Öğretmenlerin mesleki genel yeterlik algıları ile öğretmenlik mesleklerine yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigating teachers' general perception of their professional competence and their attitudes towards teaching profession
Yazar: ERDİ KUYUMCU
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM KAYA
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki tutum = Vocational attitude ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Kars ilinde görev yapan öğretmenlerin mesleki yeterlik algıları ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın nicel evrenini, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Kars ili ve köylerinde bulunan 128 okuldaki okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan toplam 1301 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel çalışma grubunda ise, amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitli örneklem tekniği kullanılmıştır. Buna göre farklı sosyo-ekonomik özelliklerdeki okullarda farklı özelliklere sahip (cinsiyet, kıdem, yaş vb.) 42 öğretmen ile açık uçlu soruların sorulduğu yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini 458 öğretmen ve yönetici oluşturmaktadır. Araştırma yapılırken üç farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bunların ilki MEB tarafından yayınlanan "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri" dikkate alınarak,  araştırmacı tarafından geliştirilen ve 76 maddeden oluşan "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri Formu" dur. Öğretmenlerin mesleki tutumlarını belirlemek amacıyla ise; Ünişen ve Demirel (2018) tarafından geliştirilen ve 28 maddeden oluşan "Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmanın nitel verileri ise araştırmanın amacı doğrultusunda öğretmenlerin mesleklerine ilişkin mesleğin statüsü, çalışma şartları, kariyer ve ödüllendirme sistemi, kurumlar ve bölgeler arası farklılıklar yönünden görüşleri alınarak toplanmıştır. Bu alt amaçlar kapsamında araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu öncelikle alan uzmanlarına inceletilmiş olup gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra ön uygulamaya geçilmiştir. Araştırmada nitel verilerin analizi için betimsel analiz kullanılmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre; öğretmenlerin genel yeterliğe ilişkin yer alan performans göstergelerini yerine getirdikleri, kadınların erkeklere göre değer verme ve ilgisizlik algılarının daha olumlu olduğu, öğretmenlerin ölçeğin ilgisizlik boyutuna yönelik algı düzeyleri arasında yaşları bakımından anlamlı fark olduğu, 26-30 yaş grubu öğretmenlerin ilgisizlik boyutu algıları 41 yaş ve üzeri öğretmenlerin algılarından daha olumlu olduğu, öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik mesleki tükenmişlik algıları ile yöneticilerin algıları arasında anlamlı bir fark olduğu, öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik mesleki tükenmişlik algılarının yöneticilere göre daha yüksek olduğu ve öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik ilgisizlik algılarının yöneticilerin algılarına göre daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin çoğunluğunun bu mesleği sosyal ve kültürel sebeplerden dolayı isteyerek seçtikleri, öğretmenlik mesleğinin hak ettiği değeri görmediği, mesleğin itibar ve değer kaybetmekte olduğu; özlük hakları, ücret ve araç-gereç-materyal gibi durumlarda eksikliklerin olduğu, kariyer ve ödüllendirme sistemini işlevsel olmadığı tespit edilmiştir.
Öğretmenlerin araştırmaları takip edebilmeleri ve kendilerinin araştırma sürecinde yer alabilmeleri için lisansüstü eğitime yönlendirilebilir. Eğitimlerine devam eden öğretmen adaylarını mesleğe yönelik negatif tutum ve düşüncelere iten nedenler belirlenerek çözüm yolları aranmalıdır. Ülkemizde öğretmen yetiştiren diğer üniversitelerde de düzenli olarak tutum ve öz yeterlik algılarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılabilir. Böylece

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the teachers' perceptions of professional competence and their attitudes and opinions about the teaching profession. The quantitative population of the research consists of 1301 teachers working in preschool, primary, secondary and high schools in 128 schools in Kars province and villages in 2018-2019 academic year. In the qualitative study group of the study, maximum sampling technique which is one of the purposeful sampling methods was used. Accordingly, face-to-face interviews were conducted with 42 teachers from different characteristics (gender, seniority, age, etc.) in schools with different socio-economic characteristics.
The sample of the study consists of 458 teachers and administrators. Three different data collection tools were used in the research. The first of these is the General Competencies of Teaching Profession Form consisting of 76 items developed by the researcher considering the General Competencies of Teaching Profession an published by MONE. In order to determine the professional attitudes of teachers; the Attitude Scale of Teaching Profession an, which was developed by Ünişen and Demirel (2018) and consisted of 28 items, was used.
The qualitative data of the study were collected by taking teachers' opinions into consideration through their occupational status, working conditions, career and reward system, differences between institutions and regions for the purpose of the research. Within the scope of these sub-objectives, a semi-structured interview form was prepared by the researcher. The semi-structured interview form was first examined by field experts, and after the necessary arrangements were made, preliminary implementation was carried out. Descriptive analysis was used for the analysis of qualitative data.
According to the findings of the research; teachers' performance indicators related to general competence, women's perceptions of value and indifference were more positive than men, there was a significant difference between the perceptions of teachers about the uninterested dimension of the scale, perceptions of uninterested dimension of teachers aged 26-30 years and over. There is a significant difference between teachers 'perceptions of teachers' perceptions of professional burnout and their perceptions of teachers. The majority of the teachers willingly chose this profession for social and cultural reasons, did not see the value that the teaching profession deserved, and the profession was losing reputation and value; personal rights, wages and equipment-materials-materials, and career and reward system is not functional.
Teachers can be directed to graduate education so that they can follow the research and take part in the research process themselves. The reasons that lead the prospective teachers to negative attitudes and thoughts towards the profession should be identified and solutions should be sought. Studies can be conducted to determine the attitude and self-efficacy perceptions regularly in other universities that train teachers in our country. In this way, negative stresses against the profession can be prevented.