Öğretmenler ve ebeveynler gözüyle ergenlerde deizm yönelimi: İnanç gelişimi üzerine bir inceleme
The deism tendency in adolescents through the eyes of teachers and parents: An investigation into faith development
Yazar: TUĞBA DİKBAŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN KAPLAN
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Deizm = Deism ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini gelişim = Religious development ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Her çağın beraberinde getirdiği birtakım olgular bulunur. Değişen hayat şartları, modernizm ve post-modern süreçlerin etkisi altında kalan kimi günümüz insanı geleneksel Tanrı tasavvurunun dışına çıkarak inanç biçiminde kendi dünyasına uygun yeni anlayışlara yönelebilmektedir. Deizm bu yönelimlerden biridir. Bu görüşle; ontolojik olarak Tanrı fikrinden tamamıyla kopamayan insanoğlu, birey merkezli tutumunu inancına yansıtmaktadır. Bu gelişmeler daha çok Batı'da kendine yer bulabilmiş ancak İslam inancına sahip bölgelerde son zamanlarda gündeme geldiği görülmüştür. 

Medyada yer alan deizmin yaygınlaştığı ve liseli gençler tarafından benimsendiğine dair kimi haberlerin çıkması, durumun böyle olduğu izlenimi verebilir ama gerçekte böyle midir? Acaba gerçek yansıtıldığı gibi midir? Konunun gerçekliğini ortaya koymak için çok sayıda alan araştırmasına ihtiyaç vardır. Bu bağlamda çalışmamızda liseli gençlerin gelişim, değişim ve dönüşümü ebeveyn ve öğretmenler üzerinden incelenerek deizm eğiliminin gerçekliği araştırılmıştır. 

Araştırma, gençlerin en yakınında bulunan onların duygu, düşünce ve davranış gelişimlerine şahit olan ebeveynlerin ve öğretmenlerin değerlendirmelerine başvurularak gerçekleştirilmiştir. İstanbul ilinin farklı ilçelerinde ortaöğretim kurumlarında görev yapan PDR, Rehberlik, Felsefe, DKAB ve İHL Meslek Dersi öğretmenleriyle toplamda 18 öğretmen ve lise düzeyinde en az bir çocuğu öğrenim gören 12 ebeveynle yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak görüşme gerçekleştirilmiştir. 

Araştırmanın sonucunda, popüler kültürün gençler üzerindeki etkisi ve ergenliğin kendine has karakteristik özellikleri ön plana çıkmıştır. Ebeveyn ve öğretmenlerden elde edilen bulgular ergenlerin tipik bir değişim ve dönüşüm süreci yaşadığını, inanç dünyalarının da bu süreçten etkilendiğini, bazı gençlerin inanç konularına mesafeli ve ilgisiz dururken bazılarının beklenildiği gibi bir sorgulama ve arayış içerisinde olduğunu anlaşılmaktadır. Ancak, bazı belirgin vakalar olmakla beraber, deizm eğiliminin medyaya yansıdığı kadar yaygın olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
There are some facts brought with each age. Under the influence of changing life circumstances, modernism and post-modern processes, some of today's people can go beyond the traditional God imagination and develop to new understandings in the form of belief in their own world. Deism is one of those orientations. With this view, Human beings, who cannot completely detach from the idea of God ontologically, reflect their individual-centered attitude to their beliefs. These developments were mostly found in the West, but it was discussed that they were only recently brought to the agenda in regions with Islamic beliefs.

Some reports of widespread media coverage and adoption by high school youth may give the impression that this is the case, but is this really the case? Is the truth the way it is reflected? Numerous field studies are needed to reveal the reality of the subject. In this regard, our study examined the development, change and transformation of high school youth through their parents and teachers to verify the reality of deism tendency. 

The research was carried out by appealing for assessments of parents and teachers who are closer to them and witnessed their emotional, cognitive and behavioral development. Teachers from several related subjects such as psychological counseling and guidance (PDR), guidance, philosophy, religious culture and moral knowledge (DKAB) and and teachers who teach imam hatip high school (İHL) vocational lessons in different districts of Istanbul province were interviewed using semi-structured interview technique with a total of 18 teachers and 12 parents who has at least one child studying at high school level.

As a result of the study, the impact of popular culture on young people and the characteristics of adolescence have come to the fore. The findings from parents and teachers show that adolescents are experiencing a typical process of change and transformation, that their faith are affected by this process, that some young people are distant and disinterested in matters of faith, while others are in the phase of quest in serach of answers. In short, our study indicates that while there are some obvious cases, the tendency to deism is not as common as it reflected in the media.