Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu üzerine ölçek geliştirme
Scale development on the nutrition and behavior attitudes in bariatric surgery patients
Yazar: ECE ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Obezite-morbid = Obesity-morbid ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, bireylerin bariatrik cerrahi ameliyatından sonraki beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarını değiştirmeye yönelik tutumlarının belirlenmesi için bir ölçek geliştirilmesi amacıyla planlanmıştır. Ölçek geliştirilirken geçerlik ve güvenirlik ile ilgili analizler kullanılmıştır. Bu amaçla ilgili ölçeğin bireye ameliyat öncesinde uygulanması ve beslenme davranışı değişikliğine hazır olup olmadığının ve ameliyat sonrasına dair bilgi düzeyinin belirlenmesi gerekmektedir. Çalışma. İzmir'deki bir merkeze bariatrik cerrahi ameliyatı olmak için başvuran 157 obez birey üzerinde yürütülmüştür. Test tekrar test çalışması ilk örneklem grubundan (157 kişiden) rasgele seçilen 30 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin güvenirliğinin belirlenmesi iç tutarlılık katsayısı Cronbach alfa ile; geçerliği ise faktör analiziyle saptanmıştır. Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0,937 bulunmuştur. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek maddeleri 5 faktör boyutunda en uygun şekilde dağılım göstermiştir. Faktörler, "Ameliyat sonrası önerilere kısa süreli uyum", "Vücut ağırlığı-diyet ve egzersiz ilişkisi", "Ameliyat-diyet-egzersiz ilişkisi", "Ameliyat sonrası önerilere uzun süreli uyum", "Ameliyattan ağırlık kaybı beklentisi" şeklinde 5 başlık altında adlandırılmıştır. Maddelerin faktör yükü değerlerinin 0,49 ve 0,81 arasında olduğu görülmüştür. Faktörler varyansın %59,65'ini açıklamıştır. Faktör analizi sonucunda Kaiser-Meyer Olkin katsayısı 0,742 bulunmuş ve Bartlett testine göre anlamlı olduğu görülmüştür (χ2=818,800; p<0,001). Sonuç olarak 18 maddeden oluşan 5 faktörlü bir ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçek, bu konu üzerine geliştirilen ilk ölçektir. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme davranışı, obezite cerrahisi, ölçek.

Abstract:
This study was held to develop a scale measuring the attitudes of people to change their habits on nutrition and physical activity after bariatric surgery. Reliability and validation analysis were done to develop the scale. Via this scope this scale is required to apply before the surgery for defining the pertaining status of individuals on changing their nutrition behavior and lack of knowledge about the process after the surgery. In this study 157 obese people who applied to a hospital in Izmir for bariatric surgery were included. Test retest was performed on 30 randomly selected of 157 participants. Reliability study for this scale determined internal consistency by the Cronbach Alpha and validity by factor analysis. The Cronbach alpha reliability coefficient was found to be 0,937. As a result of the exploratory factor analysis, the scale items showed 5 factors as best distribution. Factors are named under five headings "Short-term compliance to post-operative recommendation", "Body weight-diet and exercise relationship", "Operation-diet-exercise relationship", "Long term compliance with post-operative recommendation", and "Weight loss expectation from surgery". The factor loadings of the items were found to be between 0,49 and 0,81. Factors explain 59,65% of the variance. As a result of the factor analysis. Kaiser-Meyer Olkin coefficient was 0,742 and Bartlett test result was found to be significant (2=818.800; p<0,001). Consequently, a 5-factor scale consisting of 18 items was developed. This scale is the first scale developed on this subject. 
Key Words: Nutrition behavior, obesity surgery, scale.