Satış sözleşmesi çerçevesinde ayıptan sorumlulukta zamanaşımı ve ayıptan doğan def'i hakları /
Yazar: DOĞAN KARA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MURAT DEVELİOĞLU
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ayıplı ifa = Defective fulfilment ; Ayıplı mal = Defective goods ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Satış sözleşmeleri = Sales contracts ; Tüketici hakları = Consumer rights ; Zaman aşımı = Prescription

Özet:
TBK m. 231 hükmünde, taşınırlar açsından, ayıptan doğan her türlü davanın, satılanın alıcıya devrinden itibaren iki yılda; TBK m. 244 f. III hükmünde ise, taşınmazlar açısından, mülkiyetin geçmesinden başlayarak beş yılda zamanaşımına uğrayacağı öngörülmüştür. Söz konusu süreler ise, niteliği itibariyle gerçek bir zamanaşımı süresi olma özelliği göstermektedir. Ayıptan sorumlulukta zamanaşımı süreleri, sözleşmeden dönme hakkı neticesinde doğan iade borçları dahil olmak üzere, her türlü seçimlik hakkın kullanımı sonucunda meydana gelen alacak hakkı açısından uygulanır. TBK m. 231 ve m. 244 f. III hükümlerinde öngörülen süreler, zamanaşımı süresi olduğu için, zamanaşımına ilişkin temel düzenlemeler, bu süreler açısından da uygulama alanı bulur. TBK m. 153 hükümlerinde düzenlenen durma sebeplerinin mevcut olması durumunda, zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz, başlamışsa sürelerin işlemesi durur. TBK m. 154 hükmünde belirtilen hallerde zamanaşımı süresi kesilir ve yeniden işlemeye başlar. Ayıptan sorumlulukta zamanaşımı süreleri emredici olmadığı için, sözleşmeyle değiştirilebilir. Ancak, zamanaşımı süresinin uzatılması durumunda, sözleşmesel zamanaşımı süresi, TBK m. 146 hükmünde düzenlenen on yıllık üst sınırı aşamaz. Taşınmaz satışında söz konusu üst sınır, TBK m. 244 f. III hükmünün kıyasen uygulanması sonucunda, yirmi yıl olarak kabul edilmelidir. Tarafların zamanaşımı süresini sözleşmeyle kısaltmaları da mümkündür. Bu durumda kısaltılan zamanaşımı süresi, alıcının haklarını kullanmasını hakkaniyete aykırı şekilde engellemeyecek uzunlukta bir süre olmalıdır. O halde, zamanaşımının kısaltılabileceği minimum süre, ayıptan doğan hakların kullanımının alıcı açısından mümkün olduğu en az süredir. TBK m. 231 f. II uyarınca, taşınır satışında, satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluktan doğan alacak hakları, satılanın tesliminden itibaren on yılın geçmesiyle birlikte (TBK m. 146) zamanaşımına uğrar. TBK m. 244 f. III uyarınca, taşınmaz satışında bu süre, satılanın mülkiyetinin alıcıya geçmesinden itibaren yirmi yıldır. Kanun koyucu, TBK m. 231 f. I c. 2 hükmünde, alıcının ayıptan doğan def'i haklarının, zamanaşımı süresinden etkilenmeyeceğini öngörmüştür. Bu kapsamda, alıcı, takas savunmasına, ödemezlik def'ine başvurabileceği gibi, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarını def'i yoluyla ileri sürülebilir.

Abstract:
We would like to note that for movable and real estate sales, the actions for breach of warranty of quality and fitness respectively prescribe two years from the transfer of the object to the buyer and five years from the transfer of ownership under arts. 231 and 244/III of the COTr. These time limits qualify as actual prescriptive periods. The prescriptive periods (art. 231 and art. 244/III of the COTr) envisaged within the system of the warranty of quality and fitness concern all claims arising from the exercise of the alternative rights of the buyer, including duties of restitution resulting from the termination of the contract. Since the time limits of arts. 231 and 244/III of the COTr are prescriptive periods, not expiration periods, the general provisions concerning prescription apply to them. As long as the causes of suspension listed in art. 153 of the COTr exist, the prescriptive period does not commence or is suspended, if it has already started. Furthermore, pursuant to art. 154 of the COTr, the prescriptive period is interrupted. and a new period commences. Since the prescriptive periods provided for the warranty regime of quality and fitness are not mandatory, they can be modified by a contract. However, a possible extension may not exceed the maximum limit of ten years regulated in art. 146 of the COTr. It is necessary that this maximum limit must be admitted twenty years with regard to the sale of real estate following the application of art. 244/III of the COTr by analogy. In addition, the parties are entitled to reduce the prescriptive periods. However, the reduction is only admissible insofar as the exercise of the buyer's rights is not unfairly hindered. Thus, the minimum reduction time limit of the prescriptive period is the minimum period required for the buyer to exercise the specific rights resulting from the warranty. Pursuant to art. 231/II of the COTr concerning the movable sale, if the seller commits a gross fault in the event of the defective delivery, the warranty actions of the buyer are subject to the ten-year prescriptive period under art. 146 of the COTr, which commences on the day of the delivery of the object. Thus, under the terms of art. 244/III of the COTr concerning the sale of real estate, the rights of the buyer prescribe twenty years from the date of the transfer of ownership in the event of a gross fault on the part of the seller. The legislator stipulates in art 231/I of the COTr that the defenses of defective goods remain available to the buyer and are not affected by the prescriptive period. Within this scope, the buyer could set off their time-barred claim, assert the defense of non-performance, invoke the right to reduce the price or the right to terminate the contract by way of a plea.