Azerbaycan petrollerinin batıya pazarlanmasında Türkiye'nin rolü ve her iki ülke ekonomisine katkıları /
Yazar: ENGİN ŞENOL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KAMİL USLU
Marmara Üniversitesi / Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Hayatın kesintiye uğramadan devam ettirilmesi sadece enerji kullanımıyla mümkündür. Enerji artık
her şeydir, hayatın kendisidir, ekonominin temelidir denilebilir.
Tarih boyunca ekonomide kullanılan enerji çeşitleri, teknolojik ilerleme, kaynaklarda yaşanan
darboğazlar ve üretim maliyeti gibi nedenlerle ekonomik yapıya uygun şekilde çeşitlenmiştir.
Katı yakıt, tabii, stok enerji kaynakları olarak kömür, Linyit, turb, petrol şu an en gözde enerjilerdir.
Yenilenebilir(akım) enerji kaynakları olarak hidrolik, yeni enerji olarak güneş, jeotermal, rüzgar,
biyomas sayılabilir. Okyanus enerjisi olarak da gelgit, dalgalar, termik, geleneksel olarak odun ve
geleneksel olmayan yakıt sınıflaması mümkündür.
Petrol bu enerji sürüveninin yüzyılımıza damgasını vuran, savaşlar, ihtilaller, suikastlere hatta toplu
katliamlara yol açan başatıdır. Petrol 21. Yüzyıl boyunca üstünlük ve efendiliğin simgesi olmuştur.
Petrol, her zaman soylu, insan karakterinin temelinde tiyatro olmuştur.
Petrol Azerbaycan kaderini etkileyen en temel etkendir. Zira bölgede petrolün varlığı 951 yılına kadar
dayanmaktadır ve bu bölgedeki zenginliği sömüren ülke Çarlık Rusya'sı ve Sovyetler Birliği olmuştur.
Dünyanın en önemli petrol rezervlerine sahip bu kardeş ülke, bağımsızlığını kazandıktan sonra bu
zenginliğini batıya ulaştırma noktasında arayış içindedir.
Exxon, Shell, Mobil, Socal, Texaco, British Petroleum (BP) gibi devlet bütçelerinin üstünde ve dünya
petrol ticaretinin tamamına hakim olan şirketler, onların istediği gibi yönlendirdiği dünya sistemi
içinde kardeş ülke Azerbaycan'ın petrolünü Türkiye üzerinden pazarlamasının önemi büyüktür. Bu
projenin gerçekleşmesi Ceyhan'ın bir petrol borsası haline gelmesinin yolunu açabileceği gibi reel
olarak iki ülke ekonomilerine katkısı 3 milyar dolar'ı aşacaktır.
Rusya'nın ve İran'ın açık engellemeleri hatta Azerbaycan'ı açık tehdit etmelerine rağmen Türkiye'nin
ve Azerbaycan'ın dirayetli durup bu projeyi mutlaka hayata geçirmelidir.
Çalışmamızın sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır. Azerbaycan petrollerinin batıya pazarlanmasında
Türkiye'nin muhtemel rolü konusunda fedakârlık kesinlikle boğazlar konusunda olmamalıdır. Petrol
boru hattının Ermenistan'dan geçmemesi, tercihin Gürcistan üzerinden olmasını gerektirmektedir.
Türkiye, Bakü- Ceyhan alternatifi yanında Novoroski- Tanker- Samsun- Kırıkkale ve Ceyhan alternatifi
de etkili kılmak için çalışmalıdır.

Abstract:
Use of Energy is the only way to maintain one's life without any cease. It's now everything we need,
it is life itself and it is considered as the base of the economy.
Throughout the history, types of the energy have been formed according to the economic conditions
due to the technological developments, lack in the sources and cost of the production.
Lignite, turbo and petrol are the most favourite sources of energy as solid and natural fuel. Hydraulic
is considered as a renewable energy source while sun, geothermal, wind and biomass are new
energy sources. Tide waves and thermal are types of the ocean energy and firewood is considered as
conventional.
Petrol is one of the most important energy sources which led to many wars, conquests,
assassinations and massacres throughout the history. It was the symbol of superiority and
supremacy. It was always a theatre in the noble people's personalities.
It was the most important factor that drew the destiny of Azerbaijan. Petrol has existed in the region
since 951 and because of that, the rich sources of the country have been exploited by Tsarist Russia
and Soviet Union. This neighbour country of ours that has one of the biggest petrol reserves in the
world has been trying to trade with the Western Countries since it gained its independency. Exxon,
Shell, Mobil, Socal, Texaco and British Petroleum are some of the big companies that excelled in their
budget even comparing with the state budget and they are the ones who lead the whole petroleum
trade of the world in addition to helping the Azerbaijan-Turkey trading. This project will enable to
make Ceyhan a stock market of Petrol and both countries' economy will reach above 3 billion dollar.
Although Russia and Iran try to prevent us from trading and threaten Azerbaijan frankly in order not
to do so, Turkey and Azerbaijan should stand strong and make this project happen.
According to our studies we have concluded that petrol trading between Azerbaijan and Western
countries should not be processed by sacrificing The Bosporus for their sake. Not being able to have
the oil pipeline on the land of Armenia, Georgia has to make it happen under this circumstance.
Turkey should work on Novoroski-Tanker-Samsun –Kırıkkale –Ceyhan oil pipeline as an alternative to
Baku-Ceyhan.