Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip annelerin ebeveynlik stresi ve çocuk sahibi olma motivasyonları
Parenting stres and childbearing motivations of mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: AYŞENUR KARPUZLUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE AKALIN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anneler = Mothers ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Stres = Stress ; Çocuk sahibi olma isteği = Desire to have children ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocuğa sahip annelerin ebeveynlik stresi ve çocuk sahibi olma motivasyonlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel ve analitik tipte olan araştırma Kasım 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ve Özel Eğitim Uygulama Okulu'na kayıtlı OSB tanılı çocukların anneleri ile yürütülmüştür. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Ebeveynlik Stresi/Kısa Formu (ESİ/KF) ve Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Ölçeği (ÇOMÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ortalama, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların ESİ/KF ve olumlu ÇOMÖ ve olumsuz ÇOMÖ puan ortalamaları sırasıyla 104.77±23.56, 62.50±20.26, 33.49±12.74 olup; ebeveynlik stresleri orta düzeyde yüksek ve çocuk sahibi olma motivasyonları düşük düzeyde olumludur. Annenin yaşı, eğitim düzeyi, OSB'li çocuğun kardeş sırası ve OSB'nin tekrar çocuk sahibi olmayı etkileme durumu ebeveynlik stres düzeyinin istatistiksel olarak anlamlı yordayıcıları arasında olup %20.1'ini açıklamaktadır (p<0.05). Annenin eğitim düzeyi, gelir durumu, OSB'li çocuğun kardeş sırası ve tekrar çocuk sahibi olma isteği olumlu çocuk sahibi olma motivasyonun istatistiksel olarak anlamlı yordayıcıları arasında olup %18.7'sini açıklamaktadır (p<0.05). Ebeveynlik stresi ile olumsuz çocuk sahibi olma motivasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta düzeyde ilişki bulunmaktadır (r:0.345; p<0.001). Ebeveynlik stres düzeyinin azaltılması ve çocuk sahibi olmaya yönelik doğru ve güvenilir bilgiye ulaşılması amacıyla eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin planlanması önerilmektedir.   

Anahtar sözcükler: Anne, Çocuk sahibi olma, Otizm spektrum bozukluğu, Stres

Abstract:
This study was conducted to investigate parenting stress and childbearing motivations of mothers of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD). The research, cross-sectional and analytical, was conducted with 165 mothers having children with ASD, enrolled at Special Education and Rehabilitation Centers and Special Education Practice School between November 2021 and January 2022. Data were collected by face-to-face interview method using Personal Information Form, Parenting Stress Index Short Form (PSI/SF) and Childbearing Motivations Scale (CMS). Data were analyzed using percentage, mean, independent sample t-test, one-way analysis of variance and correlation analysis. The mean PSI/SF and positive CMS and negative CMS of the participants were 104.77±23.56, 62.50±20.26, 33.49±12.74, respectively, and it was found that their parenting stress was moderately high and their motivation to have a child was low (p<0.05). The mother's age, education status, sibling rank of the child with ASD, and the effect of ASD on having a child again were among statistically significant predictor of the parenting stress level up to 20.1% (p<0.05). The mother's educational and income status, sibling rank of the child with ASD, and the desire to have a child again were among statistically significant predictor of the positive childbearing motivations level up to 18.7% (p<0.05). It was found that there was statistically significant positive moderate relationship between parenting stress and negative childbearing motivations (r: 0.345; p<0.001). It is recommended to plan training and consultancy services in order to reduce the level of parenting stress and to reach accurate and reliable information about having a child.

Keywords: Mothers, Childbearing motivations, Autism spectrum disorder, Stress