Erken dönem stresli ve ambivalan yaşam olaylarının davranışsal ve nörogelişimsel etkileri
Behavioral and neurodevelopmental effects of stressful and ambivalent early life events
Yazar: ASLIHAN SAYIN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK CANDANSAYAR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bellek = Memory ; Depresyon = Depression ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Nöroloji = Neurology ; Stres = Stress ; Yaşam olayları = Life events

Özet:
İnsanlarda olumsuz erken dönem yaşantılarının çocuğun uzun dönemde nörobiyolojik ve psikososyal gelişimini olumsuz etkilediğine ve erişkin dönemde psikiyatrik hastalık gelişimi açısından bir yatkınlık yarattığına dair klinik ve epidemiyolojik kanıtlar vardır. Bu çalışmadaki amaç; sıçanlarda erken dönemde yaşanan farklı olumsuz yaşam olaylarının erişkin dönemdeki anksiyete düzeyi, depresif belirtiler, bellek işlevleri ve nörogenez üzerindeki etkilerini karşılaştırmaktır. 
Bu amaçla çalışmada kullanılan sıçanlar dört gruba ayrılmışlardır: (1) Kontrol grubu (n=12), erken dönemde normal bakım verilmiş olan sıçanlar; (2) Hafif stres grubu (n=16), Erken Elleme modeli uygulanmış olan sıçanlar; (3) Ağır stres grubu (n=13), Erken Yoksunluk modeli uygulanmış olan sıçanlar; (4) Ambivalan anne grubu (n=17), erken dönemde 3 saat/gün ?sahte anne? ile vakit geçirmiş olan sıçanlar. 
Bu sıçanlar erişkin döneme geldiklerinde davranış analizleri, ultrasonik ses kayıtları, Yükseltilmiş Artı Labirent testi ile anksiyete düzeyleri, Zorunlu Yüzme Testi ile depresyon benzeri davranış düzeyleri, Yeni Nesne Tanıma Belleği testi ile bilişsel işlevleri değerlendirilmiştir. 
Nörogelişimlerini değerlendirmek için ise prefrontal korteks, dentat gyrus ve serebellumlarındaki BDNF proteini düzeylerine Western Blott ve ELİSA yöntemleri ile bakılmıştır.     
Davranış analizi ve anksiyete modeli sonuçlarına göre ağır stres ve ambivalan anne gruplarındaki dişi sıçanlar kontrol ve hafif stres grubundakilere göre anlamlı ölçüde daha düşük anksiyeteye sahipti.  Ağır stres ve ambivalan anne gruplarının depresyon benzeri davranışları, cinsiyetten bağımsız olarak, hafif stres ve kontrol grubundan anlamlı ölçüde düşüktü. Gruplar arasında bellek işlevleri ve BDNF düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. 
Bu sonuçlar hipotezimizin aksine, sıçanlarda erken dönemde ağır stres veya ambivalan anne ile büyümüş olmanın erişkin dönemde anksiyete ve depresyon benzeri davranışı azalttığını düşündürmektedir. Literatürde bulunmayan ve ilk defa bu araştırmada kullanılan ?sahte anne? modelinin farklı modifikasyonlar içeren şekillerinin ilerideki çalışmalarda kullanılması, bu modelin geçerlilik ve güvenilirliğini arttıracaktır.

Abstract:
There are clinical and epidemiological evidence for the negative effects of early adverse life events on neurobiological and psychosocial development of children, and they are risk factors for the development of psychiatric disorders in adulthood. The purpose of this study was to investigate the effects of different early adverse life events on adulthood anxiety and depression levels, as well as memory functions and neurogenesis in rats. 
With this purpose, rats were grouped in four: (1) Control group (n=12), rats which were raised with standard care; (2) Mild stress group (n=16), rats which were raised by using Early Handling model; (3) Severe stress group (n=13), rats which were raised by using Early Deprivation model; (4) Ambivalent mother group (n=17), rats which spent 3 hours/day with a ?fake mother?. 
In adulthood, their behavioral analysis and ultrasonic vocalization recordings were made, their anxiety and depression levels, and their memory functions were evaluated by using Elevated Plus Maze, Forced Swim Test, and New Object Recognition Test. 
For neurodevelopmental analysis, their BDNF levels in prefrontal cortex, dentate gyrus and cerebellum were evaluated by using Western Blott and ELISA.     
According to behavioral analysis and anxiety model, female rats in severe stress and ambivalent mother groups had significantly lower anxiety levels than control and mild stress groups. Regardless of gender, rats in severe stress and ambivalent mother groups had significantly lower levels of depressive like behavior. There were no statistically significant differences between four groups with regard to memory functions and BDNF levels. 
In contrary to our hypothesis, these results show that in rats early severe stressful events and being raised by an ambivalent mother decrease anxiety and depression levels in adulthood. Future research conducted by using different modifications of the ?fake mother? model, which does not exist in previous literature and was used first in this research, would increase the reliability and validity of this model.