Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan aromaterapinin baş ağrısı şiddeti ve yaşam kalitesıne etkisi
The effect of aromatherapy applied to intensive care nurses on headache severity ve quality of life
Yazar: EMİNE ÜSTÜN GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Ağrı = Pain ; Ağrı şiddeti = Ache violence ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Lavanta yağı = Lavender oil ; Okaliptus = Eucalyptus ; Susam yağı = Sesame oil ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Yoğun bakım hemşirelerinde gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) sık görülen bir semptomdur. Ağrı hemşirelerin yaşam kalitesini, sosyal ve iş yaşamını olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma, GTBA olan yoğun bakım hemşirelerine dört hafta boyunca masaj yoluyla uygulanan tıbbi lavanta ve okaliptus striodora yağının baş ağrısı şiddeti ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü ve kalitatif çalışma olarak iki aşamalı olarak yapılmıştır.
Araştırmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kayseri Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde çalışmakta olan ve dahil edilme ölçütlerine uyan hemşireler alınmıştır. Çalışmaya basit randomizasyonla 20 kişi müdahale-1, 20 kişi müdahale-2 ve 20 kişi plasebo kontrol olmak üzere toplam 60 kişi dahil edilmiştir. Çalışma için etik kurul onayı, kurum izni ve bilgilendirilmiş gönüllü olur formu alınmıştır. Müdahale- 1 ve müdahale -2 grubundaki hemşirelere dört hafta boyunca; birinci hafta, hergün sabah ve akşam olmak üzere, ikinci, üçüncü ve dördüncü hafta hergün sadece sabahları olmak üzere yağ uygulama protokolü doğrultusunda %3'lük tıbbi lavanta /okaliptüs striodora yağı; plasebo kontrol grubuna ise, dört hafta boyunca; birinci hafta, hergün sabah ve akşam olmak üzere, ikinci, üçüncü ve dördüncü hafta hergün sadece sabahları olmak üzere susam yağı ile masaj uygulaması yaptırılmıştır. Araştırmanın verileri Hasta Tanıtım Formu, Visüel Analog Skala (VAS)-Ağrı, Kısa Form SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (KF-36), Uygulama İzlem Çizelgesi Araştırıcı ve Hemşire Formu, Yağ Uygulama Protokolü kullanılarak toplanmıştır. Kantitatif verilerin değerlendirilmesinde, tek yönlü varyans analizi, çoklu karşılaştırma testi,  ki kare testi, pearson korelasyon analizi kullanılmış ve anlamlılık p<0.05 kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesinde ise betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır.
Müdahale gruplarındaki hemşirelere uygulanan tıbbi lavanta /okaliptüs striodora yağı masajının plasebo kontrol grubundaki hemşirelere göre GTBA'yı anlamlı derecede azalttığı ve daha az ağrı kesici kullanımını sağladığı ve yaşam kalitesi alt boyutlarını daha olumlu etkilediği belirlenmiştir. Çalışmanın kalitatif bulguları, kantitatif bulguları desteklemektedir. 
Bu sonuçlara göre yoğun bakımda çalışmakta olan hemşirelerde; %3 lük tıbbi lavanta yağı ve %3'lük okaliptüs striodora yağı ile masajın GTBA semptomu ile baş etmede kullanımı önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Gerilim Tipi Baş Ağrısı; Okaliptüs Striodora Yağı;  Susam Yağı; Tıbbi Lavanta Yağı; Yoğun Bakım Hemşireliği.

Abstract:
Tension-type headache (TTH) is a common symptom in intensive care nurses. The nurses' quality of life, ve social ve business life are negatively affected by the ache. This study was conducted in two stages as randomized controlled study design ve a qualitative study, with the purpose of determining the impacts of medicinal lavender or citriodora oil, applied by massage for four weeks, on headache severity ve the life quality of critical care nurses with TTH.
Nurses working in the intensive care units of the University of Health Sciences Kayseri City Hospital ve meeting the inclusion criteria were involved in the research. 60 individuals participated in total in the study with simple randomization as, 20 individual's İntervention- 1, 20 individual's İntervention- 2, ve 20 individual's placebo control. Ethics committee approval, informed consent form ve institutional permission were granted for the study. Through four weeks, nurses in Intervention-1 ve Intervention- 2 groups; 3% medicinal lavender/eucalyptus citriodora oil, in accordance with the oil application protocol, in the first week, every day in the morning ve evening, ve in the second, third ve fourth weeks only in the morning; in the placebo control group, through four weeks; In the first week, every day in the morning ve evening, ve in the second, third ve fourth weeks, only in the mornings, massage with sesame oil was applied. The data of the research, Patient Introduction Form, Visual Analogue Scale (VAS), Short Form SF 36 Quality of Life Scale (KF-36), Application Tracing Chart Researcher ve Nurse Form, were gathered by using oil application protocol. In the evaluation of quantitative data, one-way analysis of variance, multiple comparison test, chi-square test, pearson correlation analysis ve p<0.05 were accepted for significance. Descriptive ve content analysis methods were used in the evaluation of qualitative data. It was shown that the medical lavender / eucalyptus citriodora oil massage applied on the nurses in the İntervention groups, reduced the TTH significantly ve provided less use of painkillers ve affected the quality-of-life sub-dimensions more positively when compared to the nurses in the placebo control group. The qualitative findings of the study support the quantitative findings.
According to these results, in nurses who are working in intensive care units; the use of 3% medicinal lavender oil or 3% eucalyptus citriodora oil can be recommended in the treatment of the TTH symptom.
Keywords: Eucalyptus Citriodora Oil; Intensive Care Nursing; Medicinal Lavender Oil; Sesame Oil; Tension-Type Headache (Tth).