Karaciğer sirozu hastaları'nda serum zonulin düzeyi'nin spontan bakteriyel peritonit riskini öngörmedeki etkisi
Effect of serum zonulin level in prediction of spontaneous bacterial peritonitis risk in liver cirrhosis patients
Yazar: ELFAG ISGANDAROV
Danışman: DOÇ. DR. UFUK AVCIOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve amaç: Siroz herhangi bir nedenle oluşan kronik karaciğer hastalığının son
evresi olup karaciğerde yaygın fibrozis ve rejenerasyon nodülleri ile karakterize bir
tablodur. Siroz ilerlediğinde dekompansasyon gelişir ve en sık dekompansasyon şekli
assit gelişimidir. Spontan bakteriyel peritonit (SBP) assit sıvısının primer enfeksiyonu
olup siroz hastalarında en sık görülen enfeksiyondur. SBP vakalarının yaklaşık 1/3'ü
asemptomatik seyretmektedir. Zamanında tedavi edilmeyen SBP'nin hastane içi
mortalite oranı %90'larda iken erken teşhis ve tedavi ile bu oran %20'lere kadar
geriler. Bu durum SBP gelişimi için yüksek riskli hastaların tespiti ve yakından takibi
açısından ilave tanısal değerlendirmelere ihtiyaç olduğunu düşündürmektedir. SBP
gelişiminde rol oynayan en önemli mekanizmaların bağırsak geçirgenliğindeki artış ve
bakteriyel translokasyon olduğu ileri sürülmektedir. Bağırsak epitel bariyerinin
geçirgenliğinin düzenlenmesinde TJ (tight junction) proteinleri görev almaktadır.
Zonulin bağırsak geçirgenliğini düzenleyen, hücreler arası TJ proteinlerinden biridir.
Çalışmamızda serum Zonulin düzeyinin SBP gelişim riskini öngörme açısından
değerinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç
Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalına Mart 2024-Eylül 2024
tarihleri arasında başvuran 259 gönüllü çalışmaya dahil edildi. Takiplerinde 36 hasta
farklı nedenlerden dolayı çalışma dışı bırakıldı. Kalan 223 kişiden 132'si karaciğer
siroz tanısına sahipti, 91'i ek hastalığı olmayan grup (kontrol grubu) olarak ayrıldı.
Karaciğer sirozlu hastaların 71'i kompanse sirozlu, 46'sı SBP öyküsü olmayan assitli,
15'i SBP öyküsü olan assitli hastalardan oluştu. Serum Zonulin konsantrasyonları
Human Zonulin ELISA kit (Sun-Red Bio Company, Cat No. 201-12-5578, Shanghai,
China) ile sandwich method enzim immunoassay yöntemi ile çalışıldı. Veriler IBM
SPSS V23 ile analiz edildi.
Bulgular: SBP gurubu ile kontrol grubunda serum Zonulin değerleri arasında
istatistiksel olarak anlamlı farklılık görüldü (p=0;014). Karaciğer siroz hastalığını ayırt
etmede Zonulin parametresi için istatistiksel olarak anlamlı bir kesme değer
bulunmuştur (p=0,006). Zonulin değeri ≥ 12,84 olanlar hastalığı göstermektedir.
Sensitivite (%) değeri %57,58, Spesifite (%) değeri %72,53, PPV değeri %75,25 iken

