Arap edebiyatının Türk edebiyatına etkisi ve müşterek edebî sanatlar (Bedi)
The effect of Arabic literature on Turkish literature and common literary arts (al-Badi)
Yazar: ALİ YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH HACİBEKİROĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature

Özet:
Araplarda İslamiyet'ten evvel dili güzel ve etkileyici kullanma alışkanlığı toplum tarafından rağbet gösterilen bir durumdu. Hatta bir kabileden şair çıkması kumandan çıkmasından bile üstün tutuluyor ve şeref vesilesi sayılıyordu. Edebî zevkin zirvede olduğu bu topluma bir edebiyat şaheseri olan Kur'an-ı Kerim indirildi. Kur'an'ın cevapsız kalan meydan okumaları Müslümanları Kur'an'ın i'cazı konusunda araştırmalara sevk etti ve bu çalışmalar neticesinde belagat ilmi zamanla kuralları belirginleşmiş bir ilim dalı hâline geldi. 
Bir toplumun kültürünü destekleyen, yerine göre değiştiren veya yeniden inşa eden en önemli unsur dindir. Bu sebepledir ki İslamiyet geldikten sonra Arap edebiyatında Cahiliye Dönemi edebiyatına nazaran bazı değişiklikler görüldüğü gibi daha sonraları İslam kültür ve medeniyeti çatısı altına giren Fars ve Türk edebiyatlarında da eskiye nazaran ciddi farklılaşmalar görülmüştür. Özellikle 10. yüzyıldan itibaren kitleler hâlinde İslam dinine akın eden Türkler estetik formları oluşmuş edebî bir havzaya dâhil olmuşlar ve zengin bir edebî birikimle karşılaşmışlardır. İslam ruhunu benliklerinde hisseden Türk milleti, edebiyatlarında özellikle divan edebiyatı döneminde Arap edebiyatından dil, vezin, kafiye, nazım şekli, nazım türü, nazım birimi ve istifade edilen kaynaklar bakımından etkilenmiştir. Yine edebî sanatlar bakımından da isimlendirmeye varıncaya kadar büyük oranda etkilenme söz konusu olmuş ve bu etkileşim sonucunda İslam öncesinde görülmeyen birçok edebî sanat Türk edebiyatında varlık kazanmıştır. Dolayısıyla İslamiyet'ten evvel Türk edebiyatı daha sade olup sanatsal yönü dikkat çekmezken İslamiyet sonrasında İslam kültür ve medeniyetinin etkisiyle sanatlarla bezenmiş bir Türk-İslam edebiyatı vücuda gelmiştir.
Bu çalışma bir giriş ve iki bölümden müteşekkil olup giriş bölümünde araştırmanın konusu, kapsamı, amacı, önemi ve yöntemi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde kültür değişimleri ve bu değişimler sonucu Arap edebiyatının Türk edebiyatına etkisi ve etki ettiği alanlar; ikinci bölümde ise Arap ve Türk edebiyatında kullanılan müşterek edebî sanatlar örnekleriyle incelenmiştir.

Abstract:
In the Arabs before Islam, the habit of using language in a beautiful and expressive way was something that the society valued. In fact, the emergence of a poet from a tribe was even considered superior to the emergence of a commander and was considered an honor. The Holy Qur'an, a masterpiece of literature, was revealed to this society where literary taste was at its peak. The Qur'an's unanswered challenges prompted Muslims to research on the Qur'an's eloquence, and as a result of these studies, the science of rhetoric became a branch of science whose rules became clear over time.
Religion is the most important element that supports the culture of a society and changes or rebuilds it according to its place. For this reason, just as there were some changes in Arabic literature after the advent of Islam compared to the literature of the Jahiliye Period, there were also serious differences in Persian and Turkish literatures, which later came under the umbrella of Islamic culture and civilization. Especially the Turks, who flocked to Islam in masses from the 10th century onwards, were included in a literary basin with aesthetic forms and encountered a rich literary accumulation. The Turkish nation, which felt the spirit of Islam in their identity, was influenced by Arabic literature in terms of language, meter, rhyme, verse form, verse type, verse unit and the sources used in their literature, especially in the period of divan literature. Again, in terms of literary arts, there was a great deal of influence up to nomenclature, and as a result of this interaction, many literary arts that were not seen before Islam gained existence in Turkish literature. Therefore, while Turkish literature before Islam was simpler and did not draw attention to its artistic aspect, after Islam, a Turkish-Islamic literature adorned with arts emerged with the influence of Islamic culture and civilization.
This study consists of an introduction and two chapters. In the introduction, the subject, scope, purpose, importance and method of the research are emphasized. In the first part, cultural changes and the impact of Arabic literature on Turkish literature as a result of these changes and the areas of influence; In the second part, the common literary arts used in Arabic and Turkish literature are analyzed with examples.