Menemen ovasında tarımsal su gereksinimi ve sulama sularının bitki, toprak ve sulama sistemleri açısından olası etkileri
Agricultural irrigation requirement on Menemen plain and possible effects of irrigation water in terms of plant, soil and irrigation systems
Yazar: ŞEBNEM CANLI
Danışman: PROF. DR. ÜSTÜN ŞAHİN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki su tüketimi = Plant water consumption ; Menemen Ovası = Menemen Plain

Özet:
Bu çalışmada, Menemen Ovasında yetiştirilen bitkilerin serin, normal ve sıcak yıllar için su tüketimleri ve serin-yağışlı, normal ve sıcak-kurak yıllar için net sulama suyu gereksinimleri belirlenmiş, ayrıca ovada sulamada yararlanılan yerüstü, yeraltı ve atıksuların kullanılabilirliği toprak, bitki ve sulama sistemleri açısından değerlendirilmiştir.
Bitkilerin serin, normal ve sıcak yıl ortalama mevsimlik bitki su tüketim değerleri sırasıyla Penman-Monteith (FAO) yönteminde 413.06 mm, 471.57 mm, 518.16 mm ve Blaney-Criddle (SCS) yönteminde 409.54 mm, 444.13 mm ve 476.11 mm olarak hesaplanmış ve bu bitkilere ait net sulama suyu gereksinimleri de serin-yağışlı, normal ve sıcak-kurak yıllar için sırasıyla Penman-Monteith yaklaşımıyla 255.91 mm, 349.89 mm, 464.40 mm ve Blaney-Criddle yaklaşımıyla da 252.64 mm, 322.49 mm ve 422.36 mm olarak belirlenmiştir.
Menemen ovasında sulamalarda genel olarak Gediz Nehri, lokal olarak da yeraltı suları kullanılmakta ve atık sulardan da kısmen yararlanılmaktadır. Bu suların ilgili kurumlarda yapılan kimyasal analizleri sonucu belirlenmiş olan Na, K, Ca, Mg, CO3, HCO3, CI, SO4, NO3, B iyonları konsantrasyonları ile pH ve elektriksel iletkenlikleri; ayrıca atık sularda ilave olarak ağır metaller, kimyasal oksijen ihtiyacı, Toplam-P, askıda katı madde içerikleri kullanılarak; Yüzde Sodyum, Sodyum Adsorpsiyon Oranı, Düzeltilmiş Sodyum Adsorpsiyon Oranı, Düzeltilen Düzeltilmiş Sodyum Adsorpsiyon Oranı, Kalıcı Sodyum Karbonat, Langelier Saturasyon İndeksi, Potansiyel Tuzluluk, Permeabilite İndeksi ve Sertlik gibi parametreler hesaplanmış ve değerlendirmeler yapılmıştır.
Değerlendirmeler sonucu atıksu kaynaklarının çok dikkatli kullanılması gerektiği ve yerüstü su kaynaklarının sorun yaratma potansiyelinin yeraltı su kaynaklarına göre daha fazla olduğu, yeraltı su kaynaklarından da özellikle Seyrekköy ve Günerli yeraltı sularının kalitelerinin sulama için yeterince uygun olmadığı belirlenmiş, toprak, bitki ve sulama sistemleri açısından alınabilecek bazı önlemler sıralanmıştır.

Abstract:
In this study, the water consumption of plants growing on Menemen Plain in cool, normal and hot years and net irrigation water requirement for cool-rainy, normal and hot-dry years are determined. Also suitability of surface water, ground water and wastewater sources which are used for irrigation in the plain are evaluated in terms of soil, plant and irrigation systems.
The average water consumption of plants in cool, normal and hot years is calculated by Penman-Monteith (FAO) method respectively 413.06 mm, 471.57 mm, 518.16 mm and by Blaney-Criddle (SCS) method respectively 409.54 mm, 444.13 mm, 476.11 mm. The net irrigation water requirement for these plants are also calculated in cool-rainy, normal and hot-dry years by Penman–Monteith (FAO) method respectively 255.91 mm, 349.89 mm, 464.40 mm and by  Blaney-Criddle (SCS) method respectively 252.64 mm, 322.49 mm, 422.36 mm.
In Menemen Plain, in general Gediz River, locally underground water and partially wastewater are used for irrigation. By using Na, K, Ca, Mg, CO₃, HCO₃, Cl, SO₄, NO₃, B ions which were determined through chemical analysis at relevant institutions  as well as pH and electrical conductivity values of these samples and additionally heavy metals, chemical oxygen demand, Total-P, suspended solid content in wastewater samples; some parameters such as sodium percent, sodium adsorption ratio, adjusted sodium adsorption ration, adjusted Na ratio, residual sodium carbonate, langelier saturation index, potential salinity, permeability index and water hardness were calculated these results were discussed.
With the evaluation of the results that were obtained, it was concluded that wastewater sources should be used with caution and surface water sources can cause more problems than the underground sources. Also the underground water sources, especially from Seyrekköy and Günerli are not suitable enough for irrigation and in the region some preventions in terms of soil, plant and irrigation systems are stated.