Tacir bakımından ceza koşulunun indirimi ve geçersizliği
The reduction and annulment of penalty clauses in term of merchants
Yazar: CİHAN ÖKTEM
Danışman: PROF. DR. ÖMER KORKUT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Ceza indirimi = Penal reduction ; Hükümsüzlük = Nullity ; Tüccar = Merchant ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
Sözleşme özgürlüğü ilkesi gereğince bir sözleşmenin tarafları, ceza koşulu kararlaştırabileceği gibi (TBK md. 179-182), cezanın miktarını da serbestçe belirleyebileceklerdir. Ancak hâkime aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirme görev ve yetkisi verilmiştir (TBK md. 182, f. 3). Öte yandan tacir sıfatına sahip borçlu için ceza koşulunun aşırı olduğu iddiasıyla indirilmesini talep etme yasağı getirilmiştir (TTK md. 22). Çalışmamızda, ceza koşulu, aşırı olması durumunda indirilmesi ve borçlusunun tacir olması durumunda ceza koşulunun hüküm ve sonuçları incelenmiştir. Özellikle aşırı ceza koşulu karşısında tacirin durumu, ceza koşulunun geçersizliği ve indirilmesi imkânı ele alınmıştır.
Birinci bölümde, giriş başlığı altında konuya genel olarak girilerek, çalışma ve bölümleri hakkında genel bilgi verilmiştir. 
Tezin ikinci bölümünde, ceza koşulu kavramı, tarihsel kökeni, hukukî niteliği, unsurları, amaç ve işlevleri, türleri incelenmiş, benzer kurumlarla karşılaştırılmış, kusur ve zararla olan ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır.
Üçüncü bölümde ise, aşırı ceza koşulunun indirilmesi kurumu incelenmiş (TBK md. 182, f. 3), bu çerçevede kurumun amacı ve hukukî niteliğine ilişkin görüşler açıklanmıştır. Aşırı ceza koşulunun hâkim tarafından kendiliğinden indirilmesinin şartları ve buna dair usulî işlemler üzerinde durulmuştur.
Tezin dördüncü bölümünde, borçlusunun tacir olması durumunda ceza koşulunun hüküm ve sonuçları incelenmiştir. Tacir borçlu için cezai şartın indirilmesini talep yasağının (TTK md. 22) dayanağı ve şartları açıklandıktan sonra tacirlerin ceza koşulunun hükümsüzlüğünü ve indirilmesini talep edebileceği haller incelenerek çalışmaya son verilmiştir.

Abstract:
In accordance with the principle of freedom of contract, the parties to a contract may freely stipulate the amount of a penalty, as well as a penalty clause (Turkish Code of Obligations 2011, hereinafter TCO, Art. 179-182). Nevertheless, the law (TCO, Art. 182/3) empowers judge store duce exofficio an excessive penalty clause, On the other hand,the law (Turkish Code of Commerce 2011, hereinafter TCC, Art. 22) bans merchant debtors from demanding reduction of a penalty clause. This study examines penalty clauses, reduction of excessive penalty clauses and the status and outcomes of them in case the debtor is a merchant. In particular, the study elaborates the status of merchants vis-a-vis an excessive penalty clause, its voidness and the possibility of its reduction.
In the first part, under the title of Introduction, general information is given on the thesis and its sub-sections.
In the second part, the concept of penalty clause is explained in terms of its historical origin, legal character, purpose, functions, forms and it is compared with similar in stitutions, as well as its relation to the concepts of fault and damage is explained.
The third part deals with the reduction of a penalty clause(TCO, Art. 182/3), and it portrays the views regarding the purpose and legal character of this legal institution. This part also touches upon the conditions of the reduction of a penalty clause exofficio by judges and the formalities concerned.
Finally, the fourth part analyzes the status and outcomes of a penalty clause, if the debtor is a merchant.  Following to the explanations on the basis and conditions of the ban on the reduction of a penalty clause former chant debtors(TCC, Art. 22), the study ends with the inquiry on the situations on which merchants can claim annulment or reduction of a penalty clause.