Temperlenmiş H tipi çeliğin üretimi ve mekanik testlerce çekme deneyinin uygulanması
Production of tempered H type steel and application of tensile test by mechanical tests
Yazar: İBRAHİM UĞUR
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN AHLATCI
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Geçtiğimiz 40 yıl içerisinde çelik üzerine yapılan birçok araştırma, geliştirme ve üretim uygulamasında   hızlandırılmış soğutma işleminin sıcak haddelenmiş çeliklerin mekanik özelliklerini iyileştirmede önemli bir rol aldığı görülmüştür. Ağır levha, şerit, çubuk, tel, H-kiriş, ray ve dikişsiz boru üretiminde hızlandırılmış soğutma işleminin kullanılması, daha yalın bir alaşım tasarımının benimsenmesine ve gelişmiş kaynaklanabilirliğe sahip yeni mekanik özellik kombinasyonlarının (artan çekme mukavemeti ve mükemmel tokluk v.b.) elde edilmesi ve geliştirilmesine olanak tanıdığından, bu ürünlerin ve kullanıcılarının piyasa rekabet gücünü artıran, hâlihazırda kullanılan standart bir işlemdir. İnşaat endüstrisi gün geçtikçe gelişmekte ve sektör üzerinde beklentiler artmaktadır. Buna bağlı olarak geliştirilen Su verme ve kendiliğinden temperleme yöntemiyle S355 JR kalitesinde HEA 120 ve/veya HEB 120 ebadında profiller değişik basınç değerlerinde hava/su karışımı oranında 900°C'de uygulanmak üzere hızlandırılmış soğutmaya tabi tutulmuştur. Hızlandırılmış soğutma uygulanmış profillerin çekme mukavemetinde % 50'ye yakın artış ve süneklikte bazı koşullarda değişme gözlenmezken bazı koşullarda yalnızca %10 gibi bir kayıp bulunmuştur. Sünekliliğinden ödün vermeyen ve mukavemeti iyileştirilmiş H profillerinin elde edilmesi, yapı sektörünün beklentisini karşılamış ve bu sayede büyük binaların, köprülerin, vinçlerin, gemilerin, platformların ve gökdelenlerin üretim aşamalarında önemli rol alması beklenmiştir.

Abstract:
Over the past 40 years, many research, development and production practices on steel have shown that accelerated cooling plays an important role in improving the mechanical properties of hot rolled steels. The use of accelerated cooling in the production of heavy sheets, strips, bars, wires, H-beams, rails and seamless pipes has led to the adoption of a leaner alloy design and the achievement and development of new combinations of mechanical properties (increased tensile strength and excellent toughness, etc.) with improved weldability. It is a standard process currently used, which increases the market competitiveness of these products and their users, as it allows The construction industry is developing day by day and expectations on the sector are increasing. Accordingly, with the quenching and self-tempering method developed, S355 JR quality HEA 120 and/or HEB 120 size profiles were subjected to accelerated cooling at 900°C in the air/water mixture ratio at different pressure values. While an increase of nearly 50% in the tensile strength of profiles with accelerated cooling was observed and no change in ductility was observed under some conditions, a loss of only 10% was found under some conditions. Obtaining H profiles that do not compromise their ductility and have improved strength has met the expectations of the construction industry, and thus they are expected to play an important role in the production stages of large buildings, bridges, cranes, ships, platforms and skyscrapers.