Avrupa Birliği ve Avrasya Ekonomik Birliği'nin ekonomik, siyasi, hukuki ve kurumsal belirleyicileri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar (karşılaştırmalı analiz)
The similarities and differences between the economıc, polıtıcal, legal, and institutional determinants of the European Union and the Eurasian Economic Union (comparative analysis)
Yazar: VAGİF HUSEYN
Danışman: PROF. DR. ENGİN SELÇUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Entegrasyon birlikleri, uluslararası ilişkilerin yeni biçimi, şekli ve gerçekliğidir. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren devletler, ilişkilerini yeni bir formata, yani ulusüstü entegrasyon birliklerine üye olarak taşımışlardır. Her bir ulusüstü entegrasyon birliği, belirli bir bölgedeki devletlerin genel dünya görüşünü, karakterini ve motivasyonunu yansıtır. Entegrasyon birliği aynı zamanda belirli bir sistemi (siyasi veya hukuki) temsil eder. Bu bağlamda, devletler arasındaki ilişkiler yalnızca klasik uluslararası ilişkiler teorileri veya bu ilişkileri düzenleyen uluslararası hukuk ile açıklanamaz. Dünya siyasetini aynı zamanda entegrasyon birlikleri aracılığıyla anlamak ve analiz etmek, uluslararası ilişkilerin kavranmasında yeni bir bakış açısı sunmak açısından önemlidir.
Avrupa Birliği ve Avrasya Ekonomik Birliği, Avrasya kıtasının en büyük iki entegrasyon birliği olarak kabul edilmektedir. Ancak, bu iki birlik kuruluş felsefeleri, kuruluş amaçları, ilkeleri, örgütsel yapıları ve uluslararası hukuk düzeyindeki konumları açısından önemli farklılıklar göstermektedir. Karşılaştırmalı bir kurumsal, politik ve ekonomik analiz yapıldığında, AB ve AEB entegrasyon süreçlerinin bazı benzerliklere rağmen ciddi farklılıklara yol açtığı görülmektedir. Bu konuda yapılacak analiz; entegrasyonun kavramsal ve kuramsal temellerini, entegrasyon yöntemlerini, üye devletlerin egemenliği ile entegrasyon birliklerinin ulusüstü niteliği arasındaki dengeyi, siyasi ve hukuki sistemlerin dinamizmini ve kurumsal çerçeveyi karşılaştırmayı içerir. Böyle bir sistematik yaklaşım, AB ve AEB'nin entegrasyon süreçlerini daha açık bir şekilde analiz etmemizi ve karşılaştırmamızı sağlar. Araştırmada, tüm bu farklılıklar ve benzerlikler analiz edilecektir. Çalışmamızda her iki birliğin gelişimi, mevzuatı ve bu konuyla ilgili yazılmış doktrinel kaynaklar temel alınarak karşılaştırmalar yapılacaktır. Her iki birliğin yapısı ve dünya siyaset ve hukuk arenasındaki konumu da incelenmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Integration unions are a new form, shape, and reality of international relations. Starting from the second half of the 20th century, states have shifted their relationships to a new format by becoming members of supranational integration unions. Each supranational integration union reflects the general worldview, character, and motivation of the states in a specific region. Integration unions also represent a specific system (political or legal). In this sense, the relationships between states cannot be explained solely by classical international relations theories or the international law that regulates these relationships. Understanding global politics through integration unions and analyzing them via integration unions is important in bringing a new perspective to comprehending international relations.
The European Union and the Eurasian Economic Union are considered the two largest integration unions on the Eurasian continent. However, they differ significantly from each other in terms of their founding philosophies, founding purposes, principles, organizational structures, and their positions in international law. During a comparative institutional-political-economic analysis, it appears that the integration processes of the EU and the EAEU lead to significant differences along with some similarities. The analysis to be conducted in this regard will include a comparison of the conceptual and theoretical foundations of integration, integration methods, the balance between the sovereignty of member states and the supranationality of integration unions, the dynamism of their political and legal systems, and their institutional frameworks. Such a systematic approach will allow us to analyze and compare the integration processes of the EU and the EAEU more clearly. The research will analyze all these differences and similarities. In our study, a comparison will be made based on the development, legislation, and related doctrinal sources of both unions. The structure of both unions and their positions in the global political and legal arena will be examined.