İstanbul'da yaşayan kişilerde salgın hastalık kaygısıyla davranışsal-inhibisyon ve aktivasyon sisteminin sosyo-demografik özellikleri ile olan ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between epidemic anxiety and socio-demographical characteristics of the behavioral-inhibition and activation system in people living in Istanbul
Yazar: EDA BİLGİÇ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kaygı = Anxiety

Özet:
Tarih boyunca birçok salgın hastalık olmuştur. Bu hastalıklar insanları olumsuz etkilemiş ve belirli coğrafyalarda yayıldıkları için pandemi ilan edilmiştir. İnsanların %50'den fazlasının pandemik hastalıklar nedeniyle korku, endişe ve kaygı yaşadıkları bilinmektedir. Literatürde salgın hasatlık kaygısı ile davranışsal inhibisyon ve davranışsal aktivasyon sistemleri arasında bir ilişki olduğunu gösteren çalışmaların sayısı oldukça azdır. Bundan dolayı bu tez çalışmasında İstanbul'da yaşayan bireylerde salgın hastalık kaygısıyla davranışsal-inhibisyon ve aktivasyon sisteminin sosyo-demografik özellikleri ile olan ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu kesitsel araştırmaya, İstanbul'da yaşayan 3684 kişi dahil edilmiştir. Veriler; Sosyodemografik Bilgi Formu, Salgın Hastalık Kaygı Ölçeği (SHKÖ) ve Davranışsal İnhibisyon ve Aktivasyon Ölçeği (DİS/DAS) ile online olarak toplanmıştır. Araştırmada katılımcıların cinsiyet, Eğitim düzeyi, Aktif öğrencilik durumu, medeni durum, çalışma durumu, gelir düzeyi, sigara kullanım durumu, alkol kullanım durumu, daha önce psikiyatrik tedavi alam durumu, yaş ve BMI değişkenleri sorgulanmıştır.
Bu çalışmada Salgın Hastalık Kaygı ile Davranışsal İnhibisyon sistemi/Davranışsal Aktivasyon Sistemlerinden "Davranışsal ingibisyon" (r=0.273 p<0.003), "Ödüle duyarlılık" (r=0.134 p<0.001), "Eğlence arayışı" (r=0.108, p<0.001) ve "Dürtü" (r=0.086 p<0.001) arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Salgın Hastalık Kaygı ve Davranışsal İnhibisyon sistemi/Davranışsal Aktivasyon sitemleri, Cinsiyet, Eğitim durumları, Çalışma durumları, Medeni durumlar, BMI, Yaş grupları ve sigara kullanım durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<0.05)
Bu araştırmanın sonuçları Davranışsal inhibisyon ve Aktivasyon sistemi ile salgın hastalık kaygısının ilişkisine işaret etmektedir. Bu ilişki Sigara kullanımı gibi ödül sistemleri üzerinden ilerleyen bağımlılık türlerinde, cinsiyet farklılıklarında, çalışma durumları ve medeni durumlar gibi psikolojik sorunlarla ilişkili faktörler üzerinde de etkili olabilir. Bu nedenle Salgın hastalık kaygısı ve Davranışsal inhibisyon/aktivasyon sisteminin sigara kullanım durumu, medeni durum, çalışma durumu, ve cinsiyet gibi sosyodemografik faktörler üzerine etkisini inceleyen daha fazla çalışma yapılmalı ve Salgın hastalık süreçlerinde kaygıyı yatıştıracak önlemler alınırken mutlaka DİS/DAS da incelenmeli ve ele alınmalıdır.

Abstract:
There have been many epidemics throughout history. These diseases affected people negatively and were declared a pandemic because they spread in certain geographies. It is known that more than 50% of people experience fear, anxiety and anxiety due to pandemic diseases. There are very few studies in the literature showing a relationship between epidemic harvest anxiety and behavioral inhibition and behavioral activation systems. Therefore, in this thesis study, it is aimed to examine the relationship between epidemic disease anxiety and the socio-demographic characteristics of the behavioral-inhibition and activation system in individuals living in Istanbul.
This cross-sectional study included 3684 people living in Istanbul. Data; The Sociodemographic Information Form was collected online with the Epidemic Anxiety Scale (SHLO) and the Behavioral Inhibition and Activation Scale (DIS/DAS). In the study, the variables of gender, education level, active student status, marital status, employment status, income level, smoking status, alcohol use, previous psychiatric treatment, age and BMI variables were questioned.
In this study, "Behavioral inhibition" (r=0.273 p<0.003), "Reward sensitivity" (r=0.134 p<0.001), "Fun seeking" (r=0.108, p<0.001) from Epidemic Anxiety and Behavioral Inhibition system/Behavioral Activation Systems 0.001) and "Impulse" (r=0.086 p<0.001), a statistically significant positive correlation was found. Epidemic Anxiety and Behavioral Inhibition system/Behavioral Activation systems showed a statistically significant difference according to Gender, Educational status, Employment status, Marital status, BMI, Age groups and smoking status (p<0.05)
The results of this research point to the relationship between the Behavioral Inhibition and Activation system and epidemic disease anxiety. This relationship may also be effective on factors related to psychological problems such as smoking, addiction types that progress through reward systems, gender differences, employment status and marital status. For this reason, more studies should be conducted to examine the effects of Epidemic anxiety and Behavioral inhibition/activation system on sociodemographic factors such as smoking status, marital status, employment status, and gender.