Bitkisel malç ve azot miktarlarının ekmeklik buğdayda verim ve verim unsurlarına etkileri
The effects of the amounts of straw mulch and nitrogen on yield and yield components of bread wheat
Yazar: DUYGU KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. AYDIN AKKAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Buğday tarımı yapılan topraklar organik madde yönünden fakir olup, toprak organik maddesini artırıcı agronomik uygulamalara ihtiyaç vardır. Organik maddenin artırılması ve toprak özelliklerinin iyileştirilmesi, toprakta tutulan nem miktarının artırılması ve kuraklığın etkisinin azaltılması bakımından büyük öneme sahiptir. Diğer yandan buğday tarımında aşırı azot kullanımı, ekonomik ve ekolojik sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmada, azot ve bitkisel malç miktarlarının ekmeklik buğdayın verim ve verim unsurları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Buğday samanı, bitkisel malç olarak kullanılmış ve ekimden hemen sonra dekara 0, 300, 600 ve 900 kg miktarlarında uygulanmıştır. Azot 0, 6, 12 ve 18 kg/da miktarlarında, yarısı ekimle birlikte, yarısı sapa kalkma başlangıcında uygulanmıştır. Araştırma, faktöriyel düzenleme yapılarak, tesadüf blokları deneme planına göre, 4 tekerrürlü olarak, 1 yıl süreyle yürütülmüştür. Yörede yaygın bir şekilde üretimi yapılan Ceyhan-99 ekmeklik buğday çeşidi kullanılmış, uygulamaların sap uzunluğu, başak uzunluğu, metrekaredeki başak sayısı, başaktaki tane ağırlığı, başaktaki tane sayısı, biyomas, tane verimi, hasat indeksi, hektolitre ağırlığı ve bin tane ağırlığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sap uzunluğu, metrekaredeki başak sayısı, başaktaki tane ağırlığı, bin tane ağırlığı ve hasat indeksi yönünden azotun etkisi, başak uzunluğu yönünden malçın etkisi, başaktaki tane sayısı yönünden malç, azot ve interaksiyonun etkisi, biyomas, tane verimi ve hektolitre ağırlığı yönünden malç ve azotun etkisi önemli olmuştur. Kararlı etkilerin görüldüğü özelliklerde en iyi sonuçlar genel olarak, 12 kg/da azot ve 300 kg/da malç uygulamalarından elde edilmiştir. Ancak, araştırmada elde edilen bulgular tek yıllık verilere dayalı olup, daha kararlı sonuçlara ulaşmak ve güvenilir önerilerde bulunmak için benzer nitelikte çalışmaların devam ettirilmesi yerinde olacaktır.

Abstract:
The agricultural applications increasing the soil organic matter are required because of low organic matter contents of soils under wheat production. The enhancing of organic matter and improving of soil properties have a great importance in terms of increasing the amount of moisture retained in the soil and decreasing the effects of drought. On the other hand, the overuse of nitrogen in wheat production causes economic and ecological problems. In this research, the effects of rates of nitrogen and straw mulch on yield and yield components of bread wheat have been investigated. The wheat straw as mulch material was used and applied at 0, 3, 6 and 9 t/ha soon after planting. The nitrogen amounts were 0, 60, 120 and 180 kg/ha and applied at planting and beginning of stem elongation at 50% amounts. The research has been carried out as factorial arrangement on the randomized complete block design with 4 replications for 1 year. The bread wheat cultivar Ceyhan-99 commonly produced in the region was used and the effects of treatments on the culm height, spike length, spike number m-2, seed weight and number per spike, biomass, grain yield, harvest index, test weight and 1000-grain weight were investigated. The effects of nitrogen on culm height, spike number m-2, seed weight per spike, 1000-grain weight and harvest index, the effect of mulch on spike length, the effects of mulch, nitrogen and interaction on seed number per spike, the effects of mulch and nitrogen on biomass, grain yield and test weight were significant. The best results for traits with reliable effects generally obtained from 120 kg/ha nitrogen and 3 t/ha mulch applications. However, the findings obtained in the research are based on one-year data, and it would be appropriate to continue similar studies in order to reach more stable results and make reliable recommendations.