Yalova ekolojik koşullarında mayıs papatyası (Matricaria recutita L.) çeşitlerinde farklı ekim zamanları ve ekim mesafelerinin verim ve kalite özelliklerine etkisi
Effect of different sowing dates and row spacings on yield and quality characteristics of chamomile (Matricaria recutita L.) cultivars at Yalova ecological conditions
Yazar: DOĞAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE BAYRAM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim sıklığı = Seeding density ; Ekim zamanı = Sowing date ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Matricaria recutita L. = Matricaria recutita L. ; Verim özellikleri = Yield properties ; Yalova = Yalova

Özet:
Bu çalışma Yalova ekolojik koşullarında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü arazisinde 2008-2009, 2010-2011 yılları arasında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmanın materyalinde tohumluk olarak, üç Matricaria recutita L. çeşidi [Bona (diploid çeşit), Bodegold (tetraploid çeşit) ve Zloty Lan (tetraploid çeşit)] ile Yalova ili florasından toplanan bir adet Matricaria recutita L. populasyonu kullanılmıştır. Dört çeşit, üç ekim zamanı (Kasım başı, Aralık başı, Aralık sonu) ve dört sıra arası mesafesinin (15 cm, 30 cm, 45 cm, 60 cm) bulunduğu çalışmada ekim zamanları ana parselleri, çeşitler alt parselleri, sıra arası mesafeler de minik parselleri oluşturmuştur.Araştırmada bitki boyu (cm), yaş çiçek verimi (kg/da), çiçek çapı (mm), çiçekte kuru madde oranı (%), kuru çiçek verimi (kg/da), yaş herba verimi (kg/da), kuru herba verimi (kg/da), uçucu yağ oranı (%), uçucu yağ verimi (l/da), uçucu yağ bileşenleri ve oranları saptanmıştır. Denemede her iki yılda da en yüksek yaş çiçek verimi 2008-2009'da 548 kg/da, 2010-2011 yılında 562,8 kg/da ile Zloty Lan çeşidinden alınmıştır. Çalışmanın birinci yılında en yüksek kuru çiçek verimi 124 kg/da verimle Bona'dan alınırken, ikinci yıl en yüksek kuru çiçek Zloty Lan çeşidinden 115,7 kg/da ile elde edilmiştir.Çalışmada uçucu yağ oranları açısından Zloty Lan çeşidi hem 2008-2009 hem de 2010-2011 yıllarında sırası ile % 0,51 ve% 0,61 olmak üzere en yüksek oranı veren çeşit olmuştur. Uçucu yağ veriminde de yine Zloty Lan her iki deneme sezonunda da en verimli çeşit (1. yıl:0,58 l/da, 2. yıl: 0,70 l/da) olarak ön plana çıkmıştır.Bisabolol oxide a, chamazulene, beta-farnesene, bisabolol oxide b, alpha-bisabolol, bisabolone oxide uçucu yağ ana bileşenleri olarak tespit edilmiştir. Ancak Yalova populasyonunda mayıs papatyası uçucu yağı ana bileşenlerinin en önemlilerinden biri olan kamazulene rastlanılmamıştır.Araştırmada üç ekim zamanı (Kasım, Aralık başı ve Aralık sonu) içinde son ekim zamanında en düşük verim değerleri alınmıştır. Genel olarak her iki yılda da yaş çiçek, kuru çiçek ve uçucu yağ verimleri 15 cm ve 30 cm sıra arasında 45 cm ve 60 cm sıra arasına göre daha yüksek gerçekleşmiştir. Sadece 2010-2011 deneme yılında 45 cm sıra arası mesafesinden elde edilen uçucu yağ verimi 30 cm sıra arasından daha yüksek çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Mayıs papatyası, Matricaria recutita L., ekim zamanı, sıra arası mesafesi, çiçek verimi, uçucu yağ

Abstract:
This study was conducted under Yalova ecologial conditions in Ataturk Central Horticultural Research Institute in the years of 2008-2009 and 2010-2011. The experimental design was split-split plots with four replications. Research materials were three Matricaria recutita L. cultivar and one population from Yalova flora. Research was consist of 4 cultivars, 3 different sowing times and 3 different row spacing (15 cm, 30 cm, 45 cm, 60cm). In the trial the sowing dates (early November, early December and late December) were main plots, cultivars were sub-plots and the row spacings were sub-sub plots.In the trial, plant height (cm), fresh flower yield (kg/da), flower diameter (mm), dry flower ratio (%), dry flower yield (kg/da), fresh herbage yield (kg/da), dry herbage yield (kg/da), essential oil content (%), essential oil yield (l/da) and essential oil components were investigated. The highest fresh flower yields were obtained from Zloty Lan cv. as 548 kg/da and in 562,8 kg/da for first and second years respectively. The highest dry flower yield (124 kg/da) was obtained from Bona cultivar in first year where as Zloty Lan gave the highest dry flower yields (115,7 kg/da) in second year.Zloty Lan cultivar gave the highest essential oil contents in the both years (0,51 and 0,61 % for first and second years). Also Zloty Lan gave the highest essential oil yield as 0,58 l/da for first year and 0,70 l/da for second year.Bisabolol oxide a, chamazulene, beta-farnesene, bisabolol oxide b, alpha-bisabolol, bisabolone oxide were determined as essential oil components. It was shown that Matricaria recutita L. from Yalova population had no chamazulene which was one of the main componentsThe components were obtained from the last sowing time. In general, higher yield values were detected in 15 and 30 cm row spacings than 45 and 60 cm row spacings. In 2010-2011 trial year, 45 cm row spacing had higher oil yield than 30 cm row spacing.Key Words: Chamomile, Matricaria recutita L., sowing date, row spacing, flower yield, essential oil, herbage yield