Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim tebaanın hukuki durumu
The legal status of non-müslims who lived in Ottoman Empire
Yazar: GAMZE NUR DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. MUSTAFA CİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Tarih = History
Dizin: Gayrimüslimler = Non muslem ; Hukuk = Law ; Hukuksal esaslar = Legal aspects ; Kamu Hukuku = Public Law ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms ; Zimmiler = Zimmis

Özet:
Osmanlı Devleti'nde yaşayan gayrimüslimlerin hukuki durumuna şer'i hukuk ve örf'i hukuk kaideleri kaynaklık etmiştir. İslam devleti ile gayrimüslimler arasında yapılan sözleşmeye zimmet sözleşmesi denirdi. Bu sözleşmeyi yapan gayrimüslimler, devletin tebaası haline gelir ve zimmi olarak adlandırılırlardı. Bu sözleşme iki taraf için de bazı borç ve alacaklar doğururdu. Zimmiler cizye ve harac ödemek, güvenliği tehdit etmemek karşılığında can ve mal güvenliği, din ve vicdan özgürlüğü, hukuki ve kazai ayrıcalıklar ile mabedleri için özel statü hakları elde ederlerdi. Osmanlı Devleti'ndeki zimmiler bazı hukuki meselelerin çözümü için şer'iyye mahkemelerine gidebilecekleri gibi kendi dini mahkemelerine de gidebilirlerdi. Bu ayrıcalık zimmilerin sahip olduğu din ve vicdan hürriyetinin bir gereği olarak görülmektedir. Osmanlı Devleti'nde zimmiler millet denilen gruplara ayrılmışlardır. Zimmiler ile yönetim arasındaki ilişki millet sistemi kapsamında yürütülmektedir. Devlet tarafından tanınmış zimmi milletler Rumlar, Ermeniler ve Yahudilerdir. Bu milletlere mensup zimmiler sosyal, kültürel ve ekonomik işlerini kendi aralarında görürlerdi. Ancak devletin denetim ve gözetimi her zaman milletlerin üzerinde olmuştur.



Anahtar Kelimeler: Gayrimüslimler, zimmi, zimmet sözleşmesi, din ve vicdan özgürlüğü, hukuki ve kazai muhtariyet, millet sistemi.

Abstract:
Legal status of non-müslims who lived in Ottoman Empire took its source from islamic law and customary law. The Contract between an Islamic State and non-muslims was called Zimmet Contract. Non-muslims that made the contract became people of Ottoman Empire and were called as Zimmi. Some obligations and claims for both sides arised from the contract. The Zimmis obtained a security of live and property, freedom of thought, conscience and religion, privileges of law and judicial, and special statute for their temples in return for paying jizye and kharaj and not threatening the security. Zimmis in Ottoman Empire litigated to sharia courts as well as own spiritual courts to solve some their matters of law. This privilege was considered as a result of Zimmis' freedom of thought, conscience and religion. The Zimmis were seperated into groups called Millet. Relationship between zimmis and administration were conducted within the scope of Millet system. Zimmi Millets that were recognized by the Ottoman Empire were Rums, Armenians and Jews. Zimmis, member of these Millets interacted with each other in their groups in respect of social, cultural and economic activities. However, Empire had always a supervision on the Millets.




Key Words: Non-muslims, zimmi, zimmet contract, freedom of thought,conscience and religion, privileges of law and judicial, millet system.