Sınıf içi farklı liderlik tipleri bağlamında sınıf atmosferinin incelenmesi
Investigation of class atmosphere in the context of classified different leadership types
Yazar: AHMET ERİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP KAHRAMANOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim liderliği = Education leadership ; Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Sınıf atmosferi = Classroom climate ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin sahip oldukları farklı liderlik tiplerinin sınıf atmosferi boyutları üzerinde oluşturduğu durumların ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda beş liderlik tipinin (Yasal, ödüllendirici, uzman, benzeşim ve cezalandırıcı liderlik tipleri) sınıf atmosferinin boyutları (Ders işlenişi, sınıf düzeni, demokratik ortam, motivasyon, disiplin, duygusal boyut, iletişim ve katılım) üzerindeki durumları incelenmiştir. 
Bu çalışmada, nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma modellerinden durum çalışması kullanılmıştır. Durum çalışması için hem gözlem hem de görüşme yapılmıştır. Ayrıca öğretmenin (liderin) sınıf atmosferi üzerinde oluşturduğu değişimler incelendiği için bütüncül tek durum deseni seçilmiştir. Araştırmanın evrenini Gaziantep ilindeki sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Evren içinden basit seçkisiz yöntem ile 308 sınıf öğretmeniyle Sınıf içi liderlik tipi ölçeğinin geçerlik – güvenirlik çalışması yapılmıştır. Söz konusu ölçek 5 boyutta 58 maddeden oluşmaktadır. Geçerlik – güvenirlik çalışmaları sonrasında ölçek düzenlenmiş ve ulaşılabilirlik yöntemi ile 27 sınıf öğretmenine son hali uygulanmıştır. Çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 4 sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında yer alan kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile belirlenmiş 20 öğrenci oluşturmaktadır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak gözlem formu, görüşme formu kullanılmıştır. Gözlem formunda sınıf atmosferinin 8 alt başlığı dikkate alınarak veriler toplanmıştır. Öğrencilere uygulanan görüşme formunda ise sınıf atmosferi temalı 10 soru yer almaktadır. Gözlem ve görüşmeler eş zamanlı olarak 2017-2018 eğitim – öğretim yılında Gaziantep ilinin Nizip ilçesinde yapılmıştır. Bu çalışmada gözlemden ve görüşmelerden elde edilen verilerin analizi için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında "Ders İşlenişi" boyutunda sınıf atmosferine en olumlu katkı ödüllendirici liderden gelmiştir. "Sınıf düzeni" boyutunda ödüllendirici liderin ön plana çıktığı sonucuna varılmıştır. "Demokratik ortam" boyutundaki sonuçlara göre uzman ve ödüllendirici liderlerin olumlu sınıf atmosferi için gerekli ortamı sağladıkları sonucuna varılmıştır. "Motivasyon" boyutunda yine ödüllendirici liderin en olumlu etkiyi yaptığı sonucu çıkmıştır. "Disiplin" boyutunda disiplinin, düzenin ve öğretmene itaatin en az olduğu liderin, benzeşim lider olduğu sonucu elde edilmiştir. "Duygusal boyut"ta sınıf atmosferine olumlu katkı uzman ve ödüllendirici liderden gelmektedir. Elde edilen bulgulardan, genel olarak tüm liderlerin sınıfında iletişimin ve derse katılımın iyi olduğu sonucu çıkmıştır.

Anahtar kelimeler: Sınıf Atmosferi, sınıf iklimi, Liderlik, Öğretmen Liderliği

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the effects of different leadership types of teachers on the classroom atmosphere dimensions. For this purpose, the effects of five different leadership types like legal, rewarding, expert, analogy and punitive types on the size of classroom atmospheres like course work, class arrangement, democratic environment, motivation, discipline, emotional dimension, communication and participation  were investigated. Qualitative research method was used in this study. A case study of qualitative research methods used in the research. For case study model both interview and observation methods were used. Also the holistic single condition pattern was chosen because the effect of the teacher on the classroom atmosphere was examined. The universe of the research is the classroom teachers in the province of Gaziantep. The reliability validity study of 308 classroom teachers with in-class leadership type scale was done by simple random method within the universe. The scale consists of 58 items in five dimensions. After the validity and reliability studies, the scale was adjusted and applied to 27 classroom teachers with the method of achievability. The study group consisted of 4 class teachers determined by criterion sampling method from the purposeful sampling methods and 20 students determined by the method of easily accessible state sampling in the classes of these teachers. In this study, observation form and interview form was used as data collection tool. Data were collected by taking into account the 8 subheadings of the class atmosphere in the observation form. 10 questions are included in the classroom atmosphere themed in the form of interview applied to students. Observations and interviews were conducted simultaneously in the 2017-2018 academic year in the Nizip district of Gaziantep province. In this study, descriptive analysis method was used to analyze the data obtained from observation and interview. In the light of the findings obtained from the research, the most positive contribution to the classroom atmosphere in the size of the lesson was from the rewarding leader. It is concluded that the award-winning leader in the class layout dimension comes to the fore. According to the results of democratic environment, it has been concluded that expert and rewarding leaders provide the necessary environment for a positive classroom atmosphere. In the motivation dimension, it has been concluded that the rewarding leader made the most positive effect. In the disciplinary dimension, the result is that the leader is the leader of the discipline with the least of obedience to the order and the teacher. The positive contribution to the classroom atmosphere in the emotional dimension comes from the expert and rewarding leader. it was concluded that the general findings were generally good in terms of communication and participation in the class of all leaders.

Keywords: Class Atmosphere, class climate, leadership, teacher leadership