Moleküler yapı ve efektif yükteki değişime göre Ll ve Lη X x-ışını emisyon çizgilerinde kimyasal etkinin WDXRF spektrometresi ile araştırılması
Investigation of chemical effect in Ll and Lη X-ray emission lines according to the change in the molecular structure and effective charge using WDXRF spectrometer
Yazar: FATMA GÜZEL
Danışman: PROF. DR. SEVİL DURDAĞI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Asimetri indeksi (AI) = Asymmetry index (AI) ; Kimyasal etki = Chemical effects ; Moleküler yapı = Molecular structure ; X ışını = X ray ; X ışını spektrometresi = X ray spectrometer

Özet:
Yayımlanan X-ışını enerjileri, çizgi şekilleri, floresans verimleri, soğurma olasılıkları ve elementlerin soğurma kenarları (kıyıları) X-ışını spektroskopisinde temel parametreler olarak bilinmektedir. Bu parametreler, kompleks malzemelerin bileşimsel analizini kolaylaştırdıkları için de pratik öneme sahiptir. Ayrıca atomik teorileri de test etme imkânı sağlar. Kimyasal etki ise, maddenin kimyasal durumuna bağlı olarak X-ışını çizgisinin enerjisinde, yarı maksimumdaki tam genişliğinde (FWHM), asimetri indeksi (AI) değerlerinde bazı değişiklikler meydana getirebilir. Bu etkiler her ana grup element için farklılık göstermekle birlikte, bu farklılıklara ne veya nelerin neden olabileceği araştırıldı. Bu çalışmada bazı lantanit grubu bileşiklerde kimyasal etki değerlerindeki değişimler, Rh anotlu X-ışını tüpüne sahip tek kristalli (LiF) Rigaku marka ZSX 100e dalga boyu ayrımlı X-ışını spektrometresi (WDXRF) kullanılarak incelendi. Ll ve Lη X-ışını emisyon çizgileri Lorentz fonksiyonuna fit edilerek incelendi. Etkin yükler (qp, qs) Pauli Metodu ve Suchet Metodu kullanılarak hesaplandı. Kimyasal kayma değişimleri ile arasındaki ilişki araştırıldı. Ayrıca moleküler yapı ve kristal yapısındaki değişimlere göre de kimyasal kayma incelendi.

Abstract:
Emitted X-ray energies, lineshapes, fuorescence yields, absorption probabilities, and absorption edges of the elements is now known as X-ray fundamental parameters. These parameters are of practical significance because they facilitate compositional analysis of complex materials. They are also a potent test of atomic theory. On the other hand, the chemical effect may cause some changes in the energy of the X-ray line, full width at half maximum (FWHM) and asymmetry index (AI) values depending on the chemical state of the substance. Although these effects differ for each main group element, what or what could cause these differences has been investigated. In this study, changes in chemical action values of some lanthanide group compounds were investigated using a single crystal (LiF) Rigaku brand ZSX 100e wavelength dispersive X-ray spectrometer (WDXRF) with Rh anode X-ray tube. The L1 and Lη X-ray emission lines are examined by fitting the Lorentz function. Effective charges (qp, qs) were calculated using Pauli Method and Suchet Method though the relationship between chemical shift values and effective charges was investigated. In addition, chemical shift was investigated according to the changes in molecular structure and crystal structure.