Major depresif bozukluk hastalarında serum S100B ve CD163 düzeylerinin kognitif fonksiyonlarla ilişkisi ve ssrı tedavisine bağlı olası değişimlerinin incelenmesi
The relationship between serum S100B and CD163 levels withcognitive functions and possible changes due to ssri therapy inmajor depressive disorders
Yazar: AYDIN SİNAN APAYDIN
Danışman: PROF. DR. SÜREYYA BARUN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; S100 proteinleri = S100 Proteins

Özet:
Majör Depresif Bozukluk (MDB); yüksek işlevsellik kaybı ile ilişkili, duygulanım, yeme-uyku- cinsel alandaki ve bilişsel bozukluklar ile kendine gösteren bir ruhsal bozukluktur. Psikososyal, biyolojik ve genetik etkenlerin etiyopatogenizinde rol aldığı düşünülmekle beraber, etiyolojisinde inflamatuvar süreçlerin de rol alabileceği düşüncesi gündeme gelmiştir. Mikrogliada sentezlenen CD163 ile yapılan psikiyatrik çalışmalarda depresyon tedavisine yanıt ile birlikte düşme eğilimi gösterdiği ve nörolojik çalışmalarda nörokognitif defisit ile ilişkili olabileceği, nöroinflamasyon durumunda astrositlerden eksprese edilen S100B'nin de depresyondaki hastalarda astrositlerin harabiyetini destekler şekilde serum ve BOS'da miktarının artmış olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda 29 MDB hasta  ve 26 sağlıklı kontrol çalışmaya alınmıştır. MDB grubunda İz Sürme testinin B kategorisinde ve sayı dizisi öğrenme testinde sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı fark mevcuttu (p=0,00) ve CD163 seviyeleri açısından MDB hasta grubunda tedavi öncesi ortanca değeri 17,50 (min-maks:7,50-59,50; %25-75:14,05-20,85), sağlıklı kontrol grubunda 12,95 (min-maks: 7,30-20,90; %25-75:11,25-15,30) olarak saptandı. Her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttu (p=0,001). SSRI tedavisinin 3. ayında incelenen sonuçlarda tedavisiz dönem ile karşılaştırıldığında Stroop 1 (p=0,037), Stroop 4 (p=0,048), Stroop 5 (p=0,035) alt kategorilerinde ve İz Sürme Testi A formu (p=0,023) B formu (p=0,000) ve Sayı Dizisi Öğrenme testinde (p=0,000) istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttu. Ayrıca tedavi sonrası CD163 değeri ortalaması 14,20 (min-maks: 4,50-43,60;%25-75: 12,35-18,95) olarak saptandı. Her iki grup arasında belirgin bir fark olmamakla birlikte sınırda bir anlamlılık söz konusuydu (p= 0,054). S100B değerleri açısından bütün gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Nörobilişsel testler ile CD163 seviyeleri arasında da korelasyon tespit edilmedi. Bu çalışmadan elde edilen bulgular ile MDB'de nöroinflamasyonun hastalık belirtilerine sebep olabileceği, antidepresan tedavinin bu tabloyu düzeltebileceği düşünülebilir. Yeni çalışmalarla MDB tedavisine yönelik nöroinflamasyonu önleyebilecek ilaçların bulunması planlanabilir.

Abstract:
Major Depressive Disorder (MDD);  is a mental disorder associated with high loss of functionality, affective, eating-sleeping-sexual and cognitive disorders. Although it is thought that psychosocial, biological and genetic factors play a role in its etiopathogenesis, it has come to the fore that inflammatory processes may also play a role in its etiology. In psychiatric studies with CD163 synthesized from microglia, it tends to decrease with response to depression treatment and may be associated with neurocognitive deficit in neurological studies and S100B, which is expressed in astrocytes in case of neuroinflammation, has also been found to increase in serum and CSF, supporting the destruction of astrocytes in patients with depression. In our study, 29 MDD patients and 26 healthy controls were included in the study. There was a significant difference in the MDD group in the B category of the tracing test and in the number sequence learning test compared to the healthy control group (p = 0.00). And in terms of CD163 levels, the median pre-treatment value in the MDD patient group was 17.50 (min-max: 7.50-59.50; %25-75: 14.05-20.85), and in the healthy control group 12.95 (min-max: 7.30-20.90; %'5-75: 11.25-15.30). There was a statistically significant difference between both groups (p = 0.001). In the results examined in the 3rd month of SSRI treatment, Stroop 1 (p = 0.037), Stroop 4 (p = 0.048), Stroop 5 (p = 0.035) sub-categories and Trace Test A form (p = 0.023), B form (p=0.000) and Number Sequence Learning test (p=0.000). There were statistically significant differences in the both groups. In addition, the mean CD163 value after treatment was found to be 14.20 (min-max: 4.50-43.60; -75: 12.35-18.95). There was no significant difference between the two groups, but there was a borderline significance (p = 0.054). There was no statistically significant difference in all groups in terms of S100B values (p> 0.05). No correlation was found between neurocognitive tests and CD163 levels. With the findings obtained in the present study, it can be suggested that neuroinflammation in MDD can cause disease symptoms, and antidepressant treatment can correct this picture. With new studies, it may be planned to develop drugs that can prevent neuroinflammation in the treatment of MDD.