Yetişkin bireylerde diyetle fitokimyasal alımının ve kardiyovasküler hastalık riskinin saptanması
Detection of dietical photochemical intake and risk of cardiovascular disease in adult individuals
Yazar: EBRU ÖZLER
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Fitokimyasallar kardiyovasküler hastalıkların da içinde olduğu birçok kronik hastalığa karşı koruyucu özellik gösteren besin ögesi olmayan biyoaktif bileşiklerdir. Bu çalışmada bireylerin kardiyovasküler hastalık risk skorları, diyetle fitokimyasal alımları, kardiyovasküler hastalık bilgi düzeyleri ve fitokimyasal alımının kardiyovasküler hastalık riskine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmaya; Kasım 2021-2022 tarihlerinde, Iğdır ilinde özel bir hastanede, 30-64 yaş aralığında 267 birey katılmıştır. Kardiyovasküler hastalıklar ve diğer kronik hastalığı olan bireyler bu çalışmaya dahil edilmemiştir. Veriler bireylerin sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeylerine yönelik soruları ve besin tüketim sıklığı, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) ölçeğini içeren anket formu kullanılarak toplanmıştır. Antropometrik ölçümler yöntemine uygun bir şekilde yapılmıştır ve biyokimyasal bulgular alınmıştır. Framingham Risk Skoru yöntemi ile kardiyovasküler hastalık riskleri hesaplanmış; düşük, orta, yüksek olarak gruplandırılmıştır. Bireylerin 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları alınmıştır ve fitokimyasal içeriği yüksek besinlerden gelen enerjinin toplam günlük enerjiye oranıyla fitokimyasal indeks değeri hesaplamıştır. Elde edilen fitokimyasal indeks değerleri dört çeyreğe ayrılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 44.72±9.83 yıl ve %60.7'si kadındır. Framingham risk oranı %3.98, KARRİF-BD puan ortalaması 20.46±3.88'dır. Fitokimyasal indeks çeyrekleri arasında bireylerin biyokimyasal bulgularında anlamlı fark yoktur  (p>0.05). Birinci fitokimyasal indeks çeyreğindeki kadınların bel çevresi ve bel/kalça oranı ortalamaları üçüncü ve dördüncü çeyrekdekilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Yüksek risk grubundaki kadınlarda sistolik kan basıncı değerleri orta ve düşük risk grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu ve yüksek risk grubundaki erkeklerin sistolik kan basıncı ve LDL kolesterol değerlerinin düşük risk grubundakilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Fitokimyasal indeks dördüncü çeyreklikteki katılımcıların kardiyovasküler hastalık risk oranı diğer çeyrekliklere göre düşük olsa da bu fark anlamlı değildir (p>0.05). Düşük, orta ve yüksek risk grubundaki bireylerin KARRİF-BD puan ortalamaları benzerdir. Sonuç olarak; bu çalışmada diyetle fitokimyasal alımının kardiyovasküler hastalık risk ve bilgi düzeyine önemli düzeyde etkisi olmadığı; fakat kadınlarda fitokimyasal içeriği yüksek besin tüketenlerin bel çevresi ölçümünün daha düşük olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Fitokimyasal İndeks; Framingham Risk Skoru; Kardiyovasküler Hastalık Riski; KARRİF-BD

Abstract:
Phytochemicals are non-nutrient bioactive compounds that have protective properties against many chronic diseases, including cardiovascular diseases. In this study, it was aimed to investigate the effects of cardiovascular disease risk scores, dietary phytochemical intake, cardiovascular diseases knowledge levels and phytochemical intake on cardiovascular disease risk. To work; In November 2021-2022, 267 individuals between the ages of 30-64 attended a private hospital in Iğdır. Individuals with cardiovascular diseases and other chronic diseases were not included in this study. The data were collected by using a questionnaire including the sociodemographic characteristics of the individuals, their nutritional habits, questions about their physical activity levels and food frequency questionnaire, the Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level (CARRIF-BD) scale. Anthropometric measurements were made in accordance with the method and biochemical findings were obtained. Framingham risk score risks were calculated with the Framingham Risk Score method; grouped as low, medium and high. The 24-hour retrospective food consumption records of the individuals were taken and the phytochemical index value was calculated by the ratio of the energy from the foods with high phytochemical content to the total daily energy. The obtained phytochemical index values were divided into four quarters. The mean age of the participants was 44.72±9.83 years and 60.7% of them were women. The framingham risk ratio is 3.98%, and the mean CARRIF-BD score is 20.46±3.88. There was no significant difference in the biochemical findings of individuals between the phytochemical index quartiles (p>0.05). Mean waist circumference and waist/hip ratio of women in the first phytochemical index quarters were significantly higher than those in the third and fourth quarters (p<0.05). It was determined that the systolic blood pressure values of women in the high-risk group were significantly higher than those of the medium and low-risk groups, and the systolic blood pressure and LDL cholesterol values of the men in the high-risk group were significantly higher than those in the low-risk group (p<0.05). Although the cardiovascular disease risk ratio of the participants in the phytochemical index fourth quarter is lower than the other quarters, this difference is not significant (p>0.05). The mean CARRIF-BD scores of individuals in the low, medium and high risk groups are similar. In conclusion; In this study, dietary phytochemical intake did not have a significant effect on cardiovascular disease risk and knowledge level; However, it was observed that waist circumference measurement was lower in women who consumed foods with high phytochemical content.
Keywords: Cardiovascular Disease Risk; CARRIF-BD; Framingham Risk Score; Phytochemical Index