Türkiye'nin nüfus meselesi (1923-1980)
The issue of Turkey's population (1923-1980)
Yazar: RAMAZAN BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİLAY ÖZER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Demografi = Demography ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Demografi = Demography ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Demografik yapı = Demographic structure ; Nüfus = Population ; Nüfus artışı = Population growth ; Nüfus hareketleri = Population movements ; Nüfus politikaları = Population policies ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu tez, Türkiye'nin Cumhuriyet Dönemi baskın nüfus politikalarını tespit edip, tarih metodolojisine göre açıklamak, böylece Türkiye'nin Cumhuriyet Dönemi sosyal tarihine katkı sağlamak amacındadır. Tez, çalışmanın da sınırlılığı olan Cumhuriyet Dönemi Türkiye'nin nüfus meselesinin, Türkiye'nin modernleşme sürecinin bir parçası olduğu, bu süreçle birlikte değerlendirilmesi gerektiği hipotezi üzerinde oluşturuldu. Çünkü 20. yüzyılda imparatorluktan ulus devlete, meşrutiyetten cumhuriyete, teokrasiden laikliğe geçiş gibi bünyesinde böylesine önemli yapısal değişmeler meydana gelmiş bir toplumun, nüfus yapısında ve devletin nüfus politikasında da bir takım gelişmeler ve değişmeler olması kaçınılmazdır.
	Osmanlı İmparatorluğu özellikle 1683 II. Viyana Kuşatması sonrası ortaya çıkan kötü siyasi ve sosyal şartlardan "nasıl?" kurtulacağına teorik olarak cevap aramış, pratikte de ıslahat, yenileşme, garplılaşma gibi isimler altında çözüm üretmiştir. Bu çözüm arayışında zamanla kavramın evirilmesi gibi, sürecin şekli ve boyutları da evirilmiştir. Bu çözüm arayışı sürecinde imparatorluğun sona erip Cumhuriyet Dönemi'nin başlaması önemli dönüm noktası olmuştur. Fakat imparatorluktan devralınan nüfusun savaşlar nedeniyle sayısı azalmış, nitelikli nüfusun önemli bir kısmı savaşlarda kaybedilmişti. Yine bu savaşlar nedeniyle kadın erkek dengesi gibi demografik yapısında da bir takım yapısal bozukluklar ortaya çıkmıştı. Savaşların getirdiği sıkıntılar sonucu ortaya çıkan kıtlık, sefalet, bulaşıcı ve salgın hastalıklar nüfusu derinden etkilemişti. Üstelik böyle bir ortamda tarihte eşine ender rastlanan Türk-Yunan nüfus mübadelesi gibi zor bir siyasi karar da alınmıştı. 
	Cumhuriyeti kuran kadrolar nüfusun niceliğine ve niteliğine yönelik bir takım politikalar uyguladılar. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak nüfusa yönelik bu politikalar da zaman zaman değişmeler ve farklılaşmalar gösterdi. Tek Parti ve Çok Parti Dönemi nüfus politikaları, bir takım farklılıklar arz etse de sonuçta Cumhuriyet Dönemi Türkiye'nin nüfusu sürekli artmış, Anadolu coğrafyasında tarihin hiçbir döneminde böylesine bir artış muhtemelen daha önce görülmemişti. Üstelik modernleşme süreci içinde Batı Avrupa ulus devletlerinde 19. yüzyılda görülen demografik dönüşümün bir benzeri, Türklerin Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleşmiştir.

Abstract:
This thesis aims to identify the dominant population policies of Turkey in the Republican Period and to explain them according to the historical methodology, thus contributing to the social history of Turkey in the Republican Period. The thesis was created on the hypothesis that the population issue of Turkey in the Republican Period, which is also a limitation of the study, is a part of Turkey's modernization process and should be evaluated together with this process. Because in the 20th century, it is inevitable that there will be some developments and changes in the population structure and the population policy of the state in a society that has undergone such important structural changes in the 20th century, such as the transition from empire to nation-state, from constitutionalism to republic, from theocracy to secularism.
	Ottoman Empire, especially 1683 II. "How?" from the bad political and social conditions that emerged after the Siege of Vienna. In theory, he sought an answer to his salvation, and in practice, he produced solutions under the names such as reform, innovation, westernization. In this search for a solution, the shape and dimensions of the process have also evolved, as the concept has evolved over time. In this process of seeking a solution, the end of the empire and the beginning of the Republican Period was an important turning point. However, the number of the population inherited from the empire decreased due to the wars, and a significant part of the qualified population was lost in the wars. Due to these wars, some structural disorders emerged in the demographic structure, such as the balance between men and women. The famine, misery, contagious and epidemic diseases that emerged as a result of the troubles brought by the wars deeply affected the population. Moreover, in such an environment, a difficult political decision was taken, such as the Turkish-Greek population exchange, which was rarely seen in history.
	he cadres who founded the Republic implemented a number of policies aimed at the quantity and quality of the population. Parallel to the developments in the world, these policies towards the population also showed changes and differentiations from time to time. Although the population policies of the Single-Party and Multi-Party Periods showed some differences, the population of Turkey in the Republican Period increased constantly, and such an increase was probably never seen before in the Anatolian geography at any time in history. Moreover, in the modernization process, a similar demographic transformation seen in the Western European nation states in the 19th century took place in the Republican Period of the Turks.