Psikiyatrik sosyal hizmetten yararlanan hastaların sosyal işlevselliğinde toplum ruh sağlığı merkezlerinin rolü
The role of community mental health centers in the social functionality of patients benefiting from psychiatric social services
Yazar: BİRSEN DÜŞÜNMEZ
Danışman: DOÇ. ABDULHAKİM BEKİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Psikiyatrik sosyal hizmet, ruh sağlığı sorunları yaşayan bireylere yönelik sunduğu hizmetlerle büyük öneme sahiptir. Bu hizmetler, hastaların sosyal işlevselliğini artırmayı, yaşam kalitelerini iyileştirmeyi ve topluma yeniden uyum sağlamalarını desteklemeyi amaçlamaktadır. Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM), psikiyatrik sosyal hizmet uygulamalarının gerçekleştirildiği önemli kuruluşlardır. Bu çalışmada, TRSM'lerinin psikiyatrik sosyal hizmet uygulamaları aracılığıyla hastaların sosyal işlevselliğine sağladığı katkılar, katılımcıların hizmet memnuniyetleri ve ek hizmet talepleri incelenmiştir. Araştırmanın amacı; TRSM'lerin etkinliğini değerlendirmek, hizmetlerin eksik yönlerini belirlemek, iyileştirme önerileri sunmak ve hastaların yaşadıkları sorunlara dair farkındalık yaratmaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, TRSM'ye devam eden 15 hasta ve yakınıyla görüşmeler yapılmış, veriler MAXQDA 2018 programıyla analiz edilmiştir. Analiz sonucunda veriler kategorilere ayrılarak alt temalar oluşturulmuştur. Hastaların kişisel bakım becerileri, günlük yaşam aktiviteleri, aile içi iletişim ve etkileşimleri, arkadaşlık ve sosyal çevre ilişkileri,  toplumsal rollerini yerine getirme becerileri, TRSM'ye ilişkin algıları, memnuniyet düzeyleri ve hizmetlerin geliştirilmesine yönelik önerilerine ilişkin çeşitli bulgular tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular  neticesinde hastaların kişisel bakım becerilerin geliştiği, aile ve sosyal çevre ilişkilerinin iyileştiği, kamusal ve sosyal hakları konusunda farkındalıklarının arttığı, hobilerinin ve ilgi alanlarının çeşitlendiği belirlenmiştir. Bu çerçevede TRSM'lerin hastalara sosyal işlevsellik bağlamında kendi kendine yetebilme, vatandaşlık haklarının bilincinde olma ve kullanma, kişisel gereksinimlerini karşılayabilme, sosyal destek ve kabul görme gibi alanlarda katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde TRSM'lerden hizmet alan hastalar, yakınları ve merkez çalışanları açısından hizmetlerin geliştirilmesi ve daha yararlı olması için çeşitli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Psychiatric social work is of great importance with the services it provides for individuals with mental health problems. These services aim to increase the social functionality of patients, improve their quality of life and support their reintegration into society. Community Mental Health Centers (CMHCs) are important institutions where psychiatric social work practices are carried out. In this study, the contributions of CMHCs to the social functionality of patients through psychiatric social work practices, service satisfaction of the participants and their requests for additional services were examined. The aim of the study is to evaluate the effectiveness of CMHCs, identify the deficiencies of the services, offer suggestions for improvement and raise awareness about the problems experienced by patients. Using qualitative research method, interviews were conducted with 15 patients and their relatives attending CMHCs, and the data were analyzed using MAXQDA 2018 software. As a result of the analysis, the data were divided into categories and sub-themes were created. Various findings were identified regarding the patients' personal care skills, daily living activities, family communication and interactions, friendship and social circle relationships, ability to fulfill their social roles, perceptions of CMHC, satisfaction levels and suggestions for improving services. As a result of the findings, it was determined that the patients' personal care skills improved, their family and social circle relations improved, their awareness of their public and social rights increased, and their hobbies and interests diversified. In this context, it was concluded that CMHCs contribute to patients in areas such as self-sufficiency in the context of social functioning, awareness and use of citizenship rights, meeting their personal needs, social support and acceptance. Within the framework of the results obtained, various suggestions were made to improve the services and make them more useful for the patients receiving services from CMHCs, their relatives and center employees.