Valproik asit kullanan epilepsili çocuklarda leptin, insülin ve kan lipidleri ile vücut kitle indeksi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The evaluation of relationship between leptin, insulin, blood lipid levels and body mass index of children receiving valproic acid for epilepsy
Yazar: HÜSEYİN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. SERAP UYSAL
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kan lipidleri = Blood lipids ; Leptin = Leptin ; Obezite = Obesity ; Valproik asit = Valproic acid ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Kilo artışı valproik asit (VPA) tedavisinin sık karşılaşılan ciddi bir yan etkisidir. Patofizyolojisi hakkında birçok mekanizma öne sürülmüştür. Bu çalışmada epilepsi nedeniyle VPA kullanan hastalarda kilo artışı ile insülin, leptin, serum serbest yağ asitleri (SYA), açlık kan şekeri, total kolesterol, trigliserid, HDL, VLDL ve LDL kolesterol arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Nöroloji Bilim Dalı Polikliniği'nde epilepsi tanısı ile izlenen yaş, cinsiyet ve VKİ açısından benzer özelliklere sahip toplam 30 adet VPA kullanan olgu ile 20 adet sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Her iki grupta serum insülin, leptin, SYA, karaciğer transaminaz enzimleri ve serum lipid düzeylerine bakılmıştır.Sonuç: Hasta ve kontrol grubunun insülin düzeyleri arasında farklılık bulunmamıştır (p=0.177). VKİ değerleri benzer olmasına rağmen, leptin düzeyi hasta grubunda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=009). Hasta ve kontrol grubunun her birinde leptin ve VKİ arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (sırasıyla r=0.464, p=0.01; r=0.734, p=0.0001). Kan VPA düzeyi ile kilo arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur (r=0.453; p=0.012). Total kolesterol ve LDL düzeyi hasta grubunda daha düşük bulunurken diğer lipidler açısından bir farklılık saptanmamıştır. Hasta grubunda serum kan VPA düzeyi ile total kolesterol ve LDL düzeyi arasında anlamlı korelasyon gözlendi ( sırayla r= -0.380, p=0.03; r= -0.474, p=0.008). Serum SYA düzeyi her iki grupta da normal aralıklarda bulunmuştur.Çalışmamızda, VPA tedavisi ile ilişkili kilo artışında insülinin etkisi olmadığı ve VPA'nın direkt olarak hiperinsülinemiye neden olmadığı saptanmıştır. Benzer VKİ değerlerine rağmen hasta grubunda leptin düzeyinin daha yüksek olması kilo artışının patogenezinde leptinin asıl belirleyici olduğunu göstermektedir. VPA tedavisi diğer bazı antiepileptiklerin aksine serum kolesterol düzeyini artırmaz ve hatta çalışmamızda da saptandığı gibi total ve LDL kolesterol düzeyinde düşüşe neden olabilir.

Abstract:
Objective: Weight gain is an important adverse effect of valproate (VPA) therapy. Number of mechanisms have been proposed for its pathophysiology. The present study is aimed at evaluating the relationship between weight gain and insulin, leptin, serum free fatty acid (FFA), fasting blood glucose, total cholesterol, HDL, LDL, VLDL cholesterol and triglyceride levels among patients receiving valproate for epilepsy.Materials and methods: The study included 30 epileptic patients diagnosed and followed by Istanbul University, Cerrahpasa Medical Faculty, Pediatric Neurology Outpatient Clinics and age, sex, BMI matched 20 healthy controls. For each group serum insulin, leptin, free fatty acid (FFA), lipid levels and liver transaminases have been measured.Results: There was no difference in insulin levels between patients and control subjects. However leptin levels were significantly higher in patient group although BMI values were similar (p=0.177). (p=0.009). There was a positive correlation between leptin and BMI among both patient and control groups (r=0.464, p=0.01, r=0.734, p=0.0001 respectively). Furthermore, serum valproate levels and weight of patients were positively correlated (r=0.453, p=0.012). Patients had tendency to have lower total cholesterol and LDL choleserol levels but other lipid parameters did not exhibit a significant difference between patients and control subjects. Besides, ther was a significant correlation between serum VPA, total cholesterol and LDL cholesterol levels ( r=-0.380, p=0.03 and r=-0.474, p=0.008 respectively). Serum FFA levels were in normal ranges in both patient and control groups.In conclusion, this study demonstrated that VPA related weight gain is not a result of insulin effect and that VPA does not directly cause hyperinsulinemia. Higher leptin levels in patient group despite similar BMI values support that leptin is the major indicator in pathogenesis of weight gain. Unlike other antiepileptics VPA therapy does not produce an increase in serum cholesterol levels, rather it may cause a decrease in total cholesterol and LDL cholesterol levels as approved by our study.