2017-2018 yılları Tatarlı Höyük (Ceyhan/Adana) kazısından elde edilen arkeobotaniksel örneklerin değerlendirilmesi
Evaluation of the archeobotanical samples from the excavation of Tatarlı Tumulus (Ceyhan / Adana) in 2017-2018
Yazar: RANA AZEEZ KHALID AL BAYATI
Danışman: PROF. DR. HALİL ÇAKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Tatarlı Höyük'te (Ceyhan/Adana) 2017-2018 kazı sezonunda elde edilen  kömürleşmiş veya taşlaşmış bitki kalıntıları arkeobotanik yönden incelenmiştir. Çalışma kapsamında, genellikle çöp çukurları farklı mekan içi, tam kap içi, kandil içleri, ayrıca Pitos ve ocak yerlerinden elde edilen bitkisel kalıntılar tanımlanarak, ait oldukları dönemde yaşayan halkın günlük yaşantısındaki yerleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla 6 farklı açmaya ait, Helenistik Dönem'e tarihlenen seviyelerden tespit edilen alanlardan toplam 25 toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinden bitkisel kalıntıların ayrılması amacıyla flotation (ıslak eleme) ve kuru eleme yöntemleri kullanılmıştır. Her iki yöntemle elde edilen bitkisel kalıntılara ait malzemenin taksonomik olarak familya, cins veya tür seviyelerinde tanımlanması sonucu toplam 45 farklı bitki taksonuna ait örnek belirlenmiştir. Bu örneklerin 15'i tarımı yapılan, 30'u ise doğal floraya ait bitkileri içermektedir. Araştırma alanından bol miktarda arpa (Hordeum vulgare) ve 6 farklı buğday (Triticum aestivum, Tr. dicoccum, Tr. compactum, Tr. spelta, Tr. monococcum, Triticum sp.) türüne ait çok miktarda tahıl örneğinin ortaya çıkması, dönem halkının temel besin kaynağının büyük bir kısmını tahılların oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca; bağcılık ve bahçe tarımının, üzüm (Vitis vinifera  ve Vitis sylvestris) ve zeytin (Olea europaea) gibi bitkilere ait kalıntıların bulunması nedeniyle, bağ ve bahçe tarımının da bölge ekonomisinde önemli yeri olduğunu göstermektedir. İncelenen açmaların bazılarında, elde edilen örneklerin tamamına yakınının doğal floraya ait olduğu ve güncel flora ile büyük benzerlik gösterdiği saptanmıştır. Bu çalışma esnasında bazı bitkisel kalıntıların bütünlüğünün ve morfolojik yapısının bozulmuş olması nedeniyle çok sayıda tanımlanmayan örnekler de elde edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçler,  kazı alanı ve bölge de yapılacak olan çalışmalara ışık tutatcaktır. Ayrıca, kazı alanı içindeki mekanların (depo, silo, mutfak, ocak, vs.) niteliğinin belirlenmesinde de arkeobotaniksel veriler önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, the carbonized or petrified plant remains obtained from Tatar Höyük (Ceyhan / Adana) during the 2017-2018 excavation season were investigated from the archaeobotanical point of view. In this context, generally different garbage pits, interior spaces, full bowls, oil lamps, as well as plant remains obtained from Pitos and hearths were identified and their place in the daily life of the inhabitants were tried to be revealed. Within the scope of the research, a total of 25 soil samples were collected from the areas belonging to 6 different trenches which were determined from the levels dating to the Hellenistic Period. Wet sieving (flotation) and dry sieving methods were used for the separation of plant residues from soil samples, As a result of the identification of the material belonging to the plant residues obtained by both methods in taxonomic, family, genus or species levels, a total of 45 different plant taxa samples were determined. 15 of these samples were cultivated and 30 of them were wild flora plants. The emergence of abundant barley (Hordeum vulgare) and 6 different wheat (Triticum aestivum, Triticum dicoccum, Triticum Kompactum, Triticum spelta, Triticum monococcum, Triticum sp) species from the research area, the main nutrients of In addition, a large number of seeds were obtained from the poaceae family. Also; viticulture, and horticultural agriculture, grapes (Vitis vinifera, Vitis sylvestris and Vitis sp) and olive (Olea europea) due to the presence of the remains of plants, shows that the region has an important place in the economy Also; viticulture, and horticultural agriculture, grapes (Vitis vinifera, Vitis sylvestris) and olive (Olea europaea) due to the presence of the remains of plants, shows that the region has an important place in the economy. In some of the trenches, it was found that almost all of the obtained samples belonged to wild flora and showed great similarity with the current flora. The results obtained from this study will shed light on the works to be carried out in the excavation area and the region. In addition, archaeobotanical data will make important contributions in determining the quality of the spaces (storage, silo, kitchen, cooker, etc.) within the excavation area.