Doğu Akdeniz Bölgesinde yayılış gösteren thymus ve satureja cinslerine ait türlerin kimyasal ve moleküler karakterizasyonları
Chemical and molecular characterizations of species of the geneses thymus and satureja distributed in the Eastern Mediterranean Region
Yazar: TUNCAY ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SALİHA KIRICI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada Doğu Akdeniz Bölgesinde doğal floradan toplanıp kekik olarak adlandırılan Thymus ve Satureja türlerinin kimyasal bileşenlerinin belirlenmesi ve moleküler karakterizasyonu amaçlanmıştır. Araştırmada Adana ve Mersin il sınırları içerisinde farklı lokalitelerden toplanan 2 Satureja cuneifolia, 2 Satureja thymbra, 4 Thymus sipyleus, 2 Thymus cilicicus, 1 Thymus eigii ve 1 Thymus leucotrichus örnekleri materyal olarak kullanılmıştır. 
Doğal floradan toplanan bu bitkilerdeki uçucu yağ oranı  ve uçucu yağ bileşenleri  tespit edilmiştir. Uçucu yağ oranları Thymus sipyleus türünde %0.38 ve %0.73 arasında, Thymus cilicicus türünde %0.89 ve %1.8, Thymus eigii türünde %3.43, Satureja cuneifolia türünde %2.85 ve %3.70, Satureja thymbra türünde %4.44 ve %4.85 olarak saptamıştır. Toplanan bitki materyallerinin moleküler karakterizasyonu; Inter basit dizi tekrarı (ISSR) belirteçleri ile genetik olarak parmak izi alınmıştır. Toplam 50 kekik genotipi 8 ISSR primeriyle taranarak genotipler arasındaki genetik farklılıkları belirlenerek gen kaynaklarının genetik özellikleri ortaya konmuştur. Çalışma sonucunda toplam da 166 polimorfik bant elde edilirken en fazla bant üreten primer 26 bant ile ISSR844 olmuştur. Polimorfizm bilgi içeriği (PIC) 0.17 ile 0.24 arasında değişmiş olup, ortalama PIC değeri 0.22 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the chemical components and molecular characterization of Thymus and Satureja species, which are collected from the natural flora of the Eastern Mediterranean Region and called thyme. In the study, 2 Satureja cuneifolia, 2 Satureja thymbra, 4 Thymus sipyleus, 2 Thymus cilicicus, 1 Thymus eigii and 1 Thymus leucotrichus specimens collected from different localities within the provincial borders of Adana and Mersin were used as material.
The essential oil content and essential oil components in these plants collected from the natural flora were determined. The essential oil ratios were between 0.38% and 0.73% in Thymus sipyleus, 0.89% and 1.8% in Thymus cilicicus, 3.43% in Thymus eigii, 2.85% and 3.70% in Satureja cuneifolia, 4.44% and 4.85% in Satureja thymbra. Molecular characterization of collected plant materials; Genetically fingerprinted with Inter simple sequence repeat (ISSR) markers. A total of 50 thyme genotypes were screened with 8 ISSR primers and the genetic differences between the genotypes were determined and the genetic characteristics of the gene sources were revealed. As a result of the study, a total of 166 polymorphic bands were obtained, while the primary that produced the most bands was ISSR844 with 26 bands. Polymorphism information content (PIC) ranged between 0.17 and 0.24, and the mean PIC value was determined as 0.22.