Büyükşehir belediye sisteminin evrimi: Demokratiklik ve etkinlik boyutlarıyla sistem analizi
Evolution of the metropolitan municipality system: A system analysis based on democratization and efficiency dimensions
Yazar: AYSUN YEMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ÇUKURÇAYIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Demokrasi = Democracy ; Demokratik yönetim = Democratic management ; Halk katılımı = Public participation ; Kanunlar 6360 sayılı = Laws 6360 numbered ; Siyasi temsil = Political representation ; Yerel demokrasi = Local democracy ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yönetsel etkinlik = Managerial effectiveness

Özet:
Dünyada, tarihi çok eskilere dayanan yerel yönetimlerin, Türk idare kültürüne girmesi Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerine rastlamaktadır. Yerel yönetimler, bir geçiş sürecinden çok, zorunlu sebeplerden dolayı oluşturulmuş yeni yapılanmalardan biri olarak Osmanlı idari sistemine dahil edilmiştir. Yerel yönetimlerin belediye şeklinde örgütlenmesi ise 1800'lü yılların ilk yarısına denk gelmektedir. Tanzimat ile ortaya çıkan yerel yönetimlerde, özerkçi eğilimlerin olduğu sıklıkla dile getirilmektedir. Bu doğrultuda ilk belediye teşkilatı 1855 yılında İstanbul'da kurulmuştur.  Söz konusu yapılanmadan sonra büyükşehir belediye örgütlenmesinin yönetim sistemine dahil edilmesi için 129 yıl gibi bir süre geçmiştir. Bu süreçte bir İmparatorluk yıkılıp yerine Cumhuriyet temelli bir devlet kurulmuştur. Cumhuriyet döneminde, güçlü yerel yönetimlerin oluşturulması için gösterilen çabalar yetersiz kalmıştır. Bu durumun ekonomik, sosyal, politik birçok sebebi bulunmaktadır. Bu nedenle, hem kuramsal hem de uygulama boyutuyla yerel yönetimlerin irdelenmesi gerekmektedir. 
Yerel yönetim sisteminde bir çeşit yapılanma olan ve çalışmanın ana temasını oluşturan büyükşehir belediyeleri, 1984 yılında kurulmuştur. Bu tarihten yola çıkarak öncesi ve sonrasıyla büyükşehir belediyelerinin geçirmiş olduğu evrim, farklı başlıklar altında incelenmiştir. İnceleme yapılırken, hem teorik düzlemde hem de uygulamalı olarak belirlenen büyükşehir belediyelerinde demokrasi ve etkinlik boyutlarıyla bir analiz gerçekleştirilmiştir.  Çalışma ile genel olarak, büyükşehir belediyelerinin etkinliğinin ve demokratiklik açısından mevcut durumunun ortaya konulması ve daha etkin ve demokratik büyükşehir belediyelerinin oluşturulması için öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Before addressing the formation process of metropolitan municipalities, formation of local governments needs to be considered. Early adoption of local governments by Turkish administrative culture goes back to the final years of Ottoman Empire. Local governments have been created as one of new administrative structures due to necessities rather than a transition process in Ottoman history.  Early municipal forms of local government organizations go back to first decades of 1800s.  It is often mentioned that autonomists trends existed at local administrations during Tanzimat era. In this direction, the first municipal organization was established in 1855 in Istanbul. After the mentioned settlement, it took 129 years for metropolitan municipal organization's getting involved in administrative system. . During this period, a collapsed empire has been replaced by a republic-based state. In republic period efforts were insufficient to develop strong local governments.  There are several economic, social and political reasons of this failure. Therefore, local authorities should be discussed with both theoretical and practical dimensions. 
Metropolitan municipalities which is a kind of settlement in administrative system and constitute the main theme of this study, was established in 1984. Based on prior to this date, evolution of metropolitan municipalities has been examined under the different headings with before and after. During the examination; metropolitan municipalities have been analysed in theoretical and practical ways with democracy and efficiency dimensions. In this study it is aimed the determining of metropolitan municipalities' current situation about efficiency and democratization and offering suggestions for constituting more effective and democratic metropolitan municipalities.
Before addressing the formation process of metropolitan municipalities, formation of local governments needs to be considered. Early adoption of local governments by Turkish administrative culture goes back to the final years of Ottoman Empire. Local governments have been created as one of new administrative structures due to necessities rather than a transition process in Ottoman history.  Early municipal forms of local government organizations go back to first decades of 1800s.  It is often mentioned that autonomists trends existed at local administrations during Tanzimat era. In this direction, the first municipal organization was established in 1855 in Istanbul. After the mentioned settlement, it took 129 years for metropolitan municipal organization's getting involved in administrative system. . During this period, a collapsed empire has been replaced by a republic-based state. In republic period efforts were insufficient to develop strong local governments.  There are several economic, social and political reasons of this failure. Therefore, local authorities should be discussed with both theoretical and practical dimensions. 
Metropolitan municipalities which is a kind of settlement in administrative system and constitute the main theme of this study, was established in 1984. Based on prior to this date, evolution of metropolitan municipalities has been examined under the different headings with before and after. During the examination; metropolitan municipalities have been analysed in theoretical and practical ways with democracy and efficiency dimensions. In this study it is aimed the determining of metropolitan municipalities' current situation about efficiency and democratization and offering suggestions for constituting more effective and democratic metropolitan municipalities.