6 Şubat 2023 Pazarcık ve Elbistan depremlerini yaşayan psikolojik danışman ve öğretmenlerde stresle başa çıkma stratejileri ile mizah tarzları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
The relationship between coping strategies and humor styles in psychological counselors and teachers who exposed the 6 February 2023 Pazarcık and Elbistan earthquakes according to various variables
Yazar: MERVE GÖKKOYUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA ERCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
BBu araştırma, 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye'de meydana gelen Pazarcık ve Elbistan 
depremlerini yaşayan psikolojik danışmanlar ve öğretmenlerin, deprem sonrası stresle başa 
çıkma yöntemlerini ve bu yöntemlerin mizah tarzlarıyla olan ilişkisini incelemeyi 
amaçlamıştır. İlişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilen çalışmada, veriler, 327 gönüllü 
katılımcıdan (215 kadın, 111 erkek, 1 cinsiyet belirtmemiş) uygun örnekleme yöntemiyle 
toplanmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler, kişisel bilgi formu, stresle başa çıkma 
tarzları ölçeği (SBTÖ) ve mizah tarzları ölçeği (MTÖ) aracılığıyla alınmıştır. Demografik 
değişkenler (cinsiyet gibi) için bağımsız örneklem t testi, iki ya da daha fazla kategorisi 
olan değişkenler için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ya da Kruskal-Wallis testi 
uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, cinsiyetin, stresle başa çıkma biçimlerinden "kendine 
güvenli yaklaşım," "iyimser yaklaşım," "sosyal destek arama" ile olumsuz mizah 
stillerinden "saldırgan mizah" ve "kendini yıkıcı mizah" alt boyutlarıyla anlamlı bir ilişkisi 
olduğu bulunmuştur. Yaş değişkeni incelendiğinde ise, yaş arttıkça katılımcıların 
"çaresiz/kendini suçlayıcı yaklaşım" puanlarının azaldığı ve "kendini geliştirici mizah" ile 
"katılımcı mizah" alt boyutlarından daha yüksek puanlar aldıkları gözlemlenmiştir. Stresle 
başa çıkma yöntemleri ve mizah stillerinin branş ve deprem deneyimi gibi faktörlere göre 
değişmediği belirlenmiştir. Ayrıca, algılanan sosyo-ekonomik durum ile stresle başa çıkma 
yöntemleri arasındaki farklar incelendiğinde, orta düzeyde sosyo-ekonomik durumu olan 
katılımcıların sosyal destek arama alt boyutunda yüksek düzeyde sosyo-ekonomik durumu 
olanlara göre daha yüksek puanlar aldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların en fazla tercih 
ettikleri başa çıkma stratejisinin "kendine güvenli yaklaşım," en az tercih ettikleri 
stratejinin ise "boyun eğici yaklaşım" olduğu, mizah tarzları arasında ise en fazla tercih 
edilenin "katılımcı (sosyal) mizah," en az tercih edilenin ise "saldırgan mizah" olduğu 
bulunmuştur. Ayrıca, stresle başa çıkma yöntemleri ve mizah stillerinin tüm alt boyutları 
arasında yapılan çoklu regresyon analizi, olumlu mizah tarzları ile etkili başa çıkma 
yöntemleri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşın, 
olumsuz mizah tarzları ile etkisiz başa çıkma yöntemleri arasında zayıf düzeyde pozitif bir 
ilişki gözlemlenmiştir. Son olarak, mizah tarzlarının katılımcıların stresle başa çıkma 
tarzlarını yordadığı analiz edilmiş ve etkili başa çıkma yöntemleri üzerinde en fazla etki 
eden mizah tarzının "kendini geliştirici mizah" olduğu bulunmuştur. Aksine, "saldırgan 
mizah" tarzı stresle etkili başa çıkma üzerinde negatif bir etki yaratmıştır. Katılımcıların 
etkisiz başa çıkma düzeyleri üzerinde ise en büyük etkiye sahip olan mizah tarzı "yıkıcı 
mizah" iken, "kendini geliştirici mizah" tarzı, etkisiz başa çıkma yöntemlerine karşı negatif 
bir etki göstermektedir. Elde edilen bulgular, mevcut literatür ışığında tartışılmış ve 
önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the coping styles employed by psychological counselors and 
teachers who experienced the Pazarcık and Elbistan earthquakes in Turkey on February 6, 
2023, and the relationship between these coping styles and the humor styles of the 
individuals. Using a correlational model, data were collected from 327 volunteers (215 
women, 111 men, and 1 person who did not specify gender) using a convenience sampling 
method. Participants' data were obtained through a personal information form, the Coping 
Styles Scale (CSS), and the Humor Styles Questionnaire (HSQ). For demographic 
variables with two categories (e.g., gender), an independent samples t-test was used, while 
a one-way analysis of variance (ANOVA) or Kruskall-Wallis Test was performed for 
variables with more than two categories. The study results indicated that gender, among 
the demographic variables, was associated with coping styles such as self-confident 
approach, optimistic approach, and seeking social support, as well as negative humor styles 
like aggressive humor and self-defeating humor. When the age variable was examined, it 
was observed that as age increased, participants' scores on "helpless/self-blaming 
approach" decreased, while higher scores were obtained on the subdimensions of "self
enhancing humor" and "affiliative humor". It was found that coping styles and humor 
styles did not differ according to variables such as branch, or earthquake exposure level. 
Moreover, when examining the differences between perceived socio-economic status and 
participants' coping styles scores, findings suggested that participants with a perceived 
middle socio-economic status scored higher on the social support-seeking subscale than 
those with a perceived higher socio-economic status. In terms of coping strategies, the 
most preferred was the self-confident approach, while the least preferred was the 
submissive approach. Regarding humor styles, affiliative (social) humor was the most 
preferred, while aggressive humor was the least preferred. Multiple regression analyses 
conducted among all sub-dimensions of coping styles and humor styles revealed a 
moderate positive relationship between participants' use of positive humor styles and 
effective coping strategies. Conversely, a weak positive relationship was found between 
participants' use of negative humor styles and ineffective coping strategies. Finally, the 
study analyzed the predictive power of humor styles on participants' coping styles, finding 
that self-enhancing humor was the most influential variable on effective coping levels. In 
contrast, aggressive humor had a negative effect on effective coping. While destructive 
humor was the most influential variable on ineffective coping levels, self-enhancing humor 
negatively affected ineffective coping. All findings were discussed in light of the existing 
literature, and recommendations were provided.