Türkiye ulaştırma sektöründe karbondioksit emisyonlarının değerlendirilmesi ve gelecek projeksiyonları
Evaluation of carbon dioxide emission in Turkey transport sector and future projections
Yazar: RAMIN GULIYEV
Danışman: PROF. DR. MURAT KARABEKTAŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Sera gazı = Greenhouse gases ; Ulaştırma = Transportation

Özet:
Fosil yakıtların aşırı ve dengesiz şekilde kullanımı ile sera gazı (SG) emisyonları gün geçtikçe artmaktadır. Günümüzde Türkiye'de ulaştırma sektöründe kullanılan araçların büyük kısmı içten yanmalı motorlu araçlar (İYMA) olmaktadır. Enerjini verimli kullanmak ve emisyon miktarının azaltılması için hibrit araçlar (HA) ve elektrikli araçlara (EA) geçiş yapılması önemlidir. 
Bu çalışmada Türkiye'deki farklı araç entegrasyon projeksiyonları dikkate alınarak, İYMA, HA ve EA'ların 2015-2050 yılları arasında CO2 emisyonları tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Taşıt sayıları regresyon analizi ile bulunarak, 2015-2050 yılları arasında üreteceği CO2 emisyonlarının 5 temel senaryo grubuna göre projeksiyonları yapılmıştır. Temel senaryolar olarak; (1) %100 İYMA, (2) %100 HA, (3) %100 EA, (4) %50 İYMA ve %50 EA ve (5) farklı oranlarda İYMA, HA ve EA dikkate alınmıştır. Temel gruplar için taşıt türüne göre alt senaryo projeksiyonları yapılmıştır.
İlk aşamada çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemi ile Türkiye'deki taşıtların gelecek sayıları tahmin edilmiştir. 2050 yılı için otomobilde en yüksek CO2 emisyonu 45,45 MtCO2 (Senaryo 1B), en düşük CO2 emisyonu 3,69 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır. Aynı şekilde minibüste en yüksek 3,63 MtCO2 (Senaryo 1B), en düşük 0,42 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır. Otobüste en yüksek 10,06 MtCO2 (Senaryo 1A), en düşük 0,57 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır. Kamyonette en yüksek 14,83 MtCO2 (Senaryo 1A), en düşük 1,81 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır. Kamyonda en yüksek 40,13 MtCO2 (Senaryo 1A (EURO 6)), en düşük 3,72 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır. Diğer aşamada ise çoklu doğrusal olmayan regresyon analizi yöntemi ile Türkiye'deki otomobillerin gelecek sayıları tahmin edilmiştir. 2050 yılı için otomobilde en yüksek CO2 emisyonu 53,18 MtCO2 (Senaryo 1B), en düşük CO2 emisyonu 4,32 MtCO2 (Senaryo 3B) olacaktır.
Elde edilen sonuçlar ve grafikler ayrıntılı olarak sunulmuş ve açıklanmıştır. İYMA'ların yerine HA ve EA'ların kullanımı ile CO2 emisyon miktarının düşmesi beklenirken kullanılan elektriğin üretim şekline göre CO2 emisyon değerinin değiştiği görülmüştür.

Abstract:
The excessive and unbalanced use of fossil fuels increases greenhouse gas (GHG) emissions day by day. Today, most of the vehicles used in the transportation sector in Turkey are internal combustion engine vehicles (ICEV). It is important to replace to hybrid vehicles (HV) and electric vehicles (EV) in order to use energy efficiently and reduce the amount of emissions. 
In this study, it is aimed to estimate the CO2 emissions of ICEV, HV and EVs between the years 2015-2050, considering the different vehicle integration projections in Turkey. The number of vehicles was found by regression analysis, and the projections of the CO2 emissions to be produced between 2015-2050 were made according to 5 basic scenario groups. As basic scenarios; (1) 100% ICEV, (2) 100% HV, (3) 100% EV, (4) 50% ICEV and 50% EV, and (5) different rates of ICEV, HV and EV were taken into account. For the main groups, sub-scenario projections were made according to the type of vehicle.
In the first stage, the future numbers of vehicles in Turkey were estimated using the multiple linear regression analysis method. For 2050, the highest CO2 emissions in the car will be 45,45 MtCO2 (Scenario 1B), the lowest CO2 emissions will be 3,69 MtCO2 (Scenario 3B). Likewise, in the minibus will be the highest 3,63 MtCO2 (Scenario 1B) and the lowest 0,42 MtCO2 (Scenario 3B). In the bus will be the highest 10,06 MtCO2 (Scenario 1A), the lowest 0,57 MtCO2 (Scenario 3B). In the small truck will be the highest 14,83 MtCO2 (Scenario 1A) and the lowest 1,81 MtCO2 (Scenario 3B). In the truck will be the highest 40,13 MtCO2 (Scenario 1A (EURO 6)), the lowest 3,72 MtCO2 (Scenario 3B). In the other stage, the future numbers of car in Turkey were estimated by using the multiple nonlinear regression analysis method. For 2050, the highest CO2 emissions in car will be 53,18 MtCO2 (Scenario 1B), the lowest CO2 emissions will be 4,32 MtCO2 (Scenario 3B).
Obtained results and graphs are presented and explained in detail. While the amount of CO2 emissions is expected to decrease with the use of HV and EVs instead of ICEVs, it has been observed that the CO2 emission value changes according to the type of electricity used.