Erzincan ili merkez ilçesinde aile sağlığı merkezlerine başvuran 40-69 yaş arası kadınların meme kanseri taramalarına yönelik tutumları ve etkileyen faktörler
Family health in the central district of Erzincan between 40-69 years applied to the centers women's breast cancer screenings attitudes towards and affecting factors
Yazar: CİHAT ÜSTÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı hedef popülasyondaki kadınların meme kanseri
taramalarına yönelik tutumlarını, meme kanseri taramalarını yaptırmama nedenlerini ve
taramaları yaptırmalarının önündeki engelleri saptamak ayrıca kadınları meme kanseri
taramalarına yönlendirmede bilgilendirme yapmanın mı yoksa kişisel meme kanseri riskini
bildirmenin mi daha etkili olduğunu saptamaktır.
Gereç Yöntem: Araştırmamız deneysel tipte bir çalışmadır ve Erzincan ili merkez
ilçesinde ikamet edip buradaki bir aile sağlığı merkezine 01.12.2022 ve 01.04.2023 tarihleri
arasında başvuran 40-69 yaş arası gönüllü ve meme kanseri öyküsü olmayan 300 kadın ile
gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara araştırmacılar tarafından literatür taranarak hazırlanan 22
soruluk bir anket ve MEKÖD (kadının meme kanseri önleme davranışlarını etkileyen
faktörleri belirleme) ölçeği yüz-yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
Ardından hastalar basit randomizasyon ile 2 gruba ayrılmış (tek ve çift) ve bir gruba
toplam 212 kelimeden oluşan standart bir metin ile kısa bir bilgilendirme yapılmış diğer gruba
ise sadece "modifiye gail risk modeli"nden elde edilen ömür boyu meme kanserine
yakalanma riski yüzdesi söylenmiş ve sonrasında kanser taraması isteği açısından gruplar
karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 53,49±8,03'tür. Kadınların düzenli olarak
KKMM (Kendi kendine meme muayenesi), KMM (klinik meme muayenesi) ve mamografi
taraması yaptırmama nedenlerine bakıldığında en sık neden üç grupta da bilgi eksikliğiönemini bilmeme olmuştur (sırasıyla %54,7, %54,7 ve %89,75). Katılımcıların meme
kanseriyle ilgili sahip olduğu bilginin başlıca kaynağı %46 (n=138) ile hekimlerdir.
Katılımcıların MEKÖD puanlarına bakıldığında düzenli meme kanseri tarama
yöntemlerinden birini uygulayanlarda, evli olanlarda, meme kanseri olan arkadaşı olanlarda
ve bilgi kaynağı ailesi olanlarda MEKÖD puanları anlamlı olarak daha yüksektir.
Çalışma sonunda bilgilendirme yapılan grubun %40,5'i (n=41), risk düzeyi söylenen
grubun %55,8'i (n=72) mamografi çektirmeyi kabul etmiştir (p=0,022). Ayrıca risk söyleme
grubunda KKMM, KMM ve mamografi taramalarını yaptırma isteği bilgilendirme grubuna
göre anlamlı derecede daha fazla artmıştır (hepsi p<0,001).
Sonuç: Kişisel meme kanserine yakalanma riskini hastaya söyleme yönteminin daha
kısa sürede uygulanabilen daha etkin bir yöntem olması açısından bilgilendirme yöntemine
göre daha avantajlı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Aim: The aim of our study is to determine the attitudes of women in the target
population towards breast cancer screening, the reasons for not having breast cancer
screenings and the barriers to screening, and to determine whether informing women or
reporting their personal breast cancer risk is more effective in directing women to breast
cancer screenings.
Material method: Our research is an experimental type study and was carried out with
300 volunteer women aged between 40-69 years who resided in the central district of
Erzincan and applied to a family health center here between 01.12.2022 and 01.04.2023 and
had no history of breast cancer. A questionnaire with 22 questions prepared by the researchers
by scanning the literature and the ASSISTS (assessing factors affecting women's breast
cancer prevention behaviors) scale were applied to the participants by face-to-face interview
technique.
Then, the patients were divided into 2 groups (single and double) by simple
randomization, and a short briefing was given to one group with a standard text consisting of
a total of 212 words, and the other group was told the percentage of lifetime risk of
developing breast cancer obtained from the "modified gail risk model" only. Afterwards, the
groups were compared in terms of cancer screening request.
Findings: The mean age of the participants was 53.49±8.03. Considering the reasons
why women do not have regular BSE (breast self-examination), CBE (clinical breast
examination) and mammography screening, the most common reason was lack of information
in all three groups (54.7%, 54.7% and 89%, respectively, 75). Physicians are the main source
of information about breast cancer of the participants with 46% (n=138).
When the ASSISTS scores of the participants are examined, ASSISTS scores are
significantly higher in those who apply one of the regular breast cancer screening methods,
those who are married, those who have friends with breast cancer and those who have a
family as a source of information.
At the end of the study, 40.5% (n=41) of the informed group and 55.8% (n=72) of the
group whose risk level was told agreed to have mammography (p=0.022). In addition, the
desire to have BSE, CBE and mammography scans increased significantly more in the risk
reporting group than in the information group (all p<0.001).
xiv
Conclusion: It has been determined that the method of telling the patient the risk of
developing personal breast cancer is more advantageous than the information method in terms
of being a more effective method that can be applied in a shorter time.
Key words: Breast Neoplasms, Breast Cancer, Mammography, Secondary Prevention,
Early Diagnosis of Cancer