Avrupa Birliği'nde dolaysız vergilerin uyumlaştırılması ve Avrupa Toplulukları Adalet Divanı'nın bu konudaki rolü (Türkiye açısından bir değerlendirme)
The harmonisation of the indirect tax system in the European Union and examination of role of the European Court of Justice (An examination from Turkey?s angle)
Yazar: FİKRET ERKAN
Danışman: PROF. NURETTİN BİLİCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Adalet Divanı = Court of Justice ; Avrupa Birliği = European Union ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Türkiye = Turkey ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergi uyumlaştırması = Tax harmonisation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Uzun süren aşamalardan sonra, Ortak Pazarı kuran bugünün Avrupası, Avrupa Toplulukları Adalet Divanı'nın gözetimi altında yorumlanan Avrupa Topluluğu Antlaşması ve ikinci derece Topluluk yasaları içerisinde belirlenen ortak amaç ve araçları, kurumları, politikaları ve aktiviteleri, ortak prensipleri ve kuralları olan, birleşmiş 27 Avrupa Devleti aşamasına ulaşmıştır.Ortak Pazar'ın günümüzdeki ticaret hacmi, yatırım ve istihdam büyüklüğü dikkate alındığında bu Pazar'ın vergilendirme kurallarını, özelde ise dolaysız vergiler ve bu vergilerin uyumlaştırılması hususunda günümüze kadar yapılan çalışmaları irdeleyerek tam üyelik yolundaki Türkiye açısından bir değerlendirme yapmanın, ülkemiz dolaysız vergi mevzuatının Birlik mevzuatına uyumlaştırılması konusunda çözüm ve öneriler getirmenin yararlı olacağı düşünülmüş ve bu husus Tez konusunun seçilmesinde belirleyici olmuştur.?Avrupa Birliği'nde dolaysız vergilerin uyumlaştırılması? başlıklı BİRİNCİ BÖLÜMDE; Avrupa Birliği'nde vergilendirmenin temel özellikleri, vergi uyumlaştırma kavramı ve prosedürü, vergi uyumlaştırmasına duyulan gereksinim ve vergi uyumlaştırmasının hukuki temelleri ve sorunları irdelendikten sonra dolaysız vergiler alanında günümüze kadar yapılan uyumlaştırma çalışmaları kurumlar vergisi ve gelir vergisi alanında olmak üzere detaylı olarak incelenmiş, dolaysız vergilerin uyumlaştırmasına ilişkin hazırlık safhasındaki direktifler ve öneriler açıklanmıştır.?Dolaysız vergilerin uyumlaştırılmasında Avrupa Toplulukları Adalet Divanı'nın (ATAD) Rolü? başlıklı İKİNCİ BÖLÜMDE; Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde uygulanan çeşitli vergi yargı sistemleri, ATAD'ın konumu, ATAD'ın dolaysız vergilerin uyumlaştırması üzerine etkisi ve günümüze kadar dolaysız vergiler konusunda vergi uyumlaştırmasına yönelik ATAD'ın kritik kararları açıklanmış, dolaysız vergilerin uyumlaştırılması üzerine ATAD'ın etkisi üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur.Tezin ?Türk dolaysız vergi sisteminin Avrupa Birliği dolaysız vergi sistemi karşısındaki durumu? başlıklı ÜÇÜNCÜ BÖLÜMDE; Avrupa Birliği Türkiye ilişkilerini düzenleyen temel hukuki metinlerde yer alan vergilere ilişkin hükümler esas alınarak Türkiye'nin Birlik vergi mevzuatına vergi düzenlemelerini uyumlaştırma yükümlülüğü olup olmadığı hususu ortaya konulmuş, Türkiye'de uygulanan dolaysız vergi düzenlemeleri Birlik yasal düzenlemeleri ile karşılaştırılmış ve ülkemiz mevzuatının uyumlaştırma konusundaki mevcut durumu, uyumsuzlukları ve yapılması gerekenlerle ilgili değerlendirmeler yapılmıştır.Bütün bu hususlar dikkate alınarak, sonuçlara değinilmiş ve öneriler sunulmuştur.Anahtar SözcüklerAvrupa Birliği'nde VergilendirmeVergi UyumlaştırmasıDolaysız Vergilerin UyumlaştırmasıAvrupa Toplulukları Adalet Divanı'nın RolüTürk Dolaysız Vergi Sisteminin Avrupa Birliği Dolaysız Vergi Sistemi Karşısındaki Durumu

Abstract:
At present, after lengthy and burdensome progression, The EU founded on common market has reached to 27 member states. The EU is built on common purpose, institutions, policies, activities, principles and rules that are established by the Founding Agreement of the European Union and secondary legislation that are improved by the European Court of Justice.By considering the trade volume and capacity of investment and employment, it is believed that examining the taxation rules, especially regarding those of the indirect taxation and process of harmonisation of the indirect taxation rules, in The EU from the view point of Turkey which is negotiating to become a full-member would be very useful. That is the reason why the author chose this topic for his PhD thesis.In the first chapter titled ?Harmonisation of the Indirect Taxation in the European Union?; after examining the main principles of taxation in the European Union, the concept and the procedure of tax harmonisation, the need for tax harmonisation, the legal foundations and problems of tax harmonisation, the process achieved regarding to indirect taxation in the EU on the area of corporate tax and income tax are examined in detail and proposed directives and regulations regarding harmonisation of the indirect taxation are explained.In the second chapter titled ?the Role of the European Court of Justice Regarding Harmonisation of Indirect Taxation in the EU?, the various tax systems that are applied in member states, the position of the ECJ, the impact of the ECJ in regards to harmonisation of the indirect taxation and important decisions of the ECJ in regards to harmonisation of indirect taxation are explained. The role of the ECJ in harmonisation of indirect taxation is especially examined in detail.In the third chapter titled ?the Position of the Turkish Taxation System in Comparison to the European Indirect Taxation System?, based on the main taxation rules that regulate the relationship between the EU and Turkey, the question whether Turkey is obliged to harmonise its tax law with the EU is discussed. The indirect tax system applied in Turkey is compared with the European indirect tax system and the current status of the Turkish law with regards to harmonisation is examined and disharmony between two systems is underlined and finally solutions are proposed.Based on all these examination the thesis concluded and suggestion are made.Key words:Taxation in the European UnionTax harmonisationHarmonisation of Indirect TaxationThe role of the European Court of JusticeThe Position of the Turkish Indirect Taxation System in Comparison to European Indirect Taxation System.