Postoperatif ağrı tedavisinde hemşirelik uygulamalarının etkinliği
To determine the efficency of pain management applications performed by nurses who are trained in post operative pain
Yazar: AYLA YAVA
Danışman: PROF.DR. SEVGİ HATİPOĞLU
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET Bu araştırmada; postoperatif ağrı, tedavisi ve hemşirelik uygulamaları konularında eğitim verilen hemşireler tarafından, hastanın gereksinimleri doğrultusunda yapılan uygulamaların, hastaların ağrısı ve tedavisine bağlı komplikasyonlarının azaltılması ile hasta memnuniyetinin artırılmasındaki etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma; deneysel dizaynda planlanmış ve GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD., Ortopedi ve Travmatoloji AD. ve Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi AD. kliniklerinde yapılmıştır. Araştırmaya 1 Mart 2003 - 30 Nisan 2004 tarihleri arasında ameliyat olan ve örneklem kriterlerini sağlayan tüm hastalar dahil edilmiştir. KG'nda 234, GD'nda 247 olmak üzere toplam 481 hasta ile araştırma tamamlanmıştır. Çalışmada ilk altı ay kontrol, ikinci altı ay ise deney grubu hastalarına ilişkin veriler toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen hemşire ve hasta tanımlama formları, postoperatif ağrı ve tedavisi bilgi değerlendirme soru formu, postoperatif ağrı değerlendirme ve izleme formu ile hasta memnuniyeti soru formu ve hastaların ağrı skorunun belirlenmesinde Vizüel (Görsel) Analog Skala (VAS) kullanılmıştır. Araştırma dört bölümde yürütülmüştür. Birinci bölümde araştırmacı, GATA Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD.'ndan postoperatif ağrı ve tedavisi konusunda 10 saatlik teorik ve 40 saatlik pratik eğitim almıştır. İkinci bölümde, kontrol grubu hastalarına ait veriler toplanmıştır. Bu bölümde hemşirelerin postoperatif ağrıya yönelik uygulamalarına müdahale edilmemiş, yalnızca araştırma formlarını nasıl dolduracakları hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde kliniklerdeki hemşirelere (n=44) yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan postoperatif ağrı tedavisi ve hemşirelik uygulamaları konulu teorik ve pratik eğitim verilmiştir. Hemşirelerin bilgi seviyesindeki artışı belirlemek için eğitim öncesi (pretest) ve eğitim bittikten 7-10 gün sonra (posttest) postoperatif ağrı ve tedavisi bilgi değerlendirme soru formu uygulanmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından hazırlanan postoperatif ağrı tedavisi ve hemşirelik uygulamaları konulu rehber kitap hemşirelere verilmiştir. Araştırmanın dördüncü bölümünde deney grubu hastalarına ait veriler toplanmıştır. 103Bu bölümde hemşireler kendilerine verilen eğitim doğrultusunda ve hastanın gereksinimlerine göre postoperatif ağrı ve tedavisine yönelik hemşirelik uygulamaları yapmışlardır. Postoperatif ağrı değerlendirme ve izleme formuna ilişkin veriler; her iki grupta da ameliyat sonrası birinci gün (ameliyat günü), hasta ameliyattan geldikten sonra iki, ikinci gün dört ve üçüncü gün altı saatte bir olmak üzere üç gün boyunca toplanmıştır. Hasta memnuniyeti soru formu ameliyat sonrası dördüncü ya da beşinci günlerde hastalar tarafından doldurulmuştur. Araştırmanın istatistiksel analizlerinde SPSS (Statictical Package of Social Science) for Windows 10.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada sonuçlarına göre; kontrol ve deney grubu ile çalışmanın yapıldığı dönemlerde araştırmaya katılan hemşirelerin tanıtıcı özellikler açısından benzer oldukları tespit edilmiştir (p> 0.05). Kontrol ve Deney Grubu hastalarının da tanıtıcı özellikler ve postoperatif ağrı durumunu etkileyebilecek diğer özellikler açısından benzer oldukları saptanmıştır (p> 0.05). Hemşirelerin eğitim sonrası bilgi puanlarında, eğitim öncesine göre önemli bir artış meydana gelmiştir (p< 0.05). Postoperatif ağrıya ilişkin hemşirelik uygulamaları incelendiğinde; DG hastalarına yönelik uygulama sayısının KG hastalarına yapılan uygulama sayısından yaklaşık iki kat daha fazla olduğu ve hemşirelik uygulama sayısı ile birlikte çeşidinin de arttığı gözlenmiştir. Hastaların ameliyat sonrası ilk ağrı skoru ortalamaları birbirine yakın olarak bulunmuştur. Ameliyat sonrası üç günlük hemşirelik uygulamaları sonrası DG hastalarının ağrı skoru ortalamalarının, KG hastalarının ağrı skoru ortalamalarından daha düşük olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Hastalarda ağrı tedavisine bağlı komplikasyon gelişme oranı KG hastalarında DG hastalarına oranla daha fazla olmuştur (p< 0.05). Ameliyat sonrası her iki grupta _da/en fazla meydana gelen komplikasyonlar bulantı ve kusma olarak gerçekleşmiştir. KG'ndaki hastaların çoğunun hemşirelerin postoperatif ağrı ve tedavisi konusundaki bilgi seviyelerini "orta", DG'ndaki hastaların çoğunun ise "mükemmel" 104olarak değerlendirdikleri belirlenmiştir (p<0.05). Hemşirelik uygulamalarının hastaların postoperatif ağrılarını azaltmadaki etkisini ise KG hastalarının çoğu "orta,1^ DH hastalarının çoğu ise "mükemmel" olarak değerlendirmiştir (p<0.05). Araştırma sonuçlarına göre; eğitim verilen hemşireler tarafından postoperatif ağrıya yönelik yapılan uygulamaların, hastaların ağrı ve komplikasyonlarının azalması ve memnuniyetlerinin artmasında etkisi olduğu kanısına varılmıştır. 105

