Türkiye'de bankacılık sektöründe pazar gücü araştırması
A research on market power: The case of Turkish banking sector
Yazar: ONUR DEMİREL
Danışman: PROF. DR. SELİM ADEM HATIRLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Piyasa etkinliği = Efficent markets ; Piyasa gücü = Market power ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Türkiye bankacılık sektörü üzerine olan bu çalışmanın temel amacı, piyasa düzenleyiciler ve politika yapıcılar için kritik bir bilgi olan pazar gücünü ve dolayısıyla da bankacılık sektörü piyasa yapısını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda ilk bölümde Türkiye'de bankacılık sektörünün genel yapısı, tarihsel gelişim ve yaşanan kriz ve uygulanan yeniden yapılandırma programlarının bu sürece etkileri bağlamında analiz edilmiştir. Ardından sektörün 1980 sonrası faaliyet düzeyi grafikler yardımı ile ele alınmıştır. Bankacılık sektörüne dair mevzuatın incelenmesini takiben Türkiye bankacılık sektörü, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler ile karşılaştırılmıştır.
Pazar gücü ölçme yöntemleri ve ampirik çalışmaları içeren ve literatür taraması olarak adlandırılabilecek ikinci bölümde 11 adet yoğunlaşma endeksi, formal ve formal-olmayan (SCP Paradigması, Etkinlik Hipotezi, Göreceli Piyasa Gücü Hipotezi) yapısal modeller ve yapısal-olmayan modeller (Iwata, Panzar-Rosse ve Bresnahan-Lau Modelleri) incelenmiştir. Yöntem olarak öncelikle her model ayrı ayrı ele alınmış, avantaj ve dezavantajlarına değinilmiş ve son olarak ampirik uygulamalar literatürleri verilmiştir.
Üçüncü bölümde ise Türkiye'de faaliyet gösteren bankaların 2000-2013 yıllarına ait çeyrek dönemlik toplulaştırılmış makro verileri aracılığıyla arz ve talep ilişkilerini temsil eden iki denklemin yer aldığı doğrusal olmayan denklem sistemi, 2-SLS yöntemi kullanılarak eş-anlı olarak tahmin edilmiştir. Ampirik uygulamada literatür taraması sonucu en güçlü model olarak kabul edilen Bresnahan-Lau Modeli kullanılmıştır. Modelin tahmin sonuçlarına göre Türkiye bankacılık sektörünün pazar gücü 0,11, piyasa yapısı ise tekelci rekabet olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç, hem Türkiye'nin yaşadığı kriz ve yeniden yapılandırmaların bir başarı hikâyesine dönüştürüldüğüne hem de daha düşük pazar gücünün ve daha yüksek rekabetin elde edilmesi için daha düşük bir oranın elde edilmesi hedefine işaret etmektedir.


Anahtar Kelimeler: Pazar Gücü, Piyasa Yapısı, Türkiye Bankacılık Sektörü, Bresnahan-Lau Modeli, 2 Aşamalı En Küçük Kareler Yöntemi (2-EKK).

Abstract:
The fundamental objective of the study on Turkish banking sector is to determine the market power in banking sector and inherently its market structure, both of which are golden information for market regulatory authorities and policy makers. In accordance with the objective, the general structure, historical development of Turkish banking sector and the effects of the crises experienced and restructuring programs implemented on the process are examined. Subsequently the activity level of the sector in the post-1980 period is discussed with the help of diagrams. Following the review of the banking sector legislation Turkish banking sector is compared and contrasted with developed and developing countries.
In the second part comprising of the methods of measuring market power and the empirical studies and therefore may be named as the literature review, eleven concentration indices, formal and non-formal (SCP Paradigm, Efficient Structure Hypothesis, Relative Market Power Hypothesis) structural models and non-structural models (Iwata, Panzar-Rosse and Bresnahan-Lau Models) are examined. As an analysis method, each method is dealt separately, their advantages and disadvantages are mentioned and finally related empirical studies in the literature are given.
In the third part, through the quarterly aggregated macro data for the period 2000 – 2013 of the banks operating in Turkey, the system of equations consisting of two non-linear equations representing the supply and demand relations is simultaneously estimated with 2-SLS method. In the empirical application, the Bresnahan-Lau Model that is accepted as the most powerful model in the literature is utilised. According to the estimation results, the market power and the market structure of Turkish banking sector is determined as 0.11 and monopolistic competition. These results reveal that the crises experienced and the restructuring programs implemented in Turkey have been transformed into a success story, and for less market power and more competition it should also orient to a benchmark ratio achieved by developed countries.



Keywords: Market Power, Market Structure, Turkish Banking Sector, Bresnahan-Lau Model, 2-Stage Least Squares Method (2-SLS)