Ergenlerde sosyal medya bağımlılığının gündüz uykululuğu ve okul başarısına etkisi
The effect of social media addiction on daytime sleepiness and academic performance in adolescents
Yazar: AHMET RAHMİ GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. ALKIM ÖDEN AKMAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Sosyal medya, internet üzerindeki çeşitli platformlar aracılığıyla insanların birbirleriyle etkileşimde bulunabildiği, bilgi paylaşımı yapabildiği ve içerik üretebildiği dijital iletişim araçlarıdır. Sosyal medya, bireyler üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Özellikle bağımlılık gibi riskli davranışlara daha yatkın olan ergenlik dönemindeki bireylerde, aşırı sosyal medya kullanımının bağımlılığa dönüşmesi, uyku düzenini bozup gündüz uykululuğuna yol açması ve akademik başarıyı olumsuz yönde etkilemesi gibi önemli riskler ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda, ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile gündüz uykululuğu ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi incelemeye çalışıp literatüre katkı sağlamayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik tipteki çalışma 07.02.2024-07.04.2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı / Ergen Sağlığı polikliniğine başvuran dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalara yazılı onamları alınarak uygulanmıştır. Araştırma verileri Sosyo-Demografik Veri Anketi, Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya toplamda 250 kişi dahil edildi. Çalışmaya dahil edilenlerin %69,6'sı (n=174) kadındı. Çalışmada katılımcıların yaş ortalaması 14,88±1,76'di. Ailesinin aylık gelir düzeyi düşük olan ergenlerin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ) puanları ve Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi (CAUA) puanları anlamlı düzeyde yüksek saptandı; Kadın ergenlerde CAUA puanlarının anlamlı derecede daha fazla olduğu, katılımcıların CAUA puanı ile yaşları arasında pozitif yönlü düşük/orta düzeyde korelasyon olduğu görülmüştür. Ayrıca okul başarısı yüksek ve ders çalışma alışkanlıkları daha iyi olan ergenlerin ESMBÖ ve CAUA puanı düzeylerinin anlamlı derecede daha düşük olduğu saptanmıştır. Katılımcıların ESMBÖ ve CAUA puanları arasında pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon saptandı.
Sonuç: Çalışmamızda; gelir düzeyi azaldıkça sosyal medya bağımlılığı ve gündüz uykululuğun arttığı; kadın ergenlerde gündüz uykululuğun daha fazla olduğu, ergenlerde yaş ilerledikçe gündüz uykululuğun arttığı; sosyal medya kullanım süresi arttıkça sosyal medya bağımlılığının ve gündüz uykululuğun arttığı görülmüştür. Ayrıca okul başarısı yüksek ve ders çalışma alışkanlıkları daha iyi olan ergenlerin sosyal medya bağımlılığı ve gündüz uykululuk düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Sosyal medya bağımlılığının ergenlerde gündüz uykululuğunu arttırdığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, bağımlılık, gündüz uykululuk, okul başarısı

Abstract:
Introduction and Objective: Social media refers to digital communication tools that allow people to interact with each other, share information, and create content through various platforms on the internet. Social media can have both positive and negative effects on individuals. In particular, during adolescence, when individuals are more prone to risky behaviors such as addiction, excessive use of social media may lead to addiction, disrupt sleep patterns, cause daytime sleepiness, and negatively impact academic performance. In this context, our study aims to examine the relationship between social media addiction, daytime sleepiness, and academic success in adolescents and contribute to the literature.
Material and Methods: This cross-sectional analytical study was conducted between February 7, 2024, and April 7, 2024, at the Adolescent Health Clinic of the Department of Pediatrics at Ankara Bilkent City Hospital. The study included patients who met the inclusion criteria and provided written informed consent. The research data were collected using the Socio-Demographic Data Questionnaire, the Social Media Addiction Scale for Adolescents and the Cleveland Adolescent Sleepiness Questionnaire (CASQ). For statistical analysis, the SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) software program was utilized. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: A total of 250 participants were included in the study. Of the participants, 69.6% (n=174) were female. The average age of the participants was 14.88±1.76 years. Adolescents from families with a low monthly income level had significantly higher scores on the Social Media Addiction Scale for Adolescents and the Cleveland Adolescent Sleepiness Questionnaire (CASQ). It was found that female adolescents had significantly higher CASQ scores, and a positive, moderate correlation was observed between the participants' CASQ scores and their ages. Additionally, adolescents with higher academic success and better study habits had significantly lower scores on both the Social Media Addiction Scale for Adolescents and CASQ. A positive, moderate correlation was found between the participants' Social Media Addiction Scale for Adolescents and CASQ scores.
It was observed that as social media usage time increased, both Social Media Addiction Scale for Adolescents and CASQ scores significantly increased. Furthermore, adolescents with higher academic performance and better study habits had significantly lower Social Media Addiction Scale for Adolescents and CASQ scores. A positive moderate correlation was also found between participants' Social Media Addiction Scale for Adolescents and CASQ scores.
Conclusion: In our study, it was observed that as income level decreased, social media addiction and daytime sleepiness increased; daytime sleepiness was higher in female adolescents, and it increased with age. Additionally, as social media usage duration increased, both social media addiction and daytime sleepiness also increased. Furthermore, adolescents with higher academic performance and better study habits had lower levels of social media addiction and daytime sleepiness. It was found that social media addiction increases daytime sleepiness in adolescents.
Keyword: Social media, addiction, excessive daytime sleepiness, academic performance