Cumhuriyet dönemi Türk etnobotanik araştırmalar arşivi
Turkish etnobotanical research arhives during the republican era
Yazar: NARİN SADIKOĞLU
Danışman: PROF. DR. KERİM ALPINAR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Arşivler = Archives ; Botanik = Botany ; Türkiye = Turkey ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi yurdumuzda da son zamanlarda etnobotanik konusuna ilgi giderek artmakta, konuyla ilgili çok sayıda yayın bulunmaktadır. Fakat çok farklı kaynaklarda yer alan bu yayınları içeren kapsamlı bir bibliyografya ise daha önce hazırlanmamıştı. Ayrıca bu yayınların tek bir merkezde toplu halde bulunmaması da önemli bir eksiklikti. Harf Devrimi'nden başlayıp günümüze kadar, yurdumuzda yapılmış 765 adet etnobotanik yayın saptanmış ve bir arşiv halinde, İÜ Eczacılık Fakültesi Farmasötik Botanik Anabilim Dalı'nda, ilgilenen araştırıcılara sunulmuştur. Ayrıca bu yayınların değerlendirilmesiyle de Türkiye'nin 21. yüzyıla girerken etnobotanik açıdan bulunduğu nokta belirlenmeye çalışılmıştır. Yayınların 25 'i kitap, 94*ü kitaptan bir bölüm, 543 *ü makale, 26'sı tez 77si kongre bildirisi olarak hazırlanmıştır. Makalelerden 73 'ü fakülte dergilerinde yer alırken 359'u folklorik, 111 'i ise diğer tip dergilerde yayımlanmıştır. 712'si Türkçe, 47'si yabancı dilde olan yayınlardan, 492'sinde bitkilerin yöresel, 36'sında bilimsel adlarından bahsedilmekte, 235'inde yöresel adlar ve bilimsel karşılıklarına yer verilmektedir. 506 yayında bitkilerin kullanılan kısımlarından bahsedilmiş, 108'inde ise sadece bitki adına yer verilmiştir. 399'unda bitkilerin doğadan toplandıkları, 45'inde aktardan alındığı belirtilmekte, 327'sinde kaynağını açıklanmamaktadır. En çok insan sağlığı (466), manevi inançlar (324) ve gıda (227) sağlanmasında bitkilerden yararlanılmaktadır. Karadeniz Bölgesi'nin diğer bölgelere göre etnobotanik açıdan daha çok araştırıldığı, Sivas ilinin ise bitkilerin halk arasında kullanımı açısından diğer illere göre daha iyi tanındığı ortaya çıkmıştır. Bazı yayınların bulunduğu merkezlere ulaşılamaması veya bazılarının da zamanla kaybolmasından dolayı temin edilemeyen yayınlar nedeniyle bibliyografyada bazı eksikler bulunmaktadır. Şüphesiz varlığından haberdar olunamayan yayınlar da vardır. Söz konusu bu yayınların zamanla temini ve yeni çıkanların da eklenmesiyle zenginleşecek arşiv, Türk etnobotaniği açısından çok önem taşımaktadır. 72

Abstract:
Interest towards the subject of ethnobotany has been increasing in our country as it is in all over the world and numerous books and articles on this subject are being published. However a comprehensive bibliography which covers these papers published in various sources has not been prepared before. Furthermore, it was an important deficiency that these papers were not present in one center. In these study 765 ethnobotanical sources since the renovation of alphabet adoption of the Latin characters until today published in Turkey were determined and presented to the use of researches concerned as an archieve in the Department of Pharmaceutical Botany, Faculty of Pharmacy, University of Istanbul. Also, by evaluating these papers it was tried to find out the position where Turkey is present from the point of ethnobotany. 25 of these papers were prepared as books, while 94 were as a part from a book, 543 as articles, 26 as thesis, 77 as oral presentations. While 73 of the articles were present in the faculty journals, 359 were published in folkloric journals while 111 were published in other type of periodicals. In 492 of the papers of which 712 are in Turkish and 47 in foreign languages vernacular names are mentioned whilst in 36 the scientific names are given and in 235 of them vernacular names with the corresponding scientific names are stated. In 506 papers the used parts of the plants were mentioned and in 108 only vernacular names of the plants are stated. It is mentioned that the plants were collected from the wild and bought from the herbalists in 399 and 45 respectively and in 327 of them the sources are not disclosed. Plants are mostly used in human health (466), in spiritual believes (324) and providing food (227). It is appeared that the Black Sea Region is more investigated than the other regions from the point of ethnobotany and the city of Sivas is much better known compared to the other cities with regard to the use of plants among people. There are defficiencies in the bibliography due to not being able to reach the centers in which some papers are present or some are lost by time. Without suspicion there are also papers which we are not aware of the archives which will be enriched by the addition of above mentioned papers and newly published ones, are very important with regard to Turkish ethnobotany. 73