Çocuk yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların ağız sağlığı durumunun değerlendirilmesi
Assessment of oral health status of patients in pediatric intensive care units
Yazar: RAMAZAN BOZKURT
Danışman: PROF. DR. İSMET EŞER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric

Özet:
Amaç: Araştırma, çocuk yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarının ağız sağlığı durumlarını değerlendirmek amacıyla planlanmış tanımlayıcı tipte bir çalışmadır.
Gereç ve yöntem: Araştırma, Haziran 2021 – Eylül 2021 tarihleri arasında İzmir Demokrasi Üniversitesi Buca Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi Buca Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Ek Binası, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nevvar ve Salih İşgören Çocuk Hastanesi çocuk yoğun bakım ünitelerinde gerçekleşmiştir. Örneklem seçiminde küme örnekleme yöntemine gidilerek (n=88) hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların ağız sağlığı değerlendirmesinde, Hasta Tanıtım Bilgi Formu ve Ağız Değerlendirme Rehberi (ADR) kullanılmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü hastanelerden ve çalışmaya dahil edilen hastaların yakınlarından yazılı izin alınmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 60,96±9,971 (min=2, max=204) aylıktır. Hastaların %29,5'i solunum sistemi hastalıklarına, %61,4'ü yapay solunum yapmakta %93,2'si ağız yolu dışından beslenmektedir. Çocuk yoğun bakım ünitelerinin hiçbirinde ADR kullanılmamaktadır. Hastalara uygulanan günlük ağız bakımı sıklığı ortalaması 3,30±1,224 (min=1, max=6) olup kullanılan ağız bakımı yöntemi olarak en çok gazlı bez sarılı dil basacağı (%98,9) kullanıldığı, ağız bakımında %54,5 oranında serum fizyolojik kullanıldığı tespit edilmiştir. Yapay solunum yapan hastalara uygulanan ağız bakım sıklığı günde (3,56±1,160 defa) olup, spontan solunum yapanlar (2,88±1,225) ile arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Hastaların ADR puan ortalaması 8,45±2,876'dir. Yaş değişkenine göre ADR puan ortalamaları (≤60 aylık: 7,53±2,458, ≥61 aylık:10,16±2,841) arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Cinsiyet, solunum şekli, beslenme durumu, vücut sıcaklığı, hemoglobin ve albümin değeri, solunum şekli, oksijen tedavisi değişkenlerine göre ADR puan ortalamaları arasında istatiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0,05).  ADR puanı ile ağız bakımı uygulama sıklığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). ADR puanı ile bilinç durumu arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Diüretik grubu ilaç kullanan hastalar ile ADR puanı arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Çocuk yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların yaşı arttıkça ağız sağlığı durumunun kötüleştiği, bilinç durumu puanı azaldıkça ağız sağlığı değerlendirme puanın arttığı, diüretik ilaç grubunun ağız sağlığını etkilediği, yapay solunum yapan hastalara daha sık ağız bakımı uygulandığı çalışma sonucunda saptanmıştır. Ağız sağlığını tehdit eden etkenlerin erken dönemde saptanması, bu konuda farkındalığın artırması, gerekli önlemlerin alınması, komplikasyonların önlenmesi açısından kanıt temelli veri sunmaktadır. 
Anahtar kelimeler: Çocuk yoğun bakım ünitesi; Ağız sağlığı; Ağız bakımı; Ağız sağlığı değerlendirilmesi

Abstract:
Objective: The research is a descriptive study designed to evaluate the oral health status of hospitalized children in pediatric intensive care units.
Material and method: The research was conducted between June 2021 and September 2021, Izmir Democracy University Buca Seyfi Demirsoy Training and Research Hospital Buca Obstetrics and Pediatrics Annex Building, Ege University Medical Faculty Children's Hospital, Dokuz Eylul University Practice and Research Hospital Nevvar and Salih İşgören Children's Hospital of pediatric intensive care units. The patients were included in the study by using the cluster sampling method in the selection of the sample (n=88). Patient Identification Information Form and Oral Assessment Guide (OAG) were used for oral health assessment of patients. It was taken written consents from the hospitals where the research was carried out and from the relatives of the patients  
Results: The mean age of the patients was 60.96±9.971 (min=2, max=204) months. 29.5% of the patients have respiratory system diseases, 61.4% of the patients with artificial respiration, 93.2% of them were the patient fed apart from orally. OAG is not used in any of the pediatric intensive care units. The average frequency of daily oral care applied to the patients were 3.30±1,224 (min=1, max=6) and the most used oral care method was a gauze-wrapped tongue depressor (98.9%) and it has been determined that 54.5% of saline is used in oral care. The frequency of oral care applied to patients with artificial respiration was (3.56±1,160 times) per day, and a statistically significant difference was found between those with spontaneous breathing (2.88±1.225) (p<0.05). The mean of OAG score of the patients was 8.45±2.876. The difference between the mean of OAG scores according to the age variable (≤60 months: 7.53±2.458, ≥61 months:10.16±2.841) was found to be statistically significant (p<0.05). There was no statistical difference between the mean of OAG scores according to the variables of gender, respiratory type, nutritional status, body temperature, hemoglobin and albumin value, respiratory type and oxygen therapy (p>0.05). A significant correlation was found between the OAG score and the frequency of oral care application (p<0.05). A negative correlation was found between OAG score and the state of consciousness (p<0.05). The difference between the mean of OAG scores according to the patients using diuretic group drugs (p<0.05).
Conclusion: As age of patients hospitalized in the pediatric intensive care units increases, oral health status deteriorates, oral assessment guide score increases as the consciousness status score decreases, diuretic drug groups, affect oral health, and patients with artificial respiration are given more frequent oral care applications. It provides evidence-based data in terms of early detection of factors that threaten oral health, raising awareness on this issue, taking necessary precautions, and preventing complications.
Keywords: Pediatric intensive care unit; Oral health; Oral care; Oral health assessment