Kliniğimizde yardımcı üreme tekniği yapılan infertil polikistik over sendromlu hastalarda vücut kitle indeksinin gebelik başarısına etkisi
The effect of body mass index on the success of pregnancy in patients with infertility polycystic ovarian syndrome who received assisted reproduction technique in our clinic
Yazar: MERT KOÇAK
Danışman: PROF. DR. SADIK ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışma, İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde primer infertil polikistik over sendromlu hastalarda uygulanan tedavi metodlarının, vücut kitle indeksiyle gebelik başarı arasındaki ilişkiyi incelemeyi  amaçlamaktadır. Çalışmanın hedefleri arasında, klomifen sitrat tedavisi alan, intrauterin inseminasyon uygulanan, invitro fertilizasyon uygulanan hastaların vücut kitle indeksine göre gebelik başarısı incelenip ve elde edilen verilerin dünya literatürü ile karşılaştırılması yer almaktadır.

Gereç ve Yöntem: Çalışma, İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2022-2024 yılları arasında gerçekleştirilen, retrospektif bir kohort analizidir. PKOS tanılı ve primer infertil olan 300 hasta, tedaviye göre üç gruba ayrılmıştır: klomifen sitrat ile ovülasyon indüksiyonu yapılan grup, gonadotropin ile IUI yapılan grup ve gonadotropin ile folikül stimülasyonu ardından IVF yapılan grup. Hastaların VKİ'leri baz alınarak obez (VKİ ≥ 30) ve non-obez (VKİ < 30) olarak ikiye ayrılmış ve bu iki grup arasında demografik özellikler, tedavi süreçleri ve gebelik sonuçları kıyaslanmıştır.
Hasta seçiminde Rotterdam tanı kriterleri kullanılmış ve çalışma grubuna 18-40 yaş aralığında, primer infertil PKOS hastaları dahil edilmiştir. Sekonder infertilitesi, konjenital anomalisi, tubal veya uterin patolojisi olan hastalar, erkek kaynaklı infertilite vakaları ve tedaviye uyumsuz hastalar çalışma dışı bırakılmıştır.

Veri Analizi: Tanımlayıcı istatistikler, sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma, medyan, minimum ve maksimum değerler olarak sunulmuştur. Gruplar arasındaki karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Pearson Ki-kare testi kullanıldı. İki yönlü p değeri <0.05 olan durumlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Veri analizi SPSS (Statistical Package for Social Sciences) versiyon 29.0.2 kullanılarak yapıldı.

Bulgular: Çalışmanın bulgularında, obez ve non-obez gruplar arasında gebelik başarı oranlarında farklılıklar gözlemlenmiştir. IVF grubunda gebelik başarısı %35 iken, IUI grubunda %16, Klomifen grubunda ise %6 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, IVF'nin diğer tedavilere göre daha yüksek bir başarı oranına sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, BMI ≥ 30 olan grupta, IVF ile gebelik oranı %22.58 iken, BMI < 30 olan grupta bu oran %40.58 olarak gözlenmiştir; aradaki fark istatistiksel anlamlılık sınırına yakın bulunmuştur, ancak BMI'nin yüksek olmasının IVF başarı oranını olumsuz etkileyebileceği öne sürülmüştür.
Klomifen tedavisinde BMI farklılıklarının başarı oranı üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır; obez grupta gebelik oranı %5.41, non-obez grupta %6.35 olarak bulunmuş ve fark anlamlı bulunmamıştır. IUI tedavisinde de BMI'nin başarı oranı üzerinde belirgin bir etkisi gözlenmemiştir.

Sonuç: Bu çalışmada, vücut kitle indeksinin  polikistik over sendromlu infertil hastalarda gebelik başarısına etkileri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, VKİ ≥ 30 olan obez hastalarda istatiksel olarak anlamlı çıkmasada gebelik oranlarının sayısal olarak daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu durum, özellikle IVF gibi yardımcı üreme tekniklerinde daha belirgin hale gelmiştir. Obezite, hormonal ve fizyolojik faktörleri etkileyerek gebelik oranlarını azaltmakta, dolayısıyla PKOS'lu obez hastalar için tedavi öncesi yaşam tarzı değişikliklerinin ve VKİ'yi düşürme stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Daha fazla çalışma ile VKİ'nin etkileri detaylandırılarak, infertilite tedavi yaklaşımlarının bireyselleştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This study aims to examine the relationship between body mass index (BMI) and pregnancy success in treatment methods applied to patients with primary infertility due to polycystic ovary syndrome at Istanbul Zeynep Kamil Women's and Children's Health Training and Research Hospital. The study objectives include analyzing the pregnancy success rates in patients undergoing clomiphene citrate treatment, intrauterine insemination, and in vitro fertilization, based on BMI, and comparing the obtained data with the global literature.

Materials and Methods: This retrospective cohort analysis was conducted at Istanbul Zeynep Kamil Women's and Children's Health Training and Research Hospital between 2022-2024. The study included 300 patients diagnosed with primary infertility due to PCOS, divided into three groups based on treatment: ovulation induction with clomiphene citrate, intrauterine insemination with gonadotropins, and in vitro fertilization with gonadotropin-induced follicle stimulation. Based on BMI, patients were further classified as obese (BMI ≥ 30) or non-obese (BMI < 30), and demographic features, treatment processes, and pregnancy outcomes were compared between these two groups.
Patients were selected according to the Rotterdam criteria, and the study included primary infertile patients with PCOS aged 18-40. Patients with secondary infertility, congenital anomalies, tubal or uterine pathology, male-related infertility cases, or non-compliance with treatment were excluded.

Data Analysis: Descriptive statistics were presented as mean, standard deviation, median, minimum, and maximum values for continuous variables. Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, and Pearson's chi-square test were used for comparisons between groups. A two-tailed p-value of <0.05 was considered statistically significant. Data analysis was conducted using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 29.0.2.

Results: The study findings revealed differences in pregnancy success rates between obese and non-obese groups. The pregnancy success rate was 35% in the IVF group, 16% in the IUI group, and 6% in the clomiphene group, indicating that IVF has a higher success rate than other treatments. Additionally, the pregnancy rate in the IVF group was 22.58% for patients with BMI ≥ 30 and 40.58% for those with BMI < 30, with the difference approaching statistical significance. This suggests that higher BMI may negatively affect IVF success. In the clomiphene treatment, BMI differences did not have a significant effect on success rates, with pregnancy rates of 5.41% in the obese group and 6.35% in the non-obese group. Similarly, BMI did not have a significant impact on success rates in the IUI treatment.

Conclusion: This study evaluated the effects of body mass index on pregnancy success in infertile patients with polycystic ovary syndrome. The results indicate lower pregnancy rates in obese patients with BMI ≥ 30, especially in assisted reproductive techniques like IVF. Obesity reduces pregnancy rates by affecting hormonal and physiological factors, underscoring the importance of lifestyle changes and BMI reduction strategies for obese patients with PCOS. Further research is recommended to detail BMI's effects and to personalize infertility treatment approaches.