Granülosit-koloni stimüle edici faktöre bağlı kemik ağrısı gelişen hastalarda masajın etkisi
The effects of massage intervention on the patients have granulocyte-colony stimulating factor related bone pain
Yazar: ZEYNEP IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Granülosit koloni stimülan faktör = Granulocyte colony stimulating factor ; Hemşirelik = Nursing ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Masaj = Massage

Özet:
Randomize kontrollü deneysel tasarıma sahip bu araştırmanın amacı, allojenik periferik kök hücre transplantasyonu yapılan hastalarda Granülosit-Koloni Stimüle Edici Faktör (G-CSF) kullanımına bağlı gelişen kemik ağrısına yönelik masajın etkinliğini belirlemektir. Araştırma 30 Kasım 2016 – 7 Aralık 2017 tarihleri arasında  Hacettepe Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Hastanesi Kemik İliği Transplantasyon Servisi'nde yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", ağrının şiddetinin değerlendirilmesi için Visual Analog Skala (VAS) ve VAS'a göre ağrı değerlendirmelerini, ağrı bölgelerini, uygulanan G-CSF dozlarını göstermek için "Granülosit-Koloni Stimüle Edici Faktöre Bağlı Ağrı İzlem Çizelgesi" kullanılmıştır. Araştırma örneklemi, 28 müdahale ve 28 kontrol olmak üzere 56 hastadan oluşmuştur. Araştırmada yer alan her iki gruptaki hastalara, araştırmacı tarafından ilk görüşmede "Kişisel Bilgi Formu" doldurulmuştur. Her iki gruptaki hastaların ağrısı VAS ile, G-CSF başlandığı günden tedavi sonlanana kadar, günlük G-CSF uygulamalarının tamamlandığı saat olan 12.00'da değerlendirilmiştir. Hastaların saat 12.00'da yapılan VAS değerlendirmesinde ağrı saptanmamışsa, o gün için başka ağrı değerlendirmesi yapılmamıştır. Müdahale grubundaki hastalara, ağrı puanları 1-6 aralığında olduğu günlerde saat 12.00'da VAS ile ağrı değerlendirmesinin ardından, ağrılı bölgeye masaj uygulaması yapılmış, uygulamadan hemen sonra (saat 12.15) ve 30 dakika sonra (saat 12.45) olmak üzere 2 kez daha VAS değerlendirmesi yapılmıştır. Böylece müdahaleden hemen önce (saat 12.00) bir, ağrı varlığında müdahaleden sonra (saat 12.15 ve 12.45) iki olmak üzere, toplam üç kez ağrı değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol grubundaki hastaların ise ağrısı olmadığı günler 12.00'de; ağrısı 1-6 puan aralığında olduğu günler 12.00, 12.15 ve 12.45 saatlerinde VAS ile ağrı değerlendirilmesi yapılmıştır. Kontrol grubuna göre müdahale grubunda, 1.ölçüm VAS değerleri, 2. ve 3. ölçüm VAS değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir. Aynı şekilde, 2. ölçüm değerleri, 3. ölçüm değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,01). Masajın allojenik periferik kök hücre transplantasyonu uygulanan ve granülosit-koloni stimüle edici faktöre bağlı kemik ağrısı gelişen hastalarda şiddetini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre, kemik ağrısı oluşan hastalarda masajın kullanımı önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this randomized controlled study was to define the effects of massage on the patients undergoing allogenic peripheral stem cell and have granulocyte-colony stimulating factor (G-CSF) related bone pain. The research was performed in Hacettepe University Oncology Hospital Bone Marrow Transplantaion Service between 30th November 2016- 7 December 2017. "The Personal Information Form", "The Visual Analog Scale" and "The G-CSF Related Pain Monitoring Chart" were used to collect data. The research sample consisted of 56 patients including 28 intervention and 28 control. The Personal Information Form was inked out by the researcher both intervention and control group. The pain seventy of the patients in both groups was evaluated by VAS, from the starting day of G-CSF to the end of the treatment at 12 o'clock when G-CSF doses were completed. If no pain was detected in VAS evaluation, no other pain evaluation was done for that day. The patients in intervention group were conducted massage implementation after the evaluation of pain by VAS at 12 o'clock on the days their pain grade was 1-6, and right after the implementation (at 12:15) and half an hour later (12:45)  two more VAS evaluations were conducted. So, totally three pain evaluations were done, one was right before the intervention (at 12 o'clock) and two (at 12:15 and 12:45) after the presence of the pain by VAS.  The pain of patients in the control group was evaluated at the same times. In the intervention group, the first measured VAS scores were statistically significanthigher than the second and third VAS scores (p<0,001). Similarly, the second measured rates were considerably higher than the third measured scores.  It was concluded that massage decreases the pain severity on the patients have been undergone allogenic peripheral stem cell and have granulocyte-colony stimulating factor related bone pain. According to this result, massage is recommended for the patients who suffer from bone pain.