Lise öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spor dersine katılım davranışlarının planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi
Examining high school students' participation behaviors in Physical Education and Sports classes within the framework of the theory of planned behavior
Yazar: NİGAR COŞAR DİLBER
Danışman: PROF. DR. OĞUZ ÖZBEK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
ÖZET

Lise Öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spor Dersine Katılım Davranışlarının Planlı Davranış Teorisi Kapsamında İncelenmesi
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ile davranışa yönelik tutum, öznel norm, algılanan davranış kontrolü ve katılım niyetleri arasındaki ilişkiyi Planlı Davranış Teorisi (PDT) modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırma, Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Çankaya, Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut ve Gölbaşı ilçelerindeki resmî genel ve meslekî liselerde öğrenim gören 1117 öğrencinin gönüllü katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen "Beden Eğitimi ve Spor Dersine Katılım Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, lise öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine katılımında davranışa yönelik tutum ile davranışa yönelik niyet arasındaki ilişkide, algılanan davranış kontrolü değişkeninin aracılık etkisinin olduğu saptanmıştır. Lise öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine katılımında, davranışa yönelik tutumları ve algılanan davranış kontrolü  davranışa yönelik niyetlerini  olumlu etkilemektedir. Öznel normlar ise  davranışa yönelik niyetlerini olumsuz etkilemektedir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine katılım niyetleri üzerinde çeşitli demografik ve sosyal değişkenlerin etkili olduğunu ortaya koymuştur. Öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik olumlu tutumlarının, derslere katılım niyetlerini artırdığı belirlenmiştir. Anne eğitim düzeyinin, baba eğitim düzeyine kıyasla, öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarını daha olumlu etkilediği saptanmıştır. Ayrıca, erkek öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine katılım konusunda kız öğrencilere göre daha olumlu tutum sergiledikleri ve daha yüksek katılım niyetine sahip oldukları tespit edilmiştir. Aile gelir düzeyinin de öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarını önemli ölçüde etkilediği ve spor faaliyetlerine katılan öğrencilerin tutumlarının olumlu yönde şekillendiği bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Planlı Davranış Teorisi, Beden Eğitimi  ve Spor Dersi, Katılım Niyeti, Lise Öğrencileri

Abstract:
SUMMARY

Examining High School Students' Participation Behaviors in Physical Education and Sports Classes within the Framework of the Theory of Planned Behavior
The aim of this study is to examine the relationship between high school students' attitudes towards physical education classes and their behavior-related attitudes, subjective norms, perceived behavioral control, and participation intentions within the framework of the Theory of Planned Behavior (TPB). The research was conducted with the voluntary participation of 1117 students enrolled in general and vocational high schools Çankaya, Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut, and Gölbaşı districts of Ankara, under the Ankara Provincial Directorate of National Education. The "Physical Education and Sports Class Participation Scale," developed by the researcher, was used as the data collection tool.
According to the results, it was found that perceived behavioral control had a mediating effect on the relationship between behavior-related attitudes and intentions regarding participation in physical education and classes. Attitudes towards behavior and perceived behavioral control positively influenced students' intentions to participate in physical education. However, subjective norms negatively affected these intentions. The findings also revealed that various demographic and social factors influenced students' intentions to participate in physical education sports classes. Positive attitudes toward physical education were found to increase students' intentions to participate in these classes. Moreover, the mother's educational level was identified as having a more positive effect on students' attitudes towards physical education compared to the father's educational level. Additionally, male students were found to have more positive attitudes and higher intentions to participate in physical education sports classes compared to female students. Family income level was also significantly linked to students' attitudes towards physical education, and students who participated in sports activities exhibited more positive attitudes.
Keywords: Theory of Planned Behavior, Physical Education and Sports Class, Participation Intent, High School Students