Avrupa ülkelerinden Türkiye'nin batı kıyılarına yönelik göçler: Marmaris, Kuşadası ve Ayvalık ilçelerinde karşılaştırmalı bir araştırma
Immigration from European countries towards western coast of Turkey: A comparative study in Marmaris, Kuşadası and Ayvalık
Yazar: İLKAY SÜDAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MUTLUER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Avrupa ülkeleri = European countries ; Aydın-Kuşadası = Aydın-Kuşadası ; Balıkesir-Ayvalık = Balıkesir-Ayvalık ; Göçler = Migrations ; Muğla-Marmaris = Muğla-Marmaris ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası göç = International migration ; Yabancılar = Foreigners

Özet:
Son yirmi yıl boyunca, Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyı kuşağı özellikle Britanya, Almanya, İskandinav ülkeleri ve Hollanda'dan kaynaklanan yaşambiçimi göçleri açısından yeni bir varış yeri olarak ortaya çıkmıştır. Yaşambiçimi göçleri/emekli göçleri üzerine, Avrupa bağlamında önceki çalışmaların çoğunlukla İspanya, Portekiz, İtalya, Malta ve Yunanistan üzerine odaklanmış olmasına karşın bu çalışma, yaşambiçimi göçmenlerini ve onların motivasyonlarını Türkiye öneğinde ele almaktadır. Türkiye'nin Ege kıyısında yer alan üç turizm yerleşmesi, Marmaris, Kuşadası ve Ayvalık, araştırma alanı olarak seçilmiştir. Araştırma sırasında hem niceliksel hem de niteliksel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Sosyo-ekonomik arkaplan, demografik özellikler, göç kararında rol oynayan itici ve çekici faktörler, göçmenlerin Türkiye'deki gündelik yaşamları ve köken ülkeye geri dönme niyetleri ile ilgili veriler, bir anket çalışması ve derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Ankete 254 katılımcı yanıt vermiş, 11 kişi de derinlemesine görüşmeye katılmıştır. Örneklem, AB vatandaşı olan ve yukarıda sözü edilen ilçelerden birinde, yılın en az üç ayını geçiren katılımcılarla sınırlıdır.Sonuçlar, betimsel tablolar ve grafikler halinde sunulmuştur. Yaşambiçimi göçmenlerinin çeşitliliğini ortaya koymak amacıyla hem bölgeler arasında hem de örneklem içerisinde karşılaştırmalar yapılmıştır. Veri üzerinde yapılan analizler, ? 2, faktör analizi, t-testi ve tek yönlü varyans analizini içermektedir. Yapılan analizlerin amacı, emekliler ve emekli olmayan göçmenler, Britanyalı ve diğer ülkelerden gelen göçmenler ile üç ilçe arasında, göçmenlerin sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri açısından istatistiksel açıdan anlamlı bir farkın bulunup bulunmadığını belirlemektir. Görüşme metinlerine içerik analizi yapılmış ve bu sonuçlardan, niceliksel bulguları destekleyici şekilde yararlanılmıştır.Genel olarak değerlendirildiğinde, Türkiye'nin Ege kıyıları, yaşambçimi göçmenlerinin motivasyonları açısından, Akdeniz kıyısındaki diğer hedef ülkelerle (King et al. 1998b, Rodríguez et al. 1998; Warnes and Patterson 1998; Casado-Díaz et al. 2004; Casado-Díaz 2006) olduğu kadar Türkiye'deki diğer destinasyonlarla da (Südaş and Mutluer 2006, Bahar et al. 2009; Balkır and Kırkulak 2009) benzerlik göstermektedir. Akdeniz iklimi ve düşük yaşam giderleri oldukça önemlidir. Bu faktörlerin yanısıra, Türk