Güney Azerbaycan Milli Hükümeti
South Azerbaijan National Government
Yazar: ALİ SELİM GENÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ORAL
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Azerbaycan Türkleri = Azerbaijan Turks ; Güney Azerbaycan = South Azerbaijan ; Hükümetler = Governments ; Orta Doğu = Middle East ; Pişeveri, Seyit Cafer = Pişeveri, Seyit Cafer ; Türkler = Turks ; İran = Iran

Özet:
Ortadoğu denkleminin en büyük bilinmezlerinden biri olan İran, siyasi dalgalanmaları, zengin petrol yatakları ve jeopolitik konumuyla son iki yüz yıldır dünya kamuoyunun gündeminde kendine yer bulmaktadır. Çok uluslu multi-etnik bir yapıdan oluşan İran muhafazakâr kabuğunun altında modernleşme çabalarını da sürdürmektedir. İranlılık kimliği altında sert bir merkezileştirme olgusuna yönelen siyaseti, Batı dünyası ve ABD'ye karşı kullandığı retoriğiyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Satranç tahtasına dönen bölgede özellikle Rusya'nın varlığı ve onun izlemiş olduğu siyaseti, bu coğrafyada çıkarları olan devletleri yeni politikalar üretmeye sevk etmektedir. Özellikle Soğuk Savaş döneminde zirveye ulaşan İran-Rusya-Batı ilişkileri son derece kırılgan bir yapıya ulaşmıştır. 
Tüm bu yaşananlar sırasında, İran etnik yapısının büyük çoğunluğunu oluşturan Türklerin özgürlük mücadeleleri ele alınmıştır. Bu tez çalışmasında, İran etnik yapısının büyük çoğunluğunu oluşturan Azerbaycan Türklerin (soğuk savaş döneminde) ortaya koydukları özgürlük mücadeleleri ele alınmıştır. Alan yazında konunun uzmanları tarafından kaleme alınmış eserler, makaleler, gazeteler ve dergiler titizlikle incelenmiş, yine o yazarların ulaşmış oldukları sonuçların doğruluğu irdelenmiştir. İran coğrafyasının var olduğu zamanlardan beri bölge de varlığını sürdüren Türk'ler, taraflı birçok yazıda istilacı olarak gösterilmektedir. Genetik kodu farklı birçok etnik yapıya yurt sahipliği yapan bölgede özellikle Azerbaycan Türkleri, sistematik bir şekilde asimileye uğramakta, kimlikleri bilerek değiştirilmektedir. Dünya var olduğu günden beri hüküm sürdüğü bütün topraklarda ilk amacı adaleti sağlamak olan Türk milleti, bölgede neden istenmemektedir? Güney Azerbaycanlı Türklerin başlatmış olduğu bağımsızlık hareketleri niçin başarıya ulaşamamıştır? Bu özgürlük mücadelesinde Türkiye'nin tutumu nedir? Güney Azerbaycan Türklerine yardım eden Sovyetler, gerçek bir dost mu, sinsi bir düşman mı? Tezimiz de bütün bu sorulara belgeler eşliğinde cevaplar aranacaktır.
Beş ana başlıktan oluşan tezin ilk bölümü İran tarihi, İran'ın etnik yapısı ve ikili ilişkilerini anlatmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, Güney Azerbaycanlı Türklerin bu bölgedeki var oluş yılları ele alınacaktır. Yabancı yazarların dediği gibi Türk'ler bölgeyi istila eden bir millet midir? Tezin üçüncü bölümünü Güney Azerbaycan Türklerinin İran'da başlatmış olduğu ilk meşrutiyet hareketleri ve Azadistan Devleti oluşturmaktadır. Dördüncü bölümde Güney Azerbaycan Milli Hükümetinin kuruluş süreci ve beşinci bölümde Güney Azerbaycan Milli Hükümeti ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise aradığımız soruların cevapları yer almaktadır. Güney Azerbaycan Hükümeti, Sovyetlerin kurmuş olduğu kukla bir yapımı, yoksa özgürlük uğruna canlarını hiçe sayan bir milletin onurlu hikâyesi mi olduğudur.

Abstract:
Iran, one of the biggest unknowns of the Middle East equation, has been on the agenda of the world public opinion for the last two hundred years with its political fluctuations, rich oil fields and geopolitical position. Iran, which consists of a multinational and multi-ethnic structure, continues its modernization efforts under its conservative shell. It draws attention with its policies towards a harsh centralization phenomenon under the Iranian identity and its rhetoric against the Western world and the USA. Especially the presence of Russia and its policy has turned the region into a chessboard, prompt the states with interests to produce new policies in the geography.Iran-Russia-Western relations, which reached their peak especially during the cold war, became extremely fragile. During all these events, the freedom struggles of the Turks, who constitute the majority of the Iranian ethnic structure, were discussed.  In the literature, the works, articles, newspapers and magazines written by the experts in the field were meticulously examined, and the accuracy of the results reached by those authors was examined. The subject, which is analyzed with an objective paradigm, reveals the illusions of some foreign writers on the subject. The Turks, who have existed in the region since the existence of the Iranian geography, are shown as invaders in many biased articles. In the region, which is home to many ethnic structures with different genetic codes, especially Turks are systematically assimilated and their identities are deliberately changed. Why are the Turks, whose primary purpose is to provide justice in all the lands they have ruled since the existence of the world, not wanted in the region? Why did the independence movements initiated by the Turks not succeed? What is Turkey's stance in these freedom movements? Are the Soviets helping the Iranian Turks a true friend or a sneaky enemy? In our thesis, answers to all these questions will be sought with documents.
The first part of the thesis, which consists of five main titles, describes the history of Iran, Iran's ethnic structure and bilateral relations. In the second part of the thesis, the years of existence of the Turks in this region will be discussed. Are the Turks a nation invading the region, as foreign writers say? The third part of the thesis consists of the dynasties ruling in Iran and the Azadistan State, which was established as a result of the first freedom struggle initiated by the Turks in Iran. The fourth part consists of the developments between the First and Second World Wars. In the 5th chapter, The main subject of our thesis, the South Azerbaijan National Government has been discussed. In the conclusion part, there are answers to the questions we seek. Is the South Azerbaijan Government a puppet structure established by the Soviets, or is it the honorable story of a nation that sacrificed their lives for freedom?