Katılım bankaları ile geleneksel bankaların likidite riskinin kârlılığa etkisi: Yemen bankacılık sisteminde bir uygulama
The effect of liquidity risk of participation banks and conventional banks on profitability: An application in Yemen banking system
Yazar: NADER SAEED FARAG QARAWAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AKGÜN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilimler Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, 2004-2020 yılları arasında Yemen bankalarından seçilen bir örneklem üzerinde gerçekleştirilen bir araştırmayla geleneksel ve katılım bankalarındaki likidite riskinin kârlılık üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çoğu bankanın temel hedefi kâr elde etmektir. Ancak, bu hedef, bankaların kâr elde etme, müşteri taleplerini karşılama ve yatırımlarını etkilemeden nakit ihtiyaçlarını karşılama arasında bir denge kurmalarını gerektiren likidite riski gibi çeşitli risklerle karşı karşıya olmalarını içerir. Bu nedenle, likidite, pek çok banka için büyük önem taşımaktadır.
Çalışmamızda, bankacılığın teorik yönünü, farklı banka türlerini ve bu bankaların temel işlevlerini bilimsel kaynaklarla destekleyerek ele alındı. Ayrıca likidite riskinin çeşitlerini ve bu risklerin önemini detaylı bir şekilde incelendi. Bilimsel yöntemlerle, çalışmamızda tanımlayıcı ve analitik bir yaklaşımı benimsedik ve analizlerimiz için EVIEWS12 istatistik programını kullanıldı. Araştırmamız, Yemen'deki geleneksel ve katılım bankalarındaki likidite riskinin kârlılığa etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmamızda, National Bank of Yemen ve Tadhamon Bank olmak üzere iki bankayı ele aldık. Betimsel analizlerimizde, özkaynak kârlılık oranları (ROE) ve aktif kârlılık oranları (ROA) gibi bağımlı değişkenler ile likit varlıkların toplam varlıklara oranı (D1), toplam kredilerin toplam mevduata oranı (D2), toplam mevduatın toplam aktiflere oranı (D3) ve merkez bankası nakitlerinin toplam mevduat ve kısa vadeli dış kaynaklara oranı (D4) gibi bağımsız değişkenler arasındaki ilişkileri incelendi. Likidite riskinin kârlılığa etkisini ölçmek için regresyon analizi testleri gerçekleştirdik ve sonuçları EVIEWS12 istatistik programı kullanarak analiz edildi.
Çalışmanın sonuçları, National Bank of Yemen'de likidite riskinin kârlılığı pozitif yönde etkilediğini göstermiştir. Likidite göstergesi hem özkaynak kârlılığı getirisini hem de toplam aktif kârlılığı getirisini artırmaktadır. Diğer bağımsız değişkenler ise kârlılığı negatif yönde etkilemektedir. Tadhamon Bank için ise, likidite riskinin kârlılığı pozitif yönde etkilediğini gösteren bulgular elde edilmiştir. Likidite göstergesi, özkaynak kârlılığı getirisini ve toplam aktif kârlılığı getirisini artırmaktadır. Ancak, diğer bağımsız değişkenler arasında kârlılığı etkileyen bir ilişki bulunmamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Katılım Bankaları, Geleneksel Bankaları, Likidite Riski, Bankalarda Kârlılık

Abstract:
This study aims to determine the impact of liquidity risk on profitability in traditional and participation banks through a survey conducted on a sample of Yemeni banks between 2004 and 2020. Most banks' main objective is to make a profit. However, this objective involves facing various risks, such as liquidity risk, which requires banks to balance earning profits, meeting customer demands, and meeting cash needs without affecting their investments. Therefore, liquidity is of paramount importance for many banks.
Our study discusses the theoretical aspects of banking, different types of banks, and their essential functions with the support of scientific sources. We also examined the types of liquidity risk and the importance of these risks in detail. With scientific methods, we adopted a descriptive and analytical approach in our study and used the EVIEWS12 statistical program for our analysis. Our research aims to investigate the impact of liquidity risk on profitability in traditional and participation banks in Yemen. In our descriptive analyses, we examined the relationships between dependent variables such as return on equity ratios (ROE) and return on assets ratios (ROA) and independent variables such as liquid assets to total assets ratio (D1), total loans to total deposits ratio (D2), total deposits to total assets ratio (D3), and central bank cash to total deposits and short-term external resources ratio (D4). We conducted regression analysis tests to measure the impact of liquidity risk on profitability and analyzed the results using EVIEWS12 statistical software.
The study results show that liquidity risk positively affects profitability in the National Bank of Yemen. The liquidity indicator increases both the return on equity and the return on total assets. Other independent variables affect profitability negatively. For Tadhamon Bank, the findings indicate that liquidity risk positively impacts profitability. The liquidity indicator increases the return on equity and returns on total assets. However, there is no relationship between other independent variables affecting profitability.

Keywords: Participation Banks, Traditional Banks, Liquidity Risk, Bank Profitability