Esrar bağımlılarında algılanan ebeveyn kabul reddinin, psikolojik uyumları ve yetişkinlikteki yakın ilişkiler üzerindeki etkilerinin incelenmesi
The effects of percei̇ved parental acceptance rejection on psychological adjustment and intimate relationship in adulthood in cannabis users
Yazar: SEVİM BERRİN İNCİ
Danışman: PROF. DR. AYŞE ENDER ALTINTOPRAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada esrar bağımlısı olan 75 (50%) ile esrar bağımlısı olmayan 75 (50%) erkek; sosyodemografik özellikler, anne ve baba kabul-reddi, psikolojik uyum, eş kabul-reddi ile kendine zarar verme davranışı, intihar düşüncesi ve girişimi ve çocukluk çağı travmatik yaşantının varlığı açısından karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Araştırmada Rohner (1986, 1999) tarafından geliştirilen Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği Anne-Baba formları, Kişilik Değerlendirme Ölçeği ve Eş Kabul-Red Ölçeği uygulanmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgular, esrar bağımlısı olan kişilerin çocukluklarında hem anneleriyle hem de babalarıyla ilişkilerinde esrar bağımlısı olmayan kişilere göre daha fazla ihmal edildiklerini ve anneleri ve babaları tarafından sevildikleri hakkında daha fazla şüpheye düştüklerini ve daha az kabul algıladıklarını göstermiştir. Esrar bağımlısı olan kişilerin babalarıyla ilişkilerinde ihmal edilmiş olmaları ve algıladıkları ayrışmamış red ile kişilerin çoklu madde kullanımıları arasında güçlü bir bağ olduğu görülmüştür.
Yakın ilişkilerinde algıladıkları kabul red açısından esrar bağımlısı olanların normal gruba göre, eşlerini daha saldırgan, ve görünürde belirgin ihmal, saldırganlık ya da soğukluk olmadığı halde eşlerini daha ilgisiz ve daha sevgisiz algıladıkları görülmüştür. Ayrıca, esrar bağımlısı olan kişilerin, eşleri tarafından daha fazla kontrol edildiklerini ve daha az kabul edildiklerini düşündükleri bulunmuştur.
Genel psikolojik uyum açısından, araştırmadan elde edilen bulgular esrar bağımlısı olan kişilerin genel psikolojik uyumunun normal gruba göre daha sağlıksız olduğunu ortaya koymuştur. Esrar bağımlısı olanlar normal gruba göre daha olumsuz benlik algısına ve yetersizlik duygusuna sahiptirler, duygularını göstermekte ve uygun duygusal tepkiler vermekte zorlanmaktadırlar. Ayrıca normal gruba göre daha öfkelidirler ve dünya görüşleri daha olumsuzdur. Araştırmadan elde edilen bulgular, esrar bağımlısı olan kişilerin genel psikolojik uyumlarının çocuklukta anne-babalarıyla bugün ise eşleriyle yaşadıkları yakın ilişkilerde algıladıkları kabul-red ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.
Çocukluk dönemine ilişkin ebeveyn kabul-reddi anılarının, yetişkinlik döneminde algılanan eş kabul-reddi ile psikolojik uyum arasındaki ilişkide aracılık etkisi incelendiğinde, esrar bağımlılarının oluşturduğu grupta çocuklukta algılamış olan anne kabulü, eş kabulü ile psikolojik uyum arasındaki ilişkiye tam aracılık etmiştir. Kontrol grubunda ise, çocuklukta algılamış olan anne kabulünün eş kabul-reddi ile psikolojik uyum arasındaki ilişki üzerinde aracılık etkisi yoktur. Bağımlı grupta, baba kabul-reddinin psikolojik uyum ve eş kabul-reddi üzerinde dolaylı aracılık etkisi bulunduğu ancak kontrol grubunda yer alanlar için çocuklukta algılanmış olan baba kabul-reddi eş kabul-red ile psikolojik uyum arasındaki ilişkiye aracılık etmediği bulunmuştur.
Son olarak esrar bağımlısı olan kişilerin çocuklukta fiziksel, sözel şiddete ve duygusal istismara bağımlı olmayan gruptan belirgin düzeyde daha fazla maruz kaldığı, kendine zarar verme davranışının, intihar düşüncesinin ve girişiminin daha fazla olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, 75 (50%) cannabis users and 75 (50%) non cannabis users men were compared in terms of parental acceptance-rejection, psychological adjustment, intimate partner acceptance-rejection and self-destructive behavior, suicidal ideation and behavior and the existence of traumatic experiences in childhood. Subjects were administered Parental Acceptance-Rejection Questionnaire, Personality Assessment Questionnaire, and Intimate Partner Acceptance-Rejection/Control Questionnaire developed by Rohner (1986/1999).
The findings of this study revealed that cannabis users perceived more neglect and more reject, feel more doubt about on their loved by their mothers and fathers than non users. Multiple substance use is associated with perceived neglect and undifferentiated rejection by their fathers. In terms of intimate partner acceptance and rejection, cannabis users perceived from their partners more neglect, aggressive and undifferentiated rejection than control group. Additionally, cannabis users are perceived more reject and thought more controlled by their partners.
In terms of general psychological adjustment, the findings of this study demonstrated that cannabis users were less adjusted than control group. Cannabis users had more negative self-concept, feeling of inadequacy and had more difficulty in giving appropriate emotional responses and showing their feelings. They were more angry and had more negative World view than control group. The findings of this study revealed that general psychological adjustment of cannabis users is significantly associated with perceived rejection-acceptance from either mother or father during childhood and perceived rejection or acceptance from their partner.
When the mediation effect of parental acceptance and rejection on the relationship between partner acceptance and rejection and current psychological adjustment was examined, it was found maternal acceptance had a full mediating effect in the dependent group and had no effect in the control group.  While father acceptance had a partial mediating effect on the relationship between intimate partner acceptance-rejection and current psychological adjustment in the dependent group, in the control group it had no mediation effect. 
Finally, cannabis users had be exposed to more physical, emotional and verbal abuse than control group. They had more suicidal ideation and behavior, and self destructive behavior than control group.