Zaman makinesi: Doğal zamandan saat zamanına geçiş mekanik zaman
Time machine: Transition from nature's time to clock's time, mechanical time
Yazar: NİHAN GİDER
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
"Doğal Zamandan Saat Zamanına Geçiş" adlı tez çalışması doğanın kendi döngüsü içinde oluşmuş, güneşin doğuşu ve batışı, dünyanın, ayın hareketlerine bağlı zaman anlayışının ve insanın yüzyıllar içinde oluşturduğu iç ritminin dışında, kesin birimlerle hesaplanan ve insan hayatının her anını kuşatan saat zamanına geçişi incelemektedir. Bu tez çalışmasının ürünü olan "Mekanik Zaman" filmi, belgesel filmin tanıdığı gerçek görüntü ve ses malzemesi ile çalışma ortamı içerisinde, günümüzde doğaya bağlı varsayılan köy hayatımn dahi artık ne kadar saat zamanı ile kuşatıldığım makineye bağlı çalışan kent insanının yam sıra sergilemektedir. Köy inşam da artık kentin hızına ayak uydurmak zorundadır. Saat zamanının kesin birimleriyle üretimini kontrol etmek durumundadır. Kente ait mesai kavramı tarlada çalışan işçiler için de geçerlidir. Çalışma süreleri, molalar dakikalarla ölçülmektedir. Ürün seçiminden, dikimine, hasadına kadar tüm aşamalarda sanayileşmiş toplumun egemen kavramı "hız" etkin belirleyici olmaktadır. Kimyasallarla toprak zorlanmakta, kısa vadede daha çok verim elde edilmekle birlikte dinlenmeyen toprak uzun vadede zarar görmektedir. Sanayileşmiş toplumun makineleşmiş insanlarını görselleştirmede de fabrika çalışanları seçilmiştir. Yıllarını makine başında, makinenin saniyelerle ölçülen üretim hızına uygun olarak ve günlük üretim hedeflerini tutturmak için çalışan, maksimum verimi sağlamaları beklenen sanayi çalışanlarının, makine başındaki tekrarlı hareketleriyle makineleşme süreçleri gözler önüne serilmektedir. Modern saat zamanına eleştirel bakmayı amaçlayan "Doğal Zamandan Saat Zamanına Geçiş" adlı tez çalışmasının birinci bölümünde zaman kavramı üzerinde durulmuştur. Zamamn tanımlanmasından sonra, doğal zaman ve saat zamanının özelliklerinin verilip karşılaştırılmasına gidilmiştir. Saat zamanının tarihi gelişiminin, sanayi devrimi ve kapitalizm ile sıkı bağının verilmesi ile de makineleşen insan kavramına taşınmıştır çalışma. Makineleşen insan kavramı ile birlikte de saat zamanının doğal zaman üstündeki hükmü sergilenmeye çalışılmıştır. "Doğal Zamandan Saat Zamanına Geçiş" adlı tez çalışmamın ürünü olan "Mekanik Zaman" adlı film çalışması belgesel türünde hazırlandığından ikinci bölüm belgesel sinemaya IVayrılmıştır. Belgesel sinemanın tarihi gelişiminin izlenmesi sonucu bir tanıma varılması ile film çalışmasının neden belgesel olarak yapıldığı açıklanmaya çalışılmıştır. Belgesel sinemanın yapım özellikleri ve anlatım biçimleri üzerinde de durarak "Mekanik Zaman" filminde tercih edilen yöntemlerin sergilenmesi amaçlanmıştır. Üçüncü bölüm ise "Mekanik Zaman" filminin oluşturulma sürecine ayrılmıştır. Tez; bu çalışmanın kazanımlarının özetlendiği sonuç ve çalışma ile ilgili materyallerin eklendiği ekler bölümleriyle sonlandırılmıştır.

Abstract:
The thesis study "Transition From Nature's Time To Clock's Time" investigates the transition of the time concept, from the one formed by the nature's own circle, the rising and setting of the sun, the lunar activities, or the internal rhythm of humans and has evolved in ages, into clock's time, calculated in precise units and has covered every moment of human life. The outcome of this study; the film "Mechanical Time", presents how even the country life, contemporarily assumed to be nature dependant, is surrounded by clock's time, besides the urban people living on machines, by using real audio and video material recognized by the documentary film discipline. The village people have to cope up with the urban rhythm anymore. The "working hours" concept is also valid for the villagers in the fields. The working periods and the breaks are measured in terms of minutes. "Speed", the industrialized society's motto, is the ultimate determiner, starting from the crop selection, to the sowing and the reaping processes. Soil is overloaded with chemicals, gives better yields in short terms, but is actually degraded in terms of quality, due to the changed natural balances. Plant workers are chosen as the subject to visualize the mechanized members of the industrialized society. The mechanization of the the industrial workers, having spent years behind machines, working to peak the daily production figures in accordance with the machine's production rates measured in seconds, and having to meet the productivity expectations, is displayed, with their repetitive behaviors harmonious with the machines. In the first chapter of this thesis study, "Transition From Nature's Time To Clock's Time", aiming to criticize the contemporary "clock's time", the time concept is taken into focus. After defining "time", the characteristics of natural time and the clock's time are summarized and discussed in comparison. The study advances to the mechanized human, having discussed the historical evolution of the clock's time, and having mentioned the close relation with the industrial revolution and capitalism. Together with the mechanized human concept, the dominance of clock's time over the nature's time is aimed to be demonstrated. VIAs, the outcome of the thesis study "Transition from Nature's time to Clock's time"; the film "Mechanical Time"; is a documentary film, the second chapter is reserved to the documentary cinema. The reasons why the film İs produced as a documentary are aimed to be explained after reaching a definition by observing the historical evolution of the documentary cinema. By discussing the production and the story-telling features of the documentary cinema, it is aimed to display the methods chosen in the film "Mechanical Time". The third chapter is reserved to the production process of the film "Mechanical Time". The thesis is finalized, with the conclusion section summarizing the benefits of this study, and the appendix section where the relevant material are given.