Tokat Zileli Muharrem Efendi'nin Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfiyâ Adlı eserinin incelenmesi ve değerlendirilmesi
The study and analyzies of his work named Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfiyâ by Muharrem Efendi from Zile in Tokat
Yazar: NECDET AYHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL GÖZTEPE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Künuzü'l-Evliya = Kunuzu'l-Evliya ; Menakıbname = Menagip ; Menkıbe = Menkıbe ; Muharrem Efendi = Muharrem Efendi ; Rumuzü'l-Asfıya = Rumuzu'l-Asfıya ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Muharrem Efendi (ö.1592), Osmanlı döneminde Tokat Zile'de yaşamış olan bir Halvetî şeyhi, müellif ve bilim insanıdır. Muharrem Efendi, Osmanlı tasavvuf kültürünü derinden etkileyen ve Sivâsîler diye meşhur olan bir akımı temsil eden ailenin en büyüğü olması bakımından önemli bir isimdir.
Bu çalışmamızda, Muharrem Efendi'nin eserleri arasında şu ana kadar yapılan akademik çalışmalara göre onun en önemli tasavvufî eseri olan ve çoğunluğu İslam'ın ilk dönem sûfîleriyle ilgili menkabeleri anlatan Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eserinin değerlendirmesini yaparak eserin önemine dikkat çekmek istiyoruz. Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eser, halvetî olan Muharrem Efendi tarafından on altıncı yüzyılda yazılmıştır. Bu sûfî tabakâtı ve menâkıbnâme eseri, Muharrem Efendi'nin kullandığı tasavvufî kavramlar ve onun tasavvufî düşüncesi hakkında bilgi vermesi bakımından İslam tasavvuf tarihi ve kültürü konusunda önemli bir yere sahiptir. 
Bu çalışmada, Muharrem Efendi'nin Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eseri incelenerek eserin değerlendirmesi yapılmıştır. Yetmiş tane sûfînin hayatı ve menkabeleri, bu sûfîlerin olağanüstü hayat hikayeleri ile ilgili olan tasavvufî kavramlar ele alınmıştır.

Anahtar Sözcükler: Menkabe, Menâkıbnâme, Sûfî Tabakâtı, Muharrem Efendi, "Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ", Tasavvuf, Sûfî, Evliyâ.

Abstract:
Muharrem Efendi (died 1592), who lived in Zile in Tokat in the Ottoman period, was a Halvetî sheikh and writer and scholar. Muharrem Efendi is an important name in terms of being the largest member of a family which represents a famous current as known Sivâsî that deeply affected the Ottoman sûfîsm culture.
In this study by doing analysies we want to call attention to importance of Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ which Muharrem Efendi's the most important mystical work among his works according to academic studies until now and tells the legends about a large number of sûfîes in the early periods of Islam. Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ was written by Halvetî Muharrem Efendi in the 16th century. This work of sûfî ranks and categories, menakıbnâme has a certain place in islamic mysticism history and culture since it gives information about his mystical thoughts and mystical terminologies which Muharrem Efendi used. 
In this study the evaluation of the work has been  made by analysing Muharrem Efendi's work called Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ. Seventy sûfîes' biographies and their legends, mystical terminologies about extraordinary life stories of these saints in Künûz were discussed.

Key Words: Legend, Menâkıbnâme, Sûfî Ranks and Categories (Generations), Muharrem Efendi, "Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ", Sûfîsm, Mysticism, Sûfî, Saint.