Mandibular açı ölçümlerinin güvenilirlik ve tekrarlanabilirliğinin panoramik ve sefalometrik radyograflar üzerinde değerlendirilmesi
Evaluation of the reliability and repeatability of mandibularangle measurements on panoramic and cephalometricradiographs
Yazar: MERVE KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ÖZKAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı mandibular açı ve boyutsal ölçümler için panoramik radyografilerin lateral sefalometrik radyografiye alternatif olarak kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirmektir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'nda çekilmiş sefalometrik ve panoramik radyografi görüntüleri incelendi. Bu çalışmaya 2022-2023 yılları arasında çekilmiş olan 10-18 yaş aralığında bulunan, 76'sı kadın, 65'i erkek olmak üzere toplam 141 hastaya ait çekilmiş olan panoramik ve sefalometrik radyograf dahil edildi. 
Bulgular:  İki gözlemcinin,  iki ölçümünde de iki farklı radyografi ile değerlendirdiği Co-Go, Co-Me ve goniyal açı ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi (p>0,05). Gözlemcilerin kendi içinde birinci ve ikinci ölçümü arasında 0,945-0,996 aralığında mükemmel uyum gözlendi. Gözlemciler arası birinci ve ikinci mandibular açı ve boyutsal  ölçümlerinin uyum katsayılarının 0,933-0,998 arasında (mükemmel uyum) olduğu belirlendi. Panoramik ve sefalometrik radyograflar arası mandibular açı ve ölçümlerin uyumu değerlendirildiğinde; birinci gözlemci ve ikinci gözlemcinin Co-Go ve Go-Me ölçümleri zayıf uyumlu, goniyal açı ölçümü ise iki gözlemci için de birinci ölçümde 0,929-0,937 aralığında, ikinci ölçümde 0,943-0,938 aralığında (mükemmel uyumlu) olduğu belirlendi. Gözlemcilerin panoramik ve sefalometrik radyograflar arası mandibular açı ve boyutsal ölçümlerinin karşılaştırılması değerlendirildiğinde ise birinci ve ikinci gözlemcinin, birinci ve ikinci ölçümünde Co-Go, Go-Me, Goniyal açı ölçümü karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Co-Go ortalamalarında cinsiyete göre anlamlı fark bulundu. Goniyal açı ve Go-Me ölçümünde ise cinsiyete göre anlamlı bir fark yoktu (p<0,059).
Sonuç: Gözlemcilerin panoramik ve sefalometrik radyograflar arası birinci ve ikinci ölçümünde Co-Go, Go-Me, goniyal açı ölçümü karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Çalışmamızın sonucuna göre panoramik radyografilerin sefalometrik radyografilere alternatif olamayacağı söylenebilir, ancak panoramik radyografiler ile sınırlı da olsa açısal boyutta (goniyal açı) tahminler yapılabilir. Goniyal açı ölçümünde ise cinsiyete göre anlamlı bir fark bulunamaması, goniyal açıya bakılarak cinsiyet hakkında yorum yapılamayacağını gösterdi.
Anahtar Kelimeler: Goniyal açı, Panoramik radyografi, Sefalometrik radyografi

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate whether panoramic radiographs can be used as an alternative to lateral cephalometric radiography for mandibular angle and dimensional measurements.
Materials and Methods: In our study, cephalometric and panoramic radiographs taken in the Department of Oral, Dental and Maxillofacial Radiology, Faculty of Dentistry, Adnan Menderes University, Aydın, Turkey were analysed. A total of 141 panoramic and cephalometric radiographs of 141 patients, 76 females and 65 males, aged 10-18 years, obtained between 2022 and 2023 were included in this study.
Findings: No statistically significant difference was observed between the Co-Go, Co-Me and gonial angle measurements evaluated by two observers with two different radiographs (p>0.05). Excellent agrement was observed between the first and second measurements within the range of 0.945-0.996.  The interobserver agrement coefficients of the first and second mandibular angle and measurements were between 0.933-0.998 (perfect agrement). When the agrement of mandibular angles and measurements between panoramic and cephalometric radiographs was evaluated; Co-Go and Go-Me measurements of the first and second observers were in poor agrement, while the gonial angle measurement was between 0.929-0.937 in the first measurement and between 0.943-0.938 in the second measurement (excellent agrement). When the comparison of mandibular angle and dimensional measurements of the observers between panoramic and cephalometric radiographs was evaluated, a significant difference was found between the Co-Go, Go-Me, and gonial angle measurements of the first and second observer in the first and second measurements (p<0.001). A significant difference was found in Co-Go averages according to gender. There was no significant difference in Gonial angle and Go-Me measurements according to gender (p<0,059).
Conclusion: A significant difference was found between the first and second measurement of Co-Go, Go-Me, and gonial angle between panoramic and cephalometric radiographs (p<0.001). According to the results of our study, it can be said that panoramic radiographs cannot be an alternative to cephalometric radiographs, but predictions can be made in the angular dimension (gonial angle) with panoramic radiographs, limitedly. The fact that no significant difference was found in the measurement of the gonial angle according to gender showed that no comment could be made about gender based on the gonial angle.
Key Words: Gonial angle, Panoramic radiography, Cephalometric radiograph