İbn Rüşt'de Tanrı-Âlem ilişkisi
Ibn Rushd on God- Universe relation
Yazar: EYUP AKŞİT
Danışman: PROF. DR. OSMAN BİLEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Evren = Universe ; Felsefe = Philosophy ; Tanrı = God ; Yaratılış = Creation ; İbn Rüşd = İbn Rüşd

Özet:
Bu çalışmamızda, Tanrı-âlem ilişkisini İbn Rüşd'ün görüşleri çerçevesinde ele almaya çalıştık.
İbn Rüşd, Tanrı-âlem ilişkisini, Tanrı'nın iradesi değil, fiili bağlamında ele almış ve yorumlamıştır. Ona göre fiil, özne ile nesne arasındaki bir ilişkiden ibarettir. Bundan dolayı, İbn Rüşd, bilimsel çalışmalar için son derece önemli olan nedenselliğe büyük önem vermektedir. Ona göre nedenselliğin reddi, epistemolojik, ontolojik ve teolojik sorunlara yol açar. 
İbn Rüşd, Eşârilerin yoktan yaratma ile Farabi ve İbn Sina'nın ileri sürdüğü sudur teorisini benimsemez. Ona göre Tanrı, yoktan bir şey meydana getirmez. O, öncesiz olan madde ve sureti bir araya getirir. Ancak Tanrı, madde ile sureti bir araya getirmekle yetinmez, aynı zamanda varlıkların devamını da sağlar.
İbn Rüşd kendi yaratma teorisini, sürekli yaratma, olarak adlandırır. Bu teoriye göre tanrı, âlemle sürekli bir ilişki içerisindedir.
İbn Rüşd'e göre tanrı, âlemdeki varlıkların en önemlisi olan insanla epistemolojik bir ilişki içerisindedir. Bu ilişkinin en önemli tezahürü: Tanrı'nın insanları bazı pratik konularda (ahlak, mutluluk vb.) aydınlatmak maksadıyla peygamberler göndermesidir. Ancak İbn Rüşd, peygamberliğin doğrulanması için Tanrı'nın tabiata müdahalesi olarak anlaşılan mucizelerin delil olarak ileri sürülmesine karşıdır. 
İbn Rüşd, insanın hürriyeti konusunda ılımlı determinist bir anlayışa sahiptir. Ona göre, insan fiilleri, insanın iradesi ile dış sebeplerin uyumuyla gerçekleşir. Ancak insan, dış sebepleri öğrenerek hareket edebilir ve hürriyetini gerçekleştirebilir. 
İbn Rüşd, ölümsüzlük sorununu da ele alır. Ruhun ölümsüzlüğünü kabul eder. Ancak o, bu dünyadaki bedenlerin aynısıyla gerçekleşeceği ileri sürülen bir bedensel diriliş konusunda bazı imkânsızlıklar ileri sürmektedir. Anahtar Kelimeler: İbn Rüşt, Tanrı, Âlem.

Abstract:
Thesis investigation the God-Universe relation with reference to lbn Rushd's (Averroes) philosophy. Ibn Rushd examines and interprets the relation between God and Universe not in terms of divine will but rather in the context of divine acts. For him, act is a relation between a subject and an object.For this reason, Ibn Rushd acknowledges the importance of principle of causality in scientifre research. For Ibn Rushd the rejection of causality would lead the unresolved problems of epistemological, ontological and theological nature.
Ibn Rushd disaqreos with Ash'arite theologians on creation ex-nihilo, and with al-Farabi and Avicenna's theory of creation as emanation. For Ibn Rushd, God does not create out of nothing, rather God combines prime matter with the form, Yet, Creation by God is not only bringing matter and form together but also continuation in existence.
Ibn Rushd calles his version of creation as continuous creation. In this theory God is in continuous relation with the universe. Also, God is in an epistemological relation with the most perfect being, in the universe, namely, human-being. The manifestation of this relation is the sending of prophets by God in order to enlighten human beings in practical matters (such as, morals, happiness ect.) However, Ibn Rushd does not consider miracles- understood as divine intervention into the course of natüre as an proof for the accuracy of prophet hood.
Ibn Rushd also deals with the human freedom and adapts a mild form of determinism. For him, the human acts take palace in concurrence of human will and external causes. Yet, human being can out and realize his freedom to the extend that external causes are know to him. He also deals with the question of immortality. Although Ibn Rushd accepts immortality of soul, he regards the life after as incorporeal.Keywords: lbn Rushd (Averroes), God, Universe.