Maurice Hauriou'da İdare Hukuku ve Genel Kamu Hukuku ilişkisi
The relationship between Administrative Law and General Public Law according to Maurice Hauriou
Yazar: NİLDA ÇİÇEKLİ
Danışman: DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devlet = State ; Hauriou, Maurice = Hauriou, Maurice ; Kamu Hukuku = Public Law ; Kamu gücü = Public force ; İdare hukuku = Administrative law

Özet:
Maurice Hauriou, idare hukuku ve genel kamu hukuku doktrinlerine katkısı
inkâr edilemez, zamanlar ve disiplinler üstü bir teorisyendir. Fransız idare hukukunun
kurucularından biri olan Hauriou, bugünün idare hukuku literatüründeki her kavram
ve kurumda doğrudan ya da dolaylı pay sahibidir. Genel kamu hukukunda da kapsamlı
her çalışmanın Hauriou'nun kuramlarına muhakkak değinmesi beklenir. Hauriou'nun
kamu hukukuna katkıları bu iki disiplinle sınırlı olmamakla birlikte; kamu hukuku
çalışmalarının nedeni yahut sonucunda bu iki disipline rastlanır. Bu çalışmanın
konusu, idare hukuku ve genel kamu hukuku ilişkisinin, Hauriou doktrininde hem
kavramsal ve kuramsal bakımdan hem de temel kamu hukuku metodolojisi olarak
bulunmasıdır.
Hauriou, idare hukuku pratiğinde gözlemlediği sorulara, genel kamu hukuku
alanında çözüm önerileri bularak; yine idare hukuku araçlarını kullanmak suretiyle,
fikir ve kuramlarını oluşturur. Bu nedenle de Hauriou düşüncesinde idare hukuku ile
genel kamu hukuku bakış açılarını birbirinden koparmak mümkün değildir.
Çalışmanın giriş bölümünde, Hauriou'nun akademik hayatı ile idare hukuku ve
genel kamu hukuku alanlarında ürettiği çalışmalar ortaya konulmuştur. Bu çalışmalar,
salt görünürde dahi, yazarın iki disiplini bir arada düşündüğünü ortaya koyar. Öyle ki,
iki disipline dair incelemelerini, uzun yıllar boyunca tek kitap içerisinde ele almıştır.
Çalışmanın ilk yarısı, Hauriou'nun idare hukuku fikir ve kuramlarında genel
kamu hukuku muhakemesinin etki ve katkısına ilişkindir. İlk olarak ele alınan
"devletin kişiliği" meselesinin hangi disipline ait olduğu tartışılabilir, zira "devlet",
disiplinlerin sınırlarını aşan bir kavramdır. Bununla birlikte Hauriou, devletin
kişiliğini, açıkça "idari hukuki kişiliğe" ulaşmak üzere ele alır. Bunun için, devletin
kamu hukuku kişiliğinin varlığı hakkında bir tespit yapması, daha sonra onu manevi
kişilikten ayırması gerekmiştir. Hauriou'nun düşüncesi zaman zaman değişse de en
nihayetinde ahlaki kişiliğin objektif niteliğini ortaya koymuş ve hukuki kişilik
kavramını hukukun bu kişiyi tanıması anlamında değerlendirmiştir. Ancak Hauriou,
devlet kişiliğine mutlak ve monist bir anlam vermez; her disiplinde bu kişilik farklı ve
disipline has bir anlam bulur. Bu disiplinler, Hauriou'ya göre, doktrinlerinin
gelişmişlik düzeyleri ölçüsünde subjektiftir. Devletin manevi ve hukuki kişilik
düalizmini ortaya koyan Hauriou'ya göre, devletin kişiliğe en çok ihtiyaç duyduğu
alan, idare hukukudur. Geniş anlamda devlet, idareyi; idare, dar anlamda devleti
kapsar. Devletin kişiliği ile idareyi ayırmak mümkün değildir. Öte yandan, devletin
kişiliği, genel kamu hukuku doktrininin temel konularından biri olduğundan;
Hauriou'nun devletin kişiliğini incelerken yaptığı muhakeme, büyük ölçüde, genel
kamu hukuku doktrini içerisinde gelişmiştir.
Hauriou'nun, idare hukukunu şekillendiren "kamu gücü teorisi", Hauriou'nun
idare hukukuna ilişkin fikirlerinin incelendiği bölümün ikinci konusunu oluşturmuştur.
Kamu gücü teorisi, özellikle, kamu hizmeti teorisiyle olan idare hukukunun alanını
belirleyen ölçütün iki kavramdan hangisi olması gerektiğine dair rekabetiyle anılır.
Fransız idari yargısında bu rekabet uzun yıllar çekişmeli seyretmiş, iki kavramdan her birinin yargı kararları ve doktrinde hâkim olduğu dönemler olmuştur. Ancak, idare
hukukunun alanının belirlenmesinde sunulan hizmetin niteliğinin değil, kamu gücünün
kullanılıp kullanılmadığının önemli olduğunu ortaya koyan Hauriou; öte yandan,
apaçık bir "kamu hizmeti teorisyeni"dir. Henüz 1892'de, idare ile kamu hizmetlerinin
işleyişini özdeşleştirmiştir. Bu çalışmada ele alınmış bir diğer husus da Hauriou'nun,
anakronik bir kamu gücü teorisi değil, "kamu gücünün modern teorisi"ni kuran isim
olduğudur.
