Seçimli bir kriz yönetimi unsuru olarak havalimanları acil durum hazırlıklarının incelenmesi: Acil müdahale ekipleri üzerine bir araştırma
Examination of airport emergency preparedness as an optional crisis management element: A study on emergency response teams
Yazar: BORA PINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZER ALPAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kazalar = Accidents ; Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Havacılık 1903'te ortaya çıktığından beri hızla gelişmektedir. Gelişme sancılarla
başlamıştır. Bu süreçte hava yoluyla seyahat etmek insanlar açısından yeni bir deneyim
olduğundan havacılığa dair teknolojik gelişmeler güvenli ve konforlu değildi. 2000'li yıllar
havacılığın hızlı ilerlemeye başladığı döneme denk gelmekte ve günümüzde gelişimini çok
daha hızlı bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. Havacılığa olan talebin günden güne
artması uçuş sayısında ciddi artışlara neden olmuştur. Bahsi geçen artışla birlikte aynı oranda
olmasa da havalimanlarında kazalar gerçekleşmektedir ve kazaları önlemek adına atılan tüm
adımlara rağmen can ve mal kayıplarının önüne tamamen geçilememiştir. Bu sebeple
günümüzde kazalara doğru müdahale ederek can ve mal kayıplarını aza indirmek önem arz
etmektedir. Kayıpların azaltılması amacıyla bilimsel çalışmalar yapılmakla beraber sahada
pratik çözümler de geliştirilmeye devam edilmektedir. Havalimanlarında gerçekleşen kazalara
doğru müdahalelere imkân sağlanabilmesi için doğru bakış açıları ve farkındalık geliştirmeye
çalışmak bu tezin temel amacıdır. Bu amaca ulaşılabilmesi için havalimanlarında çalışan ve
kazaya müdahale eden ekiplerin kazaya müdahale için hazırlanma süreci olan tatbikat
uygulamalarına mercek tutularak süreç içerisindeki aksaklıklar ve devam eden eksiklikler
ortaya konmaya çalışılmıştır. Sorun ve eksikliklerin giderilebilmesi için çözüm önerileri
sunulmuştur. Tatbikat uygulamalarının verimliliği ve etkililiğini etkileyen unsurları anlamak
adına uygulamacıların tatbikat sürecine bakışları bizzat kendileriyle görüşmeler yaparak
ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak nitel araştırmada en çok kullanılan
yarı yapılandırılmış bireysel görüşme tercih edilmiştir. Uçak kazalarına hazırlık sürecinin
tezdeki şekliyle araştırılmamış olması ve kendi içinde edindiği misyon temel motivasyon
kaynağıdır. Araştırma bulgularına göre havalimanı acil durum planları içerisinde yer alan
tatbikatların verimliliğini ve etkililiğini etkileyen unsurların eğitim, mevzuat, kültürel
etmenler ve teknoloji olduğu sonucuna katılımcıların fikir ve söylemleriyle varılmıştır. Tezin
sonuçları, uluslararası literatürde yayımlanan çalışmalarla ve sivil havacılık kural
koruyucularının faaliyet raporlarıyla desteklenmiştir. Havalimanı acil durum planlarının
içerisinde gömülü olan tatbikatların ayrı bir eğitim olarak verilmesi gerekliliği araştırmada
varılmış olunan önemli çıktılardan biridir. Tez çıktılarının kazalara doğru hazırlık
yapılabilmesi ve müdahale edilebilmesi adına sektördeki eksikliklerin tespiti ve sonrasındaki
iyileştirme süreçleri için sunduğu çözüm önerileri bakımından literatüre ve sektörel
uygulamalara katkı sağlayacağı beklenmektedir. Ayrıca araştırmada varılan bulguların havalimanlarındaki kazaları konu edinen gelecekteki çalışmalara ve ulusal acil durum planlarının hazırlanmasında görevli kural koyuculara rehberlik edeceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kriz Yönetimi, Havalimanı, Acil Durum Planı, Tatbikat.

Abstract:
Aviation has been developing rapidly since its emergence in 1903. Development
started with pain. In this process, since traveling by air was a new experience for people,
technological developments in aviation were not safe and comfortable. The 2000s coincide
with the period when aviation started to progress rapidly and it continues to develop much
faster today. The increasing demand for aviation has led to a significant increase in the
number of flights. With the aforementioned increase, although not at the same rate, accidents
occur at airports and despite all the steps taken to prevent accidents, loss of life and property
could not be completely avoided. For this reason, it is important to intervene in accidents
correctly in order to minimize the loss of life and property today. In addition to scientific
studies to reduce losses, practical solutions continue to be developed in the field. In this
thesis, it has been tried to develop the right perspectives and awareness in order to enable the
right interventions to the accidents that occur at the airports. In order to achieve this aim, it
has been tried to reveal the ongoing deficiencies in the process by examining the drill
practices, which are the preparation process for the accident response of the teams who work
at the airports and are responsible for responding to the accident. Solution suggestions are
presented in order to eliminate the problems and deficiencies. In order to understand the
factors affecting the efficiency and effectiveness of the drill practices, it was tried to reveal
the perspectives of the practitioners on the practice process by interviewing them personally.
As the data collection tool, semi-structured individual interview, which is the most used in
qualitative research, was preferred. The fact that the preparation process for aircraft accidents
has not been investigated as in the thesis and the mission it has acquired in itself is the main
source of motivation. According to the research findings, it was concluded from the opinions
and discourses of the participants that the factors affecting the efficiency and effectiveness of
the exercises included in the airport emergency plans are education, legislation, cultural
factors and technology. The results of the thesis are supported by the studies published in the
international literature and the activity reports of the civil aviation legislator The necessity of
giving the exercises embedded in the airport emergency plans as a separate training is one of
the important outputs of the research. It is hoped that the thesis outputs will contribute to the
literature and sectorial practices in terms of the determination of the deficiencies in the sector and the solution proposals for the subsequent improvement processes in order to be able to prepare for and intervene in the accidents. In addition, it is thought that the findings of the research will guide future studies on airport accidents and the authority involved in the preparation of national emergency plans.

Keywords: Crisis Management, Airport, Emergency Plan, Exercise.