Yaşlı nüfusun aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi ilişkisi, Sinop ili örneği
The relationship between the activity level of the elderly population and the quality of life, Sinop case
Yazar: NEŞE KÖSE GÖRGÜLÜ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Aktif yaşlanma = Active ageing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Yerinde yaşlanma = Aging in place

Özet:
"Yaşlı Nüfusun Aktivite Düzeyi ve Yaşam Kalitesi İlişkisi, Sinop İli Örneği" başlıklı bu çalışmanın konusu yaşlı yaşam kalitesinde aktivite biçimlerinin ve düzeyinin etkisini kentsel ve kırsal ölçekte belirlemek, bu doğrultudaki eksikleri saptayarak yapıcı önlemler alınmasını sağlamaktır.
Teknoloji ve geriatri bilimindeki ilerlemeler, kentsel ve kırsal yaşam kalitesindeki artış, koruyucu hekimliğin yaygınlaşması gibi gelişmeler günümüzde ölüm oranlarının azalmasına ve yaşlı nüfusunun, nüfus ortalaması içerisinde çoğalmasına yol açmıştır. Bu bağlamda yaşlılar için dikkate alınması gereken konular öncelik kazanmıştır.
Birinci bölümde çalışmanın literatür özeti, problem tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, hipotezi, kabulleri, sınırları ve tezin önemi ele alınmıştır.
Yaşlılık tanımı, yaşlanma süreci, gerontoloji kavramı, gerontolojinin türleri, biyolojik sosyal ve psikolojik yaşlılık kuramları ikinci bölümde incelenmiş; bu kuramlar içinden Aktivite Kuramı derinlemesine analiz edilmiştir. Daha sonra yaşlılık göstergeleri incelenerek dünyada ve ülkemizdeki demografik değişimler nitel verilerle gösterilmiştir. Sonrasında ise dünyada ve ülkemizdeki kırsal-kentsel nüfus değişimleri ve bu alanlardaki yaşlılık oranları ortaya koyulmuştur.
Çalışmanın üçüncü bölümünde yaşam kalitesi kavramı, bu kavramın kısaca tarihsel gelişimi, yaşam kalitesi göstergeleri, yaşlılıkta yaşam kalitesinin belirleyicileri tartışılmıştır.
Yaşlanma süreci ile ilgili fizyolojik, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve çevresel sorunlar ortaya konarak, yaşlılık sorunlarına getirilen çözüm önerileri (başarılı yaşlanma, yerinde yaşlanma, sağlıklı ve aktif yaşlanma, DSÖ Yaşlı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı) dördüncü bölümde incelenmiştir.
Beşinci bölümde öncelikle Türkiye'deki yaşlı yığılma haritalarının çakıştırılması ile çalışma alanı Sinop olarak belirlenmiştir. Daha sonra yaşlı yaşam kalitesini belirleyen ölçütler tekrar edilme ve aktivite ile bağlantılı olma düzeyine göre oluşturulmuştur. 
Sinop'taki farklı tipolojiye sahip yerleşimlerde (kırsal-kentsel) aktivitenin yaşlıların yaşam kalitesindeki rolü, yaşam kalitesi ölçütleri ile ilişkisi karşılaştırmalı bulgularla ise altıncı bölümde değerlendirilmiştir.
Sonuç bölümü olan yedinci bölümde ise aktivitenin yaşlı yaşam kalitesindeki önemi, Türkiye'de yaşlı yaşam kalitesinin arttırılması adına aktivite ile bağlantılı kırsal ve kentsel bölgelerde yapılması gereken çözüm önerileri tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, yaşam kalitesi, aktif yaşlanma, yerinde yaşlanma, kırsal ve kentsel yaşlanma.

Abstract:
The purpose of this study, titled " The Relationship Between The Activity Level of The Elderly Population and The Quality of Life (QOL), Sinop Case" is to determine the effect of activity types and levels on the QOL of the elderly in both urban and rural scales, to identify deficiencies in this area, and to take corrective action.
Advances in technology and geriatrics, improved urban and rural living quality, and the development of preventative medicine have resulted in lower mortality rates and a proportional increase in the senior population. So, concerns for the elderly have risen to the top of the priority list.
The study's literature review, problem definition, purpose, scope, technique, hypothesis, assumptions, study limitations, and the importance of the thesis are all discussed in the first chapter.
The second chapter covers the definition of aging, the aging process, the idea of gerontology, types of gerontology, biological, social, and psychological theories of aging; among these theories, the Activity Theory has been deeply investigated. Following that, aging indicators were analyzed, and qualitative data was used to highlight demographic trends throughout the world and in Turkey. Following that, the world's and Turkey's rural-urban population shifts, as well as the old age rates in these locations, are revealed.
The concept of QOL, its historical evolution, QOL indicators, and determinants of QOL for elderly population are explored in the third chapter.
In the fourth chapter, physiological, sociological, psychological, economic, and environmental problems associated with aging are disclosed, as well as possible solutions to aging problems (successful aging, aging in place, healthy and active aging, and the WHO Age Friendly Cities and Communities Network).
The study region was identified as Sinop in the sixth chapter as a preliminary step by overlaying agglomeration maps in Turkey. Then, based on the level of repetition and association with activity, criteria for measuring the elderly's QOL were developed.
In the sixth chapter, comparative findings are used for examining the function of activity in the QOL of the elderly in settlements with different typologies (rural-urban) in Sinop and its link with QOL indicators.
 In the seventh chapter, which is the conclusion and evaluation part, the importance of the activity and the solution recommendations that should be made in rural and urban areas related to the activity are discussed in order to improve the QOL for the elderly in Turkey.
Keywords: Aging, quality of life, life satisfaction, ageing in place, rural and urban aging.