İslamiyet öncesi Türk devlet geleneğinde meşruiyet anlayışı
Legitimacy understanding in the pre-Islamic Turkish state tradition
Yazar: BEKİR FATİH BİLGİ
Danışman: PROF. DR. İLYAS DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Varlıklar inançla algılanır. Devlet, hukuk ve siyasal otorite de dahil olmak üzere tüm kavram, olgu ve olaylar inanca göre anlam kazanır ve belli bir sistematik anlayışa göre şekillendirilir. Özne-nesne ilişkisinin temeli olan meşruiyet anlayışı, yönetilenler ile yöneticiler arasında yönetilebilirliği ve istikrarı sağlayan belli seviyede bir gönüllülüğü ve rızayı doğurur. Meşruiyet, siyasal iktidarın ele geçirilmesinden ziyade elde tutulması, yani istikrarıyla ilgili bir kavramdır. Tarih boyunca farklı coğrafyalarda ve birçok güçlü komşu devlete rağmen 17 büyük devlet kurma başarısı göstermiş olan Türkler, bu başarılarını öncelikle güçlü meşruiyet anlayışlarına borçlu olmuşlardır. Bu meşruiyet anlayışına göre; Türklerde devlet kurma işi, ancak olağanüstü işaretlerle Tanrı'dan kut alan belli bir karizmatik kişiye ve onun soyuna mahsus kabul edilmiştir. Devletin kurulmasından sonra ise hanedan şeklini alan bu kut sahibi aile, töreye göre devlete belli bir nizam vererek istikrarı sağlamıştır. Böylece İslamiyet öncesi Türk devlet geleneği, kut ve töre temelinde olan, karizmatik ve geleneksel meşruiyet unsurları içeren karma tipte bir meşruiyet anlayışına dayanmıştır. Bu anlayışın içerdiği değerler ve devlete yüklediği anlam günümüze kadar büyük oranda korunmuştur. Ulus egemenliği fikriyle birlikte din-devlet ilişkisinde yaşanan dönüşümün devlete yansımaları hariç tutulursa, egemenliğin kaynağının Tanrı olmaktan çıkıp millet olması da meşru bir devletten beklenen görev ve nitelikleri kökünden değiştirmemiştir.

Abstract:
Assets are perceived by belief. All concepts, facts and events, including the state, law and political authority, gain meaning according to belief and are shaped according to a certain systematic understanding. The understanding of legitimacy, which is the basis of the subject-object relationship, creates a certain level of voluntariness and consent that ensures manageability and stability between the governed and the administrators. Legitimacy is a concept related to the holding of political power, that is, its stability, rather than its seizure. Turks, who have succeeded in establishing 17 great states in different geographies and despite many powerful neighboring states throughout history, owed their success primarily to their strong understanding of legitimacy. According to this understanding of legitimacy; The task of establishing a state in the Turks was considered to be reserved for a certain charismatic person and his descendants who received "blessing (kut)" from God with extraordinary signs. After the establishment of the state, this sacred family, which took the form of a dynasty, provided stability by giving a certain order to the state according to the "tradition (töre)" . Thus, the pre-Islamic Turkish state tradition was based on a mixed type of legitimacy understanding, which was based on "kut" and "töre" elements, included charismatic and traditional legitimacy elements. In this age, although the source of sovereignty has been accepted as the nation instead of God, the values that this understanding includes and the meaning it gives to the state have been preserved to a large extent. Excluding the reflections of the transformation in the religion-state relationship with the idea of nation sovereignty on the state, the fact that the source of sovereignty ceased to be God and became a nation did not radically change the duties and qualities expected of a legitimate state.