Apostolos Konstas`ın Nazariyat kitabı
The theoretical book of Apostolos Constas
Yazar: MİLTİADİS PAPPAS
Danışman: PROF. ŞEHVAR BEŞİROĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Müzik = Music

Özet:
Musiki nazariyatı kitabı ile ünlü Sakızlı adalı Apostolos Konstas, bir Bizans kilise musikisibilginidir. Besteci, tanbur ve ses icracısı olan ve Osmanlı musikini iyi bilen Konstas, 18.yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'da yaşamıştır. Nazariyat kitabını 1800 yılında Yunancaolarak yazmış ve bu kitaptan en az 9 kopya yapmıştır. Bu kopyalardan yalnızca 3 tanesigünümüze ulaşabilmiştir. 1820'de yaptığı en son kopya 1867 kodu ile Atina'daki Yunan MilliKütüphanesinde bulunmaktadır. Musiki eğitimi dışında 1820'ye kadar Konstas'ın esasmesleği musiki içeren elyazmalarını kopya etmek olmuştur.Bükreş'te ilk matbaanın kurulması ve el yazma sanatının yavaş yavaş kaybolmaya başlaması1820 yılında Bizans kilise musikisini de etkilemiştir. 1814 yılında kilise musikisinde yapılanreform, nazariyat kitabı yazarı Başpiskopos Hrisantos tarafından yayıma hazırlanmıştır.Reforma karşı çıkan ve Rum Patrikhanesi ortamına yakın olmasına rağmen reformla ilgiliolayların dışında kalmış olan Konstas da bu zamanı iyi değerlendirerek reformdan 6 senesonra nazariyat kitabının en son kopyasını hazırlamıştır. Bu olayla birlikte yeni metottanmemnun kalmayan müzisyenlerin de var olduğu ortaya çıkmıştır. Yeni metodun eksik (zayıf)noktaları belli olduğu için önemli müzisyenler eski metottan vazgeçmemiş ve yeni metodakarşı yazmaya devam etmişlerdir.Bu dönemde reformun birçok açıdan gerekli olmasına karşın, kullanılmaması, önerilen 40işaretin fonksiyonunun sözlü geleneğe bırakılması, reformun en zayıf noktası olmuştur.Çünkü reformu gerçekleştirenler bir kaç yıl sonra sözlü geleneğin de zayıflayacağını tahminedememişlerdir. İşte Konstas eski metodun işaretlerini kullanarak kendi metodunu yazmıştırki; bu eser sadece eski metodun bir kullanma kılavuzu değil, aynı zamanda eski metodu dahaaçıklayıcı bir hale getiren bir el yazmasıdır. Bu eserde Konstas, eski işaretleri kullanarak, ozamanın sistemini basitleştirmeye çalışmıştır. Sadece yeni metodu bilen birinin bu nazariyatkitabını belli bir yere kadar okuyabilmesi de kitabın başarısını göstermektedir. Bu nedenleKonstas eski metodun son ve yeni metodun ilk yazarlarından sayılabilir. Kitabın sonuna doğru(reformun oluşmasından dolayı) emek verdiği otuz üç yılın boşa gittiğini ve reformugerçekleştirenlerin kendisini bu oluşuma çağırmadıklarını da yazmıştır. Aynı zamanda biröğrencinin aynı eseri, farklı öğretmenlerden öğrenmesi gerektiğini vurgulamış ve kendi kitabıile 18 ay içerisinde öğrencinin bütün yazılmış olan eserleri rahatça okuyabileceğini ifadeetmiştir.Tez çalışmamızın konusu olan Konstas'ın eseri yazıldığı dilin özelliği ve Osmanlı musikiterimlerini içermesi açısından çok önemlidir. Eser Karamanlıca ağzıyla ve OsmanlıcaTürkçesi ile yazılmıştır. Bu yazım ?Yunan alfabesini kullanarak Türkçe yazmak? olaraktanımlanabilir ve Konstas'ın nazariyat kitabının bu sınıfa giren tek kilise kitabı olduğu dabilinmektedir. Eser