Toplum tabanlı bir örneklemin 6 yıllık ileriye dönük izleminde; psikotik yaşantıların, alkol-esrar kullanımının, stresli yaşam olaylarının ve ailesel riskin klinik psikoz gelişimi ile ilişkisinin incelenmesi.
Onset of clinical psychosis in relation to baseline psychotic experiences, alcohol-cannabis use, stressful events and familial risk in a 6 years prospective population-based cohort study
Yazar: UMUT KIRLI
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ELBİ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Acil servis-psikiyatri = Emergency psychiatry ; Adli psikiyatri = Forensic psychiatry ; Affektif bozukluklar-psikotik = Affective disorders-psychotic ; Affektif bozukluklar-psikotik = Affective disorders-psychotic ; Alkolizm = Alcoholism ; Kanabis = Cannabis ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Tıbbi psikoloji = Psychology-medical ; Şizofrenik psikoloji = Schizophrenic psychology

Özet:
ÖZET
Kırlı U (2015) Toplum tabanlı bir örneklemin 6 yıllık ileriye dönük izleminde; psikotik yaşantıların, alkol-esrar kullanımının, stresli yaşam olaylarının ve ailesel riskin klinik psikoz gelişimi ile ilişkisinin incelenmesi. Tıpta uzmanlık tezi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İzmir

GİRİŞ: Psikozun hem eşik altı, hem de klinik formları olasılıkla altta yatan genetik ve çevresel risk faktörlerinin etkileşimi sonucu ortaya çıkmaktadır. Psikoz yatkınlığının erken dönemlerde psikotik yaşantılar şeklinde dışa vurulduğu düşünülmektedir.
AMAÇ: Araştırmamızın amacı ailesel/çevresel risk etkenlerinin ve psikotik yaşantıların klinik psikoz gelişimiyle ilişkisinin incelenmesidir.
YÖNTEM: İzmir kent merkezindeki 11 ilçe ve 302 mahalledeki hanelerden seçilen kişilerle 2007-2009 yılları arasında görüşülmüş (T1), bu görüşmelerden ortalama 6 yıl sonra bu kişiler tekrar ziyaret edilmiştir (T2). Psikotik yaşantılar Uluslararası Bileşik Tanı Görüşmesi 2,1 ile taranmıştır. Tarama sonucu olası olgu olarak değerlendirilen bireylerle klinik yeniden değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırma analizinde bağımsız değişkenler (sosyodemografik ve sosyoekonomik özellikler, alkol ve esrar kullanımı, stresli yaşam olayları, ailede ruhsal bozukluk öyküsü ve 6 yıl önce saptanmış eşik altı psikotik yaşantı/belirtiler) ile sonuç değişkeni olan yeni gelişen klinik psikoz arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İlişkiler sosyodemografik ve sosyoekonomik özelliklerin dahil edildiği lojistik regresyon modelleriyle %95 güven aralıklarıyla birlikte verilen göreli risk [GR] olarak değerlendirilmiştir. 
BULGULAR: T1'de görüşülmüş kişilerden (s: 4011) 2566'sına ulaşılmış (%65,1), 2142'siyle görüşme yapılmıştır. Eşik altı psikotik belirtilerin 6 yıl sonra klinik psikoza dönüşme oranı % 6,4 olarak bulunmuştur. İzlem sonunda klinik psikoz gelişmiş olan grubun önemli bir kısmında (%63), 6 yıl önce eşik altı psikotik yaşantı veya belirtilerin bulunduğu görülmüştür. Sosyodemografik ve sosyoekonomik özellikler, T1'de saptanan eşik altı psikotik yaşantı/belirtiler (χ²= 93,6, p<0,01), son 6 yılda riskli alkol kullanımı (GR: 4,8, %95 GA: 1,8-12,6, p<0,01), en az 5 kere esrar kullanımı (GR: 24,5, %95 GA: 2,2-275,4, p<0,01), yaşanan stresli yaşam olaylarının sayısı (β=7,75; %95 GA: 0,01-0,02; p<0,01), adli olay öyküsü (GR: 3,1, % 95 GA: 1,1-8,4, p<0,05), ailede depresyon/anksiyete bozukluğu (GR:7,3, %95 GA:3,0-17,7, p<0,01) ve ailede olası psikoz öyküsü (GR: 12,0, %95GA: 3,8-37,7, p<0,01) yeni gelişen klinik psikoz ile anlamlı olarak ilişkili saptanmıştır. Esrar kullanımı sıklığı arttıkça klinik psikoz riskinin arttığı; bırakılmasıyla riskin bir miktar azalmakla birlikte yine de yüksek seyrettiği görüldü. 
SONUÇ: T1'de psikotik yaşantı gelişimi ve T2'de klinik psikoza dönüşümle ilişkili saptanan ailesel ve çevresel risk faktörlerinin benzerliği dikkat çekmiştir. Bu bulgu psikotik yaşantıların klinik psikozlar ile etiyolojik açıdan bir süreklilik oluşturduğuna işaret etmektedir. Klinik psikoz gelişen olguların çoğunda erken dönemde psikotik yaşantılar görülmüştür. Bu bulgular ışığında önemli orandaki klinik psikozun, psikotik yaşantıların nadir görülen kötü seyirli sonucu olduğu düşünülebilir.

