Akıllı kent mobilyası kullanımı ve konumlandırılmasının önemi: Yenikapı ve Üsküdar aktarma merkezleri örneği
Importance of utilization and positioning of smart urban furniture: Yenikapi and Üsküdar transfer centers
Yazar: BİLGE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL CENK HAMAMCIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Zaman içinde kentsel mekânlar çeşitli etkenlere bağlı olarak değişim ve dönüşüm göstermektedir. Mekânsal değişimden en çok etkilenenler ise bu mekânların kullanıcılarıdır. Kullanıcının yaşam kalitesini etkileyen ﬁzik mekânlar, kullanıcılara olumlu ya da olumsuz etkilerde bulunabilir. Bu bağlamda insanın yaşadığı ﬁziksel çevrenin mekân kalitesi, kullanıcının yaşam kalitesini etkileyen temel unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir. Kentsel mekânlarda kalite sağlayan unsurlarından biri de kent mobilyasıdır. Kentte kullanıcıların yaşam kalitesinin desteklenmesini sağlayan ve bu sayede kentsel mekân kalitesinde etkili olan bu donatı elemanları kent içinde önemli bir potansiyele sahiptir. Özellikle son yıllarda, kamusal mekânda kentlinin günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik aktivitelerinde kent mobilyasının önemi daha da artmaktadır.

Çağın getirdiği yeni ve gelişen çevre koşulları, hızlı yaşam akışı, teknolojinin gelişmesi, kullanıcıların bilincinin artması gibi etkenlerle kentlinin mekânsal kalite beklentisi ve ihtiyaçları da çeşitlenmekte, değişmektedir. Kullanıcıya en hızlı ve kolay bir kentsel yaşam sunulması için kalite kavramı günden güne önem kazanmaktadır. Bu bağlamda artık kentlerin birer akıllı kente dönüşümü ile kent mobilyalarının bir kısmı "akıllı" olarak nitelendirilen bir takım nitelikler kazanmaya başlamıştır. Tez çalışmasının ana problemi; kamusal mekânda akıllı kent mobilyalarının yanlış konumlandırılması akıllı kent mobilyalarının kullanımını azaltmakta, dolayısıyla mekânsal kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Çalışmanın konusu, günümüzde git gide önem kazanan ve teknolojinin de katkısıyla kentin önemli bir parçası haline gelen akıllı kent mobilyalarının kentsel mekânın kalitesi üzerindeki rolü ve önemi üzerine kurgulanmıştır. Bu anlamda tezin öncelikli amacı, kavramsal olarak akıllı kent mobilyası ile mekânsal kalite ilişkisinin kurulmasıdır. Bu iki farklı disiplindeki dinamik ve değişken yapısı içinde bilimsel araştırma yöntemlerine bağlı olarak çalışma gerçekleştirilmiştir. Günümüzde büyük kentlerde hızlı ve yoğun insan hareketlerinin gerçekleştiği mekânlar olan aktarma merkezlerinde hızlı hareket ve ulaşım ihtiyacını sağlamak için akıllı kent mobilyaları bu alanlarda daha fazla yer almaktadır. Bu sebeple aktarma merkezleri örnek alan olarak seçilmiş, konumlandırılmasının mekânsal etkileri incelenmiştir.

Bu çalışma ile mekânsal kalite ve kent mobilyası arasında yakın ilişki olduğu tespit edilmiş; akıllı kent mobilyalarında ise konumlandırılmasına bağlı olarak işlevsellik, algılanabilirlik ve erişilebilirliğin en önemli ölçütler olduğu sonucuna varılmıştır. Gelişen ve değişen şartlara uyum sağlamaya çalışılan akıllı kent mobilyaları ile teknolojinin sunduğu olanaklardan yararlanarak kullanıcıya maksimum yarar sunulmasının amaçlandığı görülmüştür. Ayrıca, değerlendirilen yöntemlerle akıllı kent mobilyalarının yerleşim kararının ne kadar önemli olduğu vurgulanmaktadır.

Abstract:
Over time, urban spaces vary and transform due to various factors. The most affected ones from this spatial change are the user of these places. The physical spaces, that affect the life quality of users, can have positive or negative effects on them. In this case, the quality of the place, which is the one's lives in, is accepted as the main element that affects the user's life quality. Urban furniture is one of the elements providing quality in urban places. Urban furnitures make connection between the city's past and present. Therefore, urban furnitures take an active role in city's interactional process. These equipments that provide supports to the users' life qualities in the cities and are effective for urban place, has a great potential in the cities. Specially in recent years, in the public sphere the importance of urban furniture increases for the activities that intended for meeting the urban people's daily needs.

The urbanite's spatial qualities expectation and needs are diversiﬁed with new and evolving environmental conditions brought by the age, fast life stream, development of technology and increasing of people's awareness. The concept of quality has been becoming by day by to provide the user the fastest and easiest urban life. In this case, henceforth cities are transformed into smart cities, some of the city furniture has started to take a number of qualities that are described as "smart". The main problem of the thesis study; in the public spatial, wrong located smart urban furniture decreases the use of smart urban furniture so this affects the spatial quality negatively. The subject of study is set on the role and importance of smart urban furniture, that nowadays has been becoming increasingly signiﬁcant and has been taking an important part of the city with the contribution of technology. In this sense the priority aim of the thesis is making relation between the conceptually smart urban furniture and spatial quality. Within the dynamic and variable structure of these two different disciplines, the study was carried out depending on scientiﬁc research methods. Today, smart city furniture is used more in these areas to provide the need for fast movement and transportation in transfer centers, which are the places where fast and intense human movements take place in big cities. For this reason, transfer centers have been selected as examples and the spatial effects of its positioning have been examined.

It has been determined that there is a close relationship between spatial quality and smart urban furniture with this study, it is concluded that functionality, perceptibility and accessibility are the most important criteria depending on their positioning. It has been observed that is intended to provide maximum beneﬁt to the user by taking advantage of the possibilities offered by technology with smart urban furniture that is trying to adapt to evolving and changing conditions. Moreover, how important the decision of the settlement of smart urban furniture is emphasized by the methods evaluated.