Kolorektal kanserli stoma açılan hastalarda standarda dayalı verilen bakımın peristomal cilt komplikasyonlarına ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of standard-based care on peristomal skin complications and quality of life in ostomy creation patients with colorectal cancer
Yazar: CAHİDE AYİK
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZDEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Kolorektal kanserli stoma cerrahisi geçiren hastalarda, Standart Stoma Bakım  programının peristomal cilt komplikasyonları ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmış tek kör yarı deneysel bir çalışmadır.
Yöntem: Araştırmanın örneklemini kolorektal cerrahi geçiren ve yeni stoma açılan 33 girişim ve 35 kontrol grubu olmak üzere toplam 67 hasta oluşturmuştur. Girişim grubundaki hastalara Standart Stoma Bakım  programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara hastanenin prosedürüne uygun olarak eğitim verilmiştir. Veriler stoma açıldıktan sonra 7. gün, 2., 6. ve 12. hafta olmak üzere Peristomal Cilt Aracı ve Stoma Yaşam Kalitesi ölçeği doldurularak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, eşleştirilmiş t testi, Friedman test ve tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi  kullanılmıştır.
Bulgular: Standart Stoma Bakım  programında yer alan hastalarda kontrol grubuna göre post-operatif  2., 6., ve 12. haftalarda daha az peristomal irritan dermatit görülmüştür (sırasıyla; %27.3 vs. %51.4, %27.3 vs. %65.7, %15.2 vs. %37.1; p < .05). Kontrol grubunun Renk, Erezyon, Kontrolsüz doku büyümesi skorunun girişim grubuna göre 6. haftada yüksek olduğu belirlenmiştir (p=.011). Çalışmada her iki grupta yer alan hastalarda zaman içerisinde (6. ve 12. haftalarda) yaşam kalitesinde artma olduğu (p=.000), ancak girişim grubundaki yaşam kalitesinin kontrol grubuna göre daha fazla arttığı bulunmuştur (p=.000). 
Sonuç: Bu çalışma ile uygulanabilir çok bileşenli bir stoma bakım programı geliştirmiştir. Standart Stoma Bakım programı, kolorektal kanserli stomalı hastalarda peristomal cilt komplikasyonlarını azaltmaktadır ve stoma yaşam kalitesini artırmaktadır.

Abstract:
Objective: To examine the effect of the Standard Ostomy Self-care program on peristomal skin complications and quality of life in patients with colorectal cancer who underwent ostomy creation.
Method: A single blind quasi-experimental study. Sixty-seven participants were recruited the study. Standard Ostomy Care program was applied to the patients in the intervention group (n=33). Patients in the control group (n=35) were trained in accordance with the hospital's procedure. Data were obtained by completing the Peristomal Skin Tool and Stoma Quality of Life scale at 7 days, 2, 6 and 12 weeks after ostomy creation. Chi-square test, independent-samples t tests, paired t test, Friedman test and repeated measures variance analysis were used to evaluate the data.
Findings: Patients in the Standard Ostomy Care program had less peristomal irritant dermatitis at 2, 6, and 12 weeks post-operatively compared to the control group (respectively; 27.3% vs. 51.4%, 27.3% vs. 65.7%, 15.2% vs. 37.1%; p <.05). The Discoloration, Erosion, Tissue Growth score of the control group was higher in the 6th week compared to the intervention (p = .011). There was an increase in the quality of life (p = .000) in patients in both groups over time, however the quality of life in the intervention group increased more than the control group (p = .000).
Result: This study developed a feasible and effective multi-component stoma care program. The Standard Ostomy Care program reduced peristomal skin complications and improved stoma quality of life in stoma patients with colorectal cancer.