Santral venöz kateter ilişkili infeksiyonların sıklığı ve risk faktörlerinin analizi
Analysis of prevalence, and risk factors of central venous catheter-related infections
Yazar: İSMAİL NECATİ HAKYEMEZ
Danışman: UZMAN GÜL ÇETMELİ
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Bu çalısma 1 Subat 2007 - 1 Agustos 2007 tarihleri arasındaki 6 aylık dönemde
Saglık Bakanlıgı Okmeydanı Egitim ve Arastırma Hastanesi Reanimasyon, Genel
Cerrahi Yogun Bakım (GCYB), Beyin Cerrahi Yogun Bakım (BCYB), Dahiliye, Genel
Cerrahi ünitelerinde yatan hastalarda katetere baglı infeksiyon (KB) ve kateter
kolonizasyon sıklıgını, risk faktörlerini, etken mikroorganizmaları ve periferik ven ile
santral venöz kateterden (SVK) alınan kan kültürlerinin üreme zaman farkının tanıdaki
yerini belirlemek amacıyla yapıldı.
Çalısmamıza dahil edilen 100 vakada 37 (%37) kateter steril, 9 (%9) kateter
kontamine iken 39 (%39) kateter kolonizasyonu, 10 (%10) katetere baglı kan akımı
infeksiyonu (KBKA) ve 5 (%5) lokal kateter infeksiyonu (LK) saptandı.
Yas, cinsiyet ve hastaların altta yatan hastalıkları ile KB ve kateter kolonizasyonu
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir iliski saptanmadı (p>0.05).
Subklavian vene takılan 32 (%45.7), Juguler vene takılan 19 (%76) ve femoral
vene takılan 3 (%60) kateterde üreme saptandı. Juguler vene takılan kateterlerde
saptanan üreme sıklıgının subklavian vene takılan kateterlere göre yüksek olması
istatistiksel açıdan anlamlı saptandı (p=0.03).
Total parenteral nütrisyon (TPN) kullanan vakalarda KB ve kateter kolonizasyon
oranı TPN kullanmayan hastalara göre daha sıktı (p=0.003). Kateter ucundan maya
üreyen 5 vakanın 3 (%60)'ünde TPN kullanımı vardı. Kan ürünü kullanan hastalarda
KB oranı kullanmayan hastalara oranla daha sıktı (p=0.025).
Opere edilmis olan vakalarda cerrahi yara tipleri ile KB ve kolonizasyon arasında
iliski saptanmadı (p>0.05).
Kateterlerin takıldıgı ünite ve kateterlerin elektif/acil olarak takılma durumuyla
KB arasında iliski saptanmadı (p>0.05).
Kateteri 10 günden daha kısa süre takılı bulunan hastaların 2 (%5.7)'sinde KB
saptanırken kateteri 10 gün ve daha uzun süre takılı kalan vakalarda 13 (%20) KB
saptandı (p=0.004). Kateterin takılı kaldıgı süre uzadıkça KB riskinde artıs oldugu
gözlendi.
67
Çalısmamızda 54 (%54) kateterden 54 etken üredi. Bunlardan 32 (%59.2) kateterde
Gram-pozitif kok, 17 (%31.5) kateterde Gram-negatif çomak, 5 (%9.3) kateterde maya
üredi. En sık üreyen etkenler sırası ile metisiline dirençli S. aureus (MRSA), metisiline
dirençli koagülaz negatif stafiolokok (MRKNS), Pseudomonas spp., K.pneumoniae
spp., Candida spp. olarak belirlendi. KB'ye neden olan etkenler arasında 6 (%40)
Gram-pozitif kok, 6 (%40) Gram-negatif çomak, 3 (%20) maya saptandı. KB'ye en sık
neden olan etkenler sırası ile MRSA, Candida spp., K.pneumoniae spp., Pseudomonas
spp., MRKNS olarak belirlendi.
Exitus olan vakalar degerlendirildiginde KB ile KB olmayan vakalar arasında
anlamlı fark saptanmadı (p>0.05).
APACHE (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation) II skoru (p=0.019)
ve prediktif mortalite oranlarının (p=0.023) KB olan vakalarda daha yüksek
saptanması istatistiksel açıdan anlamlı bulundu.
SVK ve perifer venden alınan es zamanlı kan kültürlerinin üreme zamanlarının
karsılastırılmasına dayanan pozitif zaman farkı KBKA tanısı için %93 özgüllük, %90
duyarlılık ile saptandı.
Hastaneler arası karsılastırma yapabilmek için, kateter kullanım gününe göre
belirlenmis kateter iliskili hızların kullanılması benimsendi. Hastanemizin ünitelere göre
SVK infeksiyon hızları 1000 kateter günü basına yogun bakım ünitelerinde 8.4 ve
yogun bakım dısı ünitelerde 4.1 olarak saptandı. Tüm ünitelerde 6.9 olarak belirlendi.
