Türk toplumundaki orta kulak anatomik varyasyonlarının otopsi serisinde değerlendirilmesi
Evaluation of middle ear anatomic variations in Turkish population's autopsy series
Yazar: BAYRAM ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. KADİR SERKAN ORHAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Anatomi = Anatomy ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Amaç: Türk toplumundaki orta kulak anatomik varyasyonlarını değerlendirmek için ölüm zamanı 24 saati geçmemiş cesetlerde endoskopik orta kulak bakısı yapılarak elde edilen sonuçların güncel tıp literatürü ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Haziran ile Aralık 2017 tarihleri arasında Adli Tıp Kurumu Merkez Başkanlığı'na otopsi için gönderilen cesetlerden 102'si değerlendirildi. Onsekiz yaş üstü, temporal kemik ve kafa travması olmayan ve bilinen herhangi bir otolojik cerrahi geçirmemiş olan cesetler çalışmaya dahil edildi. Dış kulak yolu temizliği sonrası 0 derece 4 mm rijit endoskop ve yüksek rezolüsyonlu kamera sistemi kullanılarak timpan membranın (TM) kaldırılmasını takiben orta kulak yapıları değerlendirildi. İşlemin tüm basamakları video olarak kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 102 kadavranın yaş ortalaması erkeklerde 48,23 (SD: 16,84) (n=81) ve kadınlarda 52,38 (SD: 21,05) (n=21), en yüksek yaştaki olgunun 86, en düşük yaştaki olgunun ise 18 yaşında olduğu görüldü. Kadavralardan 27'sinde (%26,4) dış kulak yolu anterior duvarı belirginliği mevcuttu. Yüz doksan iki (%94) kulakta TM'nin yapısı ve bütünlüğü doğal olarak izlenirken 12 kulakta (%6) çeşitli TM patolojileri saptandı (dördünde psödomembran ile kapanmış eski perforasyon alanı, üçünde santral perforasyon, ikisinde adeziv otitis media ve kolesteatom, ikisinde atrofik zar ve birisinde ise epitimpanik perforasyon ve kolesteatom). Bir hastada iki taraflı ve diğer bir hastada tek taraflı olmak üzere toplam üç kulakta piramidal eminens ve stapes tendonu agenezisi görüldü. İki yüz dört kulağın 156'sında (%76,4) pontikulus kemik çıkıntı şeklindeyken 25'inde (%12,3) köprü şeklinde olduğu saptandı. Yirmi üç kulakta (%11,3) ise pontikulus izlenmedi. Tüm kulakların 136'sında (%66,7) komplet subikulum saptanırken 21'inde (%10,3) inkomplet subikulum varlığı saptandı. Komplet subikulum saptanan 136 kulağın 132'sinde subikulum kemik çıkıntı şeklindeyken sadece 4 kulakta köprü şeklinde olduğu izlendi. Kırk yedi kulakta (%23) ise subikulum izlenmedi. Otuz iki kulakta (%15,7) fasiyal sinir kemik kanalında dehisans ve 9 kulakta (%4,4) stapes tabanını kapatacak şekilde protrüzyon saptandı. Seksen beş kulakta (%41,6) yuvarlak penceren nişinin yalancı bir membran tarafından örtülü olduğu izlendi. On yedi kulakta (%8,3) yüksek juguler bulbus ve üç kulakta dehisan yüksek juguler bulbus (%1,47) anomalisi saptanırken, iki kulakta (%0,9) internal karotis arter dehisansı varlığı saptandı. Tüm kulakların %7,4'ünde stapes tabanı fikse olarak izlenirken hiçbir hastada persistan stapedeal arter varlığına rastlanmadı.
Sonuç: Çalışmamız Türk toplumunda orta kulak anatomik vasyasyonlarının değerlendirdiği en geniş seriye sahip çalışmadır. Fasiyal dehisans, yüksek juguler bulbus, karotis arter dehisansı, stapes taban fiksasyonu, pontikulus ve subikulum görülme sıklıkları gibi bulgular literatürle uyumlu bulunurken yuvarlak pencere nişini örten yalancı membran sıklığı literatürden farklı bulunmuştur. Ayrıca literatürde daha önce tanımlanmamış olan piramidal eminens ve stapes tendonu agenezisi ilk kez çalışmamızda tarif edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Orta kulak anatomisi, endoskopik kulak cerrahisi, cerrahi anatomi, retrotimpanum, pontikulus, subikulum.

Abstract:
Background: The aim of this study is to compare the anatomic variations of the middle ear in Turkish population with current medical literature. Endoscopic middle ear evaluation was performed in corpses that died within 24 hour.
Material and Method: One-hundred-two corpses were evaluated which were sent to Central Presidency of the Forensic Medicine Institute for autopsy, between June and December 2017. The patients over the eighteen ages, with no temporal bone and head trauma, no history of otologic surgery were included in this study. Following the ear canal cleaning, middle ear structures were evaluated after the tympanic membrane elevation with 0 degree 4 mm endoscope and high resolution camera system. All steps of the procedure were recorded.
Results: The mean age of the 102 corpses who participated in the study was 48,23 (SD: 16,84) in males (n = 81) and 52,38 (SD: 21,05) in females (n = 21), and the highest age was 86 and the lowest age was 18. In twenty-seven of all corpses (26,4%) have prominence at the anterior wall of the external auditory canal. The structure and integrity of the tympanic membrane were normal at 192 ears (94%) while several ear drum pathology was detected at 12 ears (6%) (old perforation area closed with pseudomembrane in four ears, central perforation in three ears, adhesive otitis media and cholesteatoma in two ears, atrophic membrane in two ears, and epitympanic perforation and cholesteatoma in one ear). Agenesis of the pyramidal eminence and stapedius tendon were detected in three patients (bilateral in one patient and unilateral in other patients). In 156 of 204 ears (76,4%), the ponticulus was bony ridge shaped while it was bridge shaped in 25 ears (12,3%). The ponticulus was absent in 23 ears (11,3%). Complete subiculum was present in 136 of all ears (66,7%) while incomplete subiculum was present in 21 ears (10.3%). In 132 of 136 ears subiculum was bony ridge shaped while in the remained 4 ears was bridge shaped. Subiculum was absent in 47 ears (23%). Facial dehiscence was found in the 32 ears and facial prominence which overlying on the stapes footplate was detected in 9 ears. The round window niche was covered by a pseudomembrane in 85 ears (%41,6). High jugular bulb was detected in 7 ears and dehiscent jugular bulb was present in 3 ears while internal carotid artery dehiscence was found in 2 ears. Fixed footplate was present in 7,4% of all ears and no persistent stapedial artery was seen in any patients.
Conclusion: Our study is the widest serie which evaluate anatomical variation of middle ear in the Turkish population. Findings such as facial dehiscence, high jugular bulb, carotid artery dehiscence, stapes footplate fixation, ponticulus and subiculum incidence were found to be convenient with the literature, while the pseudomembrane frequency covering the round window niche was found different from the literature. In addition, the agenesis of pyramidal eminence and stapedius tendon, which previously had not been described in the literature, has been described for the first time in our study.
Keywords: Middle ear anatomy, endoscopic ear surgery, surgical anatomy, retrotympanum, ponticulus, subiculum.