İlaç endüstrisinde yapılan iş birliklerinin hisse senedi değerlerine etkisinin olay analizi ile incelenmesi
Investigation of the effect of strategic alliances made in the pharmaceutical industry on share values by event analysis
Yazar: MELİSA SOYLU
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN POLAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Anormal getiri = Abnormal return ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Lisans anlaşmaları = Licence agreements ; Ortak üretim projesi = Coproduction project ; Stratejik iş birliği = Strategic alliances ; İlaç endüstrisi = Pharmaceutical industry

Özet:
İlaç endüstrisi; ekonomiye kattığı değer payı yüksek olan, sürekli gelişen, rekabetin yoğun olduğu, çok sayıda nitelikli işgücü istihdam edilen, başta sağlık ve kimya sektörü olmak üzere diğer birçok endüstri alanları için bilimsel ve teknolojik katkılarıyla sektörde stratejik bir konuma sahiptir.
Demografik ve hastalık paternlerindeki değişimler ile salgın hastalıklar gibi nedenler sosyal küreselleşmeyi beraberinde getirmiş; teknolojinin de gelişmesiyle sağlık hizmetlerine erişim kolaylaşmış, bu alanda yapılan çalışmaların artması dünya ilaç sektörünün gelişmesine yardımcı olmuştur. Talebin sürekli yükseldiği ilaç sektöründe artan dünya nüfusu ile yeni teknolojik alanların gelişmesi, jenerik ilaç piyasasının değişmesi, AR-GE için gerekli yatırımın yüksek olması gibi nedenlerden dolayı stratejik yönetim kavramı büyük önem kazanmıştır. Günümüzün kaçınılmaz gerçeği olan Covid-19 pandemisi ile başta ilaç endüstrisinin lider ilaç firmaları olmak üzere üniversiteler, araştırma merkezleri, yeni girişimci firmalar, biyoteknoloji şirketleri ve bu alanda istihdama sahip olmak isteyen diğer firmalar aşı alanında araştırmalar yapmakta, ilaç üretimi için çalışmalar yürütmekte ve bu alanda büyük yatırımlar yapmaktadırlar. AR-GE yatırımlarının çok yüksek olmasından kaynaklı sermaye problemlerinin üstesinden gelebilmek ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte firmalar sektöre uyum sağlayabilmek adına iş birliklerine yönelerek sahip oldukları ağları büyütebilmekte, araştırma alanlarında destek almakta ve pazarlama stratejilerini daha doğru yönetebilmektedir.
İlaç endüstrisinde yapılan iş birlikleri hem iş birliği yapan firmalar hem de küresel ilaç pazarı için oldukça önemlidir. Kurulan bu iş birlikleri ile sağlık, biyoteknoloji ve medikal alanlarında yeni keşifler, ürün geliştirmeler, aşı ve ilaç üretimleri, hastalıkların tanısında kullanılabilecek metotlar, tedaviler ve terapiler geliştirilmekte; nadir hastalıklar, kanser, genetik hastalıklar gibi birçok alanda çalışmalar yapılmaktadır. Yapılan iş birliklerinin firmaların tıbbi ve teknik anlayışı üzerinde ve şirketlerin yenilikçi performansına olumlu bir etkisi olmaktadır.
Bu yüksek lisans tez çalışmasında ilaç endüstrisinde yapılan iş birliklerinin kamuoyuna açıklanması sonrasında iş birliği yapan firmaların hisse senedi fiyatlarına etkisinin olup olmadığı irdelenmiştir. Etkinin belirlenmesinde olay analizi yöntemi kullanılmıştır. Literatürde bankacılık, finans, enerji gibi sektörler başta olmak üzere çeşitli sektörlerde olay analizi yöntemi ile birçok çalışma yapıldığı görülmüştür. Yapılan bu çalışmaların odak kaynağı şirket satın almaları, birleşmeleri ve yatırımları olmuş, bu olaylarda duyuruların hisse senedi getirilerine etkisi incelenmiştir. Ancak ilaç endüstrisinde stratejik iş birlikleri için daha önce bu tarz bir inceleme yapılmadığı görülmüştür.
Bu tezde farklı model grupları oluşturulup anormal getirilerin bulunmasından sonra istatiksel olarak anlamlılığının test edilebilmesi için parametrik ve parametrik olmayan istatiksel testler uygulanmış, farklı olay ve tahmin pencereleri seçilerek sonuçları incelenmiş ve elde edilen veriler karşılaştırılıp, yorumlanmıştır. Bu sayede kurulan iş birliklerinin hisse senetleri üzerindeki etkisine bakılacak dolaylı yoldan kurulan iş birliklerin şirketlerin performansına etkisi olup olmadığı irdelenebilecektir.  "İlaç endüstrisinde kurulan stratejik iş birliklerin firmaların hisse senedi fiyatlarına etkisi yoktur" hipotezi test edilmiştir.