Üniteler bazında BCYB'de 8.8, GCYB'de 5.5, Reanimasyon'da 9.1, Dahiliye'de 2.6,
Genel Cerrahi'de 9.3 olarak belirlendi.
Çalısmamızda sonuç olarak APACHE II skoru ve prediktif mortalite oranı,
kateterin 10 günden uzun süre takılı kalması, TPN ve kan ürünü kullanımı, kateterin
takılı oldugu ven risk faktörleri olarak belirlendi. nfeksiyon kontrol politikaları ile
gelistirilen kontrol önlemleri sayesinde risk faktörlerinin önemli ölçüde önlenebilir
olması katetere baglı infeksiyon hızlarında önemli bir oranda azalma saglayabilecektir.

Abstract:
The present study has been carried out during the 6-month period between February 1st,
2007 and August 1st 2007 on patients hospitalized in Neurosurgery Intensive Care Unit
(NICU), General Surgery ICU; General Surgery, Internal Medicine, and Reanimation
Departments of Okmeydani Teaching and Research Hospital of Health Ministry in order to
determine roles of catheter-related infection (CRI) and catheter colonization, risk factors,
causative microorganisms, and differences in growth rate exhibited by blood drawn from
periperal vein and central venous catheter (CVC).
Among 100 cases included in the present study, while 37 (37%) catheters were sterile, 9
(9%) were contaminated, 39 (39%) had catheter colonization, 10 (10%) had catheter-related
bloodstream infection (CRBSI), and 5 had local catheter-related infection (LCRI).
No statistically significant difference was determined between age, gender, underlying
diseases, catheter-related infection (CRI) and catheter colonization (p>0.05).
Growth was determined in 32 (45.7%) catheters placed in subclavian vein, 19 (76%)
catheters placed in jugular vein, and 3 (60%) catheters placed in femoral vein. The higher
incidence of growth in catheters placed in jugular vein, was found to be statistically significant,
compared to those of subclavian vein (p=0.03).
CRI and catheter colonization rates of cases receiving total parenteral nutrition (TPN),
were more higher than non-TPN patients (p=0.003). TPN usage was found to be present in 3
(60%) of 5 cases exhibiting yeast growth on catheter tip. CRI rate of patients using blood
products was higher than patients who do not use (p=0.025).
No association was found between operated cases in terms of surgical lesion types and CRI
- colonization (p>0.05).
No relation was determined between catheter receiving unit, elective/urgent placement of
catheters and CRI (p>0.05).
While 2 (5.7%) of the patients who had a placed catheter stayed for more than 10 days,
revealed CRI; 13 (20%) CRI cases were determined in patients who had a placed catheter
stayed  10 days (p=0.004). As the duration of catheter stay increased, CRI risk was observed
to be elevated.
In the present study, 54 microorganism growth were observed in 54 (54%) catheters.
Among those, while 32 (59.2%) catheters exhibited Gram-positive cocci, 17 (31.5%) catheters
revealed Gram-negative bacilli, and 5 (9.3%) catheters manifested yeast growth. Most common
agents showing growth were methicillin-resistant S. Aureus (MRSA), methicillin-resistant
coagulase negative staphylococcus (MRCNS), Pseudomonas spp., K pneumoniae spp., and
69
candida spp., respectively. CRI causing microorganisms were observed to be 6 (40%) Grampositive
cocci, 3 (20%) Gram-negative bacilli, and 3 (20%) yeast. The most common causes
leading to CRI were MRSA, Candida spp., K. Pneumoniae spp., Pseudomonas spp., and
MRCNS, respectively.
The evaluation of exitus cases revealed no significant difference between CRI and non-CRI
cases (p>0.05).
The assessment of APACHE (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation) II score
(p=0.019) and predictive mortality rates (p=0.023) were revealed statistically significant to be
high in CRI.
CRBSI diagnosis based on differential time to positivity including comparison of the
growth rates of blood cultures sampled simultaneously from peripheral vein and CVC, revealed
a specificity of 93% and a sensitivity of 90%.
In order to make a comparison between hospitals, catheter-related rates determined
according to catheter usage day, were decided to be used. In our hospital, while CVC
infection rate in ICUs was 8.4/1000 catheter day, it was 4.1/1000 catheter day for the
remaining units. Overall rate was 6.9. Distribution over units was as follows:
NICU = 8.8, General Surgery ICU = 5.5, Reanimation = 9.1, Internal Medicine = 2.6,
and General Surgery = 9.3.
In the present study, APACHE II score, predictive mortality rate, catheter stays
longer than 10 days, usage of TPN and blood product, and the vein catheter placed in,
were found to be the risk factors. Preventable nature of risk factors due to the help of
precautions developed by infection control policies, might cause a considerable
decrease in CRI rates.