Hauriou'nun kamu gücünde yaptığı otorite yolu ile yönetim yolu (ya da otorite
işlemleri ile yönetim işlemleri) ayrımında temel belirleyici, genel kamu hukuku
fikirleridir. Otorite yolu, egemenin hükmetme yetkilerinin; yönetim yolu ise, idare ile
bireylerin, kamu hizmetlerinin gerçekleştirmesinde yaptıkları iş birliğinin,
dayanışmanın ve bir tür "toplum"un tezahürüdür.
Bu çalışmanın ikinci yarısı, ilki ile çapraz yönlü olarak, Hauriou'nun genel kamu
hukuku alanında ön plana çıkan kuramlarında, idare hukuku meselelerinin ve
araçlarının, muhakemesine etkisini göstermeye yöneliktir. Hauriou'nun devlet teorisi,
bu bölümde ele alınan ilk konudur. Hauriou'nun devlet düşüncesinin, genel kamu
hukuku ile idare hukuku arasında da bir denge kurma yaklaşımı açıktır. İdare hukuku
devleti bir hak süjesi olarak ele alırken, genel kamu hukuki için devlet bir sosyal rejim,
bir sosyal yaşam ortamıdır. Hauriou, kurum teorisinde objektif bireysellik yahut beden
olarak ifade edilen sistemi genel kamu hukuku ile; subjektif kişilik yahut ruh olarak
ifade edilen tamamlayıcı sistemi ise idare hukuku ile özdeşleştirir.
Hauriou, toplum sözleşmesi fikirlerinin karşısında yer alır. Ancak bunun nedeni,
sözleşme teorilerinin düşünsel yapısı değil, Hauriou'nun teorileri gerçeklikten uzak,
kurgusal nitelikte görmesidir. Nitekim, idare ile birey ilişkilerinde karşılılık
düşüncesinde sözleşmeci teorisyenlerle hemfikir olduğu açıktır. Bir diğer nedeni ise,
bireylerin uyuşan iradesinin devletin kurulmasının tek unsuru olamayacağıdır.
Hauriou, fikirde birlik tezahürlerinin devletin meydana gelmesinde ancak unsurlardan
biri olarak görülebileceğini düşünür. Dayanışma fikirleriyle sözleşme fikrine çok
yaklaşmışsa da, Hauriou, devlet ya da idare ile bireyler arasındaki ilişkinin sözleşme
değil; hukukun konusunu da doğuran, eylemsel dayanışmaya dayanan sosyal statik
fikrinde tezahür eden bir "devlet durumu" olduğu kanaatindedir.
Hauriou'ya göre, devlet, tıpkı hukuk gibi, doğrudan bir adalet arayışındadır. Bu
nedenle kendiliğinden bir hukuk durumu meydana getirir. Hauriou hukuk teorisinde
bulunduğu yeri, subjektif otolimitasyon teorisi ile hak kaidesi teorisinin sınır çizgisi
olarak belirler. İdarenin önceden icra ayrıcalığı, kurallar sistemine geçici çözüm
istisnasını getirir. Bunun nedeni, kamu hizmetlerinin aciliyet ve süreklilik
gerektirmesidir. Ancak Hauriou, geçici icra yetkisinin idareye özgü olmadığını
düşünür. Yargılamalar ve yasalar için de geçici icra söz konusu olabilecektir. Üç erke
ait üç tür önceden icra yetkisi vardır. Bunlar; kesin yasama gücü, kesin hüküm gücü
ve idarenin kesin karar gücüdür. Esas ayrım, bu yetkilerde değil, geçici kurallar ile
yerleşik kurallar arasındadır.
Hauriou'nun devlet teorisinin belirleyicisi, üç kurucu unsurdur. Bunlar toplum,
hâkimiyet kudreti ve yasal ülkede direnme hakkıdır. Hauriou'nun denge arayışını
devletin unsurlarında da buluruz. Buna göre, hâkimiyet kudreti ile yasal ülkede
direnme hakkı, toplumda bir araya gelir ve birbirini dengeler. Hauriou düşüncesinde,
hâkimiyet kudreti egemenlikle eş olmayıp, yalnızca onun bir türü olan buyurma egemenliğini karşılar. Hâkimiyet kudretinin sınırlanmasından söz edebilmek için,
egemenliğin bölünmesi gerektiğine inanan Hauriou, bireysel özgürlükleri ifade eden
halka ait boyun eğme egemenliği ile anayasal statü ve yerleşik kanun olarak tezahür
eden devlet fikri egemenliğini diğer egemenlik türleri olarak belirler. Hauriou,
hâkimiyet kudreti teorisinde, kamu gücü ve sınırlanması düşüncesi ile paralel bir
kuram ortaya koyar.
Hauriou'nun süje ile vatandaş ayrımı ve yasal ülke teorileri, "bütüncül (integral)
milliyetçi" Maurras'nın elitler ve yasal ülke fikirleriyle karıştırılmaya müsaittir. Carl
Schmitt Hauriou'nun, kurumun kuruluşunda rol oynayan, liderler ve elitlerden oluşan
bir yönetenler ekibinin varlığını, elitizm ilkesi olarak değerlendirir. Gerçekten de
Hauriou'nun, bir ılımlı yığının ve onların örnek alması gereken üstün "aşkınlar"
grubunun varlığından söz etmesi, nasyonalist teorilere benzetilmesini haklı çıkarabilir.
Üstelik, Hauriou'nun özveri ilkesi, yozlaşan kuruma karşı halkın tahammülünü kutsar.
