Öğretmen adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Examination of critical and creative thinking dispositions of prospective teachers
Yazar: ÖZGÜ YALÇIN ÇER
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, birinci ve dördüncü sınıfta öğrenimine devam eden öğretmen adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerini ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada, öğretmen adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin sıralı açımlayıcı desen aracılığıyla incelendiği karma yöntem uygulanmıştır. Bu araştırmanın nicel çalışma örneklemini Amasya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi'ndeki Türkçe ve Sosyal Bilimler, Matematik ve Fen Bilimleri, Temel Eğitim ve Eğitim Bilimleri Bölümü birinci ve dördüncü sınıfta yer alan 507 öğretmen adayı oluştururken nitel çalışma grubunu aynı bölümlerdeki 94 öğretmen adayı ile her bölümden iki olmak üzere toplamda 8 öğretim üyesi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın nicel verileri "Eleştirel Düşünme Ölçeği" ile "Ne Kadar Yaratıcısınız?" ölçeklerinden elde edilirken, nitel verileri ise odak grup görüşmesi ve yapılandırılmış bireysel görüşmelerle elde edilmiştir. Çalışmada nicel olarak elde edilen veriler betimsel istatistiklerin yanı sıra tek yönlü varyans analizi ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve Tukey HSD testi ile nitel veriler ise içerik analiziyle incelenmiştir. Ölçeklerden elde edilen bulgulara göre, birinci ve dördüncü sınıfta yer alan öğretmen adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğu, görüşmelerden elde edilen bulgulara göre orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buradan yola çıkılarak, eğitim fakültelerinin programlarında teori derslerinin yanı sıra öğretmen adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerini geliştirmeye yönelik uygulamaya yönelik derslerin sayısının artırılması sağlanabilir.  Öğretim üyeleriyle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgulara göre ise öğretim üyelerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimlerini öğretmen adaylarına kısmen kazandırdıkları söylenebilir. Bu anlamda, öğretim üyelerinin ders içi ve ders dışı etkinlikleri bu düşünme eğilimlerine yönelik düzenlemeleri, öğretmen adaylarının özgür, özgün, tarafsız, bağımsız düşünen bireyler olmalarının önemi konusunda farkındalıklarının gelişmesi sağlanabilir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the critical and creative thinking tendencies of prospective primary and secondary school students. In this study, a mixed method was used in which prospective teachers' critical and creative thinking tendencies were examined through sequential exploratory design. The quantitative study sample of this study consisted of 507 prospective teachers in the first and fourth grades of the Department of Turkish and Social Sciences, Mathematics and Science, Basic Education and Educational Sciences at the Faculty of Education at Amasya University, while the qualitative study group consisted of 94 prospective teachers and two from each department. 8 faculty members in total. The quantitative data of this study were compared with the "Critical Thinking Scale" and "How Creative are You?" and the qualitative data were obtained through focus group interviews and structured individual interviews. In addition to descriptive statistics, quantitative data were analyzed by one-way analysis of variance ANOVA, Pearson correlation analysis, Tukey HSD test and qualitative data were analyzed by content analysis. According to the findings obtained from the scales, it was concluded that the pre-service teachers in the first and fourth grades had a high level of critical and creative thinking tendencies and that they were moderate according to the findings obtained from the interviews. From this point of view, it is possible to increase the number of practical courses in order to develop the prospective teachers' critical and creative thinking as well as theory courses in the programs of faculties of education. According to the findings obtained from the interviews with the faculty members, it can be said that the faculty members partially gained their critical and creative thinking tendencies to the prospective teachers. In this sense, it can be ensured that the awareness of teachers about the importance of being free, original, neutral and independent thinking individuals can be ensured by arranging in-class and extracurricular activities for these thinking tendencies.