Sağlık çalışanlarının organ nakli ve bağışı hakkında bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi: İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesi örneği
Evaluation of health care professionals' knowledge and attitudes about organ transplantation and donation: The case of a training and research hospital in Istanbul
Yazar: SEYRAN ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ÇONAK
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Bu araştırmanın amacı sağlık çalışanlarının organ bağışına yönelik bilgi ve tutumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Bu amaç kapsamında araştırmaya rastgele örnekleme yöntemiyle 354 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Araştırmada veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Organ Doku Bağışı ve Nakli Konusunda Bilgi Düzey Ölçeği ve Organ Bağışı Tutum Ölçeği yardımıyla elde edilmiştir.
Araştırmaya dahil olan sağlık çalışanlarının %73,2'si kadındır. Sağlık çalışanlarının %27,7'si bekar ve %65,8'si evlidir. Sağlık çalışanlarının %61'i 26-40 yaş ve %28,8'i 40 yaş üstüdür. Eğitim durumu %25,1 oranında ön lisans ve %41,2 oranında lisans olarak bulunmuştur. Organ bağış ve nakil bilgi düzeyini cinsiyet, gelir durumu ve eğitim düzeylerinin etkilediği saptanmıştır (p<0,05). Sağlık çalışanlarının kadın, doktora mezunu ve gelir düzeyinin yüksek olanların organ nakli düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır.  Yardımseverlik alt boyutunun kadın sağlık çalışanlarında daha yüksek iken, tıbbi ihmal ve bedensel yaralanma korkusu düzeyleri erkek sağlık çalışanlarında daha yüksektir. Tıbbi ihmal korkusu en düşük doktora mezunlarında saptanmıştır. Bedensel yaralanma korkusu düzeylerinin eğitim düzeyinin artmasına bağlı olarak azaldığı görülmektedir.  Sağlık çalışanlarının %76,8'i organ naklini kabul edebileceğini belirtmiştir. Sağlık çalışanlarının sadece %15,5'inin organ bağış kartı bulunmaktadır. Sağlık çalışanlarının başka din, karşı cins ve yapay organ kabul oranlarının orta seviyede olduğu saptanmıştır.
Araştırma sonuçları değerlendirildiğinde sağlık çalışanlarında organ nakli ve bağışı bilgi düzeyi ile tutumu arasında ilişki varlığı saptanmıştır. Organ nakli ve bağış bilgi düzeyi yüksek olanlarda yardımseverlik düzeylerinin de yüksek olduğu, tıbbi ihmal ve beden yaralanma korkusu düzeylerinin düşük olduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the factors affecting the knowledge and attitudes of healthcare professionals towards organ donation. For this purpose, 348 healthcare workers were included in the study by random sampling method. Data in the study were obtained with the help of the Sociodemographic Information Form, Knowledge Level Scale on Organ Tissue Donation and Transplantation and Organ Donation Attitude Scale.
73.2% of the healthcare professionals included in the research are women. 27.7% of healthcare workers are single and 65.8% are married. 61% of healthcare workers are 26-40 years old and 28.8% are over 40 years old. Education level was found to be associate degree in 25.1% and bachelor's degree in 41.2%. It was determined that gender, income and education levels affected the level of knowledge about organ donation and transplantation (p<0.05). It has been determined that the organ transplantation levels of healthcare workers who are female, have a doctorate degree and have a high income level are higher. While the helpfulness sub-dimension is higher in female healthcare professionals, the levels of medical negligence and fear of bodily injury are higher in male healthcare professionals. The lowest fear of medical negligence was found in doctoral graduates. It is seen that the levels of fear of physical injury decrease as the level of education increases. 76.8% of healthcare professionals stated that they would accept organ transplantation. Only 15.5% of healthcare workers have an organ donor card. It has been determined that the acceptance rates of healthcare professionals for other religions, the opposite sex and artificial organs are at a moderate level.
When the research results were evaluated, it was determined that there was a relationship between the level of knowledge and attitude towards organ transplantation and donation among healthcare professionals. It is seen that those with high levels of organ transplantation and donation knowledge also have high levels of helpfulness and low levels of medical negligence and fear of bodily injury.