XV-XVII. Yüzyıllarda Dimetoka Kazası
The Kaza of Dimetoka in the XV-XVII. Centuries
Yazar: TANER ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. ERSİN GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Dimetoka, Romalılar döneminde kurulmuş kadim Balkan şehirlerinden biridir. Şehir gördüğü istilalar ve tahripler nedeniyle Bizans döneminde yeniden kurulmuştur. Osmanlılar, Rumeli'ye geçişleriyle birlikte Meriç (Evros) bölgesindeki fetih hareketlerini hızlandırmışlardır. Dimetoka, 1361 tarihlerinde ele geçirilmiştir. Dimetoka, Osmanlının hâkimiyeti altında yaklaşık 554 sene kalmıştır. Bu tezde şehrin tarihi, kültürel ve iktisadi yapısı üzerinde durulmuştur. Tezin tarihi sınırı Osmanlı klasik çağının içerisinde tutulmuştur. Tez, Osmanlı tahrir defterleri ve diğer arşiv vesikaları üzerinden edinilen bilgilerle temellendirilmiştir. Dimetoka güçlü kaleleri sebebiyle Bizans ve Osmanlı döneminde yöneticilerin güven duydukları bir şehir olmuştur. Güzel doğası, ormanlık alanları ve mesire yerleri nedeniyle Osmanlı sultanlarının önemli bir avlanma sahası olarak kayıtlara geçmiştir. Şehir ele geçirilmesi sonrası Anadolu'dan getirilen müslüman halka açılmıştır. Şehir; Müslüman, Hristiyan ve Yahudi dinlerine sahip çeşitli halkların birlikte barış içerisinde yaşadığı bir alan olmuştur. Kolonizatör Türk dervişlerinin bölgenin şenlendirilmesi ve ikamesinde önemli rollerinin bulunduğu ifade etmeliyiz. Osmanlılar şehrin kültürel ve ekonomik ihtiyaçları için çok sayıda vakıflar kurdukları görülmektedir. Osmanlılar şehre dini, içtimai ve kültürel yapılar inşa etmişlerdir. Bunlar camiler, medreseler, hamamlar, imaretler, vb. gibi yapılardır. Şehrin halkının Osmanlı yönetimi boyunca herhangi bir istila ya da saldırıyla karşılaşmadıkları görülmektedir. Bu dönemde şehir halkının çeşitli zanaat ve mesleklerle ilgilendikleri ve ticaret yaptıkları görülmektedir. Şehrin çoğunlukla kırsalında geniş tarım alanlarının bulunması özellikle tarım hayvancılık gibi faaliyetlerin yapıldığı görülmektedir. Osmanlılar halktan ekonomiye ve vergiye konu olacak her şeyden vergi tahsil ettiği görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Dimetoka, Dimetoka Kalesi, Edirne, Ergene, Trakya, Meriç, Osmanlı İmparatorluğu, Hacı İlbey, Bektaşi Dervişler, Bayezid Camii, Zaviye, Mescid, Medrese, Balkanlar, Şeyh Bedreddin, Simavna, Lütfi Paşa, Oruç Paşa, Paşa Sancağı, Timar, Yörük, Vakıf, Tahrir.

Abstract:
Dimetoka is one of the ancient Balkan cities founded during the Roman period. The city was re-established during the Byzantine period due to the invasions and destructions it saw. The Ottomans accelerated their conquest movements in the Meriç (Evros) region with their transition to Rumelia. Dimetoka was captured in 1361. Dimetoka remained under the rule of the Ottomans for about 554 years. In this thesis, the historical, cultural and economic structure of the city is emphasized. The historical limit of the thesis was kept within the Ottoman classical age. The thesis is based on the information obtained from Ottoman cadastral registers and other archive documents. Due to its strong castles, Dimetoka became a city that administrators trusted during the Byzantine and Ottoman periods. Due to its beautiful nature, forested areas and recreation areas, it was recorded as an important hunting ground for the Ottoman sultans. After the capture of the city, the Muslim people brought from Anatolia were opened to the public. City; It has been an area where various peoples of Muslim, Christian and Jewish religions lived together in peace. We should state that the colonizer Turkish dervishes played an important role in the enlivening and substitution of the region. It is seen that the Ottomans established many foundations for the cultural and economic needs of the city. The Ottomans built religious, social and cultural structures in the city. These are mosques, madrasas, baths, soup kitchens, etc. such structures. It is seen that the people of the city did not encounter any invasion or attack during the Ottoman rule. In this period, it is seen that the people of the city were interested in various crafts and professions and traded. It is seen that there are large agricultural areas in the rural areas of the city, especially activities such as agriculture and animal husbandry. It is seen that the Ottomans collected taxes from the people on everything that would be subject to the economy and taxation.
Keywords: Dimetoka, Dimetoka Castle, Edirne, Ergene, Greece, Thrace, Evros, Ottoman Empire, Hacı İlbey, Bektashi Dervishes, Bayezid Mosque, Zaviye, Masjid, Madrasa, Balkans, Şeyh Bedreddin, Simavna, Lütfi Pasha, Oruç Pasha, Pasha Sanjak, Timar, Yörük, Vakıf, Tahrir.