Kalkınma planları kapsamında yapılan eğitim planlarının analizi (1963-2005)
Analysis of educational planning prepared within the context of development plans (1963-2005)
Yazar: ERDAL KÜÇÜKER
Danışman: PROF. DR. L. IŞIL ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden belge incelemesi yöntemikullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynakları yazılı belgelerdir ve iki grupta elealınabilir. Birinci grupta araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturmadayararlanılan planlamayla ve eğitim planlamasıyla ilgili kitap, araştırma, makalevb. belgeler, ikinci grupta ise araştırmanın alt amaçlarını gerçekleştirmeyedönük olarak yararlanılan kalkınma planları ve destek belgeleri yer almaktadır.Araştırmada veriler önce betimlenmiş, daha sonra belirlenen ölçütlerle analizedilmiş ve yorumlanarak raporlaştırılmıştır.Türkiye'de, 1963-2005 yılları arasında sekiz kalkınma planı hazırlanmıştır.Kalkınma planlarında yer alan ekonomik ve toplumsal politikaların, 1980 öncesive sonrası dönemlerde farklılıklar gösterdiği gözlenmiştir. 1980 öncesikalkınma planları genel olarak ithal ikameci sanayileşme ve sosyal devletpolitikaları çerçevesinde şekillenirken, 1980 sonrası kalkınma planları dışa açıkliberal ekonomi ve özelleştirme politikaları çerçevesinde şekillenmiştir.Kalkınma planları kapsamında yapılmış olan eğitim planları ekonomik vetoplumsal politikalara bağımlı bir sektör planı olarak gerçekleşmiştir. Buçerçevede kalkınma planlarında eğitim, planın ekonomik ve toplumsalhedeflerinin gerçekleştirilmesine katkı sağlayan bir araç olarak ele alınmıştır.Eğitimin bu niteliği sekiz kalkınma planında da gözlenen bir durumdur.Sekiz kalkınma planı kapsamında yapılan eğitim planlarının analizisonucunda, eğitimin, sanayileşmeyi hızlandırmanın bir aracı olarak görülmesive bu yönde planlanmasının, eğitimdeki değişimi yönlendirdiği belirlenmiştir.Eğitimsel gelişmelerle ilgili istatistiksel verilerin de desteklediği gibi, sözkonusu yönlendirmenin eğitimin yaygınlaştırılmasını sınırlama, eğitimseleşitsizlikleri artırma ve eğitimin ticarileştirilme eğilimini güçlendirme yönündeolduğu belirtilebilir. Kullanılan planlama yaklaşımının getirdiği doğal bir sonuçolarak, eğitimin toplumsal ve kültürel işlevlerine yönelik kriterler planlamasürecinde kullanılmamıştır. Bu durum, planların, ?toplumun tamamının eğitimolanaklarından yeterince yararlanmasının sağlanması? gibi bir hedefeyönlendirilmesini olanaksız kılmıştır.Bundan sonra yapılacak eğitim planlaması çalışmalarında eğitimin birinsan hakkı olduğu düşüncesinden hareket edilmesi, eğitim hizmetlerinintoplumun tümüne eşitlik içinde sunulmasının hedeflenmesi ve bunun gereğiolarak eğitimde özelleştirme ve ticarileştirme girişimlerinden vazgeçilmesiönerilmektedir. Ayrıca eğitim planlamasının hak ve eşitlik anlayışları temelindeyapılmasına ilişkin teknik süreçlerin belirlenmesine dönük araştırmalarınyapılmasında da fayda bulunmaktadır.

Abstract:
The research titled ?Analysis of Educational Planning Prepared withinthe Context of Development Plans (1963-2005)? was prepared with the aim ofanalyzing and discussing in detail the changes that educational planning inTurkey went through between 1963 and 2005.In this research, document analysis, which is one of the qualitativeresearch methods, was used. Document resources of the study are writtendocuments which could be grouped into two. In the first group, documentssuch as books, researches, articles related to planning and educationalplanning that were used to form the conceptual frame of the study; and in thesecond group, development plans and supporting documents that were usedto realize the secondary aims of the study can be listed. In the study, data wasfirst described, then analyzed according to determined criteria and written withcomments.In Turkey, eight development plans had been prepared between 1963 and2005. It can be seen that economic and social policies in the developmentplans show differences in two periods both before and after 1980. Developmentplans prior to 1980 were shaped in the frame of import substitution forindustrialization and social state policies whereas after 1980, developmentplans were shaped in the frame of open-to-abroad liberal economy andprivatization plans. Educational plans prepared within the context ofdevelopment plans were realized as a sector plan dependent on economic andsocial policies. In this context, education in development plans was consideredas a tool which contributes to the realization of economic and social aims ofthe plan. This characteristic of education is a situation which is seen in all theeight development plans.2As a result of the analysis of educational plans done within the contextof eight development plans, it was found that seeing education as a tool tospeed up industrialization and planning it in that way directed the change ineducation. As statistical data related to educational developments supports,this orientation can be said to be in the direction to limiting the expanding ofeducation, increasing the inequalities in education, and strengthening thecommercialization trend of education. As a result brought by the planningapproach used, criteria related to social and cultural functions of educationwere not used in planning process. This situation made it impossible to directthe plans towards a target such as ?provision of educational opportunities toall of the members of the society?.The suggestion to be considered in the educational studies to be donefrom now, is that the concept of ?right to education? should be taken as themain principle for planning and provision of education for all equally should beaimed. And attempts of privatization and commercialization in educationshould be abandoned in accordance with this approach. Also, it is consideredworthwhile to conduct research towards determining technical proceduresrelated to the preparation of educational planning on the basis of rights andequality concepts.