Varlık vergisinin Türk siyasal yaşamına yansımaları(1942-1957)
Reflections of the wealth tax on Turkish political life
Yazar: HAKAN BAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
VARLIK VERGİSİNİN TÜRK SİYASAL YAŞAMINAYANSIMALARI (1942-1957)HAKAN BAŞÖZETTürkiye İkinci Dünya Savaşı boyunca savaşa dahil olmamak içindeğişen konjonktüre bağlı olarak farklılıklar içeren bir dış politika izlemiştir.Savaş döneminin zorlu koşullarında dış politikayla uğraşmak zorundakalan Türkiye iç politikada da ekonomik zorlukları göğüslemek zorundakalmıştır. Savaş nedeniyle üretime yönelik nüfusun büyük bir kısmı silahaltına alınmış, ithalat durma seviyesine gelmiş ve dönemin zorluklarındanfaydalanarak halkın sırtından para kazanarak servet yapan savaş zenginleritüremiştir. Sosyal adalet duygusu zedelenmiş halk karnını doyuramaz durumadüşmüştür.Bu dönemin en fazla iz bırakan uygulamalarından olan VarlıkVergisi'nin nedenlerinden biri, savaşın ekonomi üzerindeki etkilerindendolayı ortaya çıkan savaş zenginlerini vergilendirmedeki yetersizlik, diğeride, devletin olağanüstü artan harcamalarını, bütçede açık vermeden vedolayısıyla da enflasyona neden olmadan, yeni bir gelir kaynağı ilekarşılayabilmektir.Vergiyle bir yandan, bütçe açıklarını kapatmak için sıkça başvurulanemisyona son verilmek istenmiş ve piyasada mevcut para miktarınınazaltılması amaçlanmıştır.Diğer bir amaç da, piyasadaki mal yokluğunu belirli ölçüde ortadankaldırmak olmuştur. Servet sahiplerinin vergilerini ödeyebilmek amacıyla,ellerindeki malları birden piyasaya sürecekleri ve dolayısıyla da fiyatların buşekilde düşeceği düşünülmüştür.Varlık vergisi 15 Mart 1944 tarihinde ödemeyenlerin borçları silinmeksuretiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Vergi tasfiye edildikten sonra yankılarıson bulmamış, verginin ticareti azınlıkların elinden alıp Müslüman Türklerevermek için çıkarıldığı, uygulamada azınlıklara haksızlık yapıldığıiddialarıyla özellikle çok partili döneme geçildikten sonra belli dönemlerdegündeme getirilmiştir.Çok Partili döneme geçilmesiyle birlikte bu konu özellikle uygulamayıunutamayan azınlıkları ve sermaye sahiplerini etkilemek için seçimdönemlerinde bir propaganda malzemesi olarak kullanılmıştır.

Abstract:
REFLECTIONS OF THE WEALTH TAX ON TURKISH POLITICALLIFEHAKAN BAŞABSTRACTDuring the World War II, Turkey carried on different foreign policiesin some periods, depending on the changing conditions.While Turkey had to deal with the foreign policy problems,meanwhile had to deal also with the fiscal matters in domestic policy. Mostof the productive population were recruited and import reduced dramaticallydue to war. Some peoples came out which is called war riches. Social equilitydissappeared, public couldn?t feed himself.One of the factors that cause the Capital Tax Law, which was one ofthe most effective applications in this period, was insufficiency in taxing thepeople acquired enermously profits by using the harmfull effects of war oneconomy and another factor is cover the abnormally increased expenditureswith a new revenue, without deficit in the budget consequently withoutcausing inflation.It was aimed to put an end the emission which was used frequently forcover budget deficit and reducing the amount of the circulating Money.Another aim was to remove shortage in markets. It was supposed that,taxpayers who has large stocks in their hands, release the stocks to pay theirtaxes. So that reducing the prices.Capital Tax was abolished in 15 March 1944 by discharcing the debtsof taxpayers who still didn?t their taxes.The effects of the Capital Tax didn?t end after the abolish of the law.Especially after transition to the multy-party period, with some intervals,claims that, tax aimed to break the domination of minorities in commerce,gave some previlige to Moslem Turks, injustice and harsh manner tominorities in taxation, put into agenda.In multi-party period, these claims were used as matter of propagandaespecially for elections to influence minority groups and owners of capitalcould never forget harsh implemetation of the Capital Tax.