İlkokullarda soru ve anlama ilişkisinin incelenmesi
The relationship between  question and understanding in primary schools
Yazar: GÜLFİKAR GÜRSOY
Danışman: DOÇ. EROL DURAN
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlama = Understanding ; Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Sorular = Questions ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Bloom taksonomisine göre hazırlanmış metin soruları ile ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin anlama düzeylerinin ilişkisini ve bu sorulara yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Yapılan çalışma açımlayıcı sıralı karma desen ile modellenmiştir. Araştırma için öncelikle, dört adet metin belirlenmiştir. Araştırmacı metinlere yönelik ve Bloom taksonomisine dayalı sorular hazırlamıştır. Metin soruları üç öğretmen tarafından puanlanmıştır. Birinci çalışma grubu içerisinde, akademik başarı puanı kriteri dikkate alınarak, amaçlı örneklem yöntemi ile belirlenen öğrencilere yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Böylelikle nicel veriler nitel bir yöntemle desteklenmiştir. Nicel verilerin sonuçlarına göre seçilen grupla nitel çalıma yapıldığı için açımlayıcı sıralı desene uygun bir çalışma örneğidir.
Araştırmada iki farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bu veri toplama araçları, dört adet metin için Bloom Taksonomisine göre hazırlanmış sorular ve bir adet yarı yapılandırılmış görüşme formudur.  Sorular, Bloom Taksonomisi basamaklarına göre hazırlanmış olup, soruların ilkokul 4. sınıf düzeyine uygunluğu uzman görüşü alınarak belirlenmiştir.  Soruların güvenirlik ve geçerliği uzman görüşü alınarak sağlanmıştır. 
Araştırmada iki farklı çalışma grubu ile çalışılmıştır. Birinci çalışma grubu 2016-2017 Eğitim-Öğretim yılında Uşak İli merkezinde üç farklı sosyoekonomik düzeydeki okuldan seçilen 102, ilkokul 4. Sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. 
Okulların sosyoekonomik düzeylerini belirlemek amacıyla Uşak İl Millî Eğitim Müdürlüğü ve okullarda çalışan öğretmenlerden görüş alınmıştır. Daha sonra farklı sosyoekonomik düzeylerde bulunan üç okuldan ilkokul 4. sınıf düzeyinde birer sınıf rastgele seçilmiştir.  Soruların olduğu metinler beşer gün aralıklı olacak şekilde üç hafta boyunca öğrencilere uygulanmıştır. Öğrenci metinle ilk kez uygulama günü ve saatinde karşılaşmıştır. 
Uygulamada metinler hikaye1+hikaye2+bilgi1+bilgi2 şeklinde sıralanmıştır. Öğrencilere her metni okuması ve soruları cevaplaması için bir ders süresi zaman verilmiştir. Öğrencilere açık uçlu sorular yöneltildiğinden ek kâğıt istemeleri hâlinde alabilecekleri bilgilendirmesi yapılmıştır. Daha sonra öğrencilere sorulan her basamaktaki soru kendi içinde 0-100 skalasında puanlanmıştır. Ardından araştırmacının da dahil olduğu toplam üç öğretmen tarafından ayrı ayrı puanlanmış ve üç puanlamanın aritmetik ortalamaları öğrenci puanı olarak tespit edilmiştir. Bu puanlar doğrultusunda dağılım eğrisine göre seçilmiş 33 öğrenci çalışmanın ikinci grubunu oluşturmaktadır. 
Tespit edilen ikinci çalışma grubuna Bloom taksonomisine dayanan metin soruları hakkındaki görüş ve önerilerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır.
          Yapılan uygulamaların analizi için şu yol izlenmiştir.
       	Öncelikle birinci çalışma grubunun iki faklı metin türündeki (bilgi ve hikâye), soruları anlama düzeylerine ilişkin betimsel istatistik sonuçlarına bakılmıştır. Ardından farklı sosyoekonomik düzeye sahip öğrencilerin Bloom taksonomisine göre anlama düzeylerinde farklılaşma olup olmadığını belirlemek amacıyla iki tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Sonraki aşamada ise, öğrencilerin iki farklı metin türündeki anlama düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla ilişkili t testi uygulanmıştır.
Son olarak ikinci çalışma grubuna uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler tablolaştırılarak, yorumlanmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin, Bloom Taksonomisine dayanan metin sorularına ilişkin anlama düzeyleri incelendiğinde, hatırlama, anlama ve uygulama düzeylerinde başarılı oldukları; ancak analiz, değerlendirme ve yeniden oluşturma basamaklarında yetersiz oldukları görülmüştür. 
