Anadolu Türkleri'nin halk masallarında erkek ve erkekleşme
Male and masculinization in folk tales of Anatolian Turkish
Yazar: EMİNE IŞIKELEKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞİRİN YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu halk masalları = Anatolia folk tales ; Edebi eserler = Literary works ; Masallar = Tales ; Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Türkiye'de toplumsal cinsiyet eksenli çalışmalar, son on yılda ivme kazanarak artmıştır. Bu artış, toplum cinsiyet araştırmacılarının kadın ve kadınlık üzerine yoğunlaşmasına ve erkek çalışmalarının arka planda kalmasına yol açmıştır. Günümüzde erkeklik çalışmaları hem toplumsal cinsiyet araştırmalarının hem de hâkim erkeklik ve öteki erkekliklerin sorunlarının irdelenmesi için gerekli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Toplumsal cinsiyet araştırmaları, cinsiyeti kültürel bir inşa süreci olarak değerlendirmesi nedeniyle halkbilimi disiplini içinde perspektif sağlamak amacıyla uygulanmaktadır. Masal, sözlü kültürdeki bağlamın icrasını taşıdığı gerekçesiyle, toplumsal cinsiyet araştırmalarını etkili bir zeminde değerlendirme imkânı sağlamaktadır. Erkeklik, ataerkil kültürlerde hâkim erkeklik anlayışı inşa ederek bunun dışında kalan erkekliklere "öteki" gözüyle bakar, yok soyar, görünürlüklerinin zayıflamasına neden olur ve "erkeklik"le ilişkili bağlamdan çıkartır. Çalışmada "Elâzığ Masalları" örnekleminde masallar, erkek ve erkeklik açısından incelenmiştir. Sonuç olarak masallarda hâkim erkeklik anlayışının inşa edildiği özellikle ev dışı alanda erkek bedenlerinin bu inşaya göre nitelendiği, erkek bedeninin bu inşa dolayısıyla sağlıklı ve güçlü bir imajla çizildiği ve dışarıda kalan erkeklerin, erkekliğinin toplumsal kabullerce onaylanmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra ev dışı alanda kadınlar, kendilerine bir alan yaratmak için "erkek gibi" giyinmeye ve dönüşüm geçirmeye, "erkekleşme"ye başladığı görülmüştür. Masalın başlangıcında, hâkim erkeklik algısının dışında kalan "öteki" erkekler ise masal akışı içerisinde hâkim erkeklik anlayışına uyumlu bir dönüşüm geçirmişlerdir.

Abstract:
Gender-based studies in Turkey have increased acceleration in the last decade. This increase has led gender researchers to focus on women and femininity, and male studies remain in the background. Today, masculinity studies have become a necessary research area for both gender studies and examining the problems of hegemonic masculinities and other masculinities. Gender studies are applied to provide perspective within the discipline of folklore because it considers gender as a cultural construction process. The tale provides the opportunity to evaluate gender studies on an effective basis because it carries the execution of the context in an oral culture. Masculinity builds the dominant understanding of masculinity in patriarchal cultures and looks at the masculinities that are outside of it as the "other", destroys them, causes their visibility to weaken, and removes them from the context related to "masculinity". In the study, tales were examined in terms of masculinity and masculinity in the sample of "ElazigTales". As a result, it has been determined that the dominant masculinity understanding in the tales is built, especially in the area outside the home, male bodies are characterized according to this construction, the male body is drawn with a healthy and strong image due to this construction, and social acceptances do not approve the masculinity of the men left outside. In addition, it has been observed that women outside the home have begun to dress "like a man" and transform and become "masculinized" to create a space for themselves. At the beginning of the tale, the "other" men, who were outside the dominant masculinity perception, transformed in line with the dominant masculinity understanding in the flow of the tale.