Mesleki öğrenme topluluğu olarak ilköğretim okullarında takım liderliği ve örgüt iklimi
Team leadership and organizational climate in primary schools as professional learning community
Yazar: ZEKİ ÖĞDEM
Danışman: PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Mesleki öğrenme topluluğu = Professional learning community ; Takım yönetimi = Tool management ; Takım çalışması = Team work ; Takımlar = Teams ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarının mesleki öğrenme topluluğu olma düzeylerini
belirlemek ve mesleki öğrenme topluluğu olarak okulların takım liderliği ve okul iklimi ile
ilişkisini incelemektir. Ankara ilinde gerçekleştirilmiş bu araştırma, Çankaya, Yenimahalle,
Mamak ve Altındağ ilçelerinden veri toplanmıştır. 795 öğretmen üzerinde gerçekleştirilen bu
araştırmada veri toplama araçları olarak 3 adet ölçek kullanılmıştır. Bu ölçekler, mesleki
öğrenme topluluğu ölçeği, takım liderliği ölçeği ve okul iklimi ölçeğidir. Güvenirlik ve
geçerlik çalışmaları için takım liderliği ölçeğine AFA, okul iklimi ölçeğine AFA ve mesleki
öğrenme topluluğu ölçeğine DFA ve AFA yapılmıştır. Araştırmada betimsel istatikler, t-testi,
anova, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmanın bazı bulguları şu
şekildedir. Paylaşılan ve destekleyici liderlik, paylaşılan değer ve vizyon, kolektif öğrenme,
paylaşılan kişisel uygulamalar, destekleyeci koşullar- ilişki ve destekleyici koşullar- yapı alt
boyutlarında, ilköğretim okulları ortalama düzeye sahiptir. Mesleki öğrenme topluluğu
ölçeğinin bazı alt boyutlarında okuldaki kıdem, branş, okul türü ve okulun sosyo- ekonomik
durumu değişkenlerine göre farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda ise,
araştırmacılara, alan uzamanlarına, politika yapıcılara ve uygulamacılara önerilerde
bulunulmuştur. Önerilerden bazıları, çalışmada kullanılan mesleki öğrenme topluluğu
ölçeğinin ve diğer mesleki öğrenme topluluğu ölçeklerinin bazı boyutlarının Türk okulları
bağlamında düşünüldüğünde çalışmadığı ve çalışmayacağı bir gerçektir. Bu yönüyle
araştırmacılara, eğitim yapısının kültürel yapısı ve kodları düşünülerek, oluşturulacak nitel ve
nicel veri toplma araçları geliştirmesi ve okulların mesleki öğrenme topluluğu olarak
yapılanması için öğretmenlere gerek sınıflarında gerekse okul için kararlarda liderlik yapacak
fırsat okul yöneticileri tarafından sunulması gibi önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to determine situation of being professional learning
community of primary schools and to examine the relationship team leadership and school
climate of schools as professional learning community.
In this research conducted in Ankara, datas collected from Çankaya, Yenimahalle, Mamak
and Altındağ. In this research consisted of 795 teachers was used three scale as data collection
tool. These scales are professional learning community scale, team leadership scale and
school climate scale. In order to realize reliability and validity study of scales, confirmatory
factor analysis (CFA) for team leadership and school climate scales, and confirmatory factor
analysis (CFA) and exploratory factor analysis (EFA) for professional learning community
scale were conducted.
In this research was conducted descriptive statistics t-test, ANOVA, correlation and
regression analysis. Some findings of the research are as follow. Primary schools included in
the research have average level in respect to shared and supportive leadership, shared values
and vision, collective learning, shared personal implementations, supportive conditions –
relationship and supportive conditions- and structure sub-dimensions. In some subdimensions
of professional learning community scale were determined differences according
to seniority, branch, type of school and socio-economic situation of school.In accordance with the research results, suggestions were offered to researcher, domain
experts, policymakers and implementer. Some dimensions of professional learning
community scale and other scales used in the study may be not functional in consideration of
Turkey schools. Therefore, researcher must develop qualitative and quantitative data
collection tools by thinking Turkish educational and cultural structure. In order to restructure
schools as professional learning community, school administrators must design a learning
environment to develop leadership skills of teachers in both classroom and school decisions.