Dikili satış uygulamalarına yönelik sosyo-ekonomik çözümlemeler
Socio-economic analysis regarding to stumpage sale practises
Yazar: EMİN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ALKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Odun endüstrisi = Wood industry ; Satış yöntemleri = Sales methods

Özet:
Orman işletmelerinin odun satışında kullandığı yöntemler satış zamanı kavramı kapsamında ele alındığında önceden satışlar ve sonradan satışlar olmak üzere iki farklı uygulamanın olduğu görülmektedir. Orman işletmelerinde üretilen odun hammaddesinin büyük bir bölümü hasat ve nakliyat işlemlerinin sonucunda orman ürünleri satış depolarına taşınmakta ve buradan da ihaleler yardımıyla müşterilere satılmaktadır. Bu tür satış yöntemine sonradan satış, kesimden sonra satış veya geleneksel satış adı verilmektedir. Üretim sürecinin uzunluğu, yeterince müşteri odaklı olmaması, maliyetlerin gereksiz yere artabilmesi, vb. gibi olumsuzlukları nedeniyle son yıllarda sonradan satış yerine önceden satışın dolayısıyla da dikili satışların Orman Genel Müdürlüğü tarafından yaygınlaştırılmaya çalışıldığı görülmektedir. Bu durum orman işletmelerini, müşterileri ve orman köylüsü-orman köy kooperatiflerini yakından ilgilendirmektedir. Dikili satışların hızla yaygınlaşması sonucunda sözü edilen ilgi grupları bölgeden bölgeye hatta işletme müdürlüklerinden işletme müdürlüklerine göre değişen birbirinden farklı sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Bu sorunlara yönelik bazı araştırmalar yapılmış olsa da işletmeler ölçeğinde ve sorunları teknik ve sosyo-ekonomik boyutlarıyla ele alan çalışmalar oldukça kısıtlıdır. 

Bu araştırmada Isparta Orman Bölge Müdürlüğü'nde en fazla dikili satışların gerçekleştiği ve 2010 yılından beri yapılan uygulamalarla önemli bir birikimin oluştuğu Bucak Orman İşletme Müdürlüğü örneği ile dikili satışlara yönelik sosyo-ekonomik çözümlemeler yapılmıştır. Araştırmanın birincil verileri anket, mülakat ve saha gözlem-incelemeleriyle elde edilmiştir. İkincil veriler ise literatür-dokümantasyon analizi ile ulaşılan kaynaklardan oluşmaktadır. Araştırma kapsamında her bir ilgi gurubuna yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Tez metni içinde ayrıntılı olarak sunulan bu bulgulardan bazıları şu şekildedir: (1) Bucak Orman İşletme Müdürlüğü orman emvalleri üretimi ve dikili ağaç satışı bakımından Isparta Orman Bölge Müdürlüğü'nün en önde gelen İşletme Müdürlüğü'dür. Yaklaşık 5 yıldır işletme müdürlüğünde uygulanmakta olan dikili satışlar konusunda önemli bir deneyim oluşmuş durumdadır. Bununla birlikte başta verim yüzdesi olmak üzere bazı hususlarda yeni araştırmalar ve gelişime ihtiyaç duyulmaktadır. (2) Orman işletmelerinde görev yapmakta olan orman mühendislerinin büyük bir bölümü (%80) dikili satışların sonradan satış yöntemine göre üretim sürecini kısalttığını, depolama işlem ve maliyetlerini azalttığını, depolarda bekleme olmadığı için de ürün kalitesinde meydana gelen kayıpları önlendiğini ifade etmektedir. Dolayısıyla metin içinde sunulan diğer ekonomik, sosyal, teknik ve değişkenler de dikkate alındığında genel itibariyle dikili satışların yaygınlaştırılmasını doğru bulmaktadır. Bununla birlikte muhasebe sistemlerindeki farklılık ve yetersizlikler nedeniyle özellikle verim yüzdesi tayinin de işletme müdürlükleri bağlamında bir takım farklılıkların oluşabildiği de ifade edilmektedir.  (3) Araştırmaya katılan orman endüstri işletmelerinin çoğunluğu (%90) dikili ağaç satışlarının istenilen boylarda ürün elde edilmesi konusunda avantajlı olduğunu, talep edilen ebatlarda emval üretiminin yapılabildiğini, emvallerin vasfının bozulmadan pazara sunulabildiğini ve dikili satışlarda yapılan üretimin daha temiz bir üretim olduğu görüşü hâkimdir. Orman köylülerinin veya kooperatiflerine tahsisli dikili olarak öncelik tanındığı için, endüstri kuruluşları dikili satış yapabilmek için köydeki kooperatifleri aracı olarak kullanmaktadır. Böyle bir durum da üretim ücretleri konusunda bazı sıkıntılar yaşanmaktadır. Endüstri kuruluşları orman işletmelerinin dikili fiyat tespitinde hesapladığı üretim fiyatlarından daha fazla bir ücret karşılığı üretim yaptırmaktadırlar. Ancak piyasaya talep edilen ebatlarda ve vasfı bozulmamış ürün sunabildikleri için dikili satışların yaygınlaşması konusunda memnundur. (4) Orman köylüleri de orman kooperatifleri de dikili satışların yaygınlaşması konusunda memnundurlar. Memnuniyetini ifade ettikleri hususlar, kooperatiflerin çoğunluğunun (%75), verim yüzdesine göre öngörülenden daha az emval çıkmasının kendileri açısından olumsuz sonuç doğurmadığını, ne üretilirse onun kesme, sürütme, yükleme ve nakliyat ücretini vahidi fiyattan fazla aldıkları şeklindedir. Memnun olmadıkları hususlar ise üretim süresinin kısa olması, orman mühendisi çalıştırmalarının işlerini kolaylaştırmadığı, mühendisin arazi çalışmalarına katılmadan ücret almaları, dikili satış partilerinin büyük olması nedeniyle tahsisli dikili satışı yaptırabilecek ekonomiye sahip olmadıkları, bunu kendileri adına yüklenicilerin karşıladığı için yakacak odunlarını ucuza mal edemedikleri şeklinde sıralanabilir.

