Streptozotosin ile tip 1 diyabet oluşturulan sıçanlarda liken ekstraktlarının böbrek üzerine etkileri
The effects of lichen extracts on kidney in streptozotocin-induced type 1 diabetic rats
Yazar: TÜLAY ÖZHAN BAKIR
Danışman: PROF. DR. FATİME GEYİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, streptozotosin (STZ) ile diyabet oluşturulmuş sıçanlarda böbrek dokusu üzerine ilk defa Cetraria islandica ve Pseudevernia furfuracea liken türlerinin etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Sprague-Dawley cinsi 10 grup sıçan kullanıldı (n=7). Kontrol grupları ve tek başına liken diyeti verilen gruplar hariç diğer beş grupta 50 mg/kg tek doz intraperitonal (IP) STZ enjeksiyonu ile diyabet modeli geliştirildi. Diyabet oluşumunu takiben sulu liken ekstreleri 5-500 mg/kg doz aralığında 14 gün boyunca hayvanlara IP yoluyla verildi. Deneme süresince hayvanların vücut ağırlıkları, yem ile su tüketimleri ve kanlarındaki şeker seviyesi tespit edildi. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek böbrekleri çıkarıldı. Böbrek dokusundaki histolojik değişiklikler Hematoksilen-Eozin (H&E), Periyodik Asit Schiff (PAS), Masson Trikrom ve Amiloid boyama yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Diğer taraftan, biyokimyasal metotlar kullanılarak hücresel antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler tespit edildi. Oksidatif stres düzeyinin belirlenebilmesi için de malondialdehit (MDA) seviyesi ölçüldü. Diyabetli grupta vücut ağırlıklarının belirgin bir şekilde azaldığı, tüketilen yem ve su miktarları ile kan şeker seviyesinin kontrol grubuna kıyasla belirgin bir şekilde arttığı gözlendi. Bu grupta, antioksidan enzimlerin aktivitesinin azaldığı ancak MDA düzeyinin artmasıyla yoğun bir oksidatif stresin oluştuğu ve böbrek dokusunda belirgin histopatolojik anormalliklerin ortaya çıktığı görüldü. Farklı dozlarda tek başlarına uygulanan liken ekstraktlarının çalışılan parametreler üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmadığı tespit edildi. Pseudevernia furfuracea sulu ekstraktı (PFSE) ile kıyaslandığında Cetraria islandica sulu ekstraktı (CISE)'nın diyabetik hayvanlarda antioksidan savunmayı kısmen destekleyerek, MDA düzeyini önemsiz bir şekilde azalttığı bununla birlikte böbrek patolojisi üzerinde tedavi edici bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldı. Sonuç olarak, CISE'nin diyabetli hayvanlar ve böbrekleri üzerinde yeterince tedavi edici özelliğinin olmadığı kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, the effects of two lichen species, Cetraria islandica and Pseudevernia furfuracea were firstly investigated on STZ-induced diabetic rat kidney tissue. Ten groups Sprague-Dawley rats were used (n=7) for this purpose. The diabetes model was developed by the injection of 50 mg/kg single intraperitoneal dose of streptozotocin (STZ) on the five groups except for control and lichen diet alone. Following the formation of diabetes, water extracts of lichen from 5 to 500 mg/kg dose range were given to rats by intraperitoneal injection for fourteen days. Duration trial, body weight of animals, feed and water consumption and blood sugar levels were determined. At the end of these processes, the animals were sacrificed and kidney tissue were excised by dissection. Histological changes of kidney tissue were evaluated by using Haematoxylen-Eosin (H&E), Periodic Acid Schiff (PAS), Masson Trichrom and Amyloid staining methods. On the other hand, the changes in the cellular antioxidant defense system were evaluated by using biochemical methods. Malondialdehyde (MDA) levels were measured to determine the level of oxidative stress. It was observed that body weight significantly decreased in diabetic group and water and feed consumption levels and blood sugar levels were increased significantly in comparison to that the control group. In this group, it was shown that the activity of antioxidant enzymes decreased but an intense oxidative stress occurred by increasing levels of MDA and histopathological abnormalities were seen to ocur in kidney tissue. Different doses of the lichen extracts alone did not demostrate negative effect on the studied parameters. It was found that CISE insignificantly decreased MDA levels by partially supporting an antioxidant defense compared to PFSE in diabetic rats and have no therapeutic effects on kidney pathology. As a result, it was concluded that CISE has no enough therapeutic feature on diabetic animals and their kidney tissue.