Afyonkarahisar-Boyalıköy Kureyş Baba külliyesi
Afyonkarahisar-Boyalıköy Kureyş Baba social complex
Yazar: MERT KEKE
Danışman: PROF. DR. CANAN PARLA
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Afyonkarahisar-Sincanlı = Afyonkarahisar-Sincanlı ; Afyonkarahisar-Sincanlı-Boyalıköy = Afyonkarahisar-Sincanlı-Boyalıköy ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Dini yapılar = Religious buildings ; Kureyş Baba = Kureyş Baba ; Külliyeler = Complexes ; Kümbetler = Mausoleum

Özet:
Türklerin 1071 Malazgirt Zaferi'nden çok önceki tarihlerde Anadolu toprakları
Pers ve Arap akınlarına sahne olmuştur. Bu akınlara Emeviler Dönemi'nde Seyit Battal
Gazi, Abbasiler Dönemi'nden itibaren de Kavusoğlu Haydar ve Afşin Bey gibi Türk
akıncı komutanları da katılmış Afyon'da Karahisar Kalesi ele geçirilmiş Amorium kenti
kuşatılmıştır. Abbasi akınların sonucunda Bizans yerleşimlerin çoğunlukla harap
olduğu, günümüzde Afyon kent sınırları içinde yer alan Amorium'un tek kent olarak
ayakta kaldığı bilinmektedir. Malazgirt Zaferi'nden sonra Türk akınları artmış, Orta
Asya'dan yayılan sufi hareketleri bu akınlarla Anadolu'nun uç bölgelerine ulaşarak
yerleşilen bölgelerin Türkleşme, İslamlaşma, kolonizasyon ve şenlendirilmesinde büyük
katkıları olmuştur. Tezin konusunu oluşturan ve Afyon Boyalıköy'ünde yer alan
külliyenin, merkezden uzakta, günümüzde 100 haneli ücra bir alanda konumlanmış
olması, sufi hareketlerin iskanlaşma politikasına uygun bir yerleşme politikasının bu
bölgede uygulandığına işaret eder. Kureyş Baba Külliyesi'nin herhangi bir yapısından
günümüze herhangi bir kitabenin ulaşmamış oluşu, külliyenin tarihlendirilmesinde ve
külliyenin ana yapısının işlevi hakkında tartışmalara neden olmuştur. Bu tez
kapsamında, Afyon'da yer alan Kureyş Baba Külliyesi'nin yapıları tek tek, kendi yapı
tipileriyle konum, plan, mekan, tarihi ve siyasi koşulları dikkate alarak karşılaştırılmış
ve külliyenin tarihlendirilmesi ve işlevini hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Long before the victory of Turks in Malazgirt, Anatolia lands witnessed to
Persian and Arabian invasions. In Umayyad period Seyit Battal Gazi, as from Abbasid
period Turk commenders as Kavusoğlu Haydar ve Afşin Bey joined to these invasions.
During these invasions Afyonkarahisar Castle conquared and Amorium city surrounded
by abovementioned invaders. It is known that as a result of Abbasid invasions,
Byzantine settlements were mostly ruined and settlement where known as Amorium and
is located within the city limits of Afyon today, remained only city that had not
collapsed. After the victory of Malazgirt, Turkish raids increased and the Sufi
movements spreading from Central Asia reached to the end regions of Anatolia and
made great contributions to Turkification, Islamization, colonization and revitalization.
The social complex, which is the subject of this thesis and located in Afyon Boyalıköy,
is located in an outlying area where has a 100 digits and away from the center. This
situation indicates that a settlement is in accordance with the establishment policy of the
Sufi movements. No inscription has survived from any structure of Kureyş Baba Social
Complex. This situation is caused controversy about the date of the complex and the
function of the main structure of the complex. Within the scope of this thesis, the
buildings of the Kureyş Baba Social Complex in Afyon is compared with each building
type by considering the location, plan, space, historical and political conditions and
evaluated about the date and function of the complex.