Karbon monoksitle zehirlenme olgularının lenfosit hücrelerinde kardeş kromatid değişimi sıklığının belirlenmesi
Determining the frequency of sister chromatid exchange in lymphocyte cells of carbon monokside intoxication cases
Yazar: TARIK OCAK
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN ASLAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Genotoksisite = Genotoxicity ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Kardeş kromatid değişimi = Sister chromatid exchange

Özet:
Amaç: CO zehirlenmelerinin birçok ülkede fatal zehirlenmelerin yarısından fazlasının sebebi olduğu rapor edilmiştir. Karbon monoksit kömür, odun, petrol, propan, ve plastik gibi karbon içeren yakıtların tam yanmaması sonucu ortaya çıkan renksiz, kokusuz ve irritan olmayan bir gazdır. CO zehirlenmesi akut veya kronik olarak çeşitli semptomlara neden olabilir. Bu çalışmada, CO zehirlenmesinin kardeş kromatid değişimi bazında genotoksik etkisi ve özgün bağışık sistemimizin en önemli hücresel elamanları olan lenfositlerin (hücre düzeyinde) yaşam süresi üzerine etkilerinin belirlenmesini amaçlamaktayız.Materyal ve Metod: Çalışmaya 26'sı kadın 12'si erkek toplam 38 vaka dahil edildi. Hastalara ait demografik veriler, vital bulgular, CO gazının kaynağı, risk faktörleri ve sigara alışkanlıkları kaydedildi. Tüm vakalarda Glasgow Koma skoru (GKS), elektrokardiyografi (EKG), arteriyal kan gazı (AKG) analizi, tam kan sayımı, creatinin kinaz (CK), creatinin kinaz MB fraksiyonu (CK-MB), troponin-I, Glukoz, BUN, Kreatinin, Na, K, LDH, AST,ALT ölçümleri yapılarak kaydedildi. İlave olarak genotoksik etkinin kolay tesbit edilebilir bir belirteci olan kardeş kromatid değişimi yöntemi ile araştırma yapıldı.Sonuçlar: Olguların yaşları 16-54 yıl arasında idi (ortalama yaş: 29.79 ? 10.92 yıl). Hastaların maruziyet şekilleri 38 olguda (%100) şohben idi. Ortalama karboksihemoglobin (COHb) düzeyi 25.05 ? 7.15 bulundu. Olguların 12 tanesinde (% 31,6) GKS 15'in altında GKS ile COHb düzeyi arasında negatif yönde önemli korelasyon vardı (r=-0.825, p<0.001). EKG değişikliği olan 16 hastada gözlendi. Hepsinde sinusal taşikardi şeklinde idi. Hastalar genotoksisite açısından incelendiğinde COHb düzeyleri yüksek olan hasta grubunda, COHb düzeyleri fizyolojik düzeylerde olan kontrol grubuna kıyasla KKD etkilenme frekansında anlamlı derecede artış tesbit edildi (p<0.000). KKD frekansında artış COHb düzeyleri ile karşılaştırıldığında anlamlı bir fark elde edilmedi (r=0.16, p=0.34).Tartışma: Sonuç olarak, CO zehirlenmelerinde CO'in hücre üzerindeki toksik etkileri ve canlıların genetik yapısında mutasyon oluşturma ihtimali sebebiyle önemli bir toplum sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır.Diğer bilinen nöropisikiyatrik ve kardiyovasküler gibi sistemler üzerindeki zararlı etkileri de düşünülecek olursa CO gazının zararlı etkilerinden korunmak amaçlı güvenlik standartlarının artırılması ve insanların bu konu ile ilgili bilinçlendirilmesi sorunun çözümüne katkıda bulunacak en kolay girişimler olacaktır.Anahtar kelimeler: CO zehirlenmesi, genotoksisite, KKD

Abstract:
Aim: Carbon monoxide intoxication is reported to be the reason of more than half of the fatal intoxications in many countries. CO is a colorless, odorless, and non-irritating gas and is produced from the partial combustion of carbon-containing compounds such as coal, wood, petroleum, propane and plastic. CO intoxication may cause acute and chronic symptoms. In this study, we aimed to identify it?s genotoxic effect on the basis of SCE, and also studied it?s effect on the average life span of lymphocytes which is the most important cellular component of the immune system.Material and Methods: Thirty eight patients (female:26, male:12) were covered in the study. Patients demographic characteristics, vital findings, source of CO gas, risk factors and smoking habbits were recorded. All the cases following clinical and laboratory measurements were performed: Glasgow Coma Scale (GCS), electrocardiography (ECG), arterial blood gas (ABG), whole blood count, creatine kinase (CK), creatine kinase MB fraction (CK-MB), troponine-I, blood glucose, BUN, creatinin, Na, K, LDH, AST, ALT. Additionally, so as to simply identify the genotoxic effect, sister chromatid exchange method is used.Results: All 38 patients, ages differ between 16-64 years (mean age:29.79 ? 10.92 years), source of CO gas were flash heaters (100%). Mean carboxyhemoglobin (COHb) level was 25.05 ? 7.15. For 12 of the patients (31.6%), GCS was under 15 and there was an important negative correlation between GCS and COHb levels (r=-0.825, p<0.001). Sinus tachycardia was present in 16 of the patients in ECG. Genotoxicity investigation showed that there was a statistically important increase in SCE frequency in patients with high COHb levels when discussed with control group whose COHb levels were in physiologic range (p<0.0001). When the increase in SCE frequency was discussed with COHb levels, no correlation was found (r=0.16, p=0.34).Discussion: CO intoxication is an important public health problem due to it?s toxic effects in celluler basis and due to the probability of causing mutations. As it?s neuropsychiatric and cardiovasculer effects are also taken into consideration, the easiest way to protect people against the harmfull effects of CO gas and to find a solution to the problem are to upgrade the security standards and to to make public conscious about the ongoing problem.Key Wors: CO intoxication, genotoxicity, SCE.