Karadeniz'in Sinop kıyılarındaki Cetacea türlerinin bolluk ve dağılımlarının tahmini
Estimation of Cetacean abundance and distribution in Sinop coasts of Black Sea
Yazar: UĞUR ÖZSANDIKÇI
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZDEMİR
Sinop Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Deniz biyolojisi = Marine biology ; Deniz memelileri = Marine mammals ; Karadeniz = Black Sea ; Su ürünleri = Aquatic products

Özet:
Bu çalışmada, deniz memelilerinin populasyon büyüklüğünün belirlenebilmesi için yaygın olarak kullanılan doğrusal kesit yöntemi ile Karadeniz'in önemli balıkçılık merkezlerinden Sinop bölgesinde dağılım gösteren Cetacea (balinalar, yunuslar ve muturlar) türlerinin mevsimsel bolluk ve dağılımlarının tahmini gerçekleştirilmiştir. Gemi ile gözlem çalışmaları 2019 Mayıs – 2020 Mart tarihleri arasında mevsimsel olarak yürütülmüştür. Araştırmada, Karadeniz'de yaşayan üç Cetacea türünün de Sinop bölgesinde dağılım gösterdiği belirlenmiş ve populasyon büyüklükleri mutur (Phocoena phocoena relicta) için 1058 birey (CV=%19,25, %95 CI= 725-1542), afalina (Tursiops truncatus ponticus) için 188 birey (CV=%21,67, %95 CI= 123-239) ve tırtak (Delphinus delphis ponticus) için 311 birey (CV=%16,77, %95 CI= 123-427) olarak tahmin edilmiştir. Tahmin edilen bolluk değerlerinin mevsimler arasındaki değişiminin önemli olduğu ve ilkbahar mevsiminde her üç türün de populasyon büyüklüğünde artış görüldüğü belirlenmiştir. Mutur ve afalinanın yıl boyu Sinop bölgesinde dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Bunun yanında tırtağın ise kış mevsiminde bu bölgeyi tamamen terk ettiği tahmin edilmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, Sinop'un muturların kışlama alanlarından biri olduğu; bunun yanında ilkbahar mevsiminde her üç tür için beslenme, çiftleşme ve yavrulama faaliyetleri açısından önemli bir bölgeyi temsil ettiği düşünülmektedir. Yapılan bu araştırma, Karadeniz'in Türkiye sularındaki Cetacea türleri üzerine gerçekleştirilen ilk mevsimsel doğrusal kesit çalışmasıdır.

Abstract:
In this study, the seasonal abundance and distribution of cetaceans (whales, dolphins and porpoises) in Sinop region, one of the essential fishing areas of the Black Sea, were estimated with line-transect method widely used in the marine mammal population size studies. Ship based visual observations were conducted seasonally between May 2019 – March 2020. It was determined that three Cetacea species living in the Black Sea were also present in the Sinop region and their estimated population sizes were 1058 individuals for harbour porpoise (Phocoena phocoena relicta) (CV = 19.25%, 95% CI = 725-1542), 188 individuals for bottlenose dolphin (Tursiops truncatus ponticus) (CV = 21.67%, 95% CI = 123-289) and 311 individuals for common dolphin (Delphinus delphis ponticus) (CV = 16.77%, 95% CI = 123-427). The variation of the estimated abundances between seasons was significantly important and the population size of all three species increased in spring season. It has been also determined that harbour porpoises and bottlenose dolphins were present in the study area throuhout the year, while common dolphins absolutely leaved this region in winter. The findings of this study suggest that Sinop is one of the wintering grounds for harbour porpoises; further, it is thought to represent a critical area in terms of feeding, mating and offspring activities for all three species in the spring season. This study is the first seasonal line-transect study conducted on cetaceans living in Turkish waters of the Black Sea.