Güzel sanatlar lisesi öğrencilerinin problem çözme sürecinde sergiledikleri bilişsel-üstbilişsel davranışlarının incelenmesi
Investigation of the cognitive-metacognitive behaviors of fine arts high school students in the problem solving process
Yazar: ŞEYDA ŞAT
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM ÖZTURAN SAĞIRLI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Problem çözme = Problem solving ; Üstbilişsel düşünme = Metacognitive thinking

Özet:
Bu araştırmanın amacı, güzel sanatlar lisesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin problem
çözme sürecinde göstermiş oldukları bilişsel-üstbilişsel davranışlarını incelemek ve
matematik problemine ilişkin algılarını tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum
çalışması deseni kullanılarak tasarlanan araştırmada, çalışma grubu amaçlı örnekleme
yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın verileri
"Matematik Problemi Metafor Anketi", "Problem Çözme Başarı Testi", sesli düşünme
protokolleri, ses ve görüntü kayıtları, uygulayıcı ders analiz günlükleri yardımı ile
toplanmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer
alan devlete bağlı bir güzel sanatlar lisesinde öğrenim gören 10, 11, ve 12. sınıf öğrencileriyle
yürütülmüştür. Lisede öğrenim gören tüm öğrencilere uygulanan metafor anketi verilerinin
içerik analizi yapılmış, belirlenen farklı kategorilerden seçilen on öğrenci ile çalışma grubu
oluşturulmuştur. Öncelikle, çalışma grubuna iki adet rutin olmayan problemden oluşan ön
test soruları sesli düşünme protokolleri aracılığıyla uygulanmış, ardından on bir farklı
problem çözme stratejisinden seçilen yirmi iki problem kullanılarak üstbiliş destekli problem
çözme strateji öğretimi yapılmıştır. Öğrencilerin öğretim süresince sergiledikleri bilişselüstbilişsel davranışları gözlemlenerek uygulayıcı ders analiz günlüklerine not edilmiştir.
Ardından son test uygulanmış, ön test ve son test verileri betimsel analize ve yinelenen
metafor anketi verileri ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın sonucunda, öğretim
süreci sonrasında öğrencilerin bilişsel-üstbilişsel davranış sayılarında artış olduğu
belirlenmiştir. Öğrencilerin son problem çözme algıları incelendiğinde, matematik
problemine dair algılarında pozitif yönde değişim gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel-üstbilişsel davranış, Güzel sanatlar lisesi öğrencileri, Matematik problemi algısı, Problem çözme.

Abstract:
The aim of this study is to examine the cognitive-metacognitive behaviors of the students
studying at the fine arts high school during the problem-solving process and to determine their
perceptions of the mathematical problem. In the study, which was designed using the case study
design, which is one of the qualitative research methods, the study group was determined using
the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods. The data of the
research were collected with the help of "Math Problem Metaphor Questionnaire", "Problem
Solving Achievement Test", thinking aloud protocols, audio and video recordings, and
practitioner lesson analysis logs. The research was conducted with 10th, 11th and 12th grade
students studying at a state-affiliated fine arts high school in the Eastern Anatolia Region in the
2021-2022 academic year. Content analysis of the metaphor questionnaire data applied to all
high school students was made, and a study group was formed with ten students selected from
different categories. First of all, pre-test questions consisting of two non-routine problems were
applied to the study group through think-aloud protocols, and then metacognitive-supported
problem solving strategy teaching was carried out using twenty-two problems selected from
eleven different problem solving strategies. The cognitive-metacognitive behaviors exhibited by
the students during the teaching period were observed and noted in the practitioner lesson
analysis diaries. Afterwards, the posttest was applied, the pretest and posttest data were
subjected to descriptive analysis and the repeated metaphor questionnaire data were subjected to
content analysis. As a result of the research, it was determined that there was an increase in the
number of cognitive-metacognitive behaviors of the students after the teaching process. When
students' post-problem solving perceptions were examined, a positive change was observed in
their perceptions of the mathematical problem.

Keywords: Cognitive-metacognitive behavior, Fine art high school students, Mathematical problem perception, Problem solving.