Güney Osetya ve Abhazya sorunları çerçevesinde Tiflis-Moskova ilişkileri: 1989-2008
Tbilisi-Moscow relationships on South Ossetia and Abkhazia issues: 1989-2008
Yazar: FARİDA BABAEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Abhazya = Abkhazia ; Güney Osetya = South Ossetia ; Gürcistan-Tiflis = Georgia-Tbilisi ; Rusya-Moskova = Russia-Moscow ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmada; Gürcistan'ın ayrılıkçı bölgelerinden Güney Osetya ve Abhazya
sorunlarından kaynaklı 1989-2008 yılları arasındaki gelişmelerin, Gürcistan-Rusya ilişkilerine
olan yansımaları kaleme alınmıştır. İlk bakışta, her iki taraf için de çok stratejik öneme haiz
olmayan küçük bir dağlık bölge için yapılmış gibi görünse de 8 Ağustos 2008'de iki tarafı
savaşmaya iten bazı olağanüstü sebep ve gelişmeler zühur etmiştir. Dünya gündeminde ilk sırada
yer alan ve beş gün süren kısa savaşın Gürcistan sınırlarını aşan önemli neticeleri ortaya
çıkmıştır. Savaş sonucu Batı ve Rusya ilişkilerinde derin bir çatlak oluşmakla birlikte uluslararası
siyasetin Güney Kafkasya'ya yönelik adımlarında da değişiklikler gözlenmiştir.
Ülkelerarasındaki bu olguyu anlamak ve uluslararası sistem içerisinde anlamlandırabilmek için
Gürcistan'ın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nden bu ayrılıkçı bölgelerle birlikte ayrılış
sürecinden itibaren meseleye yoğunlaşmak kaçınılmaz bir gerçektir.
Ortodoks kimliği ve stratejik coğrafyası ile Karadeniz ve Kafkasya açısından öneme haiz
olan Gürcistan Rusya Federasyonu açısından olduğu kadar, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa
Birliği, Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan hatta bazı Orta Asya ülkeleri açısından da değerli bir
konumdadır. Doğu'nun enerji tedarikçisi fosil yakıt üreticileri ile Batı'nın sanayileşmiş enerji
tüketicileri arasında enerji koridoru/köprüsü görevini üstlenmektedir. Bu yönüyle Türkiye'nin
enerji koridoru olma özelliğini güçlendirmektedir. Ayrıca Kafkasya'nın ve Karadeniz'in
güvenliği açısından da dikkatleri üzerine çeken bir ülkedir. Bu özellikleri ile Rusya ve Batı
dünyası arasındaki rekabette rağbet alanı olmaya devam edecektir. Bu durumun en büyük emaresi
Rusya Federasyonu ile Gürcistan arasında 8 Ağustos 2008'de Güney Osetya meselesinden ötürü
ortaya çıkan savaşla kendini göstermiştir. Bu savaşla Kremlin, Batı'nın 'etki alanına' nüfuz etme
girişimlerine karşılık verme imkânı elde etmiştir. Konunun uzmanlarınca Rusya'nın bu savaşla
birlikte askeri ve siyasi açılardan Batı'nın çevreleme çabalarına karşı kendisini benzer hamle ve
argümanlarla savunmakta olduğu fikri de ileri sürülebilir. Ancak Batı ile çok yakın temas ve
stratejileri olan Tiflis yönetimi için savaş ve sonrası dönem Batı'dan umdukları yeterli desteği
alamadıkları için hayal kırıklığı olarak tarihe geçmiştir. Dolayısıyla, 2008 savaşı özellikle AB ve
ABD gibi bölge dışı aktörlerin Kafkaslar üzerine olan jeopolitik rekabet ve bölgedeki
çatışmaların çözümüne sağlayabilecekleri katkıların yetersizliğini açıkça ortaya koymuştur.
Ayrıca Rusya'nın savaştan sonra Güney Osetya ve Abhazya'nın bağımsızlıklarını tanıması ve bölgede artan askeri varlığı özelde Gürcistan topraklarında genel de ise, Güney Kafkasya
üzerinde "yeni bir Rus Emperyalizmi mi doğuyor" endişe ve algısına da yol açmıştır.
