Türkiye antepfıstığı sektörünün eşanlı model yöntemiyle tahmini
Simultaneous model estimation of Turkey pistachio sector
Yazar: OKAN TEMEL
Danışman: PROF. DR. ADEM AKSOY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET

Yüksek Lisans Tezi

TÜRKİYE ANTEPFISTIĞI SEKTÖRÜNÜN EŞANLI MODEL YÖNTEMİYLE TAHMİNİ

Okan TEMEL

Atatürk Üniversitesi

Fen Bilimleri Enstitüsü

Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı

Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı

Danışman: Prof. Dr. Adem AKSOY

Antepfıstığı yetiştiriciliği genel olarak Orta ve Batı Asya kurak bölgelerinde yayılma göstermiştir. Akdeniz havzası boyunca dağılım göstermiş ve birçok ülkede yetiştirilmeye başlanmıştır. Antepfıstığı sert kabuklu meyve türlerinden olup, lezzetli, besin değeri yüksek bir ürün olarak tüketilmiştir. Antepfıstığının ülkemiz için ekonomik açıdan değerinin yüksek olması ve Güneydoğu Anadolu bölge çiftçisinin en önemli geçim kaynaklarından biri olmasından dolayı ürünün arz ve talep oluşumu ile dış ticaret dinamiklerinin bilinmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı antepfıstığının arz, talep, dış ticaret boyutunun 1980 ile 2018 yılları arasında eşanlı bir sistem içerisinde modellenmesidir. Bu amaçla eşanlı model tahmin yöntemlerinden Full Information Maximum Likelihood Tahmin Modeli (FIML) ile tahmin yapılmıştır. FIML modelinde eşanlılık ilişkisini gösteren üretim, tüketim, ithalat ve ihracat olmak üzere 4 farklı denklem kurgulanmıştır. Model sonucuna göre; arz modelinde antepfıstığı fiyatı periyodisite ve zaman istatistiki açıdan önemli ve talep modeli kullanılan değişkenlerin katsayı işaretleri anlamlı ve istatistiki açıdan önemli bulunmuştur. Dış ticaret boyutunda denklemlerde değerlerin arz ve talep modellerine göre oldukça düşük olduğu görülmüştür. Buna bağlı olarak üretim çeşitliliğini artırmak, ihracata yönelik üretim teşviki alandan ziyade fiyat temelli desteklerle teşvik etmek ve bu teşvik sisteminde üretimin dönemler arası değişiminin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

2019, 50 sayfa

Anahtar Kelimeler: Antepfıstığı sektörü, eşanlı model, Türkiye

Abstract:
ABSTRACT

MS Thesis

SIMULTANEOUS MODEL ESTIMATION OF TURKEY PISTACHIO SECTOR

Okan TEMEL

Ataturk University

Graduate School of Natural and Applied Sciences

Department of Agricultural Economics

The Art of Agricultural Policy and Extension

Advisor: Prof. Dr.Adem AKSOY

Pistachio cultivation generally spreads in arid regions of Central and West Asia. It has spread throughout the Mediterranean basin and has been cultivated in many countries. Pistachio is one of the hard-shelled fruit species and has been consumed as a delicious and nutritious product. Because of the high economic value of pistachio for Turkey and being one of the most important livelihoods of the farmers in the Southeast Anatolia region, it is important to know the supply and demand formation of the product and its dynamics of foreign trade. The aim of this study is to model the supply, demand, and foreign trade dimension of Pistachio between 1980 and 2018. For this purpose, the Full Information Maximum Likelihood Estimation Model (FIML) was used for estimation. In the FIML model, four different equations, namely production, consumption, import and export, which show the relationship of simultaneity, are constructed. According to the model results; in the supply model, pistachio price was statistically significant in the periodist and time, and the coefficient signs of the variables used in the demand model were found to be statistically significant. In the foreign trade dimension, it is seen that the values in the equations are quite low compared to the supply and demand models. Accordingly, it is necessary to increase the diversity of production, to encourage production-based incentives rather than export-based incentives, and to change the period of production in this incentive system in the cultivated areas.

2019, 50 pages

Keywords: Pistachio sector, simultaneous model, Turkey