Sağlam çocuk izleminde yenidoğan döneminde rutin göz muaeyenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin aile hekimlerinin bilgi düzeyi ve farkındalığı
The knowledge and awareness of family physcians about the red reflex test  in the  newborn period  at well-child visit
Yazar: SEDA COŞKUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Doktorlar = Physicians ; Fizik muayene = Physical examination ; Görme testleri = Vision tests ; Görme testleri = Vision tests ; Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Ankara ili merkez ilçelerde bulunan üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde çalışan aile hekimlerinin yenidoğan dönemi sağlam çocuk izlemi rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalığını değerlendirmektir. Araştırmadan elde edilecek verilerin sonuçları doğrultusunda, sağlam çocuk izlemi rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine yönelik yapılacak çalışmalar ve uygulamalar için öneriler geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmiştir.
Gereç-yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma için, 01 Eylül- 31 Aralık 2015 tarihleri arasında Ankara ili merkez ilçelerde bulunan üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde çalışan 224  aile hekimininden çalışmaya katılmayı kabul eden 175 hekime, alt seçenekler içeren toplam 31 soru ile hekimlerin yaşı, cinsiyeti, mesleki özgeçmişleri ve yenidoğan dönemi sağlam çocuk izlemi  rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin  bilgi düzeyi ve  farkındalığı  sorgulayan anket formları dağıtılmıştır, anket formlarını yanıtlayan 175 hekim (%78,125) çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmayan hekim sayısı 49'dur. Bunlar hastanelerin semt polikliniklerinde, acil rotasyonu, dış rotasyon (Çocuk Hastalıkları) ve RİA kursunda oldukları için ankete katılamamışlardır. Elde edilen veriler SPSS for Windows 11.5 bilgisayar programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanı sıra sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin aile hekimlerinin bilgi düzeyi ve farkındalığını belirlemeye yönelik verilen cevaplar arasında demografik değişkenler açısından farklılık olup olmadığı ki-kare analizi ile belirlenmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan 175 hekimin %38,3'ü erkek , %61,7'si kadındır. Bir yıldan az bir süredir çalışan hekimler %61'5'dir. %75,4'ü  Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, %24,6'sı  Üniversite Hastanesinde çalıştığını belirtmiştir. Araştırmaya katılan hekimlerin %42,9'u çalıştığı sağlık kuruluşunda sağlam çocuk izlemi yapmadığını belirtmiştir. Hekimlerin %34,3'ü yenidoğan döneminde rutin göz taraması yapmadığını belirtmiştir. 30 yaş altı hekimlerin  %30,8'i yenidoğan döneminde rutin göz taraması yaparken, bu oran 40 yaşın üstündeki hekimlerde %41,2'dir (p=0,479). %41,6'sı çocuk hasta bakmadığından yenidoğan döneminde neden rutin göz taraması yapmadığını belirtmiştir. Hekimlerin %84,5'nin rutin göz muayenesinde kırmızı refle testini duyduğu saptanmıştır. Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hekimlerin %85,6'sı kırmızı refle testini duyduğunu belirtirken, Üniversite Hastanesinde bu oran %79,1'dir (p=0,31). 30 yaş altı hekimlerin %80,6'sı kırmızı refle testinin oftalmoskop ile yapıldığını belirtirken, 40 yaş üstü hekimlerde bu oran  %63,7'dir (p=0,42). Kırmızı refle testi normal gözden simetrik olarak yansır; parlak kırmızı-sarı renk oluşturur.'' ifadesine hekimlerin %86,7'si ''evet'' yanıtı vermiştir. Kırmızı refle testi tüm birinci basamak doktorları tarafından devamlı muayenenin bir parçası olarak yapılmalıdır.'' ifadesine hekimlerin  %89,8'i ''evet'' yanıtı vermiştir. %48,7'si sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz taramasını yapabilmek için eğitim gerektiğini ifade etmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada; hekimlerin %65,7'si yenidoğan döneminde rutin göz taraması yapmadığı halde; % 85,2'sinin kırmızı refle testi ile ilgili farkındalığının olması; yeterli pratik ve eğitim olduğunda testin aile hekimliğinde uygulanabilmesi adına yüz güldürücüdür. Kırmızı refle testine ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalığının yeterli olması; aile hekimliğinde 2015 yılında müfredata konulan görme tarama rehberiyle ilgili yapılacak çalışma sonuçları içinde önemli olabileceğini vurgulamak gerekir. Hekimlerin kırmızı refle testi ile ilgili bilgi düzeyi ve farkındalığında, çalışılan kuruma ve yaş dağılımınına göre anlamlı fark olmaması olasılıkla eğitim almış olan hekim sayısının yeterli sayıda olmamasından kaynaklanmaktadır. Hekimlerin %48,7'sinin sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz taramasını yapabilmek için eğitim gerektiğini ifade etmesi çalışmamızda saptanan bir diğer sonuçtur.

