Çocukluk çağındaki trombozlu hastalarımızın değerlendirilmesi
Evaluation of childhood patients with thrombosis
Yazar: ARZU MELTEM YUSUFOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN REVİDE ŞAYLI
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tromboz çocukluk çağında nadir görülmekte olup, çocuklarda bu konudaki bilgiler sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı hastanemizde tromboz nedeniyle izlenen hastaların araştırılmasıydı. A. Çalışmaya 103 trombozlu hasta alındı. Hastaların epidemiyolojik özellikleri, klinik semptom ve bulguları, altta yatan hastalıklar, trombofilik risk faktörleri, ailede kalıtsal faktör varlığı, tedavi şekilleri ve komplikasyonlar değerlendirildi. 1. Hastaların ilk bulgularının ortaya çıktığı yaş ortalama 48 ±4.42 aydı. En sık klinik bulgu hemiparezi (%58.2) idi. 2.Tüm hastaların %34.9'unda altta yatan hastalık vardı. En sık altta yatan hastalıklar perinatal hipoksi (%7.7), konjenital kalp hastalığı (%7.7) ve enfeksiyon (%3.8)  idi. 3.Trombofilik risk faktörlerinden en sık aktive protein C rezistansı (APCR) (%49.1) ve Faktör V Leiden (FVL) (%21.3) mutasyonu saptandı. 4. Sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında tromboz riski FVL mutasyonu (OR: 3.4 %95 CI: 1.305-8.829), protrombin 20210A (PT G20210A) mutasyonu  (OR: 4.7 %95 CI: 1-22.2) ve homozigot metilen tetrahidrofolat (MTHFR) mutasyonu  (OR: 2.7 %95 CI 1-7.2)  olanlarda yüksek bulundu. 5. Altta yatan hastalık olmasa da FVL, PT20210A, MTHFR mutasyonlarının tromboz riskini arttırdığı bulundu (sırayla p:0.394, p:1, p:0.95). 6. Hastaların %12.6'sında ailede kalıtsal trombofilik faktör bulunmaktaydı. 7. Hastalardan yalnızca biri kaybedildi, bir hastada tromboz tekrarladı, bir hastada kanama oldu.
                B. Ekstraserebral trombozlu hastalar, serebral trombozlu hastalarla karşılaştırıldı. 1.Altta yatan hastalık oranı ekstraserebral trombozlu hastalarda istatiksel olarak anlamlıydı (p <0.001). 2. Serebral trombozlu hastalarda en sık trombofilik risk faktörleri  APCR (%50), FVL mutasyonu (%22.3), homozigot MTHFR mutasyonu (%18.9), homosistein yüksekliği (%18.2), lipoprotein (a) [Lp(a)] yüksekliği (%14.9); PT G20210A (%9.8); eksraserebral trombozlu hastalarda ise APCR (%40),  protein C (PC) eksikliği (%37.5), Lp(a) yüksekliği (%33.3), FVIII yüksekliği (% 20) olarak saptandı. PC eksikliği ekstraserebral trombozlu hastalarda serebral trombozlu hastalara göre anlamlıydı (p: 0.032). 
              C. Serebral arteriyel  ve sino-venöz  trombozlu çocuklar karşılaştırıldı. 1. Trombofilik risk faktörleri serebral arteriyel trombozda sırasıyla APCR (%42.9), homozigot MTHFR mutasyonu (%26.1), FVL mutasyonu (%25.9), antifosfolipid antikorlar (APA) (%25), homosistein yüksekliği (%23.8); serebral venöz trombozda ise APCR ve Lp(a) yüksekliği %42.9, FVIII (% 33.3), homozigot MTHFR mutasyonu (%22.2), homosistein yüksekliği (%12.5) olarak saptandı. Serebral arteriyel ve venöz trombozlu hastalar arasında epidemiyolojik faktörler, altta yatan hastalıklar ve tedavi süresi açısından fark saptanmadı.  Sonuç olarak; sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında tromboz riskini FVL mutasyonu 3.4 kat, PT G20210A mutasyonu 4.7 kat ve homozigot MTHFR mutasyonu 2.7 kat arttırmakta olup, bu mutasyonların hepsi altta yatan hastalık olmasa da tromboz için risk faktörüdür. Ayrıca trombozlu çocuklarda mutasyonlara ek olarak homosistein yüksekliği, PC eksikliği, Lp(a) yüksekliği, FVIII yüksekliği, APA da  araştırılmalıdır.

