Bipolar bozuklukta endofenotipik olarak sirkadiyen ritim parametrelerinin araştirilmasi ve triptofan yolak parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Investigation of the circadian RHYTHM parameters in bipolar disorder from the endophenotypic perspective and the evaluation of their relationship with triptophan pathway parameters
Yazar: EMİNE YAVUZ ATAŞLAR
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT ALTINBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, bipolar bozukluk (BB) hastaları, etkilenmemiş kardeşleri ve sağlıklı kontrollerde sirkadiyen ritim parametrelerinin ve TRP yolu metabolitlerinin endofenotip perspektifinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ötimik bipolar hastalar (n=20) ve yaş ve cinsiyet olarak eşleştirilmiş sağlıklı kontroller (n=24) ve hastaların etkilenmemiş kardeşleri (n=20) çalışmaya alındı. Katılımcıların sosyodemografik verileri ve klinik özellikleri kaydedildi. Uyku ve sirkadiyen ritmin farklı boyutlarının tespiti için Sabahçılık Akşamcılık Ölçeği, Mevsimsel Gidiş Değerlendirme Formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi uygulandı. Hastalara Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği uygulandı. Sirkadiyen ritim ve uyku parametrelerinin objektif ölçümleri aktigrafi ile değerlendirildi. Objektif uyku parametreleri yazılım algoritmaları kullanılarak hesaplandı. Plazmada triptofan metabolit seviyeleri (TRP, KYN, KYNA, 3-HK, 3-HAA ve QUIN) ölçüldü ve gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Hasta ve kardeşlerinde sağlıklı kontrollere göre uyku etkinliği daha düşük, WASO daha yüksekti. Yatakta kalma süresi hastalarda daha uzun iken, toplam uyku süresi sağlıklı kontrollerden farklı değildi. Bununla birlikte, hastaların kardeşlerinde toplam uyku süresi düşüktü. Triptofan yolundaki parametreleri değerlendirdiğimizde İDO aktivitesini gösteren KYN/TRP oranının hasta ve kardeşlerde kontrollere göre daha yüksek olduğunu saptadık. Yüksek 3-HAA düzeyi hem BB için hem de BB kardeşleri için pozitif yordayıcı faktör olarak bulunurken, olma yüksek QUIN düzeyi sadece BB için pozitif yordayıcı olarak bulundu. Uyku ve sirkadiyen ritim parametreleri ile TRP metabolitlerini kullanarak tahmin doğruluğunu kontrol etmek için daha ileri bir regresyon analizi yaptığımızda, 12 değişkenin BB hastalarıyla ve 6 değişkenin hastaların kardeşleriyle ilişkili olduğunu bulduk. Sonuç: Sonuçlarımız, uyku bozukluğunun TRP-KYN yolu metabolizmasındaki değişiklikler yoluyla BB patofizyolojisinde yer alan bir mekanizma olabileceği olasılığını artırmaktadır. Sirkadiyen ritimler ve BB arasındaki ilişkinin altında yatan biyolojik mekanizmaları aydınlatmak için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Bulgularımızın, uyku ve sirkadiyen ritim parametrelerinin BB'de yatkınlığının belirlenmesindeki rolünü anlayabilmek için ilaçların olası etkisinin ayrıştırıldığı, tedavisiz ötimik BB hastaları ve onların birinci derece yakınlarının değerlendirildiği izlem çalışmaları için bir temel oluşturacağını düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Aktigrafi, Bipolar Bozukluk, Endofenotip, Triptofan

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the circadian rhythm parameters and TRP pathway metabolites from the endophenotype perspective among bipolar disorder (BD) patients, their unaffected siblings and healthy controls. Materials and Methods: Euthymic bipolar patients (n=20) and age and sex matched healthy controls (n=24) and unaffected siblings of the patients (n=20) were recruited for the study. The sociodemographic data and clinical characteristics of the participants were recorded. Morningness/Eveningness Questionnaire, Seasonal Pattern Assessment Questionnaire and Pittsburgh Sleep Quality Index were applied to determine the different dimensions of sleep and circadian rhythm. Hamilton Depression Rating Scale, Young Mania Rating Scale were applied to the patient. Objective measurements of circadian rhythm and sleep parameters were evaluated by actigraphy. Objective sleep parameters were calculated using software algorithms. Tryptophan metabolite levels (TRP, KYN, KYNA, 3-HK, 3-HAA and QUIN) were measured in the plasma and compared between the groups Results: Sleep efficiency (SE) was lower and WASO was higher in patients and their siblings compared to healthy controls. While the duration of time in bed (TIB) was longer in patients, the total sleep time (TST) was not different from healthy controls. However, TST was decreased in the siblings of patients. When we evaluated the parameters in tryptophan pathway we found that KYN/TRP ratio indicating the IDO activity, was higher in patients and siblings compared to controls. High level of 3-HAA was found to be a positive predictive factor for both BD and the siblings while high QUIN level was found to be a positive predictive factor for only BD. When we have done a further regression analysis to confirm the accuracy of the predictors by using sleep and circadian rhythm parameters, we found that 12 variables were associated with BD patients and 6 variables with the siblings of patients. Conclusion: Our results raise the possibility that sleep disturbance may be a mechanism involved in the pathophysiology of BD through changes in the TRP-KYN pathway metabolism. Further studies are required to elucidate the biological mechanisms underlying the relationship between circadian rhythms and BD. We think that our findings will provide a basis for follow-up studies among untreated euthymic BD patients and their first-degree relatives to exclude the possible effect of drugs, to be able to understand the role of sleep and circadian rhythm parameters in determining susceptibility to BD. Key Words: Actigraphy, Bipolar Disorder, Endophenotype, Tryptophan