Cam uçurum algısında sektörel farklılıkların senaryo tekniği ile araştırılması
Investigation of sectoral differences in the perception of theglass cliff with the scenario technique
Yazar: MERVE GÜZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNEY ÇETİN GÜRKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Ağır sanayi = Heavy industry ; Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Cam uçurum = Class cliff ; Eğitim sektörü = Education sector ; Gıda sektörü = Food sector ; Tekstil sektörü = Textile sector

Özet:
Bu araştırmada cam uçurum kavramı Türkiye'de İstanbul ilinde faaliyet gösteren beş farklı sektör ele alınarak incelenmiştir. Bu sektörler, ağır sanayi sektörü, tekstil sektörü, eğitim sektörü, gıda sektörü ve sağlık sektörüdür. Örneklem; 6'sı üst düzey, 17'si orta ve alt düzeyden oluşan toplam 23 yöneticiden oluşmaktadır. Bu tez çalışmasında kadınların cam uçuruma maruz kalmalarında sektörler arası bir farklılığın olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmada Ryan ve Haslam'ın (2005) oluşturduğu senaryo tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, iki farklı şirketin performansı hakkında bilgi veren senaryo oluşturulmuştur. Özellikle şirketler belirli bir cinsiyet grubunu ifade etmeyecek şekilde seçilmiştir. Birinci şirket finansal olarak iyi durumda, düzenli yükselişte olup finansal açıdan başarılı ve riskli bir durumu yoktur. Diğer şirketin ise son dönemlerde performans düşüşü yaşamaya başladığı kurgulanmıştır. Bu şirketin durumu finansal açıdan riskli olup yakın zamanda başarılı olma durumu düşüktür. Oluşturulan iki senaryo için nitelik olarak aynı olan 2 özgeçmiş oluşturulmuştur. Özgeçmişlerden birine "erkek" bir aday ismi yazılmış, diğer özgeçmişe de "kadın" aday ismi verilmiştir. Özgeçmişler birbirine çok yakındır  sadece cinsiyetleri farklıdır. Katılımcıların bir bölümüne (eşit olacak şekilde) "performansı iyiye giden şirket" senaryosu, diğer bölümüne de "performansı kötüye giden şirket" senaryosu okutulmuştur. Katılımcılardan bu senaryolar karşısında yöneticilik pozisyonu için adayları değerlendirmeleri ve bir seçim yapmaları istenmiştir. Çalışmada "uygunluk, liderlik ve güven" boyutlarının ele alındığı dört soru yardımı ile veriler toplanmış ve değerlendirilmiştir. 

Araştırma sonucunda beş sektörden sadece gıda sektöründe cam uçurum olgusuna rastlanmıştır. Araştırmanın en ilginç sonucu bu sektörde erkeklerin kadınları değil de kadınların kadınları cam uçuruma sürüklediği yönündedir. Ağır sanayi, tekstil ve sağlık  sektöründe cam uçuruma rastlanmazken cam tavan engellerine dair görüşler mevcuttur. Çalışmadaki katılımcıların bu üç sektörde ve her iki senaryoda da erkek adayı tercih ettikleri görülmüştür.

Bu çalışma, cam uçurum olgusuna Türkiye'deki beş farklı sektörün bakış açılarını ve sektörel farklılıklarını ortaya koyması ile literatürdeki ilk çalışma olma özelliğinden dolayı önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Cam Uçurum, Cam Tavan, Ayrımcılık

Abstract:
In this research, the concept of glass cliff has been examined by considering five different sectors operating in the province of Istanbul in Turkey. The examined sectors are as follows: heavy industry sector, textile sector, education sector, food sector and health sector. The sample sources consist of interviews with 6 high level, 17 mid-low level managers. It has been investigated whether women are exposed to the glass cliff phenomenon in different ways in different sectors. The scenario technique which created by Ryan and Haslam (2005) was used in the research. In this research, a scenario was created that gives information about the performance of two different companies. In particular, companies have been chosen not to express a specific gender group. One of the chosen companies is in good financial standing, on a steady rise, and does not have financially risky position. It is assumed that the other company has recently started to experience a decrease in performance. The situation of this company is financially risky and it is unlikely to be successful in the near future. For the two scenarios created, 2 resumes with the same qualifications were created as an example. A "male" candidate was written on one of the CVs, and a "female" candidate was named on the other CV. Resumes were very close to each other, only their genders were different. Both "company with better performance" scenario and "company with poor performance" scenario were given to the participants equally. The participants were asked to evaluate the candidates for the managerial position and select the appropriate candidate in terms of their companies' scenario. In the study, data were collected and evaluated with the help of four questions in which the dimensions of "appropriateness, leadership and trust" were discussed.

As a result of the research, glass cliff phenomenon was found only in the food sector out of 5 sectors. However, as a most interesting result of research, it has been observed that in food sector, men do not drag women into the glass cliff, but rather women push women into the glass cliff. While there is no glass cliff in the heavy industry, textile and health sectors, there are observations about glass ceiling barriers. In these 3 sectors, it was seen that the male candidate was preferred in both scenarios.

This study is considered important because it is the first study in the literature to reveal the perspectives and sectoral differences of five different sectors in Turkey on the glass cliff phenomenon.

Key Words: Glass Cliff, Glass Ceiling, Discrimination