Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı nüfusta aşı reddi ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Population vaccine rejected to a educational family health center and investigation of related factors
Yazar: CAN MUGAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Hastalar = Patients ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Stres = Stress ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda aşı reddine yol açan
bireysel ve toplumsal faktörleri araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ocak 2020 – Nisan 2020 tarihleri arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi' ne bağlı
Bağlaraltı Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı, Genişletilmiş Ulusal Bağışıklama Programı
çerçevesinde uygulanan aşılardan ilk 24 aylık aşı takviminde yer alan bir veya daha fazla aşıyı
reddeden ailelerin tamamı dahil edilerek yapıldı. Tıbbi nedenlerle aşı yaptıramayan aileler
çalışma dışı bırakıldı. Katılımcılar aşı reddi olan ve olmayan olarak iki gruba ayrıldı ve
sosyodemografik veri formu, Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Kısa Formu, stres
termometresinden oluşan sorular yüz yüze anket tekniği kullanılarak soruldu. Her iki grubun
sağlık kayıtları incelenerek hastane başvuru ve antibiyotik kullanım sıklıkları tespit edildi.
Bulgular: 44 dört aşı reddi olan ve 44 aşı reddi olmayan katılımcıyla yaptığımız
çalışmada her iki grup arasında eğitim durumu, gelir durumu, sigara ve alkol kullanımı
açısından istatistiksel bir fark izlenmemiştir. Sağlık okuryazarlığı verileri ortalaması her iki
grubun yeterli düzeyde ve birbirine yakın olarak tespit edilmiş ve istatistiksel anlamlı bir fark
gözlenmemiştir. Stres termometresinde kesim noktası 4 olarak alındığında aşı reddi olmayan
grubun %79,54' ünün aşı reddi olan grubun ise %61,36' sının bu kesim noktasının üzerinde
olduğu izlendi. Her iki grup arasında stres ortalama puanları arasında anlamlı bir fark
izlenmemesine karşın aşı reddi olmayan grubun bedensel ve duygusal problemlerinin stres
düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aşı reddi olan grubun
gebeliklerinde tetanos ve oral glukoz tolerans testini kontrol grubuna göre daha fazla
reddettiği tespit edilmiştir. Her iki grubun sağlık kayıtları incelendiğinde yine aynı şekilde aşı
reddi olan grubun sağlık kurumlarına daha az başvurduğu ve daha az antibiyotik kullandığını
gözlemledik. Aşı ret nedenlerinde ise katılımcılarımızın %59,09' u aşıyı zararlı bulduğunu,
%56,82' i çevresindeki aşı yaptırmayan kişilerden etkilendiğini belirtmiştir.
Sonuç: Aşı reddi tek başına ele alınabilecek bir konu değildir süreç aşı reddine gelen
kadar pek çok faktör sürece etki etmektedir. Bu faktörlerin doğru tespiti sonrası gerekli
adımların atılması aşı reddi ile başlayıp diğer sağlık uygulamalarına sıçrayacak ret kavramının
önüne erken dönemde geçmek için önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Aşı Reddi, Sağlık Okuryazarlığı, Stres Termometresi,
Bağışıklama

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to investigate the individual and social factors that
lead to vaccine rejection in patients applying to the Family Health Center.
Material and Method: This study is one or more of the vaccines in the first 24-month
vaccination schedule, which was implemented in the context of the Extended National
Immunization Program registered in the Bağlaraltı Education Family Health Center, affiliated
with the Health Sciences University Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital
between January 2020 and April 2020. It was done by including all of the families who
refused excess vaccines. Families who could not get vaccinated for medical reasons were
excluded from the study. Participants were divided into two groups, with and without vaccine
rejection, and questions consisting of sociodemographic data form, European Health Literacy
Short Form, and stress thermometer were asked using face-to-face questionnaire technique.
The health records of both groups were examined and the frequency of hospital admission and
antibiotic use were determined.
Results: In our study with 44 participants with four vaccine rejection and 44 without
vaccine rejection, no statistical difference was observed between the two groups in terms of
educational status, income status, smoking and alcohol use. The average of health literacy
data was found to be sufficient and close to each other, and no statistically significant
difference was observed. When the stress point was taken as a cut-off point of 4, it was
observed that 79.54% of the group without vaccination rejection was 61.36% of the group
with vaccine rejection, above this cut point. Although no significant difference was observed
between the mean stress scores between the two groups, the physical and emotional problems
of the group without vaccination rejection had a significant effect on stress levels. It was
found that the vaccine rejected group rejected the tetanus and oral glucose tolerance test more
than the control group. When the health records of both groups were examined, we also
observed that the group with the vaccine rejection applied less to the health institutions and
used less antibiotics. For vaccination reasons, 59.09% of our participants stated that they
found the vaccine harmful and 56.82% of them were affected by the people who did not have
the vaccine.
Conclusion: Vaccine rejection is not an issue that can be handled alone. Many factors
affect the process as well as the process. Taking the necessary steps after the correct
determination of these factors is important to prevent the rejection concept that will begin
with vaccine rejection and jump to other health practices in the early period.
Keywords: Vaccine Rejection, Health Literacy, Stress Thermometer, Immunization