Ovulasyon indüksiyonu sikluslarında erken foliküler faz serum progesteronunun tedavi başarısını öngörmede kullanımı
The value of early follicular phase progesterone in predicting the success of therapy in ovulation induction cycles
Yazar: BERİL GÜRLEK
Danışman: PROF. DR. ALİ SERTAÇ BATIOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitimi ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
GİRİŞ: Bu prospektif  çalışmanın  amacı  açıklanamayan infertilite nedeniyle ovulasyon indüksiyonu yapılan  sikluslarda, stimülasyona başlamadan önce ölçülen erken foliküler faz serum progesteron konsantrasyonlarının klinik gebeliği ön görmedeki yerini ve kullanılabilirliğini araştırılmasıdır.
METOD: Çalışma 01.03.2008 -14.04.2010 tarihleri arasında infertilite polikliniğinFde prospektif olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya, açıklanamayan infertilite nedeniyle ovulasyon indüksiyonu planlanan ve ardışık 631 hastanın 914 siklusu dahil edildi. Çalışmaya 20-34 yaşları arasında, vücut kitle indeksi 18-29 kg/m2 olan endokrinolojik hormon tetkikleri normal, ovulatuar, normal uterin kavite ve tubal geçirgenliği olan ve Kruger kriterlerine göre normal sperm analizi olan açıklanamayan infertil vakalar dahil edildi. Bazal hormonal ve ultrasonografik değerlendirmeyi takiben klomifen sitrat veya rec FSH protokolü ve tedavi dozları her hastanın yaşına, vücut kitle indeksine, antral folikül sayısına, bazal FSH ve E2 değerlerine, öyküye ve önceki tedaviye verdiği yanıta uygun olarak bireyselleştirilerek uygulandı. Uygun folikül gelişimi saptanan hastalara HCG ve intrauterin inseminasyon uygulandı. Hastalar erken foliküler faz serum progesteron konsantrasyonuna göre bazal progesteron ≤1,6 ng/ml olanlar 'normal progesteron grubu', progesteron >1,6 ng/ml olanlar 'yüksek progesteron grubu' olarak sınıflandırıldı ve gruplar arasında siklus parametreleri ve tedavi sonuçları karşılaştırıldı. Kendi olgu grubumuzda ROC eğrisi analizi yapılarak kendi grubumuzda progesteron cut off  değeri 0,642 ng/ml olarak hesaplandı ve bu değere göre  klinik gebeliği öngörmede progesteronun tanısal performansı değerlendirildi.
SONUÇ: Hem rec FSH hem de klomifen sitratın kullanıldığı açıklanamayan infertil olguların ovulasyon indüksiyonu sikluslarında, erken foliküler faz serum progesteron konsantrasyonlarının, 1,6 ng/ml cut off değer olarak alındığında klinik gebeliği, abortusu yada siklus iptalininde prediktif değerinin olmadığı bulundu. Ancak çalışmamızda ROC analizi ile elde edilen cut off değerin (0,642 ng/ml) altındaki olgularda klinik gebelik oranın daha yüksek olduğu gösterildi.
TARTIŞMA: Açıklanamayan infertilite nedeniyle uygulanan ovulasyon indüksiyonu sikluslarında siklus başarısını öngörmede tarama amaçlı progesteron kullanılabilir. 

Anahtar kelimeler: Progesteron yüksekliği, ovulasyon indüksiyonu, klinik gebelik oranı

Abstract:
INTRODUCTION: This prospective study aimed to determine the value and role of early follicular phase serum progesterone concentration measured before the stimulation in cycles with ovulation induction due to unexplained infertility in prediction of clinical pregnancy. 
METHOD: This prospective study was conducted between 03.01.2008 and 04.14.2010 at the infertility outpatient clinic.  The study involved 914 cycles of 631 consecutive patients who were planned for ovulation induction due to unexplained infertility. The inclusion criteria were being at the age of  20-34 years, ovulatory, but with unexplained infertility, having a body mass index of 18-29 kg/m2 , normal endocrinological hormone profile, normal uterine cavity, and tubal permeability, and normal sperm analysis according to Krueger criteria. Basal hormonal and ultrasonographic evaluation was followed by application of clomiphene citrate or  rec FSH protocol, and the treatment dose which were adjusted for each patient according to the patient's age, BMI, antral follicle count, basal FSH and E2 values, history, and response to previous treatment. The patients with proper follicle development were applied HCG or intrauterine insemination. Depending on their early follicular phase serum progesterone concentrations, the patients were classified as normal progesterone group (basal progesterone ≤1.6 ng/ml) and high progesterone group (progesterone >1.6 ng/ml), and the groups were compared for cycle parameters and treatment outcomes. In our patient group, a ROC curve analysis was performed and the cut off value was determined to be  0.642 ng/ml. The diagnostic value and reliability of progesterone was evaluated based on this cut off value. 
DISCUSSION: In unexplained infertility patients in whom both rec FSH and clomiphene citrate were used for ovulation induction cycles, when the cut off value of early follicular phase serum progesterone concentration was taken as 1.6 ng/ml, progesterone  failed  to predict clinical pregnancy, abortus, or cycle cancellation. However, in our study, the patients with lower levels of progesterone concentration (cut off value=0.642 ng/ml as determined in ROC analysis), the rate of clinical pregnancy was higher. 
CONCLUSION: Progesterone can be used for screening purposes in predicting the success of the ovulation induction cycle used in cases with unexplained infertility. 
Key words: high progesterone concentration, ovulation induction, clinical pregnancy rate