Biyoloji ders kitaplarının içerik, yöntem ve didaktik açıdan değerlendirilmesi
Analysis of biology textbooks in terms of its content, method and didactic
Yazar: SERAP ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. HALUK SORAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği Eğ. Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı biyoloji ders kitaplarının içerik, yöntem ve didaktik açıdandeğerlendirilmesidir. Bu nedenle, araştırmanın birinci bölümünde nitel, ikinci bölümde isenicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde 2007 yılında MilliEğitim Bakanlığı (MEB) Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) tarafından yayımlanan 9.sınıf Biyoloji Ders Kitabının içeriği kazanımlar, alan bilgisi, öğretim yöntemleri, ölçme vedeğerlendirme kriteleri esas alınarak ortaöğretim Biyoloji Dersi Öğretim Programı'nauygunluğu incelenmiştir. İkinci bölümde ise, biyoloji öğretmenlerinin 9. sınıf Biyoloji DersKitabının genel, didaktik ve fiziksel özelliklerine yönelik görüşleri belirlenmiştir.Nitel veriler, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında ortaöğretimde okutulan 9. sınıf BiyolojiDers Kitabından, nicel araştırma verileri ise, örneklem olarak belirlenen, 2009-2010 eğitimöğretimyılı bahar döneminde, Ankara il merkezinde ortaöğretimde görev yapan 124 biyolojiöğretmeninden elde edilmiştir.Nitel araştırma verilerinden elde edilen sonuçlara göre, 9. sınıf Biyoloji Ders Kitabındaen sık rastlanan kategori ?alan bilgisi? dir. Bilim-teknoloji-toplum-çevre açısından 9. sınıfBiyoloji Ders Kitabında en sık rastlanan alt kategori ise, ?biyoloji ve çevre ilişkisi?kategorisidir. Öğretim yöntemleri temel kategorisi açısından 9. sınıf Biyoloji Ders Kitabındayöntem çeşitliliği belirlenmiş, ancak soru-cevap yönteminin en sık karşılaşılan yöntem olduğugörülmüştür. Ölçme ve değerlendirme teknikleri açısından 9. sınıf Biyoloji Ders Kitabındahem süreç hem de sonuç (ürün) değerlendirme tekniklerine yer verildiği, ancak özdeğerlendirme tekniğine yer verilmediği belirlenmiştir. Nicel araştırma sonucuna göre,biyoloji öğretmenleri anketteki maddelere genel olarak olumlu görüş bildirmişlerdir. Biyolojiöğretmenlerinin ders kitabının genel, didaktik ve fiziksel özelliklerine ilişkin görüşleriarasında öğrenim durumları ve görev yaptıkları okul türüne göre anlamlı bir farklılıkbulunmamıştır.Anahtar Sözcükler: Biyoloji ders kitabı, Biyoloji Dersi Öğretim Programı, İçerik AnaliziDanışman: Prof. Dr Haluk SORAN, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, OrtaöğretimFen ve Matematik Alanlar Anabilim Dalı, Biyoloji Eğitimi

Abstract:
The overall aim of this study is to analyse the Biology Books in terms of content,method and didactic. Therefore, in the first stage of the study qualitative research methodswere used, in the second stage of the study quantitative research methods were used. In thefirst stage, 9th grade Biology Textbook, published by Ministry of Education in 2007, wasanaylsed in terms of its achivements, content knowledge, teaching methods and assesmentcriteria to evaluate its coherency with the 9th grade Biology Curriculum. In the second stageof the study, biology teachers? opinions about 9th grade Biology Books were determined interms of its their general, didactic and physical features.The data of the qualitative research were gathered from 9th grade Biology Textbookstudied in secondary schools during 2008-2009 school year. The quantitative research datawere gathered from 124 biology teachers teaching in secondary schools in Ankara city centreduring the spring term of 2009-2010 school year.The results of the qualitative research revealed that the most frequent categoryencountered in 9th grade Biology Book is ``subject knowledge.?? As for the ?sciencetechnology-society-environment? category, ``the relationship of biology and environment?? isthe most frequent sub-category. In terms of basic teaching methods category, it has beenfound that 9th grade text book includes a variety of methods, the most frequent of which isquestion and answer. With respect to assessment and evaluation methods, the findings of thestudy showed that 9th grade Biology Textbook includes both process and outcome evaluationmethods, however, it does not consist of self-evaluation methods. The results of thequantitative research suggested that the biology teachers who took part in the survey generallypresented positive opinions on the items of the questionnaire. There were no significantdifferences on theachers? opinions about general, didactic and physical features of 9th gradeBiology Textbooks according to their educational level and the kinds of schools they work.Keywords: Biologie Textbook, Biologie Didactic Curriculum, Content Analysis.Student Adviser: Prof. Dr. Haluk SORAN, Hacettepe University, Faculty of Education,Department of Secondary Science and Mathematics, Biology Education