Sürdürülebilir tedarikçi seçimi: Bulanık SWARA ve Bulanık MOORA uygulamaları
Sustainable supplier selection: Fuzzy SWARA and Fuzzy MOORA applications
Yazar: MÜGE ÇERÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR YARLIKAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; MOORA yöntemleri = MOORA methods ; SWARA yöntemleri = SWARA methods ; Seçim kriterleri = Selection criteria ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Sürdürülebilirlik kavramı özellikle son zamanlarda hem çevrebilimle ilgili hem de firmaların makro ve mikro çevreleri bazında oldukça önem verdiği ve süreçlerinde uyguladığı bir kavram haline gelmeye başlamıştır. Devamlı olma yetisi, yenilenebilirlik, gelecek nesillere karşı sorumlu olma kavramlarından oluşan sürdürülebilirlik, firmaların tedarikçi seçimi süreçlerinde de karşılaşılan bir değerlendirme ölçütü olarak tercih edilir bir konuma ulaşmıştır. İşletmelerin içinde bulundukları sürekli olarak değişim gösteren küresel rekabet ortamında, paydaşları ve çıkardaşları açısından da çevreye duyarlı, yeniliklere açık ve bu yenilikleri uygulayabilir durumda olması firmalara büyük bir avantaj sağlamaktadır. Bu nedenle işletmelerin sürdürülebilirlik kavramı adı altında tedarik zinciri üyeleri seçimi dolayısıyla sürdürülebilir tedarikçi seçimi kararlarının da önem düzeyi gittikçe artmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında, tedarik zinciri ve tedarik zinciri yönetimi  ile ilgili kavramlara yer verilmiştir. Daha sonra sürdürülebilirlik kavramı ve tedarikçi seçimi kavramlarına değinilmiştir. Literatür taramasından elde edilen sürdürülebilir tedarikçi seçimi kriterlerinin revize edilmesi amacıyla mülakat yöntemi ve anket yöntemi uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Sonrasında sürdürülebilir tedarikçi seçim problemi için, belirsizlik ve elde edilemeyen veriler nedeniyle bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Sürdürülebilir tedarikçi seçimi kriter ağırlıklarını belirlemede Bulanık SWARA yöntemi, en iyi/en uygun tedarikçiyi belirlemede ise Bulanık MOORA yöntemi kullanılmıştır. Uygulama sonucunda, firmalar arasında en düşük ciroya sahip olan T4/Tedarikçi 4 en uygun tedarikçi olarak belirlenmiştir. Bu durum tedarikçi firmanın kaynaklarını optimum düzeyde kullanması ve verimlilik düzeyini arttırmaya çalışması olarak açıklanabilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Seçim Kriterleri, Tedarikçi Seçimi, Bulanık SWARA Yöntemi, Bulanık MOORA Yöntemi

Abstract:
Especially, recently the term of sustainability has started to become a concept that has been given importance to both the ecological environment and the macro and micro environment of companies and applied in their processes. Sustainability, which consists of the ability of continuity, renewability, and responsibility towards future generations, has reached a preferable position as an evaluation criteria encountered in the supplier selection processes of the companies. It is a great advantage for companies that they are sensitive to the environment, open to innovations and able to apply these innovations in terms of the global competition environment, which is constantly changing, in terms of their stakeholders and stakeholders. For this reason, the importance of sustainable supplier selection decisions due to the selection of supply chain members under the name of sustainability concept is increasing gradually. In the first phase of the study, the concepts related to supply chain and supply chain management are included. Then, the concepts of sustainability and supplier selection are mentioned. In order to revise the sustainable supplier selection criteria obtained from the literature review, interview method and survey method applications were carried out. Then, for the sustainable supplier selection problem, fuzzy multi-criteria decision making methods were used due to uncertainty and unavailable data. The Fuzzy SWARA method was used to determine the criterion weights and the Fuzzy MOORA method was used to determine the best/the most suitable supplier. As a result of the application, T4/Supplier 4, which has the lowest turnover among the companies, has been determined as the most suitable supplier. This situation can be explained as the suppliers' using their resources at the optimum level and trying to increase the efficiency level.

Key Words: Sustainability, Selection Criteria, Supplier Selection, Fuzzy SWARA Method, Fuzyy MOORA Method