Türkiye'de çevre oluşumlarının olanakları ve sınırlılıkları üzerine bir inceleme: Buğday Derneği örneği
An examination of the opportunities and limitations of environmental formations in Turkey: The case of Buğday Association
Yazar: SEDA KOÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP CEMALİ AKGÜN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezde çevre oluşumu olarak Buğday Derneğinde karşılaşılan olanakların ve sınırlılıkların neler olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda katılımcıların alternatif yaşamı tercih etmelerinde etkili unsurlar, Buğday ile nasıl tanıştıkları, Buğdayı neden tercih ettikleri, alternatif yaşam deneyimleri, Buğday derneğinin ekolojik dönüşümde nasıl bir yol izlediği, Buğday Derneğinin faaliyetlerinde ne gibi olanaklar ve sınırlılıklarla karşılaştığı incelenmiştir. Literatür taraması doğrultusunda olanaklar ve sınırlılıklar ekonomik, siyasi, yasal sosyo-kültürel açıdan değerlendirilmiş ve katılımcıların belirttiği farklı sınırlılıklar da bulgular kısmına dahil edilmiştir. Ayrıca bu tezde Buğday Derneği yeni toplumsal hareketlerin özellikleri ve çevre akımları çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Bu tez çevre oluşumlarında olanaklar ve sınırlılıkların ekonomik, yasal, siyasi, sosyo-kültürel açıdan bütünlükçü bir şekilde değerlendirilmesi bakımından ve çevre sosyolojisi literatürüne katkı sağlaması bakımından önemlidir. 

Bu tezde nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılmıştır. Buğday Derneği kurul üyeleri ve üyelerinden oluşan 11 katılımcı ile gerçekleştirilen online görüşmeler ile veriler toplanmıştır. Aynı zamanda Buğday Derneği üyesi olunarak derneğin yapısı ve faaliyetleri içeriden gözlemlenmiştir ve Buğdayın yayınları ve raporları incelenmiştir. Buğday Derneğinin düzenlediği toplantılara katılım sağlanmış ve katılımcı gözlem gerçekleştirilmiştir.

Elde edilen bulgularda Buğdayın katılımcıların yaşamında ve sosyalleşmelerinde ciddi dönüşümlere olanak sağladığı görülmüştür. Ekolojik dönüşüm stratejilerinin ise hem tek tek bireylerde hem de bütün olarak toplumda ekolojik yaşam bilinci oluşturmak olduğu bu doğrultuda model projeler geliştirerek öncü olmayı amaçladıkları belirtilmiştir. Çevre oluşumu olarak Buğday Derneğinin faaliyetlerini gerçekleştirirken olanaklardan çok sınırlılıklarla karşılaştığı ve en çok ekonomik sınırlılıklarla karşılaştığı bulgulanmıştır. Bununla birlikte Buğday hareketinin özelliklerinin yeni toplumsal hareketlerin özellikleri ile benzeştiği ve çevre akımlarından en çok derin ekoloji yaklaşımı ile benzerlik gösterdiği görülmektedir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the opportunities and limitations encountered in the Buğday Association as an environmental formation. In this context, the factors influencing participants' preference for an alternative lifestyle, how they got to know Buğday, why they chose Buğday, their experiences of alternative living, the path followed by Buğday Association in ecological transformation, and the opportunities and limitations encountered in the activities of Buğday Association were examined. In line with the literature review, opportunities and limitations were evaluated from economic, political, legal, and socio-cultural perspectives, and different limitations mentioned by participants were included in the findings section. Additionally, this thesis attempts to examine Buğday Association within the framework of the characteristics of new social movements and environmental movements. This thesis is significant in terms of evaluating opportunities and limitations in environmental formations in a holistic manner from economic, legal, political, and socio-cultural perspectives and contributing to the literature on environmental sociology.

In this thesis, the case study pattern, one of the qualitative research methods, was used. Data were collected through online interviews conducted with 11 participants consisting of board members and members of Buğday Association. Additionally, by becoming a member of Buğday Association, the structure and activities of the association were observed from the inside, and the publications and reports of Buğday were examined. Participation in meetings organized by Buğday Association was ensured, and participant observation was conducted.

The findings revealed that Buğday has enabled significant transformations in the lives and socialization of the participants. It was indicated that the strategies for ecological transformation aimed to create ecological living awareness both in individuals and in society as a whole, with the goal of pioneering by developing model projects in this direction. It was found that Buğday Association, as an environmental formation, encountered more limitations than opportunities while carrying out its activities, with economic limitations being the most significant. Moreover, it was observed that the characteristics of the Buğday movement resemble those of new social movements and are most similar to the deep ecology approach among environmental movements.