Türkiye'de toplumsal hareketlerin evrimi: Etnik mobilizasyon örneği
Evolution of social movements in Turkey: The case of ethnical mobilization
Yazar: CÜNEYT MÜHÜRDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÇAĞLA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Etnik kimlik = Ethnic identity ; Hareketlilik = Mobility ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Kürt sorunu = Kurdish question ; Kürtçülük = Kurdish ; Milli kimlik = National identity ; Sosyal hareketler = Social movements ; Türkleşme = To be Turkized

Özet:
Etnik kimliğin inşasıyla ortaya çıkan hareketleri, toplumsal hareket teorileri ekseninde tartışan bu tez, etnik kimliğin inşasında ve etnik mobilizasyonun oluşmasında etkili olan motivasyonları sorgulamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye'de yaşayan Kürtlerin kimlik inşa süreçleri ve bunun üzerinden Kürt toplumsal hareketini var kılan, onu sürdüren dinamikler incelenmiştir. Çalışmanın kuramsal hedefi toplumsal hareketler alanında bir hayli tartışılagelen ve 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişen etnik mobilizasyonu anlamaya dönüktür. Bu kuramsal egzersizle bu tez, Türkiye'de çok partili hayata geçişle birlikte başlayan değişim ve dönüşümlerle birlikte ortaya çıkan Kürt toplumsal hareketinin doğuşunu, gelişimini ve evrimini incelemeye çalışmaktadır.
Milli mücadele döneminden sonra toplumu belli bir kimlik etrafında bir araya getirme düşüncesine sahip olan yönetici elitler, Türkiye coğrafyasında farklı kimliğe sahip olan toplumsal grupların direnciyle karşılaşmıştır. Türk kimliğinin herkesçe kabul edilmesini arzu eden bu yöneticiler, ulus ve birey inşasını Türk ulusal kimliğini merkeze alarak yürütmüştür. Toplumun bütün dinamiklerini Türkleştirme gayesi taşıyan bu anlayış, Türklük dışına çıkanı görmeme, kabul etmeme ve asimile etme reaksiyonu göstermiştir. Bu minvalde toplumsal ve siyasal alanın hâkim kodlarına karşı gelerek, kendi varlığını kurma ve sürdürmeye çalışan Kürt kimliğinin güçlü bir direnç ve direniş gücü olarak zuhur ettiği gözlemlenmektedir. Bu durum muhteviyatında kimliği toplumsal bir bilince ve hakikat gücüne dönüştürmeyi barındırır. Böylece politik hedefleri kültürel kodlarla birleştiren Kürt kimliği, bir inşa ve var olma istikrarı sergilemiştir. Bu var olma durumu özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında öne çıkarak kendisini ifade etmeye çalışmıştır.  Bu bağlamda bir etnik grubun nasıl ve hangi dinamiklerle seferber edildiğini odağına alan bu çalışma, toplumsal hareket teorilerinden kimlik yönelimli paradigmayı "Kürt meselesine" uygulayarak bir sorunsallaştırmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Discussing the movements caused by the construction of the ethnic identity through the lens of social movement theories, this thesis aims to examine the motivations that has been influential in the construction of ethnic identities and formation of ethnic mobilizations. Accordingly, the process of the formation of ethnic identity of the Kurds living in Turkey and the dynamics that has created and maintained its social movement are studied. The theoretical aim of the study is to understand the much-debated ethnic mobilization started to rise in the second half of the 20th century. With such a theoretical exercise, this thesis tries to scrutinize the formation, development and evolution of the Kurdish social movement that has emerged with the changes and transformations caused by the transition to the multi-party system. 
The ruling elite that had the thought of bringing together the society under a certain ethnic identity was confronted by the resistance of the groups of different ethnic identities living in the geography of Turkey. These rulers desiring the Turkish identity to be accepted by everyone, had carried out the construction of nation and individual by taking to the center the Turkish national identity. This mentality aiming to Turkify all the dynamics of life, represents the reactions of ignoring, denying and assimilating all that deviates from Turkishness. As such, it has been observed that the Kurdish identity, that strives to maintain its existence by opposing the mainstream codes of the political and social spheres, emerges as a powerful force of resistance and opposition. Having been affected by the nationalist tendencies emerged around it, the Kurdish identity, has shown the will to discover itself. This situation contains the aim of transforming the identity to a social conscience and to a power of truth. The Kurdish identity, thereby combing political aspirations with the cultural codes, has shown the persistence of construction and existing. This situation of existence has especially come to the fore to express itself in the second half of the 20th century. Focusing on how and which dynamics are put to the force in the context of this identity, this study aims to scrutinize the issue by applying identity-oriented paradigm among the theories of social movements to the "Kurdish issue".