Hazır giyim endüstrisinde sosyal uygunluk denetimlerinin işçi haklarına etkisi
The impact of social compliance audits on workers' rights in the fast fashion industry
Yazar: BENSU BERGAMALI
Danışman: PROF. DR. ÇAĞLA ÜNLÜTÜRK ULUTAŞ
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Küreselleşme süreciyle birlikte ulus devletlerin gücünün zayıflatılması ve
neoliberal ekonomi politikalarının yaygınlaştırılması, işgücü piyasalarının
üzerinde çokuluslu işletmelerin hakimiyetini arttırmıştır. Çokuluslu işletmelerin
işgücü piyasaları üzerindeki hakimiyetinin artmasıyla tekstil emek süreci de bazı
dönüşümler yaşamıştır. Çokuluslu işletmelerin güçlenmesinin ardından tedarik
zincirinde yer alan üretim tesislerinde sosyal standartların düşürülmesi, hazır
giyim endüstrisinde enformel çalışma biçimlerinin artmasına ve insan onuruna
yakışmayan istihdam biçimlerinin yaygınlaşmasına neden olmuştur.
Küreselleşme süreciyle ulus devletlerinin gücünün zayıflatılması
doğrultusunda sosyal uygunluk denetimleri devlet denetimlerinin yerini almaya
başlamıştır. Bu araştırmada, sosyal uygunluk denetimlerinin işgücü piyasasına
yönelik etkileri analiz edilmiştir. Hazır giyim sektöründeki emek sürecinin
oluşumunda etik davranış kodlarının rolü ve etik davranış kodları çerçevesinde
gerçekleştirilen denetimlerin işçi haklarına etkisi araştırılmıştır. Araştırma
bulguları sosyal uygunluk denetimlerinin nesnel ve etkin bir şekilde
gerçekleştirilmesinin önündeki engeller ve sosyal uygunluk denetimlerinin çalışma
koşullarına yönelik etkileri olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir.
Sosyal uygunluk denetimleri, mevcut durumun tespit edilmesi ve
iyileştirilmesi açısından etkili bir kontrol aracıdır. Ancak işgücü piyasasının
denetiminin kamudan ziyade ticari amaçlarla faaliyet gösteren çokuluslu
işletmelere ya da bağımsız denetim kuruluşlarına bırakılması, nesnel ve etkin bir
denetim mekanizması önünde engel teşkil etmektedir. Aynı zamanda etik davranış
kodları çalışma yaşamındaki enformel yapılanmaların ortadan kaldırılmasından
ziyade üretimin devamlılığının sağlanmasına ve çokuluslu işletmelerin kurumsal
sosyal sorumluluk imajının iyileştirilmesine hizmet etmektedir.

Abstract:
With the process of globalization, the weakening of the power of nation-
states and the widespread implementation of neoliberal economic policies have led
to the increasing dominance of multinational corporations in labor markets. As
multinational corporations gained more power in the labor markets, the textile
labor process also underwent transformations. The strengthening of multinational
corporations has resulted in the reduction of social standards in production
facilities within the supply chain, leading to an increase in informal work forms
and the proliferation of indecent employment practices in the fast fashion industry.
As globalization weakened the power of nation-states, social compliance
audits began to replace state inspections. This research analyzes the effects of
social compliance audits on the labor market. The role of ethical codes of conduct
in shaping the labor process in the fast fashion industry and the impact of audits
conducted within the framework of ethical codes of conduct on workers' rights
were investigated. The research findings are examined under two headings: the
barriers to effective and objective social compliance audits and the effects of social
compliance audits on working conditions.
Social compliance audits serve as effective control mechanisms for
identifying and improving the current situation. However, entrusting the control of
the labor market to multinational corporations or independent auditing
organizations driven by commercial interests rather than the public poses
obstacles to establishing an objective and effective auditing mechanism. Moreover,
ethical codes of conduct primarily serve to maintain production continuity and
improve the corporate social responsibility image of multinational corporations,
rather than eliminating informal labor structures in the workplace.