İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi klinik farmakoloji ve toksikoloji birimine başvuran 
kadınların gebelik ve laktasyon dönemlerinde ilaç kullanım durumlarının incelenmesi
The obseravtion of drug utilization of women pregnancy period admitting to İzmir Katip Çelebi University Ataturk Training and Research Hospital clinical pharmacology and toxicalogy unit
Yazar: SERCAN TURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN CAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERİSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİ BİRİMİNE BAŞVURAN KADINLARIN GEBELİK DÖNEMLERİNDE İLAÇ KULLANIM DURUMLARININ İNCELENMESİ

Amaç: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Farmakoloji ve Toksikoloji Birimi'ne başvuran gebelerin sosyodemografik özelliklerinin belirlenmesi, gebelerin sıklıkla maruz kaldığı ilaç ve ilaç gruplarının belirlenmesidir.

Gereç ve Yöntem: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Farmakoloji ve Toksikoloji Birimi'ne gerek İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi klinik/poliklinikleri gerekse dış merkezden ilaç kullanımı nedeniyle yönlendirilen gebelerin retrospektif olarak değerlendirildiği bir çalışmadır. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Farmakoloji ve Toksikoloji Birimi'ne başvuran gebelere başvuru sırasında gebe kayıt formu düzenlenmektedir. Gebe kayıt formlarına gebenin başvuru tarihi, hasta kayıt numarası, adı soyadı, adresi, demografik özellikleri, tıbbi özgeçmişi, tıbbi soygeçmişi, alkol, sigara, yasadışı madde bitkisel ilaç ve folik asit kullanım durumu,  akraba evlilik durumu, akrabalık derecesi, obstetrik öyküsü,  radyasyona maruziyeti, gebelik sırasında maruz kaldığı ilaçlar ve süreleri bilgisi verileri kaydedilmektedir.  Teratojenite raporu düzenlenen hastalar kadın hastalıkları ve doğum kliniğine yönlendirilmektedir. 01.01.2014 ile 31.12.1014 tarihleri arasında başvuran teratojenik etkiler açısından takip edilen gebelerin dosyalarından veriler derlendi. 500 kadın hasta üzeriden %95 güven aralığında, 218 hastanın örneklem büyüklüğü alındığı retrospektif dosya taraması şeklinde tasarlandı. Çalışmamızda veriler ortalama ± standart sapma ve yüzde (%) olarak ifade edildi. Ortalama ve standart sapma değerleri SPSS demo paket program 15.0 ile hesaplandı.

Bulgular: Araştırma kapsamında 222 gebe alınmış olup yaş ortalaması 30,52±5,64 idi. Gebelerin %26,1'inin (n:58) ilk gebeliği iken %73,9'unun (n:164) ilk gebeliği değildi. Gebelik dönemlerine göre ilaç kullanımı incelendiğinde ilk trimestirde ilaç kullanan gebelerin oranı % 89,6 (n:199), ikinci trimestirde % 14 (n:22) , üçüncü trimestirde ise % 0,5 (n:1) bulundu.
Gebelerin 1. seviye ATC indeksine göre  %77,02'si (n:171)  solunum sistem ilaçlarına, %74,3'ü (n:165) sinir sistemi ilaçlarına, %59,9'u (n:133) sindirim sistemi ve metabolizma ilaçlarına, %56,75'i (n:126) sistemik antienfektik ilaçlara maruz kalmışlardı. Gebelerin %30,18'i (n:67) parasetamole, %11,26'sı (n:25) klorfeniramine, %10,81'i (n:24) diklofenaka, %9,9'u (n:22) amoksisiline, %9,4'ü (n:21) psödoefedrine, %8,1'i (n:18) klavunata, %7,6'sı (n:17) flurbiprofene, %6,7'si (n:15) metformine, %6,3'ü (n:14) siprofkolsasine, %5,8'i (n:13) deksketoprofene, %5,8'i (n:13) sefuroksime, %5,8'i (n:13) esradiole, %5,8'i (n:13) ibuprofene, %5,4'ü (n:12) medroksiprogesterona, %5,4'ü (n:12) pantoprazola ve %4,9'u (n:11) fenilefrine maruziyeti mevcuttu. 

