Abdülmecid Sivasî Şerh-i Cezîre-i mesnevî(İnceleme- karşılaştırmalı metin)
Abdülmecid Sivasî's work named Şerh-i Cezîre-i mesnevî (Obsarvation-comparative text)
Yazar: FATIMA AYDIN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÇETİN DERDİYOK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Abdulmecid-i Sivasi = Abdulmecid-i Sivasi ; Cezire-i Mesnevi = Jazeera-i Mathnawi̇ ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mesnevi = Mathnawi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şerh = Commentary

Özet:
Abdülmecid Sivasî, on yedinci yüzyılın önemli portrelerinden biridir. Şeyhî mahlasıyla şiirler yazan bir şair, Halvetiliğin Şemsiyye kolunu İstanbul'a taşıyan bir şeyh, dönemin padişahlarına fikirlerini sunan bir danışman, dinî ve tasavvufî  bir çok konuda yazan bir yazar ve özellikle tasavvufî eserlere şerhler yazan bir şarihtir. Yaşadığı dönemde bir selefi hareketi olan Kadızadelilere karşı Sivasîler hareketine liderlik etmiştir. Tekke ile medrese arasında yaşanan bu çatışmayı yaşamı boyunca ilmî düzeyde tutarak halk içinde oluşabilecek şiddet olaylarını engellemiştir.  
Bu çalışmada, Yusuf-ı Sîneçâk'ın Cezîre-i Mesnevî adlı eseri üzerine Abdülmecid Sivasî'nin yapmış olduğu şerhi  karşılaştırmalı metin olarak hazırlanarak eserin içeriği incelenmiştir. Yaptığımız araştırmalar sonucunda Abdülmecid Sivasî'nin Şerh-i Cezîre-i Mesnevî adlı eserinin yedi nüshasına ulaşılmıştır. Nüsha karşılaştırılması yapılarak asıl esere en yakın metin meydana getirilmesi hedeflenmiştir. Metin incelemesi ile dönemin edebî ve kültürel ortamına dair bilgiler elde edilmeye çalışılmıştır. Yusuf-ı Sîneçâk'ın eseri üzerine bir şerh olmasına rağmen eser bu eserde olmayan beyitleri de kapsamaktadır. Abdülmecid Sivasî farklı Mesnevî ciltlerinden beyitler ekleyerek şerh etmiştir. Bu çalışmamızın bilim dünyasına hem eser üzerine karşılaştırmalı bir metin kurulması hem de içeriğinin dönemin özelliklerini yansıtması açısından katkı sağlamasını umuyoruz.  
Anahtar Kelimeler: Şerh, Cezîre-i Mesnevî, Abdülmecid Sivasî, karşılaştırmalı metin.

Abstract:
Abdulmecid Sivasî is one of the important portraits of the seventeenth century. He is a poet who wrote poems as Şeyhî, a sheikh of Şemsiyye, a consultant, presenting his ideas to the sultans of the period, a writer who writes about mystical and İslamic subjects, and especially a commentary on sufistic works. During his time he was the leader of the Sivasî movement against the Kadızadeliler, a predecessor movement. This conflict between Tekke and madrasa has been kept at scientific level throughout the life and prevented the violence that may occur in the public. 
Yusuf-ı Sîneçâk wrote Cezire-i Mesnevi in the sixteenth century by selecting couplets from Mevlânâ's famous work, Masnavi. Abdülmecid Sivasî  in the seventeeth century, commented this work under the name of Şerh-i Cezîre-i Mesnevî. In this study, the commentary of Abdulmecid Sivasî was prepared as a comparative text and the content of the work has been examined. As a result of our research, seven copies of Abdulmecid Sivasî's Şerh-i Cezîre-i Mesnevî were reached. It is aimed to create a text that is closest to the original work. It was aimed at obtaining information about the literary and cultural environment of the period with text analysis. Although there is an annotation on the work of Yusuf-ı Sîneçâk, the work also includes couplets that are not in this work. Abdülmecid Sivasî annotated by adding couplets from different Mesnevi volumes. We hope that this study will contribute to the world of science, both in terms of creating a comparative text on the work and its content in terms of reflecting the characteristics of the period.
Keywords: Commentary, Cezîre-i Mesnevî, Abdülmecid Sivasî, comparative text.