Yunan tuhaf dalgası: Yorgos Lanthimos sinemasında mekan ve iktidar
The greek strange wave: Space and power in the cinema of Yorgos Lanthimos
Yazar: MERVE TULAY
Danışman: DOÇ. DR. BURAK MEDİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Lanthimos, Yorgos = Lanthimos, Yorgos ; Mekan = Space ; Sinema = Cinema ; Yunan sineması = Greek cinema ; İdeoloji = Ideology ; İktidar = Government

Özet:
Mekân, sinema tarihinde farklı anlatılarda farklı estetik ve düşünsel motivasyonlar
dolayımıyla karşımıza çıkmaktadır. Ortaya çıkan bu farklılıkta yönetmenin film dilinin ve
anlatı biçiminin yanı sıra sosyo-kültürel ve ideolojik konumlanması da etkilidir. Anlatı stili
ve kullanılan dil itibariyle sinema akımlarına bakıldığında ise akıma içkin birtakım
özelliklerin yönetmenin film diline tezahür ederek filmsel mekân tasarımında karşılık
bulduğu açıktır. Akımlar çerçevesinde sinemasal mekânları ele aldığımızda ekspresyonist
filmlerin mekânlarına toplumun içinde bulunduğu sosyo-ekonomik, politik ve kültürel
krizden kaynaklı yapıbozucu ve avangard estetiğin, İtalyan yeni gerçekçi filmlerin
mekânlarına ise toplumsal gerçekçi ve doğal bir yaklaşımın yansıdığı görülmektedir.
Buradan anlaşıldığı üzere sinemasal mekân tasarımı, farklı yaklaşımlar, ideolojiler ve
estetik kaygıların sonucuyla şekil almaktadır. Bu durum farklı disiplinler ve kavramların
devreye sokularak mekâna dair çok boyutlu okuma yapmayı gerekli kılmaktadır. Bu
çalışma bu sorunsaldan hareketle mekânı, iktidar ve ideoloji ekseninde anlamlandırmayı ve
tartışmayı amaçlamaktadır. Bu amacı edimselleştirmek adına kapsam ve sınırlılık
çerçevesinde çalışmada Yunan Tuhaf Dalga Akımı yönetmenlerinden Yorgos Lanthimos
sinemasına ve film-dünyasında tasarladığı sinemasal mekânlara odaklanıldı. Lanthimos'un
filmsel mekânlarının iktidar ve ideolojiyle analojik bir ilişki kurduğu varsayımından
hareketle DogTooth (2009), The Lobster (2015), The Favourite (2018) filmleri çalışmanın
araştırma nesnesi olarak belirlendi. Filmleri incelemek adına göstergebilimsel ve
sosyolojik analiz yöntemi kullanıldı. Nitel bir tasarıma sahip olan bu çalışmada sonuç
olarak Lanthimos'un filmsel mekânlarını inşa ederken iktidarı ve ideolojiyi temel aldığı,
bu kavramlar ile politik bir filmsel-dünyayı imlediği bulgulandı.
Anahtar kelimeler: Sinema, Yunan Tuhaf Dalga Sineması, Mekân, İktidar,
İdeoloji.

Abstract:
Space appears in the history of cinema through different aesthetic and intellectual motivations
in different narratives. The socio-cultural and ideological positioning of the director, as well as
the film language and narrative style, is also effective in this difference. When we look at the
cinema movements in terms of narrative style and language used, it is clear that some features
inherent in the movement are manifested in the director's film language and correspond to the
design of the filmic space. When we consider the cinematic spaces within the framework of
the movements, it is seen that the deconstructive and avant-garde aesthetics arising from the
socio-economic, political and cultural crisis of the society are reflected in the spaces of the
expressionist films, and a social realistic and natural approach is reflected in the spaces of the
Italian neo-realistic films. As it is understood from here, the design of cinematic space takes
shape as a result of different approaches, ideologies and aesthetic concerns.This situation
necessitates multidimensional reading of space by introducing different disciplines and
concepts. Based on this problematic, this study aims to make sense of and discuss space in
terms of power and ideology. In order to actualize this aim, within the framework of scope and
limitation, the study focused on the cinema of Yorgos Lanthimos, one of the directors of the
Greek Strange Wave Current, and the cinematic spaces he designed in the film-world. Based
on the assumption that Lanthimos' filmic spaces establish an analogical relationship with
power and ideology, the films DogTooth (2009), The Lobster (2015), The Favorite (2018)
were determined as the research object of the study. Semiotic and sociological analysis
methods were used to analyze the films. As a result, in this study, which has a qualitative
design, it was found that Lanthimos was based on power and ideology while constructing his
filmic spaces, and with these concepts, he implied a political filmic-world.
Keywords: Cinema,Greek Weird Wave Cinema, Space, Power, Ideology