hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Adbilim açısından Ardahan ili soyadları
Surnames of the city of Ardahan in terms of onomastics
Yazar: HAMİDE İPEKSOY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞENEL
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışmada ad bilimi altında Ardahan ili soyadları üzerine inceleme yapılmıştır. Toplam 127.808 kişiye ait soyadından 4.304 farklı soyadı tespit edilerek köken, yapı ve anlam bakımından incelenmiştir. 
Tezin giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, yöntemi ve alan ile ilgili yapılan önceki çalışmalara yer verilmiştir. 
Tezin birinci bölümünde ad bilim, ad bilimin dalları ve kişi ad bilimi hakkında bilgi verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde soyadı kavramı, Türkiye'de soyadı kullanımı, soyadı alınırken başvurulan yollar konuları ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde Ardahan iline ait (coğrafi yapısı, tarihi, nüfusu) bilgilere yer verilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde Ardahan ili soyadları incelenmiştir. Soyadları köken bakımından, yapı bakımından ve anlam bakımından bir sınıflandırılma yapılarak incelenmiştir. Yapı bakımından soyadları basit, türemiş ve birleşik olarak üç başlık altında incelenmiştir. Tezin beşinci bölümünde 4.304 soyadının sözlük anlamı tablo halinde alfabetik bir sıralamayla verilmiştir. Tabloda yanlış yazılan soyadlarının doğru yazımı da gösterilmiştir. Tezin son bölümünde ise incelenen soyadlarından hareketle bazı bulgulara yer verilmiştir.
Tezin sonuç bölümünde ise elde edilen bilgi ve bulgulardan hareketle genel bir değerlendirme yapılmıştır. 
Anahtar Sözcükler: 
Ad Bilimi, Kişi Adları Bilimi, Ardahan, Soyadı

Abstract:
In this study, an examination was made on the surnames of Ardahan province under onomastics. From the surnames of a total of 127.808 people, 4.304 different surnames were identified and examined in terms of origin, structure and meaning.
In the introduction part of the thesis, the purpose, scope, method and previous studies on the field are included. 
In the first section of the thesis, information about onomastics, branches of onomastics and personal onomastics is given. In the second section of the thesis, the concept of surname, the use of surnames in Turkey, and the methods used to obtain surnames are discussed. In the third section of the thesis, information about the province of Ardahan (geographic structure, history, population) is included. In the fourth section of the thesis, the surnames of Ardahan province were examined. Surnames were examined by classifying them in terms of origin, structure and meaning. In terms of structure, surnames are examined under three headings: simple, derived and compound. In the fifth chapter of the thesis, the dictionary meanings of 4.304 surnames are given in a tabular alphabetical order. The correct spelling of misspelled surnames is also shown in the table. In the last section of the thesis, some findings are given based on the surnames examined.
In the conclusion section of the thesis, a general evaluation was made based on the information and findings obtained.
Keywords:
Onomastics, Antroponymie, Ardahan, Surname
Türkiye'deki yaygın evlilik sitelerinde kullanılan kadın takma adlarının (nickname) adbilim açısından incelenmesi
An analysis of female nicknames used in popular matrimonial websites in Turkey in terms of onomastics
Yazar: ZEHRA SEÇKİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞENEL
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adbilimi = Onomastic ; Adlar = Nouns ; Evlilik siteleri = Matrimonial sites ; Kadınlar = Women ; Takma adlar = Nickname

Özet:
Ad, bireyi topluma tanıtan ve onun toplumda bir statü elde etmesini sağlayan en birincil ögedir. Takma ad ise kişinin kendi adı dışında eğreti olarak alınan adlardır. İnsanlar takma adları genellikle sosyal mecralarda kullanmak için oluşturmuşlardır. Bu takma adlar içerisinde özellikle evlilik sitelerindeki adlar ve daha da özel bakılacak olursa bu sitelere üye olurken kullanılan kadın adları ilgi çekmektedir. Bu çalışmayla Türkiye'de yaygın olarak kullanılan evlilik sitelerindeki kadın takma adlarının kullanım nedenleri, kişi ile kullandığı takma ad arasında bir ilişki olup olmadığı ve bu adların adbilimindeki yeri ortaya konulacaktır. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden gözlem tekniği ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır.
