Evde sağlık hizmeti alan yaşlı hastaların depresyon düzeyleri ve nütrisyonel durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between depression levels and nutritional status in elderly patients receiving home health care services
Yazar: GİZEM ÇETİNYOL
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, evde sağlık hizmetlerine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastaların nütrisyonel durumlarını etkileyebileceği düşünülen faktörlerin, özellikle depresyon düzeylerinin, işlevsel bağımlılıklarının, mevcut komorbiditelerinin ve sosyodemografik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı, ulusal, tek merkezli planlanan bu çalışmanın evrenini SBÜ İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetlerine kayıtlı hastalar oluşturmaktadır. Evreni belli olmayan örneklem hesabı ile geriatri hastalarında malnütrisyon sıklığı %40 alınarak 0,05 hata payı ve %95 güven aralığında çalışmamızda 368 kişiye ulaşılması planlanmış ve hedef kişi sayısına ulaşılmıştır. Katılımcılara uygulanacak anket için sosyodemografik bilgiler oluşturulmuş; nütrisyonel durum için MNA Ölçeği Uzun Formu, işlevsel bağımlılığı için Barthel GYA Ölçeği, komorbidite için Modifiye Charlson Komorbidite Ölçeği ve depresyon düzeyleri için Yesavage Geriatrik Depresyon Ölçeği anket formuna eklenmiştir. Elde edilen verilerin analizleri IBM SPSS 26.0 programı kullanılarak yapılmıştır.  

Bulgular: Katılımcıların %60,6'sı kadındır (n=223). Tüm grubun yaş ortalaması 81,35+7,95 yıldır (min. 65- max. 99). %84,8'inin eğitim durumu ilköğretim mezunu veya altı (n=312), %79,4'ünün bakım vereni ailesidir (n=292). Grubun BKİ ortalaması 25,41+4,24 kg/m2 (min. 16,51–max. 48,97 kg/m2)'dir. %29,6'sı malnütrisyonlu, %44'ü malnütrisyon riski altındadır. Günlük yaşam aktivitelerinde %16,8'i tamamen bağımlı, %47,3'ü ileri derecede bağımlıdır. Komorbidite ölçeğine göre mortalite açısından %89,1'i çok yüksek riskli gruptadır. %62,5'i kesin depresyonda, %10,3'ü depresyon riski altındadır. Cinsiyet, bakım veren kişi, implant-takma diş kullanma durumu, diş temizliği ve BKİ ile nütrisyonel durum arasında ilişki saptanmıştır.  Erkeklerin malnütrisyonlu olma olasılığı, kadınlara göre yaklaşık 2,41 kat daha yüksek bulunmuştur. Beslenme durumunun; işlevsel bağımsızlık ile arasında pozitif, komorbidite ve depresyon ile arasında negatif korelasyon saptanmıştır.

Sonuç: Katılımcıların yarıdan fazlasında depresyon tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları, depresyon düzeyleri ile beslenme durumu arasında negatif yönde güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Evde bakım hizmetleri, Malnütrisyon, Depresif bozukluk, Yaşlılar

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the factors that may affect the nutritional status of patients aged 65 and over who are registered for home health services, with a particular focus on their levels of depression, functional dependency, existing comorbidities, and sociodemographic characteristics.

Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive, prospective, national, single-center study population consists of patients registered with the Home Health Services at SBÜ Izmir Bozyaka Training and Research Hospital. The sample size for the study was calculated without a defined population, assuming a 40% prevalence of malnutrition among geriatric patients, with a 0.05 margin of error and a 95% confidence interval. Consequently, the target sample size was set at 368 individuals, and this target was achieved. Sociodemographic information was collected for the survey to be administered to the participants; the MNA Long Form was used for assessing nutritional status, the Barthel Index for functional dependency, the Modified Charlson Comorbidity Index for comorbidities, and the Yesavage Geriatric Depression Scale for depression levels. The data obtained were analyzed using IBM SPSS 26.0 software.

Results: Of the participants, 60.6% were women (n=223). The mean age of the entire group was 81.35±7.95 years (min. 65–max. 99). Regarding education, 84.8% had a primary school education or less (n=312), and 79.4% were cared for by family members (n=292). The group's mean BMI was 25.41±4.24 kg/m² (min. 16.51–max. 48.97 kg/m²). In terms of nutritional status, 29.6% were malnourished, and 44% were at risk of malnutrition. For daily living activities, 16.8% were completely dependent, and 47.3% were severely dependent. According to the comorbidity index, 89.1% were in the very high-risk group concerning mortality. Additionally, 62.5% were definitively depressed, and 10.3% were probably depressed. There was a significant relationship between nutritional status and variables such as gender, primary caregiver, use of implants or dentures, dental cleanliness, and BMI. Men were found to be approximately 2.41 times more likely to be malnourished compared to women. Nutritional status was positively correlated with functional independence and negatively correlated with comorbidity and depression.

Conclusion: Depression was detected in more than half of the participants. The study results indicate a strong negative relationship between levels of depression and nutritional status.

Keywords: Home care services, Malnutrition, Depressive disorder, Aged