Akut pankreatitli hastalarda şiddet ve prognoz indekslerinin trigliserid seviyelerine göre değerlendirilmesi
Severity and prognosis scores in patients with acute pancreatitis evaluation by triglyceride levels expertise thesis
Yazar: ŞERİFE BOZDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK ÇAKAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda toplumda sık görülen ve yatırılarak tedavi edilmesi gereken Akut Pankreatitli(AP) hastaların, yine toplumda sık görülen ve insidansı giderek artan hipertrigliseridemi(HTG) ile ilişkisini inceledik. Dünyada giderek artan sağlıksız beslenme, obezite ve hiperlipidemilerin neden olduğu nedenlerden biri de akut pankreatittir. Bu nedenle HTG'nin akut pankreatitin tüm nedenlerine, prognozuna ve şiddetine etkisini araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinde Ocak 2020 ile Şubat 2023 tarihleri arasında yatarak tedavi gören hastalar incelenerek retrospektif olarak yapılmıştır. Hastane veri tabanı kullanılmıştır. Taranan hastalardan aktif malignitesi, aktif enfeksiyonu (covid-19, genitoüriner sistem enfeksiyonu, pnömoni, vs.), kronik inflamatuar hastalığı olan hastalar dışlanmıştır. Sonunda kriterleri sağlayan 256 AP tanısı olan hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar trigliserid(TG) seviyelerine göre 5 gruba ayrıldılar. Ranson Kriterleri, BİSAP Skoru, Atlanta Kriterleri ve tüm laboratuvar bulguları bu beş gruba göre incelendi. MINITAB (V:18) programı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmamıza alınan 256 hastadan 128'i kadın, 128'i erkektir. 132 hasta biliyer AP, 23 hasta alkole bağlı AP, 30 hasta hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit (HTG-AP), 71 hasta diğer nedenlere bağlı AP saptanmıştır. 132 biliyer AP hastasının %62,12'si kadın, %52,27'si 30-65 yaş arasındadır. HTG ve alkole bağlı AP 65 yaş üzeri hasta yoktur. HTG-AP 30 hastaların %83,33'ü 30-65 yaş arasındadır. 65 yaş üzeri hastalarda hemoglobin (hgb), lenfosit, glomerüler filtrasyon hızı(e-GFR), albümin düşük, kreatinin, üre, immatür granülosit sayısı(#IG), laktat dehidrogenaz (LDH), aspartat aminotransferaz (AST), direkt bilirubin, nötrofil lenfosit oranı (NLO), platelet lenfosit oranı(PLO), eritrosit dağılım aralığı(RDW) yüksek saptanmıştır. BİSAP, Ranson, Atlanta Kriterlerine göre şiddet ve mortalite yaşla artar. 127 hastada HTG saptanmıştır. Atlanta Kriterlerine göre HTG olan hastalarda hastalık şiddeti artmıştır. Kan şekeri 200 mg/dl üzerinde olan hastalarda hastalık daha şiddetli, mortalite daha yüksektir. Albümin(alb) değeri en düşük olduğu grup HTG-AP hastalarıdır. #IG, NLO, PLO, RDW, beyaz kür (WBC), c-reaktif protein (CRP), üre, kreatinin, arttıkça; BİSAP, Ranson, Atlanta Kriterlerine göre şiddet ve mortalite artar. Sodyum (Na), kalsiyum (Ca), albümin, e-GFR, değerleri şiddet ve mortalite arttıkça daha düşük saptanmıştır. Na,potasyum(K), albümin, TG arttıkça azalır.
