Çürük uzaklaştırma yöntemlerinin diş doku kaybı ve bağlanma üzerindeki rolü
The role of the caries removal techniques for volume loss and dentin bonding
Yazar: ÖZLEM KANAR
Danışman: PROF. DR. DİLEK TAĞTEKİN
Marmara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adezyonlar = Adhesions ; Alüminyum tozu = Aluminum powder ; Biyoaktif camlar = Bioactive glass ; Dental bonding = Dental bonding ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Dental stres analizi = Dental stress analysis ; Dental tarayıcılar = Dental scanners ; Dentin = Dentin ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş çürükleri = Dental caries

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amaçları; ICDAS II sisteminde skor artışı ile oluşan hacim kaybının metrik olarak hesaplanması, dental tarayıcıların karşılaştırılması, çürük uzaklaştırma yöntemleri sonrası meydana gelen hacim kaybının ve bağlanma dayanımının değerlendirilmesidir.
Gere. ve Yöntem: Çalışmada ICDAS 3, 4 ve 5 skorlarında skorlarında çekilmiş molar dişler kullanılmıştır. Dişlerin üç boyutlu kayıtları Ineos x5, CEREC Primescan (Sirona, Bensheim, Almanya), itero Element 5D (AlignTechnology, ABD) ve Trios 4 (Trishape, Danimarka) tarayıcıları ile stl formatında alınmıştır. Çürük uzaklaştırma paslanmaz çelik rond, seramik frez, tungsten karbit frez & Biyoaktif cam ve Tungsten karbit frez & Alüminyum oksit olmak üzere dört farklı yöntemle yapıldıktan sonra sonra dişler ikinci kez taranmıştır. Görüntüler üç boyutlu modelleme programında (Meshmixer 3.5) çakıştırılarak hacim hesaplamaları yapılmıştır. Dişler kompozit materyal ile restore edildikten sonra mikrogerilim testi için hassas kesim cihazı ile örnek hazırlanmıştır.  Hazırlanan örnekler Universal test cihazında mikrogerilim testine tabi tutulmuştur. İstatistiksel analizler; Shapiro-Wilk testi, tekrarlı varyans analizi, Dunn testi, Tukey HSD testi, İki Yönlü Robust Anova Testi, Friedman testi, Bonferroni düzeltmeli Z testi, sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC), Spearman's rho korelasyon katsayısı ve Pearson ki-kare testi ile yapıldı. Önem düzeyi p<0,05 olarak alındı.
Bulgular: ICDAS II sistemine göre yapılan çürük skorlaması, çürük uzaklaştırma sonrası hacim kaybı üzerine anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Çürük uzaklaştırma yöntemleri, hacim kaybı açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir (p=0,110). Tarayıcılar arasında hesaplanan hacim kaybı yüzdeleri, istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur ((p<0.001), (p=0,001), (p=0,005)). ICDAS skorlaması bağlanma değerleri (µTBS) üzerine istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Çürük uzaklaştırma yöntemlerinin bağlanma dayanımı (µTBS) üzerine etkisi anlamlı bulunmuştur (p<0,001). 
Sonuç: Hesaplanan hacim değerleri arasında tarayıcılar açısından önemli farklar vardır. Çürük uzaklaştırma yöntemleri, dişlerde meydana gelen hacim kaybı üzerine tek başına etkili olmayıp, ICDAS skorları ile birlikte değerlendirildiğinde anlamlıdır. Çürük uzaklaştırma yöntemleri ve ICDAS skorlaması, mikrogerilim bağlanma dayanımı üzerine etkilidir.
Anahtar Kelimeler: Çürük uzaklaştırma yöntemleri, dental tarayıcılar, hacim kaybı, bağlanma dayanımı, mikrogerilim

Abstract:
Aim: The aims of this study were to metrically calculate the volume loss with increasing score in the ICDAS II system, to compare dental scanners, and to evaluate the volume loss and bond strength after caries removal methods.
Materials and Methods: Extracted molars with ICDAS scores of 3, 4 and 5 were used in the study. Three-dimensional data of the teeth were collected with Ineos x5, CEREC Primescan (Sirona, Bensheim, Germany), itero Element 5D (AlignTechnology, USA) and Trios 4 (Trishape, Denmark) scanners. Caries removal was performed by four different methods: conventional preparation with stainless steel rond, ceramic bur, tungsten carbide bur & bioactive glass powder and tungsten carbide bur & 29 µm Aluminum oxide powder, and then 2th data acqusition were made by scanners. The data were superimposed and volumetric calculations were made in a three-dimensional modeling program (Meshmixer 3.5). Following the restoration with composite material, 1 mm2 stick-shaped specimens were prepared with a precision cutting device for microtensile bond strength (µTBS) testing.  All specimens subjected to µTBS test. Statistical analyses were performed using Shapiro-Wilk test, Generalized Linear Model, repeated variance analysis, Dunn's test, Tukey HSD test, Two-way Robust Anova Test, Friedman's test, Bonferroni corrected Z test, Intraclass Correlation Coefficient (ICC), Spearman's rho correlation coefficient, Pearson chi-square test. Significance level was taken as p<0.05.
Results: Caries scoring according to the ICDAS II system was found to be significant for volume loss after caries removal (p<0.001). Caries removal techniques did not show a significant difference in terms of volume loss (p=0.110). The calculated volume loss percentages between scanners were statistically significant ((p<0.001), (p=0,001), (p=0,005)). ICDAS scoring was considered statistically significant for bonding µTBS values (p<0.001). The effect of caries removal methods for µTBS was significant (p<0.001). 
Conclusion: There are significant differences between the volumetric calculations in terms of dental scanners. Caries removal methods are not significant for the volume loss, but it is significant when evaluated together with ICDAS scores. Caries removal methods and ICDAS scoring considered significant for microtensile bond strength values.
Keywords: Caries removal techniques, dental scanners, volume loss, bond strength, microtensile