Yoğun bakım hastalarında kan laktat, c-reaktif protein, PAO2/fiO2, ortalama arteriyel basınç ve kreatinin düzeylerinin mortalite ile ilişkisi
The relationship between blood levels of lactate, c-reactive protein, creatinine, PAO2 / FİO2, mean arterial pressure and mortality in intensive care unit patients
Yazar: ÖZGÜR METİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜRKAY AKBAŞ
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fizyopatoloji = Physiopathology ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kreatin = Creatine ; Laktatlar = Lactates ; Laktik asit = Lactic acid ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Giriş: Yoğun bakıma kabul edilen hastalar arasında mortalite oranı oldukça yüksektir. Altta yatan temel neden başta olmak üzere; yaş, mekanik ventilasyon ve hastalık şiddeti gibi birçok etkene bağlı olarak mortalite oranları %14 ile %41.1 arasında değişmektedir. Yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların ölüm riski klinik bulgular ve laboratuvar testleri ile tahmin edilebilmektedir. Bu bulgularda yer alan parametrelerdeki değişiklikler yoğun bakım ünitesindeki hastaların prognozunu tahmin etmek için kullanılmaktadır. Başta kan laktat seviyesi olmak üzere, C-reaktif protein (CRP), parsiyel arteriyel oksijen basıncı/solunan oksijen konsantrasyonu (PaO2/FiO2) oranı, ortalama arteriyel basınç (OAB) ve kreatinin değerleri önemli parametrelerden bazılarıdır. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakımda yatan hastalarda, laboratuvar bulgularıyla kolay bir şekilde elde edilen kan laktat seviyesi, C-reaktif protein, PaO2/FiO2 ve kreatinin düzeyi ile ölçülen OAB değerlerinin mortalite oranı arasındaki ilişkiyi belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Eylül 2015-Nisan 2017 tarihleri arasında Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesine yatışı yapılan, ≥ 18 yaş, çalışmayı kabul eden ve dolaşım bozukluğu yapmadan laktat değerini etkileyen hastalık veya ilaç kullanımı olmayan 120 hasta alınmıştır. Hastaların giriş, 24. saat, 48. saat ve 72. saatlerde yoğun bakımda günlük bakılan laboratuvar verileri ile hemşire formlarında yazılı olan tansiyon ve idrar değerleri günlük kaydedilmiştir. Tüm hastalar 90 gün boyunca takip edildiler.
Bulgular: Özgeçmiş tanılarında en sık diyabetes mellitus, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıkları olan hastaların yoğun bakım ünitesine ana yatış nedeni %67.8 ile enfeksiyon idi. Ortanca APACHE II skoru 22 (16-29) olan hastaların 77'sine (%64.2) invaziv mekanik ventilasyon (İMV) ve 41'ine (%34.2) noninvaziv mekanik ventilasyon uygulandı. Hastaların 83'üne (%69.2) ARDS ve 60'ına (%50) akut böbrek hasarı (ABH) tanısı konuldu. ABH tanısı konulan hastalardan 9'una (%7.5) renal replasman tedavisi uygulandı. Hastaların yoğun bakım yatış süresi 7 (4-15) gün ve hastane yatış süresi 16.5 (8.2-29.7) gün olarak saptandı. Kan laktat değeri > 2 mg/dL olan hastaların giriş, 24. , 48. ve 72. saat hesaplanan SOFA skorları laktat değeri ≤ 2 mg/dL olan hastalara kıyasla daha yüksek görüldü. Genel yoğun bakım mortalitesi 42 (%35) olarak bulundu. Ölenlerde entübasyon, İMV, noradrenalin infüzyonu, ABH, hipotansiyon (OAB < 65 mmHg) ve sepsis tanısı oranı daha fazlaydı. Ölenlerin yaş ortalaması yaşayanlara kıyasla daha yüksek bulundu. Laktat düzeyi > 2 mg/dL olan hastalarda yoğun bakım, hastane, 28 günlük ve 90 günlük mortalite oranları yüksek bulundu. Yoğun bakım takibinde kreatinin değeri ilk 72 saat içinde ≤ 1.2 mg/dL seyredenlerde ölüm oranı düşük hesaplandı. Giriş, 24. saat, 48. saat ve 72. saat CRP değerleri ile yoğun bakım, hastane, 28 günlük ve 90 günlük mortalite arasında ilişki olmadığı görüldü. Hastaların yoğun bakım ünitesine kabulündeki PaO2/FiO2 değeri < 300 olanlarda 28 günlük mortalite düşük bulunurken, PaO2/FiO2 değeri ≤ 200 olanlarda ise 90 günlük mortalite yüksek bulundu. Hastaların giriş, 24. saat, 48. saat ve 72. saat OAB değerleri ile yoğun bakım, hastane, 28 günlük ve 90 günlük mortalite arasında bir ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: Hastaların yoğun bakıma kabulünden sonra elde edilen bulgulardan olan kan laktat değeri, kreatinin değeri, PaO2/FiO2 oranları ile mortalite arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Bununla beraber OAB değeri ile mortalite arasında bu ilişkinin olmadığı gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım, laktik asidoz, PaO2/FiO2, C-reaktif protein, kreatinin, ortalama arteriyel basınç, mortalite.

