Çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS ve COPRAS kullanılarak finansal performans analizi: Borsa İstanbul'da işlem gören enerji sektörü firmaları üzerine bir araştırma
Financial performance analysis using TOPSIS and COPRAS, one of multi-criteria decision-making methods: A research on energy sector companies traded in Borsa Istanbul
Yazar: GÜLTEKİN BAYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ CENGİZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme, Muhasebe ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: COPRAS yöntemleri = COPRAS methods ; TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Günümüzde refah düzeyine erişmiş ve erişme yolunda olan tüm toplumlarda enerji gerek toplumsal gerekse ekonomik boyutta halkın ferah ve huzurunu olabilecek en yüksek seviyeye ulaştırma amacına hizmet eden en değerli unsurlardandır. Mevcut koşullar içerisinde bulunduğumuz zamanda gelişme konusunda büyük bir hızla ilerleyen teknolojik yeniliklerle doğru orantılı bir şekilde daha fazla ihtiyaç duyulmaya başlanan enerji kaynaklarına bağlı olarak sürekli gelişen, büyüyen enerji dünyası, tüm ekonomik sektörlerde gün geçtikçe daha da fazla tercih edilmeye başlamıştır. Söz konusu gelişmeler ışığında, enerji sektöründe hizmet veren kuruluşlara olan ilgi de hızla artış göstermiş ve bu sektörün firmaları daha fazla önem kazanmışlardır.
Dünyanın değişen demografik yapısı sonucu artan nüfus ve azalan doğal enerji kaynakları, enerji sektöründe faaliyet gösteren firmaların enerji kaynaklarını artırma çabalarını daha da kritik hale getirmiştir. Bu çabaların, çevrenin, ekosistemlerin, yaşam alanlarının ve sağlık durumunun olumsuz etkilenmemesi gerektiği de önemlidir.
Enerji sektörü, bir toplumun ekonomik gelişimi ve refahı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, enerji sektöründeki tüm işletmelerin mali imkanlarının kuvvetli olması gerekmekte aynı zamanda bu alanda sergileyecekleri performansın hem ekonomik hem de toplumsal refah için büyük bir öneme sahip olduğu vurgulanmalıdır. 
Gerçekleştirilen çalışmanın amacı, enerji sektöründe faaliyetleri bulunan ve Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören mali açıdan en iyi derecelere sahip ilk 15 enerji şirketinin mali durumunu değerlendirmektir. Bu değerlendirme, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) ve COmplex PRoportional ASsessment (COPRAS) metotları kullanılarak karşılaştırmalı bir şekilde yapılmaktadır.
Bu çerçevede, 2019 yılından itibaren son beş yılın verileri kullanılarak, Borsa İstanbul'da işlem gören ve finansal verileri en iyi durumda olduğu görülen ilk 15 enerji şirketi incelenmiştir. İncelenen şirketlerin beş yıllık finansal verileri www.kap.org.tr web sitesinden temin edilmiştir. Toplanan veriler, önce TOPSIS ve COPRAS yöntemleriyle ayrı ayrı, ardından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
In today's world, energy is one of the most valuable elements that serve the purpose of bringing the prosperity and comfort of society to the highest possible level, both socially and economically, in all societies that have achieved or are on the path to achieving a high standard of living. In the current circumstances, the ever-evolving and expanding energy world, which has become increasingly necessary in direct proportion to the rapidly advancing technological innovations in our time, has begun to be preferred more and more in all economic sectors. In light of these developments, interest in organizations operating in the energy sector has grown rapidly, and companies in this sector have gained more importance.
The changing demographic structure of the world has made the increasing population and decreasing natural energy resources more critical for companies operating in the energy sector to enhance their energy sources. It is also important that these efforts do not negatively impact the environment, ecosystems, living spaces, and health conditions.
The energy sector plays a crucial role in the economic development and well-being of a society. Therefore, it is emphasized that all businesses in the energy sector must be financially strong, and their financial performance has significant importance for the national economy and social welfare.
The aim of this study is to evaluate the financial condition of the top 15 energy companies with the best financial ratios listed on Borsa Istanbul (BIST). This evaluation is carried out using the multi-criteria decision-making methods Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) and COmplex PRoportional ASsessment (COPRAS) in a comparative manner.
In this context, data from the past five years, starting from 2019, has been used to examine the top 15 energy companies listed on Borsa Istanbul, which are in the best financial condition. The five-year financial data of the examined companies was obtained from the www.kap.org.tr website. The collected data was analyzed first separately using the TOPSIS and COPRAS methods and then in a comparative manner.