Çevre dostu yeni yöntemlerin tekstil ön terbiyesindeki bazı kullanım alanlarının araştırılması
Investigation of some usage areas of environmentally friendly novel methods in textile pretreatment
Yazar: MUHAMMED İBRAHİM BAHTİYARİ
Danışman: PROF. DR. KERİM DURAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Ozon = Ozone ; Ultrason = Ultrasound ; Yün = Wool

Özet:
İklim değişikliği ve çevre kirliliği dünyadaki yaşamı sonlandırabilecek en önemli faktörlerdir. Bugün artık dünya vatandaşları bu endişe verici gelişmelerin sonuçlarının farkındadırlar. Bu değişimin daha kötüye gitmesini önlemenin tek yolunun; su ve enerji tüketimlerinin azaltılması, karbon dioksit emisyonlarının düşürülmesi, atığın geri kazanılması ve son olarak da arıtılması olduğu ortak kanıdır.Bu gelişmelerin ışığı altında, tekstil endüstrisinin ve özellikle tekstil terbiyesinin üretim tekniklerini yeniden düzenlemesi gereklidir. Bundan dolayı, yeni ekolojik kimyasallar ve metotlar araştırılmalı ve tekstil terbiye işlemlerine adapte edilmelidir. Bu çalışmada yeni çevre dostu yöntemlerin ön terbiye prosesleri olarak uygulanabilirliklerinin araştırılması hedeflenmiştir. Bunun için, enzimatik yöntemler, ultrasonik terbiye yöntemleri ve ultraviole ışığı ve ozon gazı ile terbiye yöntemleri yün ön terbiye yöntemleri olarak incelenmiştir. Yün lifleri için ön terbiye işlemleri büyük önem taşımaktadır çünkü bu lifler doğal liflerdir ve uzaklaştırılması gereken birçok yabancı madde ihtiva etmektedirler. Özellikle sentetik liflerle karşılaştırıldıklarında yün ön terbiyesi daha karmaşık ve yoğundur. Bu sebeplerden dolayı da tez kapsamında yün lifleri incelenmiştir.Bu yeni ekolojik yöntemlerin uygulanabilirliklerini değerlendirmek için işlem görmüş yünün beyazlık dereceleri, hidrofiliteleri, temas açıları, boyanabilirlikleri ve yıkamalar sonrası boyut değişimleri test edilmiştir. Ayrıca bazı örneklerin FTIR, SEM ve toplam nem iletim kapasiteleri de değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, enzim, ultrason, ultraviole ve ozonun yün ön terbiyesinde başarılı bir şekilde kullanılabileceği bulunmuştur.

Abstract:
Climate change and environmental pollution are the most important factors can be finished the life in the world. Today citizens of the world are conscious of the consequences of these alarming developments. It is a common belief that the only ways to stop this change for the worse is to minimize water and energy consumption, reduce carbon dioxide emissions, recycle the waste and finally refine it.In light of these developments, textile industry also especially textile finishing should rearrange its manufacturing techniques. Owing to this, the novel ecological chemicals and methods should be investigated and adapted to the textile treatment processes. In this study it was aimed to search the applicability of the novel environmentally friendly methods for the pretreatment processes. For this; enzymatic methods, ultrasonic treatment methods and treatments with the use of ultraviolet light and ozone gas was investigated as the pretreatment processes for the wool. Pretreatment is of great importance for wool fibers because these fibers are natural fibers and have a lot of foreign substances which should be removed. Pretreatment of it is complicated and intensive when compared especially with the synthetic fibers. This is why wool was studied within the context of this study.To evaluate the applicability of these novel eco-friendly processes the whiteness degrees, hidrophilities, contact angles, dyeabilities and dimensional stabilities after washings of the treated wool were tested. Moreover, FTIR, SEM and OMMC (overall moisture management capacity) of some samples were evaluated. Finally, it was found that enzymes, ultrasound, ultraviolet and ozone can be used in the pretreatment of the wool successfully.