Geç Heıdegger düşüncesinde varlığın tezahürü olarak sanat
Art as the manifestation of being in Heidegger's late though
Yazar: LÜTFİYE BOZDAĞ
Danışman: PROF. DR. KAAN HARUN ÖKTEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Hölderlin, Friedrich = Hölderlin, Friedrich ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem

Özet:
Bu tez Martin Heidegger'in "Sanat Eserinin Kökeni" adlı eserini temel alan bir incelemeye dayanır. Heidegger sanat, sanat eseri ve sanatçı kavramlarını o güne dek hiçbir felsefeci ya da sanat kuramcısının ele almadığı biçimde ele alır ve üzerine yeniden düşünmemizin önünü açar. Varlık nedir sorusuna cevap ararken sanatın doğasını, anlamını araştırmaya yönelir; sanat eserinin kökeni nedir sorusunu ortaya atar. Aristoteles'in tekhne ve poiesis kavramlarına getirdiği eleştiriler Heideger'in sanat anlayışının Aristotelesçi kökenleri üzerinde düşünmemize neden olur. Heidegger, erken döneminde yazdığı Varlık ve Zaman adlı kitabında Dasein'ın zamansallığı bölümünde, fanilik üzerine düşünüşünde, varlığın en büyük trajedisinin ölümlü olduğunu bilerek yaşaması olduğunu, bu nedenle kaygı içinde yaşadığını vurgular. Geç dönem düşüncesinde ise yeryüzü ve dünya arasındaki yarıktan söz etmesi aydınlanma ve modernite eleştirisi olarak çok ses getirir. Onun geç dönem düşüncesinde varlığın tezahürü olarak sanat, varoluşsal düşünceyle ilişkilendirilen bir olgudur. Hölderlin şiirlerinden yola çıkarak şiirin varlığın dünya ile ilişkisini derinleştirdiğini, insanın varoluşsal gerçekliğine olanak tanıdığını, çevresiyle olan etkileşimini zenginleştirdiğini vurgular. Vincent van Gogh'un ayakkabılar tablosu üzerine düşünür, bu tablo, sadece bir şeyi/nesneyi değil, aynı zamanda Varlığın nesnelerle ilişkisini, yaşantısını anlatan, varlığa dünya açan bir poiesis'tir. Varlık sanat aracılığıyla bir şeyin varlığını, gerçekliğini veya derinliğini ifade etme imkânı bulabilir. Heidegger'e göre, bir şeyin kökenini, menşeini, özünü açığa çıkaran, varlığın varoluşunu açığa çıkaran, yeni dünyalar açan sanat'tır.

Abstract:
This thesis is based on an analysis whose foundation is a work of Martin Heidegger entitled "The Origin of the Work of Art". Heidegger deals with the concepts of art, work of art and artist in a way that no philosopher or theorist of art had dealt with until then, and paves the way for us to rethink them. While searching for an answer to the question of what being is, he turns to investigate the nature and meaning of art; he poses the question of what is the origin of the work of art is. His criticisms of Aristotle's concepts of tekhne and poiesis lead us to reflect on the Aristotelian origins of Heidegger's understanding of art. In his early book entitled Being and Time, in the chapter on the temporality of Dasein, in his reflection on mortality, Heidegger emphasises that the greatest tragedy of being is that it lives knowing that it is mortal, and therefore lives in anxiety. In his late thought, his mention of the rift between the earth and the world makes much noise as a criticism of enlightenment and modernity. In his late thought, art as the manifestation of existence is a phenomenon associated with existential thought. Based on Hölderlin's poems, he emphasises that poetry deepens the relationship of being with the world, enables the existential reality of man, and enriches his interaction with his environment. He reflects on Vincent van Gogh's painting of shoes, which is not only a thing/object, but also a poiesis that describes the relationship of being with beings, its life, and opens a world to being. Through art, being can find the opportunity to express the existence, reality or depth of something through art. According to Heidegger, it is art that reveals the origin, essence of something, that reveals the existence of being, that opens new worlds.