Rize–İkizdere–Dereköy geleneksel konutları incelemesi ve Asım Ekşi konutu restorasyon önerisi
Survey of the traditional houses of Rize–Ikizdere–Derekoy and restoration proposal of the Asim Eksi house
Yazar: MEHMET ALİ OTYAKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZGEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğu Karadeniz Bölgesi'nin tarihsel süreçler boyunca oluşturulmuş özgün bir yapı kültürü vardır. Günümüze kadar özgünlüğünü korumayı başaran sınırlı sayıdaki özgün mimari kültür örnekleri ilgili mevzuatların yetersiz oluşu, ilgisizlik, cehalet ve yanlış politikalar nedeniyle tehlike altındadır. 
Çalışma kapsamında yürütülen alan çalışmasının gerçekleştirildiği Rize İli İkizdere İlçesi'ne bağlı Dereköy Köyü, bölge kırsalının özgün malzeme ve yapım sistemlerini yansıtan yörenin en iyi korunmuş kırsal mimari örneklerini barındırmaktadır.  Büyük bir kısmı afete maruz saha içerisinde kalan Dereköy Köyü'nün özgün kırsal mimari örnekleri afet riskinden dolayı yok olma tehdidiyle karşı karşıyadır. 
Doğu Karadeniz konut kültürünün özgün örnekleri olan alandaki 15 ev; malzeme, yapım tekniği ve plan tipolojisi açısından incelenerek karşılaştırmalı çalışmalar sonucunda bu konutların özgünlükleri irdelenmiş ve belgeleme çalışması yapılmıştır. 
Restorasyon önerisi getirilen Asım Ekşi Evi Dereköy Köyü'nde tescil kapsamına alınan tek örnektir. Yapı özelinde yapılan detaylı tespit ve belgeleme çalışmaları, alandaki diğer konutlar için de örnek oluşturmaktadır.                        
Yapıda tespit edilen hasarlar, bozulmalar ve bu yönde yapılan müdahale ve işlev önerisi yöredeki pek çok geleneksel konut için örnek oluşturmaktadır. Ayrıca Kültür Mirasının Korunmasında "Risklere Hazırlık" Kavramı kapsamında bölgenin afet profili belirlenerek bu yönde önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Doğu Karadeniz, Geleneksel Konut, Restorasyon, Afet

Abstract:
The Eastern Black Sea Region has a unique building culture that has been established throughout the historical processes. The rural architectural building culture which is concentrated in the region's countryside is under various pressures and threats, especially the changing lifestyles and life conditions. The limited number of original architectural culture examples which have been able to preserve their originality to the present day are in danger of lack of relevant legislation, indifference, ignorance and wrong policies.
Dereköy Village of İkizdere District of Rize, where the field study was carried out within the scope of the study, contains the best preserved rural architectural examples of the region reflecting the original materials and construction systems of the region's countryside. Dereköy Village, which is mostly exposed to disaster, is faced with the threat of extinction due to the lack of care, migration from rural to urban areas and disaster risk.
In this context, 15 houses in the area, which are unique examples of the traditional Eastern Black Sea housing culture İn Dereköy Village were examined and comparative studies were carried out on material, construction technique and plan typology.
Asım Ekşi House, which has been proposed for restoration, is the only one example in Dereköy Village which is under registration and not subject to disaster. The detailed identification and documentation of the building is an example for the other houses in the area.
 Determinated damages, deterioration and intervention and functional proposal on the Asım Ekşi House will be example for many traditional houses in the region. Moreover, under the concept of the 'Preparation for Risks' on Protection of Cultural Heritage, the disaster profile of the region was determined and recommendations were made in this direction

Key Words: Eastern Blacksea, Traditional Housing, Restoration, Disaster