Astımlı çocuklarda ventrikül fonksiyonlarının doku doppler ekokardiyografi ile değerlendirilmesi
Assessment of Cardiac Functions with Tissue Doppler Echocardiography in Children with Bronchial Asthma
Yazar: ZÜLAL ÜLGER
Danışman: PROF. DR. ARİF RUHİ ÖZYÜREK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Pediatri Ana Bilim Dalı / Çocuk Kardiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2010
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Astım = Asthma ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Ekokardiyografi-doppler = Echocardiography-doppler ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Ventriküler fonksiyon = Ventricular function ; Çocuklar = Children

Özet:
Bronşial astım, çocuklarda en sık görülen kronik hastalıktır. Daha önce yapılan bazı çalışmalarda, astımlı çocuklarda kardiyak fonksiyonlarda değişiklik olduğu bildirilmektedir. Doku doppler ekokardiyografi miyokardın sistolik ve diyastolik fonksiyonlarını değerlendirilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Bronşial astım tanılı çocuk olgularda, ventrikül fonksiyonlarının değerlendirildiği çok az sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, astım bronşiale tanılı olgularda, ventrikül fonksiyonlarının değerlendirilmesinde doku doppler ekokardiyografinin yerinin saptanmasıdır.Yaşları 3-15 yıl arasında değişen, 56 astım tanılı olgu ve yaş-cinsiyet açısından uyumlu 57 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak çalışmaya alındı. Astım tanılı 56 olgunun, 29'u hafif intermitant, 7'si hafif persistant,20'si ise orta persistant gruptaydı. Tüm olgular konvansiyonel ve doku doppler ekokardiyografi ile değerlendirildi. Ekokardiyografik değerlendirmeden hemen önce tüm olgulara solunum fonksiyon testi yapıldı ve akut atakta olan astımlı olgular çalışma dışı bırakıldı. Çalışma ve kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet,ağırlık ve boy açısından farklılık yoktu (p>0.05). Konvansiyonel ekokardiyografi M-mode ile ölçülen, Sol ventrikül diastol sonu arka duvar kalınlığı(LVPWd), diastol sonu interventriküler septum kalınlığı(İVSd), diastol sonu sol ventrikül çapı(LVd), sistol sonu sol ventrikül çapı(LVs), sol atrium çapı (LA) ve aortik anulus(AA) ölçümleri açısından, çalışma ve kontrol grupları arasında istatistiksel anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Sağ ventrikül diastol ve sistol sonu çapının ölçümleri açısından, iki grup arasında istatistiksel anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). M-mode ölçümlerinden elde edilen veriler ile hesaplanan ejeksiyon fraksiyonu (EF) ve kısalma fraksiyonu (FS); Sol ventrikül kitlesi (LVK), sol ventrikül kitle indeksi (LVKİ) değerlendirildiğinde; iki grup arasında farklılık saptanmadı(p>0.05).Standart pulsed doppler ekokardiyografi ile ölçülen parametreler açısından astımlı grup ile kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Yalnızca trikuspit kapak doppler akımından hesaplanan deselerasyon zamanı (DT) astımlı grupta, kontrol grubundan istatistiksel anlamlı yüksek bulundu(p<0.001). Pulmoner arter akselarasyon zamanı (PAT) astımlı grupda, kontrol grubundan istatistiksel anlamlı düşük bulunurken(p<0.001), ortalama pulmoner arter basıncı (Ort.PAP) astımlı olgularda, kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı yüksek bulundu(p<0.001).Pulsed dalga doku dopler değerlendirmesinde ise, sağ ventrikülde trikuspit lateral duvarından yapılan ölçümlerde, sistolik maksimum hız (Sdt) ve erken diyastolik maksimum hız (Edt) açısından astım ve kontrol grupları arasında farklılık saptanmadı (p>0.05). Ancak geç diyastolik maksimum hız(Adt), astımlı olgularda kontrol grubuna göre yüksek bulundu (p<0.001). Astımlı olgularda Edt/Adt oranı, kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı düşük saptandı (p<0.001). Astımlı olgularda, izovolemik kasılma zamanı (ICTdt) ve izovolemik gevşeme zamanı (IRTdt), kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı uzun bulundu(p<0.001); Miyokard performans indeksi(MPIdt), astımlı grupta, kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı yüksekti(p<0.001).İnterventriküler septum ve mitralden yapılan doku doppler ölçümlerinde sistolik maksimum hız (Sd), erken diastolik maksimum hız (Ed) ve geç diastolik maksimum hız (Ad), Ed/Ad oranı açısından her iki grup arasında farklılık saptanmadı(p>0.05); Astımlı olgularda izovolemik kasılma zamanı (ICTd) ve izovolemik gevşeme zamanı (IRTd), kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı uzun bulundu(p<0.001). Miyokard performans indeksi(MPId) ve deselerasyon zamanı (DTd) açısından astımlı grup ile kontrol grubu arasında farklılık saptanmadı (p>0.05).Hafif dereceli astımlı grupta MPIdt, ve MPIdm, orta dereceli astımlı gruptaki MPI ölçümlerinden düşük bulundu (p<0.05). Trikuspit kapak lateralinden elde edilen MPIdt ile FVC(r=-0.22, p<0.05) ve FEV1 (r=-0.22, p<0.05) ölçümleri arasında negatif korrelasyon saptandı.Sonuç olarak, bu araştırmada astımlı çocuklarda, doku doppler ekokardiyografi ile yapılan değerlendirmede, subklinik ventriküler diastolik disfonksiyon olduğunu tespit edildi. Doku doppler ekokardiyografinin, bronşial astımlı çocukların ventrikül fonksiyonlarının değerlendirilmesinde faydalı olabileceği kanısındayız.Anahtar kelimeler: astım bronşiale, çocukluk çağı, kardiyovasküler sistem, doku doppler ekokardiyografi

