Akışkan modernite tartışmaları ışığında dijital emek süreçlerinin kavramsal bir incelemesi
A conceptual analysis of the digital labor process from the perspective of discussions on liquid modernity
Yazar: MEHMET ÖZKAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN TUTAL CHEVIRON
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akışkan modernite = Liquid modernity ; Akışkanlık = Fluidity ; Dijital emek = Digital labor ; Emek-değer teorisi = Labor-value theory ; Modernite = Modernity ; Sosyal medya = Social media ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışma, Zygmunt Bauman'ın simgesi haline gelmiş ve günümüz
toplumunu tanımlamakta kullanılan "akışkanlık" kavramını emek, üretim, tüketim
süreçleri üzerinden okumayı ve bunların iletişim alanındaki izdüşümünü
belirginleştirmeyi ele almaktadır. Günümüzde tüm bu süreçler esneklik, güvencesizlik,
belirsizlik üzerinden şekillenmektedir. Süreçleri güdüleyen bir dizi etmen söz
konusudur. Fakat enformasyon ve iletişim teknolojilerinin yaşamın tüm alanlarını
domine ettiği günümüzde, iletişim ve iletişim araçları süreci okumak, süreçteki
enformasyon etkisini araştırmak için önem kazanır. Akışkanlık kavramıyla gündelik
hayatı, üretim ve tüketim süreçlerini, kentte yaşamayı, küreselleşmeyi, ulus-devlet
yapısını, bireyselleşmeyi, çalışma hayatını, modayı, sağlık sistemini, sermayenin
birikim modelini ele alan Bauman'ın fikirleri bütünlükçü bir okuma için elverişli bir
zemin sunar. Dolayısıyla çalışmada, muğlak ve değişken yapıdaki akışkan
modernitenin ve emek süreçlerinin ilişkisini açığa çıkarma, akışkan modernitenin
getirdiği belirsizliği, güvencesizliği enformasyon ve iletişim teknolojisinde yaşanan
gelişmelerle ele alarak emek süreçleriyle rabıtasını kurma saiki gözetilmiştir. Bu
anlamda çalışmanın birinci bölümünde modernitenin dönüşümü ele alınmıştır. Bu,
akışkan modernitenin belirginleşen ana hatlarının ne olduğundan hareketle gayri
maddi emekle ilişkisinin nasıl kurulabileceği, akışkan modernliğin emek süreçlerini
nasıl dönüştürdüğü ve bunun iletişim alanındaki izlerini nasıl aramamız gerektiği
sorularını cevaplamakta önem arz etmiştir. Çalışmada kavramsal farklı yolların
izinden giderek akışkan modernite ve dijital emek tartışmaları arasında bir ilişkinin
nasıl kurulacağı, kurulup kurulmayacağı üzerinde durulmuştur.

Bauman'ın akışkan modernite kavramıyla sunduğu en önemli husus, toplumsal
yaşama dair topyekûn bir değişim ve dönüşüm sürecidir. Toplumsal yaşam ise üretim
süreçlerinden gündelik pratiklere, ev içinden ev dışına değin her şeyi kapsayan bir
nokta olması hasebiyle toplumların değişen ve dönüşen dinamiklerini anlamak
açısından elzemdir. Bunun için öncelikle Bauman'ın akışkan modernite kavramıyla
önümüze koyulan süreçlerin ana dinamiklerini sistematize etmek gerekirse esneklik,
belirsizlik, güvencesizlik kavramları karşımıza çıkar. Akışkan yaşam bu tür bir
modernlik ve dinamik altında yaşanan bir yaşama, uzun süre aynı kalamayan, rotasını koruyamayan bir sürece denk düşer. Böylesi bir yaşamda hoş gelen, varlık olarak
görülen, arzulanmak istenen neyse anında nahoş bir şeye, yükümlülüğü, tatminsizliğe
dönüşebilme potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla da sürekli bir risk altında yaşanan
sürece rastlarız. Bireyler bu riski minimize etmek, düşürmek, etkisini görünmez
kılmak adına sürekli bir hareket ve değişim rüzgârına ayak uydurmayla karşılık verir.

