Gastronomik kimliğin sürdürülebilir turizm üzerindeki etkilerinin paydaş algıları kapsamında araştırılması
Investigation of the effects of gastronomic identity on sustainable tourism within the scope of stakeholders' perceptions
Yazar: ELİF ARICA
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKER CAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Gastronomi turizmi =   ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism

Özet:
Bölgesel bir kimlikle sunulan gastronomi deneyiminin kalitesi, bölgelerin benzersiz ürünleri ve 
özelliklerinden oluşmaktadır. Gastronomik kimlik, kültürel, coğrafi, ekolojik yönler ile ekonomik 
koşullar ve tarihsel desenler bakımından farklılıklar gösteren ve taklit edilmesi mümkün olmayan bölgeye 
özgü özellikleri ifade etmektedir. Sözü edilen özellikler değerlendirildiğinde, gastronominin bölgenin 
kültürel kimliğini, geleneklerini ve yaşam tarzını ortaya koyarak gidilen bölgenin çekiciliğini arttıran, 
bölgeye rekabet avantajı sağlayarak yerel ekonomiyi güçlendiren, doğal kaynakları koruyan bir turizm 
çeşidi olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, destinasyonların çevresel, sosyal ve ekonomik alanda 
gelişmesine önemli katkılarda bulunan ve önemli bir seyahat güdüsü olan gastronominin korunması, 
geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanması adına bölgesel gastronomik unsurlarının ya da gastronomik 
kimliğin sürdürülebilirlik anlayışı içerisinde ele alınması önemli olmaktadır. Bu çalışmanın amacı paydaş 
algıları kapsamında gastronomik kimliğin sürdürülebilir turizme olan etkisini araştırmaktır. Bu bağlamda 
bu çalışmada araştırmanın evrenini oluşturan Batman ilinde yer alan turizm paydaşlarının gastronomik 
kimlik algısının sürdürülebilir turizm ve alt boyutları (ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel) üzerindeki 
etkisi incelenmiştir. Araştırmanın modelini ve hipotezlerini test etmeden önce, araştırmada kullanılan 
ölçeklerin geçerliliğini ortaya koymak amacıyla, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. 
Geçerlilik sağlandıktan sonra, hipotezlerin testi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Elde edilen 
bulgular incelendiğinde gastronomik kimlik bileşenlerinden gastronomik kültürün sürdürülebilir turizmin 
ekonomik ve sosyo-kültürel boyutları üzerine anlamlı bir etkisi belirlenememişken, çevresel boyutu 
üzerine (H1c: ß= 0,156, p=0,000), anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Yiyecek 
kalitesinin sürdürülebilir turizmin ekonomik boyutu üzerine (H1d: ß= 0,218, p=0,000) ve çevresel boyutu 
üzerine (H1f: ß= 0,218, p=0,000) anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilirken, sosyo-kültürel 
boyut üzerine anlamlı bir etkisi saptanamamıştır. Restoranlar /Yemek Yerlerinin sürdürülebilir turizmin 
sosyo-kültürel boyutu üzerine (H1h: ß= 0,218, p=0,000) anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit 
edilirken, ekonomik ve çevresel boyutları üzerine anlamlı bir etkiye rastlanmamıştır. Gastronomi 
etkinliklerinin sürdürülebilir turizmin ekonomik (H1i: ß= 0,661, p=0,000) ve çevresel (H1k: ß= 0,482, 
p=0,000) boyutları üzerine anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilirken, sosyo-kültürel 
boyutu üzerine anlamlı bir etkisi ortaya çıkmamıştır. Bununla birlikte araştırma kapsamında paydaş 
türüne göre herhangi bir farklılık ortaya çıkmamışken, ilgili paydaşlardan yerel yönetimlerin gastronomik 
kimlik ve sürdürülebilir turizme katılım düzeyleri daha yüksek, sivil toplum kuruluşlarının ise daha düşük 
çıkmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulguların Batman'da gastronomi turizminde sürdürülebilir 
gelişimin sağlanması açısından hem yönetişim olgusuna hem de bölgesel turizm plan ve politikalarına 
dikkat çekmesi bakımından önemlidir

Abstract:
The quality of experience on the gastronomy offered with a regional identity consists of the 
unique products and characteristics of the regions. Gastronomic identity refers to the region-specific 
features which are impossible to be imitated and differ in cultural, geographical, ecological aspects and 
economic conditions and historical patterns. When the mentioned features are evaluated, it is seen that 
gastronomy is a type of tourism that increases the attractiveness of the destination by revealing the 
cultural identity, traditions and lifestyle of the region, strengthens the local economy by providing a 
competitive advantage to the region, and protects natural resources. In this context, it is important to 
consider regional gastronomic elements or gastronomic identity within the understanding of sustainability 
in order to protect, develop and ensure the continuity of gastronomy, which is an important travel 
motivation and which makes significant contributions to the environmental, social and economic 
development of destinations and is an important travel motivation. The aim of this study is to investigate 
the impact of gastronomic identity on sustainable tourism within the scope of stakeholder perceptions. In 
this context, in this study, the impact of the gastronomic identity perception of tourism stakeholders in 
Batman province, which constitutes the universe of the research, on sustainable tourism and its subdimensions (economic, socio-cultural and environmental) was examined. Before examining the 
hypothesis of a developed theoretical model, an exploratory factor analysis and confirmatory factor 
analysis were conducted to analyse the validity of the factor structure of the measurement variables. After 
the measure was validated, a structural equation model was used to test the validity of the proposed model 
and hypothesis. According to the findings, gastronomic culture which is one of the component of 
gastronomic identity doesn't have a significant effect on the economic and socio-cultural dimensions of 
sustainable tourism but it was determined that it has a significant and positive effect on the environmental 
dimension of sustainable tourism (H1c: ß = 0.156, p = 0.000). Food quality which is a one of the 
components of gastronomic identity has a significant and positive effect on the economic dimension 
(H1d: ß= 0.218, p=0.000) and on the environmental dimension (H1f: ß= 0.218, p=0.000) of sustainable 
tourism, but it could not be detected significant effect on the socio-cultural dimension. It was determined 
that Restaurants / Food Places which is a one of the components of gastronomic identity has a significant 
and positive effect on the socio-cultural dimension of sustainable tourism (H1h: ß = 0.218, p = 0.000), but 
no significant effect was found on the economic and environmental dimensions. Gastronomy activities 
which is a one of the components of gastronomic identity has a significant and positive effect on the 
economic (H1i: ß= 0.661, p=0.000) and environmental (H1k: ß= 0.482, p=0.000) dimensions of 
sustainable tourism, no significant effect was found on the socio-cultural dimension. Furthermore there is 
vi
no significant difference between the groups in relation to the gastronomic identity and sustainable 
tourism. However among the relevant stakeholders, local governments have higher levels of participation 
on gastronomic identity and sustainable tourism while those of non-governmental organizations were 
lower. The findings obtained within the scope of the research are important in terms of drawing attention 
to both the governance phenomenon and regional tourism