Büyük emlak projelerinin yakın çevreleri üzerinde oluşturduğu dönüşüm baskıları: Ziya Gökalp mahallesi (Ayazma)
The pressures of transformation of big real estate projects on their immediate surroundings: The case of Ziya Gökalp neighborhood (Ayazma)
Yazar: ELİF FEYZA UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA İSLAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışma Ziya Gökalp Mahallesi (Ayazma) sakinleri ile 2020 ve 2021 yıllarında yapılan görüşmeler üzerinden, büyük emlak projelerinin arasında sıkışıp kalmış olan bir mahallede yaşayan sakinlerin yaşamakta oldukları dönüşüm baskılarını ve "kronik bekleyiş" (Jeffrey, 2008) sürecini farklı deneyimleme biçimlerini incelemektedir. İstanbul'un çeperinde yer alan Ayazma, 1980'lerde göçlerle oluşan, sanayiye yakınlığı nedeniyle tercih edilen ve toplumun dezavantajlı kesimlerinin çoğunlukta olduğu bir gecekondu yerleşimidir. 2002 yılında inşaatı tamamlanan Olimpiyat Stadyumu, Ayazma'daki dönüşüm sürecinin ilk adımı olarak görülebilir. Stadyum inşaatının ardından 2005 yılında bölgenin güneyinin gecekondu dönüşüm alanı olarak ilan edilmesi ve bu alana üst-orta ve üst sınıflara hitap eden bir kapalı site projesinin (Ağaoğlu My World Europe) inşa edilmesi ile bölgenin çehresini tamamen değiştirecek dönüşüm süreci başlamıştır. Bu projeyi TOKİ, Emlak Konut ve özel konut geliştirici firmalar tarafından inşa edilen çok sayıda konut projesi izlemiştir. 2015 yılında ise 'riskli alan' ilan edilmesi ile Ziya Gökalp Mahallesi üzerindeki dönüşüm baskısı yeni bir boyut kazanmıştır.
Mahalle bugün, etrafında gerçekleşen büyük inşaat projeleri arasında sıkışıp kalan ve dönüşmeyi bekleyen bir yer görünümündedir. Alanda uzun süredir yaşamakta olan birçok sakin mahallenin içine girdiği dönüşümsüzlük sürecinde mahalleyi terk etmiştir. Bu makalenin odağına aldığı mahallede kalan sakinler ise "her gün yerinden edilme" (everyday displacement) (Stabrowski, 2014) olarak tarif edebileceğimiz bir süreci deneyimlemektedir.

Abstract:
Based on interviews with local residents in 2020 and 2021, this study examines the transformation pressures and "chronic waiting" (Jeffrey, 2008) processes experienced by the people of Ayazma/Ziya Gökalp Neighborhood, a neighborhood that is surrounded by big real estate projects. Ayazma located on the periphery of Istanbul, was a shanty settlement formed by the migration wave of 1980s. Completed in 2002, the construction of the Olympic Stadium can be seen as the first step in the transformation process in Ayazma. Following the construction of the stadium, the south of the area was declared a slum transformation area in 2005 and a gated community project (Ağaoğlu My World Europe) was built in this area, appealing to the upper-middle and upper classes. This was followed by numerous housing projects built by TOKİ, Emlak Konut and private housing developers. In 2015, the transformation pressures on the Ziya Gökalp Neighborhood took on a new dimension when it was declared a 'risky area'. Today, the neighborhood looks like a place trapped between the large construction projects taking place around it and waiting to be transformed. Many long-time residents of the neighborhood have left the neighborhood in the process of non-transformation. The residents who remain in the neighborhood, which is the focus of this article, are experiencing a process that can be described as "everyday displacement" (Stabrowski, 2014).