Multiple skleroz gelişimi ile ilişkili miRNA'ların araştırılması
Investigation of miRNAs related to multiple sclerosis development
Yazar: FURKAN SARIDAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZARİFOĞLU
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Demiyelinizan hastalıklar = Demyelinating diseases ; Mikro RNA = Micro RNA ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; RNA = RNA

Özet:
Multiple Skleroz etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış, ancak genetik zeminde çevresel faktörlerin etkisi ile ortaya çıktığı düşünülen, periferde başlayarak otoimmun sürecin santral sinir sitemine geçmesi ve tekrar şekillenmesi ile seyreden, santral sinir sisteminin inflamatuar demiyelinzan nörodejeneratif otoimmun  bir hastalığıdır. Multiple skleroz'un tanısı radyolojik ve labaratuar (beyin omurilik sıvısı incelemesi vs.) bulguları ışığında klinik olarak konulmaktadır. Bu tanı sürecinde yardımcı laboratuar tekniklerinden beyin omurilik sıvısı incelemesi komplikasyonu olabilen lomber ponksiyon aracılığı ile yapılmakta ve bazı olgularda çekincelere neden olmaktadır. Ayrıca Multiple Skleroz hastalığının öncülü olarak kabul edilen Klinik İzole Sendrom ve Radyolojik İzole sendrom tanılı hastalar yıllar içindeki takiplerinde Multiple Skleroz tanısı alabilmekte ve bu aşamadan önce tanı konulup riskli olabilecek hasta gruplarında tedavi başlanması ileride gelişebilecek özürlülüğü engellemede oldukça önemlidir. 
mikroRNA (miRNA)'ların hücresel gelişim, homeostaz ve bağışıklık fonksiyonlarında önemli rol oynadığı, kanserden otoimmun hastalıklara kadar birçok patogenez ile ilişkili olduğu son yıllarda yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. miRNA ekspresyonlarının özel immün cevabı ve inflamatuar uyarıyı da düzenledikleri belirlenmiştir. miRNA-146a ve miRNA-155; TNF-α ve IL-1β gibi pro-inflamatuar aracılarla uyarılan, inflamatuar uyarıya cevapta merkezi bir rol oynadığı düşünülen miRNA'lardır. Ayrıca miRNA-10a, miRNA-146a ve miRNA-155'in gastrointestinal mukoza ile hematopoetik sistem ve immun sistem arasındaki etkileşimde görev aldıkları saptanmıştır.
Multiple skleroz etiyolojisi multifaktöriyeldir. Otoimmunite, genetik faktörler, D vitamini, sigara ve geçirilmiş EBV enfeksiyonunun etyolojide rol aldığı birçok çalışmada belirtilmiştir. Hastalığın etyopatogenezinde,  muhtemelen çevresel uyaran (örn; enfeksiyon), yatkınlık genleri (nöroinflamasyona yatkınlık sağlayan genlere sahip bireyler) ve belirleyici genler (yatkın bireylerdeki hastalık fenotipi) arasındaki etkileşimler rol oynamaktadır. miRNA aracılı gen düzenlenmesi gibi epigenetik mekanizmalar ise bireydeki hastalığa yatkınlığı ve hastalık şiddetini belirleyebilmektedir.
Bu çalışmada, MS hastalığının patofizyolojisinin anlaşılması, hastalığın tanı ve tedavi hedeflerine katkı sağlamak için, yeni potansiyel biyobelirteç ve terapötik hedef olabilecek miRNA'lardan miRNA-10a, miRNA-146a ve miRNA-155'in MS hastalığın  gelişimi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmamıza Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda Multiple Skleroz Polikliniği'nde Ekim 2015 – Mart 2018 tarihleri arasında Multiple Skleroz, Klinik İzole Sendrom, Radyolojik İzole Sendrom tanısı ile izlenen 82 hasta ve hastanemiz personelinden oluşan 32 sağlıklı bireyin kan ve feçes materyallerinde miRNA-10a, miRNA-146a ve miRNA-155 ekspresyonları real-time PCR analizi ile değerlendirilmiştir.
Çalışma sonuçlarına göre, RRMS, KİS ve RİS gelişimi ile mir-10a ekspresyon disregülasyonunun biyobelirteç potansiyeli taşıyacak düzeyde istatiksel olarak anlamlı olduğu, miR-146a ve miR-155 ekspresyon düzeylerinin ise RRMS tanılı hastalarda tanı yaşı, hastalık süresi ve atak sayısı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz , Klinik İzole Sendrom, Radyolojik İzole Sendrom, miRNA

Abstract:
INVESTIGATION OF miRNAs ASSOCIATED WITH MULTIPLE SCLEROSIS DEVELOPMENT


Multiple sclerosis is a neurodegenerative autoimmune disease of the central nervous system, which has not been fully illuminated but is thought to be caused by environmental factors on the genetic basis. The diagnosis of multiple sclerosis neurological examination, radiological findings, and laboratory (cerebrospinal fluid examination, etc.) are placed with findings. In this diagnostic process, a spinal fluid examination of the brain is performed through lumbar puncture, which may be a complication, and in some cases causes reservations. In addition, patients with clinical isolated syndrome and Radiological isolated syndrome diagnosed as the leading cause of multiple sclerosis can become Multiple Sclerosis in the follow-up and the initiation of treatment in patients with risk factors is very important in preventing disability in the future.
The recent studies have shown that microRNAs play an important role in cellular development, homeostasis and immune function, and are associated with many pathogenesis from cancer to autoimmune diseases. miRNA (miR-) Expression has been determined to regulate specific immune response and inflammatory response. miR-146a and miR-155 are miRNA that are stimulated by pro-inflammatory agents such as TNF-α and IL-1β, which are thought to play a central role in the response to inflammatory stimuli. In addition, miR-10a, miR-146a and miR-155 were involved in the interaction between microbiota, gastrointestinal mucosa and hematopoietic system and immune system.
The etiology of multiple sclerosis is multifocal. Autoimmune diseases, genetic factors, vitamin D, smoking and recurrent EBV infection have been reported in many studies involving etiology. The disease is probably caused by interactions between environmental stimulus (e.g. infection), predisposition genes (individuals with genes that predispose to neuroinflation), and determining genes (the phenotype of disease in predisposed individuals). Epigenetic mechanisms such as miRNA mediated gene regulation can determine the predisposition and severity of the disease in the individual.
In this study, we aimed to evaluate the pathophysiology of MS disease and the changes in MS disease of miR-10a, miR-146a and miR-155, a new biomaterial and therapeutic target in order to contribute to the diagnosis and treatment objectives of MS disease. In the present study, miR-10a, miR-146a and miR-155 expression in blood and feces materials of 82 patients with Multiple Sclerosis in Uludağ University Faculty of Medicine Department of Neurology between October 2015 and March 2018 were evaluated with the real-time PCR method.
According to the results of the study, Relapsing Remitting Multiple Sclerosis, Clinically İsolated Syndrome and Radiologically İsolated Syndrome  development and miR-10a expression dysregulation were associated with the level of non invasive biological diagnostic potential, and miR-146a and miR-155 expression levels were determined to vary with age, duration of disease and number of attacks in patients diagnosed with RRMS.

Key words: Multiple Sclerosis, Clinical isolated syndrome, Radiological isolated syndrome, miRNA.