Bazı kuru fasulye çeşit ve hatlarının farklı lokasyonlardaki verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality properities of some dry bean lines and cultivars in different locations
Yazar: HAKKI EKREM SOYDEMİR
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ÇİFTÇİ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada daha önceki TÜBİTAK destekli projeler (Proje No:109O163 ve 115R042) kapsamında seçilen 5 adet ümitvar fasulye hattı (BLCK-7, ÇNK-2, ÇNK-4, EL-37 ve YLV-28) ile 2 adet kuru fasulye çeşidi (Akman-98, Göynük-98) verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Bolu (2019) ve Ankara (2020) lokasyonlarında denemeye alınmıştır. 
Bolu koşullarında 2019 yetiştirme sezonunda kurulan deneme sonucunda bitkilerin çıkış süresi 11,75-19,00 gün, çiçeklenme süresi 32,00-47,50 gün, olgunlaşma süresi 78,00-90,50 gün, bitki boyu 52,50-57,75 cm, ilk bakla yüksekliği 12,90-21,95 cm, bitkide dal sayısı 5,05-7,25 adet, bitkide bakla sayısı 8,30-15,20 adet, baklada tane sayısı 3,45-4,55 adet ve tane verimi 156,60-238,54 kg/da, kuru ağırlık 24,82-52,04 g, yaş ağırlık 50,80-91,70 g, su alma kapasitesi 0,315-0,484 g/tane, su alma indeksi %0,778-1,270, kuru hacim 19,50-44,25 ml, ıslak hacim 45,25-85,00 ml, şişme kapasitesi 0,307-0,513 ml/tane, şişme indeksi %1,905-2,367, protein oranı %17,13-19,88 ve pişme süresi 29,00-42,25 dk aralığında tespit edilmiştir.
Ankara koşullarında 2020 yetiştirme döneminde kurulan deneme sonucunda bitkilerin çıkış süresi 14,75-18,25 gün, çiçeklenme süresi 56,00-71,50 gün, olgunlaşma süresi 105,75-117,50 gün, bitki boyu 31,98-54,60 cm, ilk bakla yüksekliği 11,48-17,08 cm, bitkide dal sayısı 4,40-6,00 adet, bitkide bakla sayısı 8,80-19,20 adet, baklada tane sayısı 2,00-2,99 adet ve tane verimi 78,16-125,28 kg/da, kuru ağırlık 25,02-34,41 g, yaş ağırlık 49,50-73,20 g, su alma kapasitesi 0,290-0,388 g/tane, su alma indeksi %1,062-1,290, kuru hacim 20,38-28,63 ml, ıslak hacim 46,75-66,75 ml, şişme kapasitesi 0,288-0,381 ml/tane, şişme indeksi %2,166-2,507, protein oranı %18,62-23,06 ve pişme süresi 43,75-51,75 dk aralığında tespit edilmiştir.
Bölge verim denemeleri sonucunda fasulye hatları, verim, erkencilik ve makinalı hasada uygunluk yönünden standart çeşitlerden üstün bulunmuştur. Sonuç olarak, denemeye alınan bazı fasulye hatlarının tescili için Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü'ne başvuru yapılması ön görülmüştür. İlerleyen süreçte, fasulye hatlarının tescillenerek tohumluk üretim ağına katılmasının ülkemiz fasulye üretimini arttıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, five promising common bean lines (BLCK-7, ÇNK-2, ÇNK-4, EL-37, and YLV-28) selected within the scope of previous TÜBİTAK projects (Project No: 109O163 and 115R042) and two bean varieties ( Akman-98, Göynük-98) were put into trial in Bolu (2019) and Ankara (2020) locations to determine the efficiency and quality characteristics.
As a result of the trial established in the 2019 growing season under Bolu conditions, the emergence period of the plants is 11,75-19,00 days, the flowering period is 32,00-47,50 days, the maturation period is 78,00-90,50 days, the plant height is 52,50-57, 75 cm, the first pod height is 12,90-21,95 cm, the number of branches in the plant is 5,05-7,25, the pod number is 8,30-15,20 in the plant, 3,45-4,55 in the pod and grain yield 156,60-238,54 kg/da, dry weight 24,82-52,04 g, wet weight 50,80-91,70 g, water uptake capacity 0,315-0,484 g / grain, water uptake index% 0,778-1,270, dry volume 19,50-44,25 ml, wet volume 45,25-85,00 ml, swelling capacity 0,307-0,513 ml/grain, swelling index 1,905-2,367%, protein ratio 17,13-19,88% and the cooking time was determined in the range of 29,00-42,25 min.
As a result of the trial established in the growing period of 2020 in Ankara conditions, the emergence period of the plants is 14,75-18,25 days, the flowering period is 56,00-71,50 days, the maturation period is 105,75-117,50 days, the plant height is 31,98-54, 60 cm, first pod height 11,48-17,08 cm, branches per plant 4,40-6,00, pods per plant 8,80-19,20, seed per pod 2,00-2,99 and grain yield 78,16-125,28 kg/da, dry weight 25,02-34,41 g, wet weight 49,50-73,20 g, water uptake capacity 0,290-0,388 g/grain, water uptake index %1,062-1,290, dry volume 20,38-28,63 ml, wet volume 46,75-66,75 ml, swelling capacity 0,288-0,381 ml/grain, swelling index %2,166-2,507, protein ratio %18,62-23,06 and cooking time was determined in the range of 43,75-51,75 minutes.
As a result of regional yield trials, bean lines were found superior to standard varieties in yield, earliness, and machine harvesting suitability. As a result, it is envisaged to apply to the Directorate of Seed Registration and Certification Center to register some common bean lines that have been tested. In the future, it is thought that the registration of the lines can join seed production network and increase bean production in our country.