John Rawls ve Michael Sandel'de adalet kavramı
Justice in the philosophy of John Rawls and Michael Sandel
Yazar: HACIHANIM YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YURDAGÜL KILINÇ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Çağdaş felsefe =

Özet:
Siyasi düşüncede adalet kavramı hak, iyi, doğruluk, özgürlük, eşitlik gibi anlamsal boyutu ile ele alınmıştır. Özellikle günümüzde çoğulculuk gereği birlikte yaşamın nasıl olması gerektiği konusunda adalet kavramının yeniden ve bu defa felsefi ve hukuki temellendirmelerle, siyasi doktrinler içinde nasıl olması gerektiğine dair açılımlar yapmak elzem hale gelmiştir. John Rawls adalet teorisini "hakkın iyiye öncel" kılınması gerektiği düşüncesiyle temellendirmek istemiştir. Kantçı deontolojik etik anlayışının belirgin olduğu Rawls'un adalet teorisinde makul bireylerin rasyonel tercihleriyle oluşturulacak adalet ilkelerinden bahsedilmiştir. Böylelikle birey amaçlarının belirleyicisidir ve Rawls kendi amaçlarını rasyonel tercihleriyle oluşturan bireylerin üzerinde anlaştıkları sözleşmeye dayanan bir adalet teorisini savunur. Sandel'e göre ise sadece hak kavramı üzerinden adaleti temellendirmek yeterli değildir. Sandel'in hakların iyiye öncel kılınmasına karşı olduğu temel fikir hakların önemli olup olmamasıyla ilgili değildir. Sandel'e göre sorun hakların bir iyi anlayışını gerektirmeyecek şekilde tanımlanıp tanımlanmadığıdır. Dolayısıyla Sandel'e göre birey amaçlarına öncel değildir. Bireylerin davranışlarının toplumda yarattığı etki yani bireylerin amaçlarının sonuçları önemlidir. Sandel'e göre üzerinde anlaşma sağlanmış bir sözleşme yerine toplumsal iyi için belirlenen ilkeler üzerinde değerlendirmeler yapmak gerekmektedir. Bu çalışmada Rawlsçu bireysel hak kavramının öncelliği ya da Sandel'in bireylerin davranışlarının toplumda oluşturduğu etkilerine göre iyi kavramı bağlamında değerlendirilmesi gerekliliği üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda Rawls ve Sandel'in bireyin ya da amaçların öncelliğine dair açıklamaları ele alınacaktır. Ayrıca hak merkezli anlayış gereği bireysel tercihlerle belirlenen sözleşmelerin gerekçelendirilmesi hem Rawls hem de Sandel'in bakış açısı ile ele alınacaktır. 

Anahtar Kelimeler: Adalet, Hak, İyi, Birey, Amaç, Sözleşmecilik.

Abstract:
The concept of justice in political thought has been handled with its semantic dimensions such as right, good, truth, freedom, equality. Especially today, it has become essential to make expansions on how the concept of justice should be in terms of how life together should be, this time with philosophical and legal justifications, and how it should be in political doctrines due to the phenomenon of pluralism. John Rawls wanted to base his theory of justice on the idea that "right should be prioritized to good". In Rawls' theory of justice, in which Kantian deontological ethics is evident, the principles of justice that will be formed by the rational choices of reasonable individuals are mentioned. Thus, the individual is the determinant of his goals, and Rawls advocates a theory of justice based on the contract on which individuals who form their own goals with their rational choices agree. According to Sandel, it is not enough to justify justice through the concept of right. Sandel's main argument against prioritizing the good is not about whether rights are important or not. For Sandel, the problem is whether rights are defined in a way that does not require an understanding of the good. Therefore, according to Sandel, the individual is not prior to his goals. The effect of the behavior of individuals on society, that is, the results of individuals' goals are important. According to Sandel, it is necessary to make evaluations on the principles determined for social good instead of an agreed contract. This study will focus on the priority of the Rawlsian concept of individual right or the necessity of evaluating Sandel's behavior in the context of the concept of good according to the effects of individuals' behavior on society. In this context, Rawls and Sandel's explanations about the priority of the individual or the goals will be discussed. In addition, the justification of contracts determined by individual preferences due to rights-centered understanding will be discussed from the perspectives of both Rawls and Sandel.

Keywords: Justice, Right, Good, Individual, Purpose, Contractarianism.