Farklı zamanlarda Çanakkale pazarlarından alınan Bayramiç Beyazı nektarin örneklerinde pestisit kalıntılarının araştırılması
Investigation of pesticide residues in Bayramiç White nectarine samples taken from Çanakkale markets at different times
Yazar: ELİF BETÜL SERBES
Danışman: PROF. DR. OSMAN TİRYAKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Çanakkale'de pazarlardan toplanan ''Bayramiç Beyazı'' nektarinlerde bulunan pestisit kalıntılarının belirlenmesi ve risk değerlendirilmesinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışmanın metot doğrulama kısmında pestisit içermeyen nektarin örnekleri, pestisitlerin 1 x LOQ ve 10 x LOQ düzeylerinde spike edilmiştir. Analizlerde QuEChERS-LC-MS/MS yöntemi uygulanmıştır. Tüm metodun geri alımı %91,06 oranındadır. Bu rakamlar SANTE geri alım (%60-140) ve tekrarlanabilirlik sınırları (≤%20) içindedir. ''Bayramiç Beyazı'' nektarinler Çanakkale Cuma pazarından 14 hafta boyunca (3 örnekleme haftası/ay) 5 farklı tezgahtan 15 Haziran – 30 Eylül 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Örnekleme zamanı ve tezgâh bazında örneklerin her birinde kalıntılar araştırılmıştır. Bupirimate, cyflufenamid, difenoconazole penconazole, tetraconazole, abamectin, acetamiprid, deltamethrin, etoxazole, novaluron, pyriproxyfen, spirodiclofen, tetramethrin ve thiacloprid kalıntıları MRL'lerin altında bulunmuştur. Ancak, bir numunede flusilazole ve triadimenol kalıntıları MRL değerlerini aşmıştır. Triadimenol kalıntıları 3 numunede MRL'yi aşmıştır. Dimethoate, imidacloprid ve omethoate kalıntıları sadece birer örnekte MRL'lerin üzerindedir. Risk değerlendirmesi, omehoate hariç, maruziyet seviyelerinin düşük olduğunu göstermiştir (tehlike katsayısı, HQ ≤ 1). Omethoate, nektarin tüketimi yoluyla insan sağlığı için kronik bir risk ortaya çıkarmıştır. Geri kalan 22 pestisit için nektarin tüketiminde herhangi bir risk görülmemiştir.  Benzer şekilde, en yüksek akut HQ değerleri dimethoate için bulunmuştur fakat HQ ≤ 1 olduğu için insan sağlığı üzerinde herhangi bir risk oluşturmamaktadır. Dimethoate, omethoate carbendazim, flusilozole, novaluron, thiacloprid ve triadimenol Türkiye'de yasaklanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the pesticide residues in "Bayramiç White" nectarines sampled from Çanakkale markets and to evaluate their risk. In the method verification part of study, pesticide-free nectarine samples were spiked at 1 x LOQ and 10 x LOQ levels of pesticides. Analyses were performed with QuEChERS-LC-MS/MS method. Method overall recoveries were %91,06. These figures were between the SANTE recovery (60-140%) and repeatability (≤20%) ranges. "Bayramiç White" nectarines were sampled from 5 stands at Çanakkale Cuma Bazaar for 14 weeks (3 sampling week/month) between June 15 and September 30, 2022. Residues were investigated in each samples based on sampling times and stands. Bupirimate, cyflufenamid, difenoconazole penconazole and tetraconazole, abamectin, acetamiprid, deltamethrin, etoxazole, novaluron, pyriproxyfen, spirodiclofen, tetramethrin and thiacloprid residues were below the MRLs. However, flusilazole and triadimenol residues in one sample exceeded MRL values. Triadimenol residues were exceeded MRL in 3 samples. Dimethoate, imidacloprid and omethoate residues were more than  MRLs only in one sample each. Assessment of risk s showed that exposure levels were low (hazard quotient, HQ ≤ 1), except omehoate. Omethoate revealed a chronic risk to human health through consumption of nectarines. For the remaining 22 pesticides, there was no risk for nectarine consumption. Similarly, the highest acute HQ were found for dimethoate but since HQ ≤ 1, it does not pose any risk to human health. The dimethoate, omethoate carbendazim, flusilozole, novaluron, thiacloprid and triadimenol were banned in Türkiye.