Şarkışla Ortaköy Alevileri geçiş ritüelleri(doğum, evlenme, ölüm)
Ortaköy families with song transition rituals(birth, marriage, death)
Yazar: ULVİ TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aleviler = Alawis ; Evlilik = Marriage ; Gelenekler = Traditions ; Halk bilimi = Folklore ; Sivas-Şarkışla = Sivas-Şarkışla ; Sivas-Şarkışla-Ortaköy = Sivas-Şarkışla-Ortaköy ; Törenler = Ceremonies ; Ölüm = Death

Özet:
Milletler, kimlikleriyle dünya sahnesindeki yerlerini alırlar. Milletlerin kimliği ise kültürü ve kültürel varlıklarıdır. Tarihin karanlık devirlerinden itibaren nesilden nesle aktararak korudukları genetik kodları, kültür olarak karşımıza çıkar. Kültür, doğumdan ölüme kadar millet yaşantısına özgü özellikler taşıyan, toplumu başka toplumlardan ayıran maddi ve manevi değerlerin bir bütünüdür. 

Saha çalışmasının yapıldığı köyde geçiş dönemi ritüellerinin eskiye oranla biçim değiştirse de muhteva yönüyle özünü muhafaza ettiği ve canlılığını koruduğu görülmüştür. Bu çalışmanın giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı ve metodu hakkında bilgi verilmiştir.

Birinci bölümde yöre hakkında ve çalışmanın yapıldığı Ortaköy hakkında tarihi ve coğrafi bilgi verilmiştir.

Araştırmanın ikinci bölümünde geçiş ritüelleri sırasıyla (doğum, evlenme, ölüm) verilmektedir.

Bu bölümde, geçiş dönemi ritüellerinin ilki olan doğum öncesi, doğum anı ve doğum sonrası ritüelleri, gelenekleri ve inanmaları verildi. Doğum öncesinden başlayan ve doğumdan sonraki süreçlerde de devam eden geleneklerin ve inanmaların insanı yalnız bırakmadığı, hatta yaşamları boyunca onları yönlendirdiği görülmüştür.

ÖZET
Geçiş döneminin ikinci aşaması evlenme geleneğinde evlilik yaşı, eş seçimi, görücülük, kız isteme, nişan, düğün öncesi hazırlık, kına gecesi, gelin almaya gitme gelin indirme, nikâh, gerdek gibi uygulamalar incelendi.

Geçiş döneminin üçüncü ve son aşaması ölüm, ölümü düşündüren ön belirtiler, ölümden kaçınmalar, ölüm anındaki uygulamalar, ölümün duyurulması, ölüm sonrası adetleri, belirli günler, mezar ve mezar ziyaretleri ile ilgili gelenek ve inanmalar üzerinde duruldu.

Anahtar Kelimeler: Ortaköy Alevileri, Doğum, Evlenme, Ölüm

Abstract:
ABSTRACT  

Rites of passage belonging to Alawites in Ortaköy, where fieldwork is carried out, show some form of change today. However, it has been determined that it preserves its originality and preserves its vitality.   

The introductory chapter of this study deals with the subject, purpose and method of the research.  

In the first chapter, historical and geographical information about the area and Ortaköy, where the study was conducted,  have been given.  

In the second chapter of the research, transition rituals (birth, marriage, death) are given respectively. Prenatal, which is the first phase of the transition period,  and then  birth and postnatal practices, traditions and beliefs have been defined.  

It can be seen that traditions and beliefs starting from the prenatal period and following the birth have been at the center of their life.    

In the second phase of the transition period some practices have been studied such as; traditions of marriage, arranged marriages, choice of spouses, process of asking the girl's hand in marriage, engagement, pre-wedding preparations, henna night, taking the bride from her parents' house, wedding dresses, and wedding night.  

In the third and last stage of the transition period; death, pre-symptoms that remind death, death avoidance, practices at the time of death, announcement of death, post-mortem rituals, certain days, tombs and grave visits, traditions and beliefs have been studied.  

Key Words: Ortaköy Alawites, birth, marriage, death