Pyrodwarf armut anacında yüzen perlit yatağında mikro çeliklerin ex vitro köklenmesi üzerine farklı IBA dozlarının etkileri ve mikro çoğaltılmış bitkilerin gelişim performansı
Effects of different doses of IBA on ex vitro rooting of microcuttings in the floating perlite bed and growth performance of micro-propagated plants in pyrodwarf pear rootstock
Yazar: FARANGIS NAWANDISH
Danışman: PROF. DR. HATİCE DUMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, Pyrodwarf armut anacında (Pyrus communis) mikro çeliklerin yüzen perlit yatağında ex vitro köklenmesi üzerine kontrol ve 25, 50, 100 ve 150 mg/L IBA dozlarının ve ex vitro köklendirmede etkili bulunan bazı uygulamaların bitki gelişim performansı üzerine etkileri araştırılmıştır. İlk denemede mikro çelikler yüzen perlit yatağına dikilmeden önce kontrol dışında IBA solüsyonlarına 10 saniye süreyle daldırılmıştır. Kültürler 16 saat aydınlık (35 μmol∙m-2∙s-1), 8 saat karanlık fotoperiyodun uygulandığı 25±2ºC sıcaklıktaki iklim odasında 4 hafta tutulmuştur. İkinci denemede, önceki denemenin bulgularına göre etkili bulunan bazı uygulamalarla (kontrol, 25 ve 50 mg/L IBA) yüzen perlit yatağında köklendirilmiş bitkicikler torf ve perlit karışımına dikilmiş ve sera koşullarında Haziran-Kasım ayları arasında geliştirilmiştir. 
İlk denemede köklenme oranları (%77.8±2.2-%81.1±4.0), kök sayısı (1.9±0.2-2.5±0.2 adet/mikro çelik) ve en uzun kökün uzunluğu (22.8±0.2-36.8±0.2 mm) bakımından uygulamalar arasında istatistiksel anlamda önemli bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Bu uygulamaların vejetasyon periyodunda bitki boyu, yaprak ve boğum sayısı üzerine etkileri genel olarak benzer olmuştur. Vejetasyon sonunda da bitki boyu (111.7±6.6-118.7±4.1 mm) bakımından uygulamalar arasında önemli bir farklılık belirlenmemiştir. Ancak diğer özelliklerde önemli bir farklılıkla en yüksek değerler 50 mg/L IBA uygulamasında saptanmıştır. Bu uygulamada gövde çapı 4.5±0.1 mm, yaş ve kuru kök ağırlıkları sırasıyla 1173.0±126.0 ve 196.5±12.8 mg/bitki, yaş ve kuru sürgün ağırlıkları da 1547.8±30.6 ve 704.7±16.7 mg/bitki olarak kaydedilmiştir. 
Sonuç olarak, Pyrodwarf anacının mikro çeliklerinin ex vitro köklendirilmesi ve eş zamanlı olarak dış koşullara alıştırılmasında yüzen perlit yatağı tekniği etkilidir ve dikim öncesi mikro çeliklerin 50 mg/L IBA solüsyonuna 10 saniye süreyle daldırılması ileri aşamalarda mikro çoğaltılmış bitkilerin gelişim performansını artırmaktadır.

Abstract:
In this study, the effects of control and IBA doses of 25, 50, 100 and 150 mg/L on ex vitro rooting of micro cuttings of Pyrodwarf pear rootstock (Pyrus communis) in floating perlite bed, and some treatments that were effective in ex vitro rooting on plant growth performance were investigated. In the first experiment, micro cuttings were dipped for 10 seconds in IBA solutions except control before planting in floating perlite bed. The cultures were kept for 4 weeks in a climate chamber at 25±2ºC with a photoperiod of 16 hours light (35 μmol∙m-2∙s-1) and 8 hours darkness. In the second experiment, plantlets rooted in the floating perlite bed with control, 25 and 50 mg/L IBA were planted in a mixture of peat and perlite, and developed under greenhouse conditions from June to November.
In the first trial, there was no statistically significant difference between treatments in rooting percentages (77.8±2.2%-81.1±4.0%), number of roots (1.9±0.2-2.5±0.2 roots/micro cuttings) and length of the longest root (22.8±0.2-36.8±0.2 mm). The effects of the treatments on plant height, number of leaves and internodes were generally similar during the vegetation period. At the end of the vegetation period, there was no significant difference between the treatments in plant height (111.7±6.6-118.7±4.1 mm). However, the highest values were found in 50 mg/L IBA treatment with a significant difference in other traits. Stem diameter was 4.5±0.1 mm, fresh and dry root weights were 1173.0±126.0 and 196.5±12.8 mg/plant, and fresh and dry shoot weights were 1547.8±30.6 and 704.7±16.7 mg/plant, respectively.
In conclusion, the floating perlite bed technique is effective in ex vitro rooting and simultaneous acclimatization of micro cuttings of Pyrodwarf rootstock, and dipping of micro cuttings in 50 mg/L IBA solution for 10 seconds before planting improves the growth performance of micropropagated plants at later stages.