Mekan tasarımında geleneksel yöntemlerle yapılmış bir diorama kurgusu: Tarihsel bir modelin dijital yöntemlerle tasarlanma süreci ve model önerisi
A diorama fiction in space design with traditional methods:Design process and model proposal of a historical model with digital methods
Yazar: ŞEBNEM ŞENTURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL EMRE KAVUT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bilgisayar destekli modelleme = Computer aided modelling ; Bilgisayar destekli tasarım = Computer aided design ; Endüstri tasarımı =   ; Geleneksel tasarım = Traditional design ; Görsel tasarım = Visual design ; Konsept tasarım = Concept design ; Mekan tasarımı = Space design ; Mimari mekan = Architectural space ; Üç boyutlu mekan tasarımı = Three dimensional space design ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Bu tezde diorama / maket olgusunun, tasarımcının mekan oluşturma çalışmaları ve anlatımındaki yeri ile diorama kurgusundaki modellerin dijital yöntemlerle tasarlanması ve üretilmesi çalışma konusu olarak ele alınmıştır. 

Tez çalışmasında tasarımcının mekan oluşturma çabaları, mimari projenin konusuna ait fikirlerin ortaya çıkması ve konsept oluşumuna kadar devam eden süreç ile sonundaki amaca ulaşma yolları irdelendi.

Mekan oluşturulurken kullanıcıların algısına ve ihtiyaçlarının karşılanması amacına yönelik, coşkulu görsel izlenimlerin yaratıldığı bir hacmin oluşturulması hedefine uygun, çalışma yöntem ve gereklilikleri anlatıldı.

Mimarlık bir disiplindir ve onun en temel olgusu mekandır. Mekanı yaratan bileşenler, yeni çevre faktörleri, sanat, kültür, kullanıcı ihtiyaçları ile zamanın getirdiği yapısal teknolojik imkanların nasıl işlev yüklenmiş bir alan yaratmada etken oldukları gösterildi.

İnsanlığın varoluşunun ilk zamanlarından itibaren yaşama biçimlerini oluşturan, güvenlik kaygıları, iklim şartları, çevresel malzeme olanakları, kullanabildikleri/sahip oldukları alet ve imkanlarla yarattıkları korunaklı mekanların oluşturulma süreçleri, buna etki eden faktörler incelendi. 

Mimarlıkta tasarım sürecine çalışma ve sunum maketlerinin etkisi araştırıldı. Maketi geleneksel tasarım süreci içinde gözlem yapabilmeye olanak sağlayarak  ve üç boyutlu bir iletişim dili oluşturarak günümüzde de kullanılması gereken bir çalışma metodu olduğu anlatıldı. 

Geleneksel ve çağdaş teknikler kullanılarak, amaca uygun seçilen malzemelerle, tecrübeli maket yapım uzamanlarıyla hedef kitlelere ulaşabilen estetik ürünlerin oluşturulmasındaki çalışmalar ile sunum maketinin gerekliliği anlatıldı.

Mimari projesi bitmiş, uygulama alanına henüz geçmemiş, bir çok defa tekrar edilecek olan birim mekanın kullanım ve görselliğinin test edilmesi veya sunuma yönelik modeli olan "prototip" ele alındı. "Tasarımcının ilk fikri düşüncelerinin sonlandığı andaki projeye attığı imza"  olarak ifade edilen prototip tanımından yola çıkılarak kavram açıklandı.

Maket olgusunun önemi vurgulanarak tasarım ve uygulanacak eser arasındaki bir şölen olduğu, çağdaş dijital yöntemlere yenilmemesi, aksine günümüz imkanlarıyla donanmış olarak mimarlık ve sanat alanlarında var olmasının gerektiği anlatıldı.

Dijital ortamın sağladığı imkanlarla gelişen yeni tasarlama yazılımlarının, maket ve diorama olgularının hayata geçmesindeki kolaylaştırıcı ve hız kazandırıcı rolü üzerinde duruldu. Geleneksel yöntem ve malzemelerle yapılmış mevcut diorama kurgusunun mekanla ilişkilendirilmesi, tasarım ve uygulama süreci anlatıldı.

Kullanılan bir konutta, yaşam mekanını boydan boya geçen demiryolu hattının oluşturduğu dioramanın projelendirilmesinde, mekanla ilişkisinin doğru kurgulanması ve yaşam mekanına görsel coşku katacak estetik bir tavrın oluşturulması hedeflendi.

Diorama içinde hareket edebilen, 1934-1941 yılları arasında Almanya'da üretilen 56569 seri numaralı buharlı tip lokomotif  modelinin, farklı dijital programlar kullanılarak tasarlanması, teknolojik sistemler yardımıyla üretime hazırlanma aşamaları, el emeği ile montaj ve üretim süreci; yani modelin hayata geçirilme aşamaları açıklandı.

ANAHTAR KELİMELER:  mekan, tasarım, maket, model, diorama

Abstract:
The paper reviews the position of diorama/model phenomena in designer's placemaking stage, and his/her phrase; the digital design and production of models in diorama setup. In thesis work, efforts of designer for placemaking, developments on the ideas related with architectural project and the process until forming concept & the paths for ultimate outputs were studied. The methods and requirements, which are fitted with notion that creating enthusiastic visual volumes and met users' senses & needs, are explained. 
Architecture is discipline and its main fact is place. Effects of the elements which are constituted the places, including new environment factors, art, culture, user's needs, and contemporary technological capabilities on creating the functional spaces, are shown. The process of building the shelters and the factors, security concerns, climate conditions, environmental material resources, and used/owned tools which have been affected lifestyle of human being since first era of existence, are reviewed.
The effects of model presentations and exercises on designing stage in architecture are studied. Modelling is defined as work description, must be used in present; giving the chance for observation in traditional design period and creating 3D language. The activities for creating aesthetical products which are reached target audiences with suitable materials, experienced teamwork and conventional&modern techniques; and the necessity of modelling are explained. 
"Prototype", the model tests visualization and application of unit places which completed architectural project but not applied yet and repeats many times, is brought in matter. 
Modeling phenomenon is given the importance that the exhibition between design & application, and also emphasized that should not be given in modern digital methods, in contrary it must be existed in architecture and art, equipped with contemporary capabilities. 
The role of new design software on settling modeling and diorama concept, making easier and accelerating, is put the emphasis on. The linkage between place and setup which is made up with conventional methods&materials, design and application process are explained. 
Within designing the diorama project, that railroad goes across whole living space in used residence, well-suited relationship between diorama and place, the conduct of aesthetical behavior that obtains visual passion are aimed. The entire process of steam-type locomotive 56569, produced in Germany, 1934-1941, including designing with software, preparation to production with technological systems and assembling and production in hand-made is commented.
KEYWORD: Place, Design, Cast, Model, Diorama