Akut pankreatitli hastalarda akut pankreatik ve peripankreatik sıvı  gelişiminde prediktif faktörler
Predictive factors for acute pancreatic and peripancreatic fluid development in patients with acute pancreatitis
Yazar: MEHMET VEYSEL COŞKUN
Danışman: UZMAN SELMA KARAAHMETOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Nekroz = Necrosis ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Sınıflandırma = Classification

Özet:
Amaç: Akut pankreatit (AP), görüntüleme ve girişimsel tekniklerdeki gelişmelere rağmen, lokal ve sistemik komplikasyonları nedeniyle tüm dünyada halen önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. AP sonrası gelişen lokal komplikasyonlar Revize Edilmiş Atlanta Sınıflaması'na göre erken/akut dönemde ve geç dönemde gelişen sıvı koleksiyonları olarak dört kategoriye ayrılmıştır. Bu
sınıflandırmaya göre AP sonrası erken/akut dönemde gelişen sıvı koleksiyonları, akut peripankreatik sıvı koleksiyonları (APFC) ve akut nekrotik koleksiyonlar (ANC) olarak tanımlanmıştır. AP sonrası APFC ve ANC oluşumu, psödokist ve Wall off Necrose (WON) gelişimi ve enfekte olması gibi ciddi komplikasyonlara sebebiyet verebilmesi açısından risk taşımaktadır. Bu sebeple AP sonrası akut
pankreatik ve peripankreatik sıvı gelişimini ön görmek, gelişebilecek ciddi komplikasyonları önlemek için AP'li hastaların takip ve tedavisinin erken planlanması açısından önem arzetmektedir. Bu çalışmada da, hastanemizdeki AP'li hastalarda Revize Edilmiş Atlanta Sınıflandırması'na göre tanımlanmış akut pankreatik ve peripankreatik sıvı koleksiyonları gelişminde prediktif faktörlerin
araştırılması ve bu konuda literatürde sınırlı sayıda bulunan çalışmalara güncel
verilerle katkıda bulunulması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Ocak 2020 ve Kasım 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne başvurusu
sonrasında dahiliye kliniği tarafından değerlendirilen ve Revize Edilmiş Atlanta
Sınıflandırması'na göre AP tanısıyla dahiliye ve/veya gastroenteroloji servislerinde
yatırılarak takip edilen 18 yaş ve üzeri 438 hasta, dışlanma kriterlerine değerlendirildikten sonra çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara ait veriler hastane bilgi işlem sitemi üzerinden retrospektif olarak değerlendirilmiş ve Revize Edilmiş Atlanta Sınıflandırması'na göre AP sonrası sıvı gelişiminin hastaneye başvuru anında bakılan hematolojik ve biyokimyasal parametrelerle olan ilişkisi araştırılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 25.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programı kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 438 hastanın 220'si (%50,2) erkek, 218'i (%49,8) kadındı. Hastaların yaş aralığı 18 ile 96 (55,6±18,5) arasında değişmekteydi. En sık bilier nedenlere (%74.2) bağlı AP görülürken en sık ikinci neden idiopatik nedenler (%13) olarak tespit edildi. Hastaların 380'i (% 84.9) akut interstisyel ödematöz pankreatit, 58'i (%15.1) nekrotizan pankreatit olarak değerlendirildi. AP sonrası sıvı gelişme riskini, hipertrigliseridemik etiyoloji (p=0.014), genç
yaş (p=0,045) ve erkek cinsiyette (p=0,003) olmak ile CRP/Albümin oranının 1,0482'den büyük olması istatistiksel anlamlı olarak 6,282 kat (%95 Güven Aralığı: 3,808-10,366 ve p<0,001), ALP'nin 199,5 U/L'nin altında olmasının 2.5 kat (%95) Güven Aralığı: 1,505-4,226 ve p<0,001), beyaz kürenin 11,685 x 109 /L'den büyük olmasının 1,9 kat (%95 Güven Aralığı: 1,210-3,103 ve p=0,006), PLR'nin 197,146'nın üzerinde olmasının da 1,5 kat (%95 Güven Aralığı: 1,012-2,519 ve p=0,044) arttırdığı görüldü. AP sonrası APFC gelişme riskini daha genç yaşta olmakla birlikte (Odds oranı=0,980; %95 Güven Aralığı: 0,967-0,993 ve p=0,002), CRP/Albümin oranının 1,0482'den büyük olmasının 5,247 kat (%95 Güven Aralığı: 3,131-8,794 ve p<0,001), ALP'nin 199,5 U/L'nin altında olmasının 2.17 kat (%95 Güven Aralığı: 1,292-3,664 ve p<0,001), beyaz kürenin 11,685 x 109 /L'den büyük olmasının 1,874
kat (%95 Güven Aralığı: 1,164-3,020 ve p=0,010) arttırdığı saptandı. AP sonrası ANC gelişim riskini ise, genç yaşta olmak ile (Odds oranı=0,974; %95 Güven Aralığı: 0,955-0,993 ve p=0,008), CRP/Albümin oranının 1,0482'den büyük olmasının istatistiksel anlamlı olarak 10,919 kat (%95 Güven Aralığı: 4,813- 24,770 ve p<0,001), ALP'nin 199,5 U/L'nin altında olmasının 4,49 kat (%95 Güven
Aralığı: 1,676-12,031 ve p=0,003), beyaz kürenin 11,685 x 109 /L'den büyük olmasının 3,912 kat (%95 Güven Aralığı: 1,866-8,199 ve p<0,001), serum kalsiyum düzeyinin 8,695 mg/dl'nin altında olmasının 3 kat (%95 Güven Aralığı: 1,424-6,331 ve p=0,004) arttırdığı tespit edildi. 12
