Geç erişkin yaş grubundaki bireylerde algılanan stres düzeyine uyku kalitesi ve fiziksel aktivitenin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of sleep quality and physical activity on the perceived stress level in individuals in the late adult age group
Yazar: TOLGA GENCER
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ); stres kavramını 21. yüzyılın salgılını olarak nitelendirmiş, stresin hem fiziksel hem de zihinsel sağlık üzerine yıkıcı etkileri olabileceğini ifade etmiştir. Stres nedeniyle bireylerin normal yaşam fonksiyonları olumsuz etkilemekte, hayat kaliteleri düşmektedir. Bu çalışmada geç erişkinlerin; algıladıkları stres düzeyine, uyku kalitelerinin ve fiziksel aktivite seviyelerinin etkisini ve aralarındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlandı.
Kesitsel, tanımlayıcı özellikte olan bu çalışmaya, 45-64 yaş arasındaki 487 birey dahil edildi. Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan 'Sosyodemografik Bilgi Formu' ayrıca, 'Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeği', 'Algılanan Stres Ölçeği' ve 'Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi' kullanıldı. Veriler, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 26.0 programında istatistiksel analizlerle değerlendirildi. İki düzeyli değişkenler için Mann Whitney-U testi, normal dağılıma uymayan verilerin üç düzeyli karşılaştırmaları için Kruskal Wallis-H Testi kullanıldı. Veriler normal dağılmadığı için Spearman korelasyon analizi kullanılarak aralarındaki ilişki değerlendirildi. Lineer regresyon analizi kullanılarak ilişki yönü incelendi. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. 
Katılımcıların 193'ü (%39,6) erkek, 294'ü (%60,4) kadındı. Yaş ortalaması 52,75 ±6,07 idi. 130'unun (%26,7) düşük, 336'sının (%69) orta ve 21'inin (%4,3) ise yüksek düzey stres grubunda olduğu saptandı. 261'inin (%53,6) iyi, 226'sının (%46,4) ise uyku kalitesinin kötü olduğu tespit edildi. 278'inin (%57,1) fiziksel olarak aktif olmadığı, 159'unun (%32,6) düşük, 49'unun (%10,1) ise yeterli fiziksel aktivite düzeyinde egzersiz yaptıkları tespit edildi. ASÖ ile PUKİ arasında pozitif (r=0,416, p<0,001), UFAA arasında negatif (r=-0,124 p=0,006) korelasyon saptandı. PUKİ ile UFAA arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p=0,486). Lineer regresyon analiz sonucuna göre fiziksel aktivite skoru ile etkileşim yokken uyku kalitesi ve ASÖ arasında orta düzeyde anlamlı bir etkileşim saptandı (R=0,470; R²=0,221; p<0,001)
Stres insan hayatını tüm yönüyle olumsuz etkilemektedir. Aile hekimlerine başvuran hastalar uyku kalitesi, stres ve fiziksel aktivite yönünden sorgulanmalı ve buna göre önerilerde bulunulmalı, bireylerin farkındalıkları arttırılmalıdır.

Abstract:
World Health Organization (WHO) described the concept of stress as the epidemic of the 21st century and stated that stress can have devastating effects on both physical and mental health. Due to stress, individuals' normal life functions are negatively affected and their quality of life decreases. In this study, late adults aimed to reveal the effect of sleep quality and physical activity levels on their perceived stress levels and the relationship between them.
This cross-sectional, descriptive study was conducted with 487 individuals who ranged from 45-64 in terms of age. 'The Sociodemographic Information Form' that prepared by the researcher, as well as the 'International Physical Activity Scale', 'Perceived Stress Scale' and 'Pittsburgh Sleep Quality Index' were utilized as a data collection tool. Data from this study was evaluated with via SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 26.0 software. Mann Whitney-U test was used for two-level variables, and Kruskal Wallis-H Test was used for three-level comparisons of data that did not comply with normal distribution in statistical analysis. Since the data were not normally distributed, the relationship between them was evaluated using Spearman correlation analysis. The direction of the relationship was examined using linear regression analysis. The significance level was accepted as p<0.05.
193 (39.6%) of the participants were men and 294 (60.4%) were women. The mean age was 52.75 ±6.07 years in total. It was determined that 130 (26.7%) were in the low-level stress group, 336 (69%) were in the medium level and 21 (4.3%) were in the high-level stress group. It was determined that 261 (53.6%) had good sleep quality and 226 (46.4%) had poor sleep quality. It was determined that 278 (57.1%) were not physically active, 159 (32.6%) were exercising at a low level, and 49 (10.1%) were exercising at an adequate level of physical activity. A positive correlation was detected between PSQI and PSQI (r=0.416, p<0.001) and a negative correlation between UFAA (r=-0.124 p=0.006). No statistically significant relationship was found between PSQI and UFAA (p=0.486). According to the linear regression analysis results, while there was no interaction with a physical activity score, a moderately significant interaction was detected between sleep quality and PSS (R=0.470; R²=0.221; p<0.001).
In conclusion, stress negatively affects all aspects of human life. Patients applying to family physicians should be questioned in terms of sleep quality, stress, and physical activity. Under those circumstances, recommendations should be made accordingly, and the awareness of individuals should be increased.