Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların öz yeterlik düzeyleri ve sıvı kontrolüne uyumlarının değerlendirilmesi
The self-efficacy levels of the hemodialysis patients and evaluating their compliance to fluid control
Yazar: HATİCE BİÇER
Danışman: PROF. DR. ELANUR YILMAZ KARABULUTLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemodiyaliz =   ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su alınımı = Water uptake ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların öz yeterlik düzeylerini ve sıvı kontrolüne uyumlarını belirlemek, etkileyen faktörleri değerlendirmek ve aralarındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı olarak yapılan araştırmanın evrenini, Ocak-Temmuz 2015 tarihleri arasında Erzurum il merkezinde bulunan iki diyaliz ünitesinde hemodiyaliz tedavisi alan 270 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 232 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri Soru Formu, Sıvı Kontrol Ölçeği ve Genel Öz Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, t testi, ANOVA ve korelasyon analizinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Hastaların genel öz yeterlik puan ortalamasının 27.57±9.46, sıvı kontrol ölçeğinin genel puan ortalamasının 53.65±6.20, bilgi puan ortalamasının 18,75±2.23, davranış puan ortalamasının 24.16±4.34 ve tutum puan ortalamasının 10.73±3.01 olduğu tespit edilmiştir. Hastaların öz yeterlik puanları ile sıvı kontrol ölçeği arasında pozitif yönlü (r: .317, p<0.01), interdiyalitik kilo ile sıvı kontrol ölçeği arasında negatif yönlü (r: -.208, p<0.01), diyaliz öncesi sistolik kan basıncı ile sıvı kontrol ölçeği bilgi puanı arasında pozitif yönlü (r: .150, p<0.05) bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların genel öz yeterlik puanlarının yüksek olduğu bulunmuştur. Hastaların sıvı kontrol uyumları bilgi puanı yüksek iken tutum puanı daha düşüktür. Hastaların öz yeterlikleri arttıkça sıvı kontrol uyumlarının da arttığı belirlenmiştir. Sıvı kontrol uyumu arttıkça interdiyalitik kilo azalmaktadır. Sıvı kontrol uyumunun bilgi puanı arttıkça diyaliz öncesi sistolik kan basıncı da artmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sıvı kontrolüne uyum, hemodiyaliz, öz yeterlik, hemşirelik.

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the factors affecting the self-efficacy of the hemodialysis patients and their compliance to fluid control, and to examine the relationship between them.
Material and method: The populations of this study were 270 patients received Hemodialysis (HD) treatment at two dialysis units in central Erzurum from January to July 2015. The sample of the study consisted of 232 patients who met the inclusion criteria. Questionnaire, Fluid Control Scale and General Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Frequency, percentage, t test, ANOVA, and correlation analysis were employed in data analysis.
Results: It was found that the general self-efficacy mean score of the patients was 27.57 ± 9.46, the mean score of the fluid control scale was 53.65 ± 6.20, the mean score of information was 18.75 ± 2.23, the mean score of the behavior was 24.16 ± 4.34, and the mean score of the attitude sub-scale was 10.73 ± 3.01. There was a positive relation between the self-efficacy scores and fluid control scale (r: .317, p<0.01), a negative relation between the interdialytic weight and fluid control scale (r: -.208, p<0.01), a positive relation between the systolic blood pressure before dialysis and the fluid control information sub-scale (r: .150, <0.05).
Conclusion: The results of this study indicated that general self-efficacy scores of the patients receiving HD treatment were high; patients' fluid control compliance score was higher, whereas the attitude score was lower; the fluid control compliance increased as the self-efficacy of the patients increased; interdialytic weight decreased as fluid control compliance increased; systolic blood pressure before dialysis increased as the information score of fluid control compliance increased.
Key Words: Fluid control compliance, hemodialysis, self-efficacy, nursing.