Beden eğitimi öğretmenlerin liderlik davranışlarının iletişim becerileri ile ilişkisinin incelenmesi (Ankara ili örneği)
Analyzing the relationship between physical education teachers' leadership behaviors and their communication skills (Ankara case)
Yazar: ORUÇ ALİ UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. TEKİN ÇOLAKOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Eğitim sorunları = Education problems ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Öğretmen sorunları = Problems of teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Bu Araştırmanın Amacı; Ankara İlinde Ortaöğretimde Görev Yapan Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Liderlik Davranışlarının İletişim Becerileri İle İlişkisini Saptamaktır.
Bu araştırmanın çalışma evrenini, 2012-2013 öğretim yılı Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Ankara ilindeki liselerde görev yapan beden eğitimi öğretmenleri oluşturmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre 2012-2013 öğretim yılında Ankara ilinde 1138 Erkek, 513 Kadın olmak üzere toplam 1651 beden eğitimi öğretmeni bulunmaktadır (ankara.meb.gov.tr).
Çalışmanın örneklemini ise, Ankara iline bağlı Çankaya, Yenimahalle, Keçiören Altındağ, Sincan, Etimesgut ve Mamak ilçelerinden lise düzeyinde tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş okullardan 486 beden eğitimi öğretmeni oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplama aracı olarak, Bernard Bass ve Bruce Avolio (1995) tarafından geliştirilen "Liderlik Stilleri Ölçeği (Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ 5X - SHORT)", Korkut (1996) tarafından geliştirilen, "İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeğ"i (İBDÖ), ve kişisel özellikleri belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
Beden eğitimi öğretmenlerinin algılarına göre, liderlik stilleri ve iletişim becerilerinin, kişisel özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesinde ikili küme karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis-H Testi ve Frekans, Aritmetik Ortalama ve Standart Sapma, analizi istatistik yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.
Sonuçta; Beden eğitimi öğretmenlerinin dönüşümcü liderlik davranışlarının, etkileşimci liderlik davranışlarından daha fazla gerçekleştirildiği, cinsiyet grupları algılarına göre dönüşümcü liderliğin bütün boyutlarında kadın beden eğitimi öğretmenlerinin erkek beden eğitimi öğretmenlerine göre yüksek algıya sahip oldukları, hizmet süreleri, dönüşümcü liderlik özellikleri idealleştirilmiş etki-atfedilen, idealleştirilmiş etki-davranış, telkinle güdüleme, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutlarına ilişkin algılarını belirleyici bir değişken olmadığı, mezuniyet durumlarına göre, liderlik özellikleri idealleştirilmiş etki-atfedilen, idealleştirilmiş etki-davranış, telkinle güdüleme, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutlarına ilişkin algılarını belirleyici bir değişken olmadığı, idarecilik görev durumlarına göre, liderlik özellikleri idealleştirilmiş etki-atfedilen, idealleştirilmiş etki-davranış, telkinle güdüleme, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutlarına ilişkin algılarını belirleyici bir değişken olmadığı, kadın öğretmenlerin iletişim becerilerini algılama düzeylerinin erkek öğretmenlerinkine göre daha yüksek olduğu, yaş değişkenine göre iletişim becerisi ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı,  hizmet süresine göre iletişim becerisi ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı, hizmet süresine göre iletişim becerisi ortalama puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı, idarecilik görevi yapan öğretmenlerin iletişim becerisi düzeyleri idarecilik görevi yapmayan öğretmenlerinkinden daha yüksek olduğu, saptanmıştır.
Buna göre dönüşümcü liderlik boyutunda beden eğitimi öğretmenlerinin idealleştirilmiş etki-atfedilen, idealleştirilmiş etki-davranış ve telkinle güdüleme liderlik davranışlarını gerçekleştirme düzeyleri arttıkça iletişim becerisi düzeyinin de arttığı, beden eğitimi öğretmenlerinin koşullu ödül, istisnalarla yönetim-aktif ve istisnalarla yönetim-pasif liderlik özelliğini gerçekleştirme düzeyleri arttıkça, iletişim becerisi düzeyinin de arttığı söylenilebilir.
Anahtar Kelimeler: Lider, Liderlik, İletişim, Beden Eğitimi, Beden Eğitimi öğretmeni.

Abstract:
The purpose of the present study is to determine the relationship between physical education teachers' leadership behaviors and their communication skills.The universe of the study was comprised of the teachers working at State High Schools of Ministry of National Education (MONE) in Ankara during 2012-2013 academic year. According to the statistics by MONE, there were 1138 male and 513 female, 1651 in total, physical education teachers in Ankara during 2012-2013 academic year (ankara.meb.gov.tr).
The sampling of the study consists of randomly selected 486 physical education teachers from schools in Çankaya, Yenimahalle, Keçiören, Altındağ, Sincan, Etimesgut and Mamak districts. 
"Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ 5X – SHORT" developed by Bernard Bass and Bruce Avolio (1995) and Communication Skills Evaluation Scale developed by Korkut (1996) and Personal Information Form prepared by the researcher were used as data collection tools. 
Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis-H test and Frequency Analysis, Mean and Standard Deviation analyses were used in order to determine their leadership and communication skills and whether these skills change according to their personal features. The significance level was accepted as 0.05. 
According to the results of the analyses, physical education teachers use transformational leadership behaviors more than transactional leadership behaviors; when it comes to gender, statistics showed that female teachers had higher perceptions of transformational leadership in all dimensions. 
According to the findings, it is possible to say that when the level of physical education teachers' use of the leadership behaviors of idealized influence-attributed, idealized influence-behavior and inspirational motivation increases, the level of communication ability increases; when the level of physical education teachers' actualization of conditional reward, active-management by exception and passive management by exception  leadership features increases, the level of communication ability increases, too.
Key Words: Leader, Leadership, Communication, Physical Education, Physical Education Teacher.