Değerler eğitiminin madde bağımlılığından korunma ve kurtulma öz-yeterliğine etkisi
The effect of values education on prevention and getting rid of substance addiction, and self-efficacy
Yazar: EMİNE KULANŞİ
Danışman: PROF. DR. MİZRAP POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sosyal değerler = Social values ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı genelde değerler eğitiminin özelde ise bu eğitimin bir alt boyutu olarak kabul edilebilecek olan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin madde bağımlılığından korunma ve kurtulma öz-yeterliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda konu literatür tarama merkezli incelenmiştir. 
Araştırma 5 ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm literatür tarama yöntemi ile yapılmış; değerlerin tanımı, sınıflandırılması ve değerler eğitimi konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde birinci bölümde olduğu gibi literatür tarama yöntemiyle; madde bağımlılığının tanımı, sebepleri, tedavisi ve Türkiye'de madde kullanımı gibi konular açıklanarak sonraki bölümlere teorik alt yapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise; ilk iki bölümde teorik alt yapısı oluşturulan madde bağımlılığı ve insani değerler arasındaki ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde dünyada madde bağımlılığının tedavisine yönelik manevi destek anlamında dini ve ahlaki değerleri kazandırma uygulamaları literatür tarama merkezli olarak araştırılmıştır. Beşinci ve son bölümümüzde konu ile alakalı Türkçe literatür taraması yapılmış, daha önce yapılan araştırmaların incelenmesi suretiyle kaynak taraması yöntemi kullanılmış ve Türkiye'de madde bağımlılığından arınma noktasında işe koşulabilecek yapılandırılmış programlar incelenmiştir. İncelenen konular tümdengelim yöntemiyle ele alınmıştır.
Literatürde değerler eğitimi ile madde bağımlılığı iki ayrı konu olarak ele alınmakta, ya da genel bir bakış açısıyla değil de özele inilerek örneğin 'aile değerinin ya da iletişim becerisinin madde bağımlılığı ile ilişkisi' gibi dar çerçeveli çalışmalara rastlanmaktadır. Bu da değerler eğitimi ile madde bağımlılığı arasında ilişki kurulmasına tam olarak imkân vermemektedir. Bu çalışmanın literatüre değerler eğitimi ile madde bağımlılığı arasındaki ilişkinin doğrudan görülmesine imkân  verecek bir perspektif sunacağı düşünülmektedir.
Ülkemizde uyuşturucu ve uyarıcı madde bağımlılığından korunmak ve kurtulmak amacıyla sürdürülen tıbbi tedavinin uzun yıllardır önemsenerek üzerinde durulduğu ancak değerler eğitiminin bu konudaki öneminin yeni dikkate alınmaya başlandığı görüldüğünden bu konu üzerine çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Değer, Değerler Eğitimi, Öz-yeterlik

Abstract:
The aim of this study is to reveal the effects of values education in general and spiritual counseling and guidance services, which can be accepted as a sub-dimension of this education, in particular on the self-efficacy of protection and relief from substance abuse. In this context, the subject was examined through literature review.
The research consists of 5 main chapters. The first chapter in which definition and classification of values as well as values education are discussed was studied using the literature review method. In the second chapter, as in the first one, subjects such as the definition, causes, treatment of substance addiction and substance use in Turkey were explained via literature review method and a theoretical background was intended to be established for the next sections.In the third chapter, the relationship between drug addiction and human values whose theoretical infrastructure was formed in the first two chapters was intended to be revealed. In the fourth chapter, the practices of gaining religious and moral values in terms of moral support for the treatment of substance addiction in the world were investigated using the literature review method. In the fifth and final chapter, a literature review was made on Turkish sources to examine the previous related studies on the subject and structured programs that might work in a washout point for drug addiction in Turkey were examined. 
In the literature, values education and substance addiction are considered as two separate topics, or narrow-framed studies such as 'the relationship of family value or communication skill with substance addiction' are encountered, rather than a more general perspective. This situation does not fully allow a relationship between values education and substance abuse. This study is thought to present a perspective to the literature that will allow direct viewing of the relationship between values education and substance addiction.
This topic was studied since it was realized that medical treatment, which is carried out in order to protect and get rid of drug and stimulant addiction in our country, has been emphasized for many years, but the importance of values education on this subject has started to be taken into consideration only recently.

Key Words: Substance Abuse, Value, Values Education, Self-Sufficiency