Hicaznar (Punica granatum L.cv. Hicaznar) nar çeşidinde değişik uygulamaların güneş yanıklığı üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of effects of different treatments on sunburn in fruit of hicaznar cultivar of pomegranate (Punica granatum L.cv. hicaznar)
Yazar: KEZİBAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. LAMİ KAYNAK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Hicaznar nar çeşidi meyvelerinde kaolin uygulamaları ile gölgeleme
uygulamalarının güneş yanıklığı üzerine etkilerinin belirlenmesi ve güneş yanıklığı olan ve
olmayan meyve kabuğundaki anatomik farklılıkların ortaya konması amacıyla
gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla çalışma iki bölüm halinde yürütülmüştür. 1. Bölümde
öncelikle gölgeleme yapılacak alandaki ağaçlar % 35'lik gölgeleme yapan örtü materyali
ile 30 Temmuz tarihinde örtülmüştür. Daha sonra gerek bu alanda gerekse açık alanda
%3'lük dozda I. Dönem (KI : 30 Temmuz, 6 Ağustos, 13 Ağustos, 20 Ağustos) , II.
Dönem (KII: 6 Ağustos, 13 Ağustos, 20 Ağustos, 27 Ağustos) ve III. Dönem (KIII: 13
Ağustos, 20 Ağustos, 27 Ağustos, 10 Eylül) olmak üzere üç ayrı dönemde başlayan kaolin
uygulamaları yapılarak bu uygulamaların güneş yanıklığı üzerine etkileri belirlenmiştir. 2.
bölümde güneş yanıklığı olan ve olmayan meyve kabuğundaki anatomik farklılıklar ortaya
konulmuştur. Ayrıca deneme arazisinde sıcaklık, nem, solar radyasyon ve ışık miktarları
gibi iklim verileri (Mikro metos ag. iklim istasyonu ile) alınarak güneş yanıklığı üzerine
olan etkileri araştırılmıştır. Ayrıca uygulamaların meyve kalite kriterleri üzerine etkileri
saptanmıştır.
 Çalışma, 2003-2004 yıllarında, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün
araştırma arazisinde, Akdeniz Bölgesi'nde üretimi ve ihracatı en fazla olan Hicaznar nar
çeşidi üzerinde yürütülmüştür. Laboratuar çalışmaları ise Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma 
Enstitüsü Pomoloji Laboratuarı ile Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Bölümü
Anatomi Laboratuarı'nda gerçekleştirilmiştir.
 1. deneme sonucunda, Hicaznar nar çeşidinde güneş yanıklığını önlemede en etkili
yöntemin Kaolin uygulamaları olduğu, kaolin uygulanan meyvelerde SÇKM miktarı ve
kırmızı rengin de belirgin bir şekilde arttığı tespit edilmiştir. Kaolin uygulamaları içerisinde
ise Kaolin I uygulamalarının güneş yanıklığını azaltmada en etkili uygulama olduğu
belirlenmiştir. Yine gölgeleme uygulamalarının kontrole kıyasla güneş yanıklığını önemli
derecede azalttığı, ancak nemin yüksek olduğu dönemlerde gölgeleme yapılan alandaki
meyvelerde çatlama oranlarının arttığı saptanmıştır. Ayrıca gölgeleme + kaolin
uygulamalarının güneş yanıklığını azaltmada sadece gölgeleme uygulamalarından daha
etkili olduğu tespit edilmiştir.
 2. deneme sonucunda, güneş yanıklığı olan meyve kabuğu ile olmayan meyve
kabuğunda önemli anatomik farklılıkların ortaya çıktığı; nar kabuğunda güneş yanıklığının
ilk olarak kütikula tabakasında meydana geldiği, böylece kütikular tabakanın dağılmaya
başladığı, yine kütikula ile birlikte altındaki epidermis tabakasının da dağıldığı ve
parçalandığı, ilerleyen aşamalarda ise parankima hücreleri ile kabuğu meydana getiren
diğer birçok hücrenin zarar gördüğü tespit edilmiştir. Yine ışık mikroskop görüntüleri
göstermiştir ki; meyve kabuğunda gözle görülür renk değişimi meydana gelmeden önce
güneş yanıklığının bir belirtisi olarak; özellikle epidermise yakın hücreler arasında fenolik
madde birikimi, hücre duvarı kalınlaşması ve ligninleşmesi gibi birtakım hücresel olaylar
ortaya çıkmaktadır. Ayrıca meyvelerdeki güneş yanıklığının görünür belirtileri oluşmadan
önce anatomik değişikliklerin başladığı, dolayısıyla uygulamaların buna göre düzenlenmesi
gerektiği belirlenmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Nar, güneş yanıklığı, kaolin, gölgeleme, anatomi, verim, kalite,
meyve kabuğu

Abstract:
This study was carried out to determine effects of kaolin and shading treatments on
sunburn in fruits of Hicaznar cultivar of pomegranate (Punica granatum L.cv. Hicaznar)
and investigate anatomical differences in peel of fruits with or without sunburn. For this
aim, the study was concluded in two of separated part. In the first part of the study, trees in
the area selected for shading were first covered with green covering material providing
35% shading on July 30th. Then, effects of kaolin applications of on sunburn in the shaded
and non-shaded areas were determined by applying 3% of kaolin at three different periods
with four applications each starting at different dates in a weekly intervals. [Period I (KI :
July 30, August 6, August 13 and August 20), Period II (KII: August 6, August 13, August
20 and August 27), Period III (KIII: August 13, August 20, August 27 and September 10)].
In the second part of the study, anatomical differences in peel of Hicaznar fruit with or
without sunburn were investigated. In addition, temperature, humidity, radiation and
amount of light on experimental area were recorded and collected by micro metos ag.
climate station and their effects on sunburn were determined. Beside these, effects of
different treatments on quality of fruit were also determined.
 This study was conducted in West Mediterranean Agricultural Research Institute in 2003
and 2004 using Hicaznar the most important pomegranate fruit cultivar produced and
exported from this region. Laboratory work was done in the pomology laboratory of West 
v
Mediterranean Agricultural Research Institute and the Anatomy Laboratory Department of
Pathology, Faculty of Medicine, at the Akdeniz University.
 At the end of the first experiment, it was found that applications of caolin were the best
method for preventing sunburn in fruits of Hicaznar pomegranate cultivar. Applications of
kaolin also increased soluble dry matter content and red color of fruits. Among kaolin
applications, KI was the most effective application for reducing sunburn in pomegranate
fruit. Shading treatments decrease sunburn on pomegranate fruits comparing to the
controls, however, it increased fruit cracking when the humidity was high. Besides these it
was determined that shading plus kaolin applications was more effective for decreasing
sunburn compared to shading treatment alone.
 At the end of the second experiment, important anatomic differences were observed in
peels of pomegranate fruits with and without sunburn. It was also determined that sunburn
was first appeared on the cuticle and it stated to disintegrate due to sunburn. Then the
epidermis under the cuticle was affected and destroyed by sunburn. In the advance stage
parenchyma and other cells composing of the peel of pomegranate fruit were damaged by
sunburn. In addition, images obtained by light microscopy showed that , before a visible
color change occurred in the peel of fruits accumulation of phenolic compounds, thickening
and lignifications of cell walls of cell especially the one closer to the to epidermis. It was
also determined that anatomic changes are started before the occurrence of visible
symptoms of sunburn in the fruits. Therefore, it is suggested that applications for
preventing sunburn should be arrange according to these findings.
KEY WORDS: Pomegranate fruit, sunburn, kaolin, shading, anatomy, yield, quality, fruit
peel