Günpınar Şelalesi Tabiat Parkının fiziksel ve sosyal taşıma kapasitesinin belirlenmesi
Determination of physical and social carrying capacity of Günpinar Waterfall Nature Park
Yazar: HALİT KOÇAK
Danışman: PROF. DR. METİN DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doğal peyzaj = Natural landscape ; Rekreasyonel planlama = Recreational planning

Özet:
Amaç: Bu tezin amacı; Malatya İli, Darende İlçesi sınırları içerisinde yer alan Günpınar Şelalesi Tabiat Parkı'nın, Gelişme Planı Kapsamında Belirlenen Kontrollü Kullanım Bölgesi'nin fiziksel ve sosyal taşıma kapasitesinin belirlenmesidir. Tabiat Parkının doğal ve kültürel değerlerinin koruma-kullanma dengesi içerisinde gelecek nesillere aktarılmasını sağlamaktır.
Yöntem: Çalışma için 4 aşamadan oluşan bir yöntem uygulanmıştır. Birinci aşamada, çalışma konusuna uygun alan araştırması yapılmıştır. İkinci adımda, Literatür araştırması yapılmış, veriler toplanmıştır. Bunun için, konu ile ilgili daha önceden yapılmış benzer çalışmalar incelenmiştir. Tabiat Parkı içerisinde fiziki incelemelerde bulunulmuş ve önemli detaylar not alınmıştır. Ayrıca, DKMP 15. Bölge Müdürlüğü'nden alan için resmi veriler talep edilmiştir. Üçüncü adımda alanın tabiat parkının Sosyal Taşıma Kapasitesi (STK) hesaplanmış ve bu aşama iki adımda tamamlanmıştır. Birinci adımda, tabiat parkını kullanan 386 ziyaretçiyle anket yapılmıştır. ikinci adımda ise, Bilgisayar Simülasyon Modelleme Tekniği kullanılarak alanın sosyal taşıma kapasitesi hesaplanmıştır. Yöntemin son aşasında, tabiat parkının Fiziksel Taşıma Kapasitesi (FTK) hesaplanmış ve bu aşama üç adımda tamamlanmıştır. İlk adımda, Tabiat Parkı'nın Kontrollü Kullanım Bölgeleri'nin Fiziksel Taşıma Kapasiteleri hesaplanmıştır. İkinci adımda, alan içerisindeki Manzara Seyir Terasının Fiziksel Taşıma Kapasiteleri hesaplanmıştır. Üçüncü adımda ise, alan içerisindeki yürüyüş yollarının ve merdivenlerin Fiziksel Taşıma Kapasiteleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Elde edilen bulgulara göre, Tabiat Parkı içerisinde yer alan piknik alanları için Sosyal Taşıma Kapasitesi, 400 ziyaretçi/gün ve Manzara Seyir Noktaları için Sosyal Taşıma Kapasitesi, 230 ziyaretçi/gün sonucu elde edilmiştir. Kontrollü Kullanım Alanı-1 için Fiziksel Taşıma Kapasitesi 319 ziyaretçi/gün, Kontrollü Kullanım Alanı-2 için Fiziksel Taşıma Kapasitei-2 469 ziyaretçi/gün ve toplam da 788 ziyaretçi/gün olarak hesaplanmıştır. Manzara Seyir Terası için Fiziksel Taşıma Kapasitesi 26 kişi, Yürüyüş Yolları için Fiziksel Taşıma Kapasitesi 760 kişi ve Merdivenler için Fiziksel Taşıma Kapasitesi 66 kişi olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Yapılan incelemeler, analizler ve hesaplamalar göz önünde bulundurularak, Tabiat Parkı'nın özelliklere yaz aylarında kapasitesinin çok fazla üzerinde ziyaretçiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Koruma-kullanma dengesine dikkat edilerek ve alandaki rekreasyon kalitesi göz önünde bulundurularak Günpınar Şelalesi Tabiat Parkı için çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Purpose: The aim of this thesis is to determine the physical and social carrying capacity of Gunpinar Waterfall Nature Park, located within the boundaries of Darende District, Malatya Province, within the scope of the Development Plan. The objective is to ensure the preservation and transmission of the natural and cultural values of the Nature Park to future generations, while maintaining a balance between conservation and utilization.
Method: For the study, a method consisting of 4 stages was applied. In the first stage, a field study was conducted in accordance with the study subject. In the second step, literature research was conducted, and data were collected. For this, previous similar studies on the subject were examined. Physical examinations were made in the Nature Park and important details were noted. In addition, official data for the area were requested from the 15th Regional Directorate of GDNCNP. In the third step, the Social Carrying Capacity (SCC) of the nature park of the area was calculated and this phase was completed in two steps. In the first step, a survey was conducted with 386 visitors using the nature park. In the second step, the social carrying capacity of the area was calculated using the Computer Simulation Modelling Technique. In the last stage of the method, the Physical Carrying Capacity (PCC) of the nature park was calculated and this stage was completed in three steps. In the first step, the Physical Carrying Capacities of the Controlled Use Areas of the Nature Park were calculated. In the second step, the Physical Bearing Capacities of the Landscape View Terrace in the area were calculated. In the third step, the Physical Carrying Capacities of the walkways and stairs in the area were calculated.
Findings: According to the findings, the Social Carrying Capacity for the picnic areas in the Nature Park was 400 visitors/day and the Social Carrying Capacity for the Scenic View Points was 230 visitors/day. The Physical Carrying Capacity for the Controlled Use Area-1 is calculated as 319 visitors/day, the Physical Carrying Capacity-2 for the Controlled Use Area-2 is calculated as 469 visitors/day and a total of 788 visitors/day. The Physical Carrying Capacity is calculated as 26 people for the Scenic View Terrace, 760 people for the Walkways, and 66 people for the Stairs.
Conclusion: Considering the examinations, analyzes, and calculations made, it has been concluded that the Nature Park has visitors much more than its capacity during the summer months. Considering the balance of protection-use and the quality of recreation in the area, solution suggestions were presented for Günpınar Waterfall Nature