Z kuşağının vergi ahlakı ve vergi bilinci: Eskişehir ili örneği
Tax morale and tax awareness of generation Z: The case of Eskişehir province
Yazar: MUSTAFA TOPSAKAL
Danışman: PROF. DR. ERDAL GÜMÜŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Eskişehir = Eskişehir ; Kuşaklar = Generations ; Vergi ahlakı = Tax ethics ; Vergi bilinci = Tax awareness ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Bu araştırmada kuşaklar halinde gruplandırılan bireylerin, vergi ahlâkı ve vergi
bilinci kavramlarına ilişkin tutum ve düşünceleri arasındaki farklılıkların ortaya
konulması amaçlanmıştır. Bununla birlikte bireylerin vergi kavramı açısından birbirleri
hakkındaki düşüncelerin ve Z Kuşağının gelecekte vergiye karşı nasıl bir tutum içerisinde
olacağının tespiti araştırmanın diğer amaçlarını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda
araştırmanın evrenini, Eskişehir ili sınırları içerisinde ikamet eden 15-55 yaş aralığındaki
532.540 birey oluşturmaktadır. Araştırmada bireylerin düşüncelerini tespit etmek amaçlı
kullanılan anket yöntemi sonucu elde edilen veriler Kruskall-Wallis Testi, Mann-Whitney
U Testi ve çapraz tablolar kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırmada vergi ödemenin kutsal bir görev olduğu, vergi ödemenin ahlâk ve etik
ile ilişkili olduğu ve vergi ödemenin vicdani rahatlık yarattığına yönelik düşüncelerde Z
Kuşağının en düşük, X Kuşağının ise en yüksek ölçek ortalamasına sahip olduğu sonuçları
elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen farklı bir bulgu ise dini inançlarına bağlı bireylerin
vergiye daha iyi uyum gösterdiğine yönelik düşüncelerde, Z Kuşağı en düşük ölçek
ortalamasına sahipken X Kuşağının en yüksek ölçek ortalamasına sahip olduğudur. Ayrıca
araştırmada, katılımcıların vergilendirmenin adil olmadığını düşündüklerinde veya
ekonomik sorunların yoğunlaştığı durumlarda vergi kaçırmanın normal bir davranış
olarak görülebileceğini ifade ettikleri görülmektedir.
vi
 Araştırmada kuşakların birbirleri hakkındaki düşünceleri ve Z Kuşağının
vergilendirmeye yönelik gelecekteki tutum ve davranışlarına yönelik elde sonuçlarda; X
ve Y Kuşakları, Z Kuşağının vergi hakkında kendileri kadar bilgi sahibi olmadıklarını, 25
yaş üzerindeki bireylerin vergi uygulamalarına gereken önemi vermediklerini ve gençlerin
yüksek vergi yükünden dolayı vergi mükellefi olmak istemediklerini düşünmektedirler.
Araştırmada elde edilen bir diğer sonuç ise 15-17 yaş aralığındaki katılımcıların vergi
bilinçlerinin yeterli düzeyde olmadığıdır. Bununla birlikte 15-24 yaş aralığındaki
katılımcıların %60'ının gelecekte vergisini tam olarak ödemeyi düşündükleri ve gelecekte
vergi kaçırma düşüncesine sahip olmadıkları sonuçları elde edilmiştir. Katılımcıların bir
kısmının olumlu bir düşünce yapısına sahip olmasıyla birlikte 15-24 yaş aralığındaki
katılımcıların %30'unun vergiye yönelik olumsuz bir tutum içerisinde olabileceklerini
belirttikleri de görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Vergi Ahlâkı, Vergi Bilinci, Kuşaklar, Z Kuşağı, Kruskall-Wallis
Testi, Mann-Whitney U Testi.

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the differences between the attitudes and
thoughts of individuals grouped in generations, regarding the concepts of tax morale and
tax awareness. In addition, the other aims of the research are to determine the thoughts of
individuals about each other in terms of the concept of tax and how Generation Z will
have an attitude towards taxation in the future. In this direction, the population of the
research consists of 532,540 individuals between the ages of 15-55 residing within the
borders of Eskişehir province. The data obtained as a result of the survey method used in
the research to determine the thoughts of the individuals were analyzed using the KruskallWallis Test, the Mann-Whitney U Test and cross tables.
 In the research, it was found that the Z Generation had the lowest and the X
Generation had the highest scale average in the thoughts that paying taxes is a sacred duty,
paying taxes is related to morality and ethics, and paying taxes creates a inner peace. A
different finding obtained in the study is that while the Z Generation has the lowest scale
average, the X Generation has the highest scale average in the thoughts that individuals
who adhere to their religious beliefs are better able to comply with taxation. In addition,
it is seen in the research that the participants stated that tax evasion can be seen as a normal
behavior when they think that taxation is not fair or when economic problems intensify.

viii
In the research, in the results obtained about the thoughts of the generations about
each other and the future attitudes and behaviors of Generation Z towards taxation;
Generations X and Y think that Generation Z does not know as much about tax as they
do, individuals over the age of 25 do not give due importance to tax practices, and young
people do not want to be taxpayers because of their high tax burden. Another result
obtained in the research is that the tax awareness of the participants in the 15-17 age group
is not at a sufficient level. In addition, 60% of the participants between the ages of 15-24
thought to pay their taxes in full in the future and did not have the idea of tax evasion in
the future. While some of the participants have a positive mindset, it is also seen that 30%
of the participants between the ages of 15-24 stated that they may have a negative attitude
towards taxes.
Keywords: Tax Morale, Tax Awareness, Generations, Generation Z, Kruskall-Wallis
Test, Mann-Whitney U Test.