Sosyal bilgiler öğretmen adaylarına yönelik medya okuryazarlığı eğitimi modeli
Media literacy education model for social studies pre-service teachers
Yazar: HACER DOLANBAY
Danışman: PROF. DR. HAMZA AKENGİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Medya okuryazarlığı dersi = Media literacy course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, günümüz dünyasını biçimlendiren medyanın doğru okunmasını amaçlayan medya okuryazarlığı konusunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sahip olması gereken becerilerin kazandırılması amacıyla bir "öğretmen eğitimi modeli" tasarlamak, uygulanan bu model doğrultusunda öğretmen adaylarının medya okuryazarlığı becerilerini geliştirmektir. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışma eylem araştırması olarak modellenmiştir. Çalışmanın katılımcı grubunu Marmara Üniversitesinde eğitimine devam eden 20 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak odak grup görüşmesi, bireysel görüşmeler, ön algı - son algı formları, kompozisyon, öğrenci çalışma kâğıtları ile araştırmacı ve gözlemci araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin araştırma sonrası Medya Okuryazarlığına (MOY) yönelik farkındalıklarında önemli bir değişikliğin meydana geldiği görülmektedir. Öğrencilerin bilgi boyutunda medya, medya okuryazarlığı kavramlarına ve iyi bir medya okuryazarı kişiye yönelik bilgi ve farkındalıklarının arttığı görülmektedir. Beceri boyutunda tüm becerilerde farklı oranlarda bir artış olmakla birlikte öğrencilerin MOY becerilerini kazandıkları tespit edilmektedir. Eğitim öncesi beceriye sahip olmadıkları için zayıf olarak nitelendirilen öğrencilerin eğitim sonrası bilinçliye doğru başarılı bir gelişim gösterdikleri tespit edilmiştir. Dersin sıkıcı olabileceğini ve kendilerinin MOY hakkında bilgisi olmadığını düşünen öğrencilerin kendilerine ve MOY dersine yönelik bu olumsuz algılarının olumluya doğru dikkat çekici biçimde değiştiği belirlenmiştir. Öğrencilerin dersi eğitici, eğlendirici buldukları ve derse girdikleri için memnuniyet duyarak kendilerini mutlu hissettikleri öne çıkmıştır. Uygulama sürecinde birtakım sorunlar yaşansa da bunlar MOY eğitim sürecine yansımamış ve etkinliklerin başarıyla tamamlanma oranı %85 bulunmuştur. MOY eğitiminin öğrencilerin kişisel, akademik ve mesleki açıdan katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Kendilerine bilinç, özgüven ve farkındalık gibi kişisel; MOY ile ilgili yoğun bilgi kazandırdığı ve uygulamaya olanak tanıdığı için akademik; gelecekte yürütecekleri MOY dersine yönelik bakış açısı, beceri ve yetkinlik kazandırması bakımından mesleki anlamda katkı sağladığı sonucu elde edilmiştir. Öğrenciler içerik, uygulama ve etkinlikler bağlamında gelecekte verecekleri MOY dersine yönelik öneriler geliştirmişlerdir.

Abstract:
The aim of this research is to design a "teacher training model" for social studies preservice teachers to gain skills how to interpret the media which shapes the world of today and to improve the pre-service teachers' media literacy skills. As being a qualitative study, this research is modelled as action research. The participants of the study consist of 20 social studies pre-service teachers who are also students at Marmara University. As data collection tool focus group interviews, individual interviews, preliminary perception-final perception forms, composition, student study papers and researcher and observer researcher diaries are used. The data obtained are analyzed with the content analysis method. As a result, after the research it has found out that a significant change has emerged in students' awareness of Media Literacy. It's seen that students' knowledge and awareness about media, media literacy concepts and a good media literate person have increased in terms of knowledge aspect. In terms of skill aspect, it is found out that the students have acquired media literacy skills at different rates in all skills. It's also found out that the students who are considered as weak because they don't have the skills before the training, show a successful development after the training. As a result of the training, the negative perceptions of the students who thought that the lesson is boring before started to enjoy the course and their negative perceptions about media literacy changed into positive. The participants are all glad to be a part of this study and tell that they all enjoyed the training sessions. Although there are some problems in the implementation process, the problems are not reflected to the media literacy training process and the success rate is found out as % 85. 
It's concluded that media literacy education contributes to students' personal, academic and professional development. It is found out that the training has helped the participants to have awareness and confidence as for personal development, to gain essential information and practices about the media literacy course as for academic development and to gain skills and proficiency about the course as for professional development. In the context of content, practice and activities, the students have produced recommendations for the media literacy course.