Heteroptera takımının farklı familyalarında erkek ve dişi üreme yapısı
The male and female reproductive structure in different families of the order heteroptera
Yazar: NURCAN ÖZYURT KOÇAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELAMİ CANDAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Heteroptera'nın farklı familyalarına ait türlerinin erkek ve dişi üreme sisteminin iç yapıları morfolojik, histolojik ve ultrastrüktürel olarak ışık, stereo, taramalı elektron (SEM) ve geçirmeli elektron (TEM) mikroskopları ile incelenmiştir. Eurydema ventrale (Kolenati, 1846) ve Pyrrhocoris apterus (Linnaeus, 1758)'ta erkek üreme sistemi bir çift testis, bir çift vas deferens, bir çift seminal kese, yardımcı bezler, bir ejakülatör kese, bir çift ektodermal kese, bir ejakülatör kanal ve bir aedeagustan oluşmaktadır. Diğer yapılardan farklı olarak Centrocoris variegatus Kolenati, 1845 ve Lygaeus equestris (Linnaeus, 1758)'te bir ektodermal kese vardır. Gerris lacustris (Linnaeus, 1758)'te ise erkek üreme sisteminde yardımcı bezler, ejakülatör kese ve ektodermal kese bulunmamaktadır. Çalışılan türlerde her bir testis farklı sayıda testiküler foliküle sahiptir. Her testiste, E.ventrale ve L. equestris'te 7, P. apterus'ta 6-7, G. lacustris'te 2, C. variegatus'ta 6 testiküler folikül vardır. Testiküler foliküller üç farklı zondan (büyüme zonu, olgunlaşma zonu ve farklılaşma zonu) oluşmaktadır. Bu gelişim zonlarında farklılaşan olgun spermler vas deferens aracılığıyla seminal keseye aktarılarak, burada depo edilmektedir. Dişi üreme sistemi bir çift ovaryum, bir ortak kanal, bir çift lateral kanal, bir spermateka ve yardımcı bezlerden oluşmaktadır. E.ventrale, L. equestris, C. variegatus, P. apterus'ta her ovaryum 7 ovaryole, G. lacustris'te ise 4 telotrofik ovaryole sahiptir. Her ovaryol terminal filament, germaryum, vitellaryum ve pediselden oluşmaktadır. E.ventrale, L. equestris, C. variegatus, P. apterus ve G. lacustris'te vitellaryum, farklı gelişim (previtellogenez, vitellogenez ve koryogenez) aşamalarında oositlere sahiptir. Vitellaryumdaki oosit yüzey morfolojisi, histoloji ve ultrastrüktürü türlere ve oosit gelişimine bağlı olarak değişir.

Abstract:
In this study the internal structures of the male and female reproductive system of species belonging to different families of Heteroptera were examined with light, stereo, scanning electron (SEM) and transmission electron (TEM) microscopies, morphologically, histologically and ultrastructurally. The male reproductive system of Eurydema ventrale (Kolenati, 1846) and Pyrrhocoris apterus (Linnaeus, 1758) consists of a pair of testis, a pair of vas deferens, a pair of seminal vesicles, accessory glands, a bulbus ejaculatorius, a pair of ectodermal sacs, a ductus ejaculatorius and an aedeagus. Unlike other structures, Centrocoris variegatus Kolenati, 1845 and Lygaeus equestris (Linnaeus, 1758) have an ectodermal sac. There is no accessory glands, bulbus ejaculatorius and ectodermal sac in Gerris lacustris (Linnaeus, 1758). Each testis has a different number of testicular follicles in the studied species. In each testis, there are 7 in E.ventrale and L. equestris, 6-7 in P. apterus, 2 in G. lacustris and 6 follicles in C. variegatus. Testicular follicles consist of three different development zones (growth zone, maturation zone, and differentiation zone). Mature sperm differentiated in these development zones are transferred to the seminal vesicle by vas deferens and stored there. The female reproductive system is composed of a pair of ovaries, a common oviduct, a pair of lateral oviducts, a spermatheca and accessory glands. Each ovary has a different number of ovariol in studied species. Each ovary has 7 ovarioles in E.ventrale, L. equestris, C. variegatus, P. apterus, but it has 4 telotrophic ovarioles in G. lacustis.  Each ovariole is subdivided into a terminal filament, a germarium, a vitellarium and a pedicel connected to a lateral oviduct. In E.ventrale, L. equestris, C. variegatus, P. apterus and G. lacustris, the vitellarium contains oocytes of different developmental stages: previtellogenesis, vitellogenesis and choriogenesis. The oocyte surface morphology, histology and ultrastructure in the vitellarium vary depending on the species and the development of oocytes.