Çömlekçi çarkında üretilen çağdaş hediyelik eşya tasarımına ilişkin özgün uygulamalar
Unique applications of contemporary gift item design produced in pottery wheel
Yazar: SEYFULLAH BÜYÜKÇAPAR
Danışman: PROF. DR. CANDAN TERVİEL
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı / Seramik Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hediyelik eşya = Souvenir ; Nesne tasarımı = Object design ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Tasarım = Design ; Çömlekçi tornası = Potter's lathe ; Çömlekçi çarkı = Pottery wheel

Özet:
Hediye verme geleneği ilk çağlardan itibaren süre gelen insana özgü bir davranış ve alışkanlık biçimidir. Doğum, düğün, bayram, özel günler ve hatta ölümde bile eskiden beri bu alışkanlık süre gelmektedir. Bulunulan çağda özel günlere hızla yenileri eklenmiş, gelişmiş olan teknoloji ve iletişim araçları ile yaygın hale gelmiş "hediye kültürü" dünya çapında büyük bir sektöre dönüşmüştür.
Makineleşme sonucu birçok alanda olduğu gibi, hediyelik eşya sektöründe de önemli maddi kaygılar oluşmaktadır. Hediyelik eşyada ön planda tutulması gereken tasarım özellikleri göz ardı edilmemiştir. Dünyada ki yeni gelişmeler, kültürlerarası ilişkiler, hızlı iletişim ve daha pek çok nedenle hediyelik eşya sektöründe, tasarlanan ürünlerin pratik, sembolik ve estetik açıdan işlevlerini en iyi şekilde yerine getirmeleri oldukça önemli görülmektedir. Seramik hediyelik eşyalarda çağın gereksinimlerine yanıt veren, sağlıklı, kullanışlı, estetik, kalıcı ürünlerin üretilmesinde örnek olması umulan bu çalışmada, yerleşik tasarım bilgileri, sosyal ve toplumsal veriler, seramik ürün ve üretim tekniklerine uygun tasarımlar geliştirilmeye çalışılmıştır. Tekerleğin icadı ile yaklaşık aynı tarihlere rastlayan çömlekçi çarkının bulunuşu, çanak- çömlek imalatının daha seri ve kolay bir biçimde üretilmesini sağladığı gibi, seramik ürünlerin de gelişimine büyük ölçüde katkıda bulunmuştur. Pişirme ve sır tekniklerinin gelişimiyle birlikte daha nitelikli ve sağlam ürünler elde edilmiştir.
"Çömlekçi Çarkında Üretilen Çağdaş Hediyelik Eşya Tasarımına İlişkin Özgün Uygulamalar" adlı araştırmayla, yapılan seramik tasarımlarında form, estetik, biçim kuralları göz önünde tutularak, bu bağlamda çalışma yapan günümüz çağdaş seramik sanatçılarının çalışmaları, araştırılmış ve seramik teknikleri içinden geleneksel çömlekçi çarkı ve at temalı tasarımlarla sınırlandırılmış, terra cotta ve sırlı, elektrikli fırında pişirilmiş özgün seramik formlar üretilmiştir.

Abstract:
The tradition of gift giving is a form of behavior and habit peculiar to humans that has been going on since the early ages. This habit has been going on since the past, even at birth, weddings, holidays, special days and even death. In the current era, new special days have been added rapidly, and the "gift culture", which has become widespread with advanced technology and communication tools, has turned into a large sector worldwide.
As a result of mechanization, important financial concerns arise in the giftware sector, as in many other areas. Design features that should be kept at the forefront in souvenirs have not been ignored. New developments in the world, intercultural relations, rapid communication and many other reasons, it is very important that the designed products fulfill their practical, symbolic and aesthetic functions in the gift sector. In this study, which responds to the needs of the age in ceramic souvenirs and is expected to set an example in the production of healthy, useful, aesthetic and permanent products, it has been tried to develop designs that are suitable for established design knowledge, social and social data, ceramic products and production techniques. The discovery of the potter's wheel, which coincides with the invention of the wheel at about the same dates, provided the production of pottery in a more rapid and easy manner, as well as contributing to the development of ceramic products. With the development of cooking and glaze techniques, more qualified and robust products were obtained.

 With the research named "Original Practices Regarding Contemporary Gift Design Produced by the Potter's Wheel", taking into account the form, aesthetics and form rules in the ceramic designs, the works of contemporary ceramic artists working in this context have been researched and with traditional pottery wheel and horse-themed designs. Distinctive, terra cotta and glazed unique ceramic forms cooked in an electric oven were produced.