Radyoterapinin kardiyak fonksiyonlar üzerine etkisi
The effect of radiotherapy on the cardiac functions
Yazar: HEDİYE MADAK BİLİCİ
Danışman: DOÇ. DR. SAİT MESUT DOĞAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Diastol = Diastole ; Ekokardiyografi-doppler = Echocardiography-doppler ; Kalp = Heart ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Radyoterapi günümüzde kanser sağaltımında kullanılan önemli tedavi yöntemlerinden biridir. Bu çalışmada akciğer veya sol meme kanserli olup radyoterapi alması planlanan ve insidental olarak kalbi radyasyona maruz kalmış olan hastaların radyoterapi öncesinde ve sonrasında konvansiyonel ve doku Doppler ekokardiyografi ile ölçülen parametrelerin karşılaştırılmasını amaçladık.Çalışmaya dahil edilen hastalara radyoterapi öncesi ve sonrasında ekokardiyografik değerlendirmede modifiye simpson yöntemiyle sol ventrikül diyastol ve sistol volümleri ve bu değerler kullanılarak ejeksiyon fraksiyonu ölçümü, isovolümetrik kontraksiyon zamanı (IVCT), isovolümetrik relaksasyon zamanı (İVRT), ejeksiyon zamanı (ET), mitral kapak diastolik akım dalgaları (E dalgası, A dalgası, E/A oranı, EDT), miyokard performans indeksine bakıldı. Ayrıca doku Doppler ekokardiyografi yöntemi kullanılarak mitral annüler dalgalar iki bölgeden (sol ventrikül lateral ve septal) ve her bölgenin bazal ve annuler segmentlerinden erken diastolik (Em), geç diastolik (Am), mitral anuler pik sistolik (Sm) dalgalarına bakıldı. Mitral akım erken diyastolik hızının (E), miyokardiyal segmentler ve mitral annuluslardan elde edilen erken diyastolik hıza oranı (E/Em) her bölge ve segment için ayrı ayrı hesaplandı. Hastaların radyoterapi öncesi ve sonrasında 50 mm/sn hızında ve 2mV/cm amplitüdünde çekilmiş olan yüzey EKG leri incelendi. EKG'lerde QRS, R-R ve QT mesafeleri ölçüldü ve bu değerler baz alınarak QTc süreleri hesaplandı. Radyoterapi öncesi ve sonrası QRS ve QTC değerleri karşılaştırıldı.Çalışmaya radyasyon onkolojisi bölümünce akciğer kanseri veya sol meme kanseri nedeniyle radyoterapi verilmesi planlanan toplam 43 hasta alındı. Atriyal fibrilasyonu olan 1 hasta ve radyoterapi tedavisi esnasında exitus olan 2 hasta çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya alınan hastalarda tüm kalbin ve sol ventrikülün maruz kaldığı radyasyon doz ortalamaları hesaplandı. Hastaların radyoterapi esnasında tüm kalbe; maksimal 41,76 Gy, ortalama 13,11±2,15 Gy; sol ventrikülllerine ise maksimal 43,64 Gy, ortalama 10,20±2,01 Gy radyasyonun insidental olarak ışınlandığı tespit edildi.Çalışmamızda radyoterapi sonrası transmitral erken diyastolik velositede (E) azalma gözlendi (p=0,008). Radyoterapi sonrası değerlerde E/A oranında azalma; EDZ, IVRT, IVCT, ET değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı artış gözlendi (p<0,05). Yine hastaların ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerinde radyoterapi sonrası istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüş izlendi (p<0,05). MPI değerlerinde anlamlı değişme saptanmadı.Yine çalışmamızda hastaların doku Doppler parametrelerinin değerlendirilmesinde radyoterapi sonrası Em değerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlendi. Am değerinde istatistiksel olarak anlamlı olmayan artma gözlendi. Em/Am değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlendi. Hastaların Sm değerlerinde anlamlı değişme gözlenmedi.Radyoterapi sonrası QTc değerlerinde istatistiksel açıdan anlamlı olarak uzama oldu (p=0,002). QRS değerlerinde de uzama oldu. Ancak istatistiksel açıdan anlamlı değildi (p= 0,063).Çalışmamızda radyoterapinin kalbin sistolik, diyastolik fonksiyonları ve iletim sistemi üzerine olan olumsuz etkileri gösterilmiştir. Hastalara radyoterapi uygulaması esnasında maksimal kardiyak korunma mümkün olduğunca sağlanmaya çalışılmalıdır

Abstract:
Nowadays, radiotherapy as a theraphy for oncologic patients is very important. In this study we aimed to compare the parameters obtained by conventional and tissue Doppler echocardiography before and after radiotherapy in lung or left-sided breast canser patients and also had exposures of irradiation on the side of the heart incidentally.Echocardiography was performed before and after radiotherapy on the left ventricle. Ejection fraction with modified Simpson method, isovolümic contraction time (IVCT), isovolümic relaxation time (IVRT), ejection time (ET), conventional mitral diastolik parameters (E wave, A wave, E/A ratio, EDT) and myocardial performance index were measured.Tissue Doppler echocardiography was performed to screen mitral annular waves from two regions (left ventricle lateral and septal) and furthermore, early diastolic (Em), late diastolic (Am), mitral annular peak sistolic (S) waves were measured from all regions? basal and annular segments.The ratio of early diastolic mitral inflow velocity (E) to early diyastolik velocity from miyocardial segments and mitral annuluses (E/Em) was accounted for each region and segments separately. Surface ECG`s were recorded with 50 mm/s speed and 2mV/cm amplitude before and after radiotherapy. Heart rate, QRS, R-R and QT intervals were measured. On the basis of these values QTc intervals were obtained. QRS and QTc values before and after radiotherapy were compared each other.43 patients who applied to Zonguldak Karaelmas University Hospital Radiation Oncology department for irradiation to treat both lung cancer and left breast cancer were included into the study. Two patients were excluded because of atrial fibrilation and exitus during the treatment of cancer. The mean value of the radiation dose applied to the whole side of the heart and the left ventricle separately. During radiotheraphy; maximal 41,76 Gy, mean 13,11±2,15 Gy radiation was applied to the all regions of heart of the patients incidentally. Maximal 43,64, mean 10,20±2,01 Gy radiation were applied to the left ventricle of the hearts of the patients incidentally.In our study, a decrease of the early transmitral diastolic velocity (E) was found after radiotherapy (p=0,008). Decrease of the E/A ratio and the increase of EDT, IVRT, IVCT, ET were observed after radiotherapy which were statistically significantly (p<0.05). Also a statistically significant decrease of ejection fraction (EF) was found after radyotherapy (p<0.05). There was no statistically significant change of the MPI value.Nevertheless in our study, when the echocardiographic parameters were evaluated, it there was a decrease in the Em which is statistically significant. Am values were higher but not statistically significant. Em/Am ratio were lower and it was statistically significant. There was no significant alterations about S wave was seen.After radiotherapy, the QTc intervals were significantly higher (p=0,002). The QRS intervals were also higher but not statistically significant (p=0.063).In our study, we showed that there were detrimental effects of radiotherapy on systolic and diastolic cardiac functions and electrical conduction system of the heart. Maximal preventation should be provided for the patients during radiotherapy.