Ferîdüddın Attâr'ın Mantıku't Tayr (Kuş Dili) adlı Mesnevisinin performatı̇f  unsurlar eşliğinde çözümlenmesı̇ ve bu bağlamda bir rejı̇ önermesi
Analysis of Feridüddin Attar's Mesnevi named Mantiku't Tayr (The Conference of the Birds) with  performative elements and a proposal of rejie concordantly
Yazar: LALE ERTİŞ GENÇTÜRK
Danışman: DR. SÜNDÜZ HAŞAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Anlatıcı = Narrator ; Feridüddin Attar = Feridaldin Attar ; Hikaye anlatma = Story telling ; Kuş dili = Bird language ; Mantıku't-Tayr = Mantıku't-Tayr ; Mesnevi = Mathnawi ; Performans = Performance ; Performans sanatı = Performance art ; Reji = Regie

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ekonomik, siyasal ve kültürel değişimler tüm dünyayı etkisi altına almış, sosyal bilimler alanında antropoloji yükselişe geçerken tiyatro alanında büyük değişimler yaşanmasına kaynak oluşturmuştur. 

Sanat alanında avangartların açtığı yoldan giden tiyatro sanatı yeni formlar için insanlığın başlangıcına dönmüş; mitler ve ritüeller dönemin yükselen değerleri olarak yeni biçimlere referans olmuştur. Kavramsal sanat, happening, fluxus, yeni gerçekçilik gibi akımlar sanatta yeni biçimler ve kurgular oluşturmaya çalışmış beden sanatı, çevre sanatı ve nihayetinde performans sanatı ile yoluna devam etmiştir  

Bu yenilikçi biçim arayışları yönetmen ve kuramcı Richard Shechner tarafından "performans" kavramı çerçevesinde değerlendirilmiş; ortak çalışmalar yaptığı antropolog Victor Turner'ın  "liminal", "liminoid" ve "sosyal dram" terimlerinin etkisiyle "performans kuramı" oluşturulmuştur.   

Bu çalışmada öncelikli olarak anlatı sanatının   tiyatro sanatındaki yeri araştırılmış ve hikâye anlatıcılık sanatının tiyatroya olan etkisi üzerinde durulmuştur. Sonrasında performans kuramının tarihsel ve sanatsal olarak izi sürülmüş, "performatif" kavramının tiyatro sanatı ile ilişkileri incelenmiştir. İranlı Şair Ferüdinnin-i Attar'ın "Mantıku't-Tayr" adlı mesnevisinden oluşturulan performans metninin çözümlemesi yapılmış ve performatif unsurlarla birlikte bir reji önerisi hazırlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: performans, hikâye anlatıcı, anlatısal, performatif

Abstract:
Since the second half of 20th century, economic, political and cultural alterations has got hold of the world, and it has made way for great variances in theater field while anthropology has started to rise in scientific areas. 

Following the path sparked off by avant-gardes in the field of art, theater have brought back to beginning of humanity and, myths and rituals became references to new forms as the rising values of the era. Movements such as conceptual art, happening, fluxus, neorealism have tried to create new forms and fictions in art, and they have proceeded on their way with body art, environmental art and, eventually, performance art. 

These pursuits of innovative form were eveluated by Richards Shechner, a director and theorist, within the scope of "performance" term and, "performance hypothesis" was constituted with the impressions of liminal", "liminoid" and "social drama" terms by Victor Turner, with whom he collaborated. 

.In this paper, first, the place of narrative art in theater has been researched and influences of storytelling on theater art is deliberated. Afterwards, performance hypothesis is studied historically and artistically and, the relationships between performative term and theater art is examined. The performance text which is formed of a masnavi named "Mantıku't-Tayr" by Iranian poet Ferüdinnin-i Attar is analyzed, and, a regie proposal is prepared along with performative factors. 

Keywords: performance, narrator, narrative, performative