Fenilalanin metabolizması bozukluğu olan hastaların tedavi rejimlerine göre serum bisfenol A, bisfenol F, ftalat ve bazı ağır metaller arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of relationship between serum bisphenol A, bisphenol F, phthalate, and some heavy metal levels of patients with phenylalanine metabolism disorder according to treatment regimens.
Yazar: İZZET ERDAL
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Fenilketonüri (FKU), en yaygın amino asit metabolizması bozukluğudur. Kan fenilalanin (FA) seviyeleri 6 mg/dl üzerinde olan hastalarda bilinen en eski tedavi FA kısıtlı diyettir. Çevre kirleticileri, insan aktivitelerinden kaynaklanan ve çevreyi kirleten, doğrudan veya dolaylı olarak akut veya kronik sağlık sorunlarına neden olan maddelerdir. Bu çevre kirleticilere başlıca maruz kalma yollarından biri gastrointestinal sistemdir. FKU tanısı almış hastalarda (n=105, 2-6 yaş) çevresel kirleticilere maruz kalınan kaynakları değerlendirmeyi ve plazma bisfenol A (BPA), bisfenol F, di-bütil ftalat, di-(2-etilhekzil) ftalat, mono-(2-etilhekzil) ftalat, kurşun (Pb), arsenik (As), kadmiyum, civa ve eser element düzeyleri ile diyet rejimleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi planladık. Bu hastaların 34'ü FA-kısıtlı diyet uygularken, kalan 71'inin diyet kısıtlaması yoktu. Temel özellikleri kontrol altına alındığında, plazma BPA düzeyinin üst üçte birlik dilimde olma olasılığı serbest diyet grubunda 3.34 kat daha yüksekti (%95 GA = 1.09-10.25). Plastiklere maruz kalma kaynaklarını da ayrıca kontrol altına aldığımızda, BPA için odds oranının 18.64 (%95 GA = 2.09-166.42) olduğu görüldü. Pb düzeyinin üst üçte birlik dilimde yer alma olasılığı konserve gıda tüketenlerde 3.47 kat (%95 GA = 1.07-11.29), kaynak suyu kullananlarda 7.29 kat (%95 GA = 1.21-44.03) fazla idi. Dört yaş altı bireylerde üst üçte birlik dilimdeki As grubunda olma olasılığı 7.26 kat (%95 GA = 2.09-25.28) daha yüksekti. Konserve gıda kullananlarda plazma As düzeyinin üst üçte birlik dilimde bulunma sıklığı 8.17 kat (%95 GA = 2.13-31.27) idi. Sonuçlarımız çevre kirleticilerine maruz kalmanın diyet tedavisine göre değiştiğini göstermektedir.

Abstract:
Phenylketonuria (PKU) is the most common amino acid metabolism disorder. Patients with blood phenylalanine (Phe) levels of 6 mg/dl require treatment, and the most definitive treatment is the Phe-restricted diet. Environmental pollutants are substances that result from human activities and contaminate the environment, directly or indirectly causing acute or chronic health problems. One of the major routes of exposure to these environmental pollutants is through the gastrointestinal system. We planned to evaluated the possible routes of exposure to these environmental polluntants in patients diagnosed with PKU (n=105, 2-6 years of age) and determined the relationship between the plasma levels of bisphenol A (BPA), bisphenol F, di-butyl phthalate, di-(2-ethylhexyl) phthalate, mono-(2ethylhexyl) phthalate, lead (Pb), arsenic (As), cadmium, mercury, trace elements and dietary regimens. Thirty-four of these patients were on a PA-restricted diet, while the remaining 71 had no dietary restrictions. After adjustment for baseline characteristics, the odds of having a plasma BPA level in the upper tertile were 3.34 times higher in the free diet group (95% CI=1.09-10.25). When we additionally adjusted for plastic exposure rosuorces, the odds ratio was found to be 18.64 (95% CI=2.09-166.42) for BPA. Individuals in the upper tertile of Pb levels was present 3.47 times (95% CI = 1.07-11.29) in those who consumed canned food and 7.29 times (95% CI = 1.21-44.03) in those who consumed spring water. Individuals under four years of age had 7.26 times higher odds for As levels in the upper tertile (95% CI = 2.09-25.28). Canned food users had 8.17 times higher odds for As levels in the upper tertile (95% CI = 2.13-31.27). Our results indicate that exposure to environmental pollutants varies with dietary treatment.