Diyanet İşleri Başkanlığı Hikâye ve Etkinliklerle Değerler Eğitimi Seti (II)'nin din eğitimi ve çocuk edebiyatı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the Presidency of Religious Affairs Values Education Set with Stories and Activities (II) in terms of religious education and children's literature
Yazar: VESİLE SÜMEYYE OKUR
Danışman: DOÇ. DR. SAFİYE KESGİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Din eğitimi = Religious education ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; Hikaye = Story ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Kültür, değerler ve dini öğretim eğitim yolu ile gelecek nesillere aktarılmaktadır. Günümüz insanı
değerlerin çoğunlukla sadece kavram olarak kalması ve davranışa dönüşememesinden şikâyetçidir. Bu
sebeptendir ki, hayata dair her şeyin öğrenilmeye başlandığı ve kritik dönemlerden olan okul öncesi,
değerlerin benimsenip, davranışa dönüşmesi, kalıcı hale gelmesi ve diğer kritik dönemlere temel olması
açısından kıymetlidir. Özellikle 4-6 yaş dönemi çocukların varlık âlemi içindeki yerini anlamaya yönelik
merak ve ilgi artışına paralel dini duygu ve gelişiminin desteklenme ihtiyacı oluşmaktadır. Çocukların
çevresinde var olan dini içerikli kavram ve eylemleri merak ve bilme arzusunun bütün gelişim özellikleri
göz önüne alınarak karşılanması dini gelişimlerine katkı sağlar. Ayrıca akademik bilgilendirmeden
ziyade ileri yaşlar için dini bilgi ve duygunun temellerinin bu dönemde atılması önemlidir.
Çocuk eğitimi ve çocuk edebiyatı, okul öncesi gelişim dönemi ihtiyaçlarının yanı sıra toplumsal olaylara
bağlı olarak etkilenmiştir. Çocuk edebiyatı türü olan hikâye dini öğretimde yöntem ve tekniklere
yardımcı olan bir araç olmuştur. Çocuk edebiyatı, dini, ahlaki, karakter ve değerler eğitiminde kullanılan
önemli bir araçtır. Bu nedenle, okul öncesi çocuk kitaplarının, taşıması gereken nitelikler, dini ve ahlaki
gelişim özelliklerine uygunluğu, din öğretimi materyali olarak taşıması gereken nitelikleri vb. açılardan
incelemeler yapılmasına ihtiyaç vardır. Okul öncesi eğitimi önemseyen Diyanet İşleri Başkanlığınca bu
yaş düzeyine yönelik birçok eser yayımlanmıştır. Bu araştırmanın konusu Diyanet İşleri Başkanlığı
tarafından yayımlanan Okul Öncesine Yönelik Hikâye ve Etkinliklerle Değerler Eğitimi Seti (II)'nin din
öğretimi materyali ve çocuk edebiyatı ölçütleri dikkate alınarak değerlendirilmesidir. Araştırmanın
temel problemi ise sette yer alan kitaplar bir din öğretimi materyali ve çocuk kitabı olması açısından
değerlendirildiğinde ortaya çıkan durum nedir?' sorusudur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemine yer
verilmiştir. Literatür tarama, doküman analizi tekniği ve metne dayalı içerik çözümlemesi kullanılmıştır.
Literatür taramasında, sözü edilen eseri bir çocuk edebiyatı ve din öğretimi materyali olarak
değerlendiren herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır.
Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın problemi, alt problemleri, konusu, amacı, önemi kullanılan
yöntem ve sınırlılıklara yer verilmiştir. Bu tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci
bölümde, okul öncesi dönem (4-6 yaş) çocuğunun gelişimi bağlamında din eğitimi ve çocuk edebiyatı
ele alınmıştır. Özellikle dini gelişim ve çocuk edebiyatı kriterlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde bir
din öğretimi materyali ve çocuk kitabı olarak Okul Öncesine Yönelik Hikâye Ve Etkinliklerle Değerler
Eğitimi Seti (I-II) incelenmiştir. Bu teze konu olan set, Diyanet İşleri Başkanlığınca 4-6 yaş dönemi için
eğitim öğretim materyali olarak yayınlanmıştır. Bu sebepten Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 Yaş Kur'an
Kurslarının kurulum süreci, uygulama esasları, öğretim ilkeleri ve öğrenme alanları ve Diyanet İşleri
Başkanlığı Yayıncılığı, Okul Öncesine Yönelik Hikâye ve Etkinliklerle Değerler Eğitimi Seti (I-II)
incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise birinci ve ikinci bölümde ortaya konulan değerlendirme ölçütleri
dikkate alınarak belirlenen Okul Öncesine Yönelik Hikâye ve Etkinliklerle Değerler Eğitimi (II) setinin
on tanesi değerlendirilmiştir. Hikâye setinde bulunan tüm kitaplar T. C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri
Başkanlığınca hazırlanan 4-6 yaş grubu Kur'an Kursları yıllık ders planına uygun tasarlanmıştır. Ancak
aynı şey Milli Eğitim Bakanlığının yayınladığı müfredatının on kök değeri için geçerli değildir. Bazı
kitaplarda on kök değere rastlanmaktadır. Dua, Allah, Peygamber, din, Kur'an-ı Kerim, dini bayramlar,
dini mekânlar, kâinat, insanları ve vatanı sevme ana tema olarak tercih edilmiştir. Hedef kitlenin yaş
seviyesi, ilgi ve ihtiyaçları göz önüne alınmıştır. Ancak iç, dış ve edebi eser niteliklerinden yola çıkılarak
bazı öneriler tespit edilmiştir.
