Oral kemoterapi ilaç kullanan kanser hastalarında motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın ilaç uyumu ve öz-etkililiğe etkisi
The effect of motivational interview based consultancy on self-efficacy and drug adherence in cancer patients using oral chemotherapy treatment
Yazar: HURİ SEVAL ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Danışmanlık = Consulting ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç veriş-oral = Administration-oral

Özet:
Randomize kontrollü deneysel çalışma deseninde yürütülen bu çalışmanın amacı, en az bir kür oral kemoterapi ilaç kullanan kanser hastalarında motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın ilaç uyumu ve öz etkililiğe etkisini belirlemektir. Araştırma, 1 Ekim 2017- 17 Haziran 2018 tarihleri arasında, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi (ANEAH)'nin onkoloji polikliniğine başvuran kanser hastaları ile yürütülmüştür. Araştırma örneklemi, hastaların cinsiyetlerine göre tabakalı randomizasyon ile seçilmiş 40 müdahale ve 40 kontrol olmak üzere 80 hastadan oluşmuştur. Araştırmacı, müdahale grubu hastalarına ilki yüz yüze, sonraki dördü telefon ile 7. Gün, 3-6-9'ıncı haftalarda olmak üzere toplamda beş kez motivasyonel görüşme temelli danışmanlık hizmeti vermiştir. Kontrol grubu hastalarına rutin bakım dışında herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından ilgili literatür taranarak hazırlanan ve hastaların tanıtıcı bilgilerini içeren "Kişisel Bilgi Formu", "İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği (MASES)" ve "Oral Kemoterapi Uyum Ölçeği (OCAS)"  kullanılmıştır. Araştırma verileri, araştırmanın ilk günü ve 12. haftada toplanmıştır. Araştırma sonunda, telefonla motivasyonel temelli danışmanlık alan hastaların ilaç uyumu ve öz etkililik düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0,001). Ayrıca hastaların ilaç uyumu arttıkça öz etkililik düzeyleri de artmaktadır (p<0,001). Bu sonuçlara göre, oral kemoterapi alan kanser hastalarına telefon ile motivasyonel görüşme temelli danışmanlık verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hasta danışmanlığı, hasta uyumu, ilaç uyumu, motivasyonel görüşme, öz etkililik

Abstract:
The aim of this study, which was conducted in the randomized controlled experimental study, was to determine the effect of motivational interview-based counseling on drug adherence and self-efficacy in cancer patients using at least one cure oral chemotherapy drug.The study was carried out between October1st 2017 and June 17th 2018 with cancer patients who refered to Ankara Numune Training and Research Hospital (ANEAH)outpatient clinic. The research sample consisted of 80 patients, 40 for intervention group and 40 control group selected by stratified randomization according to the gender of the patients. The researcher provided a total of five motivational interview-based counseling services, to the intervention group face-to-face for the 1st meeting and four more times by phone-callsday 7, 3-6-9. The control group did not undergo any interventions other than routine patient care. "Personal Information Form", "Attachment to Drug Treatment Attachment / Self-Efficacy Scale (MASES)" and " Oral Chemotherapy Adherence Scale (OCAS)" were used for the collection of research data. The research data were collected on the first day of the study and the 12th week. At the end of the study, the level of drug adherence and self efficacy of patients who received motivational interviewbased counseling by phone-call increased  significantly (p <0.001). In addition, the level of drug self-efficacy of patients increased (p <0.001). According to these results, it has been proposed to provide motivational interview consultation based on telephone with cancer patients receiving oral chemotherapy.

Key Words: Drug compliance, motivational interview, patient adherence, patient counseling, self-efficacy