Pediatri hekimlerinin besin alerjisi ile ilgili besin etiketi okuma ve alerjen içeriği farkındalık ve bilgilerinin eğitim öncesi ve sonrası değerlendirilmesi
The assessment of pediatricians' pre- and post-education awareness and knowledge regarding reading food labels for food allergies and understanding allergen content
Yazar: SHABNAM ALIYEVA
Danışman: PROF. DR. CEVDET ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmada pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjisiyle ilgili besin etiketlerini okuma ve alerjen içeriği konusundaki bilgi ve farkındalıklarını ölçmek, bu konuda bilgi düzeylerini sorgulamak, onlara bu konuda eğitim          vermek, doğru bildikleri yanlışları düzeltmek ve besin etiket içeriği okuma farkındalıklarının artırılması amaçlanmıştır. Ayrıca eğitimin pediatri asistanı ve hekimleri arasında besin alerjenleri ile ilgili bilgi düzeyine kısa ve uzun dönemde olan etkisi de incelenmiştir. Bu vesileyle pediatri asistanı ve hekimleri tarafından besin alerjisi olan çocuklar ve ebeveynlerinin alerjen içerikleri konusunda daha detaylı bilgilendirilerek tedirginliklerinin azalması ve hayat kalitelerinin artması beklenmektedir. Aynı zamanda, eğitim sonrasında elde edilen sonuçlarla pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjenleriyle ilgili bilgi düzeylerinin artırılması, alerjisi olan hastalarına daha iyi hizmet verme konusunda farkındalıklarının artması amaçlanmıştır. Çalışmamız besin alerjilerinin tanı ve yönetiminde pediatri asistanı ve hekimlerinin rolünü güçlendirmeye yönelik önemli bir adım olmayı hedeflemektedir. 
Yöntem: Çalışmamızda Mart – Nisan 2023 tarihleri aralığında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı bünyesinde görev alan tıpta uzmanlık öğrencileri, yan dal uzmanlık öğrencileri ve doktor öğretim üyelerinin yaygın olarak tüketilen besinlerin alerjen içeriğini ve ticari gıda ürünlerinin etiketlerindeki bilgileri hangi doğrulukla tespit edebildiği besin etiket okuma eğitimi öncesi, eğitimden hemen sonra ve bir grup katılımcıyla ise eğitimden 2 ay sonra da olacak şekilde önceden hazırlanmış anket formu ile 3 aşamada değerlendirilmiştir. Ankette pediatri asistanı ve hekimlerine kendilerine sorulan sorulara evet, hayır, fikrim yok şıklarından birini seçerek cevap vermeleri istendi. Eğitimin şekli katılımcıların çalışma rotasyonları, yıllık izinleri ve sağlık raporları göz önünde bulundurularak yüz yüze ve on-line olacak şekilde düzenlendi. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Science programı 28 sürümü (SPSS-28) kullanılarak yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmamıza toplam 112 pediatri asistanı ve hekimi katıldı. Eğitim verme yöntemi olarak, 76 katılımcıya yüz yüze eğitim verildi, bunlardan 54'ün amfide toplu şekilde, 22'si ise gruplar halinde eğitim aldı. 34 katılımcı ise on-line eğitim aldı. Katılımcıların eğitim öncesi, eğitim sonrası ve eğitimden 2 ay sonraki bilgi ve farkındalık düzeyleri karşılaştırıldı. Eğitim öncesine kıyasla eğitimden hemen veya 1 hafta sonra doğru cevap sayılarında anlamlı artışın olduğu (p<0.001), yanlış olarak verilen cevapların (p<0.001) ve "fikrim yok" olarak yanıtlanan soruların sayısında ise istatistiksel olarak anlamlı (p<0.001) azalma olduğu gözlemlendi. Eğitimden 2 ay sonra ise eğitimden hemen veya 1 hafta sonrasının sonuçlarına kıyasla doğru cevap oranlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma (p<0.001), yanlış ve "fikrim yok" cevap oranlarında ise anlamlı artma(p<0.001) olmasına rağmen, doğru cevaplarının sayısının eğitim öncesinden anlamlı derecede fazla (p<0.001), yanlış ve "fikrim yok" cevaplarının sayısının ise eğitim öncesine kıyasla daha az olduğu görüldü. Bulgular, eğitimin kısa dönemde katılımcıların bilgi düzeyini artırdığını ve doğru cevap oranlarını yükselttiğini, uzun dönemde etkisinin azalmış olmasına rağmen devam ettirdiğini göstermektedir.
