Kültür ve mekân etkileşiminin Ilgın örneği üzerinden incelenmesi
Investigation of culture and place interaction on the Ilgın Region
Yazar: MÜCELLA DEĞERLİ
Danışman: PROF. DR. DİCLE AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kültür = Culture

Özet:
Kültür, toplumların kendilerine özgü olan yaşam biçimi ve düşüncelerini yansıtmaktadır.  Belli bir kültüre ait olan toplum, gittiği yere de kültürünü beraberinde götürerek kendisinden izleri aktarmaktadır. Bu aktarım, gündelik yaşamda, aile strüktüründe, gelenek ve göreneklerinde yani kültüre ait her bileşende okunduğu gibi yaşadıkları mekânlarda da okunabilmektedir.  Kültür ve mekân etkileşiminin aynı yerleşimde yaşayan farklı etnik gruplarda mekâna nasıl yansıdığının araştırılması, bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Bu kapsamda geçmişten günümüze birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Ilgın'daki farklı etnik kökenler araştırılarak bunlardan Bala Mahallesi, Çingene Mahallesi ve Göçmen Mahalleleri ele alınmış, konut formunu etkileyen kültürel faktörlerin farklı etnik kökenler üzerinden Ilgındaki kültürel oluşumlar incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada gözlem ve görüşmeler yoluyla kültüre dayalı veriler elde edilmiş, yaşanılan mekânlar ve kullanımları teknik çizim ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Yapılan çalışmalar ve analizler sonucunda, farklı kültürel kökenlere sahip ancak bir arada yaşayan insanların, bu kültürel farklılıkları iç mekândan başlayarak mahalle ölçeğine kadar yansıttıkları tespit edilmiştir. Konutların mekânsal organizasyonlarında benzerlikler olsa da kültürel anlamda geniş aile yapısının üç örnekte de devam ettiği, konutların üst katlarının aile büyükleri tarafından kullanıldığı, konutlarda sofa oluşumunun Bala ve Çingenelerde olduğu, Göçmenlerde ise odaların işlevsel olarak birbirinden farklılaşmaması nedeniyle bulunmadığı, ailede evli erkek çocuk sayısı arttıkça konut dış mekânına ekler yapıldığı, geçim kaynaklarının mesken eklerinin niteliklerini değiştirdiği, konut bahçelerinin, balkon ve terasların yoğun şekilde kullanıldığı, kamusal alanların da özel mekân olarak toplu eylemlerinde kullanıldığı belirlenmiştir. Kültürel farklılıkların konutta ve mahalle ölçeğinde yansımasının olduğu mahalle oluşumundaki görülmeyen sınırlar ve konutların sokakla oluşturduğu yüzeyler ile anlaşılmıştır. Bu anlamda kültür mekânı şekillendiren önemli bir girdi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Culture is the mirror of a society and reflects the societies' own way of life and thoughts.  The society, which belongs to a certain culture, carries its culture with it to its destination and carries traces from itself in other regions. This transfer event, can be read at family structure, traditions and customs in other words, in every component of the culture, as well as the place they live.  The purpose of this study is investigation of how the interaction of culture and place is reflected to place in different ethnic groups living in the same settlement.

In this context, different ethnic origins in Ilgın, which has hosted many civilizations from past to present, some of them are Bala, Gipsy and Migrant Neighborhoods have been investigated. Cultural factors affecting housing form from different ethnic backgrounds tried to be examined. In this study, culture based data were obtained through observations and interviews and living place and usage types are documented with technical drawings and photographs. As a result of the studies and analysis, it was found that people with different cultural backgrounds and living together, reflect these cultural differences from the interior to the scale of the neighborhood. Although there are similarities in the spatial organization of the houses, it is observed that the broad family structure continues in all three examples. For the Gipsy and Bala culture, the upper floors of the houses are used by family elders, formation of sofa in houses has been identified. For Migrant families, there is not functional separation and specialization of rooms, as the number of married boys in the family increases, additions are made to the outdoor place of house. And also it has been seen that livelihood dwelling additions change the qualities and intensive use of residential gardens, balconies and terraces and also public place are also used as private place in collective actions. It was understood that where the cultural differences were reflected in the housing and neighborhood scale and the surfaces created by the houses through the street by the invisible boundaries in the neighborhood formation. In this sense, culture is an important input that shapes the place.