Bir üniversite hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların influenza ve pnömokok aşılarına karşı bilgi, tutum ve davranışı
Knowledge, attitudes and behaviors of patients applying to the family medicine outpatient clinic of a university hospital towards influenza and pneumococcal vaccines
Yazar: RUMEYSA MURUTOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELÇUK MISTIK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN İNFLUENZA VE PNÖMOKOK AŞILARINA KARŞI BİLGİ, TUTUM VE DAVRANIŞI
ÖZET
Amaç: Bu çalışmada, 18-65 yaş aralığındaki bireylerin halk sağlığı açısından önemli bir konu olan influenza ve pnömokok aşıları hakkındaki bilgi ve tutumları değerlendirilecektir. Çalışmanın amacı, bu kişilerin bilgi düzeylerini artırmak ve aşılarla ilgili davranışlarını olumlu yönde değiştirmektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik tipteki bu çalışmanın evrenini Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine Haziran 2024- Ağustos 2024 ayları arasında başvurmuş olan 233 hasta oluşturmaktadır. Araştırmaya 152'si kadın, 81'i erkek olan toplam 233 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılar, Sosyodemografik Veri Toplama Anketi ve Aşı Tereddüdü Ölçeğini yüz yüze görüşülerek anket yöntemi ile doldurmuşlardır. Verilerin istatistiksel analizi, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 27.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular:  Katılımcıların ortalama yaşı 36,4 olup, yaş dağılımı 18 ve 64 arasında idi. Katılımcıların yaklaşık %37'si 18-29 yaş grubundadır. Katılımcıların 152'si (%65,2) kadın, 81'i (34,8) ise erkektir. Katılımcıların 145'i (%62,2) evli iken 88'i (%37,8) bekardır. Katılımcıların 173'ü (%74,2) Üniversite/yüksekokul, 40'ı (%17,2) lise, 11'i (%4,7) ortaokul ve 9'u (%3,9) ilkokul mezunudur. Katılımcıların 75'inin(%32,2) kronik hastalığı olup, 158'inin (%67,8) kronik bir hastalığı bulunmamaktadır. Katılımcıların sigara ve alkol kullanım durumlarına bakıldığında, sigara kullanan katılımcıların oranı %24 (n=56), alkol kullanan katılımcıların oranı ise %3,9 (n=9)'dur. Katılımcıların 35'inin (%15) beraber yaşadığı ailede 5 yaş altı çocuk bulunduğu, 17'sinin (%7,3) beraber yaşadığı ailede 65 yaş üstü birey olduğu, 55'inin (%23,6) beraber yaşadığı ailede kronik hastalığa sahip birey bulunduğu ve 7'sinin (%3) beraber yaşadığı ailede bağışıklığı baskılanmış birey bulunduğu görülmüştür. Aşılarla ilgili tereddüt düzeylerini değerlendirmek için Aşı Tereddüdü Ölçeği kullanılmış olup katılımcıların bu ölçekten elde ettikleri skor 34,45 (ss: 7,22) olarak bulunmuştur. Kullanılan ölçek, riskler ve güven eksikliği olarak 2 boyuttan oluşmuş olup boyutlara ait elde edilen skorlar ise sırası ile 6,18 (ss: 2,01) ve 28,27 (ss: 6,63)'dir. Eğitim durumu ile aşı tereddüdü ölçeği arasında, meslek ile güven eksikliği boyutu ve aşı tereddüdü ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Aşı yaptırma durumu ile aşı tereddüdü ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) farklılık tespit edilmiştir.
