Türkiye'nin bölge ülkeleriyle endüstri içi ticaretinin gelişimi: 1995-2009
Development of intra-industrial trade between Turkey and the region?s countries: 1995-2009
Yazar: MUHLİS CAN
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ALBENİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel iş birliği = Regional cooperation ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Türk-Bulgar ilişkileri = Turkish-Bulgarian relations ; Türk-Gürcü ilişkileri = Turkish-Georgian relations ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türk-Romanya ilişkileri = Turkish-Romania relations ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; Türk-Ukrayna ilişkileri = Turkish-Ukraine relations ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
İkinci dünya savaşı sonrasında dış ticaret bağlamında önemli artışlar olduğu bilinmektedir. Özellikle 1960'lı yıllara gelindiğinde, gelişmiş ülkelerin kendi aralarında yapmış oldukları ticaretin aynı endüstriye ait mallardan oluşması ve geleneksel dış ticaret teorilerinin bu durumu açıklayamadığı ortaya çıkmıştır. Bu durumu açıklamaya yönelik olarak endüstri-içi ticaret kavramı ortaya atılmıştır. Yapılan ampirik çalışmaların ortaya koymuş olduğu sonuçlar, endüstri-içi ticaret kavramına olan ilgiyi arttırmıştır.Dış ticarette endüstri-içi ticaretin günden güne öneminin artması nedeniyle çalışmanın konusunu, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle olan endüstri-içi ticaret düzeyinin gelişimidir. Çalışmanın ilk bölümünde, dış ticaretin gelişimine kısaca göz atılarak endüstri-içi ticaretin nedenleri, endüstri-içi ticaret teorileri ve endüstri-içi ticareti ölçme yöntemlerine değinilmiştir. Ayrıca endüstri-içi ticaret ile ilgili olarak özellikle son dönemde yapılmış çalışmalar literatür bölümünde incelenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde, Türkiye'nin 1995-2009 yılları arasında bölge ülkeleriyle yapmış olduğu dış ticaretin gelişimi ihracat, ithalat ve dış ticaret dengesi bağlamında analiz edilmiştir. Mal grupları SITC Rev.3 düzey 1 seviyesinde ayrıştırılmıştır.Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Türkiye'nin bölge ülkeleri ile olan endüstri-içi ticaret düzeyinin gelişimi 1995-2009 yılları aralığında yüksek teknoloji, ara teknoloji ve standart teknoloji ürün grupları ekseninde ampirik olarak analiz edilmiştir. Ağırlıklı Grubel-Lloyd endeksi kullanılarak yapılan çalışma neticesinde, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle yapmış olduğu dış ticaret, bazı teknoloji sınıflarında endüstri-içi ticaret özelliği gösterirken, bazı teknoloji sınıflarında baskın şekilde endüstriler-arası ticaretten oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye'nin bölge ülkeleri olan dış ticaretindeki endüstri-içi ticaret düzeyinin en yoğun olarak standart teknoloji içeren mallar grubunda, bunun ardındansa sırasıyla ara ve ileri teknoloji içeren mal gruplarında mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
It is known that after the Second World War, foreign trade has increased significantly. By the 1960?s, trade between developed countries has consisted of the commodities which belong to same industry. It is emerged that the traditional trade theories could not explain this situation. Consept of intra-industrial trade has been proposed to explain the situation. The results of empirical studies have increased the interest in consept of intra-industrial trade.The subject of the study is development of intra-industrial trade between Turkey and the region?s countries because the importance of intra-industrial trade in foreign trade is increasing day by day. In the first section, there is a brief look at the stages of development of foreign trade then causes of intra-industrial trade, theories of intra-industrial trade and its measurement methods are examined. In addition, intra-industrial trade, particularly in relation to recent studies in literature are examined.In the second section, foreing trade among Turkey and region?s countries between 1995-2009 related to the export, import and trade balance are analyzed. Commodity groups are separeted according to SITC Rev.3 classification.In the third section, the development of intra-industrial trade among Turkey and the region?s countries between 1995-2009 is empirically analyzed by classifying the goods in three groups, namely high, intermediate and standart technology. In result of the study in which weighted Grubel-Lloyd index is used, Turkey?s foreing trade shows intra-industrial feature in some tecnology classes with some countries, however it shows inter-industrial features in some tecnology groups dominantly. The results obtained from study, according to intensive degree, the intra-industrial trade level among the Turkey and region?s countries is classified respectively standart, intermediate and high technology.