Toplumsal cinsiyetle ilgili bazı tartışmaların Kur'ân'a göre değerlendirilmesi
Evaluation of some discussions on gender according to The Qur'an
Yazar: ZEYNEP URAL GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED ERSÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tefsir Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Biyolojik cinsiyetten farklı olarak toplumun kadın ve erkeğe atfettiği görevlere ve sorumluluklara toplumsal cinsiyet denmiştir. Toplumsal cinsiyet kavramının ortaya çıkmasına sosyo-kültürel ve ekonomik olarak yaşanan değişimler sebep olmuştur. Kadın ve erkek arasındaki eşitsizliğin kültürle birlikte dine de pâye edilmiş olması, Kur'ân'ın kadın ve erkeğin rollerine yaklaşımının ortaya konulmasına ihtiyaç doğurmuştur. Kadının aile ve sosyal hayattaki statüsü, evlilik ve boşanma noktasındaki hakları, sosyal hayatta, yönetimde ve ekonomide var olması, kadının şahitliği ve miras hakkı gibi konular güncel toplumsal cinsiyet tartışmalarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla Kur'ân yorumları/tefsiri üzerinden bu tartışmalar çalışmamızda ele alınmıştır. Günümüzde toplumsal cinsiyet tartışmalarında tefsir alanında muhafazakâr, modernist ve tarihselci yaklaşım tarzları vardır. Bu üç yaklaşım biçiminin de kendi içinde haklı gerekçeleri bulunmaktadır. Sosyolojik kaynaklarda iddia edilen dinin toplumsal cinsiyet ayrımcılığını pekiştirdiği ve kadın aleyhine eşitsizlik getirdiği iddiasının, Kur'ân'ın toplumsal cinsiyet söylemlerinin bütüncül bir gözle okunmasıyla beraber bir karşılığı olmadığı anlaşılmaktadır. Kur'ân, erkek ve kadının yüklendiği rollerde bazı yerlerde farklılaşmaya gitmiş fakat bu farklılıklarda adalet ve hikmet prensibi temel alınmıştır. Dolayısıyla İslam dini, insanlara verdiği değeri cinsiyete göre belirlememiş, kadın veya erkeğe ayrıcalık vermek yerine, hak ve sorumluluklara odaklanmıştır.

Abstract:
Unlike biological sex, the duties and responsibilities that society attributes to men and women are called gender. Socio-cultural and economic changes have led to the emergence of the concept of gender. The fact that the inequality between men and women has been enshrined in religion as well as culture has created the need to reveal the Qur'an's approach to the roles of women and men. Issues such as the status of women in family and social life, their rights in marriage and divorce, their presence in social life, administration and economy, women's testimony and inheritance rights constitute current gender debates. Therefore, these debates are discussed in this study through Qur'anic interpretations/exegesis. Today, there are conservative, modernist and historicist approaches to gender debates in the field of tafsir. All three of these approaches have their own justifications. It is understood that the claim that religion reinforces gender discrimination and brings inequality against women, which is claimed in sociological sources, does not have an equivalent when the gender discourses of the Qur'an are read with a holistic perspective. The Qur'an has differentiated the roles of men and women in some places, but these differences are based on the principle of justice and wisdom. Therefore, Islam does not determine the value it attaches to human beings according to gender, and focuses on rights and responsibilities rather than privileging men or women.