Çuvaş Türklerinin kahramanlık anlatmalarıı (inceleme-metinler)
Heroic narrations amang the Chuvash Turks (analyses-texts)
Yazar: BÜLENT BAYRAM
Danışman: PROF. DR. FİKRET TÜRKMEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çuvaş Türklerinin halk edebiyatı üzerine çalışma yapanlar genellikle Çuvaşlar arasında klasik bir destanın olmadığı sonucuna ulaşmışlardır. Fakat Çuvaşlar arasında kahramanlık konusunu işleyen başka eserler bulunmaktadır. Kahramanlık konusu masal, efsane, halk şiiri gibi farklı halk edebiyatı eserleri içerisinde yer almaktadır. Bu eserler arasında en fazla dikkat çekeni ise ?Alp Anlatmaları?dır. Alp anlatmalarının kahramanı ?alp? hayatı, fizikî ve yaşamı boyunca üstlendiği işlevler bakımından bir destan kahramanının özelliklerini taşımaktadır. Birbirinden bağımsız birçok alp anlatması konularına göre bir tasnife tâbi tutulduğunda bir destan kahramanının yaşamını ve faaliyetlerini içine alan bir destanı oluşturabilecek özelliklere sahiptir. Bu özelliklerinden dolayı anlatmalar Çuvaş epik eserleri içerisinde en önemli yeri tutmaktadır. Taşıdıkları bu özellikler sebebiyle bu anlatmalar bir Çuvaş destanı yaratma konusunda Çuvaş yazar ve şairleri için en önemli kaynak olmuştur. Bu anlatmalardan faydalanan şairler halk şiirinin özelliklerinden de faydalanıp çok sayıda destan yazmışlardır.Diğer yandan ?alp anlatmaları? Çuvaşların geleneksel dini inanışları, Çuvaş tarihi ve Çuvaşların sosyal hayatı ile ilgili malzemeleri de bünyesinde barındırmaktadır. Özellikle geleneksel Çuvaş dinî inanışlarının baskın bir şekilde yer alması dikkat çekicidir. Anlatmalar Çuvaş kültürünün temel özelliklerini yansıtmaktadır. Alp anlatmaları sadece Çuvaşların epik eserleri için değil genel anlamda Türk boylarının destan araştırmaları için de büyük önem taşımaktadır. Türk destan geleneğinin karşılaştırmalı çalışmaları için önemli olarak birçok noktayı ?alp anlatmaları?nda tespit etmek mümkündür.

Abstract:
The researchers, studying on the folk literature of Chuvash Turks, usually reached the result that there is no classical epic in Chuvashs. But there are other works about the subject of heroism in Chuvashs. Heroism is in different works of folk literature as tale, epic, folk poem. The most remarkable ones among these are the ?Alp narratives?. Alp, the hero of these narratives, has the features of the hero of an epic in terms of his life, his body and his functions during his life. According to many independent alp narratives, they have the features which can be an epic, including the life and activities of the hero, when they are classified in terms of their subjects. Because of these features, narratives have the most important position among Chuvash epic works. For this reason they are the most important resources in creating a Chuvash epic for Chuvash writers and poets. The poets have written many epics by using these narratives and the features of the folk poems also.On the other hand, ?alp narratives? have the materials about the traditional religious beliefs of Chuvashs, the history of Chuvashs and the social life of Chuvashs in their structure. Especially, it is remarkable that traditional Chuvash religious beliefs have taken part dominantly in these narratives. Narratives have reflected the basic features of the Chuvash culture. They have great importance not only for the epic works of Chuvash but also for the epic researches about Turkish tribes in general terms. It is possible to determine many important subjects for the comparative researches of Turkish epic tradition in ?alp narratives?.