Son dönem Nakşî şeyhlerinden İbrahim Halil Soğukoğlu'nun hayatı eserleri ve tasavvufi görüşleri
One of the last Naqshbandi sheikhs İbrahim Halil Sogukoglu's life, works and mystical thoughts
Yazar: FATMA GÖKSU SANDIKLI
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL GÜRER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İbrahim Halil Soğukoğlu (ö.1952) Osmanlı Devleti‟nin son dönemiyle Türkiye
Cumhuriyeti‟nin ilk yıllarında yaşamış, Kurtuluş Savaşı‟na iştirak ederek gazi olmuş
bir mutasavvıftır. Şeyh İbrahim Halil, Hatay‟ın anavatana iltihakı ve Suriye‟nin
Fransızlardan tecridi noktasında aktif rol oynamıştır. Yabancı kaynaklarda "Müridler
Hareketi" olarak geçen Kuzey Suriye‟de başlattığı silahlı mücadele hareketi ile bölge
halkının sosyal, ekonomik, dinî ve askerî uyanışını sağlamıştır. Elli iki yıllık kısa
ömrünü cihad, hapis ve sürgünlerde geçirmiş, mücahid, edip, âlim bir zâttır.
Tasavvufî, sosyal ve siyasî açıdan önemli faaliyetleri olmasına rağmen büyük
oranda kendi tercihi ile ismi ve faaliyetleri yakın tarihin gizli sayfalarında kalmıştır.
Bu çalışma, yoğun mücadele ve mücahede yıllarına rağmen tasavvufî eserler
vermekten geri durmayan son dönem Nakşî şeyhlerinden İbrahim Halil
Soğukoğlu‟nun hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşlerini içermektedir.
Araştırmamızın birinci bölümünde; müellifin hayatı ve eserleri ele alınmış,
siyasi ve askeri mücadelesi, şeyhleri, halifeleri, eserlerinin muhtevası ve üslubu
hakkında bilgiverilmiştir. İkinci bölümde ise müellifin eserlerinde yer alan tasavvufi
görüşler, başlıkların muhtevasına göre farklı kaynaklardan yararlanarak ele alınmıştır.
Hulâsatül- Âdâb Fî Reddi‟s-Serâb adlı „edep‟ kitabı, müellifin Divan-ı Kenzü‟ş-şümûs
eserine ait beyitlerinden iktibaslarla açıklanmıştır. Çalışmamızın son kısmında ise
Tulû eserindeki tasavvufî görüşler, Kenzü‟l Maarif adlı eser içeriğiyle desteklenerek
dile getirilmiştir.
Şeyh İbrahim Halil‟in hayatı ve tasavvufî şahsiyeti gerek siyasî tarihe gerek
tasavvuf tarihine ışık tutması bakımından gün yüzüne çıkarılması gereken pek çok
noktayı barındırmaktadır. Müellifin hayatı ve eserleri hakkında yeterli düzeyde
kaynak ve araştırma bulunmaması bu çalışmanın yapılmasını gerekli kılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, İbrahim Halil Soğukoğlu, Müridler Hareketi, Hatay,
Âdâb, Tulû

Abstract:
İbrahim Halil Soğukoğlu (d.1952) is a Sufi who lived in the last period of the
Ottoman Empire and the first years of the Republic of Turkey and became a veteran
by participating in the War of Independence. Sheikh İbrahim Halil played an active
role in the annexation of Hatay to the motherland and the isolation of Syria from the
French. He ensured the social, economic, religious and military awakening of the
people of the region with the armed struggle movement he initiated in Northern Syria,
referred to as the "Mürid Hareketi" in foreign sources. He is a mujahid, literary and
scholarly person who spent his short life of fifty-two years in jihad, prison and exile.
Although he had important Sufi, social and political activities, his name and
activities remained in the secret pages of recent history, largely by his own choice.
This study includes the life, works and mystical views of İbrahim Halil
Soğukoğlu, one of the late Nakshi sheikhs who did not refrain from producing Sufi
works despite the years of intense struggle and struggle.
In the first part of our research; The author's life and works are discussed, and
information is given about his political and military struggle, sheikhs, caliphs, the
content and style of his works. In the second part, the Sufi views in the author's works
are discussed using different sources according to the content of the titles. The
'decency' book named Hulâsatül- Âdâb Fî Reddi's-Serâb is explained with quotations
from the couplets of the author's work Divan-ı Kenzü‟ş-şümûs. In the last part of our
study, the Sufi views in the work Tulu are expressed, supported by the content of the
work called Kenzü'l Maarif.
The life and Sufi personality of Sheikh İbrahim Halil contains many points that
need to be brought to light in terms of shedding light on both political history and the
history of Sufism. The lack of sufficient resources and research on the life and works
of the author made it necessary to conduct this study.
Key Words: Sufism, İbrahim Halil Soğukoğlu, Müridan Movement, Hatay, Adab,
Tulû