Ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of political literacy status of secondary school students
Yazar: HAKAN KURU
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu Kütahya il merkezi ve Tavşanlı ilçe merkezindeki özel okullar ve devlet okullarında eğitim gören 627 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır.  Veri toplama aracı olarak 7'li likert tipi dereceleme ölçeğinde 4 faktör ve 18 maddeden oluşan "Politik Beceri Envanteri" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS 22.0 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis H testleri uygulanmış; frekans, yüzde ve ortalama gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık düzeyleri yüksek olduğu (X=5,78) bulunmuştur. Araştırmaya katılan ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık becerisi "kişilerarası etki" boyutunda cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Buna karşın "ağ yeteneği" boyutunda kadınların lehine, "sosyal kurnazlık" ve "belirgin samimiyet" boyutlarında ise erkeklerin lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Katılımcıların politik okuryazarlık becerileri boyutlarından "kişilerarası etki", "sosyal kurnazlık" ve "belirgin samimiyet" boyutlarında sınıf değişkenine göre anlamlı farklılığa rastlanmazken "ağ yeteneği" boyutunda ise 6. ve 7. sınıflar arasında 6. sınıflar lehine, 7. ve 8. sınıflar arasında ise 8. Sınıflar lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Çalışmaya katılan ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık becerileri; "kişilerarası etki", "sosyal kurnazlık" ve "belirgin samimiyet" boyutlarında gelir durumuna göre anlamlı bir farklılık tespit edilmezken, "ağ yeteneği" boyutunda 4001TL'den fazla geliri olan katılımcılar lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırmaya katılan ortaokul öğrencilerinin politik okuryazarlık becerileri tüm alt boyutlarda yaşanılan yer değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Katılımcıların politik okuryazarlık beceri ölçeği puanları iletişim becerisi değişkenine göre "ağ yeteneği" boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. "Kişilerarası etki" boyutunda düşük ve orta iletişim becerileri arasında düşük lehine, düşük ve iyi iletişim becerileri arasında düşük lehine, orta ve iyi iletişim becerileri arasında ise orta lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. "Sosyal kurnazlık" boyutunda düşük ve iyi iletişim becerileri arasında düşük lehine, orta ve iyi iletişim becerileri arasında orta lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. "Belirgin samimiyet" boyutunda ise düşük ve orta iletişim becerileri arasında düşük lehine, düşük ve iyi iletişim becerileri arasında düşük lehine, orta ve iyi iletişim becerileri arasında ise orta lehine anlamlı farklık bulunmuştur. Araştırmaya katılanların politik okuryazarlık beceri ölçeği puanları okul türü değişkenine göre, "kişilerarası etki" ve "belirgin samimiyet" boyutlarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. "Ağ yeteneği" ve "sosyal kurnazlık" boyutlarında ise özel okullar lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına dayanarak politik okuryazarlık becerisinin ortaokul öğrencilerine kazandırılabilmesi için daha fazla üzerinde durulması gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the political literacy levels of secondary school students. The research has been carried out in the screening model, which is one of the quantitative research methods. The study group consists of 627 secondary school students studying in private schools and public schools in the city center of Kütahya and Tavsanli district. "Political Ability Inventory" consisting of 4 factors and 18 items in a 7-point Likert-type grading scale has been used as data collection tool. The analysis of the data obtained has been done through the SPSS 22.0 package program. In the analysis of the data, t-test, one-way analysis of variance, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis H tests have been applied; descriptive statistics such as frequency, percentage and average have been used. According to the results obtained in the research, it has been found that middle school students' political literacy levels were high X = 5.78. There has no significant difference between the gender variable in the "interpersonal effect" dimension of the political literacy skills of secondary school students who participated in the research. However, significant differences have been found in favor of women in the dimension of "networking ability" and in favor of men in terms of "social cunning" and "apparent intimacy". While there is no significant difference between the political literacy skills dimensions of the participants in terms of "interpersonal influence", "social cunning" and "apparent intimacy" according to the class variable, in the "networking ability" dimension, in favor of 6th grades, 7th and 8th grades there is a significant difference in favor of 8th grades. Political literacy skills of secondary school students participating in the study has no significant difference in terms of "interpersonal effect", "social cunning" and "apparent intimacy" in terms of income; hoewever, a significant difference has been found in favor of the participants with more than 4001 TL in "networking ability" dimension. The political literacy skills of secondary school students participating in the study has not differed significantly in all sub-dimensions according to the location variable. According to the political literacy skill scale scores of the participants, there is no significant difference in the "networking ability" dimension according to the communication skill variable. In the "interpersonal effect" dimension, there is a significant difference between low and medium communication skills in favor of low, low and good communication skills in favor of low, and medium and good communication skills in favor of medium. In the "social cunning" dimension, there is a significant difference between low and good communication skills in favor of low, and medium and good communication skills in favor of medium. In the "apparent sincerity" dimension, there is a significant difference between low and medium communication skills in favor of low, low and good communication skills in favor of low, and medium and good communication skills in favor of medium. There is no significant difference in the "interpersonal effect" and "apparent intimacy" dimensions of the participants' political literacy skill scale scores according to the school type variable. A significant difference has been found in favor of private schools in terms of "networking ability" and "social cunning". Looking at the results of the research, it has been suggested that there should be more focus on political literacy skills, especially for middle school students.