Emevî Devleti'nde bilim ve bilim politikası
Science and science policy in the Umayyad State
Yazar: İMAM BAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Bilim = Science ; Bilim politikası = Science policy ; Din-bilim ilişkisi = Religion-science relationship ; Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; İslam tarihi = Islamic history ; İslami bilim = Islamic science

Özet:
Emevîler iktidarı, İslâm devletinin idaresinde bulunan Hulefâ-i Râşidîn'in ardından
uzun yıllar Şam'da valilik vazifesinde bulunmuş olan Muâviye b. Ebû Süfyân'ın 41/661
yılında İslâm hilâfeti makamına gelmesiyle başlamıştır. Emevîlerin iktidarda olduğu
661/750 yılları İslâm coğrafyasında bilim ve kültür alanında kayda değer hamlelerin
görüldüğü yıllar olması açısından önemlidir. Emevî Devleti'nin idaresinde olan İslâm
coğrafyası bilimsel ve sanatsal birikimiyle öne çıkmış olan Mezopotamya, Yunan ve İran
gibi derin kültür havzalarının etkisinde kalması sebebiyle geniş bilimsel ve kültürel mirasa
sahiptir.
İslâm bilimler tarihinde dinî bilimler ilk defa müstakil bir bilim dalı olarak bu
devletin iktidar sürecinde ortaya çıkmış, dinî bilimlerin tedvîn edilmesi devletin en üst
makamında olan halife tarafından teşvik edilerek desteklenmiştir. Devlet idarecileri, çeşitli
din ve ırklara mensup bilim insanlarının bilimsel çalışmalarında ön açıcı bir siyaset izlemiş
ve bu sayede İslâm bilim ve kültürünün yaygınlaşmasında kendilerinden sonraki döneme
eşsiz katkılar sunmuşlardır. Emevî Devleti, pozitif bilimler özelinde devrin en ilgi çekici
devleti haline gelmiştir. Bu devletin coğrafyasında bulunan bilim merkezlerinin de katkısıyla
Müslüman veya gayrimüslim bilim insanları çeşitli bilimsel çalışmalar başlatmışlardır.
İslâm tarihinde, ilk rasathaneler ve ilk sistemli hastaneler Emevîler döneminde
açılmıştır. Dil ve edebiyat ilimleri bu dönemde hayret verici oranda yükselmiş ve Arapçanın
ilk yazılı kuralları bu dönemde tespit edilmiştir. Yine bu dönemde kadim felsefî metinler ilk
kez Arapçaya tercüme edilmiş ve akabinde Müslümanlar felsefe ve mantık çalışmaları
başlatmışlardır. Müslüman bilim insanlarının çeşitli milletlere mensup bilginlerle beraber
bilimsel çalışmalar başlatması neticesinde İslâm kültür ve medeniyetinin geniş coğrafyalara
yayılmasında Emevîler dönemi İslâm ve dünya tarihinde önemli bir yer tutar.

Anahtar Kelimeler: Emevî Devleti, Dinî Bilimler, Pozitif Bilimler, Sosyal ve Beşerî
Bilimler.

Abstract:
The Umayyad power began in 41/661 with the appointment of Muaviye Abi Sufyan
to the office of caliphate, who had been the governor of Damascus for many years after the
period when the Hulefa-i Raşidin were in the administration of the Islamic state. The years
661/750, when the Umayyads were in power, are important in terms of being a period when
significant moves were seen in the field of science and culture in Islamic geography. The
Islamic geography, which is under the administration of the Umayyad State, has a wide
scientific and cultural heritage due to the influence of deep cultural basins such as
Mesopotamia, Greece, and Iran, which stood out with its scientific and artistic accumulation.
In the history of Islamic sciences, religious sciences emerged for the first time as an
independent discipline in the ruling period of this state, and the codification of religious
sciences was encouraged and supported by the caliph, who was in the highest office of the
state. State administrators followed a pioneering policy in the scientific studies of scientists
belonging to various religions and races, and in this way, they made unique contributions to
the spread of Islamic science and culture in the period after them. The Umayyad State has
become the most interesting state of the era in the field of positive sciences. With the
contribution of the science centers located in the geography of this state, Muslim or nonMuslim scientists started various scientific studies.
In the history of Islam, the first observatories and the first systematic hospitals were
opened during the Umayyad period. The language and literary sciences rose at an astonishing
rate during this period and the first written rules of Arabic were determined during this
period. Also in this period, ancient philosophical texts were translated into Arabic for the
first time, and then Muslims started to study philosophy and logic. The Umayyad period has
held an important place in the history of Islam and the world, in the spread of Islamic culture
and civilization to large geographical areas, due to the fact that Muslim scientist began
scientific studies with scientists from various nationalities.

Key Words: Umayyad State, Religious Sciences, Sciences, Social and Humanities
Sciences