Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde hasta hekim ilişki düzeyinin ölçülmesi ve bu ilişki düzeyinin bireylerin yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the patient doctor relationship level in individuals applied to the outpatient department of the family practice center and its impact on the quality of life of individuals
Yazar: FADİME AKIN
Danışman: DOÇ. DR. HALUK MERGEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktor-hasta iletişimi = Physician-patient communication ; Doktor-hasta ilişkileri = Physician patient relations ; Doktorlar = Physicians ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İletişim = Communication

Özet:
Amaç: Hasta hekim ilişkisi tıbbi uygulamaların temelidir. Hasta hekim ilişkisi  karşılıklı destek, saygı, güven ortamı gerektirir. 
Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğimize başvuran bireylerde hasta hekim ilişki düzeyinin ölçülmesi ve bu ilişki düzeyinin yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, hasta hekim ilişki düzeyi ve yaşam kalitesini sorgulayan 55 sorudan oluşan anket; İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran erişkinlere yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bu çalışma tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. Örneklem sayısının belirlenmesinde, Raosoft programından yararlanılmıştır. Evren 440, güven aralığı %95, hata payı %5 ve farkındalık düzeyine ilişkin prevalans %82 alınarak örneklem büyüklüğü 150 olarak hesaplanmıştır. Çalışma grubu rastgele örneklemle seçilen 150 gönüllü birey tarafından oluşturulmuştur. Verilerin analizinde SPSS 20.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 44,9, yaş gruplarına bakıldığında en sık %40,7 ile 46-65 yaş grubu gelmektedir. %63,3'ü kadın, %63,3'ü evli, %40'ının çalışmadığı, çalışmadığı, %74,7'si sigara içmediğini, %52,7'si (n=79) düşük gelir düzeyli, %52,7'si kronik hastalığı olmadığını belirtti. Çalışmaya katılan hiçbir hasta  hekimle sorun yaşamadığını ifade etmiştir. Çalışmaya katılanların HHİA-9 ölçeği puan ortalaması 36,15±6,88; KF-36 yaşam kalitesi ölçüm değerleri alt parametrelerinden fiziksel fonksiyon puan ortalaması 73,16±27,07; fiziksel rol güçlüğü puan ortalaması 68,28±43,36; emosyonel rol güçlüğü puan ortalaması 71,33±42,13; genel sağlık algısı puan ortalaması 58,66±20,13; enerji/canlılık/vitalite puan ortalaması 49,7±21,06; ruhsal sağlık puan ortalaması 62,40±17,52; sosyal işlevsellik puan ortalaması 73,41±23,76; ağrı puan ortalaması 70,85±20,80 olarak bulundu. Hastaların HHİA-9 toplam puanı ile emosyonel rol güçlüğü, genel sağlık algısı, sosyal işlevsellik ve ağrı puanları arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak zayıf derecede anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmektedir (p<0,05). Bu durumda HHİA-9 toplam puanı arttıkça hastaların emosyonel rol güçlüğünün, genel sağlık algısının, sosyal işlevselliğinin ve ağrı algısının zayıf da olsa artacağı anlaşılmaktadır.            
Sonuç: Hasta ve hekim arasındaki sosyal ilişkiler hastanın memnuniyetini ve hekimine olan güvenini artmasını sağlayabilir. Hekimiyle konuşup kendisini iyi ifade edebilen, hekiminin hastalığı hakkındaki tanısına ve tedavisine güvenen, hekiminin kendisine yardımcı olabilmek için çalıştığına inanan hastaların tedavi uyumları daha yüksek olabilir ayrıca hastalar ruhsal olarak kendilerini daha iyi hissedebilir ve böylece hastanın hekimin düzenlediği tedaviye uyumu artabilir. Artan tedavi uyumu sayesinde tedavinin başarı şansı yükselebilir ve bu durum hastanın yaşam kalitesine olumlu etki gösterebilir.

Anahtar kelimeler: Hasta hekim ilişkisi, yaşam kalitesi, iletişim

Abstract:
Objective: The relationship between patient and doctor is the main issue of medical intervention. It requires a mutual contribution, respect, and trust.
In this study, our objective is measured the level of the patient doctor relationship in individuals, who applied to the outpatient department of our family practice center and to evaluate it is impacted on the quality of  life of these individuals.
Materials and Methods: A survey consisting of 55 questions and evaluating the sociodemographic characteristics, the patient doctor relationship level and quality of life, was introduced to the adults, who had applied to the outpatient department of the family practice center in the İzmir Tepecik Training and Research Hospital, with a face-to-face method. The study had a descriptive, cross-sectional design. Raosoft program was used to determine the number of samples. The sample size was calculated as 150 by taking the universe 440, the confidence interval 95%, the error margin 5% and the prevalence level 82%. The study group consisted of 150 volunteer individuals selected randomly. The obtained data were analyzed with SPSS v20.0 software package.
Results: The mean age of the participants was 44.9 years and the highest number of participants was in the 46-65 age group (40.7%). 63.3% of the participants were females and married, 40% did not work, 74.7% did not smoke, 52.7% were in the low-income segment (n=79) and 52.7% had no chronic disease. All participating patients confirmed that they did not experience any problem with the physician. Regarding all participants; the mean HHIA-9 score was 36.15±6.88, mean score of physical functioning (a sub-parameter of the SF-36 measurement parameters) was 73.16±27.07, mean score of physical role limitation was 68.28±43.36, mean score of emotional role limitation was 71.33±42.13, mean score of general health perception was 58.66±20.13, mean score of energy/vitality was 49.7±21.06, mean score of psychological health was 62.40±17.52, mean score of social functioning was 73.41±23.76 and mean score of bodily pain was 70.85±20.80. A positive but statistically slightly significant relationship was observed between total HHIA-9 score and emotional role limitation, general health perception, social functioning and pain scores (p<0.05). Thus, it can be suggested that emotional role limitation, general health perception, social functioning, and pain perception are slightly affected by the increase of the total HHIA-9 score.
Conclusion: The social relationship between the patient and physician increases the patient satisfaction and his/her trust to the physician. The compliance would be higher and the emotional well-being would be improved, if the patients would communicate with the physician and exhibit a good self-expression skill, trust the diagnosis and treatment given by the physician and believe that the physician wants to help him/her. The increased compliance will lead to a higher treatment success rate, which will have a positive impact on the quality of life of the patient.

Keywords: Patient doctor  relationship, quality of life, communication.