Bulanık bilgi aksiyomuna dayalı tedarikçi seçimi
Supplier selection based on fuzzy information axiom
Yazar: SELAHATTİN EYYUPİ ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHAR ÖZYÖRÜK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarikçi seçim = Supplier selection

Özet:
Günümüz teknolojik gelişmeleri kapsamında küreselleşen pazarlar dikkate alındığında değişimlerin çok hızlı ve etkin olduğu, bu hızın ve değişimin taleplerde belirsizlikleri de beraberinde getirdiği görülmektedir. İşletmeler bu şartlarda önemli kararlar vermek zorunda kalmakta, bu kararların çoğunluğunu da stratejik açıdan önem taşıyan ve maliyet ilişkili kararlar oluşturmaktadır. Kaliteyi, maliyeti, müşteri memnuniyetini ve firmanın uzun vadede ayakta kalabilmesini etkileyen kararlardan birisi de tedarikçi seçim kararlarıdır ve bu kararların nesnel ve etkin olması gereklidir. Genel anlamda tedarikçi seçimi problemi karmaşık problemler sınıfında yer almaktadır. Bu tez çalışmasında, araştırma-geliştirme faaliyetleri sonucu prototip ürün üretimi yapan bir firma için tedarikçi seçimi problemi ele alınmış ve problemin çözümünde Aksiyomatik Tasarım (AT, Axiomatic Design) yaklaşımı önerilmiştir. AT karar verme sürecinde problemlerin nicel ve nitel kriterler göz önüne alınarak çözüm geliştirilmesi gerektiğinde başvurulabilecek çok ölçütlü karar verme yöntemlerinden birisidir. Bu tez çalışmasında AT'nin ikinci aksiyomu olan bilgi aksiyomuna dayalı olarak karar verici tarafından önem arz eden kriterler baz alınarak oluşturulan hiyerarşik bir tedarikçi seçim modeli kullanılarak alternatif tedarikçiler içerisinden en küçük bilgi içeriği değerine sahip tedarikçi firmanın seçimine ilişkin bir uygulama yapılmıştır. Tedarikçi seçim sürecini etkileyen kriterlerin bir kısmı doğaları gereği niceliksel olarak yani sayısal verilerle ifade edilemediğinden dolayı bu kriterlerin değerlendirilmesi üçgensel bulanık sayılarla gerçekleştirilmiş ve bulanık AT yöntemi kullanılmıştır. Üçgensel bulanık sayıların aralığının değişiminin çözüm üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Ayrıca kriterlerin kendi içlerinde önceliklerinin olduğu durum da göz önünde bulundurularak ağırlıklı bulanık AT kullanılmış ve bulanık AT yönteminin sonuçları ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
When regarding today's globalized markets in context of technological developments, it seems the variations are very rapid and efficient and this rapidity and variations also bring along the uncertainty in requests. Under these conditions, companies have to make mostly constituted by cost related and strategically important decisions. Decisions affecting the quality, customer satisfaction and long term sustainability of the company are selection decisions and all of them have to be objective and effective. Generally, supplier selection problems take place in complex problems category. In this study, for a company dealing with research and development projects and producing prototype products, supplier selection problem is considered and the solution based on Axiomatic Design (AD) method is proposed. AD, one of the multi attribute decision methods (MADM), is applied to solve the supplier selection problem including both qualitative and quantitative factors at the same decision process. In this study, an application of selecting the supplier which has minimum information content among the alternative supplier firms by a hierarchical supplier selection model which is designed based on the important criteria for decision maker has done based on the Information Axiom of AD. Since, all of the factors affecting supplier selection process can not be denoted by numerical values or quantitatively, because of the nature of these factors, the evaluation of the factors belonging to firms has been done by utilizing triangular fuzzy numbers and Fuzzy AD. The effect of the range change of triangular fuzzy numbers on the solution is investigated. Besides, regarding that factors have presidency with respect to each other Weighted Fuzzy AD has been used for evaluation and results of Weighted Fuzzy AD and Fuzzy AD methods have been compared.