Jüveni idiyopatik artritli çocuklarda sekel durumunun değerlendirilmesi /
Yazar: SEVDA MAMMADOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR PAÇ KISAARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Artrit = Arthritis ; Artrit-jüvenil = Arthritis-juvenile ; Eklem hastalıkları = Joint diseases ; Eklemler = Joints ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş. Biyolojik tedavi seçenekleri gündeme geldikten sonra jüvenil idiyopatik artritli
hastaların hayat kalitesi ve eklem fonksiyonları neredeyse normal sınırlara yaklaşmıştır.
Hasar oranları geçmiş zamanlara göre belirgin düşmüştür. Bu çalışma Türkiye'de
yapılan ilk hasar değerlendirme çalışmasıdır.
Amaç. Biz bu çalışma ile merkezimizde takipli hastaların sekel durumunu belirlemeyi
amaladık.
Çalışma dizaynı. Çalışmaya 2 yıl ve üzerinde takip edilen 202 jüvenil idiyopatik
artrit(JİA) hastası dahil edildi. Hasta verileri geriye dönük kayıtlardan toplandı.
Demografik veriler, eşlik eden hastalıklar, labaratuar sonuçlar(bazal ve takipte), takip
sürecinde hastalık aktiviteleri ve verilen tedaviler incelendi. Hastalık aktivitesi, hayat
kalitesi, jüvenil artrit artiküler ve ekstraartiküler hasar indeksleri son muayenede
değerlendirildi. Sekel skorlarına etki eden faktörler univariate ve multivariate lojistik
regresyon analizi ile ölçüldü.
Sonuçlar. Hastalık süresi en az 2 yıl olan ve hala takip edilen 202 hasta çalışmaya
alındı. Hastaların 127´si(%62,6) kız, 75´i(%36,9) erkekti. Median yaş 13yıl(IQR: 11-
16), tanı yaşı median 7 yıl(IQR: 4-10) idi. Ortalama takip süresi 5(IQR: 4-8) yıldı.
Çalışma grubunda 17(%8) sistemik, 82(%40,5) oligo, 41(%20) poli, 54(%26) entesit
ilişkili, 5 (%2,4) psoriatik, 3(%1,5) undiferansiye artrit hastası vardı. Doksan iki(%45,3)
hastada komorbid hastalık mevcuttu. En sık görülen komorbid hastalık ailevi Akdeniz
ateşi(44/%47) idi. En az bir komorbid hastalığı olan hastalarda median tanı yaşı 8
yıl(IQR: 4-11), takip süresi 5(IQR: 2-9) yıldı. Elli dört(%26,6) hastanın romatolojik
hastalık açısından aile hikayesi vardı. Demografik verilerde hastalık alt grupları
arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05).
Tüm çalışma hastalarında JADI- A skorları median 0 (min-max: 0-24), JADI-E skorları
median 0(min-max: 0-4) olarak tespit edildi. Multivariate analizde ortalama yıllık atak
sayısı [OR: 1,759 (CI: 1,300-2,379], p: 0,000), otalama yıllık eritrosit sedimentasyon

14

hızı (ESH) [OR: 1,072 (CI: 1,021-1,125), p: 0.005], metotreksat kullanım süresi [OR:
1.029 (CI: 1.013-1.046, p: 0.001] ve biyolojik ilaç kullanım süresi [OR: 5.810 (CI:
1.296-26.054), p: 0.022) JADI-A skorlarına etkili bağımsız risk faktörleri olarak tespit
edildi. İlk başvuruda bakılan C-reaktif protein değeri [OR: 1.007 (CI: 1,000-1,014), p:
0.037], ortalama yıllık ESH değeri [OR: 1,051 (CI: 1,008-1,095), p: 0.019] JADI-E
skorları üzerinde etkili bağımsız risk faktörleri olarak tespit edildi. Yıllık atak sayısının
cut-off değeri 1,38[AUC: 0.734 (0.641-0.828) / p: 0.001], yıllık ESH´nin cut-off değeri
14.32 [AUC: 0.617 (0.514-0.7121) / p: 0.027] olup JADI-A skorunu etkilediği saptandı.
