Ülkemizde üretilen III. hamur kağıtların baskı kalitesine etki eden parametrelerinin tespiti ve uygulamadaki sorunların giderilmesinin araştırılması /
Yazar: MUHARREM SÖZEN
Danışman: PROF. DR. EMRE DÖLEN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matbaa Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matbaacılık = Typography
Dizin: Baskı kalitesi = Print quality ; Dolgu maddeleri = Fillers ; Kağıt = Paper ; Kağıt hamuru = Pulp ; Selüloz = Cellulose

Özet:
İcadından bugüne kadar kağıt ve kağıtla ilgili ürünler, önemini hiç kaybetmeden, bilgilerin kaydedilmesi, bir sonraki nesile aktarılması ve başka toplumlarlada paylaşılması için gerekli olmuştur. Kağıdı düşündüğümüzde onu temel olarak bir yazma ve baskı aracı olarak bazende ambalajlama ve sarma malzemesi olarak düşünürüz. Ancak tuvalet kağıdı, mukavva, süzme ortamları, ameliyat malzemeleri gibi ürünler de esas olarak kağıt kökenlidirler ve bu yüzden önemi artmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kağıt tanımlandı. Kağıdın icadı ve Çin'den Dünya'ya yayılışı anlatıldı. Türkiye'de kağıtçılığın 1400'lü yıllardan günümüze geçirdiği evrelerden bahsedildi. İkinci bölümde kağıt yapımında kullanılan hammaddelerin en önemlisi olan selülozun elde edilişi, kimyasal yapısı, fiziksel özellikleri anlatıldı. Üçüncü bölümde kağıt yapımında kullanılan lifsel ve yardımcı maddeler basılabilirlik parametrelerine etkisi de dikkate alınarak anlatıldı. Öncelikle lifsel maddelerin morfolojik ve fiziksel yapılarına bağlı olarak kağıda sağladıkları mukavemet özellikleri kapsamlı bir çizelge de yapılarak anlatıldı. Dolgu maddeleri çeşitleri, yararlan, kağıt cinsine göre kullanılış yerleri ve miktarları ile dolgu maddelerinin kağıt üzerine fiziksel etkileri anlatıldı. Tutkallama tanımlanarak, tutkallama maddelerinin çeşitleri, kağıt cinslerindeki uygulanma yöntemleri anlatıldı. Dördüncü bölümde odun hamurunun hazırlanması detaylı anlatıldı. Hamurun kağıt makinesine gelmeden önce katkı maddelerinin katılma yöntemi, hammaddelerin dağılımı, hamur kasası, kağıda form veren cetvel ağzı makinede hamurun fazla suyunun birkaç aşamada süzülmesi işlemlerinden bahsedildi. Beşinci bölümde hamurdan safihaya geçiş ve geçişin kritik noktaları anlatıldı. Presleme ve çeşitleri, preslemenin kağıt üzerine etkisi anlatıldı. Kağıdın yüzey özelliklerine en büyük etkisi olan elek ve keçeler çeşitleriyle anlatıldı. Altıncı bölümde kağıdın kurutulması, kalenderleme, süperkalenderleme, nemin kalenderlemeye etkisi ve mamul hale gelen kağıdın yüzey özelliklerine bağlı görünümü ve su yönü anlatıldı. Yedinci bölümde basılabilirlik parametreleri üzerinde, etkisi olan testler anlatıldı. Test için kağıttan örnek alma, kondisyonlama, rutubet, ağırlık, kalınlık, yoğunluk, porozite ve yüzey düzgünlüğü, safiha dayanımı, sertlik, kopma, gerilme, yırtılma, patlama, yumuşaklık, kıvrılma testleri ve bu testlere ait TSE standartları anlatıldı. Sekizinci bölümde kağıdın kimyasal özellikleri ve kimyasal testler anlatıldı. Nem, su emme, kül testleri ve TSE standartları incelendi. Dokuzuncu bölümde özellikle denel bölümde kullanılan kağıtlar üzerine yapılan baskılarda yaşanan sorunlar anlatıldı. Ülkemizde üretilen III. Hamur kağıtların SEKA izmit Müessesesi Araştırma Labratuarmda testleri yapıldı. Yüzey özellikleriyle ilgili testler kağıtların her iki yüzüne uygulandı. Denel bölümde "Marmara Test Skalası" adı verilen basılabilirlik parametrelerinin ve kalitenin kontrol edileceği %1- %97 tramton değerlerinin bulunduğu 28, 34, 40, 48 Lpc tram sıklığında tram noktaları, renk bantları ile her sıklıkta bulunan bir trikromi resmin bulunduğu bir test skalası oluşturuldu. Bu skalanın yanına uluslararası standartlara uygun UĞRA 82 baskı kontrol skalası da montajlandı. SEKA'nın farklı işletmelerinde üretilen gramaj, beyazlık, pürüzlülük bakımından değişik özellikte olan dört çeşit kağıt üzerine oluşturulan test montajının kalıbı çekilerek baskısı yapıldı. Bu kağıtların basılabilirlik parametreleri; densitometre, stereoskobik mikroskopla yapılan çekimlerle ve bilgisayar yardımıyla oluşturulan grafiklerle tesbit edildi.

