Yol ve trafik koşullarının kent içi otobüs sisteminin güvenilirliğine etkisi
Effect of road and traffic conditions on reliability of urban bus system
Yazar: ZÜLAL GİZİL DÜBÜŞ
Danışman: PROF. DR. HALİM CEYLAN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Güvenilirlik = Reliability ; Toplu taşımacılık = Public transportation ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Günümüzde büyük kentlerdeki hızlı nüfus artışına bağlı artış gösteren özel araç sahipliği, sebep olduğu trafik sıkışıklıkları nedeniyle daha fazla karayolu ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Toplumun özel araç kullanımını azaltmanın en etkili yolu toplu taşımayı cazip hale getirip, bir seçenek olarak sunmaktır. Toplu taşımada toplam veya algılanan seyahat süreleri, gecikmeler, maliyet, konfor, güvenlik, durum ve alternatiflerin zaman ve mekandaki kullanılabilirliği ve güvenilirlik gibi faktörler yolcular tarafından oldukça önem taşımaktadır. Toplu taşımaya olan ilginin artması için bu faktörler iyileştirilmelidir. Bu çalışma kapsamında toplu taşımanın güvenilirlik faktörü incelenmiş ve nasıl daha güvenilir bir hizmet verilebileceği araştırılmıştır. Güvenilirlik, hizmetin çalışma olasılığı, zaman çizelgelerine ve planlanan sefer sıklıklarına uyma ve bir hedefe belirlenen zamanda ulaşma becerisi olarak tanımlanabilir. Çalışma kapsamında Denizli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım A.Ş.'ye bağlı olan bir otobüs hattı seçilmiş, bu otobüs hattının 01.07.2020-30.08.2020 tarihleri arasındaki hafta sonu ve resmî tatiller çıkarılarak elde kalan günlerde sabah zirve saat, akşam zirve saat, zirve dışı saat 1 ve zirve dışı saat 2 olarak belirlenen zaman aralıklarında duraklara giriş saat verileri düzenlenmiştir. Otobüs güzergahının üzerinde önem taşıdığı belirlenen 20 durak seçilerek bu duraklar için en çok tekrar eden durağa giriş saati sabit kabul edilerek duraklara geç ve erken giriş yapılan süreler durağa erken gelinen ve geç kalınan süreler olarak adlandırılmıştır. Çalışmada durağa erken gelinen ve geç kalınan süreler dikkate alındığında Genelleştirilmiş Pareto İstatistiksel Dağılımına uygun olduğu bulunmuştur. Ayrıca, duraklar arası hızın ve yolcu biniş sayısının otobüs sefer hareket saatlerindeki sapma sürelerine bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Nowadays, private vehicle ownership, which has increased due to the rapid population growth in big cities, reveals the need for more highways due to the traffic jams it causes. The most effective way to reduce the use of private vehicles by the society is to make public transportation attractive and offer it as an option. In public transport, factors such as total or perceived travel times, delays, cost, comfort, safety, availability and availability of alternatives in time and space, and reliability are of great importance for passengers. These factors should be improved in order to increase the interest in public transport. Within the scope of this study, the reliability factor of public transportation was examined and it was investigated how to provide a more reliable service. Reliability can be defined as the service's ability to operate, to comply with schedules and planned frequency of departures, and to reach a target at a specified time. Within the scope of the study, a bus line connected to Denizli Metropolitan Municipality Transportation Inc. was selected, the weekend and public holidays excluded between 01.07.2020-30.08.2020, on the remaining days, the entrance time data to the stops were arranged at the time intervals determined as morning peak hour, evening peak hour, non-peak hour 1 and non-peak hour 2. 20 stops that were determined to be important on the bus route were selected. For these stops, the most repetitive entrance time is accepted as fixed, and the late and early entry times to the stops are named as the times that arrive at the stop early and stay late. In the study, it was found that the stop corresponds to the Generalized Pareto statistical distribution when taking into account early and late periods. Furthermore, it was determined that the speed between stops and the number of passenger boarding did not affect the deviation times in bus travel hours.