Döviz kurundan enflasyona geçiş etkisi: Türkiye örneği /
Yazar: EMRAH TÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMRE AKSOY
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz = Foreign exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Enflasyon = Inflation ; Geçiş etkisi = Pass through ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Ticari engellerin kalktığı, gelişen teknolojiler ile birlikte ülkelerin birbirlerine daha da yaklaştığı küreselleşen ekonomik dünyada döviz kurları çok önemli bir yer tutmaktadır. Ülkeler yapmış oldukları dış ticareti dövizle yaptıkları için döviz kurunun yüksek olduğu ülkelerde ihracatçılar bundan olumlu şekilde etkilenirken, ithalatçılar bu durumdan olumsuz etkilenmektedir. Dış ticaret haricinde döviz kurunun etkilediği diğer önemli olgu enflasyondur. Döviz kurunda meydana gelen bir yükseliş, ara ve emtia mallarında dışa açık gelişmekte olan ülkeler için enflasyonun tetiklenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
Bu çalışmada döviz kurundan enflasyona geçiş etkisi incelenmiştir. Çalışmada üç farklı yöntem kullanılmıştır. Vektör Otoregresif (VAR) modeli zaman serileri arasındaki gelişimi ve karşılıklı bağımlılığı ölçmek için kullanılmıştır. Granger Nedensellik (Granger Causality) testi döviz kuru ile enflasyon arasındaki nedenselliğin yönünü belirlemek için kullanılmıştır. Son olarak, daha önce yapılmış çalışmalardan farklı olarak 1996 Gümrük Birliği Anlaşması ve 1994 ile 2001 kriz dönemlerinde Kukla (Dummy) değişkeni bu dönemler ile öncesi ve sonrası dönemleri karşılaştırmak açısından kullanılmıştır. Veriler aylık olup 1987:1 ve 2013:10 yıllarını kapsamakta ve TCMB verilerinden faydalanılmaktadır. Sonuç olarak kullanılan modellerde enflasyonun döviz kurundan etkilendiği, geçiş etkisinin döviz kurundan enflasyona doğru olduğu, Gümrük Birliği anlaşmasından sonra geçiş etkisinin daha da güçlendiği 1994 ve 2001 ekonomik kriz dönemlerinde geçiş etkisinin düştüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: 
Döviz Kurundan Enflasyona Geçiş Etkisi, Granger Nedensellik Testi, Vektör Otoregresif Model, Kukla Değişkeni

Abstract:
In the globalized economic world. Trade barriers are removed between countries and with the developing technologies countries become closer. In this world, exchange rate has a very important place.  Countries use foreign currency for foreign trade. When exchange rate is higher, the exporters are benefited while the importers are adversely affected by this situation. Besides foreign trade, the other important factor affected by the exchange rate is inflation. 
In this study, the effect of exchange rate pass through to inflation is analyzed. Three different methods are used in this study. Vector Autoregressive (VAR) model were used to measure the development and mutual dependence between time series. Granger Causality test is used to determine the direction of causality between inflation and exchange rate. Finally, to analyze the effect of 1996 Customs Union Agreement and, 1994 and 2001 crisis; Dummy variables are used to compare the periods. As a result; in the models that are used, it is found that the inflation is affect from the exchange rate, the pass through effect is only from exchange rate to inflation and finally the pass through effect is stronger after the Customs Union agreement while it is weaker after 1994 and 2001 crisis.

Key Words: 
Exchange Rate Pass Through, Granger Causality, Vektor Autoregressive Model, Dummy Variable