Diyabetik ketoasidoz vakalarında predispozan faktörler
Predisposing factors in diabetic ketoacidosis cases
Yazar: SELİN SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. MİNE ADAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ketoasidoz = Diabetic ketoacidosis ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections

Özet:
AMAÇ: Diyabetik ketoasidoz (DKA), diyabetle ilgili en sık karşılaşılan acil durumlardan biridir ve yönetimdeki güncellemelerle artan standardizasyonuna rağmen, hala kayda değer bir morbidite ve mortaliteye sahiptir. Bu çalışmadaki amacımız; önceden bilinen tip 1 ve tip 2 diyabeti olanlarda DKA başvurusu ile ilişkili demografik özellikleri, morbidite ve mortalitelerini, başvuruya sebep olan faktörleri analiz etmek, COVID-19 pandemisine kıyasla aynı dönemin önceki yılları arasında DKA başvuru sayıları ile prezantasyon özelliklerini değerlendirip farkları göstermektir. 
GEREÇ VE YÖNTEM: 01.01.2016-30.03.2022 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi (SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi) poliklinik ve acil servisine başvuran, diyabetik ketoasidoz tanısı ile takip edilen,18 yaş üstü 492 başvuru dahil edildi.
01/01/2016-10/03/2020 ile 11/03/2020-30/03/2022 tarihleri sırasıyla COVID-19 pandemisi öncesi ve COVID-19 pandemisi olarak ayrıldı. Başvurularda diyabetik ketoasidoza yol açan en sık predispozan faktörler, diyabetik ketoasidoz şiddeti ve sonlanım özelliklerine göre karşılaştırma yapıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda 343 hasta ve bu hastaların tekrarlayan yatışları ile 492 başvuru saptandı. Bu 343 hastanın %52'si (n:178) pandemi öncesi, %48'i (n:165) pandemi döneminde yatan hastalar olup başvurularına bakıldığında ise %53,2'si (n:262) pandemi öncesi döneme %46,7'si (n:230) pandemi dönemine ait idi. En sık görülen DKA predispozan faktörü %59.14 (n:291) ile enfeksiyondu. Enfeksiyonlar kendi içinde değerlendirildiğinde; en sık %24,3 oranı ile idrar yolu enfeksiyonu, %10,7 ile pnömoni, %6,9 ile gastroenterit saptandı. COVID-19 pandemisi döneminde glukokortikoid kullanımına bağlı DKA oranında istatiksel açıdan anlamlı artış mevcuttu (p:0,05). DKA şiddeti artıkça düzelme süresinde uzama COVID-19 pandemisi öncesinde istatiksel anlamlı saptandı (45±28 saate karşılık 58±29 saat, p:0,00). Olguların %9'unda (n:31) servis takibi süresince solunumsal ve metabolik sebeplerle yoğun bakım ihtiyacı gelişti. Takiplerde YBÜ ihtiyacı gelişen hasta oranı COVID-19 pandemisinde %9,1 (n:21), COVID-19 pandemisi öncesinde %4,6 (n:12) olup bu artış istatiksel olarak anlamlı bulundu (p:0,044). Hastane içi mortalite oranı COVID-19 pandemisi öncesinde %1,9 (n:5), COVID-19 pandemisinde %5,7 (n:13) olup bu artış istatiksel anlamlı saptandı (p:0,027). COVID-19 pandemisindeki olgularda kardiyovasküler, solunum sistemi ve nörolojik hastalıklarda (p<0.05) ve diyabetik retinopatideki artış istatiksel olarak anlamlı görüldü (p<0,045). COVID-19 pandemisinde tip 2 diyabet oranı %40 (n:65) hesaplandı, tip 2 diyabet oranındaki artış istatiksel olarak anlamlı bulundu (p:0,007).
