Müştâk Baba hayatı eserleri ve tasavvuf anlayışı
Müştâk Baba, his life, works and mystical views
Yazar: BÜLENT AKOT
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Kadiri = Kadiri ; Müştak Baba = Müştak Baba ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Müştâk Baba, Bitlis'te yetişmiş, Erzurum ve İstanbul'da bulunmuş, İstanbul'dan Bitlis'e dönerken Muş'ta şehit edilmiştir. Kendisi Kâdirî Tarîkatı içinde Müştâkiyye şubesini kurmuş olan önemli bir mutasavvıf, şair ve seyyah'tır. Tasavvuf Tarihi içinde önemli bir yere sahip olduğunu düşündüğümüz Müştâk Baba'nın tasavvuf anlayışının ortaya çıkmasına vesile olması sebebiyle böyle bir araştırma tezi hazırlanmıştır.Tezimiz, bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Çalışma hazırlanırken, başta Müştâk Baba'nın kendi eserleri olmak üzere ulaşılabilen bütün malzemeden faydalanılmış, hayatı ve tasavvufî kavramlar hakkındaki görüşleri sade bir biçimde verilmeye gayret edilmiştir.Girişte, kaynakların kısa bir değerlendirilmesinden sonra Müştâk Baba'nın yaşadığı devir, daha ziyade Müştâk Baba merkeze alınarak Osmanlı Devletinin ve yaşadığı yerlerin siyasî, dinî ve tasavvufî ortamı hakkında öz bir bilgi verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Müştâk Baba'nın hayatı, nesebi, tahsili, hocaları, çocukları, silsilesi, seyahatleri ve eserleri gibi hususlar konu edilmiştir.İkinci bölüm, Müştâk Baba'nın tasavvufî kavramlara bakışına tahsis edilmiştir. Burada kavramlar, tarîkat, seyr u sülûk, ibâdet, makamlar ve hâller, itikâd, ilim ve marifet, nübüvvet, varoluş, aşk, cifr, edebiyat, mûsikî başlıkları altında ayrı başlıklar altında ele alınmıştır. Kavramlar ayrıntılı olarak ele alınırken, önce kavramlarla ilgili genel değerlendirmeler verilmiş, daha sonra müellifimizin konu ile ilgili görüşleri, yaşadığı dönemde ve sonrasında gelen bazı mutasavvıfların fikirleri ile karşılaştırmalı olarak verilmiştir.Sonuç kısmında ise Müştâk Baba'nın hayatı ve tasavvuf anlayışı ile ilgili genel bir değerlendirme yapılarak elde edilen sonuçlar açıklanmıştır. Ekler kısmında da, Müştâk Baba'nın yazma eserlerinden örnekler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Müştâk Baba, Tasavvuf, Tarîkat, Kâdirîlik, Müştâkiyye, Bitlis, Mürşîd, Mürîd, Makam, Hâl, İlim, Peygamber, Aşk.

Abstract:
Müştâk Baba,was born in Bitlis. Erzurum and İstanbul have been his main residences. He was killed when returning from İstanbul to Bitlis in Muş. As an, mystic, poet and traveler he himself established in Kadiri order the branch of Müştâkiyye.We consider that Müştâk Baba has an important place in the history of Sufism. We intend to explain Müştâk Baba?s mystical approach and ideas.Our thesis, an introduction, contains a conclusion and consists of two parts. At the stage of preparation of this work, particularly Müştâk Baba?s own works have taken into consideration and his mystical ideas are dealt with simple and clear way.In the introductory chapter after the source of a short evaluation of the works of Müştâk Baba we explained his environmental , according to the Ottoman State and place of residence of the political, religious and Sufi media about the brief details were given.The second part, derived the concept of view has been allocated to the sufism of Müştâk Baba. Here, concepts, order, seyr u leech, worship, authorities and state of the faith, knowledge and skill, the prophet, existence, love, cifr, literature, music to split into separate titles under the headings examined. Concepts in detail, dealing first with the concepts about the general assessment is given, then the authors of relevant comments, during his lifetime and after the some Sufi ideas in comparison with were given.In the results we tried to make explanations about the findings of thesis. In appendix also provides examples are derived from Müştâk Baba?s manuscripts.Keywords: Müştâk Baba, Sufism, Sect, Kâdirîyye, Müştâkiyye, Bitlis, Teacher, Mürîd, Authorities, State of, Science, The Prophet, Love.ABSTRACTAkot, Bülent, Müştâk Baba,His Life, Works and Mystical Views Ph.D. Dissertation, Advisor: Prof. Dr. Ethem Cebecioğlu, 388 p.Müştâk Baba,was born in Bitlis. Erzurum and İstanbul have been his main residences. He was killed when returning from İstanbul to Bitlis in Muş. As an, mystic, poet and traveler he himself established in Kadiri order the branch of Müştâkiyye.We consider that Müştâk Baba has an important place in the history of Sufism. We intend to explain Müştâk Baba?s mystical approach and ideas.Our thesis, an introduction, contains a conclusion and consists of two parts. At the stage of preparation of this work, particularly Müştâk Baba?s own works have taken into consideration and his mystical ideas are dealt with simple and clear way.In the introductory chapter after the source of a short evaluation of the works of Müştâk Baba we explained his environmental , according to the Ottoman State and place of residence of the political, religious and Sufi media about the brief details were given.The second part, derived the concept of view has been allocated to the sufism of Müştâk Baba. Here, concepts, order, seyr u leech, worship, authorities and state of the faith, knowledge and skill, the prophet, existence, love, cifr, literature, music to split into separate titles under the headings examined. Concepts in detail, dealing first with the concepts about the general assessment is given, then the authors of relevant comments, during his lifetime and after the some Sufi ideas in comparison with were given.In the results we tried to make explanations about the findings of thesis. In appendix also provides examples are derived from Müştâk Baba?s manuscripts.Keywords: Müştâk Baba, Sufism, Sect, Kâdirîyye, Müştâkiyye, Bitlis, Teacher, Mürîd, Authorities, State of, Science, The Prophet, Love.