Sınıf öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve yanal düşünme eğilimleri arasındaki ilişki
The relationship between critical and lateral thinking dispositions of classroom teacher candidates
Yazar: BÜŞRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KAYA YILDIZ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Yanal düşünme = Lateral thinking ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı sınıf öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve yanal düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılı güz döneminde Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Anabilim dalında öğrenim görmekte olan toplam 327 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Karalı (2012) tarafından iki boyutlu (beceri boyutu ve Değer Boyutu) 21 maddelik "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" ve Semerci (2016) tarafından geliştirilen ve 9 maddeden oluşan tek boyutlu "Yanal Düşünme Eğilimi Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının, eleştirel düşünme eğilimlerinin ve yanal düşünme eğilimlerinin cinsiyet değişkenine göre değişimini belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t testi, sınıf düzeyi ve mezun oldukları lise türü değişkenine göre değişimlerini belirlemek amacıyla ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimi puanları ve yanal düşünme eğilimi puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda sınıf öğretmen adaylarının yanal düşünme eğilimi ve eleştirel düşünme eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğu, eleştirel düşünme eğilimi puanlarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve mezun olunan lise türüne göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmen adaylarının yanal düşünme eğilimi puanları sınıf düzeyi ve mezun olunan lise türüne göre anlamlı farklılık göstermesine karşın cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ayrıca sınıf öğretmen adaylarının yanal düşünme eğilimi ölçeği puanları ile eleştirel düşünme eğilimi ölçeği puanları arasında orta düzeyde pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between critical and lateral thinking dispositions of classroom teacher candidates. The participants of the study consist of 327 teacher candidates educating at the department of the Division of Classroom Education at Abant Izzet Baysal University in the winter term of the academic year of 2016-2017. Correlational research design was used in the study as the research method. As the research tools, "Critical Thinking Dispositions Scale" and "Lateral Thinking Dispositions Scale" were used.  The former consists two dimensions as ability and value and developed by Karalı (2012) whereas the latter consists of one dimension including 9 items and developed by Semerci (2016). Independent sample t-test was carried out to investigate the critical and lateral thinking dispositions of teacher candidates according to gender. On the other hand, in order to investigate their critical and lateral thinking dispositions according to grade level and the type of high school graduated from, one-factor analysis of variance was carried out. Moreover, Pearson Correlation Coefficient was calculated to determine the relationship between the critical and lateral thinking disposition scores of the teacher candidates. As a result, it was found that the critical and lateral thinking dispositions of the teacher candidates were at high level and their critical thinking disposition scores differed significantly according to gender, grade level and the type of high school. Although the lateral thinking scores of the teacher candidates did not differ significantly according to grade level and the type of high school, significant difference was obtained according to gender. Moreover, it was also found that there was a significant, positive and moderate relationship between the critical and lateral thinking disposition scores of the teacher candidates.