Davranışsal iktisat bağlamında gelir eşitsizliği üzerine bir inceleme
An examination of income inequality in the context of behavioral economics
Yazar: MERT ALTUN
Danışman: PROF. DR. MERAL UZUNÖZ ALTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Gelir eşitsizliği =

Özet:
Gelir eşitsizliği günümüzün belki de en büyük problemlerinden birisidir. Özellikle, sanayi devrimi öncesinde gelirin nispeten daha dengeli dağıldığı görülürken sanayi devrimi sonrasında gelirin dağılımında büyük düzensizlikler görülmektedir. Öyle ki, Sahra Altı Afrika ülkelerinin kişi başına düşen milli gelirleri çok düşükken Batı Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerin kişi başına düşün milli gelirleri çok yüksektir. Bununla birlikte, dünyadaki çok küçük bir azınlık çok büyük bir gelire sahip olmaktayken diğer insanlar küçük bir geliri bölüşmek durumunda kalmaktadır. Bunun gibi pek çok sorun gelir eşitsizliğinin dünyada ne kadar kötü bir boyutta olduğunu göstermektedir. Davranışsal iktisat ise, geleneksel iktisadın "homoeconomicus" yani "bireyler her zaman rasyonel davranır" görüşüne karşın "sınırlı rasyonellik" görüşünü benimser ve psikolojik etkenlerin bireyleri rasyonel karar almaktan uzaklaştırdığını savunur. Çerçeveleme etkisi davranışsal iktisat literatüründe oldukça popüler konumda bulunan psikolojik bir önyargıdır. Bu etkiye göre, aynı durum farklı şekillerde sunulduğunda farklı sonuçlar elde edilebilmekte yani birey rasyonelliği bozulabilmektedir. 

Bu çalışmanın amacı gelir eşitsizliğini davranışsal iktisat bağlamında incelemeye yöneliktir.  Bu kapsamda, günümüzde giderek daha da önemli bir sorun haline gelen gelir eşitsizliği ile giderek popülerleşen davranışsal iktisat ekolü birlikte kullanılmıştır. Bu bağlamda, davranışsal iktisat çalışmalarında da sıklıkla kullanılan anket yöntemi bu çalışmanın da yöntemi olarak belirlenmiştir. İlgili anket belirli bir üniversitede çalışmakta olan akademisyenlere uygulanmıştır. Böyle bir katılımcı grubunun seçilmesinin nedeni gelir eşitsizliği gibi önemli bir sorun hakkında akademisyenlerin belirli gelir seviyesine sahip olması nedeniyle temel oranda bilgi sahibi olunmasının bilinmesidir. Çalışmada katılımcılara gelir eşitsizliği algısını test etmeyi sağlayabilecek sayısal ve sözel sorularla birlikte iki aşamalı gelir eşitsizliği soruları yöneltilerek analizler yapılmaya çalışılmıştır. Anketten elde edilen veriler SPSS 29.0.2.0 programı ile analiz edilmiştir. Analiz kapsamında ilk olarak verilere frekans testleri uygulanırken sonrasında normallik ve anlamlılık testleri uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, gelir eşitsizliği ile ilgili sorunların veya değişikliklerin anlatılma tarzına bağlı olarak gelir eşitsizliği algısının değişebildiği üzerinedir.

Abstract:
Income inequality is perhaps one of the biggest problems of our time. In particular, while income was relatively more evenly distributed before the industrial revolution, after the industrial revolution there are major irregularities in the distribution of income. In fact, Sub-Saharan African countries have very low per capita incomes, while Western European and North American countries have very high per capita incomes. In addition, a very small minority of people in the world have a very large income, while others have to share a small income. Many problems like this show how bad income inequality is in the world. Behavioral economics, on the other hand, adopts the view of "bounded rationality" as opposed to traditional economics' view of "homoeconomicus", that is, "individuals always behave rationally", and argues that psychological factors distract individuals from making rational decisions. The framing effect is a psychological bias that is very popular in the behavioral economics literature. According to this effect, when the same situation is presented in different ways, different results may be obtained, that is, individual rationality may be distorted. 

This study aims to examine income inequality in the context of behavioral economics.  In this context, income inequality, which has become an increasingly important problem today, and the increasingly popular school of behavioral economics are used together. In this context, the survey method, which is frequently used in behavioral economics studies, has been determined as the method of this study. The questionnaire was administered to academics working at a specific university. The reason for choosing such a participant group is that it is known that academics have a basic level of knowledge about an important problem such as income inequality because they have a certain income level. In the study, the participants were asked two-stage income inequality questions along with numerical and verbal questions that can test the perception of income inequality. The data obtained from the questionnaire were analyzed with the SPSS 29.0.2.0 program. Within the scope of the analysis, frequency tests were first applied to the data and then normality and significance tests were applied. The results obtained from the study indicate that the perception of income inequality may change depending on the way in which problems or changes related to income inequality are explained.