Raylı sistem araçlarında ray teker ilişkisi ve tekerde meydana gelen aşınmaların incelenmesi
Rail-wheel relationship and investigation of wear occuring on wheel in rail system vehicles
Yazar: GÖKHAN ARIK
Danışman: DOÇ. DR. ŞENGÜL DANIŞMAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Aşınma = Wear ; Raylar = Rails ; Tekerlekler = Wheels ; Tramvay = Tram

Özet:
Ulaşım sistemleri içerisinde raylı ulaşım sistemleri önemli bir yere sahiptir. Kullanım oranları giderek artan raylı ulaşım sistemlerinde bakım maliyetlerini koruyucu bakım maliyetleri, ağır bakım maliyetleri ve arıza sonucu parça değişim maliyetleri şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Ağır bakım maliyeti bakım maliyetleri içerisinde en fazla yüzdeye sahiptir. Raylı sistem araçlarında teker çapının kullanılabilir kısmının bitmesi sonucunda yapılan teker değişim faaliyetleri ağır bakım kapsamında yer almaktadır. Raylı sistem araçlarında kullanılan tekerlerin maksimum verimle kullanılabilmesi ancak tekerde oluşan aşınma ve apletilerin(tekerde oluşan düzleşme) minimum seviyeye düşürülmesi ile olabilmektedir.
Bu tez çalışmasında, Kayseri Ulaşım A.Ş. bünyesinde kullanılmakta olan iki farklı tramvaya ait teker çap ve teker flanş kısmında meydana gelen aşınmalar kilometre bazlı olarak hesaplanmıştır.  Hesaplamalarda veriler zemin altı teker torna makinası ölçümleri ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler her iki tramvay tekeri için motorlu ve treyler boji ayrımı yapılarak profil ve apleti tornaları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda her iki tekerde oluşan apletilerin gerçekleşme zamanları karşılaştırılarak mevsimsel bir trend oluşumu olup olmadığı gözlemlenmiştir. Hesaplanan aşınma verileri minitab programında analiz edilmiştir.
Sonuç olarak her iki teker türü içinde elde edilen aşınma değerleri karşılaştırılarak teker ve boji türüne göre aşınma değişimleri incelenmiştir. Buna göre tekerde aşınma ve apleti oluşumunu azaltmak için yapılması gereken hususlar değerlendirilmiş, teker profilinin aşınmaya etkisi ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ray teker teması, Tramvay, Teker, Aşınma

Abstract:
Rail transportation systems have an important place in transportation systems. It is possible to classify the maintenance costs as preventive maintenance costs, heavy maintenance costs and part replacement costs as a result of breakdowns in rail transportation systems with increasing usage rates. Heavy maintenance cost has the highest percentage among maintenance costs. Wheel replacement activities carried out as a result of the exhaustion of the usable part of the wheel diameter in rail system vehicles are included in the scope of heavy maintenance. The maximum efficiency of the wheels used in rail system vehicles can only be achieved by reducing the wear and appliques (flattening of the wheel) on the wheels to a minimum.
In this thesis, Kayseri Transportation Inc. The wears occurring in the tire diameter and wheel flange parts of two different trams used in the company were calculated on the basis of kilometers. In the calculations, the data were obtained with the measurements of the underfloor wheel lathe. The data obtained were evaluated by considering the profile and appliqué lathes by separating the motor and trailer bogies for both tram wheels. In this context, it is observed whether there is a seasonal trend formation by comparing the realization times of the applets formed on both wheels. Calculated wear data were analyzed in the minitab program.
As a result, the wear values obtained in both wheel types were compared and the wear changes according to the wheel and bogie type were examined. Accordingly, the things that need to be done to reduce the wear and applique formation in the wheel were evaluated, and the effect of the tire profile on the wear was revealed.

Keywords: Rail–wheel contact, Tram, Wheel, Wear