TRT THM repertuvarında bulunan Hatay türkülerinin söz ve müzik unsurlarının incelenmesi
An analysis on the lyrics and musical element of Hatay folk songs in TRT THM (Turkish folk music) repertoire
Yazar: EROL MURATHAN TANYILDIZ
Danışman: PROF. DR. AHMET SELİM DOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Hatay yöresine ait TRT THM repertuarındaki türkülerdeki söz unsurlarının (eşya, meyve, sebze, yer adları, sevgiliye ait unsurlar, deyimler, tabiat ve coğrafi unsurlar) vb. müzik unsurlarını (makam dizileri, ritmik usuller, formları) araştırarak verileri bir araya getirmeyi ve halk kültürünün korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, Türk halkının geleneksel kültürünün ortaya konulması ve unutulmasının önlenmesine katkıda bulunarak bilimsel sonuçlara ulaşmayı hedeflemektedir.
Yöntem: Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemleri olarak kaynak araştırması ve belgesel tarama kullanılmış, veriler ise doküman inceleme tekniği ile elde edilmiştir.
Bulgular: Araştırmanın üçüncü bölümü olan Bulgular kısmında, 28 eserin notaları sunulmuş ve eserlerin söz unsurları analiz edilmiştir. Ayrıca, müzik unsurları açısından makam dizileri, ritmik usuller ve tür yapıları incelenmiştir. Eserlerin söz unsurları, 26 başlık altında toplanmış ve bu başlıklar doğrultusunda eserlerin sözleri tek tek incelenip tablolar halinde sunulmuştur. Makam dizilerinde birden fazla makam bulunmasına rağmen, eserlerin genelinde 4/4'lük ritimler ve ağırlıklı olarak kırık havalar kullanıldığı gözlemlenmiştir.
Sonuç: Hatay türkülerinin sözsel ve müzikal unsurları üzerinde yapılan incelemelerde şu sonuçlar elde edilmiştir: Hatay'ın Çukurova ve Amik Ovası'nda bulunmasına ve tarım ürünleri arasında arpa ile buğdayın yetiştirilmesine rağmen, türkülere bu yiyeceklerin yalnızca birer kez geçtiği saptanmıştır. Hatay türkülerinin tamamının "kırık hava" formunda bestelendiği belirlenmiştir. Söz unsurları arasında en sık kullanılan ögeler arasında sayı adları, insan bedeniyle ilgili unsurlar, çiçek ve bitki adları, hayvan adları ve sevgiliye dair unsurlar yer almaktadır. Ayrıca, türkülerin dizi yapılarında 13 farklı dizi tespit edilmiş olup, Hicaz dizisi 5 türkü ile en fazla kullanılan dizidir. Diğer diziler arasında Hüseyni, Mahur, ve Segâh dizileri öne çıktığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelime: Hatay Türkülerinde Söz Unsurları-Hatay Müzik Unsurları

Abstract:
Objective: This study aims to gather and preserve the elements of folk culture by researching the lyrical components (such as objects, fruits, vegetables, place names, elements related to the beloved, idioms, nature, and geographical elements) and musical elements (such as modes, rhythmic patterns, and forms) found in the TRT Turkish Folk Music (THM) repertoire of songs from the Hatay region. Additionally, it seeks to contribute to the presentation of traditional Turkish culture and prevent its forgetting by reaching scientific conclusions.
Method: In this study, qualitative research methods including source research and documentary scanning were used, and data were collected through document analysis techniques.
Findings: In the third section of the study, Findings, the notes of 28 pieces were presented, and the lyrical components of these pieces were analyzed. Furthermore, the musical elements such as modes, rhythmic patterns, and forms of the pieces were examined. The lyrical components were categorized under 26 headings, and the lyrics of the pieces were analyzed and presented in tabular form according to these headings. Despite the presence of multiple modes, it was observed that the majority of the pieces utilized 4/4 rhythmic patterns and predominantly broken rhythms.
Conclusion: The examination of the lyrical and musical elements of Hatay folk songs revealed the following results: Despite Hatay's location in Çukurova and the Amik Plain and the cultivation of barley and wheat, these food items were mentioned only once in the folk songs. It was determined that all  Hatay folk songs were composed in the "broken rhythm" form. Among the frequently used lyrical elements are number names, body-related elements, flower and plant names, animal names, and elements related to the beloved. Additionally, 13 different modes were identified in the song structures, with the Hicaz mode being the most frequently used, appearing in 5 songs. Other prominent modes include Hüseyni, Mahur, and Segâh.
Keywords: Lyrical Elements in Hatay Folk Songs - Musical Elements in Hatay