Ortaokul öğrencilerinde okula bağlılık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide öz-yeterlik inancı ve akademik motivasyonun rolü
The role of self-efficacy beliefs and academic motivation in the relationship between school attachment and subjective well-being in secondary school students
Yazar: NİHAL TOPAL
Danışman: PROF. DR. HATİCE ODACI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çocuk ve ergen bireylerin öznel iyi oluş dereceleri son yıllarda araştırmacıların odağı haline gelmiş bu konuda değerli bir bilimsel bilgi birikimi oluşmuştur. Ancak ifade edilen grupta yaşamın önemli bir parçası konumunda olan okula ilişkin bağlamların öznel iyi oluş ile ilişkisine dair bilgilerimiz hala sınırlı düzeydedir. Yakın tarihli araştırmaların bir bölümü öğrencilerin okula bağlılıkları ile öznel iyi oluşları arasında olduğu varsayılan doğrusal ilişkileri mercek altına almıştır. Bununla beraber, okul bağlılığın öznel iyi oluş üzerindeki dolaylı etkilerini daha açık hale getirmeye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin okula bağlılıkları ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkide öz-yeterlik inançları ve akademik motivasyonun rolünü incelemektir.
Bu araştırmanın çalışma grubu; 2020-2021 eğitim-öğretim yılı içerisinde Trabzon ilinin çeşitli ilçelerinde 5., 6., 7. ve 8. sınıfa devam etmekte olan 701 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği, Ortaokul Öğrencileri için Akademik Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerini sınamak için Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılmıştır. 
Bu araştırmadan elde edilen bulgulara göre; okula bağlılık, öz-yeterlik inancı, akademik motivasyon (motivasyonsuzluk boyutu hariç) ve öznel iyi oluş arasında pozitif düzeyde anlamlı ilişkiler mevcuttur. Motivasyonsuzluk alt boyutu ise tüm değişkenlerle negatif yönde anlamlı ilişkiler sergilemektedir. Bununla beraber; okula bağlılığın öz-yeterlik inancı, akademik motivasyon ve öznel iyi oluş üzerinde doğrudan pozitif etkisi vardır. Aynı zamanda öz-yeterlik inancı ve akademik motivasyonun öznel iyi oluş üzerinde doğrudan pozitif bir etkisi söz konusudur. Dolaylı etkilere yönelik sonuçlara göre; okula bağlılık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide öz-yeterlik inancı ve akademik motivasyonun kısmi aracılık rolü bulunmaktadır. Ayrıca; okula bağlılık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide öz-yeterlik inancı ve akademik motivasyon sıralı aracılık etmektedir. Bu sonuçlara bağlı olarak, öğrencilerin okula bağlılıklarını güçlendirmeyi hedefleyen müdahale programlarının öğrencilerin öznel iyi oluşlarını güçlendirmede önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Subjective well-being levels of children and adolescents have become the focus of researchers in recent years, and a valuable scientific knowledge has been accumulated on this subject. However, our knowledge of the relationship between school contexts, which are an important part of life in the group, and subjective well-being is still limited. Some of the recent studies have focused on the assumed linear relationships between students' school attachment and their subjective well-being. However, there is a need to clarify the indirect effects of school attachment on subjective well-being. The purpose of this study is to examine the role of self-efficacy beliefs and academic motivation in the relationship between school attachment and subjective well-being at secondary school students.
The study group of this research; consists of 701 secondary school students attending the 5th, 6th, 7th and 8th grades in various districts of Trabzon in the 2020-2021 academic year. Personal Information Form, School Attachment Scale for Children and Adolescents, Adolescent Subjective Well-Being Scale, Self-Efficacy Scale for Children, Academic Motivation Scale for Secondary School Students were used as data collection tools. Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the research hypotheses.
According to the findings obtained from this research; there are positive and significant relationships between school attachment, self-efficacy belief, academic motivation (excluding amotivation dimension) and subjective well-being. On the other hand, the amotivation sub-dimension shows significant negative relationships with all variables. With this; being connected to school has a direct positive effect on self-efficacy belief, academic motivation and subjective well-being. At the same time, self-efficacy belief and academic motivation have a direct positive effect on subjective well-being. According to the results regarding indirect effects; self-efficacy belief and academic motivation have a partial mediating role in the relationship between school attachment and subjective well-being. Moreover, the relationship between school attachment and subjective well-being is sequentially mediated by self-efficacy belief and academic motivation. Based on these results, it is thought that intervention programs aiming to strengthen students' attachment to school will make significant contributions to strengthening students' subjective well-being.