Araştırma verilerinin yönetimi: TÜBİTAK projelerinde yer alan araştırmacılar üzerine bir değerlendirme
Research data management: An evaluation of researchers involved in TÜBİTAK projects
Yazar: CANAN TAVLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. S. SERAP KURBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Açık veri = Open data ; Bilgi paylaşımı = Information sharing ; Bilimsel araştırma projesi = Scientific research projects ; Proje yönetimi = Project management ; Projeler = Projects ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye ; Veri iletimi = Data transmission ; Veri yayımı = Data dissemination

Özet:
Doğrulanabilirlik, hesap verebilirlik, görünürlük, geçerlilik, verimlilik, tekrarlanabilirlik ve kaynak tasarrufu sağlama özellikleri nedeniyle araştırma verilerinin paylaşımı giderek önem kazanmaktadır. Sağladığı ekonomik yarar ve kamu yararı nedeniyle, birçok kurum ve kuruluş politika belgelerini araştırma verilerini ve veri paylaşımını kapsayacak şekilde düzenlemektedir.
Veri paylaşımı ve araştırma verilerinin yönetimi birbirlerini tamamlayan iki önemli konudur. Araştırmacıların bu alandaki mevcut durumunu saptamak konuyla ilgili planlama ve hizmet geliştirilmede katkı sağlamaktadır.
Bu çalışma, TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) desteğiyle yürütülen araştırma projelerinde yer alan araştırmacıların, araştırma verilerinin yönetimi ve paylaşımı konusundaki uygulamalarını, davranışlarını ve tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırmaya 73 farklı üniversiteden 408 araştırmacı katılmıştır. Konuya ilişkin mevcut durumu saptamak için araştırmacılara 34 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Bulgulara göre, araştırmacılar büyük verilerle çalışmamakta, genelde veri yönetim planı hazırlamamakta, verilerini daha çok kişisel bilgisayarlarda saklamakta ve uzun süreli korumaya hazırlamamaktadır. Araştırmacıların verilerini paylaştığı ancak herkese açık bir şekilde paylaşım yapma düzeyinin düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca araştırmacılar, araştırma verilerinin yönetimi konusunda eğitime gereksinim duymaktadır ve en çok veri yönetimi planı hazırlama konusunda eğitim gereksinimi vardır. 
Araştırma verilerinin yönetimi ve veri paylaşımının yaygınlaşması için ulusal ve kurumsal düzeyde hazırlanacak politikalar önemlidir. Bu konuda, Türkiye'de ilerleme kaydedilmesi için ilgili kişi, kurum ve organizasyonların üstlenmesi gereken roller çalışma kapsamında ortaya konulmuştur.

Abstract:
Research data sharing is becoming increasingly important because of its verifiability, accountability, visibility, validity, efficiency, reproducibility, and resource-saving features. Many institutions and organizations revise their policy documents to cover research data management and data sharing due to the economic and public benefit it provides.
Research data sharing and research data management are two important complementary issues. Determining the current situation of researchers in this regard contributes to the planning and development of services on the subject.
This study aimed to determine the research data management and sharing practices, behaviours and attitudes of researchers who are involved in research projects carried out with the support of TÜBİTAK (The Scientific and Technological Research Council of Turkey). 
408 researchers from 73 different universities participated in the study. Within this study, a questionnaire consisting of 34 questions was conducted in order to determine the current situation of the researchers. According to the findings, researchers do not work with big data, generally do not prepare a data management plan, store their data mostly on personal computers and do not prepare their data for long-term protection. It is seen that researchers share their data, however the level of sharing their data publicly is low. Additionally, researchers need training in the management of research data, and training in preparing a data management plan is most needed.
Policies to be prepared at the national and institutional level are important for the research data management and sharing. In this regard, the roles that the relevant persons, institutions, and organizations should undertake in order to make progress in Turkey were presented within the scope of this study.