Multipl skleroz hastalarında manyetik rezonans görüntülemede kantitatif talamus volümünün klinik özellikler, özürlülük ve kognisyon ile ilişkisi
The relationship between quantitative thalamic volume of multiple sclerosis patients in magnetic resonance imaging with clinical features, disability and cognition
Yazar: SEDA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ EFENDİ
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Atrofi = Atrophy ; Biliş = Cognition ; Engellilik = Disability ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Talamus = Thalamus

Özet:
Giriş ve amaç: Multipl sklerozis (MS) santral sinir sistemini tutan, ilerleyici bozukluklara sebep olabilen kronik demiyelinizan bir hastalıktır. MS hastalarında klinik durumu değerlendiren pek çok test mevcuttur. Bu testler takip ve tedavinin belirlenmesi açısından kritik önem taşır. Bunların yanı sıra radyolojik değerlendirme Manyetik rezonans görüntülemenin (MRG) günlük pratikte artan payı ile önemini arttırmaktadır. Çalışmamızın amacı MS hastalarında talamus volüm ölçümü ile klinik testler arasındaki ilişkiyi hasta ve kontrol grupları arasındaki farklılıklarla birlikte araştırmaktır.
Gereç ve yöntemler: Hasta grubumuz Ekim 2019- Haziran 2020 tarihleri arasında, kurumumuz Nöroloji MS polikliniğine başvuran, 2017 McDonald kriterlerine göre MS tanısı almış ve rutin MR tetkik tarama zamanı gelen hastalar prospektif olarak incelenerek belirlenmiştir. Kontrol grubumuz ise, aynı zaman diliminde farklı sebeplerle MR çekilen ancak herhangi bir patoloji izlenmeyen hastalardan oluşmaktadır. Çalışmamıza dahil edilme kriterleri; 2017 McDonald kriterlerine göre MS tanısına sahip olmak ve 18-60 yaş arası olmaktır. Kriterlere uygun olarak belirlenen zaman diliminde 60 hasta tetkik edilmiştir. 3 hasta uygun MR tetkikine sahip olmadığı için çalışmadan çıkartılmıştır. Çalışma grubumuzu oluşturan kişilere, Genişletilmiş özürlülük durum ölçeği (Expanded disability status scale, "EDSS" ), 25 adım yürüme testi, 9 delikli test, dijit sembol testi, Montreal bilişsel değerlendirme testleri yapıldı. MR tetkikleri uygun formata çevirildikten sonra, 3 boyutlu T1 ağırlıklı görüntü serisinde talamus volümü, intrakraniyal volüm, beyin volümü volBrain (https://www.volbrain.upv.es/) otomatize segmentasyon modülüne ön işleme ve volüm ölçümlerinin yapılması amacıyla yüklendi. Yapılan segmentasyonlar ve ölçümler 6 yıl tecrübesi bulunan radyoloji uzmanı tarafından değerlendirildi.
Bulgular: Yaş ve cinsiyet özellikleri açısından hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmemiştir. Her iki gruba yapılan klinik testler ve radyolojik ölçümlere ait ortalamalar karşılaştırıldı. Düzeltilmiş talamus volümü arasında hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık izlendi (hasta: %0,72 kontrol: %0,83, p<0,001). Gruplara ait yapılan diğer ölçümler; 9 delikli test dominant el, 9 delikli test nondominant el, Dijit Sembol testi (DST) toplam süre, DST toplam doğru, DST 90 saniye doğru, Montreal bilişsel değerlendirme testi, 25 adım yürüme testi, talamus volümü, toplam beyin hacmidir. Toplam beyin hacmi ölçümü hariç tüm parametrelerde gruplar arasında dereceleri değişen anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Hasta grubunda yapılan korelasyon çalışmasındaysa, EDSS ve düzeltilmiş talamus volümünün diğer değişkenler ile korelasyonu değerlendirilmiştir. Buna göre; EDSS ile Montreal bilişsel değerlendirme testi dışındaki tüm değişkenler aynı yönde veya ters yönde anlamlı farklılıklar gösterirken, düzeltilmiş talamus volümü baz alındığındaysa; Montreal bilişsel değerlendirme testi ve DST toplam süre dışındaki tüm değişkenler aynı yönde veya ters yönde anlamlı farklılıklar göstermiştir.
Sonuç: Talamus hacminin klinik durum açısından ve potansiyel prognoz göstergesi olması açısından önemi mevcuttur. Klinik özürlülük durumu, alt ve üst ekstremite fonksiyonları ile anlamlı korelasyon göstermektedir. Ayrıca bilişsel testlerle talamus hacmi arasında kısmi korelasyon izlenmektedir.

Abstract:
Introduction and aim: Multiple Sclerosis (MS) is a chronical demyelinating disorder, affecting central nervous system components, causing progressive disabilities. There are several tests for MS to evaluate clinical condition. These tests take important role for determining proper treatmant and follow-ups. On the other hand, the role of radiological assessment increase with higher usage of Magnetic Resonance (MR) imaging in Daily practice. The aim of our study is to assess and investigate the relationship of thalamic volume with clinical tests.
Matherials and methods: Our patient group consisted of prospectively investing subjects applied to our Neurology clinic between October 2019- June 2020 those diagnosed as MS according to 2017 McDonald criteria and underwent MRI follow-up in the same period. Our control group consisted of randomly selected 30 subjects that underwent MR imaging and had no imaging abnormality in same time period. Inclusion criteria of our study are to be diagnosed as MS according to 2017 McDonald criteria and to be 18-60 age old. Considering these criteria 61 patients were recruited in specified time period. Out of 61 patients 3 were excluded due to inappropriate MR imaging. Expanded disability status scale, 25 feet walk test, nine hole peg test, symbol digit modalities test, Montreal cognitive asssesment test were performed to all subjects of our study. After converting MR images to suitable format 3 dimensional T1 weighted images are uploaded to volBrain (https://www.volbrain.upv.es/) automated segmentation module for preprocessing, segmentation and measuring of thalamic volume, intracranial volume and brain volume. Segmentations and volume measurements were controlled by a radiologist with 6 year experience.
Results: There were no significant difference between control and patient group regarding age and gender. There was significant difference between patient and control group in normalized thalamic volüme (patient: %0,72, control: %0,83, p<0,001). Other test and measures performed for both groups are; nine hole peg test for dominant hand, nine hole peg test for nondominant hand, total time spent in symbol digit modalities test, total correct answers in symbol digit modalities test, correct answers in 90 seconds in symbol digit modalities test, 25 feet walk test, Montreal cognitive assessment test, thalamic volume, thalamic volume/intracranial volume (normalized thalamc volume), total brain volume. All of the parameters above except total brain volume showed significant differences in various degrees between both groups. In correlation analysis in patient group, EDSS and normalized thalamic volume assessed along with other tests performed. Accordingly, EDSS showed significant positive or negative differences in all tests performed except Montreal cognitive assesment test, when normalized thalamus volume showed significant positive or negative differences in all tests performed except Montreal cognitive assesment test and total time spent in symbol digit modalities test.
Conclusion: Thalamic volume carries importance for both clinical condition and potential prognosis predictor. Clinical disability, upper and lower extremity functions show significant correlation with thalamic volume. Besides, thalamic volume showed partially significant correlation with cognitive tests.