Performansa dayalı tekniklerle yürütülen biçimlendirmeye yönelik değerlendirme sürecinin öğretmen ve öğrenci üzerindeki etkisi
The effects of formative assessment process which in used performance-based techniques on teacher and student
Yazar: SERKAN BULDUR
Danışman: PROF. DR. ALEV DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri = Alternative assessment and evaluation tecniques ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Değerlendirme = Evaluation ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim süreçleri = Teaching processes

Özet:
Bu çalışmada performansa dayalı tekniklerle yürütülen biçimlendirmeye yönelik değerlendirme sürecinin, öğretmen ve öğrenci üzerindeki etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla sürecin; öğrencilerin sınıf-içi değerlendirme ortamına ilişkin algıları, başarı amaç oryantasyonları ve değerlendirmeye yönelik algıları üzerindeki etkisi incelenmiştir. 
Aynı zamanda sürecin, çalışma grubunda yer alan bir ders öğretmenin değerlendirmeye yönelik inancına ve öğretim sürecinden beklentilerine yönelik etkisi ile birlikte öğretmenin; değerlendirme faaliyetlerini yürütürken karşılaştığı zorluklar ile bu teknikleri uygularken neler hissettiği ve aynı zamanda süreç boyunca uyguladığı performansa dayalı ölçme ve değerlendirme tekniklerine ve öğrencilerin bu tekniklere yönelik tepkilerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada karma yöntem esas alınmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde deney, plasebo ve kontrol gruplu ön test son test yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise durum çalışması esas alınmıştır. 
Deneysel desenin çalışma grubunu 80 [Deney (n=26), Plasebo(n=27) ve Kontrol (n=27)] 7. sınıf öğrencisi oluştururken, durum çalışmasının çalışma grubunu ise deney grubunda yer alan dokuz öğrenci ile uygulamaların birlikte yürütüldüğü bir ders öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda veriler ölçeklerle toplanırken nitel boyutunda ise görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde "ANCOVA" "Bağımlı Örneklem t-testi" ve "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi" kullanılırken nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz ve kategorisel içerik analizi teknikleri esas alınmıştır.
Araştırma sonucunda performansa dayalı tekniklerle yürütülen biçimlendirmeye yönelik değerlendirme sürecinin öğrencilerin benimsedikleri başarı amaç oryantasyonları üzerinde kısmen etkili olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan deneysel işlem sürecinin deney grubundaki öğrencilerin öğrenmeye yönelimli değerlendirme ortamı algılarını artırdığı ve performansa yönelimli değerlendirme ortamı algılarını ise düşürdüğü belirlenmiştir. Ayrıca deneysel işlem sürecinin deney grubundaki öğrencilerin değerlendirme görevlerine yönelik algılarının; planlanan öğrenme ile uyumlu olma, şeffaflık ve öğrenci farklıklarını dikkate alma boyutları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Nitel bulgular deney grubundaki öğrencilerin çok büyük bir kısmının deneysel işlem sürecindeki değerlendirme anlayışı hakkında olumlu görüşlere sahip olduklarını ve gelecekteki Fen ve Teknoloji derslerinde de benzer şekilde değerlendirilmek istediğini göstermiştir.
Çalışma grubunda yer alan ders öğretmenine ilişkin sonuçlar incelendiğinde ise öğretmenin deneysel işlem süreci öncesinde düzey belirlemeye yönelik değerlendirmeye önem verdiği süreç sonrasında ise biçimlendirmeye yönelik değerlendirmenin etkililiğinin farkına vardığı tespit edilmiştir. Öğretmenin uyguladığı değerlendirme tekniklerine yönelik görüşlerinin olumlu olduğu, değerlendirme tekniklerinin çoğunun avantajlarının ve sınırlılıklarının farkında olduğu tespit edilmiştir. Süreç öncesinde ve sonrasında öğretmenin performansa dayalı teknikleri uygularken; tekniklerin ekonomik olmaması, çok zaman alması, sınıf yönetimini zorlaştırması ve öğrencilerin teknikleri anlamaması gibi zorluklar yaşadığını belirttiği tespit edilmiştir.




Anahtar Kelimeler: Sınıf-içi değerlendirme ortamı, baĢarı amaç oryantasyonu, değerlendirmeye yönelik algı, biçimlendirmeye yönelik değerlendirme, performansa dayalı ölçme ve değerlendirme

Abstract:
This study aims to analyze formative assessment process that is carried out by the usage of alternative assessment techniques from the dimensions of students and teachers. Therefore, effect of the process on students' perceptions of classroom assessment environment, achievement goal orientations and their perception of assessment.Effect of the process on a teacher's belief (that is a part of study group) about the assessment and his/her expectations for teaching process have been analyzed. Furthermore, teacher's difficulties that s/he had during the assessment process and his feelings while practicing these techniques; his ideas on the alternative assessment techniques s/he practiced and the reactions of students to the techniques are also expressed.
Mixed method has been used for this aim. In the quantitative  part  of the research;  experimental- placebo- control group, pre-test and post-test with quasi-experimental design have been used. In the qualitative part of the study, case study has been the basic part.
While study group of the experimental design [Experimental (n=26), Placebo (n=27) and Control (n=27)] consists of 80 Seventh grade students, study group of the case study consists of nine students and a teacher that has been the part of the practice. Qualitative data of the research has been collected with interview form. While "ANCOVA", "Paired Sample T-Test" and "Wilcoxon Signed-Rank Test" have been used in the analysis of quantitative data, descriptive analysis and categorical content analysis techniques have been used in the analysis of qualitative data.
It has been confirmed that formative assessment process that has been carried out with performance based assessment techniques has been partially effective on achievement goal orientations of the students. In addition, it has been confirmed that experimental process has increased students' learning-oriented assessment environment perception and decreased performance-oriented assessment environment perception. It has been also confirmed that experimental process has been effective on students' perception of assessment tasks in the dimensions of congruence with planned learning, transparency and paying attention to student diversities. Qualitative results show that most of the experimental group students are sympathetic towards assessment perception during experimental activity and they wish to be assessed similar in the future Science and Technology lessons. 
When we analyze the data of the teacher (of study group), we see that s/he paid attention to the summative assessment before the experimental activity process and s/he noticed the effectiveness of formative assessment at the end of the process. It has been understood that s/he is in favor of performance based assessment techniques ands/he is aware of the most of the advantages and limitations of assessment techniques. It has been understood that s/he had some problems such as price (expensive) and time (long) of the  techniques, their making management of class harder, problems of students about understanding the techniques while practicing the  techniques (before and after the process).




Key Words: Classroom assessment environment, achievement goal orientation, perception of assessment, formative assessment, performance based assessmen