Türkiye piliç eti ve ürünleri dış ticareti ve pazarlama yapısının ekonomik analizi
An economic analysis of broiler meat and products marketing structure and foreign trade of Turkey
Yazar: SEYİT CAN GÜLOĞLU
Danışman: PROF. DR. ENGİN SAKARYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dış ticaret =   ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Pazarlama = Marketing ; Tavuk eti = Chicken meat ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Kanatlı eti üretiminde son yirmi yıldaki hızlı artışı ile günümüzde ülkemiz dünyada ki önemli üretici ülkeler arasına girmiştir. Bu süreçte gerek büyüme hızı gerekse de ülkemizin bulunduğu coğrafyada yaşanan değişiklikler ihracat imkanları yaratmış olup sektör üretiminin yaklaşık %23'ünü ihraç eder duruma gelmiştir. 20 yıl önce kısıtlı üretiminin sadece %1'ini ihraç eder durumdaki ülkemiz gerek pazar gerekse de ürün çeşitliliğini arttırma çabaları ile hızlı bir ilerleme sağlamış olup çok kısa bir süre içerisinde kanatlı eti satışında dünyada ilk 10 ülke arasına girmiştir. Bu hızlı yükselişin ardından sektörün iç ve dış pazarda genişlemesi yavaşlamış olup, özellikle dış pazarda önemli bir oyuncu haline gelmesiyle rekabetin sertleştiği bir ortam oluşmuştur. 
Tezin kapsamı içerisinde sektörün bu süreçte hızlı büyümesini sağlayan ve bundan sonra büyümeyi teşvik edecek unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda döviz kuru, yem girdileri, enerji fiyatları, alım gücü, piliç eti fiyatları gibi temel faktörlerin etkileri incelenmiş olup korelasyonların yanı sıra genelleştirilmiş doğrusal modellerden faydalanılmıştır. 
Yapılan çalışmada piliç eti üretimine; mısır fiyatları ve iç pazarda ki fiyatların etkisinin ihracat miktarına göre çok daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmış olup, ihracat miktarı üzerinde döviz kurunun etkisinin dış pazardaki fiyatlardan çok daha etkili olduğu tespit edilmiştir.
Çalışmanın bulgularından yola çıkarak sektörün büyümeye devam edebilmesi için iç pazardaki tüketimin arttırılması ihracat miktarının arttırılmasından daha önemli olduğu düşünülmekte olup bu durum ihracat pazarında ki rakiplerimizin iç tüketim oranlarını henüz yakalayamamış olmamız, sektöre etkiyecek gerek iç gerekse de dış kaynaklı dalgalanmalara karşı sektörün kendisini koruyamayabileceğini ortaya koymaktadır. 
Çalışmanın sonuçlarından özetle, kanatlı sektörünün büyümeye devam edebilmesini sağlayacak temel unsur iç pazarda ki kişi başına yıllık tüketilen miktarın arttırılmasından geçmektedir.

Abstract:
With the rapid increase in the production of poultry meat; Turkey has become one of the important producer countries in the world today. During this process both the accelerated production and the changes that appeared in the geographical location provided opportunities of exportation which follows approximately 23% of the sector production to be export.
Turkey, which was only exporting 1% of its scarce production 20 years ago, is now in the top 10 countries in poultry meat sales with the efforts in both increasing the market and product diversity.After this rapid increase, the expansion of the sector in both domestic and foreign market slowed down, and especially after becoming a strong player in the foreign market, resulted an environment of tough competition.
According to the scope of the thesis, elements that provided the sectors fast growth and elements that are going to promote the further growth were examined and determined. Thus, main factors such as exchange rates, feed costs, energy prices, purchasing power, and broiler meat prices effects were analysed following, generalised linear models and correlation factors were used.
In the study, it was derived that, to the poultry meat production, effects of corn prices and domestic market's prices are more effective than export amount while exchange rate has greater effect on export amount than foreign market prices.
By using the findings of the study, it is considered for the continuous sustainable growth of the sector, can only be provided by increasing the domestic consumption and it is revealed that the sector might not protect itself against the effects of both internal and external volatility because the domestic consumption rates of the rivals in export market, are not caught up.
As a result, with the compliance of the findings of the study, the main element for the poultry sector to continue its growth is to increase the annual domestic market per capita consumption.