İşletmelerde sembolik (simgesel) şiddetin ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study to measure symbolic violence in business
Yazar: GÖKÇE TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. MUHSİN MURAT YAŞLIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sembolik şiddet = Symbolic violence

Özet:
Şiddet eylemi gerek içinde bulunduğumuz dönemi tariflerken gerekse geçmiş
yüzyıllarla ilgili sosyal, kültürel, ekonomik yaşanmışlıkları aktarırken dilimize
pelesenk olmuş ve yıkıcı etkilerini gün geçtikçe sarsıcı bir şekilde hissettiğimiz
bireysel ve toplumsal düzlemdeki temel gerçekliklerimizden bir tanesidir. Ne yazıktır
ki şiddetin olmadığı bir dünyayı hayal etmek neredeyse imkansızdır. Şiddetin her
türüne yönelik farkındalık geliştirmek, azaltmak ve ortadan kaldırabilmek adına
mücadele yöntemleri geliştirmeye yönelik girişimlerde bulunmak temel insani
görevlerimizdendir. Farkındalık oluşturmayarak mücadele yöntemi geliştirmediğimiz
her an, şiddet kendini yeniden üretmeye devam edecek, eşitsiz ilişkiler çoğalarak
normalizasyon gerçekleşecektir. Böylelikle şiddet döngüsü her defasında başa dönerek
kendini tekrarlayacaktır.
Şiddetin fiziksel, cinsel, ekonomik, psikolojik türleri başta olmak üzere çokça
biçimi bulunmaktadır. Türlerin çoğu birbirleriyle etkileşim halindedir. Bir türün
varlığı diğerini doğurmakta, bir türün uygulanıyor olması diğer türü tetiklemektedir.
Sembolik (simgesel) şiddet de etkisi son derece yıkıcı olan türlerden biridir. Yıkıcı
olmasının temel sebeplerinden biri farkına varılmasının oldukça güç olmasından
kaynaklanmaktadır.
Bu çalışmada, etkisi oldukça yıkıcı olan bu şiddet türünün varlığını ortaya
çıkarabilmek adına iki ayrı ölçek geliştirilmiştir. Şiddet ortaya çıkarılırsa görünürlüğü
ve bilinirliği artacağından eylemin azaltılması için mücadele yöntemleri
geliştirilebilecek ve ortadan kaldırılması için çalışmalar yapılabilecektir. İşte bu
azaltma ve ortadan kaldırma çalışmalarının başlaması için önce şiddetin varlığını tespit
etmek gereklidir. Bu araştırmada işgörenlerin işyerlerine ve yöneticilerine yönelik
iv
sembolik şiddet farkındalıklarını tespit edip sembolik şiddeti ortaya çıkarabilmek
adına iki ayrı ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda işyerinin yapısından
kaynaklanan sembolik şiddete ve yöneticilerin yönetim uygulamalarından
kaynaklanan gerekçelerle meydana gelen sembolik şiddete yönelik farkındalık
oluşturmak bu çalışmanın temel çıktısıdır.
Anahtar Kelimeler: Şiddet, Sembolik Şiddet, Simgesel Şiddet, Ölçek
Geliştirme, İşletmelerde Şiddet.

Abstract:
The act of violence is a word we use constantly, both when describing the
period we live in and when conveying the social, cultural and economic experiences
of the past centuries, and it is one of our basic realities at the individual and social
level, whose devastating effects we feel day by day. Unfortunately, it is almost
impossible to imagine a world without violence. It is one of our basic humanitarian
duties to take initiatives to develop methods of struggle in order to raise awareness of
all forms of violence, reduce and eliminate it. Whenever we do not develop a method
of struggle by raising awareness, violence will continue to reproduce itself, and
normalization will occur by increasing unequal relations. Thus, the cycle of violence
will repeat itself every time.
There are many forms of violence, especially physical, sexual, economic and
psychological types. Most species interact with each other. The existence of one
species gives rise to another, and the practice of one species triggers the other.
Symbolic violence is also one of the extremely destructive types of violence. One of
the main reasons why it is destructive is that it is very difficult to notice.
In this study, two different scales were developed in order to reveal the
existence of this type of violence, which has a very destructive effect. If violence is
revealed, its visibility and awareness will increase, and methods of struggle can be
developed to reduce the action and efforts can be made to eliminate it. In order for
these reduction and elimination efforts to begin, it is necessary to first detect the
existence of violence. It is aimed to develop two separate scales in order to determine
the symbolic violence perceptions of the employees towards their workplaces and
managers and to reveal the symbolic violence. In this context, the main output of this
study is to raise awareness about symbolic violence arising from the structure of the
vii
workplace and the symbolic violence that occurs due to the reasons arising from the
management practices of the managers.
Keywords: Violence, Symbolic Violence, Scale Development, Violence in
Businesses.