Lutherci protestan teolojide kadının yeri ve reform sürecindeki rolü
Woman's place in theology of Lutheran protestant and her role of reform process
Yazar: HURİYE ABAYDIN
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Kadınlar = Women ; Luther, Martin = Luther, Martin ; Protestanlık = Protestantism ; Yenileşmeler = Reformations ; Yenilik hareketleri = Reform movements ; İlahiyat = Theology

Özet:
Bu çalışmada, XVI. yüzyılda Alman topraklarında ortaya çıkan Lutheran Reformu kapsamında dönemin önde gelen kadınlarının sosyal ve dinsel konumları açısından değişen şartları ele alınacak ve Martin Luther'in, kadınların konumuyla ilgili ne gibi değişiklikler getirdiği üzerinde durulacaktır. 
Reform hareketi bağlamında, Katolisizm'i birçok açıdan eleştiren Luther, kiliseyi kadına bakışı hususunda da eleştirmekten geri durmamıştır. Ortaçağ Katolik Kilisesi'nin kadın için en uygun ve günahtan ari gördüğü manastır hayatı hakkında ağır tenkitlerde bulunmuş ve kadın-erkek herkes için manastır hayatını Tanrı Sözü'ne karşı isyankâr bir tutum olarak değerlendirmiştir. Bu noktada kadınların manastırlara kapatılmasını değil, onların Tanrı'nın da emrettiği şekilde anne ve eş olarak hayatlarını sürdürmeleri gerektiğini söylemiştir. 
Katolik Kilisesi'ne karşı getirdiği bir diğer önemli eleştiri ise "Tüm inananların din adamı olabilmesi" ilkesidir. Her ne kadar teoride, bu ilkeyi temellendirirken kadın-erkek ayrımı gözetmediği dikkat çekse de pratikte bu ifadenin erkekler için söylendiği görülmektedir. Fakat buna rağmen Luther dönemi ve sonrası da dahil olmak üzere birçok kadın bu ilkenin kendilerine tanıdığı hakla, dinsel anlamda da varlık göstermeye gayret etmiş ve bunun sonucunda da yaşadıkları topraklar üzerinde Protestan öğretiyi sabit kılmak için mücadele vermişlerdir. Bu etkin mücadelelerinde Luther'in onlara karşı herhangi bir eleştirisi bulunmadığı, aksine sergiledikleri yürekli tavırlarından dolayı yeri geldiğinde tebrik ettiği görülmektedir. Tüm bunlara rağmen günümüz Lutheran kilisesi de dâhil olmak üzere neredeyse her dönemde kadının yeri meselesi konu edinildiğinde, yaşadıkları sosyal ve siyasal şartlardan ayrı düşünülmemeleri son derece önemlidir. 
 Anahtar Kelimeler: Martin Luther, Lutheranizm, Kadın,  Katolisizm, Ortaçağ, Katharina von Bora, Reform.

Abstract:
This thesis will attempt to answer the question of how the circumstances changed for the pioneering women of the epoch in terms of social and religious positions after Lutheran Reform that emerged in German lands, in 16th century and will focus on how Martin Luther has amended the conditions of women of his time.
Luther who criticizes Catholicism in regard to Reform movement from numerous aspects did not hesitate to include ecclesiastical approach to women within his critiques. He denounced medieval Catholic Church's promotion of monasticism for Christian women as the most pious way of life and regarded it as a rebellious position against the Word of God. Therefore he declared that women should not be imprisoned in monasteries but maintain a life as mothers and wives. 
Another important critique held by Luther against Catholic Church is on the principle of "Priesthood of all believers". Although hypothetically this principle observes equal opportunity for men and women for church service; practically this statement covers only males. On the other hand, during and after Lutheran phase, using the right came by this principle; women exhibited existence in missionary activities and struggled for the survival of Protestant doctrines in their regions. We observe that Luther did not criticize them for their active involvement within the ecclesiastical matters but even congratulated them for their brave conducts. Our primary concern is that whenever the question of the state of women raised, either in Lutheran time or today, the social and political circumstances that women are subject to should be taken into account. 
   

Keywords: Martin Luther, Lutheranism, Woman, Catholicism, Middle Ages/Medieveal, Katharina von Bora, Reform.