Etik iklimi ölçmede kullanılan "ethical climate questionnaire" adlı ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
A validity and reliability study of the "ethical climate questionaire" used for quantifying ethical climate
Yazar: ZÜBEYDE KAÇAL
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR ŞAYLIGİL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, (Ethical Climate Questionnaire, ECQ) Etik İklim Ölçeğinin Türkçe kültürel uyarlamasının yapılarak, geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılması, üniversite içerisinde etik iklim çeşitlerinin oluşumunu etkileyen değişkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız, Eskişehir Osmangazi Üniversitesinde elektronik ve yüz yüze anket uygulaması şeklinde yapılmıştır.  Nicel veriler akademik ve idari katılımcılardan sağlanmıştır. Deneysel olmayan bir desen kapsamında, bu çalışma tarama araştırma (betimsel) yöntemle yapılmıştır. Nicel veriler uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza; 208 akademik katılımcı ve 230 idari katılımcı olmak üzere toplam 438 kişi katılmıştır. Akademik katılımcılardan 125'i (%60,7) kadın, idari katılımcılardan 113'ü (%50,4) erkektir. Her iki katılımcı grubunun da çoğunluğu 36-45 yaş aralığında, 23 ve üzeri mesleki deneyim yılına sahiptir. Yapılan güvenilirlik analizlerinde Cronbach Alfa değeri; Akademik katılımcılar için 0,907; İdari katılımcılar için 0,898; Etik İklim Ölçeği için ise 0,901 olarak hesaplanmış ve ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğu saptanmıştır.  Ölçeğin uyum iyiliği indeks değerleri; RMSEA 0,062; GFI 0,947; AGFI 0,918; CFI 0,901; χ2 ise 1304,100 (p<0,001) olarak belirlenmiş, otuz üç maddeli ve dört boyutu olan ölçek modelinin mükemmel düzeyde olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç: Türkçe kültürel uyarlaması yapılan, Etik İklim Ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliği kanıtlanmış olup, üniversite içerisinde etik iklimi değerlendirmede kullanılabilecektir. Bu çalışmada arkadaşlık, takım çıkarı, sosyal sorumluluk, kurum kural ve prosedürleri, kanunlar ve mesleki kodlar ve kişisel çıkar olmak üzere altı iklim çeşidinin olduğu belirlenmiştir. Hem akademik hem de idari katılımcılar meslektaşları ve paydaşlarının saygınlıklarını önceleyip, insan yaşamı ile ilgili konulardaki eğitimlerin önemini dile getirmişlerdir. Her iki katılımcı grubunda da etik ilkeler önem sırasına göre listelendiğinde liyakat ve dürüstlük ilk sıralarda yer almıştır. Anahtar Kelimeler: Etik iklim, akademisyen, idari personel, ölçek uyarlama.

Abstract:
Aim: The objective of our study is to assess the validity and reliability of the Ethical Climate Questionnaire (ECQ) Scale adapted to the Turkish culture, and to evaluate the variables affecting the formation of the ethical climate types in the university using the scale model developed.
Methods: This work was conducted by applying questionnaires electronically and face to face. The quantitative data were collected from the academic and administrative staff that currently work at Eskisehir Osmangazi University. Within the scope of a non-experimental design, the work was done with a survey research (descriptive) methodology. The quantitative data were analyzed using proper statistical techniques. Results: A total of 438 people, 208 academic and 230 administrative staff, participated in this study. 125 of the academic participants (60,7%) were female and 113 of the administrative participants (50,4%) were male. The age of the majority of both groups is ranged between 36-45 and with a work experience of 23 years and above. The reliability analysis of the scale resulted in Cronbach Alpha values of 0,907 for the academic participants, 0,898 for the administrative participants, and 0,901 for the Ethical Climate scale. The scale was found highly reliable. The goodness fit index values of the scale were found respectively RMSEA 0,062; GFI 0,947; AGFI 0,918; CFI 0,901; χ2 ise 1304,100 (p<0,001), showing that the scale model with thirty-three items and four dimensions was at an excellent level. Conslusion: The validity and reliability of the Turkish adaptation of the Ethical Climate Scale were demonstrated in this study, thus the model can be employed to assess the ethical climate in the university. The final version of the model includes four sub-dimensions (benevolence, principlism, egoism and personal morality) and thirty-three items. Six climate types, namely friendship, team interest, social responsibility, organisational rules and procedures, laws and professional codes, and self-interest, were identified in the study. Both academic and administrative participants expressed importance of prioritizing the dignity of their colleagues and stakeholders and avoiding behaviours that would harm their careers, sharing managerial responsibility by taking roles in various boards and commissions, and the significance of training related to subjects of human life. When listed according to the order of importance, merit and honesty ranked in the fist lines by both participant groups. Key Words: Ethical climate, academician, administrative staff, scale adaptation.