Sinemasal özne ve gözetlemenin iktidarı
Cinematic subject and the power of observation
Yazar: JANET BARIŞ
Danışman: PROF.DR. NURÇAY TÜRKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Michel Foucault düsünceleri ve kuramlarıyla öne çıkmıs bir sosyologdur. Onun gelistirdigibirçok kuramın yanında özellikle gözetleme ve iktidar meselelerine getirdigi yaklasımlar bukavramlara farklı anlamlar katmıstır. Sinema da gözetlemeye dayalı bir sanat dalıdır.Yönetmen yarattıgı film üzerinden izleyiciyi izlemektedir. Tezin hareket noktası gözetleme veiktidar kavramlarının, Foucault'un tanımladıgı biçimi üzerinden sinema ile olan iliskisinisorgulamaktır. Bu baglamda öncelikle Foucault'un bu kavramları nasıl açıkladıgı veaçıklarken nelerin üzerinde durdugu konusuna deginilmistir. ktidar ile gözetlemenin feodaldüzenden modern yasama dogru gelisen ve degisen sürecine Foucault'un teorileri üzerindenbakılmıstır. Gözetleme ayrıca Bentham'ın Panoptikon modeli ile Foucault'un gözetleme ileilgili savları yeniden gözden geçirilerek ve günümüz modern yasamındaki gözetlemearaçlarına deginilerek ele alınmıstır. Böylelikle gözetleme ve iktidar meselesi hem seyirciyönetmenarasındaki iliski baglamında hem de sinemayla kurdugu iliski baglamındaincelenmistir. Bu konuya iliskin farklı filmlere de gözetlemeyi temsil etme biçimleri açısındandeginilmistir. Tezin sonunda ise konuya iliskin iki önemli örnegin karsılastırmalıçözümlemesi yapılmıstır. Bu dogrultuda Alfred Hitchcock ve Ferzan Özpetek'in sinemaanlayısları ile bu konuya iliskin çekmis oldukları Arka Pencere ile Karsı Pencere adlı filmlerikarsılastırılmıstır. Farklı iki dönemde film çeken iki yönetmenin bu iki farklı örnegi hemgözetleme açısından hem iktidar açısından hem de karakterler, dönem, konu gibi sinemasalaçılardan incelenmis ve eklerde resimleriyle birlikte gösterilmistir.Seyirci yönetmen arasındaki iliski Foucault'un iktidar ve gözetleme tanımlarına benzer birözellik tasır. Tezin amacı bu benzerligi açıklamakla beraber, iktidar-bilgi iliskisi ile bu iliskibiçiminin seyirci ve yönetmen arasında ne türden bir iktidar iliskisi dogurduguna açıklıkgetirmektir.

Abstract:
Michel Foucault is a very important sociologist because of his theories. Especially his worksabout power and surveillance have different meanings with him. Cinema is art of aboutvoyeurism. Director watches the audiences people through the film. My thesis starting pointis to research cinema in the framework of Foucault?s approaches about surveillance andpower. Firstly, I have looked at how Foucault had explained power, surveillance andhistorical aspects of these subjects . In addition to that, the notion, ?surveillance?, reviewed inthe light of Bentham?s Panopticon model. At this point, we have chance to emphasize themodern surveillance resources.In this way surveillance and power has been detected in terms of viewer and directorrelationship and also cinema . Some of films which are about this subject are examined interms of ways of watching. In the final part, two different examples; Ferzan Özpetek?s FrontWindow and Alfred Hitchcock?s Behind Window were compared in terms of their cinematicobjects. These two different examples have different directors and belong to different phasesof cinema history. I have compared this examples according to surveillance, power andcinematography.Director and viewer relationship has similarities with Foucault?s surveillance and powertheories. The aim of my thesis is to clarify these similarities and explain the power-knowledgerelationship between the director and the viewer.