Modern öncesi dönemlere baktığımızda esneklik, bir yere bağlı olmama
girişimcilik ve erdemle anılırken, bugün daha çok rekabet süreçleriyle anılır. İşten
çıkarmadan ücretlerin düşürülmesine, çalışma zamanının tüm zamana yayılmasından
sigortasız çalışmaya kadar bir dizi sürece karşılık gelir. Sermaye için esneklik bir tür
ilaç işlevi görürken birey için bir felakete dönüşür. Emek piyasasındaki esneklik,
eşitsizliklerin artmasına, sınıf yapısının değişmesine denk gelir. Her faaliyetin kısa
vadeli olması, bireyselleşme sürecine yapılan vurgu, teknolojinin gelişimiyle ortaya
çıkan ağlar uzun vadeli düşünmeyi, uzun vadeli bir işte çalışmayı, uzun süre bir yere
bağlı kalmayı ıskarta haline getirmiştir. Bu anlamda, değişim ve dönüşüm üretim
süreçlerini, buna bağlı olarak emek gücünü ve emek biçimlerini de dönüştürmüştür.
Üretim gücündeki değişim, üretici güçlerin dönüştürmekte büyük bir rol
oynadığından, kapitalist sistemin gelişme, dönüşme, farklı kılıklara bürünmesi
durumları Marx'ın emek-değer teorisini, mübadele değerinin geçirdiği evrimi ve buna
bağlı olarak tüketim süreçlerinin gelişimi çalışma boyunca ele alınmıştır. Yapıyı net
ortaya koymak adına, çalışmanın ilk kısmında modernitenin geçirdiği dönüşüm süreci
üzerinde durulmuştur. Modernitenin dönüşüm süreci ele alınırken kapitalizmin evrimi
üzerinde durularak, üretim ve tüketim süreçlerinde görünür olan kavramlar
tartışılmıştır. Böylece emek süreçlerine dair bir çerçeve çizilerek, literatürel bağlamda
ne olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise modernitenin ve
emek süreçlerinin iletişim alanındaki yansımaları, birbirlerini tamlayan noktaları
ortaya konulmuştur.

Sosyal ağlarda oluşturulan içerikler günümüz internet ekonomisinin temel
kaynağını oluşturduğundan, dijital emeğe dair pek çok tartışma mevcuttur. Fakat
emeği değiştiren yapı üretim süreçlerine bağlı olarak tüketim süreçlerini de
dönüştürmüş ve bu dönüşüm Christian Fuchs tarafından ele alınmıştır. Tüketicilerin
akışkan modernitede değişen pozisyonları sözgelimi, Fuchs'un da değindiği üzere, kültür ürünlerinin bile metalaştırılarak tüketicilerin kendilerini bir anda prosumer
(üretketici) konumunda bulabilir hale gelmesi bu dönüşümün sonuçlarından birisini
oluşturur. İki yönlü değişen ve muğlaklaşan bir yapıyla karşı karşıyayız.

Literatürde iletişim araçlarının özgürleştirici yanları üzerinde durulan
çalışmalar önemli bir alana yayılmıştır. İletişim araçlarını, özel olarak da interneti
merkeze alan çalışmalarda, izleyici/kullanıcı/alımlayıcı, konumu gereği hep üzerinde
durulan bir özne topluluğu olmuştur. Medya araçlarının varlığını borçlu olduğu izler
kitle internet platformları için en önemli kaynak işlevi görmüştür. Enformasyon ve
iletişim teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak, izleyicinin bu gelişmeler
karşısındaki konumu da gelişim ve değişim sürecine tabii olmuştur. Geleneksel
medyada edilgen olan ve tek yönlü bir iletişimi olan izleyici yeni medya ile kullanıcıya
dönüşerek aynı zamanda içerik üreticisi konumuna gelmiştir. İzleyici ve kullanıcı
arasındaki fark ise izleyicinin sürece herhangi bir katkısı olmazken, kullanıcının içerik
üretip onu metaya dönüştürebilmesiyle açıklanır. Diğer bir fark zaman-mekân
kısıtlamasıdır. Geleneksel medyada zaman kısıtlaması söz konusuyken yeni medya
araçlarıyla kullanıcılar her an sosyal ağlara, çeşitli platformlara ulaşım
sağlayabilmekte ve bir şey üretmek için fiziksel mekâna bağımlı olmamaktadır.
Mekâna bağımlı olan geleneksel medya izleyicisi, yeni medyada mekâna bağımlılıktan
kurtulmuştur. Dolayısıyla merkezsizleşen bir üretim biçimi ile karşı karşıya
bulunmaktayız. Sermaye ve iş gücünün yan yana olmak zorunda olmadığı, aynı
mekânı paylaşmaları gerekmediği bir düzen söz konusu. Bu anlamda, enformasyon ve
iletişim teknolojisinde yaşanan gelişmelere dair bir okuma gerçekleştirdiğimizde iki
tür hikâyeye denk geliriz. Gündelik dilde karşılaştığımız temel söylem ve algılardan
biri yeni iletişim teknolojilerinin hayatı askıya aldığı, anı yakalama ve paylaşma
çabasının anı kaçırdığı, şimdiyi rafa kaldırdığı yönünde. Gerçek ilişkilerin sanal
ilişkilere dönüşmüş olması ve saire. Hikâyenin diğer tarafı ise bu gelişimin hayatı
kolaylaştırdığı, uzakları yakın ettiği noktasında birleşir. Ancak tüm bunlardan önce
buradaki sermaye birikim sürecine, emek süreçlerine bakmak daha geniş bir perspektif
sunması açısından önemlidir. Emek sürecini, emeğin üretim araçlarının etrafında
örgütlenme biçimi olarak ele aldığımızda, emek sürecindeki değişimden söz
ettiğimizde topyekûn bir değişim, dönüşüm sürecinden de bahsederiz. Emek gücünün
üretim araçlarıyla kurduğu, üreticilerin üretim araçlarıyla kurduğu ilişki bugün kapitalist sistemin ilk evresinden oldukça farklıdır. Dolayısıyla bu noktaya
odaklanmak, çalışma boyunca önem arz etmiştir.

