İbn Haldun'un Mukaddime'sinde toplumun yasalarını keşfeden bir düşünce etkinliği olarak tarih
History in Ibn Khaldun's Muqaddimah as an intellectual pursuit discovering the laws of society
Yazar: ÇAĞLAR KARACA
Danışman: PROF. DR. REMZİ DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Mukaddime = Mukaddime ; Tarih = History ; Tarih bilinci = Historical consciousness ; Toplum = Society ; İbn Haldun = İbn Haldun

Özet:
Bu çalışmada, İbn Haldun'un tarih anlayışı ve toplumun yasalarını keşfeden bir tarih bilimine katkısı incelenmiştir. İbn Haldun, kendinden sonraki birçok tarih görüşüne esin kaynağı olmuştur. Ancak onun ününün yanında, Mukaddime'deki fikirlerin ve tarihsel etkinliğin kuramsal bir değerlendirmesi sönük kalmıştır.İbn Haldun, kurucusu olduğu umran biliminde tarihsel zorunlulukları, toplumun hal ve tavırlarını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Bir İslam bilgini olarak, Aristoteles'ten etkilenmesine rağmen, onun siyaset felsefesi ve tarih anlayışından bağımsız bir çizgide ilerlemiştir. Ayrıca, İslamiyet'in bedevî karakterini esas alarak, felsefeyi teolojik tartışmalarla birleştiren filozofları eleştirmiştir.Mukaddime'de, tarih diyalektik yöntemle kavranmaktadır. Bu diyalektik, doğa ve toplumu, tarihsel bir bütünlükle ele almaktadır. İbn Haldun'un yönteminin tarihsel materyalizmle birlikte ele alınması bu yüzden önemlidir. Onun antropolojik temeli iyi anlaşıldığında görülecektir ki, tarihindeki döngüsellik gerçekçi bir zemine yerleştirilmiştir ve çağının tarihsel koşullarındaki bir sınırlılığa işaret etmektedir. Sonuç olarak, İbn Haldun tarihteki ereksel ve düz-çizgisel idealleştirmelerin karşısında, doğa-insan ilişkisi temelinde bir tarih etkinliğinin yolunu açmaktadır.

Abstract:
In this study Ibn Khaldun?s understanding of history and contribution to science of history discovering laws of society has been investigated. Ibn Khaldun inspired many historical thoughts after him. Despite his fame, theoretical evaluation of his thoughts and study of history in Muqaddimah has been unfortunately insignificant.Ibn Khaldun aimed to discover historical necessities, and aspects and attitudes of society in his own science of umran. As an Islamic scholar, he carries influence of Aristotle, but he followed on an independent line from Aristotle?s political philosophy and understanding of history. Furthermore, he embraced bedouin character of Islam so he objected philosophers linking philosophy and theological discussions.In Muqaddimah, history is understood by dialectic method. This dialectic method investigates nature and society within a historical entirety. Therefore, it?s vital to discuss Ibn Khaldun?s method and historical materialism together. If his anthropoligical foundation is understood carefully, it can be seen that circularity in his history is established on a realistic background and refers to a deficiency of the historical conditions of his age. In conclusion, Ibn Khaldun gives rise to a study of history founding on nature-human association opposite of teleological and unilineal idealizations in history.