Anestezi polikliniğine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin cerrahi anksiyete üzerine etkisi: Özel hastane örneği
The effect of health literacy level on surgical anxiety in patients applying to anesthesia clinic
Yazar: ABDURRAHMAN ŞENGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE GÜZEL
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anksiyete = Anxiety ; Cerrahi = Surgery ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Ölçekler = Scales ; Özel hastaneler = Private hospitals

Özet:
Cerrahi operasyon geçirecek hastalar çoğunlukla başına ne geleceğini bilmemesi ve risk faktörlerinin olması sebebiyle korku ve stres yaşayabilmektedirler. Hastaların yaşadıkları bu anksiyete durumunun sebebi hem cerrahiye bağlı hem de cerrahi tedavi yöntemleri sırasında ailelerinden, yakınlarından uzakta ve izole halde olmalarıdır. Sağlık okuryazarlığı düzeyi sağlığımız ile ilgili karar vermek, yargılayabilmek, sağlık bilgilerine ulaşabilmek, anlayabilmek, değerlendirebilmek ve kullanabilmek konularında önem arz etmektedir. Sağlık kurumlarına başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyleri kurumların işleyişlerini, giderlerini etkilemektedir. Literatür incelendiğinde, bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça sağlıkta eşitlik, güçlenme, özerklik ve pozitif sağlık çıktı düzeylerinin de arttığı gözlemlenmektedir. Araştırmanın amacı ise sağlık okuryazarlığı düzeyinin cerrahi anksiyete üzerine etkisinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir. Günümüzde ameliyat olmak üzere hastaneye başvuran hastalarda cerrahi anksiyete düzeyinin yüksek olduğu görülmektedir. Anksiyete düzeyinin yükselmesi, bireylerin doğru karar verebilmelerini ve sağlık çıktılarını negatif yönde etkilemektedir. Ayrıca literatürde yaygın şekilde görülen sağlık okuryazarlığının cerrahi anksiyete ile birlikte ele alan çalışmaya rastlanmaması çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. 
Konya ilindeki özel bir hastanenin anestezi polikliniğine başvuran hastalar ile yapılan bu araştırmada, bireylerin sağlık okuryazarlığı ve cerrahi anksiyete düzeylerinin hangi seviyede olduğu ve belirlenen düzeylerin bireylerin bazı tanımlayıcı özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Araştırmanın verilerine amaçlı örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Kolaylanan veriler SPSS v.25 ile incelenmiştir. Çalışmada Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış olan, 17 sorudan ve 3 alt boyuttan oluşan (sağlık, iyileşme, prosedür) cerrahi anksiyete ölçeği ve 25 sorurdan ve 4 alt boyuttan oluşan (bilgiye erişim, bilgileri anlama, değer biçme/değerlendirme, uygulama/kullanma) sağlık okuryazarlığı ölçekleri kullanılmıştır. Nicel olarak hazırlanan çalışmada yüz yüze anket tekniğinden yararlanılmıştır. Örneklem grubunu ise özel hastanenin anestezi polikliniğine ameliyat olmak için başvuran 349 kişi oluşturmaktadır. 
Yapılan çalışmanın sonunda, araştırmaya katılan bireylerin cerrahi anksiyete düzeylerinin orta ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin iyi seviyede olduğu belirlenmiştir. Farklılık analizleri soncunda ise; kadınların sağlıklarıyla ilgili olarak erkeklere nazaran daha fazla endişe duydukları, operasyon geçirmeyen bireylerin yapılacak ameliyata yönelik olarak daha fazla endişe duydukları, antidepresan kullanan bireylerin cerrahi anksiyete düzeylerinin de daha fazla olduğu, ilköğretim mezunu bireylerin sağlık okuryazarlıklarının azalmaya başladığı, lise düzeyinden sonra bireylerin sağlık okuryazarlığının anlamlı şekilde artmaya başladığı tespit edilmiştir. Ayrıca regresyon analizi sonucunda ise bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyindeki artış, cerrahi anksiyete düzeylerini düşürmektedir. Çalışmada ayrıca, düzeyler arasında istatistiksel olarak anlamlı, farklı yön ve şiddette korelasyon ilişkilerinin bulunduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ameliyat; Cerrahi Anksiyete; Sağlık Okuryazarlığı.

Abstract:
Patients who will undergo a surgical operation may experience fear and stress due to the fact that they do not know what will happen to them and have risk factors. The reason for this anxiety state experienced by the patients is that they are isolated and away from their families and relatives during both surgery and surgical treatment methods. The level of health literacy is important in terms of making decisions about our health, being able to judge, accessing, understanding, evaluating and using health information. The health literacy levels of patients who apply to health institutions affect the operation and expenses of the institutions. When the literature is examined, it is observed that as the health literacy level of the individuals increases, the levels of equality, empowerment, autonomy and positive health outcomes also increase. The aim of the study is to examine and evaluate the effect of health literacy level on surgical anxiety. Today, it is seen that the level of surgical anxiety is high in patients who apply to the hospital for surgery. An increase in the level of anxiety negatively affects individuals' ability to make the right decisions and their health outcomes. In addition, the fact that there is no study that deals with health literacy, which is widely seen in the literature, together with surgical anxiety reveals the importance of the study.
In this study, conducted with patients applied to the anesthesia outpatient clinic of a private hospital in Konya, the level of health literacy and surgical anxiety levels of individuals and whether the determined levels differed according to some descriptive characteristics of the individuals were examined by statistical methods. The data of the study were obtained by the purposive sampling method. The facilitated data were analyzed with SPSS v.25. In the study, the Turkish validity and reliability of the surgical anxiety scale consisting of 17 questions and 3 sub-dimensions (health, recovery, procedure) and a health anxiety scale consisting of 25 questions and 4 sub-dimensions (access to information, understanding information, appraisal / evaluation, application / use) literacy scales were used. In the quantitative study, face-to-face survey technique was used. The sample group consists of 349 people who applied to the anesthesia polyclinic of a private hospital for surgery.
At the end of the study, determined that the surgical anxiety levels of the individuals participating in the study were moderate and their health literacy levels were at a good level. As a result of the difference analysis; women are more concerned about their health than men, individuals who have not undergone surgery before are more worried about the surgery to be performed, individuals who use antidepressants have higher levels of surgical anxiety, the health literacy of individuals at primary school graduate arelow, and the health literacy of individuals after high school is significant. has been found to increase. In addition, as a result of the regression analysis, the increase in the level of health literacy in individuals reduces the level of surgical anxiety. In the study, it was also determined that there were statistically significant, different direction and severity correlation relationships between the levels.
Keywords: Health Literacy; Surgery; Surgical Anxiety.