Rekürren strokta etyolojik faktörler
Ethological factors in recurrent stroke
Yazar: ALİ ZEYNAL ABİDİN TAK
Danışman: UZMAN FETHİYE DİLEK ÖRKEN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Rekürren stroklar önemli bir mortalite morbidite nedenidir. Primer ve sekonder
koruyucu tedavilerdeki gelişmelere rağmen gelişmiş ülkelerde strokluların %20-25' ini
rekürrensler oluşturmaktadır. Rekürren stroklar ilk inmeden sonra erken dönemde en fazladır.
İlk yıldan sonraki yıllarda giderek rekürrens ihtimali azalmakla birlikte genel nüfus ile
kıyaslandığında risk yüksek olarak devam eder.
Bu çalışmada 2. defa iskemik inme geçiren hastalarda tedavi uyumunu, mevcut risk
faktörlerini, inme etyolojisi açısından bakıldığında uygun tedavi alıp almadıkları ve ilk inme
sonrasında risk faktörlerinin kontrolünün yeterince sağlanıp sağlanmadığını araştırdık.
Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniğinde 2007-2009 yılları
arasında rekürren inme tanısıyla yatırılan 32'si erkek, 26'sı kadın toplam 58 hasta çalışmaya
alındı. Tüm hastaların kaydedilmiş vasküler risk faktörleri, kaydedilmiş giriş tansiyon
değerleri, çekilmiş elektrokardiyografi (EKG) ve kranial görüntüleme tetkikleri, etyolojik
araştırma amacı ile yapılan transtorasik ekokardiyografi ve bilateral karotis vertebral arter
doppler ultrasonografi tetkikleri incelendi. Hastaların proflaksi için hangi ilaçları kullandıkları
ve bu ilacı düzenli kullanıp kullanmadıkları ve iki atak arasındaki süre değerlendirildi.
Çalışmamızda ilk inmeden sonra hastaların büyük bir kısmının tedavilerini ya
düzensiz aldıklarını ya da tümden kestiklerini saptadık. Yine etyolojik olarak kardiyoembolik
inme geçiren hastaların uygun tedavi almadıkları ve yüksek yüzdeli karotis darlığı bulunan
hastalara girişim planlanmadığını saptadık. Risk faktörleri değerlendirildiğinde rekürren
inmede en sık hipertansiyon birlikteliğini saptadık ayrıca hastaların risk faktörleri yönünden
yüklü oldukları ve ilk inmeden sonra risk faktörü kontrollerinin yeterince yapılmadığını tespit
ettik.
Sonuç olarak rekürren strokta multiple faktörler ve kompleks mekanizmalar rol
oynamaktadır. Rekürrenste en etkili risk faktörü hipertansiyondur. Ayrıca risk faktörlerinin
kombinasyonu önemlidir. Parsiyel anterior sirkülasyon ve posterior sirkülasyon infarktlarında
rekürrens daha sıktır. Sekonder korumaya yönelik tedavinin, hastaların risk faktörleri ve
etyolojik nedenlerine göre planlanması ve hastaların tedaviye uyumları önemli faktörlerdir.

Abstract:
Recurrent strokes are an important cause of mortality and morbidity. They make up 20-
25% of all strokes in developed countries, despite all improvements in primary and secondary
measures of prevention. Recurrent strokes are most common during the early phase after a first
stroke. Although the risk of recurrence decreases ever more after the first year, the risk remains
high compared to the risk of a first stroke for the general population. In this study, we
investigated compliance, risk factors, the relevance of chosen treatment to the ethiology and
control over the risk factors after a first stroke.
32 male and 26 female patients who were internalized with a diagnosis of a recurrent
stroke at the Neurology Clinic of Şişli Etfal Research and Teaching Hospital in Istanbul, between
2007 and 2009, were included in the study. All recorded vascular risk factors, blood pressure
measurements, electrocardiograms (ECG), results of cranial imaging and the results of studies
done to reveal ethiology such as transthoracic ecocardiography and bilateral doppler
ultrasonography of carotid arteries, were examined. Prophilactic drugs, adherence/compliance,
and time between two strokes were evaluated.
We determined that most of the patients either discontinued their medication or took them
irregularly. We also determined that patients did not receive appropriate treatment for
cardioembolic ethiology and no intervention for high grade carotid obstruction. The most
common risk factor for recurrent stroke was hypertension. The patients were laden with risk
factors and these were not properly controlled after the first stroke.
As a result, multipl factors and complex mechanisms play a part in recurrence of stroke.
The most effective risk factor in stroke is hypertension. The combination of risk factors is
important also. Planning secondary preventive treatment, in accordance with patients' risk
factors and ethiology, is necessary and compliance is important.