Lizbon sonrası dönemde Avrupa güvenlik ve savunma politikası
European security and defence policy at post Lisbon period
Yazar: OMCA ALTIN
Danışman: PROF. DR. NAGİHAN OKTAYER IŞIKLAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa = European ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Security and Defence Policies ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Hükümetlerarasıcılık = Intergovernmentalism ; Lizbon Antlaşması = Treaty of Lisbon ; Savunma politikası = Defence policy

Özet:
Bu çalışmada, liberal hükümetlerarasıcılık kuramının varsayımlarına değinilerek; Lizbon Antlaşması ile Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası (AGSP) alanında gerçekleştirilen düzenlemelerin, Antlaşma sonrası AGSP'nin etkinliğini ne kadar arttırdığı, AGSP'nin ne derece başarılı olduğu, üye devletlerin güvenlik ve savunma alanında ne kadar bütünleşme sağlayabildikleri kısaca üye devletlerin bu alanda ortak bir politikada uzlaşabilmelerinin ne kadar mümkün olacağı temelinde AGSP'nin geleceği değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Bu doğrultuda ilk önce güvenlik ve savunma alanındaki bütünleşme kuramları ele alınarak, güvenlik ve savunma alanındaki bütünleşme aşamaları tarihsel süreç içerisinde incelenmiştir. Bu incelemenin ardından konunun daha da anlaşılır hale gelmesi için AGSP'nin ortaya çıkışı ve gelişim süreci ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Daha sonra Anayasal Antlaşma Taslağı ve Lizbon Antlaşması ile AGSP'ye yönelik gerçekleştirilen düzenlemelere yer verilmiş ve ardından AGSP'nin örnek uygulamaları, temel sorunları, değişen dinamikler çerçevesinde AB'nin güvenlik ve savunmaya yönelik yeni girişimleri ele alınarak, AGSP'ye yönelik Lizbon Antlaşması ile yapılan düzenlemelerin AGSP'nin etkinliğini ne kadar arttırdığı, üye devletlerin bu alanda ne ölçüde ortak bir politikada hareket edebilecekleri ve AGSP'nin geleceği değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Bu çalışmanın hazırlanmasında konuyla ilgili birçok makale, kitap, dergi, antlaşma metni ve aynı zamanda elektronik ortamda yer alan kaynaklardan faydalanılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda Lizbon Antlaşması ile AGSP'ye yönelik yapılan düzenleme ve yeniliklerin, liberal hükümetlerarasıcılık kuramının varsayımlarını haklı çıkarır bir şekilde üye devletlerin güvenlik ve savunma alanındaki beliryeci konumlarını değiştirmediği ve bu alanların hükümetlerarası seviyede kalmaya devam ettiği gözlemlenmiştir. Antlaşma sonrası uluslararası alanda meydana gelen krizlere müdahale konusunda AB üye devletlerinin ortak bir politika belirleyememesi sonucunda yaşanan başarısızlıklar, Lizbon Antlaşması ile güvenlik ve savunma alanında gerçekleştirilen yenilik ve düzenlemelerin başarısızlığını, bu alanlarda bir ilerleme sağlanamadığını göstermiştir. Son dönemlerde değişen dinamikler çerçevesinde AB, güvenlik ve savunma alanında bazı girişimlerde bulunmuş fakat bu girişimler de çok yeterli olmamıştır. Kısaca yakın gelecekte AB'nin güvenlik ve savunma alanında bir bütünleşme sağlaması ve bu alanlarda üye devletler arasında ortak bir politika geliştirilmesi oldukça zor görünmektedir.

Abstract:
In this study, issues are tried to be determined by referring to assumptions of liberal intergovernmentalism theory like regulations realized in the area of European Security and Defence Policy (ESDP) via Lisbon Treaty, how much the efficiency of ESDP increased after the treaty, to what extent ESDP was successful, how much unification was established at security and defence areas amongst member states; briefly future of ESDP was tried to be evaluated on basis of what extent for member states is possible to reconcile on a common policy in this area.
	Accordingly to begin with by taking unification theories at security and defence area into consideration the unification stage at security and defence area was inspected within historical process. After this inspection in order to make the issue more clear appearance and development period of ESDP was handled with more details. Afterwards regulations realized towards ESDP via Draft Constitutional Treaty and Lisbon Treaty was mentioned and subsequently it was tried to be determined how much the efficiency of ESDP was increased by the regulations made via Lisbon Treaty, to what extent member states could act on a common policy in this area and the future of ESDP was tried to evaluated by taking new initiatives for security and defence of EU into consideration within the context of model practices, basic problems and changing dynamics of ESDP. 
	During the preparation of this study many article, book, magazine, treaty text and sources that could be found at electronic environment was benefitted about the issue.
	As a result of the study, in a legitimating way towards hypothesizes of liberal intergovernmentalism theory, regulations and improvements made specifically for ESDP via Lisbon Treaty, it has been observed that member states have not changed their determinative positions at security and defence areas and these areas have remained at intergovernmental level. The failures experienced as an outcome of not determining a common policy by EU member states for crises occurred at international area after Treaty has shown the failure of developments and regulations realized at security and defence area by Lisbon Treaty also no improvement was established in these areas. Within the frame of lately changing dynamics, EU attempted for some initiatives at security and defence areas, albeit these initiatives are also was not sufficient enough. Shortly, it seems difficult for EU to provide an unification at security and defence areas also to develop a common policy between member states in these areas in near future.