Bir üniversitede çalışan mavi yakalıların ergonomik sorunlarına yönelik verilen eğitimlerin kas iskelet sistemi ağrısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of training given to ergonomic problems on musculoskeletal pain of blue-collar employees working at a university
Yazar: REYHAN CAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP TÜRKAY
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ergonomi = Ergonomics ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Müdahale = Intervention ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; İşçi sağlığı = Worker health

Özet:
Bu araştırmada bir Üniversitede Personel Daire Başkanlığına bağlı olarak
çalışan mavi yakalıların kas iskelet sistemi ağrı sıklığı, şiddeti ve risk faktörlerinin
saptanması ve yapılan ergonomik bilgilendirme müdahalesinin kas iskelet sistemi
ağrı sıklığına ve şiddetine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırma kesitsel ve müdahale şeklinde aşamalı olarak gerçekleşmiş olup üç kez
veri toplanmıştır. Durum saptama çalışmasının verileri Mayıs 2023'te yüz yüze
görüşme ile toplanmış, sonrasında tüm çalışanlara bilgilendirme konferansı
yapılmış, ardından aralıklarla çalışanlara çevrimiçi gruplar aracılığıyla ergonomik
çalışma duruşu ile ilgili görsel paylaşımları yapılmış, yerinde ziyaretler ile broşür
dağıtılmış, çalışanların görebileceği yerlere afişler asılmıştır. Araştırmanın 1.
izlemi için Kasım 2023'te, 2. izlemi için Mayıs 2024'te veri toplanmıştır. Durum
saptama aşamasında çalışanların %32,7'si boyun bölgesinde, %25,1'i bel
bölgesinde, %23,7'si sırt bölgesinde, %22,1'i omuz bölgesinde, %14,2'si diz
bölgesinde, %10,9'u ayak bölgesinde, %9,0'ı el bölgesinde, %7,4'ü dirsek
bölgesinde, %6,3'ü kalça bölgesinde son 12 ayda ağrı yaşadığını belirtmiştir. İzlem
süresinde yapılan ergonomik çalışma duruşu bilgilendirme sonrasında boyun,
omuz, sırt, bel, diz bölgelerinde görülen ağrı sıklığında anlamlı düzeyde azalma
olmuş, kalça ağrı sıklığında ise artış görülmüştür (p<0,05). Tüm vücut bölgelerinde
başlangıçta ağrısı olan çalışanların VAS puanı anlamlı düzeyde azalma göstermiştir
(p<0,05). Müdahale sonrası 6. ayda en az bir vücut bölgesinde KİSH görülme
hızının durum saptamadaki görülme hızına oranı (İng. Rate Ratio) 0,54'tür.
Müdahale sonrası KİSH görülme hızı müdahale öncesine göre %45,6 azalmıştır.
Müdahale sonrası ilk 6 ayda en az bir vücut bölgesinde olan KİSH insidans hızı
%29,3, ikinci 6 ayda ise %15,0'dır. Bu çalışma sağlık eğitiminin etkin olduğunu
ancak uzun süre aynı etkinliği korumadığını, işyerinde ve çalışma ortamında
mühendislik ve idari önlemlerin alınmadan eğitimin sınırlı etkinliğe sahip olduğunu
göstermiştir.
Anahtar sözcükler: Ergonomi, Kas İskelet Sistemi Hastalıkları, Çalışan Sağlığı,
Müdahale Çalışması, Sağlığın Geliştirilmesi

Abstract:
The aim of this study was to determine the frequency, severity and risk factors
of musculoskeletal pain in blue-collar workers working in the Human Resources
Department of a university and to evaluate the effect of the ergonomic information
intervention on the frequency and severity of musculoskeletal pain. The research
was conducted in a cross-sectional and interventional manner, and data was
collected three times. The data for the situation determination study was collected
in May 2023 through a face-to-face interview, then an information conference was
held for all employees, then visuals about ergonomic working posture were shared
with employees through online groups at intervals, brochures were distributed
through on-site visits, and posters were hung in places where employees could see
them. Data was collected for the first follow-up of the study in November 2023,
and for the second follow-up in May 2024. During the status determination phase,
32.7% of the employees stated that they had pain in the neck area, 25.1% in the
waist area, 23.7% in the back area, 22.1% in the shoulder area, 14.2% in the knee
area, 10.9% in the foot area, 9.0% in the hand area, 7.4% in the elbow area, and
6.3% in the hip area in the last 12 months. After the ergonomic working posture
information provided during the follow-up period, there was a significant decrease
in the frequency of pain in the neck, shoulder, back, waist and knee regions, while
there was an increase in the frequency of hip pain (p<0.05). The VAS scores of
the employees who had pain in all body regions at the beginning showed a
significant decrease (p<0.05). The ratio of the rate of MSD in at least one body
region to the rate of detection in the 6th month after the intervention was 0.54.
The rate of MSD in the post-intervention period decreased by 45.6% compared to
the pre-intervention period. The incidence rate of MSD in at least one body region
in the first 6 months after the intervention was 29.3% and 15.0% in the second 6
months. This study showed that health training is effective but does not maintain
the same effectiveness for a long time, and that training has limited effectiveness
without taking engineering and administrative measures in the workplace and
work environment.
Key Words: Ergonomics, Musculoskeletal Diseases, Worker Health,
Interventional Study, Health Promotion