Basınç yarasının önlenmesinde zeytinyağının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of olive oil in the prevention of pressure ulcers
Yazar: MÜNEVVER SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ GÜNEŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç = Pressure ; Hemşirelik = Nursing ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Zeytinyağı = Olive oil ; Ülser = Ulcer

Özet:
Tıp dünyasındaki teknolojik ilerlemelere rağmen basınç yarası, hastanın yaşam kalitesini etkilemeye, sağlık bakım maliyetini ve hastaların birebir bakımından sorumlu olan hemşirelerin iş yükünü arttırmaya ve zaman kaybına neden olmaya devam etmektedir. Zeytinyağı antioksidan özelliği başta olmak üzere bazal bir nemlendirici olması ve farklı mikroorganizmalara karşı antimikrobial aktivite göstererek deriyi patojen mikroorganizmalara karşı koruması nedeniyle basınç yaralarını önlenmesinde etkili olabilir. İnsan sağlığı açısından birçok yararı bilinen zeytinyağının topikal ajan olarak basınç yarasının önlenmesindeki etkisini incelemek amacıyla planlanan çalışma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon ve Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniklerinin yoğun bakım birimlerinde 19.02.2015 /26.10.2015 tarihleri arasında yürütüldü. Veri toplama süresince araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve cinsiyete göre tabakalandırılmış randomizasyon yöntemi ile seçilen 129 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.
Uygulama grubundaki hastaların yaş ortalaması 61.48±17.49, kontrol grubundaki hastaların yaş ortalaması ise 58.56±19.22 yıldır. Grupların homojenliğini incelemek amacıyla yapılan t testi sonucunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. (p>0,05).Çalışmamızda basınç yarası gelişen hastaların yaş ortalamasının 68.56 ± 14.34 yıl, basınç yarası gelişmeyen hastaların yaş ortalamasının ise 57.22 ± 18.73 yıl olduğu belirlenmiştir. Hastaların yaş ortalamalarına göre basınç yarası gelişme durumları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır ( p<0.05). Her iki grubun arasında yaş, cinsiyet, BKİ, beslenme ve sıvı alma durumu, destek yüzey tipi, izlem günü, kronik hastalık durumu, braden risk puanı, tıbbi tanı, hemoglobin ve albumin düzeyleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Uygulama grubundaki hastaların %16.9'unda basınç yarası gelişirken, kontrol grubundaki hastaların ise %32.8'inde basınç yarası geliştiği saptanmıştır. Hastaların basınç yarası oluşma durumlarına göre dağılımını incelemek amacıyla yapılan Ki-kare analizi sonucunda zeytinyağı ve rutin bakım grubu arasında farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Basınç yarası gelişen hastaların BRDÖP ortalamasının 11.56±0.62 olduğu, hemoglobin değeri ortalamasının 9.74 ± 1.58± mg/dl, albümin değeri ortalamasının 2.66 ± 0.38 mg/dl olduğu, basınç yarası gelişmeyen hastaların BRDÖP ortalamasının ise 11.61±0.60 olduğu, hemoglobin değeri ortalamasının 10.72 ± 1.99 ± mg/dl. albümin değeri ortalamasının 2.97 ± 0.55 mg/dl olduğu saptanmıştır. Hastaların hemoglobin değeri ve albümin değeri ortalamalarına göre basınç yarası gelişme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Çalışma sonucunda zeytinyağının basınç yaralarının önlenmesinde etkili olduğu saptanmış olup, ekonomik bir alternatif tedavi seçeneği olarak hastalarda güvenle kullanılabileceği önerilmektedir

Anahtar Kelimeler: Basınç Yarası, Zeytinyağı; Hemşirelik

Abstract:
Pressure ulcers continue to affect patients' quality of life, increase healthcare expenditure and the workload of nurses who are responsible for individual care of patients and cause loss of time despite the technological advances in medical world. Olive oil could be effective for prevention of pressure ulcers due to its properties as especially anti-oxidant, basal moisturizer and antimicrobial effect against various microorganisms.  The study that was planned to evaluate effects of olive oil which is known to have many benefits for human health for prevention of pressure ulcers as a topical agent was conducted at intensive care units of Ege University Faculty of Medicine Research and Training Hospital Anesthesiology and Reanimation and Neurosurgery Clinics in between 19.02.2015-26.10.2015. 129 patients who were matching the criteria of inclusion to the study were chosen with layered randomization method according to gender constitute sampling of the study.
The mean age of the study group was 61.48±17.49 years and the mean age of the control group was 58.56±19.22 years. T test was performed to evaluate the homogeneity of the groups and no significant difference was observed (p>0.05). The mean age of the patients that developed pressure ulcers were 68.56 ± 14.34 and the mean age of the patients that did not develop pressure ulcers were 57.22 ± 18.73 years. The difference between the pressure ulcer development according to mean ages were detected to be significantly different (p<0.05). No statistically significant difference between the groups according to age, gender, BMI, nutrition and hydration status, supporting surface type, observation day, chronic disease status, Braden risk score, medical diagnosis, hemoglobin and albumin levels was detected. Pressure ulcers developed in 16.9% of the study group and 32.8% of the patients in control group. Chi-square analysis was performed to evaluate the distribution of the patients according to the status of pressure ulcer development and the result was detected as the difference between olive oil and routine care groups was statistically significant. The mean Braden Risk Assessment Tool Score of the patients that developed pressure ulcers was 11.56±0.62, the mean hemoglobin level was 9.74 ± 1.58± mg/dl, the mean albumin level was 2.66 ± 0.38 mg/dl; the mean Braden Risk Assessment Tool Score of patients that did not develop pressure ulcers was 11.61±0.60, the mean hemoglobin level was 10.72 ± 1.99 ± mg/dl, the mean albumin level was 2.97 ± 0.55 mg/dl. Statistically significant difference was detected between the states of developing pressure ulcers according to hemoglobin values and albumin values of the patients. In conclusion of the study, olive oil as detected as effective for prevention of pressure ulcers, and is recommended as an economical alternative treatment option that could be administered safely to patients. 

Keywords: Pressure Ulcers, Olive Oil, Nursery