Cinsiyete göre iş arama yöntemi tercihi ve ücret farklılıklarına etkisi
Job search method preference by gender and its effect on wage differences
Yazar: ÖMER BUĞRA SÜDÜPAK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ŞENTÜRK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İş arama yöntemleri, bireylerin iş bulma sürecinde kullandıkları stratejileri ve bu süreçteki davranışlarını tanımlayan önemli bir araştırma alanıdır. Literatürde, bu yöntemler genellikle bireylerin kendi çabalarıyla iş arama, sosyal ağlarını (eş, dost, akraba) kullanma ve kamu veya özel istihdam ofislerinden faydalanma gibi başlıklar altında ele alınmaktadır. Ayrıca, iş arama davranışları, bireylerin motivasyon düzeylerinden ekonomik bağlama kadar birçok faktör tarafından şekillenmektedir. Araştırmanın temel amacı, bireylerin iş bulma süreçlerinde kullandıkları farklı yöntemlerin, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, bölgesel farklılıklar ve sektörel tercihler gibi faktörlerle nasıl etkileşimde olduğunu analiz etmek, bu yöntemlerin iş gücü piyasasındaki fırsat eşitliği üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve iş arama yöntemlerinin ücretlere olan etkisini analiz etmektir. Çeşitli iş bulma kanalları, bireylerin sosyo-ekonomik konumlarına ve eğitim durumlarına göre değişiklik göstermektedir ve bu durum, iş gücü piyasasına erişimde bazı grupların avantajlı, bazı grupların ise dezavantajlı duruma düşmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda, çalışma, iş arama yöntemlerinin ve bireylerin cinsiyetlerinin iş bulma sürecindeki etkilerini daha iyi anlamayı hedefleyerek, politikalar geliştirilmesine yönelik önemli bulgular sunmaktadır. Çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2023 yılı Hane Halkı İş Gücü Anketi verisi kullanılmıştır. Türkiye'nin farklı bölgelerindeki iş arama süreçlerinde kullanılan yöntemlerin yanı sıra, iş bulan bireylerin demografik özelliklerini ve ücretlerini de kapsamaktadır. Veriler üzerinde en küçük kareler (EKK) yöntemi kullanılarak analiz yapılmıştır. Elde edilen bulgular, kendi imkanlarıyla iş bulan kadınların aynı yöntemle iş bulan erkeklerden %25 daha düşük ücret aldığını, eş, dost ve akraba kanalını kullanarak iş bulan kadınların aynı yöntemle iş bulan erkeklerden %12,9 daha düşük ücret aldığını, İŞKUR kanalını kullanarak iş bulan kadınların aynı yöntemle iş bulan erkeklerden %14,2 daha düşük ücret aldığını ve özel istihdam ofisleri kanalını kullanarak iş bulan kadınların ise aynı yöntemi kullanarak iş bulan erkeklerden %21 daha düşük ücret aldıklarını ortaya koymuştur. Bu sonuçların hem bireylerin iş arama süreçlerine rehberlik edeceği hem de iş piyasasına yönelik politikaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Özellikle, kadınların eş, dost ve akraba aracılığıyla iş aramalarının ücret farklarını azaltacağı tespit edilmiştir. Ayrıca, kamu istihdam ofislerinin, daha genç ve eğitim seviyesi yüksek bireyler tarafından daha sık kullanıldığı belirlenmiştir. Politika yapıcıların iş arama süreçlerini daha adil ve erişilebilir kılacak stratejiler geliştirmesi gerekmektedir. Bu bağlamda kadınlar için iş arama becerilerini geliştirecek programlar önerilmektedir.

Abstract:
Methods of job seeking are an important research area that defines the strategies individuals use in their job search process and their behaviors during this process. In academic studies, these methods are generally categorized under topics such as individuals' own efforts in job search, the use of social networks (family, friends, relatives), and benefiting from public or private employment offices. Furthermore, job search behaviors are shaped by a variety of factors, ranging from individuals' motivation levels to the economic context. The primary aim of this study is to analyze how different job seeking methods employed by individuals interact with factors such as gender, age, marital status, educational level, regional differences, and sectoral preferences, to reveal the impact of these methods on equality of opportunities in the labor market, and to analyze the effect of job search methods on wages. Various job search channels vary according to individuals' socio-economic status and educational background, and this situation leads to some groups being in an advantageous position while others face disadvantages in accessing the labor market. In this context, the study aims to better understand the effects of job search methods and individuals' genders on the job search process, providing important findings for the development of policies. The study uses data from the 2023 Household Labor Force Survey  conducted by the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT). It covers not only the methods used in job search processes across different regions of Turkey but also the demographic characteristics and wages of individuals who have found employment. The analysis was conducted using the Ordinary Least Squares (OLS) method on the data. The findings show that women who found a job through their own efforts earn 25% less than men who used the same method, women who found a job through the help of family and friends earn 12.9% less than men using the same channel, women who found employment through the Turkish Employment Agency (İŞKUR) earn 14.2% less than men, and women who found a job through private employment agencies earn 21% less than men using the same method. These results are expected to guide individuals in their job search processes and contribute to the development of policies for the labor market. It has been particularly found that women's job search through family, friends, and relatives reduces wage inequality. Additionally, it has been determined that public employment offices are more frequently used by younger individuals with higher education levels. It is necessary that policymakers design strategies to ensure that job seeking processes are fairer and more accessible. In this regard, programs focused on improving job search skills for women are recommended.