Polen alerjisi olan alerjik rinitli çocuk hastalarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri ve mevsim etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of attention deficit hyperactivity disorder symptoms and seasonal effects in pediatric patients with allergic rhinitis and pollen allergy
Yazar: AYBİKE SÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. EMİNE DİBEK MISIRLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve amaç: Alerjik rinit (AR) nazal mukozanın alerjen ile karşılaşması sonrasında gelişen, hapşırık, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, kaşıntı gibi semptomlarla seyreden, çocukluk çağında oldukça sık görülen alerjik hastalıklardan biridir. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk döneminde sık görülen nörogelişimsel bozukluklardan biridir. AR'li hastaların şikayetleri ve eşlik eden komorbiditeleri nedeniyle hastalarda dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu, öğrenme güçlüğü gibi sorunlar görülebilir. Bu çalışmanın amacı, çayır poleni alerjisi olan mevsimsel AR hastalarında DEHB belirtileri varlığını kontrol grubuna ve mevsim değişkenliğine göre değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışmaya çayır polen dönemi olan 15 Nisan 2022 – 15 Haziran 2022 ve 15 Nisan 2023 – 15 Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Çocuk Alerji Polikliniği'ne başvuran 6 – 12 yaş arası çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR tanılı hastalar dahil edildi. Hastaların çayır polen dönemindeki ve dönem dışındaki göz ve burun şikayetlerini puanlamak amacıyla görsel analog skala (VAS); DEHB semptomlarını puanlamak amacıyla Conners anne baba ölçeği (CABDÖ) uygulandı. AR olmayan benzer yaş aralığındaki kontrol grubuna da CABDÖ değerlendirmesi yapıldı. Çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR'li hastalarda polen mevsimine ve kontrol grubuna göre DEHB semptom karşılaştırılması yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya çayır polen alerjisi olan mevsimsel AR tanısıyla takip edilen yaş ortalaması 8,9±1,7 yıl olan 146 hasta; kontrol grubu olarak yaş ortalaması 9±1,8 yıl yıl olan 150 katılımcı dahil edildi. Hasta grubunda çayır poleni mevsim döneminde; mevsim dışına göre daha yüksek oranda dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, okul devamsızlığı ve daha düşük oranda okul başarısı görüldü (p değerleri sırasıyla <0,001; <0,001; 0,001; <0,001). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ise hasta grubunda dikkat eksikliği, hiperaktivite, toplam CABDÖ puanı daha yüksekti. (p değerleri sırasıyla <0,001; <0,001; 0,006). Okul devamsızlığı ve devamsızlık gün sayısı kontrol grubuna göre daha fazlaydı (p değerleri sırasıyla 0,001; <0,001). Dikkat eksikliği için erkek cinsiyet (OR:3,23; CI:1,47-7,07; p:0,003), burun yüksek VAS skoru (OR:1,18; CI:1,07-1,31; p:0,001) ve horlama (OR:1,95; CI:1,04-3,63; p:0,001); hiperaktivite için göz yüksek VAS skoru (OR:1,15; CI:1,02-1,31; p:0,02) DEHB için risk faktörü olarak tespit edildi.
Sonuç: AR'li hastalarda polen mevsim döneminde AR semptomları nedeniyle dikkat eksiliği ve hiperaktivite semptomlarında artış görülmektedir. Bu durum okul başarısında düşmeye ve okul devamsızlığında artmaya neden olmaktadır. Ayrıca AR DEHB için bir risk faktörüdür. Bu nedenle AR'li hastalarının DEHB bozukluğu açısından yakın takip edilmesi ve AR semptomlarının kontrol altına alınması hastaların sosyal ve akademik hayatları açısından önemlidir.

Abstract:
Introduction and Objective: Allergic rhinitis (AR) is a common allergic condition in childhood characterized by symptoms such as sneezing, nasal discharge, nasal congestion, and itching following exposure to allergens. Attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is a frequently observed neurodevelopmental disorder during childhood. Patients with AR may experience attention deficits, concentration difficulties, and learning difficulties due to their symptoms and associated comorbidities. This study aims to evaluate the presence of ADHD symptoms in patients with grass pollen-related seasonal AR compared to a control group and according to seasonal variations of pollen.
Method: The study included patients aged 6-12 years diagnosed with grass pollen-related seasonal AR who visited the Bilkent City Hospital, Pediatric Allergy Clinic in Ankara between April 15, 2022 – June 15, 2022, and April 15, 2023 – June 15, 2023. Visual analog scale (VAS) was used to score eye and nose complaints during and out of the grass pollen season; Conners' Parent Rating Scale (CPRS) was used to score ADHD symptoms. CPRS assessments were also conducted on a control group of a similar age range without AR. Data obtained were used to compare ADHD symptom changes seasonally in AR patients and between grass pollen-related AR patients and the control group.
Findings: Our study included 146 patients with a diagnosis of grass pollen-related AR with an average age of 8,9±1,7 years; and a control group consisting of 150 participants with an average age of 9±1,8 years. Assessments showed that during the grass pollen season, patients exhibited higher levels of ADHD symptoms, school absenteeism, and lower school performance compared to out-of-season and the control group. p-values were <0.001, <0.001, 0.006 respectively). School absenteeism and number of absence days were higher compared to the control group (p-values respectively 0.001; <0.001). Male gender (OR: 3.23; CI: 1.47-7.07; p: 0.003), high nasal VAS score (OR: 1.18; CI: 1.07-1.31; p: 0.001), and snoring (OR: 1.95; CI: 1.04-3.63; p: 0.001) were identified as risk factors for attention deficit; high ocular VAS score (OR: 1.15; CI: 1.02-1.31; p: 0.02) was identified as a risk factor for hyperactivity in ADHD.
Conclusion: Patients with AR exhibit increased ADHD symptoms during the pollen season due to AR symptoms, leading to decreased school performance and increased school absenteeism. AR is also a risk factor for ADHD. Therefore, close monitoring and management of AR symptoms in patients with AR are crucial for their social and academic life.