Psikolojik danışma ve rehberlik birinci sınıf öğrencilerinin cinsiyet ve algılanan sosyo-ekonomik düzey açısından psikolojik ihtiyaçları ve karar verme stratejilerinin incelenmesi
Psychological counseling and guidance first grade students personal preferences and decision making strategies regarding gender and socioeconomic status
Yazar: AYŞEN KÖSE ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER HAVVA VOLTAN ACAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin karar verme stratejileri ve psikolojik ihtiyaçları; sosyo-ekonomik düzey (SED) ve cinsiyet değişkeni açısından incelenmiştir. Araştırma 2001-2002 öğrenim yılı Bahar Dönemi'nde, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, "Psikolojik Danışma ve Rehberlik Anabilim Dalı"nda okuyan birinci sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Toplamda 115 öğrenci araştırma kapsamına alınmıştır. Bu araştırmada, araştırmanın bağımlı değişkeni olan karar verme davranışını ölçmek için Kuzgun (1992) tarafından geliştirilen "Karar Stratejileri Envanteri"; diğer bağımlı değişken olan psikolojik ihtiyaçları ölçmek içinse, "Edwards Kişisel Tercih Envanteri (EKTE)" kullanılmıştır Verilerin analizinde t testi ve varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. F değerinin önemli çıkması halinde, farkın hangi gruptan kaynaklandığım bulmak için, grupların ortalamaları arasındaki farkların önem denetimi Scheffe Post-Hoc Testi ile yapılmıştır. Araştırmadaki karşılaştırmalarda hata payı 0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bilgiler şu şekilde özetlenebilir; 1.Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencileri, cinsiyet gruplarına göre karşılaştırıldıklarında, benimsedikleri karar verme stratejileri açısından, aralarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 2.Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'ünde okuyan birinci sınıf öğrencileri algıladıkları sosyo-ekonomik düzeylerine göre karşılaştırıldıklarında; mantıklı karar verme stratejisi açısından aralarında anlamlı düzeyde farklılık çıkmamıştır. Sosyo ekonomik düzeyini yüksek olarak algılayan öğrencilerin, sosyo-ekonomik düzeyiniii i orta olarak algılayan öğrencilere göre içtepisel karar verme stratejisini ve kararsızlık stratejisini benimsedikleri bulunmuştur. 3. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencilerinin psikolojik ihtiyaçları, cinsiyet gruplarına göre karşılaştırıldıklarında; kızların şevkat gösterme ihtiyacının erkeklerden daha yüksek olduğu; erkeklerinse başatlık ihtiyacının kızlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. 4.Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencileri psikolojik ihtiyaçları ve algıladıkları SED'e göre karşılaştırıldıklarında; SED'ini düşük olarak algılayan öğrencilerin, SED'ini orta olarak algılayan öğrencilere göre, yakınlık ihtiyacının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları, psikolojik ihtiyaçlar ve karar verme stratejileri ile ilgili daha önce yapılan araştırmaların bulgularıyla birlikte tartışılıp yorumlanmış ve bu bulgular doğrultusunda şu önerilerde bulunulmuştur; Öğrencilere götürülen danışma programlarında, öğrencilerin farklı ihtiyaçları merkeze alınmalıdır. Bazı baskın ihtiyaçların bir kişilik sorunu olup olmadığı tespit edilmeli, kişilik sorunu olarak görülüyorsa psikolojik danışma yardımı alması sağlanmalıdır. Yapacağı mesleğin niteliklerine uygun olmayan ihtiyaçlar içindeki öğrenciler, gerekiyorsa başka bölümlere ya da ihtiyacım karşılayabileceği faaliyetlere yönlendirilmelidir. Öğrencilerin içtepisel karar verme ve kararsızlık davranışlarını azlatmaya, mantıklı karar verme becerilerini geliştirmeye yönelik grup danışmaları yapılmalıdır. Karar vermeyi içeren psikolojik danışma yardımları öğrencilere götürülürken, karar verme davranışının hangi değişkenlerden etkilendiği göz önünde bulundurulmalıdır. Psikolojik danışman adayı bu öğrenciler, karar verme durumuyla karşı karşıya kalacakları, karar verme sürecinde etkin rol alabilecekleri ortamlarda görev almaları konusunda teşvik edilmelidir.

Abstract:
In this study, university students' decision-making strategies and psychological needs were examined in relation to socioeconomic status (SES) and gender. The study was conducted in the 2002 Spring semester. The participants were 115 first-year Guidance and Psychological Counseling students at Ankara, Gazi, and Hacettepe Universities. Kuzgun's (1992) "Decision-Making Strategies Inventory" and "Edwards Personal Preference Schedule" were used for measuring the decision making strategies and the phsycological needs, respectively. Additionally, a questionnarire concerning on the demografhic variables was administered. Independent group t-test and onr way analysis of variance (ANOVA) were used for data analysis. When there were significant main effects, Scheffe's test were used for post-hoc analysis. Significance level for all the analyses was set at 0,05 level. The results of this study can be summarized as follows: 1. When compared by gender, no statistically significant difference was detected in the decision-making strategies among the participants. 2. When compared by SES levels, no significant difference was detected in the logical decision-making strategy among the participants. However, students who perceived their SES as high preferred a more impulsive and uncertain strategies compared to those who perceived their SES as medium. 3. When the psychological needs of the participants were compared by gender groups, girls were more in need of showing compassion than boys; on the otherhand, for boys, the need for dominance was higher than it was for girls. 4. When compared by SES, students who perceived their SES as low showed more need to sympathize than those who perceived their SES levels as high. The results of this study were discusses in the light of the literature on psychological needs and decision-making strategies. The following conclusions were made based on this review. In designing psychological services for students, the focus should be in their various needs. Some pressing psychological needs should be further explored in relation to personality disorders, and in cases where personality disorders are diagnosed, psychological support should be provided. Students who are having trouble to match their needs with their career choices should be encouraged to change consider other options available to them. Group counseling should be considered in order to reduce students' difficulty with decision making and in order to increase their ability to use logical steps in their decision making processes. When helping student with decision making related issues, all the components of decision making process should be presented in detail. Students who strive to be guidance counselors should be encouraged to be ready to deal with situations where they need to make decisions of their own and they also need to actively participate in situations where decisions are being made.