Abdülkâdir Merâgî ve Câmiu'l-Elhân'ı
'Abd al-Qadir Meraghi and jami' Al- Alhan
Yazar: UBEYDULLAH SEZİKLİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. NURİ ÖZCAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Müzik = Music ; Tarih = History
Dizin: Abdulkadir Meragi = Abdulkadir Meragi ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Grek müzik eserlerinin Arapça'ya tercümesi ile birlikte, slam dünyası ilk kezmûsikînin nazarî planını incelemeye baslamıstır. Bu dönemden sonra birçok mûsikî nazariyatıeseri yazılmıstır. Yazıdan baska kayıt imkânının olmadıgı bu dönemlerin mûsikîleri hakkındabize en önemli bilgileri, mûsikî nazariyatı kitapları vermektedir. En önemli mûsikînazariyatçılarından birisi olan Safiyyüddîn'nin sistemini genisletmenin yanı sıra Abdülkâdir-iMerâgî'nin kendi sistemini de ortaya koydugu en önemli eseri Câmiu'l-elhân dır.Arastırmamızı üç bölüme ayırdık: 1. Bölüm'de bu döneme kadarki mûsikî faaliyetlerinekısaca temas ettikten sonra o dönemin siyasî ve ilmî durumunu anlatarak asıl konumuz olanAbdülkadir Merâgî'nin hayatı ve eserlerini inceledik. Son olarak kendisinin yazdıgıotobiyografisinin Türkçe tercümesini verdik. 2. Bölüm'de Abdülkadir-i Merâgî'nin sessistemi, ika konularındaki görüslerini ve çalgılar hakkındaki tespitlerini vermeye çalıstık.Ayrıca bazı konularda bn-i Sînâ, Fârâbi ve Safiyyüddîn'in görüslerine de yer vererekkonuları aydınlatma gayretinde olduk. 3. Bölümde Câmiu'l-elhân'ın Türkçe tercümesiniverdik. Çalısmamızın ekinde ise saha arastırmacılarının bizzat eserin orijinalini görebilmeleriiçin tercümede esas aldıgımız Nuruosmaniye Ktp'ndeki 3644 numaralı müellif nüshasınıverdikAbdülkadir-i Merâgî'nin hayatını ve Câmiu'l-elhân isimli eserini incelemeye çalıstıgımız buarastırmanın sonucunda mûsikî arastırmacıları için kaynak olabilecek bir eser ortaya çıkmıstır.Mûsikî nazariyatı ile ilgili bir çok eserde bir kaç satırla verilen Câmiu'l-elhân tercümeleriböylece eserin tamamı görülerek kaynak gösterilme sansına kavusmustur

Abstract:
With the translation of Grecian music Works to Arabic, slamic world have firstlybegan to investigate theoretical plan of music. After this period a lot of music theory workswere written. Music theory works give us the the most important knowledges about the musicof this period in which there is no recording facility except inscription. Abdulkarir-i Meragi?smost important work is Câmiul?l-elhan in which he both extended Safiyyuddin?s system whois one of the most important theorists and presented his own system.We sperated our investigation into three parts. n the first part, after toucting to musicactivities continuing to that period, explaining this period?s political and scientific situationwe investigated Abdulkadir Meragi?s life and Works that are our main subject. Finally wegave the translation of his autobiography. n the second chapter, we tried to give Meragi?saudio system, his ideas of ika and his determinations of musical instruments. Also givingplace to ideas of Avicenna, Al-Farabi and Safiyyuddin, we were in effort of illuminating someissues. n the third chapter, we gave the translation of Camiu?l-Elhan. And in the appendix ofour study, for field investigators to see the original version of the work itself, we gave theauther?s own copy which we take as a base in our translation and which is in NuruosmaniyeLibrary with number 3644.n the end of this study where we try to investigate life of Abdulmeragi and his workcalled Camiu?l-Elhan, a work which can be a source for all music investigators come intolight. Thus, considering the whole work, Camiu?l-Elhan translations which are given in alot ofworks concerning to music theory only with several lines, catched the luck of being given as asource.