Türkiye'de büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin yönetimi ve ilgili işletmeler için güvenlik raporu sorumluluğu
Management of major industrial accident hazards and safety report responsibility for relevant establishments in Turkey
Yazar: EBRU ARIKAN
Danışman: ZEYNEP YÖNTEM ; PROF.DR. CEMAL SAYDAM
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
1999 yılında yaşanan deprem felaketi ve deprem etkisiyle gerçekleşen endüstriyelkazalar Türkiye'de doğal ve teknolojik afetlerin kontrolü ve yönetimi ile ilgiliendişeleri gündeme getirmiştir. Türkiye'de AB çevre müktesebatı kapsamındabüyük endüstriyel kaza tehlikelerinin kontrolü ile ilgili Seveso II Yönergesi'ningereksinimlerini karşılayan bir mevzuat bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasınınamacı, büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin kontrolü ve yönetimi alanında AvrupaBirliği gereksinimleri ile AB Üye Devletlerdeki uygulama durumları hakkında bilgilervererek bu bilgiler ışığında Türkiye'deki mevcut yasal ve kurumsal durumu ortayakoymak ve işletmelerde endüstriyel kaza yönetim biçimi ve mevcut sanayikuruluşlarının profilinin bir değerlendirmesini sunmaktır. Araştırma kapsamındahem niteliksel (karşılaştırmalı ve uygulamalı yöntem ve değerlendirmeler) hem deniceliksel (tarihsel ve betimsel modeller) yaklaşımlar kullanılmıştır. Sonuç olarak,Türkiye'de büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin yönetimi alanında yasal, idari vekurumsal boşlukların bulunduğu görülmüştür. Bu boşlukların giderilmesi içinTürkiye'de ilgili yetkili merciler ve sanayi işletmecilerinin sorumluluklarının açık birşekilde belirlenmesi, bu alandaki yasal, idari ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi,eğitim programlarının ve teknik destek projelerinin geliştirilmesi, AB kaynaklı çevrefonlarından mümkün olduğu kadar fazla yararlanılması gerekmektedir. Ayrıca, bukapsamda işletmeciler tarafından hazırlanması gereken Güvenlik Raporu kapsamıve bu rapora dahil edilmesi gereken kaza senaryolarının oluşturulması, riskdeğerlendirmesi ve bunlara göre gerekli önlemlerin alınması konularında dakapasite geliştirme girişimlerinin artırılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: büyük endüstriyel kaza tehlikesi, Seveso, AB çevremüktesebatı, güvenlik raporuDanışman: Prof.Dr. Cemal Saydam, Hacettepe Üniversitesi, Çevre MühendisliğiBölümüEş Danışman: Zeynep Yöntem, Hacettepe Üniversitesi, Çevre MühendisliğiBölümüi

Abstract:
The earthquake disaster in 1999 and the associated industrial accidents havebrought up concerns regarding the control and management of natural andtechnological disasters in Turkey where there is not any national legislation thattransposes the requirements of Seveso II Directive on the control of majoraccident hazards involving dangerous substances within the scope of theEuropean Union environmental acquis. The objective of this thesis study is topresent the current legal and administrative status of Turkey and to provide anassessment on accident management in relevant establishments and the profile ofexisting Turkish industrial establishments. This has been achieved in the light ofinformation on relevant EU implementation requirements as well as the currentimplementation status in EU Member States. Both qualitative (comparative andpractical methods) and quantitative (historical and descriptive models) approacheshave been adopted. It has been observed that there are legal and administrativegaps in the field of major accident hazards management in Turkey. To overcomethese gaps, the responsibilities of relevant competent authorities and operators ofestablishments in Turkey should be clearly identified; legal and administrativecapacity building, training and technical assistance projects should be developedand good advantage of EU funded financial resources on environmental issuesavailable for Turkey should be taken. Moreover, initiatives for capacity building ondevelopment of accident scenarios, risk assessment and taking measuresaccordingly should be increased within the scope of Safety Report.Keywords: major industrial accident hazard, Seveso, EU environmental acquis,safety reportAdvisor: Prof.Dr. Cemal Saydam, Hacettepe University, Department ofEnvironmental EngineeringCo-advisor: Zeynep Yöntem, Hacettepe University, Department of EnvironmentalEngineeringi