Kantalop tipi kavun genotiplerinde nitelikli hat ve çeşit geliştirme üzerine bir araştırma
A research on development of qualified lines and varieties in cantaloupe type melon genotypes
Yazar: ABDULLAH CESUR
Danışman: DOÇ. DR. HALİL DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cucumis melo = Cucumis melo ; Fenolojik özellikler = Phenological properties ; Kendileme = Inbreeding ; Melezleme = Hybridization ; Morfolojik incelemeler = Morphological inverstigations

Özet:
Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama arazisinde, sera koşullarında yürütülen bu tez araştırmasında, farklı safhalara getirilmiş kantalop tipi kavun genotiplerinden seçilmiş olanların özelliklerinin belirlenmesi, daha ileri aşamalar için çalışmalara devam edilmesi, F4 aşamasındaki Galia tipi kavun genotiplerinin bağrıbütün yerel çeşidi ile kombinasyon özelliklerinin test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; F4 ve F5 aşamasında bulunan galia kavun tipleri, F4 aşamasında bağrıbütün kavun tipleri ve ön melez çalışması yapılmış galia tipi kavun ve bağrıbütün kavun melezlerine ait 10 genotip ile kontrol çeşidi olarak 2 galia tipi kavun çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma süresinde UPOV (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) ve IPGRI (The International Plant Genetic Resources Institute) kriterlerine göre fide döneminde; çıkış oranı (%), bitkilerde; ana gövde kalınlığı (mm), boğum arası uzunluk (cm), bitki gücü, bitki boyu (cm), yapraklarda; yaprak şekli, yaprak rengi, yaprak lobluluğu, yaprak ayası uzunluğu (cm), yaprak ayası genişliği (cm), yaprak sap uzunluğu (cm), yaprak sapı tüylülüğü, çiçeklerde; dişi çiçekte erkencilik, erkek çiçekte erkencilik, çiçek tipi ve çiçek rengi, meyvelerde; meyve ağırlığı (g), meyvede olukluluk, meyve zemin rengi, ikincil meyve kabuk rengi, meyve yüzeyi, meyve sapında kopma, meyve kabuk rengi (L, C, H), meyve et rengi (L, C, H), meyve ucu şekli, meyve şekli, meyve kabuk kalınlığı (mm), meyve et kalınlığı (mm), meyve sap uzunluğu (cm), meyve sap kalınlığı (mm), meyve boyu (cm), meyve eni (mm), çekirdek evi çapı (cm), olgunlaşma süresi, toplam suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM) (%) ölçüm ve gözlemleri yapılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre kendilenmiş kavunlarda yaprak ayası genişliği ve uzunluğu açısından T-34 numaralı genotip en uzun ve geniş yapraklara sahip olduğu belirlenmiştir. Ana gövde kalınlığında T-15 numaralı genotip öne çıkmıştır. Bitki boyu açısından T-4 numaralı genotipin bitkileri en uzun bitkiler olarak ölçülmüştür. Meyve ağırlığı kriterinde en yüksek değer sırasıyla T-15 genotipi ile Çıtırex F1 çeşidinde tespit edilmiştir. SÇKM en yüksek sırasıyla T-15 ve T-34 numaralı genotiplerde ölçülmüştür. Olgunlaşma süresi açısından sırasıyla T-34 ve T-15 numaralı genotipler en erken olgunlaşanlar olarak tespit edilmiştir.
Melez genotiplerin değerlendirilmesinde, yaprak ayası genişliği, uzunluğu ve ana gövde kalınlığı kriterlerinde en başarılı olarak B6xD5 numaralı kombinasyon öne çıkmıştır. Bitki boyu ölçümleri sonunda en uzun bitkilere sahip olanlar B6xD5 melezi ile Baldo F1 çeşidi olmuştur. Meyve ağırlığı ölçümlerinde B6xD5 kombinasyonun meyveleri
ii
en yüksek olarak tespit edilmiştir. SÇKM en yüksek Baldo F1 çeşidinde ölçülmüştür. Olgunlaşma süresinde en erken olgunlaşan olarak B4xD2 numaralı melez gözlemlenmiştir.

Abstract:
In thesis study, which was carried out in the research and application area of Akdeniz University, under greenhouse conditions, it was aimed to determine the characteristics of selected Cantaloupe type melon genotypes brought to different stages, to continue the studies for further stages test the combination characteristics of Galia type melon genotypes at the F4 generations with the local variety. In the research, Galia melon types in the F4 and F5 stages, bagributun melon types in the F4 stage, 10 genotypes belonging to the pre-hybrid melon and hybrid melon hybrids, and 2 Gallia type melon cultivars were used as control cultivars. During the research period, according to the UPOV (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) and IPGRI (The International Plant Genetic Resources Institute) criteria; emergence rate (%), in plants; main stem thickness (mm), internode length (cm), plant vigor, plant height (cm), in leaves; leaf shape, leaf color, leaf lobe, leaf blade length (cm), leaf blade width (cm), petiole length (cm), petiole hairiness, in flowers; earliness in female flowers, earliness in male flowers, flower type and flower color, fruits; fruit weight (g), fruit corrugation, fruit ground color, secondary fruit skin color, fruit surface, fruit stem rupture, fruit skin color (L, C, H), fruit flesh color (L, C, H), fruit tip shape , fruit shape, fruit skin thickness (mm), fruit flesh thickness (mm), fruit stem length (cm), fruit stem thickness (mm), fruit length (cm), fruit width (mm), core house diameter (cm), ripening time, total amount of water soluble dry matter (SÇKM) (%) measurements and observations were investigated.
According to the results of the research, it was determined that genotype T-34 had the longest and widest leaves in terms of leaf blade width and length in inbred melons. T-15 genotype was prominent in terms of main body thickness. The plants of the genotype T-4 were measured as the tallest plants in terms of plant hight. The highest value in fruit weight criterion was determined in the T-15 genotype and Çıtırex F1 cultivar, respectively. SÇKM was highest measured in genotypes T-15 and T-34, respectively. T-34 and T-15, respectively, were determined as the earliest ripening genotypes in terms of maturation time.