Belagerdan Destanı'nın sembolik çözümlemesi
Symbolic analysis of the Belagerdan Epic
Yazar: ŞULE KUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR DENİZ ÖZDEMİR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arketip = Archetype ; Belagerdan Destanı = Belagerdan Epic ; Destanlar = Epics ; Sembolik değerler = Symbolic values ; Semboller = Symbols ; Türk destanları = Turkish legends ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Özbek edebiyatı = Uzbek literature ; Özbekler = Uzbeks

Özet:
Bir toplum yaşantılarıyla oluşturduğu millî kültürünü hayatın her alanına aksettirmiştir. Bu alanlardan bir tanesi de hiç şüphesiz halk anlatıları içerisinde yer alan destanlardır. Destanlar; meydana geldiği milletin şuurunda yer alan tüm duygu, düşünce ve inançların sembolik kodlarla örülerek, belli bir kahraman ve olağanüstü varlıklar etrafında gelişen olayların anlatıldığı metinlerdir. Dolayısıyla destanların, ait olduğu milletin bilinç ve bilinç dışında yer alan arketipsel sembolleri barındıran kapalı bir hazine durumunda olduğu söylenebilir.
Türk dünyasında destana büyük önem verilmiş; her dönemde anlatmaktan, dinlemekten ve okumaktan zevk duyulan bir anlatı türü olmuştur. Ancak destanlar sadece bir olay örgüsünden oluşmakla kalmazlar, içerisinde sembollerle gizlenmiş kodlar da saklanmaktadır. Bu kodların varlığından habersiz bir destan okuması yapmanın yetersiz olduğu ve bu durumun çalışmanın problemini teşkil ettiği düşünülmektedir. Bu sembollerin sıradan olmamakla birlikte ortak bilinç dışının ürünleri olduğu bilinmelidir. Bu bağlamda destanın sembolik açıdan çözümlemesinin yapılması, okunan destana daha derinlemesine bakılmasını sağlamaktadır.
Özbek destanları içerisinde Köroğlu dairesinde gelişen Belagerdan Destanı, kahramanın bireyleşim serüvenini konu alan arketipsel sembollerle dolu, daha önce üzerine müstakil bir çalışma yapılmamış olan bir destanımızdır. Bu çalışmada Avaz'ın bireyleşim serüveni bağlamında karşılaşılan arketipsel sembollerin çözümlemesinin yapılması amaçlanmıştır. Böylece daha önce üzerine sembolik bir çözümleme yapılmamış olan bu destanın sembolleri deşifre edilerek, anlam derinliğinin daha iyi anlaşılacağı umulmaktadır.

Abstract:
A community reflects its national culture established with its experiences to every area of the life. Undoubtedly, one of them is the epics which are contained in the folk narratives. Epics; these are texts in which all the feelings, thoughts and beliefs in the consciousness of the nation in which they occur are woven with symbolic codes and the events that develop around a certain hero and extraordinary beings are described. Therefore, it can be said that the nation to which the epics belong is a closed treasure that contains archetypal symbols that are located in consciousness and unconscious.
In Turkish literature the epic has a particular importance and is always a narrative type which is told, heard and read in pleasure. However, the epics are not just a plot. They contain codes hidden with symbols. Reading an epic without knowing these codes is considered insufficient and the cause of the problem of the work. It should be known that these symbols are not ordinary but the products of a common unconscious mind. In that context, by analyzing the epic in consideration of the symbols makes it more deeply reviewed.
The epic of Belagerdan is one of the Uzbek epics. It is our epic which is based on Köroğlu. This epic is about being individualization adventure of the hero and full of archetypal symbols and there has not been a seperate study about this epic. In this study it is aimed to analyze the archetypal symbols encountered in the individualization adventure of Avaz. Therefore it is expected to being understood better the deep of meaning by decoding the symbols.