İbni Melek ve Mebâriku'l-Ezhâr Şerhu Meşâriki'l-Envâr adlı eseri
İbn Malak and Mabarik al-Azhar Sharhu Masharik al-Anwar
Yazar: MUHAMMED ENES ERCAN
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA GÜLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Sağani = Saghani ; İbn-i Melek Muhammed bin Abdüllatif = İbn-i Melek Muhammed bin Abdüllatif ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary ; Şerhçilik = Şerhçilik

Özet:
Hadisleri doğru anlama ve yorumlama gayreti İslamın başlangıcından günümüze kadar devam eden bir süreç olagelmiştir. En başta Hz. Peygamber bizzat kendisi sahabe tarafından anlaşılamayan hadislere açıklık getirerek izahlar yapmış ve hadislerin yanlış anlaşılmasının önüne geçmiştir. Hz. Peygamber'den sonraki süreçte de bu gayret devam ederek özellikle tasnif faaliyetlerinin neticesinde ortaya çıkan muteber hadis eserleri baştan sona şerh edilmeye başlanmış ve hadis şerhçiliği müstakil bir ilim haline bürünmüştür.
Hadis şerhçiliğinin Anadolu'daki en önemli temsilcilerinden birisi de İbn Me-lek'tir. İbn Melek telif ettiği Mebâriku'l-ezhâr şerhu Meşâriki'l-envâr adlı eseriyle ön plana çıkmış velûd bir alimdir. Bu eser sahip olduğu özellikler sayesinde yaygın bir şekilde kullanılmış ve medreselerin müfredatında yer almıştır. Her ne kadar Meşâri-ku'l-envâr'ın birçok şerhi yapılmış olsa da Mebâriku'l-ezhâr isimli şerhin daha ayrı-calıklı bir yere sahip olduğu görülür.
 Çalışmamızda öncelikle Mebâriku'l-ezhâr'ın özünü oluşturması sebebiyle Meşâriku'l-envâr adlı eser ve bu eserin müellifi Sağanî üzerinde durularak müellif ve eseri hakkında inceleme yapılacaktır. Sağani'nin hayatı hakkında bilgi verilerek Meşâriku'l-envâr'ın üslup özelliklerine temas edilecektir. Daha sonra İbni Melek'in hayatı, ilmî şahsiyeti ve en önemli eserlerinden biri olan Mebâriku'l-ezhâr adlı eseri-ne değinilecektir. Çalışmanın son bölümünde ise İbn Melek'in Mebâriku'l-ezhâr'da takip ettiği şerh yöntemi ortaya konularak eserin kendine has özellikleri tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
The effort of trying to understand and interpret the hadith has been in motion since the beginning of Islam. Prophet Muhammad at first had explained the Hadith that weren't understood clearly by the companions and prevented the misunderstan-ding of the Hadith. This effort was kept going after the passing of Prophet Muham-mad. Especially the trustworthy hadith books that were composed after the classification activities of Hadith literature were expounded cover to cover. After that expounding or interpreting hadith became a discipline of its own. 
One of the eminent representative of hadith interpreting discipline in Anatolia is Ibn Melek. He is a productive scholar who had became known with his work called Mabarik al-Azhar sharh Masharik al-Anwar. This work had taken place in many madrasas curriculum and also used by so many people. Even though Masharik al-Anwar is expounded/interpreted so many times, it is noticeable that Mabarik al-Azhar has a bit more privileged place amongst others.
In our work, since it is the essence of Mabarik al Azhar, firstly Masharik al Anwar and its author Saghânî will be studied. Information about Saghânî's life will be provided and Masharik al-Anwar's wording/style will be examined. Later on, the life and scholarly characteristics of Ibn Melek and one of his most important works Mabarik Al-Azhar will be mentioned. In the final part of the study, we will try to show the interpreting system that Ibn Melek used while writing Mabarik al-Azhar and determine the work's characteristic features.