Ergen yaş grubunda içecek tüketiminin kemik sağlığı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of beverage consumption on bone                                               health in adolescent age group
Yazar: EDA AVCI
Danışman: PROF. HALİL İBRAHİM YAKUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Kalsiyum = Calcium ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; N terminal telopeptid = N-terminal telopeptide ; Osteokalsin = Osteocalcin ; İçecekler = Beverages

Özet:
Giriş: Kemiklerin toplam kütlesinin büyük bir kısmı, oluşum sürecinden itibaren yaşamın ilk birkaç yılı ve puberte döneminde kazanılır. Yaşam tarzı ve diyet en yüksek kemik kütlesi kazanımı için belirleyicidir. Diyet ile alınan içeceklerin, içerikleri nedeni ile kemik sağlığını etkilediğine dair çalışmalar mevcuttur. Bu durumun nedeni içecek tüketiminin günlük kalsiyum alımını etkilemesi, bazı içeceklerin yüksek kafein, yüksek fosforik asit içermesi ile kemik metabolizmasını etkilemesi olarak açıklanmıştır.
Amaç: Bu çalışmada kronik hastalığı olmayan ergen yaş grubunda içecek tüketiminin kemik sağlığı üzerine etkisini araştırmak amaçlandı.
Yöntem: 12/2020-03/2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi Adölesan polikliniği ve Genel Pediatri polikliniğine başvuran 12-17 yaş aralığında, Tanner evre 2-5 olan sağlıklı ergenler çalışmaya alındı. Katılımcıların içecek tüketim alışkanlıklarını sorgulayan bilgi anket formu ile her bir içeceğin tüketim miktarı sorgulanıp kemik sağlığı göstergelerinden olan biyokimyasal belirteçler bakıldı. Çalışmaya kronik hastalığı olmayan, vücut kitle indeksi (VKİ) - 2 SDS +2 SDS arasında olan, serum kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz (ALP) düzeyi normal, 25 –hidroksi vitamin D düzeyi 15 ng/ml ve üzeri olan hastalar alındı. Kemik sağlığı göstergeleri olarak osteokalsin ve N-terminal telopeptit (NTX) biyobelirteçleri bakıldı.
Bulgular: Çalışmaya toplam 70 hasta dahil edildi. Bu hastaların yüzde 74'ü kız (n=52), yüzde 26'sı (n=18) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 15,9'du (minimum 12- maksimum 17). Katılımcıların içecek tüketim alışkanlıkları sorgulanarak içecekler ile günlük alınan kalsiyum ve kafein miktarı hesaplandı. İçecekler ile günlük alınan kalsiyum ortalama 145 mg (minimum 0- maksimum 406 mg), günlük alınan kafein ortalama 110 mg (minimum 0-maksimum 528 mg) bulundu. Osteokalsinin ortalaması 4,8 ng/ml (minimum 0,24-maksimum 11,88) bulundu. N-terminal telopeptidin ortalaması 39,7±8,1 ng/ml (minimum 17- maksimum 66,5) saptandı. Her iki cinsiy
bulunmadı. İçeceklerden alınan günlük kalsiyum ile osteokalsin ve NTX arasında anlamlı farklılık bulunmadı. İçeceklerden alınan günlük kafein ile osteokalsin arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmazken, NTX ile pozitif yönlü (r=0,290; p=0,015) ilişki bulundu. Kola tüketimi ile osteokalsin ve NTX ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı. Çalışmaya alınan hastaların VKİ ortalaması 21,9 (minimum 15,6-maksimum 24,7) bulundu. Vücut kitle indeksi ile osteokalsin arasında zayıf düzeyde negatif yönlü (r=-0,323; p=0,006) ilişki saptandı. Vücut kitle indeksi ile NTX arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı.

Sonuç: İçecekler ile alınan kalsiyum, kafein gibi maddeler adölesan çağda kemik sağlığını etkileyebilir. Çalışmamızda içecekler ile alınan günlük kafein alım miktarı yüksek olanlarda yıkım biyobelirteci olan NTX anlamlı yüksekti. Verilerimiz ışığında daha geniş ölçekli çalışmalar ile birlikte, kemik gelişimini etkileyen önemli çevresel faktörlerden sağlıklı içecek tüketimi konusunda bilgilendirme ve erken dönemde sağlıklı tüketim bilinci oluşturmak önemlidir.

Anahtar kelimeler: adölesan, ergen, osteokalsin, N-terminal telopeptit, kemik sağlığı, içecek tüketimi

Abstract:
Aim: Most of the total mass of bones is formed during the first few years of life and puberty. Lifestyle and diet are important for maximum bone mass. Beverage consumption is important for bone health because of the calcium, caffeine and other substances they contain.
Materials and Methods: Healthy adolescents who admitted Ankara City Children's Hospital Adolescent and General Pediatrics outpatient Clinic and aged between 12-17 years with pubertal stage Tanner 2-5 were included. Calcium, phosphorus, alkaline phosphatase of the patients were normal, vitamin D levels were above 15 ng/ml. N-terminal telopeptide and osteocalcin were evaluated as markers of bone health
Results: A total of 70 patients were included in the study. Of these patients, 74 percent (n=52) were girls and 26 percent (n=18) were boys. The mean age of the participants in the study was 15.9 (min 12-max 17). Participants in the study were asked about their beverage consumption habits. The amount of calcium and caffeine taken daily with drinks was calculated. Average daily calcium intake with beverages was 145 mg (min 0- max 406 mg), and average daily caffeine intake was 110 mg (min 0- max 528 mg). The mean of osteocalcin was 4.8 ng/ml (min 0.24-max 11.88). The mean of NTX was 39.7±8.1ng/ml (min 17- max 66.5ng/ml). No significant difference was found between osteocalcin and NTX for both genders. There was a positive correlation between caffeine intake and NTX (r=0,290; p=0,015). A significant correlation was found between body mass index and osteocalcin. There was no statistically significant correlation between body mass index and NTX.
Conclusion: Calcium and caffeine taken with beverages may affect bone health in adolescence. In our study, NTX, a biomarker of resorption, was significantly higher in patients with high daily caffeine intake with beverages. In the light of our data, it is important to inform about healthy beverage consumption, which is one of the important environmental factors affecting bone development, and

to raise awareness of healthy consumption in the early period, together with larger-scale studies.

Key Words: osteocalcin, N-terminal telopeptide, bone health, beverage consumption