Yetişkin kadınların diyet özetkinlik inançları, aşırı besin istekleri ve yeme farkındalıkları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between dietary self-efficacy belief, food craving and mindful eating of adult women
Yazar: BENGİSU ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. BERİL KÖSE
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, yetişkin kadınların diyet özetkinlik inançları, aşırı besin istekleri ve yeme farkındalıkları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Eylül 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında Eskişehir ilinde özel bir merkeze başvuran 19-64 yaş arası 167 yetişkin kadın ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan bireylere hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Anket formu; tanımlayıcı bilgiler, sağlık durumu ve yaşam tarzı, diyet öyküsü, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümleri içeren bir form, Diyet Özetkinlik İnançları Ölçeği, Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS) ve Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30)'nden oluşmaktadır. Beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre bireylerin %47.3'ü normal, %29.9'u hafif şişman ve %22.8'i obezdir. Farklı BKİ gruplarındaki bireylerin diyet özetkinlik inançları, ABİS ve YFÖ-30 toplam puan ortalamaları arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin diyet özetkinlik inançları ölçeği, ABİS ve YFÖ-30 toplam puan ortalamaları sırasıyla; 118.2±26.00, 113.4±42.63 ve 3.3±0.58 olarak belirlenmiştir. BKİ sınıflamasına göre, normal BKİ değerindeki bireylerin %24.1'inin, hafif şişman bireylerin %42'sinin ve obez bireylerin %63.2'sinin diyet özetkinlik durumu düşük olarak saptanmıştır. Bireylerin diyet özetkinlik inançları ölçeği toplam puanları ile ABİS toplam puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Bireylerin YFÖ-30 toplam puanları ile ABİS toplam puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin diyet özetkinlik inançları toplam puanları ile YFÖ-30 toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Analizlerden elde edilen verilere göre, bireylerin yeme farkındalıkları arttıkça aşırı besin isteklerinin azaldığı, diyet özetkinlik inançlarının ise arttığı görülmüştür. Bununla birlikte, bireylerin aşırı besin istekleri azaldıkça diyet özetkinlik inançlarının arttığı belirlenmiştir. Bireylerin BKİ değerleri arttıkça aşırı besin istekleri de artarken, yeme farkındalıkları ve diyet özetkinlik inançları azalmaktadır. Bu çalışma bir bireyin uygulaması gereken diyet programına başlamadan önce diyete uyumunu etkileyebilecek potansiyel faktörlerin sorgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study was conducted to assess the relationship between adult women's dietary self-efficacy beliefs, food cravings and mindful eating. The study was conducted with 167 adult women aged 19-64 years who applied to a private center in Eskisehir between September 2022 and January 2023. The questionnaire form prepared for the individuals who volunteered to participate in the study was filled out by face-to-face interview technique. The questionnaire consisted of a form including descriptive information, health status and lifestyle, diet history, eating habits and anthropometric measurements, Dietary Self-Efficacy Belief Scale, Food Craving Questionnaire (FCQ) and Mindful Eating Questionnare-30 (MEQ-30). According to body mass index (BMI) classification, 47.3% of individuals were normal, 29.9% were overweight and 22.8% were obese. A statistically significant difference was found between the mean scores of dietary self-efficacy belief scale, FCQ and MEQ-30 total scores of individuals in different BMI groups (p<0.05). The mean total scores of the dietary self-efficacy belief scale, FCQ and MEQ-30 were determined as 118.2±26.00, 113.4±42.63 and 3.3±0.58, respectively. According to BMI classification, 24.1% of individuals with normal BMI, 42% of individuals with overweight and 63.2% of obese individuals were found to have low dietary self-efficacy. A significant negative correlation was found between the total scores of dietary self-efficacy beliefs scale and the total scores of the FCQ (p<0.05). A significant negative correlation was found between the total scores of the individuals' FCQ and MEQ-30 total scores (p<0.05). There was a significant positive correlation between the total scores of dietary self-efficacy beliefs scale and the total scores of the MEQ-30 (p<0.05). According to the data obtained from the analysis, it was observed that as individuals' mindful eating increases, their food cravings decrease and their dietary self-efficacy beliefs increase. However, it was determined that individuals' dietary self-efficacy beliefs increased as their food cravings decreased. As individuals' BMI values increases, their food cravings increase, while their mindful eating and dietary self-efficacy beliefs decrease. This study reveals that potential factors that may affect dietary adherence should be questioned before starting a diet program that an individual should follow.