Ortaokul öğrencilerinin matematiğe yönelik kaygı düzeyleri ve bu kaygıya neden olan faktörler
Anxiety levels of middle school students towards mathematics and the factors causing this anxiety
Yazar: AMİNE ECE BAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT ERTUNA
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Matematik, doğadaki olayların anlaşılmasından günlük yaşamın her alanına kadar uzanan temel bir bilim dalı olarak insanlık tarihinin ilerlemesine katkı sağlamıştır. Ancak, öğrencilerin matematik dersine karşı geliştirdikleri kaygı ve korku, bu dersin zor ve soyut algılanmasına yol açarak öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebilmektedir. Özellikle ilkokul çağındaki öğrencilerin bilişsel gelişim süreçleri, soyut matematik kavramlarını anlamalarını zorlaştırmakta; duyuşsal özellikler ise matematik başarısının önemli bir belirleyicisi olmaktadır. Matematik kaygısı, öğrencilerin ders başarısını düşüren ve öğretim sürecinde dikkate alınması gereken kritik bir faktördür. Bu bağlamda, ortaokul öğrencilerinin matematik dersine ilişkin kaygılarının demografik değişkenler açısından karşılaştırılması ve öğretmenlerin matematik kaygısının nedenleri hakkındaki görüşlerinin alınması, literatüre yeni katkılar sunması açısından bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır.
Bu araştırmada karma araştırma yöntemlerinden eş zamanlı birleştirme deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın nicel kısmına ait ulaşılabilir evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılı içerisinde Şırnak İli Cizre İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel kısmına ait örneklem, Şırnak ilinin Cizre ilçesindeki üç devlet ortaokulunda öğrenim gören 928 öğrenciden oluşmaktadır. Nitel bölüm için çalışma grubu ise, Cizre İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında görevli 10 öğretmen tarafından temsil edilmektedir. Bu çalışmada, öğrencilerin demografik bilgilerini toplamak üzere araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' ve Bindak (2005) tarafından geliştirilen 'Matematik Kaygı Ölçeği' kullanılarak nicel veriler elde edilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin matematik kaygısının altında yatan nedenlere dair görüşlerini derinlemesine anlamak için bu çalışma kapsamında geliştirilen 'Anket Formu' nitel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde verilerin betimlenmesi amacıyla betimsel istatistikler, ortalamalar arası farkları karşılaştırmak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA yöntemleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, betimsel analiz ve içerik analiz yöntemi ile çözümleme yapılmıştır.
Araştırmanın nicel bulguları, öğrencilerin matematik kaygı düzeylerinin orta düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmada, matematik kaygısının; cinsiyet, ebeveynlerin eğitim düzeyi, kardeş sayısı, matematik notları ve günlük çalışma süresi gibi değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Ancak, sınıf düzeyi, annenin çalışma durumu ve ailenin gelir düzeyi gibi demografik faktörlere göre öğrencilerin matematik kaygısının istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 
Araştırmanın nitel bulgularına göre, öğretmenler matematik kaygısının temel nedenleri arasında matematiğe yönelik önyargılar, dersin karmaşık doğası ve çevresel tutumları belirtmiştir. Ayrıca, ezbere dayalı öğretim ve sınav merkezli eğitim, öğrencilerin stresini artırarak matematik kaygısını tetiklemektedir. Nitel veriler doğrultusunda, öğretmenler ezbere dayalı öğretim ve sınav merkezli eğitim yaklaşımının, öğrencilerde stres ve özgüven eksikliğine yol açarak matematik kaygısını tetiklediği vurgulanmaktadır. Öğretmenlerin görüşlerine göre, öğrencilerin kardeş sayısının ve annelerinin çalışma durumunun matematik kaygısı üzerinde bir etkisi olmadığı görülmüştür. Cinsiyetin matematik kaygısı üzerindeki etkisi konusunda öğretmenler arasında görüş ayrılıkları vardır; yarısı cinsiyetin kaygı düzeylerinde farklılık yarattığını söylerken, diğer yarısı cinsiyetin belirgin bir etkisi olmadığını ifade etmektedir. Öğretmenlere göre, sınıf seviyesi, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve öğrencinin matematik dersine ayırdığı çalışma süresi gibi faktörler de matematik kaygısını etkilemektedir.