Bilim Kodu : 10429695
Anahtar Kelimeler : Din Eğitimi, Çocuk edebiyatı, Eğitim ve Öğretim.

Abstract:
Culture, values and religious teaching are passed on to future generations through education. Today's
people complain that values mostly remain as a concept and cannot be transformed into behavior. For
this reason, pre-school, which is one of the critical periods when everything about life begins to be
learned, is valuable in terms of adopting values, transforming them into behavior, making them
permanent and being the basis for other critical periods. Especially in parallel with the increase in
curiosity and interest in understanding the place of children aged 4-6 in the realm of existence, the need
to support their religious feelings and development arises. Meeting the children's curiosity and desire to
know about the religious concepts and actions that exist around them, taking into account all their
developmental characteristics, contributes to their religious development. In addition, it is important to
lay the foundations of religious knowledge and emotion in this period, rather than academic information.
Children's education and children's literature have been affected by social events as well as pre-school
development needs. Stories, which are a type of children's literature, have been a tool that helps methods
and techniques in religious teaching. Children's literature is an important tool used in religious, moral,
character and values education. For this reason, the qualifications that preschool children's books should
have, their suitability for religious and moral development features, the qualities they should have as
religious teaching materials, etc. perspectives are needed. Many works have been published for this age
level by the Religious Affairs Administration, which cares about pre-school education. The subject of
this research is the evaluation of the Pre-School Stories and Activities and Values Education Set (II)
published by the Religious Affairs Administration, taking into account the criteria of religious education
and children's literature. The main problem of the research is the question "What is the situation when
the books in the set are evaluated in terms of being a religious teaching material and a children's book?".
This study has employed qualitative research methodology. Literature review, document analysis
technique, and text-based content analysis were utilized. In the literature review, no study was found
that evaluated the aforementioned work as a children's literature and religious education material.
In the introduction part of the study, the problem, sub-problems, subject, aim, importance of the
research, the method used and limitations are given. This thesis consists of three main parts. In the first
part, religious education and children's literature are discussed in the context of the development of
preschool children (4-6 years old). Especially religious development and children's literature criteria are
included. In the second part, the Values Education Set with Stories and Activities for Preschool (I-II)
was examined as a religious teaching material and a children's book. The set, which is the subject of this
thesis, has been published by the Religious Affairs as educational material for the age group of 4-6. For
this reason, the establishment process, application principles, teaching principles and learning areas of
the 4-6 Age Qur'an Courses of the Religious Affairs Administration, and the Publishing of the Religious
Affairs Administration, Values Education Set with Stories and Activities for Preschool (I-II) were
examined. In the third part, ten of the Values Education Set with Stories and Activities for Preschool (I-
II), which was determined by considering the evaluation criteria set in the first and second parts, were
evaluated. All the books in the story set have been designed in accordance with the annual lesson plan
of the 4-6 age group Qur'an Courses prepared by the Religious Affairs Administration of the Republic
of Turkey. However, the same does not apply to the Ten root values of the curriculum published by the
Ministry of National Education. Ten root values are found in some books. Prayer, Allah, the Prophet,
religion, the Qur'an, religious holidays, religious places, the universe, loving people and homeland were
preferred as the main themes. The age level, interests and needs of the target audience were taken into
consideration. However, some suggestions have been determined based on the internal, external and
literary work qualities.
Science Code : 10429695
Key Words : Religious education, Children's literature, Education and Training