Orta Anadolu bölgesinde geliştirilen mısır ( Zea mays L.) hatlarının kombinasyon yeteneklerinin ve melez güçlerinin incelenmesi
Determination of combination ability and hybrıid vigor in maize (Zea mays L.) inbred lines
Yazar: AHMET BOZDAĞ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SOYLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Orta Anadolu Bölgesinde geliştirilen mısır hatlarının kombinasyon yeteneklerinin ve melez güçlerinin incelenmesi amacıyla Konya bölgesinde 10 kendilenmiş hat arasında (10 x 2) 2013 yılı içerisinde çoklu dizi (Line x tester) analizi yöntemine göre melezlemeleri yapılmıştır. Melezlemeler elde edilen 20 melez kombinasyonu ve 12 adet genotip tesadüf blokları deneme desenine göre 2 tekerrür olarak 2014 üretim yılında yetiştirilmiştir. F1 bitkileri ve ebeveynleri üzerinde tane verimi, bitki boyu, ilk koçan yüksekliği, koçan çapı bint ane ağırlığı, tane koçan oranı, hasatta tane nemi, bitki görünümü, koçan görünümüçiçeklenme gün sayısı ve hektolitre ağırlığı özellikleri incelenmiştir. İncelenen özellikler için çoklu dizi analizi yöntemine göre genel ve özel kombinasyon kabiliyetideğerleri, heterosis ve hetrobeltiosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri belirlenmiştir.
Yapılan bu araştırmada melezlerin tane verimi 729 (SMA1342xFRB73) - 1486 (SMB48xFRB73) kg/da, çiçeklenme gün sayısı ise 64 (SMA1681xFRMO17, SMA1341xFRMO17, SMA1341xFRB73) – 72 (SMA155xFRMO17) gün, heterosis değerleri % 0.88 (Çiçeklenme gün sayıısı) -90.89 (Tane verimi), heterobeltiosis değeri (-)22.35 (İlk  koçan yüksekliği) - 40.04 (Tane verimi) arasında değişim göstermiştir. SMB48 hattı  beş özellik te pozitif GKK gösterirken, SMA167 ve SMA155 hatları dört özellik yönünden GKK göstermişlerdir. Hatların birçok özellik yönünden pozitif GKK göstermesi bölge için uygun çeşit geliştirmede ve popülasyon kaynağı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Bu çalışmada ülkemizin yerli mısır çeşit geliştirme çalışmalarına bir parçada olsa katkıda bulunmak ve üstün vasıflı mısır hat ve melezlerinin ortaya konulmasıması amaçlanmıştır. Yaptığımız araştırma sonucunda tane verimi yönü ile üstün performans gösteren hat ve melezlerin ortaya çıkması bizleri gelecek açısından umutlandırmıştır.

Abstract:
In order to examine the combining capabilities and hybrid power of the corn lines developed in the Central Anatolia  region, hybridization was made among 10 inbred lines (10 x 2) in 2013 in accordance with the multiple sequence (Line x tester) analysis method. 20 hybrid combinations and 12 genotype randomized blocks were grown in 2014 production as 2 replications according to the experimental design. Grain yield, plant height, first cob height, cob diameter thousand grain weight, grain cob rate, grain moisture at harvest, plant view, cob view flowering time and hectolitre weight were investigated on F1 plants and their parents. General and specific combination ability values, heterosis and hetrobeltiosis values and broad and narrow heritability were determined according to the multiple sequence analysis method for the investigated properties.
In this research, seed yields of hybrids were 729 (SMA1342xFRB73) - 1486 (SMB48xFRB73) kg / da and the number of flowering days was 64 (SMA1681xFRMO17, SMA1341xFRMO17, SMA1341xFRB73) - 72 (SMA155xFRMO73) Grain yield), heterobeltiosis value (-) ranged from 22.35 (first ear height) to 40.04 (Grain yield). SMB48 line showed positive GKK in five properties, while SMA167 and SMA155 lines showed GKK in four aspects. The fact that the lines show positive GKK in terms of many features shows that it can be used as a source of population and suitable variety for the region.
In this study, it is aimed to contribute to the development of domestic maize varieties in our country even though it is a part and to reveal superior qualified corn lines and hybrids. As a result of our research, the emergence of lines and hybrids that show superior performance in terms of grain yield has made us hopeful for the future.