Avrasya doğu jeopolitik ekseninde Rusya politikaları
At the Eurasia east geopolitics axis policies of Russia
Yazar: SERDAR ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. HASRET ÇOMAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrasya = Eurasia ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çarlık Dönemi = Tsarist Period

Özet:
ÖZET Rusya güçlenmeye başladıktan sonra batısındaki güçlü devletlerle mücadele etmek yerine doğusundaki zayıf devletler yönüne genişlemeyi tercih etmiştir. Bu yöndeki ilk adım 16. asırda Kazan ve Astrahan Hanlıklarının işgal edilmesiyle atılmıştır. Rusya 19. yüzyılda Orta Asya'da tam hakimiyet kurarken, bölgeye yoğun bir Rus göçünü başlatmış, bölgedeki halkı Ruslaştırma ve Hıristiyanlaştırma çalışmalarına başlamıştır. Bolşevik devrimiyle Çarlık yönetiminin sona ermesiyle kurulan yeni yönetim başlangıçta halklara özgürlükler verir gibi olmuşsa da ülkede tam hakimiyetin kurulmasıyla bu özgürlükler ortadan kaldırılmıştır. Orta Asya halkı bu sefer de Rus kültürü çatısı altında Sovyetleştirilmeye ve ateistleştirilmeye çalışılmıştır. Çarlık döneminde de Sovyet döneminde de değişmeyen tek şey Orta Asya'ya Rusya'nın bakış açısıdır. Bu bakış açısına göre bölgenin tüm doğal kaynakları üzerinde tam bir Rus kontrolü kurulurken bölge halklarına ikinci sınıf muamelesi yapılmıştır. Orta Asya'nın sahibi olan halklara sanki Rus topraklarında yaşayan yabancılar gibi davranılmıştır. SSCB dağıldığında dünyada iki kutuplu sistem ortadan kalktığında ise Rusya önce bocalamış ve bölgeden geri çekilmeyi kabul etmiş gibi görünmüştür. 1 993'te Rusya'da dış politikada Yakın Çevre Doktrini'nin kabul edilmesiyle Doğu Avrupa'da NATO ve AB karşısında gerilemek zorunda kalan Rusya Orta Asya ve Kafkaslar üzerinde eski hakimiyetini kurmak, bölgede etkinlik kazanmak isteyen devletleri bölgeden çıkarmak veya en azından etkinliğini azaltmak için çalışmaya başlamıştır. Bunda da büyük ölçüde basan sağlamıştır.Rusya Orta Asya'daki doğal kaynaklar üzerinde hakkı olduğunu düşünmeye devam etmektedir. Dünyada süper güç olmasa da Avrasya'nın doğusunda süper güçlüğünü ilan ederek bölgesel süper güç rolüne soyunmuştur. ABD'ye karşı 1 1 Eylül 2001 'de gerçekleştirilen saldırılardan sonra ABD Afganistan müdahalesiyle askeri üsler elde etse de Rusya'nın bölgedeki çıkarlarına zarar vermemeyi kabul etmiştir. Putin' in iktidara gelmesiyle pragmatizm ilkesini benimseyen Rusya ABD'nin bölgeye girmesini engelleyemeyeceği için ABD ile anlaşmayı tercih etmiştir. Bölgede İran. Pakistan, Türkiye, AB, Çin, Hindistan ve ABD gibi oyuncular yer alsa da Rus üstünlüğü uzun bir süre daha devam edecek gibi gözükmektedir.

Abstract:
VI ABSTRACT The aim of this thesis is to analyze Russian policy towards East. Instead of fighting with the powerful states in the West, Russia has preferred to expand her powers towards the East states. While Russia was establishing the full sovereignty in the Middle Asia in the 19th Century, Russian people immigrated to the region and started to influence native people with Christianity and Russian policy. The new administration established by Bolshevik revolution after the overthrowing the government of the Czar seemed to grant the people some freedoms. However, these freedoms were removed after establishing the full domination in the region. In this period, the people of the Middle Asia were tried to pertain to Soviet and to be atheist under the framework of the Russian Nationalism. What was not changing in the Czar also in the Soviet era is the Russia's point of view towards the Middle Asia. While a full domination of Russia was establishing in the natural sources of the region, the native people were treated as a second class citizen. They are treated as an alien living on the Russian territory. However when the system of two polarities on the world disappeared after falling down of the USSR, Russia seemed to accept to withdraw from the region. After adopting the Doctrine of Near Abroad in the Russian Foreign Policy in 1993, Russia lost her power against NATO and EU in the East Europe. Then, Russia started to re-establish the prior domination on the Middle Asia and Caucasus, to remove away the states trying to gain influence on the region or to decrease at least their influence. Russia still claims that she has rights on the natural sources of the region. Although Russia is not a super state in the world, she has proclaimed her power as a super state in the east of Eurasia. Although the USA gained some military basis in Afghanistan after terrorist attacks on September 1 1 th 2001. the USA agreed not to violate the Russian interests in the region. Russia has a very good relationship with the USA after adopting the Principle of Pragmatism under Putin. Although there are the players like Pakistan, Turkey, EU, China, India and USA in the region, the superiority of Russia seems to continue to prevail in the region on the long term.