Gelenekselden dijitale sinemada görsel efekt kullanımının gelişimi ve sinemaya etkisi: 1929'dan 2018'e efekt kategorisinde Oscar ödüllü filmler örneği
From traditional to digital development of the use of visual effects in cinema and its effects on cinema: From 1929 to 2018, the sample of Oscar-winning films in effect category
Yazar: HALE SATICI
Danışman: PROF. DR. ALEV F. PARSA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Efekt = Effect ; Görsel efekt = Visual effects ; Sinema = Cinema ; Özel efekt = Special effect

Özet:
Geçmişten günümüze teknoloji aracılığıyla gelişimini sürdüren görsel efektler, 
filmin gerçekliğini ve inandırıcılığını yoğunlaştırırken, seyretme zevkini ve izleyici 
deneyimini de etkilemektedir. Bu açıdan sinemada kullanılan görsel efektlerin 
sinemasal anlam yaratmada, anlamı güçlendirmede ve gerçekliğin inşasında güçlü bir 
araç olduğu bir gerçektir. Bu nedenle bu tez çalışmasında gelenekselden dijitale değişen 
ve dönüşen görsel efektlerin tarihsel-teknolojik gelişimini incelemek ve bu gelişimin 
sinemasal anlam ile gerçeklik üzerindeki etkilerini sorgulayan bir araştırma geliştirmek 
amaçlanmıştır. Böylece görsel efektlerin, sinematografik anlama ve anlatıma nasıl bir 
katkısı olduğu, yıllara göre nasıl değiştiği, teknolojik gelişmelerle nasıl farklılaştığı, 
sinemasal gerçeklik üzerindeki etki ve işlevlerinin neler olduğu, sinemanın estetik 
yapısını nasıl etkilediği gibi konular ortaya çıkarılmış ve detaylı şekilde irdelenmiştir. 
Çalışmada 1929'dan 2019'a kadar Efekt kategorisinde Oscar ödülü kazanan 82
adet film incelenmiştir. Analiz için oluşturulacak kategorilerin belirlenmesinde Kristen
Whissel'in (2014) 'efekt amblemi' tanımı ve yönteminden hareket edilmiştir ve filmler 
6 kategori altında incelenmiştir: 1-Analogdan Dijitale Devasa Çokluklar/Kalabalıklar, 
2-Değişim/Dönüşüm Geçiren Figürler, 3-Gerçekçi Yaratıklar, 4-Gerçekçi Mekanlar 
veya Hayat Bulan Tarihi Anlar, 5-Fizik Yasalarının Değişimi veya Fizik Yasalarına 
Medyan Okuma, 6-Doğal veya İnsan Kaynaklı Felaketler ve Yıkımlar.
Kategoriler altında incelenen filmlerde görsel efektlerin diyalog ve karakterle 
etkileşime girerek anlatıyı desteklediği görülmüştür. Dahası görsel efektler, filmlerin
anlatısında yer bulan kavram ve tematik endişeleri görsel olarak yoğunlaştırma 
kapasitesine sahiptir. Bu açıdan görsel efektler sadece bir ekran gösterisi değildir. 
Aksine görsel efektler anlatıyı yoğunlaştıran ve dramatik etkiyi arttıran vazgeçilmez bir 
unsurdur.

Anahtar Sözcükler: Sinema, Görsel Efekt, Özel Efekt, Efekt Amblemi, Algısal Gerçekçilik

Abstract:
While visual effects, which continue to develop through technology from past to 
present, intensify the reality and believability of the film, they also affect the viewing 
pleasure and the audience experience. In this respect, it is a fact that the visual effects 
used in cinema are a powerful tool in creating cinematic meaning, reinforcing meaning, 
and constructing reality. For this reason, this thesis, it is aimed to examine the 
historical-technological development of effects that change and transform from 
traditional to digital and to develop research that questions the impacts of this 
development of the visual effects on cinematic meaning and reality. Thus, subjects such 
as how visual effects contribute to cinematographic understanding and expression, how 
they change according to years, how they differ with technological developments, their 
effects and functions on cinematic reality, and how they affect the aesthetic structure of 
cinema have been revealed and examined in detail.
In the study, 82 films that won the Oscar award in the Effect category from 1929 
to 2019 were examined. In determining the categories to be created for the analysis, 
used Kristen Whissel's (2014) definition and method of 'effects emblem' and the films 
examined under six categories: 1- Gigantic Multitudes/Crowds from Analog to Digital, 
2- Change/Transforming Figures, 3- Realistic Creatures, 4- Realistic Spaces or 
Historical Moments That Come to Life, 5-Changes of Physics Laws or Challenge To 
Laws of Physics, 6-Natural or Human-made Disasters and Destructions.
In the films examined under these categories, it was seen that the visual effects 
supported the narrative by interacting with the dialogue and character. Moreover, visual 
effects have the capacity to visually intensify the conceptual and thematic concerns 
found in the narrative of the films. In this respect, visual effects are not just a screen 
show. On the contrary, they are indispensable elements that intensify the narrative and 
increase the dramatic effect.

Keywords: Cinema, Visual Effects, Special Effects, Effect Emblem, Perceptual Realism