Koyunlarda üremenin yeni generasyon eksogen hormon uygulamasıyla denetimi
Controlling of reproduction of sheep by using new generation exogenous hormones
Yazar: MURAT YASAK
Danışman: PROF. DR. EBRU EMSEN GİMENEZ DİAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, araştırmanın hayvan materyalini, 2–5 yaşlı, vücut kondisyon skorları bakımından homojen (2,5–3) sürüden şansa bağlı olarak seçilen toplam 120 Romanov (1/8; %12,5) melezi koyun ve sınıf usulü aşımda aynı ırk 12 baş koç oluşturmuştur. Denemede, kızgınlıkları toplulaştırmak amacıyla doğal progesteron (P4) emdirilmiş poliüretan vajina içi süngerler (n=30 baş 30 mg; n=30 baş 60 mg) , kontrol grubu hayvanlar için CIDR (60 adet) kullanılmıştır. Kızgınlık gösteren koyunlar uygulamanın bitişini müteakip ortalama 24. saatte sınıf usulü yöntem kullanılarak 1/10 koç/koyun oranında çiftleştirilmiştir. Çiftleştirmelerin 45. gününde olan koyunlarda Real Time Ultrason ile abdominal gebelik testi yapılmıştır. İki farklı dozda uygulanan doğal progesteronun kızgınlık oluşturmadaki etkinliği %50 bulunurken bu oran CIDR uygulanan grupta %68 olarak tespit edilmiştir. Gebelik sonuçları doğal progesteronun 30 ve 60 mg dozlarının uygulandığı hayvanlarda sırasıyla %47 ve %40 iken bu oran CIDR uygulanan grupta %46 olarak gerçekleşmiştir. Doğum sonuçları bakımından yapılan istatistiki analizler sonucunda; doğumdaki kuzu sayısı bakımından CIDR uygulanan koyunlarda %136 yavru verimi alınırken bu oran doğal P4 grubunda %111 olarak gerçekleşmiştir. Çiftleşme esnasında vajinal elektrik rezistans değerleri CIDR ve doğal P4 grubunda sırasıyla 307 ve 217 ohm olarak tespit edilmiştir. Kuzularda doğum ağırlığı bakımından senkronizasyon tipi, doğum şekli ve cinsiyetin etkisi önemsiz bulunmuştur. Doğum ağırlığı CIDR ve Doğal P4 gruplarında 4,8 ve 5,4 kg; dişi ve erkek cinsiyette 4,9 ve 5,01 kg; tekiz, ikiz ve üçüz doğan kuzularda sırasıyla 5,30; 4,95 ve 4,45 kg olarak bulunmuştur.
Sonuç olarak anestrus dönemde koyunlarda kızgınlık oluşturulmasında, meksika vahşi patates köklerinden ekstrakte edilen doğal progesteronun vajina içi CIDR uygulaması kadar etkin kızgınlık oluşturduğu tespit edilmiştir. Doğal progesteron kreminin 30 mg dozunda ev yapımı vajinal süngerlere emdirilerek kullanılması CIDR uygulamasına göre 22 kat daha ucuz bir uygulama olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, 120 Romanov cross (1/8; %12,5) ewes, which were randomly selected from a flock of 2 to 5 year old sheep with homogenous body condition scores (2,5 to 3) and 12 rams from same breed of ewes were used in group mating. In the experiment, polyurethane intravagina sponges impregnated with 30 mg (n=30) and 60 mg (n=30) natural progesterone (P4), were used for experimental group and CIDR (n=60) for the control group. Efficiency of natural progesterone applied in two different dosages for synchronizing oestrus was found to be 50% while it was 68% in CIDR treated group. Ewes in estrus were mated with rams at a ratio of 1:10 ewes after 24 hours following ending estrus treatment.
Real-time ultrasound was performed on all ewes at 45 days post-mating. Pregnancy results were found to be 47% and 40% for the groups treated with 30 and 60 mg doses of natural progesterone while it was 46% in the CIDR treated group. Litter size at birth was found 136% for CIDR treated sheep while this rate was 111% for natural P4 group. Vaginal electric resistance during mating was 307 and 217ohm for CIDR and natural P4 groups respectively. Effect of synchronisation type, birth type and sex was found to be insignificant for lambs birth weight. Birth weight was found to be 4,8 and 5,4 kg for CIDR and natural P4 groups, 4,9 and 5,1 kg for female and male while 5,30; 4,95 and 4,45 kg for singles, twins and triplets, respectively.
In conclusion, using natural progesterone extracted from mexican wild yam in sheep was found as effective as vaginal CIDR application in anestrus season. It is also concluded that 30 mg natural progesterone impregnanted home made sponge is 22 times cheaper than CIDR application.