Hamâmîzâde Mehmet İhsan Bey Divanı Sözlüğü (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Glossary of Hamamizade Mehmet İhsan's Divan [Concordance and functional glossary]
Yazar: ASİYE ŞEYDA ÖZSERDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA KOÇ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Mehmed İhsan = Mehmed İhsan ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlük = Dictionary ; Türk edebiyatının bağlamlı dizinler ve işlevsel sözlüğü = Concordance and functional glossary of Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü (TEBDİZ) projesi, Prof. Dr. İsmail Hakkı Aksoyak'ın öncülüğünde 2015 yılında başlatılmıştır. Gazi Üniversitesi bünyesinde geliştirilen TEBDİZ projesi, klasik Türk edebiyatı ürünlerindeki sözcüklerin metin bağlamı içerisinde değerlendirilip bir bağlamsal sözlüğünü hazırlamayı amaçlamaktadır. Bu proje ile Klasik Türk edebiyatı metinlerinin söz varlığı tespit edilmekte ve metinlerdeki anlam katmanlarının anlaşılması sağlanmaktadır.

XIX. yüzyılda artık son demlerini yaşamaya başlayan Osmanlı Devleti, ayakta kalabilmek için çeşitli çareler aramaya başlamıştır. Devletin bekası için çoğu alanda yenilik hareketlerine başvurulmuştur. Yenilik hareketleri edebiyatta da kendini göstermiştir. Ancak bu yenilikler klasik şiire pek fayda sağlayamamış, aksine bu geleneğin sönüşüne zemin hazırlamıştır. Böyle bir dönem içerisinde dünyaya gelen Hâmâmîzâde İhsan, klasik Türk şiiri geleneğinde şiirler yazmıştır.

Bu çalışmada, Trabzon Kültür Müdürlüğü'nün girişimi ile Mustafa İsen ve Rıdvan Canım tarafından hazırlanan Hamâmîzâde İhsan Divanı'nın TEBDİZ projesi kapsamında söz varlığı ve mana dünyası ortaya koyulmaktadır. Çalışmada, söz varlığına ek olarak Hamâmîzâde İhsan'ın edebî kişiliği, üslubu ve eserlerine de yer verilmektedir. Divan'ın söz varlığı bağlam içerisinde tespit edilip anlamlandırılmaktadır. Böylelikle Hamâmîzâde'nin çok katmanlı şiir dünyası aydınlatılmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hamâmîzâde, Bağlamlı Dizin, İşlevsel Sözlük, TEBDİZ, Divan

Abstract:
Contextual Index and Functional Glossary of History and Literature Texts (TEBDİZ) Project was launched in 2015 under the leadership of Prof. Dr. İsmail Hakkı Aksoyak. TEBDİZ project, developed within Gazi University, aims to prepare a contextual glossary by evaluating the words in the classical Turkish literature works within the context of text. With this project, the vocabulary of the classical Turkish literature texts is determined and the meaning layers in the texts are understood.

XIX. The Ottoman Empire, which started to live its last moments in the century, started to seek various remedies to survive. Innovation movements have been resorted to in most areas for the survival of the state. Movements of innovation have also shown themselves in literature. The innovations did not benefit classical poetry and caused it to end over time. Born in such a period, Hâmâmîzâde İhsan wrote poems in the classical Turkish poetry tradition.

In this study, the world of vocabulary and meaning was put forth within the scope of the TEBDİZ project of the Hamâmîzâde İhsan's Divan, prepared by Mustafa İsen and Rıdvan Canım, with the initiative of the Trabzon Cultural Directorate. In addition to the vocabulary, the literary personality, style and works of Hamâmîzâde İhsan are also included in the study. The vocabulary of the Divan is determined and interpreted within the context. Thus, the multi-layered poetry world of Hamâmîzâde is tried to be enlightened.

Keywords: Hamâmîzâde, Contextual Index, Functional Glossary, TEBDİZ, Divan