Tip 2 Diyabetes mellitus tanılı hastalarda aminotransferaz yüksekliğinin karaciğer fibrozisi ile ilişkisinin elastografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between elevated aminotransferases and liver fibrosis with elastography in patients with Type 2 Diabetes mellitus
Yazar: OĞUZHAN AYAYDIN
Danışman: PROF. DR. MURAT KIYICI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Çalışmamızın amacı kronik karaciğer hastalığı tanısı olmayan, 
polikliniğimize gelen ve tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan hastaların ALT-AST 
yüksek ve normal iki grup oluşturacak şekilde rastgele seçilerek non-invaziv 
shear wave elastografi ile karaciğer fibrozis değerlendirilmesinin yapılması 
ALT-AST yüksekliği olanlar ve olmayanların anamnez bilgileri, kullandıkları 
ilaçları, antropometrik ölçümleri, elastografi kPa değerleri ve FIB-4 skorları 
karşılaştırılarak aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. 
Bu çalışmada, Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Uygulama ve 
Araştırma Merkezinde Kasım 2023 tarihinden itibaren hastanemize başvuran 
diyabetes mellitus tanılı, 18 yaş üstü hastaların sosyo-demografik ve klinik 
özellikleri, laboratuvar ve görüntüleme tetkikleri ve tedavileri incelendi. ALT>40 
ve AST>35 olan hastalar ALT-AST yüksek grup kabul edildi. ALT-AST yüksek 
ve normal grup arasında elastografi kPa değerleri arasında anlamlı farklılık 
vardı (p=0,024) ve ALT-AST yüksek grupta değerler daha yüksek gözlendi. 
Hastaların FIB-4 skorları ve Elastografi kPa ölçümleri arasında anlamlı 
korelasyon vardı (p=0,001; r=0,407). AST>35 olan hastalarda FIB-4 (p=0,008) 
ve Elastografi (p=0,015) anlamlı olarak daha yüksekti. İki grup 
karşılaştırıldığında hipertansiyon ALT-AST normal grupta anlamlı olarak daha 
yüksekti (p=0,032). İnsülin kullanan hastalarda elastografi kPa ölçümleri daha 
yüksekti (p=0,023). Üniversite mezunu hastalarda ilkokul mezunlarına göre 
FIB-4 (p<0,001) ve Elastografi ölçümleri (p=0,010) anlamlı olarak daha 
düşüktü.  
Diyabetes mellitus tanılı hastalarda NAYKH riski artmıştır. Özellikle 
ALT-AST yüksekliği olan hastalarda bu risk artmaktadır. Bu hastalarda FIB-4 
ve Elastografi gibi noninvaziv yöntemler kullanılması maliyet-etkin olabileceği 
düşünülmekle birlikte fibrozis tanısı için altın standart hala karaciğer 
biyopsisidir. 
Anahtar kelimeler: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı, diyabetes mellitus, fibrozis, elastografi, ALT-AST yüksekliği

Abstract:
EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ELEVATED 
AMINOTRANSFERASES AND LIVER FIBROSIS WİTH ELASTOGRAPHY 
İN PATIENTS WİTH TYPE 2 DIABETES MELLITUS  
The aim of this study is to assess liver fibrosis in patients with a 
diagnosis of type 2 diabetes mellitus, who do not have a diagnosis of chronic 
liver disease, by selecting two groups with high and normal ALT-AST levels in 
a random manner and evaluating them using non-invasive shear wave 
elastography. The study also aims to compare the anamnesis, medications, 
anthropometric measurements, elastography kPa values, and FIB-4 scores of 
these two groups and assess the relationship between them. 
This study was conducted at the Bursa Uludağ University Health 
Practice and Research Center. From November 2023 onwards, the socio
demographic and clinical characteristics, laboratory and imaging tests, and 
treatments of patients over 18 years of age with a diagnosis of diabetes 
mellitus who applied to our hospital were examined. Patients with ALT> 40 and 
AST> 35 were classified into the high ALT-AST group. There was a significant 
difference between the elastography kPa values of the high ALT-AST and 
normal ALT-AST groups (p=0.024), with the high ALT-AST group exhibiting 
higher values. A significant correlation was found between the FIB-4 scores 
and elastography kPa measurements of the patients (p=0.001; r=0.407). 
Patients with AST> 35 had significantly higher FIB-4 (p=0.008) and 
elastography (p=0.015) values. When comparing the two groups, hypertension 
was significantly higher in the normal ALT-AST group (p=0.032). In patients 
using insulin, elastography kPa measurements were higher (p=0.023). In 
patients with a university education, FIB-4 (p<0.001) and elastography 
measurements (p= 0.010) were significantly lower compared to those with only 
primary school education. 
The risk of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) is increased in 
patients with diabetes mellitus, especially in those with elevated ALT-AST 
levels. Non-invasive methods such as FIB-4 and elastography may be cost
effective for assessing fibrosis in these patients. However, liver biopsy remains 
the gold standard for diagnosing fibrosis. 
Keywords: Non-alcoholic fatty liver disease, diabetes mellitus, fibrosis, elastography, elevated ALT-AST