Eyyûbîlerin Zengîlerle münasebetleri (1131-1225) /
Yazar: ŞÜKRÜ ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. OKTAY BOZAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Sünni inanç çerçevesinde Eyyûbîleri ve Zengîleri yan yana getiren temel stratejik hedef; bölgede bulunan Frenklerin varlığını sonlandırmak, Fâtımîleri ortadan kaldırmak ve Bizanslıları İstanbul'dan atmaktı. İmaduddin Zengî, Frenklere karşı yürüttüğü mücadelede Türklerin yanı sıra Kürtlerden de yararlanmak istiyordu. İmaduddin; Hakkâri ve Humeydiyye başta olmak üzere Erbil çevresinde bulunan Kürt aşiretlerini de ordusuna katarak bu güçlerden alabildiğince istifade etmeyi başardı. İmaduddin, Necmeddin Eyyûb'un maiyetinde bulunan Kürt birliğini de yanına alarak bu işi tamamladı. Bu temel üzerine;Türkler, Kürtlerle iş birliğine giderek birçok başarının altına imza attı.
Araştırmamız giriş ve üç bölümden meydana gelmekdedir. Giriş kısmında tezin konusu ve kapsamı, tezin sınırlıkları, tezin amacı, tezin önemi, tezin yöntemi, Zengî ve Eyyûbî hanedanları hakkında genel bilgiler aktarılmıştır. Birinci bölüm, Zengîler himayesinde Eyyûbîler, Eyyûbilerin İmaduddin Zengî ve Oğlu Nûreddîn Zengî nezdinde üstlenmiş oldukları görevler, onlar adına katıldıkları askeri faaliyetler ve yürütmüş oldukları diplomatik çabalardan oluşmaktadır. İkinci bölüm, Selahaddin-i Eyyûbî döneminde Nûreddîn Zengî ile Selahaddin-i Eyyûbî, Selahaddin-i Eyyûbî ile Melik Salih, Melik Salih'in ölümü sonrasında Eyyûbîlerle Zengîler arasında Kuzey Suriye  el-Cezîre bölgeleri üzerinde iktidar mücadelesi ve Eyyûbîlerin mücadele sonucu Zengîleri kendine bağlamasıyla iki hanedanın birlikte Frenklere karşı yörütmüş oldukları savaş konusunu irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Selahaddin-i Eyyûbî sonrası Eyyûbî Zengî ilişkileri başlığı altında, Melik Adil ve oğlu Melik Eşref dömemleri ele alınmıştır.

Abstract:
The main strategic goals that brought the Ayyubis and Zengis together within the scope of Sunni values were to end the presence of the Franks in the region, to eliminate the Fâtımîs and to expel the Byzantines from Constantinople. Imaduddin Zengi wanted to make use of Kurds as well as Turks in his struggle against the Franks. Imaduddin managed to utilise these forces as much as possible by including Kurdish tribes such as Erbil, Hakkari and Humeydiye into his army. Imaduddin completed this mission by taking the Kurdish troops of Najmeddin Ayyubi's retinue with him. Upon this basis, the Turks cooperated with the Kurds and achieved many successes.
Our research has an introduction and three chapters. In the introduction part, we tried to give general information about the subject and scope of the thesis, the limitations of the thesis, and the aim of the thesis, the importance of the thesis, the method of the thesis, the Zengi and Ayyubi dynasties. The first chapter consists of the Ayyubis under the rule of the Zengis, the missions undertaken by the Ayyubis before Imaduddin Zengi and his son Nureddin Zengi, the military activities they participated in on their behalf and the diplomatic efforts they carried out. The second chapter deals with Nureddin Zengi and Salahaddin-i Ayyubi during the reign of Salahaddin-i Ayyubi, Salahaddin -i Ayyubi and Malik Salih, the power struggles between the Ayyıbis and the Zengis over Damascus and Jazira after the death of Malik Salih, and the war that the two dynasties waged together against the Franks after the Ayyubis tied the Zengis to themselves as a result of the struggle. In the third chapter, under the title of Ayyubi-Zengi relations after Salahaddin-i Ayyubi, the periods of Malik Adil and his son Malik Ashraf are discussed.