Üç boyutlu (3D) transvajinal ultrason ile belirlenen endomyometrial junctional zone kalınlığı ile histolojik kronik endometrit bulgularının uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the concordance of endomyometrial junctional zone thickness determined by three-dimensional (3D) transvaginal ultrasound and histologic findings of chronic endometritis
Yazar: İSMAİL ELMADAĞI
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ EMRE ŞÜKÜR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Kronik endometrit (KE), endometrial stromal infiltrasyon ve plazma hücrelerinin varlığı ile karakterize endometriumun kalıcı bir inflamasyonudur.  KE tanısı için altın standart yöntem, endometrial biyopsi örneklerinin histopatolojik olarak incelenip, endometrium içindeki plazma hücrelerinin gösterilmesidir. KE tanısı için histeroskopi (H/S), histopatolojik tanıya yardımcı bir yöntem olarak kullanılmaktadır. KE tanısında, 3 boyutlu (3D) transvajinal ultrasonografi (TVUS)'nin kullanılabilirliği tanımlanmamıştır. Biz de çalışmamızı tasarlarken 3D TVUS'da endomyometrial junctional zone (EMJ)'daki değişimleri ve kayıp alanlarını inceleyerek, KE tanısında 3D TVUS'un kullanılabilirliğini araştırmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya Kasım 2023-Ağustos 2024 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'na başvuran, TGK ve RİF tanısı olan diagnostik veya operatif H/S yapılan 66 hasta dahil edilmiştir.  Hastalar, operasyondan önce 3D TVUS ile değerlendirilmiş, koronal düzlemde EMJ görüntülenmiş; fundus, sağ yan duvar ve sol yan duvar için ayrı ayrı EMJ uzunluğu, varsa kayıp alanı, düzenliliği kaydedilmiştir. H/S sırasında uterin kavite tamamen görüntülenip KE ile ilgili olabilecek hiperemi, stromal ödem, çilek görünümü ve mikropolip varlığı gibi makroskopik bulgular kaydedilmiştir. İşlem bitiminden sonra endometrial biyopsi örneği alınmıştır. Endometrial örnekler hematoksilin eozin (H%E) ve CD38 immunhistokimya (İHK) boyalarıyla ile boyanmıştır. Mikroskopta tek bir yüksek güç alanında (HPF) alanında en az 1 plazma hücre varlığında KE tanısı konulmuştur.  
Bulgular: Çalışmaya TGK tanısı olan 26, RİF tanısı olan 40 olmak üzere toplamda 66 hasta dahil edildi ve bu patoloji sonuçlarına göre bu hastalardan 39'u KE tanısı aldı. Kliniğimizde TGK ve RİF hastalarında, KE oranı sırasıyla %53.8 ve %62.5 bulundu. Sağ duvar EMJ kayıp uzunluğu (mm), sağ duvar EMJ kayıp oranı (%), sol duvar EMJ kayıp uzunluğu (mm) ve sol duvar EMJ kayıp oranı (%) bakımından iki grup arasında anlamlı fark bulundu (sırasıyla p=0,032, p=0,014, p=0,018 ve p=0,020). Sağ duvar EMJ kayıp uzunluğu (mm) ortalaması KE grubunda 10,76±10,14 mm iken bu ortalama diğer patolojiler grubunda  5,59±8,77 mm olarak bulundu (p=0,032). Sağ duvar EMJ kayıp oranı ortalaması KE grubunda anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,014). Sol duvar EMJ kayıp uzunluğu (mm) ortalaması KE grubunda 7,27±8,72 mm iken bu ortalama diğer patolojiler grubunda  3,36±4,19 mm olarak bulundu(p=0,018). Sol duvar EMJ kayıp oranı ortalaması KE grubunda, diğer patolojiler grubuna karşı anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,020). Fundus EMJ kayıp uzunluğu (mm) ve fundus EMJ kayıp oranı (%) için iki grup karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmadı (sırasıyla p=0,150, p=0,205). Herhangi bir duvarda EMJ'de en az %50 ve üzerinde kayıp oranı KE grubunda %64,1 iken bu oran diğer patolojiler grubunda %33,3 izlendi ve iki grup arasında anlamlı fark bulundu (p=0,014). H/S'de hiperemi, mikropolip ve H/S'de en az 1 makroskopik bulgu varlığı oranı sırasıyla KE grubunda %41, %59 ve % 66,7 iken diğer patolojiler grubunda %11.1, %18,5 ve %33,3 bulunarak anlamlı düzeyde yüksekti (sırasıyla, p=0,008, p=0,003 ve p=0,008). KE'in, H/S'de en az bir makroskopik bulgu varlığında veya 3D TVUS'da herhangi bir duvarda EMJ'de %50 ve üzerinde kayıp olmasını tanısal parametre kabul ettiğimizde, H/S için sensitivite ve spesifisite değeri %66.7, pozitif prediktif değer (PPV)  %74.3, negatif prediktif değer (NPV) %58.1 olarak bulundu. 3D TVUS için sensitivite değeri %64.1, spesifisite değeri %66.7, PPV %73.5, NPV ise %56.3 olarak bulundu.
