Hafız divanında yer alan ilk gazel üzerinde bir açımlama Hermeneutiği uygulaması
An application of interpretative (auslegung) Hermeneutics on the first sonnet in the divan of Hafiz
Yazar: İSMET VERÇİN
Danışman: PROF.DR. MÜRSEL ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Klasik Fars şiiri üç ana sütun üzerinde yükselir. Birinci sütun, denenmiş, çalışılmış,kullanılmış bir dil anlamında edebû dildir. İkinci sütun: kalıp ve formdur. Üçüncü sütunanlamlılık (anlamlama) ya da tek anlamlılık sütunudur. Yani önce anlam olmalı, dahasonra bu anlam şiir olarak, manzum bir biçimde ifade edilmelidir. Anlamın şiiremukaddem olması tek anlamlılık demektir.Fakat Mevlâna'nın ve Hâfız'ın gazellerinde tek anlamlılık sütunu kırılır. Onlarınedebû dili değiştirmeleri mümkün değildi, kalıbı da geleneğin bir parçası olduğu içindeğiştiremiyorlardı. Bu yüzden anlamlılık sütununu yani tek anlamlılık sütununu kırarlar.Bu, klasik Fars şiirinde meydana gelen en önemli değişimdir.Klasik Fars Edebiyatı'nda bazı şiirlerin anlaşılması güç olabilir. Bu güçlükler çoğuzaman sözcüklerin anlamlarıyla, cümlelerin sözdizimsel yapısıyla ilgilidir. Eğer eserlerdekibu güçlükler ortadan kaldırılırsa, sorun büyük oranda çözülür. Bu gazellerin tek biranlamı vardır ve bu tek anlam, doğru anlamdır. Eğer bazen dilden anlama intikal, güç gibigörünse de bu güçlük İpham türünden bir güçlük değil ta'kid türünden bir güçlüktür.Bu yüzden Mevlâna'nın şiirinde Hâfız'ın gazellerinde mananın şiire mukaddemolduğu eski şiirin aksine, artık şiir anlama mukaddemdir. İşte burada ibham sözkonusudur. Böylece Mevlâna ve daha sonra onun izinden giden Hâfız ile birlikte İran'ınirfani şiirinde ilk kez ibhamın (belirsizliğin) ta'kid'in (düğümlemenin) yerini aldığınıgörüyoruz.Bir şiir müphem olduğunda anlam yorum yoluyla oluşturulur. Yorumu yapanokuyucudur. Yaptığımız yorum bir kesinliğe sahip değildir, beyit muhtelif şekillerdeyorumlanabilir. Tam da bu nedenle Mevlâna ve Hâfız'ın gazelleri kendiliğindenhermeneutikle irtibat kurmaktadır.

Abstract:
The Classical Persian poetry was built on three pillars. The first one was literarylanguage as a used, tried and practised language. The second pillar was pattern and form.The third pillar was the pillar of meaningfulness or monosemy. That is, there must havebeen a meaning which would have been expressed in the form of poetry or poetic form. Thefact that meaning took precedence before poetry meant monosemy.However, in the poems of Rumi and Hâfız, the pillar of the monosemy was broken.It was impossible for them to change the literary language and they even could not changethe form since it was a constituent of the tradition. So, they broke the pillar ofmeaningfulness, that is, monosemy. That was the most important change that took place inthe Classical Persian poetry.It can be difficult to understand some of the poems in the Classical PersianLiterature. These difficulties are mostly about the meaning of the words and the syntacticstructure of the statements. When such difficulties in the texts are solved, the problem willbe solved to a great extent. These sonnets had only one meaning each and this meaningwas the correct one. Transition from language to meaning may sometimes seem to bedifficult; however, the difficulty arises not from the type of the ambiguity (plurisignation,multiple meaning) but from the type of metalepsis (transuption)So, in the poems of Rumi and Hâfız, poem takes precedence before meaning incontrast with the old poetry where meaning took precedence before poem. Here appears thenotion of ambiguity. And with Rumi and Hâfız who followed him we observe that for thefirst time ambiguity replaces metalepsis in the gnostic poetry of Iran.When a poem is ambiguous the meaning is constructed by interpretation. Ourinterpretation does not have a certainty; the couplet may be interpreted in various ways.Due to this very reason, the poems of Rumi and Hâfız fall in the field of hermeneutics..