Düzce için bir eşik olarak deprem: Merkezdeki konutların tipomorfolojik dönüşümü
Earthquake as a threshold for DÜzce: Typomorphological transformation of housings in the center
Yazar: NİSA NUR ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ARBİL ÖTKÜNÇ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Deprem = Earthquake ; Düzce = Düzce ; Konut = Dwelling house ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Türkiye'de mimarlık ve şehircilik alanında yapılan akademik çalışmalarda deprem konusu, deprem sonrası geçici ve kalıcı konut alanlarının inşası üzerinden pek çok defa ele alınmıştır. Depreme maruz kalan yerleşim alanlarının yeniden inşa süreçleri ve geçirdiği değişimler ise incelenmesi gereken bir diğer konudur. Bu noktada, küçük bir pazar yeri olan Düzce kent merkezinin zaman içinde küçük ölçekli bir şehir görünümünü alırken 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremlerinde yıkıma uğraması ve sonrasında yeniden inşa süreçlerini yoğun bir şekilde tecrübe etmesi nedeniyle özgün bir çalışma alanı olduğu görülmüştür. 

Depremzedelerin günlük hayatlarında depremi bir milat olarak kabul etmeleri, yaşanmışlıklarını ve zamanı deprem öncesi ve sonrası olarak ayırmaları, depremin kentsel bir eşik olarak da okunabileceğini düşündürmüştür. Bu bağlamda, kentsel ölçekten başlayarak, bir yapı ve bir oda ölçeğine kadar okuma yapabilmeye olanak sağlayan kentsel morfoloji kavramı çalışmanın teorik altyapısını oluşturmuştur. 

Tarihsel-coğrafi yaklaşımla kenti bir süreç içinde ele alarak kent formunun biçimlenişi çözümlenmiş, sonrasında tipomorfolojik yaklaşımla kent merkezinden 19 adet konut yapısı incelenmek üzere seçilmiştir. Bu yapılara ait edinilen bilgiler ışığında, bilgi föyleri hazırlanmış, her yapı deprem öncesi ve sonrası olarak karşılaştırılmıştır.  

Bahsedilen kavramsal çerçevede yapılan incelemeler, gözlemler ve analizler doğrultusunda sadece inşa faaliyetleri değil ilişkili yönetmelikler ve uygulamalar da paralel olarak okunmuştur. Kenti bir bütün olarak ele alan yaklaşımla, kentsel gelişim dönemleri belirlenmiş, bu dönemlere ait konut tipleri ve tiplerin belirgin özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. 

Deprem ile ilişkili olarak konut sorunu, kent merkezindeki deprem sonrası yapılaşma stratejilerini merkeze alarak Düzce özelinde irdelenmiştir. Bu çalışmanın, hem orta ve küçük ölçekteki kentlerin konut yerleşimlerini hem deprem sonrası inşa süreçlerini deneyimleyen kentlere dair yapılacak tasarım ve uygulama alanındaki önerilere katkı sunması hedeflenmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Düzce, Deprem, Morfoloji, Tipomorfoloji, Konut.

Abstract:
In academic studies in the field of the architecture and urbanism in Turkey, the earthquake issue has been discussed many times over the construction of the temporary and permanent housing areas after the earthquake. Reconstruction processes and alterations in housing areas exposed to earthquakes are another issue which needs to be examined. At this point, when Düzce city center, which was a small marketplace, took the appearance of a small-scale city over time, it was determined that Düzce is unique study area because of the reason why it was destroyed in the earthquakes of 17 August and 12 November 1999 and then experienced the rebuilding processes intensively. 
The earthquake victims' acceptance of the earthquake as a milestone in their daily lives and the separation of their experiences and time as before and after the earthquake made us think that the earthquake could also be read as a threshold in urban terms. In this context, the theory of urban morphology, which allows reading from the urban scale to the scale of a building and a room, has formed the theoretical background of the study. 
After analyzing the formation of the city form by considering the city in a process with historical-geographical approach, 19 residential buildings in the city center were selected to be analyzed with a typo morphological approach. In the light of the information obtained about these buildings, information sheets were prepared, and each building was compared before and after the earthquake. 
In line with the examinations, observations and analyzes made in the aforementioned conceptual framework, not only the construction activities but also the relevant regulations and practices were read in parallel. With the approach that discusses the city as a whole, the urban development periods were determined, and the house types belonging to these periods and the distinctive features of the types were tried to be determined.
The housing issue related to the earthquake has been examined in Düzce, focusing on the post-earthquake construction strategies in the city center. In line with this study, it is aimed to contribute to the proposals in the field of design and application for the cities that have experienced both the residential settlements of medium and small-sized cities and the construction processes after the earthquake.

Key Words: Düzce, Earthquake, Morphology, Typo Morphology, Housing