Müellifi bilinmeyen bir Kıyafet-nâme (Metin-inceleme)
A Kıyafet-nâme with unknow author (Text-examination)
Yazar: YILMAZ KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSA TILFARLIOĞLU
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanların dış görünüşlerinden hareketle karakterleri hakkında yorum yapma
geleneği çok eskilere dayanmaktadır. İnsanların fiziki görünümünden hareketle kişilik
özellikleri hakkında bilgi edinme anlamına gelen kıyafet ilmi, firasetin bir kolu olarak
meydana gelmiştir. Batı'da "fizyonomi", Doğu'da "ilm-i firaset" adıyla gelişim
gösteren Kıyafet-nâme, Türk edebiyatına İslamiyetin kabulü ile girmiş, zamanla kıyafet
ve firaset terimleri eşanlamlı olarak kullanılmaya başlamıştır. Kıyafet ve Firaset ilmi
üzerine Türk edebiyatında yazılmış eserlere Vesiletü'l İrfan, Zübdetü'l İrfan ve Kıyafetnâme gibi adlar verilmiştir.
Bu çalışmada da, bahsedilen türde yazılmış, istinsah ve ve müellif kaydı olmayan
"Kıyâfet-nâme" adlı eser altı bölümde incelenmiştir.
Birinci bölümde, araştırmalarımız sonucunda ilm-i Firâset'in tarihi süreçteki
gelişimi hakkındaki bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise ilm-i Kıyâfetle ilgili
bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Türk edebiyatında nesir hakkında bilgilere
yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, çalışmamıza konu olan "Müellifi Bilinmeyen
Kıyafet-nâme"nin nüsha tavsifi yapıldıktan sonra içerisinde bulunan hükümlere
değinilmiştir. Beşinci bölümde metin hazırlanırken izlenilen yol ve transkripsiyon
alfabesi verilmiştir. Altıncı bölümde, Kıyafet-nâme'nin transkripsiyonlu metni
verilmiştir.
Sonuç bölümünde ise firaset ve kıyafet ilimleriyle ilgili ulaştığımız bilgilerden
hareketle varmış olduğumuz neticelere değinilmiştir. Bu bölümlerin dışında başta
önsöz, kısaltmalar, kısaltmalar dizini; sonda ise incelememize konu olan kıyafetnâmede geçen kelimlerden oluşan sözlük, kıyafet-nâmenin orijinal metni ve özgeçmiş,
bulunmaktadır.

Abstract:
The tradition of interpreting people's characters based on their appearances has a
long history. The science of clothing, which involves gaining information about
personality traits based on the physical appearance of individuals, emerged as a branch
of discernment. Referred to as "physiognomy" in the West and "ilm-i firaset" in the
East, the development of this tradition, known as Kıyafet-nâme, entered Turkish
literature with the acceptance of Islam. Over time, the terms clothing and discernment
began to be used synonymously. Works on the science of clothing and discernment in
Turkish literature have been given names such as Vesiletü'l İrfan, Zübdetü'l İrfan, and
Kıyafetname.
In this study, an unnamed work called "Kıyâfet-nâme," written in the mentioned
genre and without any record of copying or authorship, has been examined in five
sections.
In the first section, information about the historical development of the science of
discernment (ilm-i Firâset) is provided based on our research findings. The second
section provides information about the science of clothing (ilm-i Kıyâfet). The third
section presents information about prose in Turkish literature. In the fourth section, after
describing the manuscript of the "Unknown Author Kıyafet-nâme" that is the subject of
our study, the rules contained within it are discussed. The fifth The method followed
while preparing the text and the transcription alphabet are given. The, sixth section
provides the transcribed text of Kıyafetnâme.
In the conclusion section, conclusions are drawn based on the information
obtained about the sciences of discernment and clothing. Apart from these sections,
there is a preface, abbreviations, transcription marks, symbols, and an index of
abbreviations at the beginning; and at the end, there is a dictionary, transcription
alphabet, original text,biography consisting of words found in the studied Kıyafet-nâme.