Nikotinin dönme yönü tercihi ve uzaysal görsel dikkat üzerine etkisi
The effect of nicotine on turning preference and visuo-spatial attention
Yazar: FIRAT AKAT
Danışman: PROF. DR. CANAN KALAYCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dikkat = Attention ; Dikkat = Attention ; Dopamin = Dopamine ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Nikotin = Nicotine ; Serebral hemisfer = Cerebral hemisphere ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Bu araştırma, genç, yetişkin, sağlıklı, erkeklerde nikotinin dönme yönü tercihi ve dikkat asimetrisine etkilerini araştırmak amaçlı yapılmıştır. Çalışma kapsamına 18-26 yaş arası, herhangi psikiyatrik veya nörolojik bir rahatsızlığı olmayan, sağ elli, askerliğini yapmamış, 20 adet sigara içen/20 adet sigara içmeyen toplam 40 erkek gönüllü üniversite öğrencisi alınmıştır. Sigara içenler, birisi yoksunluk [yok(+)] durumunda, diğeri ise normal sigara içme alışkanlıklarını değiştirmedikleri [yok(-)], durumunda, kontrol grubundaki denekler de öğrenme etkisinin test edilmesi amacıyla iki kere denemelere katılmışlardır. İki geliş arasındaki süre 3-8 hafta arasında değişmektedir. Veriler Ayak Tercihi Testi, El Tercihi Anketi, Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi, Dönme Yönü Tercihi Testi ve Landmark Testi ile toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistik olarak ortalama, standart sapma, sıklık değerleri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Two-Way ANOVA (Repeated Measures), Two-Way ANOVA (Mixed), Bağımsız iki grupta T testi, Eşleştirilmiş iki grup arasındaki farkın T Testi, Kruskal Wallis Testi, Eşleştirilmiş İki Grupta Wilcoxon İşaretli Sıra Testi, Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. 0,05'in altında olan p değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.Araştırmada deneklerin genel olarak soldan dönme eğilimi gösterdiği ancak bu eğilimin kontrol ve deney grubunun alt grupları arasında herhangi bir değişim göstermediği bulunmuştur.Landmark Testi'nde deneklerin ortadan bölünmüş çizgilerdeki yanıtlarına göre asimetri indeksleri hesaplanmış, dikkat asimetrisinin yönü ve şiddeti tespit edilmiştir. Tüm denekler için, sol alanda asimetri indeksi en düşük değeri alırken, bunu orta ve sağ alan izlemiştir. Sol ve orta alanda asimetri indeksi negatif değerler alırken, sağ alanda pozitif değer almıştır. Alanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Kontrol grubu, yok(+) ve yok(-) grupları arasında yapılan çoklu analizlerde hiçbir grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır.Landmark Testi'nde alanlardaki toplam yanlış sayıları alan başarısı değeri olarak hesaplanmıştır. Tüm denekler en fazla orta alanda başarı göstermişler, bunu sırasıyla sol alan ve sağ alan izlemiştir. Orta alandaki başarı diğerlerinden istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermiştir. Kontrol grubu, her alanda, yok(-) grubuna göre daha fazla hata yapmıştır, aralarındaki fark anlamlıdır. Kontrol grubu ile yok(+) grubu ve yok(+) ile yok(-) grubu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.Landmark Testi'nde sağdan bölünmüş çizgiler ve soldan bölünmüş çizgilerdeki hatalar ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Her iki çizgi tipinde de yapılan hatalar gruplar arasında fark göstermemiştir. Sağdan bölünmüş çizgilerde yanlış sayısı en fazla sağ alanda görülmüş bunu orta ve sol alan izlemiştir. Soldan bölünmüş çizgilerde ise bunun tam tersi bir sıralama söz konusudur.Araştırmanın tüm bulguları, nikotinin dönme yönü tercihine ve Landmark Testi sonuçlarına anlamlı bir etki yapmadığı yönündedir. Ayrıca Dönme Yönü Tercihi Testi ile Landmark Testi sonuçlar arasında bir korelasyon bulunmaması dikkat asimetrisinin dopaminerjik asimetriden etkilendiği tezini desteklememektedir.Anahtar sözcükler: Dönme Yönü Tercihi Testi, Landmark Testi, nikotin, serebral asimetri, uzaysal-görsel dikkat

Abstract:
The aim of this study, in young and healthy adults was, to determine nicotine?s effect on turning preference and attentional asymmetry. A total 40 university students between 18 and 30 years old, volunteered as participants. There were 20 smoker/20 non-smoker male and none of them had a history of psychiatric or neurological illness. All of the participants was right handed and didn?t perform military duty. Smokers joined to same trial two times. In one trial they came to trial in deprivation, labeled as ?yok(+)?, in other trial they didn?t change their smoking habit, labeled as ?yok(-)?. Also the non-smoking group joined to same trial two times to measure the effect of learning to test results. The time between to trials was 3-8 weeks. Data was collected with, Foot Preference Test, Hand Preference Questionnairre, Fagerstrom Nicotine Dependence Test, Turning Preference Test and Landmark Test. Mean, standart deviation, an frequency values were used as descriptive statistics. The data was analyzed using Two-Way ANOVA (Repeated Measures), Two-Way ANOVA (Mixed), Independent Samples t-test, Paired Samples T Test, Kruskal Wallis Test, Wilcoxon Test, Mann-Whitney U tests. A level of p<0,05 was considered statistically significant.It was found that all participants biased left in turning preference test but there is no difference among groups.In Landmark Test, asymmetry index was calculated by using participant?s answers in equally bisected lines. For all participants, smallest asymmetry index was in left area followed by central and right areas. In left and central areas asymmety index was negative. In the right are asymmetry index was positive. There were statistically significant difference between all three areas. Multiway analyzes has been made between non-smoking, yok(+) and yok(-) groups and no statistically significant difference has been found..In Landmark Test, total mistake counts in non-equally bisected lines were evaluated in every single area and labeled as ?area performance?. Best area performance was in central area followed by left and right areas for all participants. There was statistically significant difference in area performance values between central area and other to areas. Non-smokers? performance was low compared to yok(+) and yok(-) and there was statistically significant difference between non-smokers and yok(-) group.In Landmark Test, lines misbisected to left and lines misbisected to right was evaluated separately. In both types, mistake counts were not different between groups. The most mistake count was in right are in the lines misbisected to right followed by central and left areas. There was also an inverse pattern in the lines misbisected to left.This research indicated that, nicotine have no significant effect on turning preference and Landmark Test results. Furthermore, no correlation was found between turning prefference and Landmark Test results which indicates that there is no significant relationship between dopaminergic asymmetry and attentional astmmetry.Key words: Cerebral asymmetry, Landmark Test, nicotine, Turning Preference Test, visuo-spatial attention