Neoliberal politikalar etkisinde mekânsal kimlik inşası: Eskişehir yolu bakanlık binaları
Spatial ideentity construction under the influence of neoliberal policies: Ministry buildings in eskişehir road
Yazar: İREM NUR TOKUROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DUYGU KAÇAR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ankara = Ankara ; Bakanlıklar = Ministry ; Mekan kimliği = Space identity ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism

Özet:
Dünyada birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'nin de 1980'lerden bu yana gündeminde olan neoliberal politikalar, kent mekânına bakış açısını derinden etkilemiştir. Kamu yararı ve kullanım değeri gibi niteliklerin yerini salt ekonomik değerlerin almasıyla yeni kentsel uygulamalar ortaya çıkmış ve yayılmıştır. Bu kentsel uygulamaların ürettiği fiziksellikler, yansıttığı ideoloji ile kentlerin imajında özellikle de sermayeyi çekme yarışında önem kazanmıştır. Rantı merkeze alan yeni kentsel gelişim sürecinde özel sermaye sahiplerinin kentsel arsaya olan ilgisi artmıştır. 

Son dönemlerde ticari amaç taşımayan ya da ekonomik kâr peşinde olmayan idari kamu binalarının da sermayeye yakın olma eğilimi gösterdiği, kentsel rantların yükselişe geçtiği bölgelerde konumlanmaya çalıştığı, öncüllerine göre planlama ve tasarım açısından farklı bir kimlik edinme çabasına girdiği görülmektedir. Süregelen bu mekânsal kimlik inşası, bu çalışmada kentsel rantların yükselişe geçtiği Eskişehir Yolu'nda konumlanan bakanlık merkez binaları üzerinden, neoliberal politikaların kent mekânına etkileri kapsamında incelenmektedir. Karşılaştırmalı nitel analiz bu çalışmada yöntem olarak benimsenmektedir. 

Tezde literatür taramasıyla neoliberalizmin genel tanımı ve tarihsel gelişimi, neoliberalizmin kent mekânına etkisi, Türkiye'nin neoliberal döneminin gelişimi sırasıyla ortaya konmaktadır. Çalışma alanının tarihsel süreç içerisindeki mekânsal dönüşümüne değinildikten sonra, literatür taramasında tespit edilen "parçalanma", "yüksek yapılaşma", "sınırlı kamusallık" gibi fiziksellikler ve bunların ürettiği "ideoloji" ayrı başlıklar altında tartışılmaktadır. Her bir başlıkta öncelikle bu kavramların karşı görüşlerini içeren veriler Vekâletler Mahallesi'nde konumlanan, neoliberal süreç öncesinde yapılmış bakanlık binaları üzerinde değerlendirilmektedir. Kavramların kendisi ise neoliberal dönemde planlanmış/yapılmış bakanlık merkez binaları üzerinden karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelenmektedir.

Abstract:
Neoliberal policies, which have been on the agenda of Turkey since the 1980s, as in many countries in the world, have deeply affected the perspective of urban space. New urban practices have emerged and spread, with purely economic values replacing qualities such as public benefit and use value. The physicalities produced by these urban practices have gained importance in the image of cities, especially in the race to attract capital, with the ideology they reflect. In the new urban development process that puts rent at the center, the interest of private capital owners in urban land has increased.

Recently, it has been observed that administrative public buildings that do not have commercial purposes or are not seeking economic profit also tend to be close to the capital, try to be located in areas where urban rents are on the rise and try to acquire a different identity in terms of planning and design compared to previous ones. In this study, this ongoing spatial identity construction is examined in the context of the effects of neoliberal policies on urban space through the ministry headquarters buildings located on Eskişehir Road, where urban rent is on the rise. Comparative qualitative analysis are used as methods in this study.

In the thesis, the general definition and historical development of neoliberalism, the effect of neoliberalism on urban space, and the development of the neoliberal period of Turkey are respectively revealed by a literature review. After referring to the spatial transformation of the field of study in the historical process, the physicalities such as "fragmentation", "high structuring", "limited publicness" detected in the literature review and the "ideology" produced by them are discussed under separate headings. In each title, first of all, the data containing the opposing views of these concepts are evaluated on the ministry buildings located in the Vekâletler Distrrict and built before the neoliberal process. The concepts themselves are examined by comparative analysis method over the ministry's central buildings planned/built in the neoliberal period.