Mircea Eliade ve din: Mircea Eliade'ın din bilimi çalışmalarının metodolojik açıdan değerlendirilmesi
Mircea Eliade and religion: Methodological evaluation of the works of Mircea Eliade on the science of religion
Yazar: RAMAZAN ADIBELLİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Eliade, Mircea = Eliade, Mircea ; Kutsallık = Holiness ; Mitler = Myths

Özet:
On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında yeni bilimsel bir disiplin olarak ortaya çıkan Dinler Tarihinin aradan geçen bunca zamana rağmen hâlâ kendine has bir metodolojiye kavuşmadığı görülmektedir. Çağımızın önemli dinler tarihçilerinden biri olan Mircea Eliade'ın din bilimi çalışmalarının incelenmesi metodolojik açıdan bir açılım sağlayabilir mi? Bu çalışmada çözümlenmeye çalışılan temel sorun budur. Her ne kadar Eliade, kendi metodolojisi hakkında suskun kalmayı tercih etmiş olsa da onun çalışmalarının sağlam bir metodolojik temele dayandığı görünmektedir. Eliade'ın metodolojiyi ön plana çıkarmamış olması onun amaca odaklanmış olmasından kaynaklanmaktadır. Eliade'ın din bilimi çalışmaları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, problem-amaç-metot aşamalarından oluşan bir yaklaşım görülür.Problem: Modern düşüncenin dünyayı kutsallıktan soyutlayarak insanı maddi boyuta indirgemesi ve bunun sonucunda da modern insanın manevi bir bunalıma düşmesi. Amaç: Bilinçaltına düşen kutsallık duygusunu bilinç düzeyine çıkararak ?yeni bir Hümanizm? meydana getirmektir.Metot: ?Yaratıcı hermenötik?.Eliade'ın din bilimi çalışmalarında benimsediği yaklaşımın klasik Dinler Tarihi anlayışına karşıtmış gibi gözükmesi, onun bu disipline ilişkin tanımlamasından ileri gelmektedir. Eliade, Dinler Tarihi kavramında vurgunun tarihe değil, dine yapılması gerektiğine dikkat çekmekte ve bu disiplinin dini olguları tarihi sıraya dizerek bunların oluşum ve gelişim safhalarını tespit etmekten ziyade bunların barındırdığı varoluşsal anlamları gün yüzüne çıkarmak olduğunun altını çizmektedir. Dolayısıyla Eliade'ın zihnindeki Dinler Tarihi, tarihi bir disiplin olmaktan ziyade felsefi bir disiplindir.Eliade'ın ?yaratıcı hermenötiği? iki temel varsayıma dayanmaktadır: 1) Kutsallık duygusu fıtridir, 2) İnsan, başlangıçta meydana gelen bir kopuşun, bir ayrılışın, başlangıçtaki Birlik'in bölünmesinin bir ürünüdür ya da diğer bir ifadeyle, beşeri durum, başlangıçtaki ?kutsal bir tarih?in neticesidir. Bu durumu mitler anlattığı için Eliade çalışmalarında mit konusuna özellikle önem vermektedir.

Abstract:
The History of Religions which appeared in the second half of the 19th century as a new scientific discipline, even today has not yet found its specific methodology. Can the study of the scientific works of Mircea Eliade, one of the most important historian of religion offer an insight into this issue? This is the basic question to which we tried in this study to find an answer. Even Eliade has chosen to be silent about his methodology, his works appear to be based on a solid methodological ground. Because he focused on the aim, Eliade didn?t give prominence to methodology. When considered as a whole Eliade?s religious studies can seen as an approach constituted by the problem-aim-method stages.Problem: modernity has reduced man to his material dimension by desacralising his world and, has consequently caused the spiritual crisis of modern man.Aim: Creating a ?new Humanism? by taking back up the sacred which has fallen to the subconscious to the level of consciousness.Method: ?Creative Hermeneutics?.If Eliade?s approach in his religious studies seems to be contrary to the classical understanding in the History of Religions it is because of his defining this discipline differently. Eliade remarks that the emphasis should not be on the word of ?history? but on religion and that this discipline instead of determining the formative and developmental stages of the religious phenomena by arranging them in a chronological order should rather decipher the existential meanings contained in these phenomena. Accordingly Eliade?s conception of the History of Religions is rather a philosophical discipline than a historical one.Eliade?s ?creative hermeneutics? is based on two basic assumptions: 1) Sacred feeling is innate, 2) Man is the product of a break, a separation which occurred at the beginning, the product of the disintegration of the Unity or in other words, the human condition is the result of the primordial ?sacred history?. This history is narrated by myths. That?s why Eliade attachs in his works a great importance to the study of myths.