Obsesif kompulsif bozukluğa yönelik çıkarımsal akıl yürütme perspektifinden bir inceleme: Çıkarımsal karmaşa, korkulan benlik, algılanan ebeveynlik ve obsesif inançların belirtiler üzerindeki etkisi
An investigation on the obsessive-compulsive disorder from inferential reasoning perspective: The impact of inferential confusion, feared self, parental attitudes and obsessive beliefs on the symptoms
Yazar: ECE TUNÇ
Danışman: PROF. DR. ORÇUN YORULMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çıkarıma Dayalı Yaklaşıma göre Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), yaşanan çıkarımsal karmaşanın yaşanılan şüpheye inanırlık vermesi ile oluşan bir psikolojik rahatsızlık olarak değerlendirilmektedir. Çıkarımsal karmaşa ise işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemlerinin kullanımı sonucunda meydana gelmektedir. Çıkarımsal karmaşayı değerlendirmek için öz-bildirim araçları kullanılmasına rağmen bu düşünme sürecinde kullanılan yöntemleri anlamayı sağlayacak görev tabanlı ölçüm araçları pek kullanılmamaktadır. Bu nedenle, iki aşamalı bu çalışmanın ilk bölümünde, işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemlerini öyküler üzerinden inceleyen görev tabanlı bir yaklaşım olan İşlevsel Olmayan Akıl Yürütme Süreci Görevleri'nin (DRPT) Türkçe'ye uyarlanması ve 200 kişilik klinik olmayan yetişkin bir örneklemde psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Analizler sonucunda ölçüm aracının Türkçe uyarlamasının tatminkâr güvenirlik değerleri gösterdiğine ve ilgili değişkenler ile gösterdiği anlamlı ilişkiler, grup farkı ve varyansa yaptığı bağımsız katkı sebebiyle geçerli ve güvenilir bir araç olduğuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında ise çıkarımsal karmaşa ve algılanan ebeveynlik stillerinin OKB semptomları üzerindeki etkisinde obsesif inanışlar ve benlik korkusunun aracı rolünü test etmek amaçlanmıştır. Bu nedenle ikinci kısımda 402 kişiden oluşan klinik olmayan yetişkin örneklem ile aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına bakıldığında algılanan ebeveyn yakınlığı dışındaki tüm model analizlerinin anlamlı sonuçlar gösterdiğine ulaşılmıştır. Çalışma bulguları, çıkarıma dayalı yaklaşım modeli çerçevesinde, ebeveynlik stillerinin ve çıkarımsal karmaşanın OKB semptomları arasındaki ilişkileri bağlamında tartışılmıştır. Sonuç olarak çalışma sonuçları ile ilgili alanyazın bulguları tutarlı olarak çıkarımsal karmaşanın OKB semptomları için önemli bir kavram olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
According to the Inference Based Approach, Obsessive Compulsive Disorder (OCD) is a psychological disorder caused by inferential confusion that gives credibility to the experienced doubt. Inferential confusion occurs as a result of the dysfunctional reasoning process. Although self-report methods were used to assess inferential confusion, task-based measures were not generally used for this process. Therefore, in the first part of the study, it was aimed to adapt the Dysfunctional Reasoning Process Tasks (DRPT), which is a task-based measure, into Turkish and evaluate its psychometric properties in a non-clinical adult sample of 200 people. As a result of the analysis, it was concluded that the Turkish version of the instrument showed satisfactory reliability values, while significant group differences, correlation relations with other relevant variables and independent contributions to variance supported its validity. The second part of the study, it was aimed to test the mediating role of obsessive beliefs and fear of self in the effect of inferential confusion and perceived parenting styles on OCD symptoms. For this reason, mediation analyses were performed with a non-clinical adult sample of 402 people. Considering the analysis results, it was concluded that all model analyses except perceived parental warmth showed significant results. The study's findings were discussed in the context of the relationship between parenting styles and inferential confusion with OCD symptoms within the framework of the inference-based approach. In conclusion, the literature findings related to the study results consistently show that inferential confusion may be an important concept for OCD symptoms.