Modernleşme, nötralizasyon, mekan
Modernization, neutralization, space
Yazar: IŞIL EKİN ÇALAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL ARDAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
`Modernleşme Nötralizasyon ve Mekan' adlı bu tez çalışması, modernleşmenin etkisiyle bir değişim ve dönüşüm geçiren toplumsal yapının, bu süreçten mekan oluşumunu nasıl etkilediği araştırmaktadır.Tez çalışması, 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, çalışmanın kapsamı, amacı ve yöntemi hakkında genel bilgiler verilmektedir.İkinci bölümde, öncelikle modernleşme kavramının ontolojik yapısı açıklanarak, endüstri devrimi ile yaşanan modernleşme süreçleri açıklanmaktadır.Üçüncü bölümde modernleşme sürecinin toplumsal etkileri tartışılmaktadır. Bu bölümde, nötralizasyon kavramı açıklanarak, modernleşme sürecinden etkilenen toplum yaşantısı değişen özne-özne (toplumsal boyut), özne?nesne (nesnel boyut) ve özne-mekan ilişkileri ve değişen algılama biçimleri incelenmektedir. Bu bölümde belirlenmiş bir zaman aralığından bağımsız olarak, toplumsal yapının ne olduğu, bireyin toplum içindeki yeri ve toplumsal yaşamın süregeldiği mekanlar anlatılır. Bu bölüm, sosyolojik tanımlamalar ışığında, önce bireyi ve toplumu anlamaya çalışarak, sonrasında doğru soruları sorabilme amacını taşımaktadır. Tez çalışmasının; mekanı, üzerinde yaşayan toplumdan bağımsız değerlendirmemek gerekliliği üzerine yapılanmış kurgusunu destekleyen bölümüdür.Dördüncü bölüm, moderleşme süreçleri (birinci bölüm) ve nötralizasyonun etki alanları (ikinci bölüm) belirlendikten sonra, bu birleşimi `mekan'lar üzerinden inceleyen bölümdür. Mekan; endüstrileşme sonrası yaşanan toplumsal değişimlere paralel olarak ortaya çıkan `yeni mekan'dır. Bu mekan, çalışmanın akışı içerisinde zaman zaman bina ölçeğine, zaman zaman bir iç mekana veya kent ölçeğine dönüşerek karşımıza çıkmaktadır. Kısacası, çalışmanın ölçeği de, kendisine dönüşen mekanın ölçeği olmaktadır. Bu bölümde, modernleşme sonrası değişen toplumsal yapının `yer' ile ilgili değişen algıları paralelinde `yer' de yapıp ettikleri de örneklerle anlatılır.Sonuç bölümü olan beşinci bölümde ise, çalışmanın bütününe ilişkin genel bir değerlendirmeye gidilmekte ve sanayi devrimi sonrası yaşanan toplumsal etkilerin mekanlardaki değişim ve dönüşümlerde de paralel biçimde ifadesini bulduğu açıklanmaktadır.

Abstract:
This dissertation named `Modernization, Neutralization and Space? focuses on the impacts of changing and transforming social structure, due to the industrial revolution, on space.The dissertation is composed of five sections. The first section gives brief information on the scope, focus, and the methodology of the study.In the second section the social structure, the role of the individual within a society, and the spaces of social life are explained. This section aims to understand the individual and the society within the light of sociological definitions and then to ask the right questions. This section supports the main idea of the thesis: Space can not be evaluated apart from the society.The third section discusses the social impacts of modernity. The concept of modernity is being discussed while studying the changing subject-to-subject, subject-to-object and subject-to-space relations and perceptions.The fourth section focuses on the ?space? after determining the variables of the society (first section) and the time (second section). Space, is the new space that has formed due to the social changes following the industrial revolution. And this space can sometimes be defined in the building-scale, sometimes as an interior space or sometimes in urban-scale.In the final section, an overall evaluation of the study is conducted. Here, the parallel impacts of the industrial revolution on the society as well as on the changing and transforming space is explained.