Sermaye piyasası'nda riskin sınırlı bağımlı değişkenli panel veri modelleri ile analizi
The analysis of the capital market risk with limited dependent variable panel data models
Yazar: FERDA YERDELEN TATOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKÇEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Ekonometri literatüründe son zamanlarda, panel verilerin sıkça kullanıldığıgörülmektedir. Bu çalışmada, panel verinin sınırlı bağımlı değişkenli modellerdekullanımı ve bu şekilde kurulan modellerin tahmin yöntemleri incelenmiştir.Sınırlı bağımlı değişkenli panel veri modellerinin yardımıyla, piyasa riski ile ilgilianalizler yapılmıştır. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören imalatsanayiine ait yirmi altı hisse senedinin risklerinin, genel endeksin (İMKB 100endeksin) riskinden büyük olma olasılığını etkileyen faktörler belirlenmeyeçalışılmıştır. Bağımsız değişkenler olarak, sistematik olmayan riskinkaynaklarından olan finansal oranlar (rasyolar) alınmıştır. Finansal oran sayısınınçok fazla olması ve aralarında çoklu bağlantılar bulunması nedeniyle, bağımlıdeğişkeni en çok etkileyen finansal oranları seçmek gerekliliği doğmuştur. Bununiçin stepwise (adım adım ya da adımsal regresyon) yöntemi uygulanmış vebağımsız değişken sayısı beşe indirilmiştir. Uygulama aşamasında modelde birimve/veya zaman etkilerinin olmadığını varsayan klasik model, bu etkilerin sabitolduğunu varsayan sabit etkili model ve tesadüfi olduğunu varsayan tesadüfi etkilimodel denenmiş ve her bir varsayıma uygun farklı metotlarla tahminleryapılmıştır. Sonuçta tesadüfi etkiler varsayımıyla kurulan modeller (logit, probit,tamamlayıcı log-log, genelleştirilmiş en küçük kareler, esnek genelleştirilmiş enküçük kareler ve maksimum olabilirlik) birbirine yakın sonuçlar vermiş ve dahaiyi performans sergilemişlerdir. Ayrıca bağımlı değişkenin sansürlü (Tobit) vekesikli yapıda olduğu modeller de denenmiş ve diğer modellerle karşılaştırılıpyorumlar yapılmıştır.

Abstract:
In recent years, panel data have been used many times in econometricliterature. In this study, panel data models with limited dependent variables and itsestimation methods are examined. The market risk is analyzed by using panel datamodels with limited dependent variables. The factors that influence theprobability of the risks of 26 manufacture sector stocks traded in Istanbul StockExchange (ISE) be higher than the risk of ISE-100 index are explained. Financialratios, one of the sources of non-systematic risk, are taken as independentvariables. Since there are too many ratios and multicollinearity problem, the ratiosthat affect the dependent variable at most are chosen. Therefore, the number ofindependent variables is reduced to five after applying stepwise regressionmethods. During the application process, the classical model, which assumes notime and unit effects, the fixed effects model, which assumes that these effects arefixed, and the random effects model, which assumes these effects are random areimplemented and different estimation methods corresponding to each model areused. As a result, the models assuming random effects (logit, probit,complementary log-log, generalized least squares, feasible least squares andmaximum likelihood) give similar results and showed a better performance thanthe others. In addition, censored and truncated dependent variable models areexamined and the results are compared with those of the other models.