Subakut sklerozan panensefalitli çocuklarda oksidan ve antioksidan durumun değerlendirilmesi
Evaluation of oxidant and antioxidant status in patients with Subacute Sclerozan Panencephalitis
Yazar: MUSTAFA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇAKSEN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Askorbik asit = Ascorbic acid ; Beta karoten = Beta carotene ; Karotenoidler = Carotenoids ; Oksidanlar = Oxidants ; Serbest radikaller = Free radicals ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Subakut sklerozan panensefalit = Subacute sclerosing panencephalitis ; Vitamin E = Vitamin E

Özet:
Bu çalışmada kliniğimizde izlenen subakut sklerozan panensefalitli (SSPE) hastalarda oksidan/antioksidan durumu değerlendirmek amacıyla eritrosit, beyin omurilik sıvısı (BOS) ve serumda malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH), E vitamini, retinol, beta karoten ve C vitamini çalışıldı. Amacımız, SSPE'li hastalarda bu parametrelerde değişiklik olup olmadığını belirlemek ve bu parametrelerle hastaların klinik evreleri arasında ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır.Çalışmaya Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk nöroloji polikliniğinde izlenen 30 SSPE'li hasta ve benzer yaş grubunda olan 30 çocuk kontrol grubu olarak alındı. SSPE hastalarının 22'sinde BOS incelemesi yapıldı (sekiz hastanın ailesinden izin alınamadı). Kontrol grubu ateş kaynağı belirlenemeyen ve klinik bulgularla sanral sinir sistemi (SSS) enfeksiyonundan şüphe edilen fakat yapılan tetkiklerde SSS enfeksiyonu olmadığı gösterilen 22 çocuk ile sekiz sağlıklı çocuktan oluşturuldu. Hasta ve kontrol grubundaki çocuklardan eritrosit ve BOS'ta MDA ile GSH, serumda ise E vitamini, retinol, beta karoten ve C vitamini düzeyleri Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyokimya laboratuarında çalışıldı.Hasta ve kontrol grubundaki çocukların yaş ortalamaları sırasıyla 10.33±2.72 yıl (6-16 yıl arası) ve 10.23±3.4 yıl (3-15 yıl arası) idi. Hastaların 22'si (%73) erkek ve 8'i (%27) kızdı. Erkek/kız oranı 2.75 idi. Kontrol grubundaki 30 çocuğun 22'si (%73) erkek ve sekizi (%27) kızdı. Hasta ve kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p >0.05). SSPE'li 30 hastanın kızamık aşılama öyküsü şöyleydi; 13 (%43.3) hastaya kızamık aşısı uygulanmış, dokuz (%30) hastaya ise kızamık aşısı yapılmamış, sekiz (%26.7) hastada ise aşı yapılıp yapılmadığı bilinmiyordu. SSPE'li hasta çocuklardan 18'i (%60) kızamık enfeksiyonu geçirmiş, biri (%3.3) geçirmemiş, 11'inin (%36.7) ise kızamık geçirip geçirmediği bilinmiyordu. Vakaların ortalama kızamık geçirme yaşı 17.2±8.3 ay idi. Kızamık aşısı yapılmış 13 hastanın sekizinde (%61.5) kızamık geçirme hikayesi varken, beşinin (%38.5) ise kızamık geçirip geçirmediği bilinmiyordu. Kızamık geçirme yaşları sırasıyla 8 ay (2 hasta) 10 ay, 12 ay (2 hasta), 18 ay, 24 ay ve 36 aydı.Hastaların klinik evrelerine bakıldığında, vakaların 13'ünün (%43.3) çalışma sırasında evre III, 10'unun (%33.3) evre IV, beşinin (%16.6) evre II ve ikisinin (%6.6) evre I olduğu saptandı. Hastalara çalışma sırasında Nester (1996) tarafından geliştirilen klinik skorlama sistemi uygulandı. Vakaların 18'i (%60) 52 puan, dördü (%13.3) 54 puan, ikisi (%6.6) 12 puan alırken birer (%3.3) vaka 10, 24, 31, 32, 51 ve 56 puan aldı.Hasta ve kontrol grubundaki BOS MDA düzeyi 0.988±0.313 nmol/mL ve 0.792 ± 0.260 nmol/mL idi (p <0.05). Hasta grubunda eritrosit MDA değeri 3.013±1.697 nmol/mL iken, kontrol grubunda 2.129±1.063 nmol/mL idi (p <0.05). Hasta grubunda BOS GSH seviyesi 17.776±1.107 mg/dL iken, kontrol grubunda 18.838±0.794 mg/dL olarak saptandı (p <0.05). Hasta grubunda eritrosit GSH düzeyi 39.006±11.942 mg/dL iken, kontrol grubunda 46.662±9.553 mg/dL idi (p <0.05). Serum E vitamini düzeyi SSPE'li hastalarda 0.606±0.176 mg/dL iken, kontrol grubunda 0.692±0.096 mg/dL idi (p <0.05). Serum beta karoten düzeyi SSPE'li hastalarda 17.616±4.069 ?g/dL iken, kontrol grubunda 21.615±2.761 ?g/dL idi (p <0.001). Serum retinol düzeyleri hasta ve kontrol grubunda sırasıyla 29.596±6.242 ?g/dL ve 36.758±4.453 ?g/dL idi (p <0.001). Serum C vitamini düzeyi hasta grubunda 1.797±0.273 mg/dL iken, kontrol grubunda 1.929±0.217 mg/dL idi (p <0.05).Hastalar Jabbour evrelemesine göre karşılaştırıldığında evre 1, 2, 3 ve 4 hastalar arasında oksidan ve antioksidan parametre düzeyleri açısından sadece BOS MDA değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p: 0.039). Buna göre evre 1'deki vakaların BOS MDA düzeyleri anlamlı derecede düşüktü. Ayrıca hastalığın evresi ile eritrosit MDA düzeyleri arasında pozitif korelasyon bulundu (r: 0.407, p: 0.03). Benzer şekilde hastalığın evresi ve BOS MDA düzeyleri arasında da pozitif korelasyon bulundu (r: 0.426, p: 0.04). Skorlama sistemine göre aldıkları puanlar ile gruplandırılan hastalar oksidan ve antioksidan parametreler açısından karşılaştırıldığında hiç birinde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi.Sonuç olarak çalışmamızda SSPE'li hastalarda oksidan aktivitenin bir göstergesi olarak eritrosit ve BOS MDA düzeylerinde artış ve antioksidan kapasite belirteçlerinden olan eritrosit ve BOS GSH ile serum E vitamini, beta karoten, retinol ve C vitamini düzeyinde azalma tespit edildi.

