Acentelik sözleşmesinden doğan hak ve mükellefiyetler
Rights and obligations arising under agency contracts
Yazar: KIVILCIM EDA MEYVECİ
Danışman: PROF.DR. YADİGÂR İZMİRLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ticari mümessil, ticari vekil, satıs memuru veya isletmenin çalısanı gibiisletmeye baglı hukuki konumu haiz olmaksızın, bir sözlesmeye dayanarak,belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir isletmeyi ilgilendirensözlesmelerde aracılık etmeyi veya bunları o tacir adına yapmayı meslekedinen kimseye acente denir.Acentelik iliskisi acente ile müvekkil arasında yapılan bir sözlesmeyedayanır. Acentelik sözlesmesi, acenteye müvekkili ilgilendiren sözlesmelerdearacılık etmeyi veya bu sözlesmeleri o müvekkil adına yapmayı vekarsılıgında ondan ücret talep etmeyi öngören çerçeve niteliktekisözlesmedir. Bu sebeple, acentelik sözlesmesi, her iki tarafa da haklarsaglayan ve borçlar yükleyen iki taraflı sözlesme niteligini haiz olup, esasitibariyle, acentenin borçları müvekkilin haklarını ifade ederken, müvekkilinborçları da acentenin haklarına esas teskil eder.Acentenin müvekkiline karsı sahip oldugu en önemli hakkı ücret(provizyon) isteme hakkıdır. Bunun dısında, olaganüstü masrafları istemehakkı, müvekkilinden defter kayıtlarını ve hesap cetvelinin örnegini talepetme hakkı, acentelik sözlesmesinden dogan alacaklarının teminatı olarakzilyetliginde bulunan müvekkiline ait menkul esya ve kıymetli evrak üzerindehapis hakkı ve kendisine bırakılan yerde kural olarak tekel hakkına sahiptir.Ayrıca, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmemis olmakla birlikte, acente,sözlesmenin kendi kusuru olmaksızın sona ermesi halinde hakkaniyet geregi?müsteri tazminatı? hakkı da talep edebilecektir.Acentenin baslıca yükümlülükleri; müvekkilin islerini görmek vemenfaatlerini korumak, haber vermek, müvekkilin verdigi talimatlara uygunhareket etmek, müvekkile ait parayı zamanında ödemek, rekabet yapmamak,müvekkilinin sırlarını saklamak, önleyici tedbirler almak, müvekkile hesapvermek ile üçüncü kisilerin müvekkile yönelttikleri beyanları kabul ve müvekkilitemsil etmek biçiminde ortaya konulabilir.

Abstract:
With the improvement in the commercial life, the commercial businessenterprises started to designate assistant person or persons in order tomarket the goods and services they produce in a wider area. With theindependent merchant aides who own a separate enterprise called agency,business enterprises found the opportunity to reach their objectives withoutallocating capital and making any costs because the merchant, as a rule, isobliged to pay to the assisting agency only if the activity of the agencyprovides positive results. The agency covers these costs with the earning itwill receive.For the above mentioned reasons, the `agency? gains importanceprogressively. Especially, since it sets aside the costs of paying a determinedfee to the dependent merchant assistant and allocating the products of thecommercial enterprises to the branches opened in order to market in anotherregion, agency has become an important merchant assistant. Theimportance of the agency institution increases fairly not only in domestictrade but also in international trade.An agent is a person who practices the profession of acting asintermediary to establish contractual relationships between the principal anda third party or of carrying on the operations on behalf of the principal in apermanent manner, without having a dependent position.In the thesis, the rights and obligations of the both parties of the agencycontract shall be discussed in detail.