Hemşirelik öğrencilerinin çevresel risk algısı ve çevresel tutumlarının belirlenmesi
Assessing environmental risk perceptions and environmental attitudes of nursing students
Yazar: BETÜL SAYAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Risk = Risk ; Tutumlar = Attitudes ; Çevre = Environment ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sağlığı = Environmental health ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Araştırma, hemşirelik öğrencilerinin çevresel risk algısı ve çevresel tutumlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı tipte bir araştırmadır.
Araştırmanın evrenini, İstanbul ilindeki üniversitelerin 2012-2013 eğitim-öğretim güz yarıyılında öğrenim gören hemşirelik bölümündeki 2364 öğrenci, örneklemini ise tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen, bilgilendirilmiş izin alınan 778 öğrenci oluşturdu. Verilerin toplanmasında; Öğrenci Kişisel Bilgi Formu, Çevresel Risk Algısı Ölçeği ve Çevresel Tutum Ölçeğini içeren anket formu kullanıldı. Verilerin analizi; bilgisayarda SPSS 17,5 paket programı kullanılarak frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Tukey HSD ileri analiz testi ile yapıldı. 
Elde edilen veriler sonucunda, öğrencilerin %86'sının kız, yaş ortalamasının 21,21±1,97 olduğu, %29,2'sinin birinci sınıfta öğrenim gördüğü saptandı. Öğrencilerin; çevresel risk algılarının yüksek olduğu (6,04 ±0,81), çevresel tutumlarının iyi düzeyde olduğu (4,02±0,47) saptandı. Kız öğrencilerin çevresel risk algıları ve çevresel tutum puanlarının erkek öğrencilerden çok ileri düzeyde anlamlı olarak daha yüksek (p<0.001) olduğu, sınıf düzeyi yükseldikçe çevresel risk algısı ile alt boyutları olan "Küresel Çevre Riskleri", "Ekolojik Riskler", "Kimyasal Atık Riski" ortalamalarının çok ileri düzeyde anlamlı (p<0.001) ve "Kaynakların Tükenme Riski" ile çevresel tutum puan ortalamalarının da anlamlı  (p<0.05) olarak yükseldiği saptandı. Öğrencilerin yaş grupları, medeni durumları, aile tipi, kardeş sayısı, anne ve baba eğitim düzeyi, gelir durumları, en uzun yaşanılan yerleşim birimi (il, ilçe, köy/kasaba), herhangi bir çevre kuruluşuna üye olma durumu, bir çevre kuruluşunun çevresel aktivitesine katılma durumu, üniversite öncesi ve üniversite dönemindeki derslerinde, ders dışında çevre konusunda herhangi bir eğitim alıp almama durumu ile çevresel risk algısı ve çevresel tutum puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı (p>0.05) görüldü. Öğrencilerin çevresel risk algısı ve çevresel tutumları arasında istatistiksel olarak çok ileri düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu saptandı ( r=0.366, p<0.001). 
Sonuç olarak, öğrencilerin çevresel risk algılarının yüksek ve çevresel tutumlarının iyi düzeyde olduğu görüldü. Çevresel risk algısı yükseldikçe çevresel tutumların da olumlu yönde geliştiği belirlendi. Hemşirelik eğitiminde sağlık - çevre ilişkisi üzerine daha yoğun eğitim programları düzenlenmeli, olumlu algı ve tutumun sürdürülmesine yönelik çalışmalar sürdürülmeli, çevre örgütleri ile işbirliği sağlanarak etkinlikler düzenlenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Çevre, çevresel risk algısı, çevresel tutum, çevresel duyarlılık, hemşirelik öğrencisi

Abstract:
This is a type of descriptive and correlational study to examine and identify nursing students' perception of environmental risks and their environmental attitude.
The study population consisted of the 2364 nursing students studying at universities in Istanbul in the fall semester of 2012-2013 academic year; the survey sampling consisted of 778 students, who were chosen by stratified random sampling and who were informed and asked for their permission. The data are collected via a questionnaire containing ?The Student Personal Information Form?, ?The Environmental Risk Perception Scale? and ?The Environmental Attitudes Scale?. Using 17.5 package SPSS program on the computer, the data has been analyzed for frequency, percentage, mean, standard deviation, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Tukey HSD test with advanced analysis.
At the end of the study, it was determined that the average age of the students was 21.21±1.97 years, 86% of them were female, 29.2% of them studied in their first year. It was also determined that the environmental risk perception of the students is high (6.04 ± 0.81) and their environmental attitude is at a good level (4.02±0.47). It was found that, female students' environmental risk perceptions and environmental attitude scores are significantly at a very advanced level, higher than male students (p < 0.001). As students? study-years increased, a significant rise at an advanced level was observed in their environmental risk perception and the sub-dimensions "Global Environmental Risks", "Ecological Risks", "Chemical Waste Risks" (p < 0.001) and there was a significant increase in " Exhaustion of Resources Risks" and in the averages of  environmental attitudes scores (p < 0.05). It was identified that there is not a statistically significant difference between environmental risk perception, average environmental attitudes score, and students? age groups, marital status, family type, number of siblings, mother and father's education level, income status, the longest living residential unit (city, county, village/town), the states of being a member of any environmental organization, participating in an environmental activity at any environmental organization, whether or not taking any education about environment before or during university education, or outside university education (p > 0.05). It was determined that there is a statistically significant, very advanced positive relationship between students? environmental risk perception and their environmental attitude. (r= 0.366, p <0.001).
In the study, it was seen that students? environmental risk perception are high and their environmental attitude are at a good level. Higher environmental risk perceptions of environmental attitudes developed in a positive way were determined. More intensive training programs in nursing education should be organized on the relationship between health care - environment, efforts to maintain a positive environmental perception and attitude should be continued, activities should be organized through the cooperation with environmental organizations.
Key words: Environment, Environmental Risk Perception, Environmental Attitude, Environmental Sensitivity, Nursing students