Sağlık işletmelerinde birim maliyet analizi: Bir tıp merkezi uygulaması
Unit costing in healthcare: Case of a medical center
Yazar: HAKAN AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALTUNTAŞ
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Birim maliyetleri = Unit costs ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Sağlık işletmeleri = Health care organizations

Özet:
Sağlık hizmetleri karmaşık ve dinamik hizmetlerdir. Sağlık hizmetleri, bir toplumun sağlık statüsünü belirleyen önemli girdilerden biridir. Toplum için önemli olması sebebi ile, sağlık hizmetlerinin -ister kamu eliyle ister özel sektör eliyle sunuluyor olsun- kamusal özellik gösterdiği, dışsallıklara sahip olduğu, yoğun yasal düzenlemelere maruz kaldığı görülmektedir. Kar amacı gütsün veya gütmesin, tüm sağlık işletmeleri varlığını devam ettirmek ve kaliteli hizmet sunmak amaçlarını taşımaktadır. Kamu hastanelerinin de özel hastanelerinde amaçlarına ulaşabilmek için tüketebilecekleri kaynakları sınırlı miktardadır. Bu yüzden etkin bir maliyet yönetimine ihtiyaç duymaktadırlar. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, sağlık işletmelerinde birim maliyetlerin nasıl hesaplanabileceğini göstermek üzere bir tıp merkezinde uygulama yapmaktır. Çalışma bir birim maliyetleme çalışmasıdır. Çalışma kapsamında bir tıp merkezinin fiili maliyetleri elde edilerek uygulama yapılmıştır.  Araştırma sonucunda birimlerin toplam maliyetlerinin %50'den fazlasını işçilik giderinin oluşturduğu, genel üretim giderlerinin payının ise %20'ye yakın olduğu tespit edilmiştir. En yüksek birim maliyet acil serviste, en düşük birim maliyet ise beslenme ve diyetetik bölümünde gerçekleşmiştir.  Maliyet analizleri yapmak, tıp merkezlerinin kapasite durumlarını değerlendirebilmeleri içinde önemli bilgiler sağlayabilir. Tıp merkezleri, SUT kapsamında aldıkları ödemeler ile birim maliyetlerini kıyaslayarak, birim bazlı kârlılık analizleri yapabilir, böylece piyasadaki konumunu değerlendirme imkanına sahip olabilir.

Abstract:
Healthcare services are complex and dynamic services. Healthcare is one of the prominent determinants of health status. Due to its importance for the public, healthcare services are under strict legal regulations regardless of the ownership. Public and private all healthcare businesses need to keep up with legal regulations to be able to sustain their activities. Whether profit-oriented or not, all healthcare businesses aim to maintain their existence and provide quality service. However, resources are scares. Therefore, there is  a need for effective cost management. In this direction, the aim of the study is to make an application in a medical center to show how unit costs can be calculated in health enterprises. The study is a unit costing study. Within the scope of the study, the actual costs of a medical center were obtained. it has been determined that more than 50% of the total costs of the units are composed of labor costs, and the share of general production expenses is nearly 20%. The highest unit cost belongs to emergency department, and the lowest unit cost was in thedietetics department. Making cost analyzes can provide important information for medical centers to evaluate their capacity. Medical centers can make unit-based profitability analyzes by comparing the payments they receive within the scope of SUT (payment regulations of social security institution) with their unit costs, thus having the opportunity to evaluate their position in the market.