Akciğer kanseri tanısı konmuş hastaların ve bakım veren yakınlarının sigara bırakmaya ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of the attitudes of patients who were diagnosed lung cancer and their relatives who take care of them
Yazar: FATİH AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
GATA / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Giriş: Sigara kullanımı akciğer kanserinin en yaygın önlenebilir nedenidir. Bu çalışmanın amacı akciğer kanseri tanısı alan hastaların ve bu hastaların yakınlarının sigara bırakmaya ilişkin tutumlarını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Gönüllü olan 107 akciğer kanseri hastası ve 88 hasta yakını çalışmaya dahil edildi. Hastaların sigara bırakmaya ilişkin tutumlarını belirlemek için 18 sorudan oluşan ve hasta yakınlarının sigara bırakmaya ilişkin tutumlarını belirlemek için 16 sorudan oluşan toplam 2 anket uygulandı. Tüm katılımcıların sosyodemografik özellikleri, hastalar için aldıkları tanılar ve hastalığın evresi, hasta yakınları için ise hastayla olan yakınlık dereceleri ve aynı evde yaşama durumu, sigara içme ve bırakma tutumlarıyla birlikte incelendi. Elde edilen veriler, SPSS for Windows 20.0 (Statistical Package for Social Sciences for Windows) paket programı kullanılarak değerlendirildi. Verilerin analizinde tanımlayıcı ölçütler (ortalama değer, standart sapma, yüzde oranları), Pearson chi-square (X2), T-testi kullanıldı ve anlamlılık seviyesi olarak p<0.05 alındı.
Bulgular: Çalışmamızda, hastaların %82,2 (n=88)'sinin ve hasta yakınlarının %51,1 (n=45)'inin sigara içicisi olduğunu saptadık. Sigara içicisi olan hastaların %42,1 (n=37)'inin, hasta yakınlarının %18,8 (n=8)'inin tanıdan önce sigarayı bıraktığını saptadık. Tanı sırasında sigara içen hastaların %72,5 (n=37)'inin ve hasta yakınlarının %13,5 (n=5)'inin tanı sonrasında sigarayı bıraktığını saptadık. Sigarayı bırakan hastaların %47,3 (n=35)'ünün ve hasta yakınlarının %38,5 (n=5)'inin sigara bırakma nedeni olarak akciğer kanseri tanısını belirttiğini tespit ettik.
Sonuç: Akciğer kanseri tanısı konması, hastalarda sigara bırakma oranını arttırırken hasta yakınlarında sigara bırakma oranını arttırmamıştır. Ayrıca sigara içicisi hastaların %15,9 (n=14)'u ve sigara içicisi hasta
vi
yakınlarının %71,1 (n=32)'i ısrarla sigara içmeye devam etmektedir. Tanı sonrası sigara içmeye devam eden hasta ve hasta yakınlarının bu tutumlarının nedenleri araştırılmalı ve sigara içmeye devam etmenin zararları konusunda farkındalık yaratmak amacıyla bu kişilere eğitim verilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, hasta, hasta yakını, sigara bırakma

Abstract:
Introduction: Smoking is the most common preventable cause of lung cancer. The aim of this study is to evaluate the attitude of patients who were diagnosed lung cancer and their relatives towards smoking cessation.
Materials and Methods: 107 patients and 88 patients' relatives were included in the study voluntarily. 2 questionnaires were conducted to assess the attitude of lung cancer patients and their relatives about smoking cessation. One consists 18 questions and applied to the patients directly and the other which consists 16 questions and applied to the relatives of diagnosed patients. Hystological diagnosis and stage of disease of patients, degree of relationship, status of living at the same or different place for the patients' relatives are evaluated all together with their sociodemographic characteristics and attitudes towards smoking and smoking cessation. The data obtained was evaluated by using SPSS for Windows 20.0 (Statistical Package for Social Sciences for Windows). Descriptive measures (mean, standard deviation, percentiles), Pearson chi-square (X2), T-test was used for analyzing the data and significance level was accepted as p<0,05.
Results: In our study we confirmed that 82,2% (n=88) of patients and 51,1%(n=45) of patients' relatives were ever smokers. 42,1%(n=37) of these patients and 18,8%(n=8) of these patients' relatives quit smoking prior to the diagnosis. We determined that 72,5%(n=37) of patients who were smoking at the time of diagnosis and 13,5%(n=5) of patients' relatives who were smoking at the time of diagnosis quit smoking after the moment of diagnosis. 47,3%(n=35) of the patients who were ever smoker and 38,5%(n=5) of patients' relatives who were ever smoker stated the diagnosis of lung cancer as the reason of smoking cessation.
viii
Conclusions: As the diagnosis of lung cancer increased the ratio of smoking cessation in patients, it didn't increase the ratio in patients' relatives. Moreover %15,9(n=14) of the patients who were ever smoker and 71,1%(n=32) of the patients' relatives who were ever smoker kept smoking insistently. The reasons behind why patients and patients' relatives keeps smoking after the diagnosis must be examined and in order to rise an awareness about the harmful effects of insisting on smoking, a through education should be given.
Key Words: Lung cancer, patient, relative of patient, smoking cessation