Okul öncesi dönem çocuklarının kullandıkları liderlik stratejilerinin oyun bağlamında incelenmesi
Investigation of the leadership strategies of preschool children in the context of play
Yazar: TUĞBA ÇELİK YAKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YAŞAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Oyun davranışı = Play behaviour ; Oyunlar = Games ; Toplumsal konum = Social status

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi dönem çocuklarının kullandıkları liderlik stratejilerinin neler olduğu ve bu stratejilerin farklı oyun türlerinde nasıl ortaya çıktığını incelemek amacıyla yapılmış nitel bir çalışmadır. Bu araştırmada uygulanan desen durum çalışmasıdır. Çalışma, Gaziantep ili, Şahinbey merkez ilçesinde, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız bir anaokulunda 15 çocuktan oluşan beş yaş sınıfı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler gözlem, görüşme, doküman analizi ve araştırmacı günlüğü kullanılarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle anlamlandırılmıştır. İçerik analizinde veriler kodlanmış, uygun kategoriler ve temalar oluşturulmuş, elde edilen kategoriler ve temalar sistematik şekilde düzenlenmiştir.
	Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre okul öncesi dönem çocuklarının kullandıkları liderlik stratejileri Mawson (2011) çalışması temel alınarak fiziksel saldırganlık, fiziksel atılganlık, ilişkisel saldırganlık ve ilişkisel atılganlık olmak üzere dört kategoride incelenmiştir. Çocukların kullandığı liderlik stratejilerini farklı oyun türleri içinde incelemek amacıyla Lillard (2014) tarafından tanımlanan okul öncesi dönem çocuklarının oynadıkları oyun kategorileri temel alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre belirlenen dört liderlik stratejisinden en fazla ilişkisel atılganlık stratejisinin kullanıldığı görülürken; bu stratejilerin tamamının kullanıldığı oyun türünün ise dramatik oyun ve yapı-inşa oyunları olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda liderlik stratejilerinden fiziksel saldırganlık stratejisinin yapı-inşa oyunu, fiziksel (lokomotor) oyun ve kurallı oyunda içinde kendi isteklerini yaptırmak için saldırgan davranış sergileme; dramatik oyun içinde kabadayı rolüne bürünme şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür. Fiziksel atılganlık stratejisinin; dramatik oyunda kaynakları elinde tutarak güç hakimiyeti sağlama, yapı-inşa oyunları ve fiziksel (lokomotor) oyun diğerlerini kontrol etme; kurallı oyun içinde ise evden oyuncak getirerek güç hakimiyeti sağlama ve kahramanlığa soyunarak güç hakimiyeti sağlama şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür. İlişkisel saldırganlık stratejisinin; dramatik oyun, yapı-inşa oyunları ve fiziksel (lokomotor) oyunlarda, diğerleriyle ilişkilerinde baskı kurarak lider olma ve kendini daha başarılı görme şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür. İlişkisel atılganlık stratejisinin ise; dramatik oyunda destekçi toplama, dikkatleri üzerine toplama ve güçlü olana yakın olarak lider olma, yapı-inşa oyunları ile fiziksel (lokomotor) oyunlarda destekçi toplama ve güçlü olana yakın olarak lider olma şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür. Manipülatif oyun içinde ise destekçi toplayarak lider olma şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür. 

Anahtar kelimeler:  Liderlik,  liderlik stratejileri, okul öncesi dönemde oyun, oyunda sosyal konum

Abstract:
This is a qualitative study conducted to explore the leadership strategies used by pre-school children and how they use these leadership strategies in different play types. The syudy is designed as case study. The study was carried out with a five- year old age group consisting of 15 children in an independent nursery school in the central district of Şahinbey in the province of Gaziantep. The data were collected through observations, interview, document analysis and researcher's diary. The data were interpreted by the content analysis method. During this process, the data were coded, the appropriate categories and themes were formed and these categories and themes were interpreted.
	In this study, the leadership strategies used by pre-school children were examined in four categories as physical aggression, physical assertiveness, relational aggression and relational assertiveness as it was mentioned in the study of Mawson's (2011) study. The play categories that defined by Lillard (2014) were used in order to examine the leadership strategies related to the types of children's play. According to the findings, it was seen that among the four leadership strategies, relational assertiveness strategy was used the most. It was found that all of leadership strategies were used during dramatic play and structure-building play. Physical aggression leadership strategy was seen mostly during structure-building play, physical (locomotor) play, dramatic play and games with rules. Physical assertiveness strategy was seen in dramatic play as controlling power by having the resources; in structure-building play and physical (locomotor) play as controling play mates; in games with rules as dominance by bringing toys from the house and by playing the hero. Relational aggression strategy was seen in dramatic play, structure-building play and physical (locomotor) games by putting pressure on others and to be able to show themselves as more successful. Relational assertiveness strategy was seen in dramatic play, structure-building play and physical (locomotor) as for gathering supporters, focusing on attention and being close to the strong. In the manipulative play, relational assertiveness strategy was seen that it emerged as a leader by gathering supporters.
Keywords: Leadership, leadership strategies, preschool play, power balance in the play