Sonuç: Hastanemizde TBS'ye başvuran gebe kadınların büyük bir çoğunluğunun gebeliğinin ilk sekiz haftasında ilaç kullanımı mevcut idi. Bu durum gebe takibinin öncelikli olarak birinci basamakta yapıldığı göz önüne alındığında özellikle kronik hastalığı olan doğurganlık çağındaki kişilerin prekonsepsiyonel dönemden itibaren takiplerinin düzenli yapılmasının önemini ortaya çıkartmaktadır. Sağlık sisteminin ilk basamağı olan aile hekimlerinin doğurganlık yaşındaki kadınlara herhangi bir ilaç reçete edereken daha dikkatli davranması ve bu doğrultuda gebelik ihtimalinin mutlaka sorgulanması ile gebelikte istenmeyen ilaç etkileri azaltılabilir. 
Anahtar Kelimeler: Gebelik, teratojenite, ilaç

Abstract:
THE OBSERAVTION OF DRUG UTILIZATION OF WOMEN PREGNANCY PERIOD ADMITTING TO IZMIR KATIP CELEBI UNIVERSITY ATATURK TRAINING AND RESEARCH HOSPITAL CLINICAL PHARMACOLOGY AND TOXICALOGY UNIT

Objective: Determinig the sociodemagraphic attributes of pregnants admitting to Izmir Katip Celebi University Ataturk Training and Research Hospital Clinical Pharmacology and Toxicology Unit and the drugs and groups of drug frequently used by them.
Materials and Methods : This is a study in which the pregnants both led by Izmir  Katip Celebi University Ataturk Training and Research Hospital clinics/polyclinics and by other health centers to Izmir Katip Celebi University Ataturk Training and Research Hospital Clinical Pharmacology and Toxicalogy unit because of drug usage are retrospectivelly examined. Pregnants admitting to Izmir Katip Celebi University Ataturk Training and Research Hospital are given pregnant regisration form. In this form day of application, patient record number, name and surname, address, demographic attributes, medical background, case of kin marriage, consumption of alcohol and cigarette, illegal and herbal drug and folic asid consumption and case of degree of relationship, obstetric history of pattients, exposure to radiation and the drugs used during pregnancy and their useage periods are registered. Patients whose teratogenicity report are compiled are led to gynecology and obstetric clinics. Parameters have been compiled from the files of pregnants who has admitted to the hospital between 01.01.2014 and 31.12.2014 and who are monitored in terms of teratogenitic effects. Out of 500 female patients, in 95 % confidence interval, 218 patients' sample size has been planned as the retrospective file scan. Parameters in our study have been stated as avarege ± standard stud and (%) percentage. Values of avarege and standard stud have been calculated with SPSS demo packet program.

Results : In this range of research, 222 pregnant women were obseved and the avareg of age was 30,52±5,64. It was the first pregnancy of 26,1% (n:58) of pregnants, but was not the first pregnancy of 73,9% (n:164). When the usage of drug was analyzed,  rate of drug usage during first trimester was 89,6% (n:199), drung the second trimester 14% (n:22) and drung the third trimester the was 0,5% (n:1). According to pregnants' first ATC index, 77,02% (n:171) of pregnants were exposed to respiratory system drug, 74,3% (n:165) to neural system drugs, 59,9% (n:133) to digestive system and metabolism drugs and 56,75% (n:126) to systemic antienphectic drugs. 30,18% (n:67) of pregnants were exposed to paracetamol, 11,26% (n:25) to chlorpheniramine, 10,81% (n:24) to diclofenac, 9,9% (n:22) to amoxicilline, 9,4% (n:21) to pseudopherine, 8,1% (n:18) to clavunate, 7,6% (n:17) to flurbiprofen, 6,7%(n:15) to metrofin, 6,3% (n:14) to ciprofloxacin, 5,8% (n:13) to estradiol, 5,8% (n:13) to ibuprofen, 5,4% (n:12) to medroxyprogesterone, 5,4% (n:12) to pantoprazole and the 4,9% (n:11) to phenylephrine.

Conclusion: Pregnant women admitted to TBS in our hospital had used drugs in their first eight week of pregnancy. This case, when the following of pregnancy is carried out firstly in first step is considered, has caused the importance of following regularly, women in reproductive age group period especially who had cronic disease as from preconceptial period to appear. Family physicians, first step of healthcare system, should be more careful while prescribing women in preproductive age group and in this direction with the examination of pregnancy possibility, undesirable drug effects drung pregnancy may be reduced.
Key Sentence : Pregnancy, Teratogenicity, Medicine