Diabetik nöropatide sirkadien ritim genlerinden PER3'ün incelenmesi
Investigation of PER3 of the circadiene rhythm genes in diabetic neuropathy
Yazar: HÜSNİYE RÜSTEMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERBÜLENT YİĞİT
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Genetik analiz = Genetic analysis ; Genler = Genes ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm

Özet:
Diyabet (Diabetes Mellitus- Şeker Hastalığı), günümüzde tüm dünyada ve Türkiye'de gittikçe artan sıklıkta gözlenen sağlık problemidir. Bu hastalık vücutta insülin salınımında (Tip I), insülinin etki mekanizmasında (Tip II) veya bu işlevlerin her ikisinde de meydana gelen bozukluk ile kendini gösteren ve hiperglisemi ile karakterize edilen kronik bir hastalıktır. Diyabetli hastalarda diyabet tanısı konulduğunda hastaların %10'unda mikrovasküler komplikasyonlardan diyabetik nöropati geliştiği tespit edilirken, 20.yıl sonunda nöropatili hastaların %50 civarlarında tespit edildiği gözlemlenmiştir. 
Sirkadiyen ritim, dünyanın kendi ekseni etrafındaki döngüsünün bir sonucu olarak, organizmaların gündüz ve gece ile ilişkili çevresel değişikliklere (örneğin aydınlık-karanlık ve sıcaklık döngüleri) maruz kalması sonucu fizyolojiyi ve metabolizmayı günün saatine göre optimize etmek ve uyarlamak için hücresel süreçlerin zamanlamasını düzenleyen bir sistemdir. Sirkadiyen ritmin arkasındaki temel moleküler mekanizmalar saat genleri tarafından kontrol edilmektedir. 
Bu tez çalışmasında literatürde ilk kez sirkadiyen ritim genlerinden PER3'ün VNTR polimorfizminin niyabetik nöropatigelişimi üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran Diyabet tanısı almış 84 ve diyabetik nöropati tanısı almış 220 hasta ile  kontrol grubu olarak sağlıklı 218 birey incelenmiştir. PER3 geni VNTR polimorfizmi gönüllülerin periferik kan örneklerinden izole edilen DNA'lar kullanılarak klasik PZR yöntemi ile tespit edilmiştir.
Çalışmamızda elde edilen veriler incelendiğinde diyabetik nöropati hastaları ile kontrol ve diyabet grupları arasında PER3 VNTR polimorfizmi bakımından istatistiksel anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Ancak, kontrol gurubu ile diyabet grubu arasında özellikle 5/5 genotipi ve 5 alleli bakımından hasta grubu ile kontrol grubu arasından anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç olarak, dünyada ilk kez, sirkadiyen ritim genlerinden PER3 geni VNTR polimorfizmi ile diyabetik nöropati ve diyabet arasında ilişki incelenmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlar PER3'ün diyabetle ilişkili olabileceğini fakat diyabetik nöropati ile ilişkili olmadığını göstermiştir.

Abstract:
Diabetes (Diabetes Mellitus- Diabetes) is a health problem that is observed with increasing frequency all over the world and in Turkey today. This disease is a chronic disease characterized by hyperglycemia, manifested by a defect in insulin secretion (Type I), the mechanism of action of insulin (Type II), or both of these functions. When diabetes was diagnosed in diabetic patients, it was observed that 10% of the patients developed diabetic neuropathy due to microvascular complications, while at the end of the 20th year, it was observed that around 50% of the patients with neuropathy were detected.
The circadian rhythm is a system that regulates the timing of cellular processes to optimize and adapt physiology and metabolism to the time of day, as a result of the Earth's rotation around its axis, as a result of which organisms are exposed to environmental changes associated with day and night (for example, light-dark and temperature cycles). The basic molecular mechanisms behind the circadian rhythm are controlled by clock genes.
In this thesis, the effects of the VNTR polymorphism of PER3, one of the first circadian rhythm genes in the literature, on the development of diabetic neuropathy were investigated. For this purpose, 84 patients diagnosed with only diabetes and 220 patients diagnosed with diabetic neuropathy, who applied to Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Medicine Research and Practice Hospital, Department of Internal Medicine, and 218 healthy individuals as the control group were examined. PER3 gene VNTR polymorphism was detected by classical PCR method using DNAs isolated from peripheral blood samples of volunteers.
When the data obtained in our study were examined, no statistically significant difference was observed between diabetic neuropathy patients, control and diabetes groups in terms of PER3 VNTR polymorphism. However, a significant difference was found between the control group and the diabetes group, especially in terms of 5/5 genotype and 5 alleles, between the patient group and the control group (p<0.05).
In conclusion, first in the world, the relationship between PER3 gene VNTR polymorphism and diabetic neuropathy and diabetes, was investigated. Our results showed that PER3 may be associated with diabetes but not with diabetic neuropathy.