Sosyal bilgiler programında yer alan değerlerin ders kitaplarına yansıma düzeylerinin değerlendirilmesi
Determination of level of the values in course books reflection
Yazar: YAVUZ TOPKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYHAN DOĞAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırma, Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 5 yıl süreyle kullanılmasına onay verdiği ve Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi tarafından basılan 4., 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları ile özel yayınevleri tarafından basılan 4., 5. ve 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında programın belirlediği değerlere ne şekilde yer verildiğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Ayrıca yapılan çalışmada değer ve değerler eğitimi hakkında sosyal bilgiler branş öğretmenleri ile 4?5. sınıfları okutan sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin belirlenmesi de amaçlanmıştır.Araştırmada sosyal bilgiler ders kitapları inceleneceğinden çalışmada Nitel araştırma yöntemlerinden Doküman İncelemesi tekniği kullanılmıştır. Öğretmenlerin değer ve değerler eğitimi hakkındaki görüşlerini almak için de yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Çalışma, 2010?2011 eğitim öğretim yılında Artvin il merkezindeki ilköğretim okullarında görev yapan 6 sosyal bilgiler branş öğretmenine ve 4?5 sınıfları okutan 6 sınıf öğretmenine yapılan görüşmelerle tamamlanmıştır.Yapılan çalışma sonucunda, değerlerin genel olarak 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansıması incelendiğinde, ders kitaplarında en fazla gerçek görsel materyal (%31,6) ve düz metin (%31) aracılığıyla değerlere yer verildiği görülürken; gazete haberi ve yardımcı görsel materyal (%7,7), bilgi kutucuğu ve şiir (%5), mektup ve hikâye (% 4,2), fıkra (% 2,1), günlük ve internet haberi (% 0,7) şeklinde de değerlere ders kitaplarında yer verildiği görülmektedir.Değerlerin genel olarak 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansıması incelendiğinde ders kitaplarında en fazla gerçek görsel materyaller (%42,1) ve düz metin (%39,1) aracılığıyla değerlere yer verildiği görülürken, yardımcı görsel materyal (%7), bilgi kutucuğu (%4), gazete haberi (%3,5), şiir, hikâye ve günlük (%1,1), mektup (%0,5) şeklinde de değerlere ders kitaplarında yer verildiği görülmektedir. İnternet haberi gibi ders kitaplarında yer alan unsurların ise değer kazanımında hiç yer almadığı görülmektedir.Değerlerin genel olarak 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansıması incelendiğinde ders kitaplarında en fazla düz metin (%38,4) ve gerçek görsel materyaller (%32,5) aracılığıyla değerlere yer verildiği görülürken, yardımcı görsel materyal (%7,1), bilgi kutucuğu, gazete haberi ve internet haberi (%5,9), hikâye (%2,9) ve mektup ve şiir (%0,5) şeklinde de değerlere ders kitaplarında yer verildiği görülmektedir. Fıkra ve günlük gibi ders kitaplarında yer alan unsurların ise değer kazanımında hiç yer almadığı görülmektedir.Değerlerin genel olarak 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitabına yansıması incelendiğinde ders kitabında en fazla yardımcı görsel materyaller (%31,9) ve düz metin (%25) aracılığıyla değerlere yer verildiği görülürken, bilgi kutucuğu (%17), internet ve gazete haberi (%6,3), mektup ve yardımcı görsel materyal (%4,2), şiir ve hikâye (%2,1) şeklinde de değerlere ders kitabında yer verildiği görülmektedir. Fıkra ve günlük gibi ders kitaplarında yer alan unsurların ise değer kazanımında hiç yer almadığı görülmektedir.MEB'e bağlı yayınevlerinde hazırlanan sosyal bilgiler ders kitapları ile özel yayınevleri tarafından basılan sosyal bilgiler ders kitapları karşılaştırıldığında, özel yayınevleri tarafından bastırılan ders kitaplarında Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının belirlediği değerlere daha etkili bir şekilde yer verildiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Değerler, Değer Öğretimi, Sosyal Bilgiler Ders Kitapları

Abstract:
This research was conducted to determine how the4th grade, 5th grade, 6th grade and 7th grade course books approved by the k published by both the Ministry of National Education Press and private presses instruct the values defined by the Social Studies Curriculum. Furthermore in the study it was aimed to determine opinions of social studies teachers and primary school teachers teaching 4th and 5th grade.In the study Social Studies course books were such investigated that document analysis that is one of the qualitative research methods was used. Semi-structured interview was employed in order to define the teachers? opinions on the values education. The study was completed with an interview conducted with 6 social studies teachers and 6 primary school teachers who work in schools dependent on the Ministry of Education. The study was carried out in 2010-2011 instructional year in Artvin with studies 6 teachers and 6 primary school teachers teaching 4th and 5th grade.As a result of the analysis when 4th grade social studies course books were examined, it was seen that most of the books progressed mostly as real visual materials (31.6%) and plain text (31%). In addition to that newspaper news (5,6 %), and assistant visual material (7.7 %), information box and poem (5 %), letter and story (4,2 %), diary and internet news (2,1 %) were given place in the 4th course books. Nevertheless it was seen that the elements such as internet news, letter and article were not given any place in the 4th course books.When general reflections of the values to the 5th course books was investigated, it was seen that 5th grade course books progressed the values through mostly real visual material (42,1%) and plain text (39,1%). Besides assistant visual material (7 %), information box (4 %) newspaper news (3,5 %), poem, story and diary (1.1 %), and letter ( 0.5 %) were given place in the 5th course books. Nevertheless it was seen that the elements such as internet news, article were not given any place in the 5th course books.When general reflections of the values to the 6th course books was investigated, it was seen that 6th grade course books progressed the values through mostly plain text (38,4%) and real visual materials (32,5%). Furthermore assistant visual material (7,1 %), information box , newspaper news and internet news (5,9 %), story (2,9 %), letter and poem (0,5 %) were given place in the 6th course books. Nonetheless article and diary were not given any place in the 6th course books.When general reflections of the values to the 7th course books was investigated, it was seen that that 7th grade course books progressed the values through mostly real visual material (%31,9) and plain text (25%). Moreover information box (17%), internet and newspaper news (6,3%),, letter and assistant visual material (4,2%), poem and story (2,1%) were given in the 7th grade course books. Nevertheless it was seen that the elements such as article and diary were not given any place in the 7th course books.When the books published by the Ministry of National Education Press and the books published the private press were compared, it was found that the books published by the private press were more efficacious than the books published by the Ministry of National Education Press.Key Words: Values, Value Conveyance.Social Course Books.