Uluslararası sürdürülebilir havacılık endüstrisi: Türk havacılık sektörüne yönelik bir araştırma
International sustainable aerospace industry: A research on Turkish aerospace industry
Yazar: HALİL TOKEL
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ÇALIPINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Havacılık sektörü = Aviation sector ; Havacılık ve uzay endüstrisi = Aerospace industry ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; İşletme yönetimi = Business management

Özet:
Türk Havacılık Endüstrisini uluslararası sürdürülebilir bir endüstri haline getirmek, herhangi bir sektöre göre daha farklı bir bakış açısı gerektirmektedir. Havacılık endüstrisindeki üretim kompleks bir sistem olması nedeniyle ileri teknoloji gerektiren ve maliyeti yüksek bir alandır. Yüksek maliyetine rağmen iyi bir entelektüel sermayeye sahip olunduğunda, pazarda yüksek müşteri memnuniyeti sağlandığında ve devlet politikaları ile desteklenen güçlü bir şirketler ekosistemi oluşturulduğunda diğer sektörlerin gelişmesinde de bir katalizör görevi gören ekonomik katma değeri yüksek bir alan haline dönüşebilir. Uzun vadede Türk Havacılık Endüstrinin sürdürülebilirliği, devletin belirlediği kalkınma stratejilerinde havacılık endüstrisinin milli strateji olarak kabul edilmesine bağlıdır. Bununla beraber uluslararası ortak girişimler ile sektörel deneyim, bilgi ve teknoloji transferi, pazarda bir ölçek ekonomisi ve müşteri memnuniyeti oluşturulabilir. Bu çalışma ile Türk Havacılık Endüstrisinin uluslararası sürdürülebilirliğini sağlayacak yerli ve milli üretimi esas alan faktörlerin önem ve öncelik derecelerine göre GZFT analizi yapılarak mevcut durumu belirlenmiştir. Türk Havacılık Endüstrisinin uluslararası sürdürülebilirliğini etkileyen faktörlerin, Ar-Ge ve yenilik, sektörel ekosistem ve şirketler, finansal yapı, pazar yapısı, iş modelleri, insan kaynakları, imaj ve etki ile devlet politikaları olduğu görülmektedir. Çalışmada nitel bir araştırma yöntemi kullanılarak, Türk Havacılık Endüstrisinde, ortalama 34 yıl tecrübeye sahip 14 üst düzey yönetici ile bir odak grup toplantısı gerçekleştirilerek beyin fırtınası ile Entelektüel Sermaye Faktörünün endüstrinin sürdürülebilirliği açısından en güçlü yön olduğu; Tedarik ve Değer Zincirindeki Belirleyicilerle İlişkiler, Ekosistemdeki eksik olan belirleyiciler ile ilgili olarak kümelenmenin oluşturulamamasının ise sürdürülebilirlik için en büyük tehdit olduğu ve giderek güçlendirilen devlet politikalarının endüstrinin sürdürülebilirliği için fırsatlar meydana getirdiği belirlenmiştir. İmaj ve etki ve iş modeli faktörlerinin sektörün sürdürülebilirliği için kritik faktörler olmasına rağmen zayıf kaldığı ve güçlendirilmesi gerektiği öngörülmüştür. Yapılan analizler ve elde edilen bulgular doğrultusunda Türk Havacılık Endüstrisi için milli ve yerliliğinin sağlanmasına imkân tanıyacak endüstriyi geliştirici önerilerde bulunularak literatüre katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
To further enlarge the Turkish Aerospace Industry as an internationally sustainable industry requires a different perspective than any other industry. Due to the fact that production in the aerospace industry is a complex system, it is an area that requires advanced technology and has a high cost. Despite its high cost, it has good intellectual capital, high customer satisfaction in the market, and strong ecosystem of companies supported by government policies. It can turn into an area with high economic added value that also acts as a catalyst for the development of other sectors. In the long term, the sustainability of the Turkish Aerospace Industry depends on the acceptance of the aerospace industry as a national strategy in the development strategies determined by the nation. In addition, with international joint ventures, sectoral experience, knowledge, and technology transfer, an economy of scale in the market and customer satisfaction can be created. This study determined the current situation by making a SWOT analysis according to the importance and priority degrees of the factors based on domestic and national production that will ensure the international sustainability of the Turkish Aerospace Industry. In the study, using a qualitative research method, a focus group was formed with 14 senior executives with an average of 34 years of experience in the Turkish Aerospace Industry, and a brainstorming in which these factors were discussed and a SWOT analysis was carried out with this focus group. As a result of this study, the Turkish Aerospace Industry, considering the importance and priority of sustainability factors; human resources, image and impact, government policies, R&D and innovation, financial and market structures, sectoral ecosystem and companies, and business model. Since the factor ranking obtained is between 8.25 and 6.05 points, all factors will be important for the Turkish Aerospace Industry in the decision process. SWOT analysis determined strong, weak, opportunity, and threat factors. In line with the analyses made and the values obtained, it aims to contribute to the literature by making suggestions that will enable the national and locality of the Turkish Aerospace Industry to be ensured and ensure continuity.