Yeni aromatik sülfonamit ligantları ve komplekslerinin sentezi, karakterizasyonu ve katalitik uygulamaları
Synthesis of novel aromatic sulfonamide ligands and complexes, characterizasyon and applications of catalitic
Yazar: NİLGÜN KAYACI
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZPOZAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Rutenyum = Ruthenium

Özet:
YENİ AROMATİK SÜLFONAMİT LİGANTLARI ve KOMPLEKSLERİNİN SENTEZİ, KARAKTERİZASYONU ve KATALİTİK UYGULAMALARI

Nilgün KAYACI

Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2014
Danışman: Prof. Dr. Nilgün ÖZPOZAN

ÖZET

Bu tez çalışmasında 4,5-dimetil-o-fenilendiamin ve benzensülfonilkorür türevlerinin tepkimesi ile N-4-metoksibenzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin,(1), N-2,4,6-trimetilbenzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin,(2), N-benzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin,(3), N-4-klorobenzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin( 4) ve N-4-tert-bütilbenzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin,(5), ligantları sentezlendi. Sentezlenen bu ligantlar ve [RuCl2(p-simen)]2 kompleksi kullanılarak dimer ayrışma tepkimesi ile bir seri nötr N-koordine rutenyum(II) aren kompleksleri de (6-10) sentezlendi. 

Açık hava ortamında dayanıklı oldukları belirlenen Ru(II) aren komplekslerinin karakterizasyonları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR ve elementel analiz yöntemleri ile yapıldı. Ayrıca N-koordine rutenyum(II) aren kompleksleri (6-10) 2-propanolde, 82 oC de, asetofenon türevlerinin hidrojen aktarım (TH) tepkimelerinde katalizör olarak özellikleri incelendi. Sonuç olarak yüzde verimlerinin değerlendirmelerinden sonra {[N-benzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin]-(p-simen)-kloro-rutenyum(II)} klorür (8)  ve  {[N-4-klorobenzensülfonil-4,5-dimetil-o-fenilendiamin]-(p-simen)-kloro-rutenyum(II)}klorür (9)  katalizörlerinin sırasıyla % 91 ve % 94 dönüşüm ve 1658 ve 1730 s-1 TOF değerleri ile en yüksek katalitik aktiviteye sahip oldukları belirlendi. 

Anahtar Kelimeler: Hidrojen Aktarımı, Sülfonamit, Rutenyum, N-koordine

Abstract:
SYNTHESIS OF NOVEL AROMATIC SULFONAMIDE LIGANDS AND COMPLEXES, CHARACTERIZASYON AND APPLICATIONS OF CATALITIC

Nilgün Kayacı

Erciyes University, Graduate School of Natural and Applied Sciences
M.Sc. Thesis, January 2014
Supervisor: Prof. Dr. Nilgün ÖZPOZAN

ABSTRACT

Herein, N-4-methoxybenzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine (1), N-2,4,6-trimethylbenzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine (2), N-benzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine (3), N-4-chlorobenzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine (4) and N-4-tert-butylbenzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine (5) were formed by the reaction of 4,5-dimethyl-o-phenylenediamine and arylsulfonylchlorides. Then, a series of cationic N-coordinate ruthenium(II) arene complexes (6-10) were synthesized and isolated from the cleavage reaction of [RuCl2(p-cymene)]2 with 1-5. 

The corresponding Ru(II) arene complexes are air stable and were characterized by FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, and elemental analysis methods. Furthermore, the resulting N-coordinate ruthenium(II) arene complexes (6-10) were evaluated as transfer hydrogenation catalysts for the reduction of acetophenone derivatives in the presence of 2-propanol  and base at 82 oC. In summary, the highest catalytic activities were achieved with {[N-benzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine]-(p-cymene)-chloro-ruthenium(II)}cloride 8 and {[N-4-chlorobenzenesulfonyl-4,5-dimethyl-o-phenylenediamine]-(p-cymene)-chloro-ruthenium(II)}cloride 9 ( conversion: 91% and 94%, turnover frequency values: 1658 and 1730 h-1, respectively).

Keywords: Transfer Hydrogenation, Sulfonamide, Ruthenium, N-coordinate