Geyve ve çevresinin doğal bitkilerinin tespiti ve peyzajda kullanım olanaklarının değerlendirilmesi
Determining native plants in geyve and its around and evaluating their using possibilities in landscape design
Yazar: BURCU KAŞİF
Danışman: PROF. DR. ÜNAL AKKEMİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Yapılaşma, iklimsel değişiklikler, elverişsiz yetişme koşulları, sulama problemleri, bakım maliyetleri gibi nedenlerle kent içi peyzaj düzenlemelerinde daha az bakım ihtiyacı olan bitki türlerinin kullanılması giderek elzem hale gelmektedir. Doğal bitkiler, kendiliğinden gelişmiş, bir bölgenin ekolojik koşullarına uyum sağlamış, egzotik (yabancı) bitkilere göre daha az bakım ve özen gerektiren bitkilerdir. 
Bu çalışmada, Geyve'nin doğal bitkileri tespit edilerek peyzaj için uygun olan bitkiler ve bunlara ilişkin kullanım önerileri sunulmuştur. Çalışmanın amacı, Sakarya ve araştırma bölgesine yakın konumda olan İstanbul, Bursa, İzmit gibi gelişmiş kentlerin peyzaj uygulamalarında kullanılan bazı egzotik bitkilere alternatif olabilecek doğal bitki sayısını artırmak dolayısıyla doğal bitkilerin peyzajda kullanımını artırmaktır. Ayrıca tehlike altındaki nadir ve endemik bitkilerin tanıtılması ve kültüre alınması yoluyla biyolojik çeşitliliğin korunmasına destek olmak, uzun vadede ülke ekonomisine katkı sunabilecek bir adım atılmasını sağlamak, çalışmanın diğer hedefleri arasındadır.
Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Geyve ve çevresinin doğal bitkileri tespit edilmiş, odunsu ve otsu bitkiler olmak üzere iki sınıfa ayrılarak listelenmiştir. Bitki teşhisi neticesinde, 84'ü odunsu, 347'si otsu olmak üzere 74 familyaya ait toplam 431 adet bitki taksonu belirlenmiştir. 
İkinci bölümde, peyzajda kullanılabilecek bitkiler ve peyzajda kullanım olanakları irdelenmiştir. Peyzaj için uygun bitkilerin belirlenebilmesi için bitkilere ekolojik ve estetik özelliklerine göre matematiksel puanların verildiği bir yöntem ortaya konmuştur. Bitkilere dağılış coğrafyası ve yükseklik aralığına göre değerler verilerek bir ekolojik değer, tasarım öğeleri (çizgi ve form, doku, renk) ve vejetatif kısımlarına göre değerler verilerek bir estetik değer elde edilmiştir. Bu yöntemin geliştirilmesinde her bitkinin peyzaja katkı sunabileceği düşüncesi benimsenmiştir. Değerlendirme neticesinde estetik değer gruplarına ayrılan bitkilerden 83 adet odunsu ve 204 adet otsu bitki peyzaj için önerilmiştir.
Peyzaj için önerilen bitkiler özellikle mimari ve estetik fonksiyonlar açısından ele alınmıştır. Bitkilerin estetik değer gruplarına ayrılarak sıralandığı, ekolojik ve estetik özelliklerinin birlikte yorumlanmasına olanak sağlayan karşılaştırma tabloları oluşturulmuştur. Bu tablolara göre her değer grubunda bulunan odunsu ve otsu bitkilerin estetik açıdan öne çıkan ayrıca ekolojik açıdan önem taşıyan özellikleri vurgulanarak kullanım önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Due to reasons such as construction, climatic changes, unfavorable growing conditions, irrigation problems, maintenance costs, it is becoming increasingly essential to use plant species that require less maintenance in urban landscaping. Native plants are plants that have developed spontaneously, adapted to the ecological conditions of a region and require less maintenance and care than exotic (foreign) plants. 
In this study, the natural plants of Geyve were identified and the plants suitable for landscaping and their usage suggestions were presented. The aim of the study is to increase the number of native plants that can be an alternative to some exotic plants used in the landscape applications of developed cities such as Istanbul, Bursa, Izmit, which are close to Sakarya and the research region, and thus to increase the use of native plants in the landscape. In addition, the other objectives of the study are to support the conservation of biodiversity by introducing and cultivating endangered rare and endemic plants and to take a step that can contribute to the national economy in the long term.
The study consists of two main parts. In the first part, the natural plants of Geyve and its surroundings were identified and listed in two classes as woody and herbaceous plants. As a result of plant identification, a total of 431 plant taxa belonging to 74 families, 84 of which are woody and 347 of which are herbaceous, were identified. 
In the second part, plants that can be used in landscapes and their possibilities of use in landscapes are examined. In order to determine the appropriate plants for the landscape, a method is presented in which plants are given mathematical scores according to their ecological and aesthetic characteristics. An ecological value was obtained by assigning values to plants according to their distribution geography and altitude range, and an aesthetic value was obtained by assigning values according to their design elements (line and form, texture, color) and vegetative parts. In the development of this method, the idea that every plant can contribute to the landscape was adopted. As a result of the evaluation, 83 woody and 204 herbaceous plants were recommended for the landscape.
Plants proposed for landscaping were considered especially in terms of architectural and aesthetic functions. Comparison tables were created in which the plants were sorted into aesthetic value groups, allowing their ecological and aesthetic features to be interpreted together. According to these tables, the aesthetically prominent and ecologically important features of woody and herbaceous plants in each value group were emphasized and usage suggestions were presented.