Mimarlıkta geometrik bir biçim "daire" ve gelişim süreci
A Geometrical form "circle" in the architecture and development process
Yazar: EMRİYE MUHÇU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ASASOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET Asal geometrik biçimler olan kare, daire ve üçgen ilkel çağlardan günümüze hep kullanıla gelmiştir ve bu biçimlerin birtakım özellikleri, tercih edilmelerinde etkili olmuştur. Çalışma kapsamında ele alınan daire de kendine özgü bazı özelliklerden dolayı mimarlık tarihinde hep gündemde olmuştur. Bu nedenden yola çıkarak, çalışmada; daire ve dairenin türevi olan dairesel biçimlerin kullanılmasındaki amaçlar araştırılmış, saptanmış ve oluşturulan grafiksel yöntemlerle açıklanarak günümüz mimarisindeki dairesel mimari ürünleri incelemek üzere kullanılmışlardır. Çalışma, tarihi verilerden yararlanarak daireye özgü özellikleri saptama ve bu saptanan bulgular ışığında günümüz dairesel mimari ürünlerini yorumlama olarak da özetlenebilir. Bunun için çalışmanın birinci bölümünde konuya ilişkin ayrıntılı bilgilendirme, çalışmada izlenen yöntem ve bunun seçilmesindeki nedenler açıklanmıştır. İkinci bölüm öncelikle daire biçiminin farklı açılardan tanımlan ve mimari süreçte dairesel mimari yapılar incelenmiş, ikinci bölümün sonunda, daireye ait özellikleri saptamak amacıyla Roma ve Rönesans mimarisi ele alınmış, üzerinde çalışılacak dönem olması niteliği ile postmodern dönem özelliklerine daire bağlamında bu bölümde kısaca değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde dairesel biçimlere ait saptanan özellikler yer almıştır. Daha sonra dördüncü bölümde bu özellikler postmodern dairesel mimari örnekleri üzerinde test edilmiştir. Sonuçlar bölümü olarak, tablolardan ve görsel grafiklerden elde edilen veriler ışığında günümüz postmodern dairesel örnekleri üzerine yorumlar yapılmış ve birtakım çıkarımlara varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Daire, Merkezi olma, Toplama, Dağıtma, Anıtsallık, Sonsuzluk, Eşitlik. V

Abstract:
SUMMARY A Geometrical Form "Circle" in The Architecture and Development Process The primary geometric forms like square, circle and triangle have been favored in the architectural practice from the very early ages till today; this is so because some characteristics peculiar to these forms made them special figures of selection. The circle, which is the subject of this work, was also used very widely in the history of architecture. Starting from this benchmark point, in this study; the purpose in the selection and use of circle and circular forms was investigated, determined and explained by the developed graphical processes that are going to be used in the evaluation of present-day circular architectural products. This study can be also summarized as; establishing characteristics peculiar to circle and evaluating the present-day circular architectural products in the light of historic data available. In the first part of this study, a detailed instructive explanations related to the subject were performed, and the selected process followed in the study and the reason of this selection was explained. In the second part, primarily, the definitions of the circle, as a form, from different aspects were given and buildings in the architectural continuum was investigated; at the end of the second part, for shedding light on to the characteristics of circle, Roman and Renaissance architecture were handled, and as merit of being the era that this study will come onto a conclusion the post-modern period was shortly touched on. In the third part of the study, the defined characteristics of circle were listed. Later, in the fourth part, these characteristics were tested on the post-modern architectural examples. In the concluding remarks, in the light of data obtained from the tables and visual graphics, some interpretations and commentary were done on the present-day post-modern examples and some conclusions were reached. Some recommendations were given for the future studies. Key Words: Circle, Collecting Together, Monumentality, Equality, Universality. VI