Post dural baş ağrısı ve tedavi deneyimimiz
Post-dural puncture headache and our treatment experience
Yazar: EVRİM BOZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ÖZKAN SEYHAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Postdural baş ağrısı (PDBA), spinal anestezinin sık görülen ve postoperatif dönemde konforu bozan, günlük aktiviteyi engelleyen bir komplikasyonudur. PDBA tedavisinde konservatif ve invazif yöntemler mevcuttur. İnvazif bir yöntem olan epidural kan yaması (EKY), PDBA'nın tedavisinde en etkili yöntem olarak bildirilmekle beraber, kendine ait riskleri de beraberinde getirmektedir. 25 G Quincke iğne ile spinal anestezi uygulaması sonrasında % 8,7 oranında ortaya çıkan PDBA'nın tedavisinde EKY uygulama oranı %66 olarak rapor edilmiştir.Çalışmamızda İstanbul Tıp Fakültesi Etik Kurul onayı alındıktan sonra, Ocak 2006 - Mayıs 2008 döneminde spinal anestezi ile sezaryen ameliyatı geçiren ve sonrasında PDBA gelişen hastaların konservatif yöntemlerle tedavisini hastaların onayını alarak gözlemledik.Postoperatif dönemde serviste izlenen gebelere ait kaydedilen parametreler; baş ağrısı gelişenlerin yaşı, spinal anestezinin deneme sayısı, baş ağrısının başlama ve geçme zamanı, tedavinin başlama ve bitiş zamanı, baş ağrısının lokalizasyonu, yatarken baş ağrısının olup olmadığı, görsel ve işitsel semptomların varlığı ve (eğer varsa) karakteri, 11 puanlık verbal ağrı skalasına (VAS) göre ağrının şiddeti, bulantı ve/veya kusmanın varlığı idi.PDBA gelişen 22 hastaya yatak istirahatinin yanı sıra teofilin eklenmiş kristalloid sıvı infüzyonu, parasetamol, kafein ve kodein içeren kombine analjezik preparatından oluşan konservatif tedavi protokolü uygulandı. Bu tedaviye rağmen ilk dört günün sonuna kadar ağrıda hiç azalma olmazsa EKY uygulanması planlandı. Hastalar 30 gün süresince izlendi.25 G Quincke iğneyle uygulanan spinal anestezi sonrası PDBA insidansını % 3,35 olarak bulduk. Tedaviye başlarken ortalama VAS değeri 8,5 [2-10] idi. Tedaviye başladıktan sonra hastaların VAS değerinin 4'ün altına düşmesi ve PDBA'nın tamamen iyileşmesi sırasıyla ortalama 4 [2-8] günde, ortalama 5 [1-30] günde gerçekleşmiştir.Çalışmamızda i.v. hidrasyon, teofilin ve kafeinli analjeziklerden oluşan konservatif tedavi yöntemi ile ortalama 5. günde % 90,9 oranında başarı sağlanmış ve literatürde bu ajanlardan tek başına teofilin ile % 59,1, tek başına kafeinli analjezikler ile % 30 olarak bildirilen başarı oranları bir bakıma kombine edilmiştir.Elde edilen yüksek başarı oranı ile, uyguladığımız konservatif tedavi rejiminin yüksek başarı oranı ile girişimsel bir tedavi şekli olan ve kendine has morbidite ve komplikasyon riskleri taşıyan EKY'ye başvurma gereğini azaltma konusunda umut veren bir protokol olduğu kanaatine vardık.

Abstract:
Post-dural puncture headache (PDPH) is a commonly seen complication of spinal anaesthesia; it discomposes and interferes with the activities of daily living. There exists conservative and invasive treatment modalities in the managment of PDPH. Epidural blood patch (EBP); which is an invasive treatment modality, besides being stated as the most effective treatment method, it carries its own risks with it. The EBP application rate was reported as a high percentage as 66 % in the treatment of PDPH; which occured with a rate of 8.7 %, after spinal anaesthesia performed using 25 G Quincke needle.In our study; after receiving the approval of İstanbul University İstanbul Faculty of Medicine Ethics Committe and the informed consent of each participating patient, we observed the treatment process with conservative methods of the patients who underwent caesarean section under spinal anaesthesia and experienced PDPH afterwards, during the time interval between January 2006 and May 2008.The recorded parameters pertaining to the patients who where followed in the obstetrics ward during the post-operative period were; the ages of the ones who experienced PDPH, the number of attempts made to accomplish the spinal anaesthesia in those patients, the starting and abatement time of the headache, the starting and termination time of the treatment, the localization of the headache, the presence or absence of headache in the supine position, the presence or absence and (if present) character of visual and auditory smyptoms, the severity of headache graded according to a verbal rating scale (VRS) which consists of 11 levels and presence or absence of nausea and vomiting.Besides bed rest, the conservative treatment protocol consisting of infusion of a teophylline-added crystalloid fluid, paracetamol and a combined oral analgesic preparation composed of caffeine and codein was implemented for the 22 patients who experienced PDPH. EBP application was planned in case the severity of headache does not decrease in spite of this treatment within the first four days. The patients followed up for 30 days.We found the PDPH incidence as 3.35 % after spinal anaesthesia performed using 25 G Quincke needle. The mean VRS score was 8.5 (2-10) at beginnig of the treatment period. After the beginnig of the treatment; the falling down of VRS scores under 4 and complete resolution of PDPH, took place at a mean period of 4 [2-8] and 5 [1-30] days respectively.In our study; a success rate of 90.9 % was achived on the fifth day with the implementation of the conservative treatment protocol consisting of I.V. hidration, theophylline and analgesics including caffeine when used individually, which were documented in the current literature as 59.1 % and 30 % respectively, were somewhat added up cumulatively.We have concluded that; with the high success rate acchived, the conservative treatment regiment we applied is a promising protocol in terms of decreasing the need for admission to EBP which is an invasive treatment method and carries its own morbidity and complication risks with it.