Yapay zeka yöntemi ile Antalya ili lojistik sektörün ekonomik analizi
Economical analys of Antalya's logistic sector via artifical i̇ntelligence
Yazar: ZİYNET BAYRAMOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. KÜBRA ÖNDER
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Antalya = Antalya ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Ekonomik etki = Economic effect ; Lojistik = Logistics ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Optimizasyon = Optimization ; Taşımacılık = Transportation ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Lojistik sektörü Türkiye ekonomisi açısından önemli bir yere sahiptir. Antalya ili
de gerek üretilen tarımsal ürün fazlalığı gerekse ağırladığı turist miktarı, düzenlenen
uluslararası etkinlikler dolayısıyla çok canlı ve geniş bir lojistik hareketliliğe sahiptir.
Antalya ilindeki lojistik firmalar, gerek kendi araçlarıyla(öz mal) gerekse de
rakiplerinden kiraladıkları araçlar ile hizmet vermektedirler. Buna ek olarak Türkiye
ölçeğinde sürekli dalgalanan döviz fiyatları lojistik firmaların gelirlerini önemli ölçüde
etkilemektedir.
Bu çalışmada Antalya iline ait Ocak 2010 - Aralık 2015 tarihleri arasındaki
üretilen tarımsal ürün, döviz kuru, ildeki nakliye firmalarının sayısı parametrelerine göre
genetik algoritmaya dayalı kâr en iyilemesi modeli geliştirilmiştir. Bunun için Antalya'da
faaliyet gösteren örnek bir lojistik firmasının verileri elde edilmiş. Firmanın bahsi geçen
dönemdeki öz mal ve kiralık araç sayıları da kullanılarak kârı yapay sinir ağları ile
modellenmiştir. Modellenen sinir ağı genetik algoritmada uygunluk fonksiyonu olarak
kullanılmıştır. Böylelikle firmanın kendisinin belirleyemeyeceği zirai ürün miktarı, turist
miktarı, döviz kuru gibi dış etkenlere karşı öz mal ve kiralık araç oranını belirleyerek
kârını maksimuma çıkarması için model geliştirilmiştir.

Abstract:
The logistics industry is of importance in terms of the Turkish economy. The province
Antalya has very active and wide-ranging logistical mobility due to the large amount of
agricultural crops produced, number of tourists it hosts and international events
organised.
Logistics companies in Antalya offer services with their own vehicles (own
assets) and with the vehicles they rent from their competitors. In addition, exchange rates
fluctuating constantly across Turkey have a substantial impact on revenues of logistics
companies.
In this study, a profit maximisation model has been developed based on the genetic
algorithm according to the parameters of agricultural crops produced, exchange rates, and
the number of transport companies in Antalya between January 2010 and December 2015.
For this, the data of a sample logistics company operating in Antalya have been used. The
profit of the company has been modelled through the artificial neural networks using the
numbers of own assets and rented vehicles of the company within the aforesaid period.
The modelled neural network has been used as a fitness function in the genetic algorithm.
In conclusion, in the study, a model has been developed in order for the company to
maximise its profit by determining the rates of own assets and rented vehicles against the
external factors such as the amount of agricultural crops, number of tourists and exchange
rate that the company cannot itself determine