Surfaktan kullanımı ve stok optimizasyonunda farmakoekonomik modelleme yaklaşımı
Pharmacoeconomic modelling approach in surfactant usage and stock optimization
Yazar: MÜFİDE NARLI
Danışman: PROF. DR. ALİ KOKANGÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Yenidoğan bebeklerde surfaktan eksikliği sonucu gelişen akciğer yetersizlik tablosu hastalık ve ölümün önemli bir nedenidir. Tedavide acil ihtiyaç duyması ve yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesi açısından surfaktanın, talep edildiğinde ulaşılabilir olması oldukça önemlidir. Hasta gelişleri arasındaki sürenin ve gelen hasta ağırlıklarının zamanla rastsal olarak değişmesi hastanede ihtiyaç duyulacak surfaktan miktarının belirlenmesini zor bir problem haline getirmektedir. Surfaktan tedavisinde hastaların ihtiyacı olan surfaktan dozu, hastanın ağırlığına göre hesaplanmaktadır. Bu çalışmada, bu rastgele değişkenler göz önünde bulundurularak optimum flakon sayısı bulunurken aynı zamanda surfaktanın satın alma, sipariş, elde bulundurma ve atık maliyetlerini minimum yapan matematiksel programlama modeli geliştirilmiştir. Maliyet ve talebin birbirini etkilediği bu farmakoekonomik modelle sürekli kontrol stok politikası altında her preperat ve her flakondan ne kadar satın alınması gerektiği, tekrar sipariş verme noktaları ve yıllık sipariş sayısı hesaplanmıştır. Ayrıca matematiksel modelle hastaneye gelen herbir hastaya verilmesi gereken optimum preperat çeşidi ve flakon büyüklüğü elde edilmiştir. Elde edilen optimum değerin geçerliliği 66 yataklı yenidoğan yoğun bakım ünitesi olan büyük bir hastanenin gerçek verileri kullanılarak bir simülasyon modeliyle test edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Stok Yönetimi, Surfaktan, Optimizasyon, Maliyet Minimizasyonu, Simülasyon

Abstract:
Surfactant deficiency in newborns is a result of the respiratory insufficient condition which is a major cause of illness and death. In terms of the maintenance of vital functions that require emergency intervention, it is crucial that surfactant is available for treatment upon request. The unknown times between patient arrivals and the patient's stochastic weight changes in the hospital cause difficulties in determining the amount of surfactant needed. The surfactant dosage needed for treatment of patients must be calculated according to the patient's weight. In this study, the mathematical programming model that minimizes the purchase, order, holding and waste costs of the surfactant has been developed while finding the optimum vial by considering these random variables. The pharmacoeconomic model, with cost and demand affecting each other, uses a continuous inventory control policy, including calculating how much each preparation and vial should be buy for, the points for ordering it again, and the number of orders. Also, the validity of the optimum values obtained with the mathematical model of the 66 bed neonatal intensive care unit in a hospital was tested with real data and a simulation model.

Keywords: Inventory Management, Surfactant, Optimization, Cost Minimization, Simulation