Mobil form kontrollerinin karşılaştırmalı kullanılabilirlik analizi
Comparative usability analysis of mobile form controls
Yazar: GENÇAY DENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR ONAY DURDU
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Web formları etkileşimli uygulamalarda, kullanıcıların veri girişini sağlamada kullanılan tasarım araçlarıdır. Masaüstü uygulamalar için geliştirilmiş olan bu formların günümüzde yaygın kullanımı bulunan küçük mobil cihazlarda direk olarak kullanımı iyi sonuçlar doğurmamaktadır. Mobil cihazlarda ekranın masaüstü bilgisayarlara göre oldukça küçük olmasından kaynaklı olarak tasarlanacak mobil ara yüzlerde kullanılacak olan form kontrollerinin (metin kutusu, radyo düğmesi, vb.) kullanılabilirliğinin sağlanması oldukça önemlidir.
Tez kapsamında mobil form kontrollerinin verimlilik, doğruluk ve memnuniyet konularında kıyaslanmasına yönelik olarak deneysel bir kullanıcı çalışması gerçekleştirilmiştir. Kullanıcı çalışması için tasarlanan deney kapsamında dokunmatik özelliğe ve farklı işletim sistemlerine sahip olan iki akıllı telefon kullanılarak mobil web sayfaları ya da mobil uygulama ara yüzlerinde sıklıkla kullanılan dört farklı form kontrolünün farklı görev türü ve veri boyutu göz önünde bulundurularak karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. Değerlendirmeye tabi tutulan kontroller düğme, radyo düğmesi/anahtar, metin alanı ve fırıldak/çıkrık olarak belirlenmiştir. Farklı görev türleri olarak birbirini dışlayan seçim, birde fazla içeren seçim ve değer ayarlama görevleri büyük ve küçük veri kümesi grupları ile değerlendirilmiştir. Deney, yaygın kullanımı bulunan iOS ve Android mobil işletim sistemlerine sahip iki farklı dokunmatik akıllı cihaz üzerinde gerçekleştirilmiştir. Kullanıcı çalışması farklı yaş ve deneyim düzeylerinden 30 kişiden oluşan katılımcı örneklemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan kendilerine verilen görevleri iki farklı işletim sistemine sahip akıllı telefon ile 4 farklı etkileşim yöntemini kullanarak gerçekleştirmeleri istenmiştir. Katılımcıların deney sırasında görev tamamlama süreleri ve yaptıkları hatalar kaydedilmiş ve sonrasında da memnuniyetleri ile ilgili geribildirimleri alınmıştır.  Deney sonuçlarına göre birbirini dışlayan seçim görev türünde küçük veri kümesinde düğme, büyük veri kümesinde ise fırıldak/çıkrık kontrolünün daha etkin olduğu tespit edilmiştir. Birden fazla içeren görevler için de büyük veri setleri için radyo düğmesi/ anahtar en etkin sonucu vermiştir. Değer ayarlama görevi için ise hem büyük hem de küçük veri kümesinde metin alanı hız açısından etkin bir sonuç vermiştir. Elde edilen bu bulgular ve alan yazın araştırmasının sonuçlarına dayalı olarak mobil uygulama geliştiricilere form kontrolü seçiminde yol göstermesi amaçlı rehber niteliğinde beş temel kriter tanımlanmıştır.

Abstract:
Web forms are the design tools that are used for gathering inputs from users in interactive applications. These forms are mainly developed for desktop applications and their transfer directly to mobile context did not work well most of the time. Since screen size of mobile devices is smaller than desktop computers, efficiency and accuracy of from controls (button, text box, drop down box, radio button, etc.) that are used to input data in mobile applications become essential. 
In the scope of this thesis work, a user study was conducted to compare efficiency, effectiveness and satisfaction of mobile form controls. In the user study an experiment was set up to compare four different form controls that were frequently used in mobile web sites or mobile applications considering task types and data size in the context of two different touch-based smart phones. The form controls in the experiment were button, radio button/switch, spinner, and text field. The task types were mutually exclusive selection, non-mutually exclusive selection and set a value tasks. In addition, set sizes were small and large item sets. Experiments were conducted with two touch-based smart phones, which had iOS and Android operating systems running on them. There were 30 participants in the study. They conducted various tasks with four different form controls on two devices. Task performance, accuracy and satisfaction level of the participants as well as the perceived and actual performance of them were recorded. The results showed that button was fastest for small set mutually exclusive tasks while spinner/picker was fastest for large sets. In addition, it was found that radio button/switch was the most effective controller for the non-mutually exclusive tasks.  Spinner/picker was more effective for set a value task for large sets. Finally, five criteria that will guide mobile application developers were determined based on the results of the experiment and the literature analysis.