Hipofiz adenomlarının histopatolojik klasifikasyonu ve ki 67 ekspresyonunun prognostik önemi
Histopathological classification of pituitary adenomas and prognostic significance of ki 67 labeling i?ndex
Yazar: EÇİNE YEŞİM ATAK
Danışman: PROF. DR. AYLAR POYRAZ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Histopatoloji = Histopathology ; Kalsifikasyon = Calcification ; Ki-67 = Ki-67 ; Prognoz = Prognosis ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Hipofiz adenomlarının rekürrens ve progresyon potansiyellerini belirlemek oldukça zordur. WHO endokrin tümörler sınıflamasında tavsiye edilen, çevre dokulara invazyon, tanı anındaki tümör boyutu, artmış mitoz, Ki 67 proliferasyonun %3 ve üzerinde olması ve yoğun p53 ekspresyonu agresif davranış belirleyicileridir. [1, 48, 107]
Ki 67 bir hücre proliferasyon belirtecidir. Ve hipofiz adenomlarında oldukça sık kullanılmaktadır. Tümör subtip, adenom boyutu, invazivlik, rekürrens, adenomun klinik olarak fonksiyonel/nonfonksiyonel olması gibi pek çok klinikopatolojik parametreler ile ilişkilidir. Genellikle agresif davranış gösteren adenomlarda Ki 67 proliferasyon belirteci artmıştır. [111]
Biz de çalışmamızda 2006-2013 yılları arasında GÜTF Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalında hipofiz adenomu tanısı alan 303 olguyu inceleyerek, Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) 2004 sınıflamasında önerilen ve tanısal ve prognostik anlamı olan Ki 67 proliferasyon belirtecinin histopatolojik subtiplerle, prognozla ve yukarıda saydığımız kilinikopatolojik parametrelerle ilişkisini araştırarak literatür eşliğinde değerlendirdik.
Çalışmanın sonucunda, adenomların çevre dokuya invazyonu ve rekürrensi ile Ki 67 proliferasyon belirteci istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (p=0,030 p=0,007) Mitoz sayısı ile çevre dokuya invazyon açısından istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. (p=0,011)
Adenom subtipleri ile Ki 67 proliferasyon belirteci arasında anlamlılık saptanamamış olmasına rağmen (p=0,289), adenom subtipleri ile rekürrens ve radyolojik invazyon açısından anlamlı fark saptanmıştır. (p=0,011 ve p=0,0001)
Sonuç olarak radyolojik invazyonun adenom olgularında rekürrensi gösteren önemli bir parametre olması yanı sıra histolojik değerlendirmede immünhistokimyasal olarak yapılan adenom subtiplemesi ve Ki 67 proliferasyon belirteci adenomun biyolojik davranışının belirlenmesinde diğer önemli parametrelerdir. 
Anahtar kelimeler: Hipofiz adenomu, Ki 67, immünhistokimya

Abstract:
It is difficult to evaulate the recurrence and progression potential of pituitary adenomas at presentation. The WHO Organization classification of endocrine tumors suggests that invasion of the surrounding structures, size at presentation, an elevated mitotic index, a Ki 67 labeling index higher than %3 and extensive p53 expression are indicators of aggressive behavior. [1, 48, 107]
Ki 67, a marker of cellular proliferation, has been studied extensively in pituitary neoplasia. It is of relevance to various clinicopathological parameters, including tumor subtype, size, invasiveness and recurrence, as well as hormonally activity. Generally, pituitary tumors behaving agressively have increased Ki 67 labeling indices. [111]
In our study, 303 cases which had been diagnosed as pituitary adenoma between 2006-2013 years at the Pathology Department of Gazi University Medical Faculty were examined. The World Health Organization (WHO) 2004 classification of endocrine tumors proposed that Ki 67 proliferation index, which means that the diagnostic and prognostic, investigated the relationship between prognosis, histopathological subtypes and clinicopathological parameters mentioned above in literature.
In the end of the study,  a significant association of Ki 67 labeling index with radiological invasiveness surrounding structures and recurrence was found in  pituitary adenomas (p=0,030 p=0,007) Statistically significant correlation was found in radiological invasion and mitosis. (p=0,011)
Although not detected in significant association between the subtypes of pituitary adenomas and Ki 67 labeling index (p=0,289), significant differance was found between the subtypes and radiological invasion and recurrence. (p=0,011 ve p=0,0001)
Consequently, as well as the radiological invasion is an important parameter which indicates recurrence, in histological evaluated, pituitary tumor subtyping and Ki 67 labeling index are the other important parameters that determining the biological behavior of the adenoma.      
Key words: Pituitary adenoma, Ki 67, immunohistochemistry.