Türkçede emir kipinin işlevleri
The functi̇ons of the i̇mperati̇ve in Turkish language
Yazar: MELİKE UÇAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARGUNŞAH
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Emir kipi = Imperative mood ; Kipler = Moods ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe = Turkish

Özet:
TÜRKÇEDE EMİR KİPİNİN İŞLEVLERİ
Melike UÇAR
Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Haziran 2014
Danışman: Prof. Dr. Mustafa ARGUNŞAH
ÖZET
Konuşucunun kullandığı her cümle ruh hâlini yansıtır. Cümleler metin bağlamında incelendiği zaman bağlamın kapsam sınırlarında ne kadar çok anlam çeşitliliğinin olduğu görülür. Emir denilince akla ilk olarak statü bakımından üstün kişilerin kimi zaman oldukça sert kimi zaman da sezgisel olarak sertliği hissedilen bir buyurma biçimi akla gelmektedir. 
Peki emir eklerinin anlam sınırlarında sadece buyurma mı vardır? Bu düşünceden yola çıkarak yapılan Türkçede Emir Kipinin İşlevleri başlıklı çalışmada metin bağlamından kopmayarak emir eklerinin anlam sınırlarının çizilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak Eski Türkçeden günümüze kadarki dönemden seçilen metinlerde emir eklerinin geçtiği cümleler tespit edilmiş ve eklerin ifade ettiği anlam sınırları belirlenmiştir. Anlam sınırları bir tasnife tâbi tutularak değerlendirilmiştir. Tarihî lehçeler ve Türkiye Türkçesine ait taranan metinlerde emir eklerinin yetmiş bir işlevi tespit edilmiştir. Eklerin hangi dönemde nasıl bir işleve sahip oldukları ve hangi işlevlerin hangi ekte yoğunlaştığı tablolar hâlinde sunulmuştur. İşlevlerin belirlenmesini sağlayan ekler, sayısal olarak incelenerek bir grafikte değerlendirilmiştir.
Taranan metinler neticesinde emir eklerinin sadece emretmediği, cümlede emir ekleri bulunduğu hâlde emir dışında aynı anda birden çok anlam ifade ettiği ortaya konulmuştur.
Anahtar kelimeler: Tarihî lehçeler, Türkiye Türkçesi, emir ekleri, işlev.

Abstract:
THE FUNCTİONS OF THE İMPERATİVE IN TURKISH LANGUAGE
Melike UÇAR
Erciyes University, Social Sciences Institute
Master's Thesis, June 2014
Supervisor: Prof. Dr. Mustafa ARGUNŞAH
ABSTRACT
Every sentence of the speaker refleks his/her personal mood. When sentences are analyzed in a context, the functions of the conjunctions in scope limit can easily seen. When we talk about imperatives, the first thing that comes in mind, is that people with higher statues can sometimes raise their voice to show their anger and sometimes be instinctive.
In such as aspect, the question that raises its head is whether there is a command in the meaning scope of the imperatives. Taking this point in mind, with this article, which is entitled  "The Functions of The Imperative In Turkısh" , we ait at revealing the limits of imperatives in context. Therfore, the imperatives in the texts belonging, initiality, in the Old Turkish and the ones in our modern language have been identified and the meaning of these imperatives heve been clarified. The limitations of meaning have also been evaluated based on this concept. Seventy-one differents function imperatives have been identified both in the historical language and modern Turkish. The functions of the imperatives based on the respective era and where these functions have focused on have been illustrated on tables. The appendix of these functions have beeb assesed in a graph based on numenical statis. 
Upon closely reviewing these tests, it has been found out that the imperatives are not only ordering, but they also function as meanings beyond imperatives and can have various meaning at the same time.
Key words: Ancient Languages, Modern Turkish, imperative joints, functions.