Kadının toplumsal rolüne karşı direnen feminist tiyatro ve Ferhad ile Şirin oyunundaki kadın algısı
The feminist theater resisting against women's social role and the perception of women in the drama Ferhad ile Şirin
Yazar: KUMSAL TÜNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ÖZİNAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Feminist sanat = Feminist art ; Feminizm = Feminism ; Ferhad ile Şirin = Ferhad and Şirin ; Kadınlar = Women ; Nazım Hikmet = Nazım Hikmet ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Kadınların özgürlük savaşında, ikinci ve üçüncü dalga feminizm ile birlikte, sanatın bir meydan okuma aracı olarak kullanılması feminist sanatı geliştirmiştir.  Ancak feminist sanat, kadınların eril düşünceye karşı gücünü kazanması konusunda ne sosyal yaşamda ne de kültürel ve politik yaşamda yeterli olmamaktadır. Bu bağlamda, kadınların yaşamları boyunca başlarından geçen tüm problemleri aktarabilecek, aktarabildiği sürecede değişimler yaratabilecek bir savaş aracı olabilecek etkili bir sanat alanına ihtiyacı vardır. Bu durumda tiyatro, kadının kimliğinin varolabilmesi için siyasi ve kültürel oluşum biçimlerinin ayırdedilmesinde, kadınların kendi hayatları üstünde hak sahibi olabilmelerinde ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğine bağlı olarak kadınların ötekileştirilmiş konumlarının yok olmasında, kadınların kadın hüviyetine sahip ve ezilen olarak kadınlık deneyimleriyle bulundukları aktif bir sanat alanı olarak görülebilmektedir. 

           Bu hedef doğrultusunda kadınların bağımsızlık direnişinde bir haykırış aracı olarak tiyatronun kullanılmasının, kadınların kendi kimlik, şahsiyet, vücut ve dil algılarında bilinç oluşturması ve sosyal, kültürel, ekonomik hayatta değiştirici gücü incelenerek tartışılacaktır. Bu tartışmanın ışığında Nazım Hikmet'in Ferhad ile Şirin oyunundaki kadın temsiline bakılarak Feminizm teorisi kapsamında incelenecektir. Oyunda nasıl bir kadın imgesi yaratıldığı araştırılacaktır. Kanıksadığımız, görmediğimiz, kişiselleştirdiğimiz olgular farklı bir bakış açısıyla sorgulanacaktır. Ferhad ile Şirin'in var olan sistemi sorgulayan eleştirel duruşu içinde, eril bakışı ortaya çıkarılarak bağımsız olarak yeniden yorumlanacaktır.     

Anahtar Kelimeler: Feminist Tiyatro, Kadının Tiyarodaki Rolü, Feminizm, Nazım Hikmet, Ferhad ile Şirin

Abstract:
The use of art as an instrument of defiance with the second and third wave feminism through the women's freedom struggle improved feminist art. However, feminist art fails to satisfy concerning women in the matter of gaining strength against authority. In this context, women need an effective field of art that can be used as a means of the fight to be able to convey all the problems they have experienced throughout their lives and make changes as long as they can. In this case theater can be considered as an active field of art that enables the differentiation of political and cultural formations in favor of the existence of women's identity, which in turn enables women to have rights concerning their own lives and ensures the disappearance of women's marginalized positions due to gender inequality, where women can take place with their female identity and where women exist with their experiences as oppressed because of their femininity. 

            In this aim, we will discuss the use of theatre as an instrument in the struggle for liberation studying the construction of consciousness in the perception of women's own identity, personality, body, and language and transformative power in the social, cultural, and economic life. In the light of this context, we will study it within the limits of the theory of feminism focusing on the representation of women in Ferhad ile Şirin of Nazım Hikmet. We will also explore the created image of the woman in the play. We will examine the facts we take for granted, do not see or individualize within a different point of view. We will objectively reinterpret Ferhad ile Şirin's critical attitude interrogating the existing system and bring to light the masculine aspect.

Keywords: Feminist Theatre, Women's Role in Theatre, Feminism, Nazım Hikmet, Ferhad ile Şirin.