Abstract:
INTRODUCTION: Psychosis, both clinical and subclinical forms, is probably a consequence of underlying genetic and environmental interactions. Psychosis proneness is considered to express in the form of psychotic experiences in early stages.
OBJECTİVES:  Defining differential impact of environmental/familial risk factors and psychotic experiences across the onset of clinical psychosis
METHODS: A representative sample of the urban adult population of İzmir covering 11 districts and 302 neighbourhoods was visited at baseline (T1) and 6 years after (T2). Psychotic experiences were screened with Composite International Diagnostic Interview 2.1 and probable cases were clinically re-interviewed. Associations between independent variables (sociodemographic and socioeconomic properties, alcohol and cannabis use, stressful life events, family history of psychiatric disorders, subclinical psychotic experiences/symptoms in T1) and newly onset clinical psychosis were analysed. Logistic regression yielding odds ratios [ORs] and 95% CIs was used to examine associations adjusted for sociodemographic and properties regression models adjusted for sociodemographic and socioeconomic properties. 
RESULTS: Of the sample interviewed T1 (n: 4011), 2566 individuals (65.1%) were contacted and 2142 were re-interviewed. Of subclinical psychotic symptoms at T1, 6.4% transitioned to clinical psychosis. Of newly onset clinical psychosis at T2, 63% had psychotic experiences at T1. Sociodemographic and socioeconomic properties, psychotic experiences at T1 (χ²= 93.6, p<0,01), risky alcohol consumption for the last six years (OR: 4.8, %95 CI: 1.8-12.6, p<0,01), at least 5 times cannabis use (OR: 24.5, %95 CI: 2.2-275.4, p<0,01), number of stressful life events exposed (β=7.75; %95 CI: 0.01-0.02; p<0,01), history of forensic events (OR: 3.1, % 95 CI: 1.1-8.4, p<0.05), family history of depression/anxiety disorder (OR:7.3, %95 CI:3.0-17.7, p<0.01), family history of plausible psychosis (OR: 12.0, %95CI: 3.8-37.7, p<0.01) were significantly associated with onset of clinical psychosis. Cannabis use was associated with psychosis risk in dose-response manner. Although quitting cannabis decreased psychosis risk, significant proportion of the risk remained.
CONCLUSIONS: Most of familial and environmental risk factors associated with psychotic experiences at T1 were also associated with clinical psychotic outcome at T2. This finding suggests an etiological continuum between psychotic experiences and clinical psychosis. Most of newly onset clinical psychosis was preceded by psychotic experiences in early stages. Therefore, a significant proportion of clinical psychosis may be conceptualized as the rare poor outcome of psychotic experiences.