Güneydoğu Anadolu Bölgesi çim bitkisi referans evapotranspirasyonu karşılaştırmaları ve frekans analizi
Comparizions of grass reference evapotranspiration in the Güneydoğu Anatolian Region and frequency analysis
Yazar: MEHMET KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÜNLÜKARA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Evapotranspirasyon = Evapotranspiration ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Çim = Turf

Özet:
Atmosferin bitki su tüketimine olan etkisi veya referans evapotranspirasyon (ETo) tahminlerinde FAO-56 Penman-Monteith yöntemi önerilen bir yöntem olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Söz konusu yöntemde Angstrom eşitliği ile güneşlenme süresi verilerinden yer yüzeyine ulaşan kısa dalga boylu solar radyasyon (Rs) tahmin edilmektedir. Söz konusu radyasyon tahminlerinde bölgesel Angstrom katsayıları kullanımını önerilmekte ancak bölgesel Angstrom katsayılar yok ise as= 0.25 ve bs= 0.50 alınarak tahminler yapılmaktadır. İşte bu çalışmada Güneydoğu Anadolu Bölgesi illerinin bölgesel Angstrom katsayılarının saptanması hedeflenmiştir. Saptanan katsayılar ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde illere göre aylık ETo değerlerinin tahmini ve çeşitli ihtimallerde (%5, %10, %25, %50, %75 ve %95) frekans değerleri ise bu çalışmanın ikinci hedefidir. Gerekli veriler Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden temin edilmiştir. Genel Angstrom katsayılarıyla (as= 0.25 ve bs= 0.50) ETo1, ölçülmüş güneş radyasyonu (Rs) verileriyle ETo2 ve elde edilen yerel Angstrom katsayılarıyla ETo3 aylık serileri hesaplanmış ve karşılaştırılmıştır. ETo1 serilerine göre ETo3 serilerinin mutlak hatasının daha düşük olduğu saptanmıştır.  Yıllık ortalama ETo tüm illerde hesaplanmıştır. Bu illerden Gaziantep'te en düşük 998 mm ile Mardin'de en yüksek 1577 mm olarak bulunmuştur. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Şırnak, Kilis, Şanlıurfa ve Siirt illerinde sırasıyla yıllık toplam ETo değerleri 1114, 1316, 1453, 1189, 1323, 1361 ve 1176 mm bulunmuştur. Bölgesel Angstrom katsayıları kullanılarak referans evapotranspirasyon tahminlerinin daha hassas yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Referans evapotranspirasyon, Angstrom katsayıları, frekans analizi

Abstract:
FAO-56 Penman-Monteith method has been widely used as a standard method for estimating reference evapotranspiration (ETo) or atmospheric effect on crop evapotranspiration. Short wave solar radiation (Rs), which incomes to the earth, is calculated with the Angstrom equation by using sunshine duration in this method. Using local Angstrom coefficients (as and bs) is advised to estimate short wave solar radiation. Still, these radiation estimations are also carried out using general coefficients (as= 0.25 and bs= 0.50) when local coefficients are absent. This study aimed to determine the local Angstrom coefficients for the Güneydoğu Anatolian Region of Türkiye. Calculating monthly reference evapotranspiration values with these local Angstrom coefficients for the provinces in the region and performing their frequency analysis at some probabilities (5%, 10%, 25%, 50%, 75%, and 95%) were the second porposes of this study. For these purposes, required long term meteorological data were supplied by the General Directorate of Turkish State Meteorology Affairs. ETo1 with general Angstrom coefficients (as= 0.25 and bs= 0.50), ETo2 with Rs data, and ETo3 with the obtained local coefficients were determined as monthly series and were compared to ETo2. ETo3 series gave lower mean absolute errors than ETo1. In the region minimum and maximum ETo values as mean totals varied between 998 mm and 1577 mm for Gaziantep and Mardin, respectively. Respective total mean annual reference evapotranspiration values were 1114, 1316, 1453, 1189, 1323, 1361 and 1176 mm for Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Şırnak, Kilis, Şanlıurfa and Siirt. According to the findings, ETo estimations with local Angstrom coefficients could be made sensitively. 

Key Words: The Güneydoğu Anatolian Region, Reference evapotranspiration, Angstrom coefficients and frequency analysis