Aydın il merkezinde sismik mikrobölgeleme çalışması
A study of seismic microzonation in the provincial center of Aydın (Turkey)
Yazar: SELMAN HAMZA UZUNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALPER SEZER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geoteknik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Aydın ili Efeler İlçesi'nin dinamik zemin özelliklerinin incelenmesinden elde edilen veriler kullanılarak, sismik mikrobölgeleme çalışması yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, inceleme alanında yakın zamanda yapılan 144 sığ ve 4 derin sondajdan elde edilen geoteknik veriler derlenmiştir. Analizlerde kullanılmak üzere, NEHRP ve TBDY-2018'e göre zemin sınıflarını, zemin profilinin üst 30 m.'de ortalama kayma dalgası hızını(Vs30), spektral ivmeleri, spektral büyütmeleri içeren veri tabanı oluşturulmuştur. Bölgedeki deprem kaynakları belirlenerek, probabilistik sismik tehlike analizi yapılmıştır. Geoteknik zemin profillerinin ölçeklendirilmiş sismik tabankaya hareketlerine tepkisi, bir boyutlu eşdeğer lineer zemin tepki analizi yaklaşımı kullanılarak değerlendirilmiştir. Analizlerden elde edilen tahmini zemin tepki spektrumu değerleri, Türkiye Deprem Yönetmeliğindeki (2018) kriterlere göre hesaplanmıştır. Zemin büyütmesi, yüzey spektral ivmesi ve yer sarsıntı tehlikesinin inceleme alanındaki değişimi haritalanmıştır. Analiz sonuçları kullanılarak, inceleme sahasının Coğrafik Bilgi Sistemi tabanlı sismik mikrobölgeleme haritası oluşturulmuştur.
NEHRP zemin sınıflandırmasına göre, inceleme alanının sadece C ve D sınıfı zeminlerden oluştuğu belirlenmiştir. Analizler, Aydın ili eski yerleşim yerleri zeminlerinin, daha sağlam olduğunu göstermiştir. İnceleme bölgesinde kuzeyden güneye doğru indikçe, zeminin mühendislik özelliklerinin zayıfladığı gözlenmiştir. Zemin profilinin baskın olarak, siltli kum, ve düşük plastisiteli siltler, az da olsa iyi derecelenmiş kum ve çakıldan oluştuğu gözlenmiştir. Bu tür zeminlerin sıvılaşmaya yatkın olması, kentin güneyinde yer altı su seviyesinin yer yer yüksek olması, inşaat alanlarında parsel bazlı özel incelemelerin gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. 
Sonuç olarak, Efeler ilçesinde zemin mukavemeti iyileştirme çalışmalarının ve yapı tasarımlarının birlikte değerlendirilmesinin olası bir deprem tehlikesine hazırlık açısından vazgeçilmez bir önlem olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to perform seismic microzonation study for the Efeler District of Aydın province based on the data obtained from the analysis of dynamic soil properties of the investigation field. In this scope, geotechnical data obtained from 144 shallow and 4 deep borings performed recently in the investigation area were compiled. A database containing soil classes in accordance with NEHRP and TBDY-2018 classification systems and average shear wave velocity in upper 30 m (Vs,30) and spectral accelerations and spectral amplification was formed in order to use in the analysis. A probabilistic seismic hazard analysis was carried out by compiling the seismic resources in the region. The response of geotechnical soil profiles to scaled seismic base rock motions was evaluated by using a one-dimensional equivalent linear ground response analysis approach. Estimated soil response spectra obtained from these analyses were calculated according to the criteria in the latest Turkish Building Earthquake Code (2018). The variations in both soil amplification, surface spectral accelerations and ground shake hazard were mapped. A geographic information system-based seismic microzonation map of the investigation field was built up by using the results of the analysis.  
It was determined that the investigation field composed of only C and D soil classes according to NEHRP soil classification system. The analyses showed that soils of better engineering properties underlay ancient settlements of Aydın city. Advancing from north to south in the investigation area, it was observed that the engineering properties of the soils became worse. A very low percentage of encountered soils were well-graded sand and gravel, the soil profile was predominantly composed of silty sand and silts of low plasticity. Based on the fact that the structure of such soils is prone to liquefaction and the groundwater level in the southern part of the city is high from place to place, it was revealed that it is necessary to make site-specific investigations in field application. 
Results of analyses show that in Efeler district, evaluation of the soil improvement methods and structural designs as a whole would be an indispensable measure in terms of preparedness to a possible earthquake hazard.