ISO 9001:2000 kalite yönetim sisteminin KOBİ'lerin performansları üzerine etkileri
The effect of ISO 9001:2000 quality management system on performances of SMES
Yazar: EMRE ASLAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET SITKI İLKAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ISO 9000 = ISO 9000 ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Performans = Performance

Özet:
Rekabetin hızla arttığı günümüzde firmaların üzerinde önemle durmaları gereken konulardan birisi kalitedir. Müşterilerin değişen istek ve ihtiyaçlarına sürekli cevap verebilecek kalitede ürün ve hizmet sunabilmenin yolu, bu ürün ve hizmetlerin üretildiği sistemin kalitesini sağlamaktır. Bunun da günümüzde en yaygın olarak kullanılan yöntemi ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi standartlarını uygulamaktır.Son yıllarda ISO 9001 belgesi edinen ve edinmek için başvuran firma sayısındaki artış, belgenin firmaların performansına etki edip etmediği sorusunu akla getirmektedir. Bu çalışmanın amacı ISO 9001 belgeli firmalarla, belge sahibi olmayan firmalar arasında performans açısından fark olup olmadığını incelemektir. Belgenin performansa etkisini belirleyebilmek için, firmalardaki kalite uygulamaları ve firmaların belge alma nedenleri de dikkate alınmıştır. Çalışmanın uygulaması Türkiye çapındaki KOBİ'lerden örnekleme yoluyla firmalar seçilerek yapılmıştır. Belgeli ve belgesiz firmalar arasında, tek yönlü varyans analizi (One-Way Anova) ile performans ve kalite uygulamaları açısından farklılıklar incelenmiştir. Ayrıca kalite uygulamaları ile performans arasındaki korelasyona bakılmıştır.Sonuçta ankete cevap veren belgeli ve belgesiz firmalar arasında performans açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Belgenin performansa doğrudan bir etkisinin olmadığı ifade edilebilir. Belgeli firmaların kalite uygulamalarının, belgesizlerden daha yüksek olduğu, 0,01 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunarak belirlenmiştir. Ancak, belgeli firmaların kalite uygulamalarının yüksek olması, performanslarının da yüksek olacağı anlamına gelmemektedir. Firmaların belge alma nedenleri de performanslarını etkilemektedir; içsel nedenlerle belge alan firmaların performansları dışsal nedenlerle alanlara göre kısmen daha yüksek bulunmuştur. Bu bulgu belgeli firmaların performansları ile belgesizlerin performansları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamasının bir nedeni olarak gösterilebilir.

Abstract:
Quality is one of the important subjects that firms must focus on, in today?s increasing competitive environment. Quality of system must be provided, for supplying goods and services that meets the quality of wants and needs of customers that changes continuously. The most common method for this is applying ISO 9000 Quality Management System standards.Increasing number of firms that has been ISO 9001 certified and planning to be certified last years, has made it essential to ask whether there is an effect of certification on performance. The aim of this study is examining whether there is a difference between ISO 9001 certified and non-certified firms according to performance. In order to determine the effect of certification on performance, firms? quality practices and motivations for certification have been considered. Application of the study is done by selecting samples from the SMEs within Turkey. The differences between certified and non-certified firms according to performance and qulity practices are examined by analysis of variance (One-Way Anova). Also correlation between quality practices and performance has been analyzed.As a result, no statistically significant difference has been found between certified and non-certified firms according to performance. It can be said that there is no direct effect of certification to performance. Also it has been stated that, quality practices of certified firms is higher than non-certified by finding a statistically significant difference, in the 0,01 level of significance. However, higher quality practices of certified firms doesn?t necessarily mean higher performances. Motivations for certification also effects performance; it is found that firms internally motivated for certification have partly higher performance than firms externally motivated. And this result may be a reason for not finding a significant difference between the performances of certified and non-certified firms.