Marx'ın emek teorisiyle emek, doğal ve zaruri bir ihtiyaca karşılık gelerek,
insanın doğayla alışverişini mümkün kılan, insanın yaşamını sürdürmesine olanak
sağlayan ve bu nedenle de bir varoluş koşulu olarak karşımıza çıkan bir noktadır.
Doğaya şekil veren bir güç olarak emek, kapitalist sistem koşullarında insanların bir
ihtiyacına karşılık gelen kullanım değerinden ziyade üretim araçlarına sahip kişi ve
kurumların sermaye birikimine yol açan mübadele değerine indirgenir. Dolayısıyla
kullanım değeri dışında kalan çalışma zamanında emek gücü sermaye için artı değer
üretmeye zorlanarak, emek sürecine yabancılaşır. Kapitalist üretim mantığında üretim
araçlarına sahip olan sermaye, emek gücünü kendi çıkarı doğrultusunda ücretli emeğe
dönüştürür. Marx'ın formülasyonunda bu durum işçinin bakışında emek gücünün bir
meta halini almasına yol açar. Artı değerin yaratılma koşulu olarak işçinin çalışma
zamanının artması ve emeğin piyasada satılıp, sermaye ve kara dönüşmesi
yabancılaşmaya kapı aralar. Sermaye, üretim araçlarını tekeline aldığı için de işçiyi
sömürme gücünü elinde tutar. Kapitalistin servet üretmek için işçinin servetini böylece
imha eder.

Karın kaynağı olarak görülen artı değer bugün üretim araçlarının gelişimi ve
metaların küresel dolaşım ağına ulaşması sayesinde yaşamın tüm alanına yayılım
göstermiştir. Değişen emek süreçlerinde metalar enformasyonel ve kültürel özellikler
kazanmış ve bu tür emek "maddi olmayan emek", "dijital emek" terimleriyle
kavramsallaştırılmıştır. Maddi olmayan emek kavramı emeğin iki yönüne işaret etmesi
açısından önemlidir. Birincisi, metanın enformasyonel içeriği açısından maddi
olmayan emek, ikincisi metanın kültürel içeriğini üreten etkinlik olarak maddi
olmayan emek. Birincisi emek gücü ile ilgili becerilerin gittikçe sibernetik ve
bilgisayar kullanımı gerektiğine dayanır. İkincisi ise iş olarak kabul edilmeyen bir dizi
etkinliği imler: Modadan tüketime, kamuoyu belirlemekten kurmaya yönelik pek çok
etkinliği. Bugün üretkenliğin kaynaklarından bir tanesini bilimsel emeğin birincil ve
ikincil sektörlerle bütünleşmesidir. Maddi olmayan emek Lazzarato ile Hardt ve Negri
için emeğin niteliği ve doğasında enformasyonun yarattığı değişimle beraber emeğin
maddi olmayan bir biçim edinmiş halidir. Enformatikleşme sürecinde üretim ortaya maddi ve kalıcı bir ürün çıkarmadığı için emek maddi olmayan bir görünüme
kavuşmuştur. Dolayısıyla üretimin enformatikleşmesi maddi olmayan emeğin iletişim
boyutuyla ele alınmıştır. Çalışmada emeğin ve gayri maddi emeğin iç içe geçtiği,
iletişim noktasında birbirini tamamladığı söylenebilir.