toplumunun olumlu olarak algılanan ve ?rahat yaşam tarzı?, ?misafirperverlik? ve ?canayakınlık? şeklinde ifade edilen özelliklerinin, diğer hedef ülkelerin toplumsal özelliklerine göre çok daha önemli bir çekici faktör olduğu görünmektedir. Ayrıca, Türkiye'deki emekli Avrupalı göçmenler, Güney Avrupadaki diğer emekli Avrupalı göçmenlerden daha düşük bir yaş ortalamasına sahiptir.Bölgeler-arası karşılaştırmalar, araştırmanın yürütüldüğü ilçeler arasında farkların bulunduğunu göstermektedir. Örneğin Ayvalık'ta, tarihi kent merkezi gibi, kültürel çekiciliklere daha fazla önem verilmektedir ve Ayvalık'taki göçmenler, göreceli olarak daha yüksek bir eğitim ve gelir düzeyine sahiptirler. Diğer yandan, Kuşadası'nda emekli göçmenlerin payı en yüksekken Marmaris'teki göçmenler daha gençtir ve çalışma ve evlilik, göç kararında diğer iki ilçedekinden daha önemli faktörler olarak görünmektedir.Türkiye'nin Ege kıyılarına yönelik göç, büyük ölçüde Birleşik Krallık'tan kaynaklanmaktadır; bunula birlikte diğer Avrupalıların bir akışı da söz konusudur. Bu nedenle, Britanyalılar ile diğer Avrupalılar arasında bir karşılaştırma yapılmıştır. Karşılaştırma, Britanyalıların, diğer Avrupalı göçmenlere göre daha yüksek bir yaş ortalamasına ve daha küçük bir hanehalkı büyüklüğüne sahip olduklarını göstermektedir. Bu iki grup, medeni durum, emeklilik durumu, eğitim düzeyi ve Türkiye'de çalışma durumu gibi özellikleri açısından da birbirinden farklılaşmaktadır. Diğer yandan, emekliler ve emekli olmayanlar şeklindeki iki grup da cinsiyet, yaş, hanehalkı büyüklüğü ve Türkiye'de çalışma durumu açısından anlamlı bir farklılaşma göstermektedir. Bu gruplar, kabul eden kültür ile sosyal temasları açısından da çeşitli düzeylerde farklılıklar sergilemektedirler.Göç veren bir ülkeden göç alan bir ülkeye dönüşen bir ülke (Kirişçi 2003) olan Türkiye, geniş bir yelpazedeki göçmenleri kendine çekmektedir. Bunlar arasındaki en önemli akışlarından biri, bir bölümü emekli olmuş Avrupalıların göçüdür. Ege kıyılarında görüldüğü gibi, AB vatandaşları farklı sosyal yapılar, görüşler ve motivasyonlar taşımaktadırlar ve Türkiye'ye yönelik yaşam biçimi göçü turizm faaliyetleri ile de güçlü bir bağa sahiptir. Yaşambiçimi göçmenlerinin Türkiye'deki dağılışı, uluslararası turizm bölgeleriyle ve yabancıların mülk edindikleri illerle de örtüşmektedir.Bu karşılaştırmalı çalışma, Türkiye kıyılarına yerleşen yaşambiçimi göçmenlerinin coğrafyasını anlamak bakımından, yalnızca bir başlangıç sağlamaktadır. Akdeniz ve Ege kıyılarında, Avrupa ülkelerinden gelen yaşambiçimi göçmenleri için çekici olan daha başka pek çok destinasyon bulunmaktadır ve yabancıların mülk edindikleri iller de ülke çapında giderek çeşitlenmektedir. Türkiye'nin farklı bölgeleri, farklı motivasyonlara ve özelliklere sahip yaşam biçimi göçmenlerini çekmektedir. Bu nedenle, göreceli olarak yeni bu göç akışının coğrafi değişimi, farklı destinasyonlarda yürütülecek boylamsal, ampirik çalışmalar yoluyla izlenebilir. Bunun Türkiye'deki Avrupalı göçmenler konusunda yaratacağı farkındalığın da, uzun vadede gelişitirilecek göç politikalarına katkı sağlayacağı söylenebilir. ?

