Hastanemize bcg aşısı sonrası yan etkiler açısından başvuran olguların retrospektif olarak değerlendirilmesi /
Yazar: AHMET HÜSEYİN KARA
Danışman: PROF. DR. NEVİN HATİPOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bacille Calmette Guérin (BCG) aşısı dünya çapında en yaygın kullanılan aşılardan biridir. Bu çalışmamız; BCG aşısı sonrası istenmeyen yan etkilerin (lokal; akıntı, şişlik, kızarıklık ve bölgesel; lenfadenopati) yönetimi, laboratuvara yansıması, PPD sonuçları, immün yetmezlik taramasının hangi hastalara yapılması gerektiğini belirlemeyi, semptomların başlangıç ve gerileme zamanları ile henüz optimum bir yaklaşım belirsizliği olan tedavi noktasında fikir sahibi olmayı amaçlamaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniğinde 01.01.2014-30.06.2024 arasında BCG aşısı sonrası yan etkiler nedeniyle başvuran 57 hasta dahil edilmiştir. Hastaların cinsiyet, başvuru yaşı gibi demografik özellikleri, klinik seyirleri, tüberküloz temas öyküleri, semptom gerileme süreleri, laboratuvar ile ppd tetkiklerine ait veriler kayıt altına alındı. Elde edilen tüm veriler istatistiksel olarak analiz edildi. Spss uygulaması kullanıldı. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 57 hasta (%63,2 erkek, %36,8 kız) dahil edilmiştir. Hastalar klinik olarak 3 gruba ayrılmıştır. %82,5 lokal Enfeksiyon, %7 Lenfadenit görülen fakat MSMD görülmeyen (Lenfadenit+, MSMD-), %10,5 Lenfadenit ve MSMD birlikte izlenen (Lenfadenit+ MSMD+) şeklinde dağılım göstermiştir. Hastaların %86'sında kızarıklık, %80,7'sinde şişlik, %33,3'ünde akıntı ve %17,5'inde aksiller lenfadenopati gözlenmiştir. BCG aşısı sonrası en sık gözlenen yan etkiler şişlik ve kızarıklık olurken, Lenfadenit+MSMD+ grubunda akıntı ve kızarıklık gibi yerel semptomların daha düşük sıklıkta görülmesi dikkat çekicidir. Lokal enfeksiyon grubundaki hastalarda semptomların başlama zamanı 4,00 [3,00-6,50] ay, gerileme zamanı ise 4 [4,00-12,00] hafta olarak kaydedilmiştir. Lenfadenit+MSMD+ grubunda semptomlar 6,08±1,74 ayda başlamış, gerileme süresi ise 33,67±11,82 hafta ile en uzun süre olmuştur. Laboratuvar bulgularında, Lenfadenit+MSMD+ grubunda CRP yüksekliği %66,7 oranında saptanmıştır. PPD pozitifliği Lenfadenit+MSMD+ grubunda %100 iken, lokal enfeksiyon grubunda %21,1 bulunmuştur (p<0,001). MSMD hastalarında 3 hastada IL12R1 zincir eksikliği, 2 hastada IFNGR1 eksikliği tespit edilmiş; bir hastada genetik mutasyon bulunmamıştır.Tedavi açısından Lenfadenit+MSMD+ grubundaki tüm hastalar anti tüberküloz tedavi almıştır. Lokal enfeksiyon grubundaki hastaların %51,1'i tedavi almadan iyileşirken, %21,3'ü topikal, %12,8'i oral, %8,5'i kombine tedavi almış, %6,4'ü anti tüberküloz tedavi kullanmıştır. Tedavi türü ile semptom gerileme süresi arasında istatistiksel fark bulunmamıştır (p=0,399).
Sonuç: Bu çalışma BCG aşısı sonrası gelişen istenmeyen etkilerin farklı klinik gruplar üzerindeki dağılımını ve bu etkilerin immünolojik parametrelerle ilişkisini değerlendirmiştir. Bulgular BCG aşısının genellikle yerel reaksiyonlara yol açtığını ancak bazı hastalarda sistemik komplikasyonların gelişebileceğini göstermektedir.
Hastaların büyük bir kısmı (%82,5) lokal enfeksiyon grubunda yer alırken, %17,5'i lenfadenit veya MSMD ile ilişkilendirilmiştir. Lokal enfeksiyon grubunda semptomlar daha kısa sürede iyileşirken (4 hafta), lenfadenit+MSMD+ grubunda bu süre anlamlı derecede uzundur (33,67±11,82 hafta; p<0,001). CRP ve PPD pozitifliği, MSMD grubunda belirgin bir şekilde yüksek bulunmuş, bu durum bu gruptaki hastalarda daha güçlü bir immün yanıtı ve sistemik inflamasyonu işaret etmiştir.
