Türk bilim kurgu kitaplarındaki kapak illüstrasyonlarının incelenmesi
Examination of cover illustrations in Turkish science fiction books
Yazar: GÜLLÜ ESEN GÖZÜTOK
Danışman: PROF. DR. ARDAN ERGÜVEN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Kapak tasarımı = Cover design ; Kapaklar = Covers ; Kitaplar = Books ; İllüstrasyon = Illustration ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration

Özet:
Bir kitap, okuyucusuyla ilk buluşmasında dikkat uyandırabilmeli, içindeki anlatıya kişiyi çekmeli, kapak ve anlatı birbiri ile uyum taşıyabilmelidir. Bu uyum okuyucu ile kitap arasında bir bağ oluşturarak kendi kimliğini ortaya koyacaktır. Grafik tasarımın içinde bulunan kitap kapak tasarımları, içeriğini okuyucuya görseller yoluyla ulaştırarak içindeki bölümlerden kesitler sunmaktadır. Kapak tasarımında bulunması gereken yazar ve yayın bilgileri ile baskı adedinden sonra büyük bir bölüm illüstrasyona ayrılmaktadır. Yazar vermek istediği mesajı çok iyi bilir, grafik tasarımcı ise renk ve tasarım konusunda kendine güvenir. Yazarın ilettiği mesaj, illüstratörün mesaj içeriklerinden görsel şölen yaratması ve yayınevinin yapıtı okuyucuya ulaştırması sürecinde adeta maceralı bir serüven yaşanır. Özellikle bilim kurgu kitaplarının kapak illüstrasyonu tasarımlarında, yapıldığı dönemin şartlarına, içerikle uyumlu ya da içerikten bağımsız ama heyecan uyandırıcı illüstrasyon fikir ve türleri üzerinde durulmuştur. Bu sayede var olan tasarımlar ile ortaya atılan yeni fikirleri karşılaştırma, farklı ve özgün fikirleri değerlendirme fırsatı doğacaktır. Son bölümde toplam on altı eser içeriği araştırılarak kapak tasarımları incelenmiştir. Sonuç bölümünde tasarımcı, biçim, içerik, tipografi, illüstrasyon yönünden, incelenmiş ve sunulmuştur. Dönem olarak yerli bilim kurgu kitaplarında ele alınan yıllar 1950-2020 yılları arasını kapsamaktadır. Elde edilen bulgular ışığında ülke genelinde yayınlanan bilim kurgu kitapları incelenerek özellikle kapak çalışmalarında özverili illüstrasyon görselleri sunulan eserler tamamen objektif yaklaşımlarla incelenerek tez araştırması yapılmıştır. Türk bilim kurgu edebiyatının ortaya çıkış serüveniyle birlikte, bu alanı güçlendirmek için yapılan yarışmalar, basımı devam edemeyen ama birçoğu koleksiyonerlerde bulunan, Türkiye'de basımı gerçekleşmiş ilk bilim kurgu kitapları da ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: İllüstrasyon, bilim kurgu, kitap kapağı illüstrasyonları.

Abstract:
A book should be able to attract attention on its first meeting with the reader, draw the person to the narrative in it, and the cover and the narrative should be in harmony with each other. This harmony will create a bond between the reader and the book, revealing its own identity. Book cover designs, which are included in graphic design, convey the content to the reader through visuals and present sections from the sections inside. After the author and publication information, which should be included in the cover design, and the number of prints, a large part is reserved for illustration. The author knows very well the message he wants to convey, while the graphic designer is confident in color and design. The process of the author's message, the illustrator's creating a visual feast from the message contents, and the publishing house's delivery of the work to the reader is almost an adventure. Especially in the cover illustration designs of science fiction books, the conditions of the period in which they were made, the ideas and types of illustration that are compatible with the content or independent from the content, but exciting are emphasized. In this way, there will be an opportunity to compare existing designs and new ideas, to evaluate different and original ideas. In the last part, the contents of sixteen works were searched and the cover designs were examined. In the conclusion part, the designer is examined and presented in terms of form, content, typography, illustration. The years covered in domestic science fiction books cover the years between 1950 and 2020. In the light of the findings obtained, science fiction books published throughout the country were examined, and the thesis research was carried out by examining the works with devoted illustration images, especially in the cover works, with a completely objective approach. Along with the adventure of the emergence of Turkish science fiction literature, the competitions held to strengthen this field, the first science fiction books published in Turkey, which could not continue to be published, but many of which were found by collectors, were also discussed.

Key Words: Illustration, science fiction, book cover illustrations.