Gençlikte ortaya çıkan erişkin tip diyabet (MODY) olgularında HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B gen mutasyonlarının klinik değerlendirilmesi
Clinical evaluation of HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B gene mutationson maturity onset diabetes of the young (MODY) cases
Yazar: LAMİYA MARDAN HACIZADE
Danışman: PROF. DR. GÖKAY BOZKURT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Genetik varyasyon = Genetic variation ; Genler = Genes ; Mutasyon = Mutation

Özet:
Amaç: Maturity Onset Diabetes of the Young / Gençlikte Ortaya Çıkan Erişkin Tip
Diyabet (MODY) pankreas beta hücre işlevinde fonksiyon bozukluğu sonucu ortaya çıkan,
otozomal dominant kalıtım gösteren monogenik diyabet tipidir. MODY fenotipine neden olan
şu ana kadar 14 farklı gen bildirilmiştir. Toplumda en sık varyant saptanan MODY genleri
HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B'dir. MODY tanısını ve tiplerini moleküler olarak doğrulamak
kişiye özel tedavi ve genetikdanışma açısından önemlidir. Diabetes mellitus (DM)
prevalansının giderek artması, DM tanılı bireylerin pedigri analizlerinde DM tanılı bireylerin
olması ve sayıları arttıkça, tanı yaşının genç yaşlara tesadüf etmesi, MODY ayırıcı tanısının
iyi yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. MODY alt tipinin belirlenmesi hastada ve aile
üyelerinde ileride ortaya çıkabilecek diyabetik komplikasyonların riskini azaltmaya genetik
danışma açısından yardımcı olacaktır. Bu çalışmanın ana amacı erken yaşta diyabet tanısı
almış, 18 yaş ve üstü MODY ön tanısı ile izlenen olgularda HNF4A,GCK,HNF1A, HNF1B
genleri varyant sıklıklarını ve tiplerini belirlemektir. İkincil olarak da genlerle ilişkili olarak
olguların klinik bulgu ve semptomlarının korelasyonu incelenecektir.
Yöntem: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Tıbbi Genetik
Polikliniği'ne 1 Ocak 2014 - 25 Eylül 2021 tarihleri arasında MODY ön tanısıyla
başvuran/konsulte edilen 18-90 yaş arası olguların HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B genleri
çalışılan olguların dosyaları retrospektif olarak tarandı .
Bulgular: Çalışmaya MODY tanısı ile izlenen 18 yaş ve üstü 288 olgu dahil edildi.
Olguların moleküler sonuçları incelendiğinde; iki olguda HNF4A, sekiz olguda GCK, bir
olguda HNF1A, bir olguda da HNF1B geninde patojenik/olası patojenik varyant tespit edildi.
Bu varyantların dokkuzu hastalık yapıcı olduğu bilinen varyantlar iken, üçü daha önce
literatürde yer almamış novel varyantlardı.
Sonuç: HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B gen analizi sonuçları değerlendirildiğinde,
patojenik/olası patojenik varyant saptanan olguların oranı ve klinik bulguları literatürle
59
uyumlu bulunmuştur. Ayrıca olarak literatürde daha önce bildirilmemiş üç yeni
patojenik/olasıpatojenik varyant tanımlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: MODY, HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B

Abstract:
Aims: Maturity Onset Diabetes of the Young (MODY) is a monogenic version of
diabetes with autosomal dominant heredity and appears because of functional disorder at
pancreas beta cell function. 14 different genes which cause to MODY phenotype have been
indicated till now. Most common MODY genes with versions detected among society are
HNF4A, GCK, HNF1A and HNF1B. Molecular verification of MODY diagnosis and versions
is very important for personalized treatment and genetical consultation. Reasons which show
importance of MODY differential diagnosis are increase at Diabetes Mellitus prevalence,
individuals with DM diagnosis are indicated at pedigree analyses have relatives with DM
diagnosis and with increase at these analyses minimal age of this diagnoses falls to the young
ages. Determination of MODY subtypes will support genetical consultation and help decrease
risk of diabetic complications for patients and their family members in the future. Main
purpose of this study is determination of HNF4A, GCK, HNF1A and HNF1B genes variation
frequency and types who are monitored with MODY pre-diagnosis at the age of 18 or older,
for the patients with early age diabetes diagnosis. Secondly, correlation of clinical findings
and symptoms related with genes will be analyzed.
Methods: Retrospective screening of case files with HNF4A, GCK, HNF1A and
HNF1B gene studies of individuals among 18-90 ages with MODY pre-diagnosis who applied
to the Aydın Adnan Menderes University Medical Faculty Hospital Medical Genetics
Polyclinic during 01.01.2014 – 25.09.2021 carried out.
Results: 288 findings of individuals who are 18 years old or older with MODY
diagnosis included to the study. 2 cases with HNF4A, 8 cases with GCK, 1 case with HNF1A
and 1 case with HNF1B genes with pathogenic / potential pathogenic variation findings have
been detected during analyze of molecular results at the findings. 9 of these variations are
knows as pathogen and 3 of them are novel pathogenic / potential pathogenic variations which
is not indicated at the literature.
Conclusion: HNF4A, GCK, HNF1A and HNF1B genes analyze results evaluation as
share of pathogenic / potential pathogenic variation findings and clinical findings are comply
with literature. In addition, 3 new variations identified to the literature.
Keywords: MODY, HNF4A, GCK, HNF1A, HNF1B