Erzincan/Otlukbeli ilçesinde bazı yenilebilir yabani bitkilerin besin içeriklerinin belirlenmesi
Determination of nutrient content of some wild edible plants in Erzincan/Otlukbeli district
Yazar: MUSTAFA BAKACAK
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN GÜL
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besin değeri = Nutritive value ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Kimyasal özellikler = Chemical properties ; Yabani bitkiler = Wild plants

Özet:
Bu çalışmada; Erzincan ilinin Otlukbeli ilçe sınırları içerisinde yöre halkı tarafından tüketilen dağsorsalı, körmen, evelik, yemlik, çiriş, ısırgan otu, kenger, ışkın, dağ kekiği ve çakşır yabani bitki türlerinin tüketim biçimleri, bazı gıda kalite özellikleri (nem oranı, kuru madde oranı, kül oranı, organik madde oranı ve protein oranı) ve bitki besin içerikleri (P, K, Mg, Ca, Fe, Mn, Zn, Na, Al ve Cu) araştırılmıştır. Çalışmada Otlukbeli il sınırları içerisinde doğal olarak yetişen Arum rupicola var. rupicola Boiss., Allium vineale L., Rumex crispus L., Tragopogon Rheum ribes L., Satureja hortensis L., Prangos platychlaena Boiss. Ex. Tchihat subsp. platychloena olmak üzere 8 familyaya ait 10 yabancı bitki türü belirlenmiştir. Bu bitkilerin nem oranı %89,01-94,05, kuru madde oranı %6,03-10,77, kül oranı %6,35-21,36,
organik madde oranı %80,63-93,65, protein oranı %9,94-35,71, P değeri 1123,84-8065,38 ppm, K değeri 15974,56-79800,65 ppm, Mg değeri 2146,45-7048,44 ppm, Ca içeriği 1426,21- 11575,28 ppm, Fe içeriği 142,01-4603,19, Mn içeriği 46,33-276,32 ppm, Zn içeriği 3,14-78,87 ppm, Na içeriği 184,39-923,05 ppm, Al içeriği 313,90-5588,58 ppm ve Cu içeriği 2,58-19,49
ppm aralığında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sebze olarak tüketilen yabani bitki türlerinin incelenen besin içerikleri bakımından büyük farklılıklar gösterdiği ve kültürü yapılan benzer bitkilere nazaran daha zengin besin içeriğine sahip oldukları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kimyasal özellikler, yabani bitkiler, besin değerleri, biyoçeşitlilik

Abstract:
The objective of this study was to evaluate the consumption patterns, some food quality characteristics (humidity rate, dry matter rate, ash content, organic matter content, protein content), and plant nutrient contents (P, K, Mg, Ca, Fe, Mn, Zn, Na, Al and Cu) of some wild edible plants consumed by local people such as Arum rupicola var. rupicola Boiss., Allium
vineale L., Rumex crispus L., Tragopogon reticulatus Boiss. & Huet, Eremurus spectabilis BIEB., Urtica dioica L., Gundelia glabra Mill., Rheum ribes L., Satureja hortensis L., Prangos platychlaena Boiss. Ex. Tchihat subsp. platychloena in Erzincan/Otlukbeli district. Based on the results of this research, the values for the parameters studied in the study were found as 89.01-94.05 % for humidity rate, 6,03-10,77 % for dry matter rate, 6,35-21,36 % for ash content, 80,63-93,65 % for organic matter content, 9,94-35,71 % for protein content, 1123,84-8065,38 ppm for P content, 15974,56-79800,65 ppm for K content, 2146,45-7048,44 ppm for Mg content, 1426,21-11575,28 ppm for Ca content, 142,01-4603,19 ppm for Fe
content, 46,33-276,32 ppm for Mn content, 3,14-78,87 ppm for Zn content, 184,39-923,05 ppm for Na content, 313,90-5588,58 ppm for Al content, 2,58-19,49 ppm for Cu content. As a result, it has been obtained that wild edible plants consumed as vegetables show significant differences in their nutrient content and have a richer nutrient content than similar cultivated plants. 

Keywords: Chemical properties, wild plants, nutritional values, biodiversity