Aile Hekimlerinin kronik hastalıklara yönelik kalite göstergeleri hakkında bilgi düzeyleri
Knowledge levels of family physicians on quality indicators for chronic diseases
Yazar: BÜŞRA PASPAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAYLAN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Kalite = Quality ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Kalite göstergeleri; etkili, güvenli ve insan merkezli sağlık hizmetinin sağlanabilmesi için sağlık hizmeti kalitesinin nominal, sıralı veya nicel ölçümleri olarak tanımlanmaktadır. Kalite göstergeleri ülkemizde dahil olmak üzere birçok ülkede sağlık hizmetinde bakım kalitesini değerlendirmek ve iyileştirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye'de birinci basamakta kalite göstergeleri 2017 yılında OECD HCQI Türkiye projesi ile Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanmaya başlanmıştır.
Çalışmamızda Edirne il merkezinde aile sağlığı merkezinde çalışan aile hekimlerinin bilgi düzeyinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda sosyo-demografik, kalite göstergeleri hakkında genel ve kalite göstergelerinin yönetimi, uygulaması ile ilgili bilgi düzeyini ölçen sorulardan oluşan 48 soruluk anket kullanılmıştır. Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Ki-Kare ve Spearman korelasyon testi kullanılmış, istatistiksel anlamlılık değeri p <0,05 olması anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Katılımcıların yaş ortalaması 47,36 ± 6,426 idi. Meslekteki çalışma yıllarını ortalaması ise 22,94 ± 6,544 idi. Hekimlerin %82'si pratisyen aile hekimi, %18'i uzman aile hekimiydi. Katılımcıların %6'sı OECD HCQI projesini bildiğini, %16'sı Türkiye'de uygulanan kalite göstergelerinden haberdar olduğunu belirtti.
Bilgi düzeyi sorularının doğru yanıtlanma ortalaması 12±5,573, yanlış yanıtlanma ortalaması 8,8±3,843, bilmiyorum/fikrim yok olarak yanıtlanma ortalaması 13±8,285 olarak saptandı. Aile hekimlerinin bilgi düzeyleri açısından uzman, pratisyen, meslekte aktif çalışma yılları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görüldü.
Dünyada ve ülkemizde ölüm nedenlerinin başında gelen kronik hastalıkların yönetiminde birinci basamak hekimlerinin rolleri büyük öneme sahiptir. Bu kapsamda daha iyi bir sağlık hizmeti ve kaliteli kronik hasta bakımının sağlanabilmesi için birinci basamakta kalite göstergelerinin uygulanması birçok ülke tarafından kabul görmüş bir konudur. Ayrıca kalite göstergelerinin aile sağlığı merkezinde çalışmakta olan aile hekimlerinin bilgisi dahilinde, kalite-kontrol ve çözüm sürecine katkı ve katılımları sağlanarak uygulanması kalite yönetiminin seviyesini artıracak ve uygulamanın kapsamını da genişletecektir.
Çalışmamızdaki bulguları değerlendirdiğimizde aile hekimlerinin kalite göstergeleri hakkında bilgi düzeyinin yeterli olmadığını görmekteyiz. Çalışmamızın, aile hekimlerinin bu konudaki önemini vurgulayarak birinci basamakta kalite göstergelerinin uygulanması ile ilgili çalışmalara öncülük edeceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Kronik hastalıklar, aile hekimi, sağlık hizmetleri kalite göstergeleri

Abstract:
Quality indicators; It is defined as nominal, ordinal or quantitative measures of health care quality in order to provide effective, safe and human-centered health care. Quality indicators are widely used in many countries, including our country, to evaluate and improve the quality of care in health care. Quality indicators in primary care in Turkey started to be implemented in 2017 by the Ministry of Health with the OECD HCQI Turkey project.
In our study, it was aimed to evaluate the knowledge level of family physicians working in the family health center in Edirne city center. In our study, a 48-question questionnaire consisting of socio-demographic, general information about quality indicators and questions measuring the level of knowledge about the management and application of quality indicators was used. Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Chi-Square and Spearman correlation tests were used, and a statistical significance value of p <0.05 was considered significant.
The average age of the participants was 47.36 ± 6.426. The average of working years in the profession was 22.94 ± 6.544. 82% of the physicians were general practitioners and 18% were specialist family physicians. 6% of the participants stated that they knew the OECD HCQI project, and 16% stated that they were aware of the quality indicators implemented in Turkey. The average of correct answers to knowledge level questions was 12±5.573, the average of incorrect answers was 8.8±3.843, the average of answering as I don't know/have no idea was 13±8,285. It was seen that there was no statistically significant difference between the years of active working in the profession, specialist, practitioner, in terms of the knowledge levels of family physicians.
The role of primary care physicians in the management of chronic diseases, which is one of the leading causes of death in the world and in our country, is of great importance. In this context, the application of quality indicators in primary care in order to provide a better health service and quality chronic patient care is an issue accepted by many countries. In addition, the implementation of quality indicators within the knowledge of family physicians working in the family health center, by providing their contribution and participation in the quality-control and solution process, will increase the level of quality management and will also expand the scope of the application.
When we evaluate the findings in our study, we see that the level of knowledge of family physicians about quality indicators is not sufficient. We think that our study will lead studies on the implementation of quality indicators in primary care by emphasizing the importance of family physicians in this regard.
Key words: Chronic disease, family physician, health care quality indicators