Entellektüel sermayenin entellektüel katma değer katsayısı (VAIC) ile ölçülmesi ve veri zarflama analizi (DEA) yöntemi kullanılarak karlılığa etkisinin sınanması: İMKB`ye kote bankalarda uygulanması
The The measurement of intellectual capital using value added intellectual coefficient (VAIC) and testing the effect on profitability using data envelopment analysis (DEA) aproach: An empirical study on quoted baking sectors in İstanbul stock exchange ma
Yazar: ABDULLAH YALAMA
Danışman: Y.DOÇ.DR. METİN COŞKUN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration

Özet:
Yeni ekonominin en önemli kaynaklarından biri olan, işletmelerin bilgi ve bilgiyedayalı varlıklarının toplamı olarak ifade edilen entelektüel sermaye olgusu bir işletmeniniçinde bulunmakla birlikte bilançolarında tam olarak görülemeyen, işletmeye rekabetüstünlüğü sağlayan, geleceğin değerlerini yaratan, işletmedeki maddi olmayan varlıklarıntümünü kapsayan, bilgi, enformasyon, entelektüel mülkiyet ve deneyimin değere dönüşmüşbiçimidir.20. yüzyılın ikinci yarısına kadar işletmelerin en önemli kaynağı olan somutvarlıklar özellikle hizmet sektörü ve bilgi yoğun işletmelerde yerini entelektüel varlıklarabırakmıştır. Günümüz işletmeleri için önemli bir üretim faktörü olan bilgi, diğer üretimfaktörlerinin niteliklerini ve önemini değiştirmektedir. Bu sebeple işletmeler için rekabet gücüve kar marjlarının artmasında belirleyici etkenlerden biri olan entelektüel sermayeninyönetilebilmesi çok büyük önem arz etmektedir. Entelektüel sermayenin yönetimi ise, ölçümve değerlemeyi zorunlu kılmaktadır.Entelektüel sermayenin ölçülmesine yönelik mevcut olan finansal ve finansalolmayan yaklaşımlar genel kabul görmemekle birlikte entelektüel sermayeyi ölçmekte ancakentelektüel sermayenin hangi oranda karlılığa dönüştüğünü göstermede yetersiz kalmaktadır.Bu çalışmada entelektüel sermaye Entelektüel Katma Değer Katsayısı (VAIC) yöntemi ileölçülmüş ve entelektüel sermayenin karlılığa etkisi Veri Zarflama Analizi (DEA) yöntemi ilesınanmıştır. Bu modelin verilerini MKB'den alınan mali tablolar oluşturmuştur ve modelMKB'ye kote bankalar üzerinde 1995-2004 yılları arasındaki veriler üzerinde test edilmiştir.Ayrıca entelektüel sermayenin karlılık üzerindeki etkisinin sınanması amacıyla çalışmada üçfarklı girdi bileşimine göre (entelektüel sermaye, maddi duran varlıklar, fiyat kazanç oranı) üçfarklı portföy oluşturulmuştur. EMS (Efficiency Measurement System) paket programıyardımıyla hesaplanan Veri Zarflama Analizi sonuçlarına göre oluşturulan portföylerin1995'den 2004'e kadar olan getirileri karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak MKB'ye kotebankacılık sektörünün entelektüel sermayeyi karlılığa dönüştürme oranı ortalama 61,3 olaraktespit edilmiştir ve entelektüel sermayeyi girdi olarak kullanan portföy en fazla getiriyisağlamıştır.

Abstract:
One of the most important components of new economy is Intellectual Capitalwhich is expressed total knowledge of entity, and knowledge based assets in business.Although it can not be seen in the balanced sheets, it can be defined as a creating competitiveadvantage, futures values and covering up all intangible assets, which is knowledge,information, intellectual property and experience.Until the second half of 20th century, the most important resource of business isthe tangible assets. But nowadays, especially in knowledge based business and service sectorsthe financial asset leave its position to Intellectual Capital.The knowledge, one of the most crucial production factors in nowadays economy, has beenchanging the characteristic of other production factors and importance. For that reason, themanagement of intellectual capital plays important role to increase the power of competitionand the margin of profit for the business. Therefore, for the management, it?s compulsory tomeasure and assess Intellectual Capital.The existence of financial and non financial approaches to measure intellectual capitalhave been insufficient to show the portion of intellectual capital on profitability. Because ofthat, the alternative model is developed. In this model, Value Added Intellectual Capital andData Envelopment Analysis are used. The data for this model is obtained from the financialstatements in Istanbul Stock Exchange Market and the model is tested on quoted banks inIstanbul Stock Exchange Market by using data from 1995 to 2004. In addition to that, threedifferent portfolios are constructed based on three different inputs, intellectual capital, fixedassets, price ratio (P/O) to see affect of intellectual capital on profitability. The returns ofthree different portfolios calculated accordance to the result of Data Envelopment Analysisfrom 1995 to 2004 are compared by using EMS (Efficiency Measurement System) software.As a result, it is found that the effect of intellectual capital on profitability on the bankingsectors in Istanbul Stock Exchange Market is 61, 3% as an average and the portfolio-1 usedintellectual capital as an input provided the highest returns among three portfolios.