11-14 yaş çocuklarda erken dönem uyumsuz şemalar ile annelerin ihmal davranışlarının incelenmesi
Investigation of early maladaptive schemas and neglect behaviors of mothers in 11-14 year old children
Yazar: EMİNE KOCAKAYA
Danışman: PROF. DR. GÜLEN BARAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Ana-baba çocuk ilişkileri =   ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk ihmali = Child negligence

Özet:
Bu çalışmada, 11-14 yaş arası çocukların erken dönem uyumsuz şemaları ile annelerin ihmal davranışlarının incelenmesi, etkili olabilecek etmenlerin ortaya konması, erken dönem uyumsuz şemalar ile anne ihmali arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan devlet ortaokullarında 5-8. sınıfa devam eden çocuklar ve anneleri oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde güç analizi tekniğinden yararlanılmış olup çalışmaya 216 çocuk ve annesi dahil edilmiştir. Betimsel desendeki, ilişkisel tarama modelinde planlanan araştırmada veri toplama aracı olarak çocuk ve ailesi hakkında genel bilgileri edinmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, çocukların erken dönem uyumsuz şemalarını tespit edebilmek için Güner (2013) tarafından 10-16 yaş grubu için geliştirilen ve geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılan '' 10-16 Yaş Çocuk ve Ergenler İçin Erken Dönem Uyumsuz Şema Ölçekler Takımı (ÇEŞÖT)'' ile annelerin ihmal davranışlarını değerlendirmek için Kantor Kaufman (2003) tarafından geliştirilen ve Beyazıt ve Bütün Ayhan (2018) tarafından Türk çocukları için geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları yapılan ''Çok Boyutlu İhmalkar Davranış Ölçeği-Ebeveyn Formu'' kullanılmıştır. Ulaşılan veriler normal dağılım gösterme durumuna göre parametrik ve nonparametrik testlerle değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre çocukların yaşlarının şema puanlarını etkilediği, daha büyük yaş grubu çocukların şema puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Çocukların cinsiyetlerinin şema puanları üzerinde fark yarattığı görülmüş olup kız çocuklarının daha yüksek puanlar elde ettiği tespit edilmiştir. Yürütülen çalışmada anneleri kronik hastalığa sahip olan çocukların şema puanlarının daha yüksek olduğu; anneleriyle aralarındaki ilişkiyi olumlu olarak algılayan çocukların şema puan ortalamalarının daha düşük olduğu; baş edilmesi gereken problemlerde annelerinden yardım isteyen çocuklarında şema puan ortalamalarının daha düşük olduğu belirlenirken kendilerini mutlu olarak algılayan çocukların şema puan ortalamalarının diğer duygu algılamalarına oranla yine daha düşük puanlar içerdiği tespit edilmiştir. İhmal davranışına yönelik analizlerde elde edilen sonuçlara göre ise çocuklarıyla ilişkilerini olumlu algılayan annelerin ihmal puanlarının daha düşük olduğu; çocuklarıyla düzenli zaman geçiren annelerin ihmal puanlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Çocukların erken dönem uyumsuz şemaları ile annelerin ihmal davranışları arasında anlamlı ilişki olduğu  saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the early maladaptive schemas of 11-14 year old children and the neglect behaviors of their mothers, to reveal the factors that may be effective, and to evaluate the relationship between early maladaptive schemas and maternal neglect. The universe of the study is 5-8 grades in public secondary schools in the central districts of Ankara. consists of children attending the classroom and their mothers. Power analysis technique was used to determine the sample, and 216 children and their mothers were included in the study. The Demographic Information Form, which was developed by the researcher to obtain general information about the child and his family, as a data collection tool in the research planned in the descriptive design and relational screening model, was developed by Güner (2013) for the 10-16 age group in order to detect the early maladaptive schemas of children, and its validity and reliability was tested. It was developed by Kantor Kaufman (2003) with the ''Early Maladaptive Schema Scales Set for 10-16 Years Old Children and Adolescents (ÇESÖT)'' and its validity and reliability for Turkish children were evaluated by Beyazıt and Bütün Ayhan (2018). "Multidimensional Neglecting Behavior Scale-Parent Form" was used for which reliability studies were conducted. The obtained data were evaluated with parametric and nonparametric tests according to the normal distribution. According to the results obtained, it was seen that the age of the children affected the schema scores, and the schema scores of the older age group children were higher. It was observed that the gender of the children made a difference on the schema scores, and it was determined that the girls achieved higher scores. In the study conducted, it was found that the schema scores of the children whose mothers had a chronic disease were higher; that the mean schema score averages of the children who perceive the relationship with their mothers as positive; While it was determined that the schema score averages of the children who asked their mothers for help in the problems that needed to be dealt with were lower, it was determined that the schema score averages of the children who perceived themselves as happy had lower scores than the other emotion perceptions. According to the results obtained in the analysis of neglect behavior, mothers who perceive their relationships with their children positively have lower neglect scores; It was determined that mothers who spend regular time with their children have lower neglect scores. It was determined that there was a significant relationship between the early maladaptive schemas of children and the neglect behaviors of mothers.