Ortaokullarda veli-okul iş birliği: Çoklu durum çalışması
Parents-school collaboration survey in middle schools: Multiple situation study
Yazar: BERNA ERAKIN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YENGİN SARPKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Devlet okulları = State schools ; Okul-aile iş birliği = School-family cooperation ; Ortaokullar = Secondary schools ; İş birliği = Cooperation

Özet:
Günümüzde çocuğun akademik başarısında okul tüm görevleri tam olarak yerine getirse bile bu yeterli değildir. Öğrenci davranışlarında, disiplin konusunda, okul sonrasında evde yaptığı çalışmaların takibinde ailelerin çocuk üzerinde kurduğu kontrol mekanizması en az okul kadar etkilidir. Hayatı boyunca çocuğu iyi tanımak, ilgi alanlarını keşfedip ortaya çıkarmak, eksik olduğu yanları tespit etmek ailenin çocuğu bir adım öne çıkarmasını sağlar. Çocuğun eğitim hayatı boyunca okul ile köprü kurup, ilgi ve yetenekleri okul ile paylaşan aileler çocuğun eğitiminde sağlam adımlar atmış olur. Aileler hem okulun hedeflediği amaçlardan, vizyonundan ve akademik kadrosundan hem de okul sonrası yürüttüğü disiplinli çalışma ve kontrol çalışmasıyla çocuğa destek olarak başarılı bir geleceğe adım atmasına yardımcı olur. 
Bu süreçte ailelerin de istek ve beklentisinin okul tarafından karşılanması okulunda öğrenciye sağladığı kontrol okul veli iş birliğine bağlıdır. Aile ve okul sürekli iletişim, iş birliği halinde olduğu takdirde çocuğun eğitim süreci yapıcı, ilerlemeci yönde gelişir ve öğrencinin sahip olduğu potansiyeli açığa çıkarmasını kolaylaştırır. 
 
Öğrencinin gelişmesinde hem ailenin hem de okulun önemi bilindiği için okul veli iş birliği, hem okul yöneticileri hem öğretmenler hem de veliler için önemli bir sorunsal durum olmuştur. Günümüzde eğitim sektörü, sürekli gelişen, değişen bir sektördür, eğitim sistemindeki değişiklikler, değişen yeni gelişmelerin süreçte vakit kaybetmeden takip edilmesini de beraberinde getirir. Bu yüzden eğitim sektöründe, eğitim hizmetlerinin pazarlanması ve özellikle büyük illerde özel okulların büyük bir ilgi görmesine neden olmaktadır. Günümüzde değişen eğitim sistemi ve sınav sistemi, kaygılar, okulların merkeziyetçi tutumu ve fiziksel olanaklar beraberinde velileri özel okul arayışına yönlendirmiştir. Özellikle çocuğunu özel okula gönderen velinin istekleri, hedefleri daha farklı olabilmekte ve öğretmen ve okulun akademik başarısı okul seçiminde en önemli faktörlerden biri haline gelmektedir.
 Bu yüzden araştırmanın amacı, okul aile iş birliğinin gerekliliğinin vurgulanmasıdır. Ayrıca ailelerin okul ile kurduğu iş birliğinin özel okul ve kamu okulları arasında görülen benzerlik ve farklılıkları araştırmak amacıyla hazırlanmıştır.
Okul-veli iş birliğini özel ortaokul ve devlet ortaokulları bağlamında İzmir ilinde durum çalışması olarak karşılaştırmalı ele alan bir çalışmaya rastlanmamış olması, bu çalışmayı alanda önemli hale getirmektedir.
Bu çalışma gerçek yaşamın, güncel bağlam ya da ortamın içinden seçilen bir durumun araştırmasıdır. Bu yüzden çalışma nitel araştırma desenlerinden, çoklu durum desenine göre planlanmıştır. İzmir İli merkez ilçelerindeki ortaokullar, 2016 yılı TEOG sınav verilerine göre özel ortaokullar ve devlet ortaokulları olmak üzere iki liste ayrı çıkarılmıştır. Sınav sonucuna göre ayrılan özel ve devlet okullarından amaçlı örnekleme tekniklerinden aykırı durum örneklemesi ile başarılı ve başarısı düşük okullardan birer tane olmak üzere toplamda 4 ortaokul belirlenmiştir. Araştırma, 4 okuldan 1 yönetici, 1 öğretmen ve 1 veli olmak üzere toplamda 12 katılımcı ile ayrıntılı görüşme yapılarak yürütülmüştür. Araştırma verilerini toplamak için öğretmen ve yöneticiler için aynı, veliler için ayrı "yarı yapılandırılmış görüşme formları" hazırlanmıştır. Verilerin analizinde okulların benzerlikleri ve ortaya çıkan farklılıkları teker teker ele alınmıştır. Araştırmanın sonucunda, okul aile iş birliği açısından çalışmaya alınan özel ortaokullar ve kamu ortaokulları değil başarılı ve başarısız okullar birbirinden ayrışmıştır. 
Başarılı okulların okul veli iş birliğinin güçlü olduğu, velinin çok sık okula geldiği ya da çağrıldığı anlaşılmıştır.  Aile bütünlüğü parçalanmış aileler olmasına karşın başarılı olan ortaokullarda toplantı zamanlarında genel olarak aile üyelerinden en az birinin toplantıya katıldığı,  okul yıl içinde akademik anlamda ek kaynak talep ettiğinde velilerin en kısa zamanda kaynak temin ettiği belirlenmiştir. Bu okulların, velileri, rehberlik için okula çok sık davet ettiği (okula uzman çağrılarak veli semineri verme); rehberlik biriminin ve sınıf öğretmenlerinin aktif çalıştığı (rehber öğretmenlerin veli seminerleri düzenledikleri, sınıf öğretmenlerinin de belirli zamanlarda öğrenci hakkında veliye bilgi verdikleri) saptanmıştır. Ailelerin eğitime bakış açılarının da önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu okulların yönetim anlayışının süreklilik gösterdiği, eksiklikler olsa bile öğretim yılı sonunda ya da başında yapılan öğretmen toplantılarında bunu kendi içinde telafi edebildikleri anlaşılmıştır. Önemli bir bulgu da bu okullarda okulun işleyişine velinin müdahalesine fazla izin verilmemesidir. Başarısız okullara bakıldığında ailelerin yıl içerisinde okula ancak sorun olduğunda ya da yılda bir iki kez sadece veli toplantılarında geldiği, okula gelmeyen veliler için ayrıca bir yöntem geliştirilemediği, yönetimin de veli ile sadece ihtiyaç doğduğunda görüştüğü saptanmıştır. Ayrıca bu okullarda velinin okulun yönetimine karşı söz hakkının olduğu zaman zaman iç işleyişe müdahale ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Okullara bakıldığında hepsinin öğretmene önem verdiği ve velinin karşısında öğretmenini savunduğu belirlenmiştir. Ancak ailelerin öğrenci ve okula karşı tutumu konusunda ve okulların ailelerle iletişim kurma çabasında farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca kamu okullarında ikili öğretim, her anlamda okulu sıkıntıya sokan bir olgu olarak ön plana çıkmıştır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Okul aile iş birliği, Özel okul, Kamu okulu, durum çalışması

