H. 1288 (M. 1871) ve H. 1371 (M. 1899) tarihli Kastamonu Vilayeti Salnameleri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi
Transcription and evaluation of the yearbooks of Kastamou province (As 1288 (Ad. 1871) and as 1317 (1899) )
Yazar: FARUK ÇOBAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
H. 1288 (M. 1871) VE H. 1317 (M. 1899) Tarihli Kastamonu Vilayeti Sâlnâmeleriniyeni harflere çevirerek, hakkında, bir başlık altında incelenebilecek kadar bilgi olankonuların tespitini yaptık. Kastamonu idari yapısı, nüfus, sağlık, ulaşım, tarikatlar vedini müesseseler, tarih ve coğrafi yapı başlıkları altında değerlendirmeye karar verdik.Çalışmamızı hazırlarken, araştırmamız esnasında öncelikle ana kaynağımız H. 1288 (M.1871) ve H. 1317 (M. 1899) tarihli Kastamonu Vilayeti Sâlnâmeleri olmuştur. Ayrıcadaha önce Erciyes Üniversitesi'nde hazırlanmış olan H.1311 (M. 1893) KastamonuVilayeti ile ilgili sâlnâmesinden de faydalandık. 1871 ve 1899 dönemi ile ilgili kurumlarve bunların tarihi gelişimi hakkında açıklamalar yapılırken tetkik eserler ve ansiklopedigibi kaynaklardan, sâlnâmenin yeni harflere çevirisini yaparken de imla kılavuzu,sözlük ve lügatlerden faydalandık.Sâlnâmede bahsedilenleri ana hatlarıyla belirtmeye çalışırsak şu sonuçlar ortayaçıkmaktadır: 1871 ve 1899 yıllarında Kastamonu, merkeze bağlı vilayetler arasında yeralmaktadır. Vilayetin başında vali, sancağın başında mutasarrıf, kazanın başındakaymakam, nahiyenin başında ise nahiye müdürü bulunmaktadır. Vilayet Erkanı;Merkez Naibi, Alay Beyi, Mektupçu ve Defterdardan oluşurdu.Nüfus olarak Müslümanlar ağırlıktadır. Son yıllarda sancak merkezlerinde, özellikleKastamonu Sancağı'nda, gayrimüslim sayısında büyük bir artış olmuştur. En çokgayrimüslimin bulunduğu sancak, Kastamonu Sancağı, kaza ise, Sinop merkez Kazasıile, Kastamonu'ya bağlı Safranbolu Kazası'dır.Vilayet, Sancak ve Kazalarda üst düzey yöneticiler Müslüman'dır. Gayrimüslimlerin deyönetimde de görev aldıkları görülmektedir. Şehir idaresinde de temsil edilirler.Özellikle tercümanlık, banka, ulaşım ve tabiplik gibi iş sahalarında ezici üstünlükgayrimüslimlerdedir.Eğitim yeni usul ve eski usul olarak ikiye ayrılmış durumdadır. Her iki usulle de eğitimyapan pek çok okul vardır. Bu da eğitim de ikiliğe yol açmaktadır. Ulaşım vehaberleşme sistemi gelişmiştir.Anahtar Sözcükler: Kastamonu, Vilayet, Sâlnâme.

Abstract:
This research is about the education, economical, army and managment systems,mentioned in the two Yearbooks of the historical province Kastamonu. Also weinvestigated the population, health, translation in paralled with the Kastamonuprovince?s historical and geographical positions.There were lots of provinces ,depended on the center and also in 1871 and 1899,Kastamonu was only one of them. Provinces had included starboards, adminstration ofjustice and lastly disticts. The leader of the province was the governer and the leader ofthe town was the kaimakam, lastly the leader of district was the district director. Themost imporant province notables were Merkez Naibi, Alay Beyi, Mektubcu, andDefterdar. The managers of the province were Vilayet İdare Meclisi Alay Beyliği,Şeriyye Mahkemesi, Bidayet Mahkemesi, Mektubi Kalemi, Maarif Dairesi, Sicill-iAhval Komisyonu, Nizamiye Kuvvetleri, Zaptiye teşkilatı, and Polis idaresi, maintainedthe province order.Society lived in the Kastmonu province included both Muslims and non Muslims. Thebanners and town notables governers of the province were Muslims. There were a lot ofnon Muslims in banks, transporlation and doctorship. The number of non Muslims whotook important missions in banks, transporlation and doctorship was more than thenumber of Muslims. Commination system was developed. Education system wasdivided into two groups as old system and new system.Halvetiyye, Kadiriyye, Halidiyye, Mevleviyye, Saidiyye, Rifaiye, and Celvetiyye werethe biggest religious orders in that period.Key Words: Kastamonu, Province, Almanac.