Çevresel kirletici etofenproksun zebra balıklarında (Danio rerio) genotoksik ve histopatolojik  
etkilerinin belirlenmesi
The genotoxic and histopathologic effects of environmental pollutant etofenprox  
on zebrafish (Danio rerio)
Yazar: NESLİHAN AĞIRBAŞLI
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN SEPİCİ DİNÇEL ; DOÇ. DR. AYSEL ÇAĞLAN KARASU BENLİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada ekotoksikolojik araştırmalarda model organizmalardan olan zebra balığı (Danio rerio), etofenproksun sucul ekosistemler üzerindeki toksik etkilerini belirlemek için kullanılmıştır. Etofenproks (2- (4-etoksifenil) -2-metilpropil 3-fenoksibenzileter), ester olmayan sentetik piretroiddir, haşere kontrol programları tarafından doğrudan olarak su ile ya da dolaylı olarak yağmur suları ve yüzey suları ile vücuda alınabilir. Etofenproks 96. saat LC50 değeri 1/10 (8 ug / L) ve 1/100 (0.8 ug / L), zebra balıklarına 48 ve 96 saat süre ile uygulanmıştır. Ayrıca kontrol grupları da aynı koşullara tabi tutulmuştur. 48 ve 96 saat sonra, doku örnekleri histoloji ve DNA analizi için buz anestezisi altında alınmıştır. Histolojik analiz için her bir gruptan yedi balık örneği%10'luk tamponlu formalin içinde tesbit edilmiştir. Rutin histolojik işlemler yapılarak incelenmiştir. Genomik DNA/RNA oksidatif hasarını değerlendirmek için tüm zebra balıkları, homojenize edilerek DNA izolasyonu yapılmıştır. Daha sonra DNA örnekleri hidrolize edilerek, oksidatif hasar 8-hidroksi-2'deoksiguanozin (8OHdG pg/mL) olarak enzim immun assay ile ölçülmüştür. Kontrol gruplarında herhangi bir histolojik bulguya rastlanılmamıştır. Solungaç dokularında hiperemi, ikincil lamel üzerinde epitel ayrılması; karaciğer dokuları üzerinde hiperemi, piknozis ve hidropik dejenerasyon; beyin ve böbrek dokularında hiperemi, ödem ve tubuler dejenerasyon iki farklı subletal etofenproks konsantrasyonuna maruz kalan zebra balıklarında en çok rastlanan histopatolojik bulgulardır. Bununla birlikte kontrol grubu ile karşılaştırıldığında her iki grupta, düşük ve yüksek her iki dozda 8-OHdG (pg/mL) düzeyleri yüksek gözlenmiş, DNA/RNA hasar düzeyi 96 saat yüksek ve düşük doz etofenproksa maruz bırakılan grup ile karşılaştırıldığında 48 saat etofenproksa maruz kalan grupta her iki dozda istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak subletal konsantrasyonlarda etofenproksa maruziyetin zebra balıklarında akut genotoksik etki gösterdiği ve doku hasarına yol açtığı, maruziyet süresinin devamı ile tamir mekanizmalarının etkin olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
Zebrafishes (Danio rerio), model organisms on ecotoxicological studies, were used to determine the sublethal effects of etofenprox on aquatic ecosystems. Etofenprox (2-(4-ethoxyphenyl)-2-methylpropyl 3-phenoxybenzylether), a non ester synthetic pyrethroid, can enter water bodies directly by pest control programs or indirectly through rain water and surface run off. 1/10 (8 µg/L) and 1/100 (0,8 µg/L) of 96 h LC50 value were applied for 48 and 96 hours to the zebrafishes. Control groups were also conducted under the same conditions. After 48 and 96 hours fish samples were taken under ice anastesia for histologic and DNA analysis. Seven fish samples were fixed in %10 buffered formalin for each group for histologic analysis. Routine histologic procedures (dehydration in alcohol series, cleared in xylene, embedded in parafin, sectioned and stained with H&E.) were carried out. To evaluate the DNA/RNA oxidative damage, every zebrafish was homogenizated for DNA isolation, then hydrolized and damage was measured by commercial kit as EIA. Hyperemia, epithelial liftingon the secondary lamella of the gill tissues; hyperemia, picnosis and hydropic degeneration on the liver tissues; edema and tubuler degeneration on the kidney tissues and hyperemia on the brain tissues were observed after exposing the zebrafishes to two different sublethal etofenprox concentrations. In nuclear and mitochondrial DNA, 8-hydroxy-2'-deoxyguanosine (8-OHdG, pg/mL) is one of the predominant forms of free radical-induced oxidative lesions and it was statistically significantly increased at low doses of 48 and 96-hour exposed groups. However, at high doses of 48 and 96-hour exposed groups, no statistically significant difference was observed. Etofenprox was found to be very highly toxic to the zebrafishes, non-target organisms, even in sublethal concentrations.