Cezayir Arap romanının doğuşu ve gelişimi (1962-1992)
The rise and development of the Algerian Arabic novel (1962-1992)
Yazar: KAMİL KARASU
Danışman: PROF. DR. RAHMİ ER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Cezayir = Algeria ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Edebi inceleme = Literary analysis ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Kolonyalizm = Colonialism ; Kuzey Afrika = North Africa ; Postkolonyalizm = Postcolonialism ; Roman = Novel

Özet:
Bu tez, modern Cezayir Arap romanının doğuşunu ve gelişimini bir dönem incelemesi şeklinde ele almaktadır. Tezin amacı, Cezayir'in bağımsızlığını takiben 1962-1992 yılları arasında Cezayirli yazarların kaleme aldıkları Arapça romanların temalarını, biçemlerini, kurgu ve tekniklerini incelemek; öncü romanları ve bu romanların gelişim aşamalarını tespit etmek; romanların dil, edebiyat ve toplum etkileşimini yansıtmadaki gerçeklik boyutunu ortaya koymak; Cezayir'in değişim ve dönüşüm sürecinin romanların içeriğinde nasıl karşılık bulduğunu belirlemektir.
Tez, dokuz farklı yazarın yirmi iki romanını ele almaktadır. Giriş, altı bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümü Cezayir'in tarihine, sosyolojisine ve edebi arka planına dair bilgi vermektedir. İlk üç bölüm yazarların biyografilerini, romanların genel bilgilerini ve özetlerini içermektedir. Son üç bölüm edebiyat kuramları ışığında romanların temalarına, biçemlerine, kurgu ve tekniklerine odaklanmaktadır. Sonuç bölümü ise incelemesi yapılan romanlardan elde edilen çıktıların genel bir değerlendirmesini yapmaktadır.
Bu bağlamda, bir edebi sanat olmanın yanı sıra romanlar, Cezayir'in siyasi, sosyolojik ve tarihsel analizine odaklanan çalışmalarda yer almayan; Cezayirlilerin kültürüne, yaşamına, psikolojisine ve toplum-devlet ilişkisine dair pek çok gerçeği bir alt metin olarak sunmaktadır. Romanlar bir yandan bağımsızlık savaşını ve sömürge döneminin Cezayir'in kültürü ve toplumu üzerindeki izlerini ele alırken, diğer yandan bağımsızlıktan sonra sosyalist temeller üzerine inşa edilen devlet düzeninin kutsanmasına odaklanır. Buradan hareketle romanlar, sosyalizm anlayışının getirileri ve götürüleri bağlamında İslami görüşlüler ile sosyalizm yanlıları arasındaki mücadeleyi işlemektedir. Bununla birlikte 1980'li yıllardan itibaren İslami görüşlüler ile sosyalistler arasındaki retorik ve ideolojik ayrışma; Cezayirliler arasındaki kültürel ve sınıfsal farklılıklar; siyasi otoriterlik, devrimlerin başarısızlığının getirdiği ekonomik sıkıntılar, yolsuzluk, yoksulluk ve gelir adaletsizliği; kadınların eğitimine ve ataerkil bir düzendeki yaşam koşullarına yönelik eleştirel tutum romanların ana içeriğini oluşturmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the rise and development of the modern Algerian Arabic novel as a period analysis. The aim of the thesis is to analyze the themes, styles, fictions and techniques of the Arabic novels which were written by Algerian authors between 1962-1992, following the independence of Algeria; to identify trailblazing novels and their development stages; to reveal the reality dimension of novels in reflecting the interaction of language, literature and society; to determine how Algeria's change and transformation process is reflected in the content of the novels.
The thesis deals with twenty-two novels by nine different authors. It consists of an introduction, six chapters and a conclusion. The introduction chapter gives information about the historical, sociological and literary background of Algeria. The first three chapters include authors' biographies, general information and abstracts of the novels. The last three chapters focus on the themes, styles, fictions and techniques of novels in light of literary theories. The conclusion chapter makes a general evaluation of the outcomes obtained from the examined novels.
In this context, in addition to being a literary art, novels present many facts about the culture, life, psychology and society-state relationship of Algerians as a subtext which are not included in studies focusing on Algeria's political, sociological and historical analysis. On the one hand, the novels are concern with the war of independence and the traces of the colonial period on Algeria's culture and society, but on the other hand, they focus on the consecration of the state order which was built on socialist foundations after independence. From this point of view, the novels deal with the struggle between Islamists and socialists in the context of the advantages and disadvantages of the understanding of socialism. However, since the 1980s, the rhetorical and ideological divergence between Islamists and socialists; cultural and class differences among Algerians; political authoritarianism; economic troubles brought on by the failure of the revolutions; corruption; poverty and income injustice; the critical attitude towards women's education and living conditions in a patriarchal order constitute the main content of the novels.