Köroğlu Destanı'nın B1 düzeyine uyarlanmasının okuduğunu anlamaya etkisi üzerine bir araştırma
A research on the effect of text modification of Köroğlu Epic to the level B1 on reading comprehension
Yazar: HALİL ZİYA ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. ZEKERYA BATUR
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Behçet Mahir = Behçet Mahir ; Destanlar = Epics ; Dil eğitimi = Language education ; Köroğlu = Köroğlu ; Köroğlu Destanı = Köroğlu Epic ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education

Özet:
Bu çalışmada, Türk yurtlarında ve Türkler ile kültürel etkileşim içerisinde olan topluluklarda asırlar boyu anlatılagelen Köroğlu Destanı'nın Anadolu sahası anlatılarından biri olan "Behçet Mahir" anlatısında yer alan "Köroğlu'nun Zuhuru", "Köroğlu ile Demircioğlu" ile "Demircioğlu ile Reyhan Arap" adlı kolların Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında okuma materyali olarak kullanılmasına yönelik B1 düzeyine uyarlanması ve uyarlanmış bu metinlerin de okuduğunu anlamaya etkisinin olup olmadığının tespiti amaçlanmıştır. Yapılan bu çalışmada yöntem olarak "Tek Gruplu Öntest - Sontest Zayıf Deneysel Desen" kullanılmıştır. Araştırma sürecinde öğrenci bilgi formu, uzman değerlendirme formu, özgün ve B1 düzeyine uyarlanmış metinler, okuduğunu anlama sınavları, okunabilirlik formülleri ve odak görüşme soruları olmak üzere toplam altı veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ise 2020-2021 akademik yılı bahar döneminde Uşak Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde B2 kurunda öğrenim gören 10 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. 
Uygulama sürecinden önce araştırma kapsamına alınan ilgili kollar metin uyarlama tekniklerinden olan "Sadeleştirme", "Genişletme" ve "Kolaylaştırma" teknikleri kullanılmak suretiyle B1 düzeyine uyarlanmıştır. Uyarlama işleminin tamamlanması ve uygulama sürecinde kullanılacak veri toplama araçlarının oluşturulmasının ardından uygulama sürecine geçilmiştir. Araştırmanın uygulama süreci 14.06.2021- 30.07.2021 tarihleri arasındaki 7 haftalık zaman dilimini kapsamaktadır. Uygulama sürecinin ilk haftasında çalışma grubunda yer alan öğrencilere sürece yönelik detaylı bilgilendirmeler yapılmış olup geri kalan altı haftada ise metinler öğrenciler tarafından okunmuş ve okuduğunu anlama sınavları gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecinin ardından araştırmanın birinci, ikinci ve üçüncü alt problemlerine yönelik elde edilen veriler Excel dosyasına kaydedilmiş olup okuduğunu anlama sınavının tüm bölümlerine yönelik ayrı ayrı tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın dördüncü alt problemine yönelik elde edilen öntest ve sontest sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olup olmadığını tespit etmek amacıyla SPSS 22.0 programı yardımıyla non-parametrik testlerden biri olan Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Araştırmanın beşinci, altıncı ve yedinci alt problemlerine yönelik elde edilen nicel veriler iki farklı okunabilirlik formülü kullanılarak araştırma kapsamına alınan kolların hem özgün hem de uyarlanmış hâllerinin okunabilirlik puanları ve düzeyleri belirlenmiştir. 
Yapılan araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle çalışma grubunda yer alan uluslararası öğrencilerin tümü hem "Köroğlu'nun Zuhuru" hem "Köroğlu ile Demircioğlu" hem de "Demircioğlu ile Reyhan Arap" adlı kolların özgün hâllerine oranla B1 düzeyine uyarlanmış hâllerinden daha yüksek puanlar elde ettiği görülmüştür. Öğrenciler, "Köroğlu'nun Zuhuru" adlı kolun özgün hâlinden ortalama 42,65 puan aynı kolun B1 düzeyine uyarlanmış hâlinden ortalama 83,80 puan, "Köroğlu ile Demircioğlu" kolunun özgün hâlinden ortalama 49,90 puan, B1 düzeyine uyarlanmış hâlinden ortalama 85,50 puan, "Demircioğlu ile Reyhan Arap" kolunun özgün hâlinden ortalama 52,10 puan, B1 düzeyine uyarlanmış hâlinden ise ortalama 86,80 puan elde etmişlerdir. Ayrıca çalışma grubunda yer alan uluslararası öğrencilerin ilgili kollardan elde ettikleri öntest ve sontest puanlarının sontest puanları yönünde pozitif bir sıralama gösterdiği ve istatistiksel olarak da anlamlı bir şekilde farklılaştığı anlaşılmıştır (p: ,005< 0,05).

