Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık özyeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of secondary school students' mathematical literacy self-efficiency in terms of various variables
Yazar: ÖZNUR BAŞTA
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ İLGÜN
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Günümüz eğitim sisteminde matematik öğretiminin önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Bu öğretimin temelinde bireylerin matematiksel kavramları anlaması, yorumlaması, analiz etmesi ve sentezlemesi yani matematik okuryazarı olması vardır. Matematik okuryazarlığına ilişkin en önemli kavram bireylerin kendi becerilerine duydukları güveni ifade eden özyeterlik kavramıdır. Matematik okuryazarlık özyeterliğini etkileyen birçok değişken bulunmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık özyeterliklerinin, cinsiyet, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumları, anne-baba meslek durumları, ailenin gelir düzeyi, matematik başarı durumu, matematik not ortalaması ve okul öncesi eğitimi alma durumu değişkenleri açısından farklılık gösterip göstermediğini incelemek amaçlanmıştır. Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık özyeterlikleri konusunda farklı faktörlerin etkilerinin belirlenmesi oldukça önemlidir. Elde edilen sonuçlar eğitimcilere ve politika yapıcılarına, matematik okuryazarlık özyeterliklerinin artırılması için hangi faktörlere odaklanmaları gerektiği konusunda yol gösterici olabilir.
Bu araştırmanın örneklemini kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen Kars ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı 3 ortaokulda öğrenim gören 155'i kız, 145' i erkek toplam 300 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 57'si 5. sınıf, 100'ü 6. sınıf, 81'i 7. sınıf,    62 'si 8. sınıftır.  Verileri toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu ve Baypınar ve Tarım (2019) tarafından geliştirilen Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) istatistiksel yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular sonucunda ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık özyeterliklerinin tüm alt boyutlara göre orta düzeyde olduğu görülmüştür. Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlık özyeterliklerinin cinsiyet, okul öncesi eğitim alma durumu, okul, ailenin gelir düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba meslek durumu değişkenlerine göre farklılaşmadığı ancak sınıf değişkenine göre yalnızca matematiksel alt boyutunda farklılaşma olduğu, matematik başarısı ve matematik not ortalaması değişkenlerine göre matematiksel beceri, kişisel deneyim, bilimsel modelleme, sosyal bağlam boyutları ve genel toplam boyutunda farklılaşma olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin matematik okuryazarlık özyeterliklerini geliştirmek için ailelere ve öğretmenlere yönelik eğitimlerin düzenlenmesi ve matematik okuryazarlığı eğitiminin sadece matematik dersleriyle sınırlı kalmaması önerilmektedir. 

Anahtar kelimeler: Okuryazarlık, Özyeterlik, Matematik okuryazarlığı, Matematik özyeterliği, Demografik bilgiler

Abstract:
It is known that mathematics teaching has an important place in today's education system. The basis of this teaching is that individuals understand, interpret, analyze and synthesize mathematical concepts, that is, being mathematically literate. The most important concept related to mathematical literacy is the concept of self-efficacy, which expresses the confidence of individuals in their own skills. There are many variables that affect mathematical literacy self-efficacy. In this direction, it was aimed to examine whether the mathematics literacy self-efficacy of secondary school students differ in terms of gender, grade level, parental education status, parental occupation status, family income level, mathematics achievement status, mathematics grade point average and pre-school education status. It is very important to determine the effects of different factors on the mathematical literacy self-efficacy of secondary school students. The results obtained can guide educators and policy makers on which factors they should focus on to increase their mathematical literacy self-efficacy. The sample of this research consists of a total of 300 secondary school students, 155 of whom are girls and 145 of whom are boys, studying in 3 secondary schools affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in Kars province, selected by easily accessible sampling method. Of these students, 57 are 5th grade, 100 are 6th grade, 81 are 7th grade, and 62 are 8th grade. Demographic information form prepared by the researcher and Secondary School Mathematics Literacy Self-Efficacy Scale developed by Baypınar and Tarım (2019) were used to collect data. Data were analyzed using the statistical software SPSS (Statistical Package for the Social Sciences). As a result of the findings, it was seen that the mathematics literacy self-efficacy of the secondary school students was moderate according to all sub-dimensions. Mathematical literacy self-efficacy of secondary school students did not differ according to the variables of gender, pre-school education status, school, family income level, parental education level, parental occupation status, but only in the mathematical sub-dimension according to the grade variable, mathematics achievement and mathematics grade point average. It was observed that there were differences in mathematical skills, personal experience, scientific modeling, social context dimensions and general total dimensions according to the variables. In line with the results obtained, it is recommended to organize trainings for families and teachers in order to improve students' mathematical literacy self-efficacy, and that mathematics literacy education should not be limited to only mathematics lessons.

Keywords: Literacy, Self-efficacy, Mathematics literacy, Mathematics self-efficacy, Demographic information