İşitsel öz olumlamanın öz yeterlilik algısına etkisi ve EEG incelemesi
The effect of auditory self-affirmation on self-efficacy perception and EEG examination
Yazar: FEYZANUR TELLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BERNA SARI ARASIL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik olumlaması = Self affirmation ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmada işitsel öz olumlamanın öz yeterlilik algısı, algılanan stres, pozitif ve negatif duygu durumu ve iyi oluş için dolaylı bir nörofizyolojik ölçüm aracı olan dinlenim durumu EEG alfa asimetrisi üzerine etkileri incelenmiştir.
Uygulama Üsküdar Üniversitesi Kognitif ve Nörobilim Laboratuvarında 31'i kadın 2'si erkek olmak üzere toplam 33 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar 19-46 yaş aralığındadır. İşitsel öz olumlama tekniği uygulanan (deney grubu) ve nötr içerikli teknik (kontrol grubu) kullanılan iki grup ile araştırma yürütülmüştür. İki grup katılımcıları da gruplarına özel içerikte hazırlanan ses kayıtlarını 21 gün boyunca her akşam dinleyerek prosedürü sürdürmüşlerdir. Deney grubu katılımcıları kendilerinin belirlediği öz-olumlayıcı cümlelerden oluşan ses kayıtlarını dinlerken, kontrol grubu katılımcıları standart olarak hazırlanmış rahatlatıcı okyanus dalga sesi içeren kayıtları dinlemiştir.
Araştırmada öz yeterlilik algısını ölçmek için Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, stres düzeylerini tespit edebilmek için Algılanan Stres Ölçeği ve pozitif ve negatif duygulanımı ölçmek için PANAS Ölçeği kullanılmıştır. Tekniğin olası nörofizyolojik etkilerini incelemek için ise katılımcılardan ön-son dinlenim durumu EEG kaydı alınmıştır. 
Lineer Karma Model analizlerde işitsel öz olumlama tekniği kullanılan grup ve kontrol grubu arasında ölçülen değişkenler için anlamlı düzeyde farklılaşma olmadığı görülmüştür. Lineer Karma Model analizi ile maksimum olabilirlik metodu (maksimum likelihood method) analizleri göstermiştir ki; iki grup için de uygulanan ve test edilen tekniğin ardından katılımcılarda pozitif duygulanımda anlamlı artış ve negatif duygulanımda anlamlı düzeyde azalma görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgulardan şekillenen sonuçlar; kullanılan tekniğin genel öz yeterlilik algısı ve stres üzerinde öngörülen hipotezleri desteklemediğini göstermiştir. Fakat haftalık duygu durumlarının analiz edilebildiği PANAS Ölçeği skorlarındaki pozitif duygulanımdaki anlamlı artışın ve negatif duygulanımdaki anlamlı azalmanın gözlemlenmiş olması araştırmanın önemli bir sonucudur. Bu sonuçlar hem kontrol hem de deney grubunda kullanılan tekniklerin olası faydalarını ortaya koyarken öz yeterlilik algısı gibi uzun vadede etkisinin gözlemleneceği değişkenler için de geliştirilebilir bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Öz olumlama; öz yeterlilik, dinlenim durumu EEG; alfa asimetrisi; stres; pozitif ve negatif duygulanım

Abstract:
In this study, the effects of auditory self-affirmation on self-efficacy perception, perceived stress, positive and negative mood, and resting state EEG alpha asymmetry which is considered as an indirect measure of wellbeing were investigated.
The application was carried out in Üsküdar University Cognitive and Neuroscience Laboratory with a total of 33 participants, 31 female and 2 male. Participants were between the ages of 19-46. The research was conducted with two groups using the auditory self-affirmation intervention technique (experimental group) and an intervention with a neutral content (control group). The participants of both groups followed the procedure by listening to the audio recordings individually prepared considering the groups they belong to every evening for 21 days. While the participants in the experimental group listened to the audio recordings consisting of self-affirmatory sentences they determined, the control group participants listened to the recordings containing the standardized sound of relaxing ocean waves prepared.
In the study, the General Self-Efficacy Scale was used to measure the perception of self-efficacy, the Perceived Stress Scale to detect self-report stress levels, and the PANAS Scale to measure positive and negative affect. In order to determine the neurophysiological variables of the technique, pre-post resting state EEG records were taken from the participants.
In Linear Mixed Model analyzes, it was observed that there was no significant difference for the variables measured between the experimental and the control group. With Linear Mixed Model analysis, maximum likelihood method analysis showed that; after the intervention was applied,participants in both groups showed a significant increase in positive affect and a significant decrease in negative affect. The conclusion based on the research findings showed that the self-affirmatory intervention technique used in this research did not support the hypotheses on general self-efficacy perception and stress. However, the significant increase in positive affect and a significant decrease in negative affect in PANAS scores, where weekly moods changes were analyzed, is an important result of the study. While these results reveal the possible benefits of the intervention techniques used both in control and experimental groups, they also provide a developable basis for improving variables such as self-efficacy perception, on which long-term effects will be observed.

Keywords: Self affirmation; self-efficacy; resting state EEG; alpha asymmetry; stress; positive and negative affect