Yönetici ve öğretmen algılarına göre ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme düzeylerinin incelenmesi
Analysing the organizational learning levels of primary schools according to the perceptions of school managers and teachers
Yazar: BAŞAK PATIR COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER YALÇINKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada Bergama, Dikili ve Kınık ilçelerinde görev yapan yönetici ve öğretmen algılarına göre ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Genel tarama modelindeki araştırma, araştırmacının, değişkenlere herhangi bir müdahalesi olmadan var olan durumu ortaya çıkarması düşünüldüğünden, betimsel bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini Bergama, Dikili ve Kınık ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan 92 yönetici ve 709 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde tesadüfi örneklem yöntemi kullanılmıştır. Kale (2003) tarafından geliştirilen ?örgütsel öğrenme düzey belirleme ölçeği?, araştırmacı tarafından 92 yönetici ve 709 öğretmene görev yaptıkları okullara gidilerek dağıtılmıştır. Yöneticilerden 65'i, öğretmenlerden 325'i dağıtılan ölçeği yanıtlamıştır. Alt problemlere göre cinsiyet ve lisansüstü eğitim alma bağımsız değişkenleri iki kategorili olduğundan, bu bağımsız değişkenlere ilişkin ortalamalar arasındaki farkın anlamlığının test edilmesinde ?t? testi kullanılmıştır. Alt problemlerdeki hizmet yılı, hizmetiçi eğitim alma, okulun öğrenci sayısı ve öğretmenlerin branş bağımsız değişkenlerinde ikiden çok grup olduğundan Tek Yönlü Anova kullanılmıştır. Anova sonucunda ?F? değerinin anlamlı çıkması durumunda farklılığın hangi ortalamalardan kaynaklandığının belirlenmesi için örneklem büyüklükleri eşit olmadığından ve daha duyarlı olması nedeniyle ikili karşılaştırma tekniği olarak Scheffé testi kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre, cinsiyet ve hizmetiçi eğitim ve okulun öğrenci sayısı bağımsız değişkenlerine göre; yöneticilerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme düzeylerine ilişkin algıları arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunamazken; hizmet yıllarına göre algıları arasında fark görülmektedir. Bu bulguya göre, 6-10 yıllık hizmet yılına sahip yöneticiler daha olumlu bir örgütsel öğrenme algısına sahiptirler. Oysa; lisansüstü eğitim alan yöneticilerle almayanların örgütsel öğrenme algı düzeyleri arasında lisansüstü eğitim alanlar lehine 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmaktadır.Cinsiyet, hizmet yılı, branş ve lisansüstü eğitim alma bağımsız değişkenlerine ilişkin, öğretmenlerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme algı düzeyleri arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmamıştır. Ancak, hizmetiçi eğitim alma değişkenine göre 5 ve daha fazla kez hizmetiçi eğitim alan ve okulun öğrenci sayısı bağımsız değişkenine göre, 601-900 mevcutlu okullarda görev yapan öğretmenlerin okullarının örgütsel öğrenme düzeyine ilişkin algıları daha olumludur. Yönetici ve öğretmenlerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme algıları arasında 0,05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmaktadır. Yöneticiler, okullarının örgütsel öğrenme düzeylerine ilişkin daha olumlu algıya sahiptirler.Araştırma sonucuna göre, yöneticilerin hizmetiçi eğitim programlarına yüksek motivasyonla katılımlarını sağlayabilmek için, programların uygulandığı yer, uygulanış biçimi, süresi ve güncelliğine önem verilmeli ve öğrenen örgüt anlayışını kanıksamaları sağlanmalıdır. Ayrıca, yıl içinde düzenlenecek program içeriklerinin ve gereksinimlerin tespiti için, yöneticilere anket uygulanarak elde edilen veriler değerlendirilebilir. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda görev yapan lisansüstü eğitim almış öğretmenler, örgütsel öğrenme çabalarında kaynak olarak görülmeli, maddi ve manevi doyumları sağlanmalıdır.Araştırmada Bergama, Dikili ve Kınık ilçelerinde görev yapan yönetici ve öğretmen algılarına göre ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Genel tarama modelindeki araştırma, araştırmacının, değişkenlere herhangi bir müdahalesi olmadan var olan durumu ortaya çıkarması düşünüldüğünden, betimsel bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini Bergama, Dikili ve Kınık ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan 92 yönetici ve 709 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde tesadüfi örneklem yöntemi kullanılmıştır. Kale (2003) tarafından geliştirilen ?örgütsel öğrenme düzey belirleme ölçeği?, araştırmacı tarafından 92 yönetici ve 709 öğretmene görev yaptıkları okullara gidilerek dağıtılmıştır. Yöneticilerden 65'i, öğretmenlerden 325'i dağıtılan ölçeği yanıtlamıştır. Alt problemlere göre cinsiyet ve lisansüstü eğitim alma bağımsız değişkenleri iki kategorili olduğundan, bu bağımsız değişkenlere ilişkin ortalamalar arasındaki farkın anlamlığının test edilmesinde ?t? testi kullanılmıştır. Alt problemlerdeki hizmet yılı, hizmetiçi eğitim alma, okulun öğrenci sayısı ve öğretmenlerin branş bağımsız değişkenlerinde ikiden çok grup olduğundan Tek Yönlü Anova kullanılmıştır. Anova sonucunda ?F? değerinin anlamlı çıkması durumunda farklılığın hangi ortalamalardan kaynaklandığının belirlenmesi için örneklem büyüklükleri eşit olmadığından ve daha duyarlı olması nedeniyle ikili karşılaştırma tekniği olarak Scheffé testi kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre, cinsiyet ve hizmetiçi eğitim ve okulun öğrenci sayısı bağımsız