Moldova'nın gündüz kelebekleri (Lepidoptera, Rhopalocera) faunası
Butterflies (Lepidoptera, Rhopalocera) of Moldova
Yazar: TURGAY SERİK
Danışman: DOÇ. DR. HACI HÜSEYİN CEBECİ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Entomolojisi ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Fauna = Fauna ; Kelebekler = Butterflies ; Lepidoptera = Lepidoptera

Özet:
Yaptığımız arazi çalışmaları sonucunda koleksiyon materyalleri ve literatürden elde
edilen bilgiler ışığında Moldova Cumhuriyeti topraklarında 6 familyaya ait, 99 gündüz
kelebek türü tespit edilmiştir. Lycaenidae familyasından, Polyommatus thersites Cant.,
adlı kelebek türü Moldova Cumhuriyeti faunası için ilk defa kayıt altına alınmıştır.
Rhopalocera gündüz kelebekler faunasının kantitatif analizi %84,55 toplam nispi
sayısıyla, Moldova Cumhuriyeti gündüz kelebeklerini domine eden türlerin (60 tür)
temin edilmesini sağlamıştır. Fon kompleksinin temelini teşkil eden, en yaygın 9
evribiyont türleri: Colias hyale L., Issoria lathonia L., Maniola jurtina L., Melitaea
aurelia Nick., Pieris napi L., P. Rapae L., Plebejus argus L., Pontia edusa F., ve
Pyrgus malvae L., şeklinde oluşmaktadır.
Gündüz kelebeklerinin tür çeşitliliği ve sayısına göre en zengin habitatlar ormanlardır
(93 tür). Zoocoğrafik yönden Moldova Cumhuriyeti gündüz kelebekleri faunasının
temeli, habitat çeşitlerinin boylam bileşenlerine göre, kelebek sayısı olarak en zengin 9
zoocoğrafik gruptan 5 tanesini oluşturmaktadırlar. Bunlar genel itibari ile Avrasya
enlem yönleri olan gruplar: Avrasya (%44,44), Batıpalearktik (%16,16), Palearktik
(%13,13), Avrupa (%10,1) ve Holarktik (%7,07) dir.
Gündüz kelebekleri, ergin öncesi gelişme aşamalarının trofik ilişkiler analizi (zorunlu
ve fakültatif otoburlar) iki ana trofik grup tespit etmemize olanak sağlamıştır. Türlerin
büyük çoğunluğu fitofag özelliğine sahiptir. Yani çeşitli konukçu bitkilerle beslenirler.
Beslenmeye göre kelebekler üç gruba ayırılmıştır: Polifaglar 22, Oligofaglar 62 ve
Monofaglar 15 türdür. Moldova Cumhuriyeti topraklarında yaşayan kelebek tırtıllarının
trofik ilişkileri analizi onların beslenme bitkileri, angiosperm bitkilerinin 30 çeşit
familyaya ait olduğunu göstermiştir.
Fenolojik gruplar arasında, en çok sayı; yaz, erken yaz monovoltin ve bahar yaz bivoltin
gruplardır.
Moldova Cumhuriyeti topraklarında nadir ve sayısı tehlike altında, aynı zamanda
Moldova Cumhuriyeti Kırmızı Kitabı'nın yeni baskısına eklenmiş veya eklenmesi için
önerilen 50 tane gündüz kelebek türünün listesi hazırlanmıştır. Bunlar Pieridae
familyasına ait olan (Leptidea morsei Fent.) CR nadirlik kategorisinin statüsündeki 1
tür, EN kategorisinde 7 tür, VU kategorisinde 6 tür, LC kategorisinde 6 tür ve DD
kategorisinde 1 türdür. Bern Sözleşmesi Ek-II dosyasında 7 tür içerir ve doğal
habitatların korunması üzerine 92/43 CEE numaralı Avrupa Konsey Direktifi Ek-II-IV
dosyalarının içine gündüz kelebeklerinin 5 türü dâhil edilmiştir. Ulusal Operasyonel
Listesine, başka Kırmızı listelere dâhil edilmeyen 31 kelebek türü kaydedilmiştir.
Lycaenidae familyasından iki tür (Glaucopsyche alexis Poda., Lycaena dispar Haw.)
Ulusal Operasyon Listesine dâhil edilmesi tavsiye edilmiştir.

Abstract:
As a result of field research under the light of information from the literature and
collection materials, from 6 families, 99 species of diurnal butterfly have been
discovered in the land of Republic of Moldova. A butterfly species called Polyommatus
thersites Cant. from Lycaenidae family registered for the first time in the fauna of
Republic of Moldova.
Quantitative analysis of daytime butterfly fauna Rhopalocera relative to the total
number of 84.55%, it is provided the dominating species (60 species) of daytime
butterfly of Republic of Moldova. The most common types of 9 evribiont which
constitutes the basis of the fund complex: Colias hyale L., Issoria lathonia L., Maniola
jurtina L., Melitaea aurelia Nick., Pieris napi L., P. Rapae L., Plebejus argus L.,
Pontia edusa F., and Pyrgus malvae L.
Forests are the most species-rich habitats by the number and diversity of daytime
butterflies (93 species). From Zoogeographic perspective the base of daytime
butterflies fauna of Republic of Moldova, according to longitudinal component of the
habitat types, constitute the richest 5 out of 9 zoogeographical group as the number of
butterflies. These aspects of the overall nominal latitude Eurasia groups: Eurasia
(44,44%), Westpalearctic (16,16%), Palearctic (13,13%), Europa (10,1%) and Holarctic
(7,07%).
Daytime butterflies, trophic relationships analysis of immature stages of development
(obligatory and facultative herbivores) has enabled us to identify two major trophic
groups. The vast majority of species has features of phytophagous. So they feed on a
variety of host plants. Butterflies were divided into three groups according to Nutrition:
polyphagous 22, Oliphagous 62 and Monophagous 15 species. The analysis of trophic
relationship of butterfly caterpillars eating plants living in the territory of the Republic
of Moldova, showed that angiosperm plants belong to 30 different families.
Among the phenological groups, the most numerous ones are: summer, the early
summer monovolt and the spring and summer bivolt groups.
The list of 50-day butterfly species, which is rare and under threat in the territory of the
Republic of Moldova, as well as a added or proposed to add to the new edition of the
Red Book of the Republic of Moldova is prepared. They belong to the family Pieridae
(Leptide morsei Fent.), 1 species in the status of the rarity category LC, EN category of
7 species, 6 species in the category VU, LC category of species 1 in 6 species and 1
species in DD category. Bern Convention includes seven species in Appendix II file and
No. 92/43 CEE European Council Directive on the conservation of natural habitats and
Annex II-IV file has been incorporated into the 5 species of daytime butterflies. 31
butterfly species have been recorded to the National Operational Checklist, which is not
included in other Red List. Two types of Lycaenida family (Glaucopsyche alexis Poda.,
Lycaena dispar Haw.) was recommended to be included in the National Operations
List.