İstanbul'daki örgütlü ve örgütsüz feministler ve kadın hakları savunucularının perspektifinden Türkiye'deki kadın politikaları ve bunların gündelik yaşama yansımaları
Perspectives of organized and unorganized feminists and women's rights advocates in Istanbul on women's policies in Turkey and their reflections on daily life
Yazar: MERVE BEKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEREN ALKAN ; DR. İREM SOYSAL AL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma, İstanbul'daki örgütlü ve örgütsüz kadın hakları savunucuları ile feminist kadınların perspektifinden Türkiye'deki kadın politikalarını incelemektedir. Araştırma, kadınların günlük yaşantılarındaki aile içi sorumlulukların dağılımından çalışma hayatındaki eşitsizliklere, meslek seçimlerinden mesleki ayrımcılıklara, şiddet çeşitlerine ve feminizm algılarına kadar geniş bir yelpazede sosyolojik bir karşılaştırmalı analiz sunmaktadır. Bu çalışmayı diğerlerinden ayıran en önemli özellik, kendisini feminist veya kadın hakları savunucusu olarak tanımlayan kadın katılımcılarla gerçekleştirilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dair onların bakış açılarını ortaya koymasıdır. Katılımcıların feminizme, kadın politikalarına ve günlük hayatta karşılaştıkları eşitsizliklere dair bir karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, kadın hareketi içerisindeki farklılıklar ve benzerlikler de analiz edilmiştir. Araştırma, nitel veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme modelini kullanarak, kendisini kadın hakları savunucusu veya feminist olarak tanımlayan farklı yaş gruplarından 30 kadın katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Derinlemesine görüşmelerin sonuçlarında, tüm katılımcıların günlük yaşamlarında toplumsal cinsiyet eşitsizliğine maruz kaldıklarının bilincinde oldukları, buna karşı tepkilerini de gösterdikleri saptanmıştır. Ancak bu tepkilerin niteliği katılımcılar arasında farklılık göstermektedir. Kendini feminist olarak tanımlayan kadınlar, söylemden pratiğe kadar hemen hemen her alanda tepkisel bir yaklaşım sergilerken, kadın hakları savunucularının eril dile ve ataerkil söylem ile pratiklere yeniden yönelmeye daha fazla eğilimli oldukları anlaşılmıştır.
Feminizm anlayışının, çeşitli yaş aralıklarındaki katılımcılar arasında yapılan görüşmeler sonucunda farklılaştığı belirlenmiştir. Özellikle kendini kadın hakları savunucusu olarak tanımlayanların günlük hayatlarında maruz kaldıkları eşitsizlikleri "korumacı cinsiyetçilik" olarak tanımlanan bir tutumla yeniden üretebildikleri gözlemlenmiştir. Devlet politikaları çerçevesinde kürtaj, nafaka, çocuk bakımı ve çalışma hayatında kadının rolü gibi konularda katılımcıların ortak görüşü, politikaların yetersizliğidir. Feminist ve kadın hakları savunucusu kadınların örgütlenmeye bakışlarındaki farklılıklar dikkat çekicidir. Katılımcılar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine karşı politikaların uygulanmasının gereğini vurgulamışlardır. Örgütlü katılımcılar kadın dayanışmasının önemini işaret ederken; örgütsüz katılımcılar dayanışmayı daha bireysel bir düzlemde kurmakta ve eşitsizlikle mücadelede devlet uygulamalarının ön planda olması gerektiğini ifade etmektedirler.

Abstract:
This study examines women's policies in Turkey from the perspective of organized and unorganized women's rights advocates and feminist women in Istanbul. The research provides a sociological comparative analysis that spans a wide range of issues, including the distribution of domestic responsibilities in women's daily lives, inequalities in working life, career choices, professional discrimination, types of violence, and perceptions of feminism. What distinguishes this study from others is its focus on participants who identify themselves as feminists or women's rights advocates, revealing their perspectives on gender inequality. A comparison is made of the participants' views on feminism, women's policies, and the inequalities they encounter in daily life. Additionally, differences and similarities within the women's movement are analyzed.
The research was conducted using semi-structured interviews as a qualitative data collection technique, with 30 women participants from different age groups who identify as either feminists or women's rights advocates. The in-depth interview results revealed that all participants are aware of the gender inequalities they experience in their daily lives and respond to them, but the nature of their responses varies among participants. Women who identify as feminists exhibit a reactive approach in nearly every area, from discourse to practice, while women's rights advocates are more inclined to revert to male-dominated language and patriarchal discourse and practices.
The study found that understandings of feminism vary based on interviews with participants of different age ranges. Notably, it was observed that those who identify as women's rights advocates tend to reproduce the inequalities they face in their daily lives through an attitude described as "protective sexism." On issues like abortion, alimony, childcare, and the role of women in working life, the common opinion of the participants is that state policies are insufficient. The differences in how feminist and women's rights advocates view organizing are also striking. Participants emphasized the necessity of implementing policies against gender inequality. Organized participants highlighted the importance of women's solidarity, whereas unorganized participants emphasized the need for state intervention in combating inequality, expressing that solidarity is built on a more individual level.