Ispanak (Spinacia oleracea L.) tohumlarında kalitenin iyileştirilmesine yönelik uygulamalar
Seed treatments to the improvement of the seed quality in spinach  (Spinacia  oleracea L.) seeds
Yazar: EMRAH KÖSE
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, ıspanak (Spinacia oleracea L.) tohumlarında tohum kabuğundan kaynaklanan çimlenme kısıtlamasının ortadan kaldırılması, çimlenme ve fide çıkışını iyileştirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada, Mekanik aşındırma (MA), tohum yıkama (TY), Kimyasal aşındırma (KA), suda tutma (ST) ve bunların kombinasyonlarının çimlenmeye etkisi belirlenmiştir. Kontrol tohumları %86 oranında çimlenirken, uygulama yapılmış tohumlarda bu oran (83-100)% arasında olmuştur. Çalışma sonuçlarına göre, birinci aşamada uygulanan kontrol tohumlarına göre 113 örnekte istatistiksel olarak anlamlı bulunan, kolay şekilde uygulanabilecek yöntemlerden MA60+90 (MA 60 dakika ve 90 devir/dakika) ve TY60 (60 dakika TY) uygulamaları ikinci aşama için seçilmiştir.  İkinci aşamada, piyasadan temin edilen, on farklı ticari tohum partisine MA (MA60+90) ve TY (TY60) uygulamaları yapılmış ve çimlenmeye, iklim odasında fide çıkış oranına ve tarla çıkışına etkisi belirlenmiştir. Her iki uygulamalardan en az bir tanesi, on farklı ıspanak tohum partisinde fide çıkış oranını arttırmıştır. İklim odası, fide ve tarla-fide çıkışında sırasıyla kontrol yüzdelik değerine göre en yüksek artış TY'de %23 ve MA' da %33 değer ile 10 numaralı lotta, en düşük artış ise TY'de %3 ve MA' da %7 değer ile 9 numaralı lotta olmuştur. Sonuç olarak, MA ve TY uygulamalarının ıspanak tohumlarında çimlenme ve çıkışın iyileştirmesinde olumlu sonuçlar verdiği ve bu uygulamaların çimlenme oranını arttırmak amacıyla kullanılabileceği görüşüne varılmıştır.

Abstract:
This work was carried out to eradicate seed germination handicaps origaneted from seed coat and enhance seed germination and seedling emergence in spinach seeds. The work was constituted with two stages. In the first stage, machanical abrasion (MA), seed steeping (TY), chemical abrasion (KA), soaking (ST) and some of their combinations were tested in relation to improving seed germination in laboratory. Control seeds germinated on 86% while treated seeds germinated in between 83 and 100%.  In the fist stage, mechanical abrasion with 60 minutes and 90 rotating time (MA60+90) and 60 minutes steeping (TY60) were selected as the most optimum treatments. In the second stage, the effects of mechanical abrasion (MA60+90) and seed steeping (TY60) treatments were tested on 10 different seed lots on controlled room seddling emergence and field emergence tests. At least one of each treatments in 10 seed lots was found as  succesful on seedling emergence in climatic room or field emergence. Emergence in climatic room and field emergence was found the highest as 23-33 % in lot 10, the lowest as 2-7 % in lot 9, respectively. As a result, mechanical abrasion and seed steeping methods have potantial to improve germination and emergence in the field and both seemed to be useful for spinach seed quality improvement.