Yeni medya çağında toplumsal hareketlerin dönüşümü ve dijital aktivizm olgusunun incelenmesi
The transformation of social movements in the new media age and the examination of the phenomenon of digital activism
Yazar: SEDA KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ÖZKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışmada toplumsal hareketlerin sınıfsal niteliği ile hareketlerde sınıfın siyasal bir özne olarak neden önemini koruduğu, ekolojik sorunlar ile bunlar içinde özellikle de küresel iklim değişikliğinin nedenleri ve yıkıcı etkileri üzerinden anlatılmaktadır. Marksist literatürde sınıf mücadelesini yadsıyan yorumların nüveleri Bernstein'a kadar uzansa da özellikle 1980'lerden itibaren Yeni Sağ politikalara teorik bir meşruiyet zemini kazandırma çabası içine giren Laclau ve Mouffe gibi Post-Marksistler, kapitalizme içkin olan kimlik meselelerini radikalleşebileceğini iddia ettikleri bir demokrasi anlayışının merkezine oturtmuş;  bunun için de "yeni sosyalist strateji" adını verdikleri muğlak bir yaklaşımı savunarak sınıftan ve sosyalist devrim amacından bütünüyle kopuşun simgesi hâline gelmiştir. Oysa küresel iklim değişikliği, ortaya çıkış nedenleri ve (belirli bir aşamadan sonra sınıflarüstü bir niteliğe de bürünse) çoklu etkileri bakımından sınıfsal; ayrıca gezegenin geleceğini varoluşsal bir tehlikeye sürükleme potansiyeline sahip olan bir ekolojik yıkımdır. Bu da bugün artık başta iklim olmak üzere ekolojik sorunları merkezine taşıyan ve emek ile ekoloji mücadelesini birleştiren bir sosyalist/ekososyalist siyaset anlayışının geliştirilmesini ve büyütülmesini zorunlu kılmaktadır.
Çalışma kapsamında ele alınan bir diğer konu, dijital aktivizmin sınırlılıkları ile dijital gözetim ve dijital/yasal denetim uygulamalarına karşı devrimci bir alternatif olarak ileri sürülen radikal medya pratikleridir. Dijital aktivizmin siyasal ilgi ve katılımı artırmada göz ardı edilemez bir etkisi olmasına rağmen çoğu zaman toplumsal muhalefeti büyüterek sokağa ve esasen hayatın bütününe taşımadaki sınırlılıkları; bununla birlikte artan gözetim ve denetim pratikleri, (özünde nötr bir nitelik taşısa da) üretim aracı olarak medyanın aynı zamanda bir mücadele aracına dönüştürülmesini gerektirmektedir. Bu doğrultuda radikal medya hem sistem/otorite karşıtı ideolojiler hem de toplumsal hareketlerle ilişkili olması nedeniyle, bahsi geçen sosyalist/ekososyalist mücadelede ihtiyaç duyulan iletişim olanaklarını sağlayan ideal bir yaklaşım olarak ele alınmıştır.
Araştırma kısmında ise, ekolojik sorunlar ve bunlar içinde özellikle de küresel iklim değişikliği alanında Türkiye'de yerel, ulusal ve uluslararası çapta politikalar üretenler, ilgili politikalara muhalefet edenler ile toplumsal hareketler ve medya konularında uzman olan kişi ve kurumlarla yapılandırılmış/yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; görüşme bulgularından yola çıkılarak ekososyalist mücadelede medyanın rolü ile radikal medyanın mümkünlüğü tartışılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal hareketler, Post-Marksizm, dijital aktivizm, radikal medya, küresel iklim değişikliği, ekososyalizm.

Abstract:
In this study, the class nature of social movements and why the class as a political subject remains important in these movements are explained through ecological problems and, in particular, the causes and devastating effects of global climate change. Although the roots of interpretations that deny the class struggle in Marxist literature date back to Bernstein, Post-Marxists such as Laclau and Mouffe, who have been trying to give a theoretical legitimacy to the policies of the New Right, especially since the 1980s, have placed identity issues, which are inherent in capitalism, at the center of an understanding of democracy that they claim can radicalize it; in order to do so, they advocated a vague approach they called the "new socialist strategy", which became the symbol of a complete break with class and the goal of socialist revolution. However, global climate change is an ecological catastrophe that is class-based in terms of its causes and its multiple effects (even if it takes on a supra-class character after a certain stage), and also has the potential to put the future of the planet in existential danger. This necessitates the development and expansion of a socialist/ecosocialist understanding of politics that puts ecological problems, especially the climate, at its center and unites the struggle for labor and ecology.
Another issue addressed in this study is the limitations of digital activism and the radical media practices that are put forward as a revolutionary alternative to digital surveillance and digital/legal control practices. Although digital activism has had an undeniable impact on increasing political interest and participation, its limitations in amplifying social opposition and taking it to the streets and indeed to the whole of life, as well as the increasing practices of surveillance and control, necessitate the transformation of the media as a means of production (even if it is essentially neutral) into a means of struggle. In this direction, radical media is considered as an ideal approach that provides the communication opportunities needed in the aforementioned socialist/ecosocialist struggle, as it is associated with both anti-system/authority ideologies and social movements.
In the research part, structured/semi-structured interviews were conducted with those who produce local, national and international policies in Turkiye on ecological problems and especially global climate change, those who oppose these policies, and people and institutions specialized in social movements and the media; based on the findings of the interviews, the role of the media in the ecosocialist struggle and the possibility of radical media were discussed. 
Keywords: Social movements, Post-Marxism, digital activism, radical media, global climate change, ecosocialism.