Avrupa Birliğinin Suriyeli ve Ukraynalı mültecilere yönelik göç politikalarının İslamofobi ve oryantalizm açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the migration policies of the European Union towards Syrian and Ukrainian refugees in terms of Islamophobia and orientalism
Yazar: TUĞBA YEĞEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NAİL ALKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
İçinde bulunduğumuz dünya oluşumunu tamamladığı ve yaşanılacak bir gezegen haline geldiğinden beri göç insanlık tarihinin vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. İlk çağlarda avcılık ve toplayıcılık yapan insanlar göçebe bir hayat sürmüşler ve tarımın gelişmesi ile birlikte yerleşik hayata geçmişlerdir. Yerleşik hayata geçen insanoğlu bu tarihten itibaren su kaynaklarının kuruması, volkanik patlamalar gibi tabiat kaynaklı sebeplerle göç ederken sanayi devrimi ve coğrafi keşifler gibi tarihi olaylar nedeniyle göç hareketliliği ekonomik temelli bir eksen kayması yaşamış ve gerek Birinci Dünya Savaşı gerekse İkinci Dünya Savaşı ve sonrasında yaşanan gelişmeler, her iki savaş sonrası toprak paylaşımlarında etnik ve dini kökenler göz ardı edilerek ülke sınırlarının çizilmesi ve Soğuk Savaş sonrası SSCB'nin dağılması gibi etkenler nedeniyle de bu eksen daha çok siyasi bir zemine oturmuştur. Çalışmamızda son dönemde yaşanan bu siyasi gelişmelerden ikisi olan Suriye Krizi ve akabinde yaşanan göç hareketliliği ile Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası yaşanan göç hareketliliği ele alınmış ve bu amaç kapsamında her iki hareketlilik çalışmamızın ana kavramları olan "İslamofobi" ve "Oryantalizm" kavramları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Söz konusu çalışmamızda öncelikle göç ve göçe ilişkin terimler ile birlikte Oryantalizm ve İslamofobi kavramları açıklanarak üzerine değerlendirme yapılacak iki ana unsur olan kavramların temeli atılmış ve akabinde Avrupa Birliği göç politikalarının süreç içerisinde nasıl geliştiği ve bugünkü halini aldığı anlatılarak AB'nin somut ve tarafsız bir göç politikası sergilemesi durumunda her iki ülke topluluğuna da nasıl davranması gerektiği gözler önüne serilmiştir. Çalışmanın dördüncü ve beşinci bölümlerinde ise Suriye ve Ukraynalılara yönelik uygulanan göç politikaları ele alınarak bu çerçevede üye devletlerce ortaya konulan eylemler ve söylemler örnekler sunulmak suretiyle ele alınmış ve 11 Eylül sonrası yaşanan gelişmeler, aşırı sağ partilerin oy oranlarını artırması, göç hareketliliği, İslamofobi ve Oryantalizm kavramları arasında bağlantılar kurularak nihayetinde çalışma tamamlanmıştır. Çalışmanın sonunda da açıkça görülecektir ki İslamiyet ve Hristiyanlık arasındaki düşmanlığın temelleri 5.-6. yüzyıllara dayanmakta ve o günden beri kimi zaman azalarak kimi zamanda artarak da olsa dalgalı bir seyir izleyerek varlığını sürdürmektedir. Soğuk Savaş dönemi sonrası Doğu Bloğunun yıkılması Batı'yı yeni bir düşman aramaya sevk etmiş ve Batı kendisine düşman olarak Doğu medeniyetini, somutta da İslam'ı seçmiştir. 11 Eylül'de yaşanan olaylar bu bakış açısını kamçılamış ve Müslümanlar birçok nefret söyleminin hedefi haline gelmiştir. Özetle nihayetinde çalışmamız kanıtlamıştır ki AB nin veya geniş anlamda Batı'nın 5. yüzyıldan bugüne devam eden o oryantalist bakış açısı hiç değişmemiş ve yaşanan her gelişme Batı toplumunda Müslümanlara yönelik bir çeşit korku yaratarak İslamofobik eylemleri tetiklemiştir.

Abstract:
Since the world we are in completed its formation and became a habitable planet, migration has been an indispensable element of human history. In the early ages, people who were engaged in hunting and gathering led a nomadic life and moved to a settled life with the development of agriculture. While human beings who have started to live settled life have migrated due to natural causes such as drying up of water resources, volcanic eruptions, migration mobility has experienced an economic-based axis shift due to historical events such as the industrial revolution and geographical discoveries, and due to factors such as the developments in both World War I and World War II and after, the drawing of country borders ignoring ethnic and religious origins in both post-war land shares and the dissolution of the USSR after the Cold War, this axis has become more political. In our study, two of these recent political developments, the Syrian Crisis and the subsequent migration mobility and the migration mobility experienced after Russia's invasion of Ukraine, were discussed, and within the scope of this purpose, both movements have been evaluated within the framework of the concepts of "Islamophobia" and "Orientalism", which are the main concepts of our study. In our study, first of all, the concepts of Orientalism and Islamophobia, along with immigration and migration-related terms, were explained and the foundation of the concepts, which are the two main elements to be evaluated, was laid and subsequently, it is explained how the European Union migration policies have developed in the process and taken their current form, and it is revealed how the EU should treat both groups of countries if it exhibits a concrete and impartial migration policy. In the fourth and fifth parts of the study, the migration policies implemented towards Syrians and Ukrainians were discussed, the actions and discourses put forward by the member states within this framework were discussed by presenting examples, and the study was finally completed by establishing connections between the developments after September 11, the increase in the vote rates of the far-right parties, migration mobility, Islamophobia and Orientalism concepts. At the end of the study, it will be clearly seen that the foundations of the hostility between Islam and Christianity date back to the 5th-6th centuries and since then it has continued to exist by following a fluctuating course, sometimes decreasing and sometimes increasing. The collapse of the Eastern Bloc after the Cold War period prompted the West to look for a new enemy, and the West chose Eastern civilization, and in concrete Islam, as its enemy. The events of September 11 have stimulated this point of view, and Muslims have become the target of many hate speeches. In summary, our study has finally proven that the orientalist perspective of the EU or the West in a broad sense, which has continued since the 5th century, has never changed, and every development has triggered Islamophobic actions by creating a kind of fear towards Muslims in Western society.