Zagroslar üzerinden Mezopotamya'ya göç eden kavimler (Sümerler, Subarlar, Gutiler, Turukkular ve Kasitler)
Tribes who migrated to Mesopotamia via the Zagros (Sumerians, Subars, Gutians, Turukkaeans, and Kassites)
Yazar: HAYDER AZEEZ ASGHAR ASGHAR
Danışman: PROF. DR. HASAN ALİ ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Mezopotamya, verimli toprakları ve elverişli iklim koşulları sayesinde tarih öncesi dönemlerden beri yoğun göçlere ev sahipliği yapmış ve çok sayıda farklı kültür ve halkların birbirleriyle karıştığı ve kaynaştığı bir yer olmuştur. Ural-Altay dil ailesine ait olan Türk kökenli kavimler, Hazar Denizi ile Zagros Dağları arasında yerleşik olarak yaşamış ve daha sonra bir kısmı Mezopotamya'ya göç etmişlerdir. Sumerler bu göç dalgasının en önemli temsilcilerinden biridir. Sumerler, Mezopotamya'da medeniyetin temelleri atan ilk kavimdir. Mezopotamya'ya şehir hayatını, bilimi, sanatı, hukuku, takvimi ve bürokrasiyi getirmekte öncü bir rol oynamışlardır. Mezopotamya'nın kuzeyinden Orta Anadolu'ya kadar ilerleyen Subarlar ise etkileyici bir medeniyet kurmuş ve Hititler üzerinde geniş bir etki sahası oluşturmuşlardır. Zagros Dağları'ndan inen Gutiler, Akad İmparatorluğu'na son vermişler ve bölgede doksan yıl siyasi hakimiyet kurmuşlardır. Turukkular da benzer şekilde Šamši-Adad'ın Eski Asur İmparatorluğu'na karşı savaşmış ve bin yıl sonra İskitlerin yaptığı gibi Asur'la ittifak yaparak akrabalık kurmuş bir kavimdir. Kasitler, Eski Babil İmparatorluğu'nun yerini alıp bölgede uzun süre hüküm sürerek huzur ve istikrarı sağladıktan sonra Orta Doğu'da barışı sağlamak için Mısır ve Hitit Krallığı'yla ittifak yapmışlardır. Türk göçleri ise bölgeye olumlu bir etki yapmış daha fazla medeniyet, huzur ve barış getirmiştir.
Bu çalışmada, bu kavimlerin Mezopotamya'ya nereden geldikleri, kökenleri, bıraktıkları eserler ve Mezopotamya halkı ile nasıl bir ilişki kurdukları hakkında bilgiler verilmiştir.   
Anahtar Kelimeler: Sumerler, Subarlar, Gutileri, Turukkular, Kasitler.

Abstract:
Mesopotamia has served as a host of mass human migrations due to its prosperous soil and favorable climate. It has been a place of conjunction and intermix between various cultures and nations. Turkic groups, a branch of Ural-Altaic language family, have lived between the Caspian Sea and Zagros mountains and a part of them have migrated to Mesopotamia. Sumerians are the most prominent examples of this wave of migration. They were the founders of civilization in Mesopotamia. They played a pioneer role in bringing city life, science, arts, law, calendar, and bureaucracy. Subars developed from the north of Mesopotomia into inner Anatolia and established an influential civilization, widely affecting Hittites. Gutis, from Zagros mountains, demolished Akadians and established a political hegemony in the region for another era. Turukkus also quarreled against Ancient Assyrian empire and allied with Assyrians and made family bounds with them after a thousand years as Scythians had done. Kasites replaced Ancient Babylonian empire and rule for a long era in the region. They allied with Egyptians and Hittites in order to bring peace. Turkic migrations brought more civilization, peace, and wellness to the region and affected it positively. 
This study concerns about where these groups have come to Mesopotomia from, their origins, their works, and their connection a relation with the people of the region.

Keyword: Sumerians, Subars, Gutis, Turukkus, Kasites.