Ortaokul öğrencilerinin başarılarının iç içe sınıflama yöntemi ile karşılaştırılması ve başarılarına etki eden faktörlerin belirlenmesi: Sivas ili örneği
Comparing the achievements of middle school students with nested classification method and determining the factors affecting their success: Sivas province example
Yazar: HUMEYRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HÜDAVERDİ BİRCAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İstatistik = Statistics
Dizin: Kruskal-Wallis Testi = Kruskal-Wallis Test ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sınıflama yöntemleri = Classification methods ; Varyans analizi = Variance analysis ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Varyans analizi yöntemleri çok faktörü olan veri analizlerinde kullanmak için modern istatistiki analiz yöntemi haline gelmiştir. Varyans analizi (Anova) yöntemi, bir bağımlı değişken ile bir ya da birden fazla bağımsız değişken arasındaki ilişkiyi incelemek konusunda çok yönlü istatiksel araçlar sunar.

Bu çalışmada varyans analizi (anova) için genel olarak bilgiler verilmiş ve iki yönlü iç içe varyans analizi yöntemi ele alınmıştır. İlköğretim okulları arasında oluşan başarı farklılıklarının üzerinde durulmuştur.

Bu amaçla, Sivas merkezindeki sekiz okuldan alınan beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin Türkçe, Matematik, Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri derslerine ait puan ortalamaları alınarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin aldığı ders puanları bağımlı değişken okul ve şubeler faktörler olarak ele alınarak, okullar ve şu-beler arasındaki arasındaki başarı durumu İç İçe Varyans Analizi ve Tukey Çoklu Karşılaştırma testleri ile incelenmiştir.

Beşinci sınıftaki öğrencilerin Türkçe, Matematik, Sosyal Bilgiler ve Fen Bilim-leri dersine ait en yüksek not ortalamasının yedinci okulun öğrencilerinin olduğu gö-rülmüştür. Fen Bilimleri dersinde en düşük not ortalaması üçüncü okulda görülmesine rağmen diğer derslerde en düşük not ortalaması birinci okulda görülmüştür.

Altıncı sınıftaki öğrencilerin not ortalamaları bakımından, sözel derslerde ye-dinci okulun başarısı daha yüksek, sayısal derslerde beşinci okulun başarısı daha yük-sek olarak bulunmuştur.

Yedinci sınıftaki öğrencilerin Türkçe, Matematik, Sosyal Bilgiler derslerinin not ortalamalarına göre yedinci okul ilk sırada yer alırken birinci okul son sırada yer almıştır. Fen Bilimleri ders not ortalamasında ise okullar içinde beşinci okul ilk sırada yer almıştır.

Sekizinci sınıf öğrencilerinin not ortalamalarına göre sayısal derslerde beşinci okulun öğrencilerinin daha başarılı olduğu, sözel derslerde ise yedinci okulun öğrenci-lerinin daha başarılı olduğu görülmektedir.

Okullara ait başarı farklılıklarında nelerin etkili olduğunu tespit etmek üzere, ilköğretim sekizinci sınıfta eğitim gören 514 öğrenciye beşli likert tipi "Başarı Odaklı Motivasyon Ölçeği" uygulanmış ve kişisel bilgi formu ile veriler toplanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık analizinde alt boyutlara ait Cronbach α değerlerinin 0,924 ile 0,774 ara-sında değerler aldığı, ölçeğin toplam Cronbach α değeri 0,961 olarak hesaplanmıştır.

Ölçeğin faktör analizine uygunluğunun belirlenmesi için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) istatistiği hesaplanarak değeri 0,964 ve Bartlett Testi değeri ise 10421,519 olarak hesaplanmıştır. Faktör analizi yapılarak ölçeğin yapı geçerliliği incelenmiştir. Faktör analizi sonucunda ölçek toplam varyansının %60,687 temsil eden beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Faktör değerlerinin ise 0,534-0,751 arasında değer aldığı be-lirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bir yapıya sahip olduğu söylenebilir.

Başarı Odaklı Motivasyon ölçeğindeki faktörlerin demografik özelliklere göre karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Öğrencilerin anne baba eğitim düzeyi, kitap okuma sıklıkları, aile gelir durumu, bilgi-sayarlarının olması, kardeş sayısı ve okudukları okulların öğrencilerin başarı duru-munda etkili faktörler olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Varyans Analizi, İç İçe Varyans Analizi, Kruskal Wallis H Tes-ti, Man Whitney U Testi, Başarı Odaklı Motivasyon Ölçeği

Abstract:
Variance analysis methods have become a modern statistical analysis method in order to use in multi-factor data analyses. Variance analysis (Anova) method pre-sents multiple statistical tools about analysing the relationship between a dependent variable and one or more than one independent variable.

In this study, information is given generally for variance analysis (anova) and two-way nested variance analysis method is discussed. It is put emphasis on the of success differences which occur in primary education between schools.

For this purpose, the mean scores of the fifth, sixth, seventh and eighth grade students taken from eight schools in Sivas center were evaluated by taking the average scores of Turkish, Mathematics, Social Sciences and Science courses. The course scores taken by students were considered as dependent variable schools and branches as factors, and the success status between schools and branches was ana-lyzed with Nested Variance Analysis and Tukey Multiple Comparison tests.

It was observed that the students in the fifth grade had the highest grade point average of the Turkish, Mathematics, Social Sciences and Science courses. Alt-hough the lowest grade point average in science course was seen in the third school, the lowest grade point average in other courses was seen in the first school.

When the grade point averages of the sixth grade students are examined, the success of the seventh school in verbal courses is higher, and the success of the fifth school in numerical courses is higher.

According to the grade point averages of Turkish, Mathematics, Social Sci-ences courses of seventh grade students, while the seventh school takes place on the top, the first school is ranked at the last. As for the grade point averages of Science course, the fifth school is placed on the top among the schools.

According to the grade point average of the eight grade students, it is seen that the students of the fifth school are more successful in the numerical lessons, as for the students of the seventh school are more successful in the verbal lessons.

Five-point Likert-type "Success Focused Motivation Scale" was applied to 514 students studying at the eighth grade of primary education to determine what is effective for determining differences in success, and data was collected with a per-sonal information form. In the internal consistency analysis of the scale, the Cronbach α values which belong to the sub-dimensions received values between 0.924 and 0.774 and the total Cronbach α value of the scale was calculated as 0.961.

In order to be determined the suitability of the scale for factor analysis, by calculating Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) statistic,  its value was as 0.964 and as for Bartlett Test value was calculated as 10421,519. By making factor analysis, the struc-ture validity of the scale was examined. As a result of factor analysis, a five-factor structure representing 60,687% of the total variance of the scale was obtained. As for factor values were determined to be between 0.534-0.751. In accordance with these results, it can be said that the scale has a highly reliable and valid structure.

Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H Test were used to compare the factors in the Success Focused Motivation scale according to demographic characte-ristics. In focusing students on success, it was observed that the parents' educational level, frequencies of reading book, family income status, having computers, the num-ber of siblings and the schools they studied were effective factors in the success of the students.

Key words: Variance Analysis, Nested Variance Analysis, Kruskal Wallis H Test, Man Whitney U Test, Success Oriented Motivation Scale