Risperidon'un antinosiseptif ve antiinflamatuvar etkinliğinin in vivo yöntemler ile araştırılması
Investigation of the antinociceptive and antiinflammatory effects of risperidone by in vivo methods
Yazar: BEYZA AYDIN ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR DEVRİM CAN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Analjezikler = Analgesics ; Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Risperidon = Risperidone ; İn vivo = In vivo ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Risperidon D2 dopaminerjik ve 5-HT2 serotonerjik reseptörleri güçlü şekilde bloke eden atipik bir antipsikotiktir. Dopaminerjik ve serotonerjik sistemlerin ağrının transmisyonundaki ve modülasyondaki rollerinden ve risperidonun ağrı ve inflamasyon üzerine etkinlik potansiyeline işaret eden önceki çalışmalardan hareketle, bu tez çalışmasında risperidon'un antinosiseptif ve antiinflamatuvar etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Risperidon'un (0.05, 0.1 ve 0.2 mg.kg-1) termal nosiseptif uyarana karşı antinosiseptif etkinliği sıcak plaka ve kuyruk daldırma; mekanik nosiseptif uyarana karşı antinosiseptif etkinliği ise kuyruk sıkıştırma testleri ile değerlendirilmiştir. Risperidon söz konusu testlerin hiçbirinde anlamlı bir antinosiseptif etkinlik göstermemiştir. Bu bulgular bu ilacın termal ya da mekanik nosiseptif uyaran ile indüklenen ağrıya karşı santral mekanizmalar aracılıklı bir antinosiseptif etkiye sahip olmadığını ortaya koymuştur. Diğer yandan, risperidon her üç dozda da asetik asit ile indüklenen kıvranma testinde farelerin kıvranma davranışlarının sayılarını anlamlı ölçüde azaltarak kimyasal nosiseptif uyaranları taşıyan nöronal yolaklar üzerinde antinosiseptif etkinlik göstermiştir. Yapılan mekanistik çalışmalar, glutamaterjik sistemin ve sGMP/ATP'ye duyarlı K+ kanalı yolağının risperidon'un söz konusu antinosiseptif etkinliğinde rol oynadığına işaret etmiştir. Risperidon aynı dozlarda sıçanlarda karragenin ile indüklenen pençe ödemini de anlamlı ölçüde azaltarak antiinflamatuvar etkinlik göstermiştir. Risperidon'un bu çalışmada ilk kez sunulan antinosiseptif ve antiinflamatuvar etkilerinin mekanizmasının tam olarak aydınlatılabilmesi için, bu ilacın ağrı ve inflamasyon ile ilişkili endojen mediyatörler, enzimler ve reseptörler üzerine olası etkilerinin in vivo ve in vitro yöntemler ile araştırılacağı daha kapsamlı çalışmalara gereksinim duyulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Ağrı, İnflamasyon, Nosisepsiyon, Risperidon.

Abstract:
Risperidone is an atypical antipsychotic that potently blocks D2 dopaminergic and 5-HT2 serotonergic receptors. Based on the roles of dopaminergic and serotonergic systems in the transmission and modulation of pain and previous studies pointing out the potential efficacy of risperidone on pain and inflammation, it was aimed to investigate antinociceptive and anti-inflammatory effect of risperidone, in this thesis study. The antinociceptive efficacy of risperidone (0.05, 0.1 and 0.2 mg.kg-1) on thermal nociceptive stimuli was evaluated by hot-plate and tail immersion whereas antinociceptive efficacy of this drug on mechanical nociceptive stimuli was examined by tail-clip tests. Risperidone did not show significant antinociceptive activity in any of these tests. These findings revealed that this drug does not have a central mechanism-mediated antinociceptive effect against pain induced by thermal or mechanical nociceptive stimuli. On the other hand, in the acetic acid-induced writhing test, at all three doses, risperidone showed antinociceptive activity on neuronal pathways carrying chemical nociceptive stimuli by significantly reducing the number of writhing behaviors. The mechanistic studies indicated that antinociceptive activity of risperidone is related to the glutamatergic system and sGMP/ATP-sensitive K+ channels. Risperidone, at the same doses, also showed anti-inflammatory activity by significantly reducing carrageenan-induced paw edema in rats. More comprehensive studies, in which the possible effects of this drug on pain- and inflammation-related endogenous mediators, enzymes and receptors examined by in vivo and in vitro methods, are needed in order to elucidate precise mechanism of the risperidone-induced antinociceptive and anti-inflammatory effects, which were presented for the first time in this study. Keywords: Pain, Inflammation, Nociception, Risperidone.