Romatoloji, gastroenteroloji ve medikal onkoloji kliniğinde biyolojik tedavi veya sitotoksik kemoterapi tedavisi ile takipli hastalarda hepatit serolojisi tarama sıklığının karşılaştırılması ve tedavi sonrası viral reaktivasyonun değerlendirilmesi
Comparison of hepatitis serology screening frequency in patients followed with biological therapy or citotoxic chemotherapy in the clinic of rhematology, gastroenterology and medical oncology
Yazar: ARİF KILÇAR
Danışman: DOÇ. DR. ATALAY DOĞRU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Onkoloji = Oncology ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Hepatit B = Hepatitis B ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Profilaksi = Prophylaxis ; Seroloji = Serology ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Romatoloji, Gastroenteroloji ve Medikal Onkoloji Kliniğinde Biyolojik Tedavi veya Sitotoksik Kemoterapi Tedavisi ile Takipli Hastalarda Hepatit Serolojisi Tarama Sıklığının Karşılaştırılması ve Tedavi Sonrası Viral Reaktivasyonun Değerlendirilmesi
Hepatit B virüsü (HBV), aktif fulminan hepatit, kronik hepatit, karaciğer sirozu ve hepatoselüler kanserin (HCC) nedenidir. HBV reaktivasyonu, geçirilmiş ya da latent HBV enfeksiyonu olan kişilerde klinik belirtilerin ortaya çıkması, serum HBV DNA seviyelerinde artış ve KCFT'de anormal yükseklik olmasıdır. Hastaların immün sistemi baskılanmasıyla HBV reaktivasyonu sıklığı artmaktadır. Malign ve inflamatuar hastalıkların tedavisindeki gelişmeler ile birlikte kemoterapötik ve immünsupresif ajanların kullanımı artış göstermektedir. Bu nedenle duyarlı bireylerde HBV reaktivasyonu sık görülmektedir. HBV reaktivasyonu açısından, immünsupresif tedavi öncesi profilaktik antiviral tedavi başlanacak hastaların belirlenmesi önemlidir. HBV reaktivasyonu tanı koyulup tedavi edilmezse yaşamı tehdit edebilen şiddetli alevlenmelerle karşılaşılabilir. Sitotoksik kemoterapi uygulanan hasta sayılarının artması, organ transplantasyonun yaygınlaşması ve otoimmün hastalıkların tedavisinde biyolojik ilaçların kullanılması ile birlikte antiviral tedavi ihtiyacı artmaktadır. Ülkemizde yapılan bazı çalışmalarda hepatit serolojisinin taranması ve takibi konusunda eksiklikler yaşanmaktadır. Çalışmamızda, iç hastalıkları (romatoloji, medikal onkoloji ve gastroenteroloji) kliniğimizde biyolojik tedavi ve kemoterapötik tedaviler öncesi HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc ve Anti-HCV tarama sonuçlarının bölümler arasında karşılaştırarak değerlendirilmesi ve virüs reaktivasyon durumunun araştırılması amaçlandı.
Ocak 2019-2021 tarihleri arasında SDÜ Tıp Fakültesi hastanesi medikal onkoloji, romatoloji ve gastroenteroloji bölümüne başvuran sitotoksik kemoterapi ve biyolojik tedavi verilen 18 yaş ve üzeri hastalar değerlendirilmeye alınmıştı. Hasta sayısı 1147 kişidir. Çalışmaya alınan tüm hastaların demografik özellikleri planlanan kemoterapi veya biyolojik tedaviden önce hepatit seroloji tarama durumlarına bakıldı. Hepatit taraması için HBsAg, anti-HBs, anti-HBc, Anti-HCV verileri kullanıldı. Romatoloji, gastroenteroloji ve medikal onkoloji bölümlerinde tarama sıklığı karşılaştırılarak değerlendirildi. Hastalara planlanan kemoterapi ve biyolojik tedavi öncesi profilaktik antiviral tedavi başlama durumu ve verilen ajanlar değerlendirilmeye alındı. Antiviral tedavi olarak adefovir, entekavir, lamuvidin ve tenofovir alındı. HBsAg testi pozitif - negatif ve Anti-HBc testi pozitif - negatif olması durumuna göre antiviral tedavi verilme sıklığı değerlendirildi. Çalışmaya alınan hastalarda HBV reaktivasyonu başlangıç HBV DNA'sı negatif olan hastalarda HBV DNA düzeyinin pozitif hale gelmesi, başlangıçta HBV DNA pozitif olan hastalarda ise >2 log10 IU/mL HBV DNA da artış olması olarak tanımlandı.
