Öğretmenlerin teknolojik kabullerini yordayan değişkenler
Variables predicting teachers' technological acceptance
Yazar: BARIŞ ÖZKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇENGEL SCHOVILLE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Toplumların teknolojiye entegrasyonları arttıkça, bireylerin teknolojiyi kullanma ve kabul düzeylerini belirlemek önem kazanmaktadır. Bu amaçlar ortaya atılan teknoloji kabul modelleri bulunmaktadır. Son yıllarda eğitim ortamlarında teknoloji kullanmanın önemi arttıkça, öğretmenlerin teknolojik kabullerinin belirlenmesine yönelik ortaya atılan modeller de bulunmaktadır. Urşavaş, Şahin ve Mcilroy'un (2014) öğretmenlerin teknolojik kabullerini belirlemek için ortaya konulan model; planlı davranış kuramı, sebepli davranış kuramı, teknolojik kabul modeli, yeniliğin yayılımı kuramı, ayrıntılandırılmış planlı davranış kuramı, sosyal bilişsel kuram ve motivasyon kuraları gibi pek çok kuram ve modelden yararlanmaktadır. İlgili model, öğretmenlerin teknolojik kabullerini ölçmek amacıyla algılanan kullanışlılık, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan eğlence, kaygı, davranışa yönelik niyet, uygunluk, teknolojik karmaşa, öznel norm, kolaylaştırıcı durumlar, kullanıma yönelik tutum ve özyeterlik olmak üzere 11 boyuttan oluşmaktadır.

Özellikle hali hazırda görev yapan öğretmenlerin teknolojik kabullerinin belirlenmesi, eğitim ortamlarında teknolojinin etkin şekilde kullanılabilmesi ve bu sürece ilişkin kolaylaştırıcıların ve engellerin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu gereksinimlerden yola çıkarak bu çalışmasının amacı, ortaokul öğretmenlerinin teknoloji kabullerini yordayan bazı değişkenleri ortaya koymak amaçlanmaktadır. Alan yazın incelendiğinde demografik değişkenlerden cinsiyet yaş ve hizmet yılı, bilişim teknolojileri okuryazarlığı ve kendi algılarına göre bilgi teknolojileri kullanım düzeyleri yordayıcı değişkenler olarak ele alınmıştır.

Bu çalışmada nicel yöntemlere dayalı olarak, tarama çalışması türünde bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada Aydın Efelerde bulunan 36 ortaokulda görev yapmakta olan 398 ortaokul öğretmenin tabakalı oranlı örnekleme ile veri toplanmıştır. Çalışmada 3 adet veri toplama aracı uygulanmıştır. Bu araçlar teknoloji kabul ölçeği (37 madde)(Ursavaş, Şahin ve Mcilroy, 2014), bilişim teknolojileri okur-yazarlık ölçeği(17 madde) (Kolburan-Geçer ve Dağ, 2010) ve öğretmenlerin bilgi teknoloji kullanım düzeyleri belirleme bilgi formudur (Rieber ve Welliver, 1989). Veri analizi SPSS programında yapılmıştır. Basit doğrusal regresyon analizi ile aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

Araştırma sonuçlarına göre, cinsiyet ve yaş değişkenleri teknoloji kabulünün yordanmasında kaygı, öznel norm ve algılanan kullanışlılık boyutlarında anlamlı katkı sunmaktadır. Hizmet yılı değişkeni ise sadece algılanan kullanışlılık boyutunda anlamlı katkı sunarken diğer hiçbir boyutta katkı sunmamaktadır. Bilgi okuryazarlığı, internet okuryazarlığı ve bilgisayar okuryazarlığı boyutları teknoloji kabulünü yordamada genel olarak anlamlı katkı sunmaktadır. Kendi algılarına göre teknolojik okuryazarlık düzeyi algılanan kullanım kolaylığı, algılanan eğlence, öz yeterlik, teknolojik karmaşa ve kaygı boyutlarına anlamlı katkı sunarken; diğer boyutlara anlamlı katkı sunmamaktadır.

Abstract:
Since technology becomes an inevitable part of society, it is important to determine the level of use and acceptance of technology by individuals. There are technology acceptance models to understand individuals' technology acceptance behavior. However, there are also models to understand teachers' technological acceptance like Ursavaş, Şahin, and Mcilroy's (2014) model. It is a collaborative model using planned behavior theory, reasoned behavior theory, technological acceptance model, diffusion of innovation theory, detailed planned behavior theory, social cognitive theory, and motivation theory. The related model consists of 11 dimensions including perceived usefulness, perceived ease of use, perceived fun, anxiety, behavioral intention, compatibility, technological complexity, subjective norm, facilitating situations, attitude towards use, and self-efficacy to measure teachers' technological acceptance. It is crucial to determine the technological acceptance of in-service teachers, to use technology effectively in educational environments, and to identify the facilitators and obstacles related to this process. This study determines some variables that predict secondary school teachers' technology acceptance. Demographic variables such as gender, age and years of service, information technology literacy, and information technology usage levels according to their perceptions are considered predictive variables based on the literature.
This is a descriptive study. Data were collected by the stratified proportional sampling of 398 secondary school teachers working in 36 secondary schools in Aydın. Three data collection tools were used in the study. These tools are the technology acceptance scale (37 items) (Ursavaş, Şahin, & Mcilroy, 2014), the information technology literacy scale (17 items) (Kolburan-Geçer & Dağ, 2010), and the information form for determining teachers levels of information technology use (Rieber et al. Welliver, 1989). Data analysis was carried out in the SPSS program. The following findings were obtained by simple linear regression analysis.
According to the results of the research, gender and age variables contribute significantly to the prediction of technology acceptance in the dimensions of anxiety, subjective norm and perceived usefulness. The service year variable, on the other hand, makes a significant contribution only in the perceived usefulness dimension. The dimensions of information literacy, internet literacy and computer literacy generally contribute significantly to predicting technology acceptance. Their perceptions of technology usage level contributes significantly to the dimensions of perceived ease of use, perceived fun, self-efficacy, technological complexity and anxiety; does not contribute significantly to any other dimensions.