Türkiye'de NEET olmak: Balıkesir örneği
Being NEET in Turkey in case of Balıkesir
Yazar: ONUR ÖZAYDIN
Danışman: PROF. DR. BURAK DARICI
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: NEET = NEET ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Son yıllarda küresel boyutta teknoloji ve bilgi içeriği yüksek sektörlerin iktisadi faaliyetler içerisinde ağırlığının arttığı görülmektedir. Söz konusu artışa bağlı olarak insan gücüne olan ihtiyacın azaldığı, yeni iş alanlarının istihdam kapasitesi yaratma potansiyelinin düştüğü anlaşılmaktadır. Bu durum hem gelişmiş ülkelerde hem de Türkiye gibi, üretim sistemlerinin teknolojik dönüşüm içerisinde olduğu gelişmekte olan ülkelerde, başta gençler olmak üzere, bireylerin işgücüne katılımını olumsuz etkilemektedir. 
Bu noktada, eğitimde, istihdamda ya da yetiştirmede yer almayan genç nüfus (Not in Education, Employment, or Training – NEET) oranı ekonomilerin bölüşüm ve kalkınma performanslarının alternatif bir göstergesi olarak öne çıkmaktadır. NEET oranının artması özünde iktisadi bir sorun olduğu gibi, sosyal etkiler içermesi bakımından da detaylı olarak incelenmesi gereken bir olgudur. NEET kavramı, işgücüne katılmayan ya da katılamayan, eğitim süreçleri sekteye uğramış, kendilerini işe yaramaz ve değersiz bulan gençleri ifade etmesi açısından toplumsal olarak üzerinde önem ile durulması gereken bir konudur. 
NEET kavramın 20. yüzyıl sonlarında İngiltere'de ortaya çıktığı, takip eden dönemde tüm dünyada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülmeye ve zamanla yapısal bir sorun halini almaya başladığı anlaşılmaktadır. Türkiye'de de kavramın 2016 yılında literatüre girdiği ve kapsamının belirlenmeye çalışıldığı görülmektedir. Bu hususta NEET kapsamının en geniş çerçevede belirlenmesi ve kimlerin NEET tanımına girdiğinin doğru bir şekilde ifade edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Literatür taraması sonuçlarına göre; 2015 – 2023 yılları arasında konu ile ilgili literatüre giren çalışma sayısının, konunun literatüre ilk girdiği günden 2015 yılına kadar yayımlanan çalışma sayısının yaklaşık beş katı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda dünya genelinde NEET konusuna verilen önemin gün geçtikçe arttığı anlaşılmaktadır.
Son yıllarda dünya genelinde yaşanmakta olan ekonomik belirsizlikler ve krizler, dünyanın neredeyse tamamında genç işsizlik kavramını daha tehlikeli bir tehdit ve sorun haline getirmeye başlamıştır. Yüksek işsizlik oranlarının hızlı veya kolay bir şekilde düşeceğine dair kanıtlara ise neredeyse rastlanılmamaktadır. Bu durumun aksine, güncel veriler, durgunluk ve mali kısıtlamaların, devletlerin ulusal bütçeleri üzerindeki etkilerine ilave olarak, genç işsizliğin katı işgücü piyasası yapıları ile birleşerek daha karmaşık bir soruna dönüşmekte olduğunu göstermektedir. 
NEET statüsünde bulunan çok sayıda genç, işgücü piyasasının dışın da kalmalarının yanında sosyal dışlanmışlık riski ile de karşı karşıya kalmaktadır. İşsizliğin toplumsal etkileri, makro ekonomik maliyetlerle kıyaslandığında, devletler için büyük sosyo – kültürel sorunlara zemin hazırlamaktadır. Toplumsal yapının zedelenmesi, sistemik risklerin varlığı ve güven ortamının kaybolması, bilhassa gençlerin cesaretlerinin kırılmasına, kültürel dejenerasyona, siyasi katılımın azalmasına ve hatta demokratik değerlerden uzaklaşmalarına yol açabilecektir. Ülkelerin temel işgücü piyasası reformlarını hayata geçirmede yaşayacağı gecikme ya da başarısızlıklar, karşılaşılacak sorunların dünya geneline yayılması muhtemel yapısal problemlere dönüşeceğini işaret etmektedir. 
Bu tez çalışmasında, öncelikle NEET oranı üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi, sonrasında ise elde edilen faktörlerin analiz edilerek NEET oranın azaltılmasına yönelik politika önerileri geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu amaçla, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Avrupa İstatistik Topluluğu (EUROSTAT), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) gibi ulusal ve uluslararası veri kaynakları taranarak çeşitli nüfus ve işgücü istatistikleri ile bu konudaki anket/araştırma verileri birlikte değerlendirilerek konu ile ilgili anket ölçeği hazırlanmıştır. Hazırlanacak ölçeğe uygun ampirik sorular, konu ile ilgili problemin tespitine ışık tutacak demografik sorular ile belirlenecek örneklem çerçevesinde yüz yüze anket çalışması şeklinde uygulanmıştır. Bu sayede elde edilecek bulguların, kavramın net olarak ortaya konulmasına ve genel geçerliliği olan çıkarımlar elde edilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Elde edilen bulgular, literatürde sunulan geçmiş yıl çalışmalarıyla büyük benzerlikler göstermekte ve örtüşmektedir. Hem çalışma özelinde hem de uluslararası yazında demografik bulgular bazında kadınların erkeklere nazaran daha fazla risk altında olduğu ve NEET statüsünde bulunan gençlerin düşük ücretle çalışmak yerine, boşta kalmayı ya da ailevi bakım sorumluluklarını üstlenmeyi tercih ettikleri anlaşılmaktadır. 
