Endüstri devrimi sonrası mimari akımlarda malzeme ve teknoloji kullanımlarının incelenmesi /
Yazar: MİNEL KURTULUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT TURGAY ARPACIOĞLU ; DOÇ. DR. TÜRKAN İRGİN UZUN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
1758'li yıllarda otomatik mekiğin bulunmasının ardından dokuma tezgahları yaşamda yerini almıştır. Bu olayları 1760 yılında öncelikle İngiltere'de ve ardından Fransa'da fabrikaların kurulması izlemiştir. Yaşanan tüm bu ilerlemeler 1765 yılında buharlı makinenin icat edilmesini tetiklemiş ve Endüstri Devrimi başlamıştır. Endüstri Devrimi ile beraber tüm dünya önemli bir dönüm noktasına tanıklık etmiştir. Bu tarihi olayın ardından teknoloji hızla yaygınlaşmış, manuel işçilikten seri üretime geçilmiş, standardizasyon-prefabrikasyon kavramları hayatımıza dahil olmuş ve tüm alanlarda olduğu gibi mimarlık disiplini de ileri bir boyuta ulaşmıştır. Gelişen teknoloji yeni fikirleri, eleştirileri ve görüşleri de beraberinde getirmiştir. Düşünceler kutuplaşarak düşünce akımlarını oluşturmuştur. Düşünce akımları, sanat akımlarını doğurmuş ve mimarlık disiplini sanat akımlarından etkilenerek aynı üslupta mimari eserler vermiştir. Öte yandan her düşünce akımı sanat akımına dönüşmediği gibi her sanat akımı da mimarlık akımına dönüşmemiştir. Özetle düşünce akımlarının zaman içerisinde gelişerek mimari ürünler vermesiyle mimarlık akımları oluşmuştur. Bu sebeple mimarlık alanında farklı dönemlerde çok sayıda mimari akım ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada mimarlık akımına dönüşmüş olan, literatürden belirlenen, Arts and Crafts, Art Nouveau, Werkbund Hareketi, Kübizm, Neoplastisizm, Bauhaus ve Brutalizm akımları ele alınmıştır. Sözü edilen bu akımlar teknoloji ve malzeme bağlantılarının en güçlü olduğu mimari akımlar olması sebebiyle çalışmaya dahil edilmiştir. Literatürde sanat akımıyla ilgili yapılan çalışmalar incelenmiş ve daha evvel sanat akımının teknoloji ve malzeme ilişkisinin belirli bir sistematik içerisinde değerlendirildiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma bu yönüyle literatürde geliştirilmesi mümkün olan bir prototip oluşturmuş ve özgün çalışmalar arasında yer almıştır.xvii Çalışmanın ilk bölümlerinde, Endüstri Devrimi ile alakalı olarak, ortaya çıkışı, tanımı, ortaya çıkardığı yeni yapım yöntemleri ve malzemelerden bahsedilmiştir. Burada amaç; Endüstri Devrimini detaylı olarak tanıtmak, okuyucuyu tezin diğer bölümleri için hazırlamak ve okuyucunun Endüstri Devrimi-malzeme-teknoloji ilişkisini tam anlamıyla kurmasını sağlamaktır. Çalışmanın diğer bölümünde Endüstri Devriminden sonra ortaya çıkan, Arts and Crafts, Art Nouveau, Werkbund Hareketi, Kübizm, Neoplastisizm, Bauhaus ve Brutalizm olarak adlandırılmış olan mimari akımlardan bahsedilmiştir. Sözü edilen mimari akımlar tüm yönleriyle incelenmiş ve çalışmanın son bölümünde yapılacak olan değerlendirme için, okuyucunun akımlar hakkında bilgi edinmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise sözü geçen mimarlık akımları hakkındaki, kategorize edilerek hazırlanmış olan ifadelerin, alanında uzman öğretim üyeleri tarafından ölçeklendirilerek değerlendirilmesi yapılmıştır. Değerlendirme sonunda tüm sonuçlar toplanarak veriler karşılaştırılarak, hazırlanan grafikler üzerinden değerlendirilmiştir. Ağırlıklı etkileşim puanları hesaplanarak, sanat akımlarının teknoloji ve malzeme ile olan ilişkileri sorgulanmıştır. Çalışmanın amacı, belirlenen sanat akımlarını teknoloji ve malzeme açısından detaylı incelemek, sanat akımı-teknoloji-malzeme kavramları arasındaki ilişkiyi sorgulamak ve ortaya çıkan ilişki örgüsü içinde sınıflandırmalar ve karşılaştırmalar yaparak çalışmayı sonuçlandırmaktır. Bu bağlamda çalışmayı ana hipotezi ve alt hipotezleri desteklemektedir. Ana hipotezi 'Sanat akımları; malzeme ve teknoloji açısından belli bir sistematikte ölçeklendirilerek değerlendirilebilir' olan çalışmanın 'Sanat akımının teknolojiyle ilişkisi vardır ve bu ilişki ölçülebilirdir', 'Sanat akımının malzemeyle ilişkisi vardır ve bu ilişki ölçülebilirdir' alt hipotezlerini oluşturmaktadır. Çalışmanın sonunda, sanat akımlarının malzeme ve teknoloji açısından belirli bir sistematikle ölçeklendirilerek değerlendirilebilir olduğu, sanat akımlarının malzeme ve teknolojiyle ilişkisinin olduğu ve bu ilişkinin ölçülebilir olduğu, ortaya koyulan bu değerlendirme modelinin başka konularla ilişkilendirilebileceği ve başka arakesitlerin incelenmesi için entegre edilip kullanılabilecek bir yapıya sahip olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
