Basınçlı döküm sektöründe iş sağlığı ve güvenliği
Occupational health and safety in pressure diecasting industry
Yazar: SEVİNÇ ZAFER MUTLU
Danışman: PROF. FERHAT GÜL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metalurji Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education

Özet:
İş sağlığı ve güvenliğinin önemi, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının verdiği zararlardan korunma çabaları sürecinde artmıştır. İş kazaları ve meslek hastalıkları birçok çalışanın hastalanmasına, yaralanmasına, sakat kalmasına ve hatta hayatlarını kaybetmesine yol açmaktadır. Bu çalışmada, basınçlı döküm alanında faaliyet gösteren 10 farklı firmanın 2011-2016 yılları arasında meydana gelen iş kazaları incelenmiştir. Firmalar basınçlı döküm alanında faaliyet gösteren ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarını uygulamayı ilke edinmiş firmalar arasından seçilmiştir. Yaşanan iş kazalarının çeşitleri, kaza sıklık oranları firmalar bazında sayısal veriler halinde incelenmiş olup bu kazaların nedenlerine ilişkin; çalışanların eğitim düzeyleri, bu sektörde çalışma kıdem süreleri, çalışanların yaş aralıkları ve iş kazası geçirip geçirmeme durumları incelenmiştir. Kaza nedenlerinin çalışanların o işte çalıştıkları kıdem yılı, yaş aralığı ve eğitim düzeyleri ile doğrudan ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. En sık karşılaşılan kazalar; El kol sıkışması, yanıklar, buhar patlaması, anahtar (switch) hatası, çapak batması ve kas iskelet yaralanmaları olarak görülmüştür. Basınçlı döküm sektörü, iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlikeli işler sınıfında yer alıyor olmasından ve bu alanda gerçekleşen kazaların verdiği zararın şiddetinin yüksek olmasından dolayı çalışanlar işletme içerisinde ilk etapta daha az tehlikeli işlerde çalıştırılmalı, çalışanın iş güvenliği bilincinin oluştuğundan ve güvenli davranışlar sergilediğinden emin olunduktan sonra basınçlı döküm işinde çalışabilir onayı verilmelidir. Meydana gelen iş kazalarının yıllara göre istatistiki verileri 'ki-kare' analiz yöntemi kullanılarak tespit edilmiş ve yaşanan kazaların azaltılmasına ve yaşanması kaçınılmaz kazaların vereceği zararın şiddetinin azaltılmasına yönelik sonuçlar ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The importance of occupational health and safety has increased in the process of prevention efforts from damage caused by occupational accidents and occupational diseases. Work-related accidents and occupational diseases cause many workers to fall sick, injury, become disabled and even to loss of life. This study investigates occupational accidents occurred between the years 2011-2016 within 10 different companies operating in the field of pressure casting.  These 10 firms are selected among the companies that operate in the field of pressure casting adopting the occupational health and safety principles. Types of occupational accidents and accident frequency rates were examined in terms of numerical data per each firm. Moreover, the level of education of the employees, total working time in years in this sector, age ranges and their history of occupational accidents are examined as causing factors of these accidents. It is concluded that the reasons for accidents are directly related to the seniority year, age range and education level of the employees. The common accidents which are frequently observed are hand-arm compression, burns, steam burst, switch failure, burring, and musculoskeletal injuries. Since the pressure casting sector resides in the group of dangerous jobs in terms of occupational health and safety and the damages caused by the mentioned accidents are severe, the employees should be employed first in less dangerous works within the enterprise. When the job security consciousness of the employees is established, and they exhibit safe behaviors, the employees can obtain the approval to work in the pressure casting field. The statistical data analysis of occupational accidents is conducted utilizing chi-square analysis. Consequently, results are discussed, and solutions are suggested to reduce the number of accidents and alleviate the severity of the accidents caused by the inevitable accidents.