Kalvinizmin Doğu Avrupa ülkelerinde yayılmasının teolojik sebepleri: Macaristan örneği
The theological reasons for calvinism's spread in Eastern European countries: The case of Hungary
Yazar: MAHMUT TOPTAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Calvin, John = Calvin, John ; Dinler tarihi = History of religions ; Kalvinizm = Calvinism ; Kiliseler = Churchs ; Macaristan = Hungary ; Reform = Reform

Özet:
Macaristan, coğrafi konumu ve kültürel yapısı açısından Kalvinizmin Doğu Avrupa ülkelerinde yer edinmesi açısından önemli bir örnektir. Batı Avrupa ile neredeyse eş zamanlı olarak Doğu'ya da yayılan bu hareketin, kültürleri farklı iki blok arasında hızlı bir şekilde ve benzer zamanlarda yayılması Kalvinizmin esneklik ve adapte olma gibi bazı önemli özelliklerine işaret etmektedir. Bu hareketin yayılış sürecinin ilgi çekici olmasının yanında, Macaristan'ın büyük kısmını etkisi altına aldıktan sonra gerçekleşen Katolik karşı reformu ile birlikte yine aynı hızla gerilemesi ve ülkede azınlık haline düşmesinin nedenleri de ele alınmıştır. Bu sebeple çalışmada Kalvinizmin Doğu Avrupa ülkelerinde yayılma sürecini ve sebeplerini, gerileme dönemini ve bu dönemde etkili olan unsurları teolojik nedenlere ağırlık vererek ortaya koymaya çalışılmıştır. Bu bağlamda yapılan çalışmalarla Kalvinizmin yapısı ve tarihi incelenmiş ve Kalvinizmin Macaristan'daki tezahürü, tarihi ve teolojik perspektiflerden ele alınmıştır. Yapılan literatür taraması sonucunda Macaristan'da Kalvinizm'in yayılmasında etkisi olduğunu iddia ettiğimiz teolojik sebeplerin, sayıca az olsalar da diğer etkenlerin temelinde yattıkları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Even though Hungary is a developed Eastern Europe country, it is still an Eastern European country which has a whole different culture then Western Europe and therefore sets an important example for Calvinism of Western European origin to take place in Eastern European countries. It was interesting that this movement which spread to Eastern Europe as well as Western Europe, spread so rapidly and at similar times between these two different culture blocks. Along with this spreading process, it is also deemed interesting that the movement became so powerful in such a short time, also lost its influence and fell back to being minority. For these reasons, we tried to demonstrate the spread of Calvinism in Eastern European countries, its causes, period of decline and the effective elements on both its rise and decline during this period by focusing on theological aspects. In the first part of our study, Calvinism is introduced, its spreading process is examined, and various types of Calvinism are mentioned. In the second part, the individuals, states, historic events, theological arguments and political movements influencing this event are investigated with special interest in Hungary. In the last part of our study, after examining the Catholic Counter-Reformation movement which we found to be the most important reason for the decline of Calvinism in Hungary, the recent data on religious situation in Hungary and Reformed Churches are provided.