Anayasacılık ve ekoloji
Constitutionalism and ecology
Yazar: ARCA ALPAN
Danışman: DOÇ. DR. OYA BOYAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kapitalist dünya-ekonomisinin neden olduğu insan kaynaklı iklim krizi başta olmak üzere ekolojik sorunlar gün geçtikçe daha önemli ve acil hale gelmektedir. Ekolojist düşünce ve söylemin dayanak aradığı hukuki alanlardan olan uluslararası hukuk ve yerel politika bu aciliyeti ve keskinliği kavrayabilmiş değildir. Ulus devletlerin dünya-sistemindeki ve küresel iklim krizindeki rolü anayasa üzerinde ulusal hukuk düzeyinde yeniden belirgin hale gelmiştir.
Bu tez anayasacılık ve ekoloji üzerine karşılaştırmalı anayasa hukuku ve karşılaştırmalı hukuk sosyolojisi temellerinde önce kavramsal bir inceleme yapmakta, sonra Ekvador, Bolivya, Fransa ve İtalya üzerine vaka çalışmalarıyla dünya-sisteminde Küresel Güney ve Kuzey'in bu husustaki farklı yaklaşımlarını ele almakta ve son olarak konunun küresel boyuttaki kavramsal ve pratik açmazlarını niceliksel veri analizine tabi tutmaktadır. Öncelikle liberal anayasacılık anlayışından farklılaşan bir ekolojik anayasacılık fikri olduğu kanısına varılmıştır. İkinci adımda Küresel Güney'in doğanın haklarının korunması ve sürdürülebilir kalkınmayı önceleyen geniş anayasacılık anlayışı tarihsel sosyo-politik ve hukuki temelleri eşliğinde analiz edilmiştir. Üçüncü adımda Küresel Kuzey'in liberal anayasaları tamir ile sınırlı kalan dar anayasacılık anlayışı incelenmiştir. Son adımda ise sürdürülebilir kalkınmanın unsurları ve hedefleri hem kavramsal hem pratik yönleriyle özgün istatistiksel model eşliğinde test edilmiştir. Bulgu ve çıkarımlar, mevcut uluslararası iklim ve çevre rejiminin gelecek kuşakların haklarını garanti altına almak için ekolojik anayasacılıkla desteklenmesi ve güçlendirilmesi gereğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Ecological problems, especially the human-induced climate crisis caused by the capitalist world-economy, are becoming increasingly important and urgent with each passing day. International law and local politics, which are among the legal areas where ecological thought and discourse seek support, have not yet grasped this urgency and severity. The role of nation-states in the world-system and the global climate crisis has become prominent again at the national law level through the constitution. 
This thesis conducts a conceptual examination based on comparative constitutional law and comparative sociology of law concerning constitutionalism and ecology. It then addresses the different approaches of the Global South and North within the world-system through case studies of Ecuador, Bolivia, France, and Italy. Finally, it subjects the conceptual and practical dilemmas of the issue at the global level to quantitative data analysis. Initially, it is concluded that there is an idea of ecological constitutionalism that differs from the liberal understanding of constitutionalism. Secondly, the broad constitutionalism approach of the Global South, which prioritizes the protection of the rights of nature and sustainable development, is analyzed alongside its historical, socio-political and legal foundations. Thirdly, the narrow constitutionalism approach of the Global North, which is limited to repairing liberal constitutions, is examined. Finally, the elements and goals of sustainable development are tested both conceptually and practically with a unique statistical model. The findings and conclusions reveal the necessity of supporting and strengthening the current international climate and environmental regime with ecological constitutionalism to guarantee the rights of future generations.