5-6 yaş grubu için geliştirilen aile katılımlı farklılıklara saygı programının çocukların farklılıklara saygı düzeyine etkisinin incelenmesi
The effects of respect for diversity program with family involvement on 5 and 6 year  old children's respect for diversity
Yazar: TUBA ÖZKABAK YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜL POLAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Farklılıklara saygı = Respect for diversity ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Okul öncesi dönem beyin gelişiminin en yoğun ve en hızlı olduğu dönemdir. Bu dönemde uzun yıllardır yapılan araştırmalar çocukların karşılaştıkları farklı çevre uyaranlarının zengin ve kaliteli olması ile çocuğun gelişimi arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çocuk bir aileye doğar ve kurumsal okul öncesi eğitime başlayana kadar burada büyür ve gelişir. Aile çocuğun gelişim ve eğitiminde çok önemli bir yere sahiptir.Bireyin sahip olduğu kapasitenin tam olarak kullanılmasında kalıtsal olarak getirilen yeterliklerin yanı sıra ailenin sahip olduğu sosyal, kültürel, ekonomik  düzeyin ve çocuklara sunulan çevrenin de çok önemli bir yeri vardır. Bu nedenle, erken çocukluk döneminde çocuk ve aileyi bir bütün olarak düşünmek gerekir. Her çocuğun kalıtsal özelliklerinin yanı sıra, farklı bir aile ortamına sahip olması her birinin farklı özellikte bir birey olmasına neden olmaktadır. 
Toplumsallaşma sürecinde çocuğun kendisi olmaya çalışırken karşısındaki kişileri önyargılardan uzak, ötekileştirmeden olduğu gibi kabul edebilme bakış açısını kazanması, gelecekte barış, huzur dolu bir toplum oluşabilmesine oldukça önemli katkılar sağlayacaktır. Öte yandan, çocuğun da büyürken kendisiyle barışık, başkalarına saygılı, huzur dolu bir birey olmasına destek olacaktır. Öğrenmelerin büyük bölümünün gerçekleştiği okul öncesi dönemde "Farklılıklara Saygı" eğitiminin çalışılması son derece önemlidir. Ancak, bilinmektedir ki bu dönemde aile desteği olmadan kalıcı öğrenmelerin oluşması çok güçtür. Bu nedenle tüm bilgi, beceri, tutumlar vb. kazandırılırken aileleri de eğitimin bir parçası olarak görmek gerekir. 
"5-6 Yaş Grubu İçin Geliştirilen Aile Katılımlı Farklılıklara Saygı Programının" çocukların farklılıklara saygı düzeyine etkisinin incelenmesi araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Yapılandırmacı yaklaşım temel alınarak hazırlanan "5-6 Yaş Grubu İçin Geliştirilen Aile Katılımlı Farklılıklara Saygı Programı" haftada 3 gün her güne birer  tane olmak üzere toplam 52 tane bütünleştirilmiş etkinlikten oluşmaktadır. Her bütünleştirilmiş etkinlik ise, kendi içinde aşamalı üçer etkinliği içermektedir. Program toplam 14 hafta uygulanacak şekilde planlanmıştır. Deney grubunda yer alan çocuk sayısı 12 olduğu için Aile Katılım Bültenleri de  12 hafta olarak hazırlanmıştır. Programın uygulanmaya başladığı 1. Hafta ve programın sona erdiği 14. Hafta ailelerle planlı herhangi bir etkinlik yapılmamıştır. Araştırma nicel bir çalışmadır. Deneysel modellerden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 eğitim ve öğretim yılı bahar döneminde İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Prof. Dr. Ayla Oktay Okul Öncesi Eğitim Uygulama Birimi'ne devam eden 5-6 yaş grubundaki 12 kişilik deney grubu (7 kız 5 erkek), 11 kişilik kontrol grubu (7 kız 4 erkek) olmak üzere toplam 23 çocuk oluşturmaktadır. Deney ve kontrol grubunda bulunan çocuklar 3 yaşından itibaren Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Prof. Dr. Ayla Oktay Okul Öncesi Eğitim Uygulama Birimi'ne devam etmektedir. İki anne dışında anne babaların tamamı yüksek öğretim mezunudur. Bu nedenlerle hem deney hem de kontrol grubunda yer alan çocuklar ve aileleri benzeşik özellikler göstermektedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Ekmişoğlu (2007) tarafından geliştirilen "Farklılıklara Saygı Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler "5-6 Yaş Grubu İçin Geliştirilen Aile Katılımlı Farklılıklara Saygı Programı  uygulanmadan önce ve program uygulandıktan sonra araştırmacı tarafından çocuklara birebir uygulanan "Farklılıklara Saygı  Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde non-parametrik testler kullanılmıştır. Deney ve kontrol grupların ön test sonuçları arasında fark olup olmadığını belirlemek üzere Mann Whitney-U testi yapılmıştır. Deney grubunun ön test ve son test toplam puanlarını karşılaştırmak için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubunun son test puanları arasında fark olup olmadığı Mann Whitney-U testi ile kontrol edilmiştir.
