1982 Anayasası'nda adil yargılanma hakkı
Fair trial in the Constitution of 1982
Yazar: ADEM ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HASAN TUNÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Adil yargılanma hakkı, bir çok anayasa, uluslararası bildiri ve sözleşmeile ulusal yasalar tarafından güvence altına alınmış en temel insanhaklarından birisidir. Söz konusu hak ve bu hakkın kapsamında yer alantemel ilke ve kurallar, uluslararası sözleşmelere paralel bir düzenleme ileanayasamız ve ilgili mevzuatımız tarafından da koruma altına alınmıştır.Adil yargılanma hakkı, en açık ifadesi ile ilk kez Avrupa nsan HaklarıSözleşmesi'nde ifadesini bulmuştur. Adil yargılanma hakkının temelini teşkileden bir takım hak ve ilkeler Sözleşme hükmünde açıkça ifade edilmiştir.Diğer bir kısım hak ve ilkeler ise adil yargılanma hakkının zımni unsurlarıolarak sözleşme organlarının içtihatlarıyla belirlenmiştirAdil yargılanma hakkının en temel unsuru kanuni, bağımsız ve tarafsızmahkeme önünde yargılanma hakkıdır. Çünkü, diğer hak ve ilkelerinyargılama faaliyetinde geçerli olabilmesi için, her şeyden önce yargılamafaaliyetinde bulunan bir makamın varlığı; ve bu makamın da kanunlakurulmuş, bağımsız ve tarafsız nitelikte olması gerekir. Bünyesinde silahlarıneşitliği ile çelişmeli yargılama ilkesini, duruşmada hazır bulunma hakkı ilekendi aleyhine tanıklık etmeme ve susma hakkını içeren hakkaniyete uygunyargılanma hakkı, adil yargılanma hakkının diğer bir unsurunu teşkiletmektedir. Yine, yargılama makamları önünde hak arayan ya da yargılanankimseleri, yargılama işlemlerinin sürüncemede kalmasına karşı koruyan vemağdur olmasını önleyen makul sürede yargılanma hakkı adil yargılanmahakkının başka bir unsurunu teşkil eder. Son olarak adil ve hakkaniyeteuygun bir yargılamanın sağlanabilmesi için, yapılan yargılamanın aleni vekamuya açık olması şarttır. Bu bağlamda yargılamanın aleniliği ve kamuyaaçık yargılama, adil yargılanma hakkının diğer bir gereğidir.Adil yargılanma hakkı, hukukun genel bir ilkesi niteliğini taşıyanmasumiyet karinesi ile de doğal bir ilişki içindedir (A HS md 6/2, Anymd.38/4). Nitekim, masumiyet karinesi, şüpheli ya da sanığın adil vehakkaniyete uygun yargılanabilmesi için en başta kabul edilmesi gerekentemel bir ilkedir. Çünkü, bireyin özgürlüğünün kısıtlanması ile temel hak veözgürlüklerinden yoksun bırakılması istisnai bir nitelik arz eder. Zira, yine?şüpheden sanık yararlanır? evrensel hukuk ilkesi de bu amaçla kabuledilmiştir. A HS'nin 6. maddesinin 3. fıkrasında ifadesini bulan ve sanığatanınmış olan asgari güvenceler-isnadı en kısa sürede anladığı dildeöğrenme hakkı, savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklarasahip olma hakkı, bizzat ya da müdafii aracılığı ile kendini savunma hakkı,tanık dinletme ve sorgulama hakkı, tercümandan ücretsiz yararlanma hakkı -de adil bir yargılamanın yapılabilmesi için gerekli olan ilkelerdir.Burada özet olarak değindiğimiz adil yargılanma hakkının gerekleriniinceleyen ve üç bölümden oluşan bu çalışma ile amaçlanan, Avrupa nsanHakları Sözleşmesinde açık ifadesini bulan ve en temel insan haklarından birikabul edilen adil yargılanma hakkının ilke ve kurallarının, 1982Anayasası'nda ve ilgili mevzuatımızda yer alan hükümler ışığında hukuksistemimize yansımalarını ortaya koymak, bununla birlikte gerek pratiknedenlerden ve gerekse mevzuattan kaynaklanan problemlere değinerekhukuk sistemimiz açısından olması gerekene küçük bir katkı sağlamaktır.

Abstract:
Right to a fair trial is one of the basic human rights, which is takenunder guarantee by many constitutions, international declarations andagreements. The mentioned right , all the main principles, and rules that itcontains are also protected not only by our constitution but also by theinstruments connected with it.Right to a fair trial is firstly found its obvious expression in theEuropean Human Rights Declaration. Some rights and principles thatconstitued the basis of the right to a fair trial are explained clearly in theDeclaration?s decisions. In addition, the other rights and principles aredetermined by the organs of the Declaration as the secret elements of the fairtrial.The fundamental element of right to a fair trial is the right of beingjudged in front of a legal, independent and neutral trial. Because, the validityof the other rights and principles in the judging activity can be supplied bysome musts. Those musts are the being of a place, which carriest out thejudging activity; the neutrality and freedom of the place; and beingestablished by laws. The right to be judged in accordance with justice, whichconcerns equality of arms; adversarial principle; right to remain silent; right tobe ready in trial; and right not to be witnessed against himself, forms anotherpart of right to a fair trial. In addition, right to be judged in reasonableduration, which prevents people seeking for justice or people who are judgedfrom being negligence of their trial procedure. Lastly, in order to provide a fairtrial that is appropriate with justice, it is an obligation to do trial publichearing. In that context, the trial that open to public is another necessity ofthe right to fair trial.Right to a fair trial is in a natural relation with innocence principle(ECHR article 6/2, Const. Article 38/4). Nevertheless, the innocence principleis a basic principle, which should be accepted at the beginning for a just trial,Because, the restriction of liberties of individuals and being deprived of themfrom basic rights and freedom are constitued an exceptional character. Theuniversal law principle, which says `the accused benefits from the suspect? ,is accepted by this aim. The least guarantees that given to accused by the 3.paragraph of the 6. article of the European Convention on Human Rights arethe necessary principles for a fair trial.As a conclusion, the object of this study, in which the necessity of rightto a fair trial is examined in three parts, is put forward the reflections of theright to a fair trial?s principles and laws, that is seen as one of the basichuman rights in the European Convention of Human Rights, to our lawsystem in accordance with 1982 Constitution and related laws. Furthermore,it is tried to provided an addition to the ideal one for our law system withmentioning to the problems, which are fountained from practical reasons orfrom the laws.