Fıkıh usulünde Mütekellimin yönteminin delalet anlayışı
Textual implications (dalalat) understanding of the Mutakallimun method in fiqh methodologu
Yazar: DAVUT İLTAŞ
Danışman: PROF.DR. YUNUS APAYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma, klasik fıkıh usulü yazımında kelamcı usulcülerin yöntemi ve fıkıhçı usulcülerinyöntemi olarak bilinen iki yöntemden kelamcı usulcülerin yöntemini konu edinmektedir.Fıkıh usulünün deliller, hükümler, delalet şekilleri ve ictihat olmak üzere dört ana konudanoluştuğu düşünülürse, bu çalışma kelamcı usulcülerin fıkıh usulünün üçüncü ana konusu olandelalet şekillerini nasıl ortaya koyduklarını araştıran bir çalışmadır.Çalışma bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. ?Delaletin Kavramsal Çerçevesi veMahiyeti? başlıklı birinci bölümde, lafzû delaletin ana unsurları olan üç kavramın; delil,medlul ve delaletin fıkıh usulü açısından ne anlama geldiği irdelenmiştir.Kelamcı usulcülerin lafzû delalet şekillerini ele aldıkları ?Hitabın Delalet Şekilleri? başlıklıikinci bölümde ise, lafzın mantuku ile delaleti ve mefhumu ile delaleti konuları incelenmiştir.Mantukun delaleti, daleleti açık olan (mübeyyen) ve kapalı olan (mücmel) olmak üzere ikibaşlık altında ele alınarak bunların tanımları, kısımları ve hükümleri üzerinde durulmuştur.Mefhumun delaleti konusu ise iktizânın delaleti, işaretin delaleti, ûmâ'nın delaleti, fahve'l-hitap (mefhumu'l-muvafaka) ve delilü'l-hitap (mefhumu'l-muhalefe) olmak üzere beş delalettüründen oluşmakta olup yine bunların tanımları, kısımları ve hükümleri üzerindedurulmuştur.Anahtar kelimeler: Delil, medlul, delalet, mantuk, mefhum.

Abstract:
There are two main approaches to the study of usÃ»l al-fiqh, one of which is the theoreticalapproach mainly adopted by the mutakallimÃ»n, the other one is deductive approach attributedto the fuqahâ. In this present work we studied the former. Given the fact that usul al-fiqhconsists of four main topics, these are being proofs, rulings, the forms of textual implicationsand ijtihâd; this work also investigates how the forms of textual implications are put forwardby the mutakallimun methdodologists.The thesis consists of an introduction, two main chapters, a conclusion and a bibliography. Inthe first chapter which is entitled ?Conceptual framework and essence of the textualimplications? three main elements of the literal textual implications are studied. These are,proof (dalûl), inferred (madlÃ»l) and what textual implications (dalâlat) mean from theperspective of usul al-fiqh.The second chapter ?Forms of textual implications of khitab? deals with the pronouncedmeaning (mantÃ»q) and implied meaning (mafhÃ»m). The first one is studied under two subheadings namely the explained (mubayyan) and the ambiguous (mujmal), their definitions,sub divisions and rules are also studied. The topic of implied meaning consists of fivevarieties of textual implication. These are; the required meaning (iqtizâ), the alluded meaning(ishârah), the inferred meaning (mafhÃ»m al-muvâfakah), the harmonious meaning and thedivergent meaning (mafhum al-mukhâlafah). In the course of our study, definitions of theseare given and their sub divisions and rules are examined.Key word: proof, inferred, textual implication, the explicit meaning, the implied meaning