Araştırma sonuçları, literatürdeki çalışmalarla karşılaştırılarak tartışılmıştır. Ebeveyn ve öğretmen görüşlerinin matematik kaygısını anlamada yapılan çalışmalara dâhil edilmesi ve demografik değişkenlerle yapılan çalışmalara ek olarak, öğrenci ve öğretmen perspektiflerini birleştiren karma araştırma yönteminin kullanılması önerilmiştir. Ayrıca, eğitimcilerin sabırlı ve destekleyici yaklaşımları ile interaktif ve görsel öğrenme yöntemlerinin matematik eğitimini daha çekici ve anlaşılır kılacağı, ebeveynlerin eğitime olumlu katılımının çocukların matematik başarısını ve özgüvenini artırarak matematiksel kaygıları azaltacağı vurgulanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Kaygı, Matematik Kaygısı, Öğrenci, Öğretmen, Öğretmen Görüşleri.

Abstract:
Mathematics has advanced human history as a fundamental science, extending from understanding natural phenomena to every aspect of daily life. However, the anxiety and fear that students develop towards mathematics can lead to the perception of the subject as complicated and abstract, negatively affecting their learning processes. Especially for primary school students, cognitive development processes make it challenging to understand abstract mathematical concepts, while affective characteristics are significant determinants of mathematical success. Math anxiety is a critical factor that reduces students' academic performance and must be considered in teaching. In this context, this research aims to compare middle school students' math anxiety in terms of demographic variables and to gather teachers' views on the causes of math anxiety, thereby contributing new insights to the literature.
This research utilized a concurrent triangulation design from mixed methods research. The accessible population for the quantitative part of this study consists of middle school students attending 5th, 6th, 7th, and 8th grades in state schools affiliated with the Şırnak Provincial Directorate of National Education during the 2022-2023 academic year. The sample for the quantitative part of the study consists of 928 students attending three public middle schools in the Cizre district of Şırnak province. For the qualitative part, the study group is represented by ten teachers working in state schools under the Cizre Directorate of National Education. In this study, quantitative data were obtained using a 'Personal Information Form' prepared by the researcher to collect students' demographic information and the 'Math Anxiety Scale' developed by Bindak in 2005. In addition, to gain an in-depth understanding of teachers' perspectives on the underlying causes of math anxiety, the 'Survey Form' developed within the scope of this study was used as a qualitative data collection tool. For quantitative data analysis, descriptive statistics were calculated, and independent samples t-tests, Mann-Whitney U, one-way variance Analysis (ANOVA), and Kruskall-Wallis test methods were utilized to compare differences between means. Descriptive analysis and content analysis methods were applied to qualitative data analysis.
The quantitative findings of the research have revealed that students' levels of mathematics anxiety are moderate. There was no statistically significant difference in mathematics anxiety according to gender, parents' level of education, number of siblings, mathematics grades, and daily study duration. However, it has been identified that there are statistically significant differences in students' mathematics anxiety according to demographic factors such as grade level, mother's employment status, and family income level.
According to the qualitative findings of the research, teachers identified biases towards mathematics, the complex nature of the subject, and environmental attitudes as the main causes of math anxiety. Additionally, rote learning and exam-focused education increase students' stress, triggering math anxiety. Teachers emphasized that rote learning and exam-focused education approaches lead to stress and lack of confidence in students, thereby triggering math anxiety. According to teachers, the number of siblings and mothers' employment status do not affect math anxiety. There are differing opinions among teachers regarding the impact of gender on math anxiety; half believe that gender creates differences in anxiety levels, while the other half state that gender has no significant effect. Teachers also noted that factors such as grade level, parents' education level, and the amount of time students dedicate to studying mathematics affect math anxiety.
The research findings have been discussed in comparison with studies in the literature. It has been recommended that parents and teachers be included in studies aimed at understanding math anxiety and that a mixed research method that combines student and teacher perspectives in addition to studies involving demographic variables, be used. Furthermore, the use of a mixed-methods approach that combines student and teacher perspectives is recommended. Additionally, it has been emphasized that educators' patient and supportive approaches and interactive and visual learning methods will make mathematics education more engaging and comprehensible. The positive involvement of parents in education has also been highlighted as a factor that can increase children's mathematical success and self-confidence, thereby reducing their mathematical anxieties.
Keywords: Anxiety, Mathematics Anxiety, Student, Teacher, Teacher Opinions.