Ortaokul öğrencilerinin yazılı ve sözlü anlatımlarının dil kullanımı bakımından karşılaştırılması: Kırşehir Bil Koleji örneği
Comparison of written and oral expressions of secondary school students in terms of language usage: The example of Kırşehir Bil College summary
Yazar: GÜLHAN AYAR
Danışman: DOÇ. DR. SELİM EMİROĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil kullanımı = Language usage ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sözlü anlatım = Oral narrative ; Sözlü sınav = Oral exam ; Sınav = Examination ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı sınav = Written examinations

Özet:
Türkçe konuşulduğu gibi yazılma özelliğine sahip dillerin en başında gelir. Fakat son yıllarda gelişen teknoloji, sosyoekonomik durum, internetin iletişimdeki tuttuğu geniş yer; yazılı ve sözlü anlatımdaki farklılıkları yüksek oranda arttırmıştır. Konuşma ve yazma, insan iletişiminde iki beceridir. Dört temel dil becerilerinden, anlatma becerileri olan yazılı ve sözlü anlatım arasındaki farklılıklar zamanla kaybolmaya başlamıştır. Bu çalışmayı da ortaya çıkaran temel problem, yazılı ve sözlü anlatım arasındaki farklılıkların kaybolmasıdır. Çoğunlukla internet dili konuşmaya, konuşma dili de direkt olarak yazıya aktarılmaktadır. Konuşma dilinin direkt olarak yazıya aktarılması durumu; yazılı ve sözlü anlatım arasındaki farklılığın kaybolmasına, dilimize, anlatım becerilerine zarar vermektedir. Araştırmanın amacı; öğrencilerin yazılı ve sözlü anlatım becerileri arasındaki farklılıkları, anlamsal boyutta dil kullanımı bağlamında araştırmaktır. Ayrıca yazılı ve sözlü anlatımı; anlatımın bütüncül ölçütlerine göre değerlendirip karşılaştırmaktır. Çalışma; yazılı ve sözlü anlatımı etkileyen unsurların, sıkça tekrar eden hataların, anlatımın ortak noktalarından uyarlanan bütüncül ölçütlere göre yeterlilik düzeylerinin tespitiyle, öğrencilerin yazılı ve sözlü anlatımları arasındaki farklılıkların dil kullanımı bakımından karşılaştırılmasıyla ilgilidir. Ayrıca ortaokul öğrencilerinin yazılı ve sözlü anlatımlarının kişi, sınıf ve cinsiyet değişkenleri bağlamında anlamlı farklılıkların olup olmadığı konusunda incelemeler bulunmaktadır. 
Araştırma nitel bir araştırmadır ve yöntem olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmada betimsel analiz yönteminde bulunan içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmada yapılan betimsel içerik analizinde kategorize etme amacı vardır. 
Çalışma grubundaki öğrenciler basit rastlantısal örnekleme (random) yöntemi ile seçilmiştir. Öğrencilerin yazılı verilerini toplamak için kısa film (Kolay Hayat/The Easy Life) izletilmiştir. Kısa film seçilirken öğrencilerin kendilerini rahatça ifade edebilecekleri, seviyelerine ve ilgilerine uygun olmasına dikkat edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda bulunan temalar göz önünde bulundurulmuştur. Kısa filmin uygunluğu hakkında uzman görüşü alınmıştır.  Sözlü anlatım becerisinin değerlendirilmesi için yine uzman görüşüyle desteklenmiş yakın çevresinde şahit olduğu, ilgiyle konuşabileceği bir soru (Tüm dünyadaki insanların yaşam şekli aynı olsaydı, nasıl olurdu?) seçilmiştir. Araştırma kapsamında ortaokul öğrencilerine 60 kompozisyon yazdırılırken yine aynı öğrencilerin konuşmaları kaydedilmiştir. Kompozisyonlar ve ses kayıtları belirli başlıklar dâhilinde incelenip yazılı ve sözlü anlatım kapsamında karşılaştırılmıştır. İncelemeler ve karşılaştırmalar yazılı ve sözlü anlatımın ortak noktalarından oluşturulan ölçütler bağlamında gerçekleşmiştir. Belirlenen 19 ortak ölçüte "anlatımın bütüncül ölçütleri" ismi verilmiştir. Anlatımın bütüncül ölçütleri açıklandıktan sonra öğrencilerin yazılı, sözlü anlatımları değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerden sonra yine ölçütler başlıklandırılarak öğrencilerin yazılı ve sözlü anlatımları karşılaştırılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin yazılı ve sözlü verileri anlatımın bütüncül ölçütleri çerçevesinde incelenip karşılaştırıldıktan sonra kişi, sınıf ve cinsiyet tabanlı değerlendirme ve karşılaştırmalarla sunulmuştur. 
Sözlü ifadeleri kaydetmek üzere yapılan ses kaydı için okul müdüründen, öğretmenlerinden ve öğrenci velilerinden yazılı izin alınmıştır.
Araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin yazılı ve sözlü anlatımları arasında dil bakımından anlamlı farklılıklar gerçekleşmiştir; konuşmadaki çoğu hatanın yazı diline yansıtıldığı, özellikle de öğrencilerin konuştukları gibi yazdıkları, anlatımın bütüncül ölçütlerine göre yeterli biçimde oluşturulmuş sözlü anlatımın yazı diline de olumlu biçimde yansıdığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda yazılı ve sözlü anlatımın kesişen, benzeşen, farklılaşan nitelikleri dil kullanımı bakımından bütüncül ölçütlere göre sınıflandırıldığında, yazılı ve sözlü anlatımı geliştirici, çözüme dayalı etkinlikler hazırlanabilir. 

