Türkiye'de genç kadınların medya tüketimi: Niteliksel bir araştırma
Media consumption of young women in Turkey: A qualitative study
Yazar: SİNEM UTANIR
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE AKTAŞ YAMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kadınlar = Women ; Medya = Media ; Medya ilişkileri = Media relations ; Çalışmayan kadınlar = Unemployed women ; İletişim = Communication ; İzleyiciler = Audiences

Özet:
Türkiye toplumunda "Ev kızı" olarak adlandırılan; eğitime devam etmeyen, ücretli iş katılımı olmayan, ailesi ile birlikte yaşayan, evlilik deneyimi hiç yaşamamış, 15-25 yaş aralığında olan genç kadınlar olarak tanımlanan kitlenin, medya ile ilişkileri ve medya tüketimleri kendi hayatları çerçevesinde incelenmiştir. Ankara ilinin Altındağ bölgesinde yaşayan 15-25 yaş arasında değişen 15 genç kadın ile, Bursa ilinin Yıldırım ve Osmangazi bölgelerinde yaşayan 25 genç kadın ile; toplamda 40 genç kadın ile derinlemesine görüşmelere dayanan alan araştırmasının bulgularında: Genç kadınların geneli tarafından "ev kızı" kimliğinin rahatsız edici bulunan, toplumda saygınlığı olmayan, ötekileştirilen, hatta kendi içerisinde dahi ötekileştirilen bir kimlik olduğu saptanmıştır. İçerisinde bulunduğu yaşam şartları; ailesi ve ataerkil sistem tarafından dayatılan sosyal hayatın sınırlılıkları, genç kadınları medya metinlerini tüketmeye sevk etmiştir. Genç kadınların kendi hayatlarının ya da benzerlerinin sunulduğu medya metinlerini tükettikleri ve bu sayede ise özdeşim kurarak rahatladıkları; genç kadınların gereksinimleri doğrultusunda medyayı aktif olarak tükettiği bulgular çerçevesindedir. Genç kadınların medya tüketim pratiklerinin yorumlanmasında Jay Blumler ve Elihu Katz'ın öne sürdüğü Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımı'ndan ve Stuart Hall'un geliştirdiği Kodlama/Kodaçımı Modeli'nden yararlanılmıştır. Blumler ve Katz'a göre izlerkitle aktiftir; medyanın yayınladıklarına karşı edilgen değildir; bu içerikleri seçerek alır. İzlerkitle kendi gereksinimlerine en iyi doyumu sağlayacak medyayı ve programı özgürce seçer. Medya yapımcısı programın kullanım biçimlerinin farkında olmayabilir ve farklı izleyiciler aynı programı farklı gereksinimleri gidermek maksadıyla kullanabilirler. Stuart Hall kodlama/kodaçımı modelinde izleyicileri medya iletileri karşısında özne olarak konumlandırılmakta ve aktif bir pozisyonda yer aldığını alıcı kitlenin, medya tarafından gönderilen iletiler karşısında  gerçekleştirebileceği farklı okuma süreçlerini "egemen okuma", "müzakere edilmiş okuma" ve "karşıt okuma" şeklinde sınıflandırmaktadır. Bu çerçevede aktif ve pasif izlerkitle ayrımı bağlamında belirtmek gerekir ki son yirmi yıl içerisinde eleştirel çalışmaların kullanım ve doyumlar yaklaşımı ile birbirlerini tamamlamaları konusunda ortak noktaların açığa çıktığı görülmüştür. 1980'den sonra kültürel çalışmalar geleneğinin alımlama çalışmalarına karşı artan ilgisi ile yakınlaşma olgusu özellikle izlerkitle araştırmalarında sık kullanılmaya başlanan kapsam olmuştur.

Anahtar Kelimeler: 
Medya, Medya Tüketimi, Ev Kızı, Genç Kızlar, Genç Kadınlar, Kullanım ve Doyumlar Yaklaşımı, Kodlama/Kodaçımı Modeli.

Abstract:
Relationships of the population called "house girls" in the Turkish society between the ages of 15 and 25 years, who do not continue with their education, without any participation in the labor force through a paid job, live with their family, without experience in married life with the media and media consumption were studied in the frame of their respective lives. The findings of the study based on thorough interviews with 40 young women in total, out of which 15 young women living in Altındağ district of lived Ankara province with ages ranging between 15 and 25, and 25 living in Yıldırım and Osmangazi districts in Bursa province, have shown that the identity of "house girl" was considered irritating by the young women in general, not respected in the society, alienated, and even alienated within the group. Their conditions of living and the limitations of their social lives imposed by their families and patriarchy have directed them to consume the media texts. The findings point that young women consume the media texts that submit their lives or similar lives, establish an identification with such lives and find release in this, and young women consume the media actively according to their needs. The Uses and Gratifications approach introduced by Jay Blumler and Elihu Katz and the Encoding-Decoding Approach developed by Stuart Hall were made use of when interpreting the media-consuming practices of young women. According to Blumler and Katz, the audience is active and not passive against the publications in the media: they concume contents after selecting them. The audience freely selects the media and the show that will provide them with the best satisfaction of their respective needs. The media producer may not be aware of the modes of use of the show, and different audience can use the same show to satisfy their different needs. In the Stuart Hall encoding-decoding model, the audience is positioned as the subject against the media communications, and the different reading processes that could be used by the audience positioned in an active position against the communications transmitted by the media are classified as "dominant reading", "negotiated reading" and "counter reading". In this frame, it must be stated in the context of differentiation between the active audience and passive audience that common points have been observed within the last two decades through which critical studies and uses and gratifications approach supplement each other. After 1980s, the increasing interest taken in reception studies by the tradition of cultural studies and the fact of convergence have become the scope that started to be used frequency in studies on audience.

Keywords: 
Media, Media consumption, House girl, Young girls, Young women, Uses and Gratifications Approach, Encoding/Decoding Model.