İkrime Mevlâ İbn Abbâs ve hadis rivayetindeki konumu
İkrime Mevla İbn Abbâs and position in the representation of hadith
Yazar: RAMAZAN BARAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Haricilik = Kahawarij ; Rivayetler = Rumours ; Tabiun = Tabiun ; Tabiun Dönemi = Tabiun Period ; İkrime Mevla İbn Abbas = İkrime Mevla Ibn Abbas ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tâbiîn döneminin önemli Hadis râvilerinden biri olan İkrime Mevlâ İbn 
Abbâs'ı konu edinen bu çalışmamızda İkrime'nin hayatı, yaşadığı dönem ve ilmî
kişiliği, hadis rivayetindeki konumuyla beraber kendisi hakkında ileri sürülen olumlu 
ve olumsuz yönleri üzerinde durulmuştur. Bu çalışmadaki amacımız, İkrime'nin 
hadis rivayetindeki konumunu ortaya çıkarmaktır. 
Abdullah b. Abbâs'ın en seçkin öğrencisi olan İkrime, yaşadığı dönem 
itibariyle 200 sahâbî ile tanışmış ve birçoğundan istifade etmiştir. Bu sebeple Hadis, 
Tefsir, Kırâat, Fıkıh ve Siyer gibi temel İslâmî alanlarda çokça başvurulan râvilerden 
biri olmuştur. Sadece Kütüb-i Sitte'de 500'den fazla rivâyetin râvisi olmakla Sahâbe 
ve Tâbiîn arasında bir köprü görevini îfa etmiştir. Çok sayıda talabe yetiştirmiş 
olması onun İslam coğrafyasında ismi ve şöhreti bilinen biri olmasını sağlamıştır. 
Bununla beraber kizb, Hâricî olma, ümerâdan hediye alma hususlarında bazı 
muhaddisler tarafından eleştirilmiştir. Çalışmamızda İkrime'nin eleştirildiği bu 
noktaları ayrı ayrı ele alırken eleştirilerin temel sebeplerini ilk kaynaklardan bilgi 
toplamak suretiyle ortaya çıkardık. Elde ettiğimiz bilgiler ışığında İkrime'ye yönelik 
yapılan kizb ile ilgili eleştirilerin yerinde olmadığını, Hâricîliği anımsatan bazı 
ifadeler kullanmış olmasından dolayı onu harici biri olarak değerlendirmenin yerinde 
bir tutum olmadığını tespit ettik. Ümerâdan hediye alma noktasında yapılan
eleştirilerin ise aksiliğini ifade eden herhangi bir bulguya rastlayamadık.

Abstract:
In this study, which deals with Ikrima Mevla Ibn Abbas, who is one of the 
important hadith narrators of the Tabi'in period, the life of Ikrima, the period in 
which he lived, his scientific personality, his position in the hadith narration, as well 
as the positive and negative aspects of him are emphasized. Our aim in this study is 
to reveal the position of Ikrima in the hadith narration.
Abdullah b. Ikrima, who was the most distinguished student of Abbas, met 
200 Companions during his lifetime and benefited from many of them. For this 
reason, it has become one of the most frequently referenced narrators in basic Islamic 
fields such as Hadith, Tafsir, Recitation, Fiqh and Siyer. By being the narrator of 
more than 500 narrations only in Kutub-i Sitte, he served as a bridge between the 
Companions and the Tabi'un. The fact that he trained a large number of students 
made him a person whose name and reputation are known in the Islamic geography. 
On the other hand, lie being Kharijite and receiving gifts from Ümerâ has been 
criticized by some hadith narrators. In our study, while considering these points 
where İkrime was criticized separately, we revealed the main reasons for the 
criticism by collecting information from the first sources. In the light of the 
information we have obtained, we have determined that the criticisms about the kizb 
made against Ikrima are not appropriate, and that it is not appropriate to evaluate him 
as an Kharijite because he used some expressions reminiscent of Kharijite. On the 
other hand, we could not find any finding that expresses the misconduct of the 
criticisms made at the point of receiving gifts from Ümera.