Soren Kierkegaard`ın Hegel sistemindeki akıl anlayışını eleştirisi
Reason understanding critics in Soren Kierkegaard's Hegel system
Yazar: UFUK BİRCAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN HAYRİ BOLAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Felsefe = Philosophy ; Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Kierkegaard, Soren = Kierkegaard, Soren

Özet:
I ÖZET Düşünce tarihine baktığımızda, bazı filozofların görüşlerinin, yaşadıkları çağı aşarak gelecek yüzyıllara kaynak teşkil ettiğini görürüz. Hegel ve Kierkegaard da ken dilerinden sonraki filozoftan etkilemişler ve yaptıktan çalışmalarla eleştirel düşüncenin gelişmesine ışık tutmuşlardır. Bu çalışmamızda, son sistem filozofu olan Hegel'in bütün bir evreni ve gerçekli ği diyalektik aklın açılımını kullanarak açıklamaya çalıştığını; buna karşın Kierkega ard'ın gerçekliği somut bireyde ve bu bireyin niteliksel sıçramalar yoluyla evrelerden geçerek olgunlaştığını,bireyi varoluşçu açıdan ele aldığını tartıştık. Evvela Hegel'in akıl anlayışını; diyalektik, tarih, estetik, etik ve din ile ilişkilendi- rerek, aklın sürekli diyalektik aşamalardan geçerek kavrama, Mutlak'a ulaştığı yönün deki fikirlerini belirttik. Hegel, felsefesinin temeline aldığı diyalektiği, bir yöntem ola rak görür. Ona göre diyalektik, herşeyi uzlaştıran, görünen bütün zıtlıkların sentezle üstünden gelebilecek bir ifadedir. Diyalektik bir şekilde açılan akıl, hem düşüncede hem de varlıkta özdeş olduğu için bir sistem felsefesi oluşturması mümkündür. Daha sonra Kierkegaard'ın akıl anlayışını, kendi özgün, varoluşçu felsefesi açı sından ele aldık. Burada varoluşun herbir anının ayrı olduğunu ve bunun somutlukta, sübjektivitede kazanılabileceğini diyalektik, akıl,estetik,etik,din başlıklarında inceledik. Böylece, her iki filozofun görüşlerini verdikten sonra düşünürlerimizin fikirlerini karşılaştırmaya geçtik. Bu tezimizde Kierkegaard'ın bazen diyalektik, bazen de ironik bir şekilde somut bireyin gerçekliğini soyut bir akılla, kavramla örten Hegel'i eleştiri sini verdik. Yani Hegel'in spekülatif anlatımına eleştiri getiren Kierkegaard'ın somut bireye hakikat kazandırmasını gösterdik. Bu eleştiride asıl sorunun, diyalektik açılım larla yeni kavram ve bilgilere ulaşmak değil;sistemin bir parçası olmayı reddetmek ve Tanrısal alanda bireyin özgürce hayat sürmesi olduğu kanaatine vardık. Son olarak, ele aldığımız problemin, Kierkegaard'a göre somut, öznel bireyin, sistem felsefesinin bir evresi olmayı reddettiğini ve bireysel varoluşun soyut bir akıl dan daha önemli olduğunu vurgulamaya çalıştık.

Abstract:
II SUMMARY When we look at the history of thought we see that the views of certain philosophers transcend the their age and become the source for the coming cen turies. Hegel and Kierkegaard had such influences over the philosophers coming after them and through their works, they had shed light on the development of the critical thought. In this work, we discuss the last system philosopher, Hegel's explanation of the whole universe and reality through the concept of the realization of dialectical reason and in contrast to this we discuss Kierkegaard's consideration of reality on the basis of concrete individual through an existentialist view and this individual's becoming mature by the way of qualitative developments. Primarily we explained Hegel's conception of reason; he connects reason with history, aesthetic, ethic and religion and insists that it continuously passes through dialectical stages and reaches at the Absolute. Hegel considers dialectic as the ground of philosophy and sees it as a method. For him dialectic reconciles everything and transcends all conflicts through synthesis. Reason revealing in a dialectical form can constitute a system philosophy since it is identical both in thought and in being. Then we tried to systematize Kierkegaard's conception of reason by virtue of his peculiar, existentialist philosophy. Here we investigated the distinctiveness of each moment of existence and we investigated what it takes in contriteness, in sub jectivity by the titles of dialectic, reason, aesthetic, ethic, and religion. After presenting the views of each philosopher, we attempt to compare their ideas. In this thesis, we considered Kierkegaard's criticism of Hegel who hides the reality of concrete individual, sometimes through a dialectical sometimes through an ironical way, based on an abstract reason. We saw that Kierkegaard criticizing Hegel's speculative explanation gives a truth to concrete individual. The main problematic in this critic, for us, is not to reach at new notions and knowledge through dialectic; but to deny being a part of the system and the free life of indi vidual in the theological domain. Lastly, as a main aspect of our problem, we emphasized that for Kierkegaard, concrete and subjective individual deny being a stage of system philosophy and that individual existence is more significant then an abstract reason.