Sağlık çalışanlarında COVID-19 bulaşma yolları ve etkileyen faktörler
COVID-19 transmitting in healthcare professionals and affecting factors
Yazar: FİLİZ SEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE İKİIŞIK
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bulaşıcı hastalık kontrolü = Communicable diseases control ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Pandemiler = Pandemics ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sağlık çalışanlarında COVID-19 bulaş durumu, sağlık çalışanlarının farklı ortamlardaki COVID-19 riskleri ve korunma davranışları ile bunların sosyodemografik, hane, mesleki ve işle ilgili faktörlere göre dağılımının incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Mart-Haziran 2021 tarihlerinde, Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi, Üsküdar İlçe Sağlık Müdürlükleri ve ilçe Aile Sağlığı Merkezleri, Kadıköy İlçe Sağlık Müdürlüğü ve ilçe Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan 2556 sağlık çalışanı ile yapılan kesitsel bir çalışmadır. Kişilere 10 bölümden oluşan anket uygulanarak tanı alma durumları, iş, ev ve sosyal çevrede korunma davranışları ve bu ortamlardaki COVID-19 riskleri değerlendirildi. Ki-Kare, t testi ve One-way Anova, COVID-19 tanı, korunma ve risklerine etki eden faktörleri değerlendirmek için regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamıza katılanların %68,8'i kadın, yaş ortalamaları 36,5±9,4, %31'i doktor, %36,8'i, teknik sağlık personeliydi. Sağlık çalışanlarının mesleki COVID-19 riskleri çoğunlukla çok yüksek risk kategorisindeydi. Katılımcıların %27,4'ü COVID-19 tanısı almıştı, tanı alanların en sık temas kaynakları hastalar ve aile üyeleriydi. Yapılan regresyon analizine göre; aktif sigara kullanmak, doktor ve diğer meslek grubunda olmak, işe giderken toplu taşıma kullanmak, kalabalık bir ortamda çalışmak, yakınlarından birinin COVID-19'a yakalanması sağlık çalışanlarının tanı alma olasılığını arttırmakta; iş arkadaşlarına karşı korunma ve COVID-19 hastasında karşı korunma düzeyinin artışı tanı alma olasılığını azaltmaktaydı. Sağlık çalışanları herhangi bir hasta ile karşılaşmada %85'i her zaman tıbbi maske takmakta, %70'i sosyal mesafeye dikkat etmekte, %88'i de el hijyenini sağlamaktaydı. Doktorların hijyen puanları daha yüksekti (p<0,001). Sonuç:
Çalışmamızda genel olarak farklı yer ve durumlardaki korunma davranışları ve aldıkları riskler grup içlerinde de parelel değildi. Korunma ve riskler arasında aynı yönde güçlü bir korelasyon yoktu. Sağlık kurumlarındaki iyi COVID-19 önleme tedbirleri COVID-19 bulaşını azalttığı görülmektedir. Sağlık çalışanı kendisinin hastalığa yakalanmasının yanında enfeksiyonun yayılmasında bir aracı olmamak için iş ortamında arkadaşları ileyken ve aile ve sosyal çevrelerindeki korunma davranışlarına da daha fazla dikkat etmelidir. Sağlık çalışanlarının uyumunu iyileştirmeye yardımcı olabilecek müdahaleler, mesleğe, çalıştığı kuruma, çalışma şartlarına özel eğitim ile sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Sağlık çalışanı, COVID-19 bulaşı, COVID-19'dan korunma, COVID-19 riskleri

Abstract:
Objektive: In this study, it was aimed to examine the transmission status of COVID-19 in healthcare workers, the risks of COVID-19 in different environments and protective behaviors of healthcare professionals, and their distribution according to sociodemographic, household, occupational and work-related factors. Material and Method: This study was carried out in March-June 2021 by Göztepe Prof. Dr. It is a cross-sectional study conducted with 2556 healthcare professionals working in Süleyman Yalçın City Hospital, Üsküdar District Health Directorates and district Family Health Centers, Kadıköy District Health Directorate and district Family Health Centers. A questionnaire consisting of 10 sections was applied to the individuals, and their status of being diagnosed, their protective behavior in the work, home and social environment, and the risks of COVID-19 in these environments were evaluated. Chi-square, t-test and One-way Anova were used to evaluate the factors affecting the diagnosis, prevention and risks of COVID-19. Results: 68.8% of the participants in our study were women, their mean age was 36.5±9.4 years, 31% were doctors, 36.8% were technical health personnel. Healthcare workers' occupational risks of COVID-19 were mostly in the very highrisk category. 27.4% of the participants were diagnosed with COVID-19, the most common contact sources of those diagnosed were patients and family members. According to the regression analysis; Active smoking, being in a doctor and other professional group, using public transport to go to work, working in a crowded environment, catching COVID-19 by one of their relatives increases the probability of diagnosis for healthcare workers; The increased level of protection against co-workers and the level of protection against the COVID-19 patient decreased the probability of being diagnosed. 85% of healthcare professionals always wear medical masks when encountering a patient, 70% pay attention to social distance, and 88% maintain hand hygiene. Doctors had higher hygiene scores (p<0.001). Conclusion: In our study, the protective behaviors in different places and institutions and the risks they took were not parallel within the group. There was no strong correlation between prevention and risks in the same direction. Good COVID-19 prevention measures in healthcare facilities appear to reduce COVID-19 transmission. In addition to catching the disease, the healthcare worker should pay more attention to the protective behaviors in the work environment with his friends and family and social circles in order not to be a mediator in the spread of the infection. Interventions that can help improve the compliance of healthcare professionals should be provided with training specific to the profession, institution and working conditions.
Keywords:  Health worker, Transmission of COVID-19, Protection from COVID-19, Risks of COVID-19