Doğrudan yabancı yatırım-iktisadi büyüme ilişkisinde teknoloji kanalı: Türkiye örneği (1988-2012)
Technology channel in foreign direct investment-economic growth relationship: The case of Turkey (1988-2012)
Yazar: MELTEM TARI ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji açığı = Technology gap ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) ve ekonomik büyüme arasındaki etkileşim teorik ve ampirik olarak ekonomi literatüründe sıkça tartışılan bir konudur. Fakat, DYY'nin ekonomik büyümeyi desteklediği kanalların işleyişi, üzerinde durulmaya değer detaylardandır. Bu çalışmanın temel amacı, ekonomik büyümeyi sürüklemesi bakımından teknoloji taşmalarının etkisinin, 1988 ve 2012 yılları arasında Türkiye'de imalat sanayi sektörü üzerinden ortaya çıkarılmasıdır. İmalat sanayi sektörüne giren DYY miktarı (IMA_DYY), gayri safi yurtiçi hasıla (GSYIH), gayri safi sabit sermaye oluşumu (GSSSO) ve imalat sanayi sektörü ürünlerinin ihracatı (IMA_IHR) değişkenleri arasındaki uzun dönemli ilişkiyi araştırmak için bir vektör otoregresyon (VAR) modeli kurulmuştur. Eşbütünleşme testinin sonuçları, bu değişkenler arasında uzun dönemli bir denge ilişkisine dair bir işaret sunmamıştır. Bundan dolayı, VAR çerçevesinde kurulan Granger Nedensellik Testi ile kısa dönem dinamikleri araştırılmıştır. Bu testin sonuçları IMA_IHR'den diğer tüm değişkenlere doğru tek taraflı bir nedensellik olduğunu; fakat IMA_DYY'nin diğer değişkenlerin Granger nedeni olmadığını göstermiştir. Buna rağmen, IMA_DYY'nin GSYIH ve IMA_IHR değişkenleri üzerindeki pozitif etkisi etki-tepki ve varyans ayrıştırması analizleri sonuçlarında gözlenmiştir. Örneğin, IMA_DYY şokuna ilk altı periyot boyunca GSYIH ve IMA_IHR'nin birikmeli tepkileri pozitif olmuştur. Benzer şekilde, IMA_IHR değişkeninin tahmin hatası varyansının %1,75'i IMA_DYY ile açıklanabilmiştir. Bu sonuçlara ek olarak, GSSSO ve IMA_DYY'nin, IMA_IHR üzerindeki etkileri aynı eğilimi göstermiştir ve bu durum IMA_DYY'nin teknoloji taşmaları üzerinden verimliliğe pozitif katkısını işaret etmektedir. Bu açıdan bakıldığında, IMA_DYY'nin ekonomik büyümeye dolaylı katkılarının, doğrudan katkılarına oranla daha belirgin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç ışığında, imalat sanayi sektörünün daha fazla teknoloji açığı bulunan alt sektörlerine gelecek DYY'yi özendirici stratejiye dayalı politikaların büyüme bakımından etkili ve önerilmeye değer olacağı görülmektedir.

Abstract:
The interaction between foreign direct investment (FDI) and economic growth is a frequently discussed topic in the economy literature, both theoretically and empirically. However, the role of the channels through which FDI promotes economic growth is one of the details that should be focused on. The main purpose of this empirical study is to assess the impact of the technology spillovers as a driving force in the economic growth of Turkey across the manufacturing industry between the years 1988 and 2012. A vector autoregression (VAR) model is adopted to explore the long run relationship among the selected macroeconomic variables: FDI inflows to manufacturing industry (MAN_FDI), gross domestic product (GDP), gross fixed capital formation (GFCF) and manufactures exports (MAN_EXP). The cointegration test yields that there is no evidence of long run equilibrium relationship among these variables. Consequently, the short run dynamics are investigated by Granger Causality Test in the VAR framework. The results of this test show that there is a univariate causality running from the MAN_EXP to the all other variables while MAN_FDI does not Granger causes the other variables. Nevertheless, the positive impact of MAN_FDI on the GDP and MAN_EXP variables is observed within the results of the impulse-response and the variance decomposition analyzes. For instance, a shock in the MAN_FDI has a positive accumulated effect on the GDP and the MAN_EXP in the first six periods. In the same way, 1.75% of the forecast error variance of the MAN_EXP can be explained by the MAN_FDI. In addition to these results, the effects of the GFCF and the MAN_FDI on the MAN_EXP are exhibiting the same tendency which indicates the positive contribution of the MAN_FDI on the productivity via technology spillovers. From this point of view, it is concluded that the MAN_FDI leads economic growth more significantly in indirect ways rather than trough direct ways. In the light of this conclusion, policies based on strategies which encourage FDI inflows to the sub-sectors of manufacturing industry with higher technological gaps are concluded as effective and valuable in terms of promoting economic growth.