Türkiye'deki Reseda L. (Resedaceae) cinsinin taksonomik revizyonu
The taxonomical revision of the genus Reseda L. (Resedaceae) in Turkey
Yazar: EMRE ÇİLDEN
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ YILDIRIMLI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Resedaceae (Gerdanlıkgiller) familyası kuzey yarımkürenin ılıman ve subtropikal bölgelerinde yayılış gösterir ve dünyada 6 cins ve yaklaşık 85 tür ile temsil edilir. Bu familya ülkemizde sadece Reseda L. cinsi ile temsil edilmekte olup 15 tür, 7 endemik tür (%38) ve 10 endemik takson (%55) olmak üzere 18 takson ile Türkiye'de doğal olarak yetişmektedir. Sayısal olarak Dünya'da İberya yarımadasından sonra en çok tür barındıran ikinci ülkedir. Akdeniz havzası ve Anadolu-Turan bitki coğrafyası merkezli bir yayılışa sahip olan ve dünyada yaklaşık 65 türle temsil edilen Reseda L. cinsine ilgin bitkiler çok yıllık, otsu formda olup genellikle kireçli, jipsli topraklarda ve kurak, yarı-kurak iklimlerde yetişmektedir. Dünya fuloralarında Reseda tür bulduruları karmaşık çiçek yapısına dayandığından tür tanısı zor olmaktadır. Cinsin Türkiye revizyonunun yapılmasıyla bu zorluğun da giderilmesi sağlanmıştır.  
Bu araştırma 2013-2016 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Gözle görülebilen morfolojik karakterlere dayalı yeni bir Reseda tanı buldurusu yazılmış, türlerin betimleri genişletilmiş, coğrafik yayılışları güncellenmiş, çiçeklenme-meyvelenme dönemleri ve bitki coğrafyası bölgeleri verilmiştir. Bu bilgilerin yanında her türün çizimi ve fotoğrafı eklenmiştir.
Taksonomik değerlendirmeler sonucunda R. inodora var. anatolica taksonu tür düzeyine yükseltilmiş, R. lutea var. nutans varyetesinin R. lutea var. lutea'nın sinonimi olduğu ve R. coodei'nin R. armena var. scabridula taksonunun sinonimi olmayıp ayrı bir tür olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, R. balansae ilk toplanışından 159 yıl, R. saadae 126 yıl, R. coodei 47 yıl sonra yeniden toplanmış ve ülkemizdeki varlıkları doğrulanmıştır. R. odorata, R. phyteuma, R. microcarpa ve R. stenostachya'nın Türkiye'de yayılışının bulunmadığı anlaşılmış ve nedenleri tartışılmıştır. 
Türlerin morfolojik, palinolojik, anatomik, sitolojik, nümerik taksonomik, etnobotanik özellikleri ve tehlike basamakları ortaya konmuştur.

Abstract:
Resedaceae is distributed in temperate and subtropical regions of northern hemisphere and is represented by 6 genera and approximately 85 species worldwide. The family is represented by only genus Reseda L. in Turkey by 18 taxa, including 15 species, 7 endemic species (%38) and 10 endemic taxa (%55), which grow indigenously. In terms of the number of species, Turkey is the second largest country after Iberian peninsula. The species in genus Reseda are distributed mainly in Mediterranean basin and Anatolian-Touranian phytogeographical region and represented by approximately 65 species worldwide, are perennial herbs. They grow in limestone, gypseous soil and arid, sub-arid climates. As the identification key of the species is based on complicated petal morphology, it is difficult to identify the species. One of the aims of the revision of genus Reseda in Turkey is to resolve this difficulty. 
This study is carried out between 2013-2016. A new Reseda identification key is generated based on macroscopic morphological characters, descriptions of the species and geographical distributions are updated, inflorescence and infructescence periods and phytogeographical regions of the species are given, as well as the illustrations and photographs of each species.  
As a result of taxonomical evaluation, R. inodora var. anatolica is recorded as new status, R. lutea var. nutans has been suggested as synonymy of R. lutea var. lutea, and it is concluded that R. coodei is not synonymy of R. armena var. scabridula but a seperate species. In addition, R. balansae, R. saadae and R. coodei are rediscovered after their last collection, 159, 126 and 47 years later, respectively and their presence in Turkey has been confirmed. It is found out that R. odorata, R. phyteuma, R. microcarpa and R. stenostachya are not present in Turkey and the reasons are discussed.
Morphological, palynological, anatomical, cytological, numeric taxonomical, ethnobotanical properties and threat categories of the species have been presented.