Saf ivesi ve değişik kan dereceli ost friz x ivesi melezi koyunların, Çukurova subtropik iklim koşullarındaki fizyolojik tepkileri ve performansları üzerine bir araştırma /
Yazar: NAZAN KOLUMAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Koyunlar = Sheep ; Melez = Hybrid ; Performans = Performance ; Uyum = Adaptation ; Çukurova bölgesi = Çukurova region ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
Bu araştırma Saf İvesi ve değişik kan dereceli İvesi x Ostfriz melezi koyunların, Çukurova iklim koşullarındaki fizyolojik özellikleri ve performanslarını ortaya koymak amacı ile yapılmıştır. Araştırma materyali hayvan grupları, bölgenin iklim koşullarına adapte olmuş saf İvesi koyunu ile bunun Ostfriz'lerle melezleri olan F1 (%50 İvesi, %50 Ostfriz), F2 ( F1 x F1) ve G1 (%75 İvesi, %25 Ostfriz) koyunlarından oluşturulmuştur. Deneme boyunca, koyunların rektal sıcaklık, solunum sayısı ve nabız sayısı gibi fizyolojik parametreleri, sabah 07.00-08.00, öğle 11.00-12.00 ve öğleden sonra 14.00-15.00 saatleri arasında alınmıştır. Bunlara ek olarak döl verimi ve süt verimi ile ilgili, kuzu verimi, laktasyon süt verimi, laktasyon süresi gibi performanslar belirlenmiştir. Deneme sonunda elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir. Denemeye alınan koyunların genetik yapısının, fizyolojik özellikler üzerinde önemli farklılıklara neden olduğu ortaya konulmuştur. Yaş faktörlerine göre düzeltilmiş nabız sayısı, solunum sayısı ve rektal sıcaklık bakımından deneme grupları arasındaki farklılık p<0.01 ve p<0.05'te önemli olarak bulunmuştur. Aynı parametreler yönünden haftalar ve saatler arası farklılık önemli düzeyde bulunmuştur (p<0.01 ve p<0.05). Ayrıca hafta x saat interaksiyonu da P<0.01'de önemli olarak saptanmıştır. Fizyolojik özellikler bakımından elde edilen düzeltilmiş ortalamalar ise İvesi, G1, F1 ve F2 koyun grupları için sırası ile rektal sıcaklık (°C) bakımından, 38.8±.0.19, 39.1+0.32, 39.3±0.28, 39.1±0.35 ; solunum sayısı (adet/dak.) bakımından 55.2+23, 57.6±23, 61.0±13, 58.9+20, nabız sayısı (adet/dak.) bakımından ise 56.5+11, 63.5+15, 63.5+15, 69.5+10 olarak bulunmuştur. Ölçümlerin yapıldığı 7.00-8.00, 11.00-12.00 ve 14.00-15.00 saatlerindeki fizyolojik özellikler bakımından, grupların düzeltilmiş ortalamaları sırası ile, rektal sıcaklık için 39.0+0.39, 39.2+0.38, 39.1+0.36, solunum sayısı için 55.6+17, 65.2+22, 69.0+20 ve nabız sayısı için 73.0+12, 74.0+10, 70+10 olarak3 3 saptanmıştır. Denemeye alınan koyunlarının süt veriminin belirlenmesi için, yaş faktörü elemine edilerek düzeltilmiş, laktasyon süt verimi ve laktasyon süreleri hesaplanmıştır. Elde edilen düzeltilmiş ortalamalar aşağıda verilmiştir. Laktasyon süt verimi İvesi, F1, F2 ve G1 için sırası ile; 134±24, 157±5, 136+2, 148+28 olarak saptanmıştır. Laktasyon süresi de aynı şekilde düzeltilmiş ve İvesi, F1, F2 ve Gl'ler için sırası ile, 163±23, 152+22, 137+16, 174+9 olarak bulunmuştur. Grupların döl verim özelliklerine bakıldığında G1 grubunun kuzu veriminin yüksek olduğunu, bunların kuzularının doğum ağırlığının düşük olduğunu ancak sütten kesim ağırlıklarının diğer gruplara eşit hatta daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Deneme sonuçlarından, İvesi grubu koyunların bölge koşullarına en iyi adapte olmuş genotip olduğunu söyleyebiliriz. Bunların melezleri içinde GVlerin bölgeye adaptasyonunun yüksek, buna bağlı olarak performanslarınında denemeye alınan tüm gruplardan daha iyi olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research is conducted with the objectives of determining the physiological responses and performance of pure Awassi and East-Friesian x Awassi crossbred ewes under Çukurova subtropical climatic conditions. The animal material used are consist of pure Awassi(Aw) ewes that is the native breed of the region and F1 (1/2 Awassi, 1/2 East-Friesian), F2 (F1xF1) and Biaw (3/4 Awassi, 1/4 East Friesian) crossbred ewes. Some of their physiological parameters as rectal temperature, respiration and pulse rate are taken at 7.00-8.00 am, at midday 11.00-12.00 and at 14.00-15.00 pm during the course of experiment. In addition to this their production performance as litter size, lactation milk yield and lactation length are determined. According to results obtained, physiological parameters related to adaptability are affected by genotype. The differences in pulse rate and rectal temperature between groups (corrected by age) are found to be significant at p<0.01 and p<0.05 levels. Measuring weeks and time (hours) significantly affected the parameters studied at p<0.01 and p<0.05 levels while week x hour interaction is found to be significant only at p<0.01 level. The corrected mean values related to the physiological characters with the Aw, B1Aw, F1 and F2 genotype order are given below, rectal temperature (°C) were 38. 8±. 0.19, 39.1±0.32, 39.3±0.28, 39.1 ±0.35 ; respiration rate (per minute) were, 55.2±23, 57.6±23, 61.0±13, 58.9±20, pulse rate (per minute) were 56.5±11, 63.5±15, 63.5+15, and 69.5±10, respectively. The corrected mean values of groups at the measurement hours of 7.00-8.00, 11.00-12.00 and 14.00-15.00 are given as following; the rectal temperature(°C) were 39.0±0.39, 39.2±0.38, 39.1 ±0.36, respiration rate (per minute) were 55.6±17, 65.2±22, 69.0±20 ; pulse rate (per minute) were 73.0±12, 74.0±10, 70±10, respectively. In order to determine their milk yield, age effect is eleminated by correcting lactation milk production and lactation length and the3 5 corrected mean values are given below, with the genotype order of Aw, F1.F2 and Biaw, lactation milk yield (kg.) were 134±24, 157+5, 136±2 and 148+28, respectively and lactation length (day) were 163±23, 152+22, 137±16 and 174±9, respectively. When examining the litter size, it is seen that Biaw were superior to other genotypes, although birth weight of lambs were low. However they cought the others by the weaning time and the weaning weight of Biaw lambs were higher than the other genotype groups. According to the results. obtained, it is evident that Awassi breed is superior to the crossbred genotypes in adaptability to the region conditions. On the other hand, it can be said that Biaw genotype has shown higher adaptability and in relation to this, they had higher performance than the other ewe groups.