Abstract:
In this study, to evaluate oxidant-antioxidant status erythrocyte, cerebrospinal fluid (CSF) and serum malondialdehyde (MDA), reducted glutathione (GSH), vitamin E, retinole, beta carotene and vitamin C levels were analyzed in patients with SSPE, who were followed in our clinic. Our aim is to determine whether there was any change in these parameters in patients with SSPE and whether there was any relationship between these parameters and patients? clinical stage.The study includes 30 SSPE patients who were followed at Yuzuncu Yıl University Faculty of Medicine Department of Pediatric Neurology and 30 age-matched control subjects. CSF samples were examined in 22 patients with SSPE (The parents of eight patients did not allow for lumbar puncture). The control group consisted of 22 patients who had fever without any origin and suspected of central nervous system (CNS) infections but excluded CNS infections based on laboratory findings and eight healthy children. Erythrocyte and CSF MDA and GSH levels and serum vitamin E, vitamin C, beta carotene levels were examined in both study and control subjects at Afyon Kocatepe University, Faculty of Science and Art, Department of Chemistry (Biochemistry Division).Mean age of the patient and control groups was 10.33±2.72 years (6-16 years) and 10.23±3.4 years (3-15 years), respectively. Of the patients, 22 patients (73%) were males, eight patients (27%) were females. Male/female rate was 2,75. In the control group, 22 children (73%) were males and eight children (27%) were females. There was no statistically significant differences between the patient and control group for age and gender (p >0.05).The history of measles vaccination in 30 SSPE patients was as follows: 13 (43.3%) patients were vaccinated, nine (30%) patients were not vaccinated and vaccine history was not known in remaining eight patients. Eighteen patients (60%) with SSPE suffered from measles infection previously, one patient (3.3%) did not suffer from measles infection. In the remaining 11 patients, it was not known whether they suffered from measles. The mean age of measles infection was 17.2±8.3 months. Of 13 patients who were vaccinated with measles vaccine, eight (61.5%) had a measles infection history and in five (38.5%) patients it was not known whether they suffered from measles. The ages of patients were 8 months (in two patients), 10 months (two patients), 12 months (two patients), 18 months, 24 months and 36 months, when they were suffered from measles infection.When we examined the clinical stages of patients; 13 patients (43.3%) were in stage 3, 10 patients (33.3%) were in stage 4, five patients (16.6%) were in stage 2 and two patients (66%) were in stage 1 during the study. A clinical scoring system developed by Nester (1996) was applied to the patients. Of the patients, 18 (60%) received 52 points, four cases (13.3%) received 54 points, two cases (6.6%) received 12 points and one each patient received 10, 24, 31, 32, 51 and 56 points.In the patient and control groups, CSF MDA levels was 0.988±0.313 nmol/mL and 0.792 ± 0.260 nmol/mL (p <0.05), respectively. When erythrocyte MDA level was 3.013±1.697 nmol/mL in the patient group, it was 2.129±1.063 nmol/mL in the control group (p <0.05). CSF GSH level was 17.776±1.107 mg/dL in patient group and 18.838±0.794 mg/dL in the control group (p <0.05). Erythrocyte GSH level was 39.006±11.942 mg/dL and 46.662±9.553 mg/dL in patient and control groups, respectively (p <0.05). Serum vitamin E levels was 0.606±0.176 mg/dL in the patient group and 0.692±0.096 mg/dL in control group (p <0.05). Serum beta carotene level was 17.616±4.069 ?g/dL in the patient group and 21.615±2.761 ?g/dL in control group (p <0.001). Serum retinol levels were 29.596±6.242 ?g/dL and 36.758±4.453 ?g/dL in the patient and control groups respectively (p <0.001). Serum vitamin C levels was 1.797±0.273 mg/dL in patient group and 1.929±0.217 mg/dL in control group (p <0.05).When we compared SSPE patients for oxidant and antioxidant parameters, we only found statistically significant differences for CSF MDA levels between stage 1, 2, 3, and 4 patients (p:0.0039). According to this situation; CSF MDA levels was significantly low in stage 1 patients. However, a positive correlation was found between stage of the illness and erythrocyte MDA levels (r: 0.407, p: 0.03). Similarly a positive correlation was found between stage of the illness and CSF MDA levels (r: 0.426, p: 0.04). We did not find any statistically significant differences between the patient groups composed according to their scoring system for oxidant and antioxidant parameters.In conclusion, we found increased erythrocyte and CSF MDA levels, which were indicators of oxidant activity, and decreased CSF GSH level, and decreased serum vitamin E, beta carotene, retinol and vitamin C levels, which are indicators of antioxidant capacity in patients with SSPE.