Ne var ki Hauriou, 1896 yılında kuramlaştırdığı bu kavramları daha sonra teorilerinden
çıkarmış; dahası, 1903'te özveri yerine baskıya karşı direnme hakkını kutsamış;
aşkınlar yerine de halkın direnebilen kesimine değer vermiştir. Sonraki dönem
eserlerinde, hâkimiyet kudretinin ve kamu gücünün sınırlanması gereği de özellikle
nettir. Ancak Hauriou'nun, 1896 fikirlerinden açıkça geri dönmek yerine onları yok
saymayı tercih etmesi, o fikir ve kavramlar nedeniyle teorisine yönelen sert eleştirilerin
son bulmasını engellemiştir. Yine de belirtmek gerekir ki, Hauriou'nun eserlerinde,
açıkça ayrımcı nasyonalist olarak nitelendirilmesine dayanak olabilecek fikirlere
rastlanmaz. Benzer eleştiriler, çoğunlukla, Hauriou'nun erken dönem çalışmalarındaki
"aşkınlar" gibi özünde temelsiz ve arkasında durulmamış fikirlere; esasında direnme
hakkını içermesine rağmen Maurras ile terminolojik birliğe sahip olan "yasal ülke"
kavramı gibi yanlış anlaşılabilir terimlere ve en nihayetinde, bilinen muhafazakâr
ideolojik kimliğine dayanır.
Hauriou, neredeyse hiçbir zaman teorik bir tartışmada radikal bir kutupta yer
almadığından, Hauriou'nun yöntemini doğru analiz eden teorisyenler, kendi fikirlerine
dayanak olarak Hauriou kuramlarını yorumlayarak kullanabilmişlerdir. Carl Schmitt,
Hauriou metodunu, belki de en iyi çözümleyen isim olmuştur. Hauriou ekolünden
sayılan isimler dahi, Hauriou'nun yönteminde başlangıç noktasını dinsel ya da
sosyolojik bir bakış açısı olarak ele aldıkları için yöntemini bir bütünsellikle ortaya
koymamışlardır. Schmitt ise, Hauriou'nun devlet fikrinin de kurum fikrinin de idare
hukuku temelleri olduğunu layıkıyla tespit etmiştir. Aynı analiz yeteneğine,
Türkiye'de, Sıddık Sami Onar'ın Hauriou incelemesinde rastlanır. Nihayetinde,
Hauriou'nun "devlet fikri", Schmitt eserlerinde dışlayıcı Führer ideolojisinin, Onar
eserlerinde ise Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi'nin birleştirici ve bütünleştirici
ideolojisinin başarı sebebi olarak görülmüştür. İki isim de Hauriou'nun metodunu çok
iyi analiz ettiği için, aynı kavramı iki karşıt harekete dayanak göstermelerine karşın,
iki ismin de bu sonuçlara varan muhakemeleri doğru görünür.
Hauriou'nun kurum teorisi, genel kamu hukuku doktrininde önemli bir yer işgal
eder. Kurum teorisini, Hauriou'nun, 1896 tarihli fikirleriyle düşünmek, teorinin, 1925
yılında sistemli bütünlüğüne kavuşan ve 1896 düşüncesinin eleştirilere hedef olan
kavramlarından tamamıyla arınmış hâline haksızlık olacaktır. 1925 tarihli makalesinde
Hauriou, kurum teorisini, kurumun objektif bireysellik ve subjektif kişiliği
aşamalarıyla ve unsurları olan eser fikri, örgütlü güç ve birliğe katılma tezahürleri ile
ortaya koyar.
Hauriou düşüncesinin çokça eleştirilen bir kuramı da adalet karşısında yer alan
sosyal düzen fikridir. Hauriou'ya göre devlet, sosyal düzenden doğmuştur. Sosyal
düzen, eleştirilen diğer kavramlardan farklı olarak, Hauriou'nun kapsamlı olarak ele
aldığı ve son dönemlerinde de sahip çıktığı bir kavramdır. Sosyal düzen, kurumun
dirimsel niteliği gereği başka biçimde kontrol edilemeyen devingenliği kontrol
edebilmek amacı taşır. Hauriou'ya göre, sosyal düzen, devlet durumunun gerektirdiği
bir istikrar ihtiyacını karşılar. Sosyal düzenin, adalete nazaran önceliği ise, sosyal
düzenin asgari yaşam koşulu, adaletin ise bir lüks olmasından ileri gelir. Adalet, bir
durağanlıkta, "daha iyi"ye olan devingen nitelikli istektir. Sosyal düzen ise ani bir
tehlikeye karşı stabil ve statik bir hâli sağlamaktır. Öncelik nedeni yalnızca budur.
Dolayısıyla bu öncelik, bir hiyerarşi değildir.
Hauriou'nun denge anlayışının bir tezahürüne de "kurum olarak devlet"
düşüncesinde rastlanır. Kurum olarak devlet, Hauriou'da, bir dengeler sistemidir.
Sistemin ilk dengesi, erkler ayrılığıdır. Hauriou, Montesquieu'nün erkler ayrılığının
yanlış yorumlardan arındırılması ve güncellenmesi gerektiğine inanır. Ayrıca
fonksiyon ayrılığı ile karıştırılmamalıdır. Bu düşünceyle yeniden ele aldığı erkler
ayrılığı, Aristoteles ve Rousseau'nun teorileriyle de benzer özellikler gösterir.
