Sağlık hizmeti finansmanında katastrofik sağlık harcamaları ve hesaplama yöntemlerine yönelik bir değerlendirme
An evaluation of catastrophic health expenditures and calculation methods in healthcare financing
Yazar: SUNA BİLGİN
Danışman: PROF. DR. SALİH HALUK ÖZSARI
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hesap yöntemleri = Calculation methods ; Sağlık finansmanı = Health financing ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research

Özet:
Sağlık sistemleri sadece nüfusun sağlık durumunu iyileştirmek için değil aynı zamanda insanların beklentilerine cevap vermek ve onları hastalığın maddi yüküne karşı korumak için de kullanılabilmektedir. Sağlık finansmanı sistemleri doğru kurgulandığında sağlık için gelir sağlarken, ihtiyaç duyulan hizmetleri insanlar için uygun fiyatlı hale getirmekle birlikte onları yıkıcı (katastrofik) maliyetlerden korumaktadır. Bu amaçla son yıllarda sağlık politika belirleyicilerinin temel hedefleri arasında, yoksul ve zengin hanehalkları arasındaki gelir eşitsizliğinden kaynaklanan farklılıklar ile mücade edebilmek için sağlık sistemlerinin yeniden gözden geçirilmesi yer almaktadır. Bu sav baz alınarak yapılan değerlendirmede, öncelikle sağlık hizmetleri ve devletin bu alandaki rolü, sunulan sağlık hizmetlerinin toplumsal ve ekonomik gelişmişlik düzeyi ile olan ilişkisinın yanı sıra bu alanda faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlara yer verilmiştir. Literatürde yer alan finansman yöntemleri, sağlık harcamaları ve katastrofik sağlık harcama hesaplama yöntemleri incelenmektedir. Bu inceleme sonrasında belirlenen yöntem ile Türkiye ve seçilmiş OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) ülkelerinde yapılan katastrofik sağlık harcamaları tespit edilmiştir. Çalışma kapsamına dahil edilen ülkelerin sağlık harcamalarının yaklaşık dörtte biri doğrudan hanehalkları tarafından cepten ödemeler ile karşılanmaktadır. Bu oran Fransa'da %10 civarında iken, Litvanya, Letonya, Macaristan ve Polonya'da %20'nin üzerindedir. OECD ülkeleri arasında katastrofik sağlık harcamalarının görülme sıklığı, Fransa, İsveç ve İngiltere'de %2'den az iken, Polonya, Litvanya, Macaristan ve Letonya'da %8'den fazlasına kadar önemli ölçüde değişmektedir. Sonuç olarak Türkiye ve seçilen OECD ülkeleri için yıkıma sebebiyet veren sağlık harcamalarına karşı yürütülen politikalar değerlendirilerek, çözüm önerilerinde bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler : Katastrofik sağlık harcamaları, Hesaplama yöntemleri, Sağlık hizmetleri, Sağlık hizmetleri finansmanı

Abstract:
Health systems can be used not only to improve the health status of the population, but also to respond the people's expectations and the protect them against to financial burden of the disease. Health financing systems provide income for health when properly constructed, it makes the services needed affordable for people and protects them from catastrophic costs. To this end, the main objectives of health policy-makers in recent years are to review health systems in order to combat the differences in income inequality between poor and rich households. In this assessment based on this argument, first of all, the role of the health services and the state in this field, the relationship between the level of social and economic development of the health services provided and the international organizations operating in this field are included. Financing methods in the literature, health expenditures and catastrophic health expenditure calculation methods are examined. This investigation after determining method with Turkey and selected OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) made catastrophic health expenditure in the country have been identified. Approximately one-fourth of the health expenditures of the countries included in the study are covered by out-of-pocket payments directly by households. This rate is around 10% in France, but over 20% in Lithuania, Latvia, Hungary and Poland. The incidence of catastrophic health expenditure among OECD countries varies significantly from less than 2% in France, Sweden and the UK, to more than 8% in Poland, Lithuania, Hungary and Latvia. As a result, Turkey and selected by evaluating the policies carried out against health spending for OECD countries, causing destruction, have been made in the proposed solutions.
Keywords: Catastrophic health expenditures, Calculation methods, Healthcare,
Healthcare financing