Epizodik migren tanısı olan ergenlerde ağrıyla başa çıkma stratejileri üzerinde ebeveynlerin ve içe yönelim sorunlarının rolü
The role of parents and internalizing problems on pain coping strategies in adolescents diagnosed with episodic migraine
Yazar: OZAN KAYAR
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE TOROS
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ağrıyla başa çıkma = Pain coping ; Baş ağrısı = Headache ; Başa çıkma = Coping ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; İçselleştirme sorunları = Internalize problems

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı öncelikle migren tanısı olan ergenlerin ve ebeveynlerinin
ağrıyla başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkileri belirlemek ve bunun yanı sıra ergenlerde içe
yönelim sorunları ile baş ağrısıyla ilişkili ağrı sıklığı, süresi, şiddeti gibi bazı değişkenler ve
ağrıyla başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkileri incelemektir. Çalışmaya, ICHD-3 tanı
kriterlerine göre epizodik migren tanısı alan ve yaşları 12 ve 18 arasında değişen, 70'inin
ebeveyninde farklı tiplerde migren tanıları olan 143 ergen dahil edilmiştir. Çalışmada,
ergenlerin ve ebeveynlerin, baş ağrısıyla ilişkili özelliklerine ilişkin değişkenler Baş Ağrısı
Anketi ile ağrıyla başa çıkma stratejileri ise Ağrıyla Başa Çıkma Ölçeği ile değerlendirilmiştir.
Ayrıca ergenlerin sosyodemografik ve gelişimsel özelliklerini belirlemek için
Sosyodemografik/Psikiyatrik Değerlendirme Formu, içe yönelim sorunlarını değerlendirmek
için ise Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği ve Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama ÖlçeğiÇocuk Formu kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar incelendiğinde, ebeveynlerde ve
ergenlerde baş ağrısıyla başa çıkma sürecinde kendi kendine başa çıkma, bilinçli bilişsel
girişimlerde bulunma ve tıbbi çare arama stratejisi kullanımı arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler
bulunmuş, bunun yanında ebeveynlerde tıbbi çare arama stratejisi ile ergenlerde bilinçli bilişsel
girişimlerde bulunma stratejisi arasındaki ilişkide, ebeveynlerde bilinçli bilişsel girişimlerde
bulunma stratejisinin tam aracılık ettiği sonucu elde edilmiştir. Öte yandan çalışmada
ergenlerde artan depresyon, anksiyete, panik bozukluk ve somatik yakınmalar ve okul fobisi
düzeylerinin aylık ağrı sıklığıyla ilişkili olduğu bulunmuştur. Bunun yanında çalışmadan;
ergenlerde depresyon ve panik bozukluk ve somatik yakınmalar düzeylerinin, tıbbi çare arama
stratejisi kullanımıyla, Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama Ölçeği'nin birçok alt
boyutunun ise ağrı karşısında çaresizlik hissettiren tutumlarla başa çıkma stratejisi kullanımı ile
pozitif yönde ilişkili olduğu sonucu elde edilmiştir. Son olarak çalışmanın ana amaçları
doğrultusunda yürütülen bir diğer aracılık analizi neticesinde, ergenlerde panik bozukluk ve
somatik yakınmalar ve okul fobisi düzeyleri ile hem aylık ağrı sıklığı hem de ağrı karşısında
çaresizlik hissettiren tutumlarla başa çıkma stratejisi puanları arasındaki ilişkilerde depresyon
düzeyinin tam aracılık ettiği bulunmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Ergen, ebeveyn, epizodik migren, ağrıyla başa çıkma stratejileri, içe yönelim sorunları.

Abstract:
The main objective of this study was to examine the relationships between the headache
coping strategies of adolescents and their parents with migraine diagnosis, as well as the
relationships between internalizing problems and some variables associated with headache and
pain coping strategies in adolescents. The study included 143 adolescents diagnosed with
episodic migraine based on ICHD 3 beta diagnostic criteria, ranging in age from 12 to 18, and 70
parents with different types of migraine diagnoses. In the study, adolescents and their parents
were evaluated with the Headache Questionnaire and Pain Coping Scale, as well as the variables
related to their headache-related characteristics. Sociodemografic/Psychiatric Assessment
Form was used to determine the sociodemographic/developmental characteristics of
adolescents, Depression Scale for Children and Anxiety Disorders Screening Scale For Children
were used to evaluate internalizing problems. When the results were examined, positive
relationships were found between self-coping, conscious cognitive attempts and seeking
medical remedy strategy in coping with headaches in parents and adolescents, additionally, the
relationship between the strategy of seeking medical remedy in parents and strategy of
conscious cognitive attempts in adolescents has been achieved with the result that strategy of
conscious cognitive attempts in parents is fully mediated. The study found that adolescents'
increased levels of many internalizing problems were associated with pain frequency. Besides,
the level of depression and panic disorder, and somatic complaints in adolescents from the
study, medical remedy strategy with the use of many sub-scale of the size of anxiety disorder if
the headache, helplessness coping strategy positively correlated with the use of the result that is
yielded. Finally, it was found that the level of depression was fully mediated in relationship
between adolescents' panic disorder and somatic complaints and school phobia levels, and the
monthly pain frequency and the strategies to deal with pain and helplessness. 

Key words: Adolescent, parent, episodic migraine, pain coping strategies, internalizing problems.