Finansal serbestleşme ve uluslararası sermaye akımlarının bankacılık sektörü bilançoları üzerine etkileri: Türkiye örneği (1988-2021)
The effects of financial liberalizatıon and international capital flows on banking sector balance sheets: The case of Turkey (1988-2021)
Yazar: HÜSREV SAİD NURULLAH SARIAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ SAMUR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de finansal serbestleşme ve uluslararası sermaye
akımlarının bankacılık sektörü bilançosunun kırılganlığına etkisinin araştırılmasıdır.
Finansal serbestleşme, kamu otoritelerinin yabancı fon kaynaklarını ülkelerine
çekmek amacıyla finansal sisteme yönelik kontrolleri ve engellemeleri kaldırdıkları,
finansal sistemi revize edici uygulamaları ifade etmektedir. Türkiye'de 1980'de
başlayan finansal serbestleşme çalışmaları 1989 yılında sermaye akımlarının
serbestleştirilmesiyle tamamlanmıştır. Finansal serbestleşme derecesine ilişkin
miktar temelli göstergelerden biri olan finansal açıklık, gerçekleşen finansal sermaye
akımlarına dayanan finansal serbestleşme ölçüsüdür. Bu kapsamda, çeyrek dönemlik
veriler kullanılarak finansal serbestleşmenin bankacılık sektörü bilançosu
kırılganlığına etkisi Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Sınır testi yöntemiyle
analiz edilmiştir. 1992'den önceki yıllara ait çeyreklik veri bulunamadığından
çalışma dönemi 1992Q1-2021Q3 olarak belirlenmiştir. Analizlerde kullanılmak
üzere üç farklı model oluşturulmuştur. Birinci modelde finansal açıklık derecesinin,
ikinci modelde finansal sermaye girişinin bankacılık sektörü kırılganlık endeksi
üzerindeki etkisi; sermaye yeterliliği, kârlılık oranı ve likidite oranı kontrol
değişkenleri kullanılarak analiz edilmiştir. Üçüncü modelde finansal açıklık
derecesinin finansal sermaye girişi üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Çalışma
sonucunda, finansal açıklık derecesinin bankacılık sektörü kırılganlık endeksini uzun
dönemde azalttığı, finansal sermaye girişinin kısa dönemde bankacılık sektörü
kırılganlık endeksini azalttığı, uzun dönemde artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca,
finansal açıklık derecesinin uzun dönemde finansal sermaye girişini artırdığı belirlenmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik testleri sonucunda ise, finansal açıklık
derecesi ve finansal sermaye girişinden bankacılık sektörü kırılganlık endeksine
doğru nedenselliğin olduğu, finansal sermaye girişinden finansal açıklık derecesine
doğru nedenselliğin olduğu, ancak finansal açıklık derecesinden finansal sermaye
girişine doğru nedenselliğin olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Finansal serbestleşme, bankacılık sektörü kırılganlığı, ARDL

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effects of financial liberalization and
international capital flows on the fragiliy of the banking sector balance sheet in
Turkey. Financial liberalization refers to practices that revise the financial system, in
which public authorities remove controls and barriers to the financial system in order
to attract foreign fund resources to their countries. The financial liberalization efforts
that started in 1980 in Turkey were completed in 1989 with the liberalization of
capital flows. Financial openness, which is one of the quantity-based indicators
regarding the degree of financial liberalization, is a financial liberalization measure
based on realized financial capital flows. In this context, the effect of financial
liberalization on the banking sector balance sheet fragility was analyzed using the
Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Boundary test method, using quarterly data.
Since quarterly data for the years before 1992 could not be found, the study period
was determined as 1992Q1-2021Q3. Three different models were created to be used
in the analysis. The effect of the degree of financial openess in the first model and
the effect of financial capital inflows in the second model on the banking sector
fragility index were analyzed using the control variables of capital adequacy,
profitability ratio and liquidty ratio. In the third model, the effect of the degree of
financial openness on financial capital inflows is analyzed. As a result of the study, it
has been determined that the degree of financial openness decreases the banking
sector fragility index in the long term, financial capital inflows decreases the banking
sector fragility index in the short term and increase it in the long term. In addition, it has been determined that the degree of financial openness increases the financial
capital inflow in the long run. As a result of the Toda-Yamamoto causality tests, it
was determined that there is causality from the degree of financial openness and
financial capital inflow to the banking sector fragility index, there is causality from
the financial capital inflow to the degree of financial openness, but there is no
causality from the degree of financial openness to the financial capital inflow.

Key Words: Financial liberalization, banking sector fragility, ARDL