Hauriou'ya göre üç erk; yürütme erki, müzakere erki ve oy erkidir. Bu sıralama bir
hiyerarşik sıralamadır. Hauriou'ya göre yürütme erkinin ilk sırada olma nedeni
kararların "icraîlik" niteliğinin önemidir. Hauriou'nun erklerin hiyerarşisi fikri,
böylece, idare hukukundan doğrudan izler taşır. Ayrılan erkler bir yandan iş birliği
içinde bulunabilirken, öte yandan bir fren ve denge mekanizması teşkil ederler. Denge
sisteminin son tezahürü, objektif güçler dengesidir. Hauriou, objektif otolimitasyon
teorisiyle, kamu gücüne ilişkin birikimi üzerine bir genel kamu hukuku kuramı inşa
eder.
Sonuç olarak, Maurice Hauriou düşüncesinde idare hukuku için genel kamu
hukukunun, genel kamu hukuku için de idare hukukunun olmazsa olmaz olduğu
neticesine varılmıştır. Dahası, idare hukuku ile genel kamu hukuku arasındaki
ilişkinin, Hauriou'nun kamu hukukuna dair her fikir ve kuramına temel oluşturduğu
nihayetine varılmıştır.

Abstract:
Maurice Hauriou is a timeless and supra-disciplinary theorist whose contribution
to the doctrines of administrative law and general public law is undeniable. Hauriou,
one of the founders of French administrative law, has a direct or indirect part in all the
concepts and institutions of administrative law literature today. In general, public law,
it is expected that any comprehensive study will definitely refer to Hauriou's theories.
Although Hauriou's contributions to public law are not limited to these two disciplines;
these two disciplines are encountered as the cause or the result of his public law
studies. The subject of this study is to find the relationship between administrative law
and general public law in Hauriou doctrine both conceptually and theoretically and as
a basic public law methodology.
Hauriou, by finding solution proposals to the questions he observed in
administrative law practice in the field of general public law; form his ideas and
theories again by using administrative law tools. For this reason, it is not possible to
separate the administrative law and general public law perspectives in Hauriou
thought.
In the introduction part of the study, Hauriou's academic life and his studies in
administrative law and general public law were presented. These studies reveal that
the author thinks of the two disciplines together, even on sight. So much so that for
many years his studies in two disciplines have been dealt with in one book.
The first half of the study is about the effect and contribution of general public
law reasoning in Hauriou's administrative law ideas and theories. It can be discussed
to which discipline the "personality of the state" issue, which is dealt with first,
belongs, because "state" is a concept that transcends the boundaries of disciplines.
However, Hauriou takes the personality of the state explicitly to arrive at an
"administrative legal personality". For this, he had to determine the existence of the
public law personality of the state and then separate it from the moral personality.
Although Hauriou's thought changed from time to time, he finally revealed the
objective character of the moral personality and evaluated the concept of legal
personality as the recognition of this person by law. But Hauriou does not give an
absolute and monist meaning to the state personality; in every discipline, this
personality finds a different and disciplinary meaning. These disciplines, according to
Hauriou, are subjective to the extent of the development level of their doctrines. But
Hauriou does not give an absolute and monist meaning to the state personality; in every
discipline, this personality finds a different and disciplinary meaning. These
disciplines, according to Hauriou, are subjective to the extent of the development level
of their doctrines. According to Hauriou, who reveals the moral and legal personality
dualism of the state, the area where the state needs personality the most is
administrative law. State in a broad sense includes the administration; administration
includes the state in the narrow sense. It is not possible to separate the personality of
the state and the administration. On the other hand, since the personality of the state is
one of the fundamental subjects of the general public law doctrine; Hauriou's reasoning in examining the personality of the state has largely developed within the
doctrine of general public law.
Hauriou's "Theory of Public Power," which shapes administrative law, is the
second section of the section examining Hauriou's ideas on administrative law. Public
power theory is particularly noted for its competition with the public service theory
over which of the two concepts should be the criterion that determines the domain of
administrative law. In the French administrative jurisdiction, this competition was
contentious for many years, and there were periods when each of the two concepts was
dominant in judicial decisions and doctrine. However, Hauriou, who declared that it is
not important to the quality of the service provided to determine the field of
administrative law, but to know whether the public power is used or not; on the other
hand, is obviously a "public service theorist". As early as 1892, he identified the
administration with the functioning of public services. Another point discussed in this
study is that Hauriou is the name that established the "modern theory of public power",
not an anachronistic theory of public power.
The main determinant in the distinction between the way of authority and the
way of management (or the operations of authority and the operations of management)
that Hauriou makes in public power are the ideas of general public law. The way of
authority is the sovereign's power to govern; the way of management is the
manifestation of cooperation, solidarity, and a kind of "society" between the
administration and individuals in the realization of public services.
The second half of this study, crosswise with the first one, is aimed at showing
the effect of administrative law issues and tools on Hauriou's reasoning in his theories
that come to the fore in the field of general public law. Hauriou's theory of the state is
the first issue addressed in this section. The approach of Hauriou's idea of the state to
establish a balance between general public law and administrative law is clear. While
administrative law treats the state as a subject of rights, for the general public law, the
state is a social regime, a social life environment. In institutional theory, Hauriou
identifies the system expressed as objective individuality or body with general public
law; the complementary system expressed as a subjective personality or spirit with
administrative law.
