Serbestî gazetesi inceleme ve seçilmiş metinler (101-200)
Review and selected texts of Serbestî newspaper (101-200)
Yazar: ÖMER BURSAL
Danışman: DOÇ. DR. HİDAYET KARA
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Gazeteler toplum hayatını yansıtan ana kaynaklardan biridir. Bu sebeple tarih ilmi açısından gazeteler önemli birer vesikadır. Gazeteler yayınladıkları dönemde toplumun nabzını tutmaları ve topluma yön vermeleri açısından da önemlidir. Bu durum, gazeteleri sosyal bilimler için vazgeçilmez bir bilgi kaynağı olmasına sağlar. Osmanlı Devleti'nde basın-yayın faaliyetleri Tanzimat dönemi itibariyle kamuoyu oluşturmaya başlamış ve dönemin toplumsal, siyasal, ekonomik ilişki ağlarına dair sorunları ve önerileri gazeteler çokça sütunlarına taşımışlardır. Çalışmamız konu edindiğimiz Serbestî gazetesinin 13 Şubat 1324 (1909)'de çıkan 101 numaralı sayısından, 14 Kânûn-ı Sânî 1328 (1913) tarihinde basılan 200 numaralı sayısına kadar olan nüshaları da kuşkusuz bu açıdan önemlidir. Dönemin etkili muhalif gazetelerinden olan Serbestî, gazetenin yayınlandığı dönemleri çalışan araştırmacılar açısından önemli bir kaynak hüviyetindedir. Çünkü, incelediğimiz sayılarda Serbestî'nin döneminin siyasî, sosyal ve ekonomik hayatını genel olarak yansıttığı kanaatindeyiz. Serbestî yazarlarının halkın ihtiyaçlarını görmekte ve bu durumu kendi gazetesinde işleyerek sorunlara çare aramaktadır. Böylelikle toplumun her kesiminin sesi olmak gibi bir bilinçle hareket eden Serbestî gazetesi, hükümetin var olan durumdan haberdar olmasını istemektedir. 
Çalışmamamızın amacı Serbestî gazetesinin incelediğimiz sayılarında döneme bakış açısını ortaya koymak ve 101-200 sayılarının fihristini çıkararak araştırmacıların dikkatine sunmaktır. Böylece Serbestî gazetesinin konu bazlı envanteri çıkmış olacak ve söz konusu gazetenin hangi konular çerçevesinde ve nasıl bir bakış açısı ile olayları ele aldığı ortaya konulmuş olacaktır. Çalışmamız bu yönüyle başka çalışmalara dayanaklık teşkil edecek niteliktedir. 
Çalışmamızın giriş kısmında öncelikli olarak Serbestî gazetesinin şekil özelliklerini verdik. Daha sonra da Serbestî gazetesinin muhtevasına ilişkin sosyal, siyasî, ekonomi, edebi, eğitim ve matbuat merkezli genel bir değerlendirme yaptık. Tahlili Fihrist kısmında gazetede çıkan yazıları, yazar adına ve konusuna göre sınıflandırdık. Metinler kısmında ise dönemin siyasî, sosyal, ekonomi, edebî, ilmî ve askeri yapısına ilişkin gazetede çıkan metinleri Latin harflerine çevirdik.
Anahtar Kelimeler: Hak-Hürriyet, Kamuoyu, Mevlanzâde Rıfat, II. Meşrutiyet, Serbestî, Basın, Serbestî,

Abstract:
Newspapers are one of the main sources that reflect social life. For this reason, newspapers are important documents for the science of history. Newspapers are also important in that they keep the pulse of the society and give direction to the society when they are published. This makes newspapers an indispensable source of information for social sciences. Media activities in the Ottoman Empire started to create public opinion as of the Tanzimat period, and the newspapers carried the problems and suggestions regarding the social, political and economic relations networks of the period in their columns. The copies of the Serbestî newspaper, on which our study is the subject, from the number 101 published on 13 February 1324 (1909) to the number 200 published on 14 Kânûn-ı Sânî 1328 (1913), are undoubtedly important in this respect. Serbestî, one of the influential opposition newspapers of the period, is an important source for researchers working on the period when the newspaper was published. Because, we believe that the numbers we examined reflect the political, social and economic life of Serbestî's period in general. He sees the needs of the people of his freelance writers and seeks solutions to the problems by covering this situation in his own newspaper. Thus, Serbestî newspaper, acting with the consciousness of being the voice of every segment of society, wants the government to be aware of the current situation.
The aim of our study is to reveal the perspective of the period in the issues of the Serbestî newspaper and to bring it to the attention of researchers by indexing the issues 101-200. Thus, the subject-based inventory of the Serbestî newspaper will be revealed and it will be revealed within the framework of which subjects and with what perspective the newspaper in question deals with the events. In this respect, our study is of the nature to form a basis for other studies.
In the introduction part of our study, we primarily gave the shape features of the Serbestî newspaper. Afterwards, we made a general evaluation of the content of the Serbestî newspaper, centered on social, political, economic, literary, educational and printing presses. In the Index section of the analysis, we have classified the articles published in the newspaper according to the author's name and subject. In the texts section, we translated the texts published in the newspaper on the political, social, economic, literary, scientific and military structure of the period into Latin letters.
 Keywords: Right-Freedom, Mevlanzâde Rıfat, II. Constitutional Monarchy, Freedom, Press Public, Serbestî.