Boşanmış kadınlarda algılanan sosyal destek ile psikolojik sağlamlık ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between perceived social support in divorced women and the psychological resilience and subjective well-being
Yazar: NAZAN SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SONER ÇAKMAK
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada boşanmış kadınlarda psikolojik sağlamlık ve öznel iyi oluşun sosyodemografik değişkenlere göre farklılıklarının ve algılanan sosyal desteğin psikolojik sağlamlık ve öznel iyi oluşla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ilinin Anadolu yakasına ikamet eden 400 boşanmış kadın oluşturmuştur. Örnekleme ulaşılmasında kartopu tekniği kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları; Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Connor Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Öznel İyi Oluş Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu 'dur. Veriler SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçek puanlarının normalliği shapiro wilk testi ile incelenmiştir. Veriler için pearson korelasyon analizi, çoklu regresyon analizleri, student's t testi ve ANOVA testine yer verilmiştir.
Pearson korelasyon analizi sonucunda, boşanmış kadınların aldıkları sosyal destek ile psikolojik sağlamlıkları arasında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki tespit edilmiştir. Öznel iyi oluş hali, aile ilişkileri ve yaşamın zorluklarıyla baş etme ile sosyal destek arasında pozitif yönlü; yaşamını kendi geçmişi ve başkalarının hayatı ile kıyaslama ile negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Kadınların yaşı ile psikolojik sağlamlık ve tüm alt boyutlarında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki varken öznel iyi oluş hali, kendine güven ve yaşamın zorluklarıyla baş etme arasında pozitif yönlü; yaşamını kendi geçmişi ve başkalarının hayatı ile kıyaslama, başkalarının yaşamına imrenme arasında negatif yönlü doğrusal bir ilişki bulunmuştur. Kadının ekonomik durumu ile öznel iyi oluş, kendine güven, iyimserlik, geleceğe bakış ve yaşamın zorluklarıyla baş etme alt boyutları arasında pozitif yönlü; kendi geçmişi ve başkalarının hayatı ile kıyaslama, başkalarının yaşamına imrenme alt boyutları arasında negatif yönlü doğrusal bir ilişki bulunmuştur. Psikolojik sağlamlık, olumsuzluğa dayanıklılık ve azim ve kişisel yeterlilik alt boyutları ile ekonomik durum arasında ise pozitif yönlü doğrusal bir ilişki tespit edilmiştir. Boşanmış kadınlarda psikolojik sağlamlık ve öznel iyi oluşun sosyodemografik değişkenlerin analizi sonucunda boşanmış kadınların öznel iyi oluş ve psikolojik sağlamlık ölçeğinden aldıkları toplam puanların, çalışma durumu, eğitim durumu ve boşanma üzerinden geçen süreye göre farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Ancak kadınların sahip olduğu çocuk sayısının öznel iyi oluş toplam puanı arasında anlamlı bir fark varken, psikolojik sağlamlık toplam puanı arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Evlilik süresine göre öznel iyi oluş toplam puanı arasında anlamlı bir fark varken, psikolojik sağlamlık toplam puanı arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Boşanma sonrası kadınların kiminle yaşadığı, çocuğun velayeti kimde olduğu değişkeni açısından ise hem öznel iyi oluş hem de psikolojik sağlamlık ölçeğinden aldıkları toplam puanların farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır.
Psikolojik sağlamlık ölçeği alt boyutlarına bakıldığında ise; eğitim durumunun, tüm alt boyutlarında anlamlı bir farklılık varken sahip olduğu çocuk sayısı ve çocuğun velayetinin kimde olduğuna göre tüm alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Çalışma durumu, boşanma üzerinden geçen sürenin, evlilik süresinin azim ve kişisel yeterlilik alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Evlilik süresine göre ise olumsuzluğa dayanıklılık alt boyutunda farklılık olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.
 Bunun yanında öznel iyi oluş ölçeği alt boyutlarına bakıldığında ise; eğitim durumunun aile ilişkileri alt boyutunda, çalışma durumunun iyimserlik, aile ilişkileri, yaşamın zorluklarıyla baş etme alt boyutlarında, boşanma üzerinden geçen sürenin iyimserlik, geleceğe bakış alt boyutlarında, sahip olduğu çocuk sayısının aile ilişkileri, başkasının  yaşamına imrenme alt boyutlarında, evlilik süresinin iyimserlik, geleceğe bakış, aile ilişkileri, yaşamın zorluklarıyla baş etme alt boyutlarında, Boşanma sonrası kadınların kiminle yaşadığına göre başkalarının yaşamına imrenme alt boyutunda anlamlı farklılık bulunmamıştır. Çocuğun velayetinin kimde olduğuna göre öznel iyi oluş tüm alt boyutlarında farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır.
