İlköğretim 5.-8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin, öğrencilerin estetik gelişimine katkısı ve Türkçe öğretim programına uygunluğu
The contribution of poems in 5th-8th grade Turkish coursebooks to the appropriacy to Turkish education program and the development of students' aesthetic development
Yazar: MESUT TIRIL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER İNCE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Estetik = Aesthetics ; Güzel = Beautiful ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Şiir = Poem

Özet:
Eskiden felsefenin bir alt dalı iken zamanla felsefeden ayrılarak bağımsız bir bilim hâline gelen, kendine ait yasaları, kavramları, inceleme alanları bulunan ve kısaca "sanatta ve hayatta güzelliğin bilimi" şeklinde tanımlanabilecek estetik, edebiyatın bir kolu olan şiir ile yakından ilişki kurulabilecek bir bilim dalıdır. Böyle bir ilişkinin kurulabilecek olması da araştırmamızın "estetik" ve "şiir" ekseninde gelişmesine ortam hazırlamıştır.

Türkçe Öğretim Programındaki amaç ve kazanımlara ulaşılmasında, öğrencilerin söz varlığının geliştirilmesinde, temel dil becerilerinin ve estetik değerlerin kazandırılmasında, kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında, dilinin özelliklerini tanıyan ve dil bilincine sahip öğrencilerin yetiştirilmesinde metinlere; tür bağlamında bakıldığında ise ders kitaplarına seçilen şiirlere önemli görevler düşmektedir. Özellikle öğrencilere estetik bir bakış açısı ve duyarlılığın kazandırılması için bu şiirlerin, Türkçenin en güzel örneklerinden seçilmesi gerekir. Bu sayede çocuk, şiir alanında güzelle karşılaşmış olacak ve dünyaya bakış açısı da güzeli arama yönünde olacaktır.

Söz konusu çalışma nitel bir araştırmadır. Araştırma esnasında kaynakçada belirtilen kaynaklar taranmıştır. Bu araştırmada doküman inceleme tekniği ile MEB yayınevine ait Türkçe ders kitaplarındaki şiirler incelenmiştir. Bilindiği üzere 2006'dan itibaren ülkemizde yapılandırmacılık gibi çağdaş akımlar uygulamaya konulmuştur. Eskiden öğrenciler bilginin hazır alıcısı durumundayken yapılandırmacılıkla birlikte araştıran, sorgulayan, derse aktif katılan, üreten durumuna gelmiştir. Öğrencilerin konumunun değişmesi öğretmenlerin de ders işleyişinde kimi değişikler meydana getirmiştir. Öğretmenler, eskiden olduğu gibi bilgiyi doğrudan sunmak yerine sezdirme yoluyla öğrencilerin bilgiye ulaşmasında rehber olmuşlardır. Yapılandırmacılığın bir yansıması da Türkçe ders ve çalışma kitaplarına olmuştur. Kitaplar aracılığıyla öğrencilerden metinler hakkında tahminlerde bulunmak, yorum yapmak ve dört öğrenme alanında kendisini geliştirmek gibi beceriler ve davranışlar beklenmektedir. Türkçe çalışma kitaplarına bakıldığında şiir türündeki metinlere yönelik şiirin ana duygusunu bulma, şiir türüyle düzyazı türlerini ayırt etme, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin şiire katkılarını belirleme, okunan şiirden yola çıkarak farklı türde yazılar yazma, söz konusu şiirde hangi sanatların kullanıldığını tespit etme gibi doğrudan şiir türüyle ilgili etkinliklere yer verildiği görülmektedir.

Bu araştırmanın problem cümlesini "İlköğretim 5.-8. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin öğrencilerin estetik gelişimine katkısı ve Türkçe Öğretim Programına uygunluğu nedir?" sorusu oluşturmaktadır.Söz konusu çalışma ilköğretim 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirleri çeşitli açılardan analiz etmeyi, şiirlerde yer alan unsurları ve şiirlerin Türkçe Öğretim Programındaki kazanımlara uygunluğunu belirlemeyi amaçlamaktadır.

