Ülseratif kolitli hastalarda ameliyat olanlarla olmayanların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
The quality of life of patients having undergone an operation for ulcerative colitis and that of patients treated on drugs
Yazar: NURAY AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. NEVİN KANAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, ülseratif kolit nedeniyle ameliyat olanlarla ilaç tedavisi gören hastalan, yaşam kaliteleri ve etkileyen faktörler açısından retrospektif olarak karşılaştırmak amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı. İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi Anabilim Dalı B Servisinde ülseratif kolit nedeniyle cerrahi girişim uygulanan (total proktokolektomi ileo-anal J pouch anastomoz yapılan-IPAA) hastalar ile aynı hastanenin İç Hastalıkları Anabilim Dalı'nda takip edilmekte olan ve ilaç tedavisi gören toplam 55 hasta araştırma kapsamına alındı. Verilerin toplanmasında, literatür önerisi doğrultusunda ameliyat olanlar ve olmayanlar için ayrı ayrı hazırlanmış hasta bilgi formu, yaşam kalitesi ölçeği (SF 36) ile geçerli ve güvenilir bulunan (Cleveland Global Quality of Life (CGQL) - Fazio Score) ölçeği kullanıldı. Araştırma sonuçları istatistik uzmanı tarafından bilgisayar ortamında değerlendirildi. Veri analizinde ; SPSS programı ile ortalama, standart sapma, Student t, Mann Whitney U, Mc Nemar, Ki-Kare ve Fisher Exact Ki-Kare testleri kullanıldı. Yapılan değerlendirmede ;. Çalışma grubu olgularının istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı bir oranının ameliyat öncesi dışkılarının kıvamı sulu iken, ameliyat sonrasında normal ya da yumuşak kıvamda olduğu (p<0.01),. Kontrol ve çalışma grubundaki tüm olgularda ilaç tedavisi/ ameliyat öncesine göre sonrası kilo kaybı yaşanmadığı,. Kontrol grubundaki olguların yalnızca %16.7'si her şeyi yiyebildiğini söylerken, bu oranın çalışma grubundaki olgularda % 44 olduğu,. Ameliyat olan olguların şu andaki sağlık kaliteleri ve enerji düzeylerinin olmayan olgulara göre istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı farklılık yaratacak şekilde yüksek olduğu (p<0.01), Ülseratif kolit ameliyatı geçiren olgulara ameliyat öncesine göre şu anki yaşantıları sorulduğunda % 92'sinin "daha iyi" ; şimdiki sağlık durumları sorulduğunda % 84'ünün "daha iyi" ; ameliyattan memnun olup olmadıkları sorulduğunda % 96 gibi büyük bir çoğunluğunun "evet" ; ameliyatı diğer hastalara önerip önermeyecekleri sorulduğunda ise yine % 92 gibi büyük bir çoğunluğunun "evet" yanıtını verdikleri,. Ameliyat olan olguların global yaşam doyumu/kalitesi puanlarının, ameliyat olmayan olgulardan istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı farklılık yaratacak düzeyde yüksek olduğu (p<0.01),. Ameliyat olmayan olgularda; global yaşam doyumu ile yaşam kalitesi ve sağlık kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmadığı (p>0.05) ; global yaşam doyumu ile enerji düzeyi arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korelasyon bulunduğu (p<0.05),. Ameliyat olan olgularda; global yaşam doyumu ile yaşam kalitesi ve enerji düzeyi arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon (p<0.05) bulunurken; global yaşam doyumu ile sağlık kalitesi arasında pozitif yönde, iyi düzeyde ve istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı korelasyon bulunduğu (p<0.01),. Tüm olgularda; global yaşam doyumu ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon (p<0.05) bulunurken; global yaşam doyumu ile sağlık kalitesi ve enerji düzeyi arasında pozitif yönde, iyi düzeyde ve istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı korelasyon bulunduğu (p<0.01) saptandı. Sonuç olarak, ülseratif kolit hastalarının gerek ilaç tedavisi, gerekse cerrahi tedavi sonrası yaşam kalitelerinin öncesine göre daha iyi düzeylerde olduğu ; cerrahi tedavi sonrası, fonksiyonel sonuçların ve yaşam kalitelerinin ilaç alan gruba göre daha da iyi olduğu, hastaların cerrahi girişimden memnun oldukları ve diğer hastalara da önerdikleri belirlendi.Anahtar kelimeler : Ülseratif kolit, Yaşam kalitesi, Hemşirelik bakımı. 67

Abstract:
The Quality Of Life Of Patients Having Undergone An Operation For Ulcerative Colitis And That Of Patients Treated On Drugs. Definitive and retrospective in nature, this research was aimed at comparing patients having undergone an operation for ulcerative colitis with those treated on drugs. The comparisons made during the course of this study involved the quality of life of such patients and other factors affecting it. The study was carried out on 55 patients in two different departments of the Istanbul Medical Faculty, Istanbul University. Some of these patients had been operated on for ulcerative colitis (total proctocolectomy ileo-anal J pouch anastomosis -IPAA) in the B- Service of the General Surgery Department, and others were receiving medication in the Internal Diseases Department. In collecting data, the below tools were made use of: a patient information form prepared separately in the light of literature for those who were operated on and for those who were not; The MOS 36 Item Short Form Health Survey-SF 36, and The Cleveland Global Quality of Life (CGQL) Score - Fazio Score, which was tested for validity and reliability. The data obtained from this study were analysed by means of the SPSS programme. Along with the usual statistical methods (average, standard deviation), the below tests were also made use of in analysing the data: Student t; Mann Whitney U; Mc Nemar; chi- square and Fisher Exact Chi-Square. The results are as follows:. In the preoperative period, the faeces of the majority (a highly and statistically significant percentage) of the study group was watery, whereas it was normal or soft after the operation (p<0.01),. A comparison of the pre- and postoperative periods / the periods before and after the initiation medication revealed no loss of weight in any of the cases in either the study or the control group, Only 16.7% of the cases in the control group stated that they could eat everything, whereas the percentage of the cases in the study group who stated likewise was 44%,. The present quality of health and level of energy of cases who had undergone an operation were higher than those who had not. The difference was highly and statistically significant (p<0.01),. 92% of the patients operated upon for ulcerative colitis stated that their present life was better than it was before the operation; 84% stated that their present state of health was better than before; the vast majority of the cases (96%) were contented with the operation, and a considerable percentage (92%) recommended the operation to other patients,. The global satisfaction/quality of life scores of cases who had undergone an operation were higher than those who had not. The difference was highly and statistically significant (p<0.01),. In patients who had not undergone an operation, the correlation between global satisfaction of life, quality of life and quality of health was of no statistical significance (p>0.05); however, there was a positive, moderate and statistically significant correlation between global satisfaction of life and level of energy (p<0.05),. In patients who had undergone an operation, there was a positive, moderate and statistically significant correlation between global satisfaction of life, quality of life and level of energy (p<0.05); likewise, the correlation between global satisfaction of life and quality of health was positive, high and statistically significant (p<0.01),. In all the cases, there was a positive, moderate and statistically significant correlation between global satisfaction of life and quality of life (p<0.05); similarly, the correlation between global satisfaction of life, quality of health and level of energy was positive, high and statistically significant (p<0.01). In conclusion, the level of quality of life of patients with ulcerative colitis was higher than it was before the operation or before the initiation of medication; following surgical treatment, functional results and quality of life were better than they were in the group treated on drugs; patients were contented with the surgical intervention and they recommended it to other patients suffering from the same disease.Key Words : Ulcerative colitis, Quality of life, Nursing care/management. 69