Öğretmenlerin bilişsel esneklik ve dijital okuryazarlıklarının incelenmesi
Investigation of teachers' cognitive flexibility and digital literacy
Yazar: YASEMİN MAZLUM
Danışman: PROF. DR. SEVAL FER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Erzincan = Erzincan ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Öğretmenlerin bilişsel esneklik ve dijital okuryazarlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesinin amaçlandığı bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Erzincan/Merkez'de Millî Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarında görev yapan 236 öğretmen oluşturmuştur. Öğretmenlerin demografik özelliklerine ilişkin veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu ile öğretmenlerin dijital okuryazarlıklarına ilişkin veri toplamak amacıyla Ng (2012) tarafından geliştirilen ve Hamutoğlu, Canan-Güngören, Kaya-Uyanık ve Gür-Erdoğan (2017) tarafından Türk kültürüne ve diline uyarlanan Dijital Okuryazarlık Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmenlerin bilişsel esnekliklerine ilişkin veri toplamak amacıyla ise araştırmacı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu ölçek, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile Cronbach Alpha katsayıları ve madde-toplam korelasyonlarının hesaplanması sonucunda 12 madde ve üç faktörden (Yetkinlik, Farkındalık, Uyum) oluşmuştur. Ulaşılan veriler betimleyici istatistik, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve Spearman korelasyonu ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır: Öğretmenlerin bilişsel esneklikleri üst düzeydedir. Öğretmenlerin bilişsel esneklik puanlarında cinsiyet ve görev yapılan eğitim kademesine göre anlamlı farklılık varken; yaş, mesleki deneyim, eğitim düzeyi, mezun olunan fakülte ve alan türüne göre anlamlı farklılık yoktur. Öğretmenlerin dijital okuryazarlıkları orta-üst düzeydedir. Öğretmenlerin dijital okuryazarlık puanlarında cinsiyet, yaş, mesleki deneyim ve eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık varken; görev yapılan eğitim kademesi, mezun olunan fakülte ve alan türüne göre anlamlı farklılık yoktur. Öğretmenlerin bilişsel esneklik puanları ile dijital okuryazarlık puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki vardır. Araştırma sonuçlarının araştırmacılara ve uygulayıcılara ışık tutması beklenmektedir.

Abstract:
This study aiming to examine teachers' cognitive flexibility and digital literacy scores, was carried out as a survey research of quantitative methods. Study group of the research consisted of teachers working in pre-schools, primary and secondary schools affiliated to Ministry of National Education (MNE) in Erzincan/Merkez. Personal Information Form was used to collect data about teachers' demographics. Digital Literacy Scale developed by Ng (2012), adapted Turkish language by Hamutoğlu, Canan-Güngören, Kaya-Uyanık ve Gür-Erdoğan (2017), was used to collect data on teachers' digital literacy. Cognitive Flexibility Scale (CFS) were developed by researcher and thesis supervisor to collect data on teachers' cognitive flexibility. CFS is consisted of 12 items and three factors (Competence, Awareness, Adaptation) according to exploratory and confirmatory factor analysis and Cronbach Alpha and item-total correlations. The data were analyzed with descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H test and Spearman correlation. Findings are as follows: Teachers' cognitive flexibility is at higher order. While there is significant difference in teachers' cognitive flexibility points in terms of gender and school level; there is no significant difference in terms of age, professional experience, level of education, faculty of graduation, field of study. Teachers' digital literacy is at mid-high order level. While there is significant difference in teachers' digital literacy points in terms of gender, age, professional experience and level of education; there is no significant difference in terms of school level, faculty of graduation and field of study. There is a significant positive correlation between teachers' cognitive flexibility and digital literacy points, at a moderate level. The results are expected to enlighten the researchers and practitioners.