Duygu regülasyonunda transkraniyal doğru akım uyarımı etkisi
The effect of transcranial direct current stimulation on emotion regulation
Yazar: ÇİSEM UZUN
Danışman: PROF. DR. GÜL ERYILMAZ BEYTAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada duygu regülasyonunda transkraniyal doğru akım uyarımının (tDCS) sol dorsa lateral prefrontal korteks (DLPFK) üzerinden uygulanmasının 21-29 yaş arasındaki bireyler üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma gruplarına dahil edilecek katılımcı gönüllülerinin çalışma kriterlerine uygunluğunu ve gruplar arası benzerliği belirlemek amacı ile ilk etapta Sosyodemografik Form, tDCS Uygunluk Anketi, Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği ve Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği (DDBÖ) uygulanmıştır. Çalışmanın ölçütlerine uygun bulunan sağlıklı 60 katılımcı ile 6 saat ara ile günde 2 kez 20 dakika tDCS uygulaması sol DLPFK üzerinden anodal olarak yapılmıştır. Katot ise sağ simetrisine uygulanmıştır. 30 Katılımcıya 2 mA akım uygulanmış, 30 katılımcıya ise sham (sahte) akım uygulaması ile ilk birkaç saniye 1-2 mA akım verildikten sonra akım verilmemiştir ancak uygulama belirlenmiş süre boyunca devam etmiştir. 10 Günlük uygulama sonrasında DDBÖ tekrar uygulanarak duygu regülasyonu açısından son durum değerlendirilmiştir. Analizlerde Mann Whitney U testi gruplar arası karşılaştırmalar için, Spearman Korelasyon testi sürekli değişkenlerin ilişkilerini, Chi Square testi ise kategorik değişkenleri değerlendirmek için kullanılmıştır. Wilcoxon Signed Rank testi, DDBÖ ön test son test toplam ve ölçek alt boyutlarının puan karşılaştırmaları için kullanılmıştır. İstatiksel anlamlı farklılık bulunan analizlerde gruplar arası karşılaştırmalarda Cohen's d etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Deney grubu katılımcıları kontrol grubu katılımcılarına oranla DDBÖ son test toplam puanları daha yüksek bulunmuştur. Hesaplanan etki büyüklüğü (Cohen's d) katsayısına göre elde edilen sonucun mükemmel etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir (d=1.77). Deney grubu katılımcıları DDBÖ toplam puanları ön teste oranla son testte daha yüksek bulunmuştur. Hesaplanan etki büyüklüğü d=3.59' dur. Deney grubu katılımcıları kontrol grubuna oranla DDBÖ toplam fark puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Hesaplanan etki büyüklüğü d=3.35' tir. Bu sonuca göre elde edilen sonucun mükemmel etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgular tDCS uygulamasının duygu regülasyonunda olumlu yönde etkisi olabileceğini göstermektedir. Duygu regülasyonun sağlayabilmenin bireylerin yaşantılarında pek çok açıdan olumlu katkı yapacağı beklenmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Transkraniyal Doğru Akım Uyarımı, Duygu, Duygu Regülasyonu, Dorsa Lateral Prefrontal Korteks.

Abstract:
In this research, it is aimed to investigate the effect of transcranial direct current stimulation (tDCS) via left dorsal lateral prefrontal cortex (DLPFC) on emotion regulation in individuals aged 21-29 years. In order to determine the conformity of the participants volunteers to be included in the research groups with the study criteria and the similarity between the groups, in the first place Sociodemographic Form, tDCS Conformity Survey, the Short Psychiatric Assessment Scale and Emotion Regulation Skills Scale were implemented. With 60 healthy participants in accordance with the criteria of the study, 6 hours of interval 2 times a day 20 minutes of tDCS application was done anodally over left DLPFC. The cathode was applied to the right symmetry. 30 Participants were given 2 mA current, 30 participants were given 1-2 mA current for the first few seconds with sham (fake) current application, but the application continued for the specified period. After 10 days of application, the final situation in terms of emotion regulation was evaluated by re-applying Emotion Regulation Skills Scale. In the analyses, the Mann Whitney U test was used for cross-group comparisons, while the Spearman Correlation test was used to evaluate the relationships of continuous variables, and the Chi Square test was used to evaluate categorical variables. The Wilcoxon Signed Rank test was used for score comparisons of Emotion Regulation Skills Scale pre-test, total and scale sub-dimensions. In analyses with statistical significance, the effect size of Cohen's d was calculated in cross-group comparisons. Test group participants were found to have higher total scores of Emotion Regulation Skills Scale final tests than control group participants. It was determined that the result obtained according to the calculated effect size (Cohen's d) coefficient has excellent effect size (d=1.77). The total scores of Emotion Regulation Skills Scale participants in the experimental group were higher in the final test than in the preliminary test. The calculated effect size is d=3.59. The participants in the experimental group were found to have higher than the control group Emotion Regulation Skills Scale total difference point averages. The calculated effect size is d=3.35. According to this result, it was determined that the result obtained has excellent effect size. The findings from this research suggest that the practice of tDCS may have a positive effect on emotion regulation. It is expected that being able to provide emotion regulation will make a positive contribution in many aspects of the lives of individuals.
Keywords: Transcranial Direct Current Stimulation, Emotion, Emotion Regulation, Dorsa Lateral Prefrontal Cortex.