Ayrıca farklı sosyoekonomik düzeye sahip öğrencilerin metin sorularına ilişkin anlama düzeylerine bakıldığında, sosyoekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin lehine anlamlı bir farklılaşma tespit edilmiştir. Ancak bu farklılaşmanın yüksek olmadığı görülmektedir. 
Bilgi ve hikâye türündeki metinler arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla uygulanan ilişkili t-testi sonuçlarına göre, her basamaktaki soru için farklı sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçların çoğunluğu hikâye türündeki metinler lehine olsa da bazı basamaklarda bilgi türündeki metinlerin öne çıktığı görülmüştür. 
Görüşmeden elde edilen verilere göre öğrenciler,  Bloom taksonomisinin alt düzey basamaklarına hitap eden soruları kolay ve anlaşılır bulurken, üst düzey basamaklara hitap eden soruları, zor ve anlaşılmaz olarak nitelendirmişlerdir. Ayrıca kimi soruları zor ve anlaşılmaz bulmalarına rağmen bazı öğrenciler metne dayalı açık uçlu soruların olduğu bu uygulamayı sevmiş ve böyle bir sınava girmenin eğlenceli olacağını belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Bloom Taksonomisi, Soru ve Anlama, İlkokulda soru

Abstract:
In this study, the researcher aimed to determine the levels of comprehension and opinions about text questions of primary school fourth grade students through text questions based on Bloom taxonomy. This study carried out is modeled with explanatory sequential mixed design. Firstly, four texts were determined for this research. The researcher prepared questions acording to the texts and based on Bloom taxonomy .Tet questions were marked by three teachers.For the first study group, semi-structured interviews were conducted to the  selected students according to the purposeful sampling method taking into account academic achievement score.So, qualitative data was supported by quantitative method. This study is an appropriate study of the explanatory sequential design  because of qualitative study with selected group according to result of quantitative data.
Two different measurement tools were used in the study. Five data collection tools were used in total: four text questions prepared according to Bloom Taxonomy and one semi-structured interview form. Compliance with the fourth grade level of primary school, texts were prepared accoding to the Bloom taonomy steps by taking the expert opinion. In addition, validity and reliability of the texts were obtained with the expert opinions.
Two different study groups were studied in the study. The first study group consisted of 102 students from three different classes of fourth grade students selected from the schools attended by their children of families from three different income  levels in the center of Uşak in the 2016-2017 academic year. 
Opinions were received from the Uşak Provincial Directorate of National Education and the teachers of the schools in order to determine the family income levels of the schools. Later, one each class which was fourth grade was randomly selected from these three schools. The texts with questions were applied to the students for a total of three weeks, with five days left between them. The student encountered the texts for the first time and day on the appliance day.
In application, the texts were listed as story1, story2, information1, information2. Students are given forty minutes duration to read each text and answer questions. The students were informed that they could receive additional paper requests because they were asked open-ended questions. Questions on each step asked to the students was scored in the scale of 0-100 in itself; The student answers are marked by the three teachers including the researcher and arithmetic averages are defined as student mark. The second group of studies consists of 33 students. This group was selected according to the distribution curve after reading the papers of the students
Semi-structured interview form was conducted to the  second study group, to take their opinions and recommendations on text questions and texts based on the Bloom taxonomy 
Firstly, first study group's descriptive statistic results related with comprehensive level of two different text questions (story and information) were analyzed.Two, one way analysis of variance was performed to determine the level of understanding of the students, who had families with different income levels, according to Bloom taxonomy. The levels of responding to Bloom questions in two different texts, another variable, were analyzed by the associated t test.
Finally, the data obtained from the semi structured interview form was interpreted with thematic coding technique.
According to the results of the research, when the level of understanding about text questions based on Bloom Taxonomy is examined, it is seen that the students are successful at the level of remembering, understanding and application but they are inadequate in analysis, evaluation and rebuilding steps .
In addition, when the differences in the level of understanding of the students in the text questions applied to the children of different income levels are examined; it has been found that there is a significant difference in some steps of some texts in favor of high-income families. However, these differences have reached the conclusion that it is not high..
According to the results of the related t-test conducted to define the relationship between story and informative texts, different results were obtained for every question at each level. Comprehension levels in the texts of information have taken precedence for some steps, although the results are more favorable for story texts.
 According to the results of the semi-structured interview form applied to the students, the students described the questions addressing higher-level steps as difficult and incomprehensible, while the questions addressing Bloom's lower-level steps were easy and understandable. In addition, despite, some students defined the questions as difficult and incomprehensible, students liked this practice (29 students), which was open-ended questions based on the text, and stated that entering such an experiment would be fun.

Keywords: Bloom Taxonomy, Questions and Understanding, Question in primary school