Güzel sanatlar bağlamında Apollon ve Dionysos
Apollon and Dionysos in the context of fine arts
Yazar: CANER KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLA AKSUNGUR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Temel Sanat ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Apollo = Apollo ; Dionysos = Dionysian ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Mitoloji = Mitology ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Antik Yunan'dan günümüze güzel sanatlarda Apollon-Dionysos inanç kültleri ile bu
kültlerin sanatını oluşturan değerler sistemi 21.yy. sanatında çok değiştiği ya da
terminolojik olarak sanat üretiminde ortadan kalktığı için, belirli bir kültür çevresinin
kullandığı felsefi bir temsil aracı olarak; sanatçıda sınırlı bir üretimin ya da düşüncenin
motifine dönüşmektedir. Bu durum sanatçı açısından tek taraflı bir üretim
oluşturmasına sebebiyet verirken, içerik ve üslup olarak da sanat nesnesinin özündeki
dualiteyi ortadan kaldırır. Oysa, dualist anlayış, Apollon-Dionysos anlayışı Antik
Yunan dönemin ve kendinden sonra gelen dönemlerin kültürel oluşumunun şekil
bulmuş Güzel Sanatlar halidir. Bu hal; mitoslar aracılığıyla dönemler arasında bazen
köprü, bazen de restorasyon görevi üstlenerek; Apollonik ve Dionysostik üretimler
olarak sanat ve düşünce tarihiyle günümüze taşınmıştır. Keza toplumlar ve bu
toplumların oluşturduğu kültür ve sanat birbirinden ayrı düşünülemeyeceği için, kimi
zaman sanat anlayışı kültürleri; kimi zaman da kültürler, sanat anlayışını etkisi altına
almıştır. Bu etki sanat tarihinin değişim ve dönüşüm noktalarındaki sanatçıların eser
üretiminde, içerik ve üslup arayışlarında yapıtlarına tanımlama getirme gayretine
sürüklemektedir.
Bilindiği üzere, Batı'lı düşünür Nietzsche bu türden tanımlama getirme gayretini
1886'da Tragedyanın Doğuşu adlı eserinde derinlemesine bir incelemeyle, modern
Almanya'nın başlangıç temellerini Antik Yunan düşünce ve sanatında önemli bir yere
sahip olan Apollon ve Dionysos dualitesi üzerinden birleştirmeye, buluşturmaya
çalışmıştır. Günümüzde de bazı araştırmacılar Batı uygarlığı ve sanatının daha iyi
anlaşılabilmesi için öncelikle eski Yunan tarihinin bilinmesi gerektiğini savunurlar.
Bu gerekliliğin en önemli sebebi, biz sanatçıların sanatsal ve felsefi üretimlerimizi
oluştururken batı düşünce sistemi içerisinde yer alan günümüz sanatının kökenlerinin,
Antik Yunan ve Roma düşünce sisteminde kendine yer bulmuş olan Apollon ve
Dionysos dualitesine dayandırılmasından kaynaklandığını anlamaktayız.
Bu nedenle; sanatta sıkça başvurulan bu iki tanrının, Apollon ve Dionysos'un güzel
sanatlarla olan ilişkileri mitoloji, mimesis, tragedya, tin, psikoloji ve felsefe kavramları
ile değerlendirilecek, doğrudan ya da dolaylı anlatım referansları araştırılacak ve sanat
eserlerindeki Apollonik ve Dionysostik izler taranacaktır.

ANAHTAR KELİMELER: Apollon, Dionysos, Güzel Sanatlar, Heykel, Resim

Abstract:
The Apollon- Dionysos cults in fine arts, and the system of values that constitute them
since the Ancient Greece to the present day, is being transformed into a motive of a
limited production or thought for the artist as a philosophical mean of representation,
used by a particular cultural environment; due to the changes in the arts of the 21st
century, or else, its terminological extinction from the artistic production. This
situation causes a unilateral artistic production and eliminates the duality.
Nevertheless, the concept of Apollon- Dionysos is the embodiment of the cultural
formation of the Ancient Greek period and the periods ever since in the form of fine
arts. This embodiment, with the aid of the myths, stands as a bridge, or sometimes, as
a restoration, between the ages; thus is brought to our present day with the Apollon
and Dionysos cults and the artistic and intellectual history. Societies and their art and
culture cannot be evaluated separately, and sometimes those artistic senses affect
cultures, and sometimes it's the other way around. This influence has driven the artists
of the milestones of art and history to clarify the definition of their work, content and
style.
As is known, the Western philosopher Nietzsche had relized a profound analysis in
search of a definition of this kind in his book "The Birth of Tragedy" in 1886, and had
intended to bring together the founding basis of the modern Germany with Ancient
Greek art and thought on the basis of Apollon and Dionysos, who consisted a very
important place. To this day, researchers argue that in order to comprehend the
Western art and civilization, it is crucial to learn the history of the Ancient Greece.
The most important reason for this necessity is that we, the artists, in our artistic and
philosophical production, form part of the art of that Western thought system which
finds its fundamentals in the duality of Apollon and Dionysos of the Ancient Greek
and Roman thought system.
Hence forth, it will be evaluated the relationship of these two frequently-referred gods
in arts, Apollon and Dionysos, with fine arts in the light of mythology, mimesis,
tragedy, psyche, psychology and philosophy. It will be analysed the references of
direct or indirect narrations, and searched the Apollonic and Dionysostic traces in
artworks.

KEY WORDS: Apollon, Dionysos, Fine Arts, Sculpture, Painting