Havacılık sektöründe uçak bakım faaliyetlerinden kaynaklanan tehlikeli atıkların sınıflandırılması
Classification of hazardous wastes from aircraft maintenance activities in aviation sector
Yazar: HAKAN BÜYÜKLÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. BERİL AKIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tarih boyunca gelişim gösteren ve insanoğlunun denemelerine konu olan havacılık, günümüzde sivil ve askerî havacılık olarak iki ana başlık altında toplanabilir. Gerek sivil havacılıktaki sürat avantajı, konfor ve ulaşım kolaylığının sürekliliğinin sağlanması, gerekse askerî havacılıktaki taktik ve harekât kabiliyetinin sürekliliğinin sağlanması maksadıyla, uçakların tamamının, üreticiler tarafından belirlenen çerçeveler dâhilinde çeşitli seviyelerde ve sürelerde bakımlarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Ülkemizde sivil ve askerî havacılık faaliyetleri kapsamında kullanılan uçakların bakım faaliyetleri sonucu oluşan atıkların sınıflandırılması yapılmış ve bu atıkların yönetimine yönelik teknik ve bilimsel yaklaşımlar değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, İstanbul'da yer alan bir sivil ve Kayseri'de yer alan bir askerî uçak bakım merkezi değerlendirmeye alınmıştır. Bu merkezlerde uçak bakımları sırasında kullanılan malzemeler ve bakım sonrası çıkan atıklar belirlenerek "Atık Yönetimi Yönetmeliği" kapsamında tehlikeli atık kodları belirlenmiştir. Belirlenen kodlara göre sivil ve askerî uçak bakım merkezlerinin yıllara göre (2016, 2017, 2018) oluşturduğu tehlikeli atık miktar ve tipleri tespit edilerek envanter tabloları hazırlanmıştır. Sivil ve askerî uçak bakım merkezleri için tespit edilen tehlikeli atık tipleri karşılaştırılmış, benzer proseslerden çıkan atıklara verilen farklı atık kodlarının tespiti yapılmış, ayrıca oluşan tehlikeli atıkların, tüm atıklara göre yüzdesel dağılımı belirlenerek söz konusu tesislerde oluşabilecek tehlikeli atıkların sınıflandırmaları yapılmıştır.

Abstract:
Aviation, which has developed throughout history and has been the subject of human trials, can be gathered under two main headings as civil and military aviation today. In order to ensure the continuity of the speed advantage, comfort and ease of transportation in civil aviation, and to ensure the continuity of tactical and operational capability in military aviation, maintenance of all aircraft at various levels and periods within the frameworks determined by the manufacturers is required. In this study, the classification of the wastes generated as a result of the maintenance activities of the aircraft used within the scope of civil and military aviation activities in our country has been made and the technical and scientific approaches to the management of these wastes have been tried to be evaluated. In this context, a civilian aircraft maintenance center located in Istanbul and a military aircraft maintenance center located in Kayseri were evaluated. In these centers, the materials used during aircraft maintenance and the wastes after the maintenance were determined and hazardous waste codes were determined within the scope of the "Waste Management Regulation". According to the determined codes, the amount and types of hazardous waste generated by civil and military aircraft maintenance centers by years (2016, 2017, 2018) were determined and inventory tables were prepared. Hazardous waste types determined for civil and military aircraft maintenance centers were compared, different waste codes were given to wastes from similar processes were determined, and the percentage distribution of the generated hazardous wastes according to all wastes were determined and the classification of hazardous wastes that may occur in the mentioned facilities was made.