Toplam kalite yönetimi kriterleri kapsamında ulusal çeviri işletmelerinde çeviride kalite
Quality in translation in national translation companies within the context of total quality management criteria
Yazar: MERVE ÇUKUROVA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ERSOY
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Kalite = Quality ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri büroları = Translation agency

Özet:
Kalite kavramı, farklı disiplinler tarafından değişik biçimde tanımlanan ve tek bir tanımı olmayan bir kavramdır. Çeviri eyleminin öznel bir yanı olması sebebiyle çeviride kalitede genel kabul görmüş nesnel kalite kriterleri belirlenememiştir. Çeviride kalite, çeviri işletmelerince belirlenen dil bilgisi, yazım, noktalama, kelime sayısı gibi dilsel kriterlerle oluşturulmaya çalışılmaktadır. Birçok çeviri işletmesi ise ISO gibi kalite belgeleriyle bunu güvence altına almaktadır. Peki kalite belgelerinin veya toplam kalite kriterlerinin gerektirdiği kalite standartlarını gerçekleştirmek, çeviri işletmelerinde yapılan çeviriyi ne ölçüde kaliteli kılmaktadır? Kaliteli çeviri ile kastedilen nedir?  Birçok çeviri işletmesi kendi internet sayfalarında çeviride kalite ve kalite denetimlerinden bahsetmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen çalışmanın amacı; çevirinin kalbinin attığı işletmelerin bunu uygularken hangi kriterleri tam olarak uyguladıklarını, serbest ve kadrolu çevirmenlerine ne ölçüde ekipman sağladıklarını, müşteri taleplerini ne ölçüde sağladıklarını belirlemektir. Bu konunun seçilmesinin nedeni Çeviribilim alanında bu konu hakkında fazla çalışma yapılmamış olması ve çeviride kalite konusunun işletmeler bazında incelemesini gerçekleştirerek gelecekteki çalışmalara kapı açabilmektir. Bu amaç doğrultusunda oluşturulacak olan tezin giriş kısmında, çevirinin genel hatları ve gelişimi, kalitenin tanımlanması, sözlü ve yazılı çeviride kalite standartları,  toplam kalite yönetimi kriterleri, kalite kuramcıları, ISO gibi kalite standartları, çeviri kuramları ve kalite ilişkisi gibi konular yer alacaktır. Gelişme kısmında, Türkiye bazındaki bazı çeviri işletmeleri ve mail-telefon görüşmelerinin/internet sitelerinin incelenmesi yollarıyla elde edilen çeviride kalite anlayışları, uyguladıkları kriterlerin kalite kuramlarına, kalite standartlarına ve toplam kalite kriterlerine uygunluğu detaylı olarak incelenecektir. Tezin kuramsal kısmında nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman inceleme yöntemine; araştırma ve veri toplama kısmında ise netnografiden ve görüşme tekniğinden yararlanılacaktır. Çalışmanın örneklemini Çeviri İşletmeleri Derneği (ÇİD) üyesi olan ve çeviride kaliteye bünyelerinde yer vermiş çeviri işletmeleri oluşturacaktır. Tezin sonucunda bu çeviri işletmelerinin çeviride kalite anlayışları; toplam kalite yönetimi kriterleri ve kalite kuramları ile sentezlenerek işletmeler ve çevirmenler bazında çeviride kaliteye yeni bir bakış açısı kazandırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The concept of quality is a notion defined differently by multiple disciplines and not having a single definition. The generally accepted objective quality criteria in quality of translation could not be determined due to the fact that translation practice has a subjective aspect. The quality in translation is tried to be achieved by linguistic criteria such as grammar, spelling, punctuation, number of words determined by translation companies. Many translation companies guarantee this quality with quality certificates such as ISO. In what extent does the quality standards required by the quality certificates or total quality criteria make the translations of the translation companies qualified? What is meant by quality translation? Many translation companies explain the quality of translation and quality control on their web pages. In this context, the purpose of the study is to determine which criteria the translation companies apply on their quality assessment, in what extent they supply equipment for their freelance and full-time translators and in what extent they can cover the customer demand. The reason for selecting such a topic is that there is not much study on this subject in Translation Studies and to give an opportunity to future studies by conducting an analysis on the quality issue in translation in terms of translation companies. In the introduction part of the thesis, general terms and development of the translation, the definition of the quality, quality standards in translation and interpretation, total quality management criteria, quality theories, quality standards such as ISO, translation theories and quality-related subjects will be addressed. In the analysis part, the understanding of quality translation, the compatibility to the quality theory of the applied criteria, the quality standards and total quality theories will be discussed by examining the translation companies in Turkey and their websites/mailing-phone call histories. In the theoretical part of the thesis, document review method, one of the qualitative research methods will be used. Netnography and interview methods will be used for data collection. The study will consist of the translation companies, members of the Association of Translation Companies (ÇİD) paying attention to the quality in translation within their company structure. As a result of the thesis, a new perspective will be presented on quality in translation in terms of companies and translators by synthesizing the understanding of translation companies on quality translation with the total quality management criteria and the quality theories.