Doğum sonu dönemde annelerin emzirme özyeterliliğinin ve emzirme süresinin incelenmesi
Analysis of mothers breastfeeding selfefficacy and duration during postpartum period
Yazar: SÜREYYA GÜMÜŞSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Emzirme öz-yeterlik algısını etkileyebilecek faktörlerin belirlenmesi, yenidoğanın anne sütünden yararlanmasını, dolayısı ile anne ve çocuk sağlığının yükseltilmesini sağlayacaktır. Bu tanımlayıcı araştırmada, doğum sonu dönemde annelerin emzirme özyeterlilik algısı ve emzirme süresi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın evrenini; Kemalpaşa Sağlık Grup Başkanlığına bağlı aile sağlığı merkezlerine kayıtlı anneler oluşturmuştur (n= 700). Araştırmanın örneklemi; yukarıda belirtilen aile sağlığı merkezlerindeki önceki yıla ait gebe sayısı göz önüne alınarak Evreni Bilinen Örneklem Formülü ile belirlenen 239 anneden oluşmuştur.Araştırmanın verileri, Nisan 2010 - Nisan 2011 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma kapsamına Kemalpaşa Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı 1 ve 2 No' lu Aile Sağlığı Merkezleri' ne kayıtlı olan ve araştırmayı kabul eden okuma yazma bilen, termde doğum yapan, sağlıklı bebeği olan, bebeğini emziren, çoğul gebeliği olmayan, araştırmaya katılmaya gönüllü anneler alınmıştır.Veri toplama aracı olarak, doğum sonu birinci haftada; annelerin sosyo-demografik ve diğer değişkenlerin özelliklerini belirleyen `Anne Tanıtım Formu, Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği, Emzirme Özyeterlilik Ölçeği Kısa Şekli, Emzirme ve Meme Sorunlarını Değerlendirme Formu', doğum sonu sekizinci haftada; `Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği, Emzirme Özyeterlilik Ölçeği Kısa Şekli, Emzirme ve Meme Sorunlarını Değerlendirme Formu' kullanılmış; doğum sonu yedinci ayda; annelerle telefonla görüşülerek bebeğini emzirmeye devam edip etmediği, ek gıdaya başlama zamanı sorgulanmıştır.Elde edilen veriler, sayı, yüzde, Kruskal-Wallis tek yönlü varyans analizi, independent sample t testi, Mann-Whitney U testi, One Way Anova varyans analizi, Pearson Korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.Doğum sonu birinci ve sekizinci haftalarda annelerin yaş grupları, sağlık güvencesi olma durumları, aylık gelirleri, nereli olduğu, eşlerinin yaş grubu, gebeliği isteme durumu, gebelik sayısı, yaşayan çocuk sayısı, gebeliklerinde kontrole gitme durumları, gebeliklerinde bilgi alma durumları, gebeliklerinde aldıkları bilgiyi yeterli bulma durumları, doğum yaptıkları gebelik haftası, doğumdan sonra bebeklerini ilk kucağa alma zamanı ve yeri, doğumdan sonra bebekleriyle aynı odada kalma durumu, doğumdan sonra bebeklerini ilk emzirme zamanı, bebeklerini ilk besledikleri besin, emzirme konusunda istekli olma durumu, emzirme sırasında yorgunluk hissetme durumu, önceki bebeklerini emzirme süresi, şimdiki bebeklerini emzirmeyi planladıkları süre, çevresinde emziren yakınının varlığı, sigara içme durumları, meme sorunu yaşama durumları, bebeklerini besleme yöntemi, sütünü yeterli bulma durumları, emzik-biberon kullanma durumları, altıncı ayda bebeklerini emzirme durumları, formul mama verme durumları, formul mama başlama zamanı, ek gıda verme durumları, ek gıda başlama zamanı ile emzirme özyeterliliği puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark elde edilmiştir (p<0.05).Araştırmada annelerin postpartum emzirme özyeterlilik ölçeği ile postpartum kendini değerlendirme ölçeği puan ortalamaları arasında yapılan korelasyon analizinde; doğum sonu birinci ve sekizinci haftalarda pozitif yönde, orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Annelerin postpartum kendini değerlendirme puan ortalamaları düştükçe, postpartum emzirme özyeterlilik puan ortalamaları da yükselmektedir.Bu çalışmanın sonucunda; doğum sonu dönemde annelerin emzirme özyeterliliğini etkileyen pek çok faktör olduğu ve emzirme özyeterlilik puanı yüksek olan annelerin bebeklerini ilk altı ay sadece anne sütü ile emzirdiği saptanmıştır.

