Çocukluk çağı kanserlerinde relaps/rekürrenslerin saptanmasında klinik, laboratuvar ve radyolojik bulguların değerlendirilmesi
Role of surveillance screening in detecting tumor recurrence after treatment of childhood cancers
Yazar: PELİN TEKE KISA
Danışman: DOÇ. DR. SUNA EMİR
Sağlık Bakanlığı / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile Çocuk Onkoloji Kliniğinde relaps/rekürrens saptanan hastaların demografik özelliklerinin ve relaps/rekürrens saptanmasında klinik, laboratuvar ve radyolojik görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Giriş: Günümüzde tedavide ve destekleyici bakımda gelişmeler ile çocuklarda kanser tedavisi sonrası başarı şansı %70 lere ulaşmıştır. İyileşme (recovery) döneminde hastanın belirtilerinin tekrar ortaya çıkması relaps/rekürrens olarak tanımlanır. Çocuklarda tümör tipine göre değişmekle beraber primer tedaviden sonra hastaların bir kısmında relaps/rekürrensler görülmektedir. Pediatrik kanserlerde tedavi tamamlandıktan sonra, tümör relaps/rekürrenslerinin ve tedaviye bağlı geç yan etkilerinin saptanması için düzenli kontrollere çağrılır, fizik muayene, laboratuar ve radyolojik görüntülerle değerlendirilirler. Bu yapılan takip değerlendirmelerinin sıklığı ve yapılan tetkiklerin relaps/rekürrensleri saptamada önemleri tartışmalıdır.  
Gereç ve Yöntemler:  2004-2012 Aralık tarihleri arasında Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Eğitim Araştırma Hastanesi Pediatri Onkoloji Kliniğinde kanser tanısı alıp, tedavi edilen 533 hasta incelendi. Tedavi sonrası izleminde relaps/rekürrens saptanan 1-20 yaş aralığında 63 hastanın demografik özellikleri, remisyon sonrası izlem, relaps/rekürrens tarihi, remisyon sonrası semptomları, semptomların ilk tarihi, fizik muayene bulgusu, laboratuar tetkikleri,  görüntüleme yöntemleri, sıklığı, tedavileri, yaşam süreleri incelendi.
Bulgular:  Kanser tanısı ile takip edilen 533 hastanın 63'ünde (% 12,2) relaps/rekürrens saptanarak çalışmaya alındı. Hastaların 29'u (% 46) kız,  34'ü ( % 56) erkek,  yaş ortalaması 7,3 ± 4,7 yaş olarak saptandı. Relaps/rekürrens tanısı ile takip edilen 63 hastanın 14'ü  (% 22) Non-hodgkin lenfoma, 12' si  (%19) Hodgkin Lenfoma, 10'u (%15,9) Nöroblastom, 7' si (%11,1) Wilms tümör, 20'si  (%32) diğer tümörler idi. Relaps/rekürrens yeri 38 (%60) hastada lokal, 25 (%40) hastada uzak bölgede idi. Relaps/rekürrens saptandığında bu hastaların 21'i (%34. 4) semptomatik, 40'ı (%65,6) asemptomatikti. Asemptomatik hasta grubunda; 35 (%87,5) hastada görüntüleme yöntemleri ile 5 (%12,5) hastada laboratuar tetkikleri ile tanı konuldu. Non-hodgkin lenfoma hastalarının %54,5'i (6), Hodgkin lenfoma hastalarının %53,8'i (5), Nöroblastom hastalarının %60'ı (6), Wilms tümörü hastalarının %85,7'si (6) asemptomatikti. Relaps/rekürrens sonrası ortalama yaşam süresi 13 ay (1-98 ay) idi. Hastaların 12'sine (% 19) kemik iliği transplantasyonu yapıldı.  Relaps/rekürrens saptanan hastaların 29'u (%46) yaşıyor iken,  28 ( %44,4) hasta kaybedildi. Ölüm nedeni  %82 progresif hastalık idi. 
