Belirsiz kayıp: Aile bireyleri üzerindeki etkileri ve belirsiz kayıpla başa çıkmada etkili değişkenler
Ambiguous loss: The impact on family members and the variables effective in coping with ambiguous loss
Yazar: EMEL BAYRAKTAR ÖZGELDİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BELMA GÖLGE
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Belirsiz kayıp = Ambiguous loss ; Belirsizlik = Uncertainty ; Kayıp = Loss ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Yas = Mourning ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada belirsiz kaybın aile bireylerinde yol açtığı psikososyal etkilerin belirlenmesi ve bazı bireysel değişkenlerin belirsiz kaybın olumsuz etkileri ile ilişkilerinin saptanması amaçlanmıştır.
Araştırmanın örneklemi 41'i fiziksel kayıp ve 73'ü psikolojik kayıp olmak üzere toplam 114 belirsiz kayıp yakınından oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Aile Yapısı ve Kaybın Etkileri İle İlgili Soru Formu; bu araştırma kapsamında Türkçe uyarlaması yapılan Sınır Belirsizliği Ölçeği; Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği Kısa Formu (BTÖ-12); Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE); Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ); Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (CD-PSÖ) ve Diyalektik Düşünme Ölçeği (DDÖ) kullanılmıştır. Araştırma verileri Haziran 2017 ile Aralık 2017 tarihleri arasında yüz yüze ve dijital ortamda gerçekleştirilen uygulama ile toplanmış, SPSS 21.0 paket programı ile analiz edilmiştir.
Türkçe uyarlaması gerçekleştirilen sınır belirsizliği ölçeklerinin, yüksek düzeyde güvenilir olduğu ve fiziksel kayıp yakınları ile Alzheimer hasta yakınlarında sınır belirsizliğinin değerlendirilmesinde ölçüm aracı olarak kullanılabileceği saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, belirsiz kayıp yakınlarının sınır belirsizliği ile fiziksel, duygusal ve bilişsel sorunlar yaşadığını,  kayıp öncesinde gerçekleştirdikleri aile adetlerinin azaldığını ve aile, iş ve sosyal hayatlarının olumsuz yönde etkilendiğini göstermiştir. Bununla birlikte, fiziksel kayıp yakınlarında aile adetlerinde azalma ile aile ve iş hayatında olumsuz etkilenme daha fazla iken, psikolojik kayıp yakınlarında sınır belirsizliği, duygusal ve bilişsel sorunlar ile sosyal hayatta olumsuz etkilenmenin daha fazla olduğu belirlenmiştir. 
Bireysel değişkenlere yönelik bulgular ise belirsizliğe tahammülsüzlük ve diyalektik düşünme artıkça sınır belirsizliğinin ve kaybın birey üzerindeki etkilerinin arttığını göstermiştir. Benzer şekilde, stresle pasif başa çıkma tarzlarının da sınır belirsizliği ile duygusal ve bilişsel sorunları artırdığı belirlenmiştir. Bilişsel esneklik, stresle aktif başa çıkma tarzları ve psikolojik dayanıklılık ile sınır belirsizliği arasında anlamlı bir doğrusal ilişki saptanmamıştır. Buna karşın, aktif stratejilerin duygusal sorunları; bilişsel esneklik ve psikolojik dayanıklılığın ise fiziksel, duygusal ve bilişsel sorunları azalttığı belirlenmiştir. Ayrıca, belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyi arttıkça bilişsel esneklik de azalmaktadır.
Yapılan bu araştırmada ulaşılan bulgular, belirsiz kaybın birey ve aile üzerindeki etkilerinin gelecek çalışmalarda sınanmaya devam edilmesi gerektiğini; ayrıca sosyal ve klinik uygulama alanlarında belirsiz kayıp yakınlarına yönelik iyileştirici müdahaleler geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The present study aimed to determine the psychosocial effects of ambiguous loss on family members and to establish the relationships of certain individual variables with the adverse effects of ambiguous loss.
	The study sample consisted of 41 participants with a physically absent relative and 73 participants with a psychologically absent relative, totaling to 114 participants. The data were collected using Demographic Questionnaire, Family Structure and Loss-Related Effects, which were developed by the researcher; Boundary Ambiguity Scales, which were adapted to Turkish by the researcher within the scope of this study; Intolerance of Uncertainty-Short Version (IUS-12); Cognitive Flexibility Inventory (CFI); Coping Style Scale (CSS); Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC) and Dialectical-Self Scale (DSS). The procedure was implemented face-to-face and through digital media between June 2017 and December 2017, and the data analysis was conducted using SPSS 21.0 software package.
	The boundary ambiguity scales adapted to Turkish were found to be highly reliable so that they can be used to measure boundary ambiguity of individuals who have a significant one physically missing or with Alzheimer's disease. The study findings indicated that the family members experiencing ambiguous loss suffer from boundary ambiguity; physical, emotional and cognitive problems; decreased family rituals and adverse effects on family, business and social lives. The decreased family rituals and the adverse effects on family and business lives were found to be higher in the physical loss group, whereas boundary ambiguity, emotional and cognitive problems and adverse effects on social life were greater in the psychological loss group.
	The findings on individual variables demonstrated that intolerance of uncertainty and dialectical thinking are positively related with boundary ambiguity and the individual effects of loss. Likewise, passive coping strategies were found to enhance boundary ambiguity as well as emotional and cognitive problems. On the other hand; no significant linear relationship was established between cognitive flexibility, active coping strategies, resilience and boundary ambiguity. Nevertheless, the active coping strategies were found to increase emotional problems, while cognitive flexibility and resilience decrease physical, emotional and cognitive problems. Furthermore, intolerance of uncertainty was established to be negatively correlated with cognitive flexibility.
	The findings of the present study reveal the necessity to further investigate the effects of ambiguous loss on individual family members and family as a whole, and the significance of therapeutic interventions for people suffering from ambiguous loss in terms of social and clinical practices.