Rekreatif etkinliklere katılan bireylerde heyecan arayışı: Beş büyük kişiliğin rolü
Thrill seeking in individuals participating in recreative activities: The role of the big five personalities
Yazar: SERAY ŞAHAN KARPUZ
Danışman: PROF. DR. ÇETİN YAMAN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Kişilik, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarında süreklilik gösteren kalıplar olarak tanımlanır ve genellikle beş faktörlü model çerçevesinde incelenir: dışadönüklük, yumuşak başlılık, öz denetim, duygusal denge ve deneyime açıklık. Heyecan arama davranışı ise bireylerin yeni, karmaşık ve yoğun uyarıcılar arama eğilimidir ve dört temel boyutta tanımlanmıştır: macera ve risk arayışı, deneyim arayışı, engellerden kaçınma ve sıkıntıya dayanıklılık. Söz konusu bu iki değişken arasındaki kuramsal yapı, bireylerin kişilik özelliklerine bağlı olarak farklı uyarıcı ve risk seviyelerine nasıl tepki verdiklerini anlamamıza yardımcı olur ve klinik psikoloji, eğitim ve iş dünyası gibi alanlarda uygulanabilir. Verilen bilgilerden yola çıkılarak bu araştırmada, rekreatif etkinliklere katılan bireylerde heyecan arayışı ile beş büyük kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Araştırma ilişkisel tarama modeliyle desenlenmiştir. Araştırmaya Kastamonu ili içerisinde rekreatif etkinliklere katılan 111 kadın 133 erkek olmak üzere toplam 224 kişi katılım göstermiştir. Örneklem grubunun seçiminde ''kolayda örnekleme yöntemi'' tercih edilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Heyecan Arayışı Ölçeği" ve "Büyük beş-50 kişilik testi" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü MANOVA, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Araştırma bulguları incelendiğinde, katılımcıların heyecan arama puanlarında cinsiyete ve eğitim durumlarına göre anlamlı farlılık elde edilmezken (p>.05); heyecan arama ile rekreatif etkinliklere katılma süresi arasında da anlamlı ilişki olmadığı tespit edilmiştir (p>.05). Kişilik özellikleri açısından değerlendirildiğinde cinsiyet ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılık elde edilirken (p<.05); kişilik özellikleri ile rekreatif etkinliklere katılma süresi arasında da anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Değişkenler arasındaki sonuçlara bakıldığında kişilik özellikleri ile heyecan arama davranışı arasında anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Ayrıca kişiliğin heyecan arama davranışını anlamlı şekilde yordadığı tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak; elde edilen bulgular ışığında beş büyük kişiliğin heyecan arama davranışı üzerinde rolünün olduğu araştırma sonucunda ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Rekreasyon, Heyecan Arayışı, Kişilik.

Abstract:
Personality is defined as the persistent patterns in an individual's thoughts, feelings and behaviors and is usually examined within the framework of the five-factor model: extraversion, agreeableness, self-control, emotional stability and openness to experience. Thrill-seeking behavior is the tendency of individuals to seek novel, complex and intense stimuli and is defined in four basic dimensions: adventure and risk seeking, experience seeking, obstacle avoidance and boredom tolerance. The theoretical structure between these two variables helps us understand how individuals respond to different levels of stimuli and risk depending on their personalities and can be applied in areas such as clinical psychology, education and business. Based on the given information, this study aims to reveal the relationship between thrill seeking and Big Five personalities in individuals participating in recreational activities. 
The research was designed with correlational survey model. A total of 224 individuals, 111 female and 133 male, participated in the research, participating in recreational activities in Kastamonu province. ''Convenience sampling method'' was preferred in the selection of the sample group. "Personal Information Form", "Thrill Seeking Scale" and "Big Five-50 Personality Test" were used as data collection tools. Independent groups t-test, one-way MANOVA, Pearson correlation and Regression analyses were used to analyze the data. 
When the research findings were examined, it was found that there was no significant difference in the thrill-seeking scores of the participants according to gender and educational status (p>.05) while there was no significant relationship between thrill-seeking and the duration of participation in recreational activities (p>.05). When evaluated in terms of personalities, while a significant difference was obtained according to gender and educational status (p<.05); it was determined that there were significant relationships between personalities and duration of participation in recreational activities (p<.05). When the results between variables were examined, it was found that there were significant relationships between personalities and thrill-seeking behavior. It was also found that personalities significantly predicted thrill-seeking behavior. 
As a result, in the light of the findings obtained, it has been revealed as a result of the research that the Big Five personalities have a role on thrill-seeking behavior.
Keywords: Recreation, Thrill Seeking, Personality.