Türkiye'de yetişkinlerde akıl ve ruh sağlığı hizmet ihtiyacının belirlenmesi ve buna yönelik politika önerileri
Defining the needs of adult mental health service in Turkey and policy recommendations
Yazar: ÖZNUR KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAYDAR SUR ; DOÇ. DR. İSMAİL BARIŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Akıl hastası kişiler = Mentally ill persons ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı hizmetleri = Mental health services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık politikası = Health policy ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de yetişkinlere yönelik akıl ve ruh sağlığı hizmet ihtiyacının belirlenmesi ve belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda akıl ve ruh sağlığı politikaları için önerilerin ortaya konmasıdır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden "durum çalışması" yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda psikiyatrist, psikiyatri hemşiresi, klinik psikolog ve sosyal çalışmacılardan oluşan toplam 22 sağlık profesyoneliyle, yarı yapılandırılmış bireysel derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, verilerin analizinde bilgisayar destekli nitel veri analiz programı NVivo 12 programı kullanılmıştır. Çözümleme sonucu elde edilen bulgular, ilgili literatüre dayalı olarak tartışılmış ve araştırma amaçları doğrultusunda sonuç ve önerilere ulaşılmıştır.
Araştırma kapsamında gerçekleştirilen görüşmelerde; Türkiye'de yetişkinlere yönelik akıl ve ruh sağlığı hizmetleriyle ilgili politika, mevzuat, finansman, hizmet sunumu, toplum temelli hizmet, insan gücü, kalite ve damgalama kapsamında ihtiyaçlar belirlenmiştir. Sağlık profesyonelleri, akıl ve ruh sağlığı hizmetlerinde toplum temelli hizmete geçişi, ülkemiz için olumlu bir adım olarak gördüklerini belirtmişler, bu alandaki öncelikli ihtiyacın bir ruh sağlığı yasasının çıkarılması olduğunu vurgulamışlardır. Katılımcılar, hastayı ve ihtiyaçlarını merkeze alan politika değişikliklerine, hizmet kalitesinin ve hizmete erişimin iyileştirilmesi için akıl ve ruh sağlığına ayrılan finansal kaynakların, nitelikli ruh sağlığı profesyonellerinin ve toplum ruh sağlığı merkezlerinin artırılmasına ihtiyaç duyulduğunu belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Akıl ve ruh sağlığı hizmetleri, akıl ve ruh sağlığı politikaları, toplum temelli hizmet

Abstract:
This study is an attempt to define the needs of adult mental health service in Turkey and to put forward mental health policy recommendations based on these defined needs. This study has been conducted in line with the principles of the "case study" approach, one of the qualitative study methods. In this context, semi-structured, individual, in-depth interviews were conducted with 22 healthcare professionals consisting of psychiatrists, psychiatry nurses, clinical psychologists, and social workers. Data gathered from the study was analyzed with the methods of "descriptive analysis" and "content analysis" and a computer-assisted qualitative data analysis was carried out with the "NVivo" (QSR International Pty Ltd.) computer software. A discussion on the findings of the analysis was carried out with reference to current literature, and conclusions and recommendations were drawn out in line with the aims of the study.
Through the conducted interviews, the needs of the adult mental health service in Turkey were identified under the following topics: policy, legislation, financing, community-based healthcare system, human resources, quality, and stigmatization. Healthcare professionals expressed that they regard the shift towards a community-based mental healthcare system was as a positive step for the country and emphasized that the primary need in this field is having a legislation on mental health in place.
Participants defined the needs as follows: a policy change that puts the patient and the patient need at its center; increasing the financial resources dedicated to mental health services to improve access and service quality; increasing the numbers of qualified mental health professionals and community mental health centers.

Keywords: Mental health services, mental health policies, community-based healthcare system