Bir siyasal düşünür olarak Mehmet Ali Aybar ve dönemi
A Political thinker and his times: Mehmet Ali Aybar
Yazar: BARIŞ ÜNLÜ
Danışman: PROF.DR. SİNA AKŞİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Aybar, Mehmet Ali = Aybar, Mehmet Ali ; Marksizm = Marxism ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Sol ideolojiler = Left ideologies ; Sosyalizm = Socialism ; Türkiye İşçi Partisi = Türkiye Labour Party

Özet:
315 ÖZET Bu çalışma, Türk sosyalist hareketinin önde gelen isimlerinden Mehmet Ali Aybar'ı (1908-1995), bir siyasal düşünür ve aydın olarak incelemeyi ve anlamayı amaçlamıştır. Bunu yaparken izlediğimiz yöntem kronolojiktir. Aybar'ın hayatı ve düşüncesindeki değişimler genellikle tarih sırasıyla ve tarihsel bağlamıyla ele alınmıştır. Aybar, Türk solunun en tartışmak isimlerinden biri olmuştur. Bunun en önemli nedeni, Aybar'ın 1966-1980 yıllan arasında geliştirdiği kavramsallaştırmalar ve Sovyet sosyalizmine, Leninizme getirdiği eleştirilerdir. Türkiye'de 1960'h yıllara kadar sol düşünce ve eylem birikiminin çeşitli nedenlerle çok sınırlı kalmış olması ve Türkiye Komünist Partisi geleneğinden gelen ve Türk solunda önemli etkisi olan bazı solcuların, kendilerini düşünsel ve eylemsel olarak Sovyet sosyalizmine bağlı hissetmeleri, Dünya solunda tartışılan birçok konuyu Türk solunun gündemine getiren Aybar'ı, çoğu solcunun gözünde bir "anti-komünist", "anti-sovyetik" veya "burjuva sosyalisti" yapmıştır. Aybar'ı anlamanın gerekliliği de burada ortaya çıkmaktadır. Aybar bir "anti-komünist" veya "Sovyet düşmanı" değildir. Aybar'ın kimilerinin tepkisini çeken düşünceleri ve tavırlarının altında, (birçok Türk solcusunun yapmadığı şeyleri yaparak), sorgulanamayan ve doğrulanamayan bir şeyin bilimsel olamayacağım düşünmesi, kendini herhangi bir düşünce ve uygulamaya sadık hissetmemesi, yani bağımsız düşünebilmesi özellikleri sonucu, entelektüel ahlak göstererek, sosyalizm, demokrasi ve bağımsızlık anlayışına uymayan uygulamaları, teorileri eleştirebilmesi yatmaktadır. Aybar sosyalizme dair belli pratik ve teorik sorunlar etrafında, sürekli bir entelektüel arayış içinde olmuş, evrensel boyutta olmasa bile, Türkiye ölçeğinde özgün düşünceler ve tavırlar üretmiştir. Bunu yaparken de düşüncesinin dört ana daman olan Marksizm, sosyalizm, demokrasi ve bağımsızlığı korumuştur. Çalışmamız, Aybar'ın bu entelektüel serüvenim anlayabilme ve anlatabilme çabasındadır.

Abstract:
316 ABSTRACT This thesis aims to analyse and to understand the political and intellectual life of one of the prominent figures of the Turkish Socialist movement, Mehmet M Aybar. In accomplishing this aim, the thesis adopts a historical perspective. Through the chapters of the thesis, Aybar's life and the changes in his social and political thought are analyzed in their own historical context. Undoubtedly, Aybar has been one of the most controversial figures of the Turkish Left. One of the primary reasons of that fact is his critical approach to Soviet socialism and Leninism and the political conceptualisation that he developed between 1966 and 1980. He brought many issues of western Marxism (that were discussed by the Left around the world) to the agenda of the Turkish Left, which made him an "anti-communist", "anti-sovietic" and "bourgeoisie socialist" in the eyes of the many leftist who were intellectually and actively committed to the Soviet socialism. Behind Aybar's ideas and actions that drew the reaction of some leftists, there was his autonomous thinking, which remained critical to everything that was accepted as unquestionable. Aybar has carried out continuous intellectual search in the frame of certain theories and practices of socialism. Although his contribution to the leftist ideology was not at universal level, he obviously developed and proposed original ideas and attitudes in the context of Turkey. In doing this, he always preserved the four principal veins of his thought; Marxism, socialism, democracy and independency. That is, in short, this intellectual adventure of Mehmet Ali Aybar that the thesis attempts to understand and explain.