Türkiye'de otizm spektrum bozukluğu'nda farmakoterapi eğilimleri
Pharmacotherapy trends in Turkey in autism spectrum disorder
Yazar: YURDUM KARABACAK
Danışman: PROF. DR. SÜREYYA BARUN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmakoloji = Pharmacology ; Komorbidite = Comorbidity ; Komorbidite = Comorbidity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Tedavi = Treatment ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve sosyal etkileşimde yetersizlik, kısıtlı, tekrarlayıcı davranış kalıpları, ilgi alanları veya aktiviteler ile karakterize olan gelişimsel bir bozukluktur. OSB'nin bu temel belirtilerine endişe, huzursuzluk, saldırganlık, hiperkinetik bozukluk ve uyku problemleri gibi rahatsızlıklar eşlik edebilmektedir. OSB'de son 20 yıl içerisinde görülme sıklığında artış eğilimi izlenmektedir ve bu nedenle önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir.	Etiyolojik faktörler tam olarak belirlenemediği için hastalığı tedavi edici bir farmakolojik ajan bugün için mevcut değildir. Dünyada ve ülkemizde eşlik eden psikiyatrik hastalıkların ve psikotrop ilaç kullanımının OSB tanılı bireylerde yaygın olduğu gösterilmiştir fakat bu konuda uzun dönemli çalışma raporlarının sayısı azdır.	Reçete veri tabanı bulunan ülkelerdeki kayıt sistemi, ilaç kullanım modellerini incelemek için değerli verilere ulaşmayı sağlamaktadır. Bu veriler tanılıbaz alınarak yapılan farmakoepidemiyolojik çalışmalar toplumdaki ilaç kullanımının uzun vadeli takibini, olumlu ve olumsuz etkilerini değerlendirmek için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Ayrıca uluslararası düzeyde sağlık kayıtlarının karşılaştırılmasını, ilaç ile hastalık birlikteliğini ve ilaç kullanımının riskleri, yararları, etkililiği ve sağlık üzerindeki ekonomik etkilerini keşfetmek için iyi fırsatlar sunmakta, böylelikle farmakoepidemiyolojik çalışmaların geniş bir alana katkısı olmaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde OSB tanısı alan çocuk ve ergen yaştaki hastalara yazılan reçetelerdeki farmakoterapi eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ülkemizde daha önce yapılmamış olan bu tanımlayıcı çalışmanın literatüre ve pek çok çalışmaya rehberlik edebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is a developmental disorder that occurs in early childhood and is characterized by limited, repetitive behavior patterns, interests or activities, inadequate social interaction. Often these symptoms of ASD can be accompanied by anxiety, restlessness, aggression, hyperactivity and sleep problems. Increasing incidence has been observed in the ASD in the last 20 years and has therefore become an important public health problem. As the etiological factors cannot be determined precisely, a pharmacological agent that cures the disease is not available today. The comorbid psychiatric diseases and psychotropic drug use in the world and in our country have been shown to be common among individuals with ASD, but the number of long-term study reports on this subject is low. The registration system in countries with a prescription database provides access to valuable data to study drug use models. Pharmacoepidemiological studies based on these data constitute an important source to evaluate the long-term follow-up, positive and negative effects of drug use in the community. In addition, it provides good opportunities to explore the comparison of health records at international level, the association of medicine and disease, and the risks, benefits, effectiveness and economic effects of drug use, thereby contributing to a wide range of pharmacoepidemiological studies. In this study, it is aimed to determine the pharmacotherapy trends in prescriptions written to children and adolescent patients diagnosed with ASD in our country. This descriptive study, which has not been done in our country before, is thought to guide the literature and many other studies.