Berdibek Sokpakbayev'in "Balalık Şakka Sayahat" adlı eseri üzerine dil incelemesi (İnceleme-metinler ve aktarma-sözlük)
Language analysis over the book "Balalık Şakka Sayahat" by Berdibek Sokpakbayev (Analysis, texts, transfer-dictionary)
Yazar: SANIYA SERDALINA
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN EFENDİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çağdaş Kazak Edebiyatının önemli yazarlarından Berdіbek Sоkpakbayev'іn Balalık
Şakka Sayahat "Çоcukluk Dönemіne Yоlculuk" adlı eseri üzerine yapılmış olan bu çalışma;
Giriş, Dil İncelemesi, Metin ve Sözlük olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.
"Giriş" kısmında öncelikle Kazak Türkleri, Kazakistan, Kazak Türkçesi ve Kazak
Edebiyatı ele alınmış, devamında Berdibek Sokpakbayev'in hayatı, edebî kişiliği ve Balalık
Şakka Sayahat adlı eser üzerine bilgiler verilmiştir. "Dil İncelemesi" kısmında metnin ses
bilgisi ve şekil bilgisi hususiyetleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Bu incelemelerden
hareketle Kazak Türkçesi, Türkiye Türkçesi ile mukayese edilmiştir. "Metin" kısmında ise
üzerinde çalıştığmız eserin Kiril harflerinden Latin harflerine transkripsiyonu ve Türkiye
Türkçesine aktarımı verilmiştir. Metnin transkripsiyonu ile Türkiye Türkçesine aktarılmış
şekli yan yana tablo hâlinde verilmek suretiyle okuyucuların metni karşılaştırmalarına imkân
sunulmuştur. "Sözlük" kısmında eserin modern sözlükçülük yöntemiyle söz varlığının ortaya
çıkarılması için metinde geçen tüm kelimeleri içeren işlevsel bir sözlük hazırlanmaya gayret
edilmiştir. Kelimelerin metindeki kullanım anlamlarının verilmesine özen gösterilmiş; alıntı
kelimelerin kaynaklarının tespiti sağlanmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın sonunda "Kaynaklar" başlığı altında faydalanılan eserlerin listesi
verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kazak Türkçesi, Dil Bilgisi, Berdibek Sokpakbayev, Balalık Şakka Sayahat.

Abstract:
This study, which is made over the "Balalık Şakka Sayahat / Çоcukluk Dönemіne
Yоlculuk" the work of Berdіbek Sоkpakbayev, one of the famous writers of Contemporary
Kazakh Literature, consists of four parts: Introduction, Language Review, Text, and Dictionary.
In the Introduction part, firstly Kazakh Turks, Kazakhstan, Kazakh Turkish and
Kazakh literature were discussed, then information about Berdibek Sokpakbayev's life,
literary personality and the work Balalık Şakka Sayahat were given. In the Language Analysis
section, the phonetic and morphological features of the text were evaluated in detail. Based
on these studies, Kazakh Turkish has been compared with Turkey Turkish. In the Text part,
the transcription of the work we are working on from Cyrillic letters to Latin letters and its
transfer to Turkey Turkish are given. The transcription of the text and its translation into
Turkey Turkish are presented side by side as a table, allowing readers to compare the text. In
the Dictionary section, an effort was made to prepare a functional dictionary containing all
the words in the text in order to reveal the vocabulary of the work with the modern
lexicography method. Care was taken to give the meanings of the words used in the text; It
has been tried to determine the sources of the quoted words.
Works cited are listed under Bibliography title at the end of the study.

Keywords: Kazakh Turkish, Language Analysis, Berdibek Sokpakbayev, Balalık Şakka Sayahat.