Alışveriş merkezlerinde ortak kullanımlı yemek alanlarının tasarım kriterleri ve örnekler üzerinden analizi
Design criterias of food court in malls and analysis through examples
Yazar: GÜLŞAH KARYAĞDI
Danışman: PROF. DR. İPEK FİTOZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Mobilya seçimi = Furniture selection ; Mobilya tasarımı = Furniture design ; Tasarım = Design ; İç mekan = Interior space

Özet:
Alışveriş, insanlar arasında iletişimi sağlayan en eski sosyal eylemlerden biri olmakla beraber, tarih boyunca içinde bulunduğu coğrafyaya göre farklılıklar göstermiştir. 20. yy. ikinci yarısı ile birlikte Avrupa şehirlerinde, yaşam standartlarının yükselmeye başlaması, motorlu araçların yaygınlaşması, bayanların iş hayatında daha aktif yer almaya başlaması, rekabetin artması, bireysel girişimciliğin önem kazanması strüktürel ve kültürel yapılanmaların itici güçleri olmaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı alışveriş merkezlerinde ortak kullanımlı yemek alanları tasarım ve düzenlemelerinin tüketici üzerindeki etkisini ve iç mimari açıdan tasarım kriterlerine yönelik incelemektir. Araştırma kapsamında bilgi toplama, nitel analiz  yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda ortak yemek alan düzenlemelerinin tüketici eğilimlerini nasıl etkilediğini incelemekle beraber, insan eğilimlerinin malzeme, tasarım ve düzenleme ile nasıl bütünleştiğini incelemektir. Giriş bölümünde çalışmanın kapsamı, amacı ve yöntemini içeren bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, alışveriş mekȃnlarının tasarımı tarihsel süreç içinde, geçmişten günümüze kadar olan dönemlere ve dönemlerin ekonomik ve kültürel özelliklerine göre, alışveriş mekȃnlarındaki ve alışveriş eylemindeki değişim ve gelişim ve bunun  mekȃnlar üzerindeki etkisi genel olarak  incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise alışveriş merkezlerinin ortak kullanımlı yemek alanlarının tasarım kriterleri, alışveriş merkezleri tüketici etkileşiminde öne çıkan faktörler ve ortak kullanımlı yemek alanlarının tasarımı başlıkları altında incelenerek, ''Alışveriş Merkezlerinde Ortak Kullanımlı Yemek Alanlarının Tasarım Kriterleri Değerledirme  Şablonu'' oluşturulmuştur. Çalışmanın dördüncü bölümünde, alışveriş merkezlerinin ortak kullanımlı yemek alanlarına yönelik oluşturulan tasarım kriterleri değerlendirme şablonuna göre, İstanbul'daki alışveriş merkezlerinden örnekler seçilerek ortak kullanımlı yemek alanları incelenmiştir. Son bölümde ise İstanbulda'daki alışveriş merkezlerinden seçilen örnekler üzerinden, oluşturulan ortak kullanımlı yemek alanlarının tasarım kriterleri değerlendirme şablonuna göre çıkan veriler dikkate alınarak yorumlama yapılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of the design and regulations of common-use dining areas in shopping centers on the consumer and the design criteria in terms of interior architecture.Information collection and qualitative analysis method were used within the scope of the research. In this context, it is to examine how common food-receiving regulations affect consumer trends, but to examine how human trends are integrated with materials, design and regulation. The input section contains information including the scope, purpose and method of the work. In the second part of the study, the design of shopping malls was examined in general in the historical process, according to periods from the past to the present and the economic and cultural characteristics of periods, the change and development of shopping in shopping venues and shopping action, and its impact on venues. In the third part of the study, the design criteria of the common use dining areas of the shopping centers, the prominent factors in the consumer interaction of the shopping centers and the design of the common use dining areas, and the 'Design Criteria Evaluation of Common Use Dining Areas in Shopping Centers' were created. In the fourth part of the study, according to the design criteria evaluation template created for the shopping areas of the shopping malls, samples from the shopping malls in Istanbul were selected and the common dining areas were examined. In the last section, the interpretation was made by considering the data obtained according to the design principles template created over the samples selected from the shopping centers in Istanbul.