1928-1929 yıllarında Ankara basınında edebî hareketlilik
Literary activity in Ankara press during the years 1928-1929
Yazar: EBRAR YENİÇERİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DİNÇER APAYDIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesi ve akabinde toplumun her alanına yayılacak inkılapların yapılması; siyasi, iktisadî, hukukî ve sosyal alanda pek çok değişimi ve yeniliği de beraberinde getirmiştir. Sosyal alanda gerçekleşen bu yeniliklerden biri de basın ve yayın hayatının mekânsal dönüşümüdür. Bu dönüşüm, Ankara'nın başkent ilan edilmesinin bir neticesidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin idarî yönetimi ve karar alma merkezinin Ankara olması; bürokratların, aydınların, yazarların, yönünü Ankara'ya çevirmesine, basın ve yayın hayatının Ankara'da şekillenmesine olanak sağlamıştır. Ankara merkezli yapılanan yeni basın, gerçekleştirilen inkılapları destekler nitelikte yayınlar yapmaya başlamış ve bu sürecin yönetilmesinde önemli bir rol oynamıştır. "1928-1929 Yıllarında Ankara Basınında Edebî Hareketlilik" adlı bu tezin amacı, Ankara'da yayımlanan "Çankaya, Gençlik, Mehtap, Hayat, Türk Yurdu" dergilerini ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesini inceleyip Harf İnkılabı'nın Ankara basınına ve süreli yayınlara nasıl yansıdığını izah etmektir. Çalışma beş bölümden oluşur. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünde, tezin yazılış amacı ve faydalanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde, Cumhuriyet'in ilk yılları ana hatlarıyla incelenmekle birlikte "Çankaya, Gençlik, Mehtap, Hayat, Türk Yurdu" mecmuaları ve "Hâkimiyet-i Milliye" gazetesinin 1928-1929 yıllarında çıkan sayıları hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise bahsedilen tüm dergiler ve gazetenin içerikleri incelenmiş; karşılaşılan edebî türler (köşe yazısı, musahabe, hikâye, tefrika roman vb.) hakkında incelemeler yapılmıştır. Dördüncü bölümde seçme metinler bulunmaktadır. Bu metinler Latinize edilmiştir. Sonuç bölümü, çalışmanın son bölümüdür; yapılan çalışmada elde edilen sonuçlar ifade edilmiş olup bu bölümün altında "Ekler" kısmında bahsedilen dergilerin ve gazetenin tahlili fihristine yer verilmiştir.

Abstract:
On October 29, 1923, the proclamation of the Republic and the subsequent reforms that would permeate every aspect of society brought about many changes and innovations in the political, economic, legal and social spheres. One of these social innovations was the spatial transformation of the press and publishing life. This transformation was a consequence of Ankara's being declared the capital. The fact that the administrative administration and decision-making center of the Republic of Turkey was Ankara enabled bureaucrats, intellectuals and writers to turn their attention to Ankara, and the press and publishing life to take shape in Ankara. The new Ankara-based press started to publish publications supporting the reforms and played an important role in the management of this process. The aim of this thesis titled "Literary Mobility in the Ankara Press in the Years 1928-1929" is to analyze the magazines "Çankaya, Gençlik, Mehtap, Hayat, Türk Yurdu" and the newspaper Hâkimiyet-i Milliye published in Ankara and to explain how the Alphabet Revolution was reflected in the Ankara press and periodicals. The study consists of five chapters. The first chapter, "Introduction", gives information about the purpose of writing the thesis and the sources utilized. In the second chapter, the first years of the Republic are analyzed in outline, and information is given about "Çankaya, Gençlik, Mehtap, Hayat, Türk Yurdu" magazines and the issues of "Hâkimiyet-i Milliye" newspaper published in 1928-1929. In the third section, the contents of all the mentioned magazines and newspapers are analyzed and the literary genres (columns, conversation, stories, novels, etc.) are analyzed. The fourth section contains selected texts. These texts have been Latinized. The conclusion section is the last part of the study; the results obtained in the study are expressed and an index of the analysis of the magazines and the newspaper mentioned in the "Appendix" section is included under this section.