Aristoteles'e atfedilen Kitâbü'n-Nebât'ın Şamlı Nikolaos yorumu
The commentary of Nicolaus of Damascus on Kitab al-Nabat Attributed to Aristotle
Yazar: GÜRSEL AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. GAYE ERGİNÖZ ; DOÇ. DR. CAHİD ŞENEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Botanik = Botany ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Bilim tarihi = History of science ; Botanik = Botany ; Felsefe = Philosophy ; Kitab'un-Nebat = Kitab'un-Nebat ; Orta Çağ = Middle Ages ; Çeviri = Translation

Özet:
Aristoteles'e atfedilen Kitâbu'n-Nebât, İslam bilim tarihinde doğrudan botanik üzerine ortaya koyulmuş ilk ve temel eserdir. Bununla birlikte, günümüze yalnız 10. yüzyıl başlarında yapılmış Arapça çevirisiyle ulaşan bu eserin Aristoteles'e aidiyeti konusunda şüpheler vardır. Fakat kitap, İslam bilim tarihi üzerindeki etkisinin yanı sıra, konusunun önemi ve ele alınma şekli nedeniyle Ortaçağ Avrupa'sında Latince ve İbraniceye de çevrilmiştir. Diğer taraftan çeşitli ipuçları, bu eserin Avrupa'da İslam dünyasından daha etkili olduğunu göstermektedir.

Kitâbu'n-Nebât, kısalığına rağmen, Peripatetiklerin doğa bilimleri ile ilgili yaptıkları çalışmalar arasında botaniğin yeri açısından oldukça önemli bir metindir. Zira Aristoteles'in bitkiler hakkında yazan öğrencisi Theophrastos tarafından değinilmeyen birçok noktayı ele almakta ve böylece Peripatetik botanik hakkındaki bilgilerimizi daha geniş bir çerçeve içinde tamamlamamızı sağlamaktadır. İki bölümden oluşan eser, ilk olarak bitkiler hakkında Aristoteles'ten önce bilinenleri ele alır. Ardından bitkiler, Aristoteles felsefesi doğrultusunda ve başka yerlerde görmemizin mümkün olmayacağı şekilde söz konusu edilir.

Bu tezdeki öncelikli amacımız, henüz Türkçeye çevrilmemiş olan eseri dilimize kazandırmaktır. Bunun ardından, eserin bilim tarihindeki yerini ve önemini göstermenin yanı sıra, antik ve İslami kaynaklar ışığında yorumlamayı da hedefledik. Çalışmamız sonucunda ortaya çıkan çeviri ve yorum bütününün ülkemizdeki Antikçağ, İslami dönem ve Ortaçağ Avrupası botanik tarihi çalışmaları açısından önemli bir boşluğu dolduracağına inanıyoruz.

Abstract:
In the history of Islamic science, the first and main work written directly on botany is Kitâb al-Nabât ascribed to Aristotle. However there are some doubts about authorship of Aristotle of this treatise, which survives only due to its Arabic translation dated to the early 10th century. But besides its influence in the history of Islamic science, the book was translated into Latin and Hebrew in the Middle Ages by reason of the importance of its subject and method by which it was treated. On the other hand, various signs demonstrate that the book had been more influential in Europe than in the Islamic world. 

In spite of its brevity, Kitâb al-Nabât is quite an important text in terms of the place of botany in Peripatetic natural sciences. As it deals with a lot of matters not treated by Theophrastus, the pupil of Aristotle who wrote on plants. In this way, it enables us to complete in a wider frame our information on Peripatetic botany. The work which consists of two chapters treats firstly Pre-Aristotelian knowledge and theories about plants, and then they are concerned according to the Aristotelian philosophy in a way that we cannot find in other authors.
Our first aim in this thesis is to give a Turkish rendering of the work which has not yet been translated into our language. Following that, we aimed at presenting the place and significance of the book in the history of science, as well as interpreting it in the light of the ancient and Islamic sources. We believe that the translation and commentary of the book will fill an important gap in the studies on ancient, Islamic and Medieval botany in our country.