Erken dönem Cumhuriyeti duygular tarihi üzerinden okumak: Falih Rıfkı Atay örneği
Reading the early Republican era via the history of emotions: The case of Falih Rıfkı Atay
Yazar: HİKMET ÇAĞRI YARDIMCI
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN ÇİÇEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Atay, Falih Rıfkı = Atay, Falih Rıfkı ; Batılılaşma = Westernization ; Duygu = Emotion

Özet:
Bu çalışmanın amacı, erken dönem cumhuriyet tarihini ve Batılılaşma ile ilişkisini duygular tarihi perspektifinden değerlendirmektir. Bu doğrultuda ilk bölümde duygu, duygulanım ve his gibi kavramların psikoloji, antropoloji ve sosyoloji literatürlerindeki tartışmalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise duygular tarihi alan yazını tanıtılmış, bu kapsamda duyguların tarihsel vakaları açıklamaktaki işlevselliği tartışılmıştır. Bu tartışmalar ışığında, duygular tarihinin erken ve güncel kuramları ele alınmış; toplumların siyasal, kültürel ve ideolojik düşünüş ve davranış biçimlerinin sosyo-psikolojik bağlamda değerlendirilmesine izin verdiği gösterilmiştir. Bir sonraki bölümde, Türk modernleşme ve Batılılaşma dönemini duygular tarihinin sağladığı kuramsal ve kavramsal araçlar ile incelemek üzere Falih Rıfkı Atay'ın eserleri vaka çalışması olarak takdim edilmiştir. Bu istikamette öncelikle Falih Rıfkı Atay'ın hayatı ve eserleri üzerinde durulmuş, daha sonra Osmanlı Batılılaşmasının Türk ulus-devletinin kuruluşuna götüren tarihi incelenmiştir. Bu Batılılaşma serüveni, salt askeri ve siyasal değil, yine de bunlarla ilişkili olan "medeniyet", "ahlak" "terbiye" gibi duygu yüklü kimi kavramlara odaklanılarak anlatılmıştır. Sonrasında Falih Rıfkı Atay'ın eserlerinde tespit edilen duygu ifadeleri ve bunlarla eş-zamanlı gerçekleşen siyasal-kültürel hadiseler, bu duygu yüklü kavramlarla beraber, Adler'ci anlamda aşağılık duygusu ve şeref duygusu bağlamında değerlendirilmiştir. Son olarak cumhuriyet seçkinlerinin toplumu Osmanlı mazisinden koparıp cumhuriyet/ulus-devlet inşasına sadık hale getirmeye uğraşmasının bir "duygu rejimi" kurma arzusunda tezahür ettiği saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to revisit the early republican history as well as its relationship with Westernization from the perspective of the history of emotions. Accordingly, the first part includes discussions of concepts such as emotion, affect, and feeling as discussed in the literature of psychology, anthropology, and sociology. The second part introduces the history of emotions as a discipline and delves into the function of emotions in explaining historical cases. In light of these discussions, the chapter surveys and assesses early and current theories of the history of emotions and displays how history of emotions enables us to comprehend the political, cultural and ideological ways through which societies think and act.  The following chapter showcases the works of Falih Rıfkı Atay and by drawing on the theoretical and conceptual tools from the field of history of emotions analyses them as an example that embodies and represents some salient feelings of pro-regime intelligentsia of the early Republican era. Accordingly, the chapter first presents the life story and works of Falih Rıfkı Atay and then proceeds to a brief discussion of the history of Ottoman Westernization that led to the establishment of the Turkish nation-state. This Westernization process is described by focusing not only on military reforms and political developments but also by referring to the transformation of some emotional concepts such as "civilization," "morality," "decency" which are closely associated with Westernization attempts. After that, the chapter evaluates expressions of emotion identified in Falih Rıfkı Atay's works and the political-cultural events that took place simultaneously with them in the context of inferiority feeling in Adlerian sense and feeling of honour.  In conclusion this thesis suggests that the struggle of the Republican ruling elite and pro-regime intelligentsia to break society free from the Ottoman past and render it loyal to the construction of a republic/nation-state manifested in the desire to establish an "emotional regime."