Tezin son bölümünde ise üretim süreçlerinin giderek bir dijitalleşmeye doğru
kaydığı noktasından hareketle üretim süreçlerinde iletişimin önemi ve iletişim
zemininden gerçekleşen üretim ve tüketim süreçleri, akışkan modernite ve emek
tartışmaları üzerinden ele alınmıştır. Neo-liberal ekonomi politikaları ile iletişim
altyapıları ticari şirketler lehine serbestleşmiş ve enformasyonel içeriklerin metalaşma
süreçlerinin önü açılmıştır. Üretim çıktılarının tüketiminde ağın önemi artmış ve
sermaye üretim için gerekli olan tüketim süreçlerini arttırmanın yollarını aramıştır.
Ancak tüketimi de dönüştüren bu süreç tüketirken üreten bireyleri yaratmıştır.
İnternetin yaygınlaşması ile kullanıcıların davranış ve etkileşimleri reklam
endüstrisinin yardımıyla sermaye birikiminin bir parçası haline getirilmiştir. Toffler'ın
üretketici kavramı, üretici ve tüketiciyi ayıran çizginin bulanıklaşmasından el aldığı
için çalışma boyunca üzerinde durulan bir kavram olmuştur. Kullanım kolaylığı,
sosyallik ve kullanıcıya içeriklerini istedikleri gibi yükleme serbestisi tanıyan Web 2.0
sermaye birikiminde önemli bir rol oynadığı gibi bu bulanıklığın merkezini
oluşturmuştur. Bütün bu süreçlerde sermayenin hantal yapısının geride kaldığı sürekli
bir hareket ve dolaşım alanında varlığını sürdürdüğü gözlemlenmiştir. Bauman'ın
esneklik, belirsizlik, güvencesizlik durumlarını bütün bu süreçler ışığında ele
alındığında, karın kaynağının maddi nesnelerden fikirlere dönmüş olması sermayeyi
bir yere bağımlılıktan kurtarmıştır. Hal böyleyken, gelecek kurgusu yerini şimdiye
bırakmış her şey kısa vadeli dinamikler altında yaşanır olmuştur. Bauman'ın bu
anlamda belirtilen üç öğesinin emek süreçleriyle ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin
gelişimiyle ele alınması, çalışmanın özgün yanını oluşturmuştur. Çünkü literatüre
baktığımızda emek tartışmaları ve akışkan modernitenin kesişim ve ayrışım noktaları
üzerinde durulan çalışmalar sayıca çok azdır.

Anahtar kelimeler: Akışkan modernite, Dijital emek, Emek-değer teorisi, İletişim, Sosyal medya

Abstract:
This study addresses reading the concept of "liquidity" that has become the
symbol of Zygmunt Bauman and used to describe today's society, through labor,
production, consumption processes and clarifying their projection within the scope of
communication. Today, all these processes are shaped by flexibility, insecurity and
uncertainty. There are a number of factors that drive processes. But nowadays, where
information and communication technologies dominate all areas of life,
communication and communication tools gain importance to read the process and to
investigate the information effect in the process. The ideas of Bauman, which deals
with daily life, production and consumption processes, living in the city, globalization,
nation-state structure, individualization, working life, fashion, health system, and the
accumulation model of capital, provide a ground for a holistic reading. Therefore, in
the study, the motive of uncovering the relation between liquid modernity and labor
processes, and the uncertainty brought about by liquidity modernity and
precariousness with the developments in information and communication technology
has been observed. In this sense, the transformation of modernity is discussed in the
first part of the study. This has been important in answering the questions of how liquid
modernity becomes evident, how to relate to immaterial labor, how liquid modernity
transforms labor processes, and how we should look for traces in communication. In
the study, following the conceptual different ways, it is focused on how to establish a
relationship between liquid modernity and digital labor discussions.

The most important issue that Bauman offers with the concept of liquid
modernity is an entire process of change and transformation in social life. Social life,
on the other hand, is essential in understanding the changing and transforming
dynamics of societies, since it is an all-encompassing point, from production processes
to everyday practices, from home to home. First of all, if we need to systematize the
main dynamics of the processes put forward by Bauman's liquid modernity concept,
we come up with the concepts of flexibility, uncertainty and insecurity. Liquid life
corresponds to a life under this kind of modernity and dynamic, a process that cannot
stay the same for a long time and cannot maintain its course. Whatever is pleasing in
such a life, regarded as being, desired to be desired, has the potential to turn into an unpleasant thing, obligation, dissatisfaction. Therefore, we come across the process at
a constant risk. Individuals respond with a constant wind of movement and change in
order to minimize, minimize, and make the effect invisible.

