Ali Cevheri'nin "Tercüme-i Nisabü'l-İhtisab" isimli eseri: Latinize ve tahlil
Ali Jawhari's work: "Tarcuma Nisab al-İhtisab" transliteration and analysis
Yazar: SHAHİN KHANJANOV
Danışman: PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Ali Cevheri = Ali Cevheri ; Hisbe teşkilatı = Hisba organization ; Tercüme-i Nisabü'l-İhtisab = Tercüme-i Nisabü'l-İhtisab

Özet:
Ali Cevheri'nin "Tercüme-i Nisâbü'l-İhtisab" isimli eserinin latinize ve tahlilini yaptığımız bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı ve önemi üzerinde durulmuş ve çalışmada takip ettiğimiz metod hakkında bilgi verilmiştir. 
"Hisbe Teşkilatı" başlığını taşıyan birinci bölümde latinizesini yaptığımız eserin ait olduğu hisbe alanı genel olarak tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde Hisbe'nin sözlük ve terim anlamları verilmiş, önemi, görev alanı ve devlet teşkilatı içerisindeki konumuna değinilmiş ve genel hatlarıyla tarihi gelişimi ele alınmıştır. Bölümde eserin tercümesinin yapıldığı dönem olan Osmanlı dönemi İhtisab Müessesesi biraz daha ayrıntılı şekilde ele alınmış, müessesenin tarihi gelişim serüvenine değinilmiş ve yerine getirdiği görevler hakkında bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde eserin tahliline yer verilmiştir. Bölümde öncelikle latinizesini yaptığımız tercüme eserin tahliline geçmeden önce eserin müellifi Ali Cevheri'nin hayatı hakkında bilgi verilmiş ve eserleri kısaca tanıtılmaya çalışılmıştır.  Daha sonra Tercüme-iNisâbü'l-İhtisab, metodu, önemi, hisbe literatürü içerisindeki konumu ve muhtevası açısından ele alınmış ve tercüme eser ile asıl eser arasındaki farklılıklara değinilmiştir. 
Çalışmamızın son bölümü olan üçüncü bölümde ise önce eserin latinizesinde kullandığımız nüshalar tanıtılmış ve latinizede kullandığımız yöntem belirtilmiş ve sonrasında eserin latinize edilmiş metnine yer verilmiştir.



Anahtar kelimeler: Tercüme-i Nisabü'l-İhtisab, Ali Cevheri, Hisbe, Sunami, Latinize

Abstract:
This study consists of a Latin transliteration and analysis comprised of an introduction and three chapters of Ali Jawhari's work. "Tarcuma Nisab al-İhtisab" itself being a translation from Arabic into Turkish of a previous work, Nisab al-İhtisab, in the same field. In the introduction, the study's subject, purpose and importance are discussed with information provided regarding the method followed during research. 
İn the first chapter titled Organization of Hisba, the field of Hisba pertaining to Ali Jawhari's work is generally mentioned. In this chapter, not only are both the lexical and terminological meanings of Hisba furnished, but so are the importance, assigned position and status within the state organization mentioned coupled with a discussion on the historical development of this organization. In this chapter, the position of Organization of Hisba during the Ottoman period has been generally discussed and the development of Hisba as an organization within the Ottoman State is mentioned with information regarding the duties performed by this organization provided in order to gain a more comprehensive understanding of the time and the realities faced by the author during composition.
In the second chapter, the work in question pertaining to of our research is analyzed. Specificially, before analyzing the translated work that we transliterated,information about author Ali Jawhari's life as well as his Works is given and then we discussed the method, importance, content and value in its respective field of the Tarcuma Nisab al-İhtisab, with the corpus of literature on Hisba. Finally in this chapter the differences between Tarcuma Nisâb al-İhtisab and its majör work Nisab al-İhtisab is discussed. 
In the third and final chapter firstly the manuscripts used for transliteration are introduced along with the method followed during transliteration indicated. Finally, the Latin transliteration of the text is provided.


Key words: Tarcuma Nisab al-İhtisab, Ali Jawhari, Hisba, Sunnami, Transliteration