Çoklu regresyon analizlerinde çok boyutlu algılanan sosyal destek alt boyutları ile öznel iyi oluşun %8,6'sı açıklanmış ve oluşturulan model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Çok boyutlu algılanan sosyal destek alt boyutları ile psikolojik sağlamlığın %3,7'si açıklanmaktadır ve oluşturulan model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
This study aimed to examine the differences in psychological resilience and subjective well-being among divorced women according to sociodemographic variables, as well as the relationship between perceived social support and psychological resilience and subjective well-being. The sample of the study consisted of 400 divorced women residing on the Anatolian side of Istanbul, Turkey. The snowball sampling technique was used to reach the sample. The data collection tools used in the study include the Multidimensional Perceived Social Support Scale, the Connor-Davidson Resilience Scale, the Subjective Well-Being Scale, and the Personal Information Form. The data was analyzed using the SPSS 21 software package. The normality of scale scores was examined using the Shapiro-Wilk test. Pearson correlation analysis, multiple regression analysis, student's t-test, and ANOVA tests were employed for data analysis.
According to the Pearson correlation analysis, a positive linear relationship was found between the social support received by divorced women and their psychological well-being. Subjective well-being, family relationships, and coping with life's difficulties showed a positive relationship with social support, while comparing one's life to others' lives showed a negative relationship. Age was positively correlated with psychological well-being and all its sub-dimensions, while subjective well-being, self-confidence, and coping with life's difficulties showed a positive relationship with age. Comparing one's life to others' lives and feeling envious of others' lives showed a negative linear relationship with age. Economic status was positively correlated with subjective well-being, self-confidence, optimism, outlook on the future, and coping with life's difficulties, while comparing one's life to others' lives and feeling envious of others' lives showed a negative relationship with economic status. Psychological well-being, resilience to negativity, perseverance, and personal competence sub-dimensions showed a positive linear relationship with economic status.
The analysis of sociodemographic variables revealed that the psychological and subjective well-being of divorced women differed according to their employment status, education level, and the time since divorce. However, while there was a significant difference in the subjective well-being total score based on the number of children, no significant difference was found in the psychological well-being total score. Significant differences were found in the subjective well-being total score based on the duration of marriage, but no significant difference was found in the psychological well-being total score. Regarding the variable of who the divorced women lived with and who had custody of the child, no significant differences were found in both the subjective well-being and psychological well-being total scores. When examining the sub-dimensions of the psychological resilience scale, there were significant differences in all sub-dimensions based on education level, while there were no significant differences in any sub-dimension based on the number of children or the custody of the child. The employment status, duration since divorce, and length of marriage did not show any significant differences in the sub-dimensions of perseverance and personal competence. However, based on the length of marriage, it was found that there was no difference in the sub-dimension of resilience to adversity.
In addition, when looking at the sub-dimensions of subjective well-being scale, it was found that educational status had significant differences in the sub-dimension of family relationships, employment status had differences in the sub-dimensions of optimism, family relationships, and coping with life's difficulties, the duration since divorce had differences in the sub-dimensions of optimism and outlook on the future, the number of children had differences in the sub-dimensions of family relationships and envy towards others' lives, and the duration of marriage had differences in the sub-dimensions of optimism, outlook on the future, family relationships, and coping with life's difficulties. However, there were no significant differences in the sub-dimension of envy towards others' lives based on who the women lived with after divorce. It was concluded that the custody of the child did not lead to differentiation in all sub-dimensions of subjective well-being.
In addition, when looking at the sub-dimensions of subjective well-being scale, it was found that educational status had significant differences in the sub-dimension of family relationships, employment status had differences in the sub-dimensions of optimism, family relationships, and coping with life's difficulties, the duration since divorce had differences in the sub-dimensions of optimism and outlook on the future, the number of children had differences in the sub-dimensions of family relationships and envy towards others' lives, and the duration of marriage had differences in the sub-dimensions of optimism, outlook on the future, family relationships, and coping with life's difficulties. However, there were no significant differences in the sub-dimension of envy towards others' lives based on who the women lived with after divorce. It was concluded that the custody of the child did not lead to differentiation in all sub-dimensions of subjective well-being.
In multiple regression analyses, multidimensional perceived social support sub-dimensions and 8.6% of subjective well-being were explained, and the created model was found to be statistically significant. Multidimensional perceived social support sub-dimensions and 3.7% of psychological resilience are explained, and the model created was found to be statistically significant.