Abstract:
SUMMARY The purpose of this study is to determine the efficiency of pain management applications performed by nurses who are trained in post-operative pain and related nursing applications in providing patient satisfaction by reducing pain and complications related to pain treatment. An experimental design has been employed in this study and performed in Gülhane Military Medical Academy (GMMA) Obstetric and Gynaecology, Orthopedics and Traumatology and Plastic, Reconstructive and Esthetic Surgery clinics. All the patients who satisfied the sample criteria and underwent a surgery between 1 March 2003 and 30 April 2004 have been included in the study. The study has been completed with a total of 481 patients (Control Group 243, Experiment Group 247). The data has been collected In the first six months from the Control Group (CG) and the follwing six monts from the Experiment Group (EG). Tools used to collect data were nurse and patient definition forms, questionnarie on postoperative pain and treatement knowledge, postoperative pain observation and evaluation forms, patient satisfaction evaluation forms and Visual Analogue Scale to score patients' pain. The study has been carried out in four phases. In the first phase, the researcher has taken 10-hour theorical and 40-hour practical trainning on postoperative pain and pain treatment from GMMA Anesthesiology and Reanimation Department. In the second phase, data has been collected from CG. In this phase, the nurses have been informed on filling out the forms while no change requested with their pain management applications. In the third phase, the nurses (n=44) have been trained by a program prepared by the researcher on postoperative pain and nursing applications. Questionarie on postoperative pain and treatement knowledge has been given to nurses before (pretest) and 7-10 days after (posttest) the trainning. In addition, A hand book on apostoperative pain and nursing applications written by the researcher has been distributed to nurses. In the fourth phase, data has been collected from the EG. Nurses have been requested to regulate their applications in accordance with patient needs and the trainning provided. 106The data of postoperative pain observation and evaluation form has been taken on the first day, and once every four hours on the second day, once every six hours on the third day after surgery. Patients have filled out the Patients' Satisfaction forms on the 4-5 day after surgery by themselves. For statistical analyses, SPSS (Statictical Package of Social Science) for Windows 10.0 has been used. According to research results, during the period of research with the CG and EG, the nurses' demographics specifications seemed showed no significant difference (p> 0.05). This was observed to be the same with CG and EG with respect to identifying properties and other properties which may effect post operative pain state (p> 0.05). The knowledge scores of nurses have increased significantly after training (p< 0.05). The observation showed that the number of applications on EG was about twice as much in comparison with that of CG and more types of nursing interventions were observed. Initial pain score means taken just after the surgery were found to be close to each other (p> 0.05). After 3-day nursing applications, the mean of pain scores of EG was smaller than that of CG (p<0.05). Complication rates related to pain treatment were found to be greater in CG with respect to EG (p< 0.05). The most frequent complications observed after surgery were identified as nausea and vomiting. Most of the CG patients evaluated the nurses as "Medium", while the EG patients' evaluation was "Perfect" with respect to pain treatment knowledge (p< 0.05). The effect of nursing applications in reducing pain has been evaluated as "Medium" by CG and "Perfect" by EG patients (p< 0.05). As the result of this study we concluded that, the training and education of nurses on pain treatment change the quality of nursing applications and have positive effect on reducing postoperative pain while increasing patient satisfaction. 107