Kronik bel ağrılı bireylerde yoga ve spinal stabilizasyon egzersizlerinin ağrı, fonksiyon, stres ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of yoga and spinal stabilization exercises on pain, function, stress and quality of life in patients with chronic low back pain
Yazar: MÜZEYYEN ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÜLGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Bel ağrısı = Back pain ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Biyokimya = Biochemistry ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Stres = Stress ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yoga = Yoga

Özet:
Bu çalışmada kronik bel ağrılı bireylerde yoga ve spinal stabilizasyon egzersizlerinin ağrı, fonksiyon, stres ve yaşam kalitesi üzerine etkisi araştırıldı. Çalışmaya ağrısı 3 ay ve daha uzun süre devam eden 44 bel ağrılı birey dahil edildi. Bireyler rastgele 3 gruba ayrıldı. Birinci grup 15 kişiden oluştu ve bireylere 6 hafta, haftada 3 gün, egzersiz öncesinde hotpack, TENS uygulamalarıyla birlikte spinal stabilizasyon egzersiz eğitimi verildi. İkinci grup 14 kişiden oluştu ve bireylere spinal stabilizasyon egzersizleri ev programı olarak verildi, 6 hafta boyunca, her hafta haftada 1 gün kontrol edildi. Üçüncü grup 15 kişiden oluştu ve bireylere 6 hafta, haftada 3 gün nefes, asana (postür) ve gevşeme egzersizlerinin kombinasyonundan oluşan yoga programı uygulandı. Her üç grupta da egzersizler fizyoterapist eşliğinde yaptırıldı. Bireylerin sosyodemografik verileri kaydedildi, başlangıçta ve 6 haftalık tedavi sonrasında ağrı şiddetleri Görsel Analog Skalası (GAS) ile, fonksiyonel durumları Oswestry Disabilite İndeksi (ODİ) ile, stres düzeyleri Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI) ile değerlendirildi. Egzersiz ve yoga yaklaşımlarının nöroendokrin sistem üzerindeki etkisi için kortizol, seratonin, Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör(BDNF) ve Dehidroepiandosteron Sulfat(DHEA(S)) gibi biyokimyasal belirteçlerin değerleri incelendi.  Tedavi sonrasında her üç grupta da istirahat ve aktivite ağrı şiddetleri, fonksiyonel durumları, stres düzeyleri ve yaşam kalitesinde anlamlı iyileşme gözlendi (p 0,05). Gruplar arası karşılaştırılmaya bakıldığında ise, üç tedavi grubu arasında farklılık gözlenmedi (p>0.05). Egzersizlerin kan biyokimyasal belirteçleri üzerine etkisine bakıldığında, kortizol, DHEA(S) ve serotonin düzeyleri 3 grupta farklılık göstermezken (p>0,05), sadece serum kortizol değeri 1. grupta tedavi sonrasında azalma gösterdi (p<0,05). Çalışmamızın sonucunda, stabilizasyon egzersizlerinin bel ağrısının iyileşmesinde ve atakların azalmasında yıllardır güvenle kullanılıyor olmasının yanısıra; ev programı şeklinde ve düzenli  takiple verilmesinin de ağrı, fonksiyon ve stres üzerinde etkili olduğunu belirledik. Yoga ise daha çok diğer tedaviler yanında tamamlayıcı bir yaklaşım olarak görülmesine karşın, yoganın stabilizasyon egzersizleri kadar ağrı, fonksiyon ve stres üzerinde etkili olduğunu söylemek mümkündür. 
 
Anahtar kelimeler: Bel ağrısı, Yoga, Egzersiz, Biyokimyasal Belirteç

Abstract:
In this study, the effect of yoga and spinal stabilization exercises on pain, function and stress was investigated in individuals with chronic low back pain. This study  study recruited 44 individuals  with chronic low back pain lasting more than 12 weeks. Subjects randomly  divided  into stabilization exercise group (n=15) or home exercise group (n=14)  or yoga  group (n=15). The stabilization exercise group received gradable stabilization exercise protocol with hotpack, TENS  3 days a week,  for 6 weeks. The home exercise group received gradable stabilization exercise protocol, 5 days a week,  for 6 weeks. Yoga group received yoga practice 3 days a week for 6 weeks. Patients in the three groups attended treatment supervised by a physiotherapist. Pain intensity of resting and activity were evaluated with Visual Analogue Scale (VAS), functional capacity was evaluated with Oswestry Disability Index (ODI) and Back Performans Scale (BPS), stress level was evaluated with state-trait anxiety inventory (STAI), serum cortisol, DHEA(S) and serotonin, BDNF  level assessed before and after 6 weeks treatment. After the treatment in all three groups, rest and activity pain intensity, functional status, stress levels and quality of life was observed significant improvement (p<0,05). When it was investigated the of the all parameters comparison between groups, no significant differences (p>0,05). In our study, the effect of exercise approach on blood biochemical markers was also examined, but serum cortisol, DHEA(S) and serotonin levels were no significant changes in all three groups (p>0,05). The serum cortisol level decreased only stabilization exercise group after treatment (p<0,05). As a result of our study, we determined that stabilization exercise was performed supervised, controlled home program that similar to stabilization exercise was performed in a physiotherapy clinic. Although yoga was seen as a complementary approach in addition to other treatments, we determined that yoga was effective on pain, function and stress such as stabilization exercises. 
Key words: low back pain, yoga, exercise, biochemical markers