Köyceğiz gölü ve Kocagöl'de yaşayan Coptodon (Perciformes: Cichlidae ) türleri: Genetik ve morfolojik veriler ışığında tanısı
Coptodon (Perciformes: Cichlidae) species living in Koyceğiz lake and Kocagol: Diagnosis in the light of genetic and morphological data
Yazar: DİLARA SARIBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEHİR KAYMAK ; PROF. DR. BATTAL ÇIPLAK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Filogeni = Phylogeny ; Köyceğiz Gölü = Köyceğiz Lake ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Tilapia = Tilapia

Özet:
Türkiye'nin Güney Ege kıyılarında yer alan Köyceğiz Gölü ve Kocagöl'e Cichlidae familyasından, Coptodon cinsine ait tür veya türlerin aşılandığı fakat tam olarak hangi türlerin, ne zaman ve nasıl getirildikleri bilinmemektedir. Uzun yıllardır literatürlerde özellikle Köyceğiz Gölü için birbirleriyle çelişkili ciklet tür isimleri rapor edilmiştir. Doğru yönetim ve koruma stratejilerinin geliştirilebilmesi için öncelikle her iki gölde yoğun populasyonlar oluşturan ciklet balıklarının net bir şekilde tür tanımlamalarının yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda hazırlanmış olan bu çalışmada, (i) Coptodon'un mevcut populasyonlarının, GenBank'ta var olan veriler referans alınarak, genetik veri ile tür tanısının yapılması ve kaynak populasyonun tahmin edilmesi, (ii) göl içi ve göller arasındaki morfolojik farklılık/benzerlik örüntülerin morfometrik ve meristik karakterler bağlamında ortaya konması amaçlanmıştır. 
Bunun için her iki gölden ve Peçenek drenaj kanalından önceden yakalanmış toplam 93 bireyin genetik analizleri için mitokondriyal kontrol bölgesi (D - loop) moleküler belirteç olarak seçilmiş ve gerekli dizi analizleri gerçekleştirilmiştir. Filogenetik analizler için maksimum olasılık (maximum likelihood, ML) ve Bayes Filogenetik (BF) yaklaşımı kullanılmıştır. Bunun yanında morfolojik örüntülerin belirlenmesi için toplam 170 bireyin 26 morfometrik ve 6 meristik karakterleri ölçülmüş ve çok değişkenli analizler yapılmıştır.
D-loop geni dizinleri arasında yapılan haplotip analizi sonucu Coptodon populasyonlarında toplam 3 haplotip belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla; Köyceğiz Gölünde 2 (H2-H3), Kocagöl için 2 (H2-H3) ve drenaj kanalı için 1 (H1) haplotip. Haplotip üç (H3) en çok paylaşılan ve her iki gölde de dağılım gösteren haplotip olup, analiz edilen tüm bireylerin % 78,5'inde görülmüştür. Her iki ağaçtan elde edilmiş filogenetik analizler Coptodon'un Muğla populasyonlarının C.zillii kladı içerisinde yer aldığını ortaya çıkarmıştır. Morfolojik analiz sonuçları ise çoğu karakter bakımından, Peçenek populasyonundan diğer iki populasyondan ayırdığını göstermiştir. İki göl populasyonu arasında bir miktar örtüşme olmasına rağmen, birbirlerinden büyük ölçüde farklıydılar. 
Sonuç olarak Kocagöl, Köyceğiz Gölü ve Peçenek sistemleri tek tür C.zillii ve tek kurucu populasyon tarafından, tek bir aşılama ile istila edilmiştir. Populasyonlar arasında gözlenen morfolojik varyasyonların büyük oranda genetik tabanlı olmadığı bu istilacı türün yeni bir ortamda çevresel değişime karşı yüksek derecede bir fenotipik esnekliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Species belonging to the Coptodon genus from the Cichlidae family from Lake Köyceğiz and Kocagöl, which are located on the South Aegean coasts of Turkey were introduced, but it has not known exactly which species, when and how they were transported. Conflicting in cichlid species names have been reported in the literature for many years, especially for Köyceğiz Lake. In order to develop the right management and conservation strategies, first of all, it is necessary to clearly define the species of the cichlid fish, which creates dense populations in both lake systems. In this study, which was prepared in this direction, it is aimed to (i) identify of species from current populations of Coptodon with reference to existing data in GenBank, and estimation of the source population using genetic data, (ii) reveal the morphological difference/similarity patterns within and between lakes in the context of morphometric and meristic characters. 
The mitochondrial control region (D - loop) was chosen as a molecular marker for genetic analysis of a total of 93 individuals previously caught from both lakes and Peçenek drainage channels and sequence analyzes were carried out. Maximum likelihood (maximum likelihood, ML) and Bayesian Phylogenetic (BF) approaches were used for phylogenetic analysis. Besides, in order to determine the morphological patterns, 26 morphometric and 6 meristic characters of 170 individuals were measured and multivariate analyzes were made.
As a result of haplotype analysis performed among D-loop gene sequences, a total of 3 haplotypes were determined in Coptodon populations. These are respectively; 2 (H2-H3) haplotypes for Köyceğiz Lake, 2 (H2-H3) for Kocagöl and 1 (H1) for the Peçenek drainage channel. Haplotype 3 (H3) is the most shared haplotype and distributed in both lakes, and 78.5% of all analyzed individuals were observed. Both trees obtained from phylogenetic analyzes showed that the Muğla populations of Coptodon were included in the C.zillii clade. The results from morphological analysis showed that the Peçenek population differed from the other two populations in terms of most characters.  Although there was some overlap among two lake populations, they were largely different from each other.
As a result, Kocagöl, Köyceğiz Lake and Peçenek systems were invaded by a single species of C.zillii and a single founder population with a single introduction. The morphological variations observed between populations are largely not genetically based, indicating that this invasive species has a high degree of phenotypic resilience to environmental change in a new environment. The morphological variations observed between populations are largely not genetically based, and showed that this invasive species has a high degree of phenotypic plasticity to environmental change in a new habitat.