İmamiyye`nin İmamet Nazariyesi`nin teşekkül süreci
The Formative period of Imamate theory of Imamiyyah
Yazar: METİN BOZAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ONAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZET Bozan, Metin, İmamiyve'nin İmamet NazarivesPnin Teşekkül Süreci, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Hasan Onat, 2l0s. "İmamiyye'nin İmamet NazariyesPnin Teşekkül Süreci" adlı tez giriş ve öç bölümden oluşmaktadır. Giriş'te metod, kaynaklar, kavramlar ve îmamiyye Öncesi Şiiliğe genel bir bakış ele alınmıştır. Kavramlar başlığı altında îmamiyye olarak adlandırılan kesimi ifade etmek amacıyla kullanılan kavramlara değinilmiş, bu kavramların fırkayı nederece ifade ettiği üzerinde durulmuştur. îmamiyye öncesi Şiiliğe genel bir bakış başlığı altında ise mezhebin ortaya çıkışma kadarki süreçte Şiiliğin durumu ele alınmış ve bu dönemde îmamiyye olarak nitelenebilecek bir oluşumun henüz ortaya çıkmadığı, on iki imam düşüncesinin henüz mevcut olmadığı tespiti yapılmıştır. LBölüm'de altıncı imam kabul edilen Ca'fer es-Sâdık dönemindeki ilk İmamı tezahürler ele alınmıştır. Burada imamet zincirinde yer alan Hüseyin oğullarının, Ca'fer es-Sâdık ile beraber ön plana çıkmaya başladığı ileri sürülmüştür. İmamiyyenin öncüleri kabul edilenlerin nas ve ta'yin fikrini yedinci imam kabul Musa el-Kâzım döneminde ortaya attıkları, Hişâm b. Hakem'in bu hususta önemli bir rol oynadığı Seri sürülmüştür. Daha sonra da bu dönemde imamet ile ilgili mevcut olan görüşler irdelenmiştir. ILBölüm'de Ali er-Rızâ döneminde İmamiyyenin öncüleri kabul edilenlerin Vakıfa ve Kat'iyye olarak bölündükleri, Kafiyye'nin ana bünyeyi teşkil ettiği tespiti yapılmıştır. Ardından Mııhammed el-Cevâd-Hasan el-Askerî dönemlerinde Kat'iyye'de görülen ihtilaflara değinilmiştir, özellikle Muhammed el-Cevad döneminde İmamet nazariyesine imamın semavi alem ile irtibat kurduğu fikrini iddia eden bir kesimin ortaya çıktığı ileri sürülmüştür. ULBölümde ise Hasan el-Askerî sonrası ortaya çıkan fırkalara değinilmiş, bunlardan sadec bir kesimin Hasan el-Askeri'nin bir oğlunun varlığını ileri sürdükleri; ancak süreç içinde bu çocuğun on ikinci ve son imam olduğu fikrinin genel kabul görmeye başladığı ifade edilmiştir. Daha sonra da imamlarının sayısının smırlandırümasmm Kat'iyye'nin İsnâ 'Aşeriyye İmamiyyesi adını almasına yol açtığı ileri sürülmüştür.

Abstract:
ABSTRACT Bozan, Metin, The Formative Period of Imamate Theory of Imamivyah, ph. D. Advisor: Prof. Dr. Hasan Onat, 210p. The thesis titled "The Formative Period of Imamate Theory of Imarnivyah" consists of an introduction and three chapters. In the introduction, the method, sources, related terms, and the general sight on the Pre-Imamiyya Shia have been dealt with. Under the technical terms, the terms used to Indicate those who called Imamiyya have been referred and to what extent these terms corresponded with this group has been pointed out Under the title "Pre-Imamiyya Shia", the position of the Shia in the period until! which this group appeared has been discussed and it has been emphasized that there wasn't any group which could be described as Imamiyye at that time as well as the idea of twelve Imams. In the first chapter, the first Imamite indications in the time of the alleged sixth Imam Ja'far ai-Sadiq has been examined. Here, it has been argued that the Husaynids who took place in the chain of Imamate had a leading position from Ja'far ai-Sadiq onwards. It has been also asserted that those who considered as the pioneers of Imamiyya put the idea of designation and appointment (al-nass wa al-ta'yîn) in the time of the seventh Imam Musa ai-Kazim and that Hishâm b. al-Hakam has played an important part in this process. Then the current ideas at that time concerning Imamate have been examined. In the second chapter, it has been state that the alleged pioneers of the Imamiyya in the time of Aii al-Rida were divided into two groups as al-Waqifa and and al-Qat'iyya and that al-Qaf iyya formed the main body. Following this, the disagreements occurred within al-Qat'iyya in the times of Muhammad al-Jawad and Hasan al-Askarî have been mentioned. It has been especially argued that in the time of Muhammad al-Jawad a group claimed that the Imams were in connection with the divine world. In the third chapter, having referred to the groups seen after Hasan al-Askarî, it has been said that those who claimed that Hasan al-Askarî had a son was first only a group among them, but in the course of time the idea that this son was the twelfth and last Imam generally began to be accepted. Finally, it has been asserted that because of the limitation of the number of Imams, the name of Imamiyya of Ithna Ashariyya was substituted for al- Qat'iyya.