Mikro turizm kümelerinin rekabetçiliğinde topluluk temelli yaklaşım: Ürgüp örneği
Community based approach to competitiveness in micro tourism clusters: Ürgüp case
Yazar: NURAY TOPUZ CERRAH
Danışman: PROF. DR. BİLGE ARMATLI KÖROĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu tez çalışması ile, bölgesel düzeyde rekabet edebilirliğin bir bölgede bulunan firmaların rekabetçiliğine bağlı olduğundan yola çıkılarak, mikro ölçekli turizm kümelerinde firma ve destinasyon düzeyinde rekabetçiliği belirleyen faktörleri kümelenme ve sürdürülebilir bir yaklaşım olan topluluk temelli turizm yaklaşımı çerçevesinde tartışmak ve belirlemek amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında mikro küme özellikleri gösteren Ürgüp İlçesi'nde yer alan konaklama işletmelerinin girişimcilerine veya yöneticilerine anket uygulanmıştır. Anket uygulaması sonucunda elde edilen veriler dört açıdan analiz edilip tartışılmıştır: firma rekabetçiliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, firma büyüklüğü ile rekabetçilik faktörleri arasındaki ilişki, firmanın yerli girişimciye dayalı olması ile rekabetçilik faktörleri arasındaki ilişki ve girişimcilerin rekabet algısı. Elde edilen sonuçlara göre topluluk temelli turizm yaklaşımından gelen temel kavramların (örneğin plan kararlarına katılım ve çevre koruma) mikro turizm kümelerinde firma rekabetçiliğine katkı sağladığı; firma büyüklüğünün rekabetçilik faktörlerine önemli etkisi olduğu; firma girişimcisinin yerli olmasının rekabetçilik faktörleri açısından önemli bir farklılık yaratmadığı; rekabetçiliği etkileyen bazı faktörlerin önemine ilişkin girişimci algılarında farklı firma yapılarına göre önemli farklılıklar olmadığı ve görüşe dayalı anketlerin rekabetçiliği belirleme açısından güvenilir bir yöntem olmadığı ortaya koyulmuştur. Firma düzeyinde yapılan analizlerin sonuçları ve destinasyon rekabetçiliğine ilişkin literatür çerçevesinde kavramsal bir destinasyon rekabetçilik model önerisi geliştirilmiştir. Mikro ölçekli turizm destinasyonlarında karşılaştırmalı üstünlük ve rekabet avantajı sağlayan birçok faktör bulunmasına rağmen, mikro ölçekli turizm destinasyonlarının rekabet edebilirliği için önemli olan hususlar, fiziksel ve sosyal taşıma kapasiteleri aşılmadan firma büyüklüğünün, firma sayısının ve çeşitliliğinin ölçek ve kapsam ekonomileri ile verimlilik atışlarının sağlanması amacıyla artırılması, firmalar arasındaki tamamlayıcılık ilişkilerini artıran uygulamaların yaygınlaştırılması, firma ve bölge düzeyinde yenilikçilik.

Abstract:
With this thesis, based on the fact that competitiveness at the regional level depends on the competitiveness of the firms in a region; it is aimed to determine the factors of competitiveness at the firm and destination level in micro-scale tourism clusters within the framework of cluster and community-based tourism approaches. With this thesis, a survey was applied to the entrepreneurs of accommodation establishments in Ürgüp District, which has micro cluster characteristics. The data obtained as a result of the surveys were analyzed in four aspects: determining the factors affecting firm competitiveness, the relationship between firm size and competitiveness factors, the relationship between firm entrepreneurs' endegenousness and competitiveness factors and lastly entrepreneurs' perception of competitiveness. Four different results were reached through the analysis: firstly, the basic concepts of the community-based tourism approach (for example participation in planning and environmental protection) contribute to firm competitiveness, secondly there are significant differences in competitiveness factors between firms of different sizes, thirdly there are not significant differences in competitiveness factors between indigenous firms and foreign firms and, fourtly there are no significant differences in entrepreneur perceptions regarding competitiveness. Within the framework of firm level analysis results and the literature on destination competitiveness, a conceptual destination competitiveness model was developed. The issues that are important for micro scale tourism destinastion competitiveness are increasing the firm size and the number and diversity of firms without exceeding the physical and social carrying capacities in order to benefit from productivity increases as a reault of economies of scale and scope, and also dissemination of practices that increase complementarity relationships between firms, innovation at firm and regional level.