Obsesif kompulsif bozukluğu olan hastalarda ve hastalanmamış kardeşlerinde nöropsikolojik, elektrofizyolojik ve nörolojik bozukluklar
Neuropsychological, electrophysiological and neurological impairments in patients with obsessive compulsive disorder and their healthy siblings
Yazar: HALİL ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. SUZAN ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Fenotip = Phenotype ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Uyarılmış potansiyeller-işitsel = Evoked potentials-auditory

Özet:
Amaç: Bu çalısmada OKB hastaları, kardesleri ve sağlıklı kontrollerdebilissel islevlerin, N100, N200, P200 ve P300'den olusan olaya iliskin isitseluyarılmıs potansiyelleri (O?UP) içeren elektrofizyolojik değerlendirmelerin ve siliknörolojik belirtilerin karsılastırılması, bu ölçümler arasındaki iliskinin incelenmesi veolası endofenotipik göstergelerin belirlenmesi amaçlanmıstır.Yöntem: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim DalıPolikliniği'ne ayaktan basvuran veya psikiyatri servisinde yatırılarak izlenen, DSMIVtanı ölçütlerine göre OKB tanısı konmus 33 hasta ile cinsiyet, yas ve eğitimaçısından eslestirilmis olan 18 hasta kardesi ve 21 sağlıklı birey çalısmaya alındı.Hastalık siddeti ve depresyon siddetini belirlemek için hastalara Yale BrownObsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği ve Hamilton DepresyonDerecelendirme Ölçeği verildi. Tüm gruplara bir nöropsikolojik değerlendirmebataryası (Wechsler Bellek Ölçeği Gözden Geçirilmis Formu'nun Sayı Dizisi Testive Sekilsel Bellek Testi, Sözel Akıcılık Testleri, Wisconsin Kart Esleme Testi(WKET), ?z Sürme Testi (A ve B), Rey Sözel Öğrenme ve Bellek Testi, StroopTesti ve Küplerle Desen Testi) ve silik nörolojik belirtileri (SNB) taramak içinNörolojik Değerlendirme Ölçeği (NDÖ) uygulandı. N100, P200, N200, P300'denolusan isitsel olaya iliskin potansiyel (O?P) ölçümleri yapıldı.Bulgular: Çalısmaya alınan tüm gruplar karsılastırıldığında yürütücü islevler(islem belleği, planlama, karar verme) ve görsel motor koordinasyon performansınınhastalarda kardeslerden, kardeslerde ise kontrollerden daha kötü olduğu belirlendi.Obsesif kompulsif bozukluğu olan hastalarda yas, hastalık süresi ve siddeti ile bellekve yürütücü islev performansları arasında ters yönde iliski olduğu saptandı. P200genliğinin kardeslerde hastalardan, hastalarda da kontrollerden büyük olduğugözlendi. N200 genliğinin mutlak değeri, kardeslerde hastalardan, hastalarda dakontrollerden küçüktü. P300 genliği hastalarda kardeslerden, kardeslerde isekontrollerden küçük olarak bulundu. P300 latansı hasta ve kardeslerde birbirineyakın ve kontrollerden küçüktü. Hastaların yasları ile N200 latansı arasında, hastalıksüresi ile N100 ve N200 latansları arasında, hastalık baslangıç yası ile P300 latansıarasında doğru yönde iliski saptandı. Hastalarda karmasık motor hareketler dısındakidiğer SNB alt grupları kontrol grubundan daha bozuktu. Hastalık süresi ile karmasıkmotor hareketler ve toplam belirtilerdeki bozulma arasında doğru yönde iliskisaptandı. Lojistik regresyon analizinde P3N2 genliğindeki ve küplerle desen testpuanındaki yüksekliğin ve ST tamamlama süresinin kısa olmasının kontrol, P2N1genliğinin yüksekliğinin ise vaka (hasta ve kardes) grubunda olmayı yordadığıgözlendi. Tüm grupta N100 genliği ile bellek bozukluğu arasında, P300 genliği iledikkat ve yürütücü islevler, N100 latansı ile bellek, P200 latansı ile bellek ve stratejigelistirme arasında, N200 latansı ile dikkat, bellek, islem belleği ve görsel motorkoordinasyon arasında, P300 latansı ile bellek arasında iliski belirlendi. Tüm gruptaSNB ile hemen tüm nöropsikolojik belirtiler arasında iliski saptandı.Sonuç: Obsesif kompulsif bozuklukta islem belleği, yürütücü islevler, sözelbellek, sözel akıcılık, görsel motor koordinasyon, motor hız, sekilsel bellek ile P300ve N200 ölçümlerinde ve nörolojik değerlendirmede bozukluklar olduğubulunmustur. Obsesif kompulsif bozukluğu olan hastaların kardeslerinde de islembelleği, yürütücü islevler ve görsel motor koordinasyonda bozukluk saptanmaktadır.Yürütücü islevler, görsel motor koordinasyon, P200 ve P300 genlikleri olasıendofenotipik göstergeler olarak ön plana çıkmıstır.Anahtar Sözcükler: Obsesif kompulsif bozukluk, bilissel islevler, P300, siliknörolojik belirtiler, endofenotip

