Taraxacum officinale bitkisinin fitoterapi yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of taraxacum officinale plant for phytotherapy
Yazar: SÜMEYRA SEVİN
Danışman: PROF. DR. İLHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Karahindiba = Dandelion ; Taraxacum officinale = Taraxacum officinale

Özet:
Asteraceae familyasına ait olan Taraxacum cinsinin pek çoğu Akdeniz ülkelerinde yaygın olmakla birlikte, dünyada yaklaşık olarak 2000 kadar türü bulunmaktadır. Fitoterapi açısından ön plana çıkan bir tür olan Taraxacum officinale Weber ex Wigg., Asya  ve Avrupa'nın  sıcak bölgelerinde yaygın olarak yetişen, sarı çiçekli ve çok yıllık bir bitkidir.
Testere yapraklarına istinaden pek çok ülkede "Dandelion" olarak adlandırılmaktadır. Bitki, halk arasında ilk olarak karaciğer hastalıklarında kullanılmaya başlanmış; zamanla dispepsi, üriner sistem hastalıkları gibi birçok hastalıkta da kullanıldığı görülmüştür. Yıllar geçtikçe üzerinde yapılan araştırmalarda, içeriğindeki fenolik bileşikler, terpenoitler gibi maddelere bağlı olarak farklı biyoaktivitelere sahip olduğu görülmüştür. Bitkinin  fitoterapide iştahsızlık, dispepsi, karaciğer, safra, böbrek ve romatizma rahatsızlıklarında kullanıldığı kayıtlıdır. Söz konusu şekilde fitoterapide kullanıldığında ciddi bir yan etki göstermediği ve toksik etki oluşturmadığı belirlenmiştir. Tedavi edici etkisinin yanısıra taze yaprak, çiçek ve köklerinin gıda olarak da kulanıldığı bilinmektedir. Türkiye'de T. officinale'ye ait çok sayıda kayıt olmasına karşın bitkinin ülkemizde doğal olarak bulunmadığı ve bu kayıtların yanlış tayinden kaynaklandığı belirtilmektedir. Türkiye'de ve dünyada birçok preparat içerisinde bulunmasına rağmen, ülkemizde bitkisel ilaç niteliklerine sahip bir preparatın henüz olmadığı da görülmektedir. Bu bitkinin biyolojik aktivite çalışmaları göz önüne alındığında, bitkisel ilaç formatına getirilmesi halinde, yaygın olarak görülen karaciğer ve safra hastalıkları başta olmak üzere pek çok hastalık tedavisinde etkin olabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Most of the Taraxacum species belonging to the Asteraceae family are found in about 2000 species worldwide, although they are common in the Mediterranean countries. Taraxacum officinale Weber ex Wigg., a species that stands out in terms of phytotherapy, is a yellow flowering and perennial plant that grows widely in hot regions of Asia and Europe. In many countries it is called "Dandelion" because of its saw shaped leaves. It was first used in liver diseases among the public and it was seen to be used in many diseases such as dyspepsia and urinary system diseases over time. Over the years it has been found that the phenolic compounds in the studies have different bioactivity depending on the compounds such as terpenes. It has known that the plant has been used at anorexia, dyspepsia, liver, bile, kidney and rheumatism disorders in phytotherapy. In other words, when phytotherapy was used, it was determined that it did not cause serious side effects and did not cause toxic effects. It is known that outside its therapeutic useage, its fresh leaves, flowers and roots are used as nutrients. Although there are many preparations in Turkey and in the world, it is seen that there is not yet a preparation having herbal medicinal qualities in our country. Considering the biological activity of this plant, it is evaluated that it may be effective in the treatment of many diseases, especially common liver and biliary diseases, if it is brought into the herbal medicine format.