Telif hakkı kapsamında yapay zekâ ürünlerinin eser niteliği
The nature of the work of artificial intelligence products under copyright law
Yazar: AYŞENUR MAMAN
Danışman: PROF. DR. HAYRİ BOZGEYİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eser sahibi = Ownership work ; Telif hakları = Copyrights ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Telif haklarının gelişimi, matbaanın icat edilmesinden sonra fikir ve sanat eserlerinin korunmasıyla başlamış günümüzde ise bilgisayar programlarının korunmasına kadar büyük bir aşama kaydetmiştir. Teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla ortaya çıkan, hayatın her alanını etkilemeye başlayan yapay zekâ, makine öğrenmesi ve bu yönteme bağlı ortaya çıkan derin öğrenme yöntemlerinin gelişimi hukukta yeni tartışmaları gündeme getirmiştir. Yapay zekâ; tablo, şiir, beste gibi eserleri meydana getirmeye başlamış böylelikle telif hakkı kapsamında da güncel bir mesele haline gelmiştir.  Çalışmada öncelikle telif hakkı ve yapay zekâ hakkında kısa ve genel bilgiler verilerek telif hukukundaki problemli noktalar ile bağlantı kurulması amaçlanmış, devamında ise uluslararası öğretide de güncel bir mesele olan telif hakkı kapsamında yapay zekâ konusu ele alınmıştır. 
Telif hakkı noktasında yapay zekâ tartışmaları özellikle üç konu üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bunlardan ilki yapay zekânın kendisinin bilgisayar programı kapsamında korunup korunmayacağıdır. Yazılımdan oluşan yapay zekânın kanunda yer alan diğer şartları sağlamasıyla eser olarak korunmasının mümkün olacağı düşünülmektedir. İkinci sorunu yapay zekânın üreticisi olduğu ürünlerin eser olarak kabul edilip edilemeyeceği oluşturmaktadır. Bu kapsamda Türk hukukunda hususiyet, uluslararası hukukta ise orijinallik olarak ifade edilen eser sayılmanın sübjektif şartının yapay zekâ ürünlerinde sağlanıp sağlanmadığı tartışılmıştır. Sübjektif şartın soyut ve kanun da tanımlanmamış olması, aynı zamanda telif mevzuatının gerçek kişiyi esas alması çıkarımlarına dayanarak güncel mevzuatlarda yapay zekâ ürünlerinin eser olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda, yapay zekâ tarafından üretildiği bilinmediği takdirde insan üretiminden ayırmanın mümkün olmadığı yapay zekâ ürünlerinin, korumasız kalmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Son olarak yapay zekâ ürünlerinin eser olarak kabulü varsayımından hareketle bu eserlerin sahibinin kim olacağı problemi tartışılmıştır. Yapay zekanın kendisinin hususiyet şartını karşılayamayacağı, bu nedenle eserin yaratılmasına nitelikli katkı sunan, diğer bir deyişle hususiyet katan gerçek kişilerin telif hakkı sahipliğinin kabul edilmesi gerektiği savunulmuştur. Gerçek kişilerin yanı sıra eserin üretilmesine lojistik ve mali destek sağlayan tüzel kişilerin bağlantılı hak yoluyla korunabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The development of copyright started with the protection of intellectual and artistic works after the invention of the printing press and has made a significant progress until the protection of computer programs today. The development of artificial intelligence, machine learning and deep learning methods, which emerged with the acceleration of technological developments and started to affect all areas of life, brought new discussions to the agenda in law. Artificial intelligence has started to create works such as paintings, poems and compositions, thus becoming a current issue within the scope of copyright.  In the study, firstly, it is aimed to establish a connection with the problematic points in copyright law by giving brief and general information about copyright and artificial intelligence, and then the issue of artificial intelligence within the scope of copyright, which is a current issue in international doctrine, is discussed.
Artificial intelligence discussions on copyright are especially on three issues in particular. The first of these is whether artificial intelligence itself will be protected within the scope of computer programs. It is considered that it will be possible to protect artificial intelligence consisting of software as a work if it meets the other conditions in the law. The second problem is whether the products produced by artificial intelligence can be considered as works. In this context, it is discussed whether the subjective condition of being considered a work, which is expressed as individuality in Turkish law and originality in international law, is met in artificial intelligence products. Based on the fact that the subjective condition is abstract and not defined in the law, as well as the fact that the copyright legislation is based on the real person, it has been concluded that artificial intelligence products cannot be accepted as works in current legislation. At the same time, it is concluded that artificial intelligence products, which cannot be distinguished from human production unless it is known that they are produced by artificial intelligence, should not remain unprotected. Finally, based on the assumption that artificial intelligence products are accepted as works, the problem of who will be the copyright ownership of these works is discussed. It has been argued that artificial intelligence itself cannot meet the requirement of individuality, therefore, the copyright ownership of real persons who make a qualified contribution to the creation of the work, in other words, who add individuality, should be accepted.  In addition to natural persons, it has been concluded that legal persons who provide logistical and financial support to the production of the work can be protected through a related right.