Bosna Savaşı'nda kadınlara yönelik cinsel şiddet: Feminist bir analiz
Sexual violence against women in the Bosnian War: A feminist analysis
Yazar: ÖZGENUR ÇAPUTLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET HACISALİHOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bosna Savaşı = Bosnia War ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Bosna-Hersek sorunu = Bosnia-Herzegovina problem ; Cinsel saldırı suçu = Sexual attack crime ; Feminizm = Feminism ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Kadınlar = Women ; Soykırım = Genocide

Özet:
Tarih boyunca, ataerkil kültürlerde savaş, toplumlar için acı deneyimleri beraberinde getirmiş; özellikle kadınlar, bu deneyimlerden orantısız bir biçimde kötü yönde etkilenmiş ve savaşın sonuçlarıyla başa çıkmak için mücadele etmişlerdir. Eş ve oğulların kaybı, bedensel ve ruhsal yaralanmalar, toplumsal yozlaşma, aile birliğinin bozulması, savaştan kaynaklanan ekonomik bunalım ve özellikle etnik temizlik politikalarının yarattığı mağduriyetler, savaşın, kadınların hayatındaki en acı yansımalarıdır. Özellikle etnik temizliğin bir yöntemi olan cinsel şiddet, doğrudan kadın bedenine yönelik fiziksel ve toplumsal tehditler içeren eril bir şiddet biçimi olup, kadınların mücadelesini kimliksel hâle getiren önemli bir savaş politikasıdır.

Bu tezde, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin dağılış döneminde gerçekleşen Bosna Savaşı'nda (1992-1995), çatışma bölgelerindeki kadınların savaş deneyimleri anti-militarist feminist bir bakış açısıyla anlatılmaktadır. 1990'lı yılların başlarından itibaren Yugoslavya bölgesinde kadınlar savaş karşıtı eylemler düzenlemiş; savaş boyunca, her türden eril şiddete tepki olarak, bölgedeki tüm etnik kökenlerden kadınların, kadın kimliği etrafında yoğunlaşan sivil toplum bilinci yükselerek devam etmiştir. 1995 yılının ardından Bosna-Hersek'te yürütülen barış inşa sürecinde de kadınlar, sosyal adaletin en büyük talepkârı ve toplumsal cinsiyet eşitliği isteminin en büyük mücadelecisi olmuşlardır. Savaşın getirdiği deneyimler, kadınların en önemli motivasyonu olmuş; etnik arındırma faaliyetleriyle savaş dönemi boyunca tazelenen etnik ayrışma, kadın kimliği üzerinde, etnik kutuplaşmanın tam tersine, her etnik kökenden kadının ortak toplumsal cinsiyet kimliği üzerinde birleşmesi yönünde etki etmiştir.

Anahtar Kelimeler: feminizm, kadınlar, cinsel şiddet, militarizasyon, toplumsal cinsiyet, Bosna Savaşı

Abstract:
Throughout the history, war in patriarchal cultures has brought painful experiences for societies; women in particular were disproportionately badly affected from these experiences and struggled to deal with the consequences of war. The loss of husbands and sons, physical and mental injuries, social corruption, the deterioration of family unity, economic crisis caused by the war and especially the victimization caused by ethnic cleansing policies are the most painful reflections of war in women's life. Especially sexual violence, which is an ethnic cleansing method, is a masculine form of violence, which includes physical and social threats directly to the female body and it is an important war policy makes women's struggle identity-related.

In this thesis, the experiences of women in the conflict areas in the Bosnian War (1992-1995), which had occured in the period of dissolution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia, are described from an anti-militarist feminist perspective. Since the early 1990's, women have organized anti-war actions in the Yugoslavia region; throughout the war, in Response to all kinds of masculine violence, awareness of civil society of all women from different ethnicities in the region and concentrated around the identity of women, has continued to rise. In the peace building process, which was carried out in Bosnia and Herzegovina after 1995, women were the biggest demanders of social justice and the biggest combatants of the demand for gender equality. The experiences of the war were the most important motivation of women; ethnic discrimination renewed by ethnic cleansing activities during the war period, unlike ethnic polarization, influenced women's identity to unite women of all ethnicities on their common gender identities.

Keywords: feminism, women, sexual violence, militarization, gender, Bosnian War