İbn kemmûne ve felsefesi
Ibn kammûna and his philosophy
Yazar: FATMA ZEHRA PATTABANOĞLU
Danışman: PROF.DR. BEKİR KARLIĞA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
bn Kemmûne ve Felsefesi? adlı tez girisle birlikte bes bölümden olusmaktadır.Giriste hayatı, eserleri, kaynakları ve etkileri verilen filozofun geri kalan dört bölümdemetafizik, tabiat, nefs, ve kozmik akıllar baslıklı görüsleri, kendi eserlerine dayanılarakdegerlendirilmistir. Filozofun anılan konulardaki düsünceleri, bn Sînâ ve Sühreverdî'nin aynıkonulardaki görüsleriyle karsılastırılmıstır.Yahudi bir aileye mensup Sad b. Mansur bn Kemmûne (ö.1284), mantık, fizik,metafizik, astronomi, tıp, kimya dallarında eserler kaleme alan, zamanının önemlifilozoflarından birisidir. 13. yüzyılda Bagdat'da yasayan filozofun dönemin tarihi, siyasi,felsefi ve fikri özelliklerini üzerinde tasıdıgı görülmektedir. Onun düsünce sistemininolusmasında bn Sînâ, Gazzâlî, Sühreverdî, Fahreddin er-Râzî, Nâsirüddin et-Tûsî, el-Kâtîbîel-Kazvînî, Esîrüddin el-Ebherî gibi düsünürlerin etkileri olmustur. O bu etkinin sonucuolarak bn Sînâ'nın el-sârât ve't-Tenbîhât, Sühreverdî'nin Telvîhât adlı eserlerine yazdıgıserhlerle bir taraftan onların tanıtılmasına katkıda bulunmus, diger taraftan kendidüsüncelerini içeren bagımsız eserler vücuda getirmistir. Muasırı ve kendisinden önceki bütündüsünürleri tanımaya çalısarak, felsefi ilimler konusunda yetkinlesmenin öneminivurgulamaya özen gösteren filozofun, Kudbüddin es-Sirâzî basta olmak üzere Muhammed er-Râzî el-Büveyhî, Celâleddin ed-Devvânî, Mir Damad, Molla Sadra gibi kendisinden sonrakidüsünürler üzerindeki tesiri de onun anlasılması bakımından önem tasımaktadır.bn Kemmûne'nin eserlerinde, bn Sînâ'nın etkisiyle daha çok akılcı bir tavır ortayakoymakla birlikte, Sühreverdî'nin etkisinden de kurtulamadıgı görülmektedir. Nitekim gerçekhazzı, aklın hazzı olarak niteleyen filozof, buna mukabil Sühreverdî'nin etkisiyle de bilme veyetkinlige ulasma konusunda kisinin mükasefe yolunda çaba sarf etmesi gerektiginidüsünmektedir. Felsefesinin merkezine koydugu nefs görüsü, fizik ve metafizik arasındaköprü vazifesi yaparken, ontolojisinin anahtar terimi olan ?kendi zatıyla Zorunlu Varlık?kavramıyla birçok konunun kapısını açmaktadır. Ayrıca her seyin Tanrının inayeti geregi, birdüzen içinde isledigini kabul ederek, kozmik akıllar aracılıgıyla Tanrı-Alem iliskisini, sebepve sebepli baglantısında ele almaktadır.

Abstract:
The disseration at hand, ?Ibn Kammûna and his Philosophy,? consist of five chaptersincluding an introduction. In the introduction, I have provided information about IbnKammûna?s life, works, his sources and influence upon later thinkers. The following fourchapters contain dicussion based on his works about his views on metaphysics, nature, souland cosmic intellects. His views are compared to Ibn Sînâ?s and Suhrawardî?s positions.Sad b. Mansûr Ibn Kammûna (d.1284), who was born to a Jewish family, is animportant philosopher who wrote on various branches of learning in his time, such asmetaphysics, astronomy, medicine and chemistry. The historical, political, philosophical andintellectual aspects of the 13th century Baghdad can be traced through his works. He wasinfluenced by important figures of Islamic intellectual history, such as Ibn Sînâ, al-Ghazâlî,Suhrawardî, Fakhruddîn ar-Râzî, Nasîruddîn at-Tûsî, al-Kâtîbî, al-Kazwînî, Athîruddîn al-Abharî. He wrote commentaries on Ibn Sînâ?s al-Ishârât wa?t-Tanbîhât and Suhrawardî?sTalwîhât and contributed to promote their influence. He also wrote works where he developedhis own theories. He made efforts to understand his contemporaries and philosophers ofpreceding generations. He emphasizes careful study of philosophy. His influence uponfollowing generations of philosophers can be seen especially in the work of Qutbuddîn ash-Shîrâzî, and also Muhammad ar-Râzî al-Buwayhî, Jalâladdîn ad-Dawwânî, Mir Damad andMulla Sadra.Ibh Kammuna?s work displays both Ibn Sînâ?s influence, with its rationalistic tone,and also Suhrawardî?s influence. He describes the true delight as the delight of reason. Butfollowing Suhrawardî?s lead, he also advises to strive in the cause of unveiling so that onemay reach knowledge and perfection. His theory of soul, which he deems to be at the centerof philosophy, serves as the bridge between physics and metaphysics. The key word of hisontology, ?by-itself Necessary Being? is used to solve many problems. He argues that theuniverse functions with an order on account of divine providence, he considers therelationship between God and the universe through his theory of cosmic intellects and theconnections between causes and effects.