Beslenme korkusu anketi – ebeveyn raporu'nun geliştirilmesi ve ebeveynlerin besleme korkusu şiddeti ile ilişkili olan faktörlerin belirlenmesi
Development of the 'fear of feeding questionnaire – parent report' and determination of factors associated with parents' feeding fear severity
Yazar: RABİA YEŞİLKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELEN SEREL ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları-çocukluk çağı = Feeding and eating disorders of childhood ; Çocuk beslenme bozuklukları = Child nutrition disorders ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting

Özet:
Bu çalışmanın amacı; nörolojik bozukluğu olan çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarını besleme ile ilgili korkularını ölçen Beslenme Korkusu Anketi-Ebeveyn Raporu (BKA-ER) isimli anketi geliştirmek, anketin kapsam, ölçüt ve ayırt edici geçerliliği, iç tutarlılık ile test-tekrar test güvenilirliğini saptamak ve ebeveynlerin çocuğunu besleme korkusu şiddeti ile ilişkili olan faktörleri belirlemektir. Çalışmamızda nörolojik bozukluğa sahip yaş ortalaması 84,06±28,07 ay olan çocuk ve ebeveynleri (n=90) çalışma grubunu, yaş ortalaması 92,20±30,06 ay olan tipik gelişim gösteren çocuk ve ebeveynleri kontrol grubunu (n=60) oluşturdu. BKA-ER madde havuzunun oluşturulmasında; literatür, klinik deneyim ve ebeveyn bildirimleri kullanıldı. Kapsam geçerliliği uzman görüşleri doğrultusunda 'Kapsam Geçerlilik İndeksi' ile hesaplandı. İç tutarlılık için Cronbach's α katsayısı kullanılırken, test-tekrar test güvenilirliği için çalışma grubunda yer alan ebeveynlerin 1 hafta ara ile yanıtladığı BKA-ER puanları arasındaki ilişki incelendi. Ölçüt geçerliliği için BKA-ER puanları ile Nordik Orofasiyal Tarama Testi, Yutma Bozukluğu Anketi (Dysphagia Disorder Survey, DDS), disfaji limiti ile Beslenme/Yutma Etki Anketi (Turkish version of Feeding/Swallowing Impact Survey, T-FS-IS) skorları arasındaki ilişkiye; ayırt edici geçerlilik için gruplar arası puan dağılımlarına bakıldı. Besleme korkusu şiddeti ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi için 'Stepwise multiple lineer regresyon modeli' kullanıldı. BKA-ER 'Kapsam Geçerlilik İndeksi' 0,92 olarak belirlendi. Cronbach's α değeri test için 0,966, tekrar test için 0,969 olmak üzere yüksek bulundu. BKA-ER puanları ile çocukların yutma performansları arasında düşük-orta düzeyde (r=0,362-0,55, p<0,001), T-FS-IS puanları arasında orta-yüksek düzeyde (r=0,501-0,807, p<0,001) anlamlı ilişki tespit edildi. Gruplar arasında BKA-ER puanları açısından anlamlı fark bulundu (p=0,001). Elde edilen regresyon modeli sonucunda; BKA-ER puanları ile çocuğun yaşı, ek gıdaya geçiş ayı, kilo kaybı durumu, DDS skoru, T-FS-IS'nin endişe ve beslenme bozukluğu puanları ile ebeveyn anksiyete düzeyleri arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,05). Çalışma sonucunda; ebeveynlerin çocuklarını besleme ile ilgili korkuları değerlendiren, geçerli ve güvenilir BKA-ER isimli değerlendirme aracı geliştirildi. Besleme korkusu şiddetinin daha küçük yaşta çocuğa sahip olanlarda, ek gıdaya geçiş geciktikçe, kilo kaybı, yutma bozukluğu şiddeti, ebeveyn endişe ve anksiyete düzeyi arttıkça arttığı belirlendi. Bu çalışma ile ebeveynlerin değerlendirme aşamasına daha fazla dahil edilebilmeleri için kullanılabilecek bir anket sağlanmış oldu. Ayrıca besleme korkusu ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ile rehabilitasyon sürecinde üzerinde durulması gereken parametreler ortaya çıkarıldı.

Abstract:
. The aim of this study is to develop the questionnaire called Fear of Feeding Questionnaire-Parental Report (FFQ-PR), which measures the fears of parents of children with neurological disorders about feeding their children, to determine the content, criterion and discriminant validity, and internal consistency and test-retest reliability of the questionnaire, and to determine the factors associated with the severity of parents' fear of feeding their child. In our study, children with neurological disorders with a mean age of 84.06±28.07 months and their parents (n=90) as study group, and typical developing children with a mean age of 92.20±30.06 months and their parents (n=60) as control group were included. In the creation of the FFQ-PR item pool, literature, clinical experience and parental notifications were used. Content validity was calculated with the 'Content Validity Index' in line with expert opinions. Cronbach's α coefficient was used for internal consistency, the relationship between the FFQ-PR scores answered by the parents in the study group with a 1-week interval was examined for test-retest reliability. For criterion validity, the relationship between FFQ-PR scores and Nordic Orofacial Screening Test, Dysphagia Disorder Survey (DDS), dysphagia limit and Feeding /Swallowing Impact Survey (Turkish version of Feeding/Swallowing Impact Survey, T-FS-IS) scores, for discriminant validity, the score distributions between groups were examined. A 'Stepwise multiple linear regression model' was used to determine the factors associated with the severity of the fear of feeding. The 'Content Validity Index' of FFQ-PR was determined as 0.92. The Cronbach's α value was found to be high with 0.966 for test and 0.969 for retest. There was a low-moderate relationship between BKA-ER scores and swallowing performance of children (r=0.362-0.55, p<0.001), and a moderate-high relationship between BKA-ER scores and T-FS-IS scores (r=0.501-0.807, p<0.001). A significant difference was found between groups in terms of FFQ-PR scores (p=0.001). As a result of the regression model, a significant correlation was found between BKA-ER scores and child age, transition time to solid food, weight loss, DDS score, worry and feeding difficulties scores of T-FS-IS and parental anxiety levels (p<0,05). As a result of the study, a valid and reliable assessment tool called FFQ-PR has been developed that assesses parents' fears about feeding their children. It was determined that the severity of the fear of feeding increased in those who had a younger child, as the transition to solid food was delayed, as the weight loss, swallowing disorder severity, and parental anxiety and anxiety levels increased. This study provided a questionnaire that could be used to further involve parents in the assessment phase. In addition, by determining the factors related to the fear of feeding, the parameters that should be emphasized in the rehabilitation process were revealed.