Acil servise başvuran üst gastrointestinal sistem kanamaları ve mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörler
Upper gastrointestinal bleeding and factors effecting morbidity and mortality in patients who admitted emergency department
Yazar: LÜTFİ AKYOL
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET GÜVEN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Mortalite =

Özet:
Giriş ve Amaç: Üst gastrointestinal sistem (GİS) kanaması önemli morbidite ve mortalitesi olan bir tıbbi sorundur. Bu çalışmada hastanemize üst GİS kanamasıyla başvuran hastaların epidemiyolojik özelliklerini belirlemek, kanama nedenlerini saptamak, uygulanan tedavi yöntemleri ve sonuçlarını izlemek, konuyla ilgili üniversitemiz hastanesine güncel veri elde etmek, literatürle karşılaştırmak ve hastaların mortalite ve morbiditelerini etkileyen faktörleri araştırmak amaçlanmıştır.Materyal ve Metod: Bu çalışma Ocak 2005 ve Şubat 2010 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi acil servisine hematemez, melena, hematokezya şikayetleriyle başvuran ve yapılan özefagogastroduedonoskopisinde (ÖGD) üst GİS kanaması tespit edilen hastalar üzerinde retrospektif olarak yapıldı. Hastaların dosyaları hastane arşivinden tarandı. Acil olarak yapılan ÖGD ile kanayan lezyonun tipi, lokalizasyonu, aktif kanıyor ise yapılan kanamayı durdurucu girişim tipi ve etkinliği, peptik ülser kanaması ise Forrest sınıflaması, ayrıca klinikte yattığı süre içerisinde tekrar üst GİS kanaması geçirip geçirmediği kaydedildi. Hastaların daha önceden GİS kanaması geçirip geçirmediği, GİS kanaması öyküsü varsa sayısı, sigara, alkol alışkanlıkları, kan grupları, hastalara verilen medikal tedaviler kaydedildi.Bulgular: Üst GİS kanaması tanısı konan 615 hasta çalışmaya alındı. Erkeklerin yaş ortalaması 58.4±16.7 iken, kadınların yaş ortalaması 64.4±16.7 idi. Hastaların % 23.4'ü hematemez, % 39.5'i melena, % 36.1'i hematemez + melena ile başvurmuştu. Hastaların vital bulguları incelendiğinde % 32.7 hastada taşikardi (nabız>100/dk), % 8.6 hastada şok (TA<90/60 mmHg, Nabız>100/dk) tablosu mevcuttu. Vakaların 451'inde (% 73.3) eşlik eden komorbid bir veya birden fazla sistemik hastalık vardı. En sık görülen komorbid hastalık 205 (% 33.3) hasta ile hipertansiyon (HT) idi. 500 (% 81.3) hastada ilaç kullanım öyküsü vardı. En sık kullanılan ilaç 247 (% 40.2) hastanın kullandığı NSAİİ idi. Hastaların % 34'ü daha önceden bir veya daha fazla sayıda üst GİS kanaması geçirmişti. Hastalara yapılan ÖGD sonrası tanılar sıklığına göre şu şekildeydi; 211 (% 34.3) duodenum ülseri, 112 (% 18.2) mide ülseri, 102 (% 16.6) özofagus varis kanaması (ÖVK), 61 (% 9.9) eroziv gastrit, 32 (% 5.2) non eroziv gastrit, 23 (% 3.7) mide+duodenum ülseri, 17 (% 2.8) mide kanseri idi. Hastaların % 18.2'sinde aktif kanama vardı. 537 (% 87.3) hastaya kan replasmanı yapılmıştı. Hastaların 64'ü (% 10.4) exitus olmuştu. Exitus olan hastaların yaş ortalaması 64.4±12.6 yıl iken sağ kalanların yaş ortalaması 59.7±17.3 yıl idi. Exitus olanların yaş ortalaması anlamlı olarak daha fazlaydı (p:0.009) . Mortalite ile hastaların başvuru esnasında hipotansiyonun ve taşikardisinin olması (p<0.001), alt hastalık varlığı (p<0.001), alt hastalıklardan KC-S, malignite varlığı (p<0.001) istatistiksel açıdan anlamlı olarak ilişkili bulundu. Endoskopik tanılarda ise malignite (p:0.001) ve ÖVK (p<0.001) ile doğru, duodenal ülserle (p<0.001) mortalite arasında ters ilişki bulundu. Exitus olanlarda hastanede yatış süresi median 5.0 (1-35) gün iken sağlarda bu süre 4.0 (0-38) gün idi. Exitus olanların hastanede yatış süresi anlamlı olarak (p:0.04) daha fazlaydı. DYBÜ'de yatış sürelerine bakıldığında exitus olanlarda median 3.0 (0-21) gün iken sağlarda 0.0 (0-19) gün idi. Yine exitus olanlarda anlamlı olarak (p<0.001) DYBÜ'de yatış süresi daha fazlaydı. Exitus olanların 47'sinde (% 73.4) aktif kanama var iken sağların 65'inde (% 11.8) aktif kanama tespit edildi. Aktif kanaması olan hastalarda mortalite oranı anlamlı olarak (p<0.001) daha fazlaydı. Hastaların Rockall risk skorlarına bakıldığında exitus olanların ortalama risk skoru 6.83±1.34 iken sağ kalanlarda bu oran 3.86±1.74 idi. İstatistiksel açıdan anlamlı olarak (p<0.001) exitus olanlarda rockall risk skoru daha yüksekti.Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda üst GİS kanamalarında mortalite için en önemli risk faktörleri ileri yaş, komorbid hastalık varlığı, aspirin kullanım öyküsü, gelişte şok tablosunda olunması, endoskopide malignite veya ÖVK varlığı, rockall risk skorunun yüksek olması, aktif kanama varlığı olarak bulundu.

