Teknolojik rasyonalite bağlamında sosyal medyanın sinemadaki temsili
Social media representation in cinema in the context of technological rationality
Yazar: HAYRİYE TİMUR
Danışman: PROF. DR. EMEL KARAGÖZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Bilişim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Görsel İletişim Tasarımı ve Reklamcılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Teknolojik gelişmeler sonucunda ortaya çıkan internet ve sosyal medya
platformları, toplumu dijital iletişim süreciyle bütünleştirmektedir. Teknoloji ile
yaratılan dijital gerçeklik gündelik yaşama entegre olmaya başladıkça, yaşamın
kendisi, teknolojiye egemen olan ideolojinin etkisi altına girmektedir. Zira teknoloji,
ortaya çıktığı toplumdaki iktidar ilişkilerinden bağımsız bir yapılanma ya da yalnızca
teknik özellikleriyle değerlendirilebilecek bir araç değildir.
Tekno-kapitalist sistemde, insanlar gündelik yaşamlarını sosyal medyadan
birer "gösteri" olarak paylaştıkça; kolaylıkla gözetim nesnesi haline gelmektedirler.
Bu düşünceye dayanarak oluşturulan çalışma, sosyal medyanın sinemadaki temsilinin
teknolojik rasyonalite bağlamında incelenmesi konusunu kapsamaktadır. Çalışmada,
sinemadaki temsillerin toplumsal yaşamdan devralınan gerçekliğin yeniden üretilmesi
ile oluştuğu düşüncesinden hareket edilmektedir. Çalışma, sosyal medyanın kötücül
yanlarını sinema üzerinden göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda,
çalışmada örneklem olarak seçilen beş adet film niteliksel içerik analizine tabi
tutulmuştur. Çalışmada ele alınan filmler şöyledir: The Circle (2017), Nerve (2016),
Followers (2018), Ingrid Goes West (2017), Like. Share. Follow. (2017). İncelenen
bütün filmlerde teknolojik rasyonalite, gösteri, mutlu bilinç, gizlilik, gözetim
kategorilerine rastlanmıştır. Filmler, elde edilen verilere göre kuramsal çerçevede
kategorik çözümlemeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonucunda, sosyal medyanın
özgür, şeffaf, bütünleştirici, eğlenceli bir iletişim ağı olduğu düşüncesinin; onun
ardındaki insanları tek-boyutlu davranışa yönlendirerek dijital gözetimi besleyen
"teknolojik rasyonalite" yapısını gizlediği görülmektedir.

Abstract:
Internet and social media platforms, which emerged as a result of technological
developments, unify the society with the process of digital communications. With
digital reality, that is created by the technology, integrating into everyday life, the life
itself eventually falls under the influence of the dominant ideology. As the technology
is not a tool that can be interpreted as independent from the dominant ideology of the
society it emerged in or only with its technical properties.
In the techno-capitalist system, by sharing their daily lives as a "spectacle" on
social media, individuals became easily a "surveillance" object. This study that is built
on this idea consists of examining the representation of social media in cinema within
the context of technological rationality. This study departs from the idea that
representations in cinema are formed by the reproduction of reality that is taken from
social life. The study aims at illustrating the negative sides of social media through
cinema. Following this purpose, five movies were chosen as a sample of this study and
analysed qualitatively through content analysis. The films discussed in the study are
as follows: The Circle (2017), Nerve (2016), Followers (2018), Ingrid Goes West
(2017), Like. Share. Follow. (2017). In all movies that were analysed, categories such
as technological rationality, spectacle, happy consciousness, privacy, and surveillance
were. The movies were subjected to categorical analysis in the theoretical framework
according to the data obtained. As a result of the study, it is seen that the idea that
social media is a free, transparent, integrative and an entertaining communication
network hides the "technological rationality" construction which feeds the digital
surveillance by leading people to one-dimensional behavior.