Kelam ilmi açısından rüyanın bilgi değeri
The knowledge value of dream in terms of kalam
Yazar: MUSTAFA NURDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN GÜNEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Bilinçdışı = Unconscious ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rüya = Dream ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kelam ilmi açısından rüyaların mahiyet, nazari plan ve psikolojik düzey olmak üzere
üç problem alanının olduğunu görmek mümkündür. Mahiyet olarak rüyalar, ön yargılı ve
spekülatif yaklaĢımlarca insanın biyolojik hayatının ötesine geçmemektedir. Bu durum da
metafizik konuların ihmal ve inkâr edilmesine zemin hazırlamaktadır. Hâlbuki Ġslam ve makul
yaklaĢımlar açısından rüyalar, merkezine insan hayatını alan, Allah'ın ilim, irade ve kudretinin
bir neticesi olarak alt ve üst bilinçdıĢına yönelik potansiyel ve özellikleri ihtiva eden bir unsur
olmaktadır. Bu açıdan da rüyalar bilinç ve bilinçdıĢı arasındaki iletiĢim ve münasebetin madde
ve metafizik yönlerini taĢıyan bir mahiyet arz etmektedir. Nazari plan açısından rüyaların bilgi
değeri, bazı çevrelerin özellikle din, ahlak ve evrensel değerleri alt üst etmek maksadıyla ifrata
kaçtıkları bir alan olmaktadır. Nazari planda en üst seviyedeki delil konumuna yükseltilen
rüyalar basit bir kaidenin değiĢtirilmesinden insanın ilahlaĢtırılmasına kadar istismar mevzusu
olabilmektedir. Hâlbuki rüyaların nazari planda yer almasına engel olan özelliği onun zahiri bir
yönünün olmamasından kaynaklanmaktadır. Burada ise rüyaların içerisine yalan, yanlıĢ,
yanılgı ve vesvesenin girmesi her zaman için mümkün bir pozisyondadır. Psikolojik düzey
açısından ise rüyalar bazı çevrelerce hikmetsiz ve anlamsız olarak yaftalanmaktadır. Bu durum
Allah'ın ilim, irade ve kudretine gölge düĢtürdüğü gibi bilincin bilinçdıĢı hazinesinden istifade
etmesini de engellemektedir. Hâlbuki burada rüyalar yalandan yakine kadar bilgi türünü ihtiva
edebildiği gibi bunların nakil ve akıl ilkelerindeki pozisyonlarına göre de nazari planda değer
bulabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bilinç, BilinçdıĢı, Rüya, Kelam

Abstract:
In terms of kalam there are three problems which are essence, speculative plan and
psychological. Dreams as essence are unable to go beyond the biological life of people according
to prejudiced and speculative approach. This sitiuation causes that metophysic subjects are
neglected and denied. However, in terms of Islam and reasonable approaches, dreams take
people's life at the center and they are the facts that they involve potential and features of
subonsciousness and consciousness as a result of God's knowledge, will and power. In this
respect dreams present subtance and metaphysic aspects of communication and relationship
between consciousness and subonciousness.In terms of speculative plan, the knowledge value of
dreams are a field that some approaches overdo to exterminate religion, ethics and universal
values. Dreams which are raised to the evidence location that is the top level are exploited from
changing an easy base to the divinising of people. However, the feature of dreams that prevent
to take part them at speculative plan are resulted from their apparent side. It is always possible
to intervene lie, misguided, mistake and anxiety to dreams.According to some approaches
dreams are stigmatised as unwisdom and meaningless in terms of psjchological. This situation
prevents consciousness's exploiting from unconciousness as well as it shadows God's knowledge,
will and power. Dreams find their value at speculative plan according to the positions of religion
and wisdom's principles as well as they involve the type of information from lie to certanity.
Keywords: Consciousness, Unconsciousness, Dream, Kalam