Sanatta yorumlamaların değişiminde toplumsal olaylar ve salgın kavramının malzemedeki çoklu seçime yansıması
The reflection of the concept of social events and epidemic on the multiple selection in the material in the change of interpretations in art
Yazar: AYŞE GÜL ALKAN
Danışman: PROF. DR. TUBA GÜLTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada geçmişten günümüze yaşanan salgın hastalıkların tanımlamaları, tarihsel süreci, toplumsal etkisi, bilim alanında yaşanan gelişmeler incelenmektedir.
Bu araştırma 17. yüzyıldan günümüze değin ortaya çıkan salgın hastalıkların sanata ve sanatta malzeme seçimlerine etkisini çözümlemeyi amaçlamıştır. İlk çağlardan günümüze yaşanan cüzzam, çiçek, tüberküloz, veba, frengi, kolera, İspanyol gribi, HIV ve Covid-19 salgınlarının toplumlar üzerindeki korku, kaygı, ölüm, yas, etiketlenme (stigmata), toplum sağlığının gelişimi, bilimsel çalışmaların toplum yaşamına etkileri üzerine içerik analizi yöntemi kullanılarak araştırma yapılmıştır. Araştırmanın diğer bölümünde sanatta malzemenin tarihsel gelişimi ve sanatsal anlatıya etkisi ele anınmış, salgın hastalıkların farklı disiplinlere etkisi üzerine durulmuştur. Sinema, edebiyat, tarih gibi farklı sanat ve bilim alanlarından örnekler verilmiştir.  Fresk, tempera, yağlı boya, baskı resim tekniklerinden günümüz sanat anlayışı ve tekniklerine kadar olan süreç ele alınmıştır. Araştırmanın son bölümünde salgın hastalıkları konu alan sanatçıların sanat eserleri, malzeme, ilişkilendirme, kompozisyon ve sanatsal anlatı başlıklarıyla ele alınarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Yakın tarihte yaşanan Covid-19 salgını konulu eserler çoğunlukla ele alınarak, farklı sanat teknikleri uygulamaları yapan sanatçıların eserlerine yer verilmiştir. Eserler malzeme, ilişkilendirme, kompozisyon ve sanatsal anlatı yönüyle incelenmiş ve genel bir sonuca ulaşılmıştır. İçerik analizi yöntemi kullanılarak yapılan araştırmada cüzzam, veba gibi vücutta deformasyona ve kötü görünüme sebep olan hastalıkların özellikle Avrupa'da Tanrı ile ilişkilendirilerek toplumlara açıklanmaya çalışıldığı, resim sanatına yansımalarında dinsel metinlerde geçen hikayelerin kiliseler için resmedildiği, veba konulu eserlerde sanatçıların daha bireysel ifade kullandıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. 17. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar olan süreçte sanatta malzeme seçimi olarak tuval üzerine yağlıboyanın daha çok tercih edildiği görülmüştür. Covid-19 salgını konulu eserlerde virüs, maske gibi görsellerin hastalığın sembolü olarak kullanıldığı, sağlık çalışanlarının fedakârlıklarına vurgu yapıldığı görülmüştür. Kültürel nesne ve görseller birlik beraberlik ya da güçlü olmanın temsili olmuş, geçmiş sanat eserleri yeni eserlerde yorumlanmıştır. Sanatçıların malzeme seçimleri geleneksel tekniklerin yanı sıra cam, atık nesne gibi malzemelerinde kullanıldığı görülmüştür. Sergileme alanları karantina uygulamaları sebebiyle farklılıklar gösterse de çevrimiçi platformların ortak sergileme alanı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Salgınların toplumlara etkisi sonucu sanatçıların yaşadıkları dönemi eserlerinde yansıtmış, dönemlerine ait malzemeleri eserlerini oluşturmakta kullanmışlardır.

Abstract:
In the research, the definitions, historical process, social impact, and developments in the field of science of epidemics from past to present are examined.
This research aims to analyze the effects of epidemics from the 17th century to the present day on art and material choices in art. Research was conducted using the content analysis method on the effects of leprosy, smallpox, tuberculosis, plague, syphilis, cholera, Spanish flu, HIV and Covid-19 epidemics on fear, anxiety, death, mourning, labeling (stigmata), the development of public health, and the effects of scientific studies on community life. In the other part of the research, the historical development of the material in art and its effect on artistic narrative were discussed, and the effects of epidemics on different disciplines were emphasized. Examples from different fields of art and science such as cinema, literature and history were given. The process from fresco, tempera, oil painting, print painting techniques to today's art understanding and techniques is discussed. In the last part of the research, the artworks of artists dealing with epidemics were examined and interpreted under the headings of material, association, composition and artistic narrative. The works on the Covid-19 outbreak in recent history were mostly handled and the works of artists who applied different art techniques were included. The works were analyzed in terms of material, association, composition and artistic narrative and a general conclusion was reached. In the research conducted using the content analysis method, it was concluded that diseases such as leprosy and plague, which cause deformation and bad appearance in the body, were tried to be explained to societies by associating them with God, especially in Europe, that the stories in religious texts were painted for churches in their reflections on the art of painting, and that artists used more individual expression in works on plague. From the 17th century to the 20th century, it was seen that oil painting on canvas was more preferred as a material choice in art. In works on the Covid-19 pandemic, it was observed that visuals such as viruses and masks were used as symbols of the disease, and the sacrifices of healthcare workers were emphasized. Cultural objects and visuals have become the representation of unity or being strong, and past works of art have been interpreted in new works. In addition to traditional techniques, materials such as glass and waste objects were also used. Although the exhibition areas differed due to quarantine practices, it was concluded that online platforms are common exhibition areas. As a result of the impact of epidemics on societies, artists reflected the period they lived in their works and used the materials of their periods to create their works.