Sütçü  ineklerde senkronizasyon yöntemlerinin gebelik oranı üzerine etkisinin ağ meta-analizi yöntemi ile karşılaştırılması
Comparison of the effect of synchronization methods on pregnancy rate with network meta-analysis in dairy cows
Yazar: KADRİYE PINAR AMBARCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMAYİL SAFA GÜRCAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Dolaylı etkiler = Indirect effects ; Gebelik = Pregnancy ; Meta analizi = Meta analysis ; Senkronizasyon = Synchronization ; Süt inekleri = Dairy cows ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İnekler = Cows

Özet:
Sütçü ineklerde uygulanan senkronizasyon protokolleri, sürüdeki hayvanların aynı anda tohumlanarak gebeliklerin eşzamanlı hale getirilmesini ve gebelik oranlarında artış elde edilmesini sağlamaktadır. Sürü verimliliği üzerinde doğrudan etkileri bulunan senkronizasyon protokollerinin fertilite parametreleri açısından etkinliğini değerlendiren pek çok bilimsel araştırma mevcuttur. Ancak bu araştırmaların sonuçları, hangi protokolün daha etkin olduğu sorusuna ortak bir yanıt vermemektedir. 
Literatürde aynı soruya yanıt arayan araştırmaları sistematik bir şekilde bir araya getirip ortak bir sonuca ulaşılmasını sağlayan klasik meta-analizi yöntemi sadece iki grubun karşılaştırılmasına olanak vermektedir. Klasik meta-analizine alternatif olarak geliştirilen ağ meta-analizinde ikiden çok grup karşılaştırılabilmekte, ayrıca bu grupların sonuç değişken üzerindeki etkinlikleri açısından bir sıralama da oluşturulabilmektedir.
Bu çalışmada, veteriner hekimliği alanında kullanımı yaygınlaşmamış bir istatistiksel yöntem olan ağ meta-analizinin tanıtılması ve sütçü ineklerde senkronizasyon protokollerinin gebelik oranı üzerine etkileri incelenerek bir uygulamasının yapılması amaçlanmıştır. 
Çalışmaya, Pubmed, Scopus, Web of Science, Cabi Direct ve The Cochrane Library elektronik veri tabanlarında ve diğer kaynaklarda taranan 67 randomize çalışma dâhil edilmiştir. Cosynch, Double-Ovsynch, Heatsynch, Ovsynch, Presynch, Presynch+Cosynch, Presynch+Heatsynch, Presynch+Ovsynch, Presynch+Selectsynch, Selectsynch protokolleri ve kontrol grubu; gebelik oranı, konsepsiyon oranı ve kümülatif gebelik oranı açısından olasılıkçı yaklaşıma göre rastgele-etkiler ağ meta-analizi kullanılarak karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizlerde Stata 15 paket programı ve R programlama dili kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda, gebelik oranı açısından Presynch+Ovsynch ve Presynch+Heatsynch protokollerinin Presynch+Selectsynch protokolüne göre, ayrıca Presynch+Ovsynch protokolünün Ovsynch protokolüne göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha etkin olduğu belirlenmiştir. Konsepsiyon oranı açısından, kontrol grubu, Presynch+Ovsynch, Presynch ve Double-Ovsynch protokollerinin Ovsynch protokolünden, ayrıca Presynch+Ovsynch ve Double-Ovsynch protokollerinin Cosynch protokolünden daha etkin olduğu belirlenmiştir. Kümülatif gebelik oranında ise, Selectsynch, Presynch ve Ovsynch protokollerinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkin olduğu belirlenmiştir. SUCRA değerleri ve rankogram grafiklerine göre en etkin protokolün gebelik oranında Presynch+Ovsynch, konsepsiyon oranında Double-Ovsynch ve kümülatif gebelik oranında Presynch olduğu görülmüştür. 
Sonuç olarak, ağ meta-analizi uygulamalarında bulgular yorumlanırken dâhil edilen çalışmaların ne düzeyde yanlılık riski altında bulunduğu göz önünde bulundurulmalı, dolaylı kestirimlerin geçerli olabilmesi için de geçişlilik, tutarlılık ve homojenlik varsayımlarının sağlanmış olması gerektiği bilinerek yorumlamalar yapılmalıdır.

Abstract:
The synchronization protocols performed in dairy cows provide that the animals in the herd are inseminated in the same time and the pregnancy rates are increased. There are plenty scientific studies evaluating the effectiveness of synchronization protocols on fertility parameters, which have direct effects on herd productivity. However, the results of these studies do not give a common answer to the question of which protocol is more effective. 
The pair-wise meta-analysis method, which brings together sistematically the results of the studies giving the answer of the same research question in the literature to get a common result, allows to compare only two groups. In network meta-analysis which is an extension of the traditional pair-wise meta-analysis, can be compared more than two groups and a ranking can be created in terms of the effectiveness of these groups on the outcome.
In this study, it is aimed to introduce the network meta-analysis which is not widely used in veterinary sciences and to perform an application by examining the effects of synchronization protocols on some fertility parameters in dairy cows.
67 randomized studies scanned in Pubmed, Scopus, Web of Science, Cabi Direct and The Cochrane Library electronic databases and other sources were included to this study. Cosynch, Double-Ovsynch, Heatsynch, Ovsynch, Presynch, Presynch + Cosynch, Presynch + Heatsynch, Presynch + Ovsynch, Presynch + Selectsynch, Selectsynch protocols and control group are compared in terms of pregnancy rate, conception rate and cumulative pregnancy rate according to the frequentist approach, using random-effects model network meta-analysis. Stata 15 statistical software and R programming language were used in statistical analysis. 
As a result of the study, it was determined that Presynch + Ovsynch and Presynch + Heatsynch protocols were more effective than Presynch + Selectsynch protocol and also Presynch + Ovsynch protocol was more effective than Ovsynch protocol in the pregnancy rate. In terms of conception rate, control group, Presynch + Ovsynch, Presynch and Double-Ovsynch protocols were more effective than Ovsynch protocol, and Presynch + Ovsynch and Double-Ovsynch protocols are more effective than Cosynch protocol. In the cumulative pregnancy rate, Selectsynch, Presynch and Ovsynch protocols were found to be more effective than the control group. According to SUCRA values and rankogram graphs, the most effective protocol was Presynch + Ovsynch in pregnancy rate, Double-Ovsynch in conception rate and Presynch in cumulative pregnancy rate.
In conclusion, while interpreting the findings of network meta-analysis, the level of risk of bias of the studies included should be taken into consideration, and the interpretations should be made by knowing that assumptions of transitivity, consistency and homogeneity must be provided for indirect estimates to be valid.