İnflamatuvar barsak hastalığı tanısı olan hastalarda ekstraintestinal tutulumların değerlendirilmesi
Evaluation of extraintestinal manifestations in patients with inflammatory bowel disease
Yazar: NAZMİYE SERAP BİÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLTEN CAN SEZGİN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Giriş: İnflamatuvar barsak hastalığı, ekstraintestinal tutulumlar ile karşımıza çıkabilir. Ekstraintestinal tutulumlar hastalık aktivitesi ile ilişkili ve hastalık aktivitesinden bağımsız tutulumlar olarak karşımıza çıkabilmektedir. Primer barsak hastalığından daha fazla morbidite ve mortalite nedeni olabilen bu tutulumların tespiti hastalığın yönetimi ve prognozu üzerinde önem teşkil etmektedir.
Amaç: Bu çalışmada inflamatuvar barsak hastalığı tanısı olan hastalarda ekstraintestinal tutulumların görüldüğü sistemlerin araştırılması, ekstraintestinal tutulumların sıklığı, hastalık aktivitesi, yaş ve cinsiyet ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Hastalar ve Metod: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma, prospektif olarak Ekim 2020'den itibaren gastroenteroloji poliklinik ve servisinde takipli 65 Ülseratif Kolit ve 56 Crohn hastası olmak üzere toplam 121 hasta ile yapılmıştır. Çeşitli gerekçelerle düzenli kontrollere gelmeyen, tetkik ve konsültasyonlarını tamamlamayan 22 hasta ise çalışma dışı bırakılmıştır (13 ülseratif kolit ve 9 crohn hastası). Çalışmaya katılan tüm hastalara çalışma hakkında bilgi verilmiş ve yazılı onamları alınmıştır. Deri-mukoza, göz ve eklem tutulumları ilgili bölüm uzmanları tarafından araştırılmıştır. Ayrıca anemi, genitoüriner sistem tutulumu, tromboembolik olaylar ve hepatobiliyer bulgular dosya kayıtları incelenerek ve gereklilik halinde ek tetkikler istenerek değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler ile ekstraintestinal tutulumların yaş, cinsiyet, hastalık aktivitesi ile ilişkisi değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan 121 hastanın (65 ülseratif kolit, 56 crohn hastası) 57'si (%47,1) kadın, 64'ü (%52,9) erkektir. Hastaların yaş ortalaması 44,27±13,86 (min-max: 18-75) yıldır. Kadınların yaş ortalaması 43,47±12,31, erkeklerin yaş ortalaması ise 44,98±15,16 yıldır. Hastaların tanı alma yaşı ülseratif kolit için 39,63±12,42 (min-max:14-71 yıl), crohn hastalığı için 35,51±12,53 (min-max: 14-71 yıl) olarak tespit edilmiştir. Ülseratif kolit tanılı hastalarda rektum tutulumu %69,2 (n:45), sol kolon tutulumu %44,6 (n:29), yaygın tutulum oranı ise %26,2 (n:17)'dir. Crohn hastalarında ise tutulum %60,7 (n:34) terminal ileum, %28,6 (n:16) kolonik, %10,7 (n:6) ileokolonik yerleşimlidir. En az bir komplikasyonu olan hasta sayısı 32'dir (%26,4). Komplikasyon sıklığı crohn hastalığında anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Komplikasyonların dağılımı 15 hastada apse (%12,4), 15 hastada barsak obstrüksiyonu (%12,4), 9 hastada fistül (%7,4), 3 hastada perforasyon (%2,5) şeklinde sıralanmıştır.
En az bir ekstraintestinal tutulum olan hasta sayısı 69 (%57,0)'dur. Ekstraintestinal tutulumların görülme sıklığı sırasıyla 41 hastada hepatobiliyer tutulum (%33,9), 35 hastada kemik-eklem tutulumu (%28,9), 30 hasta deri-mukoza tutulumu (%24,8), 24 hastada üriner sistem tutulumu (%19,8), 14 hastada göz tutulumu (%11,6), 12 hastada kardiyovasküler sistem tutulumu (%9,9) şeklinde sıralanmıştır. 8 hastada (%6,6) HLA B27 pozitif olarak tespit edilmiştir. Ekstraintestinal tutulumlar ile yaş arasında anlamlı ilişki saptanamamıştır. Ekstraintestinal tutulumların cinsiyetle ilişkisine bakılmıştır ve ülseratif kolit tanılı hastalarda kadınlarda oral kavite tutulumu ile kemik-eklem tutulumu anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ekstraintestinal tutulumların hastalık aktivitesi ile ilişkisine bakılmış ve oral kavite tutulumu anlamlı olarak hastalık aktivitesi ile ilişkili bulunmuş, hepatobiliyer tutulum ise remisyonda olan hastalarda daha fazla saptanmıştır. 
