Taekwondocuların vücut kompozisyonu, enerji mevcudiyeti ve besin tüketiminin değerlendirilmesi
Evaluation of body composition, energy availability and nutrient consumption of taekwondo players
Yazar: GÖZDE NUR ARTIKOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN HÜSREV TURNAGÖL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı, elit erkek ve kadın taekwondo sporcularının vücut kompozisyonu, enerji dengesi, enerji mevcudiyeti ve makro besin ögesi alımlarının değerlendirilmesidir. Çalışmaya 18-35 yaş arası 32 taekwondo sporcusu (16 erkek, 16 kadın) alınmıştır. Katılımcıların dinlenik metabolik hızı indirekt kalorimetrik yöntemle, vücut kompozisyonu dual x-ray absorpsiyometrisi ile ölçülmüştür. Üç günlük besin tüketim kaydı ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, enerji dengesi, enerji mevcudiyeti ve makro besin alımları belirlenmiştir. Verilerin analizinde incelenen değişkenler bakımından kadın ve erkeklerin karşılaştırılmasında Bağımsız Gruplarda t testi, her cinsiyet için iki farklı yöntemle hesaplanan enerji mevcudiyeti değerlerinin karşılaştırılmasında ise Bağımlı Gruplarda t testi kullanılmıştır. Erkek sporcularının toplam yağ oranı (%18,05 ± 6,38, kadınlardan (%29,45 ± 5,01) düşüktür (p<0.05). Yağsız vücut kütlesi erkeklerde (63,80 ± 8,56 kg)  kadınlardan (41,98 ± 5,43 kg) yüksektir (p<0.05). Erkek ve kadınlarların enerji alımları sırasıyla 2320,6 ± 742,6 kkal/gün, 1600,2 ± 727,3 kkal/gün (p<0.05), enerji harcaması sırasıyla 3807,9 ± 642,0 kkal/gün 2794,8 ± 604,8 kkal/gün'dür (p<0.05). Erkek ve kadın sporcular benzer negatif enerji dengesine sahiptir (p>0.05). Hem geleneksel hem de gelişmiş yöntemlerle yapılan hesaplamalar kadın ve erkek taekwondocuların  düşük enerji mevcudiyetine sahip olduğunu göstermiştir (geleneksel; erkek= 20,47 ± 12,71 kkal/kg YVA, kadın= 19,82 ± 18,11 kkal/kg YVA, p>0.05, gelişmiş; erkek= 9,84 ± 11,47 kkal/kg YVA, kadın= 7,41 ± 16,28 kkal/kg YVA, p>0.05). Erkek ve kadın sporcuların karbonhidrat (sırasıyla 3,55 ± 1,53 g/VA/gün, 2,75 ± 1,88 g/VA/gün) (p>0.05) ve protein (sırasıyla 1,19 ± 0,47 g/VA/gün, 1,19 ± 0,51 g/VA/gün) alımları benzerdir (p>0.05). Sonuç olarak; elit sporcular düşük enerji mevcudiyetine ve önerilenin altında enerji alımına sahiptirler. Bu nedenle vücut kompozisyonu, makro besin alımı, enerji dengesi ve enerji mevcudiyeti bireysel olarak takip edilmelidir.

Abstract:
The aim of this study was to assess the body composition (BC), energy balance (EB), energy availability (EA), and macronutrient intake of elite male and female taekwondo athletes. The study included 32 taekwondo athletes (16 males and 16 females) aged between 18-35 years. Resting metabolic rate was measured by indirect calorimetry and BC was measured by dual x-ray absorptiometry. Daily energy intake (EI) and expenditure (EE), EB, EA, and macronutrient intakes were determined from 3-day food intake and physical activity records, respectively. T-test for Independent Samples was used to compare the male and female taekwondo athletes. Dependent Samples t-test was used to compare the EA values calculated by the two different methods for each gender. Total body fat percentage was lower in elite male athletes (18.05% ± 6.38) compared to females (29.45% ± 5.01) (p<0.05). Fat free mass (FFM) was higher in males (63.80 ± 8.56 kg) than in females (41.98 ± 5.43 kg) (p<0.05). The EI for males and females was 2320.6 ± 742.6 kcal/day and 1600.2 ± 727.3 kcal/day, respectively (p<0.05), and the EE was 3807.9 ± 642.0 kcal/day and 2794.8 ± 604.8 kcal/day, respectively (p<0.05). Similar levels of negative EB were observed in males and females (p>0.05). For both traditional and advanced methods of EA determination, male and female taekwondo athletes had similar levels of low EA (traditional; male: 20.47 ± 12.71 kcal/kg FFM, female: 19.82 ± 18.11 kcal/kg FFM; advanced; male: 9.84 ± 11.47 kcal/kg FFM, female: 7.41 ± 16.28 kcal/kg FFM) (p > 0.05). The carbohydrate intake of male (3.55 ± 1.53 g/kg body weight (BW)/day) and female (2.75 ± 1.88 g/kg BW/day) taekwondo athletes was similar (p>0.05). No significant difference in protein intake was found between male (1.19 ± 0.47 g/kg BW/day) and female (1.19 ± 0.51 g/kg BW/day) athletes (p>0.05). In conclusion, elite taekwondo athletes have low EA and consume energy below recommended levels. Therefore, monitoring individual body composition, macronutrient intake, energy balance, and energy availability is crucial for optimal athletic performance.