İttihat ve Terakki mekteplerinin yapısal özellikleri üzerine bir inceleme
A study on the structural characteristics of the İttihat ve Terakki schools
Yazar: HAKAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. KORKMAZ ALEMDAR ; YRD. DOÇ. DR. CANER ARABACI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Siyasi partiler = Political parties ; Örgütlenme = Organization

Özet:
Siyasal tarihimizde partiler, II. Meşrutiyet döneminde ortaya çıkmış, yeni sistemin temel noktasını oluşturan seçimlerle birlikte iktidarda kalabilmek için toplumun gönüllü katılımının, rızasının yaratılması önem kazanmıştır. Meşrutiyet rejiminin ilk siyasal partisine yön verenler bu nedenle, iktidarlarını geniş kitlelerin desteği üzerine oturtmak için bütün enerjileriyle bu savaşımın araçlarını yaratmaya koyulmuşlardır. Kısa süre içinde bütün ülke, İttihat ve Terakki Kulüpleriyle, gazeteleriyle, derneklerle donanır. Temel amaç; partinin toplumsal tabanını oluşturmak, halkın algısını politik çıkarlara göre biçimlendirmektir. 1908 sonrasının siyasal koşulları, İttihatçılara ve sonrasında muhalefete, halkın algısını değiştirmek kadar onun bilincini daha oy verme yaşına gelmeden eğitmenin de önemli olduğunu öğretmiştir. Parti kulüplerinin resmî ve özel okulları himaye altına alması, toplumsal alandan kazanılan çocukların İttihat ve Terakki adını taşıyan okullarda eğitilmesi, muhalefetin bazı yerel örneklerde açığa çıkan medreselerde nüfuzunu arttırma çabaları bu düşüncenin ürünüdür.Kuruluş ve gelişme olanağını eğitim kurumlarında bulan İttihat ve Terakki Partisi, halkı eğitmeye verdiği önemi, bundan da öte okullarda egemenlik kurma isteğini, Meşrutiyetin ilk yıllarından itibaren program ve tüzüklerine açık bir biçimde yansıtmıştır. Bütün ümitlerini gençliğe bağlayan İttihatçılar, ?yetiştirme? işini, Falih Rıfkı Atay gibi gençleri bünyesinde toplayan İttihat ve Terakki Kulüpleriyle acil düzeyde ele alırken, İmparatorluğun önemli merkezlerinde açılan İttihat ve Terakki Okullarıyla daha uzun süreye yaymışlardır. Bulundukları yörenin kendine özgü koşullarının izini taşıyan bu okulların Selanik dışına yayılmasına İttihatçı valiler öncülük etmiş; Doğu bölgelerine, toplumsal dokuya uygun olarak İttihat ve Terakki Medreseleri inşa edilirken, ticaretin geliştiği kıyı kentlerinde yabancı dil eğitimine ağırlık veren modern ticaret okulları açılmıştır. Çoğu yeni inşa edilmiş bazen de kira ile tutulmuş modern binalarda ?yeni tarz? üzere eğitim veren bu okullar, Konya örneğinde ayrıntılı olarak izlenebildiği üzere açıldıkları yörelerde, Meşrutiyet eğitiminin modernleştirici misyonunun önemli bir parçası olmuşlar, millî duygular yanında çağdaş değerlerle donanmış bir neslin yetişmesine öncülük etmişlerdir.

Abstract:
Political parties appeared in Turkish political history in the II. Constitutional Monarchy era and the elections that were the fundament of the new system made volunteer participation from the society, the production of consent important for claiming political power. Thus, those who led the first political party of the Constitutional Monarchy devoted all their effort to the struggle for the means for mounting their government on the support of the wide masses. In a short time, the whole country was equipped with Ittihat ve Terakki clubs, newspapers, and associations. The main aim was to form a supporter base in the society, and to form the public perception according political interests of the party. The political conditions after 1908 taught first the Ittihat party and then the opposition that as manipulating the public perception was important, training the people?s consciousness well before reaching voting age was important as well. Patronage of public and private schools by Party clubs, from the society recruited schoolchildren being schooled in schools named after the Ittihat ve Terakki Party, the occasional efforts of the opposition for gaining influence over some local medresses, were results of this considerations.Seeing the means for it?s foundation and thriving in educational institutions, Ittihat ve Terakki Party added much importance to educate the people and more, to establish dominance over all schools, a desire which is clearly reflected in party programs and charters from on the first years of the Constitutional Monarchy. Local Setting on all their hope on the youth, the Ittihat ve Terakki people dealt with the ?cultivation? job urgently by Ittihat ve Terakki clubs that convened young activists like Falih Rıfkı, and in the longer term by opening Ittihat ve Terakki Schools in important centers throughout the Empire. These schools were showing the signs of local conditions of each region they were located and were spread outside Saloniki at first by provincial governors appointed by the Ittihat ve Terakki government; in the eastern regions, they established Ittihat ve Terakki Medresse?s conforming to the social-cultural norms there, and modern trade and business schools featuring more foreign language education in the coastal cities where the commercial life was thriving. These schools, giving ?new-style? education in mostly new-built or sometimes rented modern buildings consisted an important part of the modernizing mission of the Constitutional-era education, pioneered the fostering of a new generation equipped with national attitudes alongside casual values in the regions they acted, like in the case of Konya that is explored in detail.