Allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda nakil sonrası görülen karaciğer fonksiyon testi bozukluklarının değerlendirilmesi
Evaluation of post-transplantation liver function test abnormalities in patients with allogeneic stem cell transplantation
Yazar: MELİH KIZILTEPE
Danışman: DOÇ. DR. LEYLAGÜL KAYNAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Komplikasyonlar = Complications ; Kök hücreler = Stem cells

Özet:
Giriş ve Amaç : Son yıllarda hematopoetik kök hücre naklindeki gelişmeler bu tedavinin daha etkin, daha başarılı ve yaygınlığı giderek artan bir şekilde uygulanmasını sağlamıştır. Günümüzde de lösemi, lenfoma gibi hematolojik malignitelerde ve aplastik anemi, solid tümörler, immun yetmezlik durumlarında kullanılmaktadır. Hematopoetik kök hücre nakli ile önemli bir oranda hastalık kontrolü ve kür sağlama başarısı yakalanmıştır. Bu tedavi esnasında çeşitli komplikasyonlar görülebilmekte ve bazıları hayatı tehdit edebilmektedir. Komplikasyonların erken tanınıp, sebebe yönelik tedavilerin uygulanması hayat kurtarıcı olabilmektedir. Mevcut çalışmanın amacı nakil sonrası sık karşılaşılan bir komplikasyon olan karaciğer disfonksiyonuna neden olan, yaşam süresini etkileyebilen muhtemel nedenleri değerlendirmektir.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmada Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı ve hematoloji bünyesinde bulunan Kemik İliği Nakil Ünitesi'nde Mart 2004 ile Mayıs 2014 tarihleri arasında hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastaların verileri geriye dönük olarak değerlendirildi. Çalışmaya yeterli dosya verilerine ulaşılan ve allojenik nakil yapılan 300 hasta alındı. Hastalarda karaciğer fonksiyonlarında bozukluk olup olmadığı, buna neden olabilecek durumlar değerlendirilerek istatistiki analizler yapıldı.
Bulgular : Çoğunluğunu akut lösemilerin oluşturduğu allojenik nakil hastalarının        %71,7'sinde nakil sonrası dönemde karaciğer fonksiyon bozukluğu geliştiği saptanmıştır. En sık sebeplerin graft versus host hastalığı, ilaç toksisitesi, sepsis, hastalık tutulumu olduğu gözlenmiştir. Akut lösemisi olan (p=0,02), demir birikimi olan (p<0,001) ve nakil öncesinde AST/ALT yüksekliği bulunan (p<0,001) hastalarda karaciğer fonksiyonlarında nakil sonrası dönemde daha yüksek oranda bozukluk geliştiği, nakil sonrası nüks gelişmesinin (p<0,001), demir birikimi bulunmasının ve nakil sonrası AST/ALT yüksekliğinin yanında total bilirubin seviyesinin 2 mg/dl'in üzerinde olmasının (p<0,001) da sağkalımı etkilediği saptanmıştır.
Sonuç:  Hematopoetik kök hücre nakli sonrası karaciğer fonksiyon bozukluğunun sık karşılaşılan bir durum olduğu, bunun en sık sebebinin graft versus host hastalığı olduğu, nakil öncesi dönemde KCFT bozukluğu bulunanlarda nakil sonrası da karaciğerle ilgili komplikasyonların daha sık yaşandığı sonucuna varıldı. 

Anahtar sözcükler: Hematopoetik kök hücre nakli, Hematopoetik kök hücre, Karaciğer fonksiyon bozukluğu, Nakil komplikasyonları

Abstract:
Introduction and Aim : During the recent years, developments in hematopoietic stem cell transplantation ensured more effective, more successful and wide-spread use of the treatment. Nowadays this treatment is used in solid tumors, aplastic anemia, immun deficiency disorders and malignancies such as leukemia, lymphoma. A considerable rate of disease control and cure is attained with hematopoietic stem cell transplantation. During this treatment, various complications may develop and some might be life-threatining. Early diagnosis of complications and goal-directed therapy can be life saving. The aim of present study was to evaluate possible reasons of a post-transplant complication that cause liver dysfunction and might effect survival.
Patients and Methods : In this study we retrospectively evaluated patients who received hematopoietic stem cell transplantation between March 2004 and May 2014 in Bone Marrow Transplant Unite within Erciyes University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Haematology Department. Study included 300 patients with allogenic transplantation and adequate medical data. We analyzed whether patients had abnormalities in liver functions and reasons that might cause these abnormalities.
Results : We identified liver function abnormalities in post-transplantation period in %71.7 of allogenic transplant patients that included acute leukemia patients predominantly. The most common reasons were graft versus host disease, drug toxicity, sepsis and disease recurrence. Post-transplantation liver abnormalities were more common in patients with acute leukemia (p=0.02), iron loading (p<0,001) and pre-transplantation AST/ALT elevation (p<0,001); Relaps after transplantation (p<0,001), iron loading and post-transplant AST/ALT elevation, total bilirubin levels over 2 mg/dl (p<0,001) affected survival.
Conclusion: We concluded that liver function anormalities in post-hematopoietic stem cell transplantation period were common and its most common reason was graft versus host disease and liver-related complications were more frequent in patients who had liver function tests abnormalities in pre-transplantation period. 
Key words: Hematopoietic Stem Cell Transplantation, Hematopoietic Stem Cell, Liver Function Abnormality, Transplantation Complications