İran'a yönelik uluslararası yaptırımların Türkiye-İran ilişkilerine etkisi: İngiliz okulu üzerinden inceleme
The effects of international sanctions against Iran on Turkey-Iran relations: The review over English school
Yazar: MİNE GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANEFİ YAZICI
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Nükleer çalışmalar = Nuclear woks ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası toplum = International society ; Yaptırımlar = Sanctions ; İngiliz Okulu Teorisi = English School Theory ; İran = Iran

Özet:
1979 İran İslam Devrimi öncesi ABD'nin desteğiyle başlayan İran nükleer çalışmaları devrim sonrasında ülkede değişen rejimle birlikte durdurulmuştur. Ancak İran'ın tekrar çalışmalarına başlamasına rağmen bunu Uluslararası Atom Enerjisi Komisyonu (UAEK)' na bildirmemesi 2000'lerde uluslararası krize neden olmuştur. Bu durum da Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB)'nin yaptırım uygulamasına zemin hazırlamıştır. İran nükleer krizi ile birlikte yaşananlar Türkiye-İran ilişkilerini de etkilemiştir. İran yaptırımları uluslararası toplumun dışında yer alan bir devlete karşı uygulanmış yaptırımlardır. Türkiye ise bir taraftan uluslararası toplumun içinde yer alırken diğer taraftan İran ile geçmişten getirdiği ortak bir çok değeri paylaşmaktadır. Bu çalışma ile Türkiye'nin İran nükleer krizi karşısındaki tutumunun şekillenmesinde çoklu kimlik yapısının nasıl bir rol oynadığının açıklanması amaçlanmıştır. 
Bu bağlamda çalışmada ilk olarak uluslararası toplum kavramı analiz edilmiş, kimlik ve devlet davranışı arasındaki ilişki açıklanmış, ardından Türkiye'nin çoklu kimlik yapısına değinilmiştir. Sonrasında uluslararası toplumun İran'a uyguladığı yaptırımlar incelenmiştir. Son olarak da Türkiye'nin bu yaptırımları nasıl algıladığı analiz edilirken çoklu kimlik yapısının İran nükleer programında nasıl bir etkisinin olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak eldeki veriler ışığında bu çalışma, Türkiye'nin İran'a karşı uygulanan yaptırımlar karşısındaki tutumunu belirleyen etkenin İran ile paylaştığı ortak dini kimliği olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Sözcükler: Uluslararası toplum, İran nükleer Krizi, Yaptırımlar, İran, Türkiye.

Abstract:
Iranian nuclear work, which started with the support of the USA before the 1979 Iranian Islamic Revolution, was stopped with the changing regime in the country after the revolution. However, although Iran restarted its work again, not reporting it to the International Atomic Energy Commission (IAEA) caused an international crisis in the 2000s. This situation caused the United States (USA), United Nations (UN) and European Union (EU) to impose sanctions. What happened with the Iranian nuclear crisis also affected Turkey-Iran relations. Iran sanctions are the sanctions against a state outside the international society. On the one hand Turkey is in the international society, but on the other hand it shares many common values with Iran from the past. In this study, it is aimed to explain how the structure of multiple identities plays a role in shaping Turkey's attitude towards the Iranian nuclear crisis.
In this regard, first, the concept of international society was analyzed, the relationship between identity and state behavior was explained, and then multi-layered identity structure of Turkey was mentioned. After that, the sanctions imposed by the international society on Iran were examined. Finally, while analyzing how Turkey perceives these sanctions, it was revealed how the multi-identity structure has an impact on the Iranian nuclear program. As a result, in the light of the available data, this study reveals that the common religious identity shared with Iran has been effective in Turkey's attitude towards sanctions against Iran.

Key Words: International society, Iranian Nuclear Crisis, Sanctions, Iran, Turkey.