Tunceli ilinde gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)'te hastalık patojeni olan 'Stenotrophomonas maltophilia' bakterisi ve trimetoprim-sulfametoksazol direnç genlerinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi
Determination of disease pathogen Stenotrophomonas maltophilia bacteria and trimethoprim–sulfamethoxazole resistance genes by molecular methods in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) in Tunceli province
Yazar: KENAN ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ ÖZBEY ; PROF. DR. ÖNDER AKSU
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Ülkemizde yetiştiriciliği yapılan balıklardan biri Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) olmakla birlikte bunun yanında birçok balık türünün de tüketimi ve yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu balıklarda patojen etkiye neden olan bakterilerden biri de Stenotrophomonas maltophilia (S. maltophilia) bakterisidir. Bu çalışmanın amacı sucul ortamlarda üretilen ve insanlar için büyük bir besin kaynağı olan Gökkuşağı Alabalıkları'nda çeşitli enfeksiyonlara neden olan patojen bakteri türlerinden S. maltophilia bakterisini MALDI-TOF MS yöntemi ile identifikasyonunu yaparak patojen etkiye neden olan virülans genlerini tespit etmektir. Bu çalışmada; Tunceli ilindeki Mazgirt, Çemişgezek, Ovacık ve Pertek ilçelerinde Gökkuşağı  alabalık yetiştiriciliği yapılan ağ kafeslerde ve beton havuzlardaki işletmelerden kuyruk çürüklüğü, yüzgeç çürümesi, hemorajik septisemi, deri renginde koyulaşma, yüzme bozukluğu ve ülser vb. gibi hastalık belirtileri gösteren 200 adet yavru veya ergin Gökkuşağı alabalığı alınarak bu balıkların bağırsak, böbrek, dalak, deri, karaciğer ve solungaç gibi organlarında yayılım gösteren S. maltophilia bakterisinin kültür metodu ile izolasyonu, MALDI-TOF MS (Matriks-Destekli Lazer Desorpsiyon/İyonizasyon Yöntemi) yöntemi ile identifikasyonu yapıldı. Çalışmamızın sonunda S. maltophilia bakterisinin ilçelere göre dağılımı, üretim metotlarının bakteri üremesindeki etkisi, bu bakterinin aylara göre üreme hızları, Gökkuşağı alabalık'larının bağırsak, böbrek, dalak, deri, karaciğer ve solungaç gibi organlarında bu bakterinin üreme yüzdeleri, S. maltophilia'nın TMP/SMX antibiyotiği üzerindeki duyarlılık ve dirençlilik durumu ve bakterinin sahip olduğu sul1 ve sul2 genlerin antibiyotik duyarlılığı ve dirençliği araştırıldı. Yapılan çalışmada sul1 genine duyarlı 5 (%5,10), dirençli 92 (%94,90) olduğu; sul2 geninde ise duyarlı 97 (%100) dirençli 0 (%0) olduğu görülmüştür. Çalışmamızın sonunda bakterilerin özellikle vürilans genlerinin çoklu ilaca direnç gösterdiği de düşünülerek, çoklu ilaç tedavisi için de gerekli çalışmaların yapılması özellikle TMP/SMX direncinin hareketli genetik elementler aracılığıyla artış gösterme potansiyelinin yüksek olmasından dolayı iyileştirme çalışmalarının yapılması ve çalışmamızın bu konuda alabalık yetiştiricilerine hastalıkları önlemede uygulayacakları yöntemler konusunda yol gösterici olması bakımından önem taşımaktadır.

Abstract:
One of the fish farmed in our country is Rainbow trout (Oncorhynchus mykiss), but many other fish species are also consumed and bred. One of the bacteria that causes pathogenic effects in these fish is Stenotrophomonas maltophilia (S. maltophilia). The aim of this study is to identify the S. maltophilia bacteria, one of the pathogenic bacterial species that causes various infections in Rainbow Trout, which is produced in aquatic environments and is a major food source for humans, using the MALDI-TOF MS method and to identify the virulence genes that cause pathogenic effects. In this study; Tail rot, fin rot, hemorrhagic septicemia, darkening of the skin, swimming disorders and ulcers etc. have been reported in the net cages and concrete pools where rainbow trout are grown in the Mazgirt, Çemişgezek, Ovacık and Pertek districts of Tunceli province. Isolation of S. maltophilia bacteria, which spread in the organs of these fish such as intestines, kidneys, spleen, skin, liver and gills, by culture method, by taking 200 juvenile or adult rainbow trout showing disease symptoms such as MALDI-TOF MS (Matrix Assisted Laser Desorption/Ionization Method).) was identified using the method. At the end of our study, the distribution of S. maltophilia bacteria according to districts, the effect of production methods on bacterial reproduction, the reproduction rates of this bacterium by months, the reproduction percentages of this bacterium in organs such as intestines, kidneys, spleen, skin, liver and gills of rainbow trout, the prevalence of S. maltophilia The sensitivity and resistance status on TMP/SMX and the antibiotic sensitivity and resistance of the sul1 and sul2 genes of the bacterium were investigated. In the study, 5 (5.10%) were sensitive to the sul1 gene and 92 (94.90%) were resistant; In the sul2 gene, it was observed that there were 97 susceptible (100%) and 0 resistant (0%). At the end of our study, considering that bacteria, especially virilence genes, show resistance to multiple drugs, necessary studies should be carried out for multi-drug treatment, especially improvement studies should be carried out due to the high potential of TMP/SMX resistance to increase through mobile genetic elements, and our study will inform trout farmers about the methods they will apply to prevent diseases. It is important as a guide.