Abdominal bilgisayarlı tomografi incelemelerini kullanarak osteoporoz için fırsatçı tarama
Opportunistic screening for osteoporosis using abdominal computedtomography examinations
Yazar: DOĞUKAN ALTUNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ONUR BUĞDAYCI
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda DEXA tetkikinden elde edilen değerler ile abdomen BT tetkikinden 
elde edilen sayısal değerler arasındaki korelasyonu değerlendirmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Hastanemizde Haziran 2021'den Haziran 2023'e kadar kontrastsız 
abdomen BT yanı sıra öncesi ya da sonrasındaki 1 ay içerisinde DEXA tetkiki yapılan 
hastaları belirlemek için dijital tıbbi kayıtlar geriye dönük olarak araştırılmıştır. Üç farklı BT 
ve iki farklı DEXA cihazı kullanılmıştır. Bu popülasyonda lomber vertebralardaki (L1-L4) 
trabeküler kemiklerin sagital düzlemlerdeki, sol femur baş, boyun ve intertrokanterik 
trabeküler kemiğin koronal düzlemlerdeki HU değerleri geriye dönük olarak ölçüldü. Her 
hasta için BT ile elde edilen HU değerleri, hastanın 1 ay içinde yapılan DEXA tetkikinden 
elde edilen aynı bölgedeki (lomber omurga, femur boynu veya toplam femur) KMD ve T 
skoru değerleri ile karşılaştırıldı. Kalibrasyon için kullanılacak olan ROI, L1-L3 
düzeylerinden lümenin en belirgin olduğu seviyede IVK aksiyel kesitine yerleştirildi ve 
atenüasyon değerleri kaydedildi. Tüm seviyelerde elde edilen BT atenüasyon değerleri 
hastanın IVK'sından elde edilen değerlere bölünerek kalibre edildi. 
Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu histogram grafikleri ve Kolmogorov-Smirnov testi 
ile incelendi. Tanımlayıcı analizler sunulurken ortalama, standart sapma, ortanca ve 
minimum-maximum değerler kullanılmıştır. Ölçümsel verilerin birbirleri ile analizinde 
Pearson Korelasyon Testi'nden faydalanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamızda bütün değişkenler dahil edildiğinde DEXA'dan elde edilen KMD ve 
T skoru değerleri ile abdomen BT'den elde edilen HU değerleri arasında anlamlı bir 
korelasyon tespit edilmiştir. Her bir BT cihazındaki veriler ayrı ayrı incelendiğinde ise farklı 
seviyelerde korelasyonlar bulunmuştur. Femur total verilerinde ise bütün BT cihazlarında 
korelasyon olduğu görülmüştür. BT çekimi sırasında uygulanan kV değişkeninin DEXA ile 
olan korelasyonu belirgin şekilde etkilediği görülmüştür. İki BT cihazından kalibrasyon 
sonucu elde edilen değerler KMD ve T skorları ile yapılan korelasyonu farklı düzeylerde 
olumsuz yönde etkilemiştir. İki farklı DEXA cihazlarındaki veriler incelendiğinde Femur 
1 
boyun ve Femur total seviyesindeki KMD ve T skoru verilerinde her zaman korelasyon 
olduğu görülmüştür. Femur total ölçümleri BT, DEXA ya da cinsiyet farkından etkilenmeyen 
tek parametredir. Femur boyun düzeyindeki veriler tüm cihazlarda (BT ve DEXA) yaş ile ters 
yönlü korelasyon göstermektedir. 
Sonuç: BT ile yapılan dansite ölçümlerinde cihaz ve çekim parametrelerinden en az etkilenen 
ve dolayısıyla DEXA ile en yüksek korelasyon femur bölgesinde elde edilmiştir. Fırsatçı 
ölçümler için 120 kV ile elde olunan çekimler kullanılmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, Fırsatçı Tarama, DEXA

Abstract:
Objective: The aim of our study was to evaluate the correlation between the values obtained 
from DEXA examination and the numerical values obtained from abdominal CT examination. 
Materials and Method: Digital medical records were retrospectively searched to identify 
patients who underwent non-contrast abdominal CT as well as DEXA examination within 1 
month before or after each other, in our hospital, between June 2021 and June 2023. Three 
different CT scanners and two different DEXA devices were used. In this population, we 
retrospectively measured the HU values of the trabecular bones in the lumbar vertebrae (L1
L4) in the sagittal plane, and the left femoral head, neck and intertrochanteric trabecular bone 
in the coronal plane. For each patient, HU values obtained by CT were compared with BMD 
and T score values in the same region (lumbar spine, femoral neck or total femur) obtained 
from the patient's DEXA examination. We also normalized measurements with the density of 
the inferior vena cava (IVC) measured on the axial section at the level between L1-L3, where 
the lumen was most prominent, and attenuation values were recorded. CT attenuation values 
obtained at all levels were normalized by dividing them by the values obtained from the 
patient's IVC. The suitability of the variables to normal distribution was examined with 
histogram graphics and the Kolmogorov-Smirnov test. Mean, standard deviation, median and 
minimum-maximum values were used when presenting descriptive analyses. Pearson 
Correlation Test was used in the analysis of measurement data with each other. 
Results: A significant correlation was detected between BMD and T score values obtained 
from DEXA and HU values obtained from abdominal CT. When the data in each CT device 
was examined individually, correlations at different levels were found. The femur total data 
was correlated across all CT devices. The kV variable used during CT imaging significantly 
affected the correlation with DEXA and the highest correlation was seen at 120 kV. 
Normalized values obtained from two of the CT devices negatively affected the correlation 
with BMD and T scores at different levels. When comparing data from two different DEXA 
devices, there was always a correlation in the BMD and T score data at the Femur neck and 
Femur total levels. Femur total measurements were the only parameter not affected by CT, 
DEXA or gender difference. Data at the femoral neck level showed a negative correlation 
with age in all devices (CT and DEXA). 
Conclusion: The femur region was the least affected area by scanner and acquisition 
parameters and therefore had the highest correlation with DEXA measurements. For 
opportunistic screening, images obtained with 120 kV should be used. 
Keywords: Osteoporosis, Opportunistic Screening, DXA