Anne çocuk oyun etkileşimine bağlı olarak annelik algısının incelenmesi
Investigation of motherhood perception based on mother-child play interaction
Yazar: CANSU SAFSOYLU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SANBERK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Bilişsel kurgu = Cognitive fiction ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation

Özet:
Bu çalışmada 3-6 yaş aralığındaki çocukları ile beş dakikalık serbest oyun etkileşiminde, çoğunlukla istendik ifadeleri kullanan ve çoğunlukla istenmedik ifadeleri kullanan annelerin, anneliği bilişlerinde nasıl temsil ettiklerinin yarı yapılandırılmış görüşme tekniği olan repertuar ağı tekniği ile incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma çoklu nicel vaka analizi çalışmasıdır. Serbest oyun etkileşimleri ev ortamında video kayıt altına alınmıştır. Ardından annelerin oyun esnasında kullandıkları ifadeler Anababa Çocuk Oyun Kayıt Kodlama Formu'na kodlanmış ve çoğunlukla istendik ve çoğunlukla istenmedik/uygunsuz ifadeleri kullanan anneler belirlenmiştir. Repertuar ağı tekniğinde elementler; "bir anne olarak ben", "çocuğuma göre bir anne olarak ben", "eşime göre bir anne olarak ben", "anneme göre bir anne olarak ben", "kayınvalideme göre bir anne olarak ben", "ideal anne", "ideal olmayan anne", "ne yazık ki nasıl bir anne olmak durumunda bırakıldım", "tanıdığım örnek-iyi bir anne" ve "tanıdığım örnek olmayan bir anne" olarak belirlenmiştir. Elementler üçlü karşılaştırılarak annelerin kişisel yapılarına ulaşılmıştır. Son olarak her element, kişisel yapılara dayalı olarak 1 ve 5 arasında derecelendirilmiştir. Veriler idiogrid 2.4 programına girilerek analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde annelerin serbest oyun etkileşimlerinde çoğunlukla istenmedik/uygunsuz ifadeler kullandıkları görülmüştür. En çok kullanılan istendik ifade "çocuğun isteklerine uyma", en sık kullanılan istenmedik/uygunsuz ifade "emir verme"dir. Elde edilen diğer bir bulgu "ideal anne" ve "bir anne olarak ben" elementleri arasındaki uzaklık katsayısından ulaşılan özdeğerdir. Oyun etkileşiminde istendik ifadeleri daha sık kullanan annelerin, istenmedik ifadeleri daha sık kullanan annelere göre çoğunlukla özdeğerlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Yine oyun etkileşiminde istendik ifadeleri daha sık kullanan annelerin, istenmedik ifadeleri daha sık kullananlara göre kendilerini daha çok olumlu yapılarla ilişkilendirdikleri görülmüştür. Her iki grupta bulunan anneler; "ne yazık ki nasıl bir anne olmak durumunda bırakıldım", "çocuğuma göre bir anne olarak ben", "eşime göre bir anne olarak ben", "anneme göre bir anne olarak ben" ve "kayınvalideme göre bir anne olarak ben" elementlerini çoğunlukla kendileriyle yakın ilişkilendirmişlerdir. Oyun etkileşimlerinde istendik ifadeleri daha sık kullanan anneler "ideal olmayan anne" elementine kendilerini uzak konumlandırırken, çoğunlukla istenmedik/uygunsuz ifadeleri kullanan anneler kendilerini bu elemente uzak ve orta derecede konumlandırmışlardır. "Tanıdığım örnek-iyi bir anne" elementine ise istendik ifadeleri çoğunlukla kullanan anneler kendilerini yakın ve orta derecede konumlandırırken, "tanıdığım örnek olmayan bir anne" elementine uzak ve orta derecede; istenmedik ifadeleri çoğunlukta kullananlar, "tanıdığım örnek bir anne" elementine kendilerini orta ve uzak derecede konumlandırmışlardır ve "tanıdığım örnek olmayan bir anne" elementine ise kendilerini uzak, orta ve yakın konumlandırmışlardır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine how mothers who use the desired and undesirable expressions in the five-minute free play interaction with their children between the ages of 3-6 represent motherhood in their cognition by semi-structured interview technique, the repertory grid technique. This research is a multiple quantitative case analysis study. Free play interactions were video-recorded in the home environment. Then, the expressions used by the mothers during the play interaction were coded into the Parent-Child Play Recording-Coding Form and the mothers who used mostly requested and mostly unwanted/inappropriate expressions were determined. Elements in repertory grid technique; "me as a mother", "me as a mother according to my child", "me as a mother according to my husband", "me as a mother according to my mother", "me as a mother according to my mother-in-law", "an ideal mother", "a non-ideal mother", "unfortunately what kind of mother did I have to be", "a good mother I know", "a bad mother I know". The personal structures of the mothers were reached by comparing the elements in triplicate. Finally, each element is rated between 1 and 5 based on personal constructs. Data were analyzed by entering idiogrid 2.4 program. As a result of the findings, it was seen that the mothers mostly used undesirable/inappropriate expressions in their free play interactions. The most frequently used desired expression is "complying with the child's wishes", the most frequently used undesirable/inappropriate expression is "giving orders". Another finding is the eigenvalue obtained from the distance coefficient between the "an ideal mother" and "me as a mother" elements. In general, it was observed that the eigenvalues of the mothers who mostly used the desired expressions in the play interaction were higher than the mothers who mostly used the unwanted expressions. Again, it was observed that mothers who mostly used the desired expressions in the play interaction associated themselves with more positive constructs than those who mostly used the unwanted expressions. Mothers associated themselves closely with the following elements; "unfortunately what kind of mother did I have to be", "me as a mother according to my child", "me as a mother according to my husband", "me as a mother according to my mother" and "me as a mother according to my mother-in-law". While mothers who used mostly desired expressions in their play interactions positioned themselves far from the "non-ideal mother" element, mothers who mostly used undesirable/inappropriate expressions positioned themselves far and moderately from this element. On the other hand, mothers who use the desired experessions mostly position themselves close and moderately to the element "a good mother I know", while the element of "a bad mother I know" is distant and moderate; Those who use undesirable expressions mostly position themselves moderately and far from the element "a good mother I know". On the other hand, they have positioned themselves far, middle and close to the element of "a good mother I know".