Şanlıurfada tüketilen bazı sebzelerin pestisit kalıntısı bakımından incelenmesi /
Yazar: FATMA YURTTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN YAKAR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı Şanlıurfa'da yaygın olarak tüketilen domates, biber, patlıcan ve salatalık gibi sebzelerde bulunan pestisit kalıntılarının düzeyini değerlendirmektir. Sürekli tüketilen tarımsal ürünlerde pestisit kalıntılarının bulunması tüketiciler için ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Bu çalışmayla, QuEChERS ekstraksiyon yöntemi ve Likit Kromatoğrafi-Tandem Kütle Spektrometri (LC-MS/MS) tekniği kullanılarak toplam 83 adet taze sebze numunesi 41 adet pestisit kalıntısı bakımından analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde 23 domates numunesinin yaklaşık % 17.4'ünün herhangi bir kalıntı içermediği, %52.2'sinin maksimum kalıntı limitinin (MRL) altında, %30.4'ünün ise MRL'yi aşan seviyelerde kalıntı içerdiği tespit edilmiştir. Biber numunelerinin tamamının pestisit kalıntısı içerdiği, bunlardan ise %30'unun MRL'nin altında, %70'inin ise MRL'yi aşan seviyelerde olduğu görülmüştür. Patlıcan numunelerin %25'inin herhangi bir kalıntı içermediği, %40'ının MRL'nin altında, %35'inin ise MRL'yi aşan seviyelerde kalıntı içerdiği saptanmıştır. Salatalık numunelerinde ise %10'unun herhangi bir kalıntı içermediği, %40'ının limitlerin altında, %50'inin ise limitlerin üzerinde kalıntı içerdiği tespit edilmiştir. Analiz edilen numunelerin oldukça yüksek bir kısmında limitlerin üzerinde kalıntı bulunmuştur. Bu durum tüketicilere yönelik potansiyel sağlık riskini azaltmak için bir takım önlemlerin alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan kalıntı izleme çalışmalarının daha planlı ve etkili bir şekilde uygulanması, ayrıca çiftçilere ve zirai ilaç satan kişilere yönelik eğitim çalışmalarına önem verilmesi tavsiye edilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the level of pesticide residues in vegetables such as tomatoes, peppers, eggplant, and cucumbers that are widely consumed in Şanlıurfa. The presence of pesticide residues in continuously consumed agricultural products can cause serious health problems for consumers. In this study, a total of 83 fresh vegetable samples were analyzed for 41 pesticide residues using the QuEChERS extraction method and Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS) technique. In the analyzes made, it was determined that approximately 17.4% of 23 tomato samples did not contain any residues, 52.2% were below the maximum residue limit (MRL) and 30.4% contained residues at levels exceeding the MRL. It was observed that all of the pepper samples contained pesticide residues, of which 30% were below the MRL and 70% were above the MRL. It was determined that 25% of the eggplant samples did not contain any residue, 40% contained residues below MRL, and 35% of them at levels exceeding MRL. In the cucumber samples, it was determined that 10% did not contain any residue, 40% contained residues below the limits, and 50% above the limits. Residues above the limits were found in a very high proportion of the analyzed samples. This situation reveals that some measures should be taken to reduce the potential health risk of consumers. In this respect, it is recommended to implement residue monitoring studies in a more planned and effective way and to give importance to training activities for farmers and pesticide sellers.