Bodur kuru fasulyenin gelişimi ve selenyum alımı üzerine selenyum ve fosfor uygulamalarının etkileri
Effects of selenium and phosphorus applications on the growth and selenium uptake of dwarf dry bean
Yazar: ARİF CİHAN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA HARMANKAYA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde yaklaşık 1 milyar insanda selenyum eksikliği olduğu ve bu eksikliğin kanser ve kalp rahatsızlıklarını tetiklediği ve hücrelerde oksidatif tahribata yol açtığı bilinmektedir. İnsanlarda ve hayvanlarda selenyum eksikliğinin ana nedeni olarak tüketilen gıdaların selenyum bakımından fakir olması gösterilmektedir. Bu sebeple, tüketilen bitkisel kökenli gıdaların selenyumca zenginleştirilmesine yönelik yapılan çalışmalar önem kazanmaktadır. 
Bu çalışmada, topraktan artan dozlarda uygulanan selenyum ve fosfor'un fasulye bitkisinin selenyum alımı üzerine etkileri araştırılmıştır. Fosfor uygulanan ve uygulanmayan koşullarda artan düzeylerde uygulanan selenyumun bodur kuru fasulyenin yeşil aksam kuru madde verimi ve tane verimi üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Fosforlu gübre uygulamaları bodur kuru fasulye bitkisinin yeşil akşam ve tane selenyum konsantrasyonunun azalmasına neden olmuştur. En yüksek yeşil aksam selenyum konsantrasyonu fosfor uygulanmayan koşullarda 4 mg Se kg-1 (Se4 x P0) uygulamasından elde edilirken en düşük selenyum konsantrasyonu selenyum uygulanmayan koşullarda 200 mg P kg-1 uygulamasından (Se0 x P200) elde edilmiştir. Fosfor uygulanmayan koşullarda bodur kuru fasulyenin yeşil aksam selenyum konsantrasyonu topraktan uygulanan selenyum miktarına bağlı olarak önemli ölçüde artış gösterirken, fosfor uygulamalarına bağlı olarak ta önemli derecede düşüş göstermiştir.  Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, fosforlu gübre uygulamasının bitkiler tarafından selenyum alımını olumsuz etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
Nowadays, approximately 1 billion people have Se deficiency, which causes cancer and heart disease and causes oxidative damage to cells. Foods consumed as the main cause of Se deficiency in humans and animals are shown to be poor in Se. For this reason, the studies on the selenium enrichment of consumed plant origin foods gain importance. 
In this study, the effect of Se and P applied to a soil in increased doses on selenium uptake by bean plants were investigated.  Se content in green dry matter yield and grain yield of dwarf dry beans was found insignificant under P and without P treatment. Phosphorus fertilizer applications caused a decrease in green component and grain Se concentration of dwarf bean plant. The highest green component selenium concentration was obtained from the application of 4 mg Se kg-1 (Se4 x P0) under non-phosphorus application, while the lowest selenium concentration was obtained from 200 mg P kg-1 application (Se0 x P200) under non-selenium application. The green component selenium concentration of the dwarf dry beans increased significantly depending on the amount of selenium applied from the soil and decreased significantly due to phosphorus applications.  The results obtained from this study show that phosphorus fertilizer application adversely affects selenium uptake by plants.