Düzce'de ilköğretim çağı çocuklarının obezite prevalansının belirlenmesi ve risk faktörlerinin araştırılması
Determination of primary school children's obesity prevalence and investigation of risk factors, in Duzce
Yazar: MUAMMER YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA SENİH MAYDA
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç:
Bu araştırmada Düzce İli Merkez ilçesinde çocukluk çağı obezite prevalansını ve obezite gelişiminde rol oynayan risk faktörlerini belirlemek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem:
Araştırma nested vaka kontrol tiptedir. Araştırmanın evreni Düzce İli Merkez ilçesindeki 81 ilköğretim okulunun 2. Sınıfında eğitim gören 3131 öğrencidir. Örneklem büyüklüğü 1214 olarak hesaplandı. Örnekleme giren öğrenciler kent ve kırsal olarak tabakalandırıldı. Küme örnekleme yöntemi ile 10 İlköğretim Okulu'ndaki 1245 öğrencide antropometrik ölçümler yapıldı. Yaşa Göre BKİ Z-Skoru (BAZ) +2 ve üzerinde 126 öğrenci (obez) vaka grubu olarak alındı. BAZ -2 ile +2 olan öğrenciler arasından rastgele seçilen aynı sınıftan aynı cinsiyet ve aynı sayıda olmak üzere 126 öğrenci kontrol grubu olarak alındı. Obezite belirlenen öğrenciler ile kontrol grubunun ailelerinden anket formu uygulanarak veri toplandı. Araştırmadaki veriler WHO AntroPlus ve bir istatistik paket program ile değerlendirildi. Yapılan analizlerde p<0.05 anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular:
Çalışmaya katılan 1245 öğrencinin 654 (%52.5)'ü erkek, 591 (%47.5)'si kızdır, 1083 (%87)'ü kentsel, 162 (%13)'si kırsal bölge okullarında eğitim görmektedir. Obez olarak değerlendirilen öğrenci sayısı 126 (%10.1) olarak bulunmuştur. Öğrencilerin 5 (%0.4) 'i çok zayıf, 37 (%3)'si zayıf, 886 (%71.2)'sı normal, 191 (%15.3)'i fazla kiloludur. Cinsiyete ve yerleşim yerine göre çok zayıf, zayıf, normal, fazla kilolu, obez olma durumu istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Boy uzunluğunun değerlendirilmesinde öğrencilerin 4 (%0.3)'ü çok uzun, 56 (%4.5)'sı uzun, 1180 (%94.8)'i normal, 5 (%0.4)'i bodur (kısa boylu) olarak bulundu. Çalışmanın ikinci aşamasına 126 kontrol ve 124 vaka grubundan olmak üzere 250 öğrencinin ailesi katıldı. Kontrol grubunun tamamına vaka grubunun % 98.4'üne ulaşıldı.
Lojistik regresyon analizi sonucunda çocuklarda obezite gelişiminde, düzenli kahvaltı yapanlara göre genellikle yapanlarda 3.67 kat (p=0.006), düzenli öğle yemeği yiyenlerde 3.52 kat (p=0.001), hızlı yemek yiyenlerde 2.38 kat (p=0.016) riskli bulunmuştur. Ebeveynin çocuğunun vücut ağırlığından memnun olanlara göre orta memnun olanlarda 24.13 kat (p<0.001), memnun olmayanlarda 47.11 kat (p<0.001), hiç memnun olmayanlarda 39.38 kat (p=0.001) riskli bulunmuştur. Öğrencinin doğum ağırlığı 2500 gr altında olanlara göre 4000 gr üstünde doğanlar 12.02 kat (p=0.002) riskli bulunmuştur. Öğrencinin birinci derece akrabalarında obez kişi sayısı arttıkça obezite riski artmaktadır (OR:1.38, p=0.008)
Sonuç ve Öneriler:
Araştırmada Düzce'de öğrencilerin obezite prevalansı Türkiye genelinden ve içinde bulunduğu NUTS bölgesinden yüksek bulundu. Çocuğun doğum ağırlığı, akrabalarındaki obez kişi sayısı, beslenme alışkanlıkları, ebeveynin çocuğunun vücut ağırlığından memnun olmaması obezite gelişiminde etkili olmaktadır. Çocuklar ile ailelerine beslenme ve vücut ağırlığının değerlendirilmesi ile ilgili eğitim verilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Kilo Fazlalığı, Çocukluk Çağı Obezitesi, Risk Faktörleri, Prevalans.

Abstract:
Objective:
This research aimed to determine the childhood obesity prevalence and risk factors involved in the development of obesity in the central district of Duzce Province.
Materials and methods:
The research's type was nested case control. The universe of the research's was 3131 second grade students in 81 Elementary School in the central district of Duzce Province. The sample size was calculated to be 1214 and stratified into urban and rural. Anthropometric measurements were made in 1245 second grade students selected by cluster sampling method in 10 Elementary School in the central district of Duzce Province. BMI Z-Score by Age (BAZ) +2 and over 126 students (obese) were enrolled as case group, BAZ -2 to +2, 126 students who were randomly selected in the same class, same number and same gender were in the control group. Datas collected with questionnaire from the case and the control group's families. The data in the survey were evaluated with WHO AntroPlus and with a statistical software package. p<0.05 was considered significant in the analysis.
Results:
654 (52.5%) were male and 591 (47.5%) were girls; 1083 (87%) were studying in urban schools, 162 (13%) were in rural schools of 1245 participating students. The prevalence of obesity was found. 10.1% (126 students). Five students (0.4%) were severe thinness, 37 (3%) were thinness, 886 (71.2%) were normal and 191 (15.3%) were found as overweight. According to gender and settlement "severe thinness, thinness, normal, overweight and obese " status were not found statistically significant (p> 0.05). In the evaluation of height; 4 (0.3%) were much longer, 56 (4.5%) were long, 1180 (94.8%) were normal, 5 (0.4%) were found stunted (short). The second phase of the study; 126 of the control group and 124 of the case group from 250 student's parents were attended. All of the controls and %98.4 of the case group were reached. According to those who eats breakfast regularly; usually it made 3.67 times (p=0.006), those who regularly doesn't eat lunch at 3:52 fold (p=0.001), those who eat fast food 2:38 fold (p=0.016) were more risky. According to gladness of chid's body weight by parents; on the contrary glad group; with moderate glad group 24.13 fold (p<0.001), not satisfied group 47.11-fold (p<0.001), and not satisfied at all times group was 39.38 fold (p=0.001) more risky for obesity. Born weight over 4000 grams were 12.02-fold (p=0.002) more risky than under 2500 grams. If the number of obese people in the student's first-degree relatives have increased the risk of obesity was increasing.(OR 1.38, p=0.008)
Conclusion and Recommendations:
In this study the prevalence of obesity in Düzce was higher than in region of the NUTS and Turkey. The birth weights of the children, the number of obese people in the family, eating habits and children's body weight dissatisfaction by parents affects development of obesity one by one. Based on the results of this study children and their families should be educated about nutrition and the evaluation of body weight.

KeyWords: Overweight, ChildhoodObesity, Risk Factors, Prevalence.