Kastamonu çarşaf bağlama dantelinin özgün giysi tasarımlarına uygulanması
Application of kastamonu bed linen lace to original garment designs
Yazar: KADER CAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Giyim aksesuarları = Clothing accessories ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Tasarım = Design ; Çarşaf bağlaması = Çarşaf bağlaması ; Örgüler = Lattices ; İğne oyası = Needle works

Özet:
Geleneksel el sanatları açısından oldukça zengin olan ülkemizde, her bölgenin kendine has farklı özellikte ve bölgenin dokusunu yansıtan çeşitli ürünlerini görmek mümkündür. Oluştuğu bölgenin izlerini taşıyan bu ürünler bölge halkının adeta künyesini oluşturmaktadır. İçinde bulunduğu coğrafyanın kodlarını taşıyan bu ürünlerin geçmişe dair izler taşıması bölge hakkında bilgi edinmemize yardımcı olmaktadır. Ayrıca bu ürünler ortaya çıktığı bölgedeki insanların duygularını, düşünlerini, yaşayış tarzlarını ve hayat şartlarını yansıtması bakımından oldukça önemlidir. Geçmişi binlerce yıl öncesine dayanan Türk el sanatları, Hun devletinden günümüze kadar birçok aşamadan geçmiş içinde bulunduğu dönemin şartlarından etkilenmiştir. Asya'dan başlayıp Anadolu'ya kadar uzanan bu birikim Türkiye'nin hemen hemen bütün illerinde el sanatlarının güzel örneklerini görmemize olanak sağlamaktadır. Kastamonu'da el sanatları bakımından zengin bir ilimizdir.    
El sanatları konusunda birçok çeşitli ürünün yapıldığı Kastamonu unutulmaya yüz tutan mesleklere de ev sahipliği yapmaktadır bunlardan bazıları iğne oyacılığı, dokumacılık, çarşaf bağcılığı, bakırcılık, ağaç işlemeciliği, sofra bezi baskıcılığı, sepetçilik ve fanilacılıktır. Kastamonu'da yapılan en önemli el sanatlarından biri olan çarşaf bağlamanın geçmişi orta Asya Türk devletlerine kadar dayanmaktadır. Asya Hun devletinde bu güne kadar gelen Türk tenteneleri arasında Kastamonu Çarşaf Bağı'nın ayrı bir yeri vardır. Tığ, iğne, şiş vb. alet kullanılmadan yapılan bağ işi, iki ucu serbest bırakılmış değişik kalınlıktaki ipliklerle desene bağlı olarak tekrarlanan düğümlerden oluşur. Unutulmaya yüz tutan mesleklerden olan Kastamonu çarşaf bağlama günümüzde de halen yapılmaya devam edilmektedir. Ayrıca yapımı çeşitli kurum ve kuruluşlarca desteklenmektedir. Çarşaf bağlama bölge halkı tarafından gelir sağlamak amacıyla, ailelerin kendi imkânlarıyla evde yaptıkları bir el sanatıdır. 
Bu araştırmada; Kastamonu'da yapılan çeşitli el sanatları incelenip, olan Kastamonu çarşaf bağlama danteli yapım aşamalarına, motif özelliklerine, kullanılan malzemelere ve kullanım alanlarına yer verilmiştir. Araştırma ile gittikçe yapımı ve kullanımı azalan çarşaf bağlama dantelinin, önemine vurgu yaparak farkındalık oluşturmak gelecekte yapılacak olan araştırmalara öncülük etmek amaçlanmıştır. Ayrıca çarşaf bağlama dantelinden giysi oluşturularak farklı alanlarda kullanımını sağlamak amaçlanmıştır.  Kastamonu çarşaf bağlama danteli kullanılarak özgün giysi ve çanta tasarımları yapılmıştır. Tasarımlarda bitkisel ve geometrik formlar çarşaf bağlama danteliyle uyarlanmış ve iki adet prototip ürün oluşturulmuştur.

Abstract:
In our country, which is quite rich in terms of traditional handicrafts, it is possible to see various products of each region with their own distinctive features and reflecting the texture of the region. These products, which bear the traces of the region in which they were formed, almost form the identity of the people of the region. The fact that these products, which carry the codes of the geography they are in, carry traces of the past, helps us to obtain information about the region. In addition, these products are very important in terms of reflecting the feelings, thoughts, lifestyles and living conditions of the people in the region where they emerged. Turkish handicrafts, whose history goes back thousands of years, has been affected by the conditions of the period in which it has passed through many stages from the Hun state to the present. This accumulation, starting from Asia and extending to Anatolia, allows us to see beautiful examples of handicrafts in almost all provinces of Turkey. Kastamonu is a province rich in handicrafts.Kastamonu, where many different products are made in handicrafts, is also home to professions that are on the verge of being forgotten, some of which are needlework, weaving, bed linen making, copper work, woodworking, table cloth printing, basketry and flannel making. The history of tying the chador, one of the most important handicrafts in Kastamonu, dates back to the Central Asian Turkish states. Among the Turkish tents that have survived to this day in the Asian Hun state, Kastamonu Carafe Vineyard has a special place. Crochet, needle, needle, etc. Tie work, which is done without the use of tools, consists of yarns of different thicknesses with both ends free and repeating knots depending on the pattern.
Kastamonu linen tying, which is one of the forgotten professions, is still being done today. In addition, its construction is supported by various institutions and organizations. Bed sheet binding is a handicraft that families make at home with their own means in order to generate income for the people of the region.In this study; Various handicrafts made in Kastamonu were examined, and the production stages of Kastamonu bed linen lace, motif features, materials used and areas of use were given.With the research, it is aimed to raise awareness by emphasizing the importance of bed linen binding lace, which is gradually decreasing in production and use, and to lead the future researches. In addition, it is aimed to create a garment from bed linen binding lace and to ensure its use in different areas. Original clothing and bag designs were made using Kastamonu bed linen lace. In the designs, vegetal and geometric forms were adapted with bed linen binding lace and three prototype products were created.