Bilgi sosyolojisi açısından din ve zihniyet
The religion and the mentality in point of knowledge sociology
Yazar: YASEMİN APALI
Danışman: PROF. DR. KEMALEDDİN TAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Zihniyet = Mentality

Özet:
Gerçekliğin yaşandığı nesnel dünyada anlam ve bilgi insan zihninden bağımsız olsa bile her zaman insani bir yapım olmak zorundadır. Gerçekliği yaşarken, bilen insan zihninin bilgi ve nesnel gerçekliğin araştırılıp toplumsal boyutunun ele alınması görevi ise bilgi sosyolojisine düşmektedir. 
Bilgi sosyolojisinin zihniyet konusuna eğilmesi ve tartışma konusu haline getirmesi, her ikisinin de toplum ve toplumsal gerçekliklerle bağlantılı oluşlarındandır. Zihniyetin oluşması ve şekillenmesi, bir değer ve hüküm halini alması ya da bir ideoloji şekline dönüşmesi yine bilgi sosyolojisini ilgilendirmektedir. Zihniyet, bir bilgi türü değil, bireyin toplumu ve doğayı algılama biçimi yani bir nevi bilme tarzıdır. Zihniyet her şeyden önce kognitif dünyanın toplumsal şartlarla kesişme noktasında meydana gelir ve salt bir bilgi işlemine indirgenmesi mümkün değildir. Zihin ve zihnin üstüne konulan anlamların cisimleşmesi ya da nesneleşmesi olan bir olgu, tanımı gereği toplumsal-kültürel bir olgudur. 
Çalışmamızın ilk bölümünde bilginin tanımı, tarihçesi, türleri, bir bilim dalı olarak bilgi sosyolojisi ve önemli temsilcileri anlatılmıştır. İkinci bölümde sosyolojik açıdan bir din tarifi yapılarak, onun değer ile olan münasebeti ve dini bilgi konularında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise zihniyet ve onun ayrılmaz parçası olan ideoloji konularının bilgi sosyolojisi bağlamında ilişkisi anlatılmaya çalışılmıştır.
Araştırmada, dünyamızın her alanını kuşatan bilgi ve onun tartıştığı önemli konulardan biri olan din ve zihniyetin, toplumsal-kültürel yapı içerisindeki varlıkları ve fonksiyonları sosyolojik bir bakış açısıyla incelenmiştir. Çalışmadaki temel amaç, tüm bu unsurların aslında birbirlerini tamamladıklarını, farkında olmadan gündelik yaşam içerisinde çok sık kullanıldıkları ve bu unsurların bilgi sosyolojisi ile bağlantısı olduğunu ortaya koymaktır.

Abstract:
Even if the meaning and knowledge are independent from human mind, they always have to be human made in objective world where the reality is lived. While living the reality, searching social dimension of knowing human mind, knowledge and objective reality, is the task of sociology of knowledge.
Sociology of knowledge looks into and quibbles the mind subject be cause both of the mare related with society and social realities. Formation and shaping of the mentality or its becoming a value or provision or its transformation to a ideology a gain concerns sociology of knowledge. Mentality is not a knowledge type, it is the way of individual's perceive the society and nature that's to say knowing style. First of all, mentality occurs on inter section of cognitive world and social conditions, it is impossible to reduce it only a process of knowledge. In carnation or objectification of mentality and the meanings uploaded to mentality phenomenon, is social-cultural phenomenon by its definition. 
In first part of the study, definition of knowledge, its history, types, significant representatives of knowledge of sociology as branch of science, has been described. In second part, religion has been defined in sociological perspective and information is provided about its relation with value and religious knowledge. In third part, relation of mentality and its integral part ideology subjects are tried to be explained in context of sociology of knowledge.
As a result we try to examine the knowledge which is surrounding every aspect of our world and one of the important subjects discussed mentality and religion, and their presence and functions in a sociological perspective in social-cultural structure. We have tried to demonstrate that all of these elements were actually complement each other, without realizing they are being used very often in everyday life and connection of these elements with the sociology of knowledge.