Dijital dönüşümün örgütsel dinamikler üzerindeki etkileri
The effects of digital transformation on organizational dynamics
Yazar: TUĞBA ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE TAŞGİT
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Yaşadığımız çağda gündemi; 'yapay zekâ', 'robotlar', 'metaverse', 'bulut teknolojileri',
'nesnelerin interneti', 'akıllı üretim' vb. birçok yeni kavram meşgul etmektedir. Ve
görülmektedir ki; dijital dönüşüm, dijitalleşme, dijitalizasyon artık bir alternatif, bir
tercih meselesi olmanın çok ötesinde olağan akışta kendine güçlü bir yer edinmiş
insanları ve toplumları etkisi altına alan kaçınılmaz bir süreci temsil etmektedir. Yüz
yüze kalınan bu sürecin yansımalarının işletmelerde de ortaya çıktığı ve yıkıcı bir etki
ile var olan her şeyi yeni bir formata dönüştürdüğü düşünülmektedir. Buradan hareketle
araştırmada dijital dönüşümün örgütsel dinamikler üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi
amaçlanmıştır.
Araştırmada dijital dönüşüm sürecinde ön plana çıktığı düşünülen; liderlik,
organizasyonal yapı, dinamik yetenekler ve stratejik çeviklik olmak üzere dört temel
örgütsel dinamiğe yer verilmiştir. Dijital dönüşümün söz konusu dinamikler üzerindeki
etkisinin ortaya çıkarılması amacıyla nitel araştırma yöntemi ve desen olarak da
fenomenoloji deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de alanında öncü
olan ve dijital dönüşüm konusunda yol kat etmiş 17 adet işletmeden oluşurken; yarı
yapılandırılmış görüşme tekniği ile veriler toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle
bulgular elde edilmiştir.
Gerçekleştirilen analiz sonucunda 244 kod, 56 kategori ve 15 adet de temaya
ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular işletmelerin dijital dönüşüm sürecinde farklı
seviyelerde olduklarına; liderlik tarzı, örgüt yapısı, dinamik yetenekler ve stratejik
çevikliği kapsayan örgütsel dinamiklerin de bu seviyelere göre farklılaşabileceğine
işaret etmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın sonucunda 'dijital sıçrama süreci' modeli
oluşturulmuştur. Bu modelin ilk basamağı olan 'dijital farkındalık' ta 7 işletme tespit
edilmiş ve örgütsel dinamikler; katılımcı liderlik, hibrit organizasyonel yapı, hız
dinamik yeteneği ve adaptasyonel refleksler olarak ortaya çıkmıştır. İkinci aşama olan
'dijital olgunluk'ta 6 adet işletmeye yer verilmiş ve etkileşimci liderlik, hibrit
organizasyonel yapı, hız ve bilgi yönetimi dinamik yetenekleri ve adaptasyonel
refleksler örgütsel dinamikleri tespit edilmiştir. Son aşamalar olan 'dijital düşüş' ve
'yeniden yükseliş' aşamalarında ise 4 tane işletme konumlandırılmış ve karizmatik
liderlik, hibrit organizasyonel yapı, bilgi yönetimi dinamik yeteneği ve adaptasyonel
refleksler bu aşamaları temsil eden örgütsel dinamikler olarak belirlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Dijital Dönüşüm, Liderlik, Organizasyonel Yapı, Dinamik
Yetenekler, Stratejik Çeviklik

Abstract:
In the age we live in, the agenda is 'artificial intelligence', 'robots', 'metaverse', 'cloud
technologies', 'internet of things', 'intelligent production' etc. many new concepts are
preoccupied. It is seen that digital transformation and digitalization are no longer a
matter of alternative and preference, but rather represent an inevitable process that
affects people and societies that have taken a strong place in the usual flow. It is thought
that the reflections of this face-to-face process also appear in enterprises and transform
everything that exists into a new format with a devastating effect. From this point of
view, it is aimed to determine the effects of digital transformation on organizational
dynamics in the research.
In the research, four basic organizational dynamics; leadership, organizational structure,
dynamic abilities and strategic agility, which are considered to be at the forefront in the
digital transformation process, have been included. In order to reveal the effect of
digital transformation on the dynamics in question, phenomenology pattern has been
preferred as a qualitative research method. The sample of the research consists of 17
companies that are pioneers in their field in Turkey and have come a long way in digital
transformation. Data were collected by semi-structured interview technique and
findings were obtained by content analysis method.
As a result of the analysis, 244 codes, 56 categories and 15 themes were reached. The
findings obtained indicate that companies are at different levels in the digital
transformation process; It points out that organizational dynamics including leadership
style, organizational structure, dynamic capabilities and strategic agility may also differ
according to these levels. In this direction, the 'digital leap process' model was created
as a result of the research. In the first step of this model, 'digital awareness', 7
companies were identified and organizational dynamics; participatory leadership, hybrid
organizational structure, speed dynamic ability and adaptational reflexes. In the second
stage, 'digital maturity', 6 companies were included and the organizational dynamics of
interactionist leadership, hybrid organizational structure, speed and knowledge
management dynamic capabilities and adaptational reflexes were identified. In the final
stages of 'digital decline' and 'resurgence', 4 companies were positioned and charismatic
leadership, hybrid organizational structure, knowledge management dynamic capability
and adaptational reflexes were identified as the organizational dynamics representing
these stages.
Keywords: Digital Transformation, Leadership, Organizational Structure, Dynamic
Abilities, Strategic Agility