Hemiplejik omuz ağrısında klinik ve ultrasonografik bulgular
Clinical and sonographic findings in hemiplegic shoulder pain
Yazar: AZİZE ÇETİNTÜRK
Danışman: PROF. DR. SERPİL SAVAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Hemipleji = Hemiplegia ; Omuz = Shoulder ; Omuz ağrısı = Shoulder pain ; Omuz eklemi = Shoulder joint ; Omuz sıkışma sendromu = Shoulder impingement syndrome ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Hemiplejik Omuz Ağrısında Klinik ve Ultrasonografik Bulgular
Bu çalışmanın amacı, hemipleji sonrası farklı üst ekstremite motor iyileşme
evrelerindeki hastaların klinik özelliklerini ve ultrasonografi yardımıyla rotator kaf
problemlerini saptamak ve bu bulgularla hemiplejik omuz ağrısı arasındaki ilişkiyi
değerlendirmektir.
Çalışmaya hemipleji tanısı alan 48 hasta alındı. Çalışmaya alınan hastalar
Brunnstrom üst ekstremite motor iyileşme evresine göre iki gruba ayrıldı.
Brunnstrom iyileşme evresi 1-2-3 olanlar kötü üst ekstremite motor fonksiyon grubu
(Grup 1), 4-5-6 olanlar iyi üst ekstremite motor fonksiyon grubu (Grup 2) olarak
tanımlandı. Her iki gruba klinik ve ultrasonografik değerlendirme yapıldı.
Ultrasonografik değerlendirmede hemiplejik omuzdaki biseps, supraspinatus,
infraspinatus, subskapularis tendonları, subakromiyal subdeltoid (SASD) bursa ve
akromiyoklavikular eklem incelendi. Hastaların hemiplejik omuz ağrısı şiddetini
belirlemek için Numerik Derecelendirme Skalası (NDS) kullanıldı. Üst ekstremite
motor fonksiyonunun belirlenmesinde Brunnstrom Motor Değerlendirme Ölçeği
(BMDÖ) ve Fugl-Meyer Motor Değerlendirme Ölçeği (FMDÖ) kullanıldı.
Hastaların günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık düzeyi Barthel İndeksi (BI) ile
değerlendirildi. Hastaların depresyon ve anksiyete semptomları Beck Depresyon
Envanteri (BDE) ve Beck Anksiyete Envanteri (BAE) ile değerlendirildi.
Gruplar arasında yaş, cinsiyet, VKİ (Vücut Kitle İndeksi) , hemipleji süresi,
hemiplejik taraf, dominant el açısından anlamlı farklılık yoktu. Supraspinatus tendon
(p=0.01) ve SASD bursa (p=0.03) patalojilerinin görülme sıklığı grup 1'de grup 2'ye
göre anlamlı olarak yüksekti. Biseps, subskapularis, infraspinatus tendon patolojileri
ve akromiyoklavikular eklem patolojileri açısından gruplar arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark yoktu. Hemiplejik omuz ağrısı (HOA) varlığı açısından gruplar
arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. Birinci grupta spastisite görülme
sıklığı 2. gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (p=0.002). Spastisitesi olan
hastalarda HOA görülme sıklığı spastisitesi olmayanlara göre istatistiksel anlamlı
olarak daha yüksekti (p=0.04). NDS skorları ile omuz abduksiyon (r=-0.470,
p<0.001) ve ER açıları (r=-0.411, p<0.001) arasında orta düzeyde anlamlı negatif
korelasyon saptandı.
Sonuç olarak, üst ekstremite motor iyileşme evresi kötü olan hemiplejik
hastalarda supraspinatus tendon patolojileri ve bursal patolojiler daha sık
görülmektedir. Spastisite varlığı hemiplejik hastalarda omuz ağrısı prevalansını ve
rotator kaf yaralanması riskini artırmaktadır. Omuz ER ve abdüksiyon kısıtlılığı ile
HOA arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar sözcükler: Hemipleji, omuz ağrısı, ultrasonografi

Abstract:
Clinical and Sonographic Findings in Hemiplegic Shoulder Pain
The aim of this study is to evaluate clinical findings and rotator cuff problems
of hemiplegic patients by ultrasonography at different motor recovery stages, and to
evaluate correlation between clinical/sonographic findings and hemiplegic shoulder
pain (HSP).
Forty-eight patients with stroke were included in the study. Patients were
assigned to groups according to the Brunnstrom recovery stages of hemiplegic upper
extremity. Patients with stages 1-2-3 were defined as poor motor function group
(Group 1, n=28), and those with stages 4-5-6 were defined as good motor function
group (Group 2, n=20). Both groups were evaluated by clinical and ultrasonographic
examination. US examination of hemiplegic shoulder included biceps tendon,
supraspinatus tendon, infraspinatus tendon, subscapularis tendon, subacromial
subdeltoid (SASD) bursa and acromioclavicular joint in all patients. Numeric Rating
Scale (NRS) was used for evaluation of pain intensity. The level of motor function
was assessed by Brunnstrom Motor Recovery Stages (BMR) and Fugl Meyer Motor
Assesment Scale (FMA). Activities of daily living were assessed by Barthel Index
(BI). Beck Depression Inventory (BDI) and Beck Anxiety Inventory (BAI) were
used to determine depression and anxiety level.
No statistically significant differences in age, sex, BMI (Body Mass Index),
duration of hemiplegia, hemiplegic side, hand dominance were determined between
the two groups. Abnormal findings of supraspinatus tendon (p=0.01) and SASD
bursa (p=0.03) were more frequent in poor motor function group. No statistically
significant differences in biceps, subscapularis, infraspinatus tendon findings and AC
joint were determined. No statistically significant differences in HSP were
determined between the two groups. Spasticity was more frequent in poor motor
function group (p=0.002). The frequency of HSP was higher in patients with
spasticity (p=0.04). There was a moderate negative corelation between NRS scores
and shoulder abduction (r=-0.470, p<0.001) and external rotation (r=-0.411,
p<0.001) ranges.
In conclusion, supraspinatus tendon and SASD bursa abnormalities were
more frequent in hemiplegic patients with poor motor function. Prevalance of HSP
and rotator cuff injuries were increased with spasticity. There was a significant
association between HSP and shoulder abduction and ER restriction.

Keywords: Hemiplegia, shoulder pain, ultrasonography