Bitcoin ile borsa endeksleri ilişkisi: Yükselen piyasa ekonomileri için Panel Veri Analizi uygulaması
Relationship between Bitcoin and stock market indices: A Panel Data Analysis application for emerging market economies
Yazar: NAMIK MAMEDOV
Danışman: PROF. DR. SELÇUK KOÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Fiyat hareketi = Price movement ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Hisse senetleri = Stocks ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Para sistemi = Monetary system ; Yükselen ekonomiler = Emerging economies

Özet:
2008 yılında başlayan küresel kriz sonrasında teknolojinin gelişmesi ile beraber 2009 yılında kripto para dönemi başlamıştır. İlk oluşturulan ve en çok kullanılan kripto para birimi olan Bitcoin ekonomik hayata ve insanların günlük yaşamına hızlıca entegre olmuştur. Değerinin hızlı artması ve yüksek kar sağlaması sebebiyle yatırımcıların dikkatini kendine çekmiştir. Günümüzde Bitcoin'in sahip olduğu özellikler spekülatif yapısı, blok zincir sistemi, oluşturduğu avantajlar ve dezavantajlar yönünden geleneksel yatırım araçlarına alternatif olup olmaması her zaman tartışma konusu olmuştur. Bu nedenle farklı yaklaşım yönleriyle Bitcoin ile ilgili araştırmalar yapılmıştır.
Bu çalışmada Bitcoin fiyatı ile 22 Yükselen Piyasa Ekonomileri`nin borsa endeksleri arasında ilişki enflasyon oranı, döviz kuru, altın fiyatı ve petrol fiyatı değişkenleri ilave edilerek 03/2012 – 10/2021 dönemini kapsayan aylık veriler ile panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bitcoin ile borsa endeksleri arasında uzun dönemde ilişki olup olmadığı panel ve ülke bazında Genişletilmiş Ortalama Grup testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca değişkenlerin birbirinde oluşan değişimlerden etkilenip etkilenmemesi Dumitrescu- Hurlin panel nedensellik testi ile sınanmıştır. 
Yapılmış çalışmanın temel amacı Bitcoin fiyatı ile Yükselen Piyasa Ekonomileri`nin borsa endeksleri ve diğer önemli değişkenler arasında ilişkinin boyutu ve yönünün belirlenmesidir. Ayrıca Bitcoin`in geleneksel yatırım araçlarına alternatif mi yoksa bir balon mu olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Uygulanan testler sonucunda bazı ülkeler için Bitcoin ile borsa endeksleri ve diğer değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi ve alternatif yatırım aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
After the global crisis that started in 2008, with the development of technology, the era of crypto money began in 2009. Bitcoin, the first created and most used cryptocurrency, has quickly been integrated into economic life and people's daily life. It has attracted the attention of investors due to its rapid increase in value and high profit. Today, it has always been a matter of debate whether Bitcoin is an alternative to traditional investment instruments in terms of its speculative structure, block chain system, advantages and disadvantages. For this reason, researches on Bitcoin have been carried out with different approaches.
In this study, the relationship between Bitcoin price and the stock market indices of 22 Emerging Market Economies was examined by adding the variables of inflation rate, exchange rate, gold price and oil price with monthly data covering the period 03/2012 – 10/2021 and panel data analysis method. Whether there is a long-term relationship between Bitcoin and stock market indices was analyzed by the Extended Average Group test on the basis of panels and countries. In addition, whether the variables were affected by the changes in each other was tested with the Dumitrescu-Hurlin panel causality test.
The main purpose of the study is to determine the size and direction of the relationship between Bitcoin price and the stock market indices of Emerging Market Economies and other important variables. In addition, it is aimed to determine whether Bitcoin is an alternative to traditional investment tools or a bubble. As a result of the tests applied, it was concluded that there is a statistically significant relationship between Bitcoin and stock market indices and other variables for some countries and that there is an alternative investment tool.