Total tiroidektomi sonrası hastaların düşük iyot diyeti sürecine uyumunda hemşirenin rolü
The role of the nurse in the compliance of patients after total thyroidectomy to the low iodine diet process
Yazar: DİLEK GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. NEDİME KÖŞGEROĞLU ; PROF. DR. İLKNUR AK SİVRİKOZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroidektomi = Thyroidectomy ; İyot eksikliği = Iodine deficiency

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, total tiroidektomi sonrası hastaların düşük iyot diyeti sürecine uyumunda hemşirenin rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  
Gereç ve yöntem: Çalışma, randomize olmayan (ön-test son-test) vaka gruplu müdahale araştırması olup, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık, Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nükleer Tıp Polikliniğinde, dahil edilme kriterlerine uyan 18 hasta ile 01.04.2020-01.04.2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Tanımlayıcı Özellikler Veri Formu, Hasta İzlem Formu (hastaların boy, kilo, kan basıncı değerleri ile hipotiroidi ve hiponatremiye ait semptomların varlığı) ve Başetme-Uyum Süreci Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalara yaklaşık 30-45 dk sürecek hemşirelik süreci uygulanmıştır. Diyetin 7. ve 14. günlerinde hastaların öğrenmek istedikleri konularda açıklamalarda bulunulmuş, genel durumları hakkında bilgi alınmış ve hemşirelik süreci uygulanmıştır. Radyoaktif iyot tedavisi için nükleer tıp polikliniğine gelen hastalara düşük iyot diyeti öncesi ve sonrası Hasta İzlem Formu ve Başetme-Uyum Süreci Ölçeği uygulanarak, hemşirelik sürecinin etkinliği değerlendirilmiştir. Normal dağılım gösteren sayısal değişkenlerin diyet öncesi ve sonrası karşılaştırılmasında Eşleştirilmiş t testi, normal dağılmayan değişkenlerin karşılaştırılmasında Wilcoxon testi ve iki sonuçlu (binary) değişkenlerin karşılaştırılmasında Mc Nemar testi kullanılmıştır. Verilerin analizi, SPSS for Windows version 24.0 programı ile yapılmıştır.
Bulgular: Hastaların beden kütle indeksi değerleri bakımından anlamlı fark gözlenmezken (P=0,327), sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri başlangıç ölçümlerine göre anlamlı düşüş göstermiştir (Sırasıyla P=0,002, P=0,007). Hipotiroidi ve hiponatremiye ait semptomların görülmesine ilişkin ölçümler arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunamamıştır. Başetme-Uyum Süreci Ölçeği alt boyutlarında ve ölçeğin toplam puanında başlangıç değerlerine göre anlamlı düzeyde artış görülmüştür (P=0,001). Düşük iyot diyeti öncesi hastaların Başetme-Uyum Süreci Ölçeği ve alt boyutlarından alınan puanlar ile yaş, beden kütle indeksi, sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri arasındaki korelasyon analizinde, yaş ile çözüm bulma ve odaklanma ölçek puanları arasında negatif yönde orta şiddette anlamlı korelasyon saptanmıştır.
Sonuç: Düşük iyot diyeti döneminde olan hastalara uygulanan hemşirelik sürecinin hastaların başetme-uyum düzeylerini arttırdığı görülmüştür. Bu bağlamda söz konusu dönemindeki hastalara yönelik poliklinikte uygun ortamın düzenlenmesi, eğitim programlarının rutinleştirilmesi, hemşirelik sürecinin planlanması ve uygulanması ile ilgili çalışmaların arttırılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Düşük iyot diyeti, Hemşirelik, Roy Uyum Modeli

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the role of the nurse in the compliance of patients with the low iodine diet process after total thyroidectomy.
Materials and methods: The study was a non-randomized (pre-test post-test) case group intervention study and was conducted at the Eskişehir Osmangazi University Health, Application and Research Hospital Nuclear Medicine Polyclinic between 01.04.2020 and 01.04.2021 with 18 patients who met the inclusion criteria. The Descriptive Characteristics Data Form, the Patient Follow-up Form (height, weight, blood pressure values of the patients and the presence of symptoms of hypothyroidism and hyponatremia) and the Coping-Adaptation Process Scale were used to collect the data. The nursing process, which would take approximately 30-45 minutes, was applied to the patients included in the study. On the 7th and 14th days of the diet, the patients were informed about the subjects they wanted to learn, information was obtained about their general condition, and the nursing process was applied. The effectiveness of the nursing process was evaluated by applying the Patient Follow-up Form and the Coping-Adaptation Process Scale before and after the low iodine diet to the patients who came to the nuclear medicine outpatient clinic for radioactive iodine treatment. Paired t-test was used to compare normally distributed numerical variables before and after diet, Wilcoxon test was used to compare non-normally distributed variables, and Mc Nemar test was used to compare variables with two results. Data analysis was done with SPSS for Windows version 24.0 program.
Results: While no significant difference was observed in terms of body mass index values of the patients (P=0.327), systolic and diastolic blood pressure values decreased significantly compared to baseline measurements (P=0.002, P=0.007, respectively). There was no statistically significant difference between the measurements of the symptoms of hypothyroidism and hyponatremia. A significant increase was observed in the Coping-Adaptation Process Scale sub-dimensions and the total score of the scale compared to the baseline values (P=0.001). In the correlation analysis between the scores obtained from the Coping-Adaptation Scale and its sub-dimensions and the age, body mass index, systolic and diastolic blood pressure values of the patients before the low iodine diet, a moderately significant negative correlation was found between the age and the solution-finding and focusing scale scores.
Conclusion: It has been observed that the nursing process applied to the patients in the low iodine diet period increased the coping-adaptation levels of the patients. In this context, it is recommended to increase studies on organizing the appropriate environment in the polyclinic, routinizing training programs, planning and implementing the nursing process for the patients in this period.
Keywords: Low iodine diet, Nursing, Roy Adaptation Model