Ankara'daki Aile Hekimliği asistanlarının ailehekimliği disiplininin özelliklerine bakışı
Perspective of family medicine assistants in Ankara on the features of Family Medicine discipline
Yazar: SALİHA ÇAYIR
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının WONCA tarafından
tanımlanan çekirdek yeterlilikler kapsamında yer alan aile hekimliği özellikleri ile
ilgili fikirlerini almak, çalışma şartlarına göre uygulanabilirliğini ölçmek ve aile
hekimliği çekirdek yeterliliklerinin Türkiye'de uygulanmasının önündeki engelleri
öne çıkarıp, aile hekimlerinin sorunlarına ışık tutmaktır.
Gereç ve Yöntem: Ankara'da yedi farklı hastanede eğitim alan tam zamanlı
ve yarı zamanlı 452 asistan hekimin katıldığı çalışmamız aile hekimlerinin Wonca
tarafından tanımlanan aile hekimliği özelliklerine bakış açısını araştıran mix tip bir
çalışmadır. İlk iki bölüm tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma tasarımına sahipken son
bölüm kalitatif çalışma özelliğindedir. Katılımcılar tarafından doldurulan ankette
sosyodemografik ve mesleki özellikler; aile hekimliğinin özelliklerinin kişilere göre
önem durumu; eklenmesini istedikleri, çıkarılmasını istedikleri ve aile hekimliğine
uygun bulup çalışma şartları nedeniyle uygulanamaz buldukları özellikler ve nedenleri
sorgulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi JASP 0.18.1 programı ile
yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 452 aile hekimliği asistanının 306(67,70%)' sı
tam zamanlı aile hekimliği asistanı 146(32,30%)'sı Sözleşmeli Aile Hekimliği
Uzmanlık Eğitimi (SAHU) asistanıdır. Çalışmaya katılan hekimlerin %61,94'ü
(n=280) kadın %38,05'i (n=172) erkekti. Katılımcıları yaş ortalaması 31,97±7,05
olarak hesaplandı (min=24, maks= 59). Aile hekimliği özelliklerine verilen puanlardan
en yüksek puan alan özellik "İlk Temas Noktası Olma, Açık Erişim ve Tüm Sağlık
Sorunları ile İlgilenme" (Ortalama: 4,41±0,95) olmuştur. En önem verilen aile
hekimliği özelliğine en çok seçilen özellik de "İlk Temas Noktası Olma, Açık Erişim
ve Tüm Sağlık Sorunları ile İlgilenme" (n=252) olmuştur. 'Aile hekimliği
özelliklerinden çıkarılması gereken özellik var mıdır?' sorusuna katılımcıların %5,75
(n=26)'i evet cevabını vermiş, en çok söylenen özellik "Toplum Sağlığından Sorumlu
Olma" olmuştur. Katılımcılara 'Aile hekimliğine uygun ancak mevcut çalışma
şartlarına uygun olmayan özellik var mıdır?' sorusu yöneltildiğinde ise evet diyenlerin

x

oranı %28,98 (n=131) olarak bulunmuştur. Bu soruya evet yanıtı veren katılımcılar en
çok "Hastayla Ortak Karar Verme" (n=25) özelliğini söylemiştir.
Sonuç: Yapılan çalışmada WONCA tarafından tanımlanan aile hekimliği
özelliklerinin tümüne yüksek puanlar verilmiştir. Bu Ankara'da uzmanlık eğitimi alan
aile hekimliği asistanlarının çekirdek yeterlilikleri büyük oranda benimsendiği
göstermektedir. Ancak buna rağmen katılımcıların önemli bir yüzdesi bu özelliklerin
çalışma şartlarında uygulanabilir olmadığını belirtmiştir. Aile hekimliği özelliklerinin
Türkiye'de uygulanabilir olmayışının sebepleri incelendiğinde ise en çok dile getirilen
sebeplerin yoğun çalışma şartları ve hasta sayısının fazlalığı, aile sağlığı merkezlerinin
imkanlarının kısıtlılığı, sağlık okuryazarlığının düşüklüğü, hastaların tedaviye
katılımının yetersizliği, ideal sevk sisteminin olmayışı ve basamaklar arası
koordinasyonun zayıflığı olduğu görülmüştür. Ülkemizde aile hekimliği
uygulamasının ideal bir şekilde işlemesi için bu problemler düzeltilmelidir.

