XVIII. yüzyıl divân şiirinde hat sanatı
Calligraphy of divan poetry in 18 th century
Yazar: MUTLU MELİS ÖZGERİŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVDA ÖNAL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: El Sanatları = Crafts ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Edebiyat = Literature ; El sanatları = Handicrafts ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yazı sanatı = Calligraphy ; Şiir = Poem

Özet:
XVIII. yüzyıl, Divân şiirinde yeni anlayışların, üslupların etkisiyle kavram dünyasının zenginleştiği bir dönemdir. Şâir ve şiir asrı diye de anılan bu yüzyılda, geleneğin getirdiği birikimler üzerinde farklı arayışlara girilerek; aşk, tasavvuf, rintlik, tabiat gibi yüzyıllardır ele alınan konuların yanı sıra iç ve dış gerçekliğe dönüş, sosyal hayata dair izlenimler, gerçekçi doğa tasvirleri, hat sanatı, musikî vb. anlatımlar şiire yansımıştır. Bu anlatımlar içerisinde hat sanatı, kavramlarının çeşitliliğiyle şiirde yerini alırken, yazı sanatı ve bu sanatla ilgili terimler bazen gerçek manalarıyla bazen de mecaz anlatımlarla kullanılır.
Hem ruha ve hem göze hitap etmesiyle yüzyıllardan beri gelişme kaydederek, farklı milletlerin elinde maddî ve manevî kültürün izlerini taşıyarak günümüze ulaşan hat sanatı, maddî ve manevi kültürün içinde yetişmiş şâirlerin kullandığı, şiirlerinde yararlandıkları bir alandır. Özellikle XVIII. yüzyılda sanatın ve sanatçının değer görmesi, hat sanatına katkı sağlayanlar arasında sadece bunu meslek edinmiş kişilerin değil padişahların, devlet adamlarının, şairlerin vb. bulunması, bu sanatın gelişmesini sağladığı gibi yazı sanatını şiirde ele alınan konulardan biri yapar. Bu yüzyıla ait divanlar incelendiğinde ise hattatların, hattat padişahların, hattat şairlerin yazı sanatıyla münasebetiyle; hat sanatında kullanılan çeşitli aletlerin ve yazı türlerinin ise gerçek anlamlarının yanında değişik benzetmelerle şiirde yer aldığı görülür.

Abstract:
18 th century is a term, enriched the world of concept effect of the styles new understanding of Divan poetry. In this century called poet and poetry entering different pursuits, brought the tradition on saving, love, mysticism, rintlik, such as the nature of the subjects dealt with for centuries as well as internal and external eality rotation, impressions of social life, realist depictions of nature calligraphy, music and similar expressions are reflected in poetry. This replaced the concept of diversity while the commentaries in calligraphy, the art of writing and art related terms sometımes used the metaphor also sometimes real meanings.
Appealing to both soul and the aye when in the hands of different nations development for centuries, moving the material and spiritual culture of the material and spiritual culture, calligraphy, surviving in an area where the poems used by raised poets. Especially in the 18th century, to see the value of art and artist, calligraphy, not just their it Professional persons among the contributors of sultans, statesmen, poets and so provides the development of this art, the art of writing is one of the issues that makes covered. When Divans are examined belong to in this century, title part of the art writing onthe occasion of the calligrapher sultans, calligrapher poets, used a variety of instruments and writing calligraphy, next to the real meaning of the paraples of the poetry.