Alanya (Antalya) baritlerinin jeolojik jeokimyasal ve kökensel incelemesi
Geological geochemical and genesis examination of Alanya (Antalya) barites
Yazar: BETÜL KURŞUN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÜRHAN YALÇIN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Antalya-Alanya = Antalya-Alanya ; Barit = Barite ; İstatistiksel analiz = Statistical analysis ; İzotoplar = Isotopes

Özet:
Antalya bölgesi ile ilgili endüstri ve madencilik alanında hammadde, maden yatakları açısından yapılan çeşitli araştırmalar ve çalışmalar mevcuttur. Tez konusu kapsamında yapılan bu çalışmada bölgede bulunan baritlerin, jeokimyasal, kökensel ve jeolojik özelliklerinin yanı sıra yataklanma ve oluşumları, oluşumlarını etkileyen koşul ve faktörlerin saptanması, yorumlanması amaçlanmıştır. Alanya (Antalya) bölgesinde yer alan baritlere ait örnekler üzerinde mineralojik, jeolojik incelemeleri yapılmış, alınan veriler değerlendirilmiş, araziden de alınan bilgiler bölgede bulunan baritlerin oluşum, ortam şartları ve kökenlerinin yorumlanması amacıyla kullanılmıştır. Barit ve yan kayaçlardan alınan numunelerin kimyasal analizleri yapılmış, alınan veriler ile istatistik tablolar oluşturulmuş, örneklere ait karşılaştırmalar yapılarak istatistik veriler elde edilmiştir. 
	Alanya (Antalya) bölgesinde bulunan ''Yiğit-I'', ''Kızıltaş'', ''Efe'' barit ocakları ve çevresindeki baritlerin jeolojik, jeokimyasal ve köken yorumlamaları yapılmıştır. Tez çalışması ile üç farklı ocak incelenmiştir. Çalışmaya konu baritler Alanya masifi içerisinde yer almaktadır. Bölgedeki barit yatakları oluşumu Paleozoyik yaşlı olduğu ve Geç Kambriyen-Erken Ordovisiyen dönemine gerçekleştiği bilinmektedir. Formasyon içerisinde barit cevherleri çoğunlukla kalkşist seviyelerinde gözlenmektedir. Kuvars, dolomit ve kalkerler içerisinde damar, damarcık ve filonlar şeklinde bulunmaktadır. Kalınlıkları santimetre boyutundan 2-6 metreye kadar kalınlığa, 20-100 metreye kadar ulaşan uzunluğa sahip olduğu belirlenmiştir. 
	Barit örneklerine yapılan kimyasal analizlere göre XRD diyagramlarında; baritin (% 98-100) ana mineral olduğu, XRF verilerine göre yan kayaçlardan alınan örneklerde Ba oranı yüksek, kalsit ve silisin yoğun olduğu gözlenmiştir. Cevherleşmelerin alt kısımlarına doğru kalsit, kuvars, pirit, gibi minerallerin birleşimine katıldığı belirlenmiştir. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) analizine göre Ba ile birlikte Fe, O, Na, Mg, Al, Si, S, K, Sr elementlerine ait değerler görülmektedir. FT-IR analizi ile numunelerin, barit kılavuz spekturumu ile aynı pikler gözlenmiştir. Sıvı kapanım analizinde örneklerde yapılan tüm incelemelerde (kapanımlar çoğunlukla yetersiz boyutlarda ve genel olarak hareketli olduklarından) ölçülebilecek nitelikte sıvı kapanıma rastlanamamıştır. Ana oksit, iz ve nadir toprak element analizleri verileri ile diyagramlar ve istatistik veriler oluşturularak yorumlanmıştır. 87Sr/ 86Sr izotop analiz sonuçları % 0,709967-0,711759 değerleri arasında olup kökensel olarak denizel ve akarsu ortamını temsil etmekte ve baritlerin hidrotermal ortam koşullarında oluştuğunu göstermektedir.
