Veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü ve tekstil işletmelerine yönelik bir uygulama
Measuring efficiency with data envelopment analysis and an application on the textile companies
Yazar: CÜNEYT GÖZÜ
Danışman: PROF. DR. ÖZDEMİR AKMUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Tekstil işletmeleri = Textile enterprises ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
ÖZET Değişme hızı giderek artan dünya ekonomisi, bir taraftan, işletmeleri kendine uymaya ve sürekli yenilik yapmaya zorlarken; diğer taraftan, yoğun bir rekabetle karşı karşıya bırakmaktadır. Karmaşık bir hal alan rekabet ortamında, günümüz yöneticileri, kaynaklarını en etkin şekilde kullanma çabasıyla, işletmelerinin performanslarını göreli olarak değerlendirmeye ihtiyaç duymaktadırlar. Veri Zarflama Analizi (VZA), göreli etkinlik ölçümlerinde en yaygın kullanılan tekniktir. VZA, benzer birimlerin, literatürdeki adıyla karar verme birimlerinin, göreli etkinliklerini değerlendirebilmek için tasarlanmış doğrusal programlama tabanlı parametrik olmayan bir yöntemdir. VZA, Çharnes, Cooper ve Rhodes tarafından, Farrell'in sınır üretim fonksiyonları kavramına dayanılarak geliştirilmiştir. Birçok girdi ve çıktının gözlendiği, gözlenen girdi ve çıktıların tek bir toplam girdi ve çıktıya dönüştürülemediği üretim ortamlarının etkinlik ölçümlerinde geniş kullanım alanı bulan bu teknik, her geçen gün daha da gelişmektedir. VZA'nın teorik altyapısına yer verilen bu çalışmada, İMKB'ye kote edilmiş Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü'nde faaliyet gösteren 19 firmanın 2001 ve 2002 yılı verileri esas alınarak, VZA uygulamalarına çeşitlilik kazandırmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda, iki farklı dönem için göreli etkinlikleri ölçülen firmalar kıyaslanmış, etkin olanlar ve olmayanlar belirlenmek suretiyle, sektördeki değişimle ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur. 102

Abstract:
SUMMARY The World economy, which its speed of change gradually increases, on the one hand, forces enterprises to adopt themselves to it and make developments continuously, on the other hand, leave them to face with an intensive competition. In a rivalry environment, becoming complex day by day, today's managers need to evaluate performance of the enterprises relatively, with the efforts of use the resources in most efficient way. Data Envelopment Anlaysis (DEA) is the most widely used technique for measuring efficiency. DEA is non-parametric method based on linear programming for evaluating relative efficiency of same units, in literally named, Decision Making Units. DEA has been developed by Charnes, Cooper and Rhodes, mainly based on the concept of production frontier functions of Farrell. This technique, monitoring many inputs and outputs that cannot be turned into single total input or output, and widely used in the measures of efficiency for production environment, is developing day by day. In our search, main topic is theoretical basis of DEA, it is intended to diversify the implementation of DEA based on the datas of 19 firms for 2001 and 2002 which perform in the textile, clothing and leather sectors, quoted by İstanbul Stock Exchange. In this context, firms, which are measured their relative efficiencies, are compared and evaluations on changing in the sector are made through clarifying efficient and inefficient firms. 103 *