İnsan hepatoselüler karsinoma (HEPG2) hücre hattında sfingozin-1-fosfat (S1P) reseptör modülatörü fingolimod'un ın vitro toksik etkilerinin araştırılması.
In vitro investigation of the toxicological mechanisms of fingolimod in HepG2 cells
Yazar: AYŞENUR BİLGEHAN
Danışman: PROF. DR. GÜL ÖZHAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Fingolimod (FTY720), Isaria sinclairii adlı mantarın metabolitinden türeyen ve yapıca endojen sfingozine benzeyen lipofilik bir moleküldür. Amerika Gıda ve İlaç Dairesi (Food and Drug Administration, FDA) tarafından 2010 yılı sonlarında ABD'de multiple skleroz (multiple scleroz, MS) tedavisinde kullanım için onaylanmış ilk sfingozin-1-fosfat (S1P) reseptör modülatörüdür ve ataklarla seyreden MS (Relapsing-Remitting Multiple Sclerosis, RRMS) hastalığının tedavisi için onay alan ilk ilaçtır. İlacın aktif formu (S)-FTY720 fosfat (FTY720 (S)-P) enantiyomeri S1P1'in güçlü̈ bir antagonisti şeklinde davranarak reseptörün hücre yüzeyinde down-regülasyonuna, etkinliğin azalmasına ve sfingozin bağımlı hücre içi sinyalin sonlanmasına yol açar. Oral yolla kullanılır ve ek izlemeye tabidir. FTY720 (S)-P ile tedavi edilen hastalarda hepatik enzim düzeylerinde artış, klinik açıdan önemli karaciğer hasarı, akut karaciğer yetmezliği gözlenmiştir. Ancak, FTY720 (S)-P'nin hepatotoksisite mekanizmaları henüz netlik kazanmamıştır ve araştırılmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Tez çalışmasında, insan hepatoselüler karsinoma (HepG2) hücre modelinde FTY720 (S)-P toksik etki mekanizmaları araştırılmıştır. FTY20 (S)-P'ya maruz hücrelerde hücre canlılığında maruziyet süresi ve doza bağlı azalma; mitokondri membran potansiyeli (MMP) ve ATP düzeyinde azalma; oksidatif stres indüksiyonu tespit edilmiştir. Elde edilen verilerin literatüre katkı sağlanması ve FTY720 indüklü hepatotoksik potansiyelinin tespiti ve toksisitede rol oynayan yolakların aydınlatılması açısından önemli olması yanı sıra yeni tedavi stratejilerinin geliştirilebilmesine katkı sağlanması beklenmektedir.

Abstract:
Fingolimod (FTY720) is a lipophilic molecule derived from a metabolite of the fungus Isaria sinclairii and structurally similar to endogenous sphingosine. It is the first sphingosine-1-phosphate (S1P) receptor modulator approved by the US Food and Drug Administration (FDA) for the treatment of multiple sclerosis (MS) in the US in late 2010 and the first drug approved for the treatment of relapsing-remitting multiple sclerosis (RRMS). The active form of the drug, the (S)-FTY720-P, acts as a potent antagonist of S1P1, leading to down-regulation of the receptor at the cell surface, decreased activity and termination of sphingosine-dependent intracellular signaling. It is used orally and is subject to additional monitoring. Increased hepatic enzyme levels, clinically significant liver damage and acute liver failure have been observed in patients treated with FTY720 (S)-P. The mechanisms of hepatotoxicity of FTY720 (S)-P have not yet been clarified and need further investigation. In this thesis, the mechanisms of toxic effects of FTY720 (S)-P were investigated in a human hepatocellular carcinoma (HepG2) cell model. In cells exposed to FTY20 (S)-P, exposure time and dose-dependent decrease in cell viability, decrease in mitochondrial membrane potential (MMP) and ATP levels, and induction of oxidative stress were detected. Obtained data is expected to contribute to the literature and development of new treatment strategies as well as being important in terms of determining the FTY720-induced hepatotoxic potential and elucidating the pathways involved in toxicity.