Toplum kökenli pnömoni tanısı ile hastaneye yatırılan hastalarda komplikasyon açısından risk değerlendirilmesi /
Yazar: IŞIN SENEM KÖŞKER ÇAPAR
Danışman: DOÇ. DR. TUĞÇE TURAL KARA
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı; hastaneye yatırılan toplum kökenli pnömoni tanılı çocukların izlemde komplikasyon geliştirme oranlarını saptamak, komplike olmayan ve komplike pnömoni tanılı hastaların demografik, klinik, laboratuvar ve radyografik verilerini inceleyerek komplikasyon gelişimine neden olan risk faktörlerini, komplike pnömoni gelişimini öngörebilmeyi sağlayacak klinik ve laboratuvar verilerini saptamaktır.
Yöntem: Mart 2020 ve Mart 2023 tarihleri arasında, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde toplum kökenli pnömoni tanısı ile yatırılarak tedavi edilen 1 ay -18 yaş arası hastalar retrospektif olarak incelendi. Hastalar; toplum kökenli pnömoni nedeni ile yatışı gerçekleştirilen ve komplikasyon gelişmeyen pnömonili hastalar (KOP), başvuru sırasında komplike pnömoni tanısı almış hastalar (KP) ve yatışından sonra komplike pnömoni gelişmiş olan hastalar (SKP) olarak üç gruba ayırıldı. 
Bulgular: Çalışmamızda KP+SKP'li grupta yaş ortalaması, 5-10 yaş ile 10 yaş üstü olan hasta oranı, başvuru sırasında antibiyotik kullanım oranı, tanı öncesi antibiyotik kullanım süresi KOP'lu gruba göre daha yüksek olarak saptandı. Cinsiyet, son üç ayda antibiyotik kullanım öyküsü, daha önceden pnömoni geçirme öyküsü, daha önceden pnömoni nedenli yatış öyküsü, prematürite öyküsü, aşılama durumu, şikayet süresi verilerinde gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. SKP'li grupta eşlik eden hastalık oranı diğer gruplara göre daha yüksek ve eşlik eden hastalıklar içinde metabolik hastalıkların, diğer gruplara göre daha yüksek olması anlamlı bulundu. KOP'lu grupta ise solunum sistemi hastalıklarının diğer gruplara göre daha yüksek olması anlamlı bulundu. KP+SKP'li grupta, KOP'lu gruba göre metabolik ve onkolojik hastalıklar daha yüksek saptandı. Başvuru sırasındaki bulgulara bakıldığında, SKP'li grupta diğer gruplara göre çekilme ve dehidratasyon oranının yüksek olduğu, öksürük oranının düşük olduğu saptandı. KP'li grupta, diğer gruplara göre göğüs ağrısı ve hipotansiyon oranları daha yüksekti. KP+SKP'li grupta, KOP'lu gruba göre dehidratasyon, göğüs ağrısı, hipotansiyon, bilinç bozukluğu oranlarının daha yüksek; öksürük oranının ise daha düşük olduğu tespit edildi. Takipne, dispne, hipoksi, apne, ateş, taşikardi bulgularında, başvurudaki oksijen satürasyonunda gruplar arasında anlamlı bir farklılığa rastlanılmadı. KP+SKP'li grupta, KOP'lu gruba göre hemoglobin değeri, hematokrit, lenfosit sayısı, eozinofil sayısı, trombosit sayısı, albümin değeri daha düşük, ANS/ALS oranı, BUN, CRP, prokalsitonin, D-dimer değeri ortalamaları ve lökopeni, hiponatremi ve hipoalbüminemi varlığı oranları daha yüksek bulundu. Asidoz varlığı, hiperkarbi varlığı ve laktat yüksekliğinde ise gruplar arasında anlamlı bir farklılığa rastlanılmadı. ROC analizi değerlendirmesi sonrasında ANS/ALS oranı eşik değeri 2,72 (%68,48 duyarlılık, %55,71 özgüllük); CRP düzeyi eşik değeri 12,43 mg/dL (%93,86 duyarlılık, %39,58 özgüllük); BUN düzeyi eşik değeri ise 9 mg/dL (%53,54 duyarlılık, %55,23 özgüllük) olarak saptandı. Çok değişkenli lojistik regresyon modelinde ileri yaş (OR: 1,011; 95%CI 1,006-1,016; p<0.001), hipotansiyon varlığı (OR: 28,083; 95%CI 7,661-102,942; p<0.001), bilinç bozukluğu varlığı (OR: 5,033; 95%CI 1,235-20,515; p=0.024), düşük hemoglobin düzeyi (OR: 0,835; 95%CI 0,722-0,966; p=0.015), lökopeni varlığı (OR: 3,197; 95%CI 1,055-9,687; p=0.040), ANS/ALS oranının artışı (OR: 1,045; 95%CI 1,000-1,091; p=0.049), hiponatremi varlığı (OR: 2,840; 95%CI 1,601-5,037; p<0.001), hipoalbüminemi varlığı (OR:6,489; 95%CI 2,753-15,296; p<0.001), CRP düzeyinin artışı (OR: 1,034; 95%CI 1,002-1,067; p=0.039) komplike pnömoni gelişimi açısından bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Lojistik regresyon modelinde anlamlı çıkan bu veriler ile 1-10 puan arası ve 1-100 puan arasında puanlanacak şekilde iki adet skorlama sistemi oluşturuldu.
