Pedro ceviz çeşidinde serbest tozlanmış tohumlardan elde edilen genotiplerin fenolojik ve moleküler karakterizasyonu
Determination of phenological and genetic differences in genotypes obtained from open pollinated seeds in pedro walnut cultivar
Yazar: AKİF NAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ceviz, sert kabuklu meyveler içerisinde dünyada en fazla yetiştirilen meyve türüdür. Ceviz yetiştiriciliği ve ıslahı üzerine yıllardır çok sayıda araştırma yapılmaktadır. Bu araştırmada Pedro ceviz çeşidinde serbest tozlanma sonucu elde edilen genotipler ve ana çeşidin (Pedro) fenolojik ve genetik farklılıkları tespit edilmiştir.
Genotipler arasındaki fenolojik farklılıkları tespit etmek amacıyla; tomurcuk patlama, ilk yapraklanma, yaprak sararma ve yaprak döküm gibi fenolojik özellikler incelenmiştir. Genetik farklılıkların belirlenmesinde ise ebeveyn çeşit (Pedro) ile genotipler arasında 12 Basit Tekrarlı Diziler Arası Polimorfizm (ISSR) primeri kullanılmştır.
Fenolojik gözlemlerde, tomurcuk patlama ve yapraklanma gibi fenolojik özellikler açısından genotiplerin ana bitkiye göre genelde daha geç aktif duruma geçtikleri gözlenmiştir. 
Ceviz genotiplerinde tomurcuk patlamanın 53 gün, ilk yapraklanmanın 52 gün, yaprak sararmanın 42 gün ve yaprak dökümünün ise 54 gün gibi bir periyotta gerçekleştiği belirlenmiştir. Ana bitki (Pedro) ile genotipler mukayese edildiğinde, tomurcuk patlama ile ilk yapraklanmada %77.89, yaprak sararmada %28.42 ve yaprak dökümünde ise %69.47 seviyesinde fenolojik varyasyon olduğu tespit edilmiştir. 
 Genetik farklılıkların belirlenmesi amacıyla yürütülen analizler sonucunda polimorfizm oranının %95.3 olduğu tespit edilirken, genotiplerde benzerlik oranının %5 ile %99 arasında değiştiği belirlenmiştir. Genotipler arasındaki en yüksek varyasyonun Genotip 2 ile Genotip 8 arasında olduğu belirlenirken, dendogramda en düşük varyasyonun ise Genotip 29 ile Genotip 82 ve Genotip 29 ile Genotip 86 arasında olduğu tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında kümeleme analiz sonuçlarına göre ceviz genotiplerinin 2 ana kümeye ayrıldığı belirlenmiştir.
Araştırmada kullanılan populasyonun hem fenolojik hem de genetik olarak önemli bir çeşitliliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, gen kaynaklarının yönetiminde fenolojik ve moleküler verilerin birlikte kullanılmasının önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca, akraba ceviz genotiplerinde genetik varyasyonun belirlenmesinde ISSR markör tekniklerinin etkili bir yöntem olduğu teyit edilmiştir.

Abstract:
Walnut is the most cultivated nuts in the world. There has been a lot of research on Walnut cultivation and breeding for many years. In this research, genotypes obtained from open pollination of Pedro walnut cultivar and their phenological and genetic differences were determined.
In order to determine the phenological differences between genotypes, phenological features such as bud brust, leafing date, leaf yellowing and defoliation date were investigated.12 Inter Simple Sequence Repeats (ISSR) primers were used to determine genetic differences between the parent (Pedro) and genotypes.
In phenological observations, in terms of phenological traits such as bud burst and leafing date, genotypes were generally latish than the parent.
In walnut genotypes, it was determined that the bud brust occurred in a period of 53 days, leafing date in a period of 52 days, leaf yellowingin a period of 42 days, and defoliation date in a period of 54 days. When genotypes were compared with the parent (Pedro), phenological variation was found to be 77.89% in bud brust and leafing date, 28.42% in leaf yellowing and 69.47% in defoliation date.
	As a result of, the polymorphism rate was found to be 95.3%, and the genetic similarity rate in genotypes was found to be between 5% and 99%.The highest variation between genotypes was determined to be between Genotype 2 and Genotype 8, while the lowest variation was found to be between Genotype 29 and Genotype 82, Genotype 29 and Genotype 86. According to clustering analysis results, genotypes were divided into 2 main clusters.
The population used in the study was determined to have a significant diversity, both phenologically and genetically. The results show that it is important to use phenological and molecular data together in the management of gene resources. In addition, it has been confirmed that ISSR marker techniques which determine genetic variation in related walnut genotypes are effective methods.