Güvenlik açısından Türkiye-Rusya ilişkileri: 2002-2018
Turkey and Russia relations from the security perspective: 2002-2018 years - Россия жана Түркиянын коопсуздук багытындагы мамилелери: 2002-2018 жылдар
Yazar: ERTUĞRUL GAZİ AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ELİK
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Rusya = Russia ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu'nun yüz yıla yakın bir geçmişi vardır. Bu geniş dönem içerisinde, ülkelerin birbirlerine karşı uygulamış oldukları politikalar, ilişkilerin seyrinin iyi ya da kötü bir seviyede olmasına neden olmuştur. Ancak genel anlamda "savaş hali" ilişkiler sürdürülmüştür. 2002'den sonra, Türkiye ve Rusya ilişkileri farklı bir döneme girmiş, "dost ülke" veya "stratejik ortak" tarzında ilişkiler kurulmaya çalışılmıştır. Bundan ötürü Türkiye ve Rusya, son dönem gelişen ilişkiler bağlamında Orta Doğu'da, özellikle Suriye'de yaşanan gelişmelerden dolayı, dirsek temasında olmuştur. İki ülkenin yakın ilişkisi, Avrupa ve ABD tarafından olumlu karşılanmamış, Türkiye-Rusya ilişkilerinin dönüşmesi ya da değişmesi yönünde çağrılar/tepkiler var olmuştur. Ancak Başbakan/Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan/Başkan Putin'in yakın ilişkisi vesilesiyle Türkiye-Rusya ilişkileri, Türkiye'yi tahakküm altında tutmaya çalışan ABD/Avrupa'ya karşın daha da yakın olmuştur.
Türkiye, 2002 sonrasında, Batı ile ilişkilerini daha da geliştirmenin yanı sıra Balkanlar, Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu ve Afrika'ya dönük politikalar da üretmeye başlamıştır. Bu geniş dış politika yelpazesi ise bazı büyük güçlerle çakışan/çatışan politikalara neden olmuştur. Çakışan/çatışan dış politikalar, her devletin kendi güvenlik algısına göre şekil almıştır. Dolayısıyla bu tutum, Türkiye'nin güvenlik algısı için de geçerli olmuştur. Bu nedenle bu çalışma, Türk-Rus siyasi ilişkilerini güvenlik bağlamında değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Bir devletin ürettiği politikaların başarılı olup olmadığı, bunun gerek yönetimsel gerekse de halkta güvensizliğin oluşmasına neden olduğu ve bu algının da nasıl değerlendirilmesi gerektiğini anlamlandırmak gerekmektedir. Bu çalışmanın güvenlik perspektifinden Türk-Rus ilişkilerini dış politika analizi bağlamında değerlendirmeyi amaç edinmesi, Türk-Rus ilişkilerinin mevcut durumunu anlama ve dış politika analizinde başarılı bir dış politikanın ne/nasıl olduğu sorusunun cevabı ile analiz etme açısından önemlidir.
Çalışmada, SU-24 Uçak Krizi, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi, Fırat Kalkanı Harekâtı, Rus Büyükelçisine karşı düzenlenen suikast, Zeytin Dalı Harekâtı, S-400 hava savunma sistemlerinin satımı/alımı ve Suriye meselesi gibi temel konular analiz edilerek gelişen/değişen/dönüşen Türk-Rus ilişkileri, güvenlik bağlamında değerlendirilecektir. Bu temel konulardan elde edeceğimiz çıkarımların daha anlaşılır olması için Türkiye ve Rusya'nın tarihsel ilişkisi, her iki ülkenin dış politikasını etkileyen dış ve iç etkenlerin tespiti ve tüm bu konuların dış politika analizi bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Türkiye'nin hedefleri ve Rusya'nın talepleri doğrultusunda gelişen son dönem ilişkilerinin/konularının güvenlik açısından değerlendirilmesi, bu çalışmanın ana odağıdır. Son olarak bu çalışma, Rusya'nın "sıcak denizlere inme, boğazlara hâkim olma ve büyük Rus imparatorluğu kurma" amacıyla üretmiş olduğu politikaların Türkiye açısından güvenlik sorunu oluşturup oluşturmayacağı sorusunu, kıstasının ne olduğunu da göz önüne alarak cevap üretme amacındadır.

Abstract:
The Republic of Turkey and the Russian Federation have a history of close to one hundred years. The policies that countries have implemented against each other during this broad period have caused the course of relations to be at a level of good or bad. However, in general terms, "state of war" relations were maintained. After 2002, the relations between Turkey and Russia entered a different period and the "friendly country" or "strategic partner" style was attempted to establish relations. Therefore, Turkey and Russia have been at elbow contact in the context of recent developments in the Middle East, especially in Syria. The close relationship between the two countries has not been received positively by Europe and the United States, and there have been calls/reactions for the transformation or change of Turkish-Russian relations. However, due to the close relationship between Prime Minister/President Erdogan and Prime Minister/President Putin, Turkey-Russia relations have become even closer against the USA/Europe, which is trying to keep Turkey under domination.
