Malatya ve çevre illerde çocukluk çağı ailevi akdeniz ateşi tanılı hastaların genotip ve fenotip özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of genotype and phenotype characteristics of  childhood period  familial mediterranean fever patients  in  Malatya and surrounding provinces
Yazar: HÜLYA KALEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURCU KAYHAN TETİK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Etyoloji = Etiology ; Fenotip = Phenotype ; Genotip = Genotype ; Malatya = Malatya ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Ailevi Akdeniz ateşi (AAA), Akdeniz kökenli toplumlarda sık görülen, tekrarlayan ve kendi kendini sınırlayan ateş ve serozit ile karakterize otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. Bu hastalık, Türkiye coğrafyasında da yaygın olarak izlenmektedir. Çalışmamızda Malatya ve çevre illerde, AAA tanısı almış çocuklar değerlendirilip bilime katkı sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif tanımlayıcı bir çalışma olarak planlandı. Çalışmaya 2006-2015 yılları Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Nefroloji ve Romatoloji polikliniği'ne başvuran, klinik olarak AAA tanısı almış, kolşisin tedavisi başlanan ve takibe alınan toplam 427 hasta katıldı. Analizlerde IBM SPSS ver 22.0 programı kullanıldı. Veriler ortalama ± standart sapma ve/veya medyan (min-maks) ile verildi. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro - Wilk testi, bağımsız iki grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney U testi, ikiden çok bağımsız grup karşılaştırmalarında ise Kruskal-Wallis testi kullanıldı.. Kategorik veri tipleri arasında ilişki olup olmadığı Pearson Ki-Kare veya Yates'in Süreklilik Düzeltmesi testi ile incelendi. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Analizlerde IBM SPSS ver 22.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Hastaların 207'si kız (%48.5), 220'si erkekti (%51.5). Tanı yaşı ortalaması 7.728±3.728 yıl, şikâyetlerin başlangıç yaşı 5.770±3.583 yıl idi. Hastalarımızda 1.977±1.823 yıllık tanı gecikme süresi mevcuttu. En sık görülen yakınmaların karın ağrısı (%95.1), ateş (%85.4) ve artralji (%58.7) olduğu görüldü. Bunları artrit (%10.5), myalji (%10.1) izledi.  Eşlik eden en sık hastalık idrar yolu enfeksiyonu idi. Henoch-Schönlein purpurası (HSP) toplam 4 hastada, çölyak ve  ankilozan spondilitde ikişer hastada görüldü. Mutant aleller arasında en sık M694V (%26.9), E148Q (%24), M680I (%8), V726A (%4.6), P369S(%3.6), A744S (%3.1), R202Q (%1.8) mutasyonları saptandı. Çalışmamızda 216 (%51) heterozigot, 71(%17) homozigot, 99 (%23) hasta birleşik mutasyona sahip olup, % 9.6 olguda ise mutasyon yoktu. En sık görülen homozigot mutasyon M694V (%57.7), en sık görülen heterozigot mutasyon E148Q (%38.4), en sık görülen bileşik heterozigot mutasyon M694V/M680I (%17.1) idi. Yalçınkaya ve arkadaşlarının tanı kriterini karşılayan 407 (%95.3), tanı kriterini karşılamayan 20 ( %4.7) hasta vardı.  Tel Hashomer tanı kriterini karşılayan 411 ( %96), tanı kriterini karşılamayan 16 ( %4) hasta vardı.
Sonuç: AAA otoinflamatuvar atakların olduğu kalıtsal bir hastalıktır. Nedeni belli olmayan ve yineleyen ateş ataklarıyla başvuran çocuklarda etnik köken, aile hikayesi, eşlik eden semptomlar ve basit laboratuvar testlerinden elde edilen verilerle tanı konabilir. AAA'lı hastalara uygun klinik yaklaşımın nasıl uygulanacağının özellikle takibinde de önemli yer tutacak aile hekimleri tarafından bilinmesinin hastaların erken tanı alması ve tedavi olanağı sağlaması açısından önemli olduğu ve hastaların yaşam kalitelerinin daha da artacağı  kanaatindeyiz.

Abstract:
Objective: Familial Mediterranean fever (AAA) is an autosomal recessive disorder characterized by recurrent, self-limiting fever and serositis, which is common in Mediterranean-based communities. This disease is also widespread in Turkey's geography. In our work, Malatya and the surrounding areas, children with AAA diagnosis are evaluated and informed contribution is made.

Materials and Methods: Our study was planned as a retrospective descriptive study. A total of 427 patients who attended the Child Health and Disease Nephrology and Rheumatology outpatient clinic between 2006 and 2015, clinically diagnosed with AAA, started colchicine treatment, and followed up, participated in the study. IBM SPSS version 22.0 was used in the analysis. Data were presented as mean ± standard deviation and / or median (min-max). The Mann-Whitney U test was used in two independent group comparisons, and the Kruskal-Wallis test was used in two independent group comparisons. The Pearson Chi-Square or Yates Continuity Correction test was used to determine if there was a relationship between categorical data types . A value of p <0.05 was considered statistically significant. IBM SPSS version 22.0 was used in the analysis.

Findings: 207 of the patients were female (48.5%), 220 were male (51.5%). The mean age of diagnosis was 7.728 ± 3.728 years, and the age of onset of complaints was 5.770 ± 3.583 years. Our patients had 1.977 ± 1.823 years of delayed diagnosis. The most common complaints were abdominal pain (95.1%), fever (85.4%) and arthralgia (58.7%). Arthritis (10.5%) and myalgia (10.1%) were observed. The most common complication was urinary tract infection. Henoch-Schönlein purpura (HSP) was seen in two patients with celiac disease and ankylosing spondylitis in 4 patients. Among the mutant alleles, M694V (26.9%), E148Q (24%), M680I (8%), V726A (4.6%), P369S (3.6%), A744S (3.1%) and R202Q (1.8%) mutations were detected. In our study, 216 (51%) heterozygotes, 71 (17%) homozygotes and 99 (23%) patients had combined mutations and 9.6% had no mutations. The most common homozygous mutation was M694V (57.7%), the most common heterozygous mutation was E148Q (38.4%), and the most common heterozygote mutation was M694V / M680I (17.1%). There were 407 patients (95.3%) who met the diagnostic criteria of Yalçınkaya et al. And 20 patients (4.7%) who failed to meet the diagnostic criteria. There were 411 patients (96%) who met the wire Hashomer diagnostic criteria and 16 patients (4%) who did not meet the diagnostic criteria.

Conclusion: AAA is an inherited disease with autoinflammatory attacks. Children with unexplained and recurrent episodes of fever can be diagnosed with ethnicity, family history, accompanying symptoms, and simple laboratory tests. We believe that it is important for patients with AAA to know how the appropriate clinical approach will be implemented, especially by the family physicians who will take an important role in this regard, in terms of providing early diagnosis and treatment of patients, and the quality of life of the patients will be further increased.