Çocukluk çağı travmaları, yetişkin bağlanma stilleri ve eş seçme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examine of the connection between childhood traumas, adult attachment styles and spouse selection strategies
Yazar: ÖZGE OKCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Bowlby'nin Avrupa'daki savaş nedeniyle ailelerinden ayrılarak evsiz kalan çocukları incelemesi sonucunda sunduğu bildirideki, ruh sağlığı açısından bebeklere annelerinden gösterdiği ilgili, şefkatli ve sürekli bir etkileşim içerisinde olmaları gerektiğini anlatan ilk yazıları Bağlanma Kuramının temellerini oluşturmuştur. Hazan ve Shaver de yetişkinlikte kurulan partner ilişkisini bağlanma süreci olarak adlandırmış ve yetişkinlikteki bağlanma stillerinin Ainsworth ve arkadaşlarının yapmış olduğu sınıflandırmayla benzer olduğunu belirtmişlerdir. Travmatik yaşantıya maruz kalan çocuğun, güvenli bağlanma örüntüsü ve olumlu benlik algısı geliştirme olasılığı düşerken psikiyatrik hastalıklara sahip olması olasılığı da yükselmektedir. Bunun yanı sıra kişinin yapacağı evliliklerde potansiyel eş adayında yaş, kültürel etkenler, sosyo-ekonomik durum, dini/siyasi faktörlere verdiği önem sırasını kişinin bakım vereniyle kurmuş olduğu bağlanma stili etkileyecektir.
Bu çalışmada bireylerin eş seçiminde olumsuz çocukluk deneyimlerinin ve bağlanma stillerinin etkisi araştırılmıştır. Çalışmaya 243 kadın ve 178 erkek olmak üzere toplam 421 kişi katılmıştır. Bu araştırmada Eş Seçme Stratejileri Envanteri, İlişki Ölçekleri Anketi, Çocukluk Çağı Travmatik Yaşantılar Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde, ölçeklerden alınan puanların katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre değişip değişmediğini incelemek amacıyla Bağımsız Örneklemler için t-testi Analizi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Ölçeklerin birbirleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla Pearson r Korelasyon Analizi Yöntemi kullanılmıştır. Son olarak, bağlanma stillerinin ve eş seçimi stratejilerinin çocukluk çağı travmalarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla tek yönlü ANOVA Analizi yapılmış, varyansların homojenliğinin sağlandığı koşulda (p> .05) Bonferroni karşılaştırma testi, varyansların homojenliğinin sağlanmadığı (p<.05) koşulda ise Games-Howell karşılaştırma testi kullanılmıştır. 
Bulgular göstermiştir ki çocuklukta maruz kalınan olumsuz yaşam deneyimleri, yetişkin bağlanma stilleri ve eş seçme stratejileri arasında bir ilişki mevcuttur. Çocuklukta yaşanan toplam travma, duygusal istismar, fiziksel ihmal alt boyutlarının korkulu ve saplantılı bağlanma ile pozitif bir ilişki içerisinde olduğu gözlenmiştir. Bağlanma alt boyutlarından güvenli bağlanma duygusal istismar ve fiziksel ihmal ile negatif ilişki göstermiştir. Ayrıca eş seçme stratejilerinin alt boyutlarından aile kurumunun duygusal istismar ile negatif, güvenli ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu gözlenmiştir. Sosyo-ekonomik düzey alt boyutu, güvenli bağlanma ile negatif, korkulu ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu görülmüştür. Dini/siyasi görüş alt boyutunun, korkulu ve saplantılı bağlanma ile pozitif; fiziksel çekicilik alt boyutunun çocukluk çağı travmaları alt boyutlarından fiziksel ihmal ve toplam travma ile korkulu bağlanma, kayıtsız bağlanma ve saplantılı bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu bulgulanmıştır. Çocuk bakımı alt boyutu fiziksel ihmal alt boyutu ile negatif, korkulu ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisindedir. Aşk alt boyutu ise toplam travma ve duygusal ihmal ile kayıtsız bağlanmayla pozitif ilişki göstermiştir. Araştırmanın