Duisburg Nachlass Refleksiyonları'nın Kant'ın felsefesi çerçevesinde tahlili
An analysis of the Duisburg Nachlass Reflexions within the framework of Kant's philosophy
Yazar: TURAL ABBASOV
Danışman: PROF. DR. IŞIL BAYAR BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Kant`ın düşünsel gelişiminin Saf Aklın Eleştirisi'nin yayınlanmasından önceki evresi, onun entelektüel biyografisinde on bir yıllık süreci kapsayan bir dönem olan "Sessiz Yıllar" olarak nitelendirilmiştir. Kant`ın düşünsel gelişiminin izini sürmemiz açısından onun bu dönemde çeşitli konular üzerine yazdığı "Refleksiyonlar" ("Reflexionen") şeklinde adlandırılan yazılarına bakmak büyük önem taşır.  Belirtilen notların en önemli hususlarından biri,  Kant`ın bu refleksiyonları eleştiri öncesi dönemde kaleme alışı ve böylece eleştiri öncesi döneme ait metafizik öğelerin refleksiyonlarda içerilmesidir. Diğer taraftan, Kant`ın Duisburg Nachlass refleksiyonlarında empirik bilginin temellendirilmesine yönelik çabaları ve bu doğrultuda ortaya koyduğu felsefi  tavır, ister – istemez onu belli bir bağlamda eleştirel düşünce dediğimiz çerçeveye yaklaştırmaktadır. Bu doğrultuda sessiz yıllar döneminde ortaya çıkan "Refleksiyonlar"ı Saf Aklın Eleştirisi bağlamında mı yoksa Kant'ın eski metafizik çalışmalarında yarım bıraktığı problemlere, (yine eski metafizik sisteminin temel ilkelerini yeni felsefi çerçevede tekrar ele alıp) bir çözüm olarak mı sunduğu tezin tartışma konusudur. Refleksiyonların bu çifte yönlü yorumu, Kant`ın "Sessiz Yıllar" döneminde yazdığı Duisburg Nachlass refleksiyonlarıyla Kant'ın hem eleştiri öncesi hem de eleştiri dönemini içeren felsefesi arasındaki bağın nasıl kurulacağına/kurulması gerektiğine dair sorunları gündeme getirmektedir. Bu sebepten dolayı tezin merkezi problemi ve amacı, Duisburg Nachlass`ın, Kant'ın felsefesi çerçevesinde geriye (eleştiri öncesi istikameti temel alarak) ve ileriye dönük (eleştirel düşünceye yönelik istikameti temel alarak) incelenmesinin mümkünlüğü üzerinedir. 
Duisburg Nachlass refleksiyonlarını eleştiri istikametinde (ileriye dönük) okuyan yorumcuların temel iddiası, Kant`ın bu refleksiyonlarda kategorilerin (transandantal) dedüksiyonunun ilk taslağını ortaya koymasıdır; çünkü refleksiyonları eleştiri istikametinde değerlendiren yorumculara göre Kant, burada anlama yetisinin kavramlarını imgelem yetisinin aracılığı olmadan tam algıdan türetmektedir (Adickes, 1897; Haering, 1910; Carl, 1989b; Brandt, 1991; Klemme, 1996; Hinsch, Mohr, 1994;) 
Duisburg Nachlass`ı eleştiri öncesi – geriye dönük okumayı tercih eden yorumsal yaklaşımın esas temsilcisi olan Laywine ise, refleksiyonlarda yer alan eleştiri öncesi öğelerin felsefi işlevine dikkat çekerek eleştiri istikametinde okuma şeklinin refleksiyonlar için en uygun yorum olmadığını iddia etmektedir. Laywine göre bizim, refleksiyonları empirik bilginin koşullarının belirlenimi çerçevesinde değerlendirmemizle beraber, Kant`ın eleştiri öncesine ait felsefi dünya görüşünü göz önünde bulundurmamız şarttır; bu sebeple o, Duisburg Nachlass'ı Kant`ın 1750`lerin ortasına kadar giden metafizik düşüncelerinin çerçevesinde ele almaktadır (Laywine, 2020:). 