Bu çalışma sonucunda elde edilen verilere göre evlilik sitesine üye olan kadınların yaşadıkları şehir ya da memleketlerinin plaka kodu, doğum tarihleri, yaşları, meslekleri, sevdikleri dizi, film, şarkı, kitap vb. gibi kendileri ile doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili olan ifadelerden yararlanarak takma ad oluşturduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The name is the primary element that introduces the individual to the society and enables her to gain a status in the society. Nicknames, on the other hand, are the names taken as a makeshift name other than the person's own name. People generally create nicknames for use on social medias. Among these nicknames, especially the names on marriage sites and, more specifically, the names of women used while becoming a member of these sites attract attention. With this study, the reasons of women's nickname usage on marriage sites that are widely used in Turkey, whether there is a relationship between the person and the nickname they use, and the place of these names in onomastics will be revealed. In our study, observation technique and document analysis method, which are qualitative research methods, were used.
According to the datas abtained as a result of this study, it has been determined that the women who joined the marriage sites created a pseudonym by making use of expressions that are directly or indirectly related themselves such as the license plate code of the city or hometown of the women who are members of the marriage site, birthdates, ages, professions, favorite TV series, movie, song, book, etc.
Tefsir bağlamında Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı ile modern akılcılığın karşılaştırılması
Comparison of Mu'tazila's rational approach and modern rationalism in the context of tafsir
Yazar: CAHİDE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUKADDER ARİF YÜKSEL
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Muʽtezile, dini bilgi alanındaki entelektüel-mezhepçi hareketlerin en ünlüsüdür. Muʽtezile düşünürleri her şeyden önce bir "metodoloji" olarak akli tefekkürü ve dini ilkeleri, özellikle de Kur'an ayetlerini anlamak ve yorumlamak için bir kaynak olarak "akli idraki" vurgulamışlardır. Bu kelam hareketi, hicri birinci asrın sonları ile ikinci asrın başlarında, o dönemde gündemde olan Ehl-i Beyt takipçileri dışındaki hadis ehli ile Haricî, Mürcie, Kaderiyye, Müşebbihe ve Mücessime gibi mezhepler arasındaki fikrî ve mezhebî çatışma ortamında ortaya çıkmıştır. Bu teorinin kurucularına göre Mutezile olmanın temel kriteri, bilinen beş ilkeye (usûlü'l-hamse) inanmaktır. Tasvir ve tahlile dayalı bir yöntemle dinî düşünceye yeni ve daha derin bir açılım sağlamayı amaçlayan bu çalışmada, Kur'an tefsirinde Muʽtezile'nin akla yönelişi ve bu yönelişte Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı ile modern akılcılık karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın birinci bölümde Muʽtezile ekolünü geniş çerçevede ve tefsir bağlamında ele alınmıştır. İkinci bölümde tefsir bağlamında Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı, üçüncü bölümde ise Muʽtezile akılcılığı ile modern akılcılığının mukayesesi detaylı incelenmiştir.

Abstract:
Muʽtezile is the most famous of the intellectual-sectarian movements in the field of religious knowledge. Mu'tazila thinkers, above all, emphasized rational contemplation as a 'methodology' and 'rational perception' as a source for understanding and interpreting religious principles, especially the verses of the Qur'an. This theological movement emerged at the end of the first century and the beginning of the second century, in an environment of intellectual and sectarian conflict between the people of Hadith, other than the followers of Ahl al-Bayt, who were on the agenda at that time, and sects such as Kharijites, Murji'ah, Kadariyya, Müshabbihe and Mujahshima. According to the founders of this theory, the main criterion of being a Mutazijist is to believe in the five known principles (usûlü'l-hamse). In this study, which aims to provide a new and deeper expansion to religious thought with a method based on description and analysis, Muʽtezile's orientation towards reason in the interpretation of the Quran and the rational approach of Muʽtezile in this orientation are tried to be compared with modern rationalism. For this purpose, in the first part of the study, the Muʽtezile school is discussed in a broad framework and in the context of exegesis. In the second chapter, the rational approach of Muʽtazila, in the third chapter, the comparison of Muʽtezile rationalism and modern rationalism is examined in detail.
