Süt sığırcılığı işletmelerinde kapasite kârlılık ilişkisi: Tokat ili örneği
Capacity-profitability relationship of dairy operations: The case of Tokat province
Yazar: KAAN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ADNAN ÇİÇEK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmanın amacı Tokat ilinde süt sığırcılığı faaliyetinde kapasite ile kârlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir. Araştırmada 111 işletme ile yapılan anketlerden elde edilen veriler kullanılmıştır. İncelenen işletmelerde işletme başına ortalama hayvan varlığı 41.22 BBHB olarak tespit edilmiştir. İşletmelerde ortalama ahır kapasitesi 61.5 baş, kapasite kullanım oranı %43.6 olarak tespit edilmiştir. İşletmelerde bitkisel üretimden elde edilen gelirin işletmelerde kullanım oranı %58.50 olarak hesaplanmıştır. İşletmelerin gelir kalemleri arasında süt geliri (%45.57), envanter artışı (%21.72) ve hayvan satış gelirleri (%16.95) ve gider kalemleri arasında satın alınan yem masrafı (%34.43), işletmeden kullanılan yem masrafı (%21.26) ile aile işgücü karşılığı (9.91) önemli yer tutmaktadır. İşletmelerin ortalama net kârı -71 595.04 TL ve brüt kârı -15 167.54 TL olarak hesaplanmıştır. Süt sığırcılığı üretim faaliyetinin toplam giderler ve değişken giderler dikkate alındığında kârlı olmadığı belirlenmiştir. İşletmelerin sabit sermaye varlıkları ve aile işgücünü değerlendirerek üretime devam ettikleri saptanmıştır. Süt maliyeti ile ilgili toplam ve değişken giderler dikkate alındığında süt maliyetinin süt satış fiyatının üzerinde olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında gerçek giderlere göre yapılan analizlerde ise süt maliyetinin süt satış fiyatının altına düştüğü saptanmıştır. Yapılan ki-kare analizlerine göre işletmecilerin eğitim durumu, birliklere üyelik durumu, son beş yıldaki hayvan varlıklarındaki değişim ve aile fertlerinin gelecek yıllarda süt sığırcılığına devam etme durumu ile işletme kapasiteleri arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of the current study is to determine the relationship between capacity and profitability in dairy cattle activity in Tokat province. To reach this aim, 111 enterprises were included in the study in collecting the data obtained from the surveys. The average animal stock per farm in the enterprises examined was found as 41.22 animal units. The average barn capacity in the enterprises was 61.5 cows, and the capacity utilization rate was 43.6%. The utilization ratio of the income obtained from plant production in the enterprises was calculated as 58.50%. Among the income items of the enterprises, milk income (45.57%), inventory increase (21.72%) and animal sales revenues (16.95%) and feed costs purchased (34.43%), feed cost used from the enterprise (21.26%), and family labor provision (9.91) take an important place. The enterprises' average net profit was computed as -71 595.04 Turkish Liras and the gross profit as -15 167.54 Turkish Liras. Dairy cattle production activity is determined to be unprofitable, considering total expenses and variable expenses. It has been observed that the enterprises continue production by evaluating their fixed capital assets and family workforce. When the total and variable expenses related to milk cost are taken into account, it is concluded that the milk cost is above the milk sales price. Moreover, in the analysis made according to actual expenses, it was found that the milk cost fell below the milk sales price. Finally, according to the chi-square analysis, it was found that there is a significant relationship between the business capacities of the enterprises and some of their demographic features that are the educational status of the operators, the membership status of the associations, the change in animal assets in the last five years and the status of the family members to continue dairy cattle in the next years.