Ziya Bey Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan tezhipli Kur'an-ı kerimlerin tezhip sanatı yönünden incelenmesi
An investigation of the illuminated Qur'an in the Library of Ziya Bey in terms of the art of illumination
Yazar: MEHTAP TEMİZKAN
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Tezhip sanatının tarihi seyri içerisinde en zengin örneklerinin icra edildiği eserlerin başında Kur'an-ı Kerimler gelmektedir. Müslümanların Kur'an'a verdikleri değer ve gösterdikleri saygı kutsal kitap sayfalarında adeta mücessem hale gelmiştir. Saygı ve özenle tezhiplenerek günümüze ulaşan bir çok yazma Kur'an-ı Kerimde tezhip sanatının farklı dönemlerde ve farklı tekniklerle uygulanışı görülmektedir. Bu eserlerin incelenerek değerlendirilmesi tezhip sanatının desen, tasarım, renk ve uygulama teknikleri hakkında bilgi edinilmesi bakımından önemlidir. Selçuklu döneminden beri Anadolu'nun önemli şehirlerinden olan Sivas tarihinde medrese ve kütüphanelerin varlığı bilinmektedir. Zamanla işlevini yitiren bu kurumlarda ki kitaplar ve vatandaşların bağışladığı kitaplar, İkinci Abdülhamid döneminde inşa edilen Ziya Bey Kütüphanesinde toplanarak korunmaktadır. Kütüphanedeki yazma eserlerden tezhipli yirmi Kur'an-ı Kerim, tezimizin konusunu oluşturmaktadır.
Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde kısaca İslam ve sanat ilişkisi değerlendirilerek tezhip sanatının tarihi ve dönemlere göre gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde tezhip sanatında kullanılan motifler, uygulama yerleri ve uygulama teknikleri, Ziya Bey Kütüphanesinin kısaca tarihi açıklanmaya çalışılmıştır. Katalog kısmında Kur'anlar fotoğraflarla beraber değerlendirilerek günümüzde ki durumları hakkında bilgi verilmiştir.
Anahtar kelimeler: Sivas, Ziya Bey Yazma Eserler Kütüphanesi, Kur'an-ı Kerim, Sanat, Tezhip

Abstract:
The Qur'an is one of the works in which the richest examples of illumination are performed in the historical course of the art of illumination. The value and respect that Muslims give to the Qur'an has become almost embodied in the pages of the holy book. The application of illumination art in different periods and with different techniques can be seen in many manuscripts of the Qur'an that have been illuminated with respect and care. Examining and evaluating these works is important in terms of obtaining information about the pattern, design, color and application techniques of the art of illumination. The existence of madrasahs and libraries is known in the history of Sivas, which has been one of the important cities of Anatolia since the Seljuk period. The books in these institutions, which lost their function over time, and the books donated by the citizens, are collected and preserved in the Ziya Bey Library, which was built during the reign of Abdulhamid II. 20 illuminated Qur'an from the manuscripts in the library constitute the subject of our thesis.
In the first part of our study, which consists of an introduction and two parts, the relationship between Islam and art is briefly evaluated and information is given about the history of illumination art and its development according to periods. In the second part, the motifs used in the art of illumination, the places of application and application techniques, the history of the Ziya Bey Library are tried to be explained. In the catalog section, the Qur'an is evaluated together with the photographs and information about their current situation is given.
Keywords: Sivas, Ziya Bey, Library of Manuscripts, Kur'an-ı Kerim, Art, Illumination.