Heybeliada ve Didim bölgelerinden toplanan citrus aurantium bitkisinin biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Examination of biological activities of citrus aurantium plant collected from Heybeliada and Didim region
Yazar: FATMA SEDA GÜRELİ FERİDUN
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SALAN ; DOÇ. DR. ÖZKAN DANIŞ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Citrus aurantium L. turunç ya da acı portakal ismiyle bilinen, Rutaceae familyasına ait olan, C vitamini, flavonoidler ve uçucu yağlar bakımından zengin bir bitkidir. Citrus aurantium L. ekstraktları uyku bozukluğu, obezite, kanser, sindirim sistemi ve kalp damar rahatsızlıkları gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. 
Uçucu yağlar, bitkilerin kök, gövde, yaprak, meyve, kabuk, çiçek gibi kısımlarından çeşitli yöntemlerle elde edilen, kolaylıkla kristalleşebilen, genellikle renksiz veya açık sarı renkli, uçucu, kuvvetli kokulu ve yağımsı karışımlardır. Açıkta bırakıldıklarında, oda sıcaklığında bile buharlaşabildiklerinden "uçucu yağ", güzel kokulu olmaları nedeniyle "esansiyel yağ" gibi isimlerle anılırlar. 
Esansiyel yağ asitleri, insan ve hayvanların yaşamlarını devam ettirebilmesi için dışarıdan alması gereken, vücutta sentezlenemeyen yağ asitleridir. Yapılan araştırmalar esansiyel yağ asitlerinin doğal kan inceltici özellikleri nedeniyle, kalp krizine karşı koruyucu özelliğe sahip olduklarını göstermiştir.
Bu tez çalışmasında bir narenciye türü olan Citrus aurantium L. bitkisinin çiçek ve meyve kabuklarından hekzan ekstraksiyonu ve soğuk baskı yöntemiyle uçucu yağlar elde edilmiştir. Elde edilen esansiyel yağ örnekleri içerisindeki yağ asidi türleri ve uçucu yağ bileşenleri karakterize edilmiş ve asetilkolinesteraz enzim aktivitesi üzerindeki etkileri ölçülmüştür. Daha sonra Citrus aurantium L. çiçek ve meyve kabukları dört farklı çözücü ile (hekzan, metanol, etanol ve etil asetat) ekstrakte edilmiştir. Bu ekstrelerin antioksidan etkileri, lipaz ve monoamin oksidaz enzimlerini inhibe edici özellikleri incelenmiştir.

Abstract:
Citrus aurantium L. belongs to the family Rutaceae known as turunc or bitter orange, and it is rich in vitamin C, flavonoids and essential oils. Citrus aurantium L. extracts are used in the treatment of various health problems such as sleep and digestive system disorders, obesity, cancer and cardiovascular diseases. 
Essential oils can be obtained from various parts of plants such as root, stem, leaf, fruit, peel, and flower. They are usually colorless or pale yellow, volatile, strongly aromatic and oily mixtures which easily crystalizable. They are called "volatile oil" because they can evaporate even at room temperature, and "essential oil" because of their fragrance.
Essential fatty acids are fatty acids that cannot be synthesized in the body, and humans and animals must obtain them from their food. Research has shown that essential fatty acids have protective properties against heart attacks due to their natural blood thinning properties.
In this thesis study, volatile oils were obtained from flower and peels of Citrus aurantium L. by hexane extraction and cold press methods. The fatty acid species and essential oil components in the obtained essential oil samples were characterized and their effect on the activity of acetylcholinesterase enzyme was measured. Then, the Citrus aurantium L. flower and peel were extracted with four different solvents (hexane, methanol, ethanol and ethyl acetate). Antioxidant, lipase and monoamine oxidase inhibitory properties of these extracts were investigated.