Tıbbi terminasyon kararı alınan gebelere roy adaptasyon modeli doğrultusunda geliştirilen destek programının etkinliği
Efficiency of the support program developed in accordance with roy adaptation model for pregnant women for whom medical termination decision is made
Yazar: MELTEM KAYDIRAK
Danışman: PROF. DR. ERGÜL ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Destek programları = Support programs ; Gebelik = Pregnancy ; Gebeliğin sonlandırılması = Termination of pregnancy ; Prenatal teşhis = Prenatal diagnosis ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model

Özet:
Bu çalışma; maternal veya fetal nedenlerden dolayı tıbbi terminasyon kararı verilen gebelere tedavi süreci boyunca rutin hemşirelik bakımına ek olarak uygulanan Roy Adaptasyon Modeli doğrutusunda geliştirilen hemşirelik destek programının (TTDP) etkinliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Ön test-son test düzeni kullanılarak yapılan bu çalışma, prospektif, tek körlü, randomize kontrollü  tipte deneysel bir çalışmadır. Çalışma bir Üniversite hastanesinde Kasım 2016-Nisan 2018 tarihleri arasında yürütüldü. Ön değerlendirme aşamasında tıbbi terminasyon kararı verilen tüm kadınlara Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-2) dolduruldu. Çalışma kriterine uyan ve STAI-2'den toplam 42 puan ve altı alan 77 kadın örneklem grubuna dahil edildi. Deney grubuna, rutin hemşirelik bakımına ek Roy Adaptasyon Modeli'ne temellendirilmiş tıbbi terminasyon hemşirelik destek programı uygulandı. Kontrol grubuna ise rutin hemşirelik bakımı uygulandı. İlk ve son değerlendirme aşamasında; Hasta Tanıtım Formu, Durumluk Kaygı Ölçeği (STAI-1), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÖ) ve Rol Fonksiyon Alanına Yönelik Adaptasyon Değerlendirme Formu (RFADF) kullanıldı. İzlem değerlendirmesinde Perinatal Yas Ölçeği (PYÖ) uygulandı.
Deney grubunda TTDP sonrası, kontrol grubuna göre ilk ve son değerlendirme kaygı puanı farkı daha fazla saptansa da istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi. Kontrol grubuna göre, rutin hemşirelik bakımına ek olarak TTDP uygulanan deney grubunda SBÖ, RFADF ve fiziksel şikayetlerde olumlu yönde farklılık olduğu belirlendi. İzlem değerlendirmesinde ise kontrol grubunda PYÖ toplam puanı istatatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı fazla saptandı. 
Sonuç olarak, rutin hemşirelik bakımına ek olarak uygulanan Roy Adaptasyon Modeli'ne temellendirilmiş tıbbi teminasyon hemşirelik destek programı kadınların fizyolojik, benlik kavramı, rol fonksiyonu, karşılıklı bağlılık uyum alanına olumlu etkiler sağlayarak yas sürecini kolay atlatmasını sağladığı görüldü. 

Anahtar Kelimeler: Gebeliğin tıbbi terminasyonu, Perinatal kayıp, Perinatal  yas, Roy Adaptason Modeli, Kaygı

Abstract:
This study was carried out to determine the efficiency of the nursing support program (TTDP) developed in accordance with the Roy Adaptation Model which is applied to pregnant women for whom medical termination decision made due to maternal or fetal reason in addition to routine nursing care during treatment process.
This study, which is conducted using pre-test – post-test order, is a prospective, single-blind and randomized controlled empirical study. The study was carried out at a university hospital between November 2016 and April 2018. Trait Anxiety Inventory (STAI-2) was filled for all women for whom medical termination decision is made in the pre-assessment stage. 77 women who meet the study criteria and get 42 or less points from STAI-2 were included in the sample group. Medical support program based on Roy Adaptation Model was applied to the experiment group in addition to routine nursing care. Routing nursing care was applied to the control group. In the first and last assessment stage; Patient Identification Form, State Anxiety Inventory (STAI-1), Styles of Coping with Stress Inventory and Adaptation Assessment Form for Role Function Area were used. In follow-up assessment, Perinatal Grief Scale was applied.
In the experiment group, although first and last assessment anxiety score was determined higher than the control group after TTDP, no statistically significant difference was identified. Compared to control group, it was determined that there is positive difference in Styles of Coping with Stress Inventory, Adaptation Assessment Form for Role Function Area and physical complaints in the experiment group to whom TTDP was applied in addition to routine nursing care. In the follow-up assessment, total Perinatal Grief Scale score was identified to be statistically significantly higher in the control group.
As a conclusion, medical termination nursing support program based on Roy Adaptation Model which is applied in addition to routine nursing care allows women overcome grief period more easily by providing positive contribution in the physiologic, self-conception, role function, mutual attachment adaptation field.

Key Words: Anxiety, Medical termination of pregnancy, Perinatal grief,  Perinatal loss, Roy Adaptation Model