1939-1950 yılları arasında devlet resim ve heykel sergileri
State painting and sculpture exhibitions of Turkey between 1939 and 1950
Yazar: SEVİL DOLMACI
Danışman: DOÇ.DR. ZEYNEP YASA YAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Batılılaşma hareketleri ile Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde başlayan sergiler, Devlet Resim Heykel Sergileri'nin süreklilik kazandığı 1939 yılına değin sürmüştür. Yaklaşık 100 yıllık bu süreçteki sergi etkinlikleri kopuk olmuş ancak sanatsal ortamı belirleyen önemli etkinlikler olarak anılmıştır. 1939 yılında Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nin açılmasıyla, devlet tarafından plastik sanatlar alanında sürekliliği sağlanan en önemli sanat etkinliği gerçekleştirilmiştir. Devlet Resim ve Heykel Sergileri, 1939 yılına kadar çalışmalannı farklı grup ve birlik etkinlikleri altında sürdüren sanatçılan bir arada toplamış ülkenin sanatsal birikimini sergilemek amacını gütmüştür. 1938-43 yılları arasında Cumhuriyet Halk Partisi'nin gerçekleştirdiği Yurt Gezileri ve 1939-50 yıllarında düzenlenen diğer sergi etkinlikleri devlet, sanat, sanatçı ilişkisinin de bir profilini sunmuştur. Devlet Resim ve Heykel Sergileri, sanat ortamındaki tüm gruptan ve bağımsız sanatçılan bir araya toplamak amacıyla 1939 yılında başlatılmıştır ve günümüzde de sürmektedir. 1933-1936 yıllannda gerçekleştirilmiş İnkılap Sergileri ile 1937-1938 yıllarında düzenlenmiş I. ve II. Birleşik Resim ve Heykel Sergileri, Devlet Resim ve Heykel Sergisi fikrini doğuran iki ön sergidir. Söz konusu sergilerden yola çıkan devlet, geniş kapsamlı ve organize olan bu yeni sergiyi yönetmeliğe bağlayarak sürdürmüştür. Devlet Resim ve Heykel Sergisi, açılışından bir yıl sonra yönetmeliğe bağlanmış ve 1946 yılına kadar yürürlükte kalmıştır. 1946 yılında Devlet Resim ve Heykel Sergisi yapılmamış yeni yönetmelik hazırlanmıştır. Yönetmeliklerde, yapıtların özgünlüğü, sergilenecek yapıt sayısı, jüri ve ödüller, eser fiyatlan, sergi duyurusu, sergi tarihleri gibi konular ele alınmış ve 1946 yönetmeliği ile bu konulara yeni düzenlemeler getirilmiştir. Devlet Resim ve Heykel Sergisi, ilk yıllarda 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına denk getirilmiş daha sonraları ise Ocak ayına alınarak bağımsız bir etkinlik haline getirilmiştir. Sergiler Ankara'da yapılmakta, sergi mekanı olarak ta Sergievi, Halkevi Salonu ve Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Salonu kullanılmaktaydı. Devlet Resim ve Heykel Sergileri ekseninde gerçekleşen eleştiri ve tartışmalar genel olarak biçimsel, içeriksel, yönetsel alanlarda sürdürülmüş, tartışmaların ana konulannı modem-klasik, içerik/biçim, eleştiri/tartışmalar, hümanizma ve milli sanat, yönetim ve yönetmelikler, jüri ve ödüller oluşturmuştur. Devlet düzenlemiş olduğu Devlet Resim ve Heykel Sergileri ile Çağdaş resim sanatının ve sanat ortamının oluşmasını hedeflemiş o yıllarda çıkardığı tartışmalarla sanat gündemi yaratarak amacına bir ölçüde ulaşmıştır.Anahtar Sözcükler Devlet Resim ve Heykel Sergileri, Yurt Gezisi ve Sergileri, Sergileme Geleneği ve Dönem Sergileri, Yönetmelikler, Sanat Tartışmalan.

Abstract:
The art exhibitions, which will be, examined in this dissertation covers almost a hundred year period starting from the late periods of the Ottoman Empire as a result of western influence, until 1939 when art exhibitions had continuity by the State Painting and Sculpture Exhibitions organized by the Republic of Turkey. Exhibitions of this hundred year period, although not continuous, are considered to be an important influence of the artistic environment of both Ottoman Empire and the Turkish Republic. The most important artistic achievement in plastic arts has started in 1939 by the opening of the first state organized State Painting and Sculpture Exhibitions, since then artistic activities continued in Turkey. Aimed to reflect Turkey's artistic background, State Painting and Sculpture Exhibitions had gathered national artists who perform activities in various groups and unities until 1939. "Country Excursions" of the "Republic's People Party" in 1938-1943 and some special exhibition organizations of 1939-1950 presents a profile of state-art-artist relation. In order to gather all groups and individual artists of Turkey, State Painting and Sculpture Exhibitions has started in 1939 and continues until today. The pioneer exhibitions for the concept of the State Painting and Sculpture Exhibitions were the "Revolution Exhibitions" of the years 1933 and 1936 and the "1st and 2nd United Paintings and Sculpture Exhibitions" of the years 1937 and 1938. The State of Turkey by following the trails of the aforementioned exhibitions has finally regulated this large scale and well-organized activity and provided its continuity. Following its first appearance, State Painting and Sculpture Exhibitions had been organized under a directorate until 1946. That year the exhibition did not take place and a new directorate was prepared. In this new directorate topics such as originality of works, number of works to be exhibited, juries and prizes, prices of works, exhibition announcements and dates etc. were regulated. In the first years, State Painting and Sculpture Exhibitions were held as a part of the organizations of the National Republic Holiday in October 29ths, and then regarded as a unique organization to be held in January. Exhibitions were organized in Ankara in various places such as "Sergievi," "Halkevi Salonu," Ankara University, Faculty of Language, History and Geography halls. As for the discussions and criticisms developed in the axis of the State Painting and Sculpture Exhibitions were in general, form, content and administration wise, but the main topics of discussion were modern/classic, style/content, criticism /discussion, humanism and national art, administration and directorates, juries and prizes. The State of Turkey, by means of State Painting and Sculpture Exhibitions, for some degree achieved its goal, to form an artistic environment for contemporary paintings and other artistic activities, and it helped to develop an artistic agenda in Turkey by its being a source for discussions and criticism. Key words: State Painting and Sculpture Exhibitions; Country Excursions and Exhibitions; Exhibition Tradition and Periodic Exhibitions; Directorates; Art Discussions in Turkey.