Vakfiyelere göre XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde (1701-1725) Bursa'da vakıflar ve işlevleri
According to the charities foundations and theirs functions in Bursa in the first quarter for the 18th century (1701-1725)
Yazar: FATMA UÇUCU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL PIRLANTA
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arşiv = Archive
Dizin: Vakf = Wagfs ; Vakıf hizmetleri = Foundation services ; Vakıflar = Foundations

Özet:
Vakıflar, İslâm Tarihi boyunca Müslümanlar tarafından kurulan sembol ve örnek kuruluşların başında gelmektedir. Geçmişten günümüze dek tüm İslâm coğrafyası ve toplumları arasında âdeta yardımlaşma ve dayanışmanın merkezleri ve öncü kurumları hâline gelen vakıflar, dinî, ilmî ve içtimaî yönü ağır basan kuruluşlardır. İslâm kültüründe çok köklü bir yere sahip olan "sadaka-i cariye", yani "süreklilik arz eden hayır ve iyilik" inancından kaynaklanarak yaygınlaşan vakıf kurma geleneği, Osmanlı'yı altı asır ayakta tutan dinamiklerin ilklerinden biriydi.
Bu arada Bursa şehri, Osmanlı Devleti'nin en eski başkenti olması (1326-1362) itibariyle vakıf müessesesi açısından çok önemli bir konumda bulunmaktadır. Buna göre Bursa, vakfiyelere ait belgeler/dokümanlar bakımından oldukça zengin malzemeyi bünyesinde barındıran bir kent olma özelliğini taşımaktadır. Dolayısıyla Bursa Şer'iyye Sicilleri Arşivi, Osmanlı Tarihi araştırmacıları için vazgeçilmez değeri haizdir.
Bu gerçekten hareketle "Vakfiyelere Göre XVIII. Yüzyılın İlk Çeyreğinde (1701-1725) Bursa'da Vakıflar ve İşlevleri" üst başlığını taşıyan bir konuyu çalışmaya karar verdik. 25 yıllık bir süreyi kapsayan bu çalışma bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan meydana gelmektedir. Girişte, bilimsel araştırma teknikleri açısından çalışma(nın) yöntemi ile vakıf kurumları ve vakfiye kayıtları hakkında ön bilgiler verilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın konusu, amacı, kapsamı, temel kavramları ve ana kaynakları üzerinde kısaca durulmuştur.
Birinci bölümde "Kurucularına veya Vakfeden Kişilere Göre Vakıflar", ikinci bölümde  "Mevkûfâta (Vakfedilen Mallara) Göre Vakıflar", üçüncü bölümde ise "Vakfetme veya Hizmet Amaçlarına Göre Vakıflar" ele alınmış ve incelenmiştir. Sonuçta da genel bir değerlendirme yapılarak çalışma bitirilmiştir.

Abstract:
Foundations are the symbols and representative organizations founded by Muslims throughout the history of Islam. The foundations act as cooperation and solidarity leading centers between all the Islamic geographies and societies from past to present day, with the religious, scientific and social overriding aspects. The tradition of founding a foundation that became widespread due to the belief of "eternal favor or permanent help (endless Islam alms)", which has a very rooted place in Islamic culture, means "continuity charity and goodness", was one of the first dynamics that held the Ottoman Empire for six centuries.
In the meantime, Bursa city is the most ancient capital city of the Ottoman State (1326-1362) and it is in a very important position in terms of foundations. According to this, Bursa has the characteristic of being a city which foundations hosted within very rich materials in terms of documents. Therefore, The Bursa Archives of the Religious Documents (The Bursa Records of the Shari'a) is indispensable for the Ottoman History researchers.
By the way we decided to work on a topic bearing the title of "According to the Charities Foundations and Theirs Functions in Bursa in the First Quarter of the XVIII Century (1701-1725). This work, which covers a period of 25 years, consists of with an introduction, three chapters and one conclusion parts. In the introduction, preliminary information was given about the foundation institutions and the records of foundation documents by the method of studying in terms of scientific research techniques. In this context, the subject, purpose, scope of the research, basic concepts and main sources are briefly emphasized.
In the first chapter "Foundations by Founders or Constituents" in the second chapter "Foundations according to charitable foundations" and in the third section "According to devote foundations or service purposes" with these issues threads are examined. After a general evaluation, the study was completed.