Aksaray Ortaköy Toplum Sağlığı Merkezi Diyet Polikliniğine başvuranların beslenme okuryazarlığı düzeyi
Nutrition literacy level of Aksaray Ortaköy Community Healt Center Diet Policlinic applicants
Yazar: MUHAMMED VEYSEL ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARDA BORLU
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aksaray-Ortaköy = Aksaray-Ortaköy ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Diyet = Diet ; Obezite = Obesity ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers

Özet:
Amaç: Diyet polikliniğine başvuranların beslenme okuryazarlığı düzeyini saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma bir toplum sağlığı merkezi diyet polikliniğine başvuran 340 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında katılımcıların tanımlayıcı bilgilerini,  sağlıkla ilgili bazı alışkanlıklarını, görüşlerini belirlemeye yönelik bir anket formu ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Ölçme Aracı kullanılmıştır. Anketler, araştırmacının gözetiminde katılımcılar tarafından uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede ki-kare testi, Bağımsız Örneklerde t-Testi, one-way ANOVA Testi kullanılmış olup p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların % 60.6'sı kadındır. %27.1'i okul eğitimleri, %9.7'si ise örgün eğitim dışında beslenme eğitimi almıştır. Katılımcıların %37.6'sı önceden diyet yapmıştır. Beslenme ile ilgili bilgilere ulaşılan kaynak sorusunda verilen cevaplara göre ilk üç kaynak sırasıyla internet %49.7, diyetisyen %22.9 ve arkadaş %11.8'tır. Katılımcıların Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracından aldığı puan ortalaması 26.62 ± 5.29'dur. Katılımcıların %76.5'i yeterli ,%21.8'i sınırda ve %1.8'i yetersiz beslenme okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Katılımcılar en yüksek oranda sırasıyla ( % 95.3 ve % 94.9) okuduğunu anlama bölümündeki et süt gibi besinler ne sıklıkta tüketilmeli ve sağlıklı beslenme tabağı seçiminiz hangisi olur sorularını doğru cevaplamıştır. En fazla yanlış yapılan sorular ise porsiyon bilgisi alt bölümüne ait et-yumurta-kurubaklagil grubu günde kaç porsiyon tüketilmelidir ve etiket okuma ve sayısal okuryazarlık bölümüne ait ürünün 100 gramının içerdiği yağ miktarı sorularıdır (sırasıyla % 57.4 ve % 56.2). Şişman olmayan bireylerde gıda etiketi okuma ve sayısal okuryazarlık bölümünde yeterli puan alma oranı daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Diyet polikliniğine başvuranların yaklaşık dörtte üçünün genel beslenme okuryazarlığı düzeyinin yeterli olduğu, ancak özellikle porsiyon miktarları ile gıda etiketi okuma ve sayısal okuryazarlık bölümlerinde yetersiz olunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, beslenme okuryazarlığı yetersiz olanlarda şişmanlık/ hafif şişmanlık oranının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Beslenme okuryazarlığını daha da iyileştirmek ve yetersiz taraflarını geliştirmek için, eğitim programları düzenlemenin yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Diyet, Beslenme Okuryazarlığı,  Obezite

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the nutritional literacy level of dietary policlinic.
Material and Method: This descriptive study was conducted with 340 participants who applied to a community health center diet outpatient clinic. A questionnaire to determine the descriptive information, some health habits and opinions of the participants in the data collection and Adult Nutrition Literacy Measurement Tool was used. The questionnaires were filled by the participants under the supervision of the researcher. Chi-square test, t-test in independent samples, one-way ANOVA test were used for statistical evaluation and p <0.05 was considered significant.
Results: 60.6% of the participants were women. 27.1% received school education and 9.7% received nutritional education outside formal education. 37.6% of the participants had dieted before. According to the answers given in the source question, the first three sources were 49.7% internet, 22.9% dietitians and 11.8% friends. The mean score of the participants in the Adult Nutrition Literacy Assessment Tool was 26.62 ± 5.29. 76.5% of the participants had sufficient, 21.8% had borderline and 1.8% had malnutrition literacy level. Participants answered the questions about how often foods such as meat and milk should be consumed in the reading comprehension section (95.3% and 94.9%) respectively, and which choice of healthy eating plates would you choose. The most incorrect questions were the meat-egg-legumes group 'portion of the portion information' how many servings should be consumed per day 'and the amount of fat contained in 100 grams of the product of label reading and numerical literacy (57.4% and 56.2%, respectively). In non-obese individuals, the rate of reading the food label and getting enough points in the numerical literacy section were found to be higher.
Conclusion: It was found that approximately three-quarters of the patients who applied to the diet outpatient clinic had a sufficient level of general nutritional literacy, but they were inadequate especially in portion amounts and food label reading and numerical literacy departments. In addition, the rate of obesity / mild obesity was found to be higher in patients with inadequate nutritional literacy. It would be useful to organize training programs to further improve nutritional literacy and improve its shortcomings.
Key Words: Diet, Nutrition literacy,  obesity