Tedavi ihtiyacı lenfadenit+MSMD+ grubunda daha yüksek olup tüm hastalar anti tüberküloz tedavi almıştır. Lokal enfeksiyon grubunda ise hastaların %51,1'i tedavi almadan iyileşmiştir. Bu sonuçlar BCG sonrası gelişen komplikasyonların yönetiminde klinik sınıflandırmalara göre bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır. Özellikle MSMD pozitif hastalarda anti tüberküloz tedavinin temel bir yaklaşım olduğunu ve bu hastaların daha yoğun takip gerektirdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, BCG aşısı, lenfadenit , anti tüberküloz , MSMD

Abstract:
Objective: The Bacille Calmette-Guérin (BCG) vaccine is one of the most widely used vaccines worldwide. This study aims to assess the management of adverse effects following BCG vaccination (local: discharge, swelling, redness; regional: lymphadenopathy), their laboratory reflections, PPD test results, criteria for screening immunodeficiencies, symptom onset and resolution times, and to provide insights into the treatment approaches for which no optimal consensus currently exists.
Materials and Methods: Fifty-seven patients who presented to the Pediatric Infectious Diseases Clinic at Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital between January 1, 2014, and June 30, 2024, due to adverse effects following BCG vaccination were included in this study. Demographic characteristics such as gender and age at presentation, clinical course, history of tuberculosis exposure, symptom resolution times, and laboratory and PPD test results were recorded. All data were statistically analyzed using SPSS software. 
Results: A total of 57 patients (63.2% male, 36.8% female) were included. Patients were divided into three clinical groups: 82.5% with local infection, 7% with lymphadenitis but no MSMD (Lymphadenitis+, MSMD-), and 10.5% with both lymphadenitis and MSMD (Lymphadenitis+ MSMD+). Redness (86%), swelling (80.7%), discharge (33.3%), and axillary lymphadenopathy (17.5%) were observed. The most common adverse effects were swelling and redness, while the Lymphadenitis+ MSMD+ group showed a lower frequency of local symptoms such as discharge and redness. In the local infection group, symptoms started at 4.00 [3.00–6.50] months and resolved within 4 [4.00–12.00] weeks. In the Lymphadenitis+ MSMD+ group, symptoms started at 6.08±1.74 months, with a significantly prolonged resolution time of 33.67±11.82 weeks. Laboratory findings revealed elevated CRP levels in 66.7% of the Lymphadenitis+ MSMD+ group. PPD positivity was 100% in the Lymphadenitis+ MSMD+ group compared to 21.1% in the local infection group (p<0.001). Among MSMD patients, IL12R1 chain deficiency was detected in three patients, IFNGR1 deficiency in two patients, and no genetic mutation was found in one patient.
In terms of treatment, all patients in the Lymphadenitis+ MSMD+ group received anti-tuberculosis therapy. Among the local infection group, 51.1% recovered without treatment, while 21.3% received topical therapy, 12.8% oral therapy, 8.5% combined therapy, and 6.4% anti-tuberculosis therapy. No significant difference was found between treatment type and symptom resolution time (p=0.399).
Conclusion: This study evaluates the distribution of adverse effects following BCG vaccination across different clinical groups and their relationship with immunological parameters. The findings suggest that the BCG vaccine generally causes local reactions but may lead to systemic complications in certain patients.
While the majority of patients (82.5%) were in the local infection group, 17.5% were associated with lymphadenitis or MSMD. Symptoms resolved more quickly in the local infection group (4 weeks) compared to the Lymphadenitis+ MSMD+ group, where the duration was significantly prolonged (33.67±11.82 weeks; p<0.001). Elevated CRP and PPD positivity in the MSMD group indicate a stronger immune response and systemic inflammation in these patients. The need for treatment was higher in the Lymphadenitis+ MSMD+ group, with all patients requiring anti-tuberculosis therapy. In contrast, 51.1% of the local infection group recovered without treatment. These findings underscore the importance of individualized treatment approaches based on clinical classification in managing BCG-related complications. Anti-tuberculosis therapy remains a cornerstone for MSMD-positive patients, highlighting the need for close monitoring of these cases.

Keywords: Children, BCG vaccine, lymphadenitis, anti tuberculosis , MSMD