Voronoi diyagramı ile çocuk ve mekân kavramlarının irdelenmesi
Analysis of the concepts of child and space through voronoi diagrams
Yazar: SELİN MARZİOĞLU
Danışman: PROF. DR. BANU BEKCİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Kültürel peyzaj = Cultural landscape

Özet:
Şehirlerin kentleşme süreçlerinden en çok etkilenen grup çocuklardır. Kentsel bölgelerdeki açık yeşil alanlar kentlerde yaşanan düzensiz şehirleşme ve kent nüfusunun giderek artması, çocuklar için ayrılması gereken nitelikli alanların varlığında hızlı azalmaların yaşanmasına neden olmaktadır. Oysaki kentler içerisinde yer alan nitelikli çocuk oyun alanları çocukların dış dünya ile iletişime girdikleri ve sosyalleştikleri ilk mekânlardır. Yerel yönetimler tarafından oluşturulan çocuk oyun alanlarının daha çok yapay malzemelerden tasarlanan donatılardan seçilmesi, tek tip donatı tasarımlarından oluşması hatta tasarımı yapılacak alanın topografik özelliklerine uyumlu tasarımlar yerine standart çocuk oyun alanlarından seçilmesi çocukların oyunla kazanacakları eğitimleri sınırlandırmaktadır. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan bu tip alanların çocukların keşfetme yönünü ortaya çıkarması hatta motor gelişimlerinin geliştirmesi açısından yetersiz olduğu bilinmektedir. Kentlerde yaşanan bu gelişimler nedeniyle çocuklar zamanlarının çoğunu dışarıda oynamak yerine evde vakit geçirebilecekleri etkinlikleri tercih ederek değerlendirmektedirler. Bu tercihlerin giderek aileler ve çocuklar tarafından benimsenmesi nedeniyle dışarıda oynanan oyunlardan elde edilecek bilişsel, duygusal ve sosyal davranışlardan yararlanılamamaktadır. Bu süreçlerin hepsinin irdelenmesinde çocukların eğitimlerine ilk adım attıkları yer olan anaokullarındaki "Çocuk" "Oyun-Oyuncak" kavramlarının okul bahçesi tasarımlarında ilk ele alınacak unsurlar olarak karşımıza çıkarmaktadır. Günümüz mimarisinde dijital yöntemlerin tasarımlarda kullanılmaya başlaması ile birlikte doğada rastlanılan geometrik oluşumların peyzaj tasarımlarında kullanılabilirliğini de arttırmaktadır. Bahsedilen kavramsal yöntemlerden biri olan voronoi diyagramı çalışmanın ana kurgusunu oluşturmakta olup tasarımı yapılacak çocuk oyun alanına pratik ve teorik bir yaklaşımın geliştirilmesi için ele alınmıştır. Bu tez çalışması Rize kentindeki Hacere Usta anaokuluna ait çocuk oyun alanının voronoi diyagramı kullanılarak mekânsal örüntüleri eğitici çocuk oyun alanları şeklinde tasarlanması üzerine kurgulanmıştır. Çalışmada anaokulu kullanıcıları ebeveynler, öğretmenler/eğitmenler ve çocuklar başta olmak üzere voronoi tasarım kriterleri doğrultusunda yapılan tasarımların değerlendirilmesinde ayrıca farklı kullanıcı gruplarından da yararlanılmıştır. Voronoi diyagramı peyzaj tasarımlarına ait mekânsal örüntülerin "Çocuk-Oyun-Oyuncak" kavramlarının çocukların eğitimleri üzerindeki etkisinin irdelenmesi araştırmanın ana modelini oluşturmaktadır. Geliştirilen tasarımlarda mevcut durumda karşılaşılan zorluklar ve kullanıcıların beklentileri dikkate alınarak tasarlanan voronoi diyagramı ile oluşturulan peyzaj projelerinin çocuk oyun alanlarında ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, "işlevsellik, estetik ve ekolojik" ilkeler doğrultusunda irdelenmiştir. Çalışmanın sonucunda çocukların eğitiminde önemli bir rol üstlenen oyun ve oyuncak kavramlarının voronoi diyagramı tasarımı ile yapılan çocuk oyun alanlarında etkili bir rol üstlendiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Children are the group most affected by urbanization processes in cities The open green spaces in urban areas are rapidly diminishing in terms of their availability as quality spaces that should be allocated for children due to irregular urbanization and the steadily increasing urban population. However, quality children's play areas within cities are the first spaces where children engage with the outside world and socialize. Children's playgrounds' creation by local governments often consisting of equipment primarily made from artificial materials, featuring uniform designs, and their selection as standard playgrounds rather than designs adapted to the topographical characteristics of the area all lead to limited educational benefits children derive from play. It is known that such areas frequently encountered in practice are insufficient in terms of revealing children's exploratory tendencies and even improving their motor development. Due to these developments in cities, children prefer to spend most of their time engaging in activities at home rather than playing outside. Due to the increasing adoption of these preferences by families and children, the cognitive, emotional, and social behaviors that could be gained from playing outside cannot be utilized. In examining all these processes, the concepts of "Child" and "Play-Toy" in kindergartens, where children take their first steps in education, emerge as the primary elements to be addressed in schoolyard designs. With the integration of digital methods in contemporary architecture, the use of geometric formations found in nature has increased in landscape designs. One of the conceptual methods mentioned, the Voronoi diagram, forms the main framework of the study and has been considered to develop a practical and theoretical approach to the design of the children's playground. This thesis study is structured around designing the spatial patterns of the children's playground at Hacere Usta Kindergarten in Rize city as educational children's play areas using the Voronoi diagram. In the study, the designs based on Voronoi design criteria were evaluated with input from different user groups, in addition to the primary users of the kindergarten: parents, teachers/instructors, and children. The use of Voronoi diagram to examine the spatial patterns in landscape designs and their impact on the concepts of "Child-Play-Toy" in relation to children's education constitutes the core model of the research. In the developed designs, the landscape projects created using the Voronoi diagram, which were designed considering the challenges faced in the current situation and the expectations of users, were evaluated to determine whether they meet the needs of children's play areas based on the principles of "functionality, aesthetics, and ecology. The study concluded that the concepts of play and toys, which play a significant role in children's education, play an effective role in playgrounds designed using Voronoi diagrams.