Postmenopozal hastalarda osteoporozun tendon morfolojisine etkisinin ultrasonografik olarak değerlendirilmesi
Ultrasonographic evaluation of the effects of osteoporosis on tendon morphology in postmenopausal patients
Yazar: GİZEM OLGU ERGİN ERGANİ
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÖZÇAKAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Ergin Ergani, G.O., Postmenopozal Hastalarda Osteoporozun Tendon Morfolojisine Etkisinin Ultrasonografik Olarak Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2024. Bu çalışmanın amacı postmenopozal hastalarda osteoporoz tanısı ve dual x-ışını enerji absorpsiyometri (DXA) ile ölçülen kemik mineral yoğunluk (KMY) değerlerinin tendon morfolojisine etkisinin ultrasonografi (US) kullanılarak değerlendirilmesidir. Çalışmaya postmenopozal dönemdeki 128 kadın hasta dahil edildi. Bireylerin demografik/klinik verileri ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. DXA ile ölçülen femur boyun, femur total, lomber vertebra (L1- L4) KMY değerleri kaydedildi. US ile dominant ekstremiteden supraspinatus (SSP) tendon kalınlığı, SSP kas kalınlığı, patellar tendon kalınlığı, aşil tendon kalınlığı ve kuadriseps kas kalınlığı ölçüldü. SSP tendonunda yırtık tespit edilmesi halinde yırtığın tipi ve lokalizasyonu kaydedildi. Fiziksel performans değerlendirmesi yürüme hızı ve 5 tekrarlı otur kalk testi ile, kas kuvveti değerlendirmesi de el kavrama kuvveti ölçümü ile yapıldı. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 62,1±8,1 yıldı. Hastaların 53'ünde (%41,4) osteoporoz saptanırken, 75'inde (%58,6) osteoporoz bulunmamaktaydı. Osteoporozu olan hastaların SSP, patellar ve aşil tendon kalınlığı değerleri osteoporozu olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (tüm p<0,05). Osteoporozu olan 53 hastanın 10'unda (%18,8), osteoporozu olmayan 75 hastanın 12'sinde (%16) SSP tendon yırtığı saptandı. Diabetes mellitus (DM) tanısı olan hastaların SSP tendonları olmayanlara göre daha kalın görüldü (p=0,005). Tendon kalınlıklarını etkileyen faktörler için yapılan lineer regresyon analizlerinde, femur boyun KMY değerleri SSP (β=0,304), patellar (β=0,337) ve aşil (β=0,301) tendon kalınlıkları ile bağımsız bir şekilde ilişkili saptandı (tüm p<0,05). L1-L4 vertebra KMY değerlerinin ise SSP (β=0,179) ve aşil (β=0,219) tendon kalınlıkları ile bağımsız bir şekilde ilişkili olduğu görüldü (tüm p<0,05). Aynı zamanda DM varlığının SSP (β=0,239) ve patellar (β=0,180) tendon kalınlığı ile pozitif yönde, yaşın SSP tendon (β=-0,204) kalınlığı ile negatif yönde bağımsız ilişkili olduğu belirlendi (tüm p<0,05). Osteoporotik hastalarda tendon kalınlıklarında azalma ve yırtıkların gelişimi açısından dikkatli olunmalıdır. Bu hastalarının takibinde tendon patolojileri açısından semptom sorgulaması ve gerektiği durumlarda US incelemesi yapılması erken tanı ve tedavi açısından fayda sağlayabilir. Postmenopozal hastalarda KMY ve tendon morfolojisi arasındaki ilişkinin daha net değerlendirilebilmesi amacı ile daha büyük örneklem grubuna sahip ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Ergin Ergani, G.O., Ultrasonographic Evaluation of the Effects of Osteoporosis on Tendon Morphology in Postmenopausal Patients, Hacettepe University Medical School, Thesis in Physical and Rehabilitation Medicine, Ankara, 2024. The aim of this study was to evaluate the effects of osteoporosis and bone mineral density (BMD) values measured by dual energy X-ray absorptiometry (DXA) on tendon morphology, using ultrasonographic (US) imaging in postmenopausal patients. A total of 128 postmenopausal female patients were included in the study. Demographic/clinical data and anthropometric measurements of the individuals were collected. BMD values of the femoral neck, total femur, and lumbar vertebrae (L1-L4) were recorded using DXA. US measurements of the supraspinatus (SSP), patellar, and Achilles tendon as well as SSP and quadriceps muscle thicknesses were performed on the dominant limb. When a tear was detected in the SSP tendon, the type and location of the tear were recorded. Physical performance was assessed during walking speed and a five-repetition sit-to-stand test, while muscle strength was evaluated by hand grip strength measurements. Mean age of the participants was 62,1±8,1 years. Osteoporosis was detected in 53 patients (41,4%), while 75 patients (58,6%) did not have osteoporosis. SSP, patellar, and Achilles tendon thicknesses were found to be significantly lower in patients with osteoporosis compared to those without (all p<0,05). SSP tendon tear was detected in 10 out of 53 patients (18,8%) with osteoporosis and in 12 out of 75 patients (16%) without. SSP tendons of patients with diabetes mellitus (DM) were observed to be thicker compared to those without (p=0,005). Linear regression analyses demonstrated that femoral neck BMD values were independently associated with SSP (β=0.304), patellar (β=0,337) and Achilles (β=0,301) tendons (all p<0,05). Additionally, L1-L4 vertebra BMD values were found to be independently associated with the thicknesses of the SSP (β=0,179) and Achilles (β=0,219) tendons (all p<0,05). Furthermore, the presence of DM was also found to be independently/positively related with SSP (β=0,239) and patellar (β=0,180) tendon thicknesses, while age was independently/negatively related with the SSP tendon (β=-0,204) thickness. In osteoporotic patients, caution must be taken as regards the development of decreased tendon thickness and possible ruptures. Symptomatic evaluation related to tendon pathology and US examination, when necessary, may be beneficial for early diagnosis and treatment. Further studies with larger samples are needed for better evaluation of the relationship between BMD and tendon morphology in postmenopausal women.