Üç yol kavşağında (akıl, deney, sezgi), felsefe, bilim, din ve toplum ilişkisi
At the intersection of three ways (reason, experience, intuition), the relationship between philosophy, science, theology and society
Yazar: SEMA ÇINAR ALEVLİ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ ARSLANTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akıl = Reason ; Aydınlanma = Enlightenment ; Bilim = Science ; Deneyler = Experiments ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-toplum ilişkileri = Religious-society relations ; Felsefe = Philosophy ; Sezgi = Intuition ; Toplum = Society

Özet:
Çağdaş Avrupa'da değerler sisteminin Antikite, Hristiyanlık ve Aydınlanma olmak üzere üç temel ayağı bulunmaktadır. Bu üç temel kaynaktan biri olan Aydınlanma, Avrupa toplumu üzerinde değerler sistemi olarak en etkili olanıdır. Batı için Aydınlanma kutsanan bir seküler süreçtir. Batı, Aydınlanma değerlerini sadece kendisi için değil, bütün toplumlar için geçerli evrensel değerler sistemi olarak ele almış ve dünyaya yayılmak için de bu değerler sistemini araç olarak kullanmıştır. Aydınlanma değerlerinin yayılması konusunda Batı'nın en önemli vasıta kaynağı ise modern bilimler olmuştur. Sosyoloji ve Din Sosyolojisi de bu modern bilimlerin başında gelmektedir. Bu çalışmada, Sosyoloji ve Din Sosyolojisinin temellerinin atıldığı Aydınlanma döneminde akılcılık, deneycilik ve sezgicilik bağlamında felsefe, bilim ve din ilişkisi ve bu ilişkinin topluma etkileri incelenmiştir. Aydınlanma'nın, çevrede yer alan insanın merkeze taşındığı  felsefi, bilimsel, dini ve sosyolojik bir olgu olduğu görüşmüştür. Aydınlanma felsefesinde insanı merkeze taşıyan en önemli yöntem aracı akıl, deney ve sezgi; en önemli epistemolojik kaynak ise insan anlığı, insan deneyimi ve insan sezisi olmuştur.



Anahtar Kelimeler : Aydınlanma, Felsefe, Bilim, Din, Akıl, Deney, Sezgi,Toplum

Abstract:
The system of values in contemporary Europe is based on three main pillars: Antiquity, Christianity and the Enlightenment. The Enlightenment, being one of these three main sources, has the most influence on European society in terms of the system of values. The Enlightenment is a consecrated secular process for the West. The Western world has accepted the Enlightenment values not only for its community but also as a valid universal value system for all the communities, and has also used this system as a tool to culturally spread throughout the world. Modern sciences have been the most important tool of the Western world to spread out the Enlightenment values. In this context, Sociology and Sociology of Religion are the leading modern sciences. In this work, the relationship of philosophy, science and religion in the context of the Enlightenment period's rationalism, empiricism and intuitionism during which the foundations of Sociology and Sociology of Religion are laid and the effects of this relation on the society have been studied. The Enlightenment is a philosophical, scientific, religious, and sociological phenomenon in which people in the vicinity are moved to the center. Reason, experiment, and intuition have been the most important method in the Enlightenment philosophy that moves the human to the center. Human instant, human experience and human intuition have been the most important epistemological source.


Keywords : the Enlightenment, Philosophy, Science, Religion, Reason, Experiment, Intuition, Sociology