Eşzamanlı çevrimiçi öğrenme ortamlarında açık ve uzaktan öğrenenlerin transaksiyonel uzaklık algısının belirlenmesi
The determination of open and distance learners' transactional distance perceptions in synchronous online learning environments
Yazar: AYFER BEYLİK
Danışman: DOÇ. DR. ALPER TOLGA KUMTEPE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uzaktan Eğitim Ana Bilim  Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açıköğretim = Open education ; Transaksiyonel uzaklık = Transactional distance ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan öğretim = Distance instruction ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning

Özet:
İlk olarak Dewey tarafından ortaya atılan transaksiyon kavramı Moore tarafından uzaktan öğrenme ortamlarına uyarlanmıştır. Moore'a göre transaksiyonel uzaklık öğrenen ve öğreten arasında olası yanlış anlaşılmalara neden olabilecek psikolojik ya da iletişimsel bir boşluktur. Transaksiyonel uzaklık öğrenenlerin motivasyonlarını, katılımlarını ve öğrenmeye karşı tutumlarını etkileyebilmektedir. Uzaktan eğitim veren yüzlerce kurs ve programın sistematik analizini yapan Moore, öğrenen özerkliği, diyalog ve yapının transaksiyonel uzaklığın boyutlarını belirleyen ve öğrenme sürecini etkileyen üç önemli değişken olduklarını ortaya koymuştur. Bu üç değişken arasındaki etkileşim transaksiyonel uzaklığın boyutlarını belirlemektedir. Alanyazında transaksiyonel uzaklıkla ilgili farklı noktalara odaklanan pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen bu kavrama yönelik net bir tanım bulunmamaktadır.
Bu araştırmanın amacı transaksiyonel uzaklık kuramının diyalog, yapı ve öğrenen özerkliği bileşenleri ile transaksiyonel uzaklık arasındaki ilişkinin düzeyini araştırmak ve Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim sistemi, e-Seminer Projesi kapsamında eşzamanlı çevrimiçi öğrenme programlarına devam eden açık ve uzaktan öğrenenlerin memnuniyet düzeyi ve algılanan öğrenme çıktıları ile bu bileşenler arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Bu araştırmanın evrenini 2014-2015 bahar döneminde açılmış olan 180 e-seminer dersine çevrimiçi eşzamanlı olarak devam etmekte olan 434 açık ve uzaktan öğrenen oluşturmaktadır. Araştırmada 37 maddeden oluşan ankete doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak gizil ve gözlenen değişken ilişkileri test edilerek bileşenlerinin yapısal eşitlik modeli oluşturulmuştur.
Araştırmanın sonucunda diyalog ve transaksiyonel uzaklık değişkenleri arasında negatif anlamlı, yapı bileşeninin alt faktörlerinden birisi olan ders uygulaması ile transaksiyonel uzaklık arasında pozitif anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Yapı bileşeninin alt faktörlerinden birisi olan ders tasarımı ile transaksiyonel uzaklık arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca öğrenen özerkliği ile transaksiyonel uzaklık arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ile transaksiyonel uzaklığın operasyonel tanımına katkı sağlanması ve açık ve uzaktan öğrenenlerin transaksiyonel uzaklık algısına yönelik Türkçe bir ölçek ortaya konularak uzaktan eğitim alana katkı sağlanması hedeflenmektedir. Ayrıca bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile Anadolu Üniversitesi gibi açık ve uzaktan öğrenim imkanı sunan diğer kurumların da karar süreçlerine ve eğitim politikalarına destek sağlanacağına inanılmaktadır.

Abstract:
The concept of transaction was derived from Dewey and applied to the distance learning settings by Moore. According to Moore, transactional distance is a psychological or communicative space, which can cause misunderstandings between the learner and the instructor. Transactional distance can influence students' motivation, participation, and engagement with learning. Based on a systematic analysis of hundreds of distance education courses and programs, Moore theorized that dialogue, structure, and learner autonomy are three key interrelated variables that determine transactional distance and affect student learning. The interaction between these three variables determines the dimensions of transactional distance. Although there have been many studies focused on different points of transactional distance, there is no clear operational definition for this concept.
The purpose of this study was to investigate the level of correlation between "dialogue", "structure" and "learner autonomy" components and transactional distance and to examine the effects of these components on satisfaction and perceived learning of distance learners taking synchronous online e-seminars at Anadolu University Open Education System.
The population of the study consisted of 434 open and distance learners attending synchronous online e-seminars at the second semester of 2014-2015 academic year. In this research confirmatory factor analysis was implemented on 37-item questionnaire to test the relationship between latent and observed variables and structural equation model of transactional distance theory components was created.
The results of this study indicated that there was a negative significant correlation between dialogue and transactional distance and a positive significant correlation between transactional distance and course delivery, which is one of the sub-components of the structure. There was no significant correlation between course organization, one of the sub-factors of structure, and transactional distance. It was also found that there was no significant correlation between transactional distance and learner autonomy.
The results of study intended to contribute to the operational definition of transactional distance and to contribute to the field of distance education by putting out a scale in Turkish, which measures open and distance learners' perception of transactional distance. In addition, it is believed that the results of this study provide support to the decision-making process and educational policy of other institutions offering open and distance learning opportunities.