İbni Haldun' un devlet anlayışında toplumun yeri ve önemi
The importance and place of society in The Ibn Khaldun' s understanding of state
Yazar: GÜLŞAH YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET ÇELİK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Devlet anlayışı = State understanding ; Siyaset = Politics ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Toplum = Society ; Toplum bilinci = Community consciousness ; Toplum kuramı = Community theory ; İbn Haldun = İbn Haldun

Özet:
Yaratılıştan günümüze değin insan öğrenerek, kendisinden önce yaşayan insanların, toplumların, devletlerin tecrübelerinden yararlanarak hayatını idame ettiriyor. Doğan bir insanın nasıl ki tek başına büyüyebilmesi, hayatını idame ettirebilmesi mümkün değilse devletin de oluşabilmesi için toplumun büyümesi gerekiyor. Bu çalışma da bireyken toplum denen yapıya nasıl geçildiği, toplumun nasıl oluştuğu, oluşum sürecinde toplumun geçirdiği dönüşümler ele alınmaktadır. Toplumsal yapının oluşması, nüfusun artması ile bir üst aşama olan devletin kuruluşu ve toplumun devletin kurulmasındaki rolü, devlet yapısını toplumun nasıl etkilediği İbni Haldun' un düşünceleri çerçevesinde anlatılmıştır. 
Kendi devrinde öncü bir rol çizen İbni Haldun fikirleriyle günümüze de ışık tutan bir düşünürdür. Kuzey Afrika da yaşayan Haldun, 14. yy. İslam düşünürlerindendir. Gençliğinden itibaren yönetim kademesine yakın olmuş, devlet işleyişini, bürokrasiyi gözlemleme şansı bulmuştur. Şüphesiz ki İbni Haldun' un gençliğinden itibaren edindiği bu tecrübeler geniş bir düşünce dünyasına sahip olmasına katkı sağlamıştır. Yaşadığı süre zarfında birçok seyahatte bulmuş, çeşitli devlet görevlerinde rol oynamış, çağını gözlemleyen ve bunları çağdaşlarından ve o zamana kadar gelmiş düşünürlerden farklı bir biçimde ele almıştır. Haldun kendi çağından farklı olarak en ideali, olması gerekeni değil; olanı incelemiş, tarihe katkı sağlarken bilimsel bir bakış açısıyla yaklaşmıştır. Düşünür, rivayetlerden değil gözlemlerinden yola çıkarak oluşturduğu çalışmalarında bilimsel bir yol izlemiştir. Kendi dönemine kadar izlenen hikayeci tarih anlayışından sıyrılmış ve olayları hikâye yoluna gitmeden doğrudan anlatma yolunu tercih etmiştir.
İbni Haldun' un düşüncelerini genel bir bakış açısıyla ele aldığımızda düşünürün, tarihin tekerrür ettiğini savunduğunu görürüz. Düşünüre göre toplum, yapısına göre oluşur ve yaşadığı iklimden, coğrafyadan etkilenerek şekil alır. Canlı bir organizma olarak kabul ettiği devletin belli bir ömre sahip olduğunu savunmuştur. Bireyi, toplumu önemsemiş, olandan yola çıkarak analizlerini bu çerçevede yapmıştır. 
Bu çalışmada İbni Haldun' un düşünce yapısı çerçevesinde topluma ve devlete bakış açısı değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çağının önünde olan düşünürün günümüze ışık tutan görüşlerine yer verilmiş, kendi döneminde ele aldığı "devlet", "toplum" kavramları ve bu iki kavram arasındaki ilişki karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İbni Haldun, Devlet, Toplum, Hadari Toplumlar, Bedevi Toplumlar, Asabiyet, Umran

Abstract:
From the creation to the present day, people learn and live the lives of people, societies and states that lived before it. If it is not possible for a born person to grow on his own, to sustain his life, then the society must grow in order for the state to form. This study examines how the transition to a structure called society as an individual, how a society is formed, and the transformations it undergoes during its formation. The formation of the social structure, the rise of the population and the establishment of the state, the role of the society in the establishment of the state, and how society affects the state structure are explained within the framework of Ibn Khaldun's thoughts.
Ibn Khaldun, who drew a leading role in his own era, is a thinker who sheds light on our day with his ideas. Haldun, living in North Africa, 14th century. One of the Islamic thinkers, he has been close to the administrative level since his youth and had the chance to observe the functioning of the state and bureaucracy. Undoubtedly, these experiences that Ibn Khaldun gained from his youth contributed to his having a wide world of thought. During his time, he found many travels, played a role in various state duties, observing his age and handled them differently from his contemporaries and thinkers who had come up to that time. Unlike his own age, Haldun's ideal is not what it should be; has examined what is happening, contributed to the history approached from a scientific point of view. The philosopher has followed a scientific path in his works, which he has created based on his observations, not narrations. The storyteller, who was followed until his own time, stripped from his understanding of history and preferred to tell the events directly without going to the story.
When we look at the thoughts of Ibn Khaldun from a general perspective, we see that history argues that history repeats itself. According to the thinker, the society takes shape by being influenced by the climate and geography in which it lives and formed according to its structure. He claimed that the state, which he regarded as a living organism, had a certain life span. He cared about the individual and the society and made his analyzes based on what was happening within this framework. In this study, Ibn Khaldun perspective on society and the state is tried to be evaluated. The ideas of the thinker before the age are shed light to the present day, and the concepts of "state", "society, and the relationship between these two concepts are discussed comparatively.

Keywords: Ibn Khaldun, State, Society, Hadari Societies, Bedouin Societies, Anger, Umran