Sonuç: AP sonrası akut pankreatik ve peripankreatik sıvı gelişiminde erkek cinsiyet, genç yaşta olmak, hipertirgliseridemik etyoloji, yüksek CRP/albümin oranı,yüksek NLO varlığı ile düşük serum kalsiyum ve ALP düzeyinin bir gösterge olabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
Background and Aim: Despite advances in imaging and interventional techniques, acute pancreatitis (AP) is still an important cause of morbidity and mortality worldwide due to its local and systemic complications. Local complications developing after AP divided into four categories according to the
Revised Atlanta Classification as fluid collections developing in the early/acute period and late period. According to this classification, fluid collections developing in the early/acute period after AP defined as acute peripancreatic fluid collections (APFC) and acute necrotic collections (ANC). APFC and ANC formation after AP carries risk of causing serious complications as pseudocyst and Wall off Necrose development and infection. For this reason, it is important to predict the development of acute pancreatic and peripancreatic fluid collections after AP for early treatment
and follow-up planning of patients with AP in order to prevent serious complications that may develop. In this study, it is aimed to investigate the predictive factors for development of acute pancreatic and peripancreatic fluid collections defined according to the Revised Atlanta Classification in patients with AP in our hospital and to contribute to the limited number of studies in the literature on this subject with current data.
Methods: Between January 2020 and November 2021, 438 patients aged 18 years and above, who were evaluated and diagnosed of AP by the Internal Medicine Clinic according to the Revised Atlanta Classification after their application to the University of Health Sciences Ankara City Hospital Emergency Medicine Clinic and followed up in the internal medicine and/or gastroenterology services were included in the study after evaluated against the exclusion criteria. The data of the patients
were evaluated retrospectively through the hospital data processing system, and the
relationship between the development of fluid collections after AP and the hematological and biochemical parameters measured at the time of admission to the hospital were investigated according to the Revised Atlanta Classification. Data analysis IBM SPSS Statistics 25.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) package program was used. 
Results: Of the 438 patients included in the study, 220 (50.2%) were male and 218 (49.8%) were female. The age range of the patients was 18 to 96 (55,6±18,5). While AP due to biliary causes (74.2%) was the most common,idiopathic causes (13%) were the second most common cause. Looking at the severtiy, 380 (84.9%) of the patients were evaluated as acute interstitial edematous
pancreatitis (AIOP) and 58 (15.1%) as necrotizing pancreatitis (ANP).The risk of developing fluid collections after AP was found to be 6.282 times higher in patients with CRP/Albumin ratio greater than 1.0482 (95% Confidence Interval: 3.808-10.366, 95% CI: 3.808-10.366) and a <0.001), 2.5 times higher in patients with ALP below 199.5 U/L (95% CI: 1.505-4.226 and p<0.001), 1.9 times higher in patients with white blood cell greater than 11,685 x 109 /L ( 95% CI: 1.210- 3.103 and p=0.006), and 1.5 times higher in patients with PLR above 197.146 (95% CI: 1.012-2.519 and p=0.044) with younger age (p=0.045), male gender (p=0.003)and hypertriglyceridemic etiology (p=0.014). The risk of developing APFC after AP was 0.98 times higher in youngers (odds ratio=0.980; 95% CI: 0.967-0.993 and p=0.002), 5.247 times higher in patients with CRP/Albumin ratio greater than 1.0482 (95% CI: 3.131-8,794 and p<0.001), 2.17 times higher in patients with ALP below 199.5 U/L (95% CI: 1.292-3.664 and p<0.001) and 1.874 times higher in patients with white blood cell greater than 11,685
x 109 /L (95% CI: 1.164-3.020 and p=0.010).The risk of developing ANC after AP was 0.97 times higher in patients with young age (95% CI:: 0.955-0.993 and p=0.008), 10.919 times higher in patients with
a CRP/Albumin ratio greater than 1.0482 (%95 CI: 4.813-24.770 and p<0.001), 4.49 times higher in patients with ALP below 199.5 U/L (95% CI: 1.676-12.031 and p=0.003), 3.912 times higher in patients with white blood cell greater than 11,685 x 109 / (95% CI: 1.866-8.199 and p<0.001), and 3 times higher in patients with serum calcium level below 8,695 mg/dl (95% CI: 1.424-6.331 and p=0.004).
Conclusion: It has been determined that male gender, young age,hypertriglyceridemic etiology, high CRP/albumin ratio, high NLR, low serum calcium and ALP levels may be an indicator in the development of acute pancreatic and peripancreatic fluid collections after AP.