Türk resminde kadın sorunsalı (1908-1923)
The Question of women in the Turkish painting (1908-1923)
Yazar: SELDA ALP
Danışman: DOÇ.DR. ZEYNEP YASA YAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kadın sorunları = Women problems ; Kadınlar = Women ; Resim sanatı = Painting art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
ÖZET: II. Meşrutiyet, Türkiye'de kadın hakları ve kadının kimliğinin gelişimi açısından önemli bir döneme işaret eder. 1839 Tanzimat Fermanı ile başlatılan batılılaşma hareketleri içinde, kadının özellikle aile içindeki statüsü tartışılmaya, kadınların eğitimine ve meslek sahibi olmalarına önem verilmeye başlanmıştır. Kadınların siyasallaşma ve siyasi bilinçlerini oluşturma süreci Kurtuluş Savaşı ve sonrasında da devam etmiştir. "Türk Resminde Kadın Sorunsalı (1908-1923)" adlı çalışmamızda, II. Meşrutiyet' ten Cumhuriyet' e kadar olan sanatsal etkinlikler ve bu etkinlikler içinde kadın sanatçı ve sanatta kadın sorununa değinilmiştir. Dönemin kadın sanatçıları özel veya çeşitli okullarda yabancı dilde eğitim almış, inas Sanayi-i Nefise Mektebi' nde resim veya heykel alanında eğitimlerini sürdürmüşlerdir. Bu okuldan mezun olan sanatçılar yurtdışında çeşitli atölyelerde ve üniversitelerde kariyerlerini yükseltmişler, hoca olarak çalışmışlardır. Bu dönemin kadın sanatçıları batılılaşmanın etkisinde olan ve sanata ilgi duyan zengin, asker ve eğitimli ailelerin çocuklarıdır. Ailelerin sanata olan ilgisi saraydan başlayarak Osmanlı burjuvasizisine yayılmış, kadınlara tanınan haklar ve eğitim imkanları ile resim konularında kadına olan ilgi daha da artmıştır. II. Meşrutiyet ile birlikte kadın konulu resimlerin çoğalması ve artık kadın sanatçıların da karşımıza çıkması dönemin sanat anlayışını etkilemiştir. Bu dönemde Avrupa'daki kadın sanatçılar ile Osmanlı kadını aynı şartlarda paralel biçimde çalışmışlardır. Bu dönem kadını inas Sanayi-i Nefise Mektebi' nde ve özel atölyelerde resimlerini yapmış, sergilerde erkek sanatçılarla birlikte boy göstermiştir. Tezimizde, dönemde kazanılan ve toplumda tartışılmaya başlanan kadın haklarına ilişkin olarak, kadınlara verilen sanat eğitimi, kadın sanatçılarve sergiler, kadın sanatçıların sanatsal olarak kadına yaklaşımı ve konu olarak kullanılması gibi toplu olarak değerlendirilmeyen soru ve sorunlara değinilmiştir. Çalışmamızda kadın sanatçılar ve kadın konulu 1908-1923 yılları arasında yapılmış resimleri içeren katalog hazırlanmış ve değerlendirilmeye çalışılarak, aynı dönem Avrupa sanatçıları ile ilişkiler kurulmuştur.

Abstract:
Ill SUMMARY: The II. Constitutional Monarchy is an important period for the development women's rights and female identity in Turkey. Amongst the westernisation activities starting from the 1839 Reform, the status of women especially in the family was being discussed; and more importance was being given to the education of women and their obtaining jobs. The politization of women and their gaining a political conscience continued through and after the Independence War. Under our thesis subject "The Question of Women in the Turkish Painting (1908 -1923", the artistic activities and amongst these activities, the role of female artists and women in art from period between the II. Constitutional Monarchy to the Republic was examined. The female artists of the period were educated by either private means or various schools giving education in foreign languages, and continued their education in sculpture or painting at the Academy of Fine Arts for Women. The graduates of this school continued their careers abroad at various ateliers and universities; some worked as professors. The female artists of this period, are the children of rich, educated and military backgrounded families, which were effected by westernisation. The interest of these families to art started from the Palace to the bourgeoisie; the rights and possibilities of education given to the women increased together with the interest to women in painting. With the II. Constitutional Monarchy, the increase of paintings with female subjects and the first female artists affected the art medium of the period. European and Ottoman female artists of this period worked under similar conditions and parallel standards. The women of the period were able to paint in the Academy of Fine Arts forIV Women and private ateliers; could exhibit their works together with male artists. In our thesis, the subjects and questions, related with the women rights discussed in public and obtained, not previously examined as a whole were analysed, as the art education given to women, the female artists and exhibitions, the artistic approach of female artists to women and the use of women as subject. In our work, a catalogue was prepared of the paintings made between 1908-1923 by the female artists or having a female related subject, and while examining these, affinities were brought out with the European artists of the same period.