Kadınların menopoza özgü yaşam kalitesi ile cinsel öz-yeterlilikleri ve cinsel yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between menopause - specific quality of life and sexual self - efficacy and sexual life quality of women
Yazar: GOYARCHIN MEHDIYEVA
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TUĞUT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cinsel yaşam = Sexual life ; Cinsellik = Sexuality ; Kadınlar = Women ; Kadınlık = Femininity ; Menopoz = Menopause ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma, kadınların menopoza özgü yaşam kalitesi ile cinsel özyeterlilikleri ve cinsel yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı tipte gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Nisan 2023 – Haziran 2023 tarihleri arasında Sivas ili merkezinde bulunan Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi'ne (KETEM) başvuran menopoz döneminde olan kadınlar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi evrenin belirli olduğu durumda olayın görülme sıklığını incelemek amacı ile örneklem büyüklüğünü belirleme formülü kullanılarak hesaplanmış ve minimum 385 olarak bulunmuştur. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ), Cinsel Öz-Yeterlik Ölçeği ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın (CYKÖ-K) ile elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde ve frekans analizi, Cronbach Alfa analizi, çarpıklık ve basıklık analizi, normallik analizi, t testi, Anova testi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi p=0,05 olarak alınmıştır.
MÖYKÖ alt boyutlarından vazomotor alan puan ortalaması 16,56±4,58, psikososyal alan puan ortalaması 26,69±9,86, fiziksel alan puan ortalaması 64,46±17,66 ve cinsel alan puan ortalaması 14,56±4,98'dir. CYKÖ toplam puan ortalaması 39,23±20,46 ve cinsel özyeterlik ölçeği puan ortalaması 27,38±10,04'tür. MÖYKÖ alt boyutlarından vazomotor alan ile CYKÖ arasında anlamlı, negatif yönlü, düşük düzeyde, diğer alanlar ile istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). MÖYKÖ alt boyutlarından vazomotor alan dışında diğer alanlar ile cinsel özyeterlilik puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Cinsel özyeterlilik ile cinsel yaşam kalitesi arasında anlamlı, pozitif ve orta düzeyde bir ilişki belirlenmiştir (p<0,05).
Sonuç olarak menopoz dönemindeki kadınların bu döneme ait psikososyal, fiziksel ve cinsel alana özgü sorunları yaşadıkları ve bunlara bağlı olarak yaşam kalitesinin düşük olduğu belirlenmiştir.  Kadınların cinsel yaşam kalitesi ve cinsel özyeterliliğin istendik düzeyde olmadığı ve cinsel özyeterlilik arttıkça cinsel yaşam kalitesinin arttığı saptanmıştır.  Kadınların menopoza ait yaşam kalitesi kadınların cinsel özyeterlilik ve cinsel yaşam kalitesinden etkilendiği bulunmuştur.

Abstract:
The research was   conducted as a descriptive study to examine there relationship between women's menopause-specific quality of life and their sexual self-efficacy and quality of sexual life. The universe of the study consisted of post menopausal women who applied to the Cancer Early Diagnosis Screening and Education Center (CEDSECs) located in the center of Sivas province between April 2023 and June 2023. The sample of the study was calculated using the sample size determination formula in order to examine the frequency of occurrence of the event in a situation where the universe is certain, and the minimum was found to be 385. The data of the study were obtained using the Personal Information Form, the Menopause Specific Quality of Life Scale (MENQOL), the Sexual Self-Efficacy Scale, and the Sexual Quality of Life Scale-Women (SQLQ-F). Percentage and frequency analysis, Cronbach's alpha analysis, skewness and kurtosis analysis, normality analysis, t test, Anova test were used in the evaluation of the data. In the study, the significance level was taken as p=0.05. 
The mean vasomotor domain score of the MENQOL sub-dimensions is 16.56±4.58, the mean psychosocial domain score is 26.69±9.86, the mean physical domain score is 64.46±17.66, and the mean sexual domain score is 14.56±4.98. The total mean score of the SQLQ-F was 39.23±20.46 and the mean score of the sexual self-efficacy scale was 27.38±10.04. A significant, negative, low-level relationship was found between the vasomotor domain and the MENQOL sub-dimensions of the SQLQ-F and a statistically significant, negative, moderate-level relationship was found with the other domains (p<0.05). A statistically significant, negative and low-level relationship was found between the mean score of sexual self-efficacy and the other areas of the MENQOL sub-dimensions, except for the vasomotor area (p<0.05). A significant, positive and moderate relationship was found between sexual self-efficacy and the quality of sexual life (p<0.05).
As a result, it has been determined that women in menopause experience psychosocial, physical and sexual problems specific to this period and their quality of life is low due to these problems. It has been determined that women's sexual life quality and sexual self-sufficiency are not at the desired level and that the quality of sexual life increases as sexual self-sufficiency increases. It has been found that women's menopausal quality of life is affected by women's sexual self-sufficiency and sexual life quality.