İnsan biçimli seramik kaplar
Anthropomorphic ceramic containers
Yazar: GÜLER OĞUZ
Danışman: PROF. HALİL YOLERİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Figür = Figure ; Figüratif heykel = Figurative sculpture ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; İnsan = Human ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
İnsan biçimli betimlemeler her zaman mit, masal ve efsanelerin başlıca aracı olarak görülmüştür. Antik Çağ insanının hayallerinin, korkularının veya soyut kavramların kişileştirilmiş biçimi olarak ortaya çıkan bu betimlemeler, tasvir sanatında en çok karşılaşılan betimlemelerdendir. İnsan niteliklerine sahip imgeler kendimize dışarıdan bakmamızı sağlarlar. Bu yüzden bir tabiat olayının kişileştirilmesi veya insanların iyi ya da kötü taraflarının bir yansıması olarak sıklıkla karşımıza çıkarlar. 
Neolitik dönem insanları, Prehistorik çağlarda başlayan ana tanrıça inancı ile dini amaçlı figürinler yapmışlardır. Çamurun yaşanılan çevrede kolay bulunabilmesi, üretimde ağırlıklı olarak tercih edilen hammadde olmasını sağlamıştır. Büyüsel nitelik taşıdıklarına inanarak pişmiş topraktan ürettikleri figürinlerden sonra idoller ve idollerden sonra da, insan biçimli kaplar ortaya çıkmıştır. Üretilen bu insan biçimli kaplar da genellikle kadın betimlemesi şeklinde olmuştur. Dini ritüellerde sık sık sunu kabı olarak kullanılan bu kaplar, işlev ve fonksiyonları arttırılarak gündelik hayatın her alanına girmiştir. Günümüzde de popülaritesini kaybetmeyerek sanatçılar tarafından konu olmaya devam etmektedir.
Bu çalışmada bir taraftan insan biçimciliğin din, mit, bilim ve sanatta içerdiği evrensel kavramlar ve betimlemeler irdelenirken, diğer taraftan kültürel etkilerinin sanat yapıtına yansıması araştırılmıştır. Seramik çalışmalarım için kaynak oluşturabilecek bulgular elde edilmesi amaçlanmış bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde insan biçimciliğin genel tanımı, tarihi ve din, bilim, mitoloji ve sanatta ele alınışı; ikinci bölümde seramiğe yansıması; üçüncü bölümde günümüz seramik sanatında bu konuya yaklaşımların örnekleriyle araştırılması; dördüncü bölümde ise konuyla ilgili uygulamalar yer almaktadır. İnsan biçimciliğin hayvanlar, objeler, gerçek ya da hayali varlıkları da içine alan geniş bir kavram olması nedeniyle, sadece insan biçiminin içinde bulunduğu formlar incelenmiştir. İnsan biçimli seramik kap örneklerini incelerken pek çok form ve betimleme ile karşılaşılmış, bundan dolayı da Anadolu'da bulunan insan biçimli kaplar ağırlıklı olarak değerlendirmeye alınmıştır. Yazılı ve görsel kaynakların yanı sıra çevrim içi kaynaklardan da yararlanılmış, tezin metinsel kısmı oluşturulurken bu araştırmalara eş zamanlı olarak kişisel edinimler seramik formlar üzerinde yansıtılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Anthropomorphic imagery has always been seen as the main instrument of myths, tales and legends. The depictions that emerged as personified form of dreams, fears or abstract concepts of the ancient people are the most common ones. Anthropomorphic imagery allows us to look ourselves from another perspective. So they appear us often as a personification of reflection of a good or the bad side of mankind or natural events.
Neolithic period people made mother goddess figurines for religious beliefs that started at the beginning of prehistoric period. As it is easy  to find clay in daily life,  it has been the main material for production. Terracotta figurines they produced are believed to have magical powers, and later idols appeared by anthropomorphic containers. This anthropomorphic containers have generally been produced in the form of female imagery. This containers are often used as offering containers in religious rituals, increasing function has entered into every area of daily life. Today, it continues to be the subject by artists without losing its popularity.
In this study, on the one hand anthropomorphism's universal concepts and descriptions in religion, myth, science and art has been examined,  on the other hand its reflection of cultural influences in artwork has been investigated. This study that aimed to be a source for my ceramic works by obtaining evidence consists of four chapters. In the first chapter, the general definition of anthropomorphism, its history and its explanation in religion, science, mythology and art; in the second chapter its reflection on ceramics; in the third chapter today's ceramic art's approach with examples to this issue; and in the fourth chapter  practices on the subject takes place. Because anthropomorphism is a broad concept encompassing animals, objects, real or fantastic beings aswell, only the human shape forms are examined. It has encountered many forms of anthropomorphic examples of ceramic pots and descriptions, therefore anthropomorphic containers were evaluated mainly in Anatolia. While written and visual sources as well as online resources forming the textual part of the thesis, personal acquisitions concurrently with this study was interpreted as ceramic forms.