Bir müfessir olarak İbn Receb el-Hanbelî ve tefsire dair görüşlerinin derlendiği Ravâiu't-Tefsir isimli eserin Ulûmü'l-Kur'ân açısından incelenmesi
As a commentator Ibn Recep el-Hanbalî and examination of the work named Ravai' al-Tafsir, which contains his views on tafsir, in terms of Quran sciences
Yazar: AZİZ KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. YASİN PİŞGİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Ulumu`l-Kur`an = Ulumu`l-Kur`an ; İbnu'l-Hanbeli = İbnu'l-Hanbeli ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbn Receb el-Hanbelî (ö. 795/1393), İslâmî ilimlerin birçok alanında söz sahibi olan çok yönlü bir ilim adamıdır. Hicrî VIII. asırda yaşayan İbn Receb, İslâm dünyasının ve Hanbelî mezhebinin önemli simalarından birisi olarak bilinmektedir. O, hadis başta olmak üzere fıkıh, kelâm, usûl ve tarih gibi birçok alanda eser yazan velûd bir müelliftir. Bu ilimlerin yanı sıra İbn Receb, tefsir alanında da söz sahibidir. Onun tefsirle ilgili kaleme aldığı müstakil eserleri birkaç kısa sûrenin açıklandığı küçük risâlelerden ibarettir. Biz onun tefsir konusundaki açıklamalarını ağırlıklı olarak diğer eserlerinde görmekteyiz. Ebû Muaz Târık b. Ivazillâh b. Muhammed tarafından İbn Receb'in elliye yakın eserinden tefsire dair açıklamaları bir araya getirilerek Ravâiu't-Tefsîr el-Câmi' li't-Tefsîri'l- İmam İbn Receb el-Hanbelî isimli bir tefsir oluşturulmuştur. İbn Receb el-Hanbelî'nin Kur'ân ilimleriyle ilgili müstakil bir eserinin olduğu bilinmemektedir. Ayrıca İbn Receb'in tefsir açıklamalarının bir araya getirilmesiyle oluşan Ravâiu't-tefsîr isimli eserin mukaddimesinde de "ulûmü'l-Kur'ân"la ilgili herhangi bir bilgi söz konusu değildir. Bu da önemli bir müfessir olan İbn Receb'in, Kur'ân ilimlerine dair görüşlerinin ne olduğu ve âyetleri tefsir ederken bu ilimleri nasıl kullandığı sorularını akla getirmektedir. Bu nedenle çalışmamızda İbn Receb'in hayatı, ilmî kişiliği ve tefsire dair görüşlerinin derlendiği Ravâiu't-tefsîr isimli eserin tanıtımına yer verilerek, Kur'ân ilimlerine olan yaklaşımının ortaya konulması hedeflenmektedir. Böylelikle elde edilen bulgulardan hareketle analiz ve sentez yoluyla Ravâiu't-tefsîr'de Kur'ân ilimlerinin işleniş tarzı ve eserin tefsir tarihindeki yeri ve önemi ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Ibn Receb el-Hanbelî (d. 795/1393) was a multi-faceted scientist who has had great contributions to Islamic thought. with his works and ideas on various fields of Islamic sciences. Having lived during 8th century of the Islamic calendar, Ibn Receb is known as one of the most prominent members of the Islamic world and the Hanbeli sect. He was a prolific author who wrote mainly about hadith in addition to Islamic law, kalam, observance, and history. In addition to these sciences, Ibn Receb was also an authority when it comes to interpretation.  His esteemed works on interpretation are comprised of small booklets in which a couple of short suras. His explanations regarding interpretation are mostly seen in his other works. Ebû Muaz Târık b. Ivâzillâh b. Muhammed compiled Ibn Recep's explanations on interpretation found in close to fifty of his works in his interpretation called Ravâiu't-tefsîr el-Câmi' li't-Tefsîri'l- İmam İbn Receb el-Hanbelî. It is not known whether Ibn Receb el-Hanbeli had an independent work on Quran sciences. In addition, preamble of the work called Ravâiu't-tefsîr attributed to the author does not include any information pertaining to "ulûmü'l-Kur'ân". This raises the question of what Ibn Receb, an important glossator, thought about Quran sciences and how he used these sciences while interpreting verses.  Thus, we have included Ibn Receb's life, his scholarly personality, and the work called Ravâiu't-tefsir which is attributed to him in order to uncover his approach towards Quran sciences. This way, we will examine Ravâiu't-tefsîr and uncover the manner in which Quran sciences were handled in Ravâiu't-tefsîr and the place and importance of this work in the history of interpretation through analysis and synthesis based on our findings.