İngiliz kaynaklarına göre Balkan savaşları (1912-1913)
Balkan wars according to the British resources (1912-1913)
Yazar: LEVENT YIKICI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ÖZLÜ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkan savaşları = Balkans wars ; Ermeniler = Armenians ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rusya = Russia ; İngilizler = British ; İngiltere = England

Özet:
Bu araştırmanın amacı İngiltere devletinin 1912-1913 yılları arasında gerçekleşen Balkan Savaşlarındaki rolünü ve politik yaklaşımlarını İngiliz arşiv belgeleri üzerinden ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda farklı kaynaklardan temin edilen İngiliz arşiv belgeleri incelenmiş ve elde edilen bulgular anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sunulmuştur. Ayrıca elde edilen bulgular İngiliz kamuoyunun görüşlerini gayrı-resmi olarak yansıttığı düşünülen saygın İngiliz gazetelerinde yer alan haberlerle de desteklenmiştir. Araştırma bulgularının dönemin süper gücü İngiltere'nin Balkan coğrafyasındaki gelişmelere yönelik bağlamsal ve Osmanlı İmparatorluğu'na yönelik genel bakış açısını ortaya koymak açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırma neticesinde XIX. yüzyılın ikinci yarısında yeni bir Avrupa düzeni ile karşı karşıya kalan İngiltere'nin dış politikasını İngiliz-Fransız Anlaşması ve İngiliz-Rus anlaşması üzerine kurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda Balkan Savaşları öncesinde gayrı resmi olarak hakem rolüne soyunan İngiltere'nin, müttefiki Rusya'nın Balkanlara müdahalesini kısıtlamak için elinden geleni yapmadığı ve sahip olduğu siyasi güce orantılı olarak etkili bir tepki veremediği tespit edilmiştir. Ayrıca bu dönemde İngiltere'nin Osmanlı İmparatorluğu'nda sahip olduğu menfaatler, Hindistan'daki Müslüman tebaası ve Hristiyan Balkan halkları arasında bir açmaza girdiği de müşahede edilmiştir. Bu doğrultuda İngiltere'nin Balkan Savaşları başlangıcındaki resmi tarafsızlık politikasının Osmanlı mağlubiyetleri neticesinde Balkan müttefiklerinin taleplerinin sözcülüğünü yapma noktasına evrildiği ve İngiliz kamuoyunun da bu politikayı desteklediği anlaşılmıştır. İngiliz resmi yazışmalarında Balkan Savaşları sırasındaki gelişmeler arasında bilhassa Bulgarların Çatalca hattına dayanması, Selanik'in müttefik kuvvetlerince işgali, Yunanlılar ve Türkler arasındaki deniz mücadeleleri, ateşkes sonrası Edirne nedeniyle tıkanan barış görüşmeleri, I. Balkan Harbi akabinde müttefiklerin kendi aralarında savaşa tutuşmalarından istifade eden Türklerin Edirne'yi geri almak üzere harekete geçmesi ve nihai anlaşmalar sonucunda Ege Adaları'nın geleceği konuları üzerinde odaklandığı görülmüştür. Buna ek olarak İngilizlerin, kendileri için gelecekte olası imtiyaz bölgeleri tespit etmek üzere Balkan Savaşları süresince Osmanlı coğrafyasında çeşitli askeri, sosyal ve menfi istihbarat faaliyetleri yürüttükleri ve Almanya ile nüfuz ve etki alanı yarışına girdikleri belirlenmiştir. Bu mücadelenin en çarpıcı göstergesi ise Osmanlı topraklarında yaşamakta olan Ermeniler olmuştur. Bu doğrultuda İngilizlerin, Ermenilerin yaşadığı Osmanlı coğrafyasında seyirci olarak değil daha çok oyun kurucu olarak faaliyet gösterdiği, bölgede huzursuzluk ve kaos ortamı yaratılmasında aktif rol aldığı yargısına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research was to reveal the role and political attitudes of Great Britian in the Balkan Wars during 1912 and 1913 through British archive documents. With this purpose in mind, the classified British documents from different sources were examined and the findings were presented to form a meaningful whole. Furthermore, the research findings were supported with the articles of some British newspapers that were regarded as the reflections of unofficial British public opinion. The research findings were thought to be noteworthy in terms of revealing the Britain's contextual perspective on developments in Balkan geography and the its general perspective towards the Ottoman Empire as the superpower of that period. As a result of the research, it was concluded that Britain built its foreign policy on the Anglo-French Entente and the British-Russian agreement upon facing a new European order in the second half of the XIXth century. In this regard, it was determined that Britain, which unofficially played the role of referee on the eve of the Balkan Wars, did not do its utmost to restrict the intervention of the Russians in the Balkans and could not react effectively in proportion to its political power. It was also observed that during this period Britain reached a deadlock between her interests in the Ottoman Empire, her Muslim subjects in India and the Christian Balkan people. It is understood that Britain's official neutrality policy at the beginning of the Balkan Wars evolved to the point of the spokesmanship of the demands of the Balkan allies as a result of the Ottoman defeats and the British public supported this policy. It was concluded that British archival documents were mostly focused on the Bulgarians' outstanding to the Çatalca line, the invasion of Thessaloniki by the Allied forces, the maritime struggles between the Greeks and the Turks, the blocked peace talks after ceasefire because of the future of Edirne, the Turks benefiting from the fighting among allies after the First Balkan War and Turkish mobilization to take Edirne back and the future of the Aegean Islands on final agreements among the developments during the Balkan Wars. In addition, it was determined that the British had engaged in various military, social and civic intelligence activities throughout the Ottoman geography during the Balkan Wars to determine its possible future influence areas, and mostly raced against Germany.The most prominent zone of this struggle was the Armenians living in the Ottoman lands. In this respect, it was revealed that rather than spectators British were actively involved in creating an atmosphere of unrest and chaos in Armenian-resident region.