Kültür turizminin korunması ve geliştirilmesinde yerel halkın algısının belirlenmesi: Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'ndeki yerel halk üzerine bir araştırma
Detecting the perception of local people in protection and development of cultural tourism: A study on local people in Mount Nemrut National Park area
Yazar: EBRU TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM GİRİTLİOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Alternatif turizm = Alternative tourism ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Milli parklar = National parks ; Nemrut Dağı Milli Parkı = Mount Nemrut National Park ; Yerel halk = Local people

Özet:
20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren turizm sektörünün olgunlaşması ve doyuma ulaşması sonucunda, deniz-kum-güneş üçlüsü ile rekabet etmede yetersiz kalınmış, turistlerin daha fazla eğlenmesi, daha fazla gecelemesi ve nihai amaç olarak daha fazla harcama yapması için yeni pazar arayışına girilmiştir. Bunun sonucu olarak da alternatif turizm türleri ortaya çıkmıştır. Bu türler arasında kültür turizmi, geniş çaplı ve uluslararası cazibesiyle seyahat ve turizm sektöründe önemli bir fenomen haline gelmiş ve sektörün vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. Kültürel turizm faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinde en önemli paydaşlardan biri olan yerel halkın kültür turizmine yönelik algı düeyi ve tutumu göz ardı edilmemelidir. Bir destinasyondaki kültür turizminin gelişimi, yapılan faaliyetlerin doğru amaçlara hizmet edecek şekilde gerçekleştirilmesi ve sürdürülebilirliği, büyük oranda yerel halkın iyi niyetine ve desteğine bağlıdır.
Yapılan araştırmanın amacı, Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'nde yaşayan yerel halkın,bölgedeki kültür turizmin korunması ve geliştirilmesine yönelik algısınınbelirlenmesi ve yerel halkın bireysel özellikleri ile bölge turizminin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel faktörleri arasındaki farklılıkların tespit edilmesidir. Bu amaç kapsamında oluşturulan anket formu, kolayda örneklem yöntemiyle Ekim 2017- Aralık 2017 tarihleri arasında Adıyaman ili Nemrut Dağı 
Milli Parkı Bölgesi'nde yaşayan 500 yerel halk üzerinde yüz yüze görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, SPSS 24.0for Windows istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu kapsamda frekans analizi ile aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmış, elde edilen verilerin boyutlara ayrılmasında faktör analizinden yararlanılmış ve yapılan korelasyon ve regresyon analizi sonucunda katılımcıların Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'nin kültür turizmi kapsamında korunmasına ve geliştirilmesine yönelik algıları arasındaki ilişki ile birbirinden etkilenme düzeyine ilişkin bulgular tablolaştırılmıştır. Ayrıcaverilerin normal dağılım durumu göz önüne alınarak, katılımcıların Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'nin kültür turizmi kapsamında korunması ve geliştirilmesi algısına yönelikkümeleme analizi yapılmış ve elde edilen bulgular sınıflandırılmıştır. 
Yapılan araştırma sonucunda, yerel halkın Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'ndeki kültür turizminin korunması ve geliştirilmesine yönelik algısının genel olarak ''olumlu'' olduğu tespit edilirken, konuya yönelik düşüncelerinde bireysel özelliklerine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Nemrut Dağı Milli Parkı Bölgesi'ndeki kültür turizminin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından yapılması gereken en önemli unsurların başında; bölgeye yönelik tanıtım ve reklam faaliyetlerinin arttırılması ve bölgedeki ulaşım olanaklarının geliştirilmesi olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:Alternatif Turizm, Kültür Turizmi, Yerel Halk, Nemrut Dağı Milli Parkı, Adıyaman

Abstract:
Because of the development and satisfaction of tourism sector from the last quarter of 20th century onwards, it has been insufficient to compete with sea-sand-sun trio, and a new market search has started to make the tourist entertain more, to spend more nights and as an ultimate aim, to make more expenditures. Because of this, alternative tourism types emerged. Among these types, cultural tourism became an important phenomenon in travel and tourism sector with its wide and international attraction and became an indispensable element of the sector. Perception level and attitude of local people, one of the most important shareholders in sustainability of cultural tourism activities, to cultural tourism should not be ignored. The development of cultural tourism in a destination depends on the realization and sustainability of the activities done in a way to serve the correct purposes, good will and support of the local people substantially. 
The aim of this research is to detect the perception of local people living in Mount Nemrut National Park Area towards the protection and development of cultural tourism in the area and to identify differences among individual characteristics of local people with economic, sociocultural and environmental factors of area tourism. The survey form prepared for this purpose was applied to 500 local people living in Adıyaman city Mount Nemrut National Park area between October 2017-December 2017, selected with convenience sampling method and with  
face-to-face interview method. The data obtained as a result of this study wasanalyzed through SPSS 24.0 for Windows statistics package program. In this context, arithmetic average and standard deviation values were calculated with frequency analysis, factor analysis was used in dimensional classification of the obtained data, and the relationship between the ideas of participants towards the protection and development of Mount Nemrut National Park area within cultural tourism and the findings related to the level of their getting affected from each other was tabulated as a result of correlation and regression analysis. Besides, by considering the normal distribution of the data, clustering analysis was applied for the ideas of the participants related to the protection and development of Mount Nemrut National Park area in terms of cultural tourism and the data obtained was classified. 
As a result of the study, while the perception of local people towards the protection and development of cultural tourism in Mount Nemrut National Park area were generally identified as "positive", it was also identified that they show difference in their ideas towards the subject according to their personal characteristics. Furthermore, it was identified that increasing the promotion and advertisement activities for the area and developing the transportation opportunities in the area are leading the most important elements that should be done in terms of providing the sustainability of cultural tourism in Mount Nemrut National Park area. 
Keywords: Alternative Tourism, Cultural Tourism, Local People, Mount Nemrut National Park, Adıyaman.