Bu bağlamda, bölgenin diğer ülkeleri olan Azerbaycan ve Ermenistan, savaştan sonra
Rusya ve Batı ile olan dış politikalarında bazı değişikliklere yönelmişlerdir. Savaşın sadece
Gürcistan'ın değil ayrıca Azerbaycan ve Ermenistan'ın da güvenliğini ilgilendiren sonuçları
muhakkak olmuştur. Bölge ülkelerindeki etnik sorunların uzun yıllar çözümsüz kalması ve SSCB
ardılı çevrede yeni çatışma kaynakları üretecek olması kuvvetle ihtimaldir.
Son olarak bu kriz enerji meseleleri ve denklemiyle de yakından alakalıdır. Yadsınamaz
bir gerçektir ki Batı'nın bölgeye olan ilgisi enerji kaynakları ve güvenliğiyle doğrudan ilintilidir.
Bilindiği üzere, Güney Kafkasya Avrupa ülkelerinin Rusya'ya olan enerji bağımlığını azaltacak
alternatif bir enerji geçiş güzergâhıdır. Savaş sonrası bu yeni durum batılı güçleri bölgeyle alakalı politikalarını yeniden tanımlamaya ve bunun yanında Moskova ile olan ilişkilerini gözden
geçirmeye zorlamaktadır.

Abstract:
This thesis analyzes the implications of the separatist regions of South Ossetia and
Abkhazia to the Georgia-Russia relations between 1989-2008. At first glance, the war was a
small-scale confrontation that was fought over South Ossetia, a small mountainous region with
no significant strategic value. However, both sides had some motives and reasons to fight a war.
This five day war has had significant results that meant much more than Georgia. The war
brought about a big rift in the Western-Russian relations and it has had implications for both
South Caucasus and international politics over the region. It is an inevitable fact to concentrate on the issue from the time of Georgia's departure from the Soviet Socialist Republics' Union with
these separatist divisions in order to understand this phenomenon among countries and to
understand it within the international system.
Georgia, which has an orthodox identity and strategic geography as well as a
prescription for the Black Sea and the Caucasus, is invaluable in terms of the United States, the
European Union, Turkey, Azerbaijan, Armenia and some Central Asian countries as well as for
the Russian Federation. The natural energy supplier is the energy bridge between the fossil fuel
producers and the industrialized energy consumers of the West. This direction strengthens
Turkey's ability to become an energy corridor. It is also a country that draws attention to the
security of the Caucasus and the Black Sea. With these characteristics, it will continue to be a
hotspot between Russia and the Western world. The biggest election in this situation has been
seen between the Russian Federation and Georgia on August 8, 2008 due to the war that
originated from the South Ossetia affair.
With this war Kremlin had an opportunity to counter the Western attempts of penetrating
into the Russia's 'sphere of influence'. It could also be argued that Russia was defending itself
against Western containment efforts with this war. For Georgian administration that had very
close relations with the West, war and the post-war situation were big disillusionment as they
could not get adequate support that they had expected from the US and the EU. Therefore, the
2008 war also revealed the limits of the external actors particularly the EU and the USA in the
geopolitical rivalry over the Caucasus and their incompetence to contribute to the solution of the regional conflicts in the region. In addition, Russian recognition of independence of South
Ossetia and Abkhazia and increasing Russian military presence in the region after the war
brought about a disturbing question whether a new kind of Russian imperialism is emerging.
In this regard, other regional states, Azerbaijan and Armenia have made some adjustments
in their foreign policies vis-à-vis their relations with Russia and the Western powers after the
war. The war has had implications not only for the security of Georgia but also for Azerbaijan
and Armenia. Ethnic conflicts of the regional countries seem to remain unsolved for many years
to come, and they are likely to generate new sources of insecurity in the post-Soviet locale.
Finally, the crisis is also closely linked with the energy issue. It is an unquestionable fact that the Western attention to the region is directly related with the energy resources. South Caucasus is an alternative transit energy route for the European countries which decreases their dependency on
Russian energy. The new framework after the war would compel the western powers to redefine
their policies for the region, and along with this, review their relations with Moscow.