	Bölgedeki baritlerin iz element ve mineral içerikleri, yatak şekilleri, 87Sr/ 86Sr izotop analizleri, sıvı kapanım analizleri ve diyagramları köken belirlemede önemli kılavuzdur. Çalışma alanında baritler, yan kayaçlarında bulunan dolomit ve kalsit içerisinde filon ve damarlar şeklinde yer almakta ve sıvı kapanımların ölçülemeyecek kadar az olması düşük tuzluluğu temsil etmekte ve 87Sr/86Sr izotop değerlerinin 0,70-0,71 arasında olması hidrotermal oluşum ortamını yansıtmaktadır. Ayrıca inceleme alanına ait oluşturulan genel jeoloji haritaları ve stratigrafik kesitlerin tamamında barit cevherleri paleozoyik yaşlı mermer, kireçtaşı, dolomit birimlerinin içerisinde yer almaktadır.

Abstract:
There are various researches and studies carried out in terms of raw materials and mineral deposits in the field of industry and mining related to the Antalya region. In this study, which was carried out within the scope of the thesis, it was aimed to determine and interpret the bedding and formations, the conditions and factors affecting their formation, as well as the geochemical, originary and geological characteristics of the barites found in the region. Mineralogical and geological studies were carried out on the samples of barites in the Alanya (Antalya) region, the data obtained were evaluated, and the information obtained from the field was used to interpret the formation, environmental conditions and origins of the barites in the region. Chemical analyzes of the samples taken from barite and country rocks were made, statistical tables were created with the data obtained, statistical data were obtained by making comparisons of the samples.
	"Yigit-I", "Kızıltas", "Efe" barite quarries in the Alanya (Antalya) region and the barites found in their surroundings have been interpreted geologically, geochemically and originally. In the thesis study, three different furnaces were examined. The barites that are the subject of the study are located in the Alanya massif. The barites that are the subject of the study are located in the Alanya massif. It is known that the formation of barite deposits in the region is of Paleozoic age and took place in the Late Cambrian-Early Ordovician period. Barite ores are mostly observed in calcschist levels in the formation. It is found in the form of veins, veinlets and filons in quartz, dolomite and limestones. It has been determined that its thicknesses range from centimeter to 2-6 meters in thickness and up to 20-100 meters in length.
	According to the chemical analyzes made on barite samples, in XRD diagrams; It was observed that barite (98-100%) are the main minerals, and according to the XRF analysis results, the samples taken from the country rocks have a high barium ratio and rocks with high calcite and silica density. It has been determined that minerals such as calcite, quartz, pyrite, etc., join the combination towards the lower parts of the mineralizations. According to scanning electron microscopy (SEM) analysis, values of Fe, O, Na, Mg, Al, Si, S, K, Sr elements are seen together with Ba. The same peaks were observed with the barite guide spectrum of the samples by FT-IR analysis. In the analysis of fluid inclusions, no measurable fluid inclusions were found in all examinations of the samples (since the inclusions are mostly of insufficient size and generally mobile). Main oxide, trace and rare earth element analysis data, diagrams and statistical data were created and interpreted. The 87Sr/ 86Sr isotope analysis results are between %0.709967-0.711759 and represent the marine and fluvial environment in origin and show that barites are formed under hydrothermal environment conditions.
Trace element and mineral contents of barites in the region, superficial deposit, 87Sr/ 86Sr isotope analysis, fluid inclusion analyzes and diagrams are important points in determining the settlement. The barites in the study area are located in the form of phyllones and veins in the dolomite and calcite found in the country rocks, and the liquid inclusions are too low to be measured, which shows low salinity and the 87Sr/86Sr isotope values between 0.70-0.71 reflect the hydrothermal formation environment. In all of the general geological maps and stratigraphic sections to which the study area belongs, barite ores are located within the Paleozoic aged marble, as well as limestone and dolomite units.