Tanburda tınının kavramsallaştırılması: Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı örnek olayı
Conceptualization of timbre in tanbur: A case study of Ege University State Conservatory of Turkish Music
Yazar: EZGİ EJEYİT ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF TEKİN GÜRGEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışma, Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı'nda görev yapan tanbur yapımcıları ve icracılarının tanbur tınısını nasıl tanımladıklarını, kavramsallaştırdıklarını ve bu kavramların içinde bulunulan kültürel arka plana göre değişip değişmediğini anlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada öncelikli olarak tanbur çalgısının tarihsel gelişimi, fiziksel özellikleri ve yapım aşamaları incelenmiştir. İkinci bölümde tını kavramı ve tınıyla ilgili yapılan önemli çalışmalar ele alınmış, tınıyı tanımlamak için kullanılan kelimelerin analizine ve tını hakkında konuşurken kullanılan söylemsel stratejilere odaklanılmıştır. Son bölümde ise Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı'ndaki tanbur yapımcıları ve icracılarıyla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda tanbur tınısını etkileyen faktörler, tınıyı tanımlamada kullanılan semantik betimlemeler ve söylemsel stratejiler incelenmiştir. Görüşme verileri katılımcı olmayan gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme teknikleri kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda, tanbur yapımcıları ve icracıları arasında tınıyla ilgili ortak bir terminoloji ve anlayış olduğu görülmüştür. Tınıyı tanımlamada kullanılan "dişi/davudi", "metalik/mat", "parlak/boğuk" gibi zıt anlamlı kelime çiftleri, tanbur tınısını tanımlamak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, tanbur tınısının geleneksel usta-çırak ilişkisiyle aktarıldığı ve müzisyenlerin tını tercihlerinin bu öğrenme sürecinden etkilendiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
This study aims to understand how tanbur makers and performers at Ege University State Turkish Music Conservatory define and conceptualize timbre of tanbur, and whether these concepts vary according to the cultural background. To this end, in the first chapter, the historical development, physical properties, and construction stages of the tanbur instrument were examined. In the second chapter, the concept of timbre and studies on timbre were discussed from a historical perspective, focusing on the analysis of words used to define timbre and the discursive strategies used when talking about timbre. In the last chapter, in light of data obtained from interviews with tanbur makers and performers at Ege University State Turkish Music Conservatory, the factors affecting tanbur timbre, semantic descriptions used in defining tanbur timbre, and discursive strategies used when talking about tanbur timbre were examined. Interview data were collected using non-participant observation and semi-structured interview techniques. The research results show that there is a common terminology and understanding of timbre among tanbur makers and performers. Pairs of words with opposite meanings, such as "female/davudi", "metallic/matte", "bright/dull", are commonly used to describe tanbur timbre. Additionally, it is understood that the tanbur timbre is passed down through the traditional master-apprentice relationship and that musicians' timbre preferences are influenced by this learning process.