Major depresif bozuklukta, intihar düşüncesi ve davranışı olan ve olmayan grupların erken dönem uyumsuz şemalar ve şema modları açısından karşılaştırılması
Comparison of groups with and without suicidal ideation and behavior in major depressive disorder in terms of early maladaptive schemas and schema modes
Yazar: FUNDA ERDİ AKDAĞ
Danışman: DR. AYŞE GÖKÇEN GÜNDOĞMUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Tedavi = Treatment ; İntihar = Suicide

Özet:
Giriş ve Amaç: Major depresif bozukluk, etiyolojisinde psikolojik, biyolojik ve sosyolojik faktörlerin rol oynadığı, süreğenleşme ihtimali yüksek olan ve işlevsellikte belirgin azalma ile giden bir ruhsal hastalıktır. Major depresif bozukluğun etiyolojisine dair yeni yaklaşımlardan biri şema odaklı psikoterapidir. Şema terapide, erken dönem uyumsuz şemaların, major depresif bozukluk dahil olmak üzere ruhsal hastalıklar için bilişsel yatkınlık faktörü olabileceği hipotez edilmiş, aralarındaki ilişki incelenmiştir. Ancak, literatürde depresyonun klinik belirtilerinden birisi olan intihar düşünce ve davranışları ile erken dönem uyumsuz şemalar ve özellikle şema odaklı psikoterapinin son dönemdeki odağı şema modlarına dair bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu yüzden, bu çalışmada major depresif bozuklukta intihar düşünce ve davranışı ile erken dönem uyumsuz şemalar ve şema modlarının arasındaki ilişkiyi incelemek; depresyon şiddeti ile intihar düşünce düzeyi üzerinde öngörücü etkisi olan şema alanları, erken dönem uyumsuz şemalar ve şema modlarını tespit etmek amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran ve DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV) aracı ile değerlendirilerek major depresif bozukluk tanısı alan; aktif intihar düşüncesi ve geçmişte intihar girişimi olmayan 45 hasta, aktif intihar düşüncesi olan 42 hasta ile geçmişte ve halihazırda psikiyatrik tanı ve tedavisi olmayan 40 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Araştırmanın katılımcılarına, sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Şema Mod Envanteri, İntihar Düşüncesi Ölçeği ve İntihar Olasılığı Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Major depresif bozukluk tanılı grup, depresyon şiddeti kontrol edilmesine rağmen, kopukluk ve reddedilme şema alanı, duygusal yoksunluk, sosyal izolasyon, duyguları bastırma ve kendini feda şemaları, kırılgan çocuk, öfkeli çocuk, hiddetli çocuk, dürtüsel çocuk, cezalandırıcı ebeveyn şema modlarında kontrol grubuna kıyasla daha yüksek puanlar almıştır. Major depresyon grupları kendi içerisinde kıyaslandığında, aktif intihar düşüncesi olan grubun, depresyon şiddeti kontrol edildiğinde dahi kopukluk ve reddedilme şema alanı, duygusal yoksunluk, sosyal izolasyon, duyguları bastırma, kusurluluk şemaları ve kırılgan çocuk, öfkeli çocuk, hiddetli çocuk, dürtüsel çocuk, zorba ve saldırgan, cezalandırıcı ebeveyn, talepkar ebeveyn modlarında aktif intihar düşüncesi ve geçmişte intihar girişimi olmayan gruba kıyasla daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Mutlu çocuk modunda ise, aktif intihar düşüncesi olan grubun daha düşük puanlar aldığı tespit edilmiştir. Sağlıklı yetişkin modu açısından, her üç grup arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Depresyon şiddetinin kopukluk ve reddedilme şema alanı, başarısızlık, karamsarlık, yüksek standartlar, yetersiz öz denetim, duyguları bastırma şemaları ve sağlıklı yetişkin, cezalandırıcı ebeveyn, öfkeli çocuk, denetimsiz çocuk şema modları tarafından; intihar düşüncesi düzeyinin ise depresyon şiddeti, kopukluk ve reddedilme şema alanı, kusurluluk, duygusal yoksunluk, yetersiz öz denetim şemaları ve kırılgan çocuk, hiddetli çocuk ve denetimsiz çocuk şema modları tarafından öngörüldüğü tespit edilmiştir. 
