Covıd-19 pozitifliği olan çocuklarda long covıd durumu
Long covid in children with covid-19 positive
Yazar: DUYGU DİLBER
Danışman: PROF. DR. HASAN TEZER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Covid-19 çocuklarda genel olarak asemptomatik ya da hafif seyirli olmakla birlikte akut dönem sonrasında da etkisinin devam ettiği bilinmektedir. Pandemi sürecinde öncelikle yetişkinlerde fark edilen daha sonra çocuklarda da görülen enfeksiyon sonrası uzun süreli yorgunluk ve öksürük gibi şikayetler belirmiştir. Bu durum Long COVID olarak yetişkinler için genel adlandırmaya ve tanı kriterlerine sahiptir ancak çocuklarda net tanı kriterleri oluşturulamamıştır. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından çok çeşitli kalıcı, tekrarlayan veya yeni fiziksel hastalıklar için "COVID-19 sonrası durum" şemsiye terimi belirlenmiştir. SARS-CoV-2 enfeksiyonundan (her-hangi bir şiddette) ≥4 hafta sonra mevcut olan ruh sağlığı semptomları ve durumlar için aynı zamanda "Long COVID" veya "SARS-CoV-2 enfeksiyonunun akut sonrası sekeli" (PASC) olarak adlandırılmıştır.
Yapılan çalışmalarda Long COVID durumu net olmamakla birlikte ülkemizdeki çocuklar için veriler de yetersizdir. Uzun süreli semptomlar yaşanması ve buna bağlı endişe hali, hastane başvuruları gibi durumlar sağlık çalışanları ve aileler için iş yükü olacaktır. COVID enfeksiyonu sonrası takip edilecek hastalar pandemi sonrası süreç için yönetim açısından faydalı olacaktır.
Çalışmamızda Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Enfeksiyon Bilim Dalı tarafından 2020 Mart-2022 Temmuz ayları arasında ayaktan veya yatarak takip edilmiş SARS-CoV-2 PZR pozitif 255 hasta değerlendirildi. Olguların demografik verileri, klinik bulguları, enfeksiyon sonrası süreçteki semptomları incelendi. Çalışmamızda uzun süreli en az 1 semptomu olan hasta oranı %29,4 olarak görüldü. Uzun süreli semptomlardan en sık şikayetin yorgunluk olduğu saptandı. Tat kaybı, kas güçsüzlüğü ve döküntü uzun süreli semptom olarak aileler tarafından belirtilmedi. Öksürük şikayeti uzamış olan hastalar değerlendirildiğinde aktif enfeksiyon sürecinde yatış öyküsü olması ile anlamlı ilişki saptandı. Cinsiyet, hastalığın geçirildiği zaman ve aşı durumu ile ilişki saptanmadı. Daha büyük yaştaki hastalarda uzun süreli semptom görülme sıklığı fazla olarak görüldü ve istatiksel olarak anlamlı ilişki saptandı.
Ülkemizde bu alanda yeterli çalışma bulunmamaktadır. Pandemi süreci sonrasında toplumun sosyal ve fiziksel olarak toparlanması zaman alacak olup çocuklar üzerinde belirsizliğini koruyan etkiler konusunda kapsamlı ve nesnel verileri de içeren çalışmalar yapılmasının durumu aydınlatacağı düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Long COVID, çocuk enfeksiyon, uzun süreli semptomlar

Abstract:
Although Covid-19 is generally asymptomatic or mild in children, it is known that its effect continues after the acute period. During the pandemic period, complaints such as long-term fatigue and cough appeared after the infection, which was first noticed in adults and later seen in children. This condition has a general nomenclature and diagnostic criteria for adults as Long COVID, but clear diagnostic criteria have not been established in children. The umbrella term "post-COVID-19 condition" has been defined by the American Academy of Pediatrics (AAP) and the World Health Organization (WHO) for a wide variety of persistent, recurrent or new physical illnesses. Also termed "Long COVID" or "post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection" (PASC) for mental health symptoms and conditions present ≥4 weeks after SARS-CoV-2 infection (of any severity).
Although Long COVID is not clear in the studies,  but also data for children in our country are insufficient. Experiencing long-term symptoms and related anxiety and increased hospital admissions will be a workload for healthcare professionals and families. However long-term patient follow-up after COVID infection will be beneficial for the management for of post-pandemic period.
In our study, 255 patients with positive SARS-CoV-2 PCR positive who were followed up by Gazi University Faculty of Medicine Hospital, Pediatric Infection Division between March 2020 and July 2022, either as an outpatient or inpatient, were evaluated. Demographic data, clinical findings, and post-infection symptoms of the cases were reviewed. In our study, the rate of patients with at least 1 long-term symptom was 29.4%. It was determined that the most common complaint among long-term symptoms was fatigue. Loss of taste, muscle weakness and rash were not reported by the families as long-term symptoms. When the patients with prolonged cough complaints were evaluated, a significant correlation was found with the history of hospitalization in the active infection process. No relationship was found with gender, time of disease and vaccination status. The prevalence of long-term symptoms was higher in older patients, and a statistically significant relationship was found.
There are not enough studies in this field in our country. It will take time for the society to recover socially and physically after the pandemic process, and it is thought that conducting comprehensive and objective studies on the effects that remain unclear on children will enlighten the situation.
Keywords: Long COVID, child infection, prolonged symptoms