Şirketlerin finansal kırılganlığını etkileyen faktörler üzerine ampirik bulgular
Empirical findings on factors affecting financial fragility of firms
Yazar: YASİR KÜÇÜKŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KAYA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, şirketlerin finansal kırılganlığını etkileyen faktörleri inceleyerek finansal iktisat ve risk yönetimi alanlarına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Tez beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezle ilgili genel bilgiler verilmekte ve araştırma soruları izah edilmektedir. Tezin ikinci bölümünde, Türkiye'deki finansal olmayan şirketlerin 2009-2022 dönemindeki genel finansal performansı, likidite, kaldıraç, karlılık vb. oranları sektörel karşılaştırmalarla detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu kısım, reel sektörün zaman içindeki gelişimi hakkında genel bilgiler sunarak sonraki bölümlerdeki mikro analizler için zemin oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde ise Borsa İstanbul'da işlem gören finansal olmayan şirketlerin 2013-2022 yılları arasındaki çeyrek dönemlik verileri kullanılarak borçlanma davranışları incelenmiştir. Özellikle, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndaki görev değişikliğiyle yaşanan para politikası şokunun farklı finansal yapılara sahip firmaların sermaye yapısı dinamiklerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Çalışma, politik ekonomik belirsizliklerin yüksek kaldıraçlı ve düşük kaldıraçlı firmalar üzerinde farklı etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Tezin dördüncü bölümünde, 1990-2022 döneminde 40 ülkeden borsaya kote şirketlerin verileri kullanılarak jeopolitik risklerin firma finansal kırılganlığı üzerindeki etkisi, panel sabit etkiler veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Jeopolitik risklerin Altman Z-skoru ile ölçtüğümüz firma finansal kırılganlığını önemli ölçüde olumsuz etkilediği ve bu etkinin ülkelerin gelir düzeylerine göre farklılaştığı gösterilmiştir. Son olarak beşinci bölümde belirsizliğin firma kırılganlığı üzerindeki etkisi ve bu etkinin zaman içinde nasıl değiştiği panel veri yöntemleriyle analiz edilmiştir. Belirsizliğin olumsuz etkilerinin ülkelerin gelir durumuna göre farklılaştığı; ayrıca firma büyüklüğü, kaldıraç, likidite gibi firmaya özgü faktörler ile makro iktisadi değişkenlerin finansal kırılganlığını etkilediği gösterilmiştir. Belirsizlik endeksinin katsayısının zaman içindeki değişimine yuvarlanan pencereler yöntemiyle baktığımızda, belirsizliğin firma kırılganlığı üzerindeki olumsuz etkisinin 1990'dan 2010 yılına kadar düzenli şekilde azaldığını bu tarihten 2022 yılı sonuna kadar ise arttığını gözlemliyoruz. Bu değişim ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre farklılaşmaktadır.

Abstract:
This study aims to contribute to the fields of financial economics and risk management by analyzing the factors affecting the financial fragility of companies. The thesis consists of five chapters. The introduction provides general information about the thesis and explains the research questions. In the second part of the thesis, the overall financial performance, liquidity, leverage, profitability, etc. ratios of non-financial companies in Turkey for the period 2009-2022 are analyzed in detail with sectoral comparisons. This section provides general information on the development of the real sector over time and lays the groundwork for the micro analysis in the following sections. In the third section, the borrowing behavior of non-financial companies listed on Borsa Istanbul is analyzed using quarterly data for the period 2013-2022. In particular, we investigate how the monetary policy shock caused by the change in the Central Bank of the Republic of Turkey affects the capital structure dynamics of firms with different financial structures. The study shows that political economic uncertainties have different effects on highly leveraged and low leveraged firms. In the fourth part of the thesis, the impact of geopolitical risks on firm financial vulnerability is analyzed using panel fixed effects data analysis using data of listed companies from 40 countries for the period 1990-2022. It is shown that geopolitical risks have a significant negative impact on firm financial vulnerability measured by Altman's Z-score and that this impact varies across countries' income levels. Finally, the fifth section analyzes the impact of uncertainty on firm fragility and how this impact changes over time using panel data methods. It is shown that the negative effects of uncertainty differ according to the income status of countries, and that firm-specific factors such as firm size, leverage, liquidity and macroeconomic variables affect financial fragility. When we look at the change in the coefficient of the uncertainty index over time using the rolling windows method, we observe that the negative impact of uncertainty on firm fragility decreased steadily from 1990 to 2010 and increased from 1990 to 2022. This change differs according to the level of development of countries.