Farklı tuzluluk seviyesindeki sulama sularının çeltiğin çimlenme ve fide gelişimine etkileri
Effects of irrigation water salinity with different salinity levels on the germination and seedling development of rice
Yazar: FİKRİ BAYINDIR
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN COŞKUN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sulama suyu tuzluluğunun çeltik bitkisinin tohum çimlenmesi ve sürügn büyümesine etkilerini belirlemek amacıyla 2019 yılında Çanakkale On sekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama laboratuvarında deneme kurulmuştur. Bu amaçla sulama suyu tuzluluk seviyeleri (kontrol [0,5], 2, 4, 8, 12, 16 ve 20 dS m-1), farklı tuzluluk kaynaklarından (NaCl, MgS04, CaCl2), Sodyum Absorbsiyon Oranı (SAR) 3'ün altında olacak şekilde hazırlanmıştır. Tuzlu su solüsyonları ile Osmancık ve Baldo çeşitlerinin bitkisel materyal olarak kullanıldığı deneme 3 tekrarlamalı "tesadüf blokları faktöriyel" deneme deseninde Petri kaplarında yapılmıştır. Fide kuru ağırlığını belirlemek için, çimlenen fideler 60 ° C'de 72 saat boyunca kurutulmuştur. Denemelerden elde edilen veriler JMP 13 istatistik yazılımı ile analiz edilmiştir. Denemeden elde edilen verilere yapılan varyans analizi sonucunda, tek fide kuru ağırlığı üzerine çeşitlerin ve Çeşit x EC interaksiyonunun etkisi istatistiki anlamda 0,05 seviyesinde, EC'nin etkisi istatistiki anlamda 0,01 seviyesinde, çimlenme oranı üzerine Çeşit x EC interaksiyonunun etkisi istatistiki anlamda 0,05 seviyesinde, çeşitlerin ve EC'nin etkisi ise istatistiki anlamda 0,01 seviyesinde önemli çıkmıştır. Çimlenme oranında azalma ortalaması Baldo çeşidinde yüzde 20,1917 çıkarken Osmancık çeşidinde yüzde 26,7343, ek fide kuru ağırlığı ortalaması Baldo çeşidinde 0,2666 gram çıkarken Osmancık çeşidinde 0,2569 gram çıkmıştır. Çimlenme oranında azalma ve tek fide kuru ağılığı bakımından iki çeşit farklı gruplarda yer almıştır. Tek fide kuru ağırlığı ortalaması EC seviyelerine göre kontrol uygulamasında 0,29395972 gram çıkarken 2 ve 4 dS/m uygulamalarında sırasıyla 0,28720602 gram ve 0,28177275 gram çıkmış olup kontrol ile aynı grupta yer almışlardır. 8, 12, 16 ve 20 dS/m uygulamaları ise kontrol grubundan farklı gruplar yer almıştır. En düşük değer ise 20 dS/m uygulamasında 0,21877546 gram olarak gerçekleşmiştir. Sulama suyu tuzluluk seviyesi artışına paralel olarak tek fide kuru ağırlığında azalma da artmıştır. Sonuç olarak, çeltik bitkisinin çimlenme oranında azalma ve tek fide kuru ağırlığı bakımından sulama suyu tuzluluğunun 4 dS/m seviyesine kadar etkilenmediği ancak tuzluluk seviyesi 8 dS/m'ye çıktığında etkilenmeye başladığı ve daha yüksek dozlarda etkilenme düzeyinin de arttığı ve sulama suyu tuzluluğuna Osmancık çeşidinin Baldo çeşidinden daha hassas olduğu belirlenmiştir.

Anahtar sözcükler: Çeltik, Sulama Suyu Tuzluluğu, SAR, Çimlenme Oranı

Abstract:
In order to determine the effects of irrigation water salinity on the seed germination and seedling development of rice, an experiment was established in 2019 under the laboratory conditions of Çanakkale Onsekiz Mart University Faculty of Agriculture. For this purpose, irrigation water salinity levels (control[0,5], 2, 4, 8, 12, 16 and 20 dS m-1), prepared from different salinity sources (NaCl, MgSO4, CaCl2), Sodium absorption rate of salt water solutions is below 3. Osmancık and Baldo varieties used as plant materials. The experiment was carried out according to the randomized blocks factorial experiment design with three replication in Petri dishes. Germinated seed were counted on the seventh day of the experiment to determine germination rate decreases. To optain the seedling dry weight, germinated seedlings dried at 60 ° C for 72 hours. The data obtained from the experiments analyzed with JMP 13 statistical software. As a result of the analysis of variance to the data obtained from the experiment, the effect of cultivars and Variety x EC interaction on single seedling dry weight was statistically significance at 0,05 level, the effect of EC was statistically significance at 0,01 level, and the effect of Variety x EC interaction on germination rate was statistically significance at 0,05 level, the effect of varieties and EC was statistically significance at 0,01 level. The average germination rate decrease of the cv. Baldo was 20,1917 percent, while of cv. Osmancık was 26,7343 percent. The average of single seedling dry weight of cv. Baldo was 0,2666 grams, while of cv. Osmancık was 0,2569 grams. The average dry weight of single seedling was 0,29395972 grams in control application according to EC levels, 0,28720602 grams and 0,28177275 grams in 2 and 4 dS m-1 applications, respectively, were in the same group as control, and 8, 12, 16 and 20 dS m-1 applications were different from the control group. The lowest value of the avarage dry weight of single seedling was 0,21877546 grams in 20 dS m-1 application.  In parallel increased irrigation water salinity level, the single seedling dry weight decreased. In result, it was assigned that irrigation water salinity had not affect up to 4 dS m-1 in terms of germination rate and dry weight of single seedling of rice, but it started to be affect when increased salinity level to 8 dS m-1 and it had more affective at higher doses. And also cv. Osmancık was more sensitive to irrigation water salinity than cv. Baldo. 

Keywords: Rice, İrrigation Water Salinity, SAR, Germination Rate