Sinemada rüya- hakikat ilişkisi: Tasavvufi yaklaşımla Matrix filminin çözümlenmesi
Dream-truth relationship in cinema: Analysis of Matrix film with mystical approaches
Yazar: SERPİL KAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÖKHAN GENEL
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim ve Tasarım Ana Bilim Dalı / İletişim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Hakikat = Truth ; Matrix = Matrix ; Rüya = Dream ; Sinema = Cinema ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvufi unsurlar = Mystical elements

Özet:
Hakikatin ve varlığın özünün ne olduğu sorusu üzerine felsefe ve din kaynaklı birçok ekol oluşmuştur. Mistik düşünürler hakikatin görünen âlemin ötesinde bir gerçekliğe sahip olduğunu kabul etmişlerdir. Tasavvuf ise bu metafizik doktrinlerden biridir ve insanı hakikatine ulaştırma yolunda uygulanan manevi bir disiplin ve ahlaki bir temizlenme metodudur. Mutasavvıf için eşyanın ardındaki hakikate vakıf olabilmek önemlidir. Görüntünün ardındaki gerçekliği sanat boyutunda   sinematografik, retorik ve kurgusal açıdan seyirciye sezdirebilme yetisiyle sinema, bu anlamda yetkin bir sanat dalıdır. Geniş kitleleri etkileyebilen sinema sanatı, hakikatini yitirmiş günümüz insanına kendini tanıyıp bilmesi, hakikatini keşfetmesi yolunda kalbin keşfine kapı aralayabilen bir ilerleme aracıdır. Bu çalışmada hakikatin ne olduğu sorusundan yola çıkılarak sinemanın gerçeklik algısı tasavvufi ilişki ile temellendirilmiştir. Tasavvuf ile sinema ilişkisi, Matrix filminin tasavvufi bağlamda okunması üzerinden yapılmaya çalışılmıştır. Bir simülasyon evreninde yaşadığının bilincinde olmayan insanın, ancak kendi matrixini kırarak hakikatine ulaşabileceği mesajı verilen filmde, Baudrillard'ın "Simularklar ve Simulasyon" kitabı ile atıfta bulunduğu günümüz dünyasının hakikat algısı sorgulanmıştır. Neo'nun, insan-ı kamile ulaşma yolunda gösterdiği çaba ve "o kişi" olma yolculuğu, mistik bir bakış açısıyla tasavvuf anlayışı çerçevesinde ele alınmıştır. Diğer yandan çalışmada metodoloji olarak içerik analizi ve göstergebilim yöntemlerinden yararlanılmıştır.

Abstract:
Many philosophy and religion schools have come up to the question of ;what is the essence of truth and existence. Mystical thinkers have accepted the fact that the truth has a reality beyond the visible world. Sufism, on the other hand, is one of these metaphysical doctrines, and it is a spiritual method of moral cleansing applied to bring people to their truth. For the mystic, it is important to be aware of the truth behind the visible world. Cinema is a competent branch of art , with its ability to make the audience sense the reality behind the image in terms of cinematographic, rhetorical and fictional aspects. The art of cinema, which can influnce large audiences, is the meaning of progress that can open the door to the discovery of the heart, in the way of today's people who have lost their truth, to know and discover their truth. In this study, it starts with this question; what is the truth, the perception of reality in cinema is based on the mystical relationship. The relationship between Sufism and cinema has been tried to be made through the Matrix movie in a mystical context. In the film, which gives the message that a person who is not aware of living in a simulation universe can only reach his truth by breaking his own matrix, the perception of the truth of today's world, which Baudrillard refers to in his book "Simularks and Simulation", is questioned. Neo's efforts to reach the perfect human being and his journey to become "that person" are discussed within the framework of mysticism with a mystical point of view. On the other hand, content analysis and semiotics methods were used as a methodology in the study.