Kanser hastalarının opioid analjezik kullanımına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi ve hasta eğitiminde klinik eczacının rolü
An evaluation of opinions in patients with cancer on the use of opioid analgesics and the role of clinical pharmacist in patient education
Yazar: MÜGE SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Analjezi = Analgesia ; Analjezikler-narkotik = Analgesics-addictive ; Anksiyete = Anxiety ; Eczacılar = Pharmacists ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Opioidler = Opioids ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Ağrı, kanser hastalarında sıklıkla gözlenen, hastaların fizyolojik fonksiyonlarını, psikolojik durumunu, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ve iyi yönetilmesi gereken bir sendromdur. Kanser ağrısı tedavisinde hastalar, hasta yakınları, sağlık çalışanları ve sağlık sisteminden kaynaklanan birtakım engeller iyi bir ağrı yönetiminin sağlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hastaların kanser ağrısı tedavisinde önemli bir rolü olan opioid analjeziklere yönelik düşünce ve tutumlarının değerlendirilmesi, klinik eczacı tarafından verilen eğitim ile opioid analjezik kullanımına ilişkin hasta kaynaklı engellerin önüne geçilmesi ve hastaların opioid analjezik tedavisine olan uyunçlarının arttırılmasıdır. Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Ağrı Ünitesi'nde Eylül 2018 - Mayıs 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya opioid analjezik kullanan kanser tanılı 60 hasta dahil edilmiş, hastalara klinik eczacı tarafından opioid analjezikler ile ilgili bilgilendirme yapılmış ve 38 hasta eğitimden 1 ay sonra tekrar değerlendirilmiştir. Eğitim sonrasında hastaların ilaca duyduğu gereksinimde artış gözlenmiş olup, ancak bu değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış; tedaviye yönelik endişelerinde ise istatistiksel açıdan da anlamlı olarak belirgin bir azalma saptanmıştır. Hastaların eğitim sonrası genel uyunçlarının arttığı, motivasyon (p>0,05) ve bilgi düzeyinde (p<0,05) de artış olduğu görülmüştür. Hastalarda eğitim sonrası ağrı skorlarının da ilk görüşmeye kıyasla anlamlı ölçüde azaldığı saptanmıştır. Sonuç olarak, klinik eczacının ilaç kaynaklı sorunların çözümündeki rolü ve eğitim müdahaleleri ile ağrı yönetiminde sağlık çıktıların iyileştirilmesindeki katkısı göz önünde bulundurulmalı ve klinik eczacı ağrı yönetiminde multidisipliner sağlık bakım ekibinin bir parçası olmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Opioid, klinik eczacı, hasta eğitimi, endişe, uyunç.

Abstract:
Pain is a common syndrome among cancer patients that has a negative impact on the physiological functions, psychological well-being, quality of life of patients, and that also requires a good management. Patients and their relatives, healthcare providers, and healthcare system are among factors that constitute an impediment to good pain management in cancer pain management. The objectives of this study are; an assessment of patients' behaviours and believes about opioid analgesics which play a significant role in pain management of cancer patients, elimination of patient-related factors in the use of opioid analgesics through education provided by a clinical pharmacist, and improvement of patients' adherence to opioid analgesics. This study was carried out at the Hacettepe University Oncology Hospital Department of Algology between September 2018 and May 2019. The study included 60 patients diagnosed with cancer and use opioid analgesics, the patients were educated on opioid analgesics by a clinical pharmacist, and 38 patients were re-evaluated one month after the education. It has been observed that there is a statistically-insignificant increase in patients' neccesity for opioids, and a statistically-significant decrease in patients' concerns about opioid analgesics after the provision of education. An involvement of a clinical pharmacist indicates an increase in patients' adherence as well as an increase in patients' motivation (p>0.05) and knowledge (p<0,05) on pain medication. The post-education evaluation shows a substantial decrease in pain scores of the patients. As a result, involvement of a clinical pharmacist must be taken into consideration in order to improve pain management through provision of educational interventions and elimination of drug-related problems, therefore a clinical pharmacist should be included in a multidisciplinary healtcare team in the pain management.

Key Words: Opioids, clinical pharmacist, patient education, concern, adherence.