Ağırlıklı erken ve geç bitirme maliyetli dinamik çok modlu kaynak kısıtlı çoklu proje çizelgeleme ve bir uygulama
Dynamic multi-mode resource-constrained multi-project scheduling with weighted earliness and tardiness and its application
Yazar: MURAT RUHLUSARAÇ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ ÇALIŞKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kaynak kısıtlı proje programlama = Resource constrained project programming ; Kaynak kısıtlı çizelgeleme = Resource constrained scheduling ; Matematiksel modeller = Mathematical models ; Proje yönetimi = Project management ; Proje çizelgeleme = Project scheduling ; Projeler = Projects

Özet:
Etkin proje yönetimi, son yıllarda işletmelerin rekabet edebilme potansiyelini artırması nedeniyle oldukça önem kazanmıştır. Proje yöneticileri ve araştırmacılar, karşılaştıkları proje çizelgeleme problemlerini daha verimli çözerek fırsat kazanmak istemektedirler. Proje çizelgelemede faaliyetlerin birden fazla mod alternatifi ile üretimi söz konusu olabilirken birden fazla proje de eş zamanlı olarak yürütülebilmektedir. Proje çizelgelemede amaç genelde tamamlanma zamanı minimizasyonu iken bazen tam zamanında üretim yapma zorunluluğu bulunduğunda erken ve geç bitirme maliyetleri minimize edilmek istenir. Ayrıca kaynak kısıtlı proje çizelgeleme problemi, yeni gelen projeler ve kaynak arızaları gibi gerçek hayat koşulları ilave edildiğinde ortam belirsizliği nedeniyle daha karmaşık olan dinamik proje çizelgeleme problemine dönüşmektedir. Dinamik proje çizelgeleme ile gerçek hayattaki proje çizelgeleme problemleri modellenebilir veya çeşitli senaryolar üretilerek oluşturulan dinamik durumlar çözülebilir. Bu çalışmada dinamik çizelgeleme ortamında çok projeli gerçek bir uygulama problemi için ağırlıklı erken ve geç bitirme maliyetleri ile mod seçim maliyetlerinin toplamının minimize edildiği bir matematiksel model önerilmiştir. Ayrıca dinamik senaryolar için geliştirilen reaktif bir çizelgeleme prosedürü ile diğer amaca ilave olarak temel çizelgeden de en az sapmanın gerçekleştiği reaktif çizelgeler üretilmiştir. Uygulama yıllardır proje tipi butik mobilyalar üreten bir işletmede yapılmıştır. Problemin matematiksel modelleri GAMS optimizasyon programında yazılmıştır. CPLEX çözücüsü ile önce küçük boyutlu örnek problem ve 4 senaryosu, ardından ise orijinal problem ve 4 senaryosu çözülmüştür. Sonuç olarak, statik örnek çözümleri ve dinamik senaryo çözümleri karşılaştırılmış ve tüm sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Recently, efficient project management has gained considerable importance as it increases the competitiveness potential of businesses. Project managers and researchers want to gain opportunities by solving the project scheduling problems they encounter more efficiently. While project scheduling may involve production with more than one mode alternative, more than one project can be run simultaneously. While the purpose of project scheduling is usually to minimize the makespan, sometimes it is desired to minimize early and tardy completion costs when it is necessary to produce just-in-time. Besides, the resource-constrained project scheduling problem turns out to be a dynamic project scheduling problem that is more complex due to environmental uncertainty when real-life conditions such as new arrival projects and resource failures are incorporated. With dynamic project scheduling, real-life project scheduling problems can be modeled, or dynamic situations created by producing various scenarios can be solved. In this study, a mathematical model has been proposed, in which the sum of weighted earliness and tardiness costs and mode selection costs are minimized for a real multi-project problem with dynamic scheduling environment. Furthermore, reactive schedules with the least deviation from the base schedule, in addition to other objectives, have been produced with a reactive scheduling procedure developed for dynamic scenarios. The application has been carried out in a business that produces project type boutique furniture for years. Mathematical models of the problem have been coded in the GAMS optimization program. A small-scale illustrative example with 4 scenarios has been solved with CPLEX solver, and then original problem with 4 scenarios has been solved. As a result, static sample solutions and dynamic scenario solutions have been compared, and all results have been evaluated.