Fen bilimleri öğretmenlerinin kariyer basamakları algıları, öğretmen öznel iyi oluşları ve öğretmen zihniyetleri arasındaki ilişkiler
Relationships between science teachers' career stage perceptions, teacher subjective well-beings and teacher mindsets
Yazar: UĞUR CAN ÖTEBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ELA AYŞE KÖKSAL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı 2022 yılında yapılan öğretmenlik kariyer basamakları
uygulaması hakkında fen bilimleri öğretmenlerinin algılarını belirlemek, öğretmen öznel iyi
oluş ve öğretmen zihniyet düzeylerinin kariyer basamakları algısı üzerindeki etkisini ortaya
koymaktır. Çalışmada mevcut durumları, şartları ve özellikleri olduğu gibi ortaya koymaya
çalışıldığı için betimsel tarama yöntemi ve değişkenler arasındaki ilişkileri ve kariyer
basamakları algısına etkilerini bulmak için ilişkisel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu
araştırmada hedef evren, Niğde ili Merkez ve Bor ilçelerinde görev yapan fen bilimleri
öğretmeleri olarak belirlenmiştir. Örneklem seçiminde seçkisiz olmayan örnekleme
yöntemlerinden amaçlı örnekleme kullanılmıştır. Ortaokullar ziyaret edilerek anket formları
61 fen bilimleri öğretmenine ulaştırılmıştır. Taşkaya (2007) ve Ural'ın (2007)
çalışmalarından geliştirilen Öğretmen Kariyer Basamakları Algı Ölçeği, Ergün ve Sezgin
Nartgün'ün (2017) Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği ve Şimşek'in (2022) Öğretmen
Zihniyeti Ölçeği uygulanmıştır. Fen bilimleri öğretmenlerinin kariyer basamakları algısı,
öğretmen öznel iyi oluş (okul bağlılığı ve öğretim yeterliği alt boyutları ile) düzeyleri ve
öğretmen zihniyet (sabit ve gelişen zihniyet alt boyutları ile) durumları belirlenmiş;
birbirleriyle ilişkilendirilmiş ve öğretmen öznel iyi oluş ve öğretmen zihniyet düzeylerinin
kariyer basamakları algısına olan etkileri değerlendirilmiştir.
Fen bilimleri öğretmenlerin kariyer basamakları algısının düşük; öğretmen öznel iyi 
oluş düzeylerinin ortadan yüksek (okul bağlılığı boyutunda ortadan yüksek ve öğretim 
yeterliği boyutunda yüksek); öğretmen zihniyet düzeyinin orta düzeyden daha fazla (sabit 
zihniyet boyutunun orta düzeyden yüksek ve gelişen zihniyet boyutunda yüksek) olduğu 
görülmüştür. Öğretmen öznel iyi oluş puanlarıyla öğretmen zihniyeti ve kariyer basamakları 
algı puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretmen 
zihniyeti puanlarıyla da kariyer basamakları algı puanları arasında benzer ilişki saptanmıştır. 
Öznel iyi oluşun okul bağlılığı ve öğretim yeterliliği boyut puanları ile hem öğretmen 
zihniyetinin gelişen zihniyet boyut puanları hem de kariyer basamakları algı puanları 
arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Öğretmen zihniyetinin 
sabit zihniyet boyutu puanları ise sadece kariyer basamakları algı puanları ile ilişkili 
bulunmuştur. Bu ilişki pozitif yönde orta düzeylidir. Öğretmen öznel iyi oluşu ve öğretmen
zihniyeti alt boyut puanlarının (bağımsız değişkenler) kariyer basamakları algı (bağımlı 
değişken) puanlarını pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur Boyutlardan 
sadece öğretmen öznel iyi oluşun okul bağlılığı alt boyutu bağımlı değişkenin anlamlı 
yordayıcısıdır. 
Çalışmaya göre fen bilimleri öğretmenlerinin kariyer basamaklarına yönelik düşük 
düzeyde olan algıları yükseltilmelidir. Öğretmenler öznel iyi oluş bakımından istenen 
düzeydedir özellikle öğretim yeterliği bakımından kendine güvenmektedir. Öğretmen 
zihniyeti bakımından öğretmenler hem sabit hem de gelişen zihniyet boyuttan yüksek puan 
almışlardır. Gelişen zihniyet boyutu puanları öznel iyi oluş boyut puanlarıyla ilişkili
bulunduğundan gelişen zihniyetin kariyer basamakları algısıyla beklenen ilişkisi maalesef 
çıkmamış sabit zihniyetin kariyer basamakları algısıyla ilişkili çıkması dikkati çekmiştir. 
Öğretmenlere gelişen zihniyet boyutundaki puanlarını geliştirmeye yönelik uygulamaların 
yapılması öğretmen öznel iyi oluş düzeyini geliştirecek ancak kariyer basamakları algısını 
geliştiremeyecektir. Öğretmen öznel iyi oluşu ve zihniyeti boyutlarının özellikle okul 
bağlılığı puanlarının kariyer basamakları algısını tek başına yordaması nedeniyle okul 
bağlılığını artırıcı etkinlikler konusunda öğretmenlere destek verilmelidir. Sabit zihniyet
boyutunun kariyer basamakları algısıyla ilişkisinin nedenini araştırılabilir.

Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri Öğretmeni, Kariyer Basamakları, Öğretmen Zihniyeti, Öğretmen İyi Oluş

Abstract:
The aim of this study is to reveal the perceptions of science teachers about the
application of teaching career steps, and the effect of teacher subjective well-being and
teacher mindset levels on the perception of career stages. Since the study tried to reveal the
current situations, conditions and characteristics as they are, the descriptive survey method
and relational research method were used to find the relationships between variables and
their effects on the perception of career stages. The target population in this research was
determined as science teachers working in the Central and Bor districts of Niğde province.
Purposive sampling one of the non-random sampling methods, was used in sample selection.
Middle schools were visited and survey forms were delivered to 61 science teachers. Career
Stage Perception Scale developed from the studies of Taşkaya (2007) and Ural (2007);
Teacher Subjective Well-Being Scale adapted by Ergün and Sezgin Nartgün (2017), and
Teacher Mindset Scale adapted by Şimşek (2022) were applied to teachers. Science teachers'
perception of career stages, teacher subjective well-being (with sub-dimensions of school
engagement and teaching competence) and teacher mindset (with sub-dimensions of fixed
and growing mindset) were determined; were correlated with each other and the effects of
teacher subjective well-being and teacher mindset levels on the perception of career stages
were evaluated.
Science teachers' perception of career stages is low; teacher subjective well-being
levels are moderately high (medium-high in the school engagement dimension and high in the teaching efficacy dimension); It was observed that the teacher's mindset level was higher 
than the medium level (the fixed mindset dimension was higher than the medium level and 
the growth mindset dimension was higher). A positive, moderately significant relationship 
was found between teacher subjective well-being scores and teacher mentality and career 
stages perception scores. A similar relationship was found between teacher mentality scores 
and career stages perception scores. A positive, moderately significant relationship was 
found between the school engagement and teaching efficacy dimension scores of subjective 
well-being and both the growth mindset dimension scores of teacher mentality and career 
stages perception scores. Fixed mindset dimension scores of teacher mentality were found 
to be related only to career stages perception scores. This relationship is positive and 
moderate. It was found that teacher subjective well-being and teacher mentality subdimension scores (independent variables) significantly predicted career stages perception 
(dependent variable) scores in a positive way. Among the dimensions, only the school 
engagement sub-dimension of teacher subjective well-being is a significant predictor of the 
dependent variable.
According to the study, science teachers' low level of perception regarding career 
stages should be increased. Teachers are at the desired level in terms of subjective wellbeing, and they are especially confident in terms of teaching competence. In terms of teacher 
mindset, teachers received high scores from both fixed and growth mindset dimensions. 
Since the growth mindset dimension scores were found to be related to the subjective wellbeing dimension scores, unfortunately, the expected relationship between the growth 
mindset and the perception of career stages was not found, but the fixed mindset was found 
to be associated with the perception of career ladders. Implementing practices aimed at 
improving teachers' scores in the growth mindset dimension will improve the teacher's 
subjective well-being level but will not improve the perception of career stages. Since 
teacher subjective well-being and mentality dimensions, especially school engagement 
scores, alone predict the perception of career stages, teachers should be supported in 
activities that increase school engagement. The reason for the relationship between the fixed 
mindset dimension and the perception of career ladders can be investigated.

Keywords: Science Teacher, Career Steps, Teacher Mindset, Teacher Well-Being