Osmanlı - Türk modernleşme serüveni ve bugünkü durumunun değerlendirilmesi /
Yazar: CENGİZ BECERMEN
Danışman: PROF. DR. HALİL ÜLKER
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Kapitalizm = Capitalism ; Küreselleşme = Globalization ; Meşrutiyet I = Constitutional Monarcy I ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period

Özet:
"Osmanlı-Türk Modernleşmesi ve Bugünkü Durumun Değerlendirilmesi" adını taşıyan tez çalışmamız, giriş dışında üç bölümden oluşmaktadır. Kendi içerisinde iki alt bölümden oluşan girişin birinci bölümünde modernleşme kavramı irdelenerek Batılı toplumlann kapitalistleşme-modernleşme serüvenine kısaca yer verilmiştir. Girişin ikinci alt bölümünde de, Osmanlı klasik toplumsal düzeni ve bu düzenin çö zülüş süreci üzerinde durularak, Osmanlı toplumunda ortaya çıkan modernleşme- Batılılaşma gereksiniminin nedenleri vurgulanmıştır. "Osmanlı'da Modernleşme" başlığını taşıyan birinci bölümde, Cumhuriyete kadar olan Batılılaşma-modernleşme çalışmaları üzerinde durulmuştur. Osmanlı toplumunda değişimin ilk izleri Lale Devri'nde görülmeye başlar. Tanzimat'a kadar olan modernleşme girişimleri, genelde askeri alanda yapılan reformlarla sınırlı kal mıştır. Bu reformlarda, özellikle Avrupa ülkelerinden gelerek İslamı benimsemiş ki şiler büyük rol oynamışlardır. Askeri alandaki en önemli girişim, 1826 yılında Yeniçe ri Ocağı'nın kaldırılması olmuştur. Tanzimat ise, Batılılaşma alanındaki ilk girişim değildir. Bununla birlikte, önceki girişimlerden önemli farklılığı, devlete yeni bir açılım getirmesidir. Tanzimat'la girişi len reformlar siyasi, idari, adli, mali ve askeri pek çok alanı kapsamaktadır. Yine, bu dönemde ortaya çıkan ilk örgütlü muhalefet, düşünsel anlamda yeni açılımlar yarat mıştır. 1908 devrimi ile iktidara gelen Jön Türk hareketi, sınırlıda olsa burjuva re formlarının gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Müslüman bir burjuvazinin oluşumuna yönelik önemli adımlar atılmıştır. İmparatorluk bünyesindeki çok uluslu yapının sür-IV dürülemeyeceğinin anlaşılması üzerine Türk milliyetçiliği düşüncesi benimsenmiştir. Kısacası bu dönemde, çok uluslu bir yapıdan ulusal bir devlete dönüşüm süreci ta mamlanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Cumhuriyet Türkiye'sinin 1970'li yıllann sonlan- na kadar olan modernleşme serüveni irdelenmiştir. Milli mücadelenin kazanılmasın dan sonra iktidara gelen Kemalistler, Osmanlı kurumlarını tasfiye ederek yeni bir devletin temellerini atmışlardır. Toplumun tüm alanlarına ilişkin yeni yasal düzenle melerle toplumu denetim altına alan Kemalistler, Osmanlıdaki gibi merkezi yapıyı sürdürmüşlerdir. Yönetimin halkla bütünleşmesi başarılamamıştır. Halkın siyasal katılımı gerçekleşememiştir. Çok partili siyasal dönem ve 1960'h yılların nispeten demokratik ortamı da siyasal katılımı sağlayamamıştır. Üçüncü bölümde, 1980'li yıllarda küreselleşen dünyanın genel görünümü res medilmeye çalışılmıştır. Küreselleşmenin ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel a- lanlardaki yansımaları ele alınmıştır. Yaşanan sürecin Türk toplumu ve Türk insanı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Modernleşemeyen Türk toplumunun postmodemiteye geçişteki çelişkileri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Our study, was named "Ottoman-Turk Modernization and Evaluation of Current Situation", consisted of three section except introduction. And the introduction was divided into two parts. In the first part, concept of modernization was studied carefully arid after that there was a summary of adventure of capitalizatiation- modernization of Western World. In the second part of introduction, we dwelt on the classical Ottoman social order and its collapse to be able to emphasize reasons of need of modernization-westernization which rise its Ottoman Society. In first section named "Modernization in Ottoman Society" of the study, we dwelt up on Westernization-Modernization efforts untill establishment of Rebuplic. First tracks of change in Ottoman Society could be seen in "Tulip Period". Modernization attemptions untill "Reforms Period", generally were limited by military area. During this process, especislly people who adopted Islam and came from European Countries played an important role. The most important attempt in military area was abolition of "Yeniçeri Army" in 1826. "Rerorms Period" was not the first attempt in order to Westernization. However, it's important difference from preceding attempts, is to provide a newexpension to the state. Reforms attemptions during "Reforms Period" involves many areas e.g. political, administrative, judicial, fiscal, and military. Also, first organized opposition which appeared in the same period, created new expansions in intellectual mean.VI Jon Turks who came to the power after the 1908 revolution, partially realised the bourgeois reforms. Important steps had taken to form a Muslim bourgeoisie. After the realisation of the fact that it was impossible to maintain the multi-national structure of the empire, Turkish nationalism was adopted. Briefly, the transition process from a multi-national structure to a national state was completed in this period. In the second section of the paper, the story of modernisation of Turkish Republic until last 1970s is studied. Kemalists, who started to control the society by means of new regulations in all areas of the social life, maintained the centralised stucture of Ottoman Empire. They couldn't succeed in reconciliation of the government and the society. The participation of society in political life could not been provided. Even the multi-partied period and the relatively democratic circumstances in 1960s was not enough to realise this participation. Finally in the third section the general appearance of the world in globalisation process in 1980s is overviewed. The results of globalisation in economic, social, political and cultural areas are studied and the effects of this process on Turkish society and Turkish people are examined in this frame. Dilemmas faced by the non- modernised Turkish society in transition to post-modernism are studied also.