Şizofreni hastalarında nörobiliş ve sosyal bilişin toplumsal işlevsellik ile ilişkisi
The relationship of neurocognition and social cognition with social functioning in patients with schizophrenia
Yazar: DUYGU NUR TUTAM
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN ÖZLEM POLAT IŞIK
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sosyal biliş = Social cognition ; Toplumsal işlev = Social function ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı şizofreni ve şizoafektif bozukluk tanılı hastalarda kesitsel olarak klinik psikopatoloji, nörobilişsel işlevler, sosyal bilişsel işlevlerden zihin kuramı ve duygu işleme yetileri ve toplumsal işlevsellik düzeyini değerlendirmek ve toplumsal işlevsellik için yordayıcı etmenleri belirlemeye çalışmaktır. 
Yöntem: Çalışmaya katılan 60 hasta için Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Genel İzlenim-Şiddet Ölçeği (KGİ-Ş), İşlevselliğin Genel Değerlendirmesi (İGD) ve Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği (TİDÖ) araştırmacı hekim tarafından dolduruldu. Araştırmacı hekim tarafından Gözlerden Zihin Okuma Testi (Gözler Testi), Yüzde Dışavuran Duyguların Tanınması Testi (YDTT) ve Yüzde Dışavuran Duyguların Ayırt Edilmesi Testi (YDAT) uygulandı. Klinik psikolog tarafından Sayı Menzili Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), ÖKTEM- Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST), Kontrollü Kelime Çağrışım Testi (KAS) ve Stroop testi uygulandı. Nüfus ve klinik bilgilerin ölçeklerle ilişkisi bağımsız t-testi ve korelasyon analizi ile değerlendirildi. Normal dağılıma uymayan örneklem için Spearman testi kullanıldı. Nüfus ve klinik özellikler ile arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için Mann-Whitney U testi kullanıldı. Nüfus ve klinik özellikler ile ölçek puanlarının işlevsellik üzerine etkisini incelerken Logistik Regresyon Analizi ve Lineer Regresyon Analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi.
Bulgular: Toplumsal işlevsellik ile yaş, eğitim yılı, hastalık süresi, tanı, fiziksel şiddet ve ailede psikoz öyküsü arasında kesitsel olarak anlamlı ilişki saptandı. Gözler testi, SBST öğrenme, PANNS negatif ve PANSS genel psikopatoloji puanları ile toplumsal işlevsellik arasında anlamlı ilişki saptandı. Zihin kuramı ile nörobilişsel işlevler arasında anlamlı ilişki saptandı. İşlevsellik düzeylerine göre ikiye ayrılan grupta toplumsal işlevsellik ile ilişkili bağımsız değişkenler ve PANNS pozitif puanı için lojistik regresyon analizi yapıldı. Toplumsal işlevsellik ile ilişkili değişkenler lineer regresyona alındı. Her iki regresyon modelinde de negatif belirtiler, toplumsal işlevsellik için yordayıcı etmen olarak saptandı. 
Sonuç: Şizofrenide nüfus ve klinik özellikler, klinik psikopatoloji, zihin kuramı ve nörobilişsel işlevler ile toplumsal işlevsellik arasında ilişki bulunmaktadır. Toplumsal işlevselliğe giden yolda negatif belirtilerin yordayıcı olduğu, nörobilişsel işlevler ve zihin kuramının aracı etmen olabileceği söylenebilir. 
Anahtar sözcükler: Şizofreni, zihin kuramı, negatif belirtiler, işlevsellik, nörobilişsel işlevler

Abstract:
Objective: The aim of the study is to evaluate the level of clinical psychopathology, neurocognitive functions, theory of mind and emotion processing abilities and social functionality cross-sectionally in patients with schizophrenia and schizoaffective disorder, and to try to determine the predictive factors for social functionality.
Method: The Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), the Clinical General Impression-Severity Scale (CGI-S), the General Assessment of Functioning (IGD) and the Social Functioning Assessment Scale (TİDÖ) were filled in by the investigator for 60 patients who participated in the study. Reading the Mind in the Eyes Test (Eyes Test), Facial Emotion Identification Test (FEIT) and the Facial Emotion Discrimination Test (FEDT) were administered by the researcher physician. Number Range Test, Wisconsin Card Sorting Test (WCST), ÖKTEM-Verbal Memory Processes Test (SBST), Controlled Word Association Test (KAS) and Stroop test were applied by clinical psychologist. The relationship of population and clinical information with the scales was evaluated by independent t-test and correlation analysis. Spearman test was used for the sample that did not fit the normal distribution. Mann-Whitney U test was used to evaluate the relationship between population and clinical features. Logistic Regression Analysis and Linear Regression Analysis were used to examine the effects of population and clinical characteristics and scale scores on functionality. Statistical significance level was determined as p<0.05.

Results: A cross-sectional significant correlation was found between social functionality and age, years of education, duration of illness, diagnosis, physical violence, and family history of psychosis. A significant correlation was found between eyes test, SBST learning, PANNS negative and PANSS general psychopathology scores and social functionality. A significant relationship was found between theory of mind and neurocognitive functions. Logistic regression analysis was performed for independent variables related to social functionality and PANNS positive score in the group divided into two according to their level of functioning. Variables associated with social functioning were included in linear regression. In both regression models, negative symptoms were found to be a predictive factor for social functioning.
Conclusion: There is a relationship between population and clinical features, clinical psychopathology, theory of mind and neurocognitive functions and social functionality in schizophrenia. It can be said that negative symptoms are predictors on the way to social functionality, and neurocognitive functions and theory of mind may be mediating factors.
Keywords: Schizophrenia, theory of mind, negative symptoms, social functioning, neurocognitive functions