Farklı yonca çeşitlerinden seçilmiş genotiplerde tohum tutma üzerine kendilemenin etkisi
Effect of self ferzitization on seed setting of alflalfa
Yazar: VELİ SERKAN GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. AHMET TAMKOÇ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yonca( Medicago sativa L.) yabancı döllek bir bitki olması nedeniyle böceklerle tozlaşmaya ihtiyaç duyar. Arılar başta olmak üzere tozlayıcı böceklerin yaşama alanlarının yok edilmesi, yada tarımsal ilaçların yanlış kullanılması nedeniyle sayıları çok azalmıştır. Bu nedenle böceklere ihtiyaç duymadan döllenebilen yonca çeşitlerinin geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Bu çalışma ile kendi kendine döllenebilen genotipleri içinde bulunduran yonca çeşitlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Amacı gerçekleştirmek için 61 çeşit (57 sertifikalı+4 tanesi yerel popülasyon) kullanılmıştır.Yonca çeşitleri 5 m boyunda, 1 m sıra aralığında ve metrekarede 100 bitki olacak şekilde tarla şartlarında 2015 yılında tekerrürsüz olarak ekilmiştir Ekim yılında bitki yetiştirme tekniğine uygun olarak gerekli olan bakım işlemleri yapılmıştır. Veriler ise ikinci yılda alınmıştır.Bitkiler çiçeklenme dönemine geldiğinde, her çeşitten, aynı çiçeklenme döneminde olan üstün vasıflı (bol yapraklı, ince saplı, yüksek boylu) 4 bitki belirlenmiştir. Bu bitkilerde henüz çiçek açmamış 6 salkım seçilmiştir. Bu salkımlardan ikisi serbest tozlaşmaya bırakılmış; 2 salkım tripping yapılarak kendileme için izole edilmiş ve diğer 2 salkım ise tripping yapılmaksızın kendileme yoluyla tohum bağlaması için izole edilmiştir.Alınan gözlem ve ölçümlerin değerlendirilmesi sonucunda:Her çeşitten seçilmiş 4 üstün genotipin ortalamasına göre; serbest tozlaşmada 4 çeşitin (43,42,24,22.) salkımdaki tohum sayısı, meyvedeki tohum sayısı,yönünden incelendiğinde diğerlerine göre daha üstün olduğu görülmüştür.Bunlara ilaveten 1 çeşit (43.), üzerinde durulan tüm özellikler bakımından ön plana çıkmıştır.İzole edilmiş ve tripping yapılarak kendilemeye bırakılmış çiçeklerde 1 çeşi t(25.) salkımdaki tohum sayısı, salkımdaki meyve sayısı, meyvedeki tohum sayısı bakımından incelendiğinde diğerlerine göre üstün olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer 1 çeşit (2.) ise salkımdaki meyve sayısı,meyvedeki tohum sayısı,yönünden incelendiğinde aynı üstün özelliğe sahip grup içinde ön plana çıkmıştır. Bunlara ilaveten izole edilip tripping yapılarak kendilemeye bırakılmış çiçekler içerisinde 1 çeşit (25.)üzerinde durulan tüm özellikler bakımından iyi sonuç vermiştir.İzole edilmiş çiçeklerde tripping yapmadan  kendilemede 1 çeşit (41.) salkımdaki meyve sayısı bakımından ilk sıralarda yer almıştır. Uygulanan 3 farklı tohum bağlama işlemi birlikte değerlendirildiğinde, üçünde de üstün olarak ön plana çıkabilen sadece iki farklı çeşide (41,2.) rastlanmıştır. Bu iki çeşitten yabancı döllenmenin zorluklarını aşmada güçlü bir şekilde faydalanılabilir.

Abstract:
Alfalfa (Medicago sativa L.) needs to pollinate with insects, because it is a plant of foreign fertility. Especially bees, the number of pollinator insects has decreased, because of the destruction of their habitats or misuse of agricultural pesticides. Therefore, there is a need to develop the alfalfa varieties that can be fertilized without the need for insects. This study aimed to reveal the self-pollination of alfalfa varieties that can contain genotypes. 61 varieties (57 certified + 4 local populations). In 2015, Alfalfa varieties of 5 m in length, 1 m in the row spacing and 100 plants per square meter have been planted without repetition in field conditions. In October, the necessary maintenance procedures were carried out in accordance with the plant breeding technique. The data were collected in the second year. When the plants came to flowering period, 4 plants with superior qualifications (multileaf, thin stems, high tall) were identified in the same flowering period. 6 clusters of these plants. Two of these clusters were left for free-pollination; 2 clusters were isolated for self-pollination by tripping and the other 2 clusters were isolated for self-pollination without tripping. As a result of the evaluation of the observations and measurements: according to the average of 4 superior genotypes selected from each variety (43,42,24,22.); the number of seeds in clusters have been examined and they have been found superior to others. Besides, one variety  (43.), with the emphasis came to the forefront in terms of all characteristics. The number of seeds (2.) in clusters, number of seeds, and number of seeds in a variety, which were isolated for self-pollination by tripping, has been examined and they have been found superior to others. It is identified that two superior varieties of self-pollination by tripping are also superior to other applications. A different variety  (25.) is the number of flowers in the cluster, the number (41.) of seeds in the fruit in the foreground. When the three different seed binding treatments were evaluated together, only two different types were found, which can be foreground in three. These two types (41,2) of foreign other applications can be used in a difficult way to overcome the difficulties.