Ratlarda fenamifos'un sebep olduğu ince bağırsak toksisitesi ve naringenin'in koruyucu etkisi
Fenamiphos-induced small intestinal toxicity in rats and the protective effect of naringenin
Yazar: AYÇA ACUNGAN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KALENDER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Pestisitler, zirai mücadelede çeşitli amaçlarla sıklıkla kullanılan kimyasal maddelerdir. Pestisitler, 
canlılarda sinir sistemi başta olmak üzere dolaşım, sindirim, boşaltım, endokrin ve üreme sistemi 
üzerine toksik etki göstermektedir. Fenamifos, renksiz mumsu katı organofosforlu bir pestisittir. 
Flavonoidlerin flavanon grubunda bulunan naringenin, insan sağlığı üzerinde olumlu etkiler 
oluşturmaktadır. Naringenin farmakolojik olarak potansiyel bir antioksidan olup antikanserojen, 
antiinflamatuvar, antimutajenik, hepatoprotektif ve nefroprotektif aktivitelerine sahip bir bileşiktir. 
Bu çalışmada, organofosfatlı bir pestisit olan fenamifosun, ratların ince bağırsağında oluşturduğu 
toksisite üzerine naringenin koruyucu etkisi araştırılmıştır. Çalışmada, ratlar 4 gruba ayrılmıştır ve 
her grupta 6 rat bulunmaktadır. 1. Grup: Kontrol grubu, 2. grup: Naringenin (50 mg/kg v.a) 
uygulanan grup, 3. Grup: Fenamifos (0,76 mg/kg v.a) uygulanan grup, 4. Grup: Naringenin (50 
mg/kg v.a) + fenamifos (0,76 mg/kg v.a) uygulanan grup. Deney hayvanlarına maddeler 28 gün 
boyunca günde bir defa gavaj yolu ile verilmiştir. Deney sonunda ratların ince bağırsak 
dokularında, lipid peroksidasyonun son ürünü olan malondialdehit (MDA), antioksidan enzim 
aktiviteleri [superoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon S 
transferaz (GST)] ve asetilkolin esteraz enzim aktiviteleri araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, 
kontrol grubu ile fenamifos uygulanan grup MDA bakımından karşılaştırıldığında istatistiksel 
olarak anlamlı bir artış olduğu gözlenmiştir. Fenamifos+naringenin uygulanan grup ile fenamifos 
uygulanan grup karşılaştırıldığında ise istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenmiştir. 
Antioksidan enzim aktivitesi bakımından kontrol grubu ile fenamifos uygulanan grup 
karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenirken, fenamifos+ naringenin 
uygulanan grup ile fenamifos uygulanan grup karşılaştırıldığında ise istatistiksel olarak anlamlı bir 
artış gözlenmiştir. Asetilkolin esteraz bakımından kontrol grubu ile fenamifos grubu 
karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenirken, fenamifos+naringenin grubu 
ile fenamifos grubu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlenmiştir. 
Histopatolojik olarak fenamifos uygulanılan grupta bağırsak dokusu üzerinde villus dejenerasyonu 
(kopma, dökülme ve kümeleşme), bazal laminada ayrılma ve nekroz gözlenmiştir. Sonuç olarak, 
naringenin ratların ince bağırsak dokularında fenamifos toksisitesini azaltmıştır.

Abstract:
Pesticides are chemical substances frequently used for various purposes in agricultural control. 
Pesticides have toxic effects on the circulatory, digestive, excretory, endocrine and reproductive 
systems of living things, especially the nervous system. Fenamiphos is a colorless waxy solid 
organophosphorus pesticide. Naringenin, located in the flavanone group of flavonoids, has positive 
effects on human health. Naringenin is a pharmacologically potential antioxidant and is a 
compound with anticarcinogenic, anti-inflammatory, antimutagenic, hepatoprotective and 
nephroprotective activities. In this study, the protective effect of naringenin on the toxicity of 
fenamiphos, an organophosphate pesticide, in the small intestine of rats was investigated. In the 
study, rats were divided into 4 groups and there were 6 rats in each group. 1st group: Control 
group, 2nd group: Naringenin (50 mg/kg b.w.) treated group, 3rd group: Fenamiphos (0.76 mg/kg 
b.w.) treated group, 4th group: Naringenin (50 mg/kg b.w.) ) plus fenamiphos (0.76 mg/kg b.w.) 
treated group. The substances were given to the experimental animals by gavage once a day for 28 
days. At the end of the experiment, malondialdehyde (MDA), the end product of lipid peroxidation, 
antioxidant enzyme activities [superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), glutathione 
peroxidase (GPx), glutathione S transferase (GST)] and acetylcholine esterase enzyme activities 
were detected in the small intestine tissues of the rats. has been researched. As a result of the study, 
a statistically significant increase was observed when the control group and the fenamiphos-treated 
group were compared in terms of MDA level. A statistically significant decrease was observed 
when the fenamiphos plus naringenin treated group was compared with the fenamiphos treated 
group. In terms of antioxidant enzyme activity, a statistically significant decrease was observed 
when the control group was compared with the fenamiphos treated group, while a statistically 
significant increase was observed when the fenamiphos plus naringenin treated group was 
compared with the fenamiphos treated group. While a statistically significant decrease was 
observed in acetylcholine esterase when the control group was compared with the fenamiphos 
treated group, a statistically significant increase was observed when the fenamiphos plus 
naringenin treated group was compared with the fenamiphos treated group. Histopathologically, 
villus degeneration (rupture, shedding and aggregation) on the intestinal tissue, separation and 
necrosis in the basal lamina were observed in the fenamiphos-treated group. In conclusion, 
naringenin reduced the toxicity of fenamiphos in the small intestine tissues of rats.