Japon üretim tarzı ve endüstri ilişkileri
Japanese production model and industrial relations
Yazar: DİLARA GÜÇ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ PARLAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Endüstriyel üretim = Industrial production ; Endüstriyel ürün = Industrial product ; Japon = Japanese ; Japonya = Japan ; Yalın üretim = Lean production ; Üretim = Production ; Üretim tarzı = Production mode ; Üretim yöntemleri = Production methods

Özet:
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ilk olarak devlet desteği ile toparlanan Japon
endüstrisi, kendine özgü bir üretim modeli ve endüstri ilişkileri geliştirerek dünya
pazarlarına hâkim olmaya başlamıştır. Japon üretim modelinin kökenlerini 1885'de
gerçekleşen Meiji Tanzimatı'na kadar götürmek mümkündür. Japon endüstrisi devlet
destekli sanayi politikaları sayesinde gelişmiş olmakla birlikte 1950'den sonra Japon
endüstrisi ABD'de geliştirilen ancak o yıllarda Batı ülkelerinde itibar görmeyen
Deming'in üretim ve yönetim ilkelerini benimsemiş ve Tam Zamanında Üretim, Sıfır
Hata ve Toplam Kalite Yönetimi gibi pratikleri uygulamaya koymuştur.
Japon üretim modeline yönelik akademik çalışmalar ürünlerini 1960 yıllarda
vermeye başlamıştır. Bu yıllarda yapılan çalışmalar Japon üretim modelinin Japonya'nın
kendi tarihsel ve kültürel yapısından kaynaklandığını ve bu modelin farklı ülkelere
aktarılmasının veya uygulanmasının mümkün olmadığını iddia etmiştir. 1980'sonrası
daha çok endüstri mühendisi olan yazarların çalışmaları ise Japon üretim modelinin daha
çok teknik özelliklerine vurgu yapmış ve bunların bir paket olarak ve unsurlarının tek tek
alınıp uygulanabileceğini iddia etmiştir. Bu tez, Japon üretim modelinin tarihsel
gelişimini analiz etmekte ve iddia etmektedir. Japonya'da ortaya çıkan ve zamanla tüm dünyaya yayılan yalın üretim modeli ve bu süreçte Japonya'nın endüstri ilişkilerinde yaşanan gelişmeleri geniş bir perspektiften incelemek tezimizin amacıdır.

Abstract:
After the World War II, the Japanese industry first recovered with the support of
the state and started to dominate the world markets by developing a unique production
model and industrial relations.The origins of the Japanese production model can be traced
back to the Meiji Restoration in 1885. Although the Japanese industry was developed
through state-sponsored industrial policies, after 1950 the Japanese industry developed
the production and management principles of Deming, which was developed in the US
but was not respected in Western countries, and implemented practices such as Just-in-
Time Production, Zero Defect and Total Quality Management. Academic studies on the Japanese production model began to be produced in the
1960s. Studies in these years have argued that the Japanese production model stems from
Japan's own historical and cultural structure and that it is not possible to transfer or apply
this model to different countries. After 1980 the works of writers, who were mostly
industrial engineers, emphasized more technical features of Japanese production model
and claimed that these elements could be taken as a package and applied individually.
This thesis analyzes and claims the historical development of the Japan production model. The aim of our study is to examine the lean production model that emerged in
Japan and spread over the world in time and the developments in Japan's industrial
relations in this process from a broad perspective.