Siyez buğdayında bazı agro-morfolojik özellikleri kontrol eden kantitatif özellik bölgelerinin ((QTLs) haritalanması
Quantitative trait locus mapping of some agro morphological traits in einkorn wheat
Yazar: UĞUR SESİZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÖZKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, siyez buğdayında (Triticum monococcum ssp. monococcum) bazı agro-morfolojik özellikleri kontrol eden kantitatif özellik bölgelerini (QTLs) haritalamak amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, ID1623 ve MONLIS melez kombinasyonundan elde edilen ve tek tohum soy yöntemine göre F8 kademesine getirilmiş 151 adet rekombinant kendilenmiş hat ve anaçlar 2017-2018 ve 2018-2019 yetiştirme sezonunda Adana ve Konya lokasyonlarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak ekilmiştir. Genetik bağlantı haritası oluşturmak için, 23.981 adet SilicoDArT, 27.221 adet SNP ve 200 adet SSR markörünün bulunduğu ham veri setinden duplike olan, anaçlarda polimorfizm göstermeyen ve düşük allel frekansına sahip markörler (<0.05) çıkarıldıktan sonra toplamda 787 adet SilicoDArT, 865 adet SNP ve 16 SSR markörü kullanılmıştır. 
	Araştırma sonucunda, 1668 adet SilicoDArT, SNP ve SSR markörü, 7 kromozom üzerinde, toplam 741 lokusta haritalanmış, ortalama 1.59 cM yoğunluğa sahip ve 1158.54 cM uzunluğunda bir genetik harita elde edilmiştir. Agro morfolojik özelliklere ait fenotipik veriler ve elde edilen genetik bağlantı haritası kullanılarak, Multiple QTL Mapping yöntemine göre yapılan QTL analizleri sonucunda, 7 kromozom üzerinde toplam 76 adet QTL bölgesi tanımlanmıştır. 1A, 2A, 5A ve 7A kromozomları üzerinde, başaklanma süresi (3), bitki boyu (2), üst boğum arası uzunluğu, başak uzunluğu (2), başakta dane sayısı (2) başak verimi (2) ve bin dane ağırlığı ile ilişkili en az iki çevrede tespit edilen toplam 13 adet stabil QTL saptanmıştır. 
	Oluşturulan genetik harita üzerinde tespit edilen QTL bölgelerinin doğrulandıktan sonra siyez ve diğer buğday türlerinde marköre dayalı ıslah çalışmalarında kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to map quantitative trait locus for some agro-morphological traits of einkorn wheat (Triticum monococcum spp, monococcum). To this end, parents and 151 F8 recombinant inbred lines (RILs) obtained through single seed descent from cross ID1623 and MONLIS were sown according to randomized blocks design with three replications during the growing seasons of 2017-2018 and 2018-2019 in Adana and Konya locations. Of the 23.981 SilicoDArT, 27.221 SNP, and 200 SSR markers, a total of 787 SilicoDArT, 865 SNP, and 16 SSR markers were used for map construction after removing markers, which duplicated, did not polymorphic between parents and with minor allele frequency (<0.05), from raw data. 
	As a result of the study, the resulting genetic linkage map had 1668 SilicoDArT, SNP and SSR markers in 741 loci mapped onto seven linkage groups and covered 1158.54 cM with a mean interval distance of 1.59 cM between the locus. Quantitative trait locus (QTL) analysis for agro-morphological traits by the Multiple QTL Mapping method identified 76 QTL on all seven chromosomes. On the chromosomes 1A, 2A, 5A, and 7A, a total of 13 stable QTLs detected at least in two environments were related to days to heading (3), plant height (2), peduncle length, spike length (2), grain number per spike (2) grain yield per spike (2) and thousand kernel weight. 
From the results of study, it was concluded that the detected QTL regions on the resulting genetic map could be used in marker-assisted breeding studies in einkorn and other wheat species after verification of them.