Türk hukukunda ve İslam hukukunda tasarruf finansman sözleşmesi
In Turkish law and Islamic law savings financing contract
Yazar: MUAMMER FATİH ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN SAVAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada, tasarruf finansman sözleşmesi Türk hukuku ve İslam hukuku açısından incelemeye tabi tutulmuştur. Ayrıca, bünyesinde bu hukuki ilişkiyi barındıran tasarruf finansman sistemi tanıtılmaya çalışılmıştır.

Tasarruf finansman sistemi, temelde Alman yapı tasarruf sistemine benzeyen, çekilişli ve çekilişsiz finansman modelleri ile finansman faaliyeti yürüten bir finansal aracılık faaliyetidir. Sistemin diğer finansman sistemleri açısından ayırıcı unsuru finansman kullanımının tasarruf etme şartına bağlı olmasıdır. Şirketler müşterilerinden topladıkları tasarrufları finansal faaliyetleri için sermaye olarak kullanmakta ve kapalı devre bir şekilde sadece sistemde belirli şartlar dahilinde tasarruf edenlere finansman sağlamaktadırlar.

Tasarruf finansman sisteminin bünyesindeki hukuki ilişkiye karşılık gelen tasarruf finansman sözleşmesi ise ağırlıklı olarak tüketici konumunda olan müşteri ile tasarruf finansman şirketi arasında kurulan, müşteriye aslî olarak organizasyon ücretini ödeme, şirket nezdinde tasarruf yapma, finansmanı geri ödeme yükümlülükleri getiren, şirkete ise aslî olarak organizasyon hizmetini yerine getirme, tasarruf fon havuzunu yönetme ve tahsisatı ödeme yükümlülükleri getiren, bünyesinde karz ve vekalet akdinden unsurlar barındıran bir sözleşmedir.

İslam hukuku açısından, kanaatimizce sistem bünyesindeki hukuki ilişkinin tarafları yalnızca şirket ve müşterisi olup çekilişli ile çekilişsiz model arasında akdin niteliğini değiştirecek bir fark bulunmamaktadır. Söz konusu akit, bünyesinde ağırlıklı olarak karz ve icare akdini barındıran, bununla birlikte klasik akit tiplerinin çerçevesine girmeyecek unsurlara da sahip karma nitelikli modern bir akittir. Sistemin temelinde karz ilişkisi bulunmasından ötürü, İslam hukuku açısından başta organizasyon ücretinin niteliği olmak üzere sözleşme bazı sakıncaları barındırmaktadır.

Abstract:
In this study, 'Savings Financing Contract' has been examined with regards to Turkish and Islamic Law. In addition to this, I will attempt to introduce the savings financing system which houses the legal relationship.
 
The savings financing system is a financial intermediary activity that is similar to the German building savings system. It carries out financing activities with Raffles and Non-Raffle financing models. The distinctive element of the system in regards to other financing systems, is that the use of financing is conditional on saving. Companies use the savings they collect from their customers as capital for their financial activities and provide financing to those who save in a closed-circuit manner only under certain conditions in the system.

The savings financing contract, corresponding to the legal relationship within the savings financing system, is the contract between the consumer and the provider. This is predominantly between consumer and the savings financing company, which provides the consumer with the organisation fee, creates savings opportunities for the company, to repay the financing and to fulfill all obligations. The company is obligated to fulfil the services due, manage the savings funds, and allocate the necessary funds. Also it must include elements from the contract of loan and power of attorney.

In our opinion, in relation to Islamic Law, the involved parties relationship within the system are only between the company and their customer. There is no difference in the nature of the contract between the Raffle and the Non-Raffle model. The contract in question is a mixed-quality modern contract with elements that do not fall within the framework of classical contract types, which mainly include and focus on qard and icare. Due to the fact that there is a qard relationship within the system, the contract has some drawbacks relating to Islamic jurisprudence (fiqh), especially regarding the  nature of the organization fee.