Cumhuriyet Dönemi mübadele romanlarında kadın (1923-2023)
Woman in the Republican Period exchange novels (1923-2023)
Yazar: GAMZE KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERUDUN AY
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatında ve tarihinde göç olgusu her daim karşımıza çıkmıştır. Göç, bireylerin yaşamlarına yön vererek onların ilerleyen süreçlerde hayatlarını şekillendirmiştir. Göç kavramı genel anlamda;  herhangi bir yerden çeşitli sebepler nedeniyle farklı bir yere yerleşme sürecini ifade etmektedir. Kişilerin bu göçlere katılmasının nedeni ise, o dönemin şartlarına göre şekil almıştır. Mübadele de göçün bir alt kavramını teşkil etmektedir. Bu kavramla birlikte bireyler, devletler vasıtası ile anlaşmalara bağlı olarak, karşılıklı bir şekilde bu durumu gerçekleştirmişlerdir. Bu kavramda göze çarpan zorunluluk teşkil etmesi ve karşı tarafa bir fikir sunulmamasıdır.
Türk edebiyatı literatürü incelendiğinde mübadele kavramının farklı açılardan ele alınarak incelendiği görülmektedir. Bu çalışmada mübadele, mübadeleyi ele alan Türk romanları, özellikle bu romanlarda yer alan kadın karakterlerin mübadele öncesi, sırası ve sonrasında yaşadıkları süreçler açıklanmakta ve dönemin koşulları gereği mübadil kadınların romanlarda; dilsel, dinsel, ailevi, maddi ve manevi birtakım sorunları incelenmektedir. Bu bağlamda mübadeleyi ele alan Türk romanlarında kadınların; gerek erkeklerin varlığında gerekse de erkeklerin yokluğunda sorunlarla başa çıkma mücadelesini, yaşadıkları olumsuzluklara rağmen başarılı bir şekilde gerçekleştirdiği görülmüştür. O dönemin koşullarında erkekler savaşlarla mücadele ederken, kadınların da aile birliğini korumaya çalıştığı ve bu uğurda mücadele verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Mübadele sürecinde kadınların genel olarak daha geri planda olduğu algısı da bu şekilde kırılmıştır. Aile birliğinin devamlılığını sağlayan her ne kadar erkekler olsa da kadınların da bu birliği toparlayıcı etkisine romanlarda ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Mübadele, Göç, Türk Mübadele Romanları, Mübadele Kadınları, Kadınların Etkisi.

Abstract:
The phenomenon of migration has always appeared in Turkish literature and history. Migration has shaped the lives of individuals and shaped their lives in the future. The concept of migration in general terms; it refers to the process of settling from one place to another for various reasons. The reason why people participated in these migrations took shape according to the conditions of that period. Exchange also constitutes a sub-concept of migration. With this concept, individuals have realized this situation mutually, depending on the agreements through the states. The striking necessity in this concept is that it does not present an idea to the other party.
When the sources of Turkish literature are examined, it is seen that the concept of exchange is examined from different perspectives. In this study, Turkish novels dealing with exchange and exchange, especially the processes experienced by the female characters in these novels before, during and after the exchange are explained. Linguistic, religious, familial, material and spiritual problems are examined. In this context, it has been seen that in Turkish novels dealing with exchange, women successfully struggle to cope with problems both in the presence of men and in the absence of men, despite the negativities they experience. In the conditions of that period, while men were fighting wars, it was concluded that women tried to protect family unity and struggled exchange cause. The perception that women are generally in the background in the exchange process has been broken in this way. Although it is men who ensure the continuity of family unity, the effect of women to gather this unity has been reached in the novels.               
Keywords: Population Exchange, Migration, Turkish Population Exchange Novels, Women of Exchange, Influence of Women.