Sanat terapisi uygulamalarına dayalı psikoeğitim programının işitme engelli çocukların duygusal okuryazarlık becerilerine etkisi
The effect of psychoeducation program based on art therapy practices on emotional literacy skills of children with hearing impairment
Yazar: AYTAÇ YEŞİLKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATOŞ BULUT ATEŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İşitme engelli öğrenciler genellikle duygusal ve davranışsal zorluklarla karşılaşmaktadır. Duygu düzenlemesine odaklanan programların uygulanmasının işitme engelli öğrencilerde duygusal zeka, öz yönetim, öz farkındalık, ilişki yönetimi ve sosyal farkındalığı önemli ölçüde geliştirebileceği ileri sürülmektedir. Bu doğrultuda, yapılan araştırmada, işitme engelli öğrencilere yönelik duygu eğitiminin duygusal süreçlerindeki etkisi ele alınmıştır. Bu araştırma, araştırmacı tarafından geliştirilen Sanat Terapisi Uygulamalarına Dayalı Psikoeğitim Programı'na katılan işitme engelli çocukların sanat terapisinin duygu düzenleme becerilerine dair puanları üzerindeki etkililiğini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bunun yanında çalışma sonrasında anket oluşturularak sürece dair katılımcıların fikirleri çeşitli sorularla alınmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek ilkokul öğrencinilerinin duygusal okuryazarlık becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. 18 sorudan oluina ölçek, "Bireysel Duygusal Süreçler" ve "Toplumsal Duygusal Süreçler" isimleri verilen iki alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin Cronbach Alpha değerinin .829 olduğu görülmüştür. Ölçekten alınan yüksek puan duygusal okuryazarlığın yüksek olduğunu göstermektedir. Oluşturulan ölçeğin madde faktör yükleri ve ölçeğin güvenirlikleri istenilen düzeydedir. Araştırmanın bağımsız değişkeni ön test ve son test ölçümleri arasında sadece deney grubuna uygulanan ve araştırmacı tarafından geliştirilen 10 haftalık Sanat Terapisi Uygulamalarına Dayalı Psikoeğitim Programıdır. Araştırmanın bağımlı değişkeni ise işitme engelli çocukların duygusal okuryazarlık düzeyleridir. 
Araştırmaya katılan 7 öğrenciye yönelik duygu eğitimi verilmiş, 7 kişilik diğer öğrenci grubuna müfredat gereği sağlanan eğitim verilmiştir. Deney grubunun duygusal süreç puanlarının eğitim öncesinde ve sonrasındaki farklılıkları incelendiğinde, toplumsal duygusal süreçler ve bireysel duygusal süreç toplam puanlarının kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu sonucu elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulguların gelecekte yapılacak diğer araştırmalara ve öğrencilere yönelik uygulamalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Bu araştırmada, işitme engelli öğrencilerine yönelik duygu eğitiminin duygu süreçlerine olan etkileri incelenmiştir. Bulgular doğrultusunda, duygu eğitimi alan işitme engelli öğrencilerin duygusal süreç puanlarının eğitim almamış olan kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, duygu eğitiminin öğrencilerin duygusal süreçleri üzerinde anlamlı ve olumlu etkilerinin alabileceğini göstermektedir. Bu araştırmanın bulgularını destekleyici olarak gelecekte yapılacak araştırmalar ve öğrencilere yönelik uygulamalarda daha fazla katılımcı sayısının sağlanması, duygu eğitiminin süresi hakkında düzenlemeler yapılmasının öğrencilerin duygusal süreçlerindeki iyileşmeyi değerlendirme konusunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Duygusal süreçler, duygu düzenleme, işitme engellilik, eğitim-öğretim faaliyetler

Abstract:
Students with hearing impairment often face emotional and behavioral challenges. It is suggested that the implementation of programs focusing on emotion regulation can significantly improve emotional intelligence, self-management, self-awareness, relationship management and social awareness in hearing impaired students. In this direction, this study examined the effect of emotion training on the emotional processes of hearing-impaired students. This study aimed to determine the effectiveness of art therapy on the scores of emotion regulation skills of hearing-impaired children who participated in the Psychoeducation Program Based on Art Therapy Practices developed by the researcher. The study was conducted using quantitative research method. In addition, a questionnaire was created after the study and the opinions of the participants about the process were taken with various questions. The scale used in the study was developed to assess the emotional literacy skills of primary school students. Consisting of 18 questions, the scale consists of two sub-dimensions named "Individual Emotional Processes" and "Social Emotional Processes". The Cronbach Alpha value of the scale was found as .829. The higher score obtained from the scale indicates that emotional literacy is high. The item factor loadings of the scale and the reliability of the scale are at the desired level. The independent variable of the study was the 10-week Psychoeducation Program Based on Art Therapy Practices developed by the researcher and applied only to the experimental group between the pre-test and post-test measurements. The dependent variable of the study is the emotional literacy levels of hearing impaired children. 
Emotional training was given to 7 students participating in the study, and the other group of 7 students received the training provided by the curriculum. When the differences in the emotional process scores of the experimental group before and after the training were examined, it was concluded that the total scores of social emotional processes and individual emotional processes were higher compared to the control group. It is thought that the findings obtained in the study may contribute to other future studies and applications for students.
In this study, the effects of emotion training on the emotional processes of hearing impaired students were examined. In line with the findings, it was found that the emotional process scores of hearing-impaired students who received emotion training were significantly higher compared to the control group who did not receive emotion training. The findings of the study show that emotion training can have significant and positive effects on students' emotional processes. In support of the findings of this study, it is thought that providing more participants in future research and applications for students and making arrangements about the duration of emotional training will contribute to evaluating the improvement in students' emotional processes. 

Keywords: Emotional processes, emotion regulation, hearing disability, educational activities