Özel öğretim kurumlarında akademik başarı ve yaşın mesleki ilgi ve değerler üzerindeki etkisi
The impact of an academi̇c success and age on profession and values in secondary education institutions
Yazar: ALİ RIZA ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Mesleki değer = Occupational value ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Yaş faktörleri = Age factors ; Yetenek = Ability ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
Kişilerin hayat başarısı ve mutlulukları kendisine uygun bir meslek seçimi ile yakından ilişkilidir. Kişinin kuracağı yaşam stili ve toplumla kuracağı ilişki biçimi, topumda kendisini konumlandırması büyük ölçüde bu kararla ilişkili durmaktadır.
Ortaöğretim kurumlarının temel amaçlarından birisi de bireyin ilgi, yetenek ve değerleri doğrultusunda potansiyeline uygun bir mesleğe hazırlamak ve toplumda verimli olmasını sağlamaktır. Yüksek öğretim programına hazırlamanın bir anlamı da kişiyi mesleğe hazırlamaktır. Dolayısı ile bireyler önemli bir karar verme durumu ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Kişilerin bu karar sürecine hazırlanmaları kendilerini ve meslekleri tanımasını toplumdaki işlev ve yerini statüsünü bilmelerini gerektirmektedir ve bu durumda mesleki rehberlik ve psikolojik hizmetleri gerektiren bir durumdur. Mesleki gelişim ve bu seçimin belirginleşmesi ve kişiler açısından sağlıklı karar verebilmeleri bir aşamayı izlemekte ve bu aşama da kişilik gelişimi ile alakalı olup benzer bir gelişim sürecini takip etmektedir. Yanlış verilen mesleki kararlar sonucunda bir kısım bireyler bölüm değiştirmekte, okulu bırakmakta veya mezun olduktan sonra mesleği dışında işler yapmaktadır ki bu durum ülke ekonomisi içinde bir kayıptır.
Bu araştırma ile mesleki rehberlik faaliyetlerine ve meslek seçim sürecine, bu süreçte verilen destek hizmetlerinin organizesine katkıda bulunmak amacı ile FMV Özel Ayazağa Işık Lisesinde hazırlık, 9.sınıf, 10.sınıf ve 11. sınıflardan oluşan 300 kişiye KDE ( Kendini Değerlendirme Envanteri) uygulanmış ve sonuçları SPSS programı ile değerlendirilmiştir. Yetenek, ilgi ve değer puanları öğrencilerin yılsonu akademik başarıları, cinsiyetleri ve bulundukları yaş düzeyi ile ilişkilendirilerek anlamlılık düzeylerine ve ilişkisine bakılmıştır. Elde edilen sonuçlarda cinsiyetin mesleki ilgi, değer ve yeteneklerin gelişiminde ve karar süreçlerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Akademik başarı da belli düzeyde yetenek, ilgi ve değerlerde bir etkiye sahip iken bulundukları yaş düzeyinin bu süreçte bir etkisinin olmadığı, yaş düzeyleri arasında bu yönde anlamlı bir farklılık yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The individual success and happiness hinge on their choice of profession. The lifestyle and the way that they will determine a relationship with the society and also positioning themselves in the society are mostly related to this decision.
One of the main objectives of the secondary education institutions is to prepare an individual for a profession suitable to their potential in line with their interests, abilities and values and to ensure that they are productive in the society. Another meaning to arrange for the higher education program is to prepare the person for the profession. Therefore, individuals are faced with an important decision-making situation. During this process individuals require to prepare and discover about themselves and the profession; the function and the necessity of that occupation additionally in this case, this is a situation that requires vocational guidance and psychological services. The development of profession and the clarification of choice that was made for occupation and also making a logical and rational decision about the profession is related to the personal development and follows a similar improvement process. By the making wrong professional decisions, some people change their departments, drop out of colleges or prefer about different occupations outside of their professional background after their graduation, that leads to a loss in the country's economy.
In this research, the career guidance activities and the career selection process were examined. In order to contribute to the organization of the support services provided in this process, KDE (Self-Assessment Inventory) was applied to 300 students from the preparatory, 9th, 10th and 11th grades at FMV Private Ayazaga Isik High School besides the results were evaluated with the SPSS program. The ability, interest and scores of values were correlated with the students' academic achievements at the end of the term, additionally they were examined due to their gender, age, and significance levels. With the results obtained, it was concluded that the gender is an effective in both the development of professional interests, the values, abilities and also the decision processes. Although the Academic achievement also have an effect on a certain level of abilities, interests and values it was concluded that individual's age did not have an effect on this process and there was no significant difference between the ages.
Key Words: Occupation, Choosing an Occupation, The Occupational Guidance, Interest, Ability