Dünya fındık piyasasında fiyat oluşumu ve Türkiye için alternatif politikaların belirlenmesi
Price formation in the world hazelnut market and determination of alternative policies for Turkey
Yazar: UTKU AKSEKİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik tahmin = Econometric estimate ; Ekonomi = Economy ; Fiyat oluşumu = Price discovery ; Fındık = Hazelnut ; Tarım = Agriculture ; Türkiye = Turkey

Özet:
Fındık, Türkiye ekonomisi için en önemli ihraç ürünlerinden biridir. Türkiye fındık sektöründe çözüm bekleyen çeşitli sorunlar bulunmaktadır. Tezin temel amacı, dünya fındık piyasasında fiyat oluşumunu analiz etmek ve Türkiye için alternatif politika önerileri sunmaktır. Bu tezde dünya fındık piyasasındaki fiyat oluşumu çeşitli ekonometrik modeller kullanılarak analiz edilmiştir. Ampirik analizin birinci kısmında dikim alanı ve verim denklemi Türkiye, İtalya, ABD ve İspanya için panel ve Türkiye için regresyon analizi kullanılarak tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre üretici ülkelerde üreticiler, beklenen karlılığa göre dikim ve söküm yapmamaktadırlar. Ampirik analizin ikinci kısmında talep denklemi Almanya, İtalya, Belçika ve İsviçre için SUR panel yöntem kullanılarak tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre fındık talebinin fiyat esnekliği birden küçüktür. Badem ile fındık arasında güçlü olmayan bir ikame olduğu ve fındığın lüks mal olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ampirik analizin üçüncü kısmında dünya fındık fiyatı oluşumu analiz edilmiştir. Fiskobirlik alış fiyatı, Türkiye fındık üretimi ve başlangıç stokları dünya fındık fiyatı üzerinde beklenen yönde etkili olmuşlardır. Fiskobirlik alış fiyatı, dünya fındık fiyatını arttıran en etkili bağımsız değişken olmuştur. Tezin sonuç kısmında dikim alanlarının daraltılması, Türkiye fındık sektörüne yönelik olarak fındık pazarlama kurulu oluşturulması ve fındığın tanıtımına yönelik olarak faaliyetlerin arttırılması temel öneriler olarak sunulmuştur.

Abstract:
Hazelnut is one of the most important export products for Turkish economy. There are several problems in Turkish hazelnut industry. The main purpose of this thesis is to analyze price determination in the world hazelnut market and to suggest alternative policies. In this thesis, price determination has been analyzed by using econometric methods in the world hazelnut market. In the first part of the empirical analysis, acreage equation and yield equation have been estimated by using panel method and regression analysis for Turkey, Italy, USA and Spain. According to model estimates, farmers do not plant or remove trees by taking into account expected profitability in the producer countries. In the second part of the empirical analysis, demand equation has been estimated by using SUR panel method for Germany, Italy, Belgium and Switzerland. According to model estimates, price elasticity of hazelnut demand is less than one. Almond and hazelnut are weak substitutes. It is found that hazelnut is a luxury good. World hazelnut price determination has been analyzed in the third part of the empirical analysis. As expected, Fiskobirlik support price, Turkish hazelnut production and beginning stocks affect the world hazelnut price level. In addition, it is also found that Fiskobirlik support price is the most effective independent variable among others. Limiting hazelnut acreage, establishing hazelnut marketing board for Turkish hazelnut sector and rising hazelnut promotion activities are the basic suggestions in the conclusion of the thesis.