Klinik psikoloji eğitiminde toplum temelli uygulamaların öğrencilerin bakış açılarıyla ve nitel araştırma yöntemiyle ele alınması: SOYAÇ örneği
A qualitative study on the community-based practices in clinical psychology training from the students' perspectives: SOYAÇ model
Yazar: ECEM ERKOL
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Psikoloji eğitimi = Psychology education ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Yüksek lisans öğrencileri = Graduate students

Özet:
Klinik psikoloji alanındaki bir uzmanın tanı, müdahale, araştırma ve danışma yetkinliklerine sahip olması beklenmektedir. Lisansüstü klinik psikoloji eğitimleri bu yetkinlikleri sağlamak için kuram ve uygulamayı birleştirmeye hizmet eden staj ve süpervizyon derslerini sağlamaktadır. Günümüzde klinik-toplum psikolojisi alt alanının değerleriyle yola çıkan toplum temelli çalışmaların lisansüstü psikoloji eğitimleriyle bütünleştirildiği görülmektedir. Türkiye'de ise Sokakta Yaşayan ve Çalışan Çocuklar için Araştırma ve Uygulama Merkezi (SOYAÇ) klinik psikoloji yüksek lisans eğitimine toplum temelli çalışmaları klinik-toplum psikolojisi anlayışıyla dahil eden bir merkez olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Bu araştırmada SOYAÇ'taki toplum temelli projelere klinik psikoloji eğitimleri kapsamında dahil olan öğrencilerin bu deneyimlerinden elde ettikleri kazanımların araştırılması hedeflenmiştir. SOYAÇ'taki çalışmalara katılan 5 klinik psikoloji yüksek lisans öğrencisi, 5 mezununun deneyimlerini ortaya koymak adına derinlemesine görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler tematik ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda katılımcıların mesleki, kişisel ve kişilerarası becerilerini geliştirdikleri görülmüştür. Mesleki gelişim kapsamı altında kuram ve uygulamayı birleştirmeye, sistem yaklaşımına, terapötik ilişki kurulmasına, farklı gruplarla ve disiplinlerarası ekiple çalışmaya dair deneyim edindikleri görülürken kişisel gelişim kapsamında öz farkındalık, esneklik ve kişilerarası iletişim becerilerini geliştirdikleri ortaya çıkmıştır. Katılımcıların SOYAÇ çalışmalarında ekip çalışmasından grup desteği aldıkları görülmüş ve toplumda gönüllü çalışmanın getirdiği motivasyon ve üniversite temelli bir projede yer almanın okul ile ilişkilere etkileri incelenmiştir. 
Klinik-toplum psikolojisi değerleriyle hayata geçen SOYAÇ projelerinde klinik psikologların toplumun refahını artırmak veya sorunlarını önlemek için sosyal sistemleri geliştirmeye veya sosyal ortamlar oluşturmaya yardımcı oldukları görülmektedir. Öğrenciler sosyal değişime aracılık ettikleri bu roller içerisinde aktif ve deneyimsel öğrenme modelleri çerçevesinde çeşitli mesleki, medeni, akademik, kişisel ve kişilerarası kazanımlar edinmişlerdir. Bu bilgiler ışığında Yükseköğretim Kurulu öğrencilerin ve toplumun refahı adına klinik-toplum psikolojisi çalışmalarını değerlendirmeye davet edilmektedir. Ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, kaymakamlıklar, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve diğer topluma hitap eden kurumlara üniversiteler ile iş birliğine açık olmaları; ve son olarak üniversitelere ve öğretim üyelerine programlarına ve müfredatlarına toplum temelli uygulamaları bütünleştirmeleri önerilmektedir.

Abstract:
A specialist in clinical psychology is expected to have diagnostic, intervention, consultation and research competencies. Postgraduate clinical psychology trainings provide internship and supervision courses that serve to combine theory and practice to provide these competencies. Today, it is seen that community-based practices, which set out with the values of the clinical-community psychology sub-field, are increasingly integrated with postgraduate psychology curriculums. In Turkey, the Research and Application Center for Children Living and Working on the Streets (SOYAÇ) emerges as a center that incorporates community-based studies into clinical psychology graduate education with an understanding of clinical-community psychology.
In this research, it is aimed to investigate the gains obtained from the experiences of the students who were included in the community-based projects at SOYAÇ within the scope of clinical psychology training. In-depth interviews were conducted to reveal the experiences of 5 clinical psychology master's students and 5 graduates who participated at SOYAÇ, and the data obtained were analyzed with thematic and interpretive phenomenological analysis methods. As a result of the analysis, it was seen that the participants improved their professional, personal and interpersonal skills. They have gained experience in combining theory and practice, systems approach, establishing therapeutic relationships, working with different groups and interdisciplinary teams under the scope of professional development, while they have developed self-awareness, flexibility and interpersonal communication skills within the scope of personal development. In addition, the participants received group support from teamwork in the SOYAÇ studies, and the motivation of volunteering in the society and the effects of being involved in a university-based project on relations with the university were examined.
In SOYAÇ projects, which are implemented with the values of clinical-community psychology, clinical psychologists help to improve social systems or create social environments in order to increase the welfare of the community or to prevent its problems. Within these roles in which they mediate social change, students have gained various professional, civil, academic, personal and interpersonal outcomes within the framework of active and experiential learning models. In the light of this information, the Council of Higher Education is invited to evaluate clinical-community psychology studies for the welfare of students and society. In addition, the Ministry of Family and Social Services, district governorships, municipalities, non-governmental organizations and other public institutions are invited to be open to cooperation with universities; and finally, universities and faculty members are advised to integrate community-based practices into their programs and curricula.