Kuruluş yeri seçimi problemlerinde çok ölçütlü karar vermetekniklerinin kullanılması: Barışı Destekleme Harekatı örneği
Use of multi criteria decision making techniques in siteselection problems: A case study of peacekeeping operations
Yazar: UĞUR EMRE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞEN AKMAN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) yöntemleri karar vericilere analitik bir şekilde
alternatifleri değerlendirebilmesine imkân vermektedir. Stratejik kararların alınması
işletmelerin yanı sıra kamu kuruluşları ve uluslararası örgütler gibi kar amacı
gütmeyen hükümet dışı aktörleri de ilgilendirmektedir.
Çok uluslu ve çok kültürlü örgütlerin başında Birleşmiş Milletler (BM) örgütü ve buna
bağlı alt organlar yer almaktadır. BM alt organlarından biri olan BM Güvenlik
Konseyi (BMGK) dünya barışının idamesinde en büyük rolü oynamaktadır. Bu
çalışmada BMGK'nin tarafından bölgesel boyutta barışın idamesi maksadıyla
oluşturulan çok uluslu bir barış gücünün bölgesel barışın sağlanması adına icra
edeceği bir Barışı Destekleme Harekâtı (BDH) kapsamında, harekâtı etkinlikle sevk
ve idare edebileceği bir ana üs karargâh yerleşkesinin hangi kriterler altında ve
hangi bölgede kurulması gerektiği sorusuna cevap aranmıştır.
Tezin birinci bölümünde ÇÖKV yaklaşımı ve AHP ile TOPSIS yöntemlerinin teorik alt
yapısından bahsedilmiştir. İkinci bölümde kuruluş yeri seçimi problemleri için ÇÖKV
yöntemlerini kullanan akademik çalışmalara yönelik literatür taraması yapılmıştır.
Üçüncü bölümde ise teze konu olan kurgusal senaryo temel alınarak ve uzman
görüşleri ile belirlenen kriter ve alt kriterler göz önünde bulundurularak AHP yöntemi
ile kriter-alt kriter ağırlıkları elde edilmiş ve son olarak TOPSIS yöntemi ile
alternatiflerin öncelik sıralaması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çok Ölçütlü Karar Verme, Kuruluş Yeri Seçimi Problemi,
Analitik Hiyerarşi Prosesi, TOPSIS, Barışı Destekleme Harekâtı.

Abstract:
Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods provide that decison makers can
evaluate the alternatives analytically. Beside profitable organizations, making
strategic decisions are also concerns of govermental and non-govermental actors
such as non-profit international organizations.
United Nations (UN) and its sub-organizations are prominence of the multi-national
and multi-cultural organizations. United Nations Security Council (UNSC), which is
the one of sub-organ of UN, has the biggest role for sustaining world peace. In this
study, it is inquired that in which criterias and in which region a headquarter of a
multi-national peace force, which is established by UNSC in order to sustain
regional peace with in the scope of Peacekeeping Opreations (PKO), should settle
down so as to conduct the operation effectively.
In the first chapter, it was mentioned about MCDM approach and theoric
infrastucture of AHP and TOPSIS methods. In the second chapter, a literature
review regarding academic works which contain MCDM methods for site selection
problems was conducted. In the third chapter, based on the fictional scenario which
provides the topic to this thesis and taking in account the citerias and the subcriterias
which are determined by the subject matter experts, the weights of the
citerias and the sub-criterias were obtained using AHP method and finally it was
made a priority ranking of the alternatives using TOPSIS method.

Key Words: Multi-Criteria Decision Making, Site Selection Problem, Analytical
Hierarchy Process, TOPSIS, Peacekeeping Operations.