Anadolu'da Kalkolitik Çağ kabartma bezemeli seramik geleneği
The tradition of pottery decorated with relief in Chalcolithic in Anatolia
Yazar: KEMAL ATAK
Danışman: PROF. DR. AHMET ÜNAL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Kabartmalar = Reliever ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Bu çalışmaAnadolu'da Kalkolitik Çağ'da kabartma bezemeli seramik geleneğinin ayrıntılı bir biçimde ele alınması ve geleneğin görüldüğü merkezlerden yola çıkılarak bölgeler arasındaki kültürel etkileşim ile benzer örnek yayılımların karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Bu geleneğin Anadolu'daNeolitik Dönem ve Tunç Çağı gibi Kalkolitik'ten önce ve sonraki dönemler ilebenzerliklerinin kısmi olarak gösterilmesi ve Kalkolitik Dönem'de geleneğin görüldüğü merkezlerle karşılaştırılması ile bunlar arasındaki ilişki yine bu amaç kapsamında yer almıştır. Konu kapsamında Anadolu'da 19 Kalkolitik merkez ele alınmıştır. Sonuç olarak kabartma bezemeli kaplar, mekânlarda, kutsal mekânlarda/tapınak, işlik alanları ile ölü hediyesi olarak bırakılmış mezarlarda görülmüştür. Kabartmalı kaplar genelde tek renkte (siyah ya da kırmızı) açkılanmıştır, bazıları da birden çok renkte (siyah-kırmızı) açkılanmış şekilde görülmüştür. Kabartmalar; çanak, çömlek, vazo, kâse, küp gibi tüm ve parça kaplar üzerine bezenmiştir. Kabartmalarda insan ve çeşitli hayvan figürleri ile şekil ve sembollere rastlanmıştır. Anadolu'da Kalkolitik Çağ kabartma bezeme geleneğinin kökeni Neolitik Dönem'den itibaren bilindiği ve Tunç Çağı'nda da bu geleneğin sürdürüldüğü görülmüştür.Anahtar Kelimeler:Anadolu, Kalkolitik, kabartma, bezeme, seramik, kap, figür.

Abstract:
This study has been done with the purpose of taking up comprehensively the tradition of pottery decorated with relief in Chalcolithic in Anatolia, and of comparing the cultural interraction between the regions with the similar spreadings by taking into consideration the centers which the tradition is observed. Partial expression the similarities of this tradition with Neolithic Age in Anatolia and the periods before and after Chalcolithic like the Bronze Age, and the comparing it with the centers which the tradititon is observed, and the relationship between them have taken place within the scope of this purpose. Nineteen centers (19) within the scope of this subject in Anatolia have been examined.Consequantly, pots decorated with relief have been observed in spaces sacred spaces/temples, workroom place and in the tombs as the gift of dead people. These pots have mostly been explained in single color (black or red), some of them has been explained in multiple color (black-red). The relieves have been decoreted on broken and clean pots like pottery, vase, bowl and cube. There has been human and a variety of animal figures as well has shapes and symbols on the relieves. It has been observed that the derivation of the tradition of relief, decoration has been known from Neolithic Age and this tradition has been continueo on Bronze Age.Key Words: Anatolia, Chalcolithic, relief, decoration, ceramic, pot, figure.