Öğrencileştirme sürecinin erzurum kent merkezi üzerine etkileri
The effects of studentification process on erzurum city center
Yazar: DOĞUŞCAN ÖZTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA İSLAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
21. yy ile birlikte yükseköğretime katılımın artması, küresel ölçekte öğrenci hareketliliğinin hız kazanmasına sebep olmuş ve birçok kenti öğrenci göçleriyle karşı karşıya bırakmıştır. Kente geçici bir süreliğine gelen öğrenciler, zamanla sürekli ve dinamik talepleri ile önemli bir tüketici sınıf haline gelmiştir. Bu durum öğrencilerin kümelendikleri bölgelerde, konut pazarının ve hizmetler sektörünün öğrencilerin ihtiyaçları ve talepleri doğrultusunda yeniden üretilmesine sebep olmaktadır. Kentte ekonomik, sosyal, kültürel ve fiziksel değişimlere yol açan süreç, aynı zamanda, yerel sakinlerin bir bölümünün yerinden edilmesine de neden olmaktadır. Darren Smith'in 2002 yılında öğrencileştirme (studentification) olarak kavramsallaştırdığı süreç, bu nedenle, bir soylulaştırma formu olarak görülmektedir. 
Bu tez çalışmasında, öğrencileştirme sürecinin mahalle ölçeğinde yarattığı etkilerin analizi ve öğrencilerin öğrencileştirme eksenli toplumsal dönüşümdeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, öğrencileştirme sürecinin, geleneksel normlarda bir kırılmaya sebep olarak özgürleştirme etkisi yarattığı savunulmaktadır. Bu amaç doğrultusunda; Türkiye toplumunda muhafazakâr bir kent olarak kabul edilen Erzurum'da bulunan iki üniversite  (Türkiye'nin en köklü ve en fazla yükseköğretim öğrencisi barındıran üniversitelerinden biri olan Atatürk Üniversitesi ile 2010 yılında açılan ve Doğu Anadolu Bölgesi'nin tek teknik üniversitesi konumunda olan Erzurum Teknik Üniversitesi) arasında konumlanmış Terminal Mahallesi çalışma alanı olarak seçilmiştir.
Çalışma kapsamında öğrenciler ve diğer kesimlerle (yerel sakinler, işletme sahipleri, emlakçılar, karar alma süreçlerindeki etkin aktörler) yüzyüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bununla birlikte TÜİK, ÖSYM ve emlak değerleri gibi nicel verilerden de faydalanılmıştır.
Terminal Mahallesi, son 10 yılda, öğrenci yoğunluğunda, kafe sayılarında ve emlak değerlerinde yaşanan artışlar sonucu bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu süreç aynı zamanda yerel sakinlerin bir kısmının yerinden edilmesine de yol açmıştır.  Görüşmelerden elde edilen sonuçlara göre Terminal "mahalle baskısının" kısmen kırıldığı, farklı kesimlerin özgürce sosyalleşebildiği nispeten güvenli bir kamusal alan deneyimi sunan bir yer haline gelmiştir. Bu bağlamda öğrenciler, kültürel dönüşümü tetikleyecek olan marjinal sınıfları –yeterli düzeyde- barındırmayan Anadolu kentlerinde, toplumsal dönüşümün öncüleri haline gelmektedir.

Abstract:
The increase in participation in higher education in the 21st century has led to the acceleration of student mobility on a global scale and has left many cities face to face with student migration. Students who come to the city for a temporary period have become an important consumer class with their constant and dynamic demands over time. This situation causes the reproduction of the housing market and the services sector in line with the needs and demands of the students in the regions where the students are clustered. The transformation conceptualized by Darren Smith (2002) as studentification leads to economic, social, cultural and physical changes in the city and is discussed within the gentrification literature as it describes a process in which local residents are displaced.
In this thesis study, it was aimed to analyze the effects of studentification processes on the neighborhood scale and to examine the role of students in the studentification-led social transformation. Within this context, it is argued that the studentification process creates a liberating effect by causing a break in traditional norms. In accordance with this purpose; the Terminal district in the city of Erzurum, a city that is regarded as a conservative city. In the eyes of Turkish residents, was chosen as the study area Terminal District is located between the two universities in the city, the Ataturk University –one of the oldest universities in Turkey with the highest number of higher education students, and the Erzurum Technical University –a recent university founded in 2010 and the only technical university of Eastern Anatolia Region.
Within the scope of study, face-to-face semi-structured interviews were conducted with students and other groups (local residents, business owners, real estate agents, actors which effective in decision-making processes) in order to deeply analyze and make sense of the transformation that is being experienced. In addition, quantitative data such as real estate values and relevant data obtained from TÜİK, ÖSYM were also used.
Terminal neighborhood has entered into a transformation process in the last 10 years, as a result of the increase in student density, number of cafes and real estate values. This process has also led to the displacement of some of the local residents. According to the results obtained from the interviews, Terminal has become a place that offers a relatively safe public space experience; where the 'neighborhood pressure' is partly broken and different segments of the population can socialize freely. In this context, students become the pioneers of social transformation in Anatolian cities that do not have enough marginal classes that might trigger cultural transformation.