Türkiye'de 2014-2021 yılları arasında eğitim alanında yaşanan iş kazalarının analizi
Analysis of occupational accidents in the field of education between 2014-2021 in Turkey
Yazar: ANIL SEVİM
Danışman: PROF. DR. EYYÜP MUSTAFA EYYUBOĞLU
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği, iş yeri çalışma ortamı ve çalışan ile sınırlı olmayan,
işletmenin gerçekleştirmekte olduğu çalışmalardan etkilenen tüm kişilerin karşılaşabileceği
olası riskleri en aza indirmek veya ortadan kaldırmayı amaçlayan çalışmalardır. Ülkemizdeki
okul, öğrenci ve öğretmen sayısına bakarsak bu kadar büyük ve çeşitlilik gösteren eğitim
ortamlarının barındırmış olduğu sağlık ve güvenlik risklerinin fazla olacağı buna bağlı olarak
da alınması gereken önlemlere daha fazla önem verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu çalışmada 2014-2021 yıllarına ait iş kaza istatistikleri, iş göremezlik süreleri ve
ölümlü vaka sayıları SGK'dan ve eğitim alanında yaşanan iş kazalarının sebepleri SGK
danışma birimlerinden olan Aktüerya ve Fon Yönetimi Daire Başkanlığı'ndan temin edilmiş
olup ilgili veriler yan yana getirilerek farklı kriterlerde değerlendirilmiştir.
Faaliyet alanları Eğitim ve Diğer (Eğitim hariç) olarak ikiye ayrılmış olup 2014-
2021 yıllarına ait kaza sıklık hızı, kaza ağırlık oranı, kaza olabilirlik oranı, mortalite hızı ve
fatalite hızı hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular aşağıda sunulmuştur.
6331 sayılı İSG Kanunu ile işverenlerin iş kazalarını bildirme zorunluluğunun
getirilmesi ve bu konuda yapılan denetimlerin artması sebepleriyle 2013 ve sonraki yıllarda
(2019 yılına kadar) Eğitim alanında iş kazaları artmış olup buna müteakip kaza sıklık hızları,
kaza ağırlık oranı ve kaza olabilirlik oranlarının da arttığı tespit edilmiştir.
Covid-19 salgını sebebiyle 2020 yılında uygulanan yasak ve kısıtlamalar kapsamında
uzaktan eğitim sistemine geçilmesi ile eğitim alanında aktif olarak çalışan sayısında bir
önceki yıla göre azalma olmuştur. Buna müteakip yaşanan iş kazalarında da azalma
olmuştur. Bu sebeple 2020 yılı için Eğitim alanında hesaplanan kaza sıklık hızı, kaza ağırlık
oranı, kaza olabilirlik oranı, mortalite hızı ve fatalite hızının bir önceki yıla göre azaldığı
gözlenmiştir.
2014 – 2021 yılları arasında yaşanan iş kazaları incelendiğinde toplam kazaların
%64,97'sinin ve toplam ölümlü kazaların %77,18'inin Üretim- İmalat, İnşaat, Taşımacılık ve
Madencilik sektörlerinde yaşandığı tespit edilmiş olup söz konusu sektörler; toplam
kazaların %1,3'ünü ve toplam ölümlü kazaların %0,42'sini oluşturan Eğitim sektörü ile
karşılaştırılmıştır. Buna göre çok tehlikeli sınıf olan Madenciliğin diğer sektörlerden daha
yüksek oranda kaza sıklık oranına, kaza ağırlık oranına, kaza olabilirlik oranına ve mortalite
hızına sahip olduğu, az tehlikeli sınıftaki Eğitim alanının ise diğerlerinden daha düşük
oranda kaza sıklık oranına, kaza ağırlık oranına, kaza olabilirlik oranına ve mortalite hızına
sahip olduğu tespit edilmiştir.
2014-2021 yılları arasında (incelenen dönem) Eğitim alanında yaşanan kazaların
sebepleri, şiddeti, eğitim kademelerine göre dağılımı ile kaza yaşayan sigortalıların yaşlarına
göre dağılımı incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda; Eğitim alanında yaşanan iş
kazalarının sebeplerine bakıldığı zaman ilk üç sebebin sırasıyla; parmağa iğne batması
(%24,41), elini kesme (%11,57) ve zeminde kayma, düşme (%8,05) olduğu görülmektedir.
Yine yapılan analizler sonuçlarında Eğitim alanında yaşanan kazaların şiddetinin düşük
olduğu tespit edilmiştir. Eğitim alanındaki iş kazası geçiren sigortalı sayıları incelendiğinde
ise en çok kaza yaşanan ilk üç Eğitim alanının; Ortaöğretim (%38,75), Eğitimi Destekleyici
Faaliyetler (%25,08) ve Yükseköğretim (%15,33) olduğu görülmektedir. Ortaöğretim'in bu kadar yüksek çıkmasının sebebi, bünyesinde Mesleki ve Teknik Ortaöğretim
bulundurmasıdır. İncelenen dönemde Eğitim alanında kaza yaşayan sigortalıların yaşlarına
göre dağılımı incelendiğinde en yüksek kaza sayısının 15-18 yaş aralığında (lise) (%44,40)
olduğu daha sonra 20-24 yaş (%20,43) ve 25-29 yaş (%8,25) aralığında olduğu
görülmektedir. Kazaların çok büyük bir kısmının (%79,75) 15-29 yaş arasında olmasının
sebebi; Meslek Liselerindeki staj yapan öğrenciler ile tecrübesizlik, deneyimsizlik, mesleki
yeterliliğinin olmaması veya yeterli eğitimin alınmamış olması şeklinde düşünülmektedir.
