Kur'an'a göre komşuluk ilişkileri (Nisâ sûresi 36. âyet bağlamında sosyo-psikolojik bir yaklaşım)
Relationship with neighbors in the Quran (A socio-psychological approach in the context of the 36th versicle of Nisa)
Yazar: ASUMAN TURĞUT
Danışman: PROF. DR. HACI MEHMET SOYSALDI
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Komşuluk = Neighbour hood ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nisa suresi = Nisa sura ; Sosyal psikoloji = Psychology-social ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nisâ Sûresi 36'da tavsiye edilen komşuluk ilişkilerinin dînî ve sosyo-psikolojik boyutlarının interdisipliner bir metotla ele alınması araştırmamızın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu araştırmanın temel kavramları, komşu ve ihsan olup "Kur'ân'a göre komşuluk ilişkilerinde ihsanla muamelenin komşuluk ilişkilerine sosyo-psikolojik etkileri nelerdir?" sorusu ise ana problemi ifade etmektedir. Çalışmamızın amacı, Kur'ân'ın anahtar kavramı olan ihsan ekseninde aileden sonra toplumsal yapıda çok önemli bir basamağı oluşturan komşuluk ilişkilerinin yapılandırılmasına katkı sağlamaktır. Elde edinilen bulgulara göre sanayileşme, kentleşme, dünyevileşme, göç, modernizm, hızla gelişen ve değişen teknolojiler, toplumsal ve kültürel değişim gibi birçok olgu komşuluk ilişkilerini olumsuz etkileyerek komşular arası ilişkileri zayıflatmış, psikolojik buhranlar ve sosyo-psikolojik sorunlar doğmasına neden olmuştur. Binaenaleyh aile, akrabalık, komşuluk gibi ilişkilerde yaşanan sorunları günümüz şartlarında tek bir disiplinle ele alıp çözmek imkânsızdır. Araştırmamızda komşu/luk ve ihsan kavramlarının lügat anlamları önce Arapça sözlüklerden faydalanılarak tespit edildi. Akabinde ise Kur'ân, tefsir ve hadîs gibi İslâm dininin temel kaynaklarına, alan yazınında yapılmış çalışmalara, basılı eserlere, web kaynaklarına erişildi. Ayrıca sosyoloji ve psikoloji disiplinlerinin komşuluk ilişkilerine dair çalışmalarından, basılı ve web kaynaklarından istifade edilerek komşuluk ilişkilerinde ihsan bilinci, interdisipliner bir metotla tefsir edildi. Netice olarak; ideal toplum, kaliteli yaşam ve huzur veren komşuluk ilişkilerinin tesis edilmesi, hayatın her alanına taalluk eden ihsan bilincinin ihya edilmesiyle mümkün olduğu kanısına varıldı.

Abstract:
The main subject of our research is to deal with the religious and socio-psychological dimensions of neighborly relations recommended in Surah Nisâ 36 with an interdisciplinary method. The basic concepts of this research are neighbor and ihsan. The question expresses the main problem. The aim of our study is to contribute to the structuring of neighborly relations, which constitute a very important step in the social structure after the family, on the axis of benevolence, which is the key concept of the Qur'an. According to the findings, many phenomena such as industrialization, urbanization, secularization, migration, modernism, rapidly developing and changing technologies, social and cultural change have negatively affected neighbor relations and weakened relations between neighbors, causing psychological crises and socio-psychological problems. Therefore, it is impossible to deal with and solve problems in relations such as family, kinship and neighborliness with a single discipline in today's conditions. In our research, the lexical meanings of the concepts of neighbor/being and ihsan were first determined by using Arabic dictionaries. Subsequently, the main sources of the Islamic religion such as the Qur'an, tafsir and hadith, studies in the literature, printed works and web resources were accessed. In addition, by making use of the studies on neighborhood relations of sociology and psychology disciplines, printed and web resources, the consciousness of benevolence in neighborhood relations was interpreted with an interdisciplinary method. In conclusion; It was concluded that the establishment of an ideal society, quality life and peaceful neighborly relations is possible by reviving the benevolence consciousness pertaining to every aspect of life.