Geoetik, eleştirel beşeri coğrafya ve coğrafya eğitimi
Geoethics, critical human geography and geography education
Yazar: SEDAT EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜNÜR BİLGİLİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Sosyal ahlak = Social ethics ; İklim etiği = Climate ethics

Özet:
Geoetik, coğrafyacılar tarafından keşfe muhtaç ve işlendiğinde büyük bir sisteme evrilecek renkli bir rezervdir. İçinde çeşitlilik ve yararlı olabilecek tartışma sahaları barındıran fakat Türkiye'de üstüne pek çalışılmayan bir alandır. Bu eksikliği kapatmak adına bu araştırma ortaya çıkmıştır. Geoetiğin sadece coğrafya eğitimi ile ilişkisini incelemek perspektif eksikliğinden kaynaklı bir noksanlık doğuracaktı. Bu yüzden araştırmaya eleştirel beşerî coğrafya etkeni de eklenmiştir. Böylece geoetik ve eleştirel beşerî coğrafyanın, coğrafya eğitimi ile ilişkisi bu araştırmada incelenmiştir. Bütün bu süreçler boyunca durum çalışması ile gömülü teori desenlerinden faydalanılmıştır. Bu desenlere, doküman ve anket analizleri ile veri sağlanmıştır. Farklı ülkelerin üniversiteleri, müfredatları; Türkiye'deki ortaöğretim coğrafya müfredatı, ders kitapları ve konu üstüne yazılmış makaleler, kitaplar, çeşitli yazı türleri doküman olarak incelenmiştir. Anketler ise coğrafya öğretmeni (50 kişi), liseyi yeni bitirmiş lise mezunu (50 kişi), öğrenci (100 kişi) gruplarına uygulanmıştır. Öğretmenlere uygulanan anket online iken, mezunlara ve öğrencilere uygulanan anket ise yüz yüzedir.
Geoetik; çevre etiği, iklim etiği, sosyal etik, su etiği ve toprak etiği gibi alt alanlara sahiptir. Bunun yanında siyaset etiği, biyoetik gibi farklı etik türlerle ilişki halindedir. Geoetiğin alt alanları arasında en baskın çevre etiğidir. Günümüzde popüler olmakla birlikte coğrafyacılar arasında da revaçtadır. Özellikle coğrafya eğitimi alanında bu görülmektedir. Geoetik ile coğrafya eğitimi birbirlerini dönüştürme gücüne sahip iki unsurdur. Verilen coğrafya eğitimi ile, coğrafya etiği şahıslara kazandırılırken; coğrafya etiği anlayışı ile, coğrafya eğitimi şekillenmektedir.
Coğrafya etiği ve eleştirel beşerî coğrafya ortak konulara sahiptirler. Eleştirel beşerî coğrafya; post kolonyalizm, anarşizm, Marksizm, feminizm gibi pek çok felsefi yaklaşımı coğrafi perspektifle içinde barındıran çatı bir kavramdır. Günümüzde eleştirel beşerî coğrafya eğitimi Türkiye ortaöğretim coğrafya ders programında ya da üniversitede coğrafya ve coğrafya öğretmenliği bölümlerinde yeterince verilmemektedir. Bu bölümlerde verilen dersler sorun çözmek yerine bilgi vermek amacıyla işlenmektedir. Lise ya da başka kademede okullar geleneksel halde bir ortama sahiptirler. Eleştirel teorinin ideal saydığı okullara hapsedilmeyen, az kişi ile eğitim aşamasına henüz geçilememiştir. Belki gelecekte, devasa büyük verilerin olduğu, şu an için hayal olan yapay zekâ teknolojilerinin istikbalde hayata geçtiği ve eğitime uyarlanan farklı teknolojik aletlerin nesnelerin interneti aracılıyla veri akışını kolaylaştırdığı bir dünyada eleştirel teorinin istediği ortama daha fazla yaklaşırız.

Abstract:
Geoethics is a colorful reserve that needs to be discovered by geographers and will evolve into a large system when processed. It is an area that contains diversity and potentially useful discussion areas, but is not studied much in Turkey. This research was created to fill this gap. Examining only the relationship of geoethics with geography education would result in a deficiency due to lack of perspective. Therefore, the critical human geography factor was added to the research. Thus, the relationship between geoethics and critical human geography and geography education was examined in this research. Throughout all these processes, case study and grounded theory designs were used. Data for these patterns was provided by document and survey analyses. Universities and curricula of different countries; The geography curriculum and textbooks in Turkey, as well as articles, books and various types of writing on the subject were examined as documents. The surveys were applied to groups of teachers (50 people), high school graduates (50 people) and students (100 people). While the survey applied to teachers is online, the survey applied to graduates and students is face-to-face.
Geoethics; It has subfields such as environmental ethics, climate ethics, social ethics, water ethics and soil ethics. In addition, it is in relationship with different types of ethics such as political ethics and bioethics. Among the subfields of geoethics, environmental ethics is the most dominant. Although it is popular today, it is also popular among geographers. This is especially seen in geography education. Geoethics and geography education are two elements that have the power to transform each other. While geography ethics is imparted to individuals through geography education, geography education is shaped by the understanding of geography ethics.
Geographic ethics and critical human geography have common themes. Critical human geography; It is an umbrella concept that includes many philosophical approaches such as post-colonialism, anarchism, marxism and feminism with a geographical perspective. Nowadays, critical human geography education is not provided sufficiently in the Turkish secondary school geography curriculum or in geography and geography teaching departments at universities. The courses given in these departments are taught for the purpose of providing information rather than solving problems. At high school or other levels, schools have a traditional environment. The education phase has not yet been reached with a small number of people who are not imprisoned in the schools that critical theory considers ideal. Maybe in the future, we will get closer to the environment desired by critical theory in a world where huge big data exists, artificial intelligence technologies that are currently a dream come true in the future, and different technological devices adapted to education facilitate the flow of data through the internet of things.