Farklı büyüklükteki agregatlara uygulanan poliakrilamid ve polivinil alkolün toprak ve su kayıpları üzerine etkilerinin laboratuar koşullarında araştırılması
A research on the effect of polyacrylamide and polyvinyl application to loss of soil and water of various sized aggregates in laboratory conditions
Yazar: BERNA DEMİRKOL
Danışman: PROF. DR. RECEP GÜNDOĞAN ; YRD. DOÇ. DR. TUĞRUL YAKUPOĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Poliakrilamid = Polyacrylamide ; Polivinil alkol = Polyvinyl alcohol ; Su kaybı = Water loss ; Toprak koruma = Soil conservation

Özet:
Erozyon olayına etki eden en önemli faktörlerden biri toprağın yapısal durumudur. Parçalayıcı güçlere karşı toprağın içsel dayanımını ifade eden agregat stabilitesinin artırılması ve stabilite süresinin uzatılması toprak yönetiminin temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, toprak düzenleyici olarak kullanılan poliakrilamid (PAM) ve polivinil alkolün (PVA) toprakların farklı büyüklükteki agregatlarını ne kadar stabilize ettiğinin toprak ve su kayıpları üzerinden laboratuarda üretilen yapay ardıl yağışlar altında araştırılmasıdır. Çalışmada Typic Xrochrept ve Typic Xerorthent topraklar kullanılmış, toprakların değişik büyüklükteki agregatları (<1, 1-2, 2-4, 4-6.4 ve > 6.4 mm) erozyon tavalarına yerleştirilmiş ve bu agregatlara 6.25 kg ha-1 dozunda PAM ve PVA uygulanmıştır. Hazırlanan bu erozyon tavalarına % 15 eğim verilerek üzerlerine 12 dakika süre ile 360 mm h-1 yoğunluğunda yapay yağış yağdırılmıştır. Yüzey akışın başlama zamanı (YABZ) kaydedilmiştir. Yağış süresince 2 dakikalık aralıklarla yüzey akış (YA) ve yüzey akışla taşınan toprak (YATT) toplanmıştır. Ayrıca iki yana sıçrayarak taşınan topraklar (STT) da yine 12 dakikalık süre sonunda toplanmıştır. Birinci yağış uygulaması yapılan toprak tavaları 48 saat süre ile gölgede bekletilmiş ve bekleme süresinin sonunda ardıl yağış uygulaması yapılmıştır. Her iki yağış süresince ve sonunda birbirinin aynısı ölçümler yapılmıştır. Denemeler tesadüf parsellerinde faktöriyel düzende yürütülmüştür. Veri setinin istatistiksel olarak değerlendirilmesinde ANOVA, Duncan ve "t" testinden yararlanılmıştır. Yapılan ölçümler ve değerlendirmeler sonucunda PAM ve PVA uygulamalarının toprak-su kayıplarını azaltmada etkili olduğu, etkinin başlangıç agregat büyüklüğüne ve toprak çeşidine göre değiştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The structural state of the soil is one of the most important factors in erosion. The sustainment of aggregate level, which states the inner strength of the soil, and extension of stability duration constitutes the basics of soil management. The aim of this study is to investigate the soil and water losses of artificially constituted aggregates by adding polyacrylamide (PAM) and polyvinyl alcohol (PVA) in laboratory conditions with factitious downfalls. The study handles with Typic Xrochrept and Typic Xerorthent soils and various aggregate pieces of these soils are laid on erosion trays (<1, 1-2, 2-4, 4-6.4 and > 6.4 mm) and lastly these aggregates are applied at a dose 6.25 kg ha-1 PAM and PVA. These trays are beveled to % 15 and they are exposed to artificial downfall of 360 mm h-1 for 12 minutes. The begining time of the runoff (YABZ) is recorded. In 2 minutes intervals the runoff (YA) and the soil carried with runoff (YATT) are gathered. Moreover the scattered soil into two sides (STT) is calculated in 12 minutes. The trays which are initially exposed to downfall are kept in shadow for 48 hours and another downfall is applied afterwards. Same measures are taken in both after and while downfalls. The trials are conducted on factorial order in random parcels. ANOVA, Duncan and t tests are utilized in the analysis of the data set. The results of the study revealed that PAM and PVA are efficient in preventing soil and water erosion and this effect changes according to the size and the type of the aggregate.