Öğretmenlerinin biyoçeşitlilik okuryazarlıkları ve çevre sorunlarına yönelik davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Mersin ili örneği
Investigation of the relationship between the biodiversity literacy and their behaviors of environmental problems of science teachers: Mersin probability
Yazar: GİZEM CAVLIM
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KELEŞ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Biyoçeşitliliğin korunmasıyla ilgili çevre bilincinin oluşturulması, küçük yaşlarda aile ortamından başlayıp hayat boyu devam eden bir süreç olmalıdır. Hızla artan çevre problemleriyle birlikte tehlikeli boyutlarda azalan biyolojik çeşitlilik konusunda yeteri kadar etik değerlerin oluşmamasının temelinde, etkili bir eğitim verilememesi yatmaktadır. Çevre eğitimi, farkındalık kazandırmaktan daha öte, sorunların çözümünde aktif olan ve sorumluluk sahibi bireylerin yetişmesini hedef almalıdır. Çevre sorunlarının çözümünde, eğitimde yer verilmesinin yararları iyi anlaşılmasına rağmen öğrenciler üzerinde yüksek etki alanına sahip olan öğretmenlerin çevre sorunlarına yönelik tutumlarını belirlemede yapılan çalışmalarda eksiklikler tespit edilmiştir. Bu çalışmada öğretmenlerin biyoçeşitlilik okuryazarlık düzeyinin çevre sorunlarına yönelik davranışlarında etkisinin olup olmadığına bakılmıştr. Cinsiyet, mesleki kıdem ve çalışılan yerleşim yeri gibi değişkenlerin biyoçeşitlilik okuryazarlık düzeylerine ve çevre sorunlarına yönelik davranışlarına olan etkisi araştırılmıştır. Çalışmaya Mersin ilinde görev yapan 87 kadın, 63 erkek toplam 150 fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Katılımcılar Biyoçeşitlilik Okuryazarlık Ölçeği ve Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış Ölçeği olmak üzere iki ölçeği anket üzerinden cevaplamışlardır. Elde edilen veriler, betimleyici istatistikler, t testi ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Biyoçeşitlilik okuryazarlık düzeyi ile çevre sorunlarına yönelik davranışlar arasında orta seviyede, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyet, biyoçeşitlilik okuryazarlık düzeyiyle anlamlı bir farklılık gösterirken çevre sorunlarına yönelik davranışlarda anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Kıdem ve çalışılan yerleşim yerine göre ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Fen bilimleri öğretmenlerini çevre sorunlarına karşı bilinçlendirmek için, eğitim olanaklarını ve okuryazarlık düzeylerini arttırmak, öğretmenlerin çevre sorunlarına yönelik davranışlarına olumlu bir katkı sağlayabilir.

Abstract:
Creating environmental awareness regarding the protection of biodiversity should be a lifelong process, starting with the family environment at an early age. The reason for the lack of ethical values in biodiversity, which is decreasing dangerously with the rapidly increasing environmental problems, lies in the inability to provide an effective education. Environmental education, beyond raising awareness, should aim at raising individuals who are active and responsible in solving problems. Although the benefits of including education in the solution of environmental problems are well understood, deficiencies have been identified in the studies conducted in determining the attitudes of teachers who have a high influence on students towards environmental problems. In this study, it was examined whether the biodiversity literacy level of teachers has an effect on their behavior towards environmental problems. The effects of variables such as gender, professional seniority and place of work on biodiversity literacy levels and behaviors towards environmental problems were investigated. A total of 150 science teachers, 87 women and 63 men, working in Mersin province participated in the study. Participants answered two scales, namely the Biodiversity Literacy Scale and the Behavior Scale for Environmental Problems, through questionnaires. The obtained data were evaluated with descriptive statistics, t test and correlation analysis. A moderate, positive and significant relationship was found between biodiversity literacy level and behaviors towards environmental problems. While gender showed a significant difference with biodiversity literacy level, it did not show a significant difference in behaviors towards environmental problems. There was no significant difference in terms of seniority and the place of residence. In order to raise the awareness of science teachers about environmental problems, increasing educational opportunities and literacy levels can make a positive contribution to teachers' behaviors towards environmental problems.