Hiperlipidemi ve hiperglisemi kaynaklı oksidatif stresin endotel disfonksiyonu üzerine etkileri
Effects of hyperlipidemia and hyperglycaemia-induced oxidative stress on endothelial dysfunction
Yazar: CEM ABİDOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MERAL URHAN KÜÇÜK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Endotelyum, kan damarlarının ve lenfatik damarların iç yüzeyini kaplayan, tek tabaka endotel hücrelerinden oluşur. Endotel doku, bir fiziksel bariyer gibi görünmekle birlikte, aynı zamanda bazı vazoaktif bileşiklerin oluşturulup salındığı  yerdir.  Endotel disfonksiyonu, Nitrik oksit (NO)  ekspresyonu ve biyoyararlınımının azalması ve genellikle asetilkolinin normal endotel bağımlı vazodilatasyon tepkilerinin kaybı ile gelişir. Serum NO miktarı azalırken endotelin-1 (ET-1) seviyeleri artar ve bu dengesizlik sonucu vazodilatasyon bozulur, adezyon molekülleri  artar ve endotel fonksiyonları bozulur.  Bu karmaşık süreci başlatan endotel disfonksiyonun altında yatan en yaygın neden oksidatif strestir. Uzun süre yüksek glukoz  konsantrasyonuna maruz kalma ile serbest yağ asidi birikimi  metabolik substrat mevcudiyetinde değişikliklere neden olabilir ve bu değişiklikler oksidatif strese neden olur.
          Çalışmamızda yüksek glukoz içeren besiyeri ile görece düşük glukoz içeren besiyerinde çoğaltılan HUVEC, farklı konsantrasyonlarda palmitik aside (PA)  maruz bırakılarak (24 saat) yüksek glukoz ve  serbest yağ asidinin HUVEC hücrelerinde  endotel difonksiyon oluşumuna etkisini araştırdık.  Bunun için endotel disfonksiyonunda kilit rol oynayan ET-1(endotelin-1), eNOS(endotelyal nitrik oksit sentaz), VCAM-1(vasküler hücresel adhezyon molekülü-1), PAI-1(plazminojen aktivatör inhibitör-1) ve proinflamatuar  sitokinler TNF-a(tümör nekrozis faktörü-alfa) ve IL-6(interlökin-6) gen ekspresyon düzeylerini reverse(ters) transkriptaz real time PCR  yöntemi kullanarak belirledik.    
          Sonuç olarak, çalışmamızda farklı konsantrasyonda glukoz ve palmitik asit  maruziyetine uğrayan HUVEC hücrelerinde ET-1, PAI-1  ve TNF‐a gen ekspresyon düzeylerindeki  artış bu hücrelerde yüksek konsantrasyon glukoz ve serbest yağ asitlerinin birlikteliğinde endotel disfonksiyonu üzerinde daha etkili olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
The endothelium consists of a single layer of endothelial cells lining the inner surface of blood vessels and lymphatic vessels. While endothelial tissue appears to be a physical barrier, it is also the place where some vasoactive compounds are created and released. Decreased nitric oxide expression and bioavailability and loss of normal endothelial-dependent vasodilatation responses of acetylcholine usually occur. While the amount of serum nitric oxide (NO) decreases, the levels of endothelin-1 (ET-1) increase and as a result of this imbalance, vasodilation deteriorates, adhesion molecules increase and endothelial functions are impaired. Oxidative stress is the most common underlying cause of endothelial dysfunction that initiates this complex process. With prolonged exposure to high glucose concentration, free fatty acid accumulation can cause changes in the availability of metabolic substrate, and these changes cause oxidative stress.
In our study, we investigated the effect of high glucose and free fatty acid on the formation of endothelial diffusion in HUVECs by exposing them to 0.25, 0.5 and 1 mM PA (24 hours), which were grown in a medium containing high glucose and a medium containing relatively low glucose. For this, we determined the gene expression levels of ET-1, eNOS, VCAM, PAI-1 and proinflammatory cytokines TNF-a and IL-6, which play a key role in endothelial dysfunction, using Real Time PCR method.
In conclusion, in our study, it was revealed that the increase in the expression levels of ET-1, PAI-1 and TNF ‐ a genes in HUVEC cells exposed to high concentrations of glucose and palmitic acid is more effective on endothelial dysfunction when high concentration glucose and free fatty acids are present in these cells.