Dış ticaret, döviz kuru ve ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye örneği 2003-2019
The relationship between foreign trade, exchange rate and economic growth sample of Turkey 2003-2019
Yazar: MEHMET KUŞCİ
Danışman: PROF. DR. TUBA DİREKCİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Ticaret = Trade ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Ülkelerin bir önceki dönemlerine göre üretim kapasitelerinde ortaya çıkan artışlar o ülkelerin ekonomik büyümelerinin hızlarını göstermektedir. Ekonomik büyümeyi tetikleyen bir mekanizma olarak savunulan dış ticaret, genel anlamda mal veya hizmet ticaretini kapsamaktadır. Dış ticarette nihai hedef ihracatı arttırmak, ithalatı azaltmak ve ekonomik büyümeye katkı sağlamaktır. Ülkeler arasında meydana gelen söz konusu mal veya hizmet alım satımında kullanılan temel araç ise döviz kurlarıdır. Bu anlamda gerek dış ticaret gerekse de iktisadi büyüme gibi hususlar döviz kurlarından bağımsız şekilde düşünülemez. Dolayısıyla bir ülke ekonomisinin yapısı hakkında bilgi elde etmek ayrıca gelecekle ilgili tahminlerde bulunabilmek için dış ticaret, döviz ve ekonomik büyüme konusunun araştırılması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; dış ticaret, döviz kuru ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2003-2019 yılları arasında gsyh, enflasyon, reel efektif döviz kuru, ihracat ve ithalat değişkenlerine ait üçer aylık aylık verilerle ekonometrik analiz yapılmıştır. ADF (Genişletilmiş Dickey-Fuller) Ve PP (Phillips-Peron) birim kök testleri ile birinci dereceden farkları alınarak durağan hale getirilmişlerdir. Uzun dönemli bir ilişkinin varlığını araştırmak amacıyla Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Yine VAR modeli kapsamında etki-tepki fonksiyonları incelenmiş devamında Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz sonucunda değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki mevcuttur. Ayrıca enflasyon ve ihracat milli geliri pozitif etkilerken, reel efektif döviz kuru ve ithalatın negatif etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The increases in the production capacities of the countries compared to the previous periods show the speed of the economic growth of those countries. Defended as a mechanism that affects economic growth, foreign trade generally includes trade in goods or services. The main goal in foreign trade is to increase exports, reduce imports and contribute to economic growth. The main instrument used in the purchase and sale of goods or services between countries is exchange rates. In this sense, issues such as foreign trade and economic growth cannot be considered independently in exchange rates. Therefore, it is important to research foreign trade, foreign exchange and economic growth in order to obtain information about the structure of a country's economy and to make predictions about the future.The aim of this study; researches the relationship between foreign trade, exchange rate and economic growth. For this purpose, econometric analysis was carried out with quarterly monthly data of gdp, inflation, real effective exchange rate, export and import variables between 2003-2019. ADF (Extended Dickey-Fuller) and PP (Phillips-Peron) unit root tests have been made stationary by taking first-order differences. Johansen cointegration test was applied to investigate the existence of a long-term relationship. Again, within the scope of VAR model, impulse-response functions were examined and then Granger causality test was applied. As a result of the analysis, there is a long-term relationship between the variables. In addition, it was concluded that while inflation and exports affect national income positively, real effective exchange rate and imports affect negatively.