Sporcu ve sedanterlerde masajın yaşam ve uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of massage on the quality of life and sleep in athletes and sedentery
Yazar: HASAN ABANOZ
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET RAMAZANOĞLU
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Erkek öğrenciler = Male students ; Sedanterler = Sedentary ; Sporcular = Sportsmen ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam = Life

Özet:
Araştırmada yarı deneysel desenli, ön-test - son-test modeli kullanılmıştır. Çalışmaya 
sporcu (n=33) ve sedanter (n=30) olmak üzere toplamda 63 gönüllü erkek öğrenci 
katılmıştır. Veri toplama araçları olarak; demografik bilgi ve genel sağlık durumu formu, 
vücut kompozisyon analiz ölçümü (Tanita), yaşam kalitesi ölçeği kısa formu (Whoqol-
Bref-Tr) ve Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ) ön-test ve son-test şeklinde 
yapılmıştır. Gruplara, ön-testler sonrası, haftada bir kez, 4 hafta süreyle, düzenli olarak 
20 dakika klasik sırt masajı uygulanmıştır. Masaj uygulamaları tamamlandıktan sonra 
katılımcıların son-test ölçümleri alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı 
kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, bağımlı örneklem t testi ve Wilcoxon Signed Rank 
testi yapılmıştır. Ayrıca Amos programında oluşturulan hipotez modellerde path ve 
ancova analizleri ile araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Araştırmada uygulanan analizlerde anlamlılık düzeyi, p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Sporcu grubu yaş ortalaması (21,09±1,73) yıl, BMI ortalaması (23,01±2,80) kg/m², 
sedanter grubu yaş ortalamaları (20,27±1,34) yıl, BMI ortalaması (24,03±3,49) kg/m² 
şeklinde tespit edilmiştir. Path analizi bulgularına göre; her iki grubun da yaşam kalitesi 
ve uyku kalitesi ön-testi ile son-testi arasında (p=0,000) pozitif yönlü, anlamlı ilişki tespit 
edilmiştir. Sporcu grubunda yaşam ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiye bakıldığında; 
yaşam kalitesi ön-testi ile uyku kalitesi ön-testi arasında (p=0,000) negatif yönlü, yaşam 
kalitesi ön-testi ile uyku kalitesi son-testi arasında (p=0,005) pozitif yünlü anlamlı ilişki 
tespit edilmiştir. Modele ortak değişken olarak vücut analizi (BMI, BMR, IMP, FM) 
bileşenleri ile yaşam kalitesi ve uyku kalitesi testleri arasında sporcu grubunda anlamlı 
bir ilişki tespit edilememiştir. Sedanter grubunda ise BMR son-testi ile yaşam kalitesi ön-
testi arasında (p=0,004) pozitif yönlü, BMR son-testi ile yaşam kalitesi son-testi arasında 
(p=0,000) ve IMP ön-testi ile yaşam kalitesi son-testi arasında (p=0,005) negatif yönlü 
anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bu bulgunun incelendiği ancova analizi verilere göre; 
grupların yaşam kalitesi alt boyutları ve global puanları ön-test ve son-testleri arasında, 
vücut kompozisyonu bileşenlerinden bağımsız olarak, pozitif yönlü, yüksek düzeyde 
anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. 
Klasik sırt masajı uygulamasının, hem sporcuların hem de sedanterlerin yaşam ve uyku 
kalitelerini, vücut kompozisyonu bileşenlerinden bağımsız olarak pozitif yönde, yüksek 
düzeyde anlamlı olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre 
klasik sırt masajı, yaşam kalitesi ve uyku kalitesini geliştirmek için etkili bir metod olarak 
tercih edilebilir.
Anahtar Kelimeler: Masaj, Yaşam Kalitesi, Uyku kalitesi

Abstract:
In the research, semi-experimental pattern, pretest-posttest model was used. A total of 63 
volunteer male students (33 athletes and 30 sedentary) participated in the study. As data 
collection tools; demographic information and general health status form, body 
composition analysis measurement (Tanita), quality of life scale short form (Whoqol-
Bref-Tr) and Pittsburgh sleep quality index (PUKI) were applied as pre-test and post-test. 
After the pretests, the groups received 20-minute classical back massage a week, during 
4 weeks, regularly. After the massage applications, the post tests were applied to the 
participants. Descriptive statistics, Paired-Simple t test and Wilcoxon Signed Rank tests 
were conducted by using SPSS program to analyze the data. In addition, path and ancova 
analyses were apllied by hypothesis models that was conducted with AMOS program to 
analyse relations of research variables. In the analysis applied in the research, the value 
(p <0,05) was taken into consideration as the level of significance.
Average age of athletes group was determined as (21,09 ± 1,73) years, BMI average as 
(23,01 ± 2,80) kg / m², average age of sedentary group as (20,27 ± 1,34) years, BMI 
average as (24,03 ± 3,49) kg / m². According to the path analysis findings; a positive and 
significant relationship was observed between the quality of life and sleep quality pretest 
and posttest of both groups (p = 0,000). Considering the relationship between life and 
sleep quality in the athlete group; a negative correlation between the quality of life pre-
test and sleep quality pre-test (p = 0,000), and a positive significant relationship between 
the quality of life pre-test and sleep quality post-test (p = 0,005) was determined. No 
significant relation was determined between the body analysis (BMI, BMR, IMP, FM) 
components covariated to the model and the quality of life and sleep quality tests of 
athletes group. In the sedentary group, it was determined that there was a positive 
relationship between BMR posttest and quality of life pre-test (p = 0,004), a negative 
relationship between BMR posttest and quality of life posttest (p = 0,000) and IMP pre-
test and quality of life posttest (p = 0,005). According to the ANCOVA analysis, positive 
and a high level of significant relationship was determined between the quality of life 
sub-dimensions and global scores of the groups' pre-test and post-tests regardless of the 
body composition components.
It was concluded that the classical back massage application affects both athletes' and 
sedentaries' life and sleep quality positively and independently of body composition 
components. As conclusion, classic back massage could be pereffered as an effective 
method to improve quality of life and sleep quality. 
Keywords: Massage, Quality of Life, Sleep quality