Yelda Karataş şiirlerinde izlek
Theme in Yelda Karataş's poems
Yazar: ÇAĞRI ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN ABİÇ
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Karataş, Yelda = Karataş, Yelda ; Tema = Theme ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
Yelda Karataş, İstanbul'da aktif olarak yaşamış olduğu 1965-2017 yılları arasında sanat camiasından birçok kişiyle dostluk kurmuş, birçok sanatçıdan etkilenmiş ancak yine de kendini herhangi bir sanat akımına addetmemiştir. Yıllar içerisinde oluşturduğu entelektüel birikimini kendi estetik anlayışıyla birleştirip eserlerini meydana getirmiştir. Yelda Karataş edebiyatın değişik türlerinde eserler verse de sanat camiası içinde şairliği ile daha çok tanınır. Çalışmanın konusu da Yelda Karataş'ın şiirlerini ele almaktadır. Çalışma kapsamında Şair'in yayımladığı tüm şiirler tematik olarak gruplandırılmış ve şiirin ele aldığı konuya göre psikoloji, felsefe, sosyoloji ve edebiyat kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Ayrıca çözümleme çalışmaları esnasında şairle sık sık bilgi alışverişi yapılmış ve imgelem çözümünde Şair'in imge ve dünya algısı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma vesilesiyle yaşadığı zaman diliminde sanat camiasında önemli bir yer edinen Yelda Karataş ve şiiri, akademik literatürde de yerini almış olacak ve kendisiyle ilgili yapılacak olan çalışmalara ışık tutacaktır.
Çalışmanın son bölümünde Yelda Karataş'ın poetikasına dair değerlendirmelerin bulunduğu "Sonuç" bölümü ve çalışmada istifade edilen kaynakların bir listesinin bulunduğu "Kaynakça" kısmı yer alacaktır.

Abstract:
Throughout her active life in İstanbul between the years 1965-2017, Yelda Karataş had many friends and was influenced by many artists among art community; however, she has never regarded herself to be a part of any literary movement. She created her works of art by combining her intellectual accumulation of years with her own aesthetic view. Although Karataş produced works of various literary genres, she is better known with her poesy. The subject of this study covers Yelda Karataş's poems. Within the study, all the poems of the poet were thematically grouped and examined accordingly in the scope of psychology, philosophy, sociology, and literature theories. Also, during the analysis study and imagery analysis, information exchange was regularly done with the poet, and poet's perception of image and world are presented. With the occasion of this study, Yelda Karataş, who took an important part among the art community of her times, and her poetry will take its place in academic literature, and this study will put light to further studies regarding her. 
In the final part of this study, there will be a conclusion part including reviews on Yelda Karataş's poetics, and references part showing the works utilised in this study.
Ardahan ili ve ilçelerinin şebeke sularının kalitesinin araştırılması
Investigation of the quality of network water in Ardahan province and districts
Yazar: BURHAN ÇAYDAŞİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP AKKOÇ
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada Ardahan merkez ve ilçelerinin içme suyu olarak şebekelere verilen farklı kaynakların fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik açıdan analizleri yapılarak tüketime uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2023 yılı mayıs ve ekim aylarında Ardahan merkez ve ilçelerine içme suyu olarak şehir şebekelerine verilen kaynak sularından su numuneleri toplanmıştır. İçme suyu parametreleri; mikrobiyal, pH, iletkenlik, nitrit, nitrat, mangan, klor, kalsiyum, magnezyum, florür, bakır, nikel, krom, demir, sülfat, brom, kurşun, sodyum ve potasyum değerleri analiz edilmiştir. Bu analizler TS 266 ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Mikrobiyal (koliform bakteri) analiz sonucunda, Ardahan ve tüm ilçelerin (Posof merkez ve Ardahan Kaptanpaşa mahallesi Ekim ayı hariç) koliform değerlerinin TS 266 ve DSÖ kriterlerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Çoğu numunelerde de kurşun değerinin TS 266 değerinin altında olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, different water sources supplied to the networks as drinking water in Ardahan center and districts. The resources were analyzed physically, chemically and microbiologically to determine whether they were suitable for consumption. For this purpose, water samples were collected from the spring water supplied to the city networks as drinking water to Ardahan centre and districts in May and October 2023.. Drinking water parameters; Microbial, pH, Conductivity, nitrite, nitrate, manganese, chlorine, calcium, magnesium, fluoride, copper, nickel, chromium, iron, sulfate, bromine, lead, sodium and potassium values were analyzed. These analyzes were evaluated according to TS 266 and World Health Organization (WHO) criteria. As a result of microbial (coliform bacteria) analysis, it was determined that the coliform values of Ardahan city and its all districts (Posof center and Ardahan Kaptanpaşa mah. except October) did not comply with TS 266 and WHO criteria. It was determined that the lead value in most samples was below the TS 266 value.
