Sekizinci sınıf öğrencilerinin merkezi eğilim ölçülerine yönelik istatistiksel düşünmelerinin incelenmesi
An investigation of eighth grade students' statistical thinking about measures of central tendency
Yazar: ŞEYDA AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP SONAY AY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Merkezi eğilim ölçüleri = Central tendency measures ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Veri işleme = Data processing ; İstatistik eğitimi = Statistical education ; İstatistiksel düşünme = Statistical thinking

Özet:
Bu araştırmada sekizinci sınıf öğrencilerinin merkezi eğilim ölçülerine (aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer) yönelik istatistiksel düşünmelerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni benimsenmiştir. Araştırma 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında Ankara'da bir devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan sekizinci sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Sekizinci sınıf öğrencilerinin merkezi eğilim ölçülerine yönelik istatistiksel düşünmelerini incelemek amacıyla literatürdeki ölçekler incelenerek araştırmacı tarafından aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer kavramlarına yönelik bir veri toplama aracı geliştirilmiştir. Araştırmanın verileri, yapılan görüşmelerdeki katılımcıların veri toplama aracındaki sorulara verdikleri cevaplardan ve ses kayıtlarından elde edilmiştir. Sekizinci sınıfa devam eden otuz öğrenciden oluşan katılımcılar ile araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama aracı üzerinden yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen öğrencilerin merkezi eğilim ölçülerine yönelik istatistiksel düşünmelerine dair veriler literatür incelenerek temel alınan bir istatistik düşünme çerçevesine göre analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda sekizinci sınıf öğrencilerinin merkezi eğilim ölçülerine (aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer) yönelik bilgilerinin işlem düzeyinde olduğunu, kavramlara yönelik kavramsal öğrenme geliştiremediklerini ve istatistiksel düşünme seviyelerinin orta düzeylerde olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencilerin veri grubuna ait aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer belirlemeyi genellikle yapabildikleri, ancak merkezi eğilim ölçülerini kullanarak yorumlar yapılması gereken sorularda ve veri grubuna uygun merkezi eğilim ölçüsü belirlemeye yönelik sorularda zorlandıkları, istatistiksel düşünme düzeylerinde alt düzeylerde yer aldıkları gözlemlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine eighth grade students' statistical thinking about measures of central tendency (mean, median, mode). In the study, phenomenology design, which is one of the qualitative research methods, was utilized. The study was carried out with eighth grade students who enrolled in a public middle school in Ankara in the 2019-2020 academic year. In order to examine eighth grade students' statistical thinking about measures of central tendency, the scales in the literature were examined and a data collection tool related to the concepts of mean, median, and mode was developed by the researcher. Data sources of this study are students' documents and audio records of interviews. The data obtained from the interviews with 30 8th grade students were analyzed and interpreted by considering the frameworks about statistical thinking in literature. According to the findings, eight grade students have procedural knowledge about measures of central tendency and cannot develop their conceptual understanding. It was also observed that their statistical thinking are at moderate level. It was seen that students were able to find/calculate measures of central tendency. However, they had difficulty in interpreting the cases regarding measures of central tendency. It was also found that the majority of students had difficulty in determining the proper one among median, mode, and mean with respect to the question.