Türkçenin Hemşin Ağzı
Hemshin of Turkhish dialekt
Yazar: OSMAN KUYUMCU
Danışman: DOÇ.DR. MESUT ŞEN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalısma, Rize'nin Ardesen, Çamlıhemsin, Pazar ilçelerine baglı bazı köylerdenderlenmis metinlere dayanan, fonetik inceleme esasına göre hazırlanmıs bir agız çalısmasıdır.Çalısma, ?Giris?, ?&nceleme?, ?Metinler? ve ?Dizin? olmak üzere dört ana bölümdenolusmaktadır. Giris bölümünde, Hemsin yöresini, tarihî, cografî, mimarî, sosyal, etnik, dinîözellikleri bakımından inceleyen monografik bir bölüm ve çalısmada uygulanan bazı yöntemlerlebirlikte Hemsin agzının genel bir degerlendirmesi yer almaktadır. Tezin dil malzemesiniolusturan ?Metinler? bölümü, toplam 26 kisi ile sohbet tarzında yapılan konusmalardan desifreedilerek elde edilmistir. ?&nceleme? bölümünde, Hemsin agzının, ses bilgisi bulunmaktadır.?Dizin? bölümü, gramatikal kelime dizini, yer ve kurulus adları dizini ve kisi ve sülâle adlarıdizini olmak üzere üç farklı baslık altında sınıflandırılmıstır. ?Dizin? bölümünde kelimelerinmetinlerde geçen anlamları verilmeye çalısılmıstır. Dizinde seslerin isaret düzeni, bilgisayarortamına göredir. Ayrıca, Derleme Sözlügü'nde bulunmayan veya ses ve anlam bakımındanbirtakım faklılıklar gösteren kelimelerin de ayrı bir sözlügü yapılmıs, bu sözlük, çalısmanınsonuna eklenmistir. Bu kısa sözlükte, derlenen metinlerde yer almayan, sorusturma yöntemi ileelde edilen kelimeler de bulunmaktadır. Söz konusu sözlükte, kimi kelimelerin köylere göredegisen varyantlarına da yer verilmistir.Tezin ekler bölümünde, Pazar, Çamlıhemsin, Ardesen'e baglı ve yörede ?Hemsin köyleri?olarak bilinen köyleri gösteren üç harita yer almaktadır. Hemsin yöresini gösteren bu haritalarda,köy isimlerinin metinlerde geçen eski sekilleri parantez içinde verilmistir. Ayrıca bu bölümdekaynak kisilerin fotografları bulunmaktadır.Tezle birlikte iki adet DVD'den olusan bir sunum ve tezin dijital kayıtlarını içeren bir CDbulunmaktadır. DVD sunumunda, kaynak kisilerin konusmalarını, fotograflarını ve yöregörüntülerini içeren görsel efektler yer almaktadır

Abstract:
This Hemsin dialect study is based on villages only various texts compiled from some ofRize, but also phonetic principles.This study consists of four main parts which are called ?Introduction?, ?Survey?, ?Texts?,and ?Index?. The ?Introduction?, includes both a monographic part analysing region of Hemsin?shistorical, geographical, architectural, social, ethnological and religious characteristics and another part including the methods used and a general assessment of the Hemsin dialect. The textpart, which forms the language material of the thesis, has been acquired from the decipheredconversations that have been made with twenty-six people.In the ?Survey? part you can find the phonetic of the Hemsin dialect. ?Index?, part hasbeen classified in to there sub-headings: The ?Index? of gramatical syntax, the index of thenames of places and institutions and the index of the names of individuals and families.In the ?Index? part the clear definitions of the words, included in the texts, have been triedto given. Moreover a dictionary has been prepared and attached to the end of the work thatincludes the words which are not defined in the ?Dictionary of Collection and some words havingsome differences on account of meaning. Also in this short dictionary there are some words thatare not involved in the collected texts and which are abtained by using the method ofquestionnaire. The mentioned dictionary also includes the variants of some words that are useddifferently in various villages.In the appendix part there are three maps showing the villages of Pazar, Çamlıhemsin,Ardesen, which are known as the villages of Hemsin. In this map the oldsayings of these villagesare given in brackets. Furthermore the photos of source people can be found in this part.There is a presentation composed of two DVD?s and a CD including the digital records ofthe thesis with this thesis. The DVD presentation includes the conversations and photographs ofthe source people and visual effects containing the pictures of the region.