Armut üreticilerinin pestisit kullanım davranışları üzerinde etkili değişkenlerin belirlenmesi: Bursa ili örneği
Identıfıcatıon of ınfluentıal varıables on pestıcıde usage behavıor of pear producers: The case of Bursa provınce
Yazar: AHMET AKÇAM
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE CAN NİYAZ ALTINOK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal üretimde verim ve kalite artışı sağlamak amacı ile kimyasal mücadele yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Tarımsal ilaç kalıntısının en yoğun kullanıldığı bitkisel ürün grubu, meyve ve sebzelerdir. Bu amaçla araştırmada Türkiye'nin 2021 yılında dünya üretiminde 5. sırada olduğu armut, ürün olarak seçilmiştir. Bursa ili Türkiye armut üretiminin % 39,4'ünü tek başına karşılamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye açısından önemli bir tarımsal üretim potansiyeline sahip olan ve buna paralel olarak Türkiye'nin en fazla tarım ilacı kullanan illerinden biri olan Bursa ilinde, armut üreticilerinin özelliklerinin belirlenmesi ve tarım ilacı kullanım davranışlarının modellenmesidir. Buna göre Oransal Örnekleme Formülü ile belirlenmiş 290 armut üreticisi ile yüz yüze anket yapılmıştır. Elde edilen birincil verilerin analizinde temel istatistiki yöntemlerin yanı sıra Güvenirlik Analizi, Planlanmış Davranış Modeli çerçevesinde Açıklayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modeli yöntemleri kullanılmıştır. 
Açıklayıcı Faktör Analizi sonuçlarına göre; armut üreticilerinin tarımsal ilaç kullanım davranışları, tarım ilaç kullanımını azaltma niyetleri, tutumları, subjektif normaları ve algılanan davranışsal kontrolleri olmak üzere araştırmada altı adet faktör elde edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli sonuçlarına göre subjektif normlar ve algılanan davranışsal kontrol, armut üreticilerinin tarımsal ilaç kullanımını azaltma niyeti üzerinde etkili bulunmuştur. Armut üreticilerinin, tarımsal ilaç kullanımını azaltma niyetleri bulunmakla birlikte, bu niyetin davranışa dönüşemediği görülmektedir. Çiftçilerin tarımsal ilaç kullanım davranışlarını tetikleyecek önlemler alınması gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Davranış, Planlanmış Davranış Teorisi, Pestisit, Yapısal Eşitlik Modeli.

Abstract:
Chemical control methods are widely used to increase yield and quality in agricultural production. Fruits and vegetables are the crop groups where agricultural pesticide residues are most intensively used for this purpose. In this study, pears, a crop for which Turkey ranked 5th in global production in 2021, were selected. Bursa province alone contributes to 39.4% of pear production in Turkey, and it is one of the provinces with the highest agricultural pesticide usage. The aim of this study is to identify the characteristics of pear producers in Bursa, which has significant agricultural production potential for Turkey, and model their pesticide usage behavior. For this purpose, face-to-face surveys were conducted with 290 pear producers determined by the Proportional Sampling Formula. In addition to basic statistical methods, Reliability Analysis, Exploratory Factor Analysis, and Structural Equation Modeling methods were used in the analysis of the primary data obtained. According to the results of the Exploratory Factor Analysis, six factors were obtained in the study, including pear producers' agricultural pesticide usage behavior, intentions to reduce pesticide use, attitudes, subjective norms, and perceived behavioral controls. According to the results of the Structural Equation Model, subjective norms and perceived behavioral controls were found to be effective on pear producers' intention to reduce agricultural pesticide use. Although pear producers have intentions to reduce pesticide usage, it is observed that this intention does not necessarily translate into behavior. Measures need to be taken to trigger behaviors that will reduce farmers' agricultural pesticide usage.
Keywords: Behavior, Planned Behavior Theory, Pesticide, Structural Equation Model.