Satınalma küpü tasarımı ve modelleme
Purchasing cube design and modelling
Yazar: TUĞBA TUNACAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAYRAM TOPAL ; YRD. DOÇ. DR. ALPER GÖKSU
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bilişsel haritalama = Cognitive mapping ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma sistemi = Purchasing system

Özet:
Son yıllarda tüm dünya ekonomisini felç eden kriz ortamının varlığı ve meydana gelen teknolojik gelişmelerden dolayı işletmelerin süreç modellerinin ve bileşenlerinin incelenmesi, süreçlerin yeniden yapılandırılması ve izlenmesi konusu önem kazanmıştır. Süreçlerin yeniden yapılandırılması konusunda üst yönetimin yaşanan değişiklikleri daha hızlı ve kolay bir şekilde izlemesi amacıyla yönetim bilişim sistemleri yardımcı kaynaklar olarak kullanılmaktadır. Yönetim bilişim sistemleri, ihtiyaç belirleme analizi ile elde edilmiş süreçleri, geçmiş ve güncel verileri girdi olarak kullanarak işletmelerin işleyişi konusunda yönetimin karar alabilmesi için haftalık, aylık, yıllık gibi özet raporların üretilmesini sağlayan bir sistem yapısıdır. İşletmeler, bu yönetim sistemi ile kısa ve uzun dönemli stratejik yönetim planlarını oluşturabilmektedirler. Stratejik planların oluşturulmasında önem kazanan raporlama sistemleri geliştirilerek üç boyutlu raporlama modelleri tasarlanmaktadır.Bu çalışmada kalite, maliyet, zaman ve miktar durumları kullanılarak satınalma kararlarını sorgulayarak gelecek dönemler için stratejik plan oluşturulmak amacıyla bir bilişim sistemi geliştirilmiştir. Çalışmada satınalma bilişim modelinin tasarlanması amacıyla kural ağaçları ve ilişki haritaları oluşturulmuştur. Kural ağaçlarının ve ilişki haritalarının modellenebilmesi için ihtiyaç belirleme analizi yapılmış ve satın alma sistemini etkileyen girdiler, bileşenler ve etken durumları belirlenmiştir. Girdi, bileşen ve etken durumlarının kural ağacı ve ilişki haritalarını oluşturmak için farklı iki yöntem seçilmiştir. Bu yöntemler ile değerlendirme yapabilmek amacıyla satın alma yönetim sisteminde çalışan uzmanlar seçilmiştir. Uzman değerlendirmeleri sonucunda elde edilen kurallar ve ilişki haritaları ile satın alma bilişim sistemi yapılandırılmış ve bir yazılım programı geliştirilmiştir.Siparişe göre üretim yapan bir işletme için örnek veriler girilerek bu program yardımıyla satın alma kararları sorgulanmıştır. Kalite-zaman-maliyet ilişkileri kullanılarak ürün-hammadde-tedarikçi ilişkileri belirlemek için raporlar üretilmiştir. Tedarikçi durumunun izlenmesi için oluşturulan rapor ile tedarikçi kalitesine, maliyetine ve zamanında teslim etme durumuna göre hangi tedarikçiler ile uzun dönemli anlaşmalar yapılacağına karar verilemektedir. Hammadde ve ürün durumu için üretilen rapor ile hangi dönemlerde hangi üründen ne kadar müşteri isteği geldiği ve hammadde ihtiyacının ne kadar olduğu belirlenerek bu dönemler için önceden tahmin yapılabilmektedir. Ayrıca bu raporla, işletmenin mali durumunun dengelenmesi için de çalışmalar gerçekleştirilebilecektir.

Abstract:
Issue of analyzing process models and component existing in business, re-engineering these processes come into prominence because of circumstance of crisis media paralyzed world economy in last years and technological improvements. Management Information Systems are used by cooperative resource in order to follow faster and easier changes occurring in the processes re-configuring by top management. Management Information System is a system which produce summary reports such as weekly, monthly, yearly to make a decision of management about business operation using as input processes, past and current data. Businesses establish short and long term strategic management plans with these management system reports. Three-dimensional reporting models are being designed by developing the reporting system being important in the creation of strategic plans.In this study, an information system has been developed in order to create strategic plans for next period by questioning purchasing decisions using quality, cost, time and quantity conditions. Rule tree and relationship maps have been developed with the aim of designing purchasing information model in study. System analysis was made for modelling rule trees and relationship maps and Inputs, components and factors was identified in result of analysis. Two different methods were selected in order to rule tree and relationship map according to inputs, components and factors. Experts working in purchasing management system were selected on the purpose of evaluating with these methods. Purchase information system has been configured and a software system programme has been developed using rules and maps in the result of assessments of experts.Purchase decisions were questioned with this programme entering experimental sample data for a business produced according to order. Reports were generated in order to determine relations between product, raw material and supplier using relationships between quality, time and cost. It is decided to make a long term deal with which suppliers so far as quality of supplier, cost and delivering in time by reports for evaluating supplier?s position. By output report for raw materials and products position it can be predicted as determining how many demands come from customer for which product in which turns and what customer needs . Also this report provides to make projects for balancing company?s financial position.