Süt kalitesi üzerine işletme yapı ve yönetimlerinin etkileri
Effects of Management Structure and Management on Milk Quality
Yazar: MUHAMMET FURKAN SARIALİOĞLU
Danışman: PROF. DR. EKREM LAÇİN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmada Erzurum bölgesinde faaliyet gösteren süt sığırcılığı işletmelerinden alınan süt örneklerinden belirlenen somatik hücre sayısı, elektriksel geçirgenlik, protein ve yağ değerleri ile bu işletmelerin yapısal özellikleri (barınak, tipi, altlık tipi, sağım sistemi, işletme büyüklüğü vs.) arasındaki ilişkilerin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmada Erzurum bölgesinde faaliyet gösteren 8 adet aile tipi ve 8 adet modern süt sığırcılığı işletmelerinden 01.10.2019 ile 01.11.2019 tarihleri arasında alınan çiğ süt örnekleri kullanılmıştır. Her bir işletmeden birer hafta ara ile 2'şer olmak üzere toplam 32 adet süt örneği toplanmıştır. Süt numuneleri, alındıktan en geç bir hafta içerisinde Atatürk Üniversitesi Gıda ve Hayvancılık Araştırma Merkez Müdürlüğü'nde bulunan süt analiz cihazı ile elektriksel iletkenlik, protein ve yağ ölçümleri bakımından analiz edilmiştir. Süt örnekleri Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Merkez Laboratuvarı'nda bulunan somatik hücre sayım cihazı kullanılarak analiz edilmiştir. İşletme sahiplerine anket formu doldurulmuştur. 
Bulgular: Aile tipi işletmelerden alınan süt örneklerinde ortalama Somatik Hücre Sayısı 4.23±0.19 log10, modern işletmelerden alınanlarda ise 3.79±0.16 log10 olarak hesaplanmıştır. Sütteki yağ, yağsız kuru madde, protein ve yarı iletkenlik oranları aile tipi ve modern işletmelerde sırası ile %5.11-4.05, %9.64-9.52, %3.49-3.45, 4.78-4.76 mS/cm olarak hesaplanmıştır.    
Sonuç: Somatik Hücre Sayısında her iki işletme tipine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). İşletmelerin bazı yapısal özelliklerine göre somatik hücre sayısı ortalamaları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak modern işletmelerden elde edilen süt kalitesinin aile tipi işletmelere göre daha iyi olduğu söylenebilir. 

Anahtar Kelimeler: Anket, barınak, işletme tipi, sütçü işletmeler, süt kalitesi.

Abstract:
Aim: In this research, it is aimed to compare the relationships between the somatic cell number, electrical permeability, protein and fat values and the structural properties (shelter, type, litter type, milking system, enterprise size etc.) of the dairy samples determined from dairy cattle farms in Erzurum region.
Materials and Method: In research, raw milk samples taken from 8 family types and 8 modern dairy cattle farms enterprises in Erzurum region between 01.10.2019 and 01.11.2019 were used. A total of 32 milk samples were collected from each establishment, one at a weekly interval, and 2 each. Milk samples were analyzed in terms of electrical conductivity, protein and fat measurements with the milk analysis device located at Atatürk University Food and Livestock Research Center within one week at the latest. Milk samples were analyzed using somatic cell count device located in Atatürk University Veterinary Faculty Central Laboratory. The questionnaire has been filled in by the business owners. 
Results: The average number of Somatic Cell Number was calculated as 4.23±0.19 log10 in milk samples taken from family type enterprises, and 3.79±0.16 log10 in modern samples. Fat, fat-free dry matter, protein and semi-conductivity ratios in milk were calculated as 5.11-4.05%, 9.64-9.52%, 3.49-3.45%, 4.78-4.76% in family type and modern enterprises, respectively.
Conclusion: There was a statistically significant difference Somatic Cell Number according to both types of enterprise (p<0.05). When the average number of somatic cells was compared according to some structural features of the enterprises, a statistically significant difference was found between the groups (p<0.05). As a result, it can be said that milk quality obtained from modern enterprises is better than family type enterprises.

Key Words: Business type, dairy farms, milk quality, shelter, survey.