Acil servis hemşirelerinin afet yönetim yetkinliklerinin belirlenmesi ve etkileyen etmenlerin incelenmesi
Identification of disaster management competencies of emergency department nurses and examination of influencing factors
Yazar: SEVGİ ÖZTÜRK GÜNAY
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Cerrahi hemşirelik =   ; Doğal afetler = Natural disasters

Özet:
Acil servis hemşirelerinin afet yönetim yetkinliklerinin belirlenmesi ve etkileyen etmenlerin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırma nicel araştırma Afet Hemşireliği Yönetiminde Yetkinlikler ölçek uygulanması ve nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak planlanmış karma bir çalışmadır.  Araştırmanın evrenini Acil Hemşireler Derneği Üyeleri (2041 kişi) oluşturmaktadır. Nicel araştırma aşaması, ölçek uygulanmasında ileri istatistik uygulaması ile anlamlı veriye ulaşılabilmesi için power analizi yapılarak ölçeğin kaç kişiye uygulanması gerektiği belirlenmiştir (n=324). Nitel görüşmeler ise nicel veri toplama aşamasına katılan ve görüşmeler için gönüllü olan kişiler ile veri doygunluğuna ulaşılana kadar devam edilmiştir (n=15). Afet Hemşireliği Yönetiminde Yetkinlikler ölçeği ve alt ölçekleri incelendiğinde; afet yönetiminde görev ve sorumlulukları alt ölçeğinde %68,5'inin (n=222) düşük rol, %25,9'unun (n=84) orta rol ve %5,6'sının (n=18) yüksek rolde puan aldıkları; afet yönetiminde temel yetkinlikleri alt ölçeğinde, %27,8'inin (n=90) orta rol, %72,2'sinin (n=234) yüksek rolde puan aldıkları; temel yetkinlikleri gerçekleştirmede karşılaşılan engeller alt ölçeği incelendiğinde, %3,1'inin (n=10) düşük rol, %41,7'sinin (n=135) orta rol, %55,2'sinin (n=179) yüksel rolde puan aldıkları ve toplam ölçek değerlendirmesinde ise %42,3'ünün (n=137) orta rolde, %57,7'sinin (n=187) yüksek rolde puan aldıkları görülmektedir. Nicel kısıma katılarak nitel görüşmelere gönüllü kişiler ile yapılan görüşmeler sonrasında yedi tema ve 37 kod elde edilmiştir. Acil afet durumunda yaşanan problemler teması katılımcı ifadeleri doğrultusunda; Yönetim ve Planlama, Organizasyon İçi İletişim, Hasta/Ex Takibi ve Hasta Organizasyonu, Bilgilendirme ve Eğitim, Personel Organizasyonu, Hasta Yakınları ile İletişim, Tedavi Şekli, Bakım Alanı, Güvenlik ve VIP Hasta olmak üzere 10 kod ile, Acil afet durumlarında çalışma koşulları teması katılımcı ifadeleri doğrultusunda; bulaş riski, psikolojik etmenler, ekipman yetersizliği, yorgunluk/tükenmişlik, fazla çalışma ve çalışma ortamı olmak üzere altı kodla, afet süreçlerine yönelik görüşleri teması katılımcı ifadeleri doğrultusunda; yetersiz hissetme, planlama, kriz yönetimi, bireysel/anlık çözümler üretmek, saha deneyimi kazanma, sorumluluk bilinci ve değersiz hissetme olmak üzere yedi kodla, Afet durumlarına yönelik öneriler teması katılımcı ifadeleri doğrultusunda; afet eğitimi, yönetim planlaması, afet hemşireliği, afet acil durumlarına özel hasta takip sistemi, psikolojik destek, malzeme yönetimi ve alan planlaması olmak üzere yedi kodla, HAP organizasyonuna yönelik öneriler teması katılımcı ifadeleri doğrultusunda; afet ekiplerinin eğitimi ve tatbikat, afet planı oluşturulması, afet ekiplerinin organizasyonu ve görevlendirilmesi, malzeme yönetimi, iletişim yönetimi, personelin organizasyonu ve hasta organizasyonu olmak üzere yedi kodla ifade edilmiştir. Hemşirelerin afet yönetimi yetkinlikleri, afetlerde etkili bir şekilde müdahale etmelerini sağlar ve toplum sağlığını korumaya yardımcı olur. Hemşirelerin afet yönetimi eğitimleri ve afet öncesi hazırlık sürecine katılımı, afetlerdeki etkileri azaltmak ve toplumun sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için önemlidir. Hemşireler, afet yönetimi konusunda yetkin oldukları takdirde, sağlık hizmetlerinin afetlerde etkili bir şekilde sunulmasını sağlayarak, toplumda fark yaratırlar.

