Temel hak ve özgürlükler ve yargısal aktivizm: Türk Anayasa Mahkemesi kararları üzerinden bir inceleme
Fundamental rights and freedoms and judicial activism: An analysis on the decisions of the Turkish Constitutional Court
Yazar: HALİM KOCATÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEN ÇAMURCUOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Demokrasiye geçiş döneminin ardından oluşturulan Anayasa Mahkemeleri, özellikle yasama ve yürütme organlarının aşkın güç kullanmalarının önüne geçerek temel hak ve özgürlüklerin korunması bakımından hayati önemde bir rol üstlenmişlerdir. Ancak Anayasa Mahkemelerinin sahip oldukları yetkilerinin sınırı ile ilgili olarak çeşitli tartışmalar bulunmaktadır. Bu tartışmalar, hukuk devleti ve demokrasi gibi kavramlarla yakından ilişkilidir. Anayasa Mahkemeleri, verdikleri kararlar ile birlikte zaman zaman siyasi ve hukuki tartışmaların odağında yer alabilmektedirler. Yargısal aktivizm kavramı da bu noktada, anayasal denetimin sınırı bağlamında incelenmesi gereken önemli bir kavramdır. Temelde, olağan yargısal sınırların aşılması durumunu ifade eden yargısal aktivizmin, temel hak ve özgürlükler söz konusu olduğu hallerde, Anayasa Mahkemelerinin bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruma işlevleri de göz önünde bulundurulduğunda nasıl bir değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği önemli bir soru işaretidir. Bu bağlamda Türk Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar incelenerek söz konusu kararlarda yargısal aktivizmin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve yargısal aktivizme örnek teşkil edebilecek kararların, Türk Anayasa Mahkemesinin temel hak ve özgürlükleri koruma görevi bakımından ne ifade ettiğinin ortaya koyulması bu çalışmanın temel amacı niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler : Anayasa yargısı, anayasal denetim, yargısal aktivizm, temel hak ve özgürlükler.

Abstract:
Constitutional Courts, especially the ones that were established after the transition period to democracy, played a vital role in the protection of fundamental rights and freedoms by preventing the legislative and executive organs from using excessive force. However, there are various debates regarding the limits of the powers of Constitutional Courts. These discussions are closely related to concepts such as the rule of law and democracy, and there are plenty of rooms to be covered. For instance, Constitutional Courts and their decisions can be at the center of political and legal debates from time to time, and this reveals the significance of 'judicial activism' as a concept that should be examined in the context of the limits of constitutional review. The question of how the term judicial activism, which fundamentally denotes the transgression of usual judicial boundaries, should be evaluated in cases concerning fundamental rights and freedoms becomes especially crucial when the functions of the Constitutional Courts to protect the fundamental rights and freedoms of individuals are taken into account. This study, in this context, is going to examine the decisions made by the Turkish Constitutional Court. In doing so, this study aims both to understand whether there is judicial activism in these decisions or not, and to reveal what the decisions that can be considered an example of judicial activism mean in terms of the Turkish Constitutional Court's duty to protect fundamental rights and freedoms

Key Words : Constitutional Courts, constitutional review, judicial activism, fundamental rights and freedoms.