Sürgün edilmiş topluluklarda etnik sınırlar ve kimlik: Türkiye'de ve ABD'de yaşayan Ahıska Türklerinin karşılaştırmalı analizi
Ethnic boundaries and identity in exiled communities: Comparative analysis of Ahıska (Meskhetian) Turks in Turkey and in the US
Yazar: BETÜL DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK YEŞİLTUNA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kurumlar Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ahıska Türkleri = Ahıska Turks ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Kafkasya göçleri = Caucasian emigrations ; Kimlik = Identity ; Sürgün = Exile ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Sürgün, göçün bir çeşidi olmakla beraber, uygulanış şekli ve sürgüne uğrayan göçmenlerin deneyimleri, sürgün toplulukları işçi göçmenlerden, mültecilerden ve sığınmacılardan farklılaştırmaktadır. Bu çalışmada sürgün edilen toplulukların göç deneyimleri, toplumsal hafızalarının oluşumu, etnik kimliklerini nasıl tanımladıkları ve etnik sınırlarını nasıl tasarladıkları keşfedilmeye çalışılmaktadır. Sürgün edilmiş topluluklarda etnik sınırların oluşumu ve kimliğin inşasını ABD'de ve Türkiye'de yaşayan Ahıska Türkleri örneği üzerinden açıklamayı amaçlayan bu çalışma Barth ve Wimmer'in etnik sınırlar kuramını temel almaktadır. Bu çalışma etnik sınırların şartlarla ve etkileşimde bulunulan aktörler ve yapılarla ilişkili olduğu varsayımına dayanarak Ahıska Türklerinin etnik sınırlarını oluşturan, kimliğini inşa eden ve sürdüren etkenler ve ilişkilerinin neler olduğunu keşfetmeyi amaçlamaktadır.
Bu çalışmada Ahıska Türklerinin yaşadıkları sürgünün toplumsal hafızanın oluşması ve yeniden üretilmesindeki rolü incelenmiştir. Etnik sınırlar yaklaşımı "aktörlerin etnik sınırları uygun gördükleri kültürel ayraçlarla (diacritics) imleyebileceklerini" iddia ettiğinden Ahıska Türklerinin kendilerini "ötekilerden" veya "diğerlerinden" ayırt etmelerini sağlayan din, dil ve gelenekler gibi ayraçlar çalışmada incelenmiştir. Ahıska Türklerinin yerel toplumla ve kendi etnik gruplarıyla olan ilişkileri ve ulusaşırı etkileşimlerinin etnik sınırların oluşmasındaki rolü keşfedilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca Ahıska Türklerinin anavatan tahayyülleri diasporik davranışları bağlamında incelenmiştir. Ahıska Türklerinin kimlik tanımlamaları Wimmer'in etnik sınır oluşturma stratejileri bağlamında açıklanmıştır. 
Bu çalışma için Ahıska Türklerinin doğal ortamlarına girilerek etnografik bir çalışma yapılmıştır. Etnografik saha araştırması üç farklı aşamada, toplam 20 ayda, Türkiye'de Bursa ve İzmir'de, ABD'de Washington eyaleti Seattle şehrinde gerçekleştirilmiştir. Saha araştırmasında 48 derinlemesine görüşme yapılmış; Ahıska Türklerinin evleri ve sosyalleşme ortamları ziyaret edilerek enformel görüşmeler gerçekleştirilmiş; Ahıska Türklerinin evlerinde ve dışarda düzenledikleri sosyal ve kültürel aktivitelere, derneklerin ve kültür merkezinin düzenlediği programlara, düğün ve sünnetlere, dini programlara ve bayram kutlamalarına ve ziyaretlere katılınarak gözlem yapılmıştır.

Abstract:
While exile is accepted as a type of forced migration, implementation of exile and the experiences of exiled groups differentiate those groups from other forced migrants such as labor migrants, refugees and asylum seekers. This study aims to explore exiled groups' migration experiences, formation of collective memory, construction of ethnic identity and ethnic boundary making strategies. This study, in which Ahıska Turks living in Turkey and in the US were studied comparatively, is based on Barth and Wimmer's ethnic boundary theory. Based on the ethnic boundary theory's assumption that the ethnic boundaries are dependent on the contextual factors, the conditions and the interactions with actors and structures, this study aims to explore the factors that play important roles for Ahıska Turks' ethnic boundary making and ethnic identity construction.
In this study, the role of Ahıska Turks' exile in 1944 in the formation and reproduction of collective memory is investigated. Since ethnic boundary theory argue that "actors mark ethnic boundaries with cultural diacratics", the roles of Ahıska Turks' religion, language and traditions, which are the diacritics that make Ahıska Turks differentiate themselves from the "others", are examined in this study. Furthermore, the role of interaction with local community and co-ethnics, and the transnational interconnections in the formation of ethnic boundary are explored. Also, Ahıska Turks' imagination and construction of homeland are examined based on their diasporic experiences. Ahıska Turks' ethnic self-identification is explained using Wimmer's ethnic boundary making strategies. 
For this study, an ethnographic field work was conducted by the researcher in different cities where Ahıska Turks reside. This three-stage and 20-month-long ethnographic field work was conducted in Seattle in the US, Bursa and Izmir in Turkey. The data for this study were derived from 48 in-depth interviews collected during the field work; informal conversations in daily life and cultural center and association visits; and participant observations in social, cultural and religious events of Ahıska Turks.