Türkiye'de muhafazakâr sivil toplum kuruluşlarının toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımları: Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM) ve Aile Akademisi Derneği örneği
Conservative civil society organizations in Turkey approaches to gender equality: The cases of Women and Democracy Association (KADEM) and Family Academy Association (Aile Akademisi Derneği)]
Yazar: AYŞE KÜRKÇÜ KIZILKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÜLSELCEN KAFKASYALI
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışmada Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM) ile Aile Akademisi Derneği örnekleri üzerinden Türkiye'de farklı muhafazakârlık anlayışlarının "toplumsal cinsiyet eşitliği" kavramına yaklaşımlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında derneklerin resmî web sitelerindeki içerikler, yayımladıkları çalışmalar, konuya ilişkin akademik literatür ile diğer kaynaklar nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılarak detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Kadın-erkek eşitliğinden toplumsal cinsiyet eşitliğine gelinen süreçte, bu kavrama yönelik itirazlar, özellikle de farklı muhafazakâr söylemlerin yaklaşımları inceleme konusu yapılmıştır. Kadın-erkek eşitliği, fırsat eşitliği, ayrımcılık yasağı, pozitif ayrımcılık gibi kavramlarla kadın hakları mücadelesinde önemli kazanımlar elde edilmişken, "toplumsal cinsiyet eşitliği" kavramına neden ihtiyaç duyulduğu sorusuna cevap aranmıştır. Özellikle, eşcinsel yönelimlerin bu kavram kapsamına alınmasının, doğal bir hak mücadelesi sürecinin sonucu mu, yoksa bilinçli bir müdahale mi olduğu; ideolojik boyutunun olup olmadığı, gelinen aşamada kadın hakları kazanımlarının tehlikeye girip girmediği yönündeki tartışmalar ele alınmıştır. 
Bu bağlamda; "toplumsal cinsiyet" kavramına "adalet" kavramı ekleyerek yeni bir perspektif getiren KADEM'in geliştirdiği "toplumsal cinsiyet adaleti" kavramı, neo-muhafazakâr yaklaşım örneği olarak incelenmiştir. KADEM,  bu kavram çerçevesinde geliştirdiği akademik yayınları, geniş kapsamlı etkinlikleri, İstanbul Sözleşmesi ve 6284 sayılı Kanun'a verdiği destekle dikkat çekmesi nedeniyle çalışmaya konu edilmiştir. Diğer yandan; "ailenin korunması ve LGBTİQİ+ dayatmasına son verilmesi" temalı eylemleriyle tanınan Büyük Aile Platformu ve Türkiye Aile Platformunun bileşenleri içinde yer alan Aile Akademisi Derneği, "toplumsal cinsiyet karşıtı" yaklaşımıyla geleneksel muhafazakâr söylemin bir yansıması olarak ele alınmıştır. Her iki Platformun etkin bir üyesi olan Aile Akademisi Derneği, dünyadaki toplumsal cinsiyet karşıtı hareketleri Türkiye'ye tanıtan çalışmalarıyla, bu alanda yaptığı akademik ve bilimsel araştırmalarıyla ve geleneksel muhafazakâr kesime öncü rolüyle incelenmeye değer bulunmuştur. 
Çok geniş bir yelpazede farklı muhafazakâr yapılanmalar olduğu bilinmekle birlikte, KADEM ve Aile Akademisi Derneği, toplumsal cinsiyet konusunda birbirine zıt yaklaşımları ve özgün konumları nedeniyle tercih edilmiştir. Ayrıca, bu iki derneğin yaklaşımları, muhafazakâr kesimin farklı dinamiklerini yansıtması bakımından önemli bir analiz alanı sunmaktadır. İstanbul Sözleşmesi'nin feshi öncesinde KADEM, Sözleşme'den çıkılmaması yönünde bir tutum sergilerken, fesih sonrasında toplumsal cinsiyet adaleti vurgusunu yumuşattığı, kadın odaklı çalışmalarını sürdürdüğü gözlemlenmiştir. Aile Akademisi Derneğinin toplumsal cinsiyet karşıtı çalışmalarının, İstanbul Sözleşmesi'nin feshedilmesinde belirleyici bir rol oynadığı; toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının etkisini azaltmaya, aileyi korumaya ve güçlendirilmeye yönelik çalışmalarına devam ettiği, sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca, muhafazakâr çevrelerin ayrıştıkları noktalar olsa da feminist söyleme karşı ortak bir duruş sergileme,  dayandıkları temel değerler üzerinden birlikte hareket edebilme kabiliyetine sahip oldukları değerlendirilmektedir.

Abstract:
This study aims to comparatively analyse the approaches of different conservatism understandings to the concept of gender equality in Turkey through the examples of Women and Democracy Association (KADEM) and Family Academy Association. Within the scope of the research, the contents of the official websites of the associations, the studies they published, the academic literature on the subject and other sources were analysed in detail using qualitative and quantitative research methods. In the process of moving from equality between men and women to gender equality, objections to this concept, especially the approaches of different conservative discourses, were analysed. While significant gains have been achieved in the struggle for women's rights with concepts such as equality between men and women, equality of opportunity, non-discrimination and positive discrimination, the question of why the concept of gender equality is needed has been sought. In particular, the discussions on whether the inclusion of homosexual orientations within the scope of this concept is the result of a natural process of struggle for rights or a conscious intervention, whether it has an ideological dimension, and whether the gains in women's rights are jeopardised at this stage are discussed. 
In this context, the concept of 'gender justice' developed by KADEM, which brings a new perspective by adding the concept of 'justice' to the concept of 'gender', is analysed as an example of neo-conservative approach. KADEM has been the subject of the study due to its academic publications developed within the framework of this concept, its wide-ranging activities, and the attention it attracts with its support for the Istanbul Convention and Law No. 6284. On the other hand, the Büyük Aile Platform, which is known for its actions with the theme of 'protecting the family and putting an end to LGBTIQİ+ imposition', and the Family Academy Association, which is one of the components of the Turkey Family Platform, are analysed as a reflection of traditional conservative discourse with its 'anti-gender' approach. The Family Academy Association, which is an active member of both Platforms, was deemed worthy of being analysed as a representative of the traditional conservative sector with its studies introducing anti-gender movements in the world to Turkey and its academic and scientific research in this field. 
Although it is known that there is a wide range of different conservative organisations, KADEM and the Family Academy Association were preferred due to their contrasting approaches to gender and their unique positions. Moreover, the approaches of these two associations offer an important area of analysis in terms of reflecting the different dynamics of the conservative sector. Prior to the termination of the Istanbul Convention, KADEM took a stance in favour of not leaving the Convention, whereas after the termination, it was observed that it softened its emphasis on gender justice and continued its women-focused activities. It has been concluded that the anti-gender activities of the Family Academy Association played a decisive role in the termination of the Istanbul Convention, and that it continues to work towards reducing the impact of gender equality policies, protecting and strengthening the family. In addition, it is evaluated that although conservative circles have points of divergence, they have the ability to take a common stance against feminist discourse and to act together through the basic values on which they are based.