Özel gereksinimli çocuğu olan annelerinin bekçilik davranışları ile baba katılımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
A research of the relationship between gatekeeping behaviors of the mothers with special needs children with father involvement
Yazar: ZEHRA HAZAR
Danışman: PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Baba katılımı = Father involvement ; Babalar = Fathers ; Ölçekler = Scales ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Özet
Bu araştırmada, okul öncesi dönemde (3-6 yaş) ve ilkokul döneminde (7-11 yaş) özel gereksinimli çocuğu olan annelerin sergiledikleri annelik bekçiliği davranışları hem annelerin kendi bildirimleri hem de annelik bekçiliği davranışlarına maruz kalan babaların kendi bildirimlerinden yola çıkarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya; Ankara il merkezinde, 3-6 yaş ve 7- 11 yaş aralığında özel gereksinimli çocuğa sahip 393 anne ve baba dâhil edilmiştir. Araştırmaya katılan 3-6 (okul öncesi) yaş ve 7-11 (ilkokul dönemi) yaş özel gereksinimli çocukların anne ve babalarına ilişkin sosyo-demografik bilgileri elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu" ayrıca, Fagan ve Barnett (2003) tarafından geliştirilen, Karabulut ve Şendil (2017), Karabulut (2021) tarafından Türkçe'ye uyarlanan 3-6 (okul öncesi) yaş ve 7-11 (ilkokul dönemi) yaş "Annelik Bekçiliği (ABÖ)" anne ve baba formları kullanılmıştır.Araştırmamız sonucunda annelik bekçilik puanları ile babaların maruz kaldıkları bekçilik puanları arasında anlamlı ilişki elde edilmiştir. Ayrıca 3-6 ve 7-11 yaş özel gereksinimli çocuğu olan annelerin, annelik bekçiliği davranışları gösterme durumu; öğrenim düzeyi, çalışma durumu, gelir düzeyi, sosyo- ekonomik düzeyi ve çocuk sayısına göre anlamlı farklılık elde edilirken; aile yapısı, özel gereksinimli çocuğun cinsiyeti, özel gereksinimli çocuğun tanı türü ve tanı yaşına göre anlamlı farklılık belirlenmemiştir. 3-6 ve 7-11 yaş özel gereksinimli çocuğu olan babaların annelerden maruz kaldığı bekçilik davranışları ise; öğrenim düzeyi ve sosyo- ekonomik düzeye göre anlamlı farklılık elde edilirken; çalışma durumu, gelir düzeyi, çocuk sayısı, aile yapısı, özel gereksinimli çocuğun cinsiyeti, özel gereksinimli çocuğun tanı türü ve tanı yaşına göre anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Annelik bekçiliği ölçeği (ABÖ), Özel gereksinimli çocuklar, Baba katılımı.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the maternal gatekeeping behaviors exhibited by mothers with special needs children in the preschool (3-6 years), and primary school period (7-11 years) based on both the mothers' own reports and the fathers' own reports who were exposed to maternal gatekeeping behaviors. This research conducted in the city center of Ankara. 393 mothers and fathers with children with special needs between the ages of 3-6 and 7-11 were included. The "General Information Form" prepared by the researcher was used to obtain socio-demographic information about the parents of the 3-6 (pre-school) and 7-11 (primary school) children with special needs who participated in the study. In addition, "Annelik Bekçiliği Ölçeği (ABÖ)" (The Maternal Gatekeeping Scale) for 3-6 (pre-school) ages, and 7-11 (primary school) ages and the forms of mothers and fathers were applied seperately. The scale was developed by Fagan and Barnett (2003), and adapted to Turkish by Karabulut, and Şendil (2017), Karabulut (2021). As a result of this research, a moderate significant relationship was obtained between the gatekeeping behaviors scores of the mothers and the scores of fathers who are exposed to maternal gatekeeping behaviors. In addition, the maternal gatekeeping behaviors of mothers with special needs children differed significantly according to their education level, employment status, income level, socio-economic level and the number of children in the family. On the other hand, there were no significant difference according to family structure, gender of the child with special needs, type of diagnosis of the child with special needs and age at diagnosis. However, while maternal gatekeeping behaviors that fathers are exposed to differed significantly according to education level and socio-economic level, it was determined that there were no significant difference between the working status, income level, number of children in the family, family structure, gender of the child with special needs, diagnosis type of the child with special needs, and age at diagnosis.
Keywords: Keywords: Maternal gatekeeping, children with special needs, father involvement