Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei'nin din, bilim ve felsefe anlayışlarının karşılaştırılması
Comparison of Katip Celebi and Galileo Galilei's conceptions on religion, science and philosophy
Yazar: SİBEL KÖSENİ
Danışman: DOÇ. DR. TUNA TUNAGÖZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Bilim = Science ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Galileo Galilei = Galileo Galilei ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katip Çelebi = Katip Çelebi ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Çalışmamız XV-XVI. yüzyıllar arasında farklı coğrafyalarda yaşamış olan önemli iki bilim insanı Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei özelinde din, bilim ve felsefe alanındaki görüşlerini disiplinler arası bir perspektifle ele alan karşılaştırılmalı bir incelemedir. "Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei'nin Din, Bilim ve Felsefe Anlayışlarının Karşılaştırılması" başlıklı bu tezimizin amacı, Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei'nin din, bilim ve felsefe anlayışlarının karşılaştırılması yapılarak çalışmayı, karşılaştırılmalı literatüre kazandırmaktır. 
Araştırma, Orta Çağ'da gerek İslâm gerekse Batı dünyasında din, bilim ve felsefe düşüncesinin dini otorite ve düşüncelerden beslendiği, etkilendiği ve etkilediği, bu doğrultuda din, bilim ve felsefe alanlarına açıklama getirildiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei, bulundukları dönem içerisinde din, bilim ve felsefe hakkında kendi düşünce ve çalışmalarını biçimlendirdiği anlaşılmıştır. Araştırmada, dinin, dini düşüncenin, dini otoriterlerin, bilimin, bilimsel ve felsefi bakışın aynı zamanda siyasi gücün önemli birçok alanda etkisi ve etkinliği anlaşılmıştır.
Böylelikle dine ait olduğu varsayılan veya din diye kabul edilen bağnazlıkların ve taassubun, ilerlemeyi ve yenilikleri geciktirdiğine dair çıkarımlar elde edilmiştir. Eleştirel bakışın ve düşüncenin önemi, boş inanç ve kabullerin nelere mal olduğu, bilgi ve bilimin değerinin önemi gibi bulgular ortaya çıkmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, İslâm ve Batı düşüncesinde din, bilim ve felsefe kavramlarının ne anlama geldiği ve işlevinin ne olduğu hakkında karşılaştırılma yapılarak ele alınmıştır. 
İkinci bölümde ise Kâtip Çelebi ve Galileo Galilei'nin yaşadıkları dönem, ilmi kimlikleri ve din, bilim ve felsefe anlayışları karşılaştırılmalı olarak yer verilmiştir. Çalışmada, betimlemeli tarama modeli ve nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme ve içerik analizi kullanılmıştır. Böylece Kâtip Çelebi ve Galilei Galileo'nun hem dönemlerinin hem de iki bilim insanının din, bilim ve felsefe kavramları hakkındaki düşüncelerine tümevarımsal bir metotla ulaşılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Kâtip Çelebi, Galileo Galilei, Din, Bilim ve Felsefe

Abstract:
Our work XV-XVI. This is a comparative study that deals with the views of two important scientists, Kâtip Çelebi and Galileo Galilei, who lived in different geographies between the centuries, in the fields of religion, science and philosophy from an interdisciplinary perspective. The aim of this thesis, titled "Comparison of the Religion, Science and Philosophy Concepts of Katip Çelebi and Galileo Galilei", is to bring the study to the comparative literature by comparing the religion, science and philosophy understandings of Kâtip Çelebi and Galileo Galilei.
In the research, it has been understood that the thought of religion, science and philosophy in the Middle Ages, both in Islam and in the Western world, was fed, influenced and influenced by religious authorities and thoughts, and in this direction, it was understood that the fields of religion, science and philosophy were explained. In this context, it is understood that Kâtip Çelebi and Galileo Galilei shaped their own thoughts and studies on religion, science and philosophy during their time. In the research, the influence and effectiveness of religion, religious thought, religious authorities, science, scientific and philosophical view, as well as political power in many important areas have been understood.
Thus, it was concluded that bigotry and bigotry, which are assumed to belong to religion or accepted as religion, delay progress and innovations. Findings such as the importance of critical view and thought, what superstitious beliefs and assumptions cost, and the importance of knowledge and science have emerged. In the first part of the study, the meaning and function of the concepts of religion, science and philosophy in Islamic and Western thought are discussed by making a comparison.
In the second part, the period in which Katip Çelebi and Galileo Galilei lived, their scientific identities and their understanding of religion, science and philosophy are compared. In the study, descriptive scanning model and qualitative research methods, document review and content analysis were used. Thus, the thoughts of both Katip Çelebi and Galilei Galileo on the concepts of religion, science and philosophy of both their periods and the two scientists were reached with an inductive method.

Keywords: Kâtip Çelebi, Galileo Galilei, Religion, Science and Philosophy