Sürrealist bir protest tavır: Roland Topor ve illüstrasyonları
A surrealist protest attitude: Roland Topor and his illustrations
Yazar: İREM AKBAHARER ARSLAN
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ KAPLANOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aktivist sanat = Activist art ; Avangard sanat = Avant-garde art ; Avrupa sanatı = European art ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik sanatçıları = Graphic artists ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Stilize illüstrasyon yöntemi = Stylize illustration method ; Yayın illüstrasyonu = Editorial illustration ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration

Özet:
Bu çalışma yazınsal ve görsel sanatların çeşitli alanlarında pek çok başarılı çalışmaya imza atmış, çağdaş Fransız sanatının önde gelen isimlerinden Roland Topor'un özgün biçemini, sorgulayıcı yaklaşımının görsel dille dışavurumunu ve onun illüstrasyonlarındaki görsel düzenceyi aktarmayı amaçlamaktadır. Topor'un eşsiz fantastik düş gücünü ortaya koyan, onun çok yönlü, üretken bir sanatçı olarak yaşadığı dönemi eleştirel bir bakış açısı ile yansıtan yapıtları, onun sürrealist öğelerle bezenmiş kendine özgü biçeminin yaşadığı dönem ve sosyal ortamdan nasıl etkilendiğiyle ilişkilendirilerek irdelenmiştir. Araştırma Roland Topor'un yazın alanında ve görsel sanatların grafik tasarım, animasyon, tiyatro ve sinema alanlarında ortaya koyduğu yapıtları ile sınırlandırılmıştır. Yapıtları sanatçının görsel anlatım biçimi bağlamında, betimsel tarama yöntemiyle incelenmiştir. Kuşkusuz "biçem" sanatçıyı kendisi yapan sanatsal bir kimliktir. Görsel dilin yaratıcı ve özgün bir şekilde kullanıldığında ne denli etkili bir ifade biçimi olduğuna, sanatsal biçemin önemine vurgu yapılarak bu bağlamda sanatçının biçemsel tarzına yön veren temel öğeler incelenmiştir.
Roland Topor'un yapıtlarının incelenebilmesi için öncelikle, illüstrasyon sanatı ve tarihçesi ele alınmış, illüstrasyon bağlamında sürrealizm etkileri üzerinde durulmuş, sanatçının yaşamı ve sanatı hakkında bilgi verilerek, sanatsal biçemi yapıtları üzerinden irdelenmiştir. Bu bağlamda bir ifade biçimi olarak illüstrasyonun öneminin vurgulanması amaçlanmıştır.
Özellikle dünyada son dönemlerde yaşanan durumlara bakıldığında (söz gelimi; toplumsal sınıf çekişmeleri, göçmen sorunu, göçmenlerin küçük görülmesi, siyasal olarak üst-alt ilişkisi, ezen-ezilen kitlenin varlığı gibi) yapıtlarının geçmişten günümüze ışık tutarak bir anlam kaybetmeksizin hala güncelliğini koruyor olmasıyla, izleyeni ve okuyanı düşündüren yapısıyla, Topor'un protest tavrı ile ortaya çıkan kendine özgü fantastik biçeminin incelenmesi gerekliliği doğmuştur. 

Anahtar Kelimeler: İllüstrasyon, Sürrealizm, Hiciv, Absürt, Grotest, Fantastik.

Abstract:
This study aims to convey the original style of Roland Topor, one of the leading names of contemporary French art, the expression of his interrogative approach with visual language and the visual order in his illustrations. Topor's works, which reveal his unique fantastic imagination and reflect his period as a multi-faceted, productive artist with a critical point of view, have been examined in relation to the visual style of expression, how his unique style adorned with surrealist elements is influenced by his period and social environment. The research is limited to Roland Topor's works in literature and graphic arts, animation, theater and cinema. In the context of the visual expression of the artist, his works were examined by descriptive scanning method. Undoubtedly, "style" is an artistic identity that makes the artist himself. By emphasizing the importance of artistic style and how effective visual expression is when the visual language is used in a creative and original way, it is aimed to convey the basic elements that contribute to the development of the stylistic style of the artist.
In order to examine the works of Roland Topor, firstly, the art and history of illustration were discussed, the effects of surrealism in the context of illustration were emphasized, information about the artist's life and art was given and his artistic style was examined.
Especially when we look at the recent situations in the world (for example, social class conflicts, the immigrant problem, the humiliation of the immigrants, the political up-bottom relationship, the presence of the oppressed-oppressed mass), the light of the past to the present day without losing any sense of the works of and with its structure that makes the reader think, it is necessary to examine the unique style of Topor's protest attitude.

Key Words: Illustration, Surrealism, Satire, Absurd, Grotest, Fantasy.