Prostat kanseri tanısında manyetik rezonans inceleme ve prostat görüntüleme, raporlama ve data sisteminin (PIRADS) etkinliği
Magneti̇c resonace imaging in prostate cancer diagnosis and efficacy of prostate imaging-reporting and data system (PIRADS)
Yazar: ŞEREF BARBAROS ARIK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine ; Üroloji = Urology
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Raporlama = Reporting ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures

Özet:
Amaç: Bu çalışmadaki amacımız prostat görüntüleme raporlama ve data sistemi (PI-RADS) rehberinin kendi hasta popülasyonumuzdaki etkinliğinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Eylül 2016 ve Nisan 2018 tarihleri arasında manyetik rezonans görüntülemesi ile prostatta lezyon tespit edilen ve daha sonraki dönemde lezyona yönelik histopatolojik tanı konulan olguların PI-RADS skoru verilmiş ve bu skorlar histopatolojik sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Histopatolojik inceleme sonucu altın standart test olarak kabul edilmiştir. Bu karşılaştırma sonucunda sensitivite, spesifite, pozitif prediktif ve negatif prediktif değerleri hesaplanmıştır. MR görüntülerinden hesaplanan prostat hacmi (TRxAPxKKx0,52), hastane sisteminde laboratuar sonuçlarından çekim öncesi en güncel prostat spesifik antijen (PSA) değerleri, enfeksiyon varlığını sorgulamak için tam idrar testi ve idrar kültür sonuçları, prostat hacmi ve PSA seviyesi yardımıyla hesaplanan prostat yoğunluğu, hastanın yaşı ve PRM sonuçları karşılaştırılacak diğer parametreler olarak not edilmiştir. Ayrıca bu parametreler ile prostat kanseri arasındaki ilişkiye de bakılmıştır.
Bulgular: Manyetik rezonans görüntülemesi yapılan 138 olgunun (hepsi erkek) "PI-RADS" rehberine göre %4' ü PIRADS 1, %36' sı PIRADS 2, %14' ü PIRADS 3, %28' i PIRADS 4 ve %18' i PIRADS 5 olarak sonuç almıştır. Histopatolojik inceleme sonrasında 55 olguda (%39,8) malignite saptanmış olup kanserlerin %56,4' ü klinik olarak anlamlı kanser, %43,6' sı klinik olarak anlamsız kanser olarak raporlanmıştır. Tüm olguların "PI-RADS" rehberine göre histopatolojik incelemelerinin dahil edilerek yapılan karşılaştırılma sonucu sensitivite, spesifite ile negatif ve pozitif prediktif değerleri sırasıyla %76,4, %73,5, %82,4 ve %65,6 olarak hesaplanmıştır. Cihazlara göre ayrı ayrı 1,5T ve 3T MR cihazlarının sensitivite, spesifite ile negatif ve pozitif prediktif değerleri sırasıyla %84,8, %74,1, %88,9, %66,7 ve %63,6, %72,4, %63,6 ve %72,4 olarak hesaplanmıştır. Not edilen karşılaştırılacak diğer parametrelerden yaş, prostat hacmi ve prostat yoğunluğu parametreleri ile kanser arasında istatistiksel olarak anlamlı olabilecek bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). PSA, serbest PSA ve sPSA/tPSA oranı parametreleri ile kanser arasında ise istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Enfeksiyon ve nodül varlığı ile kanser olma durumu arasında farklılık saptanmamıştır.
Sonuç: PIRADS v2 4 veya 5 skorları, prostat bezinde klinik açıdan anlamlı lezyonların tanısında yüksek duyarlılık ve negatif öngörü değerine sahiptir. PIRADS v2 skorları ile Gleason skorları arasında doğru ilişki saptanmıştır. Tümörü taklit edebilecek ve multiparametrik manyetik rezonans görüntüleme (mpMR)değerlendirilmesinde yalancı pozitifliğe neden olabilecek durumlar mevcuttur. Bunların bir kısmının tecrübe ile aşılabileceği düşünülmektedir. Gri zonda bulunan yalancı pozitifliğe neden olan durumlarda, çalışmamızda bulgular bölümünde vurgulanan sonuçlar neticesinde PSA, sPSA/tPSA oranı, PSA yoğunluğu, hastanın yaşı, prostat hacmi, PRM' de nodül varlığı gibi elde olan tüm parametrelerin değerlendirmede kullanılması gerektiğini düşünmekteyiz. Multiparameterik MR inceleme halen tek başına sistemik biyopsinin yerini alacak negatif prediktif değere sahip olmayıp güncel çalışmaların bu konuda umut verici olduğunu düşünmekteyiz. Tecrübenin artması ve standart protokollerin belirlenmesi ile standart radyolojik değerlendirmelerin ve ortak bir dilin olacağını umut ediyoruz. MpMR incelemenin negatif öngörüdeki yüksek değerleri aktif takipte giderek önem kazanmasını sağlamaktadır ve risk değerlendirmesinde önümüzdeki günlerde gerek üroloji gerekse radyoloji klavuzlarına girmesi öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler :Multiparametrik MR, PI-RADS, Prostat MR, Prostat kanseri,

