Yaşlılarda çoklu hemşirelik girişimlerinin fiziksel aktivite ve sağlığı geliştirmeye etkisi: Randomize kontrollü deney
The effect of multiple nursing interventions on improving physical activity and HEALTH in the elderly: A randomized controlled trial
Yazar: ZEYNEP SAÇIKARA
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK CİNGİL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Mobil uygulama = Mobile application ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırma yaşlılara yönelik Pender'in Sağlığı Geliştirme Modelinden yararlanılarak oluşturulan ev ziyareti yoluyla eğitim, mobil uygulama (Google Fit) kullanımı, grup yürüyüşü ve telefonla hatırlatma girişimlerinin sağlığı geliştirme ve fiziksel aktivite üzerine etkisini belirlemek amacıyla ön test- son test paralel grup randomize kontollü yapılmıştır. Çalışma grubuna 60- 70 yaş arası günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız, hatırlama sorunu ve yürüme engeli olmayan, akıllı telefon kullanabilen yaşlılar dahil edilmiştir. Araştırmada %95 güç ile hesaplanan 33 deney ve 33 kontrol grubunda olmak üzere 66 yaşlı birey ile randomizasyon yapılmıştır. Veriler başlangıçta, girişimlerden 1 ay sonra ve 6. ayın sonunda Tanımlayıcı Özellikler Formu, Yaşlı Sağlığı Geliştirme Ölçeği ve Yaşlı Bireylerin Fiziksel Fitnes ve Egzersiz Aktivite Ölçeği kullanılarak toplamıştır. Araştırmacı tarafından Pender' in Sağlığı Geliştirme Modelinden yararlanılarak oluşturulan ev ziyareti yoluyla eğitim, mobil uygulama (Google Fit) kullanımı, fiziksel aktiviteyi teşvik etmek için grup yürüyüşü, telefonla hatırlatıcı mesajlardan oluşan çoklu hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Kontrol grubundan 6 ay boyunca rutin aktivitilerine devam etmeleri beklenmiştir ve girişim uygulanmamıştır. Ön testler araştırmacı tarafından bir yaşlı sosyal tesisinde yüzyüze görüşme ile toplanmıştır. Ara ve son test ölçümleri ise çalışmada yer almayan bağımsız bir danışmanlık şirketinden görevlendirilen sağlık bilgisi olan bir anketör tarafından elde edilmiştir. Veri toplayıcı, istatistik uzmanı ve raporlama yönünden körleme uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t testi, Friedman testi, tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma öncesi etik kurul, kurum, ölçek kullanım izni ve katılımcıların yazılı onamı alınmıştır. Bulgular sonucunda yaşlılarda çoklu hemşirelik girişimlerinin sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarını 1. ay da iyileştirebildiğini göstermiştir. Ancak Yaşlı sağlığını geliştirme ölçeği, beslenme, egzersiz, sosyal destek, oral hijyen, sağlık sorumluluğu ve Yaşlı Bireylerin Fiziksel Fitnes ve Egzersiz Aktivite Ölçeği sonuçlarını iyileştirmediği bulunmuştur. Koruyucu sağlık hizmetlerinde yaşlılarda sağlığı geliştirmeye yönelik farkındalığın artırılması ve yaşlı izlemlerinde sağlığı geliştirmeye yönelik multidisipliner yaklaşımlar içeren sağlıklı yaşam tarzı davranışlarıyla ilgili hatırlatıcıların ve tekrarların olduğu girişimlerin planlanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: fiziksel aktivite, hemşirelik, sağlığı geliştirme, mobil uygulama, yaşlı

Abstract:
The research was conducted with a pre-test-post-test parallel group randomized control in order to determine the effects of education, mobile application (Google Fit) use, group walk and telephone reminder attempts on health promotion and physical activity through home visits created by using Pender's Health Promotion Model for the elderly. The study group included elderly people aged between 60 and 70 who were independent in their daily living activities, had no memory problems and were able to use smart phones. Randomization was carried out with 66 elderly individuals, 33 of whom were in the experimental group and 33 were in the control group, which was calculated with 95% power. Data were collected using the Descriptive Characteristics Form, the Geriatric Health Promotion Scale, and the Elderly Physical Fitness and Exercise Activity Scale at the beginning, 1 month after the interventions, and at the end of the 6th month. Multiple nursing interventions consisting of education, mobile application (Google Fit) use, group walk to encourage physical activity, and phone reminder messages were applied through home visits created by the researcher using Pender's Health Promotion Model. The control group was expected to continue their routine activities for 6 months and the intervention was not applied. Pre-tests were collected by the researcher through a face-to-face interview in an elderly social facility. Intermediate and post-test measurements were obtained by a health-informed interviewer appointed from an independent consultancy company that was not involved in the study. Blinding was applied in terms of data collector, statistician and reporting. In the analysis of the data, t test for independent groups, Friedman test, one-way analysis of variance were used. Ethics committee, institution, permission to use the scale and written consent of the participants were obtained before the research. As a result of the findings, it was shown that multiple nursing interventions in the elderly could improve healthy lifestyle habits in the 1st month. However, it was found that it did not improve the results of the Geriatric Health Promotion Scale, nutrition, exercise, social support, oral hygiene, health responsibility, and the Elderly Physical Fitness and Exercise Activity Scale. It can be recommended to increase awareness of health promotion in the elderly in preventive health services and to plan interventions with reminders and repetitions of healthy lifestyle behaviors that include multidisciplinary approaches to improve health in elderly follow-ups.
Keywords: physical activity, nursing,  health promotion, mobile application, elderly