Platon ve Hegel'de diyalektik
Dialectics in Plato and Hegel
Yazar: BAHADIR SÖYLEMEZ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÇAKMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Diyalektik = Dialectic ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Mantık = Logic ; Platon = Platon

Özet:
Bu tezin amacı, diyalektik kavramının Platon ve Hegel felsefesindeki yeri ve önemini ortaya çıkarmaktır. İki filozof açısından da önemi belirgin olan diyalektiğin incelenişinde Hegel'in konumu merkezi olarak alınmıştır. Bu nedenle ilk bölümde Hegel'in diyalektiği, ikinci bölümde Platon'un diyalektiği, üçüncü bölümdeyse Hegel'in "Felsefe Tarihi Üzerine Dersler"inden hareketle onun Platon diyalektiğine dair yorumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, ilk bölümde, Hegel'in felsefesinde diyalektiğin nasıl bir bağlam içerisinde yer aldığı ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda, ilk olarak, onun felsefesinin gelişimi takip edilmiş ve bu gelişimde diyalektiğin gönderimleri serimlenmiştir. İkinci olarak, Hegel'in 'felsefe' kavrayışı ve diyalektiğin ilgisi değerlendirilmiştir. Üçüncü olarak, Hegel felsefesinde diyalektiğin bağlamı üzerinde onun 'ne' olduğu tartışılmış ve diyalektiğin Hegel felsefesindeki uygulamaları üzerinden gösterilmesi hedeflenmiştir. Son olaraksa Hegel diyalektiğine dair temel yorumlar tartışılmıştır. İkinci bölümde, benzer şekilde, Platon diyalektiğinin bağlamı ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda, ilk olarak, Eski Yunan'da felsefenin ortaya çıkışındaki temel dinamikler 'polis-mitos-logos-diyalektik' üzerinden değerlendirilmiştir. Bu noktada, özellikle Herakleitos ve Parmenides'in felsefelerinin Platon'un diyalektiğine geçiş açısından önemi ortaya çıkarılmıştır. Bunun devamında, ikinci olarak, Platon'un diyalektiğini anlamak açısından sofistler ve Sokrates'te diyalektiğin görünümü tartışılmıştır. Son olarak, Platon'un diyalektiği ele alınmıştır.  Son bölümdeyse Hegel'in Platon'un diyalektiğine dair yorumları takip edilmiş ve onun Platon yorumu tartışmaya açılmıştır. Son bölümde önemli ölçüde Hegel'in izlencesi takip edilmiştir. Bu bağlamda, ilk olarak, sofistler ve Sokrates'in temel düşünceleri ortaya çıkarılmıştır. İkinci olaraksa, sofistler ve Sokrates ile karşılaştırılmasından hareketle Platon'un diyalektiği ele alınmıştır. Bu noktada Hegel'in değerlendirmesinde öne çıkardığı üç diyalog -Parmenides, Sofist, Philebos- belirleyici olmuştur. Bu bölümün sonundaysa, ikinci bölümle karşılaştırmalı olarak Hegel'in Platon diyalektiğine dair incelemesi değerlendirilmiştir. Bu bağlamdan hareketle, ilk bölümde Hegel'in, ikinci bölümde Platon'un diyalektiğinin temel yönlerinin ortaya çıkarılması; son bölümden hareketle de Platon ve Hegel diyalektiklerinin benzerlik ve ayrımlarının öne çıkarılması hedeflenmektedir.  

Anahtar Kelimeler	: Platon, Hegel, Diyalektik, Yöntem, Mantık, Spekülasyon

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the place and importance of the concept of dialectic in the philosophies of Plato and Hegel. Hegel's position has been taken as the center in this study of dialectic, which is important for both philosophers. For this reason, it is aimed to examine Hegel's dialectic in the first part; Plato's dialectic in the second part; and Hegel's interpretations – which are based on Hegel's "Lectures on The History of Philosophy" of Plato's dialectic in the third part. With this purpose, in the first part, the context of dialectic in Hegel's philosophy is revealed. In this context, firstly, the development of his philosophy was followed, and the references of the dialectic were made clear in this development. Secondly, Hegel's understanding of 'philosophy' and the relevance of dialectic are evaluated. Thirdly, it is discussed what dialectic is on the context of the dialectic in Hegel's philosophy, and it is aimed to show the dialectic through its applications in Hegel's philosophy. Finally, the main interpretations of Hegel's dialectic are discussed. In the second part, similarly, the context of Plato's dialectic is revealed. In this context, firstly, the basic dynamics in the emergence of philosophy in Ancient Greece were evaluated through 'polis-mythos-logos-dialectic'. At this point, the importance of philosophies of Heraclitus and Parmenides has been revealed in terms of transition to Plato's dialectic. In the continuation of this, secondly, the view of dialectic of in sophists and Socrates are discussed in terms of understanding Plato's dialectic. Finally, Plato's dialectic is discussed. In the last part, Hegel's program was followed to a large extent, Hegel's interpretations of Plato's dialectic are opened to discussion. In this context, firstly, the basic ideas of the sophists and Socrates are revealed. Secondly, Plato's dialectic is discussed based on the comparisons with the sophists and Socrates. At this point, three dialogues -Parmenides, Sophist, Philebus- that Hegel put forward in his evaluation have been decisive. At the end of this part, Hegel's analysis of Plato's dialectic is evaluated in comparison with the second part. In summary, it is aimed to reveal the basic aspects of Hegel's dialectic in the first part and the basic aspects of Plato's dialectic in the second part, to highlight the similarities and distinctions of Plato's and Hegel's dialectics through the last part.

Key Words	: Plato, Hegel, Dialectic, Method, Logic, Speculation