Türkiye'de yayılış gösteren bazı Usnea dıll. ex adans. türlerinin biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of biological activities of some species of Usnea dill. ex adans. distributed in turkey
Yazar: GÖKÇENUR İLİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KOCAKAYA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SELEN İLGÜN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yayılış gösteren Usnea lapponica Vain, Usnea intermedia (A. Massal.) Jatta, Usnea florida (L.) Weber ex F.H. Wigg. türlerinden elde edilen metanol ekstrelerin antimikrobiyal, antioksidan aktiviteleri ile sitotoksik etkilerinin ve DNA koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Üç liken türü için usnik asit miktarları Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi yöntemi ile tespit edilmiş olup en yüksek miktar U. lapponica'da (334.59 ± 9.21 mg/gekstre) bulunmuştur. En yüksek toplam fenol içeriği U. lapponica'da (87.62 ± 4.37 mgGAE/gekstre), toplam flavonoit miktarı ise U. florida'da (23.06 ± 3.34 mgCA/gekstre)' da tespit edilmiştir. Antioksidan aktivite için DPPH (1,1-difenil-2-pikrilhidrazil) ve ABTS [2,2'-azino-bis (3- etilbenzathiazolin-6- sulfonik asit)] yöntemleri kullanılmış olup, U. lapponica en yüksek DPPH radikalini süpürücü aktiviteyi, U. intermedia ise en yüksek ABTS radikalini süpürücü aktiviteyi göstermiştir. Antimikrobiyal aktivitenin araştırılmasında disk difüzyon yöntemi kullanılmış, en iyi etki Micrococcus luteus üzerine 13 mm'lik zon ile U. intermedia'nın metanol ektresinde gözlenmiştir. Sitotoksik aktivite ise insan akciğer kanseri (A549) ve meme kanseri (MDA-MB-231) hücre hattı üzerinde MTT testi ile saptanmıştır. A549 üzerine U.florida (250 μg/mL % 36.0301 canlılık) MDA-MB-231 üzerine ise U. intermedia ekstresinde (62.5 µg/mL %23.65 canlılık) en güçlü sitotoksik etki gözlenmiştir. Aynı zamanda çalışılan tüm türlerin DNA koruyucu etkisi olduğu pBR322 plazmid DNA'sı kullanılarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate antimicrobial, antioxidant activities and cytotoxic effects and DNA protective effects of methanol extracts obtanined from Usnea lapponica Vain, Usnea intermedia (A. Massal.) Jatta, Usnea florida (L.) Weber ex F.H. Wigg. species that distributed in Turkey. The amount of usnic acid for three lichen species was determined by High Performance Liquid Chromatography and the highest amount was found in U. lapponica (334.59 ± 9.21 mg/ gextract). The highest total phenol content was determined in U. lapponica (87.62 ± 4.37 mgGAE/ gextract), and the total amount of flavonoids in U. florida (23.06 ± 3.34 mgCA/gexract). DPPH (1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl) and ABTS [2,2'-azino-bis(3-ethylbenzathiazoline-6-sulfonic acid)]  methods have been used for antioxidant activity, U. lapponica showed the highest DPPH inhibition activity. U. intermedia showed the highest ABTS inhibition activity. Disc diffusion method was used to investigate antimicrobial activity, and the best effect was observed in the methanol extract of U. intermedia with a 13 mm zone on Micrococcus luteus. Cytotoxic activity was determined by MTT test on human lung cancer (A549) and breast cancer (MDA-MB-231) cell line. U. florida (250 μg/mL % 36.0301 viability) on A549 and U. intermedia extract  (62.5 µg/mL % 23.65 viability) showed the strongest cytotoxic effect on MDA-MB-231. At the same time, DNA protective effect was investigated by using pBR322 plasmid DNA and all studied species were found to have DNA protective effects.