VUK, TMS 2 ve BOBİ FRS açısından stok maliyetlerinin karşılaştırılması: Bir uygulama
Comparisions of inventory costs in terms of TPL, TAS 2 and FRS LMSB: An implementation
Yazar: GÖRKEM ÇERİKCİOĞLU ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL AYDIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Büyük ve orta boy işletmeler = Large and medium-sized enterprises ; Büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standardı = Financial reporting standard for large and medium size enterprises ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Stok maliyetleri = Stock costs ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartı 2 = Turkish Accounting Standarts 2 ; Uluslararası Muhasebe Standartları = International Accounting Standarts ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code

Özet:
Muhasebe mesleğinde yapılan işlemler finansal raporlamanın dayanağını oluşturmanın yanı sıra işletmelerin global bağlamda faaliyetlerinin hız kazanması sonucunda alakalı kurumlarca yasal düzenlemeler mecburi hal almıştır. KGK tarafından bağımsız denetime tabi olup, finansal raporlarını TFRS çerçevesinde oluşturmayan işletmelerin 2018 yılı dâhil olmak üzere yürütecekleri finansal raporlama sınırları belirlenerek BOBİ FRS olarak yürürlüğe konulmuştur.
VUK ve ilgili standartlar karşılaştırıldığında, aralarında değişiklikler gösteren durumlar bulunmaktadır. Bu farklılıkların; stoklar içerisindeki borçlanma maliyetleri ile kur farkları ayrıştırılması, stok maliyetlerinde yer alan vade farklarının ayrıştırılması, stokların değerlemesi, kapsamına göre maliyet yöntemleri hususlarında olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, TMS 2, VUK ve BOBİ FRS'nin stoklara ilişkin hükümleri karşılaştırılarak aralarındaki temel farklılıklar doğrultusunda TMS 2 standardı, VUK ve BOBİ FRS'nin bir üretim işletmesinin stok maliyetlerine etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmanın amacı doğrultusunda, bir üretim işletmesinde uygulama yapılmıştır. Uygulamaya konu olan işletmenin talaşlı imalat, döküm ve medikal üretim fabrikaları olmak üzere üç ana üretim birimi bulunmaktadır. Araştırmada bu üretim birimlerinden talaşlı imalat fabrikası seçilmiştir. Araştırma yapılan işletmede yetkili kişilerle yüz yüze görüşme sonucunda bilanço, gelir tablosu, üretim gider bilgilerinin yanı sıra TMS 2 standardı için gerekli olan stokların vadesi, stoklar içinde yer alan kur farkları ile borçlanma maliyetleri, stokların tahmini satış fiyatı, tahmini satış ve tamamlanma giderleri ile ilgili bilgiler elde edilerek bu bilgiler doğrultusunda çalışma gerçekleştirilmiştir. TMS 2 standardı, VUK ve BOBİ FRS arasındaki farklılıklar temel alınarak gerçekleştirilen bu çalışma neticesinde, TMS 2 standardı, VUK ve BOBİ FRS'de stokların ölçme ve muhasebeleştirilmesindeki farklılıkların işletmenin bilanço ve gelir tablosu kalemlerinde birtakım değişimlere yol açtığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türkiye Muhasebe Standardı 2, Vergi Usul Kanunu, Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı, stok maliyeti, üretim işletmesi.

Abstract:
As a result of the increase in the global activities of the companies in the accounting profession in addition to forming basis for financial reporting transactions, legal regulations have become mandatory by the relevant institutions. Determining financial reporting frame applied from the year of 2018 for the business enterprises which do not prepare their financial tables according to Turkish Financial Reporting Standards (TFRS) and subject to independent audition by Public Oversight Accounting and Auditing Standards Authority (POA), Financial Reporting Standards for Large and Medium Size Businesses (FRS LMSB) have been promulgated.    
When provisions related to inventories are compared in terms of Turkish Accounting Standards (TAS), Tax Procedure Law (TPL) and FRS LMSB there are some situations that differ among them. It has been observed that these differences have been seen in the matters of the separation of exchange differences and borrowing costs; separation of late interests included in inventory costs; inventory valuations; and cost methods as per scope. In this study, it is aimed that the effect of TAS, TPL and FRS LMSB on inventory costs of a production facility by comparing provisions of the same laws related to inventories in order to obtaining basic differences.  
In line with the purpose of the study, an application was made in a production facility.Thefacility has three main production units included metal cutting, metal casting and medical manufacturing plants.In the research, the metal cutting was chosen from these production units. As a result of face-to-face interviews conducted with authorized people, knowledge about balance sheets, income statement, production cost information together with inventory delays, exchange differences included in inventories and borrowing costs, estimated sale price of inventories, estimated completion costs and estimated sale costs which are all necessary for TAS have been obtained. In consequence of this study grounding on the differences among TAS, TPL and FRS LMSB it has been detected that the differences in the measurement and accounting of inventories cause some changes in the balance sheet and income statement of the company.

Keywords: Turkish Accounting Standard 2, Tax Procedure Law, Financial Reporting Standard for Large and Medium Size Businesses, Inventory Cost, Production Facility.