Sorumsuzluk anlaşmaları
Exemption Clauses
Yazar: NİLGÜN BAŞALP
Danışman: PROF. DR. ŞENER AKYOL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Antlaşmalar = Treaties ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Sorumsuzluk = Irresponsibility ; Sorumsuzluk anlaşmaları = Irresponsibility agreements

Özet:
Tezde kusur ölçütüne bağlı olarak sorumluluğu sınırlandıran anlaşmalar ile kusur ölçütünden bağımsız bir şekilde alacaklının hukuki durumunu zayıflatan anlaşmalar sorumsuzluk anlaşması olarak kabul edilmektedir. Anılan ilk tür sorumsuzluk anlaşmaları BK m. 99 ve 100 kapsamında irdelenirken, ikinci tür anlaşmaların da BK m. 99 ve 100'ün sunduğu denetim ölçütleri ile kıyasen denetlenmesi önerilmektedir.Tezin konusunu sorumsuzluk anlaşmasının kavramsal özellikleri, tarihsel gelişimi, çeşitleri, geçerlilik sınırları, geçersizliği, yorumu, haksız fiil hükümlerinden doğan sorumluluğa etkisi ile üçüncü kişiye etkisi oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra ise, hukukumuzda sorumsuzluk anlaşmasına ilişkin öngörülen bazı özel hükümler ile genel işlem şartları içinde yer bulan sorumsuzluk klozlarının yargısal denetim süreci de sorumsuzluk anlaşması ile ilgili bulunduğu ölçüde incelenmektedir. Çalışmanın mukayeseli hukuk çalışması olması nedeniyle aynı zamanda İsviçre, Almanya, Avusturya ve İngiltere hukukları da Türk Hukuku açısından faydalı olabileceği ölçüde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Uluslararası Özel Hukuk açısından ise büyük önem taşıyan PICC, PECL ve DCFR'da yer alan bazı hükümler ile Avrupa Birliği Tüketici Hukuku Mevzuatı sorumsuzluk anlaşması ile ilgili bulundukları ölçüde incelenmektedir. Ayrıca Borçlar Kanunu Tasarısı'nda yer alan ve sorumsuzluk anlaşmasının tabi olduğu güncel hukuki rejimi değiştiren bazı hükümler incelenmektedir. Son olarak ise, Borçlar Kanunu Tasarısı'nda sorumsuzluk anlaşmasına ilişkin öngörülen bu hükümlere ilişkin bazı revizyon önerileri ele alınmaktadır.

Abstract:
Contractual clauses which limit liability on the basis of fault and clauses which weaken the legal status of the creditor irrespective of fault are treated as exemption clauses in the dissertation. While the first kind of exemption clauses are reviewed within the context of Code of Obligations article 99 and 100, it is being suggested that the second kind of clauses treated the same way by analogy.Within this context the conceptual particularities of exemption clauses, their historical progress, varieties, limitations of validity, invalidity, their interpretation, effect on liability under tort law and its effects on third parties are subjects handled in this study. In addition, specific regulations concerning exemption clauses which are considered within the Special Provisions of the Code of Obligations and also the judicial scrutiny of exemption clauses whithin the scope of the general provisions. Since this is a comparative study, specific regulations related to exemption clauses in Swiss, German, Austrian and British law systems were also studied as far as they can make a contribution to Turkish Law. Provisions of the PICC, the PECL and the Draft Common Frame of Reference ?given their importance in the area of International Private Law- and the European Union Consumer Law Legislation were analysed in so far as they are related to exemption clauses. Also some revision suggestions are being made related to the provisions of the Draft Code of Obligations regarding exemption clauses in the final chapter.