Epilepsili çocuğu olan ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes of parents with children with epilepsy towards rational drug use
Yazar: SERHAT BATIBAY
Danışman: DOÇ. DR. GONCA KARAYAĞIZ MUSLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Akılcı ilaç kullanımı, hastaların ilaçları klinik gereksinimlerine uygun biçimde,
kişisel gereksinimlerini karşılayacak dozlarda, yeterli zaman diliminde, kendilerine ve
topluma en düşük maliyette almaları için uyulması gereken kurallar bütünü olarak
tanımlanmaktadır. Epilepsili pediatrik hastalarda akılcı ilaç kullanımı önemlidir. Bu
tanımlayıcı çalışmada epilepsili çocuğu olan ebeveynlerin akılcı ilaç kullanımına
yönelik tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ekim-
Aralık 2022 tarihleri arasında Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesinin
Çocuk Nöroloji Polikliniğine başvuran epilepsi tanısı almış çocuğu olan 200 ebeveyn
oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, Ebeveyn ve Çocuk Tanıtıcı Anket Formu ve
Akılcı İlaç Kullanımına Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği ile araştırmacı tarafından
toplanmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Student t testi, Kruskall
Wallis, otomatik linear model (automatic linear modeling) forwardstepwise modeli, ileri
analizlerde Tukey testi ve Benforroni Düzeltilmiş Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Ebeveynlerde reçetesiz ilaç verme oranının çok yüksek (%97.5) olduğu belirlenmiştir.
Ebeveynlerin Akılcı İlaç Kullanımına Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği puan ortalaması
158.08 ±11.08'dir. Akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutumlarına ebeveynlerin
sosyodemografik özellikleri, çocuğun hastalığına ilişkin özellikleri ve ebeveynlerin
çocukları için ilaç kullanma özelliklerinin etkisi incelendiğinde modelin açıklayıcılık
yüzdesi %24 bulunmuştur (R 2 =0.240). Çocuğa reçetesiz ilaç kullanma nedenleri
(0.496), baba eğitim durumu (0.159), baba yaş grubu (0.143), ailedeki çocuk sayısı
(0.089), eşin mesleği (0.063) ve epilepsi tanısı alan çocuğun yaşı (0.050) modelin
yordalayıcılarıdır. Bu çalışmada epilepsi tanılı çocuğu olan ebeveynler arasında
reçetesiz ilaç kullanımının yaygın olduğu, akılcı ilaç kullanıma yönelik tutumun olumlu
olduğu belirlenmiştir. Akılcı ilaç kullanımı konusunda riskli grupta bulunan
ebeveynlerin farkındalıklarının arttırılması, eğitimlerin sürekliliği pediatrik epilepsi
hastalarında ilaç uyumu için önemlidir.

Abstract:
Rational drug use is defined as a set of rules that must be followed in order for
patients to take drugs in accordance with their clinical requirements, in doses that will
meet their personal requirements, in a sufficient time frame, at the lowest cost to
themselves and society. Rational drug use is important in pediatric patients with
epilepsy. In this descriptive study, it was aimed to evaluate the attitudes of parents with
children with epilepsy towards rational drug use. The sample of the study consisted of
200 parents with a child diagnosed with epilepsy who applied to the Pediatric
Neurology Outpatient Clinic of Sultangazi Haseki Training and Research Hospital
between the dates October-December 2022. The data of the study were collected by the
researcher with the Parent and Child Introductory Questionnaire and the Parental
Attitude Scale for Rational Drug Use. Mann Whitney U test, Student t test, Kruskall
Wallis, automatic linear modeling (automatic linear modeling) forwardstepwise model,
Tukey test and Benforroni Corrected Mann Whitney U test were used in the analysis of
the data. It was determined that the rate of giving over-the-counter drugs in parents
(97.5%) was very high. The average score of the Parental Attitude Scale for Rational
Drug Use of Parents is 158.08 ±11.08. When the effect of parents' sociodemographic,
child's disease-related and parental drug use characteristics for their children on parental
attitudes towards rational drug use was examined, the explanatory percentage of the
model was found to be 24% (R² =0.240). Reasons for using over-the-counter medication
for the child (0.496). Father's education level (0.159), father's age group (0.143),
number of children in the family (0.089). The occupation of the spouse (0.063) and the
age of the child diagnosed with epilepsy (0.050) are predictors of the model. In this
study, it was determined that over-the-counter drug use is common among parents of
children with epilepsy, and the attitude towards rational drug use is positive. Increasing
the awareness of parents who are in the risk group about rational drug use, and the
continuity of education are important for drug compliance in pediatric epilepsy patients.