Hadis tarihinde mehdî konusu, literatürü ve rivayetleri
The subject of mahdi in the science of hadith history, its literature and narrations
Yazar: KENAN BARLAS
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EFENDİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mehdi = Mehdi ; Rivayetler = Rumours ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kıyametten önce Hz. Peygamber'in soyundan gelen bir şahsiyetin hüküm sahibi 
olup zulüm ile dolan yeryüzüne adâleti hâkim kılacağı inancı İslâm kaynaklarında yer 
alan konulardandır. Müslümanların mehdi inancı temelde Hz. Peygamber'den nakledilen 
hadislere dayanmaktadır. Bu hadisler ilk dönemlerden itibaren günümüze gelinceye kadar 
her devirde güncelliğini korumuş ve farklı yönleriyle tartışılmıştır. Rivayet kitaplarında 
yer alan bu hadisler hicrî V. (XI) asır ve sonrasında birçok müstakil çalışmaya da konu 
olmuştur. Modern döneme gelindiğinde ise mehdi hakkında lehte ve aleyhte birçok 
çalışmanın kaleme alındığı tespit edilmiştir.
Araştırmanın Birinci Bölüm'ünde mehdi ile alakalı literatür üç ana başlık altında 
incelenmiştir. Birinci başlık ilk beş asırda rivayetleri müstakil başlık altında nakleden 
müellifler ve eserleri. İkinci başlık, V-X (XI-XVI) asırları arasında konu ile alakalı 
müstakil eser kaleme alan müellifler ve eserleri. Son başlık altında ise X. (XVI) asırdan 
günümüze kadar yazılan eserler incelenmiştir.
Mehdi hadisleri birçok âlim tarafından incelenmiş, bunlardan bir kısmı bunları 
sahih kabul edip nakletmiş, bir kısmı da mütevâtir olduğu sonucuna varmıştır. Zayıf ve 
uydurma pek çok rivâyet de vardır. Bu araştırmada mehdi konusunun literatürü yanında 
Ehl-i sünnet âlimleri tarafından mehdi konusunda delil olarak kullanılan 18 rivâyet 
incelenmiş, inceleme neticesinde bunların 12 tanesinin sahih/hasen 6'sının da zayıf 
olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The belief that a person descended from the Prophet's lineage will eventually rule 
before the Day of Judgment and bring justice to the world, which is bubbled up with 
oppression, is one of the subjects in Islamic sources. Muslims' belief in al-Mahdi is 
essentually based on the hadiths transmitted from the Prophet. These hadiths have kept 
their freshness in every period from the first periods to the present day and have been 
discussed upon from different aspects. These hadiths, which were included in the 
narration books of the first five centuries, have also been the subject of many independent 
studies in the fifth (XI) century A.H. and afterwards. When it comes to the modern period, 
it has been determined that many studies have been done about al-Mahdi, both for and 
against.
The hadiths of al-Mahdi have been studied by many scholars, some accepted them 
as authentic and transmitted them, while others concluded that they are mutawatir. There 
are also numerous narrations of the weak and fabricated sorts. In this research, in addition 
to the literature on al-Mahdi, 18 narrations used as evidence by Ahl al-Sunnah scholars 
concerning al-Mahdi have been examined, and as a result of the analysis, it has been 
determined that 12 of them are sound/hassan and 6 of them were weak.