Çocuk kütüphanelerinde derme geliştirme
Collection development of children's libraries
Yazar: ZEYNEP KALEMCİ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ANAMERİÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Gençlik edebiyatı = Youth literature ; Koleksiyon = Collection ; Koleksiyon geliştirme = Collection development ; Kütüphaneler = Libraries ; Okul kütüphaneleri = School libraries ; Türk kütüphaneciliği = Turkish librarianship ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kütüphaneleri = Children's libraries

Özet:
Bir çocuk için en uygun kitabın seçilebilmesi, çocuk kitaplarının taşıması ve taşımaması gereken niteliklerin, çocuğun yaş grubunun, ilgi alanlarının, fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarının göz önüne alınmasıyla mümkündür. Bu kapsamda çocuk kütüphanelerinin dermelerinin potansiyel kullanıcı kitlesinin çeşitliliği göz önüne alınarak ve kitapların taşıması ve taşımaması gereken niteliklere dikkat edilerek oluşturulması gereklidir.
Çalışma kapsamında, çocuk kitapları ve süreli yayınları, çocuk kütüphanelerinin potansiyel kullanıcı grupları için taşıması ve taşımaması gereken nitelikler doğrultusunda irdelenmiştir. Çalışma kapsamında incelenen bazı kaynaklar, vurgulanan niteliklere sahip olmaları nedeniyle örnek olarak seçilmiş ve fotoğraflanmıştır.
Çalışmada genel tarama modeli kullanılarak, çalışma kapsamında incelenen kaynaklar, taşıması ve taşımaması gereken nitelikleri bakımından irdelenmiştir. Niteliksel bir araştırma olan çalışmada, veriler gözlem, görüşme ve belgesel tarama tekniği ile toplanmıştır.
Çalışmada kapsamında bilgi ve görüş edinmek amacıyla, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Materyal Sağlama Şubesi, Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi, Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi ve Or-An Sevgi Yılı Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümü ziyaret edilmiştir. Ziyaret edilen kütüphanelerin dermelerinde bulunan kitap ve süreli yayınlar incelenmiş ve çalışma kapsamında vurgulanan özellikleri sebebiyle seçilmiş ve fotoğraflanmıştır. Ayrıca, Bakanlığa bağlı çocuk kütüphanelerinin ve halk kütüphanelerinin çocuk bölümlerinden en çok ödünç alınan yayınları incelemek amacıyla, Bakanlıktan son 2 yılda en çok ödünç alınan kitapların listesi alınmıştır.
Çalışmada, ülkemizdeki çocuk kütüphaneleri ve halk kütüphanelerinin çocuk bölümlerinin dermeleri için kitap ve süreli yayınların seçiminin daha etkili yapılabilmesi ve özel olarak bir çocuk için en uygun kitabın seçilebilmesi için dikkat edilmesi gereken hususlar irdelenmiştir. Çocuk edebiyatı eserlerinin türleri hakkında bilgiler verilerek ve incelemeler yapılarak, bir çocuk edebiyatı eserinin yazılması, çevrilmesi, resimlenmesi, yayınlanması, denetlenmesi gibi hususlara değinilmiştir. Bu hususlar, çocuk ve okul kütüphanelerinin ortak paydaları doğrultusunda incelenmiş,  çocuk edebiyatı eserlerinin önemi vurgulanmıştır. Ayrıca, ülkemizdeki çocuk kütüphaneleri ve halk kütüphanelerinin çocuk bölümleri için uygulanan derme seçim yöntemi irdelenerek önerilerde bulunulmuştur.
Çocuk kütüphaneleri için başarılı bir derme oluşturulması, çocuk edebiyatı eserlerinin taşıması ve taşımaması gereken özelliklerin, çocukların yaş grubu özelliklerinin, ilgi alanlarının, fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarının dikkate alınmasıyla ve seçimin yapılacağı kütüphanenin bulunduğu bölgenin sosyo-kültürel ve coğrafi-ekonomik özellikleri de göz önüne alınmasıyla mümkündür.

Abstract:
The most appropriate book for a child can be selected by taking into account the features that books should and should not have and the child's age interests and the physical and emotional needs. In this context, it is necessary for the children's libraries' collection to be created taking into account the diversity of the potential user population and paying attention to the qualities that books should and should not have.
In the scope of the study, children's books and periodicals were examined in terms of the qualities that should and should not have for children's libraries potential users. Some of the resources examined within the scope of the study are selected and photographed as examples because of their qualities.
Using the general screening model in the study, the resources within the scope of the study were examined in terms of their qualities that books should and should not have. In a qualitative research study, data were collected by observation, interview and documentary scanning technique.
In order to obtain information and opinions within the scope of the study, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Materyal Sağlama Şubesi, Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi, Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi ve Or-An Sevgi Yılı Halk Kütüphanesi's children's department were visited. The books and periodicals of thoose visited libraries collections have been examined and photographed due to their features in the scope of the study. In addition, a list of the most borrowed books from the Ministry's children's libraries and public libraries over the last 2 years has been received in order to examine.
In the study, it has been discussed that the selection of books and periodicals for children's departments of public libraries and children's libraries in our country can be made more effective and select the most appropriate book for a child in particular. Information about the types of children's literature works has been mentioned and examined and writing, translation, illustration, publication and supervision of a child's literature work have been mentioned. These aspects have been examined in the light of the common interests of children and school libraries, and the importance of children's literature works has been emphasized. In addition, suggestions have been made by examining the method of choosing a collection for the children's departments of public libraries and children's libraries in our country.
The creation of a successful collection for children's libraries is possible by taking into account the characteristics of the child's literary works, the characteristics of the children's age group, the areas of interest, their physical and emotional needs, and the socio-cultural and physical characteristics of the area in which the library is located.