Lise öğrencilerinin gelecek yönelimi ve kariyer kaygısı ilişkisinde 21. yüzyıl becerilerinin aracı rolü
The mediatory role of 21st century skills in the relationship between high school students' future orientation and career anxiety
Yazar: ÖZLEM BAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENER ŞENTÜRK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Kariyer kaygısı = Career anxiety

Özet:
Bu çalışmanın amacı; lise öğrencilerinin gelecek yönelimi ve kariyer kaygısı ilişkisinde 21. yüzyıl becerilerinin aracı rolünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda ayrıca; "Lise öğrencilerinin kariyer kaygı puanları, gelecek yönelimi puanları ve 21. yüzyıl becerileri puanları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?", "Lise öğrencilerinin kariyer kaygı puanları ile gelecek yönelimi puanları ilişkisinde 21. yüzyıl becerilerinin aracı rolü var mıdır?", "Lise öğrencilerinin kariyer kaygı puanları, gelecek yönelimi puanları ve 21. yüzyıl becerileri puanları; cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü bakımından anlamlı düzeyde farklılaşmakta mıdır?" sorularına yanıt aranmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Maksimum çeşitlilik örneklem yönteminin kullanıldığı araştırmada 589 öğrenci yer almıştır. Araştırmanın örneklemini, Samsun ilinde yer alan liselerde (Anadolu lisesi, fen lisesi, imam-hatip lisesi, meslek lisesi ve sosyal bilimler lisesi) eğitim-öğretime devam eden öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak; "Kişisel Bilgi Formu", "Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği", "Gelecek Vizyonları Ölçeği" ve "Kariyer Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra dağılımın normalliği nedeni ile t testi ve ANOVA testleri; değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu ve 21. yüzyıl becerilerinin aracı rolünü incelemek için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Yapılan analizlere göre; kariyer kaygısı ile gelecek yönelimi arasında düşük düzeyde negatif yönlü; kariyer kaygısı ile 21. yüzyıl becerileri arasında düşük düzeyde negatif yönlü ve gelecek yönelimi ile 21. yüzyıl becerileri arasında düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki olduğu görülmüştür. Lise öğrencilerinin gelecek yönelimi, kariyer kaygısı ve 21. yüzyıl becerilerinde; cinsiyet ve okul türü değişkenleri bakımından, kariyer kaygısında ise sınıf düzeyi değişkeni bakımından anlamlı fark bulunmuştur. 21. yüzyıl becerilerinin aracılık rolünü test etmek için yapılan analiz sonucunda ise lise öğrencilerinin gelecek yönelimi ve kariyer kaygısı ilişkisinde, 21. yüzyıl becerilerinin kısmi aracılık rolüne sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the mediating role of 21st century skills in the relationship between future orientation and career anxiety of high school students. In this direction, such questions were examined as "Is there a significant relationship between career anxiety scores, future orientation scores and 21st century skills scores of high school students?", "Is there a mediating role of 21st century skills in the relationship between career anxiety scores and future orientation scores of high school students?", "Do career anxiety scores, future orientation scores and 21st century skills scores of high school students differ significantly in terms of gender, grade level and school type?" The research was designed with the relational screening model, which is one of the quantitative research methods. 589 students took part in the research in which maximum variation sampling method was used. The sample of the research consisted of students continuing their education in high schools (Anatolian high school, science high school, imam-hatip high school, vocational high school and social sciences high school) in the province of Samsun. As the data collection tool in the research; "Personal Information Form", "Multidimensional 21st Century Skills Scale", "Future Visions Scale" and "Career Anxiety Scale" were used. In the analysis of the data collected in the study, in addition to descriptive statistics, t-test and ANOVA tests were used due to the normality of distribution; Pearson Product Moment Correlation was used to examine the relationship between the variables and structural equation model was used to examine the mediating role of 21st century skills. According to the analyses conducted; there was a low level negative relationship between career anxiety and future orientation; a low level negative relationship between career anxiety and 21st century skills and a low level positive relationship between future orientation and 21st century skills. A significant difference was found in terms of gender and school type variables in future orientation, career anxiety and 21st century skills of high school students and in terms of grade level variable in career anxiety. As a result of the analysis conducted to test the mediating role of 21st century skills, it was found that 21st century skills had a significant effect on the relationship between future orientation and career anxiety of high school students. was found to have a partial mediating role.