Osmanlı Devleti'nde askeri ve sivil teknolojilerin iktisadî dinamiği
Economical dynamics of military and civil technologies in Ottoman Empire
Yazar: MELİKŞAH KAÇAR
Danışman: PROF. DR. AHMET KALA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Tarihi Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history ; Bilim tarihi = History of science ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Endüstri Devrimi = Industrial Revolution ; Enerji = Energy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Savunma teknolojileri = Defence technologies ; Teknoloji = Technology

Özet:
Çoğu tarihe mal olmuş büyük teorisyenlerin doğu-batı mukayesesine dayalı
iktisadî fikirlerini bir tarafa bırakarak ne tam bir Doğu imparatorluğu ne de tam bir
Batı devleti hüviyetine sahip Osmanlıları, paradigmaları, dinamizmi ve duruşunun
tarihi boyunca kendine has bir gelişme çizgisi takip ettiği şeklinde değerlendirilmesi
gerektiğini araştırdığımız tezimizde, Osmanlıdaki iktisadî ve teknolojik gelişmelerin
arkasındaki dinamikler ele alınmaktadır.
Tezimizde iktisat tarihi açısında insan doğada mevcudiyetini devam
ettirebilmek maksadıyla sürekli çalışmak ve üretmek ile zorunluluğundan yola
çıkarak avcı ve toplayıcı toplumdan, tarım toplumlarına geçiş sürecini, özellikle
Anadolu'da su gücünün doğal enerji üretimine ilişkin gelişmelere değinilmiştir.
Su gücü ile birlikte, rüzgâr ve hayvan gücü de bu sürece dâhil edilmiş ve bunu
takip eden buhar gücünün, elektrik enerjisinin, nükleer enerjinin kullanımı ile birlikte
insan bugüne kadar kendi işini başka eleman, makine ve otomatlara yaptırmak için
sürekli bir enerji arayışı içerisinde olmuştur. Bu iş üretme yöntemi paradigmaları
toplum tarafından kabul görmüş rasyonel bir iktisadi sistemin varlığı ile mümkün
olmuştur.
Tezimizde; Osmanlı özelinde teknolojik, sanayi ve iktisadi gelişmelerin
günümüze yansımalarını arşiv belgeleri ve birinci el kaynaklardan istifade ile
yansıtmaya çalışacağız.

Abstract:
In our thesis, we will try to investigate the need to leave aside the economic ideas of
the great theorists, most of whom have had a history, based on east-west comparison,
and to evaluate the Ottomans, which were neither a full Eastern empire nor a
complete Western state, as their paradigms, dynamism and stance followed a unique
development line throughout its history. The dynamics behind the economic and
technological developments in the Ottoman Empire are discuss.
In our thesis, in terms of economic history, the transition process from hunter and
gatherer society to agricultural societies, especially the developments related to the
natural energy production of water power in Anatolia, based on the necessity of
working and producing constantly in order to maintain the existence of human in
nature, has been mentioned.
Along with waterpower, wind and animal power were also included in this process,
and with the subsequent use of steam power, electrical energy and nuclear energy,
people have been in a constant search for energy to get other elements, machines and
automatons to do their own work. This work production method has been made
possible by the existence of a rational economic system whose paradigms have been
accept by the society.
In our thesis, we will try to reflect the current reflections of technological, industrial
and economic developments in the Ottoman Empire by using archival documents and
first-hand sources.