Hepatoselüler karsinoma teşhisinde AFP ile HSP90α biyobelirteçlerinin karşılaştırmalı ve kombine kullanımında prognostik öneminin değerlendirilmesi ve IDO1 enziminin hepatoselüler karsinoma mekanizmasındaki rolünün araştırılması
Evaluation of prognostic importance of comparative and combined use of AFP and HSP90α biomarkers in the diagnosis of hepatocellular carcinoma and investigation of the role of IDO1 enzyme in the mechanism of hepatocellular carcinoma
Yazar: GÖZDE DİNLEYİCİ
Danışman: PROF. DR. FİRUZE KURTOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Hepatosellüler karsinoma (HCC), primer karaciğer kanserlerinin en yaygın türü olup dünya çapında kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. HCC'deki yüksek mortalite oranı genellikle ileri aşamada teşhisi ile sistematik ve hedefe yönelik tedavilerin yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle HCC'nin erken teşhisi ve uygulanan tedavinin etkinliğinin belirlenebilmesine yardımcı olabilecek biyobelirteçler son derece önemlidir.  
Bu çalışmada, 25 haftalık deneme süresince, dietilnitrozamin (DEN) ve n-Nitrozomorfolin (nMOR) ile deneysel olarak HCC oluşturulan Wistar-Albino ratlarda Theranekron ve kemoterapötik bir ajan olan Sorafenib'in plazma ve karaciğer dokusu Alfa-fetoprotein (AFP), ısı şok proteini 90α (HSP90α) ve İndolamin 2,3 dioksijenaz 1 (IDO1) enzim seviyelerine etkileri araştırılmıştır.
 Plazma ve karaciğer AFP, HSP90α ve IDO1 seviyeleri sağlıklı kontrol gruplarına göre HCC oluşturulan pozitif kontrol (PK) grubunda en yüksek değerlere ulaşmış (p<0.001), Theranekron ve Sorafenib uygulamalarının tek ya da kombine ilavelerinin ilgili parametrelerde plazmada daha belirgin olmak üzere belirgin düşüşler oluşturduğu belirlenmiştir. Özellikle Theranekron ve Sorafenib uygulamalarının, HCC gruplarının plazma AFP, HSP90α ve IDO1 değerlerini sağlıklı gruplardan elde edilen değerlere yaklaştırdığı tespit edilmiştir.
Elde edilen tüm sonuçlar değerlendirildiğinde spesifite ve duyarlılık yönünden HSP90α ve IDO1 değerlerinin tümör prognozu takibinde daha yüksek spesifiklik gösterebileceği değerlendirilmiştir. 
Anahtar Sözcükler: AFP, HSP90α, IDO1, Hepatoselüler Karsinoma, İmmünoterapi

Abstract:
Hepatocellular carcinoma (HCC) is the most common type of primary liver cancer and one of the leading causes of cancer-related death worldwide. The high mortality rate in HCC is usually due to its advanced diagnosis and the inadequacy of systematic and targeted therapies. 
In this study, during the 25-week trial, effects of Theranekron and Sorafenib, a chemotherapeutic agent, used in Wistar-Albino rats in which HCC was experimentally induced with diethylnitrosamine (DEN) and n-Nitrosomorpholine (nMOR), on plasma and liver Alpha-fetoprotein (AFP) and heat shock protein 90α (HSP90α) and Indolamine 2,3 dioxygenase 1 (IDO1) enzyme levels were investigated. 
Plasma and liver AFP, HSP90α and IDO1 levels reached the highest values in the HCC positive control (PK) group compared to the healthy control groups (p<0.001), and single or combined additions of Theranekron and Sorafenib applications caused significant decreases in the relevant parameters, more evident in plasma has been determined. It was determined that especially with Theranekron and Sorafenib applications, plasma AFP, HSP90α and IDO1 values of HCC groups approached the values obtained from healthy groups.
When all the results obtained were evaluated, it was evaluated that HSP90α and IDO1 values could show higher specificity in the follow-up of tumor prognosis in terms of specificity and sensitivity.
Keywords: AFP, HSP90α, IDO1, Hepatocellular Carcinoma, Immunotherapy