Diyarbakırlı Sırrî Hanım Dîvânı'nın tahlili
Analysis of the Divan of Sırrî from Diyarbakır
Yazar: BAHAR BARUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DEMİRBAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Beysanoğlu, Şevket = Beysanoğlu, Şevket ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
"Diyarbakırlı Sırrî Hanım Dîvânı'nın Tahlili" adlı bu çalışma, XIX. asrın divan 
şairlerinden Sırrî Hanım'ın divanı üzerine yapılmış kapsamlı bir tahlil çalışmasıdır. Bu 
kapsamda Sırrî Hanım'ın divanı, sırasıyla; kaside, tesdis, tahmis, muhammes, şarkı-
murabba, muaşşer ve gazel nazım şekillerinden müteşekkil olduğundan toplam yedi 
nazım şekli incelenmiştir.
Hayatı hakkında sınırlı sayıda bilgi bulunan şairin Diyarbakırlı olduğu 
konusunda bütün kaynaklar hemfikirdir. Şairin divanı üzerine yapılmış çalışmalar 
mevcuttur. Lakin kapsamlı bir tahlil çalışmasına rastlanmadığından divanın bu 
minvalde incelenmesi öngörülmüştür.
Çalışmada kaynak olarak Berat Açıl'ın "Sırrî Râhile Hanım ve Dîvânı" adlı 
yüksek lisans tezi esas alınmıştır. Analiz yönteminde, Cemal Kurnaz "Hayâlî Bey 
Divanı'nın Tahlili", Harun Tolasa "Ahmed Paşa'nın Şiir Dünyası" M. Nejat 
Sefercioğlu "Nev'î Divânı'nın Tahlîli" adlı kitaplardan önemli ölçüde istifade 
edilmiştir. Çalışmamızda öncelikle Sırrî Hanım'ın "Hayatı, Sanatı, Edebî Şahsiyeti ve 
Şiir ve Şair Hakkındaki Görüşleri" ana başlıklar altında incelenmiştir. Ardından "Din￾Tasavvuf", "İnsan", "Tabiat" ve "Toplum" ana başlıklarını taşıyan tahlil bölümünde 
şairin görüşlerini, tasavvufi eğilimlerini ve dış dünyanın etkilerini şiirlerine ne ölçüde 
yansıttığı üzerine inceleme yapılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde şairin sanatı ve
sanatkarlığına dair tespitlere değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sırrî Hanım, Divan, Tahlil

Abstract:
This study, titled "Diyarbakırlı Sırrî Hanım Dîvânı'nın Tahlili", is a 
comprehensive analysis of the divan of Sırrî Hanım, one of the divan poets of the XIX 
century. In this context, Sırrî Hanım's divan, respectively; Since it consisted of the 
forms of kaside, tesdis, tahmis, muhammes, şarkı-murabba, muaşşer and ghazal nazim, 
a total of seven nazim forms were examined.
All sources agree that the poet, whose life is limited in number, was from 
Diyarbakir. There are studies on the Court of Poets. However, since there was no 
comprehensive analysis study, it was envisaged that the divan would be examined in 
this regard.
The study was based on Berat Açil's master's thesis titled "Sırrî Râhile Hanım 
ve Dîvânı" as a source. In the analysis method, Cemal Kurnaz "Hayâlî Bey Divanının 
Tahlili", Harun Tolasa "Ahmed Paşa'nın Şiir Dünyası", M. Nejat Sefercioğlu "Nev'î 
Divânı'nin Tahlîli" were significantly utilized. In our study, first of all, Sırrî Hanım's 
"Life, Art, Literary Personality and Her Views on Poetry and Poet" were examined 
under the main headings. Then, in the analysis section bearing the main headings of 
"Religion-Sufism", "Human", "Nature" and "Society", the extent to which the poet 
reflected his views, Sufi tendencies and the effects of the outside world in his poems 
was examined. In the conclusion section of the study, the findings about the art and 
artistry of the poet were mentioned.

Key Words: Sırrî Hanım, Dıvan, Analysis