Postmenopozal osteoporozun cerrahi ve natürel menopoz gruplarında karşılaştırılması
Comparison of postmenopausal osteoporosis in surgical and natural menopause groups
Yazar: OYA ALDEMİR
Danışman: PROF. DR. OYA GÖKMEN
Sağlık Bakanlığı / Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitimi ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 1995
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Postmenopozal dönemde yaşam kalitesini belirleyen en önemli faktörlerden biri osteoporozdur. Osteoporozu önlemek mümkün olmamakla birlikte risk faktörlerini azaltmak ve koruyucu tedaviler ile gelişebilecek komplikasyonları önlemek önemlidir. Bu çalışmada postmenopozal osteoporoz gelişiminde etkili risk faktörlerinin tanımlanması, önemli bir risk faktörü olduğu düşünülen cerrahi menopozun osteoporoz üzerine etkisinin saptanması ve bu etkinin natürel menopoz sonrası gelişen osteoporozla karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 374 cerrahi menopozda, 426 natürel menopozda olmak üzere toplam 800 hasta dahil edildi. Kadınların jinekolojik ve obstetrik hikayeleri, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi (VKİ), osteoporoza neden olabilecek hastalıklar yönünden tetkikleri tamamlanarak kemik mineral dansiteleri (KMD) ölçüldü. Hastalar menopoz sürelerine göre; menopoz süresi 1-5 yıl, 6-10 yıl ve 11 yıl ve üzeri olmak üzere 3 gruba; bu gruplar da menopoza giriş yaşına göre; 40-45 yaş, 46-50 yaş ve 50 yaş üzeri olarak 3 alt gruba ayrıldı. Cerrahi ve natürel menopoz hastalarının menopoz süresine ve menopoza giriş yaşına göre KMD değerleri karşılaştırıldı. 
Bulgular: KMD'yi etkileyen risk faktörleri multiple regresyon analizi ile değerlendirildiğinde menopoz süresi, VKİ, parite ve menopoz türü spinal KMD üzerine etkili bağımsız risk faktörleri olarak tanımlanırken femur KMD üzerine etkili risk faktörü saptanmadı. Menopoz süresine göre bakıldığında, postmenopozal ilk 5 yıllık dönemde cerrahi menopoz grubunda KMD natürel menopoz grubu ile karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı olmak üzere düşük bulundu (0.858±0.110 ve 0.886±0.125; p=0.013). Menopoz süresi 6-10 yıl olan grupta cerrahi menopoz grubunda KMD daha düşük olmakla birlikte her iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0.081). Menopoz süresi 11 yıl ve üzeri olan kadınlarda menopoz türünün KMD ile ilişkili olmadığı bulundu. Menopoza giriş yaşı 46-50 olan kadınlarda postmenopozal 1-5 yıl ve 6-10 yıllık dönemlerde cerrahi menopoz grubunda spinal KMD natürel menopoz grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu (p=0.045 ve p=0.005). Menopoza giriş yaşı 40-45 ve >50 olan hastalarda, postmenopozal  1-5 yıl ve 6-10 yıllık dönemlerde cerrahi ve natürel menopoz gruplarında spinal ve femur KMD değerleri benzer bulundu.  
Sonuç: 46-50 yaş arasında menopoza giren kadınlarda KMD menopoz türünden etkilenmekte, cerrahi olarak gelişen menopozda 1-5 yıl ve 6-10 yıllık dönemlerde spinal kemik kaybı daha şiddetli seytretmektedir. Menopoza giriş yaşı gözetilmeksizin sadece menopoz süresine bakıldığında; postmenopozal ilk 5 yıllık dönemde cerrahi menopoz grubunda kemik kaybı daha fazla olmaktadır. Menopoz türünün yanı sıra menopoz süresi, VKİ ve parite postmenopozal kemik kaybını etkileyen faktörlerdir.

Abstract:
Objective: Osteoporosis is one of the most important factors determining the quality of life in the postmenopausal period. Although it is not possible to prevent osteoporosis, it is important to reduce the risk factors and to prevent complications related with osteoporosis with preventive treatments. In this study, we aimed to define the risk factors affecting the development of postmenopausal osteoporosis, to determine the effect of surgical menopause, which is thought to be an important risk factor on postmenopausal osteoporosis, and to compare this effect with osteoporosis developing after natural menopause.
Materials and Methods: A total of 800 patients were included in the study. There were 374 patients in the surgical menopause group and 426 patients in the natural menopause group. The patients' gynecological and obstetric histories, smoking, body mass index (BMI), and the examinations for chronic diseases that may cause osteoporosis were completed and the bone mineral densities (BMD) were measured. The patients were divided into three groups according to the duration of menopause as menopause duration 1-5 years, 6-10 years and 11 years and above. These groups were divided into 3 subgroups according to the age of onset of menopause as 40-45 years old, 46-50 years old and over 50 years old. BMD values of surgical and natural menopausal patients were compared according to the duration of menopause and age at onset of menopause.
Results: When the risk factors affecting BMD were evaluated by multiple regression analysis, duration of menopause, BMI, parity and menopause type were defined as independent risk factors effective on spinal BMD, but no risk factors effective on femur BMD were found. Considering the duration of menopause, BMD was found to be statistically significantly lower in the surgical menopause group in the first 5-year postmenopausal period compared with the natural menopause group (0.858±0.110 vs 0.886±0.125; p=0.013). Although BMD was lower in the surgical menopause group than the natural menopause group in the patients with 6-10 years of menopause, the difference was not statistically significant  (p=0.081). It was found that the type of menopause was not associated with BMD in women with a menopausal duration of 11 years or more. Spinal BMD was found to be significantly lower in the surgical menopause group compared with the natural menopause group in the postmenopausal 1-5 years and 6-10 years in women whose menopausal age was 46-50 (p=0.045 and p=0.005). Spinal and femoral BMD values were found to be similar in surgical and natural menopause groups in postmenopausal 1-5 years and 6-10 years groups at menopause age 40-45 and >50.
Conclusion: BMD is affected by the type of menopause in women who have entered menopause between the ages of 46-50, spinal bone loss is more severe in postmenopausal 1-5 years and 6-10 years in surgical menopause. When only the duration of menopause is considered regardless of the age of onset; in the first 5-year postmenopausal period, bone loss is higher in the surgical menopause group. In addition to the type of menopause, the duration of menopause, BMI and parity are the factors that affect postmenopausal bone loss.