Yemek ve sofranın temsili: Fatih Akın filmleri
The representation of food and table: Fatih Akın films
Yazar: HASAN HÜSEYİN ÇİNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN SEZEREL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism
Dizin: Akın, Fatih = Akın, Fatih ; Gösterge bilim = Semiotics ; Sinema = Cinema ; Sofra = Table ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yemek kültürü = Food culture ; Yemek yemek = Eating

Özet:
İnsanın yaşamını devam ettirebilmesi için ihtiyaç duyduğu en temel gereksinimlerden biri olan yemek yeme davranışı, yemek üretimi, sunumu ve tüketimi esnasında farklılaşarak fizyolojik bir olgu olmanın ötesine geçer. Toplumların tarih içinde kendi kültürlerini yaratıp ilerletmelerinde yine yemek önemli bir yere sahiptir ve kültürel kimliğin inşasında temel taşlardan biridir. Tarih boyunca tüketim boyutunda sofranın gelişimi ve sofra kurallarının şekillenmesi, toplumsal ilerlemenin de somut bir yansımasını oluşturmuştur.  Yemek ve sofra ile toplumsal cinsiyet, sosyalleşme ve iletişim, sınıf, din, ulusal kimlik, haz, gösteri gibi kavramlar arasında ilişki kurmak; onun toplumsal yönünü anlamlandırmak için önemli bir işlev görür. Sinema ise toplumu anlamak ve bir toplumun kültürünü ifade etmek için yararlanılabilecek en temel sanatlardan biridir. Anlatımını güçlendirmek için de türlü göstergelerden yararlanır. Yemek göstergeleri, izleyici tarafından kolaylıkla anlaşılıp çözümlenebilir göstergeler olduğundan, sinemanın temel temsil nesnelerinden bir tanesidir. Yapılan bu çalışmada da özellikle son 20 yılda gelişim kat eden, uluslararası platformda başarı gösteren ve kültürlerarası bir kimliğe sahip olan yönetmen Fatih Akın'ın filmleri incelenmiştir. Yemek ve sofra temalarının yer aldığı sahneler, Roland Barthes'ın göstergebilimsel inceleme yöntemine uygun olacak şekilde analiz edilmiştir. Fatih Akın filmleri üzerinden yemek ve sofra temsilleri, sosyolojik bağlamda ele alınarak bir değerlendirmeye varılmıştır. Temelde sinema, gastronomi ve sosyoloji alanları arasında ilişki kurularak yemeğin toplumsal, sanatsal ve kültürel bağlamdaki önemi yeniden vurgulanmıştır. Çalışmada, sinemada yemeğin yerinin her geçen gün arttığı ve Yemek Sineması adında yeni bir türün açığa çıktığı düşünüldüğünde, kısıtlı sayılabilecek sinema ve yemek çalışmalarının arttırılması konusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sofra, Sinema, Göstergebilim, Fatih Akın, Türk Sineması

Abstract:
Eating behavior, which is one of the most basic necessities for human survival; It is beyond being a physiological phenomenon by differentiating during food production, presentation and consumption. Food has an important place in the development of societies in creating and advancing their own cultures in history, and it is one of the fundamental points in the formation of cultural identity. Throughout history, the development of the dining table in the consumption dimension and the shaping of the rules of the dining table have also been a concrete reflection of social progress. To establish a relationship between dining and dining table and concepts such as gender, socialization and communication, class, religion, national identity, pleasure, demonstration; it serves an important function to make sense of its social aspect. However, Cinema is one of the basic arts that can be used to understand the society and  xpress the culture of a society.It also makes use of various indicators to strengthen its expression. Food displays are one of the basic representation objects of cinema, as they can be easily understood and analyzed by the audience. In this study, the films of the director Fatih Akın, which has made progress in the last 20 years, has an international success and has an intercultural identity, have been examined. The scenes with food and dinning table themes were analyzed in accordance with Roland Barthes' semiotic analysis method. The food and dinner table representations through Fatih Akın films are evaluated in a sociological context. Basically, the importance of food in social, artistic and cultural contexts is emphasized by establishing a relationship between cinema, gastronomy and sociology.In the study, considering that the place of food in the cinema is increasing day by day and a new genre called Food Cinema has emerged, various suggestions have been made to increase the studies of cinema and food that can be considered limited.

Key Words: Table, Cinema, Semiology, Fatih Akın, Turkish Cinema