Kürtçe, Türkçe ve İngilizce'de atasözleri- bağlamsal bir karşılaştırma
Kurdish, Turkish and English proverbs- a contextual comparison
Yazar: MEHMET VEYSİ BABAYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. HAYREDDİN KIZIL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Geçmişten günümüze kadar insanların kullandığı en temel iletişim aracı dildir. Bu çalışmanın temel amacı Kürtçe, Türkçe ve İngilizcedeki atasözlerinin bağlamsal olarak irdelenip benzer olanlarını saptamaktadır. Ayrıca her üç dilde benzer atasözlerinin bulunmadığı durumlarda Kürtçe-İngilizce veya Kürtçe-Türkçe olarak benzer atasözlerinin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmamız için birçok kitap, makale ve bilimsel çalışma tarama deseni modeliyle incelenmiştir ve çalışma için faydalı olacağı düşünülen birtakım eserler saptanmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın amacı, önemi, çalışmayla ilgili varsayımları, çalışmanın hangi problem ya da araştırma sorusu kapsamında veri topladığı, çalışmamızla ilgili sınırlılıklar, çalışmada önemli olduğunu düşündüğümüz başlıkların çok kısaca tanımlamaları ve yöntemi ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Birinci bölümde; dil, genel olarak dilin tanımı ile ilgili çeşitli görüşler, dilin kültürle ilişkisi, kültürdilbilim, dilbilim ve anlambilim ilişkisi, atasözleri kavramı, tanımı, özellikleri, atasözlerinin sınıflandırılması, atasözlerinin dilbilim ile ilişkisi, modern dilbilimde atasözlerinin semantik rolü ve bu atasözlerinin bağlamsal olarak incelenmesi hususunda araştırmalar ve bilgiler irdelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Kürtçe, Türkçe ve İngilizce'de yer alan atasözleri betimleyici ve tarama modeline göre incelenip, bağlamsal açıdan benzer olanlar belirlenip yorumlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca her üç dilde aynı bağlamda bulunmayan; ancak Kürtçe-İngilizce ve Türkçe-İngilizce açısından aynı bağlamda yer alan atasözleri bağlamsal ve betimleyici olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise Kürtçe, Türkçe ve İngilizcede de bağlamsal açıdan benzer atasözlerinin olduğu; ancak, her üç dilde benzer atasözlerinin bulunmadığı durumlarda ise Türkçe-Kürtçe ve Kürtçe- İngilizce bağlamında benzer atasözlerinin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Language is the most basic communication tool used by people from past to present. The main purpose of this study is to examine contextually the proverbs in Kurdish, Turkish and English and identify similar ones. In addition, for cases where there are no similar proverbs in all three languages, it is aimed to identify similar proverbs in Kurdish-English or Kurdish-Turkish. For our study, many books, articles, and scientific papers have been examined with the descriptive survey model, and a number of studies thought to be useful for this study have been determined. Our study consists of introduction, two chapters and conclusion. In the introduction; the purposes, significance, hypotheses, research questions for data collection, limitations of the study, and brief descriptions of the titles thought to be significant and methodology of the study are highlighted. In the first chapter; definition of the language, various opinions about the definition of language in general, the relationship between language and culture, cultural linguistics, linguistics and semantics relationship, the concept of proverbs, definition, features, classification of the proverbs, the relationship of proverbs with linguistics, the semantic role of proverbs in modern linguistics and the contextual study of the proverbs are investigated. In the second chapter, the proverbs in Kurdish, Turkish and English are examined according to the descriptive survey model, and the contextually similar ones are identified and interpreted. Also, proverbs which do not exist in the same context in all three languages; however, available in the same context in terms of Kurdish-English and Turkish-English have been examined as contextual and descriptive. In conclusion part, it is found that there are similar contextual proverbs in Kurdish, Turkish and English, and there are also similar proverbs found in the context of Turkish-Kurdish and Kurdish-English when there are no similar proverbs in all three languages.