Muş ili ve çevresinde yetişen bazı verbascum L. (scrophularıaceae) türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
Pharmaceutical botanical research on some verbascum L. (scrophulariaceae) species growing in muş province and around
Yazar: SIRAÇ TOPDEMİR
Danışman: PROF. DR. SEVİM KÜÇÜK
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Biyolojik aktivite = Biological activity ; Formülasyon = Formulation ; Verbascum = Verbascum

Özet:
Bu çalışmada, Muş ili ve çevresinde yetişen Verbascum cinsine ait 4'ü endemik olmak üzere (V. macrosepalum Boiss. et Kotschy ex Murb., V. calvum Boiss. et Kotschy, V. insulare Boiss. et Heldr., V.vanense Hub. ve Mor.) ve 1 endemik olmayan (V. cheiranthifolium Boiss. var. cheiranthifolium Boiss.) toplam 5 türün farmasötik botanik özellikleri ve biyolojik aktiviteleri araştırılmıştır. İncelenen türlerin morfolojik karakterleri Türkiye Flora'sı ile karşılaştırılmış, ayrıntılı olarak deskripsiyonları verilerek, çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Kök, gövde ve yapraktan enine ve yüzeysel kesitler alınarak anatomik yapıları incelenmiştir. Bu türlerin toprak üstü ve kök kısımlarının etanol ile ekstreleri hazırlanmıştır. Hazırlanan ekstrelerin Folin-Ciocaltaeu yöntemi ile gallik asit eşdeğeri cinsinden toplam fenol miktarları, DPPH˙ ve ABTS˙+ yöntemleri ile antioksidan aktiviteleri belirlenmiş ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Toplam fenol miktarı ve ABTS˙+ sonuçlarına göre en yüksek değerleri (sırasıyla 158.03 ± 6.55 mgGAE/gekstre ve 182.59 ± 5.17 mMTE/gekstre) V. vanense kök ekstresinde saptanmıştır. DPPH˙ sonuçlarına göre en yüksek değerin V. calvum toprak üstü kısım ekstresine (IC50 485.66 ± 8.46 µg/mL) ait olduğu görülmüştür. Ekstrelerin minimum bakterisidal konsantrasyon ve mikrobroth dilüsyon yöntemi ile 10 patojen mikroorganizmaya karşı antibakteriyel ve antifungal etkileri araştırılmış ve ekstrelerin etkili olduğu tespit edilmiştir. Ekstrelerin SKOV-3 hücreleri üzerindeki sitotoksik etkileri MTT yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. V. vanense'nin kök ekstresinin neredeyse tüm konsantrantrasyonlarının etkili olduğu belirlenmiştir. Formülasyon deneylerinde kitosan biyopolimeri kullanılmış ve yapılan testlerde pH değeri cilt ile uyumlu olarak bulunmuş ve tüm ekstreler kararlılık göstermiştir. Formülasyon için en iyi saklanma koşulu 4 ⁰C olarak tespit edilmiş ve optimum reolojik değerler belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, pharmaceutical botanical properties and biological activities of 4 endemic (V. macrosepalum Boiss. et Kotschy ex Murb., V. calvum Boiss. et Kotschy, V. insulare Boiss. et Heldr., V. vanense Hub. ve Mor.) and 1 non-endemic (V. cheiranthifolium Boiss. var. cheiranthifolium Boiss.) species of the genus Verbascum growing in and around Muş province were investigated. The morphological characters of the studied species were compared with the Flora of Turkey, detailed descriptions were given and supported by drawings and photographs. Transverse and superficial sections were taken from root, stem and leaf and their anatomical structures were analysed. Ethanol extracts of the above-ground and root parts of these species were prepared. Total phenol amounts in terms of gallic acid equivalents by Folin-Ciocaltaeu method, antioxidant activities by DPPH˙ and ABTS˙+ methods were determined and the results were compared. According to the total phenol content and ABTS˙+ results, the highest values (158.03 ± 6.55 mgGAE/extract and 182.59 ± 5.17 mMTE/gextract) were found in V. vanense root extract. According to DPPH˙ results, the highest value belonged to V. calvum above-ground part extract (IC50 485.66 ± 8.46 µg/mL). The antibacterial and antifungal effects of the extracts were investigated against 10 pathogenic microorganisms by minimum bactericidal concentration and microbroth dilution method and the extracts were found to be effective. The cytotoxic effects of the extracts on SKOV-3 cells were determined using MTT method. Almost all concentrations of the root extract of V. vanense were found to be effective. Chitosan biopolymer was used in the formulation experiments and the pH value was found to be compatible with the skin in the tests performed and all extracts showed stability. The best storage condition for the formulation was determined as 4 ⁰C and optimum rheological values were determined.