90'lı yıllarda Türkiye televizyonlarında yayınlanmış çizgi dizilerin belirlenmesi ve görsel dilinin incelenmesi için yöntem önerisi
Determination of animated series broadcast in the 90s on Turkish television and a method suggestion for analyzing of the visual language
Yazar: ECEM HATİPOĞLU KİRİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÜRKMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 1990 sonrası = After 1990 ; Canlandırma = Animation ; Elektronik görsel iletişim = Electronic visual communication ; Görsel dil = Visual language ; Televizyon = Television ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Çizgi film = Animated film ; Çocuk televizyonu = Children's television

Özet:
Kitle iletişimi; bilgilerin, haberlerin farklı araçlar yardımıyla geniş insan topluluklarına duyurulmasını sağlayan, dolaylı bir biçimde kurulan iletişim sürecidir. Televizyon, diğer araçlardan ayrılan bazı özellikleri ile oldukça yaygın ve hedef kitlesi geniş bir kitle iletişim aracıdır. Televizyon yayınlarına 1936 yılında İngiltere'de başlanmıştır. Sonrasında ABD'de hayata geçirilen televizyon, bu iki ülkede, farklı yayıncılık anlayışları çerçevesinde gelişmiştir. Kamu hizmeti yayıncılığı, 1980'li yıllarda yaşanan dönüşümler öncesinde Avrupa ülkelerinde ve Türkiye'de benimsenmiş, "bilgilendirme, eğitme ve eğlendirme" kavramları etrafında oluşturulmuş bir yayıncılık anlayışıdır. ABD'de ise televizyon yayıncılığı başlangıcından itibaren ticari bir faaliyet olarak görülmüştür. 1980'li yıllarda dünyada yeniden yapılanma politikaları ile değişen ekonomik modeller, televizyonda ticarileşmeyi beraberinde getirmiştir. 
Türkiye'de bu değişim, ilk özel televizyonun yayına başlamasıyla hissedilmiştir. 90'lı yıllar, yeni kavramların ortaya çıktığı, dönüm noktası olarak adlandırılabilecek dönemlerden biridir. Yayıncılık anlayışlarındaki değişmeler görsel dilde de dönüşüme neden olmuştur. Kamu hizmeti yayıncılığın ciddi havasından uzaklaşılmış, televizyon ekranlarına hem biçim hem de içerik açısından hızlı, dinamik ve renkli bir dünya gelmiştir. Magic Box 1990 yılında Türkiye için yayın yapan ilk ticari televizyon kanalı olarak, yasal bir altyapısı olmadan kurulmuştur. Türkiye'de kamu hizmeti yayıncısı olan devlet televizyonu TRT'nin tekelini fiilen ortadan kaldıran bu gelişmenin farklı alanlarda yansımaları olmuştur. İzler kitlenin hayatına yeni program türleri ve formatları girmiş, tüm türlerde çeşitlilik ve dışa bağımlılık artmıştır. Bu türlerden biri de çocuk yayıncılığıdır. Çizgi film ve dizilerin çocuk programcılığında büyük bir yeri vardır. 
Bu çalışmada, araştırmanın sınırlılığı, 1990'lı yıllarda Türkiye televizyonlarında yayınlanmış çizgi dizilerdir. 1990-1999 yılları arasında ücretsiz yayın yapan Türk televizyon kanallarında yayınlanmış çizgi dizilerin verisine tarama yöntemiyle ulaşılmış ve bu bilgiler sınıflandırılarak istatistikler elde edilmiştir. Son olarak belirlenen örneklemdeki çizgi dizilerin görsel dil analizleri, önerilen yöntem bağlamında yapılmıştır.

Abstract:
Mass communication is an indirect communication process that enables information and news to be announced to large groups of people with the help of different tools. Television is a comparatively widespread mass communication tool with some features that distinguish it from other tools. Television broadcasts began in the UK in 1936, which was later introduced in the USA, has developed within the framework of different broadcasting approaches in these two countries. Public service broadcasting, which was adopted in European countries and Turkey before the transformations in the 1980s, is a correspondence concept built around the concepts of "informing, educating and entertaining". In the USA, on the other hand, television broadcasting has been seen as a commercial activity since its inception. In the 1980s, restructuring policies and changing economic models brought about commercialization on television. 
In Turkey, this change was felt when the first private television started broadcasting. The 90s is one of the periods that can be called a turning point in which new concepts emerged. Changes in the understanding of broadcasting led to a transformation in visual language. The serious atmosphere of public service broadcasting was abandoned, and a fast, dynamic, and colorful world came to television screens in terms of both form and content. As the first commercial television channel, Magic Box was established in 1990 without a legal infrastructure. This change, which effectively ended TRT's monopoly as Turkey's public service broadcaster, had an impact on a variety of industries. New program types and formats have entered the lives of the audience, increasing diversity and foreign dependency in all genres. One of these genres is children's broadcasting. Cartoons and series have a great place in children's programming. 
In this study, the limitation of the research is the animated series broadcasted on Turkish television in the 1990s. The data of the animated series broadcasted on free-to-air Turkish television channels between 1990-1999 were accessed by scanning method and this information was classified and statistics were obtained. Finally, the visual language analysis of the cartoon series in the selected sample was carried out in the context of the proposed method.