İbn Sina'da ruh-beden problemi
The mind-body problem in the philosophy of avicenna
Yazar: HATİCE ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ ÇAKMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Beden = Body ; Felsefe = Philosophy ; Ruh = Spirit ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İslam felsefesine bakıldığında evren tasvirinin kozmik bir bütünlük içinde olduğu görülür. Bu varlık mertebeleri bağlamında oluşan hiyerarşik bir düzenle sistemleştirilmiştir. Merkezde Tanrı vardır ve Tanrıdan sonra, melekler, insan, hayvan, bitki ve diğer varolanlar gelir. İşte insanın bilmesi gereken şey bu varlık mertebeleri arasındaki yeri ve amacıdır. Ama şu da unutulmamalıdır ki sunulan bu tasvirde insan ve onun Tanrıyla olan ilişkisi en önemli unsuru oluşturur. însan bir yönüyle kendisinden aşağıdaki varlıklarla ilişkili ve bağlantılıyken, diğer yandan yukarı alemle de ilişki kurabilme kabiliyetine sahiptir. îşte bu özellikleri nedeniyle insan önce kendi kabiliyetlerini ve sahip olduğu donanımı bilmek zorundadır. Bu çalışma boyunca İbn Sina'nın nefis ve beden problemini nasıl ele aldığını inceledim. Ancak bu araştırmayı yaparken onun Yunan geleneğinden aldığı miras ile İslam kültürünün etkisini göz önünde bulundurdum ve tezi bu iki faktör çerçevesinde ortaya koymaya çalıştım. îbn Sina felsefesinde insanın bilgiyi elde ederken duyularını ve dolayısıyla bedenini kullanmasını, bu bilginin gerçek bilgiye ulaşmada bir katkı sağlayıp sağlamadığım, akim bilgiye ulaşmadaki rolünü ve son kertede bilginin esas kaynağının nerede olduğunu ayrıntılarıyla inceledim. Öte yandan İbn Sina'nın "ben" denilen varlığın bedenden ayrı olduğunu ispatlarken kullandığı muallaktaki adam benzetmesi ile Descartes'ın cogito'su nu birbirlerine benzerlikleri dolayısıyla tezde karşılaştırdım. Bu bağlamda nefis ve beden problemine nasıl baktıkları da ele alınmış oldu. Ölümde bedeni terk eden nefsin durumu ve bu nefsin yeniden dirilme esnasında bir bedene sahip olup olmayacağı, ruhun bireyselliğini sağlayan şeyin ne olduğunu da inceledim. Ayrıca İbn Sina'nın görsel hikayelerini de konuyla bağlantısı nedeniyle ele aldım. Bu zorunluydu çünkü onun nefis-beden problemine bakışı hakkında bu hikayeler belirli bilgiler ortaya koyar. m k"

Abstract:
In Islamic philosophy, universe is described with integrity. It is hierarchically arranged in ontological level. While God takes place in the center, all other creatures - angels, human beings, animals, plants, and others - live in peripheries. What man must know is his place and his purpose within these beings. However it should be reminded that the relationship between man and God is the most considerable one in this system. Because man gets an ability to establish relations with both the inferior beings and the superior things. For this reason, he must be aware of his own capability. This present thesis aims to study the mind-body problem, which is presented by İbn Sina. Throughout the study, I examine the issue considering the influence of Greek philosophy and Islamic culture on İbn Sina' s thought. In the next part I discuss İbn Sina' s epistemological views. The problem I concern is about the obtaining of knowledge: Is knowledge attainable by the way of sensual experiences or by the way of reason? I also comparatively discuss the similarities and differences between Ibn Sina' s thought of "I am" seperated from body ("proof of the suspended man") and Cartesian cogito. In this respect I point out their views on the mind-body problem. Then I study on Ibn Sina' s thoughts on soul and its immortality, considering his visionary resital related with the issue. IV