Batı düşüncesinde dine yeni yaklaşımlar
The new approach to the religion in the western
Yazar: ERSİN ÇAĞIN
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN EĞRİBEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
XIX. yüzyılda Batının içinde bulunduğu sorunlarına bir çözüm arayışı olarakortaya çıkan sosyolojinin dine yaklaşımı dışlayıcı olmuştur. Yeni toplumu açıklama vebu açıklamalarıyla topluma şekil verme görevlerini üstlenen sosyoloji, dinin aşılmışolduğunu, yeni toplumun kimlik özellikleri arasında yer alamayacağını açıklamış vedinin yerine bilimsel toplum yapısını oturtmayı amaçlamıştır. Ancak 1980 sonrasındakendini iyice belli eden ve postmodernizm ile ifade edilen yeni dönemde sosyolojininbu yaklaşımında köklü değişiklikler ortaya çıkmıştır. Bu dönemin özelliği olarakevrenselcilik, bütünselcilik ve ilerlemecilik anlayışları, modernizm eleştirisiçerçevesinde terk edilmektedir. Postmodernizmin, bilimsel veya mistik ayrımıyapmadan her türlü bilgiye olumlu yaklaşmasının da bir uzantısı olarak dinlere yönelikilginin arttığını, dünya siyasetinde ve sosyolojide de dini ön plana çıkaranyaklaşımların hâkim olmaya başladığını görüyoruz. Bu yaklaşım değişikliğininuygulamaya dönük bir uzantısı olarak diyalogcu ve sivil toplumcu söylemler karşımızaçıkmaktadır. Diyalogun alternatifi olarak, çatışmacı yaklaşım da yine Batı tarafındansunulmaktadır. Her iki yaklaşımda da, arzu edilen bir din anlayışının yaygınlaştırılmasısöz konusudur. Bu çalışmada, Batı düşüncesinde dine bakışta ortaya çıkan yaklaşımdeğişikleri açıklanmakta, bu değişikliklerin uygulamada nasıl karşılık buldukları,nedenleriyle birlikte analiz edilmeye çalışılmaktadır. Söz konusu değişiklikler,uygarlıklar arası ilişkilerin açıklanma biçiminde de yansımasını bulduğu için, Batınınİslam toplumlarına yönelik yaklaşımındaki değişiklikler de bu çalışmanın konusunuoluşturmaktadır. Bu çalışma aynı zamanda, yeni yaklaşımlara rağmen Batının hiçdeğiştirmeden sürdürdüğü temel bazı tutumların olduğunu da ortaya koymakamacındadır.

Abstract:
Sociology, arising as a solution seeking to issues of the West in a century ofXIX, excludes religion concerning its approach. Sociology, assuming responsibilitiessuch as describing recent society and forming society within the framework of thesedescriptions, described that religion was surpassed and it could not be taken place inidentities of recent society and also aimed at setting up scientific society structureinstead of religion. However after 1980; during recent period, revealing clearly itselfand defined along with postmodernism, arose radical changes in this approach ofsociology. The concepts of universality, holisticality and progressiveness as a featureof this period are eliminated within the framework of modernism criticism. We allunderstood that Postmodernism has an affirmative approach to any kind ofinformation without making any scientific or mystic discrimination so religionoriented concern increased as an extension of that and approaches bringing religion inthe foreground are getting dominated in both world politics and sociology. Expressionsconcerning dialogue and civil society are met as an extension of this practice-orientedapproach change. As an alternative to dialogue, confrontational approach is alsopresented by the West. Generalizing a desired religion concept in both approaches isdiscussed. In this study, approach changes are explained arising in a view to religion inthe West idea and how these amendments are defined while putting in practice alongwith its reasons are trying to be analyzed. Because mentioned changes found ownreflections in a form of description of relations among civilizations, changes to Islamicsocieties oriented approach of the West also form the subject of this study. This studyivalso states that in spite of the recent approaches, the West still has some basic attitudeswithout making any change on them.