Çocukluk çağında görülen ailevi akdeniz ateşi dışı diğer az bilinen periyodik ateş sendromlarının demografik, klinik, laboratuvar özellikleri, tedavi ve prognozlarının retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of demographic, clinical, laboratory characteristics, treatment and prognosis of other less known periodic fever syndromes other than familial mediterranean fever in childhood
Yazar: EMİNE İZGİ SEZER AYAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM AYDOĞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ateş = Fever ; Demografi = Demography ; Nüks = Recurrence ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Periyodik ateş sendromları (PAS) ülkemizde sık görülmesine rağmen, halen
farkındalık tam olmayıp tanı ve tedavi açısından zorlanılmaktadır. Ailevi Akdeniz
Ateşi (AAA) ülkemizde kısmen daha iyi bilindiğinden, bu çalışmada daha az bilinen
diğer PAS için farkındalığın artırılması, bu sayede erken tanı ve tedavi imkanları ile
atakların azaltılması ve komplikasyonların önlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 01.01.2016-01.01.2022 tarihleri arasında Ondokuz
Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Romatoloji Kliniği'ne başvuran ve
AAA dışı diğer PAS tanıları ile izlenen 69 hasta dahil edildi. Hastaların demografik
özellikleri, aile öyküleri, klinik semptom ve bulguları, eşlik eden komorbiditeler,
labarotuvar bulguları, genetik analiz sonuçları, tanı ve tedavileri, tedavi yan etkileri ve
prognozları retrospektif olarak kaydedildi. Elde edilen verilerin analizi betimsel
istatistik yöntemleri kullanılarak SPSS 22 programı ile yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 69 hastanın kız/erkek oranı 0,59, semptom başlama yaşı
ortalama 2,6 yıl, tanı yaşı ortalama 5,9 yıldı. Hastalardan 52'si (%75,4) Periyodik ateş,
farenjit, aftöz stomatit, servikal adenit sendromu(PFAPA), 5'i (%7,2) Kriyopirin ilişkili
periyodik sendrom(CAPS), 1'i(%1,4) Tümör nekroz faktör reseptörü ilişkili periyodik
ateş sendromu(TRAPS), 4'ü (%5,8) Hiper Ig D sendromu(HIDS) tanısı alırken, 7'si
(%10,2) klasifiye edilemedi. Ateşe en sık eşlik eden bulgu farenjit/tonsillit (%44,9),
hastalarda görülen en sık komorbid hastalık AAA (%26) olup 16 hastada (%23,2)
heterozigot MEFV mutasyonu saptandı. Hastaların %26,1'inde birinci, %28,9'unda 2.
derece akrabalarında benzer hastalık öyküsü mevcuttu. Tedavi olarak hastaların
%50,7'si kolşisin, %10,1'i sistemik steroid, %65,2'si atak sırasında tek doz 1-2 mg/kg
dozunda steroid kullanırken, %21,7'sinde IL-1 blokajı gerekli oldu. Tonsillektomi 5
hastada (%7,24) uygulandı. Hastaların %52,2'sinde tam, %31'inde kısmi remisyon
sağlanırken, %2,9'unda tedaviye cevapsızlık gözlendi. Tedaviye cevapsız hastalar
klasifiye edilemeyen gruptandı. İzlemde hiçbir hastada amiloidoz, işitme ve görme
kaybı gelişmedi. Tedavi yan etkisi olarak 3 hastada (%4,34) IL-1 blokajı sonrası
izoniyazid proflaksisi gerektiren ppd pozitifliği, 1 hastada (%1,44) IL-1 blokajı sonrası
nötropeni ve 1 hastada (%1,44) kolşisine bağlı ciddi diare gelişti.
