Koklear implantlı çocuklarda e-müzikal kognitif dil ve işitme eğitimi modülünün (e-müzikodem) geliştirilmesi ve etkisinin değerlendirilmesi
Development of e-musical cognitive language and auditory education module (e-musicolem) and evaluation of its effect in children with cochlear implants
Yazar: HÜLYA OSMANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEZER KÜLEKÇİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: İç kulak = Ear-inner

Özet:
Doğuştan ve erken çocukluk döneminde dil öncesi kritik dönemde ortaya çıkan ileri ve çok ileri derecede işitme kaybı, Kİ'li çocuklarda anadili ve konuşma ediniminde sorunlara neden olur. Bu durum işitme kayıplı çocuklar için akademik, mesleki ve sosyal gelişim alanlarında dezavantajlarını beraberinde getirir. Bu çalışmada, işiten akranlarına kıyasla daha fazla dinleme ve dil deneyimlerine ihtiyaç duyan Kİ'li 7-9 yaşlarında işitme kayıplı çocuklar için 'e-Müzikal Kognitif Dil ve İşitme Eğitimi Modülü (e-MÜZİKODEM) geliştirilmiş ve etkililiği incelenmiştir. 
Rastsal Kontrollü Deneysel Çalışma deseninin kullanıldığı araştırma, Kİ ileri-çok ileri derecede işitme kayıplı toplam 50 çocukla deney ve kontrol gruplarına rastsal olarak atanmış (deney grubu 23, kontrol grubu 27 çocuk) ve deney grubuna e-MÜZİKODEM uygulanmıştır. Uygulama öncesi ve sonrasında; kortikal düzeyde işitsel ayırt etme, sözcük dağarcığı, konuşmayı anlama, alıcı-ifade edici dil, sesletim ve sesbilgisi, müzikal algı ve görsel-işitsel dikkat alanlarında olası iyileştirici etkiyi değerlendirmek amacıyla çeşitli testlerle ölçüm yapılmış, sonuçlar kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Anadolu Üniversitesi Müzik Algısı Testi'nin (AMAT) Genel Başarı değişkenindeki ve Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi'nin (B Formu) "Sayı Dizileri Toplam Puan" değişkenindeki ÖT-ST sonuçlarına göre deney grubundakiler kontrol grubundakilerden daha yüksek skorlar elde etmiştir (sırasıyla MWU=70,0; p=0,000; MWU=106,0; p=0,000). Grupların Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil Testi'nde (TİFALDİ) ve Konuşmayı Ayırt Etme Puanı (KAP), İUKC P300-L (İşitsel Uyarana Bağlı Kortikal Cevap P300 latans) değişkeninde ÖT-ST performanslarında anlamlı bir fark ortaya çıkmamıştır. Deney grubunda Türkçe Sesletim ve Sesbilgisi Testi (SST)-İşitsel Ayırt Etme alt testi (İAT) ÖT-ST karşılaştırmasında ilk ölçüm hata puanlarının, ikinci ölçüm hata puanlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (10,69±7,33; p 0,05). Bu bulgu, işitsel ayırt etmede iyileşme olduğunu göstermiştir. 

Bu çalışma; MEB konularının çizgi animasyonlu şarkılarla işlenmesi, animasyon ana karakterinin Kİ'li çocuk olması, çocukların eğlenerek aktif katılımını sağlaması açısından ulusal ve uluslararası düzeyde özgün bir çalışmadır. 
Anahtar Kelimeler: Kİ'li çocuklar, işitsel algı, konuşma seslerini ayırt etme, işitsel uyarana bağlı kortikal cevap P300, müzikal algı, işitsel-görsel, alıcı ve ifade edici dil, sözcük dağarcığı, beden perküsyonu.

Abstract:
Children with cochlear implants are unable to acquire their mother tongue and spoken language due to severe and profound hearing loss that begins at birth or before speech development in infancy. This situation causes significant disadvantages in their academic education, vocational training and social development. This study investigated the effectiveness of the e-Musical Cognitive Language and Auditory Education Module (e-MUSICODEM) for children aged 7-9 years with cochlear implants. 
Tests were administered before and after the application to assess improvements in cortical auditory discrimination, vocabulary, speech comprehension, receptive-expressive language, articulation and phonology, musical perception and audiovisual attention. Measurements were made with pre- and post-tests and the results were compared with the control group. The experimental group outperformed the control group on the General Achievement variable of the Anadolu University Music Perception Test (AMAT) and the Number Sequences Total Score variable of the Visual Auditory Number Sequences Test (Form B) (MWU=70.0; p=0.000; MWU=106.0; p=0.000). In the Turkish Expressive and Receptive Language Test (TİFALDİ), Speech Discrimination Score (KAP), IUKC P300-L (Auditory Evoked Cortical Potentials P300 latency), there was no significant difference between the pre- and post-test performances of the groups in the experimental group, In the Turkish Articulation and Phonology Test (SST)-Auditory Discrimination Subtest (IAT) pre-test-post-test comparison, the first measurement error score was significantly higher than the second (10. 69±7.33; p<0.05), indicating an improvement in auditory discrimination. 
This study is an original study at national and international level in terms of the processing of MEB (Ministry of Education) subjects with animated songs, the main character of the animation being a child with a cochlear implant, and the active
 participation of children through fun.
Keywords: Children with cochlear implants (Kİ), auditory perception, speech sound discrimination, auditory stimulus-induced cortical response P300, musical perception, auditory-visual, receptive and expressive language, vocabulary, body percussion.