Endüstriyel miras yapılarının kültür eksenli dönüşüm potansiyeli ve sorunları: İzmir yeni kent merkezi örneği
Culture-led regeneration potential and problems of industrial heritage buildings: Case of new city center of Izmir
Yazar: SEZİN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM GÖKÇEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Endüstri mirası = Industrial heritage ; Kültür endüstrisi = Cultural industry ; İzmir = Izmir

Özet:
Endüstrisizleşme ve küreselleşme süreçleri ile neoliberal politikalar, kentlerdeki üretim işlevlerinin, emek maliyetlerinin düşük olduğu ülkelere kaymasına sebep olurken, kent içindeki Fordist üretim tarzındaki üretim ve sanayi alanları da rekabetçi kentlerin küresel ağa eklemlenme çabası içerisinde artık kullanım ve emek değeri ile değil, dönüşüm değeri ile ön plana çıkmaktadır. Bu yapılar özellikle merkezi alanlarda konumlanmış olmakla birlikte önemli bir kent imgesi, endüstriyel ve ekonomik gelişimin bir göstergesidir. Değişen ekonomi politikaları ve yaklaşımlar sonucunda birçok endüstriyel miras yapısı neoliberal politikaların kentteki en önemli silahı olan ekonomik getiri kaygısı içerisinde, koruma kurulu tarafından korunma altına alınmasına rağmen yok edilmiştir. Türkiye'de endüstri mirasının neden korunması gerektiği konusunda giderek artan bir bilinç oluşmuş olsa da nasıl ve kim tarafından korunacağı konusunda eksiklikler bulunmaktadır. Gerçekleştirilen örnekler üzerinden doğru tespitlerin yapılabilmesi bu önemli kent imgelerinin karakterlerini kaybetmeden nasıl yaşatılacağı konusunda gerçekleştirilebilecek dönüşümlere ışık tutacaktır.
İzmir liman arkası bölgesi birçok farklı endüstriyel yapının birarada bulunduğu tarihi ve kültürel bir odak olmakla birlikte, kültür endüstrisi potansiyeli düşünüldüğünde bu alanların korunması, yeniden işlevlendirilmesi ve dönüşüm potansiyellerinin değerlendirilmesi araştırmanın ana yaklaşımını oluşturmaktadır. İzmir yeni kent merkezi sınırlarına dâhil olan alanda koruma ve yeniden işlevlendirme süreçlerine farklı inisiyatiflerden nasıl bakıldığının anlaşılabilmesi, Dünya ve Türkiye örnekleri üzerinden başarı ve başarısızlık kriterleri çıkartılarak bu alanların potansiyellerinin ve karşılaşabilecekleri risklerin belirlenebilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda örneklerin ve tarihsel gelişimlerinin irdelenmesi, kurumsallaşma süreçlerinin ve yasal dayanakların araştırılması büyük önem arz etmektedir.

Abstract:
While the process of deindustrialization and globalization under neoliberal policies cause the manufacturing activities in cities to move to locations where labor costs are low and where the non-residential and industrial areas of Fordist production no longer come to the forefront with their value of use and labor, but rather the value of their economic inputs due to efforts for integrating competitive cities into the global network. Although these buildings are located especially in central areas, they altogether constitute an important image of the city as indicators of industrial and economic development. As result of changing economic policies and approaches, many industrial heritage buildings have been destroyed despite being protected by the conservation board in the concern of rent, which is the most important weapon of neoliberal policies in the city. Although there is a growing consensus on why industrial heritage should be protected in Turkey, there are deficiencies in how and by whom it should be protected. Making accurate determinations based on good examples will shed light on their possible convertion into such uses that can keep these important city images alive without losing their character.
While the Izmir rear-port area is a historical and cultural focus where many different industrial buildings coexist, the main approach of the research focuses on the potential of the cultural industry, the conservation, re-use and evaluation of the transformation potentials of these areas. It is necessary to understand how the conservation and re-use processes in the area within boundaries of Izmir's new city center are taken into account by different initiatives, to determine the potential of these areas and the risks they may encounter by examining success and failure criteria through the examples of the world and Turkey. In this context, it is of great importance to examine the different buildings, to examine the historical development and to investigate the institutionalization processes under current legislative framework.