Evlilik çatışmasının okul öncesi çocuklar üzerindeki etkisi: Ebeveyn iş birliği ve ebeveyn stresinin rolü
The impact of marital conflict on preschool children: The role of coparenting and parental stress
Yazar: SİNEM HAYALİ EMİR
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM SERTEL BERK ; PROF. DR. TELAT GÜL ŞENDİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Aile toplumun en önemli alt sistemlerinden biridir. Duygusal güvenlik teorisi, çocuğun aile iklimi içinde güvende hissetmesini ele almaktadır. Duygusal güvenlik teorisi, çatışmanın sahip olduğu özelliklere göre evlilik çatışmasının çocukların uyum problemleri üzerindeki etkisinin değişeceğini ileri sürer. Evlilik çatışmasının çocuklar üzerindeki olası etkileri incelenirken öncelikle çiftler arasında yaşanan çatışmanın yapıcı mı yıkıcı mı olduğu belirlenmelidir. Duygusal güvenlik teorisi, evlilik çatışması ile çocuk sonuçları arasındaki ilişkide duygusal güvenliğin aracı rolünün yanında aile özelliklerinin de aracı rolünü vurgulamaktadır. Aile özellikleri, ebeveynlikteki zorluklar, aile süreçleri ve çocuğun özelliklerinden oluşmaktadır. Mevcut tez çalışmasının temel amacı yapıcı ve yıkıcı evlilik çatışması ile çocukların sosyal-duygusal gelişimi arasındaki ilişkide ebeveyn iş birliği ve ebeveynlik stresinin seri aracılık rollerini incelemektir. Çalışmanın katılımcıları okulöncesine giden çocuğu olan 193 anne-çocuk (105 kız, 88 erkek) çiftinden oluşmaktadır. Anneler çatışma ve problem çözme, ebeveyn iş birliği, ebeveyn stresi ölçeklerini ve erken gelişim envanteri: sosyal-duygusal gelişim alt ölçeğini doldurmuşlardır. Çocuklara ise ortalama 30 dakika süren bir oturumda okulöncesi kişilerarası problem çözme becerileri testi uygulanmıştır. 
Çalışmanın sonuçlarına göre; yapıcı evlilik çatışması ile çocukların sosyal-duygusal gelişimi arasındaki ilişkide, ebeveyn iş birliği ve ebeveyn stresi seri aracı etki göstermiştir. Yıkıcı evlilik çatışmasının, çocukların sosyal-duygusal gelişimi üzerindeki etkisinde ise ebeveyn stresinin tam aracı rolü olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma bulguları hem evlilik hem ebeveynlik ilişkisinin çocukların gelişimi üzerinde önemli rollerini ortaya koymuştur. Evlilik çatışmasında kullanılan strateji türlerinin, ebeveynlik ilişkisi üzerinden çocukların gelişimini etkilediğini gösteren sonuçlar dikkate alındığında, hem evlilik ilişkisi hem ebeveynlik ilişkilerini geliştirmek için eğitim ve müdahale programlarının geliştirilmesinin önemi ortaya çıkmaktadır. İletişim, çatışma-çözme becerilerini geliştirici müdahaleler çift sağlığı, çocuk sağlığı ve aile sağlığı dolayısıyla toplum sağlığı için ihtiyaçtır.

Abstract:
Family is one of the most important subsystems of society. The emotional security theory deals with the child's feeling of safety within the family climate. The emotional security theory suggests that the effect of marital conflict on children's adjustment problems will vary depending on the characteristics of the conflict. When examining the possible effects of marital conflict on children, it should first be determined whether the conflict between couples is constructive or destructive. The emotional security theory emphasizes the mediating role of emotional security, as well as the mediating role of family characteristics, in the relationship between marital conflict and child outcomes. Family characteristics consist of difficulties in parenting, family processes, and the child's characteristics. The primary purpose of the current thesis is to examine the serial mediation roles of coparenting and parenting stress in the relationship between constructive and destructive marital conflict and children's social-emotional development. The participants of the study consisted of 193 mother-child pairs (105 girls, 88 boys), all preschool-aged children. Mothers completed the conflict and problem-solving, parental cooperation, parental stress scales, and ages and stages questionnaires: social-emotional subscale. The preschool interpersonal problem-solving skills test was administered to the children in a session lasting approximately 30 minutes.
According to the study results, parental cooperation and parental stress had a serial mediating effect on the relationship between constructive marital conflict and children's social-emotional development. It is revealed that parental stress fully mediates the effect of destructive marital conflict on children's social-emotional development. Moreover, research findings have demonstrated the significant roles of both marriage and parenting relationships on children's development. Considering the results showing that the types of strategies used in marital conflict affect the development of children through the parenting relationship, the importance of developing education and intervention programs to improve both marital and parenting relationships becomes evident. Interventions that improve communication skills and conflict-resolution skills are needed for couples' health, child health, and family health, and therefore public health.