COVID-19 pandemisinde kriz alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of the professional practices of social workers working in the field of crisis in the COVID-19 pandemic
Yazar: GÖKÇE BIÇAKCI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KARATAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Mesleki uygulama = Professional practice ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Bu araştırmanın amacı COVID-19 pandemisinde kriz alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki müdahale süreçlerine ilişkin değerlendirmelerinden yola çıkarak alana ve uygulamaya özel sorunları tespit etmek, uygulamada yürüttükleri müdahale süreçlerini tüm yönleriyle anlamak ve bu bulgular ışığında uygulanan mesleki müdahale süreçlerinin geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunmaktır. 
Niteliksel araştırma modeliyle tasarlanan araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla İstanbul, Tekirdağ, Bursa, İzmir, Ankara, Hatay, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Mardin illerinde kriz alanında çalışan ve kartopu örneklem yöntemiyle belirlenen toplam 25 sosyal hizmet uzmanı ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve görüşmelerden elde edilen bulgular kuramsal çerçeve temelinde irdelenmiştir. Bu bağlamda nitel veriler mesleki uygulamalar, hedef gruplar, şehir/bölgenin hedef gruba ve mesleki müdahale süreçlerine etkisi, kriz alanında yürütülen mesleki uygulamaların sosyal hizmet alanına katkısı, kurum faaliyetleri ve mesleki müdahalelerin yeterliliği, COVID-19 salgın sürecinin hedef gruba etkisi, COVID-19 salgın sürecinin mesleki müdahaleye etkisi, kriz alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının COVID-19 salgın sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve etkileri, kriz alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının ihtiyaç duyduğu sosyal destek mekanizmaları, sosyal hizmet uzmanlarının kriz alanına ilişkin görüş ve önerileri olmak üzere toplam 10 temada gruplandırılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. 
Araştırma bulgularına göre, kriz alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının yürütmüş oldukları mesleki uygulamalar mikro ve makro olmak üzere iki düzey faaliyetten oluşmasına karşılık, görüşme gerçekleştirilen katılımcılar sıklıkla mikro düzey faaliyet yürüttükleri anlaşılmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının yürütmüş oldukları mesleki uygulamaların hedef grupları sıklıkla; göç, çocuk, yaşlılık, yoksulluk, kadın ve aile alanlarında sorun yaşayan birey, aile, grup ve topluluklardan oluştuğu anlaşılmıştır. Sosyo-ekonomik gelir düzeyi yetersizliğinin sınır bölge ve metropol illerinde önemli bir sorun alanını teşkil ettiği görülmüştür. Kriz alanında sunulan faaliyetlere ilişkin, genel olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan müdahalelerin eksik kaldığı, buna istinaden eksik kalan faaliyetlere yönelik olarak sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarının mevcut olduğu anlaşılmıştır. Dezavantajlı gruplarda bulunan bireylerin ve aile üyelerinin mevcut dezavantajlarının en aza indirgenebilmesi için bölge kuruluşlarının iş birliği içinde olmasının önemli olduğu; kurumsal hizmetler ve koordinasyonun geliştirilmesine ilişkin çalışmaların sıklıkla sivil toplum yapılanmaları üzerinden yürütüldüğü görülmüştür. Kriz alanında yürütülen mesleki müdahalelerin birey ve toplulukların ihtiyaçlarına oranla yeterli olmadığı ancak faaliyet yürütülen hedef gruplarda farkındalık oluşumu ve sürdürülebilirliğin sağlanmasına ilişkin olumlu çıktıların mevcut olduğu anlaşılmıştır. Salgın sürecindeki kısıtlamaların etkisiyle hedef gruplar açısından temel ihtiyaçlara erişim ve sosyo-ekonomik destek taleplerinin arttığı, özellikle kısıtlamalarla birlikte işsizliğin arttığı, istihdamın azaldığı ve akabinde sosyo-ekonomik gelir eşitsizlikleri derinleştiren sosyal sorunların ortaya çıktığı anlaşılmıştır. Salgın sürecinin mesleki uygulamalar açısından temel ihtiyaçlara erişim konusunda önceliklendirilme yapılmasına, mesleki müdahalelerin kısa ve anlık çözüm odaklı uygulanmasına zemin hazırladığı görülmüştür. Kriz döneminde sosyal hizmet uzmanlarının sahada mesleki müdahalelerin uygulamasına ilişkin zorluklar yaşadığı; bu zorlukların bir kısmının kurum bazlı, bir kısmının da hedef grupla ilgili olduğu ifade edilmiştir. Bu açıdan sosyal hizmet uzmanlarının destek talep ettikleri konularda cevap verebilecek programların ya da mercilerin mevcut olmaması kadar kriz alanında krize yönelik müdahalelerin sahada deneyimlenmesinin mesleki müdahale süreçlerinin uygulanmasına ilişkin zorlukları da beraberinde getirdiği anlaşılmıştır. Bu sorunların giderilmesine yönelik olarak sosyal hizmet uzmanlarının ihtiyaç duydukları süpervizyon desteğini almalarının önemli olduğu; alanda çalışırken kurumsal düzeyde çalışma koşullarının iyileştirilmesi, mesleki eğitimler ve destek çalışmaları gibi bir dizi tamamlayıcı mekanizmaya ihtiyaç olduğu görülmüştür.

