Postmodern dönem Türk resim sanatında kadın imgesi ve önemi
The image of women and its importance in postmodern era Turkish painting art
Yazar: ASLIHAN SALATACI
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÇEVİK
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Resim sanatını meydana getiren ana unsurlardan en önemlisi imgelerdir. Tarih
boyunca resmin ilk örnekleri olarak kabul edilen mağara resimlerinden, günümüz postmodern resim sanatına kadar resimde kullanılan imgeler asıl öğe olmaya devam
etmiştir. Dönemin şartlarından etkilenerek ve şekil değiştirerek ısrarla her dönem ve
birçok sanatçı tarafından kullanılan imgelerin başında ise kadın imgesi yer almaktadır.
Tarih boyunca kadın, kutsal bir varlık olarak özellikle doğurganlığıyla, yaşam
döngüsünü sağlayan bir varlık olmuştur. Toplum ve kültür arasındaki en önemli köprü
görevi kadına verilmiştir. Ancak tüm bu yüceltilmiş kadın imajına rağmen çok yakın bir
tarih olan 19.yy. 'a kadar kadının bireysel haklarından bile söz etmek mümkün
olmamıştır. Batı'da Sanayi Devrimi Osmanlı'da ise Tanzimat Fermanı'nın ilanı
sonrasında toplumlarda modernleşme sürecinin başlaması ile kadın, sonunda evin dışına
çıkabilen bir imge olmaktadır. Osmanlı'da sanat eğitimi veren okulların kurulması ve
20.yy. başlarında kız öğrencilerin de eğitim hayatına katılması ve 1924 yılında
Cumhuriyet'in kuruluşu ile bu süreç hız kazanmaktadır. Bu gelişmelerle beraber
feminizm kavramı ile kadın haklarını savunan feminist hareketler görülmeye başlar.
Tüm bu sosyokültürel dönüşümler, siyasal ideolojiler, dinsel inanışlar sanatı etkilerken
sanattaki değişimler de toplulukları etkileyen çift yönlü iletişim sürecini göstermektedir.
Tarih boyunca farklı estetik yaklaşımlarla resim sanatına konu olan kadın
imgesi, postmodern dönem Çağdaş Türk Resim sanatından seçmiş olduğumuz sanatçılar
tarafından gerek kadın haklarının korunması gerekse de kapitalizmin metalaştırdığı
kadın imgesine karşı eleştirel bir dille ve dönemin estetik anlayışına göre ana tema
olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada yer verilen sanatçıların eserlerinde, betimsel
analiz yöntemi ile Çağdaş Türk resim sanatı içerisinde kadın imgesi, dönemin estetik
olguları ile ne şekilde var olmuş, eserlerde kadının toplumsal rolü nasıl aktarılmış
sorularının cevapları aranmaktadır.
Anahtar Sözcükler:
Kadın, İmge, Post-modern, Türk resim sanatı

Abstract:
The most important of the main elements that make up the art of painting are
images. Troughout history, from cave paintings, which are considered the first example
of painting to today's post-modern painting, the images used in painting have continued
to be the main elements. The image of women is of the images persistently used by
many artists in every period and by changing shape and being influenced by the
conditionsa of the period. With the beginning of the modrnization process in societies
after the Industrial Revolution in the West and the declaration of the Tanzimat Edict in
the Ottoman Empire, woman eventually became an image that could go outside the
home. In other words, women have started to show their presence in the public sphare,
but this is happening slowly over time. This process accelerated with the participation of
female students in education at the beginning and the establishment of the Republich in
1924. With these developments, feminist movements that defend women's rights with
the concept of feminism begin to appear. While all these socio-cultural transformations,
political ideologies and religious beliefs affect art, changes in art also show the two-way
communication process that affects communities.
The female image, which has been the subject of painting with different
aesthetic approaches throughout, history is used as the main theme by the artists we
have selected from the postmodern period Contemporary Turkish Painting Art, both fort
he protection of women's rights and the female image commodified by capitalism, in
acritical language and according to the aesthetic understanding of the period. In the
woks of the artists included in this study, answers to the questions of how the female
image in Contemporary Turkish painting came into existence with the aesthetic
phenomena of the period and how the social role of women was conveyed in the works
are sought through the descriptive analysis method.
Keywords:
Woman, İmage, Post-modern, Turkish painting