Bireysel iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Mediation in individual labor disputes
Yazar: BURCU ÇAVDAR ÇAKIR
Danışman: PROF. ERCÜMENT ÖZKARACA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereğince 01.01.2018 tarihinden itibaren belirli konularda dava şartı olarak uygulanmaktadır. Arabuluculuk özü ve ruhu itibari ile iradilik ve tarafların eşitliği esasına dayanan bir kurumdur. İş hukukunun doğuş amacı işçinin özellikle ekonomik anlamda güçlü işverene karşı korunması ve bir takım emredici düzenlemeler koyarak işçi ve işveren arasındaki dengenin sağlanmasıdır. Bu noktada arabuluculuğun, tarafların irade serbestisine ve taraflar arasındaki eşitlik varsayımına dayanması karşısında bireysel iş uyuşmazlıklarında hem ihtiyari hem dava şartı arabuluculuğun ne denli uygulanabilir olduğu tartışmalara sebebiyet vermiştir. Özellikle iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun dava şartı olması ve arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşılan konular hakkında dava açılamayacağı düzenlemesinin yasalaşması sonrasında uygulama noktasında sıkıntılar ortaya çıkmıştır. Bu sıkıntıların başında ihtiyari arabuluculuk yolu ile düzenlenen anlaşma belgelerinin işçi aleyhine düzenlenmesi yer almaktadır. Bu nedenle bilhassa işçiler tarafından irade sakatlığı sebeplerine dayanan anlaşma tutanaklarının iptal edilmesi taleplerine yönelik davaların gündeme gelmesiyle uygulamada yaşanan sıkıntılar görülmeye başlanmıştır. Bu davalar son birkaç yılda artmış olup açılan davalar uygulamada arabuluculukla ilgili mevzuatta yer alan düzenlemelerin yetersizliğini ve yeni düzenlemelere ihtiyaç olduğunu göstermiştir. Zamanla gelinen aşamada temyiz merci olan Yargıtay önüne iş uyuşmazlıklarında arabuluculukla ilgili gelen dosyalar ve Yargıtay'ın uygulamaya yönelik vermiş olduğu kararlar hem yol gösterici olmuş hem de hakkında düzenleme olmayan konulardaki bazı boşlukları doldurmuştur. Çalışmamızda büyük ölçüde yer vermeye çalıştığımız güncel yargı kararları ile uygulamada yaşanan işçi ve işveren uyuşmazlıklarında arabuluculuğun hangi aşamada olduğu ve yaşanan aksaklık ve problemlerin giderilmesi noktasında bu sorunlara dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Bu sayede işçi ve işveren uyuşmazlıklarında olması gereken arabuluculuk süreci doktrindeki görüşler çerçevesinde ele alınmış ve yargı kararlarına konu olan somut örneklerden yola çıkılarak değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
Mediation in labor disputes is offered as a condition of litigation at regular intervals as of 01.01.2018, in accordance with the Labor Courts Law No. 7036. Mediation, in its essence and spirit, is an institution based on the principles of voluntariness and equality of the parties. The purpose of labor law is to protect the worker, especially against economically powerful employers, and to ensure the balance between the worker and the employer by establishing a number of mandatory regulations. At this point, although mediation is based on the freedom of will of the parties and the assumption of equality between the parties, the applicability of both voluntary and litigation mediation through the individual labor disputes have given rise to debates. Particularly in labor disputes, mediation as a condition of litigation and regulation as a law that indicates no lawsuits can be filed on the compromised issues following the mediation processes resulted with problems in terms of implementation. The most important of these problems is that the agreement documents prepared through voluntary mediation are drawn up against the worker. These cases have increased in the last few years, and the cases filed have shown that the regulations regarding mediation, including the Law and Regulation, are insufficient in practice and that new regulations are needed. Over time, the files submitted to the Supreme Court of Appeals, which is the appellate authority, regarding mediation in labor disputes and the decisions of the Supreme Court regarding its implementation have both provided guidance and filled some gaps on issues for which there is no regulation. With the current Judicial decisions, which we have tried to include to a large extent in our study, we have tried to draw attention to these problems in terms of the stage of mediation in employee and employer disputes in practice and the elimination of the disruptions and problems experienced. In this way, the mediation process that should take place in employee and employer disputes has been discussed within the framework of the opinions in the doctrine and evaluations have been made based on concrete examples that are the subject of judicial decisions.