Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında Kütahya masallarında kadın
Women in fairy tales collected from Kütahya within the context of gender roles
Yazar: HACER AKÇAALAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ÖZCAN GÜLER
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
ÖZET
TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA KÜTAHYA MASALLARINDA KADIN

Hacer AKÇAALAN
                                        Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı
Uşak Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temmuz 2024
Danışman: Doç. Dr. Derya ÖZCAN GÜLER

Toplumsal cinsiyetlendirilmiş yollar ve sonuçlar, zihni saran toplumsal dünyanın bir parçası olur. Benlik hissinin ve sosyal algının cinsiyetlendirilmiş toplumsal dünyanın bir parçası olarak davranışlar da cinsiyetlenir. Masallar tarafından kültürümüze ait kadınlık stereotipinin sürekli işlenmesi ilgili kimlikler yaratılır ve kişilerin uzun vadede belirli alanlara dair ilgisi tanımlanır. Bununla birlikte masal kadınların rollerinin gerektirdiği davranış kalıplarına uymadıkları da görülmektedir. Masal anlatıcıları ile etkileşimde bulunan masal dinleyicileri de bu bütünlük ve farklılığın kesiştiği masalların oluşturduğu kültürel bir bakış açısı etkisiyle kültürel semboller üzerinden toplumsal cinsiyet kadınlık rolleriyle ilgili bir düşünce sistemi geliştirir. Masal dünyanın masal kadınları, içerdiği tematik yansıma ile gerçek dünyanın emsal kadınlarına dönüşür. Bu çift taraflı epistemolojik bir döngüdür. Masalların kültürün fonksiyonel bir dağıtıcısı olduğu ana izleğinden hareketle kadınlık rolleri bağlamdan bağlama değişmekle birlikte bu roller çoğu zaman tek bir kadınlıkta da kesişebilimektedir. 
Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında Kütahya masallarında kadının konu edildiği bu tezde,  toplumsal cinsiyet rollerinin paydaşlarından birisi olan kadınlık olgusuna yüklenen sosyokültürel anlamların aile içi kadınlık rolleri üzerindeki etkisi ve toplumsal cinsiyetin masallar üzerindeki tematik yansımasının tespit edilmesi ve tespit edilen rollerin ve temaların adlandırılıp analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda tezin kapsamı, tarafımızdan sahadan derlenen 146 Kütahya masalı arasından seçilen 77 masal olarak belirlenmiştir.
Bu incelemede, öncelikle derleme aşamasında nitel araştırma yönteminden faydalanılmış, masalların içerikleri postyapısalcı bir bakış açısı ile sosyolojik temelli bir toplumsal cinsiyet kuramı olan sembolik etkileşimci kuram Kütahya masallarındaki kadınlık rolleri: " Kız Evlatlık, Kız Kardeşlik, Annelik, Gelinlik, Eşlik- Karılık, Kaynanalık, Ninelik- Kocakarılık, Yengelik, Görümcelik- Eltilik" olmak üzere 9, toplumsal cinsiyetin masallardaki tematik yansımaları da: "Bekâret, Ensest ve Nesneler" olmak üzere 3 ana başlıkta sınıflandırılarak tespit ve analiz edilmiştir.
Kütahya masallarında aile içindeki toplumsal cinsiyet kadınlık rollerinin tespiti, tematik yansımaların farkındalığı; toplumsal cinsiyet adaletine ve yeni masalların yazılmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Kütahya Masalları, Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Kadınlık

Abstract:
ABSTRACT

WOMEN İN FAİRY TALES COLLECTED FROM KÜTAHYA WİTHİN THE CONTEXT OF GENDER ROLES
HACER AKÇAALAN
Department of Turkısh Language and Literature
Uşak Unıversıty Graduate Educatıon Institute, July 2024 
Advisor: Associate Professor Derya ÖZCAN GÜLER

Gendered paths and outcomes become integral parts of the social world that shapes the mind. Behaviors, as part of this gendered social world, are also gendered, influencing one's sense of self and social perception. The continuous reinforcement of femininity stereotypes within our culture through fairy tales creates corresponding identities and defines individuals' long-term interests in specific areas. However, it is also observed that women in these tales do not always conform to the behavioral patterns expected by their roles. Fairy tale listeners, interacting with the storytellers, develop a thought system related to gender and femininity roles through cultural symbols, influenced by the cultural perspective formed at the intersection of coherence and diversity in these tales. The women of the fairy tale world, through their thematic reflections, transform into counterparts in the real world. This is a reciprocal epistemological cycle. Based on the premise that fairy tales function as distributors of culture, it can be argued that while femininity roles vary from context to context, these roles often intersect in a singular notion of femininity.
In this thesis, which examines the representation of women in Kütahya fairy tales within the context of gender roles, the aim is to identify the socio-cultural meanings attributed to the concept of femininity -one of the key stakeholders in gender roles- and to explore the impact of these meanings on familial female roles. Additionally, it seeks to determine the thematic reflections of gender in these tales and to classify and analyze the identified roles and themes. To this end, the scope of the thesis includes 77 fairy tales selected from a collection of 146 Kütahya tales compiled by us.
In this study, qualitative research methods were employed during the compilation phase. The contents of the tales were analyzed from a post-structuralist perspective using symbolic interactionism, a sociologically grounded gender theory. The roles of women in Kütahya fairy tales were identified and analyzed under nine categories: "Daughterhood, Sisterhood, Motherhood, Bridehood, Wifehood, Mother-in-law, Grandmotherhood, Aunthood, and Sister-in-lawhood." Additionally, the thematic reflections of gender in these tales were categorized under three main themes: "Virginity, Incest, and Objects."
The identification of familial gender roles of women in Kütahya fairy tales and the awareness of these thematic reflections will contribute to gender justice and the creation of new fairy tales
Key Words: Kütahya Fairy Tales, Gender, Gender Roles, Femininity