Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda fosfatidilserinin etkisinin araştırılması
Investigation of phosphatidylserine effect on children with attention deficity hyperactivity di̇sorder
Yazar: ESRA AYVALI
Danışman: PROF. DR. SULTAN TARLACI
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Fosfatidilgliseroller = Phosphatidylglycerols ; Gıda maddeleri = Food materials ; Hiperaktivite bozukluğu = Hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), erken yaşta görülen dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtülerinin kontrol etmekte güçlük gibi belirtilerin görüldüğü nöropsikiyatrik bozukluktur. Erken tanı almaları ve tedavi edilmeleri belirtilerin kronikleşmeden iyileştirmede önemli rol oynar. DEHB tedavisinde; ilaç tedavisi, psikoterapi ve ebeveyn eğitimlerinin rolü büyüktür. Tedavilerini destekleyici en önemli etkenlerden birisi de beynin olgunlaşma sürecine katkısı olabilecek özel beslenmelerdir. Tedaviye ek olarak verilen gıda takviyeleri, tedaviye önemli katkı sağlamaktadır. DEHB belirtilerinin tedavisinde omega-3 açısından zenginleştirilmiş olan fosfolipit molekülü olan fosfatidilserin deniz ürününden elde edilmiş olup, ilaç kategorisinde olmayan, gıda takviyesi amaçlı kullanılmaktadır. Araştırma, DEHB tanısı alan çocuklarda fosfatidilserin etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırma, gıda katkı maddeleriyle yapılacak diyet çalışmaları kapsamında nicel yöntem kullanılarak yazılmıştır. Araştırmanın evreni, gönüllü katılım sağlayan DEHB tanısı almış 6-13 yaş arasındaki çocuklardan oluşmaktadır. Örneklem grubu 6 kız, 24 erkek olmak üzere 30 çocuktan oluşmaktadır. Araştırma verileri; Kişisel Anket Formu ve Conner's Ana Baba Derecelendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çalışmadaki veriler bilgisayar ortamına aktarılarak SPSS-16 programında iki uçlu t-testi (Bağımlı Örneklem t-Testi) tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.  
Bulgular incelendiğinde,
Çalışmamızda elde edilen bulgular literatürdeki diğer çalışmalarla büyük oranda paralellik göstermektedir. Fosfatidilserin gıda takviyesi öncesi uygulanan Conner's Ana Baba Derecelendirme Ölçeği alt ölçeklerinde alınan puan dağılımları incelendiğinde; "Davranım Sorunu" (11,63 karşılık 4,93, p<0.001), "Ataklık/Hiperaktivite" (7,80 karşılık 4,30, p<0.001), Öğrenme Sorunu"(7,73 karşılık 3,46, p<0.001), "Kaygı" (10,43 karşılık 4,83, p<0.001), ve "Psikosomatik"(2,70 karşılık 1,06, p<0.001) alt ölçeklerinde Fosfatidilserin takviyesi sonrasında aldıkları puanları ile karşılaştırıldığında yüksek oranda düşüşün olması istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Conner's Ana Baba Derecelendirme Ölçeği toplam puanları incelendiğinde ise, fosfatidilserin takviyesi almadan önce ve aldıktan sonraki puan dağılımları karşılaştırıldığında yüksek oranda puan düşüşleri istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (50,61 karşılık 24,00, p<0.001). Çalışmamıza göre fosfatidilserin takviyesi DEHB semptomlarını azalttığı görülmektedir.
 
Araştırma bulguları literatür doğrultusunda tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: DEHB, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Fosfatidilserin, Gıda Takviyesi.

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neuropsychiatric disease at early ages in which inattention, hyperactivity, hassle on controlling impulses. Early diagnosis and treatment play important roles in healing of symptoms before they gain chronicity. Roles of drug therapy, psychotherapy and parental education are great in the treatment of ADHD. One of the other treatment supporter factor is specific diet that may be supportive to maturation process of brain. Food supplements which are given as addition to treatment highly contributes treatment. Phosphatidylserine what is a phospholipid molecule enriched in omega-3, and used in ADHD treatment, produced from seafood, doesn't fall under the category of medicine, is used as a food supplemention. The study has been made for examining the effects of phosphatidylserine on children who have ADHD. The study have been written by using quantitative method in the context of diet studies to be done with food supplement. The sample of this study consisted by 6-13 aged children with ADHD diagnosis. The sample is consisted by 30 children, 6 of them are girls and 24 of them are boys. The data were obtained by using Personel Survey Form and Conners' Parent Rating Scale. The data in the study was transferred to SPSS-16 statistic programme and analyzed by using two-tailed t-test (Paired Samples t Test).
When the obtained data is examined,
The findings of our study Show that a quite similarity with the other studies in literature. When the points distributions are taken from the subscales of Conners' Parent Rating Scale which is applied before phosphatidylserine supplemention; the great decrease in the all scores they have taken after phosphatidylserine supplemention in "Behavioral Problem" (11,63 vs 4,93, p<0.001), "Impetuosity/Hyperactivity" (7,80 vs 4,30, p<0.001), "Learning Disabilty" (7,73 vs 3,46, p<0.001) and "Anxiety"(10,43 vs 4,83, p<0.001),  and "Psychosomatic" (2,70 vs 1,06, p<0.001). And when the total scores of Conners' Parent Rating Scale are examined; the scores they have taken after phosphatidylserine supplemention are low compared to before they have taken it, this has found statisticly significant (50,61 vs 24,00, p<0.001). According to our study phosphatidylserine supplement reduces ADHD nearly all symptoms.
The findings of the study were discussed in perspective of literature and some suggestions have been given. 

Key Words: ADHD, Attention Deficity Hyperactivity Disorder, Phosphatidylserine, Food Supplements.