Ebeveynlik tutumunun psikolojik belirtilere etkisinde zihinselleştirmenin, dayanıklılığın ve çocukluk çağı deneyimlerinin rolü: Nesiller arası bir çalışma
The role of mentalization, resilience and childhood experiences in the influence of parenting style on psychological symptoms: An intergenerational work
Yazar: SENA CÜRE ACER
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba kontrolü = Parents control ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Zihinselleştirme = Mentalization ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Pek çok değişimin aynı anda yaşandığı beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin psikolojik belirti gösterip göstermemesi farklı unsurlardan etkilenmektedir. Bu çalışmada, annelerin kendi annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumlarının (duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedicilik) beliren yetişkinlik dönemindeki gençlerin psikolojik belirtilerine etkisinde gençlerin annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumlarının (duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedicilik), psikolojik ve davranışsal kontrolün, gençlerin zihinselleştirme kapasitesinin, psikolojik dayanıklılığının ve çocukluk çağı travmalarının aracı rolünün araştırılması hedeflenmiştir. Bu çalışma ayrıca, zihinselleştirme kapasitesi ve psikolojik dayanıklılığın da nesiller arası aktarım üzerinden gencin psikolojik belirtilerine etkisini göstermeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda çalışmaya İstanbul'daki özel üniversitelerde okuyan 400 öğrenci ve anneleri dahil edilerek katılımcılara demografik bilgi formu, Kısaltılmış Algılanan Ebeveynlik Tutumları Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği, Ergen Aile Süreci Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri uygulanmıştır. Annelerden ve gençlerden elde edilen veriler ikili aracı değişken analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, annenin her üç ebeveynlik tutumuna dair algısının gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin psikolojik dayanıklılığının ve gencin annesinden algıladığı psikolojik kontrolün aracı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, annenin zihinselleştirmesinin gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin zihinselleştirmesinin aracı etkisi ile annenin psikolojik dayanıklılığının gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin psikolojik dayanıklılığının aracı etkisi olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, annenin algıladığı ebeveynlik tutumlarının nesiller arası aktarılmasına rağmen, gencin psikolojik belirtilerine etkisinde duygusal sıcaklığın, aşırı koruyuculuğun ve reddediciliğin aracı rol oynamadığını göstermiştir. Diğer yandan annenin zihinselleştirme kapasitesinin ve psikolojik dayanıklılığının hem bir sonraki nesle aktarıldığı hem de her iki değişkenin gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin zihinselleştirme kapasitesinin ve psikolojik dayanıklılığının aracı rolü olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Emerging adults experience many changes, and whether they show psychological symptoms is affected by different factors. The current study aimed to explore the mediating role of emerging adults' (youngsters) perceived parenting styles (emotional warmth, overprotection, and rejection), perceived psychological and behavioral control, their menatalizing capacity, psychological resilience, and childhood trauma between mothers' perceived parenting styles (emotional warmth, overprotection, and rejection) and emerging adults' psychological symptoms. This study also aimed to investigate the mediating role of mentalizing capacity and psychological resilience of youngsters, in the relationship between mothers' mentalization and resilience, and youngsters' psychological symptoms. Accordingly, 400 college students from İstanbul and their mothers participated in this study. The participants completed demographic information form, My Memories of Upbringing Scale, Mentalization Scale, Resilience Scale for Adults, Childhood Trauma Questionnaire, Psychological Control Scale – Youth Self Report, The Adolescent Family Process Measure, and Brief Symptom Inventory. The data gathered from mothers and youngsters were analyzed by dyadic mediation analysis. The results showed that, youngsters' psychological resilience and perceived psychological control mediated the relationship between mothers' all three perceived parenting styles and youngsters' psychological symptoms. Besides, youngsters' mentalization mediated the relationship between mothers' mentalization and youngsters' psychological symptoms. Also, youngsters' psychological resilience mediated the relationship between mothers' psychological resilience and youngsters' psychological symptoms. It has been revealed that mothers' perception of all three parenting styles are transmitted intergenerationally, but, youngsters' perception of those three parenting styles do not mediate the relationship between mothers' perception of parenting styles and youngsters' psychological symptoms. On the other hand, the study showed that mothers' mentalization and psychological resilience are transferred intergenerationally, and youngsters' mentalization and resilience mediated the relationship between mothers' mentalization/ resilience and youngsters' psychological symptoms. The results were discussed in the light of related literature.