Sağlık sigortası planına göre hastaların sağlık hizmeti kullanım alışkanlıklarının karşılaştırılması: Diyabet hastaları örneği
Comparison of health services utilization of patients according to health insurance plan: Diabetic patient sample
Yazar: MÜBİN MÜJDE ÇEBİ
Danışman: PROF. DR. SALİH HALUK ÖZSARI
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta davranışı = Patient behavior ; Hastalar = Patients ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sigortası = Insurance-health ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Genel Sağlık Sigortası'ndan (GSS) faydalanan bireylerin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) anlaşmalı özel sağlık kurumlarından hizmet almaları halinde katılım payı ödedikleri bilinmektedir. Bu paylara rağmen faydalanılan hizmet bedeli özel sektördeki bedelden düşük kalmaktadır. Sağlık hizmetinden sıklıkla faydalanan hasta gruplarından biri diyabetli hastalardır. 
Çalışmanın amacı, özel sağlık kurumuna başvuran ve yalnız GSS'den faydalanan diyabet hastaları ile özel sağlık sigortasından faydalanan ve aynı sağlık risklerine sahip olan diyabetlilerin, sağlık hizmetlerini kullanma miktar ve sıklığının karşılaştırılmasıdır. Çalışmada, bir vakıf üniversitesi hastanesine başvuran diyabetli kişilerin sağlık verileri anonim hale getirilerek, verilerin sağlık güvencesi, tanı tipi, yaş, cinsiyet gibi bağımsız değişkenlerin; başvuru sayısı, işlem sayısı, cepten ödeme tutarı, fatura tutarı olan bağımlı değişkenlere etkisi değerlendirilmiştir.
Çalışmanın sonuçlarına göre, diyabetli hasta grubunda sağlık kurumuna başvuru sayısı, işlem adedi ve fatura tutarının hastanın cinsiyetinden etkilenmediği (p>0,05), hastanın diyabet tanısının kesin tanı ise başvuru sırasında işlem sayının ön tanı alan hastalardan da fazla olduğu (p=0,016), hasta SGK ile işlemlerini yapıyorsa başvuru sayısı, işlem adedi ve cepten ödeme tutarının daha fazla olduğu (sırasıyla p=0,000; p=0,001; p=0,01) bulunmuştur.
Bu çalışmada, diyabetli hastalarda, tercih edilen sağlık sigortası tipinin sağlık hizmetlerinden faydalanma davranışına etkisi olduğu görülmüştür. Bireylerin sağlık hizmetinden faydalanırken, bir sonraki yıl sigorta primlerinin artacağı düşüncesiyle hareket etmeleri ve sağlık kurumlarına başvurmaktan kaçınmalarını önlemek adına, sağlık finansman sistemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Sağlık Sigortası, Sağlık Sektöründe Tüketici Davranışı, Davranışsal Ekonomi, Sağlık Hizmetlerinin Kullanımı, Tedaviye Uyum

Abstract:
Comparison of Health Services Utilization Of Patients According to Health Insurance Plan: Diabetic Patient Sample
It is known that individuals who benefit from the General Health Insurance (GSS) pay participation fee if they receive service from the private health institutions contracted by the Social Security Institution (SGK). Despite these fees, the service cost utilized remains lower than the price in the private sector. One of the patient groups that frequently benefit from healthcare is patients with diabetes. Aim of this study is to compare the amount and the frequency of the use of health services by diabetic individuals who apply to private health institution and who benefit from only GSS and those who benefit from private health insurance and have the same health risks. In the study, the health data of people with diabetes who applied to a foundation university hospital were anonymized and the effects of independent variables such as health insurance, type of diagnosis, age, gender; on the dependent variables of the number of applications, number of transactions, amount of out-of-pocket payments and invoice amount were evaluated. According to the results, the number of applications to the healthcare institution, the number of procedures and the invoice amount are not affected by the gender of the patient in the diabetic patient group (p> 0.05), and if the diagnosis of diabetes is the definitive diagnosis, the number of procedures at the time of application is also higher than the patients who were pre-diagnosed (p = 0.016). The number of applications, the number of transactions and the amount of out-of-pocket payments were found to be higher if the patient was performing their transactions with SSI (p = 0.000; p = 0.001; p = 0.01, respectively). In this study, it was found that in diabetic patients, the type of health insurance, individuals prefer, has an effect on the behavior of benefiting from health services. Health financing systems should be examined, considering that individuals act with the thought that their insurance premiums will increase the next year and become reluctant to benefit from health services.
Keywords: Adherence, Behavioral Economy, Health Insurance, General Health Insurance Consumer Behavior in Health Sector, Use of Health Services