Türk vergi sistemi açısından bankaların ödev ve yükümlülükleri
According to Turkish tax system duties and obligations of banks
Yazar: GÖKHAN SÜMER
Danışman: PROF. DR. MEHMET YÜCE
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance
Dizin: Banka ve sigorta muameleleri vergisi = Banking and insurance transaction tax ; Bankalar = Banks ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Katma değer vergisi = Value added tax ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Para = Money ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Yükümlülük = Obligation

Özet:
Günümüz ekonomilerinde artık reel sektör ve finans sektörü ayrılmaz ikili olmuş, bu iki sektörün herhangi birinde oluşan olumlu ya da olumsuz gelişmelerin diğerini etkilemesi kaçınılmaz olmuştur. Dolayısıyla, finans sektörünün en önemli aktörü konumunda yer alan bankalar artık hayatın ve ekonominin vazgeçilmez unsurlarından biri haline gelmiştir.Oldukça karlı ve verimli bir yapıda olan Türk Bankacılık Sektörü her geçen gün daha da büyümektedir. 31.12.2011 tarihi itibariyle Türk Bankacılık Sektörü; 1.160.712 milyon TL aktif büyüklüğüne ulaşmış olup, aynı dönemde toplam kredi ve alacakları 664.289 milyon TL, toplam mevduatları 698.920 milyon TL, toplam öz kaynakları 138.452 milyon TL, net dönem karı ise 19.042 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Gelişmiş ülkeler ile kıyaslandığında Türk Bankacılık Sektörünün en az iki kat daha büyüme potansiyelinin bulunduğu, bu oranın gayri safi yurt içi hasılanın artmasıyla beraber daha da yukarılara çıkabileceği görülmektedir.Bankalar ödedikleri kurumlar vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, değerli kâğıt bedeli, emlak vergisi, çevre ve temizlik vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, ilan ve reklâm vergisi yanı sıra, işlemlerinden doğan harçlar, kaynak kullanımını destekleme fonu, ücretli çalışanlarından mahsup ettikleri ve kar payı olarak ödedikleri gelir vergisi tevkifatları, mevduat, repo ve fon işlem kazançlarından mahsup ettikleri gelir vergisi tevkifatları ve veraset ve intikal vergileri bakımından da önemli bir vergi yükümlüsü ve sorumlusudur.Diğer taraftan, AB ülkelerin çoğunda finansal işlemlerin önemli KDV'den istisna edilmiştir. Küreselleşen bir dünyada kendine özgü bir vergilendirmeye gitmenin uluslararası rekabet açısından Türkiye'deki finansal sektör aleyhine bir takım olumsuz sonuçları olduğu muhakkaktır. Bu nedenle gerek yurt içi gerekse yurt dışı piyasalarda rekabet eşitliğinin ve kaynakların etkin kullanımının sağlanması ve sektörün gelişmesi için vergilerin başta AB olmak üzere gelişmiş ülke ekonomileriyle uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.Çalışmada öncelikle bankacılığın Dünya'da ve Türkiye'de tarihsel gelişimine, banka türleri, işlem ve fonksiyonlarına yer verildikten sonra ikinci bölümde Türkiye'deki bankaların hukuki statülerine ve mükellef olarak hak ve sorumluluklarıyla ödedikleri vergiler kanuni dayanakları ile beraber, matrah, yükümlü, beyan ve ödeme zamanları belirtilerek anlatılmıştır. Son bölümde ise; Avrupa Birliği'ndeki finansal işlemlerin vergilendirilmesi ve bankaların ödedikleri vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki yeri ve önemi konularına yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Banka Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) Katma Değer Vergisi (KDV) Kurumlar Vergisi Mali Para Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) Vergi

Abstract:
In today?s economies, real sector and financial sector become inseparable parts of each other. It is unavoidable that these two sectors in any of the positive or negative developments affect the other. So banks, which place the most important actor in the financial sector become one of most crucial elements of life and the economy.Turkish Banking Sector, which is very gainful and profitable, is growing day by day. As of the date of 31.12.2011, Turkish Banking Sector; has reached 1.160.712 million TL (Turkish Liras) size of asset, 664.289 million TL total credits and receivables, in the same period, 698.920 million TL general deposits. Total shareholders' equity 138.452 million TL, net profit for the year calculated as 19.042 million TL. Compared with developed countries, the growth potential of the Turkish Banking Sector with at least double and this ratio can even higher with the increase in gross domestic product is seen go up.Banks have paid corporate tax, banking and insurance transactions tax, the price of valuable the paper, estate tax, environment tax, motor vehicles tax, advertisement and advertising tax, Furthermore, They pay fees of transactions, resource utilization support fund, income tax deduction which is taken from his fee earners and paid as share of profit., income tax deductions which is acquired from deposit, repurchase agreements and fund transactions and inheritance and gift tax. So, banks are a significant and responsible tax payer.On the other hand, in most of the EU countries' financial transactions are exempt from VAT. It also clear that doing idiocratic taxation in a globalized word in terms of international competition creates negative consequences of the financial sector in Turkey. For this reason, taxes need to be compatible, particularly with the EU, and with the economies of developed countries to provide competitive equality between domestic and foreign markets and efficient use of resources for the development of the sector.In this study, firstly the historical development of banking in the world and in Turkey, presenting transaction and functions of banks, the bank types and in the second part, legal status of banks in Turkey and as a tax payer, the rights and responsibilities of the legal basis for the taxes they pay including basis, responsible, declaration and payment date are mentioned. In the last chapter; taxation of financial transactions in the European Union and the place and importance of taxes paid by banks in total tax income are introduced.Key Words: Bank Banking and İnsurance Transactions Tax Value Added Tax Corporation Tax Fiscal Money Gross Domestic Product Tax