Türkçe öğretmeni adaylarının sesli okuma becerileri üzerine bir araştırma
A Research on oral reading skills of Turkish teacher candidates
Yazar: SELEN DİREN TOPBULUT
Danışman: PROF. DR. YUSUF DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Örgün eğitimle birlikte sistemli bir şekilde öğrenilen sesli okuma, Türkçe derslerinde üzerinde önemle durulması gereken becerilerden biridir. Sesli okuma, bir metni konuşma organları aracılığıyla seslendirme işlemi olup metnin, okuyan ve dinleyen tarafından duyulabilmesidir. Sesli okuma sırasında okuyucudan, metni yazı diline uygun olarak okuma hataları yapmadan akıcı bir şekilde okuması beklenir. Belirtilen şekilde bir sesli okuma için de iyi örneklerle karşılaşmak ve bu beceriyi geliştirmeye yönelik çeşitli uygulamalar yapmak gerekir. Bu kapsamda, öğrencilere sesli okuma konusunda iyi örnekler sunmak öğretmenlerin görevleri arasında yer alır. Bu görevi layıkıyla yerine getirebilmeleri için öğretmenler, sesli okuma açısından belirli bir yeterlilik düzeyinde bulunmalıdırlar. Mesleğe hazırlık dönemi olan lisans öğrenimi sırasında öğretmen adaylarının, sesli okuma düzeylerinin belirlenmesine ve geliştirilmesine yönelik araştırmalar da bu açıdan önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adayı olan son sınıf öğrencilerinin sesli okuma becerisindeki durumlarını tespit etmek, hangi tür okuma hataları yaptıklarını belirlemek ve bunların; cinsiyet, aylık kitap okuma sayısı ve akademik genel not ortalaması ile bir ilişkisinin bulunup bulunmadığını tespit etmektir. Araştırma 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılında, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda öğrenim gören 30 dördüncü sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara 5 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarından uzman görüşü alınarak seçilen iki öyküleyici iki bilgilendirici olmak üzere dört metin okutulmuştur. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının sesli okuma durumlarını belirlemek için "Prozodik Okuma Ölçeği"nden yararlanılmıştır. Sesli okuma hataları için de alanyazın taranmış ve hatalar 13 başlıkta ele alınmıştır. Verilerin analizi için SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. Cinsiyet, aylık kitap okuma sayısı ve akademik genel not ortalaması karşılaştırmaları için t testi ve ikiden fazla grupların karşılaştırılması için ANOVA testleri uygulanmıştır. Ölçek alt boyutları arasındaki ilişki için Pearson Korelasyon testi analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının 8. sınıf metinlerini 5. sınıf metinlerine oranla daha iyi bir prozodiyle okudukları tespit edilmiştir. Bilgilendirici metin türünü ise öyküleyici metin türünden daha iyi prozodi ile okudukları belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının prozodik okumaları ile cinsiyet, aylık kitap okuma ve akademik genel not ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.  Okuma hataları açısından ise öğretmen adaylarının en fazla "kelimeleri yanlış telaffuz etme" ve "kelimeleri tekrar tekrar okuma" hatalarını yaptıkları belirlenmiştir. 5 ve 8. sınıf metinlerinde yapılan okuma hataları ile cinsiyet arasında bir ilişki incelendiğinde ise sadece 8. sınıf öyküleyici metin türünde erkek öğretmen adaylarının kız öğretmen adaylarına kıyasla daha az hata yaptığı tespit edilmiştir ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
Oral reading, which is learned systematically along with formal education, is one of the skills that should be emphasized in Turkish lessons. Oral reading is the process of voicing a text through the speech organs and means that the text can be heard by the reader and the listener. During oral reading, the reader is expected to read the text in accordance with the writing language and not make reading mistakes. In order to read aloud in the manner specified, it is necessary to encounter good examples and do various practices to improve this skill. In this context, it is among the duties of teachers to provide students with good examples of oral reading to students. In order to fulfill this duty properly, teachers must have a certain level of proficiency in oral reading. Studies aimed at determining and improving the oral reading levels of teacher candidates during university education, which is the preparation period for the profession, are also important in this respect. The aim of this research is to determine what kind of reading mistakes senior Turkish teacher candidates make during oral reading and to determine whether these mistakes correlate with gender, number of reading books per month and academic GPA. The research was conducted in the 2023-2024 Academic Year with 30 fourth grade students studying at Gazi University, Gazi Faculty of Education, Department of Turkish Education. The participants read four texts, two narratives and two expository ones, selected from the 5th and 8th grade Turkish textbook by taking expert opinions. The relational screening model, one of the quantitative research methods, was used. "Prosodic Reading Scale" was used to determine the oral reading status of teacher candidates. The literature was scanned for oral reading mistakes and the mistakes were discussed under 13 headings. SPSS 26.0 package program was used to analyze the data. T-tests were applied for comparisons of gender, monthly number of book readings, and academic GPA, and ANOVA tests were applied for comparisons of more than two groups. Pearson Correlation test analysis was performed for the relationship between the scale sub-dimensions. As a result of the research, it was concluded that teacher candidates read 8th-grade texts with a better prosody than 5th-grade texts. It was determined that they read the expository text type with better prosody than the narrative text type. No significant relationship was found between teacher candidates' prosodic reading and gender, monthly book reading, and academic GPA. In terms of reading mistakes, it was determined that teacher candidates made the most mistakes of "mispronouncing words" and "reading words over and over again". When examining the relationship between reading errors and gender in 5th and 8th grade texts, it was found that only in the 8th grade narrative text type did male teacher candidates make fewer errors compared to female teacher candidates, and this difference was statistically significant.