Değişik tarımsal artıkların kayın mantarı (Pleurotus ostreatus, Pleurotus sajor-caju) yetiştiriciliğinde kullanım olanakları
The possibilitiy of using different agricultural wastes in oyster mushroom (Pleurotus ostreatus, Pleurotus sajor-caju) cultivation
Yazar: ŞEBNEM KURT
Danışman: PROF. DR. SAADET BÜYÜKALACA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmanın amac, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı TAGEMı değişik tarımsal artıkların Pleurotus yetiştiriciliğinde kullanım olanaklarının araştırılması ve Pleurotus türlerinin, selüloz, hemiselüloz ve lignin degredasyonu yapabilme yeteneklerinin belirlenmesi ve bunun verimlilik mekanizması ile ilişkisinin açıklanmasıdır. P. ostreatus ve P. sajor-caju'nun tohumluk miselleri, asma budama artığı, buğday sapı, çeltik sapı, susam sapı, 2 talaş + kepek, 2 ABA + K, 2 BS + K, 2 ÇS + K ve 2 SS + K ortamlarına aşılanmıştır. Ortamlar üzerine aşılı Pleurotus türlerinin, misel gelişme süresi, toplam verim, biyolojik etkinlik oranı (BE) ve mantar kalite özellikleri belirlenmiştir. Ortamların özelliklerinin belirlenmesi amacı ile karbon, azot, kül, makro ve mikro besin element içerikleri ile selüloz, hemiselüloz ve lignin miktarları belirlenmiştir. Türlerin, farklı gelişme dönemlerindeki selülaz ve lakkaz enzim aktiviteleri ölçülmüştür.En hızlı misel gelişimi, P. ostreatus aşılı ortamların içerisinde buğday sapı, asma budama artığı ve susam sapından, P. sajor-caju'da ise buğday sapından elde edilmiştir. Her iki türde de en yüksek toplam verim ve BE oranı, 2 buğday + kepek ortamından, en düşük verim ise buğday sapından elde edilmiştir. Türlerin verim değerleri ile ortamların azot miktarları arasında istatistiksel olarak pozitif, C:N oranları arasında ise negatif bir ilişki bulunmuştur. Ortamlar üzerinde mantar türlerinin gelişimi sonucu organik materyalin parçalanmasıyla birlikte misel gelişme dönemi sonunda ve hasat sonundaki kül ve azot miktarı ile inorganik elementlerin miktarında artış olduğu belirlenmiştir. P. ostreatus ve P. sajor-caju mantarları, ortamların hemiselülozunu, selüloz ve lignine göre daha öncelikli bir şekilde parçalamışlar ve hemiselülozdan daha çok yararlanmışlardır. Genel olarak, selülaz enzim aktiviteleri yüksek olan ortamlardan daha yüksek verim elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Pleurotus, verim, biyolojik dönüşüm, selülaz, hemiselüloz

Abstract:
The objective of this study was to investigate the possibility of using of different agricultural wastes in cultivation of Pleurotus spp. and to determine the capacity of degredation of cellulose, hemicellulose and lignin and to find the yield mechanism relation between these. The spawns of P. ostreatus and P. sajor-caju were inoculated on grape pruning waste, wheat straw, paddy straw, sesame straw, sawdust: wheat bran (2:1), grape pruning waste: wheat bran (2:1), wheat straw: wheat bran (2:1), paddy straw: wheat bran (2:1), sesame straw: wheat bran (2:1).Mycelium growing duration, total yield, biological efficiencies for treatments and morphological and chemical charecteristics of mushrooms were determined. Carbon, nitrogen, ash, macro and micro element analysis, cellulose, hemicellulose and lignin amounts were also determined to find substrate contents. In different stages cellulase and laccase enzyme activities of the Pleurotus species also were measured.The fastest mycelium growing durations were obtained from wheat straw, grape pruning wastes and sesame straw inoculated with P. ostreatus and from wheat straw inoculated with P. sajor-caju. The highest total yield and biological efficiency in both species were obtained from wheat straw:bran (2:1), on the other hand the lowest total yield and biological efficiency in both species were obtained from wheat straw. Between the species statistically a positive relation was found between yields and nitrogen amounts of substrates. However, statistically a negative relation was obtained between the C:N ratios of these substrates. P. ostreatus and P. sajor-caju were degredated and used hemicellulose preferably when compared with cellulose and lignin. In general, the higher yield was obtained from the substrates which have higher cellulase enzyme activities.Keywords: Pleurotus, yield, bioconservation, cellulase, hemicellulose