Hastane ortamında kardiyak rehabilitasyon programına alınan ateroklerotik kalp hastalığı olan bireylerde rehabilitasyona katılımın, uyumun ve rehabilitasyonun etkinliğinin cinsiyetle ilişkisi
The effect of gender on participation and compliance to and the effectiveness of cardiac rehabilitation in an out-patient setting in patients with atherosclerotic heart disease
Yazar: FATMA TUĞBA ALTUNER KALLİ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM KURTAİŞ AYTÜR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu tez çalışmasında aterosklerotik kalp hastalığı olan ve kardiyak rehabilitasyon programına alınan bireylerin tedaviye uyumu, egzersiz kapasitesi, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete üzerine olan etkilerin cinsiyetle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ve Kardiyovasküler Cerrahi Anabilimdalı kliniklerinde ASKH sebebiyle izlenen 35 erkek, 32 kadın olmak üzere toplam 67 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara 8 hafta boyunca haftada 3 kez Ankara Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilimdalı Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Ünitesi'nde egzersiz yaptırılmıştır. Egzersiz seansları fizyoterapist gözetiminde gerçekleştirilmiştir. Hastalara fleksibilite, solunum ve aerobik egzersizleri içeren egzersiz programı verilmiştir. Hastaların medikal tedavisinde değişiklik yapılmamış, hastalara diyet önerilerinde bulunulmuştur. Tüm değerlendirmeler çalışmanın başlangıcında ve 8. haftanın sonunda olmak üzere iki kez yapılmıştır.Hastaların egzersiz kapasitesi treadmilde modifiye Bruce protokolü kullanılarak ergospirometrik kardiyopulmoner stres testi ile değerlendirilmiştir. Test öncesinde solunum fonksiyon testi yapılmıştır. Test bitiminde hastalar 0-4 arası puanlamanın yapıldığı Anjina ve Dispne Derecelendirme Ölçekleri ve 0-10 arası puanlamanın yapıldığı Borg Skalası ile anjina, dispne ve yorgunluk derecesi açısından değerlendirilmiştir. Hastaların üst ekstremite egzersiz kapasitesini değerlendirmek amacıyla mekanik kol ergometrisi endurans testi uygulanmış, hastalara ayrıca 6 dakikalık yürüme testi yapılmıştır. Hastalarda egzersiz testi parametrelerinden egzersiz testi süresi, tredmil eğimi ve hızı, MET değeri, maksimum kalp hızı, maksimum oksijen tutulumu, zorlu vital kapasite (FVC), maksimum istemli solunum (MVV), 1. saniyedeki zorlu ekspiratuvar hacim (FEV1), FEV1/FVC, 1 dakikadaki ventilasyon hacmi (VE) değerlendirilmiştir.Hastaların yaşam kalitesi ve psikolojik değerlendirmeleri Hacettepe Yaşam Kalitesi Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, ve Tıbbi Sondurum Çalışması Kısa Form-36 (SF-36) ile yapılmıştır.Sekiz haftalık egzersiz programı sonrası her iki grupta fonksiyonel parametreler, egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesinde anlamlı artış olurken anksiyete ve depresyon skorları anlamlı derecede azalmıştır. Elde edilen gelişmeler açısından her iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır.Sonuç olarak aterosklerotik kalp hastalığı olan bireylerde kardiyak rehabilitasyonun egzersiz kapasitesi, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine olumlu etkileri olduğu saptanmış, fonksiyonel parametreler, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete üzerine olan olumlu etkiler cinsler arasında belirgin farklılık göstermemiştir. Egzersiz programına uyum gruplar arasında benzer bulunmuştur.Kardiyak rehabilitasyonun endikasyonu olan cinsiyete bakılmaksızın tüm hastalara önerilmesi gerekmektedir.Anahtar kelimeler: kardiyak rehabilitasyon, cinsiyet, yaşam kalitesi, anksiyete, depresyon

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the effect of gender on participation and compliance to rehabilitation and on the improvements observed in physical fitness, quality of life, depression, and anxiety in patients with atherosclerotic heart disease who were included in an out-patient cardiac rehabilitation program.A total of 67 patients, 35 men, 32 women, followed up in Ankara University Faculty of Medicine, Cardiology and Cardiovascular Surgery Departments were included in the study. All patients exercised 3 times a week for 8 weeks in Ankara University Physical Medicine and Rehabilitation Department, Cardiopulmonary Rehabilitation Unit under the supervision of physiotherapists experienced in the field. Exercise program consisted of flexibility, respiratory and aerobic exercises. The dietary recommendations were made and existing medical treatments were not changed. Patients were assessed at the beginning of the study and at the end of eighth week.Physical fitness levels of the patients were evaluated by ergospirometric exercise stress test using the modified Bruce protocol for treadmill. Dynamic lung function tests were performed before the exercise test. Patients? exertion, angina, dyspnea and fatigue symptoms were evaluated by Angina and Dyspnea Rating Scale and by the Borg Scale. The arm ergometry endurance test was performed in order to evaluate the exercise capacity of upper extremity, and six-minute walking test was also applied to all of the patients. Outcome parameters for exercise test were chosen to be exercise test duration, the slope and speed of the treadmill at the last stage, MET value, maximum heart rate, peak oxygen consumption, forced vital capacity (FVC), maximum voluntary ventilation (MVV), forced expiratory volume in the first second (FEV1), FEV1/FVC, minute ventilation (VE) values.Hacettepe Quality of Life Scale, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory, and The Short Form-36 Health Survey (SF-36) were used to assess quality of life and psychologic situation of patients.In both groups significant improvements were detected in exercise test parameters, quality of life, and anxiety and depression scores whereas no significant differences were observed between the groups regarding gender.As a result, cardiac rehabilitation is found to have positive effect on exercise capacity, quality of life, anxiety and depression in patients with atherosclerotic heart disease regardless of gender. The compliance to the exercise program was found to be similar in both female and male groups. So, cardiac rehabilitation should be recommended to all patients who need it.Key words: cardiac rehabilitation, gender, quality of life, anxiety, depression