Tütün kullanıcılarına 210Po radyonüklidinden gelen doz katkısının incelenmesi
Investigation of the incoming dose contribution from 210Po radionuclide of tobacco users
Yazar: SÜLEYMAN CANKURT
Danışman: PROF. DR. AYSUN UĞUR GÖRGÜN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Radyoaktif polonyum = Radioactive polonium

Özet:
Akciğer kanseri erkeklerde dünya çapında en yaygın kanser türüdür ve bunun
temel nedeni sigara kullanımıdır. Dünyadaki her on ölümden biri tütün
kullanımından kaynaklanmaktadır. Buna rağmen tütündeki radyonüklidler
hakkında oldukça az bilgi vardır. Tütün yaprakları oldukça radyotoksik bir izotop
olan 210Po radyonüklidi içerir. Türkiye'deki erkeklerde görülen akciğer kanseri
insidansı dünyanın geri kalanına göre oldukça yüksektir. Bu çalışmada tütün
bitkisinin kısımlarında (yaprak, gövde, kök ve toprak) ve toprağında aylık olarak
210Po aktivite konsantrasyonu belirlenmiştir. Ayrıca yağış miktarı ile tütün
yaprağındaki 210Po konsantrasyonu arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Türkiye'de bulunan 16 farklı popüler sigara markasındaki 210Po aktivite
konsantrasyonu alfa spektrometresi kullanılarak ölçülmüştür. Sigaralardaki 210Po
konsantrasyonu, 16,3 ± 1,1 ile 37,6 ± 2,6 mBq/sigara arasında değişmektedir.
(ortalama 22,4 ± 1,5 mBq/sigara). Aynı zamanda günde bir paket (20 adet) sigara
için bir yetişkinin 210Po'dan alacağı yıllık ortalama etkin eşdeğer doz miktarı 188,5
± 12,4 μSv / yıl olarak hesaplanmıştır.
Çalışmada gönüllülerden seçilen ve üç gruba ayrılan (sigara içen, içmeyen ve
bırakmış) 74 akciğer kanseri hastasının kanındaki 210Po aktivite konsantrasyonu
belirlenmiştir. Radon maruziyeti akciğer kanserinin ikinci nedeni ve hiç sigara
içmeyen ilk olarak kabul edilir. Çalışmada akciğer kanseri hastalarının evlerindeki
radon maruziyetinin akciğer kanseri riski üzerindeki etkisini incelemeyi
amaçlıyoruz. Bu amaçla, akciğer kanseri hastalarının evlerindeki radon
konsantrasyonunu ölçülmüştür.

Abstract:
Lung cancer is the prevalent cancer type worldwide in men and the main
reason for this is due to smoking cigarettes. One in ten deaths around the world is
caused by tobacco use. However, there is less information about radionuclides in
tobacco. The tobacco leaves significantly contain 210Po radionuclide which is the
most radiotoxic element. Turkey male lung cancer incidence is considerably higher
than the entire World. In this study activity concentration of 210Po was determined
monthly in different parts of tobacco plants (leaf, stem, root and soil) and the
correlation between the amount of rainfall and 210Po concentration of tobacco leaves
was investigated.
The concentration of 210Po was measured in 16 different popular brands of
cigarettes in Turkey by using alpha spectrometry. The concentration of 210Po in
cigarettes ranged from 16.3±1.1 to 37.6±2.6 mBq/cig. (average 22.4±1.5 mBq/cig).
Additionally, the average annual effective dose from 210Po for 20 cigarettes smoked
by an individual per day was calculated to 188.5±12.4 μSv/year.
In this study 74 lung cancer patients were selected from three groups of
volunteer patients (smokers, ex-smokers and non-smokers) and 210Po activity
concentration was determined in their blood samples. Radon exposure is considered
the second cause of lung cancer and the first in never smokers. We aim to
investigate the effect of residential radon exposure on the risk of lung cancer in lung
cancer patients. To this end, indoor radon concentration was measured in the homes
of lung cancer patients.