Sapsız meşe (Quercus petraea) popülasyonlarında genetik çeşitliliğinin ssr moleküler belirteçleri ile belirlenmesi
Determination of genetic diversity in sessile oak (Quercus petraea) populations by ssr molecular markers
Yazar: KEZBAN AKBUĞA
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ERİŞEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Basit dizi tekrarları (SSR) = Simple sequence repeats (SSR) ; Genetik çeşitlilik = Genetic diversity ; Rejenerasyon = Regeneration ; Sapsız meşe = Sessile oak

Özet:
Sapsız meşe (Quercus petraea (Matt.) Liebl.) ekolojik ve ekonomik açıdan önemli bir ağaç türüdür ancak türün doğal yapısı biyotik ve abiyotik stresler sonucu bozulmakta ve yaşam alanı azalmaktadır. Ağaçların rejenerasyonu, orman kaynaklarının korunmasında etkin bir yol olmakla birlikte, genetik çeşitliliğin korunması için rejenerasyon uygulamalarının genetik yapılar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Marmara bölgesinde 4 farklı alanda (Çakmaktepe, Kömürköy, Dereköy, Gürgendağı) yetişen sapsız meşenin doğal meşcere (D) ve doğal rejenerasyon (G) popülasyonlarının genetik çeşitliliği 4 SSR belirteci kullanılarak araştırıldı. Veriler GenAlex ve STRUCTURE yazılımı ile analiz edildi. En yüksek genetik çeşitlilik sırasıyla Çakmaktepe, Kömürköy, Gürgendağı ve Dereköy popülasyonlarında gözlendi. Tüm popülasyonlar için ortalama Fst değeri 0.070 idi. Bu sonuçlar, popülasyonlar arasında orta derecede genetik çeşitlilik olduğunu gösterdi. Tüm popülasyonlar STRUCTURE analizi ile 3 alt gruba ayrıldı. Sonuçlar yakın lokasyonlardaki popülasyonlar arasında gen akışı olduğunu gösterdi. D ve G popülasyonları karşılaştırıldığında, sadece Çakmaktepe'de D ve G popülasyonları arasındaki genetik çeşitlilik yüksekti. Sonuç olarak, D popülasyonlarına kıyasla G popülasyonlarında genetik çeşitlilikte azalma olmadığı ancak popülasyonlar arası gen akışı nedeniyle yerel popülasyonların zamanla genetik olarak benzer özelliklere sahip olacağı ifade edilebilir.

Abstract:
The sessile oak (Quercus petraea (Matt.) Liebl.) is an ecologically and economically important tree species but the natural structure of the species is deteriorating as a result of biotic and abiotic stresses, and its living area is reduced. Regeneration of trees has an effective way to protect forest resources but it's necessary to determine the effects of regeneration practices on genetic structures to protect genetic diversity. In this study, the genetic diversity of natural stand (D) and natural regeneration (G) populations of sessile oak grown in 4 different areas (Çakmaktepe, Kömürköy, Dereköy, Gürgendağı) in the Marmara region were investigated using 4 SSR markers. Data were analyzed with GenAlex and STRUCTURE software. Highest genetic diversity was observed in Çakmaktepe, Kömürköy, Gürgendağı, and Dereköy populations, respectively. The mean Fst value for all populations was 0.070. These results indicated moderate genetic variation between populations. All populations were divided into 3 subgroups by STRUCTURE analysis. The results showed gene flow between populations at close locations. When D and G populations were compared, genetic diversity between D and G populations was high in only Çakmaktepe. As a result, it can be stated that there is no decrease in genetic diversity in G populations compared to D populations, but local populations will have genetically similar characteristics over time due to gene flow between populations.