Hata temelli aktivitelerin Matematik öğretmenlerinin mesleki gelişimlerine etkisinin incelenmesi
A study on the impact of mistake-handling activities on Mathematics teachers' professional development
Yazar: MERVE ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ALPER CİHAN KONYALIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hata temelli aktiviteler = Mistake-handling activities ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Mesleki gelişme = Professional development ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul matematik öğretmenlerinin öğretim için matematiksel bilgi düzeylerini geliştirme sürecinde hata temelli aktivitelerin etkisini incelemektir. Hata temelli aktiviteler matematikteki bazı konuları içine alan genel uygulamalarla başlamış, kesirlerle toplama-çıkarma işlemi konusunu içine alan özel uygulamalara yoğunlaşarak devam etmiştir. Araştırmacı tarafından öğretim için matematiksel bilgi bileşenleri alan bilgisi, öğrenciyi anlama bilgisi ve öğretim bilgisi olarak belirlenmiştir. 
Nitel yaklaşımlardan durum çalışması yönteminin kullanıldığı bu çalışma yedi ortaokul matematik öğretmeniyle yürütülmüştür. Öğretmenler amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. 2013-2014 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilen uygulama 12 hafta sürmüştür. Genel uygulamalara yönelik veriler, öz değerlendirme yazılı görüş alma formu, odak grup görüşmeleri, günlükler ve hata temelli aktiviteler sonrası yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Özel uygulamalara yönelik veriler, konu alan bilgisi testi (KABT), öğrenciyi anlama bilgisi testi (ÖABT), ders planları, odak grup görüşmeleri ve günlüklerle toplanmıştır. Yapılan bütün görüşmeler ses kaydına, odak grup görüşmeleri ise video kaydına alınmıştır. Verilerin hem betimsel hem içerik analizi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, hata temelli aktivitelerin öğretmenlerin öğretim için matematiksel bilgilerini iki bağlamda (alan bilgisi, öğrenciyi anlama bilgisi) geliştirdiği söylenebilirken öğretim bilgisi açısından hata temelli aktivitelerin öğretmenler üzerinde bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Yine, araştırma bulguları göstermektedir ki hata temelli aktiviteler öğretmenlerin öğrenci hatalarına karşı olan tepkilerini olumlu yönde değiştirmiş, öğretmenler hataları bir öğrenme aracı olarak görmeye başlamışlardır. Hata temelli aktivitelerle gerçekleştirilen uygulamalar, duyuşsal açıdan öğretmenlere araştırma yapma ve eleştirel düşünme becerileri kazandırmıştır. Bilişsel yönden öğretmenlerin bilmedikleri veya yanlış bildikleri kavramları ortaya koymuştur. Uygulamaların duyuşsal etkisinin bilişsel etkisinden daha fazla olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to work out the effects of mistake handling activities in the development process of middle school mathematics teachers' mathematical knowledge for teaching. Mistake handling activities started with general application covering some of mathematical subjects and later continued to focus on specific application with the add-subtract operations through fractions. The researcher set content knowledge, knowledge of student and knowledge of teaching as components mathematical knowledge for teaching. 
Case study method from qualitative research approaches was used as the design of study, where seven middle school mathematics teachers were sampled. Teachers were selected by using purposive sampling technique. Study was carried out during 2013-2014 school year, which took 12 weeks. Data on general application were collected with written self-assessment form, focus-group interviews, diaries and semi-structured interviews scheduled after mistake handling activities. Data related to specific application were obtained through subject matter knowledge proficiency test, proficiency test for knowledge of student, lesson plans, focus group interviews and diaries. All interviews were recorded and focus group ones were videotaped. Both descriptive and content analyses were done.
As a result of this study, it was observed that mistake handling activities developed teachers' mathematical knowledge for teaching in two contexts (content knowledge and knowledge of student). On the other hand these activities did  not have an impact on teachers' knowledge of teaching. Again, research findings showed that these activities changed positively the approach of teachers to the student's mistakes and teachers started to evaluate mistakes as learning instruments. 
This study conducted with mistake handling activities got teachers gain searching and critical thinking skills from affective dimension. In terms of cognitive dimension, this study put what teachers did not know and what they misknew actually. In general, it was seen that these activities had a more affective influence rather than cognitive one.