Çocuklarda ekran maruziyetinin obezite ile ilişkisi
Relationship between screen exposure and obesity in children
Yazar: ÖZGE GÜCAL
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP ÇAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) obeziteyi kişi sağlığına zarar veren, vücutta aşırı
yağ depolanmasına sebep olan ve bu sürecin ortaya çıkardığı fiziksel ve ruhsal
sorunlara neden olabilen enerji metabolizma bozukluğu olarak tanımlamıştır. Modern
yaşam ile birlikte ortaya çıkan beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler ve yüksek
kalorili beslenme ile birlikte televizyon, bilgisayar, tablet ve telefon gibi dijital
platformlarda fazlaca vakit geçirmenin neden olduğu sedanter yaşamın artması ile
birlikte obezite insidansı da artmaktadır. Literatürde, çocukluk çağı obezitesinin
gelişiminde, yetersiz fiziksel aktiviteden ziyade çocuğun serbest zamanlarda yüksek
oranda hareketsiz geçirilmesinin daha etkili olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle
bilgisayar-video oyunları, televizyon izleme, tablet ve cep telefonu kullanımı sırasında
yapılan sedanter aktiviteler ile obezitenin ilişkili olduğu belirtilmektedir. Bu
çalışmanın amacı, çocuklarda ekran maruziyet süresi ile fazla kilolu ve obez olma
arasındaki ilişkiyi araştırmak ve bu konuda literatüre katkı sağlamaktır.
Çalışmaya 01/08/2023-07/09/2023 tarihleri arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar
Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları kliniğinde ayaktan ve yatarak takip
edilen 3-13 yaş arası 250 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen çocukların
yaş, cinsiyet, ebeveynlerin eğitim durumları gibi demografik özelliklerini içeren
soruların yanı sıra ekran maruziyet süreleri ve beslenme durumları ile ilgili olmak
üzere toplam 15 sorudan oluşan bir anket formu hazırlanarak yüz yüze uygulanmıştır.
Tüm çocukların vücut ağırlığı ve boy uzunluğu ölçümleri yapılarak vücut kitle
indeksleri (VKİ) hesaplanmıştır. Ayrıca ulusal eğriler kullanılarak yaşa ve cinsiyete
göre belirlenen VKİ persentil eğrileri kaydedilmiştir.
Çalışmaya dahil edilen 250 çocuğun yaşları 3 ile 13 arasında değişmekte olup
yaş ortancası 7,96 olarak saptandı. Hastaların 119'u (%47,6) erkek, 131'i (%52,40) kız
idi. Çocukların fazla kilolu ve obez olmaları ile, yaş, cinsiyet, ebeveyn eğitim
durumları, anne sütü alım süreleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit
edilmedi (p>0.05). Bu çalışmada fazla kilolu ve obez gruptaki çocukların zayıf ve
normal gruptaki çocuklara göre günlük ekran maruziyet süresi istatistiksel olarak
anlamlı olacak şekilde yüksek bulundu (p=0,0001). Fazla kilolu ve obez çocuklarda 4
saatten daha uzun ekran maruziyet süresi zayıf ve normal çocuklara göre daha fazla
bulundu. Bu çalışmanın diğer önemli bir sonucu ise fazla kilolu ve obez çocukların
diğer çocuklara göre daha az süre fiziksel aktivite yaptıklarının tespit edilmesi idi
(p=0,022). Ayrıca fazla kilolu veya obez çocukların uyku süreleri zayıf veya normal
çocuklara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,039). Öte
yandan fazla kilolu veya obez gruptaki çocukların fast-food ve dışarıdan yemek
tüketimi ortalamaları zayıf ve normal gruptaki çocuklara kıyasla istatistiksel olarak
anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,0001).
Sonuç olarak bu araştırmada çocukların fazla kilolu ve obez olmaları ile ilgili
ekran maruziyet süreleri, fizksel aktivite süreleri, uyku süreleri, fast-food yiyecek
alışkanlığı arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Küresel bir sorun olan obezite ile
mücadele için doğru beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivitenin teşvikinin yanı sıra
çocukları gereksiz ve uzun süreli ekran maruziyetinden korumak için tedbir alınması
gerekir.

Abstract:
The World Health Organization (WHO) defines obesity as an energy
metabolism disorder that harms personal health, causes excessive fat storage in the
body, and can cause physical and mental problems caused by this process. The
incidence of obesity is also increasing with the changes in eating habits that occur with
modern life and the increase in sedentary life caused by high calorie nutrition and
spending too much time on digital platforms such as television, computer, tablet and
phone. It is reported in the literature that high inactivity of the child in free time is
more effective in the development of childhood obesity, rather than insufficient
physical activity. For this reason, it is stated that obesity is associated with sedentary
activities during free time, such as computer-video games, watching television, and
using tablets and mobile phones. The aim of this study is to investigate the relationship
between screen exposure time and overweight and obesity in children and to contribute
to the literature on this subject.
In the study, 250 children between the ages of 3-13 who were hospitalized in
Kartal Dr.Lütfi Kırdar City Hospital Child Health and Diseases Clinic and who applied
to the Child Health and Diseases polyclinic between 01/08/2023-07/09/2023 were
included. A survey form consisting of a total of 15 questions, including questions about
the demographic characteristics of the children included in the study, such as age,
gender, parents' educational status, as well as screen exposure times and nutritional
status, was prepared and administered face to face. All children's body weight and
height were measured and their body mass index (BMI) was calculated. Additionally,
BMI percentile curves were calculated according to age and gender using national
curves.
The ages of the children ranged between 3 and 13, and the median age was
found to be 7.96. The number of male was 119 (47.6%) and te number of female was
131 (52.40%). No statistically significant relationship was detected between children
being overweight or obese and age, gender, parental education level, and duration of
breastfeeding (p>0.05). In this study, daily screen exposure time of children in the
overweight or obese group was found to be statistically significantly higher than that
of children in the thin or normal group (p = 0.0001). Screen exposure time of more
than 4 hours was found to be higher in overweight and obese children than in thin or
normal children. Another important result of this study was that overweight and obese
children were found to spend less time doing physical activity than other children
(p=0.022). In addition, the sleep duration of overweight or obese children was found
to be statistically significantly lower than that of thin or normal children (p=0.039).
On the other hand, the average fast-food and outside food consumption of children in
the overweight or obese group was found to be statistically significantly higher than
that of children in the thin and normal group (p=0.0001).
As a result, in this study, significant relationships were found between
children's overweight and obesity and their screen exposure time, physical activity
time, sleep time, and fast-food eating habits. To combat obesity, which is a global
problem, it is necessary to take precautions to protect children from unnecessary and
long-term screen exposure, as well as promoting correct eating habits and physical
activity.