Ön çapraz bağ cerrahisi geçirmiş profesyonel kadın hentbol oyuncularının iyileşme ve spora dönüş sürecinde yaşadıkları tecrübeler
Recovery and return to sport after anterior cruciate ligamentreconstruction: Professional female handball players' experiences.
Yazar: TANSEL KOYUNOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGEN ARAS
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Fonksiyonel iyileşme = Recovery of function ; Hentbol = Handball ; Hentbol oyuncuları = Handball players ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sosyal destek = Social support ; Sporcular = Sportsmen ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Ön çapraz bağ = Anterior cruciate ligament

Özet:
Amaç: Kadın sporcuların ön çapraz bağ yaralanması geçirme oranı, erkeklerden yüksektir.
Cerrahi tamir sonrasında kadın sporcularda eski performansa dönüş oranları istenilen seviyede
değildir. Spora dönüşte fiziksel performans parametrelerinin yanı sıra psikolojik, sosyal ve
bağlamsal faktörlerin birbirleriyle olan çok katmanlı etkileşimi söz konusudur. Eski
performansa dönüş oranlarındaki başarıyı arttırmak amacıyla bağlamsal faktörlerin
araştırılması gerekmektedir. Bu çalışma profesyonel kadın hentbolcuların cerrahi ön çapraz bağ
tamirinden sonra, rehabilitasyon ve spora dönüş süreçlerinde yaşadıkları tecrübelerin
belirlenmesi amacıyla planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Türkiye Hentbol Federasyonu'na bağlı liglerde görev almış 13
profesyonel kadın hentbolcu dahil edilmiştir. Katılımcıların demografik bilgileri alınmış ve Ön
Çapraz Bağ Yaralanması Sonrası Spora Dönüş Ölçeği uygulanmıştır. Tecrübelerin
belirlenebilmesi amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen tercih
edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile toplanan veriler içerik analizine tabi
tutulmuştur.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların rehabilitasyon ve spora dönüş süreçlerindeki
tecrübelerine ilişkin 11 tema ve 51 alt temaya ulaşılmıştır. Bu temalar 1) Yaralanma ve
ameliyat, 2) Rehabilitasyon, 3) Rehabilitasyonun avantaj ve dezavantajları, 4) Performans
arttırma dönemi, 5) Saha çalışmaları, 6) Spora dönüş, 7) Spora dönüş kararı, 8) Eski
performansa dönmek, 9) Eski performansa dönemeyenlerin tecrübeleri, 10) Değiştirilmek
istenenler, 11) Çözüm önerileridir. Araştırmanın bulguları her bir temaya ait alt temalar
çerçevesinde sunulmuştur.
v
Sonuç: Katılımcılar, rehabilitasyon sırasında elde ettikleri fiziksel ve psikolojik faydaların
spora dönüşlerini kolaylaştırdıklarını ifade etmişlerdir. Rehabilitasyon ve spora dönüş
süreçlerinde sosyal desteğin öneminden bahseden sporcular, bağlı oldukları kulüp ve antrenörü,
en büyük sosyal destek sağlayıcı olarak görmektedir. Kulüplerinden beklentileri maddi boyutta
iken antrenörlerinden yaralanma anından spora dönüşe kadar yaşadıkları süreçlerde iletişim
kurmalarını, rehberlik etmelerini ve anlayışlı olmalarını beklemektedirler. Yaşanan sorunlarla
ilgili olarak antrenörlerin antrenman bilimi ve sporcu sağlığı konularında eğitimlerinin
arttırılmasını önermektedirler.
Anahtar Kelimeler: ön çapraz bağ, rehabilitasyon, spora dönüş, sosyal destek, nitel araştırma,
kadınlar

Abstract:
Aim: The rate of anterior cruciate ligament injury in female athletes is higher than that of men.
Returning to previous performance in female athletes after surgical repair is not at the desired
level. In return to sports, there is a complex interaction of psychological, social and contextual
factors as well as physical performance parameters. Contextual factors should be investigated
in order to increase the success rate of return to prior performance. This study was planned to
determine the experiences of professional female handball players after surgical anterior
cruciate ligament repair, rehabilitation and return to sports processes.
Materials and Methods: Thirteen professional female handball players who played in the
leagues of the Turkish Handball Federation were included in the study. The demographic
information of the participants was taken and the Return to Sports After Anterior Cruciate
Ligament Injury Scale was applied. In order to determine the experiences, phenomenological
design, one of the qualitative research methods, was preferred. The data collected through semistructured interview questions were subjected to content analysis.
Results: In the research, 11 themes and 51 sub-themes related to the experiences of the
participants in the rehabilitation and return to sports processes were reached. These themes are
1) Injury and surgery, 2) Rehabilitation, 3) Advantages and disadvantages of rehabilitation, 4)
Performance improvement period, 5) Court training, 6) Return to sports, 7) Decision to return
to sports, 8) Return to prior performance, 9) Experiences of those who couldn't return to
performance, 10) Things to be changed, 11) Suggestions for solutions. The findings of the
research are presented within the framework of sub-themes belonging to each theme.
Conclusion: Participants see their club and coach as the biggest social support provider. While
their expectations from their clubs are financial, they expect their coaches to communicate,
guide and empathetic throughout the processes they experience from the moment of injury to
vii
their return to sports. Regarding the problems experienced, they suggest that the education of
coaches in sports science, sports injuries and athletes' health should be increased.
Keywords: anterior cruciate ligament, rehabilitation, return to sport, social support, qualitative
research, women.