Ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlarda meme kanseri tarama davranışları
Breast cancer screening behaviors of women who have family history of breast cancer
Yazar: EMİNE KADRİYE ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SELDA SEÇGİNLİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlarda meme kanseri tarama davranışlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacı ile tanımlayıcı tipte planlandı. Çalışma örneklemini 20 yaş ve üstünde okuma-yazma bilen, gebe olmayan ve birinci, ikinci ya da üçüncü derece akrabasında meme kanseri öyküsü bulunan 316 kadın oluşturdu. Çalışmada veriler, Birey Bilgi Formu, Meme Kanseri Sağlık İnanç Modeli Ölçeği, Mamografi Yeterlik Ölçeği ve Meme Kanseri Korku Ölçeği ile toplandı. Çalışmada verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, tek yönlü anova testi, Student t testi ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. 
Çalışmada örneklem grubunun çoğunluğunu 20-39 yaş grubunda (% 65), evli (% 61), lise mezunu (% 33), en az bir çocuk sahibi (%65), her hangi bir işte çalışmayan (%53), sağlık güvencesi olan (%92), gelir algısı orta düzeyde olan (%50), sağlık durumunu çok iyi/iyi olarak değerlendiren kadınlar oluşturdu. Çalışmada KKMM yapma oranı %29, KMM yaptırma oranı % 39 ve mamografi çektirme oranı %23'tür. KKMM yapma oranı, yüksek gelir düzeyi, eğitim durumu ve daha önce meme ile ilgili hastalık geçirmiş olma ile anlamlı olarak ilişkilidir (p<0,05). KMM 40 yaş ve üstü ve daha önce meme ile ilgili problem yaşamış kadınlarda anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Artmış sağlık motivasyon algısının KMM yaptırma oranını arttırdığı belirlenmiştir. Mamografi çektirme oranı daha önce meme ile problem yaşamış olan ve 40 yaş ve üstü kadınlarda anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Çalışmada düzenli mamografi çektirmeyenlerde mamografi engel algısı, mamografi yeterlik algısı ve meme kanseri korku algısı anlamlı olarak yüksektir (p<0,05).
Anahtar kelimeler: Aile öyküsü, kendi kendine meme muayenesi, klinik meme muayenesi, mamografi, sağlık inançları

Abstract:
This descriptive study aims to determine factors affected breast cancer screening behaviors among women who have breast cancer family history. Study sample included 316 women who are 20 years and older, literate, not pregnant and have breast cancer family history in first, second and third degree of relatives. Data were collected with Individual Information Form, Champion's Health Belief Model Scale, Mammography Self-Efficacy Scale and Breast Cancer Fear Scale. Data was analyzed with descriptive statistics, one-way anova, student's t-test and logistic regression analysis.

Overall, women who were aged between 20-39 (65%), married (61%), high-school graduate (33%), have children (65%), unemployed (53%), have health insurance (92%), have medium-level of perception of income (50%) and very good/good belief of general health. In the study, 29% of women had Breast Self-Examination (BSE), 39% had Clinic Breast Examination (CBE) and 23% had regular mammography. Performing BSE is significantly correlated with higher income and education level and having health issues related with breast (p<0.05). Having had CBE is significantly higher among women who are 40 years and older and who have history of health issues related with breast (p<0.05). It is determined that enhanced perception of health motivation increases having CBE. Having mammography is significantly higher among women who are 40 years and older and have history of health issues related with breast (p<0.05). In the study, mammography barrier perception, self-efficacy perception and breast cancer fear are significantly higher among women who do not have regular mammography.
Key words: Family history, Breast Self-Examination, Clinic Breast Examination, mammography, health beliefs