Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların sigara içme durumları ile uyku kalitesi ve öz yeterlilik algısı arasındaki ilişki
The relationship between smoking status and sleep quality and self-efficacy perception of patients admitted to the family medicine outpatient clinic
Yazar: İBRAHİM HALİL ÖLMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bireyin belli bir performansı başarılı olarak yapması için kendine olan inancına ya da kendi yargısına öz yeterlilik denir. Öz yeterlilik inancı, öğrenen için okul yaşamında akademik başarının önemli bir belirleyicisi olmasının yanı sıra, okul dışı yaşamında tüm hayatı boyunca kullanacağı bir beceridir. Ayrıca sağlıklı bir yaşam için kaliteli uyku vazgeçilmezdir. Kötü kaliteli uyku depresyon, anksiyete, diyabet, obezite ve hipertansiyon gibi birçok hastalık ile ilişkilidir. Toplumda sigara içme alışkanlığı olan bireylerin sayısı oldukça fazladır. Bireylerin sigara içme durumları ile öz yeterlilik algısı ve uyku kalitesi arasında herhangi bir ilişki olup olmadığını saptamak çalışmamızın temel amacıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı nitelikte olup çalışmanın evrenini Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Haziran 2023 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında başvuran hastalar oluşturmaktadır. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, gönüllü, Türkçe bilen, iletişim kurma problemi olmayan bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan katılımcılara literatür taranarak hazırlanmış 20 soruluk bir demografik veri anket formu uygulanmıştır. Ülkemizde Uysal ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış "Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi(FNBT)" uygulanmıştır. Ülkemizde Ağargün ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenlirliği yapılmış "Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi(PUKİ)'' uygulanmıştır. Yine ülkemizde Yıldırım ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış ''Genel Özyeterlilik Ölçeği'' uygulanmıştır. Demografik veri formunda yer alan her bir soru için toplam 20 kişiyle olmak üzere toplam 400 kişiyle görüşülmesi planlanmıştır. %10 luk veri kaybı da göz önünde bulundurularak 440 kişiyle görüşülmesi planlanmıştır. Katılımcıların tamamından sözel ve yazılı olarak bilgilendirilmiş gönüllü onam formu alınmıştır. Çalışmanın her aşamasında Helsinki deklarasyonunun ilkelerine uyulmuştur.
Bulgular: Katılımcıların ortalama PUKİ puanı 11,74 (min=6, max=21) ve Genel Öz Yeterlilik Ölçeği puan ortalaması ise maksimum 85 üzerinden 63,9 (min=37, max=85) idi. Sigara içenlerin ortalama Fagerstrom puanı 3,72 (min=0, max=10) idi. Sigara içenlerin PUKİ puanları içmeyenlere göre anlamlı derecede yüksekti ve bu da uyku kalitesinin daha kötü olduğunu gösteriyordu (p <0.001). Sigara içenlerin öz yeterlilik puanları içmeyenlere göre daha yüksek olmasına rağmen aralarında anlamlı bir ilişki gözlenmedi (p=0,431).
Sonuçlar: Bu çalışma sonucunda sigara içmenin uyku kalitesini olumsuz etkilediği ancak öz yeterlilik algısını anlamlı düzeyde etkilemediği görülmüştür.

Abstract:
Aim: The individual's belief in self or own judgment to successfully perform a certain performance is called self-efficacy. Belief in self-efficacy is an important determinant of academic success in school life for the learner, as well as a skill that will use throughout life out of school.İn addition,quality sleep is indispensable for healthy life.Poor quality sleep is associated with many diseases such as depression, anxiety, diabetes, obesity and hypertension. The number of individuals who have a habit of smoking in the society is quite high. The main aim of our study is to determine whether there is any relationship between individuals' smoking status, self-efficacy perception and sleep quality.
Materials and Methods: Our study is cross-sectional descriptive and the population of the study consists of patients who applied to Erzincan Mengücek Gazi Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinic between June 2023 and August 2023. Individuals aged 18 and over, voluntarily, who speak Turkish, and who do not have communication problems were included in the study. A 20-question demographic data questionnaire prepared by scanning the literature was applied to the participants who accepted to participate in the study and met the inclusion criteria. The "Fagerstrom Nicotine Addiction Test", the validity and reliability of which was performed in Turkish by Uysal and his friends, was applied in our country.The "Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI)',the validity and reliability of which was performed in Turkish by Ağargün and his friends, was applied in our country. Again, the 'General Self-Efficacy Scale',the validity and reliability of which was performed in Turkish by Yildirim and his friends, was applied in our country. It is planned to interview a total of 400 people, including a total of 20 people for each question included in the demographic data form. İt is planned to interview 440 people taking into account the data loss of 10%. A verbal and written informed voluntary consent form was taken from all participants. The principles of the Helsinki declaration were followed at every stage of the study.
Results: The average PSQI score of the participants was 11.74 (min=6, max=21), and the mean score of the General Self-Efficacy Scale was 63.9 (min=37, max=85) out of a maximum of 85 points. The mean Fagerstrom score of the smokers was 3.72 (min=0, max=10). The PSQI scores of the smokers were significantly higher than the non-smokers, indicating worse sleep quality (p <0.001). Although the self-efficacy scores of smokers were higher than those of non-smokers, no significant relationship was observed between them (p=0.431).
Conclusion: As a result of this study, it was seen that smoking affects sleep quality negatively, but it does not significantly affect self-efficacy perception.