Endüstriyel kuruluşlarda proses güvenliği yönetim sistemi sürdürülebilirliğinin organizasyon ve personel unsuru özelinde analizi
Analysis of the sustainability of the process safety management system in industrial organizations in terms of organization and personnel
Yazar: ÖZGÜL ONAR
Danışman: PROF. DR. SALİHA ÇETİNYOKUŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kimya Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Proses Güvenliği Yönetim Sistemi (PGYS), kazaların ve tehlikeli olayların önlenmesine, tespit edilmesine ve kontrol edilmesine yönelik sistemli bir yaklaşım sağlar. Proses güvenliği yönetiminde sürdürülebilirlik, endüstriyel kuruluşlarda güvenlikle ilgili risklerin sürekli olarak değerlendirilmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi süreçlerini ifade eder. Organizasyon ve personel unsuru, PGYS'nin sürdürülebilirliğinde kritik öneme sahiptir. Bu unsur, çalışanların güvenlik kültürüne ve prosedürlere olan bağlılığını, eğitim ve geliştirme programlarının etkinliğini ve yönetim sistemlerinin kurumsal hedeflerle uyumunu yansıtmaktadır. Bu tez çalışmasında, endüstriyel kuruluşlarda proses güvenliği yönetim sisteminin sürdürülebilirliğinin organizasyon ve personel unsuru özelinde analizi amaçlanmıştır. Bu amaçla, örnek kuruluşlar (Kuruluş A ve Kuruluş B) üzerinden plan, veri toplama, analiz ve adaptasyon aşamalarına dayanan kıyaslama yöntemi uygulanmıştır.  Plan aşamasında, ekip belirlenmiş ve örnek kuruluşların iş akışları açıklanmıştır. Veri toplama, tanımlayıcı anket ile gerçekleştirilmiştir. Betimsel analiz ve t-testinden yararlanılarak analizler yürütülmüştür. Adaptasyon aşamasında, sürdürebilirlik için hedefler belirlenmiş ve eylem planı geliştirilmiştir. Kuruluş A'da güvenlik prosedürleri ve kuralların etkinliği, yönetim desteği ve iletişim, eğitim ve ekipman temini, güvenlik kültürü ve çalışan davranışları alanında önemli proses güvenliği sürdürebilirliği boşlukları belirlenmiştir. Çalışan unsuru özelinde proses güvenliği kıyaslandığında, Kuruluş A ve Kuruluş B' nin anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür (t =-1,258, p = 0,209, %95 GA = -,192 – ,042, %99 GA = -,229 – ,079). Organizasyon unsuru özelinde ise Kuruluş B, Kuruluş A'dan daha olumlu bulunmuştur ( t = -7,096, p < 0,05 , %95 GA = -,775 – -,439, %99 GA = -,829 – -,386). Kuruluş A için oluşturulan eylem planında, mevcut prosedürlerin kritik bir değerlendirmesi, etkin iletişim kurulması, güvenlik eğitimlerinin güçlendirilmesi, güvenlik kültürünün oluşturulması ve acil durum yönetiminin iyileştirilmesi gibi temel konulara odaklanılmıştır. Kuruluş A' nın bu eylem planı ile proses güvenliği performansını artırabileceği, çalışma ortamını daha güvenli hale getirebileceği ve operasyonel verimliliğini iyileştirebileceği ön görülmektedir.

Abstract:
Process Safety Management System (PSMS) provides a systematic approach to preventing, detecting and controlling accidents and dangerous events. Sustainability in process safety management refers to the processes of constantly assessing, monitoring and controlling safety-related risks in industrial organizations. Organization and personnel elements are critical to the sustainability of PSMS. This element reflects employees' commitment to safety culture and procedures, the effectiveness of training and development programs, and the alignment of management systems with corporate goals. In the thesis, it was aimed to analyze the sustainability of the process safety management system in industrial organizations in terms of organizational and personnel elements.  For this purpose, a benchmarking method based on the planning, data collection, analysis and adaptation stages was applied through sample organizations (Organization A and Organization B). At the planning stage, the team was determined and the workflows of the sample organizations were explained. Data collection was carried out by descriptive survey. Analyzes were conducted using descriptive analysis and t-test. During the adaptation stage, targets for sustainability were determined and an action plan was developed.  In Organization A, significant process safety sustainability gaps were identified in the areas of effectiveness of safety procedures and rules, management support and communication, training and equipment supply, safety culture and employee behavior.  When process safety was compared specifically for the employee element, it was observed that Organization A and Organization B did not differ significantly (t =-1.258, p = 0.209, %95 GA = -.192 – .042, %99 GA = -.229 – .079). Regarding the organizational element, Organization B was found to be more positive than Organization A (t = -7.096, p < 0.05 , %95 GA = -.775 – -.439, %99 GA = -.829 – -.386). The action plan created for Organization A focused on basic issues such as a critical evaluation of existing procedures, establishing effective communication, strengthening security training, creating a security culture and improving emergency management. It is anticipated that Organization A will be able to increase its process safety performance, make its working environment safer and improve its operational efficiency with this action plan.