Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre farkındalıkları ve çevre eğitimi öz-yeterlik inançları
Environmental awareness and environmental education self-efficacy beliefs of social studies teacher candidates
Yazar: ZEYNEP NUR KOÇAK
Danışman: PROF. DR. NEVZAT GÜMÜŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevresel farkındalık düzeylerini ve çevre eğitimine yönelik öz-yeterlik inançlarını ortaya çıkarmaktır. Bu bağlamda cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyi değişkenlerinin de etkisi araştırılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında ülkemizin beş farklı üniversitesinde (Dokuz Eylül, Akdeniz, Dicle, Nevşehir Hacı Bektaş Veli, Uludağ) öğrenim gören 359 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Veriler Okur Berberoğlu (2015) tarafından geliştirilen "Çevresel Farkındalık Ölçeği" ve Özlü (2012) tarafından geliştirilen "Çevre Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlara göre öğretmen adaylarının çevresel farkındalıklarının maddelere göre değişim göstermekle birlikte beklenen düzeyin altında olduğu; çevre eğitimi öz-yeterlik inançlarının ise kısmen yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çevresel farkındalık seviyesi üzerinde yalnızca yaşa göre anlamlı bir farklılık olduğu, çevre eğitimi öz-yeterlik inancı üzerinde ele alınan değişkenlerin anlamlı bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Çevre eğitimi programlarının iyileştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çevresel farkındalık, çevre eğitimi öz-yeterlik inancı, öğretmen adayları.

Abstract:
The aim of this study is to determine the environmental awareness and environmental education self-efficacy beliefs of social studies teacher candidates. In this context the effects of grade level, age and gender variables were examined. Survey method was used in this study and the data were collected in the 2021-2022 academic year. The research was conducted with 359 social studies teacher candidates from five different universities (Dokuz Eylül, Akdeniz, Dicle, Nevşehir Hacı Bektaş Veli, Uludağ University) in Turkey.  The data of the study were collected with the "Environmental Awareness Scale" developed by Okur Berberoğlu (2015) and "Environmental Education Self-Efficacy Scale" developed by Özlü (2012). SPSS 26.0 was used for data analysis. As a result of the analyses, prospective teachers' awareness changes according to the scale questions but remained below the expected level and self-efficacy beliefs of environmental education were at somewhat high level. Prospective teachers' awareness levels only show a significant difference according to age veriables. Environmental education self-efficacy beliefs did not show a significant difference according to any veriables in terms of considered in this study. Suggestions for improving environmental education programs are presented.

Keywords: Environmental awareness, environmental education self-efficacy, teacher candidates.