İlhan Berk şiirlerinde tarihe resimler aracılığıyla ekfrastik bir bakış
An ekphrastic view of history through paintings in İlhan Berk's poems
Yazar: SENA KOKOZ PAZAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY AKYILDIZ
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ekfrastik şiir = Ekphrastic Poetry ; Türk şiiri = Turkish poem

Özet:
Bu tez İlhan Berk'in görsel sanat eserleri hakkında yazdığı ekfrastik şiirlerin tarihe nasıl bir bakış sunduğunu incelemektedir. Birinci bölüm geçmişten günümüze görsel sanatlar ve şiir arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bunun ardından tarih yazımının zaman içindeki değişimi ve postmodern tarih yazımının ortaya çıkışını özetlemektedir. Tezin ikinci bölümü, İlhan Berk'in Galile Denizi kitabı ile birlikte şiirinde geçirdiği dönüşüme odaklanır. Bu dönüşüm sonucunda ortaya çıkan ekfrastik şiirlerin tarihle nasıl bir bağ kurduğu da bu bölümün odak noktalarındandır. Üçüncü bölüm, Çivi Yazısı, Otağ ve Mısırkalyoniğne kitaplarında karşımıza çıkan mitoloji ve tarih ağırlıklı şiirlerin görsel arka planını incelemektedir. Bu görsel arka planın izlerini görebildiğimiz Kült Kitap ve İlhan Berk'in bu şiir kitaplarını yazarken tuttuğu defterlerdir. Bu defterler, şiirler ile görsel sanatlar ve tarih ilişkisini ortaya koyan önemli kaynaklarıdır.  Dördüncü bölüm ise Şenliknâme isimli şiir kitabındaki ekfrastik şiirler aracılığıyla şairin bu dönemde yoğunlaştığı Osmanlı tarihinin nasıl yansıtıldığını göstermektedir. Beşinci bölümde Atlas isimli şiir kitabında hem kentlerin hem de kişilerin tarihine ilginin yoğunlaştığı görülür. Bu bölüm Atlas'ın, İlhan Berk'in kendi tarihini resimler ve şiir aracılığıyla nasıl kurduğunu da ortaya koyar. Tezin son bölümünde ise tarihe, görsel sanat eserlerini kullanarak ekfrastik bir bakışla yaklaşmanın şairle tarih arasında nasıl bir ilişki kurduğu tartışılır. Bütün bunların sonucunda görülür ki İlhan Berk görsel sanat eserlerini, tarihte istediği gibi hareket etmenin, tarihi bozup tekrar yapmanın ve kendi tarihini kurmanın bir yolu olarak kullanmaktadır.

Abstract:
This thesis examines how the ekphrastic poems written by İlhan Berk about visual artworks offer a perspective on history. The first chapter examines the relationship between visual arts and poetry from the past to the present. It then summarizes the changing nature of historiography over time and the emergence of postmodern historiography. The second chapter focuses on the transformation İlhan Berk undergoes in his poetry, particularly in his book Galile Denizi. It delves into how the resulting ekphrastic poems establish a connection with history. The third chapter examines the visual background of the mythology and history-focused poems found in the books Çivi Yazısı, Otağ, and Mısırkalyoniğne. These visual backgrounds can be traced through the Kült Kitap and the notebooks kept by İlhan Berk. The fourth chapter demonstrates how the ekphrastic poems in the poetry book Şenliknâme reflect the poet's focus on Ottoman history during this period. The fifth chapter highlights how the book Atlas intensifies the interest in both the history of cities and individuals. This chapter also showcases how Atlas represents İlhan Berk's own history through paintings and poetry. In the final chapter of the thesis, the discussion revolves around how approaching history through an ekphrastic perspective using visual artworks establishes a relationship between the poet and history. As a result, it becomes evident that İlhan Berk utilizes visual artworks as a means to act as he desires within history, to disrupt and recreate history, and to establish his own narrative of history.