Kimlik-dış politika ilişkisi: Türk devlet kimliğinin Türk dış politikası üzerine etkisi
Identity-foreign policy nexus: Turkish state identity's influence on Turkish foreign policy
Yazar: ERMAN AKILLI
Danışman: DOÇ. DR. M. NAİL ALKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet kimliği = State identity ; Diplomasi = Diplomacy ; Kimlik = Identity ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk kimliği = Turkish identity ; Uluslararası politika = International policy ; Yumuşak güç = Soft power

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türk Devlet kimliği minvalinde kimlik-dış politika ilişkisinin ele alınması ve son dönem Türk Dış Politikasına etki eden devlet kimliğinin nasıl inşa edildiğinin ortaya koyulmasıdır. Bu temel amaç çerçevesinde Türk Dış Politikasında etkin olmuş kimlik tahayyüllerinin ve son dönem Türk Dış Politikasının inşasına etki eden enstrümanların açıklanması diğer alt amaçları oluşturmaktadır. 
Çalışmanın hipotezi; son dönem Türk Dış Politikasına etki eden kimlik tasavvurunun yumuşak güç enstrümanları çeperinde inşa edildiği ve bu kimlik inşası gerçekleştirilirken de herhangi bir eksen kaymasının yaşanmadığı bilakis, Türkiye?nin kendi eksenini kendisi çizdiği varsayımı üzerinedir. Söz konusu yeni kimlik yapısını yani 2002-2012 yılları arasında Türk Dış Politikasında etkin olmuş olan (ve günümüzde de etkin olmaya devam eden) kimlik tasavvuru; gerek yumuşak güç unsurları minvalinde şekillendirilmiş olması gerekse de 5. Büyükelçiler Konferansı?nda Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu?nun dış politika vizyonunun dayandığı temel ilke olarak tanımlaması neticesinde ?yumuşak güç? kimliği olarak adlandırılacaktır. 
Bu bağlamda, çalışmanın ilk kısmında öncelikle kimlik ve dış politika kavramları ayrı ayrı ele alınmış, kavramların epistemolojisine değinildikten sonra temel Uluslararası İlişkiler kuramları bağlamında Kimlik-Dış Politika İlişkisi açıklanmıştır. Çalışmanın ?Türk Dış Politikasında Kimlik Arayışları? isimli ikinci kısmında tarihsel olarak Soğuk Savaş sonrası, Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı öncesi dönem yani 1991-2002 yılları arasındaki süre ele alınmıştır. Önce Türk Dış Politikası açısından söz konusu dönemim bilançosu ele alınmış, ardından dış politikaya etki eden/edecek kimliğin nasıl kurgulandığı, nerede üretildiği ve ihtiva ettiği süreklilik bağlamında nasıl bir devlet kimliği haline geldiği, Batıcılık Kimliği başlığında açıklanmaya çalışılmıştır. Ortaya koyulan bilgilerin ışığında, söz konusu zaman dilimi içerisinde, yani 1991-2002 arasında, yukarıdaki satırlarda da değinilen Avrasyacılık, Neo Osmanlıcılık, İslamcılık gibi kimlik tasavvurlarının nasıl ortaya çıktıkları, ne anlam ifade ettikleri ve Türk Dış Politikasına etkileri incelenmiş, bu bağlamda ne kadar etkin olabildikleri ya da olamadıkları, bir tarihsel süreklilik arz etme konusundaki başarıları ve tutarlılık bağlamında ihtiva ettikleri incelenmiştir. Bir diğer deyişle, bu bölüm içerisinde, söz konusu tahayyüllerin bir ?devlet kimliği? olabilecek yeterliliğe sahip olup, olmadıkları ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü olacak olan ?11 Eylül Sonrası Dönem? başlıklı bölümde tarihsel olarak 2002-2012 yılları arasındaki dönem inceleme alanı olmuş ve öncelikle söz konusu dönemin, Türk Dış Politikası açısından bilançosu ele alınmıştır. Ardından Türk Dış Politikasında etkili olan yeni söylemler incelenmiş ve dış politikaya olan etkileri ortaya koyulmuştur. 
Çalışmanın dördüncü bölümü olan ?Türk Dış Politikasında Yumuşak Güç? başlığı altında, son dönemde Türk Dış Politikasında giderek önem kazanan yumuşak güç konsepti derinlemesine ele alınmıştır.  Çalışmanın yine dördüncü bölümünde 1991-2002 ve 2002-2012 yılları arasında Türk Dış Politikasındaki yumuşak güç pratiği kurumlar, faaliyetleri ve geri dönüşler minvalinde değerlendirilecektir. Bu pratiği detaylıca incelemedeki amaç 2002-2012 yılları arasında inşa edilen devlet kimliğinin, yumuşak güç temelinde yükseldiği varsayımını doğrulamak adınadır. Sonuç bölümü ile çalışma nihayetlendirilecektir. Çalışmada ?2002-2012 yılları arasında dış politikaya etki eden devlet kimliği hangi enstrümanlar ile nasıl inşa edilmiştir? sorusuna cevap aranacaktır. Çalışmanın temel varsayımları, çalışmanın ilgili bölümlerinde de verildiği üzere kimlik ve dış politika arasında organik bir bağ olduğu yönündedir. Ancak Soğuk Savaş öncesi var olan kimlik yapısı (Batıcılık), Soğuk Savaş?ın ardından sorgulanmış ve alternatifler (Avrasyacılık, Neo-Osmanlıcık ve İslamcılık) ile çeşitlendirilmek istenmiştir. Ancak söz konusu alternatiflerin hiçbiri gerçek anlamda kendisine Türk Dış Politikasında bir uygulama alanı bulamamıştır. Bu varsayımın neden ve sonuçları ilgili bölümlerde detaylıca verilmiştir. Ancak 2002 yılından itibaren inşa edilmeye başlanan kimlik, Soğuk Savaş öncesi kimlik algısına (Batıcılık) alternatif ve/ya çeşitlilik sunmaktan ziyade üzerine eklemlenerek daha etkin bir dış politika izleme gayesinin güdüldüğü de aşikârdır. Bu bağlamda son dönem Türk Dış Politikasında, yumuşak güç kavramı ve bu gücü icra edecek kurumların çoğalması ile söz konusu eklemlemenin gerçekleştirilmeye çalışıldığı, daha doğru bir deyiş ile 2002-2012 arası dönemde öncekilere oranla farklı bir kimlik algısının inşa edilmeye gayret edildiği ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu sayede de bir bakıma, özellikle dış basın tarafından uzun süre dillendirilen ?Türk Dış Politikasında bir eksen kayması var mıdır?? soruna, bilakis, ?Türkiye Cumhuriyeti Devleti, dış politikasında kendi eksenini çizmeye mi çalışmaktadır?? sorusu ile cevap vermektir.

