Çözüm odaklı yaklaşımın dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerin özyeterlik düzeyi ve benlik saygısına etkisi
Effect of solution focused approach  to the level of  self-efficacy and self esteem  of adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: DUDU KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL ÖZGÜR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, Çözüm Odaklı Yaklaşımın Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan ergenlerin özyeterlik düzeyi ve benlik saygısına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
		Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden oluşan karma desen kullanılmıştır. Nicel boyut tek körlü, randomize kontrollü, deneysel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiş; ön test, son test ve izlem düzeni kullanılmıştır. Nitel boyutta ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin çocuk ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğinde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı ile takip ve tedavi edilen 12-18 yaş aralığındaki ergenler oluşturmuştur. Çalışma, uygulama grubunda 22, kontrol grubunda 20 olmak üzere toplam 42 ergen ile yürütülmüştür. Kontrol grubuna poliklinikteki mevcut tedavi ve takip uygulanırken, uygulama grubu ile ek olarak Çözüm Odaklı Yaklaşım temelli görüşmeler yürütülmüştür. Nicel veriler, Kişisel Bilgi Formu, Genel Özyeterlik Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Nitel veriler ise görüşme sonlarında ergenler tarafından yazılan dökümanlar aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Tekrarlı Ölçümlerde Varyans Analizi, Bağımsız Gruplar t- testi ve Bağımlı Gruplar t –testi kullanılmıştır. Nitel verilerin değerlendirilmesinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.
		Uygulamanın sonunda ergenlerin özyeterlik ve benlik saygısı puan ortalamalarının zaman içinde ve gruplar arasında farklı olduğu, zaman ve grup arasındaki etkileşimin de istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Uygulama ve kontrol grubundaki ergenlerin özyeterlik ve benlik saygısı puanları açısından öntest puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yokken (p >0.05), sontest ve izlem puanları arasında uygulama grubu lehine ileri düzeyde anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0.05). Araştırmanın etki büyüklüğü 1.02, gücü 0.92 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın nitel bulgularında ise ergenler, özyeterlik ve benlik saygılarında olumlu yönde etkilenme olduğunu işaret eden ifadeler kullanmıştır.
		Çözüm Odaklı Yaklaşım temelli görüşmelerin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı ile takip edilen ergenlerin özyeterlik düzeyi ve benlik saygılarını artırdığı saptanmıştır.

Abstract:
This research is carried out in order to examine the Effect of Solution Focused Approach to the Level of Self-Efficacy and Self Respect of Adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder.
		A composite pattern consisting of quantitative and qualitative research methods is used in this research. Quantitative aspect is performed as single blinded, randomised controlled, experimental study; pretest, posttest and follow up scheme is used. Phenomenologic pattern is used in qualitative aspect. Adolescents aged 12-18 being followed up and treated with the diagnosis of Attention Deficit Hyperactivity Disorder in the child and adolescent psychiatry policlinic of an university hospital , composed the sampling of the research. This research was carried out with 42 adolescents in total , 22 in application group and 20 adolescent in control group. While the available follow up and treatment was applied to the control group,  interviews based on solution focused approach were carried out in application group additionally. Quantitative data was collected using Personal Information Form, General Self-Efficacy Scale and Rosenberg Self Esteem Scale, while Qualitative data was collected via documents written by adolescents after interviews. Repeated Measures Analysis of Variance, Independent Samples t-test and Dependent Samples t-test were used in the analysis of quantitative data. Descriptive analysis was used in the evaluation of qualitative data.
		It was found that self-efficacy and self esteem score averages of adolescents are different in time and between the groups and interaction between time and group is statistically significant (p<0.05). While there is no statistically significant difference between the pretest scores with regard to self-efficacy and self esteem scores of the application and control group adolescents (p >0.05), there is an advanced significant  diffecerence between the posttest and follow up scores on behalf of application group (p<0.05). Effect size of the research was calculated as 1.02 and power  was calculated as 0.92. In the Qualitative findings of the research, adolescents expressed  positively affecting in the self-efficacy and self esteem.
		 It was determined that interviews based on solution focused approach increased the self-efficacy and self-esteem level of adolescents being followed up with the diagnosis of Attention Deficit Hyperactivity Disorder.