Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde çalışan diş hekimlerinde işe bağlı kas iskelet hastalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of work-related musculoskeletal disorders in dentists working in Gazi University Faculty of Dentistry
Yazar: SİNEM BOZKURT
Danışman: PROF. DR. NESRİN DEMİRSOY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diş hekimleri = Dentists ; Ergonomi = Ergonomics ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Meslek sağlığı = Occupational health

Özet:
İşe bağlı kas- iskelet hastalıkları (İKİH), işe bağlı sakatlığın en önde gelen nedenlerindendir ve mesleki hastalıklarının yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Diş hekimlerinin, görüş alanının kısıtlı olduğu, dar bir alanda, uygun olmayan postürde,tekrarlayan hareketlerle çalışmaları da, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları ilesonuçlanmaktadır. Bu tez çalışmasında amaç, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde çalışan diş hekimlerinin hasta başında gözlemlenerek ve sorgulanarak kas- iskelet sistemişikayetlerinin ve riskli bölgelerin belirlenmesi; bunların yaş, cinsiyet, meslekte çalışma yılı,anabilim dalı, profesyonellik düzeyi, çalışma pozisyonu ve günlük çalışma saatiyleilişkilerinin araştırılmasıdır.Deneklere ilişkin demografik bilgiler alındıktan sonra, kas iskelet semptomları modifiye Nordic Anketi (m-nMQ) aracılığıyla dokuz anatomik bölgeye ilişkin son 12 ay ve son yedi gün içinde ağrı,, hastaneye başvurma ve işe gidememe durumları sorgulanmıştır. HızlıMaruziyet Değerlendirme (HMD) yöntemi ile bel, boyun, el-bilek, omuz-kola ilişkin risk maruziyet düzeyi değerlendirilmiştirYaş ortalaması 31,9 olan 163 diş hekiminin (91 erkek, 72 kadın); 55'i öğretim üyesi, 59'u araştırma görevlisi, 49'u öğrenci idi. Öğrenciler hariç, 23'ü Periodontoloji, 15'i Ortodonti, 22'si Cerrahi, 17'si Pedodonti, 22'si Protez, 15'i Tedavi bölümlerindeçalışmaktaydı. KİS değerlendirildiğinde, son 12 ay içinde en fazla sırt (%66.9), boyun (%65)ve bel (%64,4) ağrısı şikayeti mevcuttu. Yaşla birlikte KİS'ları azalmaktaydı. Sigara,titreşime maruziyet süresi ve çalışma pozisyonu ile KİS arasında bir ilişki bulunamadı.Kadınlarda, araştırma görevlilerinde, protez ve periodontoloji bölümlerinde KİS `e daha sık rastlandı. KİS nedeniyle hastaneye başvuru oranı %44,7 idi.. En sık başvuru nedenleri boyunağrısı (%12.3) ve bel ağrısı (%10,4) idi. KİS nedeniyle işe gelemeyenlerin oranı %14,5 olup en fazla bel ağrısına (%7,9) bağlıydı. Egzersiz yapanlarda tüm HMD skorları daha düşükbulundu.Sonuç olarak, diş hekimlerinde İKİH oranı yüksek bulunmuş, kadınlar ve araştırma görevlilerinin daha büyük risk altında olduğu saptanmıştır. Diş hekimlerine meslek yaşamlarının başında ergonomi ve egzersiz konularında eğitim verilmesi kas-iskelet sistemisağlığı için çok önemlidir.Anahtar kelimeler: diş hekimliği, kas iskelet hastalıkları, ergonomi

Abstract:
Work-related musculoskeletal disorders (WMSDs) are the leading causes of workrelated disabilities and represent more than half of all work-related diseases. Limited visual sights of dentists as well as limited areas of movement and bad postures during repeated movements result in disorders of musculoskeletal system. The purpose of this dissertation is to assess musculoskeletal system-related complaints; identify risky regions in dentists working in Gazi University Faculty of Dentistry by observing and inquiring thedentists at work; and find out the associations with age, sex, working years, academic position and departments, positions during work and daily working hours. After recording the demographic data of the subjects, pain in nine anatomical regions, hospital admissions and absenteeismI in the last 12 months and the last week were inquired using musculoskeletal symptoms modified Nordic Questionnaire (m-nMQ).Quick Exposure Check (QEC) Form was utilized to assess risk exposure levels related with low-back, neck, hand-wrist and shoulder-arm.163 dentists (men: 91, women: 72) with a mean age of 31,9 were included in the study. 55 of the subjects were university professors, 59 were doctorants and 49 were students. The distribution related to departments excluding the students were as follows; Periodontology (23), Surgery (22), Prosthesis (22), Pedodontics (17), Orthodontics (15)and Treatment (15). When musculoskeletal symptoms were evaluated, the most painfulregions were found to be back (66.9%), neck (65%) and low-back (64,4%).Musculoskeletal symptoms showed a decline as age increased. No significant association between musculoskeletal symptoms and smoking, exposure to vibration or working position was found. Musculoskeletal symptoms were more prevalent in women,doctorants and those working in prosthesis and periodontology departments. The rate of musculoskeletal symptom-related hospital admissions was 44,7%. Most frequent reasons of hospital admissions were neck pain (12.3%) and low-back pain (10,4%). The rate ofabsenteeism due to musculoskeletal symptoms was 14,5% which was mostly attributed to the low-back pain (7,9%). QEC scores were found to be lower in those who performed exercises.In conclusion, the rate of WMSDs in dentists was found to be high, demonstrating a greater risk for doctorants and female dentists. Dentists should be educated about ergonomics and benefits of exercise for musculoskeletal health at the beginning of theirprofessional life.Key Words: dentistry, musculoskeletal disorders, ergonomics.