Kalem sûresi'nin bağlaşıklık ögeleri açısından tahlili
Analysis of surah al-Qalam in terms of the cohesion
Yazar: FATİH SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYUP AKŞİT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Dil bilim = Linguistics ; Kalem suresi = Kalem sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Metin dil bilim = Text linguistics

Özet:
Bu çalışmamız Kur'ân-ı Kerîm'in Kalem Sûresi'nde yer alan bağlaşıklık ögelerini ele almayı amaçlamaktadır. Dilbilimin bir dalı olarak metinleri bütünsel bir bakış açısıyla incelemeyi hedefleyen metindilbilim, metin olan ile metin olmayanı ayırt eden çeşitli ölçütler ileri sürmektedir. Bu ölçütlerden biri de bağlaşıklık olup çeşitli ögelerle sağlanmaktadır. Bu ögeler de gönderim, değiştirim, eksiltili yapı, bağlama edatları ve sözcüksel bağlaşıklık olmak üzere beş tanedir. Çalışmamızın amacı, Kalem Sûresi'ni metindilbilimsel bir bakış açısıyla analiz ederek sûredeki bağlaşıklık ögelerini tespit etmek ve bu yöntemin Kur'ân'ın tefsir ve yorumuna katkısını dikkatlere sunmaktır.
Üç bölümden oluşan bu tezimizde metindilbilimin metinsellik ölçütlerinden biri olan bağlaşıklığın, Kur'ân-ı Kerim'e uygulanabilirliği ve Kur'ân yorumuna sağlayacağı faydalar üzerinde durulmuştur. Metindilbilim alanına bir katkı sağlamak amacıyla bu çalışmamızda daha önce bu yöntemle incelenmemiş Kalem Sûresi bağlaşıklık ögeleri açısından tahlil edilmiştir. Bağlaşıklık ögeleri aracılığıyla sûrenin âyetleri arasında oluşan biçimsel ve anlamsal bağlantılar üzerinde durulmuştur. Böylelikle Kur'ân'ı metindilbilimsel yöntemle okumanın, muhataba bütüncül bir bakış açısı kazandıracağı hususuna dikkat çekilmiştir. Nitekim sûre ve âyetler arasındaki anlamsal münasebetlerin tespiti ve bir konuyla ilgili tüm âyetlerin bütünsel olarak ele alınması, sağlıklı bir Kur'ân anlayışına sahip olmada önem arz etmektedir. Bağlaşıklık ögeleri yoluyla âyetlerin yüzey yapısındaki dilbilgisel unsurlar ve aralarındaki anlamsal irtibat tespit edilmekte ve böylece Kur'ân'ın içerdiği derin mesajların anlaşılmasına da zemin oluşmaktadır. Bütün metinlere bütünsel olarak yaklaşmanın gerekliliği üzerinde duran metindilbilim, bir yönüyle tefsir ilminde sûre ve âyetler arasındaki anlamsal ilişkileri inceleyen "münâsebâtü'l-Kur'ân" konusuyla da benzerlik arz etmektedir. İşte bu çalışmamızda Kur'ânın anlam bütünlüğüne ve özüne ulaşmada önemli bir yöntem olduğunu düşündüğümüz metindilbilimsel ölçütlerden bağlaşıklığın önemi,  Kalem Sûresi'nden hareketle ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerîm, Kalem Sûresi, Dilbilim, Metindilbilim, Bağlaşıklık.

Abstract:
This study aims to address the interrelatedness elements of the Qur'an of the Quran. Aiming to examine texts from a holistic perspective as a branch of linguistics, text linguistics offers various criteria that distinguish between text and non-text. One of these criteria is cohesion and is provided with various elements. These items are five, reference, substitution, ellipse, conjuncton and lexical cohesion. The aim of our study is to analyze Sura al-Qalam from a text linguistic point of view, to determine the correlation elements in the field and to present the contribution of this method to the interpretation and interpretation of the Qur'an.
In this thesis, which consists of three parts, we focus on the applicability of connectivity, which is one of the textuality criteria of textual science, to the Quran and the benefits it will provide for the interpretation of the Quran. In this study, in order to make a contribution to the field of text linguistics, it was analyzed in terms of the correlation items of the Sura al-Qalam, which was not previously examined by this method. The formal and semantic connections between the verses of the Sura are emphasized by means of cohesion. In this way, it was pointed out that reading the Quran with the linguistic method will give the addressee a holistic perspective. As a matter of fact, it is important to have a sound understanding of the Qur'an, to identify semantic relationships between the verse and verses and to consider all verses related to a subject as a whole. Grammatical elements in the surface structure of the verses and the semantic contact between them are determined through the cohesion elements and thus, the ground for understanding the deep messages contained in the Qur'an. Text linguistics, which emphasizes the necessity of approaching all texts in a holistic way, is also similar to the subject of "münasabâtü'l-Qur'an" which examines the semantic relationships between the verse and verses in the science of tafsir. In this study, the importance of text linguistics, which is an important method in reaching the integrity and essence of the Qur'an, has been tried to be revealed with the help of the Sura al-Qalam.
Keywords: Quran, Surah al-Qalam, Linguistics, Text linguistics, Cohesion.