COVİD-19 pandemisinde uygulanan ilk karantina sürecinin otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklardaki otizm belirti şiddetine etkisi ve ilişkili faktörler
The effect of the first quarantine process in the COVID-19 pandemic on the severity of autism symptoms in children diagnosed with Autism Spectrum Disorder and related factors
Yazar: HİLAL KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERİHAN ÇAM RAY
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Pandemiler = Pandemics ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada Covid-19 pandemisi karantina sürecinin, otizm spektrum bozukluğu
(OSB) tanısı almış çocuklardaki otizm semptom şiddetine etkisinin incelenmesi ve bu
süreçte OSB şiddetini etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamıza Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde düzenli takibi yapılan
OSB tanılı, yaşları 3 ile 6 (Ort = 4.69±1.09) arasında değişen, 34‟ü (%81) erkek ve 8'i
(%19) kadın olmak üzere 42 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmamızda boylamsal araştırma
yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak 33 maddelik kişisel bilgi formu
ebeveynle yüz yüze görüşme sırasında dolduruluştur. OSB şiddetini belirlemek için yüz
yüze klinik ortamda Çocukluk Otizm Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanmıştır.
Elde edilen veriler SPSS Version 25.0.Windows paket programı ile değerlendirilmiştir.
Çalışmamız, karantina sonrası otizm şiddetinin karantina öncesi otizm şiddetinden
anlamlı olarak daha yüksek olduğunu göstermektedir (p <.001). Ayrıca ekran süresi ve
OSB semptom şiddeti arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki olduğunu
(p<.001) göstermektedir. Karantina sürecinde OSB şiddetini etkileyen faktörleri
incelediğimizde; özel eğitim almayan, rutinleri değişen, ekran süresi, uyku, beslenme ve
davranış problemi artan çocukların karantina sonrası otizm şiddetinin karantina öncesi
otizm şiddetinden anlamlı olarak daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca
karantina sürecindeki OSB şiddetinin, çocukların yaşadığı ev, ailenin aylık geliri,
annenin eğitim durumu, çocukla ilgilenen kişiye göre gruplar arasında anlamlı bir
farklılaşma olduğunu göstermektedir (p <.05). Ancak kardeş sayısı, birlikte yaşadığı kişi
sayısı, ebeveynin yaşı, babanın eğitim durumu ve ilaç tedavileri aksayan gruplar
arasında anlamlı bir farklılaşma olmadığını göstermektedir (p> .05).
Sonuç olarak, Covid-19 pandemisi karantina sürecinde, OSB'li çocukların karantina
öncesine kıyasla karantina sonrasında OSB şiddetinin arttığı, bu nedenle OSB şiddetini
etkileyen faktörleri iyileştirecek eylem planı hazırlanması adına önemli olduğu
sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, covid-19 salgını, karantina, OSB şiddeti.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of the Covid-19 quarantine process on
the severity of autism symptoms in children diagnosed with autism spectrum disorder
(ASD) and to investigate the factors affecting the severity of ASD in this process.
Our study included 42 children aged between 3 and 6 (Mean = 4.69 ± 1.09), 34 males
(81%) and 8 females (19%), diagnosed with ASD, who were followed up regularly in
Adana City Training and Research Hospital. Longitudinal research method was used in
our study. As a data collection tool, a 33-item personal information form was filled in
during the face-to-face interview with the parents. The Childhood Autism Rating Scale
(CARS) was applied in a face-to-face clinical setting to determine the severity of ASD.
The data obtained were evaluated using the SPSS Version 25.0. Windows package
program.
Our study shows that post-quarantine autism severity is significantly higher than prequarantine autism severity (p <.001). It also shows that there is a positive and
significant relationship between screen time and ASD symptom severity (p<.001).
When we examine the factors affecting the severity of ASD during the quarantine
period, it is observed that the post-quarantine autism severity of children who do not
receive special education, whose routines change, and whose problems of behaviour,
screen time, sleep, nutrition increase, is significantly higher than the pre-quarantine
autism severity. In addition, the severity of ASD during the quarantine process shows
that there is a significant differentiation among the monthly income and the home of the
children's family, the education level of the mother, and the people who take care of the child (p <.05). However, there is no significant difference among the number of
siblings, the number of people with whom they live, the age of the parents, the
education level of the father and the groups whose drug treatments delayed (p > .05).
Result, during the Covid-19 pandemic quarantine process, it was concluded that the
ASD severity of children with ASD increased in post-quarantine compared to prequarantine, therefore it is important to prepare an action plan to improve the factors affecting ASD severity.

Keywords: Autism spectrum disorder, covid-19 pandemic, quarantine, ASD severity