iii
NPV değeri %54,10 olarak bulundu. HBV'ye bağlı karaciğer sirozu olan hastalarda
diğer etiyolojik nedenlerle kıyasla Zonulin değeri düşük saptandı (p<0,001).
Tartışma ve sonuç: SBP, assitli siroz hastalarında sık görülen, ciddi bir
komplikasyondur ve tedavi edilmezse hastane içi ölüm oranı %90'ı geçebilir. Tanı
konmasında ortaya çıkan zorluklar ve kültür sonuç beklenmesi hastalığın tedavisinde
geç kalmamıza neden olmaktadır. Bu nedenle SBP tanısında kolay ulaşılabilir,
sensitivite ve spesifitesi yüksek bir biyobelirteçe ihtiyaç vardır. Çalışmamızda serum
Zonulin değerinin SBP tanısında klinik açıdan anlamlı olabileceğini düşündüren
değerler saptandı. Karaciğer siroz süresi ile Zonulin arasında ilişki saptanmadı. Dalak
boyutu ve portal ven çapı ile Zonulin arasında anlamlı ilişki saptandı. Bu ilişki portal
basınç ile serum Zonulin düzeyi arasında da ilişki olabileceğini düşündürmüştür.
Sonuç olarak SBP tanı ve takibinde Zonulin proteinin rolü hakkında büyük ölçekli
çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Spontan bakteriyel peritonit, Siroz, Zonulin

Abstract:
Introduction and Aim: Cirrhosis is the end stage of chronic liver disease, caused by
any underlying condition, and is characterized by widespread fibrosis and regenerative
nodules in the liver. When cirrhosis progresses, decompensation occurs, with the most
common form of decompensation being the development of ascites. Spontaneous
bacterial peritonitis (SBP) is the primary infection of ascitic fluid and is the most
common infection seen in cirrhotic patients. Approximately one-third of SBP cases are
asymptomatic. The in-hospital mortality rate of untreated SBP is around 90%, whereas
early diagnosis and treatment can reduce this rate to around 20%. This highlights the
need for additional diagnostic evaluations to identify high-risk patients for SBP and to
monitor them closely. The most significant mechanisms thought to play a role in the
development of SBP are increased intestinal permeability and bacterial translocation.
Tight junction (TJ) proteins are responsible for regulating the permeability of the
intestinal epithelial barrier. Zonulin is one of the TJ proteins that regulates intestinal
permeability. Our study aimed to determine whether serum zonulin levels have
predictive value for the risk of SBP development.
Materials and Methods: A total of 259 volunteers who applied to to Ondokuz Mayıs
University Faculty of Medicine Hospital, Department of Internal Medicine, Division
of Gastroenterology between March 2024 and September 2024 were included in the
study. During follow-up, 36 patients were excluded for various reasons. Of the
remaining 223 individuals, 132 had a diagnosis of liver cirrhosis, while 91 were
classified as the control group with no additional disease. Among the patients with
liver cirrhosis, 71 had compensated cirrhosis, 46 had ascites without a history of SBP,
and 15 had ascites with a history of SBP. Serum zonulin concentrations were measured
using the Human Zonulin ELISA kit (Sun-Red Bio Company, Cat No. 201-12-5578,
Shanghai, China) with the sandwich enzyme immunoassay method. The data were
analyzed using IBM SPSS V23.
Results: A statistically significant difference in serum zonulin levels was observed
between the SBP group and the control group (p=0.014). A statistically significant
cutoff value was found for the zonulin parameter in distinguishing liver cirrhosis
(p=0.006). A zonulin level of ≥12.84 indicates the presence of the disease. The

v
sensitivity (%) was found to be 57.58%, specificity (%) was 72.53%, the positive
predictive value (PPV) was 75.25%, and the negative predictive value (NPV) was
54.10%. In patients with liver cirrhosis due to HBV, zonulin levels were found to be
lower compared to other etiological causes (p<0.001).
Discussion and Conclusion: SBP is a common and serious complication in cirrhotic
patients with ascites, and if left untreated, the in-hospital mortality rate can exceed
90%. Challenges in diagnosis and waiting for culture results can delay treatment.
Therefore, there is a need for an easily accessible biomarker with high sensitivity and
specificity for SBP diagnosis. Our study found values that suggest serum zonulin could
be clinically significant in diagnosing SBP. No association was found between the
duration of liver cirrhosis and zonulin levels. However, a significant relationship was
observed between zonulin levels and both spleen size and portal vein diameter,
suggesting a potential association between portal pressure and serum zonulin levels.
In conclusion, large-scale studies are needed to further explore the role of the zonulin
protein in SBP diagnosis and follow-up.
Keywords: Spontaneous bacterial peritonitis, Cirrhosis, Zonulin