Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen çocuk grupları için hazırlanmış hikâye kitaplarının kalıp sözler açısından değerlendirilmesi: Yunus Emre Enstitüsü Çocuk Hikâyeleri Dizisi örneği (A1-A2)
Review of storybooks prepared for groups of children who are learning Turkish as a foreign language in terms of phrasal expressions: Example of the Yunus Emre Institute Children's Stories Series (A1-A2)
Yazar: DİLARA KESKİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
Başkent Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hikaye kitapları = Story books ; Kalıp sözler = Formulaic words ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
İnsanlar ana dilini edinme sürecinden sonra ana dilinin kurallarını, yapısını, söz varlığını öğrenmeye başlar ve bu doğrultuda iletişim için gerekli olan becerileri kazanır. Ana dili konuşurları gibi yabancı uyruklu öğrenenler de öğrenmek istedikleri hedef dile ait birtakım bilgiye sahip olmalıdır. Günümüzde bazı ihtiyaçlar ve istekler doğrultusunda Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi gündeme gelmektedir. Temel dil becerileri ve dil bilgisi unsurlarının yer aldığı dil öğretiminde hedef dile ait kalıp sözlerin önemi yadsınamaz. Toplumda nesilden nesile aktarılan öğretici ve nasihat edici nitelik taşıyan atasözleri ve deyimler, ilişkili sözler, ait oldukları toplumun kültürel yapısı ve düşünme tarzlarını yansıtmakta olduğundan kalıp sözlerin birey için iletişim bağlamında da kültürel benlik yapısının oluşumunda da önemli olduğu söylenebilir.
Araştırmanın amacı; Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen çocuk grupları için hazırlanmış hikâye kitaplarındaki kalıp sözleri belirleyip değerlendirmektir. Araştırmanın örneklemini; Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Çocuk Hikâyeleri Dizisine ait A1 seviyesi "Bayram, Hakan'ın Günlüğü, Misafirimiz Var, Sınavlar Başlıyor, Tatil Sürprizi, Yeni Arkadaşım, Yeni Okulumuz" adlı 7 hikâye kitabı ve A2 seviyesi "Doğum Günü, İstanbul Heyecanı, Sınıflar Yarışıyor, Soralım Öğrenelim, Tatil Planı, Yeni Hayatımız, Yeşil Göl" adlı 7 hikâye kitabı olmak üzere 14 hikâye kitabı oluşturmaktadır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırmadır, veri toplama aracı olarak doküman incelemesinden yararlanılmıştır.
İçerik analizi ile veriler elde edilip yorumlanmıştır. Hikâyelerdeki kalıp sözler ve kalıp sözlerin sıklığı belirlenmiştir. Belirlenen kalıp sözlerin bağlam, işlev ve amacına göre değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu durumda araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: İncelenen hikâye kitaplarında (A1-A2), atasözüne rastlanılmamıştır. A1 seviyesinde 44 deyim A2 seviyesinde ise 65 deyim kullanılmıştır.
Hikâye kitaplarında seviyenin artmasıyla deyim sayısının da buna paralel olarak arttığı gözlenmektedir. Deyimlerin kısa, basit yapılarda ve somut olması çocuk grubu için uygun bulunmuştur. A1 seviyesinde 145 kalıp söz A2 seviyesinde ise 102 kalıp söz kullanılmıştır.
Hikâyede yer alan kalıp sözler; günlük iletişimde, duygu ifade etmede, tutum ifade etme işlevinde gruplandırılmış bu işlevlere göre ise selamlaşma, alışveriş, hastalık, beklenti, iyi dilekte bulunma, tanışma, teşekkür etme, tebrik etme, övgü vb. bağlamlarda değerlendirilmiştir. Verilerin desteklenmesi kapsamında A1-A2 seviyelerinde görev yapan 7 öğretmenin görüşü alınıp yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Yabancılara Türkçe Öğretimi, Kalıp Sözler, Hikâye Kitabı

Abstract:
After the process of acquiring their mother language, people start to learn the rules, structure and vocabulary of their mother language and gain the skills that are necessary for communication in this direction. Like native speakers, foreign national learners should have some knowledge of the target language that they want to learn. Nowadays, with certain needs and requests, teaching Turkish as a foreign language acquired currency. The importance of the phrasal expressions that belong to the target language cannot be denied in language teaching where basic language skills and grammar elements are included. Since the proverbs and idioms, related words, which have didactic and counseling qualities transferred from generation to generation in the society reflect the cultural structure and thinking styles of the society which they belong to, it can be said that the phrasal expressions are important for the individuals, in the context of communication and in the formation of the cultural ego structure. 
The purpose of this research is to identify and evaluate the phrasal expressions in the storybooks prepared for the groups of children who are learning Turkish as a foreign language. The sample of this research consists of 14 storybooks, 7 of them has a level of A1, they are titled as  "Bayram, Hakan'ın Günlüğü, Misafirimiz Var, Sınavlar Başlıyor, Tatil Sürprizi, Yeni Arkadaşım, Yeni Okulumuz" and the remaining 7 of them has a level of A2, they are titled as "Doğum Günü, İstanbul Heyecanı, Sınıflar Yarışıyor, Soralım Öğrenelim, Tatil Planı, Yeni Hayatımız, Yeşil Göl". The method of the study is qualitative research, document analysis was used as a data collection tool. Data were obtained and interpreted with content analysis. The frequency of phrasal expressions and the phrasal expressions in the stories has been determined. The determined phrasal expressions have been evaluated according to their context, function and purpose. In this case, the following results were reached in the study: In the analyzed storybooks (A1-A2), proverbs were not encountered. The number of the idioms used in A1 level was 44, and in A2 level it was 65.
It is observed that as the level of the storybooks increases, the number of idioms increases in parallel with this. The short, simple and concrete formations of the idioms were found suitable for the children groups. The number of the phrasal expressions used in A1 level was 145, and in A2 level it was 102. 
The phrasal expressions which had a part in the stories were grouped in daily communication, expressing emotion, expressing attitude and according to these functions the acts of greetings, shopping, illness, anticipation, good wishes, meeting, thanking, congratulating, praise, etc. were evaluated in this context. 
Within the scope of supporting the data, the opinions of 7 teachers who are working at A1-A2 levels were taken and interpreted.

Key Words: Teaching Turkish, Teaching Turkish to the Foreign People, Phrasal Expressions, Storybook