Mersin ili kayısı damızlık parselinde ve bazı üretici bahçelerinde Avrupa sert çekirdekli sarılık fitoplazması (Candidatus phytoplasma prunorum) hastalığının moleküler yöntemlerle testlenmesi
Testing of apricot germplasm and some private orchards in Mersin province for European stone fruit yellows phytoplasma (Candidatus phytoplasma prunorum) by molecular testings
Yazar: BÜLENT ALTAN
Danışman: PROF. DR. KADRİYE ÇAĞLAYAN
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki hastalıkları = Plant diseases ; Fitoplazma = Phytoplasma ; Kayısı = Apricot

Özet:
Mersin'de 2007?2009 yılları arasında yürütülen bu çalışmada Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (ABKAE) Müdürlüğü'nün damızlık kayısı parselinde bulunan çeşitler ile Mut yöresinde yetiştirilen bazı kayısı çeşitlerinin Avrupa Sert Çekirdekli Sarılık Fitoplazması (ASSF) ?Candidatus Phytoplasma prunorum? ile bulaşma oranlarının moleküler yöntemlerle belirlenmesi amaçlanmıştır. Polimeraz Zincir Reaksiyonu-Restriksiyon Fragmenti Uzunluk Polimorfizmi (PZR-RFUP) yöntemi ile 112 örnekte yapılan testlemelerde gerek simptomlu gerekse simptomsuz bitkilerde ASSF ile bulaşıklık oranı % 8.035 olarak belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında ASSF'nin tipik belirtileri olan yapraklardaki kıvrılmalar sadece Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde bulunan 1 örnekte gözlenmiştir.Bu çalışma sonucunda kaysılar için önemli bir gen kaynağı olan ABKAE'de bulunan ve bölge için aşı gözü kaynağı olarak kullanılan bitkiler bir karantina patojeni olan ASSF'ye karşı testlenmiş ve pozitif bulunanların imha edilmesi önerilmiştir. Ayrıca bu çalışma kapsamında Mersin'deki simptom göstermeyen kayısı ağaçlarında da ASSF'nin yaygın olduğu ve bu latent enfeksiyonların moleküler yöntemlerle saptanabileceği ortaya konmuştur. Böylece sertifikasyon çalışmalarında bu önemli patojene karşı simptom göstermeyen bitkilerin de testlenmesinin ne kadar önemli olduğu bir kez daha vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Kayısı, Mersin, Candidatus Phytoplasma prunorum, PZR-RFUP.

Abstract:
Mersin?de 2007?2009 yılları arasında yürütülen bu çalışmada Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (ABKAE) Müdürlüğü?nün damızlık kayısı parselinde bulunan çeşitler ile Mut yöresinde yetiştirilen bazı kayısı çeşitlerinin Avrupa Sert Çekirdekli Sarılık Fitoplazması (ASSF) ?Candidatus Phytoplasma prunorum? ile bulaşma oranlarının moleküler yöntemlerle belirlenmesi amaçlanmıştır. Polimeraz Zincir Reaksiyonu-Restriksiyon Fragmenti Uzunluk Polimorfizmi (PZR-RFUP) yöntemi ile 112 örnekte yapılan testlemelerde gerek simptomlu gerekse simptomsuz bitkilerde ASSF ile bulaşıklık oranı % 8.035 olarak belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında ASSF?nin tipik belirtileri olan yapraklardaki kıvrılmalar sadece Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü?nde bulunan 1 örnekte gözlenmiştir.Bu çalışma sonucunda kaysılar için önemli bir gen kaynağı olan ABKAE?de bulunan ve bölge için aşı gözü kaynağı olarak kullanılan bitkiler bir karantina patojeni olan ASSF?ye karşı testlenmiş ve pozitif bulunanların imha edilmesi önerilmiştir. Ayrıca bu çalışma kapsamında Mersin?deki simptom göstermeyen kayısı ağaçlarında da ASSF?nin yaygın olduğu ve bu latent enfeksiyonların moleküler yöntemlerle saptanabileceği ortaya konmuştur. Böylece sertifikasyon çalışmalarında bu önemli patojene karşı simptom göstermeyen bitkilerin de testlenmesinin ne kadar önemli olduğu bir kez daha vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Kayısı, Mersin, Candidatus Phytoplasma prunorum, PZR-RFUP.