Örgütlerin verimlilikleri ile ISO 14001 kapsamında sosyal sorumluluklarını gerçekleştirme dereceleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Şeker fabrikalarında bir uygulama
Evaluation of the relationship between productivity and practice of corporate social responsibilities of organizations in line with ISO 14001: A study on sugar factories
Yazar: SEVCAN KILIÇ AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA GÜNEY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tezin amacı Türkiye'deki şeker fabrikalarının çevresel performansları ile verimlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla 1998-2006 arasında kesintisiz faaliyet gösteren 27 fabrikanın verimlilikleri, 2006 yılındaki göreceli etkinlikleri ve ISO 14001 Standart'ına göre 2006 yılındaki çevre performansları incelenmiştir. İşletmelerin çevresel performansı Saf Çevre Endeksi ve Karma Çevre Endeksi ile incelenmiştir. Malmquist Endeks ile işletmelerin 1998-2006 dönemindeki verimlilikleri, Veri Zarflama Analizi ile 2006 yılındaki göreceli etkinlikleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, incelenen dönemde şeker endüstrisinin verimliliğinde düşüş olduğunu ve en düşük seviyesine üretim kotalarının % 45 azaltıldığı dönemde ulaştığını, 2005'ten sonra verimlilik artışı başladığını göstermiştir. İncelenen dönem boyunca tek bir fabrikada verimlilik artışı görülmüştür. Bu fabrikanın en büyük kapasiteye sahip özel bir fabrika olduğu ve bazı yıllarda birçok kamu fabrikasının diğer özel fabrikalardan daha iyi performans gösterdiği tespit edilmiştir. Bölgeler açısından en iyi performansı İç Anadolu Bölgesi'ndeki fabrikaların gösterdiği, pancar üretimine iklim anlamında en verimli bölgelerde ise ölçek etkinliğine ulaşılması sayesinde daha iyi performans elde edilebileceği bulunmuştur. Yüksek kapasiteli özel fabrikaların performansının diğer tüm fabrikalardan çok üstün olduğu tespit edilmiştir. Çevresel sorumluluk anlamında ise kamu işletmeleri özel işletmelerden daha iyi performans sergilemiştir. Bu sonuç, üretim verimliliği ile çevresel performans arasında doğrudan bir ilişki olmadığını göstermektedir. Mülkiyet yapısı ile çevresel performans arasında ilişki tespit edilmiştir.Anahtar SözcüklerVerimlilik, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Malmquist Endeks, Veri Zarflama Analizi, Şeker Fabrikaları

Abstract:
The aim of this thesis is to test the relationship between the productivity and environmental performance of sugar factories in Turkey. A rich data set of 27sugar factories which operated continuously between1998-2006 is analyzed. Productivity changes between1998-2006, relative efficiencies in the year 2006, and environmental performance in line with ISO 14001 Standard in the year 2006 are analyzed. The environmental performance data for the year 2006 is analyzed with Pure Environmental Index and Mixed Environmental Index. Productivity changes of firms for the period of 1998-2006 is analyzed by using Malmquist Index and relative efficiency of firms in year 2006 is analyzed with Data Envelopment Analysis. Results show that, total factor productivity of the industry has decreased over years and reached the minimum when production quotas decreased 45 %, and an increase in productivity started after 2005. There is only one firm whose total factor productivity has increased over years, which is a high-capacity private firm. In this period, relative productivity decreased in most of the state-owned firms, however many of the public firms are found to have a better performance than the private ones. Central Anatolia is the region with the best performance. The firms located in the regions where climate is most appropriate for sugar beet production could operate better if scale efficiency is attained. High capacity firms have a better performance than lower capacity ones. In terms of environmental performance, public firms are better than private ones. In other words, there is no direct relationship between productivity level and environmental performance of firms in sugar sector. rather there is relationship between ownership type and environmental performance.Key Words:Productivity, Corporate Social Responsibility, Malmquist Index, Environment Index, Data Envelopment Analysis, Sugar Factories