Abstract:
Objective: The aim of this study is to compare and investigate therelationship between cognitive functions, electrophysiological findings, whichconsist of auditory event related potentials (ERP) N100, N200, P200, P300 andneurological soft signs in OCD patients, their siblings and control subjects anddetermine the potential endophenotypic markers.Methods: Thirty-three in- and out-patients who admitted to the Departmentof Psychiatry, Hacettepe University Faculty of Medicine with the diagnosis of OCDaccording to the DSM-IV criteria, 18 siblings and 21 healty control subjects,matched for age, gender and education with the patients were included in the study.Yale Brown Obsessive Compulsive Symptoms Checklist Scale and HamiltonDepression Rating Scale were administered to all patients for determining theseverity illness and comorbid depression. A neuropscyhological test battery (WechlerMemory Sclale Revised Edition Digit Span and Figural memory test, Verbal fluencytests, Wisconsin Cart Sorting Test, Stroop Test, Block Design Test, Rey VerbalLearning and Memory Test) and Neurological Evaluation Scale (NES) wereadministered to all study groups. Auditory ERP which consist of N100, N200, P200and P300 recordings were obtained from all subjects.Results: Comparison between three groups revealed that patients performedworse on executive functions and visual motor integration compared to siblings andhealty controls. In the patient group an inverse correlation was found between theseverity of illness, duration of illness and age with memory and executive functions.P200 amplitude was found to be higher in siblings compared to patients and higher inpatients compared to controls Absolute value of N200 amplitude was shorter insiblings compared patients and shorter in patients compared to controls, P300amplitude was found to be shorter in patients compared to siblings and shorter insiblings compared to controls. P300 latency was comparable in patients and siblingsand was decreased in controls. N200 latency was directly correlated with age, N100and N200 latencies were directly correlated with duration of illness and the latencyof P300 was directly correlated with age of onset. The other subscales of NES butnot complex sequencing motor acts were significantly impaired in patients comparedto controls. The duration of ilness was correlated with complex sequencing motoracts. In logistic regression analyses higher P3N2 amplitude, higher performance oncube design and the quicker completion of ST test predicts being in controlandhigher P2N1 amplitude predicts being in case (patient and sibling) groups. In thewhole sample correlations were found between the latency of N100 and memory,P300 amplitude and attentional measures and executive functions, N100 latency andmemory, P200 latency and memory and strategy developing, N200 latency andattentional measures, working memory and visual motor integration, P300 latencyand memory. In the whole sample neurological soft signs were correlated withallmost all cognitive functions.Conclusion: Working memory, executive functions, verbal memory, verbalfluency, visual motor integration, motor speed, figural memory, P300 and N200measurements and neurological examination were impaired in OCD patients.Working memory, executive functions, visual motor integration were impaired intheir siblings. Executive functions, visual motor integration, P200 and P300amplitudes seem to be potential endophenotypes among others.Key words: Obsessive compulsive disorder, cognitive functions, P300, neurologicalsoft signs, endophenotype