Akdeniz diyeti ile uyumlu ağırlık kaybı müdahalesinin oksidatif stres, inflamatuvar belirteçler ve telomer uzunluğuna etkisi
The effects of weight loss intervention consistent with a Mediterranean diet on oxidative stress, inflammatory markers and telomere length
Yazar: NESLİHAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma Akdeniz diyeti ile uyumlu ağırlık kaybı müdahalesinin oksidatif stres, inflamatuvar belirteçler ve telomer uzunluğuna etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya 20-50 yaş arası değişen 43 kadın birey katılmıştır. Bu bireyler BKİ sınıflamasına göre hafif şişman(n:14), obez (n:14) ve kontrol grubu (n:15) olmak üzere 3 grupta yürütülmüştür. Hafif şişman ve obez bireylere 8 hafta boyunca Akdeniz diyeti ile uyumlu enerji kısıtlı bir diyet uygulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri, biyokimyasal parametreleri ve besin tüketimleri çalışmanın başında ve sonunda değerlendirilmiştir. Hafif şişman bireyler ortalama %5.8; obez bireyler ortalama %3.5 vücut ağırlığı kaybetmişlerdir. Bireylerin biyokimyasal bulguları değerlendirildiğinde müdahale öncesinde obez bireylerin CRP seviyelerinin diğer gruplardan daha yüksek olduğu ve müdahale sonrasında hafif şişman bireylerin telomer uzunluklarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale gruplarının müdahale sonrası besin ögesi alımları ile telomer uzunlukları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde hafif şişman bireylerde folat, C vitamini, potasyum ve demir alımları ile obez bireylerde ise B12 alımları ile telomer uzunlukları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde ilişki bulunmuştur (p<0,05). Müdahale öncesinde obez bireylerin tahıl ve kurubaklagil hafif şişman bireylerin süt ve süt ürünleri, kontrol grubundaki bireylerin kurubaklagil tüketimleri ile telomer uzunlukları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). Müdahale sonrasında hafif şişman bireylerin sebze tüketimleri ile telomer uzunlukları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). Yapılan ileri analiz ile kurulan modelde bireylerin başlanıç telomer uzunluklarının müdahale sonrası beden kütle indeksi üzerinde etkili olduğu başlangıç telomerlerinin 1 Mb uzun olmasının müdahale sonrası BKİ'yi 5,3 kg/m2 azaltacağı (p<0,05) ve vücut ağırlığı kaybında başlangıç telomer uzunluğunun etkili olduğu belirlenmiştir. Bir diğer modelde müdahale öncesi kurubaklagil tüketiminin 1 birim artışı telomerleri 0,011 Mb, müdahale sonrası kırmızı et tüketiminin 1 birim artışı telomerleri 0.006 Mb kısaltacağı bulunmuştur (p<0,05).  Sonuç olarak Akdeniz diyetiyle uyumlu enerji kısıtlı bir diyetin obez ve hafif şişman bireylerin antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimlerinde olumlu değişiklikler sağladığı belirlenmiştir. Ancak bilindiği üzere telomer uzunluğu birçok faktörden etkilenmektedir. Bireylerin beslenme alışkanlıklarının ve diyet müdahalesi sonucunda vücut ağırlıklarındaki kayıpların farklı olmasının özellikle hafif şişmanlardaki sonucun farklılığını etkilediği düşünülmektedir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was planned to evaluate the effect of energy restricted Mediterranean diet weight loss intervention on oxidative stress, inflammatory markers and telomere length. The study included 43 female subjects ranging in age from 20 to 50. These people were divided into three groups based on their BMI: overweight (n:14), obese (n:14), and control (n:15). Energy restricted Mediterranean diet was applied to overweight and obese subjects for 8 weeks. Anthropometric measurements, biochemical parameters and food consumption records of the subjects were evaluated at the beginning and end of the study. Overweight individuals lost 5.8% body weight, obese individuals lost 3.5% body weight. Obese subjects showed highest CRP levels and after the intervention only overweight subjects exhibited statistically significant telomere shortening (p<0.05). A statistically significant negative relationship was found between folate, vitamin C, potassium and iron intakes in overweight subjects and between B12 intakes and telomere lengths in obese subjects (p<0.05). Before the intervention, a statistically significant negative relationship was found between the grain and legume consumption of obese individuals, the milk and dairy products consumption of overweight, and the legume consumption of subjects in the control group and their telomere length. After the intervention, a statistically significant negative relationship was found between vegetable consumption and telomere lengths of overweight subjects. In the model established by further analysis, it was observed that the initial telomere lengths of individuals had an impact on the body mass index after the intervention and that a 1 Mb lengthening of the initial telomeres would reduce the post-intervention BMI by 5.3 kg/m2 (p<0.05). It has been determined that initial telomere length is effective in body weight loss. In another regression analysis it was shown that 1 unit increase in legume consumption before intervention would shorten telomeres 0.011 Mb, 1 unit increase in red meat and products after intervention would shorten telomeres 0.006 Mb (p<0.05).  As a result, it has been shown that an energy-restricted Mediterranean diet improves anthropometric measurements and body composition in obese and overweight subjects. However, as is well known, telomere length is influenced by a variety of variables. It is believed that differences in eating habits and body weight reduction as a result of nutritional intervention influence the difference in findings, particularly among overweight subjects. More research is needed on this topic.