Arap dilinde müfret ve müfret olarak tevil edilen yapılar
Singular and structures interpreted as singular in the Arabic language
Yazar: ENES KARABULUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ŞİMŞEK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
İnsanlar arasındaki sözlü iletişimin kendisiyle gerçekleştiği, duygu ve düşüncelerin kendisiyle karşı tarafa aktarıldığı dil, kültürel kimliğin korunmasında ve nesiller arasında bilgi akışı sağlanmasında büyük bir öneme sahiptir. Arap dili hem tarihsel hem de kültürel açıdan büyük önem arz etmektedir. İslâm dininin kutsal kitabı olan Kur'ân-ı Kerîm'i anlama çabalarının hareket noktası, Arap dilidir. Bununla beraber Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgeleri başta olmak üzere geniş bir coğrafyada Arapça konuşulmaktadır. Böylece bölgeler arasındaki kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda etkileşimler kaçınılmaz olup Arap dili burada merkezî bir rol oynamaktadır. Arap dilinin bu denli önemli olması, akademi dünyasında sayılamayacak kadar çok çalışma yapılmasına neden olmuştur. Biz de bu çalışmada, Arap dilinde önemli bir mesele olarak gördüğümüz müfret ve mürekkep yapıları ve bunların teviliyle ilgili konuları ele almaya çalıştık. 

Çalışma temelde iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müfret ve mürekkep kelimeleri tanıtmayı hedefledik. Ardından elde ettiğimiz bulgular bizi müfret yapıları bilmenin yolunun ancak mürekkep yapıları tanımaktan geçtiği sonucuna götürdü. Dolayısıyla gerek ilk dönem gerekse modern dil âlimleri tarafından mürekkep olarak görülen bazı yapıları inceledik. Ardından Arap dilinde müfret ya da mürekkep olması bakımından çeşitli yapıları ele aldık. Böylece müfret ve mürekkep yapıların çerçevesini belirlemiş olduk. İkinci bölümde ise bir cümle ögesine karşılık geldiğinde müfret olarak tevil edilen ve müfret olarak tevil edilmesi mümkün olmayan mürekkep yapıları, tevil edilme ya da edilememe gerekçelerine değinmek sûretiyle ele aldık. Buna göre yerine müfret isim takdîr edilebilen ya da yerine müfret ismin gelebileceği bir konumda olan yapıların i'rapta mahalli olan yapılar olduğunu, müfret isim olarak takdîr edilemeyen veya müfret ismin gelmesinin sahîh olduğu bir konumda gelmeyen yapıların ise i'rapta mahalli olmayan yapılar olduğu sonucuna ulaştık.

Abstract:
Language, through which verbal communication among people occurs and emotions and thoughts are conveyed to the other party, holds great importance beyond these functions in preserving cultural identity and ensuring the flow of information between generations. The Arabic language is also of significant importance both historically and culturally. The starting point for efforts to understand the Holy Qur'an, the sacred book of Islam, is the Arabic language. Moreover, Arabic is spoken across a wide geographical area, particularly in the Middle East and North Africa. As a result, cultural, social, and economic interactions between regions are inevitable, with the Arabic language playing a central role.

The study is essentially divided into two parts. In the first part, we aimed to introduce singular and compound words. The findings we obtained led us to conclude that understanding singular structures is only possible through recognizing compound structures. Therefore, we examined certain structures considered compound by both classical and modern linguists. We then discussed various structures in terms of whether they are singular or compound in the Arabic language. This helped delineate the framework of singular and compound structures. In the second part, we examined compound structures that are interpreted as singular when they correspond to a sentence element, as well as those that cannot be interpreted as singular, discussing the reasons for their interpretability or non-interpretability. Accordingly, we concluded that structures that can be substituted with a singular noun or can occupy a position where a singular noun could be placed are those with a grammatical case, while structures that cannot be substituted with a singular noun or do not appear in positions where a singular noun could correctly be placed are those without a grammatical case.