Milas yöre mutfağının vejetaryen beslenme kapsamında incelenmesi
Examination of Milas local ciisine wintin the scope of vegetarian nutrition
Yazar: ŞEYDA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HAKAN TURGUT
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Belirli bir coğrafi alanda yetiştirilen ve o bölgenin adıyla anılan ürünler "yöresel ürün" olarak tanımlanır (Cerrahoğlu, 2015).Yöresel ürünler, sadece bölgenin ekonomik değil, aynı zamanda geçmişine kök salmış tarihi ve kültürel bir mirastır (Karaca, 2016). Günümüzde insanların doğal gıdalara yönelmesi, farklı kültürlerin kaynaşması ve farklı gastronomik deneyimler yaşamak istemeleri yöresel mutfaklara olan ilgiyi arttırmıştır. Ülkemizde Ege bölgesi hem turistik bölge olması hem de mutfak kültürü açısından tarihten gelen zenginliğe sahip olması bakımından oldukça gözde olmaktadır. Günümüzde Vejetaryenlik popülaritesi gitgide artmaktadır. Aslında Vejetaryen beslenme insanlığın doğası gereği ortaya çıkmış bir beslenme türüdür. Vejetaryen beslenme hayvansal kaynaklı gıdaların yerine bitkisel gıdaların tercih edildiği bir beslenme şekli olmaktadır. Halk arasında Vejetaryenler hiçbir et tüketmeyen ya da sınırlı olarak tüketenler olarak bilinmektedir. Bunun yanı sıra Vejetaryenlikte hayvansal ürünler de kısıtlı olarak tüketilmektedir. Türk Mutfağının önemli parçasından biri olarak Ege mutfağı coğrafyası gereği sayısız ot popülasyonuna sahiptir. Çakılcıoğlu ve Şengün (2010) tarafından yapılan bir çalışmaya göre, Türkiye coğrafi avantajları sayesinde bitki türleri bakımından dünyanın en çeşitli ülkelerinden biridir. Bu durum, Türkiye'nin iklim ve coğrafi koşullarının farklı bitki türlerinin gelişimi için elverişli olduğunu göstermektedir.  Ülkemizde ot yemekleri ve yemek çeşitliliği bakımından zengin olan Ege mutfağı Vejetaryen beslenme için en uygun mutfaklardan birisidir. Gerçekleştirilen çalışmada Milas yöre mutfağındaki yiyeceklerin vejetaryen beslenme kapsamında araştırılıp, incelenip, değerlendirilmesi yapılmıştır. Milas yöre mutfağında Vejetaryen beslenmeye uygunluğu ve bu uygunluğun bilinilirliği üzerinde anket yapılmış ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma iki boyutta gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde nicel araştırma kullanılmıştır. Nicel araştırma boyutunda keşifsel araştırma olarak tarama modeli kullanılmıştır. Keşifsel araştırma ve literatür taraması neticesinde Milas yöresel yemeklerini kapsayan bir anket formu hazırlanmıştır. Anket formunda 66 yemek sorularak 5'li Likert yöntemi ile katılımcılara sunulmuş ve cevaplar doğrultusunda sayısal veriler oluşturulmuştur. Bu kapsamda, 25 katılımcı yüz yüze, 129 katılımcı ise verilen anket formunu doldurarak ankete katılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasını nitel araştırma oluşturmaktadır. Bu aşamada nitel araştırma metotlarından "kültür analizi" deseni kullanılmıştır. Bu aşamada Milas'ta yaşayan ve Milas yöresel yemekleri hakkında bilgi sahibi olduğu düşünülen 25 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde Milas mutfak kültürüne ve yöresel yemeklerine ait reçeteleri içeren veriler elde edilmiştir. Anket çalışması sonucu elde edilen veriler açıklayıcı istatistik yöntemlerinden "frekans analizi" ile yorumlanmıştır. Görüşmelerin yorumlanmasın da ise "içerik analizi" yöntemi kullanılmıştır. Yapılan anket çalışması ve görüşmelerin sonunda, Milas yöresel mutfağının, vejetaryen beslenme bağlamında önemli bir zenginliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, Milas yöresel mutfağının geleneksel tatlarının vejetaryen beslenme tarzına uygun alternatifler sunabileceğini ortaya koymuştur. Görüşmeler ve anketler, Milas'ın doğal ürünlerinin ve yöresel tariflerin vejetaryen yemeklerin hazırlanmasında önemli bir kaynak olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Bu çalışma, vejetaryen beslenmeyle ilgilenenler için Milas yöresel mutfağını keşfetmek adına değerli bir başvuru kaynağı olabilir ve gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutabilir. Bu sonuçlar, yöresel mutfakların vejetaryen beslenme trendlerine uyum sağlayabileceğini ve daha çeşitli bir yemek kültürünün geliştirilebileceğini vurgulamaktadır. Çalışma sonucunun vejetaryen yemekler ve Milas yöre mutfağı üzerine yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Vejetaryen, Milas Yöre Mutfağı, Beslenme, Gastronomi

