BİST 100 endeksini etkileyen makroekonomik göstergeler
Macroeconomic indicators affecting the BIST 100 index
Yazar: BEGÜM CEREN NARİN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ BAHÇEKAPILI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Para Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senedi değeri = Stock valuation ; Johansen Eşbütünleşme Testi = Johansen Cointegration Test ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors

Özet:
Bu tez çalışmasında borsanın işleyişi hakkında teorik bilgiler verilmiş olup, borsanın ekonomiye katkıları ve makroekonomik faktörlerin borsadaki etkileri sunulmuştur. Makroekonomik değişkenlerden bileşik öncü göstergeler, altın fiyatı, mevduat faizi, Brent petrol fiyatları ve reel efektif döviz kuru endeksi arasındaki ilişkiler üçer aylık veri setinden yararlanılarak 2012Q1-2022Q3 dönemi için araştırılmış, değişkenlerin BİST100 endeksi üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Literatür çalışması için, özellikle hisse senedi fiyatına ve hisse senedi endekslerine odaklanmış çalışmalar tercih edilmiş olup küreselleşen ekonomilerde borsanın uluslararası entegrasyonu ele alınmıştır. Bu kapsamda çalışmalara; Dergipark ve Google Akademik veri tabanları üzerinden erişim sağlanmıştır. Literatürde benzer ilişkilerin analizi ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Çalışma benzerlerinden, kullanılan yöntemler ve ele alınan veri seti kapsamında ayrışmaktadır. Tez çalışmamızda benzer çalışmaların son verilerle güncellenmesi de amaçlanmıştır. Böylelikle, geçmiş çalışmalarda ulaşılan ampirik bulguların teyidi ya da olası ayrışmaların tespit ve tartışılması imkânı doğabilecektir. Çalışmamız 4 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde makroekonomik faktörler teorik açıdan incelenmiş olup ikinci bölümde literatür incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde veri ve yönteme değinilmiştir. Amaca yönelik olarak durağanlık analizleri yapılmış, ADF- PP Birim kök test sınamalarında I(1) olarak tespit edilen bütün değişkenlere EKK testi sonrasında Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Var analizi yapılıp çalışmalar AR polinomu, değişen varyans testi, otokorelasyon LM testi ve normallik dağılımı kontrolleri yapılıp model analizlerinin ampirik sonuçları değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise sonuç ve değerlendirme yapılarak çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
In this thesis, theoretical information about the functioning of the stock market is given, the contribution of the stock market to the economy and the effects of macroeconomic factors on the stock market are presented. The relations between the macroeconomic variables composite leading indicators,  gold price, deposit interest, Brent oil prices and real effective exchange rate index were investigated for the period 2012Q1-2022Q3 by using the quarterly data set, and the effects of the variables on the BIST100 index were discussed. For the literature study, studies focused on stock prices and stock indices were preferred, and the international integration of the stock market in globalizing economies was discussed. In this context, studies; Access was provided through Dergipark and Google Scholar databases. There are many studies on the analysis of similar relationships in the literature. The study differs from its counterparts in terms of the methods used and the data set discussed. In our thesis, it is also aimed to update similar studies with the latest data. Thus, it will be possible to confirm the empirical findings reached in previous studies or to identify and discuss possible divergences. Our study consists of 4 parts. In the first part, macroeconomic factors are examined theoretically, and in the second part, a literature review is made. In the third part, data and method are mentioned. Stability analyzes were carried out for the purpose, and Johansen cointegration test was applied to all variables determined as I(1) in ADF-PP unit root test tests, after the EKK test. Var analysis was performed and the studies were checked for AR polynomial, variable variance test, autocorrelation LM test and normality distribution, and empirical results of model analyzes were evaluated. In the fourth chapter, the study was concluded by making conclusion and evaluation.