Bilimin doğası ve sosyobilimsel konular etkinlikleriyle desteklenen araştırmaya dayalı öğretimin dördüncü sınıfların fen öğrenmelerine etkisi
The effect of inquiry-based education on science learning of fourth grades supported by activities on the nature of science and socio-scientific issues
Yazar: SEDA ALTAY
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN YALAKİ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma eğilimi = Research trend ; Araştırma-inceleme yoluyla öğretim = Research-investigation by learning ; Bilimin doğası = Nature of science ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde bilimin doğası ve sosyobilimsel konular etkinlikleriyle desteklenmiş araştırmaya dayalı öğretimin, öğrencilerin fen öğrenmelerine etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim-öğretim yılında, Adana ilinde sosyoekonomik düzeyi düşük bir bölgede bulunan bir ilkokulda öğrenim gören 28 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırma, bilimin doğası ve sosyobilimsel konular etkinlikleri ile desteklenmiş araştırmaya dayalı öğretime yönelik ayrıntılı veri toplamak amacıyla öğretmen olan araştırmacının sınıfında gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle araştırma eylem araştırması metodolojisiyle tasarlanmış, çalışma grubu uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri toplama araçları; öğrencilere ön, orta ve son test şeklinde uygulanan Bilimlin Doğasına İlişkin Görüşler Anketi (VNOS-E), Bilimsel Sorgulama Süreci Hakkında Görüş Anketi (VOSI), Araştırma Becerileri Testi (ABT), ayrıca öğretmen ve öğrencilerin yazdıkları yansıtma yazıları, kavram testleri, gözlem notları ve çalışma kâğıtlarından oluşmaktadır. Araştırmada tüm etkinlikler 2013 yılı fen bilimleri dersi öğretim programındaki kazanımlar temel alınarak uygulanmıştır. Araştırmaya dayalı öğretim etkinlikleri bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye yönelik olarak tasarlanmıştır. Bilimin doğası ile ilgili etkinlikler ise bilimsel bilginin değişebilir olması, hayal gücü ve yaratıcılığa dayanması, sübjektiflik içermesi ve deney, gözlem ve mantıksal çıkarıma dayalı olması, olmak üzere dört temaya göre tasarlanmıştır. Araştırmanın son aşamasında sosyobilimsel konularla ilgili etkinlikler uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda, bilimin doğası ve sosyobilimsel konular etkinlikleriyle desteklenen araştırmaya dayalı öğretimin öğrencilerin bilimle ve bilimin doğası ile ilgili görüşlerine ve araştırma becerilerine olumlu etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin VNOS-E, VOSI, ABT ve kavram testleri puanlarında gelişme gözlemlenmiştir. Yansıtma yazılarından ortaya çıkan verilerde ise sınıftaki bazı dezavantajlı öğrencilerin yapılan etkinliklerde daha etkin oldukları, becerilerini daha iyi ortaya koydukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research was to investigate the effects of inquiry-based science teaching supported by nature of science and socioscientific issues activities on students' science learning in a primary school fourth grade science course. The study group consisted of 28 fourth year primary school students enrolled in a primary school in a socioeconomically disadvantaged region of the Adana Province, in 2017-2018 academic year. To obtain detailed data about application of inquiry teaching supported by nature of science and socioscientific issues activities, the researcher, who was also the teacher, conducted the study in her classroom. The study was designed with an action research methodology and the study group was selected by convenience sampling method. Data collection instruments included Views of Nature of Science Questionnaire (VNOS-E), Views About Scientific Inquiry Questionnaire (VASI), Inquiry Skills Test (IST), which were applied as pre-mid-post-tests, reflection writings written by the teacher and students throughout the activities, concept learning tests, and worksheets. All of the activities in the study were based on the objectives in the 2013 science curriculum. Inquiry based science education activities were designed to develop students' science process skills. The activities about nature of science were designed based on four nature of science themes, scientific knowledge is open to change, based on observation and inference, subjective, and based on creativity and imagination. In the final stage of the study, socioscientific issues activities were conducted. As a result of the research, it was concluded that inquiry-based science teaching supported by nature of science and socioscientific issues activities have a positive impact on students' views on science and nature of science and their science process skills. Students' scores on VNOS-E, VOSI, IST, and concept learning tests were improved. The reflection writings data from the teacher and students revealed that especially some disadvantaged students were more active during the activities and they displayed their skills better.