Deniz sigortacılığında p&ı talep analizi: Gemilerin temel özelliklerine göre karşılaştıkları p&ı talepleri
An analysis of p&i claims in marine insurance: P&i claims of the vessels according to their basic characteristics
Yazar: HÜSEYİN SERDAR TÜKEL
Danışman: DOÇ. DR. NİL KULA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Denizcilik = Marine ; Sigortacılık = Insurance

Özet:
Deniz sigortacılığı tarihte deniz ticareti ve sigorta kavramlarının ortaya çıkmasıyla beraber meydana gelmiş ve bu iki unsurun gelişmesiyle beraber gelişim göstermiştir. Koruma ve Tazmin (P&I) sigortası da tarihteki deniz sigortacılığı gelişiminde bir takım bazı gereksinimlerinden ötürü ortaya çıkmış ancak birçok açıdan diğer sigorta çeşitleriyle farklılık gösteren bir sigorta türüdür.
    P&I sigortası, gemilere koruma teminatları sağlayarak başlamış ardından tazmin teminatları kapsamıyla genişletilmiştir. Kulüp sigortası olarak da adlandırılan P&I sigortası genel olarak gemilerin üçüncü şahıslara karşı olan sorumluluklarını teminat altına almaktadır.
    Özellikle son yıllarda Türkiye ve dünyada yaşanan hukuki gelişmeler P&I sigortasını donatanlar için zorunlu kılmaktadır. Bunlara örnek olarak, Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlandırılması Hakkında Milletlerarası Sözleşme (LLMC), Hukuki Sorumluluk Konvansiyonu (CLC) ve Gemi Yakıtlarından Kaynaklanan Petrol Kirliliği Zararının Hukuki Sorumluluğu Hakkında Uluslararası Sözleşmesi (BUNKER) gibi özellikle çevre kirliliği hakkında olan uluslararası sözleşmeler gösterilebilmektedir. Türkiye'de ise kulüp sigortası ile hukuki bir uygulama olan "Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik" 14.11.2010 tarih ve 27759 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olup, 01.07.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
    Uluslararası P&I Kulüpler Grubu (IG) dünya üzerindeki deniz ticaret filosunun tonaj olarak yaklaşık %90'ını sigortalamaktadır. Kulüpler bundan ötürü risk ve hasar analizleri yaparak, kayıpların etkilerini ve maliyetlerini indirme amacı gütmektedir. Bazı kulüpler kendilerine gemiler tarafından iletilen hasar taleplerini analiz etmiş ve bunları frekans, maliyet, gemi tipi ve hasar tipi gibi kategorilerde değerlendirmiştir. Bu analizler, deniz ticaretinde kalite ve hızı arttırmak yönünde yapılan çalışmalar olup, denizcilik sektöründe yaşanabilecek can ve mal kayıplarının önlenmesi açısından da önem arz etmektedir.  
    Hasar analizleri bazı P&I kulüpler tarafından ülkeler çapında da uygulanmış, gerek gemi tipi gerekse hasar tipleri üzerinde ülkeler arasında bir takım farklılıklar gözlemlenmiştir. Ancak Türkiye'de karşılaşılan P&I hasarları ile ilgili herhangi bir detaylı araştırma yapılmamıştır. 
    Bu çalışmada yapılan analizlerde gemi özellikleri ile hasar tipleri arasındaki ilişki SPSS istatistik programı kullanılarak ki-kare, post-hoc, one-way anova testleri vasıtasıyla araştırılmıştır. Böylelikle, Türkiye'de sık karşılaşılan hasar tipleri ve bu hasarların gerçekleştiği gemilerin özelliklerinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Deniz Sigortacılığı, P&I Sigorta, P&I Hasarları, Gemi Özellikleri, Hasar Analizi

Abstract:
The concept of marine insurance arisen and advanced throughout the history together with arise and development of sea trade and assurance. P&I insurance was born during the evolvement of marine insurance due to lack of needs of the market as a supplementary item however, P&I insurance differs on several aspects from other types of marine insurance.
    P&I insurance commenced providing protection warrantees initially, thereafter expanded with the indemnity warrantees. P&I insurance is named as club insurance as well and provides security for the third party liabilities of the vessels in general.
    In recent years P&I insurance became necessary for shipowners, because of legal developments both in the world and Turkey. Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims (LLMC), Civil Liability for Oil Pollution Damage (CLC) and International Convention on Civil Liability for Bunker Oil Pollution Damage (BUNKER) can be considered as examples of international conventions, specially regarding environmental pollution. A legal application of P&I insurance in Turkey; ''Regulation on Insurance and Inspection of Ships Concerning Maritime Claims'' was issued on 14.11.2010 on official gazette no. 27759 and entered into force on 01.07.2011.
    International group of P&I clubs provides liability cover for approximately %90 of the world's ocean-going tonnage. Therefore, P&I clubs perform analysis of the claims and risks to reduce effects and costs of losses. Some of the clubs analyses the claims by categorizing frequencies, costs, ships' types and claim types. These analyzes not only encourage quality and momentum of sea trade but also serve for preventing losses of lives and goods as of importance.
    Claim analysis were performed on country basis by some of the P&I clubs as well and several differences were observed across countries on both claim types and ship types. However, no detailed analysis have been performed up to date regarding P&I claims occurred in Turkey.
    In this research, the relationship between the ships' characteristics and the claim types were analyzed by using SPSS statistical software via performing chi-square, post-hoc and one-way anova tests. Thus, frequent claim types in Turkey and the ships' characteristics that are related to the claim types are aimed to be investigated.

Keywords: Marine Insurance, P&I Insurance, P&I Claims, Ship Specifications, Claim Analysis