Anahtar kelimeler: İnflamatuvar barsak hastalığı, ekstraintestinal tutulum, ülseratif kolit, crohn hastalığı

Abstract:
Aim: Inflammatory bowel disease may present with extraintestinal manifestations. Extraintestinal manifestations may appear as manifestations associated with or independent of disease activity. Detection of these manifestations, which can cause more morbidity and mortality than primary bowel disease, is important for the management and prognosis of the disease.
Objective: In this study, it was aimed to investigate the systems in which extraintestinal manifestations are seen in patients with a diagnosis of inflammatory bowel disease, and to evaluate the frequency of, extraintestinal manifestations their relationship with disease activity, age and gender.
Patients and Methods: This descriptive study was conducted with a total of 121 patients, 65 of whom were ulcerative colitis and 56 crohn's patients, who were followed prospectively in the gastroenterology outpatient clinic and service since October 2020. The total of 22 patients who did not attend regular controls for various reasons and did not complete their examinations and consultations were excluded from the study (13 ulcerative colitis and 9 crohn's patients). All patients participating in the study were informed about the study and their written consent was obtained. Skin, eye, and joint manifestations were investigated by the experts of the relevant department. Moreover, anemia, genitourinary system involvement, thromboembolic events, and hepatobiliary findings were evaluated by examining the file records and by requesting additional tests if necessary. The relationship of extraintestinal manifestations with age, gender, disease activity, and the treatment they received was evaluated with statistical analyses.
Results: A total of 121 patients (65 ulcerative colitis, 56 crohn's patients) were included in the study, of which 57 (47,1%) of them were female and 64 (52,9%) were male. The mean age of the patients was 44,27±13,86 (min-max: 18-75) years. The mean age of women was 43,47±12,31 years, and the mean age of men was 44,98±15,16 years. The diagnosis age of the patients was 39,63±12,42 (min-max: 14-71 years) for ulcerative colitis and it was 35,51±12,53 (min-max: 14-71 years) for crohn's patients. In patients with ulcerative colitis, rectal manifestations were 69,2 % (n:45), left colon manifestations were 44,6% (n:29), and widespread manifestations  were 26,2% (n:17). In Crohn's patients, the manifestation was 60,7% (n:34) terminal ileum, 28,6% (n:16) colonic, and 10,7% (n:6) ileocolonic. The number of patients with at least one complication was 32 (26,4%). The frequency of complications was found to be significantly higher in crohn's patients. The distribution of complications was listed as an abscess in 15 patients (12,4%), bowel obstruction in 15 patients (12,4%), fistula in 9 patients (7,4%), and perforation in 3 patients (2,5%).
The number of patients with at least one extraintestinal manifestation was 69 (57,0%). The incidence of extraintestinal manifestations was hepatobiliary manifestations in 41 patients (33,9%), bone-joint involvement in 35 patients (28,9%), skin-mucous manifestations in 30 patients (24,8%), urinary system manifestations in 24 patients (19,8%), eye manifestations in 14 patients (11,6%), and cardiovascular system manifestations in 12 patients (9,9%). HLA B27 was positive in 8 patients (6,6%). No significant correlation was found between extraintestinal manifestations and age. The relationship between extraintestinal manifestations and gender were examined and mouth manifestations and bone-joint manifestations were found to be significantly higher in women with ulcerative colitis. The relationship between extraintestinal manifestations and disease activity was examined, oral manifestations were found to be significantly associated with disease activity, and hepatobiliary manifestations were more common in patients in remission.
Keywords: Inflammatory bowel disease, extraintestinal manifestations, ulcerative colitis, crohn's disease