Diyabetik rat yara modelindelucilia sericata larvaları ve achillea sintenisii ekstraktlarının kombine kullanımında yara iyileştirici aktivitelerinin histopatolojik olarak araştırılması
In the diabetic rat wound modelhistopathological investigation of wound healing activities in the combined use of lucilia sericata larvae and achillea sintenisii extracts
Yazar: NEVRA POLAT
Danışman: PROF. DR. MURAT KOÇ ; PROF. DR. SALİH MOLLAHALİLOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Halk Sağlığı Enstitüsü / Biyoenformatik Ana Bilim Dalı / Araştırma Yöntemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Yara enfeksiyonu = Wound infection ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar-delici = Wounds-penetrating

Özet:
Kronik yaralar, çok sayıda hastayı etkileyen gerek hastaya gerekse de sağlık sistemine ciddi finansal yük getiren ve bu yükün göz ardı edilebildiği önemli bir sağlık sorunudur. Yara iyileşmesi hücresel, biyokimyasal ve sistemik süreçte travma ile başlayan bozulmanın yeni doku oluşumu ile normal haline döndürülmesidir. Diabetes mellitus gibi metabolik hastalıklar normal yara iyileşme sürecindeki hücresel faaliyetleri olumsuz etkileyerek iyileşmeyen/zor iyileşen kronik yaraların meydana gelmesine neden olmaktadır. Kronik yaraların çoğu modern tıptaki geleneksel tedavilere ek olarak tamamlayıcı ve entegratif tedavi yaklaşımlarını gerektirir. Özellikle topikal yolla yara iyileşmesini etkileyen kimyasal, fiziksel ve biyolojik birçok ajan tanımlanmıştır. Topikal uygulanan yöntemler arasında birçok kültürdeki tıbbın ilk hali, bitkilerin (herbalizm) şifa amaçlı kullanılmasına dayanan fitoterapötik tedavi ve hayvansal doğal kaynakların şifa amaçlı kullanılmasına dayanan canlı sinek larvalarının yaralara uygulanmasını içeren maggot debridman tedavisi (MDT) veya larva debridman tedavi (LDT) olarak adlandırılan biyolojik terapi yara iyileşmesi patolojisinde kullanılırlıkları araştırılan etkili yöntemlerdir.
Bu çalışmada öncelikle yara tedavisinde kullanılacak L.sericata sinek larvalarının bakımı yapılarak steril edilmiştir. Maksimum canlı birey eldesi için sterilantın konsantrasyon ve süresi standardize edilmiştir. Mevcut çalışmada streptozotosin (STZ) 60mg/kg ile diyabet yapılan Wistar albino ratlarda 15-20 mm çapında oluşturulan eksizyonel yaralarında ticari yara iyileştirici merhem Furacin ®, L. sericata sinek steril larvalarından elde edilen salgı, fitoterapötik Achillea türlerinden endemik Achillea sintenisii bitki ekstresinden hazırlanan merhem ve L. sericata sinek steril larva (maggot) salgısı ile Achillea sintenisii bitki ekstresinden hazırlanan merhemin kombine kullanılmasıyla yara iyileşmesi üzerine olan etki ve hızlarının histopatolojik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 24 adet Wistar ırkı erkek rat rastgele altışarlı dört gruba ayrılmıştır. Çalışma grupları DF, DM, DA, DM+DA olarak gruplandırılmıştır. Gruplara genel anastezi altında tıraş ve sterilizasyonu akabinde
grup içi ayrı ratlarda sırtın kranial,median ve kaudal bölgesinde tüm katları içerek şekilde eksizyonel yara oluşturulmuş ve bu yaralara günlük aynı saatte tedavi topikal olarak uygulanmıştır. 12. gün sonunda sakrifiye edilen ratlardan alınan örnekler laboratuvara histopatolojik değerlendirme için gönderilmiştir.
