1992 Kozlu Maden Kazası örneğinde ölüm ve bellek üzerine
On death and memory in the case of the 1992 Kozlu Mining Cident
Yazar: FİDAN SINMAZ
Danışman: PROF. DR. ADEM SAĞIR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İnsanlığın var oluşu ile birlikte kendini göstermeye başlayan ölüm olgusu yaşamın her alanına tesir etmiştir ve kaçınılması mümkün değildir. Ancak bazı bireylerin bulundukları yer, yaşam şartları ve çalışma alanları onların ölüme daha yakın olmalarına neden olurken ardında bıraktıkları yakınlarının da yas süreci ile erken tanışmalarına neden olmaktadır. Bu anlatılan etkenlere sahip olan madenciler ise ölüme yakın bir yerde görev alıyor olmaları, yaşadıkları şehirde madencilik faaliyetlerinin aktif rol oynaması ve maddi imkânların yetersizliği nedeniyle gün ışığının kendini gösterdiği yeryüzünden yerin altına girerek büyük bir karanlıkta çalışmak zorunda kalırlar. 
Yine bir grup madencinin yerin altına girmek zorunda olduğu bir gün, takvimler 3 Mart 1992'yi gösterirken 263 işçi mesailerini bitirip, evine dönememiştir. Araştırmada bu süreçte yaşanılanların ne şekilde kendini gösterdiği, hangi unsurları ortaya koyduğu, sürecin ardından nelerin yaşandığı bellek aracılığı ile ortaya koymaya çalışılmış; kazaya tanık olan bireylerin, ölüm olgusunu nasıl anlamlandırdığının ve deneyimlerine bağlı olarak yaşamlarını nasıl sürdürdüklerinin anlaşılması amaçlanmıştır. Kazanın gerçekleştiği anlara odaklanıldığında, ortaya çıkan patlama sesinin ve patlamanın etkisiyle bazı katılımcıların doğrudan haber alma imkânını bulduğu görülürken, daha uzakta bulunan kişilerin dolaylı olarak kazayı öğrendikleri görülmektedir. Bu durum madenci yakınlarının benimsedikleri genel işleyişin dışına çıkılmasına ve kısıtlı bir süre hayatın durmasına zemin hazırlamıştır. Aynı zamanda cenazelerin madenci yakınlarına hemen verilmediği, bazı cesetlerin seneler sonra ailelerine teslim edildiği bilinmektedir. Bu durum, kaybın yaşanıldığı anlarda yapılması beklenen ve istenen durumların yerine getirilmemiş olması nedeniyle sürecin sağlıksız bir yöne evrilmesine neden olmuştur.
Gerekli literatür incelendiğinde ise daha önce madenciler ile ilgili yürütülmüş olan çalışmaların ağırlıklı olarak işçilerin çalışma hayatlarını ve maden kazalarının teknik boyutunu kapsadığı görülmektedir. Bu çalışma ile yaşanılan ölümlerin toplumsal etkileri ortaya koyulmuş, bellek ile ölüm arasındaki çerçeve dâhilinde nelerin hatırlandığı ve anımsanan unsurların kişilerin yaşamlarını ne şekilde etkilediği ortaya koyulmuştur. Dolayısıyla yürütülmüş olan araştırma, bellek ve ölüm alanında özgün bir nitelik taşımaktayken aynı zamanda madencilerin hayatlarına farklı bir açıdan bakılmasına hizmet etmektedir.

Abstract:
The phenomenon of death, which started to show itself with the existence of humanity, has affected all areas of life and cannot be avoided. However, the place, living conditions and work areas of some individuals cause them to be closer to death, while causing the relatives they left behind to meet the grieving process early. Miners who have these factors, on the other hand, have to work in a great darkness by going underground from the earth where daylight shows itself, due to the fact that they work in a place close to death, the mining activities play an active role in the city they live in, and the lack of financial means.
Again, one day when a group of miners had to go underground, as the calendars showed March 3, 1992, 263 workers could not return to their homes after finishing their shifts. In the research, it was tried to reveal how the experiences in this process manifest themselves, what elements they reveal, and what happened after the process through memory; It is aimed to understand how individuals who witnessed the accident make sense of the phenomenon of death and how they continue their lives depending on their experiences. When focusing on the moments when the accident occurred, it is seen that some participants had the opportunity to receive information directly with the explosion sound and the effect of the explosion, while those who were further away learned about the accident indirectly. This situation paved the way for miners' relatives to go out of the general operation adopted and to stop life for a limited time. At the same time, it is known that the bodies were not given to the relatives of the miners immediately, and some corpses were handed over to their families years later. This situation caused the process to evolve into an unhealthy direction as the expected and desired situations at the time of the loss were not fulfilled.
When the necessary literature is examined, it is seen that previous studies on miners mainly cover the working lives of workers and the technical dimension of mining accidents. With this study, the social effects of the deaths experienced were revealed, what is remembered within the framework between memory and death and how the remembered elements affect people's lives. Therefore, while the research carried out has a unique quality in the field of memory and death, it also serves to look at the lives of miners from a different perspective.