Medikal turizm temalı Türkiye'de yapılan lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi
Medical tourism themed in Turkey evaluation of graduate thesis
Yazar: FATİH SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MERAL YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Bibliyometri = Bibliometry ; Lisansüstü eğitim = Postgraduate education ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Turizm = Tourism

Özet:
Medikal turizm bireylerin ikamet ettiği bölgeler haricinde özellikle tıbbi tedavi almak ve turizm faaliyetlerinden yararlanmak için yaptıkları seyahatlerdir. Dünya genelinde hızla büyüyen turizm çeşitlerinden biri olarak görülen medikal turizm, faaliyetlerinin tüm yıla yayılması ve yapılan harcamaların diğer turizm türlerine göre yaklaşık on kat fazla olması göz önüne alındığında ülkelerin turizm gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturacağı öngörülmektedir.
Bu çalışmada, Türkiye'de yapılan medikal turizm konulu lisansüstü tezler incelenerek ülkede medikal turizme dayalı akademik yaklaşımların lisansüstü çalışmalara yansımasının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çolakoğlu tarafından 2008-2018 yıllarını kapsayan benzer bir makale çalışmasının olduğu bilinmektedir. Yapılan araştırma sonucunda son iki yılda (2018-2020 yılları arasında) yapılan lisansüstü tez sayısının on yıllık (2008-2018) süreçte yapılan çalışmadan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Çolakoğlu ve arkadaşları (2019) yaptığı çalışmada tezlerin yapılan yılını, özet kısmını, üniversite, enstitü, konu benzerlikleri ve farklılıkları, örneklem büyüklüğü, bölge, tartışma ve sonuç bölümlerin incelemiştir. Bu bölümlere giriş, metodoloji, veri analiz yöntemleri ve kaynakça bölümlerinin incelenmesi de eklenerek daha ayrıntılı bir tarama yapılmıştır. Bu kapsamda 2018-2020 yılları dâhil edilerek lisansüstü çalışmaların kısıtlı kaldığı noktalar ve nedenleri hakkında ipuçları elde edilmesi öngörülmüştür. Bu amaçla, "doküman analizi" yöntemi kullanılarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi veri tabanından "medikal turizm" anahtar kelimeleri ile tarama yapılmış ve elde edilen tüm tezlerin içerikleri değerlendirilerek bibliyometrik analiz yapılmıştır.
Yapılan değerlendirme sonucunda; 2018-2020 yılları arasında medikal turizm alanında 35 adet lisansüstü tezin hazırlandığı, 2008-2017 yılları arasında ise 29 adet lisansüstü tez hazırlandığı görülmüştür. Tezlerin çoğunlukla Marmara, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde bulunan üniversitelerde çalışıldığı ve genellikle sosyal bilimler enstitüsü bünyesinde bulundukları tespit edilmiştir. Tezlerin veri analizi yöntemleri incelendiğinde, nicel çalışma yöntemlerinin sayısının (38) nitel çalışma yöntemleri sayısına (21) göre fazla olduğu ve bu yıllar arasında karma çalışmalara nitel ve nicel çalışmalar kadar ağırlık verildiği görülmüştür. Çalışmaların örneklem sayıları incelendiğinde 3613 yerli ve yabancı turist, 2814 sağlık personeli, 1042 hasta, 709 hastane yöneticisi ve 117 diğer kişiler (medikal turizm paydaşları, sağlık turizmi yöneticileri, akademisyenler vb.) ile yapıldığı görülmüştür.
Lisansüstü tezlerde araştırmanın özet kısmında yer alan evren, örneklem ve araştırma bulgularının eksikliği gözlemlenmiş, metodoloji kısımlarında araştırma modeli ve hipotezleri içeriklerine yeteri kadar yer verilmediği, veri analizi bölümü incelendiğinde ölçek kaynaklarının eksik olarak belirtildiği tespit edilmiş ve sonuç, tartışma, öneriler bölümlerine ilişkin veriler incelendiğinde ise literatür desteğinin lisansüstü tezlerde yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca 2018-2020 yılları arasında yapılan çalışmaların, ilerleyen zamanlarda medikal turizm hakkında yapılacak çalışmalara öncü olabilecek model ve yeni yöntemlerin geliştirilmesi açısından daha zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak; çalışmamızda 2018-2020 yılları arasındaki tez çalışmalarının da eklenerek daha fazla veri elde edilmesi bu alanda yapılan çalışmaların nitelik ve niceliğinde ki değişimler hakkında daha fazla bilgiye ulaşılmasını sağlamış, konunun ele alış biçimlerinin değerlendirilmesi ile bilimsel ve sektöre yönelik gelişmeler hakkında da ipuçlarına ulaşılmasını sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Medikal Turizm, Bibliyometrik Analiz, Doktora Tezi, Yüksek Lisans Tezi

Abstract:
Medical tourism is the travels that individuals make to get medical treatment and to benefit from tourism activities, except for the regions where they reside. Considering that medical tourism, which is seen as one of the rapidly growing types of tourism throughout the world, spreads its activities throughout the year and the expenditures are approximately ten times more than other types of tourism, it is predicted that it will constitute a significant part of the tourism revenues of the countries.
In this study, it is aimed to evaluate the reflection of the academic approaches based on medical tourism in the Turkey on postgraduate studies by examining the postgraduate theses on medical tourism in Turkey. It is known that there is a similar article study by Çolakoğlu covering the years 2008-2018. As a result of the research, it was determined that the number of postgraduate theses made in the last two years (between 2018-2020 years) is more than the work done in the ten-year period (2008-2018). In addition, In addition, Çolakoğlu et al. (2019) examined the year, summary, university, institute, topic similarities and differences, sample size, region, discussion and conclusion sections in the study they conducted. A more detailed search was made by adding the introduction, methodology, data analysis methods and bibliography sections to these sections. In this context, it is foreseen to get clues about the points where graduate studies are limited and the reasons by including the years 2018-2020. For this purpose, using the "document analysis" method, the database of the Thesis Center of the Council of Higher Education was scanned with the keywords "medical tourism" and bibliometric analysis was made by evaluating the contents of all the theses obtained.
As a result of the evaluation; it has been observed that 35 postgraduate theses were prepared in the field of medical tourism between 2018-2020 years, and 29 postgraduate theses were prepared between 2008-2017 years. It has been determined that these theses are mostly studied in universities located in Marmara, Mediterranean and Central Anatolia regions and they are generally within the body of social sciences institute. When the data analysis methods of the theses were examined, it was seen that the number of quantitative study methods (38) was higher than the number of qualitative study methods (21), and mixed studies were given as much weight as qualitative and quantitative studies between these years. When the sample numbers of the studies were examined, it was seen that 3613 domestic and foreign tourists, 2814 health personnel, 1042 patients, 709 hospital managers and 117 other people (medical tourism stakeholders, health tourism managers, academicians, etc.) were conducted.
In the postgraduate theses, it was observed that the universe, sample and research findings in the summary part of the research were lacking, the content of the research model and hypotheses were not included enough in the methodology sections, when the data analysis section was examined, it was determined that the scale sources were stated incompletely. it has been understood that the literature support is not sufficient in postgraduate theses. In addition, it has been seen that the studies conducted between 2018-2020 years have a richer content in terms of developing models and new methods that can lead to studies on medical tourism in the future.
In our study, by adding the thesis studies between the years 2018-2020, obtaining more data provided more information about the changes in the quality and quantity of the studies in this field, and provided clues about the scientific and sectoral developments by evaluating the way the subject was handled.
Keywords: Medical Tourism, Bibliyometric Analysis, Ph.D. Thesis, Master's Thesis.