Pozitif bilimin normatif metodolojisi: İktisadın ve iktisat metodolojisinin yöntem sorunlarına bir çerçeve önerisi /
Yazar: ÖMER DEMİR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1993
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Yöntembilim = Methodology

Özet:
ÖZET Bu çalışma, "çağdaş" bilim ve bilimsel yöntem tartışmaları bağlamında, ayrı birer bilim dalı olan iktisat ve iktisat metodolojisinin yöntem sorunlarına bir çerçeve sunma denemesidir. Öncelikte belirtmek gerekir ki, iktisatta yöntem tartışmalarının, yirminci yüzyılın ikinci yarısından, özellikle de yetmişli yıllardan itibaren, giderek katlanan bir ilgiyle artması, sadece iktisat biliminin içsel dinamikleri ile açıklanamaz. Bunda başta bilim olmak üzere tüm modern kurumların bir sorgulanma sürecine girmiş olmasının da önemli payı olduğu, bu yüzden yöntem tartışmalarının bilim tartışmaları, bilim tartışmalarının da uygarlık tartışmalarıyla birlikte ele alınmalarının gerekliliği artık tartışma götürmeyecek kadar açık hale gelmiştir. İktisat metodolojisindeki farklı yaklaşımların yarattığı fiili çoğulculuk, kural koyucu iktisat metodolojisi ve betimsel iktisat metodolojisi olarak iki grupta kategorize edilebilir. Kural koyucu (normatif) iktisat metodolojisi kategorisinde yeralan yaklaşımlar, bilimsel etkinliğini zaman içinde değişmeyen bir rasyonalitesinin olduğu varsayımından hareketle, bilimsel bilgi ile bilimsel olmayan bilginin belirli kurallar dahilinde birbirinden ayrılabileceğini savunarak bu ölçütleri belirlemeyi amaçlamaktadırlar. Betimsel iktisat metodolojisi kategorisindeki yaklaşımlar ise, odak noktası olarak, mevcut bilimsel etkinliğin veri kabul edilmesi durumunda, onun nasıl betimlenebileceğini konu edinmektedirler. Bu tasnif çerçevesinde iktisat metodolojisi literatürü gözden geçirildiğinde, açıkça pozitif bir bilim olan iktisadın büyük bir çoğunlukla kural koyucu kategorisine giren (normatif) metodolojik yaklaşımlardan biri ite temellendirilmeye çalışıldığı görülecektir. Bilimsel etkinlikte "olması gereken"in değil de "olan"ın incelenmesine büyük önem verilmesi, egemen değer yargılarının sorgulanmamasına ve alternatiflerin dışlanmasına imkan hazırlarken, normatif metodoloji de bu çabanın meşrulaştırılmasında önemli bir işlev üstlenmektedir.

Abstract:
ABSTRACT This study is an essay which aims to draw a framework f ör methodological problenıs of economics and economic methodology vvithin ttıe context of "contemporary" controversies on science and scientifıc method. First of ali, it is obvious that there is an explosion of methodological controversies in economics since second half of the twentieth oentury, especially from 1970s, and this explosion can not be expteined only by intemal dynamics of economics. Since, questioning of ali modern institutions, including science, has an important rob for this explosion. That's why methodological controversies are not separable form controversies of science and controversies of science from those of civilization. Actual pluralism of methodological approaches in economics can be categorized under the two titles as prescriptive economic methodology and descriptive economic methodology. Prescriptive methodological approaches, which are based on the assumption that there is only öne scientifıc rationality and it does not change över time, try to determine certain criteria in order to distinguish science form nonscience ör pseudoscience. On the other hand, descriptive methodological approaches focus on the actual pracüse of science to describe it vvithout considering this demarcation problem. Wıthin this framevvork when economic methodology literatüre is examined it will seen that economics as a positive science is mostly tried to be grounded by an normative (prescriptive) methodology. White on the öne hand, studying on °what is" rather than "what ought to be" in a scienüfıc activity provides suitable conditions for not questioning established value judgments and concepttons, and for excluding altemative approaches which threat those, on the other. the prescriptive methodology has an important function in legitimizing those attempts.