Gramsci'nin mevzi savaşı kavramı çerçevesinde 2010 sonrası Türkiye'de iktidar ve muhalefet ilişkileri
Relations between rulership and opposition in Turkey after 2010 in the context of Gramsci's concept of positional warfare
Yazar: MERT YAPICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL FATİH TÜRE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Gramsci, Antonio = Gramsci, Antonio ; Hegemonya = Hegemony ; Marksizm = Marxism ; Mevzi savaşı = War of position ; Muhalefet = Opposition ; Ortodoks = Orthodox ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türk siyasal sistemini şekillendiren 2010 tarihsel koşullarını, Gramsci'nin 'mevzi savaşı' kavramı bağlamında ele alarak iktidar ve muhalefet ilişkilerini açıklamaktadır. Bu üst amaç düşünceye/epistemiğe odaklanmayı gerektirdiği kadar, siyasal teori ve pratiğe odaklanmayı da gerektirmektedir. Bu nedenle, çalışmanın epistemolojik arka planı doğası gereği diyalektiktir. Bununla birlikte, diyalektiğin doğasını önce karmaşık bir tabloda sunsa da odak noktasına yaklaştıkça rasyonel bir sonuca ilerleyen, bütünden parçaya doğru ilerleme prensibini ifade eden tümdengelim yöntemi belirlenmiştir. Çalışmada öncelikle iktidar ve muhalefet kategorilerinin mahiyetleri Marx'ın 'soyutlama' yaklaşımı ile ele alınmış; 2010 tarihsel koşullarında somutlaştırılmıştır. Bu bağlamda iktidar kavramı, epistemik düzeyde siyasal iktidara sahip olan ve böylece toplumsal iktidar kurabilme yetisi geliştiren siyasal İslam ile somutlaştırılırken; pratikteki temsilcisi ise AK Parti olmuştur. Öte yandan muhalefet kavramı, epistemik düzeyde toplumsal iktidar kurabilmek için önce siyasal iktidarı ele geçirmesi gereken Kemalizm ile somutlaştırılırken; pratikteki temsilcisi ise CHP olmuştur.
Gramscian siyaset teorisindeki kavramlar, özünde Marksizmin Batı Avrupa toplumsal koşullarına özgü bir veçhesidir. Bu teorinin önemli kavramlarından mevzi savaşı stratejisi, politik toplumdan ziyade sivil toplumda mücadeleyi öne çıkaran sofistike bir siyasal iktidar stratejisidir. Daha açık bir ifade ile Gramsci, cephe savaşı stratejisi yerine, mevzi savaşı stratejisini önermiştir. Çünkü Gramsci'ye göre Batı Avrupa'da sosyalist bir devrim ancak sivil toplumda hegemonyanın fethiyle mümkün olabilirdi. Türkiye toplumsal formasyonu, mevzi savaşı stratejisi bağlamında ele alındığında dinsel-politik gelenekten gelen ve siyasal İslamın temsilcisi olan AK Parti 2010 yılında politik toplum uğrağını fethederek, Kemalizmi siyasal sistemden tasfiye etme yoluna girmiştir. Bununla birlikte 2010 yılında CHP Genel Başkanı olan Kemal Kılıçdaroğlu ise partisini iktidara taşımak için mevzi savaşı stratejisini benimsemiştir. Nihayetinde 2023 yılına kadar toplumda ahlaki bir önderlik inşa etme yolunu izleyerek, bu önderliğin etrafında bir 'birleşik cephe' oluşturmayı başarmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ortodoks Marksizm, Batı Marksizmi, Proletarya Diktatörlüğü, Hegemonya, Mevzi Savaşı, CHP, Birleşik Cephe, Kılıçdaroğlu, AK Parti.

Abstract:
This study aims to explain the relations between rulership and opposition by analysing the historical conditions that shaped the Turkish political system in 2010 in the context of Gramsci's concept of 'positional warfare'. This superior aim requires a focus on political theory and practice as much as it requires a focus on thought/ epistemology. Therefore, the epistemological background of the study is inherently dialectical. Additionally, although it presents the nature of dialectics in a complex picture at first, the deductive method, which expresses the principle of proceeding from the whole to the part, which progresses to a rational conclusion as it approaches the focal point, has been determined. In the study, firstly, the nature of the categories of rulership and opposition are discussed with Marx's 'abstraction' approach and concretised in the historical conditions of 2010. In this context, the concept of rulership is embodied in political Islam, which possesses political rulership at the epistemic level and thus develops the ability to establish social rulership, while its representative in practice has been the AK Party. On the other hand, the concept of opposition was embodied at the epistemic level by Kemalism, which had to seize political rulership to establish social rulership, while its practical representative was the CHP.
The concepts of Gramscian political theory are in essence an aspect of Marxism specific to Western European social conditions. The strategy of positional warfare, one of the important concepts of this theory, is a sophisticated strategy of political rulership that emphasises struggle in civil society rather than in political society. In clearer terms, Gramsci proposed a strategy of positional warfare instead of a strategy of war of the front. Because, according to Gramsci, a socialist revolution in Western Europe would only be possible through the conquest of hegemony in civil society. When the social formation of Turkey is analysed in the context of the strategy of the war of position, the AK Party, which comes from the religious-political tradition and is the representative of political Islam, conquered the political society in 2010 and started to liquidate Kemalism from the political system. However, Kemal Kilicdaroglu, who became the CHP Chairperson in 2010, adopted the strategy of a war of position for getting his party into power. Finally, it followed the path of building a moral leadership in society by 2023 and formed a 'united front' around this leadership.
Keywords: Orthodox Marxism, Western Marxism, Dictatorship of the Proletariat, Hegemony, Positional Warfare, CHP, United Front, Kilicdaroglu, AK Party.