Sayı duyusu ve bileşenleri açısından ilkokul matematik ders kitaplarının incelenmesi /
Yazar: MURAT ÜNSAL
Danışman: DOÇ. DR. DERYA CAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Temel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı 2022-2023 eğitim-öğretim yılında okutulan ilkokul 1-4. sınıf matematik ders kitaplarında sayı duyusu ve temel bileşenlerinin ne şekilde ele alındığını incelemektir. Ders kitaplarındaki sayı duyusu etkinliklerin yeterli olması öğrencilerde sayı duyusu gelişimini olumlu etkilemektedir. Bu nedenle ders kitaplarının sayı duyusu ve bileşenleri açısından incelenmesi önemlidir. Yapılan bu araştırmada verilerin toplanması nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada analiz edilen 1-4. sınıf matematik ders kitapları Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 2022-2023 eğitim öğretim yılında okullarda okutulmasına onay verilen özel yayınevlerine ait olanları kapsamaktadır. Araştırmacının görev yaptığı bölgedeki okullara dağıtılan kitapların özel yayınevlerine ait olması sebebiyle bu kitaplar araştırmanın veri kaynağını oluşturmuştur. Bu çalışmada analiz edilen ders kitabı içerikleri "Sayılar ve İşlemler" öğrenme alanını kapsayan ünitelerden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Kitaplarda yer alan içerikler incelenmiş, frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak analizi yapılmıştır. Çalışmada iç geçerlilik, araştırma konusunda yeterli bilgiye sahip ve bilimsel araştırma yöntemlerini bilen bir uzman tarafından çalışmanın incelenmesi sayesinde sağlanmıştır. Dış geçerlilik ise ayrıntılı betimleme yolu kullanılarak sağlanmıştır. Bu yöntemle elde edilen ilk veriler araştırma dâhilinde ortaya çıkan durum ve kavramlara göre verilerin aslına sadık kalarak kendi doğasına uygun bir şekilde düzenlenmiş ve sunulmuştur. İç güvenirliği sağlamak için araştırmacı çalışmayı benzer koşullarda dört ay arayla kodlamıştır. Ayrıca ikinci kodlamadan sonra uzman görüşüne başvurularak kodlar arasında benzerlik ve farklılıklar tartışılmış ve bulgulara son hali verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda 1-4. sınıf kitapların tamamında 347 kez sayı duyusuna rastlanmıştır. Bulunan bu bileşenlerin % 36,31'i sayı büyüklüğü, % 5,47'si referans noktasından yararlanma, % 58,21'i ise hesaplamada esneklik bileşenleridir. Bileşenlerin sınıflara göre dağılımı incelendiğinde; 1.sınıfta % 15,27, 2. sınıfta % 35,73, 3. sınıfta %16,42, 4. sınıfta % 32,56 olarak tespit edilmiştir. Bu doğrultuda birinci ve üçüncü sınıflarda sayı duyusu bileşenleri ikinci ve dördüncü sınıflara oranla düşük çıkmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine how the number sense and their basic components are handled in the primary school 1-4th grade mathematics textbooks taught in the 2022-2023 academic year. The fact that the number sense activities in the textbooks are sufficient positively affects the development of the number sense in the students. For this reason, it is important to examine textbooks in terms of number sense and components. In this study, the data collection  was made by using the document analysis method, which is one of the qualitative research methods. The 1-4th grade mathematics textbooks analyzed in the research include those belonging to private publishing houses approved by the Board of Education and Training of the Ministry of National Education to be taught in schools in the 2022-2023 academic year. Since the books distributed to the schools in the region where the researcher worked belonged to private publishing houses, these books constituted the data source of the research. The textbook contents analyzed in this study consist of units covering the "Numbers and Operations" learning area. Descriptive analysis technique was used in the analysis of the data obtained within the scope of the research. The contents of the books were examined, frequency and percentage values were calculated and analyzed. Internal validity in the study was ensured thanks to the study of the study by a specialist who has sufficient knowledge of the research and knows the methods of scientific research. External validity was achieved by using detailed description. The first data obtained by this method were arranged and presented in accordance with their own nature by remaining faithful to the original data according to the situations and concepts that emerged within the research. To ensure internal reliability, the researcher coded the study under similar conditions at intervals of four months. In addition, after the second coding, the expert opinion was consulted and the similarities and differences between the codes were discussed and the findings were finalized. As a result of the research, 347 number senses were found in all 1-4th grade books. Of these components, 36.31% are number magnitude, 5.47% are reference point utilization, and 58.21% are flexibility components in calculation. When the distribution of components according to classes is examined; 15.27% in 1st grade, 35.73% in 2nd grade, 16.42% in 3rd grade, 32.56% in 4th grade. Accordingly, the number sense components in the first and third grades were lower than in the second and fourth grades.