Yetişkinlerde e-sağlıklı beslenme okuryazarlığının esnek olmayan yeme davranışı ve antropometrik ölçümler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between e-health nutrition literacy, inflexible eating behavior and anthropometric measurements in adults
Yazar: DİLAN BEKTAŞOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE ECEM ÖRKÜ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Araştırma, yetişkinlerde e-sağlıklı beslenme okuryazarlığının, kısıtlayıcı/esnek olmayan yeme davranışı ve antropometrik ölçümler ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla kesitsel tipte yapılmıştır. Çalışma, Mart - Mayıs 2024 tarihleri arasında bir sosyal medya sayfasını takip eden, yaşları 19-65 arasında olan, gebe ve emzirme döneminde olmayan, Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencisi ve diyetisyen olmayan, özel bir diyet programı takip etmesi gerekmeyen 495 birey ile yürütülmüştür. Verilerin elde ediliş yöntemi olarak; katılımcılara 3 bölümden oluşan bir anket uygulanmıştır. Birinci bölümde sosyo-demografik özellikleri ve antropometrik ölçümleri sorgulanmıştır. İkinci ve üçüncü bölümde ise e-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (e-SBO) ve Esnek Olmayan Yeme Davranışı Ölçeği (IEQ) kullanılmıştır. Araştırmada beden kütle indeksi (BKİ) ve bel çevresi ölçümünün esnek olmayan yeme davranışı ile anlamlı ilişkisi gösterilmiştir. Ek olarak, BKİ ortalamasını etkileyen faktörlerden biri olan vücut ağırlığı ile esnek olmayan yeme davranışı puanı arasında da anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Katılımcıların internette görmüş olduğu beslenme bilgilerine ilgi duyma ve bu bilgilere güvenme durumlarına bakıldığında, %90,5 katılımcının paylaşılan beslenme bilgilerine ilgi duyduğu ancak yalnızca %35,8'inin paylaşımlardaki bilgilere güven duyduğu sonucuna varılmıştır. İnternette bireylerin karşısına çıkan beslenme ile ilgili paylaşımlara güven ile ölçekler arası durum değerlendirildiğinde, paylaşımlara güvenen bireylerin daha yüksek oranda esnek olmayan yeme davranışları gösterdiği ve daha yüksek e-sağlıklı beslenme bilgisine sahip olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak esnek olmayan yeme davranışının yüksek BKİ, vücut ağırlığı ve bel çevresi gibi antropometrik ölçümlerle pozitif yönde ilişkili olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The research was conducted in a cross-sectional study to evaluate the relationship between e-healthy nutrition literacy, restrained/inflexible eating behavior and anthropometric measurements in adults. The study was conducted between March 2024 and May 2024 with 495 individuals who followed a specific account in a social media platform, who were between the ages of 19-65, who were not pregnant or breastfeeding, who were not students of the department of Nutrition and Dietetics or dietitians and who did not need to follow a special diet program. As the method of obtaining data; A survey consisting of 3 parts was applied to the participants. In the first part, socio-demographic characteristics and anthropometric measurements were questioned. In the second and third parts, the e-Healthy Diet Literacy Scale (e-HDL) and Inflexible Eating Behavior Scale (IEQ) were used. This study showed a significant relationship between body mass index (BMI) and waist circumference measurement and inflexible eating behavior. In addition, a significant relationship was detected between body weight, one of the factors affecting BMI value, and inflexible eating behavior score. Considering the participants' interest in the nutritional information they saw on the internet and their trust in this information, it was concluded that 90.5% of the participants were interested in the nutritional information shared, but in terms of trusting this information, only 35.8% trusted the information shared. In addition, when the trust in nutrition-related posts that individuals come across on the internet and the inter-scale situation were evaluated, it was shown that individuals who trust these posts showed higher rates of inflexible eating behaviors and had higher e-healthy nutrition knowledge. As a result, it was shown that inflexible eating behavior was positively associated with anthropometric measurements such as high BMI, body weight and waist circumference.