Trombolitik tedavi alan akut inme hastalarında optik sinir kılıf çapı ve klinik sonlanım arasındaki ilişki
The relationship between optic nerve sheath diameter and clinical outcome in acute stroke patients receiving thrombolytic treatment
Yazar: ERDEM SİVAS
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ÇOLAK ORAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Komplikasyonlar = Complications ; Optik sinir = Optic nerve ; Trombolitik terapi = Thrombolytic therapy ; İnme = Stroke ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Giriş ve Amaç: İskemik inme; fokal serebral, spinal veya retinal infarkt sonucu meydana gelen nörolojik fonksiyon bozukluğudur. Akut inmede en etkili tedavi yaklaşımı trombolitik tedavidir. İnme ve komplikasyonlarına bağlı olarak kafa içi basınç artabilir. Çalışmamızda inmeye ve komplikasyonlarına ikincil olarak görülen kafa içi basınç artışını öngörmek amacıyla beyin tomografisinde optik sinir kılıf çapı ölçümünün yararlılığını değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine 01.01.2015-01.06.2018 tarihleri arasında akut inme ile başvuran ve trombolitik tedavi alan 93 hastanın başvuru şikâyeti, yaş ve cinsiyetleri, komorbid hastalıkları, vital bulguları ve GKS, trombolitik sonrası komplikasyonları, geliş NIHSS, 24 saatlik ve 7 günlük mortaliteleri, giriş ve 7. günde MRS sonuçları değerlendirildi. Optik sinir kılıf çapları (OSKÇ) trombolitik öncesi (OSKÇ-0) ve trombolitik sonrası (OSKÇ-24) çekilen beyin tomografilerinde karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların 49'u kadındı (%52,7) ve yaş ortalaması 76 (Aralık: 37-94) idi. Hastaların 86'sında (%92,4) en az bir tane komorbid hastalık mevcuttu. En sık karşılaşılan komorbid hastalık hipertansiyondu (n=65, %69,9). Trombolitik sonrası en sık görülen komplikasyon kafa içi kanama (%12,9) idi. Hastaların hem sağda hem de solda OSKÇ-0 ve OSKÇ-24 ölçümleri arasında anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,001 ve p<0,001). Hastaların etkilenen bölgelerine göre bakıldığında da hem etkilenen tarafta hem de etkilenmeyen tarafta OSKÇ-0 ve OSKÇ-24 ölçümleri arasında istatistiksel anlamlı fark görüldü (p<0,001ve p=0,001). OSKÇ-0 değerleri incelendiğinde; hem sağ ve sol taraf diye gruplandırıldığında hem de etkilenen ve etkilenmeyen taraf olarak gruplandırıldığında gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p=0,669 ve p=0,513). OSKÇ-24 değerleri karşılaştırıldığında da sağ ve sol taraf arasında yada etkilenen ve etkilenmeyen taraf arasında fark yoktu (p= 0,470 ve p=392).  Komplikasyon gelişen 12 hastanın etkilenen taraf özelliklerine göre OSKÇ'lerine bakıldığında; Etkilenen-24 OSKÇ ölçümleri Etkilenen-0 ölçümlerine göre anlamlı olarak daha yüksek idi (p=0,006). Etkilenmeyen bölgede ise anlamlı fark saptanmadı (p=0,201). Hastaların sonlanımlarına bakıldığında 24. Saatte tüm hastaların yaşadığı, yedinci günde ise %5.4'ünün (n=5) öldüğü saptandı.
