Kitle kaynak lojistiğinde işletmelerin istekliliklerini etkileyen faktörler: Türkiye'de faaliyet gösteren işletmeler üzerinde bir araştırma
Factors influencing enterprises' willingness in crowd logistics: A research on enterprises operating in Turkey
Yazar: EDA ALEYNA ALIR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERTURGUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
2000'li yıllardan itibaren yaygın kullanıma yerleşen paylaşım ekonomisi kavramı kendisini birçok alan ve sektörde yerelleşerek göstermiştir. Bu kavramın lojistik sektörüne yansıması olan kitle kaynak lojistiği, lojistik hizmetlerin bir dijital platform aracılığıyla aktör bir kitleye yüklenerek aktarılmasıdır. Bu aktarım bireyler arasında (gezginler, nakliyeciler, yetkili sürücüler, boş depolama alanlarının sahipleri, vb) olabileceği gibi işletmeler ve bireyler arasında da gerçekleşebilen, sürdürülebilir lojistiğe katkıda bulunabileceği düşünülen esnek bir iş modelidir. Yapılan araştırma sürecinde kitle kaynak lojistiğinin nispeten yeni bir kavram olması sebebiyle dünya yazınındaki çalışmaların ancak 2010 yılından sonra artış göstermeye başladığı, ulusal yazında ise yazın örneklerinin oldukça sayılı olduğu görülmüştür. Sektör uygulamaları düzeyinde ise dünyada örneklerine kıyasla ulusal örneklerin nispeten daha az ve genellikle dünya uygulamalarının Türkçe 'ye çevrilmiş ya da benzer versiyonlarının kullanıldığı fark edilmiştir. Çalışmalarda yeni bir uygulama olmasından dolayı gri noktalar bulunmasına rağmen ağırlıklı olarak faydalarının tespit edilmesi, teknolojinin gelişmesiyle dijitalleşen dünyada kitle kaynak lojistiğinin öneminin daha da artacağı vurgulanmıştır. Yine çalışmaların ağırlıklı olarak kitle üzerine olduğu, gelişmiş batı ekonomilerinde yoğunlaştığı, işletmelerin bakış açısından ele alınan çalışmaların nispeten azınlıkta olduğu keşfedilmiştir. Bin ve diğerleri (2020) tarafından gerçekleştirilen "Kitle Kaynak Lojistiği Uygulama İstekliliğinde İşletmeleri Etkileyen Faktörler" isimli ölçekte işletmelerin istekliliğini etkileyen faktörler teknoloji-organizasyon-çevre (TOÇ) teorisi üzerinden araştırılarak Çin'de belirli bir bölgede faaliyet gösteren işletmelerin bir portresi çıkarılmıştır. Bu çalışmada ise Türkiye'de faaliyet gösteren işletmelerin istekliliklerini etkileyen faktörler keşfedilmeye çalışılarak fotoğrafı çekilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren lojistik işletmelerde görev yapan alt, orta ve üst düzey yöneticiler üzerinde yapılan anket sonuçları ile işletmelerin hangi noktalara dikkat etmesi gerektiğinin tespiti bu çalışmanın bir diğer hedefidir. Elde edilen sonuçlara göre işletmelerin dışsal motivasyon, göreceli avantajlar, kaynaklar, özümseme kapasitesinin kitle kaynak lojistiği edinimi üzerinde pozitif yönde etki ettiği tespit edilirken, karmaşıklık ve pazar ortamının etkide bulunmadığı görülmüştür. Bu çalışmada bu yeni kavramın ulusal yazındaki eksikliğini gidermek, bilinirliğini arttırmak, gelecek çalışmalar için bir altyapı ve fikir oluşturulması amaçlanmıştır.

Abstract:
The concept of sharing economy, which has been in widespread use since the 2000s, has expanded its usage in its various localised forms in many fields and sectors. Crowd logistics, which is the reflection of this concept in the logistics sector, is the transfer of logistics services to an actor of masses through a digital platform. This transfer can take place between individuals (travelers, transporters, authorized drivers, owners of empty storage spaces, etc.) as well as between businesses and individuals. Crowd logistics is a flexible business model that is thought to have great deal of potential to contribute to sustainable logistics. Through literature survey, it has been observed that due to concept of crowdlogistics being relatively new, the area hasn't become a subject of research in international literature untill 2010, and the studies in national scope are observed to be limited. When it comes to practises of sectoral basis, it has been noticed that while the world examples are more developed and numerous, national examples are relatively less and generally the versions of the commonly used applications of foreign origin. Although there are some moot points because of its newness, importance of crowdlogistics is thought to be on rise even more with the spread of digitization globally. It has also been discovered that the studies are predominantly focused on the subject of the 'mass', in developed western economies, and that the studies from the perspective of enterprises are relatively minority. Bin and his colleagues (2020) explored the factors affecting the implementation of crowdlogistics in perspective of logistic enterprises in their proposed model "Factors Affecting Enterprises Willingness to Implement Crowdsourcing Logistics"	 by using the technology-organisation-environment (TOE) theory and created a portrait of enterprises operating in a certain region in China. In this study, the factors affecting the willingness of the enterprises operating in Turkey have been tried to be discovered. Another objective of this study is to determine which skills enterprises should enhance with the results of the questionnaire conducted with the lower, middle and senior managers working in logistics enterprises operating in Turkey. The results have shown that external motivation, relative advantages, resources, absorptive capacity have a positive impact on company's willingness to implement crowdlogistics, while complexity and market environment haven't presented any significant impact. It was aimed for this study to fill in the literature and knowledge gap of this new concept in a national scope, and to create a framework and propose possible ideas for future researches.Although there are some moot points because of its newness, importance of crowdlogistics is thought to be on rise even more with the spread of digitization globally. It has also been discovered that the studies are predominantly focused on the subject of the 'mass', in developed western economies, and that the studies from the perspective of enterprises are relatively minority. Bin and his colleagues (2020) explored the factors affecting the implementation of crowdlogistics in perspective of logistic enterprises in their proposed model "Factors Affecting Enterprises Willingness to Implement Crowdsourcing Logistics" by using the technology- organisation-environment (TOE) theory and created a portrait of enterprises operating in a certain region in China. In this study, the factors affecting the willingness of the enterprises operating in Turkey have been tried to be discovered. Another objective of this study is to determine which skills enterprises should enhance with the results of the questionnaire conducted with the lower, middle and senior managers working in logistics enterprises operating in Turkey. The results have shown that external motivation, relative advantages, resources, absorptive capacity have a positive impact on company's willingness to implement crowdlogistics, while complexity and market environment haven't presented any significant impact. It was aimed for this study to fill in the literature and knowledge gap of this new concept in a national scope, and to create a framework and propose possible ideas for future researches.