Yarışlı Gölü (Burdur) sulak alanının hidrojeoloji ve hidrojeokimyasal incelemesi
Hydrogeological and hydrogeochemical investigation of Yarisli Lake (Burdur) wetland
Yazar: MEHMET ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. AYŞEN DAVRAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Yarışlı Gölü Sulak alanının jeolojik, hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özellikleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İnceleme alanında Likya napları ile paraallokton ve Kuvaterner yaşlı birimleri içeren neootokton kaya birimleri yüzeylemektedir. Alüvyon ve kireçtaşı birimlerinden yeraltısuyu alınmaktadır. Genel yeraltısuyu akım yönünün havzanın doğusuna Yarışlı Gölü'ne doğrudur. Yeraltısuyunun yüzeyden derinliği 0⎼22.10 m arasında ölçülmüştür. Ekim-2015 (kurak dönem) ve Mayıs-2015 (yağışlı dönem) yeraltısuyu seviye ölçümleri arasında 0-5.07 m düşümler tespit edilmiştir. Meteorolojik yeraltısuyu bütçe hesaplamalarına göre toplam beslenim ile toplam boşalım miktarları arasında 18.69 x106 m3/yıl'lık fark bulunmaktadır. 
Yarışlı Gölü havzasında yeraltısuyu ve göl suyunun kalite ve kirlilik analizleri yapılarak hidrojeokimyasal özellikleri değerlendirilmiştir. İnceleme alanında yeraltısularının Ca-HCO3 ve Ca-Mg-HCO3, göl sularının ise Na-Cl-SO4'lı sular fasiyesinde olduğu tespit edilmiştir. Yeraltısularında bölgesel olarak tespit edilen Mg artışı Marmaris peridoditi, Na artışının ise Kızılcadağ melanjı ile kaya-su etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Suların sulama suyu olarak kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi için ABD Tuzluluk laboratuarı ve Wilcox diyagramları ile Artıksal sodyum karbonat (RSC), Geçirgenlik indeksi (PI) ve Magnezyum Tehlikesi (MT) parametreleri kullanılmıştır. Havzada yeraltısularının sulama suyu olarak kullanıma uygun olduğu tespit edilmiştir. Bölgede yeraltısuları için en önemli kirletici unsur tarımsal faaliyetlerdir. Bu nedenle, havzada bölgesel olarak yeraltısularında nitrat içerikleri artmıştır. Ayrıca, havzadaki su kaynaklarında Al, As, B, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn gibi ağır metal içerikleri incelenmiştir. Havza genelinde yeraltısularında kaya su etkileşimi ile ilişkili olarak As artışı tespit edilmiştir. Ayrıca, bölgesel olarak Al, Cr, Fe, Ni ve Zn artışları gözlenmiştir. Bu artışların jeojenik ve antropojenik kökenli olduğu düşünülmektedir. Bu değerler yersel ölçekte içme suyu standartlarında verilen sınır değeri aşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yarışlı Gölü, sulak alan, hidrojeoloji, hidrojeokimya, Burdur

Abstract:
In this study, it has been investigated as detailed geological, hydrological, hydrogeological and hydrochemical features of Yarışlı Lake Wetland. Lycian nappes and neo-autochtonous rock units including para-allochthonous and Quaternary units are outcropped in the investigation area. Groundwater supplied from alluvium and limestone units. General groundwater flow direction is towards to Yarışlı Lake the east of the plain. The depths from the surface of the groundwater in the plain were measured as between 0 and 22.10 m. Groundwater level decreased from 0 to 5.07 m between October-2015 (dry period) and May-2015 (wet period). According to meteorological groundwater budget in the basin, there is a difference between the total discharge amount of the total recharge as 18.69 x 106 m3/year. 
The hydrogeochemical evaluations were made using the quality and pollution analyses of groundwater and Yarışlı lake water. Groundwaters are Ca-HCO3 and Ca-Mg-HCO3 facies. The lake water is Na-Cl-SO4 facies. The increase of Mg and Na are originated from Marmaris peridotite and Kızılcadag melange related to water-rock interaction, respectively. The US salinity diagram, Wilcox diagram, residual sodium carbonate (RSC), permeability index (PI) and Magnesium hazard (MH) are used to assess the suitability of groundwater for agricultural purposes. Groundwaters are suitable for usage as irrigation water in the basin. Agricultural activity is most important pollution in the plain. Nitrate content is increased as locally because of agricultural activity in the research area. In addition, heavy metal contents of groundwater such as Al, As, B, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb and Zn were also researched. Increase of As is related to water rock interaction as dominant in the basin. Locally increases of Al, Cr, Fe, Ni and Zn concentrations are originated from geogenic and antropogenic factors. These concentrations are exceeded to drinking water standards as locally.

Keywords: Yarışlı lake, wetland, hydrogeology, hydrogeochemistry, Burdur