Bilgi ekonomisi bileşenlerinden bilgi ve iletişim teknolojileri ile ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri analizi
Panel data analysis of information and communication technologies as a component of knowledge economy and economic growth
Yazar: MUSTAFA BEKAR
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN TÜFEKCİ ; PROF. DR. YELİZ YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Ekonominin temelinde büyük değişimlerin yaşandığı bir dönemden geçilmektedir. Ticaretin, işçiliğin ve çalışma şeklinin doğasında büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. Bilginin günümüzün önemli ekonomik kaynaklarından birisi olması ve yayılma hızının ekonomik hayata etkisi dikkate alındığında, bilginin iletimini sağlayan bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) ülkelerin ekonomik gelişmesine katkısı kayda değer öneme sahiptir. Tüm ekonomik faaliyetlerin merkezinde bilginin olması ve bu faaliyetlerin her aşamasında bilişim teknolojilerinin kullanılarak bilginin üretiminde ve kullanımında sağlanan artış söz konusu ekonomiyi "Bilgi Ekonomisi" haline getirmektedir. Bu çalışmada, bilgi ekonomisi bileşenlerinden BİT sektörüne ilişkin farklı bölgelerde ve farklı gelir düzeyindeki ülkelerin, yatırım, dış ticaret hacmi ve tüketim verileri dikkate alınarak söz konusu sektörün ekonomik büyüme üzerindeki önemi ve etkisi dinamik panel veri modeli kullanılarak incelenmiştir. BİT yatırımları olarak BİT ağı ve servislerini sağlayan kuruluşların maddi ve maddi olmayan varlıkların edinimi veya mevcutların yenilenmesi için yapmış oldukları yatırımlar, BİT dış ticaretine konu emtia ve hizmetler için Dünya Ticaret Örgütünün sınıflandırması, BİT tüketimi olarak ise mobil hat abonelik sayısı, sabit hat abonelik sayısı ve internet kullanıcı sayısı verileri dikkate alınmıştır. Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu tahmin sonucunda elde edilen bulgular, ekonomik büyüme ile BİT sektörüne yapılan yatırımlar, BİT sektörüne ait dış ticaret hacmi ile BİT tüketimi arasında literatürle uyumlu olarak pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin mevcut olduğunu göstermiştir. Dünyanın farklı bölgelerinden farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkeleri kapsaması ve amacına uygun olarak dış ticaret verilerinin BİT'e ilişkin dış ticaret verilerinden oluşması çalışmayı diğer literatürden ayrıştıran ve literatüre katkı sağlayan temel unsurlardandır. Bu kapsamda elde edilen sonuçlar, ülkelerin ekonomik büyümesinin, BİT ürünlerinin dış ticaret işlemleri tarafından doğrudan teşvik edildiğini de ortaya koymaktadır.

Abstract:
We are currently experiencing a period in which major changes are taking place at the core of the economy. There is a great transformation taking place in the nature of trade, labor, and work. Since knowledge has become one of the significant economic resources and the impact of the rapid spread of information on the economy, the contribution of information and communication technologies (ICT) that enable the transmission of knowledge to the economic development of countries is of significant importance. The presence of knowledge at the center of the economic development process turns the economy into a "Knowledge Economy". In this study, the importance and impact of the ICT sector on the economic growth of countries were examined using a dynamic panel data model. Investment, foreign trade volume and consumption data related to the ICT sector as a component of the knowledge economy were taken into account for countries in different regions and income levels. Acquisition of tangible and non-tangible assets or the renewal of existing ones made by organizations providing ICT network and services as investment in ICT, World Trade Organization's classification for the ICT traded commodities and services, and the number of mobile-cellular telephone subscriptions, fixed line subscriptions and number of internet users as ICT consumption are used. According to System Generalized Method of Moments results, there exist positive and statistically significant relationship between economic growth and investment, foreign trade volume and consumption in ICT, which is compatible with literature. The study distinguishes itself from other literature by encompassing countries of varying levels of development from different regions of the world and by using foreign trade data related to ICT products, which align with its objectives. The obtained results also reveal that the economic growth of countries is directly stimulated by foreign trade transactions involving ICT products.