Kaynak/rezerv raporlama aşamalarının ekonomik ve jeoistatistiksel yöntemlerle analizi
Analysis of resource/reserve reporting stages by economic and geostatistical methods
Yazar: FURKAN KEREM KASA
Danışman: PROF. DR. AHMET DAĞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Maden planlaması ve üretimi belirsizlik içeren süreçlerden oluşur. Belirsizlik içeren parametrelerin etkilerinin minimize edilmesi bu çalışmanın da merkezinde bulunan kaynak/rezerv dönüşümlerinin ekonomik boyutunun incelenmesinde son derece önemlidir. Bir maden yatağında karşılaşılan ilk önemli belirsizliklerden biri olan tenör belirsizliği bu çalışmada da bir metalik krom yatağında ele alınarak, aşamalı olarak simülasyonlar uygulanmış ve buna göre maden optimizasyonu Doğrudan Blok Planlama ile kaynağın oluşturabileceği Net Bugünkü Değerler üzerinden ekonomik değerlendirme yapılmıştır. Kaynak modellemesi üzerindeki kestirimde Ardışık Gauss simülasyonu, satış fiyatı üzerinde Monte-Carlo simülasyonu ve metalürjik randımanda besleme/atık tenörleri oranlamasında da Monte-Carlo simülasyonu kullanılarak belirsizlikler değerlendirilmiştir. 
Çalışmada kullanılan blok tenörüne göre değişken metalürjik randıman değerleri ile sabit randıman değeri kullanılarak alınan sonuçlarda minimumda %5,08 ve maksimumda %3,91'lik bir metalürjik randıman farkı oluşmaktadır. Bu randıman farkları ise prosesten elde edilecek ürünlerin miktarını doğrudan etkilemektedir.  Optimizasyonlar neticesinde ocak için oluşan net bugünkü değerler arasındaki farklar, üretim planlamasında ortaya çıkan minimum sınır tenör değerleri, tonajlar ve optimizasyon parametrelerinin belirsizliklerin temsilinde (satış fiyatı, üretimin teknik parametreleri, sabit ve değişken randıman kullanımı vs.) bu çalışma önem kazanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Stokastik Simülasyon, Doğrudan Blok Planlama, Optimizasyon, Değişken Metalürjik Randıman, UMREK

Abstract:
Mine planning and production consist of uncertain processes. Minimizing the effects of uncertain parameters is extremely important in examining the economic dimension of resource/reserve conversions, which is also at the center of this study. Grade uncertainty, which is one of the first important uncertainties encountered in a mineral deposit, was handled in a metallic chrome deposit in this study, and simulations were applied gradually, and accordingly, the economic evaluation over the Net Present Values that the resource can generate with Direct Block Scheduling. Uncertainties have been evaluated by using Sequential Gauss simulation in estimation on resource modeling, monte-carlo simulation on selling price and monte-carlo simulation in the ratio of feed/waste grades in metallurgical recovery.
According to the block grade used in the study, a metallurgical efficiency difference of 5.08% at a minimum and 3.91% at a maximum occurs in the results obtained by using varying and fixed metallurgical recovery values. These recovery differences directly affect the number of products to be obtained from the process. This study gains importance in the representation of the differences between the net present values for the open-pit as a result of the optimizations, the minimum limit grade values that occur in the production planning, the tonnages and the uncertainty of the optimization parameters (sales price, technical parameters of production, use of fixed and varying recoveries, etc.).

Key Words:	Stochastic Simulations, Direct Block Scheduling, Optimization, Varying Metallurgical Recovery, UMREK