Etlik piliçlerde canlı ağırlık artışının doğrusal olmayan büyüme modelleri ile karşılaştırılması
Comparison of body weight gain in broilers with nonlinear GROWTH models
Yazar: FİGEN AKAN
Danışman: PROF. DR. İSMAYİL SAFA GÜRCAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Büyüme hızı = Growth rate ; Büyüme modelleri = Growth models ; Canlı ağırlık = Live weight ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Kümes hayvanları = Poultry ; Tavuklar = Chickens ; Tavukçuluk = Chicken farming ; İstatistiksel teknikler = Statistical techniques

Özet:
Bu çalışmada, deneme kapsamında çıkım ağırlığı bilinen dişi ve erkek etlik piliçlerde kesim yaşının büyüme modellerini kullanılarak tahmin edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada, aynı kümes koşullarında aynı yemle beslenen ve ayrı bölmelere yerleştirilmiş 4 tekerrür olarak yapılan denemedeki 32 dişi ve 32 erkek olmak üzere toplam 64 etlik piliçlere ait canlı ağırlık değerleri kullanıldı.  Civcivlerin cinsiyetine göre çıkım ağırlıkları, 7., 14., 21., 28. ve 35.gün ağırlıklarının aritmetik ortalamaları hesaplandı. Civcivlerin cinsiyete göre canlı ağırlık değerleri kullanılarak büyüme eğrileri, Üstel (Exponential), Lojistik,  Gompertz ve Richards modellerine göre hesaplandı. İstatistiksel hesaplamalarda  SPSS ve NCSS programlarından yararlanıldı. 
Denemede elde edilen gerçek değerler ve farklı büyüme modellerinde yapılan analizlerde, Üstel büyüme modelinde, R2 değeri dişilerde 0,96946 erkeklerde 0,97445;  3 parametreli Lojistik büyüme modelinde, R2 değeri dişilerde 0,99864, erkeklerde 0,99896; 4 parametreli Lojistik  büyüme modelinde, R2 değeri dişilerde 0,99994, erkeklerde 0,99993; Gompertz büyüme modelinde, R2 değeri dişilerde 0,99997, erkeklerde 0,99999 ve Richards büyüme modelinde, R2 değeri dişilerde 0,99998, erkeklerde 0,99999 olarak hesaplandı. 
Sonuç olarak, Richards ve Gompertz modelindeki büyüme eğrilerinin birbirine oldukça yakın olduğu belirlendi. Erkek canlı ağırlıklarda Richards ve Gompertz aynı değerdedir (0,99999) dişilerde ise Richards en yüksek R2 değerine sahiptir. Bu iki modele ilave olarak Logistik 3 ve Logistik 4 modelinde hesaplanan canlı ağırlıkların benzerliği de dikkat çekmektedir. Gerçekleşen canlı ağırlıklara göre en farklı sonuç, Üstel (Exponential) modelinde elde edilmiştir ve bu modelde R2 değeri diğer modellere göre hem dişi hem de erkeklerde daha düşüktür. Bu çalışma sonrasında, etlik piliçlerde büyümenin hesaplanmasında Richards ve Gompertz modelinin etkin olarak kullanılabileceği ortaya kondu. 
Anahtar Sözcükler: Etlik piliç, Büyüme Modeli,  Gompertz, Logistik, Richards.

Abstract:
This research aims to determine the slaughter age of male and female broilers with known hatching weight within the scope of the experiment via growing models.

The body weight values of 64 broilers, 32 male and 32 female, were used in the experiment, which was carried out as four replications fed the same feed in the same house conditions and placed in separate compartments. Chicks' hatcher weights were calculated with arithmetic mean according to their gender on the 7th, 14th, 21st, 28th 35th days. With using the live body weight values according to the genders of chicks', growth curves are calculated according to Exponential, Logistics, Gompertz, and Richards models. Computer-aided programs SPSS and NCSS were used in statistical calculations between groups.
               
The real values obtained in the experiment and the analyzes made in different growth models, in the exponential growth model, the R2value was 0.96946 in females and 0.97445 in males; in the Logistics 3 growth model, the R2 value was 0.99864 in females and 0.99896 in males; in the Logistics 4 growth model, the R2 value was 0.99994 in females and 0.99993 in males; in the Gompertz growth model, the R2 value was 0.99997 in females and 0.99999 in males and in the Richards growth model, the R2 value was 0.99998 in females and 0.99999.

In conclusion, It was founded that the growth curves in Richards and Gompertz models were quite close to each other. In male live weights, Richards and Gomperts were at the same value(0,99999) in females, Richards had the biggest R2 value. In addition to these two models, the similarity of the live weights calculated in the Logistics 3 and Logistics 4 models is also noteworthy. According to the founded live weights, the most different result was obtained in the Exponential model, and in this model, the R2 value was lower in males and females compared to other values. After this research, it was revealed that the Richards and Gompertz models could be used effectively in the calculation of growth in broilers.

Key Words: Broiler, Growth Model, Gompertz, Logistics,  Richards.