Romanov X İvesi melezi kuzuların değişik dönem canlı ağırlıklarına etki eden bazı makro çevre faktörlerinin belirlenmesi
Determination of some macro-environmental factors affecting liveweight of Romanov X Awassi crossbred lambs at different periods
Yazar: MAHMUT ZAFER
Danışman: PROF. DR. NİHAT TEKEL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çevre faktörleri, çiftlik hayvanlarının fenotipik özelliklerinde varyasyona neden olur. Islah programlarının yürütülmesi sürecinde bu faktörlerin neler olduğunun tespit edilmesi ve bunların sebep olduğu varyasyonun ortadan kaldırılması gereklidir. Ayrıca sürü yönetimi bakımından da makro çevre faktörlerinin tespit edilerek sürüdeki bakım-idare işlerinin düzenlenmesi üretimdeki verimliliği arttırır. Bu çalışmada ((ROMANOV X İVESİ) X İVESİ) (İG1) ve ((İG1) X (ROMANOV X İVESİ)) (RİM) kuzularda çeşitli dönem canlı ağırlıklarına etki eden bazı makro çevre faktörleri ve bunlara ait etki miktarlarının hesaplanmıştır. Doğum tipine göre canlı ağırlık değerlerine ait en küçük kareler ortalamaları ve standart hataları, tekiz doğan kuzularda doğum, 1., 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. ayda sırasıyla 5.140.150, 11.210.335, 17.270.623, 24.640.718, 30.490.928, 35.410.997, 40.571.166 ve 43.651.303 olarak belirlenmiştir. İkiz kuzularda ise doğum, 1., 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. ayda sırasıyla 3.740.247, 9.210.521, 14.850.968, 21.521.116, 26.971.524, 31.871.636, 36.071.839 ve 38.952.053 olarak tespit edilmiştir. Doğum, 1. ay, 2. ay, 3. ay, 4. ay ve 6. ay canlı ağırlıkları doğum tipine göre istatistiksel olarak önemli bir fark gösterirken (p<0.05, p<0.01),  5. ay ve 7. ay canlı ağırlıklarında istatistiki bir farklılık gözlenmemiştir (p>0.05). Genotipe göre canlı ağırlık değerlerine ait en küçük kareler ortalamaları ve standart hataları, İG1 genotip grubundaki kuzuların doğum, 1., 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. ay ağırlıkları sırasıyla 4.390.207, 10.790.463, 17.180.861, 24.890.992, 31.171.277, 36.671.371, 41.621.524 ve 44.351.702 olarak belirlenmiştir. RİM genotip grubundaki kuzularda ise 4.490.185, 9.720.390, 14.940.726, 21.260.837, 26.281.143, 30.691.227, 35.021.435 ve 38.251.602 olarak bulunmuştur. Genotipe göre doğum ve 1. ay canlı ağırlıkları arasında istatistiksel bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Erkek kuzuların doğum, 1., 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. ay canlı ağırlıkları sırasıyla 4.210.222, 10.180.492, 16.140.915, 23.231.054, 30.111.373, 35.881.474, 41.651.778 ve 47.271.986 olarak tespit edilmiştir. Dişi kuzuların canlı ağırlıkları aylara göre 4.670.171, 10.330.363, 15.980.676, 22.930.779, 27.351.056, 31.491.134, 34.911.224 ve 35.331.366 olarak bulunmuştur. Cinsiyet durumuna göre 5. ay, 6. ay ve 7. ay canlı ağırlıkları arasında önemli istatistiksel farklılık gözlemlenirken (p<0.05, p<0.01) doğum, 1. ay, 2. ay, 3. ay ve 4. ay canlı ağırlıklarında bir farklılık olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).

Abstract:
Environment is an important source of variation in the quantitative characters of living organisms. In the selection process of breeding programmes, these factors should be determined and the variation caused by these factors should be eliminated. In addition, in terms of herd management, identifying macro-environmental factors and arranging the care and management works in the herd increases production efficiency. In this study, some macro-environmental factors affecting the live weights of various periods in ((ROMANOV X AWASSİ)) X (AWASSİ)) (İG1) and ((İG1) X (ROMANOV X AWASSİ)) (RİM) lambs and their effect amounts will be calculated. Least square means and standard errors of live weight values according to birth type, birth in single lambs in the 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, and 7th months, respectively: 5.140.150, 11.210.335, 17.270.623, 24.640.718, 30.490.928, 35.410.997, 40.571.166 and 43.651.303 was determined as. In twin lambs, birth was determined as 3.740.247, 9.210.521, 14.850.968, 21.521.116, 26.971.524, 31.871.636, 36.071.839 and 38.952.053 in the 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th and 7th months, respectively. While birth, 1st, 2nd, 3rd, 4th and 6th months live weights showed a statistically significant difference according to birth type (p<0.05, p<0.01), no statistical difference was observed in 5th and 7th months live weights (p>0.05).  Least square means and standard errors of live weight values according to genotype, birth, 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th and 7th month weights of lambs in the IG1 genotype group were determined as 4.390.207, 10.790.463, 17.180.861, 24.890.992, 31.171.277, 36.671.371, 41.621.524 and 44.351.702 respectively. It was found as 4.490.185, 9.720.390, 14.940.726, 21.260.837, 26.281.143, 30.691.227, 35.021.435 and 38.251.602 in lambs in the RİM genotype group. There was no statistical difference between birth and 1st month live weights according to genotype (p>0.05). The live weights of male lambs at birth, 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th and 7th months were determined as 4.210.222, 10.180.492, 16.140.915, 23.231.054, 30.111.373, 35.881.474, 41.651.778 and 47.271.986 respectively. Live weights of female lambs were found as 4.670.171, 10.330.363, 15.980.676, 22.930.779, 27.351.056, 31.491.134, 34.911.224 and 35.331.366 according to months. While a significant statistical difference was observed between the 5th month, 6th month and 7th month live weights according to sex status (p<0.05, p<0.01), it was determined that there was no difference in birth, 1st month, 2nd month, 3rd month and 4th month live weights (p>0.05).