Türev ürünlerin kullanımının katılım bankalarının finansal performansına etkisi
The impact of the use of derivative products on the financial performance of participation banks
Yazar: NİHAT ARABACI
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI ERASLAN
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: CAMELS = CAMELS ; Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Finansal performans = Financial performance ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Türevler = Derivatives ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Bankacılıkta türev ürünlerin kullanımı, 2019 yılında bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü kadar büyüklüğe ulaşmıştır. Bankaların hem kaynak yapılarının çeşitlendirilmesi hem de yeni gelir getirici kaynaklar oluşturmak adına özellikle finansal türev ürünlerin kullanımlarında işlem hacimleri giderek artmaktadır.
Çalışmanın temelini Katılım Bankalarının bankacılık sektörü içerisindeki payının daha artırılabilmesi için türev ürünlerin kullanımının teşvik edilmesi gerekliliği yaklaşımı oluşturmaktadır. Bu çalışmamız türev ürünlerin kullanımının Katılım Bankalarının finansal performanslarına etkisinin incelenmesi üzerine yapılmaktadır. Katılım bankalarının bilançolarının aktif kalemleri içerisinde yer alan türev ürünler dikkate alınarak, Katılım Bankalarının aktif kalitesi, sermaye yeterliliği, kârlılık ve likidite gibi finansal performans ölçütlerine olan etkisi incelenerek gelecek açısından bir perspektif oluşturulmaya çalışılmıştır. Türev ürünlerin kullanımının Katılım Bankaların finansal performansına etkisi sonuç itibariyle değerlendirildiğinde, çalışmada kullanılan CAMELS performans kriterlerinden aktif kalitesi, sermaye yeterliliği, kârlılık ve likidite kriterleri açısından bakıldığında olumlu sonuçlar ortaya çıkmıştır. Türev ürünlerin kullanımının artması ile katılım bankalarının aktif kalitelerinin ve sermaye yeterliliklerinin yükseldiği görülmektedir. Türev ürünlerin likidite ve kârlılık ölçütlerine olumlu etki etmediği ortaya konulsa da türev ürünlerin kullanımı diğer hazine işlemlerini tetiklediği, özellikle dış ticaret müşterileri kazanımı noktasında pozitif katkı sağladığı görülmektedir.

Abstract:
Use of derivative products equaled the size of assets in the banking sector in 2019. Banks have been increasingly using derivative products to diversify the funding structures and establish new income sources. The dissertation is based on the premise that derivative products should be incentivized in order to increase the proportion of participation banks in the banking sector. 
This study investigates the impact of using derivative products on the performance of participation banks. The study builds a future perspective by analyzing the derivative products in the balance sheets of participation banks to inspect their impact on financial performance metrics such as asset quality, capital adequacy, profitability, and liquidity. The study revealed positive results on the CAMELS performance criteria involving asset quality, capital adequacy, profitability, and liquidity. We observe that the increase in use of derivative products correlates positively with the asset quality and capital adequacy of participation banks. Although derivative products do not have a positive impact on liquidity and profitability, we observe that use of derivative products triggers other treasury operations, especially by positively impacting the acquisition of international customers.