Alevi bireylerde inanç tutumu ve prososyal davranışların incelenmesi: İstanbul ili örneği
Investigation of faith attitudes and prosocial behaviors in Alevi individuals: The case of Istanbul province
Yazar: FİKRİYE ÜNLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATÜMETÜL ZEHRA GÜLDAŞ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology

Özet:
Alevi bireyler, özellikle kırsaldan kente olan göçle birlikte Sünni inanca sahip bireyler/gruplar ile kent hayatında karşılaşmakta ve aralarındaki sosyal mesafe giderek azalmaktadır. Gerek iş hayatında gerek komşuluk ilişkilerinde gerekse çeşitli kültürel ve sosyal aktiviteler vasıtasıyla mesafelerin azalmasıyla etkileşim halinde olan iki grup arasında inanç ve davranış noktasında değişim-dönüşüm hatta başkalaşım olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Alevi inanca mensup bireylerin inanç tutumları ve prososyal davranışları arasındaki değerlendirmeyi konu edinmektedir. Araştırma, ülkemizin çeşitli bölgelerinden göç alan, farklı kültür ve inancın bir arada bulunduğu İstanbul ilinde ikamet eden Alevi inancına mensup bireylerle yapılmıştır. İnançlarını farklı düzeylerde yaşayan 9'u kadın, 6'sı erkek toplam 15 katılımcı ile yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, inanç olarak kendilerini nasıl tanımladıkları, ibadet noktasındaki tutumları ve diğerkamlık, yardımseverlik, empati gibi olumlu sosyal davranışlarda inancın rolü, ve Sünni inanç ile ilişkilerine yönelik açık uçlu sorular sorulmuştur. Alevi bireylerin prososyal davranışları uygulamada kimlik veya inancın etkili olmadığı, bu davranışların Alevi inancının temel öğretisi olarak kabul edildiği gözlemlenmiştir. Cem ritüeli içeriği ve musahiplik gibi kurumların bu sosyal davranışların yaygınlaşmasında rol oynadığı kanısına varılmıştır. Bununla birlikte Alevi bireylerde grup içi yanlılığın olumlu grup dışı yanlılığın ise olumsuz olduğunun gözlemlendiği durumlar da söz konusu olmuştur. Bu çalışma, Alevi bireylerin inanç tutum ve anlayışlarının, sosyal etkileşimler ve bireysel davranışlar üzerindeki etkisini daha iyi anlamamıza katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Especially with the migration from rural to urban areas, Alevi individuals encounter individuals/groups of Sunni faith in urban life and the social distance between them gradually decreases. It is seen that there is a change, transformation and even metamorphosis in terms of belief and behavior between the two groups that interact with each other as the distances decrease, both in business life, in neighborhood relations and through various cultural and social activities. This study is about the evaluation between faith attitudes and prosocial behaviors of individuals belonging to the Alevi faith. The research was conducted with individuals belonging to the Alevi faith, who migrated from various regions of our country and reside in Istanbul, where different cultures and beliefs coexist. It was conducted with a semi-structured interview method with a total of 15 participants, 9 women and 6 men, who experience their beliefs at different levels. Participants were asked open-ended questions about how they define themselves as a believer, their attitudes towards worship, the role of belief in positive social behaviors such as altruism, helpfulness and empathy, and their relationship with the Sunni belief. It has been observed that identity or belief is not effective in the practice of prosocial behaviors of Alevi individuals, and these behaviors are accepted as the basic teachings of the Alevi faith. It has been concluded that the content of the Cem ritual and institutions such as companionship play a role in the spread of these social behaviors. However, there were also cases where it was observed that in-group bias was positive and out-group bias was negative in Alevi individuals. This study aims to contribute to a better understanding of the impact of Alevi individuals' belief attitudes and understandings on social interactions and individual behaviors.