Ahî Çelebi Tercemetü'l-Mûcez fi't-Tıbb (Giriş-inceleme [ses ve şekil bilgisi]- metin [70b-141a varakları arası] -dizin)
Tercemetü'l –Mucez fi't – Tıbb (Wntrance, analysis (phonetics and morphology) – text (between the foils of 70b -141a) – index
Yazar: ELİFNUR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN DOĞAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahi Çelebi = Ahi Çelebi ; Biçimbilim = Morphology ; Ses bilgisi = Phonetic ; Tercemetü'l-Mücez fi't-Tıbb = Tercemetü'l-Mücez fi't-Tıbb ; İmla = Spelling

Özet:
İbnü'n-Nefis'in El-Mûcez fi'š-Šıbb'ı Ahî Çelebi tarafından Tercümetü'l-Mûcez fi'š-Šıbb adıyla çevrilmiştir. Çalışmamız, Tercümetü'l-Mûcez fi'š-Šıbb adlı çeviri eserin transkript yazıya aktarımıyla; metnin fonetik, morfolojik açıdan incelenmesini kapsamaktadır. Bu incelemenin içerisinde metnin yazılmış olduğu dönemin ses ve şekil özellikleriyle birlikte (XV. yüzyıl), Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi dönemleri ses ve şekil özellikleri arasında karşılaştırmalar yapılmış; metinde dikkat çeken yazımlar gösterilmiştir.

Çalışma giriş-inceleme[ses ve şekil bilgisi]-metin[70b-141a varakları arası]-dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eserin yazıldığı dönemdeki tıp metinleri, eserin yazarı  ve eser hakkında bilgi verilmiştir.

İnceleme bölümünde eserin imlâ özellikleri hakkında genel bilgiler verilmiş, ses bilgisi bölümünde art zamanlı ve eş zamanlı yöntem birlikte kullanılmış; art zamanlı yöntem kullanılırken metin ile ET ve TT arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Şekil bilgisinde ekler dört grup altında toplanmış, Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesiyle metindeki şekli karşılaştırılarak benzer ve farklı yönleri örneklerle açıklanmıştır. Sözcük türleri; sıfatlar, zarflar, zamirler ve edatlar olmak üzere dört bölümde toplanmış ve bu türler kendi içinde alt başlıklara ayrılarak metinden örnekler verilmiştir.

Dizin bölümünde 3846 madde başı bulunmaktadır. Bunların 2331'i Arapça, 291'i Farsça, 3'ü Yunanca, 1'i Latincedir. Bu bölümde metinde geçen tüm kelimeler, gramer özelliklerine göre ayrılarak anlamlandırılmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Ahî Çelebi, Tercümetü'l-Mûcez fi'š-Šıbb, İmlâ Özellikleri,  Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi

Abstract:
El- Mücez fi't – Tıbb, the work of Ibnu'n Nefis was translated by Ahi Celebi with the name  Tercemetü'l –Mucez fi't – Tıbb. Our study includes tranfering  the translated work of   Tercemetü'l –Mucez fi't – Tıbb into transcipt writing along with the analysis of the text in phonetical and morphological features.  In this analysis, besides the phonetical and morphological features of the era which this text was written in (15th century), comparisons between Old Turkish and Old Anatolian Turkish periods are made in terms of phonetical and morphological features and conspicious orthographies are shown. 

The study is formed in four sections namely the entrance, analysis (phoneticas and morphology), text (between the foils of 70b-141a), and index. In the entrance section, informaton about  the period which the text was written , the author of the work and the work itself are given. 

In the analysis section, punctuational features of the work are given. In phonetics part the diachronic and synchronous methods are used and while using the diachronic method, comparisons between the text and Old Turkish and Anatolian Old Turkish are made. In the part of Morphology, affixes are gathered in four groups, resemblences and differences of the morphologies between the text, Old Turkish and Old Anatolian Turkish are compared and explained by given examples. Parts of speech are grouped as adjectives, adverbs, pronouns, prepositions, and are seperated into sub-headings and examples from the text are given. 

In the Index section, there are 3846 lexical entries. In the section, vocabulary and grammatical features of the text are seperated and explained. The  number of lexical entries consist of 2331 Arabic, 291 Persian, 3 Greek, and 1 Latin  vocabulary.


Key Words: Ahî Çelebi, Tercümetü'l-Mûcez fi'š-Šıbb, Spelling Features, Phonetics, Morphology.