Sosyal bilgiler dersi "Kültür ve miras" öğrenme alanı bağlamında Kdz. Ereğli ilçesinde Elpek bezi üretimi
The example of Elpek cloth production in Karadeniz Ereğli in Turkey for the learning field of 'Culture and heritage' in social studies course
Yazar: BİRGÜL BÜYÜKÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN ÇELİKOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dokumacılık = Weaving ; Elpek bezi = Elpek cloth ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Zonguldak-Ereğli = Zonguldak-Ereğli

Özet:
Bu araştırmanın konusu; Sosyal Bilgiler dersinde kültür ve miras öğrenme alanı ile ilgili kazanımları elde etmede yerel ve sözlü tarih çalışmalarına yer vermenin önemini, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel el sanatlarından biri olan Elpek Bezi dokumacılığı, Kdz. Ereğli özelinde ortaya koymaktır. Ereğli'de yüzyıllar boyu keten üretimi yapılmıştır ve ketenden giysiler, dokumalar, yelken bezi vb. ürünler elde edilmiştir. Keten bezinin Ereğli'deki adı 'Elpek'tir. Karadeniz Ereğli'nin ünlü Elpek bezi, Anadolu'nun kültürel ve yerel özelliklerini taşıyan el sanatlarından biri olan dokumacılığa örnektir. Elpek bezi dokumacılığı, keten dokumalar içinde yer almaktadır. Çalışmada sözlü tarih yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarından ve ses kayıt cihazından yararlanılmıştır.  Elpek bezi dokumacılığı, Zonguldak ili Ereğli ilçesi köylerinde 1950'li yılların başı ile 1980'li yılların sonuna dek sürmüştür. Bu dönem içerisinde Elpek bezi üretimi yapan on dokuz kişi ile görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmeler neticesinde Elpek bezi dokumacılığının köy halkının toplumsal ve ekonomik yaşamına nasıl katkıda bulunduğunu tespit edilmiştir. Ereğli ilçesinde, Elpek bezi dokuması yapmış kişilerin tecrübelerinden elde edilen bilgiler ışığında, keten ekim sürecinden iplik haline getirilinceye dek güçlü imece içinde çalıştıklarına, boş zamanlarını kendi ihtiyaçlarını karşılamak adına değerlendirdiklerine, çeyiz yapmak ve aile bütçesine katkı sağlamak maksadıyla elpek bezi dokuması yaptıkları bulgularına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, Zonguldak İli Ereğli İlçesi Ormanlı Ortaokulu öğrencileri ile paylaşılmıştır. Öğrencilerin, Sosyal Bilgiler dersi Kültür ve Miras öğrenme alanı kapsamında, içinde bulundukları yerel ve kültürel değerlerini tanımaları maksadıyla, Elpek bezinin geçmişini ve bugününü, geçirdiği değişimleri öğrenmeleri sağlanmıştır. Kdz. Ereğli köylerinde tamamen bitmiş olan Elpek bezi dokumacılığı, Ereğli merkezde çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
The subject of this research is putting forth one of the traditional handicarft "ELPEK CLOTH" weaving special and Ereğli special that has sunk into oblivion and in social studies course to have gains about culture and heritage learning area and the importance of place to local and verbal History studies. It has been doing linen production for hundreds of years in Ereğli and getting clothes by linen, textures by linen and sail clothes by linen etc... The name of linen cloth in Ereğli is "ELPEK". Elpek is famous in Black Sea "Ereğli" that is example for weaving which is one of the handicraft, carrying local and cultural features of Anatolia. Elpek cloth weaving is located in linen fabrics. Oral History method is used in studies. Semi- structured interview forms and sound recorded is used in studies. Elpek cloth weaving has been lasting in Zonguldak province and Ereğli district, Ereğli villages that was begun 1950's until the and of 1980's. It was had an interview with 19 persons whı produce Elpek cloth in these terms. It has been detected Elpek cloth weaving how contributed to the economic and social life of village people at the end of interviews made. In the light of information which was gotten from experiences of the persons who were weaving; It is found informations about these persons worked hard together until form planting linen to ocur thread an they did cloth weaving because they met their needs in their free times; they made a dowry, they contributed their family budgets. These findings was shared with the students of ORMANLI MIDDLE SCHOOL in Zonguldak province Ereğli district. It is provided to the students that learning Elpek cloth's past and today, the changes its went through because the students' learning and knowing their local and cultural values in the scope of culture and herigate learning of social studies course. Elpek cloth weaving which was finished completely in Ereğli villages is being tried to be revived again by various institutions and organizations in the center of Ereğli.