Duygu sosyalleştirmeye yönelik öğretmen programının erken çocukluk döneminde bilişsel ve duygusal yeterliliğe etkisi
An emotional socialization training program for teachers and its effects on cognitive and emotional competence in early childhood
Yazar: DİLARA ÖZSOY
Danışman: DOÇ. DR. FATMA CANSU PALA DEDEOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu koçluğu = Emotion coaching ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers

Özet:
Okul öncesi öğretmenleri, erken çocukluk dönemindeki bilişsel ve sosyal-duygusal gelişim üzerinde etkili olan temel aktörler ve duygu sosyalleştiriciler arasında yer alır. Bu çalışmada, okul öncesi öğretmenlerin duygu sosyalleştirme becerilerini desteklemeye yönelik duygu koçluğu temelli Çocukları Dikkate Almak-Öğretmen (ÇDA-Ö) programının, öğretmenlerin ve çocukların becerileri üzerindeki etkililiği incelenmiştir. Çalışmanın katılımcıları, İzmir'deki özel anaokullarında çalışan öğretmenler, sınıflarındaki çocuklar ve bu çocukların ebeveynlerinden oluşmaktadır. Öğretmenler, çalıştıkları bölgelerin sosyoekonomik özelliklerine göre müdahale (n=43) ve kontrol (n=42) gruplarına eşleştirilerek atanmıştır. Müdahale grubunda 100, kontrol grubunda 94 çocuk için hem öğretmenlerden hem de ebeveynlerden ölçüm alınmıştır. Öğretmenleri değerlendirmek için, Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeği-Öğretmen Formu, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form ve Program Değerlendirme Soruları kullanılmıştır. Çocukların becerileri, hem öğretmen hem de ebeveyn raporları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Öğretmenlerden çocuklar hakkında Duygu Düzenleme Ölçeği ve Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri-Öğretmen Formu ile; ebeveynlerden çocuklar hakkında Duygu Düzenleme Ölçeği, Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri-Ebeveyn Formu ve Çocuklar için Sosyal Anlayış Ölçeği ile ölçüm alınmıştır. Araştırmanın deseni ön test, son test kontrol gruplu yarı deneysel desendir, son testlerden 3 ay sonra izlem ölçümleri alınmıştır. Müdahale grubundaki öğretmenlere duygu sosyalleştirme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen ve 6 modülden oluşan duygu koçluğu temelli ÇDA-Ö müdahale programı uygulanmıştır. Yapılan analizlerde, müdahale ve kontrol gruplarının hem sosyodemografik hem de ilgili diğer değişkenler açısından benzer olduğu bulunmuştur. Programın etkililiği değerlendirildiğinde, müdahale grubundaki öğretmenlerin destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme tepkilerinin (öğretmende sıkıntı, cezalandırıcı tepkiler, küçümseyici tepkiler) azaldığı; destekleyici duygu sosyalleştirme tepkilerinin (duygu odaklı tepkiler, problem odaklı tepkiler, duyguları kabul etme/duygu koçluğu) ise müdahale grubunda korunurken kontrol grubunda azaldığı görülmüştür. 
Öğretmen raporları, çocukların duygu düzenleme puanlarının her iki grupta da azaldığını ortaya koymaktadır. Çalışma belleği puanları ise kontrol grubunda azalırken, müdahale grubunda korunmuştur. Değişkenlik/olumsuzluk ve ketleyici kontrol puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. Ebeveyn raporlarına göre, çocukların duygu düzenleme, değişkenlik/olumsuzluk, ketleyici kontrol ve zihin kuramı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma gözlemlenmemiştir. Çalışma belleği puanları ise müdahale ve kontrol grubunda ön testten son teste azalırken, son testten izleme ise artış göstermiştir. Araştırmanın bulguları, duygu sosyalleştirme ve çocukların bilişsel ve duygusal gelişimine ilişkin alanyazını çerçevesinde tartışılmıştır. ÇDA-Ö Programı'nın, öğretmenlerin duygu sosyalleştirme becerileri üzerinde olumlu etkiler sağladığı ve uzun vadede çocukların gelişimine katkıda bulunabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Preschool teachers are among the most influential emotional socializers in early childhood cognitive and socio-emotional development. This study investigates the impact of the emotion coaching-based "Tuning into Kids for Kindergarten Teachers (Çocukları Dikkate Almak-Öğretmen Programı)" on preschool teachers' emotion socialization skills and the development of these skills in both teachers and children. The study sample consisted of teachers working at preschools in İzmir, their students, and the students' parents. Teachers were assigned to intervention (n=43) and control (n=42) groups based on the socioeconomic characteristics of the regions where they worked. Measurements were taken from both teachers and parents for 100 children in the intervention group and 94 children in the control group. The following tools were used to assess the teachers' skills: The Children's Coping with Negative Emotions Scale-Teacher Form, The Emotion Regulation Difficulties Scale-Short Form, and Program Evaluation Questions. To assess the children's skills, data were collected from both teachers and parents. Teachers provided data using the Emotion Regulation Scale and the Early Childhood Executive Function Inventory-Teacher Form, while parents filled out the Emotion Regulation Scale, The Early Childhood Executive Function Inventory-Parent Form, and The Children's Social Understanding Scale. The research design is a quasi-experimental pre-test, post-test control group design, with follow-up measurements taken three months after the post-tests.
The intervention group received a six-module emotion coaching-based "Çocukları Dikkate Almak-Öğretmen Programı" aimed at improving emotion socialization skills. Analysis revealed that both the intervention and control groups were similar in terms of sociodemographic variables and other relevant factors. Findings related to the program's effectiveness indicate that it was successful in reducing non-supportive emotion socialization skills (distress reactions, punitive reactions, minimization reactions) among teachers in the intervention group. Moreover, supportive emotion socialization skills (emotion-focused reactions, problem-focused reactions, acknowledge the child's feelings) were maintained in the intervention group, while they decreased in the control group. According to teacher reports, children's emotion regulation scores decreased over time in both groups. Working memory scores decreased in the control group but were maintained in the intervention group. No statistically significant differences were found in the scores for variability/negativity and inhibitory control. Parent-reported data also showed no statistically significant differences in children's emotion regulation, variability/negativity, or inhibitory control scores. However, working memory scores decreased from pre-test to post-test in both groups, but increased in the follow-up measurements. The findings were discussed within the framework of the existing literature on emotion socialization and its implications for children's cognitive and emotional development. It was concluded that the Tuning into Kids for Kindergarten Teachers (Çocukları Dikkate Almak-Öğretmen) program positively impacted teachers' emotion socialization and could contributed to children's development in the long term.