Sonuç: Çalışmamızdaki veriler EMJ'deki artmış kayıp uzunluğu ve kayıp oranının histopatolojik KE tanısı ile ilişkili olduğu göstermektedir.  Bu sonuçlarla KE tanısı için 3D TVUS'un da, kullanılabilecek bir tanı yöntemi olabileceği gözlenmektedir. KE tanısında 3D TVUS'un yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilirliğinin ve güvenirliliğinin yapılacak geniş örneklem büyüklüğü ve karma hasta popülasyonuna sahip prospektif randomize çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Objective: Chronic endometritis (CE) is a persistent inflammation of the endometrium characterized by endometrial stromal infiltration and the presence of plasma cells. The gold standard for diagnosing CE is the histopathological examination of endometrial biopsy specimens to demonstrate plasma cells within the endometrium. Hysteroscopy (H/S) serves as an adjunctive tool for histopathological diagnosis. The feasibility of using 3-dimensional (3D) transvaginal ultrasonography (TVUS) for CE diagnosis has not yet been established. In this study, we aimed to investigate the feasibility of 3D TVUS in diagnosing CE by examining changes and loss areas in the endomyometrial junctional zone (JZ).
Materials and Methods: This prospective study included 66 patients diagnosed with recurrent pregnancy loss (RPL) and recurrent implantation failure (RIF) who presented to the Department of Obstetrics and Gynecology at Ankara University Medical School between November 2023 and August 2024 and underwent diagnostic or operative H/S. Preoperatively, patients were evaluated by 3D TVUS; the JZ was visualized in the coronal plane, and the length, presence of loss area, and regularity of the JZ for the fundus, right lateral wall, and left lateral wall were recorded. During H/S, the uterine cavity was fully visualized, and macroscopic findings potentially indicative of CE, such as hyperemia, stromal edema, strawberry appearance, and micropolyps, were documented. Endometrial biopsy samples were collected at the end of the procedure and stained with hematoxylin and eosin (H&E) and CD38 immunohistochemistry (IHC). A CE diagnosis was confirmed upon observing at least one plasma cell in a single high-power field (HPF) under the microscope.
Results: A total of 66 patients were included, with 26 diagnosed with RPL and 40 with RIF, of whom 39 were diagnosed with CE based on pathology results. The incidence of CE among RPL and RIF patients in our clinic was 53.8% and 62.5%, respectively. Significant differences were found between the two groups regarding the JZ loss length (mm) and JZ loss percentage (%) in the right and left lateral walls (p=0.032, p=0.014, p=0.018, and p=0.020, respectively). The average right lateral wall JZ loss length (mm) was 10.76±10.14 mm in the CE group compared to 5.59±8.77 mm in the other pathology group (p=0.032). The mean right lateral wall JZ loss percentage was significantly higher in the CE group (p=0.014). Similarly, the mean left lateral wall JZ loss length was 7.27±8.72 mm in the CE group and 3.36±4.19 mm in the other pathology group (p=0.018), with a significantly higher JZ loss percentage observed in the CE group (p=0.020). No significant differences were observed between the groups in the JZ loss length and JZ loss percentage of the fundus (p=0.150 and p=0.205, respectively). The proportion of cases with a JZ loss percentage of at least 50% in any wall was 64.1% in the CE group and 33.3% in the other pathology group, showing a significant difference (p=0.014). In H/S, the rates of hyperemia, micropolyps, and the presence of at least one macroscopic finding were significantly higher in the CE group (41%, 59%, and 66.7%, respectively) compared to the other pathology group (11.1%, 18.5%, and 33.3%, respectively; p=0.008, p=0.003, and p=0.008, respectively). In the diagnosis of CE, when the presence of at least one macroscopic finding during H/S or a loss of at least 50% in any wall of the JZ on 3D transvaginal ultrasonography (TVUS) is considered as criteria, the sensitivity and specificity values for H/S were found to be 66.7% and 74.3%, respectively, with a positive predictive value (PPV) of 74.3% and a negative predictive value (NPV) of 58.1%. For 3D TVUS, the sensitivity was 64.1%, specificity was 66.7%, PPV was 73.5%, and NPV was 56.3%.
Conclusion: Our data indicate that an increased JZ loss length and JZ loss percentage are associated with histopathological CE diagnosis. These findings suggest that 3D TVUS may serve as a potential diagnostic tool for CE. Further prospective randomized studies with larger sample sizes and heterogeneous patient populations are needed to support the feasibility and reliability of 3D TVUS as an adjunctive method in the diagnosis of CE.