Gıda maddesi olarak tüketilen mahlep (Prunus mahaleb L.) tıbbi ve aromatik bitkisinin uçucu yağ ve fenolik bileşenlerinin belirlenmesi; antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin incelenmesi
Determination of essential oil and phenolic components of mahlep (Prunus malaheb L.) medicinal and aromatic plant consumed as food; examination of antioxidant and antimicrobial activities
Yazar: NUR BİRTAN IRMAK
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE CEYLAN
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products

Özet:
Mahlep (Prunus mahaleb L.) bitkisi yaygın olarak bazı hastalıkların iyileştirilmesinde ve aroma sağlayıcı olarak birçok alanda kullanılmaktadır. Mahlep meyvesinin antioksidan özelliği CUPRAC (Cu+2 İndirgeyici Antioksidan Kapasite), FRAP (Fe+3 İndirgeme Antioksidan Gücü) ve DPPH● radikali temizleme aktivitesi metotlarıyla açığa çıkarılmış aynı zamanda toplam polifenol ve toplam flavonoid madde miktarları da belirlenmiştir. Sonuçlara göre toplam flavonoid ve fenolik madde miktarları sırasıyla 0,56±0,02 mg kuersetin/g numune ve 1,89±1,48 mgGAE/g numune şeklindedir. Antioksidan kapasiteleri ise CUPRAC için 0,12±0,01 mmol TEAC/g numune, DPPH● için IC50=2,23 mg/mL ve FRAP için, 0,02±0,00 μmol FeSO4.7H2O/g numune olarak ölçülmüştür. 

Antimikrobiyal özellik için Disk difüzyon ve Minimum inhibisyon konsantrasyon (MİK) metotundan faydalanılmıştır. Mahlep meyvesinin bakterilerden daha çok maya suşlarına etkili olduğu görülmüştür. Candidalar üzerine 2000-4000 mg/mL değeriyle antifungal aktivite gösterdiği bulunmuştur.
 
Mahlep'den elde edilen uçucu yağın SPME ve GC/MS cihazları ile gerçekleştirilen analizi sonucunda 26 tane bileşen tanımlanmıştır. Bir ester olan pentadekanolid (%34,67), eter olan (Z)-anethole (%18,74), keton olan asetoin (%6,32) ve yağ asidi olan Palmitik asit (%3,35) bileşikler arasında en yüksek oranlara sahip oldukları için ana bileşenler olarak nitelendirilmiştir.

Mahlep'in fenolik bileşen analizi için HPLC-UV metotu kullanılmış ve bu tayin 15 tane standart ile gerçekleştirilmiştir. Mahlep meyvesinde gallik asit %0,4 (1,85 ppm) klorojenik asit %0,3 (1,44 ppm) ve p-kumarik asit %0,4 (1,97 ppm) miktarlarında fenolik bileşikleri bulunmuştur.

Abstract:
Mahlep (Prunus mahaleb L.) plant is widely used in many areas for the treatment of some diseases and as a flavoring agent. The antioxidant properties of mahleb fruit were revealed by CUPRAC (Cu+2 Reducing Antioxidant Capacity), FRAP (Fe+3 Reducing Antioxidant Power) and DPPH● radical scavenging activity methods, as well as the total polyphenol and total flavonoid substance amounts. According to the results, the amounts of total flavonoid substance and total phenolic substance are 0,56±0,02 mg Quercetin/g sample and 1,89±1,48 mgGAE/g sample, respectively. Antioxidant capacities were measured as 0,12±0,01 mmol TEAC/g sample for CUPRAC, IC50=2,23 mg/mL for DPPH● and 0,02±0,00 μmol FeSO4.7H2O/g sample for FRAP.

Disc diffusion and Minimum inhibition concentration (MIC) methods were used for antimicrobial properties. It has been observed that mahleb fruit is more effective against yeast strains than bacteria. It was found to show antifungal activity against Candida with a value of 2000-4000 µg/mL.

As a result of the analysis of the essential oil obtained from Mahlep using SPME and GC/MS devices, 34 components were identified. Pentadecanolide, an ester (34,67%), (Z)-anethole, an ether (18,74%), acetoin, a ketone (6,32%), and palmitic acid, a fatty acid (3,35%), were described as the main components because they had the highest rates among the compounds. 

HPLC-UV method was used for phenolic component analysis of Mahlep and this determination was carried out with 15 standards. Phenolic compounds in the amount of gallic acid 0,4% (1,85 ppm), chlorogenic acid 0,3% (1,44 ppm) and p-coumaric acid 0,4% (1,97 ppm) were found in mahleb fruit.