Beyin tümörü ameliyatı olan hastaların hareket korkusu ile mobilizasyon düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between fear of movement and mobilization levels of patients with brain tumor surgery
Yazar: EMİNE ÖNER KARAVELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA KOÇAŞLI ; DOÇ. DR. ERCAN BAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Araştırma, beyin tümörü ameliyatı olan hastaların ameliyat sonrası hareket korkusu ile mobilizasyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı tipteki araştırma Nisan-Ekim 2022 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde Beyin ve Sinir Cerrahisi kiliniğinde beyin tümörü nedeniyle ameliyat olmuş 80 hasta ile yapıldı. Veriler Tanıtıcı Özellikler Formu, Tampa Kinezyofobi Ölçeği, Hasta Hareketlilik Ölçeği ve Gözlemci Hareketlilik Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler ile Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Bonferroni düzeltmesi gibi yöntemler kullanıldı. 
Hastaların %53,7'sinin kadın, yaş ortalamasının 46,78±15,71 (yıl) olduğu ve %58,7'sinin daha önce düşme öyküsü olmadığı ve %68,7'nin mobilizasyon sırasında düşmekten korkmadığı belirlendi. Hastaların 1.gün değerlendirilen Tampa Kinezyofobi Ölçeği değeri, 2., 3. ve 4. güne göre; 2.gün değeri ise 3. ve 4.gün değerlerine göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (ꭓ2=156,210; p=0,000). Hastaların Hasta Hareketlilik Ölçeği ve Gözlemci Hareketlilik Ölçeği değerleri arasında anlamlı farklılık saptandı.  1.gün değerleri, 2., 3. ve 4. gün değerlerine göre; 2. gün değerleri, 3. ve 4.gün değerlerine göre; 3. gün değeri ise 4. gün değerine göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (ꭓ2=162,920; p=0,000, ꭓ2=193,442; p=0,000). Daha önce düşme deneyimi yaşama ve düşme korkusu bulunma durumuna göre 1., 2., 3. ve 4. gün Tampa Kinezyofobi Ölçeği, Hasta Hareketlilik Ölçeği ve Gözlemci Hareketlilik Ölçeği değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi (p<0,05). Ölçekler arasındaki ilişki incelendiğinde ise; 1., 2., 3. ve 4. gün kullanılan ölçekler arasında pozitif yönde orta derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,05).
Sonuç olarak; beyin tümörü ameliyatı olan hastaların ameliyat sonrası, hareket korkuları arttıkça mobilizasyon düzeylerinde azalma olduğu belirlenmiştir. Konu ile ilgili hemşireler, hastaların hareket korkuları ve mobilizasyon düzeylerini değerlendirmeli, mobilizasyon konusunda cesaretlendirmeli, ilgili eğitim programlarını da içeren disiplinerarası bir ekip oluşturulmalıdır.

Abstract:
The study was carried out to examine the relationship between fear of movement and mobilization levels in patients who had brain tumor surgery. This descriptive study was conducted with 80 patients who had undergone surgery for a brain tumor in the Neurosurgery clinics of Hacettepe University Medical Faculty Hospital and Ankara Bilkent City Hospital between April and October 2022.  Data were collected using questionary form, Tampa Kinesiophobia Scale, Patient Mobility Scale, and Observer Mobility Scale. Frequency tables, descriptive statistics and methods such as Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Bonferroni correction were used in the analysis of the data. 
It was determined that 53.7% of the patients were female, the average age was 46.78±15.71 (years), 58.7% had no history of falling before, and 68.7% were not afraid of falling during mobilization. The Tampa Kinesiophobia Scale value of patients evaluated on the 1st day in comparison to the 2nd, 3rd and 4th days and also the 2nd day value in comparison to the 3rd and 4th day values  was found to be significantly higher  (ꭓ2=156.210; p=0.000). A significant difference was found between the values of the Patient Mobility Scale and the Observer Mobility Scale of the patients. 1st day values, in comparison to the 2nd, 3rd and 4th day values; 2nd day values, in comparison to 3rd and 4th day values; 3rd day value in comparison to the 4th day value was found to be significantly higher (ꭓ2=162,920; p=0,000, ꭓ2=193,442; p=0,000). A statistically significant difference was found in terms of Tampa Kinesiophobia Scale, Patient Mobility Scale and Observer Mobility Scale values on the 1st, 2nd, 3rd and 4th days according to previous experience of falling and having fear of falling (p<0.05). When the relationship between the scales is examined; it was determined that there was a moderate and statistically significant positive correlation between the scales used on the 1st, 2nd, 3rd and 4th days (p<0.05).
In conclusion, it was determined that the mobilization levels of patients who had brain tumor surgery decreased as their fear of movement increased after surgery. Related nurses should evaluate patients' fear of movement and mobilization levels, encourage them for mobilization, and an interdisciplinary team that includes relevant training programs should be created.