Hacı Selim Ağa Yazma Eser Kütüphanesi koleksiyonlarındaki katı' ciltlerin teknik ve desen analizi
Technical and pattern analysis of kati' bindings in Haci Selim Ağa Manuscript Library collections
Yazar: ARZU ÇEBİ
Danışman: DOÇ. YASİN ÇAKMAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; Hacı Selim Ağa Kütüphanesi = Hacı Selim Agha Library ; Katı sanatı = Papercut art ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Tarih boyunca toplumların ortaya koydukları geleneksel bezeme sanatları, o toplumun 
öz kültürünü oluşturan değerli belgelerdir. Geleneksel sanatlar dahilinde yer alan kitap 
sanatları kültürün tanıtılması ve yaşatılmasında büyük önem taşımaktadır. Bir yazma 
eser, cilt, katı', minyatür, tezhip, hat ve ebru, vb. sanatların bir bütünün parçaları olarak 
kullanılması sonucunda oluşturulur. Araştırma konusu Hacı Selim Ağa Yazma Eserler 
Kütüphanesinde bulunan yazma eserlerin ciltleri arasında dış ve iç kaplarında Katı' 
tekniği uygulanmış olan çeşitli/ farklı örneklerin desenlerinin belgelenmesini 
kapsamaktadır. 
Araştırmada Hacı Selim Ağa Yazma Eserler Kütüphanesi'nin Hacı Selim Ağa, 
Nurbanu Sultan, Yakup Ağa, Kemankeş Abdülkadir Emir Hoca ve Aziz Mahmut 
Hüdayi koleksiyonlarındaki bulunan ciltler incelenmiştir. Koleksiyonlar içinde, Hacı 
Selim Ağa yazmalarında on üç adet, Nurbanu Sultan yazmalarında iki adet olmak 
üzere toplam on beş adet katı'(müşebbek) cilt tespit edilmiş; eserlerin teknik ve desen 
analizi yapılmıştır.
Hacı Selim Ağa Kütüphanesi'ndeki katı' ciltleri XV. ve XVI. yüzyıllara 
tarihlenmişlerdir. Dış kab tasarımında rûmi, bulut ve bitkisel motiflerin kullanıldığı, 
kab içinde ise, rûmi ve bitkisel motiflerin yer aldığı desenlerin dönemlerinin tezyinî 
üslup/karakteristiğine uygun şekilde tasarlandıkları görülmektedir. Tez kapsamında 
incelenmiş olan yazma eserler daha önce herhangi bir yayında yer almadığından, bu 
araştırma sonucunda sanat dünyasına kazandırılmaları mümkün olmuştur.

Abstract:
Traditional handicrafts put forward by societies throughout history are valuable 
documents that make up their own culture. Book arts are of great importance within 
traditional handicrafts. The arts of Binding, Filigree, Miniature, Illumination, 
Calligraphy, and Marbling, are called book arts, which are emphasized, and works 
with rich artistic values have emerged in these topics.
The application of Filigree which is one of the distinguished parts of traditional 
handicrafts, on the art binding is discussed.
In our research, the 'Filigree' bindings in the collections of Hacı Selim Ağa, Nurbanu 
Sultan, Yakup Ağa, Kemankeş Abdülkadir Emir Hoca and Aziz Mahmut Hüdayi in 
the Hacı Selim Ağa Manuscripts Library were exained. A total of fifteen 'filigree' 
bindings, thirteen of which are in the manuscripts of the Hacı Selim Ağa collection 
and two of the manuscripts from the Nurbanu Sultan collection, were identified and 
technical and pattern analysis was carried out.
Hacı Selim Ağa composing the motif applications used in the bindings in the library, 
examination of the desings, traditional container sample bindings and pattern desing 
analysis. These manuscripts, which are very valuable at the same time, should be 
unearthed in volume and Filigree, to create works that are suitable fort he technique 
by examining them in terms of traditional arts, is to produce new Works without 
disturbing the application technique of the arts.
With the completed thesis,the Filigree bindings in the collection were brought to light 
and an effort was made to contribute to Turkish bookbinding researchers.