Yağmursuyu drenaj sistemlerinin taşkın performansının değerlendirilmesi
Evaluation of flood performance of rainwater drainage systems
Yazar: BURAK ÇIRAĞ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT FIRAT
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yağış rejimleri ve davranışları, iklim değişikliğine bağlı olarak değişmektedir. Yağış süreleri kısaldıkça, şiddeti artmaktadır. Kentsel alanlarda bina yoğunluğunun artması, doğal derelerin yapısındaki bozulmalar ve düzensiz yapılaşmalar sonucu drenaj sistemleri yetersiz kalmaktadır. Yağış davranışlarının değişmesi ve kentsel alanlarda geçirimli yüzeylerin azalmasından dolayı, şehir taşkınları ciddi zararlara neden olmaktadır. Şehir taşkınlarının güvenli bir biçimde uzaklaştırılabilmesi için yağmursuyu drenaj sistemleri kullanılmalıdır. Bu tür sistemlerin işletilmesi sırasında, yanlış hidrolik hesap yapılması, deşarj noktalarının doğru belirlenememesi, yanlış imalat ve kötü işçilik gibi birçok sebepten dolayı sistem doğru çalışamamakta ve aksamaktadır. Bu çalışmada, kentsel bölgelerde mevcutta hizmet veren yağmursuyu drenaj sistemlerinin farklı tekrarlanma periyoduna sahip yağışlar için taşkın performansının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Malatya il merkezi mevcutta hizmet veren drenaj hattı pilot uygulama bölgesi olarak seçilmiştir. Geçmişte gözlenmiş yağış kayıtları dikkate alınarak 5, 10 ve 15 dakikalık yağış süreleri, 2, 5 ve 10 yıl tekrarlanma periyotları için model oluşturulmuştur. Ayrıca uygulama alanında sayısal yükseklik modeli, drenaj hattı, karakteristik bilgileri ve bina yerleşimleri göz önünde bulundurulmuştur. Taşkın analizi coğrafi bilgi sistemleri ve InfoWorks ICM yardımıyla yapılmıştır. Analizler sonucunda taşkın yayılım haritaları hazırlanmıştır. Yağmursuyu drenaj hattının bazı bölgelerde yetersiz kaldığı, mal ve can kaybına sebebiyet verebileceği gözlenmiştir.

Abstract:
Precipitation regimes and behaviours change depending on the climate change. As the duration of precipitation decreases its intensity increases. Because the density of buildings increases in urban areas, drainage systems remain inadequate as a result of deterioration in the structure of natural streams and irregular structures. Urban floods lead to serious damage because of the change in precipitation behaviour and the decrease in permeable surfaces in urban areas. Stormwater drainage systems should be used for removing city floods safely. During the operation of such systems, the system does not work correctly and malfunctions due to many reasons such as incorrect hydraulic calculations, inability to determine the discharge points correctly, incorrect manufacturing and poor workmanship. In this study, it is aimed to analyse the flood performance of rainwater drainage systems currently serving in urban areas for precipitation with different repetition periods. For this purpose, the drainage line in Malatya provincial centre has been selected as the pilot application area. Considering the rainfall records observed in the past, a model was created for 5, 10 and 15 minutes of precipitation and 2, 5 and 10 years repetition periods. In addition, the digital elevation model, drainage line and characteristic information as well building layouts were taken into consideration in the application area. The flood analysis was done with the help of geographic information systems and InfoWorks ICM. As a result of the analysis, flood spread maps were prepared. It has been observed, the rainwater drainage line is insufficient in some areas, and may cause loss of property and life.