19. yüzyılda Osmanlı Devleti üzerinde boğazlar bağlamında Rusya siyaseti
19th century Russian politics over the Ottoman State in the context of the straits
Yazar: FERHAT VESKE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDAL ÇETİNTAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
19. yüzyılda, Osmanlı-Rus diplomatik ilişkileri, özellikle Boğazlar üzerindeki stratejik kazanım ve güç mücadelesi etrafında şekillenmiştir. Bu dönemde Karadeniz, büyük güçler arasında önemli bir stratejik bölge olarak öne çıkmış ve Boğazlar, bu bölgenin anahtar geçiş noktaları haline gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıflamasıyla birlikte Boğazlar bölgesindeki stratejik önem arttı ve bu durum, diğer büyük güçlerin de bölge üzerinde etkili olma isteğini tetikledi. Rusya adına kazanımlar Küçük Kaynarca Antlaşması ile başlamış, Rusya'nın Karadeniz ve Boğazlar üzerindeki geleneksel iddiaları ve ele geçirme çabaları, Osmanlı İmparatorluğu'nun, 1853'de İngiltere ve Fransa ile birleşerek Rusya'ya karşı bir cephe oluşturduğu Kırım Savaşı'na yol açmıştır. Böylelikle Rusya'nın önüne Avrupa Devletleri ve Osmanlı İmparatorluğu'nca bir set çekilmiştir. Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı İmparatorluğu'nun iyiden iyiye zayıflaması ve Rusya'nın genişleme çabalarının devam etmesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'na yol açmıştır. Bu savaşın sonucunda imzalanan Berlin Antlaşması, Rusya'nın Boğazlar üzerindeki etkisini tekrar artırmış ve bölgesel dengeyi değiştirmiştir. Bölge yüzyıl boyunca uluslararası güçlerin müdahalesi ve rekabeti nedeniyle istikrarsız bir durumda kalmıştır. Uluslararası anlaşmazlıklar ve çıkar çatışmaları nedeniyle tam anlamıyla kalıcı bir çözüm bulunamamıştır.
Anahtar sözcükler: Rusya, Osmanlı İmparatorluğu, Boğazlar, Anlaşma, Savaş.

Abstract:
In the 19th century, Ottoman-Russian diplomatic relations were shaped around the strategic gains and power struggle, especially over the Straits. In this period, the Black Sea became prominent as an important strategic region among the great powers and the Straits became the key transit points of this region. With the weakening of the Ottoman Empire, the strategic importance of the Straits region increased and this situation triggered the desire of other great powers to have influence over the region. The gains for Russia began with the Treaty of Küçük Kaynarca, and Russia's traditional claims and attempts to seize the Black Sea and the Straits led to the Crimean War in 1853, when the Ottoman Empire joined with Britain and France to form a front against Russia. Thus, Russia was blocked by the European States and the Ottoman Empire. Towards the end of the century, the gradual weakening of the Ottoman Empire and the continued expansionist efforts of Russia led to the Ottoman-Russian War of 1877-1878. The Treaty of Berlin signed as a result of this war reasserted Russia's influence over the Straits and changed the regional balance. The region remained in an unstable situation throughout the century due to the intervention and rivalry of international powers. A permanent solution could not be found due to international disputes and conflicts of interest.

Key words: Russia, Ottoman Empire, Straits, Treaty, War.