Mentorluk deneyiminin kariyer gelişimine etkisi: Ameliyathane hemşireliği örneği
The effect of mentoring experience on career development: The example of operating room nursing
Yazar: ÖZLEM AYTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Ameliyathane hemşireliği = Operating room nursing ; Kariyer geliştirme = Career development ; Mentorluk = Mentoring

Özet:
Bu çalışma ameliyathane hemşirelerinin kariyer gelişimini sağlamasında
mentorluk uygulamasının yerini ve önemini tespit etmek amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada ayrıca etkili mentorluğun ne gibi faydalarının olduğunu, mentorun hangi
nitelikleri taşıması gerektiğini, bu sürecin en iyi nasıl yönetilebileceğini ve mevcut
uygulamaların nasıl iyileştirilebileceğinin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Çalışma Ankara ilinde bulunan; Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma
Hastanesi, Gazi Üniversitesi Hastanesi, Çubuk Devlet Hastanesi ve Medicana
Ankara Hastanesi ameliyathanelerinde çalışan en az bir yıllık deneyim ve tecrübeye
sahip hemşireler ile yürütülmüştür. Çalışmada, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada
değerlendirildiği karma yöntemlerden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmada
veri toplamak amacıyla hem yarı yapılandırılmış görüşme formu hem de anket formu
kullanılmıştır. Görüşmeler Temmuz-Eylül 2022 tarihleri arasında ve anketler ise
Ekim-Kasım 2022 tarihleri arasında araştırmacı tarafından yapılmıştır. Görüşmelerde
elde edilen veriler tematik analiz yöntemi ile anket verileri ise yapısal eşitlik
modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel kısmında 35 kişi ile
görüşme, nicel kısmında ise 87 kişi ile anket yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına
göre ameliyathane hemşireliğinde mentorlukla ilgili en önemli konular; mentorluğun
menti üzerindeki olumlu etkisi, mentorun sahip olması gereken nitelikler ve
ameliyathane uyum süreci olmuştur. Yapılan görüşmelerde mentorlüğün
ameliyathane hemşirelerinin iş becerilerini, mesleki öz yeterliliğini ve işe bağlılığını
olumlu yönde etkilediği tespit etdilmiştir. Ameliyathane hemşiresi mentorda
bulunması gereken nitelikler; özverili ve hoşgörülü olması, sabırlı olması, güçlü
iletişim becerilerine sahip olması, uygulamaya ağırlık vermesi, çok yönlü olması ve
meslek etiğine önem vermesi şeklinde öne çıkmıştır. Ayrıca en büyük mentorluk
bariyerinin zaman kısıtı olduğu belirlenmiştir.

Yapısal Eşitlik Modellemesi analizi sonuçları nitel çalışma bulgularını önemli
ölçüde desteklemiştir. Çalışma kapsamında yapılan yapısal eşitlik modellemesi ve
yol analizi sonuçlarına göre; etkili mentörlük iş becerilerini, mesleki öz yeterliliği ve
işe bağlılığı istatistiki olarak anlamlı düzeyde ve pozitif yönde etkilemektedir.
Benzer şekilde iş becerilerinin mesleki öz yeterliliği istatistiki olarak anlamlı
düzeyde ve pozitif yönde etkilediği ve iş becerilerinin, etkili mentörlük ve mesleki öz
yeterlilik ilişkisinde aracı etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Etkili mentorluğun işe
bağlılığı iş becerileri geliştirme ve mesleki öz yeterlilik yolu ile etkilediği sonucuna
varılmıştır.

Çalışma sonucunda, nitelikli ameliyathane hemşiresi yetiştirmek için,
ameliyathaneye başlayan her bir hemşirenin etkili bir şekilde mentora erişimini ve
yeterli zaman ayırmasını temin edecek şekilde mentorluk programları geliştirilmesi
ve mentorluk için gereken özellikleri taşıyanlar arasından mentor seçilmesi
önerilmektedir.

Abstract:
The study was designed to explore the importance of effective mentoring in
career development of operating room nurses. The study also aimed to answer the
questions such as, what are the benefits of effective mentoring, what are
qualifications a mentor should have, how the mentoring process can be best managed
and how existing practices can be improved.

The study was carried out with nurses with at least one year of experience
working in the operating rooms of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research
Hospital, Gazi University Hospital, Çubuk State Hospital and Medicana Ankara
Hospital which are located in Ankara. In the study, exploratory sequential design,
which is one of the mixed methods in which qualitative and quantitative methods are
evaluated together, was employed. In the study, both semi-structured interview form
and questionnaire form were used to collect data. The interviews were conducted
between July-September 2022 and the surveys were conducted between October-
November 2022 by the researcher. The interview data were tested with the thematic
analysis method and the survey data were tested with path analysis by applying
structural equation modelling. In the qualitative part of the study, 35 people were
interviewed and in the quantitative part, 87 people were surveyed. According to the
study results, the most critical issues related to mentoring in operating room nursing
are; The effect of mentoring, the qualifications that the mentor should have and the
operating room adaptation process. According to the interviews mentoring positively
affects job skills development, professional self-efficacy and job engagement in
operating room nursing. The qualifications to be found in the operating room nurse
mentor; are to be self-sacrificing and tolerant, to be patient, to have strong
communication skills, to focus on practice, to be versatile and to adhere to
professional ethics. The findings also show that the biggest mentoring barrier is the
time constraint.

The results of the Structural Equation Modeling analysis significantly
supported the findings of the qualitative study. According to the results of structural
equation modelling and path analysis; effective mentoring has a statistically
significant and positive effect on job skills development, professional self-efficacy
and work commitment of operating room nurses. Similarly, it has been found that job
skills have a statistically significant and positive effect on professional self-efficacy,
and work skills have a mediating effect on the relationship between effective
mentoring and professional self-efficacy. It was concluded that effective mentoring
affects job engagement through job skills development and professional self-
efficacy.

As a result of the study, it is recommended to develop mentoring programs in
order to ensure that each nurse who starts the operating room has adequate access to
the mentor and allocates sufficient time and that a mentor is selected from among
those who have the qualifications required for mentoring in operating rooms.