Th. Fontane ve H. Böll'ün eserlerinde baskılanan kadın izleğinin yazınbilimsel çözümlenmesi
The literary analysis of the repressed woman's motif in the works of Th. Fontane and H. Böll
Yazar: SELEN NUR DİLBAZ KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. HİKMET ASUTAY
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Bireysellik = Individualism ; Böll, Heinrich = Böll, Heinrich ; Fontane, Theodor = Fontane, Theodor ; Kadın motifleri = Women motifs ; Kadınlar = Women ; Realizm = Realism ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Bu çalışmada Alman yazınında Gerçekçilik dönemini yansıtan Theodor Fontane'in "Effi Briest" (1894) eserinde ve Yeni Bireycilik akımını yansıtan Heinrich Böll'ün "Die verlorene Ehre der Katharina Blum" (1974) eserinde baskılanan kadın izleği incelenmiştir. Th. Fontane, Alman yazınında Gerçekçilik döneminin öncü yazarlarından kabul edilmektedir. Her yıl Fontane adına "Theodor Fontane Sanat ve Edebiyat Ödülü" düzenlenmektedir. H. Böll'ün Alman yazınının farklı dönem özelliklerini yansıtan birçok eseri bulunmaktadır. H. Böll, 1972 Nobel Edebiyat ödülü sahibi bir yazardır. Çalışmada yapılan incelemede her iki eserde ortak olarak bulunan baskılanan kadın izleği Alman yazın tarihi ve yazınbilim doğrultusunda ele alınarak, eserlerin ait oldukları yazınsal dönem ve akım karşılaştırılmıştır. Farklı yazınsal dönemlere ait olan bu eserlerin Türkiye'de ve Almanya'da bir arada ele alındığı bir çalışmayla karşılaşılmadığından araştırma konusu olarak seçilmesine karar verilmiştir. Bu doğrultuda çalışmada incelenmiş olan iki eser, ilk kez bu çalışmada bir araya getirilerek, eserlerde baskılanan kadın izleğinin farklı yazınsal dönemlerde nasıl ele alındığı belirlenmiştir. Bu eserler aracılığıyla kadın izleğinin Alman yazınında ve tarihinde yaklaşık yüzyıllık süreçte ne kadar değiştiğinin belirlenebilmesi ve bir bakıma kadın izleğinin ne şekilde evrildiğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmada incelenen iki eserin yazın derslerinde kültür aktarımı doğrultusunda kullanımı değerlendirilmiştir. Bu anlamda çalışmanın alana katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde Problem Durumu, Çalışmanın Amacı, Çalışmanın Soru Cümleleri, Çalışmanın Önemi, Sınırlılıklar ve Çalışmanın Yöntemi gibi kuramsal bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Antik Yunan yazın döneminde ve Alman yazın tarihinin belli dönemlerinde genel olarak kadın izleğinin kullanılıp kullanılmadığının açıklamaları yapılmış ve bu izleğin kullanıldığı eserlere değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Gerçekçilik dönemi, Th. Fontane'in yaşam öyküsü ve eserleri, "Effi Briest" romanı ve romanındaki baskılanan kadın izleği yazınbilimsel olarak ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde Yeni Bireycilik akımı, H. Böll'ün yaşam öyküsü ve eserleri, "Die verlorene Ehre der Katharina Blum" eseri ve eserindeki baskılanan kadın izleği incelenmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde Gerçekçilik dönemi ve Yeni Bireycilik akımı karşılaştırılmış ve incelenen iki eserdeki kadın izleğinin okura sunumu üzerine düşüncelere değinilmiştir. Çalışmanın altıncı bölümünde Fontane' in ve Böll' ün eserlerinin Alman yazını ve Alman yazın tarihi derslerinde öğrencilerin dilin mantığını anlayabilmeleri için kültür aktarımı doğrultusunda kullanılması üzerinde durulmuştur. Çalışmanın yedinci bölümünü sonuç ve öneri bölümü oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Realizm, Yeni Bireycilik, Kadın İzleği, Fontane, Böll

Abstract:
In this study, the motif of repressed woman presented to the reader in Theodor Fontane's "Effi Briest" (1894) reflecting the Realism period in German literature and Heinrich Böll's "Die verlorene Ehre der Katharina Blum" (1974) reflecting the New Subjectivity movement was examined. Th. Fontane is considered one of the leading authors of the Realism period in German literature. The "Theodor Fontane Art and Literature Award" is held in Fontane's name every year. H. Böll has many works that reflect the characteristics of different periods of German literature. H. Böll is an author who won the 1972 Nobel Prize in Literature. In the examination made in the study, the motif of repressed women, which is common in both works, was handled in the direction of German literary history and literature, and the literary period and trend to which the works belonged were compared. Since there is no study in which these belonging to different literary periods are discussed together in Turkey and Germany, it is seen that there is no research subject. In this direction, the two works examined in the study were brought together for the first time in this study, and it was determined how the motif of women repressed in the two works was handled in different literary periods. Through these works, it is aimed to determine how much the women's motif has changed in German literature and history over the course of nearly a century, and to reveal how the women's motif has evolved in a way. The use of two works examined in the study was evaluated in the direction of culturel transfer in the literature classes. In this sense, it is considered that the study will contribute to the field. In the first part of the study, theoretical information such as Problem State, Purpose of the Study, Questions Phrases of the Study, Importance of the Study, Limitations and Method of the Study are given. In the second part of the study, it was explained whether of women was used in the Ancient Greek literary period and in certain periods of the German literary history, and the works in which this motif was used were mentioned. In the third part of the study, the period of Realism, Th. Fontane's life story and works, his novel "Effi Briest" and the motif of repressed woman in her in his novel have been discussed literary. In the fourth part of the study, the New Subjectivity movement, H. Böll's life story and his works, the novel "Die verlorene Ehre der Katharina Blum" and the repressed woman motif in his novel are examined. In the fifth part of the study, the Realism period and the New Subjectivity movement were compared and the thoughts on the presentation of the women's motif to the reader in the two works examined. The sixth part of the study, in the direction of cultural transfer, the use of Fontane's and Böll's works in German literature and German Literary history courses is discussed in order to enable the students to understand the logic of language. The seventh the study is the conclusion and recommendations part. Keywords: Realism, New Subjectivity, Woman Motif, Fontane, Böll