Hauriou stands against the ideas of social contract. However, this is not because
of the intellectual nature of contract theories, but because Hauriou sees the theories as
fictional rather than reality. As a matter of fact, it is clear that he agrees with the
contractual theorists in the idea of reciprocity in relations between administration and
individual. Another reason is that the concordant will of the individuals cannot be the
only element of the establishment of the state. Hauriou thinks that the manifestations
of unity in "idea" can only be seen as one of the elements in the formation of the state.
Although he is very close to the idea of a contract with his ideas of solidarity, Hauriou
believes that the relationship between the state or administration and individuals is not
a contract but a "situation of state (state of stability)" manifested in the idea of social
static based on operational solidarity, which gives rise to the subject of law.
According to Hauriou, the state is in a direct pursuit of justice, just like the law.
Therefore, it creates spontaneously a state of law. Hauriou determines his place in legal
theory as the demarcation line of subjective auto-limitation theory and right-rule
theory. The administrative prerequisite privilege provides a temporary solution exception to the rule system. The reason is that public services require urgency and
continuity. However, Hauriou thinks that temporary enforcement power is not
exclusive to the administration. Temporary enforcement may also be in question for
judgments and laws. There are three types of pre-executive powers of the three powers.
These are the absolute legislative power, the res judicata power and the final decisionmaking power of the administration. The main distinction is not between these powers,
but between temporary rules and established rules.
The determinant of Hauriou's theory of the state is the three founding elements.
These are society, the power of domination and the right to resist in the legal country.
We also find Hauriou's search for balance in the elements of the state. Accordingly,
the power of domination and the right to resist in the legal country come together in
society and balance each other. In the thought of Hauriou, the power of domination
does not equal sovereignty, but only meets the commandment sovereignty, which is a
kind of it. Believing that sovereignty must be divided in order to speak of the limitation
of the power of domination, Hauriou defines the subjugation sovereignty of the people
that express individual freedoms and the state idea sovereignty, which manifests as
constitutional status and established law, as other types of sovereignty. Hauriou puts
forward a parallel theory with the idea of public power and its limitation in the theory
of the power of domination.
Hauriou's theories on the separation between the subject and the citizen and the
legal country are susceptible to confusion with the "integral nationalist" ideas of
Maurras. Carl Schmitt considers the existence of a team of leaders and elites who play
a role in the foundation of the institution in theory of Hauriou as the principle of
elitism. Indeed, the fact that Hauriou speaks of the existence of a moderate mass and
the superior group of "excessifs" to which they should be exemplified may justify his
analogy with nationalist theories. Moreover, Hauriou's principle of sacrifice praises
the tolerance of the people against the corrupt institution. However, Hauriou later
removed these concepts, which he theorized in 1896, from his theories; moreover, in
1903 it sanctified the right to resist oppression rather than sacrifice; he valued the
resisting group of the people instead of the "excessifs". In the works of the later period,
the need to limit the power of domination and public power is particularly net.
However, rather than clearly abandoning the ideas of 1896, Hauriou preferred to ignore
them; therefore, severe criticisms of his theory due to these ideas and concepts have
survived. Nevertheless, it should be noted that, in Hauriou's works, there are no ideas
that can be used as a basis for calling him "discriminatory nationalist". Similar
criticisms are often based on inherently unfounded and unsupported ideas such as
"excessifs" in Hauriou's early work; misunderstood terms such as the concept of "legal
country", which has terminological unity with Maurras even though it essentially
includes the right to resist and finally, it relies on its known conservative ideological
identity. Since Hauriou was almost never at a radical pole in a theoretical debate,
theorists who correctly analyzed Hauriou's method were able to interpret and use
Hauriou's theories as a basis for their ideas. Carl Schmitt was perhaps the best analyst
of the Hauriou's method. Even the names considered from the school of Hauriou did
not reveal their method as a whole, since they take the starting point of Hauriou's
method as a religious or sociological point of view. On the other hand, Schmitt has
determined that both the idea of the state and the idea of the institution of Hauriou are
the foundations of administrative law. The same analysis capability, in Turkey, is
found in the Sıddık Sami Onar's investigation of Hauriou. Finally, the idea of the State
of Hauriou, was seen in the works of Schmitt as the reason for the success of the Führer's ideology of exclusion and in the works of Onar, as the reason for the success
of the unifying and integrating ideology of the republican period in Turkey. Since both
names analyze Hauriou's method very well, although they show the same concept as
a basis for two opposing actions, the reasoning of the two names leading to these
conclusions seems correct.
Hauriou's institutional theory occupies an important place in the general public
law doctrine. To think of the institutional theory with the ideas of Hauriou dated 1896
would be unfair to the theory that reached its systematic integrity in 1925 and was
completely free of the concepts of 1896 thought that were criticized. In his article of
1925, Hauriou poses the institutional theory with the stages of the objective
individuality and the subjective personality of the institution and its elements, the idea
of the work, the organized power, and the manifestations of communion.
A widely criticized theory of Hauriou thought is the idea of social order in the
face of justice. According to Hauriou, the state was born out of social order. Unlike
other criticized concepts, social order is a concept that Hauriou has widely discussed
and adopted in his later years. Social order is aimed at controlling dynamism which
cannot be controlled otherwise due to the vital nature of the institution. According to
Hauriou, social order meets the need for stability required by the state situation. The
priority of the social order over justice is; it stems from the fact that social order is the
minimum living condition and justice is a luxury. Justice is the dynamic demand for
the "better" in a stagnation. Social order is to provide a stable and static state against
a sudden danger. This is the only reason for priority. Therefore, this priority is not a
hierarchy. According to Hauriou, the social order responds to the need for stability
demanded by the state situation. The priority of social order over justice comes from
the fact that social order is the minimum condition of life and justice is a luxury. Justice
is the dynamic demand for the "best" in stability. The social order is to provide a stable
and static state against sudden danger. This is the only reason for priority. Therefore,
this priority is not a hierarchy.
