Geleneksel mimariden öğrenme: İran yerleşme dokusunda sıcak-kuru iklim bölgesi pasif tasarım kriterleri performanslarının bina enerji ve kullanıcı konfor parametreleri üzerinden incelenmesi
Learning from traditional architecture: Investigation of the performance of passive design criteria in Iran's hot-dry climate region on building energy and user comfort parameters
Yazar: SEVDA SHIRZAD SOLTANAHMADI
Danışman: DOÇ. DR. ENES YAŞA
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzün önemli sorunları olan enerji kaynaklaırnın azalması ve nüfus artışı, uygun tasarımlar ve geleneksel mimarlık yöntemlerinin kullanılmasıyla aşılabilir kabul edilmektedir. Günümüz dünyasındaki çağdaş mimarinin temel sorunu, geleneksel ve modern mimarlık arasındaki ihtiyaç farklılıklarıdır. Geleneksel mimarinin, uzun bir süre boyunca nesilden nesile aktarılan yerel mimari geleneğinin sonucu olan sürekli bir süreç olduğu ve yıllar boyunca test edildiği düşünüldüğünde, sıcak hava koşullarına uyum için bu çözümlerin gözden geçirilmesi ve günümüz mimarisine uyarlanması önemlidir.
Bu tez, beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, çalışmanın girişi, literatür çalışması, amacı, kapsamı ve yöntemi gibi konular ele alınmıştır.
İkinci bölümde, İran'ın dört ana iklim bölgesinin karakteristik özellikleri incelenmiş ve bu bölgelerin iklim, kentsel ve bina özellikleri detaylı olarak irdelenmiştir. Ayrıca, İran'ın sıcak-kuru iklim bölgesindeki geleneksel mimarisinde kullanılan pasif soğutma yöntemleri, özellikle avlu tipolojisi ve rüzgar kulesi gibi unsurlar, Yezd Bölgesi üzerinden incelenmiş ve detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde, Yezd Bölgesi'nin pasif soğutma yöntemlerine odaklanılarak, bu bölgede bir ofis binası tasarlanmıştır. Binanın konumu, ölçüleri, kullanılan pasif yöntemler ve malzemeleri detaylı bir şekilde anlatılmış ve on bir farklı konfigürasyonda incelenmiştir. 
Dördüncü bölümde ise, Design Builder yazılımı kullanılarak ele alınan ofis binasının farklı konfigürasyonları altı farklı parametre üzerinde ortalama yıllık, en sıcak dönem, en sıcak ay, en az sıcak ay, en sıcak gün, en az sıcak gün olarak incelenmesi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu bölüm aynı zamanda ofis binasında bulunan merkezi avlu ve godal bahçenin CFD analizi ile incelenmesini içermektedir.
Beşinci ve son bölümde ise, Design Builder yazılımıyla elde edilen sonuçlar özetlenmiş, her konfigürasyonun her pasif yönteme etkisi karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada yapılan analizler, doğal havalandırmanın en etkili yöntem olduğunu göstermektedir. Tasarlanan ofis binasında dış ve iç pencereler aracılığıyla gerçekleşen çapraz havalandırmanın, rüzgar kuleleri ile sağlanan doğal havalandırmadan daha etkili olduğu çıkarımında bulunulmuştur. Önerilen güneş kırıcı yöntemler arasında, gölgelik ile Low-e camın eş zamanlı kullanımının diğer yöntemlere göre daha faydalı olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, LED aydınlatma sisteminin hem enerji tasarrufu hem de iç ortamın hava sıcaklığını düşürme açısından önemli bir rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Today's crucial challenges, such as the depletion of energy resources and the burgeoning global population, are being addressed through innovative designs and the application of traditional architectural techniques. A key issue facing contemporary architecture is the divergence in requirements between traditional and modern architectural practices. Given that traditional architecture embodies an enduring legacy of local architectural customs, honed and refined over generations, it is imperative to reassess these proven solutions for their applicability to contemporary architectural needs, particularly in hot climates.
This thesis is structured into five chapters. The introductory chapter provides an overview of the study, including a review of pertinent literature, the objectives, scope, and methodology.
The second chapter delves into the distinctive characteristics of Iran's four primary climatic regions, meticulously examining the climatic, urban, and architectural attributes of each. Notably, traditional passive cooling techniques prevalent in Iran's hot-dry climate region, such as courtyard layouts and wind towers, are expounded upon with a focus on the Yazd Region.
In the third chapter, an office building is conceptualized within this region, emphasizing the passive cooling methodologies unique to Yazd. Details regarding the building's site selection, dimensions, as well as the specific passive techniques and materials employed, are elaborated upon across eleven distinct design configurations.
The fourth section scrutinizes the various design configurations of the office building using the Design Builder software, evaluating their performance across six key parameters: average annual conditions, peak heat periods, hottest and coolest months, as well as extreme daily temperatures. Additionally, this section encompasses a detailed CFD analysis of the central courtyard and godal garden within the office building.
The final chapter synthesizes the outcomes derived from the Design Builder software, comparing and assessing the impact of each configuration on the individual passive cooling methods employed.
The analyses conducted in this study demonstrate that natural ventilation is the most effective method. It has been inferred that cross ventilation through the external and internal windows in the designed office building is more effective than natural ventilation provided by wind towers. Among the recommended sun shading methods, simultaneous use of shading devices and Low-e glass has been proven to be more beneficial compared to other methods. Additionally, it has been concluded that the utilization of LED lighting systems plays a significant role in both energy conservation and reducing indoor ambient temperatures.