Tekne atıklarına yönelik uygulamadaki mavi kart sisteminin geliştirilmesi ve iklim değişikliğinin azaltımına etkilerinin belirlenmesi: Fethiye örneği
Improving the blue card system in the application for boat wastes and determination of the effects of climate change: The example of Fethiye
Yazar: SELVER HATİCE KABAK
Danışman: PROF. DR. AHMET BALCI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında Muğla'nın Fethiye ilçesinde Fethiye Limanı'na bağlı günübirlik tur teknelerinin faaliyetleri sonucu ortaya çıkardıkları, Mavi Kart uygulaması kapsamındaki katı ve sıvı atık miktarları ile Mavi Kart uygulamasında yer almayan ancak önemli bir çevresel değer olan ambalaj atıkları miktarlarının eşdeğer karbon ayak izlerinin hesaplamaları yapılmıştır. Fethiye Limanı'na bağlı tur tekneleri boylarına göre kategorize edilerek, yaz turizminde atık miktarının pik değere ulaştığı Temmuz ayında 14 adet tekne baz alınarak toplamda 116 tekne 3 ayrı kategoride incelenmiştir. Teknelerin biyobozunur ve ambalaj atık miktarları, hafta sonu ve hafta içi olmak üzere 2 ayrı tartım ile gerçekleştirilmiştir. Turizm sezonunun en yoğun şekilde yaşandığı ay içerisinde toplam 5 ayrı ambalaj cinsi ve bir biyobozunur atık cinsi olmak üzere 168 adet tartım işlemi yapılmıştır.
Yıl içerisinde Mavi Kart Otomasyon Sistemi'ne teslim edilen atıksu miktarlarındaki grafiksel değerlerden ve yapılan tartımlardan faydalanılarak, aylara göre geri kazanılması gereken ambalaj atıkları verileri hesaplanmıştır. 14 tekne üzerinde yapılan gemi kaynaklı katı atıklara ait hesaplamalar, Fethiye Belediyesi Yat Limanı'na bağlı olan 116 tekneye göre oranlanarak hesaplanmıştır. 2016 ve 2017 yılları için ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda teslim edilmesi öngörülen ambalaj atıklarının metal, plastik, kağıt-karton, cam ve naylon olmak üzere 5 ayrı sınıfta çevresel CO2 eşdeğer hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. CCALC2 programı aracılığı ile yapılan Karbon Ayak İzi hesaplamalarında geri kazanılmayarak çöp olarak nitelendirilen cinslerine göre ambalaj atıklarının yanı sıra biyobozunur atıkların da aynı yol ve yöntem ile Karbon Ayak İzi hesaplamaları yapılmıştır. Bu iki sınıf atığın bir bütün olarak değerlendirilmesindense ayrı ayrı değerlendirilmesi ile sağlanacak çevresel eşdeğer fayda CO2 hesaplamaları ile açıklanmaya çalışılmıştır. Teknelerin teslim ettikleri Marpol 73/78 Sözleşmesinin ekleri kapsamındaki evsel nitelikli atıksu verileri Mavi Kart Sistemi üzerinden çekilerek, 2016 ve 2017 yıllarında arıtılmak üzere atıksu arıtma tesisine gönderilen atıksuyun Karbon Ayak İzi hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Arıtma tesisine gönderilen atıksuyun arıtılması neticesinde kazanımı gerçekleştirilen çevresel CO2 eşdeğer fayda ile gemilerden kaynaklı atık motor yağlarının uzaklaştırılması ile ortaya çıkan Karbon Ayak İzi hesaplamaları yapılmıştır. Gemilere ait sıvı ve katı atık miktarlarının belirlenmesinden sonraki tüm Karbon Ayak İzi hesaplamalarında CCALC2 programı kullanılmıştır. 2016 ve 2017 yıllarında Fethiye Limanı ve Atık Kabul Tesisi tarafından alım işlemi gerçekleştirilen gemi kaynaklı atıkların çevre mevzuatı kapsamındaki bertaraf yöntemleri ile iklim değişikliğinin azaltımına sağlanan eşdeğer fayda Karbon Ayak İzi hesaplamaları ile ortaya konmuştur. Mavi Kart Otomasyon Sistemi üzerinde ambalaj atıkları ile ilgili herhangi bir veri giriş paneli olmadığı için verilmesi zorunlu olan atık cinsleri içerisinde görülmemektedir. Bu çalışma içerisinde ambalaj atıklarının Mavi Kart sistemine dahil edilmesi ile sağlanacak faydanın yanında düzenli depolama tesislerine bertaraf için gönderilen biyobozunur atık miktarının azalması ile önlenecek sera gazı salım toplam eşdeğerleri bulunmuştur. 
