Sağlık çalışanlarının bilgi iletişim teknolojileri kullanım düzeylerinin iş tatminine ve tükenmişliğe etkisi: Bolu Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nde bir uygulama
The impact of healthcare workers' information communication technologies usage levels on job satisfaction and burnout: A case study in Bolu Oral and Dental Center
Yazar: ESRA EMEKTAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ ÇELEBİ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bilgi iletişim teknolojilerinin örgütsel alanda kullanımının giderek artması bilgi iletişim teknolojileri kullanımının çalışan davranış ve tutumlarında etkisinin araştırılmasına olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu araştırmada, Bolu Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nde çalışan sağlık personellerinin bilgi iletişim teknolojileri kullanım düzeylerinin iş tatminine ve tükenmişliğe etkisinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, Bolu Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nde görevli 130 sağlık personeline anket uygulanmıştır. Ankette veri toplama aracı olarak; demografik bilgi formu, Bilgi İletişim Teknolojileri Talepleri ve Kaynakları Ölçeği, İş Tatmin Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeğinden yararlanılmıştır. Ölçeklerin geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirliği için ise cronbach alpha katsayısına bakılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler için korelasyon ve hipotez testleri için regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmada BİT talepleri alt boyutlarından erişilebilirliğin, kontrol eksikliğinin ve kullanım ve teknik sorunların iş tatminini pozitif etkilediği tespit edilmiştir. BİT kaynakları alt boyutlarından yükseltme/güncelleme ile kişisel yardımın iş tatmini etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. BİT talepleri alt boyutlarından erişilebilirliğin tükenmişliği negatif etkilediği, iş yükünün ise pozitif etkilediği görülmüştür. Elde edilen bulular literatür kapsamında tartışılmıştır. 
Araştırmanın yöneticilere, çalışanlara ve araştırmacılara yönelik bazı çıkarımları vardır. Yöneticilere BİT'nin daha etkin kullanımına yönelik iyileştirme ve geliştirme süreçlerine düzenli olarak destek vermeleri önerilmektedir. Yöneticilerin BİT'i ile ilgili talepleri karşılamak için daha fazla BİT kaynakları oluşturmaları gerekmektedir. Sağlık çalışanlarının, BİT kullanımında iş tatminlerinin artması ve tükenmişlik yaşamamaları için daha fazla BİT kaynaklarını talep etmeleri ve kendi yeterliliklerini sürekli değişen BİT'lere karşı güncel tutmaları beklenmektedir. Bundan sonra yapılacak araştırmalarda BİT kaynaklarının zenginleştirilmesine katkı sunan faktörlerin belirlenmesi, kişisel ve örgütsel faktörlerin etkilerine yoğunlaşılabilir. BİT kaynakları ile ilgili örgütsel desteğin nasıl artırılabileceği ve yöneticilerin liderlik tarzlarının BİT süreçlerine etkisi araştırılabilir. Kişisel faktörlerin etkisi için de kişilik tipleri araştırmacılar için farklı bir bakış açısı sunabilir.

Abstract:
The increasing use of information communication technologies (ICT) in organizational settings raises the need to investigate the impact of ICT usage on employee behaviors and attitudes. This study aims to measure the effect of the level of information communication technologies usage on job satisfaction and burnout among healthcare personnel working at Bolu Oral and Dental Health Center. In line with the stated objective, a survey was conducted on 130 healthcare personnel working at Bolu Oral and Dental Health Center. The survey utilized demographic information form, Information Communication Technologies Needs and Resources Scale, Job Satisfaction Scale, and Burnout Scale as data collection instruments. Confirmatory factor analysis was employed for the validity of the scales, and Cronbach's alpha coefficient was examined for reliability. Regression analyses were conducted for correlation between variables and hypothesis testing. The research found that accessibility, lack of control, and usage and technical issues among the sub-dimensions of ICT requests positively affect job satisfaction. Findings also revealed that upgrading/updating and personal assistance from ICT resources affect job satisfaction. Accessibility negatively affects burnout, while workload has a positive effect. The findings were discussed within the scope of the literature.
	The study yields some implications for managers, employees, and researchers. Managers are recommended to regularly support improvement and development processes for more effective use of ICT. They should also create more ICT resources to meet the demands related to ICT. Healthcare workers are expected to request more ICT resources to increase job satisfaction and avoid burnout, and to keep their skills updated in the face of constantly changing ICT. Future research could focus on identifying factors contributing to enriching ICT resources and concentrate on the effects of personal and organizational factors. Research could also explore how organizational support for ICT resources can be increased and investigate the influence of managerial leadership styles. Personality types may offer researchers a different perspective on the impact of personal factors.