İmam hatip lisesi öğrencilerinin Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi deneyimleri
The experiences of imam hatip high school students in "Republic of Turkey revolutionary history and Ataturkish course"
Yazar: FATMA BETÜL YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Tarih eğitimi = History education ; Türk inkılap tarihi = Turkish revolution history ; Türk inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi = Turkish revolution history and Kemalism lesson ; Öğrenme deneyimi = Learning practices ; İmam hatip liseleri = İmam hatip high schools ; İnkılap tarihi = Revolution history

Özet:
Ortaöğretim Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük (TCİTA) Dersi; cumhuriyetin kuruluş ilkelerini, inkılapları benimsetmeyi ve inkılapların devamlılığını sağlamayı, öğrencilerin Atatürkçü düşünceye sahip olmasını amaçlayan bir derstir. TCİTA dersiyle ilgili müfredat, yöntem ve teknikler, tarih biliminin doğası ve dersin imajı, genel eğitim sisteminden kaynaklanan sorunlar mevcuttur. Ayrıca Türkiye siyaseti etkisiyle inkılap tarihinin algılanışında farklılıklar yaşanır. Türk Eğitim Sisteminde, din eğitimi veren ve Atatürk ilkeleri ile çeliştiği gerekçesi ile eleştirilen tek okul türü olarak İmam Hatip Okulları bu konuda en spesifik örneklerden biridir. Bu bağlamda dersin sosyo-ideolojik durumlardan nasıl etkilendiği merak edilmiştir. Araştırmanın amacı İHL öğrencilerinin TCİTA dersi deneyimleri ve bu deneyimin temel özelliklerinin derinlemesine incelenmesidir.
Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji kullanılmıştır. Fenomenoloji; insanların gerçeği nasıl algıladıklarını, bu algılara ilişkin deneyimlerini açıklamada kullanılır. İHL öğrencilerinin TCİTA dersi deneyimlerini konu alan araştırma için en uygun zemini sağlar.  Amaçlı örnekleme" ve "kartopu" yöntemleri ile oluşturulan çalışma grubu, İHL mezunu üniversite öğrencisi on sekiz kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüşme kullanılmıştır. Görüşmeler yoluyla elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen verilere göre İHL öğrencilerinin TCİTA dersi deneyimlerinde ve ders ile kurdukları ilişkide 3 farklı eğilim içinde olduğu tespit edilmiştir: Birincisi İHL kimliğinden beslenen politik yaklaşımdır. Bu yaklaşım TCİTA dersine yönelik olumsuz transfere sebep olur. Eğilimlerden ikincisi öğrencilerin bu derse eleştirel bir bakışla yaklaşmasıdır. Bu eleştirel bakış öğrencilerin yaşam içinde deneyimledikleri ötekilikten beslenir. Sonuncusu, öğrencilerin hem İHL hem TCİTA dersinin değer alanında ve mevcut çatışma alanlarına karşı duyarsızlaşmadır. Bireysel ve kolektif kimliklerinin geri planda olan bu öğrenciler genel olarak politikaya, tarihe ilgi duymamakla birlikte konuya akademik kaygılarla yaklaşmakta, sınav odaklı bir öğrenim süreci deneyimlemektedir.
Anahtar kelimeler: Ortaöğretim Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi, Tarih Öğretimi, İmam Hatip Liseleri, Olgubilim Araştırması

Abstract:
Secondary Education Republic of Turkey Revolutionary History and Ataturkish (RTRHA) Course's goal is to adopt the founding principles of the republic, the reforms, to ensure the continuity of the reforms and to ensure that the students have a Kemalist thought. There are problems emerging from the curriculum, methods and techniques, the science of history, the image of the course and the general education system related to the RTRHA course. Also, perception of Revolution History Course is affected by politics area of Turkey. Imam Hatip High Schools are the only schools that has religious education and criticized for contradicting Ataturk's principles in Turkish Education System. In this context, the researcher wondered how the course was affected by socio-ideological situations. The aim of the research is to examine the IHL students' RTRHA course experiences and the basic features of this experience.
Phenomenology, one of the qualitative research methods, was used in the research. Phenomenology is used to explain how people perceive reality and their experiences related to these perceptions. It provides the most suitable ground for research on the RTRHA course experiences of IHL students. The study group, which was formed by the "purposive sampling" and "snowball" methods, consisted of eighteen university students who graduated from IHL. Interview was used as a data collection tool in the research. Descriptive analysis and content analysis methods were used in the analysis of the data obtained through the interviews.
According to the data obtained in the research, it has been determined that IHL students have 3 different tendencies in their RTRHA course experiences and in their relationship with the course: The first is the political approach that feeds on the identity of the IHL. This approach causes a negative transfer to the RTRHA course. The second approach is that students approach this lesson with a critical view. This critical view is fed by the otherness that students experience in life. The last one is the depersonalization of students in the value area of both the IHL and RTRHA course and the current conflict areas. These students, whose individual and collective identities are in the background, are generally not interested in politics and history, in addition to this, they approach the subject with academic concerns and experience an exam-oriented learning process.
Keywords: Turkish Revolution History and Kemalism Course, Imam Hatip High School, Teaching History, Phenomenological Research