Çocuklarda infiltratif anestezi öncesinde aromaterapi ve müzik kullanımının dental anksiyete ve ağrı üzerine etkileri
The effects of aromatherapy and music use on dental anxiety and pain in children prior to infiltrative anesthesia
Yazar: DENİZ TAŞOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZLI DURMUŞ
Trakya Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Giriş ve Amaç: Dental anksiyete çocuklarda sık görülen bir problem olup, diş tedavilerinden kaçınma, ağız hijyeninin ihmal edilmesi gibi sorunlara yol açarak yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, çocuklarda dental anksiyetenin erken teşhisi ve yönetimi çok önemlidir. Literatürde dental anksiyetenin azaltılması amacıyla önerilen farmakolojik olmayan ve farmakolojik çeşitli yaklaşımlar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, çocuklarda infiltratif anestezi öncesinde lavanta ile aromaterapi ve müzik kullanımının dental anksiyete ve ağrı üzerine etkilerini karşılaştırmaktır. 
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamız, Trakya Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı Kliniği'ne rutin dental tedavi amacıyla başvuran ve dental tedavileri için lokal infiltrasyon anestezisi gereken, 6-12 yaş arası gönüllü 105 hasta ile gerçekleştirildi. Hastalar randomize olarak aromaterapi, müzik terapisi ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Katılımcıların dental anksiyete düzeyleri, işlem öncesi ve işlem sonrasında uygulanan Çocuklar İçin Diş Hekimi Korku Tarama Ölçeği (CFSS-DS) ile değerlendirildi. Her grup için işlem öncesi, davranış yönlendirme tekniklerinin uygulanması sonrası ve işlem sonrası fizyolojik parametreler (kan basıncı, nabız, oksijen saturasyonu) ölçülüp kaydedildi. Anestezinin uygulaması sırasında her üç grupta da hissedilen ağrı "Wong Baker Ağrı Skalası" ve "FLACC Ağrı Değerlendirme Skalasının" birlikte kullanımı ile subjektif ve objektif olarak değerlendirildi. 
Bulgular: İşlem öncesi ve sonrası toplam CFSS-DS skorları kontrol ve aromaterapi gruplarında benzer bulunurken (p>0,05), müzik grubunda işlem sonrası skorların istatistiksel olarak anlamlı derecede düştüğü gözlendi (p<0,001). Kontrol grubunda işlem sonrası kalp atım hızı değerlerinin aromaterapi ve müzik gruplarından istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla arttığı tespit edildi (p<0,05). Sistolik kan basıncı değerlerinde ise, işlem öncesi ile işlem sonrası ölçümler arasındaki değişim ve davranış yönlendirmesi sonrası ile işlem sonrası ölçümler arasındaki değişimlerin müzik ve aromaterapi gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha az olduğu belirlendi (p<0,001). Diğer parametrelerde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). 

Sonuç: Müzik terapisi ve aromaterapi uygulamalarının çocuklarda dental anksiyete ve ağrıyı azaltmada yardımcı yöntemler olarak tercih edilebileceği, ayrıca müzik terapisinin aromaterapiden daha etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Background and Aim: Dental anxiety is a common problem in children, negatively impacting their quality of life by leading to avoidance of dental treatments and neglect of oral hygiene. Therefore, early diagnosis and management of dental anxiety in children are crucial. Various non-pharmacological and pharmacological approaches have been proposed in the literature to reduce dental anxiety. The aim of this study is to compare the effects of lavender aromatherapy and music therapy on dental anxiety and pain in children prior to infiltrative anesthesia. 

Material and Methods: Our study was conducted with 105 volunteer patients aged between 6 and 12 years who presented to the Department of Pediatric Dentistry Clinic at the Trakya University Faculty of Dentistry for routine dental treatment requiring local infiltration anesthesia for dental procedures. Patients were randomly assigned to three groups: aromatherapy, music therapy, and control group. The participants' levels of dental anxiety were assessed using the Children's Fear Survey Schedule-Dental Subscale (CFSS-DS) before and after the procedure. Physiological parameters (blood pressure, pulse rate, oxygen saturation) were measured and recorded before the procedure, after the implementation of behavioral guidance techniques, and after the procedure for each group. Perceived pain during anesthesia application was subjectively and objectively evaluated using the Wong-Baker Faces Pain Rating Scale and the Face, Legs, Activity, Cry, Consolability (FLACC) Pain Assessment Scale in all three groups. 

Results: The total CFSS-DS scores before and after the procedure were found to be similar in the control and aromatherapy groups (p > 0.05), while post-procedure scores were significantly lower in the music group (p < 0.001). It was observed that post-procedure heart rate values in the control group increased significantly more than in the aromatherapy and music groups (p < 0.05). Regarding systolic blood pressure  values, it was determined that the changes between pre-procedure and post-procedure measurements, as well as between post-procedure measurements after behavior guidance, were significantly less in the music and aromatherapy groups compared to the control group (p < 0.001). There were no statistically significant differences between groups in other parameters (p > 0.05). 

Conclusion: Music therapy and aromatherapy applications have been found to be preferred methods as adjunctive approaches in reducing dental anxiety and pain in children, with music therapy being more effective than aromatherapy.