Trabzon ilindeki aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının prenatal tarama testleri hakkında bilgi düzeyinin araştırılması
Knowledge level investigation of family physicians and family health workers about prenatal screening tests in Trabzon
Yazar: ÜMİT KEKEÇ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM BAYOĞLU TEKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anketler = Questionnaires ; Gebelik = Pregnancy ; Prenatal teşhis = Prenatal diagnosis ; Sağlık personeli = Health personnel ; Trabzon = Trabzon

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Prenatal tarama testleri, çocukta zihinsel ve bedensel engellere yol açan sık görülen hastalıkları, anne karnında tarayarak gerekli önlemlerin erken dönemde alınmasına olanak sağlar. Prenatal tarama testleri için gebelere doğru bilgilendirme yapılıp gerekli yönlendirmelerin yapılmasında aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına önemli görev düşmektedir. Bu çalışmada, Trabzon ilindeki aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının prenatal tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerini saptamak amaçlanmıştır. MATERYAL VE METOD: Çalışmamız Ocak-Nisan 2022 tarihleri arasında yürütülen tanımlayıcı bir araştırmadır. Katılımcıların demografik özelliklerini ve prenatal tarama testleri hakkında bilgi düzeyini inceleyen anket formu, Trabzon ilindeki aile sağlığı merkezlerinde aktif çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından literatür incelemesi yapılarak oluşturulan anket formu 235 katılımcıya yüz yüze görüşme yöntemi ile yapılmıştır. BULGULAR: Çalışmamızda katılımcıların, prenatal tarama testlerinden en fazla ikili test (%90,6) ve üçlü test (%91,1) hakkında bilgi sahibi oldukları belirlenirken, hücre dışı DNA testi bilinirlik oranının çok düşük olduğu tespit edilmiştir (%19,60). Katılımcıların 223'ü (%94,9) prenatal tarama testlerini gebe hastalarına önerdiğini belirtmiştir. Katılımcılar, gestasyonel diyabet(GDM) tarama testlerinden 50 gr şeker yükleme testini yüksek oranda (%91,5) biliyorken, 100 gr OGTT'nin daha düşük oranda bilindiği tespit edilmiştir. Katılımcıların 197'si (%83,8) şeker yükleme testini gebe hastalarına önerdiğini belirtmiştir. Konjenital anomali taraması ile ilgili 16 adet bilgi sorusuna katılımcıların verdiği ortalama doğru sayısı 11,77±2,39 olarak saptanmıştır. Uzman aile hekimlerinin, 45 yaş altı grubun, meslekte ilk 5 yılında olanların ve tarama testlerini gebe hastalarına önerenlerin, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bilgi düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Gestasyonel diyabet taramasıyla ilgili 6 adet bilgi sorusuna katılımcıların verdiği ortalama doğru sayısı 3,64±1,23 olarak saptanmıştır. Uzman aile hekimlerinin, erkeklerin, lisans mezunlarının, meslekte ilk 5 yılında olanların ve tarama testlerini gebe hastalarına önerenlerin, GDM taraması ile ilgili istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bilgi düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. SONUÇ: Çalışmamızda aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının prenatal tarama testleri hakkında orta düzeyde bilgi sahibi oldukları ve bilgilerinin geliştirilmesi gerektiği görülmüştür. Özellikle gestasyonel diyabet taraması konusunda bilgi ve öneri düzeyinin düşük olduğu görülmüştür. Verilecek hizmet içi eğitimlerle, birinci basamak sağlık çalışanlarının prenatal tarama konusunda bilgi düzeylerinin arttırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Gebelik, tarama, diyabet, bilgi, anket

Abstract:
INTRODUCTION AND OBJECTIVE: Prenatal screening tests allow the necessary precautions to be taken in the early period by screening the common diseases that cause mental and physical disabilities in the child in the womb. Family physicians and family health workers have an important role in providing accurate information to pregnant women and making necessary referrals for prenatal screening tests. In this study, it was aimed to determine the level of knowledge of family physicians and family health workers in Trabzon about prenatal screening tests. MATERIAL AND METHODS: Our study is a descriptive study conducted between January and April 2022. The questionnaire, which examines the demographic characteristics of the participants and their level of knowledge about prenatal screening tests, was applied to family physicians and family health workers actively working in
family health centers in Trabzon. The questionnaire form, which was created by the researchers through literature review, was administered to 235 participants by face-toface interview method. RESULTS: In our study, it was determined that the participants were most knowledgeable about the double test (90.6%) and triple test (91.1%) among the prenatal screening tests, while the awareness rate of the cell-free DNA test was found to be very low (19.60%). 223 (94.9%) of the participants stated that they recommend prenatal screening tests to their pregnant patients. It was determined that while the participants knew the 50 g glucose challenge test at a high rate (91.5%) from the gestational diabetes (GDM) screening tests, the 100 g OGTT was known at a lower rate. 197 (83.8%) of the participants stated that they recommend the glucose challenge test to their pregnant patients. The average number of correct answers given by the participants to 16 information questions about congenital anomaly screening was determined as 11.77±2.39. It has been determined that specialist family physicians, those under the age of 45, those who are in their first 5 years in the profession, and those who recommend screening tests to their pregnant patients have a statistically significantly higher level of knowledge. The average number of correct answers given by the
participants to 6 information questions about gestational diabetes screening was determined as 3.64±1.23. It has been determined that specialist family physicians, men, undergraduates, those who are in the first 5 years of the profession and those who recommend screening tests to their pregnant patients have a statistically significantly higher level of knowledge about GDM screening. CONCLUSION: In our study, it was seen that family physicians and family health workers had moderate knowledge about prenatal screening tests and their knowledge should be improved. In particular, the level of knowledge and recommendation on gestational diabetes screening was low. It has been concluded that the knowledge level of primary health care workers about prenatal screening should be increased with in-service training. KEYWORDS: Pregnancy, screening, diabetes, information, questionnaire