Tip 2 diyabet hastalarında diyabette damgalama, anksiyete, depresyon ve diyabet öz bakımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between diabetes stigma, anxiety, depression and diabetes self-care in type 2 diabetes patients
Yazar: MERYEM GAMZE ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVECEN ÇELİK İNCE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırmada tip 2 diyabeti olan bireylerin deneyimledikleri damgalama, anksiyete, depresyon ve diyabet öz bakım arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tiptedir. Araştırma Zonguldak Çaycuma Devlet Hastanesi'ne Kasım 2022-Nisan 2023 tarihleri arasında başvuran tip 2 diyabetli 200 birey ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanılama Formu", "Tip 2 Diyabet Damgalama Değerlendirme Ölçeği", "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği", "Diyabet Öz Bakım Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden faydalanılmıştır. Tip 2 diyabet damgalama değerlendirme ölçeği toplam puan ortalaması 33.58±10.38, hastane anksiyete ve depresyon ölçeği anksiyete alt boyutu puan ortalaması 4.24±4.58, hastane anksiyete ve depresyon ölçeği depresyon alt boyutu puan ortalaması 3.59±3.99 ve diyabet öz bakım ölçeği toplam puan ortalaması 82.20±11.47'dir. Tip 2 diyabetli bireylerde diyabet damgalama puanı arttıkça anksiyete, depresyon ve diyabet öz bakım puanlarında artış olmaktadır. Diyabet öz bakım ölçeği toplam puanı arttıkça depresyon alt boyutu puanında artış olmaktadır. Diyabet öz bakım ölçeği puanı ile anksiyete alt boyutu puanı arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur.
Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet damgalamasını, depresyon durumunu diyabet süresinin artması ve genel sağlık algısının kötü olması etkilemektedir. Kadınlar erkeklerden daha fazla anksiyete yaşarken erkekler kadınlardan daha fazla depresyon yaşamaktadır. Diyabet süresinin artması depresyon riskini arttırmaktadır. Gençler, çalışmayanlar, genel sağlık algısı kötü olanlar daha fazla anksiyete yaşamaktadır. Eğitim düzeyinin artması, diyabet süresinin artması, ailede diyabetli birey olması, diyabet için kontrol sıklığının artması diyabet öz bakımını arttırmaktadır. Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet damgalama, anksiyete ve depresyon, diyabet öz bakımına etki eden faktör/faktörlerin belirlenmesine yönelik nicel ve nitel tasarımda araştırmalar yapılması ve deneysel tasarımda çalışmalarla bu faktörleri azaltacak kanıta dayalı araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between stigma, anxiety, depression and diabetes self-care experienced by individuals with type 2 diabetes. This research is descriptive, cross-sectional and correlational. This study was carried out in Zonguldak Çaycuma State Hospital between November 2022 and April 2023, 200 individuals with type 2 diabetes. "Patient Diagnosis Form", "Type 2 Diabetes Stigma Assessment Scale", "Hospital Anxiety and Depression Scale", "Diabetes Self-Care Scale" were used to collect data. Parametric tests were used to analyze the data. The total mean score of the type 2 diabetes stigma assessment scale was 33.58±10.38, the mean score of the hospital anxiety and depression scale anxiety sub-dimension was 4.24±4.58, the mean score of the hospital anxiety and depression scale depression sub-dimension 3.59±3.99 and the total mean score of the diabetes self-care scale was 82.20±11.47. Anxiety, depression and diabetes self-care scores increase as the diabetes stigma score increases in individuals with type 2 diabetes. As the diabetes self-care scale total score increases, there is an increase in the depression sub-dimension score. No correlation was found between the diabetes self-care scale score and the anxiety sub-dimension score.
The stigma of diabetes in individuals with type 2 diabetes increases the depression status, as the duration of diabetes increases and the general perception of health is poor. While women experience more anxiety than men, men experience depression more than women. Increasing the duration of diabetes increases the risk of depression. Young people, those who do not work, and those with poor general health perception experience more anxiety. Increasing education level, increasing duration of diabetes, having a family member with diabetes, and increasing the frequency of control for diabetes increase diabetes self-care. It is recommended to conduct quantitative and qualitative studies to determine diabetes stigma, anxiety and depression, and the factor(s) affecting diabetes self-care in individuals with type 2 diabetes, and to conduct evidence-based studies that will reduce these factors with experimental design studies.