Neoliberal konut yapılanmalarında insan-mekân ilişkileri: Bornova (İzmir) örneği
Human-space relations in neoliberal residential structures: The case of Bornova (Izmir)
Yazar: TUĞÇE BERFİM TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY SÜDAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Konut = Dwelling house ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Rezidans = Residence ; Siteler = Housing complexes ; Sosyo-mekansal ilişkiler = Socio-spatial relationship ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship ; İzmir-Bornova = İzmir-Bornova

Özet:
Bu araştırmada neoliberal konut alanları olan rezidanslar ve güvenli sitelerdeki insan-mekân ilişkileri incelenmektedir. Bu bağlamda yaşam alanı tercihlerinin nedenleri, kendileme, mekân kimliği ve mahremiyet odağında irdelenerek tercihlerin nasıl şekillendiği araştırılmaktadır. Bu durum, neoliberal mekânların dönüştürdüğü insan ve çevre ilişkilerini çevre psikolojisi ve coğrafya kavramlarıyla ele alınması açısından önemlidir. Bu araştırma için örneklem olarak Bornova (İzmir) ilçesi seçilmiştir. Katılımcılar, sosyal bağlantılar ve sosyal medya aracılığıyla ulaşılan 34 kişiden oluşmaktadır. Kartopu veya zincirleme örnekleme ve rastgele örnekleme özelliği kullanılarak veri toplama sürecinde maksimum çeşitlilik sağlanarak heterojen bir örneklem grubu sağlanmaya çalışılmıştır. Nitel yöntemin kullanıldığı araştırmada, görüşmeler Covid-19 salgını nedeniyle yüz yüze ya da online platformlar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyo-demografik ve ekonomik özelliklerini ve yaşadıkları ortamı seçmedeki temel motivasyonlarını, kendilerini konutlarına ait hissedip hissetmediklerini ve kendileme düzeylerini anlamaya yönelik açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. Görüşmeler, araştırmanın genel kapsamı içerisinde önceden belirlenmiş başlıklara göre kategorize edilmiş ve böyle analiz edilmiştir. İlgili kategoriler, görüşmelerin içeriğine uygun doğrudan alıntılarla eşleştirilmiştir. Oluşturulan kategoriler ve temalar literatürle ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak konut ve güvenli sitelerin tercih edilme nedenleri; güvenlik, ayrıcalık ve merkeziyet'tir. Özellikle kadınların konut tercihinde güvenliğin artık bir tür tercih olmaktan öteye giderek bir zorunluluk halini aldığı sonucuna varılmıştır. Aynı zamanda çok katlı ve bloklu yapılarıyla toplumsal ilişkiler kurmanın ve geliştirmenin mümkün olmadığı bu yerlerde komşuluk ilişkilerinin gelişmediği görülmektedir. Neoliberal mekânların yarattığı koşulların, kullanıcıların yaşadıkları mekânla bağ kurmasını ve bu mekâna sahip çıkmasını engellediği görülmektedir.

Abstract:
In this research, human-space relations are examined in the residences and secure sites, which are neoliberal housing spaces. In this regard, reasons for the living space preferences are scrutinized in focus of appropriation, place identity and privacy to understand how preferences are shaped. This context is important in terms of handling human and environmental relations transformed by neoliberal spaces with the concepts of environmental psychology and geography. Bornova (Izmir) county is chosen as the sample for this investigation. It consists of 34 participants who are reached through social connections and through social media. By using snowball or chain sampling and random sampling feature, a heterogeneous sampling group was tried to be provided through maximum diversity in the data collection process. In the research, in which the qualitative method was used, the interviews were sometimes carried out face to face or by online platforms due to the Covid-19 outbreak. It consists of open-ended questions to understand the socio-demographic and economic characteristics of the participants and their main motivations for choosing the environment they live in, whether they feel they belong to their housing or not, and their level of making the own. The analyzed interviews were categorized according to the predetermined titles within the general scope of the research. Relevant categories were matched with direct quotations appropriate to the content of the interviews. The categories and themes created were associated with the literature. As a result, the reasons for the preference of residences and secure sites; security, privilege and centrality. It has been concluded that security is no longer a kind of preference, especially in the housing preference of women, and it is now a necessity for them. At the same time, it is seen that neighborhood relations do not develop in these places where it is not possible to establish and develop social relations with their multi-storey and blocky structures. It is seen that the conditions created by neoliberal spaces prevent the users from establishing a bond with the place they live in and owning this place.