Çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme alışkanlıkları ve genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi
To evaluate the eating habits and general health status of the people who have celiac disease
Yazar: DENİZ ÖZSAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN BEYHAN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Çölyak hastalığı (ÇH) tahıl ve tahıl ürünlerinde bulunan glutene aşırı duyarlılık sonucu gelişen primer ince barsak hastalığıdır. Bu araştırmada;Çölyak Hastalığı olan bireylerin beslenme durumu, alışkanlıkları ve genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma; İstanbul Çölyakla Yaşam Derneği üyesi; 19-65 yaş arası, %37,8'i erkek %62,2'si kadın olmak üzere toplam 90 çölyak tanısı almış birey ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama yöntemi olarak ''anket yöntemi'' kullanılmıştır. Araştırma sonunda veriler; `SPSS 18.0 istatistik bilgisayar programı kullanılarak değerlendirilmiştir. BKİ' ne göre; bireylerin %64,4?ü normal, %14,4'ü zayıf ve %21,1'i hafif kilolu-obez bulunmuştur. Hastaların beslenme alışkanlıkları incelendiğinde; %78,9?u glutensiz diyeti uygulamakta ve %81,1'i 3 ana öğün tüketirken; düzenli 3 ara öğün tüketenlerin oranı (%12,2) oldukça düşüktür. Bireylerin; glutensiz diyeti uygularken karşılaştıkları zorluklar; ambalajlarda ürün bilgilerinin yetersiz olması, üretici firmanın yeterli bilgi verememesi ve ürün denetimlerinin yetersiz olması (%51,8), glutensiz ürün satın alımında karşılaşılan zorluklar; fiyat yüksekliği, marketlerde her aradıklarında ve her markette glutensiz ürün bulamayışları, ürün çeşitliliğinin sınırlı oluşu (%62,4) şeklinde bulunmuştur. Bireylerin %42,2'sinde ÇH dışında başka hastalıkları olduğu bu hastalıkların ise; anemi (%12,2), osteoporoz (%10,0) ve troid bezi hastalıkları (%10,0) olduğu saptanmıştır. Çölyaklı bireylerde enerjinin karbonhidrattan gelen oranı yetersiz (erkeklerde %48,8, kadınlarda %45,3), yağdan gelen oranı ise yüksek (erkeklerde %36,6, kadınlarda %39,5) bulunmuştur. Günlük diyet posası alımı; erkeklerde (%94,1), kadınlara(%58,9) göre daha yetersiz (p<0,05), kadınların günlük A vitamini alımı erkeklere göre daha yüksek (%73,2) bulunmuştur(p<0,05). Bireylerin günlük B1 vitamini ve folik asit alım düzeyleri yetersiz, kadınların (%62,5) erkeklere göre günlük C vitaminini alımı yüksek bulunmuştur(p<0,05). Günlük demir alımı kadınlarda(%67,9) yeterli iken; erkeklerde (%97,1) yetersiz bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin günlük sodyum alımı yüksek, potasyum, kalsiyum ve magnezyum alımı yetersiz bulunmuştur. Çölyaklı bireylerin yaşam kalitesini arttırmak için yeterli ve dengeli beslenme bilincinin geliştirilmesi ve sağlık otoritelerinin de bireylerin yaşamını kolaylaştıracak önlemleri alması gerekmektedir.

Abstract:
Celiac disease is a primary small intestine illness which progresses due to hypersensitivity to the gluten in grain and grain products. In this study, it was aimed to assess the nutritional status, habits and the overall health status of the people who have celiac disease. The research has been performed with the members of the Istanbul Life with Celiac Association? who were diagnosed with celiac disease and their ages were between 19-65, 37,8% of them were male and 62,2% were female with a total of 90 individuals. Survey method was used as a method of data collection. At the end of the research, data was evaluated by using 'SPSS 18.0' statistical computer program. According to the BMI (body mass index), it was found that, 64,4% of the individuals were normal, 14,4% were thin, 21,1% were a little overweight-obese. When the dietary habits of the patients were examined, 78.9% of them were going on a gluten-free diet, 81.1% consumed 3 main meals, the rate of the individuals who consumed 3 snack regularly were quite low (%12,2). The difficulties that the Individuals faced when applying the gluten-free diet; Lack of product information on the packages, not being provided with sufficient information by the manufacturer and Lack of product controls (51,8%).The difficulties in the purchase of gluten-free products. The height of the price, not be able to find on every search at the markets and gluten-free products at every market, the limited product diversity (62,4%).It was detected that 42,2% of the individuals had other diseases  apart from the Celiac disease; anemia (12,2%), osteoporosis (10,0%) and thyroid diseases (10,0%). The rate of  energy coming from carbohydrate was inadequate in individuals with celiac disease, (48,8 % in men, 45,3 % in women),The rate of energy coming from fat was high(36,6 % in men, 39,5 % in women).Daily intake of dietary fiber was more inadequate in men (94,1 %) than in women (58,9 %) (p<0,05). It was found that women?s daily intake of vitamin A (73,2%) was higher than men (p<0,05). The daily vitamin B1 and folic acid intake levels of the individuals were inadequate, it was found that women?s daily intake of vitamin C (62,5%)  was higher considering with men (p<0,05). It was found that while daily iron intake in women (67,9) was adequate, it was inadequate in men (97,1%) (p<0,05). It was found that daily sodium intake of the individuals was high, potassium, calcium and magnesium intake was inadequate. To improve the quality of life of individuals with celiac disease, it needs to develop adequate and balanced nutrition awareness and also health authorities should take measures to facilitate the lives of individuals.