Tanzimat ve Servet-i Fünûn dönemi romanlarında gündelik hayatın yeniden inşası
The reconstruction of daily life in the novels of Tanzimat and Servet-i Fünûn
Yazar: ÖZGE CENGİZ
Danışman: PROF. DR. FAZIL GÖKÇEK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"Tanzimat ve Servet-i Fünûn Dönemi Romanlarında Gündelik Hayatın Yeniden İnşası" başlıklı bu tez çalışması oldukça geniş bir dönemi kapsamakla birlikte dönemin romanlarını metin merkezli ve karşılaştırmalı bir biçimde yorumlama imkânı sunmaktadır. Çalışma, Tanzimat ve Serveti Fünûn romanlarını etkileyen siyasi, sosyal ve kültürel değişimler çerçevesinde şekillenmiştir. Tanzimat Fermanı'nın ilanı, Osmanlı'nın geleneksel hayatında kırılmalar yaşandığı bir zaman dilimine işaret etmektedir. Tanzimat Dönemi'yle beraber hız kazanan Batılılaşma temayülleri, toplumun gündelik hayatında yeniden bir inşa süreci başlatır. Bu inşa süreciyle beraber başlayan modern hayatın geleneksel Osmanlı toplumuna nüfuzu, gündelik yaşam kurallarının da dönüşümüne neden olur. Gündelik hayatın temel unsurları arasında yer alan; mekân, gelenek ve görenekler, giyim kuşam, oturma kalkma biçimleri, yeme-içme pratikleri değişimin ana unsurları arasında yer alır.
  Tanzimat ve Servet-i Fünûn romanları, toplumsal değişim ve dönüşüm sürecinin izlerini taşır. Seçkin bireylerin hayatlarının konu olarak işlendiği eserlerde, gündelik hayatın yeniden inşa sürecinin yansımalarını detaylı bir biçimde görmek mümkündür. Nitekim devrin roman yazarları tarafından eleştirel bir gözle kaleme alınan bu metinler, geleneksel hayatla karşılaştırma bağlamında okuyucuya sunulmuştur.
     Bu kapsamda çalışmamız beş temel ana başlığa ayrılmıştır. Her bölüm kendi içinde konuyu derinlemesine incelememizi sağlayan alt başlıklarla desteklenmiştir. Böylelikle gündelik hayat perspektifinde yaşanan değişimlerin, bütünlüklü ve karşılaştırmalı bir biçimde tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tanzimat, Serveti Fünûn, Yeniden İnşa, Gündelik Hayat, Batılılaşma, Roman.

Abstract:
This thesis, titled "The Reconstruction of Daily Life in the Novels of Tanzimat and Serveti Fünûn", covers a very wide period and offers the opportunity to interpret the novels of the period in a text-centered and comparative way. The study has been shaped within the framework of political, social and cultural changes affecting the Tanzimat and Serveti Fünûn novels. The declaration of the Tanzimat Fermanı ("Imperial Edict of Reorganization") indicates a period of time when the traditional life of the Ottoman was broken. Westernization tendencies, which gain speed with the Tanzimat Period, initiate a rebuilding process in the daily life of the society. The penetration of modern life into the traditional Ottoman society, which began with this construction process, also causes the transformation of the rules of everyday life. Among the basic elements of daily life; place, traditions and customs, clothing, sitting and standing styles, eating and drinking practices are among the main elements of change. Tanzimat and Servet-i Fünûn novels carry the traces of social change and transformation process. It is possible to see the reflections of the reconstruction of daily life in detail in the works in which the lives of distinguished individuals are handled as the subject. As a matter of fact, these texts, written by the novelists of the period with a critical eye, were presented to the reader in the context of comparison with traditional life. In this context, our study is divided into five main topics. Each chapter is supported by sub-titles in itself that allow us to examine the subject in depth. Thus, it is aimed to determine changes in daily life points of view in an integrated and comparative manner.

Key Words: Tanzimat, Servet-i Fünûn, Reconstruction, Daily Life, Westernization, Novel.