Cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda tıbbi araca bağlı basınç yaralanması özelliklerinin ve risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of medical device-related pressure injury characteristics and risk factors in patients hospitalized in a surgical intensive care unit
Yazar: ASIM VEZİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tıbbi cihazlar = Medical devices ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Tıbbi araca bağlı basınç yaralanması, hastaların tanı, tedavi ve izlemi sırasında
kullanılan tıbbi araçların neden olduğu, kullanılan aracın şeklini alan, lokalize basınç
yaralanmalarıdır. Cerrahi yoğun bakım ünitelerinde hastaların izlem ve tedavisinde birçok tıbbi
araç kullanılmaktadır. Bu durum cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların yaralanma
riskini arttırmaktadır. Bu araştırma; cerrahi yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda tıbbi
araca bağlı basınç yaralanması  özelliklerinin ve risk faktörlerininin belirlemesi amacıyla
yapıldı.
Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemi, Ekim 2020-Mart 2021 tarihleri arasında,
Mersin Üniversitesi; cerrahi yoğun bakım 1, 2 ve kalp damar cerrahi yoğun bakım ünitesinde 3
günden uzun süre yatan 148 hastadan oluşmaktadır. Veriler, 3 bölümden oluşan; hastaların
tanıtıcı özellikleri, risk faktörleri, tıbbi araca bağlı basınç yaralanması değerlendirme formuyla
hastanın yatışından itibaren 24 saatlik arayla toplandı. Araştırmaya dahil edilen hastalardan
elde edilen verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik hesaplar, Pearson- χ 2 testi, bağımsız
gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi ve Binary (ikili) Lojistik Regresyon: Backward LR
modeli kullanıldı.
Araştırmada tıbbi araca bağlı basınç yaralanma oranının %38,2 olduğu ve en fazla
basınç yaralanmasına trakeostomi bağının (%60) neden olduğu saptandı. Tıbbi araca bağlı
basınç yaralanmaları ise en fazla Evre 2 (%53,5) olarak görüldü.  Endotrakeal tüp, nazal kanül,
varis çorabı, oksijen maskesi ve SpO 2  probunun 2. günden itibaren yaralanmaya neden olan
araçlar olduğu gözlendi.  Tıbbi araca bağlı basınç yaralanması risk faktörleri ise; yaş, beden kitle
indeksi, sistolik kan basıncı, açlık kan glukoz düzeyi, Braden Risk Puanı, hemoglobin düzeyi,
kronik hastalık, albümin tedavisi alma, enfeksiyon, sedatif ve insülin ilaç kullanımı olarak
belirlendi (p<0,05).
Sonuç olarak; cerrahi yoğun bakım ünitelerinde tıbbi araca bağlı basınç yaralanmasının
hastaların yaklaşık üçte birinde görüldüğü, en sık trakeostomi bağından kaynaklandığı, en
yaygın kulaklarda, Evre 2 ve 2. günden itibaren geliştiği saptandı. Cerrahi yoğun bakım
hemşirelerinin tıbbı araca bağlı basınç yaralanmasına yönelik farkındalıklarının arttırılması
amacıyla hizmet içi eğitimlerin planlanması ile önlenmesi ve izlemine yönelik bakım kontrol
listelerinin oluşturulması önerilmektedir.

Abstract:
Medical device-related pressure injuries are localized pressure injuries that take the
shape of the tool used. They are caused by the medical devices used during the diagnosis,
treatment and follow-up of patients. Many medical devices are used in the follow-up and
treatment of patients in surgical intensive care units. This situation increases the risk of injury
to patients hospitalized in this unit. The aim of this study was to determine characteristics and
risk factors of medical device-related pressure injury in patients hospitalized in the surgical
intensive care units.
The sample of the descriptive study consisted of 148 patients hospitalized between
October 2020-March 2021 in the Mersin University surgical intensive care unit 1, 2 and
cardiovascular surgery intensive care unit for more than 3 days. Data collection tool consisted of
three parts: patients' demographic characteristics, risk factors, and medical device-related
pressure injury evaluation form. Data was collected within 24-hours after the patients'
admission. Number and percentage calculations, Pearson-χ 2 test, Independent Sample-t test,
Mann-Whitney U test, and Binary Logistic Regression: Backward LR were used to evaluate the
data obtained from the participants.
In this study, the percentage of medical device-related pressure injuries were 38.2%
and the most pressure injury was caused by the tracheostomy fixation device (60%). Medical
device-related pressure injuries were mostly seen as Stage 2 (53.5%). Endotracheal tube, nasal
cannula, compression stockings, oxygen mask and SpO 2 probe were the tools that caused injury
after the second day. The risk factors for medical device-related pressure injuries were age,
body mass index, systolic blood pressure, fasting blood glucose level, Braden Risk Score,
hemoglobin level, chronic disease, albumin treatment, infection, sedative and insulin drug use
(p<0.05).
Our study revealed that medical device-related pressure injuries in surgical intensive
care units was seen in approximately one third of the patients; most commonly caused by the
tracheostomy fixation device, mostly seen in the ears as Stage 2 and after day 2. In order to
increase the awareness of surgical intensive care nurses about medical device-related pressure
injuries, in-service trainings should be planned, and care checklists should be created for
prevention and follow-up.