Üsküdar Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgesi'nde karakter alanları ve kentsel dönüşüm uygulamaları: Çamlıca Kentsel Dönüşüm Projesi örneği
Character Areas in Uskudar Bosphorus Backview and Affected Region and Urban Transformation Implementation: Camlıca Urban Transformation Project example
Yazar: MUTLU KAYNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN KOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentler, yerleşme ve planlama politikaları, kentsel kimlik ve değişen roller, teknolojik gelişmeler, sosyo-ekonomik sebepler, yapı kalitesi ve doğal afetler gibi nedenlerden dolayı dönüşüm ve iyileştirmeye yönelik proje ve uygulamalara ihtiyaç duymaktadır. Bu dönüşüm ve gelişim proje uygulamalarının temel stratejisi kentsel bileşenlerin her bir alanında sürdürülebilir gelişmeyi sağlamaktır. Kentin sorunlarına yanıt verebilmek için geliştirilen müdahale biçimleri yerleşme kimliği üzerinde etkiler oluşturmaktadır.
Son yıllarda binaların yapısal ömrünü tamamlaması ve deprem riski de göz önünde bulundurulduğunda yoğun dönüşüm baskıları altında kalan birçok kentsel koruma alanı, sahip oldukları doğal ve kültürel değerleri yitirme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Üsküdar Boğaziçi Alanı, İstanbul Metropoliten Alanında, tarihi, kültürel, doğal peyzaj öğeleri ile evrensel düzeyde son derece önemli bir yerleşme bölgesidir.  2960 sayılı Yasa kapsamında "Tarihi ve Doğal Sit Alanı" statüsündeki Boğaziçi Alanı, doğal afet risklerine karşı güvensiz mekân, yasadışı yapılaşma, sosyal donatı alanları yoksunluğu, siluet değerlerine ilişkin olumsuzluklar ve mülkiyet problemleri gibi sorunların odağı olmuştur. Bu kentsel sorunların etkileri doğrudan kent mekânına yansımakta, kentsel dokular oluşturmakta ve bu karakter alanlarının özelleşen sorunları için konu özelinde çözüm yöntemleri geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Boğaziçi gibi özellikli hassas bir alanda, mevcut yapılaşmış çevrenin sağlıklı ve dengeli bir yapıya kavuşturulabilmesi bölgenin yaşam kalitesinin yükseltilebilmesi, yitirilen kentsel değerlerin geri kazanılması için, alan araştırmaları ve CBS analizlerine bağlı olarak kentsel karakter alanları belirlenerek, her bir karakter alanında bir "model" çerçevesinde dönüşüm ve imar uygulamasına dönük işlemler yapılabilecektir. Her bir alt bölgenin verileri, fiziki, sosyal ve ekonomik mekânı ve sunduğu çözüm olanakları farklıdır. Bu nedenle çözümlerin yerelleştirilmesi ve öncelikle farklı dokuların sorunlarının, taşıdığı fırsatların tanımlanması ve bütünde koruma bilincinin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu yerelleştirmede de "karakter alanları" üzerinden hareket etmek, sorunların çözümüne ilişkin araçları bu alanlar ile ilişkilendirmek, uygulama araçlarının kombinasyonu olasılıklarını değerlendirmek, karar alma süreçlerinde etkin katılım sağlamak yadsınmaz önemdedir. Bu çalışmada; Üsküdar Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgesi özelinde yasal ve yasadışı yollardan gelişmiş farklı kentsel dokular ve özellikleri tanımlanarak, uygulanabilecek kentsel dönüşüm modelleri, uygulama araçları bağlamında irdelenmektedir.

Abstract:
Cities need projects and practices for transformation and improvement due to settlement and planning policies, urban identity and changing roles, technological developments, socio-economic reasons, building quality and natural disasters. The main strategy of these change and development project practices is to ensure sustainable development in each area of urban components. The forms of intervention developed to respond to the problems of the city put pressure on the settlement identity.
Considering the fact that buildings have completed their structural life span and earthquake risk in recent years, many protected urban areas under the threat of intense transformation pressures and are in danger of losing their natural and cultural values. Uskudar Bosphorus area is an extremely important settlement area in Istanbul Metropolitan area with its historical, cultural and natural landscape elements. Within the scope of Law No. 2960, The Bosphorus area, which has the status of "Historical and Natural Protected Area, has been the focus of problems such as insecure space against natural disasters, illegal construction, deprivation of public spaces, problems related to silhouette values and property problems. The effects of these urban problems are directly reflected in the urban space, creating urban textures and necessitating the development of specific solution methods for the specific problems of these character areas. 
In a sensitive area such as the Bosphorus, urban character areas will be identified based on field research and GIS analysis, local solution tools and development practices will be decided on how to transform urban character areas, and the existing structured environment will be restored and the quality of life in the region will be improved for a healthy and balanced structure. The data, physical, social and economic space of each sub-region and the solution opportunities it offers are different. Therefore, it is necessary to localize the solutions and firstly to identify the problems of different tissues, the opportunities they carry, and to increase the awareness of protection in the whole. In this localization, it is indispensable to act on the "character fields, to associate the tools to solve the problems with these fields, to evaluate the possibilities of the combination of implementation tools, and to ensure effective participation in decision-making processes. In this study, different urban textures and their characteristics developed through legal and illegal ways focused on Üsküdar Backview and Affected Area are examined in the context of urban transformation models and implementation tools.