Abstract:
From their invention to this time, the paper and paper related products have been important, without losing the importance, to record the information, to pass the information to next generations and to share it with other people. If we think about the paper we consider it as an essential writing and printing means. Sometimes we consider it as a wrapping material. However, toilet tissue, carton board, filtering paper and materials used in surgery are also paper based. In the first part of our study, paper was described. The invention of paper and its distribution from China to the other parts of world were mentioned. The situation of paper industry from the 13rd century to today was shortly presented. In the second part, the preparation, chemical structure and physical properties of "Cellulose", which is the most important ingredient used in the paper production, was described. In the third part, the other materials were described by taking into consideration their effects on the printability parameters. Primarily, the strength properties given to the paper by these materials were described in a detailed table depending on their morphological and physical properties. The types of the filling materials, their usefulness, their area of usage according to the paper types and their physical effect on paper types were also reported. The adhesive material and their application methods on the paper types were mentioned. In the forth section, the preparation of wood pulp was described in detail. Before the pulp arrive in the paper machine; the addition procedure of additive materials, the distrubution of these materials, the pulp case and the filtration of excess water in the pulp (in the machine giving its form to the paper in a few step) were described. In the fifth part, the step from the pulp to the sheet and its critical points were mentioned. Pressing, pressing methods and the effect of pressing on paper were mentioned. The wire and felt which have the most important effect on surface properties of the paper were reported. In the sixth part, the drying procedure, calendering, supercalendering and the effect of humidity to the calendering procedure were described. In the seventh part, the appearance of the paper product based on its surface properties and its grain direction were described. In the eighth part, the tests which have effects on printability parameters were reported. The tests such as sample taking procedure, conditioning, humidity, gravity, length, density, bursting, porosity, surface roughness, sheet stiffness, hardness, tensile stiffness, teoring stiffness and bending tests were described. The TSE standards related to these tests were also described. In the tenth section, the printing problems related on the papers used in the experimental port were discussed. The tests of 3rd class of paper produced in our country were carried out in SEKA, izmit Research Laboratories. The tests related to the surface properties were applied into the both sides of the papers. In the experimental section, a test scala, termed as "Marmara Test scala" was performed. It can control the printability parameters and the quality of the paper and it has the screentone values of 1 to 97 %, 28, 34, 40, 48 Lpc screendots, colour strips and a process picture. The UGRA 82 print color strips (an international standard strip) was also mounted next to this strip. The test montage which was produced onto the four different paper grades with different properties in grammage, whiteness and smoothness were prepared and printed. The printability parameters of these papers were determined by the graphics which were produced by a densitometer, a stereoscobic microscobe and a computer.