Abstract:
Today if a school fulfills all duties for a child's academic success, this isn't even enough. Parents' control mechanism on their kids under student attitudes, discipline issues, after school studies at home fields are as important as school. For the life knowing the kid, discovering and making out the interests, determining the drawbacks provides putting oneself forward. During the kid's education life, parents who have got good communication with school and sharing interests and talents with school has solid background in education. Parents help their kids by being supportive in school's aims, vision, academic personnel and with the controlled disciplined study after school to let them have a bright future.
In this process, fulfillment of parents' requests and expectations by school is depending on parent-school co-operation. If families and school continuously co-operate and keep in touch with each other, student's education process improves in progressive way and it lets uncovering the potential that student have.
 
As the importance of both school and parents known in student's improvement, it is a problematic situation for school administrators, teachers and also parents. Today, education sector is a continuously developing and shifting sector, changes in education system also brings the opportunities of following new and shifting developments in the process without losing any time. Thus, in education sector, marketing of education services and especially in big cities it makes private schools' have major importance. In the present day, shifting education system, examination system, concerns, schools' centralist stance and physical facilities bring about the search of a private school for parents. Especially, parents who registered their kids to a private school has different goals and school's academic success, teachers can become the most important factor.
 Because of this, the aim of the research is prepared in order to research the similarities and differences of collaboration between schools by emphasizing the importance of school-family collaboration, and families' communication with school. 
The lack of having a situation study of school-parent collaboration on private and state school context which is in a comparative manner in İzmir province makes this study important in the field. 
This study is a situation survey which is chosen among real life, today's context or the situation. Thus, the study is planned from qualitative survey pattern to multiple situation pattern. The middle schools in İzmir province's central districts are prepared as 2 separate lists which covers private middle schools and state middle schools according to 2016 TEOG exam data. Private middle schools and state middle schools which is distinct from exam results, 4 middle schools are determined contrary to purposive sampling technique.
The survey carried out by 4 situations, 4 schools, 1 administrator, 1 teacher and 1 parent, 12 participants in total with detailed interview. In order to collect survey data, surveyors prepared "semi-constructed interview forms" which are suitable to sub problems, parallel to one another but separate to teacher, administrator or parents. In the analysis of data, interviews with 4 schools' participants, 4 situations transferred to a computer one by one and printed out the codes. After getting mutual codes together, similarities and differences discussed in detail. 
As a result of the survey, instead of taking private and state schools' family-school co-operation into consideration, successful and unsuccessful schools differentiated. 
In successful schools, it is seen that those schools have strong school-parent collaboration and parents visit schools often or they are being invited to schools. It is observed that although there are families whose family integrity shredded, they participated to parents meetings on time and if school asks any extra academic materials, parents provide them in a very short time. It is seen that these schools are inviting parents for guidance to school very often (inviting a specialist to give a seminar); school guidance department and classroom teachers are working actively (guidance teachers' are conducting seminars, classroom teachers are giving information to parents about students). It is concluded that parents point of view to education is also important. It is understood that these schools' administration mentality is progressive, even I there are some drawbacks they can compensate these drawbacks at the beginning or at the end of the education year. An important finding is, parents' intervention to school's operation is not allowed much. 
It is certain that if you take a look at unsuccessful schools, parents are visiting schools or parents meeting or for a problem for only once or twice a year. Besides, no methods developed for parents who hasn't visited school and administration contacted parents only for necessary needs. Moreover, in these schools, parents have  the right to speak against administration and they can intervene from time to time. 
When you take a look at these schools, it's seen that teachers are important and they are supported by administrations in front of parents in all of them. However, it is detected that there are differences in communication between parents-schools and attitudes between student-school-parents. Furthermore, double shift school system came into prominence as a distresses or state schools in every way.
KEY WORDS: School-parent co-operation, Private School, State school, case study