Pulmoner fizyoterapinin böbrek alıcılarında fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of pulmonary physiotherapy on functional capacity and quality of life in renal recipients
Yazar: ZUHAL ZEYDAN
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE ERGİN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Göğüs Cerrahisi = Thoracic Surgery
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Fizyoterapi = Physiotherapy ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Pulmoner rehabilitasyon = Pulmonary rehabilitation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Böbrek transplantasyonu (BTx) sonrası uygulanan solunum fizyoterapisi ve güçlendirme egzersizlerinin, solunum, fiziksel performans, vücut kompozisyonu ve yaşam kalitesi (YK) üzerine etkisinin incelenmesidir. 
Yöntem: Antalya Medikalpark Hastanesi'ne ilk kez böbrek transplantasyonu olmak üzere başvuran 53 hastanın, preoperatif dönemde 6 dakika yürüme testi (6 DYT) skorları, zorlu ekspirasyonun 1.saniyesinde ölçülen solunum hacmi (FEV1) değerleri, el kavrama kuvvetleri, vücut kompozisyonu ölçümü verileri ve Kısa Form 36 Ölçeği (KF-36) ile yaşam kalitesi skorları kaydedilmiştir. Hastalar randomize şekilde iki gruba ayrılmıştır. Deney grubundaki hastalarla (n=27) taburculuğa kadar solunum egzersizi; taburculuktan sonra 2 hafta süresince solunum egzersizleri ile beraber haftada 3 gün alt ve üst ekstremite kuvvetlendirme egzersizleri çalışılmıştır. Kontrol grubuna (n=26) ise standart bakım uygulanmıştır. Postoperatif 3. Haftanın sonunda ölçümler tekrar edilmiş, gruplar arasında ilk ve son ölçümler arasındaki değişim miktarı istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Her iki grubun demografik bulguları karşılaştırıldığında benzerdi. KF-36'nın fiziksel fonksiyon alt parametresinin BTx sonrası deney grubunda BTx öncesine göre anlamlı olarak arttığı; kontrol grubunda ise azaldığı görülmüştür. Her iki grupta da 6 DYT, FEV 1 değerlerinin ve yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel rol güçlüğü , emosyonel rol güçlüğü, ruhsal sağlık, enerji/canlılık, genel sağlık alt parametreleri skorlarının  istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı ancak gruplar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Hem kontrol hem deney grubunda KF-36 YK ölçeğinin ağrı alt parametresi skorlarının ve kavrama kuvvetlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değişmediği gözlenmiştir.
Sonuç: BTx'den sonra 3 hafta boyunca uygulanan erken bir solunum fizyoterapisi ve kuvvetlendirme programının, hastaların yaşam kalitesini ve fiziksel fonksiyonlarını anlamlı olarak iyileştirdiği görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: pulmoner rehabilitasyon, böbrek transplantasyonu, postoperatif egzersiz.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the effects of respiratory physiotherapy and strengthening exercises applied after kidney transplantation (KTx) on respiration, physical performance, body composition and quality of life (QoL). 

Method: Preoperative 6-minute walking test (6 MWT)  scores, forced expiratory first second volume (FEV1) values, hand grip strength, body composition measurement data and Short Form 36 QoL scale (SF-36)  scores of 53 patients who applied to Antalya Medikalpark Hospital for KTx for the first time were recorded. The patients were randomly divided into two groups. Breathing exercise until discharge with patients in the experimental group (n=27); after discharge, respiratory exercises and lower and upper extremity strengthening exercises were practiced 3 days a week for 2 weeks. Standard care was applied to the control group (n=26). At the end of the 3rd postoperative week, the measurements were repeated and the amount of variation between the first and last measurements between the groups was statistically compared. 

Results: Demographic findings of both groups were similar when compared. The scores physical function sub-parameter of SF-36 increased significantly in the experimental group after KTx compared to before KTx; decreased in the control group. In both groups, 6 MWT, FEV 1 values and scores of the physical role difficulty, emotional role difficulty, mental health, energy/vitality and general health sub-parameters of the QoL scale increased statistically, but there was no significant difference between the groups. It was observed that the pain sub-parameter scores of the SF-36 QoL scale and grip strengths did not change statistically in both control and experimental groups.

Conclusion: An early respiratory physiotherapy and strengthening program for 3 weeks after kidney transplantation has been shown to significantly improve patients' quality of life and physical function.
Key words: pulmonary rehabilitation, kidney transplantation, postoperative exercise.