Opuntia ficus-indica (L.) Miller. meyveleri üzerinde farmakognozik çalışmalar
Pharmacognostical studies on the fruits  of Opuntia ficus-indica (L.) Miller
Yazar: HANDEBÜŞRA KELEŞ
Danışman: PROF. DR. ARİF AHMET BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Dikenli incir = Cactus pear ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Hint inciri = Opuntia ficus Indica ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Obezite = Obesity ; İzoramnetin = Isorhamnatin

Özet:
Ülkemizde tek tür olarak yetişen Opuntia ficus-indica  "dikenli incir", "eşek inciri", "Hint inciri", "Frenk inciri", veya halk ağzında "kaynana dili" olarak anılır ve  halk arasında gıda olarak kullanımı dışında kandaki kolesterolün azaltılması, antidiyabetik ve antiobezite amacıyla kullanılmaktadır. 
Tez çalışmamızda bu bitkinin meyve suyu, posası ve kladotları üzerinde kimyasal ve aktivite yönünden incelenmesi hedeflenmiştir. MeOH:su solvan sistemiyle ile elde edilen ana ekstreden hareketle alt ekstreler hazırlanmış ve yapılan kromatografik çalışmalar sonucunda 2 adet flavonol aglikonu [izoramnetin (OP-8) ve 3-O-metil kersetin (OP-9)] ve 4 adet izoramnetin glikoziti [Narsisin (izoramnetin-3-O-rutinozit) (OP-3 ve OP-7),  7-metoksi izoramnetin-3-O-rutinozit (ramnazin-3-O-rutinozit) (OP-2), izoramnetin-3-O-β-D-galaktopiranozit (OP-4) ve izoramnetin-3-O-β-(2′′-O-β-ksilopiranozil-6′′-O-α-ramnopiranozil) glukopiranozit (OP-1)] elde edilmiş ve yapıları spektroskopik analizler ile tayin edilmiştir. İzoramnetin-3-O-β-(2′′-O-β-ksilopiranozil-6′′-O-α-ramnopiranozil) glukopiranozit (OP-1) ve 7-metoksi izoramnetin-3-O-rutinozit (ramnazin-3-O-rutinozit) (OP-2) bileşikleri doğada var olmakla birlikte Opuntia ficus-indica türünden ilk defa izole edilmiştir. 2 adet izoramnetin aglikonuna sahip sırasıyla 2 ve 1 şekerli flavonoit (OP-11 ile OP-14) ile 1 adet naftokinon (OP-16)  yapısının tayini üzerindeki çalışmalar ise devam etmektedir.
Aktivite çalışması olarak O. ficus-indica'nın ana ekstresinin, alt ekstrelerinin ve izole edilmiş bileşiklerinin antioksidan aktivitelerine, sitotoksik, antidiyabetik ve antiobezite etkilerine bakılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde DPPH radikaline karşı antioksidan aktivite gösterdikleri, sitotoksik açıdan kullanımlarının doza bağlı olarak güvenli olduğu, antidiyabetik ve antiobezite etkilerinin ise istatistiksel olarak anlamlı çıktığı bulunmuştur.
Bu sonuçlar Opuntia ficus-indica meyvelerinin içerdiği izoramnetin aglikon yapısından dolayı diyabet ve obezite tedavisinde potansiyel ilaç hammaddesi olarak araştırılabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Opuntia ficus-indica, which grows as a single species in our country, is referred to as "prickly fig", "donkey fig", "İndian fig", "prickly pear" or "kaynana dili" as folk speech and it is popularly known and used as a cholesterol-lowering in blood, antidiabetic and antiobesity beside its usage as food.
In our thesis, the chemical and activities of its fruit juice, pulps and cladotes are aimed for examination. Starting from preparing their mother extracts with methanol: water solvent system, sub-extracts were obtained from each of them and as a result of chromatographic studies 2 flavonol aglycones [isorhamnetin (OP-8) ve 3-O-methyl quercetin (OP-9)] and 4 isorhamnetin glycosides [Narcissine (isorhamnetin-3-O-rutinoside) (OP-3 and OP-7), 7-methoxy isorhamnatin-3-O-rutinoside (rhamnasin-3-O-rutinoside) (OP-2), isorhamnetin-3-O-β-D-galactopyranoside (OP-4) and isorhamnatin-3-O-β-(2′′-O-β-xylopyranosyl-6′′-O-α-rhamnopyranosyl) glucopyranoside (OP-1)] were isolated and their structures were identified by spectroscopic analyses. The identified compounds: isorhamnetin-3-O-β-(2′′-O-β-xylopyranosyl-6′′-O-α-rhamnopyranosyl) glucopyranoside (OP-1) and 7-methoxy isorhamnetin-3-O-rutinoside (rhamnasin-3-O-rutinoside) (OP-2) were known in nature but first isolated from Opuntia ficus-indica. The studies on the structure elucidation of two compounds having a isorhamnetin aglycone with 2 and 1 sugars (OP-11 and OP-14)  respectively and a compound with naphtoquinon (OP-16)   structure are continuing. 
Activity studies of the mother extract, sub-extracts and isolated compounds of O. ficus-indica are studied to see their antioxidant, cytotoxic, antidiabetic and antiobesity effects. According to the results obtained, they all showed antioxidant activity against the DPPH radical, safe depending on the dose due to the cytotoxicity assay, and the antidiabetic and antiobesity effects were statistically significant.
All these results revealed that Opuntia ficus indica fruits may be investigated as a potential drug raw material in the treatment of diabetes and obesity due to the aglycone structure of isorhamnetin.