Avrupa Birliği üyelik sürecinde milliyetçilik Bulgaristan örneği
Nationalism in the European Union membership process case of Bulgaria
Yazar: SEYHAN ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Mevcut çalışmada, Avurpa Birliği (AB) üyelik sürecinde Bulgar milliyetçiliğinin gelişimi ele alınmıştır. 1990'larda geçiş süreci ve 2000'li yılların başında AB adaylık süreci dönemlerinde Bulgaristan'da milliyetçi hareketler sınırlı kalmış ve azınlıkların korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır. AB üyelik hedefinin gerçekleşmesinin ardından ise etnik temelli milliyetçi yaklaşıma dayalı aşırı sağcı hareketlerde ve söylemde yükseliş yaşanmıştır. Dahası adaylık sürecinde farklı siyasi partiler ve toplum kesimleri arasında işbirliği ve koalisyonlar dönemi yaşanmışken, üyelik sonrası süreçte yükselen milliyetçilik anlayışı siyasi hayat üzerinde etkili olmuş ve aşırıcı hareketlerin hükümet ortaklığına kadar yükselmesine imkân vermiştir. 
AB üyelik sürecinde Bulgaristan'da etnik temelli yaklaşıma dayalı milliyetçi söylem ve hareketlerin neden ve nasıl geliştiği konusu mevcut çalışmanın temel sorunsalını oluşturmuştur. Avrupalılaşmanın bilişsel boyutu ve kurumsal boyutu üzerinden yapılan incelemede Avrupalılaşmanın azınlıklara yönelik düzenlemeler ile siyasi kültür ve söylemler, siyasi partiler ve vatandaşlık düzenlemeleri çerçevesinde Bulgar milliyetçiliği üzerinde meydana getirdiği etki değerlendirilmiştir. 
Bulgar milliyetçiliğinin Avrupalılaşma süreci üzerinden kendisini yeniden ürettiği sonucuna varılmıştır. Bunu yaparken de tarihsel süreçten beri gelen etnik temelli yaklaşımını korumuş ve Avrupalılaşma mekanizmaları üzerinden günün koşullarına kendini uyarlama imkânı bulmuştur.
Anahtar kelimeler: Avrupalılaşma, Bulgar milliyetçiliği, bilişsel boyut, kurumsal boyut, siyasi parti sistemi, çift vatandaşlık, GERB

Abstract:
The stages that Bulgarian nationalism went through the European Union (EU) membership process constitute the scope of the current study. During the transition period in the 1990s and the EU candidacy process in the early 2000s, nationalist movements in Bulgaria remained limited and efforts were made to protect minorities and develop their rights. Following the EU membership, there was a rise in far-right movements and discourses based on ethnicity based nationalism. While there was cooperation in government formations and coalitions between different political parties and different segments of the society during the candidacy period, the rise of ethnic-based nationalist approach in the post-accession had an important impact on political life and enabled the extremist parties and movements to take part in the new government formations.
The main problematic of this study is the issue of why and how nationalist discourses and movements with ethnic-based approaches rose in Bulgaria during the EU membership process. The impact of Europeanization on Bulgarian nationalism in terms of regulations on minorities, political culture and discourses, political parties and citizenship has been analiysed through the cognitive and institutional dimensions.
It has been concluded that Bulgarian nationalism has reproduced itself through the Europeanization process. It has preserved its historically long-standing ethnic-based approach and has utilised from the opportunity structures in adapting itself to current conditions through Europeanization mechanisms.
Keywords: Europeanization, Bulgarian nationalism, cognitive dimension, institutional dimension, political party system, dual citizenship, GERB