Abstract:
Determination of the factors that may influence the perception of breast-feeding self-efficacy enables newborn to benefit from mothers milk, thus improve mothers and infants health. In this descriptive research analysis of the relationship between mothers perception of breast-feeding self-efficacy and duration of breast-feeding during postnatal period was aimed.The research scope is comprised of mothers registered in Family Health Centers affiliated with Kemalpaşa Health Group Administration (n=700). The sampling of the research is comprised of 239 mothers who were identified by Sampling Formula for Known Scope by considering the previous years number of pregnant women in family health centers mentioned above.The research data were collected between April 2010 and April 2011. Mothers who have been registered in Family Health Centers, number 1 and 2, affiliated with Kemalpaşa Health Group Administration and volunteered to participate in research, were literate, delivered within term,had healthy babies, could breast-feed their babies and were not multiparous were included in the research scope.As a data collection tool, during the postpartum first week, `Mother Identification Form, Postpartum Self-Evaluation Scale, Breast-Feeding Self-Efficacy Short-Form, Assassment of Breast-Feeding Problems Form that identify mothers sociodemographic and other variables characteristics; during postpartum eight weeks, `Postpartum Self-Evaluation Scale, Breast-Feeding Self-Efficacy Short-Form and Assassment of Breast-Feeding Problems Form were used; at the postpartum seven months mothers were called and whether they continued breast-feeding their babies or when they started supplementary nutrition were queried.The data obtained were evaluated by using number, percentage, Kruskal-Wallis one-way variance analysis, independent sample t test, Mann-Whitney U test, one-way Anova variance analysis and Pearson Correlation Analysis.There was a statistically significant difference between mothers age groups at the first and eighth weeks postpartum, status of social security, monthly incomes, geographical origins, spauses age group, willingness to pregnancy, the number of pregnancy, the number of children alive, the status of control visits during pregnancy, the status of information received during pregnancy, whether they found information obtained sufficient, the week that they delivered babies, the first place and time that they took their babies on their lap after delivery, whether they stayed in the same room with their babies after delivery, the first breast-feeding time postpartum, the first nutrition that they fedtheir babies, their willingness to breast-feed, whether they felt tired during breast-feeding, breast-feeding duration of previous babies, the planned breast-feeding duration for present babies, presence of a breast-feeding relative nearby, whether they smoked, whether they experienced any breast problems, their infant feeding method, whether they found their milk sufficient, whether they used pacifier or feeding bottle, the status of breast-feeding their babies at the sixth month, whether they gave baby food, the time when they started baby food, whether they gave supplemantary nutrition, the time when they started supplementary nutrition and mean scores of breast-feeding self-efficacy (p<0.05).In the correlation analysis carried out for mothers postpartum breast-feeding self-efficacy scale and postpartum self-evaluation scale scores, a statistically siginificant negative and medium degree relationship is shown during postpartum first and eighth weeks. As mothers pospartum mean self-evaluation scores decreased, their postpartum mean breast-feeding self-efficacy scores were also increased.At the end of this study it is determined that there are many factors that affects mothers breast-feeding self-efficacy during postpartum period and the mothers having higher breast-feeding self-efficacy scores feeds their babies only with mother-milk during first six months.