Abstract:
This research aims at identifying the problems facing the social worker in the field and related to their practice, understanding their intervention processes in all aspects and developing proposals for improvements in the intervention processes utilized in actual practice. 
The research was designed with the qualitative research method through 25 interviews held with the social workers working in the field of crisis identified with a snowball sampling method in the provinces of Istanbul, Tekirdağ, Bursa, İzmir, Ankara, Hatay, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa and Mardin using a semi-structured interview form and the qualitative data were analyzed along the theoretical framework related to the intervention processes in the field of crisis. 
The findings of the research were categorized and discussed across the following  themes: professional practices, target groups, the impact of the city/region on the target group and on the professional intervention processes, the contribution of professional practices carried out in the field of crisis to the area of social work, the adequacy of both the activities of the institutions and the professional interventions, the impact of the COVID-19 process on the target group, the impact of the COVID-19 process on the professional intervention, the challenges facing the  social worker working in the crisis area during the COVID-19 process, the social support mechanisms needed by the social worker working in the field of crisis and the opinions and suggestions of the social worker working in the field of crisis.
The findings reveal that the professional practices carried out by social workers in the field of crisis take place at micro and micro levels where majority of the practices were undertaken at the micro-level. The target groups of social workers consist of individuals, families and communities who experience social problems mostly in the domains of migration, children, ageing, poverty as well as gender.  The research findings indicate that socioeconomic inequalities constitute an essential social problem especially in the border regions and metropolitan provinces. Moreover, the interventions provided by governmental or public organizations in the field of crisis are found to be inadequate, and the activities of the non-governmental organizations were identified as complementary in such lacking dimensions. The findings point out the importance of the cooperation among different institutions and organizations especially at the regional level in order to minimize the existing disadvantages facing individuals and families while the efforts towards such cooperation were found to be initiated and mobilized by the non-governmental organizations. The professional interventions in the field of crisis were found to be inadequate given the needs of the individuals and communities while there have been some positive outcomes in relation to both awareness raising among target groups and sustainability of interventions. The impact of COVID-19 was found to be high in boosting demand from target groups for access to basic needs and for socio-economic support. Also, the emergence of the social problems aggravating socioeconomic inequalities especially due to the restrictions and lockdowns in increasing unemployment. In regard to the impact of the COVID-19 on professional interventions, the findings indicate that social workers resorted to prioritization of the provision of access to the basic needs while also developing short-term, instant and result-oriented practices. During the pandemic crisis, social workers identified several challenges (both institutional challenges and challenges related to the target group) on the field facing their practice. In this regard, the findings indicate that social workers actually experience challenges on the field during actual practice and there is considerable lack of support programs as well as institutional settings to cater for the demands or needs of social workers in such settings. The importance of supervision support for social workers and the provision of decent working conditions, professional training programs as well as supportive practices were identified to overcome those challenges.