Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre Avrupa Birliği projelerinin okula katkı düzeyi ile okul müdürlerinin liderlik stilleri arasındaki ilişki
The relationship between the contribution level of European Union projects to the school and the leadership styles of the principals according to the perceptions of secondary school teachers
Yazar: VEFA BARDAKCI
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Erasmus = Erasmus ; Eğitim projeleri = Education projects ; Kurumsal katkı = Institutional assistance ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Projeler = Projects

Özet:
Bu çalışmanın amacı Avrupa Birliği projelerinin okula katkı düzeyi ile okul müdürlerinin liderlik stilleri arasındaki ilişkinin Ankara İli ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında Ankara İlinde yer alan en az bir AB projesi yürütmüş ortaokullarda çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu araştırma kapsamında "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" ve "AB Projeleri Katkıları Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır.

Araştırma sonucunda AB projesi yürütülen okullardaki öğretmenlerin bu projelerin katkılarına ilişkin algılarının olumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan bu algıların öğretmenlerin cinsiyetine ve öğrenim düzeyine göre farklılık göstermediği gözlenmiştir. Öğretmen algıları kıdem yılına göre incelendiğinde, ölçeğin kurumsal gelişim boyutunda 6-20 yıl arasında kıdeme sahip öğretmenlerin algılarının 21 ve üzeri yıl kıdeme sahip öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Yine kurumsal gelişim boyutunda Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, yabancı dil ve görsel sanatlar branşlarında görevli öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık oluşmuştur. Her iki değişken açısından, kişisel/mesleki gelişim, sosyal gelişim, yabancı dil öğrenme ve kültürel gelişim boyutlarında ise anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Ayrıca, ölçeğin kurumsal gelişim boyutunda AB proje faaliyetlerine katılım gösteren öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık oluştuğu saptanmıştır. 

Okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde öğretmenlerin en yüksek düzeyde katılım gösterdikleri boyutun dönüşümcü liderlik olduğu, en düşük ortalamanın ise serbestlik tanıyan liderlik boyutunda gerçekleştiği görülmüştür. Diğer taraftan, öğretmenlerin görev yaptıkları okulların müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının, ölçeğin dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında erkekler lehine daha yüksek olduğu izlenmiştir. Öğretmenlerin görev yaptıkları okulların müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algıları ölçeğin dönüşümcü liderlik, serbestlik tanıyan liderlik ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında mesleki kıdeme göre anlamlı bir farklılık oluşmamıştır. Ayrıca, müdürlerin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları branşa göre incelendiğinde ölçeğin dönüşümcü liderlik, serbestlik tanıyan liderlik ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Benzer biçimde, AB projesi yürütülen okullardaki öğretmenlerin görev yaptıkları okulların müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algıları, ölçeğin dönüşümcü liderlik, serbestlik tanıyan liderlik ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında öğrenim düzeyine göre anlamlı bir fark oluşmamıştır.

AB projesi yürütülen okullardaki öğretmenlerin AB projelerinin okula katkılarına ve okul yöneticilerinin liderlik stillerine ilişkin algıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği ve AB Projeleri Katkıları Değerlendirme Ölçeği'ne ait alt boyutlar arasındaki ilişki incelendiğinde, en yüksek korelasyon değerinin yabancı dil öğrenme alt boyutu ile dönüşümcü liderlik alt boyutu arasında olduğu, en düşük ilişkinin ise etkileşimci liderlik alt boyutu ile kurumsal gelişim alt boyutu arasında olduğu görülmüştür. Ayrıca, araştırma kapsamında yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda dönüşümcü liderlik ve serbestlik tanıyan liderlik alt boyutlarının AB projelerinin okula katkı düzeyini anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Buna karşın etkileşimci liderlik boyutunun AB projelerinin okula katkı düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the contribution level of the European Union projects to the school and the leadership styles of school principals according to the perceptions of secondary school teachers of Ankara province. The research is a descriptive study in the relational screening model. The sample of the research consists of teachers who worked in 2016-2017 education year and at least one EU project in Ankara. Within the scope of the research, "Multi-factor Leadership Scale" and "EU Projects Contribution Evaluation Scale" were used. 

As a result of the research, it was seen that the opinions of the teachers working in the schools participating in EU projects were positive about the contributions of these projects. On the other hand, it was observed that these opinions did not differ according to the teachers' gender and education level. When the perceptions of teachers were examined according to the seniority year, it was seen that in the dimension of institutional development, the perceptions of teachers with 6-20 years of seniority were higher than the teachers with 21 years of seniority and above. Also in the aspect of institutional development, there was a meaningful difference in favor of teachers working in Turkish, mathematics, science, social studies, foreign language and visual arts branches. In terms of both variables, no significant difference was found in personal/professional development, social development, foreign language learning and cultural development dimensions. It was also found that there was a significant difference in the scale of institutional development of the scale in favor of teachers participating in EU project activities.

When the results of the leadership styles of school principals are examined, it is seen that the highest level of teachers' participating is transformational leadership dimension and the lowest is laissez faire leadership dimension.  On the other hand, it was seen that the opinions of the teachers about the principals of the schools in which they were working were higher in favor of the men in the sub-dimensions of the leader's leadership and activist leadership in the scale. The opinions of the teachers about the principals of the schools where they were working did not show any significant difference according to the occupational rankings in the sub-dimensions of transformational leadership, laissez faire leadership and activist leadership. Moreover, when the views of teachers on leadership styles of principals were examined according to the branch, it was seen that there was no meaningful difference in the dimensions of transformational leadership, laissez faire leadership and activist leadership. Likewise, the opinions of teachers working in schools participating in EU projects for the leadership styles of principals of the schools they work in doesnt differ meaningly according to the level of education in the sub-dimensions of transformational leadership, laissez faire leadership and activist leadership.

It is concluded that there is a meaningful relationship between the opinions of teachers who work for EU participating schools about EU projects' contribution the readership of the schools and the leadership styles of school principals. When the relationship between the sub-dimensions of the Multi-Factor Leadership Scale and the EU Projects Contribution Assessment Scale is examined, it is found that the highest correlation is between the foreign language learning sub-dimension and the transformer leadership sub-dimension and the lowest is activist leadership with institutional development. In addition, as a result of the multiple linear regression analysis conducted within the scope of the research, it has been seen that the transformational and laissez-faire leadership sub-dimensions have significantly predicted the contribution of the EU projects to the school. On the other hand, it has been determined that the dimension of transactional leadership is not a significant predictor of the contribution level of the EU projects to the school.