Masaj ve müzik terapinin yenidoğan stres ve davranışı üzerine etkisi
The effect of massage and music therapy  on neonatal stress and behaviours
Yazar: SEVCAN ÇAKI
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bebek bakımı = Infant care ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Davranış = Behavior ; Masaj = Massage ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Stres = Stress

Özet:
Hastaneye yatan yenidoğanlar çeşitli fizyolojik ve davranışsal stres belirtileri gösterirler. Hekim ve hemşirelerin yenidoğanın stres ve davranışlarını anlayarak yenidoğanlara destek olmaları önemlidir. Bu çalışma, masaj ve beyaz gürültü uygulamasının yenidoğanın stres ve davranışları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır.
Bu çalışma, Temmuz 2013-Mayıs 2014 tarihleri arasında Kayseri Eğitim Araştırma Hastanesi Yenidoğan Ünitesi'nde yatan ve araştırma kriterlerine uyan masaj (n=20), beyaz gürültü (n=20) ve kontrol (n=20) gruplarını oluşturan toplam 60 preterm bebek ile yapılmıştır. Veriler, Yenidoğan Tanıtıcı Özellikler Formu, Girişim İzlem Formu, Anderson Davranış Durumu Skorlama Sistemi (ABSS) ve Yenidoğan Stres Değerlendirme Formu (YSDF) ile toplanmıştır. Bebeklere 5 gün süreyle günde 2 kez masaj ve müzikterapi uygulanmıştır. Uygulamanın 1 ve 5. günlerindeki girişim öncesi ve sonrası 5 dakika bebekler video kamera ile görüntülenmiştir. Bu görüntüler çalışmaya kör üç gözlemci tarafından deşifre edilerek bebeklerin ABSS ve YSDF değerlendirmeleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; cronbach alfa, sınıf içi korelasyon, tanımlayıcı istatistikler, Kruskall-Wallis varyans analizi, ANOVA paired-samples t ve Wilcoxon testleri kullanılmıştır.
Masaj, beyaz gürültü ve kontrol grubundaki preterm bebeklerin cinsiyet, doğumdaki ve çalışma öncesi gestasyon yaşı ve vücut ağırlığı kriterleri benzer şekilde seçilmiştir (p>0.05). ABSS ve YSDF değerlendirmeleri gözlemciler arası tutarlılık güvenirliği 0.90'ın üzerinde bulunmuştur. Masaj ve beyaz gürültü grubundaki preterm bebeklerin çalışma sonrası ABSS ve YSDF puanlarının azaldığı belirlenmiştir (p<0.05). Preterm bebeklerin çalışma öncesi ve sonrası ABSS ve YSDF puanları arasındaki fark ortalamaları karşılaştırıldığında; beyaz gürültü grubundaki bebeklerin ABSS, masaj grubundaki preterm bebeklerin YSDF fark ortalamalarının yüksek olduğu saptanmıştır (p>0.05).
Bu sonuçlara göre, masaj ve beyaz gürültü uygulamasının preterm bebeklerin stresini azalttığı ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Yenidoğan ünitelerinde çalışan hekim ve hemşirelerin yenidoğan stres ve davranışlarını değerlendirmeleri/izlemeleri ve tamamlayıcı bakım uygulamalarını (özellikle masaj, beyaz gürültü) kullanmaları önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: yenidoğan stresi, yenidoğan davranışı, masaj, müzikterapi

Abstract:
Hospitalized newborns show a variety of physiological and behavioral signs of stress. It is important for the physicians and nurses to understand neonatal stress and behaviours and to support newborns. This study was conducted experimentally and randomized controlled to determine the effect of massage and white noise on neonatal stress and behaviours. 
This study was conducted between July 2013-May 2014 at Kayseri Education and Research Hospital Neonatal Unit. A total of 60 preterm infants that met the research criteria were included into the study and divided into three groups: the massage group (n=20), the white noise group (n=20) and the control group (n=20). Data were collected with Descriptive Characteristics Form, Intervention Follow-up Form, Anderson Behavioral State Scoring System (ABSS) and Newborn Stress Evaluation Form (NSEF). massage and music therapy were applied to the infants twice a day for 5 days. On the first and fifth days, the infants were videotaped five minutes pre and post-application. Three observers, blind to the study, assessed video recordings and evaluated neonatal stres and behaviors by ABSS and NSEF. Data were analyzed with cronbach alpha, the intraclass correlation analysis, descriptive statistics, Shapiro-Wilk, chi-square, one way analysis of Kruskall-Wallis, ANOVA, paired-samples t and Wilcoxon signed ranks tests.  
No significant differences were observed between the preterm infants in massage, white noie and control groups in terms of gender, gestassional age and weight at birth and pre-study (p>0.05). Inter-observer consistency reliability in the evaluation of ABSS and NSEF was >0.90. The post-study scores of ABSS and NSEF of preterm infants in the massage and white noise groups were decreased (p<0.05). When mean of differences in pre and post-study scores of ABSS and NSEF were compared; it was determined that mean of differences in ABSS of white noise groups and NSEF of massage groups were high (p>0.05).
Consequently, massage and white noise decreased stress in preterm infants and favourably affected the behaviours of newborns. It may be recommended to use complementary care applications (especially massage, white noise) and to evaluate neonatal stress and behaviours by physicians and nurses.

Key words: neonatal stress, neonatal behaviour, massage, music therapy.