Ergenlik dönemindeki zihin yetersizliği olan bireyler için hazırlanan cinsel istismardan kendini koruma programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of a sexual abuse prevention program designed for individuals with intellectual disabilities in adolescence
Yazar: MERVE ÇİFTCİ ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. ELİF SAZAK
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlik dönemindeki 12- 25 yaş arası zihin yetersizliği olan bireyler için hazırlanan Cinsel İstismardan Kendini Koruma  Eğitim Programının (CİKKEP) etkililiğini incelemektir. Bu araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni ve ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; Cinsel İstismardan Kendini Koruma Bilgi Testi, Çocuklar İçin Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri ve Piers Harris Çocuklar için Özkavramı Ölçeği'dir. Araştırmaya dahil edilen ölçeklerin geçerlik güvenirlik çalışması için ergenlik döneminde (12-25) ve hafif düzeyde zihin yetersizliği olan 180 birey; deneysel süreçte ise, 15-18 yaş arası hafif düzeyde zihin yetersizliği olan 38 birey (19 deney, 19 kontrol grubu) katılmıştır. Araştırma sonucunda Cinsel İstismardan Kendini Koruma Bilgi Testi, Çocuklar İçin Durumluk- Sürekli Kaygı Envanteri ve Piers Harris'in Çocuklarda Öz kavramı Ölçeği'nin ergenlik döneminde hafif düzeyde zihin yetersizliğine sahip bireyler için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. CİKKEP sonrası deney grubunda yer alan katılımcıların cinsel istismardan kendini koruma bilgi düzeylerinde anlamlı bir artış olduğu (F=-2,90; p< .05), kontrol grubunda yer katılımcılarda ise anlamlı bir değişiklik olmadığı (F=-2,53; p< .05) sonucuna ulaşılmıştır. Uygulanan CİKKEP'in deney grubunun öz saygı puanlarında anlamlı bir farklılığa neden olmadığı (F=1,68; p> .05) belirlenirken, kontrol grubunun öz saygı puanlarının ön testten, son teste anlamlı bir şekilde düştüğü (F= 5,58; p< .05) belirlenmiştir. CİKKEP sonrası son test ölçümlerine bakıldığında programa dahil olan deney grubu ve olmayan kontrol grubu katılımcılarının durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin düştüğü, izleme ölçümlerinde ise elde edilen düzeylerin korundukları görülmüştür. Deney ve kontrol grubu ayrımı yapılmaksızın, katılımcıların dört ölçümden aldıkları puanların ortalamaları arasındaki farkın sürekli kaygı düzeyi için anlamlı olmadığı (F(3,108) = 1,56; p > .05), ancak durumluk kaygı düzeyi puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu (F(2,78) = 4,35; p < .05) bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effectiveness of a sexual abuse prevention program designed for individuals with intellectual disabilities aged 12 to 25 during adolescence. This study was conducted using survey design and quasi-experimental design, which are among the quantitative research methods. The data collection tools used in the study are the Sexual Abuse Self-Protection Knowledge Test, the State-Trait Anxiety Inventory for Children, and the Piers-Harris Children's Self-Concept Scale. For the validity and reliability study of the scales included in the research, 180 individuals with mild intellectual disabilities aged between 12 and 25 were included. In the experimental process, 38 individuals with mild intellectual disabilities aged between 15 and 18 (experimental=19 and control=19) participated. As a result of the research, it was determined that the Sexual Abuse Self-Protection Knowledge Test, the State-Trait Anxiety Inventory for Children, and the Piers-Harris Children's Self-Concept Scale are valid and reliable measurement tools for individuals with mild intellectual disabilities in adolescence. It was found that there was a significant increase in the self-protection knowledge levels against sexual abuse among participants in the experimental group after the Sexual Abuse Self-Protection Training Program (F = -2.90; p < .05), whereas there was no significant change among participants in the control group (F = -2.53; p < .05). It was determined that the implemented SASPTP did not cause a significant difference in the self-concept scores of the experimental group (F = 1.68; p > .05), whereas the self-concept scores of the control group showed a significant decrease from the pre-test to the post-test (F = 5.58; p < .05). When examining the post-test measurements after SASPTP, it was observed that both the state and trait anxiety levels of participants in the experimental group (who participated in the program) and the control group (who did not participate) decreased, and remained almost the same in the follow-up measurements. Regardless of the distinction between the experimental and control groups, it was found that the difference between the mean scores from the four measurements was not significant for trait anxiety levels (F(3,108) = 1.56; p > .05), but the difference between the mean scores for state anxiety levels was significant (F(2,78) = 4.35; p < .05).