Anahtar kelimeler: Ormancılık, Pazarlama, Satış Zamanı, Dikili Satış, Bucak Orman İşletme Müdürlüğü, Isparta Orman Bölge Müdürlüğü, Türkiye.

Abstract:
It's seen that the two different applications ,including pre-sales and post –sales when considered within the scope of the concept of directorate of forestry selling methods used in wood sales. A large part of wood raw material produced in directorate of forestry is transported to the sales store to the results of harvesting and transportation and then these are sold to the customers here with the help of tenders. Such sale method is named post-sale, sale after cutting or traditional sale. Due to the negative sides such as the length of the production process, not enough to be customer focused, costs are increasing unnecessarily, ıt's seen that post-sales are tried to spread instead of pre-sales in other words stumpage sales by General Directorate of Forestry. This state is closely related to directorate of forestry, customers, forest villagers and forest village cooperatives. As a result of fast widespread of stumpage sale, said interest groups may encounter different problems that are ranging from one region to another region, even one directorate of forestry to other directorate of forestry. Although some studies have been made about these problems, studies dealing with technical, socio-economic issues are very limited
In this research there are socio economic analyses for stumpage sale and also Bucak Directorate of Forestry which performs the most stumpage sale in Isparta Regional Forest Directorate, Bucak has significant know-how (experience) with the practices having been done since 2010. In this study, the primary data were collected through a survey, interview, and area observation. The second data was obtained litterateur-documentation analysis. With the scope of work, we reach the findings for each group. Four groups have been defined in the study, these are; 1- Bucak Directorate of Forestry is the first directorate in Isparta Regional Forest Directorate in terms of stumpage sale and forest production. Stumpage sales that are applied in Bucak Forest Directorate for almost 5 years and an important experience has occurred. We need some developments and new researches especially about percentage of efficiency. 2- Most of forest engineers (%80) work in Directorate ın Forestry state that stumpage sales  has priority for why they are shorten the manufacturing process, reduce the cost of storage operations and also prevent the losses occurred in product quality because it is not waiting in reservoirs. Therefore, when taken into consideration the other economic, social, and technical variables presented in text, wide spreading of stumpage sales are correct. It is also stated that due to the difference in accountancy system and inadequacy, there are some differences in Directorate of Forestry while determining the percentage of efficiency. 3- The majority of the forest industry (%90) enterprises participating in the research has prevailed the opinion that the planted trees in the desired length for sale is advantageous to obtain products, requested sizes of forest products manufacturing can be made, the products can also be marketed without the deterioration of the characteristics and the production which is performed in stumpage sale is better. Forest villagers and their cooperatives have a priority as a assigned stumpage sale, so industry organizations use village cooperatives as a tool for stumpage sale. In this situation they have some problems about production price. Industry organizations give more price for production than the price that calculated in stumpage price detection by Directorate of Forestry. But they are pleased about wide spreading of stumpage sale because they offer product that is unspoiled and the right size. 4- Both forest villagers and forest cooperatives are pleased about wide spreading of stumpage sale. Subjects that they are pleased; the majority of cooperatives (%75) state that there is not any negative results about wood product according to a percentage of efficiency less than previously believed, they take cutting, installation and transportation price more than unit price. Subjects that they are not pleased; due to shortage of production process, not facilitate working of forest  engineers, giving salary them without participating in area workout, greater stumpage sale they could not have better economy to make sale at fixed rates and so they haven't got cheap firewood.

Key words: Forestry, marketing, sale time, stumpage sale, Bucak Directorate of Forestry, Isparta Regional Forest Directorate, Turkey.