Hedef programlama ile işletme organizasyonu ve bir uygulama /
Yazar: CUMHUR EKEN
Danışman: PROF. DR. NİHAT BOZDAĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hedef programlama = Goal programming ; Tasarruf = Saving ; İşletme örgütleri = Business organizations ; İşletmeler = Businesses

Özet:
108 ÖZET Yöneylem araştırmasında kullanılan doğrusal programlama yöntemleri, tek amaç veya tek hedefe dayalı yöntemler olması nedeniyle genel olarak amaç fonksiyonlarını en büyükleme veya en küçükleme şeklinde sağlamaya çalışır. Günümüzde lider yöneticiler şirketlerini ayakta tutabilmek ve başarıya ulaştırmak için tek bir amaç yerine birden çok amacı aynı anda gerçekleştirmek durumuyla karşı karşıya kalmaktadır. Hızla gelişmekte olan sanayi ve teknolojiye bağlı olarak ortaya çıkan ve çözüm bekleyen bu tür problemler literatürde "Çok Amaçlı Karar Verme" problemleri olarak bilinmektedir. Yöneylem araştırması kapsamında kullanılan ve çok amaçlı karar verme problemlerinin çözümünde önemli bir yer tutan bu yöntemlerden birisi de hedef programlamadır. Hedef programlama, tek amaçlı problemlerde olduğu gibi, sadece en büyükleme veya en küçükleme şeklindeki tek yönlü amaçların çözümünden farklı olarak çoklu ve birbiri ile çelişen amaçlara ait çözümler sağlamaktadır. Dolayısıyla bu yöntem ile elde edilen çözüm en iyi uzlaşık çözüm olacaktır. Bu tez çalışmasında hedef programlama ile incelenen şirket her ne kadar beş sektörde yatırım yapılmış olsa da şirket yönetimi 2004 yılında ekonomik konjonktüre paralel olarak ekonominin lokomotifi olarak gördüğü sektörlerde daha büyük bir paya sahip olmak istemektedir. Şirket yöneticilerince kararlaştırılan hedefleri gerçekleştirmek için yapılan bu çalışmanın amacı; iştiraklerinin yeterince büyüdüğünü düşünen ve iştiraklerde sermaye artırımı yapmak yerine gelişmekte olan ekonomik koşullara bağlı olarak, şartlar elverdiği taktirde, uygun yeni yatırımlar için gerekli parasal kaynağı elinde tutmak isteyen şirket yöneticilerine bu yöndeki hedeflerine ulaşmaları için hedef programlama ile en iyi uzlaşık çözümü sağlamaktır.109 Hedef programlamanın uygulama alanlarından farklı olarak, bu tez çalışmasında bir şirketin yönetimi tarafından belirlenen hedefleri gerçekleştirme başarısının incelenmesi dikkat çekici olduğu kadar uygulamaları ve sonuçları açısından da önem taşımaktadır. Bu tez çalışması sonucunda büyük bir şirkete ait iştiraklerin yönetim hedeflerini gerçekleştirmede ne ölçüde başarılı olduğu, iştiraklerin büyüme kapasitesi, yapılacak yatırımların şirketin hedeflerini gerçekleştirmedeki etkinliği ve hedeflerin ulaşılabildiği 1 yıl önceden tahmin edilmiştir. Bu sonuçlara göre, şirket yönetimi tarafından kararlaştırılan hedeflere ulaşması ile şirketin yapacağı tasarruf miktarı önceden tahmin edilerek şirket kaynaklarından yapılacak bu tasarrufların yeni yatırımlarda veya sermaye artırımlarında kullanılabilirliği gösterilmiştir.

Abstract:
110 ABSTRACT Linear programming, used in operation research, depends on just one objective or one goal; thus it optimizes objectives by maximizing or minimizing them. Nowadays, managers, leaders, in an organization face to make it survive and more powerful. Such kind of problems waiting for solution that exist because of rapidly developing industries and technologies are known as multi-objective decision problems in literature. For this reason, multi-objective decision making methods are developed for solving multi-objective decision problems. The goal programming, as one of the methods used in the field of operation research, takes an important part in solving multi-objective decision problems. Goal programming differs from linear programming which is used for solving one direct objective in maximization or minimization problems, gives solution for goals which are contrast with each other and opposite directed. So, the solution reached by using goal programming will be the best optimal compromise solution. The firm's managers intends to have large ratio in new business sectors that lead to economy in 2004, however the firm that was researched with The Goal Programming in this thesis invest in five different business sectors. Therefore, the aim of this research which is done to accomplish the goals decided by the firm's managers is to give the best compromise solution to the managers who think that the capitals of the firm is big enough and want to hold money to invest in new business sectors when the right time occurs. In difference with the area that The Goal Programming used, the usage of it in order to analyze the success of the firm that is searched in this thesis seems attractive and interesting.111 Consequently, in this thesis the success of the firm to accomplish its goals, the extension capacity of the firm's capital was estimated 1 year before. With this analyze the firm gets a chance to use its sources in different new sectors or in the extension of the firm's capital.