Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik düzeyinin şefkat ve öz-şefkat açısından incelenmesi
Investigation of burnout level of parents with special needs children in terms of compassion and self-compassion
Yazar: EMİNE NUR DİLEKCİ
Danışman: DOÇ. DR. SEHER AKDENİZ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik
düzeyinin şefkat ve öz-şefkat açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda
araştırmada nicel yöntem takip edilmiş ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma
grubu 180'i kadın, 171'i erkek toplam 351 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama
araçları olarak "Anne-Baba Tükenmişlik Ölçeği (ATÖ), Merhamet Ölçeği (MÖ), ÖzAnlayış Ölçeği (ÖAO)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan testler
kullanılmıştır. İki grup arasındaki karşılaştırmalarda Mann-Whitney U Testi, iki
kategoriden fazlası olan değişkenler için Kruskal-Wallis H Testi ve korelasyon analizi
yapılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda; özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik,
öz şefkat ve şefkat düzeyinin orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Özel
gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik ve şefkat düzeylerinin anne baba
engellilik durumu dışında diğer demografik özelliklere göre anlamlı bir şekilde
farklılaştığı tespit edilmiştir. Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin öz şefkat
düzeylerinin anne baba engellilik durumu ve cinsiyet özelliği dışında diğer demografik
özelliklere göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı saptanmıştır. Araştırmada öz şefkat ve
şefkat düzeyleri ile ebeveyn tükenmişlik düzeyi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki
tespit edilirken; öz şefkat düzeyi ile şefkat düzeyi arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki
olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler:
Özel gereksinimli çocuk, şefkat, öz şefkat, tükenmişlik.

Abstract:
The aim of this study is to examine the burnout level of parents with special needs
children in terms of compassion and self-compassion. For this purpose, the quantitative
method was followed in the research and the relational survey model was used. The study
group consisted of a total of 351 participants, 180 women and 171 men. "Parental Burnout
Scale (ATÖ), Compassion Scale (CI), Self-Compassion Scale" were used as data
collection tools. Non-parametric tests were used in the analysis of the data. MannWhitney U Test was used for comparisons between the two groups, Kruskal-Wallis H
Test and correlation analysis were used for variables with more than two categories.
As a result of the analyzes made; It has been determined that the burnout, selfunderstanding and compassion levels of parents with special needs children are above the
medium level. It was determined that the burnout and compassion levels of parents with
special needs children differed significantly according to other demographic
characteristics, except for the disability of the parents. It was determined that the selfunderstanding levels of parents with special needs children differed significantly
according to other demographic characteristics except for the disability status of the
parents and gender. In the study, a negative significant relationship was found between
the levels of self-compassion and compassion and the level of parent burnout; It has been
determined that there is a positive and significant relationship between the level of selfunderstanding and the level of compassion.
Keywords:
Child with special needs, compassion, self-compassion, burnout.