Sinemada travma: Onur Ünlü sineması örneği
Trauma in cinema: The example of Onur Ünlü cinema
Yazar: İBRAHİM ZATERİ
Danışman: PROF. DR. EROL NEZİH ORHON
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Film çözümleme = Film analysis ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Trajikomedi = Tragicomedy ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinemaya ilişkin filmlere bakıldığında, travma olgusunun birçok filmde yer edindiği söylenebilir. Toplumu ilgilendiren travmalardan bahsedilebileceği gibi toplumun üyesi olarak bireyleri ilgilendiren travmalardan da söz etmek mümkündür. Psikanalitik açıdan anlaşılmaya çalışılan travmatik durumların çözümlenmesi ile bireylerin içinde bulundukları süreçler anlamlandırılabilmektedir. İnsan yaşamına dair birçok olguda olduğu gibi travmatik durumlara sahip kişilerin de sinemada yer bulması bu vesileyle aşikardır. Psikanalitik kuram, insanların deneyimlerini anlamlandırmalarına olanak tanıyan bir bilim dalı olarak var olmanın yanı sıra filmlerin anlaşılmasına da katkıda bulunur. Filmlerde yer edinen karakterler ile film anlatı yapılarındaki anlatılmak istenenler birbirini destekleyebilmektedir. Böylece, travmatik durumların yer edindiği filmler göz önüne alındığında anlatı yapısındaki hedef, dikkati karakterler aracılığıyla filmin iletisine çekmeye yönelik olabilmektedir. Film anlatı yapısı içerisinde yer alan karakterlerin devinimleri ile filmsel süreçler şekillenebilmektedir. Bu nedenle karakterler, filmlerin biçem öğeleri ile de desteklenmektedir. Onur Ünlü filmlerinde özellikle odaklanılan travmatik durumların varlığından söz etmek mümkündür. Bu vesileyle çalışmanın örneklem filmleri, Onur Ünlü sinemasından seçilmektedir. Amaçlı örneklem olarak seçilen Ünlü'nün filmleri, travmatik durumların özellikle komedi türü ve mizah ekseninde verilmesiyle dikkat çekmektedir. Ayrıca Ünlü'nün filmlerinde, travma durumlarına yönelik sinemanın teknik kodlarının aktif olarak ilişkilendirildiği, zamansal düzende geri dönüş (flashback) vb. yöntemlerin kullanıldığı da belirtilebilir. Bu çalışmanın amacı, Onur Ünlü'nün komedi türü ve mizah ile ilişkilendirilebilen örneklem filmleri özelinde sinemada travma durumlarını incelemektir. Araştırmada, filmlerdeki travmatik durumların çözümlenmesi ise anlatı yapısında karakterler ve film biçemi öğeleri ekseninde gerçekleştirilmektedir. Film karakterleri, yaşadıkları çeşitli travmatik durumlara karşı savunma mekanizmaları geliştirerek mücadele etmektedir. Böylelikle, çalışma kapsamında oluşturulan Sinemada Karakterler/Özneler İçin Ego Savunma Mekanizmaları Değerlendirme Soru Tablosu ile film karakterlerinin savunma mekanizmaları açığa çıkarılmaktadır.

Abstract:
When looking at motion picture films about cinema, it can be said that trauma phenomenon has taken place in many movies. It is possible to mention that traumas concern society as well as individuals as members of society. With the analysis of traumatic situations, which are tried to be understood from a psychoanalytic perspective, the processes of individuals can be made sense of. It is obvious on this occasion that people with traumatic situations also find a place in films, as is the case with many facts about human life. Psychoanalytic theory not only exists as a science that allows people to make sense of their experiences, but also contributes to the understanding of movie. The characters that take place in the films and the things that are wanted to be told in the film narrative structures can support each other. Thus, considering the films in which traumatic situations take place, the goal in the narrative structure may be to draw attention to the message of the film through the characters. Filmic processes can be shaped by the movements of the characters in the narrative structure of the film. Therefore, the characters are also supported by the style elements of the films. It is possible to talk about the existence of traumatic situations, which are especially focused on in Onur Ünlü's films. Hereby, the sample films of the study are selected from Onur Ünlü cinema. The films of Ünlü, which are selected through purposeful sampling, draw attention with traumatic situations, especially in the axis of comedy genre and humor. It can also be stated that in Ünlü's films, the technical codes of the cinema for trauma situations are actively associated, and methods such as flashback in the temporal order are used. The aim of this study is to examine the trauma situations in cinema through Onur Ünlü's sample films that can be associated with comedy genre and humor. In the research, the analysis of the traumatic situations in the films is carried out on the axis of the characters and elements of film style in the narrative structure. Film characters struggle against various traumatic situations by developing defense mechanisms. Thus, the defense mechanisms of the film characters are revealed with the Evaluation Question Table of Ego Defense Mechanisms for the Characters/Subjects in the Cinema created within the scope of the study.