Strabon'un Kaukasus ve Armenıa bölgeleri üzerine gözlem ve tasviri (Strabon Geographika, Kitap XI çeviri ve ilgili bölümlerin değerlendirmesi)
Strabo's observation and description of the Kaukasus and Armenia regions (Strabo Geographika, Book XI translation and evaluation of related chapters)
Yazar: HATİCE TUĞBA AKDOĞAR AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN EMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Armenia bölgesi = Armenia region ; Coğrafya = Geography ; Gözlem = Observation ; Kafkasya = Caucasus ; Kolkhis = Kolkhis ; Pontus Euxinus = Pontus Euxinus ; Strabon = Strabon ; Tasvir = Description

Özet:
Bu tez çalışmasında, Eski Çağ'ın önemli bir coğrafyacı ve tarihçisi olarak gösterilen Strabon'un Geographika (Coğrafya) adlı eserinin XI. kitabı ele alınmıştır. Bu kitap içerisinden ise özellikle Kaukasus (Kafkasya), onun içinde yer alan Kolkhis (Gürcistan) ve daha aşağıda bulunan Güney Armenia Bölgeleri üzerine Strabon'un Hellence kaleme aldığı gözlem ve tasviri konu edinmiştir. 

Çalışmada esas itibariyle, Pontos Eukseinos (Karadeniz) için gerek Eski Çağ'da gerekse günümüzde özellikle ticaret yolu, ham madde, maden ve köle bakımından büyük ölçüde önem arz eden Kaukasus, Kolkhis ve Güney Armenia bölgelerinin anlatıldığı Geographika Kitap XI'in tespiti ve Türkçe'ye tercümesi yapılmıştır. Ardından Strabon'un verdiği bu bilgilerin kendi dönemi öncesinde ve sonrasında yazılmış olan diğer antik kaynaklardaki bilgiler ile bu bölgeler üzerine yazılmış modern kaynaklardaki bilgilerle derinlemesine bir mukayesesi yapılarak elde edilen verileri değerlendirilmiştir. Son olarak ise geniş bir hinterlanta sahip olan bu bölgelerin Strabon tarafından verilen bilgiler doğrultusunda konumlandırılması, böylelikle bölgelerin Eski Çağ'da anlatılan tasvirinin birnevi taslak harita yoluyla günümüzde yeniden konumlandırılması sağlanmıştır. 

Sonuç olarak böyle bir çalışmanın, sadece Eski Çağ tarihçileri için değil farklı ama bir o kadar da birbiriyle bağlantılı disiplinlerde çalışan bilim insanlarımız, daha da önemlisi bu bölge ve alanlar üzerine çalışan araştırmacılarımız için işlerini büyük ölçüde kolaylaştıracak bir yol haritası niteliğinde olacağı kanısına varılmıştır. Tezimiz, bu bölgeler üzerine Hellence yazılı olan böyle bir eserin Türk literatürüne kazandırılarak detaylı bir şekilde yorumlanması ve böylelikle Türkçe'de hazırlanmış ilk detaylı çalışma olması bakımından da önem arz etmektedir.


Anahtar Kelimeler: Armenia, Geographika, Kaukasus, Kolkhis, Strabon

Abstract:
In this thesis, Book XI of the work named Geopgraphika of Strabo, shown as an important geographer and historian of the ancient age has been handled.  Also in this book, Strabo's observation and description penned Greek on the regions especially Caucasus, Colchis included in it, and southern Armenia located below has been mentioned. 
  
In the study, the determination and translation to Turkish of the Geographika Book XI, which describes the Colchis, Caucasus and Southern Armenia regions, which are of great importance for Pontos Eukseinos (Black Sea) both in ancient times and today, especially in terms of trade route, raw materials, mines and slaves has been made. Then, the data obtained by making an in-depth comparison of the informations provided by Strabo with the informations in other ancient sources written before and after his period and the informations in modern sources written on these regions were evaluated. Finally, these regions, which have a wide hinterland, were positioned in line with the information given by Strabon, so that the regions's depiction described in the ancient time was relocated today through a sketch map.

As a result, it has been concluded that such a study will be a roadmap that will greatly facilitate the works of our scientists working in different but interconnected disciplines, and more importantly for our researchers working on this region and fields. Our thesis is also important in terms of the detailed interpretation of such a work written in Hellence on these regions by adding it to Turkish literature and thus being the first detailed study prepared in Turkish.


Keywords: Armenia, Caucasus, Colchis, Geographika, Strabo