Kültür endüstrisi kapsamında bireysel özgürlük miti ve Kaybedenler Kulübü
The myth of individual freedom and the Losers Club in the cultural industry
Yazar: YUSUF CAN KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ YETKİN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Film = Film ; Hegemonya = Hegemony ; Kapitalizm = Capitalism ; Kültür endüstrisi = Cultural industry ; Medya = Media ; Mitler = Myths ; Sinema = Cinema ; Özgürlük = Freedom ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Dilsel ve görsel bir tekniğe sahip olan sinema, bir "kitle iletişim aracı" olarak ortaya çıktığı ilk günden itibaren toplumları ve dolayısıyla toplum içerisinde yaşayan bireyleri ilgilendiren, etkileyen bir olgu ve teknolojidir. Bu anlamda söylenebilir ki; sinema istenildiği takdirde, "egemen olanlar" yani iktidar tarafından toplumda yaşayan bireylere yönelik, bir "dil ve söylem" aracı olarak kullanılabilir. Bireyler içerisinde yaşadıkları toplumlarda bazı değer yargılar ve ideolojilerle hareket etmektedir. Bu değer/yargıların ve ideolojilerin belirlenebilmesi ve toplum içerisinde "tek boyutlu" bir yapı oluşturularak "hegemonya" kurulabilmesi adına, "sinema" egemen/iktidarın kullanabilecek olduğu en etkili tekniklerdendir. Kitle iletişim araçları (medya ve sinema) üzerinden bireylerin, bilinç dışlarına yönelik "dil ve söylem" kullanılıp amaçlanan "ideoloji"nin alttan alta ima edilerek yaygınlaştırılması, 21. yy.'da sıklıkla kullanılan en etkili yaygınlaştırma yöntemidir. Bu sayede toplumlarda tüketilen kültür artık aşağıdan değil tepeden inme, egemen/iktidarın istediği yönde kültür endüstrisi biçiminde bir yapılanmayla, bireylerin bilinç ve bilinç dışlarına yönelik üretilir, sunulur ve tükettirilir. 

Bu çalışmada, kitle iletişim araçları (medya ve sinema) kullanılarak egemen/iktidarın amaçladığı "ideoloji" hegemonyasının, "tek boyutlu" bir yapı biçiminde nasıl kurulduğunun elde edilebilmesi için, "örneklem olarak" Kaybedenler Kulübü adlı film belirlenmiştir. Çalışma sosyal bir konuda araştırma gerçekleştirme amacı ve iddiasında olduğu için, araştırmaya dair yöntem tekniği olaraksa Teun Van Dijk'ın "biz-onlar" karşıtlığına dayanan eleştirel söylem analiz yöntemi tercih edilmiştir. Bu tercihin gerçekleştirilmesindeki neden, medya içeriklerinin "eleştirel paradigmaya" yönelik araştırılabilmesi adına, eleştirel söylem analizinin avantajlarını kullanabilmektir. Bu doğrultuda Kaybedenler Kulübü'ne yönelik eleştirel söylem analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen çalışmaya yönelik kültür endüstrisi ve bireysel özgürlük kavramları başta olmak üzere pek çok kavram ve kuramın elde edilebilmesi için, birinci bölümde "Eleştirel Teori" üyelerinin düşüncelerine yer verilerek elde edilen veriler değerlendirilip, çalışmanın mevcut varsayımlarının geçerliliği ikinci bölüm başta olmak üzere tüm çalışmada tartışılmış ve test edilmiştir. Bu kapsamda konuyla ilgili çalışmaya yönelik kitap, tez, makale vb. bilimsel geçerliliği tartışılmayacak kaynaklardan yararlanılmıştır. Son olarak çalışmanın her iki bölümünden ortaya çıkan neticenin değerlendirilmesiyse sonuç bölümünde yorumlanmıştır. Kaybedenler Kulübü'ne yönelik gerçekleştirilen eleştirel söylem analiziyle birlikte amaç, kitle iletişim araçlarının (medya ve sinema) istenildiği takdirde kültür endüstrisini eleştirirken dahi, ideolojiyi yeniden üretebilmek için kullanılan güçlü bir "söylem" tekniği olduğunu gösterebilmektir. "Kültür endüstrisi" çalışmakta olan "Eleştirel Teori"ye katkı sağlanmaya çalışılarak, Türkiye bağlamında kültür endüstrisine yönelik yapılacak olan çalışmalara yol gösterme amacı ve yararı güdülmüştür.

Abstract:
Having a linguistic and visual technique, cinema has been a phenomenon and technology that interests and affects societies and hence individuals since its first day as a "mass media". In this sense, it can be said that; cinema can be used as a tool for "language and discourse" for the "sovereign", that is, for individuals living in the community by the government in power. Individuals act with some value judgments and ideologies in the societies they live in. Cinema has been the most effective technique used by the sovereign/power in order to determine these values/judgments and ideologies and to establish a "one-dimensional" structure within the society and to establish hegemony. The most effective dissemination method used in the 21st century is to use the "language and discourse" for the unconscious of the individuals through mass media (media and cinema), and to spread the intended "ideology" from below to the bottom. In this way, the culture consumed in societies is produced, presented and consumed for individuals' unconscious and unconscious in the form of culture industry, not from below, but from the top, in the direction desired by the sovereign/power.

In this study, the movie "Losers' Club" has been determined as a sample in order to obtain how the "ideology" hegemony aimed by the sovereign/power is established as a "one-dimensional" structure by using mass media (media and cinema). As the study has the purpose and claim of conducting research on a social subject, the critical technique of discourse analysis based on the "us-them" opposition of Teun Van Dijk has been preferred as the method of research. The reason for making this choice is to use the advantages of critical discourse analysis in order to investigate media contents for the "critical paradigm". Accordingly, critical discourse analysis has been carried out for the Losers' Club. In order to obtain many concepts and theories about the work carried out, especially the culture industry and individual freedom concepts, the opinions of the members of "Critical Theory" are discussed, the validity of the current assumptions of the study is discussed and tested. In this context, resources related to the subject, such as books, theses, articles, etc., whose scientific validity are not discussed, have been used. Finally, the evaluation of the result from both parts of the study has been interpreted in the conclusion. Along with the critical discourse analysis conducted for the Losers' Club, the aim is to demonstrate that mass media (media and cinema), if desired, are a powerful "discourse" technique used to reproduce "ideology" even when "criticizing" the culture industry. While cultural industry working as "Critical Theory" by trying to provide contributions, the purpose of guiding the work to be carried out for cultural industries in the context of Turkey is aimed.