Roma III tüzüğü uyarınca boşanma ve ayrılığa uygulanacak hukuk
The law applicable to divorce and legal separation pursuant to the Rome III regulation
Yazar: HYSNİ MUSTAFA
Danışman: PROF. DR. RİFAT ERTEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Roma III Tüzüğü Uyarınca Boşanma ve Ayrılığa Uygulanacak Hukuk başlıklı bu 
çalışmada, boşanma ve ayrılığın Roma III Tüzüğüne göre düzenlenmesini incelenmiştir. 
Boşanma sebepleri ülkelerin siyasi, dini ve kültürel faktörlerinden etkilenmekte olup 
ülkeler arasında farklılık göstermektedir. Bu sebeplerin ülkeden ülkeye değişiklik 
gösteriyor oluşu yabancı unsur olduğu boşanma davalarında durumu daha da 
zorlaştırmaktadır. 
AB üyesi ülkelerin boşanma alanındaki hukuklarının yabancı unsur içeren durumlarda 
uyumlu hale getirilmesi ile bu alana hukukî öngörülebilirlik, güvenlik ve esneklik 
kazandırmak amaçlanmaktadır. 
Avrupa Birliği, özel hukuk alanını uyumlaştırmak amacıyla tüzükler, bölgesel anlaşmalar 
ve Avrupa Birliği Adalet Divanı kararları dahil olmak üzere bir dizi hukukî araçtan 
yararlanmıştır. 
Roma III Tüzüğü'nün bir diğer amacı, ayrılma veya boşanmada kendi lehine bir sonuç 
elde etmek amacıyla eşlerden birinin diğer eşten önce davranarak mahkemeye dava 
açması durumu olan "forum shopping" olayını önlemektir.  
Roma III Tüzüğü bölgesel olarak 17 AB ülkesinde geçerli olmaktadır. 
Roma III Tüzüğü boşanma ve ayrılık davalarında uygulanacak hukukun belirlenmesi için 
iki yöntem öngörmektedir. Söz konusu yöntemlerden ilki sübjektif yöntem, boşanma 
veya ayrılıkta eşlerin uygulanacak hukuku seçme imkânını tanıyan yöntemdir. Diğer 
yöntem ise objektif yöntem, eşler arasında anlaşma sağlanamadığı takdirde uygulanacak 
hukukun objektif kriterlere göre belirlenmesini öngören ve Roma III Tüzüğü'nün 8. 
maddesinde tanımlanan yöntemdir. Tüzüğün en büyük yeniliklerinden biri de boşanma 
veya ayrılık durumunda uygulanacak hukuku eşlere seçme olanağı tanımasıdır. Roma III 
Tüzüğü'nde uygulanacak mevzuatın belirlenmesinde temel prensip, boşanmada uygulanacak hukuku eşlerin seçmesidir. Roma III Tüzüğü eşlere sınırlı seçim hakkı 
tanımaktadır. Eşlere boşanmada uygulanacak hukuku seçme imkânının tanınması, 
tarafların kanunlar ihtilâfı sorununu daha hızlı ve kolay bir şekilde aşmasını sağlayacak, 
aynı zamanda tarafların beklentilerinin karşılanması ve adaletin hızlı bir şekilde 
gerçekleşmesini mümkün kılacaktır.

Abstract:
This study, titled TThe Law Applicable to Divorce and Legal Separation Pursuant to the Rome III 
Regulation, aims to explain how divorce and separation are regulated according to the 
Rome III Regulation.  
The reasons for divorce are influenced by the political, religious, and cultural factors of 
countries and vary from one country to another. This variability, especially in cases of 
divorce involving foreign elements, further complicates the situation. 
The aim is to bring legal predictability, security, and flexibility to this area by 
harmonizing the divorce legislation of EU member countries concerning foreign 
elements. The European Union has utilized a range of legal instruments for the purpose 
of harmonizing private law, including regulations, regional agreements, and decisions of 
the Court of Justice of the European Union. 
Another objective of the Rome III Regulation is to prevent forum shopping, where one 
spouse might initiate legal proceedings before the other to obtain a more favorable 
outcome in cases of legale separation or divorce. The Rome III Regulation is applicable 
regionally across 17 EU countries. 
The Rome III Regulation proposes two methods for determining the law applicable to 
divorce or legale separation cases. The first is the subjective method, which allows 
spouses to choose the applicable law in the event of divorce or separation. The other is 
the objective method, which, in the absence of an agreement between the spouses, 
determines the applicable law based on objective criteria as defined in Article 8 of the 
Rome III Regulation. One of the major innovations of the Regulation is granting spouses 
the opportunity to choose the law applicable in cases of divorce or separation. The 
primary principle in determining the applicable legislation under the Rome III Regulation is that the spouses choose the law to be applied in divorce. The Rome III Regulation 
provides a limited right of choice to the spouses. Granting spouses the opportunity to 
choose the law applicable to divorce will enable them to overcome the problem of conflict 
of laws more quickly and easily, while also meeting the parties' expectations and 
facilitating the swift administration of justice.