Sonuç: Morbidite ve mortalite oranları yüksek olan ve toplumda da sık görülen influenza ve pnömokok etkenlerine karşı korunmak için öncelikle tercih edilen yöntem aşılamadır. Öncelikle risk  grupları olmak üzere tüm toplumda bilgi düzeyinin yüksek olması gereken bir konudur. İnfluenza ve pnömokok kaynaklı hastalıklar sık görülen, önlenebilen hastalıklardır. Risk gruplarındaki komplikasyon ihtimallerinden dolayı özellikle aile hekimleri ve farklı branş hekimleri tarafından kronik hastalığı olup, düzenli ilaç kullanan katılımcılara bilgilendirilmenin daha fazla yapılmış olduğu görülmüştür. Risk grupları haricinde ücret karşılığı uygulanan aşılar olduğu için gelir durumu yüksek ve mesleki açıdan da iyi durumda olanların aşı yaptırma durumunun daha fazla olduğu görülmüştür. Eğitim durumu yüksek olan katılımcıların influenza ve pnömokok aşılarının faydalı ve güvenilir aşılar olduğu fikrine katılma durumu arasında pozitif bir ilişki vardır. İlkokul mezunu olan katılımcıların aşı tereddüdünün daha yüksek olduğu görülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Aile Hekimliği, Aşı Tereddüdü, İnfluenza, Pnömokok

Abstract:
KNOWLEDGE, ATTITUDES AND BEHAVIORS OF PATIENTS APPLYING TO THE FAMILY MEDICINE OUTPATIENT CLINIC OF A UNIVERSITY HOSPITAL TOWARDS INFLUENZA AND PNEUMOCOCCAL VACCINES
ABSTRACT
Aim: In this study, the knowledge and attitudes of individuals between the ages of 18-65 about influenza and pneumococcal vaccines, which is an important issue in terms of public health, will be evaluated. The aim of the study is to increase the level of knowledge of these individuals and to positively change their behaviors regarding vaccines.
MaterialsandMethods: The population for this cross-sectional, descriptive, and analytical study included 233 patients who visited the Family Medicine outpatient clinic at Erciyes University Medical Faculty Hospital between June 2024 and August 2024. A total of 233 patients participated in the study, comprising 152 women and 81 men. The Sociodemographic Data Collection Questionnaire and the Vaccine Hesitancy Scale were administered through face-to-face interviews. Statistical analysis of the data was conducted using the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 27.0.
Results:  The mean age of the participants was 36.4 years and the age distribution was between 18 and 64 years. Approximately 37% of the participants were in the 18-29 age group. Of the participants, 152 (65.2%) were female and 81 (34.8%) were male. While 145 (62.2%) of the participants were married, 88 (37.8%) were single. 173 (74.2%) of the participants graduated from university/high school, 40 (17.2%) from high school, 11 (4.7%) from middle school and 9 (3.9%) from primary school. 75 (32.2%) of the participants had a chronic disease and 158 (67.8%) did not have a chronic disease. Regarding smoking and alcohol use, 24% (n=56) of the participants smoked cigarettes and 3.9% (n=9) drank alcohol. It was observed that 35 (15%) of the participants had children under the age of 5 in the family they lived with, 17 (7.3%) had individuals over the age of 65 in the family they lived with, 55 (23.6%) had individuals with chronic diseases in the family they lived with, and 7 (3%) had immunocompromised individuals in the family they lived with. The Vaccine Hesitation Scale was used to assess the level of hesitation about vaccines, and the score obtained by the participants from this scale was 34.45 (SD: 7.22). The scale consisted of 2 dimensions: risks and lack of confidence, and the scores obtained for the dimensions were 6.18 (ss: 2.01) and 28.27 (ss: 6.63), respectively. A statistically significant difference was found between education level and vaccine hesitancy scale, and between occupation and lack of trust dimension and vaccine hesitancy scale (p<0.05). A statistically significant (p<0.05) difference was found between vaccination status and vaccine hesitancy scale.
Conclusion: Vaccination is the preferred method to protect against influenza and pneumococcal agents, which have high morbidity and mortality rates and are common in the community. It is an issue that requires a high level of knowledge in the whole society, especially in risk groups. Influenza and pneumococcal diseases are common and preventable diseases. Due to the possibility of complications in risk groups, it was observed that participants with chronic diseases and regular medication use were informed more by family physicians and different branch physicians. Except for risk groups, since vaccines are administered for a fee, it was observed that those with high income and good professional status had a higher rate of vaccination. There is a positive correlation between the agreement of participants with higher education level with the idea that influenza and pneumococcal vaccines are useful and reliable vaccines. Participants with primary school graduates were more hesitant to vaccinate.
Keywords: Family Practice, Vaccine Hesitation, Influenza, Pneumococcus