Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin bilgi veren metinleri anlamalarında uyarlanmış çok ögeli bilişsel strateji öğretiminin etkililiği
The effectiveness of modified multi-component cognitive strategy instruction in comprehension of expository texts students with mental retardation
Yazar: ARZU DOĞANAY BİLGİ
Danışman: DOÇ. DR. E. RÜYA GÜZEL ÖZMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Bölümü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel strateji öğretimi = Cognitive strategy instruction ; Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Metin = Text ; Metinden öğrenme = Text learning ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada, Uyarlanmış Çok Ögeli Bilişsel Strateji Öğretimi'nin zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin tanımsal türde bilgi veren metinleri anlama, anlama becerilerini sürdürme ve anlama becerilerini aynı türde, farklı yapıda ve konuda yazılmış metinlere genelleme becerilerinde etkililiği ve bunun yanı sıra strateji öğretiminden önce sunulan metin yapısı öğretiminin anlamaya etkisi araştırılmıştır.Araştırmaya, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş üç öğrenci katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin biri kız, ikisi erkektir. Öğrenciler 12 ile 13 yaşları arasındadır. Öğrencilerden biri beşinci, diğer ikisi ise yedinci sınıf öğrencisidir. Araştırma tek denekli deneysel desenlerden ?Denekler Arası Çoklu Yoklama Deseni? ile yapılmıştır. Araştırmada değerlendirme ve öğretimde kullanmak amacıyla hayvanları tanıtan tanımsal türde bir metin yapısı ve bu yapıya uygun 25 tane bilgi veren metin hazırlanmıştır. Ayrıca, öğrencilerin genelleme becerilerini ölçmek amacıyla coğrafi alanı tanıtan tanımsal tür bir metin yapısı ve bu yapıya uygun sekiz metin geliştirilmiştir. Verilerinin toplanması amacıyla okuduğunu anlama ölçü aracı geliştirilmiştir. Bu ölçü aracında metindeki bilgi birimlerini ölçen 13, metindeki bilgilerden çıkarım yapma ile ilgili üç soru bulunmaktadır.Deney süreci, sekiz deney koşulunda gerçekleştirilmiştir. Bunlar; başlama düzeyi, genelleme başlama düzeyi, Uyarlanmış Çok Ögeli Bilişsel Strateji Öğretimi, öğretim sonu değerlendirme, genelleme öğretimi, genelleme öğretim sonu değerlendirme, izleme ve genelleme izlemedir. Uyarlanmış Çok Ögeli Bilişsel Strateji Öğretimi; metin yapısı öğretimi, model olma, rehberli uygulama ve bağımsız uygulamalar aşamalarında uygulanmıştır. Veriler, görsel analiz yolu ile yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda Uyarlanmış Çok Ögeli Bilişsel Strateji Öğretimi'nin, zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin hayvanları tanıtan tanımsal metinleri anlamalarında ve edindikleri becerileri sürdürmelerinde ve anlama becerilerini coğrafi bir alanı tanıtan tanımsal metinlere genellemelerinde etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to discuss the effectiveness of the Multi-Component Cognitive Strategy Instruction in the mentally retarded students? developing and maintaining reading comprehension skills for descriptive texts and generalizing such skills for differently structured descriptive texts with different subjects. Additionally, the effectiveness of the text structure instruction before the strategy instruction is examined.Three mentally retarded students participated in the experiment. The research subjects were one female and two male students aged between 12 and 13. One of them was attending the fifth grade and the other two were attending the seventh grade. All three were students at the mainstreaming education classes. The research was carried out using the "Multiple Probe Design Across Subjects" which is a single subject experimental design.In order to use at assessment and instruction phases, a descriptive text structure on animals and 25 descriptive texts structured as such were prepared. Also, in order to asses the generalization skills of the students, a descriptive text structure on geographical areas and eight descriptive texts structured accordingly were prepared.For the purpose of collecting the research data, a reading comprehension measurement scale was developed. In this measurement scale, there are 13 questions on measuring the information units in the text and 3 questions on inference by using the information in the text.The experiment was conducted in eight different experimental conditions. These are the introduction phase, generalization introduction phase, Modified Multi-Component Cognitive Strategy Instruction, the post-instruction assessment, generalization phase, the post-instruction assessment on generalization, monitoring and monitoring of generalization. The Modified Multi-Component Cognitive Strategy Instruction was used in the text structure instruction, role-modelling, guided practice and independent practice phases. The data were interpreted by visual analysis.Results of the study showed that the Modified Multi-Component Cognitive Strategy Instruction was effective on the students' improving comprehension of descriptive texts on animals, maintaining the acquired skills in the maintenance sessions and generalizing these skills also for the comprehension of the descriptive texts on geographical areas.