Meslek seçiminde toplumsal cinsiyet rollerinin etkisine yönelik ortaöğretim öğrencilerinin görüşleri
Opinions of high school students on the impact of gender roles on professional choice
Yazar: AYNUR RABİA ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP DEMİRTAŞ
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Araştırma ortaöğretim öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerinin meslek seçimlerini etkileyip etkilemediğini ya da etkiliyorsa nasıl etkilediğine yönelik algılarını belirlemeye çalışan nitel bir çalışmadır. Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden "Olgubilim" (fenomoloji) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi tekniklerine göre 2021-2022 eğitim öğretim yılı , Sakarya ilinin Hendek, Adapazarı, Serdivan ve Akyazı ilçelerinde bulunan farklı ortaöğretim okul türlerinde öğrenim görmekte olan toplam 100 öğrenciden  oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu form demografik bilgiler, eğitim bilgileri, meslek tercihine ilişkin sorular, meslek tercihi ve toplumsal cinsiyet olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış ve  öğrenci görüşlerine yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, araştırmaya katılan öğrencilerin toplumsal cinsiyet ile ilgili düşünce ve algılarının  geleneksel cinsiyet rolleri ile uyumlu olduğunu ve meslek tercihlerinde de bu etkinin ortaya çıktığı belirlenmiştir. Erkek öğrenciler yüksek maaş ve kariyer yapabileceği bir meslekte, kadın öğrenciler ise ev içi sorumlulukları ve özellikle annelik sorumluluklarını aksatmayacak bir meslekte yer almak istemektedir. Araştırmaya katılan öğrenciler çalışma hayatında kadın ve erkek rolleri ile özdeşleşen meslek gruplarında daha başarılı ve daha kolay istihdam edilebileceklerini düşünmektedir. Aile yönlendirmelerinde de cinsiyetçi bir tutum olması öğrencilerin ortaöğretim okul türü ve meslek tercihinde belirleyici olduğu ortaya çıkmıştır. Farklı ortaöğretim okul türlerinde öğrenim görmelerine , farklı sosyoekonomik düzeyde ve farklı ilçelerde ikamet etmelerine rağmen öğrenciler görüş ve düşüncelerini aynı çerçeveler ve sınırlarda kalarak meslek tercihlerini geleneksel toplumsal cinsiyet algıları ile açıklamışladır.

Abstract:
The research is a qualitative study that tries to determine high school students' perceptions of whether gender roles affect their career choices and, if so, how they affect them. In this study, "Phenomenology", one of the qualitative research designs, was used. To achieve the purpose of the research, the study group consisted of a total of 100 students studying in various types of high schools in Hendek, Adapazarı, Serdivan and Akyazı districts of Sakarya province in the 2021-2022 academic year, according to maximum diversity sampling techniques, one of the purposeful sampling methods. A semi-structured interview form prepared by the researcher was used as a data collection tool in the study. This form consists of four sections: demographic information, educational information, questions about career preference, career preference and gender. Content analysis was used to analyze the data and student opinions were frequently included. As a result of the findings obtained in the research, it was determined that the thoughts and perceptions of the students participating in the research about gender were parallel to traditional gender roles and this effect also emerged in their career choices. Male students want to take part in a profession where they can earn a high salary and have a career, while female students want to take part in a profession that will not interfere with their domestic responsibilities and especially their motherhood responsibilities. The students participating in the research think that they can be more successful and easily employed in professional groups that identify with the roles of men and women in working life. It has been revealed that a sexist attitude in family guidance is a determining factor in students' high school type and career choice. Although they studied in different types of high schools, had different socioeconomic levels and resided in different districts, the students' opinions and thoughts remained within the same frameworks and boundaries and explained their career choices with traditional gender perceptions.