Zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başaçıkma tarzları ve aile sosyal desteğinin evlilik uyumlarını yordaması
Prediction of marital adjustment by ways of coping with stress and family social support in mothers of mentally retarded children
Yazar: SELİN ŞARDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUJSTAFA ÖZEKES
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile desteği = Family support ; Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Ana-çocuk sağlığı = Maternal-child health ; Anneler = Mothers ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Uyum = Adjustment ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Bu araştırma zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başaçıkma tarzları ve aile sosyal desteğinin evlilik uyumlarını yordama gücünü ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Araştırma İzmir il merkezinde zihinsel engelli çocuklara eğitim veren 11 özel ve resmi özel eğitim kurumuna devam eden 261 zihinsel engelli çocuğa sahip anne üzerinden yürütülmüştür.Araştırmada zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başaçıkma tarzları ?Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği? , aile sosyal desteği ?Aile Destek Ölçeği? ve evlilik uyumu ?Çift Uyum Ölçeği? ile belirlenmiştir. Çocukların cinsiyet ve yaşları ile annelere ilişkin bazı demografik değişkenlerle ilgili bilgiler araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir.Araştırmada zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin stresle başaçıkma tarzlarının, aile sosyal desteğinin, çocuğun cinsiyeti ve yaşının annelerin evlilik uyumlarını yordama gücünü ortaya koymak amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır.Elde edilen bulgulara göre, Aile Destek Ölçeği'nin alt boyutlarından Yakın İlişki Desteği, Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği'nin alt boyutlarından İyimser Yaklaşım ve Aile Destek Ölçeği'nin alt boyutlarından Duygusal Destek değişkenleri zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin evlilik uyumlarının anlamlı yordayıcıları olarak bulunmuştur. Annelerin evlilik uyumu puanlarındaki varyansın % 18.7'sini Yakın İlişki Desteği, % 4.4'ünü İyimser Yaklaşım, % 1.2' sini Duygusal Destek açıklamıştır. Analize giren bu üç değişkenin evlilik uyum puanlarındaki toplam varyansın % 24.3' ünü açıkladığı saptanmıştır. Çocuğun cinsiyeti ve yaşı değişkenleri ise annelerin evlilik uyumlarının anlamlı yordayıcıları olarak analize girmemişlerdir.Sonuç olarak araştırma bulguları zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin evlilik uyumlarının en önemli yordayıcısının yakın ilişki desteği olduğunu, bunu ikinci önemli yordayıcı olarak iyimser yaklaşımın ve daha sonra da duygusal destek değişkeninin izlediğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Zihinsel engelli çocuklar, anneler, stresle başaçıkma tarzları, aile sosyal desteği, evlilik uyumu.

Abstract:
This study was conducted to predict the marital adjustment of mothers of mentally retarded children by ways of coping with stress and family social support.The research was carried out on 261 mothers of mentally retarded children (86 females, 175 males) who are attending to rehabilitation centers in İzmir.In the study, mothers of mentally retarded children? ways of coping with stres, family social support and marital adjustment levels were measured by ?Ways of Coping Inventory? , ?Family Social Support Scale? and ?Dydic Adjustment Scale? respectively. The personel information about children (gender and age) and mothers was collected by using ?Personel Information Form? which was developed by the researcher.In this research, data were analyzed by multiple regression analysis.According to the findings, close relationship support, optimistic approach and emotional support variables were significant in predicting marital adjustment of mothers of mentally retarded children. It was found that close relationship support had been explained % 18.7, optimistic approach % 4.4 and emotional support % 1.2 of total variance of marital adjustment scores. Children?s gender and age variables were not significant predictors of mother?s marital adjustment.As a result, the findings of the present research show that close relationship support is the first, optimistic approach is the second and emotional support is the third important variable in predicting marital adjustment of mentally retarded children?s mothers.Keywords: Mentally retarded children, mothers, way?s of coping with stress, family social support, marital adjustment.