Floreniliden köprülü siklofosfazen bileşikleri ve fotofiziksel özelliklerinin incelenmesi
Fluorenylidene bridged cyclophosphazene compounds and investigation of photophysical properties
Yazar: ELİF ŞENKUYTU
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL YENİLMEZ ÇİFTÇİ
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Siklofosfazenler, (NPXY)n, inorganik hetero halka sistemlerinin önemli bir sınıfını oluşturmaktadır. Siklofosfazenlerin nükleofilik sübstitüsyon reaksiyonları akademik ve bilimsel önemleri nedeniyle araştırıcıların ilgisini çekmiş, son yıllarda bu reaksiyonlarla ilgili çok sayıda araştırma yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. Özellikle tek ve çift köprülü siklofosfazen türevleri yaygın olarak çalışılmaktadır. Siklofosfazenlerdeki fosfor atomuna bağlı klorların, çeşitli nükleofiller ile yer değiştirme reaksiyonları sonucu farklı özellikler gösteren siklofosfazen türevleri sentezlenebilmektedir. Siklofosfazenlerin aromatik reaktifler ile etkileşimi sonucu oluşan tamamen sübstitüe ürünlerin floresans özellik göstermeleri siklofosfazenlerin aromatik reaktifler ile olan etkileşiminin önemini artırmıştır. Sentezlenen bileşiklerin floresans özelliklerinin incelenmesi, bu bileşiklerin metal tayinlerinde floresans kemosensör olarak kullanılabilirlikleri açısından önemlidir. Floresans yöntemi, sensör uygulamalarında son yıllarda oldukça kullanılan bir yöntemdir. 
Bu çalışmada, floreniliden köprülü siklofosfazen bileşiklerinin sentezleri gerçekleştirildi. Sentezlenen ve izole edilen tüm ürünler (1-40) uygun yöntemlerle saflaştırıldıktan sonra yapıları kütle (MALDI-TOF ve ESI-MS), 31P, 1H NMR spektroskopisi ve tek kristal X-ışını kırınımı tekniği (2, 5, 6, 15) ile yapıları aydınlatıldı. Sentezleri gerçekleştirilen floreniliden köprülü siklofosfazen bileşiklerinin fotofiziksel özelliklerini araştırmak için UV-Vis ve fluoresans spektrofotometresi cihazları kullanıldı.  Sentezlenen bileşiklerin absorpsiyon (soğurma) ve floresans spektrumları tetrahidrofuran içinde incelenmiştir. Bu amaçla, bileşiklerin, tetrahidrofuran içerisinde değişik konsantrasyonlarda absorpsiyon (soğurma) ve floresans ölçümleri alınmıştır. Ayrıca sentezlenen bileşiklerin içerisinde değişik metal çözeltileri (Li+, Na+, K+, Cs+, Mn2+, Fe3+, Co2+, Ni2+, Cu2+, Zn2+, Ag+, Cd2+ ve Pb2+) ilavesi ile floresans spektrumlarındaki değişimler incelenmiş, bu metallere karşı duyarlılıkları (kemosensör özellikleri) belirlenmiştir.

Abstract:
Cyclophosphazenes, (NPXY)n, are an important class of inorganic hetero-ring systems. Cyclophosphazenes are attracted the attention of researchers because of their nucleophilic substitution reactions and the importance of academic and scientific. In recent years numerous studies related to these reaction were done and continues to be done. Especially, single-and double-bridged cyclophosphazene derivatives are widely studied. Cyclophosphazene derivatives show various features as a result of substitution reactions of the P-Cl bonds on the cyclophosphazenes with different nucleophilic reagents. Cyclophosphazenes  which completely substituted  with aromatic  products  show  fluorescence properties. The examination of the fluorescence properties of the synthesized compounds are important bacause these compounds are used as chemosensor  fluorescence for the determination of the metal. Fluorescence method for sensor applications is a method used greatly in recent years.
In this study, the synthesis of fluorenylidene-bridged cyclophosphazene compounds was carried out. Synthesized and isolated products (1-40) were purified by suitable methods. The structures of synthesized all compounds were identified by 1H, 31P NMR and mass (MALDI-TOF and ESI-MS), spectroscopy techniques and single crystal X-ray measurements (2, 5, 6, 15) for obtained suitable crystals. The UV-Vis and fluorescence spectroscopies were used to investigate the photophysical and fluorescence properties of these fluorenylidene-bridged cyclophosphazene compounds. Absorption and fluorescence spectra of the synthesized compounds in tetrahydrofuran were examined at the different concentrations. In addition to, of fluorescence spectrum changes fluorenylidene-bridged cyclophosphazene compounds in different metal solutions (Li+, Na+, K+, Cs+, Mn2+, Fe3+, Co2+, Ni2+, Cu2+, Zn2+, Ag+, Cd2+ ve  Pb2+) were examined and metals sensitivity (chemosensor properties)  of these compounds were determined.