Sermet Muhtar Alus'un "İstanbul'un Geçmiş Günlerinde Yeme İçme" eseri üzerine söz varlığı incelemesi
Vocabulary analysis on Sermet Muhtar Alus's work "Eating and Drinking in the Past Days of Istanbul"
Yazar: CENNET SERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT DOĞAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ahmet Rasim'den sonra Türk Edebiyatında 1952'ye kadar olan dönemde yerli renk gerçekliğini devam ettiren önemli isimlerden biri olan Sermet Muhtar Alus, eserlerinde İstanbul'un 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başındaki yaşantısını her kesimden insana yer vererek renkli üslubu ve güçlü gözlem yeteneğiyle, ayrıntılarıyla anlatmış bir yazardır. Yüksek Lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada, İstanbul'un yeme içme kültürüne dair Sermet Muhtar Alus'un yazılarının bir araya getirildiği "İstanbul'un Geçmiş Günlerinde Yeme İçme" eserinin söz varlığının incelemesiyle yazarın dil özelliklerinden yola çıkarak devrin Türkçesini gün yüzüne çıkarmak, günümüz Türkçenin söz varlığına katkıda bulunmak ve tespit edilen söz varlığı unsurlarıyla dönemin sosyal hayatı maddi ve manevi kültürü hakkında ipuçları yakalamak amaçlanmıştır.
Bu doğrultuda öncelikle Sermet Muhtar Alus'un hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında ise söz varlığı tanımı ve kapsamı ele alınıp, söz varlığının içeriğinde bulunan unsurlar detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca eserdeki söz varlığı unsurları (yabancı sözcükler, deyimler, atasözleri, yerel söyleyişler, ikilemeler, argo, kalıp sözler, terimler ve adlar) saptanmıştır. Deyimler, atasözleri, yerel söyleyişler, kalıp sözler, yabancı sözcükler, terimler ve adların bir kısmı sözlük çalışması ile değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, bir devre ayna tutan Sermet Muhtar Alus'un yazılarından yola çıkarak dönemin söz varlığı gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
After Ahmet Rasim, Sermet Muhtar Alus, one of the important names in Turkish literature who continued the local color realisim in the period until 1952, used his colorful and powerful style by including people from all strada of life in Istanbul at the end of the 19th century and the beginning of the 20th century in his works. He is a writer who explains things in detail with his observation skills. In this study, which we prepared as a master's thesis, we aim to reveal the Turkish of the period, based on the language characteristics of the author, by examining the vocabulary of the work "Eating and Drinking in the Past Days of Istanbul", which brings together the writings of Sermet Muhtar Alus about the food and drink culture of Istanbul, and to reveal the Turkish of today's Turkish language. It is aimed to contribute to the vocabulary and to catch clues about the social life, material and spiritual culture of the period with the identified vocabulary elements.
In this regard, first of all, information is given about the life, art and works of Sermet Muhtar Alus. As a result, the definition and scope of vocabulary are discussed, and the elements contained in the vocabulary continue to be explained in detail. In addition, vocabulary elements in the work (foreign words, dioms, proverbs, local sayings, reduplications, slang, formulaic words, terms and nouns) are included. Some of the idioms, proverbs, local sayings, formulaic expressions, foreign words, terms and names were evaluated through dictionary study.
As a result, the vocabulary of the period was tried to be brought to light, based on the writings of Sermet Muhtar Alus, who mirrored a period.