Sağlık kurumlarında bilgi güvenliği kültürü
Information security culture in healthcare institutions
Yazar: MEHMET DAĞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ YILMAZ
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu araştırmada sağlık kurumlarında bilgi güvenliği kültürünü tespit etmek ve sosyodemografik yapının buna etkisini ölçmek amaçlanmıştır.
Bu araştırma kapsamında öncelikle Sari vd. (2021) tarafından geliştirilen ISC ölçeği için Türkçe geçerlilik ve güvenirlik testi gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin dil ve kapsam geçerliliği için uzman görüşleri alınmış; kapsam geçerlilik oranı ve indeksi hesaplanmıştır. Oluşan ölçek bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 244 personele uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBMM SPSS 26.0, AMOS 24 paket program aracılığıyla analiz edilmiştir. 
Ölçeğin Türkçe geçerliliğini değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO=933) ve Barlett Küresellik Testi (χ2=6381,698) uygulanmış daha sonra açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır ve daha sonrasında uyum bulguları tespit edilmiştir. Güvenirliği belirlemek için madde toplam korelasyonu ve Cronbach's Alpha iç tutarlılık kat sayısı (0,92) olarak hesaplanmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi neticesinde 6 boyut ve 35 sorulu Türkçe Bilgi Güvenliği Kültürü (BGK) ölçüm aracı ortaya konulmuştur.  
Araştırmanın evrenini, 09/03/2024-10/05/2024 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesi çalışanlarından uzman doktor, asistan-pratisyen doktor, hemşire, yardımcı sağlık personeli (tekniker, teknisyen, sağlık memuru) ve diğer sağlık personeli (bilgi işlem, kayıt kabul, veri giriş elemanı) 18 yaş üstü gönüllüler oluşturmaktadır. Kullanılan ölçeğin ve boyutlarının bu çalışmadaki güvenilirlik düzeyi Cronbach's Alpha değeri ile ölçülmüştür. Katılımcılara ilişkin sosyodemografik veriler; ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerle özetlenmiştir. Bilgi güvenliği kültürü düzeyi cinsiyet, medeni durumu açısından farklılık gösterip göstermediği bağımsız örneklem t testi ile değerlendirilirken  yaş, eğitim durumu, meslek ve çalışma süresine göre farklılık gösterip göstermediği tek yönlü anova testi ile değerlendirilmiştir.
Analizler neticesinde katılımcıların Bilgi Güvenliği Kültürü ve alt boyutlarından elde ettikleri puan ortalamalarının sosyodemografik özelliklerden eğitim durumu, meslek durumu ve çalışma süresine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Sağlık çalışanlarının ve sağlık kurumlarının bilgi güvenliği kültürünü artırmak için eğitimlerini kaliteli ve verimli şekilde artırması ve farkındalığı yükseltmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research aims to determine the information security culture in health institutions and measure the effect of sociodemographic structure on this. 
Within the scope of this research, firstly Sari et al. Turkish validity and reliability test was carried out for the ISC scale developed by (2021). Expert opinions were received for the language and content validity of the scale; The content validity rate and index were calculated. The resulting scale was applied to 244 personnel working at research and education hospital. The obtained data were analyzed through IBMM SPSS 26.0, AMOS 24 package program.
To evaluate the validity of the scale in Turkish, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO=933) and Bartlett Test of Sphericity (χ2=6381.698) were applied, then exploratory and confirmatory factor analysis was used, and then fit findings were determined. To determine reliability, item-total correlation and Cronbach's Alpha internal consistency coefficient (0.92) were calculated. As a result of the exploratory factor analysis, Turkish Information Security Culture (ISK) with 6 dimensions and 35 questions was revealed.
The population of the research consists of specialist doctors, assistant-practitioner doctors, nurses, auxiliary health personnel (technician, technician, health officer) and other health personnel (data technology) from research and education hospital employees between 09/03/2024-10/05/2024, registration admission, data entry personnel) are volunteers over the age of 18. The reliability level of the scale and its dimensions used in this study was measured by Cronbach's Alpha value. Socio-demographic data about the participants; summarized with mean, standard deviation, minimum and maximum value. Whether the level of information security culture differed in terms of gender and marital status was evaluated with the independent sample t test, while whether it differed according to age, educational status, profession and working period was evaluated with the one-way ANOVA test.
As a result of the analysis, it was determined that the average scores of the participants obtained from Information Security Culture and its sub-dimensions showed significant differences according to socio-demographic characteristics such as education level, professional status and working period (p <0.05). It is thought that it would be beneficial for healthcare professionals and healthcare institutions to increase their quality and efficiency training and raise awareness in order to increase the information security culture.