İlköğretim müfredat laboratuvar okulu müdürlerinin mesleki etik ilkelerine ilişkin davranışları (Ankara ili örneği)
Behaviours of the principal of curriculum laboratory schools concerning the ethical principles of the profession (Ankara sample)
Yazar: NURTEN ERGÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜN ATANUR BASKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik = Ethics ; Etik = Ethics ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Müdürler = Directors ; Müfredat laboratuvar okulları = Curriculum laboratory schools ; Okul yöneticileri = School administrators ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Toplumlarda eğitim hizmeti ve kavramı ile özdeşleştirilen kurumlar okullardır. Son derece önemli ve kritik bir görevi üstlenen bu kurumların yöneticileri de doğal olarak önemli bir birimin temsilcisidirler. Yöneticilerin çeşitli durumlar karşısında sergiledikleri davranışlarda sahip oldukları etik değerlerin yansımaları görülür. Etik ilkeler, yöneticilerin tartışmaya açık eylem ve kararlardan uzak durmalarını sağlayarak örgütün havasım ve moral değerlerini olumlu yönde etkiler. Bu araştırmada, ilköğretim düzeyindeki Ankara İli Müfredat Lâboratuvar Okullarında çalışan ilköğretim okulu müdürlerinin hoşgörü, adalet, dürüstlük, sorumluluk, demokrasi ve saygı boyutlarındaki etik ilkelere ilişkin davranışlarının, ilköğretim deneticileri, müdür yardımcıları ve öğretmenler tarafından nasıl algılandığı saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaca ulaşabilmek için araştırmada şu alt sorulara yanıt aranmıştır: 1. İlköğretim kurumlarında çalışan okul müdürlerinin hoşgörü, adalet, dürüstlük, sorumluluk, demokrasi ve saygı boyutlarında yer alan yetmişdokuz etik ilkeye ne derece uygun davrandıklarına ilişkin olarak Ankara'da bulunan Müfredat Lâboratuvar Okullarını denetleyen ilköğretim deneticileri ile Müfredat Lâboratuvar Okullarında görev yapan müdür yardımcıları ile öğretmen görüşleri nelerdir? 2. İlköğretim kurumlarında çalışan okul müdürlerinin davranışlarının etik ilkelere uygun olup olmamasına ilişkin olarak Ankara'da bulunan Müfredat Lâboratuvar Okullarını denetleyen ilköğretim deneticileri ile Müfredat Lâboratuvar Okullarında görev yapan müdür yardımcıları ile öğretmen görüşleri arasında anlamlı bir farklılık var mıdır? 3. İlköğretim kurumlarında çalışan okul müdürleri ile Pehlivan' in 1997 yılındaki araştırmasında ortaya koyduğu ortaöğretim kurumlarında çalışan okul müdürlerinin, "hoşgörü", "adalet", "sorumluluk", "dürüstlük", "demokrasi" ve "saygı" ilkelerineuygun davranış gösterme sıklıkları ile ilgili denetici, müdür yardımcısı ve öğretmen görüşleri benzer midir? Bu sorulara yanıt bulabilmek amacıyla veri toplama aracı olarak anket kullanılmış ve anketler Ankara' daki Müfredat Lâboratuvar Okullar' nda uygulanmıştır. Alt problemlerin çözümlenmesinde t testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ilköğretim kurumlarındaki okul müdürlerinin meslekî etik ilkelere uygunluk düzeyleri ile ilgili olarak öğretmen görüşü ortalamalarının, müfettiş ve müdür yardımcısı görüşü ortalamalarından daha yüksek olduğu görülmektedir. Üç grup arasında, okul müdürlerinin, hoşgörü boyutundaki etik ilkelere uygun davranma düzeylerinin, bu denli farklı algılanmış olması; etik ilkeler ve yönetici rollerinin neler olması gerektiği konusunda görev değişkeninin, bilgi ve görüş farklılığı yaratmasından kaynaklandığı biçiminde yorumlanabileceği gibi; müdür yardımcılarının ve müfettişlerin okul müdürleriyle doğrudan çalışmaları ve müfettişlerin okul müdürlerinin davranışlarını görevleri gereği daha eleştirel değerlendirmeleri olarak da yorumlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaöğretim kurumlarında çalışan okul müdürleri ile ilköğretim kurumlarındaki okul müdürlerinin meslekî etik ilkelere uygun davranma düzeyleri ile ilgili görüşler arasında da farklılıklar olduğu görülmüştür. Araştırmada sonuçlara uygun olarak, okul müdürlerinin etik davranışlar konusunda geliştirilip bilgilendirilmeleri gerektiği öneri olarak sunulmuştur.

Abstract:
In the society schools have been identified with the notion and the service of education. Principles of the schools are their representatives, shouldering an extremely important task. Ethical values of the principles can be seen in their attitudes while performing their duties on various occasions. When the principles abide by the ethical values, they avoid making decisions and taking actions which may become controversial, and this situation positively affects the mood and the moral values of the institution they represent. This study attempts to find out how the primary school inspectors, assistant principals and teachers evaluate the performance of the principles of Curriculum Laboratory Schools in Ankara in terms of the ethical values of tolerance, justice, honesty, feeling of responsibility, respect to democracy and respect to other people. To this end, following sub-questions were handled in the study: 1. How do the primary school inspectors, assistant principles and teachers evaluate the performance of the principles of Curriculum Laboratory Schools in Ankara in terms of the 79 ethical values which are related with tolerance, justice, honesty, feeling of responsibility, respect to democracy and respect to other people? 2. Is there any significant difference between the opinions of the primary school inspectors, assistant principles and teachers in their evaluation of the performance of the principles of Curriculum Laboratory Schools in Ankara in terms of the ethical principles? 3. What are the similarities and differences between the attitudes of the principles of primary schools and the principles of secondary schools, as being listed by Pehlivan in his study dated 1997, in terms of respect to the ethical principles of "tolerance," "justice," "honesty," "feeling of responsibility," "respect to democracy" and "respect to other people"?IV In this study surveys were used for collecting data in order to bring out the answers of these questions, and these surveys were carried out at Curriculum Laboratory Schools in Ankara. T-test and one-way of analysis of variance were used for analysing the sub-problems; and frequency ratio and arithmetic mean values were employed. The study has revealed that the means of the opinions of teachers are higher than the means of the opinions of the inspectors and assistant principles in their evaluation of the principles' performance in terms of the respect to the ethical values. It can be concluded that such a difference in the teachers', inspectors' and assistant principles' evaluations of the performance of the principles in terms of the respect to ethical values of tolerance may have stemmed from different opinions and knowledge of the members of the three groups, who carry out different duties, on the ethical principles and roles of the executives. It can also be concluded that such a difference may have stemmed from the close professional relationship between the principles, inspectors and assistant principles, and from the critical approach of the inspectors, who comment on the performance of the principles as a part of their duty. The study has also revealed out that inspectors, assistant principles and teachers have different opinions about the performance of the principles of primary schools and secondary schools in terms of their respect to the ethical values. On the basis of these results, it can be concluded that principles should be given training and thus show an improvement in terms of respect to the ethical values.