A manifestation of Hauriou's understanding of balance can be found in the
thought of "the state as an institution". The State as an institution is a system of
balances in Hauriou. The first equilibrium of the system is the separation of powers.
The separation of powers, which he reconsidered with this thought, presents similar
features with the theories of Aristotle and Rousseau. Three powers according to
Hauriou; executive power, deliberative power, and suffrage power. This classification
is a hierarchical order. According to Hauriou, the reason executive power is in the first
place is the importance of the "execution" character of decisions. Hauriou's idea of a
hierarchy of powers therefore contains direct traces of administrative law. The separate
powers can cooperate on the one hand, and on the other hand they constitute a check
and balance mechanism. The final manifestation of the balance system is the objective
balance of forces. Hauriou builds a theory of general public law based on the idea of
public power with the objective theory of auto-limitation.
As a result, it was concluded that general public law is indispensable for
administrative law and administrative law for general public law in Maurice Hauriou's
thought. Moreover, it has been concluded that the relationship between administrative
law and general public law constitutes the basis for Hauriou's every idea and theory
of public law.








Maurice Hauriou est un théoricien intemporel et supra-disciplinaire dont la
contribution aux doctrines du droit administratif et du droit public général est
indéniable. Hauriou, l'un des fondateurs du droit administratif français, a une part
directe ou indirecte dans tous les concepts et institutions de la littérature de droit
administratif d'aujourd'hui. En droit public général, on s'attend définitivement à ce
que toute étude approfondie fasse référence aux théories d'Hauriou. Bien que les
contributions d'Hauriou au droit public ne se limitent pas à ces deux disciplines ; ces
deux disciplines sont rencontrées comme cause ou comme résultat de ses études de
droit public. L'objet de cette étude est de trouver la relation entre le droit administratif
et le droit public général dans la doctrine Hauriou à la fois conceptuellement et
théoriquement et comme méthodologie de base du droit public.
Hauriou, en trouvant des propositions de solutions aux questions qu'il a
observées dans la pratique du droit administratif dans le domaine du droit public
général ; reformer ses idées et théories en utilisant des outils de droit administratif.
Pour cette raison, il n'est pas possible de séparer les perspectives de droit administratif
et de droit public général dans la pensée Hauriou.
Dans la partie d'introduction de l'étude, la vie universitaire d'Hauriou et ses
études en droit administratif et en droit public général ont été présentées. Ces études
révèlent que l'auteur pense aux deux disciplines ensemble, même à vue. À tel point
que depuis de nombreuses années, ses études sur deux disciplines ont été traitées dans
un seul livre.
La première moitié de l'étude porte sur l'effet et la contribution du raisonnement
de droit public général dans les idées et théories de droit administratif d'Hauriou. On
peut discuter à quelle discipline appartient la question de la « personnalité de l'État »,
qui est traitée en premier, parce que « l'État » est un concept qui transcende les
frontières des disciplines. Cependant, Hauriou prend explicitement la personnalité de
l'État pour arriver à une « personnalité juridique administrative ». Pour cela, il a dû
déterminer sur l'existence de la personnalité de droit public de l'État et la séparer
ensuite de la personnalité morale. Bien que la pensée d'Hauriou ait changé de temps
en temps, il a finalement révélé le caractère objectif de la personnalité morale et évalué
le concept de personnalité juridique comme la reconnaissance de cette personne par la
loi. Mais Hauriou ne donne pas un sens absolu et moniste à la personnalité étatique ;
dans chaque discipline, cette personnalité trouve une signification différente et
disciplinaire. Ces disciplines, selon Hauriou, sont subjectives dans la mesure du niveau
de développement de leurs doctrines. Selon Hauriou, qui révèle le dualisme de la
personnalité morale et juridique de l'État, le domaine où l'État a le plus besoin de la
personnalité est le droit administratif. L'État au sens large inclut l'administration ;
l'administration inclut l'État au sens strict. Il n'est pas possible de séparer la
personnalité de l'État et de l'administration. D'autre part, la personnalité de l'Etat étant
l'un des sujets fondamentaux de la doctrine générale du droit public ; Le raisonnement
d'Hauriou dans l'examen de la personnalité de l'État s'est largement développé dans
le cadre de la doctrine générale du droit public.
La « théorie de la puissance publique » d'Hauriou, qui façonne le droit
administratif, est la deuxième section de la partie où sont examinées les idées
d'Hauriou sur le droit administratif. La théorie de la puissance publique est
particulièrement connue pour sa concurrence avec la théorie du service public sur
lequel des deux concepts devrait être le critère déterminant le domaine du droit
administratif. Dans la juridiction administrative française, ce concours a été
controversé pendant de nombreuses années, et il y a eu des périodes où chacun des
deux concepts a dominé les décisions judiciaires et la doctrine. Cependant, Hauriou,
qui a déclaré qu'il importait non pas de la qualité du service fourni pour déterminer le
domaine du droit administratif, mais de savoir si la puissance publique est utilisée ou
non ; d'autre part, est évidemment un « théoricien du service public ». Dès 1892, il
identifie l'administration au fonctionnement des services publics. Un autre point
abordé dans cette étude est que Hauriou est le nom qui a fondé la « théorie moderne
de la puissance publique », et non une théorie anachronique de la puissance publique.
