Samsun kent merkezi kıyı dolgu alanlarının oluşum sürecinin fiziksel ve sosyal açıdan değerlendirilmesi
Physical and social  evaluation of the formation process of Samsun city center coast filling areas
Yazar: FÜSUN YURTTÜRK GEDİKLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BALYEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Golf alanları = Golf areas ; Kentsel bellek = Urban memory ; Samsun = Samsun ; Sözlü tarih = Oral history

Özet:
Samsun Karadeniz'in ortasında yer alan bir kıyı kentidir. Kıyı dolgusu, kıyıda yeni kullanımlara alan oluşturmak için uygulanan mekân üretim yöntemidir. Dolgu uygulaması yapıldığı kıyılarda ve kentte mekansal değişime sebep olduğu gibi mekânın kullanım özelliklerinde de farklılaşmalara neden olmaktadır. 1950'li yıllardan itibaren Türkiye'nin genelinde olduğu gibi Samsun'da da yaşanan hızlı kentleşme, hatalı planlama ya da plansız yapılan şehircilik uygulamaları sonucu kentte kamusal alan ve açık yeşil alan yetersizliği yaşanmış, kent merkezinde oluşan sıkışıklık kıyıda dolgu yaparak alan kazanılması ile çözümlenmeye çalışılmıştır. Kıyı dolgu yöntemi ile yeniden üretilen Samsun kent merkezi kıyıları, dolgu alanlarının mekânsal değişimlerinin kente ve kentliye etkilerinin incelenmesi amacıyla, araştırmada çalışma alanı ve materyal olarak seçilmiştir. Liman ve ulaşım hatlarının kent merkezinde dolgu alanlarında yapılması ile kentten koparılan kıyılar daha sonrasında yapılan rekreasyon ve yeşil alanlar ile kentliyle buluşturulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı Samsun kent merkezi kıyılarında yapılan dolgu alanlarının tespiti, dolgu sonrası kıyılarda yaşanan fiziksel, sosyo-kültürel, işlevsel ve algısal değişimlerin ve alandaki mevcut kıyı kullanımının incelenmesi yoluyla, uygulamaların hedeflerine ulaşıp ulaşmadığının tespit edilmesi ve kent belleğindeki yansımalarının sonuçlarının ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma sonucunda, elde edilen bulgular ve yapılan görüşme sonuçlarına göre kıyı dolgusu ile üretilen mekânların planlanması ve kamusal yararın arttırılmasına ilişkin öngörüler ve öneriler yapılmıştır.

Anahtar kelimeler: Samsun Kıyı Dolgusu, Karasal Mekân Üretimi, Kentsel Bellek, Doğu Park, Batı Park, Golf Sahası, Sözlü Tarih

Abstract:
Samsun is a coastal city located in the middle of the Black Sea Region. A coastal filling is a land reclamation method applied to create new uses on the coast. The filling application causes a spatial change in the coasts and the city, as well as differentiation in the usage characteristics of the land. As a result of rapid urbanization, faulty planning, or unplanned urbanization practices in Samsun, as in the rest of Turkey, since the 1950s, there has been a shortage of public and open green belt areas in the city. The congestion in the city center was tried to be solved by land reclamation by filling the coast. Samsun City Center Shores, reproduced by land reclamation methods was chosen as the study area and material of this paper to examine the effects of the spatial changes of the filling areas on the city and urbanity. With the construction of the port and transportation lines in reclaimed areas in the city center, the coasts separated from the city were trying to be brought back together with the citizens with the recreation and green areas built later. This study aims to identify the reclaimed lands on the shores of Samsun city center, to determine whether the physical, socio-cultural, functional, and perceptual changes experienced on the shores after the filling and the current use of the shore in the area have reached the desired goal and what are the results of its reflections in the city memory. According to the findings of the study and the results of the interviews about the area, predictions and suggestions were made regarding the planning of the lands produced by the coastal filling and increasing the public benefit.

Keywords: Samsun Coastal Fill, Terrestrial space production, Urban Memory, Doğu Park, Batı Park, Golf Course, Land Reclamation, Oral History