Adolesan sporcularda çift kariyer yetkinliğinin belirleyicileri ve sonuçları
Determinants and consequences of dual career competence in adolescence athletes
Yazar: DUYGU KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Kariyer = Career ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Sporcu öğrenciler = Sportsmen students ; Sporcular = Sportsmen ; Yetkinlik = Competence ; Çift kariyer = Dual career

Özet:
Amaç: Sporcularda çift kariyer yetkinliklerinin belirleyicileri ile sonuçlarını incelemek amacı ile üç çalışma yapılmıştır.  Çalışma 1'de Sporcular için Çift Kariyer Yetkinliği Ölçeği'nin uyarlaması; Çalışma 2'de çift kariyer yetkinliğinin belirlenmesinde, bireysel ve durumsal faktörlerin rolü ile Çalışma 3'te çift kariyer yetkinliği ile spora devam etme niyeti arasındaki ilişkide optimal performans duygu durumu ve tükenmişliğin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaların herbiri için, en az 2 yıl spor deneyimine sahip sporcular katılmıştır. Çalışma 2'de, Sporcular için Çift Kariyer Yetkinliği ile Antrenör Kaynaklı Destekleyici ve Kısıtlayıcı Güdüsel İklim Ölçekleri ve Başarı Algısı Envanteri; Çalışma 3'te Sporcular için Çift Kariyer Yetkinliği, Sürekli Etkinlik Tecrübe, Sporda Tükenmişlik ve Sporda Gelecek Niyeti Ölçekleri kullanılmıştır. Çalışma 1'de DFA; çalışma 2'de bağımsız örneklerde t-test ile hiyerarşik regresyon analizi; çalışma 3'te YEM kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışma 1'de DFA sonuçları ölçeğin özgün yapısını desteklemiştir. Çalışma 2'de sporcuların duygusal farkındalık yetkinlik puanlarında cinsiyete göre anlamlı fark bulunurken, spor deneyimine göre çift kariyer yetkinliklerinde anlamlı fark bulunmamıştır. Görev yöneliminin ve destekleyici iklimin çift kariyer yetkinliklerinin tamamının pozitif, ego yöneliminin ise duygusal farkındalık ile sosyal zeka ve uyumun negatif belirleyicisi olduğu; antrenör tarafından oluşturulan kısıtlayıcı iklimin çift kariyer yetkinliklerini belirlemediği ortaya konmuştur. Çalışma 3'te çift kariyer yetkinliklerinin tamamının optimal performans duygu durumu; sosyal zeka ve uyum yetkinliğinin ise tükenmişlik aracılığıyla spora devam niyetini etkilediği belirlenmiştir. 
Sonuç: Sporcular için Çift Kariyer Yetkinliği Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir olduğunun ortaya konmasının yanında; sporcuların çift kariyer yetkinliklerinin belirlenmesinde başarı hedeflerinin ve destekleyici güdüsel iklimin etkili olduğu ile çift kariyer yetkinliklerinin spora devam etme niyetlerini etkilediği söylenebilir.

Abstract:
Objective: This research's conducted to identify determinants and results of dual career competencies in adolescence athletes. Study 1 aims to adapt the Dual Career Competency Questionnaire for Athletes. Study 2 aims to investigate the role of individual and situational factors in determination of the dual career competency. Study 3 aims to examine the mediating role of flow and burnout in the relationship between dual career competency and intention to contine sports. 
Material and methods: The athletes with at least 2 years' experience in sports were included in each study. In Study 2 Dual Career Competency, Perception of Success, Empowering and Disempowering Motivational Climate Questionnaires're used. In Study 3 Dual Career Competency, Athlete Burnout, The Dispositional Flow and Intention to Continue Sports in Future Scales're used. CFA was used in Study 1, t-test, hierarchical regression analysis're used in study 2, SEM was used in study 3. 
Findings: The results of the CFA in Study 1 have supported the authentic structure of the scale. In Study 2, significant difference was found according to gender in emotional awareness competency scores of athletes while any significant difference wasn't found in dual career competency according to experience in sports. Besides, it's been found task orientation and empowering climate're positive determinant of all dual career competencies while ego orientation's negative determinant of emotional awareness, social intelligence and adaptability; disempowering climate has no effect in determining dual career competencies. In Study 3, that all dual career competencies affect the intention to continues sports by means of flow; social intelligence and adaptability competency affects this intention by means of burnout.
Conclusion: The validity and reliability of Dual Career Competency Questionnaire for athletes has been established; while it can be said that achievement goals and empowering climate are effective in determining the dual career competencies of the athletes and their dual career competency affect intention to continue sports.