When we look at the pre-modern era, flexibility is referred to by
entrepreneurship and virtue, not being tied to one place, but today it is mostly known
by competitive processes. It corresponds to a range of processes, from dismissal, to
low wages, to the spread of working time to uninsured work. Flexibility for capital
functions as a kind of medicine, but turns into a disaster for the individual. Flexibility
in the labor market coincides with increasing inequalities and changing class structure.
The short-term of each activity, the emphasis on the process of individualization, and
the networks that emerged with the development of technology have made long-term
thinking, working in a long-term job, and sticking to a place for a long time. In this
sense, change and transformation have transformed the production processes,
accordingly the labor power and the forms of labor. Since the change in the power of
production plays a major role in transforming the productive forces, the situations of
the development, transformation, and the disguise of the capitalist system, Marx's
theory of labor-value, the evolution of the exchange value and the development of the
consumption processes accordingly. In order to reveal the structure clearly, the
transformation process of modernity was emphasized in the first part of the study.
While discussing the transformation process of modernity, the evolution of capitalism
is emphasized and the concepts visible in the production and consumption processes
are discussed. Thus, a framework was drawn for the labor processes and an answer to
the question of what happened in the literary context was sought. In the last part of the
study, the reflections of modernity and labor processes in the field of communication
and their complementary points are presented.

There is a lot of discussion about digital labor, as the content created on social
networks is the primary source of today's internet economy. However, the structure
that changed labor has also transformed the consumption processes depending on the
production processes and this transformation has been handled by Christian Fuchs.
The changing positions of the consumers in liquid modernity, for example, as Fuchs
also mentioned, the fact that even the cultural products were commodified and that consumers could find themselves in the position of prosumer at one time constitute
one of the results of this transformation. We are faced with a two-way changing and
ambiguous structure.

Studies focusing on the liberating aspects of communication tools in the
literature have spread to an important area. In studies focusing on communication tools
and especially the internet, the audience / user / receiver has always been a subject
group that is emphasized due to its location. The tracks that media tools owe the
existence of served as the most important source for mass internet platforms. In parallel
with the developments in information and communication technologies, the position
of the viewer towards these developments was also subject to the process of
development and change. The audience, which is passive in traditional media and has
a one-way communication, has become a content producer by turning into a user with
new media. The difference between the viewer and the user is explained by the fact
that the user does not contribute to the process, while the user can produce content and
turn it into a commodity. Another difference is time-space constraint. While traditional
media has time restrictions, users can access social networks and various platforms at
any time with new media tools and do not depend on physical space to produce
something. The traditional media audience, who is dependent on space, got rid of the
dependence on space in the new media. Therefore, we are faced with a decentralized
form of production. There is an order in which capital and labor do not have to be side
by side and do not have to share the same space. In this sense, when we take a reading
on the developments in information and communication technology, we come across
two kinds of stories. One of the basic discourses and perceptions that we encounter in
everyday language is that new communication technologies suspend life, the effort to
capture and share the moment is missing the moment and shelving the present. Real
relationships have turned into virtual relationships and so on. The other side of the
story unites at the point where this development makes life easier and closer to the
distant. However, first of all, looking at the capital accumulation process and labor processes is important in terms of providing a broader perspective. When we consider
the labor process as the form of organization of labor around the means of production,
when we talk about the change in the labor process, we also talk about a total change
and transformation process. The relationship that the labor force establishes with the
means of production and the producers establish with the means of production is quite different from the first phase of the capitalist system today. Therefore, focusing on this
point has been important throughout the study.

With Marx's theory of labor, labor corresponds to a natural and essential need,
making it possible for people to exchange with nature, enabling people to survive, and
therefore as a condition of existence. Labor, as a power that shapes nature, is reduced
to the exchange value that leads to the accumulation of capital of individuals and
institutions with means of production rather than the value of use corresponding to a
need of people under the conditions of the capitalist system. Therefore, labor force is
forced to produce surplus value for capital at the time of working out of use value, and
alienated from the labor process. Having the means of production in the capitalist logic
of production, capital turns labor power into wage labor in its own interest. In the
formulation of Marx, this leads to a commodity of labor power in the view of the
worker. As the condition of creating surplus value, the increase in the working time of
the worker and the sale of labor in the market and turning into capital and profit open
the door to alienation. Capital holds the power to exploit the worker because it
monopolizes the means of production. Thus, the capitalist destroys the workers' wealth
to produce wealth.

The surplus value seen as a source of profit has spread to the whole area of life
thanks to the development of the means of production and the access of commodities
to the global circulation network. In changing labor processes, commodities acquired
informational and cultural features, and this type of labor was conceptualized in the
terms "intangible labor" and "digital labor". The concept of immaterial labor is
important in that it points to two aspects of labor. The first is intangible labor in terms
of the informational content of the commodity, and the second is intangible labor as
the activity that produces the cultural content of the commodity. The first is based on
the increasing need for cybernetics and computing skills related to labor power. The
second one implies a series of activities that are not considered as business: Many
activities for fashion, consumption, determination from public opinion. Today, one of
the sources of productivity is the integration of scientific labor with primary and
secondary sectors. Intangible labor is the form of labor intangible for Lazzarato, Hardt
and Negri, with the change in the nature of information and the nature of labor. In the process of informatization, labor has gained an intangible appearance as production
did not produce any material and permanent product. Therefore, the informatization of
production is dealt with the communication dimension of immaterial labor. In the
study, it can be said that labor and intangible labor are intertwined and complement
each other at the point of contact.