SONUÇ: Çalışmamızda DKA'ya yol açan en önemli predispozan faktörleri enfeksiyon, beslenme ve tedavi uyumsuzluğu olarak saptadık. Tekrarlayan başvurular, tetkik ve tedavi ret oranlarındaki yükseklik de bu verileri desteklemektedir. Hastalarımıza tanı anında ve aralıklı muayenelerinde glisemik kontrolü, beslenme eğitimini sağlamalı ve bu açılardan sorgulamalıyız. Rutin kontrollerde tam idrar tahlili istenmesi ve enfeksiyon açısından sistem sorgulamasının yapılması DKA riskini azaltacağını düşünüyoruz. DKA hastaları özellikle yüksek HbA1c düzeyine sahip düşük glisemik kontrolü olan gruptur. Bu hasta grubunun yaş ortalaması düşük olup komplikasyonlar açısından yakın takip edilmeli, hedef HbA1c'ye ulaşmak için her muayenede hasta temelli tedavi gözden geçirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, COVID-19, asidoz

Abstract:
Purpose: Diabetic ketoacidosis (DKA) is one of the most common diabetes-related emergencies,and despite its increasing standardization with management updates, it still has significant morbidity and mortality. Our aim in this study; The aim of this study is to analyze the demographic characteristics, morbidity and mortality associated with DKA admission, the factors that cause admission, and to evaluate the number of DKA applications and presentation characteristics betweenthe previous years of the same period compared to the COVID-19 pandemic, and show the differences in those with previously known type 1 and type 2 diabetes.
Materials and Methods: Between 01.01.2016-30.03.2022, 492 applicants over the age of 18 who were followed up with the diagnosis of diabetic ketoacidosis and applied to the outpatient clinic and emergency service of Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital (SBU Okmeydanı Training and Research Hospital) were included. The dates 01/01/2016-10/03/2020 and 11/03/2020-30/03/2022 were separated as pre-COVID-19 pandemic and COVID-19 pandemic, respectively. Comparisons were made according to the most common predisposing factors leading to diabetic ketoacidosis, the severity of diabetic ketoacidosis and outcome characteristics.
Results: In our study, 343 patients and 492 applications with recurrent hospitalizations of these patients were found. Of these 343 patients, 52% (n: 178) were hospitalized before the pandemic and 48% (n: 165) were hospitalized during the pandemic, and when their applications were examined, 53.2% (n: 262) were in the pre-pandemic period; 46.7% (n:230) belonged to the pandemic period. The most common DKA predisposing factor was infection with 59.14% (n:291). When infections are evaluated in themselves; urinary tract infection with 24.3%, pneumonia with 10.7% and gastroenteritis with 6.9% were found most frequently. There was a statistically significant increase in the rate of DKA due to glucocorticoid use during the COVID-19 pandemic period (p:0.05). As DKA severity increased, the prolongation in recovery time was statistically significant before the COVID-19 pandemic (45±28 hours vs. 58±29 hours, p:0.00). In 9% (n:31) of the cases, the need for intensive care developed due to respiratory and metabolic reasons during the service follow-up, and the in-hospital mortality rate was 4.9% (n:17). The rate of patients who developed a need for ICU during the follow-ups was 9.1% (n:21) in the COVID-19 pandemic and 4.6% (n:12) before the COVID-19 pandemic, and this increase was found to be statistically significant (p:0.044).
The in-hospital mortality rate was 1.9% (n:5) before the COVID-19 pandemic, and 5.7% (n:13) in the COVID-19 pandemic, and this increase was found to be statistically significant (p:0.027). The increase in cardiovascular, respiratory system and neurological diseases (p<0.05) and diabetic retinopathy was statistically significant (p<0.045) in the cases in the COVID-19 pandemic. In the COVID-19 pandemic, the rate of type 2 diabetes was calculated as 40% (n:65), the increase in the rate of type 2 diabetes was found to be statistically significant (p:0.007).
Conclusion: In our study, we identified the most important predisposing factors leading to DKA as infection, nutritional and treatment non-compliance. The high rates of repeated admissions, examination and treatment rejection also support these data. We should provide glycemic control and nutrition education to our patients at the time of diagnosis and in their intermittent examinations and question them in these respects. We think that requesting a full urinalysis and questioning the system in terms of infection in routine controls will reduce the risk of DKA. DKA patients are the group with low glycemic control, especially with high HbA1c levels. The mean age of this patient group is low, and they should be followed closely in terms of complications, and patient-based treatment should be reviewed at each examination in order to reach the target HbA1c.
Key Words: Diabetes Mellitus, COVID-19, acidosis