Le principal déterminant dans la distinction entre la voie d'autorité et la voie de
gestion (ou les opérations de l'autorité et les opérations de gestion) que Hauriou fait
dans la puissance publique sont les idées de droit public général. La voie de l'autorité
est le pouvoir de gouverner du souverain ; la voie de gestion est la manifestation de la
coopération, de la solidarité et d'une sorte de « société » entre l'administration et les
individus dans la réalisation des services publics.
La seconde moitié de cette étude, en croisement avec la première, vise à montrer
l'effet des enjeux et des outils de droit administratif sur le raisonnement d'Hauriou
dans ses théories qui viennent au premier plan dans le domaine du droit public général.
La théorie de l'État d'Hauriou est la première question abordée dans cette section.
L'approche de l'idée d'Hauriou de l'État pour établir un équilibre entre le droit public
général et le droit administratif est claire. Alors que le droit administratif traite l'État
comme un sujet de droits, pour le droit public général, l'État est un régime social, un
milieu de vie sociale. Dans la théorie institutionnelle, Hauriou identifie le système
exprimé en tant qu'individualité objective ou corps avec droit public général ; le
système complémentaire exprimé en tant que personnalité subjectif ou esprit avec le
droit administratif.
Hauriou s'oppose aux idées de contrat social. Cependant, ce n'est pas à cause de
la nature intellectuelle des théories contractuelles mais parce que Hauriou considère
les théories comme une fiction plutôt que comme une réalité. En fait, il est clair qu'il
est d'accord avec les théoriciens du contrat dans l'idée de réciprocité dans les relations
entre l'administration et l'individu. Une autre raison est que la volonté harmonieuse
des individus ne peut être le seul élément de l'établissement de l'État. Hauriou pense
que les manifestations d'unité dans « l'idée » ne peuvent être vues que comme l'un
des éléments de la formation de l'État. S'il s'est rapproché de l'idée de contracter avec
des idées de solidarité, Hauriou estime que la relation entre l'État ou l'administration
et les individus n'est pas un contrat mais une « situation d'état » qui se manifeste dans
l'idée de statique sociale basée sur la solidarité opérationnelle, qui donne lieu au sujet
de droit.
Selon Hauriou, l'État est en quête directe de justice, tout comme la loi. Par
conséquent, il crée un état de droit spontanément. Hauriou détermine sa place dans la
théorie juridique comme la ligne de démarcation de la théorie subjective de l'autolimitation et de la théorie de la règle de droite. Le privilège du préalable de
l'administration apporte une exception de solution temporaire au système de règles.
La raison en est que les services publics ont besoin d'urgence et de continuité.
Cependant, Hauriou pense que le pouvoir exécutif provisoire n'est pas exclusif à
l'administration. L'exécution temporaire peut également être en cause pour les
jugements et les lois. Il existe trois types de pouvoirs pré-exécutifs des trois pouvoirs.
Celles-ci sont l'autorité de la chose légiférée, l'autorité de la chose jugée et l'autorité
de la chose décidée. La principale distinction n'est pas entre ces pouvoirs, mais entre
les règles temporaires et les règles établies.
Les trois éléments fondateurs sont le déterminant de la théorie de l'État
d'Hauriou. Ce sont la société, le pouvoir de domination et le droit de résister dans le
pays légal. On retrouve aussi la recherche d'équilibre d'Hauriou dans les éléments de
l'État. En conséquence, le pouvoir de domination et le droit de résister dans le pays
légal se rejoignent dans la société et s'équilibrent. Dans la pensée d'Hauriou, le
pouvoir de domination n'égale pas la souveraineté, mais rencontre seulement la
souveraineté de commandement, qui en est une sorte. Estimant que la souveraineté
doit être divisée pour parler de la limitation du pouvoir de domination, Hauriou définit
la souveraineté de la sujétion du peuple qui exprime les libertés individuelles et la
souveraineté de l'idée d'État, qui se manifeste par un statut constitutionnel et une loi
établie, comme d'autres types de souveraineté. Hauriou propose une théorie parallèle
avec l'idée de puissance publique et sa limitation dans la théorie du pouvoir de
domination.
Les théories d'Hauriou sur la séparation entre le sujet et le citoyen et le pays
légal sont susceptibles de confusion avec les idées « nationalistes intégrales » de
Maurras. Carl Schmitt considère l'existence d'une équipe de dirigeants et d'élites qui
jouent un rôle dans la fondation de l'institution en théorie d'Hauriou, comme le
principe de l'élitisme. En effet, le fait que Hauriou parle de l'existence d'une masse
modérée et du groupe supérieur des « excessifs » à qui ils devraient suivre peut justifier
son analogie avec les théories nationalistes. De plus, le principe de sacrifice d'Hauriou
fait l'éloge de la tolérance du peuple contre l'institution corrompue. Cependant,
Hauriou a par la suite retiré ces concepts, qu'il a théorisés en 1896, de ses théories ; de
plus, en 1903, il sanctifia le droit de résister à l'oppression plutôt qu'au sacrifice ; Il
appréciait le groupe résistant du peuple plutôt que les excessifs. Dans les œuvres de la
période ultérieure, la nécessité de limiter le pouvoir de domination et le pouvoir public
est particulièrement claire. Cependant, plutôt que d'abandonner nettement les idées de
1896, Hauriou préféra les ignorer ; par conséquent, les critiques sévères de sa théorie
en raison de ces idées et concepts sont survécu. Néanmoins, il convient de noter que,
dans les œuvres d'Hauriou, aucune idée ne peut servir de base pour l'appeler
« nationaliste discriminatoire ». Des critiques similaires sont souvent basées sur des
idées intrinsèquement infondées et non étayées telles que les « excessifs » dans les
premiers travaux d'Hauriou ; des termes mal compris tels que le concept de « pays
légal », qui a une unité terminologique avec Maurras même s'il inclut essentiellement
le droit de résister, et enfin, il s'appuie sur son identité idéologique conservatrice
connue.
