Gaziantep'de yaşayan 19-55 yaş grubu kadınların besinleri satın alma, hazırlama, pişirme ve saklama uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of food purchasing, preparation, cooking and storage practices of women in 19-55 age group living in Gaziantep
Yazar: BÜŞRA ÇİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. SUBHİYE MİNE YURTTAGÜL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin saklanması = Food preservation ; Besinler = Foods ; Gaziantep = Gaziantep ; Kadınlar = Women ; Pişirme = Cooking ; Pişirme yöntemleri = Cooking methods ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior

Özet:
Bu çalışma Gaziantep'de yaşayan kadınların besinleri satın alma, hazırlama, pişirme ve saklama uygulamalarının beslenme ilkeleri ve sağlık açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamına gelişigüzel örneklem ile seçilen 19-55 yaş grubu 390 kadın dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek bir soru kağıdı yardımıyla bilgiler toplanmıştır. Katılımcıların %65,1'i lise ve üzeri düzeyde eğitim almıştır. Yüzde 45,6'sı ev hanımıdır. Kadınların %62,4'ü yiyecek satın alma, hazırlama, pişirme, saklama konularında doğru uygulamalar yaparken, %37,6'sı hatalı uygulamalar yapmaktadır. Eğitim durumu, medeni durum ve mesleklere göre doğru uygulama yapma durumları arasında fark bulunmamıştır. 36-45 yaş grubundaki kadınlar arasında doğru uygulama yapma oranı daha yüksek bulunmuştur. Hatalı uygulamalar arasında; pirinç, bulgur, irmik gibi besinlerin kuru ısıda ya da yağda kavrulması (%80,8), doğranmış sebzelerin suda bekletilmesi (%73,6), çimlenmiş patateslerin kullanılması (%69,0), sebze ve meyvelerin güneşte kurutulması (%62,1) gibi uygulamalar bulunmaktadır. Bireylerin %65,9'u sebze yemeklerini su eklemeden ya da çok az su ekleyerek suyunu dökmeden pişirirken, %54,6'sı makarnayı; bol suda haşlayıp, suyunu dökerek pişirmektedir. Açık süt alanların oranı %62,1'dir ve bunların %14'ü sütü 5 dakikadan az kaynatmakta, %9,1'i 5 dakika ve %76,9'u 5 dakikanın üzerinde kaynatmaktadır. Yüzde 30,3 oranında birey iyotlu tuz kullanmakta ve bunların %80,3'ü tuzu diğer malzemelerle birlikte yemeğe eklemektedir. Kadınların %25,4'ü çözdürülmüş etleri tekrar dondurmakta, %37,7'si besinleri buzdolabının alt raflarında çözdürmekte, %.51,0'i küflenmiş besinlerin küflü kısımlarını atıp, kalan besini kullanmaktadır. Bireylerin besin satın alma, hazırlama, pişirme ve saklama konularında eğitilmeleri ve doğru uygulamalar konusunda bilinçlendirilmeleri beslenme, sağlık ve ekonomi açısından katkı sağlayacaktır.

Anahtar kelimeler: besin hazırlama, pişirme yöntemleri, besinlerin saklanması

Abstract:
This study was conducted to evaluate the practices of women living in Gaziantep on food purchasing, preparation, cooking and storage in terms of nutritional principles and health. 390 women in the 19-55 age group, selected with random sampling, were included in the study. The information was collected via face to face interviews by the researcher with a questionnaire. 65.1% of the participants have education levels at least high school and further. 45.6 % of the participants are housewives. While 62.4% of women make correct practices in purchasing, preparing, cooking and storing food, 37.6% of them perform malpractices. No difference was found between make correct practices according to education, marital status and professions. The rate of make correct practices was found to be higher among women in the 36-45 age group. Roasting of foods such as rice, bulgur, semolina at dry heat or oil (80.8%), soaking chopped vegetables in water (73.6%), using germinated potatoes (69.0%), drying of vegetables and fruits in the sun (62.1%) are among the malpractices. While 65.9% of individuals cook vegetable dishes without adding water or by adding very little water and without disposing the water, 54.6% of the individuals cook pasta by boiling it in plenty of water and then disposing the excess water. The ratio of individuals purchasing unpackaged milk is 62.1% and 14% of these boil milk for less than 5 minutes, 9.1% for 5 minutes and 76.9% for more than 5 minutes. 30.3% of individuals use iodized salt and 80.3% of them add the salt to the food with other ingredients. 25.4% of women re-freeze thawed meats, 37.7% dissolve the food on the lower shelves of the refrigerator, 51.0% discards the moldy parts of food and use other parts. Training individuals on food purchasing, preparatioin, cooking and storage and raising awareness on correct practices will contribute to nutrition, health and economy.

Key words: food preparation, cooking practices, food storage