Dijital medya okuryazarlığı: Mersin örneği
Digital media literacy: The case of Mersin
Yazar: AYHAN YİĞİTER
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT AKGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Yeni medya = New media

Özet:
Toplumsal hayat içerisinde önemli işlevleri bulunan okuryazarlık becerisi, yüzyıllar boyunca insanlar tarafından kullanılmıştır. Günümüzde ön plana çıkan ve etkin olarak kullanılan teknolojiler, okuryazarlık becerisinin sadece yazma ve okuma eylemiyle değil aynı zamanda yeni ilişkiler ağıyla da ele alınmasını gerekli kılmıştır. Özellikle yeni iletişim teknolojilerinin insan hayatında önemli bir yer edinmesi okuryazarlık kavramının dijital alanda karşılık bulmasını ve dijital okuryazarlık kavramının oluşmasını sağlamıştır. Bu doğrultuda, medya okuryazarlığı "geleneksel medya okuryazarlığı ve dijital medya okuryazarlığı" olmak üzere iki şekilde kategorize edilmektedir. Geleneksel medya okuryazarlığı, "radyo, televizyon, gazete ve sinema" gibi araçların mesajlarını anlamlandırma sürecini kapsarken dijital medya okuryazarlığıysa internet ortamındaki neredeyse sınırları çizilemeyecek kadar geniş olan tüm içerikleri kapsamaktadır. Bu çalışmada, dijital medya okuryazarlığı konu edinilmektedir. Veri toplama süreci, nicel yöntem kullanılarak gerçekleştirilen çalışmaya Mersin ilinde yaşayan 1106 kişi katılmıştır. Çalışma, dijital medya okuryazarlık becerisini bir il genelinde elde edilen bulgularla ortaya koyması ve kişilerin dijital medya okuryazarlığıyla ilgili farkındalıklarını arttırması açılarından önem arz etmektedir. Çalışmada, kişilerin dijital medya içeriklerini üretirken ve tüketirken sahip olması gereken becerileri/özellikleri Mersin ili örneğinde belirlemek amaçlanmıştır. Saha çalışmasından elde edilen bulgulara göre, katılımcıların hem yeni medya okuryazarlıkları hem de ölçeğin alt boyutları olan fonksiyonel üretim, eleştirel üretim, fonksiyonel tüketim ve eleştirel tüketim boyutlarının düzeyi yüksek düzey olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında elde edilen dikkat çekici bulgulardan biri de demografik değişkenlerle ilgili olmuştur. Elde edilen bulgulara göre, yeni medya okuryazarlığı ve alt boyutlarının "cinsiyet, yaş, eğitim durumu, dijital medya kullanım süresi" gibi değişkenlerle arasında anlamı bir farklılık tespit edilmiştir.

Abstract:
Literacy skills, which have important functions in social life, have been used by people for centuries. Today, the technologies that have come to the fore and are used effectively have made it necessary to address literacy skills not only with the act of writing and reading, but also with the network of new relationships. In particular, the fact that new communication technologies have gained an important place in human life has enabled the concept of literacy to find its response in the digital field and the concept of digital literacy has been formed. Accordingly, media literacy is categorized in two ways: "traditional media literacy and digital media literacy." While traditional media literacy encompasses the process of making sense of the messages of tools such as "radio, television, newspapers and cinema," digital media literacy encompasses all content on the internet that is almost too wide to be delimited. The subject of this study is digital media literacy skills. 1106 people living in Mersin province participated in the study, which was carried out by using data collection process and quantitative method. The study is important in terms of revealing digital media literacy skills with the findings obtained throughout a province and increasing people's awareness of digital media literacy. In this study, it is aimed to determine the skills/characteristics that people should have while producing and consuming digital media content in the example of Mersin province. The subject of this study is digital media literacy skills. According to the findings obtained from the field study, both the new media literacy of the participants and the level of functional production, critical production, functional consumption and critical consumption dimensions, which are the sub-dimensions of the scale, were determined as high levels. In addition, one of the remarkable findings obtained within the scope of the study was related to demographic variables. According to the findings obtained, a significant difference was found between the new media literacy and sub-dimensions and variables such as "gender, age, education level, digital media usage time."