Harezmi eğitim modelinin sosyal bilgiler dersinde uygulanması
Using the Harezmi education model in social studies
Yazar: AHMET TOKMAK
Danışman: PROF. DR. ALİ YILMAZ ; DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEKER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim modelleri = Education models ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; FeTeMM = STEM ; Harezmi = Harezmi ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
21. yüzyılda yaşanan teknolojik değişim ve gelişim etkisini her alanda göstermiştir. Eğitim öğretim süreçlerinde ve sonrasında bireyden beklenen beceri ve değerlerde değişimler yaşanmıştır. Bu değişim öğretim programlarına da yansımıştır. ABD' de ve Avrupa ülkelerinde teknoloji tabanlı eğitime ağırlık verilmeye başlanmıştır. Bilgisayar bilimi ve teknoloji eğitime adapte edilmeye çalışılmıştır. Bu adaptasyon sürecinde STEM eğitimi ortaya çıkmıştır. STEM eğitimi çoğunlukla matematik ve fen bilimlerine yönelik uygulamalarla karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde STEM eğitimi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gündeme alınmıştır. Ancak atılması gereken somut adımlar gerçekleşmemiştir. 4 yıllık hazırlanan stratejik planda ise STEM eğitiminin güçlendirilmesine yönelik amaçlar ortaya konulmuştur. STEM eğitiminin ulusal çapta yaygınlaştırılabilmesi için öncelikle öğretmen adaylarının eğitilmesi gerektiği fikri ön plana çıkmaktadır.
          Harezmi Eğitim Modelinin ortaya çıkış sürecine STEM eğitimiyle ortaya çıkan farkındalık katkı sağlamıştır. Harezmi eğitim modelinin fiziksel ortam gerekliliklerinin daha az olabilmesi ve sosyal bilimler alanında çalışma yapmaya imkan sağlaması bu modeli ön plana çıkarmıştır. Gündelik yaşam problemlerini "Hayatın İçinden Sorunlar (HİS)" ifadesi ile bütünleştiren model, sorunlara çözüm geliştirme ve bu süreçte öğretim yapmayı hedefler. Belirlenen soruna yönelik modelin 5 temel zeminine uygun şekilde planlama yapılır. Birden fazla disiplin öğretmeninin bir arada çalışmasına imkan veren bu model zengin bir sürecin yaşanmasını sağlar.
          Model ders dışı proje uygulaması olarak pilot şekilde uygulanmaya başlamış olsa bile modelin sağladığı imkanlar ders içi konu öğretiminde kullanılmasına yönelik fırsat sunmaktadır. Harezmi eğitim  modelinin kullanımında kendini yenileyen bir planlama süreci vardır. Etkinliklerin tasarımı ve ürünlerin geliştirilmesi sürecinde geri dönüt alma ve yenilenme döngüsü vardır. Bilgisayar bilimi ve teknolojik öğretim araçları sürecin ya da sonucun bir parçası olabilirler. Bu bağlamda çalışmanın yürütülmesi için nitel ve nicel verilerden ortak olarak faydalanabilmek adına çalışma Karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bir devlet ortaokulunda yürütülmüştür. Çalışma grubu olarak amaçlı örneklem yöntemiyle 7. sınıf seviyesinde iki şube belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Harezmi öğrenci etkinlik günlükleri, uygulama öz değerlendirme formu, öğretmen ve öğrenci görüşme formları, üstbiliş farkındalık ölçeği, bilgi işlemsel düşünme özyeterlik ölçeği ve akademik başarı testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularının Harezmi Eğitim Modelinin gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The technological change and development experienced in the 21st century has shown its effect in every field. There have been changes in the skill and value sets expected from the individual during and after the education and training processes.This change has also been reflected in the curriculum. Technology-based education has started to be emphasized in countries such as the USA, China and Japan. Computer science and technology were tried to be adapted to education. In this adaptation process, STEM education has emerged. STEM education mostly comes up with applications for mathematics and science. In our country, STEM education has been brought to the agenda by the Ministry of National Education. However, there were no concrete steps to be taken. In the strategic plan prepared for 4 years, objectives for strengthening STEM education have been set. The idea that pre-service teachers should be educated in order to spread STEM education nationally comes to the fore. 
          The awareness that emerged with STEM education contributed to the emergence of the Harezmi Education Model. The fact that the physical environment requirements of the Harezmi education model are less and it enables to work in the field of social sciences has brought this model to the fore. The model, which integrates the problems of daily life with the expression "problems in life (HIS)", aims to develop solutions to problems and to teach in this process. Planning is made by selecting at least two of the 5 foundation grounds of the model for the determined problem. This model, which allows more than one discipline teacher to work together, provides a rich process. 
          Even though the model has started to be implemented as an extracurricular project application in a pilot manner, the opportunities provided by the model offer an opportunity to be used in in-class subject teaching. In the Harezmi education model, the process is planned as an action research. There is a self-renewing planning process in the use of the model. There is a feedback and renewal cycle in the design of events and the development of products. Computer science and technological teaching tools can be a part of the process or the conclusion part. In this context, action research design was chosen from qualitative research methods to conduct the study. 
Student diaries, interview forms, Harezmi metacognition assessment questionnaire, Computational thinking self-efficacy scale will be used as data collection tools.
The research was carried out in a public secondary school affiliated to the İzmir Provincial Directorate of National Education. Two studies of 7th grade classes by sampling method. As a data collection tool, Harezmi student diaries, Self-evaluation form, student and student forms, Metacognition Academic child, thinking about things self-efficacy and activity achievement test.
The research findings are thought to contribute to the development of the Harezmi Education Model.