Tıbbi katı atık bertarafı ve Trabzon-Rize illeriörneği
Medical solid waste disposal and example of Trabzon-Rize cities
Yazar: ELİF YAZICI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN ÜÇÜNCÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sağlık kuruluşlarında meydana gelen enfeksiyöz, patolojik ve kesici-delici atıklar ?Tıbbi Katı Atık? ya da ?Tıbbi Atık? olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada, sağlık kuruluşları ürettikleri atık miktarına göre küçük, orta ve büyük olarak sınıflandırılmıştır. Daha sonra üretilen atıkların türlerine göre sınıflandırılmasına ve bu atıkların kaynağında ayrıştırılmasına değinilmiştir. Ayrıca tıbbi atıkların ünite içersinde taşınması, geçici depolanması, nihai bertaraf alanına taşınması ve atıkların bertaraf edilmesi amacıyla geliştirilen buhar sterilizasyonu, mikrodalga sterilizasyonu, kimyasal dezenfeksiyon, yüksek ısılı buhar ile dezenfeksiyon, kuru ısı dezenfeksiyonu, rotoklav, hidroklav ve yakma yöntemlerine değinilmiştir.Yapılan araştırmalar boyunca veri elde etmede yaşanan zorluklar nedeniyle Trabzon ve Rize illeri sağlık kuruluşlarının yalnızca 2009 yılı Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarına ait tıbbi atık miktarları analiz edilebilmiştir. En yüksek STAM (Spesifik Tıbbi Atık Miktarı) değerleri Maçka Devlet Hastanesi (1,82 kg/yatak/gün) ve Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde (1,74 kg/yatak/gün), en düşük STAM değerleri ise Yavuz Selim Kemik Hastanesi (0,36 kg/yatak/gün) ve Göğüs Hastalıkları Hastanesinde (0,43 kg/yatak/gün) bulunmuştur. KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesine ait 2006, 2007 ve 2008 tıbbi atık verileri örnek bir çalışma kapsamında irdelenmiştir.Trabzon-Deliklitaş mevkiinde yer alan TRAB-Rİ-KAB transfer istasyonuna gelen ortalama tıbbi atık miktarının 2906 kg/gün olmasına dayanılarak sterilizasyon ünitesinin günde 10 ila 15 saat çalışmasıyla bir günlük tıbbi atığın steril edebileceği belirlenmiştir. Bu durum sterilizasyon ünitesi kapasitesinin arttırılması gerektiğini göstermektedir.Sonuç olarak, konu hakkında çok daha fazla eğitim ve denetim yapılarak tıbbi atık yönetiminin daha sağlıklı yürütülebileceğine inanılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Tıbbi atık, spesifik tıbbi atık, sterilizasyon, Trabzon

Abstract:
Waste generated at health care institutions, such as infectious, pathological and sharps, is named as ?Medical Solid Waste? or ?Medical Waste?. In this study, health care institutions are classified as small, medium, and huge according to amount of waste they generated. Thereafter the wastes produced are categorized and segregated according to their types. Transportation and temporary storing of medical wastes around institutions are discussed together with their final disposal. In addition the thesis explains the techniques developped to dispose medical waste such as steam sterilization, microwave sterilizaton, chemical disinfection, high-temperature steam disinfection, dry temperature disinfection, rotoklav, hydroklav and incinerating.Because of the difficulties collecting the related data, only four months, Jenuary, February, March and April in 2009, of data taken from the health care institutions situated in Trabzon and Rize cities are analized. It has been concluded that highest ASMW (amounts of specific medical waste) are in Maçka Hospital (1,82 kg/bed/day) and KTU Farabi Hospital (1,74 kg/bed/day) while lowest amounts are in Trabzon Yavuz Selim Bone Hospital (0,36 kg/bed/day) and Trabzon Chest Diseases Hospital (0,43 kg/bed/day). Medical waste data belonging to Farabi Hospital for 2006, 2007 and 2008 years are also discussed as a special case study.Based on the daily average amount of medical waste transported to TRAB-RI-KAB transfer station is 2906 kg, it has been determined the station should run 10-15 hours a day in order to sterilize all the waste. Since this is infeasible, the capacity of station should be increased.As a result, it is believed that the management of medical waste may be carried out better through further education and control performed by authority.Key words: Medical waste, specific medical waste, sterilization, Trabzon