Abstract:
Products grown in a certain geographical area and named after that region are defined as "local products" (Cerrahoğlu, 2015). Local products are not only an economic but also a historical and cultural heritage rooted in the history of the region (Karaca, 2016). Nowadays, people's tendency towards natural foods, the fusion of different cultures and their desire to have different gastronomic experiences have increased the interest in local cuisines. In our country, the Aegean region is very popular both because it is a touristic region and because it has a rich history in terms of culinary culture. Nowadays, the popularity of Vegetarianism is increasing. In fact, Vegetarian nutrition is a type of nutrition that has emerged due to the nature of humanity. Vegetarian nutrition is a diet in which plant foods are preferred instead of animal-derived foods. Vegetarians are popularly known as those who do not consume any meat or consume it in a limited way. In addition, in Vegetarianism, animal products are consumed in a limited way. As an important part of Turkish Cuisine, Aegean cuisine has numerous herb populations due to its geography. According to a study conducted by (Çakılcıoğlu ve Şengün, 2010), Turkey is one of the most diverse countries in the world in terms of plant species, thanks to its geographical advantages. This shows that Turkey's climate and geographical conditions are suitable for the development of different plant species. Aegean cuisine, which is rich in herbal dishes and food diversity in our country, is one of the most suitable cuisines for a Vegetarian diet. In this study, the foods in Milas local cuisine were researched, examined and evaluated within the scope of vegetarian nutrition. A survey was conducted and semi-structured interviews were conducted on the suitability of Vegetarian nutrition in the Milas local cuisine and the awareness of this suitability. The "mixed research model" was used in the study and this model enriched the research in terms of application. The research was designed in two dimensions. The first dimension is quantitative research. The quantitative dimension of the research was designed as an exploratory research and was implemented based on the survey model, one of the quantitative research models. In the exploratory research, a survey form was prepared including the local dishes of Bodrum, which were found as a result of the literature review. By writing 66 food names on the survey form, data regarding the awareness of the dishes from those living in Milas were obtained using the 5-point Likert method. In this context, 25 participants participated in the survey face to face and 129 participants participated in the survey by filling out the provided survey form. The second dimension of the research is qualitative research. In this dimension, the "cultural analysis" pattern, one of the qualitative research methods, was used. In this aspect of the research, face-to-face in-depth interviews were conducted using a semi-structured interview form with 25 participants who live in Bodrum and are thought to have knowledge about Bodrum local dishes. During the interviews, data was collected about Bodrum culinary culture and recipes of local dishes. In the survey study, the data were interpreted using "frequency analysis", one of the descriptive statistics methods. The interviews were analyzed using the "descriptive analysis" method. At the end of the survey and interviews, it was concluded that Milas local cuisine has a significant richness in the context of vegetarian nutrition. The research has revealed that the traditional flavors of Milas local cuisine can offer alternatives suitable for a vegetarian diet. Interviews and surveys show that Milas' natural products and local recipes can be considered an important resource in the preparation of vegetarian dishes. This study can be a valuable reference source for those interested in vegetarian nutrition to explore Milas local cuisine and may shed light on future studies. These results emphasize that local cuisines can adapt to vegetarian nutrition trends and a more diverse food culture can be developed. The results of the study will contribute to studies on vegetarian dishes and Milas local cuisine.

Keywords: Vegetarian, Regional Cuisine of Milas, Gastronomy, Nutrition