Muhammed İkbal ve Henri Bergson'da bilgi felsefesi
Knowledge philosophy in Muhammed Ikbal and Henri Bergson
Yazar: ŞEYDA ERCEYİŞ
Danışman: PROF. DR. VELİ URHAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bergson, Henri = Bergson, Henri ; Bilgi felsefesi = Information philosopy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Hakikat = Truth ; Sezgi = Intuition ; Tasavvuf = Mystic ; Zeka = Intelligence ; İkbal, Allama Muhammed = İkbal, Allama Muhammed ; İçgüdü = Instinct

Özet:
Muhammed ikbal ve Henri Bergson yaşadıkları çağda düşünce hayatına yeni bir soluk kazandıran iki
düşünürdür. Batılı bir düşünür olan Henri Bergson, bilim ve teknolojinin hızla hüküm sürdüğü bir
dönemde bilimden vazgeçmeden yeni bir metafizik inşa etmeye çalışmıştır. Bu çabaları neticesinde
Bergson sezgici bir anlayışa dayanarak ruhla ilgili bir metafizik meydana getirir. Onun bu metafiziği
bilgi felsefesinden, din felsefesine kadar geniş bir alanı kapsar. Bergson'un eserlerini okuduğumuzda
da onun felsefi anlamda tek bir konuda değil, felsefenin birçok konusuna değindiğini görürüz. Bu
bağlamda Bergson, sisteminde kavram çiftlerinden hareket eder. Henri Bergson'un kavram çiftleri
insanın bütün olarak incelenmesi gerektiğinin ifadesidir. Bizde çalışmamız da Bergson'un sözü
geçen kavram çiftlerine değindik. Kavramlarını sezgiyi temele alarak yorumladık. Çalışmamızın ikinci
düşünürü olan ikbal'de yaşadığı dönemde Bergson gibi bilimden vazgeçmeden yeni bir felsefi düşünce
geliştirmeyi amaçlar. Tıpkı çağdaşı Bergson gibi, İkbal'de gerçeğe ulaşmak için daha üst bir yetkinliğe
sahip olduğunu düşündüğü bilgi için sezgiden hareket eder. İkbal'in sezgi temelli bilgi anlayışı,
insandan topluma, toplumdan Tanrı'ya kadar ulaşmayı hedefleyen bir sezgidir. Bu bakımdan iki
düşünürde sezgi kapsamında mistik tecrübeye özel bir önem atfeder.

Abstract:
Muhammed iqbal and Henri Bergson are two thinkers who brought a new breath to the life of thought
in their age. A Western thinker, Henri Bergson tried to construct a new metaphysics without giving up
science at a time when science and technology were rapidly prevailing. As a result of these efforts,
Bergson creates a metaphysics about the soul based on an intuitive understanding. This metaphysics of
his covers a wide area from the philosophy of knowledge to the philosophy of religion. When we read
Bergson's works, we see that he touches on many issues of philosophy, not just one subject in the
philosophical sense. In this context, Bergson moves from concept pairs in his system. Henri Bergson's
concept pairs are an expression of the need to examine human beings as a whole. In our work, we also
touched on Bergson's mentioned pairs of concepts. We interpreted his concepts on the basis of
intuition. Iqbal, who is the second thinker of our study, aims to develop a new philosophical thought
without giving up science like Bergson during his life. Just like his contemporary Bergson, Iqbal acts
out of intuition for information that he thinks has a higher competence to reach the truth. Iqbal's
intuition-based understanding of knowledge is an intuition that aims to reach from man to society,
from society to God. In this regard, the two thinkers attach special importance to mystical experience
within the scope of intuition.