Venöz tromboembolinin kanser hastalarındamorbiditeye ve mortaliteye etkisi
Effect of venous thromboembolism on morbidity and mortality in cancer patients
Yazar: AFAG İSAZADA
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT EROL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Kanser hastalarında venöz trombemboli (VTE)  riski sağlıklı bireylere kıyasla 4-7 kat daha fazla görülmekte olup, bu hastalarda morbidite ve mortaliteyi önemli şeklide etkilemektedir. Kanser hastalarında venöz tromboz riskini arttıran faktörler genellikle bir arada bulunmaktadır. Bunlara örnek olarak cerrahi, hastaneye yatış, immobilizasyon, santral venöz kateter olması, kemoterapi öyküsü gibi faktörler gösterilebilir. Yapılan geniş popülasyonlu çalışmalarda solid organ kanserlerinde VTE prevalansının % 0,5-44,6'ya kadar değişkenlik gösterdiği kaydedilmiştir. Ancak myeloproliferatif hastalıklarda bu prevalansın %75'e kadar çıktığını gösteren çalışmalar da vardır. Bu çalışmamızda aktif kanser tanısı ile izlenen ve venoz tromboemboli gelişmiş hastalarda VTE'nin morbidite ve mortaliteye etkisini öğrenmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'e 01 Ocak 2016-31 Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran VTE gelişen kanser hastaları dahil edildi. Çalışmaya 18 yaştan büyük, dışlama kriterlerini içermeyen yaklaşık 146 VTE gelişen aktif kanser tanılı hasta dahil edildi. Hasta verileri Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi elektronik veri tabanından hasta dosyası ve epikrizleri üzerinden retrospektif olarak gözden geçirildi. Çalışmamıza detaylı bilgileri bulunmayan, tanısı kesinleşmeden PE şüphesi ile takibe alınan ve verilerinin büyük bir kısmı dış merkezde olan hastalar dahil edilmedi.
Hastaların klinik verileri (yaş, cinsiyet, semptom, komorbidite, özgeçmiş özellikleri, sigara kullanım öyküsü) patolojik tanısı,ayaktan veya hastaneye yatarak izlenmesi, laboratuvar verileri, kemoterapi (KT), radyoterapi (RT) öyküsü, operasyon öyküsü, tedavi protokolu, pulmoner emboli gelişen hastalardakı klinik risk skorlarının derecelendirilmesi, radyolojik (Pulmoner Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (PBTA), ekokardiyografi (EKO), alt ekstremite doppler) verileri ayrıntılı bir şekilde kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamıza VTE gelişen 146 kanser hastası alındı. Hastaların yaş ortalaması 65,15±12,09 yıl olup minimum hasta yaşı 27 maksimum hasta yaşı 91 idi. Bu hastalarda VTE'ye bağlı gelişen mortalite ve morbidite araştırıldı.
Hastaların 94'ünün (%64,4) exitus olduğu görüldü.
En sık rastlanan kanser tipi akciğer adenokanser olarak görüldü (n=34, %23,3).
Kanser tipi ayırt etmeksizin 72 hastada metastatik hastalık vardı (%50,7).
Pulmoner emboliye eşlik eden  derin ven trombozu (DVT) 56 hastada görüldü (%38,4).
Hastaların risk skorlamasında % 3,8'i yüksek riskli grupdaydı.
Hastalarda pulmoner emboli(PE) gelişimi çoğunlukla semptomatikdi (n=121, %82,9), en sık görülen semptom nefes darlığı olarak görüldü. 25 hastada PE hastanede gelişmişti.
Bakılan EKO sonuçlarında 30 hastada  sağ ventrikülde (RV) dilatasyon ,18 hastada hipokinezi/akinezi saptandı.
Tromboemboli tutulumuna göre değerlendirildiğinde bilgisayarlı tomografi (BT) sonuçlarında en sık saptanan tutulum pulmoner arterin segmental dalı olarak görüldü (n=120, %82,2).
PE nedeniyle hastane yatış oranları çok yüksek bulundu. 105 hastada (%71,9) PE nedeniyle hastane yatışı vardı.
42 hastada PE gelişmesi sonucu primer hastalık tedavisinde gecikme saptandı.
PE tedavisine bağlı komplikasyon 29 hastada saptandı ve bunlardan 21'inde kanama görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda VTE'e bağlı görülen hastane yatış oranlarında artış, VTE tedavisine bağlı kanama, c-reaktif protein (CRP) yüksekliği, hemoglobin (HGB) değerlerinde düşüklük,hipoksemi gelişimi artmış mortalite oranı ile ilişkili bulundu. EKO sonucunda sağ ventrikülde gelişen hipokinezi/akinezi mortalite ile ilişkilendirilemedi. Bakılan belirteçlerden B-tipi natriüretik peptid (BNP), D-dimer ve troponin ölen hasta grubunda yüksek çıksa da bu yükseklik istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.

