Türkçeyi ileri düzeyde öğrenenlerin dilbilimsel yeterlikleri: derlem tabanlı bir araştırma
Linguistic competence of advanced learners of Turkish: A corpus-based study
Yazar: ANNA GOLYNSKAIA
Danışman: PROF. DR. FATMA BÖLÜKBAŞ KAYA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilim = Linguistics ; Dil eğitimi = Language education ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yeterlilik = Sufficiency

Özet:
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sayısındaki artış, Türkiye'de bulunan neredeyse tüm devlet ve vakıf üniversitelerinde Türkçe Öğretim Merkezlerinin (TÖMER'lerin) açılmasına neden olmuştur. Bahsi geçen bu eğitim kurumlarında farklı ders kitapları, öğretim materyalleri ve yöntemler kullanılmaktadır. Ayrıca TÖMER'ler öğretmen ve öğrenci profilleri, teknolojik ve bilimsel altyapısı, müfredat programları, ders saati sayısı vb. etkenler açısından farklılık göstermektedir. Dolayısıyla çeşitli kurumlar tarafından düzenlenen C1 kur sonu sınavlarıyla Türkçe Yeterlik (TYS) sınavlarında başarılı olan öğrencilerin dil yeterliklerinin Avrupa Dilleri Öğretimi Ortak Çerçeve Programı'ndaki (ADÖÇ) tanımlayıcılara aynı derecede uygun olup olmadığı sorusu ortaya çıkmaktadır. 
Araştırmamızda Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ve farklı ana dillerine sahip ileri düzey öğrencilerin yazılı anlatım örneklerinin toplanması suretiyle bir öğrenen derlemi oluşturularak bu öğrencilerin dilbilimsel yeterliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatım örneklerinin toplanmasında, TYS ve C1 kur bitirme sınavlarının yazılı anlatım bölümleri kullanılmıştır. 1245 öğrenciden gelen 1515 metnin bir araya getirilmesi sonucu bir ana derlem ve üzerinde hata etiketlemesi yapılmış bir çekirdek derlem meydana getirilmiştir. Çekirdek derlemden elde edilen verilerden yola çıkılarak Türkçeyi ileri seviyede öğrenenlerin dilbilimsel yeterliklerinin ADÖÇ'te; genel dil bilgisel yeterlik, dil bilgisel doğruluk, sözcük dağarcığı hakimiyeti ve yazım yeterliği parametrelerinin değerlendirilmesi için oluşturulan basamak kümelerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde, elde edilen bulgular ve yapılan değerlendirmeden hareketle eğiticilere, ilgili kurumlara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The increase in the number of people learning Turkish as a foreign language has led to the opening of Turkish Teaching Centers (TOMERs) in almost all public and private universities in Turkey. These educational institutions use different textbooks, teaching materials and methods. In addition, TÖMERs differ in terms of such factors as educator and student profile, infrastructure, curriculum, number of hours etc. Therefore, the question arises whether the language proficiency of students who are successful in C1 and Turkish Proficiency exams organized by various institutions equally match the descriptors in the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR).
Our research is aimed to evaluate the linguistic competencies of advanced learners of Turkish having different mother tongues by means of a learner corpus consisting of the candidates' responses to the tasks in the writing section of C1 and TYS exams. As a result of bringing together 1515 texts from 1246 students, a main corpus and a smaller error-tagged core corpus were created. Based on the data obtained from the core corpus, it was concluded that the linguistic competence of advanced learners of Turkish doesn't correspond to the CEFR descriptors of general linguistic range, grammatical accuracy, vocabulary control, and orthographic control. In the last part of the study, suggestions were made for educators, relevant institutions and researchers based on the findings and the evaluation made.