Harekât alanında (sahada) askeri sağlık hizmetleri ve teletıp desteği: Sağlık hizmetlerinin teletıp desteğiyle sunumunun incelenmesi
Military health services and telemedicine support on the operational area (in the field): Investigation of the telemedicine support of health services
Yazar: MEHMET YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Askeri Sağlık Hizmetleri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Askeri Sağlık Hizmetleri = Military Health Services ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri harekatlar = Military operations ; Askeri hastaneler = Military hospitals ; Askeri sağlık hizmetleri = Military health services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Askeri sağlık hizmetleri, tek erden tüm orduya kadar zor şartlar ve kısıtlı imkanlar altında ulusal sağlık hizmetleri kalitesinde sağlık hizmetini vermeyi vadeden bir disiplindir. 
Günümüzde, bu zorluk ve kısıtlı imkanları aşmak adına çeşitli yöntemlere başvurulduğu ifade edilmektedir. Gelişen teknolojiyle beraber ortaya çıkan ve Covid-19 sürecinde hızlı bir ilerleme gösteren teletıbbın, bu yöntemlerden biri olduğu ifade edilmektedir.
Bu çalışmada amacımız, kıt'a tecrübesine sahip ve bir eğitim ve araştırma hastanesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta sağlık personelinin tecrübe ve bakış açılarından istifade ederek, ileride harekât alanında kullanılabilecek bir teletıp uygulamasının nasıl olabileceğinin belirlenmesidir. 
Çalışma 20 Ağustos 2021-05 Ekim 2021 tarihleri arasında bir yapılmış olup toplamda 47 asistan hekim ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara 17 sorudan oluşan bir anket gönderilmiştir. Çalışma dahilinde demografik özellikler, teletıp hakkında yaklaşımlar, teletıp kullanımına dair bilgi, tutum ve davranışlar ile varsa ilave görüş ve öneriler hakkında bilgiler bu anket ile elde edilmeye çalışılmıştır.
Çalışmaya katılan 47 asistan hekimin tamamı kıt'a görevi yapmış olup yaş ortalamaları 32,27±3,75'tir. Katılımcıların kıt'a da ortalama çalışma süreleri 4,61±3,93 yıldır. 
Katılımcılara kıt'a görevi esnasında var olan teknolojik imkanlardan hangilerine sahip oldukları sorulmuş ve en sık telefon 46(%97,9) yanıtı alınmıştır. Bilgisayar, internet ve telsiz kullanımı açısından sayıların birbirine yakın olduğu ancak uydu telefonunun en az faydalanılan imkân olduğu katılımcılar tarafından belirtilmiştir (%6,4).
Asistan hekimlerin, "Kıt'a görevi sırasında hasta/yaralı hakkında danışmak için başvurabileceğiniz bir sağlık kuruluşu/uzman görüşü olmasını ister miydiniz?" sorusuna 46'sı(%97,7) olumlu yanıt vermiştir.
Katılımcılara, teletıbbın belirtilen alanlardan hangisi/ hangilerinde kullanılabileceği sorulduğunda ilk sırayı tahliye almıştır (42, %89,4). İlaç danışma ve tedavi seçeneği aynı oranla ikinci sırada yer almıştır (37, %78,7). Çalışmaya katılan 26 (%55,3) katılımcı ise bahsi geçen alanların tamamında teletıptan faydalanılabileceğini belirtmiştir.
Teletıp hizmeti kapsamında kurulan bir merkezde hangi branştan hekimlerin yer alması gerektiği sorusuna katılımcıların 40'ı (%85,10) acil tıp uzmanı olmasını istemiştir. Bunu sırasıyla genel cerrahi (39, %83,00) ve ortopedi (35, %74,50) takip etmiştir. Bulunması en az istenen uzmanlık ise Askeri Sağlık Hizmetleridir (21, %44,70).
