Karbon vergilerinin iklim değişikliği açısından önemi ve Türkiye'de uygulanabilirliği
The significance of carbon taxes in terms of climate change and the applicability of the such taxes in Türkiye
Yazar: BERİL KAHRAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPARSLAN ABDURRAHMAN BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Maliye = Finance
Dizin: Alternatif enerji kaynakları = Alternative energy resources ; Karbon emisyon sertifikaları = Carbon emission certificates ; Sürdürülebilir enerji = Sustainable energy ; Çevre vergisi = Environmental tax ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Genellikle beşerî faaliyetler kaynaklı emisyonlar sonucu sera gazı konsantrasyonlarındaki artıştan kaynaklandığı düşünülen ve küresel gündemde yer alan en önemli konulardan biri olan iklim değişikliği, dünya üzerindeki yaşamı ve biyoçeşitliliği ciddi seviyede tehdit etmektedir. 1980'li yıllardan bu yana, küresel sıcaklıklardaki artış, çeşitli uluslararası kuruluşlar tarafından gündeme getirilmiş ve iklim değişikliği ile mücadele için küresel bir çabanın gerekliliği ortaya konulmuştur. Bu aşamadan sonra, uluslararası düzeyde iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik toplantı ve zirveler büyük bir ivme kazanmıştır. Ülkemiz de küresel iklim değişikliği ile mücadele konusunda çeşitli adımlar atmış, uluslararası iklim zirve ve konferanslarında bazı taahhütlerde bulunmuştur. Bu noktada, ülkemizin jeopolitik konumu da oldukça önem arz etmektedir. Türkiye'nin jeopolitik konumu, onu başlıca petrol üreten bölgeler arasında doğal bir "enerji köprüsü" yapmaktadır. Enerji sektörünün hızlı bir şekilde büyümesine kurumsal reformlar eşlik etmiştir. En önemli gelişmelerden biri, elektrik üretimi ve dağıtımı da dahil olmak üzere tüm enerji sektörünün hem yerli hem de yabancı özel sermayeye serbestleştirilmesi olmuştur. Enerji ve karbon vergilerinin potansiyel etkilerinin ekonomik analizi, politika tercihleri üzerinde önemli sonuçlar vermektedir. Devletler, sera gazı emisyonlarını azaltarak çevrenin korunmasında öncü bir rol oynamıştır. Geniş tabanlı karbon/enerji vergileri, karbondioksit emisyonlarının azaltılmasını teşvik etmek için en etkili araçlardan biridir. Karbon vergileri, kamu gelirlerini artırırken aynı zamanda karbondioksit emisyonlarının kontrol altına alınmasında önemli bir rol oynayacaktır. Bunun yanı sıra, uluslararası kuruluşlar da sera gazı emisyonlarını sınırlamak için karbon vergilerinin uygulanması gerektiğini belirtmektedir. Türkiye, yeşil büyüme kapsamında sürdürülebilir çevre politikalarını hızla hayata geçirmektedir. Fakat Türkiye'de, hâlihazırda bir karbon vergisi uygulaması bulunmamaktadır. Kamuoyunun bu konudaki tutumu, verginin uygulamaya geçirilmemesindeki önemli etkenlerdendir. Karbon vergilerinin Türkiye'de uygulanabilirliğinin incelendiği bu çalışmada, karbon fiyatlandırması, vergilendirme ve iklim finansmanı konularına da değinilmiş ve Türkiye'nin iklim politikaları incelenmiştir. Çalışmada, karbon vergisinin Türkiye'de uygulanabilirliğine ilişkin mevcut durum analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye özelinde karbon vergisinin uygulanabilirliğine ilişkin olası zayıf yönlerin ve karşılanabilecek zorlukların daha fazla olduğu yönündedir.

Abstract:
Climate change which is generally considered to be an increase in greenhouse gas concentrations as a result of the emissions induced by the human activities and is one of the most significant issues on the global agenda, seriously threatens life and biodiversity on the Earth. Since the 80s, the increase in global temperatures has been brought to the agenda by various international institutions and the necessity of a global effort to combat climate change has been put forward. After this stage, meetings and summits aimed at combating climate change at the international level have gained great momentum. Our country has also taken various steps to combat global climate change and has made some commitments and pledges at international climate summits and conferences. At this point, the geopolitical position of our country is also very important. The geopolitical position of Türkiye makes it a natural "energy bridge" among the major oil producing regions. The rapid growth of the energy sector has been accompanied by the institutional reforms. One of the most significant developments has been the liberalization of the energy sector, including electricity generation and distribution, to both domestic and foreign private capital. The economic analysis of the potential effects of energy and carbon taxes has important implications for policy choices. States have played a leading role in protecting the environment by reducing greenhouse gas (GHG) emissions. Government emissions are significant on a global scale. Broad-based carbon/energy taxes are one of the most effective tools to encourage the reduction of carbon dioxide (CO2) emissions. Carbon taxes will play an important role in controlling carbon dioxide emissions while increasing public revenues. Along with this, international organizations also state that carbon taxes should be applied to restrict greenhouse gas emissions. Türkiye is rapidly implementing sustainable environmental policies within the scope of green growth. However, there is currently no carbon tax implementation in Türkiye. The public's attitude on this issue is one of the important factors in the non-implementation of the tax. In this study, which examines the applicability of carbon taxes in Türkiye, carbon pricing, taxation and climate finance issues are also mentioned and the climate policies of Türkiye are examined. In the study, the current situation regarding the applicability of carbon tax in Türkiye is analyzed. The findings demonstrate that there are more potential weaknesses and challenges related to the applicability of the carbon tax in Türkiye.