Güney Marmara Havzası'nda yayılı kirletici kaynakların belirlenmesi ve yönetim önerileri
Determination and management suggestions of diffuse polluting sources in the South Marmara Basin
Yazar: MİRAÇ NUR CİNER
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KURTULUŞ ÖZCAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Güney Marmara Havzası, Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan ve Marmara Bölgesi'nin önemli bir kısmını kapsayan stratejik bir bölgedir. Tarım, sanayi, turizm ve su kaynakları bakımından zengin olan bu bölge, Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda korunması ve yönetilmesi gereken kritik alanlardan biridir. Stratejik önemi nedeniyle, havza pek çok yayılı kirletici kaynağına maruz kalmaktadır. Bu sebeple, havzanın korunması ve sürdürülebilir yönetim stratejilerinin uygulanması büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışması, Güney Marmara Havzası'nda yayılı kirletici kaynaklarından alıcı ortamlara ulaşabilecek besin maddesi yüklerinin (Toplam Azot- TN ve Toplam Fosfor- TP) tahmin edilmesini ve böylelikle su kaynaklarına ulaşabilecek yayılı kirliliğin tespit edilerek önlenmesi için yönetim önerilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Güney Marmara Havzası sınırları içerisindeki iller ve bu illerin havza sınırları içerisindeki alanları belirlenmiştir. Su ortamlarına ulaşabilecek TN ve TP yükleri belirlenirken; tarım alanları, hayvancılık faaliyetleri, orman alanları, çayır- mera alanları, kentsel yüzeysel akış, katı atık depolama alanlarından kaynaklanan sızıntı suyu ve atmosferik birikim verilerinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda Güney Marmara Havzası'nın TN ve TP yayılım haritaları oluşturulmuştur. Ayrıca, havzadaki yüzey suyu kalite sınıfı, yayılı kirliliğin yoğun olarak görüldüğü seçilen akarsular vasıtasıyla Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre değerlendirilmiş ve su kalite parametrelerinin korelasyon matrisleri oluşturularak su kirliliği kaynakları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The Southern Marmara Basin is a strategic region located in the northwest of Turkey, encompassing a significant part of the Marmara Region. Turkey's sustainable development goals require the protection and management of this region, rich in agriculture, industry, tourism, and water resources. The basin's strategic importance exposes it to a wide range of diffuse pollution sources. Therefore, the protection of the basin and the implementation of sustainable management strategies are of great importance. This study aims to estimate the nutrient loads (Total Nitrogen - TN and Total Phosphorus - TP) from diffuse pollution sources to receiving environments in the Southern Marmara Basin and thereby develop management recommendations to identify and prevent diffuse pollution that may reach water resources. In this context, the provinces within the boundaries of the Southern Marmara Basin and the areas of these provinces within the basin boundaries were identified. While determining the TN and TP loads that may reach water bodies, data from agricultural areas, livestock activities, forest areas, pasture-meadow areas, urban surface runoff, leachate from solid waste disposal sites, and atmospheric deposition were utilized. As a result of the study, TN and TP distribution maps of the Southern Marmara Basin were created. Additionally, the surface water quality class in the basin was evaluated according to the Surface Water Quality Regulation through selected streams where diffuse pollution is intensely observed, and the sources of water pollution were identified by creating correlation matrices of water quality parameters.