Cerrahi Servislerinde Çalışan Hemşirelerin Uyku Kalitesi ile İlaç Uygulama Hataları Arasındaki Riskin Belirlenmesi
The Determination of the Risk Between the Sleep Quality and Medication Application Errors of Nurses Working in Surgical Clinics
Yazar: TUĞÇE AKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA KOÇAŞLI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerin uyku kalitesi ile ilaç hataları riski arasındaki ilişkinin saptanması amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı özellikte olan çalışma 15 Ocak- 15 Nisan 2023 tarihleri arasında Ankara'da bulunan dört devlet ve bir özel hastanenin cerrahi servislerinde yapılmıştır. Çalışma 192 hemşire katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler "Hemşire Tanıtım Formu'', Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve İlaç Uygulama Hatası Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin istatiksel analizinde Statistical Package for the Social Sciences Statistics 26 paket programı kullanılmıştır. Analizlerde Pearson Korelasyon katsayısı, Bağımsız Örneklem T testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ve Tukey testi yöntemleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 29,58±6,95'tir. Hemşirelerin %40,6'sının meslekte çalışma süresi 1-5 yıl, %37,5'inin haftalık çalışma saati 40 saat, %46,4'ünün ayda tutulan nöbet sayısı 6-10 aralığında ve %54,2'sinin gece-gündüz şeklinde çalışma biçimi olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin %81,3'ü çalışma saatleri nedeniyle uyku sorunu yaşadığını ve %44,3'ü uykusuzluğa bağlı ilaç hatası yaptığı tespit edilmiştir. Hemşirelerin Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı 10,10±4,31, Epworth Uykululuk Ölçeği puanları 10,57±5,09 olarak saptanmıştır. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Epworth Uykululuk Ölçeği puanları bir ayda tutulan nöbet sayısı, çalışma biçimi, gece vardiyasında çalışmanın hemşirelik bakımını etkileme durumu, uykusuzluğa bağlı ilaç hatası yapma değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0,05). İlaç Uygulama Hatası Ölçeği puanları ise meslekte çalışma süresi, haftalık çalışma saati değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Çalışmada hemşirelerin İlaç Uygulama Hatası Ölçeği puanı ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı ve Epworth Uykululuk Ölçeği puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamış olsa da hemşirelerin İlaç Uygulama Hatası Ölçeği puanları ile Öznel Uyku ve Gündüz İşlev Bozukluğu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Çalışmada hemşirelerin uyku kalitesinin kötü ve gündüz uykululuk seviyesinin fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca Öznel Uyku ve Gündüz İşlev Bozukluğu puanları ile ilaç hatası yapma arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeple, ilaç hatalarını önlemek amacıyla sağlıklı bir uyku düzeninin sağlanabilmesi için hemşirelerin çalışma şekli ve saatlerinin düzenlenmesi önerilmektedir. 


Anahtar Kelimeler: Cerrahi servis, hemşire, ilaç hatası, uyku kalitesi.

Abstract:
Purpose: The study aims to determine the relationship between the sleep quality of nurses working in surgical services and the risk of medication errors. 
Materials and Methods: The study, which has both descriptive and correlational features, was carried out in the surgical clinics of Ankara's four public hospitals and one private hospital between January 15- April 15 2023 with a total of 192 nurses. The data were collected using the "Nurse Introduction Form," Pittsburgh Sleep Quality Index, Epworth Sleepiness Scale, and Medication Administration Error Scale. The Statistical Package for the Social Sciences Statistics 26 package program was used for the statistical analysis of the data. The test methods used in the analyses are as follows; Pearson correlation coefficient, Independent Sample T-Test, One-way analysis of variance , and Tukey's test. The statistical significance level was set at p<0.05.
Findings: The average age of the nurses participating in the study is 29.58±6.95. It was found that 40,6% of nurses have a working period of 1-5 years, 37,5% have a weekly working time of 40 hours, 46,4% work 6-10 shifts per month, and 54,2% work a day-night shift. 81,3% of nurses reported having trouble sleeping due to their working hours, and 44,3% indicated making medication errors due to sleep deprivation. The total Pittsburgh Sleep Quality Index scores of the nurses were 10,10±4,31, and the Epworth Sleepiness Scale scores were 10,57±5,09. Statistically significant differences were found in Pittsburgh Sleep Quality Index and Epworth Sleepiness Scale scores based on variables such as the number of duty shifts in a month, work pattern, the impact of working the night shift on nursing care and making medication errors due to sleep deprivation (p<0,05). It was found that the Medication Administration Error Scale scores showed statistically significant differences according to the variables of working time in the profession and weekly working hours (p<0,05).  In the study, although there was no statistically significant relationship between the nurses' Medication Administration Error Scale score and the total Pittsburgh Sleep Quality Index and Epworth Sleepiness Scale scores, statistically significant low-level positive relationships were found between the nurses'  Medication Administration Error Scale scores and Subjective Sleep and Daytime Dysfunction scores. (p<0,05). 
Conclusion: In the study, it was found that nurses had poor sleep quality and high levels of daytime sleepiness. Furthermore, a relationship was found between Subjective Sleep and Daytime Dysfunction scores and making medication errors. Therefore, in order to prevent medication administration errors and to ensure a healthy sleep pattern, it is recommended to regulate the working methods and hours of nurses.


Keywords: Medication error, nurse, sleep quality, surgical clinics.