Ahmet Meter'in kanun taksimlerindeki teknik ve melodik özelliklerin tespiti aracılığıyla ileri icraya yönelik alıştırma önerileri
At the end of the technical and melodic features of Ahmet Meter's qanun taksim's, recommendations for advanced performance
Yazar: İBRAHİM ALPEREN KOZAK
Danışman: DOÇ. DR. KİBELE KIVILCIM ÇİFTÇİ
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı / Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Ahmet Meter, enstrümanı üzerindeki hakimiyeti, icrâları ve tavrı ile kanun çalım tekniğinin gelişmesinde önemi büyük olan bir sanatçıdır. Türk müziği üslûbu ile kendinden sonra gelen kanun icrâcılarına yol göstermiş, icrâları ile müziğimizin gelişmesinde önemi büyük olan bir sanatçıdır. 
Bu çalışmada; Klasik Türk müziğinin önemli kânun icrâcılarından birisi olan Ahmet Meter'in taksimleri üzerinden ileri icrâya yönelik alıştırmalar oluşturulmuştur. 6 taksim üzerinden inceleme yapılan çalışmada, incelenen taksimler; "Süper Fasıl" albümünde yapmış olduğu Nihâvend, Mâhûr ve Hüseynî makâmlarında üç ara taksim, "Kânun ile Sevilen Şarkılar 1" albümünde yer alan Uşşâk taksim, "Ud ile Sevdiğiniz Şarkılar 1" albümünden Hüzzâm'dan Nihâvend'e geçiş taksimi ve harici ulaşılabilen bir kaset kaydında yer alan Hüzzâm taksimdir. İncelenen taksimlerin tümü notaya alınmıştır. Taksimler, "Kullandığı icra teknikleri, Kullandığı motif ve cümle yapıları, Öne çıkan ritmik özellikler ve tartım kullanımı, Form özellikleri ve Makâm uygulamarı" başlıkları altında hem teknik yönden hem de melodik yönden detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. 
Çalışmanın sonucunda; Ahmet Meter'in cümle yapılarının her taksimde dikkat çekici ölçüde uzun olduğu, taksimlerin tümünün oldukça hızlı bir giderde seyrettiği, taksimlerin tümünde uygulanan meyan geçkilerinin oldukça uzun tutulduğu, aynı makâmı gösteren taksimlerde kullanılan kalıp cümlelerin varlığı tespit edilmiştir. Meter'in taksimlerinde, kendi içinde yaratmış olduğu iç dengenin ve ahengin taksimlerine muhakkak derecede yansıdığı ve taksimlerinde adeta önceden düşünülmüş kurgusal bir yapının planlanarak oluşturulduğu hissedilip, elde edilen verilerle bu düşünceler desteklenmiş ve Meter'in müzikal kimliği ve tavrı konusunda bahsedilen sonuçlara ulaşılmıştır. Taksim incelemeleri sonucunda ileri icrâya yönelik; Hüzzâm taksimden 7, Hüseynî taksimden 5, Nihâvend taksimden 7, Mâhûr taksimden 6, Uşşâk taksimden 5, Hüzzâm'dan Nihâvend'e geçiş taksiminden 5 olmak üzere ileri icrâya yönelik toplam 35 alıştırma oluşturulmuştur. Oluşturulan alıştırmalarda,  en çok yoğunlaşılan çalım teknikleri; fiske, mızrap (çapmalı mızrap, çektirmeli mızrap, sürüme), oktavlı çalım ve kromatik çalım teknikleri olmuştur. İncelenen taksimlerinden hareketle oluşturulan alıştırmalar; sekilemeye yönelik tekrarlardan oluşan müzik cümleleri, sanatçının icrâ ettiği şekilde kullanılarak, aynı makâm düzeninde, çalgının ses alanına uygun ve karar perdesinde sonlanacak şekilde oluşturulmuştur. Elde edilen tüm bulgular araştırmanın sonuç bölümünde detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Abstract:
Ahmet Meter is an artist having become a ecole with his performance and attitude on qanun. He is an artist who has guided the qanun instrumentalists that followed him with his Turkish music style and has a significant role in the development of our music with his performance.

In this study; exercises for advanced performance have been created through improvisations of Ahmet Meter, one of the significant qanun instrumentalists of classical Turkish music. In the study which analyzes 6 improvisations, the following improvisations have been addressed: 3 intervallic improvisations  that he made in the album "Super Fasıl" in the maqams Nihavend, Mahur and Hüseyni, Uşşak taqsim in the albüm ''Kanunla Sevilen Şarkılar 1'', taqsim which is modulated from Hüzzam to Nihavend from the albüm '' Ud ile Sevdiğiniz Şarkılar 1'' and Hüzzam taqsim which was included in an externally accessible casette record. All taqsims studied have been notated. The taqsims have been analyzed in a detailed manner both technically and melodically under the headings of '' performance techniques, the motives and sentence structures that he used, prominent rhythmic features and use of rhythm, form features and maqam practices.''

At the end of the study, it has been determined that Ahmet Meter's sentence structures are tremendously long in each taqsim, all of the taqsims move at a very fast pace, development  transitions in all taqsims are kept quite long and there are stereotyped sentences used in taqsims that show the same maqam. In Meter's improvisations, it was felt that the inner balance and harmony that he has created within himself are unquestionably reflected in his taqsims and that almost a preconceived fictional structure has been planned. These ideas are supported by the data obtained from the study, and aforementioned results have been attained about Meter's musical identity and attitude.

As a result of taqsim analyses, a total of 35 exercises for advanced performance were formed including 7 from Hüzzam taqsim, 5 from Hüseyni taqsim, 7 from Nihavend taqsim, 6 from Mahur taqsim, 5 from Uşşak taqsim and 5 taqsims modulated from Hüzzam to Nihavend.

The playing techniques most concentrated on in the exercises that were formed are the use of nail touching, the technique of playing with plectrum (the use of appoggiatura notes, legato and legato  more than 2 notes) octave and cromatic playing techniques. Exercises created on the basis of his improvisations which were analyzed; musical phrases, consisting of sequence were used the way that they were performed by the artist and formed in the same maqam order in keeping with the sound field of the instrument and in such a way as to end at tonic.
All findings that were obtained have been evaluated in detail in the conclusion part of the research