Diyarbakır yöresinde koyunlarda Babesia ovis'in serolojik ve moleküler yöntemlerle araştırılması
Investigation of Babesia ovis in sheep using serological and molecular methods in the Di̇yarbakir region
Yazar: MEHMET BOZAN
Danışman: DOÇ. DR. SEZAYİ ÖZÜBEK
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Babesia ovis'in neden olduğu babesiosis, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde koyunlarda yaygın olarak görülen, özellikle Rhipicephalus bursa türü kenelerin baskın olduğu bölgelerde, ateş, anemi, sarılık ve hemoglobinüri gibi semptomların yanı sıra, yüksek ölüm oranlarına neden olan mevsimsel bir hastalıktır. Türkiye'de B. ovis'in prevelansını ortaya koyan mikroskobik, serolojik ve moleküler yöntemlerin kullanıldığı çok sayıda epidemiyolojik çalışma yapılmıştır. Ancak, önceki çalışmalarda B. ovis'in moleküler ve serolojik birleşik tespiti aynı çalışmada kullanılmamıştır. 
Bu çalışmada, nested PCR ve indirekt ELISA kombine kullanılmasıyla Diyarbakır yöresindeki koyunlarda B. ovis'in epidemiyolojisi üzerine güncel ve  kapsamlı verilerin sağlanması amaçlanmıştır. Nisan-Temmuz 2023 tarihleri arasında Diyarbakır iline bağlı Bağlar, Bismil, Çermik, Çınar ve Sur ilçelerinde rastgele seçilen 12 işletmede bulunan 414 adet koyundan EDTA'lı ve serum tüplerine kan örnekleri alınmıştır. Örnek alınan koyunların yaş, alındığı odak ve tarih bilgileri ilgili protokole kaydedilmiştir. 
Moleküler prevelans için örneklerde B. ovis DNA'sının varlığı 18S ribosomal RNA (rRNA) geni hedeflenerek nested PCR ile amplifiye edilmiş ve 414 koyunun 8'inde (%1,9) pozitiflik saptanmıştır. Seroloprevalansı prevalansı belirlemek için enfekte eritrositlerin sitoplazmasında bol miktarda bulunduğu bilinen B. ovis-SA1 (BoSA1) immun reaktif protein kullanılmıştır. iELISA testi ile incelenen 414 serum örneğinin 248'i (%59.9) anti-B. ovis antikorları yönünden pozitif bulunmuştur. Nested PCR ile pozitif bulunan örneklerin tamamı iELISA ile de pozitif bulunmuş ve her iki testte elde edilen pozitiflik oranları arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). 
Sonuç olarak bu çalışma ile Diyarbakır ilinde koyunlarda B. ovis'in seroprevalansı yüksek belirlenirken moleküler prevalansın düşük olduğu görülmüştür. Bu farklılık özellikle koyunlarda B. ovis bulunmasa bile, anti-B. ovis antikorlarının serumda uzun süre kalması ve serolojik olarak tespit edilmesi ile ilgili olabilir. Ayrıca, moleküler prevalansın düşük olmasının, kenelerin aktif olduğu dönemlerde babesiosis tedavisinde yaygın kullanılan imidocarb dipropionat'ın kontrolsüz uygulamalarından da  kaynaklanabileceği düşünülmüştür. Bu çalışma ile koyun popülasyonlarında B. ovis'in yaygınlığını değerlendirirken moleküler ve serolojik yöntemlerin bir arada kullanılmasının önemi bir kez daha gösterilmiştir.

Abstract:
Babesiosis caused by Babesia ovis is a seasonal disease widely prevalent among sheep in various geographical regions of Turkiye, particularly in areas dominated by the tick species Rhipicephalus bursa, leading to high mortality rates along with symptoms such as fever, anemia, jaundice, and hemoglobinuria. Numerous epidemiological studies have been conducted in Turkiye to determine the prevalence of B. ovis using microscopic, serological, and molecular methods. However, in previous studies, the combined detection of B. ovis through both molecular and serological methods has not been utilized in the same study.
In this study, the aim was to provide current and comprehensive data on the epidemiology of B. ovis in sheep in the Diyarbakır region by using a combination of nested PCR and indirect ELISA. Blood samples were collected from 414 sheep in 12 randomly selected farms in the Bağlar, Bismil, Çermik, Çınar and Sur districts of Diyarbakır province between April and July 2023. Information regarding the age, location of sampling, and date of collection for each sampled sheep was recorded according to the relevant protocol.
For molecular prevalence, the presence of B. ovis DNA in the samples was amplified using nested PCR targeting the 18S ribosomal RNA (rRNA) gene, and positivity was detected in 8 out of 414 sheep (1.9%). To determine seroprevalence, the B. ovis-SA1 (BoSA1) immunoreactive protein, known to be abundant in the cytoplasm of infected erythrocytes, was used. Among the 414 serum samples examined using iELISA, 248 (59.9%) were found to be positive for anti-B. ovis antibodies. All samples that were positive by nested PCR were also positive by iELISA, and the difference in positivity rates between the two tests was statistically significant (p<0.05).
In conclusion, this study revealed a high seroprevalence of B. ovis in sheep in Diyarbakır province, while molecular prevalence was found to be low. This difference may be attributed to the prolonged presence of anti-B. ovis antibodies in the serum even in the absence of B. ovis in sheep, and it may also be related to the uncontrolled use of imidocarb dipropionate, commonly used for babesiosis treatment during active tick periods. The importance of using both molecular and serological methods together in evaluating the prevalence of B. ovis in sheep populations has been once again demonstrated by this study.