Eisenstein'ın kurgu teorisinin ana akım filmlere yansımaları
Reflections of Eisenstein's montage theory on mainstream films
Yazar: BURAK DAL
Danışman: DOÇ. HÜSEYİN KURTULUŞ ÖZGEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fotoğraf ve Video Ana Sanat Dalı / Medya Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Rus sineması = Russian cinema

Özet:
1895'te yapılan ilk film gösteriminden itibaren sinema geniş halk kitlelerinin ilgisini çekmiş, eğlence endüstrisinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Sinemanın bir sanat dalı olarak kendini kabul ettirmesi ise kurgunun keşfedilerek sinemanın özgün anlatım biçimini bulmasıyla mümkün olmuştur. Hollywood sineması öncülüğünde ana akım sinemada standart haline gelen devamlılık kurgusu yöntemleri seyircinin filmin büyüsünden çıkmaması için görünmez olmaya çalışır. Bu kurgu anlayışı filmin içeriğine nüfuz etmiş ideolojinin seyircide yerleşmesine yardımcı olur. Sovyet Montaj Sineması yönetmenleri devamlılık kurgusunu analiz etmiş ve sinemaya sosyalist ideolojiden yola çıkan farklı yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Eisenstein 1920'lerden itibaren geliştirmeye başladığı montaj kuramında diyalektik materyalizmden yola çıkmıştır. Görünür olan bir kurgu anlayışı geliştirmiş, görüntülerin birbiriyle çarpıcı bir ilişki kurmasını sağlamış, seyircinin entelektüel çıkarımlar yapmasını hedeflemiştir. Eisenstein beş aşamalı montaj kuramını kendi filmlerinde uygulamıştır. Metrik, ritmik, tonal, üst tonal ve entelektüel montaj yöntemleri ürettiği filmlerde gözlenmiş ve örnek sahnelerle analiz edilmiştir. Eisenstein'ın montaj kuramının, sinema tarihinde iz bırakmış ve popülerliğini hâlâ devam ettiren ana akım filmlerdeki yansımaları filmlerden örnek sahnelerle incelenmiştir. Tüm filmler Imdb en beğenilenler listesinde ilk yüz film arasında yer almaktadır. Eisenstein'ın doğu ve batı kültür ürünlerini sentezleyerek geniş bir entelektüel coğrafyaya yayılan montaj kuramı güncelliğini korumaktadır. Eisenstein'ın montaj kuramı dünya sinemasında standartlaşmış uygulamalara yaratıcı alternatifler üretmek isteyen yönetmenleri etkilemeye devam etmektedir.

Abstract:
Since the first film screening in 1895, cinema has attracted the masses and has become an important part of the entertainment industry. The acceptance of cinema as a branch of art was made possible with the discovery of editing and finding cinema's unique form of expression. Continuity editing methods, which have become the standard in mainstream cinema with the influence of Hollywood, try to be invisible so that the audience does not leave the magic of the film. This editing approach helps the ideology that permeates the content of the movie to settle in the audience. The directors of Soviet Montage Cinema analyzed continuity editing and developed different approaches to cinema based on socialist ideology. Eisenstein's montage theory, which he began to develop in the 1920s, was based on dialectical materialism. He developed an understanding of editing that is visible, ensured that the images establish a striking relationship with each other, and aimed for the audience to make intellectual inferences. Eisenstein applied the five-stage montage theory in his own films. Metric, rhythmic, tonal, overtonal and intellectual montage methods were observed in his films and analyzed with sample scenes. The reflections of Eisenstein's montage theory in mainstream films that have left their mark on the history of cinema and still remain popular are analyzed with sample scenes from the films. All of the films are among the first hundred films in the Imdb most popular list. Eisenstein's montage theory, which synthesizes eastern and western cultural products and spreads to a wide intellectual geography, remains up-to-date. Eisenstein's montage theory continues to influence directors who want to produce creative alternatives to standardized practices in world cinema.