Kadın hekimlerde emzirme öz yeterlilik algısı, emzirme tutumu ve etkileyen faktörlerin araştırılması
Factors affecting breastfeeding self-efficacy and breastfeeding attitudes in female physicians
Yazar: HİLAL ERYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Emzirme = Breast feeding ; Kadınlar = Women ; Tutumlar = Attitudes ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Dünya Sağlık Örgütüne göre, emzirme bebekler ve küçük çocuklar için en iyi beslenme kaynağı ve sağlığın korunmasında en etkili yollardan biridir. Bu çalışma ile toplumun en yüksek eğitim düzeyine sahip kesimlerinden birini oluşturan kadın hekimlerin emzirme tutumları, emzirme öz yeterlilik algıları ve bunları etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel tipte bir araştırma olan çalışmamızın evrenini 'Doktor Anneler' isimli Facebook internet sitesi grubuna üye olan kadın hekimler oluşturdu. 1-30 Nisan 2019 tarihleri arasında, grup üyelerine internet ortamından çağrı yapıldı. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve gönüllü olan; anketleri ve ölçekleri eksiksiz dolduran 288 hekimin verileri değerlendirmeye alındı. Katılımcılara; sosyodemografik özellikler ve anne, bebek ve emzirme durumu ile ilgili özellikleri değerlendirmek için tanımlayıcı veri formu; Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği (EÖYÖ) ve Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği (ETDÖ) uygulanarak veriler elde edildi. Bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmamızdaki kadın hekimlerin yaş ortalaması 32,99±3,7'dir. Anneler çeşitli branşlarda görev yapmakla birlikte %15,6 oranında en fazla aile hekimliği branşından katılım olmuştur. Hekimlerin %64,9'u aktif olarak çalışmakta olup, çalışanların %79,5'i yasal olan süt iznini eksiksiz kullanabildiğini ifade etmiştir. Çalışmaya katılan hekimlerin %70,8'ine göre tıp eğitimi kapsamında emzirme ile ilgili alınan eğitim pratikte yeterli değildir. Annelerin bebeklerini emzirmeyi planladıkları toplam süre ortalama 23,52±3,48 aydır. Hekimlerin Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği puan ortalaması 52,52±9,16 ve Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeğinden alınan ortalama puan ise 114,23±12,79'dur. Hekimlerin çalışma durumu ve branşlarının emzirme öz yeterliliği ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi bulunmuştur. Emzirme tutumunun ise gebeliğin planlı olma durumu, emzirme konusunda eş desteği varlığı ve planlanan toplam emzirme süresi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi tespit edilmiştir.
SONUÇ: Literatürdeki araştırmalarla karşılaştırdığımız zaman çalışmamızdaki annelerin emzirme öz yeterliliği puan ortalaması, tıp eğitimi almış ve emzirme ve anne sütü konularında bilgi seviyesi yüksek olduğu öngörülen kadın hekimler için beklenmedik şekilde düşük seviyededir. Çalışan annelerde emzirme öz yeterliliği puanları çalışmayanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük iken; pediatri hekimlerinin EÖYÖ puanları diğer branşlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. Hekimlerin emzirme davranışları ve tutumlarının toplum tarafından örnek alındığı düşünüldüğünde çalışmamızdaki hekimlerin ETDÖ puanlarını yüksek olması memnuniyet vericidir. Emzirme konusunda eşleri destek olan ve gebeliği planlı olan annelerin emzirme tutumlarının daha olumlu olduğu görülmüştür. Annelerin bebeklerini emzirmeyi planladıkları toplam süre arttıkça ETDÖ puanları da artmıştır. Aile hekimleri; mesleği ve eğitim düzeyi ne olursa tüm annelere, gebelik ve lohusalıktaki izlemlerde anne sütünün gerekliliği ve faydaları hakkında bilgi vermeli, anneyi emzirme konusunda cesaretlendirmelidir.
Anahtar kelimeler: Emzirme, Öz yeterlilik, Tutum, Kadın hekim

Abstract:
AIM: According to to the World Health Organization, breastfeeding is the best source of nutrition and one of the most effective ways of protecting the health of infants and young children. The aim of this study was to investigate breastfeeding attitudes, breastfeeding self-efficacy perceptions and the factors affecting these concepts for female physicians as well educated members of the society.
MATERIALS AND METHODS: The materials of this descriptive cross-sectional study consisted of female physicians who were members of a Facebook web site group called "Physician Mothers". Between the dates of April 1–30, 2019, members were invited from the internet to participate in the study. The data of 288 volunteering physicians who met the inclusion criteria and completed the questionnaires and the scales were evaluated. Participants filled in the descriptive data form for evaluating sociodemographic information and characteristics related to mother, infant and lactational status, the breastfeeding self-efficacy scale (short form) and breastfeeding attitude assesment scale. The data were analyzed using the IBM SPSS Statistics 22 program. RESULTS: The mean age of the participants was 32,99±3,7. Although mothers worked in various departments, family medicine had the highest participation ratio with 15,6%. 64,9% of the physicians were actively working and 79,5% of them stated that they were able to use their legal breastfeeding permission. According to %70,8 of the physicians who participated in the study, the education related to breastfeeding within the scope of medical education was inadequate. The total time which mothers planned to breastfeed was 23,52±3,48 months. The mean score of the breastfeeding self-efficacy scale (BSES) was 52,52±9,16 and the mean score from the breastfeeding attitude assesment scale (BAAS) was 114,23±12,79. There was a statistically significant relationship between the physicians' working status, department of the physician and the self-efficacy of breastfeeding. Breastfeeding attitudes were found to be related to planned status of pregnancy, spouse support for breastfeeding and the total duration of breastfeeding.
CONCLUSION: When compared to the studies in the literature, the mean score of breastfeeding self-efficacy of mothers in our study was unexpectedly low for female physicians who had received medical education and were predicted to have a high level of knowledge about breastfeeding and breast milk. BSES scores of the working mothers were significantly lower than those who did not. Pediatricians had significantly higher scores than physicians from the other departments. Considering that physicians' breastfeeding behaviors and attitudes are taken as a model by the community, it was satisfactory that the physicians in our study had high scores for BAAS. We observed that mothers who were supported by their spouses and planned their pregnancies had better breastfeeding attitudes. As the total duration of the mothers planning to breastfeed increased, their BAAS scores also increased. Family physicians should inform all women regardless of their profession and education levels about the necessity and benefits of breastfeeding during follow-ups in pregnancy and the puerperium. They also should encourage mothers to breastfeed. 
Keywords: Breastfeeding, Self-efficacy, Attitude, Female Physicians