16-50 yaş arası hastalarda dentin hassasiyetinin değerlendirilmesi
Evaluation of dentin sensitivity in patients aged 16-50
Yazar: HİLAL KARAKÖY
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN YASİN GÖNDER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı / Restoratif Diş Tedavisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental hassasiyet = Dental sensitivity

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, dentin hassasiyeti şikayeti olan 16-50 yaş arası hastalarda bu şikayete neden olabilecek bruksizm, oral hijyen alışkanlıkları, beslenme alışkanlıkları, DMFT, gingival indeks ve plak indeksi verilerini, servikal aşınma ve dişeti çekilmesi varlığını uygulanan anket ve klinik muayene doğrultusunda incelemektir. 
Yöntem: 16-50 yaş arası toplam 600 hasta muayene edilmiş ve dentin hassasiyeti görülen 220 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların hassasiyet şikayeti bulunan diş veya dişlerinin servikal bölgelerine sivri uçlu bir sond yardımı ile dokunuldu ve hava-su şırıngası ile iki saniye boyunca dişin bukkal yüzeyine dik olarak, yaklaşık 1 cm mesafeden hava uygulandı. Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak hassasiyetinin derecesi soruldu ve kaydedildi. Kaydedilen dişlerde servikal aşınma, restorasyon, dişeti çekilmesi olup olmadığı değerlendirildi ve kaydedildi. DMFT, plak indeksi ve gingival indeks değerleri kaydedildi. Klinik muayene tamamlandıktan sonra hastalara demografik bilgiler, hassasiyet semptomları, bruksizm varlığı, yeme alışkanlıkları ve ağız hijyen alışkanlıklarını değerlendirmek için bir anket uygulandı. Çalışma kapsamında istatistik analizler için IBM SPSS Statistics (Versiyon 26.0. Armonk, NY: IBM Corp), Fisher's exact test, Pearson kikare testi ve Mann Whitney U testinden yararlanıldı. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: 220 hastada toplam 742 dişte dentin hassasiyeti görülmüştür. Dentin hassasiyeti görülme prevelansı %36,7'dir. Dentin hassasiyeti 26-40 (%44,1) yaş aralığında en yüksek oranda gözlemlenmiştir. Kadınlarda (%68,6) DH görülme oranı erkeklerden (%31,4) daha yüksektir. Dentin hassasiyetinden en çok etkilenen dişler alt keser dişler (%23,4), en çok etkilenen diş grupları ise keser (%41,2) ve sonrasında da premolar (%23,2) diş grupları olmuştur. Hassasiyet bulunan toplam 742 dişin ise %42,5'inde dişeti çekilmesi, %25'inde servikal aşınma varlığı görülmüştür. Mandibular keser dişlerde, dişeti çekilmesi; maksiller ve mandibular kanin ve premolar dişlerde ise servikal aşınma anlamlı derecede daha fazla görülmüştür.
Sonuç: Kadınlarda, eğitim düzeyi yüksek, düşük plak indeksi skorlarına sahip hastalarda dentin hassasiyeti daha sık görülmektedir. Daha fazla sıklıkta asitli yiyecek-içeceklerin tüketimi, içecek içerken pipet kullanılmaması ve bruksizm varlığı hem hassasiyet hem de servikal aşınma ve/veya dişeti çekilmesi görülen dişlerin etiyolojisi için önemli risk faktörleridir. Hem hassasiyet hem dişeti çekilmesi görülen hastalar daha şiddetli dentin hassasiyeti ağrısı bildirmektedir. DH, çeşitli etiyolojik faktörlere sahip multifaktöriyel bir hastalıktır ve dentin hassasiyeti ile ilişkili faktörlerin anlaşılmasındaki artış, bu durumun klinik yönetiminin geliştirilmesi ve önlemenin tedavi planına dahil edilebilmesi için önemlidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the data of bruxism, oral hygiene habits, nutritional habits, DMFT, gingival index and plaque index, cervical erosion and gingival recession that may cause this complaint in patients aged 16-50 years with dentin sensitivity complaints, in accordance with the applied questionnaire and clinical examination.
Method: A total of 600 patients aged 16-50 years were examined and 220 patients with dentine sensitivity were included in the study. The cervical regions of the patients' sensitive tooth or teeth were touched with a sharp-tipped probe and air was applied to the buccal surface of the tooth for two seconds with an air-water syringe, approximately 1 cm away. The degree of sensitivity was asked and recorded using the Visual Analog Scale (VAS). The recorded teeth were evaluated for cervical wear, restoration, and gingival recession and recorded. DMFT, plaque index, and gingival index values were recorded. After the clinical examination was completed, a questionnaire was applied to the patients to evaluate demographic information, sensitivity symptoms, presence of bruxism, eating habits, and oral hygiene habits. IBM SPSS Statistics (Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp), Fisher's exact test, Pearson Chi-square test and Mann Whitney U test were used for statistical analyses. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 
Results: In 220 patients, dentin sensitivity was observed in a total of 742 teeth. The prevalence of dentine sensitivity was 36.7%. Dentine sensitivity was observed at the highest rate in the age range of 26-40 years (44.1%). The incidence of DH was higher in females (68.6%) than in males (31.4%). The teeth most affected by dentine sensitivity were the lower incisors (23.4%), the most affected tooth groups were the incisors (41.2%) and then the premolars (23.2%).  Of the 742 teeth with sensitivity, gingival recession was observed in 42,5% and cervical wear in 25%. Gingival recession was significantly more common in mandibular incisors and cervical wear was significantly more common in maxillary and mandibular canines and premolars.
Conclusion: Dentine sensitivity is more common in females, patients with higher education level and lower plaque index scores. More frequent consumption of acidic foods and beverages, not using a straw when drinking, and the presence of bruxism are important risk factors for the etiology of both sensitivity and cervical wear and/or gingival recession. Patients with both sensitivity and gingival recession report more severe dentine sensitivity pain. DH is a multifactorial disease with a variety of aetiological factors and an increased understanding of the factors associated with dentine sensitivity is important for improving the clinical management of this condition and incorporating prevention into the treatment plan.