Ortaçağ'da tıp ve eczacılık alanıyla ilgili Türkiye'de yazılmış eserlerin değerlendirilmesi
Medical and pharmaceutical sector in Turkey written assessment of the works in the Middle Ages
Yazar: MEDİNE KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. TANER YILDIRIM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Tarih = History
Dizin: Bibliyografya = Bibliography ; Eczacılık = Pharmacy ; Kitaplar = Books ; Makale = Article ; Orta Çağ = Middle Ages ; Tezler = Theses ; Tıp = Medicine ; Tıp bilimleri = Medicine sciences ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Antikçağda tıp ve diğer bilimler için inanılan hurafe bilgiler ve batıl inançlar Ortaçağ'da da devam etmiştir. Skolastik düşüncenin bilimin üzerinde bir gölge olması Avrupa'da bilimin gelişmesine engel olmuştur. Tıp biliminin insan sağlığını koruması açısından tarih boyunca ilgilenilen bir alan olmasına rağmen Ortaçağ Avrupa'sında kilisenin etkisi ve bilimsel olmayan inanışlardan dolayı tıp bilimi gelişme gösterecek imkânı bulamamıştır. Batı'da bilimin gelişmesinin önünde engeller sıralanırken, Doğu'da İslâm dünyasında bilimin gelişmesine engel olan unsurlar ortadan kaldırılmıştır.  İslâm dininin ilmi ve öğrenmeyi teşvik eden bir din olmasının etkisiyle bilimsel çalışmalar artmıştır. Emevî Devleti döneminde bazı halifelerin şahsi ilgilerinden dolayı Antik medeniyetlere ait eserler tercüme edilerek bilimin gelişmesi açısından önemli bir adım atılmıştır. Abbâsîler döneminde ise Antik medeniyetlere ait eserlerin çeviri faaliyetleri artarak teşkilatlı bir şekilde tercüme faaliyetleri yapılmıştır. Abbâsî halifelerinin çeviri faaliyetlerine ve bilimsel araştırmalara verdikleri destek sayesinde bilim insanları araştırma yapıp yeni buluşlara imza atabilmişlerdir.  Bu dönemde yapılan çalışmalar sonraki dönemlerde yapılan bilimsel çalışmalara temel oluşturup birçok bilimin gelişmesini sağlamıştır. Tıp ve eczacılık alanlarında da yapılan bilimsel çalışmalar ve buluşlar Avrupa'yı derinden etkilemiştir. Ortaçağ'da müslüman hekimlerin ve eczacıların yaptıkları çalışmalar modern tıp ve eczacılığın oluşmasında etkili olmuştur.
Tezimizde Ortaçağ'da yazılmış ve Türkiye'de basılmış olan eserlere öncelik verilerek Ortaçağ tıp ve eczacılık ile ilgili yazılmış olan kitap, makale, lisansüstü tezler, ansiklopedi maddeleri ve sempozyum bildirileri gibi farklı türden kaynaklar incelenip değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
The superstitions and superstitions believed in medicine and other sciences in ancient times continued in the Middle Ages. The fact that scholastic thought was a shadow over science hindered the development of science in Europe. Although medical science has been an area of interest throughout history in terms of protecting human health, medical science could not find the opportunity to develop due to the influence of the church and non-scientific beliefs in Medieval Europe. While the obstacles to the development of science in the West were listed, the factors that prevented the development of science in the Islamic world were removed in the East. Scientific studies have increased due to the fact that Islam is a religion that encourages science and learning. Due to the personal interests of some caliphs during the Umayyad State, an important step was taken in terms of the development of science by translating the works of ancient civilizations. In the Abbasid period, the translation activities of the works of ancient civilizations increased and translation activities were carried out in an organized manner. Thanks to the support given by the Abbasid caliphs to translation activities and scientific research, scientists were able to conduct research and make new discoveries. The studies carried out in this period formed the basis for the scientific studies carried out in the following periods and provided the development of many sciences. Scientific studies and discoveries made in the fields of medicine and pharmacy have deeply affected Europe. The studies of Muslim physicians and pharmacists in the Middle Ages were influential in the formation of modern medicine and pharmacy.
In our thesis, different types of sources such as books, articles, postgraduate theses, encyclopedia articles and symposium papers written on medieval medicine and pharmacy were examined and evaluated by giving priority to the works written in the Middle Ages and published in Turkey.