Foucault, Hardt ve Negri'de iktidar, direniş ve öznellik
Power, resistance and subjectivity in Foucault, Hardt and Negri
Yazar: SERHAT ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SİBEL YARDIMCI YALÇINTAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Biyoiktidar = Biopower ; Direniş = Resistance ; Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Hardt, Michael = Hardt, Michael ; Negri, Antonio = Negri, Antonio ; Yönetimsellik = Governmentality ; Çokluk = Multitude ; Öznellik = Subjectivity ; İktidar = Government ; İmparatorluk = Empire

Özet:
Bu tezde Michel Foucault, Michael Hardt ve Antonio Negri'nin çalışmalarından hareketle günümüz egemen iktidar modeli ve yönetim biçimi ile buna karşı direnişin imkânları tartışıldı. Foucault'nun 1970-1984 arası çalışmaları, yönetim ve öznellik kavramları merkeze alınarak iki veçhesi olan tek bir güzergâh şeklinde analiz edildi. Buna göre Foucault'nun, ilk veçhesinde (1970-1980), iktidar ve yönetim meselelerini ele alarak insanların nasıl özneleştirildiğine, dolayısıyla nasıl yönetilebilir kılındığına; ikinci veçhesinde (1980-1984) ise insanların kendilerini yönetme ve farklı/yeni öznellikler inşa etmesine yönelik çalışmalar yaptığı ortaya kondu. Foucault, 1970-1980 arasındaki çalışmalarında, biyo-iktidar olarak adlandırdığı 20. yüzyılın baskın iktidar modelinin tarihsel dayanak noktalarını, temel mekanizmalarını ve işleyiş biçimini analiz etmiştir. Foucault'nun analiz güzergâhı takip edilerek biyo-iktidar tüm yönleriyle ortaya konmaya çalışılmıştır. Ancak hızla değişen dünyada biyo-iktidarın bugün nasıl şekillendiğini ve işlediğini anlamak için 1984'te ölen Foucault'nun analizinin güncellenmesi gerekiyordu. Bu noktada, Foucault'nun iktidara dair analizinin 21. yüzyıl bağlamında güncellenmesi olarak Hardt ve Negri'nin İmparatorluk tartışması devreye sokulmuştur. İmparatorluk'a geçişi sağlayan temel tarihsel süreç ve mekanizmalar, İmparatorluk'un idari/yönetsel teknolojileri, temel ilke ve araçları detaylı bir şekilde ele alınarak bugün itibariyle karşı karşıya olduğumuz iktidar, onun yönetim biçimi ve işleyişi analiz edilmiştir.
Foucault'nun güzergâhının ikinci veçhesi (1980-1984) direniş üzerinden ele alınmış; Antik Yunan-Roma'daki kendilik pratiklerine dair analizleri, yeni öznelliklerin inşası ve kendinin yönetimi bağlamında başvurulacak araç ve yöntemler olarak okunmuştur. Foucault'nun kendi üzerine çalışmayı karakterize eden felsefi êthos olarak adlandırdığı sınır-tutum mikro ölçekte direniş; başka türlü yönlendirilme ve yönetilmeye dair mücadeleler için kullandığı karşı-tutum ise makro ölçekteki direniş şeklinde ele alınmıştır. Böylece Foucault'nun güzergâhının ikinci veçhesi takip edilerek özneleştirilmeye ve yönetilmeye karşı farklı/yeni öznelliklerin inşası ve kendini yönetmenin imkânları ortaya konmaya çalışılmıştır. Foucault'nun direniş bağlamındaki analizlerinin daha çok mikro ölçekle yani sınır-tutumla sınırlı kaldığına yönelik tespitten hareketle Hardt ve Negri bir kez daha devreye sokulmuştur. İkilinin Çokluk üzerinden geliştirdiği analiz, direnişin makro ölçekteki çözümlemesi olarak ele alınmış ve Foucault'nun karşı-tutum kavramlaştırılmasına denk gelecek şekilde okunmuştur.

Abstract:
In this thesis, based on the work of Michel Foucault, Michael Hardt and Antonio Negri, the current model of sovereign power and form of governance and the possibilities of resistance against it were discussed. Foucault's works between1970-1984 were analyzed in the form of a single route with two aspects, centering on the concepts of governance and subjectivity. It was examined how people were subjected and thus governable by addressing issues of power and governance in Foucault's first period (1970-1980); in his second period (1980-1984), it was highligheted that people were working towards governing themselves and building different/new subjectivity.
In his work from 1970-1980, Foucault analyzed the historical underpinnings, basic mechanisms, and functioning of the dominant power model of the 20th century, which he called bio-power. By following Foucault's route of analysis, in the thesis, bio-power has been tried to be revealed in all its aspects. But in order to understand how bio-power shapes and functions in a rapidly changing present-day, Foucault's analysis, who died in 1984, needed to be updated. At this point, Hardt and Negri's discussion on Empire came to the fore as updating Foucault's analysis of power in the context of the 21st century. The main historical processes and mechanisms that led to the transition to the Empire, the administrative/managerial technologies, basic principles and tools of the Empire were discussed in detail and the power we face today, its governance style and functioning have been analyzed.
The second aspect of Foucault's route (1980-1984) was dealt with through resistance; his analysis of the self-forming activities in Ancient Greece-Rome was considered as tools and methods to be used in the context of the construction of new subjectivity and self-governance. The limit-attitude, which Foucault calls the philosophical êthos that characterizes his work, is micro-scale resistance; the countre-conduct, which he uses for struggles to be otherwise directed and governed, is macro-scale resistance. Thus, by following the second aspect of Foucault's route, it has been tried to reveal the possibilities of self-governance and the construction of different / new subjectivities against being subjected and governed. Based on the determination that Foucault's analyzes in the context of resistance are mostly limited to micro scale, that is, to limit-attitude, Hardt and Negri have been highlighted once again. The analysis developed by the two-authors on the Multitude has been considered as a macro-scale analysis of resistance and has been evaluated to correspond to Foucault's conceptualization of the countre-conduct.