Maxma 14 (Prunus mahaleb L. × P. avium L.) ve Mazzard F12-1  
(P. avium L.) kiraz anaçlarının in vitro çoğaltımı ve rejenerasyonu
In vitro regeneration and multiplication of Maxma14 (Prunus mahaleb L. × P. avium L.)  and Mazzard F12-1 (P. avium L.)  cherry rootstocks
Yazar: FULYA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ALİ CANLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması ile Mazzard F/12-1 ve Maxma14 kiraz anaçlarının in vitro multiplikasyonu ve yapraktan rejenerasyonu çalışılmıştır. Multiplikasyon denemelerinde BA ve TDZ bitki büyüme düzenleyicilerinin farklı dozlarının sürgün çoğaltılması üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Ms (+0,54 µM NAA) besin ortamı kullanılmış ve F 12-1 bitkisinde en iyi kardeşleme sonuçları 20 mg l?¹ BA (1.40 sürgün/eksplant), 10 mg l?¹ BA (1,20 sürgün/eksplant), 5 mg l?¹ BA (1,36 sürgün/eksplant) ve 2,5 mg l?¹ BA (1,08 sürgün/eksplant) ve 0,125 mg l?¹ TDZ (1,03 sürgün/eksplant), 0,25 mg l?¹ TDZ (1,52 sürgün/eksplant), 0,5 mg l?¹TDZ (1,16 sürgün/eksplant) dozlarından elde edilmiştir. Maxma14 anacında ise bu oranlar 2 mg l?¹ TDZ (1,2 sürgün/eksplant), 1,5 mg l?¹ TDZ (1,03 sürgün/eksplant), 1 mg l?¹ TDZ (0,96 sürgün/eksplant) ve 20 mg l?¹ BA dozunda (1,26 sürgün/eksplant), 10 mg l?¹ BA (1,10 sürgün/eksplant)  şeklindedir.

Anaçların yapraklarından çalışılan rejenerasyon denemelerinde 0,54 µM NAA ilave edilerek hazırlanan WPM ortamı kullanılmıştır. Denemelerde hormonların, karanlık inkübasyonlarının ve ön muamelerinin yaprak rejenerasyonu üzerine etkisi araştırılmıştır. Maxma14 anacında rejenerasyon elde edilememiş, F 12-1 kiraz anacı yapraklarında %5 oranında BA 2,5 mg l?¹ (karanlık), %5 oranında BA 10 mg l?¹ (aydınlık) ve TDZ 2 mg l?¹ (aydınlık) %5 oranında rejenerasyon elde edilmiştir. Karanlık uygulamasının (5, 10, 15, 20 gün) rejenerasyona etkisi araştırılmıştır. F 12-1 anacında 5 ve 15 gün karanlık uygulaması  %2,5 rejenerasyon oranı elde edilmiştir. Rejenerasyon oranı arttırmak için uygulanan TDZ ve BA ön mualeme çalışmalarından sonuç alınamamıştır. IBA kullanılan köklenme denemelerinde Maxma14 ve F12-1 anaçlarında en iyi köklenme oranları IBA 2 mg l?¹ ve IBA 1 mg l?¹ dozlarında görülmüştür. Rejenerasyondan elde edilen bitkiler 2 mg l?¹ IBA ortamında köklenmeye alınmış daha sonra toprağa aktarılarak dış koşullara alıştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Prunus avium L., Rejenerasyon, Multiplikasyon, NAA, BA, TDZ, Kiraz

Abstract:
In this thesis, in vitro multiplication and regeneration of Mazzard F 12-1 and Maxma 14 rootstocks were studied. In multiplication studies, effect of BA, TDZ and their different concentration on in vitro shoot propagation were investigated. MS medium was used in these studies. The best results on multiplication obtained from 20 mg l?¹ BA (1.40 /explant), 10 mg l?¹ BA(1,20 /explant), 5 mg l?¹ BA (1,36 /explant), 2,5 mg l?¹ BA (1,08 /explant), 0,125 mg l?¹ TDZ (1,03 /explant), 0,25 mg l?¹ TDZ (1,52 /explant) and 0,5 mg l?¹  TDZ (1,16 /explant). In Maxma 14, the best result were obtained from 2 mg l?¹ TDZ (1,2 /explant), 1,5 mg l?¹ TDZ (1,03 /explant), 1 mg l?¹ TDZ (0,96 /explant), 20 mg l?¹ BA (1,26 /explant), and 10 mg l?¹ BA (1,10 /explant).

Regeneration studies carried out on WPM medium containing 0,54 µM NAA. In regeneration studies, the effects of Plant Growth Regulators (PGR), dark and pre-treatments were investigated. No shot regeneration was obtained in Maxma 14. In Mazzard F 12-1 %5 shoot regeneration was obtained in BA 5 mg l?¹, BA 10 mg l?¹ and TDZ 2 mg l?¹. Effect of dark incubation (5, 10, 15 and 20 days) on regeneration was also investigated and % 2,5 regeneration was obtained in 5 and 15 days dark incubation. Optimization studies with TDZ and BA were carried out to increase the regeneration rates without success. IBA was used to the rootstocks and the best rooting percentages were obtained with 2 mg l?¹ IBA and 1 mg l?¹ IBA. Shoots obtained from regeneration studies were rooted in MS medium containing 2 mg l?¹ IBA then transferred to soil and acclimatized.

Keywords: Prunus avium L., Regeneration, Multiplication, NAA, BA, TDZ, Cherry