With the invention of the steam engine in 1765, the Industrial Revolution started, and world history witnessed an important turning point. After this historical event, technology has spread rapidly, manual labor has transformed to mass production, the concept of standardizationprefabrication has been included in our lives, and as in all fields, the discipline of architecture has reached an advanced level. The developing technology has brought new ideas, criticisms, and opinions with it. Thoughts became polarized and formed movements of thought. Thought movements gave birth to art movements, and the discipline of architecture was influenced by art movements and produced architectural works in the same style. On the other hand, not every movement of thought has transformed into an art movement, nor not every artistic movement has transformed into an architectural movement. In summary, architectural movements have emerged with the development of thought movements over time and giving architectural products. For this reason, many architectural trends emerged in the field of architecture in different periods. In this study, the Arts and Crafts, Art Nouveau, Werkbund Movement, Cubism, Neoplasticism, Bauhaus, and Brutalism movements, which have turned into an architectural movement, are discussed. These mentioned movements are included in the study because they are the architectural movements with the strongest technology and material connections. Studies on the art movement have been examined in the literature, and no previous study has been found in which the relationship between technology and material of the art movement has been systematically evaluated. In this respect, the study created a prototype that can be developed in the literature and was among the unique studies. In the first parts of the study, the emergence, definition, new construction methods, and materials related to the Industrial Revolution are mentioned. The purpose here is to introduce the Industrial Revolution in detail, prepare the reader for the other parts of the thesis, and enable the reader to fully establish the relationship between the Industrial Revolution-materialtechnology. In the other part of the study, the architectural movements that emerged after the Industrial Revolution, called Arts and Crafts, Art Nouveau, Werkbund Movement, Cubism, Neoplasticism, Bauhaus, and Brutalism, are mentioned. The aforementioned architectural movements were examined in all aspects. The evaluation to be made in the last part of the study aimed to get the reader to learn about the movements. In the last part of the study, the statements about the mentioned architectural movements prepared by categorizing were scaled and evaluated by the expert faculty members. At the end of the evaluation, all results were collected, and the data were compared and evaluated over the prepared graphics. The relationships of art movements with technology and materials were questioned by calculating the weighted interaction scores. The original aim of the study is to examine the determined art movements in detail in terms of technology and materials, question the relationship between the art movement-technologymaterial concepts, and conclude the study by making classifications and comparisons within the emerging relationship pattern. In this context, the study supports the main hypothesis and sub-hypotheses. The study's main hypothesis is 'Art movements can be evaluated by scaling in a certain systematic way in terms of materials and technology.' The sub-hypotheses are 'Art xix movement has a relationship with technology, and this relationship is measurable' and 'Art movement has a relationship with material, and this relationship is measurable.' At the end of the study, it was concluded that art movements can be evaluated by scaling with a specific systematic in terms of materials and technology, that art movements have a relationship with material and technology and that this relationship is measurable, that this evaluation model can be associated with other subjects and has a structure that can be integrated and used to examine other intersections