9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabındaki dinleme etkinliklerine alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılmasının öğrencilerin dinleme becerisine etkisi
The effect of using alternative listening-watching activities as an alternative to listening activities in the 9th grade Turkish Language and Literature textbook on students listening skills
Yazar: RABİA MACİT
Danışman: PROF. DR. RIFAT KÜTÜK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Etkin dinleme = Active listening ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı 2023-2024 eğitim-öğretim yılında okutulan 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabındaki dinleme etkinliklerini incelemek ve alternatif olarak hazırlanan dinleme-izleme etkinliklerinin öğrencilerin dinleme becerisi ve Türk dili ve edebiyatı dersine yönelik tutumlarına etkisini tespit etmektir. 
Yöntem: Karma yöntemin keşfedici sıralı deseni ile yürütülen bu çalışmanın ilk adımında nitel, ikinci adımında nicel inceleme bulunmaktadır.  Nitel boyutta "doküman inceleme" ye başvurulmuştur. Bu kapsamda Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı'ndaki tüm beceriler ve bu becerilere ait kazanım sayıları ile 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabındaki etkinlikler incelenmiştir. Çalışmanın deneysel kısmı için 9. sınıf öğrencilerinden 30 deney ve 30 kontrol grubunda olmak üzere toplamda 60 öğrenciden oluşan çalışma grubu oluşturulmuştur. Nicel değerlendirme için Veyis'in (2015) geliştirdiği "Türk Edebiyatı Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ve Ocak ve Tiraki'nin (2019) geliştirdiği "Etkili Dinleme Becerisi Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmada etkisi araştırılan beceri için Doğan'ın (2012) geliştirdiği "Dinleme Etkinlikleri'' kullanılmıştır. Verilerin analizi için betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi ile bağımlı örneklemler t testi analizinden yararlanılmıştır. 
Bulgular: Yapılan incelemeler sonucunda Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı'ndaki tüm kazanımlar içinde toplamda sadece 8 tane dinleme kazanımının bulunduğu; 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabında, dinleme becerisine yönelik metin bulunmamakla birlikte "sözlü iletişim" başlığında verilen dinleme etkinliklerinin öğretim programındaki kazanımların hepsine hizmet etmediği tespit edilmiştir. Uygulanan EDBÖ ve TEDYTÖ sonuçlarına göre, ders kitabındaki etkinliklere alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılarak öğretim yapıldığı deney grubunun son test puanlarında anlamlı bir artış gözlenmiştir.
Sonuçlar:  Ders kitabına alternatif dinleme-izleme etkinliklerinin kullanılması, öğrencilerin derse karşı tutumlarını kısmen de olsa artırdığı ve dinleme becerisinin gelişmesine katkı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to examine the listening activities in the 9th grade Turkish Language and Literature textbook taught in the 2023-2024 academic year and to determine the effect of alternative listening-watching activities on students' listening skills and attitudes toward the Turkish Language and Literature course.
Method: The first step of this mixed design study is qualitative analysis, and the second step is quantitative analysis .The  document analysis was used in the quantitative dimension. In this context, all skills in the 9th grade Turkish Language and Literature curriculum, the number of achievements belonging to these skills, and the activities in the 9th grade Turkish Language and Literature textbook were examined. For the experimental part of the study, a study group consisting of 60 9th-grade students, 30 in the experimental group and 30 in the control group, was formed. For quantitative evaluation, the "Turkish Literature Course Attitude Scale" developed by Veyis (2015) and the "Efficient Listening Skill Scale" developed by Ocak and Tiraki (2019) were used. For the skill whose effect was investigated in the study, "Etkili Dinleme Becerisi" developed by Dogan (2012) was used. Descriptive statistics, unpaired t-test, and paired sample t-test analysis were used to analyze the data.
Findings: The examinations revealed that there were only 8 listening achievements in total within the whole Turkish Language and Literature Curriculum. It was determined that the listening activities given under the title of 'verbal communication' do not serve all the achievements in the curriculum, besides the absence of any text on listening skills in the 9th grade Turkish Language and Literature textbook. Based on the results of ELSS and TLCAS, the experimental group showed a significant increase in post-test scores when taught using alternative listening-watching activities instead of the activities in the textbooks.
Conclusions: The study found that using listening-watching activities as an alternative to the textbook improved students' attitudes toward the course and helped develop their listening skills.
Keywords: listening-watching activities, listening-watching skill, attitude, Turkish language and literature textbook, curriculum