Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderliği (İlk dönem)
Tbilisi Consulate of the Ottoman Empire (First period)
Yazar: TURAL GASUMOVİ
Danışman: PROF. DR. NEBİ GÜMÜŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Gürcistan-Tiflis = Georgia-Tbilisi ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Rusya = Russia ; Şehbenderlik = Consulship

Özet:
Osmanlı yönetiminde de belli bir süre kalmış daha sonra ise Rusların hâkimiyetine geçmiş olan Tiflis, bölge için her zaman önemli bir konuma sahip olmuştur. Rus idaresi döneminde 1851 yılında Osmanlı Devleti Tiflis'e önemine binaen bir şehbender tayin etmiştir. Bu çalışmamızda Tiflis'te kurulan Osmanlı Şehbenderliğinin kuruluş dönemi ve 1878 yılına kadarki faaliyetleri üzerinde durulmaktadır.
Önemli bir merkez olması hasebiyle Tiflis hakkında şu ana kadar birçok çalışmalar yapılmış hatta yapılmağa da devam etmektedir. Osmanlı'nın Tiflis şehbenderlikleri ile ilgili de bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak ilk olarak ne zaman ne şartlar altında açıldığı ve ilk şehbenderin kim olduğu ile ilgili detaylı araştırma yapılmamıştır. Aynı dönem içinde Rusya Osmanlı ilişkilerinin kötüleştiği dönemlerdir ki bu dönemde Tiflis şehbenderliği bölgede gelişmekte olan olaylarla ilgili bilgileri merkezle paylaşmıştır. Bu kadar önemli bir misyonu üstenmesi bakımından incelenmesi elzem olan önemli bir kurum olduğundan dolayı konu tez olarak seçilmiştir.
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderleri ana başlığı altında 1851 yılından 1878 yılına kadar gelen şehbenderlerin göreve başladıkları ve görevden ayrıldıkları zamanlar işlenmiştir. İkinci bölümde ise Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderlerinin faaliyetleri başlığı altında siyasi, askeri, sosyal, Müslümanlar, Gayrimüslimler ile ilgili faaliyetler ve Şehbenderlik giderleri ele alınmıştır.
İnceleme esnasında giriş ve genel bilgiler önceden yapılmış çalışmalardan yararlanılarak açıklandığı gibi çalışmanın ana bölümleri ile ilgili konular ise Osmanlı arşiv belgeleri incelenerek elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Rusya, Şehbender, Tiflis.

Abstract:
Tbilisi, which remained under Ottoman control for a certain period of time and then came under the rule of the Russians, has always had an important position for the region. This importance increased even more with the appointment of a consul by the Ottoman state in 1851. This consular institution has a significant role in this research.
Since it's an important city numerous studies have been carried out on Tbilisi so far now and are still ongoing. There are also some studies on the Tbilisi consulates of the Ottoman Empire. However, there is no detailed information when it was first opened under which conditions it operated and who was the first consul. At the same period Russian-Ottoman relations deteriorated, during which the Tbilisi consulate shared information with the center about events unfolding in the region. We considered it because it's an important institution that needs to be studied in terms of fulfilling such an important mission. In this study we tried to provide information about the activities of Ottoman Consulate.
The study consists of two parts. In the first chapter under the main title of Tbilisi Consulates of Ottoman Empire, missions of consuls from 1851 until 1878 were highlighted. In the second chapter political, military and social issues were considered.
The fact that no detailed research has been done on this subject so far makes it important to understand that period well. Although the general information was based on previous studies the issues related to main idea were obtained by researching Ottoman archive documents.

Keywords: Ottoman, Russians, Consulate, Tbilisi