Eleştirel medya okuryazarlığı bağlamında meslek liseleri gazetecilik alanı öğrencilerinin sosyal medyayı haber mecrası olarak kullanımlarının diğer öğrencilerle karşılaştırılması
Comparison of vocational high school journalism students use of social media as a news center with other students in the context of critical media literacy
Yazar: ŞAHNAZ CİVELEK
Danışman: PROF. DR. EMEL ŞERİFE BAŞTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Anadolu meslek liseleri = Anatolian vocation high schools ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Eleştirel okuryazarlık = Critical literacy ; Gazetecilik eğitimi = Journalism education ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Medya okuryazarlığı dersi = Media literacy course ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Meslek ve teknik lise öğrencileri = Vocational and technical high school students ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media

Özet:
Medya iletilerinin aktif bir şekilde dolaşımda olduğu sosyal medya platformlarının yaygın kullanımıyla birlikte birçok pratikte olduğu gibi habercilikte de önemli dönüşümler yaşanmaktadır. Dijitalleşmeye paralel olarak internet gazeteciliğiyle başlayan süreç sosyal medya gazeteciliğine doğru evrilerek sosyal medyayı, yoğun olarak kullanılan bir haber mecrası konumuna getirmiştir. Medyadaki bu dönüşüm süreci medyaya yönelik verilen eğitimde de yeni beklentiler yaratmış ve medya okuryazarlığı becerilerinin bu kapsamda yeni medya ortamlarına uyumlanması gerekliliğini doğurmuştur. Eleştirel yeni medya okuryazarlığı eğitiminin temel dayanak noktası özellikle dijital yetkinliklere sahip ve yeni medyayı bilinçli kullanan bireyler yetiştirmek amacı üzerinde şekillenmektedir.
Bu çalışmada mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında bulunan gazetecilik alanı öğrencilerinin diğer alanlardaki öğrencilere kıyasla eleştirel yeni medya okuryazarlığına yönelik bilgi ve becerilerinin daha fazla olduğu öngörüsünden hareketle gazetecilik alanının öğretim programları doküman analizi yöntemiyle incelenmiş ve programlarda ilgili kazanımların genel meslek dersleri içindeki oranının yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışma kapsamında gazetecilik alanında öğrenim gören öğrencilerin diğer öğrencilerle sosyal medyayı bir haber mecrası olarak kullanım alışkanlıkları, eleştirel yeni medya okuryazarlığı düzeylerini ölçen çeşitli değişkenler üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Anket tekniğinin uygulandığı çalışmanın bulguları istatistiksel yazılım programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada; öğrenciler arasında internet ve sosyal medya kullanım süreleri yönünden anlamlı bir fark olmadığı ancak kullanım amacı bakımından gazetecilik alanı öğrencilerinin sosyal medyayı haber mecrası olarak daha yaygın biçimde kullandığı ve öğrencilerin alanlarına göre haber kavramının tanımlama biçimleri ile haberin güvenilirliği konusundaki fikirleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu fakat tüm öğrencilerin eleştirel bakış açılarının geliştirilmeye muhtaç olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
With the widespread use of social media platforms where media messages are actively circulating, there are many practices in terms of journalism. This transformation process in the media has created new expectations in the education given to the media, and the need for media literacy skills to adapt to new media environments has emerged in this context. The main pillar of critical new media literacy education is determined as raising individuals who have digital competencies and use new media consciously.
	In this study, based on the prediction that journalism students in vocational and technical secondary education institutions have more knowledge and skills about critical new media literacy compared to students in other fields, the curriculum of the field of journalism was analyzed using document analysis method and it was determined that the ratio of relevant achievements in the programs in general vocational courses was high. Within the scope of the study, the usage habits of the students studying in the field of journalism with other students on social media as a news medium were analyzed comparatively through various variables that measure their critical new media literacy levels. The findings of the study, in which the questionnaire technique was applied, were analyzed through statistical software programs. In the research; There is no significant difference between students in terms of internet and social media usage times, but there are significant differences between the students 'use of social media as a news medium in terms of the purpose of use, and there are significant differences between the students' definition of the concept of news and their opinions on the reliability of the news. It has been concluded that the perspectives need to be improved.