Cinsel suçtan hükümlü çocukların yaşam öyküsü çalışması ve grupla sosyal hizmet çalışması
The study of life story of juveniles convicted of sexual offense and social work practice with group
Yazar: YÜKSEL BAYKARA ACAR
Danışman: PROF. DR. BERİL TUFAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi, cinsel suçtan hükümlü çocukların suça yönelmelerinde etkili olan faktörleri, çocukların yaşam öykülerini almak yoluyla bu araştırmanın kuramsal temelini oluşturan Becker ve Kaplan'ın (1988) ve Lane'in (1997) modelleri çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda çocukların suç öncesi ve suç sonrasında ne tür deneyimler yaşadığı nitel bir desen içinde yaşam öyküleri yoluyla ele alınmıştır. Yaşam öyküsü görüşmeleri sonuçlarına göre araştırmanın ikinci temel amacını oluşturan grupla sosyal hizmet uygulamasına hazırlık yapılmış ve cinsel suçtan hükümlü çocukların benlik saygısı düzeyleri, empatik becerileri ve sosyal ilişkileri üzerinde çalışılmaya karar verilmiştir. Araştırmanın ikinci temel amacı ise, bu çocuklarla yapılacak grupla sosyal hizmet uygulaması yoluyla yukarıda ifade edilen değişkenler doğrultusunda olumlu bir gelişme sağlanacağını ortaya koymaktır. Araştırmada Ankara Çocuk Islahevinde cinsel suçtan hükümlü 30 çocuk ile yaşam öyküsü görüşmeleri yapılmıştır. Yaşam öykülerinin analizi sonucunda çocukların suça yönelmelerinde rol oynayan çeşitli faktörlere ilişkin önemli bulgular edinilmiştir. Bunlar çocukların bireysel özellikleri (madde bağımlılıkları, ruhsal durumları gibi), çocuğun aile yaşamına ilişkin faktörler (gelir durumu, aile içi etkileşim, evden kaçma gibi), çocuğun arkadaş ilişkileriyle ilgili faktörler (madde bağımlılığı olan, okuldan kaçan vb. olumsuz davranışlar gösteren arkadaş grubu), çocuğun okul yaşamına ilişkin faktörler (akademik durum, okuldan kaçma gibi), çocuğun iş yaşamına ilişkin faktörler (iş koşulları, iş yaşamındaki olumsuz modeller gibi), çocuğun boş zamanlarını değerlendirme biçimleri (internet kafe, kahve, bilardo salonu gibi olumsuz ortamlarda) ve cinsel yaşam (cinsel bilgi edinme süreci, pornografik materyaller vb.)'dır. Bu bulguların Becker ve Kaplan'ın (1988) Modeli ile paralellik gösterdiği görülmektedir. Görüşülen çocukların çocukluktan başlayarak içinde bulunduğu düşünülen fiziksel ve duygusal istismar döngüsü ise Lane'in (1997) Modeli ile uyumlu bulunmuştur. Yaşam öyküsü görüşmeleri ile çocukların suç sonrasındaki yaşadığı deneyimlere ilişkin bulgular elde edilmiştir. Yaşam öyküsü görüşmeleri analizi sonucunda cinsel suçtan hükümlü çocukların benlik saygısı, empatik becerileri ve sosyal ilişkileri üzerinde çalışılmaya karar verilmiştir. Ön test- son test kontrol gruplu desenin kullanıldığı çalışmada grubu ile 12 hafta grupla sosyal hizmet uygulaması yapılmıştır. İki grubun puan ortalamaları arasındaki farklılığın anlamlılık derecesini belirlemede t testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlan, grupla sosyal hizmet uygulaması deneyiminin çocukların sosyal ilişki düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir artış sağladığını göstermiştir.

Abstract:
This research has two purposes. First, to determine the factors which lead juvenile who convicted of sexual offense to commit offense based on life stories and to assessment these factors according to the models of Becker and Kaplan (1988) and Lane (1 97) which are constituted of theoretical framework of this research. On the way of this purpose experiences of juveniles before and after offense have been taken in a qualitative research design through life stories. By result of the analysis of life story interviews to make preparation social work practice with group and has been decided on working with self esteem, emphatic skills and social relations of juveniles. In this research, life story interviews have been done with 30 juveniles who convicted of sexual offenses are in reformatory. Through the analysis of the life story interviews, important findings have been reached on the determinants of offence behavior. These characteristics are as follows: The personal characteristics of children (substance abuses, mental health of children etc.), factors related to family life of children (level of income, interaction in family, to running from home etc.), factors which related to peer group of children (peer group which have some behaviors like substance abuse, running from school), factors related to school life of children (academic state, running from school etc.), factors related to work life of children (work conditions, negative models in work life etc.), forms of leisure time activities of children (Internet cafe, cafe, pool hall etc.) and sexual life (getting knowledge process of sexual knowledge, pornographic materials etc.). These findings are in tune with the theorical model used in the research of Becker and Kaplan (1988). The findings that the juveniles who have been in a psychical and emotional abusive cycle which have been starting from childhood, are tune with the theorical model used in the research of Lane (1997). Through the analysis of life story interviews findings have been reached on the experiences life of juveniles after offence. As a result of the analysis of life story interviews juvenile who convicted of sexual offense has been decided on working with self esteem, emphatic skills and social relations of juveniles. An interaction group was established. In the interaction group, level of self esteem, level of emphatic skills and social relations of children who convicted of sexual offense had been examined. The model which has pre testVIII and post test control group through 12 weeks social work practice with group has been made, "t test" had been used to determine level of significance between two groups. The results of this research show that the interaction group experience has increased levels of self esteem and emphatic skills and there was an increase in the significance level of social relations.