Tıp 2 diyabetes mellitus hastalarının diyabetik ayak hakkındaki bilgi ve öz etkililiklerinin değerlendirilmesi
Diabetic of Type 2 diabetes mellitus patients knowledge about the foot and its effectiveness evaluation
Yazar: ZEYNEP NUR ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. EMİN PALA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Ayak = Foot ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmada amacımız, Tip 2 Diyabetes Mellitus hastalarının diyabetik ayak konusundaki bilgi ve öz etkililiklerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel anket çalışması olarak yapılmıştır. Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesine bağlı polikliniklere başvuran 18 yaş üstü Tip 2 Diyabetes Mellitus hastalığı tanısı olan 150 hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların gönüllü onamları alındıktan sonra karşılıklı görüşülüp anketler uygulanmıştır. Hastalara sosyodemografik özellikleri ve hastalığa ilişkin çeşitli soruları içeren anketin yanında, Diyabetik Ayak Bakımı Özetkililik Ölçeği (DABÖÖ), Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) ve Ayak Bakım Davranış Ölçeği (ABDÖ) de uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle yorumlanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda kullandığımız ölçekler arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki vardı (p<0.05). Hastalarımızdan erkeklerin DABÖ ve ABDÖ puanları, kadınlardan anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p<0.05). Hastalarımızdan evli ve bekar/dul/boşanmışların öğrenim durumları yönüyle sadece DABÖÖ puanları açısından anlamlı farklılık vardı (p:0.001). Hastalarımızın üniversite/lisans mezunu olanların DABÖÖ, DABÖ ve ABDÖ puanları diğer okullardan mezunu olanlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Oral anti-diyabetik (OAD) + insülin tedavisi alanlarda DABÖ puanları, OAD tedavisi alanlardan anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p:0.017). Çalışmamıza dahil edilen hastalardan birinci derece yakınlarında diyabet hastalığı görülen hastaların görülmeyenlere göre DABÖÖ, DABÖ ve ABDÖ ölçek alt boyut puanları yüksek saptandı (p<0.05). Yine çalışmamıza dahil edilen hastalardan diyabet kontrolü için doktor kontrolüne gidenlerin ölçek puanları gitmeyenlere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Beslenme eğitimi alanların DABÖ puanı, almayanlardan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p:0.028). Hastalarımızdan egzersiz eğitimi alanların ABDÖ ve DABÖ puanları, almayanlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Yine hastalarımızdan ilaç kullanma eğitimi alanların ABDÖ puanı, almayanlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p:0.030)
Tartışma: Çalışmamız diyabetli hastalara eğitim verilmesinin ve onları bilinçlendirme uygulamalarının ayak bakımı konusunda davranış düzeyini arttırabileceğini göstermek açısından önem arz etmektedir. Kullandığımız ölçekler ile elde ettiğimiz bilgilere göre diyabet hastalarına ayak bakımı bilgisinin tekrarlayan eğitimlerle verilmesi gerektiği ve hastaların ayak bakımlarına vakit ayırmaları soncunda diyabet öz bakım puanının arttığı, hastaların elde ettikleri bilgileri olumlu davranış değişikliğine çevirdiklerinde daha olumlu sonuçların görüleceği kanaatine varılmıştır. Diyabetik ayak gelişmesinde hastaların diyabet tedavisine uyumları kadar özellikle diyabetik ayak konusundaki bilgi, farkındalık, uyum, yaklaşım ve davranışları diyabetik ayak gelişmesini önlemek açısından fayda sağlayabilir. Çalışmamızda diyabet hastalarının öz bakımlarına vakit ayırmalarının diyabetik ayak komplikasyon gelişiminin önlenmesi açısından önemli olduğu görülmüştür. İlgilendikleri ölçüde yaşam kalitelerinin artacağı düşünülmektedir Aynı zamanda ölçekler kullanılarak konuyla ilgili yapılacak çalışmaların her birisi hastaların daha kaliteli yaşam sürmesine yardımcı olacaktır.
Sonuç:Hastaların birinci derecede hizmet veren sağlık kuruluşlarına geldiklerinde ayak muayenelerinin dikkatli yapılmasının ve klinisyenin hastaların hikâyelerini ayrıntılı olarak aldıktan sonra gerekli bilgi düzeyini tazeleyen eğitimler vermelerinin hastaların özetkililik algısını daha da geliştireceği öngörülmektedir. 
Anahtar kelimeler: Diyabetes Mellitus, diyabetik ayak, Diyabetik Ayak Bakımı Özetkililik Ölçeği, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği, Ayak Bakım Davranış Ölçeği.

Abstract:
Objective: Our aim in the study is to determine the knowledge and self-efficacy of Type 2 Diabetes Mellitus patients on diabetic foot.
Methods: The study was conducted as a cross-sectional survey study. A total of 150 patients over the age of 18 with a diagnosis of Type 2 Diabetes Mellitus, who applied to the outpatient clinics of Ümraniye Training and Research Hospital, were included. After obtaining the voluntary consent of the participants, interviews were conducted and questionnaires were applied. In addition to the questionnaire containing sociodemographic characteristics and various questions about the disease, the Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale (DFCSES), Diabetic Foot Knowledge Scale (DFKS), and Foot Care Behavior Scale (FCBS) were also administered to the patients. The obtained data were interpreted with appropriate statistical methods.
Results: There was a significant positive correlation between the scales we used in our study (p<0.05). Among our patients, the DFKS and FCBS scores of the males were found to be significantly lower than those of the females (p<0.05). There was a significant difference only in terms of the educational status of the married and single/widowed/divorced patients (p: 0.001). Our patients' university/undergraduate degrees had significantly higher DFCSES, DFKS and FCBS scores than those who graduated from other schools (p<0.05). The DFKS scores of those who received oral anti-diabetic (OAD) + insulin treatment were found to be significantly lower than those who received OAD treatment (p: 0.017). Among the patients included in our study, patients with diabetes mellitus in their first-degree relatives had higher DFCSES, DFKS, and FCBS scale sub-dimensions scores (p<0.05). Again, the scale scores of the patients included in our study who went to a doctor's control for diabetes control were found to be significantly higher than those who did not (p<0.05). The DFKS scores of those who received nutrition training were found to be significantly higher than those who did not (p: 0.028). Again, the DFKS scores of our patients who received drug use training were found to be significantly higher than those who did not (p: 0.030).
Discussion: According to our data that we provided using the scales, it was concluded that foot care knowledge should be given to diabetic patients through repetitive trainings, that the diabetes self-care score increased as a result of the patients' spending time on foot care, and that more positive results will be seen when patients transform the information they have obtained into positive behavioral changes. At the same time, each of the studies to be conducted on the subject by using scales will help patients to lead a better quality of life.
Conclusion: In our study, it was seen that It is predicted that when they come to primary health care institutions, careful foot examinations and providing trainings that refresh the necessary knowledge level after the clinician receives the patients' histories in detail will further improve the patient's self-efficacy perception.
Keywords: Diabetes Mellitus, diabetic foot, Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale, Diabetic Foot Knowledge Scale, Foot Care Behavior Scale.