Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) uygulamalarıyla Türkiye'de fay hatları ile depremsellik ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between faults and seismicity in Turkey with geographic information systems (GİS) applications
Yazar: HATİCE KÜBRA KIRICI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM YAĞBASAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafya = Geography ; Deprem = Earthquake ; Depremsellik = Seismicity ; Fay hattı = Fault line ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Tektonik = Tectonics ; Türkiye coğrafyası = Turkiye geography

Özet:
Türkiye, dünya üzerinde tektonik olarak aktif olan Alp-Himalaya kenet kuşağı içerisinde yer almaktadır. Tarih boyunca birçok yıkıcı depreme ev sahipliği yapan Türkiye, depremlerden can ve mal kaybı yönünden olumsuz etkilenmiştir. Bu nedenle; depremlerin nedenlerini, dağılışını, sonuçlarını ve yol açabileceği zararları ortaya koymak önem taşımaktadır. Bu çalışmada Türkiye'deki tarihsel depremler (magnitüdü 5 ve üzeri olan) ve diri fay hatları arasındaki ilişki Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında hazırlanan materyallerle ortaya konmuştur. Araştırmanın temel amacı 10. sınıf müfredatında yer alan "10.1.5. Türkiye'de Faylar, Levha Hareketleri ve Depremler Arasındaki İlişkiye Yer Verilir." kazanımına yönelik olarak, lise 10. sınıf öğrencilerine depremler konusunun anlatılmasında CBS ortamında hazırlanan materyallerin öğrenme sürecindeki önemini ve etkinliğini ortaya koymaktır. Bu amaçla Niğde ili, Çamardı 75. Yıl Şehit Üsteğmen Mehmet Erdem Çok Programlı Anadolu Lisesi'nde, 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılında öğrenim gören ve 10. sınıfta yer alan, 20 kişilik homojen özelliklerde iki sınıf belirlenip, deney ve kontrol grubu olarak ele alınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Coğrafya Öğretim Müfredatına bağlı kalınarak, 27 soruluk çoktan seçmeli ölçek belirlenmiştir. Belirlenen ölçek ön test ve son test olarak kullanılmıştır. Ön test sonrası kontrol gruplarına klasik yöntem ve materyallerle dersin anlatımı yapılmıştır. Deney gruplarında ise, ön testin ardından ArcGIS 10.2 programı ile CBS ortamında hazırlanan Türkiye diri fay hatlarının dağılışı ve tarihsel depremler (magnitüdü 5 ve üzeri olan) arasındaki ilişkiyi konu alan harita üzerinden konu anlatımı yapılmıştır. Daha sonra öğrencilere yapılan son testin ardından, verilerin SPSS 22.0 ortamında t-testi ile analizi yapılmış ve deney gruplarında başarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışma ile CBS ortamında hazırlanan materyallerin öğrenci başarısı üzerindeki önemli etkisine yönelik deneysel bir çalışma gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Turkey is located in Alpine-Himalayan suture which is a tectonic active region in the world. Turkey, hosting many destructive earthquakes throughout the history, influenced negatively due to the loss of life and property. It is important to reveal the causes, distribution, consequences and possible damages of the earthquakes. ın this study, the relationship between historical earthquakes (with magnitudes 5 and more) and active fault lines in Turkey was determined with materials prepared in GIS environment. The main objective of the research is to reveal the importance and effectiveness of the materials prepared in GIS environment in the course of the earthquake topic to the students of high school of 10th grade with regard to the learning outcome of the curriculum: "10.1.5. In Turkey, the relationship between faults, plate movements and earthquakes are given." For this purpose, two classes consisting of 20 students in Niğde province, Çamardı 75. th Year Martyr Lieutenant Mehmet Erdem Multi-Programme Anatolian High School with homogeneous properties were determined and considered as experimental and control groups. Multiple-choice scale with 27 questions was determined complying with the Geography Education Curriculum of the Ministry of Education. The designated scale was used as pre-test and final test. Pre-test control groups were taught with classical methods and materials. Following the preliminary test; in the experimental groups, the map indicating the relationship between the distribution of active fault lines and historical earthquakes (with magnitudes 5 and more) in Turkey prepared in GIS environment with ArcGIS 10.2 programme were taught. After the final test, the data were analyzed with the t-test in SPSS 22.0 environment and it was seen that the success in the experimental groups was higher. With this study, an experimental study was carried out regarding the significant effect of materials prepared in GIS on student success.