Alevi müzik uyanışının eğitim bileşeni: Şahkulu Dergahı ve Erdal Erzincan Müzik Merkezi
Pedagogical component of Alevi music revival: Sahkulu Convent and Erdal Erzincan Music Center
Yazar: ALİ KELEŞ
Danışman: PROF. DR. AYHAN EROL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aleviler = Alawis ; Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education

Özet:
Bu çalışma, İstanbul Maltepe'de bulunan Erdal Erzincan Müzik Merkezi ve Merdivenköy'de bulunan Şahkulu Sultan Dergahındaki eğitim etkinliklerini, Alevi müzik uyanışının eğitim bileşeni bağlamında ele almaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Alevilik ve Aleviler, inanç, kültür ve tarih açısından ele alındı. İkinci bölüm Alevi müziği ve müzik uyanışı teorisinin ayrıntılı tartışması üzerine kuruldu. Üçüncü bölümde eğitim olgusu temel kavramlar ve teorik yaklaşımlar açısından değerlendirildi. Ardından alan çalışması verileri çalışmanın teorik oryantasyonuna uygun olarak irdelendi.
Birbirinden farklı inanç ve pratiklere sahip Alevi toplulukların inanç sistemi sinkretik ve heterodoks nitelikleri ile öne çıkar. On altıncı yüzyıldan itibaren içe kapalı sosyal gruplar olarak yapılanan Aleviler, çok uzun bir süre sosyo-dinsel topluluklar olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Aleviler en önemli toplumsal kurum ve ritüellerini (ocaklar, dede-talip ilişkileri, musahiplik ve ayin-i cem) bu süreçte olgunlaştırmışlardır. 20. yüzyılın sonlarına doğru, daha kesin bir tarih vermek gerekirse, 1980'lerin ikinci yarısı ile birlikte, bir uyanış (revival) süreci içinde olan Aleviler, kentsel ortamlarda örgütlü yapıları ile artık etno-politik bir toplumsal grup görünümüne kavuşmuşlardır. Alevi kültürel kimliğiyle özdeşleştirilen Alevi müziği, sözlü kültürün ve ritüelin en önemli bileşenlerinden biridir. Müzik uyanışları ise geçmişe ait olduğu düşünülen belirli bir müzik türünü yeniden canlandırmaya yönelik toplumsal hareketlerdir. 1980 sonrası Alevi hareketine eşlik eden Alevi müzik uyanışı, Alevilerin ritüel içinde ve dışında icra ettikleri dağar ve tekniklerin kentli bağlamda yeniden yorumlanmasıdır. Bu hareket, geleneğin kontrollü bir aktarımını sağlamak üzere güçlü bir eğitim bileşeni geliştirmiştir. Uyanışın eğitim bileşeni, Alevi müziğinin geleneksel aktarım biçimi olan müziksel kültürlenmeye ek olarak yapılandırılmış formel eğitim süreçlerine de işaret etmektedir. Bu inceleme temel olarak Erdal Erzincan Müzik Merkezi ile Şahkulu Sultan Dergahı bağlama ve semah kurslarına mercek tutarak, Alevi müzik uyanışının eğitim bileşenini anlamaya çalışmaktadır.

Abstract:
This study examines the educational activities of the Erdal Erzincan Müzik Merkezi in Maltepe and the Şahkulu Sultan Dergahı in Merdivenköy, İstanbul, as a pedagogical aspect of the Alevi music revival. The study consists of three sections. In the first section, Alevism and Alevis are discussed in terms of belief, culture, and history. The second section is built on a detailed discussion of Alevi music and music revival theory. In the third section, the education is evaluated through basic concepts and theoretical approaches. Afterwards, fieldwork data are examined in accordance with the theoretical approach of the study.
The belief system of Alevi communities is characterized by its syncretic and heterodox qualifications. Having organized themselves as self-enclosed social groups since the 16th century, Alevis have long existed as socio-religious communities. They developed the most important social institutions and rituals (ocak, dede-talip relations, müsahiplik and ayin-i cem) throughout this process. While going through a revival in the second half of the 1980s, Alevis turned into an ethno-political social group, thanks to their organized body within the urban context. Alevi music is one of the most important components of oral culture and ritual. Music revivals are social movements that aim for a revival of a certain music genre that is believed to belong to the past. Alevi music revival is a reinterpretation of repertoire and techniques performed during rituals and at other times within the urban context. This movement has developed a strong pedagogical practice that ensures the traditions are passed down under guidance. This practice adds formal education on top of musical enculturation, which is the traditional form of transmission in Alevi music. By focusing on the Erdal Erzincan and the Şahkulu Sultan Dergahı, this study aims to shed light on the pedagogical aspect of the Alevi music revival.