Marmara bölgesinde bazı sebze ve süs bitkilerinde tospovirüslerin biyolojik, serolojik ve moleküler karakterizasyonu
Biologic, serologic and molecular characterization of tospovirus on some vegetables and ornamental plants in the Marmara region
Yazar: NESRİN UZUNOĞULLARI
Danışman: PROF. MUSTAFA GÜMÜŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2012-2016 yılları arasında Marmara Bölgesi'nde (Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, Kocaeli, Kırklareli, İstanbul, Sakarya, Tekirdağ, Yalova il ve ilçeleri) domates, marul, kasımpatı, gerbera ve glayöl üretim alanlarında gerçekleştirilmiştir. Bu alanlarda zarara neden olan ve Tospovirus genusunda yer alan Groundnut bud necrosis virus (GBNV), Watermelon silver mottle virus (WSMoV), Groundnut ringspot virus (GRSV), Impatiens necrotic spot virus (INSV), Tomato chlorotic spot virus (TCSV), Chrysanthemum stem necrosis virus (CSNV) ve Tomato spotted wilt virus'un (TSWV) saptanması, toplanan örneklerde enfeksiyon oranlarının ortaya konması ve virüslerin moleküler karakterizasyonlarının yapılarak, flogenetik akrabalıklarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. 
Toplanan 1034 adet örneğin tamamı serolojik olarak DAS-ELISA yöntemine göre testlenmiştir. 2012-2015 yılları arasında toplanan domates bitkilerine ait 562 adet örneğin %41.10'unun TSWV ile enfekteli olduğu bulunmuştur. Farklı domates çeşitlerinde belirlenen enfeksiyon oranları Bilecik, Bursa ve İstanbul'da sırasıyla %69, %64,74 ve %52,94 olarak belirlenmiştir. Domates çeşitlerinde ise enfeksiyon oranları; Cibellia çeşidinde %83,33, Tybif çeşidinde %73,98, Sedir çeşidinde %66,66, Y65 çeşidinde %62,74, Alsancak çeşidinde %59,72 ve Pembe çeşidinde %41,66 olarak tespit edilmiştir. 2014-2016 yılları arasında 332 adet marul, 2013-2014 yıllarında ise 140 adet glayöl, gerbera ve kasımpatı bitkilerine ait yaprak örnekleri toplanmıştır. Bunlarda, araştırılan Tospovirus'lar açısından enfeksiyon tespit edilmemiştir. BST1 numaralı izolat, otsu indikatörlerden Capsicum annuum L., Datura stramonium L., Nicotiana tabacum cv. Samsun ve N. glutinosa L., BST2 numaralı izolat Petuia hybrida L., BYA4 numaralı izolat Solanum lycopersicum L. ve Arachis hypogaea L. bitkilerinde klorotik/nekrotik leke, mozaik, deformasyon ve bodurluk gibi belirtilerin oluşmasına neden olmuştur. Serolojik ve biyolojik testler sonucunda seçilen 486 adet bitki yaprak örneği Real-time RT-PCR yöntemi ile analizi edilmiştir. Domates bitkilerine ait 118 örnek TSWV ile enfekteli olarak tespit edilmiştir. Yerel TSWV izolatlarına ait nükleotit ve amino asit dizilerinin benzerlik oranları kendi aralarında ve NCBI gen bankasında kayıtlı referans izolatlarlarla oldukça yüksek bulunmuştur. Yerel izolatlar içerisinden seçilerek kısmi gen dizilimi gerçekleştirilen 2 adet izolat NCBI gen bankasına kayıt edilerek geçici erişim numaraları (ID:1939435 ve ID:1939395) alınmıştır.

Abstract:
This study was completed in production areas for tomato, lettuce, chrysanthemum, gerbera and gladiolus in the Marmara Region (States and counties in Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, Kocaeli, Kırklareli, İstanbul, Sakarya, Tekirdağ, and Yalova) from 2012-2016. The identification of Groundnut bud necrosis virus (GBNV), Watermelon silver mottle virus (WSMoV), Groundnut ringspot virus (GRSV), Impatiens necrotic spot virus (INSV), Tomato chlorotic spot virus (TCSV), Chrysanthemum stem necrosis virus (CSNV) and Tomato spotted wilt virus (TSWV) within the Tospovirus genus causing damage in this area, determination of infection rates in collected samples and molecular characterization of the viruses was performed with the aim of determining phylogenetic relationships.
All of the 1034 collected samples were serologically tested with the DAS-ELISA method. Of 562 samples collected from tomato plants from 2012-2015, 41.10% were found to be infected with TSWV. The infection rates in different tomato varieties in Bilecik, Bursa and İstanbul were 69%, 64.74% and 52.94%, respectively. The infection rates for tomato varieties were 83.33% for Cibellia, 73.98% for Tybif, 66.66% for Sedir, 62.74% for Y65, 59.72% for Alsancak and 41.66% for Pembe variety. From 2014-2016 332 lettuce samples and from 2013-2014 140 leaf samples from gladiolus, gerbera and chrysanthemum plants were collected. Infection by the researched Tospovirus was not identified in these samples. BST1 isolate caused the formation of symptoms like chlorotic/necrotic stains, mosaic, deformation and shortness in herbaceous indicators Capsicum annuum L., Datura stramonium L., Nicotiana tabacum cv. Samsun and N. glutinosa L., BST2 isolate caused symptoms in Petunia hybrida L., and BYA4 isolate caused symptoms in Solanum lycopersicum L. and Arachis hypogaea L. After serologic and biologic testing, 486 plant leaf samples were chosen and analyzed with the Real-time RT-PCR method. 118 samples from tomato plants were identified to be infected with TSWV. Nucleotides and amino acid sequences from local TSWV isolates had similar rates and were much higher than the reference isolates recorded in the NCBI gene bank. With partial gene sequencing performed, 2 local isolates were recorded in the NCBI gene bank with temporary access numbers (ID:1939435 and ID:1939395).