Akut pankreatitli hastalarda lipit profil değerleri ile pankreatit şiddeti arasındaki korelasyon
Correlation between lipide profile values and pancratitis severity in patients with acute pancreatitis
Yazar: RECEP ALPEREN KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ALTINKAYA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Akut pankreatit (AP) hastalığı, ekzokrin pankreasın asiner hücrelerindeki litik 
enzimlerin aktivasyonuna bağlı pankreasın inflamatuar hastalığıdır. Gastrointestinal nedenli 
hastaneye yatışların en sık nedenlerinden birisidir. Hastalık şiddeti kendi kendini sınırlayan 
hafif bir pankreatik ödem ile seyredebildiği gibi pankreatik nekroz, organ yetmezliği ve ölüme 
kadar ilerleyebilen geniş yelpazede klinik bir prezentasyona sahiptir.
Bu çalışmanın amacı akut pankreatit tanısı alan olguların hastalık şiddetine göre lipit 
profillerini incelemek ve lipit profil değerleri ile hastalık şiddeti arasında bir korelasyon olup 
olmadığını araştırmaktır.
Çalışmamıza Mart 2022 ve Kasım 2022 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet 
Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'nde akut pankreatit tanısı ile 
tedavi görmüş yetişkin yaşta 100 hastanın kayıtları dışlama kriterleri uygulandıktan sonra 
retrospektif olarak incelemeye alındı. Bu hastaların hastalık şiddetleri serum CRP düzeyi ile 
Glasgow Imrie şiddet skoru ve Balthazar Bilgisayarlı Tomografi şiddet indexi hesaplanarak 
kendi içlerinde kategorize edildi. Bu üç parametreden en az ikisinde hastalık şiddeti şiddetli 
olarak bulunan hasta grubu orta/şiddetli akut pankreatit olarak kabul edildi.
Çalışmamıza dahil edilen 100 hastanın 67 'si kadın (%67), 33 'ü erkek (%33) 
cinsiyetten oluşmaktadır. Çalışmadaki hastaların yaş ortalaması 55.09±18.44 olarak 
saptanmıştır. Çalışmadaki hastaların hastalık şiddetleri bahsedilen kriterlere göre 
sınıflandırıldığında; hastaların %75'i (n=75) hafif hastalık %25'i (n=25) orta/şiddetli hastalık 
olduğu görüldü. Bu şiddet gruplarında hastaların lipit profili incelendiğinde; hastalık şiddeti 
ile serum trigliserit ve yüksek yoğunluklu lipoprotein(HDL) düzeylerinin anlamlı olarak 
değiştiği görülmüştür (sırasıyla p=0.013, p=0.014). Akut pankreatit hastalık şiddeti ile serum 
düşük yoğunluklu lipoprotein(LDL) arasında ise anlamlı bir değişikliğin olmadığı 
görülmüştür (p=0.111).
Sonuç olarak yaptığımız çalışmamızda orta/şiddetli akut pankreatit olgularında serum 
trigliserit düzeyinin artarken, serum HDL düzeyinin azaldığını söylemek mümkündür. Yine 
yaptığımız çalışmada edindiğimiz diğer bir sonuç ise serum LDL düzeyi ile akut pankreatit 
hastalığının şiddeti arasında bir korelasyon olmadığı, serum LDL düzeyinin akut pankreatit 
hastalığının şiddetinden etkilenmeyen bağımsız bir parametre olduğudur.
Anahtar Kelimeler: Trigliserit, HDL, LDL, Glasgow Imrie, Balthazar, C-reaktif Protein

Abstract:
Acute pancreatitis (AP) is an inflammatory disease of the pancreas due to the 
activation of lytic enzymes in the acinar cells of the exocrine pancreas.It is one of the most 
common causes of gastrointestinal hospitalizations. The disease can progress with a mild selflimiting pancreatic edema and has a wide range of clinical presentation that can progress to 
pancreatic necrosis, organ failure and death.
The aim of this study is to examine the lipid profiles of the cases diagnosed with acute 
pancreatitis according to the severity of the disease and to investigate whether there is a 
correlation between the lipid profile values and the severity of the disease.
The records of 100 adult patients who were treated with the diagnosis of acute 
pancreatitis in the Gastroenterology Clinic of Sivas Cumhuriyet University Medical Faculty 
Hospital between March 2022 and November 2022 were evaluated retrospectively after 
applying the exclusion criteria. Disease severity of these patients was categorized within 
themselves by calculating serum CRP level, Glasgow Imrie severity score and Balthazar 
Computed Tomography severity index. The patient group with severe disease severity in at 
least two of these three parameters was accepted as moderate/severe acute pancreatitis.
Of the 100 patients included in our study, 67 (67%) were female and 33 (33%) were 
male. The mean age of the patients in the study was 55.09±18.44 years. When the disease 
severity of the patients in the study was classified according to the mentioned criteria; 75% 
(n=75) of the patients had mild disease and 25% (n=25) had moderate/severe disease. When 
the lipid profile of the patients in these severity groups was examined; It was observed that 
the severity of the disease and serum triglyceride and high-density lipoprotein (HDL) levels 
significantly changed (p=0.013, p=0.014, respectively). There was no significant difference 
between the severity of acute pancreatitis disease and serum low-density lipoprotein (LDL) 
(p=0.111).
In conclusion, in our study, it is possible to say that while serum triglyceride levels 
increase in moderate/severe acute pancreatitis cases, serum HDL levels decrease. Another 
result of our study is that there is no correlation between serum LDL level and the severity of 
acute pancreatitis, and that serum LDL level is an independent parameter that is not affected 
by the severity of acute pancreatitis.
Keywords: Triglyceride, HDL, LDL, Glasgow Imrie, Balthazar, C-reactive Protein