Türkiye'nin kaynak gereksinimi çerçevesinde reel sektörün dış borçlanması
External borrowing of the non-financial corporate sector within the framework of Turkey?s resource requirements
Yazar: OSMAN ÇAĞATAY MUTLU
Danışman: PROF. DR. M. TUBA ONGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansman = Financing ; Reel sektör = Real sector ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmada, TCMB Sektör Bilançoları kullanılarak, finansal krizlere ?bilanço? yaklaşımı çerçevesinde, 1998-2009 dönemi için Türkiye'deki finansal olmayan firmalar kesimine ilişkin ?olumsuz bilanço etkisi?nin varlığı ile yükümlülük dolarizasyonunun belirleyenleri araştırılarak; Türk Lirası'ndaki reel değer kayıplarının söz konusu kesimin yatırımlarını ne yönde etkilediği incelenmiştir. Ayrıca, küresel likidite koşulları ve risk algılamalarındaki olumsuz bir değişiklik karşısında, aynı kesimin bilanço kaynaklı çeşitli kırılganlıkları irdelenmiş ve ekonomik büyüme için gerekli olan dış kaynak gereksinimi çerçevesinde, Türkiye'de finansal olmayan firmalar kesimince sağlanan dış kaynağın ne ölçüde üretken kapasite ve dış borç geri ödeme kabiliyetini arttırıcı faaliyetlerde kullanıldığı tartışılmıştır.Çalışma sonucunda ulaşılan temel bulgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir: İlk olarak, yurt içi tasarrufların ekonomik büyümenin finansmanında yetersiz kalması nedeniyle Türkiye ekonomisi sürekli bir dış kaynak gereksinimi içerisindedir. İkinci olarak, döviz cinsinden yükümlülüklerini döviz cinsinden gelirleri ile eşleştirmeyen ve dolayısıyla kur riskine açık olan Türkiye'deki finansal olmayan firmalar kesimi için ?olumsuz bilanço etkisi? önermesi geçerlidir; Türk Lirası'ndaki reel değer kaybı, daha yüksek yükümlülük dolarizasyonuna sahip sektörler için daha düşük bir yatırım seviyesine işaret etmektedir. Üçüncü olarak da, Türkiye'nin dış kaynak kullanımı, bir taraftan, tasarruf kısıtını hafifletirken, diğer taraftan da, sürdürülebilir büyümeye tehdit oluşturan bazı kırılganlıkları arttırmaktadır.

Abstract:
In this study, presence of a ?negative balance sheet effect? and the determinants of liability dollarization for the non-financial corporate sector in Turkey were analyzed within the framework of ?balance sheet approach? to financial crisis by using CBRT Sectoral Balance Sheet Data for the 1998-2009 period; particularly the effect of a real depreciation in the Turkish Lira on the investments of the mentioned sector. Various balance sheet fragilities of the mentioned sector in the face of an adverse shift in the global liquidity conditions and risk perceptions were also discussed along with the extent of utilization of the foreign borrowing of the same sector in economic activities which enhance the productive capacity and external debt solvency, within the external financing requirements for economic growth.The major findings of this study can be summarized as follows: Firstly, Turkey is continously in need of foreign savings as domestic savings are not adequate for financing economic growth. Secondly, a ?negative balance sheet effect? is present for the non-financial corporate sector in Turkey which does not match its foreign exchange liabilities with its foreign exchange revenues and hence vulnerable to exchange rate risk; a real depreciation of the Turkish Lira implies lower investment levels for the sectors which have higher liability dollarization. Thirdly, while Turkey?s use of foreign savings relaxes the savings constraint on the one hand, it exacerbates some fragilities which pose pitfalls to sustainable growth on the other hand.