Bağımsızlık sonrası Azerbaycan'da demokratikleşme çabaları ve önündeki engeller
Democratization efforts and obstacles in post-independence Azerbaijan
Yazar: SALİH ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ ÖZCAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Demokratikleşme = Democratization ; Sovyetler Birliği = Soviet Union

Özet:
Demokratikleşme vizyonu ile devletleri ideal olana ulaştırma çabası, ülkelere birtakım sorumluluklar ve ödevler yüklemiştir. Bu ödevleri ve görevleri her ülkenin aynı standartlarda yerine getirmediği görülmüştür. Demokrasiye geçen ülkeler, Batı dünyasının görmek istediği istikamette demokratikleşmesini sürdürmek mecburiyetinde kalmıştır. Çünkü demokrasinin doğup dünyaya yayıldığı yer, Avrupa ve onun öncü gücü Amerika olduğu için demokratikleşmenin de Avrupa-Atlantik blokunun işaret ettiği yollardan geçmesi gerektiği düşüncesi hâkim olmuştur. Ancak coğrafi konumu, tarihi, etnik yapısı, dini vb. etkenler ülkelerin demokratikleşme serüveninde yönlendirici, engelleyici ya da tam tersine teşvik edici olmuştur. 
	Azerbaycan milleti 1918 yılında kurduğu birinci Cumhuriyet tecrübesi ile demokrasiye yatkınlığını ispatlamıştır. İkinci cumhuriyet, komünist rejimden kurtulduğunda yine demokrasiye yönelmiştir. İnişli çıkışlı dönemler yaşasa da, demokratikleşme süreci hızlı ilerlemese de demokratikleşmenin yaşandığı bir ülkedir Azerbaycan. Ancak Azerbaycan'ın demokratikleşme sürecinde yapısal engeller vardır. Aynı şekilde demokrasi için fırsatların olduğunu da söylemek mümkün. Genç ve eğitimli nesil, her geçen yıl maddi refahın artışı ülkenin demokratik yarınları için fırsat niteliğindeyken, seçim sistemi, kanunlar, yürütme erkinin tartışılmaz gücü gibi demokratikleşmeye engel teşkil edecek faktörler de mevcuttur.
	Günümüze kadar çok partili siyasi hayatın hâkim olduğu dönemde seçilen cumhurbaşkanları, şüphesiz Azerbaycan'ın günlük hayatından siyasi hayatına her sahada en büyük etkiyi yapan kişiler olmuşlardır. Bu yüzden ülkedeki demokratikleşme adımları devlet başkanlarının tehdit ve fırsat algılarından etkilenmiştir. Azerbaycan demokrasisinin önündeki engellerin neler olduğu tespit edilerek ülkede ki demokratikleşme sürecinde hangi alanlarda daha fazla ilerleme kaydettiği hangi alanlarda gerileme yaşandığı konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With the vision of democratization, the effort to bring the states to the ideal has imposed some responsibilities and duties on the countries. It has been observed that not every country fulfills these duties and tasks at the same standards. Countries that have transitioned to democracy have had to continue their democratization in the direction that the Western world wants to see. Because the place where democracy was born and spread throughout the world was Europe and its leading power, America, the idea that democratization should also pass through the paths indicated by the Euro-Atlantic bloc became dominant. However, geographical location, history, ethnic structure, religion and similar factors have been guiding, hindering or, on the contrary, encouraging, in the democratization adventure of countries.
	The Azerbaijani nation has proven its tendency towards democracy with the experience of the first Republic established in 1918. When the second republic was freed from the communist regime, it turned towards democracy again. Azerbaijan is a country where democratization is experienced, even though Azerbaijan has experienced ups and downs and the democratization process has not progressed quickly. However, there are structural obstacles in Azerbaijan's democratization process. Likewise, it is possible to say that there are opportunities for democracy. While the young and educated generation and the increase in material prosperity every year are opportunities for the democratic future of the country, there are also factors that will hinder democratization, such as the electoral system, laws, and the indisputable power of the executive power.
	The presidents elected in the period when multi-party political life dominated until today have undoubtedly been the people who have had the greatest impact on every field, from daily life to political life of Azerbaijan. Therefore, the democratization steps in the country have been affected by the threat and opportunity perceptions of the heads of state. By determining what the obstacles to Azerbaijani democracy are, it has been tried to determine in which areas there is more progress in the democratization process in the country and in which areas there is regression.