Adıyaman şehir merkezinin doğal radyoaktivite düzeyinin belirlenmesi
Determination of natural radioactivity levels of Adiyaman city center
Yazar: MEHMET FATİH AYDIN
Danışman: PROF. DR. ÖMER SÖĞÜT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Adıyaman şehir merkezinden alınan 14 adet toprak, 25 adet su ve 65 adet bitki örneklerindeki U-238, Th-232 ve K-40 doğal  radyonüklid aktivite konsantrasyonları, bina içi-dışı gama doz hızı değerleri ve su örneklerindeki radon gazı aktivite konsantrasyonları  ölçülmüştür. Toprak, su ve bitki örneklerindeki U-238, Th-232, K-40 ve Cs-137 radyonüklid aktivite konsantrasyonlarının ölçümleri için p-tipi koaksiyel, 10 cm kalınlığında kurşun zırh ile kaplanmış, Cs-137'nin 1332.5 keV'de 1.85 keV enerjili ayırma gücüne ve %40 bağıl verime sahip olan, bir HpGe dedektörü kullanılmıştır. Radon gazı aktivite konsantrasyonlarının ölçümleri AlphaGUARD radon dedektörü ile; havadaki gama doz hızı ölçümleri ise taşınabilir ağır metal katkılı plastik sintilasyon dedektörü ile  yapılmıştır. 
Toprak örneklerinde ölçülen U-238, Th-232, K-40 ve Cs-137 radyonüklid aktivite konsantrasyonları sırasıyla 6.15–15.85 Bq/kg, 7.07-16.98 Bq/kg, 88.92–294.51 Bq/kg ve 1.24–6.53 Bq/kg arasında değişirken, ortalama aktivite konsantrasyonları ise sırasıyla, 11.03 Bq/kg, 12.91 Bq/kg, 170.64 Bq/kg ve 4.31 Bq/kg olarak hesaplanmıştır. Su örneklerinde ölçülen U-238 ve Th-232 radyonüklid aktivite konsantrasyonları sırasıyla 0.02–0.67 Bq/L ve 0.03–0.60 Bq/L arasında değişirken, ortalama aktivite konsantrasyonları ise sırasıyla 0.24 Bq/L ve 0.15 Bq/L olarak hesaplanmıştır.
Bu çalışmada elde edilen değerler ulusal ve uluslararası kurumlarca önerilen değerler ile karşılaştırıldı ve çizelge ve grafikler halinde verildi.

Abstract:
In this study, U-238, Th-232, K-40 and Cs-137 radionuclide activity concentrations of the samples of 14 soil, 25 water and 65 plant-fruit taken from Adiyaman  city center  (only the radon gas activity concentrations in the water samples) have been measured. In addition,  indoor and outdoor gamma dose rate measurements have also been made. An HPGe detector having the renergy resolution of 1.85 keV at 1332.5 keV and 40% relative efficiency, p-type coaxial, covered with 10 cm thick lead shield, was used to measure U-238, Th-232, K-40 and Cs-137 radionuclide activity concentrations of the samples of soil, water and plant-fruit. Measurements of the radon gas activity concentration and the gamma dose rate measurements in the airborne were completed by AlphaGUARD radon detector and by a portable heavy metal-doped  plastic scintillation detector, respectively. 
While U-238, Th-232, K-40 and Cs-137 radionuclide activity concentrations in measured soil samples are varied from 6.15–15.85 Bq/kg, 7.07-16.98 Bq/kg, 88.92–294.51 Bq/kg ve 1.24–6.53 Bq/kg, respectively, the average activity concentrations were calculated to be 11.03 Bq/kg, 12.91 Bq/kg, 170.64 Bq/kg and 4.31 Bq/kg, respectively. While 238U and 232Th radionuclide activity concentrations in water samples are ranged from 0.02–0.67 Bq/L and 0.03–0.60 Bq/L, respectively, the average activity concentrations were calculated to be 0.24 Bq/L and 0.15 Bq/L, respectively.
In this study, the obtained values were compared to the values recommended by national and international institutions are  given in tables and  graphs.