Fuzûlî'de dinî kasîdeler
Reli̇ci̇on qasi̇das at Fuzûlî
Yazar: NEVZAT ULUS
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER DEMİRBAĞ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Fuzuli = Fuzuli ; Kaside = Eagle ; Şerh = Commentary

Özet:
Kasîde, Klasik Türk Şiirinde en çok kullanılan nazım biçimlerindendir.  Kaynağı Arap edebiyatı olan bu şiir türünün İslamiyet öncesi Arap yarımadasında tekâmül sürecini tamamladığı söylenebilir. Şiirin çok geliştiği ve şâirlerin çok değerli olduğu İslamiyet öncesi dönemde şiire verilen bu değer, düzenlenen yarışmalarda derece alan kasîdelerin Kâbe'nin duvarlarına asılmasıyla kendisini belli eder. Hem İslamiyet öncesinde hem de İslamiyet sonrasında Araplar arasında önemini koruyan kasîde, Arap edebiyatından İran edebiyatına geçmiş ve Fars kültürünün kimi özellikleriyle yoğrulduktan sonra buradan da Türk edebiyatına geçerek bu doğrultuda bir gelişim sürecini yaşamıştır.
Bir ehl-i beyt aşığı olan Fuzûlî, Türk edebiyatının en büyük şâirlerinden biridir. Klasik Türk şiirinde daha çok gazelleriyle bilinse de kasîde alanında da hatırı sayılır bir şâir olan Fuzûlî, kasîde alanında özellikle tevhîd ve na't türünde şaheser sayılabilecek eserler vermiştir.
'İlimsiz şiir, temelsiz duvar gibidir.' anlayışıyla hareket eden Fuzûlî; dinî duygularını terennüm ettiği kasidelerini felsefe, astronomi, tıp gibi dönemin önde gelen pozitif bilimleri ile siyer, fıkıh, tefsir gibi dinî ilimlerlerini kullanarak bina etmiştir. Ayrıca söz konusu ilimler, bilimsel eserlerdeki anlatımın kuruluğundan uzak, son derece samimî ve anlatımın bütünlüğünü bozmayacak bir şekilde şiire sindirilmiştir.	
Kasîdenin tarihi gelişiminin ana hatlarıyla ele alındığı bu çalışmada Fuzûlî'nin kasîdecilik anlayışına kısaca değinilmiş ve onun tevhîd ve na't türündeki kasîdeleri günümüz Türkçesine çevrilerek şerh edilmeye çalışılmıştır.


Anahtar kelimeler: Kasîde, Dîvân Edebiyatı, Şerh, Fuzûlî, Tevhîd, Na't

Abstract:
Qasida is the most used forms of verse in the Turkish Classic poetry. The source of this form of the poetry is Arabic literature and it can be said that completing duration of evolution this type of the poetry is in pre-Islamic and on the Arabic peninsula. Poetry highly developed and poets were valuable in pre-Islamic period and qasidas were hanged on the walls of the Kaaba which get degrees at organising competitions, it can be seen that poetry how much important.  Qasida continued  its importance both pre-Islam and  during Islam between Arabians, it passedfrom Arabic Literature  to Iran Literature and after  kneading with specials of the  Persian culture   it passed to Turkish Literature and has a improving duration in this line.
Ahl al-bayt lover Fuzulî is one of the greatest poets of Turkish literature. In Turkish Classic poetry Fuzulî well known with his odes besides he is a considerable poet in qasida he has some works that be acceptable masterworks in qasida especially on Monotheism and Na'at poetry types.
Fuzuli , with understanding  of 'Without knowledge poetry, is like baseless wall', had  built qasidas  using leading positive sciences of that period like philosophy, astronomy  medical and religious sciences siyar, fiqh, tafsir and singed pleasent  his religious feelings in qasidas. Moreover this sciences are digested in poetry highly sincere and avoid to disrupt integrity of expression and stay away from  sapless narrative like scientific works. 
The outline of historical development of qasida is taken up in this study understanding of Fuzulî's about qasida has been  mentioned briefly and his kind of monotheism and Na'at qasidas  are tried to paraphrase translating in today's Turkish.


Key Words: Qasida, Divan Literature, Paraphrase, Fuzulî, Monotheism,  Na'at