Yiyecek içecek işletmelerinde uyku yoksunluğunun çalışanların iş memnuniyetine ve işe bağlılığına etkisi
The effects of sleep deprivation in the in food and beverage managements on employees satisfaction and job loyalty
Yazar: OĞUZ HAN HAZIR
Danışman: PROF. DR. ATİLA YÜKSEL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation ; Yiyecek içecek işletmeleri = Food and beverage operations ; Çalışanlar = Workers ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu araştırma yiyecek içecek işletmesinde çalışanların uyku yoksunluğunu ve uyku kalitesini ölçmek, günlük uyku sürelerini incelemek, uyku eksikliğine bağlı sorunları araştırmak, uyku sorunlarının performans düzeyini, iş doyumunu ve işe bağlılıklarını etkileyip etkilemediği sorularını incelemek amacıyla yapıldı. Ayrıca yaşam standartlarının uyku kalitesi üzerine ne denli etkide bulunduğu araştırıldı. 
Bu çalışmanın örneklemini oluşturmak için Ege bölgesinde faaliyet gösteren 30 farklı işletmede 150 kişiyle yüz yüze görüşülerek anket uygulandı. Araştırmanın yürütülmesi için gerekli olan verileri toplamak amacı ile iki form kullanıldı. Birinci kısımda çalışanların bazı sosyo-demografik özellikleri ile ilgili form kullanıldı. İkinci kısımda ise Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (Pittsburgh Sleep Quality Index /PSQI), Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği (Utrecht Work Engagement Scale /UWES-9) ve Diener, Emmons, Larsen ve Griffin'in 1985 yılında yaşam doyumunu belirleyebilmek amacıyla geliştirdikleri "The Satisfaction With Life Scale" -Yaşam Doyumu Ölçeğinden uyarlanmış 4 soru (İşimi severek yapıyorum, ideallerime yakın bir iş hayatım var, iş koşullarım mükemmel, işimden memnunum) dan oluşturulmuş ölçek kullanılmıştır.  (işi istekle yapma davranışı)
Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25.0 programı kullanıldı. Çalışma kapsamında ilk olarak verilerin nasıl bir dağılım gösterdiği incelendi. Bunun için her bir ölçeğe ilişkin betimsel istatistiklerden ortalama, mod, medyan ve çarpıklık değerleri incelenip ve daha sonra elde edilen sonuçlar kutu grafiği ile desteklendi. Ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin faktör analizi gerçekleştirebilmek amacıyla verilerin faktör analizine uygunluğunun test edildiği Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) analizi ile Barlett'in Küresellik Testi uygulandı. Ölçeğin yapı geçerliğini sağladığının belirlenmesinin ardından güvenirliğine ilişkin delil sunmak amacıyla Cronbach alfa katsayısı hesaplandı. Puanlar arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla t-testi uygulandı. Ayrıca yiyecek içecek işletmesi çalışanlarının uyku kalitesi ölçüldü. Çalışanların öznel uyku kalitesi ile işi istekle yapma davranışı, iş doyumları, işe bağlılıkları arasında ne düzeyde bir ilişki olduğu araştırıldı. Bununla beraber uyku yoksunluğunun ve kalitesinin, işi istekle yapma davranışı, iş doyumu ve iş bağlılığı ile olan ilişkileri bu çalışmadan yola çıkılarak daha önceki araştırmaların ışığında tartışıldı.
ANAHTAR KELİMELER: Yiyecek İçecek İşletmeleri, Uyku Yoksunluğu, Uyku Kalitesi,  İş Doyumu, İşe Bağlılık.

Abstract:
The purpose of this study is to measure the sleep deprivation and quality of employees who work in food and berage sector, to analyze of their Daily sleep duration, to search the problems depending on sleep deprivation, to examine whether or not afecting their sllep problems to performance level, jop satisfaction and jop commitment. Also, it was investigated to what extent life standards affect to sleep quality.
To create sampling of this study, it vas conducted a poll by meeting 150 people face to face in 20 different management that it carriers on a business in the Aegean Region. It was used two forms in order to collect the data that it is necessary to conduct the research. In the first part, it was used a form related with the employees some socio – demogrophic characteristics. In the second part, Pittsburgh Sleep Quality Index, Utrecht Work Engagement Scale / UWES-9 and "The Satisfactions With Life Scale"-4 questions adapted from the satisfaction with life scale (I do my jop fondly, I have a business life close to my ideals, my work conditions are ezcellent, I am satisfied with my jop) was devoloped by Diener, Emmons, Larsen and Griffin in 1985 to determine the Life Satisfaction.
In the statisticsl analysis of the datas, SPSS 25.0 program was used. Firstly, the distribution of the data was examined with respect to space of work. For this, examining from the descriptive statistic for each scale; avarage, mode, stage and skewness values, than the abtained results was supported with the box plot. In order to perform the factor analysis of construck, the validity of the scale had been tested, Kaiser – Mayer, Olkin (KMO) analysis and Berlet's sphericity test was appilied. After the determination of the construct evidence of its reability, Cronbach alpha coefficient was calculated. T.test was applied to determine whethe there is a significsnt difference between the scores or not. Also, the sleep quality of food and beverage employees was measured. How is the relationsship between the emplsyees subjective sleep quality and behavior that does the work voluntarily, job satisfaction and commitment was investigated. At the same time, the relationship between sleep deprivation and quality with behavior that does the work voluntarily, job satisfaction and job loyalty was discussed in the light of previous research based on this study.
KEY WORDS: Food and Beverage Sector, Sleep Deprivation, Sleep Quality, Job Satisfaction, Job Loyalty.