Özcan Alper filmlerinde politik sinema yaklaşımı
A political cinema approach in the films of Özcan Alper
Yazar: MAHİR ERGEN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ SİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinema ve politika ilişkisinden doğan politik sinema olgusu, küresel bir fenomendir. Bu alanda önemli bir role sahip olan yönetmenler, ülkelerinin iç yapısındaki çeşitli ideolojiler doğrultusunda ekonomik, sosyolojik, siyasi ve diğer koşulları göz önünde bulundurarak politik filmler üretirler. Türk sinemasında politik sinemanın ortaya çıkışı 1950'lere dayanır. Zamanla, hâkim olan sosyo-politik koşullara uygun olarak gelişim göstermiştir. 2000'den sonraki sürecin en önemli politik yönetmenlerinden biri Özcan Alper'dir. Özcan Alper'in sineması, insanı ön plana alarak Türkiye'nin çeşitli dönemlerinde yaşanan politik olay ve durumları ele alırken, Türkiye'nin güncel politik sorunlarına da duyarlıdır.
Bu çalışma, çağdaş Türk sinemasının önemli isimlerinden biri olan Özcan Alper'in filmlerini inceleyerek politik sinema olgusunu irdelemektedir. Çalışmanın amacı, Özcan Alper'in uzun metrajlı filmlerinde yer alan politik unsurları ve yönleri tespit etmek ve analiz etmektir. Çalışmanın birincil amacı, yönetmenin sinemasının nasıl politik olduğunu analiz ederken aynı zamanda kendine özgü bir sinema evreni oluşturduğunu göstermektir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde politik sinemanın ne olduğu açıklanmaktadır. İkinci bölümde, Türk sineması bağlamında politik sinemanın gelişim süreci ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise Özcan Alper'in sineması politik bir bakış açısıyla analiz edilmektedir. Bu çalışmada veri analizi için nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Mevcut literatürden ve filmlerden elde edilen temalar, kategoriler ve kodlar ile filmler incelenmiştir. Sonuç olarak, yönetmenin sinemasının politik unsurlara ve politik yönlere sahip olduğu, bu unsurları kimlik, hafıza ve aidiyet gibi temaları kullanarak ortaya koyduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of political cinema, which arises from the relationship between cinema and politics, is a global phenomenon. Directors, who play a significant role in this field, create political films in terms of various ideologies within the internal structure of their own country's cinemas, taking into account economic, sociological, political, and other conditions. The emergence of political cinema in Turkish cinema can be traced back to the 1950s. Over time, it has evolved in accordance with the prevailing socio-political conditions. One of the most important political directors in the period after 2000, is Özcan Alper. Özcan Alper's cinematic work prioritises the human being, and it analyses political events and situations experienced in various periods of Turkey, while remaining sensitive to the political issues currently facing Turkey.
This study examines the phenomenon of political cinema by investigating the films of Özcan Alper, one of the important figures of contemporary Turkish cinema. The objective of this study is to identify and analyse the political elements and aspects present in Özcan Alper's feature films. The primary objective of the study is to analyse the manner in which the director's cinema is political, while simultaneously establishing its own distinctive cinematic universe. The study consists of three sections. The initial section presents an explanation of what political cinema is. The second section provides an account of the evolution of political cinema within the context of Turkish cinema. The third section offers an analysis of Özcan Alper's cinematic work from a political perspective. In this study, qualitative content analysis is employed as a method for analysing the data. Themes, categories and codes derived from existing literature and films are used to examine the films. Consequently, it has been determined that the director's cinema has political elements and political aspects, and that he utilises identity, memory and belonging to reveal this.