Ankilozan spondilitli hastalarda hastalık aktivitesi yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between disease activity, fatigue, and quality of life in patients with ankylosing spondylitis
Yazar: BAHTİYAR ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. FATMA İLKNUR ÇINAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma Ankilozan Spondilit (AS) tanısıyla başvuran hastalarda hastalık aktivitesi, yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı olarak, Kasım 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında yapılan çalışmaya 274 hasta dahil edildi.  Hastaların tanıtıcı bilgileri (Veri Toplama Formu), hastalık aktivitesi (Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi-BASDAİ), fonksiyonel durum (Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi-BASFİ), yaşam kalitesi (Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi İndeksi) ve yorgunluk (Yorgunluk Şiddet Ölçeği) düzeyleri değerlendirildi. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatiksel yöntemler, Student's t testi ve Pearson Ki-kare testi kullanıldı. İki sürekli değişkenin karşılaştırılmasında Pearson Korelasyon Katsayısı ® kullanıldı. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 41,23±9,85 yıl olup, %55,1'i kadındır. Hastalık süresi 10,24±9,48 yıl ve tanı yaşı 32,07±10,84 yıldır. Hastaların BASDAİ puanı 5,82±2,10 ve aktif (BASDAİ ≥4) hastalık oranı %81,8 olarak bulunmuştur.  Hastalık aktivitesi arttıkça, yorgunluğun arttığı (r=-8,305, p<0,001) ve yaşam kalitesinin kötüleştiği (r=11,164, p<0,001) bulunmuştur. Aktif hastalık durumu kadın katılımcılarda (%60,3) erkek katılımcılardan (%39,7) daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Hastalık süresi daha kısa (p=0,032), hasta global değerlendirme puanı yüksek (p<0,001), eşlik eden hastalığı olan (p=0,003), BASFİ skoru yüksek olan (p<0,001), Steroid Olmayan Anti-İnflamatuvar İlaçlar (p<0,001), Konvansiyonel Sentetik Hastalığı Modifiye Eden Antiromatizmal İlaçlar (p=0,021), Tümör Nekroz Faktörü-alfa (p<0,001) ve analjezik (p<0,001) kullanan hastalarda aktif hastalık durumunun anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışma, aktif hastalığı olan AS hastalarının yorgunluk düzeylerinin daha yüksek ve yaşam kalitelerinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Ayrıca yorgunluk düzeyi arttıkça yaşam kalitesinin kötüleştiği saptanmıştır.

Abstract:
Aim: This study was conducted to evaluate the relationship between disease activity, fatigue, and quality of life in patients admitted with the diagnosis of Ankylosing Spondylitis (AS).
Material and Methods: This descriptive study was included 274 participants between November 2022 and June 2023. The participants' sociodemographic information (Data Collection Form), disease activity (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index-BASDAİ), functional status (Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index- BASFİ), quality of life (Ankylosing Spondylitis Quality of Life Index) and fatigue (Fatigue Severity Scale) levels were evaluated. Descriptive statistics, Stundet's t test and Pearson Chi-square test were used in data analysis. The Pearson r Correlation Coefficient ® was used to compare two continuous variables.
Results: The mean age of the patients was 41,23±9,85 years and 55,1% were women. Disease duration was 10,24±9,48 and age at diagnosis was 32,07±10,84. The BASDAI score of the patients was 5,82±2,10, and the rate of active (BASDAI ≥4) disease was 81,8%. It was found that as disease activity increased, fatigue level increased (r=-8,305, p<0,001) and quality of life worsened (r=11,164, p<0,001). Active disease status was found to be higher in female (60,3%) participants than in male (39,7%) participants (p<0,001). Disease duration is shorter (p=0,032), patient global assessment score is high (p<0,001), comorbid disease (p=0,003), BASFI (p<0,001) score is high, Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (p<0,001), Conventional Synthetic Active disease status was found to be higher in patients using Disease Modifying Antirheumatic Drugs (p=0,021), Tumor Necrosis Factor-alpha (p<0,001) and analgesics(p<0,001).
Conclusion: It was concluded that the fatigue levels of AS patients with active disease increased and their quality of life decreased. In addition, it was found that the level of fatigue increased and the quality of life worsened.