İklim değişikliğinin sıcaklık verileri üzerindeki etkisinin trend yöntemiyle araştırılması: Marmara Havzası örneği
Investigation of the effect of climate change on temperature data by trend method: Example of Marmara basın
Yazar: İLYAS ONUR SARIÖZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKMEN ÇERİBAŞI
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Marmara Havzası = Marmara Basin

Özet:
Canlılığın devamı için oksijen ve su kaçınılmaz temel unsurlardır. Dünyada bulunan su miktarı hiçbir zaman değişmemektedir. Su sürekli olarak atmosfer ve yerküre arasında döngü halinde bulunur. İklim hidrolojik döngüyü etkilediği gibi, hidrolojik döngü de iklimi çeşitli şekillerde etkilemektedir. İklimde meydana gelen değişiklikler su döngüsü için önemli olan yağışların zamansal ve mekânsal değişimlerine neden olmaktadır. İnsan faaliyetleri sebebiyle meydana gelen bu iklim değişiklikleri sıcak hava dalgaları, şiddetli yağışlar ve kuraklık gibi çeşitli aşırıya kaçan hava muhalefetleri olarak görülmektedir. İklimlerde meydana gelen değişikliğin potansiyel etkilerini ortaya koymak, su kaynaklarının kullanımının planlanması ve yönetilebilmesi için zaman içerisinde değişen hidrometeorolojik verilerin bilinmesi büyük önem taşımaktadır. Bu değişimlerin gözlemlenebilmesi için eğilim (trend) analizi gibi istatistik yöntemleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin en fazla nüfus yoğunluğuna sahip ve sanayileşme seviyesi en ileride olan ve yine bu nedenle iklim değişiklerinden en fazla etkileneceği düşünülen Marmara Havzası ele alınacaktır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM)'nden alınan sıcaklık, yağış ve nispi nem olmak üzere üç farklı veri seti kullanılacaktır. Veri seti uzunluğu 30 yıldan az olan veri setleri çalışmada kullanılmayacaktır. Çalışma yöntemlerinde ilk defa bir tez çalışmasında kullanılacak olan Yenilikçi Üçgen Trend Analizi (ITTA) ve Trend Poligon Yıldız Metodu (TPSCM) gibi iki modern metot ile trend analizleri yapılarak bulgular artık klasikleşmiş, en çok uygulanan ve güvenilir kabul edilen Mann-Kendall ile Spearman Rho yöntemleri kullanılarak karşılaştırılacaktır. Çalışma sonucunda ITTA ve TPSCM ile yapılan trend analizlerinin klasikleşmiş yöntemler olan Mann-Kendall ve Spearman Rho yöntemlerine göre daha ayrıntılı sonuçlar açığa çıkardığı gözlemlenmiştir. Analiz sonuçları incelendiğinde yağış verilerinde ITTA ve TPSCM ye göre genel olarak artan bir trend gözlemlenirken Mann-Kendall ile Spearman Rho yöntemlerine göre %95 güven aralığında bir trend gözlemlenmemektedir. Sıcaklık verilerinde yıllık bazda inceleme yapan ITTA, Mann-Kendall ve Spearman Rho yöntemlerine göre genel olarak artan bir trend gözlemlenmektedir. Ancak aylık bazda inceleme yapan TPSCM'ye göre genel olarak azalan bir trend gözlemlenmektedir. Nispi nem verilerinde Mann-Kendall ile Spearman Rho yöntemlerine göre %95 güven aralığında genel olarak bir trend gözlemlenmezken ITTA ve TPSCM ye göre artan bir trend gözlemlenmektedir.

Abstract:
Oxygen and water are indispensable basic elements for the continuation of life. The amount of water in the world never changes. Water is constantly circulating between the atmosphere and the earth. Just as climate affects the hydrological cycle, the hydrological cycle also affects climate in various ways. Changes in climate cause temporal and spatial changes in precipitation, which is important for the water cycle. These climate changes caused by human activities appear as various extreme weather oppositions such as heat waves, heavy rains and droughts. It is of great importance to know the hydrometeorological data that changes over time in order to reveal the potential effects of the change in climates and to plan and manage the use of water resources. Statistical methods such as trend analysis are used to observe these changes. In this study, the Marmara Basin, which has the highest population density and the most advanced level of industrialization in Turkey, and is thought to be most affected by climate changes, will be discussed. Three different data sets will be used, namely temperature, precipitation and relative humidity, obtained from the General Directorate of Meteorology (MGM). Datasets with a dataset length of less than 30 years will not be used in the study. In the study methods, trend analyzes were made with two modern methods such as Innovative Triangle Trend Analysis (ITTA) and Trend Polygon Star Method (TPSCM), which will be used for the first time in a thesis study, and the findings are now classic, the most applied and reliable, Mann-Kendall and Spearman It will be compared using Rho methods. As a result of the study, it was observed that trend analysis with ITTA and TPSCM revealed more detailed results than the classical methods Mann-Kendall and Spearman Rho. When the analysis results are examined, a generally increasing trend is observed in precipitation data according to ITTA and TPSCM, while a trend is not observed in the 95% confidence interval according to Mann-Kendall and Spearman Rho methods. According to the ITTA, Mann-Kendall and Spearman Rho methods, which analyze the temperature data on an annual basis, an increasing trend is observed in general. However, according to TPSCM, which examines on a monthly basis, a generally decreasing trend is observed. According to the Mann-Kendall and Spearman Rho methods, in the relative humidity data, while there is no trend observed in the 95% confidence interval, an increasing trend is observed according to ITTA and TPSCM.