Bafra koyunu yetiştiriciliğinde üreme özelliklerinin incelenmesi
Investigation of reproduction traits in bafra sheep breeding
Yazar: BORA ÖZARSLAN
Danışman: PROF. DR. FATİH ATASOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hormonlar = Hormones ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunculuk işletmeleri = Sheep farming enterprises ; Koyunlar = Sheep ; Samsun-Bafra = Samsun-Bafra ; Östrus = Estrus ; Üreme = Reproduction

Özet:
Bu araştırma Bafra koyunlarında bazı üreme ve döl verimi özelliklerinin incelenmesi ve daha önce belirlenmemiş olan östrus siklusu ve anöstrus dönemlerindeki üreme hormonu (progesteron, östrojen, FSH, LH) düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Bu araştırma, Gökhöyük Tarım İşletmesi'nde yetiştirilen 30 baş Bafra koyunu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yetiştirme sezonunda arama koçu ile östrus gösteren koyunlar belirlenmiş ve tohumlanmayan bu koyunlardan ikinci östrusunu gösterene kadar her gün kan alınmıştır. Kan örneklerinden elde edilen plazmalarda hormon düzeyleri ELISA testi ile belirlenmiştir. İkinci östrusunu gösteren koyunlar tohumlanarak ana sürüye katılmıştır. İki östrus arasında kalan süre hesaplanarak östrus siklusu uzunluğu (ÖSU) ve hormon düzeylerinden yararlanılarak siklusun dönemleri ile ovulasyon zamanı belirlenmiştir. Doğum tarihi ve tipi belirlenen koyunlarda, gebelik süresi ve bazı döl verimi kriterleri hesaplanmıştır. Koyunların laktasyon döneminde anöstrusta olduğu kabul edilerek, Mayıs ayında koyunlardan bir kez alınan kan örneklerinde üreme hormonu düzeyleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler ÖSU, yaş, doğum tipi gruplarına göre ayrılmış ve gruplar arasında istatistiki hesaplamalar yapılmıştır.
İncelenen üreme özelliklerinden östrus siklusu uzunluğu 16,65 ± 0,33; gebelik süresi 148,95 ± 0,75 gün olarak hesaplanmıştır. Döl verimi özelliklerinden, doğum oranı % 86,7, kısırlık oranı % 13,3, bir doğuma kuzu sayısı 2,31, tek doğum oranı % 15,4, ikiz doğum oranı % 50,0, üçüz ve yukarısı doğum oranı % 34,6 olarak hesaplanmıştır.
FSH, LH, östrojen ve progesteron düzeylerinin siklusun belli günlerinde aldığı en düşük ve en yüksek değerler sırasıyla, 1,26 – 2,46; 6,14 – 10,03 mIU/ml; 122,73 – 195,64 pg/ml ve 1,79 – 19,25 ng/ml olarak belirlenmiştir.
Sonuç olarak, Bafra koyununda üreme hormonu düzeylerinin siklus boyunca seyri ve siklusun uzunluğu genel olarak prolifik ırklara benzerlik göstermiştir. Hormon düzeylerinin aldığı değerler diğer ırklardan genellikle yüksek çıkmış ve bireyler arasında yüksek varyasyon göstermiştir. Hormon düzeylerinin gruplar arasında gösterdiği farklar istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Yüksek varyasyon olmasına rağmen, hormon düzeylerinin günlük değişim oranı bireyler arasında benzer olmuştur. Anöstrus döneminde belirlenen hormon düzeylerinin yetiştirme sezonundakilere benzerlik gösterdiği ve Bafra koyunlarının yıl boyu östrus gösterebileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bafra Koyunu, Döl Verimi, Östrus Siklusu, Üreme Özellikleri, Üreme Hormonları

Abstract:
The objectives of this study were to investigate some reproduction traits and to determine the levels of some reproduction hormones (progesterone, estrogen, FSH, LH) not determined before during estrous and anoestrus cycles in Bafra sheep.
This study was conducted on 30 head of Bafra sheep in Gökhöyük Agriculture Station. The teaser ram was used to detect the ewes in estrous. Those ewes in estrous were not inseminated and daily blood samples were taken from them until they had their second estrous signs. The hormone levels in plasma of blood samples were determined using ELISA test. The ewes showing second estrous signs were inseminated and included in main flock. The estrous cycle length (OCL) was calculated as the time between two consecutive estrous. The estrous cycle periods and the time of the ovulation were determined using the hormone levels. The gestation length and measurements for some reproduction traits were calculated in ewes that gave birth to a single and multiple born lambs. The ewes in lactation were supposed to be in anoestrus and the blood samples were taken once from them in May and their reproductive hormone levels were determined. The data were grouped according to OCL, age and birth type and the statistical analysis were performed based on the groups.
The OCL, gestation length, lambing ratio, the number of lambs born per ewe exposed, ratio of single, twin and triplet born lambs and above were calculate as; 16.65 ± 0.33, 148 ± 0.75, 86.7%, 2.31, 15.4%, 50% and 34.6%, respectively.
FSH, LH, estrogen and progesterone levels during certain time of the estrous cycle ranged as follows: 1.26-2.46 mIU/ml; 6.14-10.03 mlU/ml; 122.73-195.64 pg/ml and 1.79-19.25 ng/ml, respectively.
As a result, the hormone levels during the oestrous cycle and OCL in Bafra ewes were similar to those in prolific sheep breeds. The hormone levels were usually higher than those in other sheep breeds and showed a high variation. The hormone levels were not statistically significant between the groups. Even though there was a high variation, the daily changing ratio for the hormone levels was similar among individuals. The hormone levels during anoestrus period were similar to those during breeding season period and it was determined that Bafra ewes could have a yearlong ostrous.


Key words: Bafra sheep, Reproduction traits, Oestrous Cycle, Fertility Characteristics, Reproductive hormones.