Pandemi dönemi uzaktan eğitim uygulamalarında öğretmen liderliği: Fenomenolojik bir araştırma
Teacher leadership in distance education practices during the pandemic period: A phenomenological study
Yazar: ZEKERİYA BAŞAK
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fenomenoloji = Phenomenology ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Pandemiler = Pandemics ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, Covid-19 pandemisi döneminde uzaktan eğitim uygulamalarında
lider öğretmenlerin hangi niteliklerinin ön plana çıktığını, yaptıkları çalışmaların hangi
faktörlerden etkilendiğini, uzaktan eğitime olumlu etki edecek hangi stratejileri
geliştirdiklerini ve uzaktan eğitimin nasıl daha verimli olacağı konusunda hangi
önerilerde bulunduklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırma olgu bilim
deseninde tasarlanmış nitel bir çalışmadır. Katılımcılar seçilirken amaçlı örneklem
seçme yöntemlerinden ölçüt örneklem seçimi yöntemi kullanılmıştır. Katılımcılarda
aranan ölçüt ise; lider öğretmenlik özellikleri taşımalarıdır. Bunun için araştırmacı
tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanan lider öğretmen belirleme formu, Kocaeli
ili Gebze ilçesinde ortaöğretim kurumlarında görevli öğretmen ve müdürlere
uygulanmış ve sonucunda ölçütü karşılayan 16 lider öğretmen araştırmanın
katılımcıları olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada veri toplamak amacıyla mülakat
yöntemi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından 6 adet demografik ve 14 adet yarı
yapılandırılmış soru alanyazın taramasından sonra hazırlanmış, uzman görüşleri ve ön
uygulama sonrasında son hali verilmiştir. 2020-2021 eğitim-öğretim yılının bahar
döneminde görüşmeler gerekli önlemler alınarak yüz yüze yapılmış ve ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Ayrıca veri toplamı yöntemi olarak uzaktan eğitim dersi
gözlem çalışması yapılmıştır. İçerik analizi tekniği ile veriler analiz edildikten sonra
tüme varımsal yöntemle temalar ve kodlara ulaşılmıştır. Veri analizi için MAXQDA
18.1 programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilen alanyazındaki
diğer araştırmalarla benzerlikler ve farklılıkları ile tartışılmış ve önerilerde
bulunulmuştur.

Abstract:
This research aims to reveal which qualities stand for teacher leaders in distance
education practices during the Covid-19 pandemic. Also, what factors affect their
work in the distance education process, what kind of strategies, which have a positive
impact on distance education they have discovered. Finally, this study aims to reveal
the suggestions of leader teachers about how distance education will be more efficient.
The research is a qualitative study which is designed in a phenomenological design.
While selecting the participants, criterion sampling was used in purposive sampling
methods. The criterion is; to have teacher leadership characteristics. For this purpose,
the leader teacher determination form, which was prepared by the researcher after
taking the opinion of two experts, applied to the teachers and principals working in
secondary schools. Teacher leader participants, who work in Gebze, Kocaeli, were
formed according to the results of questionaire applied to the teachers and principals.
In this study, interview method was used to collect data. Six demographic and fourteen
semi-structured questions were prepared by the researcher after the literature review
and questions were finalized with expert opinions. In the spring semester of the 2020-
2021 academic year, the interviews were made face-to-face by taking the necessary
precautions and were recorded with a voice recorder. Also, observation of a remote lesson was used as a data collection method. After the data were analyzed with the
content analysis technique, the themes and codes were reached with the inductive
method. MAXQDA 18.1 program was used for data analysis. The similarities and
differences of the research data compared with other studies and discussed, according
to results suggestions were made to the researchers and policy makers.