Mamografide saptanan arteriyel kalsifikasyonlarla kardiyovasküler hastalık risk durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between arterial calcifications detected in mammography and cardiovascular disease risk status
Yazar: GAMZE EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ ; DOÇ. DR. SİBEL AYDIN AKSU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Nüfusu gittikçe artan Türkiye'de tüm ölümlerin yaklaşık yarısından kardiyovasküler hastalıklar (KVH) sorumludur.  Türkiye Avrupa'da en yüksek KVH ölüm oranına sahip ülkeler arasındadır ve Türk kadınları en yüksek mortalite oranına sahiptir. Bu çalışma; mamografide saptanan arteriyel kalsifikasyonlarla KVH riski arasındaki ilişkiyi belirlemek, erken tanı ve koruyucu hekimlik alanında farkındalığı artırmak ve mamografide saptanan arteriyel kalsifikasyonların KVH risk belirteci olarak kullanılabilirliğini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 

Gereç ve Yöntem: Çalışma Kesitsel ve tanımlayıcı olarak tasarlandı. 01.03.2022 ile 01.03.2023 tarihleri arasında, İstanbul SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji bölümüne mamografi için başvuran, 40 yaş ve Üzeri kadınların mamografileri meme radyolojisinde yedi yıl tecrübeli Avrupa Meme Radyolojisi Board Sertifikalı radyoloji uzmanı tarafından geriye dönük olarak değerlendirilip, derecelendirildi. Meme arteriyel kalsifikasyonu (MAK) olan laboratuvar değerleri eksiksiz olan 136 kişi çalışmaya dahil edildi. Laboratuvar değerleri sağlık bilgi sistemlerindeki veriler taranarak ve mamografi onam formundaki bilgiler incelenerek kaydedildi. Kardiyovasküler hastalık risk durumu için SCORE-Türkiye kullanıldı.

Bulgular: Çalışma 136 kişi ile yapıldı. Yaş ortalaması 63.25±6.00 yıldır. Bireylerin kardiyovasküler risk skoru ortalaması 8.58±6.36 dır. Çalışmada yer alan bireylerin %8.8'i (n=12) düşük risk, %15.4'ü (n=21) orta risk, %36.0'sı (n=49) yüksek risk, %39.8'i (=54) çok yüksek risk grubundadır. Bireylerin %44.1'inde (n=60) arteriyel kalsifikasyon grade 2, %39.0'unda (n=53) grade3, %16.9'unda (n=23) grade 4 olduğu belirlenmiştir. Arteriyel Kalsifikasyonu grupları arasında Kardiyovasküler Risk Sınıflaması açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir . Kardiyovasküler Risk Skoru ile AKŞ, Trigliserit, Kreatinin arasında çok zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r=0.194;p=0.024, r=0.177;p=0.039, r=0.190;p=0.027). Kardiyovasküler Risk Skoru ile HBA1c, LDL, Total Kolesterol, Üre, Kan Basıncı arasında zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r=0.263;p=0.005, r=0.254;p=0.003, r=0.265;p=0.002, r=0.290;p=0.001, r=0.345;p<0.001). Arteriyel Kalsifikasyon durumu ile bireylerin yaş değerleri ve DM arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir ( =6.563, p=0.038,  =6.219, p=0.045). 

Sonuç: Çalışmamızda MAK olan hastaların SCORE-Türkiye tahmin sistemine göre ortalama değeri 8.58±6. 36 olarak 10 yıllık ölümcül KVH geçirme riski yüksek riskli olarak değerlendirilmiştir. MAK olan kadınların %36.0'sı yüksek risk, %39.8'i ise çok yüksek risk grubunda bulunmuştur. Arteriyel Kalsifikasyon Gradeleri ile Kardiyovasküler Risk Sınıflaması arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Arteriyel Kalsifikasyonu grupları arasında DM durumu ve yaş açısından anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Kardiyovasküler Risk Skoru ile AKŞ, Trigliserit, Kreatinin arasında çok zayıf düzeyde, HBA1c, LDL, Total Kolesterol, Üre, Kan Basıncı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak çalışmamızda MAK olan kadınların çoğunluğu 10 yıllık ölümcül KVH riski açısından yüksek riskli bulunmuştur. Ülkemizde mamografiler 40 yaş ve üzeri kadınlarda rutin tarama olarak önerilmektedir. MAK olan kadınların ek bir maliyet veya radyasyona maruz kalmadan KVH ve risk faktörlerinin erken tespit edilmesi ve önlenmesi açısından mamografilerde MAK belirtilmesi faydalı olabilir. MAK olan kadınlar KVH risk faktörleri olan DM, HT, Hiperlipidemi açısından taranması için aile hekimlerine yönlendirilmelidir.

