Doktora sonrası araştırma uygulamalarına ilişkin deneyimlere ve yansımalarına dayalı bir model önerisi
A conceptual modal proposal on postdoctoral research based on experiences and their reflections
Yazar: ARTUN KEREM CANAZ
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim politikası = Science policy ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Doktora = Doctorate ; Lisansüstü öğretim = Postgraduation study ; Sosyal bilimler = Social sciences ; Öğretim üyeleri = Instructors ; Öğretim üyesi yetiştirme programı = Faculty development program ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilimlerdeki doktora sonrası araştırma alanının Türkiye'deki durumunu ortaya koymaktır. Ayrıca, doktora sonrası araştırma yapmış kişilerin, doktora sonrası araştırma etkinlikleri yürütülen üniversitelerin yetkililerinin ve bilim kuruluşları yetkililerinin deneyimleri ile Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya'daki doktora sonrası araştırma işleyişine ilişkin örnek alınabilecek iyi örneklere dayanarak Türkiye'de sosyal bilimler alanındaki doktora sonrası araştırmaların kurumsallaştırılması ve yaygınlaştırılmasına yönelik bir model önermek amaçlanmaktadır. Araştırma bir durum (örnek olay) çalışmasıdır. Araştırmada, üç ayrı çalışma grubu bulunmaktadır. Birinci çalışma grubu, sosyal bilimlerin çeşitli dallarında Türkiye'de veya yurt dışında doktora sonrası araştırma yürütmüş 23 kişiden, ikinci çalışma grubu Bilkent Üniversitesi ve Koç Üniversitesinden birer yetkiliden, üçüncü çalışma grubu ise TÜBA ve TÜBİTAK yetkililerinden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme, ikinci ve üçüncü çalışma grupları da yine amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi temel alınarak oluşturulmuştur. Verilerin toplanmasında görüşme ve belge incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel çözümleme yöntemi, yazılı belgeler ise belge inceleme yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda Türkiye'de geçmişten bugüne, çeşitli üniversitelerde ve bilim kuruluşlarında sosyal bilimler, fen doğa bilimleri, mühendislik ve tıbbın çeşitli dallarında, doktora sonrası araştırmanın farklı türlerinde araştırmalar yürütülmekte olduğu görülmüştür. Türkiye'de doktora sonrası araştırma alanının planlanması, finansmanı ve işleyişinde bilim kuruluşları, üniversiteler, öğretim üyeleri ve bilim insanlarından kaynaklanan sorunlar olduğu gibi, iyi işleyen boyutlar da bulunmaktadır. Türkiye'de sosyal bilimlerde doktora sonrası araştırmaların yaygınlaşması ve kurumsallaşması için doktora sonrası araştırmaların planlanması ve yürütülmesine ilişkin bilim örgütlerinin elinde bulunan finansal ve yönetsel yetkiler, belirli sınırlar içerisinde doktora sonrası araştırma yürütebilecek kurumsal kapasiteye sahip olan üniversitelere devredilmelidir. Bu üniversitelerin merkeze alındığı bir yapılanma içerisinde, doktora sonrası araştırma alanındaki tüm örgütler eşgüdümlü biçimde hareket etmelidir.

Abstract:
This study aimed to reveal situation of postdoctoral researches in social studies in Turkey and propose a modal based on experinces of prior postdoctoral researchers, officers from universities conducting postdoctoral programs and science organizations and good practices on postdoctoral research from The United States and Germany. The study was designed a case study. There were three study groups. The first one consisted of 23 participiants with postdoctoral research experince in Turkey or abroad. The second study group involved one officer each from Bilkent University and Koç University. The third one consisted of one officer each from TÜBA and TÜBİTAK. The first study group was formed using convenience sampling and the other two were formed using criterion sampling, out of purposive sampling methods. Data of the study was collected using interview and document analysis methods. The data collected from interviews was analyzed using descriptive analysis and the data collected from documents was analyzed using document analysis. Results of the study revealed that in Turkey various types of postdoctoral researches in various branches of science, social science, engineering and medicine have been conducted throughout the years in universities and science organizations and the postdoctoral research system has both problems related to planning, financing and process, deriving from science organizations, universities, academic staff and scientists and well-functioning elements. 
To institutionalise and extend the postdoctoral research in social studies in Turkey, science organizations' financial and executive authority on postdoctoral research should be delivered to universities with institutional capacity of conducting postdoctoral researches. All institutions related postdoctoral research should act coordinately on a base that is centered on these universities.