Dünyada agroparklar üzerine karşılaştırmalı bir analiz ve Türkiye için   uygulanabilirliği
Comparative analysis on agroparks in the world and feasibility study for Turkey
Yazar: ARZU KEPOĞLU
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜLÇUBUK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım sektörü = Agricultural sector

Özet:
Tarımsal araştırmalar, tarım sektörünün hem hammaddeye bağımlı olmasının önündeki engelleri kaldırmada hem de sektörün bilime dayalı bir sanayi haline gelmesinde vazgeçilmez önemdedir. Agroparklar ise son 20 yıldır tarımsal bilginin üretilmesinden uygulamaya aktarılmasına kadar geçen süreyi kısaltan sistem inovasyonları olarak tasarlanmaktadırlar. Bu tezin konusu, agroparkların Türkiye'deki uygulanabilirliğini, teknoparklarda doğrudan ve dolaylı tarımsal Ar-Ge faaliyeti yürüten firmaların mevcut sorunlarının belirlenmesinin yanısıra gelecek planlamaları üzerinden ortaya çıkarmaktır. Dünyada farklı agropark modellerinin incelenmesi literatür araştırmasıyla aktarılırken, araştırmada 14 kentte 72 firma ile yüz yüze gerçekleştirilen anket çalışması yoluyla bu firmaların içinde yer aldıkları teknoparkların yönetici şirket genel müdürleri ile yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda; agroparklara gereksinim olup olmadığı, agroparkların kurulması durumunda olası hangi koordinasyon mekanizmalarının seçilmesi gerektiği, agroparkların başarı ve başarısızlığını belirleyebilecek en etkili teknik, mekansal, ekonomik ve kurumsal faktörlerin neler olduğu tespit edilmiştir. Firmaların %72,2'sine göre, Türkiye'de agroparklar ayrı bir ihtisas kümesi olarak kurulmalıdır. Agroparkların kurulması durumunda firmaların %40,3'üne göre agroparklar, devlet-üniversite-özel sektör işbirliği ile kurulmalı iken öncü kuruluşlar Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olmalıdır. Agroparkta yer alması gereken firmalar nitelikli işgücüne sahip, küçük ölçekli olsalar da katma değeri yüksek tarımsal Ar-Ge ürünleri üzerine çalışan limited şirket statüsünde olmalıdır. Bağımsız bir yönetime sahip agroparkların her kente değil, farklılıklar ve çeşitlilikler gözönünde bulundurularak bölgesel düzeyde kurulması ve bölgedeki tarıma dayalı sanayi ve/veya güçlü Ziraat ve Gıda Mühendisliği Bölümleri ve Veterinerlik Fakülteleri ile işbirliklerine gidilmesi önerilmektedir. Mevcut ürünlerin işlenmesine yönelik Ar-Ge çalışmalarına ağırlık verilmesi, depolama ve lojistik konularında uzmanlaşmanın yollarının aranması ile tüketici taleplerinin gündeme alınması agroparklar için öncelikli olmalıdır.

Abstract:
Agricultural research is of vital importance for the agriculture sector; in both, lifting barriers of dependency on raw material and bringing the sector to be a science based industry. As for agroparks, designed for last 20 years, as to be system innovations decreasing the time interval for agricultural information, from the production to the transfer, for implementation. The main theme of this thesis is to reveal the feasibility of agroparks in Turkey, by way of determining the existing problems of companies carrying out agricultural R&D activities directly or indirectly in technoparks, together with their future plans. While the analysis of various agropark models in the world is to be disclosed through literature survey, as a result of a face to face questionaire study conducted in 14 cities and with 72 companies, and through in-depth interviews with chief executives of management companies of technoparks as parts of the agroparks mentioned, certain items to be able to specify that agroparks are successful or unsuccessful, such as whether agroparks are needed; if established, what possible coordination mechanisms should be choosen for agroparks; what the predominant technical, spatial, economical and organisational factors are, have been identified. According to 72.2% of companies, agroparks in Turkey have to be set up as a specialised group. In the case that agroparks have been established, 40.3% of companies state that this must be implemented in collaboration with university and private sector, as well as both Ministry of Food, Agriculture and Livestock and Ministry of Science, Industry and Technology should take the lead to do so. Companies required to take part within the agropark should have a status of a limited liability company, having qualified human resources, and working on agricultural R&D products with high added values, even if they are small scale enterprises. The agroparks with independent boards, not in every city; however, by bearing in mind that there have been primary discrepancies and diversities, are suggested to be set up in regional level and to collaborate with industry based on agriculture in the region and/or strong Departments of Agriculture and Food Engineering together with Faculties of Veterinary Medicine. Concentrating on R&D activities intended to process existing products, looking for a way to specialise in storage and logistics and including consumer demands in the agenda should have a higher priority for agroparks.