Üçüncü basamak sağlık hizmeti alan 55 (Elli beş) yaş üstü populasyonda subjektif bellek yakınması tespiti ve bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Subjective memory ımpairment and assessment of cognitive functions among the patients who are 55 years old and older
Yazar: MUSTAFA AÇIKGÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BANU ÖZEN BARUT
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek bozuklukları = Memory disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Demans = Dementia ; Depresyon = Depression ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Testler = Tests ; Unutma = Forgetting

Özet:
Subjektif bellek yakınmaları (SBY) yaşlılarda sık görülmektedir ve demans ile ilişkisi halen tartışmalıdır. Unutkanlığı olan yaşlıların erken demanstan ayırdedilmesi klinik uygulamalar ve halk sağlığı yönünden önemlidir. Bu çalışmada; yaşlılarda unutkanlık yakınmasının sıklığının ve objektif kognitif performans ile ilişkisinin araştırılması amaçlandı. Hastanemiz nöroloji, kardiyoloji ve fizik tedavi ve rehabilitasyon polikliniklerinde ayaktan tedavi gören 55 yaş üstü 405 kişiye unutkanlık sorgulamasının ardından; subjektif bellek yakınmaları ölçeği (SBYÖ), standardize minimental test (SMMT), saat çizme testi (SÇT), kategorik akıcılık testi ve geriatrik depresyon skalası (GDS) uygulandı. Hastaların %42,5'inde unutkanlık yakınması vardı. Kadın cinsiyette ve eğitimsiz olanlarda daha fazla unutkanlık yakınması gözlendi ve SBYÖ, SMMT, kategorik akıcılık testi ve GDS puanları daha düşüktü. Düşük eğitimlilerin SÇT performansları da daha kötüydü. Unutkanlık yakınması olanlar SBYÖ, SMMT, kategorik akıcılık testi ve GDS'ından unutkanlığı olmayanlara göre daha kötü sonuçlar elde etti. SMMT ve kategorik akıcılık testinin tüm diğer testlerle ilişkili olduğu gözlendi. SBYÖ ve GDS'nın ise SÇT dışındaki tüm testlerle korelasyonu olduğu saptandı. Unutkanlığı olanlarda daha fazla anemi ve subklinik hipotiroidi saptandı. Düşük Hb değerleri, SÇT dışındaki tüm test sonuçları ile ilişkili idi. Düşük sT3 düzeyleri SÇT'nin, düşük sT4 düzeyleri ise SBYÖ'nin puanlarını olumsuz etkiledi. B12 vitamini ve folik asit düzeyleri ile test performansları arasında korelasyon bulunamadı. Sonuç olarak; SBY olan hastalar kognitif etkilenme ve depresyon açısından dikkatle incelenmeli, gerekli laboratuvar tetkikleri yapılmalı ve bilişsel işlevleri basit, kısa süreli ölçeklerle takip edilmelidir. Hastaların bu şikayetlerle hastaneye başvurması nadir olduğundan yapılacak toplum taramalarına ihtiyaç duyulmaktadır.Anahtar Sözcükler: Unutkanlık, subjektif bellek yakınmaları, objektif bellek testleri, demans, depresyon.

Abstract:
Subjective memory complaints(SMC) are common in elderly people and the relation between SMC and cognitive impairment is a controversial issue. To differentiate SMCs of elderly related to age, from early dementia is important in terms of clinical and public health. In this study; we aimed to investigate the frequency of forgetfulness and association between SMC and objective cognitive tests in the elderly. 405 eligible patients who are 55 years old and older, referred to neurology, cardiology or physical therapy and rehabilitation outpatient clinics were recruited to the study. All patients were given subjective memory complaints scale(SMCS), standardized minimental test(SMMT), clock drawing test(CDT), category fluency test(CFT) and geriatric depression scale(GDS). 42,5% of the patients had complaints of forgetfulness. Women and patients with low education level had more forgetfulness and had worse results in SMCS, SMMT, CFT and GDS whereas CDT performance was negatively correlated to only low education level. Patients with SMC had worse results in SMCS, SMMT, CFT and GDS. SMMT and CFT correlated to all other tests. SMC and GDS correlated to all other tests except the CDT. Anemia and subclinical hypothyroidism were more common in patients with SMC. Low Hb values were related with all tests scores except CDT. Low levels of fT3 negatively impacted the CDT results and low levels of fT4 negatively impacted SMCS scores. We found no correlation between vitamin B12 and folic acid levels with any test performances. In conclusion; patients with SMC should be examined carefully in terms of cognitive impairment and depression. The necessary laboratory tests should be studied and the cognitive functions should be periodically evaluated with simple scales. Patients with SMC rarely refer to the hospital due to only this complaint and community screening about subjective memory complaints is needed.Keywords: Forgetfulness, subjective memory complaints, objective memory tests, dementia, depression.