Özel sektördeki yöneticilerin ve çalışanların bağlanma stilleri, kontrol odağı, iş doyumu ve beş faktör kişilik özellikleri
Investigate private sector managers and workers? attachment styles, locus of control, job satisfaction and big five personality traits.
Yazar: SELCEN DEMİRKAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA DÖKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZETBu çalışmanın amacı özel sektördeki yöneticilerin ve çalışanların bağlanmastillerinin, kontrol odağı inançlarının, iş doyumu düzeylerinin ve beş faktör kişiliközelliklerinin incelenmesidir.Bu amaçla, özel sektörde çeşitli alanlarda çalışan 85 yöneticiye ve 85 çalışanaİlişki Ölçekleri Anketi, Kontrol Odağı Ölçeği, İş Doyumu Ölçeği ve Beş FaktörKişilik Envanteri uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla analizedilmiştir. Analizde t testi, tek yönlü ANOVA, korelasyon ve regresyon analizlerikullanılmıştır.Yöneticilerin ve çalışanların iş doyumu düzeyleri, kontrol odağı inançları vebeş faktör kişilik modelinin alt boyutlarından olan Duygusal Tutarsızlık bakımındanfarklı oldukları bulunmuştur. Yöneticilerin iş doyumu çalışanlardan daha yüksektir,çalışanlara göre daha fazla kontrol odağı inancına sahiptirler ve Duygusal Tutarsızlıkalt boyutu özelliklerine daha az sahiptirler. Hem yönetici grubun hem de çalışangrubun en yüksek oranda kayıtsız bağlanma stiline sahip oldukları bulunmuştur.Bağlanma stillerinin iş doyumu, kontrol odağı ve beş faktör kişilik özellikleriüzerindeki etkisini araştırmak amacıyla tek yönlü ANOVA analizi uygulanmıştır.Farklı bağlanma stillerine sahip olan katılımcıların Dışadönüklük, Yumuşak Başlılık,Duygusal Tutarsızlık ve Gelişime Açıklık puanları bakımından farklılaştıklarıbulunmuştur. Dışadönüklük boyutunda güvenli bağlananlar korkulu bağlananlardandaha yüksek puan almışlardır. Yumuşak Başlılık boyutunda güvenli bağlananlarkorkulu ve saplantılı bağlananlardan daha yüksek puan almışlar, kayıtsız bağlananlarise korkulu bağlananlardan daha yüksek puan almışlardır. Duygusal Tutarsızlıkboyutunda güvenli bağlananlar saplantılı ve korkulu bağlananlardan daha düşük puan112almışlar, saplantılı bağlananlar kayıtsız bağlananlardan daha yüksek puanalmışlardır. Gelişime Açıklık boyutu bakımından güvenli bağlananların saplantılı vekorkulu bağlananlara göre puanları daha yüksektir, kayıtsız bağlananların korkulu vesaplantılı bağlananlara göre puanları daha yüksektir. Tüm örneklem grubunda,yönetici grupta ve çalışan grupta bağlanma stilleri, kontrol odağı, iş doyumu ve beşfaktör kişilik değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler mevcuttur. İş doyumunuyordayan değişkenleri belirleyebilmek amacıyla yapılan regresyon analizi sonucundaiş pozisyonu (yönetici ya da çalışan olma), eğitim, kontrol odağı, korkulu bağlanma,Duygusal Tutarsızlık ve Gelişime Açıklık değişkenlerinin iş doyumunu yordamagücü olduğu bulunmuştur. Bu altı değişken iş doyumunun %27'sini açıklamaktadır.Kontrol odağını yordayan değişkenleri tespit etmek amacıyla yapılan regresyonanalizi sonuçlarına göre; iş pozisyonu (yönetici ya da çalışan olma), korkulubağlanma, Duygusal Tutarsızlık ve Gelişime Açıklık değişkenlerinin yordayıcı gücüolduğu bulunmuştur. Bu dört değişken kontrol odağının %24'ünü açıklamaktadır.Araştırmanın sonuçları literatür bilgileri ışığında tartışılmıştır.113

Abstract:
ABSTRACTThe aim of this study is to investigate private sector managers and workers?attachment styles, locus of control beliefs, job satisfaction levels and Big FivePersonality Traits.For this purpose, Relationship Scales Questionnaire, Locus of Control Scale,Job Satisfaction Inventory and Big Five Personality Inventory are conducted to 85managers and 85 workers from varied work fields. The data collected is analyzedwith SPSS. In the analysis t-test, one-way ANOVA, correlation and regressionstatistical methods are applied.It is found that managers and workers are differed in terms of job satisfactionlevels, locus of control beliefs and emotional instability, which is a dimension ofFive-Factor Personality Model. The job satisfaction and locus of control of managersare found to be higher than workers. However, the managers are less emotionalinstable compared to workers. Both managers and workers indicated marginallyhigher levels of dismissing attachment style. To reveal the effect of attachment styleson job satisfaction, locus of control and Big Five Personality characteristics, one-wayANOVA is conducted. It is found that the participants with varied attachment stylesdifferentiated in terms of Extraversion, Agreeableness, Emotional Instability andOpenness to Experience. Participants who have secure attachment style recordedhigher scores in Agreeableness dimension than participants with dismissing andfearful attachment styles. In Emotional Instability dimension, participants withsecure attachment styles recorded lower scores than preoccupied and fearful ones;and preoccupied participants recorded higher scores than dismissing ones. For theOpenness to Experience dimension, secure participants scored higher than114preoccupied ones; fearful and dismissing participants indicated higher scores thanfearful and preoccupied participants. In the sample group, there appear meaningfulrelationships in attachment styles, locus of control, job satisfaction, Big FivePersonality traits of executives and workers. As a result of regression analysis, whichis conducted to find out the variables predicting job satisfaction, occupational status(being manager or worker), education, locus of control, fearful attachment style,Emotional Instability and Openness to Experience bear power of prediction. Thosesix variables, explained %27 of job satisfaction. To determine the predictors of locusof control, regression analysis is conducted. According to results, job status (beingmanager or worker), fearful attachment style, Emotional Instability, and Openness toExperience have prediction power. Those four variables explained %24 of locus ofcontrol.The results of this study are discussed in the light of literature findings.115