NATO'nun değişen güvenlik stratejilerinde Azerbaycan'ın jeopolitik önemi ve Azerbaycan ulusal güvenliğine etkileri
Geopolitic importance of Azerbaijan in changing security strategies of NATO and effects on national security of Azerbaijan
Yazar: YASIN SALMANOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECATİ ANAZ
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Genişleme = Enlargement ; Güney Kafkasya = South Caucaus ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Rusya = Russia ; Ulusal güvenlik = National security ; Uluslararası güvenlik stratejileri = International security strategies

Özet:
NATO, 1949 yılında Batı Avrupa devletlerinin SSCB'ye karşı oluşturdukları savunma örgütü olup, Soğuk Savaş döneminde klasik güvenlik kapsamında sadece SSCB'ye karşı savunma, caydırma, silahlanma stratejileri geliştirdi. SSCB'nin dağılmasıyla dünya coğrafyası ve güvenlik tehditleri de değişmiş, yeni stratejilere gerek duyulmuştu. NATO, Avrupa güvenliğini korumak için yeni stratejiler geliştirmeye ve yeni devletlerle işbirliği kurmaya başladı. NATO bu devletlerle işbirliği kurarak operasyonlara katılımını, ordu eğitimini, ordularının modern standartlara uyumunu sağlıyordu. Bu yeni bağımsız devletlerden biri de Azerbaycan'dır. Azerbaycan'ın doğuyla batı, Hazar vasıtasıyla Orta Asya ile Avrupa arasında geçit olması, eski SSCB varisi Rusya ile nükleer tehdit olarak görünen İran ve NATO üyesi olan Türkiye ile sınır olması NATO için stratejik önemini artırmaktadır. Azerbaycan özellikle NATO'nun 11 Eylül sonrası terörle mücadele stratejisinde ve Avrupa'nın enerji güvenliği sorununun giderilmesinde daha da önem kazanmıştır. NATO ve Azerbaycan ilişkileri de bu çerçevede gelişmiş, Azerbaycan jeopolitiği bu çerçevede önem kazanmıştır. Lakin NATO'nun Rusya ile bazen sıcak bazen de soğuk ilişkileri, Rusya'nın NATO genişlemesine karşı kendi nüfuz alanı üzerinde hassas olması NATO'nun Azerbaycan için üyelik, askeri üs yerleştirme, askeri işbirliği gibi planlarla rahat hareket etmesini engellemektedir. Azerbaycan ulusal güvenliği için tehdit oluşturabilmektedir. Azerbaycan ayrıca NATO genişlemesine karşı olan diğer komşu devletlerden tehdit görebilmektedir. Yapmış olduğum bu tez çalışmasında da amacım NATO'nun değişen güvenlik stratejilerinde Azerbaycan'ın jeopolitik önemini anlatmak ve NATO ile Azerbaycan ilişkilerinin ulusal güvenlik üzerinde olumlu ve olumsuz etkilerini aktarmaktır.

Abstract:
The North Atlantic Treaty Organization (NATO) is a defense pact founded by Western European countries in 1949 against the USSR to develop defense, deterrence and armament strategies within conventional security scope in the cold war period. Upon disintegration of the USSR, world geography and security threats have evolved; thus, need for new strategies has arisen. The NATO started to develop new strategies to maintain security of the European continent and established cooperation with new countries. Through this cooperation with new countries, the NATO was ensuring their participation into operations, army training and conformance of armies to the modern standards. One of these new independent countries was Azerbaijan. Azerbaijan's strategic position in the center of west and east, the Central Asia and Europe through the Caspian Sea, its border with Russia Federation, the successor of the former USSR, with Iran, nuclear threat, with Turkey, a NATO member, were enhancing strategic significance for the NATO. Azerbaijan has gained importance especially with the NATO's fight against terror strategy aftermath of September 11 and to resolve energy security issue of the European continent. The relationship between the NATO and Azerbaijan has developed within this framework, Azerbaijan geopolitics has gained prominence in this regard. However, fluctuating relationships between the NATO and Russia Federation and Russia's sensitivity against the NATO's expansion towards its domain prevents the NATO to take easy steps for Azerbaijan such as membership, military base and military cooperation. It could constitute threat for national security of Azerbaijan. Azerbaijan is also exposed threats of other neighbors who are against expansion of the NATO. The purpose of this thesis study is to reveal the geopolitical significance of Azerbaijan in evolving security strategies of NATO and to try to report positive and negative effects of the relationship between the NATO and Azerbaijan on national security of Azerbaijan.