Dijital işletme stratejisinin ihracat ve işletme performansına etkisi: TR83 bölgesinde bir uygulama
Effect of digital business strategy on export and business performance: An application in TR83 region
Yazar: SEFA SEVİNDİK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL YILMAZ
Samsun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde dijital dönüşüm sürecinin işletmeler açısından ne kadar önemli olduğu
bilinmektedir. Bu çalışma Covid-19 salgını ile hız kazanan dijitalleşme sürecinin
işletmelere ve işletme fonksiyonlarına olan etkisini ortaya koymak ana fikrinden hareket
etmektedir. Ana fikrin genel çerçevesi kapsamında "işletmelerde bir ihtiyaç olarak ortaya
çıkan" Dijital İşletme Stratejisinin etkileri özellikli alan olarak seçilmiştir. İşletme süreçleri
arasında döviz kazandırıcı faaliyet olan ihracat ülkemiz ve işletmeler için ayrı bir öneme
sahiptir. Dolayısı ile çalışmada işletme fonksiyonlarından; ihracata olan etkisi ve işletme
performansına etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Ayrıca DİS'in TR83 bölgesindeki
ihracatçı işletmeler açısından ihracat-işletme performanslarında nasıl bir etkiye sahip
olduğunu, işletme ve ihracat performanslarının bu durumdan nasıl etkilendiğini ve
işletmelerin söz konusu değişim sürecini doğru yönetebilmek için gerçekleştirdikleri
aksiyonları ortaya koymak ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm sürecine
yönelik stratejik kararlar alabilmesine yardımcı olacak bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.
Araştırmanın ana kütlesini Amasya, Çorum, Samsun, Tokat illerinin oluşturduğu
TR83 bölgesi oluşturmaktadır. Birincil veri toplama yöntemi olarak anket, anket uygulama
yöntemi olarak da yüz yüze görüşme yöntemi kullanılmıştır. İkincil veriler de çalışmaya
dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri, TR83 bölgesinde faaliyet gösteren 103 küçük, orta
ve büyük ölçekli ihracatçı işletmeden toplanmıştır. Veriler, SPSS ve Smart PLS
programları kullanılarak analiz edilmiştir. Ortaya konulan araştırma modeli doğrultusunda
dokuz hipotez geliştirilmiş ve test edilmiştir.
Araştırma sonucunda dokuz hipotezin dördü reddedilmiştir. TR83 bölgesinde
DİS'in işletme performansına doğrudan anlamlı pozitif bir etkisi olmadığı ve nesnel ihracat
performansına doğrudan anlamlı bir etkisi olduğu, öznel ihracat performansının ise Pazar konumundan memnuniyet boyutunda olumlu etkisi olduğu ancak ihracatın kârlılığı
boyutunda olumlu, anlamlı bit etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar
TR83 özelinde literatürden kısmen ayrışmaktadır. Sonuçlar; TR83 bölgesinde ihracatçı
işletmelerin dijital işletme stratejilerine yatırım yapmadıklarını bu konuda henüz yeterli
düzeyde farkındalık oluşmadığını göstermektedir. Benzer araştırmaların farklı ana
kütlelerde yapılmasının literatüre ve işletmelere önemli katkılar sunacağı değerlendirilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Dijitalleşme, İşletme Stratejisi, İhracat, İşletme Performansı, Dijital Dönüşüm

Abstract:
The importance of digital transformation in the context of businesses is widely
recognized (Li et al., 2019). This study is based on the main idea of examining the impact
of the accelerated process of digitalization due to the Covid-19 pandemic on businesses
and their functions. Within the framework of the main idea, the effects of Digital Business
Strategy, which emerged as a necessity in businesses, have been selected as the focal point.
Export, as a revenue-generating activity among business processes, holds a separate
significance for our country and businesses. Therefore, this study aims to demonstrate the
effects of export on business functions and business performance. Furthermore, it seeks to
explore the impact of Digital Business Strategy on the export-business performance of
exporting firms in the TR83 region, how business and export performance are influenced
by this, and the actions taken by businesses to effectively manage this transformation
process. The study also aims to provide insights to help small and medium-sized
enterprises (SMEs) make strategic decisions regarding the digital transformation process.
The main body of the research is constituted by the TR83 region, which includes
the provinces of Amasya, Çorum, Samsun, and Tokat. The primary data collection method
employed is the questionnaire, with face-to-face interviews being conducted as the survey
application method. Secondary data is also included in the study. The data for the research
is collected from 103 small, medium, and large-scale exporting companies operating in the
TR83 region. The collected data is analyzed using SPSS and Smart PLS software. Based
on the proposed research model, nine hypotheses are developed and tested.
As a result of the research, four out of the nine hypotheses are rejected. It is
revealed that Digital Business Strategy does not have a significant direct positive effect on
business performance in the TR83 region, but it has a significant direct effect on objective export performance. Moreover, subjective export performance is found to have a positive
effect in terms of satisfaction with market position, but it does not have a significant
positive effect on export profitability. The findings partially diverge from the literature
specifically in the TR83 region. The results indicate that exporting businesses in the TR83
region are not investing in digital business strategies and there is still insufficient
awareness in this regard. Conducting similar research in different target populations is
deemed to make significant contributions to the literature and businesses.

Keywords: Digitalization, Business Strategy, Export, Firm Performance, Digital Transformation