Uluslararası ilişkilerin realist teorisi ve çevre krizi
Realist theory of international relations and environmental crisis
Yazar: İSMAİL UTKU CANTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SENEM ATVUR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Beka = Survival ; Neo-klasik realist = Neo-classical realist ; Realizm = Realism ; Sağkalım = Survival ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası ilişkiler teorileri = International relations theories ; Yapısal realizm = Structural realism ; Çevre sorunları = Environmental problems ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
"Olması gerekeni kurgulamaktan" uzak durarak "olanı olduğu gibi açıklamayı" amaç 
edinen realizm, Uluslararası İlişkiler disiplininde en çok kullanılan teoridir. Devletlerin temel 
amacının anarşik uluslararası ortamda hayatta kalmak olduğunu öne süren realist teoriye göre 
en "gerçek" beka tehditleri askeri tehditlerdir. Fakat yıkıcı gücü Sanayi Devrimi'nden 
günümüze katlanarak artan antropojenik çevresel bozulma, 21. yüzyılda bir "çevre krizi" olarak 
tanımlanabilecek boyuta gelmiştir. Çevre krizi, küresel iklim değişikliği başta olmak üzere 
gezegendeki tüm biyolojik yaşamın varlığını tehlikeye sokan birçok tehdidi beraberinde
getirmiştir. Küresel ısınma, kutup buzullarının erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi, su 
kaynaklarının tükenmesi ve besin arzının tehlikeye girmesi sonucunda dünya üzerinde insan 
yaşamına ve tarıma elverişli topraklar gittikçe azalmakta, küresel sıcaklık ortalamalarının 
yaşanabilir düzeyin üstüne çıkması riski giderek belirginleşmektedir. Dahası, çevre krizinin 
mevcut etkileri ve gelecekte yol açacağı sorunlar, üzerinde geniş çaplı bilimsel konsensüsün 
bulunduğu ampirik veriler ile ortaya konulmaktadır. Dolayısıyla çevre krizi, realist 
paradigmanın tanımladığı uluslararası sistem ve devlet için son derece "gerçek" varoluşsal 
tehditler barındırmaktadır. Çevre krizi, realist teorinin temel kuramsal varsayım ve 
mekanizmalarında da doğrudan belirleyici rol oynamaktadır. Ancak "gerçekte olanı, olduğu 
gibi analiz etmeyi" hedefleyen realist teori, çevre sorunlarını "birincil politika-ikincil politika" 
(high politics-low politics) dikotomisi üzerinden bir "ikincil politika" konusu olarak 
tanımlamaktadır. Realizm ulusal güvenliği tehlikeye atan tüm tehditleri bir "birincil politika" 
konusu olarak ele aldığını öne sürmektedir; realizm-çevre ilişkisinin insan merkezli 
(anthropocentric) olarak tanımlanması çevre krizini önemsizleştirerek büyük bir teorik 
tutarsızlık doğurmaktadır. Realizm-çevre ilişkisinin doğa merkezli (ecocentric) bir bakış 
açısına kavuşacak şekilde değişmesi, bu teorik tutarsızlıkları giderebilecektir. Bu değişim, 
realizm ile Uluslararası İlişkiler disiplini arasındaki kuvvetli bağlantıdan dolayı özellikle iklim 
krizinin yaratacağı etkileri azaltmaya ve küresel adaptasyon politikalarını hızlandırmaya katkı 
sunabilecektir. Antroposen eskatolojisi üzerine inşa edilen "gezegensel realizm" (planetary 
realism) yaklaşımı ise, realizmde gerekli görülen değişimin uygulanmasında etkili bir yol 
haritası olabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Realizm, hayatta kalma, varoluşsal tehdit, Antroposen, çevre krizi

Abstract:
Avoiding to "explain what things should be" and aiming to "explain things as how they 
are", realism is the most widely used theory in the International Relations discipline. According 
to realist theory, which asserts that the main purpose of states is to survive in the anarchic 
international environment, the most "real" threats that endanger a state's survival are military 
threats. However, the anthropogenic environmental degradation, whose destructive power has 
increased exponentially since the Industrial Revolution, has reached a level that can be defined 
as an "environmental crisis" in the 21st century. The environmental crisis has brought along 
many threats –especially the global climate change- that endanger the existence of all biological 
life on the planet. Global warming, melting polar glaciers, rising sea levels, depletion of water 
resources and the disruption of global food supply are causing the planet to lose the land suitable 
for human life and agriculture; the risk of global temperature averages exceeding the habitable 
level is becoming increasingly apparent. Moreover, the current effects of the environmental 
crisis and the problems it will cause in the future are demonstrated by empirical data on which 
there is a wide scientific consensus. Thus, the environmental crisis possesses many "real" 
existential threats against the international system and the states, directly affecting the core 
theoretical assumptions and mechanisms of realism in the process. However, realist theory 
defines environmental problems as a "low politics" issue through the "high politics-low
politics" dichotomy. Defining the relationship between realism and environment with an 
anthropogenic perspective creates a great theoretical inconsistency, one which can be fixed by 
adopting an ecocentric approach to the environment within realist theory. Due to the strong 
connection between realism and the International Relations discipline, an ecocentric change in
realist paradigm can help reduce the effects of the climate crisis and fasten global adaptation 
policies. An approach built on the Anthropocene eschatology, planetary realism can be an 
effective road map for the implementation of the proposed and "necessary" change in realism.

Keywords: Realism, survival, existential threat, Anthropocene, environmental crisis