Konya ili tarımsal sanayi işletmelerinde yenilik yönetimi uygulamalarının analizi
Analysis of innovation management practices in agro-industrial enterprises in Konya province
Yazar: GÜRHAN ÖZAYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİTHAT DİREK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Kırsal sanayi = Rural industry ; Mühendislik sanayileri = Engineering industries ; Tarımsal yenilikler = Agricultural innovations ; Örgütsel yenilikçilik = Organizational innovations

Özet:
Küreselleşmenin etkisi ile hızlı değişen ve gelişen dünyada işletmeler için rekabet avantajı ve sürdürülebilirliğin sağlanmasında farklı sistemlerin uygulanması gerekmektedir. İşletmelerin, bu artan rekabet ortamında ayakta kalabilmeleri ve hedeflerine ulaşabilmeleri için ürünlerini, üretim süreçlerini, pazarlama faaliyetlerini ve organizasyonlarını sürekli olarak değiştirmeleri ve yenilemeleri gerekmektedir. Yenilik yönetimi kavramı bir bütün olarak ele alınması gereken ve üzerinde pek çok fikirlerin öne sürüldüğü ve yorumların yapıldığı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Yenilik yönetimi teknolojinin etkinliğini, işgücü etkinliğini, işletmenin ekonomik sürdürülebilirliğini sağlar. Tarımsal sanayilerin katma değerini ve ekonomik sürdürülebilirliğini arttırır. Ayrıca yenilik yönetimi personelin refahından, üretim sürecine ve teknolojik olarak malın kalitesine, pazarlama ağı ve organizasyonuna, insan kaynaklarına avantaj sağladığı bilinmektedir.
İlgili literatür incelendiğinde işletmeler açısından oldukça önemli bir yönetim yaklaşımı olan yenilik algısı alanında pek çok bilimsel çalışma olmasına rağmen tarımsal sanayiyi alt sektörler itibariyle inceleyen çalışmanın olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın bilime katkısının yanında tarımsal sanayi işletmeleri yöneticilerine faydalı olması düşüncesiyle teorik çerçevede elde edilen ulusal ve uluslararası tarımsal sanayi işletmelerinin yenilik yönetim yaklaşımları derlenerek bu örneklere tez çalışmasında yer verilmiştir. 
Bu çalışma, Tarımsal sanayi işletmelerinin uygulamalarını, organizasyon yapılarını ve yenilik yönetim yaklaşımlarının önemini vurgulayarak rekabet üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel verileri, Konya ilinde tarımsal sanayi alt dalları itibariyle tabakalı amaçsal örnekleme yöntemine göre belirlenen 199 işletme yöneticisi ile yapılan anketlerle elde edilmiştir. Anketlerin yüz yüze görüşmeler ile doldurulması sağlanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 programında analiz edilmiştir. Yapılan yapısal eşitlik modeli analizleri sonucunda yenilik yönetimi yaklaşımlarının rekabet üzerindeki etkisi belirlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, tarımsal sanayi işletmelerinin çoğunlukla işletme sahipleri veya ailesi tarafından yürütüldüğü, işletme sahiplerinin genellikle erkek bireylerden oluştuğu ve eğitim düzeylerinin ilköğretim veya lise mezunu oldukları tespit edilmiştir. İşletmelerin genelde limited şirketi olduğu ve 1991-2010 yıllarında kuruldukları belirtilmiştir. Tarımsal sanayi işletmelerinin yenilik yönetimine ait faktör analizleri sonuçlarında; yenilik stratejilerinde fırsatçı, saldırgan, taklitçi, geleneksel, savunmacı, bağımlı yenilik stratejileri faktörlerinin bulunduğu, yenilik yönetim sürecinde, fikir üretme-değerlendirme, test etme, uygulama, lansman sonrası öğrenme faktör aşamalarından oluştuğu, yenilik organizasyon-kültüründe kaynak yeterliliği, verimlilik-uyumluluk, çalışma grubu ve cesaretlendirme faktörlerinden oluştuğu, yenilik kaynaklarında içsel, talebe dayalı ve bilgiye dayalı yenilik kaynakları faktörlerinden oluşmaktadır. Rekabet üstünlükleri ölçeği ise fiyat, kalite, esneklik ve teslimat faktörlerinden oluşmaktadır. Yapılan YEM analizi sonuçlarına göre saldırgan yenilik stratejisi rekabet üstünlüğü sağlarken geleneksel stratejinin tersi yönde hareket ettirdiği tespit edilmiştir. Yenilik yönetim sürecinin rekabet üstünlüğü sağlamada etkili olduğu belirtilmiştir. Esneklik ve teslimatta rekabet üstünlüğünü arttırabilmek için fikir üretmenin daha önemli olduğu, kalite ve fiyat için iste test etme uygulama ve lansman sonrası öğrenmenin daha önemli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In the rapidly changing and developing world with the effect of globalization, it is necessary to implement different systems in order to provide competitive advantage and sustainability for businesses. Businesses need to constantly change and renew their products, production processes, marketing activities, and organizations in order to survive and achieve their goals in this increasingly competitive environment. The concept of innovation management emerges as an element that should be handled as a whole and on which many ideas are put forward and comments are made. Innovation management ensures the efficiency of technology, workforce efficiency, and the economic sustainability of the enterprise. It increases the added value and economic sustainability of Agro-Industries. In addition, innovation management is known to provide advantages to the welfare of the personnel, the production process and the technical quality of the goods, the marketing network and organization, and human resources. 
When the relevant literature is examined, it has been determined that although there are many scientific studies in the field of innovation perception, which is a very important management approach for businesses, there is no study examining the agricultural industry in terms of sub-sectors. In addition to the contribution of the study to science, the innovation management approaches of national and international agro-industry enterprises, which were obtained in the theoretical framework, were compiled and these examples were included in the thesis study, with the thought of being beneficial to the managers of Agro-Industry enterprises.
This study aims to reveal the impact on competition by emphasizing the practices, organizational structures, and innovation management approaches of agro-industry enterprises. The basic data of the research were obtained by questionnaires made with 199 business managers determined according to the stratified purposive sampling method in terms of Agro-Industry sub-branches in Konya. Questionnaires were filled out through face-to-face interviews. The obtained data were analyzed in SPSS 22 program. As a result of the structural equation model analysis, the effect of innovation management approaches on competition was determined.
According to the results of the research, it has been determined that Agro-Industry enterprises are mostly run by business owners or their families, the business owners are generally male individuals, and their education level is primary or high school graduates. It is stated that the enterprises are generally limited companies, and they were established in 1991-2010. In the results of the factor analysis of the innovation management of agro-industrial enterprises; There are opportunistic, aggressive, imitative, traditional, defensive, dependent, and t innovation strategies factors in innovation strategies, idea generation-evaluation, testing, implementation, post-launch learning factor stages in the innovation management process, resource adequacy, efficiency-compatibility, working in the innovation organizational culture. It consists of internal, demand-driven, and knowledge-based innovation resources factors in innovation resources. The competitive advantage scale consists of price, quality, flexibility, and delivery factors. According to the results of the SEM analysis, it has been determined that the aggressive innovation strategy provides a competitive advantage, while the traditional strategy moves in the opposite direction. It has been stated that the innovation management process is effective in providing a competitive advantage. It has been determined that it is more important to generate ideas in order to increase the competitive advantage in flexibility, delivery, and that testing, application, and post-launch learning are more important for quality and price.