İbn Haldun'un iktisadi görüşleri ışığında iktisadi kalkınma ve İslam ülkelerinde azgelişmişlik sorunsalı
The problem of underdevelopment in Islamic countries and economic development in the light of Ibn Khaldun's economic views
Yazar: İLYAS BAYAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ARSLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azgelişmişlik = Underdevelopment ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik düşünce = Economic thought ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Panel nedensellik = Panel causality ; İbn Haldun = İbn Haldun ; İslam devletleri = Islamic states

Özet:
İbn Haldun, Orta Çağ'da yaşamış, sahip olduğu derin kavrayışla tarih, tarih felsefesi, sosyoloji, ekonomi gibi disiplinlerin öncüsü ve kurucusu olarak nitelendirilmiştir. Düşünürün ekonomiye dair tespitleri geniş bir perspektife sahip olup  devleti ve uluslararası ticareti kapsayan bir iktisadi anlayıştır. A. Smith, D. Ricardo, J. M. Keynes gibi ekonomistlerden yüzyıllar önce ekonomik teorilere ilişkin bazı tespitler yapmıştır. İbn Haldun, bir ülkenin iktisadi büyüme ve kalkınmasının unsurlarını; düşük vergilendirme, asgari devlet müdahalesi, mülkiyet haklarının korunması, adalet mekanizmasının, politik istikrarın ve ekonomik özgürlüklerin temin edilmesi ile sağlanabileceğini dile getirmiştir. Bu bakış açısıyla İbn Haldun'un büyüme ve kalkınma anlayışının az gelişmiş kategorisinde bulunan İslam ülkelerine çözüm olacağı kanaatine ulaşılmıştır. Seçilmiş İslam ülkelerinde  ekonomik özgürlük endeksi, yargı etkinliği ve mülkiyet hakları, uluslararası ticaret özgürlüğü göstergelerinin ekonomik büyümeye etkisinin ölçülmesi amacıyla 2000-2017 dönemini kapsayan verilerle ekonometrik analizler yapılmıştır. Dört farklı modelin kurulduğu çalışmada serilerin ve panelin yatay kesit bağımlılığı test edildikten sonra durağanlıklarının sağlanması ve eşbütünleşme ilişkisinin tespit edilmesi amacıyla ikinci nesil birim kök (Pesaran CIPS) ve eşbütünleşme testi (Durbin-Hausman) kullanılmıştır. Eğim katsayılarının heterojenliğini test etmek amacıyla da Pesaran ve Yamagata (2008) tarafından geliştirilen Delta testi kullanılmış olup heterojen oldukları belirlendikten sonra eşbütünleşme katsayı tahmincileri olarak Panel CCE ve Panel AMG kullanılmıştır. Genel olarak ekonomik özgürlük endeksinin; alt bileşenler olarak da mülkiyet haklarının ve uluslararası ticaret özgürlüğünün ekonomik büyüme ile ilişkisinin istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin tahmini için Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanmış ve beklentilere uygun sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Ibn Khaldun lived in the Middle Ages and has been described as the pioneer and founder of disciplines such as history, philosophy of history, sociology, and economics with his deep insight. The thinker's determinations on the economy have a broad perspective and are an economic understanding that includes the state and international trade. He made some determinations about economic theories centuries before economists such as A. Smith, D. Ricardo, J. M. Keynes. Ibn Khaldun describes the elements of a country's economic growth and development; he stated that low taxation, minimum state intervention, protection of property rights, justice mechanism, political stability and economic freedoms can be ensured.From this point of view, it has been concluded that Ibn Khaldun's understanding of growth and development will be a solution for Islamic countries in the underdeveloped category. In order to measure the effect of economic freedom index, judicial efficiency and property rights, international trade freedom on economic growth in selected Islamic countries, econometric analyzes were conducted with data covering the period 2000-2017. In the study where four different models were established, the second-generation unit root (Pesaran CIPS) and the cointegration test (Durbin-Hausman) were used to ensure the stability of the series and the panel after testing the cross-sectional dependency and to determine the cointegration relationship. In order to test the heterogeneity of the slope coefficients, the Delta test developed by Pesaran and Yamagata (2008) was used. After they were determined to be heterogeneous, Panel CCE and Panel AMG were used as cointegration coefficient estimators. It is concluded that the relationship between property rights and international trade freedom as subcomponents of economic freedom in general with economic growth is statistically significant and positive. To estimate the causality relationship between variables, Emirmahmutoğlu and Köse (2011) panel causality test was applied and results in line with expectations were obtained.