Ortaöğretimde okul sosyal hizmetinin gerekliliğine dair yönetici, öğretmen ve rehber öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi: Karma desen araştırması
An investigation of the opinions of directors, teachers, and guidance counselors on the requirement of school social service in secondary education: A mixed pattern research
Yazar: SEMA SAĞLIK
Danışman: PROF. DR. MUSA ŞAHİN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal hizmetler = Social services ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırma, eğitimin kalitesinin yükseltilmesini ve ortaöğretim kuşağının akademik ve psikososyal verimliliğini sağlayacak okul sosyal hizmetinin gerekliliğini Yalova örneğinde gerekçeleri ile birlikte ortaya koymak ve okul sosyal hizmetini işlevsel hale getirmek için ortaöğretim kurumlarında okul sosyal hizmet birimlerinin kurulması ve sosyal çalışmacıların bu birimlerde ivedilikle istihdam edilmesi gerekliliğini vurgulamak amacıyla yapılmıştır.
 Araştırmanın deseni karma yöntem olarak tanımlanan nicel ve nitel tekniklerin bir arada faydalanıldığı açıklayıcı sıralı desendir. Nicel bölümde var olan durumu resmetmek için betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 eğitim öğretim yılında Yalova ilinde, tüm okul ve kurumlarda görev yapmakta olan 722 yönetici, öğretmen ve rehber öğretmen/psikolojik danışmandan elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri "Okul Sosyal Hizmetinin Gerekliliğini Belirleme Anketi" kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 24 programı ile analiz yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda olgubilim (fenomenoloji) araştırma modelinden yararlanılmıştır. Temaların belirlenmesinde betimsel analiz, kod ve alt temaların belirlenmesinde içerik analizi yapılmıştır. Ayrıca sosyal hizmet kavramı hakkında görüşlerinin ortaya konulabilmesi için metaforlar yoluyla bilgi edinme yolu seçilmiştir. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle çeşitli okul kademelerinde görev yapan 10 yönetici, 10 öğretmen ve 10 rehber öğretmenden oluşturulmuştur.
 Nitel veriler bu alandaki uzmanların görüşleri alınarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanılmış, analizinde NVIVO 12 programı kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda: okul ortamlarında karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara yönelik psikososyal müdahalelerin yetersizliği ortaya konulmuştur. Ayrıca yönetici, öğretmen ve rehber öğretmen/psikolojik danışmanların sosyal hizmet mesleği hakkında bilgilerinin yetersiz, bununla birlikte sosyal hizmete yönelik görüşlerinin olumlu olduğu ve okul sosyal hizmetine duyulan ihtiyacın "yüksek" düzeyde olduğu bulunmuştur. Yönetici ve öğretmenlere göre okul sosyal hizmetinin gerekliliği konusundaki görüşleri anlamlı bir farklılık oluşturmazken, rehber öğretmenlerin görüşleri okul sosyal hizmetinin lehine anlamlı bulunmuştur. Nitel boyutta ise görüşmeler yoluyla elde edilen bulgular "Psikososyal ve Manevi Sorunlar", "Sosyal Hizmete Yönelik Görüşler" ve "Okul Sosyal Hizmetine Yönelik Beklenti ve Öneriler" üç tema başlığı altında incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre yönetici, öğretmen ve rehber öğretmenlerin okul ortamlarındaki sorunların çözümü için okul sosyal hizmetini ihtiyaç olarak gördükleri saptanmıştır. Ayrıca yönetici, öğretmen ve rehber öğretmenlerin okul sosyal hizmetinin gerekliliğine ilişkin görüşleri nicel bulgulardan farklı bulunmamış, nitel bulgularla birbirini tamamladığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study reveals the necessity of school social service to increase the quality of education and the academic and psychosocial efficiency of the secondary education generation, together with the reasons in the example of Yalova. The study also emphasizes the need for the establishment of school social service units in secondary education institutions and the urgent employment of social workers in these units in order to make school social service functional. The design of the research is an explanatory sequential design in which quantitative and qualitative data, defined as mixed method, are used together. In the quantitative section, descriptive scanning model was used to depict the existing situation. The data of the study were obtained from 722 administrators, teachers and guidance counselors / psychological counselors working in all schools and institutions in the province of Yalova in the 2019-2020 academic year. The quantitative data of the study were collected by using the "Necessity of School Social Work Survey". The collected data were analyzed with the SPSS 24 program. In the qualitative dimension of the study, the phenomenology research model was used. Descriptive analysis was used in determining the themes and content analysis was used in determining the code and sub-themes. In addition, the way of obtaining information through metaphors was chosen in order to reveal their views against the concept of social work. The study group consists of 10 administrators, 10 teachers and 10 guidance counselors working at various school levels, all (of whom) were chosen by purposeful sampling method. Qualitative data were collected with a semi-structured interview form created by taking the opinions of experts in this field, and the analysis was made with the NVIVO 12 program. Descriptive and content analysis techniques were used in the analysis of qualitative data. As a result of the analysis, the problems encountered in school environments and the insufficiency of psychosocial interventions for these problems were revealed. In addition, it was found that administrators, teachers and counselors / psychological counselors have insufficient knowledge about the social work profession, their opinions about social service are positive and their need for school social service is at a "high" level. According to administrators and teachers, opinions on the necessity of school social service did not make a significant difference, while the views of counselors were found to be significant in favor of school social service. In the qualitative dimension, the findings obtained through interviews were examined under three themes: "Psychosocial and Spiritual Problems", "Views on Social Work" and "Expectations and Suggestions for School Social Work". According to the findings, it was determined that administrators, teachers and counselors regard school social service as a need for solving problems in school environments. In addition, the views of administrators, teachers and counselors about the necessity of school social service were not found different from the quantitative findings, and it was concluded that they complement each other with qualitative findings. In the light of the findings of the study, suggestions were presented.