Bursa müzelerinde bulunan ahşap rahleler
Wooden lecterns in Bursa's museums
Yazar: BÜŞRA ALTUNIŞIK
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÖZGÜR YILDIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahşap = Wooden ; Müzeler = Museums ; Türk ve İslam Eserleri Müzesi = Turkish and Islamic Arts Museum

Özet:
Zaman içerisinde tahrip olan ve tamamen yok olmuş ahşap sanat eserlerinin bir 
grubunu da rahleler teşkil etmektedir. Rahleler ile ilgili müstakil çalışmaların sayısı 
oldukça azdır. Ahşap sanatı ile ilgili çalışmalarda rahleye dair bilgilere çok az miktarda 
yer verilmektedir. Rahle, İslam sanatı ve el sanatları içerisinde önemli bir yere sahiptir 
ve kapsamlı bir araştırmaya konu olabilecek niteliktedir. 
Terim anlamı olarak rahle, üzerinde yazı yazmak, çizim yapmak, kitap okumak 
amacıyla yapılan, sehpa ya da masa formunda sabit yahut açılır kapanır tarzda olan 
eşyalara denilmektedir.  
Kur'an-ı Kerimler ilk zamanlarda büyük ebatlı kitaplar olarak yazılmaktaydı. 
Böylesi büyük bir kitabın okunabilmesi için bir yerden destek alınması gerekmekteydi. 
Rahleler, Kur'an-ı Kerim'e duyulan saygı neticesinde, Onu belirli yükseklikte 
tutabilmek, okuyan kişinin vücudunu desteklemek, rahatça okunabilmesini sağlamak 
amacıyla ortaya çıkmıştır.  
Rahlenin ana malzemesi genellikle ahşaptır. İlk dönemlerde sade olarak 
kullanılan ahşap, zaman içerisinde değişime ve gelişime uğrayarak sedef, fildişi, 
gümüş ve değerli taşların yüzeylerine işlenmesi ile günümüze kadar varlığını 
korumuştur. 
Yaptığımız araştırmalar ve incelemeler sonucunda Bursa Müzelerinde 
toplamda otuz dört adet ahşap rahlenin bulunduğu saptanmıştır. Bu eserlerden bazıları 
teşhirde olup bazıları da müze depolarında korunmaktadır. Eserlerin birçoğu süsleme 
özelliklerini ve formunu korumakta iken bir kısmı ise zaman içerisinde tahrip 
olmuştur.  
Bu çalışma kapsamında zaman içinde tahrip olan yahut yok olmaya yüz tutmuş 
"Bursa Müzelerinde Bulunan Ahşap Rahleler"in gün yüzüne çıkarılması ve 
literatürdeki boşluğun giderilmesi amaçlanarak rahlelerin malzeme, teknik ve süsleme 
özellikleri hakkında bilgiler sunulmuştur. 
Araştırmamıza konu olan rahleler, Sanat Tarihi'nin bilimsel metotları 
kullanılarak incelenmiş, gerekli kütüphane çalışmaları yapılmış, dokümanlar elde 
edilmiş, literatür taranarak ilgili kitaplar ve makaleler incelemeye tabi tutulmuştur. 
Ayrıntılı tanımlamaları yapılan rahleler, fotoğraf ve çizimlerle desteklenmiştir. 
Analizler ve bulgular tezin son bölümünde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur.  
Anahtar Kelimeler: Bursa, Müze, Ahşap, Rahle, İslam Sanatları.

Abstract:
Lecterns made up one group of the wooden arts which has fallen to ruin and 
obscurity in time. Also, the individual studies about the lecterns are quite inadequate. 
In studies concerning the wooden arts, the information about the lecterns are given so 
insufficiently. Lectern, holding an important place in both Islamic art and handcraft, is 
qualified for an extensive research. 
Literally, the term "lectern'' is used for the table-shaped adjustable 
commodities which are used for writing or reading on top of it. 
In early times, Quran was written in large pieces of scrolls. And the people 
needed some kind of elevated platform to put and read it without too much effort. 
Because of this and the utmost respect of the people have for Quran compelled them 
to put it on a certain elevation, Reasons such as these, has led to the creation of lecterns. 
Lecterns is usually made from the wood as its main component. Wood, used 
solely for lectern in earlier periods, has evolved through time by carving precious 
stones on its surface such as pearls, ivories and silver  
Based on the researches and examinations we have conducted it is founded that 
there are thirty four lecterns extant in museums of Bursa. Some of these lecterns are 
showcased whereas some of them are preserved in museums' storages. Most of these 
lecterns preserved their form and features but some of them decayed over time. 
It is aimed, within this research, to rediscover the wooden lecterns which are 
doomed to be forgotten in Bursa Museums and to fill out an important place in 
literature and give information about the components, technique and decoration 
features of lecterns. 
Lecterns, the main concern of this research, were put on examination 
corresponding with the scientific methods of art history. The library studies were 
conducted, the documents were acquired and the articles were examined extensively. 
Lecterns, who were given detailed definitions, are supported with photographs and 
drawings. The analysises and findings are put on review at the end of the thesis. 
Keywords: Bursa, Museum, Wooden, Lectern, Islamic Arts.