Dar mükellef kurumların vergilendirilmesi
Taxation of limited corporate taxpayers
Yazar: ALİ EROL
Danışman: PROF. DR. HABİB YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mali Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Dar mükellef = Limited taxpayer ; Vergi Hukuku = Tax Law ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergilendirme = Taxation ; Vergilendirme yetkisi = Taxation authority ; Vergiler = Taxes ; Çifte vergilendirme = Double taxation

Özet:
Dar mükellefiyet, Türk vergi sisteminde gelir üzerinden alınan vergilerdeki mükellefiyet çeşitlerinden bir tanesidir. Kurumlar Vergisi Kanununa (KVK) göre, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumlar dar mükellef olmakta ve sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar dolayısıyla vergilendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, dar mükellef kurumların, başta KVK olmak üzere Türk vergi sistemine eklenen yeni vergiler ile diğer bütün vergi kanunlarından kaynaklanan yükümlülüklerini tespit etmektir. Dar mükellefiyete göre vergilendirmenin temeli yersellik ilkesidir. Ancak her devletin vergi kanunlarını yer bakımından uygularken aynı ilkeyi tercih etmemesi ve yersellik ilkesinden kişisellik ilkesine doğru eğilim göstermesi sonucunda, vergilendirme yetkileri çatışmakta ve uluslararası vergi hukukunun en önemli problemlerinden biri olan çifte vergilendirme sorunu meydana gelmektedir. Devletlerin çifte vergilendirme sorununa ilişkin tek taraflı olarak aldıkları önlemler yetersiz kaldığından uluslararası vergi hukukunun en önemli araçlarından biri olan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarına (ÇVÖA) başvurulmaktadırlar. Devletler, ÇVÖA ile çatışan vergilendirme yetkilerini ya akit devletlerden birine bırakarak ya da aralarında paylaşarak çözüme kavuştururlar. Bu çalışma kapsamında, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve İngiltere'de dar mükellef kurumların vergilendirilmesi ile Türkiye'deki uygulamalar karşılaştırılmış, Türkiye ile bu ülkeler arasında yapılan ÇVÖA'lar incelenmiştir. Dar mükellef kurumların vergilendirilmesi sürecinde meydana gelen ulusal ve uluslararası sorunlar; vergi anlaşmaları, yerel vergi mevzuatı, idarenin görüşleri ve vergi yargısının kararları göz önünde bulundurularak hukuki çerçeve çizilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak dar mükellefiyetin Türkiye'nin mali egemenliğinin tesis edilmesi, vergilemede adaletin ve eşitliğin sağlanması, vergi gelirlerinin arttırılması gibi birçok faydası olan önemli bir vergi hukuku müessesesi olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dar mükellef kurumlar, dar mükellefiyet, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, çifte vergilendirme, vergilendirme yetkisi, kurumlar vergisi, vergi hukuku

Abstract:
Limited liability is one of the forms of liability regarding taxes levied on income in the Turkish taxation system. According to the Corporate Income Tax Law (KVK), legal entities whose headquarters are not in Turkey are limited liable taxpayers, and they are taxed for the income and earnings that they derive only in Turkey. The purpose of this study is to identify the limited taxpayer corporates' liabilities that arise from, particularly KVK, new taxes added to the Turkish taxation system along with all the other tax laws. According to the definition of limited liability, the foundation of taxation is the principle of territoriality. Nevertheless, since every state does not prefer the same principle while applying their laws in terms of location and tends towards the principle of personality rather than the principle of territoriality, their taxation authorities conflict and the problem of double taxation, which is one of the most important problems of the international tax law, occurs. Since the measures that states take unilaterally on the issue of double taxation are inadequate, states apply to the treaties of preventing double taxation (ÇVÖA) as one of the most important instruments of international tax law. States resolve the issue of taxation authority conflicting with the ÇVÖA by either leaving the authority to one of the signatories or sharing it among each other. In this study, taxation of limited taxpayer corporates in the United States, Germany, United Kingdom and France have been compared with the practices in Turkey, and the treaties of preventing double taxation (ÇVÖA) signed between Turkey and those countries have been examined. Legal framework has been sought to be drawn by considering national and international problems that result from the taxation of limited taxpayer corporates, tax treaties, local tax legislation, opinions from the administration and the verdicts of the tax jurisdiction. Consequently, limited liability is an important tax law institution that has many benefits such as the establishment of the fiscal sovereignty of Turkey, achievement of justice and equality in taxation and increased tax revenue.

Keywords: Corporations with limited liability, limited liability, double taxation prevention treaties, double taxation, taxation authority, corporation tax, tax law