Bursa ilinin su ayak izinin belirlenmesi
Determination of water footprint of Bursa province
Yazar: AFNAN KAMIL MOHSIN MOHSIN
Danışman: PROF. DR. SİNAN UYANIK
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Bursa = Bursa ; Su ayak izi = Water footprint ; Su kaynakları = Water resources ; Tarımsal üretim = Agricultural production

Özet:
Su, yaşamın devamı için en önemli kaynaktır. Tüm canlılar hayatta devam edilebilmeleri için suya ihtiyaç duyarlar. Su olmadan yaşam mümkün değildir. Bu nedenle birçok bilim insanı ve araştırmacı bu sorunu ve küresel ısınmanın artması, yağışların azalması ve nüfusun artmasıyla birlikte su israfının nasıl azaltılabileceğini araştırmıştır. Üreticiye veya tüketiciye tatlı su kaynaklarının tahsisini değerlendirmek için bir gösterge olarak önerilen su ayak izi, suyun doğrudan ve dolaylı tüketimini hesaba katar ve su kaynaklarının yönetimine yardımcı olur. Bu çalışmada, Türkiye'nin ekonomik olarak en gelişmiş beşinci, nüfus bakımından ise en büyük beşinci şehri olan Bursa'nın su ayak izi hesaplanmıştır. Bursa ilinin toplam yüzey alanı 11 bin 027 kilometrekaredir. İlin 2021 yılındaki toplam nüfusu 3 milyon 56 bin kişidir. Bu çalışmada evsel, tarımsal ve endüstriyel su ayak izleri ayrı ayrı değerlendirilmiş, mavi ve yeşil su ayak izleri detaylı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Bursa ilinin ortalama su ayak izi 105,417 milyar m3 / yıl olarak bulunmuştur. İl genelinde su ayak izinin %77'si sanayi su ayak izi, %21'i evsel su ayak izi ve %2'si tarımsal su ayak izinden oluşmaktadır. Bursa ilinin kişi başına ortalama su ayak izi 7220 m3 /yıl olarak bulunmuştur. Sanayi sektörünün toplam su ayak izi 80,952 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Bunun nedenine bakacak olursak, Bursa ilinde birçok sanayinin varlığına ek olarak, seyreltmek için çok miktarda tatlı suya ihtiyaç duyan endüstriyel atıksularda çok miktarda endüstriyel kirletici bulunmaktadır. Bursa'nın endüstriyel gri su ayak izi miktarı 80,822 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Toplam evsel su ayak izi 22,0645 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Gri su ayak izi, evsel su ayak izinin %75 oluşturmaktadır. Doğrudan ve dolaylı su ayak izleri, toplam evsel su ayak izinin sırasıyla %24'ünü ve %1'ini oluşturmaktadır. Sanayi sektörünün toplam su ayak izi 80,952 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Bunun nedenine bakacak olursak, Bursa ilinde birçok sanayinin varlığına ek olarak, seyreltmek için çok miktarda tatlı suya ihtiyaç duyan endüstriyel atıksularda çok miktarda endüstriyel kirletici bulunmaktadır. Bursa'nın endüstriyel gri su ayak izi miktarı 80,822 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Toplam evsel su ayak izi 22,0645 milyar m3 olarak hesaplanmıştır. Gri su ayak izi, evsel su ayak izinin %75 oluşturmaktadır. Doğrudan ve dolaylı su ayak izleri, toplam evsel su ayak izinin sırasıyla %24'ünü ve %1'ini oluşturmaktadır. Bursa ilinde sürekli sanayileşmesi ve şehirleşmesi ve nüfus artışı nedeniyle tarım, evsel ve endüstriyel sektörlerde mavi su kullanımının azaltılması, yeşil su kullanımı konusunda çalışmaların yapılması ve bu konuda farkındalık yaratılması önemlidir.

Abstract:
Water is the most important and invaluable environmental resource because it is an important factor for the continuation of life due to the need of living organisms to survive. Therefore, many scientists and researchers have studied this subject and how to reduce water waste with the increase in global warming, the lack of rain and the increase in the population. The proposed water footprint as an indicator for assessing the allocation of freshwater resources to a producer or consumer from a virtual water perspective and it takes in to account direct and indirect water consumption and helps in managing water resources. Within this context, the WF of Bursa province, is the fifth most economically developed city in Turkey and the fifth largest city in Turkey in terms of population, was calculated.  Its total surface area is 11.027 square kilometers. The total population of the province in 2021 is 3 million and 56 thousand people. In the calculations, domestic, agricultural and industrial water footprints were assessed separately, and blue and green water footprints were analyzed in detail. According to the results, the average WF of Bursa province was found 105,417 billion m3 / year. Throughout the province, 77 % of the WF is composed of WF Industrial, 21 % is WF domestic and 2 % is WF agricultural. The average per capita water footprint of Bursa province was found to be 7220 m3/ year/ /capita. The total water footprint of the industrial sector has been calculated as 80.952 billion m3. If we look at the reason for this, in addition to the presence of many industries in the province of Bursa, there are large amounts of industrial pollutants in industrial wastewater that needs a large amount of fresh water to dilute. The amount of industrial gray water footprint in Bursa has been calculated as 80,822 billion m3. Total domestic water footprint is calculated as 22,064 billion m3. Gray water footprint was determined as the majority of the domestic water footprint 75%. Direct and indirect water footprints account for 24 % and 1 % of the total domestic water footprint, respectively. Due to the continuous industrialization and urbanization in the study area and the increase in population, it is important to reduce the use of blue water in agriculture, domestic and industrial sectors, to carry out studies on the use of green water and to raise awareness on this issue.