Ergenlerde anne baba tutum algısı ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide otomatik düşüncelerin etkisinin yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmesi
Testing the mediating of automatic thoughts on the parental attitudes perception and subjective well-being using structural equation modeling
Yazar: BUKET DUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AYTAÇ
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu çalışmanın amacı ergenlerin algıladıkları anne baba tutum algısı ile öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide otomatik düşüncelerin aracılık etkisinin incelenmesidir. Gelişim sürecinde olan ergenlerin anne ve babaların sergilemiş oldukları davranış ve tutumların ergenlerin kişilik yapılarının, davranış ve tutumlarının şekillenmesinde etkin bir role sahiptir. Ergenlerin aile içerisinde edindikleri deneyimler sonucunda sosyal çevresine ve hayata yönelik bakış açılarının oluşmasını etkilemektedir. Bundan yola çıkarak ergenlerin algılamış oldukları anne baba tutumlarının öznel iyi oluş düzeylerinin oluşumunda etkili olabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte çocukluk döneminde yaşadıkları deneyimler sonucunda bireylerin zihninde oluşan şemalar sonucunda kişilerde çevrelerine veya kendilerine yönelik otomatik düşünceler oluşmaktadır. Bu otomatik düşüncelerde öznel iyi oluş düzeylerini yani bireylerin kendi yaşantısını bilişsel ve duygusal açıdan değerlendirmesinde etkili bir faktör olacağı öngörülmektedir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada 12-15 yaş aralığında olan 268 kız ve 259 erkek olmak üzere toplam 527 ortaokul öğrencine ölçekler uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; katılımcıların sosyo-ekonomik düzeylerini belirlemek amacı ile demografik bilgi formu kullanılmıştır. Ergenlerin algıladıkları anne baba tutumlarını ölçmek için Leuven Algılanan Ana Babalık Ölçeği/Ergen Formu (LAAÖ/E), sahip oldukları otomatik düşünceleri belirlemek için Olumsuz Otomatik Düşünceler Ölçeği kullanılmıştır. Öznel iyi oluş düzeylerini belirlemek için Yaşam Doyumu Ölçeği ve Pozitif- Negatif Duygu Ölçeği(PANAS) kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyonel ilişki incelenmiş olup yapısal model test edilmesi için Lisrel 8.3 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuç ise ergenlerin algıladıkları anne baba tutum ile öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide otomatik düşüncelerin kısmı aracılık etkisinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the mediating effect of automatic thoughts in the relationship between the perception of parents' attitude perceived by adolescents and subjective well-being levels. The behaviors and attitudes exhibited by the parents of adolescents who are in the process of development have an effective role in shaping the personality structures, behaviors and attitudes of adolescents. As a result of the experiences gained by adolescents within the family, it affects the formation of perspectives towards their social environment and life. Based on this context, it is thought that the parental attitudes perceived by adolescents may be effective in the formation of subjective well-being levels. However, along with the schemas formed in the minds of individuals as a result of the experiences they had during childhood, automatic thoughts about their surroundings or themselves are formed in people. It is predicted that these automatic thoughts will be an effective factor in evaluating subjective well-being levels, that is, individuals' own life, cognitively and emotionally. For this purpose, the research was applied to a total of 527 secondary school students, including 268 girls and 259 boys, which are 12-15 years old. In the research, demographic information form was used as data collection tools in order to determine the socio-economic levels of the participants. The Leuven Perceived Parenting Scale/Adolescent Form (LAPPS) was used to measure the perceived parental attitudes of adolescents, and the Negative Automatic Thoughts Scale was used to determine the automatic thoughts they have. The Life Satisfaction Scale and the Positive-Negative Emotion Scale (PANAS) were used to determine the subjective well-being levels. The research data were analyzed using SPSS package program. The correlational relationship between the variables was examined and Lisrel 8.3 package program was used to test the structural model. The result obtained from the research is that the relationship between the parental attitude perceived by adolescents and subjective well-being levels is partially mediated by automatic thoughts.