Zihin yetersizliği olan öğrencilere akran zorbalığından korunma becerisinin öğretiminde dijital sosyal öykü yönteminin kullanımı
The use of digital social stories method in teaching students with intellectual disabilities to protect themselves from peer bullying
Yazar: TUĞBA PEKİNCE KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR YAŞAR HAYAL
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı orta düzey zihin yetersizliği tanısı almış öğrencilere dijital sosyal öyküleri kullanarak, akran zorbalığından korunma becerisini bilgi düzeyinde öğretmektir. Bu amaçtan yola çıkarak; orta düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerine akran zorbalığından korunma becerisini bilgi düzeyinde öğretmede "Dijital Sosyal Öykülerin" kullanımının etkililiği, öğretim sonrasında akran zorbalığından korunma becerisinin bilgi düzeyinde kalıcılığını sürdürmeleri ve aile görüşlerinin incelenmesine yönelik sorulara cevap aranmıştır. Bu çalışmada tek denekli araştırma desenlerinden yoklama evreli katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Çalışma kapsamına araştırmacı tarafından belirlenen ön koşul özelliklere uygun 16 ve 18 yaşlarında orta düzeyde zihin yetersizliği tanısı olan dört katılımcı dahil edilmiştir. Çalışmanın uygulama oturumları 12 hafta boyunca her katılımcı için günde 10 dakikalık haftada üç oturum şeklinde yürütülmüştür. Araştırma verilerini toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan başlama düzeyi, öğretim oturumları (günlük yoklama), toplu yoklama ve izleme oturumları veri kayıt formları kullanılmıştır. Çalışma kapsamında araştırmacı tarafından hazırlanan dijital sosyal öykü kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler grafiğe işlenmiş ve grafiksel analiz yöntemi kullanılmış ve çalışmanın sonuçlarına yönelik katılımcıların ailelerinin görüşleri alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; Dijital sosyal öykü yönteminin dört öğrencide de akran zorbalığından korunma becerisinin bilgi düzeyinde öğretilmesinde etkili olduğu, son toplu yoklama oturumundan sonra 1., 3., ve 4., haftalarda beceriyi sürdürmelerinde de etkili olduğu görülmüştür. Sosyal geçerlilik bulgularına, ailelerinden alınan cevaplar doğrultusunda ulaşılmıştır. Aileler yapılan öğretimin bilgisayar ortamında yapılması ve dijital teknolojinin kullanılmasından dolayı eğlenceli olduğu ve çocuklarının ilgilerini çektiklerini ifade etmişlerdir. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazındaki çalışmalar ile karşılaştırılmış, uygulamaya ve gelecek araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to teach students diagnosed with moderate intellectual disability the skill of protection from peer bullying at a knowledge level by using digital social stories. Based on this aim; the questions regarding the effectiveness of the use of "Digital Social Stories" in teaching students with moderate intellectual disability the skill of protection from peer bullying at a knowledge level, the permanence of the skill of protection from peer bullying at the knowledge level after the teaching and the examination of family views were sought. In this study, a probe phase multiple probe design between participants, which is one of the single-subject research designs, was used. Four participants diagnosed with moderate intellectual disability, aged 16 and 18, who met the prerequisite characteristics determined by the researcher, were included in the study. The application sessions of the study were conducted for 12 weeks, three sessions per week for 10 minutes per day for each participant. In order to collect the research data, baseline, teaching sessions (daily probe), mass probe and follow-up sessions data recording forms prepared by the researcher were used. A digital social story prepared by the researcher was used within the scope of the study. The data obtained from the study were processed into a graph and the graphical analysis method was used, and the opinions of the families of the participants were taken regarding the results of the study. According to the findings obtained from the study; It was seen that the digital social story method was effective in teaching the skill of protecting from peer bullying at the knowledge level in all four students, and that it was also effective in maintaining the skill in the 1st, 3rd, and 4th weeks after the last full probe session. Social validity findings were reached in line with the responses received from the families. The families stated that the education was fun and attracted the children's attention due to the fact that it was done in a computer environment and digital technology was used. The findings obtained from the study were compared with the studies in the literature, and suggestions for implementation and future research were included.