Özel eğitim merkezlerinde izlenen engelli çocuğa sahip ebeveynlerde serebral lateralizasyon öngörüsüyle kognitif fonksiyonları depresyon yaşam kaliteleri ve çocuk bakımına katılımının değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive functions depression quality of life and participation in child care in parents with disabled children followed in special education centres with cerebral lateralisation prediction
Yazar: FATMANUR ELZEM SANDUK
Danışman: PROF. DR. NECİP KUTLU ; PROF. DR. EROL OZAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Depresyon = Depression ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Fizyoloji = Physiology ; Lateralizasyon = Lateralization ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
Amaç:  Çalışmamızın amacı serebral lateralizasyon öngörüsüyle; özel eğitim merkezlerinde izlenen engelli çocuğa sahip ebeveynlerde dikkat, muhakeme yeteneği gibi kognitif fonksiyonları, depresyon düzeyleri, yaşam kaliteleri ve çocuk bakımına katılımları arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:  Çalışmaya engelli çocuğa sahip 50 anne ve 17 baba dahil edilmiştir. Beck Depresyon Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF), Edinburg El tercihi anketi, Çocuk Bakımında Baba Katılımı (PICCI) formu ve Anne – Çocuk ilişkisi (PARQ-Mother) Formu doldurulmuştur. Katılımcılara standardize izole oda içerisindeki bilgisayara bağlı Viyana Test Sistemi bilişsel becerilerden stres altında tepki verme doğruluğu ve hızı (DT ve DT süre), görsel algı ve dikkat (LVT) ve uzun süreli seçici dikkat (SİGNAL) testi uygulanmıştır.
Bulgular: Engelli ailelerinde kadınların Beck Depresyon puanları erkeklere göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,05).  Erkeklerin WHOOL puanı kadınların puanına göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,05).  Erkeklerin ortalama LVT puanı ve DT doğru sayıları kadınlarınkine göre yüksekti (p>0,05).
Sonuç: Engellilik durumunun ebeveynlerin yaşam kalitesini ve depresyon oranlarını etkilediği, engelli çocuğa sahip annelerin duygusal durumunun ve kognitif fonksiyonlarının babalara göre daha fazla olumsuz etkilendiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn, engelli çocuk, özel eğitim, depresyon, yaşam kalitesi, lateralizasyon, kognitif fonksiyonlar

Abstract:
Aim: The aim of our study was to investigate the relationship between the prediction of cerebral lateralisation and cognitive functions such as attention, reasoning ability, depression levels, quality of life and participation in child care in parents with disabled children followed up in special education centres.
Materials and Methods: The study included 50 mothers and 17 fathers with disabled children. Beck Depression Inventory, World Health Organization Quality of Life Inventory Short Form (WHOQOL-BREF), Edinburgh Handedness Inventory, Paternal Involvement in Child Care Index (PICCI) and Parental Acceptance Rejection Questionnaire-Mother Form (PARQ-Mother) were applied. Participants were administered the Vienna Test System cognitive skills test of accuracy and speed of responding under stress (DT and DT time), visual perception and attention (LVT) and long-term selective attention (SIGNAL) in a standardised isolated room.
Results: Beck Depression scores of women in disabled families were significantly higher than those of men (p<0.05).  WHOOL score of men was significantly higher than that of women (p<0.05).  The mean LVT score and number of correct DTs of men were higher than those of women (p>0.05).
Conclusion: It was concluded that the disability status affected the quality of life and depression rates of the parents, and the emotional state and cognitive functions of mothers with disabled children were more negatively affected than fathers.
Key words: Parent, Disabled child, Special education, Depression, Life quality, Lateralization, Cognitive functions