2023 kahramanmaraş depremi sonrası travmatik rabdomiyoliz (crush sendromu) gelişen çocukların değerlendirilmesi
Evaluation of children who developed traumatic rhbdomyolisis (crush syndrome) after the 2023 kahramanmaraş earthquake
Yazar: MERVE GÜLERYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ALTINEL AÇOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli çok sayıda ili etkileyen, aynı gün içerisinde gerçekleşen iki büyük depremden sonra hastanemize çok sayıda yaralı sevk edilmiştir. Bu çalışmada depreme bağlı yaralanmalar sonucunda kreatin kinaz yüksekliği saptanan hastaların, Crush Sendromu açısından demografik verileri, klinik ve laboratuvar bulguları, uygulanan tedavi ve klinik izlem süresinde izlenen komplikasyonların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 06.02.2023-31.05.2023 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Pediyatri Kliniği'nde serum kreatin kinaz yüksekliği saptanan ve Crush Sendromu ön tanısı ile takip edilen 1 ay-18 yaş arası 100 depremzede hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik ve laboratuvar bulguları, tedavi prosedürleri hasta dosya kayıt sisteminden geriye dönük olarak incelendi. 
Bulgular: Çalışmada kreatin kinaz yüksekliği saptanan 100 hastanın yaş ortalaması 10,5 ± 4,5 yaş olup %50'si erkek idi. Hastaların takipleri sırasında saptanan en yüksek kreatin kinaz değeri ortalama 43578 ± 70330 U/L, ortanca 10209 (329- 404000) U/L idi. En sık gözlenen elektrolit bozuklukları; hipokalemi %74,  hiponatremi %69, iyonize kalsiyum düşüklüğü %77, hiperfosfatemi %60 ve hipomagnezemi %54 oranında gözlendi. Crush Sendromu'nda en korkulan elektrolit bozukluğu olan hiperkalemi hastaların %27'sinde görüldü. Hastanemize deprem sonrası ilk bir hafta içerisinde başvuran 84 hastanın başlangıç parenteral sıvı miktarı ortalama 3136 ± 768 ml/m² (1600-4000) %0,45 NaCl, %5 dekstroz solüsyonu idi. Hastaların %86'sına (n=86) başlangıç parenteral sıvı tedavisine litreye ortalama 47±6 mEq, (20-50) NaHCO3 eklendi. Hastaların %33'ü (n=33) diyaliz tedavisi aldı, %43'ü (n=43) fasyotomi operasyonu geçirdi ve %17'si (n=17) hiperbarik oksijen tedavisi aldı. Diyaliz tedavisi ve fasyotomi operasyonu olan hastaların serum kreatin kinaz seviyeleri, bu tedavilere ihtiyaç duyulmayan hastalara göre daha yüksek izlendi. ROC analizinde, kreatin kinaz düzeyinin 21.997 U/L ve üzerinde olmasının akut böbrek hasarı ve diyaliz tedavisi gerekliliği açısından riskli olduğu saptandı. Hastaların %41'inin enfeksiyon nedeniyle antibiyotik değişim ihtiyacı oldu. Açık yarası bulunan hastaların alınan yara kültürlerinde en çok Gram negatif bakteri üremesi gözlendi. Üreme gözlenen yara kültürünün alınma zamanının hastane yatışının 15-30 gün arasında olduğu saptandı. En sık patojen Acinetobacter baumannii olarak izlendi. Hastaların pediyatri kliniği izlem süresi ortalama 30 ± 25 gün, ortanca 21 (2-118) gün saptandı. Hastalarda sinir hasarı oranı %39 (n=39), amputasyon oranı %18 (n=18), mortalite oranı ise %2 (n=2) idi.
