Klasik ve otomatik ilaç dağıtım sistemi kullanan hemşirelerin ilaç uygulama hatalarına yönelik algılarının karşılaştırılması
Comparison of nurses' perceptions of medication errors using conventional and automated drug dispensing system
Yazar: MURAT LİMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU EREK KAZAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık bilgi sistemleri = Health information systems ; Tedavi hataları = Medication errors ; İlaç dağıtım sistemleri = Drug delivery systems

Özet:
Bu araştırma, klasik ve otomatik ilaç dağıtım sistemi kullanan hemşirelerin ilaç
uygulama hatalarına yönelik algılarının karşılaştırılması amacıyla tanımlayıcı olarak
yapılmıştır.
Araştırma 14 Eylül – 26 Kasım 2021 tarihleri arasında, Ankara'da klasik ilaç
dağıtım sistemi ve otomatik ilaç dağıtım sistemi kullanılan iki üniversite hastanesinde
gerçekleştirilmiştir. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş olup, evrenin
tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden ve ilaç
uygulaması yapan toplam 238 hemşire ile araştırma tamamlanmıştır. Verilerin
toplanmasında; Hemşirelerin Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu ve
İlaç Uygulama Hatası Ölçeği (İUHÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Bağımsız
Örneklem t testi, Kruskal Wallis-H testi, Shapiro-Wilk testi, Kolmogorov-Smirnov
testi ve Post-Hoc testi kullanılmıştır.
Araştırmada, klasik ilaç dağıtım sistemi kullanan hemşirelerin ilaç hatalarına
sebep oluşturabilecek durumlarla ilgili algılarının ölçüldüğü bölümden aldıkları puan
ortalamaları (X̅=94.03±16.42), otomatik ilaç dağıtım sistemi kullanan hemşirelerin
aldıkları puan ortalamalarına (X̅=89.35±20.47) göre anlamlı düzeyde daha yüksek
bulunmuştur (p<0.05). Araştırmada her iki hastanede çalışan hemşirelerin ortaya çıkan
hataları bildirmeme nedenleri ve oluşan ilaç hata türlerinin gerçekte rapor edilme
oranlarına yönelik algılarının incelendiği bölümlerden aldıkları puanlar arasında
anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Araştırmada klasik ilaç dağıtım sistemi kullanan
ve ön lisans mezunu, 2-9 yıl arasında çalışan, damar içi olmayan ilaç uygulamasını
"sık sık" yapan, gece-gündüz karışık ve haftada 40 saat üstünde çalışan hemşirelerin,
İUHÖ'nün ilaç hatalarına sebep oluşturabilecek durumlarla ilgili algılarının ölçüldüğü
bölümden aldıkları puanlar anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05).

Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, otomatik ilaç dağıtım
sisteminin farkındalığının arttırılması ve ülkemizde yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hasta güvenliği, hemşirelik, ilaç hataları, ilaç sistemleri

Abstract:
This research was conducted as a descriptive study in order to compare the
perceptions of nurses using conventional and automated drug dispensing system
towards medication errors.
The research was carried out between 14 September – 26 November 2021 in
two university hospitals in Ankara, where conventional and automated drug dispensing
systems are used. Sample selection was not made in the study, and it was tried to reach
the entire population. The study was completed with a total of 238 volunteer nurses
who agreed to participate in the study and administered drugs. In the collection of data;
Data Collection Form on Nurses' Descriptive Characteristics and Medication
Administration Error Survey (MAES) were used. In the analysis of the data,
Independent Sample t test, Kruskal Wallis-H test, Shapiro-Wilk test, KolmogorovSmirnov test and Post-Hoc test were used.
In the study, the score (X̅=94.03±16.42) of nurses using the conventional drug
dispensing system in the section where their perceptions of situations that may cause
medication errors were measured, were found to be significantly higher than the scores
(X̅=89.35±20.47) of the nurses using the automated drug dispensing system (p<0.05).
In the study, no significant difference was found between the scores of the nurses
working in both hospitals in the sections in which their perceptions of the reasons for
not reporting the errors occurred and their perceptions of the actual reporting rates of
the types of medication errors were examined (p>0.05). In the study, it was determined
that nurses who use the conventional drug dispensing system and have an associate
degree, working for 2-9 years, administer non-intravenous medication "frequently",
working day and night and working more than 40 hours a week, were determined by
the results of the MAES. The scores they got from the section where their perceptions
of the situations that may cause medication errors were measured, were found to be
significantly higher (p<0.05).

Keywords: Medication errors, medication systems, nursing, patient safety