Ormanlar üzerinde hakimiyet mücadelesi: Istranca ormanları örneğinde reform, modernite ve köylülük
The struggle for domination over forests: Reform, modernity and peasantry in the Istranca forests
Yazar: RECEP ÖLMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN KOKDAŞ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Istranca dağları = Istranca mountains ; Modernite = Modernity ; Ormancılık = Forestry ; Ormanlar = Forests ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Reform = Reform ; Vakıflar = Foundations

Özet:
Bu çalışma, Osmanlı ormancılığının XIX. yüzyıldaki hukuksal evrimini irdelemekte ve Istranca Ormanları üzerinden bu sürecin pratiklerini işlemektedir. XIX. yüzyıldaki bu süreç Tanzimat'ın ilanına kadar gitmektedir. 1840 tarihli Lâyiha ile başlatılan orman reformlarının temel misyonu bu ekosistemi kontrol altına almak ve hazineye gelir sağlamaktır. Fakat Lâyiha'nın yürürlüğe konulmasıyla birlikte bu reformlar, farklı toplumsal kesimlerden büyük tepkiler almıştır. Orman Müdüriyeti'nin nitelikli işgücüne sahip olamaması ve kadrolaşamaması bu reformların layıkıyla uygulanamamasına sebebiyet vermiştir. Öte yandan tercüme bir eser olan Lâyiha, Avrupa ülkelerinin kendi koşul ve iklimlerinde gelişim göstermiş bir kanunun Osmanlı dinamiklerine uyarlanmış bir versiyonudur. Artan tepkilere karşılık olarak Osmanlı makamları, hızlı ve hızlandırılmış bir reformda ısrar etmemiş ve politikaları uzun bir süre boyunca uygulamayı tercih etmişlerdir.
Çalışma bir giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, orman reformlarının uzun vadeli yasal gelişimine odaklanmaktadır. İkinci bölüm, Istranca Ormanlarının sosyotopografik yapısını incelemeye ayrılmıştır. Önce bölgenin idari yapısı ve coğrafi karakteri incelenmiş, ardından yerel halkın ekonomik yaşamını açıklamak için örnek bölgeler incelenmiştir. İkinci bölüm, Istranca Ormanları'ndaki özel koşullara vurgu yaparak, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren "göç meselesi" ile nasıl mücadele etmek zorunda kaldığını göstermiştir. Son bölüm ise Istranca Vakıf Ormanları yönetiminin bölgede nasıl bir "modernizasyon programı" yürüttüğünü irdelemiştir. Bu bölüm, vakıf kayıtlarının analizi yoluyla aşağıdaki sorulara yanıt bulmaya çalışır: Modern ormancılık idaresinin mekanizmaları neden Istranca'ya getirildi? Ne tür modern politikalar, bunlara uygun yasal altyapılarla birlikte hayata geçirildi?
Üçüncü bölüm bu nedenlerle Istranca Vakıf Ormanları'nda yasal düzenlemelerin uygulanmaya başlama yollarını ve yerel halkın "orman yönetiminin modernizasyon planlarını" nasıl algıladığını araştırmaktadır. Sinekli Köyü ile Evkaf-ı Hümayun Nezareti arasındaki hukuki ihtilafa ilişkin bir vaka incelemesinde, insanların reform karşıtı hareketlere girişme sebepleri ve eylemlerinin sonuçları da gösterilmeye çalışılmıştır.
Bu çalışma, orman reformlarının ekosistem üzerinde devlet kontrolünü sağlamayı amaçladığı için ciddi bir yasal altyapı üzerine inşa edildiğini iddia etmektedir. Evcilleştirilmiş orman ekosisteminden elde edilen ekonomik faydalar bu kontrol mekanizmasının bir sonucu olmuştur.

Abstract:
This study scrutinizes the legal evolution of Ottoman forestry in the 19th century and deals with the reflections of this process in the Istranca Forests. This process in the 19th century goes back to the proclamation of the Tanzimat. The main mission of the forest reforms initiated with the Layiha of 1840 is to control the forest ecosystem and to generate income for the treasury. However, with the Code of Layiha, these reforms received a great reaction from different social segments. The Forestry Directorate did not have a qualified workforce and was understaffed, which inhibited proper implementation of the reforms. On the other hand, Layiha, a translated work, was indeed the transmission of a law that emerged in the specific conditions and climates of European countries, adapted to Ottoman dynamics. As a response to the increasing reactions, the Ottoman authorities did not insist on a fast and accelerated reform; and they rather chose to enforce the policies over a long period.
	The study consists of an introduction and three main parts. The first part focuses on the long-term legal development of forest reforms. The second part is devoted to examining the sociotopographic nature of Istranca Forests. First, the administrative structure and geographical character of the region are analyzed, and then sample regions are studied to explain the economic life of the local people. With a special emphasis on the conditions in the Istranca Forests, the second part demonstrates how the Ottoman state had to struggle with the "issue of migrants" since the second half of the 19th century. The final part investigates how the administration of the Istranca Waqf Forests carried out "a modernization program" in the region. Through an analysis of waqf registers, this section attempts to find answers to the following questions: Why were the mechanisms of modern forestry administration introduced into Istranca? What sort of modern policies were put into practice together with their corresponding legal infrastructures? The third chapter thus investigates ways through which the legal regulations started to be imposed on the Istranca Waqf Forests and how the local people perceived "modernization schemes of forest administration". In a case study of the legal conflict between the Sinekli Village and the Ministry of Evkaf-ı Hümayun, it also attempts to illustrate the reasons why people took anti-reform movements and the outcome of their actions.
	This study claims that forest reforms were built on a serious legal infrastructure as these reforms aimed to achieve state control over the ecosystem. The economic benefits obtained from the domesticated forest ecosystem have been a result of this control mechanism.