Silifke Müzesinde bulunan çuval dokumalar
Sack weavings in Silifke Museum
Yazar: RUKİYE GÖK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ EROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırma Silifke Müzesi'nde bulunan çuval dokumaların, desen motif ve
teknik özelliklerinin incelenerek belirlenmesini içerir. Yapılan araştırmada müze
araştırması, literatür taraması, sözlü röportaj modelleri kullanılmıştır. Silifke
Müzesi'nin deposunda yer alan kirkitli çuval dokumaların belirlenerek incelenmesi
için öncelikle, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünden yazılı izin
alınmıştır. Gerekli izinler alındıktan sonra, müze görevlilerinin eşliğinde mühürlü olan
etnografik eserler deposu açılmıştır. Silifke Müzesi deposunda yöreye ait 42 adet
dokuma çuval örneği incelenmiştir. Farklı desen, motif ve renk özelliklerinin yer
aldığı 33 adet kirkitli düz dokuma tekniği ile dokunmuş kilim, cicim ve sumak çuval
dokumalar araştırma kapsamına alınmıştır. Bu dokumaların, desen, renk motif
kompozisyon ve teknik özelliklerinin belirlenmesi için yakından inceleme yapılmıştır.
Çuval dokumaların dokuma analizleri yapılarak, en – boy oranları ölçülerek fotoğrafları
çekilmiştir.
 Müzede yer alan yöresel Ala çuval dokumaların teknik, desen ve renk özelliklerini
içeren doğru bir değerlendirme yapılabilmesi açısından, dokumaların envanter bilgileri
ve araştırma analizi sonuçları karşılaştırılarak çuvalların bilgi form tabloları
oluşturulmuştur. Hazırlanan çuval bilgi form tabloları değerlendirilerek çuvalların
renk, motif dağılımları, kullanılan dokuma teknikleri ve çuvalların kullanım alanlarına
göre en boy değerlendirme tabloları oluşturulmuştur. Silifke Müzesi Müdürü ile
yapılan sözlü röportaj sonucunda edinilen bilgilere göre, Silifke'de dokumacılık
önceleri yöre insanları tarafından hanenin kuru baklagilleri (un, buğday, arpa, bulgur
vb.) erzaklarını korumak-barındırmak amacıyla dokunmuştur. Günümüzde geçmişe
oranla dokuyucuların azalmış olması ve sanayileşme ile hazır polipropilen çuvalların
(moloz çuvalları) yaşamımıza girmesi geleneksel yöre dokumacılığını olumsuz yönde
etkilemiştir. Yöre halkı evlerinde bulunan dokumalarını müzeye gerek para
karşılığında gerekse bağış yolu ile hibe etmeye başlamıştır. Fakat Silifke Müzesinde
etnografik eser çeşitliliğinin fazla olması (gümüş aksesuarlar, kemer tokaları,
alınlıklar, bakır-gümüş bilezikler, yüzük gibi aksesuarlar ile para keseleri, kolon
dokumalar, yün çorap, kilim ve heybeler, tüfek ve tabancalar, barutluk, fişeklik, kılıç,
silah vb.) teşhir salonu ihtiyacının yeterince karşılanamaması gibi nedenlerden
kaynaklı olarak Ala çuval dokumalar sergilenememektedir. Müzede sergilenemeyen
eserler ise Silifke Müzesi'nin deposunda saklı tutulmaktadır.

Abstract:
The aim of the research is to examine the sack weavings found in the Silifke
Museum in terms of their pattern, motif, and technical characteristics. The study
utilized museum research, literature review, and oral interview models. Prior to
examining and identifying the sack weavings with carpet comb stored in the Silifke
Museum's warehouse, written permission was obtained from the General Directorate
of Cultural Assets and Museums. After obtaining the necessary permissions, security
measures were taken, and under the supervision of security personnel and museum
staff, the sealed ethnographic artifact warehouse was opened. A total of 42 examples
of weaving sacks belonging to the region were identified in the Silifke Museum
warehouse. 33 sack weavings woven with the flat weaving technique, featuring
different patterns, motifs, and color characteristics, including cicim and sumak, have
been included in the scope of the research. These weavings have been closely
examined to determine their pattern, color, motif composition, and technical
characteristics as accurately as possible. Weaving analyses of the sack weavings were
conducted, their dimensions were measured, and photographs were taken.
In order to make an accurate evaluation of the technical, pattern, and color
characteristics of the regional Ala sack weavings in the museum, inventory information
of the weavings and research analysis results were compared, and information form
tables for the sacks were created. According to the information obtained from the oral
interview with the Director of the Silifke Museum, weaving in Silifke was initially
done by local people to protect and store household dry legumes (flour, wheat, barley,
bulgur, etc.). The decrease in weavers compared to the past and the introduction of
ready-made polypropylene sacks (rubble sacks) into our lives due to industrialization
have adversely affected traditional regional weaving practices. The local people have
started to donate their weavings to the museum, either for a fee or by donation.
However, due to the extensive variety of ethnographic artifacts in the Silifke Museum
(such as silver accessories, belt buckles, headbands, copper-silver bracelets,
accessories like rings and purses, kolon weavings, wool socks, kilims and saddlebags,
rifles and pistols, powder flasks, cartridge cases, swords, weapons, etc.) and the
insufficient capacity of the exhibition hall to adequately accommodate them, Ala sack
weavings cannot be displayed. The items not exhibited in the museum are kept in the
storage of the Silifke Museum.