Dinleme öz yeterliği, dinleme motivasyonu ve üstbilişsel farkındalık arasındaki ilişki: Bir yapısal eşitlik modellemesi
The relationship between listening self-efficacy, listening motivation and metacognitive awareness: A structural equation modeling
Yazar: SELVANUR KAYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRCAN EYÜP
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dinleme becerisi = Listening skill ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin dinleme öz yeterlikleri ile üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkide dinleme motivasyonunun aracı rolünü incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden korelasyon araştırma desenine göre tasarlanmıştır. Çalışma grubunu Trabzon'un Ortahisar ilçesinde bulunan resmî ortaokul ve imam hatip ortaokullarından seçilen 13 okulda öğrenim gören 1074 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Çalışmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Dinleme Öz Yeterlik Ölçeği, Üstbilişsel Farkındalık Ölçeği-B Formu ve Ortaokul Öğrencileri İçin Dinleme Motivasyonu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır.
Çalışmanın sonucunda ortaokul öğrencilerinin dinleme öz yeterlikleri, dinleme motivasyonları ve üstbilişsel farkındalıkları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin dinleme öz yeterlikleri artıkça dinleme motivasyonları ve üstbilişsel farkındalık düzeyleri de artmaktadır. Dinleme öz yeterliğinin, dinleme motivasyonu üzerinde doğrudan ve pozitif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dinleme öz yeterliğinin, üstbilişsel farkındalık üzerinde doğrudan ve pozitif yönde etkisi vardır. Dinleme motivasyonunun üstbilişsel farkındalık üzerinde doğrudan ve pozitif yönde etkisi olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte dinleme motivasyonunun, dinleme öz yeterliği ile üstbilişsel farkındalık arasındaki ilişkide aracı rolü oynadığı tespit edilmiştir. Dinleme öz yeterliği, üstbilişsel farkındalığı dinleme motivasyonu aracılığıyla dolaylı yoldan artırmıştır. Çalışmanın sonuçlarından hareketle, öğrencilerin üstbilişsel farkındalığının geliştirilmesinde dinleme becerisinden yararlanılabilir ve bu becerinin öğretiminde duyuşsal boyut daha fazla ön plana çıkarılabilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of listening motivation in the relationship between middle school students' listening self-efficacy and metacognitive awareness. The study was designed according to the correlational research design, one of the quantitative research methods. The study group consisted of 1074 middle school students attending 13 schools selected from the public middle schools and imam hatip middle schools in Ortahisar district of Trabzon. The data of the study were collected using Personal Information Form, Listening Self-Efficacy Scale, Metacognitive Awareness Scale-Form B and Listening Motivation Scale for Secondary School Students. Structural equation modeling was used to analyze the data.
As a result of this study, it was determined that there were positively significant relationships between middle school students' listening self-efficacy, listening motivation, and metacognitive awareness. As students' listening self-efficacy increased, their levels of listening motivation and metacognitive awareness also increased. It was found that listening self-efficacy had a direct and positive impact on listening motivation. Additionally, listening self-efficacy had a direct and positive effect on metacognitive awareness. Listening motivation was found to have a direct and positive effect on metacognitive awareness. Additionally, it was determined that listening motivation played a mediating role in the relationship between listening self-efficacy and metacognitive awareness. Listening self-efficacy has indirectly enhanced metacognitive awareness through listening motivation. Based on the findings of this study, listening skill may be used to improve students' metacognitive awareness, and in the process of teaching this skill, the affective dimension may be emphasized more.