Vesiküler - arbusküler mikorizanın yulaf (Avena sativa L.) bitkisinin gelişimi ve bazı ağır metalleri alımı üzerine etkileri
Effects of vesicular - arbuscular mycorrhizae on the growth and uptake of some heavy metals by oat (Avena sativa L.)
Yazar: SONGÜL ÇELİK DALCI
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ ARCAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Aşılama-bitki = Grafting ; Bakır = Copper ; Kadmiyum = Cadmium ; Mikoriza enfeksiyonu = Mycorrhiza infection ; Veziküler arbüsküler mikoriza = Vesicular arbuscular mycorrhiza ; Yulaf = Oat ; Çinko = Zinc

Özet:
Bu çalışmada VA mikorizanın yulaf (Avena sativa L.) bitkisinin gelişimi ve bazı ağır metalleri alımı üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla VAM mantarı yulaf bitkisi köklerine aşılanmış ve yulaf köklerinde VA mikorizanın enfeksiyon oranı bulunmuştur. Yulaf köklerinin mikoriza ile aşılı ve aşısız konularına artan miktarlarda bakır(0-5- 10-20-40 mg kg"1), çinko (0-50-100-200-400 mg kg"1) ve kadmiyum (0-1-5-10-20 mg kg"1) metalleri uygulanmıştır. Ağır metallerden Cu, Zn ve Cd'un uygulandığı VAM ile aşılanmış ve aşılanmamış konularda uygulanan doz artışına bağlı olarak; toprak, kök ve bitkide ağır metal içeriği de artmıştır. Mikorizal enfeksiyon oranında ağır metallerin doz artışıyla birlikte azalma tespit edilmiş ve sırasıyla VAM enfeksiyon oranı, bakır konularında %21-36, çinko konularında %15-36, kadmiyum konularında %4- 36 bulunmuştur. Aynı zamanda VAM ağır metallere karşı direnç göstermiştir. VAM ile aşılanmamış yulaf kökleri ve bitki üst aksamınca artan dozlarda uygulanan Cu, Zn ve Cd metalleri daha fazla alınmıştır. VAM ile aşılı konularda ağır metalin büyük bir kısmı yulaf köklerinde tutularak bitki üst aksamına ağır metal geçişi az olmuştur. VA mikoriza topraktan bitki üst aksamına ağır metal alımını azaltmıştır. ANAHTAR KELİMELER: VAM, mikorizal enfeksiyon, aşılama, bakır, çinko, kadmiyum, yulaf

Abstract:
In this study, the effects of VA mycorrhizae on the growth of oat and the uptake of some heavy metals by the plant were studied. Within this context, oat roots were inoculated with VAM fungus and the rate of infection on the roots was determined. Increased doses of Copper ( 0-5-10-20-40 mg kg"1), Zinc (0-50-100-200-400 mg kg"1) and Cadmium(0- 1-5- 10-20 mg kg"1) were applied to both inoculated and non-inoculated oat roots. Heavy metal contents increased in soil, root, stem and leaves, depending on the increased doses of Cu, Zn and Cd being applied to both inoculated and non-inoculated treatments. A decrease was observed in the rate of mycorrhizal infection associated with the increased doses of heavy metals. VAM infection rates for the metal applications as follows; 21-36 % in Cu- treatment, 15-36% in Zn-treatment and 4-36% in Cd-treatment. In addition, VAM evolved a resistance against the metal applications. Increased doses of Cu, Zn and Cd resulted in more accumulation in oat root, stem and leaf systems in the non-infected treatments. However, a large part of the metals were retained by roots and thereby less translocation to stems and leaves occurred in the infected treatments. Consequently, VA mycorrhiza hindered metal movements to stem and leaves. Key Words: VAM, mycorrhizal inoculation, infection, copper, zinc, cadmium, oat.