İncelenen dönemde Eğitim alanında yaşanan iş kazalarının mesleklere göre dağılımı
için stajyer öğrenci, öğretmen, temizlik, hizmetli ve beden işçisi seçilmiş ve kaza sebepleri
incelenmiştir. Bu iş kazalarının %51,78'inin stajyer öğrenci tarafından gerçekleştiği ardından
%4,26 ile temizlik personeli ve %3,08 ile öğretmen grubunun geldiği tespit edilmiştir.
Çalışmamızda Eğitim alanında yaşanan iş kazalarının ayrıntılı olarak işlenmesi
sonucu saptanan bulgular; Eğitim alanındaki iş sağlığı ve güvenliği (İSG) konusunda yeni
veri kaynaklarının oluşturulmasını amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: İş Kazası, Kaza Sıklık Hızı, Kaza Ağırlık Oranı, Eğitim, Stajyer Öğrenci

Abstract:
Occupational health and safety is the work that aims to minimize or eliminate the
possible risks that may be encountered by all persons affected by the work carried out by the
enterprise, not limited to the workplace working environment and the employee. When we
look at the number of schools, students and teachers in our country, it is understood that the
health and safety risks of such a large and diverse educational environment will be high, and
accordingly, more importance should be given to the precautions to be taken.
In this study, occupational accident statistics, periods of incapacity for work and
number of fatalities for the years 2014-2021 were obtained from SGK and the causes of
occupational accidents in the field of education were obtained from the Department of
Actuarial and Fund Management, which is one of the consultancy units of SGK, and the
relevant data were brought together and analyzed in different criteria.
The fields of activity are divided into two as Education and Other (Excluding
Education) and accident frequency rate, accident severity rate, accident probability rate,
mortality rate and fatality rate for the years 2014-2021 are calculated. Obtained findings are
presented below.
Due to the obligation of employers to report occupational accidents with the OHS
Law No. 6331 and the increase in inspections on this subject, occupational accidents in the
field of education increased in 2013 and later years (until 2019), and it was determined that
the accident frequency rates, accident severity rate and accident probability rates also
increased. .
With the transition to the distance education system within the scope of the
prohibitions and restrictions applied in 2020 due to the Covid-19 epidemic, the number of
active employees in the field of education decreased compared to the previous year.
Subsequently, there has been a decrease in occupational accidents. For this reason, it has
been observed that the accident frequency rate, accident severity rate, accident probability
rate, mortality rate and fatality rate calculated in the Education field for 2020 decreased
compared to the previous year.
When the occupational accidents between 2014 and 2021 are examined, it has been
determined that 64.97% of the total accidents and 77.18% of the total fatal accidents are
experienced in the Production-Manufacturing, Construction, Transportation and Mining
sectors. Compared to the Education sector, which accounts for 1.3% of total accidents and
0.42% of total fatal accidents.According to this, Mining, which is a very dangerous class, has
a higher accident frequency rate, accident severity rate, accident probability rate and
mortality rate than other sectors, and the Education area in the less dangerous class has a
lower accident frequency rate, accident severity rate, accident probability rate than others.
and mortality rate was found.
Between the years 2014-2021 (reviewed period), the causes, severity, distribution of
the accidents in the field of education according to education levels and the distribution of
the insured people who had an accident according to their age were examined. As a result of these investigations; When the causes of work accidents in the field of education are
examined, the first three reasons are; needle sticking to the finger (24.41%), hand cutting
(11.57%), and slipping and falling on the ground (8.05%). Again, as a result of the analysis,
it was determined that the severity of the accidents in the field of education was low. When
the number of insured persons who have had work accidents in the field of education is
examined, the first three fields of education with the highest number of accidents; It is seen
that there are Secondary Education (38.75%), Education Supporting Activities (25.08%) and
Higher Education (15.33%). The reason why Secondary Education is so high is that it
includes Vocational and Technical Secondary Education. When the distribution of the
insured people who have had an accident in the education area according to their age is
examined, the highest number of accidents is between the ages of 15-18 (high school)
(44.40%), then between the ages of 20-24 (20.43%) and 25-29 years (8.25%) appears to be.
The reason why most of the accidents (79.75%) are between the ages of 15-29; It is thought
that inexperience, inexperience, lack of professional competence or not receiving sufficient
education with the students who do internship in Vocational High Schools.
For the distribution of occupational accidents in the field of education according to
occupations in the examined period, trainee students, teachers, cleaners, servants and manual
workers were selected and the causes of the accident were examined. It was determined that
51.78% of these occupational accidents were caused by the trainee student, followed by the
cleaning staff with 4.26% and the teacher group with 3.08%.
In our study, the findings determined as a result of the detailed processing of
occupational accidents in the field of Education; It aims to create new data sources on
occupational health and safety (OHS) in the field of education.

Keywords: Occupational Accident, Accident Frequency Rate, Accident Severity Rate, Education, Trainee Student