Cemaat anlatılarında kadın: İsmail Ağa Cemaati örneği
Women in community narratives: The case of Ismailağa Community
Yazar: ESRA EGE
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Cemaatler = Communities ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; Tarikatlar = Religious orders ; İslamiyet = Islam ; İsmailağa Cemaati = İsmailağa Community

Özet:
Bu tez cemaat anlatılarında kadın kimliğinin oluşumunu İsmailağa Cemaati örneği üzerinden incelemeyi amaçlamıştır. Bahsi geçen cemaat örneği; geleneksel dini rolleri, inancı yaşama noktasındaki içe dönük yapısı, dış dünyaya karşı sergilediği kapalı tavrı ve cemaatin kendine özgü doktrinlerine bağlanma şeklinden ötürü hassaten seçilmiştir. İstanbul, Ankara, Kocaeli, Sakarya, Denizli, Samsun, Tekirdağ ve Almanya'da ikamet eden yirmi bir kadın katılımcıyla nitel araştırma tekniklerinden derinlemesine mülâkat yöntemi ve yarı yapılandırılmış mülâkat sorularıyla yorumsamacı ve inşacı metodolojik paradigmalara dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Mülâkat görüşmelerine dâhil olan katılımcıların aktarımları ve topluluğa ait dini eğitim kurumlarında yapılan katılımcı gözlem metodu bağlamında; cemaat kadınlarının kendilerini dini ve sosyal açıdan nasıl tanımladıkları ve kimlik oluşumunda etkili çevresel ve dinsel faktörlerin neler olduğu, kendileriyle görüşülen katılımcıların bakış açılarından anlaşılmaya çalışılmıştır. Söylem stratejileri ve öznellik formları, İsmailağa Cemaati'nin kadın üyelerinin kendi kimliklerini hem cemaatin genel özelliklerine hem de oluşumlarından bu yana dini tecrübelerine göre şekillendirdiğini ortaya koymuştur. İslamiyet'i anlama ve yaşama noktasında en doğru yolu tercih ettiklerini beyan eden katılımcılara göre İslami itaati sağlamak için; şeriat kurallarını izlemek, Kuran ve sünnete koşulsuz bağlılık, Osmanlı'daki eğitim niteliklerine sahip olmak ve modernizmin herhangi bir öğretisinden kaçınmak gibi cemaate içkin doktrinler belirlendiği görülmüştür. Son olarak bu çalışma, dini cemaatler hakkında yapılan araştırmalara cinsiyetçi yaklaşım ve kimlik oluşumu bağlamında katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Anahtar Sözcükler: İsmailağa Cemaati, tarikat, cinsiyet, kadın, kimlik.

Abstract:
This thesis aimed to examine the formation of women's identity in the narratives of the community through the example of Ismailağa Community. This particular community is chosen it was particularly selected for its traditional religious roles, its introverted point of the living faith, its closed attitude towards the outside world, and the way it connects to the community's unique doctrines. 21 female participants residing in İstanbul, Ankara, Kocaeli, Sakarya, Denizli, Samsun, Tekirdağ and Germany were interviewed with in-depth interviews and semi-structured interview questions from qualitative research techniques based on interpretative and constructive methodological paradigms. In the context of the transfer of participants involved in the interview interviews and the participant observation method in the religious education institutions of the community; how community women define themselves religiously and socially and what environmental and religious factors are effective in identity formation are tried to be understood from the perspectives of the interviewees. Discourse strategies and forms of subjectivity have shown that the female members of İsmailağa Community have shaped their identities according to both the general characteristics of the community and their religious experiences since their formation. According to the participants who declared that they prefer the right way to understand and live Islam, in order to ensure Islamic obedience; doctrines inherent to the community were identified, such as following the sharia rules, unconditional adherence to the Qur'an and Sunnah, possessing educational qualities in the Ottoman Empire, and avoiding any teachings of modernism. Finally, this study aims to contribute to the study of religious communities in the context of gender approach and identity formation.
Keywords: İsmailağa Community, Sufism, gender, women, identity