Ortaokul seviyesindeki iki dilli öğrencilerin (Rus/Türk) Türkçe kullanımında sosyokültürel çevrenin etkilerine yönelik görüşlerinin incelenmesi
An analysis of the views of secondary school level bilingual students (Russian/Turkish) on the effects of sociocultural environment on the use of Turkish
Yazar: SABAHAT ÖZAKÇAYLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET CANBULAT
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yüzyıllardır, farklı dil, köken ve kültüre sahip toplumlar göç, savaş, eğitim ve birçok sebepten bir arada yaşamıştır ve yaşamaya devam etmektedir. 2000'li yıllardan sonra, Türkiye'nin önemli turizm merkezlerinden biri olan Antalya, yabancı turistlerin ilgi odağı haline geldi. Lev Vygotsky'nin en iyi bilinen yakınsal gelişim bölgesi (ZPD) metaforunu sunan sosyokültürel teorisine dayanmaktadır. Vygotsky (1986), dil ve kültür arasında güçlü bir bağ olduğunu ve iletişim ve etkileşimin dil öğrenme sürecini geliştirmek için gerekli olduğunu savunmaktadır. Vygotskian teorisinin temelinde sosyal etkileşim ve dil gelişimi arasındaki ilişki yatmaktadır (Vygotsky, 1979; Kozulin, Gindis, Ageyev & Miller, 2003; Lantolf & Poehner, 2008; Lantolf, 2009). Bu doğrultuda araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına göre desenlenmiştir. Çalışma grubunu belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun örnekleme yöntemi ile özel bir okulda okuyan 10 Rus katılımcıyı içermektedir. Çalışmada yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formuyla detaylı bir şekilde görüşleri alınan ortaokul seviyesindeki on Rus öğrenci ile çalışma grubu yürütülmüştür. Mevcut çalışmanın amacına en uygun sorular belirlenmiştir. Daha yüksek güvenilirlik elde etmek için araştırmacı, katılımcıları belirli bir yanıta yönlendirecek sorular kullanmaktan kaçınmış, bunun yerine görüşme sorularını netleştirmek için bol miktarda ayrıntı vermiştir. Doğru veri elde etmek için katılımcılardan görüşmeler sırasında fikirlerini açıklamaları da istenmiş ve araştırmacı, yorumlarını teyit etmek için ifadelerini nasıl yorumladığını belirtmiştir. Bu çalışmada veriler, tüm katılımcılarla yapılan ilk bireysel yarı yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcı öğrencilerle yapılan derinlemesine görüşmeler ve araştırmacının katılımcı öğrencilerle gerçekleştirdiği görüşmelere dayanan formla toplanmıştır. Bu araştırmada, Creswell ve Creswell'in beş aşamalı modeli kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda on Rus öğrencinin sosyokültürel çevreye bağlı olarak dil seçimi yaptıkları sonucuna varılmıştır. Rus öğrencilerin okul ortamında Türkçe dilini tercih ederken aileleriyle Rusça dilini tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlarından dolayı çoğunlukla anneleriyle vakit geçiren katılımcılar annelerin sosyokültürel çevrelerine göre hareket edildiği sonucuna varılmıştır. Türkçe dilini öğrencilere özellikle küçük yaş gurubundaki yabancı öğrenciler yaratıcı ve ilgi çekici verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Sosyokültürel çevre, öğrencilerin her iki dili de etkilediği ve dil seçimi bulundukları sosyal çevreye göre değişebildiği belirtilmiştir. Dil ve sosyokültürel çevrenin iç içe geçmiş olduğu ve dil gelişiminde göz ardı edilmemişi gerektiği görüşü bildirilmiştir. Katılımcılar Türkçe diline ve kültürüne ayak uydurmaya çalışıldıkları ve aktif oldukları araştırmada belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ana dil, İkinci dil, İki dillilik, Sosyokültürel çevre, Göç, Küreselleşme

Abstract:
For centuries, societies with different languages, origins and cultures have lived and continue to live together due to migration, war, education and many other reasons. After the 2000s, Antalya, one of the important tourism centres of Turkey, has become the centre of attention of foreign tourists. It is based on Lev Vygotsky's sociocultural theory, which presents the well-known zone of proximal development (ZPD) metaphor. Vygotsky (1986) argues that there is a strong link between language and culture and that communication and interaction are essential to enhance the language learning process. Vygotskian theory is based on the relationship between social interaction and language development (Vygotsky, 1979; Kozulin, Gindis, Ageyev & Miller, 2003; Lantolf & Poehner, 2008; Lantolf, 2009). In this direction, the study was designed according to the case study, one of the qualitative research methods. Criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used to determine the study group. The participants of the study included 10 Russian participants studying in a private school with the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods. The study group was carried out with ten Russian students at the secondary school level, whose opinions were obtained in detail through a semi-structured individual interview form. The most appropriate questions were determined for the purpose of the current study. In order to achieve higher reliability, the researcher avoided using questions that would lead the participants to a specific answer, instead providing plenty of details to clarify the interview questions. To obtain accurate data, participants were also asked to explain their opinions during the interviews and the researcher indicated how she interpreted their statements to confirm their interpretations. In this study, data were collected through initial individual semi-structured interviews with all participants and in-depth interviews with the participating students and a questionnaire based on the researcher's interviews with the participating students. In this study, Creswell and Creswell's five-stage model was used. As a result of the research, it was concluded that ten Russian students make language choice depending on the sociocultural environment. It was concluded that while Russian students prefer Turkish language in the school environment, they prefer Russian language with their families. It was concluded that the participants, who mostly spend time with their mothers due to their age, act according to the sociocultural environment of their mothers. It was concluded that Turkish language should be given to students, especially foreign students in the younger age group, in a creative and interesting way. It is seen that knowing two languages affects their motivation to learn other languages. Sociocultural environment affects both languages of the students and language choice can change according to their social environment. It was reported that language and sociocultural environment are intertwined and should not be ignored in language development. It was stated in the research that the participants tried to keep up with the Turkish language and culture and that they were active.

Keywords: Mother tongue, second language, Bilingualism, Sociocultural environment, Migration, Globalisation