Sonuç olarak ele alınan çalışmada, Kant`ın Saf Aklın Eleştirisi`nde "Kategorilerin Dedüksiyon"u kısmına ilişkin "gerekçelendirme/haklılaştırma" problemi temel ölçüt olarak ele alınarak, Duisburg Nachlass refleksiyonlarının her iki iddianın (kategorilerin dedüksiyonu ve eleştiri öncesi metafizik sistemin çerçevesinde değerlendirmelere yönelik) yorumsal çerçevede kabul edilirliğinin mümkünlüğü tartışılmıştır. Duisburg Nachlass refleksiyonlarının, Saf Aklın Eleştirisi'ne ait olan olan "Transandantal Analitik" kısmının sadece ilk modeli olarak ele alınmakla beraber, tam anlamıyla/doğrudan geriye yönelik okuma çerçevesinde incelenmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Fakat bununla beraber, Carl`ın örneğinde eleştirel düşünce çerçevesinde Duisburg Nachlass`ın nesnel ve öznel dedüksiyonun taslağı bağlamında ele alınacağı düşüncesi kabul edilmemiştir. Çünkü "Ben"in bir model olarak nesnelerin belirlenimindeki kavramsal rolü, kategorilerin nesnel geçerliliğini gerekçelendirmenin/ispatlamanın zorunluluğunu ve önemini açıklamadığı kanaatine varılmıştır. Böylece Duisburg Nachlass refleksiyonlarında Kant`ın, Saf Aklın Eleştirisi'nin "Kategorilerin Dedüksiyon"u kısmında ifade ettiği düşüncenin öznel koşulları olan kategorilerin nesnel geçerliliğinin (tecrübenin nesnel koşulları bağlamında, A 89/B122) ispat edilmesi gerektiği tespitine varmadığı düşüncesi ortaya konulmuştur. Belirtilenlerden yola çıkılarak, kategorilerin nesnel geçerliliği  ispatlanmadığı/gerekçelenmediği sürece Kant`ın Saf Aklın Eleştirisi`nde vurguladığı gibi onların sadece fanteziden (ein bloßes Hirngespinst) (B124)  başka bir şey olmadığı sonucuna her zaman varabilmenin mümkünlüğü kanaatine gelinmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ekspozisyon, tam algı,  düşünen özne,  Tanrı, nesne.

Abstract:
The phase of Kant`s intellectual development before the Critique of Pure Reason is characterised in his intellectual biography as the "Silent Years", a period of eleven years. In order to trace Kant's intellectual development, the "Reflections" ("Reflexionen") he wrote on various themes are of great importance for understanding and interpreting Kant's philosophical development. One of the most significant aspects of these reflections is that Kant wrote these reflections in the pre-critical period and consequently, the metaphysical factors of the pre-critical period are included in the reflections. On the other hand, Kant's endeavor to explicate the conditions of possibility of the empirical knowledge in the Duisburg Nachlass and thus, his philosophical approach in this direction inevitably brings him closer to the framework of what we can define as the "critical thought" in a certain context. In this respect, emerges the object  of this study as follows: Does Kant, with these Reflections, present the first model of the main ideas of the "Transcendental Analytic" within the framework of the Critique of Pure Reason, or does he rather suggest a solution to philosophical problems left uncompleted by Kant in his earlier metaphysical works (again by reassessing the main principles of the earlier metaphysical system through a new philosophical perspective). This two-sided interpretation of the reflections raises the problem of how the relation between the reflections of the Duisburg Nachlass, written in the "Silent Years", and Kant's philosophy, which includes both the characteristics of the pre-critical and the critical periods, can/should be established. The problem and aim of the dissertation is therefore the possibility of analyzing the Duisburg Nachlass a backward – looking way (on the basis of the pre-critical direction) and a forward – looking way (on the basis of the direction towards critical system) within the framework of Kant's philosophy.
The main claim of the interpreters, who read the Duisburg Nachlass in the light of Kant's critical philosophy (a forward – looking way), is that in these reflections Kant presents the draft of the (transcendental) deduction of the categories. For, according to commentators who read the reflections in the course of the Critique, Kant here derives the concepts of the understanding from the apperception without the mediation of the faculty of imagination (Adickes, 1897; Haering, 1910; Carl, 1989b; Brandt, 1991; Klemme, 1996; Hinsch, Mohr, 1994). 
Laywine, who is the main representative of the interpretative approach that advocates a pre-critical – (a backward – looking way) reading of the Duisburg Nachlass, draws attention the philosophical role of the pre-critical metaphysical commitments in the reflections and claims that a reading in the context of the critical philosophy of Kant is not the most appropriate interpretation for these reflections. According to Laywine, it is crucial to consider pre-critical metaphysical commitments in conjunction with our assessment of the reflections within the framework of the determination of the conditions of empirical knowledge; for this reason, Laywine analyzes the Duisburg Nachlass in the frame of Kant's early metaphysical system (early cosmology) going back to the mid – 1750s (Laywine, 2020).
As a conclusion, in this study, taking the problem of "justification" regarding the "Deduction of the Categories" section of Kant's Critique of Pure Reason as the main criterion, the possibility of both claims to evaluate the Duisburg Nachlass reflections within the interpretive framework of the deduction of the categories and the pre-critical metaphysical perspective has been discussed. It is concluded that the Duisburg Nachlass reflections are only the first model of the section of the "Transcendental Analytic" of the Critique of Pure Reason and cannot be analyzed in the frame of direct a backward - looking way. At the same time, however, Carl's interpretative approach, the idea that the Duisburg Nachlass should be analysed as the draft of the objective and subjective deductions of the categories, is not accepted. Because the conceptual role of the "I" as a model in the determination of objects does not explain the necessity and importance of justification of the objective validity of the categories. Hence, in the reflections of the Duisburg Nachlass, the essential criterion that is formulated by Kant in the "Deduction of the Categories" section of the Critique of Pure Reason (that the objective validity of the categories, which are the subjective conditions of thought must be proved A89/B122) has not been yet determined. Based on the aforementioned, it is argued that as long as the objective validity of the categories is not proved/justified, it is always probable to arrive at the conclusion that categories are nothing more than a mere fantasy/phantom of the brain (ein bloßes Hirngespinst) (B124) as Kant emphasizes in the Critique of Pure Reason.

Keywords: Exposition, apperception, thinking subject, god, object.