Çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarını benimsemesinin önündeki engeller: Ödemiş ilçesi örneği
Barriers to farmers' adoption of sustainable agriculture practices: The case of Ödemi̇ş district
Yazar: ECE GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. ELA ATIŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı /  Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sürdürülebilir tarım, çevresel, ekonomik ve sosyal boyutları dengelemeyi hedefleyen bir yaklaşımdır. Konvansiyonel tarım uygulamaları, kısa vadede yüksek verim sağlarken, uzun vadede toprak verimliliğinin azalması, su kaynaklarının tükenmesi ve çevresel tahribat gibi sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle, sürdürülebilir tarım uygulamaları günümüzde giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu araştırmanın amacı, İzmir'in Ödemiş ilçesinde çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarını benimsemelerinin önündeki engelleri belirlemek ve analiz etmektir. Araştırmada, çiftçilerin sosyo-demografik özellikleri, tarım işletmelerinin yapısı, sürdürülebilir tarım uygulamalarına yönelik bilgi düzeyleri ve tutumları da incelenmiştir. Araştırma, verileri İzmir ili Ödemiş ilçesinden seçilmiş 119 çiftçi ile 2023 yılı ekim-kasım aylarında yapılan yüz yüze anket çalışmasından elde edilmiştir. Anketlerde, çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamaları hakkındaki bilgi düzeyleri, tutumları ve bu uygulamaları benimsemelerini engelleyen faktörler sorgulanmıştır. Araştırma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, sürdürülebilir tarım uygulamalarını benimsemenin önündeki engellerin belirlenmesi için tarım uzmanları ile görüşmeler yapılmıştır. Bu aşamada elde edilen veriler doğrultusunda, çiftçilerle yapılan anketlerde kullanılmak üzere 10 temel engel belirlenmiştir. İkinci aşamada, anketler yoluyla bu engellerin çiftçiler tarafından nasıl değerlendirildiği ve göreli ağırlıkları tespit edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Likert ölçeği, Faktör Analizi ve Best-Worst analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, çiftçilerin %60,5'inin sürdürülebilir tarım uygulamaları hakkında bilgi sahibi olmadıklarını, ancak bu uygulamaları kullanmaya istekli olduklarını (4,95) ortaya koymuştur. Çiftçiler, sürdürülebilir tarım uygulamaları arasında damla sulamayı en önemli, biyolojik ve biyoteknolojik mücadeleyi ise en önemsiz uygulama olarak değerlendirmiştir. Ayrıca, çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarını benimsemesindeki en büyük engellerin finansal yetersizlikler, pazarlama zorlukları ve yetersiz destekler olduğu tespit edilmiştir. Sosyal çevrenin etkisi ve bilgi eksikliği de önemli engeller arasında yer almaktadır. Faktör analizi sonuçlarına göre de çiftçilerin sürdürülebilir tarımı benimsemesinin önündeki engellerin temelinde yatan iki faktör boyutu risk algısı ile tarımsal destek ve pazarlama olarak belirlenmiştir.  Bu bulgular, çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarına yüksek bir kabul ve motivasyona sahip olmalarına rağmen, finansal yetersizlikler, pazarlama zorlukları ve yetersiz destekler nedeniyle bu uygulamaları hayata geçirmekte zorluk çektiklerini göstermektedir. Risk algısının aşılması için, STU'nun faydalarının anlatılmasının yanı sıra, bu uygulamalardan uzak durmanın olası zararlarının net bir şekilde aktarılması da oldukça etkili olacaktır. Bu bulgular ayrıca, çiftçilerin sürdürülebilir tarım uygulamalarını benimsemelerini teşvik edecek yeni politika araçlarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Sürdürülebilirlik, sürdürülebilir tarım, çiftçi tutumları, benimseme ve engeller, Ödemiş

Abstract:
Sustainable agriculture is an approach that aims to balance environmental, economic, and social dimensions. While conventional farming practices provide high yields in the short term, they lead to issues such as declining soil fertility, depletion of water resources, and environmental degradation in the long term. Therefore, sustainable agriculture practices (SAP) are becoming increasingly important today. The purpose of this research is to identify and analyze the barriers preventing farmers in the Ödemiş district of İzmir from adopting sustainable agriculture practices. In the study, the socio-demographic characteristics of farmers, the structure of agricultural enterprises, and their level of knowledge and attitudes towards sustainable agriculture practices were also examined. The data for the study were obtained through face-to-face surveys conducted with 119 farmers selected from the Ödemiş district of İzmir in October-November 2023. The surveys investigated farmers' level of knowledge about sustainable agriculture practices, their attitudes towards these practices, and the factors hindering their adoption. The research was conducted in two stages. In the first stage, interviews were conducted with agriculture experts to identify the barriers to adopting sustainable agriculture practices. Based on the data obtained at this stage, ten key barriers were identified for use in the surveys conducted with farmers. In the second stage, the relative weight of these barriers as evaluated by the farmers was determined through the surveys. Descriptive statistics, Likert scale, Factor Analysis, and Best-Worst analysis were used in the data analysis. The results of the research revealed that 60.5% of the farmers were not knowledgeable about sustainable agriculture practices but were willing to use them (4.95). Among the sustainable agriculture practices, farmers considered drip irrigation the most important while biological and biotechnological control the least important. Additionally, it was found that the main barriers to adopting sustainable agriculture practices were financial constraints, marketing difficulties, and inadequate support. The influence of the social environment and lack of knowledge were also among the significant barriers. According to the results of the factor analysis, the two key factors underlying the barriers to farmers' adoption of sustainable agriculture are risk perception, and agricultural support and marketing. These findings indicate that, despite farmers' high acceptance and motivation towards sustainable agriculture practices, they face difficulties in implementing these practices due to financial constraints, marketing challenges, and insufficient support. To overcome the issue of risk perception, it would be highly effective not only to communicate the benefits of SAP but also to clearly articulate the potential negative consequences of avoiding these practices. These findings further underscore the need to develop new policy instruments to encourage farmers to adopt sustainable agriculture practices.

Keywords: Sustainability, sustainable agriculture, farmer attitudes, adoption and barriers, Ödemiş