Böbrek nakli hastalarında anemi sıklığı, etki eden risk faktörleri ve sonuçları
Frequency, risk factors and results of anemia in renal transplant patients
Yazar: İSMAİL NAZLI
Danışman: PROF. DR. ARZU VELİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş ve Amaç: Post-transplant anemi (PTA), böbrek nakli hastalarında sık karşılaşılan bir hematolojik problemdir. Nakil sonrasında bakılan zamana göre sıklığı %20-51 oranlarında değişebilmektedir. Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) hastalarında, başarılı bir böbrek nakli ile aneminin düzelmesi beklenir ancak anemi, nakil sonrası devam edebilir veya gelişebilir. PTA'nın, böbrek nakli hastalarında hem greft kaybına hem de artmış mortaliteye sebep olduğu, yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir. Çalışmamızın amacı, böbrek nakli hastalarında nakil öncesi dönem, nakilden sonraki 6 ve 12. aylarda anemi sıklığının belirlenmesi, anemiye etki eden faktörlerin ve aneminin sonuçlarının incelenmesidir.

Yöntem: Çalışmaya Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2011-2019 yılları arasında böbrek nakli olan, en az 2 yıllık takip süresi bulunan 109 hasta dahil edildi. Hastaların demografik, klinik ve laboratuvar verileri geriye dönük olarak hasta dosyalarından temin edildi. Anemi tanımı için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterleri kullanılmış olup erkeklerde Hb<13 g/dL, kadınlarda Hb<12 g/dL olanlar anemik kabul edildi. Nakil öncesi, nakilden sonraki 6 ve 12. aylarda bakılan Hb değerlerine göre anemisi olanlar çalışma grubunu oluşturuken anemisi olmayanlar kontrol grubu olarak belirlendi. Ayrıca hastaların takibindeki advers olaylar (diyalize dönüş, fonksiyone greft ile ölüm, major kardiyovasküler olay (KVO) gelişimi) kaydedildi. Anemi varlığının advers olaylar ile ilişkisi gözden geçirildi.

Bulgular: Böbrek nakli olan hastalarda, nakil öncesi anemi sıklığı %80.7 iken, bu sıklığın nakil sonrası 6. ayda %37.9'a, 12. ayda da %34.3'e gerilediği saptandı. Nakilden önce %6.5 olan demir eksikliği oranının nakil sonrası 1. yılda %31.8'e yükseldiği görüldü. Nakilden sonraki 6. ay anemi durumu için yapılan çok değişkenli analizde verici yaşının yüksek olması risk faktörü olarak saptandı (OR:1.045, %95 CI: 1.002-1.090, p:0.039). 6. ay anemisi olan hastaların daha çok major KVO (p:0.020) ve kombine advers olay (p:0.005) yaşadığı gözlendi. 12. ayda anemi için GFR düşüklüğü primer belirleyici olarak saptandı (OR:0.959, %95 CI: 0.932-0.986, p:0.004). 12. ayda anemisi olan hastalarda greft kaybı (p:0.007), tüm nedenlere bağlı ölüm (p:0.046) ve kombine advers olay (p:0.004) daha sık gözlendi. Kombine advers olay geçiren hastalar incelendiğinde, bu hastaların hem 6. ayda (12.05 vs 13.3 g/dL, p:0.021) hem de 12. ayda (12.25 vs 13.5 g/dL, p:0.018) Hb değerlerinin kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu saptandı. Yapılan çok değişkenli analizde 12. ayda anemi olması, kombine advers olay yaşamak için risk faktörü olarak saptandı (OR:5.175, %95 CI: 1.135-23.603, p:0.034).

Sonuç: Anemi, böbrek nakli hastalarında sık görülen bir durum olup, nakilden sonra bakılan zaman dilimine göre sıklığı ve etiyolojisi değişmektedir. Aneminin sıklığı nakil sonrası azalsa bile, demir eksikliği oranı artmaktadır. Nakil sonrası 12. ayda anemisi olan hastalarda artmış greft kaybı ve artmış tüm nedenlere bağlı ölüm görülmektedir. Çalışmamız, böbrek nakli hastalarında aneminin önemini tekrar göstermiş olup, dönemlere göre etiyolojisi, sıklığı ve sonuçlarının farklı olabileceğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, anemi, posttransplant anemi, demir eksikliği, greft kaybı

Abstract:
Background: Post-transplant anemia (PTA) is a common hematological problem among kidney transplant recipients. Its prevalence can vary between 20 and 51%. It is expected that anemia is improved with kidney transplantation but it may persist or develop in the post-transplant period. Studies have shown that PTA is related both graft loss and increased mortality among kidney transplant recipients. The aim of our study was to determine the prevalence of anemia in the pre-transplant period, 6 and 12 months after transplantation, to identify the risk factors and the consequences of anemia in kidney transplant patients.

Methods: The demographic, clinical and laboratory data of 109 patients who underwent kidney transplant at Marmara University Pendik Training and Research Hospital between 2011-2019 and had at least 2 years of follow-up were collected retrospectively. Hb level of <13 g/dL in men and <12 g/dL in women were defined as anemia according to World Health Organisation criteria. Those with anemia were designated as the study group and those without anemia as the control group. Also adverse events [graft failure, death with a fuctioning graft and major cardiovascular events (CVEs)] in the follow-up were recorded. 

Results: The prevalence of anemia was 80.7% before transplantation, 37.9% at post-transplant 6 months, and 34.3% at 12 months. The prevalence of iron deficiency, which was 6.5% before transplantation, increased to 31.8% at post-transplant first year. High donor age was determined as a risk factor for post-transplant anemia at 6 months (OR:1.045, 95% CI:1.002-1.090, p:0.039). It was observed that patients with anemia at 6 months experienced more major CVEs (p:0.020) and combined adverse events (p:0.005). At 12 months, low GFR was found to be the primary predictor for anemia (OR: 0.959, 95% CI: 0.932-0.986, p: 0.004). Graft loss (p:0.007), all-cause death (p:0.046), and combined adverse events (p:0.004) were observed more frequently in patients with anemia at 12 months. Patients with combined adverse events had lower Hb values at both 6 months (12.05 vs 13.3 g/dL, p:0.021) and 12 months (12.25 vs 13.5 g/dL, p:0.018) compared to the control group. Anemia at 12 months was determined as a risk factor for experiencing combined adverse events (OR: 5.175, 95% CI: 1.135-23.603, p: 0.034). 

Conclusion: Anemia is common problem among kidney transplant recipients and its prevelance and etiology can varies according to the time. Although the prevalence of anemia was decreased after transplantation, the prevalence of iron deficiency was increased. Patients with anemia at 12 months post-transplant had increased graft loss and increased all-cause mortality. Our study has shown again the importance of anemia in kidney transplant patients, emphasizing that its etiology, frequency and results may differ according to periods. 

Keywords: Kidney transplantation, anemia, post-transplant anemia, iron deficiency, graft loss