Politik gösterilerde kişilerin maruz kaldıkları şiddetin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the outcomes caused by the exposure to violence during political demonstrations in the light of various variables
Yazar: MÜBECCEL YENİADA
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT IŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Siyasal akımlar = Political movements ; Siyasal davranış = Political behavior ; Siyasal şiddet = Political violence ; Sosyal hareketler = Social movements ; Toplantı ve gösteri yürüyüşleri = Assembly and demonstration marches ; Travma = Trauma ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerin maruz kaldıkları fiziksel ve psikolojik şiddet sonucunda ortaya çıkan travma sonrası stres belirti düzeyi ve travma sonrası büyüme düzeyi boyutlarında incelenmesidir. Bu bağlamda ilk olarak, Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerde eylemler öncesi ve daha sonrasında travmatik yaşantı düzeyi, politik aktivizm ve şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra, eylemler süresince maruz kalınan fiziksel ve psikolojik şiddet düzeyinin, eylemlerde geçirilen toplam sürenin, algılanan sosyal desteğin ve dünyaya ilişkin varsayımların travma sonrası stres belirti düzeyini ve travma sonrası büyüme düzeyini yordayıp yordamadıklarına bakılmıştır. Çalışmanın örneklemi Gezi Parkı eylemlerine en az bir kez katılmış 514 kişiden oluşmaktadır. Katılımcılara, Demografik Bilgi ve Eylem Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği'nin Stres Belirtileri Alt Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen verilerin analizinde ilk aşamada, politik aktivizm ve şiddete psikolojik hazırlık değişkenlerinin travma sonrası stres belirti düzeyi üzerindeki etkilerini sınamak amacıyla 3 (örgütlü/ politik aktif/ politik aktif değil) X5 (oldukça hazırlıklı/ hazırlıklı/ ne hazırlıklı ne değil/ hazırlıklı değil/ hiç hazırlıklı değil)  Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. ANOVA sonuçlarına göre bu iki değişkenin ortak etkisi saptanmamış, ancak (1) örgütlü grubun, politik olarak aktif olmayan gruba göre anlamlı düzeyde daha yüksek travma sonrası stres belirti düzeyine sahip olduğu ve (2) şiddete psikolojik hazırlıklılık arttıkça travma sonrası stres belirti düzeyinin azaldığı bulunmuştur. Sonraki aşamada ise travma sonrası stres belirti düzeyini ve travma sonrası büyüme düzeyini yordayan değişkenleri belirlemeye yönelik olarak iki ayrı Hiyerarşik Regresyon Analizi yürütülmüştür. Yapılan ilk Hiyerarşik Regresyon Analizi sonucunda Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerde travma sonrası stres belirti düzeyini, eylemler öncesi ve sonrası travmatik yaşantı düzeyleri ile şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra eylemler süresince maruz kalınan şiddet düzeyi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin 'özel bir insan' alt boyutu ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği'nin 'rastlantısallık' ve 'kendilik değeri' alt boyutlarınca yordandığı elde edilmiştir. İkinci Hiyerarşik Regresyon Analizi doğrultusunda ise eylemlere katılan kişilerin travma sonrası büyüme düzeylerinin eylemler öncesi ve sonrası travmatik yaşantı düzeyleri ile şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra eylemler süresince maruz kalınan şiddet düzeyi, eylemlerde geçirilen toplam süre ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği'nin 'iyilik', 'şans' ve 'adalet' alt boyutlarınca yordandığı sonucuna erişilmiştir.

Abstract:
Main aim of the current study is to examine the Gezi Park demonstrators on the dimensions of post-traumatic stress symptom levels and post-traumatic growth levels in the wake of physical and psychological violence that they have been exposed to. In this respect, after statistically controlling for traumatic experience levels before and after the demonstrations, political activism levels and psychological preparedness against violence it was examined whether physical and psychological violence exposure levels, total amount of time spent at the demonstrations, perceived social support and world assumptions predict the post-traumatic stress symptom levels and post-traumatic growth levels of the Gezi Park demonstrators. Sample of the study consist of 514 Gezi Park demonstrators. The participants were given Demographic Information and Event Information Form, Stress Symptoms Sub-scale of the Posttraumatic Stress Diagnostic Scale, Post-traumatic Growth Inventory, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and the World Assumptions Scale. As the first step to analyze the data gathered, in order to test for the effects of the political activism and psychological preparedness against violence, on post-traumatic stress symptom levels, 3 (activist/ politically active/ politically inactive) X5 (well prepared/ prepared/ neither prepared nor unprepared/ not prepared/ not prepared at all) Analysis of Variance (ANOVA) was conducted. ANOVA results indicate no significant interaction effect of the two variables on post-traumatic stress symptom levels, however do point out that; (1) the activist group showed significantly higher post-traumatic stress symptom levels than the politically inactive group and (2) as the psychological preparedness against violence increased post-traumatic stress symptom levels decreased. In further analysis, two Hierarchical Regression Analysis were conducted so as to identify the predictors of post-traumatic stress symptom levels and post-traumatic growth levels. Results of the first Hierarchical Regression Analysis display that after statistically controlling for traumatic experience levels before and after the demonstrations and psychological preparedness against violence, the post-traumatic stress symptom levels were predicted by the violence exposure levels, 'significant others' sub-scale of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support and 'randomness' and 'self-worth' sub-scales of the World Assumptions Scale. Owing to the second Hierarchical Regression Analysis, it was attained that after statistically controlling for traumatic experience levels before and after the demonstrations and psychological preparedness against violence; violence exposure levels, total amount of time spent at the demonstrations and 'benevolence', 'chance' and 'justice' sub-scales of the World Assumptions Scale predicted the post-traumatic growth levels.