Türkiye'nin elektrik üretim yatırımları optimizasyonunda yenilenebilir enerjinin ekonomik kalkınma ve istihdama etkisi
Optimization investments electricity generation, relations between renewable energy, economic growth and unemployment, in case of Turkey
Yazar: ATABEK MOVLYANOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALTUK BUĞRA SELÇUKLU
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Enerji = Energy ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; Türkiye'nin elektrik üretim yatırım optimizasyonunda, yenilenebilir enerji kaynaklarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmanın amacına ulaşmak için optimizasyon modelleri geliştirilmiştir. Amaç fonksiyonları olarak Ekonomik büyümeyi simgeleyen Gayri Safi Yurtiçi Hasılasının (GSYİH) maksimizasyonu ve istihdam maksimizasyonu olarak seçilmiştir. Elektrik enerjisinin kaynaklara göre üretiminin maliyet minimizasyonu ve karbondioksit salınım minimizasyonu amaç fonksiyonları karşılaştırma amaçlı çözümlenmiştir. Optimizasyon modelinin karar değişkenleri olarak; kaynaklara göre üretilecek elektrik enerjisi ve kaynaklara göre üretilecek elektrik enerji yatırımları seçilmiştir. Kaynaklara göre üretilmekte olan elektrik enerjisinin GSYİH'sına etki payını bulmak için bazı ekonometri metotları denenmiştir. Optimizasyon çalışması GAMS uygulaması CPLEX çözüm algoritması ile yapılmıştır. Amaç fonksiyonunun değişimine göre alınan ortalama sonuçlar bunu ifade etmekte; Türkiye için en önemli ve en çok destek gösterilmesi gereken enerji kaynağı bu hidrolik enerjidir, ülkenin ekonomisine ve istihdamın artmasına neden olan diğer bir yenilenebilir enerji kaynağı bu rüzgardır, birim fiyatının ucuzluğundan ve ekonomik büyümeye neden olan nükleer enerji kaynağı tüm amaç fonksiyonları için ortalama %8 oranda kendi payını almakta. 

Anahtar kelimeler: Ekonomik kalkınma, İstihdam, Optimizasyon, GAMS

Abstract:
The purpose in this study, investigation investment optimization electricity production what included relations of electricity production and economic growth. In order to achieve the aim of the study, we have been developed optimization models. The objective functions were chosen as the maximization employment and maximization of the Gross Domestic Product (GDP), which represents economic growth. Cost minimization of the generation of electrical energy according to sources and carbon dioxide emission minimization objective functions are analyzed for comparison purposes. As the decision variables of the optimization model, electricity energy to be generated by resources and investments to generate electricity by resources are selected. We are have been tried some econometrics methods to find the share of the impact of electricity production on GDP. The optimization study was performed with CPLEX algorithm on the GAMS solution. The results showed, the most important source of energy and should be shown the most support for Turkey this is hydraulic energy, the wind is another source of renewable energy that increased the country's economy and employment, nuclear energy source which causes economic growth due to the cheapness of the unit price, gets its own share of 8% on average for all purpose functions.

Keywords: Economic growth, Employment, Optimization, GAMS