Geçiş dönemleri perspektifinden Muğla mutfak kültürünün incelenmesi
Examination of Mugla cuisine culture from the perspective of transitional periods
Yazar: SERKAN ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN AKDAĞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Geçiş dönemi = Transition period ; Mutfak = Kitchen ; Muğla = Muğla ; Ritüel = Ritual ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
Geçiş dönemleri insan hayatının yaşadığı kritik kültürel ve sosyolojik unsurlara verilen isimdir. İnsan hayatında iz bırakan ve adeta bir ritüele dönüşen geçiş dönemleri uygulamaları da kültürden kültüre farklılıklar gösteren ve insanın ait olduğu coğrafya ile özdeşleşmesine sebep olan etkinliklerdir. Bu çalışmada bireylerin yaşadığı geçiş dönemi unsurlarının mutfak ile olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Özellikle geçiş dönemi ritüellerinin bir yansıması olarak mutfak ve mutfak kültürü üzerinde titizlikle durulması gereken bir alandır. Bu araştırmada, nitel araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ve doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Aynı zamanda, literatüre bağlı kalarak yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Görüşmeler yüz yüze, elektronik posta ve telefon görüşmeleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Görüşme formları, Mayıs 2021 ve Haziran 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Görüşmeler, Muğla ilinde yaşayan ve kültürel ritüellerini sıkı sıkıya devam ettiren belirli yaş üzeri kişiler ile gerçekleştirilmiştir. Özellikle kartopu örnekleme yöntemi ile toplanan verilerde geçiş dönemleri ritüellerine bağlı kalmaya devam eden kişiler tercih edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; farklı etnik kökenlerden bireylerin geçiş dönemleri ile ilgili farklı uygulamaları sürdürdükleri sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle Yörük ve Türkmen geleneğinden gelen kişilerde ise İslamiyet öncesi Türk inanışlarının sürdürüldüğü çalışmada rastlanılan önemli bulgular arasındadır.

Abstract:
Transition periods are the name given to the critical cultural and sociological elements that human life experiences. Transition periods, which leave traces in human life and turn into a ritual, are also activities that differ from culture to culture and cause people to identify with the geography they belong to. In this study, the relationship between the transition period elements of individuals and the kitchen is emphasized. Especially as a reflection of the transition period rituals, cuisine and culinary culture is an area that should be meticulously focused on. In this research, semi-structured interview method and document review method were used as data collection tools within the scope of qualitative research. At the same time, a semi-structured interview form was prepared by adhering to the literature. Interviews were conducted face-to-face, via e-mail and phone calls. Interview forms were collected between May 2021 and June 2021. The interviews were carried out with people over a certain age who live in Muğla and continue their cultural rituals strictly. Especially in the data collected by snowball sampling method, people who continue to adhere to the rituals of transition periods were preferred. According to the findings; It has been concluded that individuals from different ethnic origins maintain different practices regarding the transition periods. It is among the important findings found in the study that pre-Islamic Turkish beliefs are maintained, especially in people from the Yörük and Turkmen traditions.