Havza ağzı (Giriş-inceleme-metinler-sözlük)
Havza dialect
Yazar: TUĞBA ALTUN TAFLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ OSMAN YALKIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışma, 2021 yılında Havza ilçesi ve ilçeye bağlı yerleşim yerlerinde
yaşayan yerli halkın ağız özelliklerini araştırma ve tespit etme sonucu ortaya
çıkmıştır.
Türkiye Türkçesinin önemli dil alanlarından biri de ağızlardır. Bunların çeşitli
yönleri üzerinde Türkiye'de ve dünyada birçok çalışma yapılmıştır. Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içinde hâlâ işlenmemiş, üzerinde bilimsel çalışma yapılmamış
ağız bölgeleri olduğu bilinmektedir. Günümüzde kitle iletişim araçlarının
hayatımızdaki yerinin artmasıyla ağız özelliklerinin giderek kaybolduğu
görülmektedir. Bu sebeple henüz bilimsel yöntemlerle hiçbir çalışma yapılmayan
ağız bölgeleri üzerinde çalışılması gerekmektedir. Türkiye Türkçesi ağızları üzerine
yapılan çalışmalar azımsanmayacak kadar çok olmasına karşın boşluklar ve
eksiklikler vardır. Türkiye Türkçesinin tam ve kapsamlı bir dil atlasının
oluşturulması da ağız çalışmalarının tamamlanmasına bağlıdır. Samsun iline bağlı
olan Havza ilçesi, tarihî ve coğrafi konumu bakımından bir hayli önemlidir.
Anadolu'nun Türkleşmesinde kilit rol oynayan, Kurtuluş Savaşı'nın temelleri atılan
coğrafyalardan biri olarak anılan Havza, bu tarihî sebeplerle önemli bir coğrafi
yerleşim yeridir. Bu bağlamda Havza Ağzı, Türkiye Türkçesi ağızları içinde
incelenmeye değer dil özellikleri taşımaktadır. Bu özelliklerin belirlenmesi, ilçenin
önemli özelliklerinden olan ağız özelliklerini de ortaya koyacaktır.
Havza Ağzı adlı bu çalışma, çalışmanın konu ve kapsamı, yörenin tarihi,
coğrafyası ve etnik yapısının bulunduğu "Giriş" bölümü ile "İnceleme" (Ses Bilgisi,
Şekil Bilgisi), "Metinler" ve "Sözlük" bölümlerinden oluşmaktadır.

Anahtar kelimeler: Türkiye Türkçesi, Türkiye Türkçesi ağızları, Samsun, Havza Ağzı.

Abstract:
This study was the result of researching and detecting the dialect
characteristics of the local people living in Havza district and its settlements in 2021.
One of the important language areas of Turkey- Turkish is dialects. Many
studies have been conducted on various aspects of these in Turkey and around the
world. It is known that there are still dialect areas within the borders of the Republic
of Turkey that are undeveloped and have not been scientifically studied. Nowadays,
it is seen that dialect features are gradually disappearing as the place of mass media
in our lives increases. For this reason, it is necessary to study areas that have not yet
been studied using scientific methods. Although there are a considerable number of
studies on Turkey- Turkish dialects, there are gaps and deficiencies. Creating a
complete and comprehensive language atlas of Turkey- Turkish also depends on the
completion of dialect studies. Havza district of Samsun province is very important in
terms of its historical and geographical location. Havza, which played a key role in
the Turkification of Anatolia and is known as one of the geographies where the
foundations of the War of Independence were laid, is an important geographical
settlement for these historical reasons. In this context, Havza Dialect has linguistic
features worth examining among Turkey Turkish dialects. Determining these
features will also reveal the dialect features, which are important features of the
district.
This study, called Havza Dialect, consists of the "Introduction" section,
which includes the subject and scope of the study, the history, geography and ethnic
structure of the region, and the "Review" (Phonology, Morphology), "Texts" and
"Dictionary" sections.

Keywords: Turkey Turkish, Turkey Turkish dialects, Samsun, Havza Dialect.