Feminist sosyal hizmet perspektifinden fiziksel engelli kadınların annelik deneyimleri
The motherhood experiences of physcially disabled women from the perspective of feminist social work
Yazar: DİLARA KESER
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN AYKARA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Anne deneyimi = Maternal experience ; Annelik = Motherhood ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Görme engelliler = Visually impaired ; Postmodern feminizm = Postmodern feminism ; Sosyal hizmetler = Social services ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Araştırmanın amacı, fiziksel engelli kadınların annelik deneyimlerinin keşfedilmesidir. Araştırma, Şubat 2021-Aralık 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen bu araştırmada, feminist metodoloji temel alınmıştır. Araştırmanın öznelerine kriter örnekleme ve kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Araştırmanın öznelerini 0-18 yaş arası çocuğa sahip olan fiziksel engelli (ortopedik, görme ve işitme) kadınlar oluşturmaktadır. Araştırma, ortopedik engelli 6 kadın, görme engelli 7 kadın, işitme ve konuşma engelli 8 kadın olmak üzere toplam 21 kadının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın öznelerinden yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanan veriler, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Verilerin analiz edilmesinde NVIVO 12+ nitel veri analizi yazılımı kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, anne olan fiziksel engelli kadınlar sağlamcı bir toplumda engelli olmaktan ve ataerkil bir toplumda kadın olmaktan kaynaklanan baskıları kesişimsel bir şekilde deneyimlemektedirler. Annelik sürecinde fiziksel engelli kadınlar doğum bakım hizmetlerinin erişilebilir şekilde sunulmaması, kamusal alanların engelli kadınların gereksinimlerine göre düzenlenmemiş olması, bebek bakım ekipmanlarının evrensel tasarım ilkesine göre tasarlanmaması sebebiyle annelik pratiklerini gerçekleştirirken güçlükler yaşamaktadırlar. Öte yandan engelli kadın olarak annelik rolü yeterliliği üzerinden toplumsal baskılarla karşılaşmaktadırlar.  Süreç içerisinde kadınların karşı karşıya kaldıkları baskıların ortadan kaldırılabilmesi için gerekli olan sosyal politikalar ve sosyal hizmetler yetersiz kalmakta, kadınlar kendi baş etme stratejileri ile güçlenmeye çabalamaktadırlar. Dayanışma, kadınların yaşadıkları güçlüklerle baş edebilmeleri ve öznel annelik deneyimlerini inşa edebilmeleri için önemli bir pratik olmaktadır. Araştırma, anne olan engelli kadınların güçlenmelerine katkı sağlayacak olan sosyal politikalar ve sosyal hizmetlere yönelik olarak feminist sosyal hizmet odağında önerilerle sonlandırılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to explore the motherhood experiences of women with physically disabilities. The research was carried out between February 2021 and December 2022. In this research, which was carried out with the qualitative research method, the feminist methodology was taken as the basis. The subjects of the research were reached by criterion sampling and snowball sampling. The subjects of the research are women with physically disabilities (orthopedically, visually and hearing) who have children between the ages of 0-18. The research was carried out with the participation of a total of 21 women, including 6 women with orthopedic disabilities, 7 women with visual disabilities, and 8 women with hearing and speech disabilities. The data collected through semi-structured in-depth interviews from the subjects of the research were analyzed with descriptive analysis. NVIVO 12+ qualitative data analysis software was used to analyze the data.
According to the research findings, physically disabled women who are mothers experience the pressures arising from being disabled in a robust society and being a woman in a patriarchal society in an intersectional way. In the maternity process, women with physically disabilities face difficulties while performing their birth practices due to the fact that maternity care services are not provided in an accessible way, public spaces are not arranged according to the needs of women with disabilities and baby care equipment is not designed according to the universal design principle. On the other hand, women which disabled mother, face social pressures over their motherhood role adequacy. In the process, the social policies and social services necessary to eliminate the oppression faced by women are insufficient, and women are trying to become stronger with their own coping strategies. Solidarity is an important pratical for women to cope with their difficulties and build their subjective experiences of motherhood. The research was concluded with suggestions in the focus of feminist social work for social policies and social services that will contribute to the empowerment of women with disabilities who are mothers.