Kısraklarda post-partum dönemde uygulanan oksitosin ve PGF2a enjeksiyonlarının uterus involusyonuna ve gebelik oranlarına etkisi
The effect on the uterus involution and pregnancy rates of oxytocin and PGF2a injections administered during the post-partum period in mares
Yazar: MEHMET CAN GÜNDÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜVEN KAŞIKÇI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Kısraklarda Post-Partum Dönemde Uygulanan Oksitosin Ve PGF2Î± EnjeksiyonlarınınUterus İnvolusyonuna Ve Gebelik Oranlarına Etkisi * **Bu çalışmada oksitosin ve bir PGF2Î± analoğu olan kloprostenolün uterusinvolusyonuna ve gebelik oranlarına etkisi araştırıldı. Materyal olarak beş-22 yaşlarıarasında toplam 30 adet safkan arap kısrak kullanıldı. Kısraklar seçilirken normal doğumyapmış olmasına ve yavru zarlarını üç saat içinde atmış olmasına dikkat edildi.Kısraklardan 10 tanesi kontrol grubu, 10 tanesi oksitosin grubu ve 10 tanesi dePGF2Î± grubu olarak belirlendi. Kontrol grubundaki kısraklara doğumdan sonraki ilk 12 saatiçinde 3 ml izotonik enjeksiyonu kas içi olarak yapıldı ve enjeksiyonlar günde birkez ve üçgün süreyle uygulandı. Oksitosin grubundaki kısraklara doğumdan sonraki ilk 12 saatiçinde 30 IU/kısrak oksitosin (OksitosinÂ®, Vetaş) kas içi yolla uygulandı. Enjeksiyonlar 12saat arayla olmak üzere günde iki kez yapıldı. Enjeksiyonlara üç gün süreyle devam edildi.PGF2Î± grubundaki kısraklara doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde bir PGF2Î± analoğu olankloprostenolden (DalmazinÂ®, Vetaş) 250 ug/kısrak dozunda, günde bir kez olmak şartıylaüç gün devam edildi.Bütün kısrakların doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde rektal ve ultrasonmuayeneleri yapıldı. Rektal ve ultrason muayenleri iki günde bir olmak üzere taykızgınlığına kadar sürdürüldü. Ultrasonla gebeliğin gerçekleştiği kornunun dikey çapıölçüldü. Ayrıca ovaryumların üzerinde gelişen foliküllerin çap ölçümleri de yapıldı.Doğum sonu akıntılarının karakterleri gözlendi ve ne kadar süreyle devam ettiklerikaydedildi. Kısrakların ovulasyon süreleri takip edildi. Ovulasyondan sonraki 15. gündeilk gebelik kontrolleri yapıldı.*Bu proje İstanbul Üniversitesi Araştırma Fonu tarafından desteklenmiştir. Proje No: T-373/08032004** Bu proje İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Etik Kurulu'nun onayından geçmiştir ( 14.11.2003 tarih-75 sayılı karar )Kısrakların doğumlarından sonraki ilk 24 saat içinde gebeliğin gerçekleştiğikornunun çapı ölçüldü. Ölçümler iki günde bir olmak üzere tay kızgınlığına kadargerçekleştirildi. Buna göre 1. gündeki kornu uterinin çapı kontrol grubunda 74,4 Â± 1,5 mm,oksitosin grubunda 72,5 Â± 0,7 mm ve prostaglandin grubunda ise 70,5 Â± 1,9 mm olarakbulundu. Üçüncü gündeki kornu uterinin çapı kontrol grubunda 67,5 Â± 1,7 mm, oksitosingrubunda 68,1 Â± 1 mm ve prostaglandin grubunda ise 66 Â± 1,7 mm olarak bulundu. Gruplararasındaki fark bütün ölçümlerde istatistiksel olarak önemli bulunmadı ( p>0.05).Çalışmanın sonucunda kontrol grubundaki kısrakların ovulasyon süresi 12,6 Â± 0,72gün, oksitosin grubundaki kısrakların ovulasyon süresi 15 Â± 1,33 gün ve prostaglandingrubundaki kısrakların ovulasyon süresi ise 14,6 Â± 1,11 gün olarak bulundu. Gruplararasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmadı ( p>0.05).İnvolusyon döneminde günlük olarak venöz kan alınarak progesteron düzeylerideğerlendirildi. Değerlendirme sonucunda 1. günde kontrol grubunda progesteron değeri2,43 Â± 0,24 ng/ml, oksitosin grubunda 3.07 Â± 0,6 ng/ml prostaglandin grubunda ise 2,8 Â±0,44 ng/ml olarak bulundu. Gruplar arasındaki fark sadece 9. gündeki sonuçlar istatistikselolarak değerlendirildiğinde p>0.05 düzeyinde önemli bulunmuştur diğer günlerin sonuçlarıönemli bulunmamıştır. 9. gündeki sonuçlar ise şöyledir : kontrol grubu 0,42 Â± 0,14 ng/ml,oksitosin grubu 0,37 Â± 0,09 ng/ml prostaglandin grubu ise 0,71 Â± 0,06 ng/ml.Gebelik oranlarına bakıldığında kontrol grubundaki 10 kısraktan 6 tanesi taykızgınlığında gebe kaldı ve tay kızgınlığındaki gebe kalan kısrakların oranı % 60 olarakgerçekleşti. Oksitosin grubunda da aynı sonuçlar elde edildi ve gebelik oranı % 60 olarakgerçekleşti. PGF2Î± grubunda ise 10 kısraktan 8 tanesi gebe kalarak gebelik oranı % 80olarak gerçekleşti. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak değerlendirildiğinde p>0.05düzeyinde önemli bulunmadı.Tay kızgınlığındaki gebelik oranlarından sonra bu dönemde gerçekleşen embriyonalölüm oranları değerlendirildi. Kontrol grubundaki 6 gebe kısraktan 2 tanesinde 20 günlükembriyonal ölüm gerçekleşti. Oksitosin grubundaki 6 kısraktan sadece 1 tanesinde 60günlük embriyonal ölüm gerçekleşti. PGF2Î± grubunda ise 8 kısraktan 2 tanesi 20 günlükembriyonal ölüm yaptı. Tay kızgınlığındaki embriyonal ölüm oranların sırasıyla % 33.3, %16 ve % 25 olarak gerçekleşti. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmadı( p>0.05).Çalışmamızın sonucunda, doğum sonu kısraklarda involusyonu uyarmak amacıylaoksitosin veya PGF2Î± uygulamalarının doğum-ilk ovulasyon süresi, uterus çapları vegebelik oranları üzerine etkisi olmadı. Ancak istatistiki olarak önemli bulunmasa daembriyonal ölümlerin oranının daha düşük olmasını sağladı.Anahtar Kelimeler : İnvolusyon, Oksitosin, PGF2Î±, Tay Kızgınlığı, Safkan Arap Kısrağı

