Dijital serbest zaman etkinliklerine katılımda akış deneyimi ve serbest zaman doyumunun incelenmesi
Investigation of flow experience and leisure satisfaction in participating in digital leisure activities
Yazar: BATUHAN ER
Danışman: DOÇ. DR. RECEP CENGİZ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Akış deneyimi = Flow experience ; Boş zaman = Leisure ; Rekreasyon = Recreation ; Sayısal etkinlikler = Digital activities ; Serbest zaman doyumu = Leisure time satisfaction ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı dijital serbest zaman etkinliklerine katılan üniversite öğrencilerinin,
dijital serbest zaman katılım amaçlarının akış deneyimi ve serbest zaman doyumuna etkisinin
incelenmesidir.
Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Örneklem
grubu için basit tesadüfi (rassal) örneklem tekniği seçilmiştir. Veri toplama işlemleri Manisa
Celal Bayar Üniversitesi'nde 2022-2023 yılı güz eğitim öğretim yarıyılında gerçekleştirilmiştir.
Çalışma 268 kadın, 463 erkek olmak üzere toplam 731 (Yaş Ort. = 20,75± 2,468) katılımcı ile
gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara yönelik demografik bilgileri elde etmek amacıyla araştırmacı
tarafından oluşturulan formda yaş, cinsiyet, düzenli serbest zaman katılımı, dijital serbest
zaman günlük katılım süresi, dijital serbest zaman haftalık katılım sıklığı, dijital serbest zaman
katılımında kullanılan cihaz ve dijital serbest zaman katılımında kullanılan platform sorularına
yer verilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Er ve Cengiz (2022) tarafından
geliştirilen Dijital Serbest Zaman Katılım Amaçları Ölçeği (DSZ-KAÖ), Er ve Cengiz (2023)
tarafından geliştirilen Dijital Serbest Zaman Akış Deneyimi Ölçeği ile Gökçe ve Orhan (2011)
tarafından Türk kültürüne uyarlaması gerçekleştirilen Serbest Zaman Doyum Ölçeği (SZDÖ)
kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 25 ve Jamovi programları aracılığıla
tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Örneklemler İçin T-testi, Tek Faktörlü Varyans Analizi
(ANOVA), Pearson Korelasyon Testi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yapısal Eşitlik Modellemesi
gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen bulgular incelendiğinde DSZ etkinliklerine katılan üniversite öğrencilerinin cinsiyet
ve düzenli serbest zaman değişkenleri açısından DSZ-KAÖ, DSZ-ADÖ ve SZDÖ bazı alt
boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<.0.05). Bununla birlikte dijital serbest
zaman günlük katılım süresi, dijital serbest zaman haftalık katılım sıklığı açısından ise DSZKAÖ ve ve SZDÖ alt boyutlarında herhangi bir anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>.0.05).
Dijital serbest zaman haftalık katılım sıklığı açısından DSZ-ADÖ "etkinlik" alt boyutunda ise
anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<.05). Katılımcıların dijital serbest zaman katılımında
kullanılan cihaz ve dijital platform değişkenleri açısından ise DSZ-KAÖ, DSZ-ADÖ ve SZDÖ
alt boyutlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<.05). Bununla birlikte DSZ-KAÖ, DSZADÖ ve SZDÖ alt boyutlar düzeyinde pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir
(p<.05). Çalışmada dijital serbest zaman katılım amaçları, dijital serbest zaman akış deneyimi
ve serbest zaman doyumu arasındaki etki düzeyini ölçmek amacıyla oluşturulan model
doğrultusunda öncelikle Doğrulayıcı Faktör Analizi ardından Yapısal Eşitlik Modellemesi gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde dijital serbest zaman katılım amaçlarının, dijital
serbest zaman akış deneyimi ve serbest zaman doyumu üzerinde pozitif yönde etkisi olduğu
tespit edilmiştir. Buna ek olarak dijital serbest zaman akış deneyiminin de serbest zaman doyum
üzerinde pozitif yönlü etkisi olduğu saptanmıştır. Oluşturulan ikinci modelde ise dijital serbest
zaman katılım amaçlarının, serbest zaman doyumu üzerindeki etkisinde dijital serbest zaman
akış deneyiminin aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak bu çalışma ile dijital serbest zaman katılım amaçlarının, dijital serbest zaman akış
deneyimi ve serbest zaman doyumunu olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Bununla birlikte
dijital serbest zaman akış deneyiminin de serbest zaman doyumu üzerinde olumlu etkisi
olduğunu söylemek mümkündür. Buna ek olarak dijital serbest zaman katılım amaçları, dijital
serbest zaman akış deneyimi ve serbest zaman doyumu arasında bir ilişki olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Serbest zaman, dijital serbest zaman, akış deneyimi, serbest zaman doyumu.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effect of digital leisure participation purposes on flow
experience and leisure satisfaction of university students participating in digital leisure
activities.
