Amerikan misyoner teşkilatının Türkiye'de eğitim faaliyetleri (1908-1924)
Education activities of American missionary organization in Turkey  (1908-1924)
Yazar: ÖZGE CAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEKERİYE TÜRKMEN
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerikan misyoner okulları = American missionary schools ; Amerikan misyonerliği = American missionary ; Eğitim = Education ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim tarihi = Educational history ; Misyonerlik = Missionary ; Misyonerlik faaliyetleri = Missionary activities ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
19. yüzyılda dinî propaganda adı altında misyonerlik faaliyetleri yürütülmüş ve misyonerler Osmanlı coğrafyasında hızla yayılmaya başlamışlardır. Bunlardan hiç kuşkusuz en önemli teşkilat, 1810 tarihinde Boston'da kurulan Amerikan Board Teşkilatı'dır. Açtıkları okullar sayesinde öğrencilere ve dolaylı olarak ise onların velilerine ulaşmayı başarmış ve kısa sürede etkisini göstermiştir. 
Azınlıklar üzerinde etkili olan misyonerler, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı ile daha da rahat bir ortam bulmuşlardır. Özellikle II. Meşrutiyet'in yarattığı aşırı özgürlük ortamı, Osmanlı coğrafyasında misyonerlerin kapitülasyonların sağladığı ayrıcalıklardan daha çok yararlanıp yeni yeni okullar açtıkları bir dönem olmuştur. Bu dönemde Robert Koleji, Bulgar Devleti'nin kurulmasında oldukça etkili bir kurum olurken, Ermeniler'in yaşadığı bölgelerde kurulan diğer Amerikan Misyoner Okulları da Ermeni Sorunu'nun daha da karmaşık bir hal almasına ve Osmanlı Devleti'ni bir açmaza sürüklenmesinde etkili olmuştur. Mütareke Döneminden Cumhuriyete geçiş sürecinde de varlıklarını sürdüren misyoner okulları, Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulüyle birlikte denetim altına alınmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In the 19th century, missionary activities were carried out under the name of religious propaganda and the missionaries began to spread rapidly in the Ottoman geography. The most important of these is the American Board of Directors, which was established in Boston in 1810. The schools they have opened have enabled them to reach the students and their parents, and it has been effective in a short time.
Missionaries acting on minorities have found the rescript of Gülhane and edict of reform with a more relaxed atmosphere. Especially, the atmosphere of extreme freedom created by the Second Constitutionalist period, was a time when the missonaries in the Ottoman landscape took advantage of the privileges provided by the capitulations and opened new schools. In thes period, Robert College became a very influential institution in the establishment of the Bulgarian State. Other American missionary schools established in the region where the Armenians lived led to the growth of the Armenian Question. Missionary schools continued their presence in the transition period from the armistice to the republic. Missionary schools have been tried to be taken under supervision together with the adoption of the law on unification of education. 
ÖNSÖZ