Anahtar Kelimeler: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Köroğlu Destanı, Behçet Mahir, Metin Uyarlama, B1 Düzeyi

Abstract:
In this study, it was aimed to adapt "Köroğlu'nun Zuhuru", "Köroğlu ile Demircioğlu" and "Demircioğlu ile Reyhan Arap" stories that in the narrative of "Behçet Mahir" which is one of the Anatolian field narratives of the Epic of Köroğlu, which has been told in Turkic countries and communities that have cultural interaction with the Turks for centuries, into B1 level for using as reading material in the field of teaching Turkish as a foreign language and to determine whether these adapted texts have an effect on reading comprehension. In this study, "Single Group Pretest - Posttest Weak Experimental Design" was used as a method. In the research process, a total of six data collection tools were used: Student information form, expert evaluation form, original and B1-level adapted texts, reading comprehension tests, readability formulas and interview questions. The study group of the research consisted of 10 international students studying at the B2 level at the Uşak University Turkish Teaching Application and Research Center in the spring semester of the 2020-2021 academic year.
Before the implementation process, the relevant stories included in the research were adapted to the B1 level by using the text adaptation techniques "Simplification", "Elaboration" and "Easification". After the adaptation process was completed and the data collection tools to be used in the implementation process were created, the implementation process started. The implementation process of the research covers the 7-week period between 14.06.2021 and 30.07.2021. In the first week of the implementation process, detailed information about the process was given to the students in the study group, and in the remaining six weeks, the texts were read by the students and reading comprehension tests were conducted. After the implementation process, the data obtained for the first, second and third sub-problems of the research were recorded in an Excel file and interpreted in separate tables for all parts of the reading comprehension exam. Wilcoxon signed-rank test, which is one of the non-parametric tests, was used with the help of SPSS 22.0 program to determine whether there is a statistically significant difference between the pretest and posttest results obtained for the fourth sub-problem of the study. Quantitative data obtained for the fifth, sixth and seventh sub-problems of the research were used to determine the readability scores and levels of both the original and adapted versions of the stories included in the research by using two different readability formulas. 
Based on the findings obtained from the research, it was seen that all of the students in the study group achieved higher scores from adapted versions than the original versions of the stories named "Köroğlu'nun Zuhuru", "Köroğlu ile Demircioğlu" and "Demircioğlu ile Reyhan Arap". Students scored an average of 42,65 points from the original version of the story called "Köroğlu'nun Zuhuru", an average of 83,80 points from the adapted version of the same story, an average of 49,90 points from the original version of the "Köroğlu ile Demircioğlu" story, 85,50 points from the adapted version, an average of 52,10 points from the original version of the "Köroğlu ile Demircioğlu" story, 86,80 points from the adapted version. In addition, it was understood that the pretest and posttest scores of the students in the study group obtained from stories showed a positive ranking in the direction of the posttest scores and differed statistically significantly (p: ,005< 0,05).

Keywords: Teaching Turkish as a Foreign Language, Epic of Köroğlu, Behçet Mahir, Text Adaptation, B1 Level