Trabzon yöresi türküleri üzerine bir inceleme (TRT türkü repertuvarı  ve e- repertuvarlar)
A review of folk songs within borders of Trabzon province (Repertoire of TRT and e- repertoires)
Yazar: ESENGÜL TOPAL ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF KORKMAZ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Anlam = Meaning ; Halk müziği = Folk music ; Müzik kültürü = Music culture ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Trabzon = Trabzon ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türküler = Folk songs ; Yapısal özellikler = Structural properties ; Çalgılar = Musical instruments ; İşlevsel müzik = Functional music

Özet:
Bu çalışmada halk edebiyatı sözlü ürünlerinden olan türkü konusu Doğu Karadeniz Bölgesi şehirlerinden olan Trabzon yöresi türküleri ele alınarak incelenmiştir. Genel olarak türkü türünün ne olduğu, hangi özelliklere sahip olduğu ve bu özelliklerinden dolayı hangi sınıflandırmalara tabi tutulduğu incelenen kaynaklar üzerinden ifade edilmiştir. Trabzon türküleri de türkü türünün bu özelliklerinden yola çıkılarak genel bilgileri verildikten sonra türkü metinleri üzerinden incelenmiştir.  Bu çalışmada türkü türünü araştırırken Trabzon yöresinin türkü ile özdeşleşmiş, çalgı aletleri ile ilgili hangi çalgı aletlerinin kullanıldığı, bu çalgı aletlerinin özellikleri, yapıları ve icra mekânları ile yörede yaygın olarak oynanan Trabzon insanıyla özdeşleşmiş horonun türleri, bölümleri ve icra mekânları hakkında bilgiler verilmiştir. Türkü metinlerinin incelenmesi, literatür taraması sonucunda türkü üzerine incelemeler yapan kaynaklardan elde edilen bilgiler ışığında, metinlerin yapısı, anlamı ve işlevleri üzerine olmuştur. 
Bu çalışma sonucunda Trabzon türkülerinin bölge halkının her anını yansıtan ürünler olduğu, sanatsal yaratımlar olmalarının dışında "Eğlenme ve Eğlendirme İşlevi", "Kültürel Değerlere Toplumsal Kurallara Önem Verme ve Bu Unsurları Gelecek Kuşaklara Aktarma İşlevi", "Eğitim Kültür ve Geleneğin Oluşturulması, Korunması ve Genç Kuşaklara Aktarılması İşlevi", "Tarihi Bir Belge Özelliği Taşıma İşlevi", "İletişim İşlevi", "Ait Oldukları Topluma Karşı Besledikleri Duyguları Kuvvetlendirme ve Güvenlik Duygusu Oluşturma İşlevi", "Toplumsal ve Kişisel Baskılardan Kurtulma İşlevi" gibi birçok işleve sahip oldukları tespit edilmiştir. Yapısal açıdan genel olarak dörtlük nazım şekli ile meydana geldikleri fakat bunun yanında bent ve bağlantı mısra sayıları farklı türkü metinlerinin de olduğu, türkü metinlerinde geçen kelimelerin, yörenin sosyal yaşantısından bağımsız olarak kullanılan kelimeler olmadıkları, hangi konu içerisine dâhil edilirse edilsin türkülerin içerisinde aşk ve sevgi temasının çoğunluğu oluşturduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türkü, Trabzon türkü kültürü, yapı, anlam, işlev

Abstract:
In this study, the subject of folk song, which is one of the oral products of folk literature, was examined by taking into consideration the folk songs of Trabzon region, one of the cities of the Eastern Black Sea Region. In general, what the folk song is, what features it has and what classifications it has been subjected to due to these features have been expressed over the analyzed sources. Based on these features of the folk song genre, Trabzon folk songs were examined through the folk song texts after giving general information. In this study, while researching the folk song genre, information was given about the musical instruments of the Trabzon region identified with the folk song, the characteristics of these instruments, their structures and performance venues, and the types, parts and performance venues of the horon identified with the people of Trabzon who are widely played in the region. The study of the Turkish texts has been on the structure, meaning and functions of the texts in the light of the information obtained from the sources that have made studies on the folk song as a result of the literature review.
As a result of this study, Trabzon folk songs are products that reflect every moment of the people of the region, as well as being artistic creations, "Fun and Entertainment Function", "The Function of Giving Importance to Cultural Values and Social Rules and Transferring These Elements to Next Generations", "Creating, Preserving Education Culture and Tradition and Young It has been determined that they have many functions such as "The Function of Transferring to Generations", "The Function of Carrying a Historical Document Feature", "The Communication Function", "The Function of Strengthening the Emotions They Have Against Their Community and Creating a Sense of Security", "The Function of Freedom from Social and Personal Pressures". . In terms of structure, they are generally formed in the quatrain form of verse, but there are also different folk song texts with the number of bent and link verse, the words used in folk song texts are not used independently from the social life of the region, and the theme of love and affection is included in the folk songs, regardless of the subject. It has been determined that it constitutes the majority.

Key Words: Folk, Trabzon folk song culture, structure, meaning, function