Başlangıçtan sonlanmaya EFQM mükemmellik modelinin bir okulda uygulamaya konması: Geriye dönük bir durum çalışması
To put EFQM excellence model into practice in a school from beginning to termination: A retrospective case study
Yazar: ELİF BAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞÖHEYDA GÖKTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: EFQM modeli = EFQM model ; EFQM modeli = EFQM model ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kalite = Quality ; Kalite ödülü = Quality award ; Liderlik = Leadership ; Mükemmellik = Perfection ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Toplam kalite = Total quality ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management

Özet:
Bu araştırmanın amacı, EFQM Bursa Başarı Ödülü ve Bursa Büyük Ödülünü kısa zaman içerisinde almayı başarmış bir ortaöğretim okulunun EFQM'e başlama sürecinden, sonlanma aşamasına kadar gelişimini geriye dönük durum çalışması ile araştırmak; bu süreçte okul yöneticisinin, kalite çalışmalarına karar verme, kalite ekibini oluşturma, kalite çalışmalarına liderlik etme rolüne açıklık getirmektir. Bu araştırmanın pratikte, kalite çalışmalarını hedefleyen okulların kalite sürecini uygulamaya koyması ve sürecin başarılmasında kritik öneme sahip konularda dikkat çekmesi amaçlanmıştır. Araştırma bulgularının kalite süreçlerini ve kalite süreçlerinde okul yöneticisinin liderlik rollerini açıklayan kuram/modellere bulgularıyla katkı sağlaması hedeflenmiştir.

Nitel araştırma desenlerinden geriye dönük durum çalışması ile tasarlanan bu çalışmaya kurumun okul yöneticisi ve 8 kişiden oluşan kalite ekibi örnekleme dâhil edilmiştir. Ayrıca araştırmacı kalite ekibinde yer aldığı için katılımcı gözlemci olarak sürece dâhil olmuştur.  Veriler sürece liderlik eden okul yöneticisi ve kalite ekibini oluşturan 1 müdür yardımcısı ve 3 öğretmen ile bireysel yüz yüze görüşme, 4 öğretmen ile odak grup görüşmesi metodu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir.

Araştırmada 8 katılımcı ve okul yöneticisinin görüşme transkriptlerinden elde edilen bulgulara göre, okulun dâhil olduğu EFQM ödül süreci başlatıcısı olarak lider faktörü ortaya çıkmıştır. Liderin kararlılığı ve kalite tecrübesi, güçlü ve uyumlu öğretmenlerden kalite ekibi oluşturma, yetkelendirme ve liderliği paylaşma süreci başarıya götüren etmenler olduğu görülmüştür. EFQM mükemmellik modeli ödülünün kuruma iç ve dış yansımalarının olumlu olduğu görülmüştür. Bulgulara göre yönetim değişikliği sonucunda kalite çalışmaları durmuştur. Buna neden olan etkenin ise yeni okul müdürünün kalite inancının ve tecrübesinin olmaması olarak ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the EFQM development process of a secondary school from kickoff to completion phase via retrospective case study which has succeeded in taking the EFQM Bursa Success Award and Bursa Grand Prize in a short time; also clarifies the role of the school administrator in deciding on quality studies, creating a quality team, leading the quality studies. In practice, this study aims to draw attention of schools which are aiming quality studies about implementation of the quality process and issues that are critical in achieving the process. The aim of the research findings is to contribute to the quality processes and the theories / models explaining the leadership roles of the school administrators in quality processes.

This study, which was designed with a retrospective case study of qualitative research designs, included the school administrator of the institution and the quality team consisting of 8 people. In additionally, the researcher was involved in the process as a participant observer because of the being a member of quality team. The data were collected from a school administrator who leading the process, a deputy principal and 3 teachers who are in quality team via face-to-face interviews and 4 teachers via focus group interview method. The data were analyzed by content analysis.
 
According to the findings obtained from the interview transcripts of 8 participants and the school administrator,  the main reason of EFQM reward process starter has emerged leading factor. The leadership's determination and quality experience, creating a quality team from strong and compliant teachers, authorizing and sharing leadership were the factors that lead to success. It was seen that the internal and external reflections of the EFQM excellence model award to the institution were positive. According to the findings, quality studies has stopped as a result of management change. The reason for this was the lack of quality belief and experience of the new school principal.