Ankara'da evlerde kış dönemi radon konsantrasyonunun belirlenmesi
Determination of indoor radon concentrations in wellings during winter time (Ankara-Turkey)
Yazar: SONGÜL ACAR VAİZOĞLU
Danışman: PROF.DR. ÇAĞATAY GÜLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Radon = Radon

Özet:
X ışınlarının bulunması ile beraber toplumlar, radyasyona maruziyet konusunu giderek artan bir ilgi ile araştırmaktadırlar. 1980'lerin ortalarından itibaren radonun her yerde bulunabileceği ve özellikle binalarda radon yoğunlaşmasına bağlı akciğer kanseri riskinin artması konusundaki bilgilenin yayılması, radyasyon maruziyeti konusuna yeni bir bakış açısı getirmiştir. Bu tarihten itibaren de özellikle kapalı ortamlarda radon konsantrasyonu belirlenmesine yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Bu çalışmada Ankara'da 167 evde ölçülen kış dönemi radon konsantrasyonu sonuçlan ve bununla ilgili olabilecek faktörler sunulmuştur, örnek Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde bulunan haneler arasından ilçelerin ağırlıklarına göre tabakalı küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir, ölçüm için nükleer iz detektörleri kullanılmış ve Ekim 1996 - Nisan 1997 tarihleri arasında, 6 aylık süre içinde oturma ve yatak odalarında olmak üzere 2'şer odada ölçüm yapılmıştır. Toplam 200 olarak belirlenen evlerden 191'ine detektör verilmiş ve bunlardan 167 'sinden sonuç alınabilmiştir. Araştırmaya devamlılık boyutu %83.5 olarak belirlenmiştir. Değerlendirmeler İstanbul Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi 'nde iz kazıma yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Ölçüm sonuçlarının 2 Bq/m3 ile 408 Bq/m3 arasında değiştiği belirlenmiştir. Oturma odalarında ortancanın 19 Bq/m3, yatak odalarında ise 25 Bq/m olduğu bulunmuştur. Radon konsantrasyonunun normal dağılım göstermediği, logaritmik normal dağılım modeline uyduğu belirlenmiştir. Evin bulunduğu kat, kullanılan zemin ve duvar malzemesi, evin havalandırılması ve ısınma özellikleri ve duvarlarlarda çatlak bulunmasının radon konsantrasyonu ile ilişkili faktörler olduğu bulunmuştur (p<0.05).Anahtar Kelimeler : radon, kapalı ortam radon konsantrasyonu,radyoaktivite

Abstract:
Since the discovery of X-rays, the public has shown increasing concern about exposure to radiation. In the mid-1 980's the dissemination of information on the increase of lung cancer risk related with indoor radon accumulation and about the ubiquitous nature of radon, this concern about radiation exposure has taken on a new perspective. Since then, particular increase in studies towards the indoor radon measurements has been observed. In this study indoor radon concentrations measured during winter in 167 houses in Ankara and its probable underlying factors have been presented Samples have been selected among houses located within the boundaries of Ankara Metropolitan Municipality, in relation with the population proportion of each district, employing stratified cluster sampling method, by the State Institute of Statistics. Indoor radon concentration were measured, using passive nuclear track detectors, during a 6-month period in two separate rooms of each house, of which one was the living room and the other was the bedroom (between October 1996- April 1997). Out of the 200 designated houses 191 were delivered detectors and results could have been obtained from 167 of these and the participation was found to be 83.5%. Measurements were performed at Istanbul Çekmece Nuclear Research and Training Centre using nuclear etching method. Measurements were discovered to be ranging between 2 Bq/m3 - 408 Bq/m3. Median values for living rooms and bedrooms were respectively found to be 19 Bq/m and 25 Bq/m3. Radon concentration were detected to comply with log- normal distribution model. Indoor radon concentration was found to be associated with presence of cracks onthe walls, building material used for floor and walls and the type of ventilation and heating (p<0.05).Key words: radon,indoor radon concentration, radioactivity