İlaç kullanımından kaynaklı doğan zararlarda hukuki sorumluluk
Legal liability for damages arising from drug use
Yazar: MEHMET TOKAR
Danışman: PROF. DR. HACI KARA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıp Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde ilaçlar tıbbi müdahalenin tanı, teşhis ve tedavi kısımlarının hepsinde yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Tıbbi müdahalenin en yaygın şeklinin ilaç kullanımı olduğunu ifade etmek yanlış olmayacaktır. Dünya ve ülkemiz genelinde kullanımını gittikçe artan ilaçların etken maddelerinden, yan etkilerinden, yanlış kullanımından kaynaklı olarak birçok zarar ortaya doğmaktadır. İlaç üreticileri ve sağlık çalışanlarının bu tür zararlarda sorumlulukları doğabilmektedir. Sorumluluklarına başvurulacak mesleklerin ilaç uygulamalarındaki yetki ve sorumluluklarının sınırlarını çizmek hasta güvenliğini tesis etmesinin yanı sıra özellikle sağlık profesyonellerinin ilaç uygulamalarının farklı aşamalarında da olsa birbirleri arasındaki ilişkinin sağlıklı yürümesini sağlayacaktır.

Türk mevzuatında bazı durumlarda ilaç müdahalelerine yönelik gerçekleştirilmesi gereken bazı sorumluluklar birden fazla meslek grubuna yüklenmektedir. Örneğin hastayı ve tüketiciyi aydınlatma yükümlülüğü ilaç üreticisine, doktora ve eczacıya aynı anda yüklenmiştir. Bazı durumlarda ise meslek grupları arasındaki çizgilerin belirsizleşmesi, hangi meslek grubunun ne kadar sorumlu olması gerektiğine dair belirsizlik oluşturmaktadır. Örneğin doktorun talimatı ile ilacı uygulayan hemşire arasındaki talimat uyumsuzluğu, talimatın nasıl gerçekleştirildiği, yanlış talimatın uygulandığı gibi hallerde hangi meslek grubunun ne kadar sorumlu olduğuna dair soru işaretleri oluşmaktadır.

İlaç üreticisi açısından ise, ilaç üreticisi hakkında doğrudan bir sorumluluk düzenlemesi bulunmayan Türk mevzuatında nasıl sorumlu tutulacağı sorusu doktrinde tartışmaya yol açmaktadır. Farmasötik yapısı gereği diğer ürünlerden daha karmaşık bir yapıya sahip olan ilacın sıradan bir ürün olarak kabul edilmesi ve ürün sorumluluğu kapsamında tutulması, davacı aleyhine ispat külfeti yükleyebilmektedir. Bu çalışmada ilacın üretiminden tüketimine kadar yer alan faktörler incelenerek ilaçtan doğan zararlarda hangi meslek grubunun nasıl sorumlulukları doğabileceği ortaya koyulacaktır.

Abstract:
Today, drugs are used extensively in all parts of medical intervention, diagnosis and treatment. It would not be wrong to state that the most common form of medical intervention is the use of medication. Many harms occur due to the active ingredients, side effects and misuse of drugs, which are increasingly used throughout the world and in our country. Pharmaceutical manufacturers and healthcare professionals may be liable for such damages. Drawing the boundaries of the authority and responsibilities of the professions whose responsibilities will be applied in pharmaceutical applications will not only ensure patient safety, but also ensure a healthy relationship between health professionals, even at different stages of drug administration.

In Turkish legislation, in some cases, some responsibilities for pharmaceutical interventions are assigned to more than one professional group. For example, the obligation to inform the patient and the consumer is imposed on the drug manufacturer, doctor and pharmacist at the same time. In some cases, the blurring of lines between professional groups creates uncertainty about which professional group should be responsible and to what extent. For example, in cases where there is a mismatch between the doctor's instructions and the nurse administering the medication, how the instructions were carried out, and the wrong instructions were applied, questions arise as to which professional group is responsible and to what extent.

From the perspective of the drug manufacturer, the question of how the drug manufacturer will be held responsible in Turkish legislation, which does not have a direct liability regulation, leads to debate in the doctrine. Considering the drug, which has a more complex structure than other products due to its pharmaceutical structure, as an ordinary product and being held within the scope of product liability, may impose the burden of proof on the plaintiff. In this study, the factors involved from the production of the drug to its consumption will be examined and it will be revealed which professional group may be held responsible for the harm caused by the drug.