Relational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research.
Simple random sampling technique was chosen for the sample group. Data collection was
carried out at Manisa Celal Bayar University in the fall semester of 2022-2023. The study was
carried out with a total of 731 (Age Mean = 20.75± 2,468) participants, 268 women and 463
men. In the form created by the researcher in order to obtain demographic information for the
participants, questions of age, gender, regular leisure participation, digital leisure daily
participation, digital leisure weekly participation frequency, device used in digital leisure
participation and platform used in digital leisure participation were included. As data collection
tools in the research, the Digital Leisure Participation Purposes Scale developed by Er and
Cengiz (2022), the Digital Leisure Flow Experience Scale developed by Er and Cengiz (2023),
and its adaptation to Turkish culture by Gökçe and Orhan (2011) Leisure Satisfaction Scale was
used. In the analysis of the data obtained, descriptive statistics, T-test for Independent Samples,
One-Factor Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Test, Confirmatory Factor
Analysis, Structural Equation Modeling were performed by means of SPSS 25 and Jamovi
programs.
When the findings were examined, significant differences were found in some sub-dimensions
of Digital Leisure Participation Purposes Scale, Digital Leisure Flow Experience Scale, and
Leisure Satisfaction Scale in terms of gender and regular leisure time variables of university
students who participated in digital leisure activities (p<.0.05). On the other hand, no significant
difference was found in the Digital Leisure Participation Purposes Scale and Leisure
Satisfaction Scale sub-dimensions in terms of digital leisure daily participation time and digital
leisure weekly participation frequency (p>.0.05). In terms of digital leisure weekly participation
frequency, a significant difference was found in the Digital Leisure Flow Experience Scale
"activity" sub-dimension (p<.05). In terms of the device and digital platform variables used in
digital leisure participation of the participants, significant differences were found in the sub-dimensions of Digital Leisure Participation Purposes Scale, Digital Leisure Flow Experience
Scale, and Leisure Satisfaction Scale (p<.05). On the other hand, a moderate positive
correlation was found in the sub-dimensions of Digital Leisure Participation Purposes Scale,
Digital Leisure Flow Experience Scale, and Leisure Satisfaction Scale (p<.05). In the study,
firstly, Confirmatory Factor Analysis followed by Structural Equation Modeling was carried
out in line with the model created to measure the level of influence between digital leisure
participation purposes, digital leisure flow experience, and leisure satisfaction. When the results
were examined, it was determined that digital leisure participation purposes had a positive effect
on digital leisure flow experience and leisure satisfaction. In addition to this, it was determined
that digital leisure flow experience had a positive effect on leisure satisfaction. In the second
model created, it was determined that digital leisure flow experience had a mediating role in
the effect of digital leisure participation purposes on leisure satisfaction.
As a result, with this study, it can be said that digital leisure participation purposes positively
affect digital leisure experience and leisure satisfaction. However, it is possible to say that the
digital leisure flow experience also has a positive effect on leisure satisfaction. In addition, it is
seen that there is a relationship between digital leisure participation purposes, digital leisure
experience and leisure satisfaction.

Keywords: Leisure, digital leisure, flow experience, leisure satisfaction.