Sivil toplum kuruluşlarının uluslararası hukuktaki rolü
The role of non-governmental organizations in international law
Yazar: SAMİR SHAKARALIYEV
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu hukuku = Public law ; Küreselleşme = Globalization ; Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Bu tez, Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK'ların) uluslararası sistemde hızla artan etkisini ve uluslararası hukuk yapımına katılımlarını incelemektedir. STK, devlet ya da devlet benzeri organların aksine özel inisiyatifle kurulan, çeşitli oluşumları içeren amorf bir terimdir. Tez, geleneksel olarak yalnızca egemen devletlerle sınırlı bir alan olan uluslararası hukuk oluşturma forumlarında 18. yüzyılın sonlarından bu tür özel grupların ortaya çıkışını inceleyerek başlamaktadır. Küreselleşmenin ortaya çıkışı, özel kuruluşların ulus ötesi ağlarda devlet yönetişimi ile karşılıklı kaygılara karşı koyma yeteneğini arttırdı. Devletlerin STK'ların ulusal hukuk kişiliğini tanıma yeteneği bazı bağlayıcı ve bağlayıcı olmayan uluslararası yasal belgelerle korunsa da, STK'ların uluslararası hukuk kişiliğine sahip olması yönünde 20. yüzyılın ilk yarısında STK faaliyetini meşrulaştırma önerileri başarısız olmuştur. Şu anda, yalnızca Kızılhaç Uluslararası Komitesi dışında, STK'ların uluslararası hukuk kişiliği yoktur ve yakın gelecekte bu kişiliğin kazanılması olası değildir. Bununla birlikte, STK'lar devletler, hükümetler arası kuruluşlar ve yargı organları ile giderek daha fazla etkileşim halindedir. Tez, STK'ların devlet temelli müzakerelere başarıyla katıldığı İkinci Dünya Savaşı sonrası seçilmiş örnekleri göz önünde bulundurarak STK'ların yerine getirdiği rolü belirlemeye çalışmaktadır. Bunun yanı sıra tezde birkaç hükümetler arası kuruluş, bölgesel örgüt ve uluslararası yargı organının kurumsal mekanizmaları ve uluslararası hukuk konularıyla ilgilenen birkaç ulusal mahkemenin uygulamaları da incelenmektedir. Bunlar, çoğunlukla uluslararası hükümet kuruluşlarının ve yargı organlarının sıklıkla STK'larla istişare sağladığını göstermektedir. Ancak, bu nihai olarak isteğe bağlıdır ve uygulamada bir STK'nın bu tür kurumlara resmi olarak katılabilme olasılığı büyük ölçüde değişmektedir. Devletler kontrolü elinde tutmakta ve aşırı partizan veya çatışmacı olabilecek STK'ları dışlamaktadır. İncelenen kurumlardan çeşitli konular ortaya çıkmaktadır. STK'ların tarafsız, şeffaf olduğu ve uzmanlık, ilgi veya özellikle ilgili uluslararası kurum tarafından ele alınan konularla ilgili olarak göz ardı edilen çıkarların temsilini sağladığı uluslararası düzeyde STK'ların katılımına giderek daha fazla izin verilmektedir. Garantili katılım hakkı olmamakla birlikte, şeffaflık ve hesap verebilirliğin değeri bakımından STK'ların uluslararası hukuk yapımına getirdikleri, gelecekte genişleyebilecek uluslararası düzeyde önemli bir rol oynadıkları anlamına gelmektedir.

Abstract:
This thesis examines the fleetly adding influence of non-governmental associations (NGOs) in the transnational system and their participation in transnational law timber. NGO is an unformed term that includes colorful conformations established by private action as opposed to state or state-suchlike bodies. The thesis begins by examining the emergence of similar special groups from the late 18th century in transnational law- making forums, a space traditionally limited only to autonomous countries. The emergence of globalization has increased the capability of private associations to fight collective enterprises with state governance in international networks. Although the capability of countries to fete the public legal personality of NGOs is defended by some list and non-binding transnational legal documents, proffers to legitimize NGO exertion in the first half of the 20th century for NGOs to have an transnational legal personality failed. Presently, NGOs have no transnational legal personality, with the exception of only the International Committee of the Red Cross, and are doubtful to win it in the near future. Still, NGOs are decreasingly interacting with countries, intergovernmental associations and judicial bodies. The thesis attempts to identify the part played by NGOs, taking into account named exemplifications after the Second World War, in which NGOs successfully shared in state- grounded accommodations. In addition, the thesis examines the institutional mechanisms of several intergovernmental associations, indigenous associations and transnational judicial bodies, and the practices of several public courts dealing with transnational law issues. These frequently indicate that transnational government associations and judicial bodies constantly consult with NGOs. Still, this is eventually voluntary, and in practice the liability of an NGO to officially share in similar institutions varies greatly. States retain control and count NGOs that may be extremely prejudiced or conflictual. Colorful issues arise from the institutions examined. Decreasingly, NGOs are allowed to share at the transnational position where NGOs are neutral, furnishing the moxie, concern or representation of interests that are particularly overlooked in relation to issues dealt with by the applicable transnational institution. While there's no guaranteed right of participation, the value of translucency and responsibility means that NGOs are bringing to transnational law timber, playing an important part at the transnational position that can expand in the future.