Yabancı/ikinci dil olarak Türkçe konuşma becerisinin Yedi İklim B1 düzeyi ders materyalleri üzerinden değerlendirilmesi
The evaluation of speaking skill in Turkish as a foreign/second language in Yedi İklim B1 level course materials
Yazar: MERYEM ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA DURMUŞ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İkinci dil öğretimi = Second language teaching ; İletişimsel yeterlilik = Communicative competence

Özet:
Yabancı/İkinci dil öğretim sürecinde, sınıf içi uygulamalarının büyük bir bölümünü ders materyallerinde sunulan etkinliklerin oluşturduğu görülmektedir. Bu nedenle bir dersin ne kadar verimli olacağı noktasında ders materyallerinin etkililik düzeyi ayrıca önemli olmaktadır. Yabancı dil öğretiminde yaşanan gelişmelerle birlikte, konuşma becerisinin daha da önem kazandığı göz önüne alınırsa, ders materyallerinin işlevi ve iletişimsel açıdan yeterliği tartışılan bir konu haline gelmiştir.
Bu çalışmayla, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders materyallerinden, Yunus Emre Enstitüsü Türkçe Öğretim Seti Yedi İklim B1 düzeyi ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin, güvenilir bir başvuru metni haline gelen diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi (AOÖÇ) ölçütleriyle ne kadar örtüştüğü üzerine bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, AOÖÇ'de yer alan konuşma becerisi tanımlayıcıları, öz değerlendirme ölçekleri, konuşma etkinlikleri tanımlayıcı ölçekleri ve iletişimsel yetinin kazandırılması üzerine görüşler temel alınarak, Yedi İklim B1 düzeyi ders kitabındaki 49 konuşma etkinliği incelenmiş, daha sonra etkinliklerin türleri, iletişimsellik ve etkileşimsellik düzeyleri üzerine nitel desenli gözlemler yoluyla betimlemeler yapılmıştır.
Elde edilen bulgular, incelenen ders kitabındaki konuşma etkinliklerinin büyük bir kısmının sadece konuşma üretimlerine yönelik olduğunu; etkileşim ve iletişim durumlarına yer veren konuşma etkinliklerinin ise sayıca az olduğunu göstermiştir. Verilerden yola çıkarak, seçilen etkinliğin türü ve etkinliğin uygulama biçimi ile AOÖÇ'de dil öğretiminin en önemli amacı olarak görülen iletişimsel yetinin kazandırılması arasında yakın bir ilinti olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda, Yedi İklim B1 düzeyi ders kitabındaki konuşma etkinliklerinin büyük bir bölümünün, iletişimsel yetiyi geliştirmek için yeterince uygun olmadığı söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, iletişimsel yeti, konuşma becerisi.

Abstract:
In a foreign/second language teaching process, it can be seen that a major part of the in-class implementations is provided through the activities presented in the course materials. This can clarify why the level of effectiveness of the course materials is also important to determine how productive a lesson will be. Bearing in mind that speaking skill has become even more important within the current developments in foreign language teaching, it can be stated that it has become a controversial issue how efficacious the course materials are, regarding their function and communicativeness.
With this study, it has been aimed at evaluating how well the speaking activities in Yunus Emre Institute Teaching Turkish Set Yedi İklim B1 level course book correspond with the criteria of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) that has already been a reliable reference text. In the scope of this study, based on the speaking skill descriptors, self-assessment grids, speaking activities illustrative scales and the views on acquiring communicative competence covered in CEFR, 49 speaking activities in Yedi İklim B1 level course book have been analyzed, then the types of the activities and their level of interaction and communicativeness have been described by means of the qualitative designed observations.
The findings obtained from the analysis have shown that the majority of the activities in the course book which have been analyzed merely focus on the spoken production, and the speaking activities with a good coverage of interaction and communication context are few in number. Based on the data, it has been found out that there is a strong correlation between the activity type within the way it is applied and the acquisition of the communicative competence which is considered in CEFR as the most important goal of teaching a language. In this context, it can be said that a big portion of the speaking activities in Yedi İklim B1 level course book is not convenient enough to improve the communicative competence.
Keywords: Teaching Turkish as a foreign language, communicative competence, speaking skill.