Aile işletmeleri yönetim devir sürecinde öncül ve ardılın gösterdikleri roller üzerine niteliksel bir çalışma
A qualitive study revealing on the roles of predecessor and successor in family business succession process
Yazar: EMRE BURAK EKMEKÇİOĞLU
Danışman: PROF. DR. DURSUN BİNGÖL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Aile işletmelerinin yönetim devir sürecinde, öncül ve ardılların rollerini araştırmayı amaçlayan çalışma 10 aile işletmesi üzerinde, 11?i ardıl, 3?ü öncül olmak üzere toplam 14 kişiyle, derinlemesine yapılan görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma yöntemi olarak çoklu durum çalışması seçilmiştir. Veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi tercih edilirken, araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Handler(1989), Cadieux(2007) ve Göksel ve Aydıntan(2012)?ın yapmış oldukları çalışmalar ışığında, yönetim devir sürecinin her bir aşamasında (başlama-devreye girme aşaması, işle bütünleşme aşaması, yönetime katılma aşaması ve öncülün geri çekilme aşaması) öncül ve ardılın göstermiş olduğu roller ortaya konulmak istenmiştir. Aşamalar arası geçişlerdeki roller kesin sınırlarla çizilememekle birlikte araştırmaya konu olan aile işletmelerinde başlama-devreye girme aşamasında ardılın herhangi bir fonksiyonel rolü yokken, öncül tek işletici rolünü sergilemekte, işle bütünleşme aşamasında ardıl yardımcı rolünü sergilerken, aynı zamanda çırak-kalfa ve ustalık rollerini de sergilemektedir. Yönetime katılma aşamasında, ardıllar yönetici rolünü sergilerken, öncüller sadece gözetici rol değil aynı zamanda, koruyucu rol, tanıtıcı rol, öğretmen rolü, harekete geçirici rol davranışlarını sergilemektedir. Son aşama olan öncülün geri çekilme aşamasında ise ardıl tek lider rolünü sergilese de, öncülün sembol rolü, danışman rolü, aracı rolü, sırdaş rolü ve kolaylaştırıcı rolleri de sergilemektedirler. Araştırma sonuçlarına göre öncüller ardıllar için yazılı hale getirmedikleri bir eğitim rotası çizmektedirler. Buna göre ardıllar öncelikle üretim biriminden çalışmaya başlamakta, daha sonra satış ve pazarlama, onu müşteri ve tedarikçilerle ilişkiler ve en son finans biriminde çalışmaktadırlar. Araştırma stratejik iş birimleri kullanılarak uygulanabilecek yönetim devri simülasyonu stratejisini, ardıllar için iş deneyimini farklı bir işletmede kazandıktan sonra aile işletmesinde patronun oğlu gibi değil bir profesyonel yönetici gibi işe başlatılmasını ve özellikle işe adapte etme aşamasında üretim işletmelerinde, ardılların kadın veya erkek olsun mutlaka üretim sürecinin her aşamasında yer almaları sağlanmasını önermektedir. 


 
Anahtar Sözcükler
1.	Aile İşletmesi
2.	Yönetim Devir Süreci
3.	Öncülün Rolleri
4.	Ardılın Rolleri
5.	Eğitim Rotası

Abstract:
The study which is aimed to research the roles of predecessor and successor during the succession process in family business was carried out through in-depth interviews with totally 14 individual of which 11 is successor and 3 is predecessor with 10 family businesses. Multiple case study has been selected as a research method. Semi-structured interview method was preferred as a method of data collection and analysis of the data which is obtained from study was actualized by descriptive analysis. The roles which is demonstrated by predecessors and successors were asked to be introduced at each phase of succession process (Initiation phase, Integration phase, Joint-reign phase, withdrawal phase) in the light of the studies which are executed by Handler (1989), Cadieux (2007) and Göksel and Aydıntan (2012). Transitions between the phases of the roles which are demonstrated by predecessors and successors can not be drawn with the clear boundaries. In initiation phase, while successors demonstrate no functional role, predecessors demonstrate sole operator role; in integration phase successors demonstrate assistant role and therewithal apprentice-foreman and master roles in family businesses that are subject to research. In joint-reign phase, while successors demonstrate manager role, predecessors demonstrate not only observer role but also protector role, introducer role, teacher role, mobilizer role. In the last phase that is withdrawal phase, while successors demonstrate chief decision maker, predecessors have symbol role, consultant role, intermediary role, confidant and facilitator role. According to results of the research, predecessors design a training route which is not make a written for their successors. Accordingly, successors start working in the production unit primarily and then work sales and marketing unit. This is followed by relationship with customers and suppliers and the most recent unit is finance. Researcher suggest that the simulation of succession strategy which is operated by strategic business units; suggest that recruiting to successor not like the boss?s son but as a professional manager to the family business after gaining work experience in a different business; ensure that whether male or female successors? take part necessarily in every stage of production process in manufacturing enterprises particularly.



Key Words
1.	Family Business
2.	Succession Process
3.	Predecessors Role
4.	Successors Role
5.	Training Route