Nargile içimine bağlı karboksihemoglobin seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of carboxyhemoglobin levels in narghile smokers
Yazar: SEZİN OKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET BİLDİK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Karboksihemoglobin = Carboxyhemoglobin ; Karbonmonoksit zehirlenmesi = Carbon monoxide poisoning ; Nargile = Water pipe ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Tütün = Tobacco

Özet:
Nargile İçimine Bağlı Karboksihemoglobin Seviyelerinin Değerlendirilmesi
?	Giriş
Karbon monoksit (CO) zehirlenmesi; sık karşılaşılan, önlenmesi ve tedavisi mümkün olan, ihmal edildiğinde sonu ölümle sonuçlanabilen önemli bir halk sağlığı sorunudur. CO,   tüm dünyada zehirlenmeye bağlı ölümlerin önde gelen ajanıdır. Gelişmiş ülkelerde zehirlenme nedenleri daha çok yangın ve intihar iken;  ülkemizde genellikle soba, şofben, kombi gibi ısıtma sistemlerinde kullanılan yakıtlardır.
          Nargile dumanı, yüksek yoğunlukta CO, nikotin, katran ve ağır metaller içerir. Bir nargile içicisi tek bir nargile içimi süresince 0.15-1.0 litre arası duman inhale etmekte ve bu değer ortalama bir sigara içimindeki duman miktarının yaklaşık 100 katı olmaktadır.
 Çalışmanın amacı; nargile içicilerinde, nargile içimi sonrası karboksihemoglobin (COHb) değerlerini bazal COHb değerleri ile karşılaştırmak ve  ortaya çıkan semptomları belirleyerek elde edilen sonuçlarla nargilenin potansiyel CO zehirlenmesi kaynağı olup olmadığını ortaya koyabilmektir. 
?	Gereç ve Yöntem
           Çalışma Ankara?da Çankaya ilçesinde Bahçelievler semtinde bulunan ve Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi (GÜTF) çevresindeki bir nargile kafede Aralık 2012- Ocak 2013 tarihleri arasında yapıldı. Çalışma ?prospektif kesitsel? bir çalışma olarak planlandı. Gönüllülerden nargile içiminin 1. saatinde venöz kan gazı örneği alındı.  Nargile içimi sonrası semptomların sorgulandı. Kan gazı örneğinden COHb, pH ve laktat değerleri çalışıldı. Aynı zamanda vital bulgulara da bakıldı. Çalışmaya alınan gönüllülerden, nargile içimi üzerinden en az 24 saat geçtikten sonra ve son 6 saat içinde sigara içmemiş olmak kaydı iletekrar venöz kan gazı alındı. 24 saat sonra alınan kandaki COHb, pH ve laktat değerleri ile vital bulguları, nargile içimi sonrasındaki değerler ile karşılaştırıldı.
?	Bulgular
           Çalışmaya 45 gönüllü katıldı. Sigara içen 24 kişi, içmeyen 21 kişi mevcuttu. Gönüllülerin nargile sonrası ve bazal venöz kan gazı değerleri karşılaştırıldığında nargile içimine bağlı COHb seviyeleri istatistiksel anlamlı yüksek bulundu. Aynı zamanda sistolik kan basıncı ve nabız değerlerindeki nargile içim sonrası yükseklik de istatistiksel olarak anlamlıydı. Sigara içen gönüllü grubunda, nargile içimi sonrası COHb değerleri içmeyen gruba göre anlamlı yüksek bulundu.  
?	Sonuç
Nergile içimi COHb seviyelerinde belirgin yükselmeye neden olmaktadır. Bu yükseklik sigara içen bireylerde daha belirgindir. 
Anahatar Kelimeler: Nargile, karbonmonoksit zehirlenmesi

Abstract:
Introduction
Carbon monoxide (CO) poisoning, which can be treated and avoided, is a major public health problem. CO can lead to death when neglected and it is responsible for a significant percentage of poisoning deaths all over the world. CO poisoning primarily results from fires and suicide attempts in developed countries, whereas in Turkey fossil-fuels used for heating systems such as stoves and central heating boilers are main causes of CO poisoning. 
Narghile smoke contains significant amounts of CO, nicotine, tar and heavy metals. A narghile smoker inhales 0.15-1 liter of smoke during a single smoking session and this is 100-fold higher than the amount of smoke inhaled from one cigarette.
The aim of this study is to compare the basal carboxyhemoglobin (COHb) levels and post-narghile smoking COHb levels. We also aim to determine whether narghile smoking is a potential cause of CO poisoning by identifying the symptoms associated with it. 
Materials and Methods
The study was conducted at a narghile café around the Hospital of Gazi University, Faculty of Medicine, between December 2012 and January 2013. This is a cross- sectional prospective study. Blood samples were taken on the 1st hour of a narghile smoking session for venous blood gas testing. COHb, lactate and pH levels were studied. The potential symptoms were questioned after narghile smoking. Vital signs were recorded. The second venous blood samples were taken from the volunteers at least 24 hours after narghile smoking. The volunteers were asked not to smoke cigarettes for at least 6 hours. The same parameters were studied again with these samples. COHb, blood pH and lactate levels in venous blood gas and vital signs on the 1st hour of narghile smoking was compared with those determined 24 hours after smoking. 
Results
45 volunteers participated in the study. 24 of them were cigarette smokers and 21 were not. The COHb levels of volunteers after narghile smoking were significantly higher than their basal COHb levels. Systolic blood pressures and pulse rates were also significantly higher after narghile smoking. COHb levels of the cigarette smokers after narghile smoking were significantly higher than the levels of non-cigarette smokers.
Conclusion
Narghile smoking causes significantly increased COHb levels. This increase is higher than that found in cigarette smokers.
Keywords: Narghile, carbon monoxide poisoning