Âl-i İmran süresindeki inşa üslubu
Building styles of Al-i in the Qur'an
Yazar: DEARY MOHAMMED ATA RASHED
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇIKAR
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Al-i İmran suresi = Al-i İmran sura ; Arapça = Arabic ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İnşa = Construction

Özet:
İnşa üslubu isnadın iki kısmından birini oluşturur. Bu kısım ise kelamın haber /yüklem çeşidinde takdim, ta'hir, fasl, vasl, zikr, hazf, ta'rif, tenkir, icaz, itnab gibi belagatsal konularla detaylandırılmıştır. Ayrıca inşai ve talebi cümlenin beyani ve bedii gibi başka sanatsal tarafları da söz konusu olduğu için ilgili cümlelerde bu yönlerin de göz ardı edilmemesi gerekir.
Kur'an-ı Kerim'deki talebi cümlelere baktığımızda emir olarak zikredilen cümlelerin nehiy olarak zikredilen cümlere göre daha fazla olduğu ve neredeyse üç katına çıkacak kadar fazla olduğunu görürüz. Bununla beraber Al-i İmran, 103.) gibibirçok yerde emir ile nehiy birbiri ardına gelerek bir teyit ortamını da oluşturmaktadırlar. Dolayısıyla Kur'an'i kerimde talep cümlelerinin listesinde emir üslubu ilk sarada yer alırken nehiy üslubu emrin ancak üçte biri kadardır.
Konumuzun büyükbir bölümünü teşkil eden Al-iİmrân suresindeki emir fiillerine gelince genelde bu fiillerin "ifel 'kalıbında geldiğini görmekteyiz. Fakat nehiy fiilleri her ne kadar tür bakımından bir olsalar da söz konusu surede şekil bakımından farklıdırlar .Dolayısıyla Kur'an'i kerimde mükellefiyet yükleyen, kanun koyan, bazı şeyleri yapmayı bazılarını da terk etmeyi zorunlu olarak bildiren gerçek anlamda emir ve nehiylerin yanı sıra zorunlu şer'î hükümlerin amaçlanmadığı ancak nasihat, irşat, ümit, dilek, aciz bırakma, helal kılma, tehdit, temenni, alay ve tahkir gibi kelamın akışından anlaşılan belagatsal anlamlar ifade eden emir ve nehiy ifadeleri de vardır. Buna ilaveten Kur'an'i kerimin insana yönelik hitabında terğîb-terhîb, inzâr-tebşîr, vaad-va'îd/tehdit şeklinde bir çeşitlilik de vardır.
Kur'an'i kerimde emir ve nehyin tertibi hususunda da şunları söylememiz mümkündür: Hem aynı türden olanların artarda (emir-emir veya nehiy-nehiy) geliş şeklinde hem de aynı türden olmayanların artarda (emir-nehiy, nehiy-emir) geliş şekli söz konusudur. Fakat emir-nehiy şekildeki sıralama nehiy emir şeklindeki sıralamadan daha çoktur. Bu tertip Kur'an'ın i'câz sırlarından olup bir takım hikmet ve belagatsal sırlara dayanır.Kur'an'i kerimde emrin nehiyden çok olması ise insan nefsinin daha çok ilahi nasihatlere, irşada, rehberliğe ve yönlendirilmeye muhtaç olmasındandır.
Nahiv ve belagatın Kura'n naslarını tahlil etme konusu da şöyle açıklanabilir. Öncelikle bu iki ilmin senteziyle beraber metinlere ait yapısal olgular ve bu yapısal olguların içerdiği anlamsal ve belagatsal olanaklar bu yolla açığa çıkar. Çünkü nahiv ile anlam arasında sıkı bir bağ vardır. Dolayısıyla metinlerin anlamı ancak kelimenin metindeki görevini, öncesiyle ve sonrasıyla olan ilişkisini, takdim ve te'hîr açısındaki konumunu bilmekle ortaya çıkar ki bu da her iki ilmin birbirinden bağımsız bir şekilde değerlendirilmemesi gerektiğine dair bir kanıt mesabesindedir

Abstract:
Construction mode forms one of two part of imputation. This part has been detailed with eloquent subject like takdim, ta'hir, fasl, vasl, zikr, hazf, ta'rif, tenkir, icaz, itnab in the variety of report/verb of kalam. Because inşai ve talebi sentence have artistic side like beyani and bedii, this subject shouldn't be justified in sentences.
When we look at the talebi sentences in the Koran, we can realize that imperative sentences have been used more than three times by comparison with prohibition sentences. However, A confirmation atmosphere is constituted alternating imperative and prohibition sentences in many places like d^
Vj &I" And hold to the rope of Allah all together, do not become divided." (Al'i Imran, 103.) Hence, the prohibition sentences are one third of imperative sentences while imperative sentences are first place of request sentences in the Koran.
It is possible to emphasize something about construction of imperative and prohibition sentences in the Koran: It is the matter of that both of same type of sentences (imperative - imperative or prohibition - prohibition) and different type of sentences (imperative - prohibition or imperative - prohibition) can be used consecutively. Yet, Sequencing in imperative - prohibition is more than sequencing in prohibition- imperative. This construction is laconic secrets of Koran and depends on aphorism and eloquent secrets. Why the imperative sentences is more than prohibition in the Koran depends on requirement of diviner advice, act of true path, guidance and being counseling of human honor.
The subject of analyzing of Nas in Koran in terms of syntax and eloquence can be explained like that: Initially, the constructional event concerning texts and semantic and rhetoric possibilities of this constructional event become known by this way, because there is a close relationship between them. Therefore, the meaning of texts can be known only with recognizing their task in texts, relation between pre and post meaning of word, its place in terms of takdim ve te'hîr. And, it gives a clue that both of science shouldn't be evaluatet separately.