Kanser hastalarında COVİD-19 korkusu ve aleksitimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between fear of COVID-19 and alexithymia in cancer patients
Yazar: PINAR TENDİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ŞAHİN ALTUN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; COVID 19 = COVID 19 ; Hastalık = Disease ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Korku = Fear ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Araştırma, kanser hastalarında Covid-19 korkusu ve aleksitimi arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapıldı.
Materyal ve Metot: Bu araştırma, tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırma Doğu Anadolu Bölgesi' nin bir ilinde bulunan hastanenin onkoloji servisleri' nde Aralık 2021- Ocak 2023 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında hastanenin onkoloji servisleri' nde yatarak tedavi alan kanser hastaları oluşturdu. Araştırmanın örneklemini belirtilen tarihler arasında araştırmaya alınma kriterlerine uyan ve gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 366 kanser hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Covid-19 Korkusu Ölçeği" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)" kullanıldı. Veriler SPSS 22 kullanılarak analiz edildi. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, ortalama, yüzdelik dağılımlar, standart sapma, Cronbach alpha katsayısı, Pearson Korelasyon analizi ve Doğrusal Regresyon analizi kullanıldı.
Bulgular: TAÖ-20 toplam puan ortalamaları 60,75±9,08 olarak belirlendi. Covid-19 korkusu ölçeği toplam puan ortalamaları ise 21,78±5,37 olarak bulundu (Tablo 4.2). Katılımcıların TAÖ-20 ve Covid-19 Korkusu Ölçek puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde; TAÖ-20 duyguları tanımada güçlük alt boyutu toplam puan ortalaması ile Covid-19 Korkusu ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenirken; TAÖ-20 duyguları söze dökmede güçlük ve dışa dönük düşünce alt boyutları toplam puanı ile Covid-19 Korkusu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki saptandı (p<0.001, Tablo 4.4).  Katılımcıların TAÖ-20 ve Covid-19 Korkusu Ölçek puan ortalamaları arasındaki regresyon analizi sonucunda; katılımcıların Covid-19 korku düzeylerinin aleksitimi düzeyleri üzerine %26.6 oranında ve pozitif yönde etkisinin olduğu belirlendi (Tablo 4.5, B=.871; R2=.266; p<0.001).
Sonuç: Kanser hastalarında Covid-19 korkusu ve aleksitimi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlendi. Kanser hastalarında Covid-19 korkusu arttıkça, aleksitimi düzeyleri artmaktadır. Kanser hastalarının Covid-19 korkuları ve aleksitimi düzeylerini azaltmak için psikolojik destek programlarının uygulanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Kanser, aleksitimi, Covid-19 korkusu, hemşirelik

Abstract:
Aim: The research was conducted to examine the relationship between Covid-19 fear and alexithymia in cancer patients.
Material and Method: This research is descriptive, cross-sectional and relationship-seeking. The research was carried out in the oncology services of the hospital located in a province of the Eastern Anatolia Region between December 2021 and January 2023. The universe of the study consisted of cancer patients who received inpatient treatment in the oncology services of the hospital between the specified dates. The sample of the study consisted of 366 cancer patients who met the inclusion criteria and voluntarily agreed to participate in the study between the specified dates. "Personal Information Form", "Covid-19 Fear Scale" and "Toronto Alexithymia Scale (TAS-20)" were used to collect the data. The data were analyzed using SPSS 22. In the evaluation of the data; number, mean, percentage distributions, standard deviation, Cronbach alpha coefficient, Pearson Correlation analysis and Linear Regression analysis were used.
Results TAS-20 total score averages were determined as 60,75±9,08. The total score average of the Covid-19 fear scale was found as 21,78±5,37 (Table 4.2). When the relationship between the TAS-20 and Covid-19 Fear scale score averages of the participants was examined, a moderately significant relationship was determined positively between the difficulty in recognizing the TAS-20 emotions and the total score average and the total score average of the Covid-19 Fear scale, while a weak and significant relationship was found positively between the difficulty in verbalizing the TAS-20 emotions and the extroverted thought sub-dimensions and the total score average of the Covid-19 Fear scale (p<0,001, Table 4.4).  As a result of the regression analysis between the participants' TAS-20 and Covid-19 Fear scale score averages, it was determined that the participants' Covid-19 fear levels had a positive effect on their alexithymia levels by 26,6% (Table 4.5, B=.871; R2=.266; p<0,001).
Conclusion: It was determined that there was a positive relationship between Covid-19 fear and alexithymia in cancer patients. As the fear of Covid-19 increases in cancer patients, the levels of alexithymia increase. It may be advisable to implement psychological support programs to reduce the Covid-19 fears and alexithymia levels of cancer patients.
Keywords: Cancer, alexithymia, fear of Covid-19, nursing