Ortak yaşam konutları: Özel oda tipolojileri üzerine bir araştırma
Coliving: A study of private room typologies
Yazar: EKİN ELİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. SHİRİN IZADPANAH
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Günümüzde yoğun nüfusa sahip gelişmiş ülkelerdeki kentlerde yaşayan bireyler, konut stok yetersizliği, her geçen gün artan yaşam maliyetleri, küçülen konutlar ve yoğun göç alımı gibi sorunlarla başa çıkmaya çalışmakta ve bu durum kullanıcıları alternatif konut çözümlerine yönlendirmektedir. Bu bağlamda ortaya çıkan ortak yaşam konut modeli, bireylerin bilinçli ve isteyerek biyolojik bağlantısı bulunmadığı, daha öncesinde tanışmadığı insanlarla aynı yaşam alanını paylaşması olarak tanımlanmaktadır. Gün geçtikçe dünyanın birçok ülkesinde ortak yaşam konutlarına ilgi artmakta ve uygulamaları çoğalmaktadır. Ancak Türkiye'de bu kavram henüz oluşmamış ve uygulanmış bir örneği bulunmamaktadır. Günümüzde birçok ülkenin temel sorunu haline dönüşen barınma kavramı, Türkiye'de de gün geçtikçe kritik bir sorun haline dönüşmektedir. Ülkemizde ortak yaşam kavramı gibi güncel yaşam modellerinin geliştirilmesi için bir adım olarak oluşturulan bu tez çalışması, ortak yaşam konut kavramını incelerken ortak yaşam mimarlığı için yeni bir tasarım modeli oluşturmayı amaçlamıştır. Ortak yaşam konut modelinde özel odalar, bünyesinde birçok farklı eylemi bir arada bulundurduğu için özel odalarda mobilya seçimi ve yerleşimi de oldukça önemlidir. Kullanıcıların kültürel farklılıkları, mahremiyet anlayışları, dini inançları ve hayat tarzları gibi özellikleri oda yerleşimini kullanıcı bazında etkilerken, firmaların özel oda yerleşimleri için kiracılara farklı alternatifler sunmaları da kullanıcıların hayat kalitesini arttıracaktır. Ortak yaşam konut modelinde özel odanın önemi göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çalışmada konut kavramının tarihsel süreç içerisindeki gelişimi, ortak yaşam kavramının ortaya çıkışı, mimari gelişimi ve Avrupa'daki örnekleri incelenmiş; işletmeler ve mimarların ortak yaşam konut modelinde özel oda oluşturmalarına yardımcı olacak sistematik yerleşim metodu geliştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda toplam 6 tip plandan 132.539 yerleşim oluşturulmuştur. Oluşturulan her yerleşimde tefrişlerin bulunduğu konumun farklılığı ve odanın sirkülasyonu başka bir kullanıcıya hitap ederken, ortaya çıkan yerleşimler yaşanabilir ortak yaşam konut mekanları oluşturulabilmesi için çoklu oda tasarım tipolojileri içeren bir tasarım çerçevesi sunmaktadır. Yapılan bu çalışma, ortak yaşam kavramı ve konut modeline tasarım süreci aşamasında teorik ve uygulama bakımından önemli katkılarda bulunmuş ve ortak yaşam konut işletmecileri ile tasarımcıları için bir tasarım kaynağı oluşturmuştur.

Abstract:
Rise of urban population in developed countries, has resulted problems such as inadequate housing stock, increase in cost of living, smaller living spaces, and un-controlled immigrations, which force individuals to look for alternative housing options. In line with this issue, coliving is one of the housing options emerged as an alternative and refers to individuals sharing the same living space with people whom they are not biologically related to, or familiar in any way. Interests in coliving residences has been increased in many countries worldwide. In Türkiye, this concept has not yet been familiarized and there is no proposed example. Like many other countries Türkiye is also struggling with the housing crisis. Therefore, this thesis aims to explore and describe the concept of coliving housing and develop a new design model for coliving architecture in order to develop a design guideline to adopt the concept of coliving in Türkiye. Within the coliving housing, the design and layout of private rooms are considered as the most crucial subject since rooms are served as a space for privacy and many other personal activities. The cultural differences, privacy norms, religious beliefs, and lifestyles of coliving occupants will significantly influence the layout of private rooms, and offering variety of alternatives for room layouts by coliving companies will enhance the quality of life for their occupants. Due to the critical role of rooms in coliving housing, this study has explored the historical and architectural development of coliving housing, specially by looking at best examples in Europe and establish a model including variety of room typologies that will provide a quality living environment for coliving occupants. As a result, six types of main room typology is established with a total number of 132.539 layout typologies. Each layout, with its different location for furnishings and circulation of the room, serve a different user's needs; therefore create a framework with multiple room design typologies that would support livable room spaces. Findings from current study contributes to develop and design coliving housing both theoretically and practically. Additionally, this study can be used as a design resource for firms and designers who are or would be involved with coliving housing.