Pütürge metamorfitleri içerisindeki zonlu granatların incelenmesi
Examining of zoning garnet in the Pütürge metamorphite
Yazar: HİLAL KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE DİDEM KILIÇ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Biyotit, klorit, disten, stavrolit gibi, granat minerali de pelitik bileşimli kayaçların bölgesel metamorfizma derecesinin belirlenmesinde kullanılan bir mineraldir. Bu çalışmada 600-800 °C metamorfizma derecesindeki Fe-Mn-Mg ve Ca-Mg-Fe sistemi içerisindeki metapelitik granatların prograd ve retrograd metamorfizma içindeki değişimleri, metamorfitlerin yerleşimleri sırasında gelişen olayların granat minerali üzerinden jeokimyasal, jeokronolojik ve mineralojik değişimleri incelenmiştir.
Granat stavrolit mikaşist, biyotitşist ve amfibolşistlerde yaygın olarak gözlenen granatların TIMS verilerinden çekirdeği grossüler veya pirop olan granat türlerinin, genelde almandin (XFe) olduğu belirlenmiştir. Granatlarda kimyasal zonlanma ve Sm-Nd izotop verisinden belirlenen büyüme zonlanması olarak iki zonlanma belirlenmiştir. Metapelitlerdeki K'ca zengin disten-stavrolit-granat-muskovit-biyotit şistlerdeki granat mineralleri Sm-Nd izotop verileriyle elde edilen prograd büyüme zonlanması, kayaçların orta basınç ve kısmen yüksek sıcaklık koşullarında metmorfizmaya uğradıklarını ve granatın büyümesinin masifin yükselmesi esnasındaki tektonometamorfik işlevlere bağlıdır.
Granatlarda zonlanma ve zonlanma jeokronolojisi yüksek dereceli pelitik kayaçlardaki granatlarda görülürken, yüksek basınç ve yüksek sıcaklıklarda zonlanma görülmeyebilir. Sıcaklığın belirlenmesi amacıyla Granat-biyotit jeotermometresini kullanılmıştır. Granat-biyotit jeotermometresi, metamorfitlerin sıcaklığının 650-700ºC civarında olduğunu işaret etmektedir. Benzer şekilde Dağılım katsayısı-Kd < 1 olması, bu kayaçların barroviyen zonu pelitik kayaçlarının stavrolit zonunda metamorfizmayı belirtmektedir.
Mineral parajenezleri, granat jeokimyası, jeokronoloji masifin amfibolit fasiyesinin disten-almandin-muskovit ve stavrolit-almandin alt fasiyeslerinde ilerleyen, granat mineralinin klorit ve biyotit minerallerine dönüşümleri ve disten mineralinin muskovit mineralinine dönüşümü gibi özelliklerden yeşilşist fasiyesinde gerileyen türden iki metamorfizma geçirmiş olduğunu, gerileyen metamorfizmaya metamorfitlerin yükselme süreci etkin olmuştur.

Abstract:
Garnet is a also mineral used for metamorphism grade such as biotite, chlorite, kyanite, staurolite. In this work investigated prograd and retrograd changes of metapelitic garnets in Fe-Mn-Mg and Ca-Mg-Fe system at 600-800 °C degree, geochemical, geochronologic and mineralogic changes of garnet during settlement case of metamorphites.
Garnet is extensive as a into staurolite micaschiste, biotiteschiste and amphiboliteschiste rocks. In TIMS dating method yielded grossüler and pyrop in core of garnets, but generaly garnets is almandine (XFe). Its was performed two zoning as a chemical zone and growth zone from Sm-Nd isotope analyses. Garnet minerals in the kyanite-stavrolite-garnet-muscovite-biotite schistes is rich with K. Prograde growth zoning yielded with Sm-Nd dating method . These rocks were metamorphised by medium pressure and partially high temperature and garnet growth was tetonometamorphic events during exhumation of massif.
Zoning and zoning chronology in it suggest garnets in high grade pelitic rocks. Garnet zoning can be invisible In the over temperature (>800 C). In this work, garnet-biotite geothermometer were used for temperature. This temperature is approximately 650-700ºC degree. Alike, partition coefficient in garnet yielded Kd< 1. Also this rocks consist of stavrolite zone metamorphism in pelitic rocks of barrovien zone.
Mineral paragenesis, garnet geochemistry, geochronology of massif suggest that it prograde metamorphism in kyanite-almandine-muscovite of amphibolite facies and retrograde metamorphism in upper greenschiste from characteristics such as chlorite and biotite minerals transform of garnet. Retrograd metamorphism has been closely related with the exhumation process of metamorphites.