Tiyatronun tarihi hadiselerde propaganda unsuru olarak kullanılması (Girit meselesi, Trablusgarp ve Balkan Savaşları örneği)
The usage of the theatre in historic facts as a propaganda factor (Examples; the the Crete affair, Tripoli and Balkan Wars)
Yazar: ÇAĞLAR CİNKARA
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE TEKİNSOY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Tarih = History
Dizin: Balkan savaşları = Balkans wars ; Girit sorunu = Crete problem ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Propaganda = Propaganda ; Tarihi olaylar = Historical events ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Trablusgarp Savaşı = Tripoli War

Özet:
Hedef aldığı kitle üzerindeki düşünsel ve davranışsal değişiklikleri istenilen yöne çekmeyi amaç edinen propaganda, birçok sanat dalını araç olarak kullanma yetkinliğine sahiptir. Bu anlamda propagandanın diğer sanat dallarından faydalandığı kadar tiyatroyu da araç olarak kullandığı söylenebilir. Tiyatronun da en az diğer sanat dallarında olduğu gibi kitleler üzerindeki etkisi yadsınamaz. Nitekim tiyatro, her dönemde topluma yakın olması, toplumların vicdanına hitap etmesi bakımından önemlidir. Ayrıca tiyatro seyircisinin okuma yazma bilme ihtiyacı dahi yoktur. Bu nedenle her kesimden seyirci tiyatrolarda verilen mesajları alarak kanıksayabilir. Bu etkiler, propagandanın tiyatronun çalışma sahası içerisine girmesini kaçınılmaz hale getirmiştir. Epik anlamdaki tiyatrolarda bu geniş seyirci kitlelerinin ikna edilmesinde önemli rol oynamıştır.
Milletlerin tarihinde savaşlar önemli bir yere sahiptir. Bu açıdan değerlendirmek gerekirse Türk tarihinde de savaşlar, en önemli hadiseler arasında sayılmalıdır. Savaş beraberinde getirdiği yıkım, sınır değişiklikleri, siyasi ve ekonomik bunalımların yanında edebi sahada da savaş edebiyatının ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. Çalışmamız, kökleri daha erken döneme tarihlense de Girit Meselesi, Trablusgarp ve Balkan Savaşları esnasında söz konusu hadiselerin tiyatroya yansımasını ve bu yönüyle tiyatronun bir propaganda aygıtı haline getirilmesini incelemek maksadıyla hazırlanmıştır. Girit Meselesi, Trablusgarp ve Balkan Savaşları Osmanlı topraklarının kaybıyla birlikte ciddi mahiyet insan kaybına zemin oluştururken, toplumsal desteğin sağlanabilmesi için tiyatro bir propaganda aracı olarak nasıl kullanıldı sorusunun cevabı, döneme ait tiyatro eserlerinin metinleri üzerinden çözümlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The propaganda which aims to direct the intellectual and behavioral changes of the targeted population to the desired way has the ability  to use lots of  branches of art as an instrument. In this sense, it can be said that the propaganda also uses the theatre as an instrument as much as it makes use of other branches of art. The theatre has an undeniable effect on the population like other branches of art. Thus, the theatre is important in the sense that it is close to the society and it appeals to the conscience of the societies in every period. In addition to this, the audience of the theatre  doesn't even need to be literate. Therefore, the audience from all social groups can get the messages given at the theatres. This effects have made it inevitable that propaganda entered in the working area of the theatre. Epic theatres have played an essential role in convincing a large number of audience.
The wars have an important place in the history of nations. From this point of view, the wars in the Turkish history should also be counted among the most important events. The war formed a basis for emerging the literature of war in the field of literature in addition to  the destruction, boundary changes and political and economical crisis which it causes. Our work has been prepared to research the fact that during the Cretan Issue, the Tripoli War and the Balkan Wars the  aforementioned events were reflected in the theatre and on that sense the theatre was made an instrument for proganda even if its roots date earlier times. The answer to the question how the theatre was used as an instrument for propaganda in order to gain the support of the society while the Cretan Issue, the Tripoli War and the Balkan Wars formed a basis for the loss of Ottoman lands as well as the loss of a considerable amount of people is tried to be analyzed using the texts of the theatre productions which belong to that period.