Turizm açısından stratejik bir kaynak olarak gastronomik kimlik: Kaynaklara dayalı yaklaşım modeli çerçevesinde bir araştırma
Gastronomic identity as a strategic resource for tourism: An investigation within the framework of resource-based view
Yazar: İSMAİL UZUT
Danışman: DOÇ. DR. BAHATTİN ÖZDEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Destinasyon = Destination ; Gastronomi = Gastronomy ; Kaynak temelli yaklaşım = Resource based approach ; Rekabet = Competition ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Yiyecek içecek = Food and beverage

Özet:
Gün geçtikçe şiddeti artan küresel rekabet, turizm endüstrisinde de kendini göstermekte ve destinasyon yöneticileri artan rekabet ortamındaki piyasalarda sahip oldukları payı korumayı veya daha fazla pay elde edebilmeyi hedeflemektedirler. Bu durum da destinasyon yöneticilerini, özellikle mevsimsel kısıtları ortadan kaldıracak alternatif turizm türleri üzerine çalışmalar yapmaya yönlendirirken pazarlama çalışmalarında destinasyonu farklılaştıran, ikamesi mümkün olmayan, kıt ve tüketiciler için değer yaratan kaynakları ön plana çıkarmaya zorlamaktadır. Bu doğrultuda destinasyonu farklılaştıran en önemli özellik olan ''kültür'' içerisinde yer alan ''gastronomi'' ve dolayısıyla ''gastronomi turizmi'' sürdürülebilirlik ve rekabetçilik için önemli kaynak teşkil etmektedir.
Bu çalışma, gastronominin destinasyon rekabetçiliğindeki etkilerini Barney'in (1991) Kaynaklara Dayalı Yaklaşım Modeli (KDYM) çerçevesinde inceleyerek, destinasyon yönetiminde gastronominin stratejik bir kaynak olarak nitelenip nitelenemeyeceği konusu üzerine yoğunlaşmış, böylece gastronominin rekabetçilikteki rolü ölçülmeye çalışılmıştır. Gastronomi literatüründe daha önce geliştirilen bir KDYM ölçeğinin bulunmaması nedeniyle konu ile ilgili ölçekler geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçekler için dört adım izlenmiş; ilk olarak araştırmacı tarafından stratejik yönetim ve gastronomi ile ilgili literatür taraması yapılmış ve bir önerme havuzu oluşturulmuştur. Sonrasında ise konu ile ilgili alanda uzman bir grup akademisyen önerme havuzunu inceleyerek ölçekte kullanılması olası önermeleri belirlemişlerdir. Belirlenen olası önermelerden oluşan ölçekler turizm ve yönetim-organizasyon alanında uzman akademisyenlere sunularak pilot çalışma için uygun hale getirilmiştir. Pilot çalışma ise İstanbul'da görev yapan 48 üst düzey ve ara kademe otel, restoran ve seyahat acentası yöneticilerinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Pilot çalışma sonuçları doğrultusunda çeşitli önermeler ölçekten çıkartılarak anket formu nihai halini almıştır. Nihai halini alan anket formu İstanbul'da görev yapan 211 üst düzey ve ara kademe otel, restoran ve seyahat acentası yöneticisine dağıtılmıştır.
Katılımcılardan elde edilen veriler aracılığıyla yapılan faktör analizi sonucunda ''değerli olma'', ''kıt olma'', ''ikamesiz olma'', ''taklit edilemezlik'' ve ''rekabetçilik'' ölçeklerinin yapı geçerlilikleri gösterilmiştir. Araştırma modelinde yer alan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını, yönünü ve şiddetini ölçmek için korelasyon analizinden faydalanılmış ve değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğu gözlemlenmiştir. Regresyon analizi sonucunda da değerli olma ve ikamesiz olma değişkenlerinin gastronominin destinasyon rekabetçiliğindeki rolünde olumlu bir etkisinin olduğu saptanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Gastronomik Kimlik, Kaynaklara Dayalı Yaklaşım Modeli,Stratejik Yönetim

Abstract:
The global competition which is increasingly becoming stronger each passing day, also exist in tourism industry. In the environment of increasing competition, destination managers try to save or increase their existent market share. These circumstances not only canalize destination managers to focus on alternative tourism types which eliminate especially seasonal limitations but also force them to put forward non-substitutable, rare and valuable resources which differentiate destination.  Accordingly, studies towards "gastronomy" and therefore, "gastronomy tourism" which partake within "culture" as the most essential attribute that differentiates destination, constitute a significant resource for sustainability and competitiveness. 
This study has concentrated upon whether or not gastronomy can be described as a strategic resource within the context of destination management, through the exploration of effects of gastronomy on destination competitiveness within the framework of Resource-Based View (RBV) of Barney (1991). Thereby the role of gastronomy in competitiveness has been endeavoured to be measured. Due to the fact that there was no RBV scale in gastronomy literature which enables to scale the perception of destination managers' about gastronomic identity, five scales have been developed for this purpose. Four stages have been pursued in developing the scales; firstly, literature review was conducted by the researcher on strategic management and gastronomy and a propositions pool has been established. Afterwards, a group of academicians, who are field experts on the subject matter, have investigated the proposition pool and specified the potential propositions that could be utilised for the scale. Scales, comprised of the specified potential propositions, were presented to academicians, experts in the field of tourism and management-organization, and appropriated for the pilot study. The pilot study, on the other hand, was conducted with the attendance of 48 senior and middle level hotel, restaurant and travel agency managers employed in Istanbul. In the light of the result of the pilot study several propositions were eliminated from the scale and the questionnaire took its final form. This questionnaire, then, was distributed to 211 senior and middle level hotel, restaurant and travel agency managers employed in Istanbul. 
Upon assessment of the factor analysis, conducted by means of the data collected from the participants, the construct validity of "valuable", "rare", "non-substitutable", "inimitable" and "competitiveness" scales was revealed. The correlation analysis was benefited from measurement of existence, orientation and severity of the relation amongst variables within the research model and significant relations have been observed amongst the variables. As a result of the regression analysis, the positive impact of the valuable and non-substitutable variables on the destination competitiveness of gastronomy has been detected.


Keywords: Gastronomy, Gastronomic Identity, Resource-Based View, Strategic Management