Ankilozan spondilitli hastalarda anti-TNF tedavinin kemik mineral yoğunluğuna etkisi
Effect of anti-TNF therapy on bone mineral density in patients with ankylosing spondilitis
Yazar: FATMA BURCU SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇEFLE
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Birincil amacımız, AS hastalarında anti-TNF tedavinin kemik mineral yoğunluğu üzerine olan etkisini değerlendirmektir. İkincil amacımız ise, anti-TNF tedavi sonrasında D vitamini düzeyi, kalsiyum, fosfor, PTH, ALP, ESH, CRP düzeylerindeki değişimin incelenmesidir.  
Gereç ve Yöntem: Ankilozan spondilit tanısı konulmuş ve daha önce steroid tedavisi almamış 31 erkek hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların hastalık aktiviteleri ASDAS-ESH, ASDAS-CRP, BASDAI ile değerlendirildi. Fiziksel fonksiyonları ise BASFI ile değerlendirildi. Laboratuvarda ise, D vitamini düzeyi, kalsiyum, fosfor, PTH, ALP, ESH, CRP düzeyleri ölçüldü. Hastaların sindezmofit durumlarını değerlendirmek üzere aksiyel konvansiyonel grafileri incelendi. Kemik dansitometre sonuçları değerlendirilerek hastaların femur ve lomber vertebral KMY T ve Z skorları kaydedildi. Tüm ölçümler, ilk vizit ve son vizit olarak (12 ay sonra) iki kez tekrarlandı.  
Bulgular: Hastaların tedavi sonrası Lomber ve femur KMY'lerinin  hem T hem de Z skorlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düzelme saptandı (p<0.001). Tedavi öncesi ve sonrası ölçümlerdeki fark (delta değeri) ve ölçümlerdeki değişim yüzdeleri de lomber-KMY'de düzelme olduğunu ancak  femur KMY'de düzelme olmadığını gösterdi.  Tedavi öncesi klinik parametreler ile laboratuvar değerleri arasındaki korelasyon incelendiğinde, magnezyum ile lomber-KMY T ve Z skorları arasında negatif yönde zayıf/orta düzeyde korelasyon mevcuttu. Benzer olarak, CRP ile lomber-KMY T ve Z skorları arasında negatif yönde zayıf/orta düzeyde korelasyon mevcuttu. Tedavi sonrası klinik parametreler ile laboratuvar değerleri arasındaki korelasyon incelendiğinde ise, lomber-KMY T ve Z skoru ile fosfor değerleri arasında negatif yönde zayıf/orta düzeyde korelasyon saptandı. Ayrıca, CRP ile lomber-KMY Z skorları arasında negatif yönde zayıf korelasyon da gözlemlendi.   
Sonuçlar: Anti-TNF tedavi sonrasında AS tanısı olan erkek hastaların, ek herhangi bir  tedavi (D-vit, kalsiyum, bifosfonat vb) almamasına rağmen, KMY değerlerinde 12 ay sonraki kontrol ölçümlerinde düzelme saptandı. Ayrıca, ikincil olarak hastaların tedavi sonrası hastalık aktivite indekslerinde (ASDAS-ESH, ASDAS-CRP, BASDAI) ve hastaların fonksiyonel durumlarında (BASFI) anti-TNF tedavi sonrasında düzelme olduğu görüldü.	

Anahtar Sözcükler: Ankilozan spondilit, anti-TNF tedavi, kemik mineral yoğunluğu

Abstract:
Introduction and Aims : Our primary aim is to evaluate anti-TNF on  bone density in AS patients. Our secondary aim is to examine the changes in vitamin D levels, calcium, phosphorus, PTH, ALP, ESR and CRP levels after anti-TNF treatment.
Materials and Methods : 31 male patients diagnosed with ankylosing spondylitis and who had not previously received steroid treatment were included in the study. Disease activities of the patients were evaluated with ASDAS-ESR, ASDAS-CRP, BASDAI. Physical functions were evaluated with BASFI. In the laboratory, vitamin D levels, calcium, phosphorus, PTH, ALP, ESR and CRP levels were measured. Axial conventional radiographs of the patients were examined to evaluate their syndesmophyte status. Bone densitometer results were evaluated and the patients' vertebral BMD T and Z scores were recorded. All measurements were repeated twice, at the first visit and the last visit (12 months later).
Results : A statistically significant improvement was detected in both lomber/femur T and Z scores of the patients after treatment (p<0.001). The difference in measurements before and after treatment (delta value) and the percentage change in measurements also showed an improvement in BMD. When the correlation between clinical parameters and laboratory values before treatment was examined, there was a weak/moderate negative correlation between magnesium and BMD T and Z scores. Similarly, there was a weak/moderate negative correlation between CRP and BMD T and Z scores. When the correlation between clinical parameters and laboratory values after treatment was examined, a weak/moderate negative correlation was detected between BMD T and Z score and phosphorus values. Additionally, a weak negative correlation between CRP and BMD Z scores was also observed.
Conclusion : After anti-TNF treatment, an improvement in BMD values was detected in the control measurements 12 months later in male patients diagnosed with AS, despite not receiving additional  treatment(vit-D, calcium or biphosphonate).  Additionally, a secondary improvement was observed in the patients' post-treatment disease activity indexes (ASDAS-ESR, ASDAS-CRP, BASDAI) and patients' functional status (BASFI) after anti-TNF treatment.
Key Words: Ankylosing spondylitis, anti-TNF therapy, bone mineral density