Gentamisin kullanımına bağlı gelişen nefrotoksisitede b12 vitamininin etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of vitamin b12 in nephrotoxicity due to gentamicin use
Yazar: MURAT ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF AKSÖZ
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Farmakoloji = Pharmacology ; Nefrotoksisite = Nephrotoxicity ; Toksikoloji = Toxicology

Özet:
Aminoglikozid grubu antibiyotiklerin kullanımına bağlı olarak %10-25 oranında nefrotoksisite gelişme ihtimali vardır. Aminoglikozid kullanımına bağlı nefrotoksisiteye karşı rutin olarak kullanılabilecek koruyucu ajan olmaması tedaviyi güçleştirmektedir. Bu çalışmada B12 vitamininin aminoglikozidlerin neden olduğu nefrotoksisite üzerine koruyucu etkilerinin olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla B12 vitamini, gentamisin ile birlikte veya gentamisinden önce başlanarak uygulanmış ve hangi uygulamanın daha etkin olduğu değerlendirilmiştir.

Çalışmada 10-12 haftalık, 280-420 gr. ağırlıklarında 42 adet Wistar Albino cinsi erkek sıçan kullanılmıştır. Hayvanlar randomize olarak 6 gruba ayrılmıştır. Kontrol grubuna tüm çalışma süresi boyunca 0.1 ml/kg serum fizyolojik, Gentamisin grubuna yedi gün boyunca intraperitoneal enjeksiyonla 100 mg/kg/gün gentamisin uygulanmıştır. B12 vitamini, bir gruba bir hafta, diğer gruba iki hafta olmak üzere 3 mcg/kg/gün intraperitoneal yolla uygulanmıştır. Gentamisin + B12 vitamini gruplarında, 7 gün süreyle intraperitoneal yolla 100 mg/kg/gün gentamisinin yanı sıra, ön tedavi B12 vitamini grubunda B12 vitamini gentamisinden bir hafta önce başlanıp iki hafta süreyle uygulanmış, eş zamanlı B12 vitamini grubunda ise B12 vitamini gentamisinle aynı anda başlanıp sadece bir hafta boyunca verilmiştir. Çalışma sonunda serum örneklerinde üre, kreatinin ve kalsiyum seviyeleri; böbrek dokusu örneklerinde MDA, SOD, TNF-α, IL-6, IL-1β, KIM-1, NGAL düzeyleri ölçülmüş ve elektron mikroskobik inceleme yapılmıştır. 

Gentamisin uygulaması yapılan grupta kontrol grubuna kıyasla serum üre, kreatinin ve böbrek dokusu MDA düzeylerinde artış; SOD düzeylerinde ise azalma gözlemlenmiştir. Gentamisinden önce uygulanan B12 vitamini tedavisi, gentamisin uygulamasına bağlı artan serum üre ve kreatinin seviyelerini geri döndürmüştür. Hem eş zamanlı tedavi hem de ön tedavi gruplarında B12 vitamini, böbrekte gentamisinle indüklenen IL-6 ve NGAL düzeylerini önemli ölçüde iyileştirerek antiinflamatuar etki sağlarken; gentamisine bağlı artan böbrek MDA düzeylerini tersine çevirerek antioksidan etkinlik göstermiştir. Ayrıca B12 vitamini uygulaması her iki grupta da gentamisin toksisitesine bağlı histopatolojik hasarı engellemiştir.

Sonuç olarak; B12 vitamininin gentamisin uygulamasına bağlı ortaya çıkan nefrotoksisitenin engellenmesinde antioksidan ve antiinflamatuar etkileri ile koruyucu bir seçenek olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
There is a 10-25% chance of nephrotoxicity due to the use of aminoglycoside group antibiotics. The lack of a preventive agent that can be routinely used against nephrotoxicity due to aminoglycoside use complicates treatment. In this study, we investigated whether vitamin B12 has protective effects on aminoglycoside-induced nephrotoxicity. For this purpose, vitamin B12 was administered with gentamicin or before gentamicin and it was evaluated which application was more effective. 

In the study, 42 male Wistar Albino rats aged 10-12 weeks and weighing 280-420 g were used. The animals were randomly divided into 6 groups. The control group was administered 0.1 ml/kg saline throughout the study period, and the gentamicin group was administered 100 mg/kg/day gentamicin by intraperitoneal injection for seven days. Vitamin B12 was administered intraperitoneally at 3 mcg/kg/day for one week in one group and two weeks in the other group. In the gentamicin + vitamin B12 groups, 100 mg/kg/day gentamicin was administered intraperitoneally for 7 days; in the pretreatment vitamin B12 group, vitamin B12 was started one week before gentamicin and administered for two weeks; in the concurrent vitamin B12 group, vitamin B12 was started at the same time with gentamicin and administered for only one week. At the end of the study, urea, creatinine, and calcium levels in serum samples; MDA, SOD, TNF-α, IL-6, IL-1β, KIM-1, and NGAL levels in kidney tissue samples were measured and electron microscopic examination was performed. 

An increase in serum urea, creatinine and renal tissue MDA levels and a decrease in SOD levels were observed in the gentamicin-treated group compared to the control group. Vitamin B12 treatment administered before gentamicin reversed the increased serum urea and creatinine levels due to gentamicin administration. In both simultaneous treatment and pre-treatment groups, vitamin B12 provided an anti-inflammatory effect by significantly improving gentamicin-induced IL-6 and NGAL levels in the kidney and showed antioxidant activity by reversing gentamicin-induced increased renal MDA levels. Additionally, vitamin B12 administration prevented histopathological damage due to gentamicin toxicity in both groups.

In conclusion, vitamin B12, with its antioxidant and anti-inflammatory effects, may be a protective option in the prevention of gentamicin-induced nephrotoxicity.