Kayıt dışı istihdamın sosyo-ekonomik nedenleri: İzmir ili örneği
Socioeconomic reasons of unregistered employment: The case of Izmir
Yazar: İREM ÖZLEM YANİCİ ERDAL
Danışman: PROF. DR. HAŞİM ÖZÜDOĞRU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sigortacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; İzmir = Izmir

Özet:
Kayıt dışı istihdam, kısa vadede ülkelerin sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde olumlu etkileri olmakla beraber son zamanlarda az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere küresel anlamda olumsuz etkileri hissedilmeye başlamıştır. Bunun neticesinde kayıt dışı istihdam her ülke için çözülmesi gereken önemli bir sorun haline gelmiştir. Son yıllarda Türkiye'de de ekonomik değişkenler başta olmak üzere kayıt dışı istihdam sorunu ile karşı karşıya kalınmıştır. Kayıt dışı istihdam sorununu çözebilmek için bu problemi meydana getiren etkiler doğru analiz edilmelidir. Türkiye'de kayıt dışı istihdamın ortaya çıkmasının birçok nedeni bulunmaktadır. Bunların başlıcaları; sosyo-kültürel nedenler, ekonomik nedenler ve kamusal nedenler olmak üzere üç başlık altında toplanmaktadır. Türkiye'de kayıt dışı istihdam edilen kişiler, genellikle elde ettikleri gelir düzeyini korumak ve asgari yaşam standartlarında hayatlarını idame ettirebilmek için, kötü çalışma koşullarında düşük ücretle çalışmaktadırlar. Türkiye'de günden güne etkisi büyüyen kayıt dışı istihdam sorununu çözebilmek için, yapılan yasal düzenlemeler ve uygulamaya konulan projeler gibi birçok çalışma yapılmaktadır. Kayıt dışı istihdamı önlemek ve azaltmak için yapılan çalışmalar işveren ve işçinin kayıtlı istihdama teşvik edilmesine yöneliktir. Bu bağlamda yasal düzenlemeler ile uygulamaya konulan teşvik yasaları işverenin üstünde yük olan işgücü maliyetlerini azaltarak kayıt dışı istihdam sorununun çözümünde önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca uygulamaya konulan projeler işçilerin sahip oldukları sosyal hak ve ödevler konularında bilinçlenmelerini sağlayarak kayıt dışı istihdam sorununu azaltmada yardımcı olmaktadır. Bu tez çalışmasınada da öncelikle kayıt dışı istihdam sorunun Türkiye boyutu incelenmiştir. Daha sonra İzmir ilinde değişik sektörlerde sigortalı veya sigortasız olarak çalışan kişiler ile yapılan anket çalışmasından yola çıkılarak, yaşanan kayıt dışı istihdam sorununa çözüm önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
Unregistered employment has had a positive impact on social and economic structures of countries in the short term; however, there has been also globally negative effects on mainly underdeveloped or developing countries. As a result, unregistered employment has become a crucial problem, requiring solutions in every country. In recent years, Turkey has faced with unregistered employment issues, in particular economic variables. The effects of these issues require proper analysis in order to create a solution for unregistered employment. There are several reasons responsible for the emergence of unregistered employment. These reasons can be grouped into three main topics: sociocultural, economic, and public. In Turkey, individuals involved with unregistered employment work under poor conditions for low wages to generally keep up their level of income and minimum standard of living. Many efforts including legislative regulations made and projects applied have been made to solve unregistered employment issues, whose impacts rise day by day. The efforts put into prevention and reduction of unregistered employment are aimed to encourage employers and employees concerning registered employment. In this regard, legal acts and incentive laws play an important role in resolving unregistered employment problem, decreasing the burden of workforce costs on employers. Moreover, projects applied help reduce unregistered employment problem, ensuring the enlightenment of employees on the matters of their social rights and obligations. In this thesis study, Turkey aspect of unregistered employment issue is analyzed. Furthermore, suggested solutions to encountered unregistered employment issue are presented in accordance with the survey studies conducted with individuals who work with or without insurance in different sectors in the province of Izmir.