İzmir ilinde çalışan aile hekimlerinin klinik uygulamalarında biyopsikososyal yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması
The determination of to what extent family physicians working in İzmir province use biopsychosocial approach in their daily practices
Yazar: MUSTAFA GÖKHAN ŞEN
Danışman: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL ; DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Hastalar = Patients ; Psikososyal bozukluklar = Psychosocial disorders ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features

Özet:
Amaç: Biyopsikososyal (BPS) model, bireyin sağlık durumunun biyolojik, psikolojik ve sosyal süreçlerin karmaşık bir bileşimi ile karşılıklı etkileşim içerisinde olduğunu savunur.
Aile hekimliğinin temel bakış açısı olmasına rağmen uygulamaya ne ölçüde yansıdığına ilişkin yeterli veri bulunmamaktadır. Bunun önemli nedenlerinden birisi, BPS yaklaşımın klinik pratiğe yansımasını ölçebilecek net ve nesnel ölçütlerin az olması, yeterince bilinmemeleri ve kullanılmamalarıdır.
Bu araştırmada aile hekimlerinin klinik pratiklerinde BPS yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya İzmir ilinde birinci basamakta görev yapan 40 aile hekimi katılmıştır.. Her bir katılımcı, daha önceden iki senaryo üzerine eğitim almış iki simüle hasta ile ardışık olarak iki hasta-hekim görüşmesi yapmıştır. Bu görüşmeler görsel ve işitsel olarak kayıt altına alınmış ve üç araştırmacı tarafından, Margalit ve arkadaşlarının geliştirdikleri, bir ölçek kullanılarak değerlendirilimiştir. Ayrıca katılımcılarda aynı ölçekle kendi görüşmelerini değerlendirmişlerdir.
Bulgular: 80 hasta-hekim görüşmesi değerlendirilmiştir. Katılımcı hekimler kendi performanslarını biyopsikososyal olarak, araştırmacılar ise aynı performansları biyomedikal olarak değerlendirmişlerdir (p<0.05). Görüşme tipi olarak daha çok hekim kontrolünde bir yaklaşımın benimsendiği saptanmıştır. Hem katılımcıların hem de araştırmacıların değerlendirmeleri doğrultusunda iki senaryo arasında biyopsikososyal performans açısından fark bulunmamıştır. Toplam görüşme süresi daha uzun olan hekimlerin, diğer hekimlere göre biyopsikosoyal yaklaşıma daha yatkın oldukları saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Birinci basamak hekimleri biyopsikososyal yaklaşım göstermemektedirler. Bunun nedeni eğitim eksikliği olabilir. Bu konudaki farkındalığın artması, tıp fakültesi müfredatında konunun yeterince işlenmesi ve bu konuda yapılacak araştırma ve çalışmalar önümüzdeki yıllarda hekimlerin bakış açısına ışık tutacaktır.

Anahtar Kelimeler: Biyopsikosoyal yaklaşım, hasta merkezli klinik yöntem, aile hekimliği

Abstract:
Objective: Biopsychosocial (BPS) model argues that the state of individual's health is in an interaction with the complex composition of the biological, psychological and social processes. Although, this model is the basic point of view of the family physicians, there is no sufficient data regarding with its reflection to daily clinical practice. One of the major reasons for this is the lack of enough, clear and objective criteria which are widely known and used to measure BPS performance of physicians. The aim of this study is to determine BPS performances of family physicians
Method: 40 Family physicians working in primary health care in Izmir participated in the study. Each participant made two consultations consecutively with two simulated patients who previously trained on two scenarios. Audiovisual recordings of these consultations were evaluated by three researchers by using a scale developed by Margalit and colleagues. The participants also evaluated their own performances with the same scale.
Results: : 80 patient-physician interviews were evaluated. While the physician participated in the study evaluated their own performance as biopsychosocial; the researchers evaluated the same performance as biomedical (p <0.05). Participants showed mostly a paternalistic approach. There were no differences between two scenarios in terms of participants? and researchers? assessments of biopsychosocial performance. Consultations with longer total durations are more likely to be patient centered (p <0.05).
Conclusion: The primary care physicians do not adopt a biopsychosocial approach in their practices. The reason for this may be the lack of education. To increase awareness on this issue; the processing of the issue satisfactorily in the medical school curriculum and, researches and studies on this topic in the future will shed light to physicians' perspective.

Keywords: The biopsychosocial approach, the patient-centered clinical method, the family physician.