Uzun dönem konvansiyonel tedavi altındaki hipoparatiroidili hastalarda nefrokalsinozis, nefrolitiyazis ve renal fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of nephrocalcinosis, nephrolithiasis and renal functions in patients with hypoparathyroidism under long-term conventional treatment
Yazar: GÖZDE SARIHAN
Danışman: PROF. DR. FUNDA MÜŞERREF TÜRKMEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek taşları = Kidney calculi ; Hiperkalsemi = Hypercalcemia ; Hipofosfatemi = Hypophosphatemia ; Hipoparatiroidizm = Hypoparathyroidism ; Nefrokalsinoz = Nephrocalcinosis ; Paratiroid hastalıkları = Parathyroid diseases ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Hipoparatiroidi düşük serum kalsiyumu, yüksek serum fosforu ve düşük (ya da uyumsuz normal) parathormon düzeyi ile seyreden endokrinolojik bir hastalıktır. Hipoparatiroidi tedavisinin ilk basamağını, konvansiyonel tedavi olarak kalsiyum ve vitamin D analogları oluşturmaktadır. Hipoparatiroidide görülen komplikasyonlardan biri üriner sistem kalsifikasyonları ve buna bağlı böbrek fonksiyonlarında azalmadır. Yapılan çalışmalarda üriner sistem kalsifikasyonlarının ve böbrek fonksiyonlarında kısıtlanmanın uzun dönem tedavi alanlarda daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Biz de hastanemizde Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları tarafından takipli hipoparatiroidili hastalarda üriner sistem taşı, üriner sistem kalsifikasyonu varlığı  ve böbrek fonksiyonları; bunların hastalık süreleri, ilaç dozları, hipoparatiroidi etiyolojileri, serum kalsiyum-fosfor düzeyleri, 24 saatlik idrarla kalsiyum-fosfor atılımları ile ilişkisini ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'nden takip edilen 71 adet hipoparatiroidi tanılı hasta ve kontrol grubu olarak Dahiliye Polikliniği'ne başvuran 80 sağlıklı bireyin verileri tarandı. Her iki grubun hipoparatiroidili hastaların rutin takiplerinde istenen laboratuvar tetkikleri ve üriner sistem görüntülemeleri kaydedildi. Üriner sistem taşı, üriner sistem kalsifikasyonu ve böbrek fonksiyonlarında kısıtlanma varlığı açısından hem hasta grubu kendi içinde hem de hasta ile kontrol grubu arasında karşılaştırmaları yapıldı.
Bulgular: Hasta grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek 25 hidroksi vitamin D, serum fosfor, serum kalsiyum-fosfor çarpımı ve serum kreatinin düzeyi saptandı. Kontrol grubunda ise daha yüksek glomerüler filtrasyon hızı, serum kalsiyum ve magnezyum düzeyleri saptandı. 
Kronik böbrek hastalığı evresi ileri olanlarda daha yüksek serum fosfor, serum kreatinin, serum kalsiyum-fosfor çarpımı ve 25 hidroksi vitamin D; daha düşük glomerüler filtrasyon hızı, serum magnezyum, kalsiyum ve parathormon düzeyleri izlendi. Hasta grubunda 24 saatlik idrar kalsiyum düzeyleri ile kronik böbrek hastalığı ve nefrolitiyazis arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak hasta grubunun %16,1'inde 24 saatlik idrar kalsiyum düzeylerinin kılavuzların önerdiği hedef düzeyde olmadığı saptandı. Hasta grubunun %32,9'unda son 3 aylık ortalaması alınmasına rağmen serumkalsiyum düzeyinin, %45,7'sinde de serum fosfor düzeyinin kılavuzların belirlediği hedeflerde olmadığı saptandı. 
Hastaların %14,3'ünde, kontrol grubunun %19,8'inde nefrolitiyazis saptandı. 
Sonuç:  Uzun dönem konvansiyonel tedavi alan hipoparatiroidili hastalarda böbrek fonksiyonlarında gerileme, hastaların laboratuvar tetkiklerinden özellikle serum fosfor, serum kalsiyum, serum kalsiyum fosfor çarpımları ile yakından ilgilidir. Nefrolitiyazis açısından ise özellikle serum fosfor düzeyi takibi önemlidir. Hastaların tedavi altında olmalarına rağmen kılavuzlarca belirlenen hedef değerlerden uzak seyretmeleri ise hastaların takiplerinin daha yakından izlenmesi  gerekliliği ve komplikasyonların önlenebilirliği açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hipoparatiroidi, hipokalsemi, hiperfosfatemi, parathormon, nefrolitiyazis,nefrokalsinozis, renal disfonksiyon

Abstract:
Aim: Hypoparathyroidism is an endocrinological disease characterized by low serum calcium, high serum phosphorus, and low (or inappropriately normal) parathormone levels. The first step in the treatment of hypoparathyroidism is calcium and vitamin D analogues as conventional treatment. One of the complications seen in hypoparathyroidism is urinary system calcifications and related decrease in kidney functions. Studies have shown that urinary system calcifications and restriction in kidney functions are more common in those receiving long-term treatment. In this study, we aimed to reveal the presence of urinary system stones, urinary system calcifications and kidney functions in hypoparathyroid patients during their follow-ups in our hospital's Endocrionology and Metabolism Diseases department and their relationship with disease duration, drug doses, hypoparathyroidism etiologies, serum calcium-phosphorus levels, 24-hour urinary calcium-phosphorus excretion.
Material and Methods: In our study, the data of 71 patients with hypoparathyroidism who were followed up from Health Sciences University (SBU) Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Endocrinology and Metabolism Diseases Out-Patients Clinic and 80 healthy individuals who applied to the Internal Medicine Out-Patients Clinic as a control group were scanned. Laboratory tests and urinary system imaging requested in the routine follow-up of the hypoparathyroid patients of both groups were recorded. Comparisons were made both within the patient group and between the patient and the control group in terms of the presence of urinary system stones, urinary system calcification and restriction in kidney functions.
Results: Higher 25 hydroxy vitamin D, serum phosphorus, serum calcium-phosphorus product and serum creatinine levels were found in the patient group compared to the control group. In the control group, higher glomerular filtration rate, serum calcium and magnesium levels were detected.
Higher serum phosphorus, serum creatinine, serum calcium-phosphorus product and 25 hydroxy vitamin D in patients with advanced stage of chronic kidney disease; lower glomerular filtration rate, serum magnesium, calcium and parathormone levels were observed. There was no significant relationship between 24-hour urinary calcium levels and chronic kidney disease and nephrolithiasis in the patient group. However, in 16.1% of the patient group, 24-hour urinary calcium levels were not at the target level recommended by the guidelines. Although the average of the last 3 months was taken in 32.9% of the patient group, serum calcium level and serum phosphorus level in 45.7% were not within the targets set by the guidelines.
Nephrolithiasis was detected in 14.3% of the patients and 19.8% of the control group.
Conclusion: Renal function decline in patients with hypoparathyroidism receiving long-term conventional therapy is closely related to the laboratory tests of the patients, especially serum phosphorus, serum calcium, serum calcium and phosphorus products. In terms of nephrolithiasis, especially serum phosphorus level monitoring is important. The fact that the patients stay away from the target values determined by the guidelines despite being under treatment is important in terms of the necessity of monitoring the patients more closely and preventing complications.
	Key Words: Hypoparathyroidism, hypocalcemia, hyperphosphatemia, parathormone, nephrolithiasis, nephrocalcinosis, renal dysfunction