Dindar kadınların faillikleri üzerine etnografik bir çalışma: Amasya örneği
On the activities of religious women an etnographic study: The case of Amasya
Yazar: BEYZA NUR UĞUR
Danışman: PROF. DR. İLKNUR MEŞE
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Dindarlık, bireysel olmasının yanı sıra toplumsal olarak da kabul edilen bir olgudur. Toplumdan topluma değişkenlik göstermesi, dindarlığın evrensel tanımı olmamasına neden olur. Bireysellik ve toplumsallığın içerdiği farklılaşmanın oluşturduğu zorluktan doğan "dindarlık ölçütleri" bu çalışmada katılımcılar tarafından belirlenmiş ve katılımcıların dindarlık ölçütleri ve tanımları doğrultusunda bir dindarlık kavramı oluşturulmuştur. Ele alınan dindarlık kavramı, ilahi bir anlamdan ziyade kültürel aktarım ile öğrenilmiş olan, emir ve yasakların gelenek ve görenek ile sentezlendiği, kültürel olarak inşa edilmiş olan bir dindarlığa tekabül etmektedir.
Toplumsal cinsiyet kavramı da kültürel olarak inşa edilmiştir ve kültürel aktarım ile yaşayışlarımızın içerisinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Toplumsal cinsiyet kavramında ele alınan kadınlık ve erkekliklerin toplumsal inşasında bulunan özellikleri, kültürel dindarlık inşasında da her iki cinsiyet için alanlar ve sınırlar oluşturmaktadır. Kültürel dindarlık kavramı bu çalışma içerisinde kadın dindarlığı üzerinden ele alınacaktır. Dindarlık kavramı hem cinsiyeti etkilemekte hem de cinsiyet kavramından etkilenmektedir. Cinsiyetlerin dindarlığı noktasında bu araştırma kadın dindarlığı üzerinden "kendilerini dindar olarak" tanımlayan kadınların faillileri ve bu pratikleri deneyimleme biçimleri ele alınmıştır.
Araştırmada dindarlık kavramının katılımcılar tarafından oluşturulmuş olması ele alınan dindarlık kavramının literatüründe bulunan din ve dindarlık kavramlarının farklılaşmasına neden olmuştur.Kadınların kendi deneyimleri çerçevesinde tanımladıkları dindarlıklar din sosyolojisi kapsamında değil kültür sosyolojisi kapsamında ele alınmıştır. Araştırma kapsamının kadın dindarlığı ile sınırlandırılması ve katılımcıların tümünün kadın olması sebebi ile çalışma genellemelere ulaşmamakta ve çalışma katılımcıların tanımları, deneyimleri, söylemleri açısından şekillenmektedir. Çalışma feminist yöntem prensiplerini takip eden  etnografik bir çalışma şeklinde dizayn edilmiştir.

Yapılan çalışmada kendilerini dindar olarak tanımlayan kadınların faillikleri kapsamında sosyalleşme pratikleri, bu pratiklerin dindarlık tarafından nasıl şekillendiği, cinsiyet bağlamında nasıl değiştiği ve özellikle mekân bağlamında nasıl farklılaştığı ele alınacaktır. Bu doğrultuda Amasya ilinde bulunan nitel araştırma yöntemi kullanılarak 15 kişi ile –belirlenen- yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ve gözlem tekniği ile veriler elde edilmiştir. Birbirleri ile akrabalık ilişkisi bulanan kadınlardan elde edilen veriler söylem analizine tabii kılınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kadın Dindarlığı, Kültürel Dindarlık, Kadın aktarımı, Faillik

Abstract:
Religiosity is not only an individual but also a socially accepted phenomenon. However, the fact that it varies from society to society has affected the fact that there is no universal definition of religiosity. The "religiousness criteria" arising from the difficulty caused by the differentiation of individuality and sociality were determined by the participants in this study, and a concept of religiosity was formed in line with the participants' religiosity criteria and definitions. The concept of religiosity discussed is that the orders and prohibitions, which were learned by cultural transmission rather than a divine meaning, are actually culturally constructed, synthesized with tradition and custom.
The concept of gender is also culturally constructed and plays a decisive role in our lives through cultural transmission. The characteristics of femininity and masculinity in the social construction, which are discussed in the concept of gender, actually create areas and boundaries for both genders in the construction of cultural religiosity. The concept of cultural religiosity will be discussed in this study through women's religiosity. The concept of religiosity both affects gender and is affected by the concept of gender. At the point of the religiosity of the genders, this research deals with the agency of women who define themselves as "religious" and the way they experience these practices through women's religiosity.
I would especially like to point out that the concept of religiosity, which is discussed in the research, differs from the religion and religiosity arguments in the literature, since the concept of religiosity was created by the participants. At this point, religiosity that women define within the framework of their own experiences should be considered within the scope of sociology of culture, not sociology of religion. Since the research is limited to women's religiosity and the participants are only women, the study is not generalized and the study is shaped in terms of the definitions, experiences and discourses of the participants. It should be taken into consideration that the study was conducted as an ethnographic study using the feminist method.
In the study, socialization practices of women who define themselves as religious, how these practices are shaped by religiosity, how they change in the context of gender and how they differ especially in the context of space will be discussed. In this direction, data were obtained with semi-structured interview technique and observation technique with 15 people using the qualitative research method with -determined- people in Amasya. The data on the transfer and experience of women who have a kinship relationship with each other are discussed through the women's own discourses.

KEYWORDS: Gender, Women's Religiousness,Cultural Religiosity, Transfer of women,The knowing subject