Üstün yetenekli öğrencilerin kariyer kararı verme güçlüklerinin yordanması
Predicting career decision-making difficulty levels of gifted students
Yazar: EMİR FURKAN SAYAR
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ULU
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı üstün yetenekli öğrencilerin kariyer kararı verme güçlüklerinin mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği tarafından yordanma durumunu tespit etmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın örneklimini İzmir ilinin Bornova, Çiğli, Karşıyaka, Konak, Narlıdere ilçelerinde BİLSEM'lerde öğrenim gören 6., 7. ve 8. sınıf kademesindeki 281 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kapsamında ihtiyaç duyulan verileri toplamak adına Kişisel Bilgi Formu, Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Kararı Verme Güçlükleri Ölçeği Kısa Form, Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği kullanılmıştır. Duygusal ve Kişilik İlişkili Kariyer Kararı Verme Güçlükleri ölçeği tarafından ölçülen kariyer kararı verme güçlük düzeylerininin diğer bağımsız değişkenlerden tarafından ne düzeyde yordandığını belirlemek adına doğrulayıcı çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. 
Regresyon analizi sonuçlarına göre kariyer kararı verme güçlüğünün alt boyutları olan karamsar görüşler, kaygı, öz ve kimlik ile mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin alt boyutları arasındaki anlamlı ilişkiler görülmektedir. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan kariyer kararı verme güçlüğünün alt boyutlarından olan karamsar görüşler, mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe tahammülsüzlük tarafından anlamlı düzeyde yordanmaktadır. Kariyer kararı verme güçlüğünün ikinci alt boyutu olan kaygı, mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği tarafından anlamlı düzeyde yordanmaktadır. Kariyer kararı verme güçlüğünün üçüncü alt boyutu olan öz ve kimlik ise mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği tarafından anlamlı düzeyde yordanmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the prediction of gifted students' career decision-making difficulties by perfectionism, intolerance of uncertainty and parental emotional availability. In this direction, the sample of the research consists of 281 gifted students in 6th, 7th and 8th grades studying in BİLSEMs in Bornova, Çiğli, Karşıyaka, Konak, Narlıdere districts of İzmir. Personal Information Form, Emotional and Personality Related Career Decision Making Difficulties Questionnaire Short Form, Frost Multidimensional Perfectionism Scale, Intolerance of Uncertainty Scale and Parental Emotional Accessibility Scale were used to collect the data needed in the study. Confirmatory multiple linear regression analysis was used to determine the extent to which the level of career decision-making difficulties measured by the Emotional and Personality Related Career Decision Making Difficulties Questionnaire Short Form were predicted by other independent variables.
 According to the regression analysis results, there are significant relationships between pessimistic views, anxiety, self and identity, which are the sub-dimensions of career decision making difficulty, and the sub-dimensions of perfectionism, intolerance of uncertainty and parental emotional availability. Pessimistic views, which is one of the sub-dimensions of career decision making difficulty, which is the dependent variable of the study, is significantly predicted by perfectionism and intolerance of uncertainty. Anxiety, which is the second sub-dimension of career decision making difficulty, is significantly predicted by perfectionism, intolerance of uncertainty and parental emotional availability. The third sub-dimension of career decision-making difficulty, self and identity, was significantly predicted by perfectionism, intolerance of uncertainty and parental emotional availability. The findings of the study were discussed in the light of the literature.