Kalite kontrol amaçlı zaman serilerinde sapan değer (Outlier) analizi /
Yazar: AHMET KAYA
Danışman: PROF.DR. ONUR BASKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Aykırı değerler = Outliers ; Kalite kontrol = Quality control ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
ABSTMAKT Çok yaygın olarak kullanılan kalite kontrol yöntemlerinin etkinliğini artıracak yöntemler her zaman söz konusu olmuştur. Bu çalışmanın kapsamı içerisinde istatistiksel kalite kontrolü için önemli sayılabilecek bir yöntem tanıtılmış ve uygulama olarak kimyasal bir üretim sürecinden iki saatte bir elde edilmiş 197 gözlem incelenmiştir. Bu uygulama işleminde eşit zaman aralıkları ile elde edilen gözlemlere uygun zaman serisi modeli uydurulmuş ve modelden büyük oranda sapan iki adet gözlem tesbit edilerek tipleri belirlenmiştir. Daha sonra sapan gözlemlerin etkisi giderilerek, gözlem değerleri için tekrar kontrol işlemi yapılmış ve sapan gözleme rastlanmadığı görülerek kontrol işlemine son verilmiştir. Bu arada sapan gözlem değerlerin, modelin parametre değerleri ve varyans üzerindeki etkileri ortaya konmuş ve kalite kontrol yorumlan yapılmıştır. ABSTRACT A search for a more effective method to detect outliers for quality control methods which have been used for years in our country but whose effect has been discussed, has always been very popular. In this study a method, which is important for statistical quality control, has been introduced, and 197 observations obtained from a chemical production process every two hours were investigated, hi this application, a suitable time series model has been fitted to the observations obtained in equal time intervals, and as a result of two outlying observations and their types have been detected. Later, the effect of these two mentioned outlying observations has been overcomed, and the control procedure has been repeated since no outlying observations were found, the control procedure has been stopped. Meanwhile, the effect of outlying observations on the parameters and the variance were investigated, and the quality control interpretation of the outliers were made.

Abstract:
ABSTMAKT Çok yaygın olarak kullanılan kalite kontrol yöntemlerinin etkinliğini artıracak yöntemler her zaman söz konusu olmuştur. Bu çalışmanın kapsamı içerisinde istatistiksel kalite kontrolü için önemli sayılabilecek bir yöntem tanıtılmış ve uygulama olarak kimyasal bir üretim sürecinden iki saatte bir elde edilmiş 197 gözlem incelenmiştir. Bu uygulama işleminde eşit zaman aralıkları ile elde edilen gözlemlere uygun zaman serisi modeli uydurulmuş ve modelden büyük oranda sapan iki adet gözlem tesbit edilerek tipleri belirlenmiştir. Daha sonra sapan gözlemlerin etkisi giderilerek, gözlem değerleri için tekrar kontrol işlemi yapılmış ve sapan gözleme rastlanmadığı görülerek kontrol işlemine son verilmiştir. Bu arada sapan gözlem değerlerin, modelin parametre değerleri ve varyans üzerindeki etkileri ortaya konmuş ve kalite kontrol yorumlan yapılmıştır. ABSTRACT A search for a more effective method to detect outliers for quality control methods which have been used for years in our country but whose effect has been discussed, has always been very popular. In this study a method, which is important for statistical quality control, has been introduced, and 197 observations obtained from a chemical production process every two hours were investigated, hi this application, a suitable time series model has been fitted to the observations obtained in equal time intervals, and as a result of two outlying observations and their types have been detected. Later, the effect of these two mentioned outlying observations has been overcomed, and the control procedure has been repeated since no outlying observations were found, the control procedure has been stopped. Meanwhile, the effect of outlying observations on the parameters and the variance were investigated, and the quality control interpretation of the outliers were made.