Abstract:
The effect on the uterus involution and pregnancy rates of oxytocin and PGF2Î± injectionsadministered during the post-partum period in mares.In this study, the effects of oxytocin and an analogue of prostaglandin (cloprostenol)were investigated on uterus involution and pregnancy rates. A total of 30 Arabian maresaged 2-22 were used. During selection, care was taken to ensure that all mares had normalparturation and expelled their placentas in 3 hours.Mares were randomly and equally divided into three groups as the control group,the oxytocin group and the PGF2Î± group. The mares in the Control Group 1 (n=10) wereadministered 3 ml of isotonic 12 hours after parturation and the injections continued dailyfor three days. Mares in the Oxytocin Group 2 (n=10) were administered 30 IU/mare ofoxytocin 12 hours after parturation and the injections continued twice daily for three days.Mares in the Prostaglandin Group 3 (n=10) were administered 250 ug/mare cloprostenol (aPGF2Î± analogue) (DalmazinÂ®, Vetaş) 12 hours after parturation and the injectionscontinued daily for three days. All injections were intramuscular.All mares were subjected to rectal palpation and transrectal ultrasonographicexamination during the first 24 hours after parturation. The rectal palpation andultrasonographic examinations continued to be performed every other day until the marescame into foal heat. Gravid uterine horn?s cross-sectional diameter was measured byultrasonography. Moreover, the follicule diameters of the ovaries were also recorded. Thenature and duration of puerperal fluids were observed. The duration of the ovulation wasmonitored. Pregnancy controls were performed during the 15 days following the ovulation.Accordingly, the diameter of gravid horn amounted to 74.4 Â± 1.5 mm in the controlgroup, 72.5 Â± 0.7 mm in the oxytocin group and 70.5 Â± 1.9 mm in the prostaglandin groupon the first day. The said diameter amounted to 67.5 Â± 1.7 mm in the control group, 68.1 Â±1 mm in the oxytocin group and 66 Â± 1.7 mm in the prostaglandin group on the third day.The difference between the groups was statistically insignificant (p>0.05).At the end of the study, ovulation was found to last for 12.6 Â± 0.72 days in thecontrol group, 15 Â± 1.33 days in the oxytocin group and 14.6 Â± 1.11 days in theprostaglandin group. The difference between the groups was statistically insignificant(p>0.05).Venous blood was taken daily for progesterone assay until foal heat. Evaluationsrevealed that the progesterone concentration on the first postpartum day was 2.43 Â± 0.24ng/ml in the control group, 3.07 Â± 0.6 ng/ml in the oxytocin group and 2.8 Â± 0.44 ng/ml inthe prostaglandin group. The difference between groups was statistically significant onlyfor the results obtained on the 9th day (p>0.05) amounting to 0.42 Â± 0.14 ng/ml in thecontrol group, 0.37 Â± 0.09 ng/ml in the oxytocin group and 0.71 Â± 0.06 ng/ml in theprostaglandin group.The examination of the pregnancy rates at foal heat revealed that 60 % of the maresin the control group (6 out of 10), 60 % of the mares in the oxytocin group (6 out of 10) and80 % of the mares in the prostaglandin group (8 out of 10) became pregnant. The differencebetween groups were not statistically significant (p>0.05).Two mares in the control group had embryonic death on the 20th day of theirpregnancy. One mare in the oxytocin group had embryonic death when she was 60 dayspregnant and two mares in the prostaglandin group had embryonic death on the 20th day oftheir pregnancy. Embriyonic death rates were 33.3%, 16% and 25%, respectively. Thedifference between groups were not statistically significant (p>0.05).In conclusion, it was found that the oxytocin and PGF2Î± treatments performed onthe mares with the purpose of stimulating involution had no effect on the duration ofparturation-first ovulation, the shrinkage of the uterus diameter and the pregnancy rates butcaused the embryonic death rates to be reduced even if the results were not statisticallysignificant.Keywords: Involution, Oxytocin, PGF2Î±, Foal Heat, Arap Mare