Antepfıstığı ve bağ alanlarında sorun olan yabancı otlar ve alternatif mücadele yöntemlerinin belirlenmesi
Weed species in pistachio and vineyard plantations determination of alternative control methods and
Yazar: SELÇUK ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖNEN ; PROF. DR. HİKMET GÜNAL
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology ; Kimyasal mücadele = Chemical control ; Zirai mücadele = Pest management

Özet:
Ülkemiz ve bölgemiz açısından ekonomik öneme sahip olan antepfıstığı ve üzüm yetiştiriciliğinde karşılaşılan sorunlardan birisi de yabancı otlardır. Bu çalışma ile; Şanlıurfa, Adıyaman, Kahramanmaraş illeri ve ilçelerinde antepfıstığı ve bağ alanlarında sorun olan yabancı ot türlerinin yaygınlık ve yoğunluklarının saptanması, yabancı ot dağılımı üzerine etki eden ekolojik parametrelerin belirlenmesi ve yabancı ot mücadelesinde alternatif yöntemlerin ortaya konması hedeflenmiştir. Bu amaçla; araştırma alanını temsil edebilecek şekilde yazlık ve kışlık olarak iki ayrı dönemde 122 bahçede sürveyler gerçekleştirilmiştir. İlk sürveylerde (yazlık) antepfıstığı ve bağ alanlarında sırasıyla Şanlıurfa'da 78 ile 80, Adıyaman'da 67 ile 64 ve Kahramanmaraş'ta ise 57 ve 67 yabancı ot türü tespit edilmiştir. İkinci sürveylerde (kışlık) ise Şanlıurfa'da 46 ile 35, Adıyaman'da 33 ile 41 ve Kahramanmaraş'ta ise 31 ve 36 yabancı ot türü belirlenmiştir. Sürvey alanlarında en fazla Poaceae, Asteraceae, Brassicaceae ve Fabaceae familyalarına dahil türlere rastlanılmıştır. İlk sürveylerde Sorghum halepense L. Pers., Convolvulus arvensis L., Cynodon dactylon L. Pers.,  Lactuca serriola L., Heliotropium europaeum L. ve Tribulus terrestris L., ikinci sürveylerde ise Sinapis arvensis L., Thlaspi arvense L., Lamium amplexicaule L., Fumaria officinalis L. ve Capsella bursa-pastoris (L.) Medic. en sık rastlanan ve yoğunluk oluşturan türler olarak belirlenmiştir. Örnekleme yapılan antepfıstığı ve bağ topraklarında yapılan analizlerde özellikle pH ve EC gibi yabancı ot dağılımında rol oynayan toprak özelliklerinin nispeten dar sınırlar içerisinde kalması nedeniyle yabancı ot türlerinin dağılımını kesin hatlarla sınırlandıran toprak özellikleri saptanamamıştır. Ancak, örnekleme yapılan bahçelere ait iklim verilerinden sıcaklık ve yağış yabancı otların dağılımında etkili olmuştur. Dolayısıyla, toprak özelliklerinin yabancı otların dağılımına olan etkileri sınırlı düzeyde olurken, iklim özelliklerinin etkisi önemli bulunmuştur. Antepfıstığı ve bağ alanlarında yabancı otlarla mücadelede örtücü bitki, herbisit, malç tekstili ve geleneksel toprak işleme-çapa yöntemlerinin etkinliği araştırılmıştır. Denemede, örtücü bitki uygulamasında Hordeum vulgare L. ile Vicia sativa L., herbisit uygulamasında glyphosate isopropylamine tuzu, geleneksek toprak işleme uygulamasında kültivatör ile 0.38 mm kalınlığında ve 50 g/m2 ağırlığında malç tekstili kullanılmıştır. Çalışmada, uygulamaların yabancı otların yoğunluğu, kaplama alanı, bitki boyu ile kültür bitkisinin besin maddesi içeriğine, toprağın bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerine, toprak nemi ve sıcaklığına ve toprak kalitesine etkileri incelenmiştir. Ayrıca, uygulamaların ekonomik analizi ile verim ve kalite üzerine etkileri de değerlendirilmiştir. Deneme parsellerinde ilk yıl 33, ikinci yıl ise 39 yabancı ot türü belirlenmiştir. İki yıl süreyle yürütülen çalışmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, malç tekstili antepfıstığında %99.8 ve bağ alanında %100 oranında yabancı otları kontrol altına almış ve en etkili yöntem olmuştur. Malç tekstilinin yapılan maliyet analizleri neticesinde de uzun vadede diğer mücadele yöntemlerinden daha ekonomik olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Weeds are the important problems of pistachio and grape cultivations which are the two economically important horticultural crops in the region and Turkey. This study was aimed at determining the prevailance and intensity of problematic weeds, ecological factors affecting  distribution of weeds and devising alternative weed management approaches in pistachio and vineyard growing regions of Sanlıurfa, Adıyaman and Kahramanmaras provinces. To reach the aim; surveys were conducted in representative 122 orchards and vineyard orchards during two different growing periods. In the first survey (summer); 78 and 80; 67 and 64, and 57 and 67 weed species were observed in pistachio and vineyards growing areas of Sanlıurfa, Adıyaman and Kahramanmaras districts, respectively. In the second survey (winter), 46 and 35, 33 and 41, and 31 and 36 weed species were recorded in pistachio and vineyards growing regions of Sanlıurfa, Adıyaman and Kahramanmaras districts respectively. The most prevalent weeds recorded in surveyed area during the surveys were belonged to Poaceae, Asteraceae, Brassicaceae and Fabaceae plant families. Sorghum halepense L. Pers., Convolvulus arvensis L., Cynodon dactylon L. Pers.,  Lactuca serriola L., Heliotropium europaeum L. and Tribulus terrestris L. during the first survey, while in the second survey, Sinapis arvensis L., Thlaspi arvense L., Lamium amplexicaule L., Fumaria officinalis L. and Capsella bursa-pastoris (L.) Medic. were found to be most prevalent weeds with the highest density. The soil properties of the surveyed areas, especially pH and EC varied in a narrow range, thus they had minor effects on the distribution of weed species. None of the soil properties was found to strongly affect the distribution of identified weeds in surveyed area. Nevertheless, weed distribution was affected by temperature and rainfall among the climatic variables of surveyed sites. Therefore, soil properties had slight effect while, the influence of climatic variables on distribution of weeds was found to be significant. The efficiency of cover crops, herbicides, textile mulch and conventional tillage-hoeing on weed management was also investigated  in pistachio orchards and vineyards. Hordeum vulgare L. and Vicia sativa L. were used as cover crops, glyphosate isopropylamine salt was used as herbicide, cultivator in conventional tillage application and a 0.38 mm thick textile mulch having 50 g/m2 weight were used during the experiment. The effects of management practices on density, coverage area, plant height of weeds, nutrient accumulation in crops, physical and chemical properties of soil, soil moisture and temperature and soil quality were determined. Yield and quality of the products were also observed and economic analysis of the weed management treatments was performed. During the weed management experiments, 34 and 39 weed species were recorded during 1st and 2nd year, respectively. The results of the weed management experiments indicated that textile mulch resulted to the 99.8 and 100% weed control in pistachio orchards and vineyards, respectively. The results of economic analysis also indicated that textile mulch is a cost effective technique compared to the other weed management practices tested.