Cerrahi (endarterektomi) ya da girişimsel tedavi (stentleme) yapılmamış geçici iskemik atak ve inme hastalarının izlem sonuçları
A retrospective study on clinical follow-up of transient ischemic attacks ( TİA ) and stroke patients without surgery (endarterectomy) or interventional treatment (stenting)
Yazar: NAZANIN HASSANZADEH
Danışman: PROF. DR. VESİLE OZTURK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Endarterektomi = Endarterectomy ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Stentler = Stents ; Tamamlayıcı bakım = Aftercare ; İnme = Stroke ; İskemik atak-geçici = Ischemic attack-transient

Özet:
Giriş: Beyin damar hastalığına bağlı, serebral, spinal ya da retinal infarkt nedeniyle ortaya
çıkanfokal nörolojik bulgulara yol açan klinik tablo inme olarak adlandırılır. İnmelerin %80-
85 gibi büyük bir çoğunluğu tıkayıcı damar hastalığına bağlı olup iskemik inmeleri oluşturur.
Özellikle akut inme tedavisindeki gelişmelere rağmen inme, tüm dünyada ölüm nedenleri
içerisinde koroner arter hastalıklarından sonra ikinci sırada yer almaktadır. Erişkinlerde,
sakatlık ve işgücü kaybının ise birinci nedenidir. İnme nedenleri içinde büyük arter
aterosklerozuna bağlı iskemik inme önemli bir yer tutmaktadır. Medikal tedavinin yanında
hastanın durumuna ve arter darlık derecesine göre bazı hastalara cerrahi ile endarterektomi ya
da endovasküler yöntemle stent uygulaması gerekli olmaktadır. İnme hastalarının sadece akut
dönemde tedavisi değil, inmeden sonraki izlemleri, bu izlemlerde gerekli tetkiklerin
yapılarak, tedavilerin düzenlenmesi inme tekrarın önlenmesinde, ikincil korumada hayati
önem taşımaktadır.
Amaç: Bu araştırmanın amacı; cerrahi ya da stentleme yapılmamış geçici iskemik atak ve
iskemik inme hastalarının izlem sonuçlarını değerlendirmektir. Akut inme döneminde
nörovasküler görüntüleme (VG) yapılmış, cerrahi yada stentleme endikasyonu konmamış, ya
da endikasyon konmuş ancak herhangi bir nedenle girişim yapılamamış hastaların karotis
darlıklarının izlemde ne durumda olduklarını öğrenmektir. Bu amaçla, medikal tedaviyle
izlenen hastaların VG sonuçlarına bakılarak semptomatik taraftaki karotis arterin durumu
değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ocak 2011-Ocak 2014 tarihleri arasında Serebrovasküler
Hastalıklar (SVH) polikliniğine kaydedilmiş, endarterektomi ya da stent uygulanmamış,
iskemik inme ve geçici iskemik atak tanılı toplam 940 hastanın tıbbi bilgileri çalışma için
incelenmiştir.Hastaların ayrıntılı demografik verileri, inme tipleri, vasküler risk faktörleri,
akut dönem ve izlemlerindeki VG sonuçları, medikal tedavileri kayıt edilmiştir. Verilerin 

istatiksel analizi SPSS 15.0 programı ile yapılmıştır. Veri; yüzde dağılımve ortalama ve
standart sapma ile özetlenmiştir. Akut dönem ve izlemlerdeki vasküler görüntüleme
sonuçlarının uyumu Kappa analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan 394'i kadın 546'si erkek toplam 940 hastanıninme geçirdikleri
dönemdeki yaş ortalaması erkeklerde 64.29 ±11,9 (24-96 yaş), kadınlarda 65.78 ±14.4 (20-92
yaş) olarak bulundu. İskemik inme hastalarının 170'inde (%18.1) büyük damar aterosklerozu
(BAA), 232'sinde (%24.7) kardiyoembolik inme (KEİ), 269'unda (%28,6) küçük damar
oklüzyonu (KDO), 50'sinde (%5.3) diğer nedeni bilinen inme (DNBİ) ve 93'ünde (%9.9)
sebebi bilinmeyen inme (SBİ) ve 126'sında (%13.4) geçici iskemik atak (GİA)
saptanmıştır.Hastalarda en sık görülen risk faktörleri sırasıyla hipertansiyon (HT),
hiperlipidemi (HL) ve diyabetes mellitus (DM) idi.Hastaların polikliniğimizde izlem
sürelerine baktığımızda 460 hastanın (%48.9) 2 yıldan uzun süre izlendiği, 107 hastanın 1-2
yıl, 78 hastanın 6-12 ay, 76 hastanın 3-6 ay, 219 hastanın 3 aydan az süreyle izlenmiş olduğu
