Munzur çayı (Tunceli)'ndan yakalanan Salmo trutta macrostigma (Dumeril, 1858)'nın gonadlarında yağ asitleri, kolesterol ve yağda eriyen vitamin düzeylerinin araştırılması
An investigation on the fatty acids, cholesterol and fat-soluble vitamin levels in the gonads of Salmo trutta macrostigma (Dumeril, 1858) caught from Munzur stream, Tunceli
Yazar: ESİN BAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. KENAN KÖPRÜCÜ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Alabalıklar = Trouts ; Gonadlar = Gonads ; Kolesterol = Cholesterol ; Salmo trutta macrostigma = Salmo trutta macrostigma ; Vitamin A = Vitamin A ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin E = Vitamin E ; Vitamin K = Vitamin K ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışmada, Munzur Çayı (Tunceli)?ndan Eylül 2010 ile Şubat 2011 tarihleri arasında yakalanan Salmo trutta macrostigma (Dumeril, 1858)nın gonadlarında üreme dönemi öncesinde (Eylül-Ekim), üreme döneminde (Kasım-Aralık) ve üreme dönemi sonrasındaki (Ocak-Şubat) yağ asitleri, kolesterol ve yağda eriyen vitaminlerin (A, D, E ve K) düzeyleri araştırıldı. Serpme ağı kullanılarak yakalanan balıklar (ortalama ağırlığı 149,8 (89,35-429,0) g ve ortalama total boyu 23,39 (20,13-32,0) cm olan toplam 200 adet S. t. macrostigma) buz içerisinde taşınarak Fırat Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi?ne getirildi ve ağırlıkları tartılıp boyları ölçüldü. Gonadların (ovaryum ve testis) ağırlığı gonadosomatik indeks değerinin hesaplanması için tartıldı. Daha sonra, gonadlardan kimyasal analizler için doku örnekleri alındı. Balıkların omurlardaki yaş halkaları sayılarak yaşları belirlendi. Bulgular; doymuş yağ asitleri arasında en yüksek değere stearik asidin sahip olduğunu gösterdi. Bununla birlikte, bulgular stearik asidin üreme dönemi öncesi, üreme dönemi ve sonrası değerleri arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak önemsiz (P>0,05) olduğunu gösterdi. Tekli doymamış yağ asitleri arasında palmitoleik asidin en baskın olan yağ asidi olduğu belirlendi. Palmitoleik asidin üreme dönemi öncesi ve sonrası değerleri arasındaki farklılıkların önemsiz (P>0,05); üreme dönemi öncesi ve üreme dönemi arasında ise önemli (P<0,05) olduğu bulundu. Diğer taraftan bulgular çoklu doymamış yağ asitleri içinde eikosapentaenoik ve dokosaheksaenoik yağ asitlerinin baskın olarak bulunduğunu gösterdi. Üreme dönemi öncesi, üreme dönemi ve sonrasına ait eikosapentaenoik asit değerleri arasındaki farklılıkların önemsiz (P>0,05) olduğu belirlendi. Dokosaheksaenoik asidin üreme dönemi ve sonrası değerleri arasındaki farklılıkların önemli (P<0,05), üreme dönemi öncesi ve üreme dönemi arasında ise önemsiz (P>0,05) olduğu tespit edildi. Yağda eriyen vitaminler bakımından en yüksek değer ?-tokoferolde görüldü. Üreme dönemi öncesi ve üreme dönemindeki -tokoferol değerleri arasındaki farklılıkların önemsiz (P?0,05); üreme dönemi ve sonrasında ise önemli (P?0,05) olduğu belirlendi. Üreme dönemi ve sonrasında kolesterol değerleri arasındaki farklılıkların önemsiz (P?0,05); üreme dönemi öncesi ve üreme dönemi arasındaki farklılıkların ise önemli (P?0,05) olduğu görüldü.

Abstract:
In this study, the levels of fatty acids, cholesterol and fat-soluble vitamins (A, D, E and K) in the gonads of Salmo trutta macrostigma (Dumeril, 1858) caught in the Munzur Stream in Tunceli before spawning (September-October), during spawning (November-December) and post-spawning (January-February) were evaluated. The fish caught by cast net (200 fish with an average weight of 149.8 (89.35-429.0) g and average length of 23.39 (20.13-32.0) cm) were transported in ice to the Firat University Faculty of Fisheries, where their weights and lengths were measured. The gonads (ovaries and testes) were weighted to calculate the gonadosomatic index. Samples were taken for chemical analyses. The age of the fish were determined by counting the age rings in the vertebrae. Stearic acid had the highest level within the saturated fatty acids. The differences in the levels of stearic acid before, during, and after spawning periods was insignificant (P>0.05). Palmitoleic acid was the dominant mono unsaturated fatty acids. The differences in the levels of palmitoleic acid before and after spawning periods was insignificant (P>0.05). However before and during spawning there was a significant difference (P<0.05). The dominant poly unsaturated fatty acids were eicosapentaenoic and docosahexaenoic acids. The differences in the levels of eicosapentaenoic acid before, during and after spawning periods was insignificant (P>0.05). For docosahexaenoic acid, the differences in the levels before and during spawning was insignificant, however the levels during and after spawning there was a significant difference (P<0.05). The highest level among the fat-soluble vitamins was observed for ?-tocopherol, where the differences in levels before and during spawning were insignificant (P>0.05) while those during and after spawning were significant (P<0.05). Cholesterol levels showed insignificant differences during and after spawning (P>0.05), while those before and during spawning were significant (P<0.05).