Güney Somali hayvancılığında yoksulluğun boyutları ve belirleyicileri: Hargeisa bölgesi örneği
Dimensions and determinants of poverty in animal husbandry area of Southern Somalia: The case of Hargeisa zone
Yazar: ABDIRAHMAN MOHUMED OSMAN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ YAVUZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yoksulluk; çok karmaşık, birbirine geçmiş ve çok boyutlu bir olgudur. Yoksulluk, kavramı dünyanın çeşitli kültürlerinde ve geleneklerinde farklı biçimlerde değer kazandırılan iç içe geçmiş yaşam fırsatlarını geniş ölçüde kapsaması anlamında kullanılmaktadır. Yoksulluk olgusunu azaltma stratejileri göçebe çobanların yoksullularını azaltmadaki değerlerden herhangi birisi ise, geçim kaynağı farklılaştırmalarına gönderimde bulunan yoksulluk çalışmalarının sonuçlarına dayalı olarak geliştirilmelidir. Somali'de yapılan yoksulluk çalışmalarında gözlemlenmiş olan araştırma boşluğunu doldurma adına mütevazi bir girişim olarak bu çalışma, Somali Hargeisa hayvancılık bölgesinde yoksulluğun boyutları ve belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Bu amaca ulaşmak için araştırmada anket yapılması yoluyla toplanan veriler kullanılmıştır. İki aşamalı şansa bağlı örnekleme yöntemi izlenmiştir. İlk aşamada, Hargeisa'daki üç hayvancılık topluluğu seçilmiştir. İkinci aşamada ise, seçilen hayvancılık toplulukları içinden 150 hayvancılık yapan hanehalkı tesadüfi olarak belirlenmiştir. Bu veriler, hazırlanan anket formları kullanılarak kişisel görüşme ile deneklerden elde edilmiştir. Toplanan veriler; betimleyichi istatistik ve sıralı probit modeli ile analiz edilmiştir. Betimleyici analizler sonuçları; yaş, medeni durum, hanehalkı büyüklüğü, eğitim, ekonomik faaliyetler, pazara yakınlık, satın alma sistemleri, gelir seviyesi, besin maddeleri ve temel gıdalar, sağlık ve sağlık hizmetleri, sağlık hizmeti türleri, su kaynakları, ulaşım durumu, çiftlik hayvanı türleri, veteriner ve yayım hizmetleri, göçebe hanehalklarının yoksulluk durumu ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, sıralı probit analiz sonuçları, medeni durum, markete yakınlık ve sorgum formundaki gıda maddeleri tüketiminin sırasıyla %1, %10 ve %10 önem seviyesinde olumlu yönde, hane halkındaki fert sayısı ve kendi evlerine sahip olmak yine sırasıyla %1 ve %10 önem seviyesinde olumsuz yönde hanehalkının yoksulluk durumunu etkilemektedir. Bu sonuçlara göre, evliliğin teşvik edilmesi, piyasaya ulaşımın kolaylaştırılması, sorgun gibi temel tüketim ihtiyaçlarının karşılanmış olması, hızlı nüfus artışının yavaşlatılması ve göçebe hayvan yetiştiricilernin mobil mesken teminin kolaylaştırılması gibi politikalar yoksulluğu azaltmada önemli katkılar sağlayacağı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Somali, Güney Hargeisa, göçer hanehalkları, yoksulluk, sıralı probit

Abstract:
Poverty is a complex, interlocked and multidimensional phenomenon. The term of poverty is used to cover a wide ranging set of interrelated life chances that are valued differently in the diverse cultures and traditions of the world. It is now widely recognized that if poverty reduction strategies are of any value to lessen the poverty of pastoralists, they should be developed based on the results of poverty studies that address the livelihood differentiations. In a modest attempt to fill in the study gap observed in poverty researches in Somaliland, the current study was carried out at southern Hargeisa area in Somaliland with specific objectives of exploring and eximining the dimension and determinants of poverty in the pastoral areas. In order to achieve this aim the research made use of the primary and secondary data obtained by the researcher through conducting formal and informal surveys. A two stage random sampling procedure were followed. In the first stage, three pastoralists Hargiesa were selected. In the second stage 150 pastoral population were randomly drawn from the selected household's that deal with animal husbandry. The primary data were obtained from sample respondents through personal interview using previously formed questionnaire and secondary data obtained from various sources. The data collected were presented using descriptive statistics and made use of in ordered probit regression model analyses. The results of the descriptive statistics showed that age, marital status, household size, educational level, economic activities market places, purchasing systems, income, food items and stample foods, health and sanitations, type of health services, water sources, transportation system, livestock species, veterinary services, and extension services were directly propotional to the poverty status of pastoral households. On the other hand, results of the probit ordered model revealed that marital status, being close to market and having food items such as sorghum were found to have positively significiant at 1%, 10% and 10% of probability level, while household size and ownin house have negative association with poverty of the household and significant at 1% and 10% probability level respectively. Considering the results, encouraging marriage, enhancing the ways to reach markets, making sure of having main food like sorghum, slowing the rate of increase in population and having pastoral household easily to own mobile housing could be recommended as policy tools.

Keywords: Somalia, Sothern Hargeisa, pastoral households, poverty, ordered probit