Finansal risk yönetimi ile firma performansı arasındaki ilişki: Borsa İstanbul üretim sektörü alt dalları üzerine bir araştırma
The relationship between financial risk management and firm performance: A research on the branches of Borsa İstanbul production sector
Yazar: ŞEYDA AKYOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENSAR AĞIRMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal risk = Financial risk ; Firma performansı = Firm performance ; Performans = Performance ; Risk yönetimi = Risk management ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Firmalar faaliyetlerine devam ederken, maruz kaldıkları riskleri belirli maliyet ve sınırlamalara katlanmak koşulu ile finansal risk yönetimi uygulayarak kontrol altında tutabilirler. Finansal risk yönetimini benimseyip uygulayan firmaların katlandığı maliyet ve kısıtlamalar sektörlere ve riskin çeşidine göre değişkenlik göstermektedir. Finansal risk yönetimi ile belirlenen finansal risklerin kontrol altına alınması, firma performansı üzerinde olumlu etki bırakmaktadır. Dolayısıyla, firmalar bu risklerin neler olduğunu belirlemeye ve firma performansını artıracak önlemler almaya çalışmaktadır. Son yıllarda finansal riskler ile firma performansı arasındaki ilişkinin incelendiği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Finansal risklerden firmaların ne derece etkilendiği, sektörel farklılıkların riskin çeşidini ve miktarını etkileme durumu güncel konular arasındadır.
Bu çalışmanın amacı, firmaların çeşitli sebeplerle maruz kaldıkları finansal risklerin firma performansı üzerindeki etkisini belirlemek ve bir etki söz konusu ise buna hangi risk kaleminin neden olduğunu tespit etmektir. Çalışmada, piyasa şartlarının değişmesi ile firmaların sahip olduğu risklerin, performansları üzerinde nasıl bir etki bıraktığı ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren firmaların performanslarının, sektörel değişiklikten etkilenip etkilenmediği araştırılmıştır. Bu tezde,  literatürde yapılan diğer çalışmalardan farklı olarak BIST imalat sanayi sektöründe yer alan 98 firmanın finansal açıdan risk kalemleri olan döviz riskinin, faiz riskinin, finansal kaldıraç oranının, kredi riskinin, likitide riskinin ve sermaye riskinin; firma performansının belirlenmesinde kullanılan ROA, ROE ve TOBİN Q değerlerine etkisine bakılmıştır. Analiz kapsamında BIST GIDA, İÇECEK; BIST TEKSTİL, DERİ; BIST ORMAN, KAĞIT, BASIM; BIST KİMYA, PETROL, PLASTİK; BIST TAŞ, TOPRAK; BIST METAL ANA, BIST METAL EŞYA, MAKİNA olmak üzere yedi alt sektördeki firmaların maruz kaldıkları finansal riskler ile firma performansı arasındaki ilişkinin varlığı, belirtilen yedi alt sektörün her biri için üç ayrı model kurularak, toplamda yirmi bir model ile panel veri analizi yöntemi aracılığıla test edilmiştir. Yirmi bir model için uygulanan panel veri modellerinin, BIST TEKSTİL, DERİ sektörüne ait ROE ve ROA modelleri; BIST TAŞ, TOPRAK ve BIST METAL ANA sektörlerine ait TOBIN Q modeli hariç diğer tüm sektörlere ait modellerde anlamlı olduğu gözlemlenmiştir. Birçok farklı sektörü döviz riski değişkeni aynı yönlü etkilemiş olmasına rağmen, faiz riski, likitide riski, sermaye riski ve kredi riski değişkenleri her sektör için farklı etkiler göstermiştir. Analiz sonuçlarına göre, finansal riskler ile firma performansı arasındaki ilişkinin sektörlere göre farklılıklar gösterdiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
While companies continue their activities, they can keep the risks they are exposed to under control by applying financial risk management with the condition of bearing specific cost and limitations. The costs and constraints faced by vompanies that adopt and implement financial risk management varies according to the sectors and the type of risk. Controlling financial risks determined by financial risk management has a positive effect on firm performance. Therefore, firms try to determine what these risks are and take measures to increase firm performance. In recent years, studies that examine the relationship between financial risks and firm performance are needed. The extent to which firms are affected by financial risks, and how sectoral differences affect the type and amount of risk are among the current issues.
The purpose of this study is to determine the impact of financial risks that firms are exposed to for various reasons on the performance of the firm and to determine which risk item is the cause of an impact. In the study, it was investigated how the risks posed by the companies with the changing market conditions had an impact on their performance and whether the performances of the companies operating in different sectors were affected by the sectoral change. In this study, 98 companies in the BIST manufacturing industry sector were examined. The effects of the financial risk items include foreign exchange risk, interest risk, financial leverage ratio, credit risk, liquidity risk and capital risk on ROA, ROE and TOBİN Q values which are used in determining the firm performance were examined. Within the scope of the analysis, BIST FOOD, BEVERAGE; BIST TEXTILE, LEATHER; BIST FOREST, PAPER, PRINTING; BIST CHEMISTRY, OIL, PLASTIC; BIST STONE, SOIL sectors were investigated. The existence of the relationship between the financial risks of the firms in these seven sub-sectors and the performance of the firm was tested using panel data analysis method with a total of twenty one models. It was observed that results were significant in models except ROE and ROA models of BIST TEXTILE and LEATHER sector; TOBIN Q model for BIST STONE, SOIL and BIST METAL MAIN sectors. Although many different sectors were affected by the foreign currency risk variables in the same way, the variables of interest risk, liquidity risk, capital risk and credit risk showed different effects for each sector. According to the results of the analysis, it has been observed that the relationship between financial risks and firm performance varies by sector.