Türkiye ve Çin'in dış politika yaklaşımında Kazakistan: Neoklasik realist bir karşılaştırma (2010-2020)
Kazakhstan in Turkey's and China's foreign policy approach: A neoclassic realist comparison (2010-2020)
Yazar: FİGEN AYDIN
Danışman: PROF. DR. RAGIP KUTAY KARACA
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası ilişkiler teorileri = International relations theories ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China

Özet:
Uluslararası sistemde dönüşüm yaratan 20. Yüzyılın en önemli siyasî olaylarından biri Sovyetler Birliği'nin dağılmasıdır. Dönemin etkili dış politika teorisi olan neorealizmin Birliğin dağılması karşısında yeterli açıklamalar getiremediği görülmüştür. Devletlerin dış politikasının analiz edilmesi ve yorumlanması için yeni bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğunun anlaşılması ile neoklasik realizm, bir dış politika analizi teorisi olarak geliştirilmiştir. Neoklasik realizm, bir devletin dış politikasının ara değişkenlerin etkisi ve bağımsız değişkenlerin dâhilinde oluştuğunu ve bağımlı değişken olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Bu tezde Türkiye'nin ve Çin'in Kazakistan dış politikası, neoklasik realizm kuramınca incelenmekte ve kuram kapsamında karşılaştırma yapılmaktadır. Özellikle 2010-2020 yıllarına odaklanan çalışma, arka planın anlaşılabilmesi ve son yılların daha doğru bir değerlendirilmesinin yapılabilmesi adına, Kazakistan'ın bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından itibaren incelenmektedir. Türkiye ve Çin'in Kazakistan siyasetleri, ara ve bağımsız değişkenler kapsamında incelendikten sonra son aşamada benzerlikleri ve farklılıkları belirlenmektedir. Söz konusu benzerliklerin ve farklılıkların nedenleri üzerine sorular sorulmakta ve literatürde göz ardı edilen faktörler, neoklasik realizm ile alternatif yanıtlar kapsamında tartışılmaktadır. Her dönemin siyasî, ekonomik ve askerî-güvenlik başlıklarında detaylandırıldığı çalışmada, Türkiye'nin ve Çin'in genel dış politikalarının değişim/dönüşüm yaşadığı aşamalar ve genel dış politika eğilimleri ortaya konulmaktadır. Sonuçta Türkiye ve Çin'in Kazakistan siyasetlerinin geliştirildiği ve durağanlaştırıldığı dönemler belirlenmektedir. Bunun yanı sıra birbirine benzemeyen iki ülkenin, farklı duyarlılıklarının olduğu ortak bir ülkeye yönelik siyasetlerinin, benzer ve farklı noktaları kuramsal anlamda incelenmektedir.

Abstract:
One of the most important political events of the 20th century, which transformed the international system, is the disintegration of the Soviet Union. It has been seen that neorealism, which was the influential foreign policy theory of the period, could not provide sufficient explanations for the disintegration of the Union. Neoclassical realism was developed as a theory of foreign policy analysis, with the understanding that a new perspective is needed for the analysis and interpretation of the foreign policy of states. Neoclassical realism claims that a state's foreign policy is formed within the influence of intervening variables and independent variables and should be considered as a dependent variable. In this thesis, Turkey's and China's Kazakhstan foreign policy is analyzed by neoclassical realism theory and a comparison is made within the scope of theory. The study, which focuses especially on the years 2010-2020, has been examined since 1991, when Kazakhstan gained its independence, in order to understand the background and make a more accurate assessment of recent years. After examining the Kazakhstan policies of Turkey and China within the scope of intermediate and independent variables, their similarities and differences are determined in the final stage. Questions are asked about the reasons for these similarities and differences, and the factors that are ignored in the literature are discussed within the scope of neoclassical realism and alternative answers. In the study, in which each period is detailed under the headings of political, economic and military-security, the stages in which Turkey's and China's general foreign policies undergo change/transformation and general foreign policy trends are revealed. As a result, the periods in which the Kazakhstan policies of Turkey and China were developed and stabilized are determined. In addition, the similar and different points of the policies of two dissimilar countries towards a common country with different sensitivities are examined theoretically.