Türkiye'de tersine beyin göçüne yönelik gerçekleştirilen çalışmaların halkla ilişkiler bağlamında incelenmesi
An analysis of studies on reverse brain drain in Turkey in the context of public relations
Yazar: MUHAMMED VEDAT KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. SEDA MENGÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Halkla ilişkiler, hedef grup üzerinde bir tutum ve davranış değişikliği gerçekleştirmeyi amaçlayan bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tutum ve davranış değişikliğini gerçekleştirirken birçok farklı yaklaşıma sahip olan halkla ilişkiler hedeflediği amaç doğrultusunda benimseyeceği yaklaşım özelinde hareket etmektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye Cumhuriyeti tarafından 10 ve 11. Kalkınma planlarında tersine beyin göçü için gerçekleştirilen çalışmalar halkla ilişkilerin uygulama aşamaları ve halkla ilişkilere ait sosyokültürel yaklaşım özelinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda tersine beyin göçü çalışmalarının halkla ilişkilerle olan ilişkisini ortaya koymak hedeflenmiştir. Nitel içerik analizi ile gerçekleştirilen bu çalışmada veriler doküman analizi tekniği ile toplanmıştır. Söz konusu veriler 10 ve 11. Kalkınma planında tersine beyin göçü için doğrudan ve dolaylı şekilde çalışma yapan 8 devlet kuruluşuna ait 26 farklı yıllık faaliyet raporundan toplanarak kodlanmış ve çalışma amacı doğrultusunda belirlenen kategoriler altında listelenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler tersine beyin göçü çalışmalarının yapısı itibari ile bir halkla ilişkiler uygulaması olduğunu ve bunu gerçekleştirirken halkla ilişkilere ait sosyokültürel yaklaşımı benimsediği ortaya konmuştur. Tersine beyin göçü politikaları özü itibari ile, Türkiye hakkında olumlu bir algı oluşturmak, yapısal sorunların çözümüne katkıda bulunmak, çeşitli teşvikler sunmak ve söz konusu kişilere kültürel aidiyet bilinci aşılamak için tasarlanmıştır. Tüm bu sonuçlar kapsamlı bir şekilde ele alındığında halkla ilişkilerin toplumsal faydayı amaçlayan, bu amacı gerçekleştirirken de kimlik temsillerini, bilinçleri ve değerleri yeniden üreten sosyokültürel yaklaşım ile tasarlandığını göstermiştir.

Abstract:
Public relations is a field that aims to achieve a change in attitude and behavior on the target group. While realizing this attitude and behavior change, public relations, which has many different approaches, acts in line with the approach it will adopt in line with its targeted purpose. In this thesis, it is aimed to evaluate the activities carried out by the Republic of Turkey for reverse brain drain in the 10th and 11th Development Plans in terms of the implementation stages of public relations and the sociocultural approach of public relations. For this purpose, it is aimed to reveal the relationship between reverse brain drain studies and public relations. In this study, which was conducted with qualitative content analysis, data were collected by document analysis technique. The data in question were collected and coded from 26 different annual activity reports of 8 governmental organizations working directly and indirectly for reverse brain drain in the 10th and 11th Development Plans and listed under the categories determined in line with the purpose of the study. The data obtained as a result of the study revealed that reverse brain drain studies are a public relations practice in terms of their structure and that they adopt the sociocultural approach of public relations while doing so. In essence, reverse brain drain policies are designed to create a positive perception of Turkey, contribute to the solution of structural problems, offer various incentives and instill a sense of cultural belonging. When all these results are considered comprehensively, it is shown that public relations are designed with a sociocultural approach that aims for social benefit and reproduces identity representations, consciousness and values while realizing this purpose.