Sınıf öğretmenlerinin okuma güçlüklerine ilişkin görüş ve uygulamaları
Classroom teachers' opinions and practices on reading difficulties
Yazar: ZEHRA ESRA KETENOĞLU KAYABAŞI
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Disleksi = Dyslexia ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı sınıf öğretmenlerinin okuma güçlüğüne ilişkin bilgi ve becerileri ile sınıf içi uygulamaları arasındaki ilişkinin uyumunu tespit etmektir. Bu araştırmanın katılımcı grubunu 2017-2018 eğitim-öğretim yılında ikinci ve üçüncü sınıfları okutan biri pilot uygulamada, altısı ise asıl uygulamada yer almak üzere yedi sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcıların tümü Kastamonu il merkezindeki okullarda görev yapan öğretmenlerdir. Çalışmada yer alan katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde katılımcıların sınıf içi uygulamalarını gözlemlemek üzere gözlem formu, katılımcıların görüşlerini belirlemek üzere yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğretmen görüş anketinden yararlanılmıştır. Araştırma soruları temel alınarak betimsel analiz ve içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlerin bilgileri, yaptıkları uygulamalar, karşılaştıkları sorunlar, bu sorunları nasıl çözdükleri ve öğretmenlerin bilgi beceri düzeyleri ile uygulamalarının ne derece örtüştüğü gözlem formu, öğretmen görüş anketi ve görüşme formundan elde edilen verilerle ve araştırmacı alan notları ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların okuma güçlüğü kavramına yönelik bilgi ve algı seviyeleri iyi düzeyde olmasına rağmen okuma güçlüğü yaşayan öğrenciye eğitim-öğretim kapsamında bilgilerini pratiğe dökmekte yetersiz kaldıkları görülmüştür. Öğretmenlere gerekli ve yeterli eğitim verilmediği müddetçe okuma güçlüğü yaşayan öğrencileri için özelleştirilmiş uygulamalar yapmadan eğitim ve öğretimlerine devam edecekleri düşünülmektedir. Araştırmanın genel olarak sonuçları incelendiğinde katılımcıların okuma güçlüğü yaşayan öğrencileri ile özel olarak ilgilenmedikleri, okuma güçlüğü ile baş etme adına etkili bir öğretim ve mücadele içinde olmadıkları, farklılıklar gösteren çeşitli uygulamalar yapsalar bile bu uygulamaların sınıfın genelini kapsadığı tespit edilmiştir.  Okuma güçlüğü yaşayan çocuklar için gereken ön bilgileri harekete geçirme ve oluşturma, hece ve kelime çalışmaları ile beraber akıcı okuma çalışmaları yapma, eşli okuma, tekrarlı okuma gibi farklı yöntemler ve stratejiler kullanarak okuma ve okuduğunu anlamayı geliştirme, motive etme ve teşvik etme, dönütler verme, öğrenme ortamını düzenleme ve rehberlik etme gibi en temel uygulamaların nitelikli bir şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the accord of the relationship between knowledge and skills of classroom teachers concerning dyslexia and teaching practices. Participant group of the research consists of seven classroom teachers teaching second and third grades; one in the pilot application and the other six in the main application during the school year of 2017-2018. All of the participants are teachers working in schools in the city center of Kastamonu. They were determined with criterion sampling method, which is among purposeful sampling methods. During the data collection process of the research, an observation form was used for observing teaching practices of the participants, a semi-structured interview form for determining the opinions of the participants and a teacher's opinions questionnaire. Descriptive analysis and content analysis were performed based on the research questions. The teachers' knowledge, practices, problems, solutions to these problems and to what extent their knowledge and skill levels matched with their practices were analyzed comparatively with the data acquired from the observation form, teacher's opinion questionnaire and interview form and the researcher's fieldnotes. It was seen that although the participants had acceptable knowledge and perception levels concerning the concept of dyslexia, they remained incapable of putting their knowledge into practice for dyslexic students within the scope of education. It is believed that unless teachers are trained sufficiently as required, they will continue to teach without performing special practices for their dyslexic students. Examining the results of the study in general; it was determined that the participants did not pay a particular attention to their dyslexic students, had no effective education and struggle to cope with dyslexia and even if they performed various teaching practices, these practices involved the entire classroom. In addition, it was determined that major teaching practices such as improving reading and reading comprehension, motivating and stimulating, giving feedback, arranging the learning environment and guiding were not performed qualitatively using different methods strategies such as evoking and forming prior knowledge for dyslexic children, conducting syllable, vocabulary studies, as well as fluent reading, paired reading and repetitive reading studies.