Koroner arter hastalarında D tipi kişiliğin, algılanan sosyal desteğin, psikolojik durumun ve başa çıkma tutumlarının incelenmesi
Investigation of type D personality, perceived social support, psychological state and coping attitudes in coronary artery disease patients
Yazar: BURAK ÇAĞLAR
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, koroner arter hastalarında D tipi kişiliğin, algılanan sosyal desteğin, psikolojik durumun ve başa çıkma tutumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı olarak tasarlanan bu çalışma İstanbul'da bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin kardiyoloji kliniklerine başvuran 251 hasta ile Mayıs 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında yürütüldü. Veriler, D Tip Kişilik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS-21) ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE-R) kullanılarak toplandı. Bireylerin ortalama yaşları 61,48±13,45, tanı süresi (yıl) ortalama 1,02±0,15, Beden Kütle İndeksi (kg/m²) ortalaması 27,94±5,56 ve %72,5'i erkektir. Hastaların %55'i daha önce MI geçirmiş, %46,2'sinin ailesinde kalp hastalığı bulunmakta, %64,5'inde ek kronik hastalık bulunmakta, %52,5'sinin ek kronik hastalığı diyabettir. D Tip Kişilik Ölçeği toplam ve alt boyutları (Negatif Duygulanım, Sosyal İçe Dönüklük) puan ortalaması sırasıyla, 11,81±5,45, 11,01±5,44, 12,61±5,46'dır. ÇBASDÖ ortalama değeri 73,93±9,79 olup alt boyutlarından Özel Kişi Desteği, Aile Desteği ve Arkadaş Desteği ortalaması sırasıyla 25,79±3, 22,85±4,74, 25,29±3,41'dir. Depresyon ortalaması 5,23±3,06, Anksiyete ortalaması 7,68±3,88, Stres ortalaması 7,4±3,43'tür. COPE-R ortalaması 98,69±10,12 olup alt boyutlarından Kendine Yardım, Yaklaşım, Uyum Sağlama, Sakınma Kaçınma ve Kendine Ceza ortalaması 17,3±4,88, 24,96±3,57, 23,34±3,81, 13,08±4,18, 20,01±3,64'tür. Negatif Duygulanım ve Sosyal İçe Dönüklük ile Özel Kişi Desteği, Aile Desteği, Arkadaş Desteği, ÇBASDÖ arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Negatif duygulanım ile Depresyon, Anksiyete, Stres arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Hastaların çoğunda D Tipi Kişilik özelliği görülmüştür. Algılanan sosyal destek, depresyon, anksiyete, ve başa çıkma tutumları düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. D tipi kişilik sosyal destek algısını olumsuz etkilemektedir. Ayrıca D tipi kişiliğin depresyon, anksiyete, stres düzeylerini artırdığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Koroner Arter Hastalığı, D Tipi Kişilik, Algılanan Sosyal Destek, Psikolojik Durum, Başa Çıkma Tutumları, Hemşirelik.

Abstract:
The present study was conducted to investigate type D personality, perceived social support, psychological state and coping attitudes in coronary artery disease patients. This descriptive, cross-sectional and correlational study was conducted with 251 patients admitted to the cardiology clinics of a Training and Research Hospital in Istanbul between May 2023 and January 2024. The data were collected by using the Type D Personality Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS), Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21) and Coping Attitudes Evaluation Scale (COPE-R). The mean age of the individuals was 61.48±13.45 years, mean duration of diagnosis (years) was 1.02±0.15, mean Body Mass Index (kg/m²) of the individuals was 27.94±5.56 and 72.5% were male. Of the patients, 55% had previously had MI, 46.2% had a family history of heart disease, 64.5% had comorbid chronic diseases, and 52.5% had diabetes mellitus. The mean scores of Type D Personality Scale total and sub-dimensions (Negative Affect, Social Introversion) were 11.81±5.45, 11.01±5.44, 12.61±5.46, respectively. The mean value of the MSPSS was 73.93±9.79 and the mean values of the sub-dimensions of Support from Significant Other, Support from Family and Support from Friends were 25.79±3, 22.85±4.74, 25.29±3.41, respectively. The mean scores were 5.23±3.06 for depression, 7.68±3.88 for anxiety, and 7.4±3.43 for stress. The mean COPE-R score was 98.69±10.12 and the mean scores of Self-Help, Approach, Adaptation, Avoidance and Self-Punishment were 17.3±4.88, 24.96±3.57, 23.34±3.81, 13.08±4.18, 20.01±3.64. There is a significant negative relationship between Negative Affectivity and Social Introversion with Personal Support, Family Support, Friend Support, and the MSPSS. There was a significant positive correlation between negative affect and Depression, Anxiety and Stress. Most of the patients were found to show Type D personality traits. The levels of perceived social support, depression, anxiety, and coping attitudes were found to be high. It can be seen that Type D personality negatively affects the perception of social support. It was also found that Type D personality increased the levels of depression, anxiety and stress.
Keywords: Coronary Artery Disease, Type D Personality, Perceived Social Support, Psychological State, Coping Attitudes, Nursing