Müziksel meşruiyet ve değer: Ankara caz atmosferi
Musical legitimacy and value: The Ankara jazz scene
Yazar: SELİM TAN
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT BARIŞ ÇEREZCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ankara = Ankara ; Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Caz = Jazz ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Müzik tarihi = Music history ; Müzisyenler = Musicians

Özet:
Bu tez, merkezî analiz birimi olarak Ankara caz atmosferi ve müzisyenlerini ele alır. Bu doğrultuda başta müzisyenlerin Ankara caz yaşamına ve genel olarak caza dair değer yargıları, meşruiyet atfedici söylem ve pratikleri anlamaya çalışılır. Burada cazın yüksekalın elit meşruiyetinin müzisyenlerin faaliyetlerini nasıl etkilediği üzerinde durulur. Bu kapsamda cazın 1950'lerin ABD'sinde ve sonrasında küresel düzeyde eriştiği elit meşruiyetin Türkiye'ye nasıl sirayet ettiği ve bir başkent olarak Ankara'nın nasıl rol oynadığı irdelenir. Tez; bugünün Ankara caz atmosferini ve müzisyenlerini odağına alsa da dünün dünyasından, Türkiye'sinden ve Ankara'sından miras kalan bileşenleri de etraflıca göz önüne alır. Tezde alan çalışması çerçevesinde gözlem, katılımcı gözlem ve görüşme yöntemlerine başvurularak etnografik metodoloji doğrultusunda Ankara caz atmosferi incelenir. Bu kapsamda araştırma sürecinde elde ettiğim veriler, Covid-19 pandemisinden ötürü uygulanan kısıtlamalar nedeniyle düzensiz bir seyir izleyerek yaklaşık iki yıllık bir zamana yayılan alan çalışmasına dayanır. Diğer taraftan Türkiye ve Ankara'da cazın tarihsel boyutu ise arşiv çalışması yanında görüşmeci müzisyenlerin ifadeleri üzerinden sorgulanır. Bu tezin teorik perspektifini Bourdieu sosyolojisi, müzik scene, müziksel değer ve müziksel meşruiyet yaklaşımları oluşturur. Bilhassa müziksel meşruiyetin merkezî yer tuttuğu çalışmada, meşruiyet kavramına literatürde yaygın olduğu hâliyle ortak duyu düzeyinden ziyade çeşitli disiplinlerin/alanların meşruiyet teorileri bağlamında yaklaşılır. Müziksel meşruiyetin bütünleyicisi olarak müziksel değer ise tezde etnomüzikolojik perspektif ve Batı kaynaklı kültürel hiyerarşilerin içerimleri dâhilinde kavranır. Ayrıca Bourdieu sosyolojisinin birbirleriyle ilintili kavram setleri (alan, habitus, sermaye vb.) teorik, tarihsel ve etnografik düzeyleri anlamada bir metateori olarak işgörür. Bu sayede müzik scene'leri alan teorisi üzerinden "bir alan olarak scene" şeklinde tahayyül edilir. En nihayetinde tezde cazın yüksekalın elit meşruiyetinin Ankara caz atmosferi müzisyenleri nazarında âdeta bir yapı gibi işleyebildiğine şahit olunur. Böylece müzisyenlerin değer yargılarının ve meşruiyet atfedici söylem ve pratiklerinin yapıyla girdikleri diyalojik ilişki özelinde geliştiği gösterilir.

Abstract:
This dissertation deals with the Ankara jazz scene and its musicians as a central investigation unit. In this regard, it attempts to understand the value judgments, legitimizing discourses and practices of musicians about Ankara jazz life and jazz in general. Here, the focus is on how the highbrow elite legitimacy of jazz influences the activities of musicians. Thus, the elite legitimacy that jazz gained in the US in the 1950s and later at a global level is also examined along with how it manifests itself in Türkiye and what role Ankara as a capital plays here. Although this dissertation focuses on the jazz scene and musicians of today's Ankara, it also considers the components inherited from the world, Türkiye, and Ankara of the past. The Ankara jazz scene is examined under ethnographic methodology by applying observation, participant observation, and interview methods within the framework of fieldwork. As such, the data I obtained during the research process is based on fieldwork spanning approximately two years, following an irregular course due to the restrictions imposed during the Covid-19 pandemic. Furthermore, the historical dimension of jazz in Türkiye and Ankara is examined through archival work and the statements of the interviewer musicians. The dissertation's theoretical perspective relies on Bourdieusian sociology, the music scene, musical value, and musical legitimacy. Especially in this dissertation, where musical legitimacy occupies a central place, the concept of legitimacy is approached through the legitimacy theories of various disciplines/fields rather than at the commonsense level, as is prevalent in the literature. Musical value as a complement to musical legitimacy is grasped through the ethnomusicological perspective and the implications of Western-derived cultural hierarchies. In addition, the related concepts of Bourdieusian sociology (field, habitus, capital, etc.) function as a metatheory in understanding theoretical, historical, and ethnographic levels in the dissertation. In this way, music scenes are imagined in terms of "scene as a field" through field theory. Finally, the dissertation reveals that the highbrow elite legitimacy of jazz can function almost like a structure in front of the musicians of the Ankara jazz scene. Thus, it is shown that musicians' value judgments and legitimizing discourses and practices develop through their dialogic relationship with this structure.