Türkiye'deki üniversitelerde verilen iş güvenliği derslerinin değerlendirilmesi ve çalışma hayatına etkisinin incelenmesi
Evaluation of occupational safety courses taught inundergraduate departments in universities in Türkiye andinvestigation of its effects on working life
Yazar: İSMAİL ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ ; DOÇ. DR. İLYAS KARTAL
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kazalar = Accidents

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de lisans eğitimlerinde verilen iş sağlığı ve güvenliğine (İSG) ilişkin derslerin değerlendirilmesi yapılmış ve iş hayatına etkisi incelenmiştir. Araştırmada, İSG derslerinin çalışma hayatına etkisinin incelenmesi, İSG eğitimi ile İSG eğitiminin farkındalığa katkısının bazı değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği ve aralarında bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan genel tarama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemi lisans öğrencileri, akademisyen, mezun ve işverenlerden seçilen 440 kişiden oluşmuştur. Örneklem seçiminde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Uygun örnekleme yöntemi tamamen hazır, hızlı ve erişimi basit olan öğelere dayanmaktadır. Araştırmalarda en yaygın kullanılan örneklem seçim yöntemidir. Araştırmada veriler, bir anket formu yardımıyla toplanmış ve SPSS programı ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda katılımcıların mesleki durumlarına, yaşlarına, cinsiyetlerine, bölümlerine, iş tecrübe durumlarına, eğitim sırasında ramak kala olay yaşamasına, iş kazalarının en büyük sebebi hakkındaki düşüncelerine göre farklılık varken; çalışma hayatında iş kazası yaşamasına, eğitim sırasında iş kazası yaşamasına göre ise farklılık olmadığı ortaya çıkmıştır. İSG derslerinin çalışma hayatına etkisi, İSG eğitimi ve eğitiminin farkındalığa katkısı arasındaki ilişki incelendiğinde ise bu ilişkilerin pozitif ve orta düzeyde olduğu görülmektedir. Elde edilen sonuçlar ve anket ortalama puanları, Türkiye'deki üniversitelerin lisans programlarında teorik derslerin işyerinde sağlık ve güvenliğin korunması için yetersiz olduğunu ve çalışma hayatında uygulama ve eğitimle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.
Bu yönüyle araştırma, Türkiye'de İSG derslerinin çalışma hayatına etkisinin incelenmesi ve eğitimin farklı değişkenler kapsamında değerlendirilmesi açısından hem eğitimcilere hem de İSG eğitimi alan öğrencilere öneriler sunulması açısından literatüre katkı sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, occupational health and safety (OHS) courses given in undergraduate education in Türkiye were evaluated and their impact on working life was examined. In the study, it is aimed to examine the impact of OHS courses on working life, to determine whether the contribution of OHS education and OHS education to awareness differs according to some variables and whether there is a relationship between them.
The study was conducted with the general survey method, which is one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of 440 people selected from both undergraduate students and academicians, graduates and employers. Convenient sampling method was used in sample selection. Convenience sampling method is based on items that are completely ready, fast and simple to access. It is the most widely used sample selection method in research. The data were collected with the help of a questionnaire form and analyzed with the SPSS program.
As a result of the research, while there is a difference according to the occupational status, age, gender, departments, work experience of the participants, near-miss events during the training, and their thoughts about the biggest cause of work accidents; It has been revealed that there is no difference according to having a work accident in working life or having a work accident during education. When the relationship between the effect of OHS courses on working life and the contribution of OHS education and training to awareness is examined, it is seen that these relationships are positive and moderate. The results and survey average scores show that the theoretical courses in the undergraduate programs of universities in Türkiye are insufficient to protect health and safety in the workplace and should be supported with practice and training in working life.
In this respect, the research will contribute to the literature in terms of examining the impact of OHS courses on working life in Türkiye and evaluating the training within the scope of different variables and providing recommendations to both educators and students receiving OHS education.