Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı hastaların covıd-19 pandemi sürecinde tedavi uyumlarının, uyku alışkanlıklarının, yeme tutumlarının, anksiyete düzeylerinin ve internet kullanım alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of treatment adherence, sleep disturbances, eating attitudes, anxiety levels and internet use among patients with attention deficit hyperactivity disorder during covid-19 pandemic
Yazar: ESRA KARA AŞKIN
Danışman: PROF. DR. YASEMEN TANER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu kişinin yaşına uygun olmayan dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri ile karakterize çocukluk dönemindeki en yaygın nörogelişimsel bozukluklardan biridir. DEHB'ye pek çok komorbid hastalık ve durum eşlik etmektedir. COVID-19 pandemi sürecinde DEHB ve uyku ve anksiyete ile ilgili çalışmalar yapılmış ancak DEHB ile uyku, anksiyete, yeme tutumu ve internet kullanımını birlikte inceleyen çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada DEHB tanılı hastaların tedavi uyumlarının, uyku alışkanlıklarının, yeme tutumlarının, anksiyete düzeylerinin ve internet kullanım alışkanlıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gazi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine başvuran ve çalışma kriterlerine uyan 82 DEHB ve 51 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, CADÖ-KF, ÇUBÖ, ÇADÖ, GGA, YTT-40 ve YİBT-KF anketleri hem ebeveyn hem çocuklar tarafından dolduruldu.
Çalışmaya 42 kız ve 91 erkek olmak üzere 133 kişi katıldı. DEHB olan grupta erkekler kızlardan 3.5 kat daha yoğunluğu bulundu. DEHB olan gruptaki hastalar anlamlı olarak daha yüksek internette oyun oynama ve ekran süresine sahipti. DEHB ve sağlıklı grup; ÇADÖ panik puanları, YİBT, YTT-40, CADÖ, GGA ve ÇUBÖ puanları arasında DEHB olan grup daha yüksek puan aldı. DEHB tanılı hastaların tedaviye devam eden ve etmeyen gruplar arasında hiçbir ölçek puanı açısından farklılık saptanmadı.
Çalışmamız DEHB grubunda bulunan tedavi alan ve almayan hastaların COVID-19 pandemi sürecinde uykuya geçiş saatlerinde gecikme, kilo artışı, fiziksel aktivitelerinde azalma, çevrimiçi eğitime uyumda daha fazla zorluk yaşadıkları ve çevrimiçi derse odaklanma sürelerinin daha kısa olduğu bulundu.
DEHB olan grubun tedaviye devam etme oranlarının düşük olduğu, DEHB şiddetini değerlendiren ölçeklerden yüksek puanlar aldıkları, uyku bozukluklarına daha yatkın oldukları ve internet bağımlılığı ölçeğinden daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur.
Çalışmamızda DEHB olan grubun sağlıklı kontrollere göre daha fazla ÇADÖ-panik puanı aldığı, internette oyun oynama ve ekran süresinin daha fazla olduğu bulunmuştur. DEHB olan grupta belirgin olarak daha fazla uyku problemleri olduğu bulunmuştur. Ayrıca DEHB grubunda ve sağlıklı kontrol grubundaki çocuk ve gençlerin yarıya yakının kilo artışı olduğu bulunmuştur. DEHB olan çocukların COVID-19 pandemi sürecinde çevrimiçi eğitime daha az uyum sağladıkları saptanmıştır. DEHB tanılı olguların fiziksel aktivitelerinin artırılması, açık hava etkinliklerinin teşvik edilmesi, okul gibi düzenli ve yapılandırılmış ortam ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalı ve düzenli hekim kontrolüne devamlılık sağlanmalıdır.

Abstract:
Atteniton Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) which inlcudes age-inappropriate levels of inattention, hyperactivity and impulsivity symptoms is one of the most common neurodevelopmental disorder of childhood. Studies about sleep and anxiety among ADHD patients during COVID-19 have already been done; however no study investigated sleep, anxiety, eating attitudes and internet use together so far. This study aims to evaluate treatment adherence, sleep disturbances, eating attitudes, anxiety levels and internet use among patients with ADHD during COVID-19 pandemic.
82 patients with ADHD and 51 healthy controls between 10-16 ages, who applied to Gazi Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinics and matched the inclusion criteria are included in the study. Sociodemographic information form prepared by the authors, Conners Parent Rating Scale – Revised Short, Sleep Disturbances Scale for Children, Children's Anxiety and Depression Scale, Strength and Difficulties Questionairre, Eating Attitudes Test-40, Young Internet Addiction Test – Short Form were requested to be filled by both patients and parents.
Treatment adherence of the ADHD group included in this study was poor; but no difference in the measures were found in relation to treatment adherence. Both treatment adherent and non-adherent groups had later onset of sleep, reduced physical activity and increased body weight, difficulties in adaptation to online education and short attention span for online lectures during COVID-19 pandemic.
ADHD group had a tendency for sleep disturbances and internet addiction, longer duration of online gaming and screen exposure comparing to control group. ADHD group had higher scores in the Children's Anxiety and Depression Scale panic sub-scale, Young Internet Addiction Test – Short Form, Eating Attitudes Test-40, Conners Parent Rating Scale – Revised Short, Strength and Difficulties Questionairre, Sleep Disturbances Scale for Children evaluations. Children with ADHD had lesser adaptation to online education during COVID-19. Nearly half of the patients in both ADHD and control groups had increased body weight. It is important to increase physical activity, encourage outdoor events, provide structured environmental needs similar to school and regular controls by physicians for patients with ADHD.