2000'ler Türk sinemasında etik ve estetik değerler ilişkisi: "Üç Maymun", "Bir Zamanlar Anadolu'da" ve "Ahlat Ağacı" filmlerinin etik eleştirisi
The relationship between ethics and aesthetics in Turkish cinema of 2000s: Ethical criticsm of "Three Monkeys", "Once Upon a Time in Anatolia" and "Wild Pear Tree"
Yazar: FATMA SERDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN SAVAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Etik = Ethics ; Etik değerler = Ethical values ; Film eleştirisi = Film criticism ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sanatın insanla olan yakın bağı, onun etik ve etik değerlerle ilişkisini ortaya koyar. İnsan olmanın anlamına ve insan ilişkilerinin niteliğine dair sorular soran etik, ahlakı bilme konusu yapar. İnsan ve yaşam gerçeğini ele alan sanatta da etik değerlerin bilgisine ulaşmak mümkündür. Sanatın etik değerlerle ilgisi, sanatta "güzel"in, "iyi" ve "doğru" değeriyle özdeşleştirilmesine neden olur. Buna göre, sanat yapıtının bütünlüklü bir yapı içinde olması gerektiği düşünülür. Sanatta biçim, belirli bir dünya görüşünün ve buna bağlı bir ahlak anlayışının maddileşmiş halidir. Modernizmle birlikte değişen yaşam koşulları ve gerçeklik anlayışı, sanatta yeni ifade yollarını da beraberinde getirmiştir. Modern sanat, estetik öğelerini, etik bir sorgulamaya izin verecek şekilde düzenler. Sinemada bu sorgulamanın, modern sinema anlayışıyla birlikte geliştiği görülür. Çağdaş anlatı yapısına sahip modern sinema, sinemanın kendi ideolojisi olan ve klasik sinemanın benimsediği gerçeklik izlenimini kırmak ister. Bir tür karşı-estetik geliştiren modern sinema, izleyiciye yeni görme biçimleri sunar ve etik bir değerlendirmeye olanak tanır. Türk sinemasında bu yaklaşıma, ağırlıklı olarak, 2000'lerde rastlandığı söylenebilir. Özellikle popüler olmayan filmlerde, etik değerlerin sorunsallaştırıldığı ve bunun film estetiğini etkilediği görülür. Nuri Bilge Ceylan filmleri buna örnek olarak gösterilebilir. 2000'ler Türk sinemasında etik ve estetik değerler ilişkisini ele alan bu çalışma, örneklem olarak seçilen "Üç Maymun", "Bir Zamanlar Anadolu'da" ve "Ahlat Ağacı" filmlerini, söz konusu bu ilişkiyi bulgulayacak şekilde, ontolojik analiz metodu ve etik eleştiriden yararlanarak incelemektedir.

Abstract:
The close connection of art to mankind demonstrates its relationship to ethics and ethical values. Questioning the meaning of being human and the quality of human relationships, ethics studies morality. It is possible to find ethical information about humanity and life in art works. The relation of art to ethical values results in identifying the value of "beauty" with "good" and "truth". This leads art works to take a structured form. Form, is the materialization of a certain conception of the world and a certain moral sentiment connected to it. Along with modernism, a new way of life and the new sense of reality have led new art forms. Modern art arranges its aesthetical components allowing an ethical questioning. This questioning can also be seen in modern cinema. Having the contemporary film narration structure, modern cinema attempts to break the illusion of reality, which is also the ideology of cinema itself and a feature of classical cinema. Modern cinema, with this kind of a counter-aesthetic, offers the audience new ways of perception and allows for an ethical assessment. It can be claimed that this approach can mainly be observed in Turkish cinema in 2000s. It is possible to see that ethical values are questioned and this affects the film aesthetic, particularly in nonpopular films. Nuri Bilge Ceylan's films can be good examples for this. This study, which discusses the relationship between ethical and aesthetical values in Turkish cinema of 2000s, analyses sample films, "Three Monkeys", "Once Upon a Time in Anatolia" and "Wild Pear Tree", trying to demonstrate this relationship using ontological analysis method and ethical criticism.