Osmanlı İmparatorluğu'nda tarım bürokrasisi ve taşra ile ilişkileri (1839-1914)
Agricultural bureaucracy in the Ottoman Empire and its relations with the provinces (1839-1914)
Yazar: ELİF CHARLOTTE NELSON
Danışman: PROF. DR. CİHAN ÖZGÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun kendi içinde modernleşmeyi gerçekleştirdiği ciddi bir dönemdir. Avrupa'nın üstünlüğünün kabul edildiği ve merkezden başlayarak hemen her alanda modernleşme çabasına girildiği yüzyıllık süreçte, bürokrasi modernize edilmiş ve ekonomik kalkınma için gerekli adımlar atılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa merkezli ekonomik yayılmaya karşı içe dönük iktisat politikaları ile Avrupa'nın ekonomik hâkimiyetine karşı koymuş, modernleştirdiği kurumları ile taşraya nüfuz etmiştir. Bu doğrultuda, Osmanlı ekonomisinin temel gelir kaynağını oluşturan tarımsal üretimin geliştirilmesine öncelik verilmiştir.  Planlı bir tarım politikası çerçevesinde hareket eden Osmanlı hükümetleri, tarımsal kalkınmayı gerçekleştirmek için önce merkezde daha sonra da taşrada tarımsal kurumlar kurarak bu hedeflerini gerçekleştirmeye çalışmıştır. Bürokrasinin modernleşmesiyle birlikte tarım bürokrasisi hem merkezde hem de taşrada kendine yer bulmuş ve ekonominin gelişmesi için gerekli tedbirlerin alınmasında aktif rol oynamıştır. Merkezde bürokratik modernleşme II. Mahmut döneminde bakanlıkların kurulması ile başlamıştır. Bu dönemde tarım bürokrasisinin ilk örneği olan Zahire Nezareti'nin kurulması ile başlayan tarımsal bürokratikleşme süreci, Ziraat Nezareti'nin kurulması ile devam etmiştir. Zahire Nezareti'nin kurulmasıyla başlayan tarımsal bürokratikleşme süreci, 1838 yılında Ziraat ve Sanayi Meclisi'nin kurulmasıyla devam etmiş ve 1893 yılına kadar çeşitli dönüşümlerden geçerek Orman, Maden ve Ziraat Nezareti'nin kurulmasıyla son şeklini almıştır. 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nda tarımsal kalkınmayı destekleyen imar meclisleri, ziraat meclisleri, Ziraat Nezareti, ziraat mektepleri ve numune tarlaları gibi tarımsal kurumlar ve bu kurumların merkez ve taşrada yürüttükleri faaliyetler bu tezin konusunu oluşturmaktadır.

Abstract:
The 19th century marks a serious period in which the Ottoman Empire realised modernisation within itself. In the century-long process in which the superiority of Europe was accepted and an effort of modernisation was made in almost every field starting from the centre, the bureaucracy was modernised and the necessary steps were taken for economic development. The Ottoman Empire countered European economic dominance through inward-oriented economic policies against the European-centred economic expansion by penetrating the provinces with its modernised institutions. In this direction, the development of agricultural production, which constituted the main source of income of the Ottoman economy, was prioritised.  Implementing a centralized strategy for agricultural development, the Ottoman governments established agricultural institutions first at the centre and then in the provinces to realise agricultural development. With the modernisation of the bureaucracy, the agricultural bureaucracy expanded to regional levels and played an active role in taking the necessary measures to improve the economy. The bureaucratic modernisation that started at the centre took place with the establishment of ministries during the reign of Mahmut II. In this period, the Ministry of Agriculture was established in the field of agricultural bureaucracy. The process of agricultural bureaucratisation, which started with the establishment of the Zahire Ministry, continued with the establishment of the Agriculture and Industry Council in 1838 and passed through various transformations until 1893 and took its final form with the establishment of the Ministry of Forestry, Mining and Agriculture. Since the mid-19th century, agricultural institutions such as zoning councils, agricultural councils, the Ministry of Agriculture, agricultural schools and sample fields that supported agricultural development in the Ottoman Empire and the activities carried out by these institutions in the centre and provinces constitute the subject of this thesis.