Besin proteini ilişkili proktokolit, enteropati ve enterokolit sendromu olan çocukların annelerinin diyet eliminasyonu tedavisi sırasındaki ruhsal durumlarının çocuklarının klinik bulguları ile ilişkili olarak değerlendirilmesi
Assessment of the mental status of the mothers of children with the food protein-i̇nduced allergic proctocolitis, enteropathy and enterocolitis syndrome during the elimination diet, depending on the clinical manifestations of their children
Yazar: NIGAR BAYRAMOVA
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİDE DOĞAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diyet = Diet ; Enterokolit = Enterocolitis ; Proktokolit = Proctocolitis ; Protein kaybedici enteropatiler = Protein losing enteropathies ; Proteinler = Proteins ; Psikolojik durum = Psychological status ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Besin alerjilerinin prevalansı dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de her gün gittikçe artmaktadır. Besin alerjisi teşhisi hem çocukların hem de ebeveynlerinin yaşamını olumsuz yönde etkiliyor. Bilinen tek tedavi emziren annelere ve çocuklarına diyet eliminasyonu yapmaktır. Bu süreç çocukların klinik durumuna göre aylar süre bilmektedir. Besin alerjisi olan çocukların ebeveynleri, günlük aktivitelerinde duygusal stres ve kısıtlamalar yaşarlar. Bu çalışmada besin protein ilişkili proktokolit (BPİAP), enteropati (BPE) ve enterokolit (BPİES) tanısı alan çocukların annelerinin diyet öncesi ve diyet altında depresyon ve duygu durumlarını değerlendirmeyi ve çocuklarının klinik durumu ile annelerinin ruhsal durumlarındaki değişiklikleri belirlemeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışmamıza, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Gastroenteroloji Hepatoloji ve Beslenme Polikliniğinde besin protein ilişkili proktokolit, enterokolit ve enteropati tanısı alan 1-12 ay aralığındaki 42 çocuk hasta ve anneleri dahil edildi. 
Katılımcılara çocuklarını beslenme şekli, ne kadar süre sadece anne sütü ile beslediği, mama ve ek gıdaya ne zaman geçildiği, çocukların doğum zamanı, doğum tartısı, hastane yatışı ve antibiyotik kullanımı öyküsü, annenin yaşı, annenin eğitim durumu, ailede çocuk sayısı sorgulanarak veri toplama formuna kaydedildi. Başvuru anında ve diyet altında kontrolde hastalar tartıldı, klinik bulguları (huzursuzluk, memeyi reddetme, gaz sancıları, kusma, mukuslu dışkılama, kanlı dışkılama, yağlı ishal, kilo alamama, kabızlık)  sorgulandı, Comiss skorlaması yapılarak çalışma formuna kaydedildi. Çalışmadaki hastaları klinik olarak BPİAP, BPİES ve BPE olmak üzere 3 gruba ayırdık. Hastaların annelerini ise çocuklarını beslenme şekline göre üç gruba ayırdık. Bunlardan biri çocuklarını sadece anne sütü ile besleyen anneler, ikincisi hem anne sütü hem de mama ile besleyenler ,üçüncü grup ise sadece mama ile besleyen emzirmeyen annelerdi. Annelere diyet öncesi ilk tanı anında ve 2 ay sonra kontrole geldiklerinde diyet altında iken iki kez Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği doldurtuldu.
Verilerin analizlerde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorov simirnov test ile ölçüldü. Nicel bağımsız verilerin analizinde ANOVA (Tukey test), Kruskal-Wallis, Mann-Whitney u test kullanıldı. Bağımlı nicel verilerin analizinde Wilcoxon testi kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde         Ki-kare test, Ki-kare test koşulları sağlanmadığında fischer test kullanıldı. Korelasyon analizinde Spearman korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: BPİAP, BPE ve BPİES grupları arasında hastaların tanı alma ayı, annelerin yaş ortalaması anlamlı (p> 0.05) farklılık göstermedi. BPİAP, BPE ve BPİES grupları arasında cinsiyet dağılımı; hastaların doğum tartısı, doğum şekli, doğum zamanı, sadece anne sütü alma süreleri, ailede atopi öyküsü anlamlı (p > 0.05) farklılık göstermedi. Tüm gruplarda diyet öncesi ile diyet sonrası kıyaslandığında CoMiSS değeri diyet öncesine göre anlamlı (p <0.05) düşüş izlendi. Çocuklarını sadece anne sütü ile besleyen anne grubunda diyet sonrası anksiyete puanı diyet öncesine göre anlamlı (p> 0.05) değişim görülmedi. Anne sütü ve mama ile besleyen anne grubunda diyet sonrası anksiyete puanı diyet öncesine göre anlamlı (p <0.05) artış gözlendi. Bebeklerini sadece mama ile besleyen annelerde diyet sonrası anksiyete ve depresyon puanı diyet öncesine göre anlamlı (p <0.05) düşüş gösterdi ve düşüş miktarı diğer iki gruptan anlamlı (p <0.05) olarak daha yüksekti. Sadece anne sütü ile diyet sonrası depresyon puanı diyet öncesine göre anlamlı (p <0.05) artış göstermiştir. Anne sütü ve mama ile besleyen grupta diyet sonrası depresyon puanı diyet öncesine göre anlamlı (p <0.05) artış göstermiştir. Çoklu besin eliminasyon diyeti yapan grupta diyet sonrası anksiyete ve depresyon skoru sadece süt eliminasyon diyeti yapan gruptan anlamlı (p <0.05) olarak daha yüksekti. Diyet sonrası dönemde CoMiSS skoru ile anksiyete ve depresyon skoru arasında anlamlı pozitif (p < 0.05) korelasyon gözlenmiştir.