Sonuç: Crush Sendromu'nun başlangıçta en önemli ve korkulan komplikasyonları hiperkalemi ve akut böbrek hasarıdır. Deprem sonrası enkazdan çıkarılan çocuklarda Crush Sendromu gelişimini azaltmak amacıyla hastalara sıvı tedavisi mümkün olduğunca sahada erken dönemde ve yüksek miktarda başlanmalı, içerik olarak potasyumsuz izotonik sıvılar tercih edilmelidir. Hastaların takip süresince elektrolit bozuklukları değişkenlik göstermekte olup hastalar bu açıdan yakın takip edilerek uygun elektrolit desteği yapılmalıdır. Crush Sendromu tedavi sürecinde klinik bulgular ve laboratuvar bulguları ile eşlik edebilecek komplikasyonlar açısından hastalar yakın takip edilerek gereklilik halinde ilgili bölümler ile iletişime geçilmelidir. Fonksiyon kaybını önlemek amacıyla da rehabilitasyon sürecine erken dönemde başlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Deprem, Çocuk, Crush Sendromu, Travmatik Rabdomiyoliz

Abstract:
Aim: On February 6, 2023, many injured people were sent to the hospital after two major earthquakes occurred in Kahramanmaraş and many other surrounding cities. In the study, demographic data, clinical and laboratory tests, treatment applied and complications observed during the clinical follow-up period in terms of the development of Crush Syndrome in patients whose creatine kinase results were increased as a result of earthquake-related injuries.
Materials and Methods: In this study, 100 earthquake victims aged between 1 month and 18 years, who were followed up with a preliminary diagnosis of Crush Syndrome and whose serum creatine kinase level was higher than the laboratory upper limit at Ankara Etlik City Hospital Pediyatrics Clinic between 06.02.2023 and 31.05.2023, were included. The demographic data, clinical and laboratory findings, and treatment procedures of the patients were recorded retrospectively from the patient file registration system and evaluated statistically. 
Results: In the study, the average age of 100 patients with elevated creatine kinase was 10.5 ± 4.5 years and 50% were male. The highest creatine kinase value of the patients was detected as an average of 43578 ± 70330 U/L, and a median of 10209 (329-404000) U/L. The most common electrolyte disorders are; hypokalemia was observed in 74%, hyponatremia in 69%, low ionized calcium in 77%, hyperphosphatemia in 60% and hypomagnesemia in 54%. Hyperkalemia, the most feared electrolyte disorder in Crush Syndrome, was seen in 27% of patients. The average initial parenteral fluid amount of 84 patients admitted to our hospital within the first week after the earthquake was 3136 ± 768 ml/m² (1600-4000) 0.45% NaCl, 5% dextrose solution. An average of 47±6 mEq, (20-50) NaHCO3 per liter was added to the initial parenteral fluid therapy in 86% of the patients (n=86). 33% (n=33) of the patients received dialysis treatment, 43% (n=43) underwent fasciotomy surgery, and 17% (n=17) received hyperbaric oxygen therapy. Serum creatine kinase levels of patients who had dialysis treatment and fasciotomy operations were observed to be higher than those of patients who did not need these treatments. In the ROC analysis, it was determined that a creatine kinase level of 21,997 U/L and above was risky in terms of acute kidney injury and the need for dialysis treatment. 41% of the patients needed to change antibiotics due to infection. Gram-negative bacterial growth was mostly observed in wound cultures taken from patients with open wounds. It was determined that the average time to obtain a wound culture showing growth was between the 15th and the 30th day. The most common pathogen was Acinetobacter baumannii. The average follow-up period of the patients in the pediyatric clinic was 30 ± 25 days, and the median was 21 (2-118) days. The nerve damage rate was 39% (n=39), the amputation rate was 18% (n=18), and the mortality rate was 2% (n=2).
Conclusion: The most important and feared complications of Crush Syndrome in the beginning are hyperkalemia and acute kidney injury. In order to reduce the development of Crush Syndrome in children rescued from the debris after the earthquake, fluid therapy should be started as early as possible and in large amounts, and isotonic fluids without potassium should be preferred. Electrolyte disorders vary during follow-up of patients, and patients should be closely monitored and appropriate electrolyte support should be provided. During the Crush Syndrome treatment process, patients should be closely monitored for clinical and laboratory findings, as well as any complications that may accompany them, and relevant departments should be contacted if necessary. In order to prevent loss of function, the rehabilitation process should be started early.
Keywords: Earthquake, Child, Crush Syndrome, Traumatic Rhabdomyolysis