İnflamatuar bağırsak hastalarındatiopurin metiltransferaz varyantları
TPMT gene variants in inflammatory bowel disease patients
Yazar: AMIN DAEMI
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER YÖNDEN
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Tıp) Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Amaç: İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) hastaları tedavi için sıklıkla
tiopürin ilaçları almaktadır, ancak yanıt ve yan etkiler büyük ölçüde değişmektedir.
Bu çalışma, İBH popülasyonlarında TPMT varyantlarının yaygınlığını, tiopürin
metabolizması, tedavi yanıtı ve advers reaksiyonlar üzerindeki etkilerini
araştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmadaki klinik araştırma yöntemi bir kesitsel
(cross-sectional) çalışma tasarımını içermektedir. Bu çalışmanın istatistiksel
popülasyonu inflamatuar bağırsak hastalığı (İBH) olan kişilerdir. Katılımcılar,
demografik ve hastalık özellikleri açısından mümkün olduğunca çeşitli bir yelpazeyi
temsil edecek şekilde kesitsel bir yöntem kullanılarak seçilmiştir. Katılımcılar
hastalık şiddeti ve TPMT genotipine göre katmanlaştırılmıştır. Çalışma süreçleri
arasında genomik DNA izolasyonu, numune hazırlama, DNA amplifikasyonu,
Yüksek Çözünürlüklü Erime Analizi (HRMA), veri analizi ve teşhisi, istatistiksel
analiz ve nihai yorumlama yer almaktadır.
Bulgular: İBH hastalarında en yaygın olarak tespit edilen TPMT genotipi,
vakaların %90'ini oluşturan doğal tip (wild type) TPMT1/1'dir. İBH hastalarında
görülen TPMT2/2, TPMT1/2, TPMT1/3B, TPMT1/3A, ve TPMT1/3C genotipleri
sırasıyla %3, %4, %1, %1 ve %1 prevalans ile daha nadir görülmektedir. Özellikle,
TPMT2 genotipi yüksek advers olay (lökopeni ve pankreatit) insidansıyla (%100)
dikkat çekmektedir, bu durum tedavi öncesi genetik taramanın önemini
artırmaktadır.
Sonuç: Bu çalışma, TPMT genotiplerinin IBD hastalarında farklı
biyokimyasal ve klinik sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle,
TPMT2, TPMT1/2, ve TPMT3A genotipleri lökopeni ve pankreatit gibi ciddi advers
olaylarla güçlü bir ilişki göstermektedir. Bu genotiplerle ilişkili yüksek TRAE
insidansı, bu hastalar için özelleştirilmiş tedavi stratejilerinin geliştirilmesinin kritik
önem taşıdığını göstermektedir. TPMT2, TPMT3B ve TPMT3A genotipleri, bazı
biyokimyasal parametrelerde farklı değerlere sahip olup, bu farklılıkların ilgili
parametrelerin metabolizması üzerindeki etkilerinden kaynaklanabileceği
düşünülmektedir. Sonuç olarak, genetik faktörlerin IBD tedavisinde dikkate
alınması, hem terapötik yanıtın optimize edilmesi hem de potansiyel yan etkilerin
minimize edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: TPMT, Gen Varyantları, İnflamatuar Bağırsak Hastalığı,
Biyokimyasal Markerler, Advers Olaylar, Lökopeni, Pankreatit

Abstract:
Objective: Patients with Inflammatory Bowel Disease (IBD) frequently use
thiopurine drugs for treatment, yet responses and side effects vary significantly.
This study aims to investigate the prevalence of TPMT variants in IBD populations
and their impact on thiopurine metabolism, treatment response, and adverse
reactions.
Materials and Methods: This clinical research employed a cross-sectional
study design. The statistical population comprised individuals with inflammatory
bowel disease (IBD). Participants were selected using a cross-sectional method to
represent a diverse range of demographic and disease characteristics. They were
stratified by disease severity and TPMT genotype. The study processes included
genomic DNA isolation, sample preparation, DNA amplification, High-Resolution
Melting Analysis (HRMA), data analysis and interpretation, statistical analysis, and
final interpretation.
Results: The most common TPMT genotype found in IBD patients was the
wild type (TPMT1/1), accounting for 90% of cases. The TPMT2/2, TPMT1/2,
TPMT1/3B, TPMT1/3A, and TPMT1/3C genotypes were less frequent, with
prevalences of 3%, 4%, 1%, 1%, and 1%, respectively. Specifically, the TPMT2
genotype stands out with a high incidence of adverse events (leukopenia and
pancreatitis) at 100%, underscoring the importance of genetic screening prior to
treatment.
Conclusion: This study reveals that different TPMT genotypes result in
distinct biochemical and clinical outcomes in IBD patients. Specifically, the TPMT2,
TPMT1/2, and TPMT3A genotypes are strongly associated with severe adverse
events such as leukopenia and pancreatitis. The high incidence of TRAEs associated
with these genotypes underscores the critical need for personalized treatment
strategies. The TPMT2, TPMT3B, and TPMT3A genotypes exhibit different values
in certain biochemical parameters, which may be attributed to their impact on the
metabolism of these respective parameters. In conclusion, considering genetic
factors in IBD treatment is essential for optimizing therapeutic responses and
minimizing potential side effects.
Keywords: TPMT, Gene Variants, Inflammatory Bowel Disease, Biochemical
Markers, Adverse Events, Leukopenia, Pancreatitis