Yaşlılık döneminde düzenli egzersizin düşme riski, fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of regular exercise on functional capacity, risk of falling and quality of life in the old age
Yazar: NİLGÜN YAPAN GÖRAL
Danışman: PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Egzersiz = Exercise ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşlılarda düzenli aktivite ve egzersiz alışkanlığının; sağlıklı yaşlanmanın en önemli belirleyicisi ve özellikle ileri yaşlarda düşmelerin önlenmesinde etkili olduğu, ayrıca yaşlıların yaşam kalitesini olumlu yönde etkilediği bildirilmekte, ancak doğru yapılandırılmamış egzersiz programlarının etkisiz olduğu hatta sakatlanmalara da yol açabildiği bilinmektedir. Bu çalışma, yaşlılar için düzenli ve yapılandırılmış bir egzersiz programının düşme riski, fonksiyonel kapasite, denge, kas kütlesi, kas kuvveti ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla planlandı. Araştırmanın örneklemini oluşturan Manisa Şehzadeler 12 nolu Aile Sağlığı Merkezinden hizmet alan 65-75 yaş arası dahil edilme kriterlerine uyan ve egzersiz programına katılmaya gönüllü olan  kişiler arasından, egzersiz (s:38) ve kontrol (s:35) grupları oluşturuldu. Grup egzersizleri haftada bir gün antrenör ve araştırmacılar tarafından belirlenen ısınma, germe, denge, kuvvetlendirme, soğuma periyodlarını içeren 1 saatlik program olarak düzenlendi. Haftanın 2 günü katılımcıların evlerinde uygulamaları için grup egzersizlerinden bölümleri içeren egzersiz kitapçığı dağıtıldı  ve egzersiz yapma durumu ve düşme durumu ile ilgili alanı işaretlemeleri istendi. Başlangıçta ve 6. ayın sonunda Lawton enstrümental günlük yaşam aktiviteleri ölçeği, Tinetti denge ve yürüme değerlendirmesi, SF-12 ile yaşam kalitesi değerlendirilmesi, biyoelektrik impedans ile vücut yağ  ve  yağsız vücut kütlesi ölçümleri , ayrıca dijital el dinamometresi ile kas kuvvetlerinin değerlendirilmesi yapıldı. Yaşlıların 6 aylık düzenli egzersiz programı sonrasında denge fonksiyonlarında iyileşme olduğu; yaşam kalitesinde artış olduğu sonucuna varıldı . Bununla beraber; egzersiz grubunda yağsız vücut kütlesinde ve fazla yağ yüzdesinde bir değişiklik olmazken kontrol grubunda yağsız vücut kütlesinin azaldığı, fazla yağ yüzdesinin ise arttığı saptandı. Ayrıca egzersiz grubunda el kavrama kuvvetinde artış olduğu görüldü. Sonuç olarak yaşlıların ısınma ve esneme ile desteklenen kol ve bacak kasları için kuvvetlendirme ve denge egzersizlerini içeren doğru yapılandırılmış grup egzersiz programlarına katılmaları ve düzenli ev egzersizlerine devam etmeleri hem fiziksel hem mental ve sosyal olarak olumlu kazanımların olması sebebiyle önerilmelidir.

Abstract:
Practising regular exercise and activity in the elderly is the most important determiner for ageing in a healthy way. Also this situation has positive effect on quality of life of elderly people but it is known that improperly configured exercise programs are ineffective and can even lead to injuries. This research is planned to evaluate the effect of regular and configured exercise program in elderly on risc of falling, functional capacitiy, balance, muscle mass, muscle strength, and quality of life. Research sample consists of people whose received service from the Family Health Center No. 12 in Manisa Şehzadeler, ages are between 65-75 years old.  Exercise (n: 38) and control (n: 35) groups were formed among the individuals who complied with the inclusion criteria, and voluntary for exercise practises. Group exercises are planned with the coach and researchers for one hour and once a week. Every exercise consists of warming, streching, balance, strengthening, and cooling down parts. An exercise booklet is given to each group member with offering to do the exercises in it; twice a week at their homes. Also they are asked for marking the parts that show falling situation and doing the exercise. Lawton Instrumental Activity of Daily Living Index, Tinetti Balance and Gait Test, SF 12 Quality of Life scale are applied at the beganing and the end of the sixth month.  Also body fat and lean are meausered with bioelectric impedance analysis and looked for muscle strength with digital hand dynamometer. In exercise group, group members have significant improvements at their balance functions and quality of life after six months. At the same time lean and body fat percentiles are increased at the control group. Hand grip strength also got better in exercise group. As a result group exercise programmes and regular exercises at home which include muscle strengthing and balance for arms and legs with warming, streching must be offered in the old age.