Koroner arterlerin 256-kesitli çift tüplü bt cihazı iledeğerlendirilmesi
Evaluation of coronary arteries with 256-slice dual source computed tomography
Yazar: TUBA SELÇUK CAN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM KIRIŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
AMAÇ
Koroner arter hastalığı günümüzde önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. 
Konvansiyonel koroner anjiografi yüksek uzaysal ve temporal çözünürlüğüne bağlı olarak 
KAH tanısında altın standart yöntem olmakla birlikte hızlı gelişen ÇKBT anjiografi 
teknolojisi bu durumu değiştirmektedir. Koroner BT anjiografi koroner arter darlıklarını 
saptamadaki yüksek negatif tahmin değeri ile klinikte giderek artan oranlarda 
kullanılmaktadır. En büyük avantajı koroner arter darlığının yüksek negatif tahmin değeri ile 
dışlanabiliyor olmasıdır. Özellikle 2005 yılından sonra kullanıma giren çift tüplü BT 
teknolojisi ile birlikte tek kalp atım süresinde kalbin volumetrik taranması mümkün hale 
gelmiş ve yüksek temporal çözünürlüklere ulaşılmıştır. Ancak kardiyak görüntülemede ÇKBT 
kullanımı giderek artarken BT ilişkili yüksek radyasyon dozu da göz ardı edilmemeli ve hasta 
tanısal açıdan değerlendirilirken radyasyon maruziyetine bağlı riskler de göz önünde 
bulundurularak karar verilmelidir. Çift tüplü BT teknolojisinin sağlamış olduğu prospektif 
EKG tetiklemeli "spiral flash" tekniği sayesinde tek kardiyak döngüde koroner arterlere ait 
veriler elde edilerek radyasyon maruziyeti de minimuma inmiştir. Bu çalışmada çift tüplü 
256-kesitli BTA ile yüksek pitch değerlerinde prospektif EKG-tetiklemeli yöntem 
kullanılarak elde etmiş olduğumuz koroner BTA görüntülerinin görüntü kalitesini, kalp hızı 
ile görüntü kalitesi arasındaki ilişkiyi, hastaların almış olduğu radyasyon dozlarını ve koroner 
BTA'de orta-ileri darlık saptanarak konvansiyonel anjiyografi uygulanmış hastalarda koroner 
BTA ve konvansiyonel anjiyografinin karşılaştırmalı sonuçlarını sunmayı amaçladık.
GEREÇ YÖNTEM
128X2 dedektörlü çift-tüplü BT cihazı (Definition Flash', Siemens Healthcare Forchheim, 
Germany) kullanılarak koroner BT anjiografi tetkiki uygulanmş olan bilinen KAH bulunan ve 
KAH açısından risk faktörlerinden en az birine sahip 452 hasta retrospektif olarak taranarak 
"flash spiral" tekniğinin kullanıldığı 175 hasta (109 E, 66 K; ortalama yaş:53,4, ortalama 
BMI: 25,5 kg/m²) çalışmaya dahil edildi. Hastalar çekim sırasındaki kalp hızlarına (<60,60-
75,>75 atım/dk) ve BMI'lerine göre üç gruba ayrılarak kalp hızları ve BMI'leri ile görüntü 
kalitesi arasındaki ilişkiler değerlendirildi. Koroner arter segmentlerinin görüntü kalitesi iki 
bağımsız radyolog tarafından 4 puanlı skala (1=artefaktsız-4=değerlendirilemez) ile 
değerlendirildi. Ayrıca hastaların aldıkları dozlar ile BMI ve cinsiyet ile radyasyon dozu xiv
arasındaki ilişkiler değerlendirildi. Son olarak orta-ileri (> %50 darlık) darlık saptanarak 
konvansiyonel anjiografi tetkiki uygulanmış olan 31 hastanın sonuçları koroner BTA 
sonuçları ile karşılaştırıldı.
BULGULAR
175 hastada toplam 2468 koroner arter segmenti değerlendirilmiş olup hastaların %81'inde 
sağ, %7'sinde sol ve %12'sinde kodominant sistem mevcuttu. Hastaların %30'unda ise Rİ 
dalı bulunmaktaydı.
Toplam 2468 segment birbirinden bağımsız iki radyolog tarafından görüntü kalitesi açısından 
değerlendirilmiş olup radyologlar kuvvetli uyum içerisinde idi. Buna göre 1426 segmente 1, 
705 segmente 2, 201 segmente 3 ve 118 segmente ise 4 puan verildi. 4 puan alan segmentler 
ise çoğunlukla RCA ve dalları ile diğer koroner arter segmentlerinin ince kalibrasyonlu distal 
dalları idi.
Hastaların kalp hızı ile görüntü kalitesi arasındaki ilişkiye bakıldığında kalp hızı <60 atım/dk 
olan grup ile >75 olan grup arasında anlamlı farklılık bulunurken <60 ve 60-75 atım/dk olan 
gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır.
