İzmit Körfezi'ndeki tarihi deniz fenerlerinin mimari analizi ve koruma önerileri
Architectural analyses of the historical lighthouses in Izmit Bay and conservation suggestions
Yazar: OLCAY YERLİKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÖZLEM AYDIN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Deniz fenerleri = Lighthouses ; Koruma = Conservation ; Restorasyon = Restoration ; İzmit Körfezi = İzmit Bay

Özet:
Deniz feneri bakıcılığı, babadan oğula geçen geleneksel bir aile mesleğiyken, günümüzdeki teknolojik gelişmeler ile deniz fenerlerin önemli bir kısmında insana olan gereksinim giderek azalmakta ve bunun sonucu olarak da bu yapılar tümüyle terk edilmeye başlamaktadır. Kendilerine özgü mimarileri ile estetik bir figür haline gelmiş olan deniz fenerleri, dünyanın birçok ülkesinde kültürel ve tarihi miras olarak kabul edilmekte ve koruma altına alınmaktadır. Terk edilen deniz fenerlerine farklı işlevler kazandırılarak fenerlerin ve bulundukları alanların sürdürülebilirlikleri sağlanabilmektedir.Yapılan araştırmalarda, İzmit Körfezi'nde yer alan Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetindeki beş adet deniz fenerinde herhangi bir mimari belgeleme çalışmasının yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu eksikliğin giderilmesi adına, İzmit Körfezi'nde yer alan tarihi nitelikteki deniz fenerleri araştırılmıştır. Korunması önerilen iki adet tarihi deniz fenerinin 1/50 ölçekli rölöveleri hazırlanmış, planlama anlayışları, cephe özellikleri ile yapım tekniği ve malzeme özellikleri görsel belgelerle birlikte ayrıntılı olarak betimlenmiştir. İzmit Körfezi'nde yer alan deniz fenerlerinin genel koruma sorunları belirlenerek, bu sorunların çözümüne yönelik koruma önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte işleyiş biçimleri değişen ?Deniz Feneri? yapılarının, yeni işlev önerileriyle canlandırılarak, sürdürülebilirlikleri için olanaklar tartışılmıştır. Bu öneriler; konumları, mimari özellikleri, özgün fonksiyonları olan ?rehberlik? görevlerini aksatmamaları ve bulundukları doğal çevrenin korunmasına katkı sağlamaları gözönüne alınarak geliştirilmiştir. Yapıların, bölgenin ihtiyaçlarına cevap verecek farklı işlevlerle kentsel yaşama katılmaları uygun görülmüştür.Dünyanın pek çok ülkesinde, deniz fenerlerinin korunması ve sürdürülebilirliği adına çalışmalar yapan organizasyonlar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu gruplarla bağlantı kurulması, İzmit Körfezi'ndeki bu mirasa ait yapıların tanıtılması ve sürdürülebilirliği açısından destekleyici olacaktır.

Abstract:
Lighthouse keeping used to be a traditional family profession that passed from father to son. However, the need to human being is decreasing more and more on the important part of lighthouses and as a result lighthouses are started to be abandoned. Lighthouses, that became an aesthetic figure with the architectural peculiar to themselves are accepted as cultural and historical heritage in a lot of countries in the world and they are registered as cultural heritage. By assigning new functions to the abandoned lighthouses, it is possible to provide sustainability of these lighthouses and their environs.According to the researches carried out at the Directorate General of Coastal Safety (KEGM) Archive, there is no architectural documentation related to the five obsolescent lighthouses in İzmit Bay, which are under ownership of the same Directorate (KEGM). In order to supply this deficiency, architectural analysis studies have been carried out at the historical lighthouses in İzmit Bay. 1/50 scale building surveys of two lighthouses, which are suggested to be conserved, were prepared. In addition, layouts, facade characteristics, construction techniques and material properties were described with visual documents in detail. It was aimed to determine the conservation problems and develop conservation proposals related to solution of these problems. Possibilities were discussed in order to revive the lighthouses by assinging new functions, whose functions have been changed with technological development,. Properties such as "Location, architectural characteristics, not to interrupt the ?guidance? task which is their original function and contribution to conservation of their natural environment etc." were considered while conservation suggestions were being developed.It was determined that there are organizations, which work for conservation and sustainability of lighthouses in a lot of countries of the world. To build up connections with these organizations will be supporting in terms of introduce of these lighhouses which belong to the heritage in İzmit Bay and provide sustainability of them.