İslami bankacılık sisteminin ekonomik büyüme üzerine etkileri: Türkiye örneği
Effects of Islamic banking system on economic growth: The case of Turkey
Yazar: NECİP ABDULLAH KURTARAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BARIŞ ASLAN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı / İslam İktisadı ve Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İslami Bankacılık kavramı, özellikle 21. yüzyıldan itibaren dikkat çekmeye başlamış ve bu alan üzerinde yapılan tartışmalar söz konusu kavramı teorik bir çerçeveden ampirik bir çerçeveye doğru kaydırmıştır. Yapılan ampirik çalışmalarda ise ilgili kavram daha çok ekonomik büyüme ile ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada da benzer bir durum tercih edilerek literatür göz önünde bulundurulmuş ve bankacılık sistemleri içerisinde alternatif bir olgu olarak kabul edilen İslami Bankaların (Katılım Bankaları) ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmanın ampirik analizi, Türkiye'de faaliyette bulunan İslami Bankaların gelişiminden mütevellit spesifik olarak Türkiye örneği ile sınırlı tutulmuştur. Çalışmada, İslami Bankaları temsili eden toplam krediler, toplam fonlar ve toplam aktifler bağımsız değişken olarak kullanılırken, GSYH ise ekonomik büyümeyi temsilen bağımlı değişken olarak ele alınmıştır. Ayrıca sabit sermaye yatırımlarını temsil eden gayrisafi sabit sermaye oluşumu da çalışmada kontrol değişken olarak tercih edilmiştir. Bu bağlamda, 2005Q4-2022Q1 arasındaki toplam 66 çeyrek dönemlik veriler kullanılarak ilk aşamada değişkenler arasındaki ilişki ARDL sınır testi ile incelenmiştir. Daha sonra ise değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin gözlenebilmesi için Toda-Yamamoto nedensellik analizi kullanılmıştır. İslami Bankaların ekonomik büyümeyi etkilediği hipotezinin geçerliliğini ölçmek adına yapılan ARDL modeline göre uzun dönemde toplanan toplam fonların ve gayrisafi sabit sermaye oluşumunun ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğu görülürken, toplam kredilerin ve toplam aktiflerin ise ekonomik büyüme üzerine etkisinin negatif ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik analizine göre ise toplam kredilerden ve toplam fonlardan GSYH'ye doğru tek yönlü nedensellik, toplam aktifler ve gayrisafi sabit sermaye oluşumu ile GSYH arasında da çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

Abstract:
The concept of Islamic Banking has begun to attract attention, especially since the 21st century, and the discussions on this field have shifted the concept from a theoretical framework to an empirical one. In the empirical studies, the related concept is mostly associated with economic growth. In this study, a similar situation was preferred and the literature was taken into consideration and the effects of Islamic Banks (Participation Banks), which are accepted as an alternative phenomenon in banking systems, on economic growth were examined. The empirical analysis of the study is limited to the specific case of Turkey, based on the development of Islamic Banks operating in Turkey. In the study, total loans, total funds and total assets representing Islamic Banks are used as independent variables, while GDP is considered as dependent variable representing economic growth. In addition, gross fixed capital formation, which represents fixed capital investments, was also preferred as a control variable in the study. In this context, using the 66 quarterly data between 2005Q4-2022Q1 in total, the relationship between the variables was examined by ARDL bounds test at the first stage. Then, Toda-Yamamoto causality analysis was used to observe the causality relationship between the variables. According to the ARDL model, which was made to measure the validity of the hypothesis that Islamic Banks affect economic growth, it was found that total funds collected in the long term and gross fixed capital formation had positive and significant effects on economic growth, while the effect of total loans and total assets on economic growth was found to be negative and significant. According to the Toda-Yamamoto causality analysis, one-way causality from total loans and total funds to GDP, and two-way causality between total assets and gross fixed capital formation and GDP was determined.