MR defekografi ile pelvik taban yetmezliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of pelvic floor failure with MR defecography
Yazar: HABİP ESER AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NURAY HALİLOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dışkılama = Defecation ; Fekal inkontinans = Fecal incontinence ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Pelvik taban = Pelvic floor ; Pelvik taban bozuklukları = Pelvic floor disorders ; Radyografi = Radiography ; Üriner inkontinans = Urinary incontinence

Özet:
MR Defekografi İle Pelvik Taban Yetmezliğinin Değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmada amaç kendi hasta grubumuzda pelvik taban
yetmezliğinin MR defekografi bulgularını ortaya koymak ve hem inceleme sırasında,
hem de değerlendirmede dikkat edilmesi gereken noktaları vurgulamaktır.
Gereç ve Yöntem: Kasım 2013-Haziran 2016 tarihleri arasında ünitemizde
MR defekografi tetkiki yapılmış 124 hasta retrospektif olarak değerlendirildi.
İncelemeyi tolere edemeyen ve artefaktlar nedeniyle yeterli kalitede görüntü elde
edilemeyen 5 hasta çalışma dışında bırakıldı. Bütün hastaların görüntüleri biri pelvik
taban yetmezliği konusunda deneyimli olmak üzere iki radyolog tarafından fikir
birliği ile değerlendirildi. MR defekografi görüntüleri üzerinden kas, ligament,
fasyalar ve anal sfinkterler değerlendirildi. Ön, orta ve arta kompartman patolojileri
araştırıldı, varsa derecelendirilmesi yapıldı. Levator hiatusun aksiyel çapı ve
iliokoksigeal açı, istirahat ve ıkınma fazında ölçülüp karşılaştırıldı. H çizgisi, M
çizgisi, ARA, istirahat, ıkınma ve defekasyon fazlarında ölçüldü ve ayrı ayrı
karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların %19.3'ünde (n=23) anal sfinkterde geçirilmiş cerrahiye
ikincil defektif görünüm mevcuttu. Anal sfinkteri normal olan hastalarda ortalama
anal sfinkter kalınlığı 9.96 mm idi. Hastaların %66.4'ünde (n=79) ön kompartman
bozukluğu, %45.4'ünde (n=54) orta kompartman bozukluğu, %96.6'sında (n=115)
arka kompartman bozukluğu mevcuttu. Hastaların %68'inde birden fazla
kompartman tutulumu saptandı. Hastaların %7,5'inde (n=9) defekasyon fazında
rektum dolu iken ön ve orta kompartman desensusunun seçilemediği ancak rektumun
boşaldığı defekasyon fazının geç görüntülerinde desensus olduğu saptandı.
Hastaların %8,4'ünde (n=10) ise rektum boşaldıktan sonra alınan geç faz defekasyon
görüntülerinde, ön ve orta kompartman desensusun rektum dolu iken yapılan yapılan
değerlendirmelerden daha ileri derecede olduğu tespit edildi. M ve H çizgisinin
uzunluğu; istirahat ve ıkınma, istirahat ve defekasyon, ıkınma ve defekasyon
fazlarında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Levator
hiatusun transvers çapı ve iliokoksigeal açılar istirahat ve ıkınma fazlarında
51
karşılaştırıldığında ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Spastik
pelvik taban sendromu olmayan hasta grubunda ARA istirahat ve ıkınma, istirahat ve
defekasyon, ıkınma ve defekasyon fazlarında karşılaştırıldığında istatistiksel olarak
anlamlı fark bulundu. Spastik pelvik taban sendromu olan hasta grubunda ARA
istirahat ve ıkınma, istirahat ve defekasyon fazlarında karşılaştırıldığında istatistiksel
olarak anlamlı fark bulundu. Ikınma ve defekasyon fazlarındaki dereceleri arasında
ise istatiksel olarak anlamlı fark bulunmadı.
Sonuç: MR defekografi, pelvik taban yetmezliğinde ön, orta ve arka
kompartman patolojilerini detaylı olarak değerlendirebilmekte ve mükemmel
yumuşak doku çözünürlüğü sayesinde kas, fasya, ligament ve sfinkterlerin anatomik
olarak incelenmesine imkan sağlamaktadır. Ikınma fazında özellikle desensusa işaret
eden bulgular gerçekte olduğundan daha hafif derecede ortaya çıkabilir. Defekasyon
fazında ilk alınan görüntüler arka kompartmanın değerlendirilmesinde başarılı iken,
rektum büyük oranda boşaldıktan sonra alınan geç faz görüntüler ön ve orta
kompartman patolojilerinin daha doğru tespit edilebilmesini sağlar.
Anahtar Kelimeler: MR defekografi, Pelvik taban yetmezliği, Ikınma fazı,
Defekasyon fazı

Abstract:
Evaluation Of Pelvic Floor Failure With MR Defecography
Purpose: To reveal MR defecography findings of pelvic floor failure and to
emphasize the important points of acquiring and interpreting images.
Materials and methods: 124 patients who underwent MR defecography
imaging in our department between November 2013 and June 2016 were
retrospectively evaluated. Five patients who could not tolerate the examination or
had inadequate images were excluded. All images were evaluated by two radiologists
one of whom is experienced in pelvic floor imaging, in consensus. The images were
assessed in terms of pelvic floor muscles, ligaments, fascias and anal sphincters.
Abnormalities of anterior, middle and posterior compartments were investigated and
were graded when present. Axial diameter of the levator hiatus and iliococcygeus
angle were measured at rest and during straining and the measurements were
compared. H line, M line and ARA were measured at rest, during straining and
during defecation and the measurements were compared.
Results: Anal sphincter defects due to previous surgeries were detected in 23
patients. Mean value of anal sphincter thickness was 9,96 mm in patients with no
defects. Anterior compartment abnormalities were seen in 79 patients, middle
compartment abnormalities were seen in 54 patiens and posterior compartment
abnormalities were seen in 115 patients. Multiple compartment involvement was
present in 68% of the patients. In nine patients, descent of the anterior and/or middle
compartment couldn't be recognized until the gel filled rectum was emptied. In 10
patients the descent of anterior and/or middle compartment was more prominent
during the late phase of defecation when rectum was almost empty. There was
statistically significant difference between rest and straining, rest and defecation,
straining and defecation phases in terms of the length of M and H lines. Changes in
the transverse diameter of levator hiatus and iliococcygeus angle between rest and
straining phases were statistically significant. In patients without spastic pelvic floor
syndrome there was statistically significant difference between rest and straining, rest
and defecation, straining and defecation phases in terms of ARA. In patients with
53
spastic pelvic floor syndrome, changes in ARA between rest and straining, rest and
defecation phases were statistically significant. There was no statistically significant
difference between straining and defecation phases in terms of ARA.
Conclusion: MR defecography gives detailed information about anterior,
middle and posterior compartment abnormalities in patients with pelvic floor failure.
Due to its high soft tissue resolution, MRI allows good anatomic evaluation of the
muscles, ligaments, fascias and sphincters of the pelvic floor. Descent of the pelvic
organs may be less prominent than expected during straining. While early images of
defecation are more useful for the assessment of the posterior compartment, late
phase images would allow more accurate definition of anterior and middle
compartment abnormalities.
Key words: MR defecography, pelvic floor failure, straining, defecation