Tartışma ve Sonuç: Çocuklarda sık görülen bir semptom olan ateş sıklıkla
enfeksiyonlara sekonder gelişir. Ancak ateş tekrarlıyorsa, periyodisite gösteriyorsa,
iv
enfeksiyonların dışlandığı durumlarda PAS tanıda her zaman akla gelmelidir. AAA,
CAPS, TRAPS, HIDS/MVKD ve PFAPA sendromu periyodik ateş sebebi olarak en sık
görülen otoinflamatuvar hastalıklardır. Bunlardan AAA en iyi bilinen ve en sık rastlanan
PAS olup bu konuda çok fazla çalışma mevcuttur. Ancak diğer nadir otoinflamatuvar
hastalıkları inceleyen, yeterli sayıda olgu içeren çalışmalar ülkemizde olduğu gibi dünya
genelinde de kısıtlıdır. Bu çalışma ile nadir görülen PAS'a farkındalığın artacağını,
erken tanı ve tedavi ile atakların azaltılmasının ve komplikasyonların önlenmesinin
mümkün olabileceğini düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Tekrarlayan ateş, periyodik ateş sendromları, otoinflamatuvar
hastalıklar, PFAPA, CAPS, TRAPS, HIDS

Abstract:
Aim: Although periodic fever syndromes are common in our country, awareness is
still not complete and it is difficult in terms of diagnosis and treatment. Since Familial
Mediterranean Fever is a relatively well-known cause of periodic fever in our country,
this study aimed to raise awareness for other lesser-known Periodic Fever Syndromes,
thus reducing attacks and preventing complications, with early diagnosis and treatment
opportunities, and better functioning of the genetic counseling system.
Material and Method: Our study included 69 patients who applied to Ondokuz Mayıs
University Medical Faculty Hospital Pediatric Rheumatology Clinic, between
01.01.2016 and 01.01.2022 and were followed up with periodic fever syndrome
diagnoses other than Familial Mediterranean Fever. Demographic characteristics of
the patients, symptoms at first admission to the clinic, age of symptom onset and
diagnosis, family histories, accompanying comorbidities, genetic analysis results,
diagnoses, treatments started, tonsillectomy history, post-treatment side effects and
prognosis, and whether amyloidosis developed or not were recorded. The analysis of
the obtained data was done with the SPSS 22 program using descriptive statistical
methods.
Results: The female/male ratio of the 69 patients included in the study was 0.59, the
mean age of symptom onset was 2.6 years, and the mean age of diagnosis was 5.9
years. 52 of the patients (75.4%) Periodic fever, pharyngitis, aphthous stomatitis,
cervical adenitis syndrome (PFAPA), 5 (7.2%) Cryopyrin-associated periodic
syndrome (CAPS), 1 (1.4%) ) Tumor necrosis factor receptor associated periodic fever
syndrome (TRAPS), 4 (5.8%) Hyper Ig D syndrome (HIDS) were diagnosed, 7
(10.2%) could not be classified. The most common finding accompanying fever was
pharyngitis/tonsillitis (44.9%), the most common comorbid disease in patients was
FMF (26%), and heterozygous MEFV mutations were detected in 16 patients (23.2%).
There was a history of similar disease in first degree relatives in 26.1% and second
degree relatives in 28.9% of the patients. As treatment, 50.7% of the patients used
colchicine, 10.1% systemic steroids, 65.2% used a single dose of 1-2 mg/kg steroid
during an attack, while 21.7% had IL-1 blockade. it became necessary. Tonsillectomy
was performed in 5 patients (7.24%). Complete remission was achieved in 52.2% of
the patients, partial remission was achieved in 31%, and non-response to treatment was
vi
observed in 2.9% of the patients. Patients who did not respond to treatment were in the
unclassified group. Amyloidosis, hearing and vision loss did not develop in any of the
patients during the follow-up. As treatment side effects, ppd positivity requiring
isoniazid prophylaxis after IL-1 blockade in 3 patients (4.34%), neutropenia after IL1 blockade in 1 patient (1.44%), and severe diarrhea due to colchicine in 1 patient
(1.44%) developed.
Discussion and Conclusion: Fever, which is a common symptom in children, often
develops secondary to infections. However, if the fever recurs and shows periodicity,
PAS should always be considered in the diagnosis when infections are excluded. FMF,
CAPS, TRAPS, HIDS/MVKD and PFAPA syndrome are the most common
autoinflammatory diseases that cause periodic fever. Of these, AAA is the best known
and the most common PAS, and there are many studies on this subject. However,
studies examining other rare autoinflammatory diseases with sufficient number of
cases are limited worldwide as well as in our country. We think that with this study,
awareness of PAS, which is rare, will increase, and it will be possible to reduce attacks
and prevent complications with early diagnosis and treatment.
Keywords: Relapsing fever, periodic fever syndromes, autoinflammatory diseases,
PFAPA, CAPS, TRAPS, HIDS