Bizim çalışmamızda onkoloji bölümünde kemoterapi almadan önce %77,7'sinin, Romatolojide %40,9'unun, Gastroenterolojide %43,8'inin hepatit tarama açısından tam olarak tarandığı, sırasıyla %16,6'sının, %48,8'inin, , %52'sinin eksik tarandığı, %3,4'ünün, %10,3'ünün, %4,2'sinin hiç taranmadığı görülmüştür. Çalışmamıza katılan hastaların viral reaktivasyon açısından onkoloji bölümünde 1 hastada, romatoloji bölümünde 11 hastada viral reaktivasyon görülürken, gastroenteroloji bölümünde viral reaktivasyon görülmemiştir. Çalışmamızda tedavi öncesi hepatit taramasının literatüre göre yüksek oranda olmasına rağmen hastalığın seyrini, tedavi rejimini etkilediğinden tüm hastaların tanı anında hepatit serolojisi açısından tetkik edilmesi gerektiği unutulmamalıdır. HBV reaktivasyonun potansiyel olarak önlenebilir olduğunun bilinmesi önemlidir. Bu nedenle, HBV reaktivasyonu riski taşıyan hastaların belirlenmesi ve profilaktik antiviral tedavi uygulanması önemlidir.

Abstract:
Comparison of Hepatitis Serology Screening Frequency in Patients Followed with Biological Therapy or Citotoxic Chemotherapy in The Clinic Of Rhematology, Gastroenterology and Medical Oncology
Hepatitis B virus (HBV) is the cause of active fulminant hepatitis, chronic hepatitis, liver cirrhosis and hepatocellular cancer (HCC). HBV reactivation is the appearance of clinical signs, an increase in serum HBV DNA levels and an abnormal elevation in LFT in individuals with previous or latent HBV infection. The frequency of HBV reactivation increases with the suppression of the immune system of the patients. With the developments in the treatment of malignant and inflammatory diseases, the use of chemotherapeutic and immunosuppressive agents is increasing. Therefore, HBV reactivation is common in susceptible individuals. For HBV reactivation, before immunosuppressive therapy it is important to identify the patients who will be started on prophylactic antiviral therapy. If HBV reactivation is not diagnosed and treated, severe exacerbations that can be life-threatening may occur. In some studies conducted in our country, there are deficiencies in the screening and follow-up of hepatitis serology. In our study, it was aimed to compare the results of HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc and Anti-HCV screening between departments before biological therapy and chemotherapeutic treatments and to investigate the virus reactivation status in our internal medicine (rheumatology, medical oncology and gastroenterology) clinics.
Patients were enrolled who applied to the medical oncology, rheumatology and gastroenterology department of SDU Faculty of Medicine between January 2019-2021. Patients aged 18 years and older who were given chemotherapy and biological treatment were evaluated. The number of patients is 1147. All patients included in the study were checked for demographic characteristics and hepatitis serology screening before the planned chemotherapy or biologic treatment. HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc, Anti-HCV data were used for hepatitis screening. Screening frequency was compared and evaluated in rheumatology, gastroenterology and medical oncology departments. Before planned chemotherapy and biological treatment, the status of starting prophylactic antiviral treatment and the agents given were evaluated.
In our study 77.7% of patients in oncology, 40.9 % in rheumatology, 43.8% in gastroenterology were fully screened for hepatitis before receiving chemotherapy. 16.6%, 48.8% and 52% of them, respectively, were screened incompletely and 3.4%, 10.3%, 4.2% were not screened at all. The patients participating in our study evaluated in terms of reactivation. Viral reactivation were detected in 1 patient in the oncology department and in 11 patients in the rheumatology department. Viral reactivation is not observed in the gastroenterology department. 
Altough in our study, pre-treatment hepatitis screening detected more frequent than the literature, it should not be forgotten that all patients should be examined for hepatitis serology at the time of diagnosis, as it affects the course of the disease, the treatment regimen. It is important to recognize that HBV reactivation is potentially preventable. Viral treatment of the primary disease is delayed in patients who develop reactivation. This is due to the primary disease of the patients and it is resulting in mortality due to hepatitis. Therefore, identification of patients at risk of HBV reactivation and prophylactic antiviral therapy is important.