Batı Akdeniz'de iklim değişimine göre asli orman ağacı türlerinin dağılım modellemesi
Distribution modeling of the main forest tree species under climate change in West Mediterranean
Yazar: SERKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAD ÖZKAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ağaç modelleme = Tree modelling ; Biyoiklim = Bioclimatic ; Orman ekolojisi = Forest ecology ; Rastgele ormanlar = Random forests ; Sürdürülebilir ormancılık = Sustainable forestry ; Türel dağılım modelleri = Modal-split models

Özet:
İklim değişikliği son yıllarda ekosistemler üzerinde oldukça dramatik sonuçları olan bir süreç olarak ifade edilmektedir. Özellikle canlı toplumlarının dağılımlarında meydana gelen değişiklikler dikkat çekmektedir. Buradan hareketle tez çalışması kapsamında Batı Akdeniz Havzasının batısında yer alan Köyceğiz-Dalaman ve Eşen Çayı At Havzalarında yayılış gösteren karaçam, kızılçam ve toros sediri türlerinin dağılımlarında gelecekte meydana gelebilecek muhtemel değişikliklerin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu türler ülkemizde geniş bir yayılışa sahip olan ve ekonomik talebi çok fazla olan türlerdir. Dolayısıyla türlerin sürdürülebilir kullanımları önem arz etmektedir. Sürdürülebilirliklerinin sağlanabilmesi için ise bu türlerin ekolojik isteklerinin ve iklim krizine tepkilerinin bilinmesi gerekmektedir. Çalışmada türlerin günümüz ve gelecek iklim koşullarındaki dağılımlarının modellenebilmesi için MaxEnt yöntemi kullanılmıştır. Diğer yandan türlerin önem değerleri hesaplanmış ve önem değerleri de günümüz ve gelecek iklim koşulları itibariyle rastgele orman yöntemi kullanılarak modellenmiştir. İklim verileri CHELSA veri tabanından temin edilmiştir. Gelecek iklim koşullarına ait veriler iki farklı projeksiyonuna ait olarak SSP1 2.6, SSP3 7.0 ve SSP5 8.5 senaryoları itibariyle 2100 yılı için indirilmiştir. Gerçekleştirilen dağılım modellemeleri neticesinde karaçam, kızılçam ve toros sediri türleri için AUC değerleri sırasıyla 0.881, 0.806 ve 0.902 olarak tespit edilmiştir. Yine bu türler için gerçekleştirilen önem değeri modellemelerine ait eğitim veri seti r2 değerleri ise sırasıyla 0.34, 0.21 ve 0.59 olarak tespit edilmiştir. Modelleme işlemleri neticesinde karaçam ve toros sediri türlerinin dağılımlarında büyük oranda azalmaların olacağı görülmüştür. Kızılçamın dağılımının ise SSP1 2.6 ve SSP3 7.0 senaryolarına göre artacağı SSP5 8.5 için ise kısmen azalacağı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçların yörede yapılacak ormancılık çalışmaları bakımından planlamalara pratik ve etkili faydalar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Climate change has been expressed as a process with dramatic consequences on ecosystems in recent years. Especially the changes in the distribution of living communities draw attention. Considering this fact, it is aimed to predict the possible future changes of the distribution of black pine, brutian pine and taurus cedar species in the west of the Western Mediterranean Basin. The sustainable use of the mentioned species is important because of their wide distribution and high economic demands. It is necessary to know the ecological properties of these species and their responses to the climate crisis to ensure their sustainability. The MaxEnt method was employed to determine the ecological requirements of the species and model their distribution in current and future climatic conditions. Further, the importance values of the species were calculated and modeled using the random forest method in terms of current and future climatic conditions. Climate data was obtained from the CHELSA. As a result of the MaxEnt modeling, the AUC values for black pine, brutian pine and taurus cedar species were determined as 0.881, 0.806 and 0.902, respectively. The r2 values of the importance value were determined as 0.34, 0.21 and 0.59, respectively. It has been concluded that the distribution of brutian pine will increase according to the SSP1 2.6 and SSP3 7.0 scenarios and partially decrease for SSP5 8.5. It is thought that the results obtained will provide practical and effective benefits to the planning in terms of forestry studies to be performed in the region.