Göz ve kamera bağlamında görüntünün gerçeklik, iktidar ve bakış ile olan ilişkisi
The relationship of the image with reality, power and gaze within the context of eye and camera
Yazar: EYÜP AL
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÇETİN ERUS
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Fotoğraf makinesi = Camera ; Gerçeklik = Reality ; Görüntü = Image ; Göz = Eye ; Gözetim = Surveillance ; Kamera = Camera ; İktidar = Government

Özet:
Kamera ve göz ilişkisi özellikle son iki yüzyıllık tarihsel süreç içerisinde -1800 sonrası- büyük bir önem taşımaktadır. Fotoğraf kamerasının icadı ile hayatın bütün alanları görüntü düzlemine çekilebilir ve kayıt edilebilir bir hale gelmiştir. Bu süreçte görüntü ise gözün irtibata geçtiği şey olarak ortada durmaktadır. Göz ve kamera ilişkisi salt sinemaya ait bir olgu olmayarak bütün bir dünyayı kuşatmakta; hem bir birlikteliği hem de zorlamayı kendinde barındırmaktadır. 
Kamera aracılığıyla üretim nesnesi olarak ortaya konan görüntü, göz aracılığıyla da irtibata geçilen bir şeydir. Burada görüntü kurgusallık, gerçeklik, gövdesizlik, bellekleşme, çerçevelenme gibi unsurları kendinde barındırarak, kurgusal ile gerçek olanın birbirine karıştığı bir alandır. Bir diğer gözetleme pratiği ise panoptikondur. Panoptikon, dört duvar arasınsa sıkıştırılmış insanların her an gözetlenmesine dair bir yapıdır. Temel olarak ise görülmeden görerek iktidarın her yerdeliğini sağlamaktadır. Ancak zamanla klasik panoptik yapı değişime uğramıştır. Burada kameranın ortaya çıkışı, daha sonra ise kameranın her yerdeliği, klasik panoptik gözetleme ve gözetlenme ilişkilerini değişime uğratmıştır. Bu noktada gözetim akışkan bir hal almaya başlamış, kamera ve gözetleme olgusu eş zamanlılık, mesafesizlik gibi olguları da gündeme getirmiştir. Gözetleme ve bakış pratiklerine sinema açısından yaklaşıldığında; bakışın kamera aracılığıyla nasıl konumlandırıldığı, seyircinin nereye ve kimin gözüyle baktığını açığa vurmaktadır. Bu bağlamda gözün ve kameranın konumları ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Kamera, Göz, Görüntü, İktidar, Gerçeklik, Bakış

Abstract:
The relation between camera and eye has a significant place in the last two centuries -1800 and after-. Following the invention of photography camera, the image could be taken from all areas of life and be recorded. In this process, the image remains in the middle as the thing eye contacted. This relationship is not a specific phenomenon for movies but as a rather global notion, it harbors both togetherness and enforcing. 
The image as the producing object that is put forward via the camera is something to be connected through the eye. The image is a territory where the notions like fictiveness, reality, not being able to have a physical existence, to become a memory, and framing exist together and also the fiction and the real meddle. Another surveillance practice is the panopticon which is a structure that compresses people round four walls to monitor at any moment. This situation provides omnipresence for the government via to see without being seen. However, in time, this classical structure of panopticon has changed. The emergence of the camera, and then its omnipresence shifted the relations between classical panoptic surveillance and being observed. Surveillance started to exist in a fluid state and then the notions of surveillance and camera brought concurrence and spacelessness into question. Observing the surveillance and camera practices from cinematic perspective would reveal how the gaze was positioned via the camera along with where and through whose eyes the audience gaze upon. The positions of the eye and the camera are also examined. 

Key Words: 
Camera, Eye, Image, Power, Reality, Gaze