Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin elektronik atıklar konusundaki farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: İzmir ili örneği
Determination of awareness level of ict teachers about elecrtonic waste: Case of İzmir
Yazar: GÜLAY ÖZTÜRE
Danışman: PROF. DR. ERALP HÜSEYİN ALTUN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilişim Teknolojileri (BT) öğretmenlerinin elektronik atıklara yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesinin amaçlandığı bu araştırma bilişim cihazlarının doğru, güvenli ve etik kullanımına rehberlik eden BT öğretmenlerinin e-atıklar konusunda ne derece bilgi sahibi olduklarının ve geri dönüşümü konusunda neler yaptıklarının araştırılması açısından önem taşımaktadır.  Araştırmanın evrenini 2014–2015 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda görev yapmakta olan 264 BT öğretmeni oluşturmuştur. Toplam 193 öğretmene ulaşılarak % 73,1 oranında geri dönüş sağlanmıştır. 
Araştırma karma yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiş; veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Görüşme Formu" ve "Bilişim Teknolojileri Öğretmenlerinin Elektronik Atık Farkındalığı Ölçeği" kullanılmıştır. Geliştirilen ölçek üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm kişisel bilgileri içeren 8 maddeden, ikinci bölüm BT öğretmenlerinin e-atıklar konusundaki bilişsel farkındalık düzeylerini ölçen 23 madde ve uygulama farkındalık boyutunu ölçen 21 madde olmak üzere toplamda 44 maddeden, üçüncü bölüm ise "Eklemek istedikleriniz" alanından oluşmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde yüzde ve frekans dağılımları kullanılmış, ölçekteki ifadelere ilişkin görüşlerin ortalama değeri verilmiştir. Alt amaçların analizinde ilk olarak Kolmogorov-Smirnov testi ile verilerin normal dağılıma uyup uymadığı incelenmiştir. Normal dağılım gösteren veriler için parametrik testlerden ikili karşılaştırmalarda t testi, grup sayısı ikiden fazla ise Tek Yönlü Varyans Analizi testi uygulanmıştır. Normal dağılım göstermeyen veriler için nonparametrik testlerden ikili karşılaştırmalarda Mann-Whitney-U, grup sayısı ikiden fazla ise Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. 
	Araştırma sonucunda BT öğretmenlerinin e-atıklara yönelik genel, kuramsal ve uygulama farkındalıklarının "orta düzeyde" olduğu sonucuna varılmıştır. Cinsiyet, mezun olunan lise ve fakülte türü, görev, öğrenim değişkenlerine göre öğretmenlerin e-atık farkındalıkları arasında anlamlı fark bulunamazken;  meslekteki kıdemlerine göre uygulama farkındalıkları ile genel farkındalık düzeylerinde 21 yıl ve üstü kıdeme sahip olanlar lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Diğer bir değişle, mesleki kıdemi düşük olan BT öğretmenlerinin e-atık farkındalık düzeylerinin kıdemi yüksek olanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Bu bulguya dayanarak kıdemi fazla olan BT öğretmenlerinin e-atıklarla daha fazla karşı karşıya kalmalarının ve bazı çalışmalar yapmış olmalarının farkındalıklarını arttırmış olabileceği düşünülmektedir. 

Anahtar sözcükler:  Bilişim teknolojileri, Öğretmen, Elektronik atık, E-atık, Farkındalık.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the awareness level of ICT teachers for electronic waste and to compare the level of awareness according to various variables. The research is important as it allows investigating ICT teachers' knowledge on e-waste and what they do to recycle; who are guiding the use of ICT devices right, safely and ethically. The study consisted of 300 ICT teachers who were working at state schools located in İzmir during 2014-2015 academic year. Total of 193 teachers, which makes % 73,1 of 264 teachers, were involved in research.
ICT Teachers' E-Waste Awareness Scale (ITWAS) and an interview form, both of which were developed by the researcher, used as data gathering tools. ITWAS consisted of three parts. The first part consisted of 8 items about personal information, the second part also consisted of 44 items analyzing The ICT Teachers' Awareness Levels on e-waste and the third part consisted "Extra Thoughts". Percentage and frequency distribution were used to analyse the data, the mean scores were also provided. It was first examined whether the data complied to a normal distribution by the Kolmogorov-Smirnov test for the analysis of research problems. For the data with normal distribution, T test among parametric tests was used for paired comparisons, if the number of groups were more than two, one-way analysis of variance test was applied. For the data showing non-normal distribution, in the paired comparisons among nonparametric tests Mann-Whitney U, if the group number was more than two, Kruskal Wallis tests were applied.
As a result of the study, it was concluded that general, theoretical and practical awareness of ICT teachers about e-waste was "medium level". According to gender, type of high school and university they graduated, profession, education variables, there is no significant difference between the teachers' awareness of e-waste; experiences and common awareness were significant in favour of  21 years and more. Thus it was concluded that the lower the professional experience the lower level of awareness for e-waste. It is considered that this result may be due to ICT teachers with high seniority are more confronted with e-waste and they may had some previous work on this issue.
Keywords: ICT, Teacher, Electronic Waste, Awareness.