Sonuç: Çalışmamızda; komplike pnömonilerde daha büyük yaş ortalaması olduğunu, başvuruda dehidratasyon, göğüs ağrısı, hipotansiyon, bilinç bozukluğunun daha sık görüldüğünü, altta yatan hastalık varlığının daha yüksek olduğunu, başvuru laboratuvar bulgularında hemoglobin değeri, hematokrit, lenfosit sayısı, eozinofil sayısı, trombosit sayısı, albümin değerinin daha düşük, BUN, CRP, prokalsitonin, D-dimer değeri, ANS/ALS oranının, hiponatremi, hipoalbüminemi ve lökopeni varlığının daha yüksek olduğunu tespit ettik. İleri yaş, hipotansiyon varlığı, bilinç bozukluğu varlığı, düşük hemoglobin düzeyi, lökopeni varlığı, ANS/ALS oranı artışı, hiponatremi varlığı, hipoalbüminemi varlığı ve CRP düzeyi artışının komplike pnömoni gelişimi açısından bağımsız risk faktörü olarak saptadık. Bu veriler ile toplum kökenli pnömoni ile takip edilecek hastalarda komplikasyon gelişimini tahmin edebilecek bir skorlama sistemi oluşturduk.

Abstract:
Objective: The aim of our study is to determine the rates of complications during follow-up in children diagnosed with community-acquired pneumonia who are hospitalized, to determine the risk factors that cause the development of complications and the clinical and laboratory data that will allow us to predict the development of complicated pneumonia by examining the demographic, clinical, laboratory and radiographic data of patients diagnosed with uncomplicated and complicated pneumonia.
Method: Patients aged 1 month to 18 years who were hospitalized and treated with a diagnosis of community-acquired pneumonia at Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital between March 2020 and March 2023 were retrospectively analyzed. The patients were divided into three groups as patients with pneumonia who were hospitalized due to community-acquired pneumonia and did not develop complications (NCP), patients diagnosed with complicated pneumonia at the time of admission (CP) and patients who developed complicated pneumonia after admission (AACP).
Results: In our study, the mean age, the ratio of patients aged 5-10 and over 10 years, the rate of antibiotic use at admission and the duration of antibiotic use before diagnosis were found to be higher in the CP+AACP group compared to the NCP group. There was no significant difference between the groups in terms of gender, history of antibiotic use in the last three months, history of previous pneumonia, history of previous hospitalization due to pneumonia, history of prematurity, vaccination status, and duration of complaints. It was found significant that the rate of underlying diseases was higher in the AACP group than in other groups, and metabolic diseases were higher among comorbidities in the AACP group than in other groups. In the NCP group, it was found significant that respiratory system diseases were higher than in the other groups. Metabolic and oncological diseases were found to be higher in the CP+AACP group compared to the NCP group. When the findings at the time of admission were examined, it was found that retractions and dehydration rates were higher and the cough rate was lower in the AACP group compared to the other groups. In the CP group, chest pain and hypotension rates were higher compared to the other groups. In the CP+AACP group, dehydration, chest pain, hypotension, and altered mental status rates were higher and the cough rate was lower compared to the NCP group. There was no significant difference between the groups in tachypnea, dyspnea, hypoxia, apnea, fever, tachycardia findings, and oxygen saturation at admission. In the CP+AACP group, hemoglobin value, hematocrit, lymphocyte count, eosinophil count, platelet count, and albumin value were lower, absolute neutrophil count/absolute lymphocyte count ratio, BUN, CRP, procalcitonin, D-dimer value averages, and leukopenia, hyponatremia, and hypoalbuminemia presence rates were higher than in the NCP group. No significant difference was found between the groups in terms of the presence of acidosis, the presence of hypercarbia and increased lactate. After ROC analysis, the absolute neutrophil count/absolute lymphocyte count ratio threshold value was determined as 2.72 (68.48% sensitivity, 55.71% specificity); the CRP level threshold value was determined as 12.43 mg/dL (93.86% sensitivity, 39.58% specificity); and the BUN level threshold value was determined as 9 mg/dL (53.54% sensitivity, 55.23% specificity). Advanced age (OR: 1,011; 95%CI 1,006-1,016; p<0.001), presence of hypotension (OR: 28,083; 95%CI 7,661-102,942; p<0.001), presence of altered mental status (OR: 5,033; 95%CI 1,235-20,515; p=0.024), low hemoglobin level (OR: 0,835; 95%CI 0,722-0,966; p=0.015), leukopenia (OR: 3,197; 95%CI 1,055-9,687; p=0.040), increased absolute neutrophil count/absolute lymphocyte count ratio (OR: 1,045; 95%CI 1,000-1,091; p=0.049), presence of hyponatremia (OR: 2.840; 95%CI 1.601-5.037; p<0.001), presence of hypoalbuminemia (OR: 6.489; 95%CI 2.753-15.296; p<0.001), increased CRP level (OR: 1.034; 95%CI 1.002-1.067; p=0.039) were found to be independent risk factors for the development of complicated pneumoniae in multivariate analysis. With these data that were found to be significant in the logistic regression model, two scoring systems were created, ranging from 1 to 10 points and from 1 to 100 points.
Conclusion: In our study; it was determined that there was an older age in complicated pneumonias, dehydration, chest pain, hypotension and altered mental status rates were more common at admission, the presence of underlying disease was higher, hemoglobin value, hematocrit, lymphocyte count, eosinophil count, platelet count, and albumin value were lower in admission laboratory findings, BUN, CRP, procalcitonin, D-dimer value, absolute neutrophil count/absolute lymphocyte count ratio and the presence of hyponatremia, hypoalbuminemia ande leukopenia were higher. We found that advanced age, presence of hypotension, presence of altered mental status, low hemoglobin level, presence of leukopenia, increased ANS/ALS ratio, presence of hyponatremia, presence of hypoalbuminemia and increased CRP level are independent risk factors for the development of complicated pneumonia. With these data, we created a scoring system that can predict the development of complications in patients with community-acquired pneumonia.