Türkiye'de coğrafi işaretli ürünlerin kırsal alana olan etkilerinin üretici açısından belirlenmesi: Finike portakalı örneği
The determenation of effect to rareas of the products with geographical signs from the point of view of producers in Turkey: Finike orange case study
Yazar: MÜNİRE ARIKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAVUZ TAŞCIOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Coğrafi işaret, belli bir niteliği, ünü ve diğer özellikleriyle bir yöre, alan, bölge veya
ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü tanıtıp, gösteren işaretlerdir. Kırsal kalkınma
stratejilerinden biri olarak da yöresel ürünlerin korumasını sağlayan coğrafi işaretler de
düşünülebilir. Coğrafi işaret küçük üreticilerin ve yerel ürünlerin korunması bölgenin
kalkınmasına önemli katkıları olacaktır. Türkiye'de 2017 Mayıs ayı itibari ile başvuru
aşamasında 322 adet ürün, 204 adet ise coğrafi işarete sahip ürün bulunmaktadır. Bu
ürünlerden bir tanesi de olan Finike portakalı 2008 yılında tescillenmiştir. Araştırmanın
alanı Finike ilçesi, Hasyurt, Yeşilyurt, Sahilkent beldeleri ile Yalnız ve Yuvalılar
köyünü kapsamaktadır. İlçenin genel nüfusu 46.256'dır. İlçenin iklimi yazları kurak ve
sıcak, kışları ılık ve yağışlıdır. İlçenin 2016 yılı verilerine göre toplam tarım alanı
68.358 dekardır. İlçe de Finike portakalı yani Washington navel çeşidinin alanı 2016
verilerine göre 30.300 dekardır. Çalışmanın amacı coğrafi işaret almış ürün olan Finike
portakalının bölgeye, kırsal alana olan ekonomik ve sosyal etkilerinin üretici açısından
belirlenmesidir. Coğrafi işaretin ürün kalitesine olan katkısının, pazarlama açısından
avantajları, üreticilerin sorunlarının belirlenmesidir. Üreticilerin %54,7'sine göre Finike
portakalı coğrafi işaret aldıktan sonra pazar payında, üreticilerin %61,3'üne göre de
coğrafi işaret aldıktan sonra fiyatında bir değişiklik olmadığını belirtmişlerdir. Coğrafi
işaret bölgede kısmen de olsa ürünün tanınma alanı ve bölge tanıtımına katkısı olduğu
görülmüştür. Üreticilerin %84'üne göre coğrafi işaret il/ilçe, bölge, aile olarak
ekonomik, sosyal, toplumsal olarak bir fırsat olacağını düşünmektedir. Faktör
analizinde üreticilerin coğrafi işaretten beklentileri olan 11 adet değişken 2 faktörde
birleştirilmiştir. Birinci faktöre gelişim ve fiyata olan katkısından dolayı "coğrafi
işarete bölgesel gelişmeye ve ekonomiye katkısı" ismi verilmiştir. İkinci faktöre
coğrafi işaretin tanıtım ve reklamı artırması, birlik oluşturması açısından dolayı ikinci
faktöre "coğrafi işaretin tanınırlığı ve örgütlenme" ismi verilmiştir.

Abstract:
A geographical sign is a sign that identifies and indicates a product identified with a
locality, area, region or country with a particular character, reputation and other
characteristics. As one of the rural development strategies, geographical indications that
provide protection of local products can be considered. The geographical sign will be an
important contribution to the development of the small producers and the protected area
of local products. As of May 2017, there are 322 products in the application phase and
204 products in the geographical area. One of these products, Finike oranges, was
registered in 2008. The area of the study includes the villages of Finike, Hasyurt,
Yesilyurt, Sahilkent and Lonely and Yuvalılar villages. The general population of the
county is 46.256. The climate of the town is dry and hot in summers and warm and
rainy in winters. According to the province's 2016 data, the total agricultural land is
68.358 decares. The district is Finike oranges, and the area of the Washington navel
variety is 30,300 decares according to the 2016 data. The aim of the study is to
determine the economic and social effects of the geographically marked product, Finike
orange, to the region and the countryside in terms of the producer. The contribution of
the geographical sign to the product quality is the marketing advantage, the problem of
the producers. According to 54.3% of the producers, Finike stated that there is no
change in the market share after taking the orange geographical indication and after the
geographical indication according to 61.3% of the producers, there is no change in the
price. The geographical sign is partly attributed to the area of recognition of the product
and to the promotion of the area, in part. According to 84% of the producers, the
geographical sign indicates that there will be an economic, social and social opportunity
in the province/district, region and family. In factor analysis, 11 variables with
predictions from the geographical markers of the producers were combined into 2
factors. The first factor contributed to the development and contribution of the feast,
"regional development and the contribution of the economy to geographical care" has
been given the name. The second factor has been given the name "recognition and unity
of the geographical sign" because of the introduction of the second factor and promotion
of advertisement and advertisement.