Karaciğer nakli olan hastalarda enfeksiyon gelişmesine etki eden risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of risk factors affecting the development of infection in patients with liver transplantation
Yazar: HATİCE TEZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ADALET AYPAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Karaciğer yetmezliği = Liver failure ; Mortalite = Mortality ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Risk faktörleri = Risk factors ; İlaçlara direnç-çoklu = Drug resistance-multiple

Özet:
Karaciğer nakli yapılan hastalarda gelişen enfeksiyonlar morbidite ve mortaliteyi arttırmaktadır. Çalışmamızda karaciğer nakli sonrası enfeksiyon gelişmesine etki eden risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve nakil merkezimizin epidemiyolojik verilerinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem
Ankara Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Ankara Şehir Hastanesi'nde 28 Temmuz 2012-24 Şubat 2020 tarihleri arasında karaciğer nakli olan 18 yaşından büyük hastalar çalışma popülasyonunu oluşturmuştur. Retrospektif olarak hasta takip dosyaları ve hastane bilgisayar kayıtları incelenmiştir. Nakil sonrası ilk 48 saat içinde ölen hastalar ve veri eksiği olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastalarda nakil sonrası ilk altı ayda görülen enfeksiyonlar, tespit edilen mikroorganizmalar ve bakterilerin antibakteriyel direnç paternleri kaydedilmiştir. Çalışmamız için belirlenmiş olan parametrelerin enfeksiyon için risk oluşturup oluşturmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler IBM SPSS V23 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tüm istatistiksel analizlerde p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiş ve ilişkiler %95 güven aralığında değerlendirilmiştir. Enfeksiyon gelişmesine etki eden risk faktörlerinin incelenmesinde binary lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular
Çalışmamıza dahil edilen 112 hastanın %67,9'u (n=76) erkek olup, yaş ortanca değeri 50'dir (20-66). Nakil sonrasında hastaların ilk ayda %59,8'inde (n=67), ilk altı ayda ise %71,4'ünde (n=80) en az bir enfeksiyon epizodu gelişmiştir. Toplamda nakil sonrası ilk altı ayda 151 enfeksiyon epizodu görülmüştür. Tespit edilen mikroorganizmalar içinde en sık bakteriyel enfeksiyonlar ( n=78, %95,1); daha az sıklıkta ise fungal enfeksiyonlar ( n=2, %2,4) ve viral enfeksiyonlar (n=2 %2,4) görülmüştür. Bakteriyel enfeksiyonlarda çoklu ilaç direnci (ÇİD) oranı yüksek (n=38, %52,7) bulunmuştur ve nakil sonrası ilk altı ayda mortalite için risk faktörü olarak saptanmıştır (p<0,001). Nakil öncesi bakılan INR, kreatinin, total bilirubin değerleri ve nakil sonrası yoğun bakım yatış süresinin arttıkça; nakil sonrası hem ilk ayda hem de altı ayda enfeksiyon riskinin arttığı gösterilmiştir. Ayrıca nakil öncesi ensefalopati varlığının, nakil sonrası ilk ay ve altı ayda enfeksiyon için bir risk faktörü olduğu saptanmıştır.
Sonuç
Karaciğer nakli olan hastalarda ÇİD bakteri enfeksiyonu, mortalite için bir risk faktörüdür. Nakil sonrası enfeksiyon gelişmesine etki eden risk faktörlerinin pek çoğu, karaciğer yetmezliği prognostik skorlama sistemlerinde yer alan parametrelerdir. Yani son dönem karaciğer yetmezliğinde, hastalığın şiddeti arttıkça nakil sonrası enfeksiyon görülme riski de artmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Karaciğer nakli, enfeksiyon, karaciğer yetmezliği, çoklu ilaç direnci, mortalite

Abstract:
Infection developing in patients undergoing liver transplantation increases morbidity and mortality. The aim of the present study is to evaluate risk factors influencing the development of infections following liver transplantation and to present the epidemiological data of our transplantation center. 
Material and Method
Patients over the age of 18 who under went liver transplantation between the dates of  July 28 2012- February 24 2020 in  Ankara Yüksek İhtisas Training and Investigation Hospitaland Ankara City Hospital comprised the populaton of this study. Retrospectively patient files and hospital computer records were evaluated. Patients who died with in 48 hours of transplantation and those with missing data were excluded from the study. Infections occurring with in six months of transplantation, detected microorganisms and antimicrobial resistance pattern of bacteria were recorded. Whether parameters determined for our study lead to risk of infection was evaluated. All data obtained was analysed using IBM SPSS V23 program. In all statistical analyses,  p value of <0,05 was considered statistically significant and relations were evaluated with 95% confidence interval. In the evaluation of risk factors influencing the development of infections, binary logistic regression analysis was employed.  
Results
Of 112 patients included in the present study, %67,9 (n=76)  was male and median age was 50 (20-66). After transplantation, at least one infection episode occurred in 59,8% of patients (n=67) with in first months and in %71,4 of patients (n=80) with in six months. Overall, 151 infection episodes occurred with in six months of transplantation.  Of isolated microroganisms, the most common ones were bacterial infections ( n=78, %95,1); followed by fungal infections  ( n=2, %2,4) and viral infections  (n=2 2,4%). In bacterial infections, multidrug resistance  rate was found to be high ( n=38, %52,7) and it was established to be a risk factor for mortality with in six months of transplantation (p<0,001). It was shown that as pretransplantation INR, creatinine, total bilirubin levels and post transplantation duration of  ICU admission increased, infection risk increased both at first month and sixth month after transplantation. In addition, the presence of encephalopathy prior to transplantation was estalished to be a risk factor for infection at first and six months after transplantation.
Conclusion
In patients undergoing liver transplantation, multi drug resistant bacterial infection is a risk factor for mortality. Many of the risk factors affecting the development of infection after transplantation are parameters found in liver failure prognostic scoring systems. İ.e. in  terminal  stage liver failure, as the severity of disease increases, the risk posttransplantation infection increases as well.  

Keywords: Liver transplantation, infection, liver failure, multi drug resistance, mortality