Uyuşturucu suçları üzerine sosyolojik bir araştırma: Bingöl örneği
A sociological research on drug crime: The case of Bingöl
Yazar: İLHAN BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN İLHAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu doktora tezinde, Bingöl M Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda uyuşturucu suçu/suçlarından hükümlü ve tutuklular sosyolojik açıdan ele alınmış ve bu hükümlü ve tutukluların suç işlemelerinde etkili olan toplumsallaşma faktörleri araştırılmıştır. Bu kapsamda bireylerin uyuşturucu suçu/suçları işlemesinde etkili olduğu düşünülen aile, arkadaş çevresi, sosyo-ekonomik durum, mesleki durum, dindarlık ve kitle iletişim araçları gibi değişkenlerin etkisi irdelenmiştir. Bununla birlikte uyuşturucu suçlularının cezaevine girdikten sonra işledikleri suçlardan dolayı dışlanma durumları, uyuşturucu kullananların tedavi olup olmadıkları ya da tedavi olma istekleri, pişmanlık durumları, ziyaret edilme durumları, çocukları için gelecek planları incelenmiştir. Ayrıca, uyuşturucu suçlularının cezaevinden tahliye olduktan sonra bir korku yaşayıp yaşamadıkları, bir korku ve endişe duymaları halinde neler yapacakları, kişilerin cezalarını tamamladıktan sonra aileleri ile ilgili herhangi bir planlarının olup olmadığı da araştırılmıştır.  
Bu araştırma Bingöl M Tipi Kapalı ve Açık Cezaevi İnfaz Kurumu'nda uyuşturucu suçlarından yatmakta olan 219 katılımcıya yüz yüze uygulanan anket ve 30 katılımcıyla derinlemesine yapılan görüşme verileriyle de desteklenen bir alan araştırmasına dayanmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde SPSS 22.00 programı aracılığı ile basit frekans analizi ve çapraz tablolar yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarına göre, Bingöl Cezaevi'nde uyuşturucu suçu/suçlarından bulunan hükümlü ve tutukluların çok büyük kısmının erkek olduğu, genç ve orta yaş aralığında yer aldıkları, eğitim düzeylerinin en çok lise ve dengi okul olduğu, yarısından fazlasının bekâr olduğu, düzenli bir işte çalışmadıkları, gelir seviyelerinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların verilen cezaları çok caydırıcı buldukları, büyük çoğunluğunun pişman olduğu, uyuşturucu kullanıcılarının çoğunun tedavi olmak istedikleri ve devletin kendilerini bu suçları işlemekten alıkoymak için istihdam alanları yaratması talebinde bulundukları, geleceklerinden korku ve endişe duydukları belirlenmiştir. Bununla birlikte uyuşturucu suçu/suçlarının işlenmesinde en büyük faktörün arkadaş çevresi olduğu, katılımcıların gelir seviyelerinin artmasıyla da suç işleme oranlarının düştüğü, uyuşturucu suçu işleyen katılımcıların en çok sahip olduğu mesleğin esnaflık olduğu ve katılımcıların dindarlık seviyesinin azalmasıyla birlikte suç işleme oranlarının da azaldığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca araştırmanın nitel sonuçları nicel analizlerden elde edilen sonuçları destekler niteliktedir.

Abstract:
In this doctoral thesis, convicts and detainees of drug crime/crimes in Bingöl M Type Closed and Open Prison are discussed sociologically and the socialization factors that are effective in committing crimes of these convicts and detainees are investigated. Hence, the effects of variables such as family, friendship, socio-economic status, professional status, religiosity, and mass media, which are thought to be effective in individuals committing drug crimes/offenses, were examined. In addition, the exclusion of drug offenders due to the crimes they committed after entering the prison, whether drug users receive treatment or their willingness to be treated, remorse, visits, and plans for their children were examined. In addition, it was also investigated whether drug offenders experience fear after being released from prison, what they will do if they feel fear and anxiety, and whether people have any plans for their families after completing their sentences.
This research is based on field research supported by a face-to-face survey applied to 219 participants in prison for drug crimes in Bingöl M Type Closed and Open Prison and in-depth interview data with 30 participants. In the analysis of the quantitative data of the research, simple frequency analysis and cross tables were made using the SPSS v22.00 program. In the analysis of qualitative data, the descriptive analysis technique was used.
According to the results of the research, most of the convicts and detainees found in Bingöl Prison for drug crime/crimes are male, they are in the young and middle age range, their education level is high school or equivalent, more than half of them are single, they do not work in a regular job, income levels were found to be low. In addition, it was determined that the participants found the punishments very deterrent, the vast majority of them regretted it, most of the drug users wanted to be treated, they demanded the state to create employment areas to prevent them from committing these crimes, and they were afraid and worried about their future. In addition, it has been determined that the biggest factor in the commission of drug crime/crimes is the circle of friends, the crime rate decreases with the increase in the income level of the participants, the profession of the participants who commit drug crimes is the tradesman, and the participants mostly consider themselves religious. In addition, the qualitative results of the research support the results obtained from the quantitative analysis.