Bir Cumhuriyet diplomatı: Numan Menemencioğlu
A diplomat of the Republic: Numan Menemencioğlu
Yazar: GÖKHAN METİN
Danışman: PROF. DR. ERCAN HAYTOĞLU
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Büyükelçilik = Embassy ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Diplomasi = Diplomacy ; Dışişleri Bakanlığı = Ministry of Foreign Affairs ; Menemencioğlu, Numan = Menemencioğlu, Numan ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin en önemli diplomatlarından Numan
Menemencioğlu'nun hayat hikâyesini konu edinen bu çalışmada söz konusu
diplomatın ailesi, eğitim hayatı, kariyerinin erken yılları, merkeze atandıktan
sonra aldığı görevler, İkinci Dünya Savaşı öncesinde, sırasında ve sonrasında
yabancı devletlerle yürüttüğü ilişkiler, imzaladığı anlaşmalar ve bu anlaşmaların
dönemine göre önemi anlatılmaktadır.
Kariyeri boyunca sırasıyla Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celal
Bayar'ın cumhurbaşkanlığı dönemlerinde çalışmış bulunan Menemencioğlu'nun,
mesleğindeki başarısı, bu başarıları hangi şartlarda elde ettiği, karakter özellikleri
ve yabancı devlet adamlarıyla olan ilişkileri de vurgulanan diğer unsurlardır.
1930'lu yıllarda Türkiye Cumhuriyeti açısından hayati önem taşıyan
Boğazlar Meselesi'nin çözümünde, Hatay'ın Türkiye'ye bağlanmasında, bölgesel
dostluk anlaşmalarının meydana gelmesinde ve savaş başlarında ülke savunması
için oldukça kritik olan ticaret ve kredi anlaşmalarının imzalanmasındaki mesaisi
de değinilen önemli konulardandır.
Son bölümlerde ise İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki faaliyetleri, 1942 -1944
arası Dışişleri Bakanlığı'ndaki mesaisi ve Türkiye'nin savaş dışı kalmasındaki
siyaseti anlatılmakta olup Dışişleri Bakanlığı'ndan istifa etmesinin ardından Paris
Büyükelçiliği yıllarındaki diplomatik faaliyetlerine ve bu faaliyetlerin Türk dış
politikası açısından önemine değinilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Numan Menemencioğlu, Diplomasi, 20. Yüzyıl, Dış Politika,
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Hatay, Versay Barışı, İkinci Dünya Savaşı,
Tarafsızlık, Ticaret, Ekonomi, Paris Büyükelçiliği, Dışişleri Bakanı, Dışişleri Genel
Sekreteri, Yahudilerin Kurtarılması.

Abstract:
This study presents the life of one of Turkish Republic's most important 
diplomats Numan Menemencioğlu and depicts his family, education, early years of 
his carreer, the duties he took on after he was appointed to the headquarters, the 
relations he has managed with foreign countries before, during and after the 
Second World War, the treaties he has signed and the significance of the 
aforementioned treaties.
Other aspects highlighted in this study exploring Menemencioğlu, who took 
on duties during the presidency of Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü and Celal 
Bayar respectively, are his success regarding his occupation, the conditions in 
which he gained this success, his character traits and his relationships with foreign 
state officials.
Furthermore, important subjects such as the resolution of the Straits 
Question which was vital for the Turkish Republic during the 1930's, Hatay's 
incorporation into Turkey's Borders, enactment of regional amicable treaties and 
his efforts regarding the signing of commercial and credit contracts, which was 
crucial for defending the country in the beginning of the war, were mentioned in
this study as well.
Last chapters focus on his services during the Second World War, his duties 
between 1942-1944 and his policies keeping Turkey out of the war as well as his 
diplomatic services in the Paris Embassy after his resignation from the Ministry of 
Foreign Affairs and the significance of these services regarding the foreign policies 
of Turkey.