Tanı anında CRP için ideal cut-off değeri 13,25 [AUC: 0,662 (0,541-0,782) / p: 0,009],
yllık ESH için 15,10 [AUC: 0.674(0.567-0.780) / p: 0.002] olarak hesaplandı ve JADI-E
skorunu etkilediği görüldü.
Tartışma. Bu çalışmada JİA'e bağlı hasar değerlendirmesi biyolojik tedavi döneminde
yapıldı. Bizim kohortumuzda JADI-A ve JADI-E puanlarının her ikisi de düşüktü. Bu
çalışma enflamasyonun zamanında ve efektif baskılanmasının önemini bir daha
vurguladı. Rutin klinikte kullanılan parametrelerin değerlendirilmesinin, sekeli
öngörmede yardımcı olabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
Introduction: After biological treatment options, quality of life and articular functions in patients with Juvenile Idiopathic Arthritis(JIA) have been maintained close to normal. The damages have decreased considerably compared to the past.
Objectives: We aimed to evaluate the damage status of the patients with JIA following in our center.
Methods: 202 JIA patients who had been followed up for two years or more were included. The data of the patients were collected retrospectively. Demographic data, comorbid diseases, laboratory data(at baseline and during follow-up), disease activity during the follow-up period, and treatments were evaluated. Disease activities, quality of life and Juvenile Arthritis Damage Index articular(JADI-A) and extraarticular(E) were evaluated at the final examination. Factors affecting JADI-A and E were assessed by univariate and multivariate logistic regression analysis.
Results: Two hundered two patients with disease duration of more than two years and still being followed up were included in the study. 127(62.6%) of the patients were female and 75(36.9%) were male. Their median age was 13(IQR: 11-16), and age at diagnosis was 7(IQR: 4-10) years. The median follow-up time was 5(IQR: 4-8) years. 17(8%) in systemic, 82(40,5%) in oligo, 41(20%) in poly, 54(26%) in enthesitis-related arthritis, 5(2,4%) in psöriatic, 3(1,5%) in undifferentiated arthritis were involved. Patients had comorbid diseases were 92(45.3%). The median age at diagnosis was 8(IQR: 4-11) and the follow-up period was 5(IQR: 2-9) years in patients with at least a single comorbid disease. A fifty-four(26.6%) patients had a family history of rheumatologic disease. There was no statistical difference between the disease subgroups in terms of demographic data(p> 0.05).
 JADI-A scores were median: 0(min-max: 0-24), JADI-E scores were median: 0(min-max:0-4) in whole study population. In multivariate analysis, the mean annual attacks number [OR: 1,759 (CI: 1,300-2,379], p: 0,000), mean annual eritrocyte sedimantation rate (ESR) [OR: 1,072 (CI: 1,021-1,125), p: 0.005], duration of metotrexate usage [OR: 1.029 (CI: 1.013-1.046, p: 0.001] and biological drug usage [OR: 5.810 (CI: 1.296-26.054), p: 0.022) were effective on JADI-A scores. The CRP value at the first admission [OR: 1.007 (CI: 1,000-1,014), p: 0.037], the mean annual ESR value [OR: 1,051 (CI: 1,008-1,095), p: 0.019] were found to be effective on the JADI-E scores. The ideal cut-off point of the annual attacks number was detected 1.38 [AUC: 0.734 (0.641-0.828) / p: 0.001], the ideal cut-off point for mean annual ESR was detected 14.32 [AUC: 0.617 (0.514-0.7121) / p: 0.027] affecting JADI-A scores. The ideal cut-off point of the CRP value at the first admission was detected 13,25 [AUC: 0,662 (0,541-0,782) / p: 0,009], the ideal cut-off point for the mean annual ESR value was detected 15,10 [AUC: 0.674(0.567-0.780) / p: 0.002] affecting JADI-E scores.
Conclusion: In this study, JIA damages were evaluated after a period of biological treatment usage. Both JADI-A and E scores were very low in our cohort. This study showed that the importance of timely and effective suppression of inflammation. The parameters used in routine clinical practice can help predict damage.