Bu çalışmada 2012-2022 yılları arasında yılları arasında uluslararası pazarda büyük öneme sahip lider ilaç firmalarının, biyoteknoloji firmalarının, biyofarmasötik firmaların ve özel ilaç firmalarını içeren 35 firmanın 30 iş birliği duyurusu incelenmiş, çalışma kriterlerine uyum sağlayan iş birlikleri araştırmaya dahil edilerek firmaların hisse senedi fiyatlarına etkisi farklı parametreler çerçevesinde analiz edilmiştir. Seçilen firmaların halka açık ilgili borsa endeksine bağlı olması ön koşulu belirlenmiştir.  Çalışma kapsamında 120 gün ve 180 gün olmak üzere 2 farklı tahmin penceresi belirlenmiştir. Belirlenen bu faktörler sonrası 61 olaydan 53 olayın 180 günlük tahmin penceresine; 56 olayın 120 günlük tahmin penceresine uygun olduğu görülmüştür. Bu tahmin pencerelerindeki veriler için hisselerin beklenen getirileri piyasa modeli yöntemi ile hesaplanmıştır.  Daha sonra ise hissenin beklenen getirisi ile gerçekleşen getirisi arasındaki fark alınarak anormal getiriler (AR) bulunmuştur. Bu tezin araştırma sürecine dahil edilen 56 olay (120 günlük tahmin penceresi için) ve 53 olay (180 günlük tahmin penceresi) için anormal getirilerin ortalaması alınarak ortalama anormal getiriler (AAR) bulunmuştur. (-10, +10), (-5, +5), (-3, +3), (-1, +1) olarak dört farklı olay penceresi aralıkları belirlenmiştir. Hisselerin ortalama anormal getirileri belirlenen bu 4 farklı olay penceresi aralığı için toplanıp kümülatif ortalama anormal getiriler (CAAR) bulunmuştur.  Elde edilen değerlerin anlamlılığını test etmek için parametrik ve parametrik olmayan testler uygulanmıştır.  120 günlük tahmin pencereleri için CAAR değerleri (-10, +10) penceresinde 0.67, (-5, +5) penceresinde 0.34, (-3, +3) penceresinde 0.21 ve (-1, +1) penceresinde 0.08 olarak bulunmuştur. Parametrik ve parametrik olmayan testler uygulandığında istatiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. 180 günlük tahmin penceresi için (-10, +10) penceresinde 0.78, (-5, +5) penceresinde 0.40, (-3, +3) penceresinde 0.24 ve (-1, +1) penceresinde 0.10 olarak bulunmuştur. Parametrik ve parametrik olmayan testler uygulandığında istatiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. İncelenen borsa endekslerinin yarı güçlü formda etkin olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar ışığında ilaç endüstrisinde yapılan iş birliklerin duyuruları kullanılarak anormal getiri elde edilebileceğinden bu çalışmanın hipotezi reddedilmiştir.
Bu analize ek olarak incelenen iş birliği türleri aşı geliştirme, ilaç geliştirme, tanı-tedavi ve terapi geliştirme şeklinde alt kategorilere indirgenmiş, bu şekilde daha spesifik konu başlıkları için CAR değerleri hesaplaması yapılmıştır. Aşı geliştirme iş birliklerinde tüm olay pencereleri için negatif değerde CAR değerleri elde edilmiştir. Parametrik ve parametrik olmayan testler uygulandığında sonuçların istatiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. İlaç geliştirme iş birlikleri incelemesinde en yüksek CAR (-10, +10) penceresinde 2,061 olarak bulunmuş, TCDA değeri 5.91 olarak bulunmuştur. Diğer olay pencerelerini için de istatiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. İlaç geliştirme için iş birliği yapan firmaların iş birliği duyuruları kullanılarak anormal getiri sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Tanı-tedavi ve terapi geliştirme iş birliklerinde en yüksek CAR değeri (-10, +10) olay penceresinde 0,249, t testi değeri ise 3,14 olarak bulunmuş ve istatiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilmiştir. Diğer olay pencerelerinde istatiksel olarak anlamlı sonuç elde edilememiştir.