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda; kanser tanısı ile izlenen hastalarda relaps/rekürrensler daha çok hastalar asemptomatik iken saptanmaktadır, relaps/rekürrens saptamada radyolojik tetkikler önemlidir. Wilms tümöründe relaps/rekürrens saptandığında hastaların çoğu asemptomatik iken, Non-Hodgkin ve Hodgkin lenfoma da semptomatik ve asemptomatik hasta sayıları birbirine neredeyse eşittir, bu nedenle hastalar takip edilirken relaps/rekürrens saptamada tümör tipine göre değerlendirilmelidir.

Abstract:
Purpose: In this study, it is purposed to assess demographic characteristics of patients with relapses/recurrences and clinical, laboratory and radiographic findings that help relapses/recurrences detection in Pediatric Oncology Clinic. 
Introduction: Contemporarily owing to developments in treatment and supportive care, achievement rates have reached to 70% in children. The relapse/recurrence is defined as reappearing symptoms of patient in recovery period. In children, although it depends to tumor type, relapses/recurrences are appeared after primary treatment in a proportion of patients. In pediatric cancers after completion of treatment, patients are visited to detect relapse/recurrence and adverse effects on account of treatment; and are assessed with physical and laboratory examinations, radiographic imaging. Frequency of follow-ups and importance of examinations to detect relapse/recurrence are still debated. 
Methods: Between December 2004 -2012 a total of 533 patients who were diagnosed as cancer and were treated in Ankara Pediatric Health and Diseases Hematology and Oncology Training and Research Hospital Pediatric Oncology Clinic were assessed. Demographic characters, follow-ups after remission, the date of relapse/recurrence, symptoms after remission, exact date of symptoms, physical examination findings, laboratory examinations, imaging methods, follow up frequency, treatments, survival of 63 patients(in the range of 1-20 years) whom relapse/recurrence were detected in follow-ups after treatment, were examined. 
Results: A total of 63 patients (12,2%) of 533 patients with cancer had relapse/recurrence and were included to the study. 29 patients (46%) were girl, 34 patients(56%) were boy, and the mean of age were 7,3± 4,7. 63 patients were followed because of relapse/recurrence, of whom 14 (22%) had Non-Hodgkin lymphoma, 12 (19%) had Hodgkin lymphoma, 10 (15,9%) had Neuroblastoma, 7 (11,1%) had Willms tumor, 20 (32%) had other types. Sites of relapse/recurrence were local in 38 patients(%60) and were far from tumor site in 25 patients (40%). 21 patients(34,4%) were symptomatic and 40 patients(65,6%) were asymptomatic when relapses/recurrences were detected. In asymptomatic patients group, relapses/recurrences of 35 patients (87,5%) were detected with imaging techniques, of 5 patients(12,5%) were detected with laboratory examinations. 54,5%(6 children)of patients with non-Hodgkin lymphoma, 53,8% (5 children) of patients with Hodgkin lymphoma, 60%(6 children) of patients with neuroblastoma, 85,7%(6 childiren) of patients with Willms tumor were asymptomatic. Mean survival after relapse/recurrence were 13 months (in the range of 1-98 months). Bone marrow transplantation were administered to 19%(12 children) of patients with relapse/recurrence. While 46% of patients with relapse/recurrence were alive, 44,4% of patients were lost. 82% of death causes were progressive diseases.
Conclusion: As a result of our study, relapses/recurrences were mostly detected while patients who were monitored because of cancer diagnosis were asymptomatic and radiographic imaging was important for detection of relapses/recurrences.  While patients with Wilms tumor were mainly asymptomatic at the day of relapse/recurrence detection, number of symptomatic and asymptomatic patients were almost equal in Non-Hodgkin and Hodgkin lymphoma. Therefore, while patients follow for relapse/recurrence detection, they should be considered according to their tumor type.