Isparta-Uluborlu yöresinde kiraz bahçelerinin sulanmasında kullanılan damla sulama sistemlerinin tasarım ve işletim yönünden incelenmesi
Examination of design and operating of drip irrigation systems used in irrigation of sweet cherry orchards in Isparta-Uluborlu region
Yazar: HALİT YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH KADAYIFÇI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde su, yoğun biçimde tarımsal amaçlı kullanılmaktadır. Ancak, suyun sanayi üretiminde ve evsel ihtiyaçlarda kullanım oranı gün geçtikçe artmakta ve tarımsal sulamada kullanılan su oranı düşmektedir. Bilim insanları küresel iklim değişikliğinin hem tarımsal üretime hem de su kaynakları üzerine olumsuz etkilerinin  olacağını bildirmeltedirler. Bu nedenle insanlar, su kaynaklarının gelecekte daha kıt ve daha pahalı olacağı için birim sulama suyuna karşılık daha fazla verim almak için daha çok çalışacaklardır. Yani mevcut su kaynaklarının daha dikkatli kullanılması, başka bir deyişle, mevcut sudan daha fazla randıman alınması gerekmektedir. 

Kiraz üretimi açısından Türkiye 403.128 ton ile dünyada 1. sıradadır. Isparta-Uluborlu yöresi ise ülkemiz açısından önemli bir yere sahiptir. Yöredeki kiraz üreticileri son yıllarda yüzey sulama yöntemleri (salma sulama vb.) yerine damla sulama yöntemini tercih etmeye başlamışlardır. Ancak geleneksel yetiştiriciliğe dayalı olarak kurulan geniş dikim aralığına sahip bu bahçelerde sonradan yapılan damla sulama sistemlerinin yeterliliği sınanmalıdır.

Bu nedenle söz konusu tez çalışmasında, Isparta-Uluborlu bölgesinde bulunan ve gayeli örnekleme yöntemiyle seçilen 20 adet kiraz bahçesindeki sulama sistemlerinin tasarım ve işletim bakımından mevcut durumaları incelenmiş, konuya ilişkin problemler belirlenmiş ve çözüm önerileri üretilmiştir. Buna göre, incelenen işletmelerin tamamında sulama sistemlerinde projeleme hataları (ana ve yan boru çapları, lateral sayısı, damlatıcı aralığı, disk filtre kullanımı vb.) tespit edilmiştir. Bunun yanında üreticilerin herhangi bir teknik yardım bilgiye dayanmadan sulama programı uyguladıkları ve suyu aşırı biçimde kullandıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kiraz, damla sulama, projelendirme.

Abstract:
Water is extensively used for agricultural purposes, nowadays. However, the water using rate in industrial production and household needs are increasing day by day and proportion of water used for irrigation is reduced. Scientists reported that global climate changes have negative effects both on water resources and agricultural production. The people will work more for higher yields per unit of irrigation water due to scarcer and more expensive water resources in the future. That is, available water resources should be used more careful and ıt needs that   more careful efficiency should get from per unit of water. 

Turkey with 403,128 tons of cherries is at first rank in the world. Isparta-Uluborlu region has an important area for cherry production. Cherry growers have been starting preferring drip irrigation instead of surface irrigation methods in the region (flooding etc.) in recent years. However, drip irrigation systems which intsalled newly in cherry orchards have been large planting distance should be tested.
Therefore, in this study drip irrigation systems at twenty cherry orchards in Isparta-Uluborlu and purposeful sampling method selected district were examined in terms of desing and operating. Problems of the subjets were determined and solving recommendations were produced. Accordingly project design mistakes (main and seconder main pipe diameter, number of lateral, dripper interwal, use of disc filters, etc..)  were detected for all farm which examined. In addition, it was determined that cherry growers applied irrigation scheduling without any tecnical assistane and they used excersive water.

Key Words: Sweet Cherry, drip irrigation, project design