Dijital ebeveynlik olgusu olarak sharentıng
Sharenting as a digital parenting phenomenon
Yazar: PELİN KILINÇ ÖZÜÖLMEZ
Danışman: PROF. SENEM AYŞE DURUEL ERKILIÇ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Dijitalleşen çağın yeni medya ortamlarında iletişim yöntemleri gün geçtikçe değişime uğramaktadır. İnternet erişiminin yaygınlaşması kullanıcılar arasındaki etkileşim sıklığının artmasında önemli rol oynamıştır. Sosyal ağlarda üretilen içerikler eğlence, bilgi paylaşımı, haber edinme gibi farklı amaçlar doğrultusunda çeşitlense de gerçekleştirilen kimi paylaşımların etik, ahlaki ve yasal boyutunda doğrudan kişilik hakkı ihlallerine rastlanabilmektedir. Özellikle yeni medyada bir ebeveyn pratiği olarak karşımıza çıkan sharenting (paylaşanababalık) kavramı son yılların iletişim çalışmaları özelinde öne çıkan bağlamıyla gittikçe tartışma alanı genişleyen bir konuma yerleşmiştir. Bu kavram, çocukların hassas bilgilerine ebeveynleri tarafından yaygınlık kazandırılması sorunsalını tanımlamaktadır. Ebeveynler çocuklarının kişisel verilerini kimi zaman belirli bir amaç doğrultusunda kimi zaman ise farkında dahi olmadan internet ortamlarında ve özellikle sosyal ağlarda kamuya açık olarak paylaşmaktadır. Bu durum çocukların güvenliklerini hem sosyal yaşamlarında hem de dijital ortamlarında tehlikeye açık hale getirebilmektedir. Bu durum bakım sorumluluğunda birincil konumda yer alan ebeveynler tarafından gerçekleştirildiğinde ise sorun alanının bağlamı genişlemektedir. 
	Bu çalışma yeni medya ortamlarında özellikle sosyal paylaşım ağları arasından Instagram'da yer alan dijital ebeveynlerin çocuklar özelinde gerçekleştirdikleri gönderiler arasında; hak ihlallerinin olup olmadığını, ebeveyn sorumluluğunun etik yanını ve varsa mahremiyetin kamusal paylaşıma açık hale gelmesi yönündeki sorunsalları kapsamlı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik olarak yapılan ebeveyn gönderileri araştırmalarında beş dijital ebeveyn yaklaşımı belirlenmiştir. Bunlar; sosyal olumlanma beklentisi, bilgi paylaşımı, ticari kazanç sağlama, farkındalık yaratma ve ben odaklı dijital ebeveyn yaklaşımlarıdır. Bu yaklaşımlar Petronio'nun İletişim Mahremiyet Yönetimi Teorisi referans alınarak mahremiyet, kimlik, tüketim ve kişisel kamusal alan başta olmak üzere art alanındaki faktörler etrafında derinleştirilmiştir. Bu yapılırken Teun A. Van Dijk'ın söylem analizinden yararlanılarak seçilen beş dijital ebeveynin sharenting temelli gönderileri makro ve mikro yapılar etrafında analiz edilmiştir. Böylelikle sharenting olgusunun içerdiği olanak ve riskler derinlemesine incelenerek çocuklar ile ilgili kamuya açık paylaşılan verilerin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
The communication methods in the new media environments of the digitizing era are undergoing continuous changes. The widespread access to the internet has played a significant role in increasing the frequency of interaction among users. Although the content produced on social networks varies according to different purposes such as entertainment, information sharing, and news acquisition, certain shared posts may directly encounter violations of personal rights in terms of ethical, moral, and legal dimensions. Particularly, the concept of "Sharenting" emerging as a parental practice in the new media has increasingly become a subject of debate in the context highlighted by communication studies in recent years. This concept defines the problematic of parents making the sensitive information of children widespread. Parents sometimes share their children's personal data publicly on the internet, especially on social networks, either for a specific purpose or sometimes even unknowingly. This situation can endanger the safety of children both in their social lives and in digital environments. When this is done by parents who are primarily responsible for caregiving, the scope of the problem widens. 
This study aims to comprehensively evaluate whether there are any violations of rights among the posts made by digital parents specifically concerning their children on new media environments and social networking platforms particularly on Instagram, the ethical aspect of parental responsibility, and, if any, the issue of privacy becoming publicized, regarding their children in new media environments. Five digital parental approaches have been identified in research on parental posts made for this purpose. These are social approval expectation, information sharing, commercial gain, awareness creation, and self-focused digital parental approaches. These approaches have been deepened around factors such as privacy, identity, consumption, and personal public space, primarily based on Petronio's Communication Privacy Management Theory. In doing so, the posts of the five digital parents selected based on sharenting were analyzed around macro and micro structures using Teun A. Van Dijk's discourse analysis. Thus, the possibilities and risks inherent in the sharenting phenomenon have been thoroughly examined, revealing that publicly shared data related to children have a multidimensional structure.