Elektrikli ve elektronik ekipman atıklarının geri kazanımı
Recovery of waste electrical and electronic equipments
Yazar: BEYZA AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN CİVELEKOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Anket tekniği = Questionnaire technique ; Elektronik aletler = Electronic equipments ; Mevzuat = Legislation ; Yeniden kazanma = Recycling ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Günümüzde teknolojik gelişmeler nedeni ile elektrikli ve elektronik ekipman (EEE) çeşitliliği ve üretimi hızla artmakta, buna bağlı olarak tüketim hızı da giderek hızlanmaktadır. Tüketim hızının artması, atık haline gelen EEE sayısının yükselmesine neden olmaktadır. EEE atıklarının yönetiminde giderek artan atık miktarı ve bu atıkların karmaşık yapıları önemli bir sorun teşkil etmektedir. Tezin ana amacı, ülkemizdeki e-atıklar ile ilgili mevcut durumun ortaya konarak, halkın konu ile ilgili bilinç düzeyinin belirlenmesidir. Bu kapsamda EEE'lerin özellikleri, üretim ve tüketim miktarları ile konuyla ilgili ulusal ve uluslar arası yasal mevzuatlar incelenmiştir. Ülkemizde EEE atıklarının geri dönüşümü ile ilgili olarak çalışan firmaların bir kısmından bilgi edinilmiştir. Firmaların ortak görüşü, ülkemizde istenilen seviyede EEE geri dönüşüm ve kazanım faaliyetlerinin henüz gelişmediği yönündedir. Belirlenen 4 üründe türünde ülkemizde WEEE Direktifleri doğrultusunda EEE atıklarında % 75'lik geri dönüşüm oranı gerçekleştiğinde 2008 yılında 122.68 ton/yıl demir, 7.468 ton/yıl demir dışı malzeme, 5.875 ton/yıl cam, 18.593 ton/yıl plastik geri dönüşümü yapılmasının mümkün olabileceği hesaplanmıştır. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen SMILE Projesi kapsamında toplanan 7.2 ton baskı devre kartından hidrometalurjik ve biyometalurjik geri kazanım yöntemleri kullanıldığı takdirde 1.710 gr altın, 6.840 gr gümüş, 744.48 gr paladyum ve 1.332.000 gr bakır geri kazanımı yapılabilmesinin mümkün olabileceği hesaplanmıştır. EEE tüketim eğilimini ve atık bilincini tespit etmek amacıyla uygulanan anket çalışması neticesinde, tüketicilerin EEE konusunda net bilgilerinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kullanıcılar konu hakkında bilinçlendirildiği takdirde, EEE geri dönüşümüne büyük katkıda bulunacakları, bunun da doğal kaynakların ve milli servetin korunmasına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Today because of technological development, the types of electric and electronic equipments (EEE) and producing of them are increasing and as a result of this, rapid consumption is also gaining speed. Increasing of rapid consumption causes of electric and electronic equipments which turn into waste. In the direction of small waste electronic equipments, the amount of waste which increase gradually and mixed structure of this wastes have an important problem. The main aim of the thesis is defining of conscious degree of people about subject by displaying the present situation about electronic wastes. In this scope, the properties of electronic equipments, the amount of consumption and producing, national and internatinal legal regulations about subject were passed through a fine sieve. From some firms which works about recyling of electronic equipments were get information. The common view of the firms is that in our country desired level of electronic and electric equipments recycling and recovering activities hasn?t developed yet.In four determined product ,in our county in direction of WEEE?s Directives, when %75 recycling occured, in 2008 122.68 tonne/year iron, 7.468 tonne/year materials outside from iron, 5.875 tonne/ year glass, 18.593 tonne/year plastic recyling will be possible. Within the scope of SMILE Project which was achieved by İstanbul Metropoliten Municipality, when hydrometallurgy and biometallrgy recycling methods are used. From 7.2 tonne printed circuit board, 1.710 gr gold, 6.840 gr silver, 744.48 gr palladium and 1.332.000 gr copper recovering can be done was calculated. At the result of survey which is applied to establish consumption tendency to the electronic and electrical equipments and waste conscious, we got a result that consumers haven?t a clear information about EEE. If we make conscious to the users about subject, they will contribute highly to the EEE recycling. And as a result of this it is thought that important addition will be gained to save natural resources and national wealth.