Hanım Parmağı zeytin çeşidinde farklı oksin dozlarının köklenme oranlarına etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different auxin doses on rooting rates in Hanım Parmağı olive variety
Yazar: SEFER DEMİR
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞEKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Anavatanı Anadolu olan Zeytin (Olea europaea L.), ülkemizde geniş bir
biyoçeşitliliğe sahiptir. Türkiye'nin zeytin yetiştiriciliği yapılan tüm bölgelerinde, binlerce
yıl süresince gelişen ve günümüzde çoğunun değeri tam olarak anlaşılmamış olan birçok
yerel çeşit ve tip bulunmaktadır. Bu genotipler, verimlilik, düzenli verim, kuraklık ve
soğuklara dayanıklılık, zeytinyağı kalitesi ve sofralık özellikleriyle öne çıkmaktadır. Yerel
çeşitler, orijinal bölgelerinin çevre, iklim ve toprak koşullarına uyum sağladıkları için bitki
genetik kaynakları ve biyoçeşitliliğin korunması açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu
çalışma, Çanakkale'nin yerel zeytin çeşidi olan Hanım Parmağı'nın köklenme özelliklerini
belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, Hanım Parmağı zeytin çeşidinden
alınan çelikler sera koşullarında perlit köklenme ortamında, İndol Bütirik Asit (IBA) farklı
dozlarda (1000 ppm, 2000 ppm, 3000 ppm, 4000 ppm, 5000 ppm ve kontrol) hazırlanan
solüsyonlara batırılarak köklendirilmiştir. Köklenmesi tamamlanan zeytin çelikleri söküm
yapılarak temizlenmiş ve temizlenen çeliklerde; köklenme sayısı, köklenme seviyeleri, kök
uzunluğu, köklenme oranı, köklerin yaş ve kuru ağırlığı, sürgün sayısı, sürgün uzunluğu
ve yaprak sayısı gibi parametreler değerlendirilmiştir. Ayrıca bazı biyokimyasal
analizlerde (indirgen şeker, toplam şeker, nişasta miktarı) gerçekleştirilmiştir. Çalışma
sonucunda, Hanım Parmağı zeytin çeşidi çeliklerinde 4000 ppm IBA dozunun kök ve
sürgün gelişimi açısından en etkili doz olduğu belirlenmiştir. Çeşidin yetiştiriciliğinde bu
dozun kullanılabileceği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Olea europaea L., IBA, Köklenme, Yerel Çeşit

Abstract:
Native to Anatolia, the olive (Olea europaea L.) exhibits extensive biodiversity in
our country. In all regions of Turkey where olive cultivation is practiced, there are many
local varieties and types that have developed over thousands of years, many of which are
still not fully valued today. These genotypes stand out for their productivity, consistent
yield, drought and cold resistance, olive oil quality, and table olive characteristics. Local
varieties are of great importance for the conservation of plant genetic resources and
biodiversity, as they are adapted to the environmental, climatic, and soil conditions of their
original regions. This study was conducted to determine the rooting characteristics of
Hanım Parmağı, a local olive variety from Çanakkale. Accordingly, cuttings taken from the
Hanım Parmağı olive variety were rooted under greenhouse conditions in a perlite rooting
medium, using solutions prepared with Indole Butyric Acid (IBA) at different doses (1000
ppm, 2000 ppm, 3000 ppm, 4000 ppm, 5000 ppm, and a control). The rooted olive cuttings
were uprooted and cleaned, and the following parameters were evaluated: number of roots,
rooting levels, root length, rooting rate, root fresh and dry weight, number of shoots, shoot
length, and number of leaves. Additionally, some biochemical analyses (reducing sugar,
total sugar, and starch content) were performed. The study concluded that a dose of 4000
ppm IBA was the most effective for root and shoot development in the Hanım Parmağı
olive cuttings. It is recommended to use this dose in the cultivation of this variety.

Keywords: Olea europaea L., IBA, Rooting, Local Variety