Anahtar kelimeler: çocuklarda tromboz, etiyoloji, trombofilik faktörler

Abstract:
Although thrombosis in childhood is rare, little is known about thrombosis in children. The aim of this study was to investigate the thrombotic patients following in our hospital. A. A total of 103 patient  accepted for the study. Epidemiological features, clinical symptoms and signs, underlying diseases, thrombophilic risk factors,  presence of hereditary factors in family, therapy types and complications of patients were evaluated. 1. The age of first signs were mean of 48 ±4.42 months. Hemiparesis (%58.2) was the most clinical symptom. 2. Underlying disease was detected %34.9 of all patients. The most common underlying diseases were perinatal hypoxia (%7.7), congenital heart disease (%7.7) and infection (%3.8). 3. Activated protein C resistance (APCR) (%49.1) and Factor V Leiden mutation (%21.3) were the most common thrombophylic risk factors. 4. Thrombosis risk was significant for FVL mutation (OR: 3.4 %95 CI: 1.305-8.829), protrombin 20210A (PT G20210A) mutation (OR: 4.7 %95 CI: 1-22.2) and homozygous methylenetetrahydrofolate reductase (MTHFR) mutation (OR: 2.7 %95 CI 1-7.2)  in patients comparing healthy controls. 5. FVL, PT20210A, MTHFR mutation were found to increase thrombosis risk (in order of p:0.394, p:1, p:0.95) without presence of underlying disease. 6. Familial hereditary risk factors were found in %12.6 of patients. 7. Only one patient died, recurrence of thrombosis in one patient and hemoragy in the other were seen.
                    B. Patients with extracerebral thrombosis were compared with cerebral thrombosis. 1. Underlying diseases were significant in patients with extracerebral thrombosis (p<0.001). 2. Most common thrombophilic risk factors in cerebral thrombosis were APCR (%50), FVL mutation (%22.3), homozygous MTHFR mutation (%18.9), elevation of homocystein level (%18.2), elevation of Lp(a) (%14.9), PT G20210A (%9.8); in extracerebral thrombosis were APCR (%40) and protein C (PC) deficiency (%37.5), elevation of lipoprotein (a) [Lp(a)] (%33.3), elevation of FVIII  (% 20). PC deficiency in extracerebral thrombosis was significant than cerebral thrombosis (p:0.032). 
                   C. Children with cerebral arterial and sino-venous thrombosis were compared. 1. Thrombophilic risk factors in cerebral arterial thrombosis were in order of APCR (%42.9), homozygous  MTHFR mutation (%26.1), FVL mutation (%25.9), antiphospholipid antibody  (APA) (%25), elevation of homocystein level (%23.8); in cerebral sino-venous thrombosis APCR and elevation of Lp(a) level  %42.9, elevation of FVIII (% 33.3), homozygous MTHFR mutation (%22.2), elevation of homocystein level (%12.5). There was no difference between cerebral arterial thrombosis and sino-venous thrombosis for epidemiological factors, underlying diseases and duration of therapy. In summary; as compared to healthy controls FVL, PT20210A and MTHFR mutation increases thrombosis risk respectively 3.4 fold, 4.7 fold, 2.7 fold and all of them are risk factors for thrombosis with no association of underlying diseases. Children with thrombosis must be searched for homocysteine elevation, PC deficiency, elevation of Lp(a) level, elevation of FVIII and APA addition to mutations.

Key words: childhood thrombosis, etiology, thrombophilic factors