Samsun, Ordu ve Rize kentlerinin bazı kıyı parklarındaki bitki kompozisyonlarının mekansal yapı yönünden incelenmesi
Investigation of the plant compositions as a spatial structure in the some coastal parks of Samsun, Ordu and Rize cities
Yazar: NESRİN SIRTKAYA
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Tarihsel süreç incelendiğinde, insanların rekreasyonel ihtiyaçlarının devamlı bir artış içerisinde olduğu bilinmektedir. Özellikle kentsel yaşamın getirdiği stres bu ihtiyacın artmasına neden olmaktadır. Bu sebeple de kent insanının farklı cinsiyet, yaş, meslek grupları ve özellikle yaşam farklılıkları için kent içinde rahatlayabileceği, canlılık kazanabileceği, hem ruhsal hem de bedensel olarak yenilenebileceği çeşitli mekânların kazandırılması gerekmektedir. Bu mekanlar içerisinde en önemlisi kentsel rekreasyon alanları olarak hizmet veren kent parklarıdır.Yapılan çalışmada Samsun, Ordu ve Rize kentlerinin bazı kıyı parklarındaki bitki tür çeşitliliğinin yanı sıra, mekânsal yapıyı oluşturan bitki kompozisyonlarının görsel ve işlevsel özelliklerinin araştırılması, bu bağlamda tasarım kriterleri açısından kullanıcı istek ve algılarının ele alınması amaçlanmıştır. Bu amaçla, kıyı parklarında yerinde gözlem, inceleme, analiz ve değerlendirme yapılmıştır. Öncelikle park alanları ana çevresel özelliklerine dayandırılan giriş, oturma, odak, sirkülasyon ve sınır olarak beş farklı mekansal kategoride tanımlanmıştır. Daha sonra bu mekânların peyzaj dokusunu oluşturmada kullanılan bitki materyali tespit edilmiştir. Son olarak, bitki materyalinin bitkisel tasarım yönünden analizi yapılmış, bitki kompozisyonlarının oluşturduğu mekânsal yapı incelenmiş ve estetik-fonksiyonel özellikleri dikkate alınarak kullanıcının mekan tercihleri etüt edilmiştir. Sonuç olarak, Samsun, Ordu ve Rize kentleri kıyı parklarının tümünde kullanıcılar için mekânların bitkilendirmesinde düşünülen görsel ve işlevsel değişkenler olumlu ve anlamlı bulunmuş olup mekân fotoğrafları bu yönde değerlendirilmiştir. Ayrıca, kullanıcıların vermiş oldukları cevaplara ait istatistiksel testlerden mekanlara göre oluşan tercihlerin birbirlerini sınıflandırdığı ve her mekanın illere göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Böylece daha ileride yapılacak park tasarımlarında nelere dikkat edilmesi gerektiği ortaya konulmuş ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Historical process analyses shows that human recreational requirements have been increased. Stress particularly caused by the city life leads to increasing of these requirements. Because of this, there is a necessity to build some kinds of landscape in the city areas for different sex, age, jobs and especially life difference of city?s humans so as to relax and refresh as a bodies and souls and can be gain eagerness. City parks giving service as a city recreational areas are the most important of these landscapes.The purposes of this study are researching visual and functional characteristics of plant compositions, identifying plant diversities and determining users? demands and perception within design criteria in some coastal parks in Samsun, Rize and Ordu. to do this, observation in the parks, researches, analyzes and evaluations were carried out. First of all, the parks defined into five different parts, which are entries, sitting areas, focus points, circulation and borders, basically according to their main environmental characteristics. Afterwards, plant materials having been used to create landscape texture in these areas were determined. In the last stage, these plant materials were analyzed to make plant design characteristics clear and users? preferences were researched by paying attention to visual and functional characteristics of the plants.As a result, visual and functional parameters to be used within plant design process were defined as ?positive? and ?significant? all over the research area. In addition, according to the questionnaires, preferences belonging to the users in a locality make some classifications regarding each others, and this situation has some differences depending on the cities. Hence, what should be done when designing a park was defined and some proposals were created.