Türkiye piyasasında satılan bazı bitkisel zayıflama ürünlerinin sitotoksik ve genotoksik etkilerinin incelenmesi
Investigation of the cytotoxic and genotoxic effects of certain herbal weight loss products sold in the Turkish market
Yazar: EMİNE CEREN CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA EMERCE
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Comet tekniği = Comet assay ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Obezite = Obesity ; Toksisite = Toxicity ; Zayıflama = Emaciation

Özet:
Fazla kilo ve obezite dünya genelinde görülme sıklığı artan ve halk sağlığını tehdit eden önemli bir kronik sağlık sorunudur. Fazla kilo ve obeziteyle mücadele kapsamında öncelikle beslenme alışkanlıkların değişimi ve fiziksel aktivitede artış tavsiye edilmektedir. Bu önerilere karşın halk arasında kilo verme amacıyla bitkisel ürün kullanımın arttığı görülmektedir. Piyasada kolayca ulaşılabilen bitkisel ürünlerin etkinlik ve güvenilirlik değerlendirmelerinin yapılmaması nedeniyle ciddi sağlık sorunları görülebilmektedir. Bitkisel ürün kullanımlarına bağlı olarak bildirilmiş çok sayıda hepatotoksisite, kardiyotoksisite ve nefrotoksisite vakası bulunmaktadır. Bu çalışmada Türkiye piyasasından satın alınan beş farklı bitkisel zayıflama ürününde endotel, karaciğer ve böbrek hücrelerinde olası sitotoksik ve genotoksik etkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İnsan umbilical ven endotel hücre hattı (Huvec), İnsan hepatosellüler karsinoma hücresi (HepG2) ve Afrika yeşil maymun böbrek hücre hattı (Vero), bitkisel ürünlere (FI, MS, HS, TLS, CLJ kodlu) maruz bırakılarak sitotoksisite MTT testi ve genotoksisite alkali comet yöntemi ile belirlenmiştir. HS ve CLJ kodlu ürünler 1000 μg/ml konsantrasyonda Huvec hücrelerinde % canlılık düzeylerini sırasıyla %38,99 ± 4,95 ve %41,25 ± 4,54'e düşürmüştür. CLJ kodlu ürün Vero hücrelerinde de sitotoksisiteye neden olmuştur (%66.74 ± 4.80; p<0,05). MS kodlu ürün Huvec hücrelerinde, HS kodlu ürün ise HepG2 hücrelerinde 1000 μg/ml konsantrasyonda negatif kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde DNA hasarında artışa neden olmuştur (p<0,05). Bitkisel zayıflama ürünlerinin olası zararları hakkında toplumu bilinçlendirme ve toksik etkilerinin belirlenmesine yönelik çalışmaların devam etmesi halk sağlığı açısından oldukça önemlidir.

Abstract:
Overweight and obesity are important chronic health problems that are increasingly prevalent worldwide and a threat to public health. In the context of combating overweight and obesity, changing diet patterns and increasing physical activity is recommended. Despite these recommendations, the use of weight loss herbal products is seen as increasing among the public. Serious health problems may occur due to the lack of efficacy and safety evaluations of herbal products that are easily accessible in the market. Numerous reported cases of hepatotoxicity, cardiotoxicity, and nephrotoxicity are associated with using herbal products. This study aims to evaluate the possible cytotoxic and genotoxic effects on endothelial, liver, and kidney cells in five different herbal weight loss products purchased from the Turkish market. Human Umbilical Vein Endothelial Cells (Huvec), Human Hepatocellular Carcinoma Cell Line (HepG2), and African green monkey kidney epithelial cells (Vero) were exposed to herbal weight-loss products (coded FI, MS, HS, TLS, CLJ) and assessed cytotoxicity with the MTT test and genotoxicity with the alkaline comet assay. HS and CLJ-coded products reduced the % viability levels (38.99 ± 4.95% and 41.25% ± 4.54%, respectively) in Huvec cells at 1000 μg/ml concentration. The CLJ-coded product also caused cytotoxicity in Vero cells (66.74% ± 4.80; p<0.05). MS caused a statistically significant increase in DNA damage in Huvec cells at a concentration of 1000 μg/ml compared to the negative control while HS showed increased DNA damage at the same concentration in HepG2 cells (p<0.05). Further studies to raise awareness of the public about the possible toxicity of herbal weight loss products and to determine their toxic effects are very important for public health.