Abstract:
Objective: In this study, our aim was to investigate the effectiveness of the Prostate Imaging Reporting and Data System ("PI-RADS") guidelines in our patient population.
Material and Method: Between September 2016 and April2018, the cases, in whom were detected prostate lesions with magnetic resonance imaging and who eventually underwent histopathological examination of the lesions, were PIRADS scored based on the magnetic resonance images and the scores were compared to the histopathology results. Histopathological examination was accepted as the gold standard test. Sensitivity, specificity, positive predictive and negative predictive values were calculated as a result of this comparison. Prostat volume which was calculated by the help of magnetic resonance images (TRxAPxCCx0,52), prostat specific antigen (PSA) value which was learned from biochemical laboratory results, urine test and urinary culture results, prostate density which was calculated by the help of prostate volume and PSA, patients' age and digital rectal examination (DRE) results were noted down as other parameters which were compared to relationship between prostate cancer. 

Results: Of 138 patients (all of them male) who underwent magnetic resonance imaging examination, 4% of patients were PIRADS score 1, 36% of patients were PIRADS score 2, 14% of patients were PIRADS score 3, 28% of patients were PIRADS score 4 and 18% of patients were PIRADS score 5 according to PIRADS guidelines. 55 patients (39,8%) were malignant, 56,4% of malignant cancers were clinically significant cancer, 43,6% of malignant cancers were clinically insignificant cancer after histopathological examination. PIRADS scores of all cases according to PIRADS guidelines and the comparative results of sensitivity, specificity, negative and positive predictive values obtained by including histopathological examinations were found as 76,4%, 73,5%, 82,4% and 65,6% respectively. The comparative results of sensitivity, specificity, negative and positive predictive values which were calculated separately for 1,5T and 3T MR devices were found as 84,8%, 74,1%, 88,9%, 66,7% and 63,6%, 72,4%, 63,6%, 72,4% respectively. In other parameters which were noted down to compare relationship between prostate cancer such as patients' age, prostate volume and prostate density, there were found statistically significant relationship (p<0,05). Between PSA, free PSA (fPSA), free PSA to total PSA (tPSA) ratio and prostate cancer there were found no statistically significant relationship (p>0,05). There were no differences in presence of infection and palpable nodule in prostate cancer.
Conclusion: We conclude that PIRADS 4 and 5 scores have high sensitivity and negative predictive value for detecting clinically significant prostate cancers. There is positive correlation between PIRADS version 2 scores and Gleason scores. There were tumor mimickers and false positive appearances in multiparametric magnetic resonance imaging (mpMRI). We thought that some of them could be overcome by experience. In gray zone it would be better using all parameters such as PSA, fPSA/tPSA ratio, PSA density, patients' age, prostate volume and DRE which were emphasized in material and methodology chapter. We thought that still mpMRI couldn't take biopsies' place because of not efficient negative predictive values. We hoped that in the future with the help of increased experiences and standardization in imaging protocol there would be a standard radiological reporting and a common language in reporting. With the help of high negative predictive values mpMRI become more important in following of active surveillances.  Because of that we believed that in the future mpMRI will find place in both urology and radiology guidelines for prostate cancer risk assessment.


Keywords :Multiparametric MR,PI-RADS, prostate MR, prostate cancer, PSA, TRUS biopsy