Ekonomik büyümenin çevre kirliliği üzerindeki etkisi: Ekolojik ayak izi kapsamında bir analiz
The impact of economic growth on environmental pollution: An analysis in the context of ecologi̇cal footpri̇nt
Yazar: MERVE NİMET ERKUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE DEDEOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Kirlilik = Pollution ; STIRPAT = STIRPAT ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Endüstri devriminden itibaren insan gücüyle yapılan üretim şeklinden makine gücüyle yapılan üretim şekline geçilmesi çevresel tahribatın artmasına yol açmıştır. Bunun temel nedeni hem insanların istek ve ihtiyaçlarının karşılanması hem de ülkelerin daha fazla üretip ekonomik büyüme hızını artırma adına serbest mal olarak düşünülen çevre ve doğal kaynakları üretim faaliyetleri süreçlerinde fazlasıyla kullanılmış olmasıdır. Son yıllarda yaşanan çevresel sorunların tehlikeli boyutlara ulaşmasıyla ekonominin çevre üzerinde etkisi olduğu gerçeği ispatlanarak çevresel sorunların giderilmesi için çözüm arayışına girilmiştir. 
Bu kapsamda çalışmanın temel amacı ekolojik ayak izinin belirleyicilerini STIRPAT modeli kapsamında 1985-2013 dönem aralığında Vietnam, Endonezya, Güney Afrika, Türkiye ve Arjantin ülkelerinden oluşan VISTA ülke grubu için araştırmaktır. Bu amaçla kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla, kentleşme, teknolojik değişkeni temsilen sanayi sektörü ve enerji kullanımını içeren bir STIRPAT modeli izlenmektedir. Analizde yatay kesit bağımlılığı dikkate alan ikinci nesil panel testlerinden CIPS birim kök testi ve Westerlund ECM eşbütünleşme testleri tercih edilmiştir. Ampirik sonuçlara göre, ekonomik büyüme ve enerji kullanımının ekolojik ayak izini artırdığı; sanayi sektörünün ekolojik ayak izini azalttığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler:	Ekonomik Büyüme, Çevre Kirliliği, Ekolojik Ayak İzi, STIRPAT Modeli, VISTA

Abstract:
Since the industrial revolution, the transition from human-powered production to machine-powered production has led to an increase in environmental destruction. The main reason for this is that the environment and natural resources, which are considered as free goods, are used excessively in the production activities in order to meet the demands and needs of people and to increase the economic growth rate of countries by producing more. With the environmental problems experienced in recent years reaching dangerous levels, the fact that the economy has an impact on the environment has been proven, and solutions have been sought for the elimination of environmental problems.
In this context, the main purpose of the study is to investigate the determinants of the ecological footprint for the VISTA country group consisting of Vietnam, Indonesia, South Africa, Turkey and Argentina in the 1985-2013 period within the scope of the STIRPAT model. For this purpose, a STIRPAT model is followed, which includes per capita gross domestic product, urbanization, the industrial sector representing the technological variable and energy use. CIPS unit root test and Westerlund ECM cointegration tests, which are among the second generation panel tests that take into account the cross-section dependency, were preferred in the analysis. According to the empirical results, economic growth and energy use increase the ecological footprint; It has been observed that the industrial sector reduces the ecological footprint.
		Keywords: Economic Growth, Environmental Pollution, Ecological Footprint, STIRPAT Model, VISTA