Öğretmen adaylarının afet bilinci algı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Examining teacher candidates' disaster awareness perceptions based on various variables
Yazar: AYMAN ALKHALAF
Danışman: PROF. DR. IŞIL TANRISEVEN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Afet bilinci = Disaster awareness

Özet:
Öğretmenlerin afet bilinci algısı, öğretmenlerin yetiştirdikleri öğrencilere rol model olmaları ve gerekli bilgi ve becerileri kazandırmaları açısından önem taşımaktadır. Özellikle de öğretmenliğin temellerinin atıldığı hizmet öncesi öğretmen yetiştirme süreci, toplumun genelinde afetlere karşı daha hazırlıklı ve bilinçli bir nesil yetiştirmenin temel taşlarından biridir.  Bu araştırmada öğretmen adaylarının afet bilinci algı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemine dayanan ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Akdeniz Bölgesinde bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Okul Öncesi, İngilizce, Sınıf, Matematik, Türkçe, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümlerine devam eden birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Araştırmaya 986 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Dikmenli, Yakar ve Konca (2018) tarafından geliştirilen 36 madde ve 4 alt boyuttan oluşan "Afet Bilinci Algı Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS26 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.  Araştırma için toplanan verilerin analizinde yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma kullanmıştır. Ayrıca, gruplar arası farklılıkları incelemek amacıyla ilişkisiz örneklemler için t testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır Çalışmanın sonuçlarına göre öğretmen adaylarının yüksek düzeyde afet eğitimi, afet öncesi ve afet bilinci algısına, düşük düzeyde yanlış afet bilinci algısına ve orta düzeyde afet sonrası bilinç algısına sahip oldukları tespit edilmiştir. Kadın öğretmen adayların afet eğitim bilinci, afet öncesi bilinci ve genel afet bilinci algısı düzeyinin erkek öğretmen adaylarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuç birden fazla afet deneyimine sahip olan öğretmen adaylarının daha yüksek afet bilinci algısına sahip olduklarını göstermiştir.  Bu sonuca ek olarak öğretmen adaylarının afet bilinci algılarının sınıf düzeyi ve öğrenim gördükleri bölümlere göre fark göstermediği görülmüştür. Buna karşın Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümü öğrencilerinin diğer bölümlere göre daha yüksek düzeyde afet öncesi bilinci algısına sahip olduğu; okul öncesi öğretmenliği öğrencilerinin de diğer bölümlere göre daha yüksek düzeyde afet sonrası bilinci algısına sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The perception of disaster awareness among teachers is important in terms of serving as role models for their students and equipping them with the necessary knowledge and skills. Especially, the pre-service teacher training process, where the foundations of teaching are laid, is one of the cornerstones for raising a generation that is more prepared and conscious of disasters in society. This research aimed to examine the levels of disaster awareness perception among teacher candidates according to various variables. The research was conducted using a relational screening model based on quantitative research methods. The study was carried out with first, second, third, and fourth-year students attending the Guidance and Psychological Counseling, Preschool Education, English Language Teaching, Classroom Teaching, Mathematics Teaching, Turkish Language Teaching, Science Teaching, and Social Studies Teaching departments of a state university faculty of education in the Mediterranean Region during the 2023-2024 academic year. A total of 986 teacher candidates participated in the research. The "Disaster Awareness Perception Scale," consisting of 36 items and 4 sub-dimensions developed by Dikmenli, Yakar, and Konca (2018), and a "Personal Information Form" were used as data collection tools in the research. The data collected in the study were analyzed using the SPSS26 package program. Percentage, frequency, mean, and standard deviation were used in the analysis of the data collected for the research. In addition, independent samples t-test and one-way analysis of variance were conducted to examine differences between groups. According to the results of the study, it was determined that teacher candidates had a high level of disaster education, pre-disaster awareness, and general disaster awareness perception, low level of incorrect disaster awareness perception, and moderate level of post-disaster awareness perception. It was found that female teacher candidates had higher levels of disaster education awareness, pre-disaster awareness, and general disaster awareness perception than male teacher candidates. The results obtained from the research also indicated that teacher candidates who had experienced multiple earthquakes had higher disaster awareness perception. Furthermore, it was observed that the disaster awareness perceptions of teacher candidates did not differ according to their class level and the departments they studied in. However, it was found that students in the Guidance and Psychological Counseling department had a higher level of pre-disaster awareness perception than students in other departments, and students in the Preschool Education department had a higher level of post-disaster awareness perception than students in other departments.