Sunulan çalışma sonunda diyabete bağlı yaraların iyileşmesinde hayvansal tedavi olarak L.sericata larva salgılarının bitkisel tedavi olarak uygulanan A.sintenisii bitki ekstraktından hazırlanan pomad ve ticari yara iyileştirici krem Furacin® 'e göre daha etkili olduğu saptanmıştır. Makroskobik olarak 0., 4., 8. ve 12. gün yara takibinde en hızlı ve en etkin yara iyileşme aktivitesi hayvansal ve bitkisel biyoterapötik ajanların kombine uygulandığı Grup Diyabetik Maggot + Diyabetik Achillea sintenisii (DM+DA) 'de tespit edilmiştir. En yüksek histopatolojik skorlar Grup Diyabetik Maggot + Diyabetik Achillea sintenisii (DM+DA) 'de 12. günde kaydedilmiştir (p<0,05). Larva (maggot) salgı ve endemik bitki Achillea sintenisii'nin yara iyileştirici etken maddelerinin tanımlanmasıyla farklı formülasyonlar geliştirilerek veteriner ve tıp hekimliğinde kullanılabilecek düşük maliyetli, kullanımı kolay, hızlı ve etkili ticari doğal ürünler üretilerek kronik yara bakımı için sunulabilir.

Abstract:
Chronic wounds are an essential health problem that affects a large number of patients and imposes a severe financial burden on both the patient and the health system, and this burden can be ignored. Wound healing is the restoration of the cellular, biochemical and systemic processes that begin with trauma to standard with the formation of new tissue. Metabolic diseases such as diabetes mellitus negatively affect cellular activities in the normal wound-healing process and cause chronic wounds that do not heal/heal poorly. Most chronic wounds require complementary, integrative, and conventional treatments in modern medicine. Many chemical, physical and biological agents that affect wound healing, especially topically, have been described. Topically applied methods include the first state of medicine in many cultures, phytotherapeutic treatment based on the use of plants (herbalism) for healing purposes, and biological called maggot debridement therapy (MDT) or larval debridement therapy (LDT), which includes the application of live fly larvae to wounds based on the use of animal natural resources for healing purposes. Therapy is effective methods that have been investigated for use in wound healing pathology.
In this study, L. sericata fly larvae for wound treatment were first cared for and sterilized. The concentration and duration of the sterilant are standardized to obtain maximum viable individuals.In the current study, commercial wound healing ointment Furacin ®, secretion obtained from L. sericata fly sterile larvae, and cream prepared from endemic Achillea sintenisii plant extract from phytotherapeutic Achillea species were used in excisional wounds of 15-20 mm diameter in Wistar albino rats made diabetic with streptozotocin (STZ) 60 mg/kg. It was aimed to histopathologically examine the effects and rates of wound healing of the combined use of ointment prepared from maggot secretion and Achillea sintenisii plant extract. For this purpose, 24 Wistar breed male rats were randomly divided into four groups of six. The created working groups are DF, DM, DA, DM+DA. After shaving and sterilization under general anesthesia in the groups, excisional wounds
ix
were made in the cranial, median and caudal regions of the back in separate rats within the group, including all layers, and the treatment was applied topically to these wounds at the same time daily. 12. At the end of the day, samples taken from the sacrificed rats were sent to the laboratory for histopathological evaluation.
As a result of the presented study, it was determined that L. sericata larvae secretions as an animal treatment were more effective in healing wounds caused by diabetes than the pomade prepared from A. sintenisii plant extract and the commercial wound healing cream Furacin® applied as an herbal treatment. Macroscopically, the fastest and most effective wound healing activity was detected in Group Diabetic Maggot + Diabetic Achillea sintenisii (DM+DA), where animal and herbal biotherapeutic agents were applied combined, on the 0th, 4th, 8th and 12th-day wound follow-up. The highest histopathological scores were recorded in Group Diabetic Maggot + Diabetic Achillea sintenisii (DM+DA) on the 12th day (p<0.05). By identifying the larval (maggot) secretion and wound-healing active ingredients of the endemic plant Achillea sintenisii, different formulations can be developed and low-cost, easy-to-use, fast and effective commercial natural products that can be used in veterinary and medical medicine can be produced and offered for chronic wound care.