Türkiye'de alternatif tedavi yaklaşımında kullanılan bitkisel ürünlerin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of herbal products used in alternative therapy approch in Turkey from toxicological aspect
Yazar: HİKMET GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. AYLİN GÜRBAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkiler-toksik = Plants-toxic ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Toksisite = Toxicity ; Türkiye = Turkey ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Çay = Tea ; İlaçlar = Drugs

Özet:
ÖZETGültekin, H. Türkiye'de alternatif tedavi yaklaşımında kullanılan bitkisel ürünlerin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Toksikoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2012. Bitkisel ilaçları da içeren tamamlayıcı ve alternative tıp (TAT) kullanımı, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaygındır. Bununla birlikte, özellikle ilaçlarla birlikte kullanıldıklarında, bunların güvenliği konusunda yeterli bilginin eksikliği önemli bir sorundur. Bu çalışmanın ilk bölümünde, en önemli sağlık sorunlarından bir tanesi olan diyabet ve bu hastalığın tedavisinde sıklıkla kullanılan bitkilere ek olarak, TAT kullanımı konusunda genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Ankara'da üç eczane ve bir sağlık ocağına başvuran kişiler arasında, TAT kullanım sıklığı ve türlerini değerlendirmek, bu kişilerin demografik özellikleri ile TAT kullanımına bakış açıları ve kullandıkları ilaçlar ile bitkiler ve/veya bitkisel ürünler arasında gözlenen etkileşmeleri belirlemek amaçlanmıştır. Bilgiler, hastalarla yüz-yüze görüşme ile tamamlanan bir anket yoluyla elde edilmiştir. Bu çalışmaya, 20-92 yaşları arasında 200 yetişkin kişi dahil edilmiştir. Bireylerde sıklıkla gözlenen ilk üç kronik hastalığın, hipertansiyon, diyabet ve hiperlipidemi olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, 141 kişinin geleneksel tıbbın yanı sıra TAT yöntemlerini kullandıklarını göstermiştir. Bitkiler ve/veya çaylar, katılımcıların % 96,45'i tarafından kullanılmaktadır. En sıklıkla kullanılan bitki ve bitki çayı, sırasıyla, ısırgan otu ve ıhlamurdur. Bitki-ilaç etkileşmeleri 23 kişide bildirilmiş ve 4 etkileşme olumlu, 19'u olumsuz bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçları, bitkiler ve bitkisel ürünlerin hasta kişiler tarafından yaygın olarak kullanıldıklarını göstermektedir. TAT yöntemleri, bunların riskleri ve yararları konusunda tıp doktorları ve eczacıların yanı sıra hastaların farkındalığının arttırılması yaşamsal önem taşımaktadır. Bu nedenle, bu alandaki bilimsel çalışmaların sayısının arttırılması gereklidir.Anahtar Kelimeler: Tamamlayıcı ve alternative tıp, diyabet, bitkiler, bitkisel ürünler, çaylar, bitki-ilaç etkileşmeleri

Abstract:
ABSTRACTGültekin, H. Evaluation of herbal products used in alternative therapy approach in Turkey from toxicological aspect. Hacettepe University Institute of Health Sciences, Master of Science Thesis in Pharmaceutic Toxicology, Ankara, 2012. The use of complementary and alternative medicine (CAM) including herbal medicines and products is popular in Turkey as well as in the world. However, lack of adequate information on their safety is an important problem, especially when they used together with drugs. At the first part of this study, general information was given on use of CAM in addition to one of the most significant health problem, diabetes, and frequently used herbs in the treatment of this disease. In the second part, the aim was to evaluate frequency, and type of CAM use among people visited three pharmacies, and a regional health care center in Ankara, to determine their demographic characteristics, perspectives to CAM use, and interactions observed between drugs and herbs and/or herbal products which they used. The information was obtained by a questionnaire completed by a face-to-face interview with the patients. Two hundred adult subjects between ages 20-92 were included in this survey. The first three chronic diseases, frequently observed in individuals, determined were hypertension, diabetes, and hyperlipidemia. The results showed that 141 subjects used CAM methods besides to conventional medicine. Herbs and/or tea was used by 96.45% of subjects. The most frequently used herb and herbal tea were stinging nettle and linden tea, respectively. Herb-drug interactions were reported in 23 subjects, and 4 interactions were positive, 19 of them were found negative. The results of this study showed that herbs or herbal products used commonly by people with diseases. Raising awareness of patients as well as medical doctors and pharmacist on CAM methods and their risks and benefits is extremely important. Therefore, to increase number of scientific research in this area is necessary.Key Words: Complementary and alternative medicine, diabetes, herbs, herbal products, tea, herb-drug interactions