Diferensiyel termal analiz öncesi ısı değişimlerinin asma (Vitis vinifera L.) kış gözlerinin ekzoterm sıcaklıkları üzerindeki etkileri
The effects of temperature changes on exhotermic temperatures in grapevine (Vitis vinifera L.) winter buds prior to differential thermal analysis
Yazar: ÖZKAN KAYA
Danışman: PROF. DR. CAFER KÖSE
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bağ Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Asma = Grapevine

Özet:
Bu çalışmanın amacı test öncesi ısı değişimlerinin asma (Vitis vinifera L. cv. Karaerik) kış gözlerinin don toleransını dolayısıyla Diferansiyel Termal Analiz (DTA) test sonuçlarını değiştirebileceği hipotezimizi doğrulamaktır. Bu amaçla Karaerik üzüm çeşidine ait kış gözleri farklı zamanda alınmış ve farklı DTA prosedürlerine göre test edilmiştir. 2015-2016 ve 2016-2017 dormant dönemleri içerisinde 9 farklı örnekleme sıcaklığında (+8°C, +6°C, +5°C, +3°C, -1°C, -3°C, -4°C, -5°C ve-9°C) alınan kış gözleri hipotezimizi doğrulamak adına tasarlanan iki DTA test yaklaşımı (Test-A ve Test-B) ve standart DTA yöntemine (Test-C) göre don testine tabi tutulmuşlardır. Test-A yaklaşımında örnek alma anındaki sıcaklıkları muhafaza edilerek laboratuvara getirilen ve bu sıcaklık değerinde teste hazırlanan kış gözleri; örnek alma anındaki sıcaklık değerinden başlanarak test edilmiş ve bu sayede test öncesinde herhangi bir ısı değişimine maruz bırakılmamıştır. Test-B yaklaşımında, örnek alma anındaki sıcaklıkları muhafaza edilerek laboratuvara getirilen ve bu sıcaklık değerinde teste hazırlanan kış gözleri, sadece +4°C'de teste başlamanın neden olduğu ısı değişimlerine maruz kalmıştır. Test-C (standart yöntem) yönteminde ise kış gözleri araç koşullarında (20±2°C) laboratuvara getirilmiş ve laboratuvar şartlarında (20±2°C) teste hazırlanmıştır. Test-C'de kış gözleri hem nakliye-hazırlık aşamasındaki sıcaklıkların hem de +4°C'de teste başlamanın neden olduğu ısı değişimlerine maruz kalmıştır. Test-A, Test-B ve Test-C prosedürüne göre test edilen asma kış gözlerinin, primer tomurcuk ölümlerinin göstergesi olarak düşük sıcaklık exoterm (LTE) sıcaklıkları belirlenmiştir. Tomurcukların Test-B yaklaşımında maruz kaldığı hızlı soğuma, ısınma ve erime ile Test-C yönteminde maruz kaldığı ısınma-soğuma ve erime-soğuma gibi ısı değişimlerinin, test başlangıç sıcaklığına bağlı olarak kış gözlerinin LTE sıcaklıklarını değiştirdiği belirlenmiştir. Test-B ve Test-C prosedürüne göre test edilen kış gözlerinin LTE sıcaklığının, Test-A yaklaşımına göre test edilen kış gözlerinin LTE sıcaklığından daha yüksek olduğu saptanmıştır. Test-A ile karşılaştırıldığında kış gözü ölüm sıcaklıkları (LTE), ısı değişimine bağlı olarak Test-B'de 0.00°C ile 4.00°C, Test-C'de ise 0.00°C ile 2.77°C arasında daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak, DTA testlerinde doğru, güvenilir ve tutarlı LTE verileri elde edebilmek için, asma kış gözlerinin örnek alma anındaki sıcaklıkları muhafaza edilerek laboratuvara getirilmesi, bu sıcaklık değerinde teste hazırlanması ve DTA testine örnek alma anındaki sıcaklık değerinden başlanmasının daha doğru bir yaklaşım olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to confirm the hypothesis that pre-test temperature changes could alter the freezing tolerance (cold hardiness) of the grapevine's winter buds and subsequently the result of Differential Thermal Analysis (DTA) test. For this reason, winter buds of Karaerik grape cultivar were collected at different times and tested using different DTA procedures. In 2015-2016 and 2016-2017 during dormant periods, winter buds taken at 9 different sampling temperatures (+8°C, +6°C, +5°C, +3°C, -1°C, -3°C, -4°C, -5°C and -9oC) were exposed to freezing test according to two DTA test approaches (Test-A and Test-B) and standard DTA procedure to verify our hypothesis. In the Test-A approach, winter buds brought to laboratory by being preserved the temperatures at the time of sampling, and prepared for the test at the these tempratures, were tested by starting from temperature value at sampling time and in this way, they were not exposed to any temperature changes prior to test. In Test-B approach, after winter buds kept at the temperatures at the time of sampling were brought to laboratory and prepared the test, they were subjected to the temperature changes caused as the test was started at +4oC. In the Test-C (standard method), winter buds were brought to the laboratory under the vehicle conditions (20±2oC) and were prepared to the test under laboratory conditions (20±2oC). In Test-C, winter buds were exposed to temperature changes caused by both transportation-preparation stages and the beginning of test at +4oC. The LTE (low temperature exotherm) temperatures were determined as the indicator of death of primary buds at grapevines' winter buds, tested according to Test-A, Test-B, and Test-C procedures. It was found that temperature changes such as rapid cooling, heating and thawing in the Test-B approach and, heat-cooling and melting-cooling in the Test-C method altered LTE temparatures of winter buds depending on the test start temperature. It was determined that the LTE temperatures of winter buds tested according to Test-B and Test-C methods were higher than that of the ones tested with Test-A. Compared to Test A, the death temperatures (LTE) of winter buds were found to be between 0.00oC and 4.00oC in the Test-B and 0.00oC and 2.77oC in the Test-C based on temperature changes. As a result, to achieve correct, reliable, and consistent LTE results at DTA tests, it was determined that winter buds should be brought to the laboratory by keeping the temperatures at the sampling time, prepared for test at these temperatures and to start the DTA test from these temperatures is a right approach.