Kahramanmaraş ilinde gıda sektöründe elektronik ticaret uygulamaları
Electronic commerce activities in food sector in Kahramanmaras province
Yazar: BAHAR ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜCAHİT PAKSOY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Elektronik ticaret, tüketicilerin internet ortamında yaptıkları alım satım işlemleri şeklinde tanımlanmakta olup; bu gelişimi tetikleyen en önemli unsur, internet teknolojisinin ilerlemesi olmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, Kahramanmaraş ilinde, internetten gıda alışverişine dair uygulamaları ortaya koymak ve bu alandaki tüketici profilini incelemektir.  
Bu çalışmanın materyalini, 2016 yılında Kahramanmaraş'ta ikamet eden tüketicilerle ve elektronik gıda ticareti ile uğraşan firmalarla gerçekleştirilen anketler oluşturmuştur. Tüketicilerle ilgili yürütülen ankette, basit tesadüfi örnekleme ile belirlenen toplam 384 tüketici ile görüşülmüştür. Tüketicilerin ortalama yaşı, 30,4 yıl olup; %54,9'u kadın ve  %45,1'i erkek olarak saptanmıştır. 
Çalışmada, tüketicilerin aylık ortalama geliri 2072,3 TL ve aylık gıda harcaması 646,3 TL saptanmıştır. Tüketicilerin %67,7si internetten alışveriş yaptıklarını; %17,4'ü, ise internetten gıda alışverişi yaptıklarını belirtmiştir. İnternetten gıda alan tüketicilerin, aylık internetten ortalama gıda harcaması, 38,3 TL olarak saptanmıştır. Tüketicilerin internetten en fazla sipariş ettiği ürünler; kuru gıda, yöresel gıda ve organik gıda olarak belirlenmiştir. 
Araştırmada, internetten gıda alışverişi yapan tüketiciler arasında; ortalama aylık gelir, internetten alışverişe güvenenlerin oranı ve kredi kartı kullananların oranı daha yüksek bulunmuştur. Araştırmada yürütülen Logit analizde, internetten gıda alışverişi ile gelir seviyesi, internetten alışverişe güven ve kredi kartı kullanımı arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. 
Çalışmanın işletme ayağında, 9 firma ile anket gerçekleştirilmiştir. İşletmelerin ortalama yaşı, 17,3 yıl olarak saptanmış olup, %88,9'unda çalışan sayısı, 40 kişi ve altındadır. İşletmelerin %88,8'inde, internet üzerinden satış değeri, 50.000 TL'nin altında belirlenmiştir. 
Çalışmaya katılan işletmelerin, toptan ve perakende olarak internetten gıda satışı gerçekleştirmekte oldukları saptanmış ve genellikle yurt içine yönelik ticaret yaptıkları belirlenmiştir. İşletmelerin internet ortamında en fazla rağbet gören ürünleri, yöresel gıda, organik gıda, kuru gıda ve süt ürünleri olarak saptanmıştır.  
Sonuç olarak, internetten gıda alışverişi ile tüketicilerin geliri, kredi kartı kullanımı ve internetten alışverişe karşı duyulan güven duygusu arasında bir ilişki saptanmış olup, ilgili paydaşların bu yönde strateji geliştirmesi, internetten gıda satışının pazar payını artırabilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Elektronik ticaret, internetten gıda alışverişi, binomial logit model, Kahramanmaraş

Abstract:
Electronic commerce is defined as transactions conducted by consumers in the internet media and increased internet technology is the most important reason triggering this development. The primary purpose of this research was to reveal electronic food shopping transactions in Kahramanmaras province and to examine consumer profiles related to the subject.
The material in this study comprised surveys of the consumers living in Kahramanmaraş in the year 2016 and surveys of enterprises engaged in electronic food commerce. In the research, a total of 384 consumers determined by simple random sampling method was interviewed. The mean age of the consumers was 30,4 years and 54,9% of participants were female and 45,1% were male.
In the study, the mean monthly income of the consumers was 2072,3 TL and mean monthly food expenditure  was 646,3 TL. Of the consumers, 67,7% stated that they bought some items on the internet and 17,4% of the participants stated that they bought food on the internet. Among the consumers who have bought food on the internet, monthly mean food expenditure on the internet was 38,3 TL. The products that the consumers bought mostly on the internet were reported as dry food, regional food and organic food.
In the study, among the consumers buying food on the internet; the mean monthly income, ratio of those trusting the online shopping, and ratio of those using credit card were found to be higher.  The Logit model that the study conducted determined a relationship between food shopping on the internet and income level, trusting the online shopping and credit card use.
For the enterprise section of the study,  9 enterprises have been surveyed. The mean age of the enterprises was found 17,3 years and 88,9% of them had 40 workers and  less. In the 88,8% of the enterprises, the value of food selling on the internet was less than 50.000 TL.
The enterprises participated in the study were found to trade food products online both as retail and wholesale to domestic consumers mainly. The products that were sold online mostly were regional food, organic food, dry food and dairy products.
As a result, a relationship was found between online food shopping and consumers' income level, use of credit card and trusting the online shopping and with the new strategies that shareholders develop, the market share of online food shopping can be increased.

Key words: Electronic commerce, online food shopping, binomial logit model, Kahramanmaraş