Uzunköprü (Edirne) çevresinin hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özellikleri
Hydrogeological and hydrogeochemical characteristics of Uzunköprü (Edirne) and its surroundings
Yazar: EMİN MURAT SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL GEMİCİ ; DOÇ. DR. ALİ BÜLBÜL ; DOÇ. DR. ADİLE MELİS SOMAY ALTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma ülkemizin önemli tarım faaliyetleri merkezlerinden Edirne ilinin Uzunköprü ilçesi ve çevresinin hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özelliklerinin belirlenmesini kapsar. Uzunköprü ve civarındaki on beş farklı içme suyu noktasından numune alınarak birincil ve ikincil iyonlar belirlenmiştir. Su örneklerinin sıcaklıkları 22 °C ile 25 °C arasında olup pH değerleri 6,25 ile 7,78 arasında değişmektedir. Sulama suyunun kalitesini belirlerken su, suda çözünebilen tuzların toplam içeriği dikkate alınarak spesifik elektrik iletkenliğine göre sınıflandırılır. Su örneklerinin EC değerleri 612 (μs/cm) ve 4589 (μs/cm) arasında değişmektedir. Şehsuvarbey Mah./Uzunköprü ve Sipahi Köyü-Uzunköprü kuyularına kadarki bütün kuyulardan alınan örnekler iyi ve çok iyi, geride kalan Uzunköprü-Kavacık ait örneğin şüpheli olduğu, Uzunköprü-Ergene Nehri alınmış sularda ise suyun kullanılamaz olduğu belirlenmiştir. Çalışma alanından alınan su örnekleri çeşitli grafiklerde incelenerek geldikleri akiferler kıyaslanmıştır. Çalışma alanı; Ergene Formasyonu içerisinde bulunmaktadır. Bu formasyon kumlu, kumlu, çakıllı, bazen de killi tabakalardan oluşur. Formasyonun kalınlığı 100-500 m arasında değişmektedir. Yapısı itibarıyla Trakya'nın en önemli hidrolojik birimidir. Çalışma alanı çevresinde arjin oluşumu gözlenmekle birlikte; yeraltı suyu esas olarak Uzunköprü'nün kuzeyindeki serbest akiferlerden gelmektedir. Çalışma örneklerinin rCl değerleri K2 kuyusuna ait suların kullanılabilir, geri kalan örnekleri ise çok iyi olarak sınıflanabilir. Ayrıca rSO4- değerleri incelendiğinde K2 kuyusuna ait su örneğinin kullanılabilir, diğer su kuyularının çok iyi sınıfına dâhil olduğu gözlemlenir. Sulama sularının kalitesi ve hidrojeokimyasal özellikleri toprak verimi için önemlidir. Sulama suyunun kalitesiz olması sulanan arazilerin zamanla tuzluluğunun artmasına, çoraklaşmasına sebep olabilir. Bu nedenle sulama sularının önceden analizleri yapılmalıdır. Su örnekleri incelendiğinde genel olarak her türlü sulama suyu olarak kullanılabilir olduğu görülmüştür. Bazı örneklerde ise sodyum yüzdesi ve SAR (Sodyum Adsorpsiyon Oranı) yüksek olup kullanıma uygun değildir. İkincil iyonlar, yeraltı rezervuar kayaları tarafından veya beslenme sırasında yeraltı suyunun kayalarla etkileşimi sonucu,
v
genellikle daha düşük seviyelerde oluşan iyonlardır. İnceleme alanı çevresinde yapılan çalışmalardaki Cu, Mn, Zn, Fe iyonlarının değerleri elde edilmiştir. Bu sonuçların analizine göre; TSE 266 'ya ve Dünya Sağlık Teşkilatı'na göre yeraltı suları için belirlenen özelliklerin içerisinde yer aldığından risk teşkil etmediği belirlenmiştir. Ergene Nehri kirliliğine maruz kalan tarım ürünlerinden ciddi oranda verim kayıpları oluşmaktadır. Bu verim kayıpları çiftçileri ekonomik olarak olumsuz etkilemektedir. Önlem alınmazsa tarımsal üretim zarar görecek, tarım arazileri ve verimliliğiyle bilinen Trakya, çorak toprakları ve çevre kirliliğiyle anılacak. Ergene Nehri'nin kirlenmesini önlemek ve dolayısıyla su kalitesini artırmak için en önemli önlem, tehlikeli atık deşarjının izlenmesidir.

Abstract:
This study covers the determination of the hydrogeological and hydrogeochemical characteristics of Uzunköprü district of Edirne province, one of the important agricultural activities centers of our country, and its surroundings. Primary and secondary ions were determined by taking samples from 15 different water points in Uzunköprü and its surroundings. The temperatures of the water samples are between 22 °C and 25 °C, and the pH values vary between 6.25 and 7.78. In determining the quality of irrigation waters, waters are classified in terms of specific electrical conductivity, taking into account the total concentrations of soluble salts in the water. EC values of water samples vary between 612 (μs/cm) and 4589 (μs/cm). It was determined that the samples taken from all wells up to Şehsuvarbey Mah./Uzunköprü and Sipahi Village-Uzunköprü wells were good and very good, the remaining sample from Uzunköprü-Kavacık was suspicious, and the water in the waters taken from the Uzunköprü-Ergene River was unusable. Water samples taken from the study area were examined in various graphs and the aquifers they came from were compared. Working area; It is located within the Ergene Formation. This formation consists of silty, sandy, gravelly and sometimes clayey units. The thickness of the formation is between 100-500 meters. Due to its structure, it is the most important aquifer-containing groundwater unit in Thrace. Although the Ergene formation is seen around the study area; Groundwater is mostly provided from free aquifers in the region north of Uzunköprü. The rCl values of the study samples can be classified as water from the K2 well, and the remaining samples can be classified as very good. In addition, when the rSO4- values are examined, it is observed that the water sample of the K2 well is usable, and that the other water wells are in the very good class. The quality and hydrogeochemical properties of irrigation water are important for soil fertility. Poor quality of irrigation water may cause the salinity of irrigated lands to increase and become barren over time. For this reason, irrigation water should be analyzed beforehand. When water samples were examined, it was seen that it could generally
vii
be used as all kinds of irrigation water. In some samples, the sodium percentage and SAR (Sodium Adsorption Rate) are high and are not suitable for use. Secondary ions are the ions brought by underground reservoir rocks or by groundwater interacting with the rocks during recharge, usually at low levels. The values of (Cu, Mn, Zn, Fe) ions in the studies carried out around the study area were obtained. According to the analysis of these results; According to TSE 266 and the World Health Organization, it has been determined that it does not pose a risk since it is among the characteristics determined for groundwater. Serious yield losses occur in agricultural products exposed to Ergene River pollution. These productivity losses negatively affect farmers economically. If no precautions are taken, agricultural production will be damaged, and Thrace, which is famous for its agricultural lands and product productivity, will begin to be remembered for its barren lands and pollution. The most important measure to prevent Ergene River pollution and thus improve water quality is to monitor the discharge of hazardous waste materials.