Şehristânî ve Şehrezûrî'de felsefe tarihi yazıcılığı
Historical writing of philosophy in Şehristânî and Şehrezûrî
Yazar: ÖZGE DEMİR
Danışman: PROF. DR. FATMA ZEHRA PATTABANOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez İslâm dünyasının önemli düşünürlerinden Şehristânî ve Şehrezûrî'nin felsefe tarihi yazıcılığına odaklanmaktadır. Her iki düşünürün eserlerinde kronolojik olarak filozoflara dair verdikleri malumat felsefe tarihi açısından önemli veriler içermektedir. Bu sebeple Şehristânî'nin el-Milel ve'n-nihâl'i ve Şehrezûrî'nin Nüzhetü'l-Ervâh adlı eserleri felsefe tarihi yazıcılığının 12. yüzyıl ve 13. yüzyılda yazılmış en iyi örneklerinden sayılabilir. Felsefe Tarihi Yazıcılığı felsefi problemler ve filozoflar hakkında bilgi vermenin ötesinde tarihe ışık tutar. Dönemin bilgi anlayışını ve kültürünü anlamak bakımından önemli veri sağlar. Dolayısıyla bu tez felsefi problemlerin başlangıçtan 12. ve 13. yüzyıllara kadar nasıl değerlendirildiğini ve hangi ekollerin gelişme kaydettiğini araştırmaktadır. Ayrıca Şehristânî ve Şehrezûrî'nin felsefeye karşı olan tutumları hakkında da bilgi vermektedir. Şehristânî Fahreddin er-Râzî'de zirveye ulaşan, itikadî meselelere felsefî açıdan bakış yapmayı başlatan bir düşünürdür ancak pek çok meselede filozoflarla mücadele halindedir. Şehrezûrî ise İşrâkî bir filozof olarak Sühreverdî'yi takip etmiştir. Tezin amacı bu iki düşünürün eserlerinde kaleme aldıkları felsefe tarihi yazımını hangi metot ve yöntem ile ele aldıklarını incelemek ve bu minvalde felsefe tarihine katkılarını değerlendirmektir. Şehristânî'nin felsefe tarihi yazıcılığı incelendiğinde, özellikle Aristoteles'in eserlerini Arapçaya çevirerek ve yorumlayarak, İslâm felsefesinin gelişimine önemli bir katkı sağladığı görülmektedir. Şehrezûrî'nin katkısı felsefi metinlerin yorumlanması ve felsefi birikimin aktarılması şeklindedir. Çalışmada her iki müellifin değerlendirmelerine yer verilecek ve İslâm düşüncesindeki yerleri araştırılacaktır.

Abstract:
This thesis focuses on the philosophical historiography of al-Shahrastani and al-Shahrzuri, two of the important thinkers of the Islamic world. The chronological information that both thinkers provide about philosophers in their works contains important data for the history of philosophy. For this reason, al-Shahristani's al-Milal wa'l-Nihal and al-Shahrzuri Nuzhat al-Arwah can be considered as the best examples of philosophical history writing written in the 12th and 13th centuries. Philosophy History Writing sheds light on history beyond providing information about philosophical problems and philosophers. It provides important data in terms of understanding the understanding of knowledge and culture of the period. Therefore, this thesis investigates how philosophical problems were evaluated from the beginning to the 12th and 13th centuries and which schools developed. It also gives information about al-Shahristani and al-Shahrezuri's attitudes towards philosophy. al-Shahristani is a thinker who reached his peak in Fakhr al-Din al-Razi and started to look at religious issues from a philosophical perspective, but he is in a struggle with philosophers on many issues. Al-Shahrzûrî, on the other hand, followed al-Suhrawardî as an Ishraqi philosopher. The aim of the thesis is to examine the method and method used by these two thinkers in writing the history of philosophy in their works and to evaluate their contributions to the history of philosophy in this regard. When al-Shahristani's writing on the history of philosophy is examined, it is seen that he made a significant contribution to the development of Islamic philosophy, especially by translating and interpreting the works of Aristotle into Arabic. Al-Shahrzûrî's contribution is in the form of interpreting philosophical texts and transferring philosophical knowledge. In the study, the evaluations of both authors will be included and their place in Islamic thought will be investigated.