Kuşadası, Kadıkalesi Kazısı Geç Bizans örnekleriyle "Anaia sırlı seramikleri"
"Anaian glazed ceramics" by the way of the Late Byzantine samples from the excavation of Kadıkalesi, Kuşadası
Yazar: EMİNE MERVE KUNT
Danışman: PROF. DR. LALE DOĞER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anaia = Anaia ; Anaia Kazısı = Anaia Excavation ; Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Aydın-Kuşadası-Kadıkalesi = Aydın-Kuşadası-Kadıkalesi ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Kadıkalesi/Anaia Kazısı 2001 yılında Prof. Dr. Zeynep Mercangöz ve ekibi tarafından kazı çalışmaları başlatılıp, 20 yıl boyunca devam etmiştir. Günümüzde Doç. Dr. Suna Çağaptay bilimsel danışmanlığında sürdürülmektedir.
Anaia antik kentinde günümüzde Kadıkalesi olarak anılan Bizans Kalesi'nde Bizans Dönemi sırlı seramikleri önemli arkeolojik bulgular olarak öne çıkmaktadır. Bir liman kenti olan Anaia'nın her dönem ithal ve ihraç mal olarak seramik ticareti içinde olduğu söz konusu buluntulardan anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, Batı Anadolu için Geç Bizans Dönemi olarak ad-landırılabilecek tarihsel çerçevede seçilmiş sırlı seramik örneklerin ayrıntılı değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Üretim çeşitliliği, kapasitesi ile talep noktalarını belirlemek üzere yapılacak bu çalışmaların yanısıra, kentin yakın veya uzak coğrafyadan aldığı seramik ürünlerin de ortaya çıkarılması istenmiştir. Bu nedenle de öncelikle geniş bir seramik repertuarını sınıflandırıcı bir sistem haline getirebilmek gerekmiştir. Bu kapsamda da 27.099 adet sırlı seramik parçası ince-lenmiştir. Katalogda yer verilen 522 adet farklı gruplara ait Geç Bizans Dönemi Sırlı seramik buluntu gruplarından çok yönlü veriler elde edilmesi amaçlanmıştır.
Özellikle Geç Bizans Dönemi'nde çanak çömlek üretimine dair somut verileri daha iyi değerlendirebilmek için sırlı seramiklerin minerolojik ve kimyasal analizleri yapılmıştır. Bu amaca yönelik seçilen, 45 adet seramik buluntu Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM-EDS) ve Kalitalif Element Analizi (EDXRF) cihazı ile analiz ettirilmiştir.

Abstract:
The Kadıkalesi/Anaia excavation was initiated in 2001 by Prof. Dr. Zeynep Mercangöz and her team, continuing for 20 years. Currently, it is being carried out under the scientific advisory of Assoc. Prof. Dr. Suna Çağaptay. In the Byzantine Fortress at the ancient city of Anaia, today known as Kadıkalesi, Byzantine glazed ceramics are highlighted as significant archaeological findings. These findings suggest that Anaia, being a port city, was involved in ceramic trade as both an importer and exporter throughout different periods. This study aims to conduct a detailed evaluation of selected glazed ceramic samples from the Late Byzantine Pe-riod, which can be referred to as such for Western Anatolia. The study seeks to identify pro-duction diversity and capacity, as well as points of demand. In addition to these goals, it aims to uncover ceramic products received by the city from both nearby and distant regions. There-fore, it was necessary first to classify a wide ceramic repertoire into a systematic categorization. In this scope, 27.099 pieces of glazed ceramics were examined. The catalog includes 522 groups of different Late Byzantine Period glazed ceramic findings, aiming to obtain multi-faceted data. To better evaluate concrete data on pottery production, especially from the Late Byzantine Pe-riod, mineralogical and chemical analyses of the glazed ceramics were conducted. For this pur-pose, 45 ceramic samples were analyzed using Scanning Electron Microscopy-Energy Disper-sive Spectrometry (SEM-EDS) and Energy Dispersive X-Ray Fluorescence (EDXRF).