Obstruktif uyku apne sendromunda otonomik tutulum varlığının r-r interval değişkenliği ve sempatik deri yanıtı ile araştırılması
Investigation of the presence of autonomic involvement in obstructive sleep apnea syndrome with r-r interval variability and sympathetic skin response
Yazar: CANER BAYDAR
Danışman: PROF. TAHİR KURTULUŞ YOLDAŞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
OSAS(Obstrüktif Uyku Apne Sendromu) üst solunum yolu kollapsı sonucu apne
hipopne atakları ile seyreden bir hastalıktır. İstem dışı yaşamsal faaliyetlerimizden olan
viseral ve homeostatik fonksiyonların sürdürülebilmesi için otonom sinir sisteminin görevin i
yapabilmesi gerekmektedir. OSAS birçok sistemi etkilemektedir. Bunlardan birtanesi de
otonom sinir sistemidir. Bu çalışmada Obstrüktif uyku apne sendromunun patofizyolojisi ve
komplikasyonları sonucu otonom sinir sisteminde meydana gelen olası değişiklikleri
Sempatik deri yanıtı(SSR) ve R-R interval değişkenliği(RRIV) ile göstermek amaçlandı.
Bu çalışma Şubat 2013 - Kasım 2013 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt
Eğitim Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları Laboratuarı ve Ankara Dışkapı Yıldırım
Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Nörofizyoloji laboratuarında yapıldı. Retrospektif olarak
yapılan bu çalışmaya, Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Uyku
Bozuklukları Laboratuarına uyku apne semptomları ile başvuran ve tüm gece polisomnografi
(PSG)'leri yapılarak OSAS tanısı alan ve elektrofizyolojik analizi yapılan hastalar arasından,
18 ile 65 yaş arası, AHİ skoru >5 olan 30'u hafif OSAS (1.grup), 30'u orta OSAS (2.grup),
30'u ağır OSAS (3.grup) olacak şekilde (32 kadın, 58 erkek) 90 hasta alındı. AHİ skoru<5
olan 30 sağlıklı kontrol (14 kadın,16 erkek) alındı. Hem OSAS hastalarının hemde kontrol
grubunun parestezi yakınmaları yoktu ve nörolojik muayeneleri normaldi.
Her iki gruba da, elektromiyografi ile "sempatik deri yanıt" ve "R-R interval değişim"
testi yapıldı. OSAS hasta gruplarında üst ekstremite sempatik deri yanıtı ortalama amplitüt
değeri kontrol grubu olgularına göre daha düşük olarak bulunurken, 2.grup ve 3.grup amplitüd
değerleri anlamlı şekilde kontrol grubuna göre düşük saptandı. Üst ekstremite sempatik deri
yanıtı ortalama latans değerleri arasında her üç grubun latans değeri kontrol grubuna göre
uzun saptansa da, gruplar arasında istatiksel açıdan anlamlı fark bulunamadı. OSAS hasta
gruplarında alt ekstremite sempatik deri yanıtı ortalama amplitüd değeri kontrol grubu
olgularına göre daha düşük olarak bulunurken, 2.grup amplitüd değerleri anlamlı şekilde
kontrol grubuna göre düşük saptandı. Alt ekstremite sempatik deri yanıtı ortalama latans
değerleri arasında her üç grubun latans değeri kontrol grubuna göre uzun saptansa da, 2.grup
latans değerleri anlamlı şekilde kontrol grubuna göre uzun saptandı. Sempatik deri yanıtı
hastaların 14'ünde (%15,5) en az bir ekstremitede alınamazken; sağlıklı kontrollerin hepsinde
yanıt alındı. İstirahatte esnasında R-R interval değişimi açısından hastalarla kontrol grubu
arasında anlamlı fark bulunamadı. Hiperventilasyon esnasında R-R intervali 2. grup ve 3.
gruba ait değerler kontrol grubuna ait değerler, anlamlı derecede yüksekti. Ayrıca fark (%D-
%R) için kontrol grubuna ait değerler, 1. grup, 2. grup ve 3. gruba ait değerlerden anlamlı
derecede yüksektir.
Kardiovaskuler otonomik fonksiyon testleri ve sudomotor fonksiyon testleri ile yaş ve
BKİ parametreleri arasında anlamlı ilişki bulunmadı(p>0.05). Fakat, SSR yanıtı alınmayan
gruptaki olguların AHİ düzeyi, alınan gruptaki düzeyden anlamlı derecede daha yüksek
saptandı.
