Ankara ilinin batısı (Etimesgut-Sincan-Eryaman) zeminlerinin mühendislik özelliklerinin araştırılması
Investigation of the engineering properties of soils on the west of ankara (Etimesgut – Sincan - Eryaman)
Yazar: TOLGA KARABIYIKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜNAL DİKMEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Dispersiyon = Dispersion ; Makaslama dalgası hızı = Shear wave velocity ; Occam yöntemi = Occam method

Özet:
Makaslama dalgası hızı, jeoteknik mühendisliğinin temel parametrelerindendir. Mevcut yapı ve yapılaşma alanları üzerinde deprem tehlikesinin değerlendirilebilmesi için zemin kalınlığı boyunca makaslama dalgası hızının değişiminin belirlenmesi gerekir. Ankara İli nüfusunun yaklaşık %30'unun yaşama alanını oluşturan Ankara Kentinin batısında Yenimahalle, Batıkent, Etimesgut, Sincan ve Yenikent ilçelerini kapsayan bölgede mühendislik açısından en kritik birim Ankara Çayı ve yaklaşık kuzey-güney yönelimli kollarının tabanında birikmiş Kuvaterner yaşlı kohezyonsuz tortuldur. Buna karşın, bölgede hızlı yapılaşmaya karşın zemin özellikleri üzerine araştırmalar sınırlı sayıdadır. 

Bu doktora tez çalışmasında, dizilim yöntemi ile ölçülen veri üzerinde gerekli veri-işlem aşamalarını gerçekleştirmek üzere "Uzatılmış Uzamsal Öz İlişki Yöntemi ( Extended Spatial Autocorrelation Method-SPAC)'ni uygulayan bilgisayar yazılımını geliştirilmiştir. Yukarıda sözü edilen 39.00000o – 40.00879o N enlemleri ve 32.49697o - 32.80899o E boylamları arasında kalan bölgede 18 noktada pasif sismik dizilim (mikro titreşim) yöntemi kullanılarak veri toplanmış ve geliştirilen bilgisayar yazılımı ile toplanan veriler değerlendirilmiştir. Bölgede makaslama dalgası hızının derinliğe ve konuma bağlı değişimi seviye haritalarıyla gösterilmiştir. Elde edilen sonuçlar bölgede Ankara çayı yatağını oluşturan tortulların tahmin edilenden daha derin olduğuna işaret etmektedir. Bölgede Kuvaterner yaşlı alüvyonun kalınlığı 75 – 125 m arasında değişmektedir. Jeoteknik uygulamalarda yoğun olarak kullanılan VS(30) değerinin çalışma bölgesi için yetersiz kalacağı açıktır.

Abstract:
The Shear wave velocity is one of the fundamental parameters of geotechnical engineering. It is essential to determine the variation of shear wave velocity along the soil thickness in order to evaluate the earthquake hazard on existing buildings and residential areas. In the region covering Yenimahalle, Batıkent, Etimesgut, Sincan and Yenikent districts to the west of Ankara City, which constitutes the living area of approximately 30% of the population of Ankara Province, the most critical unit in terms of engineering is the Quaternary aged cohesionless sedimentary deposited at the base of the Ankara Stream and its approximately north-south oriented branches. On the other hand, despite the rapid construction in the region, studies on soil properties are very limited.

In this doctoral thesis, computer software that implements the Extended Spatial Autocorrelation Method (ESPAC) has been developed to perform the necessary data-processing steps on the data measured by the passive seismic array method (microtremor). In the region between 39.00000o – 40.00879o N latitudes and 32.49697o - 32.80899o E longitudes mentioned above, data were collected using the passive seismic array method at 18 different points and the collected data evaluated with the developed computer software and the variation of shear wave velocity in the region depending on depth and location is shown with level maps. The results obtained indicate that the sediments forming the Ankara Stream bed in the region are deeper than expected. The thickness of the Quaternary alluvium varies between 75 m to 125 m in the region. It is clear that the VS(30) value, which is used extensively in geotechnical applications, will be insufficient for the study area.