Son olarak çalışma kapsamında ele alınan olaylar ortak AR-GE, ortak girişim, lisans anlaşması ve ortak üretim olmak üzere 4 farklı stratejik iş birliği türleri altında analiz edilmiştir. Ortak AR-GE iş birliklerinde (-10, +10) dönemi için CAR değeri 0.85, (-5, +5) dönemi için 0.44, (-3, +3) dönemi için 0.27 ve (-1, +1) dönemi için 0.11 olarak bulunmuştur. (-10, +10), (-5, +5) ve (-3, +3) dönemlerinde elde edilen t testi ve CDA testi değerleri istatiksel olarak anlamlıdır. Ortak AR-GE iş birlik duyuruları incelenerek anormal getiri elde edilebileceği görülmüştür. Ortak girişim iş birliklerinde (-10, +10) dönemi için CAR değeri 0.095, (-5, +5) dönemi için 0.002, (-3, +3) dönemi için -0.032 ve (-1, +1) dönemi için -0.013 olarak bulunmuştur. Bu iş birlik türü için istatiksel olarak anlamlı sonuç elde edilememiştir. Lisans anlaşması iş birlikleri için (-10, +10) dönemi için CAR değeri 0.033, (-5, +5) dönemi için 0.001, (-3, +3) dönemi için -0.0004 ve (-1, +1) dönemi için -0.007 olarak bulunmuştur. İstatiksel test değerlerinden anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. Ortak üretim iş birliklerinde (-10, +10) dönemi için CAR değeri 2.61, (-5, +5) dönemi için 1.36, (-3, +3) dönemi için 0.87 ve (-1, +1) dönemi için 0.38 olarak bulunmuştur.  (-10, +10) ve (-5, +5) dönemleri için istatiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Ortak üretim iş birlik duyuruları incelenerek anormal getiri elde edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu tez çalışmasında ilaç alanında yapılan iş birliklerinin olay analizi yöntemi ile incelenmesi sonucunda firmaların anormal getiri elde edebileceği görülmüş ve bu getirinin şirketlerin performansına olumlu birçok katkısı olacağı ve şirketlerin verimliliğini arttıracağı sonucuna ulaşılabilir.

Abstract:
The pharmaceutical industry has a strategic position in the sector with its scientific and technological contributions to many other industrial fields, especially the health and chemistry sector, which has a high share of value added to the economy, is constantly developing, has intense competition, and employs a large number of qualified workforces.
Changes in demographic and disease patterns and causes such as epidemics have brought about social globalization; Access to health services has become easier with the development of technology, and the increase in studies in this field has helped the development of the world pharmaceutical industry. The concept of strategic management has gained significant importance due to reasons such as the increasing world population in the pharmaceutical industry, where the demand is constantly increasing, the development of new technological areas, the change in the generic drug market, and the high investment required for R&D. With the Covid-19 pandemic, which is an inevitable reality of today, universities, research centers, new entrepreneurs, biotechnology companies and other companies that want to have employment in this field, especially the leading pharmaceutical companies of the pharmaceutical industry, are conducting research in the field of vaccines, carrying out studies for the production of drugs and in this field. They are making big investments. In order to overcome the capital problems caused by the high R&D investments and with the development of technology, companies can expand their networks by collaborating in order to adapt to the sector, receive support in research areas and manage their marketing strategies more accurately.
Alliances in the pharmaceutical industry is especially important for both the collaborating companies and the global pharmaceutical market. With these strategic alliances, new discoveries, product developments, vaccine and drug production, methods, treatments and therapies that can be used in the diagnosis of diseases are developed in the fields of health, biotechnology and medicine; Studies are carried out in many areas such as rare diseases, cancer, genetic diseases. The collaborations have a positive effect on the medical and technical understanding of the companies and on the innovative performance of the companies.
In this master's thesis study, after the alliances in the pharmaceutical industry was announced to the public, it was examined whether the cooperating companies influenced the stock prices. Event analysis method was used to determine the effect. In the literature, it has been seen that many studies have been carried out with the event analysis method in various sectors, especially in sectors such as banking, finance and energy. The focus of these studies has been company acquisitions, mergers and investments, and the effect of announcements on stock returns in these events has been examined. However, it has been observed that such a study has not been conducted before for strategic cooperation in the pharmaceutical industry.
In this thesis, after creating different model groups and finding abnormal returns, parametric and non-parametric statistical tests were applied to evaluate their statistical significance, the results were examined by selecting different event and estimation windows, and the obtained data were compared and interpreted. In this way, the effect of the established collaborations on the stocks will be examined and it will be possible to examine whether the indirectly established collaborations influence the performance of the companies. The hypothesis of "Strategic alliances established in the pharmaceutical industry has no effect on the stock prices of companies" has been evaluated.
