18-50 yaş arası kadınlarda etiket okumanın eğitiminin diyet kalitesi ve sürdürülebilir gıda okuryazarlığı üzerine etkisi
The effect of label reading on diet quality after nutrition education in women among the age of 18-50
Yazar: SENA GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Günümüzde paketli gıda tüketimi gün geçtikçe artması nedeniyle bireylerde gıda etiketi okuma bilincinin aşılanması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı yetişkin kadın bireylerde gıda etiketi okuma alışkanlıklarının durumunun belirlenlemesi, gıda etiketinin nasıl okunması gerektiğiyle ilgili bir eğitim vererek sonrasında gıda etiketi okumanın diyet kalitesini nasıl etkilediğini gözlemlemektir. Araştırmanın örneklemi İstanbul'da bulunan Özel Hastane polikliniğine başvuran 18-50 yaş aralığında olan 44 kadın gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların demografik, antropometrik özellikleri,  gıda etiketi okuma alışkanlıkları anketi, Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı ölçeği (SGOÖ), besin tüketim sıklığı, 24 saatlik besin tüketim kaydı ve diyet kalite puanları değerlendirmiştir.  Katılımcıların yaş ortalaması 28,57 ± 7,94 yıl, beden kütle indeksi (BKİ) 24,08 ± 5,37 kg/m²'dir. Gıda ürünlerini etiket yorumlamalarını katılımcıların %50'si diyetisyenden öğrendiğini, %18,2'si arkadaş çevresinden, %15,9'u internetten, %13,6'sı televizyondan, %2,3'ü doktordan öğrendiğini belirtmiştir. Yiyecekleri satın alırken katılımcıların %54,5'i nadiren, %25'i sıklıkla, %13,6'sı her zaman etiketi okuduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %6,8'i (n = 3) hiçbir zaman etiketi okumadığını belirtmiştir. Katılımcıların SGOÖ tüm alt boyut ve toplam puan ortalamaları eğitim sonrasında öncesine göre yükselmiş olup istatistiksel olarak önemli bir farklılık göstermiştir (p < .01). Eğitim süreci sürdürülebilir gıda okuryazarlığı becerilerini gelişmiştir. Katılımcıların eğitim öncesi ve sonrası diyet kalitesi puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p < .01). Bu çalışmada bireylere verilen beslenme eğitiminin diyet kalitesini olumlu etkilediği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, gıdalarla ilgili verilen beslenme eğitimleri bireylerde etiket okuma bilinci kazandırılmasında ve diyet kalitesi arttırılmasında olumlu etkileri vardır.

Abstract:
Nowadays, as packaged food consumption increases day by day, it is necessary to instill awareness in individuals about reading food labels. The aim of this study is to determine the status of food label reading habits in adult female individuals, to provide training on how to read food labels, and then to observe how reading food labels affects diet quality. The sample of the research consists of 44 female volunteer participants between the ages of 18-50 who applied to the Private Hospital outpatient clinic in Istanbul. Demographic and anthropometric characteristics of the participants, food label reading habits survey, Sustainable Food Literacy scale (SDRS), food consumption frequency, 24-hour food consumption record and diet quality scores were evaluated.  The average age of the participants is 28.57 ± 7.94 years, and the body mass index (BMI) is 24.08 ± 5.37 kg/m². 50% of the participants stated that they learned how to interpret food product labels from a dietitian, 18.2% from their circle of friends, 15.9% from the internet, 13.6% from television, and 2.3% from a doctor. When purchasing food, 54.5% of the participants stated that they rarely read the labels, 25% often and 13.6% always read the labels. 6.8% of the participants (n = 3) stated that they never read the label. The mean scores of the participants in all subscales and total scores of the PSQQ increased after the training compared to before and showed a statistically significant difference (p < .01). The training process developed sustainable food literacy skills. A statistically significant difference was found between the participants' mean diet quality scores before and after training (p < .01). In this study, it was observed that the nutrition education given to individuals positively affected the diet quality. As a result, nutrition education about foods has positive effects on increasing label reading awareness in individuals and improving diet quality.