Kalanşo (Kalanchoe blossfeldıana Poelln.)'nun in vitro koşullarda  mikroçoğaltımı
In vitro micropropriation of Kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana Poelln.)
Yazar: RAHMA BEJAOUI
Danışman: PROF. DR. RUHSAR YANMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Kalanchoe blossfeldiana = Kalanchoe blossfeldiana ; Süs bitkileri = Ornamental plants ; İn vitro = In vitro

Özet:
Süs bitkisi olarak kullanılan kalanşo (Kalanchoe blossfeldiana Poelln.) bitkisinin doku kültürü yöntemiyle çoğaltımı üzerine yürütülen bu çalışmada üç farklı genotip kullanılmıştır. Kalanşonun in vitro koşullarda çoğaltımı için başlangıç eksplantı olarak yaprak parçaları kullanılmıştır. Yüzeysel dezenfeksiyon, kurulum aşaması besin ortamı kombinasyonları, alt kültürlerdeki hormon bileşimleri, köklenme aşaması ve dış koşullara alıştırma denemeleri ile en uygun çoğaltım akışı belirlenmeye çalışılmıştır. İlk dikim aşamasında eksplantlar, %15'lik NaOCl + 3 damla Tween-20'de 12 dakika yüzeysel sterilizasyona tabi tutulmuştur. Çoğaltım aşamalarında NAA ve BA'nin 8 farklı kombinasyonu ve bunun ardından NAA, BA, TDZ ve GA3 kombinasyonlarının yer aldığı 18 farklı ortam bileşimi kullanılmıştır. BAP ve NAA'nın 1.0'er mg/L kullanıldığı veya BAP: 1.0 mg/L, NAA: 0.5 mg/L kullanılan ortamlar, hem sürgün gelişimi hem de gelişme oranı bakımından dengeli ve olumlu bulunmuştur. 2.76±0.61 ile 10.80±1.09 adet arasında sürgün sayısının elde edildiği 8 farklı BGD kombinasyonunda genotip x besin ortamı interaksiyonu da önemli bulunmuştur. Besin ortamlarına 0.1-0.3 mg/L GA3 ilave edilmesi, sürgünlerin uzayarak tek tek ayrılabilmesini sağlamıştır. TDZ'nin 0.1, 0.2 ve 0.3 mg/L'lik dozlarının tümünde ve 0.1 mg/L GA3 ile birlikte kullanılması durumunda kümeler halinde yoğun meristematik sürgün farklılaşması meydana gelmiştir (eksplant başına 20 veya 50'den fazla sürgün oluşumu). Bu oluşumları alt kültür ortamlarına GA3 ve aktif kömür içeren ortamlara aktarılarak gelişmeleri ve pişkinleştirilmeleri sağlanmıştır. Her bir alt kültür çalışmasında uygun kombinasyonlar belirlenmiş ve istatistiksel olarak incelenmiştir. İki kez geliştirme ortamında inkübe edilen kalanşo sürgünleri proliferasyon ortamlarında eksplant başına (MS + 0.3 mg/L GA3, MS+ 0.3 mg/L GA3 +0.3 mg/L BAP, MS + 0.3 mg/L GA3 + 1.0 mg/L BAP), 29.19±5.32 ila 84.52± 24.21 adet sürgün oluşturmuştur. Pişkinleştirme ortamının ardından köklenme aşamasında 1 mg/L IBA ilave edilen veya hormonsuz MS ortamları ile hormonsuz ½ MS ortamı kullanılmıştır. Tüm ortamlarda %100 köklenme sağlanmış olsa da IBA katkısı kök yoğunluğunu artırmış, köklenmeyi hızlandırmıştır. Dış koşullara aktarma aşamasında vermikulit, kum, vermikulit + kum ortamlarında; durgun su kültüründe ve torf içeren viyollere aktarım uygulamalarının tümünde %100 başarı ve yaşama oranı sağlanmıştır. Çalışmada kalanşonun doku kültürüyle çoğaltılması için akış protokolü belirlenmiş, ıslah çalışmalarında kullanılabilir duruma getirilmiştir.

Abstract:
The propagation of Kalanchoe (Kalanchoe blossfeldiana Poelln.), an ornamental plant, through tissue culture has been studied. A total of three different genotypes were used in the study. Leaf pieces were used as initial explant for in vitro propagation of Kalanchoe. The most appropriate propagation flow was tried to be determined by surface disinfection, setup stage, nutrient medium combinations, hormone compositions in subcultures, rooting stage and acclimatization trials to external conditions. At the first planting stage, explants were subjected to surface sterilization for 12 minutes in 15% NaOCl + 3 drops of Tween-20, which was determined to be the most suitable. 8 different combinations of NAA and BA followed by 18 different media combinations including NAA, BA, TDZ and GA3 combinations were used in the propagation stages. Media using 1.0 mg/L of BAP and NAA each or using BAP: 1.0 mg/L, NAA: 0.5 mg/L were found to be balanced and positive in terms of both shoot growth and growth rate. Genotype x nutrient medium interaction was also found to be significant in 8 different PGR combinations with number of shoots which ranges from 2.76±0.61 to10.80±1.09. The addition of 0.1-0.3 mg/L GA3 to the nutrient media facilitated the shoots to be more elongated and separated one by one. Dense meristematic shoot differentiation in clusters occurred at all doses of 0.1, 0.2, and 0.3 mg/L of TDZ and with 0.1 mg/L GA3 (more than 20 or 50 shoot formation per explant). It was found necessary to develop and amplify these formations by transferring them to subculture media that containing GA3 and activated charcoal. Appropriate combinations were determined in each subculture study and analyzed statistically. Kalanchoe shoots incubated twice in growth medium formed 29.19±5.32 to 84.52±24.21 shoots/explants in the proliferation medium (MS + 0.3 mg/L GA3, MS+ 0.3 mg/L GA3 +0.3 mg/L BAP, MS + 0.3 mg/L GA3 + 1.0 mg/L BAP). After the hardening medium, 1 mg/L IBA was added at the rooting stage or hormone-free MS mediums and hormone-free ½ MS medium were used. Although 100% rooting was achieved in all media, IBA additive increased root density and accelerated rooting capacity. In the media of vermiculite, sand, vermiculite + sand at the stage of transferring to external conditions; 100% success and survival rate was achieved in all applications of transfer to viols containing peat and stagnant water culture. The current study manifested the flow protocol for the Kalanchoe progagation through tissue culture and it was made available for breeding studies.