Engelli sürücülerin aktivite performanslarını etkileyen kişisel, çevresel ve aktiviteye ait faktörlerinin incelenmesi
Analysis of personal, environmental and occupational faktors effecting activity performance of disabled drivers
Yazar: ORKUN TAHİR ARAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Sürücü eğitimi = Driver education ; Sürücüler = Drivers ; Çevresel özellikler = Environmental properties

Özet:
. Bu çalışma araba kullanan engellilerin aktivite performanslarını etkileyen çevresel ve bireysel faktörleri Kişi-ÇevreAktivite modeline göre incelemek amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya yirmi ortopedik, yirminörolojik engelli birey ve yirmi kişilik herhangi bir engeli olmayan kontrol grubu dahil edilmiştir. Bireylerin araba kullanımıyla ilgili kişisel faktörleri; normal eklem hareketi (NEH) ölçümleri, manuel kas testi, Standardize Mini Mental Test (SMMT), Loewenstein Occupational Therapy Cognitive Assessment (LOTCA), iz sürme testi, üç metre yürüme testi, sıralı ayak vurma testi ile değerlendirilmiştir. Çevrenin araba kullanmaya etkisini incelemek için yarı yapılandırılmış görüşme yöntemleri, Craig Hastanesi Çevresel Faktörler Anketi- Kısa Form (CHIEF-SF) ve engellilerin araba kullanması ile ilgili mevcut yasaları, araba kullanmada aktivite ile ilgili faktörlerinin değerlendirilmesinde yarı yapılandırılmış görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme ile demografik bilgilere ek olarak yardımcı teknoloji, aktivite memnuniyeti ve önemi sorgulanmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre her iki grubun NEH değerleri fonksiyonel sınırlardadır. Üst ekstremite kas kuvvetlerinin Amerikan Tıp Birliği?nin (AMA) belirttiği sınırlarda; alt ekstremite kas kuvvetlerinin ise bu sınırların dışında olduğu bulunmuştur. Kognitif değerlendirmelerden olan SMMT, LOTCA görsel-motor organizasyon ve düşünme becerileri bölümlerinin sonuçlarında her iki grubun da kontrol grubuyla arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05).Ancak SMMT sonuçlarının AMA?nın belirlediği standart değerleri karşıladığı belirlenmiştir. İz sürme testi, üç metre yürüme testi ve sıralı ayak vurma testi sonuçlarında, nöroloji grubuyla kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05), ortopedi grubu ve kontrol grubu arasında ise istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). CHIEF-SF?de her iki çalışma grubu sonuçlarının kontrol grubu ile aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Nöroloji grubundaki bireylerin en çok hizmetler/yardım alanında, ortopedi grubundaki bireylerin ise politikalar ve hizmet/yardım alanlarında bariyer algıladığı görülmektedir. Bu sonuçlar kapsamında kişisel-çevresel-aktivite ile ilgili faktörlerin araba kullanma aktivitesinin performansına etkisi tartışılmıştır. Sonuç olarak ülkemizde engellilerin araba kullanma aktivitelerinin kişisel, çevresel ve aktivite ile ilgili faktörlerin etkisiyle kısıtlanabildiği ve yapılan değerlendirmelerde, müdahalelerde ve yasal düzenlemelerde bu üç faktörün göz önünde bulundurulmasının gerekliliği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Sürücü rehabilitasyonu, ergoterapi, kişi-çevre-aktivite (KÇA) modeli, yardımcı teknoloj

Abstract: