Pamuklu mamullerin ağartılmasında enzim kullanımı
Enzymatic bleaching of cotton fibres
Yazar: TUĞBA İNKAYA
Danışman: PROF. DR. PERVİN ANİŞ
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Enzimler = Enzymes ; Pamuk = Cotton

Özet:
Günümüzde enzimlerin tekstil endüstrisinde kullanımıyaygınlaşmaktadır. Pamuk, yün, keten gibi doğal elyafın enzimler kullanılarakekolojik yöntemlerle işlem görmesi önem kazanmaktadır. Doğal selüloz esaslıpamuk lifinin ön terbiyesinde çevreye zarar vermeyen, ılımlı şartlar altındakullanılabilen, uygulanması diğer kimyasallara oranla daha kolay ve sağlıklı olanenzim kullanımının artması doğaldır. Pamuklu tekstil mamullerinin ön terbiyesiesnasında tüketilen enerji ve su miktarının azaltılması ile atık su yükününçevreye zarar vermeyecek standartlarda olması enzim kullanımının her adımdasağlanması ile mümkün olacaktır.Pamuklu tekstil mamullerinin enzimatik ağartması üzerine yapılan buçalışmada enzimatik ağartmanın su ve enerji kullanımının yüksek olduğuhidrojen peroksit ağartmasının yerine uygulanıp uygulanamayacağıincelenmiştir. Lakkaz esaslı ve moderatör sistem içeren lakkaz esaslı enzimlerleyapılan denemeler sonucunda enzimatik işlem neticesinde beyazlıkderecesinde artış görülmemiştir, aksine sararma tespit edilmiştir. Enzimatikişlemin, hidrojen peroksit ağartması öncesinde gerçekleştirilmesi durumundahidrojen peroksit konsantrasyonunda azalma söz konusu olup olmadığıaraştırılmış, elde edilen beyazlık dereceleri incelendiğinde enzimatik ön işleminolumlu sonuç vermediği tespit edilmiştir. Saf enzim, iki farklı moderatör sistemile oksijen ve ya ozon kullanılarak yapılan denemeler neticesinde ticari önemkazanacak beyazlık değeri elde edilememiştir.Elde edilen sonuçlar, deneylerde kullanılan enzimlerin ticari uygulamaalanlarının farklı olması göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. Enzimteknolojisinin hızla gelişmesi ile yeni ve farklı kökenli enzimler türetilmekte vehatta kağıt sektöründe ümit vaat eden moderatör sistemlerin bu enzimlerleverimli uygun kombinasyonlarının tespit edilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Pamuk, Enzim, Enzimatik Ağartma, Lakkaz ve ModeratörSistemler.

Abstract:
Enzymatic processes have been increasingly incorporated in textilesover the last years. It?s getting vital for natural materials such as cotton, wool,flax are processed by using enzymes which are more eco-friendly. As a matterof fact cotton fibers consisting of natural cellulose, are in an increasing trend ofenzymatic pretreatment which provides ecologic processing under mild reactionconditions and easier handling when compared with other chemicals. Enzymesshould be used in every step of pretreatment of cotton textiles in order tominimize energy and water consumption while keeping the effluent controlwithin the tolerable standards.It is investigated whether enzymatic bleaching of cotton textiles couldbe replaced with hydrogen peroxide bleaching, which is a water and energyconsuming step. Fungal laccase and LMS are experimented however, increaseon whiteness degree is not observed, and in contrary samples became slightlyyellower. So it?s examined if enzymatic processing applied before hydrogenperoxide bleaching could decrease the amount of hydrogen peroxide usedduring bleaching step. It?s apparent that pre-processing with laccase enzyme isunnecessary when whiteness results are evaluated. Pure enzyme with twomediator systems have been experimented in oxygen or ozone solutions,however commercially important whiteness degrees haven?t been observed.It should be considered that the commercial laccase enzyme productsaimed for different purposes than bleaching cotton. Enzyme technology isdeveloping astoundingly fast and new enzymes being generated. Moreoverdifferent combinations of mediator systems used in paper industry are inspiringso that appropriate combinations with the optimum new enzymes could beachieved for enzymatic bleaching of cotton textiles for further research.Keywords: Cotton, Enzyme, Enzymatic Bleaching, Laccase, LMS.