H. Salih Zengin'in eserlerinde kök değerler
Root values in H. Salih Zengin's works
Yazar: MUSTAFA ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR ŞİMŞEK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Geçmişten günümüze değerlerin birey ve toplum tarafından benimsenmesi, yaşanması ve gelecek kuşaklara aktarılması üzerinde önemle durulmuştur. Bu kapsamda değer, değerler eğitimi, çocuk edebiyatında değerler ve çocuk kitaplarında değerlerin yansıtılma biçimleri ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. 2017 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan müfredat yenilemesinde değerler "adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik" olmak üzere on kök değer şeklinde sınıflandırılmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada, günümüz çocuk edebiyatı yazarlarından H. Salih Zengin'in çocuklara yönelik kurgusal eserlerinin Millî Eğitim Bakanlığının belirlediği on kök değer bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada verilerin tespit sürecinde nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi, verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, H. Salih Zengin'in "Devekuşları Plan Yapmaz, Masallı Eğitim Seti (10 Kitap), Çok Serin Hikâyeler, Çok Mavi Hikâyeler, Şişkonun Bütün Adamları -1. Dönem-, Şişkonun Bütün Adamları -2. Dönem-" adlı on beş eserinden elde edilmiştir. Eserlerde yer alan değerler, değerlerin görülme sıklıkları ve bulunduğu sayfalar tespit edilmiş; bulgular, tablo ve metin hâlinde kayda geçirilip betimsel analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. Çalışmaya konu olan eserlerde bütün kök değerlerin işlendiği, en sık kullanılan değerin "sevgi"; en az değinilen değerin ise "vatanseverlik" olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte incelenen birçok eserde, değerlerin doğrudan kullanımlarının yanında dolaylı kullanıldıkları da belirlenmiştir. Yine eserlerde, olumlu değerler yer aldığı gibi özellikle Şişkonun Bütün Adamları roman serisinde olumsuz değerlerin varlığı da dikkat çekmiştir. Yapılan değerlendirmeler doğrultusunda H. Salih Zengin'in incelenen eserlerinin kök değerler açısından önemli bir içeriğe sahip olduğu, TDÖP'de belirtilen kök değerleri yansıttığı ve programın amacıyla uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Bu yönüyle eserlerin değerler eğitimi ve Türkçe eğitimi alanlarıyla birlikte ilköğretim ders kitaplarında kullanılabilecek özellikler barındırdığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler ışığında çocuk kitapları kaleme alınırken kök değerlerin işlenmesi konusunda dikkat edilmesi gerekenlere yer verilmiş, aynı zamanda çocukların eser seçimine rehberlik edecek ebeveynlere ve H. Salih Zengin ile ilgili çalışma yapacak olan araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: H. Salih Zengin, Kök Değerler, Türkçe Dersi Öğretim Programı, Çocuk Edebiyatı, Çocuk Kitapları.

Abstract:
From past to present, there has been an emphasis on the adoption, protection and maintainance of the values and making them pass from one generation to the other through individuals and society. In addition, a large number of studies have been carried out in the fields of values, the values education, the values in children's literature and the ways of reflecting values in children's literature. In syllabus renewal, made by Ministry of Education, in 2017, values have been classified as ten root values which are "justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism, helpfulness." The aim of this study is to analyze the fictional works for children of H. Salih Zengin, one of the Children's literature authors of modern day, according to ten root values designated by the Ministry of Education. In the research, the determination process of the data, the document analysis method, which is one of the qualitative research designs, and the descriptive analysis method for the analysis of data was used. The data of this study has been acquired by 15 works in total which are "Masallı Eğitim Seti (10 books), Devekuşları Plan Yapmaz, Çok Mavi Hikâyeler, Çok Serin Hikâyeler, Şişkonun Bütün Adamlar ı- 1. Dönem-, Şişkonun Bütün Adamları - 2. Dönem-" of H. Salih Zengin. The data, literature scanning and case study research methods have been researched and the values exist in the works, their frequency of appearance and the pages in which they exist have been identified; registrated as a table and remark and have been interpreted with descritive analysis method. It has been observed that all root values are processed in all the works that are the subject of the study and the mostly used value is "love"; while the least mentioned value is "patriotism". However, in many works examined,  it has been determined that the values are used indirectly as well as they are used directly. Beside the appearance of the positive values, the existence of the negative values in the work especially in the series of novel "Şişkonun Bütün Adamları" has caught attention. In line with the research, it has been reached that the examined works of H. Salih Zengin have an important content in terms of root values and they are compatible with the root value characteristics and the purpose of program specified in TDOP. In this respect, it has been concluded that the works contain features which can be used in primary school textbooks together with the fields of values education and Turkish education. In the light of the data obtained in the study, there have been made suggestions that the things need to be considered about the processing of root values are included while writing children's book, parents who will guide their children's work selection, and the researchers who will work on H. Salih Zengin.

Key words: H. Salih Zengin, Root Values, Turkish Lesson Curriculum, Children's Literature, Children's Books.