Abstract:
Assessment of Cardiac Functions with Tissue DopplerEchocardiography in Children with Bronchial AsthmaBronchial asthma is the most common chronic illness in children. There are some reports describing the alterations in cardiac function in pediatric patients with bronchial asthma. Tissue doppler echocardiography is a method used for evaluating systolic and diastolic functions of myocardium. There are only few studies assessing ventricular function in pediatric patients with asthma. The aim of this study is to evaluate the role of tissue doppler echocardiography in assessment of ventricular function in pediatric patients with bronchial asthma.Fifty-six asthma patients with varying age between 3 and 15 years and 57 age and sex-matched healthy subjects were enrolled for the study. Out of 56 asthma patients, 29 of the patients were in mild intermitant group; 7 of them were in the mild persistant group and 20 of them were in moderate persistant group. All subjects were evaluated with conventional and tissue doppler echocardiography. Just before the echocardiographic evaluation, respiratory function test was done for all subjects and patients with acute exacerbation were excluded. There was no significant difference between the patients and controls with respect to age, gender, weight and height (p>0.05). There was not any significant difference between the groups in end-diastolic left vetricular posterior wall thickness, interventricular septum thickness, end-diastolic left ventricular diameter, end-syistolic left ventricular diameter, left atrium diameter and aortic anulus diameter measured with M-mode echocardiography. Right ventricular systolic and diastolic diameters were similiar in two groups. Ejection fraction, fractional shortening, left ventricular mass, left ventricular mass index calculated from M-mode measurements were similiar in two groups(p>0.05). There was not significant difference between asthma and control groups in parameters measured with standart pulsed doppler echocardiography. In asthma patients, pulmonary accelaration time was significantly lower (p<0.001) and mean pulmonary artery pressure was higher compared to control group(p<0.001). On evaluation with pulsed wave tissue doppler echocardiography, measurements of systolic maximum velocity(Sdt), early diastolic maximum velocity of tricuspit lateral wall were similiar in asthma and control groups. But, in asthma patients, late diastolic maximum velocity was higher compared to control group(p<0.001). Edt/Adt ratio was lower in asthma patients compared to control group(p<0.001). Izovolemic contraction time (ICTdt) and izovolemic relaxation time(IRTdt) of tricuspit valve lateral wall were significantly longer in asthma patients compared to control group. Myocardial performance index(MPIdt)in asthma patients was higher compared to contol group(p<0.001).On tissue doppler echocardiographic measurements of interventricular septum and mitral valve, there was no significant difference between two groups in systolic maximum velocity(Sdt), early diastolic maximum velocity(Ed) and late diastolic maximum velocity(Ad), Ed/Ad ratio(p>0.05); Izovolemic contraction time (ICTd) and izovolemic relaxation time(IRTd) were significantly longer in asthma patients compared to control (p<0.001). Myocardial performance index(MPId) and decelaration time (DTd) were similiar in asthma and control groups (p>0.05). In mild asthma group, MPIdt and MPIdm were lower compared to MPI in moderate asthma group (p<0.05). There was a negative correlation between MPIdt and FVC(r=-0.22, p<0.05) and FEV1 (r=-0.22, p<0.05).As a conclusion, in this study we found that children with bronchial asthma have subclinical ventricular diastolic dysfunction on tissue doppler echocardiography. Tissue doppler echocardiography seems to be useful to evaluate ventricular function in children with bronchial asthma.Key words: bronchial asthma, childhood, cardiovascular system, tissue doppler echocardiography