Modern kilise yapılarında varlık mekan araştırması
A research about the existential space in moodern church building
Yazar: EVRİM GÜNGÖR
Danışman: DOÇ.DR. AYHAN USTA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET Modern öncesi dönemlerden günümüze kadar insanın fikirleri, en belirgin şekilde, inanç yapıları aracılığıyla somut plana taşınmıştır. Mimarideki biçimsel kurgu, döneminin kültürel, ekonomik, politik söylemlerine bağlı olarak gelişen, baskın düşünce yapısı tarafından belirlenir. Zamanın sürekliliği içinde birbirine eklemlenerek oluşan bu kurgu, biçimsel açıdan, mimari mekanı tanımlayıcı bir semboller sistemi olarak ortaya çıkar. Bununla birlikte, aynı kurgu, algısal olarak, mimari mekanı tanımlayıcı varlıksal bir takım kodlar halinde ifade bulur. Varlık kodları, insana mekan ile ilgili hatırlatmalar sunan ve beklentilerin oluşmasını sağlayan soyut yapısı ile, varlık mekan kavramı içinde tanımlanabilir. Mimari mekanın esnek-değişebilir yapışma karşılık varlık mekanın sabit- sürekli bir yapıya sahip olduğu ön görülmektedir. Buna göre tez kapsamında kilise yapılarının esnek-değişebilir mimari kurgusu içinde yer alan bu sabit-sürekli varlıksal kodların izleri sürülecektir. Bu amaçla çalışma; Genel Bilgiler, Yapılan Çalışmalar, Bulgular ve İrdeleme, Sonuçlar ve Öneriler olmak üzere dört ana başlık altında toplanmıştır. Genel Bilgiler bölümünde, din kavramı ve tanımlamaları ile dinsel yapılar üzerinde durulmuştur. Yapılan Çalışmalar bölümünde, kilise yapılarının sahip oldukları ön görülen varlık mekansal bir değerlendirme için analiz formu oluşturulmuştur. Daha sonra, modern öncesi ve modern/sonrası dönemleri örnekleyen 31 adet yapı bu analiz formu uyarınca incelenmiştir. Bulgular ve İrdeleme bölümünde, incelenen yapıların varlık mekan ve mimari mekan özellikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, ortaya çıkan yeni biçimsel kabullerin, kilise yapılarının varlıksal mekan kodlarını barındırmalarıyla ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Varlık Mekan, Mimari Mekan, Dini Yapı, Kilise VI

Abstract:
SUMMARY A Research about the Existential Space in Modern Church Building From the most primitive to the most modern, there is a close relationship between man's concepts and religious architecture. The formal structure in architecture is characterized by cultural, economic and political schemes of time. From the formal point of view, the structure which is articulated in time is appeared as symbol systems defining architectural space. Furthermore, the same structure, perceptually, is conserved as existential codes defining architectural space. The existential codes, with their abstract structure which are recalled about space and from which man expects something, can be defined in the concept of existential space. For this reason, the study consists of four chapters. These are The General Information, The Literature Searches, The Findings and Discussions, The Results and Proposals. In the General Informations, the concept of religion, its definitions and religious buildings are mentioned. In the Literature Searches, an analysis form is prepared to review the cultural continuity in terms of existential and architectural space on church building. Further, 3 1 buildings are analysed in pre-modern and modern/post times. In the Findings and Discussions chapter, the properties of buildings of which existential and architectural spaces examined are evaluated. In the last chapter, it is confirmed that the new formal approvals is related to conserve the existential codes of the modern church building. Key Words: Existential Space, Architectural Space, Religious Building, Church VII