Soylulaştırma projelerinin çift yönlü simetrik model kavramları çerçevesinde değerlendirilmesi: Sulukule ve Fener-Balat örnekleri
Evaluation of gentrification projects within the framework of two-way symmetrical model concepts: Sulukule and Fener-Balat cases
Yazar: AYŞE KAYALAR
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE YAVAŞGEL ; PROF. DR. HASAN KİRMANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Mutenalaştırma = Gentrification ; Çift yönlü iletişim = Duplex communication ; İstanbul = Istanbul ; İstanbul-Balat = İstanbul-Balat ; İstanbul-Fatih = İstanbul-Fatih ; İstanbul-Fatih-Sulukule = İstanbul-Fatih-Sulukule ; İstanbul-Fener = İstanbul-Fener

Özet:
Bu çalışmada, Grunig ve Hunt'ın çift yönlü simetrik halkla ilişkiler modelinin, İstanbul Fatih Belediyesi'nce Sulukule ve Fener-Balat'ta yürütülen kentsel dönüşüm projelerindeki geçerliliği ampirik olarak sınanmaktadır. Projenin baş aktörü olan Fatih Belediyesi'nin, konu ile ilgili olarak, medya ve kendi web sayfasında yapmış olduğu açıklamalara bakıldığında, iletişim çerçevesinde, adını koymadan da olsa, dört halkla ilişkiler modelinden çift yönlü simetrik modeli kullandığı iddiasında olduğu izlenimi edinilmektedir. Bu iddianın geçerliliğini ampirik olarak sınayabilmek için, Sulukule ve Fener-Balat bölgelerinde yüz yüze görüşmelere dayalı saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Sulukule'de yapılan saha çalışmasından elde edilen bulgu, çift yönlü simetrik modelin geçerli olmadığını göstermektedir. Ayrıca, Sulukule kentsel dönüşüm projesine karşı çıkanların Roman, eğitim ve gelirleri düşük düzeyde olan kişiler olduğu regresyon analizi sonucu ortaya çıkmaktadır. Fener-Balat bölgesindeki bulgular da yine iddia edilenin aksine, dördüncü modelin pratikte geçerli olmadığını göstermektedir. Sulukule projesiyle ilgili demokratik bir karara ulaşmanın gerçekleştirilebilir olup olmadığı, entelektüel bir deney (intellectual experiment) aracılığıyla, önce sosyal seçim kuramı, sonra da müzakereci demokrasi (deliberative democracy) yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda elde edilen bulgular, Roman olmayanların Romanları ?sempatik? bulup bulmamalarına göre değişmektedir. Buna göre, Roman olmayan karar vericilerin Romanları sempatik bulması durumunda, Romanların lehine bir karar çıkmaktadır: Sulukule'nin tarihi ve kültürel kimliğine uygun olarak yenilenmesi. Romanların sempatik bulunmaması durumunda ise, Taşoluk'a taşınılması projesi, demokratik karar alma sürecinden çıkan sonuç olmaktadır. Özellikle bu son noktada, kullanılan seçim sistemlerinden bir tanesi olan Borda kuralı sadece Taşoluk'a taşınılmasını değil, Sulukule'nin tarihi ve kültürel kimliğine uygun olarak yenilenmesini de seçmektedir. Bu durumda, à la Habermas bir müzakereci demokrasi bağlamında karara varmanın mümkün olup olmadığı incelenmiştir. Cevap olumludur: müzakereci demokrasiden bir sonuç elde etmek mümkündür (List, 2009). Ancak bu cevabın, demokrasi ile tezat oluşturacak biçimde, ciddi bir maliyeti bulunmaktadır: karar, güçsüz tarafların manipüle edilmesine açıktır.

Abstract:
This study aims to empirically test the validity of Grunig and Hunt?s two-way symmetrical model in the case of Sulukule gentrification project and the urban regeneration project of Fener-Balat. A scan of the media and the web site of Fatih Municipality, the main actor of the said projects, leaves the impression that the Municipality claims to have used the two-way symmetrical model during the process. To test the validity of this assertion empirically, a face-to-face survey was conducted among Sulukule and Fener-Balat residents. The results in both areas suggest that the two-way symmetrical model is, in reality, not valid. In addition, the regression analysis reveals that those who are against the project in Sulukule are Romans and those with less education and income. A further exploration of whether reaching a democratic decision in the former project is feasible or not is tested through an intellectual experiment using social choice theory and the framework of deliberative democracy. The results of the first experiment vary depending upon whether Romans are considered ?sympathetic? among the non-Roman decision makers. Accordingly, when the non-Roman decision makers find Romans ?sympathetic?, the decision turns out to be pro-Roman: renovation of Sulukule in line with its historical and cultural identity. On the contrary case, where the Romans are not looked upon as ?sympathetic?, the project alternative of moving to Taşoluk is the outcome of the decision making process. In this latter case, the outcome produced by Borda Count, one of the social choice methods used in the intellectual experiment, is indecisiveness: both moving to Taşoluk and renovation of Sulukule project alternatives have equal votes. To resolve this indecisiveness and to reach a unique solution, one can use the deliberative democracy framework à la Habermas, which indeed produces a solution (List, 2009). Yet, the solution is achieved at the expense of manipulability of the most disadvantaged group, the Romans. This obviously respresents a contradiction with democracy.