Bir eğitim araştırma hastanesinde çalışan asistan hekimlerin alerji yönetimi
Allergy management of medical residents in a training and research hospital
Yazar: SEVTAP UNAT
Danışman: DOÇ. DR. UMUT GÖK BALCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anafilaksi = Anaphylaxis ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Hastaneler = Hospitals ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Tutumlar = Attitudes ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Alerjik hastalıklar ve reaksiyonlarla her sahada sık karşılaşan hekimlerin tanı koyabilmesi, acil ilk müdahaleyi yapabilmesi, gerekli durumlarda ileri tetkik ve tedavi amacıyla hastaları alerji ve immünoloji uzmanına yönlendirebilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızdaki birincil amacımız asistan hekimlerin alerjik hastalıklar ile ilgili bilgi ve eğitim düzeylerini, alerjik hastalıkların yönetimi ile ilgili tutumlarını tespit etmek; bu alandaki eksikliklerin farkındalığını sağlamaktır. Diğer yandan hekimlerimizin dikkatlerini alerji konusuna çekerek konu hakkındaki farkındalıklarının artırılmasını sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yürütüldü. Araştırmanın evreni, 2019 yılı Şubat-Haziran aylarında halihazırda hastanede çalışmakta olan tüm branşlardan toplam 380 asistan hekimdi ve bunların içinde gönüllü onam formunu imzalayan ve ulaşılabilen hekimler örneklemi oluşturdu. Yapılacak olan çalışmanın içeriği, amacı ile ilgili gerekli bilgiler asistan hekimlere kısaca anlatılarak aydınlatılmış onamlarının alınmasını takiben araştırmacı tarafından tasarlanan anket formu uygulandı. Anket; hekimlerin demografik verileri, asistanlık dönemleri ve çalışma durumunu değerlendiren sorular ile alerji yönetimi ile ilgili önermeleri, bilgi sorularını ve tutumlarıyla ilgili soruları içermekteydi. Araştırma kapsamında 260 katılımcı ile çalışma analiz edildi. İstatistiksel analizde Pearson Ki-kare testi, Shapiro-Wilk testi, verilerin ileri analizinde; ikili gruplarda Mann Whitney U Testi, ikiden fazla olan gruplarda Kruskall Wallis Testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için 0,05'in altındaki p değeri anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların %55,4'ü kadın olup, bu katılımcılardan %77,3'ü 23-30 yaş arasında, %19,2'si 31-40 yaş arasında, %2,3'ü 41-50 yaş arasında, %1,2'si 51 yaş ve üzerindeydi. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin %69,6'sının uzmanlık alanı dahili bilimler %30,4'ünün uzmanlık alanı cerrahi bilimlerdi. Mesleki pratikte alerji olgusu ile karşılaşmayan hekim olmadığı ve %53,9 oranında sık veya çok sık alerji olgusu ile karşılaşıldığı görüldü. Hekimlerin %48,1'i alerji yönetiminin tüm hekimlerce yapılması gerektiğini düşünmekteydi. Bilgi sorularına verilen yanıtlar incelendiğinde puan ortalaması 4,63±2,09 saptandı. Verilen yanıtlar 10 puan üzerinden değerlendirilmiş olup en yüksek puanın 8 olduğu ve tam puan alan asistan hekim olmadığı saptandı. Asistan hekimlerin %55' inin daha önce anafilaksi olgusu ile karşılaştığı; sistemik bulgular düzeldiğinde ise %46,5'inin alerji kliniğine araştırma için yönlendirdiği saptandı. Alerji semptomları görülen hastalarda kendilerinin tanı koymama sebebi olarak hekimlerin %39,2' sinin test yapacak materyali olmadığı, %27,3' ünün yeterli bilgi ve tecrübe sahibi olmadığını düşündüğü görüldü. Yine hekimlerin %14,6'sı tanı koymanın kendi işi olmadığını, %8,4' ü de zamanının olmadığını ifade etmekte idi. Alerjik hastalıklar konusundaki bilgi seviyesini asistan hekimlerin %84,7 gibi büyük bir çoğunluğu orta-yetersiz olarak algılamaktaydı, buna sebep olarak da %67,1'i tıpta yeterli eğitim alınmamasını ve yeterli kongre-seminer olmamasını göstermekte idi. Ürtikeri ve alerjik hastalıkları yönetmede cerrahi ve dahili branşlarda olunmasına göre ve alerjik hastalıklar ile karşılaşma sıklığına göre anlamlı bir fark olmadığı görüldü. Cinsiyetin, asistanlık süresinin, meslek süresinin ve branşın bilgi puanları ile arasındaki ilişki incelendiğinde anlamlı fark olmadığı görüldü. Asistan hekimlerin yaş grupları ile aldıkları bilgi puanları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde 23-40 yaş arasındaki hekimlerin bilgi puanları 41 ve üzeri yaşlardaki hekimlerin puanlarından daha yüksekti (p=0,04). Alerji hastalarıyla karşılaşma sıklığı arttıkça bilgi puanları artmakta idi. Alerji hastalarıyla nadiren karşılaşan asistan hekimlerle çok sık karşılaşan asistan hekimlerin bilgi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu.
