Denetimli serbestlik tedbiri uygulanan madde bağımlısı bireylerin aile ve sosyal çevreleri ile olan ilişkileri
Drug addic subject to supervised release measures relationships of individuals with family and social enviroment
Yazar: ÖZGE EFE ÇİNGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. EREM SARIKOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Uyuşturucu madde kullanımı günümüzde hem Türkiye hem de Dünya için
geleceği tehdit eden unsurların başında gelmektedir. Dünya genelinde hemen her ülke
uyuşturucu madde kullanımıyla ilgili tedbirler almakta ve kullanımının engellenmesi
konusunda büyük mücadeleler vermektedir. Ancak uyuşturucu madde kullanımı her
geçen gün artmakta ve madde kullanımına bağlı olarak da hem bireyin kendi içinde hem
bulunduğu aile yapısında hem de toplumsal konumunda çözülmeler meydana
gelmektedir.
Bu araştırmanın amacı; madde kullanımı nedeni ile Denetimli Serbestlik tedbiri
uygulanan kişilerin uyuşturucu madde ile tanışmadan, bağımlı olmadan önce ve
uyuşturucu madde bağımlısı olduktan sonraki yaşamlarında özellikle aile ve sosyal
çevreleri (okul, iş, arkadaş) ile ilişkilerindeki değişiklikleri incelemek, denetimli
serbestlik tedbirinin kendileri üzerinde etkilerini araştırmak ve DS tedbiri süresinden
sonraki yaşamlarında geleceğe yönelik beklentilerini ortaya koymak ve bu yönde
planlar yapmak olarak belirlenmiştir.
Araştırmaya Bayburt ili Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde uyuşturucu madde
nedeniyle dosyası bulunan 19 erkek yükümlü katılmıştır. Araştırmada güvenilir ve
geçerli sonuçlara ulaşmak amacıyla nitel araştırma yaklaşımlarından yorumlayıcı olgu
bilim deseni kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmış olup,
yapılan derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak desteklenmiştir.
Çalışmanın sonucunda, bireylerin madde kullanımlarının ardından aile ve sosyal
çevreleri ile olan iletişimlerinin zayıfladığı, bireyleri madde kullanımına yönlendiren
sebeplerin başında merak, özenti ve arkadaş çevresine karşı kendini kabullendirme gibi
sebeplerin olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca çalışmada, Denetimli Serbestlik tedbirlerinin
uyuşturucu madde kullanımının azaltılması, kişilere yeni hobi alanlarının kazandırılması
ve Denetimli Serbestlik uygulaması sonrasındaki sosyalleşme süreçlerinin hızlı
ilerlemesi konusunda bireyler üzerinde olumlu ve yapıcı etkisinin olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aile, aile dinamikleri, denetimli serbestlik, madde
bağımlılığı, nitel araştırma

Abstract:
Drug use is a leading threat to the future in Turkey and worldwide. Nearly every
country globally is taking measures against drug use and fighting to prevent its
consumption. However, drug use is increasing daily, causing internal and external
fractures in the individual, within their family structure, and in their social position.
Sociologically, it is observed that individuals who use drugs are not accepted within
society, are marginalized, alienated, and pushed into a position without a rightful share
of the societal "pie."
This research aims to examine the lives of individuals subject to probationary
measures due to drug use, particularly in terms of their relationships with their families
and social environments (school, work, friends) before and after becoming addicted to
drugs, to investigate the effects of probationary measures on them, and to determine
their expectations for the future and make plans in this direction after the probationary
period.
Nineteen male individuals with records at the Bayburt Province Probation Office
due to drug use participated in the study. An interpretative phenomenological design,
one of the qualitative research approaches, was used to obtain reliable and valid results.
A semi-structured interview technique was applied and was supported using an in-depth
interview technique.
The study results reveal that individuals' communication with their families and
social circles weakened after starting drug use. The primary reasons leading individuals
to drug use were curiosity, emulation, and the need for peer acceptance. Moreover, the
study found that probationary measures positively and constructively impacted reducing
drug use, introducing new hobbies to individuals, and rapidly advancing their
socialization processes after applying for probation.
Keywords: Family, family dynamics, probation, substance addiction, qualitative
research.