Endotelyal progenitör hücreler ve monositlerin ateroskleroz ve koroner kollateral gelişim ile ilişkisi
The association of endothelial progenitor cells and monocytes with atherosclerosis and coronary collateral growth
Yazar: SİNAN ALTAN KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET RIDVAN YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Akım sitometrisi = Flow cytometry ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Endotelyum = Endothelium ; Kollateral dolaşım = Collateral circulation ; Monositler = Monocytes

Özet:
Endotelyal progenitör hücreler (EPC) vasküler sistemde onarıcı bir role sahiptir. Bu çalışmanın amacı kandaki inflamatuvar hücreler ve EPC hücrelerin, kardiyovasküler risk faktörleri ile birlikte ateroskleroz varlığı ve yaygınlığı ile ilişkisinin araştırılması ve koroner kollateral gelişim üzerine olan etkilerinin incelenmesidir. Çalışmaya koroner arter hastalığı ön tanısı ile koroner anjiyografisi yapılan toplam 119 hasta alındı (ortalama yaş: 59,2 ± 9,3 yıl). Hastalarda inflamatuvar hücreler ve EPC (CD34+KDR+ olarak tanımlanan) hücrelerinin ateroskleroz varlığı, ciddiyeti, yaygınlığı ve kollateral gelişimi üzerine olan etkileri araştırıldı. Hastaların %25'inde (n=30, 55 ± 9 yıl) normal koroner arterler (NKA), %69'unda koroner arter hastalığı (n=82, 61 ± 8 yıl) ve %8'inde iskemik olmayan kardiyomiyopati (n=7, 63 ± 12 yıl) saptandı. Çalışmada koroner arter hastalığı saptanan hastaların %15'ininin koroner arterinde (n=12) <%50 lezyon, %42,5'inin (n=35) %50?90 arası lezyon ve %42,5'inin (n=35) ?%90 lezyon saptandı. Koroner arter hastalığı olan hastaların periferik dolaşımında daha yüksek inflamatuvar hücre olduğu saptandı (Lökosit, 7150 ± 1599 vs 8163 ± 1588 mm?3, p=0.001; Nötrofil, 4239 ± 1280 vs 4827 ± 1273 mm?3, p=0.021; Monosit, 512 ± 111 vs 636 ± 192 mm?3, p=0.001). Koroner arter hastalığı olan hastaların daha düşük periferik kan EPC hücresine (%0.27±0.15 vs %0.17±0.14, p<0.001 ve 21±15 vs 13±12 mm?3, p=0.004) sahip olduğu saptandı. Kollateral gelişim için değerlendirildiğinde ise iyi kollateral gelişim gurubunda anlamlı olarak daha yüksek EPC (%0.10±0.05 vs %0.22±0.17, p=0.009; 7±3 vs 18±15 mm?3, p=0.003) saptandı. Çalışma bulgularımız EPC'lerin iskemi varlığında yaygın aterosklerozu olan hastalarda bile kemik iliğinden yeterli miktarlarda mobilize olabileceğini göstermektedir. Bu bulgu diğer inflamatuvar hücreleri kemik iliğinden mobilize etmeden spesifik olarak EPC'lerin mobilizasyonunu uyaracak molekülün bulunması için bir dayanak olabilir.

Abstract:
Endothelial progenitor cells (EPC) have a regenerative role in the vascular system. In this study, we aimed to evaluate the effects of EPC and inflammatory cells on the presence and extend of coronary artery disease (CAD), and the coronary collateral growth in patients who are suspected of having CAD. We enrolled 119 eligible patients who underwent coronary angiography consecutively (mean age: 59,2 ± 9,3 years). The association of circulating inflammatory cells and EPC (defined by CD34+KDR+) with the presence, severity and extend of CAD and the collateral growth were investigated. Thirty of 119 patients had normal coronary artery (NCA, %25, 55 ± 9 years), 82 had CAD (%69, 61 ± 8 years) and 7 had nonischemic cardiomyopathy (%8, 63 ± 12 years). Among the patients with CAD, the percent degree of luminal stenosis was <50% in 12 patients; 50-90% in 35 patients; and ?90% in the other 35 patients. Circulating inflammatory cells were higher (leukocytes, 7150 ± 1599 vs 8163 ± 1588 mm?3, p=0.001; neutrophils, 4239 ± 1280 vs 4827 ± 1273 mm?3, p=0.021; monocytes, 512 ± 111 vs 636 ± 192 mm?3, p=0.001) and EPCs were lower in CAD group than NCA group (0.27±0.15% vs 0.17±0.14%, p<0.001 ve 21±15 vs 13±12 mm?3, p=0.004). When we investigated the collateral growth, we found that patients with good collateral growth had significantly higher EPC in comparison to patients with poor collateral growth (0.10±0.05% vs 0.22±0.17%, p=0.009; 7±3 vs 18±15 mm?3, p=0.003). Endothelial progenitor cells can be mobilised from bone marrow to induce the coronary collateral growth in case of myocardial ischemia even in presence of the vascular risk factors and extensive atherosclerosis. This finding may be supportive to investigate the molecules which can specifically mobilise EPC without inflammatory cells.