Van ili Edremit ilçesi lise 12. sınıf öğrencilerinde obezite prevalansı ve beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi
Determination of obesity prevalence and nutritional habits in high school 12TH grade students in Edremit district of Van province
Yazar: ÖZLEM YAR AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARDA BORLU
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Lise öğrencileri = High schools students ; Obezite = Obesity ; Prevalans = Prevalence ; Van-Edremit = Van-Edremit

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki çalışma lise öğrencilerinde obezite prevalansı ve beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi amacıyla, 2019 yılı Nisan- Mayıs ayında Van İli Edremit ilçesinde 402 lise 12.sınıf öğrencisiyle yapıldı.
Örneklemin büyüklüğü 370 olarak hesaplandı. Çalışma rastgele seçilen 8 liseden 425 öğrenci ile tamamlandı. Veriler anket yöntemiyle toplandı. Ölçümler dijital tartı ve stadiyometre ile yapıldı. Beden kitle indeksi (BKİ) vücut ağırlığı ( kg ) / boy uzunluğu (m²) denklemi ile hesaplanarak yaşa ve cinsiyete göre BKİ, Türk çocukları için Neyzi ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş büyüme eğrileriyle değerlendirildi. Verileri eksiksiz olan 402 öğrencinin verileri sayı, yüzde ve ortalama ± standart sapma ile tanımlandı. Karşılaştırmalarda Ki-kare testi kullanıldı. İstatistiksel olarak p<0,05 değerler anlamlı kabul edildi. Öğrencilerin % 75.9'u  (n=305) kadındı ve %86.1'i (n=346) 18 yaşındaydı. Öğrencilerin %4.7 'si obez,  19.9'u çok zayıf bulundu. Obezite oranı kadınlarda %5.9, erkeklerde %1.0 olup cinsiyet ile obezite arasında ilişki bulunmadı. Öğrencilerin annelerinin eğitim durumu ile çocukların BKİ değerleri karşılaştırıldığında; annesi okuryazar olmayan çocuklarda BKİ'si 15 persentilin altı oranının,  annesi üniversite mezunu olan çocuklarda ise BKİ'si 85 persentilin üstü olma oranının daha fazla olduğu görünmektedir ancak bu anlamlı bir fark değildir. Öğrencilerin %88.6' sının bazen ya da her zaman ana öğün atladığı; %97.2' sinin ara öğün tükettiği saptandı. En sık öğün atlama nedeni %43.3 ile iştahsızlıktı. Öğrencilerin %16.9' unun kahvaltı yapmadığı tespit edildi. Öğrencilerin %18.9'unun süt ve süt ürünlerinden sütü , %19.7'sinin et ve kurubaklagil grubundan balığı ve %7.7'sinin kurubaklagili, %4.7'sinin sebze ve meyve grubundan sebzeleri hiç tüketmediği saptandı. Öğrencilerin %52.5'inin bal-reçel-çikolatayı her gün tükettiği saptandı.
Sonuç olarak bu çalışmada öğrenciler arasında obezite prevalansı benzer çalışmalardan daha düşüktü. Diğer bir bölgesel farklılık da, çok zayıf öğrencilerin yüksek oranıydı.  Öğrenciler sıklıkla anaöğünlerini atlamakta, araöğünlerinde sağlıksız atıştırmalıklar tüketmekte ve bazı temel besinleri hiç tüketmemekteydi.   Öğrencilere yeterli ve dengeli beslenme konusunda eğitimler verilmeli ve bu eğitimlerin içeriklerinin belirlenmesi ve planlanmasında mutlaka bölgesel farklılıklar dikkate alınmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Obezite, Bilgi Düzeyi, Lise Öğrencileri, Beslenme Alışkanlığı

Abstract:
The descriptive and cross-sectional study was carried out with 402 high school 12th grade students in Edremit district of Van Province in April-May 2019 in order to determine obesity prevalence and nutritional habits in high school students.
The size of the sample was calculated as 370. The study was completed with 425 students from 8 high schools selected randomly. The data were collected using a survey method. Measurements were made by digital weighing and stadiometer. Body mass index (BMI) was calculated with body weight (kg) / height length (m²) equation and BMI was evaluated by age and gender with growth curves developed by Neyzi and colleagues. . The data of 402 students whose data were complete were defined by number, percentage and mean ± standard deviation. Chi-square test was used for comparisons. Statistically, p <0.05 values were considered significant. 75.9% (n = 305) of the students were women and 86.1% (n = 346) were 18 years old. 4.7% of the students were obese and 19.9 were very weak. Obesity rates were 5% in women and1.0% in males, no relationship was found between gender and obesity. When the educational status of the mothers of the students and their BMI values were compared; It seems that the rate of BMI was lower than 15 percentile in children whose mother was illiterated, and the BMI is higher than 85 percentile in children whose mother was university graduated, but this was not a significant difference. 88.6% of the students sometimes or always skip the main meal; 97.2% of them were found to eat snacks. The most common reason for skipping was anorexia with 43.3%. It was determined that 16.9% of the students did not have breakfast. It was determined that 18.9% of the students did not consume milk from milk and dairy products, 19.7% of them did not consume fish while  7.7% of them did not consume legume from meat and legume group and 4.7% of them did not consume vegetables from the vegetable and fruit group. It was determined that 52.5% of the students consumed honey-jam-chocolate every day.
As a result, in this study the prevalence of obesity among students was lower than that of similar studies.  Another regional difference was the high rate of very weak students. Students often skipped their main meals, consuming unhealthy snacks in their snacks, and never consuming some essential nutrients. Students should be provided with adequate and balanced nutrition trainings and regional differences should be taken into consideration in determining and planning the content of these trainings. 

Key Words: Obesity, Knowledge Level, High School Students, Eating Habits