Kimyasal maruziyet risk değerlendirmesi: İstanbul ili saha örneği
Chemical exposure risk assessment: The city example of Istanbul province
Yazar: ÇAĞLA ÖKSÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ŞENOCAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kimyasal etki = Chemical effects ; Kimyasal kirlilik = Chemical pollution ; Kimyasal maddeler = Chemical materials ; Kimyasal reaksiyon = Chemical reaction ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Çevresel zehirlere maruz kalış = Environmental exposure ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bugün endüstriyel tesislerde çeşitli amaçlarla binlerce insan sağlığına zararlı türde kimyasal madde kullanılmakta olup çalışanlar bu kimyasallara solunum, deri ya da yutma yoluyla maruz kalabilmektedir. Kimyasallar, kontrollü şekilde kullanılmadığı takdirde çeşitli sağlık sorunları, meslek hastalıkları görülebilmekte ve işgücü kayıpları yaşanabilmektedir. Kimyasal maruziyet risk kontrolü, ulusal mevzuatımızda da yer alan kimyasal maruziyet risklerinin değerlendirmesi ile mümkündür.
Tez çalışmasında farklı sektörlerdeki işyerlerinde kimyasal maruziyet risk değerlendirmesi yapılarak risk kontrol önlemlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, hemen her işyerinde uygulanabilir olan COSHH Yöntemi ile İstanbul ili Tuzla, Başakşehir ve Ümraniye ilçelerinde bulunan belli başlı organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli 3 farklı işyerinde yapılan saha çalışmaları bakımından kimyasal maruziyet riskleri analiz edilmiştir. Analiz neticesinde 2 işyerinde risk derecesi 4 olan, 1 işyerinde ise risk derecesi 3 olan kimyasalların çoğunlukta bulunduğu ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda kimyasal maruziyetin izlenmesi açısından bölüm bazında belirlenen çalışanlar üzerinde yaptırılan kişisel toz, gaz, ağır metal vb. maruziyet ölçümleri ile sağlık gözetimi ve biyolojik izlem sonuçları incelenmiştir. İncelenen sonuçlar neticesinde 2 işyerinde yasal sınır değerleri aşan ya da sınır değerlere çok yakın parametreler bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, her üç işyerinde uygulamada yapılan hatalar ortaya konularak kimyasal maruziyetin kontrolü ile ilgili ikame, mühendislik önlemleri, idari önlemler ve kişisel koruyucu donanım kullanımı gibi konularda öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Today, thousands of people use chemical substances that are harmful to human health for various purposes in industrial facilities, and employees can be exposed to these chemicals by inhalation, skin or ingestion. If the chemicals are not used in a controlled manner, various health problems, occupational diseases and labor losses may occur. Chemical exposure risk control is possible through an assessment of the chemical exposure risks included in our national legislation. 
This study's aim is to determine the risk control measures by conducting chemical exposure risk assessment in workplaces in different sectors. For this purpose, the COSHH method, which can be applied in almost every workplace, has been analyzed for the risks of chemical exposure in three small and medium sized workplaces operating in the main organized industrial zones in Tuzla, Başakşehir and Ümraniye districts of Istanbul. As a result of the analysis, it was found out that the chemicals with a risk degree of 4 in 2 workplaces and a risk degree of 3 in 1 workplace were in the majority. At the same time, dust, gas, heavy metal, etc., personal chemical exposure measurements with health monitorig and biological monitoring results of the employees determined on the basis of department in terms of monitoring of chemical exposure were examined. Consequently, it was found that there were parameters exceeding or very close to the limit values in 2 workplaces. As conclusion, in all three workplaces, the mistakes made in practice have been revealed and suggestions have been made about substitution, engineering measures, administrative measures and use of personal protective equipment related to the control of chemical exposure.