Psikolojik danışman adaylarının problemli internet kullanımına ilişkin duyarlılıkları ve çözüm önerileri: Bir nitel araştırma
Sensitivity and solution suggestions of psychological counselor candidates to problematic internet use: A qualitative research
Yazar: ÖMER FARUK AKBULUT
Danışman: PROF. DR. ERDAL HAMARTA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Problem davranış = Problem behavior ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışman adaylarının çocuk ve ergenlerde problemli internet kullanımına ilişkin duyarlılık durumları ile çözüm önerilerine ilişkin yaklaşımlarını bütüncül bir perspektifte incelemektir. Bu kapsamda araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'deki farklı yükseköğretim kurumlarının Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık anabilim dalındaki üçüncü ve dördüncü sınıf 60 psikolojik danışman adayı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, durum çalışmasının birincil veri toplama araçlarından birisi olan görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Bu kapsamda araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Çocuk ve Ergenlerde İnternet Kullanımı Örnek Olay Görüşme Formu", ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin toplanması sürecinde Dünya'da ve Türkiye'de yaşanan COVID-19 pandemisi göz önünde bulundurularak psikolojik danışman adayları ile görüşmeler bireysel olarak uzaktan görüntülü çevrimiçi bir program aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, psikolojik danışman adaylarından elde edilen görüşme video kayıtları ve görüşme esnasında kaydedilen notlardan oluşmaktadır. Tüm veriler görüşmelerden sonra bilgisayar ortamına aktarılarak yazılı materyal haline dönüştürülmüştür. Verilerin analizi sürecinde MAXQDA programı kullanılarak betimsel analiz ve içerik analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Psikolojik danışman adaylarının problemli internet kullanımına ilişkin duyarlılık durumlarını belirlemek için betimsel analiz yöntemi kullanılırken problemli internet kullanımının çözümüne yönelik müdahale yaklaşımlarını derinlemesine incelemek için içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan psikolojik danışman adayları örnek olaylarda yer alan problemli internet kullanımının farklı boyutlarına ilişkin farklı sıklıkta duyarlılık göstermişlerdir. Psikolojik danışman adaylarından 57'si problemli internet kullanımının "aşırı kullanım" boyutuna duyarlılık gösterirken, 56'sı "işlevsel olmayan bilişler" boyutuna, 53'ü "yoksunluk" ve "olumsuz etkiler" boyutlarına, 50'si "tolerans" boyutuna ve 49'u "duygudurum değişikliği" boyutuna duyarlılık göstermişlerdir. Araştırmaya katılan ve örnek olaylarda yer alan problemli internet kullanımı sorununu fark eden psikolojik danışman adaylarının bu soruna ilişkin çözüm önerileri "sorunun nedenlerini anlamaya yönelik çaba" ve "sorunun çözümünü gerçekleştirmeye yönelik çaba" olmak üzere iki ana temada ele alınmıştır. Araştırmaya katılan psikolojik danışman adayları örnek olaylarda yer alan problemli internet kullanımı sorununun nedenlerini anlayabilmek için çeşitli çalışmalar yapabileceklerini vurgulamışlardır. Bu çalışmalar sıklığına göre; öğrenci ile görüşmeler yapma, sosyal ilişkileri inceleme, aile ilişkilerini inceleme, aile ile görüşmeler yapma, internet kullanım profilini belirleme ve akademik yaşamı inceleme olarak ele alınmıştır. Araştırmaya katılan psikolojik danışman adayları örnek olaylarda yer alan problemli internet kullanımı sorununu çözebilmek için çeşitli müdahale yaklaşımlarını dile getirmişlerdir. Bu müdahale yaklaşımları sıklığına göre; internet kullanımıyla ilgili hedefler oluşturma, aile ile işbirliği yapma, farkındalık oluşturma, sosyal ilişkileri güçlendirme, sosyal yaşamda alternatifler oluşturma, psikolojik danışma gerçekleştirme, temel yaşam becerilerini kazandırma, problemli internet kullanımı hakkında bilgi verme ve akran temelli uygulamalar gerçekleştirme olarak ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar alanyazın ışığında tartışılmış ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine psychological counselor candidates' sensitivities about problematic internet use in children and adolescents and their approaches to suggestions for solutions in a holistic perspective. In this context, the case study model, which is one of the qualitative research methods, was used in the study. The study group, in the Guidance and Counseling departments of different higher education institutions in Turkey, has created the third and fourth class of 60 counselor candidates. The data of the study were obtained by interview technique, which is one of the primary data collection tools of the case study. In this context, "Internet Use in Children and Adolescents Case Study Interview Form" and "Personal Information Form" developed by the researcher were used in the study. In the collection of the data process in Turkey and the world COVID-19 meetings with counselors candidates considering the pandemic were conducted through individual remote video online program. The data of the research consists of the video recordings obtained from the psychological counselor candidates and the notes recorded during the interview. All data were transferred to computer media after the interviews and converted into written material. In the process of data analysis, descriptive analysis and content analysis techniques were used by using the MAXQDA program. The descriptive analysis method was used to determine the sensitivity of psychological counselor candidates regarding problematic internet use, while the content analysis technique was used to examine the intervention approaches for solving problematic internet use in-depth. The psychological counselor candidates participating in the study showed sensitivity at different frequencies regarding different dimensions of problematic internet use in the case studies. Fifty-seven participants with problematic internet use "excessive use" showed sensitivity to the size of fifty-six participants "non-functional cognitions" size fifty-three participants "withdrawal" and "adverse effects", the dimensions of the fifty participants of "tolerance" in the size and forty-nine participants "mood change" have demonstrated sensitivity to the size of. The solution suggestions of the psychological counselor candidates who participated in the study and noticed the problematic internet use problem included in the case studies were discussed under two main themes: "effort to understand the causes of the problem" and "effort to solve the problem". The psychological counselor candidates who participated in the study emphasized that they could do various studies to understand the reasons for the problematic internet use problem in the case studies. According to the frequency of these studies; interviews with students, examining social relations, examining family relations, interviewing with family, determining internet usage profile, and examining academic life. The counselor candidates participating in the study expressed various intervention approaches to solve the problematic internet use problem in the case studies. According to the frequency of these intervention approaches; It is considered as setting goals related to internet use, cooperating with the family, creating awareness, strengthening social relations, creating alternatives in social life, conducting psychological counseling, providing basic life skills, providing information about problematic internet use and implementing peer-based applications. The results obtained from the research were discussed in the light of the literature and various suggestions were made.