Acil servise karın ağrısı şikayetiyle başvurup akut pankreatit tanısı alan hastalarda geliş lipaz/amilaz oranı ve immatür granülosit yüzdesinin balthazar şiddet skoru ile ilişkisi
The relationship between advent lipase/amylase ratio and percentage of immature granulocyte and balthazar severity score in patients who applied to the emergency department with the complaint of abdominal pain and were diagnosed with acute pancreatitis
Yazar: MUSTAFA YORGANCIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN BİLGE
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tedavi = Emergency treatment ; Amilazlar = Amylases ; Granülosit = Granulocyte ; Karın ağrısı = Abdominal pain ; Lipaz = Lipase ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Arka plan-hedef: Akut Pankreatit (AP) tanısı alan hastalarda hastalığın ağırlığını, prognozunu belirlemek için çeşitli kriterler belirlenip skorlamalar ve sınıflamalar yapılmaktadır. Tüm skorlamalara ve çalışmalara rağmen özellikle şiddetli vakaları öngörmek zor olabilmektedir. Çalışmamızda acil servise karın ağrısı şikâyetiyle başvurup AP tanısı alan hastaların klinik seyrinin, elde ettiğimiz laboratuvar parametreleri Balthazar Şiddet Skorlaması arasında ilişkinin olup olmadığını değerlendirmeyi ve özellikle şiddetli olan vakaları daha erken yakalayabilmeyi amaçladık.
     Gereç-yöntem: Araştırmamız retrospektif bir çalışma olup Ocak 2018-Ağustos 2021 arası Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi acil servisine başvuran karın ağrısı şikayetiyle başvurup ''Akut Pankreatit'' tanısı alan 300 hastadan 250 hasta çalışma kriterlerine uygun bulunup 18 yaş üstü erişkin hastalar dahil edilmiştir. Hastaların tüm parametreleri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS), hasta dosyaları üzerinden taranarak kaydedildi.
     Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 250 olgudan 135(%54) si kadındı ve yaş ortalamalası 56,11±16,70, ağrı skorlarının VAS'a göre hesaplanan ortalama değeri 5,71±1,515, hesaplanan Balthazar Şiddet Skorlarının ortalaması 2,43±1,525. Hastalara etiyolojik olarak bakıldığında biliyer nedenli pankreatit tanısı alan hasta sayısı 171(%68,4), alkolik nedenli pankreatit tanısı alan hasta sayısı 10 (%4).Hastaların sonlanmalarına baktığımızda ise 215 (%86) hasta servis yatmıştır. Kronik hastalığı olan 56'sı(%22,4) diyabet, 90'ı(%36) hipertansiyon ek hastalığı vardı. Çalışmamız sonucunda VAS ağrı skoruna göre yaptığımız gruplamalara göre kadın ve erkek hastalar arasında ağrı grupları bakımından fark bulunmamaktadır (p=0,202). Hesapladığımız Balthazar Şiddet Skorlarına göre hafif grupta 194(%77,6), orta grupta 52(%20,8), ağır grupta 4(%1,6) hasta tespit edilmiştir. Biliyer ve non biliyer olarak ayırdığımız gruplar arasındaki istatiksel ilişkiye baktığımızda iki grup arasında Hgb ve Htc açısından anlamlı fark bulunmakta olup ayrıca iki grup arasında nötrofil/lenfosit oranı (NLO) ve platelet/lenfosit oranı (PLO) bakımından istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda hasta sonlanımları ile tam kan sayımı parametreleri arasındaki ilişkiyi incelediğimizde IG% açısından yoğun bakıma yatırılanlar ile hem servis yatışı hem de taburcu olan grup arasında istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir (p=0,006). Lipaz değeri açısından ise servis yatışları ile taburcu olan ve yoğun bakıma yatan gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur ( p< 0,001). Balthazar Şiddet Skoruna göre ayırdığımız şiddet gruplarını laboratuar değerlerine göre karşılaştırdığımızda hafif ile orta-ağır şiddetli gruplar arasında tam kan sayımı parametrelerinden WBC, nötrofil, lenfosit, NLO ve PLO ayrıca LDH, Lipaz/Amilaz oranı açısından istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir (p değerleri sırasıyla <0.001 ve 0.001). CRP açısından ise sonuçlar sınırda anlamlı sayılabilir (p= 0.051). NLO için cut-off 14,9082 alındığında %46,4 sensitivite, %85 spesifite, %47,2 PPV ve %84,6 NPV saptanmıştır. Lipaz/amilaz oranı için cut-off 2,2773 alındığında %69,6 sensitivite, %57,2 spesifite, %26,3 PPV ve %86,7 NPV saptanmıştır.
