Türkiye'de muhafazakâr düşünce ve din: Hareket dergisi örneği (1939-1953)
Conservative thinking and religion in Turkey: The case of Hareket journal (1939-1953)
Yazar: KÜBRA ÇAMURDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCRET KİRAZ TOPRAK
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dergiler = Magazines ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini değerler = Religious values ; Hareket dergisi = Hareket magazine ; Muhafazakar İslam = Conservative Islam ; Muhafazakarlık = Conservatism

Özet:
Türkiye'nin modernleşme sürecinde geleneği ve eski sistemi savunma biçimi olarak ortaya çıkan muhafazakârlık, birçok ideoloji ve yapıda etkili görülmektedir. Muhafazakârlığı hem Batı'daki konjonktürel bağlamıyla kullanmak hem de Türkiye'deki şartlarıyla bütüncül açıdan irdelememek konunun tüm boyutlarının değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır. Ancak muhafazakârlığı kronolojik olarak işlemek de bir o kadar güçtür. Bu anlamda muhafazakârlık, Batı'da ortaya çıkış serüveni, Türkiye'deki serüveninde ise erken Cumhuriyet döneminde dönüm noktalarının sosyolojik ve tarihsel bağlamı odağında eklemlendiği temel ideolojilerle birlikte ele alınmaktadır. Sosyo-politik tartışmalarda muhafazakârlığın esnek yapısı sayesinde istenilen yöne çekilebilmesi kavramın pragmatik olarak da kullanılabildiğini göstermektedir. Cumhuriyet döneminde etkin yayın organı olan dergiler, toplumsal ve siyasi meselelerde topluma ışık tutan bir duruş sergilemektedir. 
Bu tezde muhafazakârlık, muhafazakâr bir milliyetçi olarak anılan Nurettin Topçu'nun öncüsü olduğu Hareket dergisinde betimsel analiz yöntemiyle tartışılmıştır. Derginin 1939-1953 yılları arasında çıkarılan 47 sayısı muhafazakârlığın ana temaları ve din, dini gelenek ve dinin toplumsal yansımaları çerçevesinde incelenmiştir. Klasik muhafazakârlık kadar diğer muhafazakârlık biçimlerinin de dinle ilişkili olduğu ortadadır. Ayrıca derginin ister istemez milliyetçi-muhafazakâr bir kimliğe büründüğü söylenebilir. Buna göre muhafazakârlığın tarihsel serüveni, Türkiye'de erken Cumhuriyet dönemindeki yansımalarının Hareket Dergisi odağında ve din ile ilişkisi bağlamında incelenmesi çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır.

Abstract:
Conservatism, which emerged as a way of defending tradition and the old system with the modernization of Turkey, is seen as a current issue in many ideologies and structures. Using conservatism both in its context in the West and not in a holistic approach in its context in Turkey makes it difficult to evaluate all aspects of the issue. However, it is equally difficult to process conservatism chronologically. In this sense, considering the main themes of conservatism, it is important to examine its socio-political origins and the roles it has transformed in our country. In this sense, by using understanding and expalanation methods, conservatism is discussed with the basic ideologies, in which the adventure of its emergence in the West and the sociological and historical context of the turning points in its adventure in Turkey in the early Republican period are articulated. The fact that conservatism can be pulled in the desired direction in socio-political debates on account of its flexible structure also shows that it is used pragmatically. All forms of conservatism, as well as classical conservatism, are related to religion. 
In this thesis, conservatism is discussed with the descriptive analysis method in the Movement Journal, pioneered by Nurettin Topçu, who is known as a conservative nationalist. The 47 issues of the journal, published between 1939-1953, were examined within the framework of the main themes of conservatism and religion, religious tradition and the social reflections of religion. It is obvious that other forms of conservatism as well as classical conservatism are related to religion. In addition, it is possible to say that the journal has inevitably assumed a nationalist-conservative identity. Accordingly, it can be stated that the historical adventure of conservatism, its reflections in the early Republican period in Türkiye, and the examination of its relationship with religion in the focus of the Movement Journal reveal the originality of the thesis.