Çocuklarda yeme davranışı ve sağlıklı yiyecek seçimine bağlı olarak ağız hijyeninin değerlendirilmesi
Evaluation of oral hygiene in children based on eating behavior and healthy food selection
Yazar: SEDA CEREN GÖKÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABİHA CEREN İLİSULU
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışma ile okul çağındaki çocuklarda yeme davranış şekilleri ve sağlıklı yiyecek
seçimine bağlı olarak ağız hijyen durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma
Aralık 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında Altınbaş Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı Kliniği'ne tedavi amacıyla başvuran 7-9 yaş
aralığındaki 225 çocuk hastanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ebeveynlerden yazılı onam
alındıktan sonra, çocukların ağız içi muayeneleri yapılmış ve çocuklara Sağlıklı Yeme ÖzYeterlik Ölçeği (SYÖYÖ-Ç) uygulanmıştır. Ağız hijyen durumlarının değerlendirilmesinde;
plak indeksi (Pİ), gingival indeks (Gİ), basitlendirilmiş oral hijyen indeksi (OHI-S), dmft ve
DMFT indeksleri kullanılmıştır. Ebeveynler ise sosyodemografik soruları içeren formu ve
Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA)'ni yanıtlamışlardır. Çocuklarda yeme davranış
anketi; gıda hevesliliği, gıdadan keyif alma, duygusal aşırı yeme, içme tutkusu, tokluk
heveslisi, yavaş yeme, duygusal az yeme ve yemek seçiciliğinden oluşan 8 alt ölçeğe
sahiptir. Ağız içi muayene, Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi ve Sağlıklı Yeme ÖzYeterlik Ölçeği sonuçlarından elde edilen çok değişkenli veriler istatistiksel yol analizi
yöntemi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerin sonucunda, SYÖYÖ-Ç ile plak
indeksi, gingival indeks, basitleştirlmiş oral hijyen indeksi, dmfs ve DMFS arasında
istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). ÇYDA anketinin alt
gruplarından olan duygusal az yeme skorunda artış görüldüğünde dmfs skorunun düşmesi;
duygusal aşırı yeme skorundaki artış ile DMFS skorunun artması istatistiksel olarak anlamlı
sonuçlar vermiştir. Tokluk hevesi ile dmfs ve plak indeksi arasında pozitif ilişki olduğu
görülmüştür (p<0,05). Ayrıca yüksek gelir sahibi ailelerin çocuklarında, orta gelir sahibi
ailelerin çocuklarına kıyasla daha yüksek öz yeterlilik ve yemek seçiciliği gözlenirken, daha
düşük seviyede gelir sahibi ailelerin çocuklarında duygusal aşırı yeme ve içme tutkusu
görülmüştür. Çocuklarda yeme davranışı alt gruplarından hiçbirinin öz-yeterlik ile
istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonucunda,
çocuklarda yeme davranış şekilleri ve sağlıklı yeme öz yeterliliklerine bağlı olarak oral
hijyen durumlarının değişiklik gösterebildiği görülmüştür. Bu bilgiler, çürüğün çok faktörlü
olan etiyolojisinin anlaşılmasına katkı sağlayabilmekte ve ağız sağlığına yararlı olan yeme
davranış şekilleri ve sağlıklı yeme öz yeterliliğinin gelişmesine teşvik edecek beslenme
müdahalelerinin geliştirilmesine yararlı olabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Okul Çağındaki Çocuklar, Beslenme Davranışı, Sağlıklı Yiyecek
Seçimi, Oral Hijyen, Diş Çürükleri.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the oral hygiene status of school-age children
depending on the eating behavior patterns and healthy food selection. The research was
carried out with the participation of 225 pediatric patients aged 7-9 years who applied to
Altınbaş University Faculty of Dentistry, Department of Pediatric Dentistry for treatment
between December 2022 and May 2023. After obtaining written consent from the parents,
oral examinations of the children were made and the Healthy Eating Self-Efficacy Scale was
administered to the children. In the evaluation of oral hygiene conditions; plaque index (PI),
gingival index (GI), simplified oral hygiene index (OHI-S), dmft and DMFT indices were
used. Parents, on the other hand, answered the form including sociodemographic questions
and the Child Eating Behavior Questionnaire (CEBQ). Eating behavior questionnaire in
children; It has 8 subscales consisting of food responsiveness, enjoyment of food, emotional
overeating, craving for drinking, craving for satiety, slow eating, emotional undereating, and
food selectivity. Multivariate data obtained from intraoral examination, CEBQ and Healthy
Eating Self-Efficacy Scale were evaluated by statistical path analysis method. As a result of
statistical analysis, a statistically significant negative correlation was found between Healthy
Eating Self-Efficacy Scale and plaque index, gingival simplified oral hygiene index, dmfs
and DMFS (p<0.05). When the emotional low eating score, which is one of the subgroups
of the CEBQ questionnaire, increases, the dmfs score decreases; The increase in the
emotional overeating score and the increase in the DMFS score gave statistically significant
results. It was observed that there was a positive correlation between satiety enthusiasm and
dmfs and plaque index (p<0.05). In addition, higher self-efficacy and food selectivity were
observed in children from high-income families compared to children from middle-income
families, while emotional binge eating and drinking cravings were observed in children from
lower-income families. None of the subgroups of eating behavior in children were found to
have a statistically significant relationship with self-efficacy (p>0.05). As a result of the
study, it was observed that the oral hygiene status of children may vary depending on the
eating behavior patterns and healthy eating self-efficacy. This information can contribute to
the understanding of the multifactorial etiology of caries and may be helpful in the
development of nutritional interventions that will promote the development of healthy eating
self-efficacy and eating behaviors that are beneficial to oral health.
Keywords: School-Age Children, Nutritional Behavior, Healthy Food Choice, Oral
Hygiene, Dental Caries.