Bist'te işlem gören turizm işletmelerinin finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile analizi
Analysis of financial performances of tourism enterprises traded on bist using multi-criteria decision making methods
Yazar: FUAT ÇAMLIBEL
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TUĞKAN ŞEKER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Turizm sektöründe faaliyette bulunan işletmeler, finansal yönetim, tedarik zinciri, pazarlama ve insan kaynakları gibi faktörleri sürekliliklerinin devamı için ön planda tutarlar. Fakat artık günümüzde hem ekonomik hem finansal performansları da takibi de önem kazanmıştır. Finansal performansları ölçen birden fazla yöntem mevcuttur. Bu yöntemlerden biri de çok kriterli karar verme yöntemleridir. Bu çalışmada elde edilen veriye uygun çok kriterli analiz tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu çalışmanın amacı BİST' te işlem gören bazı turizm şirketlerinin 2010-2020 dönemi seçilen performans verileri kullanılarak çok kriterli karar verme yöntemleri ile şirketlerin performansları analiz edilmiştir. Bundan dolayı seçilen 10 adet performans göstergesi (Maddi Duran Varlıklar/ Toplam Aktifler, Amortismanlar/ Toplam Aktifler, Tobin Q Oranı, Firma Yaşı, Aktif Büyüme Oranı, Toplam Borçlar, Özsermaye Karlılığı, Cari Oran, Aktif Karlılığı ve Faiz Vergi ve Amortisman Öncesi Kar/Toplam Aktifler) kullanılmış, ağırlıklandırma için CRITIC yöntemi seçilmiş, işletme performans sıralamasında ise SAW, PIV ve CoCoSo prosedürleri kullanılmıştır. İlk olarak CRITIC yöntemi uygulanarak performans kriterlerine göre objektif ağırlıklar tespit edilmiştir. Sonrasında ise SAW, PIV ve CoCoSo yöntemleri ile işletmelerin performans sıralamaları elde edilmiştir. Son olarak SAW, PIV ve CoCoSo prosedürlerine ait farklı sıra serilerini birleştirmek için ise COPELAND prosedüründen faydalanılmıştır. COPELAND yönteminin uygulanması sonucunda elde edilen bulgulara göre 2010-2020 döneminde MAALT kodlu turizm işlemesi en üstün performansı göstermiştir. Diğer sıralama ise MERIT> PKENT> AYCES> TEKTU> AVTUR> ULAS şeklindedir.
Anahtar Kelimeler: BİST, Finansal Performans, Turizm, ÇKKV

Abstract:
Businesses operating in the tourism sector prioritize factors such as financial management, supply chain, marketing and human resources for their continuity. However, nowadays, it has become important to monitor both economic and financial performances. There are more than one method to measure financial performances. One of these methods is multi-criteria decision making methods. In this research, multi-criteria analysis techniques suitable for the data obtained were utilized. The purpose of this study is to analyze the performance of some tourism companies traded on BIST by using selected performance data for the period 2010-2020 with multi-criteria decision-making methods. Therefore, 10 selected performance indicators (Tangible Fixed Assets/Total Assets, Depreciation/Total Assets, Tobin's Q Ratio, Firm Age, Asset Growth Rate, Total Debt, Return on Equity, Current Ratio, Return on Assets and Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization/Total Assets) were used, CRITIC method was selected for weighting, and SAW, PIV and CoCoSo procedures were used for business performance ranking. First, CRITIC method was applied and objective weights were determined according to the performance criteria. Then, SAW, PIV and CoCoSo methods were used to obtain the performance rankings of the enterprises. Finally, the COPELAND procedure was utilized to combine the different ranking series of SAW, PIV and CoCoSo procedures. According to the findings obtained as a result of the application of the COPELAND method, the tourism operation coded MAALT showed the highest performance in the period 2010-2020. The other ranking is MERIT> PKENT> AYCES> TEKTU> AVTUR> ULAS.
Keywords: BIST, Financial Performance, Tourism, MCDM