Aile hekimliği polikliğine gelen diyabet hastalarının diyabet olmayan hastalara göre ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesi
Evaluation of oral and dental health of patients with diabetes coming to the family medicine patients by NON-diabetic patients
Yazar: MUSTAFA ŞABAN ÖZALP
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız sağlığı = Oral health ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada; diyabet hastalarının diyabet olmayan bireylere göre ağız ve diş sağlığı düzeyi ve diş hekimine yönlendirilme ihtiyacının diyabet olmayan bireylerden daha yüksek olduğunun gösterilmesi ile diyabet hastalarının takiplerinde ağız ve diş sağlığının yerinin vurgulanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma tek merkezli, prospektif, analitik ve kesitsel araştırma olarak planlanmış olup, 1 Ekim 2021 - 1 Ocak 2022 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 40-65 yaş arası toplam 217 katılımcı üzerinde yapıldı. Katılımcılar, tip 2 diyebetes mellitusu olan (107) ve diyabeti olmayan (112) olarak 2 gruba ayrıldı. Kişilerin sosyo-demografik özellikleri, boy, kilo, bel çevresi ve vücut kitle indeksi (VKİ) verileri anket formu kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile sorgulandı, ölçüldü ve kaydedildi. Katılımcılara, ağız ve sağlığı durumunu gösteren DMFT (çürük [D:Decayed], kayıp [M:Missing] ve dolgulu [F:Filled]) indeksi, Ağız ve Diş Sağlığı ile İlgili Yaşam Kalitesi-Birleşik Krallık Ölçeği (OHRQoL-UK), Diş Taraması için Ağız Sağlığı Değerlendirme Aracı (OHAT), Ağız ve Diş Sağlığı Ölçeği (ADSÖ) uygulandı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22.0 programı kullanıldı. Anlamlılık p < 0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan 219 kişinin yaş ortalaması 51,88 yıl olup, çoğu kadın (%59,82) idi. Hastalara uygulanan ölçek skorlarının ortalamaları sırasıyla; OHRQoL-UK 47,76, OHAT 2,67, ADSÖ 2,32 olarak ölçüldü. Ayrıca örneklemin DMFT indeksi 11,84 olarak hesaplandı. Katılımcıların diyabet varlığı olanlar (45,58±11,42) ile olmayanların (49,85±12,6) OHRQoL-UK skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (t=-2,623, p=0,009). Katılımcılardan diyabeti olanlar (3,22±2,93) ile olmayanların (2,14±2,03) OHAT skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (U=4751,0, p=0,007). Katılımcılardan diyabeti olanlar (3,01±2,32) ile olmayanların (1,65±1,99) ADSÖ skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (t=4,642, p<0,001). Katılımcılardan diyabeti olanlar (13,87±9,2) ile olmayanların (9,9±7,72) DMFT'leri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (t=3,448, p=0,001). HbA1C düzeyi ile OHAT skoru  (p.c.:0,409, p<0,001) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon bulunmuşken, HbA1C düzeyi ile ADSÖ skoru  (p.c.:0,379, p<0,001) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon tespit edildi. Ayrıca kronik hastalık sayısı ile DMFT skoru  (p.c.:0,221, p:0,022) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon tespit edildi. Roc analizi sonuçlarında; OHAT ≥ 2,5 (AUC: 0,604; %95 CI: 0,528-0,679; p= 0,008), ADSÖ ≥ 1,5 (AUC: 0,676; %95 CI: 0,605-0,747; p< 0,001), DMFT ≥ 8,5 (AUC: 0,637; %95 CI: 0,563-0,710; p< 0,001) ve OHRQoL-UK ≤ 46,5 (AUC: 0,586 %95 CI: 0,510-0,661; p= 0,029) bulundu.
Sonuç: Bu çalışmada; diyabetes mellitusun ağız ve diş sağlığı ile ilgili durumları olumsuz etkilediği saptandı. HbA1C düzeyleri arttıkça, ağız-diş sağlığı ilgili durumların kötüleştiği tespit edildi.

Anahtar Sözcükler: Aile Hekimliği, Diyabetes mellitus, Ağız sağlığı.

Abstract:
Introduction and Objective: In this study; It is aimed to show that diabetic patients have a higher level of oral and dental health and the need to be referred to the dentist compared to individuals without diabetes, and to emphasize the place of oral and dental health in the follow-up of diabetic patients.
Method: This study was planned as a single-center, prospective, analytical and cross-sectional study and was conducted on 217 participants aged 40-65 years, who applied to Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Family Medicine Outpatient Clinic between October 1, 2021 and January 1, 2022. Participants were divided into 2 groups as those with type 2 diabetes mellitus (107) and without diabetes (112). Sociodemographic characteristics, height, weight, waist circumference and body mass index (BMI) data of the individuals were questioned, measured and recorded by face-to-face interview technique using a questionnaire. Participants were given the DMFT (D:Decayed, M:Missing and F:Filled) index, which shows their oral health status, Oral and Dental Health-Related Quality of Life-United Kingdom Scale (OHRQoL-UK), Oral Health Assessment Tool (OHAT), Oral and Dental Health Scale ( D-E-N-T-A-L) were applied for dental screening. While evaluating the findings obtained in the study, SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22.0 program was used for statistical analysis. Significance was evaluated at the p < 0.05 level.
Results: The mean age of the 219 people included in the study was 51.88 years, and most of them were women (59.82%). The averages of the scale scores applied to the patients, respectively; It was measured as OHRQoL-UK 47.76, OHAT 2.67, D-E-N-T-A-L (ADSÖ) 2.32. In addition, the DMFT index of the sample was calculated as 11.84. A statistically significant difference was found between the OHRQoL-UK scores of the participants with diabetes mellitus (45.58±11.42) and those without diabetes mellitus (49.85±12.6) (t=-2.623, p=0.009). A statistically significant difference was found between the OHAT scores of the participants who had diabetes (3.22±2.93) and those who did not (2.14±2.03) (U=4751.0, p=0.007). A statistically significant difference was found between the D-E-N-T-A-L (ADSÖ) scores of the participants with diabetes (3.01±2.32) and those without diabetes (1.65±1.99) (t=4.642, p<0.001). A statistically significant difference was found between the DMFTs of the participants who had diabetes (13.87±9.2) and those who did not (9.9±7.72) (t=3.448, p=0.001). A statistically significant positive correlation was found between HbA1C level and OHAT score (p.c.:0.409, p<0.001), while a statistically significant positive correlation was found between HbA1C level and D-E-N-T-A-L (ADSÖ) score (p.c.:0.379, p<0.001). In addition, a statistically significant positive correlation was found between the number of chronic diseases and the DMFT score (p.c.:0.221, p:0.022). In the results of the Roc analysis; OHAT ≥ 2.5 (AUC: 0.604; 95% CI: 0.528-0.679; p= 0.008), D-E-N-T-A-L (ADSÖ) ≥ 1.5 (AUC: 0.676; 95% CI: 0.605-0.747; p< 0.001), DMFT ≥ 8, 5 (AUC: 0.637; 95% CI: 0.563-0.710; p< 0.001) and OHRQoL-UK ≤ 46.5 (AUC: 0.586 95% CI: 0.510-0.661; p= 0.029).
Conclusion: In this study; It has been determined that diabetes mellitus negatively affects oral and dental health conditions. It has been determined that as the HbA1C levels increase, the conditions related to oral and dental health worsen.

Keywords: Family Medicine, Diabetes mellitus, Oral health.