Çörekotu (Nigella sativa L.)'da farklı ekim zamanı ve sulamanın verim ve kalite kriterleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of sowing time and irrigation on yield and quality characteristics in black cumin (Nigella sativa L.)
Yazar: GİZEM KAMÇI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TONÇER
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çörekotu ülkemizde yaygın olarak kullanılan tek yıllık bir baharat bitkisidir. Bu tez çalışması, 2017-2018 yılları arasında Diyarbakır koşullarında 4 farklı ekim zamanı (15 Kasım, 15 Aralık, 15 Şubat, 15 Mart) ve 3 farklı sulama zamanında (kontrol, sapa kalkma, çiçeklenme dönemi), bölünmüş parseller deneme deseninde çörekotu (Nigella sativa L.)'nun agronomik ve kalite kriterlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, bitki boyu, bitkide dal sayısı, bitkide kapsülde tohum sayısı, kapsülde tane sayısı, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, biyolojik verim, sabit yağ oranı, sabit yağ verimi, yağ asidi kompozisyonu incelenmiştir. Araştırma sonuçlarında ekim zamanlarının bitki boyu, bitkide dal sayısı, kapsül sayısı, biyolojik verim, tohum verimi ve sabit yağ verimine etkisi önemli olduğu tespit edilmiştir. Ekim zamanlarına göre bitki boyu 67.66 cm ile 37.74 cm, bitkide dal sayısı 5.64 adet/bitki ile 4.41 adet/bitki, kapsül sayısı 11.53 adet/bitki ile 8.11 adet/bitki, biyolojik verim 4.40 g/bitki ile 2.83 g/bitki, tohum verimi 162.00 kg/da ile 19.04 kg/da, sabit yağ verimi 48.94 kg/da ile 6.12 kg/da arasında saptanmıştır. Ekim zamanı × sulama zamanının bitki boyu, kapsülde tohum sayısı, 1000 tane ağırlığı üzerine önemli etkileri olduğu saptanmıştır. Ekim zamanı × sulama zamanına göre bitki boyu 74.93 cm ile 37.27 cm, kapsülde tohum sayısı 102.90 adet/bitki ile 71.87 adet/bitki, 1000 tane ağırlığı 2.76 g ile 2.12 g olarak tespit edilmiştir. Ekim zamanı × sulama zamanı ve ekim zamanlarının sabit yağ oranına etkisinin olmadığı belirlenmiş olup, sabit yağ değeri %32.42-29.58 arasında değişmiştir.

Abstract:
Black seed herb used in our country is a spice plant, is a single-year plant. This study was conducted to determine the effect of four different sowing times (15 November, 15 December, 15 February, 15 March) and three different irrigation times (control, bolting, flowering period) on seed quality and agronomical characters on  black seed (Nigella Sativa L.). The experiment was set out in the randomized block in split plot desing in 2017-2018 growing season in Diyarbakir. In the study, plant height, number of branches per plant, number of seeds per capsule, number of seeds per capsule, thousand seed weight, seed yield, biological yield, fixed oil ratio, fixed oil yield, fatty acid composition were examined. It was determined that the effect of sowing times on plant height, number of branches per plant, number of capsules per plant, biological yield, seed yield and fixed oil yield were significant. Plant height 67.66 cm - 37.74 cm, plant number 4.41-5.64, number of capsules per plant 8.11-11.53, biological yield per plant 2.83-4.40, seed yield was 19.04 kg/da -162.00 kg/da. Fixed oil yield was 6.12 kg/da - 48.94 kg/da. It was determined that sowing time × irrigation time had significant effects on plant height, number of seeds per capsule and 1000 grains. Sowing time × irrigation time interction for plant height was significant, and ranged from 37.27 cm to 74.93 cm. the effect of irrigation time on the number of seeds per capsule and 1000 seed weight was significant, and 71.87 to 102.90, 1000 seed weight was 2.76 g 2.12 g. The effect of sowing time × irrigation time and sowing times on fixed oil ratio was no significant.