Reşat Nuri Güntekin'in Yeşil Gece romanında söz dizimi
Syntax in Reşat Nuri Güntekin's Green Night novel
Yazar: MUSTAFA BOZ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER YILDIRIM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk dili, geniş coğrafyalarda ve asırlar boyu mevcudiyetini devam ettirmiş, varlığını korumuş dillerden biridir. Bir dilin ortaya çıkışı, varlığını devam ettirmesi ve gelişmesi dil-millet ilişkisinin sağlamlığı ile doğru orantılıdır. Dil ve kültür, millî kimliğin oluşmasını ve devam etmesini sağlayan iki önemli unsurdur. Kültürü gelecek nesillere aktaran dildir. Bir dili oluşturan unsurlar o dile ait ses sistemi, yapı özellikleri, söz dizimi ve söz varlığıdır. Dilin temel unsurlarını oluşturan unsurlardan biri olan söz dizimi özellikle o dili kullanarak sanat yapan şair ve yazarların üslubunu, dili kullanış biçimini göstermesi bakımından önemlidir. Bu bağlamda dili işleyen sanatçılar hem dili edebî anlamda nasıl kullandıklarını gözler önüne sererler hem de meydana getirdikleri edebî eserler aracılığıyla dil özelliklerini sonraki nesillere aktarırlar. Bu bakımdan söz dizimi çalışmaları büyük önem taşımaktadır.
Söz dizimi çalışmaları kapsamında Reşat Nuri Güntekin; dili kullanım şekli, üslubu ve söz dizimi özellikleriyle Türkçeye katkı sağlamış önemli yazarlarımızdan biridir. Bu amaçla sanatçının Yeşil Gece romanı söz dizimi açısından incelenmiştir. Eserde geçen cümleler; sözcük grupları, cümle türleri, cümlenin ögeleri başlıkları altında ele alınmış, söz diziminin kapsadığı bu konular türlü kaynaklar sınıflandırılarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türkçe Söz Dizimi, Sözcük Grupları, Cümle, Reşat Nuri Güntekin, Yeşil Gece.

Abstract:
Turkish language is one of the languages that has existed and preserved its existence in wide geographies and for centuries. The emergence, survival and development of a language is directly proportional to the strength of the language-nation relationship. Language and culture are two important elements that enable the formation and maintenance of national identity. It is the language that transmits culture to future generations. The elements that make up a language are the sound system, structural features, syntax and vocabulary of that language. Syntax, which is one of the elements that constitute the basic ambiguities of the language, is especially important in terms of showing the style of the poets and writers who make art using that language and the way the language is used. In this context, artists who work with the language both reveal how they use the language in a literary sense and transfer the features of the language to the next generations through the literary works they create. In this regard, syntax studies are of great importance.
Within the scope of syntax studies, Reşat Nuri Güntekin; He is one of our important writers who contributed to Turkish with his use of language, style and syntax features. For this purpose, the artist's novel Green Night was examined in terms of syntax. Sentences in the work; They were discussed under the headings of word groups, sentence types, sentence elements, and these topics covered by syntax were evaluated by classifying various sources.

Keywords: Turkish Syntax, Word Groups, Sentence, Reşat Nuri Güntekin, Green Night.