Bilişsel okuma stratejilerinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerde okuduğunu anlama becerisine etkisi
The effects of cognitive reading strategies on the reading 
comprehension in the Turkish foreign language students
Yazar: SEMİH ALPER DÜNDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET BALCI
Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Okuma = Reading ; Okuma eğitimi = Reading training ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Okuma, ses sembollerini ve dizgelerini tanımlamaktan öte zihinde anlamlandırma ve yorumlama süreçlerini kapsayan bilişsel bir etkinliktir. Günümüzde okuma eğitimi-öğretimi sürecinde bilişsel ve üstbilişsel basamakları içinde barındıran okuma stratejileri kullanılmaktadır. Okuma stratejilerinin amacı öğrencilerin kendi okuma süreçlerini yönetip, metinleri doğru anlamlandırmalarını sağlamaktır.
Bu araştırmanın genel amacı bilişsel okuma stratejilerinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine etkisini belirlemektir. Araştırma nicel değerlendirme tekniklerinin kullanıldığı yarı deneysel bir çalışmadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "B2-C1 Okuduğunu Anlama Başarı Testi" ve "Bilişsel Okuma Stratejilerine Uygun Metin İşleme Süreci Etkinlikleri " kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim-öğretim yılı içinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği merkezlerdeki C1 düzeyindeki bütün öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemini ise İstanbul Üniversitesi Dil Merkezi Tophane Şubesinde yaz döneminde C1 kurunda eğitim gören 20 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırma sonuçlarına göre deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön-OABT puanları ile son-OABT puanları arasında (r= 0,470, p <0,05) istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle öğrencilerin ön-OABT puanlarının son-OABT puanlarına etkisini yok etmek için ön-test ortak değişken olarak kullanılmıştır. Gruplara uygulanan son-test sonucunda kontrol grubunun puanlarının aritmetik ortalaması 30,00 iken deney grubunun puanlarının aritmetik ortalamasının 53,75 olduğu görülmektedir. Bu bulguya göre deney grubu ile kontrol grubunun son-test puanlarının aritmetik ortalamaları arasında deney grubunun lehine 23,75'lik anlamlı bir fark olduğu söylenebilir. Ortak değişkenli varyans analiz (ANCOVA) sonuçları incelendiğinde ortalama puanlar arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (F(1) = 16,60, p< 0,05, η2 = 0,494). Bu sonuç, deney grubu öğrencilerinin son Okuduğunu  Anlama Başarı Testi puan ortalamaları ile kontrol grubundaki öğrencilerin son Okuduğunu  Anlama Başarı Testi puanları ortalamaları arasında strateji öğretimi yapılan sınıf lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Çoklu eta kare değerinin 0,494 olması bağımlı değişkendeki değişimin % 49,4'ünün strateji öğretiminden kaynaklandığı şeklinde yorumlanabilir.

Abstract:
Reading education is a cognitive activity that contains comprehension and interpretation processes rather than recognizing phonemes and sentences. Nowadays, reading strategies that includes cognitive and metacogntive steps are used in the process of reading education. The aim of reading strategies is to provide students with comprehending texts correctly by organizing their own reading processes.
The main purpose of the research is to determine influences of cognitive reading strategies on reading comprehension skills of students who learns Turkish as foreign language. The research is a quasi-experimental study that contains quantitative evaluation techniques. In the study, "B2-C1 Reading-Comprehension Achievement Test" and patterned texts according cognitive reading strategies are used as data collecting instruments. Population of the research consists of all the students who are on the C1 level and on the fields that Turkish taught as a foreign language. And the paradigm of the research consists of 20 students on C1 level studying in language center, Tophane Department of Istanbul University in summer term.
According to the researches, statistically significant correlation is defined between pre-RCAT (reading comprehension achievement tests) and final RCAT results (r= 0,470, p <0,05) that are implemented on both experimental and control groups. For this reason, pre-test is used as a covariance in order to avoid the effect of pre-RCAT results on final RCAT results. As a result of final test implemented on groups, it is seen that arithmetic mean of scores belonging to experimental group is 53,75 while arithmetic mean of scores belonging to control group is 30,00. Accordingly, There is a significant difference between arithmetic mean of the final test scores belonging to experimental and control groups in favor of the latter. It is found that there is an eloquent difference between the average points when the results of covariate analysis of variance (ANCOVA)  are studied (F(1) = 16,60, p< 0,05, η2 = 0,494). This result demonstrates that in the research period, comprehending strategies practiced on the experimental group have a positive difference on behalf of that group between the average of the final RCAT scores of experimental group and the average of the final RCAT scores of the control group. Multiple eta square value is 0,494 and this demonstrates that % 49,4 of change in the dependent variable is because of strategy training.