Molla Nasreddin Dergisi karikatürleri ışığında İran Kaçar Hanedanlığı
The Iranian Qajar Dynasty in the light of Molla Nasreddin Magazine cartoons
Yazar: NEJDET KIZILTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CAVİD QASIMOV
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Celil Mehmetkuluzade = Celil Mehmetkuluzade ; Dergiler = Magazines ; Gürcistan-Tiflis = Georgia-Tbilisi ; Karikatür = Caricature ; Kaçar Hanlığı = Khanate of Qajar ; Kaçarlar = Qajars ; Mizah = Humour ; Molla Nasreddin dergisi = Molla Nasreddin magazine

Özet:
Molla Nasreddin Dergisi 7 Nisan 1906'da Tiflis şehrinde yayın hayatına başlamıştır. Derginin kurucusu ve baş editörü ünlü Azerbaycan yazarı Celil Memmedkuluzade olmuştur. Cehalet ve her türlü sömürü düzenine karşı savaş açan ve aynı zamanda eğitim ve insan haklarını savunan Molla Nasreddin Dergisi'nin Çarlık Rusya, İran, Osmanlı, Türkistan ve Hindistan'da çok sayıda okurları bulunmaktaydı. Derginin yayım hayatı 25 sene devam etmiş ve bu süre zarfında 748 sayısı basılmıştır. Genel olarak derginin 340 sayısı Tiflis'de, 8 sayı Tebriz'de ve 400 sayısı ise Bakü'de yayınlanmıştır. Sürekli olarak dönemin siyasi otoritelerinin baskısına maruz kalan dergi farklı farklı şehrirlerde yayın yapmak zorunda kalmış ve bazı yıllarda ise yayım yapamamıştır. Genel olarak Molla Nasreddin Dergisi 1906-1917 yılları arasında Tiflis'de, 1921 yılında Tebriz'de ve 1922-1931 yılları arasında Bakü'de yayımlanmıştır. 
1920 yılında Azerbaycan'nın Sovyet Rusya tarafından işgâl edilmesi ile birlikte Molla Nasreddin Dergisi için de sıkıntılı bir dönem başladı. 9 Nisan 1929 yılında Azerbaycan Komünist Partisi'nin Merkezi Komitesi tarafından Molla Nasreddin Dergisi'nin Mübariz Allahsızlar İttifakı'nın propoganda aracına çevrilmesi konusunda karar kabul edilmiştir. Celil Memmedkuluzade Sovyet baskısı sonucunda dergi editörlüğünü bırakmak zorunda kaldı. Böylelikle, topluma dayatılan komunist ideolojiyi kabullenmeyen Molla Nasreddin Dergisi'nin yayın hayatına 1931 yılında Sovyet yönetimi tarafından son verildi.

Abstract:
Molla Nasreddin Magazine started its publication life in Tbilisi on April 7, 1906. The founder and chief editor of the magazine was the famous Azerbaijani writer Celil Mammadkuluzade. Molla Nasreddin Magazine, which waged war against ignorance and all kinds of exploitation, and also defended education and human rights, had many readers in Tsarist Russia, Iran, Ottoman, Turkestan and India. 748 issues of Molla Nasreddin Magazine, which has been published for 25 years in total, have been published. In general, 340 issues of the magazine were published in Tbilisi, 8 issues in Tabriz and 400 issues in Baku. The magazine, which was constantly exposed to the pressure of the political authorities of the period, had to publish in different cities and could not publish in some years. In general, Molla Nasreddin Magazine was published in Tbilisi between 1906-1917, in Tabriz in 1921 and in Baku between   1922-1931.
With the occupation of Azerbaijan by Soviet Russia in 1920, it brought new problems in the publication of Molla Nasreddin Magazine. Molla Nasreddin Magazine was also subject to censorship like other publications. Molla Nasreddin Magazine, which did not accept the communist ideology imposed on the society, was terminated by the Soviet administration in 1931.