Üre ve tuz çözeltilerinin fındık dip sürgünü kontrolünde kullanılabilirliği
Applicability of nitrogen and salt solutions for hazelnut sucker control
Yazar: CANER KONDİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SERDAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Fındık yetiştiriciliğinde en önemli maliyet unsurlarından biri dip sürgünü temizliğidir. Bu tez çalışmasında "azotlu" ve "tuzlu" çözeltilerin fındık dip sürgünü kontrolü üzerindeki etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, Samsun'un Atakum ilçesinde ocak dikim sistemine sahip üretici bahçesinde "Çakıldak" fındık çeşidinde yürütülmüştür. Araştırmada % 46 üre gübresi ve sofra tuzunun (NaCl) farklı dozları ve kontrol olarak su kullanılmıştır. Çalışmada, Temmuz-2015 ve Mart-2016'da bütün ocaklarda fındık bıçağı kullanılarak elle dip sürgünü temizliği yapılmıştır. Azotlu ve tuzlu çözelti uygulamalarına Eylül- 2015'te dip sürgünleri yaklaşık 20-30 cm boya ulaştığında başlanmış ve uygulamalar 2016 yılında Mayıs-Ağustos ayları arasındaki dönemde 4 defa tekrar edilmiştir. Çözelti uygulamalarından 15 gün sonra dip sürgünlerinde kuruma oranı ve yeni çıkan dip sürgünü sayısı belirlenmiştir.  Denemenin başlangıcında ve uygulamalardan 15 gün sonra alınan toprak örneklerinde nitrat, pH ve tuzluluk (EC) değerleri saptanmıştır. Çözelti uygulamalarının verim, meyve kalitesi ve sürgün gelişimi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla karanfil (dişi çiçek kümesi) sayısı, çotanak sayısı, çotanaktaki meyve sayısı, meyve ağırlığı, iç ağırlığı, iç oranı, sürgün uzunluğu, sürgün çapı ve boğumlar arası mesafe uzunluğu ölçülmüştür. Çalışmada, fındık dip sürgünlerinde kuruma oranları farklı çözelti çeşidi ve dozlarına göre % 0.0-100.0 arasında değişmiştir.  Araştırma sonucunda fındık dip sürgünü temizliği için sofra tuzunun % 10'luk dozu önerilmiştir. Diğer taraftan çözelti uygulamalarının fındığın verimi, meyve kalitesi, yıllık sürgün gelişimi ve toprak özellikleri üzerine olumsuz bir etki oluşturmadığı saptanmıştır. Çözelti uygulamalarına elle dip sürgünü temizliğinden yaklaşık 1-1.5 ay sonra yeni çıkan dip sürgünlerinin yaklaşık 15-20 cm boya eriştikleri, ancak odunlaşmadığı dönemde başlanması önerilmiştir. Etkili bir dip sürgünü kontrolü için çözelti uygulamasının yılda en az 3 kez yapılması tavsiye edilmiştir.

Abstract:
Sucker control needs so much work-force in hazelnut. The aim of this study is to determine effects of nitrogen and salt solutions on hazelnut sucker control. This study has been carried out at hazelnut orchard which was established with the ocak system in Atakum district of Samsun province. In the study "Cakildak" hazelnut cultivar were used as a cultivar. For the aim of sucker control 46 % urea fertilizer and salt (NaCl) were used. Doses of 0, 5, 10, 15 and 20 % of urea and 0, 10, 15, 20 and 25 % of salt were prepared. In the study, hazelnut suckers were removed by knife in July-2015 and March-2016. Nitrogen solution applications were started in September-2015 when suckers arrived 20-30 cm length hazelnut orchard. In 2016 four applications were made from May to August. Fifteen days after the applications, wilting ratio (starting from tip) and newly emerged suckers per bush were determined. Nitrate, pH and EC were analyzed at soil samples which were taken at the beginning of the experiment and 15 days after the applications. In the study, number of female clusters and husks per shoot, number of nuts per husk, nut weight, kernel weight, kernel ratio, shoot length, shoot diameter and distance between internodes were determined. The study was done with 2 solutions, 5 doses, 3 replications and 3 hazelnut shrubs per replication so 90 shrubs were used in the study. Wilting ratios varied from 0.0 to 100.0 % according to nitrogen solutions and doses. As a result of the study, 10 % salt solution was advised for hazelnut sucker control. On the other hand, there were no harmful effects of nitrogen solutions on yield, nut quality, shoot development and soil characteristics in hazelnut. Nitrogen solution application should be started 1-1.5 months after removing suckers by knife when suckers reached 15-20 cm length but before lignified. For effective sucker control, nitrogen solution application should be applied at least three times in a year.