Temel hak ve özgürlükler açısından İslâm kamu hukukunda gayrimüslim vatandaşların hukukî statüsü
Regarding basic rights and freedoms The legal status of the non-muslims in the Islamic public law
Yazar: ALİ ASLAN TOPÇUOĞLU
Danışman: PROF. DR. DAVUT YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
VI ÖZET DOKTORA TEZİ "TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER AÇISINDAN" İSLÂM KAMU HUKUKUNDA GAYRİMÜSLİM VATANDAŞLARIN HUKUKÎ STATÜSÜ Ali Aslan TOPÇUOĞLU 2005-SAYFA: 265 Danışman: Prof. Dr. Davut YAYLALI Jüri: Prof. Dr. Hamza AKTAN Prof.Dr. Vahdettin BAŞÇI Prof.Dr. Mustafa BAKITR Prof.Dr. Şamil DAĞCI Bu tezimizde Hz.Peygamber ve ilk Dört Halife döneminde İslâm ülkesinde sürekli olarak yaşayan gayrimüslimlerin, kamu hukuku açısından, temel hak ve özgürlükleri ele alınmış; ayrıca zaman zaman sonraki dönemlere ait uygulama örneklerine de atıfta bulunulmuştur. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun sınırları ve araştırma esnasında kullanılan metod ve kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İslâm hukuku açısından insanların inançlarına göre sınıflandırılması başlığı altında gayrimüslim gruplar hakkında özet bilgi verilmiş, ayrıca bu unsurların içinde yaşadıkları ülkenin niteliğinin, vatandaşlık statüsü için önem arzetmesi sebebiyle de genel olarak ülke kavramı üzerinde durulmuştur. Öte yandan ülke ile insan topluluğu arasındaki ilişki dolayısıyla da vatandaşlık kavramı üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde de gayrimüslimlerin hukukî statüleri ele alınmıştır. Burada öncelikle İslâm ülkesi vatandaşı olmayan "harbîler", sonra da geçici olarak İslâm ülkesinde bulunan müste'menler kısaca ele alınmış, daha sonra ise asıl araştırma konumuz olan sürekli olarak İslâm ülkesinde oturan gayrimüslim vatandaşlar yani zimmîler dataylı bir şekilde işlenmiştir. Üçüncü bölümde ise gayrimüslim vatandaşların temel hak ve özgürlükleri; kişi özgürlükleri, siyasal haklar ve iktisâdî-sosyal haklar ve özgürlükler şeklinde üç başlık halinde ele alınmıştır. Araştırma sonucunda varmış olduğumuz kanaatler de konu bitiminde belirtilmiştir. Ayrıca bu bölümde bazen konu içerisinde çoğu yerde de dipnotlarda İnsan Haklan Evrensel Bildirgesi, İnsan Haklan Avrupa Sözleşmesi ve 1982 Anayasası'nın ilgili maddelerine atıfta bulunulmuştur.

Abstract:
VII ABSTRACT Ph.D.THESIS "REGARDING BASIC RIGHTS AND FREEDOMS" THE LEGAL STATUS OF THE NON-MUSLIMS IN THE ISLAMIC PUBLIC LAW AH Aslan TOPÇUO?LU 2005-PAGE: 265 Supervisor: Prof. Dr.D avut YAYLALI Jury: Prof. Dr. Hamza AKTAN Prof.Dr. Vahdettin BAŞÇI Prof.Dr. Mustafa BAKTIR Prof.Dr. Şamil DA?CI Our tehesis is concerned with the basic rights and freedoms in terms of the public law of the non-muslim subjects who settled in the country of Islam in Hz. Muhammad, the Prophet and the First Four Caliphs period. Besides, it is also attributed to the examples of the application relating to the later periods, from time to time. Our study is composed of an introductory part and three chapters.The introduction gives information about the boundaries of the subject and about the methods and sources employed for the research. The first chapter gives brief knowledge of the non-muslims groups. Also, a general emphasis is placed on the concept of "country", for the quality of the country where they live is of significance for their status of citizenship. On the other hand, it is also dealt with the concept of the citizenship due to the relation between the country and the human community. The second chapter is assigned to the legal status of non-muslims. Firstly, the Harbîler, who are not the citizens of the Islamic country,are dealt with as well as the Muste'menler, who are temporararily in an Islamic country. Then the permanet settlers in the Islamic country as non- muslims, namely the Zimmîler,are dealt with comprehensivily as the main topic of our tehesis is their identity and entity. The third chapter is dealt with the basic rights and freedoms of non- muslims,their individual freedoms, political rights and economic-social rights and freedoms. Our conclusions and judgements are given at the end of the chapter. There are also, in this chapter, several references to the Universal Declaretion for Human Rights, the European Convention on Human Rights and the Turkish Constitution of 1982.