Okul liderliğinin öğretmenlerin öğretim uygulamaları üzerindeki etkisi: Öğretmen profesyonel iş birliği ve öğretmen özyeterliğinin aracı rolü (TALIS 2018 örneği)
The impact of school leadership on teachers' teaching practices: The mediatory role of teacher-professional collaboration and teacher self-efficacy (Evidence from TALIS 2018)
Yazar: SADULLAH GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN BAŞ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul liderliği = School leadership ; Öğretim uygulamaları = Teaching practices ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de okul liderliğinin öğretmenlerin öğretim uygulamaları üzerindeki etkisini öğretmen profesyonel iş birliği ve öğretmen özyeterliğinin aracı rolüyle incelemeyi amaçlanmıştır. Araştırma, TALIS 2018 çalışmasına katılan Türkiye'de ortaokul (ISCED 2) kademesinde görev yapan öğretmenlere ve okul müdürlerine uygulanan anketlerden elde edilen verilerden oluşan veri seti kullanılmaktadır. Türkiye'den ortaokul kademesinde 196 ortaokuldan 196 okul müdürü ile 3.952 öğretmen TALIS 2018 çalışması kapsamına alınmıştır. Öğretmen ve okula yönelik kullanılacak veri toplama araçları sırasıyla öğretmen (TTGINTT3) ve okul müdürlerine (PCGINTT3) uygulanan anketlerden elde edilmiştir. TALIS 2018 çalışmasında öğretmen-düzeyli değişkenlerden öğretim uygulamaları (T3TPRA) öğretmen özyeterliği (T3SELF) ve öğretmen profesyonel iş birliği (T3COLES) temel değişkenler olarak alınacakken, okul-düzeyli değişkenlerden ise yalnızca okul liderliği (T3PLEADS) dikkate alınmıştır. Araştırmada veri setinin analizinde, TALIS 2018 veri setindeki eksik veriler, varsayılan ayar olarak Mplus 8.3 kullanılarak gerçekleştirilen maximum likelihood estimators (FIML) uygulanarak ele alınmıştır Okul liderliği, öğretmen profesyonel iş birliği, öğretim uygulamaları ve özyeterlik arasındaki ilişkileri ortaya koymak için Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin okullarda, okulların ilçelerde yer aldığı TALIS 2018 veri setinin hiyerarşik yapısı nedeniyle, çok düzeyli bir model olup olmadığına karar vermek için kümeleme ölçüsü olarak intraclass korelasyon katsayıları (ICC1 ve ICC2) hesaplanmıştır. Son olarak, araştırma, Mplus 8.3  kullanılarak sağlam maksimum olabilirlik tahmincisini yürüten tek seviyeli bir yapısal eşitlik modellemesi benimsenmiştir. Araştırma sonuçları, okul liderliğinin öğretmen profesyonel işbirliği ile pozitif yönde ancak küçük düzeyli bir ilişkiye sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca öğretmen profesyonel işbirliği ile öğretmen özyeterliği ve öğretmen öğretim uygulamaları arasında sırasıyla pozitif yönde ve orta ve küçük düzeyli anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada öğretmen özyeterliği ile öğretmen öğretim uygulamaları arasında pozitif yönde ve orta düzeyli anlamlı bir ilişki; diğer taraftan da okul liderliğinin öğretmen özyeterliği üzerinde öğretmen profesyonel işbirliğinin aracılığıyla dolaylı bir etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Son olarak, araştırma sonuçları okul liderliğinin öğretmen öğretim uygulamaları üzerinde öğretmen profesyonel işbirliği ve öğretmen özyeterliği aracılığıyla dolaylı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Özyeterlik, Okul Liderliği (Öğretim liderliği), Profesyonel İşbirliği

Abstract:
This study aimed to examine the impact of school leadership on teachers' teaching practices in Turkey through the mediating role of teacher professional collaboration and teacher self-efficacy. The research used a data set consisting of data obtained from surveys applied to teachers and school principals working at secondary school (ISCED 2) level in Turkey who participated in the TALIS 2018 study. 196 school principals and 3,952 teachers from 196 secondary schools in Turkey were included in the scope of the TALIS 2018 study. The data collection tools to be used for the teacher and the school were obtained from the surveys applied to the teachers (TTGINTT3) and school principals (PCGINTT3), respectively. In the TALIS 2018 study, teaching practices (T3TPRA), teacher self-efficacy (T3SELF) and teacher professional collaboration (T3COLES) were taken as the main variables among teacher-level variables, while only school leadership (T3PLEADS) was taken into account among school-level variables. In the analysis of the data set in the research, missing data in the TALIS 2018 data set were addressed by applying maximum likelihood estimators (FIML) using Mplus 8.3 as the default setting. Pearson correlation coefficients were calculated to reveal the relationships between school leadership, teacher professional collaboration, teaching practices and self-efficacy. In addition, due to the hierarchical structure of the TALIS 2018 data set, where teachers were located in schools and schools were located in districts, intraclass correlation coefficients (ICC1 and ICC2) were calculated as a clustering measure to decide whether there is a multi-level model. Finally, the research adopted a single-level structural equation modeling conducting robust maximum likelihood estimator using Mplus 8.3. Research results showed that school leadership had a positive but small relationship with teacher professional collaboration. Additionally, it was concluded that there were positive, medium and small-level significant relationships between teacher professional collaboration, teacher self-efficacy and teacher teaching practices, respectively. In the study, there was a positive and moderately significant relationship between teacher self-efficacy and teacher teaching practices; On the other hand, it was understood that school leadership has an indirect effect on teacher self-efficacy through teacher professional collaboration. Finally, research results revealed that school leadership has an indirect effect on teacher instructional practices through teacher professional collaboration and teacher self-efficacy. Keywords: Self-Efficacy, School leadership (Instructional leadership), Professional Collaboration.