Ortaöğretim öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of environmental literacy levels of secondary school students in terms of various variables
Yazar: SELDA KABLAN
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE ÖZER KESKİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ekoloji = Ecology ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve çevre okuryazarlığını oluşturan bileşenlerin (bilgi-duyuş-davranış) çeşitli değişkenlerle ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan 6 farklı lisede öğrenim görmekte olan 644 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada kişisel bilgi formu, Çevre Bilgi, Çevresel Duyuş ve Çevresel Davranış Testleri veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde; betimsel istatistikler ve parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Araştırmada uygulanan Çevre Bilgi Testi ve Çevresel Duyuş Testi sonuçlarında katılımcıların ortalamanın üzerinde puan aldıkları ve duyuşsal eğilimlerinin olumlu yönde olduğu gözlemlenmiştir. Çevresel Davranış Testleri incelendiğinde genel olarak doğal dengeyi koruyucu davranış alt boyutlarında verilen davranışları çok gerçekleştirmedikleri, toplumsal davranış ve üst düzey bilişsel davranış alt boyutundaki davranışların ise daha fazla gerçekleştirildiği görülmüştür. Çalışma annenin eğitim durumu, annenin çalışma durumu ve babanın eğitim durumu değişkenlerine göre incelendiğinde, her üç değişkende de Çevre Bilgi ve Çevresel Duyuş Testi puanları açısından anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Babanın çalışma durumuna göre incelendiğinde Çevre Bilgi Testi puanı ile ilişkisi  anlamlı olmakla birlikte diğer testlerden alınan puanlarla anlamlı bir ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Araştırma bulguları ailenin ortalama gelirinin Çevre Bilgi Testi ve Çevresel Davranış Testi puanları ile anlamlı bir ilişkisinin olduğunu da göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the environmental literacy levels of secondary school students and to reveal the effect of various variables on the components (knowledge, impression, behavior) of environmental literacy. The research was carried out by 644 secondary school students studying in 6 different high schools located in different regions in 2018/2019 academic year. In this study that was carried out by using survey model, student background questionnaire, environmental information, environmental sensation and environmental behavior tests were used as data collection tools. In the analysis of the data; descriptive statistics and nonparametric tests were used. It was observed that the participants scored above average in the environmental knowledge and sensation tests and their sensual tendencies were positive. When environmental behavior tests were examined, it was observed that the behaviors given in the sub-dimensions of protective balance of natural balance were not performed very much and the behaviors in the sub-dimension of social behavior and higher level cognitive behavior were performed more. When the study was examined according to the variables of mother's education, mother's working status and father's education status, it was found that there were significant differences in environmental knowledge and environmental impression scores in all three variables. When the father was examined according to the working status, A significant relationship was found between the father's working status and environmental knowledge test score; but father's working status was not significantly related with other test scores. When the study is analyzed according to the average income of the family, it was found significantly associated with environmental knowledge test and environmental behavior test scores.