Zekâtın hikmet-i teşrîiyyesi bakımından Müellefe-i Kulûb
Muallaf al-Qulub with regards to wisdom behind distribution of zakah
Yazar: SEVDA HANİLÇİ TOPRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN BAYDER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Hz. Ömer = Hz. Ömer ; Müellefe-i Kulüb = Muellefe-i Kulub ; Tevbe suresi = Tevbe sura ; Zekat = Alms ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Tevbe suresinin 60. ayeti ile belirlenen zekâtın sarf yerlerinden birisi de "müellefe-i kulûb"dur. İlk dönem fukahâdan itibaren bu sınıfın tanımı ve bu sınıfın kimleri ifade ettiği fukahâ arasında ihtilaf oluşturmuştur. Bu konudaki başka bir ihtilaf ise bu sınıfın sadece Hz. Peygamber dönemine özgü bir sınıf mı olduğu, yoksa müellefe-i kulûb sınıfından sayılabilecek kimselerin günümüzde de bulunması halinde bunlar hakkındaki hükmün devam edip etmediği konusudur. Hükmün devam edip etmediği yönündeki ihtilafların dayanağını, Hz. Ömer'in Hz. Ebûbekir döneminde bu sınıftan sayılan bazı kişilere zekâtın müellefe-i kulûb fonundan pay vermemesi oluşturmaktadır. Hz. Ömer'in bu uygulaması referans alınarak fukahânın kimileri tarafından hükmün devam etmediği, kimileri tarafından ise hükmün her dönemde bakî olduğu anlayışı ortaya çıkmıştır. Bu yorumlar çerçevesinde Hz. Ömer'in uygulamasını nasslara müdahale ve yürürlükten kaldırma olarak anlayanlar konuyu; hükmün nesh edildiği, hükmün uygulamasının tamamen düştüğü ve hükmün düştüğü ancak ihtiyaç halinde devam edeceği şeklinde yorumlamışlardır. Fıkhî hükümlerin değişmezliğinin nasslarla sabit olduğunu savunanlar ise konuya hükmün her dönemde bakî olduğu görüşü nisbetinde yaklaşmışlardır. Her iki anlayış tarzı da bu görüşlerini, nesh, sükûtî icma, illet, maslahat, ictihat, kamu otoritesi ekseninde delillendirmeye çalışmışlardır.    

Anahtar Kelimeler: Zekât, Müellefe-i kulûb, Fukahâ, Hz. Ömer, Nesh, Sükûtî icma, İllet.

Abstract:
One of the groups for whom spending of zakah enjoined in verse 60 of Surah Tawba is the "muallaf al-qulub". Since the time of early fıqh scholars, there has been disagreement among the scholars on the definition of this group and those included. Another disagreement is on whether this group was only limited to the time of the Prophet Mohammed (pbuh) or whether the same ruling applies today if such a group can be described at this age. The argument for and against the abolishment or continuance of this ruling is based on the fact that under the rule of Caliphs Abu Bakr and Umar bin al-Kahattab (r.a.) individuals belonging to such a group were not given shares from the muallaf al-qulub division of the zakah. Some of the fiqh scholars argued based on the practice of Caliph Umar bin al-Kahattab (r.a.) that the ruling discontinued while others argued that the ruling would be effective at all times. Those who understood the practice of Caliph Umar bin al-Kahattab (r.a.) as intervention and abrogation of the religious commandment interpreted the matter as abrogation of the ruling, and full abolishment of the application of the ruling, and abolishment of the ruling except when necessary. The other group who pointed out the unchanging nature of the fiqh rulings based on the commandments opined that the ruling remained effective at all times. The members of the both thoughts have sought to establish their cases in reference to terms such as abrogation, tacit consensus, cause, maslahat, opinion and public authority.
Keywords: Zakah, Muallaf al-Qulub, Fiqh Scholars, Umar bin al-Kahattab, Nesh, Ijma, Cause.