Abstract:
Objectives: Upper gastrointestinal bleeding (UGIB) is a medical problem which is an important cause of morbidity and mortality. In our study, we aimed to investigate the epidemiological facilities of the patients and the causes of bleeding, follow up treatment methods and their outcomes and get actual related information from our clinic to compare our results with literature and to determine affecting factors of morbidity and mortality in patients who were admitted to our hospital due to UGIB.Material and Methods: This is a retrospective study of the patients who were admitted to the emergency department of Erciyes University Faculty of Medicine Hospital with complaints of hematemesis, hematochezia, or melena and in whom UGIB was diagnosed with esophagogastroduodenoscopy (OGD) between January 2005 and February 2010. Records of the patients were scanned from hospital archives. From urgent OGD, the type and the localization of the bleeding lesion, the type and the efficiency of blood stopping method applied to active bleeding, Forrest classification of the bleeding peptic ulcer and repeated upper gastrointestinal bleeding during the hospitalization were recorded. History of UGIB, the number of UGIB if present, smoke and alcohol cessation, blood groups and performed medical treatments of the patients were recorded.Data: 615 patients with diagnosed UGIB were included in the study. Mean age of the males and the females were 58.4±16.7 and 64.4±16.7 years, respectively. Of the patients 23.4% were admitted with hematemesis, 39.5% of the patients were admitted with melena and 36.1% of them were admitted with hematemesis plus melena. It was determined that tachycardia (pulse rate greater than 100 beats/minutes) was present in 32.7% of the patients, shock (blood pressure lower than 90/60 mmHg and pulse rate greater than 100 beats/minutes) was present in 8.6% of the patients when hemodynamical parameters were investigated. One or more comorbid systemic diseases were present in 451 (73.3 %) of the patients. The most frequent comorbid disease was hypertension with the number of 205(33.3 %) patients. 500 (81.3 %) of patients had history of drug use. The most used drug was NSAID with the frequency of 247 (40.2%) patients. UGIB occurred once or more in 34% of the patients. Diagnoses after OGD were as follows; duodenum ulcer in 211 (34.3%) patients, gastric ulcer in 112 (18.2%) patients, oesophageal varices bleeding in 102 (16.6%) patients, erosive gastritis in 61(9.9%) patients, on erosive gastritis in 32 (5.2%) patients, gastric and duodenal ulcer in 23 (3.7%) patients, gastric cancer in 17 (2.8%) patients. Active bleeding was present in 18.2%.Blood transfusion was performed in 537 (87.3%) patients. Sixty four (10.4%) of the patients died. The mean age of the exitus patients was 64.4±12.6 years while the mean age of the survivors was 59.7±17.3 years. In exitus patients, the mean age was significantly higher (p=0.009. It was found that the presence of hypotension and tachycardia on admission (p<0.001), the presence of comorbid diseases (p<0.001), especially hepatic cirrhosis and malignity (p<0.001), were significantly associated with mortality. It was found that mortality had a positive relation with malignity (p: 0.001) and oesophageal varices bleeding (p<0.001) and had a negative relation with duodenal ulcer (p<0.001) in endoscopic diagnosis. The median duration of the hospital stay was 5.0 (1-35) days in exitus patients while 4.0 (0-38) days in survivors. The median duration of the hospital stay was significantly longer in exitus patients (p: 0.04). The median duration of hospital stay in IMICU was 3.0 (0-21) days in exitus patients while 0.0 (0-19) days in survivors. Also, the duration of the hospital stay in IMICU was significantly longer in exitus patients (p<0.001). Active bleeding was determined in 47 (73.4%) of the exitus patients while in 65 (11.8%) of the survivor patients. Mortality rates were significantly higher in the patients with active bleeding (p<0.001). The Rockall risk score was 6.83±1.34 in the exitus patients while 3.86±1.74 in survivors. The Rockall risk score was significantly higher in exitus patients (p<0.001).Results: As a result, it was found that the most important risk factors for mortality are older age, presence of comorbid disease, history of aspirin use, presence of shock on admission, diagnosis of malignity or oesophageal varices bleeding at endoscopy, higher rockall risk scores and presence of active bleeding.