Türkiye' de bölge düzeyinde vergi esnekliği, vergi canlılığı, vergi kapasitesi ve vergi gayreti
Level 2(Subregions) in Turkey tax elasticity, tax buoyancy, tax capacity and tax effort
Yazar: DAMLA ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA YURDAKUL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu çalışmada Türkiye?nin vergi esnekliği, vergi canlılığı ve vergi gayreti bölgesel panel veri analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada toplam vergi gelirleri, kurumlar vergi gelirleri, gelir vergisi gelirleri ve katma değer vergisi gelirleri ele alınmıştır ve 2004-2008 zaman aralığındaki 26 bölgeyi kapsamaktadır. Bu bölgeler TÜİK' te düzey 2' ye göre sınıflandırılmış bölgelerdir. GSMH' nın artışının vergi türlerine olan etkisini belirlemek için kullanılacak vergi esnekliği modelinde açıklayıcı değişken olarak GSKD kullanılmıştır. Vergi reformlarının toplam ve kurumlar vergisi gelirlerinin esnekliğini nasıl etkilediğini belirlemek için kullanılan vergi canlılığı modelinde; açıklayıcı değişken olarak GSKD ve kukla değişken alınmıştır. Vergi kapasitesi ve gayreti modelinde ise açıklayıcı değişken olarak kişi başı GSKD ve TİCARET/GSKD değişkenleri alınmıştır. Çalışmada başlangıç analizleri ile veriler incelenmiştir. Model tahminlerinde ise havuzlanmış panel veri tahminleri, sabit etkiler modeli ve rastsal etkiler modeli tahminleri uygulanmıştır. Yapılan analizlerde ülkemizde tüm vergi türleri için vergi esnekliklerinin 1' in altında kaldığı başka bir ifadeyle  duyarlı olmadığı görülmüştür. Vergi canlılıkları için de her iki vergi türünde (toplam vergi gelirleri ve kurumlar vergisi gelirleri) kullanılan kukla değişkeninin vergi esnekliklerini artırdığı fakat hala vergi esnekliklerinin 1' in altında kaldığı görülmüştür. Vergi gayreti modelinde de; tüm vergi türleri için gelişmiş ve iktisadi faaliyetlerin yoğun olduğu bölgelerde vergi gayreti indeksi 1' in üzerinde gözlemlenmiş ve bu bölgelerde  aşırı vergileme olduğu söylenebilir. Diğer bölgelerde ise vergi gayreti indeksi 1 in alında gözlemlenmiştir ve bu bölgelerde eksik vergileme olduğu söylenebilir.



Anahtar Sözcükler
1. Vergi Esnekliği
2. Vergi Canlılığı
3. Vergi Kapasitesi
4. Vergi Gayreti

Abstract:
In this study Turkey's tax elasticity, tax buoyancy and tax effort have been analyzed by using regional panel data analysis method. In the Study total tax income, company tax income, revenue tax income, vat income have been dealt.and have been covered the 26 regional with in the period between 2004 and 2008. This regions have been classified by TÜİK according to level 2 (Subregions).  In the tax elasticity model used to determine for increasing Gross National Product's influence to tax type , regional gross value add was employed as independent variable. In the tax bouyuancy model used to detemine for tax reforms how effects total tax income and company tax income's elasticiy, regional gross value add and dummy were employed as independent variables. In Tax capacity and effort model used to per capita gross value add  and trade / gross value add as indepndent variables. In the study data examined with beginning analyzed. For the estimation of models, pooled panel data estimation, fixed effect model estimation and random effect model estimation where utilized. It was observed in our country that for all tax types tax elasticities remained under 1. In other words tax elasticity for all tax types are not sensitive. For tax buoyancy also both tax type (total tax income and company tax income) increased tax elasticity but still tax elasticitys  which remained under 1 was observed. In tax effort model for all tax types were observed for regions where developed  and dense economic activity are above 1and these regions  can say excessive  tax. In the other regions tax effort index were observed that under 1 and for these regions can say lacking tax.



Key Words
1. Tax Elasticity
2. Tax Buoyancy
3. Tax Capacity
4. Tax Effort