Kars yöresinin kültürel mirası: Düğün geleneği, çalgıları, halk oyunları ve türkülerinin nota kataloğu perspektifinden incelenmesi
Our traditions and customs of Kars region, folk dances, folk instruments, folk dance costumes, note index of folk songs sung in dances
Yazar: TARKAN TURUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TURGAY AKDAĞOĞLU
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Yaradılıştan günümüze insan, yaşadığı her çağda ve her dönemde sevinç ve hüzünlerini ifade etmek için bir figür bulmuş ve kendini, kendine özgü bir ifade ile anlatmaya çalışmıştır. 
Her kesim tarafından oynanan halk oyunlarının en önemli özelliği hiç 
yöneticisinin olmaması, nesilden nesile aktarılması ve anonim olmasıdır. Bu nedenledir ki kültür bir yörenin ezgisini, yaşanmış olaylarını, insan yapısını ve hislerini dile getirir. 
Çalışmada Kars ilinin tarihi, coğrafi yapısı, iklimi, sosyal yaşantıları, gelenek ve görenekleri, halk oyunları, yörenin giysileri, müzik aletleri, türküleri, manileri, türkü notaları ve mâni ele alınarak incelenmiştir. 
İlimiz kültürü diğer il ve yörelere göre çeşitlilik göstermektedir. Çünkü Kars'ın örf ve adetleri, yörede yaşayan Türk boylarının arasındaki az da olsa farklılıklar ve Kafkasya'dan gelen göçlerin etkisinde kalmıştır. Bu çeşitliliğin üzerinde durularak; yöre insanının giydiği giysiler, müzik aletleri, âşıklar, mahalli sanatçılar ve bunlara bağlı olarak, yöre türküleri, maniler ve oyunlar ile ilgili çalışma yapılmıştır.

Abstract:
From creation to the present day, man has found a figure to express his joys and sorrows in every age and period he has lived in and has tried to express himself with a unique expression. 
The most important feature of folk dances played by all walks of life is that they have no manager, are passed down from generation to generation, and are anonymous. For this reason, culture expresses the melody, lived events, human structure and feelings of a region. 
In the study, the history of Kars province, its geographical structure, climate, social life, traditions and customs, folk dances, local clothes, musical instruments, folk songs, manis, folk song and mani notes were examined. 
The culture of our city varies compared to other provinces and regions. Because the customs and traditions of Kars were influenced by the slight differences between the Turkish tribes living in the region and the migrations from the Caucasus. By emphasizing this diversity; A study was carried out on the clothes worn by the local people, musical instruments, minstrels, local artists and, accordingly, local folk songs, poems and dances
Burdur ili Tefenni ilçesi Belkaya (Guluman) Köyü Teke Guluman Zeybeği'nin geleneksel oyun tavrının tespiti incelenmesi ve icrası
Determination, examination and performance of the traditional game performance of Tefenni district Belkaya (Guluman) Village of Burdur province Teke Guluman Zeybeği
Yazar: ÖMER TURGUT
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KURTİŞOĞLU
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzik = Music

Özet:
Geçmiş tarihlerde çok eski uygarlıklara ev sahipliği yapmış olan bölgede
günümüzde Yörük Türkmen Toplulukları yaşamaktadır. Teke Yöresi olarak bilinen
Yörük, Türkmen ve konargöçer, yaylacı kültürünün yaşandığı alan, oyun ve müzik
geleneğinin oluşmasında büyük bir etkiye sahip olmuştur. Bu gelenek, usta çırak ilişkisi
içerisinde, eskiden köylerde yapılan oda eğlenceleri ile yöre düğün ve etkinliklerinden
taşıdıkları geleneksel ifadeleri içermektedir.
