Daphnia magna model organizması üzerinde çinko oksit nanopartikül (ZnO NP) toksisitesinin mikrokozm yaklaşımı kullanılarak değerlendirilmesi
Assessment of the toxicity of zinc oxide nanoparticles (ZnO NP) on the model organism daphnia magna using a microcosm approach
Yazar: ÖZLEM YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BORGA ERGÖNÜL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Günümüzde nanoteknolojinin önemi ve nanopartiküller kullanılarak yeni malzemelerin üretimi giderek artmaktadır. Günlük yaşantımızda pek çok alanda kullanılan bu maddeler pek çok araştırmaya konu olmuştur. Bunun en temel sebebi; birçok sektörde kullanılması ve ekonomik olmasının yanı sıra, çevre ve insan sağlığına olan toksik etkileridir.  

En çok üretilen metal oksit partiküllerden biri olan çinko oksit nanopartikülü, özellikle kozmetik ve hijyen alanlarında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu durum; sucul ortamlarda çinko oksit nanopartiküllerin birikiminin artmasına, dolayısıyla önemli bir çevre sorunu haline geldiğine işaret etmektedir. Bu sebeple, nanopartiküllerin doğal ortamlardaki akıbetine ışık tutulması ve sucul ortamlarda bu kirliliğin giderilmesine yönelik çalışmaların artırılması son derece önemlidir.  

Mikrokozm yaklaşımının kullanıldığı bu çalışmada; Daphnia magna için laboratuvar ortamında 96 saatlik lethal konsantrasyonun belirlenmesi, belirlenen lethal konsantrasyonun %25, %50 ve %75'i oranında çinko oksit nanopartikülü içeren farklı deney ortamlarındaki mortalite oranlarının saptanması ve Egeria densa sucul bitkisinin mortalite oranları üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Daphnia magna için belirlenen 96 saatlik lethal konsantrasyon 0.346 mg/L'dir. Yapılan deneyler sonucunda, 96 saatin sonunda en çok mortalite bitkili havuz suyu ortamında gerçekleşmiştir. 

Sonuç olarak; ZnO NP'nin toksisitesinin doğal su ortamında musluk suyu ortamından daha az olduğu, bununla birlikte bitkili havuz suyunda mortalitenin arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays, the importance of nanotechnology and the production of new materials using nanoparticles are increasing. These substances, which are used in many areas in our daily life, have been the subject of many researches. The main reason for this is that it is used in many sectors and is economical, as well as its toxic effects on the environment and human health.

Zinc oxide nanoparticle, which is one of the most produced metal oxide particles, is frequently used especially in the fields of cosmetics and hygiene. This indicates that the pollution of zinc oxide nanoparticles increases in aqua, thus becoming an important environmental problem. For this reason, it is extremely important to shed light on the fate of nanoparticles in natural waters and to increase studies on eliminating this pollution in aqua.

In this study, the microcosm approach was used; the determination of the lethal concentration for Daphnia magna for 96-hour in the laboratory, the mortality rates in different experiments containing 25%, 50% and 75% zinc oxide nanoparticle of the determined lethal concentration, and the effect on the mortality rates of Egeria densa aquatic plant were evaluated. The 96-hour lethal concentration determined for Daphnia magna is 0.346 mg/L. As a result of the experiments, at the end of 96 hours, the highest mortality occurred in the pool water with plant.

As a result; it was determined that the toxicity of ZnO NP was less in natural water than tap water. However, mortality increased in pool water with plant.