Edirne merkez ilçede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme İstasyonunda ölçülen partiküler madde 10 (PM10) bileşiminin araştırılması
Investigation of the particulate matter 10 (PM10) and composition of PM10 measured in air monitoring station of the ministry of environment and urban planning in Edirne central district
Yazar: İBRAHİM GÜL
Danışman: PROF. DR. FARUK YORULMAZ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Edirne = Edirne ; Hava kalitesi = Air quality ; Hava kirliliği = Air pollution ; Partiküler maddeler = Particulate matters ; Partiküller = Particles

Özet:
Hava kirliliği gerek ülkemizde, gerekse dünyada önemli bir halk sağlığı riski ve sorunu olarak gündemdeki yerini korumaktadır. Her yıl meydana gelen 4,3 milyon ölüm ev içi hava kirliliğine ve 3,7 milyon ölüm dış ortam hava kirliliğine atfedilmektedir. Bu bağlamda hava kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması ile milyonlarca insanın sağlığı, hatta hayatı kurtarılabilir.
Bu çalışmada amacımız; Edirne il merkezinde PM10 ve bileşimindeki element düzeylerinin, bu parametreler kaynaklı olası hava kirliliği ve kaynaklarının ortaya konmasıdır. Ayrıca çalışmamızda Edirne il merkezinde PM10 ve bileşimindeki elementler kaynaklı muhtemel sağlık sorunlarına tespit edilerek, çözüm önerileri geliştirilip ilgili kurumlarla paylaşılacaktır. 
Edirne T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme İstasyonunda PM10 değerleri saatlik olarak ölçülmekte ve ölçüm sırasında PM10'lar bir filtre kağıdı üzerinde saatlik olarak toplanmaktadır. Araştırmanın evrenini bu istasyonda 1 Ekim 2016-30 Eylül 2017 tarihinde ölçülen PM10 değerleriyle aynı zaman aralığında toplanan PM10 filtre kağıtları oluşturmaktadır. Çalışmamızda saatlik PM10 değerlerinden; ortalama, aşan saat sayısı, aşan gün sayısı, günlük ortalamayı aşan gün sayısı gibi değerler elde edilmiştir. PM10 filtre kağıtları ise TÜTAGEM' de 24 element (Be, B, Na, Mg, Al, K, Ca, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Sb, Ba, Tl, Pb) için analize tabi tutulmuştur.
Çalışmamızda Edirne Merkez ilçede PM10 yıllık ortalaması 44,08 µg/m3 bulunmuştur. Bu değer DSÖ yıllık PM10 sınır değeri olan 20 µg/m³'ten ve AB yıllık PM10 sınır değeri olan 40 µg/m³'ten üstünde olup, ülkemizde 2017 yılı için belirlenen PM10 yıllık sınır değeri olan 48 µg/m³'ün altında kalmıştır.  PM10 değerleri ortalama, aşan saat sayısı, aşan gün sayısı, günlük ortalamayı aşan gün bakımından kış döneminde yaz dönemine göre anlamlı olarak artmaktadır (p<0,05). Analiz yapılan 24 elementin hepsi PM10 bileşiminde bulunmuştur. Örneklem günlerinde PM ve bileşimindeki elementlerin tümünde kış dönemi ortalamalarının yaz dönemi ortalamalarına oranı  >1 çıkmıştır (p<0,05).
Sonuç olarak Edirne Merkez ilçede PM10 kaynaklı hava kirliliği vardır. Ülkemiz PM10 sınır değeri DSÖ ve AB sınır değerlerine çekildiğinde PM10 kaynaklı kirliliğin düzeyi katlanarak artmaktadır. PM10 ve bileşimindeki elementler kaynaklı hava kirliliği kış döneminde yaz dönemine göre anlamlı olarak artmaktadır.

Anahtar kelimeler: Edirne, hava kirliliği, sağlık,  PM10, PM10 bileşimi

Abstract:
Air pollution is a major public health risk and problem in our country and world. The annual 4.3 million deaths are attributed to household air pollution and 3.7 million deaths to outdoor air pollution. In this context, by means of prevention and reduction of air pollution, millions of people's health and lives can be saved.
Our aim in this study is to present the levels of PM10 and the levels of the elements in its composition; possible air pollution due to these parameters and their sources in Edirne. Also the possible health problems caused by PM10 and the elements in its composition will be determined and solution proposals will be developed and shared with relevant institutions.
PM10 values are measured on an hourly basis and PM10s are collected on a filter paper hourly during measurement in Edirne by Ministry of Environment and Urbanization Air Quality Monitoring Station. The research census is composed by PM10 filter papers collected at the same time interval as PM10 values measured from October 1, 2016 to September 30, 2017 in this station. Of our PM10 values per hour; the average number of hours exceeded, the number of days exceeding, the number of days exceeding the daily average, etc. were obtained. The PM10 filter papers are analyzed for 24 elements (Be, B, Na, Mg, Al, K, Ca, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Sb, Ba, Tl, Pb) in TÜTAGEM.
In our study, the annual average of PM10 was measured as 44,08 μg/m3 in Edirne. This value is above 20 μg / m³ which is the annual PM10 limit value of WHO and above 40 μg/m³ which is PM10 limit value of EU. But this value is below PM10 annual limit value of 48 μg/m³ determined for 2017 in our country. PM10 values were significantly higher in winter than in summer in terms of average, number of hours exceeding, number of days exceeding the daily average (p <0,05). All 24 elements analyzed were found in PM10 composition. During the sampling days, PM10 and all of the elements in its composition, the ratio of winter season average to summer season average was higher than 1 (p <0,05).
As a result, there is air pollution due to PM10 in Edirne. When our country's PM10 limit value is drawn to the WHO and EU limit values, the level of PM10-based pollution increases exponentially. The air pollution caused by PM10 and its elements composition is significantly higher in winter period compared to summer period.

Key words: Edirne, air pollution, health, PM10, PM10 composition