Konya ve yöresinde üstün teknolojik özelliklere sahip mor havuç tiplerinin seleksiyonu
The selection of purple carrot lines having superior technological characteristics in Konya region
Yazar: SEMİH KİRACI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN PADEM ; DOÇ. DR. YAŞAR KARAKURT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitkisel özellikler = Plant properties ; Havuç = Carrot ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Seleksiyon ıslahı = Selective breeding ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma, 2008-2011 yılları arasında Konya Toprak Su ve Çölleşme ile Mücadele Araştırma İstasyonu Müdürlüğü deneme arazisinde yürütülmüştür. Denemede araştırma materyali olarak Konya ve yöresinde yaygın olarak yetiştirilmekte olan ve daha çok sanayide kullanılan mor havuç populasyonu kullanılmıştır. Farklı tipteki mor havuçlar toplanarak bir gen havuzu oluşturulmuş ve oluşturulan gen havuzu içerisinde bulunan tipler, üzerinde durulan karakterler bakımından seleksiyona tabii tutulmuştur. İki generasyon seleksiyon yapılmış ve elde edilen havucun kalite ve bitkisel özellikleri incelenmiştir. 

Çalışmamızda Ereğli 4, Ereğli 9, Ereğli 10 ve Ereğli 16 çok ümitvar hatlar olarak tespit edilmiştir. Ereğli 4 ve Ereğli 16 hatları ise çeşit adayı olabilecek hatlar olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda en yüksek ortalama verim (11.543.7 kg/da) Ereğli 1?den, en düşük ortalama verim ise (9.272.0 kg/da) Ereğli 14?den elde edilmiştir. Hatların bitki boyunun 61.4-74.2 cm, yaprak boyunun 26.0-34.1 cm, yaprak sayısının 10.5-12.3 adet, taç ağırlığının 85.9-123.3 g, kök ağırlığının 119.1-145.4 g, kök uzunluğunun 20.0-23.3 cm, kök çapının 38.0-45.6 mm, yan kök sayısının 1.3-3.8 adet, sapa kalkma eğiliminin 2.3-22.7 adet arasında değiştiği tespit edilmiştir. 

Havuç örneklerinin, pH?sı %6.36-6.69, havuç sertliği 80.25-83.89 N/cm2, suda çözünelebilir kuru madde miktarı %5.93-6.72, toplam kuru madde miktarı %12.63-16.30, titre edilebilir asitlik miktarı 0.100-0.125 g/100 ml, toplam şeker miktarı 7.13-9.67 g/100 g, ß karoten miktarı 117.17-249.55 ?g/g, antosiyanin miktarı 272.0-596.2 ?g/g, toplam fenolik madde miktarı 155.83-206.67 mg/gallik asit eşdeğerliği/100 g, antioksidan aktivitesi %31.85-44.20 arasında değişim göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Havuç, seleksiyon, verim, bitkisel özellikler, kalite özellikleri

Abstract:
The research was carrried out in trial fields of Konya Land, Water and Combat Desertification Research Station in 2008-2011. The purple carrot population which is cultivated commonly in Konya region and mainly used for industrial purpose was used. Different types of purple carrots were collected in order to have a gene pool and they were subjected to selection according to the characters studied. The selection was carried out over two generations, the quality and the plant characteristics were studied.

In the study, Eregli 4, Eregli 9, Eregli 10 and Eregli 16 have been determined as very promising. Eregli 4 and Eregli 16 lines have been identified as candidates of variety.As for average yield, Ereğli 1 was the highest (11.543.7 kg/da) whereas Eregli 14 was the lowest (9.272.0 kg/da).The lines characters was varied between 61.4-74.2 cm in plant height, 26.0-34.1 cm in leaf length, 10.5-12.3 in leaf number, 85.9-123.3 g in weight of the crown, 119.1-145.4 g in weight of root, 20.0-23.3 cm in root length, 38.0-45.6 mm in root diameter, 1.3-3.8 in number of lateral roots and 2.3-22.7 in bolting. 

In carrot samples, pH 6.36-6.69%, firmness 80.25-83.89 N/cm2, total soluble solids 5.93-6.72%, amount of dry matter 12.63-16.30%, titreable acidity 0.100-0.125 g/100 ml, total sugar content 7.13-9.67 g/100 g, amount of ß-carotene 117.17-249.55 mg/g, amount of anthocyanin 272.0-596.2 mg/g, amount of total phenolic 155.83-206.67 mg/g gallic acid equivalent/100 g and antioxidant activity ranged from 31.85-44.20%.

Keywords: Carrot, selection, yield, quality characteristics, plant characteristics