Endüstriyel karbon ayak izinin hesaplanması: Çimento sanayi örneği
Calculation of indüstrial carbon footprint: Cement industry example
Yazar: SELİN YAŞAR
Danışman: PROF. DR. BAŞAK TAŞELİ
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Karbon dioksit = Carbon dioxide ; Sera gazı = Greenhouse gases ; Çimento endüstrisi = Cement industry ; Çimento üretimi = Cement production

Özet:
nsani faaliyetler sonucu oluşan, birçoğu havanın doğal bileşiminde eser miktarda yer
alan sera gazları ve bunların atmosferde birikim yapması ile oluşan yer kürenin
ısınmasına sebep olan çevresel kirlilik, dünyayı geri dönülmez bir iklim değişikliği
ile karşı karşıya bırakmaktadır. İklim değişikliğinin birçok sebebi olsa da en önemli
sebebi fosil yakıtların yanma süreçleriyle ortaya çıkan emisyonlardır.
Bu çalışmada hâlihazırda çimento ve klinker üretimine devam eden ve Türkiye
Çimento Sanayicileri Birliği'ne kaydı bulunan özel bir çimento fabrikasının 2017-
2021 yılları arasını kapsayan üretim ve tüketim verileri değerlendirilmiş, elde edilen
veriler Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) standartları kapsamında
hesaplamalara tabi tutulmuştur. 2017, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yılları arasındaki
yakıt ve atıklardan kaynaklanan (Kapsam 1) toplam emisyon miktarları sırasıyla
0.37863 Mt CO2e/yıl, 0.4359 Mt CO2e/yıl, 0.316775 Mt CO2e/yıl, 0.392366 Mt
CO2e/yıl ve 0.334037 Mt CO2e/yıl olarak hesaplanmıştır. Fabrikanın elektrik
kullanımından kaynaklanan emisyonu (Kapsam 2) 2017 yılında 79220 ton CO₂e/yıl
iken 2019 yılında 61695 ton CO₂e/yıl'a gerilemiştir. 2021 yılında ise emisyon 69812
ton CO₂e/yıl'a yükselmiştir.
Yıllar içinde fabrikanın artan müşteri talebiyle birlikte petrol koku sarfiyatında artış
olması beklendiğinden fabrikanın 2019 yılında alternatif yakıt olarak Ömrünü
Tamamlamış Lastik (ÖTL) kullanımına başlaması ile, petrol koku sarfiyatında bir
önceki yıla göre %25 oranında azalma olduğu tespit edilmiştir. Bu tercih bile 2019
yılı toplam emisyon değerinin bir önceki yıla ait emisyon değerine göre yaklaşık
%27 oranında azalmasına sebep olmuştur. Aynı şekilde 2021 yılında kullanılan
26355 ton Atıktan Tüketilmiş Yakıt (ATY) sayesinde aynı yıl petrol koku kullanım
miktarı, bir önceki yıla oranla % 26 azalarak 78225 ton değerine gerilemiştir.
Çalışmada, atıktan tüketilmiş yakıt ile elde edilen yanma verimini elde etmek için
belirli bir miktarda linyit kullanılsaydı oluşan emisyon miktarları ne olurdu
sorusunun cevabı da aranmıştır. 2017 yılında atıktan tüketilmiş yakıt yerine petrol
koku tercih edilmesinin yaklaşık %38 oranında, linyit tercih edilmesinin ise yaklaşık
olarak %43 oranında emisyonda artışa sebep olacağı hesaplanmıştır.

Abstract:
Greenhouse gases, which are formed as a result of anthropogenic activities, many of
which are found in trace amounts in the natural composition of the air, and
environmental pollution, which are caused by the accumulation of these in the
atmosphere, cause the world to warm up facing with an irreversible climate change.
Although there are many reasons for climate change, the most important reason is the
emissions resulting from the combustion processes of fossil fuels.
In this study, the production and consumption data covering the years 2017-2021 of a
private cement factory, which is currently continuing to produce cement and clinker
and registered with the Turkish Cement Industrialists' Association, were evaluated
and the data obtained were calculated within the scope of the Intergovernmental
Panel on Climate Change (IPCC) standards. Total emissions from fuel and waste
(Scope 1) between 2017, 2018, 2019, 2020 and 2021 are 0.37863 Mt CO2e/year,
0.4359 Mt CO2e/year, 0.316775 Mt CO2e/year, 0.392366 Mt CO2e/year and
0.334037 Mt CO2e, respectively. The factory's emissions from electricity usage
(Scope 2) decreased from 79220 tons CO₂e/year in 2017 to 61695 tons CO₂e/year in
2019. In 2021, emissions increased to 69812 tons CO₂e/year.
Since it is expected that there will be an increase in petroleum coke consumption
with the increasing customer demand of the factory over the years, it has been
determined that there has been a 25% decrease in petroleum coke consumption
compared to the previous year, with the factory starting to use End-of-Life-Tire
(ELT) as an alternative fuel in 2019. Even this preference caused the total emission
value of 2019 to decrease by approximately 27% compared to the emission value of
the previous year. Likewise, due to 26355 tons of Refuse-Derived Fuel (RDF) used
in 2021, the amount of petroleum coke used in the same year decreased by 26%
compared to the previous year and draw back to 78225 ton. In the study, the answer
to the question of what would be the emission amounts if a certain amount of lignite
was used to obtain the combustion efficiency obtained with the fuel consumed from
the waste was also examined. In 2017, it has been calculated that choosing petroleum
coke instead of waste-consumed fuel will result in an increase of approximately 38%,
and preference of lignite by approximately 43%