Duyusal işlemleme hassasiyeti ile algılanan stres arasındaki ilişkide sosyal destek alma ve vermenin düzenleyici rolü
The moderating role of receiving and giving social support in the relationship between sensory processing sensitivity and perceived stress
Yazar: AFRA AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEFNE YILMAZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, genç yetişkinlerde duyusal işlemleme hassasiyeti ile algılanan stres ilişkisinde, sosyal destek alma ve vermenin düzenleyici bir rolünün bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın katılımcıları, uygun örnekleme yönteminden yararlanılarak oluşturulan 275'i kadın (%65) ve 148'i erkek (%35), toplamda 423 genç yetişkin bireydir. Veriler, Duyusal İşlemleme Hassasiyeti Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği-14, İki Yönlü Sosyal Destek Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t testi, Pearson korelasyon katsayısı, çoklu doğrusal regresyon ve Hayes Process Macro Düzenleyici Etki Analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda kadınların dış uyaranlara hassasiyet, zarardan kaçınma, aşırı uyarılma hassasiyeti, duygusal destek alma, araçsal destek alma ve algılanan stres puanlarının erkeklere göre anlamlı şekilde yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Algılanan stres ile duyusal işlemleme hassasiyetinin tüm alt boyutları arasında pozitif, algılanan stres ile iki yönlü sosyal desteğin tüm alt boyutları arasında negatif ilişkiler olduğu saptanmıştır. Estetik hassasiyet ile duygusal ve araçsal destek verme arasında düşük düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. Zarardan kaçınma ve aşırı uyarılma hassasiyetinin algılanan stresi yordadığı; araçsal destek almanın bu ilişkiler üzerinde güçlendirici bir rolünün bulunduğu görülmüştür.

Abstract:
This study aimed to examine whether receiving and providing social support plays a moderating role in the relationship between sensory processing sensitivity and perceived stress levels among young adults. The study is a descriptive research with a correlational survey design. Through convenience sampling, data were collected from a total of 423 young adults, comprising 275 females (65%) and 148 males (35%). The data were gathered using the Sensory Processing Sensitivity Scale, the Perceived Stress Scale-14, the Two-Way Social Support Scale, and a Personal Information Form designed by the researcher. Methods such as independent samples t-tests, Pearson correlation coefficients, multiple linear regression, and Hayes Process Macro moderation analyses were utilized. The results of the study revealed that women's sensitivity to external stimuli, harm avoidance, and sensory overarousal sensitivity, as well as their emotional support, instrumental support, and perceived stress scores, were significantly higher than those of men. A positive correlation was found between perceived stress and all sub-dimensions of sensory processing sensitivity, and a negative correlation was found between perceived stress and all sub-dimensions of social support. A low-level positive relationship was found between aesthetic sensitivity and both emotional and instrumental support. Harm avoidance and sensory overarousal sensitivity were found to predict perceived stress, with instrumental support playing a moderating role in this relationship.