Kentsel kimliğin korunmasında tarihi ticaret merkezlerinin rolü: Yozgat örneği
The role of historical trading centers in the conservati̇on of urban identity: Yozgat
Yazar: VASFİYE HANDE KAVAK
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL GÜL MEYDAN YILDIZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Koruma ve Yenileme Ana Bilim Dalı (Disiplinlerarası)
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi ticaret merkezleri bir toplumun kültürel, sosyal ve ekonomik yaşamını tüm yönleriyle yansıtan karmaşık sistemlerdir. Bu sistemler doğal ve yapılı çevrenin etkileşimi sonucu oluşmuş olup mimari, arkeolojik, sosyal ve kültürel değerlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Günümüze köprü oluşturan tarihi ticaret merkezlerinin korunarak yaşatılması ve geleceğe aktarılması için etkin ve uygulanabilir koruma yöntem ve tekniklerinin oluşturulması, planlanması ve uygulanması gereklidir. Bu çalışmanın temel amacı Neoliberel politikalar ve küreselleşme süreci ile tarihi ticaret merkezlerinde meydana gelen değişim ve tahribatların, kültürel miras ve kentsel kimlik üzerindeki etkilerini koruma yöntemleri ve Valetta İlkeleri'nde yer alan bütünleşik koruma yaklaşımı çerçevesinde Yozgat Tarihi Ticaret Merkezi örneğinde incelemektir. Bu amaca yönelik nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Analiz aşamasında literatür taramasına bağlı yerinde gözlem, inceleme ve analizler yapılarak tarihi ticaret merkezinin mevcut durumu ortaya konulmuştur. Yapılan analizlere ek olarak kullanılan nicel araştırma yöntemlerinden saha araştırması ve haritalama yöntemiyle tüm mekânsal değişim ve dönüşümler Netcad, Autocad, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak ve sayısallaştırılarak güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, Yozgat Tarihi Ticaret Merkezi'nin kentsel sit alanı olarak korunabilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için yapılacak müdahalelerin hem kültürel ve tarihi değerlerin korunmasını hem de günümüz sosyal, çevresel, teknolojik ve ekonomik yaşamıyla bütünleştirilmesini içeren bütünleşik koruma yaklaşımı ilkeleri doğrultusunda yeniden planlanması gerektiğine varılmıştır.

Abstract:
Historical trade centers are complex systems that reflect all aspects of a society's cultural, social and economic life. These systems are formed as a result of the interaction of the natural and built environment and have emerged with the coming together of architectural, archaeological, social and cultural values. In order to preserve and sustain historical trade centers that form a bridge to the present and to transfer them to the future, it is necessary to create, plan and implement effective and applicable protection methods and techniques. The main purpose of this study is to examine the effects of changes and destructions in historical trade centers due to neoliberal policies and globalization process on cultural heritage and urban identity within the framework of protection methods and integrated protection approach included in Valetta Principles in the example of Yozgat Historical Trade Center. Qualitative and quantitative research methods were used together for this purpose. In the analysis phase, on-site observations, examinations and analyses based on literature review were conducted and the current status of the historical trade center was revealed. In addition to the analyses conducted, all spatial changes and transformations were determined using Netcad, Autocad, Geographic Information Systems and digitized with the quantitative research methods used, field research and mapping method, and their strengths, weaknesses, opportunities and threats were determined. As a result, it was concluded that in order to preserve the Yozgat Historical Trade Center as an urban site and to pass it on to future generations, the interventions should be re-planned in line with the principles of an integrated conservation approach that includes both the protection of cultural and historical values and their integration with today's social, environmental, technological and economic life.