Elaeagnus angustifolia L. bitkisinin fitoterapi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of elaeagnus angustifolia L. in terms of phytotherapy
Yazar: ÖZGE SULTAN PINARBAŞI
Danışman: PROF. DR. ESRA AKKOL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Elaeagnus angustifolia L. = Elaeagnus angustifolia L. ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Fitoterapi = Phytotherapy ; İğde = Oleaster

Özet:
Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika step bölgelerinde ve kayalık yerlerde yayılış gösteren Elaeagnaceae familyasında Hippophae, Shepherdia ve Elaeagnus olmak üzere 3 cins ile 45 kadar tür bulunmaktadır. Ülkemizde ise 2 cinse ait Hippophae rhamnoides ve Elaeagnus angustifolia türleri yetişmektedir. Elaeagnaceae familyasına ait türlerin dünyada ve Türkiye'de geniş bir yayılış göstermesi nedeniyle, halk arasında ve geleneksel tıpta yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Ülkemizde yapılan etnobotanik saha çalışmalarında E. angustifolia L. meyvelerinin İç Anadolu'da kuvvet verici, antipiretik, böbrek taşı düşürücü, antidiyareik ve gözde oluşan enfeksiyonlarda anti-enflamatuvar olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Bu çalışmada, ülkemizde geniş bir yayılış gösteren ve halk tıbbında kullanılan E. angustifolia bitkisinin yaprak, dal ve meyvelerinden hazırlanan farklı polaritedeki ekstrelerinin anti-enflamatuvar aktivitesi in vitro yöntemlerle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, bitkiden hazırlanan n-hekzan, etil asetat ve metanollü ektrelerin anti-enflamatuvar etkisi in vitro siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2) enzim inhibisyonu, protein denatürasyonunun inhibisyonu, proteinaz enzim inhibisyonu ve anti-lipoksijenaz aktivite testleri ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçları dallardan hazırlanan etil asetat ekstresinin en yüksek aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir.  Bu bağlamda elde edilen verilerin bitkinin halk arasında kullanılışını destekler nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
There are 3 genera and about 45 species, including Hippophae, Shepherdia and Elaeagnus in the Elaeagnaceae family, which spreads in Asian, European and North American steppe regions and rocky places. Two species, Hippophae rhamnoides and Elaeagnus angustifolia, grow in our country. Due to the widespread distribution of species belonging to the Elaeagnaceae family in the world and in Turkey, it is seen that they are widely used among the people and in traditional medicine. In ethnobotanical field studies conducted in our country, it has been determined that the fruits of E. angustifolia are used as antipyretic, urolithiatic, antidiarrheal and anti-inflammatory in eye effects in Central Anatolia. In this study, it was aimed to evaluate the anti-inflammatory activity of different polarity extracts prepared from the leaves, branches and fruits of E. angustifolia, which is widely distributed in our country and used in folk medicine, by in vitro methods. The anti-inflammatory effect of n-hexane, ethyl acetate and methanol extracts prepared from the plant was evaluated by performing in vitro cyclooxygenase (COX-1 and COX-2) enzyme inhibition, inhibition of protein denaturation, proteinase enzyme inhibition and anti-lipoxygenase activity tests. Results of the study showed that the ethyl acetate extract prepared from the stems had the highest activity. It was concluded that the data obtained in this context supports the use of the plant among the people.