Kocayemiş (Arbutus unedo L.) genotiplerinde somatik embriyogenesis için kallus kültürlerinin oluşturulması
Establishment of callus cultures for somatic embryogenesis in Arbutus unedo L. genotypes
Yazar: NUŞİN TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. MELEKBER SÜLÜŞOĞLU DURUL
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada kocayemişin doku kültüründe rejenere edilen sürgünlerinden alınan yaprak eksplantlarından kallus kültürleri elde edilmiştir. MS besin ortamı temel besin ortamı olarak yer almıştır. İlk aşamada MS besin ortamına 2,4-D ve NAA hormonlarının (2,0, 4,0 ve 6,0 mg/L dozlarından biri eklenmiştir. İkinci aşamada ise BA ve IBA hormon kombinasyonlarının kallus oluşumuna etkileri incelenmiştir. BA ve IBA hormonlarının 0-0,1-0,5-1,0-2,0 ve 4,0 mg/L dozlarının 36 kombinasyonu çalışmada denemiştir. Ortam pH'sı 5,6 olarak ayarlanmış, ortamların hepsine 7 g/L agar ve 30 g/L sakkaroz ilave edilmiştir. Kültürler ilk 10 gün sürekli karanlık ortamda, devamında 45 gün süre ile 16 saat aydınlık, 8 saat karanlık koşullarda geliştirilmiştir.
Çalışma sonucunda NAA ilave edilen ortamlarda kallus gelişmezken, 2,4-D hormon dozlarında kallus oluşumu gerçekleşmiştir. Kallus oluşumuna hormon dozlarının etkileri önemli bulunmuştur. 4,0 ve 6,0 mg/L 2,4-D içeren ortamlarda eksplantların tamamında kallus oluşmuştur. Kallus büyüklüğü 6,0 mg/L dozunda artmıştır. Kallusların rengi kahverengi olmuştur.Çalışmanın ikinci kısmında ise BA ve IBA hormon kombinasyonlarının kallus gelişimine etkileri önemli bulunmuştur. 0,0 BA + 4,0 IBA; 1,0 BA + 0,5 IBA; 0,1 BA + 4,0 IBA; 0,5 BA + 2,0 IBA; 4,0 BA + 0,5IBA ve 4,0 BA + 1,0 IBA hormon kombinasyonlarında dikilen eksplantların hepsinde kallus gelişmiştir. Kallus büyüklüğü bakımından da hormon kombinasyonlarının etkileri istatistiki olarak önemli bulunmuştur. 0,0 BA + 4,0 IBA; 4,0 BA + 0,1 IBA ve 4,0 BA + 0,5 IBA kombinasyonlarında kallus büyüklüğü 1 cm'den fazla olmuştur. Kallus renkleri sarımsı-beyazdan kahverengiye kadar değişiklik göstermiştir. BA ve IBA hormon kombinasyonlarında düşük oranlarda kalluslardan sürgün (4,0 BA + 2,0 IBA) ve kök (0,0 BA + 2,0 IBA; 0,0 BA + 4,0 IBA) gelişimi kaydedilmiştir.

Abstract:
In this study, callus cultures were obtained from leaf explants taken from the shoots of arbutus regenerated in tissue culture. MS nutrient medium was included as the basic nutrient medium. In the first stage, 2,4-D and NAA hormones (one of the doses of 2.0, 4.0 and 6.0 mg/L) were added to the MS nutrient medium. In the second stage, the effects of BA and IBA hormone combinations on callus formation were examined. The effects of BA and IBA hormones at 0 -36 combinations of 0.1-0.5-1.0-2.0 and 4.0 mg/L doses were tried in the study. The pH of the medium was set as 5,6 and 7 g/L agar and 30 g/L agar were added to all the media. L sucrose was added. Cultures were grown in continuous darkness for the first 10 days, followed by 16 hours of light and 8 hours of darkness for 45 days.
As a result of the study, while callus did not develop in media containing NAA, callus formation occurred in 2,4-D hormone doses. The effects of hormone doses on callus formation were found to be significant. Callus formed in all explants in media containing 4.0 and 6.0 mg/L 2,4-D. Callus size increased at the dose of 6.0 mg/L. The color of the calluses became brown. In the second part of the study, the effects of BA and IBA hormone combinations on callus development were found to be significant. 0.0 BA + 4.0 IBA; 1.0 BA + 0.5 IBA; 0.1 BA + 4.0 IBA; 0.5 BA + 2.0 IBA;Callus developed in all explants planted in 4.0 BA + 0.5 IBA and 4.0 BA + 1.0 IBA hormone combinations. The effects of hormone combinations were also found to be statistically significant in terms of callus size. 0.0 BA + 4.0 IBA; In combinations of 4.0 BA + 0.1 IBA and 4.0 BA + 0.5 IBA, callus size was more than 1 cm. Callus colors varied from yellowish-white to brown. In BA and IBA hormone combinations, low rates of shoot (4.0 BA + 2.0 IBA) and root (0.0 BA + 2.0 IBA; 0.0 BA + 4.0 IBA) development from calluses were recorded.