Kalp yetmezliği olan hastalarda sağlık okuryazarlığının hastalık algısı ve ilaç uyumu ile ilişkisi
The relationship of HEALTH literacy with illness perception and medication adherence in patients with heart failure
Yazar: GİZEM EKENLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA ALTINEL
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastalık algısı = Illness perception ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Bu çalışma; kalp yetmezliği olan hastalarda sağlık okuryazalığının hastalık algısı ve ilaç uyumuyla ilişkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı tasarımda yapılmıştır. Bir üniversite hastanesinde tedavi gören kalp yetmezliği olan 165 hasta ile çalışma yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından yüzyüze anket yöntemi kullanılarak 1 Ağustos-30 Mart 2022 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği ve İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U, Kruskall Wallis ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; hastaların yaş ortalaması 61.40±2.07'dir ve %90.3'ü evli, %59,4'ü erkek, %44,2'si ilkokul/ortaokul mezunudur. Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 87.67±18.59, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği puan ortalaması 43.76±9.03, İlaca Uyum Ölçeği puan ortalaması ise 22.84±3.03'dür. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması ile Kısa Hastalık Algısı Ölçeği puan ortalaması arasında negatif yönde orta düzeyde; Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması ile İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği puan ortalaması arasında pozitif yönde zayıf kuvvetli düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,01).
Sonuç olarak; çalışmaya katılan hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin, ilaca uyumlarının ve hastalık algılarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı yüksek olan hastaların ilaca uyumları ve hastalık algıları olumlu şekillenmektedir. Kalp yetmezliği olan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ve farkındalıklarının artırılmasına yönelik deneysel çalışmaların planlanması önerilmektedir.

Abstract:
This study; Descriptive-relationship-seeking design was carried out to examine the relationship between health literacy and illness perception and drug compliance in patients with heart failure. The study was conducted with 165 patients with heart failure who were treated at a university hospital. The data were collected by the researcher using the face-to-face survey method between August 1st and March 30th, 2022 with Personal Information Form, Health Literacy Scale, Brief Illness Perception Scale and Medication Compliance Notification Scale. Mann Whitney U, Kruskall Wallis and Pearson Correlation analysis were used in the analysis of the data. According to the results of the research; The mean age of the patients was 61.40±2.07 and 90.3% were married, 59.4% were male, 44.2% were primary school/secondary school graduates. The mean score on the Health Literacy Scale of the patients was 87.67±18.59, the mean score on the Brief Illness Perception Scale was 43.76±9.03, and the mean score on the Medication Compliance Reporting Scale was 22.84±3.03. The mean score of the Health Literacy Scale and the mean score of the Brief Illness Perception Scale were moderately negative; It was determined that there was a weak and strong correlation between the Health Literacy Scale total score and the Medication Compliance Reporting Scale mean score (p<0.01). As a result; It was determined that the health literacy levels, drug compliance and disease perceptions of the patients participating in the study were low. Drug compliance and disease perceptions of patients with high health literacy are shaped positively. It is recommended to plan experimental studies to increase the level of health literacy and awareness of patients with heart failure.