Major depresyon hastalarında elektrokonvulsif tedavi sonrası serum nöroaktif steroid düzeylerindeki değişimin incelenmesi
Assesment of the change in the levels of neuroactive steroids after electroconvulsive therapy in major depression patients
Yazar: ŞENOL TURAN
Danışman: PROF. DR. B. MERT SAVRUN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dehidroepiandrosteron = Dehydroepiandrosterone ; Depresyon = Depression ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Pregnenolon = Pregnenolone ; Progesteron = Progesterone ; Steroidler = Steroids ; Testosteron = Testosterone

Özet:
Nöroaktif steroidler, çeşitli psikiyatrik bozukluklarla ilişkili olduğu öne sürülen önemli nöroaktif moleküllerdir. Kolesterolden sentezlenirler ve düzenleyici etkileri, steroidlerden farklı olarak hücre yüzeyinde bulunan çeşitli reseptörlerle etkileşime girdikleri için milisaniye veya saniye gibi çok daha hızlı sürelerde meydana gelir.Depresyonun oluşum mekanizmasını açıklamak için birçok görüş ortaya konmuş olmasına rağmen, patofizyolojik süreç tam olarak aydınlatılamamıştır. Depresyonda nöroaktif steroid düzeylerinde değişiklikler olduğu ve bu değişikliklerin antidepresan tedavisiyle düzeldiği gösterilmiştir. Bu nedenle, depresyonu bulunan kişilerde nöroaktif steroidlerle ilişkili bir disfonksiyonun olabileceği düşünülmüştür. Diğer taraftan depresyonun en etkili tedavi yöntemi olarak kabul edilen elektrokonvulsif tedavinin (EKT) antidepresan etkisinin nasıl meydana geldiği tam olarak aydınlatılamamıştır. Nöroaktif steroidlerin EKT'nin antidepresan etkisinin oluşumunda rol oynayan faktörlerden birisi olabileceği düşünülmektedir.Bu çalışmada, son 1 haftadır antidepresan ilaç kullanımı olmayan 12'si kadın, 7'si erkek, toplam 19 major depresyon hastasında, EKT öncesinde ve EKT sonrasında serum progesteron, testosteron, pregnenolon, dehidroepiandrosteron (DHEA), dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S) ve estradiol düzeylerine bakılmıştır. Buna göre, EKT öncesinde ölçülen tüm nöroaktif steroid değerleri, kullanılan kit için belirlenmiş olan normal değer aralıkları içerisindeydi. EKT uygulaması sonrasında ise, erkeklerde serum DHEA-S düzeylerinde, EKT öncesi ölçümle karşılaştırıldığında sınırda anlamlı bir yükselme olduğu bulunmuştur (p= 0.05). Bunun dışında EKT sonrasında ölçülen tüm nöroaktif steroid düzeylerinde, EKT öncesindeki ölçümlere göre artma olsa da, anlamlı düzeyde bir değişiklik olmamıştır. Ayrıca bu çalışmayla, EKT uygulamasının depresif hastalarda Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ) puanlarında anlamlı düzeyde azalma oluşturduğu gösterilmiştir (p ? 0.01).Bulgularımız, serum nöroaktif steroid düzeylerinin, EKT uygulamasıyla arttığına işaret etmektedir. Ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildir. Bu nedenle daha geniş psikiyatrik örneklemi olan çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Öte yandan EKT'nin depresyon tedavisinde etkili bir tedavi yöntemi olduğu ifade edilebilir.Anahtar Kelimeler: Nöroaktif steroidler, Nörosteroidler, Depresyon, Elektrokonvulsif tedavi, DHEA-S.

Abstract:
Neuroactive steroids are neuroactive molecules that has been shown to be associated with various psychiatric disorders. They are synthesized from cholesterol and their regulatory functions differs from steroids by which they act on cell membrane receptors. Therefore, their effect occurs faster and can be seen in miliseconds and seconds.Although many opinios has been proposed to explaine the pathophysiologic mechanism of depresssion it has still not been really understood. It has been shown that neuroactive steroid levels are changed in depression and this change in the levels improved with the antidepressant treatment. Therefore it is thought to be there is an association with dysfunction of neuroactive steroids in patients with depression. Electrocunvulsive therapy (ECT) is considered to be the most effective treatment of the depression but mechanism of its antideprressive action stil is not fully known. İt is believed that one of the mechanism by which ECT acts in its antidepressive effect is through the neuroactive steroids.In this study we enrolled 19 consecutive patients, 12 female and 7 male patients with major depression who were not taking any antidepressant treatment for at least a week prior to enrolment. We measured serum progesterone, testosterone, pregnenalone, dehidroepiandrosterone (DHEA), dehidroepiandrosterone sülfate (DHEA-S) and estradiol levels before and after ECT. All of the neuroactive steroids levels were within the normal range before the ECT but in male patients after the ECT serum DHEA-S levels were increased (p= 0.05). Although all of the neuroactive steriods levels were increased but this was statistically insignificant. We also observed significant decrease in Hamilton Depression Rating Scale (HDRS) scores in patients after ECT (p ? 0.01).Our findings suggest that neuroactive steroids levels are increased with ECT although these were not statistically significant. Although ECT is an effective treatment modality of depression its effect on neuroactive steroids levels needs to be evaluated in larger scale studies.Key Words: Neuroactive steroid, Neurosteroids, Depression, Electroconvulsive treatment, DHEA-S.