Pamuk tarımında mevsimlik kadın ve çocuk işgücü kulanımının incelenmesi: Mardin ili örneği
Asonal women and child labor for cotton agriculture investigation of usage: Mardin province
Yazar: SEVGİ BAĞIRTAN
Danışman: DOÇ. DR. NURAY DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mevsimlik tarım işçileri sağlık güvencesi olmayan ve aylık gelirleri asgari ücretin altında olan ve bu kıt kaynakları büyük bir hane halkı ile paylaşan yoksul bir gruptur. Bu grubun Dünya'da %60'ından fazlasının yoksulluk sınırının altında yaşadığı, en az %80'inin sosyal güvencesinin bulunmadığı ve %70'nin tarlalarda çocuklarıyla birlikte çalıştıkları çeşitli çalışmalarda ortaya konulmuştur. 
Söz konusu çalışmada ise, Mardin ilinde, pamuk tarımında çalışan mevsimlik kadın ve çocuk işgücünün kullanım boyutları ve pamuk hasat işinde çalışan mevsimlik tarım işçilerinin kendilerinin ve çocuklarının bu işi yapmaların da etkili olan faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, Mardin ilinin pamuk üretimi yapılan Artuklu, Derik, Kızıltepe, Nusaybin ve Savur ilçelerinde ve bağlı köylerde basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiş ve 150 mevsimlik kadın işçileriyle yüz yüze görüşme yapılarak elde edilmiş veriler, çalışanlara ait özelliklerin ortaya konulabilmesi açısından crosstab analizlerinin yapılmasında, kadın ve çocuk işçilerin çalışmalarında etkili olan faktörlerin belirlenmesinde SPSS programında CART analizinde ve LİMDEP istatistik programı ile probit modeli analizinde kullanılmıştır.
Çalışmada, CART analizi sonuçlarına göre pamuk hasadında çalışan kadınların yıllık gelir düzeyine etki eden en önemli faktörün, yıllık çalışma süresi ve çocuklarda ise eğitim düzeyi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma da pamuk hasat işinde çalışan kadınların 18 yaş altı çalışan çocuğunun olup olmaması durumunu tahmin eden probit modelinde, çalışanın TC dışında bir uyruğa sahip olması 18 yaş altı çocuklarının pamuk hasat işinde çalışma miktarını ve SGK dışında sosyal güvenceye sahip kişilerin (yeşil kart v.s) çocukların çalışma olasılığını arttırırken, kişinin evli olması olasılığını azalmaktadır. Mardin'de pamuk hasadında çalışan kadınların ve 18 yaş altı çocuklarının SGK' lı çalışanlar olabilmeleri, yaşam standartlarının yükseltilebilmesi, sosyal, barınma, beslenme, eğitim koşullarının iyileştirilebilmesi önerilebilir.

Abstract:
Seasonal agricultural workers are a poor group with no health insurance and monthly income below the minimum wage and sharing these scarce resources with a large household. Various studies have shown that more than 60% of this group live below the poverty line, at least 80% do not have social security and 70% work with their children in the fields.
In this study, the dimensions of the use of seasonal labor force women and children in cotton farming in Mardin province and the factors that affect the seasonal agricultural workers themselves and their children doing this work were determined. For this purpose, in Artuklu, Derik, Kızıltepe, Nusaybin and Savur districts of the Mardin province, cotton production was determined by simple random sampling method and 150 face-to-face interviews were conducted with female workers in order to determine crosstab analysis. It was used in the CART analysis in SPSS program and in the probit model analysis with LİMDEP statistical program in determining the factors that are effective in the work of women and children workers.
According to the results of the CART analysis, the most important factor affecting the annual income level of women working in cotton harvest was found to be the annual working time and the level of education in children. In the study, the probit model, which predicts the status of women working in cotton harvesting work under 18 years of age, has a nationality other than TC, and the amount of children working under cotton harvesting work under the age of 18 and the possibility of social security workers (green card, etc.) other than SSI, increases the probability of being married. It can be suggested that women and children under 18 years of age working in cotton harvest in Mardin can be employees with SSI, increase their living standards and improve social, housing and nutrition education conditions.