Spor beslenmesi bilgi testi kısa formu: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Abridged nutrition for sport knowledge questionnaire: Turkish validity and reliability study
Yazar: OKAN TEMİZYÜREK
Danışman: PROF. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Spor Beslenmesi Bilgi Testi Kısa Formu (SBBT-K)'nun Türk toplumunda geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Çalışma kapsamında, düzenli egzersiz yapan bireyler ve sporcular olmak üzere SBBT-K'yi tamamlayan 266 katılımcının verileri istatistik yazılım programlarıyla analiz edilmiştir. Testin yapı geçerliği için açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. AFA sonucunda teste ilişkin faktör yapısı belirlenmiş ve test tek boyutta değerlendirilmiştir. Belirlenen faktörün kalitesi, testin genel yapısı ve ilgili testin spor beslenmesi bilgisini ne derece ölçebildiği DFA ile tespit edilmiştir. Oluşturulan DFA modeli için uyum indeksleri incelenmiştir. Uyum indekslerinde χ2/sd=1.623, Kök Artık Kareler Ortalaması (RMR): 0.012, Tahminin Kök Hata Kareler Ortalaması (RMSEA): 0.049, Uyum İyiliği İndeksi (GFI): 0.875, Düzeltilmiş Uyum İyiliği İndeksi (AGFI): 0.853, Tutarlı Uyum İndeksi (PGFI): 0.750 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca Akaike Bilgi Kriteri (AIC), Kararlı Akaike Bilgi Kriteri (CAIC), Bayesyan Bilgi Kriteri (BIC) ve Beklenen Çapraz Geçerlilik İndeksi (ECVI) bağımsız modelden düşüktür. Elde edilen bulgulara göre, uyum indeksleri iyi uyum göstermektedir ve testin tek faktörlü yapısının iyi uyum sağladığı görülmüştür. Testin güvenirliğinin ölçülmesinde kullanılan Cronbach Alfa katsayısı 0.686 olarak hesaplanmıştır. Bu değere göre test oldukça güvenilirdir. Katılımcıların test puanları ortalaması %39.68 olarak bulunmuştur ve düşük/zayıf spor beslenme bilgisi olarak yorumlanmıştır. Test puanlarına göre %27'lik alt ve üst gruplar arasında karşılaştırma yapılmış ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.001). Bu farka göre testin ayrım gücü oldukça yüksektir. Katılımcıların SBBT-K puanı ile yaş, vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) arasında aynı yönde, zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulunmuştur (p<0.05) Sonuçlara göre SBBT-K, Türk toplumundaki bireylerin spor beslenmesi bilgisinin değerlendirilmesinde kullanılabilecek ayrım gücü yüksek, geçerli ve oldukça güvenilir bir testtir.
Anahtar Kelimeler: geçerlik ve güvenirlik; spor beslenmesi bilgi testi; spor beslenmesi bilgisi; spor beslenmesi

Abstract:
The aim of this study is to present a validity and reliability study of the Abridged Nutrition for Sports Knowledge Questionnaire (A-NSKQ) in Turkish society. As part of the scope of this study, the statistical software programs were analyzed withthe data of 266 participants who completed the A-NSKQ, including regular exercisers and athletes. Explanatory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were performed for the construct validity of the test. As a result of EFA, the factor structure of the test was determined and the test was evaluated in one factor. The quality of the determined factor, the general structure of the test and the extent to which the related test can measure the sport nutrition knowledge were determined by CFA. Fit indices were examined for the created CFA model. It was calculated as; fit indices χ2/sd: 1.623, Root Mean Square Residual (RMR): 0.012, Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA): 0.049, Goodness of Fit Index (GFI): 0.875, Adjusted Goodness of Fit Index (AGFI): 0.853, Parsimonious Goodness of Fit Index (PGFI): 0.750. Also, Akaike Information Criteria (AIC), Consistent Akaike Information Criteria (CAIC), Bayesian Information Criteria (BIC), and Expected Cross Validation Index (ECVI) are lower than the independence model. According to the findings, the fit indices showed good fit and it was seen that the one factor structure of the test provided good fit. The Cronbach Alpha coefficient used to measure the reliability of the test was calculated as 0.686. According to this value, the test is quite reliable. The average of the participants test score were found as 39.68% and it was interpreted as poor sport nutrition knowledge. A comparison was made between the 27% lower and upper groups according to the test scores, and a statistically significant difference was found between the groups (p<0.001). According to this difference, the discriminative power of the test is quite high. A positive, weak and statistically significant correlation was found between the participants' A-NSKQ score and age, body weight, height and Body Mass Index (BMI) (p<0.05). According to the results, A-NSKQ is a highly discriminating, valid and quite reliable test that can be used to evaluate the sport nutrition knowledge of individuals in Turkish society.
Key words: sport nutrition knowledge; sport nutrition; the nutrition for sport knowledge questioonaire; validity and reliability