Anahtar Kelimler: Aile hekimliği, WONCA, çekirdek yeterlilikler

Abstract:
ATm: The a"m "s to obta"n the op"n"ons of fam"ly med"c"ne ass"stants "n Ankara
about the fam"ly med"c"ne features w"th"n the scope of the competenc"es def"ned by
WONCA, to measure the"r appl"cab"l"ty accord"ng to work"ng cond"t"ons, and to
h"ghl"ght the obstacles to the "mplementat"on of fam"ly med"c"ne core competenc"es "n
Turkey and to shed l"ght on the problems of fam"ly phys"c"ans.
MaterTals and Method: Our study, "n wh"ch 452 full-t"me and part-t"me
ass"stant phys"c"ans tra"n"ng "n seven d"fferent hosp"tals "n Ankara part"c"pated "n the
study, "s a m"xed type study "nvest"gat"ng the fam"ly phys"c"ans' perspect"ve on the
features of fam"ly med"c"ne w"th"n the scope of the core competenc"es def"ned by
Wonca. Wh"le the f"rst two chapters have a descr"pt"ve and cross-sect"onal research
des"gn, the last chapter "s a qual"tat"ve study. Soc"odemograph"c and profess"onal
character"st"cs "n the quest"onna"re f"lled out by the part"c"pants; the "mportance of the
features of fam"ly med"c"ne accord"ng to "nd"v"duals; The features they wanted to be
added, the features they wanted to be removed, the features they found su"table for
fam"ly med"c"ne but found "nappl"cable due to work"ng cond"t"ons, and the"r reasons
were quest"oned. Stat"st"cal analys"s of the data obta"ned was made w"th the JASP
0.18.1 program.
Results: Of the 452 family medicine assistants participating in the study, 306
(67.70%) are full-time family medicine assistants and 146 (32.30%) are contracted
Family Medicine Specialist Training (SAHU) assistants. 61.94% (n=280) of the
physicians participating in the study were female and 38.05% (n=172) were male. The
average age of the participants was calculated as 31.97±7.05 (min = 24, max = 59).
Among the points given to the features of family medicine, the feature with the highest
score was "First Contact, Open Access, All Health Problems" (Mean: 4.41±0.95). The
most important feature of family medicine that was chosen most was " First Contact,
Open Access, All Health Problems " (n=252). 5.75% (n=26) of the participants
answered yes to the question "Is there any feature that should be removed from the
family medicine characteristics?", and the most mentioned feature was "Responsible
for Health of the Community". When the participants were asked the question, "Is

x""

there any feature that is suitable for family medicine but not suitable for current
working conditions?", the rate of those who answered yes was found to be 28.98% (n
= 131). Participants who answered yes to this question mostly mentioned the feature
of " Promotes Patient Empowerment" (n=25).
Conclusion: In the study, all of the family medicine features defined by
WONCA were given high scores. This shows that the core competencies of family
medicine assistants receiving specialty training in Ankara are largely adopted.
However, despite this, a significant percentage of participants stated that these features
were not applicable under working conditions. When the reasons why family medicine
features are not applicable in Turkey are examined, it is seen that the most frequently
mentioned reasons are intense working conditions and high number of patients, limited
facilities of family health centers, low health literacy, insufficient participation of
patients in treatment, lack of an ideal referral system and weak coordination between
levels. These problems must be corrected for the ideal functioning of family medicine
practice in our country.

Keywords: Family medicine, WONCA, core competency.