Abstract:
During the last two decades, the Mediterranean and the Aegean coastal zone of Turkey has emerged as a new destination for lifestyle migration particularly from Britain, Germany, Scandinavian countries and the Netherlands. Though previous researches on lifestyle/retirement migration in the European context mostly focused on Spain, Portugal,, Italy, Malta and Greece; this study examines the pro ? le of lifestyle migrants and their motivations in case of Turkey. Three coastal tourism towns, Marmaris, Kuşadası and Ayvalık, located on the Aegean coast of Turkey were selected as the research area. Both qualitative and quantitative methods were employed during the research. Data relating to socio-economic background, demographic characteristics, pull and push factors playing role in migration decision, daily life of the immigrants in Turkey and their intentions to return to home country were collected through a questionnaire survey and in-depth interviews. 254 participants responded the questionnaire and 11 participants joined an in-depth interview. The sample is limited to those who are citizens of EU countries and residing in one of the abovementioned towns at least three months of the year.The results are presented through descriptive tables and graphics. Both regional comparasions and comparasions within the sample are made in order to reveal the diversity of lifestyle migrants. Analyses performed on the data include ?2 tests, factor analyses, independent sample t-tests and one way ANOVA. The aim of the analyses was to identify statistically signi ? cant differences on socio-economic and demographic characteristics between the retired and non-retired immigrants, Britons and the other EU citizens and the differences of three destinations. Interview texts were subjected to content analisis and were utilized to support quantitative findings.When generally considered, Aegean coastal zone of Turkey show similarity with the other destination countries along the Mediterranean coast (King et al. 1998b, Rodríguez et al. 1998; Warnes and Patterson 1998; Casado-Díaz et al. 2004; Casado-Díaz 2006) as well as other destinations in Turkey (Südaş and Mutluer 2006, Bahar et al. 2009; Balkır and Kırkulak 2009) in aspect of pull factors for lifestyle migrants. Mediterranean climate and inexpensive cost of living are quite important. Along with these factors, perceived positive characteristics of Turkish society referred as ?an informal way of life?, ?hospitality? and ?friendliness? seem to be much more important as a pull factor than the social characteristic in the other destination countries. Notably, retired immigrants in Turkey have a relatively younger mean age than those in the other destination countries in Southern Europe.Regional comparisons indicate that there are differences among the districts where the research was conducted. In Ayvalık, for instance, cultural attractions, such as the historical town centre, are given high importance and the immigrants in Ayvalık have a relatively higher level of education and income. Kuşadası, on the other hand, is the destination where the retired immigrants have the highest share while in Marmaris, immigrants are younger and working and marriage seem to be more important factors for migration than in the other two districts.The migration towards Aegean coast of Turkey are predominantly from UK, however there is a flow of other Europeans as well. Thus a comparison between Britons and other nationalities was made. The comparison shows that Britons have an older mean age and a smaller household size than the other EU citizens. These two groups are also different from each other in aspect of marital status, retirement status, educational level and working status in Turkey. Retirees and non-retirees, on the other hand, significantly differ from each other in aspect of gender, age, household size and working status in Turkey. These groups have social contacts with the host culture at different levels as well.Turkey, as a country transforming from an emigration country to immigration (Kirişçi 2003), attracts different immigrants in a wide range and one of the most significant flow is the immigration of EU citizens some of whom are retired. As it is seen in the case of Aegean coast, the EU citizens exhibit different social structures, opinions and motivations and represent the flow of a lifestyle migration towards Turkey which has a strong nexus with tourism activities. The distribution of lifestyle migrants in Turkey overlaps with international tourism regions and the provinces that the foreigners acquire real estate.This comparative study in three destinations provides only an initial insight to understand the geography of lifestyle migrants settling along the Turkish coasts. There are many other destinations in Turkey attracting lifestyle migrants from European countries both on the Mediterranean and the Aegean coast and the provinces where the foreign purchasers acquiring real estate are also diversifying over the country. Different regions of Turkey attract lifestyle migrants with different motivations and characteristic. Thus, the geographical change of this relatively recent migration flow can be traced through longitudinal, empirical studies in various destinations with a comparative approach. The awareness on lifestyle migrants in Turkey as a result of such studies will contribute to develop a better migration policy in long term.