Uluslararası enerji ve ulaştırma koridorlarındaki stratejik gelişmelerin Türk deniz ticaretine etkisi üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the effects of the strategic developments in international energy and transport corridors on Turkey's maritime trade
Yazar: BARIŞ KULEYİN
Danışman: PROF. DR. A.GÜLDEM CERİT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Denizcilik = Marine ; Enerji = Energy ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı = Baku-Ceyhan Petroleum Pipeline ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Doğal gaz enerji santrali = Natural gas power plant ; Jeostratejik güvenlik = Geostrategic security ; Jeostratejik konum = Geostrategic position ; LNG = Liquefied natural gas ; Petrol taşımacılığı = Oil transport ; Türk denizciliği = Türkiye's maritime ; Uluslararası deniz taşımacılığı = International maritime transport

Özet:
Güçlü bir ekonomi için daha fazla enerji üretmeye ve daha fazla enerji üretebilmek için ise daha çok enerji kaynağına ihtiyaç duyulması; enerji ve ulaştırma koridorlarının, enerji politikalarındaki önemini arttırmaktadır. Söz konusu süreçte, denizyolu taşımacılığı; transit geçişler ve boru hatlarının liman/terminal bağlantıları açısından stratejik bir öneme sahiptir.
Bu bilgiler ışığında, uluslararası enerji ve ulaştırma koridorları üzerinde odaklanan stratejik gelişmelerin Türk deniz ticaretine etkilerinin saptanmasına katkıda bulunmak amacıyla keşifsel ve kısmen de tanımlayıcı nitelikli ampirik bir araştırma yapılması amaçlanmıştır. Uluslararası enerji ve ulaştırma koridorları ile uluslararası enerji sektörü kapsamında yapılan literatür taraması sonucunda, söz konusu alanlarda meydana gelen stratejik gelişmelerin, Türkiye'ye yansımasına ilişkin içerik analizleri yapılmış; daha sonra, bu gelişmelerin, Türk deniz ticaretine etkisi üzerine iki ayrı delfi araştırması gerçekleştirilmiştir. Nihayetinde, yapılan içerik analizleri ve delfi araştırmaları sayesinde oluşturulan ifadeler kapsamında hipotezler geliştirilmiştir. Geliştirilen bu hipotezler doğrultusunda, saha araştırması ile toplanan verilerin test edilmesi amacıyla, faktör analizleri ve buna bağlı olarak kurgulanan çok değişkenli varyans analizleri yapılmıştır. 
Tüm bu çalışmalar sonucunda; enerji nakli sırasında limanların rolünün artırılması, Ceyhan'ın önemli bir enerji merkezi/terminali haline getirilmesi,  enerji ithalatında kaynak çeşitliliğinin sağlanması, enerji etkinliğinin/verimliliğinin artırılması, Türk deniz ticaret filosunun güçlendirilmesi, daha ucuz ve düşük riskli deniz taşımacılığının hedeflenmesi, denizcilikte ar-ge sorunlarının giderilmesi, LNG ithalatının artması, Türk Boğazları'ndaki çevre/emniyet risklerinin azaltılması ve altyapı eksikliğinin giderilmesi noktalarında uluslararası enerji ve ulaştırma koridorlarındaki stratejik gelişmelerin Türk deniz ticaretine etkisi olduğu saptanmıştır. Bu bulgulardan yola çıkılarak, Türkiye'nin uluslararası enerji ve ulaştırma koridorlarındaki etkinliğini ancak güçlü bir deniz ticareti yapısıyla gerçekleştirebileceği ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Enerji ve Ulaştırma Koridoru, Deniz Ticareti, Jeostrateji, Enerji Stratejisi, Türkiye.

Abstract:
The need for more energy sources to have strong economy and therefore to produce more energy makes energy and transportation corridors more important in the context of energy policies. In the course of such pursue, shipping has gained strategically importance in terms of transit nodes as well as appreciably functional links of pipelines with ports/terminals.
Taking into consideration the above mentioned developments, this exploratory and partially descriptive empirical research mainly aims to make contributions to the efforts to reveal the overall effects of the said strategic developments focused on international energy and transport corridors on Turkish seaborne trade. A content analysis was carried out regarding the reflections of the relevant strategic developments on Turkey trade making use of thorough literature review over international energy and transport corridors as well as international energy industry. Then, two different delphi research focused on the effects of the developments on the Turkish seaborne trade. At the last step, hypotheses were developed in accordance with the results of the content analyses and the delphi research. Thorough these hypotheses, to test the data gained from previously made researches, factor analyses and also multivariable variance analyses based on the factor analyses have been carried out.
The overall results of the research reveal that the strategic developments regarding the international energy and transport corridors place certain effects on Turkish seaborne trade particularly in terms of increasing the roles of ports in energy transports, making Ceyhan an important energy hub/terminal, providing diverse sources in energy imports, increasing energy effectiveness/efficiency, strengthening Turkish seaborne fleet, targeting cheaper and lower risky means of shipping, recovering RD (research and development) problems in shipping, increasing LNG imports, minimizing environmental safety risks and completing the infrastructural needs for the Turkish Straits. The overall results point to the fact that the only means of access, for Turkey, to effective international energy and transport corridors is to maintain a sound and strong seaborne trade structure.

Keywords: Energy and Transport Corridors, Seaborne Trade, Geostrategy, Energy Strategy, Turkey.