Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylerin eklektik eğitim modeli için oluşturulan öğretmen eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of the teacher training programme created for the eclectic education model of individuals with Autism Spectrum Disorder
Yazar: EMRAH KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KURNAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylerle çalışan özel eğitim
öğretmenlerine yönelik Uygulamalı Davranış Analizi, Olumlu Davranışsal Destek, Resim Değiş Tokuşuna
Dayalı İletişim Sistemleri, Otizmli ve Otizm Nedenli İletişim Problemi Olan Bireylerin Eğitimi ve Terapisi
olmak üzere dört Kanıt Temelli Uygulamanın (KTU) birleştirilmesiyle hazırlanan eklektik öğretmen eğitim
programının etkililiğinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesidir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden
eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, 2022-2023 eğitim öğretim yılında
Konya ilinin Selçuklu, Karatay, Meram, Karapınar ve Seydişehir ilçelerinde özel eğitim uygulama okulu ve özel
eğitim sınıflarında OSB'li öğrencilerle çalışan, eklektik yöntemle ilgili hazırlanan eğitim kurslarına katılmış ve
edindikleri tecrübeleri sınıf ortamlarına aktaran ve ortalama 3 ay süre ile bu modeli sınıflarında test eden 25 özel
eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu
kullanılmıştır. Araştırma verileri betimsel analiz yönteminden yararlanılarak derinlemesine analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgulara göre araştırmada yer alan özel eğitim öğretmenlerinin üçte birinin daha önce OSB'ye özgü
herhangi bir eğitim almadığı tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen eğitim faaliyetleri ve sınıf içi uygulamalar
eklektik öğretmen eğitim programının katılımcıların OSB hakkında bilgi ve tecrübelerini arttırdığını, KTU'ları
ilk elden anlamalarını ve sınıf içinde uygulayabilmelerini sağladığını ortaya koymuştur. Eklektik öğretmen
eğitim programı öğretmenlerin OSB'li öğrencilere öz bakım becerilerini kazandırabilmelerinde, akademik ve
sosyal becerileri öğretmekte faydalı olmuştur. Öğretmen eğitim programının öğretmenlerin OSB'li
öğrencilerdeki problem davranışların üstesinden gelmede de etkili olduğu, edindikleri tecrübeler sayesinde
eğitim ortamlarını bütüncül bir şekilde yapılandırarak, OSB dostu sınıf ortamları oluşturmalarında da
öğretmenlere katkı sağladığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Otizm, Kanıt Temelli Uygulamalar, Eklektik Eğitim Programı, UDA, PECS, TEACCH, ODD, Öğretmen Eğitim Programı, Nitel Araştırma,

Abstract:
The purpose of this research is to examine the effectiveness of an eclectic teacher training program
according to views of teachers. The programme which is for special education teachers working with individuals
with autism spectrum disorders (ASD), has been prepared by combining four Evidence-Based Practices (EBPs) such
as Applied Behavior Analysis (ABA), Positive Behavioral Support (PBS), Picture Exchange Communication
System (PECS) and Treatment and Education of Autistic and related Communication Handicapped Children
(TEACCH). The research has been conducted as action research design in qualitative research model. The
participants of the research consist of 25 special education teachers, who worked with students with ASD in special
education practice schools and special education classes in Selçuklu, Karatay, Meram, Karapınar and Seydişehir
districts of Konya province in the 2022-2023 academic year, attended the training courses prepared on the eclectic
method, transferred their experiences to the classroom environment and tested this model in their classrooms for an
average of three months. Semi-structured interview form was used as data collection tool. The research data has
been analyzed in depth by using descriptive analysis method. According to the obtained findings, it has been
determined that one out of three special education teachers in the research have not previously received any ASDspecific training. The conducted training activities and classroom practices revealed that the eclectic teacher training
program has enhanced the participants' knowledge and experience about ASD and enabled them to understand the
EBPs from the first-hand and apply them in the classroom. The eclectic teacher training program has been useful for
teachers to facilitate the acquisition of self-care skills by stduents with ASD and to teach academic and social skills
to them. Last but not least it has been determined that the teacher training program has been effective in helping
teachers overcome the problem behaviors of students with ASD and contributed to teachers in creating ASD-friendly
classroom environments by structuring educational environments in a holistic way thanks to the experiences they
have gained.

Keywords: Autism, Evidence-Based Practices, Eclectic Education Program, Applied Behaviour Analysis, Picture Exchange Communication System, Treatment and Education of Autistic and related Communication Handicapped Children, Positive Behavioral Support, Teacher Training Programme,