Abstract:
THE RELATIONSHIP BETWEEN BLOOD LEVELS OF LACTATE, C-REACTIVE PROTEIN, CREATININE, PaO2 / FiO2, MEAN ARTERIAL PRESSURE AND MORTALITY IN INTENSIVE CARE UNIT PATIENTS
Introduction: The mortality rate is very high among patients admitted to the intensive care unit (ICU). The mortality rates vary between 14% and 41.1% depending on the admission diagnosis, age, duration of mechanical ventilation and the severity of the disease. Pathophysiologic signs, clinical findings and laboratory tests are the first to determine the risk of death in ICU patients. The changes in these parameters are used to estimate both the risk of death and the prognosis of patients in the ICU. C-reactive protein (CRP), partial arterial oxygen pressure/inhaled oxygen concentration (PaO2/FiO2) ratio, mean arterial pressure (MAP), lactate and creatinine values are some of the important parameters for determining the prognosis. Many of these parameters' relationship with mortality are not well understood. The aim of this study is to determine the association between mortality and lactic acidosis (blood lactate level), C-reactive protein, PaO2/FiO2, mean arterial pressure and creatinine in patients admitted to the ICU.
Material and Methods: One-hundred-twenty patients who were admitted to Medical Intensive Care Unit of Düzce University Medical Faculty Research and Practice Hospital between September 2015 and April 2017 were included in the study. All pateints were ≥ 18 years old had no illness or drug use affecting blood lactate. Blood pressure and urine values were recorded daily at 24h, 48h and 72h in the intensive care unit, daily laboratory data and nurse forms. All patients were followed for 90 days.
Results: The main ICU admission diagnosis of the patients, whom mostly seen comorbidities were diabetes mellitus, hypertension and cardiovascular diseases, was infection with rate of 67.8%. The median APACHE II score was 22 (16-29) and invasive mechanical ventilation (IMV) was applied to 77 patients (64.2%) while noninvasive mechanical ventilation (NIMV) was applied to 41 patients (34.2%). Eighty-three patients (69.2%) were diagnosed with ARDS and 60 patients (50%) with acute kidney injury (AKI). Nine patients (15%) with diagnosis of AKI underwent renal replacement therapy. The intensive care unit stay was 7 (4-15) days and the overall hospital stay was 16.5 (8.2-29.7) days. SOFA scores calculated at entry, 24th, 48th and 72th hours were found higher in patients with blood lactate level > 2 mg/dL than patients with lactate level ≤ 2 mg/dL. The overall intensive care mortality was 42 (35%). Rate of intubation, IMV, noradrenalin infusion, AKI, hypotension (MAP < 65 mmHg), and diagnosis of sepsis were higher among nonsurvivors. The mean age was higher among nonsurvivors than survivors. Patients with blood lactate level > 2 mg/dL had higher intensive care, hospital, 28- and 90-day mortality rates. The mortality rate was found to be less among patients who had creatinine levels ≤ 1.2 mg/dL in the first 72 hours of ICU follow up. There was no relationship between admission, 24, 48 and 72 hours CRP values and ICU, hospital, 28 and 90-day mortality. Patients admitted to ICU with PaO2/FiO2 value < 300 had low 28-day mortality rates while patients with PaO2/FiO2 value ≤ 200 had high 90-day mortality rates. There was no correlation between patients' admission, 24, 48 and 72 hours MAP values and ICU, hospital, 28- and 90-day mortality rates.
Discussion: Blood lactate level, creatinine value and PaO2/FiO2 ratio, obtained after admission of patients into ICU, and mortality were found to be correlated. However, there is no relationship between MAP values and mortality.
Keywords: Intensive care unit, lactic acidosis, PaO2/FiO2, C-reactive protein, creatinine, mean arterial pressure and mortality.