1950 1960 arası Türk sinemasında İstanbul imgesi
Image of Istanbul in Turkish cinema between 1950-1960
Yazar: EROL BEZİRGÂN
Danışman: PROF. DR. NAMIK SİNAN TURAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İstanbul Araştırmaları Ana Bilim Dalı / İstanbul Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; İmge = Image ; İstanbul = Istanbul ; Şehir imajı = City İmage

Özet:
Türkiye'nin kültürel ve siyasi yaşamındaki en önemli kırılmaların yaşandığı 1950'li yıllar aynı zamanda Türk Sineması için de yeni bir kimlik arayışının ilk dönem-leridir. 1923 yılında temelleri atılan Türk Sineması 1939 yılına kadar Tiyatrocular dö-nemi olarak tanımlanmaktadır. 1950 yılının ilk dönemleri geçiş dönemi olmuş, hem nitelik hem de nicelik olarak çok sayıda film çekilmiştir. Günümüzdeki sektör algısının başkenti gibi görülen İstanbul, 1950-1960 döneminde de Türk Sineması için merkez bir kent imajı çizmiştir.
Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ve uzun yıllardır süren batılılaşmanın üst seviyeye çıktığı 1950'li yıllar ülke için önemli bir dönüm noktasıdır. Batılılaşma, Türkiye özelinde değil, küresel anlamda da kültürel, sosyal, ekonomik, siyasi değişimlere neden olmuştur. Türkiye'de ise yaşanan siyasi gelişmeler, kültürel değişimler, refah seviyesinin büyük kentlerde ani şekilde artması ve göç gibi kitlesel olaylar sonucunda değişen Türkiye'nin en göze çarpan şehri İstanbul olmuştur.  Aynı zamanda tarihi dokusu, Bizans'tan Osmanlı'ya uzanan kültürel geçmişi ile kentin kalabalık nüfusu çekilen filmler için de doğal ve güçlü bir fon olmuştur.
1950 yılından başlayarak geçen on yıllık süreçte Türk Sineması'nda İstan-bul'da çok sayıda film çekilmiştir. Bu filmlerdeki İstanbul imgesi, batılılaşmanın ve geleneksel değerlerin ikilemlerini, mimariden ulaşıma kadar kentin siluetini yansıt-maktadır. Gündelik yaşam ve özel alanlar açısından filmlerde kullanılan kimlikler ve sınıf farklıları İstanbul'un birbirinden farklı yüzlerine tanıklık etmektedir. Aynı zamanda Zeki Müren gibi döneme damgasını vuran sanatçıların, kimlik inşasında geleneksel ve modern kalıpları sentezledikleri görülmektedir. Sonuç olarak 1950-1960 arası dönem Türk Sineması'nın ve İstanbul kentinin imajında büyük değişimlerin yaşandığı önemli bir dönemdir.

Anahtar Kelimeler: Kent, kent imgesi, sinema, Türk sineması, İstanbul

Abstract:
The 1950s, when the most important ruptures in the cultural and political life of the country were experienced, were also the first periods of the search for a new identity for Turkish Cinema. Turkish Cinema, the foundations of which were laid in 1923, was defined as the Theater Players period until 1939. The early 1950s were a transitional period, and many films were shot both in quality and quantity. Istanbul, seen as the capital of today's industry perception, has drawn the image of a central city for Turkish Cinema in the 1950-1960 period.
The 1950s, when the Democratic Party gained the ruling power and the wes-ternization that had been going on for many years, reached the highest level, are an important turning point for the country. Westernization has caused cultural, social, economic and political changes not only in Turkey but also globally. In Turkey, politi-cal developments, cultural changes, the sudden increase in welfare and immigration in the big cities such as mass events in the most conspicuous result has been chan-ging in Turkey's Istanbul. At the same time, it has been a natural and powerful backdrop for the films that are shot with the city's crowded population, with its histo-rical texture, cultural background extending from Byzantium to the Ottoman Empire.
During the decade starting from 1950, many films have been shot in Turkish Cinema, Istanbul. The image of Istanbul in these films reflects the dilemmas of wes-ternization and traditional values, and the skyline of the city from architecture to transportation. The identities and class differences used in the films in terms of daily life and private spaces witness different faces of Istanbul. At the same time, it is seen that artists such as Zeki Müren, who left their mark on the period, synthesized traditi-onal and modern patterns in identity construction. As a result, the period between 1950 and 1960 is an important period in which great changes were experienced in the image of Turkish Cinema and the city of Istanbul.

Keywords: City, city image, cinema, Turkish cinema, Istanbul