Türkiye'de yetişen Heptaptera cinsi türleri (Umbelliferae) üzerinde farmasötik botanik yönünden araştirmalar
Pharmaceutical botanical investigation on the species of the genus Heptaptera (Umbelliferae) growing in Turkey
Yazar: GÜLDEREN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KOYUNCU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Biyoloji = Biology ; Kumarinler = Coumarins ; Maydanozgiller = Umbelliferae ; Morfoloji = Morphology ; Türkiye = Turkey ; Umbelliferae = Umbelliferae ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada ülkemizde doğal olarak yetişen ve biri endemik olan dört Heptaptera (H. cilicica H. anisoptera, H. anatolica, H. triquetra) türleri üzerinde yapılmıştır. Çalışmada bu türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri, kimyasal bileşenleri ve biyolojik aktiviteleri çalışılmıştır.Türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri incelenmiş, benzerlik ve farklılıkları fotoğraflar ve çizimlerle ortaya konmuştur. Ayrıca her türün meyve yüzeyi, polen ve tohum morfolojileri incelenmiş ışık ve skennig (taramalı) elektron mikroskopları ile fotoğrafları çekilmiştir.Kimyasal çalışmada türlerin kök, herba ve meyvelerinin ana etken madde grupları belirlenmeye çalışılmıştır. Her türün kök, herba ve meyvelerin de bulunan kumarin bileşikleri İTK analizi ile tespit edilmiştir. Ayrıca her türün kök, herba ve meyvelerin de bulunan flavonoitler kalitatif olarak incelenmiştir.Ülkemizde yetişen dört Heptaptera türünün meyvelerinden elde edilen uçucu yağları GC ve GC-MS yöntemleri ile analiz edilmiş ve her türün meyve yağlarının ana bileşenleri tayin edilmiştir.Biyolojik aktivite çalışmalarında, antimikrobiyal, antioksidan aktivite ve asetilkolinesteraz enzim inhibisyonu aktivitesi tayin edilmiştir.DPPH serbest radikal süpürücü etki, demir iyon şelasyon etki tayini ve total fenol tayini yöntemleri kullanılarak antioksidan aktivite çalışmaları yapılmıştır. 2000 µg ml-1 konsantrasyon da metanollü H. triquetra meyve ekstresinde % 86.19 ve herba ekstresinde % 80.48 oranında en yüksek DPPH aktivite gözlenmiştir.H. triquetra'nın meyve (190.68 mg g-1) ve herbasının (112.3 mg g-1) metanollü ekstresinde en yüksek total fenol aktivite görülmüştür. 2000 µg ml-1 konsantrasyon da etil asetat H. triquetra meyve ekstresinde % 96.28 ve herba ekstresinde % 94.94 oranında en yüksek demir iyon şelasyon etki gözlenmiştir.Heptaptera cinsine ait dört türün metanol ve etil asetatlı ekstrelerinin Asetilkolinesteraz enzim inhibisyonu açısından araştırılmıştır. 2000 µg ml-1 konsantrasyonda etil asetatlı H. anatolica meyve ekstresinde % 49.80 ve herba ekstresinde % 61.97 orta derece aktivite görülmüştür.Anahtar Sözcükler: Anatomi, Biyolojik aktivite (antioksidan, asetilkolinesteraz)Heptaptera, Kumarin, Morfoloji, , Uçucu yağ,

Abstract:
This study has been performed on four Heptaptera species (H. cilicica, H. anisoptera, H. anatolica, H. triquetra) growing naturally in Turkey. In the study, morphological and anatomical features, chemical components and biological activities were investigated.The morphological and anatomical features of the species were examined; similarities and differences were revealed with photographs and drawings. In addition, surfaces of all fruits, pollen and seed morphologies were examined and their photographs were taken with light and scanning electron microscopes.In the chemical study, main active substance groups of the roots, herba and fruits of the species were tried to be determined. Coumarin type compounds, found in the roots, herba and fruits of each species were determined with TLC analysis. In addition, flavonoids, present in the roots, herba and fruits of each species were qualitatively examined.Essential oils, obtained from the fruits of four Heptaptera species growing in Turkey were analyzed with GC and GMS methods and the major components of each essential oil were determined.In biological activity studies, antimicrobial, antioxidant activities and acetylcholinesterase enzyme inhibition activities were determined.Antioxidant activity studies were performed by using DPPH free radical scavenging activity, iron ion chelating activity and total phenol determination methods. The highest PPH activity was observed at a concentration of 2000 µg ml-1 as 86.19% and 80.48% in the fruit and herba extracts of H. triquetra, respectively.In the methanolic extract of fruits (190.68 mg-1) and herba (112.3 mg-1) of H. triquetra, the highest total phenol activities were observed. At a concentration of 2000 µg ml-1, the highest iron chelating activity was observed in the ethyl acetate extract of the fruits and herba of H. triquetra as 96.28% and 94.94%, respectively.Methanolic and ethyl acetate extract of four species belonging to the genus Heptaptera are examined in respect to Acetylcholinesterase enzyme inhibition. At a concentration of 2000 µg ml-1, moderate activity as 49.80% and 61.97% was seen in the fruit and herba extract of H. anatolica, respectively.Keywords: Anatomy, Biological activity (antioxidant, acetlycholinesterase)Coumarin, Essential oil, Heptaptera, Morphology,