Tarihsel perspektifte Türk vergi idaresi ve elektronik vergi uygulamalarının değerlendirilmesi
Turkish tax administration in historical perspective and evaluation  of electronic tax applications
Yazar: MUSTAFA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BAKİ YEGEN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarından itibaren Türkiye Cumhuriyeti'ne giden süreçte yaşanan her hadise, doğrudan ya da dolaylı bir şekilde Türk Vergi İdaresi'ni etkilemiştir. Tanzimat öncesinden başlayan mali idarenin merkezileştirilmesi çabaları neticesinde 1838 yılında Maliye Bakanlığı kurulmuştur. Merkezileşmiş bu yapı zamanla müstakil bir vergi idaresi teşkilatlanmasını doğurmuştur. Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarından itibaren yapılan yasal düzenlemelerle vergi idaresinin kurumsal kimliği olgunlaşmıştır. Özellikle 2000'li yıllardan itibaren bilgi işlem teknolojilerinde yaşanan ilerlemeler, Türk Vergi İdaresi'ne yeni bir kimlik kazandırmıştır.
Türk vergi idaresinin görevleri ve ihtiyaçları günümüz teknolojisini aktif olarak kullanmayı gerektirmektedir. Bu gereklilik özünde e-devlet uygulaması olarak tanımlayabileceğimiz e-vergi uygulamaları olgusunu karşımıza çıkarmaktadır.
Bu çalışmada öncelikli olarak Türk Vergi İdaresi'nin tarihsel gelişimi incelenmiştir. Devamında bu gelişimin yeni bir evresi olan elektronik vergi uygulamaları ele alınmıştır. Elektronik vergi uygulamaları öncelikle kavramsal olarak değerlendirilmiştir. Bu uygulamaların doğru anlaşılabilmesi adına uygulamalar kendi içinde sınıflandırmaya tâbi tutulmuştur. Her bir uygulama, mümkün olduğunca ilgili mevzuata ve elde edilen istatistiki verilere yer verilerek değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gelir İdaresi Başkanlığı, Türk Vergi İdaresi, Elektronik Vergi Uygulamaları.

Abstract:
Every event that occurred in the process from the establishment of the Ottoman Empire to the Republic of Turkey has directly or indirectly affected the Turkish Tax Administration. As a result of the efforts to centralize the financial administration that started before the Tanzimat, the Ministry of Finance was established in 1838. This centralized structure eventually led to the establishment of an independent tax administration. With the legal regulations made since the early years of the Republic, the institutional identity of the tax administration has matured. Especially since the 2000s, the advances in information processing technologies have given the Turkish Tax Administration a new identity.
The duties and needs of the Turkish Tax Administration require the active use of contemporary technology. This necessity reveals the phenomenon of e-tax applications, which we can define as e-government applications in essence.
In this study, primarily examines the historical development of the Turkish Tax Administration. Subsequently, electronic tax applications, which are a new stage of this development, are discussed. Electronic Tax Applications are initially evaluated conceptually. In order to understand these applications correctly, the applications have been classified within themselves. Each application has been evaluated by referring to the relevant legislation and available statistical data as much as possible.

Keywords: Revenue Administration, Turkish Tax Administration, Electronic Tax Applications.