Merkezi iş alanlarının (MİA) fiziksel ve ekonomik olarak yeniden yapılanması: Eskişehir örneği
Physical and economical restructuring of central business districts (CBD); Sample: Eskişehir
Yazar: ALİ ULU
Danışman: PROF. DR. VEDİA DÖKMECİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünyada giderek artan küreselleşmenin getirmiş olduğu modernist dönüşüm arayışı, kent gelişme politikaları ve stratejileri ile birlikte, kentteki merkezin yapısını da değiştirmektedir. Ekonomik ve sosyal alanlardaki değişim ve gelişimler kentteki mekanları hızla değiştirirken, genel arazi kullanım modellerini de büyük ölçüde etkilemektedir. Ayrıca kentin yeniden yapılanmasına yönelik form değiştirme talebindeki ana etmen ise, kentin sahip olduğu ekonomik etkinliklere bağlı olarak, kent ekonomisinin büyümesi ve bunun merkezde mekansal büyümeye dönüşmesidir. Ekonomik ve sosyal gelişmişliğin kentlerdeki yansımasının yanısıra, kentteki nüfus artışı, kent merkezinin üzerinde yoğunlaşmaktadır. Son yıllara kadar, kent bütününde yönetim, denetim, ticaret ve iş kollarının içinde yer aldığı işlevsel, coğrafi bir merkez konum özelliklerini yürütmekte olan kent merkezi, günümüzde sosyal ve kültürel ilişkilerin yoğunlaştığı, toplumsal bütünleşmenin oluştuğu bir merkez olmakta ve kentsel mekanların, en önemli öğesi olma özelliğini taşımaktadır. Ülkemizdeki aynı ölçekteki diğer kentler gibi Eskişehir kenti, de, Cumhuriyet döneminden sonra gerek nüfus gerekse ekonomik yönden çok hızlı olarak gelişim göstermiştir. Buna karşın, kent merkezi günümüz koşullarına yönelik talepleri karşılamada, yeterince değişim ve gelişim gösterememiştir. Kentsel mekanda gerçekleştirilecek dönüşüm sırasında sosyal ve teknik altyapıdan gelecekte oluşacak ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde minimum maliyet ile maksimum verimin alınması gerekmektedir. Bunun sağlanması için iyi bir planlama ile birlikte, iyi bir zamanlamanın da gerekliliği açıktır. Tezde ortaya konulan yaklaşımda, kent içinde önemli bir konuma sahip kent merkezinin oluşumunu ve gelişimini etkileyen faktörler ve bunlar arasındaki ilişkiler genel olarak irdelenmiştir. Bilindiği üzere, kent merkezi ve içerisinde yer alan ticaret eyleminin gelişiminde kent nüfusu, ekonomisi, sosyal yapısı ve kentin ekonomik yapısı, kapsadığı ilişkiler açısından rekabetin ve pazara sunulan ürünün maliyetinin oldukça etkin bir rolü olmaktadır. Zaman içerisinde kentteki hizmetler sektörüne dahil olan bu faaliyetler olağan gelişim sürecini sürdürememektedir. Bu da; sosyal değişimle beraber kentin ekonomik, ve fiziksel olarak yıpranması ve köhneleşmesine neden olmaktadır. Gelişmiş ülkelerdeki hem fiziksel hem de ekonomik yönden uygulanan yeniden yapılanma projeleri ile kent merkezinde yeralan dokuların fonksiyonel ve mekansal olarak tekrar canlandırılmasının bu alanların kullanım ve değişim değerlerinin artırdığını ortaya koymaktadır. Yukarıda belirtilen hızlı kentleşme süreci ile birlikte fiziksel olarak büyüyen kent mekanlarının kent merkezleri üzerine etkisi bu çalışmada araştırılmış olup; "Merkezi İş Alanlarının Fiziksel Ve Ekonomik Olarak Yeniden Yapılanması:

Abstract:
Modernist transformational aspect, as a result of gradually increased globalisation in the world, also changes the structure of Central Business Districts (CBD) in the city within the city development policies and strategies. While restructuring in the economical and social domains modifies rapidly urban spaces, the restructuring also has more influence on the models of general land-use in the city. In addition, primary factor on demand for form changes towards restructuring of city is the development of city economy and its transformation in the Central Business Districts as a spatial enlarging that depends on city economic capabilities. Growth in the population of city becomes dense in the Central Business Districts where reflection of economical and social development in the city also appears. Central Business Districts, that conduct positional features of functional, geographical centre included with management, supervision, commerce and business areas in the all over the city till recent years, currently become city centres that are the place of social integration, dense social and cultural relations and symbolise one of the most important features of urban spaces. The city of Eskişehir, like the other cities that have same scale in Turkey, also shows rapid change and development in terms of city economy and population after 1923. On the other hand, Central Business District in Eskişehir has not been changed and developed enough to meet with the demands of the current conditions. It is necessary to get maximum efficiency with minimum cost from social and technical infra-structure that are for transformation of city space to respond the future needs. The necessity of well timing and planning for this purpose is so obvious. The factors and their interrelations that affect the existence and development of Central Business Districts as important items in the city are generally examined in the approach that is brought into being by this study. As it is known, cost of the product and competitive environment have a pretty effective role in terms of city population, economy, social and city economic infra-structure that have important effects on the development of Central Business Districts and their inner commercial activities. In time, these activities that are included in the city service sector do not maintain their usual development process. Consequently, this causes city economy and physical appearance to wear out and become outdated with social change. The necessity to respond contemporary needs by functionally and spatial re-animation of the units of Central Business Districts, with increasing their usage and change values, appears according to the results and projects of restructuring that have been applied both physical and economical prospects in the developed countries.Within the process of rapid urbanisation as it is mentioned above, the effect of the physical growth of urban spaces in the Central Business Districts is researched in this study. And, re-organisation of Central Business Districts according to their physical and economical contents is analysed in the case of Eskişehir. The results of this analysis are considered to be guide and useful for the future city planning in terms of strategic policy and proper measures. By analysing spatial progress of Central Business Districts in certain period that have a multi-varied structure with service sectors like management, supervision, commerce, social and cultural activities as a reflection of city of Eskişehir' socio economic base, to point out directions of the progress, factors and their effects that cause the progress and to make the decisions of progress in the city-land of Eskişehir for next 30 year term are aimed in this thesis. In the Chapter I, the aim of the thesis, explanatory information about the ways and methods of the researches and analyses are mentioned. In the Chapter II, the factors (demography, economy, sociology, infra structure, competitiveness and cost) that affect the development of Central Business District in terms of spatial, functional and economical aspects are explained with considering the emerging of Central Business Districts and historical background of their developments. In the Chapter III, main reasons to renovate and regenerate the districts that lose their economic, social and physical features in the city for the purpose of restructuring of Central Business Districts are outlined. In this context, samples of the applications in the developed countries that project out restructuring of the urban space as functional and economical meaning are analysed. In the Chapter IV, original research and analyses of the city of Eskişehir and its Central Business District as an example are considered for restructuring in the process of urbanisation. And judgements and foresights are established according to the result that how physical size of Central Business District of the city of Eskişehir in the restructuring process would be. In the Chapter V, the research results that are obtained from previous chapter are analysed, and overall results of the thesis are mentioned. With this study that includes the Central Business District as a potential regional centre and the city of Eskişehir -as a special figure in the economical and social structure of Turkey in terms of its demographical situation and ratio of its urbanisation, it is aimed to be considerably useful with proposed methods and obtained results from numerical information that covers the period during the process of urbanisation for similar studies or other researches that would be issued in the Central Business Districts near future.