İskemik serebrovasküler olay ile risk faktörü olarak lipid düzeyleri arasındaki ilişkinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of the relationship between ischemic cerebrovascular event and lipid levels as A risk factor
Yazar: MEHMET HÜSEYİN VAROL
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Lipidler = Lipids ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: İskemik inme, vasküler hasara bağlı olarak beynin belirli bir bölgesine serebral kan akımının azalması ve bununla birlikte akut gelişen nörolojik bozukluk şeklinde
tanımlanmaktadır. Tüm inmelerin yaklaşık %80'i iskemik sebeplere bağlıdır. İskemik inmelerin en sık nedeni ise aterosklerotik plak rüptürü ya da plak üzerine trombüs eklenmesidir. Ateroskleroz, ilk oluşum evrelerinden itibaren kan lipid düzeyi ile bağlantılı bir süreçtir. Bu çalışmamızda acil serviste iskemik serebrovasküler olay tanısı konulup hastaneye yatışı yapılan hastalarda bakılan lipid düzeylerini diğer laboratuar parametleri, demografik özellikler, özgeçmiş, klinik, görüntüleme, yapılan tedaviler ve hastanın taburculuktaki durumunu incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil servisine 2019/1 Mayıs-2020/ 1 Mayıs tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri olgulardan iskemik serebrovasküler olay tanısı alan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların; demografik verileri, ek hastalıkları, kan lipid düzeyleri, diğer laboratuar parametleri, geliş Gloskow Koma Skoru (GKS), EKG ritmi, vital parametreleri, TOAST sınıflaması, NIHSS skorları, damar tutulumları, yapılan tedaviler, yatılan gün sayısı ve taburculuktaki durumu kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilme kriterlerine uyan 300 hastanın verileri analiz edildi. Hastaların 152(%50,7)'si kadınlardan ve 148(%49,3)'i erkeklerden oluşmaktadır. Hastaların genel yaş ortalaması 70,26±12,87, kadınların 72,85±11,75 ve erkeklerin 67,61±13,46 olarak tespit edildi. Yaşın klinik sonlanımla kıyaslamasında exitus olanlarının yaş ortalaması (75,72±11,95) anlamlı olarak daha yüksek tespit edildi (p<0,001.Hastaların %80,7(n=242)'ninde HT, %40,3(n=121)'ünde DM, %49(n=147)'unda HL ve %41(n=123)'inde KAH
mevcuttu. TOAST sınıflamasına göre dağılıma bakıldığında; büyük damar tutulumu %41,7(n=125), kardiyoembolizm %21,3(n=64), küçük damar tutulumu %33,7(n=101), diğer belirlenen nedenler %3(n=9) ve nedeni belirlenemeyenler %0,3(n=1) olarak tespit edildi. HDL ortalama değeri 39,85, klinik sonlanımı sağ olanlarda 40,16 ve ölü olanlarda 36,93 tespit edildi. HDL düşüklüğü ile mortalite arasında anlamlı negatif ilişki tespit edildi (p=0,001). NIHSS ≥20 olan hastalarda mortalite anlamlı şekilde yüksek bulundu (p<0,001). GKS 15 altında olan hastalarda mortalite anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,001). Troponin değeri yüksek olan hastalarda mortalite daha yüksek bulundu (p=0,001). Trombolitik
tedavi uygulanan hastaların %33(n=32)'ünde tam düzelme ve %39(n=38)'unda kısmi düzelme gözlenirken, %16,5(n=16)'inde değişiklik gözlenmedi. Trombolitik uygulanan grupta mortalite oranı %11,3(n=11) olarak tespit edildi. Trombolitk tedavi alan hastalarda almayanlara göre klinik olarak tam düzelme anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001).
Sonuç: Düşük HDL düzeyleri iskemik inme için risk faktörü olmasının yanında mortalite artış ile de ilişkili olduğu tespit edildi.
Anahtar Kelimeler: İskemik inme, lipidler, risk faktörleri, mortalite

Abstract:
Aim: Ischemic stroke is defined as a decrease in cerebral blood flow to a certain region of the brain due to vascular damage and an acute neurological disorder that develops with it. About 80% of all strokes are due to ischemic causes. The most common cause of ischemic stroke is rupture of atherosclerotic plaque or addition of thrombus on the plaque. Atherosclerosis is a process associated with the blood lipid level from its initial stages of formation. In this study, we aimed to examine the lipid levels, other laboratory parameters, demographic characteristics, history, clinic, imaging, treatments, and the status of the patient at discharge in patients diagnosed with ischemic cerebrovascular
accident and hospitalized in the emergency department.
Materials and Methods: In our study, the files of patients who were diagnosed with ischemic cerebrovascular accident among patients aged 18 years and older who applied to the Emergency Department of Health Sciences University Konya Training and Research Hospital between 2019/1 May-2020/1 May were retrospectively analyzed. The patients included in the study; Demographic data, comorbidities, blood lipid levels, other laboratory parameters, arrival Gloskow Coma Score (GCS), ECG rhythm, vital parameters, TOAST classification, NIHSS
scores, vascular involvement, treatments, number of days hospitalized, and discharge status were recorded.
Results: Data from 300 patients who met the inclusion criteria were analyzed. Of the patients, 152(50.7%) were women and 148(49.3%) were men. The mean age of the patients was 70.26±12.87, for women72.85±11.75 and 67.61±13.46 for men. When the age was compared with the clinical outcome, the mean age (75.72±11.95) of those who died was found to be significantly higher (p<0.001). Of the patients, 80.7% (n=242) had HT, 40.3% (n=121) had DM, 49% (n=147) had HL, and 41% (n=123) had CAD. Distribution of the Toast classification is; Large vascular involvement 41.7% (n=125), cardioembolism 21.3% (n=64), minor vascular involvement 33.7% (n=101), other specified reasons 3% (n = 9) and the cause cannot be determined detected as 0.3% (n=1). The mean HDL value was 39.85, in healthy patients 40.16 and 36.93 in dead patients. A significant negative correlation was found between low HDL and mortality (p=0.001). Mortality was found to be significantly higher in patients with NIHSS ≥20 (p<0.001). Mortality was found to be significantly higher in patients with GKS under 15 (p<0.001). Mortality was found to be higher in patients with high troponin value (p=0.001). Of the patients who underwent thrombolytic therapy, complete recovery were 33% (n=32), partial recovery were 39% (n=38) and whereas no change were 16.5% (n=16). The mortality rate in the thrombolytic group was 11.3% (n=11). Clinical complete recovery was found to be significantly higher in patients who received thrombolytic therapy compared to
those who did not (p<0.001).
Conclusion: Low HDL levels were found to be associated with the increase in mortality, as well as the risk factor for ischemic stroke.
Keywords: Ischemic stroke, lipids, risk factors, mortality