bulgularının alınyazındaki çalışmalarla karşılaştırılmasında destekleyici çalışmalara erişilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Bowlby'nin Avrupa'daki savaş nedeniyle ailelerinden ayrılarak evsiz kalan çocukları incelemesi sonucunda sunduğu bildirideki, ruh sağlığı açısından bebeklere annelerinden gösterdiği ilgili, şefkatli ve sürekli bir etkileşim içerisinde olmaları gerektiğini anlatan ilk yazıları Bağlanma Kuramının temellerini oluşturmuştur. Hazan ve Shaver de yetişkinlikte kurulan partner ilişkisini bağlanma süreci olarak adlandırmış ve yetişkinlikteki bağlanma stillerinin Ainsworth ve arkadaşlarının yapmış olduğu sınıflandırmayla benzer olduğunu belirtmişlerdir. Travmatik yaşantıya maruz kalan çocuğun, güvenli bağlanma örüntüsü ve olumlu benlik algısı geliştirme olasılığı düşerken psikiyatrik hastalıklara sahip olması olasılığı da yükselmektedir. Bunun yanı sıra kişinin yapacağı evliliklerde potansiyel eş adayında yaş, kültürel etkenler, sosyo-ekonomik durum, dini/siyasi faktörlere verdiği önem sırasını kişinin bakım vereniyle kurmuş olduğu bağlanma stili etkileyecektir.
Bu çalışmada bireylerin eş seçiminde olumsuz çocukluk deneyimlerinin ve bağlanma stillerinin etkisi araştırılmıştır. Çalışmaya 243 kadın ve 178 erkek olmak üzere toplam 421 kişi katılmıştır. Bu araştırmada Eş Seçme Stratejileri Envanteri, İlişki Ölçekleri Anketi, Çocukluk Çağı Travmatik Yaşantılar Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde, ölçeklerden alınan puanların katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre değişip değişmediğini incelemek amacıyla Bağımsız Örneklemler için t-testi Analizi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Ölçeklerin birbirleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla Pearson r Korelasyon Analizi Yöntemi kullanılmıştır. Son olarak, bağlanma stillerinin ve eş seçimi stratejilerinin çocukluk çağı travmalarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla tek yönlü ANOVA Analizi yapılmış, varyansların homojenliğinin sağlandığı koşulda (p> .05) Bonferroni karşılaştırma testi, varyansların homojenliğinin sağlanmadığı (p<.05) koşulda ise Games-Howell karşılaştırma testi kullanılmıştır. 
Bulgular göstermiştir ki çocuklukta maruz kalınan olumsuz yaşam deneyimleri, yetişkin bağlanma stilleri ve eş seçme stratejileri arasında bir ilişki mevcuttur. Çocuklukta yaşanan toplam travma, duygusal istismar, fiziksel ihmal alt boyutlarının korkulu ve saplantılı bağlanma ile pozitif bir ilişki içerisinde olduğu gözlenmiştir. Bağlanma alt boyutlarından güvenli bağlanma duygusal istismar ve fiziksel ihmal ile negatif ilişki göstermiştir. Ayrıca eş seçme stratejilerinin alt boyutlarından aile kurumunun duygusal istismar ile negatif, güvenli ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu gözlenmiştir. Sosyo-ekonomik düzey alt boyutu, güvenli bağlanma ile negatif, korkulu ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu görülmüştür. Dini/siyasi görüş alt boyutunun, korkulu ve saplantılı bağlanma ile pozitif; fiziksel çekicilik alt boyutunun çocukluk çağı travmaları alt boyutlarından fiziksel ihmal ve toplam travma ile korkulu bağlanma, kayıtsız bağlanma ve saplantılı bağlanma ile pozitif ilişki içerisinde olduğu bulgulanmıştır. Çocuk bakımı alt boyutu fiziksel ihmal alt boyutu ile negatif, korkulu ve kayıtsız bağlanma ile pozitif ilişki içerisindedir. Aşk alt boyutu ise toplam travma ve duygusal ihmal ile kayıtsız bağlanmayla pozitif ilişki göstermiştir. Araştırmanın bulgularının alınyazındaki çalışmalarla karşılaştırılmasında destekleyici çalışmalara erişilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.