Ferula foetida bitkisinin in vitro doku kültürü ile üretilme olanaklarının belirlenmesi
Determination of the production possibilities of ferula foetida with in vitro tissue culture
Yazar: AYCAN MURZAKANOVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YILMAZ KAYA
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Ferula foetida bitkisinin kökleri, tıbbi ve besin değeri açısından takdir edilen bir oleo-sakız reçinesi üretir. Son araştırmalar, gevşetici ve nöroprotektif bir ajan olarak etkinliğinden, hafızayı güçlendirmedeki, sindirime yardımcı olma ve antioksidan, antispazmodik, hipotansif ve hepatoprotektif özellikler sergilemedeki rolüne kadar uzanan çok sayıda umut verici özelliği ortaya çıkardı. Ayrıca, antimikrobiyal, antikarsinojenik ve antikanser potansiyellerinin yanı sıra sitotoksisite, obezite ve paraziter enfeksiyonlarla mücadele kapasitesi de onun çok yönlü terapötik öneminin altını çizmektedir.
Bu çalışmada, Ferula tohumları, in vitro doku kültürü optimizasyonunun derinlemesine araştırılması öncesinde sterilizasyona tabi tutuldu. BAP, KIN, IAA ve NAA bitki büyüme düzenleyicilerinin çeşitli konsantrasyonları ve kombinasyonları bir MS ortamı çerçevesinde titizlikle incelenmiştir. Bu sistematik yaklaşım sayesinde optimal bitki rejenerasyonu ve kallus oluşum ortamı belirlendi. En başarılı kallus indüksiyonunu sağlayan, BAP, IAA ve NAA bitki büyüme düzenleyicilerinin dahil edilmesiyle elde edilen sonuçlar özellikle dikkate değerdi.
Çalışmanın bulguları, Ferula foetida'nın kitlesel yayılımı için tekrarlanabilir bir protokol sağlayarak bitki biyoteknolojisi alanına önemli katkılarda bulunuyor. Bu protokol, yalnızca bu değerli türün korunmasını kolaylaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda biyoaktif bileşiklerinin sürdürülebilir üretimini de destekliyor. Sonuç olarak, bu gelişmeler, daha ileri farmakolojik çalışmaların ve Ferula foetida'nın terapötik özelliklerinin potansiyel ticari kullanımının önünü açıyor.
Anahtar Kelimeler: Ferula foetida, in vitro, mikro çoğaltma, reçine, kumarin, seskiterpenler.

Abstract:
The roots of the Ferula foetida plant yield an oleo-gum resin esteemed for its medicinal and nutritional value. Recent research has unveiled a plethora of promising attributes, spanning from its efficacy as a relaxant and neuroprotective agent to its role in enhancing memory, aiding digestion, and exhibiting antioxidant, antispasmodic, hypotensive, and hepatoprotective properties. Furthermore, its antimicrobial, anticarcinogenic, and anticancer potentials, alongside its capacity to combat cytotoxicity, obesity, and parasitic infections, underscore its multifaceted therapeutic significance.
Ferula foetida seeds underwent sterilization in this study prior to an in-depth exploration of in vitro tissue culture optimization. Various concentrations and combinations of 2,4-D, BAP, KIN, IAA, and NAA plant growth regulators were examined within the framework of an MS medium. This systematic approach delineated optimal plant regeneration and callus formation media. Particularly noteworthy were the outcomes obtained with the incorporation of BAP, IAA, and NAA plant growth regulators, which yielded the most successful callus induction.
The study's findings contribute significantly to plant biotechnology by providing a reproducible protocol for the mass propagation of Ferula foetida. This protocol facilitates the conservation of this valuable species and supports the sustainable production of its bioactive compounds. Consequently, these advancements pave the way for further pharmacological studies and the potential commercial exploitation of Ferula foetida's therapeutic properties.
Keywords: Ferula foetida, in vitro, micropropagation, resin, coumarin, sesquiterpener.