Çevre sağlığı bölüm/program öğrencilerinin çözüm odaklı yaklaşım düzeyleri, çevre sorunlarına yönelik davranışları ve ilişkili faktörler
Levels of solution-focused approach of environmental HEALTH department/program students, their behaviors to environmental problems and related factors
Yazar: İNCİ BÖCEKLİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL ÖZCAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Çevre = Environment ; Çevre bilgisi = Environmental knowledge ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre koruma = Environmental protection ; Çevre programları = Environmental programs ; Çevre sağlığı = Environmental health ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; Çevresel öğrenme = Peripheral learning

Özet:
Amaç: Araştırmamızda, çevre sağlığı alanında farklı düzeylerde üniversite eğitimi alan öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik davranışlarıyla ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve çözüm odaklı yaklaşım durumlarının ortaya konması amaçlanmıştır.  
 Gereç ve Yöntem: Bu çalışma analitik/kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Türkiye genelinde Çevre Sağlığı Bölüm/Programında okuyan Önlisans, Yüksek Lisans ve Doktora eğitimi alan 619 öğrenci oluşturmaktadır. Tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 619 öğrenci pandemi sebebiyle araştırmaya online olarak davet edilmiş ve araştırmaya katılma şartlarına uygun bulunan 144 öğrenci araştırmaya dâhil edilmiştir. Ankette öğrencilere ait sosyo-demografik özellikler için "Kişisel Bilgi Formu", çevre sorunlarına yönelik davranış düzeylerini görmek için "Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış Ölçeği" ve son olarak çevre sorunlarına dair bakış açılarını değerlendirmek amacıyla "Çözüm Odaklı Envanter" kullanılmıştır. Çalışma sonucunda anket formları aracılığıyla elde edilen veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS15.0) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin aritmetik ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde hesaplamaları analiz edilmiş ve değerlendirmeler bunlar üzerinden yapılmıştır.  Anketlerden elde edilen verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Skewness-Kurtosis ile değerlendirilmiş ve verilerin -1,5 ile +1,5 değerleri aralığında kalarak normal dağılım gösterdiği anlaşılmıştır.  İki grup olması durumunda bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grup olması durumunda ise tek yönlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkinin tespitinde korelasyon analizinden yararlanılmış ve sonuçlar %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik davranışları ve çözüm odaklı yaklaşım düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek için yapılan korelasyon analizi sonuçları bakıldığında, çevre sorunlarına yönelik davranışları ve çözüm odaklı yaklaşım düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0,05, r=0,360).  Bu durum, öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik davranışlarının gelişmesi ile çözüm odaklı yaklaşım bakış açılarının da geliştiğini göstermektedir. Çevre sorunlarına dair davranışlarının alt boyutları incelenmiş ve cinsiyet, yaş, medeni durum, ebeveynlerin hayatta olup-olmaması, doğdukları bölge, gelir düzeyi, öğrenim gördükleri üniversite, sınıf seviyesi ve çevre ile ilgili eğitim alıp-almama durumlarına bağlı çevre sorunlarına yönelik davranışlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmış ve ayrıntılı bir şekilde çalışmamızda anlatılmıştır (p< 0,05). 

