İskenderun Körfezi'nde kullanılan dip trolü, dil uzatma ağı ve molozma ağlarının hedef dışı av ve ıskarta özelliklerinin araştırılması
Investigation of bycatch and discard characteristics of bottom trawl, sole trammel net and trammel net fisheries in İskenderun Bay
Yazar: VOLKAN BARIŞ KİYAĞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN AKAMCA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, İskenderun Körfezi'nde yaygın olarak yapılan dip trolü, dil uzatma ağı ve molozma ağı avcılığının hedef dışı av ve ıskarta özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Eylül 2014 ile Nisan 2016 döneminde mesleki balıkçı gemileriyle yapılan 53 balıkçılık seferi ve bu seferlerde gerçekleştirilen toplam 81 av operasyonunun, doğrudan gözlem metoduyla örneklenmesi ile elde edilen verilerden hazırlanmıştır. Avcılık yöntemlerinin tamamından elde edilen tür kompozisyonunda, 12 taksonomik gruba ait toplam 184 tür tanımlanmıştır. Kemikli balıklar, %59.2 ile bu türler içinde en baskın taksonomik grup olmuştur. Tanımlanan türlerin avcılık yöntemlerindeki temsil oranı; dip trolünde %86.4, dil ağlarında %28.2, molozma ağlarında %50.5 olarak belirlenmiştir ve bu anlamda dip trolü, toplam avdaki tür zenginliği açısından ilk sırada yer almıştır. Alıkonan tüm türlerin sezon genelindeki önem seviyeleri göre; Dip trolü avcılığında Nemipterus randalli, Saurida lessepsianus, Mullus barbatus ve Upeneus pori'nin, dil uzatma ağı avcılığında Solea solea'nın, molozma ağı avcılığında ise Umbrina cirrosa, Argyrosomus regius, Sparus aurata ve Diplodus sargus'un, örneklenen dönem için ilgili avcılık yöntemlerinde hedef türleri oluşturduğu saptanmıştır. Buna göre belirlenen toplam hedef dışı av oranları; dip trolü ve molozma avcılığında sırasıyla %56.9 ve %65 olarak belirlenmiştir. Dil avcılığında ise bu oranın diğer avcılık yöntemlerine kıyasla oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir (%18.6). Ekonomik hedef dışı avın toplam hedef dışı ava oranının en yüksek olduğu avcılık yöntemi ise dil avcılığı olmuştur (%78). Bu oran, dip trolü avcılığında %46, molozma avcılığında ise %63 olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ıskarta oranının en yüksek olduğu avcılık yönteminin DR=0.31 ile dip trolü olduğunu göstermiştir. Molozma avcılığında DR=0.24 olan bu oran, dil avcılığında ise oldukça düşük sayılabilecek bir değer olan, DR= 0.04 olarak belirlenmiştir. Iskarta sıklıklarına göre, ıskarta edilen türlerin; dip trolü avcılığında %72'sinin (n=115), dil avcılığında %65'inin (n=34), molozma avcılığında ise %43'ünün (n=40), "düzenli" olarak ıskarta edildiği saptanmıştır. Iskarta avda biyokütle olarak; Dip trolünde kemikli balıklar (%60.9), dil ve molozma avcılığında ise kabuklular (%69.9; %42) en baskın grubu oluşturmuştur. Önem seviyelerine göre; Dip trolü avcılığında Equulites klunzingeri ve Charybdis longicollis'in, dil avcılığında C. longicollis ve Eucrate crenata'nın, molozma avcılığında Erugosquilla massavensis ve Portunus segnis'in başat ıskarta türler olduğu belirlenmiştir. Türlerin, 3 ana grupta ve 10 farklı nedene bağlı olarak ıskarta edildiği tespit edilmiştir. Türlerin ıskarta nedenleri, ilgili avcılık yöntemindeki öncelik sırasına göre tanımlanarak sunulmuştur.   

Anahtar Kelimeler: Iskarta, Hedef dışı av, Dip trolü, Uzatma ağları, İskenderun Körfezi

Abstract:
The objective of this thesis is to determine the bycatch and discard characteristics of bottom trawl, trammel net, and sole trammel net fisheries in Iskenderun Bay. The study utilized data gathered from 53 fishing trips conducted by commercial fishing vessels between September 2014 and April 2016, totaling 81 fishing operations observed onboard. The species composition across all fishing methods revealed 184 species from 12 taxonomic groups. Bony fishes comprised the most dominant taxonomic group, accounting for 59.2% of the identified species. The abundance ratios of the caught species in these three fishing methods were 86.4% in bottom trawl, 28.2% in sole trammel nets, and 50.5% in trammel nets, with bottom trawl exhibiting the highest species richness in total catch. Throughout the sampled period, certain species were identified as target species for each fishing method: Nemipterus randalli, Saurida lessepsianus, Mullus barbatus, and Upeneus pori in bottom trawl fishery; Solea solea in sole trammel net fishery; Umbrina cirrosa, Argyrosomus regius, Sparus aurata, and Diplodus sargus in trammel net fishery. Bycatch ratios were determined to be 56.9% in bottom trawl fishery and 65% in trammel net fishery, significantly lower in sole fishery at 18.6%. Sole fishery exhibited the highest ratio of economic bycatch to total bycatch at 78%, compared to 46% in bottom trawling and 63% in trammel net fishing. The study revealed bottom trawling as the fishing method with the highest discard rate (DR=0.31), followed by trammel net fishery (DR =0.24) and sole fishing (DR =0.04), indicating very low discard rates in the latter. Regularly discarded species ratios were calculated as 72% (n=115) of discards in bottom trawl fishery, 65% (n=34) in sole fishery, and 43% (n=40) in trammel net fishery. In terms of discarded catch biomass, bony fishes accounted for 60.9% in bottom trawling, while crustaceans (69.9%; 42%) dominated sole trammel net and trammel net fishing. The most important discard species varied by fishing method, with Equulites klunzingeri and Charybdis longicollis prominent in bottom trawl fishery, C. longicollis and Eucrate crenata in sole fishery, and Erugosquilla massavensis and Portunus segnis in trammel net fishery. Discarded species were categorized into three main groups based on ten different reasons, with priority defined and presented for all discarded species.

Keywords: Discard, Bycatch, Bottom trawl, Set nets, Iskenderun Bay