Adolesanlarda karbonhidrat alımı, şeker bağımlılığı ve stres durumu arasındaki ilişki
The association between carbohydrate intake, sugar addiction and stress status in adolescents
Yazar: MİNE TOSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİ ERSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Glükoz = Glucose ; Karbonhidrat metabolizması = Carbohyrate metabolism ; Karbonhidratlar = Carbohydrates ; Obezite = Obesity ; Stres = Stress ; Yeme bağımlılığı = Food addiction

Özet:
Sıklıkla tüketilen besinlere karşı bağımlılık yapıcı maddelerde görülen davranış değişikliklerinin görülmesi araştırmacıları besinlerin bağımlılık yapıcı etkisini araştırmaya itmiştir. Bu çalışma, adolesanlarda karbonhidrat alımı, şeker bağımlılığı ve stres durumu arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması ve bu grupta görülen obezite gibi beslenme ile ilişkili hastalıkların önlenmesine katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 12-19 yaş aralığındaki adolesanlar arasından gönüllü olarak araştırmayı kabul eden 146 kadın ve 46 erkek olmak üzere 192 birey katılmıştır. Çalışma verileri, katılımcıların genel özellikleri, antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, BKİ) Yale Besin Bağımlılığı Ölçeği (YFAS), Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeği Kısa Formu (IPAQ-SF), Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS 21) ile karbonhidrat ve şekerli besin tüketim sıklığını içeren bölümlerden oluşan anket formu uygulanarak toplanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların %8,9'unda besin bağımlılığı teşhis edilmiştir. Kadın katılımcılarda daha yüksek besin bağımlılığı prevalansı görülmüştür. Besin bağımlılığı durumu ile hamur işleri, tuzlu atıştırmalıklar, kek/pasta, meyve tatlıları, tatlandırıcılı içecekler, hazır meyve suları, taze meyve suları ve meyvelerin tüketimi arasında ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Stres durumunun besin bağımlılığı görülme sıklığını ve YFAS semptom sayısını etkilediği bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca stres durumu ile tuzlu atıştırmalıklar, hamur tatlıları, tatlandırıcılı içecekler, hazır meyve suları, enerji/sporcu içecekleri ve şekerlemelerin tüketimi arasında ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Çalışma sonuçları yüksek oranda şeker içeren besinlerin bağımlılık yapıcı etkileri olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The behavioral changes seen in addictive substances against frequently consumed foods have led researchers to investigate the addictive effects of foods. This study was carried out to reveal the relationship between carbohydrate intake, sugar addiction and stress status in adolescents and to contribute to the prevention of nutrition-related diseases such as obesity. A total of 192 (146 women and 46 men) adolescents between the ages of 12-19 voluntarily accepted to participate in the study. The study data were collected by a questionnaire containing general characteristics of the participants, anthropometric measurements (body weight, height, BMI), Yale Food Addiction Scale (YFAS), International Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ-SF), Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS 21) and the food frequency questionnaire for carbohydrate and sugary foods. As a result of the study, food addiction was diagnosed in 8.9% of the participants. A higher prevalence of food addiction was seen in female participants. A relationship was observed between food addiction status and consumption of pastries, salty snacks, cake, fruit desserts, sweetened beverages, instant fruit juices, fresh fruit juices and fruits (p<0.05). Stress was found to affect the incidence of food addiction and the number of YFAS symptoms (p<0.001). In addition, a relationship was observed between stress status and consumption of salty snacks, dumplings, sweetened beverages, instant fruit juices, energy/sports drinks and candies (p<0.05). The results of the study showed that foods containing high sugar have addictive effects.