Kent ve siyaset ekseninde aşiretin dönüşümü: Bingöl Tavz Aşireti örneği
Transformation of the tribe in the axis of city and politics: The example of the Bingol Tavz Trible
Yazar: SUAT ALAN
Danışman: PROF. DR. SUVAT PARİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin yüz yıllık tarihi boyunca meydana gelen sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal değişim ve dönüşümlere rağmen ortadan kalkmayan, yeni süreçlere adapte olmayı başaran ve tüm olumsuzluklara rağmen varlığını yeniden üreten aşiret örgütlenmesi, Türkiye'nin özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde gündelik yaşam ilişkilerinin ana belirleyen öğelerinden biri olmayı başarmıştır. Bölgedeki pek çok kentte olduğu gibi Bingöl'de de aşiret, gündelik yaşam ilişkilerinden siyasal tercihlerin belirlenmesine kadar pek çok alanda etkindir. Bingöl'de çok sayıda aşiret bulunmasına rağmen Bingöl merkez ve iki büyük ilçesinde de varlık gösteren Tavz ve Zıkte aşiretleridir. Bu iki aşiretten Tavz aşireti kentleşme süreci ile birlikte, kent ortamının sunmuş olduğu olanaklardan yararlanarak varlığını yeniden üreten ve yeniden aşiretleşme denilen olgunun çarpıcı bir örneğini oluşturan bir aşiret olarak dikkat çekmektedir. 
Geleneksel bir örgütlenme modeli olan aşiret, tüm modernleştirme çabalarına rağmen varlığını sürdürmeyi başarmıştır. Fakat bu süreçte aşiret örgütlenmesi pek çok geleneksel değer ve pratiklerinden de taviz vermiştir. Modernleşme süreci ile birlikte aşiret örgütlenmesinin yaşadığı değişim ve dönüşümü; kentleşme, siyaset kurumu ile temas, dernekleşme, modern eğitim gibi olgular bağlamında incelemeyi amaç edinen bu araştırma Tavz aşireti örneğinden hareketle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Bu bağlamda 23 kişi ile derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiş, ikincil veri kaynağı olarak da doküman incelemesi yapılmış ve Tavz aşiretinin kent ve siyaset ekseninde yaşadığı dönüşüm ortaya konulmaya çalışılmıştır. Göç ve kentleşme süreci ile birlikte kentsel değer ve kurumlarla ilişkiye giren Tavz aşireti mensupları geleneksel değer ve pratikleri de tamamen terketmemiş ve bu sebepten dolayı kentleşme sürecinde kentlileşememişlerdir. Aşiret mensupları aynı zamanda siyaset kurumunun sunduğu seçme ve seçilme hakkı, dernekleşme, düğün ve taziye ritüelleri gibi modern döneme has değer, kurum ve pratikler aracılığıyla kent ortamında yeniden aşiretleşme yoluna gitmişlerdir.

Abstract:
The tribal organization, which did not disappear despite the social, cultural, economic and political changes and transformations that took place throughout the hundred-year history of the Republic of Turkey, succeeded in adapting to new processes and re-producing its existence despite all the negativities, daily life especially in the Eastern and Southeastern Anatolian regions of Turkey. succeeded to become one of the main determining elements of their relationship. As in many cities in the region, the tribe is active in many areas from daily life relations to the determination of political preferences in Bingöl. Although there are many tribes in Bingöl, it is the Tavz and Zıkte tribes that exist in the center and two big districts of Bingöl. Among these two tribes, the Tavz tribe draws attention as a tribe that reproduces its existence by taking advantage of the opportunities offered by the urban environment and constitutes a striking example of the phenomenon called re-tribalization. 
The tribe, which is a traditional organizational model, has managed to survive despite all modernization efforts. However, in this process, tribal organization has also made concessions from many traditional values and practices. The change and transformation of the tribal organization with the modernization process; This research, which aims to examine in the context of phenomena such as urbanization, contact with the political institution, association, modern education, has been carried out with the example of the Tavz tribe. Qualitative research method was adopted in the study. In this context, in-depth interviews were conducted with 23 people, document analysis was made as a secondary data source and the transformation of the Tavz tribe on the axis of the city and politics was tried to be revealed. The members of the Tavz tribe, who came into contact with the urban values and institutions along with the migration and urbanization process, did not completely abandon the traditional values and practices, and for this reason, they could not become urbanized in the urbanization process. At the same time, the members of the tribe have re-tried in the urban environment through the values, institutions and practices unique to the modern period, such as the right to elect and be elected offered by the political institution, association, wedding and condolence rituals.