Kamu kesimi etkinliğinin bütçe dengesi üzerindeki etkisine ilişkin ampirik bir değerlendirme
An empirical evaluation concerning effect on the budget balance of efficiency of public sector
Yazar: ONUR SADIKLI
Danışman: DOÇ. DR. PELİN VAROL İYİDOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe açıkları = Budget deficits ; Denk bütçe = Equal budget ; Genelleştirilmiş momentler yöntemi = Generalized method of moments ; Kamu harcamaları = Public expenditures

Özet:
Geçmiş yıllarda bütçe açıkları ülkelerin en önemli mali performans göstergelerinden biriyken, zamanla ihmal edilmiş ve ekonomik büyüme, enflasyon gibi makroekonomik göstergelerin gölgesinde kalmıştır. Kriz yıllarıyla beraber bütçe dengesi tekrar gündeme gelmiş ve uygulanan genişletici mali politikalar aracılığıyla neden olunan bütçe açıkları krizden kurtulmanın yolu olarak gösterilmiştir. Dolayısıyla, bütçe açıkları gerek teorik çalışmalarda gerekse uygulama alanında destek görmeye başlamış ve ülkelerin tekrar ön plana aldığı göstergelerden birisi haline gelmiştir. Özellikle bütçe açıklarının kamu harcamalarıyla olan yakın ilişkisi nedeniyle, hükümetler politika uygulamalarında bütçe yönetimine ve bütçe yoluyla uygulamalara daha fazla önem atfetmişlerdir.
Bütçe açıklarının temel nedeni olarak gösterilen kamu harcamalarının mali denge üzerinde önemli derecede etkilere sahip olması harcamalara bu anlamda önem kazandırmaktadır. Kriz dönemlerinde özellikle 2008 krizinden sonra ülkelerin ekonomi politikalarının önemli bir parçasını genişletici mali politikalar oluşturmuş ve ekonomilerin tekrar canlandırılması için genişletici mali politikalar benimsenmiştir. Bu yolla ülkeler kamu harcamalarını artırmışlardır. Uygulanan bu politikalar bütçe dengesinin sağlanması sorununu da beraberinde getirmektedir. Bu durum kaçınılmaz olarak bütçe açıklarına yol açmış ve mali performans olumsuz etkilenmiştir. Dolayısıyla, kamu harcamalarının niceliksel olarak bütçe açıklarını artırdığı bilinmesinin yanında, yapılan kamu harcamalarının niteliksel yani etkinlik tartışmaları son yıllarda dikkat çekmiştir. Bu noktada kamu harcamaların gerçekten ihtiyaç duyulan alanlara yapılıp yapılmadığı ve etkinliğin sağlanması halinde harcamaların bütçe dengesi üzerinde olumlu rol oynayabileceği sorgulanmaya başlanmıştır. 
Bu kapsamda çalışmada kamu kesimi büyüklüğünün bütçe dengesi üzerindeki etkisiyle birlikte kamu kesiminin etkinliğinin de mali etkisinin araştırılması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda bütçe açıklarına neden olan kamu harcamalarının etkin yapılması durumunda mali denge üzerindeki etkisi çeşitli göstergeler aracılığıyla ampirik tahmin edilerek incelenmektedir. Çalışmada alternatif modellerden olan sabit ve rassal etkiler modelleri arasından seçim Hausman test istatistiğine dayalı olarak yapılmakta ve metodolojik olarak sabit etkiler modeli tercih edilmektedir. Elde edilen sonuçların daha iyi yorumlanması ve daha kapsamlı ve analitik bir yönteme ihtiyaç duyulması nedeniyle literatürde sıkça kullanılan genelleştirilmiş momentler yöntemine başvurulmaktadır. Ampirik sonuçlar, kamu kesimi büyüklüğündeki artışın ise bütçe açıklarına neden olduğunu, ekonomik büyümeyle birlikte kaydedilen nüfus artışının bütçe dengesini iyileştirdiğini göstermektedir. Bunun aksine, kamu yatırımlarındaki artış ise bütçe açıklarına neden olmaktadır. Düşünülenin aksine kamu borcundaki artış da, bütçe dengesini iyileştirmektedir. Bu sonuç, beklentilerle tutarlı olmasa da, borcun büyüme yaratacak etkin harcama alanlara yönlendirilmesinin mali dengeleri iyileştirici etkisinden bahsetmek mümkün görünmektedir. Açıklayıcı değişkenlerin etkisine ilişkin bulgular ise, çalışmanın araştırma sorusuna ışık tutmaktadır. Öyle ki; kamu harcamalarının bütçe açıklarını arttırıcı etkisi söz konusu olmakla birlikte, kamu kesiminde etkinliğin sağlanması bütçe üzerindeki yükü anlamlı ve önemli ölçüde azaltmaktadır.

Abstract:
Even though budget deficits have been one of the most important indicators of fiscal performance for past years, it has been neglected and replaced by macroeconomics indicators such as economic growth, inflation, interest and exchange rates. As time goes on, crisis made budget balance essential again and budget deficits resulted from expansionary fiscal policies has been considered as a way of getting rid of crisis. Therefore, both theory and practice works related to budget deficits start paying attention, and it has been one of the indicators that countries put on forefront again. Particularly, since there is a close relationship between budget deficits and public spending, governments refer to budget management and its implementation in their policies more than ever.
The main reason of budget deficits is public spending because of increasing them. Thus, it is crucial to understand the linkage between budget deficits and public spendings. In times of crisis, especially after 2008 global financial crisis, expansionary fiscal policies had been a significant phase of economic policy of governments and have been adopted by many countries to restore economies. In order to make it happen, governments have raised public spendings. This policy leads to inevitable budget deficits, affecting fiscal performance negatively. Therefore, debates about the qualitative of public spendings, in other words efficiency, has attracked attention recently in addition to knowing that public spendings increase budget deficits quantitatively. In that point, it has been started questioning whether governments spend really public spendings on necessary places or not and efficiency has a positive impact on budget balance in case of efficiency is carried out.
The main aim of this paper is to investigate effects on budget balance of both government size and the efficiency of public sector. In this thesis, we have empirically explored the efficiency of public spending and the influence on the budget balance of efficient public spendings via different indicators. It is made choice between fixed and random effects models which are two of alternative models according to Hausman test statistics and prefered fixed effects model methodologically in thesis. However, we have employed generalized moments method (GMM) used common in literature to interpret empirical results better and due to being needed comprehensive and analytics method. Empirical results show that the increase in the size of public sector causes budget deficits. As population also grows with economic growth, the budget balance is affected positively. On the other hand, an increase in public investment brings on budget deficits. Contrary to common belief, the rise in public debt makes a positive impact on budget balance, as well. Even though these results are not in line with expectations, it is possible to emphasize that fiscal stance and balance can be healed provided that public debt is directed to efficient spending areas which achieve economic growth. The findings related to effects of explanatory variables answer the main question of thesis. Obviously, there is an increasing effect of public spendings on budget deficits. At the same time, making efficiency in public sector reduces the burden of budget statistically and significantly.