Yaşamın ilk üç yılında uyku sorunları ve etkili uyku ekolojisi etmenleri
Sleep problems and ecological factors of sleep in the first three years
Yazar: FATMA DAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bebekler = Infant ; Ekoloji = Ecology ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZETYaşamın İlk Üç Yılında Uyku Sorunları Ve Etkili Uyku Ekolojisi EtmenleriBu araştırma; yaşamın ilk üç yılında uyku sorunları ve uyku sorunlarında etkili, uyku ekolojisi etmenlerini incelemek amacıyla planlanmış tanımlayıcı alan araştırmasıdır.Araştırma örneklemine, İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, sağlıklı çocuk polikliniğinde Nisan 2011 Şubat 2012 tarihleri arasında başvuran 0-36 aylık bebeği/çocuğu olan toplam 385 anne alınmıştır. Veriler, bebek ve çocuklarda uyku sorunlarını belirlemede, Avi Sadeh (2004) tarafından geliştirilen, daha sonra 2009 yılında Avih Sadeh ve ark. tarafından genişletilen BUKF(BISQ) formu kullanılmıştır. Bu form ile çocukta uykuya başlama saati, uykuya dalma süresi, gece uyanma sıklığı, gece uykusuzluk süresi, gece uyku süresi, gündüz uyku süresi, toplam uyku süresi gibi yedi parametre ile bebeklerin/ çocukların uyku sorunu olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, bebeklerde/çocuklarda uyku sorununu belirlemede BUKF'dan elde edilen ölçütler değerlendirilerek aşağıdaki üç durumdan en az birinin varlığı ile bebeğin/çocuğun uyku sorunu yaşayıp yaşamadığı belirlenmiştir. 1) Gecede üç kez den fazla uyanan bebekler/çocuklar, 2) Gece uyanarak bir saatten daha fazla uykusuz kalan bebekler/çocuklar ya da, 3) Toplam uyku süresi, 9 saatten az olan bebekler/çocuklardır. Bunun yanı sıra, bebeğin uykuya hazırlanması, uyku saati rutinleri ve ebeveyne ait davranışların belirlenmesine yönelik uyku ekolojisi değerlendirmeleri de yapılmıştır. Çalışma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 16.0 paket programı, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallıs, Kolmogrof Smirnov testi, ileri ki kare testleri ve analizleri kullanılmıştır.Çalışmadaki 0-36 aylık bebeklerin/çocukların %26.5'i 0-6 aylık, %8.1'i 7-12 aylık, %16.4'ü 13-18 aylık, %15.3'ü 19-24 aylık, %33.8'i 24-36 aylıkdır. Bebeklerin/çocukların % 44.4'ü kız çocuğudur. BUKF uyku düzeyi ölçümleri kapsamındaki yedi parametrede; bebeklerin/çocukların uykuya başlama saati 22.30 ±1.80, en erken 18.00 da ve en geç 24.40 da başlamaktadır. Bebekler/çocuklar ortalama 0.50 ±0.35 saat de uykuya dalmakta, gecede ortalama 2.00 ±2.00 kez uyanmaktadır. Bebekler/çocuklar ortalama 0.50±2.00 saat gece uykusuzluk yaşamakta, 4.00±3.50 saat kesintisiz gece uyumakta, 2.33±2.00 saat gündüz uyumaktadır. Dolayısı ile bebekler/çocuklar 11.32±3.00 saat toplam uyku uyumaktadır. 0-36 ay bebekler/çocuklar en az 7 saat, en çok 22 saat toplam uyku uyumaktadır. Çalışmada bebeklerde/çocuklarda %18.8 oranında uyku sorunu belirlenmiştir. Annelerin 15-24 yaş grubunun sahip olduğu bebeklerde/çocuklarda uyku sorunu daha fazladır. Bebeklerin/çocukların 0-1 yaş grubunda uyku sorunu en fazladır. 0-1 yaş grubundaki çocukların %49.6'sında, 1-2 yaş grubundaki çocukların %19.7'sinde ve 2-3 yaş grubundaki çocukların % 15.4'ünde uyku sorunu yaşanmaktadır. Anne sütü+ mama +ek gıda gibi besinlerle beslenen bebeklerde/çocuklarda uyku sorunu daha fazladır. Karnı üzerine (yüz üstü) uyuyan çocukların %42.9'unda, yan dönük uyuyan çocuklarının %32.5'inde, sırt üstü uyuyan çocukların % 34'ünde ve diğer pozisyonlarda uyuyanlarda % 8.1'inde uyku sorunu saptanmıştır. Karnı üzerine uyuyan bebeklerin/çocukların uyku sorunu daha fazladır.Araştırma sonuçlarına göre; çalışmanın yapıldığı bölgede bebeklerin/çocukların uyku sorunu sıklığı dünyanın başka ülkelerinde yapılan bu konudaki araştırmalar ile benzerlik göstermiştir. Hemşirelere bebeklerde/çocuklarda uyku sorunlarının ve etkili uyku ekolojisi faktörlerinin belirlenmesinde, annelere yönelik eğitim ve danışmanlık etkinlikleri için öneriler verilmiştir.

