Abbasî Devleti'nde merkezî yapı ve siyasal hiyerarşi       (H. 334-363)
Central structure and political hierarchy in the Abbasid State (H. 334-363)
Yazar: JINAN ABDULKAREEM ABED AL LAMI
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN EFE
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Abbasiler Devleti'nin tarihi hakkında daha fazla bilgi edinme ve tarih konusundaki bilimsel merakımız nedeniyle, İslam tarihinden bir yönünün açığa çıkarılması ve kütüphanenin zenginleştirilmesi ve okuyucuların faydalanması amacıyla, bu araştırmayı "( Abbasî Hilafetinin merkezî yapısı ve hiyerarşik siyasi düzeni)" (H 334-363 / M 946-974) başlığı altında gerçekleştirdik.
Bu konunun seçilmesi sadece bilimsel ve kişisel bir istekle sınırlı olmayıp, ayrıca saf bilimsel gereksinimler nedeniyle gerçekleşmiştir. Çünkü Büveyhilerin müdahalesi ve Abbasi Halifeliği'nin o dönemdeki zayıflığı hakkındaki çalışmalar halen daha fazla açıklamaya ihtiyaç duymaktadır. Özellikle Abbasiler'in saray içindeki görevlerinin yapısı ve Halife Mutî' Li-llah'ın çevresindeki memurlar ve devletin yönetimindeki rolleri hakkında daha fazla bilgi gerekiyor. Bu, bu çalışmaya daha fazla derinlemesine bakma ve bu görevleri ve memurları, yaşamlarını ve halkla olan ilişkilerini belirtme nedenlerimizden biriydi.
 Sonuçlarımız; Büveyhilerin, devletin merkezi yapısına tamamen hâkim olduklarını, devletin üst düzey 
Giriş kısmında ele aldığımız üzere ilk bölümde, Al-Mutî'-Lillâh'ın halifeliği dönemi üzerinden Abbasi Halifeliği'nin merkezi yapısı üzerine yoğun bir inceleme gerçekleştirdik. Bu çalışmada, Abbasi Sarayı'nın hiyerarşik görev dağılımı, zirvedeki halifeden en düşük rütbeli saray memuruna kadar titizlikle irdelenmiştir. Ancak, bu dönem, Abbasiler tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bunun nedeni; Büveyhilerin hükümeti
 
İkinci ve üçüncü bölümlerde, Abbasi Sarayı'ndaki hiyerarşik görev düzenini ve Büveyhi emirlerinin halifeye yakın olmalarıyla tam olarak kontrolü nasıl sağladıklarını inceledik. Veliahtlar, kâtipler, vezirler, yüksek görevliler, kadılar, polis şefi ve hatta dîvan sahipleri gibi diğer görevliler de incelenmiştir. Bunların atanması ve görevden alınmaları Büveyhi emirinin kontrolündeydi. Bazı görevlere, emirlerin oğulları bile atanmıştı, böylece halifenin sırları ve etrafındaki tüm işler hakkında bilgi sahibi oluyorlardı.
Dördüncü bölümde, aralarında halifenin özel doktorları ve astrologlarının da olduğu diğer görevlilerden bahsettik. Halifenin doktoru, halifenin özel ordusu ve muhafızlarına benzer bir rol oynuyordu, yani halifenin sağlığını korumakla sorumluydu. Astrologlar ise Abbasi Sarayı'nda yer buldu ve Halife'ye yakın oldular.
Beşinci ve son bölümdeki araştırmamızda, Abbasi Sarayı'nın personelinin atama ve görevden alınma işlemlerini, atama politikalarını, işten çıkarmanın ardından yapılan işlemleri kapsayan sürgün, hapis ve mülk müsaderesi gibi konuları ayrıntılı olarak ele aldık.
Araştırmamızın sonuçları; Büveyhilerin devletin merkezi yapısını, halifeden devletin üst düzey görevlilerine kadar tamamen kontrol ettiğini göstermektedir. Bu kontrol, onların kendi çıkarlarına ve güçlerini artırmak amacıyla tüm pozisyonları kullanmalarına, hatta Abbasi Halifeliği içinde bir devlet oluşturmalarına olanak tanımıştır. Halifenin paralarını basma ve namaz zamanında davulları çalma gibi yetkileri bile paylaşmışlardır. Ancak, halifeyi sadece sembolik olarak korumuşlar, böylece halkın gözündeki konumlarını koruyabilmişlerdir. Bu da halifenin kişiliğini ve saygınlığını zayıflatmış ve tüm yetkileri ellerinde tutmalarına olanak sağlamıştır.
Çalışmamızda; tarihsel, tanımlayıcı, analitik bir araştırma yöntemi benimsedik. Bu, çeşitli anlatıları ve kaynakları toplamayı, böylece çalışmanın konusuna hizmet etmeyi sağlamıştır.

Abstract:
Driven by a desire to gain more knowledge about the history of the Abbasid State and 
fueled by our scientific curiosity about history, we undertook this research titled "(The Central 
Structure and Hierarchical Political Order of the Abbasid Caliphate)" covering the years AH
334-363 / CE 946-974. The selection of this topic was motivated not only by scientific and 
personal interest but also by genuine scientific necessity. There remains a need for further 
exploration of the Buyid intervention and the Abbasid Caliphate's weaknesses during this 
period. In particular, more information is required about the structure of roles within the 
Abbasid palace and the officials surrounding Caliph Al-Mutī' Li-llah and their roles in state 
administration. This necessitated a deeper examination of these roles, their duties, and their 
interactions with the public.
 Our findings reveal that the Buyids completely dominated the central structure of the 
state. In the introduction, the first chapter presents an in-depth examination of the central 
structure of the Abbasid Caliphate during Al-Mutī'-Lillâh's reign. The hierarchical 
distribution of duties in the Abbasid Palace, from the caliph at the top to the lowest-ranking 
palace official, was meticulously analyzed. This period holds significant importance in 
Abbasid history due to the Buyid influence on the government.
In the second and third chapters, we examined the hierarchical order within the Abbasid 
Palace and how the Buyid emirs maintained complete control by being close to the caliph. 
The study also covered various officials such as heirs, scribes, viziers, high-ranking officers, 
judges, police chiefs, and even heads of various bureaus. Their appointments and dismissals 
were under the control of the Buyid emir. Some positions were even filled by the emir's sons, 
giving them insight into the caliph's secrets and affairs.
 Also, the fourth chapter discussed other officials, including the caliph's personal doctors 
and astrologers. The caliph's doctor played a role similar to that of a personal guard, 
responsible for the caliph's health. Astrologers also had a place in the Abbasid Palace and 
were close to the Caliph.
 Furthermore, the fifth and final chapter detailed the processes of appointment and dismissal 
of the Abbasid Palace personnel, including appointment policies, actions taken following 
dismissals, exile, imprisonment, and confiscation of property.
 To conclude ,our research concluded that the Buyids had complete control over the central 
structure of the state, from the caliph to the high-ranking officials. This control allowed them 
to use all positions for their own interests and to increase their power, effectively creating a 
state within the Abbasid Caliphate. They shared even the caliph's powers, such as minting 
coins and announcing prayer times with drums, while maintaining the caliph only 
symbolically to preserve their standing in the public eye. This weakened the caliph's 
personality and prestige, enabling the Buyids to retain all authority. In our study, we adopted 
a historical, descriptive, and analytical research method. This approach involved gathering 
various narratives and sources to serve the study's purpose effectively.