Z kuşağı gençlerinin sosyal medya kullanımlarının dini öğrenmelerine etkileri: Fenomenolojik bir araştırma
The effects of social media use of Z generation youth on religious learning: A phenomenological research
Yazar: SÜMEYRA YAKUT
Danışman: PROF. DR. CEMİL ORUÇ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Din öğretimi = Religious teaching ; Gençler = Youngs ; Kuşaklar = Generations ; Sosyal medya = Social media ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal medyanın Z kuşağı gençleri tarafından nasıl algılandığını ve dini öğrenmelerini nasıl etkilediğini tespit etmektir. Çalışmamızda nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda betimsel tarama ve ilişkisel tarama desenlerinden nedensel karşılaştırma ve korelasyonel desen, nitel boyutunda ise olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünün evreni Adıyaman merkez ilçe sınırları içerisinde yer alan okullarda öğrenim gören Z kuşağı gençleri olarak belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel işlemler sonrasında araştırmanın örneklemi olarak 282 genç seçilmiştir. 
Nicel verilerin toplanması amacıyla "Sosyal Medyanın Z Kuşağı Gençlerinin Dini Öğrenmelerine Etkisi Anketi" oluşturulmuştur. Elde edilen veriler SPSS paket programıyla test edilmiştir. Test sonucunda verilerin normal dağılıma uygun olduğu görülmüş araştırmanın alt problemleri doğrultusunda uygun parametrik istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. İki gruba ait olan ortalamaların birbirinden farklı olup olmadığını test etmek amacıyla kullanılan t-testi sonuçlarında, sosyal medyanın Z kuşağı gençlerinin dini öğrenmelerine etkisinde öğrenciler arasında cinsiyete göre anlamlı bir fark görülmüştür (p<.05). Çalışmaya katılan kadınların sosyal medyanın Z kuşağının dini öğrenmelerine etkisine yönelik algıları erkeklerin algısından olumludur. Birbirinden bağımsız ikiden fazla grubun aritmetik ortalamaya göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini ortaya koyan One Way Anova testinden elde edilen sonuçlara göre, sosyal medyanın Z kuşağı gençlerinin dini öğrenmelerine etkisine yönelik algıları sınıf seviyesine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir (F=,657; p>.05). 
Nitel verilerin toplanması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formları geliştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunun ikinci alt problemine ilişkin olarak araştırmaya katılan gençlerin sosyal medya üzerinden kurdukları etkileşimin dini öğrenmelerine etkilerine yönelik olarak görüşlerinin ilk sırasında olumsuz gelmektedir. Buna göre gençler sosyal medyanın sınırsız bir alan olduğunu ve bu sınırsız alanda her türlü paylaşım ile karşılaşabileceklerini ifade etmişlerdir. Bu paylaşımların dine yönelik algılarına ve tutumlarına zarar verdiğini dolayısıyla dini öğrenmelerini olumsuz etkilediğini söylemişlerdir. Dini kurallar sebebi ile sosyal alanlarda ilgilerini çeken durumları uygulayamamanın dine isyana sevk ettiğini hatta daha ileri aşamasında dinden çıkarmaya götürebildiğini belirtmişlerdir. Ayrıca sosyal medyada karşılaşılan yanlış dini bilgilerin gençlerin dini öğrenmelerini olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Kuşak, Z Kuşağı, Dini Öğrenme, Sosyal Medya.

Abstract:
The aim of this research is to determine how social media is perceived by Z generation youth and how it affects their religious learning. In our study, an explanatory mixed design, in which quantitative and qualitative research methods are used together, was used. In the quantitative dimension of the study, the causal comparison and correlational design, which is one of the descriptive and relational scanning designs, was used, and the phenomenology design was used in the qualitative dimension. The universe of the quantitative part of the research was determined as the Z generation youth studying in schools located within the boundaries of Adıyaman central district. After the statistical processes, 282 young people were selected as the sample of the research. 
In order to collect quantitative data, the "Survey on the Effect of Social Media on the Religious Learning of Generation Z Youth" was created. The obtained data were tested with the SPSS package program. As a result of the test, it was seen that the data were suitable for normal distribution and were analyzed using appropriate parametric statistical methods in line with the sub-problems of the research. In the t-test results used to test whether the means of the two groups differ from each other, there was a significant gender difference in the effect of social media on the religious learning of the Z generation youth (p<.05). The perceptions of the women participating in the study on the effect of social media on the religious learning of the Z generation are more positive than the perceptions of men. The One Way Anova test, which reveals whether there is a significant difference between more than two independent groups according to the arithmetic mean, was applied, and it was observed that students' perceptions of the effect of social media on young people's religious learning did not differ significantly according to grade level (F=.657; p>.05). 
Semi-structured interview forms were developed to collect qualitative data. Regarding the second sub-problem of the qualitative dimension of the research, the first of the opinions of the young people participating in the research on the effects of the interaction they have established over social media on their religious learning is negative (75%). Accordingly, young people stated that social media is an unlimited area and that they can encounter all kinds of sharing in this unlimited area. They said that these posts damaged their perceptions and attitudes towards religion, thus negatively affecting their religious learning. They stated that the inability to implement the situations that attracted their attention in social areas due to religious rules led to rebellion against religion and even led to apostasy at a later stage. In addition, it was concluded that false religious information encountered in social media negatively affects young people's religious learning.
Keywords: Religious Education, Generation, Generation Z, Religious Learning, Social Media.