Kısıtlar Kuramı bağlamında bir okul yönetimi modeli
A model of school management in the context of the Constraints Theory
Yazar: ERCAN BAYSÜLEN
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA ŞULE ERÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kalitesi = Education quality ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kısıt teorisi = Constraint theory ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Performans = Performance ; Performans geliştirme = Performance development

Özet:
Araştırmanın amacı eğitim kalitesini ve eğitim kurumlarındaki performansı artırmak, sürekli gelişimi sağlamak için Kısıtlar Kuramı'nın sunmuş olduğu ilkeler çerçevesinde, okullarda uygulanabilecek performans geliştirmeye yönelik bir modeli önermektir. Çünkü okullar eğitim sisteminin temel yapılarıdır ve okullarda gerçekleşen iyileşmenin sistemin tamamında iyileşmeyi getirdiği söylenebilir. Araştırma nitel analiz yöntemi ve İzmir ili Bayraklı ilçesinde görev yapan 30 okul yöneticisiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı çerçevesinde öncelikle eğitim sisteminin tüm boyutlarıyla ilgili yasal metinler ve mevcut uygulamalar analiz edilmiş, bir kurumun performansına etki eden tüm özellikler belirlenmiş ve Kısıtlar Kuramı çerçevesinde okullarda uygulanabilecek performans geliştirmeye yönelik bir taslak model önerisi oluşturulmuştur. Daha sonra okul yöneticilerinin bu yönetim modelinin okullarda uygulanabilirliğine yönelik görüşleri araştırılmıştır. Görüşler doğrultusunda okullarda performans geliştirmeye yönelik ideal bir okul yönetim modelinde bulunması gereken yapılar belirlenmiştir. Gelinen son aşamada ise elde edilen tüm bulgular birleştirilerek alternatif bir okul yönetim modeli önerisi geliştirilmiştir. Son aşamada bulgular alan yazın ışığında tartışılarak uygun önerilere dönüştürülmüştür. Çalışmanın sonuçlarının, MEB'in, okullarda performansı geliştirmeye yönelik uygulamalar geliştirmesinde referans oluşturması beklenmektedir. Önerilen model makro boyutta Milli eğitim sistemine, mikro boyutta ise bu sistemin alt sistemlerinden olan okullara uygulanabilmesi açısından değerlidir.

Abstract:
The aim of the research is to propose a model for performance improvement that can be applied in schools within the framework of the principles presented by the Theory of Constraints in order to increase the quality of education and performance in educational institutions and to ensure continuous development. Because schools are the basic structures of the education system and it can be said that the improvement in schools brings improvement in the whole system. The research was carried out with the qualitative analysis method and 30 school administrators working in Bayraklı district of İzmir province. Within the framework of the main purpose of the research, first of all, legal texts and current practices related to all dimensions of the education system were analyzed, all the features that affect the performance of an institution were determined, and a model proposal was created for performance improvement that can be applied in schools within the framework of the Theory of Constraints. Then, the opinions of school administrators on the applicability of this management model in schools were investigated. In line with the opinions, the structures that should be included in an ideal school management model for improving performance in schools were determined. At the last stage, an alternative school management model proposal was developed by combining all the findings obtained. At the last stage, the findings were discussed in the light of the literature and turned into appropriate recommendations. The results of the study are expected to be a reference for MEB to develop practices to improve performance in schools. The proposed model is valuable in that it can be applied to the national education system in the macro dimension and to the schools, which are the subsystems of this system, in the micro dimension.