Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için bir sözlük modeli çalışması
Dictionary model study for teaching Turkish as a foreign language to primary school students
Yazar: SÜMEYYE YILMAZ TURAN
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KARAKUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancı dil öğretiminde okuma, yazma, dinleme, konuşma ve dil bilgisi becerilerinin öğretiminin yanında bütün bu becerilerin temel yapı taşını oluşturan sözcük öğretimi büyük önem taşımaktadır. Zaman içinde yeni metotlar ve araç gereçler geliştirilse de yabancı dil öğrenirken söz varlığını geliştirmek için kullanılacak en önemli kaynağı sözlükler oluşturmaktadır. 
Dünyanın hemen her yerinde her yaştan birey Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmekte olduğu için, bireylerin yaş gruplarına ve dil seviyelerine uygun sözcük öğretimi araçlarına duyulan ihtiyaç artmaktadır. Bilhassa çocukların yaş gruplarına uygun araçlarla karşılaşması öğrenimlerini kolaylaştıracaktır. Bu doğrultuda ilk okuma yazma çağı gibi kritik bir dönemde olan ilkokul öğrencilerine uygun kaynaklarla sözcük öğretimi yapmak gerekmektedir. Yapılan alanyazın taraması sonucunda Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencilerine özel sözlük çalışmasına rastlanmamıştır. 
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için hazırlanacak olan sözlüğün modelini oluşturmak için 60 alan uzmanı öğretmenle çevrim içi görüşmeler yapılmıştır. Çalışma, durum çalışması deseniyle nitel bir araştırma olarak sürdürülmüştür. Görüşmeler içerik analizi ile sonuçlandırılmıştır. Elde edilen veriler kategorilere göre yorumlanmıştır. Yapılan analizlerin yorumlanması ile Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ilkokul öğrencileri için hazırlanacak sözlüğün biçimsel ve işlevsel özellikleri belirlenmiştir. Öğretmen görüşlerine göre, sözlük boyutu orta boy, sözlük türü tekdilli, sözcüklerin düzenlenişi tematik, resimli ve sözcüğün cümle içinde kullanım örneğinin verildiği bir sözlüğün Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ilkokul öğrencileri için uygun olacağı tespit edilmiştir.
Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı'nda ilkokul kademesi izlence tablolarına söz varlığı başlığı açılmış alanda üretilecek ders araç gereçleri ve sözcük öğretiminde standart oluşturulmak istendiği görülmüştür. Çalışmada, söz konusu izlence tablolarının söz varlığının içeriği esas alınmıştır. Bu sözcükler üzerinden oluşturulan model uygulanmıştır.

Abstract:
In the field of foreign language teaching, along with reading, writing, listening, speaking, and grammar, teaching vocabulary, which is a cornerstone of these skills, is highly important. Even though new methods and materials are developed over time, dictionaries are the most important sources for improving vocabulary.
Since individuals of all ages from almost all over the world are learning Turkish as a foreign language, the need for vocabulary teaching materials suitable for individuals' age groups and language levels is increasing. Having appropriate materials for their own age groups will especially make learning a foreign language easier for children. In this aspect, primary school students who are at a critical age for literacy should be taught vocabulary with appropriate materials prepared for them. The body of literature scanning has shown that in teaching Turkish as a foreign language no special dictionary study was conducted for primary school students.
In teaching Turkish as a foreign language, in order to create a model of the dictionary that will be prepared for primary school students, online interviews are made with 60 field-expert teachers. The research has been conducted as qualitative research in the pattern of a case study. The interviews were concluded with content analysis. The obtained data were interpreted according to categories. With the interpretation of the analysis, the morphological properties of the dictionary to be prepared for primary school students in teaching Turkish as a foreign language were determined. According to the opinions of the teachers, it was determined that a dictionary with a medium dictionary size, a single dictionary type, a thematic dictionary arrangement, an illustrated dictionary and an example of the use of a word in a sentence would be suitable for primary school students learning Turkish as a foreign language.
In the Teaching Turkish as a Foreign Language Program which has been prepared by the Turkish Maarif Foundation, the title of vocabulary has been opened for the primary school level syllabuses and it has been seen that it is desired to set a pace in the course materials and vocabulary teaching to be produced in this field. The study is based on the content of vocabulary on the beforementioned syllabus tables. A model created from these words is applied.