Yunus Emre Divanı'ndaki deyimlerin yapı ve anlam bakımından incelenmesi
The examination of idioms in divan by Yunus Emre in terms of structure and meaning
Yazar: HASAN HÜSEYİN CESUR
Danışman: PROF. DR. H. İBRAHİM DELİCE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Anlam bilim = Semantics ; Deyimler = Idioms ; Dilbilim = Linguistics ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Tasavvuf = Mystic ; Yunus Emre = Yunus Emre

Özet:
Milletlerin yapısal öğelerinden biri de şüphesiz ki, dildir. Dil, bir anlaşma unsurunun çok ötesinde; yaşayan, yönlendiren ve hayat karşısındaki duruşumuzu belirleyen bir olgudur. Sözlü ya da yazılı metinlerde seçilen kelimelerden tutun da vurgu ve tonlama dahil, telaffuza kadar, kişinin kendisiyle özdeşleşen dil, aynı zamanda; görünenle beraber görünmeyeni de ifade edebilmeyi sağlayan, tarihe kayıt düşen, fizik ötesi boyutlarıyla bir medeniyetin göstergesi olandır ve mucizevi bir vergidir.Etkileyiciliği ve estetik yönüyle insanı kuşatan Türkçe'mizin, yukarıdaki özelliklerle beraber, incelmiş, işlenmiş ve evrensel bir medeniyetin yapı harcını oluşturmuş bir dil olarak, yaşadığını belirtmek gerek.Dilde bazı kelimeler vardır ki, hayatın orta yerinde yaşar ve tarihsel bir boyut taşırlar. Bu tarife en uygun düşen kelime topluluğu ise deyimlerdir. Özellikle dilimizdeki deyimler; taşıdıkları değer ve mazisi bakımından böyledir.Bu özellikleri itibariyle dilimizde birçok araştırmaya konu olan deyimler, dilbilim açısından biraz ihmal edilmiş durumdadır. Dilbilim ve özellikle anlambilim noktasında az da olsa dilimize bir katkı sağlamak maksadıyla, bu çalışmamızda, deyimler açısından oldukça zengin olan Yunus Emre Divanı'ndaki deyimlerin anlam ve yapı özellikleri üzerinde durulacaktır.Anahtar SözcüklerYunus Emre Divanı, Deyimler, Anlambilim, Tasavvuf

Abstract:
One of the structural elements of nations, without doubt, is the language. Apart from being a means of communication, a language is a living and directing formation which determines our attitude to life. Extending from the words that appear in oral or written contexts, including stress and intonation, to pronunciation, the language, identified with one?s own, is a miraculous gift enabling to verbalize the invisible as well as the visible, and is the sign of a civilization recorded in history with its dimensions beyond physics.It is a must to state that our Turkish language, which surrounds humans with its effectiveness and aesthetics, along with the above-mentioned features, is alive as a language that has been a refined and processed fundamental stone of a civilization.In a language are such words and phrases that they live in the centre of the life and have a historical aspect. The most suitable phrases for this definition are idioms. Especially the idioms in our language embody this in terms of their value and background.Idioms that have been subject to many researches because of these features are a bit ignored in terms of linguistics. With the aim of contributing to our language in the fields of linguistics and especially semantics, in this study of ours, the idioms in the Divan by Yunus Emre, which is rich in idioms, are focused on with their structures and meanings.Key WordsDivan by Yunus Emre, Idioms, Semantics, Sufism