In the last part of the thesis, the importance of communication in production
processes and the production and consumption processes that take place from the
communication ground are discussed through liquid modernity and labor discussions.
Neo-liberal economic policies and communication infrastructures have been liberated
in favor of commercial companies and the commodification processes of informational
content have been paved. The importance of the network has increased in the
consumption of production outputs and capital has sought to increase the consumption
processes required for production. However, this process, which also transforms
consumption, created individuals producing while consuming.

With the spread of the Internet, the behavior and interactions of users have been
made a part of capital accumulation with the help of the advertising industry. The
concept of the producer of Toffler was a concept that was emphasized throughout the
study as it took over from the blurring of the line separating the producer and the
consumer. Ease of use, sociability and giving the user the freedom to load their content
as they wish, Web 2.0 played an important role in capital accumulation and was the
center of this blur. In all these processes, it was observed that the cumbersome structure
of capital remained in a continuous movement and circulation area. When Bauman's
flexibility, uncertainty and insecurity were taken into consideration in the light of all
these processes, the fact that the source of profit turned from material objects to ideas
saved the capital from dependence somewhere. While this is the case, everything that
has left its future setup to date has been experienced under short-term dynamics. 

The handling of the three elements of Bauman in this regard with the labor
processes and the development of information and communication technologies
constituted the original side of the study. Because when we look at the literature, the number of studies that focus on the intersection and decomposition points of liquid
modernity and labor discussion are very few.

Keywords: Liquid modernity, Digital labour, Labor theory of value, Communication, Social Media







Cette étude aborde le concept de « liquidité », devenu le symbole de Zygmunt
Bauman et utilisé pour décrire la société actuelle pour le monde de travail, de
production et de consommation et essaye de comprendre à travers ce concept l'âge
numérique de communication. Aujourd'hui, nous savons que tous ces mondes sont
façonnés par la flexibilité, l'insécurité et l'incertitude. Un certain nombre de facteurs
déterminent ces processus. De nos jours, où les technologies de l'information et de la
communication dominent tous les domaines de la vie, les outils de communication et
de communication prennent de l'importance dans toute la société. Les idées de
Bauman, qui traitent de la vie quotidienne, des processus de production et de
consommation, de la vie en ville, de la mondialisation, de la structure de l'État-nation,
de l'individualisation, de la vie professionnelle, de la mode, du système de santé et du
modèle d'accumulation du capital, fournissent un terrain pour une lecture holistique de
notre ere numérique. Nous avons donc l'objectif dans cette étude de mettre en évidence
la relation entre la modernité liquide et les processus de travail, et l'incertitude
provoquée par la modernité liquide et la précarité avec les développements des
technologies de l'information et de la communication. En effet, la transformation de la
modernité est abordée dans la première partie de l'étude. Cela a été important pour
répondre aux questions de savoir comment la modernité liquide devient évidente,
comment elle transforme le travail en un travail immatériel, comment la modernité
liquide transforme aussi les processus de travail et comment nous devons rechercher
des traces de tout cela dans la communication. En suivant les différentes manières de
conceptualiser les phénomènes, nous essayons de montrer comment la modernité
liquide et les nouvelles technologies de la communication transforment le travail en
travail numérique.

Le problème le plus important que Bauman pose a travers le concept de
modernité liquide est que tout un processus de changement et de transformation dans
la vie sociale est en cours. Tout d'abord, si nous devons systématiser la dynamique
principale des processus proposés par le concept de modernité liquide de Bauman,
nous trouvons les concepts de flexibilité, d'incertitude et d'insécurité. La vie liquide
correspond à une vie sous ce type de modernité et de dynamique, un processus qui ne peut pas rester longtemps le même et ne peut pas suivre son cours. Tout ce qui est
agréable dans une telle vie, considérée comme désirée, a le potentiel de se transformer
en une chose désagréable, une obligation, une insatisfaction. Par conséquent, nous
vivons dans ce processus avec un risque constant. Les individus réagissent avec un
vent constant de mouvement et de changement afin de minimiser et rendre l'effet
invisible.

