Lise öğrencilerinin prososyal davranışlarının; mizah, öfke ve utangaçlık düzeylerine göre incelenmesi
Studying the prosocial behavior of high school students according to their humor, anger and shyness levels
Yazar: ZEYNEP ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. F. ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Bölümü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Davranış = Behavior ; Davranış biçimleri = Behavior patterns ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mizah = Humour ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Utangaçlık = Shyness ; Öfke = Anger ; Öğrenci davranışı = Behavior of student

Özet:
Bu araştırmada; lise öğrencilerinin prososyal davranışları ile mizah, öfke ve utangaçlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.Bu araştırmada, belirli psikolojik özellikler (mizah, utangaçlık, öfke) bakımından bireyler arası benzerlik ve farklılıkları ortaya koymakta ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Buna göre veriler, belirlenen okullardan ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen bulgular sonuçta bir araya getirilmiştir.Uygulama sırasında öğrencilerin prososyal davranış, mizah, öfke ve utangaçlık düzeylerini belirlemek üzere dört ayrı ölçek kullanılmıştır. Bunlar; Olumlu Sosyal Davranış Ölçeği, Ergenlikte Mizah Ölçeği, Çok Boyutlu Öfke Ölçeği'nin Kişiler Arası Boyutu ve Utangaçlık Ölçeği'dir. Olumlu Sosyal Davranış Ölçeği Kumru (2004) tarafından uyarlanmıştır ve ölçeğin ölçüm güvenirliği .80'dir. Ergenlikte Mizah Ölçeği Oral (2004) tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin ölçüm güvenirliği, .89'dur. Çok Boyutlu Öfke Ölçeği Hisli ve Balkaya (2003) tarafından geliştirilmiştir. Araştırmada kullanılan Kişiler Arası Boyutu'nun ölçüm güvenirliği .93'tür. Utangaçlık Ölçeği Güngör tarafından geliştirilmiştir ve ölçeğin ölçüm güvenirliği .91'dir.Araştırma iki kademeli olarak yapılmıştır. Birinci aşamada 2009-2010 eğitim öğretim yılında Ankara ili Çankaya ilçesinden birer 9.,10. ve 11. sınıf tesadüfi olarak belirlenerek 104 öğrenciye ölçekler uygulanmıştır. Ölçek ölçümlerinin geçerlik ve güvenirliğine dair analizler yapıldıktan sonra, beş okuldan yine birer 9.,10. ve 11. sınıf seçilerek 452 kişilik esas örneklemle çalışma yürütülmüştür.IVBulgular, prososyal davranışların üç değişkenle (mizah, öfke, utangaçlık) de düşük düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Cinsiyet, yaş, anne öğrenim düzeyi, kardeş sayısı ve doğum sırasının; prososyal davranışlar ile mizah, öfke ve utangaçlık arasındaki ilişkileri etkilemediği saptanmıştır. Baba öğrenim düzeyinin ise prososyal davranış ile mizah arasındaki ilişkiyi etkilediği bulunmuştur. Bu bulgular ışığında prososyal davranışların gelişimine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this research it is sought to study the relationship between the prosocial behavior level among high school students and their humor, shyness, anger levels.In this research, the interactional survey model is used in order to investigate the similarities and differences on specific psychological traits (humor, shyness, anger) of the high school students. According to it, data is collected separately from the school that are determined in advance, it is analyzed and the findings are documented in the result part of this study.Four separate scales are used in order to measure the prosocial behavior, humor, shyness, anger levels. These are: Positive Social Behavior Scale, Humor in Adolescence Scale, Multi-Dimensional Anger Scale and Shyness Scale. Positive Social Behavior Scale is adopted by Kumru (2004) and its reliability is .80. Humor in Adolescence Scale is developed by Oral (2004) and its reliability is .89. Multidimensional Anger Scale is developed by Hisli and Balkaya (2003) and its measurement reliability is .93. Shyness Scale is developed by Güngör and its reliability is .91.The research is carried out in two phase. In the first phase, the high school students in 9th, 10th and 11th classes are chosen by random sampling and the scales are administered to a total of 104 students. Analysis for the validity and reliability of scale measurements are performed and total of 452 students from five schools who are in 9th, 10th and 11th classes are drawn as the sample of research and they are investigated according to the variables of this research.VIThe findings indicate that there is a low level, positive and meaningful relationship between the prosocial behavior and the three variables (humor, anger, shyness). It is observed that gender, age, mother?s educational level, number of siblings and birth order do not influence the relationship between the prosocial behavior and humor, anger, shyness, Whereas father?s educational level effect the relationship between the prosocial behavior and humor variables. Proposals are presented for development of prosocial behaviors under the light of these findings.