Medya çalışanlarının sosyo-ekonomik, iş tatmini, sendikalılaşamama sorunu bağlamında İstanbul'da çalışan polis-adliye-ring muhabirleri üzerine bir çalışma
A study on the problematic of media workers and crime, police, ring reporters working in Istanbul in the context of socioeconomic, job satisfaction
Yazar: İLYAS KAÇAR
Danışman: PROF. DR. ASLI GÖNENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Habercilik = Journalism ; Medya = Media ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş stresi = Job stress

Özet:
Türkiye'de 2017 yılı itibariyle 180 üniversite vardır. Bunlardan 112'si devlet
üniversitesidir. Devlet üniversitelerinde 42 iletişim fakültesi vardır. 68 vakıf üniversitesinde
ise 22 iletişim fakültesi bulunmaktadır. Devlet üniversitesi, yönetim olarak herhangi bir vakıf
veya özel kurumla bağlantısı bulunmayan, bütçesi devlet tarafından karşılanan üniversite
tipidir. 2008 yılında yeni üniversitelerin kurulması kanunuyla Türkiye'nin her ilinde en az bir
devlet üniversitesi bulunmaktadır. Her yıl bu iletişim fakültelerinden mezun olan olan
öğrencilerin bir kısmı medya sektöründe bir basın kuruluşunda gazeteci olmak için
uğraşmaktadır. Gazeteci adaylarının çok azı bir medya kurumunda istihdam edilmektedir.
Geriye kalan mezunların kimisi işsizler kervanına katılırken kimisi de kendi alanının dışında
bir işte çalışmak zorunda kalmaktadır.
Burada, iletişim ve habercilikle ilgili kavramsal çerçeveye yer verildikten sonra
gazetecilik tarihine kısaca değinilecektir. Ardından Türkiye'de iletişim fakültelerinin sayısı,
her yıl verdikleri mezun sayısı ve gazeteci adaylarının sektörde istihdam sorunu üzerinde
durulacaktır.

Sanayi kapitalizminin gelişimiyle birlikte işçi hakları gündeme gelmiş, buna ilişkin
yapılan çalışmalar sonucunda işçi ile işveren haklarını karşılıklı düzenleyen iş sözleşmeleri
düzenleyen yasalar çıkarılmıştır. Bu nedenle işçi haklarını korumak amaçlı kurulan sendikalar
da gazetecilerin fikir işçileri sayılmaları nedeniyle basın mensupları da da çeşitli dönemlerde
sendikalara üye olarak örgütlenmeye gitmişleridir. Bu bağlamda Türkiye'de sendikal
hareketlere değinilecek, daha sonra sendikaların nasıl işlevsiz hala getirildiğine yer
verilecektir. Şu anda Anadolu Ajansı çalışanları Medya-İş basın sendikasına üye
olabilmektedir. Özel sektörde çalışan çoğu basın mensubu ise işten atılma korkusu nedeniyle
sendika üyesi olamamaktadır. Dolayısıyla çalışmada basın mensuplarının sendikalaşamama
sorunu da ele alınacaktır. Ardından 5953 Sayılı Basın İş Kanunu üzerinde durulacaktır.
Bu bağlamda, İstanbul'da gazetecilik mesleğini icra eden (kadın-erkek) adliye,
emniyet, bölgeci –ring muhabirlerin ekonomik, sendikalaşma sorunları, iş yaşamında çalışma
şartları, iş tatmini, gazetecilerin yasal hak ve sorumlulukları ve buna ilişkin sorunlara
odaklanarak seçilen örneklem üzerinden anket ve mülakat yapılmıştır. Literatür taramasının
da yapıldığı araştırmada konuya ilişkin elde edilen veriler ışığında gazetecilerin hem sorunları
tespit edildi hem de bu sorunların çözümüne bir katkı sağlamayı amaçlaması bakımından bu
çalışma önem taşımaktadır.

Abstract:
As of 2017 there are 180 universities in Turkey. 112 of these are state universities. State
universities have 42 Faculties of Communication. There are 22 Faculties of Communication
at 68 private universities. State university is a type of university that is funded by the
governmental budgetary and has no connection with any foundation or private institution in
terms of administrational. Following the 2008 legislation of founding new state universities
there is at least one state University in each city of Turkey now. Some of the students who
graduate from these Faculties of Communication every year try to become a journalist in a
media organization in the media sector. Few journalist candidates are employed in a media
agency. Some of the other graduates are join the unemployed, while others have to work in
jobs unrelated to their own field.
Here the history of journalism will be briefly stated after the conceptual framework of
communication and journalism is included. Then the number of Faculties of Communication
in Turkey, the number of graduates they produce each academic year and the issue of
employment of journalist candidates in the sector.
With the development of industrial capitalism workers' rights have included in the agenda,
and as a result of these studies legislations about labour contracts mutually regulating rights of
both employers and employees have been enacted. As the unions having been established
with the aim of protecting workers' rights regard journalists as white-collar workers, the
members of press have been also organised through joining the unions in particular periods.
In this context the trade union movement will be addressed, and then how these unions have
VI
been made non-functional will be touched upon. At present Anadolu Agency employees can
become members of Media-İş press union. On the other hand most of the press members
working in private sector cannot be members of the union for the fear of being fired.
Therefore, the issue of the press members' not being able to unionize will be discussed in the
study, as well. Then the presswork law no.5953 will be emphasized.
In this context, a questionnaire and survey was conducted on the selected sample by focusing
on the crime, police, ring, and regionalist reporters' (male and female) economic and
unionization problems, working conditions in their work life, job satisfaction, and journalists'
legal rights, responsibilities and problems related to these. The research in the context of
which a literature review has been prepared the problems of journalists have been determined
in the light of data obtained in relation to this issue. This study is also of vital importance, as
it aims to contribute to the solutions of aforementioned problems.