Eski Smyrna'nın (Bayraklı) Klasik Dönem konut mimarisi ve kent planlaması
The Classical Period domestic architecture and urban planning of Old Smyrna (Bayraklı)
Yazar: DENİZ DOĞANALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEKİN ERDOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Eski Smyrna'daki (Bayraklı Höyüğü) kazı çalışmaları, 1948-1951 ile 1966 yılından beri farklı kazı başkanlarının idaresi altında gerçekleştirilmiştir. Kent, M.Ö. 3000'den M.Ö. 4. yüzyılın sonuna kadar iskân edilmiştir. Çalışmanın amacı; kentin Klasik Dönem konutlarının/sivil yapılarının evrelerinin, inşa tekniklerinin ve konut tiplerinin belirlenmesini ve kent planlamasını ortaya koymaktır. Kentte, Klasik Dönem'in M.Ö. 5. yüzyıl sürecine ait belirgin bir yapı tipine ulaşılmamış olmakla birlikte mimari izler ve seramik buluntular, yerleşimin söz konusu dönem içerisinde
devam ettiğini göstermektedir. Batı Anadolu'nun M.Ö. 5. yüzyıldaki tabakalanması büyük oranda belirsizliğini korumasına rağmen Eski Smyrna'da ele geçen verilerin yorumları, arkeoloji dünyasına sınırlı da olsa katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Kentin M.Ö. 4. yüzyıl sürecini içeren son yapı katına ait konut/sivil mimarisine ilişkin kalıntılar ise arazinin yaklaşık 7,950 m2lik bölümünü kaplamaktadır. Arkeolojik veriler, kentte M.Ö. 4. yüzyılda yeniden imar faaliyetine girişildiğini, yerleşimin genişlediğini ve bu yerleşimin düzensiz bir plan doğrultusunda şekil aldığını ortaya koymaktadır. Kentin M.Ö. 5. yüzyıl yerleşimi ile M.Ö. 4. yüzyıl yerleşiminin yoğunluğundaki belirgin farklılık, konunun Ege Dünyası'nda yaşanan karmaşık siyasi olaylardan bağımsız ele alınamayacağını göstermektedir. Dönemin siyasi-askeri olaylarının, stratejik olarak önemli konumda bulunan Eski Smyrna'ya ve dolayısıyla yerleşimin boyutuna ne ölçüde etki edebileceği anlaşılmaya çalışılmıştır. Eski Smyrna'da M.Ö. 4. yüzyıl sivil mimari özelindeki çalışmalarda, kentte birbirinden farklı boyutlarda en az 26 yapı belirlenebilmiştir. Yapılardan bazıları 2 evrelidir. Planları belli olan yapılar, avlulu konutlar ve sıralı odalardan oluşan yapılar olmak üzere 2 tipe ayrılmaktadır. M.Ö. 5. yüzyıl sonu – M.Ö. 4. yüzyıl başı ile M.Ö. 4. yüzyılın farklı dörtlüklerine sahip seramik
buluntular, yerleşimin uzun süre ve kesintisiz devam ettiğini göstermektedir.

Abstract:
Excavation works in Old Smyrna (Bayraklı Mound) have been performed under the management of different excavation directors since 1948-1951 and 1966. The city was inhabited from 3000 BC until the end of the 4th century BC. The aim of this study is to determine the phases, construction techniques and dwelling types of the Classical Period houses/civil buildings of the city and to reveal the urban planning. Although no distinctive building type that belonged to the 5th century BC of the Classical Period has been reached, architectural traces and ceramic finds show that settlement continued during the concerned period. Although stratification of Western Anatolia in the 5th century BC remains largely uncertain, the interpretations of the data obtained in Old
Smyrna are considered to contribute to the archaeological world, albeit limited. The remains of the domestic architecture of the last building level, which includes the 4th century period, cover approximately 7,950 m2 of the land. Archaeological data reveals that construction activities were restarted in the 4th century, the settlement expanded and this settlement took shape in line with an irregular plan in the city. The significant difference in the settlement density of the city in the 4th century BC and 5th century BC shows that the subject cannot be handled independently of the complex political events in the Aegean World. It was intended to understand to what extent the political-military events of the period could affect the strategically important Old Smyrna and therefore the size of the settlement. In the studies specific to the 4th century BC civil architecture in Old Smyrna, at least 26 constructions of different sizes were identified in the city. Some of the constructions are two-phased. Constructions that have definite plans are categorized into two as courtyard houses and constructions which consist of rowed rooms. Ceramic finds of the end of the 5th century BC –the beginning of the 4th century BC and different quadrants of the 4th century show that the settlement continued for a long time and without any interruption.