Erken Cumhuriyet Dönemi'ndeki arkeolojik koleksiyonların müzelere etkisi
Effects of archaeological collection on museums in the Single-Party Period of Republic of Turkey
Yazar: ZEYNEP TOY
Danışman: ÖĞR. GÖR. BURÇAK MADRAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Koleksiyon = Collection ; Müzeler = Museums

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'deki Erken Cumhuriyet Dönemi'nde inşa edilen kültür politikaları ve arkeoloji müzeleri incelenmiştir. Türkiye'de ulus-devlet modeli üzerinden uygulanan kültür politikalarının müzeler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi'ndeki kültür politikalarının daha sağlam analiz etmek için Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde kurulmaya başlanan kültür politikaları ve müzeler incelenmiş, cumhuriyet dönemi ile karşılaştırılmıştır.Erken Cumhuriyet Dönemi müzecilik faaliyetleri, arkeoloji disiplini ile eşgüdümlü bir şekilde başlamıştır. Ulus-devlet yapılanmasıyla oluşturulan Türkiye Cumhuriyeti kültür politikalarında belirli unsurlar üzerinden müzeler şekillendirilmiştir. Erken Cumhuriyet Dönemi'nde batılılaşma hareketine ek olarak milli unsurlarla şekillenen müzeler, arkeoloji kazılarıyla da birçok eser kazanmıştır. Türk kimliğinin şekillenmesinde kültürel olarak müzelerin de katkısı olmuştur. O dönemde oluşturulan Türk Tarih Tezi kapsamında Hitit Uygarlığı ile Türk kimliği arasında bağlantı kurmaya çalışılmıştır. 1933-1950 yılları arasında Türk Tarih Kurumu'nun yapmış olduğu milli kazılar, özellikle bu uygarlığın eserlerini bulmak üzere yapılmıştır. Öyle ki, milli kazılar sayesinde Anadolu'nun birçok yerinde müzeler kurulmuştur. Erken Cumhuriyet Dönemi'ndeki müzecilik çalışmaları, devlet bünyesindeki kurulan üniversiteler, bakanlıklar ve hatta o dönemde kurulan Türk Tarih Kurumu ile eşgüdümlü yürütülmüştür. Tüm bu kurumların müzecilik ile olan bağlantıları açıklanmıştır.Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet Dönemi'nde belli bir plana göre yapılan milli kazıların, kurulan arkeoloji müzelerinin ve koleksiyonlarının gelişimine dikkat çekilmiştir. O dönemde müzeler, belli bir ideolojinin gölgesinde kurulsa da bugün Türkiye'deki birçok arkeoloji müzesinin kurulmasına temel olmuştur.Anahtar Kelimeler:Ulus-Devlet, Erken Cumhuriyet Dönemi, Milli Kazılar, Arkeoloji Müzeleri, Halkevleri, Türk Kimliği, Hitit (Eti) Uygarlığı

Abstract:
Culture policies and archeology museums in the single-party period of the Republic of Turkey were analyzed. Museums, which were affected by culture policies applied in terms of Turkish nation-state model, were studied. In consideration of a solid analyze of culture policies in the single-party period, culture policies and museums formed in the last period of Ottoman Empire were examined, and compared with the republican period.Museology activities of the single-state party period began in coordination with archeology discipline. Museums were shaped within culture policies of Republic of Turkey constituted by the nation-state formations. In addition to the movement of westernization in the single-party period, museums shaped by national constituents gained many works through archeological excavations. Museums had also cultural contribution to the formation of Turkish identity. Within the Turkish Historical Thesis formed in that period, a connection between Hittites and Turkish identity was constituted. Excavations between 1933 and 1950 were operated by Turkish Historical Society in order to find especially works of this civilization. It is such that, museums were founded in various places around Anatolia by means of national excavations. Museology activities in the single-party period were operated in coordination with state universities, ministries, and even Turkish Historical Society founded in that period. The connection between all these foundations and museology were explained.In this work, the developments of national excavations in accordance with a certain plan, founded archeology museums and collections in the single-party period were highlighted. Although museums were founded in that period under the influence of a certain ideology, they have become essential for the foundation of many archeology museums today.Keywords: Nation-state, the Single-party period of the Republic of Turkey, National Excavations, Archeology Museums, Halkevleri, Turkish Identity, Hittites