4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında eşlerin anlaşmalı olarak boşanması
Uncontested divorce of spouses under the Turkısh Cıvıl Code-Law Number 4721
Yazar: DİREN YEĞİN
Danışman: DOÇ. DR. PAKİZE EZGİ AKBULUT
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ailenin toplumların temelini oluşturduğu evrensel düzeyde kabul edilmiş bir gerçektir. Bu sebeple dünya üzerindeki bütün toplumlar, aile kurumunun başlangıcından sona ermesine kadar olan süreci içeren birtakım düzenlemelere ihtiyaç duymuşlardır. İhtiyaç duyulan bu düzenlemeler açısından, günümüz modern hukuk sistemlerinde, eşlerin hayatta olması ve evliliğin butlanı sebeplerinin söz konusu olmaması hâlinde yargıç kararıyla evlilik birliğinin sonlandırılmasını sağlayan boşanma ayrı bir önem arz etmektedir. Türk Hukuk Sisteminde de kanun koyucu, aile ve boşanma kurumuna verilen önem gereği bu iki kurumu belirli bir sistematik içerisinde ele almıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ikinci kitabı Aile Hukuku'na ayrılmıştır. Birinci kısımda evlilik hukuku düzenlenmiş ve bu kısımda evlenme (TMK m. 118-160), boşanma (TMK m. 161-184), evliliğin genel hükümleri (TMK m. 185-201), eşler arasındaki mal rejimleri (TMK m. 202-281) olarak dört bölüme yer verilmiştir. TMK m. 166/3'teki anlaşmalı boşanmaya ilişkin düzenlemeye göre, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması koşuluyla eşler boşanmak için birlikte mahkemeye başvururlarsa ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğeri kabul ederse evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olduğu karine olarak kabul edilmektedir. Hâl böyleyken hâkimin yapması gereken, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek anlaşmayı -uygulamada sık kullanılan şekliyle anlaşmalı boşanma protokolünü- uygun bulmaktır.  Anlaşmalı boşanmada taraflar birçok hususu anlaşma konusu yapabilmektedirler. Maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, ortak çocuk olması hâlinde velâyet hakkının ne şekilde düzenleneceği, yine ortak çocuk olması hâlinde velâyet hakkı kendisine bırakılmamış olan diğer eşin çocukla kişisel ilişkinin ne şekilde kurulacağı, kadın için soyadının değişip değişmeyeceği gibi boşanmayla ortaya çıkan yenilik doğuran sonuçların tamamı anlaşma konusu yapılabilmektedir. Ancak hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilecektir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanma yönünde hüküm tesis edilecektir. Bu açıdan anlaşmalı boşanma hâlinin, uzun ve taraflar açısından yıpratıcı süren çekişmeli boşanma davalarına nazaran, tarafların kısa sürede daha az hasarla istedikleri sonuca varmalarını sağlayan bir yol olduğu söylenebilecektir. Aynı zamanda anlaşmalı boşanmayla taraflar arasında çeşitli şekillerde oluşması muhtemel husumet geleceğe etkili olarak ortadan kaldırılmakta, bu yönüyle taraflar arasındaki barışa ve dolayısıyla kolektif barışa hizmet edilmektedir.

Abstract:
It is a universally accepted fact that the family forms the basis of societies. Therefore, all the societies in the world have needed some regulations regarding the establishment and termination of a family union. In terms of these necessary regulations, in today's modern legal systems, divorce, which ensures the termination of the marriage union by a judge's decision, is of particular importance if the spouses are alive and the reasons for the nullity of the marriage are not in question. In Turkish Legal System, these two submissions are handled systematically by the legislator due to the value given to family union and divorce. 

The second book of the Turkish Civil Code (Law No: 4721) is devoted to Family Law. In the first part, the marriage law is regulated and four section, namely; marriage (TCC, Articles: 118-160), divorce (TCC, Articles: 161-184), general provisions of marriage (TCC, Articles: 185-201) and property regimes between spouses (TCC, Articles: 202- 281), are included in this section. Pursuant to the article 166/3 of the Turkish Civil Code; if the marriage has lasted at least one year, in cases where the spouses applied together or one of the spouses accepted the lawsuit of the other, it is deemed as the breakdown of the marriage. In this case, it is essential for the judge to hear the parties personally and be convinced that their wills have been declared freely and approve the agreement (uncontested divorce protocol) to be accepted by the parties concerning financial consequences of divorce and status of children. In an uncontested divorce, the parties can make many issues as the subject of the agreement. The new issues appear as a result of divorce such as material and moral compensation, liquidation of the property regime, alimony, child support, how the right of custody will be arranged in case any children exist from the marriage, similarly how the personal relationship will be established with the child of the other spouse whose custody right has not been left to him/her, whether the surname will be changed for the woman or not, can be made the subject of the agreement. However, the judge will be able to make any changes seems necessary in this agreement by taking into account the interests of the parties and the children. In case these changes are accepted by the parties, a decree for divorce will be established. In this respect, it can be said that the uncontested divorce is a way that allows the parties to reach the desired result in a short time with less damage, compared to the contentious divorce cases, which are long and wearisome for the parties. At the same time, the potential hostility that may occur between the parties in various ways is effectively eliminated for the future by the uncontested divorce thereby contributing to the peace between the parties and consequently to the collective peace.