İbn Kudâme'nin el-Muġnî adlı eseri özelinde Hanbelî mezhebinde çok zayıf rivayetlerle amel
Amelith with very weak rivayts in the Hanbeli madhhab, specifically in Ibn Qudāme's the work named al-Muġnin
Yazar: KADİR ZEKİ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM TURHAN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadis-fıkıh ilişkisi bağlamında tartışılan en önemli konulardan biri, fıkıh sahasında münekkit muhaddisler tarafından eleştirilere konu olan rivayetlerin kullanımıdır. Tezde, Hanbelî mezhebinin en meşhur fıkıh eserlerinden biri olan İbn Kudâme'nin el-Muġnî adlı eserinin, ibadetler bölümünde geçen ve Hanbelî mezhebinin delil olarak kullandığı çok zayıf rivayetlerin tespiti ve değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Böylece Hanbelî fıkıh eserleri arasında temsil gücü yüksek bir eser üzerinden çok zayıf rivayetlerin ne oranda hangi konularda ne amaçla kullanıldığı konusunda genel bir perspektif sunulması amaçlanmaktadır. Araştırmada öncelikle mezkûr eserin ibadetler bölümünde yer alan ve Hanbelîler tarafından kullanılan rivayetler incelenmiş çok zayıf kategorisine giren hadisler tespit edilmiştir. İsnadında en az bir münekkit tarafından hadis uydurduğu belirtilen râvilerin yer aldığı isnadlar mevzû olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca geçmiş ve günümüz münekkit ve araştırmacılarının hadisler hakkında yaptıkları değerlendirmeler de destekleyici veriler olarak istifade edilmiştir. Bu doğrultuda el-Muġnî adlı eserin ibadetler bölümünde çok zayıf olarak kategorize edilen 53 rivayeti Hanbelîler delil olarak kullandıkları saptanmıştır. Bu rivayetlerden 30'u metrûk, 23'ü ise mevzû hükmünü almaktadır. İbn Kudâme'nin hangi konularda ve hangi hükümlerde bu rivayetleri kullandığı, çalışmanın önemli bir yönünü oluşturmaktadır. İbn Kudâme'nin çok zayıf rivayetleri başka delillerle birlikte mi  yoksa konu hakkında tek delil olarak mı kullandığını ortaya koymak da bu çalışmanın amaçlarından biridir.
Anahtar Kelime: Hadis, Fıkıh, Hanbelî, Çok Zayıf Rivayet, İbn Kudâme, el-Muġnî

Abstract:
One of the most important issues discussed in the context of the hadith-fiqh relationship is the use of narrations that have been subject to criticism by hadith critics in the field of fiqh. The thesis aims to identify and evaluate the very weak narrations mentioned in the worship section of Ibn Qudama's al-Muġhnî, which is one of the most famous fiqh works of the Hanbali school, and which the Hanbalis use as evidence. Thus, it is intended to provide a general perspective on the extent, topics, and purposes for which very weak narrations are used through a work with high representative power among Hanbali fiqh works. In the research, the narrations located in the worship section of the mentioned work and used by the Hanbalis were examined, and those falling into the very weak category were identified. Chains of narration that include narrators who have been accused of fabricating hadiths by at least one critic have been evaluated as fabricated. In addition, evaluations made by past and present critics and researchers about the hadiths have also been utilized as supporting data. Accordingly, it has been determined that the Hanbalis use 53 narrations categorized as very weak in the worship section of the work titled al-Muġhni. Out of these narrations, 30 are considered abandoned (matrûk), and 23 are deemed fabricated (mawdû). Which topics and rulings Ibn Qudama uses these narrations for constitutes an important aspect of the study. Another aim of this study is to reveal whether Ibn Qudama uses these very weak narrations as supporting evidence or as primary evidence.
Keywords: Hadith, Fiqh, Hanbalî, Very Weak Narration, Ibn Qudama, al-Muġhnî