In this study, 30 alliances announcements of 35 companies, including leading pharmaceutical companies, biotechnology companies, biopharmaceutical companies and private pharmaceutical companies, which have great importance in the international market between the years 2012-2022, were examined, and alliances that comply with the working criteria were included in the research and their effect on the stock prices of the companies and analyzed within the framework of different parameters. The prerequisite for the selected companies to be linked to the relevant publicly traded stock market index has been determined. Within the scope of the study, two different estimation windows were determined as 120 days and 180 days. After these determined factors, the 180-day estimation window of 53 events from 61 events; 56 events were found to fit within the 120-day estimation window. For the data in these estimation windows, the expected returns of the shares were calculated by the market model method. Then, abnormal returns (AR) were found by taking the difference between the expected return and the actual return of the stock. Average abnormal returns (AAR) were found by averaging abnormal returns for 56 events (for the 120-day estimation window) and 53 events (for the 180-day estimation window) included in the research process of this thesis. Four different event window intervals were determined as (-10, +10), (-5, +5), (-3, +3), and (-1, +1). The average abnormal returns of the stocks were summed for these four different event window intervals, and the cumulative average abnormal returns (CAAR) were found. Parametric and non-parametric tests were applied to evaluate the significance of the obtained values. The CAAR values for the 120-day estimation windows were found to be 0.67 in the (-10, +10) window, 0.34 in the (-5, +5) window, 0.21 in the (-3, +3) window, and 0.08 in the (-1, +1) window. Statistically significant results were obtained when parametric and non-parametric tests were applied. For the 180-day estimation window, it was 0.78 in the (-10, +10) window, 0.40 in the (-5, +5) window, 0.24 in the (-3, +3) window, and 0.10 in the (-1, +1) window. Statistically significant results were obtained when parametric and non-parametric tests were applied. It has been observed that the stock market indices examined are effective in semi-strong form. In the light of the results obtained, the hypothesis of this study was rejected, since abnormal returns can be obtained by using the announcements of collaborations in the pharmaceutical industry.
In addition to this analysis, the types of alliances examined were reduced to sub-categories as vaccine development, drug development, diagnosis-treatment and therapy development, and CAR values were calculated for more specific topics in this way. Negative CAR values were obtained for all event windows in vaccine development collaborations. When parametric and non-parametric tests were applied, it was seen that it was not statistically significant. In the study of drug development collaborations, the highest CAR (-10, +10) window was found to be 2.061, and the crude dependence adjustment test (CDA) value was 5.91. Statistically significant results were also obtained for other event windows. It has been concluded that abnormal returns can be achieved by using the cooperation announcements of the companies that cooperate for drug development. In diagnosis-treatment and therapy development collaborations, the highest CAR value (-10, +10) was found to be 0.249 in the event window, and the t-test value was 3.14, and a statistically significant result was obtained. No statistically significant results were obtained in other event windows.
Finally, the events covered in the study were analyzed under four strategic alliance types: R&D collaborations, joint venture, license agreement and co-production. In R&D collaborations, the CAR value is 0.85 for the period (-10, +10), 0.44 for the period (-5, +5), 0.27 for the period (-3, +3) and for the period (-1, +1). It was found to be 0.11. The t test and CDA test values obtained in the (-10, +10), (-5, +5) and (-3, +3) periods are statistically significant. It has been seen that abnormal returns can be obtained by examining R&D cooperation announcements. In joint venture collaborations, the CAR value is 0.095 for the period (-10, +10), 0.002 for the period (-5, +5), -0.032 for the period (-3, +3) and - for the period (-1, +1) It was found to be 0.013. No statistically significant results were obtained for this type of cooperation. For license agreement collaborations, the CAR value is 0.033 for the period (-10, +10), 0.001 for the period (-5, +5), -0.0004 for the period (-3, +3) and for the period (-1, +1) It was found to be -0.007. No significant results could be obtained from the statistical test values. In co-production collaborations, the CAR values are found 2.61 for the period (-10, +10), 1.36 for the period (-5, +5), 0.87 for the period (-3, +3) and 0.38 for the period (-1, +1). Statistically significant results were obtained for the (-10, +10) and (-5, +5) periods. It was concluded that abnormal returns can be obtained by examining the co-production alliances' announcements. In this master thesis study, as a result of the examination of strategic alliances in the pharmaceutical field with the event study method, it has been seen that companies can achieve abnormal returns, and it can be concluded that this return will make many positive contributions to the performance of the companies and increase the efficiency of the companies.