Depresyon ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between depression and personality traits
Yazar: ERCAN SÜT
Danışman: PROF. DR. SEFA SAYGILI
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Depresyon = Depression ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmayla, toplumsal yapıda ve işgücünde oldukça önemli kayıplara yol açabilen majör depresyon olgusunun kişilik özellikleriyle ilişkisi olduğu hipotezini sorgulamak ve bu sorgulama sonrasında, hipotez doğrultusunda majör depresyona neden olabilecek kişilik özelliklerinin belirlenebilmesi amacıyla 16 PF Kişilik Envanterinde yer alan kişilik özellikleri ile majör depresyon arasında bir bağıntı olup olmadığı araştırılmak istenilmiştir. Çalışma kapsamında Beck Depresyon Ölçeği skorları bağımlı değişken ve 16 PF Kişilik Envanterinde yer alan 16 kişilik özelliği ise bağımsız değişkenleri tanımlamak üzere aralarındaki ilişkiler sorgulanarak bulunabilecek bağıntıların saptanması amaçlanmıştır.
5 Ocak - 9 Nisan 2015 tarihleri arasında yürütülen veri, toplama çalışması için, Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne ayaktan başvurmuş, herhangi bir anti depresan tedavisi görmeyen, bedensel bir hastalığı bulunmayan bireylerden, Klinikte görevli Psikiyatri Uzmanlarınca Psikotik Bozukluklar ve Bipolar Bozukluk dışlanmak koşuluyla DSM-5'e göre Majör Depresyon tanısı verilmiş ve çalışmaya yönlendirilmiş bulunan ve gönüllük esası çerçevesinde çalışmaya katılmayı kabul etmiş bulunan, en az okur-yazar olma ve 18-65 yaş arasında bulunma koşullarını taşıyan 114 kişiye ve bağımsız bir sağlık kuruluşuna ayaktan başvuruda bulunmuş ve çalışmaya yönlendirilmiş olup, zihinsel ve bedensel sağlık sorunu bulunmayan, en az okur-yazar olma ve 18-65 yaş arasında bulunma koşullarını taşıyan ve çalışmaya katılmayı kabul etmiş bulunan katılımcılardan SA-45 Semptom Değerlendirme Ölçeği uygulanması sonrasında Klinik Psikoloji Uzmanlarınca herhangi bir ruh sağlığı sorunu olmadığı belirlenmiş olan 60 kişiye, rastgele olarak Beck Depresyon Ölçeği ve 16 PF Kişilik Envanteri uygulanmıştır. Majör depresyon tanısı almış ve almamış olan grupların Beck Depresyon Ölçeğinden elde edilen skorlarının karşılaştırılması sonucunda majör depresyon tanısı almış olan katılımcıların oluşturduğu grubun ortalamalarının tanı almamış olan gruba oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Normal dağılıma uyan ve uymayan bağımsız değişkenler açısından, Beck Depresyon Ölçeği skorları yüksek olan katılımcıların bağımsız değişkenlerle aralarında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Ulaşılan sonuçların belirli kişilik yapılanmalarını öne çıkardığı değerlendirilerek yapılan Faktör Analizi sonucunda 16 PF Kişilik Envanterinde yer alan kişilik özelliklerinden 15 tanesinin kendi aralarında faktörleşerek dört alt küme oluşturduğu, bu bağımsız değişkenlerin depresyona neden olduğu düşünülen kişilik özellikleri olarak belirli ortak tanımlamalar çerçevesinde gruplaştıkları dört alt küme içinde değerlendirilebilecekleri ve bu değerlendirmeye ilişkin olarak oluşturulan regresyon modelinin kişilik özellikleri ile depresyon arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek bir yapıda olduğu görülmüştür. Belirlenmiş olan ve dört alt küme içinde gruplaşmış bulunan kişilik özelliklerinin ön yargılara dayalı bir bilgi işleme süreciyle biçimlendiği ve depresyonda psikopatoloji oluşumunda bu bilgi işleme sürecinin belirleyici olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Depresyon, 16 PF, kişilik özellikleri

Abstract:
The purpose of this study is to interrogate the relationship between the personality traits and the fact of major depression which can cause significant detrimental effects on social structure and labor force and after this interrogation, to investigate whether there is a connection between major depression and personality traits sited in 16 PF Personality Inventory in order to identify the personality traits which can cause major depression according to the hypothesis. To intend to determine the correlation between, dependent variables via Beck Depression Inventory scores and independent variables via 16 PF Personality Inventory were used.
To generate this study, 114 outpatient literate individulas between 18 and 65 year-old, physically fit and taking no psychopharmalogical treatment who were diagnosed with major depression excluding Psychotic Disorders and Depressive Episode of Bipolar Disorder in terms of DSM-5 by psychiatry specialists of Bağcılar Training and Research Hospital were included in a voluntarily base after being refered to study and 60 other outpatient individuals of an independent health facility covering the same requirements but without a major depression diagnosis who accepted to be a participant were also included and were randomly performed both Beck Depression Inventory and 16 PF Personality Inventory. Comparison of the results of Beck Depression Inventory showed that the participants with the diagnosis of major depression had higher average scores than the the participants without a major depression diagnosis.  In terms of variables compatible of normal distribution or not, there has been a statistically significant correlation between the independent variables and participants with high Beck Depression Inventory scores. As a result of Factor Analysing reviewing the results that certain personality traits which are highlighted, it is observed that 15 of the personality traits out of 16 PF Personality Inventory forming four subsets inbetween and these independent variables can be defined in certain identification as the personality traits causing major depression. The regression model evaluating this situation is seen to state the relationship between the personality traits and major depression. It is come to the conclusion that personality traits which are specified and groupped in four subsets are seen to be confirmed via prejudice processing and this processing is the determining factor in phsycopatological formation of depression.

Key words: Depression, 16 PF, personality traits