Yapay zekaya dayalı olarak insanların katı evsel atıklarının tahmini ve orman endüstrisi'nin kullanımı için optimizasyon
Prediction of human solid household waste based on artificial intelligence and optimization for forest industry use
Yazar: AYLY ACHYLOV
Danışman: DOÇ. DR. TİMUÇİN BARDAK ; DOÇ. DR. SELAHATTİN BARDAK
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Atıklar = Wastes ; Modeller = Models ; Orman endüstrisi = Forest industry ; Veriler = Data ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Günümüzde insanların evsel atıkları nüfus ile hızlı bir şekilde artmaktadır. Bu durum geri
dönüşü zor çevresel sorunlara neden olmaktadır. Aynı zamanda atıklar insanlarda sağlık
problemlerine de yol açmaktadır. Evsel atıklar ile ilgili etkili ve verimli çözümlerden biri
geri dönüşümdür. Bu noktada hangi insanlardan hangi atıkların çıktığı ve hangi
endüstrilerde bu atıklara ihtiyaç var sorusu önemli bir problemdir. Yapay zekâ karmaşık ve
zor problemlerin çözümde çok yararlı bir araçtır. Yapay zekâ veriye dayalı olarak insanlara
doğru ve hızlı kararlar alma konusunda yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte yapay zekâ,
yeni çalışmalara ihtiyaç duyulan ve gelişmekte olan bir teknolojidir. Çevresel birçok
problem yapay zekâ ile verimli bir şekilde çözülmektedir. Atık yönteminin yapay zekâ ile
gerçekleştirilmesi durumda geleneksel yöntemlere göre avantajlar sunmaktadır. Yapay
zekâ yardımıyla gelecek yıllara ait planlar yapılabilmektedir.
Bu çalışmada, anket yöntemi ile insanların demografik bilgileri ve bıraktıkları katı evsel
atıkların çoğunlukla hangi sınıfa girdiği verileri toplanmıştır. Toplanan veriler ve
hazırlanan modeller ile çeşitli demografik özelliklere sahip insanlara ait atıkların çoğunlukla hangi sınıfa girdiği tahmin edilmiştir. Aynı zamanda bireylerin bıraktığı atık
miktarı tahmin edilmiş ve kümeleme algoritmaları ile atık bırakan bireyler kümeler
ayrılmıştır. Çalışmada yapay zekâ araştırmalarında yaygın olarak kullanılan karar ağaçları,
rastgele orman ve derin öğrenme ve k-means algoritmaları kullanılmıştır. Daha sonra
tahmin algoritmaları ile simülasyonlar kurulmuş ve orman endüstrisinin ihtiyaç duyguyu
kâğıt, karton, gibi atıkların en çok hangi özelliğe sahip insanlar tarafından bırakıldığı
belirlenmiştir. Aynı zamanda kümeleme algoritmaları ile atık bırakan bireylerin profilleri
çıkartılmıştır.
Çalışma sonucunda, yapay zekâ algoritmaları ile farklı katı bırakan bireylerin özelliklerini
belirlenebileceği gösterilmiştir. Aynı zamanda, atık bırakan bireylerin profillerinin yapay
zekâ kullanılarak çıkartılmasının mümkün olduğu bulunmuştur. Atık kağıtlar, kâğıt-karton
fabrikaları ve ülke ekonomisi açısında kritik bir öneme sahiptir. Bununla birlikte ülkemizin
ormanlarının korunması açısından da atık kâğıtların dönüşümü stratejiktir bir öneme
sahiptir. Şehirlerde akıllı atık yönetim sistemleri için yapay zekâya dayalı çalışmalar
ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Today, people's household waste is increasing rapidly with the population. This situation
causes environmental problems that are difficult to return. At the same time, wastes cause
health problems in humans. One of the effective and efficient solutions for household
waste is recycling. At this point, the question of which wastes come from which people
and which industries need these wastes is an important problem. Artificial intelligence is a
very useful tool in solving complex and difficult problems. Artificial intelligence helps
people make accurate and fast decisions based on data. However, artificial intelligence is
an emerging technology that needs new studies. Many environmental problems are solved
efficiently with artificial intelligence. In case the waste method is realized with artificial
intelligence, it offers advantages over traditional methods. With the help of artificial
intelligence, future plans can be made.In this study, demographic information of people and data of which class of solid household waste they leave mostly fall into were collected by survey method. With the
collected data and the models prepared, it was estimated which category of the wastes belonging to people with various demographic characteristics mostly fall into. At the same
time, the amount of waste left by individuals was estimated and individuals leaving waste
were separated into clusters with clustering algorithms. In the study, decision trees, random
forest and deep learning and k-means algorithms, which are widely used in artificial
intelligence research, were used. Afterwards, simulations were established with estimation
algorithms and it was determined that the people with the most characteristics of waste
such as paper, cardboard, etc., left the need of the forest industry. At the same time, the
profiles of individuals leaving waste were created with clustering algorithms.
As a result of the study, it has been shown that the characteristics of individuals leaving
different solids can be determined with artificial intelligence algorithms. At the same time,
it has been found that it is possible to profile individuals leaving waste using artificial
intelligence. Waste paper has a critical importance in terms of paper-cardboard factories
and the country's economy. However, the recycling of waste paper has a strategic
importance in terms of protecting the forests of our country. Studies based on artificial
intelligence are needed for smart waste management systems in cities