Abstract:
ABSTRACTSLEEP PROBLEMS AND ECOLOGICAL FACTORS OF SLEEPIN THE FIRST THREE YEARSThis is a complementary field study planned to investigate the sleep problems in the first three years and factors effective in sleep ecology problems. 385 mothers, who have 0-36 months old babies and applied to healthy child polyclinic in İzmir Behçet Uz infantile diseases training and research hospital between april 2011 and February 2012, were included in the survey sampling. to collect data and assess the sleep problems in children, the BUK/(BISQ) form used, which was developed by Avi Sadeh (2004) and later expanded by avih sadeh and one of his friends in 2009.With this form, seven parameters which are the beginning of sleep time, falling asleep time, awakening frequency at night, sleeplessness duration, sleep duration, daytime sleep duration, total sleep duration have been used to determine whether the children have sleep problems or not. In this study, with the presence of at least one of the three conditions below, whether the child/infant has a sleep conditionor not is determined through criterions obtained from the BUKF: 1)the children/infants awakening more than three times at a night; 2) children/infants waking up at night and staying awake more than an hour; 3) children/infants whose total sleep duration is less than 9 hours a day. Besides, certain sleep ecology assessments have been made as regards preparing the baby for sleep, sleep time routine and determining parental behaviours. In evaluating the survey data, SPSS 16.0 packet program, MAnn-Whitneyy U test, Kruskal Wallis, Kolmogrof Smirnov test, advanced chi square test and analyses have been used.%26.5 of the participants were 0-6 months old, %8.1 were 7-12 months old, %16.4 were 113-18 months old, %15.3 were 19-24 months old, %33.8 were 24-36 months old. %44.4 of the children/infants were female. In BUKF seven parameters of sleep level measurement children/infants beginning of sleep time was 22.30 ±1.80, earliest time was 18:00 and the latest time was 24:40. children/infants fell asleep in 0.50 ±0.35 hours on avarage, and they wake up 2.00 ±2.00 times at a night. children/infants experience 0.50±2.00 hurs sleeplessness on avarage, sleep uninterrupted 4.00±3.50 hours, sleep during daytime 2.33±2.00. Therefore, children/infants have a total sleep of 11.32±3.00. 0-36 months old children/infants sleep at least 7 hours and at most 22 hours a day. %18.8 sleep problem has been identified in this study. Sleep problems are more often in children/infants whose mothers who are 15-24 ages. Sleep problems are at utmost degree in children/infants who are 0-1 year old. %49.6 of the 0-1 age group , %19.7 of the 1-2 age group, and %15.4 of the 2-3 age group have sleep problems. In children/infants who receive breast milk+baby food+supplementary food are more prone to sleep disturbances. %42.9 of the children/infants who sleep in facedown position, %32.5 of the children/infants who sleep in laterad position, %34 of the children and infants who sleep in supenad position, and %8.1 of them who sleep in other positions have sleep problems. In children/infants who lie in facedown position experience sleep problems more than the others.According to the results of this study, sleep problem frequency of children/infants has parallel conclusions with other studies carried out in other countries. Nurses have been given suggestions on determining sleep problems and effective sleep ecology as well as providing them with counsel on training and counselling activities for mothers