Türk-Yunan ilişkilerinde NATO'nun tutumu ve bunun Türkiye-NATO ilişkilerine yansımaları
NATO's stance toward Turkish-Greek relations and its reflections on Turkish-NATO relations
Yazar: DİNÇER BAYER
Danışman: DOÇ. DR. METE KAAN KAYNAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yunanistan = Greece

Özet:
Türkiye ve Yunanistan 1949 yılında kurulmuş olan NATO'ya 1952 yılında birlikte alınmışlardır. Her iki ülke de, özellikle 1954 yılından itibaren aralarında Kıbrıs ile ilgili farklılıklar ortaya çıktıktan sonra, NATO içerisinde çoğunlukla sancılı bir müttefiklik ilişkisi sürdürmüşlerdir. 
Yunanistan, iki ülke arasında Kıbrıs'tan kaynaklanmış olan sorunlarda; NATO'nun, Türkiye'nin yanında yer aldığını ileri sürmüştür. Yunanistan, NATO'nun 1974'te Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesini engellemediğinden yakınarak, NATO'nun askeri yapısından ayrılmıştır. NATO, Yunanistan'ın NATO'nun askeri yapısına geri dönmesini 1980 yılında sağlamıştır. Yunanistan, NATO'ya geri döndükten sonra, Türkiye ile olan sorunlarda uzlaşmaz bir tavır sergilemiş, bu sorunları NATO üzerinden kendi lehine çevirmek istemiş ve kendisi için asıl tehdidin Türkiye'den kaynaklandığını ileri sürerek, NATO'dan Türkiye'ye karşı garantiler talep etmiştir. 
Türkiye ise, NATO'nun; Kıbrıs sorunlarında Yunanistan lehine bir tutum sergilediğini, Ege'de Türkiye ile Yunanistan arasında bir kuvvet dengesi gözeterek Türkiye'ye yardımı kısıtladığını ve Ege'de Yunanistan'ın faydasına olan düzenlemelere göz yumduğunu ileri sürmüştür. 
1999 yılından sonra iki ülke arasında uygulanan güven ve güvenlik arttırıcı tedbirlerin de yardımı ile sorunlar yatışmıştır. Ancak, günümüze kadar genel olarak Türkiye ile Yunanistan arasındaki başta Kıbrıs ve Ege sorunları olmak üzere hiçbir sorunun çözümünde bir ilerleme sağlanamamıştır. 
NATO, iki ülke arasında çıkan sorunlarda; belirli durumlarda Yunanistan'ı, belirli durumlarda Türkiye'yi, destekler gibi görünse de, genel olarak sınırlandırıcı bir role sahip olmuş ve Türkiye ile Yunanistan arasında bilgi akışı ve danışma sağlayan bir mekanizma işlevi görmüştür. NATO, genelde tarafsız kalmış ve hep kendi menfaatlerini gözetmiştir.
NATO, reel politik davranmış ve genellikle NATO menfaatlerinden yana tavır ve tutum içerisinde bulunmuş, Türkiye-NATO ilişkilerini, Türkiye'nin NATO içerisinde kendi menfaatlerini takip etme kapasitesi belirlemiştir.

Anahtar Sözcükler 

NATO, Türkiye ile Yunanistan Arasındaki İlişkiler, Kıbrıs Sorunu, Ege Sorunları, Türkiye- NATO İlişkileri, Güven ve Güvenlik Arttırıcı Tedbirler, NATO Dayanışması.

Abstract:
Turkey together with Greece was taken in NATO which was established in 1949 as member in 1952. Both countries have been in painful ally relationships in NATO, especially since 1954, aftermath of the Cyprus issue, which put dividing lines between them.

Greece has felt uneasy regarding with NATO's alleged stand on the Turkish side on Cyprus issues. She complained about the reason that NATO did nothing to prevent the Turkish intervention to Cyprus in 1974 and left from NATO's military structure. NATO readmitted Greece back in 1980. After that, Greece has always been in uncompromising attitude related to her problems with Turkey, and want NATO to stay on her side. She has always been in a position to say, Turkey is a main threat to Greece, and wanted NATO to give her additional assurances. 

On the contrary, Turkey alleged that, NATO; maintained an attitude which can be considered as to be supportive to Greece stand, restricted aid to Turkey by taking into account force balance in Aegean and took no notice of regulations in Aegean Sea in favor of Greece. 

Although, the problems between two states have been subdued with the help of confidence and security building measures applied after 1999, there has never been a concrete improvement in terms of the solutions to the problems such as; Cyprus and disputes stemming from Aegean Sea. 

NATO has been in a defining position of limits related to problems, and served as a tool to provide information exchange and a dialogue forum between Greece and Turkey, though it appears to be supportive to either Turkey or Greece in different circumstances.  In general, NATO has always been impartial in terms of disputes between two states. 

NATO has always considered NATO's interests by being in a position, which is a part of her policy practice. Turkey's relations with NATO has always been set by her capacity to pursue her national interests in NATO.

Key Words

NATO, Relations between Greece and Turkey, Cyprus Issue, Problems stemming from frictions on Aegean Sea, Confidence and Security Building Measures, NATO solidarity.