Hadîd Sûresinin 25. âyeti bağlamında tefsirde yapay zekâ kullanımının imkânı
The possibility of utilizing artificial intelligence in exegesis: The case of verse 25 of Surah al-Hadid
Yazar: HAVVA CEBECİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇETİN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Din = Religion

Özet:
Yapay zekânın teknolojinin her alanında etkin olarak kullanılmaya başlamasıyla günümüzde insanlar pek çok alanda yapay zekâ tabanlı programlardan yardım almaya yönelmişlerdir. Bu minvalde yapay zekâ sohbet araçlarına dini konularda da başvuruluyor olması, özellikle gençlerin kitap yerine teknolojik araçları kullanarak bilgiye ulaşma alışkanlığı geliştirmeleri sebebiyle yapay zekâ sohbet botlarını muhatap almaları, üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu çalışmamızda, tefsir alanında sohbet botlarının kullanımının ne derece güvenilir bilgiye ulaştırdığı irdelenmek üzere, Hadîd sûresi 25. âyet örnekliğinde Kur'ân-ı Kerîm'in tefsirinde yapay zekâ kullanımı mümkün müdür sorusuna cevap aranmıştır. Çalışma giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kur'ân'ı Kerîm'e göre akıl ve zekâ kavramlarının izahı ve yapay zekâ hakkında bilgiler; ikinci bölümde demirin indirilmesi kavramının tefsiri ve demirle ilgili bilimsel bilgiler verilmiş, son bölümde ise demirle ilgili bilimsel bilgiler ve demirin indirilmesi ile ilgili tefsir bilgisi chatGPT sohbet botuna soru yöneltilmek sûretiyle incelenmiştir. Sorulardan alınan cevaplar ile tefsir kaynaklarındaki ve bilimsel kaynaklardaki bilgiler karşılaştırılıp hipotezin doğruluğu test edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Belge incelemesi ve sohbet botuyla yapılan görüşme ile veriler elde edilmiştir. Bu veriler analiz edilerek karşılaştırma, varsayım ve yorumlara gidilerek düşünce ve fikirler, eldeki veriler çerçevesinde değerlendirilerek, araştırılmaya ve anlaşılmaya çalışılmıştır.   
Anahtar kelimeler: Tefsir, Yapay zekâ, Hadîd sûresi, Demir, İnzâl

Abstract:
With the advent of artificial intelligence being utilized effectively across all areas of technology, people today have increasingly turned to AI-based programs for assistance in various fields. In this context, the use of AI conversational tools in religious matters, especially as young people develop habits of accessing information through technological means rather than books, highlights the importance of examining AI chatbot interactions. This study investigates the reliability of AI conversational tools in the field of exegesis, focusing on the question of whether it is possible to use AI in the interpretation of the Quran, specifically using the example of verse 25 of Surah Al-Hadid.The study comprises an introduction and three main chapters. The first chapter discusses the concepts of intelligence and reason according to the Quran and provides information about artificial intelligence. The second chapter delves into the exegesis of the concept of iron being sent down and presents scientific information related to iron. The final chapter examines the scientific information about iron and its descent by questioning the ChatGPT chatbot, comparing the responses received with exegesis sources and scientific references to test the validity of the hypothesis.Qualitative research methods were employed in this study. Data were obtained through document analysis and interviews conducted with the chatbot. These data were analyzed through comparison, assumption, and commentary, with ideas and opinions evaluated within the framework of the available data to explore and understand the topic.
Keywords: Exegesis, Artificial intelligence, Surah Al-Hadid, Iron, Descent