Kamu politikaları bağlamında neoliberalizme yönelik teorik ve uygulamaya yönelik eleştiriler
Theoretical and practical criticism of neoliberalism in the context of public policies
Yazar: MUSTAFA SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA AĞCASULU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Chicago Okulu = Chicago School ; Dünya Bankası = World Bank ; Ekonomi okulları = Economy schools ; IMF = IMF ; Kamu politikaları = Public policies ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Ordoliberalizm = Ordoliberalism

Özet:
Bu tezin amacı, İkinci Dünya Savaşı'ndan 1970'lere kadar egemen olan sosyal devlet, refah devleti, Keynesyen devlet ve kalkınmacı devlet anlayışlarını tasfiye eden neoliberalizmin kamu politikaları ve ekonomi politikaları üzerindeki etkilerini göstermektir. Neoliberalizm, ekonomi politikaları açısından devlet planlamalarına son verilmesini; kamu politikaları açısından güvenlik, sağlık, eğitim gibi alanlar dâhil kamu hizmetlerinin piyasa unsurlarına bırakılmasını teşvik etmiştir. Tezde neoliberalizm öncesi dönemde kamu politikalarının ve ekonomi politikalarının dayandığı felsefe ortaya konulmuş ve neoliberalizmin hangi anlayışlara karşı tepkisel bir yaklaşımı ifade ettiği gösterilmiştir. Tezin bir diğer amacı, neoliberalizmin geçirdiği köklü dönüşümün ortaya konulmasıdır. Neoliberalizm, 1970 öncesinde Almanya'da sosyal piyasa ekonomisi olarak adlandırılan modelin felsefi altyapısını temsil etmiştir. 1970 sonrasında ise, bu felsefeyi daha önceden sert biçimde eleştirmiş olan Hayek ve Friedman gibi ekonomistlerin piyasa köktenciliği inancına dayanan fikirleri doğrultusunda dönüşüme uğramıştır. Tezde ayrıca neoliberalizmin, Thatcher ve Reagan merkezli anlatısından farklı olarak, daha önce, Latin Amerika'da, ABD'de ve Batı Avrupa'da hâkimiyet kazanma sürecine odaklanılmıştır. Bu bağlamda neoliberalizmin Thatcher ve Reagan'dan bağımsız bir tarihi gelişiminin ortaya konulması hedeflenmiştir. Tezde ayrıca 1970'lerde ideolojik dönüşüm geçiren IMF ve Dünya Bankası'nın, neoliberalizmin küresel baskı mekanizmaları haline gelmesi üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, neoliberalizmin, Türkiye'de IMF'yle ilişkiler üzerinden kamu politikalarını ve ekonomi politikalarını etkilediği ve demokratik zeminde tartışılmadan alınan yürütme kararları aracılığıyla hayata geçirildiği gösterilmiştir. Ayrıca neoliberal reformların içeriği kadar, neoliberalizmin Türkiye'de güç kazanma sürecinin ve yaşanan krizlerin Latin Amerika, ABD, Batı Avrupa, Asya ve Afrika ülkeleri ile benzer olduğu gösterilmiştir. Tezde neoliberalizme yöneltilen eleştiriler bağlamında, neoliberalizmin uygulanabilir alternatiflerinin ihtiyaç ve potansiyellere göre hazırlanan ulus devlet merkezli özgün modeller olduğu savunulmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to show the effects of neoliberalism, which eliminated the dominant social state, welfare state, Keynesian state and developmental state understandings from the Second World War to the 1970s, on public policies and economic policies. Neoliberalism encouraged the end of state planning in the economy and leaving public services such as security-health-education to market elements. In this context, the characteristics of the pre-neoliberal period and the understandings that neoliberalism eliminated are explained. The second aim of the thesis is to reveal the radical transformation of neoliberalism. Neoliberalism defined the philosophical ideas of the social market economy in Germany before 1970. It then came to represent the ideas of Hayek and Friedman based on market fundamentalism. In the thesis, it is also shown that neoliberalism gained dominance in Latin America, the USA and Western Europe before Thatcher and Reagan, and a historical development of neoliberalism independent of Thatcher and Reagan is explained. In the thesis, it was revealed that the IMF and the World Bank, after 1970 neoliberalism turned into global pressure mechanisms, and gained power in Turkey with executive decisions based on relations with the IMF. In addition, the rise of neoliberalism in Turkey and the crises experienced in Turkey were based on similar foundations with Latin America, USA, Western Europe, Asia and African countries. In the thesis, in the context of criticisms against neoliberalism, it is argued that alternative models to neoliberalism are nation-state-centered models prepared according to needs and potentials.