Ortaokul 5.-6.-7. sınıf öğrencilerinin, akran zorbalığı türlerine maruz kalma ve baş etme yollarının incelenmesi (Ayancık ilçesi örneği)
Investigation of secondary school 5th-6th-7th grade students' exposure to peer bullying types and ways of coping (the case of Ayancık district)
Yazar: GİZEM BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM KOÇ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocukluk ve ergenlik dönemi bireyin, sosyal değişimlere en açık olduğu çağ olmakla beraber bu dönemde maruz kalınan olumsuz yaşantılar çocukların ve gençlerin, gruptaki şiddet ve zorbalık eylemlerini benimsemelerine ve kanıksamalarına yol açmaktadır. Akran zorbalığı olarak tanımlanan bu davranışların, Türkiye'de ve dünyada hızla artması sonucu, zorbalığa karışan öğrencileri de içeren araştırmalara ağırlık verilmiştir. Bu nedenle bu araştırmada ortaokul 5.-6.-7. sınıf öğrencilerinin akran zorbalığı türlerine maruz kalma ve baş etme yollarının incelenmesi amaçlanmıştır. Sinop ili Ayancık ilçesinde resmî bir ortaokulda 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde okula devam eden toplam 223 öğrenciye uygulanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan araştırmada fenemoloji deseni kullanılmıştır. Katılımcı öğrencilerin yaş aralığı 10-12 arasında değişmektedir. Yüz yüze uygulanan Form-1 ve Form-2 anketleri ile veriler toplanmıştır. Betimsel metot kullanılarak yapılan çalışmada; frekans ve yüzde oranları ile istatistikler çıkarılmıştır. Araştırma sonucuna göre; öğrencilerin zorbalığı tanımlarken bileşenleri ifade etmeyerek terimsel tanım yapamadıkları; şiddet ve zorbalık kavramlarını birbirleri yerine kullanmaları ile beraber akran zorbalığı olaylarını ayırmakta güçlük çektikleri, yüzeysel bilgiye sahip oldukları; öğrencilerin okulda akran zorbalığı olayları ile karşılaştıkları/şahit oldukları;  olayların en çok okulda olduğu; en fazla sınıflarından ve diğer sınıflardan arkadaşlarının zorbalık yaptığı; zorbalığın en çok erkekler tarafından yapıldığı ve kızların mağdur olduğu; karşılaştıkları akran zorbalığı olaylarında güvendikleri bir yetişkin, aile, öğretmen ile paylaşma yolunu seçtikleri; durumu aileleri ile paylaştıkları; ailelerinin çoğunlukla okul idaresi ve öğretmenlerle zorbalık olaylarını görüştükleri; zorbalık olaylarında arkadaşlarından yardım aldıkları, zorbalık olaylarının ders başarısını etkilemediği, akran zorbalığında ailelerinden, sınıf rehber öğretmenlerinden ve güvendikleri bir yetişkinden yardım isteyerek başa çıktıklarına ulaşılmıştır. Sonuç olarak; öğrencilerin şiddet ve zorbalık kavramlarını birbirleri yerine kullanmaları ile beraber akran zorbalığı olaylarını ayırmakta güçlük çektikleri görülmüştür. Akran zorbalığı ile ilgili benzer yaş gruplarındaki araştırmaların artması, eksiklerin ortaya çıkarılıp bu doğrultuda araştırmalar yapılmasına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Although childhood and adolescence are the ages when the individual is most open to social changes, the negative experiences experienced during this period lead children and adolescents to adopt and become accustomed to acts of violence and bullying in the group. As a result of the rapid increase in these behaviors, defined as peer bullying, in Turkey and in the world, emphasis has been placed on studies that include students involved in bullying. For this reason, this study aimed to examine the exposure to types of peer bullying and the ways of coping with it of 5th-6th-7th grade middle school students. It was applied to a total of 223 students who attended a public middle school in Ayancık district of Sinop province in the 2023-2024 academic year. Phenomenology design was used in the study using the qualitative research method. The age range of the participating students ranged between 10-12. Data were collected through Form-1 and Form-2 surveys applied face-to-face. In the study, which was conducted using the descriptive method, statistics were obtained with frequency and percentage rates. According to the results of the research; It was found that students could not make a terminological definition by not expressing the components when defining bullying; they used the concepts of violence and bullying interchangeably and had difficulty distinguishing peer bullying incidents, they had superficial knowledge; students encountered/witnessed peer bullying incidents at school; the incidents mostly occurred at school; their classmates and other classes bullied them the most; bullying was mostly done by boys and girls were the victims; they chose to share the peer bullying incidents they encountered with an adult, family or teacher they trusted; they shared the situation with their families; their families mostly discussed the bullying incidents with the school administration and teachers; they received help from their friends in bullying incidents, bullying incidents did not affect academic success, and they coped with peer bullying by asking for help from their families, class guidance teachers and an adult they trusted. As a result; it was observed that students used the concepts of violence and bullying interchangeably and had difficulty distinguishing peer bullying incidents. Increasing research on peer bullying in similar age groups will contribute to revealing deficiencies and conducting research in this direction