Ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile okul iklimi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between secondary school students' motivation to participate in physical activity and their perceptions of the school environment
Yazar: NURSENA ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KANGALGİL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Hareket ve Antrenman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Fiziksel aktivite, kaslarımızı ve eklemlerimizi kullanıp enerji harcamayı, kalp ve solunum hızını arttırmayı ve değişen yoğunluklarda yorgunluğa sebep olduğu görülen aktiviteleri ifade etmektedir. Yürümek, koşmak, zıplamak, yüzmek, bisiklet sürmek, kol ve bacak çalışmaları, baş ve gövde hareketleri ile tüm vücut faaliyetlerini oluşturan farklı spor, dans, egzersiz, oyun ve gündüz aktiviteleri fiziksel aktivite şeklinde değerlendirilebilmektedir (Bek, 2008). Fiziksel aktivite, çalışmaların özelliklerine göre farklı şekillerde ortaya konabilir (aerobik, anaerobik veya statik, dinamik gibi çeşitlendirilebilir). Motivasyon kavramı ise en genel ve geçerli tanımıyla, insan davranışına yön ve enerji veren gereksinmeler, düşünceler ve duygular bütününü içermektedir. Okula özgü, onu diğer okullardan ayıran ve her okulun kültürünü oluşturan bileşenlerin bütünsel bir yansıması olarak tanımlanan okul iklimi, bireyin okuldaki yaşamında etkili olan örgütsel iklim, öğrenme-öğretme süreçleri ve sosyo-duygusal yapıları okul iklimi kavramının içinde yer almaktadır ve okul iklimi, öğrencilerin okulla ilişkili algı düzeylerini yansıttığı öne sürülen bir kavram olarak tanımlanmaktadır ve okul ikliminin fiziki, sosyal ve akademik boyutlarının olduğu ifade edilmektedir (Loukas, 2007). Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ve okul iklimi algısını birlikte inceleyen çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile okul iklimi algısı arasındaki ilişkiyi inceleyen literatürdeki ilk çalışma olacaktır ve literatüre katkı sağlayacak olmasından dolayı önem arzetmektedir. Bu bakımdan araştırma özel ve özgün niteliktedir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu ile okul iklimi algıları düzeylerinin incelenmesidir.
Araştırma tarama modelli bir çalışmadır ve 2022-2023 Eğitim- Öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı İstanbul ili Esenyurt ilçesindeki 398 kadın, 472 erkekten oluşan ortaokul öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyo-demografik Bilgi Formu, Çalık ve Kurt (2010) tarafından geliştirilen Okul İklimi Ölçeği, ve Demir ve Cicioğlu (2016) tarafından geliştirilen Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde; parametrik testler (t testi ve ANOVA) kullanılarak analiz yapılmış, ilişki testleri ve ileri test teknikleri (Post- Hoc) kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanlar için ortalama ve standart  sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Öğrencilerin okul iklimi ve fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanları çeşitli değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemek için ise fark analizlerinden yararlanılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi ,05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılım puanları orta ve üzeri seviyededir. Bu da fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarının olumlu olduğu anlamına gelmektedir. Fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanlarındaki farklılığın cinsiyet, yaş ve gelir durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p>.05),  kardeş sayısına göre anlamlı olduğu tespit edilmemiştir (p<.05). Öğrencilerin okul  iklimi algıları puanları orta ve üzeri seviyededir. Bu da okul iklimi algılarının olumlu olduğu anlamına gelmektedir. Okul iklimi puanlarında cinsiyete ve yaşa göre istatistiksel olarak farklılığın anlamlı olmadığı (p>.05), kardeş sayısına ve gelir durumlarına göre anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Bu bulgularla birlikte katılımcıların okul iklimi puanları ile fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak fiziksel aktiviteye katılım motivasyonu pozitif yönde arttıkça okul iklimi algısının da olumlu yönde artacağı söylenebilir.

Abstract:
Physical activity refers to activities that use our muscles and joints to expend energy, increase heart and respiratory rate and cause fatigue at varying intensities. Walking, running, jumping, swimming, cycling, arm and leg exercises, head and trunk movements and different sports, dance, exercise, games and daytime activities that constitute whole body activities can be considered as physical activity (Bek, 2008). Physical activity can be manifested in different ways according to the characteristics of the activities (aerobic, anaerobic or static, dynamic, etc.). The concept of motivation, with its most general and valid definition, includes the totality of needs, thoughts and emotions that give direction and energy to human behaviour. School climate, which is defined as a holistic reflection of the components that are specific to the school, distinguish it from other schools and make up the culture of each school, the organisational climate, learning-teaching processes and socio-emotional structures that are effective in the individual's life at school are included in the concept of school climate and school climate is defined as a concept that is claimed to reflect students' perception levels related to the school and it is stated that school climate has physical, social and academic dimensions (Loukas, 2007). There is no study examining physical activity participation motivation and school climate perception together. This study will be the first study in the literature to examine the relationship between secondary school students' motivation to participate in physical activity and school climate perception and it is important because it will contribute to the literature. In this respect, the research is special and original. From this point of view, the aim of this study is to examine the levels of secondary school students' motivation to participate in physical activity and school climate perceptions.
The research is a survey model study and was applied to secondary school students consisting of 398 females and 472 males in Esenyurt district of Istanbul province affiliated to the Ministry of National Education in the 2022-2023 academic year. In the study, the Socio-demographic Information Form prepared by the researcher, the School Climate Scale developed by Çalık and Kurt (2010), and the Motivation to Participate in Physical Activity Scale developed by Demir and Cicioğlu (2016) were used. In the analysis of the data obtained; parametric tests (t test and ANOVA) were used, relationship tests and advanced test techniques (Post- Hoc) were used. Mean and standard deviation values were used for the scores obtained from the scales. Difference analyses were used to determine whether students' school climate and motivation to participate in physical activity scores changed according to various variables. The significance level was accepted as .05 in the analyses.
According to the findings of the study, students' physical activity participation scores are at medium and above level. This means that their motivation to participate in physical activity is positive. The difference in the motivation to participate in physical activity scores was not statistically significant according to gender, age and income status variables (p>.05), and it was not found to be significant according to the number of siblings (p<.05). Students' school climate perception scores are at medium and above level. This means that their perceptions of school climate are positive. It was determined that the difference in school climate scores according to gender and age was not statistically significant (p>.05), while it was found to be significant according to the number of siblings and income status (p<.05). With these findings, it was determined that there was a positive and moderately significant relationship between the participants' school climate scores and their motivation to participate in physical activity scores. As a result, it can be said that as the motivation to participate in physical activity increases positively, the perception of school climate will increase positively.