Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda hipomagnezemi ve nefropati ilişkisi
The relationship between hypomagnesamia and nephropathy in patients with Type 2 diabetes mellitus
Yazar: EDİBE SEVDE EKER
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ESRA ATAOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Mikroalbüminüri = Microalbuminuria ; Serum magnezyum = Serum magnesium

Özet:
Amaç: Diyabet pankreasın yeterince insülin üretememesi veya vücudun ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaması sonucu ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Diyabet, hedeflenen açlık kan şekeri ve Hba1c değerlerine ulaşılamadığında daha şiddetli olmak üzere, makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonlara yol açabilmektedir. Diyabetik hastalarda nefropati bu mikrovasküler komplikasyonlardan biri olup, diyabetik hastalarda %20 ile %40 oranında görülmektedir. Kronik böbrek hastalığı (KBH) ve bunun sonucu olarak son dönem böbrek yetmezliğinin Türkiye'de ve tüm dünyadaki en sık sebeplerden biri diyabetik böbrek hastalığıdır. Magnezyum (Mg), insan vücudunda en çok bulunan dördüncü element olup, hücrelerde en çok bulunan ikinci katyondur. Vücutta çeşitli enzim mekanizmalarında yer alır. Yapılan çeşitli çalışmalarda serum Mg konsantrasyonu ile diyabet arasında ve Mg düzeyi ile proteinüri arasında ilişki tespit edilmiştir. Bu çalışmada 2019-2020 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran Tip 2 Diyabetes Mellitus (T2DM) tanılı hastaların diyabet regülasyonu, magnezyum ve nefropati göstergesi olarak mikroalbuminüri arasındaki ilişkinin yapılan diğer çalışmalar ile karşılaştırılarak gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, retrospektif çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nden tez onamı ve etik kurul onamı alınarak başlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Polikliniği'ne Ocak 2019 – Ağustos 2020 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri 1178 tip 2 diyabet tanılı hasta dahil edilmiştir. 18 yaş altı, gestasyonel diyabet, monojenik diyabet, verileri eksik olan bireyler çıkarılmıştır. Hastaların spot idrardaki albuminüri miktarı K/DOQI (Kidney Disease Outcomes Quality Initiative) kılavuzuyla cinsiyete göre sınıflanmıştır. Bu kılavuza göre normal sınırlardaki albuminüri kadında <25 mg/gr, erkekte <17mg/gr olarak kabul edilmiştir. Kadında ≥25mg/gr ve erkekte ≥17mg/gr anlamlı albuminüri olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda K/DOQI kılavuzundan yararlanılmıştır. Magnezyum>2.4 mg/dl olan değerler çıkarıldı. tGFH <60ml/dk olanlar dahil edilmedi. Hastanemiz laboratuar değerlerine göre 1,6 mg /dl altı hipomagnezemi olarak kabul edilmektedir (Magnezyum hastane normali olan 1,6 mg/dl baz alınarak, <1,6mg/dl ve 1,6-2,4 olarak ik gruba ayrılmıştır). Ayrıca 1,8 mg/dl magnezyum düzeyinin altını hipomagnezemi olarak kabul eden çalışmalar da bulunmaktadır. Çalışmamızda her iki değer için de istatistiksel analizler yapılmıştır. Çalışmamızın birincil sonlanım noktası olarak magnezyum düzeyi ve nefropati ilişkisi olarak belirlenmiştir. İkincil sonlanım noktası olarak tip 2 diyabet tanılı hastalarda hipomagnezemi sıklığı olarak planlanmıştır. p<0.05 veya 95% güven aralığı istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılanların n: 519'u (%44) erkek ve n: 659'u (%56) kadın olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 58,8 ± 12,22'dir (18 -88). Diyabetik popülasyonumuzda hastanemiz magnezyum sınırlarına (1,6mg/dl) göre %5,3, <1,7mg/dl referans alındığında ise %20,7 oranında hipomagnezemi tespit edilmiştir. Mg ile Hba1c ve AKG (Açlık kan glukozu) arasında negatif korelasyon, kreatinin ile pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Yapılan analizlerde erkekte <17mg/gr ve kadında <25mg/gr albuminüri olanlarda Mg düzeyi 1,6-2,4mg/dl olanlar n: 818 (%95,3) ve Mg düzeyi <1,6 mg/dl n: 40 (%4,7) olarak saptanmıştır. Albuminürisi olan grupta yani erkekte≥17mg/gr ve kadında ≥25 mg/gr albuminürisi olanlarda ise Mg düzeyi 1,6-2,4 mg/dl olanlar n:58 (%84,1) ve <1,6 mg/dl olanlar ise n:11 (%15,9) olarak tespit edilmiştir. Albuminürisi olan vakalarda hipomagnezemi daha sık olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Hba1c <%7 olan grubun albuminüri düzeyi 6,08 ±31,37mg/gr ve Hba1c 7 ve üzeri olan grubun albuminüri düzeyi 13,57±65,10 mg/gr olarak saptanmıştır (p=0,028). Hba1c <%7 olan grubun Mg düzeyi 1,96±,22mg/dl ve Hba1c 7 ve üzeri olan grubun Mg düzeyi 1,88±,21mg/dl olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Değişkenlere göre oluşturulan regresyon modelinin [yaş, cinsiyet (kadın olma), Hba1c hedef (>%7) ve Magnezyum düzeyinin (<1,6mg/dl)] albuminüri varlığı üzerine etkisi regresyon ile incelendiğinde Backward Stepwise metoduyla Hba1c hedef (>%7) (p=0,007 OR= 2,041) ve ve Magnezyum düzeyinin (<1,6mg/dl) (p<0,001 OR=3,645) en etkili risk faktörleri olarak saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızın diyabetik popülasyonunda hastaların %5,3'ünde hipomagnezemi (<1.6mg/dl) saptadık. Hipomagnezemi sıklığı 1.7 mg/dl