Kayseri bölgesinde yaşayan özel tedavi gereksinimi olan hastaların dental tedavi ihtiyaçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of dental treatment needs of patients with special treatment needs living in Kayseri region
Yazar: NEBAHAT BOLAT
Danışman: DOÇ. DR. SALİH DOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş hekimi-hasta ilişkileri = Dentist-patient relations ; Diş hekimliği = Dentistry ; Kayseri = Kayseri ; Tedavi = Treatment ; Çocuklar = Children

Özet:
Özel bakım diş hekimliği; fiziksel, zihinsel, gelişimsel, duyusal, davranışsal, kognitif (idrak etme) veya duygusal noksanlığı ya da bunlara bağlı sınırlamaları olan kişiler için kişiye ve duruma özgü verilen ağız sağlığı hizmetleridir. Özel tedavi ihtiyacı olan çocuklar, genel sağlık sorunlarına ek olarak yüksek çürük riski ile birlikte tedavi edilmeyen diş çürükleri ile ilişkili; odontojenik enfeksiyonlar, diş eti iltihabı, periodontitis, ortodontik problemler ve diş travmasından daha sık muzdariptirler. Bu nedenle, hastanın ihtiyaçlarını karşılamak için hızlı ve hastaya özgü, koruyucu ve invaziv diş tedavileri gereklidir. Bu çalışmada özel tedavi ihtiyacı gerektiren bir durum/hastalık/engeli olan toplam 160 hastadan klinik/radyolojik olarak muayene edilebilmiş ve muayene kaydı oluşturulmuş 2 ile 15 yaş aralığında (ortalama 9,4±2,9) 82 erkek (%59,2), 54 kız (%40,8) toplam 136 hasta çalışmaya dahil edilerek deney grubu oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak hastaların ilk muayene ve sedasyon/genel anestezi kayıt formları kullanılmıştır. Bu formlar kullanılarak çocuğun yaşı ve cinsiyeti, özel tedavi gerektirecek durumu, dental tedavi ihtiyacının değerlendirildiği dmft ve DMFT indeks verileri, muayenesinden sonra yapılan tedavilerinin yapılma koşulu (klinik veya sedasyon/genel anestezi) değerlendirilmiştir. Çocuklardan %32,4'ünün engelli olduğu, %67,6'sının sistemik hastalığa sahip olduğu saptanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm çocukların ortalama DMTF/dmft değerleri 3,8±3,1'dir. Sistemik hastalık grubu ile engelli grubunun ortalama DMFT/dmft değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır (p=0,147). Çocukların %53,5'nin genel anestezi altında tedavi gördüğü, %42,3 nün klinik koşullarda tedavi gördüğü ve %4,2'sinin ise tedavi ihtiyacı olmadığı saptanmıştır. Sistemik hastalık grubu ile engelli grubunun muayeneden sonraki tedavi şekilleri açısından aralarında anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır (p=0.322). Sonuç olarak; özel tedavi ihtiyacı gerektiren durumlar kötü ağız sağlığı için risk faktörüdür. Bu hastaların iyi ağız hijyeninin sürdürülmesi, benlik saygısı, genel sağlık ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu için özel bakım hastaları için önemli bir konudur. Ailelerin bu hastaların ağız sağılığı konusunda daha bilinçli olması gerekmektedir. Diş hekimlerinin ise özel tedavi ihtiyacı olan hastaların diş tedavileri konusunda farkındalıklarının olması beklenmektedir. 

Anahtar kelimeler: Sistemik hastalık, engelli, özel tedavi ihtiyacı, özel bakım diş hekimliği, DMFT/dmft, çocuk.

Abstract:
Special care dentistry; these are personal and situation-specific oral health services for people with physical, mental, developmental, sensory, behavioral, cognitive (comprehension) or emotional deficiency or limitations related to these. Children in need of special treatment are associated with untreated dental caries with a high risk of caries in addition to general health problems; They suffer from odontogenic infections, gingivitis, periodontitis, orthodontic problems and dental trauma more often. Therefore, with regard to treatment quality, fast and patient-specific, preventive and invasive dental treatments are required to meet the needs of the patient. In this study, 82 males (59.2%) between the ages of 2 and 15 (mean 9.4 ± 2.9) who were clinically / radiologically examined and examined from a total of 160 patients with a condition / disease / disability requiring special treatment, A total of 136 patients, 54 girls (40.8%), were included in the study and the experimental group was formed. First examination and sedation / general anesthesia record forms are used as data collection tools. Using these forms, the age and gender of the child, the condition requiring special treatment, the dmft and DMFT index data where the need for dental treatment were evaluated, the condition of the treatment performed after the examination (clinical or sedation / general anesthesia) were evaluated. It was found that 32.4% of the children had disabilities and 67.6% had systemic diseases. Average DMTF / dmft values of all children included in the study were 3.8 ± 3.1 (1-9). It was determined that there was no statistically significant difference between the mean DMFT / dmft values of the systemic disease group and the disabled group (p = 0.147). It was found that 53.5% of the children were treated under general anesthesia, 42.3% were treated in clinical conditions and 4.2% did not need treatment. It was found that there was no significant difference between the systemic disease group and the disabled group in terms of treatment modalities after the examination (p = 0.322). It was observed that there was no significant difference between the diseases in the systemic diseases group in terms of treatment modalities after the examination (p = 0.348). As a result; Conditions that require special treatment are risk factors for poor oral health. Maintaining good oral hygiene of these patients is an important issue for special care patients as it has a positive effect on self-esteem, overall health and quality of life. Families should be more conscious about the oral health of these patients. Dentists, on the other hand, are expected to be aware of the dental treatment of patients in need of special treatment.

Keywords: Systemic disease, disability, need for special treatment, special care dentistry, DMFT / dmft, child.