Birinci Körfez Savaşında Türkiye'nin rolü ve savaşın Türkiye'ye etkileri
Role of Turkey i̇n the fi̇rst gulf war and impli̇cati̇ons for Turkey of the war.
Yazar: MEHMET YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REŞİT YAŞAR BÜYÜKOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History

Özet:
Dünya siyasî tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan 1980'li yıllarda, SSCB çözülmeye başlamış, 9 Kasım 1989 tarihinde adeta Soğuk Savaş'ın sembolü olan Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla küresel dengeler Batı ve ABD lehine değişmiştir. Batı ve ABD, liberal demokratik sistemi artık dünyanın genel geçer tek egemen siyasî modeli olarak diğer ülkelere yayma ve egemen kılma stratejik hedefiyle ?Yeni Dünya Düzeni? taktik projesini uygulamaya koymuşlardır.Osmanlı idaresi sonrasında Ortadoğu, uzun bir süre huzur bulamamış, bu yüzden ABD ve Batı için Yeni Dünya Düzeni projesinin en önemli uygulama alanı olmuştur. Diğer taraftan Irak, uzun yıllar istikrar yüzü görmemiş, Kuzey Iraklı Kürt grupların ayrılıkçı talepleriyle uğraşırken siyasî otoritesi ise sürekli bir darbeler zincirine maruz kalmıştır. En son Saddam Hüseyin rejiminin 2 Ağustos 1990 tarihinde Kuveyt'i işgaliyle başlayan fiili durum Mart 1991 tarihinde Irak'ın, askerî, siyasî ve ekonomik olarak çevrelenmesine sebep olmuştur.Çalışmamızda, geçmişten günümüze Irak'ın genel bir profili çizilerek, Türkiye-Irak ilişkilerinin tarihsel boyutu çerçevesinde; Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan bölgesel konjonktürün iki ülke arasındaki ilişkilere ne denli etkisi olduğuna değinilerek, Türkiye Cumhuriyeti'nin son dönemde yaşadığı temel güvenlik sorunlarının, otoriteden yoksun Kuzey Irak bölgesinden kaynaklandığına ilişkin tespitler aktarılmıştır.Çalışmamız dört ana bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde Ortadoğu'nun jeopolitik ve jeostratejik önemi Irak'ın konumu ve etnik yapısı ile Irak'ın kısa tarihçesinden bahsedilmiştir.İkinci bölümde, Birinci Körfez Savaşı öncesi durumun analizi yapılmıştır.Üçüncü bölümde, Birinci Körfez Savaşı'nın sebepleri, savaş esnasında yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan sorunlar incelenmiştir.Dördüncü bölümde, Birinci Körfez Savaşı sonrasında bölgenin genel durumu, Kuzey Irak'ta otorite boşluğunun ortaya çıkması nedeniyle Kürt grupların güçlenip özerkleşmesi süreci, Türkiye'nin son dönemde yaşadığı en önemli sorun olan PKK terörünün tarihî arka planı ile savaş sonrası bölgesel konjonktürün bu sorunun kronikleşmesindeki rolü irdelenmiştir.Sonuç olarak; Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra değişen bölgesel konjonktür sebebiyle, Türkiye Cumhuriyeti ile Irak arasındaki ilişkiler belirgin bir biçimde değişmiş, 36. paralelin kuzeyinin uçuşa yasak bölge olarak ilan edilmesiyle Kuzey Irak'ta otorite boşluğu ortaya çıkmış, bu gelişme ise, Türkiye'nin PKK terörü ile etkin mücadelesinde büyük sorunlara sebep olmuştur. Kuzey Irak'ta faaliyet gösteren Kürt gruplar bölgesel dengede yeni politik aktörler olarak ortaya çıkmışlar, Irak topraklarında özerk bir bölgesel Kürt yönetiminin ortaya çıkması, Türkiye'nin Irak ile yaşadığı sorunları daha da içinden çıkılmaz hale getirmiştir.Anahtar Kelimeler: I. Körfez Savaşı, Türkiye, Irak, Ortadoğu, A.B.D.

Abstract:
One of the most important turning points in world political history in the 1980s, the USSR began to disintegrate, November 9, 1989, almost a symbol of the Cold War, the collapse of the Berlin Wall changed the global balance in favor of the West and the United States. West and the United States, the world's liberal democratic system is now generally accepted as the single dominant political model to spread to other countries and dominate the strategic goal of making the "New World Order" They had to implement tactical project.After the Ottoman administration in the Middle East, could not find peace of mind for a long time, so for the New World Order project in the United States and the West has been the most important field of application. Iraq on the other hand, the face of stability not seen for many years, dealing with the demands of separatist Kurdish groups in northern Iraq if political authority has been subject to a continuous chain of pulses. Most of Saddam Hussein's regime invaded Kuwait on August 2, 1990 March 1991 began the actual situation of Iraq, the military, political and economic as has been caused by enclosing.In our study, a general profile of Iraq, drawn from past to present, in the context of the historical relations between Turkey and Iraq, which appeared after the first Gulf War, relations between the two countries in regional business cycles that impact how reference to the Republic of Turkey where the main security problems in the last period , region of northern Iraq is due to the determination regarding the lack of authority transferred.Our study consists of four main sections.The first section, the Middle East, the geopolitical and geostrategic importance of Iraq's short history of the ethnic structure of Iraq's position and discussed.The second section, the situation analysis was conducted before the first Gulf War.In the third section, the reasons for the first Gulf War, during the war and postwar developments in the emerging problems were investigated.In the fourth chapter, the general situation of the region after the first Gulf War, Kurdish groups in northern Iraq, empowered with the authority of the deregulation process of the emergence of space, the most important problem of PKK terrorism in Turkey recently, where the historical background of the post-war role of regional business cycles, this problem chronicable discussed.As a result, after the first Gulf War because of the changing regional business cycles, significantly altered the relations between the Republic of Turkey and Iraq, 36 In parallel, northern no-fly zone was declared to be the authority vacuum in northern Iraq that arose from this development is that, with the active struggle of PKK terrorism in Turkey has led to big problems. Groups operating in northern Iraq, Kurdish political actors have emerged as a new regional balance, regional Kurdish administration in Iraq, the emergence of an autonomous territory, Turkey has become even more intractable problems he has had with Iraq.Key words: I. Gulf War, Turkey, Iraq, Middle East, U.S.A