Hüseyin el-Halhâlî ve ulûhiyyet tasavvuru
Hüseyin el-Halhâlî and divinity imagination
Yazar: ÜMRAN ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. HATİCE TOKSÖZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Hüseyin el-Halhali = Hüseyin el-Halhali ; Kelam = Islamic theology ; Metafizik = Metaphysical ; Uluhiyet = Divinity ; İsbat-ı vacib = Proof of existence of good ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez çalışmasının konusu, 16. yüzyılın önemli âlimleri arasında kabul edilen Hüseyin el-Halhâlî'nin (ö. 1014/1605) Risâle fî İsbâti'l-Vâcib ve Hâşiye 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye adlı eserlerinden hareketle Allah'ın varlığı ve sıfatlarına dair görüşlerinin incelenmesidir.
Çalışma Halhâlî'nin Risâle fî İsbâti'l-Vâcib ve Hâşiye 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye adlı eserleri ekseninde Allah'ın varlığının ve birliğinin kanıtlaması ile ilâhî sıfatları ve ilâhî fiilleri kapsamaktadır. 
Bu tez çalışmasında analiz, mukayese, tasvir ve derleme yöntemleri tercih edilmiştir.
Tez çalışması bir giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında genel olarak tezin konusu, amacı, yöntemi ve literatürü hakkında bilgi verilmiştir. Tezin birinci bölümünde Halhâlî'nin hayatı ile ilgili bilgi sunulmuş ve eserleri hakkında tanıtım yapılmıştır. Tezin ikinci bölümünde Halhâlî'nin Risâle fî İsbâti'l-Vâcib adlı eserinden hareketle Allah'ın varlığı ve birliğinin ispatına dair görüşleri İslâm düşünürleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise Risâle fî İsbâti'l-Vâcib ve Hâşiye 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye adlı eserleri çerçevesinde Halhâlî'nin Allah'ın sıfatları ve Allah'ın fiillerine dair görüşleri değerlendirilmiştir. Tezin sonuç kısmında ise Halhâlî'nin Allah'ın varlığı ve sıfatlarına dair görüşleri değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak bu çalışmadaki amacımız, Halhâlî'nin Risâle fî İsbâti'l-Vâcib ve Hâşiye 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye adlı eserlerinden hareketle onun Allah'ın varlığının ispatı ve sıfatlarına dair görüşlerini ortaya koymaktır. 

Anahtar Kelimeler: İslâm, Felsefe, Kelâm, Metafizik, İsbât-ı Vâcib, Hüseyin b. Hasan el-Hüseynî el-Halhâlî.

Abstract:
The subject of this thesis is the examination of the views of Huseyin b. Hasan el-Huseynî el-Halhâlî's (d. 1014/1605), who is accepted as one of the important scholars of the 16th century, on the existence of God and His attributes, based on his works called Risâlat Ithbât al-Wâjib and Hashiya 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye.
The study includes the proof of the existence and unity of God and His divine attributes and His divine acts in the axis of Halhâlî's works called Risâlat Ithbât al-Wâjib and Hashiya 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye.
In this thesis study, analysis, comparison, depiction and compilation methods were preferred.
The thesis consists of an introduction and three parts. In the introduction chapter, it was informed about the subject, purpose, method and literature of the thesis generally. In the first part of the thesis, information about Halhâlî's life was presented and an introduction was word about his works. In the second part of the thesis, Halhâlî's views on the proof of the existence and unity of God, based on his work called Risâlat Ithbât al-Wâjib, were examined in comparison with Islamic thinkers. In the third part of the thesis, Halhâlî's views on God's attributes and God's actions were opinion within the framework of his works Risâlat Ithbât al-Wâjib and Hashiya 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye. In the conclusion part of the thesis, Halhâlî's views on the existence and attributes of God are exammed.
As a result, our aim in this study is to reveal Halhâlî's views on the proof of the existence of God and His attributes, based on his works called Risâlat Ithbât al-Wâjib and Hashiya 'alâ Şerhi'l-Akâidi'l-Adudiyye.

Keywords: Islam, Philosophy, Kalam, Metaphysics, Ithbât al-Wâjib, Huseyin b. Hasan el-Huseynî el-Halhâlî.