Asetaminofen ile oluşturulan karaciğer hasarında borik asitin vaskülarizasyon ve rejenerasyon üzerine etkisinin histolojik olarak incelenmesi ve üç boyutlu modellenmesi
Histological investigation and three dimensional modeling of the boric acid effects on vascularization and regeneration in acetaminophen-induced liver injury
Yazar: MÜŞERREF ŞEYMA CEYHAN
Danışman: PROF. DR. SUNA ÖMEROĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP YIĞMAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Asetaminofen, analjezik ve antipiretik etkinliği nedeniyle yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Yüksek dozda alındığında organ yetmezliğine kadar ilerleyen karaciğer hasarına yol açabilmektedir. Türkiye dünyanın en önemli bor rezervlerinin bulunduğu coğrafyalardan biridir. Esansiyel bir element olduğu düşünülen borun bir bileşiği olan borik asit ile ilgili son zamanlarda yapılan çalışmalar borik asitin anti-inflamatuar ve antioksidan etkisinin olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada, asetaminofen kaynaklı karaciğer hasarında borik asitin vaskülarizasyon ve rejenerasyon üzerindeki etkilerinin araştılması amaçlanmıştır. Bu amaçla 35 adet Sprague Dawley cins erişkin, erkek sıçan her grupta 7 hayvan olacak şekilde rastgele 5 gruba ayrıldı. Gruplar, kontrol grubu, asetaminofen grubu, asetaminofen verildikten 1 saat sonra borik asit uygulanan grup, asetaminofen verildikten 8 saat sonra borik asit uygulanan grup ve borik asit uygulanan grup olacak şekilde düzenlendi. Asetaminofen verildikten 24 saat sonra denekler sakrifiye edildi. Elde edilen kan örneklerinde biyokimyasal olarak ALT, AST, GGT, total bilirubin, ALP ve glukoz değerlendirildi. Karaciğer örneklerinde hepatik hasar ve glikojen kaybı ile VEGF-A, AFP ve PCNA ifadeleri histokimyasal ve immünohistokimyasal yöntemler ile değerlendirildi. Karaciğer hasarındaki histopatolojik değişikliklerin daha iyi anlaşılması için üç boyutlu modelleme yapıldı. Asetaminofen ile oluşturulan karaciğer hasarında borik asit uygulaması sonucu sentrilobüler nekroz, vasküler konjesyon, inflamatuar hücre infiltarasyonu ve hemorajiyi içeren hepatik hasarın, glikojen kaybının, ALT, GGT ve total bilirubin seviyesinin azaldığı görülürken VEGF-A ifadesinin ve PCNA pozitif hücre yüzdesinin arttığı görüldü. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde asetaminofen uygulamasının karaciğerde hasara yol açtığı ve hasar sonrası farklı zamanlarda uygulanan borik asitin bu hasarı azalttığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Acetaminophen is a commonly-used drug due to its analgesic and antipyretic effects. Overdosing of acetaminophen may lead to liver damage, which may result in organ failure. Türkiye is one of the geographical regions that has the most important boron reserves in the world. The latest studies about boric acid, a compound of boron considered as essential element, revealed antiinflammatory and antioxidant effects. In this study, we aimed to investigate the effects of boric acid on vascularization and regeneration in acetaminophen-induced liver injury. 35 adult, male Sprague Dawley rats were randomly divided into 5 groups, each containing 7 rats. Groups were designed as control, acetaminophen, boric acid treatment 1 hour after acetaminophen administration, boric acid treatment 8 hours after acetaminophen administration and boric acid groups. After 24 hours of acetaminophen application, animals were sacrified. ALT, AST, GGT, total bilirubin, ALP and glucose levels were evaluated biochemically and hepatic injury, glycogen depletion, VEGF-A, AFP and PCNA expressions were evaluated histochemically and immunohistochemically using the liver and blood samples collected at the end of experiments. Three-dimensional modeling was constituted to better demonstrate the histopathology of liver injury. Boric acid treatment in acetaminophen-induced liver injury resulted in a decrease in hepatic injury including centrilobular necrosis, vascular congestion, inflammatory cell infiltration and hemorrhage, glycogen depletion, ALT, GGT and total billirubin levels on the other hand an increase VEGF-A expression and PCNA positive cell percentage occured. Results showed that boric acid treatment at different time points of acetaminophen induced liver injury reduced the severity of damage.