Abstract:
The study was designed to determine the disaster management competencies of emergency department nurses and to investigate the factors that affect these competencies. The research was planned as a mixed-methods study consisting of a quantitative research method, application of the Competencies for Disaster Nursing Management Questionnaire, and a qualitative research method, a case study. The population of the study consisted of members of the Emergency Nurses Association (2041 individuals). In the quantitative research phase, a power analysis was conducted to determine the sample size required for the application of the scale, which resulted in a sample size of 324 to achieve statistically significant data using advanced statistical analysis. Qualitative interviews were conducted with individuals who voluntarily participated in the quantitative scale application until data saturation was reached (n=15). When the Competencies for Disaster Nursing Management Questionnaire and its subscales were examined, it was found that in the subscale of duties and responsibilities in disaster management, 68.5% (n=222) of the participants received low scores, 25.9% (n=84) received moderate scores, and 5.6% (n=18) received high scores. In the subscale of basic competencies in disaster management, 27.8% (n=90) of the participants received moderate scores, while 72.2% (n=234) received high scores. When the subscale of barriers encountered in performing basic competencies was examined, 3.1% (n=10) received low scores, 41.7% (n=135) received moderate scores, and 55.2% (n=179) received high scores. In the overall evaluation of the scale, 42.3% (n=137) of the participants received moderate scores, while 57.7% (n=187) received high scores. After participating in the quantitative part, interviews were conducted with volunteer individuals for the qualitative interviews, resulting in 7 themes and 37 codes. Regarding the problems experienced in emergency situations, the following 10 codes were identified based on participant statements: Management and Planning, Internal Communication in the Organization, Patient/Ex Tracking and Patient Organization, Information and Education, Staff Organization, Communication with Patient Families, Treatment Method, Care Area, Security, and VIP Patient. As for the working conditions in emergency situations, the following 6 codes were identified based on participant statements: Risk of Infection, Psychological Factors, Equipment Insufficiency, Fatigue/Burnout, Overtime, and Work Environment. Regarding participants' views on the disaster process, the following 7 codes were identified based on participant statements: Feeling Inadequate, Planning, Crisis Management, Generating Individual/Instant Solutions, Gaining Field Experience, Sense of Responsibility, and Feeling Worthless. Regarding recommendations for emergency situations, the following 7 codes were identified based on participant statements: Disaster Education, Management Planning, Disaster Nursing, Special Patient Tracking System for Disaster Emergencies, Psychological Support, Material Management, and Area Planning. Lastly, regarding recommendations for the Emergency Nursing Association, the following 7 codes were identified based on participant statements: Training and Exercise for Disaster Teams, Development of Disaster Plans, Organization and Assignment of Disaster Teams, Material Management, Communication Management, Staff Organization, and Patient Organization. The disaster management competencies of nurses enable them to intervene effectively in disasters and assist in preserving public health. The education of nurses in disaster management and their involvement in the pre-disaster preparedness process are crucial to reduce the impact of disasters and meet the health needs of the community. Nurses who are competent in disaster management can make a difference in the community by ensuring that health services are effectively provided during disasters.