Osmanlı Devleti'nde siyaset düşüncesinin yönetim anlayışı üzerindeki etkileri (1453-1789)
The impact of political thought on governance in The Ottoman Empire (1453-1789)
Yazar: MERT CAN ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÖZÇELİK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History

Özet:
XVI. Yüzyıl'dan itibarentüm tüm Akdeniz coğrafyasında devletler arasında artan rekabet ve etkileşim, bürokrasinin giderek ağırlık kazandığı kurumsallaşan devlet teşkilatlarının oluşmasına öncülük etmişti. Bu dönüşüm sonucunda Osmanlı bürokrasisi tıpkı çağdaşları gibi giderek gelişmiş, ihtisaslaşmış ve devlet idaresinde etkin bir hale gelmişti.  Bürokrasinin güçlenmesiyle birlikte bürokratların siyaset pratiği ve siyasal söylem üzerindeki ağırlıkları da giderek artmıştı. Güçlenen bürokratlar devletin ihtiyaçlarını kendi mesleki erdemlerine göre yorumlayarak uzun vadede tutarlı bir dönüşüme rehberlik etmişlerdir. Dolayısı ile bürokrasinin kurumsallaşmaya başladığı XVI. Yüzyıl'dan itibaren özellikle sivil bürokrasinin yani Kalemiye Sınıfı'nın mesleki bakışını yansıtan reform önerileri çağın koşullarına uyumlu bir şekilde hazırlanarak dile getirilmiş ve böylelikle geleneksel Osmanlı siyaset düşüncesinin temel konuları büyük oranda şekillenmişti.
Bürokrasinin düşünce hayatında oynadığı merkezî rol, geleneksel kanun-ı kadimci ıslahat fikriyatı ile uluslararası rekabetten etkilenen Tanzimat düşüncesi arasındaki köprüyü oluşturmaktadır. Kalemiye sınıfının önceki yüzyıllarda ürettiği fikirleri, XVIII. yüzyılın son çeyreğinden itibaren çağın koşulları ile harmanlanarak kimi zaman yeni kavramlar ile kimi zamansa geleneksel düşünceye göndermeler yapılarak ortaya konulmuştur. 
Bu bağlamda III. Selim döneminden itibaren şekillenen nizam-ı cedid ve sonrasında ortaya çıkan Tanzimat düşüncesi, önceki yüzyıllardaki ıslahat fikirlerinden bağımsız değildir. Tanzimat düşüncesi çerçevesinde icra edilen XIX. yüzyıl reformları ile geleneksel Osmanlı düşüncesi arasında önemli bağlar mevcuttur. Zira Osmanlı devlet adamları çağdaş görüşler arasından kendi geleneksel düşünce dünyaları ile uyumlu olanları seçerek Tanzimat sürecine yön vermişlerdi.  Böylece Osmanlı modernleşmesi dediğimiz süreç yoğunlaşan uluslararası rekabetin baskısı altında gelişen çağın koşulları ile düşünce dünyasında mevcut bulunan ıslahat fikirlerinin harmanlanması sonucunda ortaya çıkmıştı. Osmanlı Devleti de tıpkı çağdaşları gibi hem devrin koşullarından hem kendi devlet geleneğinden beslenerek özgün bir hikâye yaratmış ve XIX. yüzyıl Avrupası'nda ayakta kalmayı başarmıştı.

Abstract:
After the 16th century, the growing rivalry and interaction in the Mediterranean paved the way for the advancing bureaucracies and growing state institutions. As a result of this transformation, Ottoman bureaucracy like its contemporaries advanced, professionalized and gained an active role in the rule of the Empire.   Together with the empowering of the bureaucracy, the power of bureaucrats on the political discourse and policymaking was expanded. The strengthened bureaucrats guided a long term and coherent transformation by interpreting the needs of the state according to their professional merits. In this way, after the 16th century in which the bureaucracy was started to institutionalize, the reform proposals which reflects the professional perspective of the civil bureaucracy, kalemiye, mixed with requirements of the period and shaped the traditional Ottoman political thought.  
	The prominent role the civil bureaucracy in the Ottoman intellectual life, was the bridge between the traditional understanding of reform and modern re-organization perspective of Tanzimat period. The long-term designs of the civil bureaucracy by mixing with the modern necessities and combining with new concepts created the modern Ottoman political thought. 
In this regard, the Nizam-ı Cedid thought which shaped with the reign of Selim the third and Tanzimat thought were not independent from the previous reform perspectives.  There are important links between 19th century reforms and traditional Ottoman thought. Ottoman statesmen chose the one which is coherent with their traditional perspective among the contemporary modern reform thoughts and shaped the Tanzimat period. In this way, the process which named as Ottoman modernization was a result of the synthesis between the modern reform perspectives which develops under pressure of the international rivalry and reform thoughts which already existed in the Ottoman intellectual mind. The Ottoman Empire created an original story by employing both its own state tradition and mindset of the modern period and managed to survive in the harsh rivalry of the 19th century Europe.