Sağlık kurumlarında toksik liderlik davranışlarının iş gören üzerindeki stres ve tükenmişliğe etkileri
The effect of toxic leadership behaviors on employee stress and burnout in health institutions
Yazar: MUSTAFA KEMAL DOĞMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA METE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Liderlik türlerinden biri olan toksik liderliğin temel özellikleri çalışanları kullanmak, onlara karşı kırıcı davranmak, aşağılamak, mesleki görevlerini aksatmak, kendi sorunları için başkalarını suçlamak, işini iyi yapan kişilere karşı aşırı derecede eleştirel tavır göstermek ve korkutmaktır. Toksik liderler, sağlık kurum ve kuruluşlarına, çalışanlar üzerindeki stres ve tükenmişliği artırarak büyük ölçüde zarar vermektedir. Sağlık kurum/kuruluşlarında görev yapan çalışanlar kurumda görev yapan liderlerin davranışlarından doğrudan etkilenmektedir. Toksik liderlerin görev yaptığı iş ortamları negatif etki altında kalarak kurum/kuruluşun hizmet kalitesi/performansı geriletmektedir. Bu çalışmanın amacı, farklı görevlerdeki 500 sağlık çalışanı için toksik liderlik davranışlarının çalışan üzerindeki stres ve tükenmişliğe etkilerinin korelasyon, regresyon, grup farklılıkları analizleri yardımıyla belirlenmesidir. Analiz sonucunda, toplam toksik liderlik, sosyal yardım ve iş yükü boyutlarının diğer boyutları negatif yönde etkilediği belirlenmiştir. Bu sonuca göre sağlık kurum ve kuruluşlarında kaliteli liderlerin çalıştırılması, çalışanlara gerekli sosyal yardımların günün şartlarına göre tam ve vaktinde sağlanması ile iş yükünün adil bir şekilde paylaştırılması vb. gibi faktörler çalışanların ana motivasyon kaynağını oluşturduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan, cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, eğitim durumu, meslekteki toplam çalışma süresi, mevcut kurumundaki toplam çalışma süresi, haftalık çalışma süresi açısından toksik liderlik ölçeği alt boyutlarına bakıldığında değer bilmezlik, çıkarcılık, bencillik, olumsuz ruhsal durum, toksik liderlik toplam algı düzeylerinin bazı gruplarda anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, toksik liderlik ölçeği alt boyutlarından çıkarcılık, bencillik, olumsuz ruhsal durum ve değer bilmezlik algılarının daha çok öne çıktığı belirlenmiştir. Gelecekteki çalışmaları desteklemek amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Toksik Liderlik, Sağlık, Çalışanlarda Stres ve Tükenmişlik

Abstract:
The basic characteristics of toxic leadership, which is one of the leadership types, are using employees, behaving badly. towards them, humiliating them, neglecting their professional duties, blaming others for their own problems, showing an excessively critical attitude towards people who do their jobs well, and intimidating them. Toxic leaders cause great harm to healthcare institutions and organizations by increasing the stress and burnout on employees. Employees working in healthcare institutions/ organizations are directly affected by the behaviors of leaders working in the institution. The work environments where toxic leaders work are negatively affected and the service quality/performance of the institution/organization declines. The aim of this study is to determine the effects of toxic leadership behaviors on stress and burnout on employees for 500 healthcare employees in different positions with the help of correlation, regression, and group difference analyses. As a result of the analysis, it was determined that the total toxic leadership, social assistance, and workload dimensions negatively affect other dimensions. According to this result, it is evaluated that factors such as employing quality leaders in healthcare institutions and organizations, providing employees with the necessary social assistance in a timely and complete manner according to the conditions of the day, and distributing the workload fairly, etc. constitute the main source of motivation for employees. On the other hand, when the sub-dimensions of the toxic leadership scale were examined in terms of gender, age group, marital status, educational status, total working hours in the profession, total working hours in the current institution, and weekly working hours, it was determined that the levels of ingratitude, self-interest, selfishness, negative mental state, and total perception of toxic leadership showed significant differences in some groups. As a result of the study, it was determined that the perceptions of self-interest, selfishness, negative mental state, and ingratitude were more prominent among the sub-dimensions of the toxic leadership scale. It was conducted to support future studies.

Keywords: Toxic Leadership, Health, Employee Stress and Burnout