Alanya'da konaklayan yabancı turistlerin esnaf algılarının ekonometrik yöntemlerle incelenmesi
Analysis of tradesmen perceptions of foreign tourists visiting Alanya using econometric methods
Yazar: HİLMİ KARAALİOĞLU
Danışman: PROF. DR. ADİL KORKMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Turizm = Tourism ; İstatistik = Statistics
Dizin: Antalya-Alanya = Antalya-Alanya ; Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonometrik tahmin = Econometric estimate ; Esnaflar = Artisans ; Müşteri algısı = Customer perception ; Müşteri deneyimi = Customer experience ; Sıralı logit = Ordered logit ; Tekrar gelme niyeti = Revisit intention ; Turistler = Tourists

Özet:
Yabancı ziyaretçilerden elde edilen döviz girdisi Türkiye'nin önemli bir ekonomik kaynağı olma rolünü oynamaktadır. Bu rolünden ötürü bacasız sanayi olarak da anılan turizm sektörü ülke mallarının ülke içinde ihraç edilmesi olarak betimlenmektedir. Ülke mallarının ülke içinde daha çok ihraç edilmesi yabancı ziyaretçilerin tatil bitiminde ülkeden memnun ayrılmalarıyla yakın ilişki içindedir. Çünkü ülkeden memnun ayrılan yabancı ziyaretçiler ülkeyi bir başka kez de ziyaret etmek isteyebilecekleri gibi başkalarında da ziyaret etme isteği yaratabileceklerdir. İşte bu gerçeklik turist memnuniyetini incelemeyi önemli bir konu durumuna getiren bir olgu olarak kendisini ortaya koymaktadır. Turist memnuniyetini etkileyen birçok öğe vardır. Turistlerin alışveriş deneyimleri ve yerel esnafla olan ilişkileri bunlardan yalnızca ikisidir. Bu iki etken son dönemlerde sıklıkla incelenen konular arasında yer almaktadır. Söz konusu etkenler eldeki araştırmada da inceleme konusu yapılmaktadır. Bu bağlamda yabancı ziyaretçilerin alışveriş deneyimlerine ilişkin memnuniyetleri üzerinde yerel esnafların ve rehberlerin nasıl bir etki yarattıkları incelenmektedir. Elbette memnuniyet bir kez daha ziyaret etme isteği üzerinde bir olumlu bir etki yaratır. Bu incelemede turistlerin ülkeyi bir kez daha ziyaret edip etmeme niyetleri Multinomial Logit (MLOGİT), Genelleştirilmiş Sıralı Logit (GOLOGİT) modeller yardımıyla çözümlenmektedir. Elde edilen bulgular yine bu çalışmadan türetilmiş olan Poisson Regresyon modelinin sonuçlarıyla da karşılaştırılmaktadır. Bulgulardan birine göre turistlerin olumlu esnaf davranışı ve iyi ürün kalitesi karşısında takındığı tutumun yeniden ziyaret niyetini önemli ölçüde arttırdığı görülürken; yerel esnafların ve rehberlerin olumsuz davranışları karşısında turistlerin takındığı tutumların ise yeniden ziyaret niyetini önemli ölçüde azalttığı gözlemlenmektedir.
Çalışmanın ekonometri açısından temel amacı, aynı veri setinde hemen hemen aynı bilgiyi ölçen, biri nominal, öbürü ordinal iki değişkeni bağımlı değişken kabul eden Multinomial ve Sıralı Logit modelleri çeşitli açılardan karşılaştırmaktır. Bu açılar parametrelerinin anlamlılığı, yordama uygunluğu, uygulama kolaylığı ve varsayımların sağlanması gibi konulardır. Regresyon analizlerine başlamadan önce veriler faktör analizine tabi tutulmuş ve hem dikey hem de eğik döndürme yöntemleriyle birbirine oldukça yakın sonucu veren kararlı faktör yükleri elde edilmiştir. Uygulama esnasında Sıralı Logitin paralel regresyon varsayımını sağlamaması nedeniyle GOLOGİT uygulamaya konulmuştur. Her iki modelde de anlamlı parametre sayısı aynı olsa da GOLOGİT her bir nitel bağımsız değişkenin her bir düzeyi için detaylı inceleme imkânı vermesi açısından ve MLOGİT'e göre daha az model tahmini yapması açısından ön plana çıkmaktadır. Her iki modelde de elde edilen parametre tahminleri bu çalışmadan türetilmiş olan 'Poisson Regression Analysis with Tourism Data: Analysis of The Effects of Foreign Visitors' Local Tradership and Shopping Perceptions on The Frequency of Visit' adlı çalışmanın sonuçlarıyla paralellik göstermektedir.

Abstract:
Foreign currency input from foreign tourists is an important economic source of Turkey. This sector, which is characterized as a chimney free industry, can be seen as the export of the country's goods within the country. The fact that foreigners leave the country satisfied at the end of the holiday, and their revisit intention is positive will increase the tourism input in the medium and long term. Although there are many factors affecting tourist satisfaction in the literature, the shopping experiences of tourists and their relations with local tradesmen have been on the agenda recently. In this study, the effects of foreign visitors' shopping experiences and local tradesmen and guides' relations with tourists on tourists' revisit intentions were analyzed with the help of Multinomial Logit (MLOGIT) and Generalized Ordered Logit (GOLOGIT) models. The findings were compared with the results of the Poisson Regression model, which was derived from this study. According to the results of the analysis, the attitude of tourists in the face of the positive trades behavior and good product quality significantly increased the revisit intention; attitudes taken by tourists in the face of the negative behavior of local tradesmen and guides were found to significantly reduce the revisit intention.
The main purpose of the study in terms of econometrics is to compare the Multinomial and Ordered logit models with each other on the parameters, conformity of the procedure, ease of application and the provision of assumptions. The dependent variables of these models are located in the same data set, one of which is nominal and the other is ordinal scale structure and measures almost the same information. Before starting regression analyses, the data were subjected to factor analysis and stable factor loads were obtained that resulted very closely together with both vertical and oblique rotation methods. During the application, the Generalized Ordered Logit model was introduced because the Ordered Logit model did not provide the 'parallel regression assumption'. Although the number of statistically significant parameters is the same in both models, GOLOGIT stands out in terms of providing detailed examination for each level of each qualitative independent variables and in terms of making fewer model predictions than MLOGIT. Parameter estimates obtained in both models are in conforming to the results of the study 'Poisson Regression Analysis with Tourism Data: Analysis of The Effects of Foreign Visitors' Local Tradership and Shopping Perceptions on The Frequency of Visit', derived from this study.