Diyabetik bireylerde vitamin D düzeyinin glisemik kontrole etkisi
Effect of vitamin D levels on glycemic control in diabetic patients
Yazar: FATMA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. RIFAT EMRAL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kan glükozu = Blood glucose ; Lipidler = Lipids ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Giriş: Diabetes mellitus, tüm dünyada ve ülkemizde sıklığı giderek artan morbidite ve mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Günümüzde Vitamin D' nin iskelet dışı etkileri de gösterilmiş olup, bunlardan birisi de glisemik regülasyon üzerine olan etkisidir. Biz çalışmamızda diyabetik bireylerde Vitamin D düzeyinin kan şekeri regülasyonundaki rolünü incelemeyi planlandık. 
Materyal ve Metod: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı polikliniğine 01.01.2005 - 30.04.2019 tarihleri arasında başvuran Diabetes Mellitus tanılı 518 hasta dahil edilmiştir. Çalışmamızın birinci aşamasında bütün hastaların Vitamin D düzeyleri ile demografik ve klinik özellikleri, glisemik ve metabolik parametreleri, diyabet komplikasyonları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışmamızda hastaların başlangıç D vitamini düzeylerine göre 3 farklı gruplandırma yapılmış ve her gruplandırma sisteminde vakalar ayrı ayrı karşılaştırılarak analiz edilmiştir. İlk gruplandırma 25(OH) Vitamin D <30 µg/L olanlar ve 25(OH) Vitamin D ≥30 µg/L olanlar diye ikiye ayrılarak yapılmıştır. İkinci gruplandırma da vakalar 25(OH) Vitamin D düzeyi <20 µg/L olanlar, 20 - 29,99 µg/L ve >30 µg/L olanlar şeklinde üç farklı grup oluşturularak yapılmıştır. Son olarak da vakalar başlangıç D vitamini düzeylerinin ağırlıklı ortalamaları kullanılarak çeyreklik dilimlere ayrılmıştır. Çalışmamızın ikinci aşamasında ise başlangıç başvurusundan 3-6 ay sonra tekrar poliklinik başvurusu olan 196 hastanın başlangıç ve kontrol verileri incelenmiştir. Bu hastalar Vitamin D replasmanı alan veya almayan olarak sınıflandırılmış, grupların demografik özellikleri ve biyokimyasal parametrelerindeki değişim karşılaştırmalı analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda hastaların başlangıç verileri değerlendirildiğinde her üç gruplandırma şeklinde de Vitamin D düzeyi ile bel çevresi, açlık kan şekeri, HbA1c ve HDL-K düzeyleri arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Çalışmamızda Vitamin D düzeyi >30 µg/L olan hastaların açlık kan şekeri, HbA1c düzeyleri ve bel çevreleri daha düşük iken, HDL-K düzeyleri daha yüksek saptanmıştır. Bu sonuçlar baz alındığında Vitamin D' nin ≥30 µg/L tutulması ile HbA1c ve açlık kan şekeri düzeylerinde düşme gözlendiği ve glisemik kontrollerinin daha iyi sağlanabildiği söylenebilir. Literatürde Vitamin D düzeyinin glisemik ve metabolik parametreler üzerinde olumlu etkisi olduğunu gösteren çalışmalar mevcut olup, bizim çalışmamız da bunu destekler niteliktedir. Çalışmamızın ikinci basamağında yapılan analizlerde Vitamin D replasmanı alanların D vitamini düzeylerinde anlamlı artış saptanırken, diğer demografik özellikleri ve biyokimyasal parametrelerinde anlamlı değişim gözlenmemiştir. Ancak çalışmamızda replasman alan grubun replasman sonrası Vitamin D düzeylerinin 30 µg/L' nin üzerine çıkarılamamış olması nedeniyle glisemik parametrelerde anlamlı değişim saptanamamış olabilir. Eğer replasman sonrası hedeflenen Vitamin D düzeylerine ulaşılabilseydi, D vitamininin glisemik parametreler üzerine olumlu etkisi daha net gösterilebilirdi. 
Sonuç: Çalışmamızda Vitamin D düzeylerinin  glisemik kontrol üzerine olumlu etkisi olduğu saptanmış olup, Vitamin D replasmanının glisemik parametreler üzerine etkisi mevcut çalışma tasarımımızla kanıtlanabilmiş değildir. Bu konuda randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Açlık kan glukozu, Vitamin D, HbA1c, Lipid profili,

Abstract:
Introduction: Diabetes mellitus is a disease whose morbidity and mortality rates are high and which has become more common both in our country and in the world. Today Vitamin D' s effects which are not related to bones are shown and one of them is its effect on glycemic regulation. We planned to research the role of Vitamin D levels on blood glucose regulation in diabetic persons. 
Materials and methods: 518 patients who consulted Medicine Faculty of Ankara University, the Department of Endocrinology and Metabolic Diseases polyclinics between 01.01.2005 and 30.04.2019 are included in our study. In the first phase of our research the relationship between Vitamin D levels of all patients and demographic and clinic features, glycemic and metabolic parameters and diabetic complications are investigated. In our study three different group are made regarding the initial Vitamin D levels of patients and in each group cases are individually compared and analyzed. The first group was made by dividing the patients into two groups as the ones whose Vitamin D levels were below and above 30 µg/L. Second classification was made by dividing the patients into three groups whose vitamin D levels were below 20 µg/L, between 20 and 29,99 µg/L and above 30 µg/L. Finally we divided the cases into the quartiles by using weighted average of the initial Vitamin D levels of patients. In the second phase of our study, initial and control datas of 196 patients who consulted polyclinics 3-6 months after the first consultation were analyzed. These patients were classed regarding if they were getting Vitamin D replacement therapy or not. Groups' demographical features and the change in their biochemical parameters were comparatively analyzed. 
Results: When we consider the baseline values of the patients, significant relations both between itamin D levels and waist circumference, preprandial blood glucose, HbA1c and HDL cholesterol levels were detected in each group. In our study, it is detected that patients whose Vitamin D levels are more than 30 µg/L have lower preprandial blood glucose, HbA1c levels and waist circumference while they have higher HDL cholesterol level. Based on this result it can be said that when Vitamin D levels are >30 µg/L, preprandial blood glucose and HbA1c levels drop off and glycemic control is optimized. In medical literature there are studies which show that Vitamin D level has positive effects on glycemic and metabolic parameters and ours is corroborating this results. In the analyzes made in the second phase of our study, there were significant increase in Vitamin D levels of patients, who were having Vitamin D replacement therapy while there were no significant change of their demographical features and biochemical parameters. However, it is possible that important changes couldn't be noticed in glycemic parameters because Vitamin D level of the group which had replacement therapy couldn't be achieved ≥30 µg/L after the replacement therapy. If we could have reached the desired levels after the replacement positive effects of vitamin D on glycemic parameters would have been more clear. 
As a result in study it is detected that Vitamin D level has positive effects on glycemic control but this study is not enough to show Vitamin D replacement's effect on glycemic parameters. Randomized controlled trials are needed in this area.
Keywords: Fasting blood glucose, HbA1c, Vitamin D, Lipid profile