Çukurova bölgesinde bor (B) uygulama metotlarının portakalda (citrus sinensis osb.) verim, kalite ve B beslenmesine etkisi
The effect of different boron (B) application methods on yield, quality parameters and B nutrition in orange fruits in the Çukurova region
Yazar: SADİYE KİBRİTÇİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BÜLENT TORUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Çukurova bölgesinde çiftçi koşullarında yetiştiricilik yapılan turunçgil üretim alanlarını temsilen seçilen lokasyonlarda, Navelina portakal çeşidine farklı bor (B) uygulama metotlarının verim, kalite parametreleri ve B beslenmesi üzerine olan etkileri incelenmiştir. Bor gübre kaynağı olarak ETİDOT-67 kullanılmıştır. Geleneksel gübrelemelere ek olarak iki büyüme sezonu boyunca (2019-2020;2020-2021) B uygulamaları kontrol (B verilmemiş), topraktan (50 g Etidot ağaç-1), yapraktan (%0,15 Etidot ağaç-1) ve toprak+yapraktan (%0,15 + 50 g Etidot ağaç-1) olacak şekilde yapılmıştır. Çalışmadaki tüm lokasyonlar ve iki yıllık denemelerden elde edilen ortalama değerlere göre, farklı B uygulamalarının verim değerlerini arttırdığı ve kontrole göre verim artış oranlarının %7.1-30.4 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu bulgulara ilave olarak tüm lokasyon ve yılların ortalama yaprak B konsantrasyon değerlerinin 56.9-119.9 mg kg-1 ve meyve eti B konsantrasyonun 14.8-32.1 mg kg-1 arasında değiştiği saptanmıştır. Çalışmada lokasyonlardan ve çalışmanın gerçekleştirildiği yıllardan bağımsız olarak hesaplanan 1 ton taze meyve ile kaldırılan B miktarı kontrol, topraktan, yapraktan ve toprak+yapraktan sırasıyla 4.39 g, 4.69 g, 4.28 g ve 4.37 g olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında B'un kalite parametreleri üzerine olan etkisi de saptanmış, B uygulamalarının meyve ağırlığı, meyve uzunluğu ve genişliği ile meyve kabuk kalınlığı üzerine önemli bir etkisinin olduğu buna karşılık SÇKM, Titre Edilebilir Asit Miktarı, SÇKM/Titre Edilebilir Asit miktarı ve Usare içeriği üzerine ise önemli bir etkisinin olmadığı görülmüştür.
Çalışmadan elde edilen verilere göre portakalda meyve verimi, meyve kalitesi ve yaprak ve meyve B konsantrasyon değerleri açısından en etkin B uygulama yönteminin genelde toprak+yaprak uygulaması olduğu bulunmuştur. Ayrıca portakalda B uygulamasının toprak+yaprak şeklinde yapılması B noksanlığından kaynaklı verim ve kalite düşüşlerini önlemede başarılı olabileceği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Portakal, Meyve Verimi, Kalite, Bor konsantrasyonu, Bor uygulama metodu,

Abstract:
This research was carried out to investigate the effects of B applied by different methods on yield, quality parameters and B nutrition in orange groves of Navelina cultivar at selected locations representing citrus production areas under farmer conditions in Çukurova region. ETIDOT-67 was used as boron fertilizer source. In addition to conventional fertilizations, B applications were made during two growing seasons (2019-2020; 2020-2021) as control (no B), soil (50 g Etidot tree-1), foliar (0.15% Etidot tree-1) and soil+foliar (0.15% + 50 g Etidot tree-1). According to the average values obtained from all locations and two-year trials in the study, it was determined that different B applications increased the yield values and the yield increase rates varied between 7.1-30.4% compared to the control. In addition to these findings, it was determined that the average leaf B concentration values of all locations and years varied between 56.9-119.9 mg kg-1 and 14.8-32.1 mg kg-1 in fruit flesh. The amount of B removed from 1 tonne of fresh fruit, which was calculated independently of the locations and years of the study, was determined as 4.39 g, 4.69 g, 4.28 g and 4.37 g from control, soil, foliar and soil+foliar, respectively. Within the scope of this study, the effect of B on quality parameters was also determined and it was observed that B treatments had a significant effect on fruit weight, fruit length and width, and fruit peel thickness, whereas they had no significant effect on SCC, Titratable Acid Content, SCC/Titratable Acid Content and Usare content.
According to the data obtained from the study, it was found that the most effective B application method in terms of fruit yield, fruit quality and leaf and fruit B concentration values in orange was generally soil + foliar application. In addition, it was found that soil+foliar B application in orange can be successful in preventing yield and quality decreases caused by B deficiency.

Keywords: Orange, Fruit yield, Quality, Boron concentration, Boron application method