Anadolu Selçuklu mimarisi kemer profillerinin bilgisayar ortamında parametrik tasarım modelinin geliştirilmesi
The development of a parametric design model of anatolian Seljukarchitecture arch profiles in a computer aided
Yazar: MERYEM LUTİN
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKTAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Mimarlık tarihi, yapıların insan ihtiyaçlarına göre şekillendiğini gösterir. Daha geniş ve işlevsel alan ihtiyacı, kemerlerin gelişimine yol açmıştır. Kemerler, duvarlarda büyük boşluklar oluşturmak için kullanılır ve uygulandığı bölge, dönem, kültüre göre farklı formlarda karşımıza çıkar. Anadolu Selçuklu ve erken Osmanlı mimarisinde kemerler, hemen her yapıda önemli bir mimari unsur olarak bulunur. Anadolu Selçuklu Mimarisindeki ayrı ayrı kemer profillerinin kendine özgü hesaplamalarının gün yüzüne çıkarıp herkesçe ulaşılabilir haline getirilmesi, çizimlerinin sadeleştirilmesi ve bilgisayar destekli ortamda parametrik hale getirilmesi önemli bir husustur. Modern yapılarda, Anadolu Selçuklu eserlerinin barındırdığı kemerlerin, aslına sadık kalarak çizim yöntemlerinin uygulanması büyük kazanım ve avantaj sağlayacaktır. 
Geleneksel kemer çizimi oldukça teknik bilgi içermektedir. Bu bilgilerin dijital ortama taşınması sayesinde, modern mimaride geleneksel kemer çizimlerinin sahip olduğu estetiğin görülmesi kolaylaşacaktır. Anadolu Selçuklu Mimarisi üzerinde yapılan analizlerin azlığı bu konuda yeni çalışmalar gerekliliğini ortaya koymaktadır. Kemer profillerinin birbirinden ayırt edilmesi, hesaplamaların ve çizimlerin bilgisayar ortamına aktarılması; kültürel mirasın gelecek nesillere daha iyi tanıtımının yapılmasına vesile olacaktır.
Bu çalışmada, Anadolu Selçuklu Mimarisi kemer profillerinin bilgisayar ortamında parametrik tasarımı için bir model geliştirilmiştir. Kemer çizimlerinden elde edilen veriler öncelikle AutoCAD ortamına, çizim basamakları gösterilerek taşınmıştır. Bu çizimler daha sonra Rhino programının Grasshopper eklentisinde kodlanarak parametrik olarak çözümlenmiştir. Geleneksel parametrik ölçülerine sadık kalarak oluşturulan dijital parametrik tasarım, Anadolu Selçuklu Mimarisindeki kemer profillerine erişim kolaylığı sunmaktadır.

Abstract:
The history of architecture shows that structures are shaped according to human needs. The need for wider and more functional spaces has led to the development of arches. Arches are used to create large openings in walls and take different forms depending on the region, period, and culture in which they are applied. In Anatolian Seljuk and early Ottoman architecture, arches are found as an important architectural element in almost every structure. Revealing the unique calculations of the various arch profiles in Anatolian Seljuk architecture, making them accessible to everyone, simplifying their drawings, and transforming them into parametric models in a computer-aided environment are crucial tasks. Applying the drawing techniques of these arches, while staying true to their original forms in modern structures, would bring significant advantages and benefits.

Traditional arch drawing involves a considerable amount of technical knowledge. Digitizing this information makes it easier to preserve the aesthetic of traditional arches in modern architecture. The limited number of studies on Anatolian Seljuk architecture indicates the need for further research in this area. Differentiating between arch profiles and transferring their calculations and drawings into a digital environment will contribute to a better introduction of this cultural heritage to future generations.

In this study, a model has been developed for the parametric design of Anatolian Seljuk architecture arch profiles in a digital environment. The data obtained from arch drawings were first transferred to the AutoCAD environment by showing the drawing steps. Then, these drawings were coded and parametrically analyzed using the Grasshopper plug-in for Rhino. The digital parametric design, created by adhering to traditional parametric measurements, provides easy access to the arch profiles of Anatolian Seljuk architecture.