Kliniğimizde annenin öldüğü ya da ölümden döndüğü olgularla fetus yenidoğan ve yenidoğan sonrası bebek ölümlerinin irdelenmesi (1997-2006)
Evalution of maternal, perinatal, neonatal, postneonatal deaths and maternal near-miss cases at our clinic between 1997-2006
Yazar: ARİFE ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN ULUDAĞ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anne yoksunluğu = Maternal deprivation ; Anne ölümleri = Maternal mortality ; Anneler = Mothers ; Bebek ölümleri = Infant mortality ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Mortalite = Mortality ; Perinatoloji = Perinatology ; Postnatal bakım = Postnatal care ; Postpartum dönem = Postpartum period

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı kliniğimizde annenin öldüğü ve/veya ölümden döndüğü olgularla, fetus, yenidoğan ve yenidoğan sonrası bebek ölümlerinin irdelenmesi, risk faktörlerinin belirlenmesidir.Gereç ve Yöntem: Kliniğimize 01 Ocak 1997 ve 01 Temmuz 2006 tarihleri arasında başvuran 16.612 gebenin ve 14.968 bebeğin dosyası geriye doğru incelendi. Annenin öldüğü ve ölümden döndüğü olgular belirlendi. Fetus ve yenidoğanlarda 20. gebelik haftası (doğum ağırlığı ?500 gram) ile doğum sonrası ilk 1 yıl arasında ölen olgular tespit edildi. Olgular DSÖ/ICD-10 ve CDC/ACOG tanımlamalarına göre incelendi. Annenin ölümden dönüş olgularının belirlenmesi ve analizinde Say ve arkadaşlarının önerdiği akış şeması kullanıldı. Perinatal ölüm olguları Tulip sınıflaması kısmi modifiye edilerek incelendi. Elde edilen bilgiler Microsoft Excel 2003 programı kullanılarak hazırlanan bir veri tabanında toplandı. Veriler SPSS 17 paket programında analiz edildi. Çalışmanın biyoistatistiksel çözümlemesinde `Ki-kare' ve `T testi' kullanıldı. Anlamlılık sınırı p=0.05 olarak alındı.Bulgular: Gebeliğe bağlı ölüm oranı 68.11/100.000, anne ölüm oranı 61.29/100.000, annenin ölümden dönüş oranı 17.09/1000, annenin ölümden dönüşü/anne ölümü oranı 27.8, mortalite indeksi %3.46 idi. Anne ölümlerinin %55.6'sı doğrudan, %33.3'ü dolaylı obstetrik nedenlere bağlı iken, %11.1'i gebeliğin beklenmeyen komplikasyonları sonucunda meydana gelmişti. Gebeliğin hipertansif bozuklukları anne ölümlerinin %55.6'sını oluşturmuştu.Annenin ölümden döndüğü olguların %90'ı doğrudan, %9.2'si dolaylı obstetrik nedenlere bağlı iken, %0.4'ü rastlantısal, %0.4'ü kazaya bağlı gerçekleşti. Gebeliğin hipertansif bozuklukları bu nedenlerin %69.3'ünü, obstetrik kanamalar %19.5'ini oluşturdu. Ölümden dönüş olgularının sınıflaması anne yaşı, paritesi ve fetus cinsiyetine göre anlamlı farklılık içermezken, gravida ve gebelik haftasına göre anlamlı farklılık içermekteydi.Ölü doğum oranı 18.72/1000, perinatal ölüm oranı 34.57/1000, yenidoğan ölüm hızı 17.8/1000, erken yenidoğan ölüm hızı 15.84/1000, geç yenidoğan ölüm hızı 1.96/1000, yenidoğan sonrası ölüm hızı 1.63/1000, bebek ölüm hızı 38.17/1000, doğum sırasında ölüm oranı 1.76/1000 idi. Çoğul gebeliklerde perinatal ölüm oranı 11 kat, yenidoğan ölüm hızı 2.5 kat, bebek ölüm hızı 1.4 kat artmıştı. Tekil gebeliklerde ise ölü doğum oranı ve yenidoğan sonrası ölüm hızı 2 kat artmıştı. Annenin hayati tehlike yaşadığı olgularda ölü doğum oranı 8.5 kat, perinatal ölüm oranı 7.1 kat, yenidoğan ölüm hızı 5 kat, bebek ölüm hızı 4.8 kat artmıştı. Tüm olgularda ölüm nedeninin %50.08'ini plasental faktörler, %19.7'sini konjenital anomaliler, %17'sini prematürite, %0.34'ünü infeksiyon, %5'ini diğer faktörler oluşturmuştu, %7.5'inde ise ölüm nedeni hakkında yeterli bilgiye ulaşılamamıştı. Perinatal ölümlerin %53.2'sini plasental faktörler, %17.2'sini konjenital anomaliler, %15.15'ini prematürite, %0.37'sini infeksiyon, %5.15'ini diğer faktörler oluşturmuştu, %8.3'ünde ise yeterli bilgiye ulaşılamamıştı. Yenidoğan ölümlerinin %32.7'sini prematürite, %29.7'sini konjenital anomaliler, %29.7'sini plasental faktörler, %6.25'ini diğer faktörler, %0.36'sını infeksiyon oluşturmuştu. Ölüm nedeni annenin yaşına, fetus cinsiyetine, kötü obstetrik öykü varlığına göre anlamlı farklılık göstermemiş ve doğum yılları arasında da belirgin farklılık izlenmemişti. Ölüm nedeni ölümün gerçekleştiği döneme, gebelik şekline, gravidaya, pariteye, fetus sayısına, fetusun doğum ağırlığına, fetusun doğum persantiline, gebelik haftasına göre anlamlı farklılık göstermişti.Sonuç: Gebeliğe bağlı ölüm oranı, anne ölüm oranı, ölü doğum oranı, perinatal ölüm oranı, yenidoğan ölüm hızı dünya genelindeki orandan düşük olsa da gelişmiş ülkelerdeki orandan ve Türkiye genelindeki orandan yüksekti. Kliniğimizde yıllar içerisinde anne ölüm oranının ve perinatal ölüm oranının azalması obstetrik bakım kalitesinin arttığının göstergesiydi.