İlk Siyer kaynakları ve müellifleri
Early biographies of the Prophet and their authors
Yazar: ŞABAN ÖZ
Danışman: PROF.DR. MEHMET ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
I-TEZİN AMACI:Ülkemiz özelinde siyer kaynaklarına dair yapılan araştırma eksikleriningiderilmesi, siyer kaynaklarının metodolojilerinin tespiti ve yanlış bilgilerin tashihidir.II. TEZİN İÇERİĞİ:Tezimizi dört ana bölümde inceledik. I. Bölüm: Siyer Ve Kaynakları; II. Bölüm:Başlangıç, Risâleler ve Cem Dönemi, III. Bölüm: Tasnif-Telif Dönemi, IV. Bölüm: NakilDönemi.I. Siyer Ve Kaynakları: Bu bölümü dört alt başlık altında inceledik. Bunlar;A-Siyer Ve Meğâzû; kelime, doğuşu ve gelişimi. B-Siyer Yazıcılığının Kaynakları:1-Kur'ân-ı Kerim, 2-Hadis, 3-Sahifeler/Risâleler, 4-Vesikalar, 5-Şiir, 6-Sözlü (Şifahû)Kaynaklar. C-Siyer Literatürünün Genişlemesi: 1-Çevre Kültürlerin Siyer YazıcılığınaEtkisi, 2- Siyasû ve Mezhebû Mücadelelerin Siyer Yazıcılığına Etkisi ve 3- Şemâil-DelâilEdebiyatının Siyer Yazıcılığına Etkisi. D-Klasik Dönem Siyer Yazıcılığının KarakteristikÖzellikleri: 1-Kitâbet, 2-İsnâd, 3-Tenkid, 4-Yorum, 5-Objektiflik, 6-EkollerII. Başlangıç, Risâleler, Cem Dönemi: Bu bölümü ise toplam 3 başlık altında elealdık. A-Başlangıç Dönemi: 1-Ka'bu'l-Ahbâr(32/652), 2-Abdullah b. Selâm(43/663), 3-Vehb b. Münebbih(114?/732); B-Risâleler Dönemi: 1-Urve b. Zübeyr(94/713), 2-Şurahbûl b. Sa'd(123/740), 3-Âsım b. Ömer(120/737), 4-Abdullah b. Ebû Bekr(135/752)[ve 5-Ebân b. Osman(105/723 )]; C-Cem' Dönemi:1-Zührû(124/741)III. Tasnif-Telif Dönemi: Bu bölümde ise toplam beş müellifi inceledik. Bunlar;1- Musâ b. Ukbe(141/758), 2-İbn İshâk(151/768), 3-Ma'mer b. Râşid(153/770), 4-EbuMa'şer es-Sindû(170/787), 5-Vâkıdû(207/822)IV. Nakil Dönemi: Bu bölümü ise iki ana bölümde inceledik: A-Klasik Nakil Dönemi: 1-Yunus b. Bükeyr(199/814), 2-İbn Hişâm(218/828) ve B-Karşılaştırmalı Nakil Dönemi: 1-İbn Sa'd(230/845)'ın hayatları, eserleri, rivâyetleri ve metodolojilerini inceledik.III. EKLER:Tezimizin sonunda Musâ b. Ukbe, İbn İshâk'ın (İbn Hişâm), (Yunus b. Bükeyr),(İbn Seleme), Ma'mer b. Râşid ve Vâkıdû'nin senedlerini, Râvû ve müelliflerininbirbirlerine ulaşma yollarını gösterir tablo ve şekillere de ayrıca yer verdik.IV. KAYNAKLARIMIZ:Siyer-tarih kitapları, hadis, ricâl, tabakât