Tip 1 diyabetli çocuklar ve ailelerine yeni nesil mobil aplikasyon aracılığı ile verilen eğitimin etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of education given to children with TYPE 1 diabetes and their families via the new generation mobile application
Yazar: GÜNAY DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NURDAN AKÇAY DİDİŞEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Hasta eğitimi = Patient education ; Mobil uygulama = Mobile application ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç; Son yıllarda gelişen bilişim teknojileri ile sağlık alanında internet hizmetlerinin kullanımı artmıştır. Hastalıkları ile ilgili bilgiye ulaşmak isteyen bireyler interneti bilgi arayışında bir araç olarak kullanmaya başlamıştır.  Bu araştırma Tip 1 diyabetli çocuklar ve ailelerine yeni nesil mobil aplikasyon aracı ile verilen diyabet eğitiminin etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem; Bu araştırmada, Tip 1 diyabet tanısı ile izlenen 10-18 yaş arasında 100 çocuk ve aileleri için internet tabanlı diyabet eğitim programı geliştirilmiştir. Eğitim öncesi, eğitimden hemen sonra ve eğitimin üçüncü ayında diyabet bilgisi ve insülin öz yönetim becerisi ölçülmüştür. Hemoglobin A1c değeri eğitim öncesi ve eğitimin üçüncü ayında hasta dosyasından elde edilmiştir. Tip 1 diyabet eğitimi için geliştirilmiş yeni nesil mobil aplikasyonun uygunluğunu ölçmek amacıyla eğitim sonrası tüm katılımcılara sistem kullanılabilirlik ölçeği verilmiştir. Veriler SPSS 25.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular; Araştırmaya dahil edilen çocukların % 47'si kız olup, yaş ortalaması (± SD) 13,41±2,73 yıl; Tip 1 diyabet süresi 6,17±4,02 yıl bulunmuştur. Çocukların % 71'i çoklu doz tedavi, % 29'u insülin pompa tedavisi kullanmaktadır. Geliştirilen diyabet eğitim aracı Tip 1 diyabetli çocukların HbA1c değerini etkilememiştir. Ancak bilgi arttıkça HbA1c'nin azaldığı görülmüştür. Çocukların ve ailelerinin diyabet bilgi puanı, eğitimin hemen sonrası artmıştır. Ancak eğitimin üçüncü ayında azalma eğiliminde olduğu görülmüştür (Sırasıyla; F=91,718, p=0,001; F=55,28, p=0,001). Çocukların insülin öz yönetim ölçek puanı da eğitim sonunda artarken, üçüncü ay azalmaya başlamıştır (X²=29,173; p=0,001). 
Sonuç; İnternet tabanlı diyabet eğitim aplikasyonu Tip 1 diyabetli çocukların insülin tedavisi öz yönetimi ve çocuklar ile ailelerinin diyabet bilgisini yükseltmede etkili bir eğitim modelidir. Diyabet eğitimi tekrarlandığı sürece etkilidir. Eğitim bilgisi arttıkça HbA1c azalmıştır. Yeni nesil mobil aplikasyon diyabet eğitim aracı geleneksel eğitim programlarına destek olarak evde eğitimin sürekliliğini sağlayabilir.

Abstract:
Introduction and aim: With the development of information technologies in recent years, the use of internet services in the field of health has increased. Individuals who want to reach information about their diseases have started to use the internet as a tool in their search for information. This research was conducted to examine the effect of diabetes education given to children with Type 1 diabetes and their families, via a structured web-based mobile application.
Method: This study was conducted with 100 children between the ages of 10-18, followed up with the diagnosis of type 1 diabetes, and their mothers. In the research, an internet-based diabetes education program was developed for children with type 1 diabetes and their families. Diabetes knowledge and insulin self-management skills were measured before the training, immediately after the training, and at the third month of the training. Hemoglobin A1c value was obtained from the patient file before the training and in the third month of the training. In order to measure the suitability of the web-based mobile application developed for type 1 diabetes education, a system usability scale was given to all participants after the training. Data were analyzed by using the SPSS 25.0 package program.
Results:  The mean age (± SD) of children with type 1 diabetes, 47 percent of whom were girls, was 13.41±2.73 years; The duration of type 1 diabetes was 6.17±4.02 years. 71% use multiple dose therapy, 29% use insulin pump therapy. The diabetes education tool developed did not affect the HbA1c value of children with type 1 diabetes. Diabetes knowledge score of children and their mothers increased immediately after education. However, it was observed that it tended to decrease in the third month of education (respectively; F=91,718, p=0,001; F=55,28, p=0,001).  While the insulin self-management scale score of the children increased at the end of the education, it started to decrease at the third month (X²=29,173; p=0,001). 
Conclusion: Internet-based diabetes education application is an effective educational model for insulin therapy self-management of children with Type 1 diabetes and for increasing the diabetes knowledge of children and their parents. Diabetes education is effective when repeated. As educational knowledge increased, HbA1c decreased. Web-based diabetes education tool can provide continuity of home education by supporting traditional education programs.