Orijin faktörünün ateş dikeni (Pyracantha coccinea) tohumlarının ve fidanlarının morfolojik özellikleri üzerine etkisi
Effect of the origin factor on the morphological properties  of firethorn (Pyracantha coccinea) seedlings and seeds
Yazar: DİREN GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. AŞKIN GÖKTÜRK
Artvin Çoruh Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ateş dikeni = Firethorn ; Fidanlar = Saplings ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Orijin = Origin ; Tohumlar = Seeds ; Ön işlem = Pretreatment

Özet:
Bu çalışmada farklı orijinlerden toplanan Ateş dikeni tohumlarının tohum özelliklerinin ve fidanlarının morfolojik özelliklerin orijinlere göre değişiminin belirlenmesi ve ön işlem etkilerinin orijinlere göre farklılık gösterip göstermeyeceğinin ortaya konması hedeflenmiştir. Meyveler, Artvin ilinde Şavşat Susuz, Şavşat Çayağzı, Ardanuç ve Borçka orijinlerinden, Sinop ilinde ise Erfelek orijininden Eylül 2018'de toplanmıştır. Tohum özelliği olarak, tohum genişliği, tohum uzunluğu, 1000 tane ağırlığı, nem içeriği çimlenme yüzdesi ve ortalama çimlenme süresi değerleri, fidanların morfolojik özelliği olarak fidan boyu, kök boğazı çapı, yaş kök ağırlığı, yaş gövde ağırlığı, kuru kök ağırlığı, kuru gövde ağırlığı ve fidan kuru ağırlığı değerleri ve fidan kalite ölçütlerinin tespitinde kuru kök yüzdesi, katlılık ve gürbüzlük indisi değerleri dikkate alınmıştır. Çalışmada ön işlem olarak farklı sürelerde (20, 40 ve 60 gün ) soğuk katlama ön işlemi uygulanmıştır. Ekimler Mart 2019' da Artvin Çoruh Üniversitesinin sera bölümünde 45 derin gözlü tepsi saksılara dört tekrarlı olarak ve her tekrarda 50 adet tohum kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Çalışma sonucunda, orijinin ateş dikeni tohumlarının özellikleri üzerine etkisinin olduğu, Ardanuç ve Şavşat-Susuz orijinlerine ait tohumlarının diğer orijinlere ait tohumlara göre yüksek değerlere sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ön işlemlerin çimlen yüzdesi üzerindeki etkisinin orijinlere göre değiştiği ve genel olarak 40 ve 60 gün soğuk katlama işlemlerinin tohumların çimlenme yüzdesini artırdığı belirlenmiştir. Fidanlarının morfolojik özellikleri orijinlere göre değişkenlik gösterdiği ve fidan boyu, kök boğaz çap, kuru kök ağırlığı, kuru gövde ağırlığı ve fidan kuru ağırlığı bakımından en yüksek değere ait fidanların Borçka orijinine, en küçük değerlere ise Şavşat Çayağzı orijinine ait olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the seed characteristics of Scarlet Firethorn seeds collected from different origins and the change of morphological characteristics of seedlings according to origins and to reveal whether the effects of pretreatment will differ according to origins. The fruits were collected from Savsat Susuz, Savsat Cayagzı, Ardanuc and Borcka origins in Artvin, and from Erfelek origin in Sinop in September 2018. Seed diameter, seed length, 1000 seed weight, moisture content, germination percentage and germination rate values as seed characteristics, seedling height, root collar diameter, fresh root weight, fresh stem weight, dry root weight, dry stem weight as morphological characteristics of seedlings. and seedling dry weight values, and as seedling quality criteria, dry root percentage, multiplicity and robustness index values were taken into consideration. As a pre-treatment in the study, cold stratification pretreatment was applied at different times (20, 40 and 60 days). Sowing was carried out in 45 deep well tray pots in the greenhouse section of Artvin Coruh University in March 2019 with four replications and using 50 seeds in each replication. As a result of the study, it was concluded that the origin has an effect on the properties of Scarlet Firethorn seeds, and the seeds of Ardanuc and Savsat-Susuz origins have higher values than the seeds of other origins. It was determined that the effect of pretreatments on the germination percentage varied according to the origins, and in general, cold stratification for 40 and 60 days increased the germination percentage of seeds. It has been determined that the morphological features of the seedlings vary according to the origins and the highest value in terms of seedling height, root collar diameter, dry root weight, dry stem weight and seedling dry weight is from Borcka origin, and the lowest values belong to the origin of Savsat Cayagzı.