Öz-otoriteryanizm ile bazı psikolojik ve ailesel değişkenler arasındaki ilişkiler /
Yazar: CANANİ KAYGUSUZ
Danışman: PROF.DR. MUHİTTİN AŞKIN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Denetim odağı = Locus of control ; Psikolojik faktörler = Psychological factors

Özet:
ÖZET Bu araştırmada öz-otoriteryanizm ile bazı psikolojik (denetim odağı, boyuneğicilik), ailesel (otoriteryan aile yapısına ilişkin algı ve ana-babaya saygı) ve kişisel / özlük (cinsiyet, eğitim düzeyi) gibi değişkenler arasında ilişkiler incelenmiştir. Araştırmada ayrıca cinsiyet ve eğitim düzeyinin bu değişkenler üzerindeki rolü ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi'nin birinci ve son sınıfında okuyan 284 denek üzerinde gerçekleştirilen bu araştırmada ölçek uygulamaları 1994-1995 öğretim yılında yapılmıştır. Araştırma kapsamına giren deneklerin 122si kadın 162'si de erkektir. Öz-otoriteryanizm "katı, dogmatik ve hoşgörmez" davranış eğilimi olarak kavramlaştırılmış, bu tür bir davranış eğilimi ile boyuneğicilik, denetim odağı, otoriteryan aile yapısına ilişkin algı, ana-babaya saygı, cinsiyet ve eğitim düzeyi arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Böylece öz-otoriteryanizmin ilişkili olabileceği ailesel, psikolojik ve kişisel / özlük değişkenlerin bir kısmıyla ilişkileri sınanmıştır. Araştırmada ayrıca, denetim odağı, boyuneğicilik, otoriteryan aile yapısına ilişkin algı ve ana-babaya saygı arasındaki karşılıklı ilişkiler üzerinde de durularak, bazı psikolojik ve ailesel değişkenlerin birbirleriyle nasıl bir ilişki içinde oldukları anlaşılmaya çalışılmıştır. Tüm bu ilişkileri açığa çıkarabilmek için 14 hipotez geliştirilmiş, hipotezler uygun istatistik teknikler kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular, öz-otoriteryanizmle boyuneğicilik, otoriteryan aile yapısına ilişkin algı, ana-babaya saygı arasında olumlu ilişkiler olduğunu göstermiştir. Denetim odağının öz-otoriteryanizmi, otoriteryan aile yapısına ilişkin algıyı ve ana-babaya saygıyı etkilemediğini yalnızca boyuneğicilik üzerinde bir etkisinin bulunduğunu; cinsiyet ile öz-otoriteryanizm ve boyuneğicilik arasında bir ilişkinin olmadığını ve son olarak, eğitim düzeyinin bireylerin boyuneğici ve öz-otoriteryan tarzda davranmalarını etkilemediğini ortaya koymuştur.

Abstract:
ABSTRACT In this research, the interrelations between self-authoritarianism and some psychological (locus of control, submissiveness), familial (perception related to authoritative family structure and respect for parents) and individual-self (sex, level of education) variations have been studied. The research has been applied on 284 subjects attending Kâzım Karabekir Faculty of Education during 1994-1995 academic year, as freshmen and seniors. 122 of these subjects are female and 162 of them are male ones. Self-authoritarianism has been identified as "a behavioral tendency which is rigid, dogmatic and intolerant". With this behavioral tendency interrelations among submissiveness, locus of control, perception related to authoritative family structure, respect for parents sex and level of education have been handled. Thus, interrelations of self-authoritarianism a part of familial, psychological and individual-self variations which can be related to self-authoritarinism have been tested. In addition, in the research, focusing on interrelations among locus of control, submissiveness, perception related to authoritative family structure and respect for parents, we have tried to comprehend how these variations are interrelated with each other. In order to render these relations 14 hypotheses analyzed statistically. Findings proved that there have been positive relations among self- authoritarianism and submissiveness perception related to authoritative family structure, and respect for parents They illustrated that locus of control has not inflemenced self-authoritarianism, perception related to authoritaritative family structure and respect for parents, but only had an effect on submissiveness, there has been no relation between sex and self-authoritarianism, and consequently level of education has not influenced the individual on their behaving in submissive and self-authoritarian way.