Sağlık çalışanlarının, sağlık çalışanlarına yönelik bağışıklama hizmetleri hakkındaki bilgi düzeyleri, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels, attitudes and behaviors of healthcare professionals about immunization services for healthcare professionals
Yazar: ENGİN DEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanlarının, sağlık çalışanlarına yönelik bağışıklama hizmetleri hakkındaki bilgi düzeylerini saptamak, tutum ve davranışlarını değerlendirmek ve farkındalık sağlanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Haziran 2020-Ağustos 2020 tarihleri arasında yürütülmüş olup kesitsel tanımlayıcı türde bir çalışmadır. Ümraniye İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı 40 aile sağlığı merkezinde çalışan toplam 475 sağlık çalışanı araştırmanın evrenini oluşturdu. Güven aralığı %95, hata payı %5 alınarak Epi-info programında örneklem büyüklüğü 213 olarak hesaplandı.
Veri toplamak için, literatür taranarak araştırmacılar tarafından oluşturulan, temel olarak 4 bölüm ve 53 sorudan meydana gelen bir anket formu kullanıldı.
Bilgi ve tutum puanları 100'lük sisteme çevirildi (0 en düşük, 100 en iyi bilgi-tutum düzeyi).
Verileri analiz etmek için NCSS (Number Cruncher Statistical System) (Kaysville, Utah, USA) programı kullanıldı. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, medyan, frekans, oran, minimum, maksimum), Student t Test, Mann Whitney U testi, One-way Anova Test, Bonferroni test kullanıldı ve çoklu analizler yapıldı. Nicel verilerin normal dağılıma uygunlukları Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk testi, değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson Korelasyon Analizi ve Spearman's Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması için ise Cronbach alfa katsayısı kullanımıştır. Anlamlılık en az p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza %73,1'i (n=160) kadın, %26,9'u (n=59) erkek olmak üzere toplam 219 sağlık çalışanı katılıldı. Çalışmaya katılanların %49,3'ü (n=108) doktor, %30,2'si (n=66) aile sağlığı çalışanı, %20,5'i (n=45) ise gruplandırma dahilinde ücretli çalışan personeldi. Çalışmamızda katılımcıların %40,2'sinin (n=88) her yıl mevsimsel influenza aşısı olduğu, %87,2'sinin (n=191) HBV aşısı, %39,3'ünün (n=86) KKK aşısı, %90,9'unun (n=199) tetanoz aşısı ve %11,4'nün (n=25) suçiçeği aşısı yaptırdıkları görüldü.
Katılımcıların büyük bir bölümünde sağlık çalışanlarının bağışıklanması konusunda bilgi düzeyi puanlarının yüksek olduğu görüldü. Ayrıca katılımcıların bilgi düzeyi puanları arttıkça mevsimsel influenza aşısı, hepatit B aşısı, KKK aşısı ve Td aşıları yaptırma oranlarının arttığı görüldü. Katılımcıların tutum puanları arttıkça mevsimsel influenza aşısı, hepatit B aşısı, KKK aşısı ve Td aşıları yaptırma oranlarının arttığı görüldü. Çalışmamızda katılımcıların aşı bilgi düzeyi puanı ile aşı tutum puanı arasında pozitif yönlü (aşı bilgi düzeyi puanı arttıkça, aşı tutum puanı da artan) istatistiksel olarak anlamlı zayıf ilişki saptandı (r=0,385; p=0,001; p<0,01).
Sonuç: Sağlık çalışanlarının bağışıklama ve aşılar ile ilgili bilgi düzeyleri yüksek olmasına rağmen, rehberlerce önerilen aşıların bazılarını yaptırmaya daha eğilimli oldukları görülmüştür. Sağlık çalışanlarının aşı bilgi düzeyi puanlarıyla aşılanma davranışı arasındaki pozitif yönlü ilişki göz önüne alındığında sağlık çalışanlarına düzenlenen hizmet içi eğitim programlarının süreklilik arz etmesi gerekliliği açıktır. Aile sağlığı merkezlerinde görev yapan bütün sağlık çalışanları sözleşmeli statüsünde çalışmakta olup sözleşme döneminde sağlık çalışanlarının bağışıklanmaları konusunda sorgulama yapılması ve eksik aşıların tamamlanması konusunda sağlık çalışanlarına bilgilendirme yapılması sağlık çalışanların bağışıklanma oranlarını arttıracaktır. Bu amaçla il ve ilçe sağlık müdürlükleri bünyesinde bulunan çalışan sağlığı birimlerinin izlemleri yol gösterici olacaktır.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to identify the knowledge, attitudes and behaviors of healthcare workers (HCWs) abouth immunization services for healthcare workers.
Materials and Methods: Our study was conducted between June 2020 and August 2020 and is a cross-sectional descriptive study. A total of 475 healthcare workers working in 40 family health centers affiliated to Ümraniye District Health Directorate formed the universe of the study. The sample size was calculated as 213 in the Epi-info program with a confidence interval of 95% and a margin of error of 5%.
In order to collect data, a questionnaire form which consisting of 4 chapters and 53 questions that created by researchers by scanning the literature was used.
Knowledge and attitude scores were converted to a 100-point system (0 is the lowest, 100 is the best knowledge-attitude level).
NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) program was used to analyze the data. While evaluating the data, descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency, ratio, minimum, maximum), Student t Test, Mann Whitney U test, One-way Anova Test, Bonferroni test were used and multiple analyzes were performed. The Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk test for the normal distribution of the quantitative data, Pearson Correlation Analysis and Spearman's Correlation Analysis were used to evaluate the relationships between variables. Cronbach's alpha coefficient was used for validity and reliability study. Significance was assessed at least at the p <0.05 level.
Results: A total of 219 healthcare workers, 73.1% (n = 160) female and 26.9% (n = 59) male, participated in our study. 49.3% (n = 108) of the participants in the study were physicians, 30.2% (n = 66) were nurce or miwife, 20.5% (n = 45) were working personnel. In our study, 40.2% of the participants (n = 88) had the seasonal influenza vaccine every year, 87.2% (n = 191) had HBV vaccine, 39.3% (n = 86) had MMC vaccine, 90% 9 (n = 199) had tetanus vaccine and 11.4% (n = 25) had varicella vaccine.
It was observed that the scores of the knowledge level about the immunization of healthcare workers were high in the majority of the participants. İn addition, it was determined that as the knowledge level of the participants increased, the rate of getting seasonal influenza vaccine, hepatitis B vaccine, MMR vaccine and Td vaccines increased. It was observed that as the attitude scores of the participants increased, the rate of getting seasonal influenza vaccine, hepatitis B vaccine, MMR vaccine and Td vaccines increased. In our study, a statistically significant weak correlation was found between the vaccine knowledge level score and the vaccine attitude score of the participants (r = 0.385; p = 0.001; p <0.01).
Conclusion: Although healthcare professionals have a high level of knowledge about immunizations and vaccines, it has been observed that they are more inclined to make some of the vaccines recommended by the guidelines. Considering the positive relationship between the vaccine knowledge level scores of healthcare workers and vaccination behavior, it is obvious that in-service training programs organized for healthcare workers should be continuous.
All healthcare professionals working in family health centers are working under contractual status, and making inquiries about the immunization of healthcare workers during the contract period and informing healthcare workers about completing incomplete vaccines will increase the immunization rate of healthcare workers. For this purpose, the follow-up of employee health units within the provincial and district health directorates will be guiding.