Anahtar Kelimeler: Venöz tromboemboli, pulmoner tromboemboli, kanser, mortalite, morbidite

Abstract:
Objective: The risk of VTE in cancer patients is 4-7 times higher than in healthy individuals, and it significantly affects morbidity and mortality in these patients.
Factors that increase the risk of venous thrombosis in cancer patients often coexist.
Factors such as surgery, hospitalization, immobilization, permanent central venous catheter, and chemotherapy history can be cited as examples.
In large population studies, it has been noted that the prevalence of VTE in solid organ cancers varies up to 0,5-44,6%.
However, there are studies showing that this prevalence is up to 75% in myeloproliferative diseases.
In this study, we aimed to learn how the morbidity and mortality rates change in patients with active cancer and venous thromboembolism.
Materials and Methods: Patients who applied to the related department of Ankara University Faculty of Medicine between January 01, 2016 and December 31, 2021 and were followed up with a diagnosis of cancer developing VTE were included in our study.
We found approximately 146 patients over 18 years of age with a diagnosis of active cancer who developed VTE, which did not meet the exclusion criteria. The development of venous thromboembolism in these patients was reviewed retrospectively from the electronic database of Ankara University Medical Faculty Hospital through patient files and epicrisis.
Patients who were followed up and had most of their data in an another center were not included.
The clinical data of the patients (age, gender, symptoms, comorbidity, background characteristics, smoking history), pathological diagnosis, outpatient or inpatient follow-up, laboratory data, chemotherapy, radiotherapy, operation history, treatment protocol, clinical risk scores in patients with pulmonary embolism were recorded.
Grading, radiological (pulmonary CT angiography, echocardiography, doppler ultrasonography of the lower extremity) data, how VTE affects the cancer process were recorded in detail.

Results: 146 cancer patients who developed VTE were included in the study. The mean age of the patients was 65,15±12,09 years and the minimum patient age was 27 and the maximum patient age was 91. Mortality and morbidity due to VTE were investigated in these patients. The most common cancer type was lung adeno cancer (n=34, %23,3). Regardless of cancer type, 72 patients had metastatic disease (50,7%). DVT accompanying pulmonary embolism was seen in 56 patients (38,4%). In risk scoring, 3.8% of the patients were in the high-risk group. The development of PE in the patients was mostly symptomatic (n=121, 82,9%) and the most common symptom was dyspnea. In 25 patients, PE developed in the hospital. In ECHO results, RV dilatation was found in 30 patients and hypokinesia/akinesia in 18 patients. When evaluated according to thromboembolism involvement, the most common involvement in CT results was the segmental branch of the pulmonary artery (n=120, 82,2%). The hospitalization rates for PE were found to be very high. 105 patients (71,9%) were hospitalized due to PE. A delay in the treatment of the primary disease was detected as a result of the development of PE in 42 patients. Complications related to PE treatment were detected in 29 patients, and bleeding was observed in 21 of them.
Conclusion: In our study, increase of the rate of hospitalization due to VTE, bleeding due to VTE treatment, high CRP, low Hgb values, development of hypoxemia and decrease in partial oxygen pressure were associated with increased mortality rate. Developing hypokinesia/akinesia  in the right ventricle as a result of ECO seem were not be associated with increased mortality. Although BNP, D-dimer and troponin, among the markers measured, were high in the deceased patient group, this elevation was not found to be statistically significant.

Key Words: Venous thromboembolism, pulmonary thromboembolism, cancer, mortality, morbidity