24 Ocak Kararları sonrası Türkiyede liman işletmeciliği
Seaport management in Turkey after the 24 January Decisions
Yazar: AKIN ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KORALTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Denizcilik = Marine ; Ekonomi = Economics
Dizin: 24 Ocak 1980 kararları = 24 January 1980 decisions ; Denizcilik = Maritime ; Kabotaj = Cabotage ; Kapitülasyonlar = Capitulations ; Liman işletmesi = Port operation ; Limanlar = Ports ; Uluslararası ticaret = International trade ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Denizcilik, hem Osmanlı Devleti döneminde hemde sonrasında kurulan Türkiye Cumhuriyetinde önemli bir yere sahiptir. Zamanın iktisadi görüşünden denizcilik sektörü de etkilenmiştir. Osmanlı Devleti'nin gücünü kaybettiği zamanlarda özellikle İngiltere, Baltalimanı Antlaşmasıyla önemli avantajlar elde etmiştir. Fransa'ya geçmişten gelen ticari imtiyazlar zamanla kapitülasyon sorununu ortaya çıkarmıştır. Kurtuluş savaşı sonrası kurulan yeni devlet iktisadi bağımsızlığı sağlamak için kabotaj, kapitülasyon ve boğazlar konusunda ciddi mücadeleler vermiştir.
Bu tez çalışmasında denizcilik sektörü tarihsel panorama şeklinde incelenmiştir. 1980 öncesi kısım biraz daha özet şeklinde anlatılırken, 24 Ocak kararları sonrası süreç istatistiksel veriler yardımıyla detaylandırılmıştır. Osmanlı Devleti'nin son dönemi başta olmak üzere Cumhuriyet'in kuruluşundan 1980 yılına kadar hakim iktisadi görüşlerin ülke ekonomisine olan etkisinden bahsedilmiştir.
Liman işletmeciliğiyle ilgili çalışmalar yapan liman dernekleri, deniz ticaret odası, ulaştırma alt yapı bakanlığı ve kalkınma planlarından elde edilen bulgulara göre; 24 Ocak kararları özelleştirme sayısını arttırmış fakat siyasi ve fiziki eksikliklerden dolayı istenen seviyede olmamıştır. Türkiye ekonomisinin son 40 yılda yaşamış olduğu iktisadi krizler, maliyetli bir alan olan liman işletmeciliğini de etkilemiştir. Gerekli alt yapı gelişmediği için küresel rekabette yer edinilmemiştir.
Özel sektörün liman tecrübesi fazla olmasa da hizmet kalitesindeki üstünlüğü ve çözüm odaklı yapısı ülke ekonomisine de katkı sağlamıştır. Elleçleme konusunda uzmanlaşan liman sayısının artmaya başlaması olumlu bir gelişme sayılabilir. Henüz beklenen istikrar ve iktisadi çıkarımlar elde edilmiş olmasa da özel sektör ve hükümet iş birliğiyle dış ticareti geliştirmek adına önemli adımlar atılmıştır.
Anahtar Kelimeler: 24 Ocak Kararları, Liman İşletmeciliği, Özelleştirme, Dış Ticaret. Denizcilik, Kabotaj, Kapitülasyon, 1838 Baltalimanı Antlaşması

Abstract:
Maritime, has an important place during the Ottoman state and in the republic of turkey established later, too. The maritime industry was influenced by the economic view of the time. When the Ottoman Empire lost its power, especially England gained significant advantages with the Baltalimanı treaty. Past commercial privileges given to france have arisen the problem of capitulation with time. The new state, was established after the War of liberation, has given serious struggles over cabotage, capitulation and the straits to ensure economic independence.
In this thesis, The maritime sector has examined in the form of a historical panorama. While the section before 1980 is explained in a slightly more summary form, the process after the 24 January decisions is detailed with the help of statistical data. Primarily in the last period of the Ottoman Empire the effect of the dominant economic views on the country's economy was mentioned from the foundation of the republic to 1980.
According to the findings obtained from seaport associations working on seaport management, chamber of maritime commerce, ministry of transportation infrastructure and development plans; The 24 January decisions has increased the number of privatizations, but it hasn't at the desired level due to political and physical deficiencies. Economic crises that have lived turkey economy the last 40 years has affected the seaport management, a costly field. Since the necessary infrastructure has not developed, a place has not been gained in global competition.
Although the private sector does not have much experience in seaport, its superior service quality and solution oriented structure also contributed to the national economy. The increase in the number of ports specializing in handling is a positive development. Although the expected stability and economic inferences have not been achieved yet, important steps have been taken with the cooperation of the private sector and the government to improve foreign trade.
Keywords: 24 January Decisions, Seaport Management, Privatization, Foreign Trade, Maritime, Cabotage, Capitulation, 1838 Baltalimanı Treaty