saptandı. İzlem VG'ler inmeden sonraki 3-6 ay, 6-12 ay, 1-2 yıl, 2-5 yıl içinde ve 5 yıldan
sonrası dilimlerde incelendi. 60 hastanın inme öncesi VG'si mevcuttu. 854 hastanın (%90.9)
akut dönemde vasküler görüntüleme bulgularına ulaşılabildi. İzlemde239 hastanın 3-6 ayda,
290 hastanın 6-12 ayda, 327 hastanın 1-2 yılda, 281 hastanın 2-5 yıl içinde ve 160 hastanın 5
yıldan sonrası dilimlerde VG'si mevcuttu. Akut dönemde VG sonuçlarına baktığımızda, 615
hastanın VG'si normaldi, 114 hastada anlamlı darlık oluşturmayan (<%50) plak formasyonu
saptanırken, 35 hastada %50-69 darlık, 14 hastada %70-99 darlık, 76 hastada da tam oklüzyon
saptandı. Akut dönem VG sonuçları ile 3-12 ay, 1-2 yıl, 2-5 yıl, > 5 yıl VG sonuçlarının
uyumuna bakıldığında, en yüksek uyum akut dönem ile 3-12 ay izlemde olmak üzere,tüm
izlem sonuçları akut dönem VG sonuçlarıyla uyumluydu ( p<0.001). En yüksek uyum akut
dönem VG'si normal ya da tam oklüde olan hastaların izleminde görüldü. Akut dönemde
VG'si normal olan hastalar izlemde de normal olarak devam ediyordu. Hastaların izlem
süresince antitrombotik ilaç kullanımına baktığımızda, çoğunlukla akut dönemde başlanan
antitrombotik ilaca devam edildiği görüldü.Akut dönemde600 hastaya (%63.8) hipertansiyon,
526 hastaya (%56) dislipidemiye yönelik tedavi başlanmıştı. Poliklinikte izlem
süresincehipertansiyon tedavisi 522 (%55.5), dislipidemi tedavisi476 hastada (%50.6) devam
etmekteydi.
Sonuç: Çalışmamıza alınan endarterektomi ya da stent uygulanmayan iskemik inme ve GİA
hastalarının yarıya yakını (%48.9) 2 yıldan uzun süreSVH polikliniğimizde izlenmiştir. 
3
Hastaların akut dönem VG sonuçları, izlemde de benzer bulgularla devam etmiştir. Akut
dönem ve izlem VG sonuçlarının birbiriyle uyum göstermesi hastaların hem akut dönemde
ikincil korumaya yönelik tedavilerinin iyi planlandığını, hem de izlemlerinin optimal ya da
optimale yakın devam ettiğine işaret etmektedir. En önemlisi akut dönemde VG ile
endarterektomi ya da stent gereken hastaların ayırt edilip, merkezin şartlarına göre uygun
tedavinin yapılmasıdır. Çalışmamızın sonuçları, karotise yönelik girişim yapılmayan
hastalarda VG'nin izlemde de benzer olarak devam edeceğini gösterdiğinden, en azından ilk
VG'si normal bulunan hastaların VG ile izlenmesine gerek olmayabileceğini
düşündürmektedir. Önemli olan optimal medikal tedavinin sağlanmasıdır. Hedef, ülkemizdeki
tüm inme hastalarının kapsamlı bir inme merkezinde akut tedavilerinin yapılıp, ikincil koruma
tedavilerinin planlanması ve mümkün olduğunca inme konusunda uzman hekimlerce
periyodik izlemlerinin sağlanması olmalıdır.
Anahtar sözcükler: İskemik inme, Geçiçi iskemik atak, izlem

Abstract:
A retrospective study on clinical follow-up of Transient Ischemic Attacks ( TIA ) and Stroke
Patients Without Surgery (Endarterectomy) or Interventional Treatment (Stenting).
Introduction:
The clinical picture that leads to focal neurological findings due to cerebrovascular disease,
cerebral, spinal or retinal infarction is called stroke. A large majority (80-85%) of TIA are
associated with obstructive vascular disease and ischemic constrictions. Despite
improvements in treatment of CVA , stroke is the second most common cause of death
worldwide after coronary artery disease. In adults, it is the first cause of disability . Ischemic
stroke due to major arterial atherosclerosis plays an important role in the causes of stroke. In
addition to medical treatment, it is necessary to apply stenting with endarterectomy or
endovascular neurosurgical methods , according to the condition of the patient and the degree
of arterial stenosis. Stroke patients , not only in acute phase of therapy but also in follow-up ,
making necessary surveys in these surveillance, and regulating treatments are vital in
preventing secondary stroke.
