Derleme sözlüğünde üretim/tüketim ve üretici/tüketici ile ilgili kavramların morfolojik yapısı ve çağrışım alanını karşılaştırma
Comparison of the morphological structure and association field of the concepts related to production/consumption and manufacturer/consumer in the compilation dictionary
Yazar: FARUK KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM USTA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlamsal çağrışım = Semantic associations ; Derleme sözlüğü = Collation dictionary ; Dil bilgisi = Grammar ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption ; Üreticiler = Producers ; Üretim = Production

Özet:
Dil kültüre yansır ve kültüre yön verir. Kültür de dilden beslenerek dille yoğrulur. Dil ile kültür arasında bir etkileşim söz konusudur. Bu etkileşimin ürünleri olan halk dili daha çok sözlü kültürün taşıyıcıları olarak varlığını sürdürmektedirler. Varlığını sözlü olarak devam ettiren halk ağzı daha sonra dilbilimciler ve sözlük bilimciler tarafından derlenerek kayıt altına alındı. 
Son yıllarda, Türkiye Türkçesi ağızları ve onun başvuru kaynağı olan Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü ile ilgili yapılan çalışmalar artmaktadır. Derleme Sözlüğü, ağız çalışmalarının başvuru kaynağıdır. 
Bu tezin amacı, Derleme Sözlüğündeki "üretim, üretici, tüketim, tüketici" kavramlarıyla alakalı kelimeleri taramak ve taranan bu kelimelerin morfolojisi ile çağrışım alanı arasında doğrudan veya dolaylı bir ilişkinin varlığını incelemektir. Böylelikle, Derleme Sözlüğünde tespit edilen bu kelimelerin bütün sözlük içerisindeki yeri ortaya konulacaktır. Çalışmada; tarama sonucunda elde edilen kelimelerden birleşik yapıda olanlar, ödünç kelimeler ve fiiller inceleme dışında tutulmuştur. İnceleme sonucunda tespit edilen kelimelerin anlamı ve yapısı önce etimoloji sözlüklerinde aranmış, tarihi süreç içerisinde Güncel Türkçe Sözlük ile inceleme tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Derleme Sözlüğü, Türkiye Türkçesi Ağızları, üretim, tüketim, çağrışım.

Abstract:
Language is pondered inside the tradition and offers a path to subculture. Culture also nourishes language and is kneaded with language. There's an interaction between language and culture. Folk language, that's manufactured from this interaction, continues to exist because of the service of oral subculture. The folk dialect, which maintains its existence orally, is then compiled by linguists and lexicographers and became a written language.
In current years, research on Turkey Turkish dialects and the Compilation dictionaries from folk Dialects in Turkey increasing. Compilation Dictionary is a reference supply for dialect research.
The aim of this thesis is to look at the phrases associated with the principles of "production, manufacturer, intake, customer" inside the Compilation Dictionary and to look at the lifestyles of a direct or indirect courting between the morphology of these searched phrases and the connotation subject. 
Therefore, the place of these phrases decided in the Compilation Dictionary in the complete dictionary might be found out. within the have a look; Compound phrases, borrowed phrases, and verbs from the phrases received due to the searching have been excluded from the examination. The meaning and structure of the phrases determined because of the examination have been first searched in etymology dictionaries, and the exam turned into finished with the current Turkish Dictionary in the historic technique.

Keywords: Compilation Dictionary, Turkey Turkish Dialects, production, consumption, association.