Yatırımcı ilgisi ile pay senedi getirisi, işlem hacmi ve volatilitesi arasındaki ilişki: Borsa İstanbul'da işlem gören bankalar üzerine bir uygulama
The relationship between investor attention, return on stock, trade volume and volatility: An application on the banks traded in Borsa Istanbul
Yazar: TUĞBA NUR TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN EGE
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankalar = Banks ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Hisse senetleri = Stocks ; Varlık fiyatlandırma = Asset pricing ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcı ilgisi = Investor attention ; Yatırımcılar = Investors ; İşlem hacmi = Trading volume

Özet:
Varlık fiyatlama modelleri piyasaya gelen her türlü bilginin tüm yatırımcılar tarafından bilindiğini ve fiyatların bilgi alındığı anda bilgi üzerinde hareket ettiğini varsaymaktadır. Ancak zamanla rasyonel teorilerin varsayımları eleştirilmiş ve davranışsal finans alanındaki çalışmalar piyasaya ulaşan yeni bir bilgi olmasa dahi, yatırımcı ilgisinin pay senedi fiyatlarını etkilemek için yeterli olduğunu göstermiştir. Yatırımcı ilgisinin temelini yatırımcı tanınmışlık hipotezi ve fiyat baskısı hipotezi oluşturmaktadır. Yatırımcı tanınmışlık hipotezine göre yatırımcılar yeterince araştırma yapmadan ve bilgi sahibi olmadan sadece farkında oldukları pay senetlerine yatırım yapmaktadırlar. Yatırımcı tanınmışlık hipotezini destekler nitelikte olan fiyat baskısı hipotezine göre ise bireysel yatırımcıların çok sayıda firmayı analiz edecek sınırlı zamanları olduğu için, genelde dikkatlerini çeken hisse senedini aktif olarak araştırır ve satın alır bu da yatırımcının dikkatini çeken pay senedi için fiyat artışına sebep olmaktadır. Bunun sonucunda yatırımcı ilgisinin artması yüksek getiri ve işlem hacmi yaratmaktadır. Yatırımcı ilgisi doğrudan ölçülemediği için son zamanlarda yapılan çalışmalarda Google arama motorundan piyasa ile ilgili elde edilen arama sonuçları yatırımcı ilgisini ölçmek için kullanılmıştır. Çalışmada, BİST Banka endeksinde faaliyet gösteren bankaların 2010-2018 yılları arasında yatırımcı ilgisi ile pay senedi getirisi, işlem hacmi ve volatiletesi arasındaki ilişki panel regresyon analizi ile incelenmiştir. Bu nedenle çalışmada yatırımcı ilgisini ölçmek için 2010-2018 yıllarında faaliyet gösteren Borsa İstanbul Banka endeksinde yer alan bankalar ile ilgili dünya genelinde finans kategorisinde yapılan haftalık aramalar dikkate alınmıştır. Bu amaçla "banka adı hisse", "banka adı borsa" ve "bankaların BİST kodu" kelimelerinin aranma sıklıkları ve bu kelimelerin toplamı olan "toplam GAT'' bağımsız değişkenler olarak analize dâhil edilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkenleri pay senedi getirisi, işlem hacmi ve volatilitesi olarak belirlenmiştir. Çalışmada volatilite koşullu değişen varyans modelleri kullanılarak ölçülmüştür.  Ek olarak araştırmada bulguların desteklenmesi amacıyla BİST Banka endeksi ve BİST 100 endeksi üzerinde etkin piyasa hipotezinin (EPH) geçerliliği zaman serisi testleri ile sınanmıştır. Çalışmada analiz kapsamında oluşturulan altı regresyon modeli sonuçları genel olarak Merton (1987) tarafından geliştirilen yatırımcı tanınmışlık hipotezi ve Barber ve Odean (2008) tarafından geliştirilen fiyat baskısı hipotezini destekler niteliktedir. Çalışmanın sonucunda GAT verileri kullanılarak normalin üzerinde getiri elde edilebileceği, piyasadaki bilgilerin fiyatlara tam yansımamış olduğu gözlemlenmektedir. Bu durum EPH formlarından yarı güçlü formda piyasa etkinliğini reddetmektedir. Çalışmada bu bulguların desteklenebilmesi adına pazar portföyü olarak kabul edilen BİST 100 ve BİST Banka endeksi üzerinde EPH geçerliliği zaman serisi testleri ile sınanmış olup her iki endeks de zayıf formda etkin çıkmamıştır. Bu durum endekslerin yarı güçlü formda da etkin olmadığının göstergesi olup yatırımcı ilgisinin pay piyasasına olan etkisini destekler niteliktedir.

Abstract:
Asset pricing models assume that all information on the market is known to all investors and that the prices act on the information as soon as the information is received. However, over time, the assumptions of rational theories have been criticized and studies in the field of behavioral finance have shown that even if there is no new information available to the market, the investor's attention is sufficient to influence the stock price. The investor recognition hypothesis and price pressure hypothesis are the basis of investor attention. According to the investor recognition hypothesis, investors are investing in share certificates that they are only aware of and are not aware of. According to the price pressure hypothesis which supports the investor recognition hypothesis, as individual investors have limited time to analyze a large number of firms, they actively search and buy the stocks that attract their attention, which in turn leads to a price increase for the stock that attracts the investor's attention. As a result, increasing investor attention creates high returns and transaction volume. As investor attention cannot be measured directly, recent search results from the Google search engine have been used to measure investor interest in recent studies. In this study, the relationship between investor attention and share certificate performance, transaction volume and volatility between the years 2010-2018 of the banks of the BIST Bank index was analyzed by panel regression analysis. Therefore, in the study, weekly calls made in the finance category around the world in relation to the banks in the Borsa Istanbul Bank index, which are active in the years 2010-2018, were taken into account to measure the investor interest. For this purpose, "bank name stock", "bank name stock market" and "banks' BIST code" were searched as the independent frequency of searching and "total GAT" was included as the total independent variable. The dependent variables of the study were determined as share certificate, transaction volume and volatility. In the study, volatility was measured using conditionally varying variance models. In addition, the validity of the effective market hypothesis (EPH) on the BIST Bank index and BIST 100 index was tested with time series tests to support the findings. In the study, the results of the six regression models formed within the scope of analysis support the hypothesis of the investor recognition hypothesis developed by Merton (1987) and the price pressure hypothesis developed by Barber and Odean (2008). As a result of the study, it can be observed that the GAT data can yield higher than normal and the market information is not fully reflected in the prices. This rejects the EPH forms in a semi-strong form of market activity. In order to support these findings, the validity of EPH on the BIST 100 and BIST Bank index, which are accepted as market portfolio, were tested by time series tests and both indexes were not effective in weak form. This shows that the indexes are not effective in the semi-strong form and support the impact of the investor attention on the share market.