Bursa ili Şevketiye köyü halk ilaçlarının bilimsel açıdan değerlendirilmesi
The investigation and the scientifical evaluation of the folk medicines that are used in the city of Bursa, viilage of Sevketiye
Yazar: GÜLDER ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ MERİÇLİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bursa = Bursa ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Helleborus = Helleborus ; Lathyrus = Lathyrus ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Bu çalışmada 1800'lü yılların sonunda Bulgaristan'dan gelen göçmenlerce kurulanŞevketiye Köyü (Bursa, Kestel) sakinlerinin kullandıkları tıbbi bitkiler araştırılmıştır.Köydeki gençlerin kente yerleşmeleri nedeniyle köy nüfusu azalmakta ve halk ilacıolarak bitkilerin kullanılış bilgileri de yaşlılarla birlikte kaybolmaktadır. Bu çalışma ileŞevketiye'de kullanılan tıbbi bitkiler ve kullanılış biçimleri, kişilerle yüz yüzegörüşmeler yapılarak belirli soru formları ile kayıt altına alınmıştır.Saptanan tıbbi bitkilerden materyal toplanmış, örnekleri de ISTE Herbaryumu'nayerleştirilmiştir. Toplanan örneklerin aktif bileşikleri taranmış ve kitaplarda yayınlardabelirtilen kullanışları yanında çok farklı kullanılışlarının da olduğu saptanmıştır.Abies bornmuelleriana haricen yara iyi edilmesinde; Helleborus orientalis gövde-yapraksaplarının diş ağrısında ve çürük dişlerin eritilmesinde; Hypericum perforatumçiçeklerinin dahilen iştahsızlık ve karın ağrısında; Sambucus ebulus yapraklarınınböcek-arı ısırmalarında; Sedum pallidum var. bithynicum toprak üstü kısımlarınınyüzdeki beyaz lekeleri gidermede kullanıldığı saptanmıştır. Endemik bir bitki olanLathyrus undulatus topraküstü kısımları zayıflamada; Juglans regia'nın çiçekleri deyutularak basurda kullanılmaktadır. Malva neglecta, yaprakları pişirilerek kabızlığakarşı, Platanus orientalis yaprakları da üreyi düşürmek için kullanılmaktadır. Equisetumtelmateia, haşlanıp lapa halinde sarılarak, suyunu da banyo yaparak diz ağrılarınıiyileştirmede, Bellis perennis çiçekleri öksürük ve nefes darlığında, Cistus laurifoliusyaprakları şeker hastalıklarında; Cydonia oblonga yaprakları soğuk algınlığında,Melissa officinalis yaprakları gerginlik ve uykusuzlukta, Pinus nigra reçinesi ve filizlerisolunum yolları hastalıklarında kullanılmaktadır. Urtica urens topraküstü kısımları vetohumlarından da bağışıklık sistemini güçlendirmek için yararlanıldığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Tıbbi bitkiler, Bursa, Halk ilacı, Lathyrus, Helleborus

Abstract:
In this study, a research on the medicinal plants used by the residents of Sevketiyevillage which is founded by the Turkish immigrants from Bulgaria at the end of the1800's. The knowledge of the usage of the medicinal plants are not being used as it hasbeen in the past since the population of the village decreases as the younger prefer toimmigrate to rural cities. The information on the plants and the methods of their usagein Sevketiye was documented via specific question forms and face to faceconversations.Material from the medicinal plants were collected and specimens werekept at the Herbarium of the Faculty of Pharmacy of Istanbul University (ISTE). Activecompounds of the collected samples were searched and many more different usagesthen the known methods of usage were found.Abies bornmuelleriana is used externally for curing wounds; the stem of the leaves ofHelleborus orientalis are used for tootaches and the recovery of tooth decay; the flowersof Hypericum perforatum are used internally for anorexia and stomachache; the leavesof Sambucus ebulus are used for insect bites and bee stings; the aerial part of the Sedumpallidum var. bithynicum is used for white spots on the face. The aerial part ofLathyrus undulatus which is an endemic specie is used in weight loss; the flowers ofJuglans regia is used for hemorrhoid. The cooked leaves of Malva neglecta are usedagainst constipation, the leaves of Platanus orientalis are used to decrease urea.Equisetum telmateia is used as a remedy of knee aches by wrapping its mash, alsobathing in its water, the flowers of Bellis perennis are used for cough and dyspnea, theleaves of Cistus laurifolius are used for diabetes; the leaves of Cydonia oblonga are usedfor flu, the leaves of Melissa officinalis are used for stress and insomnia, the resin andthe buds of Pinus nigra are used in respiratory tract illnesses. The aerial parts and theseeds of Urtica urens was determined to be used to stregthen the immune system.Key Words: Medicinal plants, Bursa, Folk Medicines, Lathyrus, Helleborus