Mersin'in Tarsus ilçesinde konuşulan Arapça üzerine bir derleme çalışması
A compilation study of spoken Arabic in Tarsus, a district of Mersin
Yazar: YUSUF ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSA ALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Biçimbilim = Morphology ; Cümle yapısı = Sentence structure ; Derleme = Compilation ; Lehçeler = Dialects ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Ses bilim = Phonology

Özet:
Bu çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak Mersin'in Tarsus ilçesinde konuşulan Arap diyalekti ele alınmıştır. Tarsus Arap diyalektinin sesbilim, biçimbilim ve cümle bilgisi yönünden temel özellikleri betimlenmiş ve Fasih Arapçayla karşılaştırılması yapılmıştır.
Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde genel manada Tarsus ve Tarsus'ta yaşayan Arap asıllı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ve geldikleri yerler hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde örnek metinler ve kullanımlardan hareketle Tarsus Arap diyalektinin incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise lehçeye yönelik beş örnek metne ve bunun yanısıra metinler ve yöre halkıyla yapılan görüşmeler neticesinde ulaşılan kelimeleri içeren bir sözlüğe yer verilmiştir.
Günümüzde Tarsus Arapları tarafından temelde Çukurova'ya göç etttikleri bölge olan Suriye-Lazkiye bölgesi lehçesinin konuşulduğu görülmüştür. Diller arası etkileşim sonucu süreç içerisinde sesbilim ve biçimbilim açısından Türkçeye özgü bazı unsurlar lehçeye dâhil olmuş ve yerleşik Suriye lehçesinin alt kolu olarak içerisinde Türkçeye özgü unsurlar barındıran Suriye lehçesinin Tarsus ağzı inşa edilmiştir.



Anahtar kelimeler: Tarsus Arap lehçesi, Anadolu Arap lehçeleri, lehçe, fusha, Arap.

Abstract:
Arabic dialect that is spoken in Tarsus, a district of Mersin, has been examined by means of semi-structured interview method in this study. Basic characteristics of Arabic dialect in Tarsus have been described in terms of phonology, morphology and syntax and compared with classical Arabic. 
This study consists of four chapters. In the first chapter, it's informed about Tarsus in general and citizens of Republic of Turkey living in Tarsus that are Arabic origin and where they came from. In the second chapter, basic characteristics of Arabic dialect in Tarsus have been examined in terms of example texts and uses. In the third chapter, five example texts have been included along with a dictionary that contains Arabic words used by locals during interviews with them and some other words that can be found in example texts.
It's found in this study that Tarsus Arabs are speaking Syrian-Latakia (Suriye-Lazkiye) dialect, which is the place they mostly emigrated from.  Due to interaction between languages all these years, they adopted some words or usages that are specific to Turkish phonologically and morphologically. A new sub-category of Syrian Dialect has been built over these years that has elements specific to Turkish, which is Tarsus Dialect.


Keywords: Tarsus Arabic dialect, Anatolian Arabic dialects, dialect, classical Arabic,Arabs.