Çalışma sonucunda, Fethiye'de turizm sektöründe faaliyet gösteren 116 teknenin atıklarına ait Karbon Ayak İzi hesaplamaları şu şekildedir. 2016 ve 2017 yıllarına ait her bir ambalaj atığı cinsinin kendi içerisindeki hesaplamaları ayrı ayrı yapılarak detaylandırılmıştır. Söz konusu atıklara ait iki yıllık toplam Karbon Ayak İzi 17582 Kg CO2 eşdeğeri olarak ortaya çıkmıştır. Aynı şekilde atıksulara ait iki yıllık toplam CO2 emisyon miktarı 5607 Kg CO2 eşdeğeri olarak hesaplanmıştır. Biyobozunur atıklar için 2016 yılı toplamında 1,45E+5 Kg CO2 eşd./yıl, 2017 yılı toplamında ise 1,27E+5 Kg CO2 eşd./yıl olarak emisyon miktarları hesaplanmıştır. 
Arıtma tesisine gönderilen gemi kaynaklı atıksulara ait bulunan değer, Güller (2018) tarafından Muğla ili Menteşe ilçesinde faaliyet gösteren atıksu arıtma tesisine, atık suyun tesise girişinden arıtma çamuru bertarafına kadarki süreç için gerçekleştirilen çalışmada CO2 emisyon miktarı 2015 yılı için 77316 ton CO2 eşd., 2016 yılı için 82946 ton CO2 eşd. sonuçlarına göre çok küçüktür. Toröz (2015) tarafından gerçekleştirilen gemi kaynaklı atıkları alan bir atık kabul tesisinin faaliyetleri sonucu ortaya çıkan 3217 ton/yıl CO2 eşdeğeri ile Sunturlu (2017) tarafından Fethiye'deki 276 teknenin yakıtlarından kaynaklı toplam 5919,6 ton/yıl CO2 eşdeğeri Karbon Ayak İzi miktarlarına göre küçük kalmaktadır. 
Teknelerin ürettiği katı ve sıvı atıkların Karbon Ayak İzlerini küçültmek için Mavi Kart Sisteminin geliştirilmesi gereken yönler ve entegre edilmesi önerilen sistemlerin yer aldığı çalışma ile Türkiye'deki tüm kıyı tesislerinde uygulamaya geçilmesi gerekmektedir. Bu sayede ileriye yönelik sektörel bazlı Karbon Ayak İzi öngörülerinde bulunulabileceği gibi alınması gereken önlemler veya iyileştirilmesi gereken teknolojiler belirlenebilecektir. Ülkemizin ekolojik yapısının korunması ve Karbon Ayak İzinin küçültülmesi için tüm sektörlerin, günümüzün küresel ölçekte en önemli çevresel sorunlarından biri olan İklim Değişikliğinin Azaltımı konusuna önemle eğilmesi gerekmektedir. 
Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliğinin Azaltılması, Tekne Kaynaklı Atıklar,
                                 Mavi Kart, Karbon Ayak İzi, Fethiye Deniz Turizmi

Abstract:
In this thesis, the calculation of equivalent carbon footprints of the amount of solid and liquid wastes within the scope of Blue Card application and the amount of packaging waste which is not an important environmental value but which is an important environmental value, is produced by the activities of daily tour boats of Fethiye Harbor in Fethiye, Muğla it is made. The boats belonging to Fethiye Port were categorized according to their size and in July, when the amount of waste in summer tourism reached a peak value, a total of 116 boats were analyzed in three different categories based on 14 boats. The biodegradable and packaging waste quantities of the boats were carried out on two separate weighings, weekend and weekdays. In the month of the most intensive tourism season, 168 weighing processes were carried out, 5 of which were in total and one type of biodegradable waste.