Sonuç: Besin alerjisi olan çocukların anneleri diyete maruz kaldığında ruhsal durumlarında bozulma görülebilmektedir. Çocuklarda diyet tedavisi ile klinik iyileşme sağlanırken, bu süreçte diyet yapmak durumunda kalan annelere de multidisipliner yaklaşımda bulunmak ve gereklilik halinde ruhsal açıdan desteklemek önemlidir.
Anahtar sözcükler: Besin protein ilişkili proktokolit, besin protein ilişkili enteropati, besin protein ilişkili enterokolit, eliminasyon diyeti

Abstract:
Objective: The prevalence of food allergies is increasing day by day in our country as well as in the world. Diagnosis of food allergy negatively affects the lives of both children and their parents. The only known treatment is dietary elimination to breastfeeding mothers and their children. This process can take months depending on the clinical condition of the children. Parents of children with food allergies experience emotional stress and restrictions in their daily activities. In this study, we aimed to evaluate the depression and mood of the mothers of children diagnosed with food protein-induced proctocolitis (FPİAP), enteropathy (FPE) and enterocolitis (FPİES) before and under diet, and to determine the clinical status of their children and the changes in their mothers' mental status.
Materials and Methods: Our study included 42 pediatric patients aged 1-12 months who were diagnosed with food protein-induced proctocolitis, enterocolitis and enteropathy in the Bezmialem Vakıf University Pediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition outpatient clinic and their mothers.
Participants were asked about the feeding habits of their children, how long they fed only with breast milk, when they switched to formula and complementary food, the time of birth of the children, their birth weight, the history of hospitalization and antibiotic use, the age of the mother, the education level of the mother, and the number of children in the family was recorded.The patients were weighed at the time of admission and at the control under diet, their clinical findings (irritability, breast refusal, gas pains, vomiting, mucous stools, bloody stools, steatorrhea, inability to gain weight, constipation) were questioned, and CoMiSS scoring was made and recorded in the study form. We clinically divided the patients in the study into 3 groups as FPİAP, FPİES and FPE. We divided the mothers of the patients and their children into three groups according to their diet. One of these was mothers who fed their children only with breast milk, the second was those who fed both breast milk and formula, and the third group was non-breastfeeding mothers who fed only formula.
The mothers were asked to fill out the Beck Depression Scale and Beck Anxiety Scale twice, at the time of the first diagnosis before the diet and when they came to the control after 2 months, while they were under diet.
SPSS 27.0 program was used in the analysis of the data. The distribution of variables was measured with the Kolmogorov-Smirnov test. ANOVA (Tukey test), Kruskal-Wallis, Mann-Whitney u test was used in the analysis of quantitative independent data. Wilcoxon test was used in the analysis of dependent quantitative data. Chi-square test was used in the analysis of qualitative independent data, and Fischer test was used when the Chi-square test conditions were not met. Spearman correlation analysis was used in the correlation analysis.
Results: The month of diagnosis of the patients and the mean age of the mothers did not differ significantly between the FPİAP, FPE and FPİES groups          (p> 0.05). Gender distribution among FPİAP, FPE and FPİES groups; Birth weight, mode of delivery, time of delivery, duration of exclusive breastfeeding, family history of atopy did not differ significantly (p > 0.05). When the pre-diet and post-diet comparisons were made in all groups, the CoMiSS value decreased significantly          (p <0.05) compared to the pre-diet. In the group of mothers who fed their children only with breast milk, the post-diet anxiety score did not change significantly (p >0.05) compared to the pre-diet. Anxiety score after diet increased significantly (p <0.05)      in the group of mothers fed with breast milk and formula. The post-diet anxiety and depression scores of mothers who fed their babies only with formula decreased significantly (p <0.05) compared to the pre-diet, and the amount of decrease was significantly higher (p < 0.05) than those who breastfed exclusively and both breastfed and formula fed groups.
With only breast milk, the depression score after the diet increased significantly (p <0.05) compared to the pre-diet. In the breast milk and formula fed group, post-diet depression score increased significantly (p <0.05) compared to pre-diet. Post-diet anxiety and depression scores were significantly higher (p <0.05) in the group on a multiple nutrient elimination diet than in the group on a milk elimination diet alone.
A significant positive (p < 0.05) correlation was observed between CoMiSS score and anxiety and depression scores in the post-diet period.
Conclusion: When mothers of children with food allergies are exposed to diet, their mental state may deteriorate. While clinical improvement is achieved with diet therapy in children, it is important to take a multidisciplinary approach to mothers who have to diet in this process and to support them spiritually if necessary.
Key words: Food protein induced allergic proctocolitis, food protein induced allergic enteropathy, food protein induced enterocolitis, elimination diet.