İstanbul ili hizmet ihtiyaçlarının belirlenmesinde veri zarflama analizi uygulaması
Defining İstanbul service sector needs using data envelopment analysis
Yazar: MUAHMMED AHMET TURĞUT
Danışman: Y.DOÇ. BAHADIR GÜLSÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Artan küresel rekabet ve kaynakların yetersizliği, kaynakların etkin kullanılması gerekliliğiniönemli bir hale getirmiştir. Kaynak kullanımında verimlilik, sürdürülebilir kalkınmanın enönemli bileşenlerinden birisidir. Türkiye'de kamu sektörü, ülke, bölge ve il düzeyindegelişmişlik farklarının giderilerek bölgesel rekabet edebilirliğin desteklenmesi ve ülkedüzeyinde sürdürülebilir bir kalkınmanın sağlanabilmesi amacıyla, kamu yatırımlarının herbir bölge için aynı verimlilik düzeyini yakalayacak şekilde harcanması gerekmektedir. Sözkonusu kaynak aktarımı, genellikle az gelişmiş olan bölgelere doğru bir kaynak transferiniteliğinde olup, kaynaklarda eşitlik yaratarak bölgesel rekabet edebilirliliği güçlendirmekyönünde gerçekleşmektedir. Ancak mevcut durumda ayrılan kaynaklar her bir gölge için aynıverimlilik düzeyini yakalamaktan ziyade eksikliklerin tamamlanmasına yönelik olarakgerçekleştirilmektedir. Bu durumda bölgesel dengesizlikleri azaltmak yerine, oluşandengesizliği daha da artırmaktadır.Bu noktadan hareketle, çalışmamız Veri Zarflama Analizi tekniği kullanılarak, İstanbul'dakiilçelerin sağlık, çevre ve eğitim hizmet alanlarında katma değer üretim süreçlerindeki kaynakkullanım verimlilikleri incelenmiştir. Sürecin girdi ve çıktıların belirlenmesinde, kamukaynaklarına ek olarak, özel hizmet kaynakları da dikkate alınmıştır. Çalışmanın sonuçları,ilçelerin görece teknik verimlilik ve ölçek verimliliklerinin yanı sıra, ilçe bazında hangikaynakların ne ölçüde verimsiz kullanıldığı konusunda bilgiler vermektedir.Anahtar Kelimeler: Veri Zarflama Analizi, Karar Verme Birimi, CRR Modeli, BCC Modeli,Verimlilik.

Abstract:
By the increasing global competition and deficiency of resources, efficiency in resourceutilization became important. The efficiency in resouce utilization is one of the maincomponents of sustainable development. To strengthen regional competitiveness and to buildup national sustainable development; public sector investmens should be implemented withthe same level of efficiency for regions by removing inter-regional and inter-cities differencesin terms of development. Generally, this wealth transfer has a characterestic to less developedregions supplying strengthened regional competitiveness. Hovewer, the utiliziation ofresouces are utilized more for accomplishment than achieving the same level of regionalefficiency. This critical preference will either lead to equity in terms of resource allocation orboost an overall sustainable economic growth via efficiency rise across the regions and thecountry.In this context, this study aims at analyzing the resource utilization efficiencies of the İstanbulboroughs in their added value production process on health, environment and educationservice areas by using Data Envelopment Analysis. In determining the relevant inputs andoutputs of this process for each boroughs, both the public sector and the private sectorresources are used. The computational results display the relative technical and scaleefficiencies of the İstanbul boroughs, as well as the extent to which each input is utilizedinefficiently for all the provinces.Keywords: Data Envelopment Analysis, Decision Making Unit, CRR Model, BCC Model,Efficiency.