Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin bağışıklık sistemi konusunu öğrenmelerinde egs tabanlı öğretimin etkisi
Effect of dnr based instruction in teaching of immune system to gifted secondary school students
Yazar: MÜNEVVER SUBAŞI
Danışman: PROF. DR. ESRA ÖZAY KÖSE
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: EGS tabanlı öğretim = DNR-based instruction ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İmmün sistem = Immune system

Özet:
Bu çalışmada "EGS (Etkileşim, Gereklilik, Sorgulama) tabanlı öğretimin fen eğitiminde üstün yetenekli öğrencilerin bilimsel anlama şekilleri ve düşünme yollarının geliştirilmesini nasıl etkiler?" araştırma sorusuna cevap aranmıştır. EGS tabanlı öğretim; problem çözme sayesinde öğrencilerin kavramsal bilgi geliştirmesini sağlayan bir kuramsal çerçevedir. EGS; kendisini oluşturan Etkileşim, Gereklilik ve Sorgulama prensiplerinin baş harfleridir. Etkileşim anlama şekilleri ve düşünme yolları arasındaki yakın ilişkiyi açıklamada, Gereklilik öğrenci kendisine öğretilen her konuya zihinsel ihtiyaç duymasını, Sorgulama ise bilginin özümsenmesi, organize edilmesi ve yeniden anlamlandırılmasını açıklar. 
Çalışmanın örneklemini; Erzurum Cevat Dursunoğlu Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) 'ne devam eden ve üstün yetenekli oldukları önceden yapılan WISC-R testi ile belirlenmiş (zekâ testi puanı 130 ve üzeri)  ortaokul düzeyindeki 3 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilmiş DBT (Durum belirleme testi), yarı yapılandırılmış görüşmeler ve bireysel öğrenci raporlarından elde edilmiştir. Durum Belirleme Testi (DBT) ve yarı yapılandırılmış mülakatlar ile öğrencilerin uygulama öncesi sahip olduğu anlama şekilleri ve düşünme yolları belirlenmiştir. EGS tabanlı öğretim altı haftalık bir süreyle uygulanarak öğrencilerde değişim ve gelişim izlenmiş, uygulama sonrası elde edilen veriler ayrıntılı bir şekilde sunulmuştur. Çalışmadan elde edilen verileri analiz edebilmek için nitel analiz yöntemlerinden betimsel analiz kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler ışığında öğrencilerin uygulama öncesi sahip olduğu anlama şekilleri yetersiz ve yüzeysel düzeyde olmakla birlikte açıklama yaparken genel olarak dışsal kanıt şemalarını kullandıkları belirlenmiştir. Uygulama sonrası anlama şekilleri bilimsel bir düzeye ulaşırken açıklama yaparken tercih ettikleri kanıt şemaları analitik kanıt şemaları seviyesine yükseldiği görülmüştür. Yapılan çalışmanın son kısmında elde edilen veriler daha önceki yapılan çalışmalarla ilişkilendirilmiş ve yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, possibilities and results of applying DNR based instruction, which has been developed for teaching and learning mathematics, for gifted students in teaching and learning sciences are investigated. In accordance with this purpose, an answer is sought to the research question "May DNR based instruction be used for determining and developing scientific ways of understanding and ways of thinking of gifted students in science education?". DNR based instruction is a theoretical framework that enables students to develop conceptual knowledge thanks to problem solving. DNR stands for initials of principles of Duality, Necessity and Repeated-Reasoning which comprise it. Duality explains close relationship between ways of understanding and ways of thinking, Necessity explains student's intellectual need for every subject taught himself/herself while Repeated-Reasoning explains internalization, organization and re-understanding of knowledge.   
Sample of the study is constituted by 3 secondary school students who are attending Erzurum Cevat Dursunoğlu Science and Art Center (BİLSEM) and have been determined to be gifted (intelligence test score 130 and over) by WISC-R test made beforehand. Data has been acquired through SDT (Status Determination Test) developed by the researcher, semi-structured interviews, individual student reports. By means of Status Determination Test  (SDT) and semi-structured interviews, ways of understanding and ways of thinking the students had before the implementation are specified. Evolution and development of students have been observed by applying DNR based instruction for six weeks, after implementation data acquired has been presented in detail. Descriptive analysis out of qualitative analysis methods has been employed for analyzing data obtained through the study. In the light of data acquired through the study, students generally used external proof schemes while making explanations as well as their ways of understanding they had prior to implementation were inadequate and superficial. After implementation ways of understanding reached a scientific level while proof schemes they preferred when making explanations reached the level of analytic proof schemes. In the last part of the study, data obtained has been associated to previous studies and suggestions have been made for future studies.