Öykü yönteminin çocuklarda alıcı ve ifade edici dil ile bilimsel sözcük kazanımlarına etkisi
Impact of the story method on chi̇ldren's receptive and expressive language of and thei̇r scientific vocabulary acquisition
Yazar: ÖZLEM OKYAY
Danışman: PROF. DR. ADALET KANDIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim = Science ; Bilimsel öyküler = Scientific stories ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Söz varlığı = Vocabulary ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İfade edici dil = Expressive language

Özet:
Araştırma, öykü yönteminin çocukların alıcı ve ifade edici dil ile bilimsel sözcük kazanımlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim öğretim yılında Ankara il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokulların anasınıflarına devam eden ve normal gelişim gösteren 48-72 aylık çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, ilkokul anasınıflarına devam eden 48-72 aylık çocuklar arasından tesadüfî olarak seçilen 52 çocuk oluşturmuştur. Çalışma grubunu oluşturan çocukların 26'sı deney grubu, 26'sı kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmada hem nitel hem de nicel verilerin toplanarak analiz edildiği karma desenli yöntem uygulanmıştır. Çocuklar ve ailelerine ilişkin genel bilgileri toplamak amacıyla "Genel Bilgi Formu", çocukların alıcı ve ifade edici sözcük bilgilerini ölçmek için Gül Güven ve Berument (2009) öncülüğünde geliştirilen "Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil Testi (TİFALDİ)", "Bilimsel İçerikli Öykülerle Desteklenen Eğitim Programı"nın etkililiğini değerlendirmek amacıyla "Öğretmen Gözlem Formu", "Öğretmen Görüşme Formu", "Aile Görüşme Formu" ve çocukların bilimsel sözcük kazanımlarını değerlendirmek amacıyla "Bilimsel Sözcük Kazanımı Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda elde edilen verilerin analizinde; deney ve kontrol gruplarının "Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil Testi (TİFALDİ)" ve "Bilimsel Sözcük Kazanımı Değerlendirme Formu" ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı "Mann Whitney U testi"  ile test edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının ön test-son test ortalama puanları arasındaki farkı test etmek için, ayrıca deney grubunun ön test, son test ve izleme testi ortalama puanları arasındaki farkı test etmek için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. "Öğretmen Gözlem Formu" için gözlemciler arası uyum Cohen'in kappa katsayısı değerleri kullanılarak gösterilmiştir. "Aile Görüşme Formu" ve "Öğretmen Görüşme Formu" ise içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda; Bilimsel İçerikli Öykülerle Desteklenen Eğitim Programı'nın uygulanmasından hemen sonra yapılan deney ve kontrol grubu son-test puan ortalamalarında deney grubunun lehine anlamlı düzeyde fark olduğu belirlenmiştir. Deney grubu çocuklarının ön-test/son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında son test lehine anlamlı düzeyde fark bulunurken, yine kontrol grubu çocuklarının ön-test/sontest puan ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde fark bulunmuştur. Ayrıca deney ve kontrol grubundaki çocuklarının ön-test/son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında deney grubu lehine anlamlı düzeyde fark belirlenmiştir. Deney grubu çocuklarının izleme testi ile son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde fark bulunmazken, izleme testi ile ön test puan ortalamaları karşılaştırıldığında izleme testi toplam değeri lehine anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. "Bilimsel İçerikli Öykülerle Desteklenen Eğitim Programı"nın öğretmenler tarafından uygulanmasına ilişkin gözlem ve görüntü analizi sonuçlarına göre iki gözlemci tarafından doldurulan formlar arasındaki uyum iyi/çok iyi uyuşma düzeyinde bulunmuştur. Bu sonuçlar ışığında, öykü yönteminin 48-72 aylık çocukların alıcı-ifade edici dil sözcük bilgilerini ve bilimsel sözcük kazanımlarını etkilediği söylenebilir.

Abstract:
This study aims to review the impact of the story method on children's receptive and expressive language of and their scientific vocabulary acquisition. The study universe comprises 48-72 months children with normal development levels, in the nurseries of primary schools of the Ministry of Education, at Ankara province, during the education year 2014-2015. The study group is 52 such children chosen by random selection in the 48-72 months age group at the nurseries of primary schools. 26 children from the study group were included in the experiment group, while the remaining 26 constituted the control group. The research employed a combined pattern analyzing both quantitative and qualitative data. A "General Information Form" was employed to gather general information regarding the children and their families, in addition to the "Expressive and Receptive Language Test in Turkish (TİFALDİ)" developed under the leadership of Gül Güven and Berument (2009) employed to assess the expressive and receptive vocabulary of children and the "Scientific Vocabulary Acquisition Assessment Form" employed to assess the scientific vocabulary acquisition by children. The "Teacher Observation Form", the "Teacher Interview Form" and the "Family Interview Form"employed to assess the effectiveness of the "Education Program Supported with Stories with Scientific Content".In line with the primary objective of the research, the analysis of the data led to the testing of the significance of the difference between the pretest and posttest score averages from "Expressive and Receptive Language Test in Turkish (TİFALDİ)" and "Scientific Vocabulary Acquisition Assessment Form", for the experiment group and the control group, using "Mann Whitney U test". Wilcoxon Rank Sum Test was applied to test the difference between the average scores of the experiment and control groups in the pretest and posttest, as well as the difference between the pretest, posttest, and follow-up test average scores of the experiment group. In the case of the "Teacher Observation Form", the agreement between observers was noted using the Cohen's kappa factor values. The "Family Interview Form" and "Teacher Interview Form" were, on the other hand, assessed through a content analysis.In conclusion of the study, no significant difference was observed between the pretest-posttest scores of experiment and control groups, while a significant difference in favor of the posttest was observed with respect to average posttest scores of experiment and control groups, following the application of the Education Program Supported with Stories with Scientific Content. The comparison of the pretest-posttest score averages of the children in the experiment group revealed a significant difference in favor of the posttest. Furthermore, the comparison of the pretest/posttest score averages of the control group revealed a significant difference. Finally, the comparison of the pretest/posttest score averages for the children in experiment and control groups led to a significant difference in favor of the experiment group. The comparison of the follow-up test and posttest score averages for the children in the experiment group did not lead to a significant difference while the comparison of the follow-up test and pretest score averages revealed a significantly high value in favor of the total for the follow-up test. The concurrence among the forms filled out by two observers with reference to the results of the observation and video analysis regarding the implementation of the "Education Program Supported with Stories with Scientific Content" by the teachers, was assessed to be good/very good concurrence. In the light of these results it can be said that the story method have a fundamental impact on scientific vocabulary acquisition by 48-72 months old children and on their receptive-expressive vocabulary knowledge.