Yetişkin bireylerde farklı diyet uygulamalarının ağırlık kaybı ve vücut kompozisyonuna etkisi
The effect of different dietary practices on weight loss and body composition in adults
Yazar: İREM ÇİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERİL KÖSE
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Diyet = Diet ; Kilo verme = Weight loss ; Obezite = Obesity ; Vücut bileşimi = Body composition ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, hafif şişman ve obez bireylerde serbest gün uygulamasının ağırlık kaybı, vücut kompozisyonu ve antropometrik ölçümler üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Ankara ilinde özel bir beslenme danışmanlığına başvuran 18-65 yaş arası hafif şişman/obez 20 kadın ve 11 erkek birey ile gerçekleştirilmiştir. Gebe veya emziklilik döneminde olan, ağırlık kaybına engel olacak herhangi bir hastalığı bulunan, psikiyatrik hastalığı olan ve kalp pili bulunduran bireyler çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışma grubundaki 16 bireyden, 4 haftalık diyet süresince diyetisyenleri tarafından belirlenen bir günde, herhangi bir kısıtlama olmadan diyete tek günlük ara vermeleri istenmiştir ve bu gün serbest gün olarak adlandırılmıştır. Kontrol grubunu oluşturan 15 bireyden ise haftanın 7 günü boyunca diyetlerine aralıksız devam etmeleri beklenmiştir. Her iki grupta, erkekler için 1700-2500 kkal, kadınlar için 1300-2200 kkal arasında, makro besin ögesi içeriği %45-60 karbonhidrat, %10-20 protein, %20-35 yağ olan bir zayıflama diyeti uygulanmıştır. Çalışma grubundan, her bir haftanın 3. diyet gününde ve her bir haftanın sonundaki serbest günde 24 saatlik hatırlatma tekniği ile besin tüketim kaydı alınırken, kontrol grubunda ise her hafta 3. diyet gününde 24 saatlik hatırlatma tekniği ile besin tüketim kaydı alınmıştır. Vücut kompozisyonu ve bel/kalça çevresi ölçümleri, çalışmanın ilk ve son görüşmesinde araştırmacı tarafından kaydedilmiştir. Çalışma grubundaki bireylerin, %56.3'ü kadın iken, %43.7'si ise erkektir. Kontrol grubundaki bireylerin ise %73.3'ü kadın, %26.7'si erkektir. Çalışma grubundaki kadınların ağırlıklarının başlangıç (74.7±8.57 kg) ve son (73.5±8.39 kg) değerleri arasında anlamlı bir farklılık gözlenmiştir (p<0.05). Beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi (cm) ve kalça çevresi (cm) karşılaştırıldığında ise kadınlar için çalışma grubunda anlamlı bir azalma gerçekleşmiştir (p<0.05). Çalışma grubundaki erkekler için ise sadece BKİ (kg/m^2) ve bel çevresinde (cm) anlamlı bir azalma saptanmıştır (p<0.05). Kontrol grubundaki kadınlarda ise ağırlık, BKİ (kg/m^2), bel çevresi (cm), kalça çevresi (cm) ve vücut yağ kütlesi (kg) değerlerinde anlamlı bir azalma saptanmıştır (p<0.05). Hem kadınlar hem de erkekler için çalışma ve kontrol grupları arasında bir karşılaştırma yapıldığında ise ağırlık (kg), BKİ (kg/m^2), bel çevresi (cm), kalça çevresi (cm), bel/kalça oranı, vücut yağ kütlesi (kg), vücut yağ yüzdesi (%), yağsız doku kütlesi (kg), kas kütlesi (kg), toplam vücut suyu (L) parametrelerinin herhangi birinde başlangıçtaki ve sondaki değerlerde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak; uygulanan 2 farklı diyet protokolünün birbirine benzer vücut kompozisyonu değişikliği yarattığı görülmüştür. Geleneksel enerji kısıtlı diyet özellikle kadınlarda, bel ve kalça çevresi adına anlamlı farklılık yaratırken, serbest gün modelinde de kadınlarda bel ve kalça çevresi ölçümlerinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Bu nedenle serbest gün modeli, geleneksel enerji kısıtlı diyete benzer etkiler gösterdiğinden ağırlık kaybı ve yönetimi sürecinde alternatif bir model olarak görülebilir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of free-day practice on weight loss, body composition and anthropometric measurements in overweight and obese individuals. The study was carried out with 20 female and 11 male individuals aged between 18-65 years who were slightly overweight/obese, who applied to a private nutrition consultancy in Ankara. Individuals who were pregnant or lactating, had any disease that would prevent weight loss, had a psychiatric disease and had a pacemaker were excluded from the study. 16 individuals in the study group were asked to take a one-day break from the diet without any restrictions on a day determined by their dietitian during the 4-week diet, and this day was called a free-day. The 15 individuals in the control group were expected to continue their diets for 7 days a week. In both groups, a weight loss diet was applied between 1700-2500 kcal for men and 1300-2200 kcal for women, with a macronutrient content of 45-60% carbonhydrates, 10-20% protein and 20-35% fat. Food consumption was recorded with the 24-hour reminder technique on the 3rd diet day of each week and the free-day at the end of each week from the study group, while in the control group, food consumption was recorded with the 24-hour reminder technique on the 3rd diet day of each week. Body composition and waist/hip circumference measurements were recorded by the researcher at the first and last interview of the study. While 56.3% of the individuals in the study group were female, 43.7% were male. On the other hand, 73.3% of the individuals in the control group were female and 26.7% were male. A significant difference was observed between the initial (74.7±8.57 kg) and final (73.5±8.39 kg) weights of the women in the study group (p<0.05). When body mass index (BMI), waist circumference (cm) and hip circumference (cm) were compared, there was a significant decrease in the study group for women (p<0.05). For the men in the study group, a significant decrease was found only in BMI (kg/m2) and waist circumference (cm) (p<0.05). In women in the control group, there was a significant decrease in weight, BMI (kg/m2), waist circumference (cm), hip circumference (cm) and body fat mass (kg) values (p<0.05). When a comparison is made between the study and control groups for both women and men; the initial weight (kg), BMI (kg/m^2), waist circumference (cm), hip circumference (cm), waist/hip ratio, body fat mass (kg), body fat percentage (%), lean tissue mass (kg), muscle mass (kg), total body water (L) parameters were not significantly different from final values (p>0.05). In conclusion; it has been observed that 2 different diet protocols applied to individuals caused a similar body composition change. While the traditional energy-restricted diet created a significant difference in waist and hip circumferences especially in women, also a significant difference was found in the waist and hip circumferences of women in the free-day model. Therefore, the free-day model can be seen as an alternative model in the process of weight loss and it's management, as it has similar effects to the traditional energy-restricted diet.