     Sonuç: Kronik hastalığı olanların çoğunluğunun hipertansiyon ve diyabet hastaları olduğu görülmüştür. Lipaz değerlerinin servis ve yoğun bakım yatışında önemli parametre olduğu tespit edilmiştir. Balthazar Şiddet Skoruna göre hafif ile orta-ağır şiddetli gruplar arasında WBC, nötrofil, lenfosit, NLO ve PLO,  LDH ve Lipaz/Amilaz oranı açısından istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir. IG% değerlerinin akut pankreatit şiddetini belirlemedeki gücü istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. AP tanısında görüntülemeye ek laboratuvar bulgularını birleştirerek hastaları değerlendirmenin AP prognozu hakkında yol gösterici olabileceği görülmüştür.
     Anahtar kelimeler: akut pankreatit, Balthazar Şiddet Skoru, Immatür granülosit yüzdesi, lipaz amilaz oran

Abstract:
Background-aim: In order to determine the severity and prognosis of the disease in patients diagnosed with acute pancreatitis (AP), various criteria are determined, scoring and classifications are made. Despite all the scoring and studies, it can be difficult to predict particularly severe cases. In our study, we aimed to evaluate the clinical course of the patients who applied to the emergency department with the complaint of abdominal pain and were diagnosed with AP, and to evaluate whether there is a relationship between the laboratory parameters we obtained and the Balthazar Severity Score, and to catch particularly severe cases earlier.
     Material-method: Our research is a retrospective study and 250 patients out of 300 patients who applied to the emergency department of Manisa Celal Bayar University Hospital between January 2018 and August 2021 and were diagnosed with "Acute Pancreatitis" were found to be suitable for the study criteria and adult patients over the age of 18 were included. All parameters of the patients were recorded by scanning through the Hospital Information Management System (HIMS) patient files.
     Results: Of the 250 subjects included in the study, 135(54%) were women, with a mean age of 56.11±16.70 years, mean pain scores calculated according to VAS 5.71±1.515, and Balthazar Severity Scores calculated as 2.43±1.525. When the patients were examined etiologically, the number of patients diagnosed with biliary pancreatitis was 171(68.4%), and the number of patients diagnosed with alcoholic pancreatitis was 10(4%). When we look at the outcomes of the patients, 215(86%) patients were hospitalized. Of the patients with chronic disease, 56(22.4%) had diabetes and 90(36%) had hypertension. As a result of our study, according to the groupings we made according to the VAS pain score, there was no difference in pain groups between male and female patients (p=0.202). According to the Balthazar Severity Scores we calculated, 194(77.6%) patients in the mild group, 52(20.8%) patients in the moderate group, and 4(1.6%) patients in the severe group were identified. When we look at the statistical relationship between the biliary and non-biliary groups, there is a significant difference in Hgb and Htc between the two groups, and a statistically significant difference was found between the two groups in terms of neutrophil/lymphocyte ratio (NLR) and platelet/lymphocyte ratio (PLR). As a result of the study, when we examined the relationship between patient outcomes and complete blood count parameters, a statistically significant difference was found between the groups who were hospitalized in the intensive care unit and those who were hospitalized and discharged in terms of IG% (p=0.006). In terms of lipase value, a statistically significant difference was found between the groups that were hospitalized, discharged from the service and hospitalized in the intensive care unit (p< 0.001). When we compared the severity groups, which we separated according to the Balthazar Severity Score, according to laboratory values, a statistically significant difference was found between the mild and moderate-severe groups in terms of complete blood count parameters such as WBC, neutrophil, lymphocyte, NLR, and PLO, as well as LDH, Lipase/Amylase ratio (p values, respectively <0.001 and 0.001). In terms of CRP, the results can be considered borderline significant (p= 0.051). When the cut-off for NLR was taken as 14.9082, 46.4% sensitivity, 85% specificity, 47.2% PPV and 84.6% NPV were found. For the lipase/amylase ratio, when the cut-off was taken as 2.2773, 69.6% sensitivity, 57.2% specificity, 26.3% PPV and 86.7% NPV were found.
     Results: It was observed that the majority of those with chronic diseases were hypertension and diabetes patients. It has been determined that lipase values are important parameters in service and intensive care hospitalization. According to Balthazar Severity Score, statistically significant difference was found between mild and moderate-severe groups in terms of WBC, neutrophil, lymphocyte, NLR and PLR, LDH and Lipase/Amylase ratio. The power of IG% values in determining the severity of acute pancreatitis was not found to be statistically significant. It has been seen that evaluating patients by combining laboratory findings in addition to imaging in the diagnosis of AP can guide the prognosis of AP.
     Keywords: Acute pancreatitis, Balthazar Severity Score, Percentage of immature granulocytes, lipase amylase ratio