Köy enstitüleri deneyiminin bellek (anılar-anlatılar- söylem)üzerinden incelenmesi enstitülerin birey, toplum ve çevre üzerindeki etkileri
Examination of the experience of village institutes through memory (memoirs-narrations- discourse) the effects of institutes on individual, society and environment
Yazar: KERİM KORAY BERKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ESTER RUBEN BİTON
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Anılar = Memories ; Bellek = Memory ; Deneyim = Experience ; Eğitim tarihi = Educational history ; Köy enstitüleri = Village institutions ; Köy eğitimi = Village  education ; Sosyal etki = Social affect ; Çevre = Environment

Özet:
Dönemin toplumsal koşulları ve siyasi ortamı bağlamında Köy Enstitülerinin bireyler ve çevre üzerinde ne tür etkileri olduğunu ortaya çıkarmak, bu çalışmanın temel amacıdır. Söylem analizi (belgesel ve diğer yayınların incelenmesi) ve bireysel görüşme bu çalışmada kullanılan yöntemlerdir. Çalışmada öncelikle alanla ilgili literatür taraması yapılmış, Köy Enstitülerinde öğrenci olmuş ya da görev yapmış kişilerin yazdıkları anı kitapları incelenmiş, konuyla ilgili belgesel filmler izlenerek analiz edilmiş ve enstitü mezunu kişilerle görüşmeler yapılmıştır. 
Yapılan incelemelerden hareketle, Köy Enstitülerinin birey üzerinde dönüştürücü etkiler yarattığını görmekteyiz. Enstitülerde bulunan öğrencilerin geleneksel kadın ve erkek cinsiyet rollerine karşı bakış açılarının değiştiği ve bu açıdan zihniyet dönüşümü yaşadıkları tespit edilmiştir. Enstitülere geldiklerinde kendini ifade etmekte bile zorlanan bireyler, Köy Enstitülerinde yaşadıkları sürecin sonunda kendini özgürce ifade eden , hakkını arayan ve toplumsal yarar için talepleri olan bireye  dönüşmüşlerdir. Köyündeki sosyal çevrenin folklorik unsurlarının sınırlarında yaşayan kişiler, enstitü deneyimi ile sosyal çevresini genişletip farklı kültürel unsurlar ile temas etmiştir. Enstitülerin, sosyal ve doğal çevre üzerinde de yansımaları olmuştur. Kırsalda yeni üretim biçimleri ile ekonomik yarar sağlanmış, oluşturulan çevre bilinci ve yaklaşımı sayesinde doğal çevrenin ekolojisi kısa ve uzun vadede değişmiştir. Sosyal çevre ilk defa enstitüler aracılığı ile tiyatral etkinlikler ile tanışmıştır. Enstitülerin bulunduğu çevrede insan ve ticari ürün hareketliği artmış ve bu durum enstitüleri sosyal bir çekim merkezi haline getirmiş, böylelikle enstitülerin yakın çevresindeki yerleşim birimlerinin ulaşım koşullarının iyileşmesi sağlanmıştır. Sosyal çevreye elindeki sağlık hizmetlerini sunmuş, bu sayede civardaki insanlar fenni sağlık hizmetleri ile tanışmışlardır. Bunlara ek olarak bazı teknolojik yenilikler, enstitülü öğretmenler tarafından ilk defa köylere götürülmüştür. Sonuç olarak Köy Enstitülerinin, temas ettiği birey ve sosyal çevrenin baskıcı ve dayatmacı ataerkil yaklaşımlarının değişmesini, demokrasi bilincinin kazanılmasını sağladığı görülmektedir. Kız çocuklarının okullaşmasında enstitülerin etkileri olmuş; özellikle de eğitimli kadınların artmasına; sanat, tıp ve mimari gibi pek çok alanın kırsala taşınmasına da aracı olmuştur. Uygulanan eğitim felsefesiyle de Türkiye'nin siyasi tarihinde politik bir tartışma konusu olarak öne çıkmıştır. Bu yönüyle enstitüler Türkiye'nin siyasi tarihinde politik tartışma konusu olarak önemini ve güncelliğini korumaktadır.

Abstract:
The impact of the Village Institutes on the individual and socio-material environment: memories and discourse.
This study aims to explore the impact of Village Institutes on individual lifeworlds through an examination of the transformations in the social and physical environment. The analysis relies on discourse analysis and interview methods including content analysis of documentaries on the subject and in-depth, face-to-face meetings. Literature review includes the examination of primary and secondary resources on Village Institutes. Specific attention has been on published memoirs of Village Institute educators and graduates. The key finding of the study was that the Village Institutes had a prominent social transformative effect on the individual and within the socio-physical contexts of their establishment. This effect primarily shifted the traditional gender conception and experience of students who typically came from strictly gender-normative local, traditional backgrounds. Gender-limitations that limited individuals transformed through interactions with the Village Institutes. The Institutes also had prominent ecological and social imprint on their physical environment. They triggered commercial and labour circuits within their immediate and extended environments. The Village Institutes quickly became a pull-factor on various educational, economic, social levels within their regional contexts. Their physical structure introduced new architectural approaches and technologies alongside local forms and building structures. Further, in most localities, the Institutes introduced modern theatre and other cultural activities. Similarly, modern, western medicine and health services and procedures were introduced through the interactions with the Institutes. The Institute teachers and educators were the carriers of certain technological knowledge and procedures within their communities. The Village Institutes positively increased the number of women and girls in school and became a hot topic of local and national political debate. As a result, the Village Institutes comprised a network of prominent social and physical change at the individual, local and national levels. Their imprint especially in the educational gender gap was prominent. Technologically, culturally and in terms of services, they have challenged the norms, traditions and structures of the localities in which they were established. This is why, to date, they have remained a sustained focus of attention and relevancy to better understand Turkey's continued political and educational challenges.