Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere verilen inhaler eğitiminin yaşam kalitesine etkisi
The effect of inhaler education on quality of life in subjects with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: SONGÜL GÖRİŞ
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Solunum = Respiration ; Solunum tedavisi = Respiratory theraphy ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olan (KOAH) bireylere verilen inhaler eğitiminin yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmaya, Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Hastanesi göğüs hastalıkları polikliniğine Mart 2009 - Mart 2010 tarihleri arasında başvuran hastalardan, çalışma kriterlerine uyan 34'ü eğitim, 35'i ise kontrol grubundan olan 69 KOAH'lı birey alınmıştır.Çalışmanın verileri anket formu, Borg dispne skalası, MRC dispne skalası, St George solunum anketi ve inhaler ilaç kullanma beceri çizelgesi uygulanarak yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı ile bireylerden yazılı bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Eğitim grubundaki bireylere sözlü sunum, demonstrasyon ve video gösterimi yapılarak inhaler ilaç kullanma eğitimi verilmiştir. Eğitim ve kontrol grubundaki bireylerin üç ay sonra ikinci izlemleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ki kare testi, bağımsız iki örnek t testi, bağımlı örnek t testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon testi, McNemar testi, Pearson korelasyon analizi ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır.Eğitim grubundaki bireylerin ikinci İzlemde % 82.4'ünün inhaler ilaçlarını doğru kullandığı, kontrol grubundaki bireylerin tamamının inhaler ilacını yanlış kullandığı gözlenmiştir (p<0.05). Eğitim grubundaki bireylerin ikinci izlem sonunda atak geçirme (p<0.001), acil başvuru ve hastaneye yatış (p>0.05) durumlarının kontrol grubundakilere göre daha az olduğu, yaşam kalitesinin tüm alanlarında yükselme olduğu belirlenmiştir (p<0.001). İkinci izlemde eğitim grubunda kontrol grubuna göre dispne durumunda önemli bir azalma görülmüştür (p<0.05). Solunum fonksiyon testi sonuçları incelendiğinde ikinci izlem sonunda gruplar arasında herhangi bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05).Çalışma sonucunda, KOAH'lı bireylere verilen planlı inhaler eğitiminin; hastaların atak sıklığını ve dispne durumunu azalttığı, yaşam kalitelerini yükselttiği, solunum fonksiyonları üzerine etkisi olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin inhaler kullanan hastalara, planlı inhaler eğitimi vermeleri ve bu eğitimleri düzenli aralıklarla tekrarlamaları önerilmektedir.Anahtar kelimeler: KOAH; İnhaler eğitimi; Hemşirelik; Yaşam kalitesi

Abstract:
This randomized controlled experimental study was conducted to determine the effect of inhaler education on quality of life in Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD). Among the patients who applied outpatient clinic of Chest Diseases in Erciyes University Gevher Nesibe Hospital between March 2009?March 2010, 34 subjects in study (education) and 35 in control group, totally 69 with COPD who complied with the criteria of the study were recruited.Data were collected by a face to face questionnaire form, Borg dispne scale, MRC dispne scale, St George?s Respiratory Questionnaire and inhaler using skill chart. A written informed consent from the subjects and ethical approval were obtained. Study group were educated on using inhaler by verbal instruction, demonstration and movie. A second follow up after 3 months were carried out in both groups. Data were analyzed with Chi- square test, Independent Samples T, Paired Samples T, Mann Whitney U, Wilcoxon, Mc Nemar?s test and Pearson Correlation and Spearman Correlation analysis.Of the study group subjects, 82.4% used the inhaler correctly however in the follow up, all of the control subjects used incorrectly (p<0.05). Number of attacks (p<0.001), emergency application and hospitalization (p>0.05) of the study group were lower in the end of the follow up than in the control. Promotion in all areas of quality of life was determined in the study group (p<0.001). In the follow up, dispne was lower significantly in the study group than in the control (p<0.05) however pulmonary function test results were not different between groups (p>0.05).Consequently, a planned inhaler education given to the subjects with COPD was found to decrease attack frequency and dispne, improve quality of life and to be ineffective on pulmonary functions. Accordingly, it was suggested that nurses should give planned inhaler education and repeat periodically in patients using inhaler.Keywords: COPD; Inhaler education; Nursing; Quality of life