Anahtar Kelimeler: Yazılı anlatım, Sözlü anlatım, Yazı Dili, Konuşma Dili, Anlatımın Bütüncül Ölçütleri, Anlatım Yeterlilikleri.

Abstract:
Turkish is at the top of the list of languages that have the ability to be written as spoken. But in recent years, the developing technology, the socioeconomic situation, the wide place that the internet holds in communication; increased the differences in written and oral expression at a high rate. Speaking and writing are two skills in human communication. The differences between written and oral expression, which are the four basic language skills and narrative skills, have begun to disappear over time. The main problem that reveals this study is the loss of the differences between written and oral expression. Often, the internet language is transferred to speech and the spoken language is directly transferred to writing. The direct transliteration of spoken language; it damages the loss of the difference between written and oral expression, our language and expression skills. The aim of the research is; to investigate the differences between students' written and oral expression skills in the context of language use in the semantic dimension. In addition, written and oral expression; is to evaluate and compare according to the holistic criteria of the narrative. Study; It is related to the determination of the factors affecting the written and oral expression, the frequently repeated errors, the adequacy levels according to the holistic criteria adapted from the common points of the expression, and the comparison of the differences between the written and oral expressions of the students in terms of language use. In addition, there are investigations on whether there are significant differences in the written and oral expressions of secondary school students in the context of person, class and gender variables. The research is a qualitative research and document review was used as a method. In the study, content analysis in the descriptive analysis method was used. There is a purpose of categorization in the descriptive content analysis of the study. The students in the study group were selected by simple random sampling method. A short film (The Easy Life) was screened to collect the written data of the students. When choosing a short film, attention was paid to the fact that the students could easily express themselves and that it was suitable for their level and interests. For this purpose, the themes in the Turkish Course Curriculum have been taken into consideration. An expert opinion was obtained about the suitability of the short film. For the evaluation of oral expression skills, a question that he witnessed in his close circle supported by expert opinion and could speak with interest (If the way of life of people all over the world were the same, what would it be like?) was chosen. Within the scope of the research, 60 essays were printed for secondary school students and the speeches of the same students were recorded. Compositions and sound recordings were examined under certain headings and compared within the scope of written and oral expression. The examinations and comparisons took place in the context of criteria created from the common points of written and oral expression. The 19 common criteria identified are called "holistic measures of expression". After the holistic criteria of the expression were explained, the written and oral expressions of the students were evaluated. After the evaluations, the criteria were again titled and the written and oral expressions of the students were compared. After the written and oral data of secondary school students were examined and compared within the framework of holistic criteria of expression, they were presented with person, class and gender based evaluations and comparisons. Written permission was obtained from the school principal, teachers and parents of the students for the audio recording to record the oral statements. As a result of the research, significant differences were realized between the written and oral expressions of secondary school students in terms of language; It has been determined that most errors in speech are reflected in the written language, especially in the written language of the students as they speak, and the oral expression that is adequately formed according to the holistic criteria of the narration is reflected positively on the written language. As a result of the study, when the intersecting, similar, differentiating qualities of written and oral expression are classified according to holistic criteria in terms of language use, solution-based activities can be prepared to improve written and oral expression.

Keywords: Written Expression, Oral Expression, Written Language, Spoken Language, Holistic Criteria of Expression, Expression Competencies.