Katılımcılara ülkemizde teletıbbın ilerleyebilmesi için aşılması gereken engellerin neler olduğu sorulmuş ve verilen cevaplarda ilk sırayı teknolojik imkanlar almıştır (35, %74,5). Diğer nedenler arasında ise bakış açısı, teletıbbı kabullenme konusundaki sıkıntılar ve güvenlik endişesi katılımcılar tarafından dile getirilmiştir (12, %25,5).
Çalışmaya, kıt'a tecrübesi olan asistan hekimlerin dahil edilerek aşağıda belirtilen avantajlardan yararlanılmaya çalışılmıştır:
-Asistan hekimlerin sahada çalışmış olmalarının getirdiği tecrübeden faydalanmak,
-Yakın zamanda kıt'a görevi icra ettiklerinden dolayı güncel problemlere hâkim oldukları varsayıldığından,
-Hastane tecrübesine sahip olmaları ve 
-Teknolojik imkanların getirdiği yeniliklere aşina oldukları düşünüldüğünden dolayı çalışmaya dahil edilmişlerdir.  
Çalışmada, katılımcıların tıbbi alanların hemen hepsinde kullanılabilir olduğunu ancak teletıp kullanımı konusunda sırasıyla;
- acil sağlık hizmetlerine hitap eden,
- daha az teknik detay gerektiren ve
-pratikte de kullanımı olan tıbbi konuları daha desteklenebilir nitelikte bulmuşlardır.

Abstract:
Military health services is a discipline that promises to provide health services of national quality under difficult conditions and with limited resources, ranging from a single soldier to the entire army.
Today, various methods are said to be used to overcome these difficulties and limited opportunities. One of these methods is said to be telemedicine, which emerged with the development of technology and made rapid progress in the Covid-19 process.
The goal of this study is to determine how a telemedicine application that can be used in the field of operations in the future can be developed by leveraging the experience and perspectives of health personnel with field experience who work as a research assistant in a training and research hospital.
The research was carried out with the help of 47 assistant physicians between August 20, 2021 and October 5, 2021. The participants were sent a questionnaire with 17 questions. Within the scope of the study, this questionnaire was used to collect information about demographic characteristics, approaches to telemedicine, knowledge, attitudes, and behaviors about telemedicine use, and any additional opinions or suggestions.
The study's 47 resident physicians all served on the field, and their average age was 32.27±3.75. The average working time of the participants is 4.61±3.93 years.
When asked which of the technological possibilities they had during the kt'a mission, the most common response was 46 (97.9%). It was stated by the participants that the numbers were close to each other in terms of computer, internet and radio usage, but satellite phone was the least utilized opportunity (6.4%).
Would you like the assistant physicians to have a health institution/expert opinion that you can consult about the patient/injured during his duty? 46 (97.7%) answered the question positively.
When the participants were asked in which/in which areas telemedicine could be used, evacuation took the first place (42, 89.4%). Drug consultation and treatment options ranked second with the same rate (37, 78.7%) .Participants who participated in the study stated that telemedicine could be used in all of the mentioned fields 26 (55.3%).
When asked from which branch physicians should be included in a center established within the scope of telemedicine service, 40 (85.10%) of the participants wanted them to be emergency medicine specialists. This was followed by general surgery (39, 83.00%) and orthopedics (35, 74.50%), respectively. The least desired specialization is Military Health Services (21, 44.70%).
The participants were asked what the obstacles needed to be overcome in order for telemedicine to progress in our country, and technological opportunities took the first place in the answers given (35, 74.5%). Among the other reasons, the participants expressed their perspective, difficulties in accepting telemedicine, and security concerns (12, 25.5%).
It has been tried to benefit from the following advantages by including assistant physicians with continent experience in the study:
- To benefit from the experience of the assistant doctors who have worked in the field,
-It is assumed that they have a good command of the current problems, since they have recently performed the kıt'a task,
Have hospital experience and
They were included in the study because they were thought to be familiar with the innovations brought by technological opportunities.
In the study, it was found that the participants could be used in almost all medical fields, but in terms of telemedicine use;
- addressing emergency health services,
- requiring less technical details, and
They found the medical issues that are also used in practice more supportable.