Vinca soneri Koyuncu üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on Vinca soneri Koyuncu
Yazar: ELİZ UYANIR
Danışman: PROF. DR. DİDEM ŞÖHRETOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fenolik asit = Phenolic acid ; Flavonoidler = Flavonoids ; Glükozidaz = Glucosidase ; Vinca L. = Vinca L. ; İridoitler = Iridoids

Özet:
Apocynaceae familyasına ait Vinca soneri Koyuncu sp. nova, ülkemizde Doğu Anadolu'da yetişen çok yıllık, koyu yeşil yapraklı, soluk mavi çiçekli endemik bir bitkidir. Vinca türleri halk arasında kan şekeri düşürücü, tansiyon düşürücü, gaz söktürücü, kusturucu, hemostatik olarak kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, üzerinde sınırlı fitokimyasal çalışma bulunan V. soneri'nin ham metanol ekstresinin butanol alt ekstresinden çeşitli kromatografik yöntemlerle sekonder metabolitler izole edilmiş, elde edilen bileşiklerin yapıları tayin edilerek α-glukozidaz enzim inhibitör etkileri araştırılmıştır. Fitokimyasal çalışmalar sonucunda kemferol 3-O-α-ramnopiranozil (1→6)-β-galaktopiranozit (VS-1, VS-2A), kemferol 3-O-α-ramnopiranozil (1→6)-β-glukopiranozit (VS-2B), kersetin 3-O-α-ramnopiranozil (1→6)-β- galaktopiranozit (VS-3), kersetin-3-O- [α-ramnopiranozil(1→6)-β-galaktopiranozil] - 7-O-α-ramnopiranozit (VS-4) ve  kersetin-3-O- [α-ramnopiranozil(1→6)-β-galaktopiranozil] - 7-O-β-glukopiranozit (VS-5) olmak üzere 5 flavonoit, 2-hidroksi-3-O-β-glukopiranozil-benzoik asit  (VS-6) ve klorojenik asit (VS-7) olmak üzere 2 fenolik asit,  loganin (VS-8) ve loganik asit (VS-9) olmak üzere 2 iridoit elde edilmiştir. Bileşiklerin yapı tayinleri 1D (1H ve 13C) ve 2D (DQF-COSY, HSQC ve HMBC)-NMR teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tüm bileşiklerin α-glukozidaz enzim inhibisyonları incelendiğinde, kersetin 3-O-α-ramnopiranozil (1→6)-β- galaktopiranozit (VS-1)'in 169.87±4.37 µg/mL IC50 değeri ile pozitif kontrol olarak kullanılan akarbozla benzer düzeyde inhibisyon yaptığı gözlemlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Vinca soneri, flavonoit, fenolik asit, iridoit, α-glukozidaz
Destekleyen Kuruluş: H.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (Proje
No: THD- 2022-20224)

Abstract:
ABSTRACT
Uyanır, E., Pharmacognostical investigation on Vinca soneri Koyuncu, Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences, Pharmacognosy Programme, Master of Sciences Thesis, Ankara, 2023. Vinca soneri Koyuncu sp. nova belongs to the Apocynaceae family and grows in Eastern Anatolia in our country. It is a perennial, endemic plant with dark green leaves and pale blue flowers. Vinca species are used as antidiabetic, antihypertensive, carminative, emetic and hemostatic in folk medicine. In this thesis, different secondary metabolites were isolated from the butanol sub-extract of the crude methanol extract of V. soneri, which has limited phytochemical studies, and the structures of the compounds obtained were determined and their inhibitory effects on α-glucosidase enzyme were investigated. As a result of phytochemical studies, 5 flavonoids, kaempferol 3-O-α-rhamnopyranosyl (1→6)-β-galactopyranoside (VS-1, VS-2A), kaempferol 3-O-α-ramnopyranosyl (1→6)-β-glucopyranoside (VS-2B), quercetin 3-O-α-ramnopyranosyl (1→6)-β-galactopyranoside (VS-3), quercetin 3-O-[α-ramnopyranosyl(1→6)-β-galactopyranosyl]- 7-O-α-ramnopyranoside (VS-4),  and quercetin-3-O-[α-ramnopyranosyl(1→6)-β-galactopyranosyl]-7-O-β-glucopyranoside (VS-5),  2 phenolic acids, 2-hydroxy-3-O-β-glucopyranosyl-benzoic acid (VS-6),  and chlorogenic acid (VS-7), loganin (VS-8)  and loganic acid (VS-9) were obtained. The structures of isolated compounds elucidated by means of 1D (1H and 13C) and 2D (DQF-COSY, HSQC and HMBC)-NMR techniques. When the α-glucosidase enzyme inhibitions of all obtained compounds were tested, it was observed that quercetin 3-O-α-ramnopyranosyl (1→6)-β-galactopyranoside (VS-1) with an IC50 value of 169.87±4.37 µg/mL inhibited at a similar level with acarbose used as a positive control.

Keywords: Vinca soneri, flavonoid, phenolic acid, iridoid, α-glucosidase
Supporting Organization: H.U. Scientific Research Projects Coordination Unit (Project No: THD- 2022-20224)