Kapadokya Bölgesi'nde holosen başlangıcı: Yerleşik yaşam biçimlerinin ortaya çıkma sürecinde iklim, çevre, topluluk
The beginning of the holocene in Cappadocia region: Climate, environment, community at the onset of sedentism
Yazar: MUHAMMED KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. MİHRİBAN ÖZBAŞARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Holosen = Holocene ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Topluluk = Community ; Yaşam = Life ; Çevre = Environment ; İklim = Climate

Özet:
Tarihöncesi topluluklar var oldukları zaman dilimi boyunca, çeşitli günlük faaliyetler, farklı organizasyonlar, topluluğu bir arada tutan ve sosyal yapılarını destekleyen motivasyonlarla, içerisinde bulundukları çevre ile yakın bir ilişki ve uyum içerisinde olmuşlardır. Güneybatı Asya, yerleşik yaşam biçimlerinin benimsenmeye başlandığı ve günlük yaşam alışkanlıkları ile topluluklara ait stratejilerde bir takım değişimlerin gözlendiği, bilinen ilk merkezlerdendir. Bu yeni yaşam modellerinin ortaya çıkmaya başladığı bu süreç, çevrede varlığını sürdüren bazı bitki ve hayvan türlerinin modifikasyon ve adaptasyon biçimlerinde de birtakım değişimleri beraberinde getirmiştir. Orta Anadolu Kapadokya Bölgesi bu coğrafya içerisinde gerek sahip olduğu çevresel yapı ile barındırdığı kaynaklar yönünden, gerekse burası ile farklı ilişkiler içerisindeki yerel ve ziyaretçi toplulukların etkileşimleri bakımından yerleşikliğe geçiş sürecinin anlaşılmasında anahtar bölgelerden biri olma özelliği taşımaktadır. 
Son Buzul Dönem'in sona ermesi ve içerisinde bulunduğumuz Holosen Dönem'in başlamasıyla, küresel anlamda daha nemli ve ılıman koşullara sahip daha kararlı iklimsel ve çevresel bir yapı kendini göstermeye başlamıştır. Bu çalışmada; Kapadokya Bölgesi'nde Holosen Dönem etkileri, bölgedeki iklimsel ve çevresel değişimler, bölgenin coğrafi yapısı ve özel konumu bağlamında bu süreçteki iklim/çevre yapısı komşu bölgeleri ile karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çerçeve içerisinde bölgede varlığı bilinen yerleşik yaşam biçimlerini benimsemeye başlayan ilk topluluklara ait veriler çevresel ortamları ile ilişkileri bağlamında değerlendirmeye alınmıştır. Bölgesel proksilerden elde edilen paleoiklim ve çevre verileri ile arkeolojik kontekslerden elde edilen çevresel fauna ile floraya dair belgeler, bölgeye ait değişimler ve toplulukların çevre ile etkileşim biçimlerinin anlaşılmasında temel başvuru kaynağı olarak dikkate alınmıştır. Bununla birlikte bölgenin jeolojik yapısı ile günümüz çevresel koşulları ve iklim verileri, Holosen başlarındaki ekosisteminin anlaşılması bağlamında referans niteliği taşımaktadır. Bu çalışma ile Kapadokya Bölgesi'nde yerleşik yaşam biçimlerinin benimsenmeye başlandığı dönemde, topluluklarının sosyal yapıları, çevre ile etkileşim biçimleri ve tercihleri doğrultusunda gösterdikleri davranışlar üzerine son yıllarda elde edilen veriler dikkate alınarak iklim-çevre-topluluk bağlamında genel bir değerlendirmeye gidilmesi hedeflenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kapadokya, Neolitik, Orta Anadolu, Holosen Başlangıcı, İklim, Çevre-Topluluk

Abstract:
Throughout the period of their existence, prehistoric communities have been in close relationship and harmony with their environment, with various daily activities, different organizations, motivations that hold the community together and support their social structures. Southwest Asia is one of the first centers to adopt sedentism, and thus, to observe some changes in daily life habits and strategies of communities. The process in which these new life models began to emerge brought some changes in the modification and adaptation forms of some plant and animal species that survive in their environment. Cappadocia region in this geography is one of the key regions in understanding transition processes to the onset of sedentism, by the reasons both its environmental characteristics and resources, and in terms of the interactions of local/visitor communities in different relations with it.
With the end of the Last Glacial Period, more humid and mild climate conditions have become more stable over time and their effects have shown on hydrology and vegetative environment on a global scale. In this study, the climatic and environmental effects of Holocene Period in Cappadocia are discussed in detail in terms of the both geographical and special characteristics of the location of the zone with neighboring regions. Within this framework, the data from the first communities that started to adopt sedentary life as known to exist in the region were evaluated in terms of their relations with environmental aspects. Paleoclimate and environmental data is obtained from regional proxies and supported by the documents on environmental fauna and flora which are obtained from archaeological contexts have been taken into consideration as the main reference sources in evaluating communities and environment interaction.  Moreover, the geological structure of the region, today's environmental conditions and climate data also serve as a reference in the context of understanding the ecosystem in the early Holocene. With this study, it is aimed to make a general assessment in the context of climate-environment-community, taking into account the data obtained in recent years on the social structures of the communities, the way they interact with the environment and their preferences at the onset of sedentary life in the Cappadocia region.

Keywords: Cappadocia, Neolithic, Central Anatolia, Early Holocene, Climate, Environment-Community.