Reçetelerin reçeteleme göstergelerine göre incelenmesi: Ankara il merkezi örneği
Analysing prescriptions in terms of prescribing indicators: a case study in Ankara
Yazar: ŞULE AKSOY
Danışman: Y.DOÇ.DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
laçla tedavi modern sağlık hizmetlerinin önemli bir bölümünüoluşturmaktadır. Ancak ilaçların akılcı olmayan, etkisiz ve ekonomik olarakverimsiz kullanımı dünya genelinde görülen bir problemdir. laçların uygunsuzkullanımı sağlık hizmetlerinin kalitesini düşürürken kaynakların da boşaharcanmasına neden olmaktadır. Akılcı ilaç kullanımının geliştirilmesinde enönemli basamaklardan birisi ilaçların akılcı reçete edilmesini sağlamaktır.Akılcı olmayan reçete yazımı evrensel bir problemdir. Reçete yazımı kliniksürecin önemli bir parçasıdır. laç kullanımı ile ilgili araştırmalarda DSÖ'nüngeliştirmiş olduğu reçeteleme göstergeleri sıklıkla kullanılmaktadır. Buaraştırmada reçeteleme göstergeleri kullanılarak Ankara il merkezinde ilaçkullanımı değerlendirilmiştir. Bu göstergelere ek olarak reçetelerde hekimingörev yaptığı yer, eğitim durumu, akademik durumu ve uzmanlık alanı daincelenmiştir ve reçeteleme göstergeleri ile aralarındaki ilişkiye bakılmıştır.Veri toplama aracı olarak DSÖ'nün reçeteleme göstergeleri formukullanılmıştır. Aralık 2004 tarihinde Ankara l Merkezinden Emekli SandığıSağlık Hizmetleri Dairesi Başkanlığı'na gelen reçetelerden 1770 tanesiincelenmiştir. Elde edilen veriler tek yönlü varyans analizi, ki-kare testi ve t-testi ile analiz edilmiştir. Buna göre reçete başına düşen ortalama ilaç sayısı3,15, jenerik isimle yazılan ilaç yüzdesi %19,21, antibiyotik içeren reçeteyüzdesi %26,61, enjeksiyonluk ilaç içeren reçete yüzdesi %7,90, temel ilaçlistesine göre reçete edilen ilaç yüzdesi %35,72 olarak bulunmuştur.Ortalama ilaç sayısı 1. basamak sağlık kurumlarında ve pratisyen hekimlerdedaha yüksektir. ç hastalıkları ve göğüs hastalıkları uzmanlarının ortalamailaç sayısı daha yüksek çıkmıştır. Pratisyen hekimlerin uzman hekimlere göredaha yüksek oranda antibiyotik yazdığı ve 1. basamak sağlık kurumlarındada bu oranın yüksek olduğu belirlenmiştir. Jenerik ve temel ilaç listesine görereçete edilen ilaç yüzdeleri düşük bulunmuştur. Bunlar 1. basamak sağlıkkurumlarında ve pratisyen hekimler tarafından daha yüksek orandayazılmaktadır. Enjeksiyonluk ilaç kullanımı genel olarak düşüktür. Reçeteleringenel olarak reçeteleme göstergelerine uygun yazılmadığı bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: laç, reçete, reçeteleme göstergeleri, akılcı reçeteyazımı

Abstract:
Drug therapy is an important part of modern health care. But irrational,ineffective and economically inefficient use of drugs is a common problemthroughout the world. While inappropriate use of drugs reduces the quality ofmedical care, it also leads to a waste of resources. One of the most importantsteps in improving rational drug use is providing rational prescribing.Irrational prescribing is a universal problem. Prescribing is a crucial part ofthe clinical process. Prescribing indicators developed by WHO is often usedin researchs of drug use. In this study, drug use is evaluated in Ankaraprovince by using prescribing indicators. In addition to these indicators, thehealth facilities where physicians work, physicians? education, academicstatus and specialities have been taken into consideration and therelationship between indicators and other variables have been evaluated. Fordata collection WHO?s prescribing indicators form is used. 1770 of allprescribtions has been obtained from Emekli Sandığı Sağlık HizmetleriDairesi Başkanlığı which were written during december 2004 in Ankaraprovince. The data that has been obtained is analized by one way annova,chi-square test ant t-test. The results indicate that average number of drugsper prescription is 3,15, percentage of drugs prescribed by generic name is19,21%, percentage of prescriptions with an antibiotic prescribed is 26,61%,percentage of prescriptions with an injection prescribed is 7,90% andpercentage of drugs prescribed from essential drug list is 35,72% . Theaverage number of drugs per prescription written by general practitioners andthat are written at primary health units is higher. In internal medicine andthoracic diseases specialists? prescriptions it?s found that the average numberof drugs is higher. General practitioners write more antibiotics thanspecialists and in primary health units? percentage of prescriptions with anantibiotic prescribed is higher. The percentage of drugs prescribed by genericname and drugs prescribed from essential drug list is very low. Thesepercentages are higher in primary health units and general practioners. Theuse of injections is low in general. It has been found that prescriptions are notwritten appropriate to prescription indicators.Key Words: Drug, prescription, prescription indicators, rational prescribing