Ortaöğretim görsel sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen etkinliklerin incelenmesine yönelik bir durum çalışması
A case study on examining activities based on creative drama in secondary visual arts education
Yazar: AHMET BABAYİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ GÖKDEMİR
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim 11. sınıf Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı etkinliklerin öğrencilerin derse yönelik görüşlerine ve Görsel Sanatlar dersinde yapmış oldukları çalışmalardaki imge zenginliğine etkisini ortaya koymaktır.  Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ili Sur ilçesine bağlı Ekrem Şevket ALAGUŞ Çok Programlı Anadolu Lisesinde 2023–2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında 11/A sınıfında öğrenim görmekte olan 21 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken örneklem yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Araştırma grubunun belirlenmesinde öğrencilerin daha önce görsel sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı her hangi bir etkinlik yapmamış olmaları, uygulamanın yapılacağı ortamın yaratıcı drama etkinliklerine göre düzenlenebilir olması, ders öğretmeninin yaratıcı drama konusunda sertifikalarının olması ve uygulamanın yapılacağı okul yönetiminin süreci desteklemesi gibi ölçütler dikkate alınmıştır.  Araştırmaya dâhil edilen öğrencilerin hepsinin velilerinden gerekli izinler alınmıştır. Araştırma altı haftalık bir uygulama sürecini kapsamaktadır. Araştırmada öğrenci bilgi formu, araştırmacı günlüğü, öğrenci günlüğü, yarı yapılandırılmış ön görüşme formu ve yarı yapılandırılmış son görüşme formu gibi nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Ayrıca uygulamalar sonucunda öğrencilerin yapmış olduğu görsel sanatlar çalışmaları da araştırmanın verilerine kaynaklık etmiştir. Verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ön görüşmelerde öğrencilerin hepsinin görsel sanatlar dersinde daha çok farklı konularda iki boyutlu çalışmalar yaptıklarını, öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun Görsel Sanatlar dersinin farklı etkinliklerle zenginleştirilmesi gerektiğini, görsel sanatlar dersinin farklı disiplinlerdeki etkinliklerle desteklenmesi gerektiğini ifade ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin, Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmenin hayal güçlerini harekete geçirdiğini, dersin daha eğlenceli geçtiğini, sevgiyle karşılandığını, özgüvenlerini artırdığını ve farklı duygu ve düşüncelerini ifade etmelerine yardımcı olduğunu belirttikleri görülmüştür. Yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen görsel sanatlar etkinliklerinde öğrencilerin derse ilgili ve etkin bir şekilde katıldıkları görülmüştür. Bu bağlamda, Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen etkinliklerin öğrencilerin derse yönelik görüşlerinde olumlu bir değişime neden olduğu görülmüştür. Ayrıca uygulama sürecinde yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmeyen görsel sanatlar derslerinde öğrencilerin bulut, güneş, ev, ağaç ve dere gibi kalıplaşmış imgeler kullandıkları görülmüştür.  Buna karşın, yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmiş Görsel Sanatlar derslerinde ise ortaya konulan görsel sanatlar çalışmalarında imge zenginliği ve çeşitliliği bağlamında ciddi bir artışın olduğu görülmüştür. Etkinlikler sonucunda öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik ''dersi sevdim", ''etkinlikler beni heyecanlandırdı", ''derste mutlu oldum" gibi olumlu yaklaşımlar içeren ifadeler kullandıkları görülmüştür. Etkinlikler sonucunda yarı yapılandırılmış görüşme formu, araştırmacı günlüğü ve öğrenci günlüklerinden elde edilen verilere dayalı olarak ortamdan kaynaklanan birtakım sorunların yanında donanım ve aksesuar eksikliğine bağlı olarak bazı sorunların yaşandığı görülmüştür.  Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak, Görsel Sanatlar derslerinde yaratıcı drama gibi disiplinler arası öğretim yöntemlerinin daha sık kullanılması gerektiği, görsel sanatlar öğretmeni yetiştiren yükseköğretim kurumlarında yaratıcı dramaya yönelik derslerin verilmesi, her okulda imkânlar dâhilinde bir yaratıcı drama atölyesinin kurulması gerektiği ve görev yapmakta olan öğretmenlere yaratıcı dramaya yönelik hizmet içi eğitim seminerlerinin verilmesi gerektiği önerilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Görsel sanatlar, Yaratıcı drama, Durum çalışması, Görsel sanatlar çalışmaları.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the impact of creative drama-based activities in the Visual Arts class of 11th-grade secondary school students on their perceptions of the course and the richness of imagery in their art projects. The research employs a case study design, which is a qualitative research method. The study group consists of 21 students from class 11/A at Ekrem Şevket ALAGUŞ Multidisciplinary Anatolian High School in Sur district of Diyarbakır province during the spring semester of the 2023–2024 academic year. Purposeful sampling was used to select the research group. Criteria for selecting the study group included students who had not previously participated in any creative drama activities in Visual Arts class, the suitability of the environment for creative drama activities, certification of the class teacher in creative drama, and support from school management for the process. Permission was obtained from all students' parents before their inclusion in the research. The study involves a six-week implementation period. Qualitative data collection tools such as student information form, researcher's journal, student diary, semi-structured pre-interview form, and semi-structured post-interview form were utilized in the research. Additionally, the visual arts projects created by the students during the activities contributed to the research data. Descriptive analysis and content analysis methods were employed in data analysis. According to the research findings, during the preliminary interviews, all students indicated that they primarily worked on two-dimensional artworks in various subjects in Visual Arts class. A majority of students expressed the necessity to enrich Visual Arts class with different activities and to support it with activities from different disciplines. Students stated that creative drama activities in Visual Arts class stimulated their imagination, made the class more enjoyable, increased their self-confidence, and helped them express different emotions and thoughts. It was observed that students actively participated in the Visual Arts class supported by creative drama activities. In this context, it was seen that creative drama-based activities in Visual Arts class led to a positive change in students' perceptions of the course. Furthermore, in Visual Arts classes not supported by creative drama activities during the implementation process, students were observed to use conventional images such as clouds, sun, house, tree, and river. In contrast, in Visual Arts classes supported by creative drama activities, a significant increase in image richness and diversity was observed in the artworks produced. As a result of the activities, students used expressions containing positive attitudes towards Visual Arts class such as "I enjoyed the class," "the activities excited me," and "I felt happy in class." Based on the semi-structured interview form, researcher's journal, and student diaries, it was observed that alongside some problems arising from the environment, there were also issues related to equipment and accessories shortages during the implementation. Based on the research findings, it is recommended that interdisciplinary teaching methods such as creative drama should be more frequently used in Visual Arts classes, courses related to creative drama should be included in higher education institutions that train Visual Arts teachers, a creative drama workshop should be established in every school where possible, and in-service training seminars on creative drama should be provided to teachers currently serving.
Keywords: Visual arts, Creative drama, Case study, Visual arts studies.