Sarkoidoz tanılı hastalarda telomeraz mutasyonu
Telomerase mutation in patients with sarcoidosis
Yazar: SÜMEYYE KEMENT
Danışman: PROF. DR. MEFTUN ÜNSAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Mutasyon = Mutation ; Sarkoidoz = Sarcoidosis ; Telomeraz = Telomerase

Özet:
Amaç: Sarkoidoz, nedeni bilinmeyen, non-kazeifiye granulomların varlığı ile karakterize, başta akciğer olmak üzere vücuttaki tüm organları etkileyebilen, sistemik inflamatuar bir hastalıktır. Sarkoidozun fibrotik olan 4. evresinin tedaviye yanıtı genellikle yeterli düzeyde olmamakta ve hastada solunum sıkıntısına yol açabilmektedir. Yapılan çalışmalarda idiyopatik pulmoner fibroziste telomeraz gen ekspresyonunun azalması, fibrogenez ve karsinogenezde bu düzenleyici genin farklı roller üstlendiğini göstermektedir. Bazı telomeraz gen polimorfizmleri ile akciğer kanseri ve idiyopatik pulmoner fibrozis arasında anlamlı ilişki ortaya konmuştur. Biz de çalışmamızda sarkoidoz tanılı hastalarda fibrozise gidiş ile telomeraz mutasyonu arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğine 1 Aralık 2020- 1 Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran 18'i erkek, 73'ü kadın olmak üzere, en az 2 yıl önce klinik ve histopatolojik olarak sarkoidoz tanısı almış toplam 93 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya alınan 27 hasta evre 1, 51 hasta evre 2 ve 3 parankim tutulumu olan fibrozis gelişmeyen grup, 15 hasta da evre 4 olarak değerlendirildi. 
Hastaların venöz kanlarından DNA izolasyonu yapıldıktan sonra PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) ile uygun genetik bölge çoğaltıldı. Sanger dizileme ile telomeraz polimorfizmi belirlendi. Telomeraz rs2853669 tek nükleotid polimorfizminde bulunan homozigot TT, homozigot CC ve heterozigot TC olmak üzere üç genotip, çalışmaya alınan hastalarda belirlendi.
Bulgular: Fibrotik olmayan sarkoidoz grubunun %34,6'sında TT, %50'sinde TC, %15,3'ünde CC genotipi; fibrotik grubun ise %40'ında TT, %40'ında TC, %20'sinde CC genotipi tespit edildi. Fibrotik olmayan ve fibrotik sarkoidoz grubu karşılaştırıldığında genotipler açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,76). CC genotipindeki kişilerin FEV1 %'si, diğer genotiplerdeki kişilere göre daha düşük izlenmiştir (TT, TC ve CC genotiplerinin FEV1%'lerinin ortalama ± standart sapmaları sırasıyla, 97,9±17,9; 96,0±16,0; 79,9±23.8;  p=0,01).
Sonuç: Telomeraz rs2853669 polimorfizminin sarkoidozun fibrozise gidişi ile ilişkisinin olmadığı bulunmuştur, ancak bu polmorfizme sahip CC genotipindeki bireylerin FEV1%'si diğer genotiplere göre daha düşüktür. Telomeraz rs2853669 polimorfizmi daha büyük örneklemlerde incelenmelidir. Diğer yaygın tek nükleotid polimorfizmleri de sarkoidozda incelenmeli ve sağlıklı gruplarla karşılaştırılmalıdır. Sarkoidoz hastalarında telomer ve telomerazla yapılan çalışmalarda telomer boyu incelenmiş, ancak literatürde telomeraz mutasyonu çalışmalarına rastlanmamıştır. Çalışmamızın da sarkoidoz hastalarında telomeraz mutasyonu incelenmesi, polimorfizmlerle fibrozis ilişkisinin araştırılması için ileri çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Sarkoidoz, telomeraz, fibrozis

Abstract:
Aims: Sarcoidosis is a systemic inflammatory disease of unknown cause,  characterized by the presence of non-caseating granulomas, which can affect all organs in the body, especially the lung. The response to the treatment of the 4th stage of sarcoidosis, which is fibrotic, is usually not sufficient and may cause respiratory distress in the patient. The decrease in telomerase gen expression in idiopathic pulmonary fibrosis shows that this regulatory gene plays different roles in fibrogenesis and carcinogenesis. A significant relationship has been demonstrated between some telomerase gene polymorphisms and lung cancer and idiopathic pulmonary fibrosis. İn our study we aimed to investigate the relationship between progression to fibrosis and telomerasemutation in patients with sarcoidosis.
Materials and Methods: A total of 93 patients were included in the study, who applied to Ondokuz Mayıs University Hospital Chest Diseases Department outpatient clinic between 1 December 2020 and 1 December 2021, 18 men and 73 women, were diagnosed with sarcoidosis clinically and histopathologically at least 2 years ago. Among the patients included in the study, 27 patients were evaluated as stage 1, 51 patients as stage 2 and 3, the group with parenchymal involvement without fibrosis, and 15 patients as stage 4. 
After DNA isolation from the venous blood of the patients, the appropriate genetic region was amplified by PCR (Polymerase Chain Reaction). Telomerase polymorphism was determined by Sanger sequencing. Three genotypes, homozygous TT, homozygous CC and heterozygous TC, found in telomerase rs2853669 single nucleotide polymorphism were determined in the patients included in the study.
Results: In the non-fibrotic sarcoidosis group, 34,6% were TT, 50% TC, 15,3% CC genotype; in the fibrotic group, TT genotype was detected in 40%, TC in 40%, and CC in 20% (p=0,76). The FEV1% of individuals with the CC genotype were lower than those of the other genotypes (mean ± standard deviations of FEV1% of the TT, TC, and CC genotypes 97,9±17,9; 96,0±16,0; 79,9±23,8 respectively; p=0,01). 
Conclusion: Telomerase rs2853669 polymorphism was not found to be associated with the progression of sarcoidosis to fibrosis, but the FEV1% of individuals with CC genotype in this polymorphism is lower than other genotypes.