Çin-ABD ilişkileri 1949-2013
China-US relations 1949-2013
Yazar: OĞUZHAN KÖKOSMANLI
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR GÜL
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Diplomasi = Diplomacy ; Savaş = War ; Tayvan = Taiwan ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China

Özet:
Çin-ABD ilişkileri her iki ülkenin tarihinde önemli yer tutmaktadır. 1949'da Çin Halk Cumhuriyeti'nin komünist bir ülke olarak kurulmasının ardından, iki ülke Kore ve Vietnam Savaşları'nda karşı karşıya gelmişlerdir. Stalin'in 1953 yılında ölümünün ardından Kruşçev'in göreve gelmesiyle bu defa Çin ve Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiler ayrışmaya başlamıştır. Diğer taraftan bu ayrışma döneminde Çin-ABD ilişkileri normalleşme sürecine girmiştir. 1972'de Başkan Nixon'un Çin ziyareti ile zirveye ulaşan normalleşme 1979'da karşılıklı diplomatik temsilciliklerin açılmasıyla devam etmiştir. Mao Zedong'un 1976'da ölümünden sonra Çin'de iktidara gelen Deng Xiaoping ekonomiyi ön plana alan bir dış politika takip etmiş, bu kapsamda Çin-ABD ilişkileri altın yıllarını yaşamıştır. Ne var ki 1989 yılında Tiananmen Meydanı'ndaki gösteriler çok büyümüş ve Çin zor kullanarak olayları binlerce kişinin ölümü pahasına bastırmıştır. Tiananmen olaylarından sonra Çin'in tüm Batılı ülkelerle ve ABD ile ilişkileri bozulmuştur. 11 Eylül 2001 saldırıları sonrası ABD'nin temel önceliği terörle mücadele haline gelince bu defa iki ülke ilişkilerinde tekrar yakınlaşma görülmüştür. Çin Halk Cumhuriyeti'nin ekonomik olarak yükselişinin dikkat çektiği bu yıllarda Batı ve özellikle ABD kamuoyunda Çin'in ABD hegamonyasına rakip olup olmayacağı tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çin, ABD, Diplomasi, Siyaset, Savaş, Tayvan

Abstract:
China-USA relations have an important place in the history of both countries. After the establishment of the People's Republic of China as a communist country in 1949, the two countries faced each other in the Korean and Vietnam Wars. After the death of Stalin in 1953, when Khrushchev took office, this time relations between China and the Soviet Union began to diverge. On the other hand, in this divergence period, China-USA relations started to normalize. Normalization, which reached its peak with President Nixon's visit to China in 1972, continued with the opening of mutual diplomatic representations in 1979. China-USA relations have lived their golden years. However, the demonstrations in Tiananmen Square grew enormous in 1989 and China used force to suppress the events at the cost of thousands of deaths. After the Tiananmen events, China's relations with all Western countries and the USA deteriorated. After the attacks of September 11, 2001,  the main priority of the USA became the fight against terrorism, and relations between the two countries were seen to be closer. In these years when the economic rise of the People's Republic of China drew attention, it was discussed in the West and especially in the USA public opinion whether China would rival the US hegemony or not.
Keywords: China, USA, Diplomacy, Politics, War, Taiwan