Yer fıstığı ezmelerinde tüketici tercihleri ve alışkanlıklarının üretim üzerine etkisi: İstanbul örneği
The effect of consumer preferences and habits on the production of peanut butter: İstanbul case
Yazar: CİHAN KASAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER SAİD TOKER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gıda Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Hazır gıda ürünlerinin üretiminde, üretilecek ürünlerin çeşitlendirilmesi, içeriklerinin belirlenmesi ve satış kanallarının oluşturulmasında, üretici firmaların referans noktasını genellikle tüketici tercihleri oluşturmaktadır. Tüketicilerin gıda tüketim alışkanlıkları ise üretim arzına, ihtiyaçlara ve alım gücüne bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu çalışmada, yer fıstığı ezmesi üreten bir firmanın piyasaya çıkarmayı planladığı yeni ürünlerle ilgili olarak hazırlanan 51 soruluk anket 207 tüketici tarafından cevaplandırılmıştır. Yapılan bu ankette, müşterilerinin satın alma ve tüketime karar verme davranışlarının ölçülmesi amacıyla psikolojik faktörler, sosyo-kültürel faktörler, demografik faktörler göz önünde bulundurulmuştur. Müşterinin bir ürünü satın alma sıklığı, satın alma noktaları, ürün etiketinin, fiyatın, ürün markalarının, kalite standartlarının, reklam ve promosyon benzeri faaliyetlerin satın alma üzerindeki etkisi gibi genel alışveriş alışkanlıklarına ilişkin sorular da yer almaktadır. Türkiye perakende gıda pazarında, yavaş yavaş önemini artıran yer fıstığı ezmesi üreten firmanın üretim çeşitliliğine katkı sağlayacağı düşünülen sorular ise, tüketicilerin ezme tüketim alışkanlıkları, fiyat ve marka algıları, şeker tüketimleri
helal gıda, vegan ürün ve glutensiz ürün talepleri gibi özel üretim ürünlerine olan eğilimlerinin belirlenmesi ön planda tutulmuştur. Yer fıstığı ezmesi ile yer fıstığı kreması arasındaki farklılıklar, ürün yelpazesi, ürünün tüketim sıklığı gibi farklı parametrelere de yer verilmiştir.
Tüketici grubunun %32'si için fiyat ön plandayken %19'u için lezzet ön plandadır. Tüketicilerin %25'i şekersiz ürün tercih etmekteyken, %79'ü ezme ile krema arasındaki farkı bilmektedir. Ankete katılanların %21'i fıstık ezmesi içerisinde kuru meyve olarak hindistan cevizini tercih etmekte, %70'i kuruyemiş içeren ezme/krema tüketmektedir. Deneklerin %31'i yer fıstığı ezmesini, %18'i
ise şekersiz yer fıstığı ezmesini daha çok tercih etmektedir. Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre, firmanın kakao yağı ve hindistan cevizi içeren, ayrıca ekstra şeker içermeyen, krema kıvamında yeni bir çeşit ürün geliştirmesi öngörülmüştür. Diğer önemli husus da, geliştirilen ürünün çeşidine
ilişkin açıklayıcı ibarelerin ürün etiketinde görsellerle desteklenmesi ve fiyatının rakiplerinden daha uygun olması gerekmektedir.

Abstract:
Consumer preferences play a key role in the production of ready-made food products, diversification of the products, determining their contents and creating sales channels. Food consumption habits of consumers vary depending on the production supply, needs and purchasing power. In this study, 207 consumers answered the survey consisting of 51 questions related to new products planned to be produced by a company that produces peanut butter. In this survey, psychological factors, socio-cultural factors, and demographic factors were taken into account in order to measure the purchasing and consumption behaviors of customers. There are also questions related to the general shopping habits of the customers, such as the frequency of purchasing a product, the effect of the product label, price, product brands, quality standards, advertising and promotion activities on the purchase. The questions which are thought to contribute to the product diversity of the peanut butter producing company and which are aimed at defining the consumers' peanut butter consumption habits, price and brand perceptions, sugar consumption, halal food, vegan products and gluten-free product demands, were put at the forefront. Different parameters such as the differences between peanut butter and peanut cream, product range, and the frequency of consumption of the product are also included. Price is at the forefront for 32% of the consumer group, while flavor is at the forefront for 19%. While 25% of consumers prefer sugar-free products, 79% know the difference between paste and cream. While 21% of the respondents prefer coconut as dried fruit in peanut butter, 70% consume paste/cream with nuts. 31% peanut butter, and 18% sugar-free peanut butter. According to the data obtained as a result of the study, the company is expected to develop a new type of cream-containing and extra sugar-free cocoa butter and coconut. Another important point is that the explanatory phrases related to the type of product should be supported with visuals on the product label and the price should be more affordable than its competitors.