Annelik öz-etkililiği ve benlik saygısını yükseltme programının etkisi
The effectiveness of maternal self-efficacy and self esteem raising program
Yazar: DİLEK KONUK ŞENER
Danışman: PROF. DR. GÜLER CİMETE
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Benlik saygısı = Self esteem ; Benlik saygısı = Self esteem ; Büyüme = Growth ; Etkinlik = Efficiency ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Araştırma, ?Sosyal Bilişsel Teori? ve ?Smith'in Sağlık Modeli'ne temelli öğretim programının annelerin öz-etkililik ve benlik saygılarına, çocukların sosyal-duygusal gelişim özelliklerine etkisini belirlemek amacıyla, yarı deneysel çalışmalardan ön test-son test kontrol gruplu düzen kullanılarak yapılmıştır. Araştırmaya 39 deney ve 38 kontrol grubu olmak üzere toplam 77 anne dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Anne Babalık Becerilerinde Özyeterlik Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Ebeveyn Tutum Ölçeği ve Kısa 1?3 Yaş Sosyal&Duygusal Değerlendirme Aracı kullanılmıştır. Deney grubu annelere on oturumdan oluşan öğretim programı uygulanmıştır. Programın içeriğinde yer alan, annelerin çocuk bakımı bilgilerinin artmasına, çocukları ile etkili iletişim kurabilmesine, çocuk yetiştirmede demokratik tutumu benimsemelerine ve kendilerine yönelik pozitif düşünmelerini sağlayıcı etkinlikler grup tartışmaları, örnek vaka sunumları ve video gösterimleri eşliğinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Deney grubu annelerin ilk ölçüme göre öğretim programı bitiminde ve üç ay sonraki öz-etkililik (puanlar: 152.56, 169.87, 174.08), benlik saygısı (puanlar: 3.89, 2.92, 2.46) ve demokratik tutum puanlarında (puanlar: 54.69, 60.51, 62.92) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşme saptanmıştır (p=0.0001). Deney grubu annelerin çocuklarının yeterlilik puanları 17.53'den 21.25'e yükselmiş, problemli davranış puanları 15.97'den 10.82'ye düşmüş ve kontrol grubu ile aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p=0.0001). Deney ve kontrol grubu anneler ile çocukları bütün ölçek puanları yönünden karşılaştırıldığında aralarında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p=0.021). Öz-etkililiği yüksek olan annelerin, benlik saygılarının yüksek olduğu, demokratik çocuk yetiştirme tutumu sergiledikleri ve çocuklarının sosyal-duygusal yeterliliklerinin arttığı belirlenmiştir. Sonuç: Annelerin öz-etkililik ve benlik saygılarını artırarak, çocukların sosyal-duygusal gelişimlerini olumlu yönde etkilemek için hazırlanan öğretim programının etkili ve uygulanabilir olduğuna karar verilmiştir.

Abstract:
This study was conducted for the purpose of determining the effect of an education program developed based on "Social Cognitive Theory" and "Health Model of Smith" on self- efficacy and self-esteem of mothers, and social-emotional development features of children. The research was a quasi-experimental design with pre ? and final tests and a control group. A total of 77 mothers, 39 in experimental and 38 in control groups, were involved in the study. Data were collected through The Self-Efficacy for Parenting Task Index Toddler Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, Parent Attitude Scale, and The Brief Infant-Toddler Social&Emotional Assessment tools. The education program, implemented with the experimental group of mothers, consisted of ten sessions. The program focused on increasing the mothers? information and awareness on child-care, effective communication skills with their children, adopting an attitude of the democratic childrearing, and fostering positive thinking in children about themselves. The classes involved sample case presentations, video screenings, and group discussions. Findings: The scores obtained at the beginning, at the end of the program, and three months after the program were as follows: self-efficacy: 152.56, 169.87, 174.08; self-esteem 3.89, 2.92, 2.46; and democratic attitude: 54.69, 60.51, 62.92. The scores point to a statistically significant level of improvement at (p=0.0001). Competence domain scores of children of the experimental group of mothers increased from 17.53 to 21.25 while their problem domain scores dropped from 15.97 to 10.82, both of which are statistically significant at (p=0.0001). When mothers and children of experimental and control groups were compared in terms of all scale scores, a statistically significant difference was observed in favor of the experimental group at (p=0.021). It was found that mothers with high self-efficacy displayed high self-esteems and they demonstrated democratic childrearing practices, and as a result the social and emotional competency of their children increased. Conclusion: The findings show that education programs aiming at positively effecting the social-emotional development of children by increasing the self- efficacy and self-esteem of mothers are effective and applicable.