Foramen mentalenin mandibulanın üst ve alt kenarlarına göre mesafesinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüleri aracılığı ile incelenmesi
Examination of the distance of foramen mentale to the upper and lower border of the mandible BY means of cone beam computed tomography images
Yazar: BEDREDDİN CAVLI
Danışman: PROF. DR. ZİVER ERGUN YÜCEL
Gazi Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Foramen mentale = Foramen mentale ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Mandibula = Mandible ; Vertikal boyut-çene = Vertical-dimension

Özet:
Mental foramenin konumu mandibulaya yönelik uygulanan cerrahi prosedürlerin tamamına yakınında endikasyon, tedavi planlaması ve operasyon aşamalarına yön vermektedir. Mandibular kemikte uygulanan özellikle periapikal cerrahiler, dental implant uygulamaları, inferior alveoler sinir lateralizasyon/transpozisyonları, genioplasti, mandibula alt sınır osteotomileri ve segmental cerrahilerde mental foramenin vertikal ve sagital yöndeki konumu önem kazanmaktadır. Bu çalışmada belirli bir zaman aralığında herhangi bir endikasyon ile konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülemesi yapılmış olan 400 bireyin mental foramenlerinin sagital ve vertikal yönde konumu değerlendirilmiştir. Mental foramenlerin; mandibular kemiğin üst ve alt sınırlarına olan mesafesi, asimetrik yerleşimi, aksesuar mental foramenin görülme sıklığı değerlendirildi; mevcut ise aksesuar mental foramenin, yaş ve cinsiyetin, parsiyel ve total diş kayıplarının mental foramenin vertikal ve sagital yöndeki konumu üzerine etkisinin olup olmadığı incelendi. Çalışma sonucunda ulaşılan doğrusal ölçümlerin ortalama değerleri, foramenin sık görülen sagital konumları, varyasyon görülme sıklığı mevcut literatüre paralel niteliktedir. Kadınlarda erkeklere göre tüm doğrusal ölçümlerde daha düşük değerler görüldü. Karşılaştırmalı istatistiksel değerlendirmelerde, mental foramenin sagital yöndeki konumuna aksesuar mental foramenin, yaşın ve cinsiyetin istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte etkisi olduğu görüldü. Mental foramenin mandibulanın üst sınırına olan mesafesine diş kaybının, periodontal kayıpla birlikte yaşın etkisi istatistiksel olarak anlamlıydı. Mental foramenin mandibular alt sınıra olan mesafesi üzerinde yaşın, aksesuar mental foramen varlığının, foramenin farklı sagital konumlarının ve diş kaybının etkisi olmadığı görüldü. Sonuç olarak yaptığımız kesitsel çalışmada mandibular üst sınıra olan mesafe, diş kaybından önemli ölçüde etkilenmekle birlikte diş kaybı olmadığı durumlarda da nörovasküler demetten bağımsız bir dentoalveoler cerrahiyi olanaksız kılmaktadır. Bu nedenle foramen çoğu girişimde cerrahi alanın içerisinde kalmaktadır. Mandibular alt sınıra olan mesafe, mevcut cerrahi tekniklere yeterli mesafeyi sağlamakla ve nispeten daha stabil olmakla birlikte, mental kanalın literatürde yayınlanan varyasyon ve kemik içerisinde izlediği yolların değişkenliği dikkate alınmalı ve klasik tekniklerin hasta bazında güvenli olmadığı durumlarda ameliyatlar nörovasküler demeti koruyucu teknikler ile planlanmalıdır. Mental foramen bölgesinde planlanan girişimlerde nörosensoriyal komplikasyonlardan kaçınmak için, uygulayıcının mental nörovasküler demetin 3 boyutlu morfolojisine, varyasyonlarına ve olası nörolojik komplikasyonların yönetimine hakimiyetinin şart olduğu görülmüştür.

Abstract:
The location of the mental foramen directs indication, treatment planning and operation stages in almost all surgical procedures for the mandible. The vertical and sagittal position of mental foramen gains importance during periapical surgeries, dental implant applications, inferior alveolar nerve lateralization / transposition, genioplasty, mandibular lower border osteotomies, and segmental surgeries performed in the mandibular bone. In this study, the location of the mental foramen were evaluated in the sagittal and vertical plane of 400 patients who underwent conic beam computed tomography imaging due to any indication at a certain time interval. Mental foramens on the both hemimandible were evaluated in terms of the distance of the mandibular bone to the upper and lower border, its asymmetric location, and the frequency of accessory mental foramen; the effects of accessory mental foramen, age, gender, partial and total tooth loss on the vertical and sagittal position of mental foramen were examined. İn the study population, the mean values of the linear measurements, the sagittal and vertical directions of foramen, and the frequency of variation, are in line with the current literature. Lower values were observed in all linear measurements in women than in men. In comparative statistical evaluations, it was seen that accessory mental foramen, age and gender, although not statistically significant, had an effect on the sagittal position of mental foramen. The effect of tooth loss and age on the distance measurements from the mandibular upper border was statistically significant. It was observed that age, accessory mental foramen, different sagittal positions of the foramen and tooth loss had no effect on the distance from the mandibular lower border. As a result, according to our cross-sectional study, due to insufficient distances to the mandibular upper border, a dentoalveolar surgery that is completely independent of the neurovascular bundle is not possible. For this reason, foramen remains within the surgical field in most procedures. Although the distance to the mandibular lower border provides sufficient distance to the classical surgical techniques and is relatively more stable, the variations of the mental canal in the literature and the variability of the paths in the bone should be taken into consideration and in cases where classical techniques are not safe on a patient basis, surgeries should be planned with techniques protecting the neurovascular bundle. In conclusion, in interventions planned in the mental foramen region, it is imperative that the practitioner knows the 3 dimensional morphology, variations of the mental foramen and management of possible neurological complications of the mental neurovascular bundle.