Fen bilgisi öğretmeni adaylarının çevre okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik olarak argümantasyon ile probleme dayalı öğrenme yaklaşımının kullanımı
The usage of argumentation-based and problem-based learning approaches intended for developing the environmental literacy of pre-service science teachers
Yazar: PINAR FETTAHLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AYDOĞDU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada fen bilgisi öğretmeni adaylarının çevre okuryazarlığının gelişiminde argümantasyon ile probleme dayalı öğrenme yaklaşımının kullanımının etkisi incelenmiştir. Araştırma eylem araştırması biçiminde desenlenmiştir. Araştırmanın uygulaması 2011-2012 yılı bahar yarıyılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalında ikinci öğretim üçüncü sınıf öğrencileri ile birlikte gerçekleştirilmiştir. Öğretim uygulamaları 34 öğrencinin tümü üzerinde gerçekleştirilmiş; ancak araştırmada katılımcı olarak üçü kız üçü erkek olmak üzere toplam altı odak öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırmanın verileri video kayıtları, yarı yapılandırılmış görüşme, araştırmacı günlüğü, akran değerlendirme formu, öğrenci günlükleri, el ürünleri, sosyal iletişim ağına gönderilen mesajlar, çevreye yönelik başarıtesti, çevreye yönelik duyuşsal eğilimler ölçeği, çevreye yönelik bilişsel beceri ölçeği ile çevreye yönelik sorumlu davranış ölçeği olmak üzere farklı veri toplama araçları ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 20.00 paket programı ile çözümlenmiştir. Nitel verilerden uygulama süreci sırasında toplanan veriler betimsel analiz ile uygulama sürecinin bitiminde yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ise kategorisel içerik analizi tekniği temelinde Nvivo-9 programı kullanılarak çözümlenmiş ve elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı kalınarak yorumlanmıştır.Araştırmada ulaşılan sonuçlar öğrencilerin çevre okuryazarlığının bilgi, beceri, duyuşsal eğilimler ve davranış boyutlarında gelişim gösterdiklerini ortaya koymuştur. Diğer taraftan duyuşsal eğilimler ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde eyleme niyet etmek ve kişisel sorumluluk alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunurken duyarlılık ile çevreye verilen zararın önlenmesi ile ilgili alt boyutlarında puanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Yine çevreye yönelik sorumlu davranış ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde kişinin ekonomik yararına olan kaynak koruma aktiviteleri davranışının dışında; doğa ile ilgili boş zaman aktiviteleri, geri dönüşüm çabası sorumlu vatandaşlık çevre eylemciliği ile çevreye duyarlı tüketici davranış boyutlarında gelişmenin istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak nitel verilerde bütün ölçeklerin geneli ve alt boyutların gelişiminin görüldüğü tespit edilmiştir. Odak öğrencilerle uygulama sonunda işlenen çevre bilimi dersinin etkili olup olmadığı konusunda yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerde öğrenci görüşlerinin veri toplama becerisini, verileri analiz etme becerisini ve veri toplama becerisinin gelişimi üzerinde toplandığı görülmektedir. Ayrıca öğrenciler uygulamanın bu boyutu ile ilgili olarak internetle sınırlı olduğunu ancak derse hazırlanmada etkili yöntem olduğunu da ifade etmişlerdir.

Abstract:
In this research, the effect of the usage of argumentation-based and problem-based learning approaches in the development of environmental literacy of pre-service science teachers were investigated. The research was designed in means of an action research. The implementation of the study was carried out in the spring term of the educational year 2011-2012 at Gazi University Gazi Faculty of Education, Department of Primary Education Branch of Science Education. Teaching applications were applied on all 34 students whereas the study was mainly carried out with six focus students consisting of three male and three female. Throughout the study, the work on the development of environment literacy was done in a total of 45 hours inside the class Environment Science in between 28.02.2012-08.05.2012. The data of the study were gathered with different tools as video records, semi-structured interviews, researcher diaries, peer assessment forms, student diaries, handcrafts, messages sent to social sharing networks, proficiency test toward environment, affective tendency scale toward environment, cognitive skills scale toward environment and scale of responsible environmental behavior. The quantitative data of the study were analyzed through SPSS 20.00 package program. For the qualitative data, descriptive analysis was used for data obtained throughout the implementation proces : On the other hand, the program Nvivo-9 with categorical content analysis basis was used to analyze the data of semi-structured interviews obtained after the implementation process and the obtained findings were interpreted sticking to research question :The results obtained from this study revealed that the environment literacy had students develop themselves in means of knowledge, skills, affective tendencies and behavioral dimension : A statistically meaningful difference was found between scores of the pre-test(proficiency test applied before the applications) and post-test in favor of post-test where the same proficiency test was used as a post-test along with affective tendency scale, cognitive skills scale toward environment and scale of responsible environmental behavior which were applied after application : This finding was also supported by the findings obtained from qualitative assessment tool : On the other hand, when the sub-dimensions of the affective tendency scale were examined, a meaningful statistical difference was found in intent to do action and personal responsibility sub-dimensions whereas no meaningful difference was found in terms of sensitiveness and prevention of the damage done to environment sub-dimension : Furthermore, when the sub-dimensions of the responsible behavior scale were examined, it was concluded that except the source preservation activities in favor of persons economic benefit, there was a meaningful statistical development in the behavioral dimensions of spare time activities concerning the environment, recycling effort, responsible citizen environment activism and sensitive consumer. However, it was determined from the qualitative data that in all sub-dimensions and all scales in general, there was a development. According to the semi-structured interviews which were carried out with focus students to determine whether the Environment Science class was effective, student opinions were clustered on data mining skills, data analyzing skills and development of data mining skills .Furthermore, it was stated by the students that this dimension of the application was limited by internet but it was an effective method in means of preparation to the class