Özel istihdam büroları ve Türkiye'deki görünümü
Private employment agencies and their appearance in Turkey
Yazar: ZEHRA ESRA BİLGİN
Danışman: DOÇ.DR. İLKNUR KILKIŞ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Kamu istihdam kurumları, 19.yy sonlarında işsizliğin meydana getirdiği sosyo-ekonomik sorunlarsonucu, gelişmiş ülkelerde ortaya çıkmıştır. İş arayanlara uygun iş, işçi arayanlara uygun iş gücü bulmadayardımcı olan ve kar amacı gütmeyen kamu kuruluşları olarak örgütlenmişlerdir. Günümüzde hemen her ülkedekamu istihdam kurumu bulunmakla birlikte, giderek hızlanan teknolojik gelişmeler ve küreselleşme olgusukamu istihdam kurumlarının tek başına bu gelişmeleri karşılayamaması sonucunu doğurmuş, istihdamhizmetlerinin sunumunda kamu dışında başka hizmet sağlayıcıların da varlığını zorunlu kılmıştır. 1990'lıyıllardaki ekonomik serbestleşme ve küreselleşme ortamında ILO, kamu istihdam kurumlarındaki tekelanlayışını terk etmiş ve iş gücü piyasasının işleyişine olumlu katkılar sağlayacak düzenlemelerle birlikte özelistihdam bürolarını kabul etmiş ve özel istihdam bürolarının düzenlemesinde yol gösterici hükümleribelirlemiştir.Türkiye'de de istihdam hizmetleri bu gelişmelerden etkilenmiş iş gücü piyasasında iş bulma ve işegirme zorlaşmış, işletmeler de işe uygun nitelikte işçi bulma sıkıntısı çekmeye başlamıştır. Her geçen gün artanişsizlik oranları temel görevi; ulusal istihdam politikalarının oluşturulmasına, istihdamın korunmasına vegeliştirilmesine, işsizliğin önlenmesi faaliyetlerine yardımcı olmak olan İŞKUR'un bu taleplere yeterince cevapverememesi, iş ve işçi bulma hizmetlerinin devlet tekelinden çıkması ihtiyacını doğurmuştur. 4857 Sayılı İşKanunu'nun ?İş ve İşçi Bulmaya Aracılık? başlıklı 90. maddesinde, iş ve işçi bulmaya aracılık görevininİŞKUR ve izin verilen özel istihdam büroları (ÖİB) tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir. Böylecedanışmanlık büroları adı altında gayri resmi olarak faaliyet gösteren bu büroların, yasal bir düzenlemeçerçevesinde ve belirlenen esaslar içerisinde çalışmaları ve kurum hizmetlerini tamamlayıcı bir konumagelmeleri sağlanmıştır.Bu çalışmada, istihdamın değişen yapısına bağlı olarak özel istihdam kurumlarının ortaya çıkışı, özelistihdam bürolarına ilişkin Türkiye'deki yasal düzenlemeler ve bu büroların faaliyetlerine ilişkin istatistikibilgilere yer verilmiştir. Haziran 2004'den 2006 yılı sonuna kadar olan istatistiki bilgiler kullanılarakTürkiye'de özel istihdam bürolarının faaliyetlerine ilişkin bir durum tespiti yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Because of the socio-economic problems caused by the unemployment at the end of the 19. century,public employment agencies appeared in developed countries. They werw organized to be non-pofit publicaegncies that provided the unemployment with appropriate jobs andprovided the employee seekers with labour.Today there are public employment agencies almost in every country, but the rapid growth in technologicalimprovements and globalization has resulted with the inefficiency of these public employment agencies bythemselves which forced the existence of other service providers apart from publicitiy in presentation ofemployment services. In the environment of economic liberalization and globalization in 1990s, ILO abandonedthe mentality of momopoly in public employment agencies and it accepted the private employment agenciestogether with the reorganizations that would positively support to the process of the labour market anddetermined the rules in the reorganization of private employment agencies.Employment services in Turkey had been affected by these developments, it had become difficult to finda job in the labour market, companies had difficulty in finding qualified workers. Because of the increasingunemployment rates İŞKUR whose main duties are to form national employment policies, protection anddevelopment of employment, help the prevention of unemployment; cannot satisfy the demands and this led tothe need for job and labour finding services to break out of govenment monopoly. In the 90. article of labourlaw numbered 4857 which is named ?Interagency in Job and Labour Finding?; the duty of interagency in joband labour finding is organized by İŞKUR and private employment agencies that are allowed. Therefore theagencies which function un officially under the name of consultancy agencies were provided to work in theframe of a legal organization and the rules determined and to reach a complementary level for İŞKUR.In this work, the appearance of private employment agencies depending on the developing structure ofemployment, the legal organizations about privete employment agencies in Turkey and the statistic data onthese agencies' functions are stated. A situational determination on the functions of privete employmentagencies in Turkey has been tried to be made with the use of the statistical data till the end of the term fromJune 2004 to 2006.