Öğretmenlerin teknoloji kabulü ve teknostres algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between technology acceptance and technostress perceptions of teachers
Yazar: ALİ KAYA
Danışman: DOÇ. DR. FIRAT SARSAR
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin teknoloji kabul ve teknostres düzeyleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre değişimini değerlendirmektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan nedensel karşılaştırmalı tarama deseninden yararlanılmıştır. Bağımlı değişken teknostres düzeyleri ve teknoloji kabul durumları olurken bağımsız değişkenler; Cinsiyet, BİT sahiplik durumları, BİT kullanım süreleri, mesleki kıdem yılı, branşı, yaşı ve eğitim düzeyidir. Çalışma deseni 2022-2023 eğitim-öğretim süresince uygulanmıştır.  Örneklem grubunu, İzmir'de MEB'e bağlı olan K12 düzeyinde görevli 404 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacının geliştirdiği kişisel bilgi formunun yanı sıra, Çoklar, Efilti ve Şahin (2017) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği" ve Ursavaş, Şahin ve Mcılroy'ın (2014) geliştirmiş olduğu "Öğretmenler için Teknoloji Kabul Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri betimsel istatistik, bağımsız örneklem t testi, ANOVA ve korelasyon analizi uygulanarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucu bulguları, öğretmenlerin teknostres düzeylerinin orta seviyede olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin teknoloji kabul düzeylerinin genel olarak yüksek düzeyde olduğu ve olumlu bir tutum sergilediği görülmüştür. Öğretmenlerin teknostres ve teknoloji kabul düzeyleri cinsiyet ve eğitim düzeyi değişenkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin teknostres düzeyleri mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, teknoloji kabul bağlamında 1-5 yıl ve 16-20 yıl mesleki deneyime sahip öğretmenlerle, 21 yıl üstü mesleki deneyime sahip olan öğretmenler arasında anlamlı farklılıklar görülmüştür. BİT araçlarından özellikle internet erişimi, teknoloji kabul düzeyini artırmakta ve teknostresi azaltmaktadır. BİT kullanım süresinin hem teknostres hem de teknoloji kabulü ile anlamlı ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. BİT araçlarını uzun süre kullanan öğretmenler (özellikle 7-8 saat ve 9 saat ve üstü), daha yüksek teknostres yaşamakta ancak aynı zamanda daha yüksek teknoloji kabul düzeyine sahip olmaktadırlar. Branşlara göre öğretmenlerin teknoloji kabul düzeyleri anlamlı farklılık gösterirken teknostres düzeyleri anlamlı bir şekilde değişmemektedir. Yaş grupları özelinde 20-29 ve 30-39 yaş gruplarındaki öğretmenler, daha yüksek teknoloji kabul düzeylerine sahip olduğu ve daha düşük teknostres yaşadıklarına ulaşılmıştır. 50-59 yaş grubu öğretmenler ise teknoloji kabul düzeyleri en düşük ve teknostres düzeyleri en yüksek olan gruptur. Öğretmenlerin teknostres düzeyleri ile teknoloji kabul düzeylerinin anlamlı ve orta seviyede güçlü, negatif ilişkileri olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak teknoloji kullanımına ilişkin stres (teknostres) arttıkça, öğretmenlerin teknolojiyi kabul etme istekliliğinin azaldığını göstermektedir. Kapsamlı ve derinlemesine inceleme için karma yöntem, genellenebilir bulgular için daha geniş örneklem grupları ile çalışılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the change in the relationship between teachers' technology acceptance and technostress levels according to various variables. In the study, causal comparative survey design, one of the quantitative research methods, was utilized. While the dependent variable was technostress levels and technology acceptance, the independent variables were gender, ICT ownership status, ICT usage time, years of professional seniority, branch, age and education level. The study design was implemented during the 2022-2023 academic year.  The sample group consisted of 404 teachers working at the K12 level affiliated to MoNE in Izmir. In addition to the personal information form developed by the researcher, the "Scale for Determining Teachers' Technostress Levels" developed by Çoklar, Efilti, and Şahin (2017) and the "Technology Acceptance Scale for Teachers" developed by Ursavaş, Şahin, and McIlroy (2014) were used as data collection tools. The data of the study were analyzed by applying descriptive statistics, independent sample t test, ANOVA and correlation analysis.

The findings of the research show that teachers' technostress levels are at a moderate level. It was observed that teachers' technology acceptance levels were generally at a high level and they had a positive attitude. Technostress and technology acceptance levels of teachers do not differ significantly according to gender and education level variables. While technostress levels of teachers did not show a significant difference according to their professional seniority, significant differences were observed between teachers with 1-5 years and 16-20 years of professional experience and teachers with more than 21 years of professional experience in terms of technology acceptance. Among ICT tools, especially internet access increases the level of technology acceptance and decreases technostress. The duration of ICT use was found to have a significant relationship with both technostress and technology acceptance. Teachers who use ICT tools for longer periods of time (especially 7-8 hours and 9 hours or more) experience higher technostress but also have higher technology acceptance levels. According to the branches, teachers' technology acceptance levels differ significantly, while their technostress levels do not change significantly. In terms of age groups, it was found that teachers in the 20-29 and 30-39 age groups had higher technology acceptance levels and experienced lower technostress. Teachers in the 50-59 age group have the lowest technology acceptance levels and the highest technostress levels. It was found that teachers' technostress levels and technology acceptance levels had significant and moderately strong, negative relationships. As a result, as the stress related to technology use (technostress) increases, teachers' willingness to accept technology decreases. It is recommended to use mixed method for comprehensive and in-depth analysis and to study with larger sample groups for generalizable findings.