Ortoreksiya nervoza ve anoreksiya nervozanın obsesif düşünce ve bilişsel esneklik açısından değerlendirilmesi
Evaluation of orthorexia nervosa and anorexia nervosa in terms of obsessive thinking and cognitive flexibility
Yazar: İZEL ÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR AKTAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Ortoreksiya nevrozaya (ON) dair alanyazın incelendiğinde, etiyolojisine dair üzerinde uzlaşılmamış çeşitli görüşlerin varlığı gözlenmiştir. ON'nin tanı kriterlerinin tam olarak belirlenmemiş olması nedeniyle etiyolojilerinde ortak kavramların yer aldığı, anoreksiya nervoza (AN) ve obsesif kompulsif bozukluk (OKB) gibi patolojilerle ilişkisi tartışılan bir konudur. Bu sebeplerden yürütülen çalışmanın amacı, AN ve ON eğiliminde OKB bileşenleri olan bilişsel esneklik ve obsesif düşünce değişkenlerinin yordayıcı etkilerinin incelenmesidir. Araştırma 197 gönüllü katılımcıyla yürütülmüştür. Katılımcıların 142'si kadın (yaş ort.: 29.92), 55'i erkektir (yaş ort.: 27.47). Çevrimiçi yol aracılığı ile ulaşılan katılımcılara sırasıyla Demografik Bilgi Formu, Yeme Tutum Testi-26, ORTO-11 Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi sunulmuştur. Verilerin incelenmesinde T Test, Mann-Whitney U Testi, Bağımsız Örneklemler İçin Tek Yönlü Anova, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma soruları bağlamında yapılan analizlere göre obsesif düşünce ON ve AN eğilimini negatif yönde yordamıştır. Çalışmanın sonuçları AN ve ON eğilimli grupların obsesif düşünce ve bilişsel esneklik bakımından farklı özellikler taşıdığını göstermiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış, çalışmanın sınırlılıkları ve ileriki araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Son olarak, yapılan çalışmanın klinik alana sağlayabileceği muhtemel katkılar açıklanmıştır.

Abstract:
When examining the existing literature on Orthorexia Nervosa (ON), various divergent views regarding its etiology have been observed. Due to the lack of precisely defined diagnostic criteria for ON, there is an ongoing debate concerning its relationship with common concepts in the etiologies of disorders such as Anorexia Nervosa (AN) and Obsessive-Compulsive Disorder (OCD). Hence, the objective of this study was to investigate the predictive effects of cognitive flexibility and obsessive thoughts, components associated with OCD, on the tendencies toward AN and ON. The research was conducted with 197 voluntary participants, consisting of 142 females (mean age: 29.92) and 55 males (mean age: 27.47). Participants, through online platform, were administered a series of instruments, including a Demographic Information Form, Eating Attitudes Test-26, ORTO-11 Scale, Cognitive Flexibility Inventory, and Maudsley Obsessive-Compulsive Inventory. Data analysis was carried out using the T-test, Mann-Whitney U Test, One-Way Analysis of Variance for Independent Samples, Pearson Product-Moment Correlation Analysis, and Multiple Linear Regression Analysis. According to the analyses conducted within the context of the research questions, obsessive thoughts were found to negatively predict tendencies toward ON and AN. The results of the study indicated that groups prone to AN and ON exhibit distinct characteristics in terms of obsessive thoughts and cognitive flexibility. The obtained results were discussed within the relevant literature framework, and the study's limitations and recommendations for future research were presented. Finally, potential contributions of the conducted study to the clinical field were elucidated.