Çanakkale yöresindeki granitik toprakların genesisi ve bazı özellikleri
The genesis and some characteristics of granitic soils in Çanakkale region
Yazar: UĞUR TUNÇ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN EKİNCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Çanakkale'nin Namazgah (Yenice), Evciler (Bayramiç),  Kemallı ve  Uluköy (Ezine) köyleri civarındaki granitik kayaçlar üzerinde oluşmuş dört adet toprak profilinin bazı fiziksel, kimyasal ve minerolojik özelliklerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla arazide morfolojik tanımlamaları yapılan profillerin herbir horizonundan toplam 24 adet toprak örneği alınmıştır.  İlk iki profil (P1, P2)  diğer iki profile (P3, P4) göre daha yüksek yağış, daha serin ve eğimin fazla olduğu sahada oluşmuştur. Bu profiller A-C horizon dizilimi göstermekte iken daha düz topoğrafyada oluşan diğer iki profil ise bir kambik horizon içermekte ve  A-B-C horizon dizilimine sahiptir. Toprak asitliği (pH)  orta asit ile nötr arasında değişmektedir. Toprak bünyesi  profillerin üçünde kaba bünyeli, bir profilde ise  orta ince bünye sınıfındadır. Toprak organik maddesi 3 profilin yüzeyinde %5, bir profilde %1,5  civarındadır. XRD analiz sonuçlarına göre toprak profillerinde kuvarsın yanında ortoklas, albit, anortit gibi feldspat mineralleri başat mineraller olarak saptanmıştır.  Toprak profillerinde toprak oluşumunun incelenmesinde kimyasal alterasyon indeksi (CIA), plajioklas alterasyon indeksi (PIA) gibi ayrışma indeksleri ile SiO2/Al2O3 bazlar/R2O3 gibi ayrışma oranları kullanılmıştır. En yüksek CIA (66) ve PIA (79)  değerinin saptandığı bu profilde (P4), aynı zamanda bazlar/R2O3 oranı da en düşük(0,61) olarak bulunmuştur. Daha düz topoğrafyada oluşan bu profilde montmorillonit kil mineraline de rastlanmıştır. Bu sonuçlar P4 profilinde feldspatların kile alterasyonunun diğer profillerden daha fazla olduğunu, topoğrafya ve sıcaklık-nem faktörlerinin toprak oluşumuna yön verdiğini göstermektedir. Toprak taksonomisine göre P1 ve P2 Haplic Ustarents, P3 ve P4 Lithic Haploxerepts olarak sınıflandırılmıştır.	
Anahtar Kelimeler: Çanakkale, Granitik Topraklar, Toprak Profili,  Toprak Taksonomisi

Abstract:
This study was carried out to examine some physical, chemical and mineralogical properties of four soil profiles formed on granitic rocks in the vicinity of Çanakkale's Namazgah (Yenice), Evciler (Bayramiç), Kemallı and Uluköy (Ezine) villages. For this purpose, a total of 24 soil samples were taken from each horizon of the profiles whose morphological definitions were made in the field. The first two profiles (P1, P2) were formed in the area with higher precipitation, cooler and higher slope compared to the other two profiles (P3, P4). While these profiles show an A-C horizon sequence, the other two profiles formed in flatter topography contain a cambic horizon and have an A-B-C horizon sequence. Soil acidity (pH) ranges from moderately acid to neutral. The soil texture is coarse-textured in three of the profiles and medium-fine-textured in one profile. Soil organic matter is around 5% on the surface of 3 profiles and around 1.5% in one profile. According to the results of XRD analysis, feldspar minerals such as orthoclase, albite and anorthite were determined as dominant minerals in the soil profiles besides quartz. Weathering indices such as chemical alteration index (CIA), plagioclase alteration index (PIA) and weathering rates such as SiO2/Al2O3 bases/R2O3 were used in the investigation of soil formation in soil profiles. In this profile (P4) where the highest CIA (66) and PIA (79) values were determined, the bases/R2O3 ratio was also found to be the lowest (0.61). Montmorillonite clay mineral was also encountered in this profile formed in a flatter topography. These results show that clay alteration of feldspars in P4 profile is more than other profiles and topography and temperature-humidity factors direct soil formation. According to soil taxonomy, profile 1 and profile 2 were classified as Haplic Ustarents, and profile 3 and profile 4 as Lithic Haploxerepts.
Keywords: Çanakkale, Granitic Soils, Soil Profile, Soil Taxonomy