Lorsque nous regardons l'ère pré-moderne, la flexibilité est évoquée par
l'entrepreneuriat et la vertu, n'étant pas liés à un seul endroit, mais aujourd'hui, elle est
surtout connue par des processus compétitifs. Il correspond à une série de processus,
qui vont du licenciement aux bas salaires, de la répartition du temps de travail au travail
non assuré. La flexibilité du capital fonctionne comme une sorte de médicament, mais
se transforme en désastre pour l'individu. La flexibilité du marché du travail coïncide
avec l'augmentation des inégalités et la modification de la structure des classes
sociales. Avec le court terme de chaque activité, l'accent est mis sur le processus
d'individualisation et les réseaux qui ont émergé avec le développement de la
technologie. C'est ce qui fait que la réflexion à long terme, le travail dans un travail à
long terme et le maintien dans un lieu longtemps. En ce sens, le changement et la
transformation ont changé les processus de production, en conséquence la force de
travail et les formes de travail. Étant donné que le changement dans le pouvoir de
production joue un rôle majeur dans la transformation des forces productives, les
situations de développement et le système capitaliste ont dû aussi changé de forme. La
théorie de Marx de la valeur-travail, l'évolution de la valeur d'échange et le
développement des processus de consommation sont adaptés à ces changements. Afin
de révéler clairement la structure, le processus de transformation de la modernité a été
discuté dans la première partie de l'étude. Tout en discutant du processus de
transformation de la modernité, l'évolution du capitalisme est décrite. Ainsi, un cadre
a été établi pour le nouveau contexte de travail. Dans la dernière partie de l'étude, les
réflexions sur la modernité et les processus de travail dans le domaine de la
communication et leurs points complémentaires sont mis en évidence.

Il y a beaucoup de discussions conceptuelles sur le travail numérique, car le
contenu créé sur les réseaux sociaux est la principale source de l'économie Internet d'aujourd'hui. Cependant, la structure qui a changé le travail a également transformé
les processus de consommation en fonction des processus de production et cette
transformation a été conceptualisé par Christian Fuchs. Comme Fuchs l'a mentionné,
le fait que même les produits culturels sont devenus des marchandes, les
consommateurs se retrouvent ainsi à la fois producteur-consommateurs. Ceci est l'un
des résultats de cette transformation. Nous nous sommes confrontés à une structure
changeante et ambiguë dans les deux sens.

Les études portant sur les aspects libérateurs des moyens de communication
dans la théorie de la communication sont nombreuses. Dans ceux portant sur les
moyens de communication et en particulier sur Internet, le public / utilisateur /
récepteur y a une place important. Parallèlement aux évolutions des technologies de
l'information et de la communication, la position du spectateur est également vue
comme changeante. Le publi est considere comme passif dans les recherches sur les
médias de masse dont le processus communicationnel est à sens unique. Ce public est
devenu un producteur de contenu en devenant utilisateur de nouveaux médias. La
différence entre le spectateur et l'utilisateur s'explique par le fait que l'utilisateur ne
contribue pas au processus, tandis que l'utilisateur peut produire du contenu et le
transformer en marchandise. Une autre différence est la contrainte d'espace-temps.
Alors que les médias de masse ont des restrictions de temps, les utilisateurs peuvent
accéder à tout moment aux réseaux sociaux et à diverses plates-formes avec de
multimédias et ne dépendent pas de l'espace physique pour produire quelque chose.
L'audience médiatique traditionnelle, qui dépend de l'espace, s'est débarrassée de la
dépendance à l'age des nouveaux médias. Nous nous sommes donc confrontés à une
forme de production décentralisée. Il existe un ordre dans lequel le capital et le travail
ne doivent pas être côte à côte et ne doivent pas partager le même espace. En ce sens,
lorsque nous prenons connaissance des évolutions des technologies de l'information et
de la communication, nous rencontrons deux types d'histoires. L'un des discours et des
perceptions de base que nous rencontrons dans le langage de tous les jours est que les
nouvelles technologies de la communication suspendent la vie, l'effort de capturer et
de partager le moment manque le moment et met le présent à l'écart. Les vraies
relations se sont transformées en relations virtuelles, etc. L'autre côté de l'histoire s'unit
au point où ce développement rend la vie plus facile et le lointain plus proche.
Cependant, tout d'abord, il est important d'examiner le processus d'accumulation de capital et les processus de travail pour offrir une perspective plus large. Lorsque nous
considérons le processus de travail comme la forme d'organisation du travail autour
des moyens de production, lorsque nous parlons du changement dans le processus de
travail, nous parlons également d'un processus de changement et de transformation
total. La relation que la force de travail établit avec les moyens de production et que
les producteurs établissent avec les moyens de production sont très différents de la
première phase du système capitaliste aujourd'hui. Par conséquent, se concentrer sur
ce point a été important tout au long de l'étude.

