Demografik geçiş ve demografik bölünmenin kalkınma üzerine etkisi: Avrasya ülkeleri üzerine bir panel veri analizi
The effect of the demographic transition and the demographic division on development: A panel data analysis on Eurasian countries
Yazar: SÜMEYYE ŞEYMA ERDİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET SİNAN TEMURLENK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Demografi = Demography ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Avrasya = Eurasia ; Bölünme = Division ; Demografik yapı = Demographic structure ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Demografik geçiş, ülke toplumlarında meydana gelen yüksek doğum ve yüksek
ölüm oranlarının hakim olduğu bir durumdan o ülke toplumunun belirli aşamalardan
geçerek düşük doğum ve düşük ölüm oranı düzeyine geçişini ifade etmektedir. Yıllardır
ekonomistler nüfusta meydana gelen değişikliklerin büyüme üzerindeki olumlu ya da
olumsuz etkilerini tartışmışlardır. Bu bağlamda yapılan tartışmaları üç durum
tanımlamaktadır: (i) Nüfusun artışı ekonomideki büyümeye katkı sağlar, (ii) nüfus artışı
büyümeyi azaltır, (iii) nüfus artışı büyümeden bağımsızdır. Bütün açıklamalar nüfusun
büyüklüğüne ve büyümeye odaklanmaktadır. Bunun yanı sıra günümüzde nüfusun
büyüklüğünün büyüme üzerine etkisi yanında yapısındaki değişimin büyüme ve kalkınma
üzerine etkileri önemli bir ilgi alanı haline gelmiştir.
Tüm bunlardan yola çıkarak bu çalışmanın amacı, demografik geçişin ve
demografik bölünmenin kalkınma üzerinde ne gibi bir etkiye sahip olduğunu
araştırmaktır. Çalışmada demografik geçiş, demografik bölünme ve kalkınma ile ilgili
genel bilgiler verilip bu konu ile ilgili yapılan çalışmalara değinilmektedir. Çalışmada
demografik geçişin ve demografik bölünmenin kalkınma üzerindeki etkisi ampirik olarak
incelenmektedir. Analizlerde 14 ülkenin 1995-2018 dönemi verileri kullanılarak dengeli
panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen sonuçlar ile yorumlar
yapılıp gereken öneriler ifade edilmiştir. Uygulama sonuçlarına göre; çalışma çağındaki
nüfus ve yaşlı bağımlılık oranının kişi başına GDP üzerindeki etkisi pozitif yani
olumludur. Bunun yanı sıra doğum oranının kişi başına GDP üzerindeki etkisi olumlu
iken, toplam nüfusun kişi başına GDP üzerindeki etkisi ise olumsuzdur.

Anahtar Kelimeler: Demografik Geçiş, Demografik Bölünme, Ekonomik Kalkınma, Panel Veri Analizi

Abstract:
Demographic transition refers to the transition of the country's society from a state
of high birth and high death rates to low birth and low death rate level by going through
certain stages in that country's society. For years, economists have discussed the positive
or negative effects of changes in population on growth. Discussions in this context define
three situations: (i) Population growth contributes to economic growth, (ii) population
growth reduces growth, (iii) population growth is independent of growth. All
explanations focus on population size and growth. In addition to this, the effect of the size
of th e population on growth and the effects of the change in its structure on growth and
development have become an important area of interest.
Based on all these, this study aims to investigate what effect the demographic
transition and demographic divide have on development. In the study, general
information about the demographic transition, demographic division, and development is
given and studies on this subject are mentioned. In this study, the effect of demographic
transition and demographic divide on development is examined empirically. In the
analysis, balanced panel data analysis was carried out using the data of the 1995-2018
period of 14 countries. With the results obtained as a result of the analysis, comments
were made and the necessary suggestions were expressed. According to the application
results; The effect of the working-age population and the elderly dependency ratio on
GDP per capita is positive. In addition, while the effect of birth rate on GDP per capita is
positive, the effect of the total population on GDP per capita is negative.

Keywords: Demographic Transition, Demographic Divide, Economic Development, Panel Data Analysis