Rasajilin ve pramipeksol  içeren farmasötik dozaj formlarında etken  maddelerin spektrofotometrik ve YPSK metodları ile miktar tayini
Quantitative determination of rasagiline and pramipexole active drug substances into pharmaceutical dosage forms with spectrophotometric method and HPLC
Yazar: SERPİL SEVİM
Danışman: PROF. DR. NEVİN ERK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Miktar tayini = Determination ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Pramipeksol = Pramipexole ; Rasajilin = Rasagiline ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; İlaç formülleri = Formularies

Özet:
Rasajilin ve Pramipeksol içeren Farmasötik Dozaj Formlarında Etken Maddelerin Spektrofotometrik ve YPSK Metodları İle Miktar Tayini
Bu tez çalışması kapsamında, Rasajilin ve Pramipeksol etken maddelerinin miktar tayinleri için hızlı, basit, ekonomik, duyarlı ve seçici spektrofotometrik ve yüksek performanslı sıvı kromatografik yöntemler analiz yöntemleri geliştirilmiş ve bu yöntemler ticari farmasötik dozaj formlarına da uygulanmıştır. 
Rasajilinin en iyi çözündüğü ortamda (0,1 N HCI) UV spektrofotometrede 220-300 nm dalga boyları arasında tarama yapılarak maksimum absorbansları; 263,9 nm ve 270,4 nm dalga boyunda ölçülmüştür. 1. Türev değerleri; 262,0 nm, 265,9 nm, 269,2 nm, 271,9 nm ve 2. Türev değerleri; 264,3 nm, 267,9 nm, 270,5 nm, 273,0 nm dalga boylarında tespit edilmiştir. 1.Türev ve 2.Türev Lineer regresyon kalibrasyon eğrisi 39-273 µg/mL Rasajilin konsantrasyon aralığında doğrusaldır.
Rasajilin YPSK analizi 210 nm dalga boyu, 1 mL/dk akış hızı, hareketli faz içeriği % 25'lik amonyak ile pH 3,0'e ayarlanmış ACN:Su:Perklorik Asit (250:750:5, h/h/h) çözelti karışımının C18 kolon (100 x 4.6 mm x 5 µm) üzerinden pompalanması ile gerçekleştirilmiştir. YPSK metodunda lineer regresyon kalibrasyon eğrisi 39-117 µg/mL Rasajilin konsantrasyon aralığında doğrusal olduğu belirlenmiştir. Lineer regrasyon eşitliği y = 1,46545 x + 7,55322 10-3, tespit limiti (LOD) 0,31 µg/mL ve ölçüm limiti (LOQ) 1,01 µg/mL olarak bulunmuştur. 
Birinci yöntemde Pramipeksol tayini için spektrofotometrik teknik 1. Türevde 249 ve 280 nm'de türev absorbans değeri ölçülerek yapılmıştır. 1. Türev tekniğinde absorbans ve konsantrasyon grafiği, tespit limiti 1,5 ng/mL ve ölçüm limiti 4,5 ng/mL ile 5,0 - 35,0 µg/mL aralığında doğrusaldır.
Pramipeksol için ikinci yöntem, iç standart olarak tamsulosin HCI kullanılan YPSK yöntemine dayanmaktadır. Bu yöntemde, kromatografik ayırma 263 nm'de 1,0 mL/dk akış hızıyla, 25°C'de, bir Lichrospher 60 RP kolonu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Eluent 0,01 M amonyum asetat (pH 4,4) ve asetonitril (35:65, h/h)'den oluşmuştur. Doğrusallık 10,0-30,0 µg/mL aralığında 100,5 ± 1,10 ortalama geri kazanım ile bulunmuştur. Tespit limiti (8 ng/mL) ve ölçüm limiti (50 ng/mL) değerleri hesaplanmıştır.
Geliştirilen ve ICH (Q2B, 1996) ve FDA (2000) guidelines'a göre valide edilen yöntemler farmasötik ürünlerde Rasajilin ve Pramipeksol miktarının belirlenmesinde başarılı olmuştur.

Anahtar sözcükler: Anti-Parkinson ajan, Rasajilin Mesilat, Pramipeksol dihidroklorür monohidrat, Türev spektrofotometri, Yüksek performanslı sıvı kromatografi.

Abstract:
Quantitative Determination of Rasagiline and Pramipexole Active Drug Substances into Pharmaceutical Dosage Forms with Spectrophotometric Method and HPLC
With the scope of this thesis; quick, simple, economical, sensitive and selective high-performance liquid chromatography and spectrophotometric analysis methods have been developed for quantitative determination of Rasagiline and Pramipexole active drug substances and been applied to commercial dosage forms.
Maximum absorbances were measured at 263,9 nm and 270,4 nm wavelengths in the medium where rasagiline best resolved (0,1 N HCl) by UV spectrophotometry scanning at 220-300 nm. First derivative values are determined at 262 nm, 265,9 nm, 269,2 nm, 271,9 nm wavelengths and Second derivation values are determined at 264,3 nm, 267,9 nm, 270,5 nm, 273 nm wavelengths. First and second derivative linear regression calibration curve is linear at 39-273 µg/mL Rasagiline concentration range.
Rasagiline HPLC analysis is realized by using a C18 column (100 x 4.6mm x 5µm) at 210 nm and 25% ammonium, pH 3.0 ACN-Water-Perchloric acid (250:750:5 h/h/h) mixture at a flow rate of 1 mL/min is used as mobile phase. At HPLC method, linear regression calibration curve is linear at 39-117 µg/mL Rasagiline concentration range. Linear regression equation is found as y=1,46545x + 7,55322 10-3, LOD (Limit of detection) 0,31µg/mL and LOQ (Limit of Quantification) 1,01 µg/mL.
In the first method, the first derivative spectrophotometric technique the determination of pramipexole dihydrochloride monohydrate was acquired by measuring the amplitude at 249 and 280 nm. The concentration and absorbance plot were rectilinear over the range of 5,0-35,0 µg/mL with a lower detection limit of 1,5 ng/mL and quantification limit of 4,5 ng/mlb in the first derivative technique.
The second method for pramipexol was based on the high-performance liquid chromatography using an internal standard which is tamsulosin HCl. Chromatographic separation was obtained by using a Lichrosper 60 RP column at 250C and 0,01 mol/L ammonium acetate (pH:4.4): acetonitrile (35:65 by volume) as the eluent, at a flow rate of 1,0 mL/min at 263 nm in this method. The linearity range was determined as 10,0-30,0 µg/mL with mean recovery 100,5 ± 1,10. Limit of quantification (50 ng/mL) and limit of detection (8 ng/mL) were calculated.
The developed and validated (according to ICH (Q2B,1996) and FDA (2000) guidelines) methods were successful in finding the quantity of rasagiline and pramipexole in pharmaceutical products.

Keywords: Anti-Parkinson agent, Rasagiline, Pramipexol dihydrochloride monohydrate, Mesylate, Derivative spectrophotometry, High-performance liquid chromatography.