İstanbul ili Sazlıdere-Küçükçekmece havzalarının ekolojik koridor olarak değerlendirilmesi
Evaluation of İstanbul province Sazlidere-Küçükçekmece basins as ecological corridor
Yazar: ELİF BEYZA YİĞİT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA VAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Peyzaj Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel alanlarda etkin bir ekosistem işlerliği ve peyzaj sürekliliğini sağlayabilen alanlara ihtiyaç duyulmaktadır. 'Ekolojik koridor' olarak nitelendirilen bu alanlar, kente ve kent insanına birçok ekolojik ve sosyal fayda sağlamaktadır. Doğal karakteri korunması gereken bu alanların ana bileşenlerinden biri içme suyu havzalarıdır. Araştırma alanı, Sazlıdere Barajı Havzası ve içme suyu havza statüsü kaldırılan Küçükçekmece Göl Havzası'dır. Araştırmanın ele aldığı temel problem; İstanbul kentinin ekolojik yapısını yansıtan ve kentin sürdürülebilir gelişmesi için önem arzeden ekolojik koridor niteliğindeki Sazlıdere-Küçükçekmece havzalarının, peyzaj değişimi ile geri dönüşümü olmayan doğal kaynak kayıpları yaşaması ve ekolojik koridor niteliğini kaybetmesidir. Yönetimsel, yasal düzenlemeler ve plan kararlarından kaynaklı sorunlar, peyzaj değişimine neden olan temel unsurlar olarak ele alınmaktadır. Araştırmanın amacı; Sazlıdere-Küçükçekmece havzalarının peyzaj karakterinin bütüncül analiz edilerek ekolojik koridor niteliğinin değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda alanın doğal peyzaj yapısı, su ve toprak sürecine dair peyzaj fonksiyonları ve 1990-2018 yılları arasında gerçekleşen peyzaj deseni değişikliği peyzaj karakter analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İçme suyu havzasında peyzaj değişimine neden olan yaşanan yönetimsel sorunlar, peyzaj bütünlüğünün sağlanamadığı ve birbiriyle çelişen yasal düzenlemeler, peyzaj değişimine neden olacak hükümlerin yer aldığı plan kararları irdelenmiştir. Sazlıdere-Küçükçekmece havzaları potansiyel ve riskleriyle ele alınarak ekolojik koridor niteliği değerlendirilmiştir. Literatürde, ekolojik koridor planlamasına ve peyzaj karakter analizine dair çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Ancak bu araştırmanın özgünlüğünü oluşturan nokta ve ortaya çıkmasındaki en temel neden; geçirdiği doğal süreçler, peyzaj değişimi ve bu değişime neden olan baskı unsurları nedeniyle özgün bir alan olan Sazlıdere-Küçükçekmece havzalarının peyzaj karakter analizi yöntemi ile ekolojik koridor niteliğinin ortaya konulmasıdır. Elde edilen verilerin planlama sürecine katkı sağlaması hedeflenmiştir.

Abstract:
There is a need for areas that can provide effective ecosystem functioning and landscape continuity in urban areas. These areas, called 'ecological corridors', provide many ecological and social benefits to the city and its people. Drinking water basins are one of the main components of these areas whose natural character must be protected. The research area is the Sazlıdere Dam Basin and the Küçükçekmece Lake Basin, whose drinking water basin status has been revoked. The main problem addressed by the research is that the Sazlıdere-Küçükçekmece basins, which are ecological corridors that reflect the ecological structure of the city of Istanbul and are important for the sustainable development of the city, experience irreversible natural resource losses and lose their ecological corridor quality with landscape change. Problems arising from administrative, legal regulations and planning decisions are considered as the main factors that cause landscape change. The aim of the research is to analyze the landscape character of Sazlıdere-Küçükçekmece basins holistically and evaluate their ecological corridor quality. In this direction, the natural landscape structure of the area, landscape functions related to the water and soil process and landscape pattern changes between 1990-2018 were analyzed by landscape character analysis method. Administrative problems that cause landscape change in the drinking water basin, legal regulations that do not ensure landscape integrity and contradict each other, and plan decisions that include provisions that will cause landscape change were analyzed. Sazlıdere-Küçükçekmece basins were evaluated with their potential and risks and their ecological corridor quality was assessed. There are various studies on ecological corridor planning and landscape character analysis in the literature. However, the point that constitutes the uniqueness of this research and the main reason for its emergence is to reveal the ecological corridor quality of the Sazlıdere-Küçükçekmece basins, which is a unique area due to the natural processes it has undergone, landscape change and the pressure factors that cause this change, by landscape character analysis method. It is aimed that the data obtained will contribute to the planning process.