Vardiyalı çalışma düzeninin acil tıp uzmanlık öğrencilerinde kan kortizol düzeyine etkisi
The effect of shift work schedule on cortisol levels in emergency medicine residents
Yazar: NESRİN KARAKAŞ ÖĞRETİCİ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÜNAL AKOĞLU ; DR. MEHMET KOÇAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis = Emergency service ; Kortizol =   ; Kortizon = Cortisone ; Vardiya sistemi = Shiftwork system

Özet:
AMAÇ: Sirkadiyen ritim, biyolojik sistemlerin 24 saatlik döngülerde tekrar edilmesi olarak tanımlanır. Uyku, metabolizma ve hormon salınımı gibi temel süreçlerin düzenlenmesinde kritik öneme sahiptir. Vardiyalı çalışma gibi düzensiz sistemler sirkadiyen ritmin bozulmasına, uyku düzeninin etkilenmesine neden olabilir. Bu durum, stres hormonlarının (kortizol gibi) salınımını da etkileyebilir. Normal bir bireyde sirkadiyen ritimle uyumlu olarak salgılanan kortizol, vardiya sisteminde çalışanlarda ritmin bozulmasıyla birlikte düzensiz hale gelebilir, bu da sağlık problemlerine yol açabilir. 
Bizim bu çalışmadaki amacımız acil tıp uzmanlık öğrencilerinde vardiyalı çalışma düzeninin kan kortizol seviyesine etkisini araştırmaktır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil tıp kliniği uzmanlık öğrencileri arasında, gönüllülük esasına uygun şekilde yürütülmüştür.  Çalışmaya dahil olan tüm katılımcılardan, vardiyalarının başında ve sekizinci saatinde olmak üzere toplam dört kez kan alınmıştır. Gündüz vardiyasına gelen katılımcılardan saat 08:30 ve 16:30; gece vardiyasına gelen katılımcılardan ise saat 16:30 ve 00:30 şeklinde iki tur kan numune örneği alınmıştır. Kan numunesi alınacak olan vardiyalar ardışık olarak seçilmemiştir. Tüm katılımcıların demografik özellikleri, alışkanlıkları, boy, kilo ve asistanlık kıdem yılı bilgileri hasta takip formuna işlenmiştir. Tüm katılımcılardan çalışmanın başında Spielberger Sürekli Kaygı Ölçeği formunu doldurmaları istenmiştir. Kan kortizol düzeylerinin sonuçları çalışmanın araştırmacısına mail yolu ile gönderilmiştir. İstatistiksel olarak kan kortizol düzeyinin farklı vardiyalardaki değişimi incelenmiştir. 
BULGULAR: Çalışmamıza toplam 25 gönüllü acil tıp uzmanlık öğrencisi dahil edilmiştir. Katılımcıların %52'si kadın ve %48'i erkek olup; yaş ortalaması 28.40∓2 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların kaygı ölçeği ortalaması 42,16 puan olup; kadınlarda kaygı ölçeği ortalamasının (44,15 puan) erkeklere göre (40,0 puan) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucuna varılmıştır (p=0,048). Katılımcıların kan kortizol düzeylerinin gündüz veya gece vardiyasından bağımsız olarak, 8 saatlik vardiyaların başlangıcında daha yüksek olduğu; kişilerin kortizol düzeyindeki mutlak değişimin gündüz vardiyasında daha fazla olduğu gözlenmiştir
SONUÇ: Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcıların kan kortizol düzeyleri referans aralığın üzerinde saptanmıştır. Özellikle gece vardiyasında ölçülen kortizol düzeylerinin daha yüksek ve gece vardiyasındaki kortizol değişiminin daha düşük saptanmış olmasından, özellikle 24 saat aktif çalışma koşulları gerekli olan acil servis, yoğun bakım gibi dikkat gerektiren ortamlarda sık ve gereğinden uzun vardiyaların sirkadiyen ritim, uyku düzeni, dikkat durumu ve yaşam tarzına olumsuz etkileri olabileceğini düşünüyoruz. Yine, özellikle çalışma düzeninde gece vardiyası olan (16-00 veya 00-08 veya 16-08 gibi) bireylerin diğer çalışanlara göre (08-17) daha sık aralıklarla sağlık kontrolünden (bedensel ve ruhsal) geçmesinin ileride gelişebilecek hastalıkların ve tükenmişlik durumunun erken saptanmasında faydalı olabileceğine inanıyoruz.

Abstract:
OBJECTIVE: Circadian rhythm is defined as the repetition of biological systems in 24-hour cycles. Sleep plays a crucial role in controlling fundamental functions like metabolism and the secretion of hormones.The disruption of circadian rhythm and sleep patterns, caused by irregular systems like working in shifts, can also affect the secretion of stress hormones, such as cortisol. Cortisol, which is normally secreted by the circadian rhythm in a healthy individual, can become irregular in employees working with shifts due to rhythm disturbances, leading to health problems.This study aims to investigate the effect of shift work schedules on blood cortisol levels in assistant doctors of emergency medicine resident programs.
MATERIALS AND METHODS:This study was conducted among emergency medicine residents at Fatih Sultan Mehmet Training and Research Hospital, following the principles of voluntary participation. Blood samples were collected from all participants a total of four times: at the beginning and the eighth hour. Participants on day shifts had blood samples collected at 08:30 AM and 04:30 PM, while those on night shifts had samples collected at 04:30 PM and 00:30 AM; however, shifts for blood sample collection were not selected consecutively. Demographic characteristics, habits, height, weight, and years of residency were documented for all participants, who were also requested to complete the Spielberger State-Trait Anxiety Inventory at the outset of the study. The researcher received the results of blood cortisol levels via email, after which the statistical analysis of cortisol level variations across different shifts was conducted.
RESULTS: In this study, 25 volunteer emergency medicine residents were included, among whom 52% were female and 48% were male, with an average age of 28.40∓2. The average anxiety score of the participants was 42.16 points, with a statistically significant higher average anxiety score in females (44.15 points) compared to males (40.0 points) (p=0.048). Blood cortisol levels of participants were observed to be elevated at the onset of 8-hour shifts, irrespective of whether they were day or night shifts, and a more pronounced absolute change in cortisol levels was noted during day shifts.
CONCLUSION: Cortisol levels in the blood of all participants analyzed in the study exceeded the established reference range. Considering the higher levels of cortisol measured during night shifts and the lower variability in cortisol changes, especially in environments requiring continuous 24-hour work such as emergency departments and intensive care units, which demand attention, it is strongly apparent that frequent and unnecessarily long shifts may have adverse effects on circadian rhythm, sleep patterns, attention, and lifestyle. Furthermore,  it is anticipated that individuals with night shift schedules (such as 04:00 PM-00:00 AM, 00:00 AM-08:00 AM, or 04:00 PM-08:00 PM) would benefit from undergoing both physical and mental health check-ups at more frequent intervals compared to other workers (08:00 AM-05:00 PM), as this may be beneficial in early detection of potential illnesses and burnout in the future.