Somali'nin orta shabelle ili susam (Sesamum ındıcum L.) ekim alanlarında görülen önemli yabancı ot türleri, yoğunlukları ve rastlanma sıklıklarının belirlenmesi
Determination significant weed species, their density and frequency in sesame cultivated areas of middle shabelle province in Somalia
Yazar: HUSSEIN AHMED NUR YUSUF
Danışman: PROF. DR. HÜSREV MENNAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Susam (Sesamum indicum L.), Somali'nin en önemli bitkisel yağ kaynaklarından birisidir. Ülkenin hemen hemen her bölgesinde yetiştirebilmekle birlikte Orta Shabelle ilinde yaygın olarak üretilmektedir.  Bu çalışma Somali'nin Orta Shabelle ili susam ekim alalanlarındaki yabancı ot türlerini, yoğunlukları ve rastlanma sıklıklarını belirlemek için 2022 yılında yütütülmüştür. Bu amaçla, Orta Shabelle iline bağlı susam üretiminin yoğun olarak yapılan Jowhar ve Bal'ad ilçelerinde araştırma yapılarak toplam 36 tarlada sürvey yapılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda; 14 familyaya ait 27 adet yabancı ot türü tespit edilmiştir. Çalışma alanlarında en önemli yoğun olarak bulunan familyalar sırasıyla Poaceae (5 tür),  Asteraceae (4 tür), Amaranthaceae (3 tür),  Malvaceae (3 tür), Boraginaceae (2 tür) ve Fabaceae (2 tür) olarak belirlenmiştir. Tespit edilen yabancı otlardan yağunlukları en fazla olan tüler sırasıyla Cynodon dactylon (L.) Pers. (2.15 bitki/m2), Portulaca oleracea L. (1.71 bitki/m2), Cyperus rotundus L. (1.58 bitki/m2), Heliotropium steudneri Vatke. (0.99 bitki/m2), Xanthium strumarium L. (0.87 bitki/m2), Echinochloa colona (L.) Link (0.79 bitki/m2) Digitaria abyssinica (0.65 bitki/m2),  Launaea cornuta (0.52 bitki/m2), Abutilon anglosomaliae Cufod. ex Thulin (0.48 bitki/m2) ve Amaranthus graecizans L. (0.47 bitki/m2) olarak belirlenmıştır.   Ayrıca Orta Shabelle ilinde farklı köyde ikamet eden ve susam yetiştiricisi 50 çiftçi ile yüz yüze anket yapılmıştır. Yapılan anket çalışmalarında susam, yabancı ot sorusunu ve yabancı ot kontrol yöntemi gibi konularda 14 soru yöneltilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre üreticiler Xanthium  strumarium L., Cyperus rotundus L. ve Cynodon dactylon'un en çok sorun olduğunu bildirmiştir. Ayrıca çoğu üretici yabancı otları kontrol etmek için  mekanik mücadeleyi tercih ettiklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
Sesame (Sesamum indicum L.) is one of the most important vegetable oil sources in Somalia. Although it can be grown in almost every region of the country, it is widely produced in Middle Shabelle Province. This study was carried out in the Middle Shabelle province of Somalia in the 2022 year, to determine weed species, density and frequency of weeds in sesame cultivation areas. With this aim, a survey was conducted in total of 36 sesame growing areas from jowhar and bal'ad districts of the province, where sesame production is mostly grown. 27 weed species belonging 14 familes were determined during survey studies. The most common families in the study area are Poaceae (5 species),  Asteraceae (4 species), Amaranthaceae (3 species),  Malvaceae (3 species), Boraginaceae (2 species) and Fabaceae (2 species) among weeds determined. The species Cynodon dactylon (2.15 weed/m2), Portulaca oleracea L. (1.71 weed/m2), Cyperus rotundus L. (1.58 weed/m2), Heliotropium steudneri Vatke. (0.99 weed/m2), Xanthium strumarium L. (0.87 weed/m2), Echinochloa colona (L.) Link (0.79 weed/m2) Digitaria abyssinica (0.65 weed/m2),  Launaea cornuta (0.52 weed/m2), Abutilon anglosomaliae Cufod. ex Thulin (0.48 weed/m2) and Amaranthus graecizans L. (0.47 weed/m2) were recorded as the most insentive weeds in the province. In addition, face to face interviews were conducted with 50 farmers living in different villages in the province. According to the survey studies, 14 questions were asked on subjects about sesame, weeds and weed control methods in sesame fields. As a result of the surveys, the producers have stated that Xanthium strumarium L., Cyperus rotundus L. and Cynodon dactylon are determined as the most problematic weeds. Also most producers stated that they prefer mechanical control for control weeds.