Sonuç: Akut inme nedeniyle trombolitik verilen hastalarda trombolitik tedavi sonrası 24. saatte, hem sağ- sol taraf olarak değerlendirildiğinde hem de etkilenen-etkilenmeyen taraf olarak değerlendirildiğinde OSKÇ değerleri artmaktadır. Hastaların başvuru BBT ölçümlerinde hem sağ ve sol taraf arasında, hem de etkilenen ve etkilenmeyen taraf arasında OSKÇ-0 ölçümleri arasında fark yoktu. Hastaların 24. Saaat kontrol BBT ölçümlerinde de hem sağ ve sol taraf arasında, hem de etkilenen ve etkilenmeyen taraf arasında OSKÇ-24 ölçümleri arasında fark yoktu. Kafa içi komplikasyon gelişen hastalarda etklilenen tarafta OSKÇ-24 değerleri arasında fark vardı. Bu sonuçlar doğrultusunda trombolitik tedavi alan inme hastalarında OSKÇ yükselmektedir. Kafa içi komplikasyon gelişimi olan hastalarda etkilenen bölge OSKÇ lerinde anlamlı yükseklik olması, komplikasyon gelişimini öngörme açısında OSKÇ ölçümünün gelecek vaadeden bir yöntem olduğunu düşündürmektedir. OSKÇ ölçümü kolay uygulanabilen non-invaziv bir yöntem olarak akut inme hastalarında kullanılabilecek bir yöntem olarak görünmesine ragmen tek başına yeterli değildir. Bu konuda daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir.

Abstract:
İntroduction: Ischemic stroke; neurological dysfunction due to focal cerebral, spinal or retinal infarction. The most effective treatment approach in acute stroke is thrombolytic therapy. Intracranial pressure increases due to stroke and its complications. In our study, we aimed to evaluate the usefulness of optic nerve sheath diameter (ONSD) measurement in brain tomography in order to predict intracranial pressure increase secondary to stroke and its complications.
Materials and Methods: The present study consisted of 93 patients who presented to the Emergency Department of Dokuz Eylul University Emergency Department between 01.01.2015-01.06.2018 and who received thrombolytic therapy. Major complaints, age and gender, co-morbid diseases, vital signs, GCS, post thrombolytic complications, arrival NIHSS, 24 hours and 7-day mortality, MRS results at arrival and 7-day were evaluated. Optic nerve sheath diameters were compared in pre-thrombolytic (ONSD-0) and post-thrombolytic (ONSD-24) brain tomography. 
Results: 49 of the patients were women and mean age was 76 (range: 37-94). In 86 (92.4%) patients, at least one comorbid disease was present. The most common comorbid disease was hypertension (n=65, 69.9%). The most common post-thrombolytic complication was intracranial bleeding. A significant difference was found between ONSD-0 and ONSD-24 measurements in both the right and left side of the patients (p <0.001 and p <0.001). There was a statistically significant difference between the ONSD-0 and ONSD-24 measurements on the affected side and the unaffected side (p <0.001 and p = 0.001).When ONSD-0 values are examined; There was no statistically significant difference between the groups when they were grouped as both right and left sides and affected and unaffected sides (p = 0.666 and p = 0.513). When ONSD-24 values were compared, there was no difference between right and left side or between affected and unaffected side (p = 0.470 and p = 392).When the ONSDs of 12 patients who developed complications were evaluated according to the affected side characteristics; Affected-24 ONSD measurements were significantly higher than the Affected-0 measurements (p = 0.006). There was no significant difference in the unaffected area (p = 0.201). According to the results of the patients, all patients were alive at 24 hours and in the seventh day, 5.4% (n = 5) died.
Conclusion:  On the 24th hour after thrombolytic therapy in patients who underwent thrombolytic therapy due to acute stroke, ONSD values were increased when evaluated both as right and left side and as affected and unaffected side. There was no difference between ONSD-0 measurements between the right and left sides and between the affected and unaffected sides. In the 24th hour control BBT measurements, there was no difference between ONSD-24 measurements between the right and left sides and between the affected and unaffected sides. There was a difference between ONSD-24 values on the affected side in patients with intracranial complications. According to these results, ONSD increases in stroke patients receiving thrombolytic therapy. Significant elevation in the ONSD of the affected region in patients with intracranial complication development suggests that ONSD measurement is a promising method for predicting the development of complications. Although ONSD measurement appears to be a non-invasive method that can be easily applied in acute stroke patients, it is not enough alone. Further studies are needed.