Karl R. Popper'in politika felsefesinde açık toplumun düşmanı olarak Platon
Plato as the enemy of the open society in Karl R. Popper's political philosophy
Yazar: OLGAY FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP YILDIZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Genellikle bilim felsefesi alanında yazmış olduğu Bilimsel Araştırmanın Mantığı başlığını taşıyan eseriyle özellikle bilim çevrelerinde ünlenen Karl Popper, politika felsefesi alanında onun opus magnum'u sayılabilecek Açık Toplum ve Düşmanları ismini taşıyan metniyle yine politika felsefesi alanında özgün bir çalışmasıyla ön plana çıkmaktadır. Çağının totaliter ve/veya otoriter rejimlerine düşünsel düzeyde bir savaş açmış olduğunu belirten Popper, bu savaşı kendi kavramlarıyla ve kavram çatılarıyla sistematik bir hale getirmiştir. Bu bağlamda Açık Toplum ve Düşmanları Popper'in bu mücadelesinin yöntemini anlamak açısından hem bir politika felsefesi metni hem de Platon'dan başlayıp Marx'a kadar uzanan bir serencam sunması itibariyle orijinal/özgün eleştiriler barındırmaktadır. Kitabın özellikle Platon'a ayrılan birinci cildi bütünüyle politika felsefesi tarihinde Popper'in modern totalitarizmin ve tarihsiciliğin ilk düzenli kaynaklarından birini bulduğu Platon'a sert eleştiriler içermektedir. Bunun esas nedeni Platon'un Devlet diyalogunda kurmaya çalıştığı ideal toplum modeli olan kallipolis üzerine olan Popperci anlamda kapalı toplum rejimini andıran inşasıdır. Popper'in eleştirilerinin ana gündemini, Platon'un filozof krallara yönelik 'ayrıcalıklar ilkesi', toplumsal sınıflar arası geçişkenliğin neredeyse durma noktasına gelmesi, Popper'in deyimiyle totaliter ahlak anlayışı olan; ahlaki olan durumun devletin kendisine yapılan eylemlerle özdeş hale getirilmesi ve hemen her şeyin devlet tarafından belirlenmesi vb gibi başlıklar oluşturmaktadır. Dahası Platon'un genelde yönetim sistemlerine yönelik eleştirileri özelde ise demokrasiye yönelik irdelemeleri, Popper'in analizlerinin temelini oluşturmaktadır. Eleştirel bir yorum denemesi girişiminde bulunan Popper, bir diğer taraftan Platoncu düşünce programatiğinde modern totalitarizmin iki temel dayanağı olarak gördüğü tarihsicilik ve ütopyacılık fikirlerine karşı da doğrudan düşmanca bir tavır içinde bulunmuştur. Bu tezin amacı da öncelikle Popper'in politika felsefesinin kavramsal çerçevesini vermek ve devamında özellikle tarihsici fikirlerin ilk sistematik savunucusu olan ve totaliter olarak gördüğü Platon'a yönelik eleştirilerini incelemektir.

Anahtar Kelimeler: açık-kapalı toplum, tarihsicilik, liberalizm, ütopyacılık, totalitarizm

Abstract:
Karl Popper, widely recognized in scientific circles for his work titled The Logic 
of Scientific Discovery within the realm of the philosophy of science, also stands out in 
the field of political philosophy with his opus magnum, The Open Society and Its 
Enemies. Popper, who claimed to have declared an intellectual war against the totalitarian 
and/or authoritarian regimes of his time, systematically organized this battle with his 
concepts and conceptual frameworks. In this context, The Open Society and Its Enemies
is both a political philosophy text and an original critique that offers a narrative stretching 
from Plato to Marx, making it essential for understanding Popper's method of struggle. 
The first volume of the book, particularly dedicated to Plato, contains severe criticisms 
against him, whom Popper identified as one of the earliest systematic sources of modern 
totalitarianism and historicism in the history of political philosophy. The main reason for 
this is Plato's kallipolis, the ideal society model he attempts to establish in the dialogue 
The Republic, which resembles a closed society regime in the Popperian sense. The 
primary themes of Popper's critiques include Plato's principle of privileges for 
philosopher-kings, the near cessation of social class mobility, the totalitarian moral 
understanding -as Popper calls it- where the moral situation is equated with actions done 
for the state, and almost everything being determined by the state. Furthermore, Plato's 
general criticisms of governance systems and his specific examinations of democracy 
form the foundation of Popper's analyses. Attempting a critical interpretative endeavor, 
Popper also adopted a hostile stance towards the ideas of historicism and utopianism, 
which he saw as the two fundamental pillars of modern totalitarianism within the Platonic 
thought program. The purpose of this thesis is first to provide the conceptual framework 
of Popper's political philosophy and then to examine his critiques of Plato, whom he saw 
as the first systematic defender of historicist ideas and considered a totalitarian.

Keywords: open-closed society, historicism, liberalism, utopianism, totalitarianism