Bu amaçlara ulaşabilmek için Aktaş'ın (2011) belirlediği şiir çözümleme başlıklarından ve Cemiloğlu'nun (2004: 65-67) "Duyguya Dayalı Türlerin Öğretimi" kısmında belirttiği "Varlıklar", "Sıfatlar", "Başlık" bölümlerinden yararlanılarak Türkçe ders kitaplarında yer alan şiirler "yapı", "tema", "dil", "başlık", "varlıklar", "sıfatlar, zamirler ve fiiller", "ahenk", "kendini sözlü / yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma" ve "şiirlerin Türkçe Öğretim Programındaki kazanımlarla bağlantısı" gibi başlıklar altında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Estetik, güzel, şiir, yapılandırmacılık, Türkçe ders kitapları, Türkçe Öğretim Programı.

Abstract:
Aesthetics, which was a sub branch of philosophy, diverged from and became an independent discipline, has its own regulations, concepts and areas of investigations, in short, " the science of beauty in life and art'' as we can define, is a science branch that can be contacted with poetry which is a sub branch of literature. The possibility of making a contact between poetry and aesthetics, paved a way for our research, making its basis on aesthetics and literature.

To achieve goals and gains in curriculum of Turkish, to improve students' vocabulary, to make students gain basic language skills and aesthetic values, to transfer cultural values to the next generation, to educate students who are conscious of their own language and knows cultural aspects of their own language, both texts and in terms of genre; poems choosen for textbooks have crucial roles. Especially, in order to provide students with an aesthetical perspective and sensivity, these poems must be choosen from the most beautiful samples written in Turkish. By this means, a child encounters with the most beautiful and he/she will strive for and search for the most beautiful in the life.

The study in question is a qualiative survey. During the survey, sources were scanned and searched which were written in the bibliography section. In this survey, poems from the Turkish textbooks which were published by MEB were analyzed by using documant analyzing technique. As it is known, beginning from 2006, contemporary theories of education such as constructivsm are applied in our country. In the past, students were immediate receivers of the knowledge but with the constructivism, they became students who search, question, attend lessons and produce. The change of students' position made some changes in teachers' methods in teaching. Teachers, instead of providing students with direct knowledge as in the past, they became a guide and made students to perceive the new knowledge. with the help of implication. One of the beneficial sides of the constructivisim is intended for the textbooks in Turkish. It is expected from students to make predictions about texts, to comment and improve themselves in four learning skills by the guidance of textbooks. When Turkish workbooks are examined, It is clearly seen that workbooks include activities directly connected to poetry such as finding central emotion governing the poem in poetic texts, differentiating text types and poem types, determining contributions of phonetical smilarities at the end of verses, writing different kinds of texts by using poems which are being read and detecting which literary arts are used in the poem.

The problem sentence in this survey is comprised of that in elementry school from the 5th to 8th grade coursebooks' poems' contribution to students' aestethical development and the question of' What is the suitibility to Turkish Teaching Programme?' Aim of the study being talked about is to analyze poems in Turkish textbooks grades 5, 6, 7, 8, from various aspects and determine whelter components of poems and poems themselves are suitable to acquisitons of turkish student program.

In order to achieve those aims; poem analysis headlines which is assigned by Aktaş (2011) and teaching types based on emotions, chapers; assets, adjectives and the headline by Cemiloğlu (2004: 65-67)  are used and poems which are written in turkish textbooks are analyzed under the headlines such as ;'' structure, theme, language, headline, assets, adjectives pronouns and adverbs, euphony, to gain habit of express oneself verbally and written and the connection of poems with acqusitions of turkish curriculum.

Keywords: Aestethic, beautiful, poem, constructivsm, Turkish textbooks, Turkish curriculum.