Bazı uygulamaların yer elması (Helianthus tuberosus L.) tohumunun çimlenmesi ve dormansi kırması üzerine etkisi
The effect of soma applications on germination and dormancy of Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.) seed
Yazar: ELANUR YIKMIŞ
Danışman: PROF. DR. TAHSİN KARADOĞAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tohum çimlenmesi = Seed germination ; Yer elması = Jerusalem artichake

Özet:
Bu araştırma yumru anormal itesine sahip olan yer elmasını gerçek tohumlarının çimlenme problemini çözmek için planlanmıştır. Bu amaçla tohumlara; farklı dozlarda GA3 (0, 250, 500, 750 ve 1000 ppm) uygulamaları yapılmıştır. Bunun yanında farklı sıcaklık (5ºC ve 20ºC) ve sürelerde katlama (15, 30, 45 gün) işlemi gerçekleştirilmiştir. Gerçek tohumlara fiziksel aşındırmanın (çizme ve çizmeme) çimlenme üzerine etkileri irdelenmiştir. Aynı zamanda farklı dönemlerde (Kasım, Ocak, Mart, Nisan ve Mayıs) ekim yapılarak çimlenme oranlarına bakılmıştır. Ayrıca tohumların morfolojik özellikleri ve bazı kimyasal özelliği irdelenmiştir. Yer elması tohumlarının çimlenmesi üzerine GA3 uygulamalarının etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Katlama uygulamaları ile tohum çimlenme oranının önemli seviyede artış gösterdiği belirlenmiştir. 30 günlük katlama ile %70 seviyesine, 45 günlük katlama ile ise %85 seviyesinde çimlenme olduğu tespit edilmiştir. Geç ekim yapıldığında yer elması tohumlarının çimlenmediği erken dönemlerde ekim yapıldığında tohumlar çimlenme gösterdiği kaydedilmiştir. GA3 + Katlama ve Katlama + GA3 uygulamalarının çimlenme üzerine çok ciddi bir etkisi olmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, yer elması tohumlarının çimlenmesini sağlamak için soğuklama ihtiyacının karşılanması gerektiği gerek katlama gerek ise erken ekimle problemin çözüldüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
This research is planned to solve the germination problem of true seeds of an abnormal tuber-forming Jerusalem Artichoke. For this purpose, different doses of GA3 (0, 250, 500, 750 and 1000 ppm) were applied to seeds. In addition, folding at different temperatures (5ºC and 20ºC) and times (15, 30, 45 days) was carried out. The effects of physical injury of seeds (scratching and non-scratching) on germination were investigated. At the same time, germination rates were examined by planting in different periods (November, January, March, April and May). In addition, the some morphological and chemical properties of the seeds were examined. It was determined that GA3 applications didn't effect on the germination of Jerusalem artichoke seeds. It was determined that the seed germination rate increased significantly with the folding applications. It was determined the germination at the level of 70% with 30-day folding and 85% with 45-day folding. It was obseved that when sowing, late, seeds did not germinate, but when planted in early periods, germination occurred. It was determined that GA3 + folding and folding + GA3 applications did not significantly increase germination.
As a result, it has been determined that the need for chilling must be met in order to ensure the germination of Jerusalem artichoke true seeds, and the problem was solved by both folding and early sowing.