Evlilik öncesi birlikte yaşam deneyimlerinin doğurganlık tercihi üzerindeki etkileri: İzmir'deki üniversite öğrencileri örneği
The effects of pre-marital cohabitation experiences on fertility preference: A case study of university students in İzmir
Yazar: ALPEREN ZOR
Danışman: PROF. DR. DİLEK YEŞİLTUNA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Birlikte yaşama = Cohabitation ; Evlilik = Marriage ; Hanehalkı = Household

Özet:
Birlikte yaşam deneyiminin doğurganlık tercihleriyle ilişkisinin incelendiği bu 
çalışmada öncelikle aile kurumunun sembolik etkileşim yaklaşımı çerçevesinde iç yapısı 
tanımlanmış ve neoliberal politikalar dahilinde tarihsel süreçte toplumsal değişimlerden 
ne yönde etkilendiği tartışılmıştır. Daha sonrasında ise hanehalkı kavramı açıklanarak bir 
bakıma birlikte yaşam modeli ile ailenin yapısal kıyaslaması yapılmıştır. Yeni tip 
hanehalkı türlerinden biri olan bu modeli ortaya çıkaran ve yaygınlaşmasına olanak 
sağlayan gelişmeler de bu doğrultuda aktarılmıştır. Bunlara ek olarak doğurganlık 
tercihlerinin hem bu çalışma açısından hem de toplumsal açıdan neden önemli bir 
konumda yer aldığı belirtilmiştir. 
Araştırmanın incelemek üzere ele aldığı konu gereğince bu çalışmada nitel 
araştırma yöntemlerinden yorumlayıcı fenomenolojik araştırma deseni benimsenmiştir. 
Yöntem dahilinde örneklem seçiminde amaçlı örnekleme, örnekleme ulaşmada ise 
kartopu örnekleme teknikleri kullanılmıştır. İzmir'deki üniversite öğrencileri arasından 
birlikte yaşamı deneyimlemiş 6 erkek ve 5 kadın katılımcı bu çalışmanın örneklemini 
oluşturmuştur. Araştırılan konunun derinlemesine açığa çıkarılabilmesi adına 
katılımcılarla görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerde yarı-yapılandırılmış 
görüşme formuna başvurulmuştur. Elde edilen veriler ise tematik biçimde kodlanarak 
analiz edilmiş ve tablolar hâlinde gösterilerek anlaşılması kolay hâle getirilmiştir. 
Çalışmadan elde edilen veriler; "birlikte yaşam modelinin tercih süreci", "birlikte 
yaşam modelinin iç dinamikleri" ve "birlikte yaşam deneyimi ve doğurganlık tercihi" 
temaları altındaki alt temalarda bulgulara dönüştürülmüş ve sonrasında yorumlanmıştır. 
Bulgular dahilinde karşımıza çıkan kompozisyonda; birlikte yaşam modelinin seçiminde 
katılımcıların aile veya sosyal çevrelerinden çoğunlukla etkilenmediği, aynı hanede 
yaşama isteğinin partneri tanımak ve ortak paylaşım alanlarını artırmakla oldukça ilişkili 
olduğu, birlikte yaşam modelinin katılımcılar açısından evliliğe alternatif olmaktan 
ziyade evliliğe hazırlık süreci veya evlilik öncesi geçiş evresi niteliğinde olduğu, birlikte 
yaşamın iç dinamiklerinin bireylerin daha önce karşılaşmadıkları sorumluluk ve 
deneyimleri ortaya çıkarması sebebiyle belirli kaygılara ya da fikir değişimlerine neden 
olabildiği ve benzer şekilde doğurganlık tercihlerinin de birlikte yaşam nedeniyle değişebileceği görülmüştür. Bununla birlikte karşılaşılan farklı ya da istisnai durumlar da 
tüm diğer temalarla bütüncül bir irdeleme yapılarak tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, which examines the relationship between cohabitation experience 
and fertility preferences, the internal structure of the family institution is first defined 
within the framework of the symbolic interaction approach, and the impact of neoliberal 
policies and historical societal changes on it is discussed. Following this, the concept of 
the household is explained, comparing the cohabitation model with the traditional family 
structure. The developments that have led to the emergence and spread of this new type 
of household are also presented. Additionally, the importance of fertility preferences both 
for this study and from a societal perspective is highlighted. 
Given the nature of the topic under investigation, an interpretative 
phenomenological research design, one of the qualitative research methods, is adopted in 
this study. Purposeful sampling technique is used for selecting the sample, and snowball 
sampling technique is employed to reach the sample. Six male and five female 
participants with cohabitation experience are selected from among university students in 
Izmir. To thoroughly explore the topic, interviews are conducted with the participants, 
utilizing a semi-structured interview form. The collected data is thematically coded and 
analyzed, and presented in tables to facilitate understanding. 
The data obtained from the study is transformed into findings under the themes of 
"the process of choosing the cohabitation model," "the internal dynamics of the 
cohabitation model," and "cohabitation experience and fertility preferences," and then 
interpreted. The general findings reveal that individuals are generally not influenced by 
their family or social environment in choosing the cohabitation model; the desire to live 
together is closely related to getting to know the partner and increasing shared spaces. 
The cohabitation model is viewed by participants not as an alternative to marriage but as 
a preparation for marriage or a transitional phase before marriage. The internal dynamics 
of cohabitation can lead to certain concerns or changes in ideas due to new responsibilities 
and experiences that individuals have not encountered before, and similarly, fertility 
preferences can change due to cohabitation. Different or exceptional cases are also 
discussed in a comprehensive manner along with all other themes.