Kant'ın felsefi antropolojisi ve çağdaş felsefeye etkileri
Kant's anthropology and its influence on contemporary philosophy
Yazar: ÖZLEM DUVA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN TOKER KILINÇ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi antropoloji = Philosophical antrophology ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Modern felsefe = Modern philosophy

Özet:
Bu çalışmada, Kant'ın felsefi antropolojisinin felsefe tarihi içerisindeki yerini ve önemini, çağdaş felsefeye etkilerini de içerecek biçimde ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmamızın temel yönlendirici ilkesi, Kant'ın, Kartezyen ?ben? tasarımına bir tepki olarak ortaya koyduğu felsefi antropolojisinin, pratik felsefenin amaçları ile birlikte düşünülmesi gerektiği ve bu anlamda onun eleştirel felsefesinin dayanaklarını teşkil ettiği düşüncesidir. Kant'ın felsefi antropolojisi, felsefe tarihi boyunca temel bir soru olan ?İnsan nedir?? sorusunun, ilk defa ?İnsan doğası nedir?? sorusundan farklılaştığı ve ?İnsan nasıl insan oldu?? sorusuna evrildiği bir anı temsil eder. Söz konusu farklılaşmayı ortaya koyabilmek için bu çalışmadaki metodumuz, felsefe tarihi boyunca etkili olmuş insan tasarımlarını incelemek ve Kant'taki felsefi antropolojinin bu tasarımlardan farkını ortaya koymak olmuştur. Kant'ın felsefi antropolojisi, insanı fenomenal alandan kavramayı ve pratik amaçlar dahilinde değerlendirmeyi esas almış bir yönelim olarak, onun eleştirel projesi boyunca ve hatta eleştiri öncesi yazıları da dahil olmak üzere, bütün felsefi eserleri içinde izini sürebileceğimiz bir temel unsur olarak yer alır. Pragmatik Bakış Açısından Antropoloji, Kant'ın geç basılan bir eseri olarak eleştiri öncesi dönemdeki fiziki coğrafya ve antropoloji dersleri sırasında verilen ders notlarından oluşmuştur. Bu esere yakından bakıldığında, üç kritiğin sırasıyla ele aldığı temel problemleri içerdiği ve özellikle ben'in kendisini dünyaya katma süreçlerinin ve kendisini inşa etmesinin, diğeri ile bağıntısında mümkün olabileceği temel argümanını esas aldığı görülmektedir. Bu temellendirmeler içerisinde onun öznelerarasılık, yargıgücü, temsil gibi kavramları ile genelleşebilirlik ilkesi ve kozmopolitanizm ideali önem kazanmaktadır.Çağdaş felsefede bu kavram, ilke ve idealler, ortak bir akılsallığı hedefleyen politik ve normatif teoriler tarafından, bir antropoloji tesis etmek adına olmasa bile, bu ortak akılsallığı tesis edebilmek adına ele alınıp yeniden canlandırılmışlardır. İletişim ve konuşmaya dayalı bir ortak akılsallığı tesis etmek adına Kant'a başvuran Jürgen Habermas ve Hannah Arendt, Kant'ın pragmatik bakış açısının ortaya koyduğu imkanları ve bu imkanlar dahilindeki öznelerarasılık, kamusallık, iletişilebilirlik gibi kavramları politik ve normatif olana mal ederek dönüştürmüşlerdir.Bu kavramlar, Kant'ın eleştirel felsefesinde antropolojinin sağladığı bir zeminde tesis edilmiş kavramlar olarak, ben-diğeri arasındaki ?bağıntıyı? ifade ederler. Çalışmamız içerisinde, bütün zorluklarına rağmen, çağdaş felsefede bu ?bağıntının? peşinde olan düşünürlerin, Kant'ın sağladığı bu zemin üzerinde onun eleştirel ve pragmatik bakış açısı ile ne tür bir ilişkilenmeyi gerçekleştirdikleri sorgulanmaya çalışılmıştır. Habermas ve Arendt'in pragmatik bir antropolojinin ortaya koyduğu kavram ve ilkelerin genelleştirici boyutu üzerinde yoğunlaştıkları inkar edilemez. Bu yüzden bu çalışmada, Kant'ın antropolojik bakış açısını tahlil etmenin, çağdaş felsefenin ortaya koymuş olduğu sorunları düşünürken sunacağı katkılar değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis it is aimed to describe the place and importance of Kant?s philosophical anthropology within history of philosophy including its influence on contemporary philosophy. Main guiding principle of our work is the thought that Kant?s philosophical anthropology that he set as a reaction to the Cartesian conception of ?I? needs to be thought together with the aims of practical philosophy and in this sense that it constitutes the foundations of his critical philosophy. Kant?s philosophical anthropology represents the moment that the question of ?What is human??, which has been a fundamental question throughout history of philosophy, differentiated for the first time from the question of ?What is human nature?? and evolved to the question ?How human being became human being?? To be able to describe the aforementioned differentiation, our method in this thesis has been to investigate human conceptions that have been influential throughout history of philosophy and to demonstrate the difference of philosophical anthropology in Kant, from these conceptions. Kant?s philosophical anthropology, as an orientation to conceive human being from the phenomenal side and to evaluate it primarily within practical aims, exists as a basic element that we can trace within all his philosophical works throughout his critical project and even including his pre-critical writings. As a work published late, Anthropology from a Pragmatic Point of View, consists of lecture notes he delivered during physical geography and anthropology courses in his pre-critical era. Upon a close examination it is seen that it includes the fundamental problems dealt with three critiques in order and especially focuses on the major argument that it can be possible in connection to the other that I can integrate itself to the world and construct itself. In these justifications his concepts such as intersubjectivity, judgment, representation and the principle of universalisation and the ideal of cosmopolitanism gains importance. In contemporary philosophy, these principle, ideal and concepts have been reconsidered and reformed, even though not to form an anthropology but to form a common rationality by means of political and normative theories aiming for this common rationality. Jurgen Habermas and Hannah Arendt, who turned to Kant in the name of forming a common rationality based on communication and talking, transformed the possibilities provided by Kant?s pragmatic perspective and concepts such as intersubjectivity, publicity and communicatibility within these possibilities by assigning them to the political and normative. These concepts, as concepts formed in the foundation provided by anthropology in Kant?s critical philosophy, express the ?connection? between I-other. In our work, it?s been aimed to question what kind of a relation has been realized with Kant?s critical and pragmatic perspective on the foundation he provided, by the philosophers in contemporary philosophy, who are after this ?connection? despite all its difficulties. It cannot be denied that Habermas and Arendt focused on the universalizing dimension of the principles and concepts set forward by a pragmatic anthropology. Therefore, in this work, it has been attempted to evaluate the contributions that will be provided by analyzing Kant?s anthropological perspective, while tackling the problems put forward by contemporary philosophy.