Türk halk hikâyelerinde imtihan motifi üzerine bir inceleme
A study on exem motif in Turkish folk stories
Yazar: MERVE BOZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. NEDİM BAKIRCI
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk hikayeleri = Folk tales ; Halk kültürü = Folk culture ; Motifler = Motifs ; Türk halk hikayeleri = Turkish folk stories

Özet:
Geçmişten günümüze üzerinde pek çok araştırmanın yapıldığı halk hikâyeleri, sözlü edebiyatın önemli estetik yaratılarından birisidir. Estetik bir yaratı olmanın yanında halk hikâyeleri, kültürel değerleri içinde barındıran bir ansiklopedi vazifesi görür. Yazılı ve sözlü gelenekteki en canlı ve renkli yaratılar olarak değerlendirilen halk hikâyelerinde yer alan imtihan motiflerinin tespit edildiği bu çalışma, bu alanda yapılan diğer çalışmalar gibi, Türk halk kültürü araştırmalarına hizmet edecektir. Türk Halk Hikâyelerinde İmtihan Motifi Üzerine Bir İnceleme adlı çalışma özet, önsöz, giriş, sonuç ve kaynakçanın dışında iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ?Giriş? bölümünde; halk hikâyesi nedir, halk hikâyelerinin genel özellikleri, halk hikâyelerinin yapısı, halk hikâyelerinin kaynakları, halk hikâyelerinin tasnifi, halk hikâyeleri üzerine yapılan çalışmalar, halk hikâyelerinin anlatmaya dayalı türlerle ilişkisi ve halk hikâyelerini inceleme metotları konuları hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ?Motif Kavramı Üzerine? adını taşıyan birinci bölümünde, motif terimi ile ilgili genel bilgi verildikten sonra, Stith Thompson'un belirlediği ve Motif Indeks Of Folk Literature adlı eserinde yer verdiği motif ana başlıkları sıralanmıştır. ?Türk Halk Hikâyelerinde İmtihan Motifi? adını taşıyan ikinci bölüm, kendi içerisinde altı kısma ayrılmıştır. Öncelikle hikâyelerde tespit edilen sabır imtihanı ile alakalı motifler verilmiştir. İkinci olarak Hak âşığı imtihanı ile ilgili tespit edilen motifler, üçüncü olarak tanıma imtihanı motifleri, dördüncü olarak evlilik imtihanı motifleri, beşinci olarak hüner imtihanı motifleri ve son olarak cinsiyet belirleme imtihanı ile ilgili motifler çalışmada yer almıştır. Verilen her imtihan motifinden sonra, o imtihanla ilgili kısa bir değerlendirmeye yer verilmiştir. İmtihan motiflerinin tespiti, daha önceden belirlenen yetmiş halk hikâyesi ve bunların varyantları üzerinde yapılmıştır. ?Sonuç? adını taşıyan bölümde incelemeyi bütünüyle ele alan bir değerlendirme yapılmıştır. Kaynaklar bölümünde, incelemeye konu olan bütün yazılı kaynaklar alfabetik sıra ile verilmiştir.Anahtar KelimelerTürk kültürü, halk hikâyeleri, motif, imtihan

Abstract:
From past to present, there are a great number of research on folk tales that are one of the important aesthetic creation of the oral literature. Beside to being an aesthetic creation, folk tales officiate encyclopedia which nestle cultural meaning. On this studying, test motifs that take part in folk tales to be evaluated as the most lively and colorful creations in written and oral tradition, have been determined and this studying is going to attend to searching of Turkish folk culture like the other studying had been done at this area. A Study on Exem Motif in Turkish Folk Stories afoot two chapters apart from abstract, preface, entry and bibliography. In the chapter of entry, short informations has been given about what is the folk tales, general features of folk tales, form of folk tales, sources of folk tales, classification of folk tales, the studies on folk tales, relation between folk tales and types depend on representation and methods of observation folk tales. In the first chapter called on the concept of motif main titles of motif, which had been ranked in the work called by Stith Thompson has been compiled after general information about term of motif had been given. The second chapter called The test motif in the turkish folk tales has been separated to six parts. Firstly motifs about patience test that had been determined in tales, has been given. Secondly determined motifs about test of god lover, thirdly motifs of identification test, fourthly marriage test motifs, fifthly skill test motifs and the last motifs about gender determination tests have took part at the studying. After given every test motif, a short evaluation about that motif has been ranked. Determination of test motifs have been done on seventy folk tales defined before and their varient. Examine the whole section dealing with the nameof the result is presented. All written sources about this studying has been given alphabetically at he part of bibliography.KeywordsTurkish culture, folk tales, motif, test