Okul müdürlerinin paternalist (babacan) liderlik davranışları ile Hofstede'nin kültür boyutları  arasındaki ilişki
The relationship between paternalistic leadership behaviours of school principals and culture dimensions of Hofstede
Yazar: AHMET SAYLIK
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Babacan liderlik = Paternalistic leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Hofstede, Geert = Hofstede, Geert ; Kültür = Culture ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Paternalizm = Paternalism

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ili kamu ilkokullarında görev yapmakta olan müdürlerin paternalist liderlik davranışları ile Hofstede'nin güç mesafesi, kolektivizm, erillik, belirsizlikten kaçınma ve uzun erimlilik şeklindeki kültür boyutları arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi amaçlanmıştır. "Nedensel karşılaştırma" ve "ilişkisel tarama" desenlerinin birlikte kullanıldığı betimleyici modelde yapılan bu araştırma, nicel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Araştırmanın hedef evreni, 2015-2016 eğitim öğretim yılında Ankara ilindeki dokuz merkez ilçedeki 452 kamu ilkokulunda görevli 13.657 öğretmenden oluşmaktadır. Hedef evren "tabakalı örnekleme" yöntemiyle belirlenmiş 700 kişilik bir örneklemle temsil edilmiştir. Araştırmanın verileri, geliştirilen Paternalist Yönetici Davranışları Ölçeği (PAYDA) ve Türkçe'ye uyarlanan Hofstede'nin kültür boyutları baz alınarak Yoo, Donthu ve Lenartowicz (2011) tarafından geliştirilen "Bireysel Kültürel Değerler Ölçeği  (CVSCALE-Individual Cultural Values Scale)"  aracılığıyla elde edilmiştir.
  
Araştırmada, okul müdürlerinin paternalist liderlik davranışlarını orta düzeyde sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre okul müdürleri, okulda bir aile havası oluşturma, hayırsever davranışlar sergileme, otoriter yaklaşımlara başvurma, çalışanlarını yetersiz görme ve onlara müdahale etme boyutlarındaki davranışları bazen sergilemektedirler. Katılımcıların müdürlerin paternalist liderlik yaklaşımlarına ilişkin görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaştığı ancak medeni durum, öğrenim düzeyi, branş, kuşak, yaşamın daha çok geçirildiği yer ve kıdem değişkenlerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir.

Öğretmenlerden oluşan katılımcı grubun güç mesafesine ilişkin algıları orta düzeyin altında iken kolektivizm, uzun erimlilik ve belirsizlikten kaçınma boyutlarında yüksektir. Araştırmada, katılımcıların erillik boyutuna yönelik algılarının orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların görüşlerinin araştırmada yer alan cinsiyet, medeni durum, öğrenim düzeyi, branş, yaşamın daha çok geçirildiği yer, kuşak ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı olup olmadığı her bir kültür boyutunda ele alınmıştır. 

Araştırmada paternalist liderliğin aile havası ile hayırseverlik boyutları arasında güçlü düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna göre okul müdürünün  okullarda bir aile havası oluşturmaya ilişkin davranış düzeyi arttıkça, hayırseverlik düzeyi de güçlü biçimde artmaktadır. Öte yandan aile havası ile otoriterlik, müdahalecilik ve yetersiz görme boyutları arasında negatif yönde bir ilişki söz konusudur. Benzer biçimde hayırseverlik ile otoriterlik, müdahalecilik ve yetersiz görme boyutları arasında da negatif yönde orta düzeye yakın bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, paternalist liderliğin otoriterlik, müdahalecilik ve yetersiz görme boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. 

Kültür boyutlarından güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm, uzun erimlilik ve erillik boyutlarının her biri ile paternalist liderlik arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Buna göre güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm, uzun erimlilik ve erillik toplumsal kültür boyutlarından herhangi birinin artması, paternalist liderlik davranışlarını düşük düzeyde de olsa artırmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between the paternalistic leadership behaviours of principles working in Ankara city public primary schools and the culture dimensions such as Hofstede's power distance, collectivism, masculinity, uncertainty avoidance and long term orientation, in accordance with teachers' views. This research, in which "causal comparative" research and "relational research" were used together, has been realized with quantitative methods.
 
	The target population of the study consists of 13,657 teachers in 452 public primary schools in nine central districts of Ankara in the academic year of 2015-2016. The target population was represented by a sample of 700 people identified by the "stratified sampling" method. Research data were gathered on the basis of Paternalist Manager Behaviour Scale, and "CVSCALE-Individual Cultural Values Scale" (developed by Yoo, Donthu and Lenartowicz (2011), which was adapted into Turkish.

	It was concluded in the research that the principles had presented middle level of paternalist leadership behaviours. According to this result, sometimes the principles have had behaviour levels and actions to form a family-like atmosphere at the school, demonstrate benevolente behaviour, use authoritative approaches, see the employees insufficient and intervene with them. It was found that the participants' views on principles related to paternalist leadership approaches had changed in gender variable, but had not changed in marital status, education level, branch, generation, place mostly lived and seniority variables significiantly. 

	Participant group of teachers' perceptions related to power distance are below mid-level whereas they are high in collectivism, long term orientation, and uncertainty avoidance levels. It was concluded in the research that perception levels of participants about masculinity level had been middle. In every culture dimension, it was discussed whether views of participants had been significant according to variables such as gender, marital status, education level, branch, place mostly lived, generation and seniority that had taken place in the research.

	It was found out in the research that there had been a positive and significant relationship between dimensions of family atmosphere and charitableness of paternalist leadership. Consequently, as behaviour level of a school principle trying to create a family-like atmosphere at schools increases, charitableness level significantly increases, too. On the other hand, there is a negative relationship between family atmosphere and interventionism and insufficiency dimensions. In a similar way, it was seen that there had been a negative and almost mid-level relationship between charitableness and authoritativeness and interventionism and insufficiency dimensions. On the other hand,it was seen that there had been a positive relationship between authoritativeness and interventionism and insufficiency dimensions.

It was determined that there had been a positive and significant relationship in every single one of culture dimensions and paternalist leadership. Accordingly, an increase in any public culture dimensions of power distance, uncertainty avoidance, collectivism, long-term orientation, masculinity slightly causes an increase in paternalist leadership behaviours.