Alzheimer hastalarına bakım veren kişilerin bakım yüklerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi
The effect of care burden of caregivers of Alzheimer's patients on their healthy lifestyle behaviours
Yazar: BÜŞRA NEVA TEKİN
Danışman: PROF. DR. SIDIKA KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Alzheimer hastalığı, aşamalı olarak ilerleyen bilişsel ve işlevsel eksikliklerin yanında davranış değişiklikleri içeren nörodejeneratif bir hastalıktır. Alzheimer hastaları, hastalığın ileri evrelerinde bilişsel kayıp nedeniyle tam zamanlı bakıma ihtiyaç duymaktadırlar. Bu araştırmanın amacı, Ankara'da bir üniversite hastanesinin demans polikliniğine başvuran Alzheimer hastalarına bakım veren bireylerin bakım verme yüklerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini değerlendirmektir. Ayrıca Alzheimer hastalarına bakım veren kişilerin bakım yükleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının, bakım veren ve alan kişilerin sosyodemografik özeliklerine göre değişip değişmediği de incelenmiştir. Çalışmada Novak ve Guest (1989) tarafından geliştirilen ve Küçükgüçlü ve arkadaşları (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan "Bakım Verenlerin Yükü Envanteri" ile Walker ve arkadaşları (1996) tarafından geliştirilen, Bahar ve arkadaşları (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II" kullanılmıştır. Anketler 18.06.2021–15.04.2022 tarihleri arasında demans polikliniğine başvuran 84 Alzheimer hastasına bakım veren kişiye uygulanmıştır. Verilerin analizinde; iki ortalama arasındaki farkın önemlilik (t) testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon analizi (r) ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre 50-64 yaşlarındaki bakım verenlerin 34-49 yaşlarındakilere, hasta ile aynı evde yaşayanların aynı evde yaşamayanlara, bir işte çalışanların emekli olanlara, evde 1-2 kişi olarak yaşayanların 3 ve üzeri kişi olarak yaşayanlara göre bakım verme yükünün daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, hastaya 2 ve daha az yıldır bakım verenlerin 3-4 yıldır bakım verenlere göre daha fazla sağlıklı yaşam biçimi davranışı gösterdiği saptanmıştır. Bakım Verenlerin Yükü ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki (r=-0,396, p≤0,001) saptanmıştır. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları değişiminin %16'sı bakım verme yükü tarafından açıklanmaktadır. Bakım veren kişilere Alzheimer hastalığı konusunda bilgilendirici ve destekleyici eğitimler verilmesinin veya programlar sunulmasının planlanması önerilmiştir.

Abstract:
Alzheimer's disease is a neurodegenerative disease that causes gradually increasing cognitive and functional deficits as well as behavioural changes.  In advanced stages, patients need full-time care due to the cognitive loss. The aim of this study is to evaluate the effects of caregiving burdens on healthy lifestyle behaviors of individuals who takes care of the Alzheimer's patients who applied to the dementia clinic of a university hospital in Ankara. In addition, it was also investigated whether the care burden and healthy lifestyle behaviors of caregivers of Alzheimer's patients change according to the sociodemographic characteristics of caregivers and care recipients. In the study, "Caregiver Burden Inventory" developed by Novak and Guest (1989) and adapted into Turkish by Küçükgüçlü et al. (2009), and "Healthy Life Style Behaviour Scale II" developed by Walker et al. (1996) and adapted into Turkish by Bahar et al. (2008)." were used. The questionnaires were applied to 84 caregivers of Alzheimer's patients who applied to the dementia outpatient clinic between 18.06.2021 and 15.04.2022. Significance (t) test of the difference between two means, one-way analysis of variance (ANOVA), pearson correlation analysis (r) and regression analysis were used. It was determined that the caregivers aged 50-64 compared to aged 34-49, those living in the same house with the patient compared to those who do not live in the same house, those who work compared to those who are retired, those who live as 1-2 people compared to those who live ≥3 people have a higher caregiving burden than the latter. A negative and significant relationship (r=-0.396; p≤0,001) was found between Caregivers Burden and Healthy Lifestyle Behaviours. 16% of Healthy Lifestyle Behaviours change is explained by caregiving burden. It has been suggested to plan programs that inform and support caregivers on Alzheimer's disease.