Aile okuryazarlığı programı ile dezavantajlı ilkokul öğrenci ve ebeveynlerinin okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi
The improvement of literacy skills of disadvantaged primary school students and their parents through family literacy programme
Yazar: SONGÜL AKLAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile okuryazarlığı = Family literacy ; Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Okuryazarlık = Literacy ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 3. sınıfa devam eden dezavantajlı öğrenciler ve ebeveynleri için Aile Okuryazarlığı Programı geliştirme ve geliştirilen bu programın öğrencilerin akıcı okuma, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerini; ebeveynlerin aile okuryazarlık bilgi, uygulama ve tutumlarını nasıl geliştirdiğini belirlemektir. Nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseninde yürütülen bu araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Hatay iline bağlı Yayladağı ilçesinde kırsal kesimde yer alan bir devlet okulunda uygulanmıştır. Araştırma, çalışma grubunu oluşturan 18 üçüncü sınıf öğrencisi ve onların ebeveyni ile 12 hafta sürmüştür. Uygulamayı araştırmacı yürütmüştür. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak öğrenciler için, Yanlış Analizi Envanteri, Okuma Prozodisi Rubriği, Okuduğunu Anlama Rubriği, 6+1 Yazılı Anlatımı Değerlendirme Ölçeği; ebeveynler için Aile Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı kullanılmıştır. Nitel verileri toplamak için, Aile Okuryazarlığı Programı'na katılan öğrenci ve ebeveynlerin programa ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla öğrencilerle odak grup görüşmesi, ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Aynı zamanda süreç içerisinde araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Nicel verilerin bulguları sonucunda, Aile Okuryazarlığı Programı'nın öğrencilerin akıcı okuma, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerini geliştirmeye katkısının olduğu; ebeveynlerin aile okuryazarlığı bilgi, uygulama ve tutumlarını geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerin bulguları sonucunda öğrenci görüşlerine göre, Aile Okuryazarlığı Programı'nın; öğrencilerin okuryazarlık becerilerinin gelişimine destek olduğu, okuryazarlık tutumlarını olumlu yönde geliştirdiği, aile ile birlikte yaptıkları okuryazarlık etkinliklerinden keyif almalarını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveyn görüşlerine göre, Aile Okuryazarlığı Programı'nın; ebeveyn okuryazarlık tutumunu olumlu yönde geliştirdiği, çocukların okuryazarlık becerilerinde gelişme göstermelerine katkı sağladığı, birlikte okuryazarlık etkinlikleri yapma durumlarını arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to create a Family Literacy Program for disadvantaged students in the third grade and their parents, as well as to determine how this programme improves students' fluent reading, reading comprehension, and written expression skills, as well as parents' family literacy knowledge, practises, and attitudes. This study, done in the action research design, one of the qualitative research designs, was carried out at a public school located in a rural region in the Yayladağı district of Hatay province during the academic year 2021-2022. The 12-week research involved 18 third-grade students and their parents. The implementation was carried out by the researcher. In the study, The Informal Reading Inventory, Reading Prosody Rubric, Reading Comprehension Rubric, and 6+1 Written Expression Assessment Scale were used to obtain quantitative data from students, while the Family Literacy Assessment Tool was utilised to collect data from parents. Focus group interviews with students and semi-structured interviews with parents were done to ascertain the perspectives of students and parents who participated in the Family Literacy Program on the programme. A researcher diary was kept throughout the procedure at the same time. According to the quantitative data findings, the Family Literacy Programme aided in the development of students' fluent reading, reading comprehension, and written expression abilities, as well as increased parents' family literacy knowledge, practises, and attitudes. According to the qualitative data, the Family Literacy Programme enhanced the development of students' literacy abilities, positively influenced their literacy attitudes, and helped them enjoy the literacy activities they undertook with their families. According to parent feedback, the Family Literacy Program significantly impacted parental literacy attitudes, helped to the development of children's literacy abilities, and raised the likelihood of undertaking literacy activities together.