Ankara 112 il ambulans servisine  2013 yılında başvuran zehirlenme olgularının  geriye dönük incelenmesi
Retrospektive evaluation of intoxication cases who have attended to ankara 112 provincial ambulance services in 2013
Yazar: KERİMAN ERKAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Demografisi ve Epidemiyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Ambulanslar = Ambulances ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
Bu çalışmada, Ankara İli 112 Komuta Kontrol Merkezi'ne 2013 yılında zehirlenme nedeni ile başvuran vakaların formları geriye dönük olarak incelenmiş ve olguların epidemiyolojik ve demografik özellikleri yaş, cinsiyet, zehirlenme, çağrı nedeni, zehirlenme etkeni, vakanın sonucu, zehirlenmenin bölgesel durumu ve başvuru zamanı (mevsim, ay, gün, saat) açısından değerlendirilmiştir. Araştırmada 01.01.2013 ve 31.12.2013 tarihleri arasında Ankara 112 Komuta Kontrol Merkezi'ne başvuran ICD10 koduna göre 1889 zehirlenme olgu formu incelenmiştir. Bu formlardan "hastaneler arası nakil'', "görev iptali'', "tıbbi tetkik için nakil'', "olay yeri bekleme'', "başka araçla nakil", "nakil reddi", "eve nakil" çıkış kodlular tekrarları önlemek için dışarıda bırakılmış ve toplam 1349 olgu formu araştırmaya dahil edilerek tamamı incelenmiştir. Ankara İl Ambulans Servisi Başhekimliği veri hazırlama ve istatistik arşivinden elde edilen vaka çalışma ve kayıt formlarındaki veriler SPSS 15.00 programına kaydedilmiştir. Araştırma döneminde ICD10 koduna göre tüm başvurular içinde zehirlenmeler %0,9 sıklıkla saptanmıştır. Değerlendirmeye alınan olguların 672'si (%49,9) kadın, %64,3'ü 20–64 yaş grubundadır.  Olguların %5,6'sı 0–2 yaş, %9,4'ü 3–10 yaş, %25,0'ı 11–19 yaş, %5,7'si 65 yaş üzeri yaş grubundadır. Vakaların 413'ünü (%30,6) "ilaç ve opioid" zehirlenmeleri, 238'ini (%17,6) "kimyasal, koroziv ve pestisidler", 232'sini (%17,2) "CO ve diğer gazlar", 165'ini (%12,2) "besin", 161'ini (%11,9) "alkol ve madde", 140'ını (%10,4) "hayvan ısırık ve sokmaları"  zehirlenmelerinin oluşturduğu saptanmıştır.  Erkeklerde (%43,8) ve kadınlarda (%56,2) en fazla görülen zehirlenme türü "ilaç ve opioid" kullanımına bağlıdır. Zehirlenmeler en fazla %12,3 ile Mayıs ayında, % 19 ile cuma gününde, % 37,2 ile 12.00–17.59 saat diliminde ve %27,7 ile İlkbahar mevsiminde meydana gelmiştir. Olguların % 52,9'unun medikal, % 21,7'sinin kaza sonucu, % 6,4'ünün "intihar ve intihar girişimi" amaçlı zehirlendiği tespit edilmiştir. Araştırmada incelenen olguların %88,4'ü kentsel, %11,6'sı kırsal bölgede gerçekleşmiştir. Zehirlenmeler tüm acil başvurular içinde nispeten düşük sıklıkta görülmekle birlikte, neden olabilecekleri sağlık sonuçları açısından önemlidir. Acil sağlık hizmetleri kapsamında zehirlenme etkenleri dağılımının bilinmesi bundan sonraki hizmet düzenlemeleri ve eğitim gereksiniminin saptanması konularında fayda sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, Ankara 112 Emergency Call Center admitted forms which are caused by poisonings were investigated as retrospectively and epidemiologic and demographic fcharacteristics of cases, age, gender, poisonings call reason, poisoning factor, result of case, result of poisoning regional status and application time (ex: seasons, months, days, hours) were evaluated. In this research 1889 poisoning case forms all were investigated which attended to Chief of Staff in Ankara Ambulance Service 112 Emergency Call Center between 01.01.2013 and 31.12.2013. From these forms total 1349 case forms were throwed in research and "inter-hospital transport", "cancellation task", "transport for medical inspection", "wait for scene", "transport with another vehicle", "rejection of transport", "transport to home" code were excluded to prevent repetition. Case studies and registration forms data which were obtained from Ankara Provincial Ambulance Service Chief of Staff data preparation and statistics archive saved in SPSS 15.00 computer software. According to ICD10 code in research period 0,9% poisonings were often found in all applications. Under consideration cases, 672 female (49,9%), 64,3% 20-64 age groups. 5,6 % of cases were 0-2 ages, 9,4% 3-10 ages, 25 % 11-19 ages, 5,7% were over 65 ages groups. Poisoning cases consist of 413 (30,6% ) drugs and opioids, 238 (17,6%) chemical, corrosive and pesticides,232(17,2%) CO and other gases, 165(12,2%) food, 161 (11,9%) alcohol and drug, 140(10,4%) animal bites and stings were determined. Most prevalent type of poisoning for male(43,8%) and female(56,2%)  depends on drugs and opioids using. Poisonings are happened mostly in May with 12,3%, 19% on Friday, 32,7% 12.00 pm-5.59 pm time interval and 27,7 % in spring season. Poisoning cases are identified with 52,9%  medical, 21,7%  accident,  6,4%  suicide and suicide attempts. In addition to cases which are composes in this study, cases based on region are determined 88,4% in urban areas, 11,6 % in rural areas. Poisonings in all emergency admissions are seen at relatively low frequency, they are important as they can cause health results. Knowledge of the distribution of poisoning agents within the scope of emergency medical services would benefit about next service arrangements and determination of training requirements.