Avec la théorie du travail de Marx, le travail correspond à un besoin naturel et
essentiel, permettant aux gens d'échanger avec la nature, permettant aux gens de
survivre, et donc comme condition d'existence. Le travail, en tant que pouvoir qui
façonne la nature, est réduit à la valeur d'échange qui conduit à l'accumulation de
capital d'individus et d'institutions avec des moyens de production plutôt qu'à la valeur
d'usage correspondant à un besoin des personnes dans les conditions du système
capitaliste. Par conséquent, la main-d'œuvre est obligée de produire une plus-value
pour le capital au moment de travailler sur la valeur d'usage et est aliénée dans le
processus de travail. Ayant les moyens de production dans la logique capitaliste de la
production, le capital transforme la force de travail en travail salarié dans son propre
intérêt. Dans la formulation de Marx, cela conduit à une marchandise de force de
travail aux yeux du travailleur. Comme condition de création de plus-value,
l'augmentation du temps de travail du travailleur et la vente de travail sur le marché et
la transformation en capital et en profit ouvrent la porte à l'aliénation. Le capital détient
le pouvoir d'exploiter le travailleur car il monopolise les moyens de production. Ainsi,
le capitaliste détruit la richesse des travailleurs pour produire de la richesse.

La plus-value considérée comme une source de profit s'est propagée à
l'ensemble du domaine de la vie grâce au développement des moyens de production et
à l'accès des matières premières au réseau mondial de circulation. En changeant les
processus de travail, les marchandises ont acquis des caractéristiques
informationnelles et culturelles, et ce type de travail a été conceptualisé en termes de
« travail intangible » et de « travail numérique ». Le concept de travail immatériel est
important en ce qu'il met en évidence deux aspects du travail. Le premier est le travail intangible en termes de contenu informationnel de la marchandise, et le second est le
travail intangible comme activité qui produit le contenu culturel de la marchandise. Le
premier est basé sur le besoin croissant de compétences en cybernétique et en
informatique liées à la force de travail. Le second implique une série d'activités qui ne
sont pas considérées comme des affaires : de nombreuses activités pour la mode, la
consommation, la détermination de l'opinion publique. Aujourd'hui, l'une des sources
de productivité est l'intégration de la main-d'œuvre scientifique dans les secteurs
primaire et secondaire. Le travail intangible est la forme de travail intangible pour
Lazzarato, Hardt et Negri, avec le changement dans la nature de l'information et la
nature du travail. Dans le processus d'informatisation, le travail a acquis une apparence
intangible car la production n'a produit aucun matériau ni produit permanent. Par
conséquent, l'informatisation de la production est traitée avec la dimension
communicationnelle du travail immatériel. Dans l'étude, on peut dire que le travail et
le travail intangible sont entrelacés et se complètent au point de contact.

Dans la dernière partie de la thèse, l'importance de la communication dans les
processus de production et les processus de production et de consommation qui ont
lieu à partir du terrain de communication sont discutés à travers les discussions sur la
modernité liquide et le travail. Les politiques économiques néolibérales et les
infrastructures de communication ont été libérées au profit des entreprises
commerciales et les processus de marchandisation du contenu informationnel ont été
pavés. L'importance du réseau a augmenté dans la consommation des extrants de
production et le capital a cherché à augmenter les processus de consommation
nécessaires à la production. Cependant, ce processus, qui transforme également la
consommation, a créé des individus qui produisent en consommant. Avec la
propagation d'Internet, le comportement et les interactions des utilisateurs ont été
intégrés à l'accumulation de capital avec l'aide de l'industrie de la publicité. Le concept
du producteur de Toffler était un concept qui a été souligné tout au long de l'étude car
il succédait au flou de la ligne séparant le producteur et le consommateur. Facilité
d'utilisation, sociabilité et donnant à l'utilisateur la liberté de charger son contenu à sa
guise, le Web 2.0 a joué un rôle important dans l'accumulation de capital et a été au
centre de ce flou. Dans tous ces processus, il a été observé que la structure lourde du
capital restait dans une zone de mouvement et de circulation continue. Lorsque les
concepts de flexibilité, d'incertitude et d'insécurité de Bauman ont été pris en considération à la lumière de tous ces processus, le fait que la source de profit soit
passée des objets matériels aux idées a sauvé le capital de la dépendance quelque part.
Bien que ce soit le cas, tout ce qui a laissé sa configuration future à ce jour a été vécu
dans une dynamique à court terme. Le traitement des trois éléments de Bauman à cet
égard avec les processus de travail et le développement des technologies de
l'information et de la communication a constitué l'aspect original de l'étude. Parce que
quand on regarde la discutions théoriques et les recherches empiriques, le nombre
d'études qui se concentrent sur les points d'intersection et de décomposition de la
modernité liquide et de la discussion du travail sont très peu nombreux.

Mots clés: Modernité liquide, Travail numérique, Valeur-travail, Communication, Médias sociaux