Türkiye'nin yabani zeytin (Olea europaea subsp. europaea var. sylvestris) populasyonlarındaki genetik çeşitliliğin SSR ve SRAP belirteçleri yardımıyla belirlenmesi ve yaygın olarak kullanılan kültür zeytini (O. europaea subsp. europaea var. europaea) çeşitlerinin bu belirteçlerle karakterizasyonu
Determination of genetic variation in wild olive (Olea 
europaea L. subsp. europaea var. sylvestris) populations and genetic characterization of commonly used cultivated olives 
(O. europaea l. subsp. europaea var. europaea) of Turkey by SSR and SRAP  markers
Yazar: BERNA YÖRÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VATAN TAŞKIN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
Mevcut çalışmada, Türkiyenin 3 önemli zeytin yetişen bölgeleri olan Marmara, Ege ve Akdenizdeki yabani zeytinlerle yerel kültür zeytinleri arasındaki ilişkilerin ve genetik çeşitliliğin saptaması amaçlanmıştır. Bu, Doğu Akdeniz havzasında yetişen yerel kültürler ve yabani zeytinler arasındaki ilişkiyi araştıran bilinen en geniş çaplı moleküler çalışmadır. İkiyüzdört oleaster bireyi ve 27 kültür zeytini, moleküler çeşitliliği temsil etmek adına örneklenmiştir. Bireyler arasındaki karşılıklı ilişkileri ve genetik varyasyonları değerlendirmek için 11 mikrosatelit (SSR) ve 13 SRAP primeri kullanılmıştır. Analiz sonuçları ile yerel kültür zeytinleri ve oleaster bireyleri arasındaki allelik kompozisyon ve heterozigotluk seviyelerindeki farklılıklar gösterilmiştir. Türk zeytin numuneleri Marmara, Ege, Akdeniz bölgelerine karşılık gelen 3 ana gen havuzunda yapılandırılmıştır. Kültürlerin çoğunun Akdeniz gen havuzuna dahil olması zeytinin ıslahında yerel yabani zeytin ağaçlarının kullanımının önerilmesini belirtmektedir. Gemlikin Marmara bölgesindeki en yaygın kültür zeytini olduğu saptanmıştır ve bu bölgeden gelen yabani zeytin bireylerinin çoğunun kültür tohumlarının yayılmasıyla türemiş feral formlar olabileceği görülmüştür. Bu çalışmadan elde edilmiş bu bilgi Türkiye?deki yabani zeytin populasyonlarının ve yerel kültür zeytinlerinin, ıslah programlarının potansiyel yararlı çeşitlilik kaynakları olabileceğini kanıtlar. Son olarak, sonuçlarımız populasyonların genetik yapısının daha doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için Doğu Akdeniz bölgelerindeki yabani ve kültür zeytini bireylerinin temsili örneklemesine ihtiyaç olduğunu vurgular.

Abstract:
In the present study, we proposed to determine the genetic diversity and relationships between local cultivars and wild olive trees from three important olive growing regions, Marmara, Aegean, Mediterranean, of Turkey. This is the first known large scale molecular study to investigate the relationships between local cultivars and wild olives from the Eastern Mediterranean Basin. Two hundred and four oleaster trees and twenty seven cultivars were sampled to represent molecular diversity. We used eleven simple sequence repeat (SSR) and thirteen sequence- reletad amplified polymorpmism (SRAP) markers to assess genetic variation and inter-relationships among the samples. The results of the analysis showed differences on the allelic composition and heterozygisity levels between cultivated and wild olive trees. Turkish olive samples were sutructured into three main gene pools corresponding to Marmara, Aegean and Mediterranean regions. Belonging of most of the cultivars to Mediterranean gene pool may suggest the use of local wild trees in olive domestication. Gemlik was found to be the most common olive cultivar in Marmara region and most of the wild olive samples from this region may be feral forms derived from cultivar seed spreading. The information obtained from this study indicates that wild olive populations and local cultivars from Turkey can be potential sources of useful variability for olive breeding programs. Finally, our results emphasize the need for representative sampling of wild and cultivated olive samples from Eastern Meditarranean areas in order that the genetic structure of the populations be evaluated more properly.