Türkiye'de beslenme eğitimi ile ilgili yapılan  tezlerin incelenmesi
Review of theses on nutrition education in Turkey
Yazar: MELİKE BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MERTOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireylerin beslenme konusundaki bilgi, tutum ve becerilerini geliştirmek ve bu bilgilerini sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına dönüştürmelerine katkıda bulunmak beslenme eğitimi ile mümkün olabilir.
Bu araştırmada ülkemizde 2012-2022 yılları arasında  "beslenme eğitimi" üzerine yapılan tezlerin belirlenen kriterlere göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi amaçsal örnekleme yönteminden biri olan ölçüt örnekleme ile oluşturulmuştur. YÖK Ulusal tez Merkezine kayıtlı olan, beslenme eğitimi anahtar kelimesiyle ulaşılan 98 lisansüstü tez incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz ile analiz edilip frekans ve yüzde tabloları oluşturulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; Ülkemizde beslenme eğitimi ile ilgili tezlerin en çok çalışıldığı yılın 2019 olduğu, tez türü bakımından yüksek lisans tez sayısının daha fazla olduğu, coğrafi bölge olarak İç Anadolu Bölgesinde en çok lisansüstü tez çalışması yapıldığı tespit edilmiştir.Üniversiteler arasında en fazla Okan Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi'nde tez yazıldığı, tezlerin büyük çoğunluğunun  Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde ve anabilimdalı ise Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı'nda yapıldığı ortaya çıkmıştır. Tezlerin büyük çoğunluğunda nicel araştırma yöntemi ve deneysel desenin kullanıldığı tespit edilmiştir. Tezlerde örneklem düzeyi olarak üniversite öğrencileriyle yapılan tezlerin sayıca fazla olduğu, veri toplama aracı olarak çoğunlukla anketin tercih edildiği, veri analiz yöntemlerinden ise frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma, T testi, Mann Whitney-U, Ki Kare kullanıldığı tespit edilmiştir. En çok tercih edilen kelime beslenme eğitimi olmasına rağmen incelenen tezlerde Eğitim fakültelerinde yapılan lisansüstü tez sayısının çok az olduğu dikkat çekici bir sonuçtur. Konularına göre çoğunlukla okul öncesi öğrencileri ile "Beslenme alışkanlıklarına etkisi" ve "Beslenme bilgi ve davranışları üzerine etkisi" olduğu; ilkokul öğrencileriyle "Beslenme davranışı (beslenme alışkanlıklarına) ve bilgi düzeyine etkisi"  ve "Beslenme alışkanlıklarına ve fiziksel aktivitelerine etkisi"; ortaokul öğrencileri ile "Beslenme bilgi  düzeyi ve beslenme alışkanlıklarına etkisi";  lise öğrencileri ile "beslenme davranışlarını ve alışkanlıklarını belirleme"; üniversite öğrencileri ile "beslenme alışkanlıkları ve bilgi düzeylerini inceleme"; özel gereksinimli öğrenciler ile ise "Beslenme durumlarına ve antropometrik ölçümlerine etkisinin belirlenmesi"  konularının çalışıldığı tespit edilmiştir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda beslenme eğitimini konu edinen gelecekteki araştırmalara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
It is possible to improve individuals' knowledge, attitudes and skills regarding nutrition and to contribute to their transformation of this knowledge into healthy lifestyle behaviors through nutrition education.
This research aims to examine the theses on "nutrition education" written in our country between 2012 and 2022 according to the determined criteria. Document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the research. The sample of the study was created by criterion sampling, which is one of the purposeful samplingmethods. 98 postgraduate theses registered to the YÖK National Thesis Centerand accessed with the keyword nutrition education were examined. The dataobtained from the research were analyzed with descriptive analysis andfrequency and percentage tables were created. According to the results of theresearch; It has been determined that 2019 was the year in which theses onnutrition education were most studied in our country, the number of master'stheses was higher in terms of thesis type, and the most postgraduate theseswere conducted in the Central Anatolia Region as a geographical region. It wasrevealed that among the universities, the most theses were written at OkanUniversity and Başkent University, and the majority of theses were written atthe Institute of Health Sciences and the Department of Nutrition and Dietetics.It was determined that quantitative research method and experimental designwere used in the majority of theses. It has been determined that the number oftheses conducted with university students as the sample level is high, thesurvey is mostly preferred as the data collection tool, and frequency,percentage, mean and standard deviation, T test, Mann Whitney-U, Chi Square areused as data analysis methods. Although the most preferred word is nutritioneducation, it is a striking result that the number of postgraduate theses madein education faculties is very low in the theses examined. According to theirsubjects, it is mostly used with pre-school students as "Effect on eatinghabits" and "Effect on nutrition knowledge and behavior";"Effect on nutritional behavior (eating habits) and knowledge level" and"Effect on nutritional habits and physical activities" with primary schoolstudents; "Nutrition knowledge level and its effect on eating habits" withsecondary school students; "determining nutritional behaviors and habits" withhigh school students; "examining nutritional habits and knowledge levels" withuniversity students; It was determined that the subjects "Determination ofthe effect on nutritional status and anthropometric measurements" werestudied with students with special needs. In line with the findings of thestudy, suggestions for future research on nutrition education are presented.