Bazı soya fasulyesi (Glycine max Merrill.) çeşitlerinin ot verimi ve kalite özellikleri üzerine farklı biçim zamanlarının etkisi
Effects of different harvesting times on forage yield and quality characteristics of some soybean (Glycine max Merrill.) varieties
Yazar: TUĞÇE VARAZLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE BAYRAM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biçme zamanı = Cutting time ; Kuru maddeler = Dry matters ; NDF = NDF ; Soya fasulyesi = Soybean ; Çeşitlilik = Diversity

Özet:
Bu araştırma, bazı soya fasulyesi çeşitlerinin ot verimi ve kalite özellikleri üzerine farklı biçim zamanlarının etkilerini belirlemek amacıyla Tokat-Kazova şartlarında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin arazisinde 2021 yılında yürütülmüştür. Çalışma Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ana parsellerde biçim zamanları alt parsellerde ise çeşitler yer almıştır. Çalışmada bitki materyali olarak; Adasoy, Cinsoy Mersoy, Nazlıcan, Türksoy, Umut 2002, Yemsoy ve Yeşilsoy soya çeşitleri kullanılmıştır. Denemede biçim zamanları; R2 (ana sap üzerindeki en üst iki boğumdan birinde çiçek bulunması), R4 (ana sap üzerindeki son dört boğumdan birinde 2 cm uzunlukta bir bakla bulunması) ve R6 (ana sap üzerindeki son dört boğumdan birinde meyve içini dolduran yeşil bir tohuma sahip bir bakla bulunması) olarak alınmıştır. Araştırmada bitki boyu, sap kalınlığı, yan dal sayısı, yaprakçık eni, yaprakçık boyu, yaprak oranı, sap oranı, yeşil ot verimi, kuru madde verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, ADF ve NDF oranları tespit edilmiştir. Çalışmada biçim zamanı × çeşit interaksiyonu bakımından, bitki boyları 32.8-129.9 cm, sap kalınlıkları 7.2-12.7 mm, yan dal sayıları 2.4-10.0 adet, yaprakçık enleri 5.8-9.9 cm, yaprakçık boyları 11.3-15.6 cm, yaprak oranları %24.9-56.8, sap oranları %28.6-43.4, yeşil ot verimleri 1087.8-5965.0 kg/da, kuru madde verimlerinin 289.1-2330.4 kg/da, ham protein oranları %11.8-24.2, ham protein verimleri 46.9-349.6 kg/da, ADF oranları %25.1-36.2 ve NDF oranları %31.4-42.8 arasında değişmiştir. Tek yıllık araştırma sonuçlarına göre, Tokat-Kazova koşullarında ana ürün olarak soya fasulyesinde yüksek ot verimi elde edilmek isteniyorsa Adasoy çeşidinin R6 döneminde; kaliteli ot elde edilmek isteniyorsa da Adasoy çeşidinin R4; Umut 2002, Cinsoy, Mersoy, Yeşilsoy çeşitlerinin de R6 döneminde biçilmesinin uygun olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
This research was established in Tokat-Kazova conditions on the research areas of Agricultural Research and Application Center of Tokat Gaziosmanpasa University in order to determine the effects of different harvesting times on forage yield and quality characteristics of some soybean varieties in 2021. The study was conducted at split block design with three replications.  In the experiments; the main plots were harvest times and the subplots were cultivars. Adasoy, Cinsoy Mersoy, Nazlican, Türksoy, Umut2002, Yemsoy and Yeşilsoy soybean varieties were used as plant materials. The harvesting times were taken as R2 (one of the top two nodes on the main stem has a flower), R4 (one of the last four nodes on the main stem has a 2 cm long pod) and R6 (one of the last four nodes on the main stem has a pod with a green seed filling the fruit). In the study, plant height, stem diameter, branch number, leaflet width, leaflet length, leaf ratio, stem ratio, forage yield, dry matter yield, crude protein content, crude protein yield, ADF and NDF contents were determined. In terms of harvesting times × cultivar interaction averages in the study; plant height 32.8-129.9 cm, stem diameter 7.2-12.7 mm, branch numbers 2.4-10.0, leaflet width 5.8-9.9 cm, leaflet length 11.3-15.6 cm, leaf ratio 24.9-56.8%, stem ratio 28.6-43.4%, forage yield 1087.8-5965.0 kg.da-1, dry matter yield 289.1-2330.4 kg.da-1, and crude protein content 11.8-24.2%, crude protein yield 46.9-349.6 kg.da-1, ADF content 25.1-36.2% and NDF content 31.4-42.8% has changed between. According to the results of the one-year research, It was determined that if it is desired to obtain high dry matter yield in the R6 period of Adasoy variety; If it is desired to obtain high quality hay, Adasoy cultivar R4; Umut 2002, Cinsoy, Mersoy, Yeşilsoy cultivars in the R6 period, would be suitable to be harvested in soybean as the main crop in Tokat-Kazova conditions.