Farklı kaba yem üretim sistemlerinde organik gübre uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkileri
Effects of organic fertilizer applications on yield and quality in different forage crop production systems
Yazar: EMRE KARA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SÜRMEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu araştırma 2018-2020 yılları arasında, Aydın ili ve benzeri ekolojik koşullarda kaliteli kaba yem ihtiyacını karşılamak için değerlendirilen farklı yem bitkileri üretim sistemlerinin ve bu sistemlere uygulanan farklı gübre türlerinin sezonluk ve yıllık olmak üzere verim ve kaliteye olan etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Denemede 5 farklı üretim sistemi (yonca, tek yıllık çim- silajlık mısır, arpa-sorgum, %25 yulaf  + %75 yaygın fiğ – silajlık mısır ve %25 yulaf + %75 yem bezelyesi – silajlık mısır) ile bu sistemlere uygulanan 5 farklı gübre türü (mineral, ahır, vermikompost, katı biyogaz atığı ve sıvı biyogaz atığı) 3 tekrarlamalı olacak şekilde tesis edilmiş ve 2 yıl süreyle incelenmiştir. Deneme sürecinde bitki boyu (cm), gövde çapı (mm), yaprak sayısı (adet), yan dal sayısı (adet / yonca), yaprak / sap oranı, yaprak alan miktarı (cm2/bitki) ve SPAD klorofil miktarı gibi bazı agronomik özelliklerin ardından yaş ot verimi (kg/da), kuru ot verimi (kg/da), ham protein oranı (%), Asit deterjanda çözünmeyen lif (%) ve Nötral deterjanda çözünmeyen lif (%) özellikleri ölçülmüştür. Bu ölçümlerin ardından ham protein verimi (kg/da) ve nispi yem değeri gibi yem kalitesi hakkında fikir veren değişkenler hesaplanmıştır.
Bulgular: Araştırmada elde edilen bulgulara göre ikinci yıl verim özellikleri ilk yıla göre daha yüksek çıkmıştır. Agronomik özellikler açısından her bitki türünün bitki besin elementi talep miktarı ve zamanı farklı olması sebebiyle sistemler değişkenlik göstermiştir. Verim ve kalite özellikleri açısından yıl boyu toplam ve ortalama değerlere göre sistemler arasında yonca üretim sistemi ve buğdaygil + baklagil karışımı – silajlık mısır üretim sistemleri yüksek ortalamalara sahip olurken, gübre uygulamalarından mineral gübre, katı biyogaz atığı ve ahır gübresi tercih edilebilir gübreler olarak dikkat çekmiştir.
Sonuç: Yıl boyu yem bitkileri üretim sistemlerinin tercih edildiği ekolojilerde organik gübre kaynaklarının tatbik edilmesi verim ve kalitede olumlu etkiler yaratmaktadır. Yapılan çalışmada sistemler arasında verim bakımından en iyi sonuçlar buğdaygil + baklagil karışım- silajlık mısır üretim sistemlerinde, kalite bakımından ise en iyi sonuçlar yonca üretim sisteminde tespit edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Yem Bitkileri, Ekim Nöbeti, Sürdürülebilir Tarım, Organik Gübre, Yem Kalitesi

Abstract:
Objective:. This research was carried out between 2018 and 2020 to examine the seasonal and annual effects of different forage crop production systems evaluated to meet the need for quality forage in Aydın and similar ecological conditions, and the effects of different fertilizer types applied to these systems on yield and quality.
Materials and Methods: In the experiment, 5 different forage crops systems (alfalfa, annual ryegrass-silage maize, barley-silage sorghum, 25% oat + 75% common vetch - silage maize and 25% oat + 75% forage peas- silage maize) and 5 different fertilizers applied to these systems (mineral, cattle manure vermicompost, solid biogas digestate and liquid biogas digestate) was established with 3 replications and examined for 2 years. During the experiment, some agronomic characteristics such as plant height (cm), stem diameter (mm), number of leaves (number), number of lateral branches (number / alfalfa), leaf / stem ratio, leaf area amount (cm2 / plant) and SPAD chlorophyll content were determined. Then, herbage yield (kg/da), hay yield (kg/da), crude protein ratio (%), ADF (%) and NDF (%) properties were measured. After these measurements, variables giving an idea about forage quality such as crude protein yield (kg/da) and relative feed value were calculated.
Findings: According to the findings, the second year yield features were higher than the first year. In terms of agronomic properties, the systems have varied since the amount and time of plant nutrient demand of each plant species is different. According to the total and average production values throughout the year in terms of yield and quality, alfalfa production system and mixtures of grass + legume - silage maize systems have high averages, and mineral fertilizers, solid biogas digestate and cattle manure were determined as preferable fertilizers in terms of fertilizer type.
Conclusion: In ecologies where annual forage crops production systems are preferred, the application of organic fertilizer sources increases yield and quality. In the study, while the mixtures of grass + legume-silage corn production systems had the best results in terms of yield, the best results in terms of quality were determined in the alfalfa production system.

Keywords: Forage Crops, Crop Rotation, Sustainable Agriculture, Organic Fertilizer, Forage Quality