Bitki morfolojisi, anatomisi ile sistematiği konularının ortaöğretim biyoloji programındaki yerinin değerlendirilmesi
An assessment of the subjects of plant morphology, anatomy and systematic in high school biology curriculum
Yazar: ESRA CANSU ÇELİK
Danışman: PROF. DR. GALİP AKAYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Morfoloji = Morphology ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Geçmişten beri bitkilere ihtiyaç duyan insanlar; bitkileri tanımalı, morfoloji ve anatomilerini bilmeli, sınıflandırmalarını yaparak akrabalık ilişkilerini öğrenmelidir. Bu öğrenmenin gerçekleşeceği temel yer okullardır. Ders kitaplarının kolay ulaşılabilir olmaları ve yurdun her yerinde aynı kitapların okutulması bitkilerin tanınmasında öğrencilere fırsat eşitliği sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı bitki morfolojisi, anatomisi ve sistematiği konularının BDÖP'deki yerinin belirlenmesi ve konuların ele alınış biçiminin öğrenci ilgi, beklenti ve yeteneklerine uygunluğunun öğrenci görüşleri alınarak değerlendirilmesidir. Araştırma 2016-2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde İstanbul'da öğrenim gören 400 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından hazırlanan iki adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Ayrıca konuların programdaki yerini belirlemek amacıyla Ortaöğretim Biyoloji Ders Kitapları incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, alt problemler ile uygun olacak şekilde alt başlıklar halinde yorumlanmıştır. Araştırmada bitki morfolojisi, anatomisi ve sistematiği konularının ele alındıkları sınıf düzeyleri; konuların alan içeriği, sosyal içeriği, içerdiği görseller, uygulamalar/etkinlikler; konularla ilgili kazanımlar ve kitapların içerikleri; konularda geçen kavramlar ve terimler ile ilgili verilere ulaşılmıştır. Araştırma sonucuna göre 9. ve 12. Sınıf kitaplarında, endemik bitki türleri hariç, bitkilere gereken yer verilmektedir. İlgili konularla ilgili alan içeriği fazla bulunmaktadır. Ancak içerik ile kazanımlar uyumludur. Ayrıca hedeflenen kazanımların büyük çoğunluğu öğrenciler için kalıcı olmuştur. Latince kelimeler fazla bulunmakta, terim ve kavramlar öğrenilirken zorluk yaşanmaktadır. Konularda geçen günlük hayata ilişkin bilgiler yeterlidir. Uygulamaların/etkinliklerin hiçbirinde amaç belirtilmemiştir fakat yöntem açık ve anlaşılırdır. İlgili uygulamalar/etkinlikler öğrenci beklentilerini karşılamamaktadır ve öğrenciler tarafından yetersiz bulunmaktadır. Görsellerle ilgili sonuçlara göre; kitaplardaki görseller yeterlidir ancak dikkat çekici değildir ve görsel açıklamalarının yeterli düzeye getirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to place the subjects of plant morphology, anatomy and systematic in the Curriculum of Biology Lesson in Secondary Education and to evaluate the suitability of practice based on the students' point of view and their interests, expectations and skills. This research was conducted with 400 students. Two data collection tools prepared by the researcher were used and the opinions of the students were recorded via those. Furthermore, biology course books for secondary schools were reviewed in order to determine the subjects' positions in the curriculum. The class levels studying plant morphology, anatomy and systematic, the field content of the subjects, social content, provided images, practices/activities, outcomes relating to the subjects and the content of the course books, terminology and data regarding the subject were issue of this paper. As a result of the research, except from the endemic plants, plant have the necessary place in the course books. The field content related to the required subjects are thought to be too much. However the learning outcome complies with the content. The majority of the targeted outcome became permanent for the students. The Latin words are too much and there are some challenges in learning terms and notions. The aim is not defined neither in applications nor in the events. The related applications/events don't fulfill the students' expectations and are found insufficient by them. According to the results about the illustrations, they are sufficient but non-striking and their explanations need to be optimized.