Bedensel ve/veya zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinde depresyon ve kaygı
Anxiety and depression in physically and/or mentally handicapped children's parents
Yazar: CEYDA BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEREM DOKSAT
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Depresyon = Depression ; Ebeveynler = Parents ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Kaygı = Anxiety ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation

Özet:
Bu araştırmada, ebeveynlerin etkilendiği psikolojik etmenler temel alınarak zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların ailelerinde sık görülen psikolojik bozukluklar nedeniyle, depresyon ve kaygı düzeylerini saptayarak, engelli çocuğu olan ebeveynlerin duygusal süreçlerini anlamak ve normal çocuğu olan ebeveynlerden kaygı ve depresyon düzeyleri bakımından farklılıklarını ve sunulması gereken hizmetin kalitesini arttırılması amaçlandı.
      Araştırmada veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu (KBF) (Bkz. Ek-1), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) (Bkz. Ek-2) ve Spielberger Durumluluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-1 ve STAI-2) (Bkz. Ek-3) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Edirne ili ve çevre illerde yaşayan, Edirne il merkezinde bulunan 5 rehabilitasyon merkezinde eğitim alan 693 engelli bireyden çalışmayı kabul eden ve ulaşılabilen 181 engelli ebeveyni ile kontrol grubunu oluşturmak üzere Edirne ilinde ikamet eden 181 sağlıklı çocuk sahibi gönüllü ebeveyn oluşmaktadır.. Katılımcılardan elde edilen veriler; Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı (SPSS) 16.0 sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. 
      Cinsiyetin, medeni durumun, ebeveynlerin eğitim seviyelerinin, bir iste çalışıp çalışmamalarının, ikamet ettikleri yerleşim yerinin, gelir durumlarının, akraba evliliği varlığının, gebelik sürecinin, ailede başka engelli varlığının, Beck Depresyon skorunun, Durumluluk ve Sürekli Kaygı skorlarının engelli ebeveynleri ile sağlık çocuk sahibi ebeveynler arasında değişkenlik gösterdiği bulundu. Tüm demografik verilerine göre engelli çocuk sahibi ebeveynlerin Beck Depresyon Skorları, sağlıklı çocuk sahibi ebeveynlere göre daha yüksek olarak bulunurken, Beck Depresyon Skorları tüm demografik verilere göre kendi aralarında değerlendirildiğinde ise engelli çocuk sahibi ebeveynlerde cinsiyet dışında ve sağlıklı çocuk sahibi ebeveynlerde de tüm demografik verilere göre Beck Depresyon Skorlarında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). 
      Engelli çocuk sahibi erkek ebeveynlerde, Beck Depresyon Skoru değerleri kadın ebeveynlere göre daha yüksek olduğu bulunurken çocuklarının engel durumları ve düzeylerine göre Beck Depresyon Skorları arasında farkın olmadığı bulundu (p<0,05). Tüm demografik verilere göre kendi aralarında değerlendirildiğinde bir işte çalışıp çalışmamama durumu dışında tüm demografik verilere göre durumluluk kaygı skoru değerlerinde anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Çalışmayan engelli çocuk ebeveynlerinde durumluluk kaygı skoru değerlerinin çalışan engelli çocuk ebeveynlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu, tüm demografik verilere göre sürekli kaygı skorları bakımından ise gruplar arasında anlamlı farkın olmadığı bulundu. Çalışmaya katılan engelli çocuk ebeveynlerinin engel durumlarına ve engel düzeylerine göre durumluluk ve sürekli kaygı skoru değerleri bakımından gruplar arasında anlamlı farkın olmadığı bulundu.

Sonuç olarak görülüyor ki, engelli ebeveynlerinin stres ve kaygı düzeylerinin azaltılması için, ülkemizde de engelli çocuğa sunulan hizmetlerin yanında, engelli çocuğa sahip ebeveynler için sunulan yardım modellerinin de geliştirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.



Anahtar Kelimeler : Engelli ebeveynleri, depresyon, kaygı

Abstract:
In this study, the affected parent and psychological factors on the basis of mental and / or because of common psychological disorders in disabled children's families, by detecting depression and anxiety levels, to understand the emotional process of parents with disabled children and normal children with the anxiety and depression levels in terms of diversity and should be presented parents It aimed to increase the quality of service.
     As the research data collection tools; Personal Information Form (PIF) (See. Appendix 1), Beck Depression Inventory (BDI) (See. Appendix 2) and the Spielberger State-Trait Anxiety Inventory (STAI-1 and STA-2) (See, Appendix 3) were used. The study sample Edirne and environmental living in the provinces, Edirne, who agreed to work without trained 693 people with disabilities in five rehabilitation centers in the center and can be reached 181 parents with disabilities and to create a control group in Edirne residing in 181 healthy children is composed of volunteer parents obtained from participants data; Statistical Package for Social Sciences program (SPSS) were analyzed using version 16.0.
     Sex, marital status, parents' education levels, a wanted works they do, the locality where they reside, income level of consanguinity presence of gestation process, the other disabled presence in the family, the Beck Depression Inventory score Trait health children with disabilities parents of anxiety score parents It was found to vary between. All demographic data Beck Depression Inventory scores of disabled children with parents in accordance with healthy children, which was found to be higher than the parent, Beck Depression Scale when all demographic data by themselves evaluated the outside sex with disabled children have parents and healthy children of parents according to all demographic Becker There was no significant difference in depression scores (p> 0.05). 
     Disabled children in the male parent, Beck Depression Score values were found to be the difference between Beck Depression Scale according to the child's disability and levels were found to be higher than the female parent (p<0.05). When all demographics except when considered by themselves me a job working according to all demographic data was no significant difference in trait anxiety scores (p>0.05). Non-working parents of disabled children the value of working as state anxiety score was significantly higher handicapped children by their parents, according to all demographic trait anxiety were found to be significant difference between the groups in terms of scores. According to the parents of disabled children who participated in the study on disability and barrier level state and found that there is no significant difference between the groups in terms of the value of trait anxiety scores
     As a result, it seems, to reduce stress and anxiety levels of parents with disabilities in our country in addition to the services offered to disabled children, is emerging developing the necessity also to offer assistance model for parents with disabled children.



Key Words : Disabled parents, depression, anxiety