değişkenlerine göre; yöneticilerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme düzeylerine ilişkin algıları arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunamazken; hizmet yıllarına göre algıları arasında fark görülmektedir. Bu bulguya göre, 6-10 yıllık hizmet yılına sahip yöneticiler daha olumlu bir örgütsel öğrenme algısına sahiptirler. Oysa; lisansüstü eğitim alan yöneticilerle almayanların örgütsel öğrenme algı düzeyleri arasında lisansüstü eğitim alanlar lehine 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmaktadır.Cinsiyet, hizmet yılı, branş ve lisansüstü eğitim alma bağımsız değişkenlerine ilişkin, öğretmenlerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme algı düzeyleri arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmamıştır. Ancak, hizmetiçi eğitim alma değişkenine göre 5 ve daha fazla kez hizmetiçi eğitim alan ve okulun öğrenci sayısı bağımsız değişkenine göre, 601-900 mevcutlu okullarda görev yapan öğretmenlerin okullarının örgütsel öğrenme düzeyine ilişkin algıları daha olumludur. Yönetici ve öğretmenlerin ilköğretim okullarının örgütsel öğrenme algıları arasında 0,05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmaktadır. Yöneticiler, okullarının örgütsel öğrenme düzeylerine ilişkin daha olumlu algıya sahiptirler.Araştırma sonucuna göre, yöneticilerin hizmetiçi eğitim programlarına yüksek motivasyonla katılımlarını sağlayabilmek için, programların uygulandığı yer, uygulanış biçimi, süresi ve güncelliğine önem verilmeli ve öğrenen örgüt anlayışını kanıksamaları sağlanmalıdır. Ayrıca, yıl içinde düzenlenecek program içeriklerinin ve gereksinimlerin tespiti için, yöneticilere anket uygulanarak elde edilen veriler değerlendirilebilir. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda görev yapan lisansüstü eğitim almış öğretmenler, örgütsel öğrenme çabalarında kaynak olarak görülmeli, maddi ve manevi doyumları sağlanmalıdır.

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the organizational learning levels of the primary schools according to the perceptions of school administrators and teachers. The research which is in general scanning model is a descriptive study as the researcher is supposed to reveal the existing situation without any intervention to the variables.The world of research consists of the 92 school administrators and 709 teachers working in the primary schools in Bergama, Dikili and Kınık districts. Random sampling technique has been used for choosing the sample. ?Determining the organizational learning level scale? developed by Kale (2003) has been handed out to the 92 administrators and 709 teachers by the researcher via going to schools they are working in. 65 of the administrators and 325 of the teachers have replied the scale. According to the sub-problems; as the sex and postgraduate education free variants have two categories, ?t? test has been used to test the meaning of the difference between the averages related to these variants. One way Anova has been used as there are more groups in other sub-problems like serving year, in-service training, student population of schools and the branches of the teachers free variables. In case of a meaningful ?F? value depending on the Anova result, as the sampling sizes are not equal and more sensitive, Scheffé technique has been used as dual comparion technique to define the sources of the differences.According to the findings of the research, there is not a meaningful difference between the administrators? organizational learning level perceptions of the primary schools related to sex, in-service training and school?s population variables; but it is found that there is a difference in terms of their perceptions related to serving year free variable. Accordingly, the adminisrators working between 6-10 years have a more positive organizational learning perspective. On the other hand; there is a meaningful difference between the adminisrators? perceptions whether they have a postgraduate education or not on behalf of the postgraduted ones. No meaningful difference has been found among the teachers? organizational learning perception levels related to the sex, serving year, branch and postgraduate education free variables. However, related to the in-service training free variable; the teachers who have attained these courses 5 or more times and in terms of school?s student population free variable; the ones working in schools that have 601-900 student population have a more positive organizational learning perception. Finally, there is a meaningful difference between the administrators? and teachers? organizational perceptions about their schools. The administrators have a positive organizational perception for their schools.In accordance with the results of the research; to enable the attendance of the administrators with a high motivation to the in-service trainings, the place, application style, time and currency of the programs should be taken into consideration and the administrators should be enabled to grab the philosophy of organizational learning. Furthermore, in order to set the contents and needs of the programs that will be carried out throughout the year, questionnaires can be applied to the administrators and the findings can be evaluated. And also, the teachers who have postgraduate degrees working for the Ministry of National Education should be seen as a source in the process of organizational learning and they should be satisfied financially and morally.