Tabiat parkları trekkıng parkurlarının belirlenmesinde uzaktan algılama ve insansız hava aracı kullanım olanaklarının değerlendirilmesi (Afyon-Akdağ Tabiat Parkı örneği)
Evaluation of remote sensing and unmanned aerial vehicle use opportunities in determination of nature parks trekking routes (Afyon-Akdağ Nature Park sample)
Yazar: OĞUZHAN AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ENDER BUĞDAY
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Akdağ Tabiat Parkı = Akdağ Nature Park ; Doğa yürüyüşü = Hiking ; Trekking = Trekking ; Uygunluk analizi = Correspondence analysis ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Doğa ile buluşma, yenilenme ve tazelenme ihtiyacı geçmişten bu yana insanoğlunun düzenli olarak gerçekleştirdiği faaliyetlerdendir. Özellikle son yıllarda kentleşmenin hızla artmasıyla birlikte doğaya olan ihtiyacı giderek artırmıştır. Yakın zamanda tüm dünyayı etkileyen Covid-19 salgını sonrasında yaşam hareketliliği en düşük seviyeye düşmüş ve doğal alanlara olan ihtiyaç daha da artarak devam etmiştir. Türkiye'de planlama bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'ne bağlı faaliyet gösteren tabiat parkları insanların doğa ile güvenle buluşmalarının sağlandığı alanlardandır. Devlet eliyle faaliyetler yürüten birimlerde merkezi planlama ve planlama deneyimlerinin uygulamaya aktarılması daha verimli olmaktadır. Bu çalışmada tabiat parklarında trekking planlaması ihtiyacı duyulan alanlarda alternatif güzergahların ortaya konması için Uzaktan Algılama (UA) veri setleri ile İnsansız Hava Aracı (İHA) cihazlarından elde edilen veri setleri kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla uygulayıcı, plan yapıcı ve karar vericiler için kullanılabilecek bir analiz ortamının ifade edilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışma alanına ait Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) ve arazide İHA cihazı ile gerçekleştirilen uçuşlar sonrası elde edilen Sayısal Arazi Modeli (SAM) veri setleri kullanılarak yükseklik ve eğim kriterlerine ait veriler üretilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada çok kriterli karar verme sürecinde yollara ve derelere olan uzaklık kriterleri kurumdan temin edilerek toplam dört kriter ile trekking uygunluk haritaları üretilmiştir. Elde edilen trekking uygunluk haritaları kullanılarak çalışma kapsamında üç farklı trekking rotası SYM ve SAM veri setleri bağlamında değerlendirilmiştir. Tabiat parklarında CBS yardımıyla ortaya konacak trekking güzergahı planlama çalışmalarında, planlama amacına ve lokasyon bilgilerine bağlı olarak yüksek hassasiyetli İHA veri setlerinin kullanımının avantajlar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The need to meet with nature, renew and refresh is one of the activities carried out regularly by human beings since the past. Especially in recent years, with the rapid increase in urbanization, the need for nature has increased. After the Covid-19 epidemic, which has recently affected the whole world, the mobility of life has dropped to the lowest level and the need for natural areas has continued to increase. Nature parks operating under the General Directorate of Nature Conservation and National Parks (NCNP) in terms of planning in Turkey are areas where people can safely meet with nature. It is more efficient to put central planning and planning experiences into practice in units that carry out activities by the state. In this study, data sets obtained from Remote Sensing (RS) data sets and Unmanned Aerial Vehicle (UAV) devices can be used for practitioners, plan makers and decision makers with the help of Geographic Information Systems (GIS) to reveal alternative routes in areas where trekking planning is needed in nature parks. It is aimed to express an analysis environment. In this context, using the Digital Elevation Model (DEM) of the study area and the Digital Terrain Model (DTM) data sets obtained after the flights performed with the UAV device in the field, data on the height and slope criteria were produced. In addition, in this study, in the multi-criteria decision-making process, the distance to roads and distance to streams criteria were obtained from the institution and trekking suitability maps were produced with a total of four criteria. Using the trekking suitability maps obtained, three different trekking routes were evaluated in the context of DEM and DTM data sets within the scope of the study. It is thought that the use of high-precision UAV datasets will provide advantages, depending on the planning purpose and location information, in the trekking route planning studies to be revealed with the help of GIS in nature parks.