Çalışmaya katılan çocukların Farklılıklara Saygı Ölçeği'nden aldıkları ön test puanlarının deney ve kontrol grupları değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere yapılan Mann Whitney-U testi sonucunda gruplar arasında anlamlı bir farklılık görülmediği saptanmıştır (z=-1.112; p>.05). Çocukların son test puanlarının deney ve kontrol grupları değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere yapılan Mann Whitney-U testi sonucunda gruplar arasında anlamlı bir farklılık olduğu ortaya çıkmıştır (z=-2.104; p<.05). Sıra ortalamaları incelendiğinde deney grubunun farklılıklara saygı puanlarının, kontrol grubunun farklılıklara saygı puanlarından daha yüksek olduğu görülmektedir. Deney grubunun Farklılıklara Saygı Ölçeği'nden aldıkları ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığını belirlemek üzere yapılan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonucunda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır (z=-2.563; p<.05). Fark puanlarının sıra ortalaması ve toplamları dikkate alındığında gözlenen bu farkın pozitif sıralar, yani son test puanları lehine olduğu görülmektedir. Kontrol grubunun Farklılıklara Saygı Ölçeği'nden aldıkları ön test ve son test puanlarının karşılaştırılmasına ilişkin Wilcoxon İşaretli Sıralar testi sonucunda farklılıklara saygı puanlarının anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur (z=-.892; p>.05).  Bu sonuca göre kontrol grubuna uygulanan MEB 2013 Okul Öncesi Eğitim Programına göre hazırlanan günlük eğitim programının farklılıklara saygı puanlarını anlamlı bir şekilde değiştirmediği tespit edilmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Okul Öncesi Eğitim, Farklılıklara Saygı, Aile Katılımı

Abstract:
Preschool period is the most intense and fastest period of brain development. Long-term researches done on this period show there is a positive relationship between the substantiality and quality of the different environmental stimuli children meet and the development of the child. The child is born in a family and until institutional preschool education begins, grows up and develops here. The family has a great importance on the development and education of the child. In addition to the inherited qualifications for the full use of individual's capacity, the social, cultural and economic level that the family has, and the environment that is provided to children, have a very important place. Therefore the child and the family should be considered as a whole in early childhood. Besides the children's hereditary traits, having different family environment causes each of them to be individuals in different types of characteristics. 
In the socialization period, while child tries to be himself, keeping the people who face with away from the prejudices, and gain the perspective of accepting the people as they are without othering will provide a considerable contribution to arising of a society in peace and tolerance in the future. On the other hand, when the child grows up, this will be supportive of being a peaceful individual who is in peace with himself, respectful to the others. It is significantly important to study the "Respect for Diversity" education in the preschool period where most of the learning takes place. However, it is known that the formation of permanent learning without family support is very difficult in this period. For this reason, while all knowledge, skills, attitudes, and so on are acquired, families also should be seen as a part of education.
The main aim of this study is to examine the effect of Respect for Diversity Program with Family Involvement developed for the age group of 5-6 years on children's level of respect for diversity. Prepared based on a constructivist approach; "Respect for Diversity Program with Family Involvement Developed for the Age Group of 5-6 Years" consists of a total of 52 integrated activities, each of them implemented for 3 days a week. Every integrated activity also contains three gradual activities. The program was planned in a way to be implemented for 14 weeks in total. Because the number of children in the experimental group was 12, Family Involvement Bulletins were prepared as 12 weeks. No planned activity was performed with the families in the 1st week when the program started and in the 14th week when the program was terminated. The study is a quantitative study. A model with pretest-posttest control group which is among experimental models was used in the study. 
Study group consists of a total of 23 children; 12 in the experimental group (7 girls, 5 boys) and 11 in the control group (7 girls, 4 boys) in the age group of 5-6 years attending Prof. Dr. Ayla Oktay Preschool Education Unit at Marmara University Atatürk Faculty of Education in Kadıköy, İstanbul in the spring term of the school year of 2015-2016. The children in the experimental and control group have been attending to Prof. Dr. Ayla Oktay Preschool Education Unit at Marmara University Atatürk Faculty of Education since age 3. All the parents, except for two mothers, are higher education graduates. Thus, the children in the experimental and control group and their families have homogeneous characteristics. The "Scale of Respect for Diversity" developed by Ekmişoğlu (2007) was used in the research. The data were collected with the scale of respect for diversity which was implemented one-to-one before and after the program by the researcher. Non-parametric tests were used in the analysis of the data. The Mann Whitney U test was employed to determine whether there was a difference between the pre-test results of the experimental and control groups. The Wilcoxon Signed Sequence Test was used to compare the pre-test and post-test total scores of the experimental group. The difference between the post-test scores of the experimental and control groups was controlled by the Mann-Whitney U test.
As a result of the Mann Whitney-U test which was conducted for the purpose of determining whether the pre-test scores of Respect for Diversity Scale significantly varied according to the variable of experimental and control group or not; it was determined that there was no significant difference between the groups (z=-1.112; p>.05). As a result of the Mann Whitney-U test which was conducted for the purpose of determining whether the post-test scores of the children significantly varied according to the variable of experimental and control groups or not; it was determined that there was a significant difference between the groups (z=-2.104; p<.05). Examining the mean ranks; it was seen that the experimental group obtained higher scores of respect for diversity than the control group. As a result of the Wilcoxon Signed Rank Test which was conducted for the purpose of determining whether there was a significant difference between the pretest-posttest scores obtained by the experimental group from the Scale of Respect for Diversity or not; it was determined that there was a significant difference (z=-2.563; p<.05). Considering the mean rank and totals of difference scores; it is seen that the difference is on behalf of positive ranks, in other words post-test scores.  As a result of the Wilcoxon Signed Rank Test which was conducted for the purpose of comparing the pretest-posttest scores obtained by the control group from the Scale of Respect for Diversity; it was determined that the scores of respecting for diversity did not differ significantly (z=-.892; p>.05). According to this result, it was determined that the daily education program prepared according to the MEB 2013 Preschool Education Program did not alter the scores of respect for diversity significantly.  
Keywords: Preschool Education, Respect for Diversity, Family Involvement