Hemodiyaliz sırasında besin tüketiminin diyaliz yeterliliğine ve                  yorgunluğa etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutrient consumption on dialysis adequacy and fatigue during hemodialysis
Yazar: ESRA KÖSE
Danışman: PROF. DR. MERAL GÜN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastaların hemodiyaliz sırasında besin tüketiminin diyaliz yeterliliğine ve yorgunluğa etkisini belirlemek amacı ile kendi kendine kontrollü randomize klinik araştırma olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini bir üniversitesi hastanesi ve özel diyaliz merkezinde tedavi gören 127 hasta, örneklemini ise 32 hasta oluşturdu. Her hasta hem deney hem de kontrol grubu olarak atandı. Bu amaçla randomizasyona göre belirlenen 16 hasta Grup 1 olarak, diğer 16 hasta Grup 2 olarak belirlendi. İlk ay hemodiyaliz seansı başladıktan 1.00-1.30 saat sonra Grup 1'e yemek verildi, Grup 2'ye ise yemek verilmedi. Bir sonraki ay gruplar çapraz olarak değiştirildi. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Hemodiyaliz İzlem ve Laboratuvar Bulguları Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde paired t test,  Repeated ANOVA testi ve Bonferroni testi kullanıldı. Bu araştırmada hastaların yaş ortalamasının 53,7±16,8 olduğu, çoğunda ilave kronik hastalığın olduğu, en çok hipertansiyon nedeniyle kronik böbrek yetmezliği geliştiği belirlendi. Hastaların %84,4 ile yorgunluk, %62,5 ile uykusuzluk ve %56,3 ile halsizlik semptomu yaşadıkları saptandı. Araştırmamızda fosfor değerinin diyaliz sırasında besin tüketildiğinde daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Bu araştırmada diyaliz sırasında besin tüketildiğinde ve tüketilmediğinde URR ve spKt/V değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Diyaliz seansının 2. saatinde ölçülen kan basıncı ortalamasının hastalar besin tükettiğinde daha düşük olduğu ve istatistiksel farkın anlamlı olduğu bulundu (p<0,05). Diyaliz sırasında besin tüketildiğinde ve tüketilmediğinde piper yorgunluk ölçeği puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Bu araştırmada diyaliz sırasında besin tüketiminin diyaliz yeterliliğini ve yorgunluk düzeyini etkilemediği belirlendi.

Abstract:
The study was conducted as a self-controlled randomized clinical research to determine the effect of nutrient consumption on dialysis adequacy and fatigue during hemodialysis in patients undergoing hemodialysis treatment. The study population consisted of 127 patients treated in the hemodialysis unit of an university hospital and treated in the private dialysis center, and the sample consisted of 32 patients. Each patient was assigned to both the experimental and control group. To this end, 16 patients were randomly assigned to Group 1 and the other 16 patients were assigned to Group 2. In the first month, while Group 1 received food 1.00-1.30 hours after the start of the hemodialysis session, Group 2 did not receive food. The following month the groups were switched diagonally. Personal Information Form, Hemodialysis Follow-up and Laboratory Findings Form, and Piper Fatigue Scale were used to collect the data. Paired t-test, Repeated ANOVA test, and Bonferroni test were used to analyze the data. In our study, the mean age of the patients was 53.7±16.8 years, most of them had additional chronic diseases, and the most common cause of chronic renal failure was hypertension. Fatigue was experienced by 84.4%, insomnia by 62.5%, and malaise by 56.3% of the patients. In this study, phosphorus value was higher when food was consumed during dialysis (p<0.05). In this study, it was found that there was no significant difference between URR and spKt/V values when food was consumed and not consumed during dialysis (p>0.05). The mean blood pressure measured at the 2nd hour during the dialysis session was lower when the patients consumed food and the statistical difference was found to be significant (p<0.05). No significant difference was found between the mean scores of the Piper fatigue scale when food was consumed and not consumed during dialysis (p>0.05). It was determined in this study that nutrient consumption during dialysis did not affect dialysis adequacy and fatigue level.