Orhon Yazıtları'nda kiplik ifadeleri
Modality expressions in Orhon Inscriptions
Yazar: EZGİ YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FERRUH AĞCA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Kipler = Moods ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
Bu tez çalıĢmamızda kip ve kiplik kavramlarının tanımları ve bu iki kavramın
sınıflandırmaları üzerinde durulmuĢ, Orhon Yazıtlarında bulunan kiplik ifadeleri,
yapılan sınıflandırmaya göre incelenmiĢtir.
ÇalıĢmamız dört bölümden oluĢmaktadır:
Birinci bölümde öncelikle Eski Türkçe kavramı üzerinde durulmuĢ, daha
sonra Orhon Yazıtları ile ilgili genel bilgiler verilerek yazıtlar üzerine yapılmıĢ belli
baĢlı gramer çalıĢmaları verilmiĢtir.
Ġkinci bölümde kip ve kiplik kavramları ile ilgili teorik yaklaĢımlar üzerinde
durulmuĢtur. Öncelikle kip ve kiplik ile ilgili bugüne kadar yapılmıĢ önemli tanımlar
incelenmiĢtir. Ardından her iki kavramla ilgili yapılmıĢ tasnifler ele alınmıĢtır. Bu
tasniflerden yola çıkarak bizim oluĢturduğumuz kiplik tasnifi ortaya konulmuĢtur.
Üçüncü bölümde Orhon Yazıtlarında bulunan kiplik ifadeleri, ikinci bölümde
ortaya koyduğumuz kiplik tasnifine göre incelenmiĢtir. Öncelikle her bir kiplik
baĢlığından sonra kısaca bu baĢlığın tanımı yapılmıĢ daha sonra Orhon Yazıtlarında o
kiplik türüyle ilgili tespit edilen örneklere ve bu örneklerin açıklamalarına yer
verilmiĢtir.
Sonuç bölümünde yaptığımız çalıĢmalardan elde ettiğimiz sonuçlar
özetlenmiĢtir.
vi
Bu çalıĢma, bize kipliğin semantikle yakından ilgili ve iĢaretleyicilerini
sınırladırmanın pek de mümkün olmadığı bir kavram; kipin ise morfolojik
iĢaretleyicilerini tespit edebildiğimiz semantik bir kavram olduğunu, zaman zaman
birbiriyle karıĢtırılan ya da birbirinin yerine kullanılan bu iki kavramın kesin
sınırlarla birbirinden ayrılmayacağını gösterecektir.

Anahtar Kelimeler: 
Eski Türkçe, Orhon Yazıtları, kip, kiplik.

Abstract:
In this thesis study the definitions of the concepts of mood and modality and
the classifications of these definitions were dwelt on and statements of modality in
Orkhon Inscriptions were examined in respect of this classification.
The study is consist of four sections.
In the first section, after the concept of Old Turkish was dealt, some general
information about Orkhon Inscriptions was told and principal grammar studies
related to the inscriptions were mentioned.
In the second section, theoric approaches on the concepts of mood and
modality were discussed. First of all, important definitions about mood and modality
that have been established until today were analysed then, classifications related to
both of concepts were dicussed. On the basis of these classifications, the modality
classification that we have established was presented.
In the third section, the statements of modality in Orkhon Inscriptions were
analysed in accordance with the modality classification that we have established in
section two. At first, after presenting each of the modality title, the title was defined
and the identified examples in Orkhon Inscriptions about that kind of modality and
the explanations of these examples were discussed.
In the final section, the results that we gained from the analysis we have
performed were summarized. 
viii
In this study, it is going to be understood that modality is a concept that is
closely related to the semantics and it is not totally possible to classify its markers.
Additionally, it is also going to be understood that mood is a semantics concept of
which we can identify the morphologic markers. This study is going to show us that
these two concepts are occasionally intermixed or interchangeable and they can not
be disconnected via strict rules.

Key Words: 
Old Turkish, Orhon Ġnscriptions, mood, modality