Olağanüstü hallerde derogasyona konu edilemeyen haklar
Non-derogable rights in times of emergency
Yazar: HALE NUR GÖKDENİZ ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ERSİN BAYRA
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devletlerin temel görevlerinden biri kendi egemenliği altında yaşayan insanların hak ve özgürlüklerini olağan ve olağanüstü dönemlerde korumaktır. Olağanüstü dönemlerde, olağanüstü halin ilan edilmesine neden olan durumun, mümkün olan en kısa sürede ortadan kaldırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu durum olağanüstü hallerde yürütme organının yetkilerinin artması sonucunu doğurmaktadır. Ancak bu olağanüstü hallerde yürütmenin sınırsız yetkilerle donandığı anlamına gelmemektedir. Zira söz konusu yetkiler sınırlandırılmadığı takdirde hak ve özgürlüklere yönelik ihlaller artmaktadır. Bu doğrultuda hem anayasalarda hem de insan hakları sözleşmelerinde, hak ve özgürlüklere ilişkin yükümlülükleri azaltmak suretiyle kamu düzeni ve güvenliği yeniden tesis etme imkanı tanınmıştır. Bununla birlikte söz konusu hükümler ile aynı zamanda hak ve özgürlüklere getirilecek sınırlandırmaların sınırı da çizilmiştir. Söz konusu sınırlardan biri olan derogasyona konu edilemeyen haklar, olağanüstü hallerde bile devletler tarafından sınırlandırılmasına izin verilmeyen hakları ihtiva eder. Bu çalışma ile insan haklarının korunması bakımından büyük önemi haiz olan bu hakları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda ve insan hakları sözleşmelerinde içinde bulundukları derogasyon hükümleri bağlamında, teorik ve pratik yönleriyle incelemek suretiyle sağladıkları korumanın değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Derogasyon hükümleri, derogasyona konu edilemeyen haklar, hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, olağanüstü hal, sınırlandırmanın sınırı

Abstract:
One of the fundamental duties of states is to protect the rights and freedoms of the people living under their sovereignty in ordinary and extraordinary periods. In times of emergency, there is a need to eliminate the situation that led to the declaration of a state of emergency as soon as possible. This situation leads to an increase in the powers of the executive branch in states of emergency. However, this does not mean that the executive has unlimited powers in a state of emergency. If these powers are not limited, violations of rights and freedoms will increase. Accordingly, both constitutions and human rights treaties recognise the possibility of restoring public order and security by reducing the obligations related to rights and freedoms. However, these provisions also set limits on the restrictions to be imposed on rights and freedoms. Non-derogable rights, which is one of these limits, includes rights that are not permitted to be restricted by states even in states of emergency. This study aims to analyse these rights, which are of great importance in terms of the protection of human rights, in the context of the derogation provisions in the Constitution of the Republic of Türkiye and human rights treaties, in terms of their theoretical and practical aspects and to evaluate the protection they provide.

Key words: Derogation provisions, non-derogable rights, limitation of rights and freedoms, state of emergency, limits on limitations