Denizli yöresindeki mizah tiplerinin Türk mizah geleneğine katkısı
Contribution of humor types in Denizli region to Turkish humor tradition
Yazar: AYŞE TÖRE TOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAKİ BORA HANÇA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Hacivvat = Hacivvat

Özet:
ürk mizah geleneği, köklü ve zengin bir yapıya sahiptir. Türk kültüründe gerek gündelik hayat içerisinde gerekse sanatsal bağlamda mizahın kullanımı çok yaygındır. Türk insanı, geçmişten bugüne, mizahı hayatının bir parçası olarak görmüş, en karanlık dönemlerde bile mizah üretme yoluna gitmiştir. 
Mizah tipleri, mizah geleneğinin biçimlenmesinde önemli payı olan unsurlar arasında yer alır. Kültüre özgü olma özelliği gösteren bu tipler etrafında, çeşitli mizahi anlatmalar ortaya çıkmıştır. Türk kültüründe Karagöz ile Hacivat'tan Pişekar ile Kavuklu'ya, Keloğlan'dan Nasreddin Hoca'ya dek çok sayıda mizah tipi vardır. Günümüzde, değişen kültür dokusuna uygun olarak yeni mizah tipleri de ortaya çıkmaya devam etmektedir. Çağın koşullarına bağlı olarak yeniden üretilen mizah tipleri de mevcuttur. Bu bilgiler ışığında, küresel kültür dinamikleri karşısında yerel kültür unsurlarının korunması ve yaşatılması noktasında, mevcut mizah tiplerinin tespit edilerek etrafında oluşan anlatmalarla birlikte kayıt altına alınması önemlidir. 
Araştırma, teorik ve uygulamalı olmak üzere iki aşamalı olacak biçimde tasarlanmıştır. Çalışmanın ilk ayağını literatür taraması oluşturacaktır. Bu kapsamda, mizah konulu yayınlar taranarak Türk mizahı, daha özelde de Türk mizah tipleri hakkında okumalar gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın ikinci aşaması, uygulamalı olup Denizli yöresinde alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırmasında, doğal ortamda yapılan katılımlı gözlem ve yönlendirilmiş görüşme yöntemlerinden faydalanılarak veri toplanmış, ortaya çıkan mizah tipleri değerlendirilerek tahlile tabi tutulmuştur. 
Bu çalışmanın amacı, Denizli yöresindeki mizah tiplerini belirleyerek Türk mizah geleneğine kazandırmaktır. Bu sayede, Türk mizah geleneğinin zenginliği daha iyi anlaşılacaktır. Mizah geleneğinin çağın kültürel atmosferinden ayrı düşünülemeyecek yapıda olması, içerisinde bulunduğumuz çağı ve öznesi olan insanı da yansıtması bakımından, Denizli örneklemi üzerinden genele ilişkin çeşitli tespitlerde bulunmak da bu çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. 
Anahtar kelimeler: Denizli, Mizah, Mizah teorileri, Mizah Tipleri

Abstract:
Turkish humor tradition has a deep-rooted and rich structure. The use of humor is very common in Turkish culture, both in daily life and in artistic contexts. From past to present, Turkish people have seen humor as a part of their lives and have tried to produce humor even in the darkest times.
Humor types are among the elements that have an important role in shaping the humor tradition. Various humorous narratives have emerged around these culturally specific characters. There are many types of humor in Turkish culture, from Karagöz and Hacivat to Pişekar and Kavuklu, from Keloglan to Nasreddin Hodja. Today, new types of humor continue to emerge in accordance with the changing cultural texture. There are also types of humor that are reproduced depending on the conditions of the age. In the light of this information, it is important to identify existing humor types and record them together with the narratives around them, in order to protect and preserve local cultural elements against global cultural dynamics.
The research is designed to have two stages: theoretical and applied. The first leg of the study will be a literature review. In this context, publications on humor were scanned and readings were made about Turkish humor, and more specifically Turkish humor types.
The second phase of the research was applied and a field research was conducted in the Denizli region. In the field research, data was collected using participatory observation and guided interview methods in a natural environment, and the resulting humor types were evaluated and analyzed.
The aim of this study is to determine the humor types in the Denizli region and bring them into the Turkish humor tradition. In this way, the richness of the Turkish humor tradition will be better understood. Making various general determinations through the Denizli sample is among the aims of this study, as the humor tradition is inseparable from the cultural atmosphere of the age and reflects the age we live in and the people who are its subject. 
Keywords: Denizli, Humor, Humor Theories, Humor Types