Mehmet B. Çerkes'in Kitabu Baytarname tercümesi (60b-109a, giriş - metin - dizin)
The translation of Kitabu Baytarname by Mehmet B. Çerkes (60b- 109a, prologue - text - index)
Yazar: MUSTAFA AK
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ŞEN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Baytarnameler = Veterinary manuscripts ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Veterinerlik = Veterinary

Özet:
Bu tez, Süleymaniye Kütüphanesinde Ayasofya bölümünde 3575 numarada kayıtlı bulunan Kitabu Baytarname adlı tercümenin üçüncü ve dördüncü makaleleri üzerinde yapılan bir dil çalışmasıdır.Kitabu Baytarname, 14.yüzyılda İslâm dünyasının ve Orta Çağın en büyük veteriner hekimi olarak kabul edilen Ebû Bekr İbn el-Münzir el- Baytâr'ın (ö.1340) muhtemelen 1310-1340 yıllarında yazdığı K?milü's-sınaateyni'l-bayt?ra ve'z-zartaka adlı eserin Mehmed b. Çerkes tarafından 17. yüzyılda (Hicri 1095 / Miladi 1683) yapılan tercümesidir.Bu tez Giriş, Metin, Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümünde eserin aslı, yazarı, veteriner tarihi açısından önemi, nüshaları, tercümeleri ve de çalışma konumuz olan Kitabu Baytarname hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca, metnin imla ve dil özellikleri bu bölümde incelenmiştir.Metin bölümünde eserin 60b-109a varakların transkripsiyonlu metni bulunmaktadır. Metinde okumayı kolaylaştırma ve anlam bütünlüğü sağlama amacıyla noktalama da yapılmış ve satır başı konulmuştur. İncelenen bölüm 49 varaktan oluşmakta ve genellikle her sayfada 13 satır bulunmaktadır. Metinde yer alan ayet, dua ve Arapça ibareler Arap harfleriyle gösterilmiştir.Dizin bölümünde transkripsiyonu yapılmış metinde yer alan tüm kelime ve kelime grupları bulunmaktadır. Kelimelere anlam verilirken metindeki anlam esas alınmıştır. Çalışma konumuzun baytarlıkla ilgili olması, metnimizde hastalık adlarının ve tedavilerinde kullanılan bitki adlarının çokça geçmesi nedeniyle araştırmacılara yararlı olacağı düşünülerek hastalık adları dizininin ve bitki adları dizininin de bu bölümde genel dizinden sonra ayrı ayrı verilmesi uygun görülmüştür. Hastalık ve bitki adlarının anlamları mümkün olduğunca sözlüklerde geçen biçimleriyle verilmiştir.Bu bölümlerden sonra eserin çalışmaya konu olan 60b-109a varaklarının Arap harfli metnine yer verilmiştir.

Abstract:
This dissertation is a linguistic study on the third and fourth articles of the translation of Kitabu Baytarname which is registered in number 3575 Ayasofia Deparment in Süleymaniye Library.Kitabu Baytarname is the translation of K?milü?s-sınaateyni?l-bayt?ra ve?z-zartaka, made by Mehmed b. Çerkes in the 17th century (Hegira 1095 / Christian Era 1683) ,which is written probably in the years of 1310-1340 by Ebû Bekr İbn el-Münzir el- Baytâr (ö.1340) who is beleived to be the greatest veterinarian of Middle Ages and Islamic world in the 14th century.This dissertation has three parts ; Prologue, Text and IndexIn the prologue, the information about the origin of the book, its author, the significance of the book in terms of veterinary medicine history, the copies and translations of the book, and also the information about ?Kitabu Baytarname? which is our case study is given.In the text part, there is the transcripted text of 60b-109a sheets of the book. To ease the reading and provide the integrity of meaning, punctuation and paragraph intentations are also used. In the text studied , there are 49 sheets and 13 lines in each paper. The verses, prayers and Arabic phrases are given in the Arabic language.In the index part, all the words and phrases in the transcripted text are given and interprereted by sticking to the meaning in the original one. Since our study is about veterinary science and there is a wide use of the names of diseases and plants -which are used to cure those diseases ? the index of the diseases and the plants are given separately to help the researcher. The meaning of the diseases and plants are given the way they are in dictionaries.After these parts, the text of 60b-109a sheets of the book are given in Arabic language.