Farklı finansal rapor düzenleme esaslarına göre yıllara yaygın inşaat işlerinde finansman ihtiyacının belirlenmesi
Determining financial need for the long-term construction contracts according to different financial reporting standards
Yazar: GÜLŞAH AYTUĞ GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. SERAP SEBAHAT YANIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Finansman = Financing ; Finansman teknikleri = Financing techniques ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; İnşaat = Construction ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
İnşaat sektörü; gerek ülkemizde gerekse dünyada oldukça önemli bir yere sahiptir. İnşaat sektöründe yer alan ve yıllara yaygın inşaat taahhüt işleri üstlenen işletmelerin finansal tabloları ise diğer sektörlerde yer alan işletmelerin finansal tablolarından farklılık göstermekte olup, diğer sektörlere kıyasla daha karmaşık bir yapıdadır. Bu noktadan hareketle, yıllara yaygın inşaat taahhüt işleri üstlenen işletmelerin finansal tablolarının değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında göz önüne alınması gereken farklı ölçütler bulunmaktadır. İşletmelerin finansal tablolarının doğru şekilde analiz edilmesi; mali yapılarının daha iyi anlaşılmasına olanak verirken, performanslarından, finansman ihtiyaçlarına kadar pek çok konuda da işletme hakkında fikir sahibi olmamızı kolaylaştırır. Diğer yandan işletmeler, finansal tablolarını farklı finansal raporlama esaslarına göre düzenleyebilmekte olup, bu da işletmelerin finansal tablolarının yorumlanmasında kullanılan yönteme göre farklı bakış açılarını ve yaklaşımları beraberinde getirmektedir. Ülkemizde de hâlihazırda kullanılmakta olan Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) çerçevesindeki yöntemler farklı muhasebe uygulamalarını benimsemiştir. Vergi Usul Kanununa göre; işletmeler devam eden yıllara yaygın inşaat işleriyle ilgili gelir ve giderlerini,  işler tamamlanana kadar bilanço hesaplarında kümülatif halde izlemekte olup, gelir tablosu hesaplarına ise ancak işler tamamlandıktan sonra aktarabilmektedirler. Gelir ve giderlerin kümülatif halde izlenmesi nedeniyle de her yılın kendi içerisinde gerçekleşen reel maliyet ve gelir durumları açıkça görülemezken, bu durum işletmenin gerçek anlamdaki aktif büyüklüğü, finansal yapı ve borçluluk gibi rasyolarının değerlendirilmesinde de yanıltıcı olmaktadır. Türkiye Muhasebe Standartları açısından ise yakın bir tarihe kadar kullanılan TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri standardı, yerini TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardına bırakmıştır. VUK'ta "tamamlanmış sözleşme" yöntemi benimsenirken; TMS 11'de "tamamlanma yüzdesi" yöntemini kullanılarak VUK'a kıyasla daha güvenilir sonuçlar elde edilmesi amaçlamıştır. 01.01.2018 tarihi itibariyle ise gayrimenkul, inşaat, yazılım, telekomünikasyon, üretim sektörleri başta olmak üzere istisnalar dışında tüm sektörlerin hasılatını tek bir standart altında toplayan TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardının uygulamasına geçilmiştir. TFRS 15, TMS 11'in de yer aldığı hasılat yaratan birçok işlemde değişikliğe gitmiştir. Bu çalışmada; inşaat sektöründe kullanılan muhasebe sistemleri hakkında bilgi verilmiş olup, muhasebe sistemlerine ilişkin hesapların işleyişi ve muhasebe kayıtları incelenmiştir. VUK'a göre düzenlenen finansal tabloların daha doğru şekilde analiz edilebilmesi için gelir ve maliyetler gerçekleştikleri yıllara dağıtılarak uyarlanmış bir finansal tablo oluşturulmuştur. Her iki finansal tablo karşılaştırılarak yorumlanmış, işletmenin performansı ve finansman ihtiyacı irdelenmiştir. Ayrıca TMS 11'den TFRS 15'e geçiş süreci hakkında da bilgi verildikten sonra TFRS 15 standardı, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri kapsamında değerlendirilmiştir. Son olarak VUK'a göre düzenlenen finansal tablolar, uyarlanmış finansal tablolar ve TFRS 15'e göre düzenlenen finansal tablolar karşılaştırılarak yorumlanmış ve işletmenin finansman ihtiyacı analiz edilmiştir.

Abstract:
The construction sector has an important place both in our country and in the world. The financial statements of the companies undertaking the long-term construction and contracts in the construction sector are different from companies in other sectors and more complex compared to them. From this point of view, there are different criteria to be considered in the assessment and interpretation of the financial statements of the companies undertaking the long-term construction and contracts. Accurate analysis of the financial statements of a company allows for a better understanding of their financial structure and making it easier for us to gain insight into a wide range of issues from performance to financing need. On the other hand, companies can organize their financial statements according to different accounting treatments, which brings different perspectives and approaches according to the method used in the interpretation of financial statements. The methods within the scope of Tax Procedure Law (TPL) and Turkey Financial Reporting Standards (TFRS), which is currently being implemented in our country, adopted different accounting practices. According to the TPL, companies record their costs and revenues of ongoing long-term construction and repair works as cumulatively in their balance sheet accounts until the completion of these works and can transfer to the income statement accounts only after the works are completed. Due to the cumulative records of costs and revenues, the real costs and revenues realized within each year cannot be clearly seen. This situation is also misleading in the evaluation of the total real asset size, financial structure and indebtedness ratios. In terms of Turkey Account Standards, TMS 11 Construction Contracts Standard, which is used until recently, give place to TFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Standard. While the "completed contract" method is adopted in the TPL, it was aimed to obtain more reliable results compared to the TPL by using the "percentage of completion" method in TMS 11. As of 01.01.2018, TFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Standard has been started to implement and this standard combines the revenues of all sectors, especially the real estate, construction, software, telecommunications and manufacturing sectors, with the exception of certain sectors, under a single standard. TFRS 15 introduced amendments in many revenue-generating transactions, particularly in TMS 11. In this study, information is given about accounting methods used in the construction sector and the operation of the accounts and accounting records related to accounting methods are analyzed. Afterwards, adjusted financial statements are obtained by distributing the costs and revenues to years in which they are realized in order to accurate analysis of the TPL based financial statements. Both of the financial statements are interpreted by comparing and the performance and financial need of the sample company are scrutinized. In addition, the transition process from TMS 11 to TFRS 15 was mentioned and the TFRS 15 standard was evaluated within the scope of long-term construction and repair works. Finally financial statements prepared in accordance with TPL, TFRS 15 and adjusted financial statements are interpreted by comparing and the financial need of the sample company are analyzed.