Özgül öğrenme bozukluğuna sahip çocuklarda telomeraz aktivitesi ile SIRT1, MMP-9 ve TIMP-1 düzeyleri
Telomerase activity and SIRT1, MMP-9 and TIMP-1 Levels in Children with Specific Learning Disorders
Yazar: CANSU MERCAN IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLA UZUN ÇİÇEK
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB), okuma, yazma, matematik, dinleme, konuşma ve akıl yürütme gibi bir veya daha fazla alanda işlevselliğin bozulmasıyla karakterize çocukluk çağının sık görülen gelişimsel ve nörobiyolojik bir bozukluğudur. Etiyolojik nedenleri hala tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada ÖÖB olan çocuklarda sinaptik plastisite, bilişsel işlevler, öğrenme ve hafızada önemli rolleri olan ve çeşitli psikiyatrik bozukluklarla ilişkilendirilen MMP-9, TIMP-1, sirtuin-1 (SIRT-1) ve telomerazın potansiyel rolünün araştırılması amaçlanmıştır.	
	Araştırma Mart 2019 ile Aralık 2019 tarihleri arasında, Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Ruh Sağlığı Polikliniği'nde DSM-5'e göre ÖÖB tanısı almış 8-14 yaş arası ÖÖB'li 44 çocuk ve yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 44 sağlıklı çocuk ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan tüm çocuklara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T), Stroop testi ve Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği IV (WÇZÖ-IV) uygulanmıştır. Ayrıca ÖÖB ön tanısı düşünülen çocuklara ÖÖB değerlendirme testleri uygulanmıştır. MMP-9, TIMP-1, Sirtuin-1 ve telomerazın serum düzeyleri ELİSA yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir.
	MMP-9 serum düzeyi ÖÖB grubundaki çocuklarda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşük, TIMP-1 ve telomeraz düzeyleri ise anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Öte yandan, SIRT1 düzeyinin iki grup arasında farklılık göstermediği saptanmıştır. Ek olarak, ÖÖB şiddetinin MMP-9 seviyesi ile negatif, TIMP-1 seviyesi ile pozitif ilişkili olduğu görülmüştür.
Çalışmamız bildiğimiz kadarıyla ÖÖB olan çocuklarda kan telomeraz, sirtuin-1, MMP-9 ve TIMP-1 düzeylerini birlikte incelemeye yönelik ilk çalışmadır. Telomer kısalması ve MMP-9, uzun süreli sinaptik plastisiteyi modüle ederek hipokampal bağımlı belleğe ve öğrenmeye katkıda bulunuyor gibi gözükmektedir. Bulgularımız ÖÖB etiyolojisinin aydınlatılmasına yardımcı olacaktır. Yine, moleküler yolakların anlaşılması ÖÖB patogenezindeki belli biomarkerların bulunmasına ve yeni tedavi olanaklarının geliştirilmesine katkıda bulunabilir. Bununla birlikte, kesin sonuçlar çıkarılmadan önce bu bulguları çoğaltmak, genişletmek, aydınlatmak ve doğrulamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB), MMP-9, sirtuin-1 (SIRT-1), telomeraz, TIMP-1, çocuk/ergen.

Abstract:
Specific Learning Disorder (SLD) is a common developmental and neurobiological disorder of childhood characterized by impairment of functionality in one or more areas such as reading, writing, mathematics, listening, speaking, and reasoning. Etiological reasons are still not fully understood. In this study, it was aimed to investigate the potential role of MMP-9, TIMP-1, sirtuin-1 and telomerase, which have important roles in synaptic plasticity, cognitive functions, learning and memory and are associated with various psychiatric disorders, in children with SLD.
	The study was carried out on outpatients with 44 children aged 8-14 years with SLD diagnosed according to DSM-5 and 44 healthy children matched for age, gender, and educational attainment at the Child and Adolescent Psychiatry Clinic of Sivas Cumhuriyet University Hospital and was conducted between March-December 2019. Each child evaluated by Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL), Stroop test, and Wechsler Intelligence Scale for Children-IV (WISC-IV). In addition, SLD evaluation tests were applied to the children with suspected SLD. Serum levels of MMP-9, TIMP-1, Sirtuin-1 and telomerase were evaluated using ELISA method.
	Serum levels of MMP-9 were significantly lower in children in the SLD group compared to the control group, while TIMP-1 and telomerase levels of children with SLD were significantly higher than controls. On the other hand, it was found that the SIRT1 levels did not differ between the two groups. Also, SLD severity was negatively correlated with MMP-9 levels and positively correlated with TIMP-1 levels.
	To our best knowledge, our study is the first study to examine blood telomerase, sirtuin-1, MMP-9, and TIMP-1 levels together in children with SLD. Telomere shortening and MMP-9 appear to contribute to hippocampal-dependent memory and learning by modulating long-term synaptic plasticity. Our findings will help to elucidate the etiology of SLD. Furthermore, understanding molecular pathways can contribute to the discovery of certain biomarkers in SLD pathogenesis and the development of new treatment possibilities. Nevertheless, further studies are required to replicate, extend, elucidate and clarify these findings on this issue, before rigorous conclusions are drawn.
Keywords: Specific learning disorder (SLD), MMP-9, sirtuin-1 (SIRT-1), telomerase, TIMP-1, child/adolescent.