Seyitgazi'de kırsal mimari miras örneği: Ünal Şen evi restorasyon projesi
Rural architecture heritage example in Seyitgazi: Unal Sen houserestoration project
Yazar: ATİKE ALTINSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL GELENGÜL EKİMCİ
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Eskişehir ili Seyitgazi ilçesinde kaya oluşumu ile bütünleşik biçimde inşa edilen Ünal Şen Evi; kırsal mimarinin plan, cephe, yapım tekniği ve malzeme özelliklerini taşıyan, doğanın getirileri ve insan üretiminin birbiriyle kurduğu özel ilişkiyi yansıtan, ilçe içindeki az sayıdaki örnekten biridir. Yapı; muhteşem bir kültür mirası olan Seyit Battal Gazi Külliyesi silüetinde önemli bir konumda yer almakta, geleneksel mimarinin günümüze gelebilen örneklerinden olup, bütünleşik mekânsal kurguyu estetik bir şekilde yansıtarak, ilçe kültürel peyzajına büyük katkılar sağlamaktadır. Topoğrafyayla uyumlu şekilde kayaç bir arazide bulunan Ünal Şen Evi, bulunduğu arazi kotu itibariyle ilçeye hâkim bir bakış açısı sağlamaktadır. Yapının zemin katında kayaya oyulmuş bir depo hacmi, üst katında ise yaşam alanları bulunmakta, üst kat döşemesi kaya kütlesine oturmaktadır. Yapının cepheleri sadedir ve çıkma yoktur. Yığma yapım tekniğiyle inşa edilmiş yapıda kullanılan geleneksel malzemeler çeşitlilik göstermektedir. Yapı, günümüzde terkedilmiştir ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu nedenle yapının
belgelenmesi, uygun koruma müdahalelerinin belirlenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması gerekmektedir.
Seyitgazi; tarih boyunca farklı uygarlıklara ait kültür katmanlarını barındıran yerleşim dokusu, kendine özgü jeolojik yapısı ve doğal güzelliklerin bütünü ile kültürel bir peyzaj alanıdır (ICOMOS, 2013). Seyitgazi'nin farklı uygarlıklar tarafından yerleşim yeri olarak kullanılmasıyla; değişik kültürel ve sosyal özellikler kent mekânına ve yaşamına yansıyarak önemli bir kültürel çeşitlilik ve zenginlik sunmuştur. Farklı kültürel
katmanların oluşturduğu bu değerler tarihsel süreklilik bağlamında korunmalıdır. Temel anlamıyla insan ve doğanın etkileşimiyle oluşan, çeşitli kültürel ve estetik değerleri bir arada barındıran kültürel peyzaj alanlarının Seyitgazi'deki bir parçası olan Ünal Şen Evi, kültürel ve doğal miras çevresi arasında denge ile yaşayan toplumun mimari üretiminin somut bir kanıtı olarak günümüze ulaşan nadir örneklerden biridir. Bu tez kapsamında; Ünal Şen Evi'nin günümüzdeki durumu belgelenerek rölöve çizimlerine aktarılmış, yapının geçmişten günümüze geçirdiği değişimler araştırılarak restitüsyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Doğal jeolojik oluşumla beraber düşünülerek meydana getirilen Ünal Şen Evi'nin uygun bir işlevle canlandırılarak korunması ve kent yaşamına katılımı için
restorasyon projesi hazırlanmıştır.

Abstract:
Ünal Şen House, built in integration with the rock formation in Eskişehir province Seyitgazi district; It is one of the few examples of rural architecture, which has the characteristics of plan, facade, construction technique and material, reflecting the special relationship between the benefits of nature and human production. The building is located in an important position in the silhouette of Seyit Battal Gazi Kulliye, which is a magnificent cultural heritage, is one of the extant examples of traditional architecture and contributes greatly to the cultural landscape of the district by reflecting the integrated spatial fiction in an aesthetic way. Ünal Şen House, located on a rocky land in harmony with the topography, provides a dominant view of the district in terms of its ground level. There is a storage space carved into the rock on the ground floor of the building, living areas on the upper floor, and the floor sits on the rock mass. The facades of the building are plain and there are no consoles. The traditional materials used in the building built with the masonry technique vary. The building is abandoned today and is in danger of collapse. For this reason, the structure should be documented, appropriate conservation interventions should be determined and passed on to future generations. It is a cultural landscape area of Seyitgazi, which has cultural layers belonging to different civilizations throughout history, with its unique geological structure and natural beauty (ICOMOS, 2013). By using Seyitgazi as a settlement by different civilizations; varied cultural and social features were reflected in the urban space and life, offering an important cultural diversity and richness. These values, created by different cultural layers, should be preserved in the context of historical continuity. Basically, Ünal Şen House, which is a part of landscape areas that combine various cultural and aesthetic values formed by the interaction of human and nature, in Seyitgazi, is one of the rare examples that reach today as a concrete evidence of the architectural production of the living society with a balance between cultural and natural heritage environment. Within the scope of this thesis; the current situation of the Ünal Şen House was documented and  transferred to the survey drawings, the changes that the building has undergone from the past to the present were investigated and restitution studies were carried out. A restoration project has been prepared for the preservation of Ünal Şen House, which was created by
considering with the natural geological formation, by renovating it with a suitable function and participating in urban life.