Bilim kurgu etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel bilgiyi kavramalarına, bilimsel okuryazarlıklarına ve bilime karşı tutumlarına etkisi
The effect  of  science fiction activities on science teacher candidates' scientific literacy, attitudes towards science and understanding of science concepts
Yazar: ERCAN TATLİ
Danışman: PROF. DR. FATMA ŞAHİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilim-kurgu = Science-fiction ; Bilimsel bilgi = Scientific information ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Hikaye = Story ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
araştırmada, Bilim Kurgu Film İzleme ve Bilim Kurgu Hikâye Yazma Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Bilimsel Bilgiyi Kavramalarına, Bilimsel Okuryazarlıklarına ve Bilime Karşı Tutumlarına Etkisini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemine başvurulmuş, nicel araştırma desenlerinden "deneysel desen", nitel araştırma desenlerinden ise "durum çalışması" kullanılarak aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır:

1.	Bilim kurgu film izleme ve bilim kurgu hikâye yazma etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel bilgiyi kavramalarına etkisi var mıdır?
2.	Bilim kurgu film izleme ve bilim kurgu hikâye yazma etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeylerine etkisi var mıdır?
3.	Bilim kurgu film izleme ve bilim kurgu hikâye yazma etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilime karşı tutumlarına etkisi var mıdır?

Araştırmanın çalışma grubunu 2013-2014 eğitim öğretim yılının güz döneminde İstanbul'daki bir devlet üniversitesinde Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalında öğrenim gören 20 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubunda yer alan öğretmen adaylarının seçimi, amaçlı örnekleme yöntemlerinden "kolay ulaşılabilir durum örneklemesi (convenience sampling)" modeline göre yapılmıştır.

Araştırmada karma araştırma yöntemine uygun olarak nicel ve nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak Temel Bilimsel Okuryazarlık Testi (TBOT), Bilimsel Tutum Ölçeği(BTÖ), Boşluk Doldurmalı Kavram Testi(BDKT) ve Açık Uçlu Kavram Testi(AUKT); Nitel veri toplama aracı olarak Bilim Kurgu Film Testi(BKFT), çalışma grubu tarafından yazılan Bilim Kurgu Hikayeleri ve Tartışma Kayıtları kullanılmıştır.

Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde, TBOT ve BTÖ için SPSS istatistik paket programı kullanılarak "ilişkili örneklemler için t-testi (paired samples t-test)"ne; BDKT ve AUKT için rubrik cetveline; BKFT için içerik analizine, Bilim kurgu hikayeler için içerik analizine ve puanlama cetveline başvurulmuştur.

Araştırmada elde edilen bulgular, bilim kurgu film izleme ve bilim kurgu hikaye yazma etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık seviyelerini arttırdığını, bilimsel bilgileri kavramalarına katkı sağladığını ve bilime karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, bilim kurgu etkinliklerinin iyi organize edilmesi durumunda var olan kavram yanılgılarının giderilebileceği ancak aksi durumlarda bir takım kavram yanılgılarının ortaya çıkabileceği sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar kelimeler: Bilim Kurgu Film İzleme, Bilim Kurgu Hikaye Yazma, Fen Bilgisi Öğretmen Adayları, Bilimsel Bilgi

Abstract:
The purpose of the study is to search for the effect  of  Science Fiction Movie Watching and Science Fiction Story Writing Activities on Science Teacher Candidates' Scientific Literacy, Attitudes Towards Science and Understanding of Science Concepts. 

In this study, the mixed method was used integrating quantitative and qualitative data collection and analysis procedures. The following questions were searched by using "experimental design" of quantitative research design and "case study" of qualitative research design:

1.	Do science fiction movie watching and science fiction story writing activities have any effect on the science teacher candidates' understanding of science concepts?
2.	Do science fiction movie watching and science fiction story writing activities have any effect on the science teacher candidates' scientific literacy?
3.	Do science fiction movie watching and science fiction story writing activities have any effect on the science teacher candidates' attitudes towards science?

The participants of the study consists of 20 science teacher candidates in a state university in İstanbul. The study took place in fall term of 2013-2014 academic year. The participants were selected according to convenience sampling model. 

Both qualitative and quantitative data collecting instruments were used in accordance with the mixed methods study. The quantitative data collection instruments included Basic Scientific Literacy Test (BSLT), The  Scientific Attitude Inventory (TSAI),  Fill in the Blanks Concept Test (FBCT), and Open-ended Concept Test (OECT) were used. The qualitative data collection instruments consisted of Science Fiction Movie Test (SFMT), Science-Fiction Stories written by participants and Discussion voice recordings.  


Data obtained from BSLT and TSAI were analyzed using the paired samples t-test. Data obtained from FBCT and OECT were analyzed  using a rubric, data obtained from SFMT were analyzed by using content analysis. Both rubric and content analysis methods were used for  analyzing Science-Fiction Stories. 

Findings in the research revealed that watching science fiction movies and science fiction based story writing activities increased the scientific literacy levels of science teacher candidates, contributing to the understanding of scientific concepts and influenced their attitudes towards science positively. In addition, if the science fiction events are well organized, the results showed that the misconceptions can be eliminated, but some misconceptions may also arise.


Key words: Science Fiction Movie Watching, Science Fiction Story Writting, Science Teacher Candidates, Understanding Scientific Concept, Scientific Literacy, Attitude Towards Science