Diogenes Laertius ve Şehrezuri'nin felsefe tarihi yazım tarzlarının karşılaştırılması
Comparison of the philosophy historiography of Diogenes Laertius And Şehrezuri
Yazar: TAHİR KÖKLÜKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ŞENOL KORKUT
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Felsefeciler = Philosophers

Özet:
Bu çalışmada, Antik Yunan dönemi müellifi Diogenes Laertius ile İslam düşünürü Şehrezuri'nin eserleri karşılaştırılmıştır. Diogenes ve Şehrezuri, farklı zamanlarda ve kültürlerde yaşamış olsalar da dönemlerinin önde gelen isimleri olarak ön plana çıkmışlardır.  Diogenes Laertus'un Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri isimli eseri ile Şehrezuri'nin Nüzhetü'l-Ervah isimli eserinin birbirinden farklı ve benzer nitelikleri, iki müellifin felsefe tarihi yazım tarzlarını ortaya koymak amacıyla incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda iki eserde ortak olarak ele alınan on filozof seçilmiştir.  Bu filozoflar şu şekilde sıralanabilir; Solon, Pisagor, Anaksagoras, Zenon, Empodekles, Demokritos, Soktates, Platon, Aristoteles, Teophrastos. Bu çalışma kapsamında on düşünürün, aile yaşamlarına, eğitim yaşamlarına, görüşlerine ve en önemlisi de eserlerine yer verilmiştir.

Diogenes eserini oluştururken tam bir filolog araştırmacı tutum içerisinde olmuş, kendisine Antik Yunan filozofları hakkında ulaşan bilgileri önemli önemsiz şeklinde ayırt etmeden, eleştiri süzgecinden geçirmeden aktarmış, filozofların yaşamlarına dair enteresan birçok bilginin günümüze ulaşmasını sağlamıştır. Şehrezuri ise eserinde, İslam inancıyla çelişen filozoflara ait görüşlere yer yer eleştirilerini sunmuş, genel itibariyle ise İslami bakış açısıyla filozofları müslüman bir karaktere büründürmüştür.    
     
Diogenes ve Şehrezuri'nin eserlerinin karşılaştırılması, farklı dönemlerde ve kültürlerde ortaya çıkan felsefi düşüncenin evrensel özelliklerini ve çeşitliliğini göstermektedir.  Bu nedenle de bu çalışma, Diogenes ve Şehrezuri'nin sunmuş olduğu filozofların düşüncelerini daha iyi anlamak ve felsefi düşünce tarihimize yeni bir perspektif kazandırmak isteyen okuyucular için faydalı olacaktır.

Abstract:
In this study, the works of the ancient Greek period author Diogenes and the Islamic thinker Şehrezuri were compared.  Although Diogenes and Şehrezuri lived in different times and cultures, they came to the fore as the leading names of their time.  The important features of the works are explained through ten different philosophers.  These philosophers can be listed as follows;  Solon, Anaxagoras, Soctates, Plato, Aristotle, Theophrastos, Pythagoras, Empodekles, Zeno, Democritus.  Within the scope of this study, the family life, educational life, views and most importantly, the works of ten thinkers are included.
    
While creating his work, Diogenes was in a philological researcher attitude, conveyed the information he received about the Ancient Greek philosophers without distinguishing them as important or unimportant, without filtering them critically, and provided many interesting information about the lives of philosophers to reach our day.  Shahrezuri, on the other hand, in his work, presented some criticisms of the views of philosophers that contradicted the Islamic belief, and in general, he transformed the philosophers into a Muslim character with an Islamic point of view.
    
Comparing the works of Diogenes and Şehrezuri shows the universal characteristics and diversity of philosophical thought that arose in different periods and cultures.  For this reason, this study will be an important resource for readers who want to understand better the thoughts of Diogenes and Şehrezuri and who want to bring a new perspective to our philosophical history thought.