Ekolojik emperyalizm sorunu olarak gıdaya tahakküm üzerine bir inceleme
A study on domination for food as an issue of ecological imperialism
Yazar: HAKAN REYHAN
Danışman: PROF. DR. AYKUT N. ÇOBAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Emperyalizm = Imperialism ; Gıda güvenliği = Food safety ; Gıda işletmeleri = Food companies ; Gıda ürünleri = Food products ; Gıdalar = Foods

Özet:
Bu çalışmada öncelikle, içinde bulunduğumuz zaman içerisinde ekolojik sistemi bütün unsurlarıyla birlikte tahrip etmeye başlayan ve ekolojik döngünün bozulmasına yol açan bir ?ekolojik emperyalizm? sürecinin yaşanmakta olduğu tespit edilmektedir. Önce, emperyalizmin yeni ve kapsamlı bir yönelimi olarak beliren bu sürecin doğal ve toplumsal etkileri ve ortaya çıkardığı yeni sorun alanları belirlenmiş, daha sonra özellikle emperyalizm kuramları, ekolojik siyasal düşünceler çerçevesinde ?ekoloji-emperyalizm? ilişkisi ve biyopolitika temelinde gelişmeye başlayan yeni siyaset bilimi argümanları irdelenerek bir kuramsal tartışma yapılmıştır. Bu kuramsal tartışma ile birlikte, doğrudan doğruya ekolojik emperyalizm sorunsalı çerçevesinde bir literatür incelemesi de yapılmış ve ekolojik emperyalizm sürecini anlamayı kolaylaştıracak kuramsal katkılar göz önüne serilmiştir. Tezin birinci ve ikinci bölümlerinde yoğunlaşan bütün bu tartışmalardan ve çözümlemelerden sonra çalışmanın ekolojik emperyalizm sorunlarından biri olarak odaklandığı gıdaya tahakküm sürecinin kuramsal ve disipliner çerçevesi oluşturulmuştur.Tezin üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümleri, bir ekolojik emperyalizm sorunu olarak belirlenen gıdaya tahakküm sürecine; genel olarak gıda sorununa, biyoteknoloji kapitalizmi ile gıdanın dönüştürülmesine ve gıdaya tahakküm sürecinin mimarları olarak tespit edilen çok uluslu gıda şirketlerine odaklanmıştır. Ortaya konulan bulgularla gıdaya tahakküm sisteminin özellikle çok uluslu gıda şirketlerinin belirleyiciliğinde, Dünya Ticaret Örgütü Antlaşmaları'nın (özellikle TRIPS) ve neo-liberal ekonomi düzeni ile paralel olarak gelişen biyoteknoloji kapitalizminin de kolaylaştırıcı etkisiyle kurumsallaşmaya başladığına dikkat çekilmiştir. Gıdaya tahakküm sistemi ile beliren ekolojik emperyalizm döneminde özellikle geleneksel-köylü tarımının yerini şirket tarımına bıraktığı; biyoteknolojik tarımın yaygınlaşmasıyla birlikte biyogüvenlik konusunun daha fazla tartışılmaya başladığı; bu süreçte belli başlı büyük gıda şirketlerinin gelirlerini artırdıkları, giderek daha fazla büyümeye ve tekelleşmeye başladıkları da gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, it is firstly determined the fact that a course of ?ecological imperialism? is going on, which begins to demolish the ecological system with its all elements and leads to the decomposition of ecological cycle. First of all, it is assigned the social and natural effects of this process appearing as the new and comprehensive inclination of imperialism, and then the imperialism theories and the new politics arguments, which begin to develop in the basis of biopolitics and ?ecological imperialism? in the context of ecological political ideas, are studied and discussed. By this theoretical discussion, a literature study is fulfilled in the context of problem of ecological imperialism, and it is pointed out the theories which are helpful to understand the imperialism process. After the first and second parts of this thesis in which we concentrate all these discussions and analyses, the theoretical and disciplinary frame of the domination process on food as one of the ecological problems is constituted.In the third, fourth and fifth parts of our thesis, we concentrate the domination process on food defined as a problem of ecological imperialism; in general the food problem, the transformation of foods as a result of biotechnological capitalism and the multinational food companies which are the architects of this domination process on food. By the evidence, it is underlined the fact that the system of domination on food begin to make up by the decisiveness multinational companies and the facilitative effect of neo-liberal economic order and the World Trade Organization treaties (especially TRIPS). In the period of ecological imperialism defined by the system of domination for food, the traditional rustic agriculture gave place to the company based agriculture; by pervading the biotechnological agriculture, the biosecurity issue began to be discussed further; in this process certain food companies achieved to increase their incomes, and they began to grow further and to be monopoly.