Bayburt kenti dış mekan termal konforunun tespiti ve iyileştirilmesi
Determination and improvement of Bayburt city outdoor thermal comfort
Yazar: EMRAL MUTLU
Danışman: PROF. DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Bayburt = Bayburt ; Dış mekan = Outdoor ; Termal konfor = Thermal comfort ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Amaç: Bayburt kentinde 5 yıllık (2016-2020) iklim verilerinin değerlendirilerek kentteki mevcut dış mekan termal konfor durumunu belirlemektir. Bayburt kenti kırsal ve kentsel iklim farklılıklarını tespit etmek ve Envi-met programı yardımıyla kentin termal konforuna katkı sağlamak amacı ile şehir genelinde öneri bitkisel peyzaj tasarım senaryoları yapılmıştır.
Yöntem: Çalışma yöntemi 9 ana adımda kurgulanmıştır. Kurgusu yapılan yöntem adımları; çalışma alanı ve ölçüm noktalarının belirlenmesi, Çoruh Nehri'ne paralel ve dik konumlanan caddelerden meteorolojik ölçümler alınması, Bayburt kentine ait son 30 yıllık iklim verilerinin (sıcaklık, nem, rüzgar hızı ve bulutluluk) elde edilmesi, Bayburt kentine ait 5 yıllık verilerin işlenerek Physiological equivalent temperature (PET) hesaplamalarının Rayman programında yapılması, PET ve iklim değerlerinin ArcGIS kullanılarak dağılım haritalarının hazırlanması, Open Street Map (OSM) sisteminde Bayburt kentinin tamamının yapısal olarak modellenmesi, Bayburt kentine ait mevcut durum ve 4 adet genel ve 5 adet alt senaryonun ENVI-met programında analiz edilmesi, ENVI-met, PET ve ArcGIS haritaları değerlendirilerek; Bayburt kenti için iklim açısından öneriler getirilmesi olarak sıralanmaktadır.
Bulgular: Kentsel ve kırsal alanlar arasında 5 yıllık iklim verilerine göre kentsel alanların ortalama 11,24 ℃ daha sıcak olduğu tespit edilmiştir. ENVI-met senaryoları; 4 farklı bitkisel tasarım senaryosu ve 5 farklı bitkisel alt tasarım senaryosundan oluşmaktadır. Genel ve alt bitkisel tasarım senaryolarından Ihlamur ve Dişbudak ağacı kullanılan senaryo en iyi sonucu vermiş olup mevcut duruma göre ortalama 5,65 ℃ bir azalma olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Kentlerdeki yansıma yüzeylerinin azaltılması, gölgeli mekanların ve gölge yapan bitkilerin kullanılması, yeşilalan miktarlarının arttırılması ve yöreye ait bitki türlerinin tercih edilmesi dış mekan termal konforunun iyileştirilmesinde olumlu sonuçlar vermiştir.

Abstract:
Purpose: To determine the current outdoor thermal comfort situation in the city of Bayburt by evaluating the climate data of 5 years. In order to determine the rural and urban climate differences in the city of Bayburt and to contribute to the thermal comfort of the city with the help of the Envi-met program.
Method: The working method is structured in 9 main steps. The method steps that were constructed; determining the study area and measurement points, taking meteorological measurements, obtaining the last 30 years of climate data of the city of Bayburt, processing the 5-year data of the city of Bayburt and Physiological equivalent temperature calculations in Rayman program, preparation of distribution maps of PET and climate values using ArcGIS, structural landscape design modeling of the whole city of Bayburt in Open Street Map system, current situation of Bayburt city, 4 general and 5 sub-scenarios analyzing in the ENVI-met program, evaluating maps; It is listed as making suggestions in terms of climate for the city of Bayburt.
Results: According to the 5-year climate data between urban and rural areas, urban areas were found to be 11.24 ℃ warmer on average. Among the general and sub-vegetation design scenarios, the scenario using Linden and Ash tree gave the best results and it was determined that there was an average decrease of 5.65 ℃ compared to the current situation.
Conclusion: Reducing the reflection surfaces in the cities, using shady places and shading plants, increasing the amount of green areas and preferring the plant species belonging to the region gave positive results in improving the outdoor thermal comfort.