Güneydoğu Anadolu bölgesi koşullarında farklı nohut (Cicer arıetınum L.) genotiplerinin yazlık ve kışlık ekimlerinde bazı tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some agricultural and technological traits of different chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes in winter and spring sowns under Southeast Anatolia region ecological conditions
Yazar: İRFAN ERDEMCİ
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜLCAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekolojik koşullarında farklı nohut genotiplerinin yazlık ve kışlık ekimlerinde, bazı tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla, iki farklı lokasyon (Diyarbakır ve Hazro)'da 2009/2010 ve 2010/2011 yetiştirme sezonlarında yürütülmüştür. Denemeler Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak, ana parselle ekim zamanı ve alt parsellere genotipler gelecek şekilde kurulmuştur.İki yıllık birleştirilmiş ortalamaların varyans analizi sonucunda incelenen özelliklerden; metrekarede bitki sayısı, çıkış süresi, %50 çiçeklenme süresi, fizyolojik olgunlaşma süresi, nodül sayısı, ortalama elek analizi, kuru tane ağırlığı ve protein oranının ekim zamanından; bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide ana dal sayısı, biyolojik verim, tane verimi, kuru nodül ağırlığı, 100 tane ağırlığı, yaş tane ağırlığı, su alma kapasitesi, şişme indeksi ve pişme süresinin yıllardan; şişme kapasitesinin genotiplerden; baklada tane sayısı ve hasat indeksinin yıl x ekim zamanı interaksiyonundan, bitkide bakla sayısının lokasyon x yıl interaksiyonundan ve su alma indeksinin lokasyon x ekim zamanı interaksiyonundan önemli derecede etkilendikleri ortaya konulmuştur.Nohut'ta en yüksek tane verimi kışlık ekimlerden alınmıştır. Bölgede genotiplerin ekim zamanlarına göre tepkileri incelendiğinde: F97-90C, F98-55C genotipleri ile Azkan çeşidinin kışlık, Çağatay ve Yaşa 05 çeşidi ile ENA8- DY1 genotipinin yazlık, F03-28C ve EN 934 genotipi ile Aksu çeşidi hem kışlık hem de yazlık ekimlerde ekilebileceği saptanmıştır.

Abstract:
The objective of this study was to determine some agricultural and technological properties of different types of chickpea genotypes, which are grown as winter and spring sown crops under Southeastern Anatolia Region ecological conditions. The experiments were carried out at two locations (Diyarbakir and Hazro) during 2009/2010 and 2010/2011 growing seasons. Faild trails were conducted at randomized complete block, split-plot design with three replications. Sowing-times as main plots, genotypes as sub-plots.The results of analysis of variance combined with a two-year averages indicated that number of plants per square meter, time of emergence, days to flowering, physiological maturation period, number of nodules, sieve analysis, dry weight of grain, and protein content significantly affected from sowing time; plant height, first pod height, number of primary branches per plant, biological yield, grain yield, nodule dry weight, 100 seed weight, soaked seed weight, water absorption capacity, swelling index, and the cooking time significantly affected from years; swelling capacity significantly affected from genotypes; number of seed in the pod and harvest index significantly affected from the year x sowing time interaction, number of pods per plant significantly affected from the location x year interaction, the rate of water absorption index significantly affected from the location x sowing time interaction.The winter sown genotypes had the highest seed yield. When evaluating the response of genotypes in the region interms of sowing times it was concluded that F98-55C and Azkan genotypes can be grown as winter sown, Çağatay and Yaşa 05 varieties and ENA8- DY1 genotype can be grown as spring sown, F03-28C and EN 934 genotypes and Aksu variety can be grown as both winter and spring sown.