Abstract:
Objective: The main objective of this study is to evaluate the family physicians knowledge and awareness about the red reflex test in the  newborn period  at well-child visit who have been working both  in training and research  hospitals and  university hospitals  in Ankara. In accordance with the outcomes of the data obtained from the research, it is aimed to contribute to making suggestions for the future studies and interventions to be conducted about the red reflex test  in the  newborn period  at well-child visit.
Methods: In scope of this descriptive investigation, between 1st September and 31th December 2015, the 224 family physicians who have been working both in training and research hospitals and university hospitals in Ankara, of the 175 physicians who agreed to participate in the study were distributed a questionnaire by a total of 31 questions with the options below questioning age, gender, professional history and the knowledge and awareness of the family physicians about the red reflex test in the newborn period at well-child visit. The 175 physicians (78,125%) who filled out the questinnaires were included in the study. Fourty nine family physcians couldn't have participated in the study because of being in local clinics of hospitals, emergency rotation, external rotation (Pediatrics) and RİA course. The collected data was analyzed by using SPSS software (Version 11.5). As well as using descriptive statistical methods in the study, chi-square analysis was used to determine the knowledge and awareness of family physcians responses about the red reflex test in the newborn period at well-child visit whether differences between the demographic variables.
Results: The 175 physicians who participated in the study, %38,3 of them were male, 61% of them were female. %61,5 of physcians were working for less than a year. 75,4% of physcians were working in training and research hospitals, %24,6 of physcians were working in university hospitals. Of the 42,9% physicians participating in the study declared that they didn't do well-child visit in their institute of health where they were working. 34,3% of physcians declared that they didn't do routine eye screening examination during the neonatal period. 30,8% of physcians who were under 30 years old declared that they do routine eye screening examination during the neonatal period, that ratio was 41,2% of physicians over 40 years of age (p=0,479). When asked why they didn't do the routine eye screening during newborn period, 41,6% of physcians told that they didn't examine pediatric patients. 84,5% of family physicians told that they had heard the red reflex eye examination. Of the 85,6% physcians who were working in training and research hospitals told that they had heard the red reflex test, that ratio was 79,1% of physcians at the universty hospitals (p=0,031). 80,6% of physcians who were under 30 years old declared that they used ophtalmoscope to test for the red reflex, that ratio was 63,7% of physicians over 40 years of age (p=0,42). The answer to the declaration ''To be considered normal, the red reflex of the 2 eyes should be symmetrical and refers to the bright red/yellow reflection of light from the eye.'' was ''yes'' by 86,7% of physcians. The answer to the declaration  ''Red reflex test should have performed as a part o routine examination by all primary care clinician.'' was ''yes'' by 89,8% of physcians. In the average, 48,7% of physcians stated that there should be training to perform the red reflex test in the newborn period at well-child visit.
Conclusion: In this study, although 65,7% of physcians did not do routine eye screening examination during the newborn period, 85,2% of physcians have awareness about red reflex test. When there is enough practice and training about routine eye screening at well-child visit, that can prompt positive changes on the implementation of family medicine curriculum. In our study, there is enough knowledge and awareness about the red reflex test that needs to highlight the importance in studies that will be done about the vision screening guideline in newborns in family medicine which published in 2015. Finding no significant difference in the level of knowledge and awareness of the red reflex test among physicians according to the institution of health and age group is probably because of not having sufficient number of physicians having been trained both in training research hospitals and universty hospitals. Another result of our study is found that 48,7% of physcians stated that there should be training to perform the red reflex test in the newborn period at well-child visit.