Okul farkındalığının öğretmen ve okul düzeyinde incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
Investigating school mindfulness at teacher and school levels: A mixed-methods study
Yazar: HİLAL BÜYÜKGÖZE
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Farkındalık = Awareness ; Güven = Confidence ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Örgütsel farkındalık = Organizational mindfulness ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu araştırmada, Hoy'un okul ortamlarına uyarladığı kavramsal çerçeveden yola çıkılarak okul farkındalığını yordayan öğretmen ve okul düzeyindeki değişkenler incelenmiş ve araştırma açımlayıcı sıralı desende tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel aşamasına Ankara'daki 69 ortaokuldan 1354 öğretmen katılmıştır. Öğretmen düzeyindeki değişkenler (cinsiyet, yaş, eğitim durumu, müdür ile çalışma süresi, mevcut okuldaki kıdem, toplam kıdem ve mesleki gelişim gün sayısı) ile okul düzeyindeki değişkenlerin (okul büyüklüğü, öğretim şekli, derslik başına düşen öğrenci sayısı, örgütsel güven, kolektif öğretmen yeterliği ve okul akademik vurgusu) okul farkındalığındaki okul içi ve okullar arası farklılaşmadaki rolü Hiyerarşik Lineer Modellemeyle incelenmiştir. Sonuçlar, okul farkındalığındaki varyansın %12,7'sinin okullar arası farktan kaynaklandığını, öğretmen düzeyinde müdür ile çalışma süresinin negatif yönlü manidar bir yordayıcı olduğunu ve okul düzeyinde müdüre güven, meslektaşlara güven ve kolektif öğrenci disiplini yeterliğinin pozitif yönlü manidar yordayıcılar olduğunu göstermiştir. Öğretmen ve okul düzeyindeki manidar yordayıcı değişkenlerin tümü okullar arasındaki değişimin %96.9'unu açıklamaktadır. Araştırmanın ikinci aşamasında iç içe geçmiş durum deseni benimsenmiş ve OFÖ'nün müdür farkındalığı boyutunda öğretmen görüşlerine göre en yüksek ve en düşük puan verilen 12 okul müdürü ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel veri, kuramsal tematik yöntem ile analiz edilmiştir. Nitel aşamada veri çeşitleme amacıyla yapılandırılmamış gözlemler ve okul internet sitelerinden de yararlanılmıştır. Güven, dinamik işbirliği ve karşılıklı iletişimin okulların problem çözme, karara katılım ve birlikte öğrenme kapasitesini artırarak okul farkındalığını geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study, inspired by the conceptual framework adapted into school settings by Hoy, investigated teacher and school level factors predicting school mindfulness, and employed an explanatory sequential mixed-methods design. Quantitative data came from 1354 teachers nested in 69 middle schools in Ankara. The role of teacher (gender, age, level of education, length of time with principal, years of experience in school, total years of experience in teaching, number of days attended professional development activities) and school level factors (school size, mode of schooling, class size, organizational trust, collective teacher efficacy, academic press) on the school mindfulness variation within and between schools was explored by HLM. Results revealed that 12,7% of the total variance in school mindfulness originates from between school variations, length of time with principal is a significant yet negative predictor at teacher level, and teacher trust in principal, teacher trust in colleagues and collective efficacy in student discipline are significant predictors at school level. All significant teacher and school level predictors explain 96.9% of the between school variation in school mindfulness. In the second phase, an embedded single case design was adopted, and 12 semi-structured interviews were made with school principals, who scored the highest and the lowest in principal mindfulness subscale of the M-Scale, based on teachers' responses within the former phase. Qualitative data was analyzed by theoretical thematic analysis method. For triangulation, unstructured observations and school websites were also analyzed. This study concludes that trust, dynamic collaboration and mutual communication in schools enhance mindfulness by increasing the capacity for problem-solving, sharing decision-making and learning together.