İzmir'de Adalet Partisi
The Justice Party in İzmir
Yazar: HİLAL ALTINBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALEV GÖZCÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Adalet Partisi = Adalet Party ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; İzmir = Izmir

Özet:
Türk Silahlı Kuvvetleri, Demokrat Parti (DP) iktidarının yanlış politikaları nedeniyle 27 Mayıs 1960 tarihinde yönetime el koydu. Müdahalenin ardından bir süre durdurulan siyasi faaliyetler, 12 Ocak 1961'de siyasi partilerin kurulmasına izin verilmesiyle birlikte yeniden başladı. 11 Şubat 1961'de Ragıp Gümüşpala başkanlığındaki Adalet Partisi (AP) başta olmak üzere birçok yeni siyasi parti kuruldu. AP'nin kuruluşu ile Türk kamuoyunda bu yeni partinin DP'nin mirasçısı olduğu inancı oluşmuştu. Öyle ki AP'nin çok kısa bir süre içinde kolayca ülke çapında örgütlenebilmesi DP'nin bölgesel mirasını devir alması ile sağlanabilmişti. Gümüşpala partisinin ilk teşkilatını Mehmet Ali Aytaş başkanlığında 27 Şubat 1961'de İzmir'de kurdu. AP, İzmir'de çok hızlı ve sağlam bir şekilde örgütlendi. AP Türk siyasal hayatında asıl çıkışını ise 1964'te Süleyman Demirel'in genel başkan seçilmesiyle yapmıştır. 1965-1971 yılları arasında tek başına, 1970'li yılların büyük bölümünde ise koalisyonlarla ülke yönetiminde söz sahibi olmuş olan AP, 12 Eylül Darbesi sonrasında diğer siyasi partilerle birlikte kapatıldı. İzmir'de ise AP 1961'den 1969 seçimlerine kadar üç seçimde de birinci parti olmuş, ancak 1973 seçimlerinden itibaren düşüşe geçmiştir. Bu seçimlerden itibaren İzmir'in AP'li Efsane Belediye Başkanı Osman Kibar, belediye başkanlığını CHP adayı İhsan Alyanak'a kaptırmıştır. Yine 1977 seçimlerini de kaybetmesiyle birlikte AP İzmir'deki gücünü tamamen yitirmiş ve İzmir 12 Eylül'e kadar CHP tarafından yönetilmiştir.

Abstract:
Turkish Armed Forces seized the power of Democratic Party (DP) on 27th of May 1960 due to it's wrong policies. After the Military İntervention, the political activities which were stopped for a while, began again on 12th January 1961 with the allowance of the establishment of political parties. On 11th February 1961, mainly including Justice Party (JP) under the presidency of Ragıp Gümüşpala, several political parties were established. With the establishment of the JP, Turkish public opinion believed that this new party was the heir of DP. That JP could easily be organized throught the country could have been provided through the takeover of DP's regional heritage. Gümüşpala founded the first organization of his party under the chairmanship Mehmet Ali Aytaş on 27th February 1961 in İzmir. The JP was organized in Izmir in a fast and invulnerable way. Indeed, JP made a breakthrough in it's political life in 1964 with the election of Süleyman Demirel as a president. JP which came to power without the support of a coalition partner between 1965 and 1971 and with the support of coalition partners mainly in 1970's was closed with the other political parties after the 12th September Military Coup. In Izmir, the JP became the first party in three elections from 1961 to 1969; however, fell into a decline since 1973 elections. After this election, Osman Kibar who was the Legendary Mayor in JP in İzmir lost his position and İhsan Alyanak in CHP won the election. In addition, with the loss of the 1977 elections, the JP completely lost its power in Izmir and Izmir was governed by the CHP until 12th of September.