İzmir agorası'daki bir grup hellenistik dönem ağırşak ve tezgah ağırlıkları
A group of hellenistic period loomweights and spindle whorl in Izmir agora
Yazar: BERİVAN ASLAN
Danışman: PROF.DR. BİNNUR GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Ağırlık = Weight ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Yün = Wool ; İzmir = Izmir

Özet:
İzmir, eski çağlarda, önde gelen ticaret, sanat ve kültürmerkezlerinden biriydi. Kentin kuruluşu ile ilgili Amazonların, Thesesus' unve Tantalos' un konu olduğu mitler anlatılmaktadır. Batı Anadolu, İ.Ö. 6yüzyılın ilk yarısında dünyanın kültür merkezi durumundadır. Bu durum,İ.Ö. 545 yılındaki Pers istilasıyla değişmiştir. Bu dönemde önde gelen filozof,bilim adamları ve sanatçılar Atina'ya kaçmıştır. Büyük İskender ileAnadolu'da ki Pers istilası sona ermiş ve Hellenistik Dönem'de kentlerde birgelişim başlamıştır. İ.Ö. 300'lerde Pagos Dağı eteğinde yeni bir kentkurulmuştur. Smyrna `nın kuruluşu ile ilgili olarak Büyük İskender'in konuolduğu bir mitte bulunmaktadır. Bu dönemde inşa edilmiş olan SmyrnaAgorası 178 yılında ki depremle yıkılmış ve Marcus Aurelius'unyardımlarıyla yeniden yapılmıştır.Smyrna Agorası'nın, günümüzde kazılarla gün ışığına çıkarılmasınadevam edilmektedir. İlk kazılar 1932' den 1941'e kadar yapılan kazılardır.Halen devam eden kazılarda çıkarılan eserler İzmir Arkeoloji Müzesi'ndesergilenmektedir.İ.Ö. 650- 545 yıları arasında Smyrna Akdeniz ticaretine katılmıştır. Odönem ki ticaret mallarından biri de dokuma ürünleridir. Dokumalar,öncelikle yünün günümüzde iğ ya da kirmen olarak adlandırılan ve ağırşağınağırlık merkezini oluşturduğu küçük el aletleriyle iplik haline getirilmesiyledokuma tezgahlarında yapılmaktaydı. Bu dokumalar için üç farklı tezgahtipi kullanılmaktaydı. Hellenistik Dönem'de ortaya çıkmış ağırlıklı dikeytezgahlar da, günümüzdekine ters olarak dokuma yukardan aşağıya doğruyapılmaktaydı ve ağırlıklar tezgahın üst kol arışlarını dengede tutmak içinkullanılmaktaydı. Ağırlıklar, dokuma tezgahında kullanılmasının yanındaağırlık, balık ve av ağı ağırlığı olarak da kullanılan pişmiş toprak ürünlerdir.Elle şekillendirilen bu ağırlıklar ve ağırşaklar, pişirilmeden önce bir ya da ikiasma deliği açılarak kullanım yeri ve pişme sırasında oluşabilecek kırılmalarönlenmiş ve piştikten sonrada eşit ağırlıklara ulaşmaları için kesilerekkullanılmışlardır. Bu yüksek lisans tezinde Smyrna Agorası'nda yapılankazılarda çıkarılmış Hellenistik Dönem' e ait kırk yedi adet tezgah ağırlığı vebir adet ağırşak malzeme kataloglandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: 1)Agora, 2)Smyrna, 3)Hellenistik, 4)Ağırşak5) Tezgah Ağırlığı

Abstract:
In ancient ages, Izmir was one of the prominent trade, art and culturecenters. Myths about the city?s foundation, including names such asAmazonians, Thesesus and Tantalos are stil being told. In the first half of 6thcentury B.C., West Anatolia was world?s cultural center. This state waschanged the Persian invasion of 545 B.C. In this period prominentphilosophers, scientists and artist had escaped to Athens. The Persian invasionin Anatolia ended with Alexander the Great ,and during teh Hellenistic Periodcities began to improve; thus a new city was founded on the foothills of PagosMountain during 300 B.C. There is even a myth of Alexander the Great aboutthe foundation of Smyrna. The Smyrna Agora, which was built in this period,was collapsed because of an earthquake in the year 178 and was rebuilt withthe help of Marcus Aurelius.Smyrna Agora is stil being excavated. The first excavations were between1932 and 1941. The objects found during those excavations are currentlyexhibited in Museum of Archeology in Izmir.Smyrna participated in Mediterranean trade between the years 650 and 545B.C. One of the trade goods of this particular era was weaved fabrics. Thesefabrics were weaved in the looms by processing the wool in to the ropes byusing small hand machines which is called ?Kirmen? and having the spindlewhorl in its center of mass. There used to be three kinds of looms for theseweaving. Unlike today?s techniques, the weaving used to be made in up-to-downstyle in the looms which started to exist in Hellenistic Period for the first timeand loomweights were used to keep the upperport of the loom in balance. Thoseweights which are made of cooked soil were not only used in the looms but alsoas the weight of fishnets and hunting nets. Being totally hand made, thoseweights and spindle whorls used to get pierced to have a couple of handingholes on them and also to prevent the crackings that can possibly occur duringthe cooking. After getting hardened enough they used to be cut in equal piecestherefore in equal weights and would be totally ready to use. Fourthy sevenHellenistic Period loomweights and one Hellenistic Period spindle whorl whichwere found in the excavations of Smyrna Agora are catalouged in this masterthesis.Key Words: 1) Agora, 2) Smyrna, 3) Hellenistic, 4) Spindle Whorl5) Loomweight