Türkiye'de yetişen bazı bitkilerin biyo-pestisit özellikleri üzerine araştırmalar
Studies on biopesticidal characteristics of some plants situated in Turkey
Yazar: MELTEM TOP
Danışman: DOÇ. DR. SELİM SÜALP ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de yetişen bazı bitki türlerinin Aedes aegypti, Anophelessuperpictus ve Culex pipiens türü sivrisineklerin larvaları üzerindeki biyo-pestisidal aktiviteleri incelenmiştir. Hazırlanan bitki ekstraktları kullanılarak 3-5saatlik 3. evre sivrisinek larvaları üzerinde aktivite deneyleri yapılmıştır. Her bitkitürünün 10 mg'lık ekstreleri, her üç sivrisinek türünün larvaları üzerinde 20'şerlarva içeren üç deney ve bir kontrol grubu olacak şekilde denenmiş ve 24, 48 ve72 saatlik ölüm değerleri kaydedilmiştir.Çalışmada toplam 79 bitki türüne ait 80 ekstre kullanılmış olup, bunlardan; Culexpipiens üzerinde 75 ekstre, Anopheles superpictus üzerinde 65 ekstre ve Aedesaegypti üzerinde 58 ekstre denenmiştir.Denenen bitki ekstrelerinden; altı adeti (Ruta graveolens, Glacium grandiflorum,Senecio vernalis, Matricaria sp., Maclura pomifera ve Myrtus communis) Culexpipiens; dokuz adetinin (Ruta graveolens, Hyoscyamus niger, Cistus sp.,Aesculus hippocastanum, Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis, Urgineamaritima, Myrtus communis, Echium italicum) Anopheles superpictus ve beşadetinin (Aesculus hippocastanum, Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis,Maclura pomifera, Myrtus communis) Aedes aegypti larvalarında %50 ve dahafazla oranlarda olmak üzere toksik etki gösterdikleri belirlenmiştir. Aktif olduğutespit edilen bitki türlerinden beş adetinin (Ruta graveolens, Aesculushippocastanum, Myrtus communis Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis) hemCulex pipiens hem de Anopheles superpictus türlerinde; beş adetinin (Aesculushippocastanum, Myrtus communis, Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis,Maclura pomifera) hem Culex pipiens hem de Aedes aegypti türlerinde; dörtadetinin de (Aesculus hippocastanum, Myrtus communis, Foeniculum vulgare,Digitalis cariensis) hem Anopheles superpictus ve hem de Aedes aegypti türleriüzerinde etkili olduğu saptanmıştır.Bunun yanında dört bitki ekstresi (Aesculus hippocastanum, Myrtus communis.Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis) ise üç sivrisinek türünün larvalarıüzerinde de toksik etki gösterdiği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Culex pipiens, Anopheles superpictus, Aedes aegypti, bitkiekstresi, biyo-pestisitDanışman: Doç. Dr. Selim Süalp Çağlar, Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji BölümüEkoloji Anabilim Dalı, Beytepe-Ankara, Türkiye.

Abstract:
This study evaluates the bio-pesticidal activity of various plants species in Turkeyon the larvae of three mosquitoe species Aedes aegypti, Anopheles superpictusand Culex pipens. Activity trails of the prepared extracts were conducted on 3-5hour old 3rd period mosquitoe larvae. Three experimental and one control groupwere established for each mosquito species. Each group consisted of 20 larvaeand 10 mg of extract was added to each experimental group. Mortality rateswere recorded for the 24, 48 and 72 hours.A total of 80 extracts from 79 plant species were used in the study and 75extracts were tested on Culex pipiens, 65 on Anopheles superpictus, and 58 onAedes aegypti.Of the plant extracts tested six (Ruta graveolens, Glacium grandiflorum, Seneciovernalis, Matricaria sp., Maclura pomifera and Myrtus communis); showed over50% toxicity on the larvae of Culex pipiens, nine (Ruta graveolens, Hyoscyamusniger, Cistus sp., Aesculus hippocastanum, Foeniculum vulgare, Digitaliscariensis, Urginea maritima, Myrtus communis, Echium italicum), showed over50% toxicity on the larvae of Anopheles superpictus and five (Aesculushippocastanum, Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis, Maclura pomifera,Myrtus communis). showed over 50% toxicity on the larvae of Aedes aegypti. Ofthe plant species which were determined to have active pesticidal properties fiveof them (Ruta graveolens, Aesculus hippocastanum, Myrtus communis,Foeniculum vulgare., Digitalis cariensis) were effective both on Culex pipiensand species; five plant species (AesculusAnopheles superpictushippocastanum, Myrtus communis, Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis,Maclura pomifera); were effective both on Culex pipiens and Aedes aegyptispecies and four (Aesculus hippocastanum, Myrtus communis, Foeniculumvulgare., Digitalis cariensis) were effective on both Anopheles superpictus andAedes aegypti species.In addition four plant extracts (Aesculus hippocastanum, Myrtus communis ,Foeniculum vulgare, Digitalis cariensis.) showed toxic effects on larvae of allthree speciesKey words: Culex pipiens, Anopheles superpictus , Aedes aegypti, plant extract,biopesticideAdvisor: Assoc. Prof. Dr. Selim Süalp Çağlar, Hacettepe University, Departmentof Biology, Ecology Section, Beytepe-Ankara, Turkey.