilişkin sorulara cevap aramaktadır. Bu bağlamda bu çalışma, nitel çalışma olarak 
tasarlanmış ve bulgular yarı yapılandırılmış sorularak hazırlanarak derinlemesine 
görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir.

Abstract:
Memory, which has a vital role in helping societies, and more specifically individuals, 
determine a direction in their lives, helps individuals and societies find answers to 
questions about 'who' and 'what' the are. Memory, which mediates the transfer of past 
experiences to the present, builds itself through a place. Because space is a living field 
of existence where memory is born, develops, spread and even dies. In this context, 
the relationships between memory and space can be based on the relationship between 
people with space. Space is also the living space where human values codes related to 
this are most noticed. From past to present, almost every religion and belief has created 
its abstract existence in a space with more concrete symbols that make itself visible. 
So much so that today, some places have gained an identity solely through faith and 
are remembered with these aspects. Within the scope of this thesis, we try to reveal the 
impact of Sheikh Abdurrahman Gazi Tomb which is one of Van's religious tourism 
attractions and Bediüzzaman Said Nursi's Hermitage on Erek Mountain on social 
memory as places of memory. As a representative of these two important religious 
figures who lived in Van for a certain period of time, he focused on the importance of 
the place in the formation of social memory and how these people took their place in 
the memories of the people living here through the place, how they remembered, to 
what extent they contacted them and what kind of efforts they made to leave them to 
the future. It seeks answers to questions regarding. In this context, this study was 
designed as a qualitative study and the findings were obtained by using semi-strutured 
questions and in-depth interview technique.