Ortaokul özel alt sınıfta öğrenim gören zihinsel yetersizliği olan öğrencilere doğrudan öğretim yöntemiyle bazı maddelerin "katı-sıvı-gaz" hallerinin öğretimi
Teaching solid-liquid-gas states of some substances to students with intellectual disabilities in a secondary special sub-class through direct instruction method
Yazar: CÜNEYT ÇAPRAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doğrudan öğretim = Direct instruction ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışmada, ortaokul özel alt sınıfta öğrenim gören zihinsel yetersizliği olan öğrencilere doğrudan öğretim yöntemiyle bazı maddelerin "katı-sıvı-gaz" hallerinin öğretiminin etkililiği ve bu yöntemin kullanışlılığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, katı, sıvı ve gaz haldeki maddelerin önce kendileri ve daha sonra resimleri ile öğretim ve değerlendirme yapılmıştır.
Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni (case study) kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan ve Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet ortaokulu özel alt sınıfında öğrenim gören zihinsel yetersizliğe sahip dört öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan öğrencilerin biri kız (14 yaş) ve üçü erkek (15, 10, 10 yaş) öğrencidir. Doğrudan öğretimin etkililiği ve kullanışlılığına ilişkin veriler ise ölçüt (3/4) bağımlı ölçü araçları ile toplanmıştır. Ayrıca veriler nitel veri toplama yöntemleri toplanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak yarı-yapılandırılmış görüşme formları ve yapılandırılmamış gözlem formları kullanılmıştır. Çalışmada, gerçekleştirilen görüşme ve gözlemlerden elde edilen veriler nitel veri analizi yaklaşımıyla analiz edilmiş ve bu kapsamda verilere içerik analizi uygulanmıştır. 
Araştırma sonuçları,  doğrudan öğretim yönteminin zihinsel yetersizliği olan öğrencilere bazı maddelerin "katı-sıvı-gaz" hallerinin öğretiminde etkili ve kullanışlı bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bu yöntemin, öğrencilerde kalıcılığı sağladığı ve akademik başarıyı artırdığı görülmüştür. Bu nedenle, özel eğitim alt sınıflarında veya kaynaştırma sınıflarında doğrudan öğretim yöntemiyle katı-sıvı-gaz haldeki maddelerin öğretimi uygulamalarına daha fazla yer verilebilir.

Abstract:
This study aims to explore the effect of direct instruction method on the teaching of "solid-liquid-gas" states of some substances to students with intellectual disabilities in special sub- classes of secondary schools and the usefulness of this method.  To this aim, the instruction was carried out firstly through the substances themselves in solid, liquid and gas states, and then their pictures, and finally assessment was done.  
In the study, case study design, among qualitative designs, was used. The sample was four students with intellectual disabilities studying in a special sub-class of a ministerial secondary school in the Eastern Anatolia Region. One of these students was female (14 aged) and the others were male (15, 10, 10 aged, respectively). The data regarding the effect and usefulness of direct instruction method were collected with criterion-referenced (3/4) scales. In addition, qualitative data were collected with qualitative data collection techniques. Semi-structured interview forms and unstructured observation forms were used for the collection of qualitative data. The data gathered from interviews and observations were analyzed according to qualitative data analysis approach and, within this scope, content analysis was carried out. 
The findings revealed that direct instruction method is an efficient and useful teaching method in the teaching of "solid-liquid-gas" states of some substances to students with intellectual disabilities. Moreover, this method was seen to ensure memorability of the knowledge and to promote academic achievement of the students.  Thus, direct instruction method could be more effectively and more often used in the teaching of "solid-liquid-gas" states of substances in special sub-classes or in inclusive classes.