Psoriazis ve psoriatik artrit hastalarında subklinik aterosklerozun ultrasonografi ile değerlendirilmesi ve klinik parametreler ile karşılaştırılması
Evaluation of subclinical atherosclerosis by ultrasonography and comparison with clinical parameters in patients with psoriasis and psoriatic arthritis
Yazar: RASİM AKGÜN
Danışman: PROF. DR. ÖMER KURU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-psoriatik = Arthritis-psoriatic ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Psoriyazis = Psoriasis ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; psoriazis ve psoriatik artrit hastalarında ultrasonografik yöntemlerle subklinik ateroskleroz varlığının araştırılması, iki hastalık grubu arasında anlamlı bir fark olup olmadığının incelenmesi ve tüm bunların hastalık aktivitesini gösteren klinik parametreler ve medikal tedaviler ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel, gözlemsel, kontrollü, tek kör olarak planlanan çalışmaya 15/04/2021- 15/07/2021 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Romatoloji Kliniği'nde takip edilen 40 psoriatik artrit tanılı hasta ile Dermatoloji Kliniği'nde takip edilen 40 psoriazis tanılı hasta ve dışlama kriterlerindeki özellikler veya hastalıklar bulunmayan 40 gönüllü birey dahil edildi. 
Her 3 grupta sosyodemografik veriler, sigara içme öyküsü, koroner arter hastalığı (KAH) ve aile öyküsü varlığı kaydedildi. Laboratuvar tetkikleri olarak hemogram, kreatinin, ALT, AST, total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid (TG), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve CRP değerleri ölçüldü. Sistolik kan basıncı (SKB), diyastolik kan basıncı (DKB), bel çevresi, vücut kütle indeksi (VKİ) olgu rapor formuna (Bkz. Ek-5) not edildi. B mod ultrasonografi (USG) ile bilateral karotis arter doppler ultrasonografisi yapıldı. Sağ Karotis İntima Media Kalınlığı (KİMK), sol KİMK, ortalama KİMK, plak varlığı (plak var ise yeri, tipi, ülserasyon varlığı; darlık varsa yüzdesi) kaydedildi. Psoriazis hastalarına, hastalık aktivitesini değerlendirmek amacıyla Psoriazis Alan Şiddet İndeksi (Psoriazis Ardea Severity Index, PASI) (Bkz. Ek-6), psoriatik artrit hastalarına hastalık aktivitesini değerlendirmek amacıyla Psoriatik Artrit Hastalık Aktivitesi (Disease Activity in Psoriatic Arthritis, DAPSA) (Bkz. Ek-7) uygulandı. PsO hastaları için saçlı deri tutulumu, intergluteal bölge tutulumu, genital bölge tutulumu, tırnak tutulumu; PsA hastaları için topuk yakınması, sakroiliit varlığı, tırnak tutulumu, distal interfalangeal eklem tutulumu; PsO ve PsA hastalarında hastalık süresi, daha önceden aldığı ve şu anda aldığı tedaviler not edildi. 
Bulgular: PsA ve PsO grubunda KİMK değerleri kontrol grubuyla karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. PsA hastalarında hastalık şiddetiyle CRP, ESH ve KİMK değerleri ilişkili bulunmuş ve daha şiddetli hastalığı olan hastalarda daha yüksek tespit edilmiştir. Ayrıca CRP'si yüksek olanlarda daha yüksek ESH, daha düşük HDL, daha yüksek KİMK ve daha yüksek DAPSA skoru tespit edilmiştir.  PsO ile PsA grupları KİMK değerleri açısından karşılaştırıldığında PsA grubunda KİMK ölçümleri daha yüksek olmasına rağmen sadece sol KİMK ölçümlerinde istatiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilebilmiştir. KİMK ile saçlı deri tutulumu arasında orta güçte negatif yönde bir korelasyon tespit edilmiş ve çoklu lineer regresyon analizinde de PsO hastalarında saçlı deri tutulumunun olması, yine negatif yönde KİMK ile ilişkili bulunmuştur. Çalışmamızda KİMK'i öngörmek için yapılan regresyon analizinde CRP, yaş, plak sayısı ve PsO/PsA varlığının subklinik ateroskleroz için bağımsız risk faktörleri olabileceği sonucuna varılmıştır.

