İlköğretim öğrencilerinde eleştirel düşünme becerisi düzeyinin incelenmesi: Van ili örneği
An investigation level of critical thinking skills of primary students
Yazar: ENVER OFLAS
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YAYLA
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Van = Van ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim okullarının 4.,5.,6.,7.,8. sınıflarında öğrenim görmekte olan ilköğretim öğrencilerinin eleştirel düşünce becerilerinin geliştirilmesine ilişkin görüşlerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Araştırma 2004-2005 Eğitim Öğretim Yılı'nda Van Belediye Sınırları içinde yer alan ilköğretim okullarında öğrenim görmekte olan 4.,5.,6.,7.,8. sınıf öğrencilerini kapsamaktadır. Araştırmanın örneklemine, Van Belediye sınırları içindeki 3 eğitim bölgesinden (her bölgeden seçkisiz örnekleme yoluyla seçilen 3 ilköğretim okulu seçilmiştir.) seçkisiz örnekleme yoluyla seçilen 9 ilköğretim okulunda öğrenim görmekte olan 4.,5.,6.,7.,8. sınıf öğrencilerinden 444 kız öğrenci, 456 erkek öğrenci olmak üzere toplam 900 öğrenci alınmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak anket uygulanmıştır. Anketi hazırlamak amacıyla konu ile alan yazın taraması yapılarak, alanla ilgili uzman görüşlerine başvurulmuştur. Elde edilen bilgiler doğrultusunda 5 boyuttan oluşan 22 soruluk bir anket hazırlanmıştır. Boyutlar; (1) bilgi kaynağının sorgulanması, (2) öğretmenlerin eleştirel düşünen öğrencilere karşı tutumları ve sınıf ortamı, (3) bilimsel düşünme becerisini geliştirme, (4) kendi farklılığının farkına varma ve olumlu düşünce geliştirme, (5) eleştirel düşünme ve otorite çatışması olarak belirlenmiştir. Birinci boyut 2 soru, ikinci boyut 5 soru, üçüncü boyut 6 soru, dördüncü boyut 6 soru ve beşinci boyut 3 sorudan oluşmuştur. Araştırmaya katılan öğrenciler ile ilgili kişisel bilgiler tablo halinde verilmiştir.Araştırmada elde edilen veriler boyut düzeyinde cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, aile gelir durumu, devam edilen sınıf değişkenlerine bağlı olarak karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmaya katılan öğrenciler cinsiyet değişkenine göre belirtilen görüşler arasında herhangi bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla ?t? testi, öğrencileri anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, aile gelir durumu değişkenlerine göre belirtilen görüşler arasında herhangi bir farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla ?Kruskal Wallis H? testi, öğrencilerin öğrenim gördükleri sınıf değişkenine göre belirtilen görüşlerin karşılaştırılmasında ise tek yönlü değişkenlik çözümlemesi ?Varyans Analizi? kullanılmış, anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır.Yapılan bu araştırmada; öğrencilerin anne/baba eğitim durumları yükseldikçe; ailenin gelir durumu arttıkça ve öğrencilerin eğitim seviyeleri yükseldikçe eleştirel düşünme becerilerini geliştirme noktasında daha elverişli şartların oluştuğu ortaya çıkmıştır.Öğretmenlerin; derste işlenen konuları daha çok tartışmaya açmaları, öğrencileri yeni ve farklı fikirler üretme konusunda daha fazla teşvik etmeleri, sınıfta kararlar alınırken öğrencilere karara katılma fırsatı vermeleri, öğrencileri ezbere yönlendirecek bütün tutum ve davranışlardan kaçınmaları, aile gelir durumu düşük olan öğrencilerle daha fazla ilgilenmeleri, kız ve erkek ayırımı yapmadan öğrencilere eşit davranmaları, kendi görüşlerini öğrencilere dayatmamaları gerektiği hususları araştırmamızda sonucunda ortaya çıkan önemli sonuçlardır.Gelecekte, sadece emirleri yerine getiren ve işin gereğini yapan/sorgusuz sualsiz itaat eden kişiler değil; aksine riski paylaşabilen/bedensel ve zihinsel katkıda bulunabilen/eleştirel düşünen, muhakeme gücünü ve kendi inisiyatifini kullanarak uygun kararlar verebilen kişiler olmaları göz önünde bulundurulmaktadır.Eleştirel düşünme yeteneğinin öğrencilere kazandırılmasının sadece okul sınırları içindeki getirileri hesaba katılmamalı ya da sadece bununla yetinilmemeli; bu tarz düşünme öğrenciye bir yaşam öğretisi olarak verilmelidir.İlköğretim okullarında öğrencilerin eleştirel düşünme mantığına göre yetiştirilmeleri eğitimimizin geleceği ve dolayısıyla ülkemizin geleceği açısından oldukça önemli bir konu olarak ele alınmalıdır.

Abstract:
This research is done in order to introduce the opinions of 4.,5.,6.,7.,8. classes? students of K-8 relating to expanding the conception of their critical thinking skills.The research enclose 4.,5.,6.,7.,8. classes? students who receive education at K-8 schools in border of Van Municipality in 2004-2005 teaching and training season. For sampling in research from 3 education areas in border of Van Municipality (via randomly sampling system 3 school are selected from each education area) totally 900 students (444 girls and 456 boys) are selected via randomly sampling system from 4.,5.,6.,7.,8. classes? students of 9 K-8 schools.In the research, survey is applied as data collecting tool. İn order to prepare the survey, opinions of experts are sought by scanning subject and literatüre filed. Acording to collected information a survey are prepared including 22 questions with 5 dimensions. Dimensions are determined as; (1) inquiring information source, (2) teacher? reactions and attitudes to critical thinking students, (3) improving scientific thinking skills, (4) realizing his/her own dissimilarity and positive conception, (5) critical thinking and authority. The first dimension is composed of 2 questions, the second dimension is composed of 5 questions, the third dimension is consisted of 6 questions, the fourth dimension is consisted of 6 questions and finally the fifth dimension is composed of 3 questions. Personal information about participated students is given as a chart.İn the research the obtained data is compared and interpreted according to variants such as gender, mother literacy, father literacy, family income and attended class. İn order to test whether there is any difference in the opinions declared according to gender variant test ?t?; in order to test whether there is any difference in opinions declared according to mother literacy, father literacy, family income and attended class. variants test ?Kruskal Wallis H? and lastly in order to compare the opinions declared according to attenden classrooms one way variant analysis ?Variance Analiysis? is used and significance level is taken 0.5.İn this research it is observed that once the father/mother literacy level advance; family income up rises and students education level go forward more prosperous circumstances come into existence in order to developing critical thinking skills.İn our research we get access to important results such as teachers should open the lesson subject to more discussions, encourage students to produce more different oinions, give more oportunities to students in the process of taking a decision in the classroom, avoid of all attitudes and behaviors that direct students to memorization, give more attention and concern to students with low family income, behave equally to all students without any gender discrimination and avoid of impose their own thoughts to students.İn the future, students are not seen people who only act according to works and orders, and accept things without questioning; on the contrary they are seen as people who share risks, who phsysical and mentally contribute to opinions, who think critically, who take decisions by using his/her questioning skills and initiative. Earning of bringing critical thinking skills in students shouldn?t be take into consideration only in school borders, instead critical thinking skill should be given as a life skill.To educate students according to critical thinking mentality should be handled as an important issue for our future of education and accordingly for future of our country.