Dış politika ekseninde Türk siyasi hayatında ideolojik tartışmalar (1920-1950)
Ideological debates in Turkish political life in the context of Turkish foreign policy (1920-1950)
Yazar: MEHMET KORKUD AYDIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi tarih = Political history ; Tartışma = Discussion ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Uluslararası politika = International policy ; İdeoloji = Ideology ; İdeolojik yönelim = Ideological orientation

Özet:
Çalışma 1920-1950 yıllarını kapsamaktadır. Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası,
dinamikleri açıklandıktan sonra Misak-ı Milli umdeleri üzerinde durulmuştur. Misak-ı Milli ve
Türk Dış Politikası ekseninde yeni Türk devletinin kurumsal kimliği açıklanmış, yeni düzen
çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada ele alınan ve 1938-1950 yılları arasını içeren
ikinci bölümde ise İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı dönemine yer verilmiştir. Savaş
rüzgarlarının estiği 1939-1940 yılları arasında Türk dış politikasını şekillendiren gelişmeler ve
yaşanan olaylar açıklanmıştır. Yine aynı bölüm içinde II. Dünya Harbinin seyri ve Türkiye'nin
konumu üzerinde de durulmaya çalışılmıştır. Türk Dış Politikası ekseninde Türkiye'de yaşanan
gelişmeler ile siyasi ve ideolojik tartışmalara geniş yer verilmiş, Türkçü/Turancı çevrelerin
ideolojisi, oluşturdukları dernekler, çıkardıkları gazete ve dergiler tanıtılmıştır. Döneme
damgasını vuran siyasi ve ideolojik olaylardan Türkçü/Turancı kesimin yargılandığı IrkçılıkTurancılık"
davası ile Tan Gazetesi baskını da değerlendirilmiştir. Dönemin
sol/sosyalist/Marksist çevreleri, ideolojileri, siyasi yapılanmaları ile çıkarttıkları gazete ve
dergileri örneklendirilmiş, Türk siyaseti ve kamuoyuna etkileri tartışılmıştır. Üçüncü Bölümde
ise Türk Dış Politikası ekseninde değerlendirilebilecek Çok partili hayata geçişin ilk örnekleri
üzerinde durulmuştur. Tek Parti iktidarı döneminde kurulan Milli Kalkınma Partisi, Demokrat
Parti ve Millet Partisi ile dönemin sol/sosyalist/Marksist partileri hakkında bilgi verilmiştir. TKP
ile organik bağ içinde olan sol partiler, uzun ömürlü olmamış; dış politikadaki değişime bağlı
olarak kapatılmışlardır. Bu bölümde çok partili siyasi hayata geçiş sürecinde yaşanan 1946-1950
yılları arasındaki seçimler ve seçim sonuçları hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca, geçiş sürecinde
anti-demoktatik kurumlar ve uygulamaların kaldırılması, yeni kanunların çıkartılması
hususunda iktidar ve muhalefet arasında yaşanan tartışmalara da yer verilmiştir. Bölümde yer
alan önemli konulardan biri de 1945-1950 yılları arasında yaşanan siyasi ve ideolojik
tartışmalardır. 146-150 tarihleri arasında yapılan seçimlerde yaşanan siyasi tartışmalar, Ankara
cinayet davası, Köy Enstitüleri, Din dersi ve Türkçe Ezan Tartışmaları, 7 Eylül Kararları, Devletin
Komünizme Bakışı, DTCF olayları ve Sabahattin Ali'nin Öldürülmesi gibi olaylar irdelenmiştir.

Abstract:
The study covers the period between 1920-1950. After the dynamics of the Atatürk Period
Turkish Foreign Policy are explained, the Misak-ı Milli(National Oath) Principles are analyzed. The
corporate identity of the new Turkish State has been explained in the context of National Oath and
Turkish Foreign Policy, and information has been provided on the efforts for the new order. In the
second section, the period between 1938-1950 was analyzed, and the presidency of IsmetInönühas
been dealt with. The developments and events that shaped Turkish Foreign Policy between 1939-
1940 when the winds of war were blowing have been explained. Again, in the same section, the
position of Turkey and the progression of II. World War have also been analyzed. In the context of
Turkish Foreign Policy, the developments in Turkey and political and ideological debates have been
explained in detail; and the ideology of the Turkist/Turanist (Ural-Altaic)communities, and their
associations, newspapers and journals have been identified. The "Racism-Turanism" lawsuit in
which the Turkist/Turanist communities were sued, and the raid to the Tan Newspaper, which were
among the important political and ideological events that marked the period, have also been
interpreted in the scope of the present study. The Leftist/Marxist communities of the period, their
ideologies, political structures and their newspapers and journals have been illustrated, and their
influences on the Turkish politics and public opinion have been discussed. In the third section, the
first examples of the transition to Multi-Party system, which may be considered in the context of
Turkish Foreign Policy, have also been analyzed. Information have been provided on the
MilliKalkınmaPartisi (National Development Party), DemokratParti (Democrat Party) and Millet
Party (Nation Party), which were established in the Single-Party System, and on the
Leftist/Socialist/Marxist parties of the relevant period. The parties that were associated with the
TKP in an organic manner could not survive longer, and were closed depending on the changes in
the foreign policy. In this section, information has been provided on the elections and their results
between the years 1946-1950, which was the transition period to Multi-Party System.In addition,
the debates on the abolishing of the anti-democratic institutions and practices during the transition
period, and the arguments between the Government and the opposition on the new laws have also
been included in the scope of the present study. One of the important topics in this section is the
political and ideological debates between 1945-1950. The political debates in the elections between
the years 1946-1950, Ankara murder case, Village Institutes, the arguments on Religion Classes and
Turkish Azan, 7th September Decisions, the viewpoint ofthe State on communism, DTCF events
andthe murder of Sabahattin Ali have also been investigated in the scope of the study.