Birinci basamak sağlık hizmetlerinde diyabet hastalarının güçlendirilmesi ve öz yeterlilikleri arasındaki ilişki düzeyinin değerlendirilmesi
An evaluation of the relationship between empowerment of diabetic patients and their self-efficacy in primary healthcare services
Yazar: ABDULLAH AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. DEMET ÜNALAN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Güçlendirme = Empowerment ; Hastalar = Patients ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Tip 2 diabetes mellituslu hastaların tedavilerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesinde hastaların öz yeterlilik ve güçlülükleri arasında ilişki düzeyinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  Evrenini Kayseri ili Melikgazi ilçesinde yaşayan diyabet hastalarının oluşturduğu çalışmaya 289 gönüllü diyabet hastası dahil olmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, hastaların demografik-sosyokültürel özelliklerini ve hastalığa ilişkin bilgileri içeren anket formu ile Hasta Güçlendirme Ölçeği (HGÖ) ve Öz Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ) kullanılmıştır. Elde edilen bulguların tanımlayıcı özellikleri sunumunda sayı ve yüzde dağılımları yanı sıra ortalama, standart sapma, ortanca, en küçük ve en büyük değerler gösterilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda nicel değişkenler için bağımsız iki örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Hastaların hasta güçlendirme etkinliğinden etkilenme düzeyleri ile öz-yeterlilik düzeyleri arasında pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiş, demografik değişikliklerin de öz yeterlilik ve güçlendirmeyi olumlu yönde değiştirdiği belirlenmiştir. Ayrıca, diyabet hastalarının kendi hastalıkları ile ilgili düşüncelerinin öz yeterlilikle ilgili algılarını etkilediği görülmüştür. Bunun yanı sıra, güçlendirmeye yönelik gösterilen olumlu tutumun da öz yeterlilik düzeyini etkilediği saptanmıştır.
Araştırma sonuçlarının karar vericilere, sağlık yöneticilerine ve sağlık çalışanlarına diyabet hastalığı özelinde kronik hastalıklarla mücadelede medikal tedaviyi destekleyici çalışmaların etkinliği konusunda önemli bilgiler sağlaması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Diyabet, Hasta Güçlendirme, Öz yeterlilik

Abstract:
It is aimed to evaluate the level of correlation between the self-efficacy and Empowerment of patients in conducting the treatment of diabetes patients more effectively. 289 volunteer diabetes patients were included in the study whose sample consisted of diabetes patients living in Melikgazi, Kayseri. As data collection tools in the study, a questionnaire that includes questions related to demographic-socio-cultural characteristics of the patients and information about the diabetes disease, Patient Empowerment Scale (PES), and Self-Efficacy Scale (SS) were used. Within the scope of the descriptive features of the findings;  number and percentage distributions as well as mean, standard deviation, median, minimum and maximum valuesare shown. In comparisons between groups, independent two-sample t-test and one-way analysis of variance were used for quantitative variables.  A positive relationship was found between the patients' self-efficacy levels and their levels of being affected by the patient empowerment activity. Moreover, it was distinguished that demographic changes also changed self-efficacy and empowerment  positively. Furthermore, it was observed that the impression of their illness in diabetes patients affected their self-efficacy perceptions, while the positive attitude towards empowerment also affected the level of self-efficacy.
In conclusion, it is expected that the results of the research will provide important information to decision-makers, health managers, and health workers about the effectiveness of extra work in regards to support medical treatment in the fight against chronic diseases, especially diabetes. 
Key Words: Diabetes Mellitus, Empowerment, Self-efficacy