Bazı tıbbi bitkilerin biyolojik aktivitelerinin incelenmesi ve aktif fenolik bileşiklerin analizi
Investigation of biological activities of some medical plants and analysis of active phenolic compounds
Yazar: FATMA GÜLRUY AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİR ALPER TÜRKOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ TURGUT TAŞKIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Biyolojik aktivite = Biological activity ; Enzim aktivitesi = Enzyme activity ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Üreaz = Urease

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Achillea setacea, Achillea millefolium subsp. millefolium,
Tanacetum macrophyllum, Paeonia mascula subsp. arietina, Plantago lanceolata ve
Hypericum perforatum bitkilerinden elde edilen farklı ekstrelerin (petrol eteri,
kloroform, etanol) biyolojik aktivitelerini (antioksidan, antiasetilkolinesteraz,
antiüreaz ve esteraz aktiviteleri) incelemek ve güçlü biyolojik aktivite gösteren
ekstrelerin içerdiği majör fenolik bileşikleri HPLC-DAD sistemi ile analiz etmektir.
Gereç ve Yöntem: Bitkilerden elde edilen farklı ekstrelerin içerdiği total fenolik
madde miktarı FCR yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Ekstrelerin antioksidan
aktiviteleri DPPH, CUPRAC, FRAP ve ABTS/TEAC yöntemleriyle incelenmiştir.
Ayrıca ekstrelerin antiasetilkolinesteraz, antiüreaz ve esteraz aktiviteleri sırasıyla
Ellman, İndofenol ve Esteraz yöntemleri ile tayin edilmiştir. Güçlü aktivite gösteren
ekstrelerin içerdiği majör fenolik bileşikler HPLC-DAD ile belirlenmiştir.
Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre Paeonia mascula subsp. arietina bitkisinden
elde edilen etanol ekstresi antioksidan aktivite tayin yöntemlerinden DPPH (IC50:
0,010±0,0001 mg/mL) ve ABTS/TEAC (52,843±0,0001 mM Troloks eşdeğeri/mg
ekstre) yöntemlerinde en güçlü aktivite göstermiştir. Aynı ekstre insan karbonik
anhidraz (hCA) II enzimini en güçlü inhibe eden ekstre (IC50: 0,0028 mg/mL; Ki:
0,0019 mg/mL) olarak belirlenmiştir. T. macrophyllum bitkisinden elde edilen
kloroform ekstresinin (0,733±0,035 mM FeSO4/mg ekstre) en iyi demir (III) iyonu
indirgeme antioksidan gücünü (FRAP) gösterdiği tespit edilmiştir. En yüksek bakır
(II) iyonu indirgeyici antioksidan kapasiteye Achillea setacea bitkisinden elde edilen
etanol ekstresinin (5,502±0,072 mM Troloks eşdeğeri/mg ekstre) sahip olduğu
belirlenmiştir. Bu ekstre aynı zamanda diğer ekstrelerden daha yüksek antiüreaz
(%13,475±3,710) aktivite göstermiştir. Antiasetilkolinestereaz aktivite sonuçları
incelendiğinde en yüksek inhibisyon A. millefolium subsp. millefolium bitkisinin
kloroform ekstresinde (%82,819±2,747) görülmüştür.
Sonuç: Etkili biyoaktivite gösteren bitkiler iyileştirici potansiyele sahiptir ve daha ileri
araştırmalar ile ilaç sanayinde yeni bulguların elde edilebilmesini sağlayabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: antioksidan, antiasetilkolinesteraz, antiüreaz, esteraz, HPLC-DAD

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the biological activities (antioxidant,
antiacetylcholinesterase, antiurease and esterase activities) of different extracts
(petroleum ether, chloroform, ethanol) obtained from Achillea setacea, Achillea
millefolium subsp. millefolium, Tanacetum macrophyllum, Paeonia mascula subsp.
arietina, Plantago lanceolata and Hypericum perforatum using the Soxhlet extraction
and to determine the major phenolic substances contained in extracts with strong
biological activity with HPLC-DAD system.
Material and Methods: The total amount of phenolic substance in the extracts
prepared by the Soxhlet extraction was determined using the FCR method. The
antioxidant activities of the extracts were examined by DPPH, CUPRAC, FRAP and
ABTS/TEAC methods. Antiacetylcholinesterase, antiurease and esterase activities of
different extracts were determined by Ellman, Indophenol and Esterase methods,
respectively. Major phenolic substances contained in the strongly active extracts were
analyzed by HPLC-DAD system.
Results: According to the results, ethanol extract obtained from Paeonia mascula
subsp. arietina showed the strongest activity in the antioxidant activity determination
methods DPPH (IC50: 0,010±0,0001 mg/mL) and ABTS/TEAC (52,843±0,0001 mM
Trolox equivalent/mg extract). The same extract was determined as the most potent
inhibititor of human carbonic anhydrase (hCA) II enzyme (IC50: 0,0028 mg/mL; Ki:
0,0019 mg/mL). It was determined that chloroform extract (0,733±0,035 mM
FeSO4/mg extract) obtained from T. macrophyllum showed the best iron (III) ion
reducing antioxidant power (FRAP). It was determined that ethanol extract
(5,502±0,072 mM Trolox equivalent/mg extract) obtained from Achillea setacea plant
had the highest copper (II) ion-reducing antioxidant capacity. This extract also showed
higher antiurease (13,475%±3,710) activity than other extracts. When the
antiacetylcholinesterase activity results were examined, the highest inhibition was observed in the chloroform extract of A. millefolium subsp. millefolium
(82,819%±2,747).
Conclusion: Plants with effective bioactivity have therapeutic potential and provide
new findings in the pharmaceutical industry.
Keywords: antioxidant, antiacetylcholinesterase, antiurease, esterase, HPLC-DAD