Türkiye'de enerji politikalarının etkinliği
Effectiveness of energy policy in Turkey
Yazar: HAYRİYE TAŞCI
Danışman: PROF. DR. M. HANİFİ ASLAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Dış açık = External deficit ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Enerji yoğunluğu = Energy intensity ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Ticari açıklar = Trade deficities ; Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Türkiye'de enerji politikalarının etkin olup olmadığı hususunda yapılan bu araştırmada, bu politikaların ekonomik kalkınmaya, büyümeye, iklim ve çevre mücadelelerine önemli katkıları olduğu bilgisinden yola çıkılmıştır. Bu çalışmada, politika etkinliğini temsilen enerji verimliliğinin seçilmesinin en önemli nedenlerden biri, bu değişkenin, enerji politikalarının bütün amaçlarına hizmet etmesidir. Türkiye için enerji verimliliğini iyileştirme çalışmaları, ekonomik faaliyetlere bağlı olarak doğrudan yabancı yatırımlardan, sanayi katma değerinden, çevre vergisinden, ticari dışa açıklıktan ve reel GSYH etkilenmektedir. Verimliliğin en önemli nicel temsilcisi birincil enerji yoğunluğudur.   
Türkiye'de enerji politikalarının etkinliğinin incelenmesi amacını taşıyan bu tez çalışmasında; 1994-2019 dönemine ait yıllık verilerden faydalanılarak, doğrudan yabancı yatırımların, sanayi katma değerinin, çevre vergilerinin, ticari dışa açıklığın ve reel GSYH'nın enerji yoğunluğuna etkileri ARDL Sınır Testi kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile ilgili literatürde daha önce yapılan çalışmaların sonuçları arasında benzerlikler olduğu gözlenmiştir. Buna göre, kısa ve uzun dönemli ARDL tahmini ve varsayım testleri sonucuna göre; doğrudan yabancı yatırımların enerji yoğunluğu üzerinde hiçbir etkisinin olmadığı görülürken, sanayi katma değeri, çevre vergileri ve ticari dışa açıklığın enerji yoğunluğunu arttırdığı ve dolayısıyla enerji verimliliğini azalttığı, reel GSYH'nın ise enerji yoğunluğunu azalttığı ve dolayısıyla verimliliği arttırdığı sonucuna varılmaktadır. Söz konusu ekonometrik yöntemler, kullanılan modeller ve bunların içerdiği değişkenler çerçevesinde, Türkiye'de enerji politikalarının etkin olmadığına işaret etmektedir. Bununla beraber, son 5-10 yılda, özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak üzere yapılan yatırımlar ve Akkuyu Nükleer Enerji Santrali'nin inşasındaki ilerlemeler gelecek için umut vericidir.

Abstract:
In this study, we investigated whether energy policy is effective in Turkey considering the fact that these policies have important contributions to economic development, growth, climate and environmental struggles. One of the most important reasons for choosing energy efficiency to represent policy effectiveness is that this variable serves all the purposes of energy policies. In Turkey energy efficiency improvement efforts are affected by foreign direct investment, industrial added value, the environmental tax, the trade openness and real GDP depending on the economic activities. The most important quantitative representative of efficiency is primary energy density.
In this thesis study, which aimed to assess the effectiveness of energy policies in Turkey; using annual data for the period 1994-2019 the effects of foreign direct investments, industrial value added, environmental taxes, trade openness and real GDP on energy intensity were analyzed with the ARDL Boundary Test. It has been observed that there are similarities between the results obtained in this study and the results of previous studies in the literature. As a conclusion, according to the results of short and long term ARDL estimation and hypothesis tests it is observed that foreign direct investments have no effect on energy intensity whereas industrial value added, environmental taxes and commercial openness increase energy intensity and thus reduce energy efficiency and it is concluded that real GDP decreases energy intensity and thus increases efficiency. Econometric methods discussed here verifies that energy policy in Turkey is not effective. According to econometric analysis and models, it seems that the efficiency of energy policies in Turkey is not effective. Recent Investments in nuclear santrals in Turkey creates a potential hop for Turkey in terms of energy efficiency in the future.