Ölümün ve yaşamın apaçıklığı:Sadık Hidayet'in eserlerinde uyumsuzun izini sürmek
Manifestation of death and life : Tracing the absurd in the works of Sadegh Hedayat
Yazar: TARIK DERELİ
Danışman: PROF. DR. NAZAN AKSOY
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kültürel İncelemeler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Absürdlük = Absurdity ; Biyografi = Biography ; Camus, Albert = Camus, Albert ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Sadık, Hidayet = Sadık, Hidayet ; Uyumsuzluk = Mismatch ; Yaşam = Life ; Ölüm = Death ; İran = Iran

Özet:
Bu tez çalışması, İranlı yazar Sadık Hidayet'in yaşamı ve yapıtları üzerine
odaklanır. Modern İran öykücülüğünün kurucularından bir olan Hidayet, yarattığı
eserlerle 20. yüzyıl İran edebiyatına yeni bir soluk getirmiştir. Hidayet, öncüllerinin
ve çağdaşlarının aksine, bireyi merkeze alarak "saçma" evrendeki sancılı varoluş
serüvenimize ayna tutar. Eserlerinden hareketle; varoluş sorunu, uyumsuzun
başkaldırısı, yabancılaşma, intihar ve ölüm gibi izlekleri açığa çıkarmaya çalıştım.
Bu noktada Albert Camus'nün Sisifos Söyleni adlı denemesi tezimin anlam
dünyasını zenginleştirmiş ve yol haritası olmuştur. Ayrıca Furuğ Ferruhzad başta
olmak üzere, aralarında yazgı birliği olduğunu düşündüğüm çeşitli şairlerin
şiirlerine de yer verdim. Şiirin sözcükleri ve anlamları aşan gücü, Hidayet'in
eserlerinde açığa çıkarmaya çalıştığım aşkın duyguya katkı sağladı.
Çalışma dört bölümden oluşur: Birinci bölümde; Kierkegaard, Heidegger ve
Sartre gibi filozofların varoluşçuluk anlayışları hakkında özet bilgiler sundum.
Ardından, çalışmanın zeminini oluşturan Sisifos Söyleni adlı yapıttaki uyumsuz
kavramını açıklayarak, tezimin ana konusuyla ilişkilendirmeye çalıştım.
İkinci bölümde; Hidayet'in yaşam öyküsü ve edebi kişiliği anlatılır. Kısa bir
biyografik anlatımdan kurtulması ve sonraki bölüme uygun, geçişli bir zemin
hazırlaması için, sırasıyla eserlerinden bölümler sunarak ve yer yer irdeleyerek
anlatmayı denedim.
Üçüncü Bölümde; tez okurunun anlatıya dahil olabilmesi için, metin
boyunca daha çok değindiğim, alıntılar yaptığım eserlerin özetlerini sundum.
Dördüncü bölümde ise; "uyumsuzluğun bilincine uyanış", "yabancılaşma
ve yalnızlık", "yaşamın anlamsızlığı, intihar ve ölüm" gibi alt başlıklaroluşturarak
uyumsuzun izinde, bütüncül bir Hidayet okuması yapmaya çalıştım.

Abstract:
This thesis study focuses on the life and works of Iranian writer Sadegh
Hedayat. Hedayat, one of the founders of modern Iranian storytelling, has given a
new impulse to 20th century Iranian literature with his works. Unlike its
predecessors and contemporaries, Hedayat mirrors our adventure of painful
existence in the "absurd" universe by centering the individual. With reference to
his works, I tried to expose paths such as the problem of existence, rebellion ofthe
misfit, alienation, suicide and death. At this point, Albert Camus' essay called "The
Myth of Sisyphus" enriched the semantic world of my thesis and became a road
map. I also included the poems of various poets, who I thought shared the common
fate, notably Forough Farrokhzad. The power of poetry that transcends words and
meanings contributed to the transcendental feeling I tried to reveal in Hedayat's
works.
The study consists of four sections: In the first section; I have provided brief
information about the philosophers' understanding of existentialism such as
Kierkegaard, Heidegger and Sartre. Then, by explaining the concept of
incompatibility in the work called The Myth of Sisyphus, which is the basis of the
study, I tried to relate it to the main subject of my thesis.
In the second part, Hedayat's life story and literary personality are
mentioned. In order to avoid a short biographical narrative and to set a suitable,
transitive ground for the next chapter, I tried to narrate his works by presenting
chapters from them and by examining them from time to time.
In the third part, in order for the thesis reader to be included in the narrative,
I presented the summaries of the works I have mentioned and quoted more
throughout the text.
In the fourth section; I tried to make a holistic Hedayat reading in the
footsteps of the incompatibility by creating sub-headings such as "awakening to the
iii
consciousness of incompatibility", "alienation and solitude", "meaningless of the
life, suicide and death".