Girit savaşları sırasında lojistik ve iaşe
Logistics and subsistence during the Cretan Wars
Yazar: AHMET KÜRŞAT ÖZATALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ ADIYEKE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı İmparatorluğu =

Özet:
Tarih boyunca devletler arasında savaşlar, kale kuşatmaları ve askeri seferler yaşanmıştır. Devletler,savaşlar, kale kuşatmaları ve askeri seferleri gerçekleştirmek için ulaşım ve iaşeye büyük önem vermiştir. Ulaşım ve iaşe,İslamiyet'ten önceki Türk devletlerinde ve İslamiyet'ten sonra da Türk-İslam devletlerinin sefer ve savaş dönemlerinde hayati öneme sahiptir.Osmanlı İmparatorluğu, geçmişte Türk ve Türk-İslam devletlerinin benimsediği savaş ulaşım ve iaşe sistemini geliştirmiş ve bu sayede hem karadan hemde denizden sayısız askeri seferlere ve savaşlara katılmıştır. Bu savaşlardan birisi de 24 yıl sürmüş olan Girit savaşlarıdır. Ben de bu tezimde Girit savaşları sırasında lojistik ve iaşe konusunu inceledim.Osmanlı İmparatorluğu için 1570 yılında Kıbrıs'ın fethedilmesinden sonra Girit Adası'nın ele geçirilmesi hem devletin güvenliği hem de ekonomik
çıkarları için gerekli hale gelmiştir. Girit Seferi,Mısır'a giden Sümbül Ağa'nın bulunduğu gemiye Malta korsanlarının saldırması ile başlamıştır. Venedik'e bağlı Girit Adası'ndaki vali, bu gemideki insanları esir eden ve mallarını ele geçiren Malta korsanlarına sahip çıkmış ve ganimeti bölüşmüştür. Osmanlı donanması hazırlanıp Malta Seferi hedef gösterilerek yola çıkılmış fakat yolun yarısında sadrazamın askeri görevlilerle yaptığı divanda seferin Girit Adası'na yapılacağı kararlaştırılmıştır.
Girit Adası'nın kara ile bağlantısı olmadığı için adaya iaşe, asker ve mühimmatın ulaşımı Osmanlı limanlarından gemilerle,karadan ise deve, katır,beygir ve arabalar ile sağlanmıştır. Ada içinde hem Venedik'in inşa ettirmiş olduğu köprüler onarılmış ve kullanılmış hem de gerektiğinde yeni köprüler inşa edilmiştir. Yolların kontrolü ve güvenliği için"beldarlar"görev almıştır.Fırtına ve Venedik'in ablukası sonucu gemilerle adadaki Osmanlı birliklerine gelen iaşe ve mühimmatın ulaşımında aksaklıklar yaşanmıştır. Ordunun ve donanmanın iaşesi Osmanlı İmparatorluğu'nda halkın vermiş olduğu nüzul, sürsat ve mübayaa gibi vergilerden karşılanmıştır.24 yıl süren Girit Seferi Osmanlı İmparatorluğu'na mali açıdan büyük sıkıntılar yaşatmış ve Venedik donanmasının Çanakkale Boğazı'nı ablukaya alması İstanbul'da gıda krizine neden olmuştur. Buna rağmen Girit seferini tamamlamak için 1666 yılında adaya ulaşan Köprülü Ahmet Paşa 1667 yılında Kandiye Kalesi'ni kuşatmaya başlamış ve iki yıllık bir kuşatma sonucu Girit Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçmiştir.

Abstract:
Throughout history, there have been wars, castle sieges, and military expeditionsamong states. Thestates have given great importance to transportation andsubsistence to carry out wars, castle sieges and military expeditions.Transportation and subsistence were crucially important during the expeditionsand war periods in the Turkish states before Islam as well as the Turkish-Islamicstates with the converting to Islam. The Ottoman Empire improved its own wartransportation and subsistence system,using the strategies developed by both theTurkish and Turkish-Islamic states in the past. Through this system, the Ottomans carried out many military expeditions and wars both on land and atsea. One of these wars is the Cretan wars that lasted for 24 years In this thesis, Istudied logistics and subsistence during the Cretan wars. After the conquest ofCyprusin 1570, the invasion of Crete Island became vital for both the securityand economic interests ofthe Ottoman Empire The Crete expedition started with
the attack of Maltese pirates on the ship of Sümbül Ağa, who was sailing to Egypt.
The governor of Crete, which was controlled by Venice, protected theMaltesepirates, who captured the people on this ship and seized their goods, and sharedout the loot. Although the Ottoman navy was prepared for the Malta expedition,the grand vizier and his military officers decided to carry out the expedition toCrete Island at the divan meeting that was held in the halfway of the route TheCrete Island has no connection with the land. Therefore, the transportation offood, soldiers and ammunition to the island was provided by ships from theOttoman ports and by camels, mules, horses and chariots from the land. new bridges were built in theIsland as needed, the bridgesthat were built by
Venice were also repaired and used. "Beldarlar" were responsible for the controland safety of the routes. As a result of the storm and the blockade of Venice, sometroubles occured throughout the transportation of the food and ammunition thatwas sent by ships to the Ottoman troops on the island. The means of subsistenceof the armyand the navy was covered by the taxes such as "nüzul", "sürsat" andpurchase, which were paid by the people in the Ottoman Empire. While the Creteexpedition, which lasted for 24 years, caused significant financial difficulties forthe Ottoman Empire, theblockade of the Dardanelles by the Venetian navy ledto a food crisis in Istanbul. Despite these facts, Köprülü Ahmet Pasha reached theIsland in 1666 to complete the Crete expedition and started to besiege the CandiaCastle in 1667. As a result of a siege of two-years, Crete came under the authorityof the Ottoman Empire.