Yapısal değişiklik altında birim kök testleri ve bazı makro iktisadi değişkenler üzerine uygulamalar
Unit root test under the structural change and applications on macroecoomic variables
Yazar: ESRA İĞDE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ÖZMEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Birim kök = Unit root ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Durağanlık = Stability ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Yapısal kırılmalar = Structural breaks ; Zaman serileri = Time series

Özet:
Bir zaman serisi değişkeni, analiz dönemi içerisinde savaş, barış, politika değişimleri, ekonomik krizler gibi pek çok nedenden dolayı yapısal kırılmalar içerebilir. Serilerde meydana gelen yapısal kırılmalar serilerin durağanlığının belirlenmesinde bir takım güçlüklere yol açar. Bu değişiklikler dikkate alınmadan birim kök testi uygulamak yanlış sonuçlar verebilir ve testin gücünü azaltır. Böyle bir durumda aslında birim köke sahip olmayan bir serinin yanlış olarak birim kök içerdiği şeklinde bir sonuç elde edilebilecektir. Güvenilir regresyon sonuçları elde etmek için serilerdeki yapısal değişikliğin dikkate alınması gerekmektedir.Çalışmada Türkiye'ye ait bazı makro iktisadi zaman serilerinin yapısal değişiklik altında durağanlığın sınanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda, serilerin birim kök süreci içerip içermedikleri ve serilerin trend fonksiyonunda meydana gelen yapısal kırılmaların birim kök süreci üzerindeki etkileri incelenmiştir. Serilerin 1987 ve 2009 dönemine ait 3 aylık frekansları kullanılmıştır. Ele alınan makro iktisadi değişkenler öncelikle yapısal kırılmanın dikkate alınmadığı ve uygulamalarda çok yaygın olarak kullanılan ADF, PP ve KPSS birim kök testleri ile analiz edilmişlerdir. Daha sonra, serilerin trend fonksiyonunda meydana gelen tek zamanlı bir kırılmanın birim kök testleri üzerindeki etkisini araştırmaya yönelik, Zivot ve Andrews (1992), BLS ve Perron (1997) tarafından geliştirilen test yöntemleri; serilerin trend fonksiyonunda meydana gelen birden çok kırılmanın test edilmesinde kullanılan Lee ve Strazicich (2003) testi incelenmiştir. Çalışmada GSMH, tüketim, üç ay vadeli mevduat faiz oranları, İMKB 100 endeksi, reel döviz kuru, cumhuriyet altın fiyatları, tefe, tüfe, M1 ve M2 serilerine ait gözlemler kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Zaman serileri, Durağanlık, Birim Kök, Yapısal Kırılmalar

Abstract:
Time series variables can include structural breaks by some reason which can be wars, peace, change of policy implementations, economic crises. Structural changes that are accuring in the series cause diffucilties of determining their stationrity. If one apply unit root tests without taking notice of these structural changes the results can have errors and these affect the power of the tests. In that case, a time series can be specified to have even though the series do not actually have unit root. For obtainig reliable regression results one need to take structural changes into account.In this study, testing the steadiness of particular Turkish macro economic data under structural break was intended. In this context, whether the series include unit root and the effects of structural breaks in the series' trend function on the unit root process were examined. The sample covered quarterly data for 1987-2009 period. Firstly we analyzed the series by using of standart unit root tests; ADF, PP and KPSS, which do not take precsence of structural change inot account. Then, relevant macro economic variables were analyzed with some particular unit root tests where the structural breaks are not taking into account. In order to analyze the effects of one time break in the series' trend function on the unit root tests, test methods powered by Perron (1989), Zivot and Andrews (1992), Perron (1997) were conducted. Moreover, tests used by Lumsdaine and Papell (1997) and Lee and Strazicich (2003) to test more more than one break in the series' trend function were examined. In this study, observation of GNP, consumption, interest rate, gold prices, ISE 100 index, Money supply (M1 and M2), wholesale price indeks, Costumer Price Index and Exchange rate were applied.Keywords: Time Series, Stationarity, Unit Root, Structural Break