bir Türk müzisyeninin veya Osmanlı topraklarında yaşayan birKaramanlının siparişi üzerine yazıldığı için Karamanlıca olduğu tahmin edilmekte, yazılmatarihinin de 1790-1800 yılları arasında olduğu düşünülmektedir.Eserin dilinin Türkçe olması ve yazıldığı zamanda kilise musikisine ait perde isimlerininolmaması nedeni ile Osmanlı musikisi perde isimleri ve terimleri kullanılmıştır. Bu açıdaneser Osmanlı musikisi için de ayrıca önemli bir kaynak olarak değerlenlendirilebilir.Elimizdeki eserin baş sayfası olmadığı için, yazıldığı tarih, kimin siparişi üzerine yazıldığı,nerede ve hangi sebepten dolayı yazıldığı gibi bilgilere sahip değiliz. Ancak Yunancanüshasındaki ?teknoloji? başlığı yazarın kilise musikisinin bir taraftan bir sanat, diğer taraftanda bir yazı sisteminin bilgilerini okuma kılavuzu olduğunu göstermeye çalışması olarakdeğerlendirilebilir.Tez çalışmamızda eser yazıldığı dilden Türkçeye çevrilmiş ve Ek bölümünde orijinalelyazmasıyla beraber verilmiştir. Ayrıca eser (metin kısmı) günümüz Türkçesinesadeleştirilerek, tarafımızdan yorumlanmış, içerdiği konular açıklanmıştır.Konstas eserinde okuyucuların daha iyi anlayabilmelerini sağlayabilmek ve eserin herbölümünün sonunda nazariyat ve uygulama ilişkisini göstermek için kilise musikisininmevcut olan repertuarından veya kendi bestelerinden örnekler vermiştir. Tez çalışmamızda bueserlerin tümü porteli nota sistemine çevrilmiştir. Bu çevirmeler bilimsel kurallardoğrultusunda yapılmaya çalışılmış, Konstas'ın Bizans notasıyla gösterdiği perdeler Türkmusikisinde kullanılan Arel- Ezgi- Uzdilek nazariyat şekilleriyle değil, Bizans notasının Batınotasına çevrilmesinde kullanılan karşılıkları (1932'de uluslar arası Kahire kongresinde kabuledilen şekilde) göz önüne alınarak yapılmıştır. Örnek olarak dügâh adıyla anılan perde,portede ikinci çizginin üzerindeki aralıktaki La notası olarak değil, ilk çizginin altındaki Renotası olarak gösterilmiştir. Diğer aralıkların oluşturulmasında ise Arel-Ezgi-Uzdileknazariyat sisteminde kullanılan sesler esas olarak alınmıştır.Konstas'ın bu eseri yazarken çeşitli nazariyat kitaplarından yararlandığı kesindir ve özellikle18. yüzyılda yaşamış Kantemir'i örnek almış olduğu düşünüldüğü için onun verdiği bilgilerlede karşılaştırma yoluna gidilmiştir.Rum müzisyenlerin 16. yüzyıldan itibaren, Osmanlı ? Türk musikiyle meşgul oldukları birgerçektir ve bu iki doğu milletinin musikisinin 8 yüzyıllık beraberliği sonucunda birbirindenetkilenmesi çok doğal bir olaydır. Günümüz Yunan musikisinde (özellikle enstrümantaleserlerde ve doğaçlamalarda) Osmanlı- Türk Musikisi makam isimleri hala kullanılmaktadır.Kanaatimize göre Bizans musikisi nota yazısı ile Osmanlı - Türk müzisyenlerinin bestelerininkayda alınmasına ve iki musiki nazariyatının karşılaştırılmasına yönelik çalışmalar her ikimillettin musiki kültürü için yararlı ve önemli eserlerin meydana getirilmesini sağlamıştır. Bueserlerden biri de Konstas'ın nazariyat kitabıdır. İşte bu kültür ve işbirliğinin yeni kuşaklardadevam ederek, yeni eserlerin ortaya çıkmasının sağlaması çalışmamızın temel amacınıoluşturmuştur.

