İşçilerin sigarayı bırakmasında iş sağlığı hemşiresinin rolü
The role of occupational nurse for the employees' smoking cessation
Yazar: ÖZNUR SEZGİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE ERGÜN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; İşyeri = Work place

Özet:
Bu çalışma işçilerin sigarayı bırakmasında iş sağlığı hemşiresinin rolünü belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel araştırma olarak yapıldı.Araştırmanın evrenini, İstanbul'da bulunan bir ilaç fabrikasında çalışan ve sigara kullanan işçiler oluşturdu (N=180). Örnekleme, (yaş ve cinsiyete göre) tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya katılmak için gönüllü olan, 100 işçi alındı. Basit rastgele sayılar tablosu ile 50 kişi girişim ve 50 kişi de kontrol grubuna ayrıldı. Çalışmada veri toplama aracı olarak literatür bilgisi doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen anket formları Değerlendirme Anketi I ve II kullanıldı. Anketler uygulandıktan sonra girişim ve kontrol grubundaki işçilerin tükürük kotinin düzeylerine bakıldı.Verilerin istatistiki değerlendirmesinde, tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzdelik ve ortalama, standart sapma); t testi, ki-kare analizi, Mann-Whitney U testi, Mc Nemar test ve Wilcoxon Test kullanıldı.Ön değerlendirmeden 6 ay sonra yapılan son değerlendirmede sigara kullanma durumu değerlendirildiğinde kontrol grubunda 1 kişinin, girişim grubunda 13 kişinin sigarayı bıraktığı belirlendi.Girişim grubunda sigarayı bırakanlar ortalama 119.84±60.60 (median=142) gün önce bırakmıştı. Kontrol grubunda ki 1 kişi ise 21 gün önce bırakmıştı.Kontrol grubunda kullanılan sigara miktarına göre ön değerlendirme-son değerlendirme karşılaştırması yapıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Girişim grubunda ise öntest-sontest arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Sontestte 11 ve üstünde sigara içenlerin sayısı azalmıştı.Ön değerlendirmede işçilerin kotinin ortalamaları girişim grubunda 3.48 ± 0.81, kontrol grubunda 3.44 ± 0.78'idi. Gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Son değerlendirmede ise, girişim grubunun kotinin ortalaması (2.50±1.64) kontrol grubundan (3.58 ± 0.88) istatistiksel olarak anlamlı düşüktü.Araştırma iş sağlığı hemşiresi tarafından uygulanan sigara bırakma programının başarılı olduğunu gösterdi.

Abstract:
This study has been carried out to identify the role of occupational nurses with the cessation of smoking of employees through randomized controlled experimental.The scope of the study consisted of employees who work for a pharmaceutical company and are also smokers (N=180). Sampling group included 100 employee, (according to age and gender), who were volunteers and picked by randomized sampling. By the help of simple randomized figures table, 50 people were selected to intervention group and another 50 to control group. The survey forms Assessment Survey I and II, which were developed by researchers in line with collecting data and references for the study were used. After the surveys were carried out, the level of cotinin in the saliva of the employees for the intervention and control group has been examined. At the statistical analyses, descriptive statistics (number, percentage, mean); t test, ?2 test, Mann-Whitney U test, Mc Nemar test and Wilcoxon test were used. At the post test which was carried after 6 months of the pre-test, it was found out that 1 person in the control group and 13 people in the intervention group quit smoking.Those who quit smoking in the intervention group had quit 119.84±60.60 (median=142) days ago. That 1 person in the control group had quit smoking 21 days ago.At the control group, there was no a significant difference when the pre-test and post-test results, according to amount of cigarettes, were compared. As for the intervention group, there was a statistical significant difference between the pre-test and final test results. At the final test, the number of those who smoked 11 and above decreased. At the pre test, average cotinin level of the employees for the intervention group was 3.48 ± 0.81, for the control group 3.44 ± 0.78. There was no a statistical significant difference between the groups. At the final test, the average cotinin level for the intervention group (2.50±1.64) was statistically significantly lower than that of control group (3.58±0.88).The research proved that the smoking cessation intervention that has been carried out by occupational nurse has been successful.