Az gelişmiş pazarlarda online alışveriş mecralarının kabulünü etkileyen faktörler: Afganistan örneği
Factors affecting acceptance of online shopping channels in underdeveloped markets: The case of Afghanistan
Yazar: MOHAMMAD ISMAİL KARIM NAZAR
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ARSLAN
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim = Consumption ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping ; Çevrimiçi alışveriş siteleri = Online shopping sites

Özet:
Günümüzün rekabetçi dünyasında, teknoloji ve internetteki hızlı değişimler kuruluşları çeşitli zorluklarla karşı karşıya bırakmaktadır. Ancak bu zorluklar beraberinde fırsatları da getirmektedir. Fırsatları yakalayabilen kurumlar bunu rekabet için avantaj olarak kullanabilirler. Dijitalleşmeyle birlikte hayatlara dahil olan online alışveriş dönemi ise bunlardan birisidir. İnternet sayesinde tüketiciler bilgiye daha hızlı erişim sağlayabilmekte ve istedikleri ürünleri çevrimiçi alışveriş sitelerinde kolaylıkla kıyaslayabilmektedirler. İnternet üretici ve tüketici arasındaki zaman ve mekân açısından meydana gelebilecek sorunları da ortadan kaldırmaktadır. Günümüzde üretici ve tüketici dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar internet üzerinden rahatlıkla alışveriş olanağına sahip olabilmektedirler. Bu olanaklar ve değişim pazarlama bilimi açısından online alışverişi etkileyen faktörlerin ele alınmasını önemli kılmaktadır.
Bu kapsamda çalışmanın amacı, Afganistan'daki online alışveriş mecralarının kabulünü etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Zira Afganistan, pazarı yeni gelişmekte olan bir ülkedir. Bu da online alışveriş için büyük bir potansiyel yaratmaktadır. Çalışmada Afganistan'da çevrimiçi alışveriş yapan ve yapmayan kişilerin olumlu ve olumsuz tercihlerinin, satın alma mecralarının kabulünü nasıl etkilediğinin belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu çalışma, sadece Şibirgan şehri ile ilgili araştırma ve bulgularla sınırlıdır. Bu bağlamda çalışmada örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme tercih edilmiştir. Birkaç profesyonel dışında, örneklemdeki bireylerin çoğunluğu öğrencilerden oluşmaktadır. Dolayısıyla araştırma 317 kişiyle gerçekleştirilmiştir.  Yapılan anketler sonucunda verilerin ortaya koyduğu algılanan kullanım kolaylığı, online alışveriş kabulünü olumlu bir şekilde etkilediği, algılanan riskin ise online alışveriş kabulünü olumsuz bir şekilde etkilediği sonucuna varılmıştır. Ayrıca gelir düzeyinin, algılanan kullanım kolaylığı ve online alışveriş kabulü ilişkisinde düzenleyici bir rol oynadığı ve algılanan risk ise online alışveriş kabulü ilişkisinde düzenleyici bir rol oynamadığı tespit edilmiştir. Sonuçlar tartışma bölümünde detaylıca anlatılmıştır.

Abstract:
In today's competitive world, organizations face various challenges due to the rapid changes in technology and the internet. However, challenges also bring opportunities, and organizations that can seize these opportunities can use this as an advantage for competition. The online shopping period, which is included in lives with digitalization, is one of them. Consumers can easily access the information they want through the internet and compare the products and online shopping sites they want quickly. One of the features of the internet is the elimination of problems that may arise in terms of time and place for sellers and buyers in the past. Now, sellers and buyers can easily shop online regardless of where they are in the world. Therefore, researching the factors that affect online shopping is important from a marketing perspective.  
The purpose of this study in this context is to examine the factors that affect the acceptance of online shopping platforms in Afghanistan, as Afghanistan is a newly developing market, which has the potential to develop a great potential for online shopping. It is aimed to determine how the positive and negative preferences of individuals who shop online and those who do not shop online in Afghanistan affect the acceptance of purchasing platforms. This study is limited only to investigations and findings related to the city of Şibirgan. In this context, convenience sampling method was preferred as the sampling method of the study. Except for a few professionals, most of the individuals in the sample were students. Therefore, analyzes were made on 317 people. As a result of the surveys, it was found that perceived ease of use positively affected the acceptance of online shopping, while perceived risk negatively affected the acceptance of online shopping. In addition, it was determined that income level played a regulatory role in the relationship between perceived ease of use and acceptance of online shopping, while perceived risk did not play a regulatory role in the relationship between acceptance of online shopping. The results are explained in detail in the discussion section.