Erken Cumhuriyet Dönemi'nde mimarlık,ideoloji ve fotoğraf ilişkisi: Arkitekt kapakları
The relationship between architecture,ideology and photography in the Early Turkish Republican Period: Covers of arkitekts
Yazar: ÇAĞLA ERCANLI
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEÇİÇEK SAVAŞIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Fotoğraf = Photograph

Özet:
İdeolojilerin yayılmasında ve anlaşılmasında mimarlık ve fotoğraf iki önemli araç olmuştur. Fotoğraf kanıt, belgeleme, araştırma ve arşiv aracı olarak modern hayata dâhil olurken, mimarlık için de belgeleme, temsil ve yeniden üretim aracı olmuştur. Görselliğin modern hayattaki öneminin yanı sıra,  fotoğraf; nesne ve imgeleri dolaşıma katan ve çoğaltan, onları yeniden biçimlendiren sürecin merkezi bir öğesidir. Mimarlık pek çok kez belli ideolojiler çerçevesinde şekillenirken, mimari nasıl olmalı ve nasıl üretilmeli sorularına yanıt aranmış, fotoğraf ise üretilen mimari ürünün nasıl kavrandığı ve tüketildiği noktasında devreye girmiştir.
Modernizm, Avrupa'da doğmasına rağmen taşıdığı evrensellik ve rasyonalist olma iddiasıyla kısa zamanda tüm dünyada etkisini göstermiştir. 20. Yüzyıl'da mimarlık,  çağdaşlaşma yolunda ilerleyen Türkiye Cumhuriyeti'nin, 'modern ulus', 'ulus devlet', 'milli kimlik' ifadeleri ışığında kavramsallaştırılmasında kullanılan bir araç olmuştur. Cumhuriyet ideolojisinin gücünü yansıtacak şekilde oluşturulan mimari ürünler değişen devlet rejiminin gücünü sembolize etmiştir. Fotoğraf ise bu düşünsel izleğin değişen rejimle birlikte dönüşen toplum arasında da yayılmasına hizmet eden ikincil bir araç olarak görülmektedir.
Bu çalışmada, dönemin ilk ve tek  mimarlık dergisi olan Arkitekt incelenmektedir. Arkitekt'in 1931-1941 yılları arasındaki kapak fotoğrafları üzerinden dönemin ideolojisi, mimarisi ve fotografik temsili arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Özellikle, Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlığının fotoğraf aracılığıyla nasıl yansıtıldığı ve yayıldığı; ayrıca yeni devlet ideolojisinin propagandasının yapılarak nasıl yeniden üretildiği araştırılmaktadır.

Abstract:
Architecture and photography have become two major tools for revealing different understandings and ideologies. Photography that have merged into the modern life both as tool for and an object of witnessing, documenting, surveying,and archiving,has been referred by the discipline of architecture as a document, a representational mode, reproduction technique. Besides the substantial role of visuality in modern world, photography is also a central element both for the reproduction of objects and, for the circulation and duplication of images. In this context, the outstanding questions are 'how ideology is produced throughout architecture?' and 'how ideology and architecture are perceived and consumed  through photography?'
In the 20th century, architecture has been as a representation of the republican ideology and its statement as 'modern civilization', 'modern nation' and 'national identity'. Thus, the architectural productions of that period symbolized the power of that state regime.  Accordingly, photography was also a tool of propaganda for disseminating the ideology of this new regime among the society. 
This study is an inquiry on the first and only architectural periodical, Arkitekt.Focusing on the cover pages of this architectural periodical, between 1931-1941, it investigates the relationship between ideology, architecture and photographic representation of the state. More specifically, this study inquires how mainstream architectural tendency of the Early Republican Period (1931-1941) was reflected and disseminated; and also how the ideology of the state was produced, reproduced and propagated through photography.