Problemli pornografi kullanımı deneyiminde psikolojik iyi oluşta duygu düzenleme ve ahlaki tutarsızlığın rolü: Karma bir araştırma
The role of emotional regulation and moral incongruence on psychological well-being in the experience of problematic pornography use: A mixed study
Yazar: EREN MURAT DİNÇER
Danışman: PROF. DR. HALİL EKŞİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel bağımlılık = Sexual addiction ; Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction ; Pornografi = Pornography ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence

Özet:
Bu çalışmada problemli pornografi kullanımı deneyiminde psikolojik iyi oluşta duygu düzenleme ve ahlaki tutarsızlığın rolü araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla karma modellerden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında üç kişiyle derinlemesine görüşmeler yapılmış ve veriler Giorgi'nin betimleyici fenomenolojik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Buna göre problemli porno kullanımını deneyiminin psikolojik yapısı çıkarılmıştır. Bu bileşenler 1) porno ile ilk tanışma ve kullanımın başlaması, 2) pornoya karşı tutumu şekillendiren perspektifler, 3) kullanım motivasyonları, 4) kullanıma etki eden faktörler, 5) porno kullanımını problemli olarak görmeye başlama ve 6) problemli pornografi kullanımına karşı yapılan girişimler olarak bulunmuştur. 
Araştırmanın nicel aşamasında ise problemli porno kullanımının açıklanmasında son yıllarda öne çıkmış bir model olan Ahlaki Tutarsızlığa Bağlı Pornografi Problemleri Modeli (Pornography Problems Due to Moral Incongruence Model) yapısal eşitlik modeline göre incelenmiştir. Bunun için nitel aşamadan elde edilen verilerden ve literatürden yararlanılarak problemli porno kullanımına dair bir soru havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşünün ardından son hali verilen ölçek açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin ardından 13 maddelik Problemli Porno Kullanım Ölçeği oluşturulmuştur. Benzer şekilde dört maddelik Pornoya Karşı Ahlaki Onaylamama Ölçeği geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçekler, duygu düzenlemede öz yeterlilik ve psikolojik iyi oluş ölçeği, kullanıma ve demografik özelliklere dair sorularla birlikte 18 yaş üstündeki 143 kadın, 249 erkek, 3 diğer ve 3 de cinsiyetini belirtmek istemiyorum diyen toplam 398 kişiye uygulanmıştır. Böylece ahlaki uyumsuzluğa bağlı pornografi sorunları modelinin üç bileşeni olan duygu disregülasyonu ve dürtü kontrolündeki bireysel farklar, kullanım alışkanlıkları ve ahlaki onaylamamanın psikolojik iyi oluş üzerindeki etkilerine bakılmıştır. Kullanım süresiyle oluşturulan yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre duygu düzenlemede öz yeterliliğin, porno kullanım süresine, problemli porno kullanımına ve psikolojik iyi oluşa etki ettiği görülmüştür. Yine porno kullanım süresinin de hem pornoya karşı ahlaki onaylamamaya hem de problemli porno kullanımına etki ettiği görülmüştür. Pornoya karşı ahlaki onaylamamanın da problemli porno kullanımına etki ettiği bulunmuştur. Problemli porno kullanımının da psikolojik iyi oluş üzerinde etkisinin olduğu gözlenmiştir. Porno kullanım sıklığıyla oluşturulan yapısal eşitlik modelinde ise ilk modelden farklı olarak duygu düzenlemenin porno kullanım sıklığı üzerindeki anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bu haliyle bakıldığında birinci modelin de ahlaki tutarsızlığa bağlı pornografi problemleri modelini onayladığı ikinci modelin ise kısmen onayladığı görülmektedir. 
Problemli porno kullanımı ile diğer ilişkili nicel bulgulara bakıldığında erkek, bekar ve cinsel hayatı olmayanlarda problemli porno kullanım puanları daha yüksektir. Yine yaş ve eğitim düzeyi düştükçe PPK puanları artmaktadır. Benzer şekilde son altı ayda pornografi kullanımları dolayısıyla sıkıntı yaşama puanı erkek, bekar, cinsel hayatı olmayan, öğrenci ve çalışmayan kişilerde daha yüksektir. Genel olarak daha genç yaş gruplarında sıkıntı yaşayan kişilerin oranları diğer gruplarındakinden anlamlı derecede yüksektir. Gruplara ayrılmamış yaş değişkeniyle son altı ayda sıkıntı yaşama puanıyla negatif yönde zayıf bir korelasyonu söz konusudur. Yine eğitim olarak yaş gruplarının içerisinde sıkıntı yaşadım diyenlerin oranlarının en yüksek olduğu grup lise mezunu ve altı olan gruptur. Bu oran eğitim seviyesi daha yüksek gruplarda eğitim düzeyinin artışına paralel olarak düşmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the role of emotion regulation and moral incongruence in psychological well-being in the experience of problematic pornography use. For this purpose, exploratory sequential design of mixed models were conducted. In the qualitative part of the research, in-depth interviews were conducted with three people and the data were analysed by Giorgi's descriptive phenomenological analysis method. Accordingly, the psychological structure of the experience of problematic porn use is extracted. These components were found as 1) the first exposure with porn and the beginning of its use, 2) the perspectives that shape the attitude towards porn, 3) the motivations for use, 4) the factors affecting the use, 5) the beginning of perceiving porn use as problematic and 6) the attempts against the problematic use of pornography.
In the quantitative part of the research, the Pornography Problems Due to Moral Incongruence Model, which is a prominent model in recent years in explaining problematic porn use, was examined according to the structural equation model. For this, a pool of questions on problematic porn use was created by using the data obtained from the qualitative stage and the literature. Following the expert opinion, the 13-item Problematic Porn Use Scale was created after the exploratory and confirmatory factor analyses. Similarly, the 4-item Scale of Moral Disapproval of Pornography was developed. The scales developed, regulatory emotional self-efficacy and psychological well-being scale, together with questions about use and demographic characteristics, were applied to a total of 398 people over the age of 18 consist of 143 women, 249 men, 3 other and 3 people not defined their gender. Thus, the effects of the three components of the Pornography Problems Due to Moral Incongruence Model -emotional regulation, habits of use, and the moral disapproval- on psychological well-being were examined. According to the results of the structural equation model created with the duration of use, it was seen that self-efficacy in emotion regulation had an effect on porn use, problematic porn use and psychological well-being. Again, the duration of porn use has been shown to affect both moral disapproval against porn and problematic porn use. Moral disapproval of porn has also been found to have an impact on problematic porn use. Problematic porn use has also been observed to have an effect on psychological well-being. In the structural equation model created by the frequency of porn use, unlike the first model, emotion regulation did not have a significant effect on the frequency of porn use. As such, it is seen that the first model approves the model of pornography problems due to moral inconsistency, while the second model partially approves.
The other quantitative findings associated with problematic porn use, problematic porn use scores are higher in male, single with non-sexual life. Again, as the age and education level decreases, PPU scores increase. Similarly, in the last six months, the score of experiencing distress due to pornography use is higher in male, single, non-sexual life, student and non-working people. In general, the proportion of people experiencing distress in younger age groups is significantly higher than in other groups. There is a weak and negative correlation with the ungrouped age variable with the score of experiencing distress in the last six months.Again, the group with the highest rates of those who admit they have experienced difficulties was the group with high school graduation and below. The rate of having experienced distress decreases in parallel with the increase in the level of education in groups with higher levels of education.