Sınıf öğretmeni adaylarının değerler eğitimi ile ilgili yeterlilikleri ve sahip oldukları metaforlar
Primary pre-service teachers' qualifications of values educationand the metaphors they have
Yazar: SEVGİ EKİZ ALPASLAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA AĞGÜL YALÇIN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Değerler eğitimi = Values education ; Eğitim = Education ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Metafor = Metaphor ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, sınıf öğretmeni adaylarının değerler eğitimi ile ilgili yeterliklerini ve sahip oldukları metaforları belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada karma araştırma deseni kullanmıştır. Uygunluk örnekleme yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemi sınıf öğretmenliği programına kayıtlı birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflardan 129 kadın öğretmen adayı ve 81 erkek öğretmen adayından oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Lowe (2013) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlanan değerler eğitimi yeterliliği ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının değerler ve değerler eğitimi ile ilgili görüşlerini belirlemek amacıyla beş sorudan oluşan yazılı görüş formu kullanılmıştır. Ayrıca yazılı bir form kullanılarak öğretmen adaylarının değer kavramı ile ilgili metaforları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmadan elde edilen nicel veriler istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilirken, nitel bulgular betimsel ve içerik analizi yaklaşımları kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda sınıf öğretmenliği adaylarının değerler eğitimi öz yeterliklerinin ortalamanın üzerinde olduğu ve değerleri kazandırmaya yönelik etkinliklerde kendilerini yeterli gördükleri belirlenmiştir. Ayrıca adaylarının değerler eğitimi öz yeterliliklerinin kadın öğretmen adayları lehine anlamlı düzeyde erkeklerden daha yüksek olduğu ve sınıf düzeyleri dikkate alınarak yapılan analiz de ise birinci sınıflar lehine istatistiksel olarak anlamlı derecede fark olduğu tespit edilmiştir. 
Çalışmanın nitel bulguları öğretmen adaylarının dikkate değer oranda değerler eğitimini, insanı insan yapan özelliklerin öğretilmesi ve kazandırılması gereken iyi davranışlar eğitimi olarak algıladıklarını göstermektedir. Adaylarının büyük bir oranının ilköğretim programında değerler eğitimine yönelik kazanım ve etkinlikleri incelemedikleri ve bilgi sahibi olmadıkları belirlenmiştir. Öğrencilere kazandırılmasını gerekli gördükleri değerler incelendiğinde saygı, dürüstlük, sevgi, sorumluluk, hoşgörü, merhamet, güzel ahlak, vatanseverlik, yardımseverlik, öz güven, nezaket gibi değerler olduğu tespit edilmiştir. Yine çalışmada öğretmen adaylarının çoğunluğunun lisans eğitiminin teorik olması ve uygulama yapılmamasından şikayetçi olduğu ve lisansta değerler eğitimine yönelik bir ders almamaları nedeniyle öğrencilere değerleri kazandırabilmek için aldıkları eğitimi yeterli görmedikleri de ulaşılan sonuçlar arasındadır.
Öğretmen adaylarının değer kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi sonucunda adayların değerleri içinde yaşanılan toplumu belirleyen ve toplum için faydalı yararlı bir unsur olarak algıladığı, toplumun dengesini sağlayan ve yaşam kadar temel olan bir unsur olarak gördükleri belirlenmiştir. 

Anahtar kelimeler: değer, değerler eğitimi, öğretmen eğitimi, değer metaforu

Abstract:
This study was carried out to determine the primary teacher candidates' qualifications of values education and the metaphors they had. In the study, it was used mixed-method research design. The sample of the study, in which the availability based sampling method was used, consisted of 129 female and 81 male pre-service primary teachers from the first, second, third and fourth classes enrolled in the primary teacher training program. As the data collection tool, the values education qualification scale developed by Lowe (2013) and adapted to Turkish was used. In addition, a written opinion form consisting of five questions was used to determine pre-service teachers' opinions of values and values education. Moreover, by using a written form, it was aimed to determine the candidates' metaphors of the concept "value". While the quantitative data of the study were analyzed using statistical methods, the qualitative data were analyzed using descriptive and content analysis approaches. It was found that the teacher candidates' self-efficacy of values education was above the average and they saw themselves sufficient at gaining values. As another finding, it was determined that candidates' self-efficacy of values education were statistically higher in favor of female teacher candidates, and the analysis conducted by considering grade level showed there was a statistically significant difference in favor of first graders.
 The qualitative findings of the study showed that the majority of teacher candidates perceived the values education as training good behaviors aiming to teach the essential characteristics of being human being. It was determined that a large part of the candidates did not study and not have the knowledge about values education included in primary teacher training curriculum. As ones necessary to make students acquire, the candidates considered the values such as respect, honesty, love, responsibility, tolerance, compassion, good morality, patriotism, benevolence, self-confidence, and courtesy. Again, it was found that the majority of the candidates complained about the fact that the teacher training education was predominantly theoretical and did not include the practice of teaching values. One of the findings of the study was the fact that they perceived themselves inadequate on teaching values, due to not taking a particular course devoted to gain the values. The candidates' metaphorical perceptions of values education demonstrated they considered the values a useful element for the society and determining the society in which the individuals live, and a fundamental factor that provides social stability and the substantial as well as life itself.
Key words: values, values education, teacher training, value metaphor