Strese tepki ölçeği (STÖ) türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability of the turkish version of responses to stress questionnaire (RSQ)
Yazar: ÖMER FARUK BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN CAHİD ÖRENGÜL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akran baskısına karşı direnme = Resistance to peer pressure ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; Test güvenilirliği = Test reliability ; Yapısal geçerlik = Construct validty ; Yaygın kaygı bozukluğu = Generalized anxiety disorder

Özet:
Arka Plan ve Amaç: Bizim bu çalışmadaki amacımız Connor-Smith ve arkadaşları 
(2000) tarafından geliştirilmiş olan Strese Tepki Ölçeği'nin (STÖ) Türkçe adaptasyonunu 
gerçekleştirmek ve Türkçe STÖ'nün geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir. 
Yöntem: Araştırma örneklemini Türkiye'de çocuk psikiyatri polikliniğine başvuran 435 
çocuk ve ergen oluşturmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında STÖ'nün Türkçeye adaptasyonu 
alanında uzman kişiler tarafından Türkçeye çevirilerek gerçekleştirilmiş. Sonrasında ise farklı 
uzmanlar tarafından İngilizce diline geri çevirisi yapılmıştır. Türkçeye uygunluğu ilgili 
uzmanlar tarafından değerlendirilmiştir. İkinci aşamada STÖ'nün Türkçe versiyonunun 
güvenirliğini belirlemek için iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı), madde ve faktörler 
arasındaki ilişki ve test tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Ölçeğin geçerliğini belirlemek için 
doğrulayıcı faktör analizi ile yapı geçerliği değerlendirilmiş ve kapsam geçerliği analiz 
edilmiştir. Son olarak Türkçe STÖ'nün ÇADÖ-Y, GGA ve AİÖ ile ilişkisi incelenmiştir.
Araştırmada elde edilen verilerin analizi SPSS ve AMOS yazılımları aracılığıyla 
gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Ölçeğin iç tutarlılık analizlerinde genel Cronbach alfa katsayısının 0,88 
olduğu boyutlar için ise 0,78 – 0,86 arasında değiştiği saptanmıştır ve orta - iyi güvenirliğe 
işaret etmektedir. Test- tekrar test güvenirliğini sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC) ile 
değerlendirilmiş beş faktör için 0,72 – 0,76 aralığında saptanmıştır ve bu da zamana karşı iyi 
düzeyde kararlılığa işaret etmektedir. Ölçek maddelerin kapsam geçerlik oranının 0,66 ile 1,00 
arasında değiştiği ve ölçeğin toplam kapsam geçerlik indeksi 0,96 olarak saptanmıştır. Yapı 
geçerliği için uygulanan birinci düzey DFA sonucunda elde edilen faktör yükü değerlerinin 
0,482 – 0,812 arasında değiştiği, model uyum indeksleri ise CMIN/DF (440,885/142)=3,105, 
GFI=0,898, AGFI=0,864, CFI=0,909, RMSEA=0,070, SRMR=0,0707 olarak hesaplanmıştır. 
STÖ ile depresyon, anksiyete, akran problemleri ve akran ilişkilerini değerlendiren ölçekler 
arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar bulunmuştur.
Sonuç: Strese Tepki Ölçeği'nin Türkçe formunun 10-18 yaş arası çocuk psikiyatri klinik 
popülasyonunda, geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Background and Objectives: Our aim in this study was to adapt the Turkish version 
of the Stress Response Questionnaire (RSQ) developed by Connor-Smith et al. (2000) and to 
evaluate the reliability and validity of the Turkish RSQ.
Method: The study sample consisted of 435 children and adolescents who applied to a 
child psychiatry outpatient clinic in Turkey. In the first stage of the research, the adaptation of 
the RSQ into Turkish was carried out by experts in the field by translating it into Turkish. 
Afterwards, it was back translated into English by different experts. Its suitability for Turkish 
was evaluated by the relevant experts. In the second stage, the internal consistency (Cronbach's 
alpha coefficient), the relationship between items and factors, and test-retest reliability were
examined to determine the reliability of the Turkish version of the RSQ. To determine the 
validity of the scale, construct validity was evaluated with confirmatory factor analysis and 
content validity was analyzed. Lastly, the relationship between the Turkish RSQ and the 
ÇADÖ-Y, SDQ and FQS was analyzed. The data obtained in the study were analyzed using 
SPSS and AMOS software.
Results: In the internal consistency analysis of the scale, it was found that the overall 
Cronbach's alpha coefficient was 0.88 and ranged between 0.78 and 0.86 for the dimensions, 
indicating moderate to high reliability. Test-retest reliability was assessed with intraclass 
correlation coefficients (ICC) and was found to range between 0.72 and 0.76 for the five factors, 
indicating good stability over time. The content validity ratio of the scale items ranged between 
0.66 and 1.00 and the total content validity index of the scale was 0.96. The factor loading 
values obtained as a result of the first level CFA applied for construct validity ranged between 
0.482 and 0.812, and the model fit indices were calculated as CMIN/DF (440.885/142)=3.105, 
GFI=0.898, AGFI=0.864, CFI=0.909, RMSEA=0.070, SRMR=0.0707. Statistically significant 
correlations were found between the Turkish version of the RSQ and the scales assessing 
depression, anxiety, peer problems and peer relations.
Conclusion: It was concluded that the Turkish version of the Stress Response Scale is 
valid and reliable in a child psychiatry clinical population aged 10-18 years.