Kuzey Makedonya'da Türkler: Çıtaklar, Torbeşler ve Yörükler (tarihleri ve kültürleri)
Turks in north Macedonia: Thitaks, Torbeshes and Yuruks (their history and culture)
Yazar: BARIŞ PEHLİVAN
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ORTAÇ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Tarih = History
Dizin: Balkan Türkleri = Balkan Turkish ; Balkanlar = Balkans ; Kuzey Makedonya = North Macedonia ; Makedonya = Macedonian ; Makedonya-Ustrumca = Macedonian-Strumica ; Makedonya-Üsküp = Macedonian-Skopje ; Rumeli yörükleri = Rumelian nomads

Özet:
Kuzey Makedonya yaşayan Çıtak, Torbeş ve Yörükler tarih boyunca bölgede Türklüğün temsilcisi olmuşlardır. Kuzey Makedonya'daki Çıtak, Torbeş ve Yörük olarak isimlendirilen Türklerin kökensel, kültürel ve tarihsel olarak değerlendirilmesi şimdiye kadar bir bütün olarak ele alınmamıştır. Tezimizin ana konusu Kuzey Makedonya Türklerini temsil eden Çıtak, Torbeş ve Yörükler kimlerdir? Kökenleri nedir? Kültürleri nelerdir? Sorularını cevaplayarak alandaki boşluğu doldurmaktır. Tarihsel olarak Kuzey Makedonya Türklüğünün bileşenlerini oluşturan Çıtak, Torbeş ve Yörükleri inceleyerek kökenlerine ışık tutarak, Kuzey Makedonya coğrafyasındaki tarihsel yaşam alanlarını inceledik. Araştırmamız sırasında birinci el kaynaklar, arşiv belgeleri, telif eserler ve sözlü kaynakları kullanarak en doğru sonuçlara ulaşmayı amaçladık. Kaynakların taranması ve elde edilen verilerin bir arada işlenmesiyle ortaya çıkan önermeleri sunduk. Sunduğumuz önerileri sonuç kısmında değerlendirerek en doğru sonuca ulaşmaya çalıştık.  Daha önce ayrıntılı olarak çalışılmamış olan Çıtaklar ve Torbeşlerin kim oldukları, kökenleri ve Kuzey Makedonya'daki tarihsel yaşam alanlarını inceleyerek ortaya koyduk. Daha önce Rumeli Yörük teşkilatı ve Evlad-ı Fatihan Teşkilatı dahilinde incelenen Yörükleri Kuzey Makedonya özelinde tarihsel süreçleri, yaşam alanları ve kültürlerini inceleyerek Kuzey Makedonya'da hangi Yörük cemaatlerinin nerelerde yaşadıklarını ortaya koymaya çalıştık. Çıtak, Torbeş ve Yörükleri geçmişten günümüze incelemekle beraber, güncel durumları hakkında da veriler sunduk. Bu yüzden Kuzey Makedonya'daki Türkleri bir bütün olarak inceleyen araştırmamız okuyucuya Kuzey Makedonya'daki Çıtak, Torbeş ve Yörükleri karşılaştırmalı olarak inceleme fırsatı sunmaktadır.

Abstract:
Living in North Macedonia, Citaks, Torbeshes, and Yoruks have been representatives of the Turkish culture in the region throughout history. Their original, cultural, and historical situations have never been approached as a whole. The main topic of this thesis is to fill the gap in the literature by asking the following questions: who are Citaks, Torbeshes, and Yoruks that represent Northern Macedonia Turks, what are their origins and how are their cultures? Chronologically, we observed their historical settlements in the Northern Macedonian geography by enlightening their cultural roots. We utilized first-hand resources, archives, books and oral resources to find out the most accurate outcomes. We presented our proposals after evaluating the findings of the observed literature in a bundle. We aimed to reach the most precise consequence by discussing those in the conclusion part. We shed light on the background of Citaks and Torbeshes that have not been studied specifically via elaborating on their historical and settlements in Northern Macedonia. We tried to reveal where Yoruk communities live in North Macedonia by examining the historical processes, living spaces, and cultures of the Yoruks who were previously examined within the Rumeli Yoruk organization and Evlad-ı Fatihan Organization in North Macedonia. Besides inspecting Citak and Torbeshes from the past to the present, we also provided data for their current status. In this paper, Turks in North Macedonia are studied as a whole and it enables the reader to analyze Citaks, Torbeshes, and Yoruks in North Macedonia comparatively.