Yozgat mihrabları
The mihrabs of Yozgat
Yazar: AYŞE DAŞCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIRIM
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mihrap = Mihrap ; Motifler = Motifs ; Yozgat = Yozgat

Özet:
Yozgat'taki dini yapılar içerisinde bulunan mihrablar 14. y.y'dan 20. y.y'a kadar geniş bir dönemi içine alan eserlerden meydana gelmektedir. Çalışmamız bir alan çalışması olup gerek merkez, gerek ilçe ve bunlara bağlı köyler gezilmiş, tarihî özelliği olan câmiler tespit edilerek yerinde fotoğraflama, belgeleme ve ilgili kişilerle görüşülerek şekillendirilmiştir. 21 eser incelemeye tabi tutulmuş katolog kısmında da 13 mihrab değerlendirilmiştir.Yozgat Mihrabları genelde 18. y.y'dan sonra yapılmış Barok tarzın hâkim olduğu örneklerdir. Yozgat ve yöresinde tek de olsa 14, 15, 16 ve 17. y.y.'a ait mihrab örneklerine de rastlanmıştır. Bunlardan bazıları yok olmuş, bazıları günümüze kadar varlığını korumuş, bazılarının ise yenilendiği belirlenmiştir.Mihrablarda mermer, alçı ve taş olmak üzere üç çeşit malzeme kullanılmıştır. Yozgat mihrablarında dikkat çeken en önemli husus üzerlerindeki kalemişi bezemelerdir. Mihrablarda geometrik, bitkisel, nesnel ve yazılı süslemelerin hepsi mevcuttur. Mihrablarda geometrik ve yazılı süslemelerden çok bitkisel ve nesnel süslemelerin daha yoğun olduğu görülmektedir. Bitkisel ve nesnel olarak kıvrım dallar, iri yapraklar, çiçek, gül, lale, selvi, kandil, yelpaze, istiridye kabuğu, perde gibi motifler kullanılmıştır.Bir bütün olarak ele alındığında Yozgat Mihrabları Osmanlı'nın son dönem mihrabları olup genelde batı tarzı motiflerin uygulandığı mihrablardır. Selçuklu dönemine ait mihrab olmasa da o dönemin özelliklerinin yansıtılmaya çalışıldığı mihrabların varlığı da Selçuklu etkisinin bu dönemde hala devam ettiğini göstermektedir.

Abstract:
The mihrabs in the religious structures in Yozgat come from the Works including a large term. Our work is a fieldwork, both the Centers, the countries and the villages connected to these villages have been visited and the mosques having historical chara cteristics have been detected and our work has been formed by meeting the interested people around the mosques, Twenty-one Works have been examined and thirteen mihrabs have been evaluated in the cataloque part.Yozgat mihrabs are generally the examples of Barok style built after eighteennth century. İn Yozgat and around it, though being unique there are mihrab examples belonging to fourteenth, fifteenth, sixteenth and seventeenty centuries. Some of these had been destroyed, some of these protect its existance even in our time and the others have been reconstructed.The marbles, plaster and Stone had been used in mihrabs. The most interesting thing in Yozgat Mihrabs is hand-drawn ornaments on the mihrabs.There are geometrical, herbal, objective and written ornaments. But there are herbal and objective ornaments much more than geometrical and written ornaments. Some shapes such as herbal and objective curl branches, large branches flower, rose, tulip, cypress, kerosene lamp, fan, oyster shell and curtain had been used in these mihrabs.İf we think whole of mihrabs, Yozgat mihrabs are the mihrabs of the last term of Ottoman Empire and the shapes having west style had been implied on mihrabs. Although there haven?t been any mihrabs belonging to Seljuk term, the exsistence of the mihrabs and with them the characteritics, of that term are being triend to be reflected, so we can see the effect of Seljuk in this term.