İslâm borçlar hukukunda zamanın hukukî tasarruflara etkisi
The effect of time on legal savings in the Islamic law of obligations
Yazar: EMRAH DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SELİM ASLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Hukuki tasarruflar = Legal savings ; Zaman = Time ; İslam borçlar hukuku = Islamıc law of debts ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Ġslâm dini, toplumu günlük hayatında zor durumda bırakacak ve ona ağır
gelebilecek Ģeyleri kaldırmayı amaçlamıĢtır. Bu yüzden bazı tasarruflarda zamanın
Ģart koĢulmasını gerekli kılmıĢ ve tarafların yapılan alıĢveriĢte zarar görmemesini
öngörmüĢtür. Örneğin; selem, icâre, iâre, vekâlet, müdârebe, hıyâr-u Ģart vb. iĢlemler
asıl itibarıyla insanın günlük alıĢveriĢlerinde onlara bir külfet, meĢakkat ve zorluk
olmaması için meĢru kılınmıĢ birer tasarruftur. Aynı zamanda bu tasarrufların geçerli
olabilmesi için her iki tarafın aralarında zamanı belirlemeleri gerekir. ġayet zaman
belirlenmemiĢse bu tasarruflar geçersiz olur. Zaman borçlar hukukunda bu kadar
önemli olduğu için biz de bu çalıĢmamızda zamanın etkisini "Ġslâm Borçlar
Hukukunda Zamanın Hukukî Tasarruflara Etkisi" baĢlığı altında inceledik.
ÇalıĢmamız bir giriĢ ve dört bölümden meydana gelmektedir. GiriĢ
bölümünde zamanın önemi, tezin amacı ve yöntemi ele alınmıĢtır. Birinci bölümde,
zamanın kavramsal çerçevesi ve zamanla ilgili terimlere değinilmiĢtir. Ġkinci
bölümde, Ġslâm hukukunda bulunan süreli ve fevrî muameleler ve zamanın bu
muamelelere olan etkisine değinilmiĢtir. Üçüncü bölümde, tarafların karĢılıklı
borçlanmaları durumunda zaman açısından bu muamelelerin nasıl bir hüküm aldığı
incelenmiĢtir. Dördüncü bölümde ise taraflar zaman hususunda ihtilâfa düĢtüklerinde
nasıl bir yol izlenileceğine dair hükümlere değinilmiĢ olup zamanın hangi hallerde
sakıt olduğu hususlar fakihlerin görüĢleri bağlamında ele alınmıĢtır. ÇalıĢmamızda
ortaya çıkan sonuçlara bakıldığında, Ġslâm borçlar hukukunda zamanın önemi ve
muamelelere olan etkisi açık bir Ģekilde anlaĢılmaktadır.
Anahtar Kelimeler : Ġslâm Hukuku, Borçlar Hukuku, Hukukî iĢlem, Akid, Zaman

Abstract:
The religion of Islam aims to eliminate things that would put society in a
difficult position in its daily life and burden it heavily. Therefore, it requires the
determination of the time in some savings and stipulates that the parties must not be
harmed in the purchase For example: selem, a contract of sale for goods for hire
where the purchase price is paid in advance, rent, loan, power of attorney, profit
sharing, conditional discretion, and such transactions are justifiable savings so that
these transactions do not become a burden, inconvenience or difficulty for people in
their daily purchases. For these savings to be valid, both parties must determine the
time between them Otherwise, these savings are invalid. Since time plays an
important role in the law of obligations, we have examined the effect of time in this
study entitled "The Effect of Time on Legal Savings in the Islamic Law of
Obligations."
Our study consists of an introduction and four sections. The introduction
discusses the meaning of time, the purpose and the method of the work. In the first
section, the conceptual framework of time and concepts related to time are
mentioned. The second part mentions the temporary and timeless treatments in
Islamic law and the effects of time on these treatments. The third part examines how
these transactions are regulated in terms of time when the parties are in debt to each
other. The last part mentions the provisions on how to proceed when the parties
disagree about the time, and discusses in the context of scholars' opinions in which
cases the time becomes obsolete. Considering the results of our study, the importance
of time in Islamic law of obligations and its impact on transactions becomes clear.
Key Words : :Islam law, Law of Obligations, Legal action, contract, time