kitapları ve araştırmalardanfaydalandık. Müelliflerin rivâyetlerinin tespiti için ise tefsir, genel tarihlerden veyeniden inşâ edilen çalışmalardan faydalandık.V. ULAŞILAN BAZI SONUÇLAR:a-Siyer yazıcılığında dış etkenlerin katkısı olduğu kadar İslâm toplumunun kendiiç bünyesinden çıkan ihtiyaçlar da etkin olmuştur.b-Siyer rivâyetleri ehl-i kitap kültüründen -abartılmaması ve belirli konularlasınırlı kalmak kaydıyla- etkilenmiştir.c-Siyer yazıcılığı mezhebû mücadelelerden de aynı şekilde etkilenmiştir.d-İslâm tarihinin başlangıçta hadis ilminin bir şubesi olduğu konusundaki genelkanının yeniden sorgulanması gerekmektedir.e-İslâmû bilgi kaynak aracı olan rivâyet formu, sözlü değil yazılı kaynaklaradayanarak gelişmiştir, bununla beraber sözlü rivayetlerde kullanılmaya devam etmiştir.f-Siyer malzemesinin ve kaynaklarının zamanla doğru orantılı bir şekildegeliştiği gözlenmektedir. Bunda da gerek iç(mezhebi mücadeleler) gerekse de dış(ehl-ikitap kültürü) etkin olmuştur.g-İslâm tarihçilerine yöneltilen tenkit ameliyesinden ve yorumdan uzakdurdukları genel kanı, onların metodolojiler ve amaçlarınınşeklindekianlaşılmamasından kaynaklanmaktadır. Zira gerekli olduğu kadar tenkid ve yorumdabulunmuşlardır.h-İslâm tarihçilerinin objektiflik anlayışları, dinû duygu ve hislerini aktarmamakolarak değil, kendilerine gelen rivâyetleri olduğu gibi aktarma şeklinde tezahür etmiştir.ı-İlk dönem Siyer/tarih yazıcılığında bir ekol tasnifi yapmak bir çok açıdanmümkün değildir. Siyer yazıcılığının tarihû süreç içerisinde doğru incelenmesininyapılabilmesi için dönemlere ayrılması daha doğru olacaktır. Bu bağlamda bizimönerdiğimiz dönemler; a-Başlangıç Dönemi, b-Risâleler Dönemi, c-Cem' Dönemi, d-Tasnif-Telif Dönemi, e-Klasik Nakil Dönemi, f-Karşılaştırmalı Nakil Dönemii-İslam tarihçilerinden özellikle de İbn Hişâm bir takım amaçlarla sansürameliyesine girişmiştir. Bu da büyük bir literatürün(özellikle de şiir konusunda)kaybolmasına neden olmuştur.j-Siyer yazıcılığının metodolojisi tarihû süreçte mükemmele doğru gitmiş, her râvive müellifleri üstadlarının yöntemlerini geliştirmeye eksiklerini ikmal etmeyegitmişledir(Telfik sisteminde olduğu gibi)k-Birçok araştırmada siyer kaynağı olarak gösterilen Ebân b. Osman'ı siyeralimi olarak lanse etmek mümkün değildir.

