Bir rehabilitasyon kurumundan yardım alan engelli çocuk ailelerinin aile ilgi ve tükenmişlik durumlarının engelli çocuğu bulunmayan ailelerle karşılaştırılması
The comparison of family interest and burnout status between disabled child families receiving assistance from a rehabilitation institution, and families with no disabled child
Yazar: HALUK HABİB KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZÇIRPICI
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile = Family ; Anneler = Mothers ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada engelli çocuğa sahip annelerin ilgi ve tükenmişlik durumlarının normal çocuğa sahip annelerle karşılaştırılması, engelli çocuğun rehabilitasyon merkezine gitmesinin annenin ilgi ve tükenmişlik durumuna etkisinin olup olmadığının saptanması amaçlandı. Tanımlayıcı-kesitsel tipteki bu çalışmaya Gaziantep ilinde yaşayan engelli (n=97) ve sağlıklı (n=97) çocuğa sahip annelerden örneklem seçerek 194 kişi alındı. Toplanan veriler tanımlayıcı istatistikler, Kruskal Wallis, Mann-Whitney U, ki-kare ve t testleri kullanılarak analiz edildi. Çalışmamızda engelli çocuğa sahip annelerin yaş ortalaması 32,71±6,201 iken sağlıklı çocuğa sahip annelerin yaş ortalaması 34,65±7,956 (p=0,06) idi. Engelli çocuk annelerinin %10,30'u okuryazar değildi veya ilkokulu bitirmemişti. Sağlıklı çocuk annelerinin %9,30'u okuryazar değildi veya ilkokulu bitirmemişti (p=0,841). Engelli çocuk annelerinin %94,80'i ev hanım idi. Sağlıklı çocuk annelerinin %95,90'ı ev hanımıydı. Çalışmamızda engelli çocukların %64,90'ının bedensel engelli, %18,60'ının zihinsel engelli, %16,50'sinin hem zihinsel hem bedensel engelli oldukları tespit edildi. Engelli çocuk annelerinin %55,80'i akraba evliliği yapmışken, sağlıklı çocuk annelerinin %42,20'si akraba evliliği yapmış olarak belirlendi (p=0,055). Maslach Tükenmişlik Ölçeği-Duygusal Tükenmişlik alt boyutundan aldıkları puan ortalamalarına (13,33±9,64/7,43±7,56) göre engelli çocuğu olan annelerin duygusal tükenmişliği, sağlıklı çocuğu olan annelere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,000). Engelli ve sağlıklı çocuğu olan annelerin Maslach Tükenmişlik Ölçeği-Kişisel Başarı alt boyutundan aldıkları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (27,79±5,24/26,86±4,82) (p=0,201). Engelli ve sağlıklı çocuğu olan annelerin McMaster Aile Değerlendirme Ölçeği-Genel İşlevler alt boyutundan aldıkları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (1,76±0,52/1,68±0,55) (p=0,342). Çocuğun engelli olduğu tespit edilir edilmez aile danışmanlığı süreci başlatılarak çocuğun engeli hakkında ailelere doğru bilgilerin verilmesi gerekmektedir. Tüm ailelere aile ve çift terapisi uygulamasının yapılması, stres ve tükenmişliği azaltmada fayda sağlayabilir.

Abstract:
The aim of this descriptive-cross-sectional study was to compare the interest and burnout status of mothers of disabled children to mothers of normal children and, it was aimed to determine whether going to the rehabilitation center of the disabled child had an effect on the mother's interest and burnout status. Totally, 194 people were selected representing mothers with disabilities (n=97) and healthy children (n=97) living in Gaziantep. The collected data were analyzed using descriptive statistics, Kruskal Wallis, Mann-Whitney U, chi-square and t tests. The mean age of the mothers of disabled children was 32.71 ± 6,20, while the mean age of the mothers of healthy children was 34.65 ± 7,96 (p=0,06). Of the mothers of disabled children 10,30% were illiterate or had not completed primary school, while it was 9.30% among healthy children's mothers (p=0,841). Of the mothers, 94.90% and 95.90% were housewives among disabled children, healthy children respectively. Of the disabled children 64,90% of were mentally disabled, 18,60% physically disabled and 16,50% were both mentally and physically disabled.  Disabled children's mothers were more likely to have consanguineous marriage (55,80%) compared to healthy children's mothers (42,20%) (p=0,055). According to the average score of Maslach Burnout Inventory-Emotional Exhaustion Subscale, mothers of disabled children were more likely to have high avarage (13,33±9,64) than healthy child's mothers (7,43±7,56) (p=0,000). There was no statistically significant difference between the scores of the Maslach Burnout Inventory-Personal Achievement subscale of the mothers who had disability and healthy child (27,79 ± 5,24 / 26,86 ± 4,82) (p=0,201).  There was no statistically significant difference between the scores of the McMaster Family Assessment Device-General Functioning sub-dimension of the mothers who had disability and healthy child (1,76±0,52/1,68±0,55) (p=0,342) If the child is identified as disabled, the family counseling process should be initiated and should be given correct information about the disabled to the family. Applying family and couple therapy to all families may be beneficial in reducing stress and burnout.