During the year, by taking advantage of the graphical values and weighing of the wastewater delivered to the Blue Card Automation System, the packaging wastes data to be recovered according to the months were calculated. The calculations of the ship-based solid wastes made on 14 boats were calculated by proportioning to the 116 boats of Fethiye Municipality Yacht Harbor. Environmental CO2 equivalent calculations were made in 5 different grades of metal, plastic, paper-cardboard, glass and nylon for the packaging wastes, which were intended to be delivered separately for the years 2016 and 2017. Carbon Footprint calculations were made by using the same method and method in addition to the packaging wastes, as well as the packaging wastes, according to their types, which were defined as litter, not recovered in the Carbon Footprint calculations performed through the CCALC2 program. These two classes have been tried to be explained with the environmental equivalent benefit CO2 calculations to be achieved by evaluating them separately. The marine wastewater data included in the annexes of the Marpol 73/78 Convention, which were delivered by the boats, were withdrawn via the Blue Card System and the Carbon Footprint calculation of the wastewater sent to the wastewater treatment plant in 2016 and 2017 was carried out. As a result of the treatment of wastewater sent to the treatment plant, the carbon footprint calculated by the removal of waste motor oils from ships due to the equivalent benefit of environmental CO2, was calculated. The CCALC2 program was used to calculate all Carbon Footprint after determination of liquid and solid waste amounts. In 2016 and 2017, by the Fethiye Port and Waste Acceptance Facility, the methods of disposal of ship-based wastes under the environmental legislation and the equivalent benefit provided for the reduction of climate change were determined by Carbon Footprint calculations. Since there is no data entry panel related to packaging waste on the Blue Card Automation System, it is not seen in the types of waste that should be given. In this study, besides the benefits to be achieved by the inclusion of packaging wastes in the Blue Card system, the total equivalent of greenhouse gas emissions which are prevented by decreasing the amount of biodegradable waste sent to the landfill facilities were found.
As a result of the study, the Carbon Footprint calculation of the waste of 116 boats operating in the tourism sector in Fethiye is as follows. The calculations of each type of packaging waste in 2016 and 2017 were detailed separately. The two-year total Carbon Footprint of these wastes was 17582 Kg CO2 equivalent. Similarly, two year total CO2 emissions of wastewater are calculated as 5607 Kg CO2 equivalent. For the biodegradable wastes, emission amounts were calculated as 1,45E + 5 Kg CO2 eq. / year for 2016 and 1.27E + 5 Kg CO2 eq. / year for 2017 total.
The value of the ship-based wastewater sent to the treatment plant was calculated by Güller (2018) in the operation of the wastewater treatment plant in Menteşe district of Muğla province, the amount of CO2 emission in 2015 to 77316 tons CO2 eq. in 2016, 82946 tons CO2 equivalent for the year. According to the results are very small. Toröz (2015) is a 3217 ton / year CO2 equivalent resulting from the operations of a waste reception facility receiving ship-based wastes a total of 5919.6 tons / year CO2 equivalent of Carbon Footprint from the fuels of 276 boats in Fethiye by Sunturlu (2017) Carbon Footprint is small compared to the amount.
For solid and liquid waste produced by the boat to reduce the Carbon Footprints Blue Card aspects to the development of the system and integrate with studies involving the proposed system must be put into practice in all coastal resort in Turkey. In this way, forward-looking sectoral-based Carbon Footprint forecasts can be made or measures to be taken or technologies to be improved can be determined. In order to protect the ecological structure of our country and reduce the carbon footprint, all sectors need to focus on the mitigation of the Climate Change Mitigation, which is one of the most important environmental problems of today.

Keywords: Reducing Climate Change, Boat Wastes, Blue Card, Carbon Footprint, 
	     Fethiye Sea Tourism