alt sınır olarak alındığında %20,5 olarak bulundu. Hipomagnezemik hastalarda ileri yaş ve kadın cinsiyet daha sık bulundu (p=0,001). Mg ve Hba1c, açlık kan şekeri arasında negatif, kreatinin seviyeleri arasında pozitif korelasyon bulduk (her üç değişken için p<0,001). Proteinüri varlığında daha düşük Mg seviyeleri mevcut olup hipomagnezemi de daha sıktı. Albüminüri ve hipomagnezeminin Hba1c düzeyi hedefte olmayanlarda daha sık olduğunu saptadık. Hipomagnezemi varlığı; Hba1c, yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak 3.64 kat daha yüksek albüminüri riski oluşturur. Sonuç olarak; diyabetik böbrek hastalığı, tip 2 diyabetik hastalarda yüksek mortalite ve rnorbiditenin bir nedenidir. Albüminüri diyabetik böbrek hastalığının önemli bir göstergesidir. Kontrolsüz diyabet ve hipomagnezemisi olan hastalarda (Mg düzeyi <1,6mg/dl), idrar albümin düzeyi değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: tip 2 diyabet, magnezyum, albüminüri

Abstract:
Aim: Diabetes is a chronic disease that occurs as a result of the pancreas not producing enough insulin or the body's inability to use the insulin it produces effectively. Diabetes can lead to macrovascular and microvascular complications, which are more severe when target fasting blood glucose and Hba1c values are not reached. Nephropathy in diabetic patients is one of these microvascular complications, and it is estimated to occur in 20% to 40% of diabetic patients. Diabetic nephropathy is one of the most common causes of chronic kidney disease (CKD) and, as a result, end-stage renal disease in Turkey and all over the world. Magnesium is the fourth most abundant element in the human body and the second most abundant cation in cells. It takes part in various enzyme mechanisms in the body. Various studies have found a relationship between serum Mg level and diabetes, and between Mg level and proteinuria. In this study, it was aimed to show the relationship between diabetes regulation, magnesium and microalbuminuria (as an indicator of nephropathy) in patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM) who applied to the Internal Medicine Outpatient Clinic of SBU Haseki Training and Research Hospital between 2019 and 2020, by comparing with other studies.
Materials and Methods: Our single-center, retrospective study was initiated with the approval of the thesis and ethics committee approval from the University of Health Sciences. 1178 patients aged 18 years and over with type 2 diabetes who applied to the Health Sciences University Haseki Training and Research Hospital Internal Medicine Polyclinic between January 2019 and August 2020 were included. Individuals under 18 years of age, gestational diabetes, monogenic diabetes, and incomplete data were excluded. The amount of albuminuria in the spot urine of the patients was classified according to the K/DOQI (Kidney Disease Outcomes Quality Initiative) guidelines. According to this guideline, albuminuria in the normal range was accepted as <25 mg/gr in women and <17mg/gr in men. Significant albuminuria was defined as ≥25mg/gr in women and ≥17mg/gr in men. K/DOQI guideline was used in our study. Values of magnesium>2.4 mg/dl were subtracted. Those with tGFR <60 ml/min were not included. According to the laboratory values of our hospital, magnesium below 1.6 mg / dl is considered as hypomagnesemia (Magnesium is divided into two groups as <1.6 mg/dl and 1.6-2.4 based on the hospital's normal 1.6 mg/dl). There are also studies that accept a magnesium level below 1.8 mg/dl as hypomagnesemia. Statistical analyzes were performed for both values in our study. The primary endpoint of our study was the relationship between magnesium level and nephropathy. The secondary endpoint was planned as the frequency of hypomagnesemia in patients with type 2 diabetes mellitus. p<0.05 or 95% confidence interval was considered statistically significant.
Results and Conclusion: ln diabetic population of our study, we detected hypomagnesemia (<1.6mg/dl) in 5.3% of patients The frequency of hypomagnesemia was found to be 20.5% when  1.7 mg/dl was taken as a lower limit. Advanced age and female gender were found to be more common in hypomagnesemic patients (p=0.001). We found a negative correlation between Mg and Hba1c, fasting blood glucose and a positive correlation between creatinine levels (p<0.001 for all three variables). Lower Mg levels and hypomagnesemia were more frequent in the presence of proteinuria. We detected that albuminuria and hypnmagnesemia were more frequent those with Hba1c levels out of target. The presence of hypomagnesemia; regardless of Hba1c, age and gender, creates a 3.64 times higher risk of albuminuria. As a result; diabetic kidney disease is a cause of high mortality and morbidity in type 2 diabetic patients. Albuminuria is also an important indicator of diabetic kidney disease. In patients with unregulated diabetes and hypomagnesemia (Mg level <1,6mg/dl), the presence of urine albumin should be evaluated.
Key Words: type 2 diabetes, magnesium, albuminuria