Geriatri polikliniği ve huzurevi hastalarının stopp/start ve maı kriterleri ile değerlendirilmesi ve müdahalelerin yapılmasında klinik eczacının rolü
Evaluation of geriatric outpatient clinic and nursing home patients with stopp/start and mai criteria and the role of clinical pharmacist in the implementation of interventions
Yazar: BURCU KELLECİ ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eczacılık = Pharmacy ; Geriatri = Geriatrics ; Huzurevleri = Nursing homes ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Poliklinikler-hastane = Outpatient clinics-hospital ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Yaşlanmaya bağlı olarak ortaya çıkan kronik hastalıklar nedeniyle çoklu ilaç kullanımı arttığından geriatrik hastalarda ilaç kaynaklı sorunlar sıklıkla görülebilmektedir. Bu tez çalışması ile "yaşlıların potansiyel olarak uygun olmayan reçetelerini tarama aracı" (STOPP) ve "doktorlar için uygun tedavi konusunda farkındalık oluşturma tarama aracı" (START) kriterlerinin 2. versiyonu kullanılarak Türkiye'deki mevcut durumun ve kriterlerin Türk hastalar için uygunluğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya poliklinik ve huzurevlerinden toplam 809 hasta (521 kadın) dahil edilmiştir. STOPP kriterlerine göre en az 1 uygunsuz ilacı olan 259 hasta (%32) olduğu ve en yaygın (%10,9) tespit olarak kanıta dayalı endikasyonu olmadan reçetelenmiş herhangi bir ilacın kullanımı saptanmıştır. START kriterlerine göre en az 1 ihmal edilen ilacı olan 119 (%14,7) hasta olduğu ve en yaygın (%97,5)  tespit olarak ulusal kılavuzlara göre 65 yaşından sonra en az bir kere pnömokok aşısı kullanımı  belirlenmiştir. Uygunsuz reçeteleme; toplam ilaç sayısı (OR:1,20 p<0,01), yaşanılan yer (1) (OR:4,96 p<0,01) ve konjestif kalp yetmezliği (1) (OR:2,76 p=0,01) ile ilişkili bulunmuştur. İhmal edilen ilaçlar ise; toplam komorbidite (OR:1,22 p=0,01), toplam ilaç sayısı (OR:0,89 p=0,02) ve yaşanılan yer (2) (OR:4,56 p<0,01) ile ilişkili bulunmuştur. MAI puanına göre 5259 (%85,5) ilaç 9 puan alırken, 5 ilaç (%0,1) 14 puan almıştır. STOPP kriterlerinden 22 kriter (%27,5) ve START kriterlerinden 4 kriter (%11,8) için herhangi bir tespit yapılmamıştır. Geriatri polikliniğindeki ve huzurevindeki hastalara optimum tedavi hizmetinin sunulabilmesi için reçete kalitesinin iyileştirilmesi ve uygun ilaçlar ile daha etkili bir tedavi sağlanması amacıyla geliştirilmiş kriterlerin kullanımı ilaçların uygunluğunun değerlendirmesinde büyük katkı sağlamaktadır, ancak bu kriterlerin daha işlevsel olabilmesi için topluma özgü olacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Drug related problems are often seen in geriatric patients because of the increased use of multiple drugs due to more chronic diseases with aging. In this thesis, second version of "Screening Tool of Older People's Potentially Inappropriate Prescriptions (STOPP)" and " Screening Tool to Alert Doctors to Right Treatment (START)" criteria have been used to determine current situation about inappropriate prescription in Turkey and the suitability of the criteria for Turkish patients. A total of 809 patients (521 women) from outpatient clinics and nursing homes were included in this study. According to the STOPP criteria 259 patients (32%) were detected with at least one potentially inappropriate medication (PIM) and "prescribed medications without indication" was the most common (10.9%) detected criteria. According to the START criteria 119 patients (14.7%) were detected with at least one potentially prescription omission (PPO) and "one-time pneumococcal vaccination over age of 65" was the most common (97.5%) detected criteria.  PIMs were associated with total number of drugs (OR: 1.20 p <0.01), place of residence (1) (OR: 4.96 p <0.01), and congestive heart failure (1) (OR: 2.76 p = 0, 01). PPOs were associated with total comorbidity (OR: 1.22 p = 0.01), total number of drugs (OR: 0.89 p = 0.02) and place of residence (2) (OR: 4.56 p <0.01). According to the MAI, 5259 (85.5%) medications were scored 9 points while 5 medications (0.1%) were scored 14 points. Twenty-two (27.5%) out of 80 STOPP criteria and 4 (11.8%) out of 34 START criteria were not used at all. Improving the prescription quality and using appropriate medications for the efficacy of the treatment is necessary to provide the optimum treatment for geriatric outpatient clinic and nursing home patients. Therefore, the contribution of using these available criteria is important, however modification of these criteria according to the certain population needs to be considered.