Sivil toplum kuruluşları ve insan hakları: Avrupa Birliği ülkeleri kapsamında bir inceleme
Non-governmental organizations and human rights: A study within the scope of the European Union countries
Yazar: FATMA BAŞAK VAN HOVE
Danışman: PROF. DR. EMİNE SEDEF AKGÜNGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı /  Avrupa Birliği Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan hakları ve sivil toplum kuruluşları (STK) arasındaki ilişki, devlet dışı kurumların insan haklarına olan etkisini anlamak açısından önemlidir. Devletlerin insan haklarını koruma hususunda eksik kaldığı durumlarda halkla doğrudan ilişkide olan STK'ların önemli olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, Avrupa Birliği kapsamında sivil toplumun varlığıyla insan hakları arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Araştırmanın verilerini, medeni ve siyasi haklar, sosyo-ekonomik haklar oluşturmaktadır. İkincil veriler, Freedom House ve Economic and Social Rights Empowerment Initiative veritabanlarından alınmıştır. STK değişkeni ise Varieties of Democracy veritabanında yer alan Öz Sivil Toplum Endeksidir. İkincil verilerin analizi için ülkeler bu endekse göre kümeleme analiziyle gruplara ayrılmış ve ortalamalar arasındaki farklılıklar T-testiyle belirlenmiştir. Birincil veriler yarı yapılandırılmış anketlerle toplanmış, verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 
İkincil verilerin analiz sonuçlarına göre; aynı küme içindeki ülkeler birbirlerine Öz Sivil Toplum Endeksine göre benzerken, farklı kümelerdeki ülkeler bu endekse göre birbirlerinden farklılık göstermektelerdir. T-testi analizi sonuçlarına göre; Öz Sivil Toplum Endeksinin yüksek olduğu ülkelerde sağlık değişkeni ortalaması da farklılık göstermektedir. Diğer sosyo-ekonomik değişkenler STK değişkeninin farklılığına göre değişim göstermemektedir. Öz Sivil Toplum Endeksinin yüksek olduğu ülkelerde, sivil özgürlükler ve siyasi haklar endeksleri de yüksektir. Araştırma sonucuna göre STK'ların varlığının, seçilen ülkelerde özellikle sivil özgürlükler ve siyasi haklarla olumlu yönde bir ilişkisi vardır. Birincil verilerin analizi için belirlenen kurum yetkilileriyle yapılan görüşmelerin sonucu ise insan hakları ve sivil toplum ilişkisinin gücünü desteklemekte, aynı zamanda insan haklarının korunmasının önündeki engellere ve güncel konulara dikkat çekmektedir. Mülakat yapılan kurumlar insan haklarını bütüncül bir yaklaşımla ele almışlardır. Bu yaklaşım insan haklarının birbirinden ayrılamayacak kadar ilişkili olduğunu destekler niteliktedir.

Abstract:
In order to understand non-state institutions' impact on human rights, comprehending the relation between human rights and non-governmental organizations (NGO) is key. It is valuable to have NGOs in direct-contact with public in cases where the state fails to protect human rights. The aim of the study is to examine the relation between the existence of civil society and human rights in the European Union.
Human rights variables are discussed within the scope of political and socio-economic rights. Applying a cluster analysis method, selected countries were classified into groups based on NGO indexes. Additionally, a T-test was used to determine differences between these groups' means. Primary data was collected through semi-structured questionnaires and content analysis methodology was used to analyze the data.
The results illustrate that while the countries in the same cluster are similar to each other, the countries in different clusters diverge from each other as per NGO index. In countries with a high NGO index, the health variable diversifies. Other socio-economic variables do not vary according to the difference in NGO index. However, countries with high NGO index have high civil liberties and political rights indexes. As a result, the presence of NGOs is related with civil liberties and political rights. The interview results supports the strength of the relation between human rights and civil society, and draws attention to current issues and obstacles in protecting human rights. All interviewed institutions discussed human rights in a holistic approach which supports the fact that human rights are inseparably related.