Soğuk Savaş sonrası Türkiye-Rusya yakın çevre politikalarının karşılaştırmalı analizi: Orta Asya örneği
Comparative analysis of Turkey-Russia near abroad policies in the post-Cold War era: The case of Central Asia
Yazar: AIDARBEK AMIRBEK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel politikalar = Regional policies ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Rusya = Russia ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türk-Orta Asya ilişkileri = Turkish-Central Asian relations ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası politika = International policy ; Çevre politikaları = Environmental policies

Özet:
Bu tez çalışması iki kutuplu dünya düzeni sonrası Türkiye ve Rusya'nın yakın çevre politikalarını teorik yaklaşımlarla açıklayarak, Orta Asya örneği bağlamında her iki devletin kimlik, güvenlik, ekonomik ve eğitim ile kültürel alanlara yönelik politikalarını karşılaştırmalı olarak analiz etme amacıyla hazırlanmıştır. Bunun için belli uluslararası ilişkiler ve jeopolitik teorileri ile Türkiye ve Rusya devletlerinin dış politikaları ve Orta Asya bölgesi üzerine uzmanlaşan bilim adamlarının kaleme aldıkları literatürler      kullanılmıştır. 
Yakın çevre kavramı iki kutuplu uluslararası sistemin ortadan kalkmasıyla birlikte gündeme gelmiştir. Rusya yakın çevre kavramını jeopolitik anlamda ve eski SSCB cumhuriyetlerini diğer dünya devletlerinden ayırt etmek için kullanmıştır. Bu çalışmada soğuk savaş sonrası dönemde Türkiye'nin yakın kıta havzası sınırları içerisinde yer alan ve aynı zamanda Rusya'nın yakın çevresi olan Orta Asya'ya yönelik Türk-Rus politikaları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiştir. Ayrıca çalışmada her iki devletin Orta Asya'ya yönelik politikalarının özellikleri çeşitli dönemsel aşamalara göre incelenmiştir ve senaryolar üzerinden bölgeye yönelik politikaların nasıl bir yönde evrimleşebileceğine dair öngörülerde bulunulmuştur. 
Bölgesel güç statüsündeki her iki aktörün Orta Asya'ya yönelik politikaları derinden analiz edildiğinde, birbirlerini öteki olarak algıladıklarını ve birinin bölgedeki güçlenmesi diğeri tarafından güvenliği ile çıkarları açısından tehdit olarak görüldüğünü gözlemlemek mümkündür. Gelecekte ise her iki devletin Orta Asya'ya yönelik politikaları Türkiye ve Rusya ilişkilerini işbirliğinden ziyade, rekabete doğru sürükleyeceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler : 
Yakın Çevre, Karşılaştırmalı Analiz, Güvenlik, 
Kimlik, Orta Asya, Avrasya Birliği.

Abstract:
This thesis is prepared with the aim to analyze the policies of Turkey and Russia after the end of the bipolar world order toward the Central Asia in identity, security, economic, educational and cultural fields by explaining two countries' near abroad policies with theoretical approaches.  For this purpose, particular theories of geopolitics and international relations examining foreign policies of Turkey and Russia, and the literature of experts specialized on the Central Asian region are used. 
The concept of 'Near Abroad' emerged after the disappearance of the bipolar international system. Russia has used the concept in geopolitical meaning and to distinguish the former USSR republics from the other states of the world. In this study, the Turkish-Russian policies in the post-Cold War era toward Central Asia, which is located within the boundaries Turkey's close continental basin and at the same time is near abroad for Russia, are examined by analyzing them in a comparative manner,  Also in this study peculiarities of policies of both states towards Central Asia was examined according to various periodic phase and the predictions are made concerning the future directions through various scenarios.
When the two powerful actors' policies towards the region is deeply analyzed, it is possible to observe that they perceive each other as 'the other' in the region and the strengthening of one is seen by the other as a threat to its security and interests. In the future, it is foreseen that both states' policies towards Central Asia would lead the relations between Turkey and Russia to competition rather than to cooperation.

Keywords : 
Near Abroad, Comparative Analysis,
Security, Identity, Central Asia, 
Eurasian Union.