Razzaza Gölü'ndeki su, sediment ve farklı tür balık örneklerinde bazı ağır metal birikiminin incelenmesi
The investigation of some heavy metal accumulation in water, sediment and different species of fish in Razzaza Lake
Yazar: ADEL ABBAS SAFAR AL-JOBORY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UFUK MERCAN YÜCEL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Meslek Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Balıklar = Fishes ; Göller = Lakes ; Sedimantoloji = Sedimentology ; Su = Water

Özet:
Bu çalışmada, Irak'ta bulunan Razzaza gölü'nün su ve sedimenti ile bu gölde yaşayan farklı tür balık örneklerinin dokularında (karaciğer, solungaç, kas) ağır metal birikimleri araştırılmıştır. Ağır metal (Al, Cd, Pb, Zn, Cu, As, Ni, Hg) analizleri ICP-MS cihazı ile yapılmıştır. Göl suyunda Cd ve Hg, sediment ve balık dokularında ise sadece Hg tespit edilmemiştir. Göl suyunda ağır metal düzeyinin sıralaması Al ˃ Zn ˃ Ni ˃ Cu ˃ As ˃ Pb olarak belirlenmiştir. Kıta içi su kaynakları kalite sınıflarına göre razzaza göl suyu ağır metal düzeyi yönünden I. kalite yani yüksek kalite sular sınıfına girmektedir. Ayrıca Razzaza gölü suyunda tespit edilen ağır metal düzeyleri sucul ortamdaki ağır metallerin kabul edilebilir değerlerinin altındadır.  Sedimentte ölçülen metal oranları (Ot sazanı balığı dokularında tespit edilen Pb hariç) su ve balık dokularında tespit edilen düzeylerden daha yüksektir. Sediment kalite yönergesine göre Razzaza gölü sedimenti As, Cu, Pb, Hg ve Zn bakımından en düşük etkili konsantrasyon, Cd ve Ni bakımından yüksek etkili konsantrasyona sahiptir. Razzaza gölünden alınan Ot sazanı balığının tüm dokularında Pb, solungacında ise Ni düzeyi balık dokularında kabul edilebilir değerlerin üstünde tespit edilmiştir. Ancak Sazan ve Şabut balıklarında tespit edilen ağır metal düzeyi kabul edilebilir değerlerin altındadır. Bu nedenle Ot sazanı balığı özelikle kaslarda tespit edilen yüksek Pb nedeniyle tehlike arz ederken, Sazan ve Şabut balığı halk sağlığı açısından herhangi bir risk taşımamaktadır. Ağır metal birikim miktarları çokluk sırasına göre genel olarak; karaciğer, solungaç, kas dokusu olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, water, sediment and different species of fish tissues (liver, gill, muscle) in Razzaza Lake were investigated for heavy metal deposits. Analyzes of heavy metals (Al, Cd, Pb, Zn, Cu, As, Ni, Hg) were done by ICP-MS. In lake water Hg and Cd, in sediment and fish tissues only Hg was not detected. The order of the heavy metal level in the lake water is Al ˃ Zn ˃ Ni ˃ Cu ˃ As ˃ Pb. According to the quality classes of  in-continental water resources, razzaza falls into class I, ie high quality waters, due to the heavy metal level of  the lake water. In addition, the heavy metal levels detected in Razzaza pond water are below the acceptability of heavy metals in the aquatic environment. The metal ratios measured in the sediment (except for Pb detected in grass carp fish tissues) are higher than the levels of water and fish tissues. According to sediment quality guidelines, Razzaza pond sediment has the lowest effective concentration for As, Cu, Pb, Hg and Zn, high concentration for Cd and Ni. Pb was found in all tissues of grass carp fish taken from Razzaza lake and Ni was found above the acceptable values in fish tissues. However, heavy metal levels detected in carp and shabut fish are below acceptable values. For this reason, while the carp fish are particularly dangerous due to the high Pb levels edetected in the muscles, carp and shabut fish do not carry any risk in terms of public health. The amounts of heavy metal bioaccumulation are generally as follows; liver, gill, muscle tissue.