Yazı değişikliği karşısında basımevlerinin kamuoyu oluşturma çabalarının günlük basına yansıması (1928-1933)
The reflection of daily press on printing houses' efforts to compose public onion in the face of alphabet revolution (1928-1933)
Yazar: NURHAN KABAKULAK
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ ÇİÇEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Matbaacılık = Typography
Dizin: Babıali = Babıali ; Ders kitapları = Textbooks ; Harf inkılabı = Alphabet revolution ; Kamuoyu oluşturma = Public opinion forming ; Kitapçılar = Booksellers ; Latin harfleri = Latin characters ; Matbaacılık = Printing ; Yazı = Writing

Özet:
1 Kasım 1928 tarihinde Türkiye'de gerçekleştirilen Harf Devrimi'nin basım-yayın hayatı, eğitim-öğretim, kültür, kütüphaneler, bürokrasi ve basımevlerine olan etkileri üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Devrim'in basım-yayın hayatını canlandırdığı söylenirken, değişiklik karşısında zorluk çeken basımevlerinin bu durumu nasıl dile getirdikleri yeteri kadar açıklanmamıştır. Tezde basımevlerinin kamuoyu oluşturma çabası incelenmiştir.
Harf Devrimi sebebiyle maddi açıdan zarara uğrayan basımevlerinin kamuoyu oluşturma gayretleri ele alınırken, çalışma yazı değişikliğinden Tek Kitap Kanunu'nun çıktığı 1933'e kadar olan dönemle sınırlandırılmıştır. Kitapçıların bu dönemde süreci nasıl karşıladıkları, yaşanan güçlükler, bunları aşmak için ürettikleri çözümler incelenmiştir. Araştırma sırasında özellikle İstanbul Kitapçılarının Harf Devrimi sebebiyle ellerinde kalan mektep kitapları yüzünden yaşadıkları maddi sıkıntıları dile getirdiklerinin görülmesiyle, tezde daha çok bu konuya ağırlık verilmiştir. Kitapçılar, seslerini duyurmak için gazete ve dergilere demeçler vermiş, Maarif Vekâleti başta olmak üzere hükümetin farklı yetkililerine ulaşmaya çalışmışlardır. Maddi zararın telafisi için hükümetten parasal yardım talep ettikleri; hatta zararın tazmini noktasında durumu adli makamlara taşıdıkları görülmüştür.
Araştırma metodu olarak betimleme ve belgesel analize dayanan bu tezde makale, kitap ve çeşitli elektronik kaynaklar yanı sıra o dönemin birçok gündelik gazetesinden de çokça yararlanılmıştır. Bu çalışma sonucunda "Yazı Değişikliği karşısında maddi zarara uğrayan basımevleri, bunun tazmini noktasında günlük basına demeçler vererek ve haberler yaptırarak kamuoyu oluşturmaya çalışmışlardır" hipotezinin gerçek olduğu görülmüştür.

Abstract:
There are a number of studies on the echoes of the adoption of Latin alphabet in 1928 in press, libraries, bureaucratic practices and education-culture. While there are lots of publications that the alphabet revolution's positive influences on the read-write rate, it is not explained completely how the revolution revives printing and publishing life. Printing houses had some difficulties in the facing of alphabet revolution. In this instance there hasn't yet been sufficient deal with how they assert the difficulties they faced. This study aims to indicate printing houses' efforts of molding public opinion.
This study is limited from 1928 to 1933 which is the year of accepting "The Law of One Book". What kind of difficulties booksellers experienced and their solutions are analysed in the study. During the searching, it was observed that because of the Revolution, the booksellers in Istanbul couldn't sell textbooks. Due to this situation, they had some financial problems. So, it was focused especially on this subject in this study. The booksellers made statements to the newspapers and journals to make their voices heard. They tried to reach different government authorities, especially to the Ministry of Education. It was seen that not only they requested financial aid from the government to compensate financial problems, but also they carried the situation to the judicial authorities in order to retrieve their loss.
In this thesis, description and documentary analysis research methods were used. Articles, books and a variety of electronic sources, as well as the many daily newspapers of that period were also greatly benefited. As a result of the study it was concluded that "Printing houses suffered financial problems in the face of Alphabet Revolution, they tried to mold public opinion by giving the statements and making news to the daily press."