Risk toplumu bağlamında kuşaklararası boyutta şiddetin değişen yüzü: Dijital şiddet
The changing face of intergenerational violence in the context of the risk society: Digital violence
Yazar: HATİCE OĞUZ ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Şiddet olgusu, doğası gereği bireysel ve toplumsal yaşamın hemen her alanında var olagelmiştir. Bu olgu, günümüz toplumlarına yeni özellikler kazandıran teknolojiyle birlikte yeni var olma alanları ve yeni pratikler de edinmiştir. Dijital alan, sanal ortam, çevrimiçi dünya gibi çeşitli isimlerle duymakta olduğumuz bu yeni alan günümüz insanlarının da yeni toplumsallaşma alanlarındandır.
Çoğu bilim insanına göre içinde yaşadığımız toplum, güvenlikten çok, riskleri ve tehlikeleri kapsamaktadır. Bundan dolayı günümüz toplumları "risk toplumu", "belirsizlik toplumu", "korku toplumu" gibi isimlerle anılmaktadır. Yeni toplumsal niteliklerin kaynağı yine çoğu bilim insanına göre teknolojik ilerlemeyle hız kazanan modernleşmeye dayandırılmaktadır. Modernleşen toplumlar kendi zenginlikleriyle beraber, kendi risklerini de büyütmektedirler. Teknolojik ilerlemelerle birlikte dijitalleşme, modern toplumlara çok farklı imkânlar kazandırdığı gibi farklı tehlikelere de maruz bırakabilmektedir. Dijitalleşmenin yarattığı yeni toplumsallaşma alanları, bunun gündelik yaşamdaki en iyi örneklerini sunmaktadır. Neredeyse sınırsız etkileşim imkânı sunan dijital ortam bu avantajının yanı sıra birtakım riskleri de barındırmaktadır. Bu araştırmanın odağı olan "dijital şiddet" söz konusu risklerden biridir.
Bu araştırma günümüzde teknolojiyle etkileşimi devam eden beş farklı kuşağın, dijital şiddetle ilgili deneyimlerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda, 18-95 yaşları arasında kotalı örnekleme yoluyla tesadüfen seçilmiş kişilerle dijital araçları, interneti ve sosyal medya uygulamalarını kullanım pratikleri, şiddeti nasıl anlamlandırdıkları ve çağımızın yeni şiddet türü olan dijital şiddetle ilgili deneyimleri hakkında bilgi edinilmiştir. Anket formu aracılığıyla çoğunluğu çevrimiçi sahada olmak üzere gerçekleştirilen veri toplama sürecinde, dijital şiddeti mağdur ya da fail olarak deneyimlemiş kişilerle de ayrıca derinlemesine görüşme yapılmıştır.
Elde edilen verilerden kuşakların toplumsallaşma koşullarına ve teknolojiyle olan ilişkilerine bağlı olarak dijital şiddet deneyimlerinin önemli ölçüde farklılaştığı saptanmıştır. Teknolojik imkânlarla farklılaşan toplumsallaşma alanları ve yaşamın hemen her alanında dijital araç ve ortamlarla olan ilişkinin artması gibi çeşitli faktörlerin daha genç kuşakların dijital şiddet deneyimlerini artırdığı gözlenmiştir.

Abstract:
The phenomenon of violence, by its very nature, has existed in almost every area of individual and social life. This phenomenon has acquired new areas of existence and new practices with the technology that brings new features to today's societies. This new area, which we hear under various names such as digital space, virtual environment, online world, is also one of the new socialization areas of today's people.
According to most scientists, the society we live in encompasses risks and dangers rather than security. Therefore, today's societies are referred to by names such as "risk society", "uncertainty society", "society of fear". According to most scientists, the source of new social characteristics is based on modernization, which has accelerated with technological progress. Modernizing societies increase their own risks along with their own wealth. Along with technological advances, digitalization provides modern societies with many different opportunities and exposes them to different dangers. The new socialization areas created by digitalization offer the best examples of this in daily life. The digital environment, which offers almost unlimited interaction opportunities, has some risks as well as this advantage. "Digital violence", which is the focus of this research, is one of these risks.
This research was conducted to investigate the experiences of five different generations, who continue to interact with technology today, regarding digital violence. In this context, information about the usage practices of digital tools, internet and social media applications, how they make sense of violence, and their experiences with digital violence, the new type of violence of our age, were obtained with randomly selected people between the ages of 18-95 through quota sampling. In the data collection process, mostly in the online field, through the questionnaire form, in-depth interviews were also conducted with people who have experienced digital violence as victims or perpetrators.
From the data obtained, it was determined that the experiences of digital violence differed significantly depending on the socialization conditions of the generations and their relations with technology. It has been observed that various factors such as socialization areas differentiated by technological opportunities and the increase in the relationship with digital tools and environments in almost every area of life increase the digital violence experiences of younger generations.