Nihâyetü'l-Mübtedi ve Kifâyetü'l-Müntehi adlı eserin tahkik ve analizi
Critical edition and analysis of the work "Nihâyetu'l-Mubtedi ve Kifâyetu'l-Muntehi"
Yazar: MOHAMMED HUSSEIN ALI JANABI
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TETİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsanın meşgul olduğu en değerli ilimlerden biri Kur'ân ilimleridir. Allah'ın kitabı ile ilgili olma şerefine nail olan bu ilimler arasında tecvid ilmi de yer almaktadır.  Tecvid ilmi, Kur'ân kelimelerinin doğru telaffuz edilmesi ile ilgili kuralları barındırması hasebiyle bu ilimler arasında yüksek bir konuma sahiptir. Söz konusu kurallar alanın uzmanları tarafından kurrâ âlimlerin telaffuz ve kıraatlerinden elde edilmiştir. Bu kuralların oluşturulmasından gaye Allah'ın kitabını tahrifattan korumaktır. Dolayısıyla bu konuda nazım ve nesir tarzı birçok eser kaleme alınmış ve bu eserler için şerh ve haşiyeler yazılmıştır. Şeyh Mahmud b. Ali b. Muhammed b. Muhammed b. Seyfiddin el-Bikâ'î'nin (ö. 1047/1637) Nihâyetu'l-Mubtedî ve Kifâyetu'l-Muntehî adlı eseri de bu kutlu eserler arasında yer almaktadır. Bu eser, yazara özgü önemli yorumlarla doludur. Kolay ve açık bir üslupla yazılan bu yorumlar, ilim adamının bu esere olan ilgisinin boyutunu göstermektedir. Kur'ân-ı Kerîm'e ve bu alana ilgi duyanlara hizmet etmek için tarihin tozlu raflarında yer almış bu el yazması, bir yüksek lisans tezinin sınırlarını aşmayacak şekilde edisyon kritiği yöntemiyle çalışmacaktır. Bu eseri, tahkik ve tahlil yöntemiyle gün ışığına çıkarmayı amaçlayan çalışmamız, eserde yer alan ayet ve hadislerin tahrici, kavramların açıklanması ve eserin tahkikini kapsamaktadır. Bu araştırma, eser hakkında kapsamlı bir çalışma olmasının yanı sıra, konusunun tanımı ve yazarın metodolojisi, yazarın biyografisi, el yazmanın tanıtılması ve tahkikin diğer gerekliliklerini de kapsamaktadır.

Abstract:
One of the greatest things a person can occupy himself with is the sciences related to the Book of God, and among those sciences that have received the honor of being connected to the Book of God Almighty is the science of Tajweed. Because of its lofty status among the sciences of the Qur'an, because it is concerned with the rules of correct pronunciation of the words of the Holy Qur'an, which scholars have deduced from the pronunciation of eloquent scholars and the recitation of reciters, in order to preserve the Book of God from corruption, and to protect it from distortion by writing down, so they classified works in it, organized systems in it, and placed on it some explanations. Shows its purpose. One of those blessed efforts was what the scholar Sheikh Mahmoud Saif al-Din al-Buqa'i organized in "Nihayat al-Mubtadi and Kifayat al-Muntahi," which is one of the valuable books in the sciences of Tajweed and recitations. He filled it with important comments that the author uniquely made in an easy and clear style that shows the extent of the world's interest in this book. God Almighty has made it easy for me to find a unique copy of this manuscript, so I wanted to contribute to its completion and production in the service of the Holy Qur'an and its people, and to revive the nation's manuscript heritage. I ask my generous Lord for help and success, and to grant me acceptance. He is the best responsible, and the best hope.