Ortaokul ve lise öğrencilerinin matematik dersine yönelik algılarının metaforlarla belirlenmesi
Determining the perceptions of secondary and high school about mathematics lesson by metaphors
Yazar: MURADİYE BULUT
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BERNA BENLİ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokul ve lise öğrencilerinin matematik dersine yönelik algılarının metaforlarla belirlenmesidir. Çalışmanın örneklemi 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kayseri ili Melikgazi ilçesinde bulunan Şehit Mustafa Sezgin Kız Anadolu İmam-Hatip Lisesi ve Ortaokulunda okuyan toplam 524 kız öğrenciden oluşturulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmada katılımcılara "matematik dersi" kavramı ile ilgili sahip oldukları metaforları belirlemek amacıyla "Matematik dersi ….. gibidir. Çünkü…...." cümlelerini tamamlamaları beklenen gözlem formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.  Öğrencilerin matematik dersi hakkında ürettikleri metaforlar ortak özellikleri bakımından Araç/Gereç, Canlı, Doğa, Duygu, Felsefe, Gıda, Meslek, Oyun/Eğlence, Sağlık, Soyut ve Yaşam başlıkları altında 11 kategoriye ayrılmış, ayrıca metaforların sınıf düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediği de araştırılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin en çok ürettiği metafor sayısının sırasıyla "Gıda", "Yaşam" ve "Oyun/Eğlence" kategorilerinde toplandığı, matematiğe dair en sık kullandıkları metaforların ise "hayat" ile "bulmaca" olduğu görülmüştür. Lise öğrencilerinin en çok ürettiği metafor sayısının sırasıyla "Araç/Gereç", "Duygu" ve "Oyun/Eğlence" kategorilerinde toplandığı, en çok ürettikleri metaforların da "bulmaca" ve "hayat" olduğu görülmüştür. Çalışmanın bulguları topluca değerlendirildiğinde; öğrencilerin matematiği eğlenceli ve sevilen bir ders olmaktan daha ziyade zor, sıkıcı, karmaşık, gizemli bir ders olarak gördükleri, bu nedenle matematik dersiyle ilgili kaygı taşıdıkları görülmektedir. Diğer taraftan öğrencilerin bir kısmının matematiği hayatın vazgeçilmez bir parçası olarak gördükleri, başarıya ulaşmada bir araç olarak tanımladıkları ve öğrenmek için emek isteyen bir ders olarak da nitelendirdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların sınıf seviyelerinin metaforik düşüncelerini etkilediği, eğitim kademesi arttıkça öğrencilerin matematiğe yönelik olumlu algılarının olumsuza evrildiği tespit edilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Fenomoloji, lise öğrencileri, matematik dersi, metafor, ortaokul öğrencileri.

Abstract:
The aim of this research is to determine the perceptions of secondary school and high school students towards mathematics lessons through metaphors. The sample of the study consisted of a total of 524 female students studying at Mustafa Sezgin Girls' Anatolian Imam-Hatip High School and Secondary School in Melikgazi district of Kayseri province in the 2022-2023 academic year. In the research, phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used. In order to determine the metaphors that middle and high school students have about the concept of "mathematics lesson", sentences like "Mathematics lesson is like ….. because……." are expected to be completed. The data will be analyzed by content analysis. The metaphors produced by students about mathematics course are divided into 11 categories in terms of their common characteristics under the headings of Tools/Equipment, Living, Nature, Emotion, Philosophy, Food, Job, Game/Fun, Health, Intangible and Life. It was also investigated whether the metaphors created by the students differed according to their grade levels. The number of metaphors produced most by secondary school students were collected in the categories of Food, Life and Game/Fun, respectively, and it has been seen that the metaphors they most frequently used regarding mathematics were "life" and "puzzle". The number of metaphors produced most by high school students were collected in the categories of Tools/Equipment, Emotion and Game/Fun, respectively, and it has been observed that the metaphors they produced most were "puzzle" and "life". When the findings of the study are evaluated collectively; It is seen that students see mathematics as a difficult, boring, complex and mysterious lesson rather than a fun and popular subject, and therefore they have anxiety about the mathematics lesson. On the other hand, it has been determined that some of the students see mathematics as an indispensable part of life, define it as a tool to achieve success, and describe it as a course that requires effort to learn. In addition, it was determined that the grade levels of the participants affected their metaphorical thoughts, and as the level of education increased, the positive perceptions of the students towards mathematics evolved into negative ones.
Key Words: High school students, metaphor, mathematics lesson, phenomenology secondary school students.