Adıyaman yöresinde gazel olarak isimlendirilen eserlere yönelik bir inceleme
An analysis of the works named as ghazals in Adıyaman region
Yazar: MUHAMMET EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR GÖKTAŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Adıyaman yöresi, Türk halk müziğinde kendine özgü karakteristik özellikler taşıyan önemli bölgelerden biridir. Yörede birçok tür ve biçimde Türk halk müziği örneğine rastlamak mümkündür. Uzun havalar içerisinde yer alan ve yörede gazel olarak adlandırılan tür de bu örneklerden biridir. Adıyaman yöresinde icra edilen gazelin, yörede önde gelen mahalli sanatçılar tarafından seslendirildiği ve önemli sanatsal özelliklere sahip olduğu görülmektedir. Araştırma, zengin kültürel birikime sahip olan Adıyaman yöresinin var olan gazel icra ortamlarını, gazel icrasında kullanılan eşlik çalgılarını, gazel icracılarının hayatlarını ve söyledikleri gazelleri müzikal açıdan derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma durum tespiti niteliğinde olup, araştırmanın evrenini Türkiye genelinde icra edilen gazel türü, örneklemini ise Adıyaman yöresinde icra edilen gazel türü oluşturmaktadır. Araştırma betimsel bir özelliğe sahip olup konuya yönelik veriler kaynak taraması ve kişisel görüşme yöntemleri ile elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarından birkaçı sıralanacak olursa; Adıyaman yöresinde icra edilen gazellerin genellikle evlerde ve harfane gecelerinde seslendirildiği, gazel icrasında eşlik çalgısı olarak keman, cümbüş ve bağlamanın kullanıldığı ve bazı gazel örneklerinde yöreye ait isimlendirilmeyen yeni bir makam dizisinin kullanıldığı tespit edilenlerden bazılarıdır. Ayrıca, gazel icralarında tek nefeste birçok nota değerini kapsayan uzun süreli icra şeklinin yaygın olduğu ve sözlerinin genellikle günümüz Türkçesine yakın olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda yörede icra edilen gazel türünün genel özellikleri ile bilinen Türk halk müziği gazel türünün genel özellikleri arasında birtakım farklılıkların olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
Adıyaman region is one of the important regions with unique characteristics in Turkish folk music. It is possible to come across examples of Turkish folk music in many types and forms in the region. The genre called ghazal in the region, which is included in long airs, is one of these examples. It is seen that the ghazal performed in Adıyaman region is  performed by leading local artists and has important artistic features. The research aims to examine in depth musically the existing ghazal performance environments of Adıyaman region, which has a rich cultural background, the accompaniment instruments used in ghazal performance, the lives of ghazal performers and the ghazals they sing. This study is in the nature of a situation assessment, and the population of the research consists of the ghazal genre performed throughout Türkiye, and the sample consists of the ghazal genre performed in the Adıyaman region. The research has a descriptive feature and data on the subject was obtained through source scanning and personal interview methods. If a few of the research results are listed; It has been determined that the ghazals performed in the Adıyaman region are generally performed in homes and on harfane nights, that violin, cümbüş and baglama are used as accompaniment instruments in ghazal performance, and that unnamed makam scales belonging to the region are used in some ghazal examples. In addition, it has been observed that long-term performance covering many note values in one breath is common in ghazal performances and the lyrics are generally close to today's Turkish language. In this regard, it is possible to say that there are some differences between the general characteristics of the ghazal genre performed in the region and the general characteristics of the known Turkish folk music ghazal genre.