Yaşlılık ve diyabetin sıçan karaciğeri üzerine etkilerinin incelenmesi; stereolojik, histopatolojik ve biyokimyasal inceleme
The examination of the effects of aging and diabetes on the rat liver; stereological, histopathological and biochemical examination
Yazar: SELİNA AKSAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DENİZ ÜNAL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Histokimya = Histochemistry ; Karaciğer = Liver ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Stereoloji = Stereology ; Sıçanlar = Rats ; Yaşlanma = Aging

Özet:
Overlerdeki morfolojik ve fonksiyonel değişimlere bağlı olarak hormonal dengenin farklılaşması ile ortaya çıkan ve kendine özgü semptomlar ile karakterize bir geçiş dönemini ifade eden klimakteryum içerisinde bir dönem şeklinde tarif edilen menopoz aslında kadının adetten kesilmesinin kesinleştiği zamandan sonrası için kullanılan bir terim olmakla beraber, bu dönemdeki en önemli olay kadının üreme yeteneğinin bitmesi ve reprodüktif dönemin sonlanmasıdır. Reprodüktif olarak yaşlanma gonadlarla birlikte tüm endokrin sistemin yaşlanması ve sistemik yaşlanmaya bağlı olarak gelişir. Diyabet ise, gerek insülin yetmezliğinin yol açtığı ve ?tip 1 diyabet? olarak adlandırılan, gerekse dokularda insülin direncine bağlı olarak oluşan ve ?tip 2 diyabet? olarak bilinen, her iki formuyla da insanlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilen çok önemli bir sağlık problemidir. Oksidatif stres, hem menopozun hem de diyabetin komplikasyonlarının oluşmasındaki esas sebeplerden biri olarak kabul edilmekle birlikte, söz konusu durum ve hastalığın patogenezlerinde de önemli rol oynamaktadır.Bu tez çalışmasında, ratlarda postmenopozal yaşlılık ve diyabet modeli oluşturularak bu durum ve olgunun karaciğer dokusu üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlandı.On iki haftalık, toplam 24 adet Sprague Dawley cinsi dişi ratlar, sağlıklı kontrol grubu (Grup I, n=6), diyabet grubu (Grup II, n=6), overektomi grubu (Grup III, n=6) ve overektomi sonrası diyabet uygulanan grup (Grup IV, n=6) olarak 4 gruba ayrıldı. Bu çalışmada, numuneleri analiz etmek amacıyla aşağıdaki beş adet temel değerlendirme kriteri kullanıldı;1) Konvansiyonel ışık mikroskobu ile histopatolojik değerlendirme,2) Yarı-ince plastik kesitlerde histopatolojik değerlendirme,3) İmmünohistokimyasal analiz (TUNEL boyama),4) Stereolojik kantitatif analiz ve5) Doku biyokimyası tespiti.Yapılan histopatolojik değerlendirmelerde Grup I'e ait kesitlerde karaciğerin morfolojik yapıları normal olarak değerlendirildi. Grup II' ye ait karaciğer kesitlerinde nekrotik hepatositlerin, özellikle lobüller içerisinde TUNEL pozitif (apoptotik) hücrelerin olduğu, buna karşın portal alanda apoptotik hücrelere rastlanmadığı belirlendi. Grup III' e ait kesitlere bakıldığında; nekrotik hücreler Grup II' ye oranla daha fazlayken lobüllerde apoptotik hücreler daha az yoğunluktaydı, ancak portal alanda Grup II'nin aksine TUNEL pozitifliği izlendi. Grup IV'e ait kesitlerde morfolojik yapıların düzensizleştiği normal yapıdaki hepatositlerin diğer gruplara göre daha da azaldığı ve yapılan TUNEL boyamada genelde birçok alanda pozitiflik olduğu belirlendi.Çalışmamızın doku biyokimyası sonuçlarına göre yapılan istatistiksel analizlerde CAT aktivitesi, LPO miktarı, GSH miktarı, MPx aktivitesi bakımından gruplar gerek kontrolle gerekse birbirleriyle ikişerli tarzda kıyaslandığında tüm gruplar arasında anlamlı farklılıklar gözlendi (P<0,05). SOD aktivitesi bakımından kıyaslandığında, yalnızca Grup I ile Grup IV arasında anlamlı farklılık gözlenmezken, diğer tüm gruplar arasında anlamlı farklılık gözlendi (P<0,05).Stereolojik yöntemlerle elde edilen hepatosit sayısal yoğunluğu istatistiksel olarak değerlendirildiğinde; Grup I ile II ve Grup II ile IV karşılaştırmalarında anlamlı bir farklılık gözlenirken (P<0,05), diğer tüm gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi.Elde edilen sonuçlara göre; ratlarda postmenopozal yaşlılık ve diyabete bağlı olarak gelişen oksidatif stres, karaciğer dejenerasyonuna yol açabilir.

Abstract:
As well as the menopause that defined as a term inside the climacterium which is expressing a characterized transition term with specific symptoms, emerging the differentiation of hormonal activities that depending on the morphological and functional changes in ovaries, is actually a word which is used for the end of women's menstruation period. The most important event in this term is ending of the reproductive ability. Reproductive aging, develops depending on aging of whole endocrin system with gonads and also systemic aging. On the other hand, Diabetes is a disease leading to an important health problem that appears as a condition both as being caused by insulin deficiency, defined as ?type I diabetes? and as appearing due to the insulin resistance, known as ?type II diabetes?, as both likely to result in severe complications in human. It is accepted that is oxidative stress, is one of the main reasons of both menopause and diabetes, plays crucial role in the pathogeneses of this diseases.In our thesis, it is aimed to examined the effection of postmenopausal aging and diabetes on the liver tissue in rats.Twenty-four, twelve weeks-old female Sprague Dawley rats randomly were divided into four groups like non-diabetic healthy control group (Group I, n=6), diabetic group (Group II, n=6), ovariectomy group (Group III, n=6), and ovariectomy plus diabetic group (Group IV, n=6), respectively. In this study, the five basic evaluation criteria were used for analysing the samples, including;1) Histopathological examinations by conventional light microscopy,2) Histopathological examinations on semi-thin plastic sections,3) Immunohistochemical analysis (TUNEL staining),4) Stereological quantitative analysis and5) Detection of tissue biochemistry.In histopathological examinations, the morphological structures of liver were observed as intact in Group I. It was determined that there were many necrotic hepatocytes in the sections of Group II. Additionally, it was showed that TUNEL positive cell (apoptotic) in lobules but not portal area. In sections of Group III necrotic cells were more intensive than Group II, but TUNEL positive cells were less than Group II. In contrast to Group II, there were also positive cells in portal areas of Group III. Finally, in the sections of Group IV, it was observed that the number of hepatocyte with normal morphology was lower as compared with those of other groups. Also many TUNEL positive areas were observed in Group IV.According to our tissue biochemical findings, when differences of the values between the groups were compared in pairs, there were statistically significant differences between all the groups (P<0.001) for CAT activity, the amount of LPO, the amount of GSH, MPx activity. For SOD activity, there were significant differences between all the groups (P<0.001), except between Group I-IV (P>0.05).When the numerical density of hepatocytes, as evaluated by stereological methods, were analysed statistically, there were significant differences between Group I-II and Group II-IV (P< 0,05), but not among all the other groups.According to these findings; oxidative stress that develops depending on postmenopousal aging and diabetes in rats, may cause liver degeneration.