Mecelle'nin "Zarar ve mukâbele bi'z-zarar yoktur (19. madde)" küllî kâidesi ve İslâm hukukunda uygulama örnekleri
The legal maxim by Majalla, "There is no injury (damage), and injury may not be met by injury (article 19)" and examples of adoption in Islamic law
Yazar: HABİBE İPEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM KOÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Tezin giriş bölümünde, araştırmanın konusu, kapsamı, amacı, yöntemi ve önemi açıklandı; ardından Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye ve "Zarar ve mukâbele bi'z-zarar yoktur (19. md.)" küllî kâidesi ile alakalı kâideler hakkında bilgi verildi.
İkinci bölümde, tezde esas alınan Mecelle 19. maddenin Arapçasında geçen kelimelerin manası ve zarar çeşitleri hakkında bilgi verildi; kâidenin, Kur'ân ve Sünnet'teki delilleri açıklandı. 
Üçüncü bölümde, "Zarar ve mukâbele bi'z-zarar yoktur (19. md.)" küllî kâidesi, Mevsılî'nin el-İhtiyâr adlı fıkıh kitabını merkeze alarak Merginânî'nin el-Hidâye, Kudûrî'nin el-Muhtasar, Serahsî'nin el-Mebsût adlı eserlerinde zararla ilgili meselelerin geçtiği yerler esas alınarak İslâm hukukunda uygulama örnekleri; alışveriş, şüf'a, icare, kısmet, hacr, hibe, âriye, şirb, gasp, talâk, siyer, diyetler, vasiyet konu başlıkları altında ele alınarak incelendi.
Sonuç bölümünde, çalışmamızın kaynağını oluşturan kâidenin, "Zarar verme ve zarar görme (ve zarara zararla karşılık verme) yoktur." hadisinden yola çıkılarak hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca fıkıh kurallarından biri olarak kabul edilen bu hadis ile Müslümanların hayatlarının her alanında önem vermeleri gereken bir duruma dikkat çekilmektedir. Çünkü İslâm, adalet ve itidal üzerine kuruludur. Bu bağlamda dinimiz insanların birbirine zarar vermesini yasaklamıştır. Buna göre, ele aldığımız kuralın ilk kısmı başkalarına zarar vermeyi, ikinci kısmı ise zarar karşısında zararla misilleme yapılmasını yasaklamaktadır. Bu yasağa rağmen, zarara uğrayanlar, intikam almak için zarar vermemeli, mağduriyetin giderilmesi için yetkili mercilere başvurmalıdır.

Anahtar Sözcükler: İslâm Hukuku, Küllî Kâide, Mecelle 19. Madde, Zarar, Alışveriş, Hibe

Abstract:
The introduction of the thesis provided background on the research topic, scope, objective, method, and significance; after then, Majalla-ı Ahkâm-ı Adliyye and the principles related to his legal maxim, "Injury may not be met by injury (art. 19)" were discussed.
The second chapter of the thesis discusses the meaning of the terms in the Arabic version of the 19th article of Majalla, which served as the foundation for the thesis, as well as about the many sorts of injury; and the evidences for the legal maxim in the Qur'an and Sunnah were laid forth.
The third chapter examined the examples of adoption of the legal maxim, "Injury may not be met by injury (art. 19)" in Islamic law by centring the fiqh book "al-Ikhtiyar" by al-Mavsilî and based on the places where the matters related to the injury where they appear in the books "al-Hidayah" by Al-Merginani, "al- Mukhtasar" by Al- Quduri, and "al-Mabsut" by Sarahsi under the following topics; trade, pre-emption, lease, division, restriction (hajr), donation, bailment, right of taking water, usurpation (ghasb), divorce (talaq), prophetic biography (sirah), compensation (diyah), and testament.
The final chapter concluded that the legal maxim, which serves as the source of our study, was constructed based on the hadith, "Injury may not be met by injury (art. 19)". Furthermore, this hadith, which is acknowledged as one of the tenets of fiqh, calls attention to a circumstance that Muslims should be aware of in all aspects of their life. Because Islam is built on the principles of justice and equilibrium. Concordantly, our religion forbids people from harming one another. Accordingly, the first part of the maxim we studied bans injuring others, but the second part prevents retaliating for injury for injury. Despite this ban, persons who have sustained injury should not injure in order to exact retaliation, but should instead appeal to the competent authorities to have the suffering remedied.

Keywords: Islamic Law; Legal Maxim; Majalla, Article 19; Injury; Trade, Donation