Mikrotremor yöntemi ile Hilalkent (Erzurum) bölgesinin zemin özelliklerinin belirlenmesi
Determination of soil properties in Hilalkent (Erzurum) region by microtremor method
Yazar: FATİH KARSLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM BAYRAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hasar tahmin analizi = Damage estimation  analysis ; Mikrotremor = Microtremor ; Nakamura yöntemi = Nakamura method ; Zemin hakim periyodu = Predominant soil period

Özet:
Amaç: Erzurum ili etrafında birçok aktif fay ile çevrelenmiş bir konumda bulunmaktadır. Ayrıca, meydana gelen orta büyüklükteki depremlerde bile maddi hasar ve can kayıpları yaşanmaktadır. Deprem zararlarının azaltılmasındaki en önemli araç yerel zemin özellikleri ve yapı stoğunun ortaya koyulmasıdır. Bu çalışmanın ana amacı, Erzurum ili Yakutiye ilçesi Hilalkent Mahallesi ve civarında mikrotremor yöntemi ile zemin özelliklerinden olan hakim periyot, büyütme faktörü, Vs30 ve hasar görebilirlik indisi belirlenmiştir.
Yöntem: Bu çalışma kapsamında ilk olarak 60 farklı noktada tek istasyon mikrotremor yöntemi ile üç bileşen gürültü kayıtları alınmıştır. Daha sonra, bu kayıtlar Nakamura yatay/düşey yöntemi ile değerlendirilerek çalışma alanına ait zemin hakim periyot ve büyütme faktörü değerleri elde edilmiştir. Son olarak, zemin hakim periyot ve büyütme faktörü değerleri kullanılarak çalışma alanına ait Vs30 ve hasar görebilirlik indisi haritaları oluşturulmuştur. 
Bulgular: Zemin hakim periyot değerlerinin 0.04 ile 1.75 sn arasında, büyütme faktörü değerlerinin ise 1 ile 12 arasında değiştiği görülmüştür. Çalışma alanının batısında bulunan alüvyon zeminler üzerinde yüksek zemin hakim periyot değerleri ve doğuda bulunan volkanik birimler üzerinde ise küçük zemin hakim periyot değerleri elde edilmiştir. Hasar görebilirlik indisi değerleri de geniş bir aralıkta elde edilmiş olup, genel olarak büyük değerler alüvyon zeminlerle ilişkilidir. Yer altındaki ilk 30 metredeki tabakaların kesme dalgası hızlarının ortalaması (Vs30) da ampirik bağıntı yardımı ile elde edilmiş olup bölgenin jeolojisi ile uyumlu bir şekilde elde edilmiştir.
Sonuç: Çalışma alanının batısında bulunan alüvyon zemin üzerinde yüksek periyot, yüksek büyütme faktörü, yüksek Kg ve düşük Vs30 değerleri hesaplanmıştır. Bu bölgede bulunan ve gelecekte yapılması planlanan yapılaşmalar özelinde çok disiplinli araştırmalar yürütülmelidir. 

Anahtar Kelimeler:  Hilalkent mahallesi, mikrotremor, Nakamura yöntemi, zemin hakim periyodu, hasar görebilirlik indisi

Abstract:
Purpose: Erzurum province is located in a surrounded by many active faults. In addition, loss of life and property are experienced even in medium-sized earthquakes. The most important tool in reducing earthquake damage is to reveal the local soil properties and building stock. The main purpose of this study, the dominant period, amplification factor, Vs30 and vulnerability index, which are the soil properties, were examined by microtremor method in Hilalkent Street and its around, which located Yakutiye district in Erzurum province.
Method: Within the scope of this study, firstly, three-component noise recordings were taken with the single station microtremor method at 60 different points. Then, these records were evaluated with the Nakamura horizontal/vertical method and the ground dominant period and amplification factor values of the study area were obtained. Finally, Vs30 and vulnerability index maps of the study area were created by using the soil dominant period and amplification factor values.
Findings: It was observed that the ground dominant period values varied between 0.04 and 1.75 sec, and the amplification factor values varied between 1 and 12. High ground dominant period values were obtained on the alluvial soils in the west of the study area and low ground-dominant period values were obtained on the volcanic units in the east. Vulnerability index values were also obtained in a wide range, and generally large values are associated with alluvial soils. The average of the shear wave velocities (Vs30) of the layers in the first 30 meters underground were also obtained with the help of empirical relation and obtained in accordance with the geology of the region.
Results: The high dominant period, amplification factor, Kg and low Vs30 values were calculated on the alluvial soil in the west of the study area. Multi-disciplinary research should be conducted for the structures planned to be built in this region.

Keywords:  Hilalkent district, microtremor, Nakamura method, soil dominant period, vulnerability index