Texas ve Nonpareil badem (Prunus amygdalus Batsch ) çeşitlerinin vegatatif çoğaltımında in vitro köklenme /
Yazar: HÜLYA KESMÜK
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL GÜLŞEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Badem = Almond tree ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Köklendirme = Rooting ; Mikroçoğaltma = Micropropagation ; Prunus dulcis = Prunus dulcis ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu araştırmada Nonpareil ve Texas badem (Prunus amygdalus Batsch) çeşitlerinin in vitro klonal çoğaltanında (micropropagation) köklenme üzerine etki eden faktörler araştırılmıştır. Bu amaçla IBA, NAA ve LAA'nın farklı konsantrasyonlarının köklenme üzerine etkileri esas alınarak MS besin ortamının fiziksel yapı ve kuvvetinin, ön karartmanın (10 gün karartmadan sonra 16 saat aydınlık-8 saat karanlık), aktif kömürün, mikroçelik uygulamalarının, oksinli ortamdan oksinsiz ortama transferin ve Agrobactermm rhizogenes inokülasyonunun köklenme oranı, kök sayısı, kök uzunluk düzeyi, kallus düzeyi ve kuru madde miktarları üzerine etkileri incelenmiştir. Her iki çeşitte de aktif kömür uygulaması ve A. rhizogenes inokülasyonunda; Nonpareil çeşidinde kağıt köprülerle desteklenmiş sıvı besin ortamlarında ve Texas çeşidinde mikroçelik uygulamalarında hiç köklenme elde edilememiştir. 10 gün ön karartma uygulaması Nonpareil çeşidinde köklenme oranını azaltırken Texas çeşidinde önemli düzeyde artırmıştır. Ortam kuvvetinin azaltılması, tam kuvvetindeki MS ortamına göre her iki çeşitte de köklenme üzerinde önemli bir farklılık yaratmamıştır. Nonpareil çeşidinde en yüksek köklenme oranı (%90), tam ve yarı kuvvetinde makroelementleri içeren ortamlarda 0.5 mg/1 IBA'dan ve 1000 ppmIBA solüsyonuna 2 dakika daldırma uygulamasından elde edilmiştir. Texas çeşidinde ise en yüksek köklenme oranı (%80), yan kuvvette makroelementleri içeren besin ortamında 10 gün karartma uygulaması ile 1.5 mg/I IBA'dan elde edilmiştir. Kök sayısı^ kallus düzeyi ve kuru madde miktarları yapılan uygulamalardan farklı düzeylerde etkilenmiştir.ANAHTAR KELİMELER: Invkfo, mikroçoğaltım, köklerime, Prunus amygdalus Batsch, badem.

Abstract:
This study examines the factors which affect in vitro rooting of the Nonpareil and Texas {Prunus amygdalus Batsch) almond cultivars. For this purpose different concentrations of IBA, NAA, and IAA were examined together with each of physical structure and strength of the medium, exposure to preliminary darkness, adding activated charcoal, microcutting application, transfer from an auxin-containing medium to an auxin-free medium, and Agrobacterium rhizogenes inoculation for their effects on rooting percentage, number of roots, root lenght, callus size, and amount of dry matter. Neither adding activated charcoal to the medium nor inoculation by Agrobacterium rhizogenes produced any rooting in both varieties.Rooting was also not observed when the Nonpareil was grown in liquid medium supported by paper bridges, and in the Texas variety when microcuttings were dipped in an auxin solution. Ten days dark period, while decreasing rooting percentage of Nonpareil, significantly increased rooting percentage of Texas. Halving the strength of the MS medium did not produce any significant rooting compared to the full strength MS medium in both varieties. The highest rooting percentage (90%) in Nonpareil variety was obtained either by planting the shoots in the media containing full or half strength macroelements with 0.5 mg/1 IBA or by planting them in an auxin free medium after dipping in a 1000 ppm IBA solution for two minutes.The highest rooting percentage (80%) in Texas variety was obtained when a 1.5 mg/1 IBA containing medium with half-strength macroelements was used in combination with a ten day dark period. The number of roots, the size of the callus, and the amount of dry matter were affected to different degrees depending upon the treatment used. KEY WORDS: In vitro, micropropagation, rooting, Prunus amygdcdus, Batsch, almond