Datça hurması (Phoenix theophrasti-Phoenix theophrasti Subsp. Golkoy)'nın çimlenme ve fidanlarının farklı yetiştirme ortamlarında büyüme özelliklerinin belirlenmesi
Germination of cretan date palm (Phoenix theophrasti-Phoenix theophrasti Subsp. Golkoy) and determining their seedling growth characteristics in different growing substrates
Yazar: HEDİYE ÇON
Danışman: PROF. DR. OSMAN KARAGÜZEL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışma; Antalya'nın Kumluca İlçesi-Karaöz'de doğal olarak yetişmekte olan Phoenix theophrasti ile Muğla'nın Bodrum İlçesi'nin Göltürkbükü Beldesi'nde doğal olarak yetişen P.theophrasti subsp. golkoy taksonlarına ait tohumların çimlenme ve fidanların farklı yetiştirme ortamlarındaki büyüme özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Çalışma iki aşamalı olarak planlanmış, birinci aşamasında ilk olarak taksonların bazı tohum özellikleri saptanmış, petri kaplarında çimlenme denemesi yapılmış, viyollerde farklı zamanlarda (Şubat ve Nisan) Kum+Torf (2:1 hacimsel) karışımından oluşan çimlenme ortamına ekilen tohumların çıkış özelliklerine takson ve ekim zamanının etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, 3 litrelik saksılara doldurulmuş Tınlı toprak+Yanmış çiftlik gübresi+Kum (2:1:1 hacimsel), Torf+Perlit
(2:1 hacimsel), Torf+Kum (2:1 hacimsel) karışımından oluşan yetiştirme ortamlarına
doğrudan ekim yapılarak elde edilmiş P. theophrasti fidanlarının büyüme özellikleri
üzerine takson ve yetiştirme ortamının etkileri araştırılmıştır.
Çimlenme testinde aralarında istatistiksel anlamda fark olmaksızın taksonlarının
çimlenme oranlarının %95,0-96,0 arasında değiştiği saptanmıştır. Çıkış denemelerinde
takson (yöre) ve ekim zamanının çıkış özellikleri üzerinde istatistiksel anlamda önemli
düzeyde etkili olduğu belirlenmiştir. Taksonlar arasında %83,4 ile en yüksek çıkış oranı
Nisan ayında ekilen Phoenix theophrasti subsp. golkoy (Göltürkbükü/Bodrum) taksonu
tohumlarında tespit edilmiştir. Yetiştirme ortamlarının fidan büyüme özelliklerine etkisi
ile ilgili sonuçlar, denemede incelenen yaprak sayısı, yaprak boyu ve yaprak eni gibi
büyüme özellikleri ile yaprak besin elementi içeriklerinde takson, yetiştirme ortamı ve
bu iki değişkenin interaksiyonundan kaynaklanan istatistiksel anlamda önemli
farklılıklar olduğunu göstermiştir. Takson ve yetiştirme ortamı interaksiyonu düzeyinde
en iyi büyüme özelliklerini; Tınlı toprak+Yanmış Çiftlik Gübresi+Kum (2:1:1 hacimsel)
karışımından oluşan yetiştirme ortamlarında Phoenix theophrasti (Karaöz/Kumluca) fidanlarının gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine germination characteristics, and investigate
effects of growing substrates on seedling growth of Phoenix theophrasti
(Karaöz/Kumluca) and Phoenix theophrasti subsp. golkoy (Göltürkbükü/Bodrum) taxa
native to Turkey.
The study was conducted into two main stages. In the first stage, some seed
morphological traits were measured and germination of taxa were tested in petri dishes.
Also, effects of sowing time (February and April) and taxon on emergence
characteristics of seedlings were determined with sowing seeds on trays in sand + peat
(2:1 by volume) mixture. In the second stage of the study, effects of taxon and growing
substrate on seedling growth characteristics of Phoenix theophrasti (Karaöz/Kumluca)
and Phoenix theophrasti subsp. golkoy (Göltürkbükü/Bodrum) taxa were investigated
under a restricted fertigation program. In this experiment, seeds were directly sown in
growing substrates filled in 3 L pots, and loamy soil+ well fermented manure+ sand
(2:1:1 by volume), perlite+ peat (2:1 by volume), peat+ sand (2:1 by volume) mixtures
were used as growing substrates.
Germination tests indicated that germination percentages were 95,0 % and
96,0%, and there was no significant difference between taxa. In trays (emergence)
experiment, there were significant differences in emergence characteristics related to
sowing time, taxa and sowing time x taxon interactions, and the highest emergence
percentage (83,4%) was recorded in Phoenix theophrasti subsp. golkoy
(Göltürkbükü/Bodrum) seeds sown in April. Results related to growing substrates
showed that there were significant differences originated substrates, taxa and substrate x
taxon interactions in seedling growth characteristics such as leaf number, length and
wide, and leaf mineral nutrient contents. The highest growth characteristics values were
recorded for Phoenix theophrasti (Karaöz/Kumluca) seedlings grown on loamy soil+
well fermented manure+ sand (2:1:1 by volume) mixture.