İnfertilite tedavisi uygulanan prekonsepsiyonel dönemdeki kadınlarda akdeniz diyetinin serum zonulin seviyesine ve tedavi başarısına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of mediterranean diet on serum zonulin levels and treatment success in women treated for infertility
Yazar: BEYZA KOCA ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Bağırsak geçirgenliği = Intestinal permeability ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; İntestinal mukoza = Intestinal mucosa

Özet:
Bu çalışmada Akdeniz diyetinin infertilite tedavi başarısına (toplanan yumurta sayısı, oluşan embriyo sayısı, transfer durumu, klinik gebelik) ve serum zonulin seviyelerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Şubat-Temmuz 2024 tarihleri arasında Ankara'daki bir tüp bebek merkezine infertilite tedavisi için başvuran, beden kütle indeksi (BKİ) 18.5-29.9 kg/m2 olan, 22 müdahale 21 kontrol olmak üzere 43 kadın ile yürütülmüştür.  Araştırmacı tarafından hazırlanmış anket formu, bireylerle yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak doldurulmuştur. Anket formunda bireylerin sosyo-demografik özellikleri, infertilite öyküleri ve beslenme alışkanlıklarının belirlenmesine yönelik sorular bulunmaktadır. Fiziksel aktivite durumlarının belirlenmesi için IPAQ kullanılmıştır. Müdahale grubundaki kadınlara 8 haftalık Akdeniz diyetine uyumlu, günlük enerji gereksinimlerine uygun beslenme programı hazırlanmış ve Akdeniz diyetine ilişkin beslenme eğitimi verilmiştir. Müdahale grubundaki bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarını saptamak için çalışmanın başında ve 8.haftanın sonunda Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) uygulanmıştır ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Serumdaki zonulin konsantrasyonlarını ölçmek için ticari olarak temin edilebilen enzime bağlı immünosorbent testi (ELISA) kitleri kullanılarak her iki grupta da 2 kez değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda müdahale grubunda BKİ ortalamasındaki düşüş istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Müdahale sonrası MEDAS puan ortalamasındaki değişim istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca transfer olan kadınların başlangıç MEDAS puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çalışmanın başlangıcında Akdeniz diyetine düşük uyumlu olan kadınların zonulin ortalaması 4.3±3.96; orta uyumlu olanların 4.2±3.25; yüksek uyumlu olanların 2.6±0.74 iken, çalışma sonunda Akdeniz diyetine düşük uyumlu kadın olmayıp; orta uyumlu olanların 3.2±0.89; yüksek uyumlu olanların 3.6±1.79 olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Başlangıç MEDAS ortalaması ile başlangıç zonulin değeri arasında negatif yönlü zayıf düzeyde (r=-0.270, p=0.048) ilişki saptanmıştır. Müdahale grubunda gebelik sonucu pozitif olanların başlangıç MEDAS puan ortalaması negatif olanlara göre daha yüksektir (p<0.05). Hem müdahale hem de kontrol gruplarında gebelik sonucu pozitif olanların son zonulin ortalamaları, negatif olanlara göre daha düşüktür (p<0.05). Sonuç olarak pozitif gebelik ile düşük zonulin seviyesi arasında ilişki bulunmuştur ancak istatiksel olarak anlamlı değildir. Bağırsak geçirgenliğinin onarılması infertil kadınların tedavi başarısını arttırmaya katkı sağlayabilir ancak daha büyük örneklem sayısı ile daha geniş araştırmalara ihtiyaç vardır. Yüksek kafein tüketimi infertilite tedavisi gören kadınlarda toplanan yumurta sayısı ile negatif ilişkili bulunmuştur. Gebelik döneminde olduğu gibi prekonsepsiyonel dönemdeki kadınlara da kafein sınırlaması yapılması gerektiği sonucu çıkarılabilir.

Abstract:
We aimed to evaluate the effect of Mediterranean diet on infertility treatment success (number of eggs collected, number of embryos formed, transfer status, clinical pregnancy) and serum zonulin levels. The study was conducted between February and July 2024 with 43 female individuals (22 intervention and 21 control) with a body mass index (BMI) of 18.5-29.9 kg/m2 who applied to a fertility center in Ankara for infertility treatment.  The questionnaire form prepared by the researcher was completed by using the face-to-face interview method. The questionnaire included questions to determine the socio-demographic characteristics, infertility history and dietary habits of the individuals. IPAQ was used to determine physical activity status. The women in the intervention group were prepared an 8-week nutrition program compatible with the Mediterranean diet, in accordance with their daily energy requirements, and nutrition education on the Mediterranean diet was given. The Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) was administered at the beginning of the study and at the end of the 8th week to determine the adherence of the individuals in the intervention group to the Mediterranean diet and three-day food consumption records were taken. To measure zonulin concentrations in serum, commercially available enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) kits were used and evaluated twice in both groups. At the end of the study, the decrease in the mean BMI in the intervention group was statistically significant (p<0.05). The change in the mean MEDAS score after the intervention was statistically significant (p<0.05). In addition, baseline MEDAS scores of women who were transferred were found to be higher (p<0.05). At the beginning of the study, the mean zonulin was 4.3±3.96, 4.2±3.25, and 2.6±0.74 for women who were low, medium, and high compliant with the Mediterranean diet, respectively, whereas at the end of the study, there were no women who were low, medium, and high compliant with the Mediterranean diet, respectively, and the mean zonulin was 3.2±0.89 and 3.6±1.79, respectively (p<0.05). There was a moderate negative correlation (r=-0.270, p=0.048) between baseline MEDAS mean and baseline Zonulin value. In the intervention group, the mean baseline MEDAS score of those with a positive pregnancy result was higher than those with a negative pregnancy result (p<0.05). In both intervention and control groups, the mean baseline Zonulin scores of those with positive pregnancy results were lower than those with negative pregnancy results (p<0.05). As adherence to the Mediterranean diet increases, favorable results may be achieved in parameters related to intestinal permeability. Positive clinical pregnancy was associated with low zonulin levels. It is thought that restoration of intestinal permeability may contribute to increase the treatment success of infertile women. However, larger studies with a larger sample size are needed.