Trakya bölgesindeki keçi ve koyunlarda kolostrum kalitesi ve etkileyen faktörler
Colostrum quality and effecting factors in goats and sheeps in Thrage Region
Yazar: CANER ÖVET
Danışman: PROF. DR. MUHARREM BALKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Ülkemizdeki hayvan yetiştiriciliğinin başlıca sorunlarından biri yenidoğanların yüksek morbidite ve mortalitesidir. Bunun da en önemli nedenlerinden biri kaliteli bir kolostrumun yenidoğanlar tarafından zamanında ve yeterince alınamamasıdır. Bu çalışma Trakya Bölgesi'ndeki koyun ve keçilerde kolostrum kalitesi ve bunu etkileyen olası faktörleri saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Trakya bölgesinde Keşan, İpsala ve Tekirdağ'da en az 100 baş damızlık dişi hayvan bulunan 18 koyun (Ovis aries) ve 18 keçi (Capra hircus) işletmesinden sağlıklı ve yaşayan bir yavruya sahip 15'er, toplam 270 koyun (Kıvırcık ve Merinos) ve 270 keçi (Kıl Keçisi) kullanıldı. Kolostrum %Brix değerleri dijital refraktometre ile saptandı. Bir anket formu ile de olası faktörler konusunda veriler toplandı. Veriler SPSS 22.0 programıyla tanımlayıcı istatistik, frekans, bağımsız gruplar için t-Testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile değerlendirildi.
Bulgular: Koyun ve keçilerin ortalama kolostrum Brix değerleri ve varyasyonları birbirine yakındı (Sırasıyla: 24,39  4,16, Min 16,80-Max 37,40 ve 24,304,83, Min 17,20-Max 36,90). Doksan dört (%34,81) koyun ve 107 (%39,63) keçinin %Brix değerleri bu türler için kaliteli bir kolostrumun göstergesi olarak kabul edilen %22'nin altındaydı. İki türde de kolostrum Brix değerleri işletmeler arasında önemli farklılıklar gösterdi (p<.05). Merinosların kolostrum Brix değerleri kıvırcıklarınkinden daha yüksekti. İki türde de yaş, parite, doğum zamanı ile mastitis ve doğumdan önce sağma/memede sızıntı öyküsünün bilinme durumu ile keçilerde sürü bakımını kimin yaptığı kolostrum Brix değerlerinde etkiliydi (p<.001).
Sonuç: Trakya bölgesindeki koyun ve keçilerin önemli bir kısmında kolostrum Brix değerleri istenilen düzeylerde değildir. Bu durum, yenidoğan morbidite ve mortalitesi açısından son derece önemli olduğu için, kolostrum kalitesi değerlendirmesinin her işletmede yapılması ve gerektiğinde uygun ek önlemlerin alınması önemli olacaktır.

Abstract:
Aim: One of the main problems of animal breeding in our country is the high morbidity and mortality of newborns. One of the most important reasons for this is that newborns cannot receive sufficient and timely quality colostrum. This study was carried out to determine colostrum quality and possible affecting factors in sheep and goats in the Thrace Region.
Material and Methods: A total of 270 sheep (Kıvırcık and Merino) and 270 goats (Hair Goats), 15 each with a healthy and living offspring from 18 sheep (Ovis aries) and 18 goat (Capra hircus) flocks with at least 100 breeding female animals in Keşan, İpsala and Tekirdağ in the Thrace region were used. Colostrum %Brix values were determined with a digital refractometer. Data on possible influencing factors were collected with a questionnaire. The data were evaluated with descriptive statistics, frequency, t-Test for independent groups and one-way analysis of variance (ANOVA) in the SPSS 22.
Results: The average colostrum Brix values and variations of sheep and goats were similar (respectively: 24,39  4,16, Min. 16,80-Max. 37,40 and 24,30  4,83, Min. 17,20-Max. 36,90). Brix values of 94 (34,81%) sheep and 107 (39,63%) goats were below 22%, which is considered as an indicator of quality colostrum for these species. Colostrum Brix values of both types showed significant differences between farms (p<.05). The colostrum Brix values of merino were higher than those of kıvırcık. In both species, age, parity, time of giving birth, knowledge regarding history of mastitis and milking/udder leakage before birth, and who did the herd care in the goats were effective on colostrum Brix values (p<.001).
Conclusion: Colostrum Brix values are not at the desired levels in a significant portion of sheep and goats. Since this is extremely important in terms of neonatal morbidity and mortality, it will be important to evaluate colostrum quality in every enterprise and take appropriate additional measures when necessary.