Kayseri'de doğal olarak bulunan ve boya olarak kullanılan bitkilerin kültüre alınma olanaklarının araştırılması
Research of domestication of wilde dye plants that grown in Kayseri
Yazar: NEZİHA İZCİ
Danışman: PROF. DR. SALİHA KIRICI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Boya bitkileri = Dye plants ; Kayseri = Kayseri ; Kültür = Culture ; Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
Bu araştırma, Kayseri'de doğal olarak bulunan ve boya olarak kullanılan bitkilerin kültüre alınma olanaklarının saptanması amacıyla 2000-2002 yıllarında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanında yürütülmüştür. Denemede kökboya (Rubia tinctorum L.), mahonya (Mahonia aquifolium Nutt.y), derici sumağı {Rhus coriaria L.), civanperçemi (A. biebersteinii Afan.^), karamuk (Berberis crataegina DC.j, boyacı papatyası {Chrysanthemum segatum L.) bitkileri kullanılmıştır. Araştırmada bitki boyu, dal sayısı, yaş kök verimi, kuru kök verimi, taze herba verimi, kuru herba verimi ve boyar madde oranı gibi özellikler incelenmiştir. Sonuçta; kökboya bitkisinde bitki boyu; 161 cm, dal sayısı; 10,3 adet/bitki, yaş kök verimi; 1053.7 kg/da, kuru kök verimi; 295 kg/da ve boyar madde oranı; %3, Mahonya bitkisinde bitki boyu; 49.6 cm, dal sayısı; 6 adet/bitki, yaş herba verimi; 48 g/bitki, kuru herba verimi; 26 g/bitki, boyar madde oranı; %2.6, Derici sumağı bitkisinde bitki boyu; 99.8 cm, dal sayısı; 4.3 adet/bitki, taze herba verimi; 2.18 kg/bitki, kuru herba verimi; 1.22 kg/da, boyar madde oranı %2.5, Civanperçemi bitkisinde bitki boyu; 13 cm, dal sayısı; 397.8 adet/bitki, taze herba verimi; 620.2 kg/da, kuru herba verimi; 195.7 kg/da, boyar madde oranı %1, Karamuk bitkisinde bitki boyu; 56.14 cm, dal sayısı; 8.7 adet/bitki, taze herba verimi; 263.5 kg/da, kuru herba verimi; 195.7 kg/da, boyar madde oranı; %2.6, Boyacı papatyasında bitki boyu; 73.6 cm, dal sayısı; 4.9 adet/bitki, taze herba verimi; 2.777 kg/da, kuru herba verimi; 1.222 kg/da, boyar madde oranı; %1.6 olarak hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Berberis ctrataegina, Rubia tinctorium L., Rhus coriaria L., Chrysanthemum segatum L., Achillea biebersteinii, Mahonia aguifoliım

Abstract:
This study was conducted to determine domestication of dye plants grown wildly in Kayseri. It was carried out at experimental area of Field Crops Department of Çukurova University, Agriculture Faculty in 2000- 2002 years. Rubia tinctorium 1., Mahonia aquifolium Nutt, Rhus coriaria L., Achillea biebersteinii Man., Berberis crataegina DC. ve Chrysanthemum segatum L. were collected and used in this experiment. Characters of plant height, number of branches, fresh root yield, dry root yield, fresh herba yield, dry herba yield and dye stuff content were examined after harvest. In the case of Rubia tinctorium the measurements of plant height, number of branches, fresh root yield, dry root yield, dye stuff content were 161 cm, 10.3 per/plant, 1053.7 kg/da, 295 kg/da, 3% respectively. For Mahonia aquifolium the measurements of plant height, number of branches, fresh herba yield, dry herba yield, dye stuff content were 49.6 cm, 6 per/plant, 48 g/plant, 26 g/plant, 2.6% respectively. For Rhus coriaria the measurements of plant height, number of braches, fresh herba yield, dry herba yield, dye stuff content were 99.8 cm, 4.3 per/plant, 2.18 kg/da, 1.22 kg/da, 2.5% respectively. Vox Achillea biebersteinii plant height, number of branches, fresh herba yield, dry herba yield, dye stuff content were 13 cm, 397.8 per/plant, 620.2 kg/da, 195.7 kg/da, 1% respectively. For Berberis crataegina plant height, number of branches, fresh herba yield, dry herba yield, dye stuff content were 56.14cm, 8.7 per/plant, 263.5 g/plant, 62.2 g/plant, 2.6% respectively. For Chrysanthemum segatum plant height, number of branches, fresh herba yield, dry herba yield, dye stuff content were 73.6 cm, 4.9 per/plant, 27T7 kg/da, 1222 kg/da, 1.6% respectively. Key Words: Berberis crataegina DC, Rubia tinctorum L., Rhus coriaria L., Chrysanthemum segatum L., Achillea biebersteinii Afan., Mahonia aquifolium Nutt. II