Türkiye'de dış ticaretin il bazında incelenmesi
Examination of foreign trade in Turkey on a provincial basis
Yazar: DURMUŞ ALİ UZUN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖRNEK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türkiye İstatistik Kurumu = Turkish Statistical Institute ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İller = Provinces ; İthalat = Import

Özet:
Ülkelerin ekonomik büyümesinde dış ticaret önemli bir göstergedir. Dış ticareti aktif
biçimde gerçekleştirmeye yönelik çeşitli teoriler geliştirilmiştir. Bu bağlamda değinilen
bir noktada ülkelerin büyümelerinde dış ticaret dinamiklerinden hangisinin daha etkili
olduğudur. Dünya genelinde yapılan analizlerde varılan genel kanı, büyümenin
kaynağının gelişmiş ülkelerde ihracat, gelişmekte olan ülkelerde de ithalat olduğu
yönündedir. Ayrıca Türkiye gelişen ülkelerden olup, dış ticaretini 1980 yılından sonra
ekonomik serbestleşmeyi benimsemesiyle ön plana çıkarmıştır. Çalışmanın amacı,
Türkiye'de dış ticaretin il bazında incelenerek, illerin ekonomik büyüme ile olan
ilişkisini ortaya koymaktır. Bu çerçevede 2002-2020 dönemi dikkate alınmış olup, her
yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan il bazlı veriler kullanılmıştır. Bu
verilere dayanarak, illerin kalkınmada dış ticaretin önemli bir yer tuttuğu ve ekonomide
iller arası adalete katkı sağladığı düşünülmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde dış
ticaret kavramları ve dış ticaret teorileri ve dış ticaretin makroekonomik etkilerinden
bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise illerin sanayi yapısı, illerin nüfusu, illerin işsizlik ve
istihdam oranları, illerin dış ticareti incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise 2010-
2020 yılları arasındaki Türkiye ekonomisine yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Dış ticaret, Bölgesel dış ticaret, Ekonomik büyüme, Türkiye İstatistik Kurumu

Abstract:
Foreign trade is an important indicator in the economic growth of countries. Various
theories have been developed to actively realize foreign trade. In this context, a point
mentioned is which of the foreign trade dynamics is more effective in the growth of
countries. The general opinion reached in the analyzes made around the world is that the
source of growth is exports in developed countries and imports in developing countries.
In addition, Turkey is one of the developing countries and has brought its foreign trade
to the forefront by adopting economic liberalization after 1980. The aim of the study is
to examine the foreign trade in Turkey on a provincial basis and to reveal the
relationship between provinces and economic growth. In this framework, the 2002-2020
period has been taken into account, and province-based data published by the Turkish
Statistical Institute every year have been used. Based on these data, it is thought that the
foreign trade of the provinces has an important place in development and contributes to
the justice between the provinces in the economy. In the first part of the study, foreign
trade concepts and foreign trade theories and macroeconomic effects of foreign trade are
mentioned. In the second part, the industrial structure of the provinces, the population of
the provinces, the unemployment and employment rates of the provinces, and the
foreign trade of the provinces were examined. In the last part of the study, the Turkish
economy between the years 2010-2020 is given.

KeyWords: Foreign trade, Regional foreign trade, Economic growth, Turkish Statistical Institute.