Yığma minarelerin dinamik analizi
Dynamic analysis of masonry minarets
Yazar: ŞULE SEKİN ERONAT
Danışman: DOÇ. DR. ERKUT SAYIN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mekanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Dinamik analiz = Dynamic analysis ; Sonlu elemanlar = Finite elements ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Yığma yapılar = Masonry buildings

Özet:
Ülkemizde farklı dönemlere ait birçok tarihi eser döneminin üslup ve mimari anlayışını yansıtan önemli kaynaklar olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Günümüze kadar ulaşan bu eserlerden yığma minareler kültürel mirasın önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu kültürel mirası korumak ve gerekli önlemleri alarak gelecek nesillere aktarmak önemlidir. Tarihi yığma yapıların sonlu elemanlar metodu ile modellerinin oluşturulması ve analizlerinin yapılması zor ve karmaşıktır. Bu sebeple tarihi yapılar çok özenli ve dikkatli modellenmeli, uygun analizler yapılarak en doğru sonuca ulaşılmaya çalışılmalıdır. 
Bu tez çalışmasında, tarihi yapıların önemli bir parçası olan yığma minareler incelenmiştir. Sayısal uygulama için yığma malzeme ile Elazığ il merkezinde inşa edildiği düşünülen yığma bir minare örneği dikkate alınmıştır. Minare üç boyutlu olarak ANSYS sonlu eleman programı kullanılarak modellenmiş ve modellemede makro modelleme yöntemi tercih edilmiştir. Minarenin ilk olarak kendi ağırlığı altında statik analizi yapılmış daha sonra dinamik karakteristikleri elde etmek için modal analizi gerçekleştirilmiştir. Minarenin dinamik analiz için zaman tanım alanında analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla 1999 Kocaeli, 2003 Bingöl ve 2011 Van depremlerinin ivme kayıtları kullanılmıştır. İvme kayıtları minarenin bulunduğu konum dikkate alınarak ölçeklendirilmiştir. Dinamik analizler neticesinde minarede elde edilen yerdeğiştirme ve gerilme değerleri sunulmuştur. Analizler sonunda minarenin x ve y doğrultularında en büyük yerdeğiştirme değerleri sırasıyla 2011 Van ve 2003 Bingöl depremlerinde elde edilmiştir. Gerilme için en büyük değerler ise 2003 Bingöl depremi altında bulunmuştur.

Abstract:
Many historical structures belonging to various periods in Turkey have survived to the present day as significant sources and artifacts of the style and architecture of their time. Masonry minarets, one of these structures that have survived today, constitute an important part of the cultural heritage. That is important to protect this cultural heritage and transfer it to future generations by taking the necessary precautions. It is difficult and complex to model and analyse historical masonry structures using the finite element method. For this reason, historical buildings should be modelled very carefully, and appropriate analyses should be made to reach the most accurate result. 
In this thesis, masonry minarets, which are an important part of historical structures, were examined. For the numerical application, a masonry minaret, which is thought to have been built in the city centre of Elazığ, was taken into account. The minaret was modelled in three dimensional using the ANSYS finite element program and macro modelling method was preferred in the modelling. Firstly, the static analysis of the minaret under its own weight was performed, and then the modal analysis was carried out to obtain the dynamic characteristics. Time history analysis method was used for the dynamic analysis of the minaret. For this purpose, acceleration records of 1999 Kocaeli, 2003 Bingöl and 2011 Van earthquakes were used. All acceleration records were scaled according to location of the minaret. Displacement and stress values obtained in the minaret as a result of dynamic analysis were presented. At the end of the analysis, the largest displacement values in the x and y directions of the minaret were obtained in the 2011 Van and 2003 Bingöl earthquakes, respectively. Also, the highest values for stress were found under the 2003 Bingöl earthquake.