Tip 1 diyabet oluşturulan sıçanlarda liken ekstraktlarının karaciğer üzerine etkileri
The effect of lichen extracts on liver in streptozocin-induced type 1 diabetic rats
Yazar: GÜLŞAH YILDIZ DENİZ
Danışman: PROF. DR. FATİME GEYİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, streptozotosin (STZ) ile diyabet geliştirilmiş sıçanlarda karaciğer dokusu üzerine ilk defa Cetraria islandica (CISE) ve Pseudevernia furfuracea (PFSE) liken türlerinin etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Sprague-Dawley cinsi 10 grup erkek sıçan kullanıldı (n=7). Kontrol grupları ve tek başına liken diyeti verilen gruplar hariç diğer beş grupta 50 mg/kg tek doz intraperitonal (ip) STZ enjeksiyonu ile diyabet modeli geliştirildi. Diyabet oluşumunu takiben sulu liken ekstreleri 5-500 mg/kg dozlarında 14 gün boyunca hayvanlara ip yoluyla verildi. Deneme süresi boyunca hayvanların vücut ağırlıkları, yem ile su tüketimleri ve kanlarındaki şeker seviyesi tespit edildi. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek karaciğerleri çıkarıldı ve karaciğer dokusundaki histolojik değişiklikler Hematoksilen-Eozin (HE), Periyodik Asit Schiff (PAS), Retikülin ve Sudan black B boyama yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Diğer taraftan, biyokimyasal metotlar kullanılarak hücresel antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler tespit edildi. Oksidatif stres düzeyinin belirlenebilmesi için de malondialdehit (MDA) seviyesi ölçüldü. Diyabetli grupta vücut ağırlıklarının belirgin bir şekilde azaldığı, tüketilen yem ve su miktarları ile kan şeker seviyesinin kontrol grubuna kıyasla belirgin bir şekilde arttığı gözlendi. Bu grupta, SOD aktivitesinin ve GSH miktarının azaldığı ancak MDA düzeyinin artmasıyla yoğun bir oksidatif stresin oluştuğu görüldü. Üstelik, karaciğer dokusunda belirgin histopatolojik bulgular görüldü (sinüzoidal dilatasyonlar, apoptozis, lenfosit infilitrasyonu, konjesyon, artan kupffer hücreleri, dokuda homojen olmayan boyanma, azalan glikojen içeriği, hepatositlerde lipit birikim ve fibrozis). Tek başlarına farklı dozlarda uygulanan liken ekstraktlarının çalışılan parametreler üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmadığı, PFSE ile kıyaslandığında CISE'nin diyabetik hayvanlarda antioksidan savunmayı kısmen destekleyerek, MDA düzeyini önemsiz bir şekilde azalttığı bununla birlikte karaciğer patolojisi üzerinde tedavi edici bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldı. Böylece, CISE'nin diyabetli hayvanlar ve karaciğerleri üzerinde yeterince tedavi edici özelliğinin olmadığı kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, the effects of two lichen species, Cetraria islandica and Pseudevernia furfuracea were firstly investigated on streptozotosin (STZ)-induced diabetic rat liver tissue. Ten groups Sprague-Dawley male rats were used (n=7) for this purpose. The diabetes model was developed by the injection of 50 mg/kg single intraperitoneal dose of STZ on the five groups except for control and lichen diet alone. Following the formation of diabetes, water extracts of lichen from 5 to 500 mg/kg dose range were given to rats by intraperitoneal injection for fourteen days. Duration trial, body weight of animals, food and water consumption and blood sugar levels were determined. At the end of these processes, the animals were sacrificed and kidney tissue were excised by dissection. Histological changes of kidney tissue were evaluated by using Haematoxylen-Eosin (HE), Periodic Acid Schiff (PAS), Reticulin and Sudan black B staining methods. On the other hand, the changes in the cellular antioxidant defense system were evaluated by using biochemical methods. Malondialdehyde (MDA) levels were measured to determine the level of oxidative stress. It was observed that body weight significantly decreased in diabetic group and water and feed consumption levels and blood sugar levels were increased significantly in comparison to that the control group. In this group, it was shown that the activity of SOD activity and GSH amount decreased but an intense oxidative stress occurred by increasing levels of MDA and significant histopathologic findings were identified in liver tissue (sinusoidal dilatations, apoptosis, lymphocyte infilitration, congestion, increased kupffer cells, non-homogenous stain in tissue, decreased glycogen content, lipid accumulation in hepatocytes and fibrosis). Different doses of the lichen extracts alone did not demostrate negative effect on the studied parameters. It was found that CISE insignificantly decreased MDA levels by partially supporting an antioxidant defense compared to PFSE in diabetic rats and have no therapeutic effects on liver pathology. As a result, it was concluded that CISE has no enough therapeutic feature on diabetic animals and their liver tissue.