İnsülin tedavisi başlanan Tip 2 diyabet hastalarında teach-back yönteminin klinik parametreler ve hasta bilgi düzeyine etkisi
The effects of the teach-back method on clinical parameters and patient knowledge in individuals with Type 2 diabetes receiving insulin therapy
Yazar: MEHMET AKİF NAS
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta eğitimi = Patient education ; İnsülin = Insulin

Özet:
Giriş ve Amaç: Diyabetes mellitus kanda glukoz yüksekliği ile giden kronik, kontrol edilemezse progresif seyir gösteren bir hastalıktır. Dünyada prevelansı hızla artmaktadır. Eğitim diyabetin tedavisinde ve hastalığı kontrol altına almada önemli bir yer tutar. Teach-back yöntemi hastaların anlamalarını sorgulayan, kendi sözcükleriyle verilen bilgilerin tekrar ettirildiği interaktif bir eğitim yöntemidir.  Bu çalışmada teach-back metodu ile verilen diyabet eğitimin, standart eğitim ile karşılaştırılarak hastaların bilgi düzeyine ve klinik parametrelere etkisini incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışma Nisan-Temmuz 2019 tarihleri arasında AÜTF İç Hastalıkları Anabilim Dalı'na bağlı hizmet veren Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran ve diyabet eğitimi için yönlendirilen kişilerden ilk kez insülin tedavisi başlanan, çalışmamıza katılmaya gönüllü olan ve dâhil edilme kriterlerini karşılayan 61 hasta ile tamamlandı. Randomize edilen hastalardan müdahale grubuna teach-back yöntemi ile, kontrol grubuna ise standart yöntemle diyabet eğitimi tek seansta verildi. Hastaların eğitim öncesinde sosyodemografik, klinik özellikleri, kan basıncı, laboratuvar sonuçları (açlık kan şekeri, HbA1c, kolesterol seviyeleri) değerlendirildi ve araştırmacılar tarafından hazırlanan diyabet bilgi düzeyini ölçmeye yönelik test uygulandı. Eğitim sonrasında ve eğitimden üç ay sonra aynı test tekrarlandı. Eğitimden üç ay sonra laboratuvar sonuçları ve kan basıncı bakıldı. Veriler SPSS 23.0 paket programına aktarılarak analiz edildi. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda gruplar arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu, aylık gelir düzeyi, diyabet süresi ve başlangıçtaki ortalama diyabet bilgi düzeyi puanları açısından fark yoktu (p>0,05). Eğitim sonrası her iki grubun ortalama diyabet bilgi puanının yükseldiği, müdahale grubunun ortalama puanının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0,001). Eğitimden üç ay sonrasında yine her iki grubun ortalama puanı eğitim öncesine göre yüksek iken, müdahale grubunun ortalama puanı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Ancak eğitimden üç ay sonra, eğitim sonrasına göre her iki grubun da ortalama puanları anlamlı derecede düştü (p<0,001). Gruplar arasında hem eğitim öncesinde hem de eğitim sonrasında klinik parametreler açısından ise anlamlı fark yoktu (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızda teach-back yöntemi ile verilen diyabet eğitiminin hastaların diyabet bilgi düzeylerini artırmada etkili bir yöntem olduğu görülmüştür. Nitekim ek metotlarla desteklemek, eğitim oturumlarının sayısını artırmak gibi iyileştirmeler yöntemi daha yararlı hale getirebilir. Teach-back yöntemi ile yapılan daha çok hastanın katıldığı, hastaların daha uzun süreler izlendiği, farklı parametreleri ölçen çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Background and Aim: Diabetes mellitus is a chronic disease with high blood glucose levels demonstrating a chronic course in poorly-managed cases. Its prevalence is increasing rapidly worldwide. Education plays an essential role in the treatment and control of this ailment. The teach-back method is an interactive education that ensures the understanding of patients by asking them to repeat the taught information in their own words. In this study, we aimed to investigate the effects of diabetes education administered by the teach-back method on patients' knowledge levels and clinical parameters by comparing it with a standard training.
Methods: The study was conducted between April and July 2019 on 61 voluntary patients, who applied to the Endocrinology and Metabolic Diseases Polyclinics of the Department of Internal Medicine at Atatürk University Medical Faculty, recently diagnosed with diabetes, and referred for diabetes education. From the randomized patients, a single-session diabetes education was given to the intervention group using the teach-back method, whereas the control group received standard training. The sociodemographic, clinical characteristics, blood pressure, laboratory results (fasting blood glucose, HbA1c, cholesterol levels) of the patients were assessed before the training, and a test prepared by the researchers was applied to measure the diabetes knowledge. The same test was repeated after the training and three months later. Laboratory results and blood pressures were measured three months after the training. The data were analyzed after transferring into the SPSS 23.0 package program. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: There was no significant difference between the groups concerning age, gender, educational level, monthly income, duration of diabetes, and mean baseline diabetes knowledge scores (p>0.05). The mean diabetes knowledge scores of both groups increased after the training; however, the mean score of the intervention group was significantly higher than the control group (p<0.001). Three months after the training, the mean scores of both groups were still higher than the baseline levels, the intervention group having significantly higher scores than the control group (p <0.001). Nevertheless, three months after the training, the mean scores of both groups decreased considerably compared to post-training levels (p<0.001). There was no significant difference between the groups regarding clinical parameters both before and after the training (p> 0.05).
Conclusion: This study revealed that diabetes education given by the teach-back method was satisfactory to increase diabetes knowledge in patients. Improvements such as supporting with additional techniques and increasing the number of training sessions may make this method more useful. There is a need for studies conducted using teach-back involving more patients, monitoring patients for more extended periods, and measuring different parameters.