Öğretmenlerin bilişim teknolojilerini kullanmaya yönelik davranışlarının modellenmesi
Modeling and examinig teachers' ICT acceptance
Yazar: ÖMER FARUK URSAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SAMİ ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Teknoloji adaptasyonu = Technical adoption ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Teknolojinin Kabulü Modeli = Technology Acceptance Model ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Etkili bir teknoloji uyarlama süresince öğretmenlerin bu teknolojileri kullanmaya 
teşvik eden veya kullanımlarını kısıtlayan faktörleri anlamak, ortaya çıkarmak son derece 
önemlidir. Bu önem doğrultusunda, öğretmenler tarafından bu tür teknolojilerin kullanımı 
nasıl değerlendirebiliriz sorusu akıllara gelmektedir. Teknoloji Kabul Modeli (TKM) 
uygulanarak yapılan bu araştırmanın amacı ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 
öğretmenlerin öğretimde kullandıkları Bilişim Teknolojilerine yönelik kabul ve kullanım 
davranışlarını modellemektir. Teknoloji Kabul Modeli (TKM) kapsamında, 
öğretmenlerin Bilişim Teknolojilerini kabul durumu, algılanan kullanışlılık, algılanan 
kullanım kolaylığı, kullanıma yönelik tutum ve bazı dış değişkenler ile incelenmiş ve 
TKM yeniden düzenlenmiştir. Orijinal TKM'ye harici değişkenler eklendiği için mevcut 
model yenilenerek genişletilmiş ve daha geniş perspektiften bakılmıştır.
Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. 2012-2013 öğretim 
yılında Rize İlinde görev yapan 3658 öğretmen araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 37 madde ve 11 
faktörden oluşan Öğretmen Teknoloji Kabul ve Kullanım Ölçeği(Ö-TKKÖ) 
kullanılmıştır. Bütün evrene ulaşılan araştırmada 2147 öğretmen ölçme aracını eksiksiz 
bir şekilde doldurmuş ve %80.77 geri dönüş oranı elde edilmiştir. Araştırma kapsamında 
toplanan verilerin analizinde tek değişkenli ve çok değişkenli normallik varsayımları 
sağlanmış bununla birlikte merkezi eğilim ölçüleri, çok değişkenli istatistiksel tekniklerin 
yanında yapısal eşitlik modeli ve ilgili gereksinimleri ayrıca ölçüm değişmezliği, çoklu v
grup analizleri ve bootsrtapping gibi özel bir takım analiz tekniklerinden IBM SPSS 21 
ve IBM AMOS 21 yazılımları kullanılarak yararlanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen verilen analizi sonucunda; test edilen model 
öğretmenlerin BT'lerini kullanıma yönelik niyetlerini %76 oranında açıklamıştır. Ek 
olarak model öğretmenlerin teknoloji kullanıma yönelik tutumlarını %74, algılanan 
kullanışlılığı %47 ve algılanan kullanım kolaylığının %58'ini açıklamıştır. Bununla 
birlikte öğretmenlerin teknoloji kullanım niyetlerini en çok etkileyen değişkenin içsel 
güdülenmeleri, ikinci en önemli değişkenin ise kullanıma yönelik tutum olduğu 
belirlenmiştir. Davranışa yönelik niyet oluşumunda BT'lerin sağladığı fayda ve işe 
uygunluğunun önemli yeri vardır. Öğretmenler çalışma tarzı ve yöntemlerine uyumlu 
olan teknolojileri daha faydalı görüp kullanma eğilimi gösterirler. BT kullanımında 
gönüllü olan öğretmenlerin bu teknolojileri tam olarak performanslarını arttırdığı veya 
işlerine fayda sağladığı için kullanmadıkları, (sosyal etki) BT kullanımları çevrelerindeki 
insanlar tarafından desteklendiğinde teknoloji kullanım niyetlerinde az da olsa bir artış 
olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak 
uygulamaya ve gelecekte yapılabilecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Öğretmen, teknoloji kabul ve kullanımı, öğretmenler için 
teknoloji kabul ve kullanım modeli, davranışsal niyet.

Abstract:
Teachers' technology acceptance has been seen one of the most critical factors in 
the integration of information and communication technology (ICT) in education. The 
purpose of this research is to model and examine teachers ICT acceptance. Technology 
Acceptance Model (TAM) was the theoretical framework and it was extended by some 
external variables including anxiety, compatibility, self-efficacy, perceieved enjoyment, 
facilitation conditions, technological complexity, and subjective norms. As a 
consequence, teachers ICT acceptance were examined by perceived usefulness, perceived 
ease of use, attitude toward use, intention to use and the external variables.
The research was carried out by causal comparative research design. The target 
population had consisted of 3658 teachers from Rize, a city of Northern Turkey. Teachers 
Technology Acceptance and Use Scale (TTAUS) developed by the researcher was used 
as the data collection tool. The scale consisting 37 items under 11 factors was delivered 
to the whole population and had 80.77% response rate. IBM SPSS 21 and IBM AMOS 
21 were used as the data analysis software. The data analysis consisted of univariate and 
multivariate normality tests, descriptive statistics, structural equation modeling, 
measurement invariance, multi group analysis and bootstrapping techniques.
Results showed that the proposed model explains 76% of teachers' intention to 
use ICT, 74% of their attitudes towards ICT use, 47% of their perception about usability 
of ICT, and 58% of perception of ease of use. Other important results are: intrinsic 
motivation is the most effective predictor of intention to use; teaching experience is a vii
significant moderator of predictability of perception of usefulness; effectiveness of 
perceived ease of use increases as teachers experience increases. Authority has weakly 
positive effect on teachers technology use. Another important finding of this research is 
that elementary teachers perceive ICT requiring too much time. Based on the findings 
obtained in the study, various practical suggestions were put forward for future research. 

Key Words: Teachers, technology acceptance and use, a model of teacher 
technology acceptance, behavioural intention