Yönetsel yaklaşımlar ve örgütsel yetkinlik
Managerial approaches and organizational competence
Yazar: ŞENOL HOROZOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KÖKLÜ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: ISO = ISO ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations

Özet:
240 ÖZET Bu araştırmada, örgüt türlerine (Belgesiz, İSO, TKY) göre örgütsel yetkinlik düzeylerinin anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğini ortaya koyarak, çağdaş örgütsel gerekliliklere yanıt verme arayışındaki örgütler için, alternatif bir yol haritası, yönetsel yaklaşım geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmaya, Türkiye Petrolleri A.O., Eczacıbaşı-ARTEMA ve PETLAS A.Ş'den toplam 536 kişi katılmıştır. Veriler, İki Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA), İliş kili Örneklemler için Tek Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA) teknikleri kullanılarak test edilmiştir. Testler sonucunda bulunan anlamlı farkların kaynağını bulmak için ise, "Scheffe Testi" çoklu karşılaştırma tekniği ile"Bonferroni Testi" çoklu karşılaştırma tekniği kullanılmıştır. Veri toplama aracı, BOTAŞ A.Ş'nde çalışan 200 deneğin katılımıyla gerçekleş tirilen ön uygulamayla geliştirilmiştir. Faktör analizleri sonrasında, tek boyutluluk özelliği gösterdiği saptanan bireysel ve grupsal yetkinlik boyutlarına ait 12'şer, yönetsel yetkinlik boyutuna ait 48 olmak üzere, toplam 72 maddeye veri toplama aracında yer verilmiştir. Araştırmada, öğrenen/yetkinlik düzeyine erişen bir örgüt saptanamamıştır. Bel gesiz ve İSO Belgeli örgütlerin, "yerinde sayan" aşamada, TKY Belgeli örgüt ise, "gelişen/ ilerleyen" aşamada bulundukları saptanmıştır. Örgütsel yetkinlik düzeylerinin, örgüt türle rine göre anlamlı farklılık gösterdiği; görev gruplarına göre anlamlı farklılık göstermediği; örgüt türü ve görev grubu ortak etkilerinin de anlamlı olmadığı saptanmıştır. Örgütlerin, kendilerine ait örgütsel yetkinleşmeye katkı düzeyleri/örgütsel yetkinlik boyutları arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Araştırma sonuçlan, çağdaş örgütsel gerekliliklere yanıt verme arayışındaki örgütlerin izlemeleri gereken yol haritasının, kalite odaklı yaklaşım lardan geçmediğini göstermiştir. Bu örgütler için, "Yetkinlik Odaklı Bütünleşik Yönetim Yaklaşımı" ile "Yetkinlik Yönetim Sistemi" önerilmiştir.

Abstract:
241 ABSTRACT The purpose of this research is to develop an alternative road map and managerial approach for those organizations which are looking for answers to the contemporary organizational requirements, by considering whether or not their organizational competence levels exhibit significant differences according to organizational type (e.g. TQM, ISO and uncertified). A total of 536 people from Türkiye Petrolleri A.O. (Turkish Petroleum Corporation), Eczacıbaşı-ARTEMA and PETLAS A.Ş. participated in this research. The data was analyzed using two-way variance analysis techniques (ANOVA), and tested for related samples using one-way variance analysis (ANOVA). Multiple comparison techniques, such as Scheffe and Bonferroni tests, were then used to determine the potential sources of any detected material differences. The questionnaire was developed by carrying out pre-application against 200 participants working for BOTAŞ A.Ş. Following factor analysis, single dimensional characteristics affecting organizational competence levels were included in the questionnaire; 12 each at the individual and group level, and 48 at the managerial level, producing a total of 72 items. The research has determined that no organization has achieved the level of being learned/competent. ISO certified and uncertified organizations were found to be "not progressing"; whereas TQM certified organizations were found to be "developing/ progressing". The. research has determined significant differences in organizational competence levels according to the type of organization; no significant differences according to task groups; and no significant differences arising from the common effects of organization type and task group. Moreover, significant differences have been determined between the degree to which organizations contribute to their own organizational competence levels. Results of the research suggests that organizations which are looking for answers to the contemporary organizational requirements have not followed the necessary road map, which would result in a quality focused approach. "Competency Focused Unified Management Approach" and "System of Competency Management" are recommended for these organizations.