Estetiğin temel kavramları üzerinden müzik varlığının çözümlenmesi
Analysis of musical existence through the basic concepts of aesthetics
Yazar: HASAN HÜSEYİN ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET OKTAY TAFTALI
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Müzik = Music
Dizin: Müzik felsefesi = Music philisophy ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Çağdaş felsefe =

Özet:
Müzikal eserlerin herhangi bir anlamının olup olmadığı sorusu felsefe tarihinde kendine yer bulmuş bir sorudur. İlk bakışta epistemolojik gibi görünen bu sorunun, ontolojik bir ayağı da vardır. Çünkü öncelikli olarak müzik varlığının ne olduğunun çözümlenmesi gerekir.  Bir sanat türü olarak müzik, felsefenin bir alt disiplini olan estetik alanının çalışma konusudur. Her estetik olay bir obje-süje bağlılığına dayandığından ve monizme düşmemek adına müzik üzerine yapılan araştırmaların ne obje merkezli ne de süje merkezli olmaması tercih edilebilir.

Estetik tarihinde müzik söz konusu olduğunda, öncelikli olarak süjenin araştırılmasına ağırlık verilse de bu çalışma kasıtlı bir biçimde araştırmasına estetik objenin kendisinden başlayarak, integral bir iddia geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu iddia kapsamında kendisine başvurulan filozoflar tez için birer amaç değildir. Tezde merkezi konumda olmayan bu filozoflara tezin kurulmasında fayda sağlayacakları için başvurulmuştur. Tez kapsamında geliştirilmesi hedeflenen integral iddia, bir estetik obje olarak müzikal eserlerin diyalektik bir ilişki içinde hem objektif hem de subjektif boyutlarının olduğunu savunmaktadır. Devamıyla müzikal eserlerin ilgi kurduğu estetik süjelerin kendi içlerinde objektif temellerden yükselen subjektif bir yapıya, diyalektik bir boyuta sahip oldukları gösterilmeye çalışılacaktır. Estetik süje ile estetik objenin parçaları olarak oluşturduğu bütünün, canlı bir yapıda olduğundan hareketle, söz konusu canlı yapıyı estetik obje ile etkileşime giren süjelerin zaman ve mekân kategorilerinin dönüşümü üzerinde tecrübe edebilecekleri savunulacaktır.

Abstract:
The question of whether music has any meaning is a question which has been discussed throughout the history of philosophy. This question, which seems epistemological at first glance, also has an ontological aspect. First of all, it is necessary to analyze what the musical existence is. Music, as a form of art, is the subject of study in the field of aesthetics, which is a sub-discipline of philosophy. Since every aesthetic process is based on object-subject relation, and in order to avoid being monistic, research on music should be better neither object nor subject centered.

Although in the history of aesthetics, philosophers put primarily emphasis on researching the subject when it comes to music, this study aims to develop an integral claim by starting its research from the aesthetic object itself. Within the scope of this claim, the philosophers referenced in this work are not an end for the thesis. These philosophers, who are not given a central position in the thesis, were consulted because they would be useful in constructing the thesis. The integral claim aimed to be developed and argued is that musical works, as aesthetic objects, have both objective and subjective structures in a dialectical relationship. The aesthetic subjects that musical works relate to also have a subjective structure that has objective roots. It will be argued upon the premise that the whole formed by the aesthetic subject and the aesthetic object as its parts is a living structure. And thus the aesthetic subjects who interact with the aesthetic object can experience this living structure by experiencing the transformation of time and space categories.