Tokat-Almus yöresi doğu kayını meşcereleri için  çap-boy modellerinin geliştirilmesi
Development of height-diameter models for oriental beech stands in Tokat-Almus region
Yazar: SERHAT GÜRGÜN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÖZÇELİK
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Tokat-Almus yöresi doğu kayını meşcereleri için çap-boy modelleri geliştirilmiştir. Bu amaçla 68 adet örnek alanda toplam 2392 adet ağaçta çap-boy ölçümü yapılmıştır. Ölçümü yapılan veriler, tesadüfi olarak iki gruba ayrılmıştır. Gruplardan biri model geliştirmek (39 adet), diğeri ise geliştirilen modellerin test edilmesi (39 adet) amacıyla kullanılmıştır. Doğu kayını meşcereleri için öncelikle en uygun temel çap-boy modelinin belirlenmesi amacıyla yaygın olarak kullanılan bazı çap-boy modelleri dört farklı ölçüt değerleri kullanılarak test edilmiş ve en uygun modelinin Gompertz modeli olduğu görülmüştür. İkinci aşamada, bazı genelleştirilmiş çap-boy modelleri test edilmiştir. Üçüncü aşamada ise en başarılı basit çap-boy modeli kullanılarak karışık etkili modelleme tekniği kullanılarak çap-boy modeli geliştirilmiştir. Dördüncü aşamada ise yine Gompertz modeli kullanılarak, 3 ve 5 kantili temel alan kantil regresyon yöntemi ile çap-boy modelleri geliştirilmiştir. Son aşamada ise, her örnek alanda 1 ile 10 arasında değişen sayıda ağaç ön bilgi olarak kullanılarak üçüncü ve dördüncü aşamada geliştirilen modeller kalibre edilmiş ve envanter maliyetleri de dikkate alındığında en uygun kalibrasyon alternatifinin her örnek alanda 5 ağaç kullanılması olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda, karışık-etkili modelleme tekniği ve genelleştirilmiş çap-boy modeli kullanılarak geliştirilen modellerin Almus yöresi doğu kayını meşcerelerinde güvenilir boy tahminleri için kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, height-diameter models were developed for the oriental beech stands of the Tokat-Almus region. For this purpose, diameter and height measurements were performed on 2392 trees in 78 sample areas. The data were divided into two groups randomly. One of the groups was used to develop a model and the other group was used to test the models developed. Some well-known and commonly used height-diameter models were tested to determine the most suitable base height-diameter model by four different criteria, and the Gompertz model was found to be the most suitable height-diameter model for the natural oriental beech stands. In the second stage, some generalized height-diameter models were tested for the same dataset. In the third stage, the height-diameter model was developed by using the most successful simple height-diameter model utilizing mixed-effect modeling approach. In the fourth stage, height-diameter models were developed with the quantile regression approach based on 3 and 5 quantiles, again using the Gompertz model. In the last stage, the models developed in the third and fourth stages were calibrated by using 1 to 10 trees as preliminary information in each sample plot, and considering the inventory costs, it was evaluated that the most appropriate calibration alternative was obtained by using 5 trees in each sample plot. As a result of the study, it was concluded that the models developed using the mixed-effect modeling approach and the generalized height-diameter model can be used for reliable height estimations in the oriental beech stands of the Almus region.