Aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ile mezun olunan lise türünün öğrencilerin üniversite giriş sınavındaki başarıları üzerindeki etkileri
The Effects on the success in the university entrance exam of the students who graduated from high school of which features on family social- economic and demografic.
Yazar: FERİT PAKIR
Danışman: PROF.DR. M. RUHİ KÖSE
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
108ÖZETBu çalışma, aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ile mezunolunan lise türünün 2005 Yılı Üniversite Giriş Sınavlarına katılan lise son sınıföğrencilerinin akademik başarılarındaki varyasyon üzerindeki ortak ve görelietkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin Doğu ve GüneydoğuAnadolu Bölgelerinin en çok gelişmiş dört ili olan Diyarbakır, Erzurum, Malatya veVan illerinin kent sınırları içinde yer alan dört tür liseden, yani endüstri meslek,imam hatip, genel devlet ve özel liselerden seçilmiş 891 son sınıf öğrencisini içerenbir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Son sınıf öğrencilerinin seçiminde iki aşamalıöbekli bir örneklem yöntemi izlenmiştir. Birinci aşamada dört öbekteki liseler dörtgruba ayrıldıktan sonra, kasti tesadüfû bir örneklem yöntemi kullanılarak ikinciaşamada 891 son sınıf öğrencisinden oluşan öğrenci örneklemi seçilmiştir. Buçalışmadaki bağımsız değişkenler iki takımdan oluşmaktadır: Aile sosyo-ekonomikve demografik özellikleri ile öğrencinin mezun olduğu lise türü. Aile sosyo -ekonomik özellikleri aşağıdaki beş gösterge ile ölçülmeye çalışıldı: Baba eğitimdüzeyi, anne eğitim düzeyi, baba meslek saygınlığı, anne meslek saygınlığı veailenin ortalama aylık geliri. Ailenin demografik özellikleri ise şu iki göstergeyleölçülmeye çalışıldı: Öğrencinin sahip olduğu kardeş sayısı ve hanehalkı sayısı. Ailesosyo-ekonomik ve demografik özelliklerini içeren veriler 2004 - 2005 EğitimÖğretim Yılı Bahar Yarıyılında okul ortamında öğrencilere uygulanan bir anketaracılığıyla toplandı. Bu çalışmanın temel bağımlı değişkeni olan akademik başarıaşağıdaki üç öğeden oluşmaktadır: Öğrencilerin 2005 Üniversite Giriş Sınavlarındakisözel ve sayısal performansları ile lise öğrenimleri boyunca sahip oldukları okulperformansları. Akademik başarının üç öğesi ile ilgili verilere, öğrencilerin T.C.kimlik numaraları kullanılarak, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezinin sınavlarsayfasından ulaşılmıştır. Bu çalışmanın verilerinin çözümlenmesinde, SPSS'ın üç altprogramını oluşturan Varyans Analizi, Korelasyon Analizi ve Çoklu RegrasyonAnalizi kullanılmıştır.Yapılan varyans analizleri sonunda elde edilen bulgular, mezun olunan lisetürüne bağlı olarak öğrencilerin sözel, sayısal ve okul başarıları arasında önemlifarklılıklar olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları, aile sosyo-ekonomik ve109demografik özellikleri dikkate alınmadığında, mezun olunan lise türününöğrencilerin üniversite giriş sınavındaki sözel ve sayısal başarıları ile üç yıllık liseöğrenimi boyunca elde ettikleri okul başarısındaki varyasyon üzerinde önemlietkilere sahip olduğunu göstermektedir. Aile sosyo-ekonomik ve demografiközellikleri ile regrasyon denklemine sokulduğunda, mezun olunan lise türününöğrencilerin sözel, sayısal ve okul başarılarındaki varyasyon üzerindeki etkilerdeönemli azalmalar gözlenmiştir. Regrasyon analizleri sonunda elde edilen bulgular,baba eğitim düzeyinin öğrencilerin sözel ve sayısal başarıları ile okulperformanslarındaki varyasyonu açıklayan en önemli bağımsız değişken olduğunugöstermektedir. Daha da önemlisi, korelasyon analizleri sonunda elde edilenbağımlılık katsayıları, hem aile sosyo-ekonomik özellikleri ile demografiközellikler arsında hem de bu özellikler ile öğrencinin mezun olduğu lisenin türüarasında önemli ilişkiler olduğunu göstermektedir.

Abstract:
110ABSTRACTThis study is aimed at investigating the joint and independent effects of thefamily socio- economic and demographic characteristics along with the type ofschool on the variation in academic achievement of lycee seniors who entered intothe 2005 University Entrance Examination. The study has been carried on a sampleof 891 seniors selected from four types of high schools, namely IndustrialVocational, Imam Hatip, General Public and private Lycees taking place within theboundaries of the urban centers of Diyarbakır, Erzurum, Malatya and Van, the fourmost developed cities of the Eastern and South-Eastern Anatolian Regions ofTurkey. A two-stage clustered sampling procedure was employed in the process ofthe selection of the senior students. After clustering the four types of lycees into fourgroups in the firs stage, with utilization of a deliberate random sampling procedure, asample of 891 seniors was constituted the in the second stage. There are two sets ofindependent variables in this study: the family socio- economic and demographiccharacteristics and the type of lycee. Family socio- economic characteristics weremeasured by the following five indicators: Father?s educational attanment; mother?seducational attainment; father?s occupational prestige; mother?s occupationalprestige and family income. Family demographic characteristics were measured bythe following two indicators: number of siblings and size of household. The datacovering family socio-economic and demographic characteristics were collected by aquestionnaire administered to the seniors in the school setting during the SpringSemester ofthe 2004-2005 Academic Year. The main criterion or dependent variableof this study was academic achievement, which included the following threecomponents: verbal and numerical achievement as performed by the seniorsthroughout the 2005 University Entrance Examination and the school performancefulfilled over the three years of lycee education. The data covering the threecomponents of academic achievement were gathered from The Exam Rsults PageofThe Student Selection and Placement Centre, by utilizing seniors? identitynumbers. The data of this study were analyzed by utilizing Analysis of Variance,Correlation Analysis and Multiple Regression Analysis; the three subprograms of theStatisticcal of the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS).111The analysis of the variance results indicated that are significant differencesamong the lycee that they have been graduated from. The type of lycee appeared tohave significant independent effects on the variation in verbal, numerical and schoolperformance, whwn family socio-economic and demographic characteristics werenot taken into consideration. When put into the regression equation with the familysocio-economic and demographic characteristics, significant decreases wereobserved in the relative effects of the school type on the variation in verbal,numerical and school performance. The results of regression analysis indicated thatfather?s educational in verbal, numerical and school performance. Moreover, thecorrelation analysis results indicated that there are significant relationships betweenthe family socio-economic and demographic characteristics on the hand and betweensuch family characteristics and type of the school the students have been graduatedfrom on the other hand.