Tip 2 diyabetli bireylerde özbakım eksikliği hemşirelik teorisine dayalı girişimlerin sağlık sonuçlarına etkisi
Effects of nursing interventions based on the self-care deficit nursing theory on the health outcomes in Type-2 diabetic patients
Yazar: HAMDİYE ARDA SÜRÜCÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVGİ KIZILCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetli bireylerde, özbakım eksikliği hemşirelik teorisine (ÖEHT) dayalı girişimlerin ?öz bakım gücü, özbakım aktiviteleri, HbA1c düzeyi, Lipid düzeyi ve bel çevre genişliğine? etkisinin incelenmesidir.
Yöntem: Çalışma; ön test-son test düzeni kullanılarak, çift kör, randomize kontrollü yapılmış; blok randomizasyonla çalışma grubuna 70, kontrol grubuna 69 hasta dağılmıştır. Ön test uygulandıktan sonra, çalışma grubuna Nisan 2012 tarihinde ÖEHT?e dayalı diyabet özyönetim eğitimi (DÖYE) yapılmıştır. Eğitim ortalama yedi kişilik gruplarda, birer hafta arayla üç oturumda tamamlanmıştır. Yaklaşık üç saat süreli eğitim oturumları, hasta problemlerine dayalı yapılmıştır. Ekim 2012?de çalışma ve kontrol grubuna son testler uygulanmıştır. Veriler diyabetli bireylerin temel durumsal özellikleri tanılama formu, diyabet özbakım aktiviteleri anketi, özbakım gücü ölçeği ve biyolojik sonuçlar izlem formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi t-testi, ki-kare, bağımsız gruplarda student t testi, bağımlı gruplarda student t testi ve izlemden kayıpların olması nedeniyle intention to treat analizi ile yapılmıştır. 
Bulgular: Girişim sonrası, çalışma grubunun özbakım gücü puan ortalamasında ve HbA1c düzeyinde girişim öncesine göre anlamlı iyileşme (p<0.05) görülürken; kontrol grubunda değişiklik saptanmamıştır (p>0.05). Çalışma grubunda girişim sonrası 6. ayda girişim öncesine göre egzersiz, ayak bakımı ve kan şekeri testi özbakım davranışları puanlarında, anlamlı artış belirlenmiştir (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubunun girişim sonrası 6. ayda girişim öncesine göre lipid düzeyleri ve bel çevre genişliği ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuç: ÖEHT?e dayalı DÖYE sonrasında, diyabetli bireylerin özbakım gücü ve özbakım davranışları gelişmiş, glisemik kontrolü iyileşmiştir. ÖEHT, araştırmanın planlaması ve özyönetim eğitimi sürecinde iyi bir rehber olmuştur. Diyabetli bireylerin özyönetim eğitiminde ÖEHT kullanılabilir.

Anahtar kelimeler: Özbakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi, Özyönetim Eğitimi, Özbakım Gücü, Özbakım Davranışları.

Abstract:
Objectives: The study aims to investigate the effects of interventions based on the self-care deficit nursing theory on the self-care agency, self-care activities, HbA1c levels, lipid levels and waist circumferences in people with type-2 diabetes. 
Methods: The study is a double-blind, randomized controlled, intervention study. With the block-randomized method, 70 patients were assigned into the intervention group and 69 patients into the control group. After the pre-test was given, the intervention group had diabetes self-management education based on SCDNT in April 2012. Data were collected through the exercise of self-care agency, diabetes self-care activities questionnaire, basic characteristics of ındividuals with diabetes conditional diagnosis form and biological results follow-up form. The analysis of data was conducted using t-test, chi-square, student's t-test for independent samples and dependent samples. The intention-to-treat analysis was performed due to losses to follow-up.
Results: After the intervention, there was a significant improvement in the HbA1c levels and the mean self-care agency scores in the intervention group compared to the pre-intervention values (p <0.05), whereas they did not change in the control group (p> 0.05). There was a significant increase in the diet, exercise and foot care self-care behavior scores of the intervention after the post-intervention 6th month compared to the pre-intervention values (p <0.05). There wasn?t a significant change in the lipid levels and waist circumference scores of the intervention and control groups after the post-intervention 6th month compared to the pre-intervention values. 
Conclusion: After the SCDNT-based self-management education, the self-care agency, self-care behaviors and glycemic control in individuals with diabetes improved. The researchers utilized the SCDNT during the planning phase of the study and the self-management education process. The SCDNT can be used in the self-management education of individuals with diabetes. 

Keywords: HbA1c, Self-Care Agency, Self-Care Behaviors, Self-Care Deficit Nursing Theory, Self-Management education, Type 2 Diabetes.