Hadislerde yemin lafızları
The oath wording in the hadiths
Yazar: AYŞE ESRA AĞIRAKÇA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL LÜTFİ ÇAKAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Din = Religion

Özet:
Hz. Peygamber'den rivayet edilen birçok hadisin yemin lafzı ile başladığı dikkat çekmektedir. Hz. Peygamber'in bazı hadislerin îradında yeminli anlatıma başvurması, doğup geliştiği ve peygamber olarak gönderildiği eski Arap toplumunda yemine verilen ehemmiyet ve atfedilen kutsiyetten kaynaklanmakta idi. Bu toplumda yemin doğruluğun başlıca garantisi idi ve yalan yere yemin edenin en kısa sürede ilâhî bir cezaya çarptırılacağına dair kuvvetli bir inanış bulunmaktaydı. Bunun yanı sıra gerek İslâm öncesi Arap toplumunda gerekse diğer kültürlerde, taşıdığı anlam itibâriyle yemin, herhangi bir hususun doğruluğuna Allah'ı şâhit tutmak anlamı taşımaktadır. Dolayısıyla Hz. Peygamber'in, risâletini ve öğretilerini tebliğ etmede yemine başvurması, sözlerini isbat ve muhâtaplarını iknâ etme bakımından önem arz etmektedir.
Bu çalışmada Kütüb-i sitte, İmam Mâlik'in Muvatta'ı ve Dârimînin Sünen'i kapsamında, Resûlullah'ın yemin lafızları ile başlayan hadislerinin sayısının iki yüz yetmiş yediye ulaştığı, bu hadislerin başında ise yirmi beş ayrı lafız halinde yemin cümlelerinin yer aldığı tespit edilmiştir. 
Başında yemin bulunan hadisler, başta akâid konuları ağırlıklı olmak üzere ibâdetler, muâmelât, fezâil, fiten, cihad, libas, tefsir ve tıp konuları gibi musannef eserlerin ana bölümlerinin tamamına yayılacak biçimde zengin bir konu dağılımına sahiptir. Bu hadislerin te'kidinde kullanılan yirmi beş ayrı yemin lafzında ise, ya Allah'ın isminin önüne çeşitli kasem edatları getirilmiş yahut Allah'ın muhtelif sıfatları zikredilmiştir. Bu lafızlar incelendiğinde İslâm öncesi Araplar arasında oldukça sık kullanılan "Kâbe üzerine" yahut "Ataların veya muhâtabın hayatı adına" yapılan yeminlerin Hz. Peygamber tarafından "Kâbe'nin Rabbi" ve "Allah'ın ebedîliği adına" yapılan yeminlere dönüştürülerek İslâmîleştirildiği görülmektedir.
Hz. Peygamber'in Arapların en fasîh konuşanı olduğu hususu dikkate alınacak olursa, hadislerin başında yer alan yemin lafızlarının zâid ifâdeler oldukları yahut herhangi bir hedef gözetilmeksizin beyân edildikleri ileri sürülemez.
Yeminli anlatım, Hz. Peygamber'in İslâm'ı tebliğ üslûbu açısından değerlendirildiğinde ise bu anlatım biçiminin yalnızca bir iknâ unsuru değil aynı zamanda bir isbât metodu olduğu da görülecektir. Bununla birlikte yemin, dinleyenlerin konuya odaklanmasını sağlamakta ve anlatımda diyaloğ oluşmasını, söylenenlerin karşılıklı muvâfakata dayandırılmasını sağlamaktadır.
Hz. Peygamber'in yemini te'kid, isbat, ikna, Allah'ı tâzim edip etrafındakilere hatırlatma, birtakım yanlış kanaatleri düzeltip haksız iddiâları nefyetme, ashâbın tahmin ve tahayyüllerinin ötesinde birtakım müjde ve uyarılarda bulunma, herhangi bir üzüntü ve sıkıntı esnasında ashâbını rahatlatma veya bir konudaki azim ve kararlılığını etrafındakilere bildirme amaçları ile kullandığı söylenebilir.

Abstract:
It is observed that many of the ahadith of the Prophet (pbuh) begin with words of oath. The prophet employing the words of oath when narrating certain hadith was due to the importance and holiness attributed to the usage of oath in the old Arabian society in which he was raised and to which he was a prophet, where the primary indicative of honesty was taking an oath and it was widely believed that those who take an oath upon untrue matters would be subject to immediate divine retribution. Furthermore, both in the pre-Islamic Arabian society and other cultures, oath signifies bearing the God a witness to the veracity of a particular question. Thereby the Prophet taking oaths when conveying his prophethood and teachings is of great importance in proving his words and conviction of his interlocutors