İlaç sektöründe yer alan bir firmada ofis ve saha çalışanlarında stres belirtilerinin ölçülmesi, iş sağlığı ve iş veriminin araştırılması
Measurement of stress symptoms and investigation of occupational health and work performance between field and office workers in a company from pharmaceutical sector in Istanbul
Yazar: SİBEL CEVİZCİ
Danışman: DOÇ. DR. ETHEM ERGİNÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ruh sağlığı = Mental health ; Stres = Stress ; İlaç endüstrisi = Pharmaceutical industry ; İlaçlar = Drugs ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş sağlığı = Occupational health ; İş stresi = Job stress ; İş verimi = Work efficiency

Özet:
Çalışanların yaşadıkları iş stresi ve stres belirtileri, işe bağlı risk faktörlerinin etkisiyle fiziksel ve ruhsal sağlık şikayetlerine neden olmakta, iş sağlığı ile iş verimini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmada, İstanbul'da bir ilaç firmasında saha ve ofis çalışanlarında iş veriminin, genel ruh sağlığının ve stres belirtilerinin ölçülmesi, işe bağlı faktörleri, sosyo-demografik, fiziksel, ruhsal ve sosyal değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmaya 2009-2010 yılları arasında firmada görevli 1.198 kişi dahil edildi. Çalışmaya katılan 767 saha çalışanının 632'si (%82,4) erkek, 135'i (%17,6) kadın, 431 ofis çalışanının 229'u (%53,1) erkek, 202'si (%46,9) kadın idi. Çalışmada demografik, mesleksel faktörler ve sağlık davranışları bilgi formu, genel sağlık anketinin 12 maddelik formu (GSA-12), Endicott İşte Üretkenlik Ölçeği (EİÜÖ) ve Stres Belirtileri Alt Ölçeği (SBAÖ) materyal olarak kullanıldı. Saha çalışanlarının ortalama GSA-12, EİÜÖ ve SBAÖ puanları ofis çalışanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (sırasıyla p<0,05; p<0,001; p<0,05). Saha ve ofis çalışanları arasında kadınlarda ortalama GSA-12, EİÜÖ ve SBAÖ puanları erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0,001). Saha çalışanları arasında fiziksel ve ruhsal sağlık durumlarının olumsuz yönde etkilendiğini, yük taşırken zorlandığını bildirenlerin, sigara içenlerin, ailesine ve/veya kendisine zaman ayıramayanların, düzenli fiziksel egzersiz yapmayanların ve hayvan beslemeyenlerin oranı, ofis çalışanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0,001). İlaç kullanım sıklığı yönünden saha ve ofis çalışanları arasında anlamlı bir farklılık yoktu (p=0,267). Sonuç olarak, GSA-12 puanlarının yüksek olması psikolojik stres ve depresyon gelişme riskinin yüksek olduğunu, EİÜÖ puanlarının yüksek olması iş veriminin düşük olduğunu, SBAÖ puanlarının yüksek olması çalışanların bildirdiği stres belirtilerinin ve sağlık problemlerinin de şiddetli olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Their employees' work stress and stress symptoms cause physical and mental health problems by the effect of work-related risk factors. And also, work stress has a negative effect on occupational health and work efficiency. The aim of this study was to measure work performance, general mental health and stress symptoms and examine work-related factors, socio-demographic, physical, psychological and social variables between field and office workers of a pharmaceutical company in İstanbul. 1,198 people in charge between 2009-2010 in the company were included into the study. 632 (82.4%) were male and 135 (17.6%) women of 767 field employees, 229 (53.1%) were male and 202 (46.9%) were female of 431 office workers. Demographic, occupational factors and health behaviors questionnaire, The 12-item general health questionnaire (GHQ-12), Endicott Work Productivity Scale (EWPS) and Stress Symptoms Sub-Scale (SSSS) were used in this study as a material. The average GHQ-12, SSSS and EWPS score of field workers were found to be higher than the office workers statistically significant (respectively p<0.05, p<0.001, p<0.05). Mean GHQ-12, SSSS and EWPS scores of women were significantly higher than men between field and office employees (p<0.001). The proportion of field staff reported that their physical and mental health status adversely affected, forced to carry the load, smoking, have no leisure time for theirselves and their families, do not make regular physical exercise, do not pet ownership were higher compared to office workers significantly (p<0.001). There were not significantly difference between field and office workers in related to frequency of medicine use (p=0.267). As a result, higher GHQ-12 scores reflected that risk of development of psychological stress and depression was higher. Higher EWPS scores reflected that work performance was lower, and also the higher SSSS scores shown that stress symptoms and health problems reported by employees were more severe.