Belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan sosyal desteğin yetişkin bağlanması ve anksiyete ilişkisinde aracı etkisi
Intolerance of uncertainty and perceived social support mediating the relationship between adult attachment and anxiety
Yazar: DİLARA NİHAL ÇARIKÇI
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT IŞIK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Anksiyete = Anxiety ; Bağlanma = Attachment ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kaygılı ve kaçınan bağlanma = Attachment anxiety and avoidance ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment

Özet:
Çalışmanın amacı, belirsizliğe tahammülsüzlük, algılanan sosyal destek, 
güvensiz yetişkin bağlanması ve anksiyete arasındaki ilişkiyi incelemektir. Güvensiz 
yetişkin bağlanması kaygılı ve kaçınmacı bağlanma boyutları ile çalışılmıştır. Yetişkin 
bağlanması ile anksiyete arasındaki ilişkide etkisi daha önce birlikte incelenmemiş 
olan iki aracı değişken bu çalışmada incelenerek literatüre katkı sağlanmıştır. 
Anksiyetenin toplumdaki yaygınlığı ve bağlanmanın etiyolojisi düşünüldüğünde bu 
çalışmanın sonuçları klinik anlamda önemlidir. Çalışmanın hipotezleri hem kaygılı 
bağlanmanın hem de kaçınmacı bağlanmanın anksiyete ve belirsizliğe 
tahammülsüzlük ile olumlu, algılanan sosyal destek ile olumsuz bir ilişki göstereceğini 
içermektedir. Ayrıca hem belirsizliğe tahammülsüzlüğün hem de algılanan sosyal 
desteğin güvensiz bağlanmanın her iki alt boyutu ile anksiyete arasında aracılık 
etkisine sahip olacağı varsayılmaktadır. Örneklem 18-25 yaş aralığında 880 üniversite 
öğrencisinden oluşmaktadır. Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri–II Kısa Formu 
yetişkin bağlanmasını, Sürekli Kaygı Ölçeği anksiyeteyi, Belirsizliğe 
Tahammülsüzlük Ölçeği Kısa Formu belirsizliğe tahammülsüzlüğü ve Çok Boyutlu 
Algılanan Sosyal Destek Ölçeği algılanan sosyal desteği ölçmek amacıyla 
kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, kaygılı bağlanma ile kaygı ve kaygılı 
bağlanma ile belirsizliğe tahammülsüzlük pozitif yönde, kaygılı bağlanma ile 
algılanan sosyal destek ise negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Kaçınmacı bağlanma ile 
algılanan sosyal destek negatif yönde ilişkili olarak bulunurken kaçınmacı bağlanma 
ile kaygı ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenleri arasında istatistiki olarak 
anlamlı bir ilişkiler bulunamamıştır. Belirsizliğe tahammülsüzlük, kaygılı bağlanma 
ile kaygı arasındaki ilişkide aracılık etkisine sahip olarak bulunurken kaçınmacı 
bağlanma ile kaygı arasındaki ilişkide bu aracılık etkisi söz konusu değildir. Algılanan 
sosyal desteğin ise aile ve özel bir insan alt boyutları hem kaygılı bağlanma ile kaygı 
hem de kaçınmacı bağlanma ile kaygı arasındaki ilişkiye aracılık etmiştir.

Abstract:
The aim of the current study is to examine the relationship between intolerance 
of uncertainty (IOU), perceived social support (PSS), insecure adult attachment and 
anxiety. Insecure adult attachment was studied through anxious and avoidant 
attachment dimensions. The contribution of the current study to the literature is that 
two mediator variables which have not been examined together to the date 
investigated. Considering the prevalence of anxiety and the etiology of attachment, the 
findings are clinically important. The hypotheses include that both anxious attachment 
and avoidant attachment would be positively associated with anxiety and IOU, and 
negatively associated with PSS. It is hypothesized that both IOU and PSS would
mediate the relationship between both sub-dimensions of insecure attachment and 
anxiety. The sample consists of 880 university students between the ages of 18-25.
Experiences in Close Relationships-Revised-Short Form (ECR-RS), Trait Anxiety 
Inventory, Intolerance of Uncertainty Scale Short Form (IUS-12), and The 
Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) were used as 
measurements. Findings revealed a positive relationship between anxious attachment 
and anxiety, and IOU. Anxious attachment and PSS were negatively related. While 
avoidant attachment and PSS negatively correlated, any statistically significant 
relationship was not found between avoidant attachment and anxiety, and avoidant 
attachment and IOU. IOU wasfound as a mediator on the relationship between anxious 
attachment and anxiety. This mediating effect did not exist in the relationship between 
avoidant attachment and anxiety. Two sub-dimensions of PSS mediated the 
relationship between anxious attachment and anxiety, and the relationship between
avoidant attachment and anxiety.