Türkiye'de Sayıştay denetiminin, dış denetimin etkinliği açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the audit of the Turkish Court of Accounts in terms of the effectiveness of external audit in Turkey
Yazar: MUHAMMED UFUK UYGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDAR LÜTFÜ EJDER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Yüksek denetim kurumları, kamu mali yönetiminde etkin olabilmek için hesap verilebilirlik ve mali saydamlık kriterlerini yerine getirmelidir. Yüksek denetim kurumları, kamu kaynaklarının kullanımı, mali işlemlerin düzen ve doğruluğu ile hukuka uygunluğunu denetleyerek kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlar. Yüksek denetim kurumları, demokratik yönetimlerin temel unsurlarından biridir ve kamuoyu nezdinde güven oluşturur. Ayrıca, hükümetlerin mali disiplinini ve mali raporlamalarının güvenilirliğini artırarak, ekonomik istikrarın korunmasına katkıda bulunur. Bu çalışmada, Türkiye'de Sayıştay denetiminin dış denetim etkinliği açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, denetim kavramı ve türleri, performans denetimi, sayıştay türleri, ve Yüksek Denetim Kurumları Örgütü (INTOSAI) incelenmiştir.  Türkiye ve Fransa dış denetim uygulamaları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, Sayıştayın tarihsel gelişimi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'ndaki yeri, örgütsel yapısı, denetim alanı, görev ve yetkileri, denetim türleri, raporlama faaliyetleri ve yargılama faaliyetleri gibi konular ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Türkiye'deki dış denetimin etkinliği, hesap verilebilirlik, mali saydamlık ve performans denetimi açısından değerlendirilmiş ve bu süreçlerde Sayıştayın rolü ve katkıları analiz edilmiştir. Ayrıca, Sayıştay denetiminin etkinliğini artırmaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Supreme audit institutions are critical for ensuring transparency, accountability and efficiency in public financial management. These institutions ensure the effective and efficient use of public resources by auditing the use of public resources, the accuracy and legality of financial transactions. Supreme audit institutions are an essential element of democratic governments and build public confidence. Furthermore, they contribute to the maintenance of economic stability by increasing the fiscal discipline of governments and the reliability of their financial reporting. This study focuses on evaluating the audit of the Court of Accounts in Turkey in terms of external audit effectiveness. In the study, the concept and types of auditing, performance auditing, types of supreme audit institutions (SAI), and the Organization of Supreme Audit Institutions (INTOSAI) are examined.  External audit practices in Turkey and some other countries are analyzed comparatively. In this study, the historical development of the Turkish Court of Accounts, its place in the Constitution of the Republic of Turkey, its organizational structure, audit area, duties and powers, types of audits, reporting activities and judicial activities are explained in detail. The effectiveness of external audit in Turkey is evaluated in terms of accountability, financial transparency and performance audit, and the role and contributions of the Court of Accounts in these processes are analyzed. In addition, recommendations are presented to increase the effectiveness of the SAI audit.