Babalara farklı yöntemlerle verilen yenidoğan temel bakımı eğitiminin öz-yeterlilik ve baba bebek bağlanması üzerine etkisi
The effect of newborn basic care training provided to fathers with different methods on self-efficiency and father-infat attachment
Yazar: SEVİLAY ERGÜN ARSLANLI
Danışman: PROF. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba eğitimi = Parents education ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Anne baba destek programı = Parent support program ; Ebeveyn öz yeterliliği = Parental self-efficacy ; Paternal bağlanma = Paternal attachment ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing

Özet:
Bu araştırmada, farklı yöntemlerle babalara verilen yenidoğan temel bakımı eğitiminin babaların öz-yeterliliği ve baba bebek bağlanması üzerine etkisini belirlemek amaçlandı. Araştırma, prospektif ön test-son test üç gruplu (1:1:1), randomize kontrollü deneysel düzende yapıldı. Araştırmanın deney kaydı 08.12.2023 tarihinde ClinicalTrials.gov adresinden prospektif olarak alındı (deney numarası: NCT06163066). Araştırmanın örneklemini Mayıs-Eylül 2024 tarihleri arasında Çankırı ilinde yaşayan ilk bebeği yenidoğan döneminde olan 75 baba (web=25; yüz yüze uygulamalı=25; kontrol=25) oluşturdu. Araştırmanın web grubuna, web sitesinde yer alan yenidoğan bakımı ile ilgili videolar izletildi ve site bir ay boyunca kullanıma açık bırakıldı. Yüz yüze uygulamalı grubundaki babalar için ise kitapçık oluşturuldu ve yüz yüze uygulamalı eğitim sonrası kitapçık verildi. Babaların bebek bakımına yönelik hijyen, güvenlik ve beslenme ile ilgili öz-yeterlilik düzeyleri; Babaların Yenidoğan Bakımına Yönelik Öz-Yeterliliği Ölçeği ile; sabır ve hoşgörü, etkileşimde zevk, sevgi ve gurur ile ilgili bağlanma düzeyleri; Baba Bebek Bağlanma Ölçeği ile ölçüldü. Verilerin analizinde; kategorik veriler sayı ve yüzde; sürekli veriler ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değerler; grupların homojenitesi kategorik değişkenlerde Pearson Ki-Kare, Fisher's Exact Test, sürekli değişkenlerde Tek yönlü ANOVA; normal dağılıma uygunluk Shapiro-Wilks testleri ve ölçüm araçları arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile analiz edildi. Gruplar arasında farklılaşmanın belirlenmesinde Tek yönlü (One Way) ANOVA, grup içerisinde zamana göre değişim Tekrarlı ölçümlerde One Way ANOVA ve grup zaman etkileşiminin belirlenmesinde ise Tekrarlı ölçümlerde Çift Yönlü (Two Way) ANOVA testleri kullanıldı. Yenidoğan bakımı eğitimi sonrasında web sitesi (p<0.05) ve yüz-yüze uygulamalı (p<0.05) grubundaki babaların kontrol grubu babalara göre öz-yeterlilik ve baba bebek bağlanma düzeylerinin anlamlı olarak arttığı saptandı. Web sitesi grubundaki babaların öz-yeterlilik düzeylerinin, yüz yüze uygulamalı ve kontrol gruplarına göre anlamlı bir şekilde arttığı gözlendi. Yüz-yüze uygulamalı eğitim grubundaki babaların da baba bebek bağlanma düzeylerinin diğer gruplara göre anlamlı şekilde artış gösterdiği belirlendi. Sonuç olarak verilen eğitimlerin babaların yenidoğan bakımına yönelik öz-yeterlilik ve baba bebek bağlanması üzerinde etkili olduğu görüldü. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, yenidoğan bebeği olan babalara bebek bakımı ile ilgili eğitimlerin, mobil cihazlara uyumlu web sitesi veya yüz-yüze uygulamalı eğitim programları ile verilmesi ve bu konuda kanıt düzeyi yüksek araştırmalar yapılması amacıyla farklı kültürdeki babalarla çalışılması önerilmektedir.

Abstract:
This study aimed to determine the extent of the newborn basic care training given to fathers with different perspectives on fathers' self-efficacy and father-baby connection. The research was conducted in a prospective pre-test-post-test three-group (1:1:1) randomized controlled design. The trial registration of the study was prospectively retrieved from ClinicalTrials.gov on 08.12.2023 (trial number: NCT06163066). The sample of the study consisted of 75 fathers (web = 25; face-to-face applied = 25; control = 25) whose first baby was in the neonatal period, living in Çankırı province between May and September 2024. The research's web group was shown videos about newborn care on the website, and the site was left open for use for a month. A booklet was created for fathers in the face-to-face practical group and the booklet was given after the face-to-face practical training. Fathers' self-efficacy levels regarding hygiene, safety and nutrition for baby care; With the Fathers' Self-Efficacy Scale for Newborn Care; levels of attachment related to patience and tolerance, pleasure in interaction, love and pride; It was measured with the Father-Infant Attachment Scale. In the analysis of data; categorical data are numbers and percentages; continuous data mean, standard deviation, minimum-maximum values; Homogeneity of the groups was determined by Pearson Chi-Square, Fisher's Exact Test in categorical variables, and One-way ANOVA in continuous variables; Compliance with normal distribution was analyzed by Shapiro-Wilks tests and the relationship between measurement tools was analyzed by Pearson correlation analysis. One Way ANOVA was used to determine the differentiation between groups, One Way ANOVA was used to determine the change within the group over time, and Two Way ANOVA was used to determine the group-time interaction. After newborn care training, it was determined that the self-efficacy and father-baby attachment levels of fathers in the website (p<0.05) and face-to-face application (p<0.05) groups increased significantly compared to the fathers in the control group. The self-efficacy levels of fathers in the website group showed a significantly positive increase compared to the face-to-face and control groups. However, it was revealed that the father-infant attachment levels of fathers in the face-to-face group showed a significantly positive increase compared to the other groups. As a result, it was seen that the trainings were effective on fathers' self-efficacy for newborn care and father-infant attachment. In line with the results obtained from the research, it is recommended that fathers with newborn babies be given training on baby care through a website compatible with mobile devices or face-to-face applied training programs, and that research with a high level of evidence on this subject be applied to father groups from different cultures.