Anahtar kelimeler: Vasküler Kalsifikasyon, Mamografi, Kalp ve Damar Hastalıkları, Kardiyovasküler Hastalık Risk Skoru

Abstract:
Objective: Cardiovascular diseases (CVD) are responsible for nearly half of all deaths in Turkey, whose population is increasing. Turkey is among the countries with the highest CVD mortality rate in Europe and Turkish women have the highest mortality rate. This work; It was designed to determine the relationship between arterial calcifications detected on mammography and cardiovascular disease risk, to increase awareness in the field of early diagnosis and preventive medicine, and to evaluate the usability of arterial calcifications detected on mammography as a cardiovascular disease risk marker. 

Materials and Methods: The study was designed as cross-sectional and descriptive. Between 01.03.2022 and 01.03.2023, the mammograms of women aged 40 and over who applied to Istanbul SBU Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Radiology Department for mammography were retrospectively evaluated and graded by a European Breast Radiology Board Certified radiologist with seven years of experience in breast radiology. 136 patients with breast arterial calcification (BAC) with complete laboratory values were included in the study. Laboratory values were recorded by scanning the data in the health information systems and examining the information in the mammography consent form. SCORE-Türkiye was used for cardiovascular disease risk status.

Results: The study was conducted with 136 people. The mean age is 63.25±6.00 years. The mean cardiovascular risk score of individuals is 8.58±6.36. 8.8% (n=12) of the individuals included in the study were low risk, 15.4% (n=21) medium risk, 36.0% (n=49) high risk, 39.8% (=54) very high is in the risk group. Arterial calcification was found to be grade 2 in 44.1% (n=60) of the individuals, grade3 in 39.0% (n=53) and grade 4 in 16.9% (n=23). A statistically significant difference was found between the Arterial Calcification groups in terms of Cardiovascular Risk Classification. There is a very weak, positive statistically significant relationship between Cardiovascular Risk Score and FPG, Triglyceride, and Creatinine (r=0.194;p=0.024, r=0.177; p=0.039, r=0.190; p=0.027). There is a weak, positive and statistically significant correlation between Cardiovascular Risk Score and HBA1c, LDL, Total Cholesterol, Urea, and Blood Pressure (r=0.263; p=0.005, r=0.254; p=0.003, r=0.265;p= 0.002, r=0.290;p=0.001, r=0.345;p<0.001) . A statistically significant difference was found between the Arterial Calcification status, the age values of the individuals and DM (=6.563, p=0.038, =6.219, p=0.045).
Conclusion: In our study, the mean value of patients with BAC was found to be 8.58±6.36 according to the SCORE-Turkey estimation system. The 10-year risk of fatal CVD was evaluated as high risk. found. A significant positive correlation was found between Arterial Calcification Grades and Cardiovascular Risk Classification. A significant relationship was found between the Arterial Calcification groups in terms of DM status and age. A very weak positive correlation was found between Cardiovascular Risk Score and FBC, Triglyceride, and Creatinine, and a weak positive correlation was found between HBA1c, LDL, Total Cholesterol, Urea, and Blood Pressure. In conclusion, the majority of women with BAC in our study were found to be at high risk in terms of 10-year fatal CVD risk. In our country, mammograms are recommended as routine screening for women aged 40 and over. It may be beneficial to specify BAC in mammograms in terms of early detection and prevention of CVD and risk factors without additional cost or exposure to radiation in women with BAC. 
Women with BAC should be referred to their family physician to be screened for CVD risk factors such as DM, HT, and Hyperlipidemia.

Key words: Vascular Calcification, Mammography, Cardiovascular Diseases, Cardiovascular Risk Score,