Anoreksiya nervoza ve Bulimiya nervoza tanılı ergenlerde, ayrılma bireyleşme özelliklerinin ve dayanıklılık üzerine etkisinin incelenmesi
Examination of separation-individuation characteristics and their effects on resilience in adolescents diagnosed with Anorexia nervosa and Bulimia nervosa
Yazar: EZGİ ÇETİN GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM DAMLA ÇİMEN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda yeme bozukluğu olan ve olmayan ergenlerde ayrılma-
bireyleşme özelliklerinin ve psikolojik dayanıklılığın yeme bozukluğu ile ilişkisini

incelemek ayrıca yeme bozukluklarına yönelik koruyucu faktörleri ve risk faktörlerini
tanımlamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamıza Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve
Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine yeme bozukluğu belirtileri ile başvuran, 12 – 18
yaş arası 49 ergen ve aynı yaşlar arasında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve
Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran nörogelişimsel
bozukluk tanılı veya herhangi bir psikopatolojisaptanmayan 126 ergen dahil edilmiştir.
Olgu grubu ile K-SADS-PL-DSM-5 tanı görüşmesi yapılmıştır. Ergenlerden;
sosyodemografik veri formunu, Adolesan Ayrılma Bireyleşme Testini, Yeme Bozukluğu
Değerlendirme Ölçeğini, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeğini doldurmaları
istenmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 175 ergenin %70,9'u kız (n=124), %29,1'i erkek (n=51)
cinsiyette idi. Olgu grubunda kız cinsiyet oranı anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Olgu
grubunun yaş ortalaması 15,2±1,5; kontrol grubunun ise 14,9±1,5 olup yaş ortalaması
benzer saptanmıştır. Olgu grubundaki ergenlerde kontrol grubuna göre; boşanmış anne-

68

babaya ve parçalanmış aileye sahip olma ile anksiyete ve duygudurum bozuklukları eş
tanısının olma oranı daha yüksek; okul başarısı ise daha düşük bulunmuştur. Ayrıca yeme
bozukluğu tanısı bulunan ergenlerde akraba tarafından bakım verilme, anne ve babalarında
yeme tutum sorunları olması, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü olması daha yüksek
düzeyde saptanmıştır. Yeme bozukluğu tanısı bulunan ergenlerde; travmatik yaşantı, cinsel
istismar, duygusal ihmal ve ilk 3 yaştaki olumsuz yaşam olayı öyküsü kontrol grubuna

göre daha fazla bulunmuştur. Yeme bozukluğu tanısı bulunan ergenlerin ayrılma-
bireyleşme alt ölçeklerinden; ihtiyacı inkar etme, ayrılma anksiyetesi, yutulma anksiyetesi,

öğretmene yapışma ve reddedilme beklentisi puanları kontrol grubundaki ergenlere göre
daha yüksek, psikolojik dayanıklılık puanları ise kontrol grubundaki ergenlere göre daha
düşük saptanmıştır. Bununla birlikte yeme bozukluğu ile reddedilme beklentisi arasında
pozitif yönde, dayanıklılık arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Ayrılma-bireyleşme alt ölçeklerinden bakım arama ile dayanıklılık arasında pozitif yönde;
reddedilme beklentisi ve yutulma anksiyetesi ile dayanıklılık arasında negatif yönde ilişki
gözlenmiştir.

Sonuç: Çalışmamızda ergenlerin olumsuz yaşam olaylarına maruz kalmasının, ayrılma-
bireyleşme sürecinde problem yaşamalarının ve dayanıklılık düzeylerinin düşük olmasının

yeme bozukluğu ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca ayrılma-bireyleşme sürecindeki
aksaklıkların, dayanıklılık düzeyini de etkilediği saptanmıştır. Yeme bozukluklarının
gelişimini önlemek için klinik görüşmelerde çocukluk döneminde meydana gelen olumsuz
yaşam olaylarının fark edilmesi, ergenlerin ayrılma-bireyleşme sürecini sağlıklı atlatmaları
açısından çalışılması ve dayanıklılığı arttırmaya yönelik girişimlerde bulunulmasının
faydalı olabileceği düşünülmektedir. Dayanıklılığı düşük gençleri saptamak ve
görüşmelerde bu konuları çalışmak ruhsal sorunlar özellikle de yeme bozuklukları
açısından koruyucu olacaktır. Yeme bozukluğu ile başvuran olgularda ayrılma-bireyleşme
sürecinin ve ergenlik dönemi özelliklerinin değerlendirilmesi de oldukça önemlidir.

