Salisilik asit ve tuz stresi uygulamalarının bazı soya (Glycine max. L.) çeşitlerinin fide gelişimi üzerine etkisi
The effect of salicylic acid and salt stress applications on seedling development of some soybean (Glycine max. L.) varieties
Yazar: GÜLŞEN KEREÇİN
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT ÖZTÜRK
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada günümüzde yüksek önemi olan soya (Glycine max L.) bitkisi materyal olarak kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, farklı dozlarda tuz stresi uygulanan soya bitkisine salisilik asit uygulanarak bitkinin tuz stresine karşı tolerans seviyesini belirlemek ve bitkide fide gelişimi üzerine etkisi  gözlemlemektir.  Çalışma, 2022 yılında Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü' ne ait iklim odasında yürütülmüştür. Araştırmada tohumluk materyali olarak Arısoy, Gapsoy 16 ve Asya soya çeşidi kullanılmıştır. Deneme, Tesadüf parselleri  Faktöryel Deneme Deseni' ne göre  3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada, üç farklı soya çeşidi (Arısoy, Asya ve Gapsoy 16), Salisilik asit dozu (0, 0.5, 1.0 mM) ve 4 farklı NaCl tuz dozu (0, 75,150 ve 225 mM) kullanılmıştır. 
Çalışmada Soyada kök uzunluğu, gövde uzunluğu, kök yaş ağırlığı, gövde yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, gövde kuru ağırlığı, yaprak alanı,  yaprak disk yaş ağırlığı, yaprak disk kuru ağırlığı, bitki boyu gibi özellikler incelenmiştir. 
Çalışma sonucunda tuz stresinin bitkinin kök, gövde yaş ve kuru ağırlıkları, gövde ve kök uzunlukları, yaprak alanında artışlara neden olduğu saptanmıştır. Tuz stresinin bitki üzerinde oluşturduğu olumsuz etkiler salisilik asit etkisiyle bitkide meydana gelen olumsuzuluklar  indirgenmiştir.

Abstract:
In this study, soybean (Glycine max L.), which has high importance, was used as plant material. The aim of this study is to determine the tolerance level of the plant against salt stress by applying salicylic acid to the soybean plant, which is subjected to different doses of salt stress, and to observe the effect on the seedling growth in the plant. The study was carried out in the climate room of Şırnak University Faculty of Agriculture, Department of Field Crops in 2022. In the research, Arısoy, Gapsoy 16 and Asya  soybean variety seeds was used as material. 
The experiment was carried out randomized plots factorial design with three replications. In the research, tree different soybean varieties (Arısoy, Asya and Gapsoy 16), salisilic acid doses (0, 0.5, 1.0 mM) and 4 different NaCl salt doses (0, 75,150 and 225 mM) were used. In the study, root length, stem length, root fresh weight, stem fresh weight, root dry weight, stem dry weight, leaf area, chlorophyll content, ion leakage in leaf tissues, relative water content and membrane resistance in leaf tissues were determined. Properties such as index were also examined.
Results showed that salt strees decreasedshoot fresh and dry weight root and shoot length, leaf area, content. On the other hand, and ion leakage in leaf tissues substance amount were increased. The damages occurring on the plants due to the negative effects of salts stress can be reduced by the effect of salicilic acid.