Yetişkin bireylerde bilişsel duygu düzenleme güçlüğü stratejileri ve sosyal görünüş kaygısı ile kompulsif satın alma davranışı arasındaki ilişki
The relationship between cognitive emotion regulation difficulty strategies and social appearance anxiety and compulsive buying behavior in adults
Yazar: BURCU BÖLENLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKOĞLU
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Mobil alışveriş = Mobile shopping ; Sanal alışveriş = Virtual shopping ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Yetişkinler = Adults ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bilişsel duygu düzenleme güçlüğü stratejileri ve sosyal görünüş kaygısı ile kompulsif satın alma davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda genel tarama modellerinden "ilişkisel tarama" modeli uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemi 384 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında, katılımcıların demografik bilgilerinin alınması için "Sosyodemografik Veri Formu", katılımcıların sosyal görünüş kaygısını ölçmek amacıyla "Sosyal Görünüş Kaygı Ölçeği", katılımcıların bilişsel duygu düzenleme stratejilerini ölçmek için "Bilişsel Duygu Ölçeği", ve katılımcıların kompulsif çevrimiçi satın alma davranışını belirlemek amacıyla "Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırma bulguları sonucunda, sosyal görünüş kaygısı ile bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden "kabul etmeme", "pozitif tekrar odaklanma", "düşünceye odaklanma", "kendini suçlama", "yıkım" ve "diğerlerini suçlama" arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuştur.  Çalışmada elde edilen önemli bir bulgu, duygu dışavurumunu bastırma stratejisinin hem sosyal görünüş kaygısı ile hem de negatif değerlendirme korkusu ile ilişkili olmasıdır. Araştırma bulgularından bir diğeri, sosyal görünüş kaygısı ile kompulsif çevrimiçi satın alma davranışları alt boyutlarının tümünün anlamlı düzeyde ilişkili olduğudur. Araştırmadan elde edilen bulgularda kompulsif çevrimiçi satın alma ile bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasındaki ilişkiye göre elde edilen sonuçlara göre, kabul etmeme, kendini suçlama, pozitif tekrar odaklanma, düşünceye odaklanma, yıkım ve diğerlerini suçlama ile kompulsif çevrimiçi satın alma arasında pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. 
Demografik değişkenlere yönelik analiz bulgularına göre ise, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden "kabul etmeme" ile "düşünceye odaklanma"nın cinsiyete göre farklılaştığı, kadınların erkeklere göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur. Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden "pozitif tekrar odaklanma" ve kompulsif çevrimiçi satın alma alt boyutlarından "problem çatışma nüks"ün cinsiyete göre farklılaştığı, erkeklerin kadınlara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur. Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden "bakış açısına yerleştirme"nin medeni duruma göre farklılaştığı, evli olanların bekar olan katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden "kabul etmeme", "düşünceye odaklama", "kendini suçlama"nın medeni duruma göre farklılaştığı, bekar olan katılımcıların evli olan katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur. Kompulsif çevrimiçi satın almanın alt boyutlarından "düşünceyle meşgul olma", "duygu düzenleme", "geri çekilme", "tolerans"ın medeni duruma göre farklılaştığı, bekar katılımcıların evli katılımcılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur. Yapılan analizler sonucu elde edilen bulgular, bilişsel duygu düzenleme güçlüğü stratejileri, sosyal görünüş kaygısı ve kompulsif çevrimiçi satın alma arasında ilişki olduğunu göstermektedir. Bu araştırma, elde ettiği bulgular aracılığı ile, müdahale ve eğitim programlarının geliştirilme sürecine katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between cognitive emotion dysregulation strategies and social appearance anxiety and compulsive buying behavior. For this purpose, the relational screening model, one of the general screening models, was applied. The sample of the study consists of 384 adult individuals. "Sociodemographic Data Form" to collect the demographic information of the participants in data collection, "Social Appearance Anxiety Scale" to measure the social appearance anxiety of the participants, "Cognitive Emotion Scale" to measure participants' cognitive emotion regulation strategies, and the "Compulsive Online Buying Scale" was used to determine the compulsive online purchasing behavior of the participants.
As a result of the research findings, a positive relationship was found between social appearance anxiety and cognitive emotion regulation strategies such as "not accepting", "positive refocusing", "focusing on thought", "blaming oneself", "destroying" and "blaming others".An important finding obtained in the study is that the strategy of suppressing emotion expression is associated with both social appearance anxiety and fear of negative evaluation. Another research finding is that all sub-dimensions of social appearance anxiety and compulsive online purchasing behaviors are significantly related. The results obtained according to the relationship between compulsive online buying and cognitive emotion regulation strategies show that there is a positive significant relationship between non-acceptance, self-blame, positive refocusing, focusing on thought, destruction and blaming others and compulsive online buying. According to the analysis findings for demographic variables, it was found that "not accepting" and "focusing on thoughts", which are cognitive emotion regulation strategies, differed according to gender, and women had a higher average than men. It was found that "positive refocusing", one of the cognitive emotion regulation strategies, and "problem conflict relapse", one of the compulsive online purchasing sub-dimensions, differed according to gender, and men had a higher average than women. It was observed that "perspective placement", one of the cognitive emotion regulation strategies, differed according to marital status, and married people had a higher average than single participants. It was found that "not accepting", "focusing on thought", "self-blame" among the cognitive emotion regulation strategies differed according to marital status, and single participants had a higher average than married participants. It was found that the sub-dimensions of compulsive online buying such as "preoccupation with thought", "emotion regulation", "withdrawal", and "tolerance" differed according to marital status, and single participants had a significantly higher average than married participants. The findings obtained as a result of the analyzes show that there is a relationship between cognitive emotion dysregulation strategies, social appearance anxiety and compulsive online buying. This research aimed to contribute to the development of intervention and education programs through the findings it obtained.