Aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin ulusal çekirdek eğitim programında sıralanan hastalıkların tedavisini planlamaya ilişkin yeterlikleri ve bu yöndeki öğrenci eğitici deneyimleri
Competencies of family medicine residency students in planning the treatment of diseases listed in national core curriculum and student trainer experiences in this context
Yazar: BERNA TERZİOĞLU BEBİTOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ GÜLPINAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Amaç: Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin Ulusal Çekirdek Eğitim Programında (Ulusal ÇEP) tanı-tedavi ile kodlu hastalıkların tedavi planlarına ilişkin yeterliklerinin ve tarafların yaşadıkları deneyimlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Karma desenli araştırma Türkiye'nin her coğrafi bölgesinden seçilen birer tıp fakültesindeki Aile Hekimliği uzmanlık öğrencileri ve eğiticileriyle yapılmıştır. Öğrenciler Ulusal ÇEP'deki 59 hastalık için "uygun ilaç seçimi", "reçeteleme", "ilaç dışı tedavi planlama" ve "tedavi sürecinin yönetimi ve bilgilendirme" yeterlikleri açısından tıp fakültesinden mezuniyet anında ve uzmanlık eğitimlerinin devam ettiği şu anda kendilerini değerlendirmeleri istenmiştir. Yine öğrenci ve eğiticilerle birebir derinlemesine görüşmeler yapılarak tedavi planlama sürecine ilişkin deneyimlerin bağlamsal analizleriyle temalar oluşturulmuştur.
Bulgular: Tıp fakültesinden mezun olduklarında tedavi planlama/yönetimi ile ilgili kendilerini yeterli hisseden Aile Hekimliği Uzmanlık öğrencilerinin oranı çok düşük çıkmış; bu oran uzmanlık eğitimiyle belli bir oranda artmış olmakla birlikte kabul edilebilir orana çıkılamadığı görülmüştür. Bağlamsal nitel analiz sonuçları tedavi planlama/yönetimi sürecinin, kanıta dayalı bir yaklaşımla gerçekleşen "en uygun ilacı seçme ve uygulama" ile sınırlı olmadığını göstermiş; sürecin insani ve etkin karşılaşmalar, etkili iletişim ve birlikte karar verme ile yürüyen ve içinde yaşandığı bağlamsal unsurlarca (sistem, kurum, toplum, kültür, ortam, iklim) belirlenen bağlamsal bir süreç olarak ele alınması gerekliliğine işaret etmiştir.
Sonuç: Ulusal ÇEP ile çizilen çerçeve esas alınarak altı yıllık tıp eğitimi ve Aile Hekimliği Uzmanlık eğitimi programlarının bir arada ele alınarak akılcı tedavi planlama/yönetimi odağında gözden geçirilmesi ve yeniden yapılandırılması; tedavi planlama/yönetimi ile karar vermenin "bağlamsal birlikte-yönetim ve karar verme" (contextual co-management and -decision making) şeklinde yeniden kavramlaştırarak klinik eğitim ve sağlık bakım deneyimlerinin bu yaklaşım çerçevesinde yürütülmesi önemlidir.

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the competencies of Family Medicine residency students regarding the treatment planning of diseases coded with diagnosis-treatment in the "National Core Education Programme" (National CEP) and the experiences of the parties.
Materials and Methods: The mixed-method research was conducted with Family Medicine residency students and educators from one medical school selected from each geographical region of Turkey. Students were asked to assess themselves at the time of graduation from medical school and currently during their residency training, in terms of "appropriate drug selection", "prescribing", "non-drug treatment planning" and "processing treatment management and giving information" competencies for 59 diseases in the National CEP. Also, in-depth interviews were conducted with students and educators, and themes were created through contextual analysis of experiences regarding the treatment planning process.
Results: The rate of Family Medicine residency students who felt competent in treatment planning/management when they graduated from medical school was very low; although this rate increased to a certain extent with residency training, it could not reach an acceptable rate. Contextual qualitative analysis results showed that treatment planning/management process is not limited to "selecting and applying the most appropriate drug" with an evidence-based approach; it pointed out that the process should be considered as a contextual process that proceeds with humane and effective encounters, effective communication and joint decision-making, and that it is determined by the contextual elements (system, institution, society, culture, environment, climate) in which it occurs.
Conclusion: It is important to review and reconstruct the six-year medical education and Family Medicine residency training programs, based on the framework drawn by the National CEP, focusing on rational treatment planning/management; to reconceptualize treatment planning/management and decision making as "contextual co-management and decision making" and to conduct clinical education and health care experiences within this framework.