Şırnak-İdil koşullarında kışlık ve erken ilkbaharda yetiştirilen nohut çeşitlerinin verim ve verimle ilgili özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and yield components of chickpea varieties grown in winter and early spring in Şırnak-İdil conditions
Yazar: SEDAT ŞAKAR
Danışman: PROF. DR. DERYA YÜCEL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim zamanı = Sowing date ; Nohut = Chickpea ; Verim özellikleri = Yield properties ; Çeşitlilik = Diversity ; Şırnak-İdil = Şırnak-İdil

Özet:
Bu çalışma, Şırnak-İdil koşullarında farklı ekim zamanlarda yetiştirilen bazı nohut çeşitleri ile bunların önemli bitkisel ve tarımsal özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, 2020/2021 yetiştirme sezonunda iki farklı yetiştirme döneminde (kışlık ve erken ilkbaharda) 10 adet nohut çeşidi (Azkan, Arda, Aksu, Botan, Hasanbey, Arslanbey, Caner, Onur, Seçkin ve Sezgin) ile tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak, ana parseller ekim zamanı ve alt parseller çeşitler olacak şekilde yürütülmüştür. Araştırmada sonucunda ele alınan nohut çeşitlerinin; farklı yetişme dönemlerinde (Kışlık ve Erken İlkbahar) çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 77.83-147.03 gün, bitki boyu 30.52- 39.65 cm, ilk bakla yüksekliği 19.33-19.96 cm, dal sayısı 2.89- 3.01 adet/bitki, bakla sayısı 10.46-27.38 adet/bitki, yüz tane ortalamaları ağırlığı 33.28-37.75 g ve tane verimlerinin 78.34-112.41 kg/da arasında değiştiği saptanmıştır. 
Araştırma sonucunda kışlık ekimlerin tane verimi ve verimle ilgili özellikler bakımından erken ilkbahar ekimlerine göre daha üstün olduğu saptanmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü ve benzer ekolojilerde kışlık ekimler önerilebilir.  Ayrıca araştırmada yer alan çeşitlerden Aksu, Hasanbey, Sezgin ve Onur çeşitlerinin tane verimi ve verimle ilişkili bazı özellikler bakımından, denemenin yürütüldüğü yılda diğer çeşitlere göre daha üstün olduğu görülmektedir.
AnahtarKelimeler:   Nohut, Çeşit, Verim, Verim Özellikleri, Ekim Zamanı

Abstract:
The aim of this study was to determine chickpea varieties that can be grown at different sowing times in Şırnak-Idil conditions and their important agricultural and vegetative properties. The study was carried out in two sowing times (winter and early spring) with 10 chickpea varieties (Azkan, Arda, Aksu, Botan, Hasanbey, Arslanbey, Caner, Onur, Seçkin and Sezgin) according to the randomized complete blocks, split plot experimental design, with 3 replications, sowing times as main plots, varieties as subplots in 2020/2021 growing season. As a result of the research, in different growing periods (winter sowing and early spring), of various chickpea varieties  the number of days until flowering;  plant height,  first pod height,  number of branches, number of pods,  hundred seed weight, and seed yield  varied between 77.83 and 147.03 days, between 30.52 and 39.65 cm, between 19.33 and 19.96 cm, between 2.89 and 3.01 per plant, between 10.46 and 27.38 per plant, between 33.28 and 37.75 g and between 78.34 and 112.41 kg/da, respectively. 
As a result of the research, it was determined that winter sowing time were superior to early spring sowing time in terms of yield and yield componenets. Winter sowing time can be recommended in similar ecologies where the research is carried out. In addition, Aksu, Hasanbey, Sezgin and Onur cultivars in the study were superior to other cultivars in the year the experiment was conducted in terms of yield and some yield-related characteristics.
Keywords: Variety, Chickpea, Yield, Yield Characteristics, Sowing Time