Futbol hakemlerinde karar verme stilleri ile kişilik özellikleri yaratıcılık ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between personality properties creativity and problem-solving ability with decision making styles in football referees
Yazar: MEHMET BURAK DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SUCAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Spor = Sports
Dizin: Futbol = Football ; Hakemler-spor = Referees ; Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Spor = Sports ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Bu çalışmanın amacı, futbol hakemlerinin karar verme stilleri, kişilik özellikleri, yaratıcılık ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkinin tespit edilmesidir.
Çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllü 80 futbol hakemine beş ayrı bölümden oluşan anket formu uygulandı. Anket formunda, Kişisel Bilgi Formu, "Melbourne Karar Verme Ölçeği", "Gözden Geçirilmiş Eysenck Kişilik Anketi-Kısaltılmış Formu", "Ne Kadar Yaratıcısınız? Yaratıcılık Ölçeği", "Problem Çözme Envanteri" yer aldı.
Araştırmaya katılan futbol hakemlerin yaş ortalaması (32,54±3,352), gelir düzeyleri büyük oranda 2801 TL ve üzerinde, %35'inin 4-6 yıl kadar klasman hakemliği yaptığı ve %65'inin 7-12 yıl arasında hakemlik kariyerine sahip olduğu görüldü. 
Hakemlerin ölçeklerden elde ettiği en yüksek değerler; dikkatli karar verme (10,15±2,02), dışadönük kişilik (3,9±1,596), problem çözmede aceleci yaklaşım (29,94±8,314) ve yaratılılık düzeyinde (50,64±20,142) elde edildi. Hakemlerin karar verme stilleri, kişilik özellikleri, yaratıcılık düzeyi ve problem çözme becerileri alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edildi (p<0.05). 
Araştırmada elde edilen veriler ortalama, standart sapma ve yüzde olarak sunuldu. Çoklu grupların karşılaştırılmasında Kruskal-Wallis H testi, varyans homojenliğine bakmak için Post Hoc Multiple Comparisons testlerinden Kruskal-Wallis one-way ANOVA testi kullanıldı. Değişkenler arasındaki doğrusal değişim Spearman sıra korelasyon katsayısı kullanılarak incelendi. Veriler SPSS 21.0 istatistik paket programında değerlendirildi ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

Anahtar Kelimeler: Karar Verme, Kişilik Özellikleri, Yaratıcılık, Problem Çözme, Futbol Hakemi.

Abstract:
This study was done with the aim of setting forth whether the decision making style, personality traits, creativity and problem solving skills of football referees differ according to various variables and whether there is a relationship between these skills. Research group consist of totally 80 football referee,  A, A asistant, B, B asistant, C and C asistant football referee, who depending on the Turkey Football Federation (TFF). "Melbourne Decision Making Scale", "Eysenck Personality Questionnaire Surveyed Abbreviated Form", "How Creative are You?", "Creativity Scale" and "Problem Solving Inventory"  were used for data gathering device and "Personal Information Form" was used for identify personal characteristics of football referees which was developed by researcher. The Kolmogorov-Smirnov test was performed to determine whether the distribution was normal. T-test and ANOVA for normal distributions, Kruskal-wallis test for non-normal distributions was used. In order to determine the relationship between the four scales, spearman analysis for non-normal distribution and Pearson Moments Product Correlation analysis for normal distribution were performed.
It was found that the football referees participating in the research had a intermediate self-esteem level, a high level of careful decision-making. It was also found that football referees showed extroverted personality and that the referees in the upper class had high creativity skill and problem solving skills were in the middle level. It has been determined that football referees have a negative and positive relationship between decision making, personality traits and problem solving skills subscales according to the Spearman distribution. 

Keywords: Decision Making, Personality Traits, Creativity, Problem Solving, Football Referee.