Türkiye'de çok uluslu şirketlerde sendikal örgütlenme: Emek süreçlerindeki değişim ve bu değişime işçilerin yanıtı
Unionist organization in multi-national companies in Turkey: Change in labour process and workers' response to the change
Yazar: AYLİN GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. METİN ÖZUĞURLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Günümüzde sosyal bilimlerde pek çok konunun küreselleşme olgusu ile ilişkilendirilerek açıklandığını görmekteyiz. Küreselleşme kavramı; ampirik bir çözümleme alanını ifade etmesi açısından; bu çalışmada da önemli bir yer tutmaktadır. Çünkü küreselleşmenin üzerini örttüğü ilişki ve olguları çözmek, bugünün hakim ekonomik ve sosyal süreci olan kapitalizmi anlamak; üretim ve yönetim biçimlerinin, emek süreçlerinin ve emeğin örgütlenmesinin anlaşılması açısından çok önemlidir. Kapitalizmin kendi krizini aşmak için bugün izlediği genel yol olarak karşımıza çıkan küreselleşme; işçi sınıfı ve onun sendikalarının geleceği açısından oldukça önemli bir yol ayrımını gündeme getirmiştir. Bu açıdan çalışmamızda öncelikle küreselleşme olgusunun kendisini, içerdiği alt kavram ve süreçleri, çok uluslu şirketleri ve tüm bunların endüstri ilişkilerine etkilerinin incelenmesi önem taşımaktadır.Tüm dünyada ve Türkiye'de endüstri ilişkilerinin küreselleşme ve onun ideolojik formasyonu çerçevesinde yeniden biçimlendirilmesinde, çok uluslu şirketlerin payının büyük olduğu bilinmektedir. Esnek üretim sistemleri, toplam kalite yönetimi, insan kaynakları yönetimi, tam zamanında üretim, taşeronlaşma gibi pek çok yöntem ve teknik sayesinde emek ve üretim süreçleri değişime uğratılmakta, işçi ve işveren sendikaları bundan etkilenmekte ve dolayısıyla endüstri ilişkileri değişim göstermektedir. Emek süreçlerinde özellikle teknoloji, kontrol gibi olgular ekseninde önemli değişimler görülmekte, geçmişe nazaran daha az baskıcı bir görüntü sunan, işçiye değer verildiği algısı yaratmaya çalışan uygulamalar; işçilerin sadece bedenlerinin değil, beyinlerinin de ve işçiyi sadece üretim sürecinde değil, toplumun tüm alanlarında kontrol altına almaya çalışmaktadır. Bu uygulamaların işçi sınıfı üzerinde yaratacağı etkiler; işçi sınıfı ve sendikaların geleceği açısından kritik değişim alanlarına işaret etmektedir.

Abstract:
We have seen that currently in social sciences most issues are explained relating to globalization phenomenon. Notion of globalization takes an important part also in this study in terms of denoting an empirical analysis. That?s why, analyzing the relations and facts that are curtailed by globalization is crucial to grasp the capitalism as a prevailing economic and social process of today and to comprehend the form of production and management, labour processes and organization of labour. Globalization as a way of surpassing capitalism?s its own crisis has brought into a current issue of turning point in the future prospects of working class and its trade unions. Therefore, for this study, it is critically important to analyze initially the globalization phenomenon on its own and then subordinate concepts and processes of globalization, multi-national companies and their effects on industrial relations.All over the world and in Turkey, multi-national companies are known to take an important part in reformation of industrial relations within the framework of globalization and ideological formation dominated by globalization processes. Owing to a lot of methods and techniques, such as, flexible production/manufacturing systems, total quality management, human resource management, just-in time production and subcontracting, labour and production process are subjected to transformation; worker?s and employer?s unions are hence affected by the consequences of this transformation and accordingly industrial relations undergo change. In labour processes, important changes have been witnessed especially within the context of technology, control and as such. Applications that seems to be less oppressive compared to previous years and strive to be perceived as appreciating the workers have been seeking for controlling not only the physical beings of the workers but also the brains of them; and furthermore, not only in production process but also in all areas of society. Further affects on working class produced by these applications have indicated critical areas of change for the future prospects of working class and trade unions.