Sağlık çalışanlarında iş stresinin beslenme tutum ve davranışları ile ilişkisi
The association of occupational stress with nutritional attitudes and behaviors in healthcare professionals
Yazar: OĞUZHAN KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ MERCAN
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Mesleki stres = Vocational stress ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu araştırmada sağlık çalışanlarının beslenme tutumlarının, beslenme davranışlarının ve iş stresinin belirleyicilerinin araştırılması, iş stresinin beslenme tutum ve davranışları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.  Kesitsel tipteki bu araştırma Haziran-Ekim 2021 tarihleri arasında İstanbul ili Silivri Devlet Hastanesinde çalışan 289 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Yeme Tutum Testi-Kısa Formu (YTT-26), Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (TFEQ-21) ve İsveç İş Yükü- Kontrol-Destek Anketi (DCQ-TR İş Stresi Ölçeği) kullanılarak toplanmıştır. Yaş ortalaması 34,50±8,30 olan sağlık çalışanlarının %70,6'sı kadın, %54,0'ı lisans mezunudur. Çalışanların %56,4'ü hemşire, ebe ve sağlık memuru, %11,1'i hekim, %10,7'si tıbbi tekniker, %21,8'i diğer meslek gruplarındandır. Çok Değişkenli Lineer Regresyon Analizine göre; katılımcıların beslenme tutumlarında cinsiyet, eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, fiziksel aktivite, alkol tüketimi, BKİ, yatmadan önce besin alma, meslek ve çalışma koşulları belirleyicilerdi (p<0,05). Katılımcıların beslenme davranışlarında cinsiyet, yaş, sigara içme, yatmadan önce besin alma, BKİ ve fiziksel aktivite belirleyicilerdi (p<0,05). Katılımcıların iş stresinde kronik hastalık varlığı, sigara içme, meslek, çalışma şekli, çalışılan birim, çalışma koşulları belirleyicilerdi (p<0,05).  İş yükü artıkça beslenme tutumlarından kısıtlama tutumunun arttığı, İş stresi arttıkça yeme meşguliyeti tutumunun arttığı, İş yükü ve iş stresi arttıkça ve sosyal destek azaldıkça genel beslenme tutumlarında bozulma olduğu saptanmıştır (p<0,05). İş kontrolü ve sosyal destek azaldıkça kontrolsüz yeme davranışının arttığı, Sosyal destek azaldıkça duygusal yeme davranışının arttığı, İş kontrolü ve beceri kullanımı arttıkça, sosyal destek ve iş stresi azaldıkça Bilişsel Kısıtlama davranışının arttığı belirlenmiştir (p<0,05). İş stresi, sağlık çalışanlarının beslenme tutum ve/veya davranışlarını etkilemektedir. Sağlık çalışanlarının psikososyal risklerin azaltılmasına yönelik girişimlerin planlanması ve uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
The purpose of the present study was to investigate the nutritional attitudes, nutritional behaviors, and determinants of work stress of healthcare staff, and to examine the association between work stress and nutritional attitudes and behaviors. This cross-sectional study was conducted with 289 healthcare professionals who were working in Silivri State Hospital in Istanbul between June and October 2021. The data were collected by using the Personal Information Form, Eating Attitude Test- Short Form (EAT-26), Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ-21), and Swedish Workload-Control-Support Questionnaire (DCQ-TR Job Stress Scale). A total of 70.6% of the healthcare professionals were women, and 54.0% were undergraduates, with a ort age of 34.50±8.30. Also, 56.4% of the employees were nurses, midwives, and healthcare officers, 11.1% were physicians, 10.7% were medical technicians, and 21.8% were from other occupational groups. According to the Multivariate Linear Regression Analysis, the gender, educational status, presence of chronic disease, physical activity, alcohol consumption, BMI, eating before bedtime, occupation, and working conditions were the determinants of the nutritional attitudes of the participants (p<0.05). Gender, age, smoking status, eating before bedtime, BMI scores, and physical activity were the determinants of the eating behaviors of the participants (p<0.05). The presence of chronic disease, smoking status, occupation, working style, unit of work, and working conditions were the determinants of job stress (p<0.05). It was determined that as the workload increased, the attitude of restriction among nutrition attitudes increased, as the work stress increased, the attitude of preoccupation with eating increased, and a general deterioration was detected in the nutritional attitudes as the workload and work stress increased and social support decreased (p<0.05). It was also found that as job control and social support decreased, uncontrolled eating behavior increased, as social support decreased, emotional eating behavior increased, as job control and skill use increased, and as social support and work stress decreased, cognitive restriction behavior increased (p<0.05). Job stress affects the nutritional attitudes and/or behaviors of healthcare staff. Initiatives intending to reduce the psychosocial risks of healthcare staff must be planned and implemented.