Cumhuriyet projesinin cumhuriyet kadınını inşası
The republican project of constructing republican woman
Yazar: BURCU HATİPOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BELMA TOKUROĞLU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Atatürkçülük = Kemalism ; Batılılaşma = Westernization ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cumhuriyet = Republic ; Kadın hakları = Women rights ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Modernleşme = Modernization ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
`Cumhuriyet projesinin Cumhuriyet kadınını inşası' konulu bu teze Cumhuriyet modernleşmesinin evveliyatı olarak kabul ettiğimiz Osmanlı modernleşmesinde kadının yerine değinerek başladık. Modernleşme, modernite, Batılılaşma kavramlarının akabinde Osmanlı'daki ve Cumhuriyet'teki toplumsal cinsiyet kalıplarına değinerek, kadının içinde bulunduğu toplumsal, kültürel ve siyasal yapının sınırlarını tezin diğer bölümlerinin de sınırlarını belirlemesi açısından önemli bulduk. Zira Batı'nın modernliği pek çok alanda radikal değişimi ve özgürlüğü kapsarken kadın bunların dışında kalmıştır. Çünkü Türk modernleşmesinin örnek aldığı Batı'da ataerkil zihniyete sahiptir. Bu yüzdendir ki vatan, millet kavramlarının simgesel ve kutsal annesi, bir kadın olarak her zaman tehlikeli görülmüştür. Tezin literatür taraması da konuya erkekler tarafından yazılmış tarihten farklı olarak kadınların tarihini anlatan kaynaklardan seçilerek yapılmıştır. Literatür taramasında Cumhuriyet kadınına dair yazılanların resmi söylem doktrinlerinden ziyade aykırı düşünce ve eylemleriyle çemberin dışına itilmiş kadınlar üzerinden okunmasına da dikkat edildi.Cumhuriyet kadınını incelerken resmi tarih söylemini ve ona yöneltilen eleştirileri analizi ettik. Bu analizler bizi şu noktaya götürdü: Cumhuriyet, kadının görünümünde modern değişimler yaratmıştır fakat kadının üzerinden eril baskıları kaldıramadığı gibi ona bir de ülkeyi kalkındırma misyonunu yüklemiştir. Ayrıca resmi tarih söyleminde belirtildiği gibi kadınların hak mücadeleleri olmadan, kendilerine gümüş tepsi üzerinde hak sunulduğu iddiası tarihsel kanıtların incelenmesi neticesinde çürütülmüştür. Ancak resmi tarih söylemine eleştirel yaklaşanların dediği gibi de `kadınlar mücadelelerini sürdürselerdi, Cumhuriyet olmadan da bu haklara sahip olabilirlerdi' iddiasına da karşı çıkarız. Bu tez Cumhuriyet'in eril zihniyetten kurtulamadığını kabul ederken kadınların sahip oldukları hakları elde etmelerinin, Cumhuriyet'in sağladığı toplumsal ve siyasal ortamın uygunluğu ile gerçekleştiğini savunur. Yani kadınlar, Osmanlı Kadın Hareketi'nden beri hak arayışında ve mücadelesinde bulunmuşlardır. Cumhuriyet, kendi iddiasında olduğu gibi kadınlara, onların talep etmesine gerek bile kalmadan hak `vermemiştir'. Kadınlar bu hakları kendileri `elde etmiş', Cumhuriyet'te bu hakları kullanmalarına uygun zemin hazırlamıştır.Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Kadını, Cumhuriyet'in Kurucu Eliti, Modernleşme, Ataerkillik, Toplumsal Cinsiyet.

Abstract:
We started this thesis, which is about `The Republican Project of Constructing Republican Woman?, with mentioning the place of women in Ottoman modernization, which we accepted as the antecedent of Republican modernization. The concepts of modernization, modernity, Westernization are introduced and followed by mentioning the gender roles in the Ottoman and the Republic. We thought that the social, cultural and political boundaries of the structure in which women were situated is important to determine the boundaries of the thesis? chapters. While Western modernity includes radical change and freedom, it excludes women because the West, which is the role model of Turkish modernization, has patriarchal mentality. Hence, the sacred and symbolic mother of country and nation is always seen as dangerous as a woman. In addition, the literature reviewed selected from the sources that tell the history of women different from the history written by men. Moreover, special care was taken in order to read the literature through the idea of women who were pushed out of the circle with their abnormal thoughts and actions rather than through the doctrines of official discourse about the Republican Woman.While we were examining the Republican Woman, we analyzed the official history discourse and critiques of it. These analyses led us to the following: The Republic created modern changes in women?s outlook yet it could not relieve the masculine pressures on women. On top of that, it imposed the mission of developing the country them. In addition, the argument present in official history discourse that women were granted rights without struggle was refuted as a result of examining historical evidences. However, we also argue against the critiques of official history discourse who argue that if women continued their struggles, they could have these rights without the Republic. This thesis argues that women had their rights with the help of suitable social and political environment that the Republic provided, while acknowledging that it could not escape from its masculine mentality. In other words, women had been struggling for rights since Ottoman Women?s Movement. In contrast to its claim, the Republic did not give rights to women without women?s demand. Women got these rights by themselves and the Republic provided them with the suitable terrain to use their rights.Keywords: The Republican Woman, Republic?s Founding Elite, Modernization, Patriarchy, Gender.