Yasama sorumsuzluğunun hakaret suçuna etkisi
The effect of insult crime to legislative irresponsibility
Yazar: ZEYNEP ÇİĞDEM HAMURCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN CANPOLAT
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dokunulmazlık = Immunity ; Hakaret = Insult ; Hakaret suçu = Criminal libel ; Kamu hukuku = Public law ; Milletvekili = Deputy ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Sorumsuzluk = Irresponsibility ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Türk hukuku = Turkish law ; Yasama = Legislation

Özet:
Tüm demokratik ülkelerde olduğu gibi, Türk Hukukunda da yasama meclisi üyelerine bir takım bağışıklıklar, diğer bir kullanımla bazı ayrıcalıklar tanınmıştır. Bu bağışıklıkların neler olduğu 1982 Anayasasının 83.maddesinde belirtilmiştir. Bunlar yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığıdır. Bunlardan birincisi, milletvekillerinin meclis çalışmaları sırasında sarf ettikleri sözlerden, açıkladıkları düşüncelerden ve kullandıkları oylardan dolayı sorumsuz olmalarıdır ki, bu bağışıklığa doktrinde yasama sorumsuzluğu, mutlak muaflık ve söz hürriyeti gibi isimler verilmektedir. 1982 Anayasasında yasama sorumsuzluğuna ilişkin olan hüküm şu şekildedir: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Mecliste başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar." (Anayasa. m.83/1) Anayasanın TBMM üyelerine tanıdığı bu güvence, milletvekillerinin meclis çalışmaları sırasında, cezai veya hukuki bir yaptırıma uğramak şeklinde herhangi bir endişe taşımadan serbestçe düşüncelerini açıklayabilmelerine ve istedikleri yönde oy kullanabilmelerine olanak sağlamaktadır. Kısacası, milletvekillerinin ifade hürriyetini güvence altına almaktadır.  Gerek yasama sorumsuzluğunun gerekse yasama dokunulmazlığının genel olarak amacı, yasama meclis üyelerine şahsi ayrıcalıklar tanımak ve onları dokunulmaz kişiler kılmak değildir. Aksine, kamu yararını gerçekleştirebilmek için, halkın temsilcilerinin, gerek yürütme ve idare makamlarından gelebilecek asılsız veya keyfi suçlama ve kovuşturmalara gerekse de yasama meclisi içindeki çoğunluktan gelebilecek haksız baskı ve engellemelere maruz kalmadan, üstlenmiş oldukları temsilcilik görevini serbestlik ve güvenlik içinde yapabilmelerine ortam hazırlamaktır. Kısaca, yasama bağışıklıkları, milletvekillerine tanınmış şahsi birer hak değil; kamu yararını gerçekleştirmek düşüncesiyle parlamento üyelerine sağlanmış hizmete bağlı zorunlu güvencelerdir. Yasama sorumsuzluğunun hakaret suçuna etkisi konulu bu çalışmamızda öncelikle genel olarak yasama bağışıkları ele alınmış daha sonra yasama sorumsuzluğu kurumu ve hakaret suçu genel olarak incelendikten sonra, yasama sorumsuzluğunun hakaret suçuna etkisi öğreti ve yargı kararları doğrultusunda incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: parlamenter bağışıklık, yasama sorumsuzluğu, söz hürriyeti, hakaret

Abstract:
Like in other democratic countries, some immunities or in other words, some privileges are granted to the members of legislative assembly in Turkish Law, as well. These immunities are explained in article 83 of 1982 Constitution Act. The first of these immunities is that the members of the parliament will be irresponsible from their speeches during the parliament works and from explaination of their opinions and from their votes and this type of immunity is called as etiher 'legislative irresponsiblity', 'absolute exemption' or 'freedom of expression'.
The expression regarding to legislative irresponsibility in 1982 Constitution is as follows: Members of Turkish Grand National Assembly will not be regarded as responsible from repetition and diclosure of their votes and expressions during the parliament works out of the Assembly and from the ideas put forward in the Assembly unless another decision is taken in the Assembly with the proposal of the Executive Board at that session (Constitution, article 83/1).
As it is seen, this assurance provided by the Constitution to the members of the Assembly ensures that the members could freely express their opinions during the parliament works and vote in any direction without feeling any concern regarding to punitive or legal enforcement, in other words, it assures the freedom of expression of the members. As a matter of fact, legislative irresponsibility is called as 'freedom of speech' in Anglo-Saxon terminology. 
The purpose of either the legislative irresponsibility or the legislative immunity is generally not to provide personal privileges to the members of the assembly and thus to make them immune. On the contrary, the purpose is to pave the way for the members to perform their representation duties freely and safely without being exposed to any unreal or arbitrary accusation and prosecution from either the executive power or from administrative authorities and also to unfair oppression and prevention from any majority in the assembly in order to accomplish the public welfare. Shortly, legislative immunities are not the personal rights granted to the members; but they are the mandatory assurances provided for the parliament members to achieve the public welfare depending on the service. 
In this study addressing the impact of legislative privilege on defamation cases, first the legislative immunity was discussed in general, second the concept of legislative privilege and defamation cases were analysed; lastly 
 The impact of legislative privilege on defamation cases were dealt in line with the doctrine and the jurisprudence in other democratic systems.
 

Keywords: parliamentary immunity, legislative immunity, freedom of speech, defamation