Puisque Hauriou n'était presque jamais à un pôle radical dans un débat théorique,
les théoriciens qui analysaient correctement la méthode d'Hauriou étaient capables
d'interpréter et d'utiliser les théories d'Hauriou comme base de leurs idées. Carl
Schmitt était peut-être le meilleur analyste de la méthode Hauriou. Même les noms considérés comme issus de l'école Hauriou n'ont pas révélé leur méthode dans son
ensemble, puisqu'ils prennent le point de départ de la méthode d'Hauriou comme point
de vue religieux ou sociologique. D'autre part, Schmitt a déterminé que tant l'idée
d'État que l'idée d'institution d'Hauriou sont les fondements du droit administratif. La
même capacité d'analyse, en Turquie, se retrouve dans l'enquête d'Hauriou de Sıddık
Sami Onar. Enfin, l'idée de l'État d'Hauriou, a été vue dans les œuvres de Schmitt
comme la raison du succès de l'idéologie d'exclusion du Führer et dans les œuvres
d'Onar, comme la raison du succès de l'idéologie unificatrice et intégratrice du début
de la période républicaine en Turquie. Puisque les deux noms analysent très bien la
méthode d'Hauriou, bien qu'ils montrent le même concept comme base de deux
actions opposées, les raisonnements des deux noms conduisant à ces conclusions
semble correct.
La théorie institutionnelle d'Hauriou occupe une place importante dans la
doctrine générale du droit public. Penser la théorie institutionnelle avec les idées
d'Hauriou datées de 1896 serait injuste pour la théorie qui a atteint son intégrité
systématique en 1925 et était complètement libre des concepts de pensée de 1896 qui
ont été critiqués. Dans son article de 1925, Hauriou pose la théorie institutionnelle avec
les étapes de l'individualité objective et de la personnalité subjective de l'institution et
de ses éléments, l'idée de l'œuvre, le pouvoir organisé et les manifestations de
communion.
Une théorie largement critiquée de la pensée Hauriou est l'idée d'ordre social
face à la justice. Selon Hauriou, l'État est né de l'ordre social. Contrairement à d'autres
concepts critiqués, l'ordre social est un concept que Hauriou a largement traité et
adopté ses dernières années. L'ordre social vise à contrôler le dynamisme qui ne peut
être contrôlé autrement en raison de la nature vitale de l'institution. Selon Hauriou,
l'ordre social répond au besoin de stabilité qu'exige la situation étatique. La priorité
de l'ordre social sur la justice vient du fait que l'ordre social est la condition de vie
minimale et la justice est un luxe. La justice est la demande dynamique du « meilleur
» dans une stabilité. L'ordre social est de fournir un état stable et statique contre un
danger soudain. C'est la seule raison de priorité. Par conséquent, cette priorité n'est
pas une hiérarchie.
Une manifestation de la compréhension d'Hauriou de l'équilibre peut être
trouvée dans la pensée de « l'État en tant qu'institution ». L'État en tant qu'institution
est un système d'équilibres à Hauriou. Le premier équilibre du système est la
séparation des pouvoirs. La séparation des pouvoirs, qu'il a reconsidérée avec cette
pensée, présente des traits similaires avec les théories d'Aristote et de Rousseau. Trois
pouvoirs selon Hauriou ; pouvoir exécutif, pouvoir délibérant et pouvoir de suffrage.
Ce classement est un ordre hiérarchique. Selon Hauriou, la raison pour laquelle le
pouvoir exécutif est en premier lieu est l'importance du caractère « d'exécution » des
décisions. L'idée d'Hauriou d'une hiérarchie des pouvoirs porte ainsi des traces
directes du droit administratif. Les pouvoirs séparés peuvent coopérer d'une part, et
d'autre part elles constituent un mécanisme de frein et d'équilibrage. La manifestation
finale du système d'équilibre est l'équilibre objectif des pouvoirs. L'idée d'Hauriou
d'une hiérarchie des pouvoirs contient donc des traces directes du droit administratif.
Les pouvoirs séparés peuvent coopérer d'une part, et d'autre part elles constituent un
mécanisme de frein et d'équilibrage. La manifestation finale du système d'équilibre
est l'équilibre objectif des forces. Hauriou construit une théorie du droit public général
basée sur l'idée de puissance publique avec la théorie objective de l'autolimitation.
En conséquence, il a été conclu que le droit public général est indispensable pour
le droit administratif et le droit administratif pour le droit public général dans la pensée
de Maurice Hauriou. De plus, il a été conclu que la relation entre le droit administratif
et le droit public général constitue la base de chaque idée et théorie du droit public
d'Hauriou.