Çocuk saldırganlığına yönelik anne baba tutum ölçeği
Parental attitude towards child aggression scale
Yazar: PETEK HALMAN KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN ZABCI
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveyn-çocuk çatışması = Parents-child conflict ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde saldırganlık ve şiddetin tüm dünyada ve ülkemizde her geçen gün
artış gösterdiği yazılı, görsel ve dijital medya aracılığıyla ortaya koyulmaktadır. İnsan
yıkıcılığının bireysel ve toplumsal bağlamda ortaya çıktığı; savaş, salgın hastalıklar,
doğanın tahrip edilmesi, kadına, çocuklara, hayvanlara yönelik şiddet, ayrımcılık ve
zorbalık gibi durumlar saldırganlığın kökenlerini araştırmayı ve bu konuda önleyici
çalışmalar yapmayı önemli kılmaktadır. Alanyazında şiddet ve saldırganlığın
sebeplerini ortaya koyan bilimsel araştırmalar incelendiğinde, anne ve baba
tutumlarının çocuk saldırganlığı üzerinde önemli bir etkisi olduğuna dair çeşitli
bulgulara rastlanmaktadır. Saldırganlık ve anne baba tutumları üzerine araştırma
yapabilmek adına çeşitli ölçme araçları incelendiğinde, bu iki konuyu ayrı ayrı
değerlendiren ölçekler olmasına karşın, çocuk saldırganlığı karşısında anne ve
babaların nasıl tepkiler verdiğini bir arada inceleyen bir ölçeğe rastlanamamıştır. Bu
bağlamda, araştırmanın temel amacı çocuk saldırganlığına yönelik geçerli ve güvenilir
bir ölçek geliştirmektir. Ölçeğin teorik alt yapısı psikanalitik kurama dayanamaktadır.
Ölçek geliştirme sürecinin geçerlik ve güvenirlik analizleri çatısı altında; kapsam
geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği; güvenirlik analizleri kapsamında ise; iç
tutarlılık kat sayıları (cronbach alpha) hesaplanmış ve test tekrar test uygulaması
yapılmıştır. Açımlayıcı, doğrulayıcı faktör analizleri ve test tekrar test uygulaması
toplam 1048 kişiden oluşan üç farklı örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yapı
geçerliği kapsamında uygulanan açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda
5 faktörden ve 36 maddeden oluşan bir ölçek ortaya çıkmıştır. Ölçeğin geneline ait
güvenirlik katsayısı olan cronbach alpha değeri .80 olarak bulunmuştur. Ölçeğin alt
boyutlarına ait iç tutarlılık kat sayıları ise; Saldırgan Tutum: Sözel/Eylemsel için .81,
Kapsayıcı Tutum için .88, Doyum Odaklı Tutum için .73, Çöken Tutum için .76 ve
2
son olarak Katı/Kuralcı Tutum için .80 olarak tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör
analizi sonucunda ortaya çıkan uyum iyiliği indekslerinin; χ2/Sd (1715.47/584) = 2.93,
IFI=.95, NFI=.93; CFI=.95; SRMR: .066; RMSEA=.058 değerlerine sahip olduğu
gözlenmiştir. Ölçüt geçerliği kapsamında ölçeğin, Kapsayıcı İşlev Ölçeği (KİÖ) ile
olan ilişkisini değerlendirek için Pearson Korelasyon analizi uygulanmış ve her iki
ölçeğin alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Ölçeğin farklı
uygulamalardaki kararlılığını ölçen test tekrar test uygulamasında tutarlı sonuçlar elde
edilmiştir. Tün bu veriler ışığında Çocuk Saldırganlığına Yönelik Anne Baba Tutum
Ölçeği'nin iyi düzeyde psikometrik özelliklere sahip ve geçerli ve güvenilir bir ölçek
olduğu ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Saldırganlık, anne baba tutumları, çocuk yetiştirme, ölçek
geliştirme, yaratıcılık, davranım problemleri

Abstract:
Today the problems related to aggression and violance are revealed through
written, visual and digital media which are increasing day by day, both all over the
world and also in our country. Situations such as war, epidemics, destruction of nature,
violence (against women/children/animals), discrimination and bullying where human
destructiveness emerges in an individual and social context; make it important to
investigate the origins of aggression and to carry out preventive studies in this regard.
When scientific studies revealing the causes of violence and aggression are examined
in the literature, various findings indicate that, parental attitudes have a significant
effect on child aggression. Although there are many scales that evaluate the concepts
like "child aggression" or "parental attitude" separately, there is no scale that
specifically examines how parents react to child aggression. In line with these needs,
it is decided to develop a scale about parental attitude toward child aggression within
the framework of psychoanalytic theory.
In the first step of the scale development process validity and reliability
analysis were applied and carried out on three different samples. Totally 1048 people
has participated in this research. Within the scope of the validity; firstly content
validity were applied after that the draft scale were tested by using with exploratory
and confirmatory factor analysis. As a result of the exploratory and confirmatory factor
analysis, a scale has emerged which consisting of 5 factors and 36 items. The
Cronbach's alpha value for the overall scale, was found as .80.
The internal consistency coefficients of the sub-dimensions of the scale are
changing between .73 and .88. The goodness of fit indices that emerged as a result of
confirmatory factor analysis; χ2/Sd (1715.47/584) = 2.93, IFI=.95, NFI=.93; CFI=.95;
4
SRMR: .066; It was observed that it has RMSEA=.058 values. Within the scope of
criterion validity, Pearson Correlation analysis was applied to evaluate the relationship
of the scale with the "Parental Child Containing Function Scale" and it was observed
that there were significant relationships between the sub-dimensions of both scales.
Consistent results were also obtained in the test-retest application which measures the
stability of the scale in different applications. In the light of all these data, it is revealed
that the scale named "Parental Attitude Towards Child Aggression Scale" is a valid
and reliable scale with good psychometric properties.

Key Words: child, aggression, parent attitudes, family, child rearing, scale
development, creativity, behaviour problems, Exploratory, confirmatory factor
analysis.