Literatürde 'öğretmene yapışma' ve yeme bozuklukları ilişkisi ile ilgili ve ayrılma-
bireyleşme sürecinin dayanıklılık üzerine etkisiyle ilgili daha önce yapılmış bir çalışmaya

rastlanmamıştır ve çalışma sonuçlarımızın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: Our study aimed to examine the relationship between separation-individuation
characteristics, psychological resilience and eating disorders in adolescents with and
without eating disorders and to identify the relevant protective factors and risk factors for
eating disorders.
Method: Our study included 49 adolescents between the ages of 12 and 18, who applied to
the outpatient clinics of Kocaeli University Faculty of Medicine, Department of Child and
Adolescent Psychiatry and Diseases with eating disorder symptoms and 126 adolescents
with a diagnosis of neurodevelopmental disorder or no psychopathology between the ages
of 12 and 18, who applied to the Kocaeli University Faculty of Medicine, Department of
Child and Adolescent Psychiatry and Diseases and without any psychopathology were
included. K-SADS-PL-DSM-5 diagnostic interview was conducted with the case group.
Adolescents were asked to fill in the sociodemographic data form, Adolescent Separation
Individuation Test, Eating Disorder Rating Scale, and Child and Adolescent Psychological
Resilience Scale.
Results: Of the 175 adolescents who participated in our study, 70.9% were girls (n=51)
and 29.1% were boys (n=51). The proportion of girls was significantly higher in the case
group. The mean age of the case group was 15.2±1.5 years and the mean age of the control
group was 14.9±1.5 years and the mean age was found to be similar. When the adolescents
in the case group were compared with the control group; having divorced parents and
broken families, having a history of anxiety and mood disorders comorbidity were found to
be higher and school achievement was found to be lower. In addition, caregiving by
relatives, eating attitude problems in their mothers and fathers, and history of psychiatric
illness in the family were found to be higher in adolescents diagnosed with eating
disorders. History of traumatic experiences, sexual abuse, emotional neglect and negative
life events in the first 3 years of life were found to be higher in adolescents diagnosed with
eating disorders compared to the control group. Among the separation-individuation
subscales of adolescents diagnosed with eating disorders; need denial, separation anxiety,
engulfment anxiety, clinging to the teacher and expectation of rejection scores were higher
than the adolescents in the control group, and psychological resilience scores were lower
than the adolescents in the control group. In addition, it was determined that there was a

70

significant positive relationship between eating disorder and expectation of rejection from
the separation-individuation subscales and a significant negative relationship between
resilience. There was a positive correlation between care-seeking and resilience among the
separation-individuation subscales, and a negative correlation between rejection
expectancy and resilience.
Conclusion: In our study, it was found that adolescents' exposure to negative life events,
having problems in the separation-individuation process and having low levels of
resilience were associated with eating disorders. It was also found that disruptions in the
separation-individuation process affected the level of resilience. In order to prevent the
development of eating disorders, recognizing the negative life events that occur in
childhood in clinical evaluation, healthy parental separation-individuation process and
making attempts to increase resilience will reduce the risk of developing eating disorders
in adolescents. Identifying young people with low resilience and working on these issues in
interviews will be protective in terms of mental problems, especially eating disorders. It is
important to evaluate the separation-individuation process and the characteristics of
adolescence and to increase resilience in cases presenting with eating disorders. Since our
study was a cross-sectional study, follow-up studies with larger samples are needed to
examine cause and effect relationships.