Bolaman Çayı yukarı çığırında (Ordu) havza yönetimine yönelik riskler ve planlama önerileri
Risks and planning recommendations for Bolaman Stream upper course (Ordu)
Yazar: HAMDİ UĞUR TAŞ
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ZEYBEK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bolaman Çayı Havzası = Bolaman Stream Basin ; Havza yönetimi = Basin management ; Havzalar = Basins ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Planlama = Planning ; Risk = Risk ; Risk analizi = Risk analysis ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Hızla artan nüfus ve tüketim taleplerine bağlı olarak doğal kaynakların optimum ve sürdürülebilir şekilde kullanımı günümüz dünyasında büyük önem taşımaktadır. Yaklaşık yedi buçuk milyar insanın yaşadığı dünyamızı 2019 ve 2020 yılında etkisi altına alan Covid-19 salgını doğal kaynakların ve üretimin toplumlar için ne denli gerekli olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Dolayısıyla yaşam alanlarındaki risklerin belirlenmesi ve çözüm önerileri sunulması, potansiyellerin ise verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılması gerekmektedir. Ayrıca geleceğe yönelik planlama yaparak üretimin artırılması sürdürülebilir bir ekonominin temel taşı olmuştur. Havza yönetimi çalışmaları bu kapsamda top yekûn coğrafi planlama ve yönetim için önem taşımaktadır. Coğrafya bilimi, insan ve doğa etkileşimini esas alması sebebiyle, havza yönetimiyle ilgili çalışmaların coğrafya bilimi içinde yer alması kaçınılmazdır.
"Bolaman Çayı Yukarı Çığırında (Ordu) Havza Yönetimine Yönelik Riskler ve Planlama Önerileri" isimli bu çalışma; Ordu ili sınırları içinde yer alan Bolaman Çayı'nın yukarı çığırını kapsamaktadır. Çalışmanın amacı yöredeki fiziki ve beşerî ortama ait unsurların risk ve potansiyelleri ile karşılıklı etkileşimlerinin coğrafi bir bakış açısıyla analiz edilerek, elde edilen sonuçlar ışığında sürdürülebilir bir havza yönetimine yönelik öneriler sunmaktır.
Çalışma sahasının jeoloji, jeomorfoloji, iklim, su, toprak, bitki gibi doğal özellikleri ile; nüfus, yerleşme, tarım, ticaret, sanayi, turizm gibi beşerî faaliyetleri arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Bu coğrafi faktörlerin risk analizleri yapılmış, potansiyelleri tespit edilmiştir. Sahaya ait coğrafi risklerin belirlenmesinde başta arazi çalışmaları olmak üzere, CBS ve UA gibi teknolojiler ile Çok Katmanlı Ağırlıklı Çakıştırma, RUSLE, CORINE gibi güncel yöntemlerin yanı sıra anket ve mülakat gibi geleneksel yöntemler de kullanılmıştır. 
Yapılan analizlere göre çalışma sahasının başlıca potansiyellerini; tarımsal üretim, hayvancılık, tarıma dayalı sanayi ve turizm oluşturmuştur. Yörenin sahip olduğu yüksek heyelan duyarlılığı, aşırı göç, ulaşım sıkıntısı ile kaynakların yanlış ve yetersiz kullanımı başlıca riskleri oluşturmaktadır. Belirlenen potansiyel ve risklere göre kırsal kalkınmaya dayalı sürdürülebilir havza yönetimine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Depending on the rapidly increasing population and consumption demands, optimum and sustainable use of natural resources is of great importance in today's world. The Covid-19 epidemic, which affected our world, where about seven and a half billion people live, in 2019 and 2020, once again revealed how necessary natural resources and production are for societies. Therefore, it is necessary to identify the risks in living areas and offer solutions, and potentials must be used efficiently and sustainably. In addition, increasing production by planning for the future has become the cornerstone of a sustainable economy. In this context, basin management studies are important for total geographical planning and management. Since geography is based on the interaction of humans and nature, it is inevitable that studies on basin management are included in the science of geography.
"Risks And Planning Recommendations For Bolaman Stream Upper Course (Ordu)" is this work; it covers the upper course of Bolaman Stream located within the borders of Ordu province. The aim of the study is to analyze the risks and potentials of the elements of the physical and human environment in the region and their mutual interactions from a geographical perspective and to offer suggestions for a sustainable basin management in the light of the results obtained.
With the natural features of the study area such as geology, geomorphology, climate, water, soil and plants; relationships between human activities such as population, settlement, agriculture, commerce, industry and tourism are discussed. Risk analysis of these geographical factors have been made and their potentials have been determined. In the determination of the geographic risks of the field, traditional methods such as surveys and interviews, as well as current methods such as Weighted Overlay Analysis, RUSLE, CORINE, and technologies such as GIS and RS have been used, especially field studies.
According to the analysis made, the main potentials of the study area are; agricultural production, animal husbandry, agriculture-based industry and tourism. The high landslide sensitivity of the region, excessive migration, transportation difficulties and misuse of resources constitute the main risks. Suggestions for sustainable basin management based on rural development have been developed according to the identified potentials and risks.