Gramsci ve Bourdieu düşüncesinde entelektüel kavramsallaştırmasının TEKEL işçi eylemi üzerinden analizi
The analaysis of the conceptualisation of the intellectual in the ideas of Gramsci and Bourdieu through the case of TEKEL demonstrations
Yazar: AYSUN YARALI AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. F. HİLAL ONUR İNCE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Entelektüel = Intellectual ; Gramsci, Antonio = Gramsci, Antonio ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; TEKEL = TEKEL ; İşçi hareketleri = Workers movements ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu çalışmanın konusunu, Antonio Gramsci ve Pierre Bourdieu düşüncesinde entelektüel kavramsallaştırması üzerinden belirlenen Türkiye'deki entelektüel kesimlerin, 2010 yılında yaşanan TEKEL işçi eylemi sürecindeki söylemlerinin analizi oluşturmaktadır. Gramsci ile Bourdieu'nün kuramındaki entelektüel sınıflandırmasına bağlı kalınarak Türkiye'deki sosyal yapının temsilcisi olarak beş farklı kesim entelektüelliğin göstergesi olarak seçilmiştir. Bunlar, sermaye sınıfının temsilcisi olan iş adamları örgütleri, okumuş orta sınıfı temsil eden meslek odaları ve birlikler, işçi sınıfının temsilcisi sendikalar, gündemi belirleme gücüne sahip gazete köşe yazarları ve bilim çevresinin simgesi olan akademisyenlerdir. Öncelikle çalışmada tezin temel kavramı olan entelektüellik ile ilgili kavram karmaşasına çözüm olabilecek bir tartışma yürütülmüş ve entelektüelliğin sadece belirli temalar ile örülü olarak açıklanmasındaki güçlükler vurgulanmıştır. Entelektüeli belirleyenin, onun toplum içerisinde hareket halinde bir eylem adamı olması ve bunu yaparken teori/pratik birlikteliğine bağlı olması düşüncesinden yola çıkarak, entelektüeli açıklamamızı sağlayabilecek temanın praksis düşüncesi olduğu sonucuna varılmıştır.Gramsci ve Bourdieu'nün entelektüelliği açıklarken praksis üzerinden eleştiride bulunmaları, çalışmanın bu iki düşünürün çerçevesinden ele alınmasını gerekli kılmıştır. Bu anlamda her iki düşünürün, öncelikle teorik yaklaşımları ve genel düşünceleri ile birlikte kullandıkları temel kavramlara değinilmiştir. Gramsci'nin entelektüel anlayışında yer alan entelektüel katılım olmadan insanın hareket edemeyeceği ve yapan insan ile düşünen insanın birbirinden ayrılamayacağı fikri, onun entelektüel ile ilgili geliştirdiği kuramındaki özgün yanını oluşturur. Bourdieu'nün de iktidara karşı olma ve kolektifin içerisinde bulunma ile tanımladığı entelektüellin belirleyici özelliği, özerkliği ve bağlantısızlığıdır. Entelektüellik tartışmaları içerisinde süregelen yaklaşımlardan bir kopuş ve kırılma olarak görülebilecek her iki düşünürün entelektüellere yönelik praksis temelindeki eleştirileri ve entelektüeli siyaseten bağlantısız bir eylem adamı olarak ele almaları, çalışmanın teorik çerçevesi için kaynak olmuştur. Dolayısıyla TEKEL işçi eylemleri ile ilgili entelektüellerin söylemleri üzerinden yapılan metin analizinde de her iki düşünürün kavramları kullanılmış ve onların sınıflandırması temelinde seçilen entelektüel grupların yaklaşımları değerlendirilmiştir. Çalışmada, belirlenen entelektüel kesimlerin her birinin tek ve ortak bir yaklaşım geliştirmediği gözlemlenmiş olmakla birlikte, eylem ile ilgili zihinsel haritanın çıkarılması, entelektüelliğin geldiği konumun sorgulanmasını sağlamıştır. Böylelikle TEKEL işçi eylemlerinde olduğu gibi, entelektüellerin siyasal hareketlerin karşısında bir tavır içerisinde olmaları ya da tavırsız kalmaları, bize entelektüelin rolünü yeniden belirleme imkânı vermiş olacaktır.

Abstract:
This study defines the term intellectual as it is depicted in the thinking of Antonio Gramsci and Pierre Bourdieu, and analyzes the discourses of the Turkish intellectual circles throughout the Tekel Demonstrations held in 2010. With reference to the classification of the term intellectual in the theory of Gramsci and Bourdieu, five different segments were chosen and regarded as the intellectuals and representatives of the social structure in Turkey. These are, the businesspeople associations as the representatives of the capitalist class, the professional associations as representatives of the middle class, unions as representatives of the working class, columnists with the power of agenda setting and the academics who are the symbols of scientism. In the beginning, a debate has been conducted to resolve the misconceptions on the term intellectual, the fundamental term in the thesis, and the difficulties in explaining intellectuality as if founded upon specific themes are emphasized. Departing from the idea that the defining core of the intellectual is that he is a man of action, dynamic within the society, and unifies theory and practice in doing this, it is concluded that the theme that may help us to explain the term intellectual is `praxis?.In explaining intellectuality, both Gramsci and Bourdieu criticized other approaches with reference to the term praxis, and this led the study to be conducted within the framework of these two thinkers. In this sense, first the fundamental terms used by the two thinkers are explained, as well as their theoretical perspectives and general ideas. The authentic part in the theory of intellectual that is developed by Gramsci is that, he thinks it impossible for man to either move without intellectual involvement, or split the doing man from the thinking man. And in Bourdieu, the definitive core of the intellectual, defined with being within a collective and against the poser center, is its disconnectedness and autonomy. Both thinkers? critique of intellectuals on the basis of autonomy and their conception of the intellectual as a politically disconnected man of action, which can be seen as a rupture in the ongoing debates on intellectuality, has been a source for the theoretical framework of the study. Hence, in the discourse analysis of the intellectuals on the TEKEL Workers? demonstrations, the terms of these two thinkers were used and the approaches of the intellectual groups chosen by their classifications is analyzed. While the non-development of a single and shared approach in any of the defined groups is observed, the mapping of each groups? mind-set on the demonstrations led to the critique of the contemporary state of the intellectuals. That way, the actions or idleness of intellectuals against political movements such as the TEKEL Workers? Demonstration, gives us an opportunity to redefine the role of intellectuals.