Tartışma ve Sonuç: Bulgularımız ışığında, belirli şema alanlarının, erken dönem uyumsuz şemaların ve şema modlarının depresyon şiddeti ve intihar düşüncesi ile ilişkili olduğu tespit edilmiş olup belirli şemaların ve şema modlarının intihar düşüncesi için risk faktörü olabileceği öne sürülebilir. Nedensellik ilişkisinin kurulabilmesi için uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar kelimeler: Depresyon, İntihar Düşüncesi, Şema Terapi

Abstract:
Introduction and objections: Major depressive disorder is a mental illness in which psychological, biological, and sociological factors play a role in its etiology, with a high probability of being chronic and with a marked decrease in functionality. One of the new approaches to the etiology of major depressive disorder is schema-focused psychotherapy. In schema therapy, early maladaptive schemas have been hypothesized to be a cognitive predisposition factor for mental illnesses, including major depressive disorder, and their relationship has been investigated. However, no study has been found in the literature on suicidal thoughts and behaviors, one of the clinical symptoms of depression, and early maladaptive schemas, and especially on schema modes, which are the latest focus of schema-focused psychotherapy. Therefore, this study aimed to examine the relationship between suicidal ideation and behavior, early maladaptive schemas, and schema modes in major depressive disorder; and determine the schema modes and the early maladaptive schemas that may have a predictive effect on the severity of depression and suicidal ideation.
Method: 45 depressive patients with no active suicidal ideation and no previous suicide attempt, 42 depressive patients with active suicidal ideation, and 40 healthy controls without previous or current psychiatric diagnosis and treatment were included. Sociodemographic Questionnaire, Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), The Young Schema Questionnaire Short Form 3 (YSQ-S3), Schema Mode Inventory (SMI), Suicidal Ideation Scale, and Suicide Probability Scale were applied to the participants of the study.
Results: Major depressive disorder group, although depression severity was controlled, got higher scores than the control group in the disconnection and rejection schema domain, emotional deprivation, social isolation, emotional inhibition and self-sacrifice schemas, and vulnerable child, angry child, enraged child, impulsive child, and punitive parent schema modes. When major depression groups were compared within themselves, it has been observed that the group with active suicidal ideation, even when the severity of depression was controlled, got higher scores in the schema domain of disconnection and rejection, emotional deprivation, social isolation, emotional inhibition, defectiveness/shame schemas, and vulnerable child, angry child, enraged child, impulsive child, bully and aggressive, punitive parent, and demanding parent modes when compared to the group which has no active suicidal ideation and no previous suicide attempt. It was determined that the group with active suicidal ideation got lower scores for the happy child mode than the other two groups. In terms of healthy adult mode, no significant difference was found between all three groups. It has been determined that the severity of depression is predicted by the disconnection and rejection schema domain; failure, pessimism, unrelenting standards, insufficient self-control, emotional inhibition schemas, and healthy adult, punitive parent, angry child, undisciplined child schema modes; while the level of suicidal ideation is predicted by the severity of depression, the disconnection and rejection schema domain, defectiveness/shame, emotional deprivation, insufficient self-control schemas, and vulnerable child, enraged child and undisciplined child schema modes.
Discussion and Conclusion: In the light of our findings, it has been determined that certain schema domains, early maladaptive schemas, and schema modes are associated with the severity of depression and suicidal ideation, and it can be asserted that specific schemas and schema modes may be risk factors for suicidal ideation. Longitudinal studies are needed to establish a causality relationship.
Keywords: Depression, Suicidal Ideation, Schema Therapy