ÇED yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin karar vericiler ve uygulayıcılar üzerindeki etkilerinin incelenmesi: madencilik sektörü
A study of the effects of the changes in the environmental impact assessment regulation (EIA) on decision makers and implementers: Mining sector
Yazar: MERAL ERKAN
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE YÜCEL IŞILDAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Madencilik sektörü = Mining sector ; ÇED =   ; Çevre = Environment

Özet:
Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED), gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek muhtemel etkilerinin incelendiği bir süreçtir. Ülkemizde ÇED süreci, 1993 yılında yayınlanan ÇED Yönetmeliği ile yürürlüğe girmiştir. Ancak bu yönetmelik, 1993-2014 yılları arasında 7 defa revize edilmiş, 10 defa da madde değişikleri yapılmıştır. Bu tez çalışması ile ÇED Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin madencilik sektörü üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bakanlığa yapılan ÇED başvurularının en fazla bu alanda olması ve madencilik faaliyetlerinin çevreye olan olumsuz etkileri düşünülerek, bu sektör çalışma alanı olarak seçilmiştir. Tez çalışması kapsamında; ÇED Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin "çevre", "madencilik sektörü" ve "uygulama" olmak üzere üç alana olan olumlu ya da olumsuz etkilerinin, başka bir deyişle, yapılan değişikliklerin bu 3 alan üzerindeki avantaj ve dezavantajlarının ortaya konması hedeflenmiştir. Bu amaçla hazırlanan anket formu, ÇED sürecinde karar vericiler olan Bakanlık çalışanları ile uygulayıcılar olan firma çalışanlarına uygulanmış ve farklı iki tarafın, yaklaşımları karşılaşılmıştır. Ayrıca anketi desteklemek üzere, Bakanlık elemanları ile birebir görüşmeler de yapılarak, anket sonuçları ile birlikte değerlendirilmiştir. Ankete katılan örneklemin büyük çoğunluğu % 65 ile çevre mühendislerinden oluşurken, maden mühendisleri oranı ise % 4,3 dür. Bu durum 'çevrenin korunması' başlığı altındaki sorulara güvenilir cevaplar verilmesi açısından önemlidir, ancak 'madencilik sektörü' başlığı altındaki sorulara verilen cevaplar konusunda sıkıntı yaratmaktadır. Mesleki tecrübeye bakıldığında; Bakanlık çalışanlarının mesleki tecrübesi firma çalışanlarının tecrübelerinden fazladır. Bu durum ÇED sürecini yürüten ve karar verici olan Bakanlığın, bu süreçte doğru kararlar vermesi ve firmaları doğru yönlendirmesi açısından önemlidir. Ankete katılanların verdiği cevapların büyük bir çoğunluğu 'emin değilim' şeklindedir. Bu cevapların bazılarını özetleyecek olursak; hem bakanlık hem de firma çalışanları ÇED sürecinin kısalmasını %58,3'ü olumlu bulmaktadırlar. "ÇED Yönetmeliğinde yapılan değişikler madencilik sektörünü olumlu yönde etkilemiştir." ifadesine verilen cevaplar incelendiğinde; % 38,7 ile bütün katılımcıların ve % 55,6 gibi bir oranda da Bakanlık temsilcilerinin 'emin değilim' cevabını vermesi dikkat çekicidir. Olumlu bakanların % si ise genel olarak % 39,2'dir."E-ÇED sistemi sürecin her aşaması şeffaf bir ortamda işletilerek tüm paydaşların bilgilendirilmesi sağlanmaktadır." İfadesine ise; Bakanlık ve firma çalışanlarının toplam % 77,3'ü katıldıklarını belirtmişlerdir.

Abstract:
Environmental impact assessment (EIA) is a process where probable impacts of planned projects to be materialized on environment are scrutinized. The EIA process in Turkey started when the EIA Regulation was implemented in 1993. Nevertheless, the Regulation was revised seven times and its articles were changed 10 times between 1993 and 2014.This dissertation studies the impacts of changes in the EIA Regulation on mining sector. This sector was chosen to be the area of study based on the fact that the most EIA applications to the Ministry come from this sector as well as detrimental impacts of mining activities on environment. As part of the dissertation study, it has been aimed to find out the positive or negative impacts of those changes on three areas i.e. 'environment', 'mining sector' and 'implementation'; in other words, their advantages and disadvantages on those three areas. The survey form that was prepared to achieve the above aim was given to ministry employees who are the decision makers in the EIA process and private company employees who are the implementers and the approach by both sides were compered. Furthermore, one-on-one interviews have been conducted with the Ministry employees in order to support the survey and they were evaluated together with the survey outcome. While a great majority of the survey participants were environmental engineers by 65 %, the mining engineers constituted the 4,3 %.This is an important situation in terms of finding reliable answers to the questions on 'protection of environment'; however it has challenges on the answers given under the title 'mining sector". When occupational experience is taken into consideration, the Ministry employees obviously have more experience than private company employees. This is an important situation in terms of making right decisions by the Ministry as the EIA process performer and decision maker so that they guide private companies in the right direction. A great majority of the answers by the survey participants is 'I am not sure'. If we should summarize some of those answers; both the ministry and private company employees find the fact that the EIA process should be shortened by 58,3 %. It is curious that 38,7 % of all participants and 55,6 % of the Ministry representatives said 'I am not sure' when they answered the statement "The changes in the EIA Regulation have had positive effects on mining sector". The percentage of approvals is generally 39,2 %. As for the statement "e-EIA system transparently operates the process at every stage and informs all stakeholders", the 77,3 % of the Ministry and private company employees stated that they agree.