CYP2D6 enzimi ile metabolize olan risperidon ve venlafaksin'in popülasyon farmakokinetik yaklaşımıyla fenotiplemesi ve istatistiksel analizi
Phenotyping and statistical analysis of risperidone and venlafaxine metabolized by the CYP2D6 enzyme using a population pharmacokinetic approach
Yazar: ELİF ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ÖZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
İlaç-farmakokinetik çalışmalarında, basit bir yaklaşım olarak hastaların hiçbir kinetik farklılıklarını göz önüne almadan veriler oluşturulması popülasyondaki insanlar arasındaki değişkenin ölçülmesini önlemektedir. Bireye özel doz ayarlaması için doz-konsantrasyon ilişkisi önemli bir etkendir. Popülasyon yaklaşımları, demografik ve fizyolojik farklılıkların gözlenmesi için fayda sağlayacak bir taban hazırlamaktadır. Bireyler arasında farklılık gösteren ilaç metabolize etme durumu, ilaçların terapötik aralığının belirlenmesinde önemli rol oynayan TDM uygulaması kişiye özgü tedavi yaklaşımda temel yapı taşlarından birini oluşturmaktadır. Çalışmanın, ülke özelinde de yaş dağılımlarına ve supraterapötik aralıklarına göre belirlenmesi, farklı hastalık gruplarında yer alan hastaların kullanmış olduğu ek ilaçlara özel dozajlama yapılması, tanı ve ilaç metabolizması perspektifi ışığında etiyolojik çalışma olanağı sağlaması gibi uzun vadeli hedefler çalışmanın ortaya konulmasında büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, NPİSTANBUL Beyin Hastanesi'ne 2010-2022 yılları arasında hizmet alan hastaların, Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı'nda analiz edilen Risperidon ve Venlafaksin test bulguları, hastalara ait diğer parametrelerle ile birlikte oluşturulan veri havuzu içerisinde incelenmiştir. Analiz sonuçları uzun süreli, kısmen demografik ve retroskopik olarak takip edilmiştir. NPİSTANBUL Beyin Hastanesi'nin sağlamış olduğu veri havuzunun sayesinde çalışmanın amaçladığı popülasyon farmakokinetiği yaklaşımı ile TDM veri analizi ülke genelinde kapsam açısından ilk kez gerçekleştirilmektedir. Veri havuzu, bireye özgü tedavi yöntemi için TDM ile çalışılmış olup, bu proje kapsamında da popülasyon farmakokinetiği yaklaşımı ile fenotipleme yapılmıştır. Fenotipleme dağılımında farklı oranlarda fenotip tipi görülse de yaşa bağlı olarak ilaç kullanımında belli bir yaş aralığında (20 ila 40'lı yaşlar aralığında) artış görülmektedir. Cinsiyete bağlı olarak Risperidon'da da kadın ve erkek arasında kullanım açısından büyük bir fark gözlenirken Venlafaksin kullanım dağılımı iki cinsiyet arasında daha orantılıdır.

Abstract:
Generating data in drug-pharmacokinetic studies without considering any kinetic differences of patients as a simple approach prevents measuring inter-human variability in the population. The dose-concentration relationship is an important factor for individual dose adjustment. Population approaches provide a useful basis for observing demographic and physiological differences. Drug metabolizing status that differs between individuals and TDM practice, which plays an important role in determining the therapeutic range of drugs, constitutes one of the basic building blocks of personalized treatment approach. Long-term goals such as determining the study according to age distributions and supratherapeutic ranges in the country, special dosing for additional drugs used by patients in different disease groups, and providing etiological studies in the light of diagnosis and drug metabolism perspective are of great importance in presenting the study. In this study, the Risperidone and Venlafaxine test findings of the patients who received service at NPİSTANBUL Brain Hospital between 2010-2022, analyzed in the Medical Biochemistry Laboratory, were examined in a data repository created together with other parameters of the patients. The results of the analysis were followed up long-term, partially demographically and retroscopically. Thanks to the data repository provided by NPİSTANBUL Brain Hospital, TDM data analysis is carried out for the first time in terms of scope across the country with the population pharmacokinetic approach that the study aims at. The data repository was studied with TDM for the individual treatment method, and phenotyping was performed with the population pharmacokinetic approach within the scope of this project. Although phenotype types are seen at different rates in the phenotyping distribution, there is an increase in drug use in a certain age range (between 20 and 40s) depending on age. Depending on the gender, there is a large difference in the use of Risperidone between men and women, while the distribution of Venlafaxine use is more proportional between the two genders.