Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bigalı bir âlim: Mustafa Lütfi Efendi ve evrak-ı metrûkesi
-From Ottoman to the Republic- a scholar of Biga: Mustafa Lutfi Effendi and his estate documents
Yazar: ENGİN SANDIK
Danışman: PROF. DR. NURETTİN GEMİCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Mustafa Lütfi Efendi = Mustafa Lütfi Efendi ; Çanakkale-Biga = Çanakkale-Biga

Özet:
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın getirdiği ağır sonuçlardan biri de şüphesiz ki eziyet altında olan Müslüman ve Türk nüfusunun 93 Harbi'nden itibaren aşama aşama Anadolu'ya gerçekleştirdiği göçlerdir. Bir milyona yakın kişinin göç ettiği tahmin edilen bu harpten sonra vatanını terk etmek zorunda kalanlar arasında, küçük yaşlarda Bulgaristan'ın Şumnu kasabası Akyar köyünden Çanakkale'nin Biga ilçesi Çeltik köyüne göç eden Mustafa Lütfi Efendi ve ailesi de yer almaktadır.
Bigalı Mustafa Lütfi Efendi, r.1297/m.1881 yılında Şumnu Akyar köyünde Koca İsmail ve Meryem Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Çocukluğunun bir kısmını Çeltik'te geçirdikten sonra ilim tahsili için köy halkı tarafından yetimlerin eğitim aldığı İstanbul'daki Darüşşafaka'ya gönderilmiştir. Bununla birlikte medrese tahsili görmüş, 15-16 yıllık bir eğitim hayatını tamamladıktan sonra otuzlu yaşlarda vazifesini ifa etmek üzere Biga'ya geri dönmüştür. Mustafa Lütfi Efendi, bir muallim ve imam-hatip olarak hayatını sürdürmüş, bu resmî görevleri dışında köyüne ve çevresine çeşitli hizmetlerde bulunmuştur.
Kur'an ve sünnet çizgisinde yaşamaya gayret etmiş, hayatını ilim öğrenmeye, öğretmeye ve hizmet etmeye adamış olan Mustafa Lütfi Efendi, gizli kalmış muhacir bir Osmanlı âlimidir. Yaşadığı bölgenin ve zamanın şartlarına göre kendisini çok iyi yetiştirmiş, ardında zengin bir kütüphane, vaaz-hutbe notları, telif ve istinsah ettiği eserler bırakmıştır. Aynı zamanda bulunduğu muhitteki ulema ile yakın irtibat içerisinde olmuş, adeta etrafında bir halka oluşturarak bölgede ilmî faaliyetlerin canlandırılmasına ve sürdürülmesine büyük katkı sağlamıştır. Böylece yaptığı çalışmalar, yetiştirdiği talebeler ve irşad faaliyetleriyle tanınan bir sima olmuştur.
Gerek şahsiyeti gerekse de ilmi yönüyle halk tarafından derin bir saygı gören Mustafa Lütfi Efendi, 17 Ocak 1964 tarihinde Çeltik köyünde vefat etmiştir.

Anahtar Kelimeler: Biga, Bigalı Mustafa Lütfi Efendi, Çeltik Köyü, Medrese, Muallim, İmam, İlim, Talebe

Abstract:
Without a doubt, one of the heaviest consequences of 1877-1878 Ottoman-Russian war was the gradual immigratons of Muslim and Turk populations that were under torment after the '93 War. Among the people who had to leave their homeland because of the war, because of which it is expected that almost one million people immigrated, there were Mustafa Lutfi Effendi who immigrated at young ages from Akyar village, Suhumen town in Bulgaria to Celtik village, Biga district, in Canakkale and his family.
Mustafa Lutfi Effendi from Biga, was born in 1297/1881 in Shumen Akyar village as Koca Ismail and Meryem Hanım's son. After he lived a part of his childhood in Celtik, he is sent to Darussafaka in Istanbul, where orphans have education, by the village community to recieve his education. Along with that, he had a madrassh education, after he completed his 15-16-year-long education life, he returned to Biga in his thirties in order to execute his mission. Mustafa Lutfi Effendi lived as a teacher and imam-hatip, apart from that these official duties, he served his village and his surroundings diversely.
Mustafa Lutfi Effendi, who made an effort to continue to live in lines of the Qur'an and Sunnah, and who lived out his life to learn, to teach, and to serve, was a secret Ottoman scholar. He improved himself very well in terms of the time and area he lived in, and left a rich library, sermon notes and comiled-copied works behnd. At the same time, he has been being in close contact with scholars in the area where it is, almost he made a huge contribution to continue and revive the knowledge activities by making circle around. Thus, he has become a recognized face with his work, the students he aducated and the guidance actvities.
Mustafa Lutfi, whose both personality and knowledge are respected profoundly by the people, passed away on January 17th 1964 in Celtik village.

Key Words: Biga, Mustafa Lutfi Effendi from Biga, Celtik Village, Madrassah, Teacher, Imam, Knowledge, Student