Transfer fiyatlandırması: Yeniden satış fiyatı yöntemi uygulamasına faaliyet giderlerinin etkisi
Transfer pricing: Effect of operating expenses on the application of the resale price method
Yazar: MESUT HURŞİTOĞLU
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ARGUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Giderler = Outlays ; Satış fiyatı = Sale price ; Transfer fiyatlandırma = Transfer pricing ; Yeniden satış fiyatı yöntemi = Resale price method

Özet:
Gerçek ve tüzel kişilerin ilişkili kişilerle gerçekleştirdikleri  mal ve hizmet alım-satımlarında uyguladıkları fiyat veya bedelin emsallerine göre uygun olmaması durumu transfer fiyatlandırmasının konusunu oluşturmaktadır. Kişiler emsallerine uygun olmayan fiyat veya bedeller belirleyerek olan veya oluşacak kârı örtülü biçimde ilişkili kişilerine aktararak çeşitli vergi yükümlülüklerinden kurtulabilmektedirler. Ülkemizde  vergi matrahlarının korunmasına yönelik 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu  ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda  transfer fiyatlandırması ile ilgili gerekli düzenlemelere yer verilmiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda ilişkili kişi tanımına, emsallere uygunluk ilkesine yer verildikten sonra, ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde uygulanan fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemlere de yer verilmiştir. Bu yöntemlerden biri olan "Yeniden Satış Fiyatı" yöntemine göre emsallere uygun fiyat, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan  gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmaktadır. Öte yandan bu yöntemle ilgili "1 seri no.lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliği"'nde de düzenlemelere yer verilmiştir. Burada yer alan düzenlemelere göre makul brüt satış kârı hesaplanırken yeniden satışı gerçekleştiren satıcının faaliyet giderlerinin de  göz önünde bulundurulacağı belirtilmiştir. Ayrıca makul brüt satış kârı söz konusu mal veya hizmet  için işlem anında uygulanabilecek, piyasa şartlarına göre belirlenen veya üstlenilen işlev ve riskleri dikkate alarak belirlenebilecek objektif nitelikte bir oran ile saptanan kârı ifade etmektedir. İlgili düzenlemelerden anlaşılacağı üzere makul bir brüt satış kârı ifadesinin tam olarak nasıl hesaplanacağı hususuna yer verilmemekle birlikte şirketlerin brüt satış kârlılık oranlarını [Brüt Satış Kârı  veya Zararı / Net Satışlar] formülüyle hesapladıkları bilinmektedir. Mükellefler brüt satış kârının tespitinde bu oranı kullanmaları halinde  iş ve işlemlerini yapmak için zorunda olduğu faaliyet giderlerini dikkate almamış olacaklardır. Bu durumun yeniden satış fiyatı yöntemini kullanan mükellefler ile vergi idaresi arasında anlaşmazlıklara sebebiyet verebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The subject of transfer pricing is consist of the price or worth which applied by real person  and legal person in the purchase and sale of goods and services with related parties is against the arm's length principle.  Real and legal persons can avoid various tax liabilities by acting against the arm's length principle and shifting  the profits which to be made or to be generated to their related parties.  In our country essential regulations for transfer pricing are included in the Corporate Tax Law No. 5520 and the Income Tax Law No. 193 for the prevent the tax bases. After the definition of the related party and arm's length principle which are included in the Corporate Tax Law No. 5520, the methods are also included in the same law which are regarding the determination of the price or worth applied in the transactions with the related parties. According to the "Resale Price Method (RPM)"  which is one of these methods, the arm's length price will be calculated by deducting a reasonable gross sales profit from the price which is applied in case the goods or services are resold to real or legal persons who are not related in.  On the other hand, regulations regarding this method are also included in the "General Notification on Disguised Profit Distribution through Transfer Pricing, serial no.1". According to the regulations herein, while calculating the reasonable gross sales profit, operating expenses of the reseller will be taken into account. Further, reasonable gross sales profit states the profit which determined by an objective rate that can be applied for the goods or services at the time of transaction, determined according to market conditions, or that can be determined by taking into account the functions and risks undertaken. After this profit is deducted, the comparable price that can be applied in the sale of the good or service to the related parties will be reached. Although the relevant regulations do not specify exactly how to calculate a reasonable gross sales profit expression, it is known that businesses calculate their gross sales profitability ratios with the formula [Gross Sales Profit or Loss / Net Sales]. If the taxpayers use this ratio in determining the gross sales profit, they will not have taken into account the operating expenses which they have to carry out their business and transactions. It is thought that this situation may cause disputes between the tax administration and taxpayers who use the resale price method.