27 Mayıs 1960 Darbesi sonrasında bir tasfiye: Emekli İnkılap Subayları (EMİNSU)
A Purge after the May 27, 1960 Coup: Retired Revolution Officers (EMINSU)
Yazar: OĞUZHAN BAŞAR
Danışman: PROF. DR. FAHRİ SAKAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 27 Mayıs 1960 ihtilali = 27 May 1960 revolution ; Askeri müdahale = Military intervention

Özet:
27 Mayıs 1960 Darbesi sonrasında iş başına gelen Milli Birlik Komitesi devlet yapısında köklü değişiklikler planlamış, bu kapsamda ordu ve üniversite olmak üzere birçok alanda tasfiye girişimde bulunmuştur. Çalışmamızda, bunlardan ilki ve en önemlisi olan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde gerçekleştirilen tasfiye uygulaması incelenmiştir. MBK tarafından çıkarılan 42 sayılı kanun ile gerçekleştirilecek tasfiye hareketi 2 safhada icra edilmiştir. İlk safhada Genelkurmay Başkanı Org. Ragıp Gümüşpala'nın da dâhil olduğu 235 General/Amiral 3 Ağustos 1960 tarihinde emekliye sevk edilerek, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yüksek kumanda kadrosu tamamen değiştirilmiştir. Ardından 20 Ağustos ile 2 Eylül 1960 tarihleri arasında gerçekleştirilen tasfiye operasyonunun ikinci safhasında; binbaşı, yarbay ve albaylardan oluşan 4000'in üzerinde subay Türk Silahlı Kuvvetleri'nden emekli edilmiştir. Emeklilik işlemleri büyük bir gizlilik içinde yapılmıştır. 4000'den fazla subayın emekli edilmesinin temel gerekçeleri ordu içinde yaşanan yığılma ve ordunun gençleştirilmesidir. Gerçekleştirilen bu tasfiye ile beraber yeni bir ordu meydana gelmiştir. Orduda gerçekleştirilen bu tasfiye uygulamasından sonra üst komutanlıklara yönelik atamalar da gerçekleştirilerek 27 Mayıs hareketine karşı içeriden gelebilecek tehlikeler de savuşturulmuştur. Emekli edilerek ordudan uzaklaştırılan subaylar, kendilerine karşı haksızca yapıldığını düşündükleri eylemin sonuçlarının ortadan kaldırılması maksadıyla Emekli İnkılap Subayları (EMİNSU) Derneği adı altında örgütlenip hak arama mücadelesine girişmişlerdir. Bu kapsamda basın bildirileri dağıtarak, mitingler, yürüyüşler gibi eylemler yapılarak, tasfiyeyi gerçekleştiren MBK ve taleplerini yerine getirmeyen işbaşındaki hükümetlerin kendilerine yönelik tutumları kınanmış ve ordudaki eski görevlerine dönme istekleri ortaya konmuştur. Emekli subaylar ileride, kurdukları bu dernek sebebiyle "Eminsular" olarak anılacaklardır. EMİNSU Derneği 1980 yılında gerçekleşen darbeyle kapatılmasına dek çeşitli merhalelerden geçmiştir. MBK tarafından kapatılmış, ardından tekrar açılmış, kendi içinde de bölünerek yeni bir dernek daha kurulmuştur. Eminsular orduya geri dönmek için ne kadar mücadele etmişseler de, bu mümkün olmamıştır.

Abstract:
After the May 27, 1960 military coup, the National Unity Committee planned radical changes in the state structure and attempted purges in many areas in this context, including the military and universities. In this study, the purge in Turkish Armed Forces, which is the first and most important, has been analyzed. The purge, implemented as part of the Law No. 42 which was enacted by MBK, was carried out in two phases. In the first phase, 235 Generals and Admirals, including the Chief of General Staff, General Ragıp Gümüşpala, were pensioned on August 3, 1960 and the staff of high command in Turkish Armed Forces was completely replaced. Then, in the second phase of the purge operation, which took place between August 20 and September 2, 1960, over 4000 officers including majors, lieutenant colonels and colonels were pensioned from Turkish Armed Forces. Pension processes were kept in strict confidence. The main reasons for the retirement of more than 4000 officers were the overpopulation and the intention of  rejuvenescence in the army. In consequence of the purge, a new form of army occured. After the purge in the army, new assigments were also made for the high commands, so the threats that could have come from them against the May 27 movement were also prevented. The officers who were retired and dismissed from the army united under the name of the Association of Retired Revolutionary Officers (EMINSU) in order to stuggle with the consequences of what they thought was an unjust action against them and started a movement for their rights. In this context, actions such as press releases, public demonstrations and protest marches were carried out to condemn the attitudes of the MBK, which carried out the purge, and the governments in power, which did not fulfill their demands, and to demonstrate their desire to return to their former positions in the army. The retired officers would later be known as "Eminsus" because of the association they founded. The EMINSU Association went through various stages until it was shut down by the 1980 military coup. It was shut by the MBK, then reestablished, and another association which was splitted from them was formed later. No matter how hard the Eminsus fought to return to the army, their attempts were unsuccessful.