İmâmiyye Şîası kaynaklarına göre Hz. Âişe
Aisha according to the Shîa Imâmiyya sources
Yazar: İSMAİL ŞAHAN
Danışman: DOÇ. DR. TALİP AYAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
İslâm dünyasında ortaya çıkan her mezhep ve fırka genellikle Kur'an, Sünnet ve tarihi olayları, tâbi oldukları ekolün düşüncelerine uygun şekilde yorumlamaya çalışmıştır. İmâmiyye Şîası müelliflerinin de kaleme aldıkları eserlerde kendi düşünce ve ideolojilerini yansıtmaları gayet tabiîdir. Ancak bu kaynaklarda Hz. Âişe hakkında yer alan yorum ve nakillerin neler olduğu ise bugüne kadar tam olarak ortaya koyulamamıştır. Bundan dolayı bu çalışmada İmâmiyye Şîası kaynaklarında Hz. Âişe'ye dair yer alan bilgi, yorum ve nakiller incelenecektir.
Birinci bölümde Şîa'ya göre Hz. Peygamber döneminde Hz. Âişe'nin faaliyetleri ele alınacaktır. Hz. Âişe'nin, özellikle Hz. Peygamber tarafından Hz. Ali'nin imâmeti ve hilâfeti hakkında uyarılması ve ifk hadisesinin Şiî müelliflerce ele alınış tarzı ve bunların temel Şiî kaynaklara yansıması üzerinde durulacaktır.
İkinci bölümde ise Hz. Peygamber'den sonraki dönemde yine Şîa'ya göre Hz. Âişe'nin hayatına ve siyasi faaliyetlerine yer verilecektir. Hz. Âişe'nin, Hz. Ali'ye ait olan hilâfet makamını babası ve Hz. Ömer ile birlikte gasp ettiğine dair iddialar değerlendirilmeye çalışılacaktır. Yine Hz. Âişe'nin, Hz. Osman dönemindeki siyasi faaliyetleri ve sonrasında yaşanan Cemel ve Sıffın Savaşları esnasındaki durumu Şiî bakış açısıyla ortaya konulacaktır.
Bu çalışma boyunca Şiî müelliflerin Hz. Âişe hakkındaki yorum ve nakilleri, Hz. Âişe'nin doğumundan vefatına kadar kronolojik ve sistemli bir şekilde ele alınmaya çalışılacaktır. Şîa'nın tarihi süreç içerisinde bazı fikirlerinin unutulduğu bazı fikirlerinin ise daha da şiddetli bir şekilde günümüze kadar ulaştığı tespit edilmiş ve yapılan tüm değerlendirmeler, ilgili yerlerde ve bir bütünlük içerisinde paylaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In the Islamic world, every sect and faction that emerged has generally sought to interpret the Qur'an, Sunnah, and historical events in accordance with the principles of their respective schools of thought. It is natural for the authors of Shia Imamiyyah works to reflect their own thoughts and ideologies in their writings. However, the specific interpretations and narratives regarding Aisha, the wife of Prophet Muhammad, have not been fully elucidated in these sources. Therefore, this study aims to examine the information, interpretations, and narratives about Aisha found in Shia Imamiyyah sources.
The first section will focus on Aisha's activities during the time of Prophet Muhammad according to Shia beliefs. It will explore Aisha's warnings from Prophet Muhammad regarding the imamate and caliphate of Ali, as well as the Shia authors' approach to the incident of "ifk" and its reflection in the foundational Shia sources.
The second section will delve into Aisha's life and political activities in the period following Prophet Muhammad's demise, again from the perspective of Shia beliefs. The claims that Aisha conspired with her father and Umar to usurp the caliphate that rightfully belonged to Ali will be examined. Furthermore, Aisha's political activities during the reign of Uthman and her role during the Battle of the Camel and the Battle of Siffin will be presented from a Shia perspective.
Throughout this study, the interpretations and narratives of Shia scholars regarding Aisha will be examined in a chronological and systematic manner, spanning from her birth to her passing. It has been noted that certain ideas within Shia history have been forgotten, while others have endured with even greater intensity up to the present day. The assessments made on each topic will be shared in their respective contexts and presented coherently as a whole.