Gülşehir Karşı Kilise (St.Jean Kilisesi) ikonografisi
Iconography of Gülşehir Karşı Kilise (St.Jean Church)
Yazar: FATMA SEMA GÖKCAN
Danışman: PROF. DR. B.YELDA UÇKAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Duvar resimleri = Wall paintings ; Karşı Kilise = Karşı Church ; Kiliseler = Churchs ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Anadolu'nun ortasında binlerce yıl değişik uygarlıklara ev sahipliği yapan Kapadokya Bölgesi, Bizans İmparatorluğu'nun en önemli ve stratejik bölgelerinden biri olarak günümüzde halen dönemin anıtlarına ev sahipliği yapmaktadır. Kudüs'te doğan Hıristiyanlığın Bizans döneminde Anadolu'da geliştiği ve konsillerle kurallarının belirlenerek olgunluğa ulaştığı da bilinmektedir. Kapadokya Bölgesi, Hıristiyan dini anıtlarıyla bu gelişme dönemine tanıklık etmektedir. XI. yüzyılda Selçuklu Türklerinin Anadolu'ya yerleşmeleri, Konya'yı başkent yaparak bir devlet kurmalarının ardından, 1204 yılında Bizans başkentinin Latinlerin işgaline girmesiyle Anadolu'nun siyasi görüntüsü tamamen değişmiştir. Tam bu dönemde, Selçuklu Devleti hakimiyeti altındaki Kapadokya Bölgesi'nde Hıristiyan toplumun dini ve kültürel faaliyetleri devam etmektedir. X. ve XI. yüzyıllara göre daha az sayıda da olsa kaya oyma kiliseler inşa edilmekte ve duvar resimleriyle süslenmektedir. XIII. yüzyılda Kapadokya Bölgesi'nde Gülşehir (Zoropassos)'de inşa edilen, inşa tarihi apsisine dönemin İznik (Nikaia) İmparatoru Theodor Laskaris'in adıyla birlikte kaydedilen Karşı Kilise (St.Jean Kilisesi)'nin sıra dışı ikonografik programı bu çalışmanın konusudur. İkonografiyi biçimlendiren dönemin insanının ölümden sonrası ile ilgili endişeleri, manevi kurtuluş ve yeniden diriliş umutları, Anadolu'nun XIII. yüzyıldaki karmaşık politik ve dini ortamı, bölge sanatındaki etki çevreleri incelenmiştir.

Abstract:
Cappadocia, a region in the middle of Anatolia housing for different civilizations, is one of the most important and strategic regions that accommodates some of the most important monuments of Byzantine era. Christianity that was born in Jerusalem, developed in Anatolia during Byzantine age and advanced into a religion whose rules was setup in counsils. Cappadocia region with Christian art monuments witnesses thge development of the religion. The political view of Anatolia completely changes when Seljuk Turks settled and established a state with Konya as a capital and Latins invaded Konstantinople in 1204. In this era, religious and culturel activities of Christian Cappadocia under the rule of Seljuk Turks continued. In tenth and eleventh centuries, cave churchs were being built and decorated with wall paintings in slower pace than before. The subject of this thesis is the extraordinary iconographic program of Karşı Kilise (St.Jean Church) that was built in Cappadocia region Gülşehir (Zoropassos) and whose construction date was written on the apsis with the name of Nicean emperor Theodore Laskaris. Concern of the humans about the after life, spiritual salvation, hopes for reincarnation, complex political and religious environment of thirteenth century and effects of regional art are investigated.