Bu çalışmada; Teke Guluman Zeybeği, geleneksel oyun ve oyun müziği tavrı
üzerine inceleme, karşılaştırma ve tespitlerde bulunulmuş, amacın; geleneksel kültür
ifadeleri içeren özelliklerin, unutulmaması, devam etmesi, özellikle; genç kuşak halk
oyuncu ve müzisyenler tarafından icra edilerek, kültürel aktarıma katkı sağlaması
gözetilmektedir. Çalışmamız beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler sırasıyla;
zeybekler, Teke yöresi yöntem, Teke Guluman Zeybeği ve Sonuç kısımlarından
oluşmaktadır.
Anahtar Sözcükler:
Türk Halk Oyunları, Dans, Oyun, Müzik, Teke Yöresi, Zeybek, Guluman Zeybeği,
Burdur.

Abstract:
Yoruk Turkmen Communities live in the region, which hosted ancient civilizations
in the past. The area where Yoruk, Turkmen and nomadic transhumant culture is
experienced, known as Teke Region, has had a great impact on the formation of the game
and music tradition. This tradition includes traditional expressions carried over from local
weddings and events, as well as chamber entertainments that used to be held in villages
within the master-apprentice relationship.
In this study; Teke Guluman Zeybeği, traditional dance and game music style were
examined, compared and determined, the aim was; The features that contain traditional
cultural expressions should not be forgotten and continue, especially; It is intended to
contribute to cultural transmission by being performed by young generation folk actors
and musicians. Our study consists of five parts. These sections are respectively; It consists
of Teke region, zeybeks, method, Teke Guluman Zeybek and conclusion parts.
Keywords:
Turkish Folk Dances, Dance, Game, Music, Teke Region, Zeybek, Guluman Zeybeği,
Burdur
Çıldır Gölü suyunun mutajenik özelliklerinin araştırılması
Investigation of mutagenic properties of Çıldır Lake water
Yazar: YUNUS EMRE ODABAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ARSLAN
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, Ardahan iline bağlı Çıldır ilçesinde bulunan Çıldır Gölü'nde 4 farklı istasyondan alınan suyun mutajenik özellikleri Ames testi ile çalışılmıştır. Çalışma, göl ekosistemini etkileyen ve göldeki canlılardan beslenen insanlarda kanserojen etkiye neden olan mutajenik etkilerin varlığını ve kaynağını tespit etmeyi hedeflemektedir. Eğer göl suyunda mutajenik etkiler belirlenirse, bu bulgular daha kapsamlı çalışmaların yapılmasının yolunu açacaktır. Bu çalışma aynı zamanda, göl ekosisteminde ve insan sağlığında oluşan kanserojen etkilerin ortadan kaldırılması için ileride düzenlenebilecek çalışmalara öncülük etmeyi amaçlamaktadır.
AMES testinde, her bir istasyondan alınan 100 µl'lik örnekler kullanıldı. Deneyler, metabolik aktivasyon yokluğunda (S9'suz) Salmonella typhimurium TA98 ve TA100 suşları kullanılarak gerçekleştirildi. Yapılan mutajenite çalışmalarında 2022 yılında alınan suların 3. istasyonundan elde edilen örneklerde TA100 suşu üzerinde mutajenik etki tespit edilmişken, TA98 suşu üzerinde herhangi bir etki gözlemlenmemiştir. 2023 yılında alınan sular ise TA98 suşu üzerinde herhangi bir etki göstermemiştir. Ancak, TA100 suşu üzerinde alınan tüm istasyonlarda mutajenik etki belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the mutagenic properties of water taken from Çıldır Lake, located in the Çıldır district of Ardahan province, were investigated using the Ames test at four different stations. The aim of the study is to identify the presence and source of mutagenic effects that may have carcinogenic effects on humans consuming organisms from the lake, thereby affecting the lake ecosystem. If mutagenic effects are detected in the lake water, these findings will pave the way for more comprehensive studies. Additionally, this study aims to pave the way for future research aimed at eliminating carcinogenic effects in the lake ecosystem and human health.
In the AMES test, 100 µl samples were taken from each station. The experiments were conducted using Salmonella typhimurium TA98 and TA100 strains without metabolic activation (S9). In mutagenicity studies, mutagenic effects were observed on the TA100 strain in samples obtained from the 3rd station in 2022, while no effects were observed on the TA98 strain. However, in the waters taken in 2023, no effects were observed on the TA98 strain, but mutagenic effects were detected on the TA100 strain in all stations.