Manda ve keçi sütü ve ürünlerinde staphylococcus aureus izolasyonu ve enterotoksin genlerinin belirlenmesi
Isolation of staphylococcus aureus and determination of enterotoxin genes in buffalo and GOAT milk and products
Yazar: MUSTAFA BİLGİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ATASEVER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besin kirlenmesi = Food contamination ; Enterotoksinler = Enterotoxins ; Genler = Genes ; Gıda zehirlenmesi = Food poisoning ; Keçi sütü = Goat milk ; Manda sütü = Buffalo milk ; Metisilin = Methicillin ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Staphylococcus aureus = Staphylococcus aureus ; Süt ürünleri = Milk products

Özet:
Amaç: Süt ve ürünleri enterotoksijenik ve/veya metisilin dirençli S. aureus ile sık sık kontamine olmakta ve bu durumda stafilokokal gıda zehirlenmeleri başta olmak üzere çeşitli hastalıkları ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışma, Erzurum ilinde manda ve keçilerden elde edilen çiğ süt ve süt ürünlerinde S. aureus'un varlığı, elde edilen izolatların enterotoksin ve metisilin direnç genlerinin yönünden araştırılması amacı ile yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada 200 örnek materyal Erzurum ilinde (50'şer adet manda ve keçi sütü,  25'şer adet manda ve keçi kaymağı, 25'şer adet manda ve keçi peyniri) rastgele seçilmiş 65 keçi ve 58 manda hayvancılık işletmesinden toplandı. Tüm örnekler EN ISO 6888-1 prosedür standardına göre analiz edilip, selektif testleri yapılarak elde edilen izolatlar PCR ile nuc, PVL, mecA ve enterotoksin genlerin yönünden incelendi.
Bulgular: Toplanan 200 numuneden klasik yöntem ile 323 adet izolat elde edildi. Bu izolatların 34(%10,5) adedinin biyokimyasal testler sonucunda S. aureus olduğu görüldü ve PCR da nuc, PVL gen tespiti ile doğrulaması yapıldı. Elde edilen 50 manda sütü örneğinin 2 adedinde (%4), 25 manda kaymağı örneğinin 2 adedinde (%8), 25 manda peyniri örneğinin 8 adedinde (%32) S. aureus tespit edilirken, keçi sütü ve örneklerinde 50 süt örneğinin 4 adedinde, (%8) 25 kaymak örneğinin 2 adedinde (%8), 25 peynir örneğinin 3 adedinde (%12) S. aureus tespit edildi. Eneterotoksin gen varlığı yönünden bakıldığında toplam 21/200 (%10.5) örneğin en az 1 enterotoksin geni taşıyan S. aureus içerdiği tespit edildi. PCR analizleri sonucunda mecA gen pozitif izolat sayısının 17 (%50) olduğu ve PVL gen varlığının tüm izolatlarda olduğu görüldü.
Sonuç: Bu çalışma temel olarak, manda ve keçilerden elde edilen süt ve süt ürünlerinin enterotoksijenik ve/veya metisilin dirençli S. aureus ile kontamine olabildiğini ve toksik etkisi yüksek Stafilokokal Enterotoksin B (SEB) salgısını üreten seb geninin süt ve ürünlerindeki varlığını göstermektedir. Bu nedenle yeterli ısıl işlem görmemiş veya uygun saklama koşullarında muhafaza edilmeyen süt ve ürünlerinin tüketilmesinden kaçınılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Keçi sütü, manda sütü, metisilin direnci, stafilokokal enterotoksinler, Staphylococcus aureus.

Abstract:
Aim: Milk and its products can be frequently contaminated with enterotoxigenic and/or methicillin-resistant S. aureus, and in such a case, it causes various diseases, especially staphylococcal food poisoning. This study was carried out to investigate the presence of S. aureus, enterotoxin and methicillin resistance genes in raw milk and dairy products obtained from water buffalo and goats in Erzurum.
Material and Method: In the present study, 200 sample materials (50 buffalo and goat milk, 25 buffalo and goat cream, 25 buffalo and goat cheese) were collected from randomly selected 65 goats and 58 buffalo farms in Erzurum province. All samples were analyzed and tested selectively according to the EN ISO 6888-1 procedure standard, and the obtained isolates were examined with the PCR in terms of nuc, PVL, mecA, and enterotoxin genes.
Results: From the collected 200 samples, 323 isolates were obtained by the classical method. As a result of biochemical tests, 34 of these (10.5%) isolates were found to be S. aureus and confirmed with nuc, PVL gene detection in PCR. In the buffalo milk and dairy products, S. aureus was detected in 2 of 50 (4%) milk samples, 2 of 25 (%8) cream samples, and 8 of 25 (%32) cheese samples, while in goat milk and dairy products S. aureus was detected in 4 of 50 (%8) milk samples, 2 of 25 (%8) cream samples and 3 of 25 (%12) cheese samples. Considering the presence of the enterotoxin gene, 21 samples were found to contain S. aureus carrying at least 1 enterotoxin gene. As a result of PCR analysis, it was seen that the number of mecA gene positive isolates was 17 (50%) and the presence of the PVL gene was found in all isolates.
Conclusion: The present study basically shows that milk and dairy products obtained from goat and water buffalo can be contaminated with enterotoxigenic and/or methicillin-resistant S. aureus and the presence of the seb gene, which produces high toxic SEB secretion, in milk and milk products. Therefore, the consumption of milk and dairy products that have not undergone adequate heat treatment or are stored under appropriate storage conditions must be avoided.
Key Words: Water buffalo milk, goat milk, methicillin resistance, staphylococcal enterotoxins, Staphylococcus aureus.