Tip 2 diyabeti olan kadınlarda web tabanlı eğitimin öz bakım yönetimine ve aile desteğine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of web-based education on self-caremanagement and family support in women with TYPE 2 diabetes
Yazar: CEREN DİLEK MUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR İNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile desteği = Family support ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Kadınlar = Women ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu çalışma, insülin kullanan Tip 2 diyabetli kadın bireylere verilen web tabanlı
eğitimin öz bakım yönetimine ve aile desteğine olan etkisinin incelenmesi amacıyla
yapılan müdahale kontrol çalışmasıdır. Çalışmanın evrenini Ankara Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Dahiliye ve Endokrin Polikliniğine başvuran insülin kullanan Tip
2 diyabet tanısı olan kadınlar oluşturmuştur. Örneklemini ise araştırmaya dahil edilme
kriterlerine uygun olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 33 müdahale grubu ve 33
kontrol grubu olmak üzere toplam 66 diyabetli kadın oluşturmuştur. Kontrol grubuna
araştırmacı tarafından danışmanlık eğitimi verilmemiş, hastanede verilen rutin eğitimi
almışlardır. Her iki gruba da ilk görüşmede Hasta Tanılama Formu, Metabolik Kontrol
Değişkenleri Formu, DÖBÖ ve T2-DADÇÖ uygulanmıştır. Müdahale grubuna altı ay
boyunca web tabanlı eğitim verilmiştir. Çalışmanın 3. ayında araştırmacı tarafından
Metabolik Kontrol Değişkenleri Formu kaydedilmiştir. Müdahale grubu ve aile üyeleri
ile yapılması planlanan yüz yüze grup görüşmesi pandemi nedeniyle iptal edilip 6.
ayda mobil iletişim kullanılarak görüntülü grup görüşmesi yapılmıştır. Çalışmanın
sonunda Metabolik Kontrol Değişkenleri Formu, DÖBÖ ve T2-DADÇÖ
uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda, müdahale grubunda DÖBÖ puanlarının istatistiksel
olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). İnsülin enjeksiyonunu
düzenli olarak uygulama, kan şekerini ölçme, egzersiz, ara öğün alımı ve diyete uyum
değişkenlerinde anlamlı derecede olumlu yüzdelik artışlar olduğu belirlenmiştir. Açlık
kan şekeri 3. ve 6.ay değerleri, 0. ay değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). T2-DADÇÖ toplam puanları ve
aile çatışma alt boyutu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur
(p<0.05).
Bu araştırma ile web tabanlı eğitimin diyabetli bireyle birlikte aile üyelerini de
dahil ederek kullanımının yaygınlaştırılması ile öz bakım yönetimi ve metabolik
kontrolde daha iyi sonuçlara ulaşılacağı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, hemşire, kadın, öz bakım, web tabanlı eğitim.

Abstract:
This study is an intervention control study to examine the effect of web-based
training for women with Type-2 diabetes using insulin on self-care management and
family support. The population of the study was composed of women with type-2
diabetes who applied to Ankara Training and Research Hospital Internal Medicine and
Endocrine Outpatient Clinic. The samples of the study were composed of a total of 66
diabetic woman, 33 of whom were in the intervention group and 33 of the control
group who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study. No
consultancy training was given to the control group by the researcher they only
received the routine training in the hospital. Patient Identification Form, Metabolic
Control Variables Form (MCVF), DSCS and DFSC were administered to both groups
in the first interview. The intervention group had been provided the web-based training
for six months. MCVF was recorded in the third month of the study. The planned face
to face group meeting with the intervention group and family members was canceled
due to the pandemic and a group video call was made in the 6th month. MCVF, DSCS
and DFSC were administered. SPSS program was used to analyze the data.
It was determined that DSCS scores were significantly higher in the
intervention group (p<0.05). Significantly positive percentage increases were found in
the variables of regular administration of insulin injections, measuring blood glucose,
exercise, snacks and dietary compliance. Fasting blood glucose values in the 3rd and
6th months were found to be significantly lower than the values of the 0th month
(p<0.05). DFSC total scores and family conflict sub-dimension were found to be
significantly higher (p<0.05).
The development of web-based training by including family members with
diabetic person will contribute to provision of self-care management and metabolic
control.
Keywords: Diabetes mellitus, nurse, woman, self-care, web-based education.