Tarımda yeniden yapılanma ve emeğin dönüşümü: Siirt fıstığı örneği
Restructuring in agriculture and transformation of labor: The case of Siirt pistachio
Yazar: MEDENİ AĞAÇ
Danışman: PROF. DR. KURTAR TANYILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Kalkınma İktisadı ve İktisadi Büyüme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Antep fıstığı = Pistachio ; Değer zinciri analizi = Value-chain analysis ; Fıstık = Peanut ; Köylülük = Being a villager ; Küçük meta üretimi = Petty commodity production ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Siirt fıstığı = Siirt pistachio ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Yeniden yapılanma = Restructuring

Özet:
30 yıl önce Siirt'i terk eden biri bu gün tekrar geri döndüğünde karşılaşacağı tablo karşısında hayretler içinde kalacaktır. Bir saha çalışmasına dayanan tezin hedefi toplumu derinden etkileyen bu tabloyu, emek ve sermaye temelinde farklılaşan ilişkileri gün yüzüne çıkarmaktır. Saha çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme tekniği ile canlı tanıkların yaşam deneyimleri aktarılmaya çalışılmıştır. 
Türkiye'de uygulanan tarım politikalarına paralel şekilde 2002 yılında Siirt'tedevlet öncülüğünde valilik tarafından bir tarımsal dönüşüm projesi başlatılmıştır. Projenin amacı Siirt Fıstığı bahçelerinin kurulması, benimsetilmesi ve üretiminin arttırılmasıdır. Projeyi takip eden yıllar içinde geleneksel üretim alanı olan hayvancılık yerine Siirt fıstığı üretimine geçilmiştir. Bu süreçle birlikte müşterek alanlar çitlenmiş, küçük meta üreticisi köylü pazar için üretim yapmaya başlamış ve emek süreçlerinde belirgin bir farklılaşma yaşanmıştır. Değişen dinamikler köylülükte farklılaşmayı da beraberinde getirmiştir. Emeğin dönüşümü ile birlikte güç ilişkileri de farklılaşmıştır. Emek ve sermaye temelinde gelişen bu kapitalist dönüşüm farklı toplumsal ilişkilere zemin hazırlamıştır. 
30 yıl gibi kısa bir sürede Siirt'te fıstık üretim alanı 400 bin dekara ulaşmıştır. Artan rekolteyle birlikte önemli bir gelir kaynağı olmuştur. Bununla birlikte yurt içi ve yurt dışında ticareti önem kazanmış ve süpermarketlerin raflarında yer almaya başlamıştır. Tüm bu süreç Siirt fıstığı değer  zinciri ve bu zincirde yer alan güçlerin ilişkileri bağlamı içinde incelenmiştir.

Abstract:
Someone who left Siirt 30 years ago will be astonished by the sight she/he will encounter when she/he returns today.The aim of the thesis, which is based on a field study, is to reveal this picture, which deeply affects the society, and the differing relations on the basis of labor and capital.In the fieldwork, with the semi-structured face to face  interviews technique, the life experiences of live witnesses were transformed into an academic report.
In parallel with the agricultural policies implemented in Turkey, an agricultural transformation project was initiated by the governor's office under the leadership of the state of Siirt in 2002. The aim of the project is to establish, adopt and increase the production of Siirt pistachio gardens. In the years following the project, instead of stockbreeding, which is the traditional production area, Siirt pistachio production was started. With this process, common areas have fenced, small commodity producers began to produce for the peasant market, and a significant differentiation was experienced in labor processes.Changing dynamics have brought about differentiation in the peasantry. With the transformation of labor, power relations have also differentiated. This capitalist transformation, which developed on the basis of labor and capital, laid the groundwork for different class structures.
In a short period of 30 years, the Siirt pistachio production area has been reached 400 thousand decares. It has become an important source of income with the increasing yield. With this, its domestic and foreign trade gained importance and began to take place on the shelves of supermarkets. This whole process has been examined in the context of the Siirt pistachio production chain and the relations of the forces in this chain.