Osmanlı coğrafyasında yapılmış Farsça manzum Kasîde-i Bürde tercümeleri ve Muhammed Tebâdekânî'nin Kasîde-i Bürde tahmisi (muhteva-inceleme)
Persian verse Qasidah Burdah translations made in the Ottoman geography and tahmis Qasidah Burdah of Muhammed Tebâdekânî (content-examine)
Yazar: HAYİDE IŞIL
Danışman: DOÇ. DR. BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kaside = Eagle ; Kaside-i Bürde = Kaside-i Bürde ; Muhammed b. Muhammed Tebadekani = Muhammed b. Muhammed Tebadekani ; Şiir = Poem

Özet:
İslam coğrafyasında Peygamberimiz Hz. Muhammed'in medhine ilişkin geçmişten günümüze kadar çeşitli eserler kaleme alınmıştır. Bu eserlerin başında Kasîde-i Bürde olarak isimlendirilmiş ve İslam ülkelerinde şöhret bulmuş iki eser gelmektedir. Bunların birincisi Kâ'b b. Züheyr'in (ö. 645?) Bürde Kasîdesi ismiyle meşhur olan Kasîde-i Bânet Süâd adlı eseridir. Sahabeden olan bu zat Hz. Peygamber'e eserini bizzat okuyarak sunmuş ve Peygamberimiz de bu eseri çok beğenmiş karşılığında kendi hırkasını (Bürde) şaire hediye etmiştir. İkinci eser ise İmam Bûsîrî'nin (ö. 1296?) eseridir ki  Kâ'b. Züheyr'in kasîdesi kadar meşhur olup özellikle ruhsal hastalıklara şifa niyetiyle okunarak İslam âleminde mukaddes bir hüviyet kazanmıştır. 
İmam Bûsîrî'nin bu eseri farklı çağlarda birçok âlim  tarafından terceme, şerh ve tahmis edilmiştir. Bu âlimlerden biri Horasan bölgesinde yetişmiş Muhammed b. Muhammed Tebâdekânî'dir (ö. 891). Bu âlim, İmam Bûsîrî'nin eserini önce Arapça sonra da Farsça tahmis etmiştir. Eserine Terceme-i Tahmis-i Kasîde-i Bürde adını vermiştir. Bu eser çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir. Çalışmamızda öncelikle Osmanlı edebiyatında Bürde literatürü ve özel olarak da Farsça Bürde literatürü ele alınmıştır. İkinci bölümde Muhammed b. Muhammed Tebâdekânî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde tahmîs metninin muhteva ve şekil yönünden edebî incelemesi yapılmış ve metin verilerek günümüz Türkçesine çevrilmiştir.
Anahtar kelimeler: Kasîde-i Bürde, Tahmîs, Horasan, Muhammed Tebâdekâni.

Abstract:
Throughout the centuries various works that praise our Prophet Muhammad have been written in the İslâmic world. The most important of these works are two works named Kasîde-i Bürde, which are very famous in İslâmic world.  The first of these is Kaab b. Züheyr's (d. 645?) work named Kasîde-i Bânet Süâd, which is better known by the name Bürde Kasîdesi. This person, who was one of the Sahabah, presented his work to the Prophet by reading it personally, and the Prophet liked this work very much, in return he gave his burdah (cardigan) to the poet. The second work is the work of Imam Bûsiri (d. 1296?), named Kâ'b. It is as famous as Zuheyr's work, and since it is believed that reciting it can heal mental illnesses, it has gained a holy identity in the İslâmic world. This work of Imam Bûsiri has been translated and spread by many scholars in different ages and has also been converted to tahmis shape. One of these scholars was Mohammed b. Muhammed Tebâdekânî (d. 891). The scholar first translated this work of Imam Bûsiri into Arabic and then translated the Arabic tahmis text into Persian.He named his work as Terceme-i Tahmisi Qasidah Burdah. This work constitutes the subject of our thesis. Firstly, the literature about the burdah written in Persian during the Ottoman period was analyzed, and after that the information about the life and works of Muhammed b. Muhammed Tebâdekânî was given. At the end, a literary examination of tahmis text was detailed in terms of content and form.
Keywords: Qasidah Burdah, Tahmis, Horasan, Muhammed Tebâdekâni.