Matematik öğretmenlerinin öğretimsel kararlarındaki etik değerlendirmeler: Çoklu durum çalışması
Mathematics teachers' ethical considerations in instructional decisions: A multiple case study
Yazar: MEDİNE COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH ÖZMANTAR ; PROF. DR. ALİ BOZKURT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Etik = Ethics ; Etik gerginlik = Ethical tension ; Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Karar verme süreci = Decision making process ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin öğretim sürecine yönelik kararlarının etik değerlendirmelerine dayalı olarak nasıl şekillendiğini belirlemektir. Araştırma çoklu durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırmaya ortaokul düzeyinde görev yapan üç öğretmen katılmıştır. Veriler öğretmenlerle seri halde yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşme sorularında öğretmeni tanıma, öğretimle ilgili planlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerine yönelik sorular ve senaryolar kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile harmanlanmış betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Öğretmenlerin uygulamaya ilişkin kararlarındaki etik gerginlikler incelenirken; haklar, değerler ve yükümlülüklerle ilgili sorular ve sorgulamalar üzerine odaklanılmıştır. Sonrasında her bir etik gerginliğin yapısı ve katılımcıların bu gerginliklerdeki etik değerlendirmeleri belirlenmiştir. Etik gerginlikler benzerlik ve farklılıklarına göre incelendiğinde ise gerginliklerin dört farklı şekilde ortaya çıktığı görülmüştür: etik belirsizlik, etik ikilem, etik çatışma, etik endişe.  Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretimsel kararlarında etik bir gerginlikle yüzleşen öğretmenlerin iki farklı etik yaklaşım sergilediği görülmüştür: rasyonel yaklaşımlar ve rasyonel olmayan yaklaşımlar. Rasyonel yaklaşımlar deontoloji, teleoloji, ilkecilik ve erdem etiğidir. Rasyonel olmayan yaklaşımlar ise tecrübe, boyun eğme, sezgi, duygu-istek ve öykünmedir.  Etik gerginliklere ve etik değerlendirme sürecine ilişkin tespit edilen kavramsal çerçevelerden hareketle, etik bir gerginlikle yüzleşen öğretmenlerin karar verme sürecini açıklayan bir model geliştirilmiştir. Çalışmanın bulguları, matematik öğretiminin sadece pedagojik veya eğitsel nedenlerle değil aynı zamanda etik değerlendirmelere dayalı olarak şekillendiğine işaret etmiştir.
	Anahtar Kelimeler: Matematik eğitimi, etik gerginlik, etik değerlendirme, öğretmen karar verme süreci

Abstract:
The aim of this study is to determine how the secondary school mathematics teachers' decisions in teaching processes are shaped based on their ethical considerations.The research was designed as a multiple case study. Three mathematics teachers working at secondary level participated in the study.  The data were collected through semi-structured interviews with teachers in series. Questions and scenarios with related to identifying the teacher, instructional planning, practices and assessment processes were used in the interviews. The data were examined with a blend of disciriptive and content analysis. While examining the ethical tensions in teachers' practical decisions, it focused on questions and queries about rights, values and obligations. Then, in each ethical tensions' structures and the participants' ethical considerations in each tensions were determined. When ethical tensions were analyzed according to their similarities and differences, it was observed that tensions occur in four different ways: ethical uncertainty, ethical dilemma, ethical conflict, ethical distress. According to the findings which were obtained from the research, it was seen that the participants who faced an ethical tension in their educational decisions, acted with different two ethical approaches: rational approaches and non-rational approaches. Rational approaches are deontology, teleology, virtue ethics and principlism. Non-rational approaches are experience, obedience, feeling-desire, intuition and  imitation. Based on the conceptual frameworks identified regarding ethical tensions and the ethical considerations process, a model was developed that explains the decision making process of teachers who faced an ethical tension. The findings suggest that mathematics instruction is not only shaped with pedagogical or educational concerns but also with ethical considerations.
	Keywords: Mathematics education, ethical tension, ethical consideration, teacher's decision making process.