Tıbbi bitkilerde antikanserojen bileşiklerin HPLC-MS ile tayini ve izolasyonu
Determination and isolation of anticancer compounds in medicinal plants by HPLC-MS
Yazar: AYŞE ŞAP
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAMAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: FTIR = FTIR ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; MS = MS ; NMR =   ; Parametre tayini = Parameter determination ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; İnce tabaka kromatografisi = Thin layer chromatography

Özet:
İçerdikleri biyoaktif bileşikler nedeniyle tıbbi bitkiler, insanlığın başlangıcından günümüze kadar tedavi amacıyla kullanılmıştır. Bu tez çalışmasında günümüzde kullanımları popüler olan antikanserojen bileşiklerden Curcumin ve Resveratrolün 5 farklı bitki materyalinde tayini ve izolasyonu amaçlanmıştır. 
Çalışmanın ilk aşamasında HPLC-DAD cihazı ile tayin işlemi gerçekleştirildi. Bu amaçla bitki materyalleri 8 farklı çözücüde ve iki farklı ekstraksiyon metoduyla ekstrakte edildi. Resveratrol ve Curcumin için ölçüm basamağında optimum çalışma koşulları belirlenerek bu koşullar altında bitki ekstraktları analiz edilip bulgular karşılaştırıldı. Buna göre, Resveratrol en fazla zerdeçal bitkisinde (26.45 µg/g), en az kuşburnu bitkisinde (0.48 µg/g) bulunurken, Curcuminin ise sadece zerdeçal bitkisinde (32.54 mg/g) bulunduğu gözlendi. 
Çalışmanın ikinci aşamasında izolasyon için yeterli miktarda curcumin içeren zerdeçal bitkisine izolasyon işlemi uygulandı. İzolasyon işlemi TLC, kolon kromatografisi ve preparatif HPLC-UV yöntemleriyle gerçekleştirildi. Ayrıca izolasyon için katı:çözücü oranı taraması yapılarak ekstraksiyon için uygun oran tespit edildi. Curcuminin yanı sıra demetoksicurcumin ve bisdemetoksicurcumin gibi curcumin türevlerinin (curcuminoidlerin) de izolasyonu gerçekleştirildi. İzole edilen bileşiklerin yapı tayinleri LC-MS, UV, NMR ve FT-IR spektroskopileri yardımıyla yapıldı.

Abstract:
Medicinal plants, because of the bioactive compounds they contain, have been used for therapeutic purposes since the beginning of humanity. In this thesis, it is aimed to determine and isolate Curcumin and Resveratrol, which are popular anticancer compounds, in 5 different plant materials. 
In the first stage of the study, determination was carried out with HPLC-DAD device. For this purpose, plant materials were extracted in 8 different solvents and with two different extraction methods. Optimum working conditions were determined for Resveratrol and Curcumin in the measurement step, and plant extracts were analyzed under these conditions and the findings were compared. Accordingly, it was observed that Resveratrol was found mostly in the turmeric plant (26.45 µg/g), the least in the rosehip plant (0.48 µg/g), while Curcumin was found only in the turmeric plant (32.54 mg/g).
In the second stage of the study, the isolation process was applied to the turmeric plant containing sufficient curcumin for isolation. The isolation process was carried out by TLC, column chromatography and preparative HPLC-UV methods. In addition, solid:solvent ratio scanning was performed for isolation and the appropriate ratio for extraction was determined. In addition to curcumin, curcumin derivatives (curcuminoids) such as demetoxycurcumin and bisdemethoxycurcumin were also isolated. Structure determinations of isolated compounds were made with the help of LC-MS, UV, NMR and FT-IR spectroscopy.