Kanserli çocuklarda kemoterapi öncesi ve kemoterapi sırasında tat alma değişikliği
Taste alteration in children with cancer before and during chemotherapy
Yazar: SABİHA PEKMEZCİ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF BİLSİN KOCAMAZ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışma kanserli çocuklarda kemoterapi öncesi ve kemoterapi sırasında tat alma değişikliğini incelemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Hastanesi pediatri hematoloji ve onkoloji kliniğinde Şubat 2021-Eylül 2022 tarihleri arasında izlenen ve kemoterapi alan 8-18 yaş arasındaki çocuklar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğü güç analizi ile 15 çocuk olarak belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında Çocuk Tanıtım Formu, Kemoterapi Alan Çocuklar İçin Tat Alma Değişikliği Ölçeği (KAÇ-TADÖ) ve Subjektif Total Tat Keskinliği Ölçeği (STTKÖ) kullanılmıştır. Kemoterapiye başlamadan çocuklara Çocuk Tanıtım Formu, KAÇ-TADÖ ve STTKÖ uygulanmıştır. Daha sonra aynı çocuklara kemoterapinin 3. ve 6. haftasında Çocuk Tanıtım Formunun çocuğun hastalığına ilişkin bölümü, KAÇ-TADÖ ve STTKÖ uygulanmıştır. Verilerin analizinde Shapiro Wilk normallik testi, Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ), ortalama, sayı ve yüzde dağılımları, Cronbach Alfa katsayısı, Wilcoxon ve Friedman testi kullanılmıştır. Çocukların kemoterapi öncesinde %13.3'nün, kemoterapinin 3. haftasında %53.3'ünün ve kemoterapinin 6. haftasında %66.7'sinin tat alma değişikliği yaşadığı belirlenmiştir. KAÇ-TADÖ toplam puan ortalaması kemoterapi öncesinde 1.86±2.72, kemoterapinin 3. haftasında 4.40±5.77 ve 6. haftasında 5.26±6.28 olarak saptanmıştır. Kemoterapi öncesi, kemoterapinin 3. ve 6. haftasında uygulanan KAÇ-TADÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca kemoterapi öncesine göre kemoterapinin 3. ve 6. haftasında tat keskinliği kaybının daha fazla olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak çocuklarda hem tat alma değişikliğinin hem de tat keskinliğinin kemoterapi öncesine göre kemoterapinin 3. ve 6. haftasında daha fazla olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kemoterapi Öncesi, Kemoterapi Sırası, Tat Alma Değişikliği

Abstract:
Chemotherapy treatment may cause taste alteration in children and may adversely affect taste acuity. This study was conducted to investigate the changes in taste before and during chemotherapy in children with cancer. It is a descriptive and cross-sectional study. The population of the study consisted of children aged 8-18 years who were followed up and received chemotherapy in the pediatric hematology and oncology clinic of Gaziantep University Medical Faculty Oncology Hospital between February 2021 and September 2022. The sample size of the study was determined as 15 children by power analysis. The Child Identification Form, the Taste Alteration Scale for Children Receiving Chemotherapy (KAC-TADO) and the Subjective Total Taste Acuity Scale (STTKO) were used to collect the data. Before starting chemotherapy, the Children's Introductory Form, KAC-TADO and STTKO were administered to the children by the researcher through face-to-face interviews. Then, in the 3rd and 6th week of chemotherapy, the section of the Child Identification Form related to the child's disease, the KAC-TADO and the STTKO were administered to the same children. Shapiro Wilk normality test, Content Validity Index (KGI), mean, number and percentage distributions, Cronbach's Alpha coefficient, Wilcoxon test and Friedman test were used to analyze the data. It was determined that 13.3% of the children before chemotherapy, 53.3% in the 3rd week of chemotherapy and 66.7% in the 6th week of chemotherapy experienced taste changes. The mean total score of the KAC-TADO was 1.86±2.72 before chemotherapy, 4.40±5.77 at the 3rd week of chemotherapy and 5.26±6.28 at the 6th week of chemotherapy. It was determined that there was a statistically significant difference between the mean scores of the KAC-TADO administered before chemotherapy and at the 3rd and 6th week of chemotherapy (p<0.05). In addition, taste acuity was found to be higher in the 3rd and 6th week of chemotherapy compared to before chemotherapy. As a result, it was determined that both taste alteration and taste acuity in children were higher in the 3rd and 6th week of chemotherapy compared to pre-chemotherapy.

Keywords: Before Chemotherapy, During Chemotherapy, Nursing, Taste alteration