Tedarikçi seçimi ve entegre kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarımı problemleri için bir karar destek sistemi
A decision support system for supplier selection and integrated closed-loop supply chain network design problems
Yazar: SİBEL ERİŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ŞAHİN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrusal programlama = Linear programming ; Kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarımı = Closed loop supply chain network design ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzde organizasyonlar, rekabetçi bir pazarda ayakta kalmak ve başarılı olmak için etkili bir tedarik zinciri yönetimi stratejisi benimsemek durumundadırlar. Etkin bir strateji geliştirebilmenin iki önemli anahtarı iyi planlanmış bir kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarımı ve işletmenin kriterlerine uygun tedarikçinin seçimidir. Kapalı döngü tedarik zinciri, malzemelerin, nakdin ve bilginin özenli bir şekilde yönetilerek, organizasyon içerisinde geri dönüşüm ve tekrar kullanım süreçlerini de gözeterek, ağ kararlarının optimize edilmesini sağlayan bir yaklaşımdır. Tedarikçi seçimi ise, işletmenin hammadde, malzeme ve hizmetleri temin etmek için doğru tedarikçileri seçmesini ve bu süreçte rekabet avantajını gözetmesini sağlayabilen kritik bir karar sürecidir. 
Kapalı döngü tedarik zinciri ve tedarikçi seçimi, işletmelerin sürdürülebilirlik, maliyet etkinliği, kalite güvencesi ve müşteri memnuniyeti gibi temel hedeflere ulaşmasında büyük öneme sahiptir. Bu tez, kapalı döngü tedarik zinciri ve tedarikçi seçimi problemlerini anlamak, analiz etmek ve çözümlemek için bir adım olacaktır. Bu çalışma, işletmelere bu konularda stratejik bir perspektif sunacak ve karar verme süreçlerini iyileştirerek rekabet avantajı sağlamalarına yardımcı olacaktır. Bu tez çalışmasında, COVID-19 pandemi sürecinde LARG ("Lean: yalın", "Agility: çevik", "Resilience: esnek" ve "Green: yeşil" boyutlar) tedarikçi seçimi ile başlayan bir süreçte ürün bozulabilirliğini dikkate alan bir kapalı döngü ağ tasarımı model önerisi sunmak amaçlanmaktadır. 
Tedarikçi seçimi problemine yönelik dikkate alınan kriterler; geleneksel, sosyal, LARG odaklı ve pandemi özel kriterler olmak üzere ilgili literatür incelenerek belirlenmiştir. Elde edilen kriterler dikkate alınarak Sezgisel Bulanık Küme Teorisi ("IFS: Intuitionistic Fuzzy Sets") ve Tam Tutarlılık ("FUCOM: FUll COnsistency Method") Yöntemleri ile kriter ağırlıklandırma süreci kurgulanmıştır. Kriter ağırlıklandırmada farklı uzmanlardan elde edilen değerlendirmeleri dikkate alan ve Olasılıksal Karma Tamsayılı Doğrusal Programlama yaklaşımı ile kriter ağırlıklarını belirleyen bir ağırlıklandırma yöntemi bulunmaktadır. Tedarikçi değerlendirmesi yapmak ve önerilen matematiksel modelde dikkate alınacak bir parametre olan tedarikçi puanları parametresini elde etmek amacıyla Nispi Ağırlıklandırma Yönteminin ("COPRAS: COmplex PRoportional ASsessment") uygulanabilirliği sunulmaktadır. 
Çalışmada bozulabilir nitelikte bir ürün için sürdürülebilirliği dikkate alan kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarım modeli önerisi bulunmaktadır. Pandemi sürecinde meydana gelen arz belirsizliğinin etkisi altında olasılıksal tam sayılı doğrusal programlama model önerisi sunulmaktadır. Önerilen matematiksel modelin araştırma kısmında sağlık sektörü ele alınmış olup ve Türkiye'de faaliyet gösteren bir hastane üzerinden ağ tasarımı gözlemlenmektedir. Yapılan literatür araştırmasında, sağlık sektöründe tedarikçi seçimi ve ağ tasarımı problemleri için önemli bir boşluk görülmektedir. Bu doğrultuda, sağlık sektörüne yönelerek literatüre yeni bir perspektif sunma amacı güdülmektedir. Çözümler üzerinde tedarikçi puanı, raf ömrü ve tedarikçi kapasitesi parametreleri üzerine duyarlılık analizi yapılmaktadır. Örnek olayın çözümü IBM ILOG CPLEX 20.1.0 programı akademik versiyonu kullanılmaktadır. Elde edilen çözümler bozulabilir nitelikteki bir ürün için kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarımında tedarikçi seçiminin önemini vurgularken optimal bir envanter takibi yapılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
In today's business environment, organizations must adopt an effective supply chain management strategy to survive and succeed in a competitive market. Two critical factors in developing an effective strategy are a well-planned closed-loop supply chain network design and the selection of suitable suppliers that meet the criteria of the business. A closed-loop supply chain is an approach that optimizes network decisions by carefully managing materials, cash, and information, considering recycling and reuse processes within the organization. Supplier selection is a critical decision-making process that enables businesses to choose suitable suppliers for sourcing raw materials, goods, and services while considering competitive advantage.
 Closed-loop supply chain and supplier selection are essential for organizations to achieve fundamental goals such as sustainability, cost-effectiveness, quality assurance, and customer satisfaction. This thesis will be a step towards understanding, analyzing, and solving closed-loop supply chain and supplier selection problems. The study will give businesses a strategic perspective in these areas and help improve their decision-making processes to gain a competitive advantage. The study aims to propose a closed-loop network design model that considers product perishability, starting with LARG (lean, agile, resilient, and green) supplier selection in a process affected by the COVID-19 pandemic.
The criteria considered for supplier selection include traditional, social, LARG-focused, and pandemic-specific criteria, determined by reviewing relevant literature. The obtained criteria are used to construct a criterion weighting process using Intuitionistic Fuzzy Set Theory (IFS) and Full Consistency Methods (FUCOM). The weighting process considers evaluations from different experts and determines criterion weights using a mathematical modeling approach. To evaluate suppliers and obtain the supplier scores, which are a parameter to be considered in the proposed mathematical model, the applicability of the Complex Proportional Assessment (COPRAS) Method is presented in the study.
The study proposes a closed-loop supply chain network design model that considers sustainability for a perishable product. Under the influence of supply uncertainty during the pandemic, the Probabilistic-Mixed Integer Linear Programming Model is proposed in the study. The research part of the proposed mathematical model focuses on the healthcare sector and observes network design through a hospital operating in Turkey. Sensitivity analysis is performed on supplier scores, shelf life, and supplier capacity parameters in the solutions. The IBM ILOG CPLEX 20.1.0 program is used to solve the case. The obtained solutions highlight the importance of supplier selection in closed-loop supply chain network design for a perishable product and demonstrate the possibility of optimal inventory tracking.