Oğlaklarda sub-klinik koksidiyoz üzerine araştırmalar: Zootekni ağırlıklı bir yaklaşım
Studies on sub-clinical coccidiosis with a zootechnical approach
Yazar: GÜRBÜZ DAŞ
Danışman: PROF. DR. TÜRKER SAVAŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Saanen ve Boer keçisi oğlaklarının hayvan materyali olarak kullanıldığı bu projenin odaklandığı temel araştırma konusu, doğal şartlar altında gelişen sub-klinik koksidiyozun oğlaklarda büyüme performansı üzerine etkilerinin kantifiye edilmesi; bazı uygulamalarla, sub-klinik enfeksiyonun ne düzeyde yönetilebilir potansiyelde olduğunun ortaya konulmasıdır. Bu amaçla sub-klinik koksidiyozun büyüme performansı üzerine etkileri, sütten kesim ile ilişkili planlanan altı deneme ile ortaya konulmuştur.Birinci denemede süt keçisi oğlaklarında koksidiyal ookist saçımı ile büyüme arasındaki ilişkiler irdelenmiş ve ookist saçımının tekrarlanabilirliği ortaya konmuştur. Bulgular, uygulanan sütten kesim yönteminin oğlaklarda etkileri bariz olan bir sütten kesim şokuna neden olduğunu ve mevcut çevre koşullarında büyüme potansiyelinin yüksek düzeyde kullanılamadığını göstermiştir. Ele alınan büyüme dönemlerinde, hızlı ve yavaş büyüyen oğlaklarla, hafif ve ağır oğlakların ookist yükleri arasındaki önemli ilişkilerin varlığı sub-klinik koksidiyozun büyüme üzerine olumsuz etkilerini dolaylı olarak göstermiştir. Sub-klinik enfekte oğlakların ookist saçımının zamana bağlı değişiminde büyük bir varyasyon gözlenmiştir. Bu varyasyonla uyumlu olarak, ookist saçımına ilişkin olarak r= 0,14 ile r=0,43 arasında değişen tekrarlama dereceleri tahmin edilmiştir.Kefirin süt keçisi oğlaklarında sub-klinik koksidiyoz üzerine etkilerinin araştırıldığı iki çalışmanın bulguları birlikte değerlendirildiğinde, sub-klinik koksidiyozun oğlaklarda büyüme üzerine olumsuz bir etkisinin olmadığı ve bu koşullarda ookist saçımında üçte birlik bir düşüş sağlayabilen kefirin performans üzerine etkisinin önemsiz olduğu sonuçlarına varılmıştır.Et keçisi oğlaklarında sütten kesim yaşının (6 ve 12 hafta) sub-klinik koksidiyozla ilişkisi ve bunların büyüme performansı üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmanın bulguları erken yaşta sütten kesimin, etkileri vokalizasyon ve performansla tespit edilebilen bir strese neden olduğunu ortaya koymuştur. Bununla bağlantılı olarak, erken yaşta sütten kesilen oğlaklar ilerleyen yaşla birlikte daha yüksek ookist saçarak sub-klinik koksidiyoz açısından daha dezavantajlı bir konuma düşmektedirler.Rutinde kullanılandan daha yüksek protein seviyesine sahip bir yemle beslemenin, et keçisi oğlaklarında sub-klinik koksidiyoz üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmanın bulguları, kullanılan yemin protein seviyesinin yükseltilmesi ile oğlakların büyüme performanslarının iyileştiğini, buna karşın oğlakların koksidiyoza karşı düzenli aralıklarla profilaktik olarak ilaçlanmasının bir getiri sağlamadığını, dolayısıyla da deneme koşullarında kantifiye edilen sub-klinik koksidiyozun performans üzerine önemli bir etkisinin olmadığını göstermiştir.Proje kapsamındaki çalışmaların bütün bulguları birlikte değerlendirildiğinde, oğlaklarda doğal şartlar altında gelişen sub-klinik koksidiyozun, büyüme performansında düşüşlere neden olacak düzeyde olumsuz etkilerinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte enfeksiyonun, büyümenin farklı dönemlerinde diğer faktörler (özellikle sütten kesim yöntemi) ile etkileşim içinde olduğu, dolayısıyla enfeksiyonun kontrolünde yetiştiricilik uygulamalarının önemli etkilerinin olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This project aimed at investigations (six studies) on whether sub-clinic coccidiosis impairs growth performance of naturally infected Saanen and Boer goat kids, and to determine whether the infection can be managed by certain management practices, e.g., host nutrition, weaning.In the first two studies, coccidial oocyst outputs of naturally infected dairy goat kids were followed during defined growth periods, and repeatability of oocyst excretion was estimated, respectively. Results showed that weaning method employed in the research farm resulted in a weaning shock, as indicated by the impaired growth traits of the kids, and the kids were not fully able to use growth potential, which was determined by the environmental conditions provided in the farm. Differences between faecal coccidial oocyst counts (oocysts per gram of faeces, OpG) of heavy and light kids, as well as between fast and slow growing kids during the growing periods, indirectly indicated that sub-clinical coccidiosis may to some extent contribute to the impaired growth of light or slow growing kids. A large variation was observed in OpG counts of the kids. Accordingly, low/moderate repeatabilities, ranging from r= 0.14 to r=0.43, were estimated for OpG throughout the growth period.Results from two experiments designed to determine whether and how efficiently kefir, a traditional probiotic source, would reduce OpG counts of dairy goat kids following weaning showed that sub-clinical coccidiosis did not have a significant overall effect on growth performance of the kids. Although kefir reduced oocyst excretion of the kids roughly by one-third, this effect was not associated with the performance of the kids. Thus it was concluded that kefir does not have an overall impact on sub-clinical coccidiosis, which was harmless to performance of the kids.Effects of weaning age (six or twelve weeks) on sub-clinical coccidiosis in Boer goat kids were investigated in another experiment. It was shown that early weaning resulted in a weaning stress, as indicated by increased vocalization as well as impaired performance. Early weaned kids had higher OpG counts at later ages, indicating that early weaning may increase susceptibility of the kids to infection at later ages.Effects of increased level of protein in host animal diet (23% vs 17% CP) on sub-clinical coccidiosis were investigated in the last experiment. Half of the kids were prophylactically treated with toltrazuril (20 mg/ kg BW) against coccidiosis at regular intervals, whereas the remaining kids, receiving either of the diets, were left untreated. Results showed that growth performance of the kids was enhanced by the increased level of protein whereas prophylactic treatment had no effect, indicating that the sub-clinical coccidiosis did not have an adverse effect on the performance. Overall oocyst output of kids fed different diets followed a quite similar pattern and did not differ significantly.It was concluded that the level of sub-clinical coccidiosis observed in different experiments was in general low, and did not have an overall adverse impacts on growth performance of naturally infected kids. However, level of the infection was influenced by the weaning methods and this may indicate that the management can play an important role in controlling sub-clinical infection. Given the low level of infection, kefir and increased level of protein did not influence sub-clinic infection although they reduced oocyst excretion of the kids by one-third. This may indicate a potential role of host-nutrition in controlling infection, particularly in case of higher levels of the infection.