Hayfa Kazası'nda sosyo-ekonomik yapı (1900-1914)
Socio-economic structure in Haifa Qad ? ? (1900-1914)
Yazar: RECEP KÜREKLİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR BATMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Filistin = Palestine ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; İsrail-Hayfa = Israel-Haifa

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, sınırlarını 1900?1914 olarak belirlediğimiz zaman diliminde Doğu Akdeniz'de bir liman kenti olan Hayfa Kazası'nın sosyo-ekonomik durumunu inceleyerek bir kaza tarihi ortaya çıkarmaktır. Bu tarih aralığının belirlenmesinde 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başından 1. Dünya Savaşı'nın patlak vermesine kadar Filistin coğrafyasında sosyal ve ekonomik açıdan çok canlı bir dönem yaşanması etkili olmuştur. Çalışmamızda Osmanlı Arşiv Kaynakları, Vilayet Salnameleri, Maarif Salnamelerinin yanında, 1. elden kaynak olarak Mehmet Behcet'in ?Beyrut Vilayeti? adındaki raporu ile dönem hakkında bilgi veren ikinci elden kaynaklardan da yararlanılarak konu bütünlüğü sağlanmaya çalışılmıştır.Çalışmamız giriş bölümüyle birlikte üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Hayfa Kazasıyla ilgili tarihi ve güncel bilgiler verilerek kazanın ön tanıtımı yapılmıştır. Birinci bölümde Hayfa Kazası'nın toplum yapısı, cemaatlerin özellikleri ve aralarındaki ilişkiler ağı , XX. yüzyıla kadarki Hayfa Kazası'nın nüfusu, nüfusun demografik olarak değerlendirilmesi ardından XX. Yüzyılın başından 1.Dünya Savaşına kadarki nüfus, nüfus artışı, nüfus artış sebepleri aşamalı olarak ele alınmış bununla birlikte Yahudi göç dalgaları yorumlanarak yaşanan demografik değişimler anlatılmıştır. Ve birinci bölümde son olarak Hayfa Kazasındaki Müslüman ve Gayrımüslim unsurların Hayfa'daki eğitim öğretim kurumları ve faaliyetleri ile uluslararası kuruluşlardan Alman-Yahudi Hayırseverler Topluluğu (Hilfsverein der Deutschen Juden)'nun amacı, okulları ve faaliyetleri ile ?Alliance Israelite Universelle? 'nin amacı, kurduğu Yahudi okulları ve faaliyetleri açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Hayfa Kazası'nın ekonomik durumuyla ilgili olarak kazadaki bankacılık faaliyetleri, Hayfa limanının ekonomiye etkisi, Hicaz demiryolu'nun Hayfa şubesinin 1905 yılında açılmasının Hayfa Kazası'nın ekonomisine etkisi ile kazanın ithalat ve ihracat potansiyeli açıklanmaya çalışılmıştır. Ve son olarak kazadaki tarım, hayvancılık, sanayi, madencilik, haberleşme ve ulaşım faaliyetlerine değinilmiştir.Araştırmamızda elde ettiğimiz veriler ışığında şu an bir sanayi, kültür ve ticaret merkezi olarak İsrail'in en büyük 3. şehri olan Hayfa'nın 19. yüzyılda bir balıkçı kasabasından bugünkü gelişmiş durumuna ulaşmasının temellerinin nasıl atıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Doğu Akdeniz, Filistin, Beyrut Vilayeti, Hayfa, Hicaz Demiryolu.

Abstract:
The aim of this thesis study is to reveal on town history between the years of 1900-1914 analysing socio-economic development of Haifa which is coastal town in East Mediterranean. Have being lived very active socio-economic term in Palestine geography from last of 19 th century and from scratch of 20 th century until breaking out of First World War become effective for determining this date range. In our studies we tried to provide subject integrity availing of Ottoman Archival resources, Province Annuals, Education Annuals and as a first hand resource ?Beirut Province? which is a report of Mehmet Behcet besides second hand resources.Our Study consists of three chapters with introductory chapter. In introductory chapter predefined of town was done paving historical and actual information about Haifa Town in first chapter social structure of Haifa Town features of communities and relationships among these communities, population of Haifa Town until 20th century, demographical assessment of population, population from scratch of 20th century until First World War, population increase and reasons of population increase was discussed incrementally besides commenting Jews immigration waves and demographical alterations was told. And in the first chapter finally educational institutions and activities of Muslim and Non-Muslim elements in Haifa and the aim of one of the international institution German-Jew Benefactor Community and its schools, activities and also the aim of Alliance Israelite Universal and its schools, activities was tried to explain . In the second chapter in concern with economic situation of Haifa Town banking activities in the town effects of Haifa harbour to economy, effects of opening Haifa branch of Hedjaz Railway in 1905 to Haifa economy, importation and exportation potency of the town was explained.In the light of our studies Haifa is the third biggest town as a center of industry, culture and trade in Israel. It is tried to reveal that how Haifa developed so quickly when it was just a fishing town in 19th century.Key Words: East Mediterranean, Palestine, Beirut Province, Haifa, Hedjaz Railway.