Dijital meme tomosentezi ve dijital mamografide ortalama glandüler doku dozunun karşılaştırılması
Comparison of average glandular dose in digital breasttomosynthesis and digital mammography
Yazar: HASAN KEREM UZUN
Danışman: DOÇ. DR. TURAN OLĞAR
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Mamografi = Mammography ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, iki boyutlu ve üç boyutlu dijital mamografi çekimlerinde ortalama glandüler doku dozunun hesaplanmasıdır. Tez çalışması Gazi Üniversitesi Hastanesi, Radyoloji bölümünde kurulu Hologic Selenia Dimension Meme Tomosentezi cihazında gerçekleştirilmiştir. Toplam 666 hastanın ortalama glandüler doku dozu, iki boyutlu standart dijital mamografi modunda sol ve sağ memenin kraniokaudal ve mediolateral oblik projeksiyonları için ve üç boyutlu meme tomosentezi modunda ise sadece sol ve sağ memenin mediolateral oblik projeksiyonları için hesaplanmıştır. Glandüler doku dozu hesabında kullanılmak üzere, dijital meme tomosentezi sisteminin farklı hedef filtre kombinasyonu ve tüp voltajlarında, tüp çıkış dozu ve yarı değer kalınlığı ölçümleri yapılmıştır. Tüp çıkışından elde edilen meme girişindeki hava kerma değerinin, sıkıştırılmış meme kalınlığı, yarı değer kalınlığı, memedeki glandüler doku oranı ve hedef-filtre kombinasyonuna göre Monte Carlo teknikleri ile türetilen bir dizi faktörle çarpılması sonucu iki boyutlu standart dijital mamografi için ortalama glandüler doku dozu hesaplanmıştır. Üç boyutlu mamografi için ortalama glandüler doku dozu hesabı, iki boyutlu mamografi için doz hesaplamasında kullanılan faktörlere ek olarak tomo faktörünün hesaba katılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Ortalama glandüler doku dozu, standart meme dokusu bileşimi (% 50 glandüler-% 50 yağ), 40-49 ve 50-64 yaş aralığındaki kadınlar için Dance tarafından tahmin edilen tipik meme glandüleriteleri ve ImageJ açık kaynaklı Java tabanlı görüntü işleme programından hesaplanan meme dokusu bileşimi için hesaplandı. Ortalama hasta yaşı 51 ve glandüler doku yüzdesi % 31 olarak bulunmuştur. ImageJ programından her bir hasta memesi için hesaplanan glandülerite oranı kullanılarak, iki boyutlu dijital mamografi kraniokaudal ve mediyolateral oblik projeksiyonları için hesaplanan ortalama glandüler doku dozu sırasıyla, 1.94 ve 2.14 mGy'dir. Üç boyutlu mamografi çekiminde ise sol ve sağ mediolateral oblik projeksiyonları için hesaplanan ortalama glandüler doku dozları ise sırasıyla, 2.83 ve 2.84 mGy'dir. Üç boyutlu mamografide elde edilen ortalama glandüler doku dozu, iki boyutlu standart dijital mamografi için bulunan değerden % 33 daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to calculate the average glandular tissue dose in standard two-dimensional and three-dimensional digital mammography. The study was carried out on the Hologic Selenia Dimension Breast Tomosynthesis device installed in the Radiology Department of Gazi University Hospital. The average glandular tissue dose of a total of 666 patients was calculated for craniocaudal (CC) and mediolateral oblique (MLO) projections of the left and right breasts in two-dimensional standard digital mammography mode, and for the mediolateral oblique projections of the left and right breasts in the three-dimensional breast tomosynthesis mode. For the calculation of average glandular tissue dose, tube output dose and half value layer (HVL) measurements were carried out at different target filter combinations and tube voltages of the digital breast tomosynthesis system. The average glandular tissue dose was calculated for the two-dimensional standard digital mammography by multiplying the Entrance Surface Air Kerma (ESAK) obtained from the tube output measurement and a number of factors derived by Monte Carlo techniques according to the target / filter combination, compressed breast thickness and halve value layer measurements. The average glandular tissue dose calculation for the three-dimensional mammography was performed by taking into account the tomo factor in addition to the factors used in the dose calculation for the two-dimensional mammography. Average glandular tissue dose, was calculated for standard breast tissue composition (50% glandular- 50% adipose), for typical breast glandularities estimated by Dance for women in the age ranges 40-49 and 50-64 years, and for breast tissue composition calculated from the ImageJ open source Java-based image processing program. The mean age of the patients was 51 and the percentage of glandular tissue was 31%. The average glandular tissue dose calculated for craniocaudal and mediolateral oblique projections for two-dimensional digital mammography using the glandularity ratio calculated for each patient breast from the ImageJ program is 1.94 and 2.14 mGy, respectively. The average glandular tissue doses calculated for left and right mediolateral oblique projections in the three-dimensional mammography were 2.83 and 2.84 mGy, respectively. The average glandular tissue dose obtained in three-dimensional mammography was 33% higher than the value found for two-dimensional standard digital mammography.