Atık sularda bulunan ilaçların LC-QTOF-MS Metodu ile tayini
Identification of drugs in wastewater by LC-QTOF-MS Method
Yazar: RUMEYSA GÜRGÖZE
Danışman: DOÇ. DR. EMRE DURMAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology

Özet:
Atık suyundaki farmasötik bileşiklerin varlığı, potansiyel çevresel etkisinden dolayı giderek artan bir endişe haline gelmiştir. Farmasötik ürünlerin sulara geçişi ekosistemler üzerinde yıkıcı etkilere neden olabilmektedir. Çalışmamızda İstanbul'da bulunan bir eğitim araştırma hastanesinin atık su girişinden alınan örnekte doğrudan enjeksiyon ve ardından dört kutuplu uçuş süresi kütle spektrometresi (HPLC-QTOF-MS) ile birleştirilmiş yüksek performanslı sıvı kromatografisini temel alan, hedeflenmemiş bir tarama yöntemi ile araştırma yapılmıştır.  Bu çalışmanın sonuçları, hastane atık suyunda çeşitli farmasötik bileşenlerin varlığını açıkça göstermektedir. Toplam 13 aktif farmasötik içerik ve bir metabolit tanımlanmıştır. Analjezik-antienflamatuvar ve antibiyotikler hastane çapında en fazla tüketilen ilaçlar olmasına paralel olarak atık suyumuzda antibiyotik grubundan amoksisilin, trimetoprim, azitromisin, klaritromisin ve metranidazol analjezik grubundan parasetamol, naproksen,  ibuprofen ve kafein tespiti yapılmıştır. Bu gruplar dışında atık suda Proton pompası inhibitörü olan Lansaprazol, diyabet tedavisinde kullanılan metformin, nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan pregabalin ve glukokortikosteroid olan deksametazon tespit edilmiştir. Çalışmamız ülkemizde hastane atık sularında bulunan bileşiklere ilişkin yapılmış az sayıda çalışmadan biridir. Çalışmamızda saptanan ilaçların çevredeki etkilerine ilişkin ileri çalışmalar için önemli veriler elde edilmiştir.

Abstract:
The presence of pharmaceutical compounds in wastewater has become an increasing concern due to its potential environmental impact. The passage of pharmaceutical products into water can have devastating effects on ecosystems. In our study, we investigated a non-targeted screening method based on high-performance liquid chromatography combined with direct injection followed by quadrupole time-of-flight mass spectrometry (HPLC-QTOF-MS) in a sample from the wastewater intake of a teaching and research hospital in Istanbul. The results of this study clearly show the presence of various pharmaceutical ingredients in hospital wastewater. A total of 13 active pharmaceutical and one metabolite were identified. In parallel with analgesic-anti-inflammatory and antibiotics being the most consumed drugs throughout the hospital, amoxicillin, trimethoprim, azithromycin, clarithromycin and metranidazole from the antibiotic group, paracetamol, naproxen, ibuprofen and caffeine from the analgesic group were detected in wastewater. In addition to these groups, Lansaprazole, a proton pump inhibitor, metformin used in the treatment of diabetes, pregabalin used in the treatment of neuropathic pain and dexamethasone, a glucocorticosteroid, were detected in wastewater. Our study is one of the few studies conducted in our country regarding the compounds found in hospital wastewater. Important data were obtained for further studies on the effects of the drugs detected in our study on the environment.