Endüstriyel tasarımcılar üzerindeki bilişsel etkilerin dijital ortam araçları ile tasarım iletişimi çerçevesinde araştırılması: Çizim tableti, sanal gerçeklik ve 3 boyutlu baskı örneği
Investigation of cognitive effects on industrial designers within the context of design communication with digital media tools: Drawing tablet, virtual reality and 3d printing sample
Yazar: EBRU GEDİK
Danışman: PROF. DR. ALPER ÇALGÜNER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Özellikle son yıllarda endüstriyel tasarım alanında önemli teknolojik gelişmeler yaşanmakta, dijitalleşme ile tasarım teorisinde ve pratiğinde değişimler görülmektedir. Temelinde problem çözme etkinliği olarak tanımlanabilecek tasarım süreci, aslında tasarımcının fikirlerini ve bilgilerini, kendisiyle ve üçüncü şahıslarla bazı medyalar (ortamlar) aracılığıyla paylaştığı bir iletişim sürecidir. Tasarımı bir iletişim süreci olarak görmek, iletişim disiplini ile kurulacak disiplinler arası bir bakış açısını da beraberinde getirmektedir. İletişimin "bir ortamdan yararlanarak bilgi gönderme süreci" olduğu tanımı tasarım ve iletişim alanlarının kesişimini oluşturmaktadır. İletişim kuramları iletişimin yapıldığı ortam ve ona özgü araçların bilişsel süreçleri etkilediğini ifade etmektedir. Tasarım iletişimi açısından ise sürecin gerçekleştiği bu ortamlar; çeşitli faktörler nedeniyle tasarımcının yaratıcı fikrinin oluşması ve sürecin işleyişi üzerinde farklı etkiler yaratmaktadır. Bu tezde uzmanlaşmış bir tasarım faaliyeti olarak endüstriyel tasarım, bilişsel kuramlarla değerlendirilebilecek iletişimsel bir süreç olarak ele alınarak 3 aşamalı bir çalışma yürütülmüştür. İlk aşamada literatür taraması ile tasarım iletişiminin endüstriyel tasarım disiplini bağlamında çerçevesi çizilmiştir.  İkinci aşama 50 endüstriyel tasarımcıya uygulanan anket ile dijital tasarım iletişimi sürecinin analizidir. Üçüncü aşama ise 9 endüstriyel tasarımcıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla dijital ortamlarda gerçekleşen tasarım iletişiminin tasarımcılar üzerindeki bilişsel etkilerinin belirlenmesidir. Çalışmanın sonuçlarına göre tasarım iletişimi ürün, temsil, ortam ve etkileşim olmak üzere 4 bağlamda tanımlanmaktadır. Dijital ortam tasarımcılar için ekip ve kişilerarası olmak üzere 2 farklı iletişimsel sürece olanak tanımaktadır. Son olarak ise dijital ortam tasarımcıları bilişsel olarak büyük oranda pozitif olarak etkilemektedir. Bu etkileri düşünme, algılama, öğrenme ve bilme kategorileri altında sınıflandırılan alternatif üretme, yaratıcı düşünme, problem çözme, karar verme, kolektif düşünme, eleştirel düşünme, dikkat ve odaklanma, 3B düşünme, problem tanımlama, bilgi üretme ve hatırlama olmak üzere 12 kod altında ifade etmek mümkündür.

Abstract:
As a result of the interaction of important technological developments with the industrial design discipline in recent years, changes are experienced in design theory and practice. The design process, which can basically be defined as a problem-solving activity, is actually a communication process in which the designer shares his ideas and information with himself and with third parties through some media. Seeing design as a communication process brings with it an interdisciplinary perspective to be established with the communication discipline. The definition of communication as "the process of sending information using a medium" also constitutes the intersection of design and communication fields. Communication theories state that the environment in which communication is made and the tools specific to it affect cognitive processes. In terms of design communication, these environments where the process takes place; Due to factors such as method, process and perception, it creates different effects on the creation of the designer's original idea and the functioning of the process. In this study, industrial design as a specialized design activity is considered as a communicative process that can be evaluated with cognitive theories. According to the results of the study, design communication is defined in 4 contexts: product, representation, medium and interaction. Digital media enables two different communicative processes for designers: team and interpersonal. Finally, digital media affects designers cognitively in a largely positive way. These effects are expressed under 12 codes: alternative generation, creative thinking, problem solving, decision making, collective thinking, critical thinking, attention and focus, 3D thinking, problem definition, knowledge production and remembering, which are classified under the categories of thinking, perception, learning and knowing.