Organ veya doku ticareti suçları (TCK m. 91-93)
Crimes of organ or tissue trade (TCK a. 91-93)
Yazar: AYBÜKE GÜLEÇ
Danışman: DOÇ. DR. NAMIK KEMAL TOPÇU
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Organ ve doku naklinin amacı hastanın yaşamını kurtarmanın yanı sıra yaşam süresi ile kalitesini arttırmaktır. Ancak nakil bekleyen hasta sayısının, organ bağışının sayısından fazla olması sebebiyle bu tür bir tıbbi müdahale genellikle derhal gerçekleştirilememektedir. Bu sebeple de bekleme süresinde hastalar vefat edebilmektedirler. Bu durum kişileri hukuka aykırı yollara başvurmaya sevk etmektedir. Hukuka aykırı olarak temin edilmiş organ veya doku, vericinin kişilik haklarına saldırı teşkil etmektedir. Kişinin vücut bütünlüğü anayasa ile korunan bir kavramdır. Elde edilen organ veya dokunun ticarete konu edilmesi toplumsal birliği tehdit eden bir durumdur. Hukuki mevzuata aykırı gerçekleştirilecek nakiller ceza kanunu bakımından suç teşkil edecektir. Türk Ceza Kanunun 91'inci maddesinde suç tipleri olarak; yaşayan kişiden hukuken geçerli rızaya dayalı olmaksızın organ veya doku alınması suçu, ölüden organ veya doku alınması suçu, organ veya doku satın alma, satma satılmasına aracılık etme suçu, organ veya dokuyu saklama, nakletme, aşılama suçu, organ veya doku teminine yönelik olarak ilan veya reklam verme veya yayınlama suçuna yer verilmiş olup 92'nci maddesinde zorunluluk hali, 93'üncü maddesinde ise etkin pişmanlık hali düzenlenmiştir.
Organ ve doku nakline dair genel bilgilere yer verilmesinden sonra Türk Ceza Kanunu'nun 91, 92 ve 93'üncü maddeleri ve ceza hukuku bağlamında suç tipleri, suçun unsurları, zorunluluk halleri, etkin pişmanlık, suça etki eden diğer haller, yaptırım ve muhakeme hükümleri çalışmamız içeriğinde incelenecektir.

Abstract:
The purpose of organ and tissue transplantation is to save the patient's life as well as to increase the duration and quality of life. However, since the number of patients waiting for organ transplantation is greater than the number of organ donors, such medical interventions generally cannot be performed immediately. For this reason, patients may die during the waiting period. This situation pushes people to resort to illegal means. Organ or tissue obtained illegally constitutes an attack on the personal rights of the donor. A person's physical integrity is a concept protected by the constitution. Trading the obtained organ or tissue is a situation that threatens social unity. Transfers carried out contrary to legal regulations will constitute a crime in terms of criminal law. Crime types in Article 91 of the Turkish Penal Code are; The crime of removing organs or tissues from a living person without legally valid consent, The crime of taking organs or tissues from the dead, crime of buying, selling or intermediating the sale of organs or tissues, crime of storing, transplanting or grafting organs or tissues, the crime of placing or publishing an announcement or advertisement for organ or tissue procurement is included, and the state of necessity is regulated in the 92nd article and the state of effective regret is regulated in the 93rd article.
After giving general information about organ and tissue transplantation, articles 91, 92 and 93 of the Turkish Penal Code and the types of crimes in the context of criminal law, elements of the crime, situations of necessity, effective remorse, other situations affecting the crime, sanctions and trial provisions are presented in this article. It will be examined in the context of our study.