Sağlık davranışı etkileşim modeline dayalı sağlıklı beslenme programının ilköğretim öğrencilerinin beslenme tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of healthy nutrition program based on health behavior interaction model on primary school students nutritional attitudes and behaviors
Yazar: AYŞE BURCU BAŞÇI
Danışman: PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE KALANLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Sağlık davranışı etkileşim modeli = Health behavior interaction model ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışma; Sağlık Davranışı Etkileşim Modeli'ne (SDEM) dayalı sağlıklı beslenme eğitiminin çocukların beslenme tutum ve davranışlarına etkisini saptamak amacıyla benzer olmayan kontrol gruplu yarı-deneysel araştırma türünde yapılmıştır.  SDEM'e dayalı sağlıklı beslenme eğitimi verilen grup müdahale grubunu, genel beslenme eğitimi verilen grup ile okul ve ailenin rutin uygulamasına bırakılan gruplar çalışmanın kontrol/ karşılaştırma gruplarını oluşturmuştur. Araştırma Mart 2018-Haziran 2018 tarihleri arasında Çorum İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Fatih Sultan Mehmet İlkokulu'na devam eden 4. sınıf öğrencileri ile anne ve öğretmenlerini kapsamaktadır. Çalışmada ölçüm araçları olarak; aile ortamı ölçeği, çocuk beslenme öz yeterlilik ölçeği, sağlık algısı formu, beslenme tutum ölçeği ve beslenme davranış ölçeği kullanılmıştır. Karşılaştırmalı analizler için de bağımsız örneklem t testi, tek faktörlü ANOVA, Mann–Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Çocukların aile ortamı algısı ile sağlık algısı ön test, son test puanları arasında girişim ve kontrol grupları açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Çocukların öz yeterlilik algıları ile beslenme tutumları ön test, son test puanları arasında girişim ve kontrol grupları açısından anlamlı bir fark görülmüştür (p<0,05). Çalışma sonucunda; SDEM'e dayalı sağlıklı beslenme eğitiminin çocukların beslenme öz yeterlilikleri ile beslenme tutumlarında gelişme sağladığı ancak beslenme davranışlarını geliştirmede zayıf kaldığı görülmüştür.

Abstract:
This work; in order to determine the effect of healthy nutrition education based on Health Behavior Interaction Model (SDEM) on children's nutritional attitudes and behaviors, it was conducted in a semi-experimental study group with a similar control group. SDEM based healthy nutrition education group intervention group, general nutrition education group, and groups left to the routine practice of the school and family were the control / comparison groups of the study. The research includes 4th grade students and their mothers and teachers attending Fatih Sultan Mehmet Primary School under the Çorum Provincial Directorate of National Education between March 2018 and June 2018. In the study as measurement tools; family environment scale, child nutrition self-efficacy scale, health perception form, nutritional attitude scale and nutritional behavior scale were used. Independent sample t test, single factor ANOVA, Mann – Whitney U test and Kruskal Wallis H test were used for comparative analysis. There was no significant difference between the perception of the family environment and the health perception of the children in terms of intervention and control groups between the pretest and posttest scores (p> 0.05). There was a significant difference between the self-efficacy perceptions and nutritional attitudes of the children in terms of intervention and control groups between the pretest and posttest scores (p <0.05). As a result of the study; It was observed that healthy nutrition education based on SDEM provided improvement in children's nutritional self-efficacy and nutritional attitudes, but was poor in developing nutritional behaviors.