Faaliyet bazlı maliyetlendirme (ABC) ile ekonomik katma değer (EVA) yöntemlerinin birleştirilmesi ve uygulama örneği
Integration of the activity based costing (ABC) and economic value added (EVA) methods and sample of application
Yazar: LEYLA ÖZÜTÜRK
Danışman: PROF. DR. KAMİL BÜYÜKMİRZA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Değer yönetimi = Value management ; Ekonomik katma değer = Economic value added ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Üretim giderleri = Production expenses ; Üretim maliyeti = Production cost

Özet:
Günümüzde emek yoğun üretim şeklinin sermaye yoğun hale gelmesiyle üretim maliyetleri içinde genel üretim giderlerinin payı yükselmiştir. Genel üretim giderlerini direkt işçilik ya da direkt ilk madde ve malzeme gibi dağıtım anahtarları kullanarak ürün maliyetlerine yükleyen geleneksel maliyet muhasebesi, bu gelişme karşısında yetersiz kalmakta ve doğru maliyet bilgisi üretmekten ulaşmaktadır. 1980'lerde ortaya çıkan ABC ise genel üretim giderlerini, geleneksel maliyet muhasebesine göre daha doğru dağıtan bir sistemdir. ABC geleneksel maliyet muhasebesinin aksine, giderlerin mamuller için değil faaliyetler için yapıldığını kabul eder. Bu nedenle giderler öncelikle faaliyetlere yüklenerek her bir faaliyetin maliyeti hesaplanır, daha sonra her bir faaliyetten mamullere faaliyetlerden yararlanma derecesine göre pay verilir. Böylece maliyet bilgisindeki bozulma da önlenmiş olur.ABC sisteminde genel üretim giderleri daha doğru bir şekilde dağıtılmakla birlikte faaliyetlerin maliyeti hesaplanırken, sermaye maliyeti dikkate alınmadığı için hangi faaliyetin ya da ürünün değer yarattığı görülemez. Değere dayalı yönetim anlayışına göre bir işletme ancak yatırılan sermayeden daha fazla kazandığında değer yaratır. Bu çalışmanın amacı, ABC sisteminin bu eksikliğini entegre edilmiş ABC-EVA sistemi ile tamamlamaya çalışılmaktadır. Entegre edilmiş ABC-EVA sistemi, bir maliyet ve performans sistemidir ve bu sistemde ABC faaliyetlere odaklanırken EVA, sermaye maliyetine odaklanmakta, böylece her bir faaliyetin ya da ürünün yaratmış olduğu katma değer hesaplanabilmektedir.Tez çalışmasında, önerilen entegre edilmiş ABC-EVA sistemi, Ankara' da faaliyet gösteren bir konaklama işletmesinde uygulanmış ve her bir müşterinin yaratmış olduğu katma değerin, ABC sistemine göre bulunan müşteri başına kardan daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
For labour-intensive technique has turned into capital-intensive method, manufacturing overhead costs rates have raised within production cost. Traditional cost accounting which allocates manufacturing overhead costs on product costs through using allocation keys such as direct labour or direct materials falls behinds before such development and goes far away from producing accurate costing information. ABC came out in 1980s is a system of allocating manufacturing overhead costs more accurately in comparison to traditional costing accounting. ABC adopts that expenses are consumed for their activities not for end products in contradistinction to traditional costing accounting. Therefore, costs are initially accounted by allocating expenses to activities; afterwards end products are shared out from each activity in accordance with utilization rate. So such decomposition in costing information is hindered.In ABC systems, manufacturing overhead costs are allocated more accurately, however in accounting of activity costs, it can not be viewed which activities or products create value because of taking no account of capital cost. For value based management view, an enterprise creates value only when it has earned more than invested capital. The objective of this study is to attend to make up the deficiency of ABC system via integrated ABC-EVA system. Integrated ABC-EVA is a system of costing and performance, while ABC focuses on activities EVA centers on capital costs in this system thence, added-value created by each activity or product can be calculated.In this thesis study, proposed integrated ABC-EVA system was applied in an accommodation business and it has been extrapolated that added-value created by each customer is lower than the profit per costumer ascertained in accord with ABC system.