Onkoloji hastalarında ilaç etkileşimlerinin incelenmesi
Investigation of drug interactions in oncology patients
Yazar: DEMET DÖNDÜ KASIM
Danışman: PROF. DR. HAKKI ZAFER GÜNEY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Kanser hastaları, kemoterapi ilaçlarının yanında birçok farklı ilaç kullanmaktadırlar; bu durum morbidite ve mortalite artışına yol açan ilaç-ilaç etkileşimlerine yol açmaktadır (2,3). İlaç-ilaç etkileşimi çalışmalarından ikisinde kemoterapi tedavisi alan tüm hastaların %27-58'inde en az bir ilaç-ilaç etkileşimi olduğu sonucuna varılmıştır (3,5) Bu tezde ilaç etkileşimiyle ilgili dünya genelinde ve ülkemizde yapılan çalışmalardan yola çıkılarak, onkoloji hastalarında ilaç-ilaç etkileşimi irdelenecek, ülkemiz adına yapılacak çalışmalara katkı sağlanacak ve ilaç-ilaç etkileşimi konusunda farkındalık yaratacaktır. Medikal Onkoloji Bilim dalında kanser tedavisi alan 250 hastanın dosyaları retrospektif olarak ilaç etkileşimi açısından Medscape ve Drugs.com online veri tabanları ile incelenmiştir. Hastaların %55,6' i erkek, %44,4'ü kadın hastalardan oluşmaktadır. İlaç etkileşimleri görülen hasta sayısı Medscape ve Drugs.com'a göre sırasıyla; 223 (%85,2);238 (%95,2)dir. Bu etkileşimlerde major etkileşim görülen hasta sayısı ve oranı Medscape ve Drugs.com'a göre sırasıyla 28 (%11,2), 67 (%26,8)'dır. Toplam, 99 adet ilaç çifti QT aralığını uzatmaktadır. Medscape'e göre; 52 (%20,8) hastada 77 adet, Drugs.com'da ise 136 (%54,4) hastada toplam 298 adet QT mesafesini uzatan ilaç etkileşim çifti görülmüştür. Kemoterapötikler (Sisplatin, doksorubisin), granisetron, tramadol ve antidepresanlar (essitalopram, sitalopram) en çok major etkileşime sık yol açan ilaçlardır. Granisetron, oksaliplatin, doksorubisin, Omeprazol, lansoprazol,famotidin, essitalopram, sitalopram, foromoterol, albuterol, hidroklorotiyazid, furosemid, indapamid, alfuzosin, nebivolol ve tramadol QT mesafesini uzatan ilaçlardan sık görülenlerdir. Bu ilaçlar yazılırken ilaç etkileşimi açısından dikkatle incelenmelidir. Çalışmamızın retrospektif olması, çalışmanın önemli kısıtlılıklarından biridir. Prospektif, çok merkezli, tedaviye müdahale edilebilen, hasta takibi yapılabilen ve daha geniş hasta popülasyonuna ulaşılarak tasarlanacak bir çalışma için ön çalışma niteliğinde olmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Onkoloji, İlaç Etkileşimi, QT

Abstract:
Cancer patients use many different drugs along with chemotherapy drugs; this leads to drug-drug interactions that increase morbidity and mortality (2,3). In two of the drug-drug interaction studies, it was concluded that 27-58% of all patients receiving chemotherapy treatment had at least one drug-drug interaction (3,5). In this thesis, based on the studies on drug interaction worldwide and in our country, drug-drug interactions in oncology patients will be examined, contribution will be made to studies on behalf of our country, and awareness will be raised on drug-drug interactions. The files of 250 patients who received cancer treatment in the Medical Oncology Department were retrospectively analyzed with Medscape and Drugs.com online databases in terms of drug interactions. 55.6% of the patients are male and 44.4% are female. According to Medscape and Drugs.com, the number of patients with drug interactions is; 223 (85.2%); 238 (95.2%). According to Medscape and Drugs.com, the number and rate of patients with major interactions in these interactions is 28 (11.2%), 67 (26.8%), respectively. A total of 99 drug pairs prolong the QT interval. According to Medscape; A total of 298 QT prolonging drug interaction pairs were observed in 77 patients in 52 (20.8%) patients and in 136 (54.4%) patients on Drugs.com. Chemotherapeutics (Cisplatin, doxorubicin), granisetron, tramadol and antidepressants (escitalopram, citalopram) are the most common drugs that cause major interactions. Granisetron, Oxaliplatin, Doxorubicin, Omeprazole, lansoprazole, famotidine, Escitalopram, citalopram, 63 Foromoterol, albuterol, Hydrochlorothiazide, furosemide, indapamide, Alfuzosin, nebivolol and tramadol are common drugs that prolong the QT distance. While prescribing these drugs, they should be carefully examined in terms of drug interaction. One of the important limitations of our study is that it is retrospective. It has been a preliminary study for a prospective, multi-center study that can be intervened in therapy, can be followed up and will be designed by reaching a wider patient population. 
Keywords: Oncology, Drug Interaction, QT