Aile hekimliği uygulamasında aile yönelimli klinik yaklaşım eğilimi, bir nitel araştırma
Family-oriented clinical approach tendency in family medicine practice, a qualitative research
Yazar: RABİA ADEVİYE AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar-aile = Physicians-family

Özet:
Aile hekimliği, klinik bir ana bilim dalı olarak 1969'da Amerikan Aile Hekimliği 
Kurulu'nun kurulmasıyla doğmuş, 1980'lerden itibaren Avrupa'da, 2005'ten itibaren de 
ülkemizde bir birinci basamak sağlık politikası olarak uygulanmaya başlamıştır. Birinci 
basamak sağlık hizmetlerine yönelik genç bir disiplin olmanın doğal bir sonucu olarak Aile 
Hekimliği, sadece ülkemizde değil, tüm dünyada da süregelen bazı kavramsal 
tartışmaların odağında yer almaktadır. Bu tartışma konuları içinde, belki de en 
önemlilerinden biri, diğer birinci basamak sağlık uygulamaları ile aile hekimliğinin 
sınırlarını ayıran "aile yönelimli bakım" ilkesidir. Dünya Aile Hekimliği Örgütü "WONCA", 
2011'de son güncellemeleriyle yayınladığı Avrupa Aile Hekimliği Tanımlama Bildirisi'nde 
"aile yönelimli bakım" maddesine şu şekilde açıklama getirmiştir: Aile yönelimli bakım, 
bireysel sorunları, aile ortamı, sosyal ve kültürel ilişkiler, iş ve ev koşulları bağlamında 
değerlendirmek demektir. Çalışmamız, aile hekimliğinin olmazsa olmazı kabul edilen "aile 
yönelimli bakım" ilkesinin aile hekimleri arasında ne ölçüde kabul gördüğünü ve 
uygulamada ne şekilde yer aldığını ortaya koyma amacı taşımaktadır. Sivas il merkezinde 
görev yapmakta olan aile hekimleriyle gerçekleştirdiğimiz tam katılımlı mekanik gözleme 
dayalı etnografik çalışmamız, kesitsel bir nitel araştırmadır. Araştırma sonunda, sahada 
görev yapmakta olan aile hekimlerinin, uygulamalarında büyük oranda aile yönelimli 
yaklaşıma yer verdikleri, ancak bu yaklaşımlarını Sağlık Bakanlığı veri formlarının ötesine 
taşıyarak, aile yöneliminin asıl hedefi olan bireyi yaşadığı ve bir parçası olduğu ortamda 
"gerçek bir insan" olarak değerlendirme konusunda yetersiz kaldıkları kanısına ulaştık.

Abstract:
Family medicine arised as a clinical major in 1969, by the establishment of 
American Board of Family Practise, and was introduced as a primary health care policy in 
Europe from the early 1980s, and in our country since 2005. As a natural consequence of 
being a young discipline at primary health care arena, family medicine has been located 
at the focus of some conceptual debates, which are ongoing not only in our country but 
in the whole World. Among these debate topics, perhaps one of the most important ones 
is the "family oriented primary care", the principle that seperates the boundaries of 
family medicine and other health care practices. The World Organization of National 
Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family 
Physicians, WONCA, defined the "family oriented care" article in "The European 
Definition of General Practice / Family Medicine - Edition 2011" with these words: Family 
oriented care is addressing individual problems in the context of family circumstances, 
social and cultural networks, work and home circumstances. Our trial aims to 
demonstrate the methods of applications, and the ratio of the acceptence of "family 
oriented health care", -which is considered as a sine qua non of family medicine-, among 
family physicians. This study is a cross-sectional qualitative ethnographic research, and is 
based on the mechanical observations performed with the family physicians who are 
employed in the central province of Sivas, with the full membership of the researcher. At 
the end of the analysis we came to the conclusion that the family physicians working in 
the field give place to family oriented approaches in their daily practices. Hovewer, they 
still remain insufficient in carrying their approaches beyond the data forms of the Ministry 
of Health's required documents, and deal with the "real human beings" living in and being 
a part of their own environment, as it is also the main objective of family orientation.