Sonuç ve Öneriler: Öğrencilerin çözüm odaklı yaklaşım bakış açıları ile çevre sorunlarına ilişkin davranışları sosyo-demografik özelliklere bağlı farklılık göstermektedir. Buna karşın kardeş sayıları ve kaçıncı kardeş oldukları, ebeveynlerinin eğitim durumları, en uzun süre ikamet ettikleri yer, nasıl konakladıkları, eğitim düzeyleri, bölümlerinden memnuniyet düzeyleri, çevreyle ilgili bir sivil toplum kuruluşuna üye olup olmamalarına göre çevre sorunlarına yönelik davranışları ve çözüm odaklı yaklaşım düzeleyleri arasında farklılıklar görülmemiştir. Gerçekleştirilen çalışmanın sonucunda çevre sağlığı programında eğitim alan öğrencilerin, çevre sorunlarına dair davranışları ve çözüm odaklı bakış açıları birbirlerini destekler niteliktedir. Çevre sorunlarına dair aldıkları eğitimler, çözüm odaklı yaklaşım becerilerini arttırmaktadır. Gerçekleştirilen araştırma sonucunda, çevre eğitimlerinin sadece çevre sağlığı eğitimi alan öğrencilere değil farklı alanlarda öğrenim gören ve öğretim programı müfredatlarında çevreye yönelik dersler olmayan diğer tüm üniversite öğrencilerine zorunlu veya seçmeli dersler şeklinde verilmesi, öğrencilerin çevre sorunlarına dair duyarlılığını arttıracaktır. Bu da gelecek nesillerin çevreye yönelik oluşabilecek çevre sorunlarına karşı pozitif davranışlar sergilemelerini sağlamada etkili olabilecektir. Ayrıca çevreye yönelik benzer çalışmaların, farklı gruplar ile yapılmasının, konuya ilişkin durumun daha iyi ortaya konmasına katkı sağlayacağı kanısındayız.

Abstract:
Objective: In our research, it is aimed to determine the factors related to the behaviors of the students who receive university education at different levels in the field of environmental health towards environmental problems and to reveal their solution-oriented approach.
Meterial and Methods: This study was designed as an analytical/cross-sectional study. The universe of the study consists of 619 students studying at the Environmental Health Department/Program in Turkey with Associate Degree, Master's and Doctorate education. Due to the pandemic, 619 students determined by using stratified random sampling method were invited to the study online and 144 students who were found suitable for participation in the research were included in the study. In the questionnaire, "Personal Information Form" was used for socio-demographic characteristics of students, "Behavior Scale for Environmental Problems" to see their level of behavior towards environmental problems, and lastly, "Solution Oriented Inventory" was used to evaluate their perspectives on environmental problems. At the end of the study, the data obtained through the questionnaires were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS15.0) program. The arithmetic mean, standard deviation, frequency and percentage calculations of the obtained data were analyzed and evaluations were made on these. Whether the data obtained from the questionnaires showed normal distribution was evaluated with Skewness-Kurtosis and it was understood that the data showed a normal distribution by staying between -1.5 and +1.5 values. Independent sample t-test was used in case of two groups, and one-way analysis of variance was used in case of more than two groups. Correlation analysis was used to determine the relationship between the scales and the results were evaluated at the 95% confidence interval, at p<0.05 significance level.

Results: When the results of the correlation analysis conducted to examine the relationship between students' behavior towards environmental problems and their levels of solution-oriented approach were examined, a positive relationship was found between their behavior towards environmental problems and their level of solution-oriented approach (p<0.05, r=0.360). This shows that with the development of students' behaviors towards environmental problems, their solution-oriented approach perspectives have also improved. The sub-dimensions of their behavior towards environmental problems were examined and there was no statistically significant difference in their behavior towards environmental problems depending on gender, age, marital status, whether the parents were alive or not, the region they were born, their income level, the university they were educated at, their grade level and whether they had education or not. difference was detected and explained in our study in detail (p<.05).

Conclusion and Suggestions: Students' solution-oriented perspectives and behaviors related to environmental problems differ depending on their socio-demographic characteristics. On the other hand, according to the number of siblings and the number of siblings they have, the education level of their parents, the place of residence for the longest time, how they stay, their education level, their level of satisfaction with their department, their behavior towards environmental problems and solution-oriented approach levels according to whether they are a member of an environmental non-governmental organization or not. no differences were observed. As a result of the study, the behaviors and solution-oriented perspectives of the students studying in the environmental health program support each other. The training they receive on environmental problems increases their solution-oriented approach skills. As a result of the research carried out, giving environmental education as compulsory or elective courses not only to students who receive environmental health education, but also to all other university students who are studying in different fields and who do not have environmental courses in their curriculum will increase the sensitivity of students to environmental problems. This will be effective in enabling future generations to display positive behaviors against environmental problems that may occur. In addition, we believe that conducting similar environmental studies with different groups will contribute to better revealing the situation on the subject.