Anahtar Sözcükler: 
1. Türk Dış Politikası 
2. Kimlik-Dış Politika İlişkisi
3. Yumuşak Güç
4. Kamu Diplomasisi
5. Devlet Kimliği

Abstract:
The aim of this study is to scrutinize the relationship between identity and foreign policy in the scope of Turkish State Identity and to examine the construction of the identity that has been influencing the contemporary Turkish Foreign Policy. The study secondarily aims at exploring the instruments and the identity imaginations influencing the contemporary Turkish foreign policy. The hypothesis of the thesis is that the identity imaginations influencing Turkish Foreign Policy have been built in line with the instruments of soft power and during the construction of this identity Turkey?s foreign policy have not been exposed to an ?axis shift?, contrarily Turkey drew its own axis. This identity, following Turkey?s Foreign Minister Ahmet Davutoğlu`s ascription of soft power as the core principle the foreign policy vision of Turkey is laid on, is named as the identity of ?soft power? which has been influential in Turkish Foreign Policy between 2002 and 2012. 
In this scope, the first chapter of the study is devoted to the explanation of the conceptualizations of identity and foreign policy in the International Relations literature and to the elucidation of the interrelationship between identity and foreign policy. The second chapter, namely ?Search for identity in Turkish Foreign Policy?, deals with the first decade of the post-Cold War era, the pre Justice and Development era in Turkey (1991-2002). In this chapter, initially the domestic and international contents are summarized. Following this, the construction and continuance of the Westernist identity, as the state identity that influences the foreign policy, is elaborated. Yet, more importantly this westernist identity`s competition with the alternative identities such as Eurasianism, neo-Ottomanism, or Islamism are analyzed. In the meantime, the historical roots, content, holders, influences, and salience of these identities are portrayed respectively. Put differently, with reference to the competition between the historical Westernist state identity and these relatively new identities, the study strives to examine whether these alternative identities were salient enough to be a `state identity`. 
The third chapter focuses on the post-9/11 era Turkish foreign policy and initially looks at to depict the general view of the diplomatic relations. Afterwards, the newly emerged discourses on foreign policy are examined and their degrees of influence are displayed. The final subsection in this chapter deals with the notions of soft power and culture diplomacy those are gradually gaining prominence in Turkish foreign policy. 
The forth chapter, ?The Soft Power in Turkish Foreign Policy?, probes the notion of soft power in Turkish foreign policy and its impact on the building of a new state identity. In the same vein, the chapter thoroughly examines the soft power institutions in foreign policy, their activities and outcomes during 1991-2002 and 2002-2012 periods. The reason for this detailed analysis is to test the hypothesis that `the state identity constructed between 2002 and 2012 is based on soft power`. The thesis ends with conclusion chapter.

Key Words: 
1. Turkish Foreign Policy 
2. Identity-Foreign Policy Nexus 
3. Soft Power 
4. Public Diplomacy 
5. State Identity