After 2002, Turkey began to develop further relations with the West, as well as producing policies towards the Balkans, the Caucasus, Central Asia, the Middle East, and Africa. This broad range of foreign policies has resulted in conflicting policies with some major powers. Conflicting foreign policies have taken shape according to each state's own perception of security. Therefore, this attitude also applies to Turkey's security perception. Therefore, this study aimed to evaluate Turkish-Russian political relations in the context of security.
It is necessary to understand whether the policies produced by a state are successful, that this causes distrust both in the administration and in the public, and how this perception should be evaluated. The aim of this study is to evaluate Turkish-Russian relations from a security perspective in the context of foreign policy analysis, to understand the current state of Turkish-Russian relations and to analyze with the answer to the question of what/how is a successful foreign policy in Foreign Policy Analysis.
In the study, the SU-24 aircraft crisis, the July 15, 2016 coup attempt, Operation Euphrates Shield, assassination against Russian Ambassador, Operation Olive Branch, the sale/purchase of S-400 air defense systems and the relations between Turkey and Russia that developed/changed/transformed after the Syrian civil war will be evaluated in the context of security. In order to understand the implications of these basic issues, the historical relationship between Turkey and Russia, the determination of the external and internal factors affecting the foreign policy of both countries and the evaluation of all these issues in the context of foreign policy analysis are aimed. The main focus of this study is the evaluation of the recent relations/issues developed in line with Turkey's goals and Russia's demands in terms of security. Finally, this study aims to produce an answer by considering whether the policies that Russia has produced to "reaching the hot seas, dominate the straits and establish a great Russian Empire" will pose a security problem for Turkey and what its criteria are.








Түркия Республикасы жана Россия Федерациясы тарыхынын дээрлик жүз жыл. Бул
кеңири мезгил аралыгында өлкөлөр бири-бирине карата колдонгон саясат
мамилелер, албетте, жакшы же жаман алып келген. Бирок, жалпы мааниде, "согуш
абалы" мамилелер колдоого алынган. 2002-жылдан кийин, Түркия жана россия
мамилелери стилде "достук өлкө" жана "стратегиялык өнөктөш" мамилелерди
түзүүгө аракет кылып, башка доордо кирди. Ушул себептен улам, Түркия менен
Рорусия, жакынкы чыгыш, айрыкча, Сирия, улам акыркы өнүгүп жаткан
мамилелердин контекстинде чыканак тема болгон. Эки өлкөнүн тыгыз мамилеси
Европа менен АКШ тарабынан оң кабыл алынган эмес, Түркия менен Россиянын
ортосундагы мамилелерди өзгөртүү же трансформациялоого чакырыктар/реакция
болгон эмес. Бирок, премьер-министр/президент Эрдогандын жана Премьерминистр/Путиндин өз ара тыгыз мамилелерине байланыштуу Түркия менен
Россиянын ортосундагы мамилелер үстөмдүк кылып турган АКШ/Европага
караганда жакыныраак болуп калды.
2002-жылдан кийин Түркия ошондой эле Батыш, Балкан, Кавказ, Борбордук Азия,
Жакынкы Чыгыш жана Африкага багытталган саясатты жүргүзө баштаган. Тышкы
саясаттын бул кеңири спектри айрым ири державалар менен чыр-чатакташкан
саясатка алып келди. Конфликттик тышкы саясат ар бир мамлекеттин
коопсуздугун жеке кабыл алуусуна ылайык калыптанган. Демек, бул мамиле,
ошондой эле Түркиянын коопсуздук кабыл билдирет. Ошентип, бул изилдөө
коопсуздук контекстинде түрк жана орус саясий мамилелердин баа багытталган.
Мамлекет тарабынан түзүлгөн саясат ийгиликтүү экендигин, администрацияга да,
коомчулукка да ишенбестигин жана бул кабыл алуу баалана тургандыгын түшүнүү
зарыл. Бул изилдөө тышкы саясий анализдин алкагында коопсуздук түрк жана орус
мамилелердин азыркы абалы боюнча бир түрк баа берүү жана талдоо маанилүү
болуп саналат деген суроого жооп менен жооп катары тышкы саясат боюнча тышкы саясат менен тыгыз байланышта.маалымат талдоо жана талдоо жүргүзүү
системаларынын түрлүү маалыматтардын натыйжалуулугун жогорулатат.
Түрк жана орус мамилелери бул изилдөө менен, коопсуздук контекстинен боюнча
соттолот. Бул негизги маселелер боюнча жыйынтыктар түшүнүктүү кылуу үчүн,
Түркия менен Россиянын тарыхый карым-эки өлкөнүн тышкы саясатына таасир
тышкы жана ички себептерин аныктоого багытталган, жана тышкы саясий талдоо
контекстинде ушул маселелер боюнча бардык баа берүү. Акыркы
мамилелерди/маселелерди баа берүү Түркия максаттары жана коопсуздук боюнча
орус талаптарына ылайык иштеп чыгуу, бул изилдөөнүн негизги багыты болуп
саналат. Түркиянын көз карашынан коопсуздук маселесин чечүү, анын
критерийлери эмне берген жооп берүүгө багытталган.
Негизги сөздөр: Коопсуздук, Түркия-Россия мамилелери, тышкы саясатты талдоо,
сириялык кризис, Су-24 учагынын кризиси, коргонуу ракетасы С-400 көйгөйү