"Konya âşıklık geleneğinde (18-19. yy) Aşık Şem'î ve şiir dünyası"
Âşik Şem'î and his poem's world in Konya minstrelsy tradition (18-19th cent.) (Analysis-text)
Yazar: NİLGÜN AYDIN
Danışman: PROF. DR. SİNAN GÖNEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; 19. yüzyıl = 19. century ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk ozanları = Troubadours ; Konya = Konya ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şem`i = Şem`i ; Şiir = Poem

Özet:
Çalışmanın konusunu XVIII. yüzyılın son çeyreği ile XIX. yüzyılın ilk yarısı arasında yaşamış âşıklık geleneğinin önemli temsilcilerinden Âşık Şem'î oluşturmaktadır. Genel bir tutum olarak âşık monografileri üzerine "hayatı, sanatı, eserleri" şeklinde hazırlanan çalışmaların aksine, bu çalışmada Âşık Şem'î ve ona ait şiirler âşığın yaşadığı dönemin tarihî, sosyokültürel bağlamı içinde ele alınmıştır.
Çalışma, Önsöz, Giriş, Sonuç, Kaynakça ve Ekler dışında beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde âşık tarzı şiir geleneği, XVIII.-XIX. yüzyıllar Konya âşıklık geleneğinin genel durumu, XVIII.-XIX. yüzyıllar Osmanlı İmparatorluğunun siyasal ve kültürel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca tespi edilen şiirlerin bulunduğu kaynaklar tanıtılıp değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Âşık Şem'î'nin hayatı, mesleği, âşıklık geleneği içindeki yeri, sanatı, tarikat bağlantısı ve dini görüşü hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, Şem'î, sosyokültürel bağlamda değerlendirilmiş ve kültür ortamlarındaki konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Şem'î'nin şiirlerinin şekil ve muhteva açısından incelenmesine yer verilmiş ve sosyokültürel bağlam içinde değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde Şem'î'ye ait tespit edilen şiirler; "heceli" ve "aruzlu" olmak üzere iki gruba ayrılarak çeşitlenmeleri ile birlikte verilmiştir. Bu kısımda Şem'î'ye ait 273 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerden 45'i ilk kez tarafımızdan tespit edilmiştir. Ekler kısmında ise Şem'î ile ilgili bir araya getirilmiş yazılı ve görsel belgeler ile aşığın etrafında oluşmuş anlatılara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Âşık tarzı kültür ve şiir geleneği, Konya âşıklık geleneği, Âşık Şem'î, sosyokültürel bağlam.

Abstract:
SUMMARY

Âsık Şem'î who lived with the last quarter of 18th century between the first half of the 19th century an important represantative of Minstrel Literature the subject of this study. By this approach this study is different from the classical monographic studies. 
In this thesis there are five main chapters (except foreword, introduction, conclusion, bibliography and appendix). In first chapter information about Turkish minstrel tradition and the situation of Ottoman Empire and Konya in 18th-19th centuries was given. By this information we try to enlighten the period Şem'î lived and Şem'î's place in Turkish minstrel tradition. In addition to this some of the main terms are also explained in this chapter. In the second chapter, which is the base of monographic constructure, information about Şem'î's biography, education, profession, characteristic, artistry, religious life and poetics was given. In the third chapter Şem'î's art and artistry was evaluated in their context. By this approach, firstly, context of performance was explained and than his place in cultural environment was identified. In fourth chapter Şem'î's poems was examined by their context. For this examination, we used Genetic Structuralist Method. There are 273 poems in this part and 45 of them are firstly read and published. In appendix part some visual documents and some texts/stories about Şem'î are found.

Key words: Minstrel style cultur and poem tradition, Konya minstrelsy tradition, Âşık Şem'î, socio-cultural context.