Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'daki Faaliyetleri (13 Kasım 1918-16 Mayıs 1919) /
Yazar: İBRAHİM OĞUZ ULUDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN DEMİRHAN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Emperyalizme karşı ilk savaşını Trablusgarp Cephesi'nde veren, tarih sahnesine çıkışı ise Çanakkale Savaşı'na rastlayan Mustafa Kemal Paşa, Birinci Dünya Savaşı'nda gösterdiği üstün başarı sayesinde uluslararası arenada tanınmaya başladı. Savaşı kaybeden Osmanlı'nın çaresizlik içerisinde kıvrandığı ve İtilaf Devletlerinin işgal emellerine boyun eğdiği bir dönemde, yıldızı henüz parlamış genç bir komutan bütün sorumluluğu üstüne almış ve bir ulusun kaderini değiştirecek faaliyetlere girişmişti. Birinci Dünya Savaşı'nın kaybedilmesiyle İstanbul'a dönen ve yaklaşık altı ay boyunca çeşitli girişimlerde bulunan Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı Devleti yöneticilerinin çaresiz bir şekilde olacakları kabul ettikleri süreçte fikirleriyle ve yapmak istedikleriyle tarihin akışını değiştirmeye kararlıydı. İstanbul'daki faaliyetlerine barışçı yollar deneyerek başlayan Mustafa Kemal Paşa, amacına ulaşamayınca farklı arayışlara başvurdu. İstanbul Hükümeti'ne çeşitli yollarla müdahil olma amacını güttüğü girişimleri başarısızlıkla sonuçlanan Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya geçmeyi, işgalci ve teslimiyetçi güçlere karşı Anadolu'dan bir direniş başlatmayı hedefledi. Osmanlı topraklarındaki stratejik yerleri işgal etme amacında olan İtilaf Devletlerinin 1919 yılı Nisan ayında Osmanlı'ya verdikleri ültimatom, aynı zamanda yeni bir dönemin de kapısını aralamış oldu. Osmanlı'da yaşanan bu gelişmeleri lehine çeviren, aynı zamanda kendisi gibi düşünen ve işgallere karşı direnmeyi tek kurtuluş yolu olarak gören kişilerle bir kadro oluşturmayı başaran Mustafa Kemal Paşa, Samsun Limanı'na 19 Mayıs'ta attığı adım ile Türk ulusunu bağımsızlığa eriştirecek kıvılcımı yakmayı başardı.

Abstract:
Mustafa Kemal Pasha, who fought his first war against imperialism on the Tripoli Front, and whose appearance on the stage of history coincided with the Battle of Gallipoli, began to be recognized in the international arena thanks to his outstanding success in the First World War. At a time when the Ottoman Empire, which lost the war, was in despair and surrendered to the occupation ambitions of the Entente States, a young commander whose star had just shone, took all responsibility and embarked on activities that would change the fate of a nation. Mustafa Kemal Pasha, who returned to Istanbul with the loss of the First World War and made various attempts for about six months, was determined to change the course of history with his ideas and what he wanted to do in the process when the Ottoman State administrators desperately accepted what would happen. Mustafa Kemal Pasha, who started his activities in Istanbul by trying peaceful ways, resorted to different searches when he could not reach his goal. Mustafa Kemal Pasha, whose attempts to intervene in the Istanbul Government in various ways failed, aimed to cross into Anatolia and start a resistance from Anatolia against the invading and surrendering forces. The ultimatum given to the Ottoman Empire in April 1919 by the Allied Powers, which aimed to occupy the strategic places in the Ottoman lands, also opened the door of a new era. Mustafa Kemal Pasha, who turned these developments in the Ottoman Empire in their favor and at the same time, managed to form a team with people who thought like him and saw resistance against occupation as the only way of salvation, with the step he took at Samsun Port on 19 May, he succeeded in lighting the spark that will lead the Turkish nation to independence.