İstanbul Bahçeşehir yerleşiminin morfolojik olarak incelenmesi
Morphological examination of Bahçeşehir settlement in Istanbul
Yazar: FİRDEVS PINAR GÖZEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAN KAMİL GÜRER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture ; Morfoloji = Morphology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Mekansal algı = Spatial perception ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Mekansal imaj = Spatial image ; Mekansal organizasyon = Spatial organization ; Mimari doku = Architectural texture ; Mimari çevre = Architectural environment

Özet:
Bu çalışma kapsamında, bahçe şehir kavramı üzerinden, kent morfolojisi yöntemi kullanılarak, İstanbul/Bahçeşehir yerleşimine dair bir mekansal okuma yapılmıştır. Çalışmanın altyapısını 4 ana bölüm oluşturmaktadır. Bunlar; kavramsal açılımlar, bir yöntem olarak kent morfolojisi, inceleme alanı olan İstanbul/Bahçeşehir yerleşiminin tanıtılması ve Bahçeşehir yerleşiminin kent morfolojisi yöntemiyle analizidir.Kavramsal açılımlar bölümü, çalışmanın fikirsel altyapısını oluşturmaktadır. Bu bölümde ilk olarak, kentsel mekanlarda yaşanan problemlere yönelik çözüm önerileri olarak kent dışı/kenarı yerleşim birimlerinin tarihsel süreç içinde oluşum sebeplerine değinilmiştir. 19.yüzyılda üretilen bir akım olarak `'bahçe şehir teorisi'' Ebenezer Howard'ın Garden Cities of Tomorrow isimli çalışmasındaki anlatımı ve diyagramları baz alınarak açıklanmıştır. Ardından, bahçe şehir akımının etkisinde tasarlanan ve uygulanan yerleşimler tanıtılmıştır. Yerleşimlere ait planlar üzerinden morfolojileri incelenmiştir. Bu bölümün ikinci ana başlığında konut üretiminin tarihsel gelişimi bağlamında altkentleşme tartışılmıştır. Bu tartışmada amaç, dünyada ve Türkiye'deki konut gelişiminden bahsetmek ve kentlerin çeperinde kurulan altkentlerin oluşum sürecini sorgulamaktır.Kent morfololijisi bölümünde, çalışmanın yöntemi olarak seçilen kent morfolojisinin amacı, kentin morfolojik ögeleri, morfolojik araştırmanın prensipleri, morfolojik araştırma yapmanın nedenleri ve kent morfolojisine yön veren ekoller anlatılmıştır.Çalışma alanı olarak seçilen İstanbul/Bahçeşehir yerleşiminin tanıtıldığı bölümde, alana ait fiziksel verilerden bahsedilmiş, bölgenin Bahçeşehir yerleşimine dönüşmesi sürecinde rol alan faktörlere, planlama sürecine ve planlamada temel alınan ilkelere değinilmiştir. `'Bahçe şehir'' kavramının, zaman, coğrafya, toplum gibi değişkenlerin etkisi altında, farklı yerlerde nasıl evrildiği sorgulanmıştır. Bu inceleme sırasında, İstanbul/Bahçeşehir yerleşiminin reklam ve tanıtım metinlerinden de faydalanılmıştır.Bahçeşehir'in kent morfolojisi yöntemiyle analizi bölümünde, sokak/cadde tipolojisi, arazi kullanımının analizleri yapılmış, analizler görsel olarak ifade edilmiş ve yazılı metinle açıklanmıştır. Analizler, Bahçeşehir'i etaplara ve alt bölgelere ayrıştırarak detaylandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: bahçe şehir, kent morfolojisi

Abstract:
Within the scope of this study, a spatial reading was conducted regarding Istanbul/Bahçeşehir settlement by using the urban morphology method over the concept garden city. Four main sections constitute background of the study. These are conceptual extensions, urban morphology as a method, introduction of Istanbul/Bahçeşehir settlement, which is the area of examination and analysis of Bahçeşehir settlement via the urban morphology method.The section conceptual extensions constitutes ideational background of the study. In this section, first of all, the reasons of formation of countryside/urbanside settlements in historical process were touched upon as solution offers towards problems experienced in urban locations. As a trend created in the 19th century, ?the garden city movement? was explained based on Ebenezer Howard?s narration and diagrams in his work titled Garden Cities of Tomorrow. Then, settlements designed and implemented under the influence of the trend garden city were introduced. Their morphologies were examined over plans belonging to settlements. In the second main heading of this section, suburbanization was discussed in the context of historical development of housing production. In this discussion, the goal is to mention housing development in the world and in Turkey and question the formation process of suburbs built on the fringes of cities.In the section urban morphology, the objective of urban morphology, which was selected as the study method, morphologic components of city, principles of morphologic research, the reasons of making morphologic research and schools that steer urban morphology were explained.In the section, in which Istanbul/Bahçeşehir settlement that was selected as the study area is introduced, physical data belonging to the area were mentioned; factors that played a role in the process of transforming the region into Bahçeşehir settlement, planning process and principles based on in planning were touched on. How the concept ?garden city? evolved in different places under the influence of variables such as time, geography, society was questioned. During this examination, advertisement and promotional texts of Istanbul/Bahçeşehir settlement were also utilized.In the section of the analysis of Bahçeşehir via the urban morphology method, analyses of land use and street/avenue typology were conducted, these analyses were expressed visually and explained with written text. Analyses were detailed by separating Bahçeşehir into stages and sub-regions.Key Words: garden city, urban morphology