Pupose:
The aim of this research is , a) evaluate the results of the follow-up of Transient ischemic
attacks and ischemic stroke patients without surgery or stenting , b) learn how carotid stenosis
of patients , who underwent neurovascular imaging during acute stroke or who had no
indications for surgery or stenting, or indications had been established but could not be
intervened for any reason.
For this purpose, the condition of the carotid artery on the symptomatic side was evaluated by
looking at the results of neurovascular imaging of the patients who treated with medical
treatment.
5
Material and Method:
In this study, medical data of 940 patients , with ischemic stroke and transient ischemic attack
without endarterectomy or stent enrolled in the Cerebrovascular Diseases (CVA) , between
January 2011 and January 2014 , were studied .
Detailed demographic data of patients, stroke types, vascular risk factors, Imaging results in
acute phase and follow-up, and medical treatments were recorded. Statistical analysis of the
data was performed with the SPSS 15.0 program with Percentile distribution and average and
standard deviation. Adherence of vascular imaging results in acute phase and follow-up was
assessed by Kappa analysis.
Results:
The mean age at the time of stroke in a total of 940 patients (394 women, 546 men) was found
to be 64.29 ± 11.9 (24-96 years) for men and 65.78 ± 14.4 years (20-92 years) for women. In
170 (18.1%) ischemic stroke patients, major vascular atherosclerosis , 232 (24.7%)
cardioembolic stroke , 269 (28.6%) small vessel occlusion (5.3%) had a known stroke and 93
(9.9%) had an unknown stroke and 126 (13.4%) had a transient ischemic attack (TIA). The
most common risk factors in patients were hypertension (BP) , hyperlipidemia (HL) and
diabetes mellitus (DM). We observed 460 patients (48.9%) for more than 2 years, 107
patients for 1-2 years, 78 patients for 6-12 months, 76 patients for 3-6 months, and 219
patients for less than 3 months in our polyclinic center. Follow-up of neurovascular imaging
were compared in the following 3-6 months, 6-12 months, 1-2 years, 2-5 years and post-5-
years periods . 60 patients had Imaging before stroke. Neurovascular imaging , in 854 patients
(90.9%) are in the acute phase. There were vascular imaging of 239 patients in the follow-up
at 3-6 months, 290 in 6-12 months, 327 in 1-2 years, 281 in 2-5 years, and 160 in 5
years.When we looked at vascular imaging results in acute period, 615 patients had normal
vascular imaging. In 114 patients, plaque formation which did not cause significant stenosis
(<50%) was detected .In 35 patients 50-69% stenosis , in 14 patients %70-99 stenosis and in
76 patients complete occlusion Was detected. When the results of vascular imaging in acute
phase were compared with the results of vascular imaging results of 3-12 months, 1-2 years,
2-5 years,> 5 years, the highest compliance in acute period was detected and all follow-up
results were consistent with acute vascular imaging results (3 to 12 months follow-up) (p
value <0.001). The highest compliance was observed in patients with normal or complete
occlusion in acute phase vascular imaging. Patients with normal vascular imaging during the 
6
acute phase were still normal in follow-up study. When we study the use of antithrombotic
drugs during follow-up of patients , knows the majority of patients continue to antithrombotic
drugs that stenting during the acute phase of stroke. In the acute phase, 600 patients (63.8%)
were treated with anti hypertension drugs and 526 patients (56%) with Dyslipidemia-therapy .
During follow-up of pateints hypertension treatment was continued in 522 (55.5%) and
dyslipidemia-therapy in 476 (50.6%) patients .
Conclusion:
Nearly half of the patients with endarterectomy or stent-free ischemic stroke and patients with
TIA (48.9%) were followed for longer than 2 years in our center. In acute phase of ischemic
stroke atack the vascular imaging results of the patients continued with similar findings in
follow-up. The results of acute phase and follow-up vascular imaging are compatible with
each other and this show that patients are well planned for secondary prevention in the acute
phase and in Follow-up of patients with optimal medication or close to optimal medication
due to stroke continues. Most importantly, patients who need to endarterectomy or stenting
are distinguished with vascular imaging in the acute phase and according to the conditions ,
appropriate treatment is doing . The results of our study showed that vascular imaging in
patients without carotid intervention continued in the same way in follow-up. It may not be
necessary to monitor neurovascular views of patients who are at least normal in the first
vascular imaging . The important aspect is to provide optimal medical treatment. The goal is
to have acute care in a comprehensive stroke center for all stroke patients and treatment them
in acut phase of stroke in our country and the planning of secondary prevention treatment and
it should be possible to provide periodic follow-up with expertise in stroke.
Keywords: Ischemic stroke, Transient ischemic attack, Ischemic stroke follow up