Çevre düzeni planı ölçeğinde iklim değişikliğinin düzenleyici ekosistem hizmetlerine etkisi: Kırklareli örneği
The effect of climate change on regulatory ecosystem services at the scale of environmental plan scale: Kırklareli example
Yazar: ENGİN KABATAŞ
Danışman: PROF. DR. TUĞBA KİPER
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada iklim değişikliğinin mevcut ve potansiyel etkileri kapsamında, iklim üzerine doğrudan ya da dolaylı olarak olumlu etkiler sağlayan düzenleyici ekosistem hizmetlerinde meydana gelebilecek olası değişimler, geçmiş-günümüz durumlarından yola çıkılarak senaryolar dâhilinde geleceğe yönelik ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle iklim parametrelerinin günümüz durumu (1980-2020) daha sonra ise gelecek durumları (2020-2040) SSP2-4.5 ve SSP8-8.5 senaryoları kapsamında ele alınmıştır. AK/AÖ ve düzenleyici ekosistem hizmetlerine yönelik çalışmalarda ise öncelikle geçmiş-günümüz (2000-2021) durumuna yönelik, daha sonra ise gelecek (2040) durumlarına yönelik tespit ve haritalandırma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İklim parametrelerine yönelik elde edilen sonuçlar günümüz verileri ile karşılaştırıldığında her iki senaryoda da sıcaklıkların artan eğilim, yağışların ise azalan eğilim gösterdiği tespit edilmiştir. AK/AÖ'ne yönelik analizlerde 2000-2021 yılları arasındaki en çok artışın orman sınıfında, en çok azalmanın ise tarım sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Gelecek AK/AÖ'ne yönelik değerlendirmeler 3 senaryo kapsamında ele alınmıştır. Elde edilen AK/AÖ haritaları aracılığıyla düzenleyici ekosistem hizmetleri potansiyeli uzman görüşüne dayalı olarak tespit edilmiş ve haritalandırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre peyzaj hassasiyetine dayalı senaryo kapsamında düzenleyici ekosistem hizmet potansiyeli çok yüksek alanlar en fazla artış göstermiştir. Son bölümde ise düzenleyici ekosistem hizmetleri, iklim değişikliği ve AK/AÖ kavramlarının yakından ilişkili oldukları gerçeğiyle; çalışma alanına yönelik elde edilen veriler doğrultusunda AK/AÖ sınıflarının sağladığı düzenleyici ekosistem hizmetleri potansiyelinin arttırılmasına yönelik bölgesel öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, within the scope of the current and potential effects of climate change, possible changes that may occur in regulatory ecosystem services that provide direct or indirect positive effects on the climate are discussed for the future within scenarios based on past and present situations. In this context, firstly the current status of climate parameters (1980-2020) and then the future status (2020-2040) were addressed within the scope of SSP2-4.5 and SSP8-8.5 scenarios. In the studies on LULC and regulatory ecosystem services, firstly the past-present (2000-2021) status and then the future (2040) status were determined and mapping studies were carried out. When the results obtained for climate parameters were compared with today's data, it was determined that temperatures showed an increasing trend and precipitation showed a decreasing trend in both scenarios. In the analyzes for LULC, it was determined that the highest increase between 2000-2021 was in the forest class and the highest decrease was in the agricultural class. The evaluations for the future LULC were addressed within the scope of 3 scenarios. The regulatory ecosystem service potential was determined and mapped based on expert opinion through the obtained LULC maps. According to the results obtained, the areas with very high regulatory ecosystem service potential showed the highest increase within the scope of the scenario based on landscape sensitivity. In the last section, considering the fact that regulatory ecosystem services, climate change and LULC concepts are closely related; regional recommendations were developed to increase the regulatory ecosystem service potential provided by LULC classes in line with the data obtained for the study area.