Afazide aile yaşamı etki ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish adaptation, validity and reliability study of the family aphasia measure of life impact
Yazar: EBRU TETİK
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT TOĞRAM
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Afazi = Aphasia ; Aile yaşam döngüsü = Family life cycle ; Engellilik = Disability ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; İnme = Stroke

Özet:
İletişim doğası gereği karşılıklılık gerektirdiği için afazi, hem afazili birey üzerinde hemde afazili bireyin aile üyeleri ve diğer yakınları üzerinde de etkiye sahiptir. Bir sağlık durumunun (afazi) aile üyeleri üzerindeki etkisi, Uluslararası İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlık Sınıflandırması'nda (ICF) üçüncü şahısların yetiyitimi ve üçüncü şahısların işlevselliği olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, inme sonrası afazi tanısı alan bireylerin yakınlarının üçüncü şahısların yetiyitimi ve işlevselliğinin ölçülmesini amaçlayan Afazide Aile Yaşamı Etki Ölçeği'nin (Family Aphasia Measure Life Impact-FAMLI) Türkçe diline uyarlanması ve geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılarak alan yazına kazandırılmasıdır. Çalışmaya 71 afazili birey yakını olan katılımcı dahil edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi için IBM SPSS 25.0 ve Winsteps programı kullanılmıştır. Gerekli psikometrik özelliklere ulaşmak için Kolmogorov-Smirnov normallik testi, açıklayıcı faktör analizi, rasch analizi, Pearson ve Spearman korelasyon katsayıları kullanılmıştır. Analizler sonucunda 4 alt alan belirlenmiştir ve bu alt alanlara ayrı ayrı rasch analizi yapılmıştır. 4 madde içeren bir alt alan düşük kişi güvenirliği göstermesi sebebiyle kaldırılmıştır. Geçerlik analizi sonucunda ölçeğin yüzey, içerik, yapı ve ölçüt geçerliğinin karşılandığı sonucuna varılmıştır. Güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin alt alanlarının yüksek düzeyde test-tekrar test güvenirliği gösterdiği ve rasch analizi ile yapılan iç tutarlılık analizinde üç alt alanda madde ve kişi güvenirliklerinin kabul edilebilir seviyede olduğu saptanmıştır. Afazide Aile Yaşamı Etki Ölçeği (FAMLI-TR)'nin geçerli ve güvenilir bir araç olduğuna dair ön kanıtlar bulunmuştur.

Abstract:
Since communication requires reciprocity by its nature, aphasia has an effect both on the aphasic individual and also on the family members and other relatives of the aphasic individual. The impact of aphasia on family members is defined in the International Classification of Functioning, Disability and Health as third-party disability and functioning. The aim of this study is to adapt the Family Aphasia Measure Life Impact (FAMLI), which aims to measure the third-party disability and functioning of the relatives of individuals diagnosed with post-stroke aphasia, into Turkish, and to bring it into the literature by making validity and reliability analyzes. 71 relatives of aphasic individuals were included in the study. IBM SPSS 25.0 and Winsteps program were used for statistical analysis of the data. Kolmogorov-Smirnov normality test, explanatory factor analysis, rasch analysis, Pearson and Spearman correlation coefficients were used to reach the required psychometric properties. As a result of the analyzes, 4 subsclaes were determined and rasch analysis was performed on these subsclaes separately. A subscale containing 4 items was removed because it showed low individual reliability. As a result of the validity analysis, it was concluded that the face, content, construct and criterion validity of the scale confirmed. As a result of the reliability analysis, it was determined that the subsclaes of the scale showed a high level of test-retest reliability, and in the internal consistency analysis performed with rasch analysis, item and person reliability in three subsclaes were found to be at an acceptable level. Preliminary evidence has been found that the FAMLI-TR is a valid and reliable tool.