OSAS hastalarında sudomotor ve kardiyovaskuler otonomik test bozuklukları normal
topluma göre daha sık olarak görülmektedir. Fakat klinik otonomik şikayetlerle ilişkili
değildir. Sudomotor ve kardiyovaskuler testleri hastalığın daha erken dönemlerinde
kullanmak otonomik bozukluğu erken tespit etmek icin yararlı olabilir.
Çalışmamız sonucunda kolay uygulanabilir ve non invazif bir test olan SSR ve RRIV ile
OSAS'lı hastalarda otonom fonksiyonları incelemenin mümkün olabileceği ileri sürülebilir
Anahtar Kelimeler: OSAS, Otonom Sinir Sistemi, Sempatik Deri Yanıtı, R-R interval
değişkenliği

Abstract:
OSAS (Obstructive Sleep Apnea Syndrome) is a disease with apnea-hypopnea attacks
resulting from upper respiratory tract collapse. The autonomic nervous system must continue
working in order to maintain involuntary vital activities including visceral and homeostatic
functions. OSAS affects many systems. One of them is the autonomic nervous system. In this
study, we aimed to demonstrate the possible changes in the autonomic nervous system that
occured as a result of Obstructive Sleep Apnea Syndrome's pathophysiology and
complications, by using Sympathetic Skin Response (SSR) and R-R Interval Variation
(RRIV).
This study was carried out at Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research
Hospital Sleep Disorders Laboratory and at Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and
Research Hospital Neurophysiology Laboratory between February 2013 and November 2013.
This retrospective study was conducted on the participants between the ages of 18 and 65. 30
healthy subjects (14 female, 16 male) with an apnea-hypopnea index (AHI) <5 and 90
patients with OSAS ( 32 female, 58 male) with AHI >5, who were diagnosed with OSAS
after all-night-long polysomnography (PSG) and whose electrophysiological analysis was
done, were included in the study. OSAS patients were divided into three groups: 30 with mild
OSAS (1st group), 30 with moderate OSAS (2nd group) and 30 with severe OSAS ( 3rd
group). Neither the OSAS patients nor the control group had any paresthaesia complaints and
their neurological examinations were normal.
Both groups were tested with electromyography for "Sympathetic Skin Response" and
"R-R Interval Variation". While the OSAS patient groups were found to have lower
sympathetic skin response mean amplitude values for upper extremities compared to the
control group, 2nd and 3rd patient group amplitude values were significantly lower than the
control group. While the upper extremity sympathetic skin response mean latency value of all
three groups was longer than the control group, there was no statistically significant
difference among the groups. Compared to the control group cases, while the lower extremity
sympathetic skin response mean amplitude value was lower in the OSAS patient groups, 2nd
group amplitude values were found as significantly lower than the control group. Lower
extremity sympathetic skin response average-mean latency value for all three groups was
longer than the control group, and 2nd group latency values were significantly longer than the
control group. In 14 of the patients (15,5%), sympathetic skin response couldn't be received
for at least one extremity; whereas response was obtained from all healthy controls. During
rest, there was no significant difference between the patient group and the control group in
terms of R-R interval variation. During hyperventilation, R-R interval for the 2nd Group and
3rd Group values and control group values were significantly high. Also the control group
values for the difference (D%-R%) were significantly higher than the values for the 1st
Group, the 2nd Group and the 3rd Group.
There was no significant relationship between cardiovascular autonomic function
tests/ sudomotor function tests and age/ BKI parameters (p>0.05). However, the AHI level of
the no-SSR response group cases was found to be significantly higher than the level of the
group from which SSR response was obtained.
Compared to normal society, OSAS patients have a higher rate of sudomotor ve
cardiovascular autonomic test disorders. But this is not related to clinical autonomic
complaints. Using the sudomotor and cardiovascular tests in the early stages of the disease
may be useful for an early diagnosis of the autonomic disorder.
In the light of these results of our study, it can be stated that analyzing autonomic
functions in OSAS patients is possible by using the SSR and RRIV tests which are easily
applicable and non-invasive.
Keywords: OSAS, Autonomic Nervous System, Sympathetic Skin Response, R-R Interval
Variation