Term ve preterm doğum yapan annelerde kaygı, emzirme öz-yeterliliği ve doğum sonrası sosyal destek düzeylerinin karşılaştırılması
A comparison of anxiety, breastfeeding self-efficacy, and postpartum social support levels in mothers who gave birth to term and preterm infants
Yazar: KÜBRA HAYTA
Danışman: DOÇ. DR. YAĞMUR SEZER EFE
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, term ve preterm doğum yapan annelerde kaygı, emzirme öz-yeterliliği ve doğum sonrası algılanan sosyal destek düzeyini belirlemek ve karşılaştırmak amacı ile tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini 2021-2022 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Hastanesi Perinatoloji Servisinde yatan, termde doğum yapmış olan 41 anne ve Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Çocuk Hastanesi Prof. Dr. Neşide Çetin Yenidoğan Ünitesinde bebeği yatan preterm doğum yapmış 41 anne olmak üzere toplam 82 anne oluşturmuştur. Etik kurul, kurum izni ve katılımcı oluru alınan bu çalışmada veriler; Anne ve Bebek Tanıtıcı Özellikler Formu, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri-Kısa Formu (DSKE-KF), Emzirme Öz Yeterliliği Ölçeği (EÖYÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) kullanılarak, doğumdan sonraki 24-72 saat içinde ve doğumdan 30 gün sonra olacak şekilde 2 kez toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilk, Levene testi, Mann-Whitney U testi, Pearson ki-kare, Bonferroni düzeltmeli iki oran z testi, tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, Bonferroni düzeltmesi ve McNemar testi kullanılmıştır. 
Termde doğum yapan annelerin birinci ölçüm DKE puan ortalamaları (9.68±0.62), preterm doğum yapan annelerin ise ikinci ölçümdeki DKE puan ortalamaları (8.54±0.35); aynı zamanda preterm doğum yapan annelerin birinci ve ikinci ölçümdeki SKE puan ortalamaları (sırasıyla 11.12±0.61 ve 11.17±0.60) daha yüksek bulunmuştur (hepsi için p>0.05). Grup içi karşılaştırmalarda term ve preterm doğum yapan annelerin ikinci ölçüm DKE puan ortalamalarının istatistiksel olarak birinci ölçüm puanlarından daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Grup içi karşılaştırmada preterm doğum yapan annelerin ikinci ölçüm EÖYÖ puan ortalamaları, birinci ölçüm puanlarından yüksek bulunmuştur (p<0.05). Termde doğum yapan annelerin birinci ölçüm DKE puan ortalamaları ile ÇBASDÖ Arkadaşlar, Özel bir insandır ve ÇBASDÖ toplam puanları arasında zayıf düzeyde pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca birinci ölçüm SKE puan ortalamaları ile ÇBASDÖ Aile puanları arasında orta düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.05). Preterm doğum yapan annelerin birinci ölçüm EÖYÖ puan ortalamaları ile ÇBASDÖ Özel bir insandır puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak orta düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır (p<0.05). 
Araştırma sonuçlarına göre preterm doğum yapan annelerde kaygının daha yüksek olduğu ve bu annelerde emzirme öz-yeterliliği ile sosyal destek arasında; termde doğum yapan annelerde ise kaygı ve sosyal destek arasında bir ilişkili olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Doğum sonrası algılanan sosyal destek; Emzirme öz-yeterliliği; Kaygı; Preterm doğum; Termde doğum.

Abstract:
The study was conducted as a descriptive to determine and compare the relationship between anxiety, breastfeeding self-efficacy, and postpartum social support levels and in mothers who gave birth to term and preterm. 
The study sample comprised a total of 82 mothers, with 41 being mothers who gave birth term at the Erciyes University Gevher Nesibe Hospital Perinatology Service between 2021-2022, and 41 being mothers who gave birth preterm at the Fevzi Mercan- Mustafa Eraslan Children's hospital Prof. Dr. Neşide Çetin neonatal unit. This study was conducted with the approval of the ethics committee, institution, and participants. In this study, for which ethical committee approval, institutional permission, and participant consent were obtained, the data were collected using the Mother and Infant Characteristics Form, the State (SAI-SF)-Trait Anxiety Inventory-Short Form (TAI-SF), Breastfeeding Self-Efficacy Scale (BSES), and Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). Data collection occurred twice: within 24-72 hours after birth and again 30 days after birth. In the analysis of the data, descriptive statistics, Shapiro Wilk, Levene test, Mann-Whitney U test, Pearson chi-square, Bonferroni corrected two-ratio z test for subgroup analysis, two-way analysis of variance for repeated measurements, Bonferroni correction and McNemar test for all pairwise comparisons were used.
Mothers who gave birth at term had higher mean the SAI mean scores in the first measurement (9.68±0.62) and mothers who gave birth preterm had higher mean the SAI mean scores in the second measurement (8.54±0.35). At the same time, the mean the TAI mean scores in the first and second measurements (11.12±0.61 and 11.17±0.60, respectively) were higher in mothers who gave birth preterm (p>0.05 for all). In the intra-group comparisons, the SAI mean scores of the second measurements for mothers who gave birth at term and preterm were statistically lower than the scores from the first measurements (p<0.05). In the intra-group comparison, the BSES mean scores of mothers who gave birth preterm in the second measurement were higher than those in the first measurement (p<0.05). A weak positive correlation was found between the first measurement of SAI mean scores for mothers who gave birth at term and the MSPSS scores for friends, special persons, and the total MSPSS scores. In addition, a moderate positive correlation was found between the first measurement TAI mean scores and MSPSS family scores (p<0.05). There was a statistically moderate positive correlation between the first measurement BSES mean scores of the mothers who had preterm birth and the MSPSS special person mean scores (p<0.05).
According to the results of the study, it was found that anxiety was higher in mothers who gave birth preterm and that there was a relationship between breastfeeding self-efficacy and social support in these mothers; In mothers who gave birth at term, there was a correlation between anxiety and social support.
Keywords: Postpartum perceived social support; Breastfeeding self-efficacy; Anxiety; Preterm birth; Birth at term.