Sonuç: Çalışmamızda, pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjen içeriği ile ilgili bilgi düzeyini artırmak amacıyla düzenlenen eğitimin kısa dönemde olumlu etkileri belirlenmiştir. Eğitim sonrasında katılımcıların doğru cevap sayılarında ve bilgi düzeylerinde anlamlı artışlar gözlemlenmiştir. Ancak, zamanla etkisinin azaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, daha uzun süreli ve tekrarlayan eğitimlerin düzenlenmesi, pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjenleri konusundaki farkındalık ve bilgi düzeylerini sürdürmek ve geliştirmek için daha iyi sonuçlar doğurabilir. Özellikle alerji konusunda güncel gelişmelerin takip edilmesine yönelik sürekli eğitimler, pediatri asistanı ve hekimlerinin hastalarına daha iyi hizmet verme ve alerji yönetimi konusunda daha etkin olmalarına yardımcı olacaktır. Bu bağlamda, sağlık kurumları ve yetkililerin düzenleyeceği eğitim programları ve seminerlerin önemi vurgulanmalı ve bu alanda yapılan araştırmaların artırılması önerilebilir. Ayrıca, bu çalışmada elde edilen bulguların, diğer tıp branşlarında da besin alerjenleri ile ilgili eğitim programlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: besin alerjisi, besin etiket içeriği, besin alerjenleri, alerjen proteinler, inek sütü alerjisi, yumurta alerjisi, yer fıstığı alerjisi, buğday alerjisi, susam alerjisi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to assess the knowledge and awareness of pediatricians and residents regarding reading food labels and allergen content related to food allergies. The study aims to measure their knowledge level, provide them with training, correct any misconceptions they may have, and enhance their awareness of reading food labels. Additionally, the short-term and long-term effects of the training on the knowledge level of pediatricians and residents regarding food allergens are investigated. Furthermore, the study seeks to provide more detailed information to pediatricians and residents about allergen content for children with food allergies and their parents, aiming to reduce their concerns and improve their quality of life. Ultimately, the study aims to increase pediatricians' and residents' awareness and knowledge about food allergens, enabling them to provide better care and service to patients with allergies. It is hoped that this study will serve as a significant step in strengthening the role of pediatricians and residents in the diagnosis and management of food allergies.
Method: The study was conducted between March and April 2023 at the Department of Pediatrics, Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine. The participants included medical residents, fellows, and faculty members. The study aimed to assess the ability of participants to identify allergen content in commonly consumed foods and information on food labels for commercial food products in three stages: before the food label reading training, immediately after the training, and for a subset of participants, two months after the training. A pre-designed questionnaire was administered to the pediatricians and residents, and they were asked to respond to the questions by selecting "yes," "no," or "I don't know." The format of the training sessions was determined based on the participants' rotations, schedules, and preferences, accommodating both face-to-face and online sessions. Data analysis was conducted using Statistical Package for the Social Sciences version 28 (SPSS-28).
Results: A total of 112 pediatricians and residents participated in our study. For the training method, 76 participants received face-to-face training, with 54 of them attending lectures in the auditorium and 22 in group sessions. Additionally, 34 participants received online training. The participants' knowledge and awareness levels were compared before the training, immediately after the training, and two months after the training. A significant increase was observed in the number of correct answers immediately after the training compared to before the training (p<0.001). There was also a statistically significant decrease in the number of incorrect answers (p<0.001) and "I don't know" responses (p<0.001). Two months after the training, although there was a statistically significant decrease in the correct answer rates compared to immediately after the training (p<0.001), and a statistically significant increase in incorrect and "I don't know" response rates (p<0.001), the number of correct answers remained significantly higher than before the training (p<0.001), and the number of incorrect and "I don't know" responses was lower than before the training. These findings indicate that the training had a positive impact on the participants' knowledge and correct response rates in the short term and that its effects persisted, although diminished, in the long term.
Conclusion: In our study, the short-term positive effects of the education aimed at increasing the knowledge level of pediatricians and residents regarding food allergen content were identified. After the education, significant increases in the number of correct answers and knowledge levels among the participants were observed. However, it was determined that the effectiveness of the education decreased over time. Therefore, organizing longer and repetitive training sessions may yield better results in sustaining and enhancing the awareness and knowledge of pediatricians and residents about food allergens. Continuous education, particularly focusing on keeping up-to-date with the latest developments in allergies, can help pediatricians and residents provide better care and management for their patients. In this context, the importance of educational programs and seminars organized by healthcare institutions and authorities should be emphasized, and further research in this field should be encouraged. Furthermore, it is believed that the findings of this study may contribute to the development of food allergen-related educational programs in other medical specialties as well.
Keywords: food allergy, food label contents, food allergens, allergen proteins, cow's milk allergy, egg allergy, peanut allergy, wheat allergy, sesame allergy.