Opera ve mitoloji: George Friderich Handel'in Hercules operası örneği
Opera and mythology: The Example of George Frideric Handel's Hercules opera
Yazar: TAHA YAĞIZ
Danışman: PROF. BERNA ÖZKUT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Opera Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu çalışmanın amacı, opera sanatının mitoloji ile olan ilişkisini inceleyerek, mitolojik unsurların, gerek eserin konusuna gerek ise sahnede kullanılan öğelere ne derece etki ettiğini örnek bir opera eseri ile açıklamaktır. Mitolojik bir kahraman olan farklı kaynaklarda adı Hercules, Herakles ya da Türkçe Herkül olarak değişen, Hercules'in Anadolu ve özellikle Karadeniz Ereğli'sinde anlatılan efsanesini, G.F. Handel'in operasında işlendiği versiyonu ile birleştirerek ortak bir "Hercules" profili çıkarmak da tezin odak noktalarından biridir. Bu çalışma "Hercules" operası ile ilgili yapılmış olan araştırmalara ek olarak, efsanenin Anadolu coğrafyasındaki anlatımlarını ve Yunan kaynakları ile karşılaştırılıp teyit edildiği analizleri de içermektedir. Araştırma sürecinde elde edilen bilgileri          derlemek ve kategorize etmek için literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. Bu bilgiler daha sonra üç ana başlığa ayrılmıştır.
İlk bölümde tezde sıkça kullanılan ifadeler olan mit, mitoloji ve efsane terimlerinin tanımları ve aralarındaki ilişki açıklanmıştır. Mitolojinin sınıflandırılması, oluşumunda etkili olan kültürel ve sosyal nedenler sıralanmıştır. Yine bu bölümde Anadolu ve özellikle Karadeniz Ereğli'de yer bulan Hercules efsanesi anlatılmıştır. Tezin ikinci bölümünde mitoloji kavramının opera ile olan ilişkisi anlatılmıştır. Ardından "Hercules" operasının oluşumuna katkı sağlayan edebi metinlerin yazarları ve metinler ile ilgili bilgiler sunulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde ise librettist Thomas Broughton'un opera librettosunu yazma süreci ile besteci George Friderich Handel'in besteleme süreci anlatılmıştır. Daha sonra operanın karakterleri ve içerisinde bulunan mitolojik öğeler ile ilgili bilgiler sunulmuştur. Yine bu bölümde operanın oluşumunda katkısı olan metinler, metinlerarasılık kuramı bağlamında incelenip analiz edilmiştir. Tüm bu bulgular ışığında araştırmanın sonucunda "mitoloji" ve "efsane" kavramlarının literatürde farklı bilgiler içerse de, bütünde aynı anlamlara geldikleri ve hatta birbirlerinin yerine kullanıldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca G.F. Handel'in "Hercules" operasında geçen Hercules karakterinin yarı-tanrı olarak olağanüstü mucizelerle değil, beşeri özelliklerle öne çıktığı, karakterinde yansıtılan cesaret, kahramanlık, güç, aile kutsallığı vb. özelliklerle izleyenlerine Antik Yunan döneminin çok tanrılı inançları ile beraber sosyal ve kültürel izlerini sergilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The object of this study is to examine the relationship between opera and mythology and to explain to what extent mythological elements affect both the subject of the work and the elements used on stage with an example opera work. Combining the legend of Hercules, a mythological hero whose name is changed as Hercules, Herakles or Turkish Herkül in different sources, and the version of him in G.F. Handel's opera, and thus creating a common "Hercules" profile is one of the focal points of the thesis. In addition to the research conducted on the "Hercules" opera, this study also includes the narrations of the legend in Anatolian geography and the analyses in which it is compared and confirmed with Greek sources. The literature review method was used to compile and categorize the information obtained during the research process. This information is then divided into three main headings.
In the first section, the definitions of the terms myth, mythology and legend, which are frequently used expressions in the thesis, and the relationship between them are explained. The classification of mythology and the cultural and social reasons that are effective in its formation are listed. Again, in this section, the Hercules legend, which is located in Anatolia and especially in Karadeniz Ereğli, is explained. In the second section of the thesis, the relationship between the concept of mythology and opera is explained. Then, information about the authors of the literary texts that contributed to the formation of the opera "Hercules" and the texts are presented. In the third section of the thesis, the process of writing the opera libretto by librettist Thomas Broughton and the composition process of composer George Friderich Handel are explained. Then, information about the characters of the opera and the mythological elements in it are presented. Again, in this section, the texts that contributed to the formation of the opera are examined and analyzed in the context of the theory of intertextuality. In the light of all these findings, it is concluded that although the concepts of "mythology" and "legend" contain different information in the literature, they have the same meaning on the whole and are even used interchangeably. In addition, it has been concluded that the character of Hercules in G.F. Handel's opera "Hercules" stands out with human characteristics rather than with extraordinary miracles as a demigod, and that he exhibits the polytheistic beliefs of the Ancient Greek period as well as social and cultural traces to his audience with the features such as courage, heroism, strength, family sanctity, etc. reflected in his character.