Orhon, Uygur ve Karahanlı metinlerindeki meslekler bağlamında eski türk kültürü
Old Turkish culture at the context of professions mentioned in the texts of Orkhon, Uighur and Qarakhanid], [ph. d. dissertation
Yazar: SERKAN ŞEN
Danışman: Y.DOÇ.DR. SALİH DEMİRBİLEK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Meslekler, toplumların yasam biçimlerini yansıtır. Bir toplumda icra edilen mesleklere ve bumesleklere verilen öneme bakılarak o toplumun kültürel yapısı hakkında fikir edinilebilir.Eski Türk kültürünü meslekler açısından tahlil eden özgün bir çalısma günümüze dekyapılmamıstır. Bu eksikligi giderecegine inandıgım tezimde Eski Türkçenin tasıdıgı kültürmalzemesinden hareketle eski Türk toplumundaki çalısma hayatı üzerinde durulmustur.Orhon, Uygur ve Karahanlı dönemlerine ait metinlerden görülen meslekler, tarihî kaynaklarısıgında incelemeye tabi tutulmustur. Meslek icracılarına ad olan sözcükler, biçim ve anlamyönleriyle arastırılmıstır. Eski Türk kültüründe görülen meslekler, ilgi alanlarına göresınıflandırılıp ne tür ihtiyaçlardan dogdukları ve nasıl icra edildikleri belirlenmeye gayretedilmistir. Tespit edilen iki yüz dolayında meslek göstermistir ki Eski Türklerde gelismis birçalısma hayatı mevcuttur. Meslek icracılarına ad olan sözcüklüklerin çok büyük bir kısmıTürkçedir. Eski Türkçe bu bakımdan oldukça sadedir. Uygar bir toplumda bulunması gerekenher türden meslek Eski Türkler arasında mevcuttur. Bu durum Eski Türkleri barbar olarakgöstermek isteyen arastırmacıları haksız çıkarmaktadır. Eski Türk toplumunda yasadıklarıçaga göre yüksek bir medeniyet tarzını benimsemis zümrelerin ilk dönemlerden baslayarakvar oldugunu göstermektedir.

Abstract:
Professions reflect the life styles of the societies. An idea can be formed about the culturalstructure of a society by focusing on the professions performed and the importance given tothese professions in that society. A study that analyses the old Turkish culture according tothe professions has not been performed up to now. In my thesis, which I believe will satisfythis absency, work life of old Turkish society is dwelled upon with the help of culturalmaterial carried by the old Turkish. The professionsseen in the texts of Orkhon, Uighur andQarakhanid periods have been examined under the light of historical sources. The words usedas the names for the performers of the professions have been searched with respect to theirforms and meanings. The professions seen at the old Turkish culture have been classifiedaccording to their concerning area and from what kind of needs they arised and how theywere performed have been tried to be determined. About two hundreds determinedprofessions show that there has been a developed working life in old Turks. Most of the wordsused as the name for the performer of the professions are Turkish. Old Turkish, in this way, isquite simple. All types of professions that should be found in a civilized society were presentat old Turks. This situation proves the researchers who claim that the ancient Turks werebarbarian to be wrong. This situation also shows that groups adopting a high civilizationdespite the era they live in in old Turkish society exist from the beginning of the first periods