Dargeçit halk kültüründe geçiş dönemleri
Transition periods in Dargeçit folk culture
Yazar: SERVET DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA GÖRKEM DURAN GÜLTEKİN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Dargeçit, Mardin ilinin ilçelerinden biri olup "Bereketli Hilal" olarak da adlandırılan
medeniyet beşiği Mezopotamya'nın doğusunda yer alan bir yerleşim birimidir. İlçenin tarihi çok
eskilere dayanmaktadır. İlçeye ilk yerleşenlerin Mardokeliler olduğu bilinir. Mardokiler dışında
Makedonyalılar, Persler, Romalılar, bölgeyi ele geçirip el değiştirmişlerdir. Artuklular bölgeye
hâkim olunca ilçe ve çevresi oldukça önem kazanmıştır. Bundan sonra kesin tarihi bilinmemekle
beraber Süryaniler bölgede hüküm sürmüşlerdir. 1900'lü yılların başında bölgeye Müslümanlar
gelmiştir. Dolayısıyla tarihi eskilere dayanan ilçenin halk kültürü de çeşitlilik göstermektedir.
Süryani ve Müslüman halkın birlikte yaşama kültürü çerçevesinde halk kültürü pratiklerinde pek
çok ortak noktanın olduğu görülmektedir.
İnsan hayatı doğumla başlayıp ölümle son bulur. İnsan doğumla beraber savunmasız bir
canlıyken yapılan ritüeller, gelenekler ve göreneklerin çerçevesinde büyüyüp olgunlaşır. Evlilikle
birlikte, içinde doğduğu aileden sonra artık kendi ailesini kurarak yeni bir geçiş dönemini yaşar.
İnsan hayatı ölümle beraber son bulurken ebedi hayata olan yolculukta ölen kişinin ardında
kalanlar, yaptıkları uygulama örnekleriyle ölen kişinin ebedi hayatta daha huzurlu olmasını
sağlarlar.
Bu çalışmada Dargeçit ilçesinin halk kültürü çerçevesinde geçiş dönemleri incelenmiştir.
İnsan hayatının doğumdan ölüme kadar geçirmiş olduğu evreler ve bunlarla ilgili uygulama
örnekleri sahada derleme çalışmasıyla kayda geçirilmiştir. Dargeçit ilçesinde doğum, evlilik ve
ölüm dönemlerine ait inanç ve geleneksel uygulamalar kaynak kişilerle gerçekleştirilen
görüşmelerden elde edilen verilerin literatürdeki benzer ve farklı örnekleriyle birlikte
değerlendirilerek sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Dargeçit, Doğum, Evlilik, Ölüm, Geçiş Dönemleri

Abstract:
Dargeçit is one of the districts of Mardin province and is a settlement located in
the east of Mesopotamia, the cradle of civilization also called the "Fertile Crescent". The
history of the district dates back to ancient times. It is known that the first people to settle
in the district were Mardoke people. Apart from the Mardocians, Macedonians, Persians
and Romans took over the region and changed hands. When the Artuqids dominated the
region, the district and its surroundings gained great importance. After this, the Assyrians
ruled in the region, although the exact date is unknown. Muslims came to the region in
the early 1900s. Therefore, the folk culture of the district, which has a long history, also
varies. It is seen that there are many common points in the folk cultural practices of
Assyrian and Muslim people within the framework of the culture of living together.
Human life begins with birth and ends with death. While a human being is a
defenseless creature at birth, he grows and matures within the framework of rituals,
traditions and customs. With marriage, she experiences a new transition period by
establishing her own family after the family she was born into. While human life ends
with death, those who remain behind on the journey to eternal life ensure that the deceased
is more peaceful in eternal life with the examples of their practices.
In this study, transition periods were examined within the framework of the folk
culture of Dargeçit district. The stages of human life from birth to death and related
application examples have been recorded through field compilation work. Beliefs and
traditional practices regarding the periods of birth, marriage and death in Dargeçit district
are presented by evaluating the data obtained from the interviews with the source people,
together with similar and different examples in the literature.
Keywords: Dargeçit, Birth, Marriage, Death, Transition Periods.