Nöroplastisite ve nörogenez yaklaşımı bağlamında yaşam tarzı davranışları ile beck depresyon
anksiyete skorları ve nöropsikolojik test skorları arasındaki ilişkilerin incelenmesi / Investigation of the relationships between beck depression / anxiety scores and neuropsychological tests scores with lifestyle behaviors in the context of neuroplasticity and neurogenesis approach
Yazar: SELİM GÜNÜÇ
Danışman: PROF. ERSİN OĞUZ KOYLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Depresyon = Depression ; Nörogenez = Neurogenesis ; Nöronal plastisite = Neuronal plasticity ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, nöroplastisite ve nörogenez yaklaşımı kapsamında beyinde yeni bağlantılara ve değişikliklere neden olduğu düşünülen yaşam tarzına ilişkin davranışların depresyon ve anksiyeteyle ilişkisini incelemektir. Ayrıca, beynin ilgili bölümlerini değerlendirmeye yönelik kullanılan nöropsikolojik testlerin, depresyon ve anksiyeteyi ne derece predikte ettiğinin ortaya çıkarılması çalışmanın diğer amacıdır.

Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada "Tanımlayıcı Kesitsel Çalışma" yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda, nöroplastisite ve nörogenez yaklaşımı kapsamında öne sürülen veya kanıta yönelik bulguları içeren yaşam tarzı davranışları literatürden elde edilmiş; ve bu şekilde regresyon modeli tanımlanmıştır. Çalışmada, "kolayda örnekleme" yöntemi tercih edilmiş ve veriler araştırmacının görev yaptığı İzmir Bakırçay Üniversitesi'ndeki öğrencilerden toplanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını gönüllü olan 124 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Nöroplastisite ve Nörogenez Temelli Yaşam Tarzı Davranışları Anketi, Beck Depresyon Envanteri, Beck Anksiyete Ölçeği ve nöropsikolojik testler kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise tanımsal istatistikler, karşılaştırma ve korelasyon analizleri ve regresyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Araştırmada katılımcıların depresyon ve anksiyete skorları üzerinden yapılan prevelansa ilişkin betimlemede; orta ve şiddetli düzeydeki depresyon ve anksiyete skoru gösteren katılımcıların toplam oranı sırasıyla %23,1 ve 36,8 olarak bulunmuştur. Yaşam tarzı davranışları içinde özellikle de spor/egzersiz yapmanın en yaygın davranış olduğu, spor/egzersiz yapanların hem depresyon hem de anksiyete skorlarının anlamlı düzeyde düşük olduğu sonucu da elde edilmiştir. Araştırmada hem depresyon hem de anksiyete skorları ile "kurulumu sürdürmede başarısızlık" skoru arasında anlamlı düzeyde pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Ayrıca, kurulan regresyon modelinde kart eşleme testi parametrelerinden toplam hata, perseveratif tepkiler, perseveratif olmayan hatalar ve kurulumu sürdürmede başarısızlık skorları depresyon skoru açısından; kurulumu sürdürmede başarısızlık skoru ise anksiyete skoru açısından anlamlı farklılık göstermiştir. Araştırmada yaşam tarzı davranışlarına ilişkin memnuniyet ve kalite algılarına göre depresyon ve anksiyete skorları da karşılaştırılmış; yaşam kalitesi ve algılanan sosyal destek skoru yüksek olanların hem depresyon hem de anksiyete skorlarının anlamlı düzeyde daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, uyku kalitesi, sosyal etkileşimi ve beslenmesi iyi olanların depresyon skoru anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. Uyku, sosyal etkileşim ve beslenme değişkenlerinde anksiyete skorları açısından ise anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Araştırmanın diğer bir bulgusu da yaşam tarzına ilişkin memnuniyet ve kalite algısının depresyon ve anksiyete skorlarını predikte ettiği yönünde elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre spor/egzersiz kalitesi, yaşam kalitesi değişkenleri depresyon regresyon modelinde; sosyal destek değişkeni ise anksiyete regresyon modelinde anlamlı farklılık göstermiştir. 

Sonuç: Araştırmanın sonucunda, yaşam tarzı davranışlarının depresyon skoru ve anksiyete skorunu predikte ettiği gözlemlenmiştir. Ayrıca; yaşam tarzı davranışları, depresyon/anksiyete skorları ve nöropsikolojik parametreler arasında, kısmen de olsa, ilişkiler olduğu araştırma sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda bulgular tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Aim: The main purpose of this study is to examine the relationships between depression and anxiety and these lifestyle behaviors that cause new connections or changes in brain within the scope of neuroplasticity and neurogenesis approach. Another aim of the study is to reveal the extent to which neuropsychological tests used to evaluate the relevant parts of the brain predict depression and anxiety.

Materials and Methods: "Descriptive Cross-sectional Study" method was used in this study. In this context, lifestyle behaviors that are suggested or include evidence-based findings within the scope of neuroplasticity and neurogenesis approach were obtained from the literature; and the regression model was defined accordingly. In the study, the "convenience sampling" method was preferred and the data were collected from the students of İzmir Bakırçay University, where the researcher works. The participants of the study consisted of 124 volunteer students. Neuroplasticity and Neurogenesis Based Lifestyle Behaviors Questionnaire, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Scale and neuropsychological tests were used to collect data. In the analysis of the data, descriptive statistics, comparison and correlation analysis and regression analysis were used.

Results: Total rate of participants with moderate and severe depression and anxiety scores was found to be 23,1% and 36,8% respectively, based on depression and anxiety scores regarding prevalence. It was also concluded that among lifestyle behaviors, especially sports/exercise is the most common behavior, and significantly decreases depression and anxiety scores. In our study, a significant positive correlation was found between both depression and anxiety scores and the "failure to maintain the setup" score. The variables of total error, perseverative responses, non-perseverative errors and failure to maintain the setup among the card pairing test parameters in the depression regression model; the variable of failure to maintain the setup in the anxiety regression model showed a significant difference. Depression and anxiety scores were also compared according to satisfaction and quality perceptions related to lifestyle behaviors; and individuals with high quality of life and perceived social support scores exhibited significantly lower depression scores. In addition, those with good sleep quality, social interaction and nutrition had a significantly lower depression score. There was no significant difference in anxiety scores in sleep, social interaction and nutrition variables. Another finding of the study was that satisfaction with lifestyle and perception of quality predicted depression and anxiety scores; sports/exercise quality and quality of life variables differed significantly in the depression model, and social support variable in the anxiety model.

Conclusion: Our results suggest that lifestyle behaviors predicts depression score and anxiety score. Another important output of our study is demonstration of relationships between lifestyle behaviors, depression/anxiety scores, and neuropsychological parameters.