Yaşlı bireylerde E-sağlık okuryazarlık düzeyi ve dijital sağlık hizmetlerinin kullanımı
E-HEALTH literacy level and use of digital HEALTH services in elderly individuals
Yazar: YASEMİN İLGAR
Danışman: PROF. DR. NAİLE BİLGİLİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: E-sağlık = E-health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Teletıp = Telemedicine ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Dijitalleşme, sağlık hizmetleri alanında değişimlere yol açmış ve dijital sağlık hizmetleri gündeme gelmiştir. Dijitalleşen sağlık hizmetleri bazı kolaylıkları beraberinde getirirken, sisteme uyum sağlamada e-sağlık okuryazarlık düzeyleri düşük olan yaşlı bireyler dezavantajlı konumda yer almaktadır. E-sağlık okuryazarlığı; elektronik kaynaklardan sağlık bilgilerini arama, bulma, anlama ve değerlendirme ve kazanılan bilgileri bir sağlık sorununu ele almak veya çözmek için uygulama yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırma, bir üniversite hastanesinin polikliniklerine başvuran yaşlı bireylerde e-sağlık okuryazarlık düzeyi ve dijital sağlık hizmetleri kullanımını saptamak amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleşmiştir. Araştırmanın örneklemini, 65 yaş ve üzeri 139 yaşlı birey oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; "Tanımlayıcı Özellikler Formu" ve "E-sağlık Okuryazarlık Ölçeği" dir. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov ve Skewness-Kurtosis testleri, bağımsız t-test, ANOVA, Tukey testi ve ki-kare testi kullanılmıştır. Katılımcıların dijital sağlık hizmetlerini kullanma durumuna bakıldığında; e-Nabız ve/veya MHRS uygulamasından haberdar olanların oranı %79,1, her ikisini de kullananların oranı %30,2'dir. Katılımcıların e-sağlık okuryazarlık ölçeğinden aldıkları ortalama puan 18,43±10 olarak bulunmuştur (8-40 puan arası). Katılımcıların e-sağlık okuryazarlık ölçek puanında, yaşa göre (p=0,001), medeni duruma göre (p=0,007), öğrenim durumuna göre (p=0,001), çalışma durumuna göre (p=0,006) ve gelir durumuna göre (p=0,001) istatistik olarak anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. Dijital sağlık hizmetlerini kullanırken güçlük yaşadığını ifade eden yaşlı katılımcıların oranı %84,9 bulunmuştur. Bu çalışma; yaşlı bireylerin dijital sağlık hizmetleri kullanımında desteklenmesi gerektiğini ve yaşlı bireylerin e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yükseltilmesine yönelik girişimlerin planlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Digitalization has led to changes in the field of health services and digital health services have come to the agenda. While digitalized health services bring some convenience, elderly individuals with low e-health literacy levels are at a disadvantage in adapting to the system. E-health literacy is defined as the ability to search, find, understand and evaluate health information from electronic sources and apply the acquired knowledge to address or solve a health problem. This research was carried out as a descriptive study in order to determine the level of e-health literacy and the use of digital health services in elderly individuals admitted to outpatient clinics of a university hospital. The sample of the research consists of 139 elderly individuals aged 65 years and over. The data collection tools used in the research are "Descriptive Characteristics Form" and "E-health Literacy Scale". In the evaluation of the data, Kolmogorov-Smirnov and Skewness-Kurtosis tests, independent t-test, ANOVA, Tukey test and chi-square test were used. Considering the participants' use of digital health services, the proportion of those who are aware of the e-Pulse and /or MHRS application is 79,1%, and the proportion of those who use both is 30,2%. The average score obtained by the participants from the e-health literacy scale was found to be 18,43±10 (between 8-40 points). Participants ' e-health literacy scale scores, age (p=0,001), marital status (p=0,007), according to education level (p=0,001), according to the operating state (p=0,006) and income status (p=0,001), a statistically significant difference was observed. The proportion of elderly participants who stated that they had difficulty using digital health services was found to be 84,9%. This study reveals that elderly people should be supported in the use of digital health services and that initiatives should be planned to increase the e-health literacy levels of elderly people.