Koroner BTA için ortalama DLP değeri 86 mGy cm (range: 45-170 mGy cm) olup bu da 
ortalama 1,2 mSv (range: 0,63-2,38 mSv) etkin doza karşılık gelmekteydi.
Hastaların BMI'leri ile aldıkları etkin dozlar ise orta derecede korelasyon göstermekteydi.
Hastaların aldıkları etkin dozlar ile cinsiyetleri arasındaki ilişkiye bakıldığında ise istatistiksel 
olarak anlamlı farklılık saptandı.
BTA'yi takiben iki hafta içerisinde konvansiyonel anjiografi uygulanmış olan 31 hastanın 
koroner BTA ve konvansiyonel anjiografi tetkikleri karşılaştırıldığında ise BTA'nin %80 
üzerinde duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif tahmin değerleri ve doğruluk oranları 
saptanmıştır.
SONUÇ
Obez olmayan, kalp hızı düşük olan seçilmiş hasta grubunda prospektif EKG tetiklemeli 
yüksek pitch değerli koroner BTA özellikle yüksek negatif tahmin değeri ile koroner arter xv
hastalığı ekartasyonunda <1 mSv'e varan düşük dozlarla yüksek kaliteli görüntüler 
sağlamaktadır

Abstract:
OBJECTİVES
Coronary artery disease is an important cause of morbidity and mortality. Conventional 
coronary angiography is the gold standart technique for diagnosis of coronary artery disease 
due to its superior temporal and spatial resolution. However fast growing multislice 
computerized tomography (MSCT) angiography technique has been changing this reality. 
Coronary CT angiography with its high negative predictive value in the diagnosis of coronary 
artery stenosis is increasingly being used in clinical practise. Excluding the coronary artery 
disease with a high negative predictive value is its main advantage. Volumetric data 
acquisition in one cardiac cycle is possible with the dual source CT technology that is in 
clinical use since 2005 and high temporal resolution has been reached. But since the use of 
MDCT in cardiac imaging has been increasing CT related high radiation exposure should not 
be disregarded and radiation related risks should be taken in consideration. By the use of 
prospective ECG-triggering "flash spiral" technique data acquisition in one cardiac cycle is 
possible and the radiation dose is minimum. In this study we aimed to evaluate the image 
quality, the relation between the image quality and heart rate, radiation doses with high-pitch 
prospective ECG-triggering "flash spiral" technique. Also we aimed to investigate the 
diagnostic accuracy of high-pitch dual source CTA compared with invasive coronary 
angiography for the diagnosis of significant coronary stenoses.
MATERIALS-METHODS
175 patients (109 male, 66 female; mean age:53,4; mean BMI:25,5 kg/m²) who underwent
coronary CTA with "flash spiral" technique are selected and included to our study among 
retrospectively researched 452 patients with known or suspected coronary artery disease. 
Patients are divided into 3 groups according to their heart rates at examination time (60bpm<, 
60-75bpm, >75bpm) and to their BMI values. Then correlation between image quality, heart 
rates and BMI values are investigated. Image quality is independently evaluated by two 
blinded observers. A four-point scala is used (1=absence of artefacts-4=unevaluable). Also 
the correlation between radiation dose, BMI and sex is evaluated. Finally diagnostic accuracy 
for detection of significant coronary artery stenoses is determined by comparison to invasive 
coronary angiography in 31 patients with sigbificant stenoses diagnosed in CTA.xvii
RESULTS
175 patients are evaluated and among these 175 patients there were 81% right, 7% left and 
12% codominance. And in 30% of patients there was ramus intermedius.
A total of 2468 coronary artery segments were present. Of those, 1426 segments had an image 
quality score of 1 in consensus reading, 705 segments a score of 2, 201 segments a score of 3 
and 118 segments were rated as "unevaluable". Most of the unevaluable segments were in the 
right coronary artery and distal segments of coronary arteries.
When the correlation between heart rate and image quality is evaluated there was a significant 
difference between <60 bpm and >75 bpm groups while there wasn't between <60 bpm and 
60-75 bpm groups.
The mean DLP for coronary CTA was 86 mGy cm (range:45-170 mGy cm) with an estimated 
effective dose of 1,2 mSv (range: 0,63-2,38mSv).
The correlation between effective radiation dose and BMI was moderate.
When the correlation between the sex and the radiation dose was evaluated a statistically 
significant correlation was foınd.
Finally when the results of invasive coronary angiography and coronary CTA of 31 patients 
who are underwent invasive coronary angiography following CTA in a 2 weeks period are 
compared sensitivity, specificity, negative and positive predictive values of >80% were found.
CONCLUSION
In nonobese patients with a low and stable heart rate, prospectively ECG-triggered high-pitch 
spiral coronary CTA provides high diagnostic accuracy for the detection and exclusion of 
coronary artery stenoses with very low estimated radiation doses.