Maneviyat ölçeği geliştirme çalışması
Spirituality scale development study
Yazar: HATİCE KÜBRANUR HATİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Maneviyat, insanın hem içsel hem de ilahi yönünü içermekle birlikte hayata anlam ve değer veren şeylerle de ilgilidir. Türkiye literatüründe maneviyat üzerine yapılan çalışmalar 2000'li yıllardan itibaren artış göstermiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki insanların manevi ihtiyaçlarını temel alarak kültürümüz ve değerlerimizle bütünleşen bir maneviyat ölçeği geliştirmek, literatürdeki maneviyat çalışmalarına yeni bir anlayış kazandırmaktır.
 Ölçek geliştirme sürecinde nitel aşamada 131 kişiye maneviyat ile ilgili sorular sorulmuştur. Alınan cevaplar ve literatür incelemesinden sonra madde havuzu oluşturulmuştur. Kapsam geçerliği uzmanlar tarafından incelenmiş ve gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Araştırma örneklemi Ankara, İstanbul ve Yozgat şehirlerinde yaşayan ve uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen 18 yaşından büyük bireylerden oluşmaktadır. Toplamda 54 maddeden oluşan ölçeğin "Var Olma" boyutu 18 madde, "Ait Olma" boyutu 9 madde, "Anlam Bulma" boyutu 16 madde ve "Kendini Aşma" boyutu ise 11 maddeden meydana gelmiştir. 
Maneviyat Ölçeği'nin geçerliğinin tespiti için AFA ve DFA analizleri kullanılmıştır. Ölçek, toplam varyans yüzdesinin 68,515'ini açıklamaktadır ve dört (4) boyuttan oluşmaktadır. Cronbach Alpha katsayısı ise 0,97 olarak hesaplanmıştır. 
Maneviyat Ölçeği'nin testi yarılama güvenirliğinin korelasyon değerlerine bakıldığında iki yarı korelasyon, Spearman-Brown korelasyonu ve Guttman Split Half korelasyonu sırasıyla 0,83, 0,91 ve 0,91 olarak hesaplanmıştır. Test tekrar test güvenirliğindeki iki uygulama arası korelasyon ise 0,75 değerini almıştır. Veriler incelendiğinde Maneviyat Ölçeği on sekiz yaş üstü bireyler için uygun geçerlik güvenirlik değerlerini almıştır.

Abstract:
Spirituality includes both the inner and divine side of the human being and is also regarding the things give meaning and value to life. Studies on spirituality in the Turkish literature have increased since the 2000s. The purpose of this study is to develop a spirituality scale integrates with our culture and values to the spiritual needs of people in Turkey, and to give insight a new understanding to spirituality studies in the literature.
131 people has been asked the quesions regarding spirituality on qualitative stage of the scale development process and an item pool was formed/created after the answers and literature reviewing. Content validity was examined by experts and necessary were made. The research sample consists of individuals determined by appropriate sampling method, over 18 years of age and living in Ankara, İstanbul and Yozgat. The Existence dimension of the scale, which consists of 54 items in total, consists of 18 items, Belonging dimension consists of 9 items, Finding Meaning dimension consists of 16 items and Self Transcendence dimension consists of 11 items.
An exploratory and confirmatory factor analysis was conducted to test the construct validity of the Spirituality Scale. It was obseved that there were four (4) factors explaining 68,515% of the total variance of the scale. Cronbach's alpha coefficient was calculated as 0,97.
 When the correlation values of half of the test reliability of Spirituality Scale were analyzed, the Two-half correlation, Spearman-Brown correlation and Guttman Split Half correlation were calculated as 0,83, 0,91 and 0,91 respectively. The correlation between two applications in test-retest reliability was found to be 0,75. Consequently received data show that the Spirituality Scale is a valid and reliable measurement tool for adults.