Humik asidin farklı uygulamalarının pamukta verim besin maddesi alınımı ve lif kalite özellikleri
The effect of different humic acid applications on cotton yield, nutrient uptake and fiber quality properties
Yazar: MEHMET TARHAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KARADEMİR
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma farklı humik asit uygulama yöntemlerinin pamukta verim, verim bileşenleri, bitki besin maddesi alınımı ve lif kalite özellikleri üzerine olan etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 2016 yılında Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümü deneme alanında tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüş ve denemede materyal olarak Stoneville 468 pamuk çeşidi ile TKİ Hümas humik asidi kullanılmıştır. Denemede 7 farklı uygulama (Kontrol, Toprağa Humik Asit Uygulaması, Tohuma Uygulama, Çiçeklenme Öncesi Dönemde Yaprağa Uygulama, Çiçeklenme Döneminde Yaprağa Uygulama, Toprağa + Çiçeklenme Öncesi Dönemde Yaprağa Uygulama, Tohuma + Çiçeklenme Döneminde Yaprağa Uygulama) yer almıştır. 
Humik asit uygulamalarının kütlü pamuk verimi, lif verimi, koza sayısı ve koza kütlü ağırlığı özelliklerine önemli etkisinin olduğu belirlenmiştir. Çiçeklenme gün sayısı, koza açma gün sayısı, bitki boyu, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı, boğum sayısı, boy/nod oranı, koza ağırlığı, 100 tohum ağırlığı, çırçır randımanı, ilk el kütlü oranı, yaprak klorofil içeriği (SPAD değeri) ve yaprakta yeşil kalma süresi (NDVI değeri) ile lif teknolojik özelliklerinin tümü üzerine uygulamaların önemli bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Yaprak analizi sonucuna göre,  yaprakta potasyum, kalsiyum, sodyum, magnezyum,  çinko ve bakır içeriklerinin uygulamalara bağlı olarak farklılık gösterdiği, azot, demir ve mangan içeriklerinin ise uygulamalardan etkilenmediği belirlenmiştir. Humik asit uygulamaları toprakta azot hariç fosfor,  potasyum, kalsiyum, sodyum, magnezyum, demir, çinko, mangan ve bakır içerikleri üzerine önemli etkide bulunmuştur.  
Çiçeklenme öncesi dönemde yaprağa humik asit uygulaması ile kütlü pamuk verimi, lif verimi, koza sayısı, yaprakta azot,  kalsiyum ve magnezyum içeriği, toprakta fosfor ve sodyum içeriği değerinin arttığı, toprağa humik asit uygulaması ile yaprakta sodyum ve çinko içeriğinin arttığı, humik asidin yaprağın bakır içeriğinde azalmaya yol açtığı, tohuma uygulama ile toprakta potasyum, demir ve mangan içeriğinin arttığı, çiçeklenme öncesi dönemde yaprağa uygulama ve tohuma uygulamanın toprakta kalsiyum, magnezyum ve bakır içeriğinde artışa yol açtığı belirlenmiştir. 
 Pamukta humik asit uygulamasının bitkinin çiçeklenme öncesi dönemde yeşil aksama yapılmasının daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of different humic acid application methods on cotton yield, yield components, nutrient uptake and fiber technological characteristics. The study was conducted at Siirt University Faculty of Agriculture Department of Field Crops experimental area as randomized complete block design with four replications in 2016. Stoneville 468 cotton variety and TKI Humas humic acid were used as material. Seven different humic acid applications were performed as Control, To Soil, Seeds, Leaves  at Pre-Flowering Stage, Leaves at Flowering Stage, Soil + Leaves  at Pre-Flowering Stage and Seeds + Leaves at Flowering Stage.
The results of variance analysis showed that seed cotton yield, fiber yield, number of boll per plant and seed yield weight per boll significantly affected from different humic acid applications. On the other hand, days of flowering, first opening days of bolls, plant height, monopodial branches, sympodial branches, the number of first vegetative branche's node, number of nodes, height / node rates, boll weight, 100 seeds weight, ginning percentage, first harvest percentage, leaf chlorophyll content (SPAD Values), GreenSeeker (NDVI values) and fiber technological characteristics were not affected from different humic acid applications. The results of leaf analysis showed that the leaf content of potassium, calcium, sodium, magnesium, zinc and copper affected from different applications, while nitrogen, iron  and manganese were not. The different application of humic acid significantly affected the soil content of phosphorus, potassium, calcium, sodium, magnesium, iron, zinc and copper, but not nitrogen.
It was determined that seed cotton yield, fiber yield, number of boll per plant; nitrogen, calcium and magnesium content of leaves; phosphorus and sodium content of soil increased by different humic acid applications.  Sodium and zinc content of leaves increased by soil application of humic acid, while copper content decreased. Potassium, iron and manganese content of soil increased by humic acid applications to the seeds. Additionally, at pre-flowering stage application of humic acid to the leaves and seeds increased the content of calcium, magnesium and copper in soil.
It was concluded that application of humic acid at pre-flowering stage to green parts of plants is more suitable than other applications in cotton.