Algılanan aile yakınları destek ölçeğinin geliştirilmesi ve 0-8 yaş arası engelli çocuğu olan annelerin yakınlarından aldığı desteği algılamaları
Development of percepted relative support measure and mothers perception of the supports of their relatives who have defective children between the ages 0-8
Yazar: SALİSE KAVAK
Danışman: DOÇ.DR. YILDIZ GÜVEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği'nin geliştirilmesive 0-8 yaş engelli çocuğu olan annelerin yakınlarından aldığı desteği nasılalgıladıkları amaçlanmıştır. Araştırma, erken çocukluk döneminde engelliçocuğu olan, aile büyüklerinden en az birisi hayatta olup aynı şehirde yaşayan,eşiyle birlikte yaşayan, ilkokul ve üstü öğrenim düzeyine sahip, çocuğuİstanbul'da Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezine giden toplam 151 anneninkatılımıyla gerçekleşmiştir.Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği, araştırmacı ve uzmanlarıngörüşleri doğrultusunda başlangıçta 52 maddeden oluşmuş, yine uzmanlarıngörüşleri doğrultusunda 44 maddeye indirgenmiştir. 5'li likert tipi sayısal ölçekşeklinde; annenin kendi annesi, babası, eşinin annesi, babası sütunları açılarakşekli verilmiştir. Araştırma sonucunda her ebeveyn için ayrı ayrı olmak üzere(Kendi Annesi/Kendi babası, Eşinin Annesi/Eşinin babası için) 4 ölçek ortayaçıkmıştır. Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği test- tekrar test puanlarıkorelasyon katsayıları oldukça yüksek bulunmuştur. Aynı şekilde iç tutarlılıkgüvenirliği için yapılan Cronbach Alfa ve Split Half yöntemlerininuygulamaları da tüm ebeveynler açısından ,001 düzeyinde anlamlı sonuçlarvermiştir. Yapı geçerliği için yapılan analizlerde; madde toplam, madde kalanve ayırt edicilik açısından kendi annesi ve eşinin annesi için ,001 düzeyindeanlamlı çıkmıştır. Kendi babası ve eşinin babası için ise elde edilen sonuçlardaen az ,05 düzeyinde anlamlı çıkmıştır. Anlamlı çıkmayan bazı maddelerde isemadde güvenirlikleri yüksek olduğu için maddelerin test kapsamındabırakılması uygun görülmüştür. Kaiser-Meyer-Olkin değerleri dört ebeveyniçin ayrı ayrı uygulanmış ve dördü için de örneklem büyüklüğünün faktöranalizi yapmaya uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bartlestt's testuygulanarak da dördününde üçer alt boyutu kapsadığı sonucuna ulaşılmıştır.Yine yapı geçerliği için yapılan faktör analizi hesaplamalarında, psikolojiktestlerde en güvenilir sonucu veren Varimax Rotaded yöntemi kullanılmış veoldukça yüksek sonuçlara ulaşılmıştır. Yapılan tüm istatistiksel işlemlerinsonucundan da anlaşılacağı gibi Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği yüksekdüzeyde güvenirlik ve geçerliğe sahiptir.Ebeveynlerden algılanan destek kıyaslandığında, annelerin kendi annebabalarından algıladığı destek düzeyi, eşlerinin anne babalarından algıladığıdesteğe göre daha yüksek bulunmuştur. Çocuğun yaşı ile ebeveynlerdenalgılanan destek arasında ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet değişkenine göresadece eşin babası için ,05 düzeyinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Engelliçocuğun erkek çocuk olması durumunda eşinin babasından daha fazla destekalgılanmaktadır. Çocuğun aldığı tanı değişkenine göre anlamlı bir farkçıkmamıştır. Ebeveynlerin aynı evde veya aynı apartmanda oturma değişkenidikkate alındığında annelerin sadece kendi annesinden algıladığı destekte aynıevde veya aynı apartmanda oturanlar lehine ,05 düzeyinde anlamlı bir farkçıkmıştır. Aynı/ayrı şehirde yaşayan ebeveynlerden algıladıkları destek düzeyiise hiçbir ebeveynde anlamlı fark yaratmamıştır.

Abstract:
In this research the aim is to contribute to the development of PerceptedRelative Support Measure and to observe how mothers of defective 0-8 ages ofchildren perceive the support of their relatives. The scanning model is used andthe general scanning type is used within the scanning model. 151 mothersparticipated in the research who have defective children in the early childhood.The mothers all go to Special Education and Rehabilitation Center in Istanbulwith their children. Mothers either have at least one relative alive, who is livingin the city they live; some live with their husband; they have elementary schooleducation or higher education.At first, in the light of the recommendations of researchers and qualifiedexperts, the Percepted Relative Support Measure is constructed upon 52 articlesand five Likert-type items are formed; including the mother?s own mother andfather, her husband?s mother, and her husband?s father. Then the articles arereduced to 44 in the light of the analysis that are made. As a result, fourmeasures are formed for each parent (Mother?s own mother and father, and herhusband?s mother and father). Percepted Relative Support Test results and retestresults? coefficient of correlations are found to be fairly high. Besides theCronbach alfa and split half reliability tests that are made to confirm theinternal coherence reliability showed a level of ,001 meaningful result regardingboth her own parent?s and her husband?s parents? results.In the analyses that are made for the structural validity it is found thatthe results for her mother and for her husband?s mother is ,001 meaningfulregarding the articles in total, the articles remained and distinguishing.The results concerning her own father and her husband?s father arefound to be meaningful in the level of, 05. Some articles, the results of which arenot found to be meaningful are also kept in the scope of the test as theirreliabilities are found to be fairly high.Kaiser-Meyer-Olkin values are applied to four parents and the samplingextents are found to be available for factor analysis. Also Bartlestt?s test isapplied and it is found that all four encloses three inner dimensions for each.Varimax Rotated method, which gives the most reliable results in thepsychological tests. İt is clearly seen from the results of all the statisticalprocessings that are made, the Percepted Relative Support Measure is found tobe highly reliable and valid.When the percepted support levels of parents are compared, the level ofthe percepted support of mother?s own parents are found to be higher than thelevel of the percepted support of mother?s husbands? parents. No relation isobserved between the age of the child and the percepted support from theparents. In relation to gender variables, only a level of ,05 meaningfuldifference is found for the husband?s father. In the case of defective malechildren, more support from the husband?s father is observed. In relation to thechildren?s diagnosis variables, no meaningful results are found. The perceptedsupport level from the parents who live in the same house or apartment gave alevel of, 05 meaningful results. The percepted support level from the parentswho live in the same/different city gave no meaningful results for each parent.