Suriye'den gerçekleşen göç sonrasında Gaziantep'te yerli ve göçmen yoksulluğu
Poverty of natives and immigrants in Gaziantep after immigration from Syria
Yazar: ZEYNEP SERAP TEKTEN AKSÜRMELİ
Danışman: PROF. DR. SERDAR SAĞLAM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Gaziantep = Gaziantep ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Suriye = Syria ; Suriyeliler = Syrians ; Yoksulluk = Poverty ; İstihdam = Employment

Özet:
Bu çalışma, Suriye'den yoğun göç almış kentlerden biri olan Gaziantep'te kentsel yoksulluğu ve kent yoksullarının temel hane geçim stratejilerini ele almaktadır. Öncelikle, çalışmada göçmen ve yerli yoksulların beklenmedik durumlar ve riskler karşısındaki savunmasızlıklarını şekillendiren unsurlar ve yoksulluk deneyimleri ele alınmıştır. Sonrasında, bu çalışma katılımcıların yoksullukla başa çıkmada kullandıkları stratejilere odaklanmıştır. Gaziantep'e gerçekleşen yoğun göç sonrasında bu kentte Suriyeli yoksulluların daha fazla dikkat çektiği bir kentsel yoksulluk tablosu ortaya çıkmıştır, bu tabloda yerli yoksullar daha az göze çarpan aktörler haline gelmişlerdir.  Yerli katılımcılar, bu durumda kendilerinin hem emek piyasasında pazarlık güçlerinin azaldığını hem de hayat koşulların kiraların ve gıda fiyatlarının artması gibi etmenler nedeniyle koşullarının zorlaştığını ifade etmişlerdir. Bunların yanı sıra yerli katılımcılar, daha önce kentte yararlanabildikleri yardım kanallarından bugün eskisi kadar faydalanamadıklarını ve bu durumun hanelerinin yaşadığı kırılganlığı arttırdığını aktarmışlardır. Öte yandan göçmen katılımcıların yaşadıkları zorunlu göç kendilerini bir yandan maddi olarak güçsüzleştirmiş, sosyal dışlanma ve geleceğe dair belirsizlik gibi unsurlar ise göçmen katılımcıları daha da savunmasızlaştırmıştır. Geliştirilen geçim stratejileri yerli ve göçmen katılımcılar arasında zaman zaman benzeşmekte ve bazı noktalarda da farklılaşmaktadır. Her iki yoksul grubunun da başvurdukları geçim stratejileri olarak kayıt dışı çalışarak gelir elde etmek, hanedeki kadınların ve çocukların emeğine yönelmek, akraba ve aile dayanışmasına başvurmak, hane havuzları oluşturmak, tüketimden kaçınmak ve sosyal yardımlara ulaşmaya çalışmak olarak belirginleşmiştir. Her iki grupta da kullanılan bu stratejilerin yoğunluğunun ve uygulanış biçimlerinin ise yerlilik ve göçmenlik unsurlarına göre şekillendiği tespit edilmiştir. Yerli katılımcılar arasında görülen fakat göçmenlerin kullanmadığı geçim stratejisi ise kır ile bağları sürdürmektir. Zorunlu göç ile Gaziantep'e gelmiş olan göçmen katılımcıların iç çatışma ve zorunlu göç süreçleri nedeniyle kır ile bağları kopmuş görünmektedir. Göçmen katılımcıların bahsettikleri fakat yerli katılımcılar arasında vurgulanmayan geçim stratejisi ise Türkiye içerisinde başka bir şehre göç etmek olarak dikkat çekmektedir. Ayrıca göçmenler arasında bahsedilen bu geçim stratejilerini şekillendiren ve bu stratejilerin başarısını belirleyen unsur olarak Türkçe bilmek belirginleşmektedir.

Abstract:
This study deals with urban poverty and the basic household livelihood strategies of the urban poor in Gaziantep, one of the cities that have received extensive immigration from Syria. First of all, in this study, the factors that shape the vulnerabilities of immigrants and native poor against unexpected situations and risks are elaborated, and experiences of poverty are discussed. Then, this study focused on the strategies participants used to deal with poverty. After the intense immigration to Gaziantep, a new Picture of urban poverty has emerged in which poor Syrians attracted more attention than native poor in this city. The native participants stated that, their bargaining power has decreased in the informal labor market and their conditions have become more difficult due to factors such as increased rents and food prices. In addition to this, native participants reported that they could not benefit from some of the social assistance mechanisms such as local welfare organizations' social assistance that they had previously reached. Due to decreasing social assistance opportunities, vulnerability of households of native participants has been increasing. On the other hand, while immigrant participants has materially weakened because of forced migration, elements such as social exclusion and uncertainty about the future, make immigrant participants more vulnerable. The livelihood strategies, which are developed by urban poor, are sometimes similar among native and immigrant participants. However these strategies may differ in some points because of the different factors shaping their vulnerability contexts. Both native and immigrant participants are working in informal sector jobs, women and children in the poor households participate into informal labour market. Both households are applying for kinship and family solidarity networks, family pooling, avoiding consumption and trying to reach social assistance. However, there are some strategies peculiar to native and immigrant participants. Maintaining ties with the rural as a livelihood strategy is seen among native participants' households while it is not seen among the immigrant ones. Migrating to another city within Turkey is another livelihood strategy seen among immigrant participants but this strategy is not mentioned by native participants. Moreover, knowing Turkish is a very important factor that shapes these livelihood strategies of immigrants and determines the success of these strategies.