Tip 1 diyabetli erişkinlerde diyabet tükenmişlik ölçeğinin türkçe'ye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Diabetes burnout scale in adults with type 1 diabetes: Turkish validity and reliability study
Yazar: DİLAN KIRMIZITAŞ CEYHAN
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNSAL AVDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma; Tip 1 Diyabetli Bireylerde Diyabet Tükenmişlik Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirliğinin belirlemek amacı ile metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanmıştır.
Yöntem: Araştırma, metodolojik türde bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemi 01-02.2023-20.10.2023 tarihleri arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde takip edilen tip 1 diyabet tanılı 122 diyabetli bireyin araştırmamıza onay vermesi doğrultusunda oluşturulmuştur. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistiklerinde doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizleri ve Cronbach Alfa analizi devamında ise Levene, Shapiro Wilk, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Bonferroni testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan diyabetli bireylerin verdikleri yanıtlara göre ölçek ve ölçeğin alt boyutlarının güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Ölçek, doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda 11 madde ve 3 alt boyuttan oluşan son halini almıştır. Analiz sonuçlarına göre ölçeğin uyum iyiliği indeksleri; RMSEA 0,062; GFI 0,922; AGFI 0,872; CFI 0,982; χ2 ise 78,267 (p=0,000) saptanmıştır. Maddelerin alt boyut Cronbach alfa güvenilirlik katsayıları; tükenme 0,927, kayıtsızlık 0,898, kontrol kaybı 0,877 olarak hesaplanmıştır. Tip 1 Diyabetli Erişkinlerde Diyabet Tükenmişlik Ölçeği'nde Cronbach alfa güvenilirlik katsayısı 0,905 olarak belirlenmiştir.
Sonuçlar: Yapılan analizler ve değerlendirmeler sonucu Tip 1 Diyabetli Bireylerde Diyabet Tükenmişlik Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirliği yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde, Türk diline geçerlik ve güvenirliği yapılan bu ölçeğin, Türkiye'de yapılacak çalışmalar için başarıyla kullanılabileceğini göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabet, Diyabet Tükenmişlik Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik.

Abstract:
Aim: It was planned as a methodological and descriptive study to determine the validity and reliability of the Diabetes Burnout Scale by adapting it into Turkish. 
Methods: The research is a methodological type of research. The sample of the study was formed in accordance with the consent of 122 individuals with type 1 diabetes who were followed up in İzmir Atatürk Training and Research Hospital between 01-02.2023-20.10.2023. In the analysis of the data; confirmatory and explanatory factor analyses and Cronbach's Alpha analysis were used in descriptive statistics, followed by Levene, Shapiro Wilk, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis and Bonferroni tests.
Results: Reliability analyses of the scale and its sub-dimensions were conducted according to the responses of the individuals with diabetes who participated in the study. The scale was finalized with 11 items and 3 sub-dimensions as a result of confirmatory factor analysis. According to the results of the analysis, the goodness of fit indices of the scale were RMSEA 0,062; GFI 0,922; AGFI 0,872; CFI 0,982; χ2 78.267 (p=0.000). Sub-dimension Cronbach's alpha reliability coefficients of the items were calculated as fatigue 0.927, indifference 0.898, loss of control 0.877. Cronbach's alpha reliability coefficient of the Diabetes Burnout Scale In Adults With Type 1 Dıabetes was 0.905.
Conclusions: As a result of the analyzes and evaluations, the validity and reliability of the Diabetes Burnout Scale in Individuals with Type 1 Diabetes was found to be high. When these results are evaluated, it shows that this scale, which has been validated and reliable in the Turkish language, can be used successfully for studies to be conducted in Türkiye.
Keywords: Type 1 Diabetes, Diabetes Burnout Scale, Validity, Reliability.