Abstract:
Early Biographies of The Prophet And Their AuthorsThe goal of the thesis is to get rid of the deficiency of the research about thesources of the biography of the Prophet, to determine the methodology of it and tocorrect the false information.The content of the thesis; we have examined the thesis in four main parts. The firtchapter: The biography of the Prophet(Sira or maghazi) and its sorcues. The secondchapter; The era of Begining, Brochures(Risala) and Collect. The third chapter: The eraof Classification and Composition, The fourth chapter: The era of Transferring.We have examined the chapter one, called the biografphy of the Prophet and itssources undur four headlines. These are:A-The Biography of the Prophet and Maghazi; the word, it?s first appearanceand its development.B-The Sources of the biography of the Prophet writing; 1-Holy Koran, 2-TheStudy of the Hadiths, 3- BrochuresC-The Broadening of the biography of the Prophet literature; 1-The effects of thedifferent cultures to the biography of the Prophet writing, 2-The effects of the politicaland religious sects to the biography of the Prophet writing and 3-The effects of Shemail-Dalail Literature to the biography of the Prophet writing.D-The characteristic features of classic period of the biography of the Prophetwriting: 1-The writing (kitabat), 2-İmputation, 3-criticism, 4-The interpretation, 5-objectivity, 6-the schools.We examined chapter two called; The era of Begining, Brochures(Risala) andCollect three main headlines. A-The Era of Begining; 1-Ka?b al-Ahbar(32/652), 2-Abdullah b. Salam(43/663), 3-Vahb b. Munabbih(114/732?). B-The Era of Brochures; 1-Urve b. Zubayr(94/713), 2-Shurahbil b. Sa?d(123/740), 3-Asim b. Omar(120/737), 4-Abdullah b. Abu Bakr(135/752), [and 5-Aban b. Osman(105/723), C-The Era of Collect;al-Zuhri( ).We have examined chapter three called; The Era of Classification andComposition five authors; 1-Musa b. Uqba(141/758), 2-Ibn Ishaq(151/768), 3-Mamar b.Rashid(153/770), 4-Abu Masher as-Sindû(170/787), 5-Vaqidû(207/787)And finnally chapter four called; The era of Transferring. We examined thischapter two main headlines: A-The Era of Classic Transferring: 1-Yunus b.Bukayr(199/814), 2-Ibn Hisham(218/828). B-The Era of Comparative Transferring: IbnSa?d(230/845). We examined the lives of all authors, Their Works, hearsays andmethodologies.The Appendix: We also discussed the documents of Musa b. Uqba, Ibn Ishaq,Mamar b. Rashid and Vaqidû and also the panoramas and diograms showing the waysof Ravi?s being renewed with his Authors in our thesis.The Sources: We beneffitted from some boks such as the biography of theProphet and history, hadith, high officials, the boks of catogories and also from someresearches. We benefitted from the commentary on the Koran, general history and theresearches being renewed to determine the hearsays of the Authors.The Results: a-The exterior factor wasn?t only assist in the biography of theProphet writing but also the needs of Islamic people assisted in that.b-The biography of the Prophet hearsays were affected from the culture of thepeople of the book on condition that it wouldn?t be exaggerated and it would berestricted in some subjects.c-The biography of the Prophet was also affected the struggles of religious sectsin the same way.d-The general thought, which was that the history of Islam had been one ofthebranch of the hadith study, must be interrogated again.e-The hearsay from, which is a source of Islamic information, has been developedsupporting on the written sources not on the oral sources and oral hearsays have alsobeen continued to use.f-It?s seen that the supplies and sources of the biography of the Prophet havebeen developed well-proportioned with the time. Not only the struggles of religious sectsbut also the culture of the people of the book caused it.g-The general thought, which was that the Islamic Historians stayed away fromthe interpretations and criticism aganist themselves, was caused by not understandingTheir aims and methodologies. They interpreted and criticised them enough.h-The thought of objectivity of Islamic Historians was to convey the hearsays asthey were not to transfer Their religious thoughts and feelings directly.i-It wasn?t possible to make a classification of a school of thought from the Earlybiography of the Prophet and history writing in many points of view. It will be correct toseperate the biography of the Prophet into Eras to examine it correctly in historicalperiod. In this context, the eras we suggest are that: a-The begining period, b-Thebrochures period, c- collect period, d-The Classic transferring period, e-Comparativetransferrin period.k-Ibn Hisham who was one of the Islamic Historians especially participated incencorship process. It caused the big literature (especially about the poem) to bedisoppeored.m-The methodology of the biography of the Prophet writin went to perfect, everyravi and his Authors began to developed and complete the missings of the methods ofTheir masters.(It was the same as the Telfik system)n-It?s not possible to say that Eban b. Osman, which is thought as a sourve of thebiography of the Prophet in many researches, as an amniscient of a biography of theProphet.