Kadın akademisyenlerin annelik ve çocuk kavramlarına yükledikleri anlam ile kadın kimliği arasındaki ilişkiler
Relationships between female i̇dentity and the meanings female academicians attribute to the concepts of motherhood and child
Yazar: GONCA DOĞAN KUTLU
Danışman: PROF. DR. FUZİYE AYŞE BALCI KARABOĞA
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Annelik = Motherhood ; Kadın akademisyenler = Women academicians ; Kimlik = Identity ; Sosyal statü = Social status ; Yeniden üretim = Remanufacturing ; Çalışan kadınlar = Working women ; Çocuklar = Children ; Çocuğun değeri = The value of child

Özet:
Kadın doğurganlığı hemen hemen her kültürde kadın kimliğinin inşasında önemli bir rol oynamıştır. Her dönemde toplumsal inşa sürecinden geçen annelik ile birlikte çocuğa verilen değer de kadının toplumdaki statüsünü belirlemektedir. Bu bağlamda toplumsal olarak kurgulanan anneliği feminist teoriler eleştirmekte ve annelik pratiklerinin değişmesi gerektiğini vurgulamaktadırlar. Toplumsal olarak kurgulanan annelik, çocuğa verilen değer cinsiyetçi bir perspektif temelinde kültürel aktarım yoluyla yeniden üretim sürecinden geçmektedir. Toplumun annelik ve çocuk algısı dönemsel farklılıklar göstermiş olsa bile temelde anneliğe ve çocuğa dolayısıyla kadına yüklenilen anlamlar değişmemiştir. Bu açıdan araştırmada diğer meslek grupları arasında eğitim seviyesi yüksek olan, meslekleri bir yaşam şeklini ifade eden kadın akademisyenlerin annelik ve çocuk kavramlarına yükledikleri anlamlar ile geniş toplumsal alanda kabul edilen kadın kimliği arasındaki ilişkileri incelemek amaçlanmaktadır.Bu nedenle araştırmanın örneklemini oluşturan Mersin Üniversitesi'nde görev yapmakta olan kadın akademisyenlerin bakış açılarından annelik ve çocuk kavramlarıyla ilgili algılarını anlamak amacıyla nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kapsamında kadın akademisyenlerin ürettikleri metaforlarda yer alan gizli ve örtük anlamları ortaya çıkarmak için ise içerik analizi yapılmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Mersin Üniversitesi merkez kampusünde yer alan fakülte ve yüksekokullarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 104 kadın akademisyen katkı sağlamıştır. Katılımcılara iki bölümden oluşan anket uygulanmış, ilk bölümde demografik sorulara yer verilmiştir. Anketin ikinci bölümünde ise metafor kullanılmasına olanak sağlayan açık uçlu sorular yer almıştır. Kullanılan metaforların analizi metaforların listelenmesi ve ayıklanması, metafor listesinin oluşturulması, kategorileştirme aşaması, geçerlik ve güvenirliği sağlama aşaması, metafor frekanslarının hesaplanması ve yorumlanması aşaması olarak beş aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel bulgularına bakıldığında, 104 kadın akademisyenle yürütülen çalışmada annelik ve çocuk kavramlarına yüklenilen anlamlar ayrı ayrı incelenmiştir. Analizlerin sonucunda annelik ile ilgili geçerli 84 metafor ve 10 kategoriye, çocuk kavramı ile ilgili geçerli 100 metafor ve 12 kategoriye ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre kültürel sermayesi yüksek bir sınıfı temsil eden, kültürel aktarım yoluyla yeniden üretim sürecinde önemli rol oynayan kadın akademisyenlerin, annelik ve çocuğa yükledikleri anlamların toplumda kabul gören geleneksel kadın kimliği anlayışı ile örtüştüğü görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Annelik, Çocuğun değeri, Yeniden üretim, Kadın akademisyenler.

Danışman: Prof. Dr. Ayşe Balcı KARABOĞA, Kadın Araştırmaları Anabilim Dalı, Mersin Üniversitesi, Mersin.

Abstract:
Female fertility has played an important role in the construction of female identity in almost every culture. Along with motherhood, which has gone through a social construction process in historical periods, the value given to the child also determines the status of women in society. In this context, feminist theories criticize the socially constructed motherhood and emphasize that motherhood practices should change. The socially constructed motherhood and the value given to the child go through a reproduction process through cultural transfer on the basis of a gendered perspective. Even though the society's perception of motherhood and child has shown historical differences, basically the meanings attributed to motherhood and to the child and therefore to the woman have not changed. In this respect, the aim of the study is to examine the relationship between the female identity accepted in the wider society and the meanings attributed to the concepts of motherhood and child by female academicians who have a high level of education among other occupational groups and whose professions express a way of life.For this reason, qualitative research method was used in order to understand the perceptions of motherhood and child concepts from the perspectives of female academicians working at Mersin University, who constituted the sample of the study. Within the scope of qualitative research method, content analysis was conducted to reveal the hidden and implicit meanings in the metaphors produced by female academicians. The research was carried out in the faculties and colleges located in the central campus of Mersin University in the 2018-2019 academic year. 104 female academicians contributed to the research. A questionnaire consisting of two parts was applied to the participants. Demographic questions are included in the first part of the questionnaire. In the second part of the questionnaire, there were open-ended questions that allow the use of metaphors. The analysis of the metaphors was carried out in five stages: listing and sorting out metaphors, creating a metaphor list, categorizing stage, ensuring validity and reliability, and calculating and interpreting metaphor frequencies. The meanings attributed to the concepts of motherhood and child were examined separately in the study conducted with 104 female academicians. As a result of the analysis, 84 valid metaphors and 10 categories about motherhood and 100 valid metaphors and 12 categories about the concept of child were achieved. According to the findings of the study, it was observed that the meanings attributed to motherhood and child by female academicians who represent a class with high cultural capital and play an important role in the reproduction process through cultural transfer coincide with the traditional understanding of female identity accepted in the society.

Keywords: Maternity, child's value, reproduction, female academicians.

Advisor: Prof. Dr. Ayşe Balcı KARABOĞA, Department of Women's Studies, Mersin University, Mersin.