Abstract:
Apostolos Constas was from the Chios Island in Greece and he was a scientist of Byzantinechurch music. He was a composer, played the tanbur, a voice performer and also a researcherof Ottoman music. But he was known most of his theoretical book of church music. He livedin 18th century in Istanbul. He wrote his first theoretical book in 1800 in Greek language andas far as we know, from his 9 copies, only the 6 of them can be found. The last copy waswritten in 1820 and by the code number 1867, it?s present in the National Library of Athens.1820 is a critical year about Byzantine music, because at that year was printed the first bookof Byzantine music in Bucharest and the art of handwriting manuscripts started disappearing.At the same year, one of the founders of the new method of writing the Byzantine music(Archbishop Hrisanthos) gave his notes of the Great Theoretical Book to one of his studentsin Paris, in order to be printed. Constas who evaluated the situation, rewrote his last copy.This means that 6 years after the reform was done, he wrote a theoretical book of the oldnotation system. This can be characterized as very useful information, because it proves that alot of musicians disliked the new method of notation system. Besides, the missing elementsand the disadvantages of the new method had been the reason that a lot of articles and bookswas written against it.The main profession of Constas ? besides teaching music which lasted at least 20 years - wasto make copies of the old music manuscripts. Every copy of manuscript was ordered fromindividual persons. He was against the reform that took place at 1814 and although he was atthe surroundings of the Greek Patriarchate, he was unaccepted at the studies of the reform. Asa matter of fact, the reform was necessary but the cancelling of using about 40 signs wasloaded to the oral vocal tradition was one of the reforms? weak points and the reformerscouldn?t imagine the bad situation of the oral tradition after a few years. At those times,Constas wrote a guide, or a method of using the signs of the old notation system. Theimportant element of his book was that it was not only a guide to old notation system, but alsoan analytic explanative effort of the older notation system to the one of his time.The results of his work were so much successful, that now days, a person who knows nothingabout the old notation system, but knows the new one, can read almost the whole book. Fromthis point of view, he can be characterized as the last theoretical writer of the old notationsystem and the preparatory person of the new one, or even the first of the new one. At the endof his book, trying to express his angriness and sadness refers to his 33 lost years of hisefforts. And the reason of this was that the reformers even they knew he was a great master oftheory, didn?t invite him to the studies of the new method and as a result, a lot of theoreticalissues were uncompleted and lost. He also refers to students? difficulties; the number ofinterpretations of a music composition was that many, as it was the numbers of masters werecommented the same composition. At his opinion, a student could read any kind of musicalcomposition, at a period of 18 months.In this study, two are the reasons make it important. The first reason is the special features ofthe language it was written and the second one is the use of Ottoman music terms. Thelanguage of the book that examined in this study, is Turkish but it is called ?Karamanlidika?(Karamanlıca). It means that is a Turkish text in Greek alphabet characters. This is the uniquebook (manuscript) in the category of church music sources. It must be written approximately1790-1800 and hypothetically the reason of writing this book in Turkish language is that aTurk was delivered it, or it was delivered for the Greeks of minor Asia and Istanbul whodidn?t speak the Greek language. For the reason that this book was written in Turkishlanguage and the fact that at that time, there weren?t names for the notes of Byzantine music,forced the writer to express the terms of church music, using the terms of the Ottoman music.For that reason, this book has to be considered as an individual source of Ottoman musicbecause offers a lot of information about the Ottoman music itself.The cover page of our copy is missing, so important information as the year it was written, inwhose delivery was written, were and what reasons for it was written can?t be given. As wecan read at the copy that was written in Greek language, he named the book as a?Technology? (of music). This use of term, leads to the conclusion that the writer counted thechurch music not only as an art, but also as a guide to learn and read a specific notationsystem.The works were done in this study were these: First of all it was translated without anychanges from the original text (Karamanlidika) to the Turkish writing language and was givenwith the original page by page, at the appendix section. Then, the text was translated to thenow days Turkish language and was interpreted by us. That means that it was analysed all theissues of the book including the Ottoman-Turkish music issues. Constas in order getting thebook more understandable to the readers gave a lot of examples. Apart from this, at the end ofevery section, in order to connect the practical part of theory, wrote and composed a lot ofcompositions of church music. This part of music section was also transferred according tothe epistemological rules of fidelity, not to the system now days is used in Turkish music, butthe way Constas showed in his book and according to the universal acceptance of writingByzantine music in Western music stafy. It means for example that the note Dügâh in Turkishmusic is written in the second space of staff as a La, but as for the church music, it has to bewritten as a Re under the first line of staff. The rest of notes were transferred as the Arelsystem refers to.At the time Constas was writing his book, it?s certain that was benefited from other theoreticalbooks and that was noted in this study. Especially some terms were compared from the bookof Cantemir.The Greek musicians began studying the Ottoman-Turkish music from the 16th century. Thesetwo nations after living together for more than 8 centuries, it was very natural to getinfluenced to each other. There are a lot of reasons for that, but two main of them are thenature of their own music, which becomes from East and the second is the easiness ofunderstanding each other by the use of common words. Now days in Greek music, especiallyat the folk music (improvisations) it is used the terms of Turkish music modes.In our point of view, it has been very useful for both national musical cultures the fact thatGreek Church musicians wrote in their own notation system many compositions of Ottoman-Turkish music and also wrote and explained the Ottoman-Turkish music theory by the prismof the theory of Byzantine Church music. In this category belongs and the theoretical book ofApostolos Constas.We hope that this study will be helpful to the researchers of these issues. We also hope thatthis cultural cooperation goes on with the efforts of the new generations and put forward newstudies like Constas did.