Sonuç: Sonuç olarak, çalışmamız, hekimlerin alerjik hastalıklar ve anafilaksi konusundaki bilgilerinin yetersiz olduğunu göstermektedir. Eksikliklerin giderilebilmesi için hekimlerimize etkili ve pratiğe dayalı eğitimlerin verilmesi elzemdir. Ayrıca yapılacak yeni anket çalışmalarına da ihtiyaç vardır. Çünkü her anket çalışması konu ile ilgili bir farkındalık oluşturarak bilgi düzeyinin artmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bilgi, alerji, anaflaksi, asistan hekim, tutum

Abstract:
Objectives: It has great importance that physicians who are frequently encountered with allergic diseases can diagnose, make an emergency intervention, and refer patients to an allergy and immunology specialist for further evaluation when necessary. The primary aim of this study is to determine the knowledge and training levels of residents about allergic diseases and management, reveal the deficiency in this matter. We also aimed to draw attention to this matter and raise awareness.
Methods: 380 medical residents participated in this cross-sectional study who work in various disciplines at Tepecik Training and Research Hospital from February to June 2019. 120 of these residents have been excluded for various reasons. After obtaining the informed consent form of 260 participants, they were conducted a questionnaire prepared by the researcher. The questionnaire included demographic information and the working conditions of residents. As well as questions about how they approach and manage allergic cases. Pearson Chi-square test and Shapiro-Wilk test are used in statistical analysis. In paired groups, the Mann-Whitney U test is used. Kruskal-Wallis Test is used in groups composed of more than two variants. A p-value of less than 0.05 considered significant.
Results: 55,4% of the participants were female and 64,6% were male. The age composition was: 77,3% (23-30 years), 19,2% (31-40 years), 2,3% (41-50 years), 1,2% (51 years and older). 69,6% of participants were worked in internal branches while 30,4% were in surgical branches. All participants had previously encountered an allergy case. 53,9% of participants encountered allergic cases often or very often. 48,1% of participants were thinking of all physicians should be able to do allergy management. The results of the knowledge questions revealed that the mean score was 4,63±2,09. While the possible highest score was 10, nobody acquired a full score. the highest score among the participants was eight. 55% of participants have been encountered with an anaphylaxis case. 46,5% of physicians referred the anaphylaxis case to an Immunologist when systemic symptoms resolved. Causes of remaining undiagnosed despite the symptoms showed that: 39,2% insufficient diagnostic tools, 27,3% lack of knowledge and experience, 8,4% lack of time. 14,6% of participants claimed diagnosing is not their profession's field. The vast majority as 84,6% of residents find their knowledge levels about allergy poor or average. As a reason for that 67,1% of residents point inadequate training and lack of issued congress. There were no significant differences in the management of allergic diseases between internal and surgical branches. The frequency of encountering the allergic case was not a significant determiner to the management ability of allergic diseases. Gender, the period of residency, the period of occupation, type of profession have no significant impact on the knowledge score. Residents under 40 years of age had higher scores than those who are over 40 years of age (pvalue=0,04). Who encounters more frequently with allergic cases had higher scores. 
Conclusion: Our study shows that physicians' knowledge of allergic diseases and anaphylaxis is insufficient. In order to eliminate deficiencies, effective and practical training should be provided to our physicians. Since each survey will raise knowledge level and awareness on the subject, more of these studies are necessary.

Keywords: allergy, anaphylaxis, knowledge, management, medical resident