Es-Semîn el-Halebî'nin ed-Durru'l-Masûn adlı eserinin Ulûmu'l-Kur'ân ve tefsir usûlü açısından incelenmesi
Analysis of as-Sameen al-Halabi's book called ad-Durr al-Masoon in terms of sciences of Qur'an and methodology of Quranic exegesis
Yazar: MUSTAFA FATİH ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN UĞUR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Es-Semin el-Halebi = Es-Semin el-Halebi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamızda hicrî VII ve VIII. yy.lar arasında yaşamış olan es-Semin el-Halebî'nin hayatına, ed-Durru'l-Masun adlı eserindeki Ulum'ul-Kur'an'a ve Usul uygulamalarına dair açıklamalarına değinilmiştir. 
Müellif, Halep'te dünyaya gelmiş, bir süre sonra Kahire'ye yerleşmiş ve orada vefat etmiştir. Mısır'da bulunan, Ebu Hayyan gibi döneminin kıymetli alimlerinden çeşitli ilimler tahsil etmiştir. İhtisas olarak bir alana odaklanmamış, birçok ilim dalında itibar gören bir statüde yer almıştır. Tefsir, nahiv, sarf, belağat vb. ilimlere dair yazdığı eserleri günümüzde istifade edilen kaynaklar arasındadır. Ayrıca ilim uğruna yaptığı yolculukları ve ilme olan hevesi sayesinde, talebelik döneminden hocalık görevine geçmesi uzun bir dönemde olmamıştır. Kahire'de bulunan Tolunoğlu Camii'nde hocalık yapmıştır. 
Eser tefsir ilmine dair yazılmış, Ulumu'l-Kur'an'a dair meseleler farklı bir uslüp ile ele alınmıştır. Rivayet ve dirayet tefsiri olmadığından, ayetlerin açıklamalarında filolojik unsurlardan çokça istifade edilmiştir. 
Eserinde nahiv ilmine ağırlık vermiş, belağatla ilgili unsurlar olan bedi, beyan ve meani gibi ilimleri ihmal etmemiştir. Ayetlerde anlatılmak istenen temel noktalarla veya kelimelerle ilgili şiirlerden destek almıştır. Ayrıca kıraat ilmine de önem vererek, eserinde kıraat imamlarının bazı kelimeleri nasıl okuduklarına değinmiştir. 
Anahtar Kelimeler: es-Semin el-Halebî, ed-Durru'l-Masûn, Ulûmu'l-Kur'an, Usul Uygulamaları.

Abstract:
In this study, it is embraced the life and scholarship of as-Sameen al-Halabî who lived between 7th and 8th, also handled the approaches of his book that called ad-Durr al-Masoon as a perspective of Sciences of Qur'an, Methodology of Quranic Exegesis. 
The author was burned in Aleppo and after a while went to Cairo and passed away in it. He had taken diverse lessons from the outstanding scholars like Abu Hayyan in Cairo. Instead of focusing on certain specialization, he had zeroed in a wide range of religious sciences. The books are written by him in tafsir, grammar and rhetoric sciences are maintained their importance between references, hitherto.  
Also, with the help of scientific travelling and eagerness for sciences, he had progressed easily from pupilage to profession of a teacher in a short while. Al-Halabî, he had taught school in Mosque of Ibn Tulun that stay in Cairo. 
In this book that consists of the center of this study has handled the issues are related to 'ulum al-Quran as a diverse style and perspective. As this tafsir is hardly tafsir bi-al-ma'thur or tafsir bi-al-ra'y, it has been utilized philology perspective in being interpreted of verses.  
Although he has zeroed in on syntax details in his tafsir, he has not ignored the explanations of rhetoric sciences balaghat, especially badî', al-bayān and al-ma'ânî. Al-Halabî has supported for his explanations poem literature of pre-islamic age and has mentioned qıraat details how scholars read these verses. 
Keywords: as-Sameen al-Halabî, ad-Durr al-Masoon, Sciences of Qur'an, Methodology of Quranic Exegesis.