Etial 177 alüminyum alaşımlarının dökümünde vanadyum elementi ilavesinin etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of added vanadium element in casting of Etial 177 aluminum alloys
Yazar: MERVE ÇEKER
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇOLAK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Alüminyum döküm endüstrisinde akıcılık ve mekanik özelliklerin artırılması amacıyla alüminyum alaşımına vanadyum (V) ilavesi önem arz etmektedir. Bu kapsamda yapılan bu çalışmada, Etial 177 alaşımına vanadyum elementi ilave edilerek sıvı metal temizliği, akıcılık ve mekanik özelliklere etkisi deneysel çalışmalarla incelenmiştir. Döküm işlemlerinde kokil kalıba döküm yöntemi kullanılmıştır. Deneylerde Etial 177 standardı alüminyum alaşımına farklı oranlarda V ilavesinin alaşımın özelliklerine etkileri incelenmiştir. Çalışmada V ilave miktarı %0,03, %0,05 ve %0,1 V etki edecek şekilde ve numune döküm işlemlerinde farkın tespit edilebilmesi için ilave edilmeyen ETİAL 177 referans numuneler üretilmiştir. Dökümlerde vakum altında katılaştırma, K-mold kalıbı, mekanik test kalıbı, değişen kesitlere sahip 4 kanallı akıcılık kalıbı ve spiral akıcılık kalıbı kullanılmıştır. Deney alaşımlarının dökümlerinden alınan numunelerinde VAK numunelerinin yoğunluk ölçümlerinde %0,5'in altında gözenek ve K mold kalıplarında 1'in altında K değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. İlavesiz ETİAL 177 dökümde %2,76 olan uzama miktarı, artan V miktarı ile artış göstermiş ve %1 V ilavesinde maksimum %7,61'lere varan değere ulaşmıştır. Çekme gerilmesi değerlerinin ilavesiz ETİAL 177 dökümlerde 137 MPa, %0,03 V ilavesinde 159 MPa, %0,05 V ilavesinde 168 MPa ve %0,1 V ilaveli dökümlerde de 185 MPa değerlerine kadar artış gösterdiği gözlenmiştir.

Abstract:
In the aluminum casting industry, the addition of vanadium (V) to the aluminum alloy is important in order to increase fluidity and mechanical properties. In this context, in this study, vanadium element was added to Etial 177 alloy and its effects on liquid metal cleanliness, fluidity and mechanical properties were examined through experimental studies. In the casting process, the permanent mold casting method was used. In the experiments, the effects of adding different amounts of V to the Etial 177 standard aluminum alloy on the properties of the alloy were examined. In the study, ETİAL 177 reference samples were produced with the V addition amount to be 0.03%, 0.05% and 0.1% V, and in order to detect the difference in the sample casting processes. Solidification under vacuum, K-mold mold, mechanical test mold, 4-channel flow mold with varying cross sections and spiral flow mold were used in the castings. In the samples taken from the castings of the test alloys, it was determined that VAK samples had pores below 0.5% in density measurements and K values below 1 in K molds. The elongation amount, which was 2.76% in ETIAL 177 casting without addition, increased with increasing V amount and reached a maximum value of 7.61% with 1% V addition. It was observed that the tensile stress values increased up to 137 MPa in ETİAL 177 castings without addition, 159 MPa with 0.03% V addition, 168 MPa with 0.05% V addition and 185 MPa in castings with 0.1% V addition.