Göller bölgesi sebze üretim alanlarında kök-ur nematodu türleri (Meloidogyne spp.)'nin tanılanması ve domateste Mi genine karşı virülensliklerinin araştırılması
Identification of root-knot nematode (Meloidogyne spp.) species in vegetable growing areas of Lakes region and investigation of their virulence reaction towards Mi gene in tomato
Yazar: GÜLSÜM UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ SÖĞÜT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kök ur nematodları = Root knoot nematods

Özet:
Bu tez çalışmasında Göller Bölgesi sebze üretim alanlarında bulunan Kök-ur nematodu türleri morfolojik, moleküler ve Kuzey Karolina Konukçu Testi yöntemleri kullanılarak karakterize edilmiştir. Tanımlanan Kök-ur nematodu izolatlarının Mi geni içeren dayanıklı domates çeşidinde (Seval RN F1) virülenslik reaksiyonları araştırılmıştır. Bölgede yoğun sebze üretimi yapılan alanlardan Eylül-Ekim, 2014 aylarında toplam 160 adet toprak ve kök örneği alınmış, 83 tanesinde (%51.8) bulaşıklık tespit edilmiştir. Urlu kök örneklerinden tek yumurta paketi alınarak saf kültürleri oluşturulmuş ve kitle üretimleri duyarlı 'Tueza F1' domates çeşidinde yapılmıştır. Çalışmada toplam 68 Kök-ur nematodu popülasyonunun saf kültürü oluşturulmuş, dişi bireylerin perineal kesitleri ve ikinci dönem larva ölçümlerine göre morfolojik, türe özgü primerler ile moleküler tanılamaları yapılmıştır. Virülenslik denemeleri tesadüf blokları deneme desenine göre 5 tekerrürlü olarak kurulmuş ve duyarlı 'Tueza F1' çeşidi karşılaştırma bitkisi olarak kullanılmıştır. Deneme 8 hafta sonra sonlandırılmış ve kök gal indeksleri, üreme oranları, infeksiyon frekansı ve dişi fertilitesi parametreleri alınarak virülenslikleri değerlendirilmiştir.
Göller Bölgesi'nden toplanan 68 Kök-ur nematodu popülasyonundan 25 adedinin M. incognita, 22 adedinin M. hapla, 18 adedinin M. javanica ve 1 adedinin de M. arenaria olduğu saptanmış olup, bunların bulunma oranları sırasıyla, %36.7, %32.3, %26.5, ve %1.5 olarak belirlenmiştir. Saf kültürü oluşturulan 2 popülasyonun ise tanılamaları yapılamamıştır. Bölgede daha alçak yükseltilerde M. incognita ve M. javanica, daha yüksek rakıma sahip olan bölgelerde M. hapla türünün yaygın olduğu tespit edilmiştir. Kuzey Karolina Konukçu Testine göre, M. incognita'nın 3 ırkı (ırk 2, ırk 4 ve ırk 6), M. javanica'nın ise 2 ırkı (ırk 1 ve ırk 3) belirlenmiştir. Meloidogyne javanica ırk 3'ün Türkiye'deki varlığı ilk defa bu çalışmayla ortaya çıkarılmıştır. Mi geni taşıyan domates çeşidinde virülenslik çalışmalarında tanılanan 25 M. incognita popülasyonunda 3 izolat, 18 M. javanica popülasyonunda ise 4 izolat Mi genini kırarak virülent reaksiyon göstermiştir. Virülent M. incognita izolatlarının köklerdeki gal indeks değerleri 3.8-4.6 arasında, M. javanica popülasyonlarının ise 2.6-3.4 arasında bulunmuştur.

Abstract:
In this study Root-knot nematodes in the vegetable growing areas of Lakes region were characterized by using morphological, molecular and North Carolina Host Test. Then, virulence reaction of identified root-knot nematode populations were investigated on resistant tomato cv. Seval RN F1 carrying Mi gene under the controlled conditions. One hundred sixty soil and root samples were collected from intensively vegetable growing areas in September-October, 2014 in this region. Eighty-three (51.8 %) of total samples were infested with root-knot nematodes. Each population was pure cultured from one egg-mass from dissected under the streo binocular microscope, and multiplied on the susceptible tomato cultivar 'Tueza F1'. Sixty-eight root-knot nematode populations were identified based on perineal pattern model and second stage juveniles morphometrics by morphologically and SCAR primers by molecularly. In the second experiment, virulent reaction of Meloidogyne populations on the Mi gene resistant tomato were conducted by randomized completely block design with 5 replicates and compared with susceptible tomato cv. 'Tueza F1'. Eight weeks later plants were harvested and evaluated by using root galling indices, reproduction ratio, infection frequency and female fertility.
Twenty-five populations of Meloidogyne incognita, 22 populations of M. hapla, 18 populations of M. javanica and one population of M. arenaria of the 68 root-knot nematodes were identified and dissemination ratios were found as 36.7 %, 32.3 %, 36.5 % and 1.5 % in the region, respectively. Two populations were not identified. Meloidogyne incognita and M. javanica were found in low altitude plateau, whereas M. hapla was found in the high altitude areas. According to the North Carolina Host Test, three races for M. incognita (race 2, race 4 and race 6) and two races for M. javanica (race 1 and race 3) were determined. Meloidogyne javanica race 3 is the first report for Turkey. Three of 25 M. incognita populations and 4 of 18 M. javanica populations were overcomed dominant Mi gene resistance in Seval RN F1. Virulent M. incognita populations formed between 3.8 and 4.6 root gall indices and similarly, virulent M. javanica populations formed between 2.6 and 3.4 root gall indices ratio in the resistant tomato cv. Seval RN F1 carrying Mi gene.