Sonuç: Çalışmamızda AP tanısı olan hastaların laboratuvar değerleri TG seviyelerine göre ve BİSAP, Ranson skorları, Atlanta Kriterlerine göre sınıflandırılmış ve analiz edilmiştir. HTG hem AP'nin en sık nedenleri arasındadır hem de AP şiddetini artırır. Kullanılmakta olan şiddet ve öngörü skorlarına NLO, PLO, RDW, Na, K, Ca da eklenerek yeni sistemler oluşturulmalıdır. Çalışmamızda ayrıca yaş gruplarına göre 65 yaş üzeri popülasyonda hastalığın daha şiddetli seyrettiği, elektrolit imbalansında daha fazla bozulma olduğu saptanmıştır. Geriatrik popülasyonda, ek hastalıkları olan, HTG olan bir hasta AP tanısı aldığında daha dikkatli ve yakın takip edilmelidir. Rutin muayenelerde HTG ve aile öyküsü mutlaka sorgulanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Akut Pankreatit, Hipertrigliseridemi, Pankreatit Şiddeti, Ranson Kriterleri, BİSAP Skoru, Atlanta Kriterleri, NLO, PLO, RDW, Hiponatremi

Abstract:
Objective: In our study, we examined the relationship between hypertriglyceridemia and the increasing incidence of patients with acute pancreatitis, which is common in the community and requires hospitalization. Increasing unhealthy diet, obesity and hyperlipidemia are one of the causes of acute pancreatitis in the world. Therefore, we investigated the effect of hypertriglyceridemia on all causes, prognosis and severity of acute pancreatitis.
Materials and Methods: Our study was carried out retrospectively by examining patients who were hospitalized in Ankara Training and Research Hospital Gastroenterology clinic between January 2020 and February 2023. Hospital database was used. Among the screened patients, those with active malignancy, active infection (covid-19, genitourinary system infection, pneumonia, etc.), chronic inflammatory disease were excluded. Finally, 256 patients with acute pancreatitis who met the criteria were included in the study. The patients were divided into 5 groups according to their triglyceride levels. Ranson, BİSAP, Atlanta criteria and all laboratory findings were analyzed according to these five groups. It was analyzed with the MINITAB (V:18) program.
Findings: Of the 256 patients included in our study, 128 were female and 128 were male. The etiologies of the patients are as follows. Biliary 132 patients, 23 patients alcohol use, 30 patients HTG, 71 patients AP due to other causes were detected. Of 132 biliary AP patients, 62.12% were female, and 52.27% were between the ages of 30-65. There is no patient over 65 years of age with HTG and alcohol-induced AP. 83.33% of HTG-AP 30 patients are between the ages of 30-65. Hgb, lymphocyte, e-GFR, albumin were low, creatinine, urea, IG, LDH, AST, direct bilirubin, neu/lymph, plt/lymph, RDW were high in patients over 65 years of age. BİSAP, Ranson, Atlanta scores increase with age. HTG was detected in 127 patients. According to the Atlanta Criteria, disease severity increased in patients with HTG. In patients with blood sugar above 200 mg/dl, the disease is more severe and mortality is higher. The group with the lowest albumin value is HTG-AP patients. As IG, NEU/LENF, PLT/LENF, RDW, WBC, CRP, urea, creatinine increase; According to BİSAP, Ranson, Atlanta Criteria, violence and mortality increase. Na, Ca, albumin, e-GFR values were found to be lower as severity and mortality increased. Na, K, albumin and TG decrease as they increase.
Conclusion: In our study, the laboratory values of the patients diagnosed with AP were classified and analyzed according to their TG levels and BİSAP, Ranson scores and Atlanta Criteria. HTG is among the most common causes of AP and increases the severity of AP. New systems should be created by adding NEU/LENF, PLT/LENF, RDW, Na, K, Ca to the severity and predictive scores being used. In our study, it was also found that the disease progressed more severely in the population over 65 years of age, and there was more deterioration in electrolyte imbalance. In the geriatric population, when a patient with HTG and comorbidities is diagnosed with AP, it should be followed more carefully and closely. HTG and family history should be questioned in routine examinations.
Key Words: Acute Pancreatitis, Hypertriglyceridemia, Pancreatitis Severity, Ranson Score, BİSAP Score, Atlanta Criteria, NLR, PLR, RDW, Hyponatremia