NEET sorununun çözümü ve önlenmesine yönelik olarak özellikle Avrupa ülkelerinde, NEET gençlerin eğitime döndürülmeleri ya da istihdama katılımlarının sağlanması adına çeşitli politikalar geliştirildiği, politikaların uygulanması hususunda ilgili AB komisyonlarınca teşviklerin ve yaptırımların devreye sokulduğu görülmektedir. Bu bağlamda Türkiye'de de Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ile T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından çalıştaylar düzenlenerek konu ile ilgili yol haritası oluşturulduğu ve politika geliştirme çalışmalarına başlandığı gözlenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Genç İşsizlik, Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan (NEET), Genç İşsizlik ile Mücadele, İstihdam Stratejisi.
JEL Kodları: J21, J64, E24

Abstract:
In recent years, it has been observed that the weight of sectors with high technology and information content in economic activities has increased on a global scale. It is understood that due to this increase, the need for manpower decreases and the potential of new business areas to create employment capacity decreases. This situation negatively affects the labor force participation of individuals, especially young people, in both developed countries and developing countries such as Turkey, where production systems are in technological transformation.
At this point, the rate of the young population not taking part in education, employment or training (Not in Education, Employment, or Training – NEET) stands out as an alternative indicator of the distribution and development performances of economies. While the increase in the NEET rate is essentially an economic problem, it is also a phenomenon that needs to be examined in detail in terms of its social effects. The concept of NEET is an issue that needs to be emphasized socially, as it refers to young people who do not or cannot participate in the workforce, whose education processes have been interrupted, and who find themselves useless and worthless. 
The concept of NEET dates back to the 20th century. It is understood that it emerged in England in the late 1990s, and in the following period it started to be seen in developed and developing countries all over the world, and over time it started to become a structural problem. It is understood that the concept entered the literature in Turkey in 2020 and efforts are being made to determine its scope. In this regard, the scope of NEET must be determined in the broadest framework and who falls within the definition of NEET must be stated accurately.
		According to the results of the literature review; It is seen that the number of studies on the subject that entered the literature between 2015 and 2023 is approximately five times the number of studies published from the day the subject first entered the literature until 2015. In this context, it is understood that the importance given to NEET worldwide is increasing day by day.
		The economic uncertainties and crises experienced around the world in recent years have begun to make the concept of youth unemployment a more dangerous threat and problem in almost all of the world. There is almost no evidence that high unemployment rates will fall quickly or easily. On the contrary, current data show that, in addition to the effects of recession and fiscal constraints on the national budgets of states, youth unemployment, combined with rigid labor market structures, is turning into a more complex problem. 
Many young people with NEET status are not only excluded from the labor market, but also face the risk of social exclusion. The social effects of unemployment, when compared to macroeconomic costs, pave the way for major socio-cultural problems for states. Damage to the social structure, the existence of systemic risks and the loss of an environment of trust may lead to discouragement, cultural degeneration, decrease in political participation and even alienation from democratic values, especially among young people. Delays or failures that countries will experience in implementing basic labor market reforms indicate that the problems to be encountered will turn into structural problems that are likely to spread throughout the world.
In this thesis study, firstly, determining the factors affecting the NEET rate; afterwards, it is aimed to analyze the obtained factors and develop policy recommendations to reduce the NEET rate.
For this purpose, national and international data sources such as Turkish Statistical Institute (TURKSTAT), European Statistical Community (EUROSTAT), International Labor Organization (ILO), Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) were scanned and various population and labor statistics and surveys/surveys on this subject were scanned. By evaluating the research data together, a survey scale on the subject was prepared. Empirical questions appropriate to the scale to be prepared, demographic questions that would shed light on the detection of the problem related to the subject, and a face-to-face survey were applied within the framework of the sample determined. It is thought that the findings obtained in this way will contribute to clearly presenting the concept and obtaining generally valid inferences.
The findings obtained show great similarities and overlap with previous studies presented in the literature. Based on demographic findings both in the study and in the international literature, it is understood that women are more at risk than men and that young people with NEET status prefer to remain idle or take on family care responsibilities rather than working for low wages.
In order to solve and prevent the NEET problem, it is seen that various policies have been developed, especially in European countries, to return NEET young people to education or to ensure their participation in employment, and incentives and sanctions have been put into effect by the relevant EU commissions for the implementation of the policies. In this context, in Turkey, Turkish Employment Agency and Ministry of Labor and Social Security organized workshops and created a road map on the subject and started policy development studies.
Key Words: Youth Unemployment, NEET, Struggle with Youth Unemployment, Employment Strategy
Jel Codes: J21, J64, E24.