Kriz dönemlerinde merkez bankası para politikaları; 2000 ve 2008 Türkiye örneği
Central bank monetary policies during the crisis period: 2000-2008 case of Turkey
Yazar: SEVİM ESEN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTÜRK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kriz, bir sistemin ya da yapının konumunu ve geleceğini etkileyen bir anda aniden ortaya çıkan, öngörülemeyen ve önlem alınmakta geç kalınan olumsuz bir durumdur. Krizin pek çok kaynağı olabilir. Genellikle krize neden olan faktörler; doğal, ekonomik, toplumsal, politik ve siyasal faktörler olarak sınıflandırılabilir. Tarihsel sürece bakıldığında dünyada hem küresel hem bölgesel hem de ulusal düzeyde pek çok krizin yaşandığı görülmektedir. Her kriz, içinde bulunduğu toplumsal, siyasal ve ekonomik koşullara göre kendine has özelliklere sahiptir. Ancak buna rağmen belirli tüm krizlerin belirli temel ortak özellikleri de vardır. Krizlerin dünyada özellikle 1990'lı yıllardan sonra sıklaşmaya başladığı ve sadece gelişmekte olan ülkeleri değil gelişmiş ülkeleri de ciddi şekilde etkilediği söylenebilir. Türkiye'nin 2000 yılı Kasım ve 2001 yılı Şubat ayında yaşamış olduğu krizler ekonomik açıdan önemli bir dönüm noktasıdır. Bu süreçte bankacılık sektörü çöküşün eşiğine gelmiş ancak gerçekleştirilen yasal düzenlemeler ve yapılandırma programı ile sistem bu krizden daha da güçlenerek çıkmıştır. Bundan yaklaşık 6-7 yıl sonra ABD konut piyasasında başlayan çöküş zamanla likidite krizine dönüşerek bütün dünyaya yayılan küresel bir kriz haline gelmiştir. Bu kriz, Türkiye'nin de içinde yer aldığı gelişmekte olan ülkeler grubunda risk algılamasının belirgin bir şekilde bozulmasına ve risk primlerinin artmasına neden olmuştur. Ancak Türkiye'nin bu küresel krizden 2001 yılı sonrası finans piyasalarında gerçekleştirdiği yasal düzenlemeler ve yeniden yapılandırma programı sayesinde diğer ülkeler kadar sert etkilenmediği görülmektedir. Küresel kriz sonrasında dünya da ortaya çıkan yeni konjonktürel yapı tüm merkez bankalarını para politikalarında yeni stratejiler geliştirmeye yönlendirmiştir. Bu çerçevede TCMB'de 2010 yılının sonlarından itibaren nihai hedef olarak fiyat istikrarı ile beraber finansal istikrarı da dikkate alan bir strateji uygulamaya başlamıştır.

Abstract:
Crisis is an unfavorable situation affecting the position and future of a system or structure, suddenly emerging, unpredictable and delayed in taking measures. Crisis can have many sources. Generally, factors causing crisis; They can be classified as natural, economic, social, political and political factors. Looking at the historical process, it is seen that there are many crises in the world at both global, regional and national levels. Each crisis has its own characteristics according to the social, political and economic conditions it is in. However, all certain crises also have certain basic common features. It can be said that crises started to become more frequent in the world, especially after the 1990s, and seriously affected not only developing countries but also developed countries. The crises that Turkey experienced in November 2000 and February 2001 are an important turning point in terms of economy. During this period, the banking sector came to the brink of collapse, but the system got stronger from this crisis with the legal regulations and restructuring program. Approximately 6-7 years later, the collapse in the US housing market turned into a liquidity crisis and became a global crisis that spread all over the world. This crisis caused a significant deterioration in risk perception and an increase in risk premiums in the developing countries group, including Turkey. However, it is seen that Turkey is not affected as hard as other countries, thanks to the legal regulations and restructuring program implemented in financial markets after 2001 from this global crisis. The new conjunctural structure that emerged in the world after the global crisis led all central banks to develop new strategies in their monetary policies. In this context, as of the end of 2010, the CBRT has started to implement a strategy that takes into account financial stability as well as price stability as the ultimate goal.