Tip 2 diabetes mellitus hastalarında aile  desteği ile tedaviye uyumun değerlendirilmesi
Evaluation of adaptation to treatment with family support in patients with TYPE 2 diabetes mellitus
Yazar: AYŞEGÜL YILDIZ ÇARIK
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ERSİN ŞİMŞEK ; DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile desteği = Family support ; Anketler = Questionnaires ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Çatışma = Conflict

Özet:
Amaç: Diabetes mellitus insülin eksikliği ve/veya etki mekanizmasının yetersizliği sonucu karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozukluğa sebep olan kronik bir hastalık olup, ülkemizde ve dünyada prevelansı gün geçtikçe artmaktadır (1,2). Tüm kronik hastalıklarda olduğu gibi DM'de de çevre ile aileden destek görmek, tedaviye uyumda ve hastalıkla baş etmede önemlidir (8). Hastaların ailelerinden gelen sosyal destek, uyumun başlatılması ve tedaviye uyumun devam ettirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır (57). Bu çalışmadaki amacımız S.B.Ü. Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesine bağlı Kaynarca Diyabet Merkezi ve İç Hastalıkları Diyabet Polikliniğine başvuran tip 2 diyabet hastalarında aile desteğinin ve tedaviye uyumun kan glukoz regülasyonuna etkisinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki araştırmamıza 1 Şubat-1 Ağustos 2021 tarihleri arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesine bağlı İç Hastalıkları Diyabet Polikliniğine ve Üst Kaynarca Diyabet Merkezine başvuran,18 yaş üzeri, en az 1 yıldır tip 2 diyabeti olan hastalar dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri ve diyabet hastalığı ilgili bilgilerini içeren anket formu, aile desteği ve çatışma ölçeği, tedaviye uyum ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya toplam 400 hasta dahil edilmiş olup yaş ortalaması 59,7±10,0 yıl ve 230 (%57,5)'u kadın olarak saptanmıştır. Hasta uyum ölçeği puanı 80,1±7,7, aile desteği ölçeği puanı 23,0±2,4, aile çatışma ölçeği puanı 10,1±2,0 olarak bulunmuştur. Çalışmadaki katılımcıların tamamının hasta uyum ölçeği puanlamasına göre tedaviye uyum düzeyi orta düzeyde saptanmıştır. Katılımcılardan HbA1c<%7 ile HbA1c≥%7 olanlar arasında tedavi uyum puanı açısından anlamlı fark saptanırken, aile desteği puanı ve aile çatışma puanı arasında anlamlı fark gözlenmemiştir (sırasıyla, p=0,005, p=0,252 ve p=0,902). Katılımcıların takip durumlarına göre tedavi uyum puanı açısından anlamlı fark saptanırken, aile desteği ve aile çatışma puanı açısından anlamlı fark gözlenmemiştir (sırasıyla, p<0,001, p=0,385 ve p=0,992). Tedavi uyum puanı ile aile destek puanı ve aile çatışma puanı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=-0,109, p=0,029 ve r=0,113, p=0,024). 
Sonuç: Çalışmamızda kan glukozu regüle olan hastalarda tedavi uyum düzeyinin iyi olduğu, kan glukozu regüle olmayan hastalarda tedavi uyum düzeyinin daha kötü olduğu saptanmıştır saptanmıştır. Ayrıca eş/çocuk desteği olan hastaların aile destek puanı da yüksek tespit edilmiştir. Tip 2 DM hastalarında aile desteğinin ve tedaviye uyumun hastalığın prognozu üzerindeki etkisinin incelenmesi ve geliştirilmesine yönelik araştırmaların arttırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile destek ve çatışma anketi, Diabetes mellitus, HbA1c, Tedavi uyum anketi

Abstract:
Purpose: Diabetes mellitus is a chronic disease that causes disorders in carbohydrate,fat and protein metabolism as a result of insülin deficiency and/or insufficiency of its mechanism of action,and its prevalence is increasing day by day in our country and in the world(1,2).As in all chronic diseases,it is important to get support from family and environment in DM,in coping with the disease and in compliance with treatment(8).Social support from patients'families plays an important role in initiating and maintaining adherence to treatment(57). Our aim in this study is to evaluate the effect of family support and adherence to treatment on blood glucose regulation in type 2 diabetes patients who applied to Kaynarca Diabetes Center and Internal Diseases Diabetes Polyclinic of S.B.U. Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital.
Methods: Our cross-sectional study included patients over the age of 18 who had type 2 diabetes for at least 1 year, who applied to the Internal Diseases Diabetes Polyclinic of Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital and Upper Kaynarca Diabetes Center betweeen February 1,2021 andAugust 1,2021 A questionnaire containing sociodemographic characteristics and information about diabetes, family support and conflict scale, and treatment compliance scale were applied to the participants.
Results: A total of 400 patients were included in the study, with a mean age of 59,7±10,0 years and 230(57,5%) women. The patient adjustment scale score was 80,1±7,7,the family support scale score was 23,0±2,4,and the family conflict scale score was 10,1±2,0.According to the patient compliance scale scores of all participants, the level of adherence to treatment was found to be moderete. While a significant difference was found between the participants with HbA1c<7% and HbA1c>7% in terms of treatment compliance score, no significant difference was observed between family support score and family conflict score(p=0.005, p=0.252 and p=0.902,respectively).While a significant difference was found in terms of treatment compliance scores according to the follow-up status of the participants, no significant difference was observed in terms of family support and family conflict scores(p<0.001,p=0.385 and p=0.992,respectively).A significant relationship was found between treatment compliance score and family support score and family conflict score (r=-0.109,p=0.029 and r=0.113,p=0.024,respectively).
Conclusions: In our study, it was determined that the level of treatment compliance  was good in patients with regulated blood glucose,and the level of treatment compliance was worse in patients whose blood glucose was not regulated. Inaddition, the family support score of patients with spousal/child support was also found to be high. It is recommended to increase researches on examining and improving the effect of family support and adherence to treatment on the prognosis of the disease in type 2 DM patients.
Key Words: Diabetes mellitus, treatment compliance questionnaire, family support and conflict questionnaire, HbA1c