Sonuç: Bu çalışmada kardiyovasküler risk faktörü olmayan hastalarda bile psoriatik hastalık varlığının, başlı başına bağımsız bir risk faktörü olarak ele alınması gerektiğini saptadık. Psoriatik hastalarda pratik hasta takibinde ön planda cilt ve eklem bulguları tedavi edilirken, kardiyovasküler hastalıklar ve subklinik ateroskleroz gibi komorbiditeler sıklıkla ihmal edilebilmektedir. Oysaki bu durum KİMK ölçümüyle erkenden saptanabilir ve morbidite ve mortalitenin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu nedenle psoriatik hastaların takiplerinde klinik değerlendirmenin yanı sıra karotis doppler USG ile sonografik değerlendirme de yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: psoriatik artrit, psoriazis, subklinik ateroskleroz, karotis intima media kalınlığı

Abstract:
Aim: In this study; It is aimed to investigate the presence of subclinical atherosclerosis by ultrasonographic methods in psoriasis and psoriatic arthritis patients, to examine whether there is a significant difference between the two disease groups and to evaluate the relationship between all these with clinical parameters showing disease activity and medical treatments.
Materials and methods: The clinical trial was designed as a cross-sectional, observational, single-blind study. Between 15/04/2021 and 15/07/2021, 40 patients with a diagnosis of psoriatic arthritis followed in the Physical Medicine and Rehabilitation Rheumatology Clinic of Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital and 40 patients with a diagnosis of psoriasis followed up in the Dermatology Clinic and the characteristics in the exclusion criteria or 40 volunteers without diseases were included.
Sociodemographic data, smoking history, coronary artery disease (KAH) and family history were recorded in all 3 groups. As laboratory tests, hemogram, creatinine, ALT, AST, total cholesterol, LDL, HDL, triglyceride (TG), erythrocyte sedimentation rate (ESH) and CRP values were measured. Systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), waist circumference, body mass index (BMI) were noted in the case report form (See Appendix-5). B-mode ultrasonography (USG) and bilateral carotid artery doppler ultrasonography were performed. Right Carotid Intima Media Thickness (CIMT), left CIMT, mean CIMT, presence of plaque (if there is plaque, its type, location, presence of ulceration, percentage if there is stenosis) were recorded. Psoriasis Area Severity Index (PASI) to evaluate disease activity in psoriasis patients (See Appendix-6), and Psoriatic Arthritis Disease Activity in Psoriatic Arthritis (DAPSA) to evaluate disease activity in psoriatic arthritis patients (See. Appendix-7) was applied. Scalp involvement, intergluteal area involvement, genital area involvement, nail involvement for PsO patients; heel complaint, presence of sacroiliitis, nail involvement, distal interphalangeal joint involvement for PsA patients; disease duration, previous and current treatments in PsO and PsA patients were noted.
Results: CIMT values in the PsA and PsO groups were found to be statistically significantly higher when compared to the control group. CRP, ESR and CIMT values were found to be associated with disease severity in PsA patients and were higher in patients with more severe disease. In addition, those with high CRP had higher ESR, lower HDL, higher CIMT and higher DAPSA scores. When the PsO and PsA groups were compared in terms of CIMT values, although CIMT measurements were higher in the PsA group, a statistically significant difference was detected only in the left CIMT measurements. A moderately strong negative correlation was found between CIMT and scalp involvement, and in multiple linear regression analysis, scalp involvement in PsO patients was also found to be negatively associated with CIMT. In the regression analysis performed to predict CIMT in our study, it was concluded that CRP, age, number of plaques and the presence of PsO/PsA may be independent risk factors for subclinical atherosclerosis.
Conclusion: In this study, we determined that the presence of psoriatic disease should be considered as an independent risk factor, even in patients without cardiovascular risk factors. While skin and joint findings are primarily treated in practical patient follow-up in psoriatic patients, comorbidities such as cardiovascular diseases and subclinical atherosclerosis can often be neglected. However, this situation can be detected early with CIMT measurement and may contribute to reducing morbidity and mortality. Therefore, in the follow-up of psoriatic patients, sonographic evaluation with carotid Doppler USG should be performed in addition to clinical evaluation.
Key words: psoriatic arthritis, psoriasis, subclinical atherosclerosis, carotid intima media thickness