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate frequency and nature of maternal, perinatal, neonatal, postneonatal deaths and maternal near-miss cases at our clinic and to determine the risks factors.Material and Method: A retrospective examination was made of the records of 16.612 pregnancies and 14.968 infants who presented at our clinic between 1st January 1997 and 1st July 2006. Maternal deaths and near-miss cases were identified. Fetuses and neonates who died after 20 weeks of pregnancy (birth weight ?500 gram) and those who died within the first year were determined. The cases were examined in respect of WHO/ICD-10 and CDC/ACOG definitions. The flow chart recommended by Say et al was used in the definition and analysis of the maternal near-miss cases. Perinatal-neonatal-postneonatal mortality cases were examined with a modified version of the Tulip classification. The obtained data were collated on a database prepared using Microsoft Excel 2003 program. The data were analysed by SPSS 17 package program. Chi-square test and T-test were used for biostatistical analysis. A value of p=0.05 was taken as the level of significance.Results: The mortality ratio related with pregnancy was 68.11/100.000, maternal mortality was 61.29/100.000, maternal near-miss 17.09/1000, the ratio of maternal near miss to maternal mortality was 27.8 and the mortality index was 3.46%. Of the maternal deaths, 55.6% were direct, 33.3% due to obstetric causes and 11.1% were associated with unexpected complications developing from the pregnancy. Hypertensive disorders of pregnancy constituted 55.6% of the maternal deaths.Of the cases of maternal near-miss, 90% were direct, 9.2% were connected to obstetric reasons, 0.4% were incidental and 0.4% were associated with accidents. Hypertensive disorders of pregnancy constituted 69.3% and obstetric bleeding 19.5% of cases. In the classification of the cases of maternal near-miss, while there was no significant difference in terms of maternal age, parity and fetal gender, there was a significant difference in terms of gravida and weeks of pregnancy.The ratio of antenatal mortality was 18.72/1000, perinatal mortality ratio was 34.57/1000, neonatal mortality rate was 17.8/1000, early neonatal mortality rate was 15.84/1000, late neonatal mortality rate was 1.96/1000, postneonatal mortality rate was 1.63/1000, infant mortality rate was 38.17/1000 and mortality ratio during birth was 1.76/1000.In multiple pregnancies the perinatal mortality ratio increased 11-fold, neonatal mortality rate increased 2.5-fold and infant mortality rate increased 1.4-fold. In single pregnancies, antenatal mortality ratio and postneonatal mortality rate increased 2-fold. In cases where the mother?s life was threatened, antenatal mortality ratio increased 8.5-fold, perinatal mortality ratio increased 7.1-fold, neonatal mortality rate increased 5-fold and infant mortality rate increased 4.8-foldThe causes of death in all cases were 50.8% placental factors, 19.7% congenital anomalies, 17% prematurity, 0.34% infection, 5% other factors and in 7.5% there was insufficient data to establish the cause of death. In perinatal deaths 53.2% were from placental factors, 17.2% congenital anomalies, 15.15% prematurity, 0.37% infection, 5.15% other factors and in 8.3% there was insufficient data. In neonatal deaths, 32.7% were from prematurity, 29.7% congenital anomalies, 29.7% placental factors, 6.25% other factors and 0.36% infection. The causes of death showed no significant difference in respect of maternal age, fetus gender or the presence of a difficult obstetric history, neither was any significant difference observed between the years of birth. A significant difference was seen in the causes of death in respect of the time of death, the nature of the pregnancy, gravida, parity, number of fetus, birth weight of fetus, birth percentile of fetus and weeks of pregnancy.Conclusion: The results of this study show that although the pregnancy-related mortality ratio, maternal mortality ratio, stillbirth ratio, perinatal mortality ratio and neonatal mortality rate are lower than general global ratios, they are higher than those of developed countries and of Turkey in general. The reduction of maternal mortality and perinatal mortality ratios over the years in our clinic indicates an improvement in the quality of obstetric care.