Kontrolsüz adolesan astımında öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları: Bir kıyaslama çalışması
Self-effectiveness and healthy lifestyle behaviors in     uncontrolled adolescent asthma: A comparison study
Yazar: FARIDA HUMBATOVA
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ALİ KANIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Ergenler = Adolescents ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu çalışmada 12-18 yaş arasındaki astım tanılı ergenlerde astım kontrolü, tedaviye uyum, astımda öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranış düzeyleri arasındaki olası ilişkiyi incelemek amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Çocuk alerji polikliniğinde izlenen astım tanılı 12-18 yaş arası hastalara sosyodemografik anket formu, tedaviye uyumla ilgili sorular, astım kontrol testi, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği ve astımlı çocuk ve adolesanlar için öz-etkililik ölçeği uygulandı.
Bulgular: Kontrollü ve kontrolsüz astımlı ergenler arasında sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği ve öz-etkililik ölçek skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Hastalar tedaviye uyuma göre gruplandığında tedaviye uyumu olan hastalarda hem sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği hem de   astımda öz-etkililik ölçeği skorları yüksek bulundu. Deri testi pozitif olan grupta olmayan gruba göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği puanı yüksek iken, öz-etkililik ölçeği puanı düşüktü. Son bir yıl içinde atak geçiren hastalarda atak geçirmeyen hastalara göre öz-etkililik ölçek puanı düşük iken, sağlıklı yaşam davranışları ölçek puanı iki grup arasında benzerdi. Hastalar cinsiyet, düzenli kontrole gelme, eşlik eden alerjik hastalık varlığı, sigara kullanımına dayanarak gruplandırıldığında sağlıklı yaşam davranışları ve öz-etkililik ölçek skorları arasında fark yoktu.
Sonuç: Bulgular bize astım kontrolünde çok daha fazla bileşen varken, tedaviye uyum konusunda sağlıklı yaşamaya çalışmanın ve ergenin öz-etkililik ilişkisinin önemini gözler önüne serdi.
Anahtar Kelimeler: Astım, ergen, öz-etkililik, sağlıklı yaşam biçimi, tedaviye uyum

Abstract:
Objective: The aim of this study was to examine the possible relationship between asthma control, adherence to treatment, self-efficacy in asthma and healthy lifestyle behavior levels in adolescents with asthma between the ages of 12-18 years.
Materials and methods: Socio-demographic questionnaire form, questions about adherence to treatment, asthma control test, healthy lifestyle behaviors scale, and self-efficacy scale for children and adolescents with asthma were administered to patients aged 12-18 with asthma diagnosed in the pediatric allergy outpatient clinic.
Results: There was no statistically significant relationship between healthy lifestyle behaviors scale and self-efficacy scale scores between adolescents with controlled and uncontrolled asthma. When patients were grouped regarding the adherence to treatment, both healthy lifestyle behaviors scale and asthma self-efficacy scale scores were found to be higher in patients with adherence to treatment. While the healthy lifestyle behaviors scale score was higher in the group with positive skin test than the group without it, the self-efficacy scale score was lower. In patients who had an attack in the last year, the self-efficacy scale score was lower than the patients who did not have an attack, and the healthy living behaviors scale scores were similar between the two groups. When the patients were grouped on the basis of gender, regular follow-up visits, presence of concomitant allergic disease, and smoking, there was no difference between healthy lifestyle behaviors and self-efficacy scale scores.
Conclusion: The findings showed us the importance of the relationship between healthy living and adolescent self-efficacy in adherence to treatment, while there are many more components in asthma control.
Keywords: Asthma, adolescent, self-efficacy, healthy lifestyle, adherence to treatment