Buğdayın verim ve fosfor kullanım etkinliğine farklı fosfor kaynaklarının etkileri
Effects of different phosphorus sources on yield of wheat and its phosphorus use efficiency
Yazar: MEHMET YENİLMEZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZENGİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mikro granül gübreler (MGG), fosforlu gübreleme uygulamalarına alternatif veya tamamlayıcı bir seçenek olarak tarımsal üretimde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Fosforun bitki gelişimi üzerindeki kritik rolü nedeniyle, MGG'nin etkilerini fosforlu gübrelerle birlikte değerlendirmek, verim ve kaliteyi artırmada önemli bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, DAP ve MGG'nin ayrı ayrı ve birlikte uygulanmaları ile MGG yerine kullanılan alternatif gübre kombinasyonlarının ekmeklik buğdayda yaprağın besin elementi içerikleri, verim ve kalite parametreleri yanında fosforun fizyolojik etkinliği üzerine etkileri araştırılmıştır. 
Bu amaçla, 2022-2023 yılı yetiştirme sezonunda, Konya'nın Altınekin İlçesi tarla koşullarında ekmeklik buğdaya DAP (8 kg P2O5 da-1), MGG [12.43.0+(11 SO3)+0.7 Zn; 1, 2 ve 4 kg da-1] ve MGG yerine 'MAP+Ü+ÇS+S' (1, 2 ve 4 kg da-1) uygulanmalarının bitkinin besin elementi içerikleri, verim ve kalite parametreleri, tane P içeriği, taneyle kaldırılan P2O5 miktarı ile fosforun fizyolojik etkinliği üzerine etkileri incelenmiştir. Sonuçlara göre, sadece DAP veya sadece MGG yerine 'DAP + MGG' uygulamalarıyla yaprağın P içeriği yeterlik sınır değerine ulaşmıştır. Ayrıca tane verimi 'DAP + MGG' uygulamasıyla kontrole göre %31 oranında artmış ve kalite parametreleri de önemli artışlar göstermiştir. Tanenin P içeriği ve taneyle kaldırılan P2O5 miktarı ise fosforlu gübre uygulamaları ile artmıştır. Ayrıca fosforun fizyolojik etkinliğinin DAP ile dekara 8 kg P2O5 uygulamasına göre 'MGG4 yerine 'MAP+Ü+ÇS+S' ile dekara 1.620 g P2O5 uygulamasıyla 2.95 kat oranında arttığı belirlenmiştir. Böylece sadece MGG yerine MGG'nin DAP ile birlikte uygulanmasının ekonomik olmasının yanı sıra MGG yerine dekara 860 g P2O5 ve 1.620 g P2O5'in 'MAP+Ü+ÇS+S' ile uygulanmasının daha ekonomik olduğu, yapılan ekonomik analiz ile de ortaya konmuştur.

Abstract:
Micro granular fertilizers (MGG) are increasingly used in agricultural production as an alternative or complementary option to phosphorus fertilization applications. Due to the critical role of phosphorus in plant development, evaluating the effects of MGG in combination with phosphorus fertilizers is an important approach to improve yield and quality. In this study, the effects of separate and combined applications of DAP and MGG and alternative fertilizer combinations used instead of MGG on nutrient content, yield and quality parameters as well as physiological activity of phosphorus in bread wheat were investigated. 
For this purpose, the effects of DAP (8 kg P2O5 da-1), MGG [12.43.0+(11 SO3)+0. 7 Zn; 1, 2 and 4 kg da-1] and 'MAP+U+CS+S' instead of MGG (1, 2 and 4 kg da-1) applications on plant nutrient content, yield and quality parameters, grain P content, amount of P2O5 removed by grain and physiological activity of phosphorus were investigated in field conditions of Altınekin District of Konya in the 2022-2023 growing season. According to the results, the P content of the leaf reached the sufficiency limit value with 'DAP + MGG' applications instead of only DAP or only MGG. In addition, grain yield increased by 31% with 'DAP + MGG' application compared to the control and quality parameters also showed significant increases. The P content of the grain and the amount of P2O5 removed by the grain increased with phosphorus fertilizer applications. In addition, it was determined that the physiological activity of phosphorus increased by 2.95 times with application of the 16.200 g P2O5 per hectare with 'MAP+U+CS+S' instead of MGG4 compared to the application 80 kg P2O5 per hectare with DAP. Thus, it was revealed by the economic analysis that, in addition to the economic aspect of applying MGG together with DAP instead of just MGG, it was also more economical to apply 8.600 g P2O5 per hectare and 16.200 g P2O5 with MAP+U+CS+S instead of MGG4.