Çocuk acil serviste akut ürtikerli çocukların tedavisinde hekimlerin tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi
in the treament of chilhood urticaria the effect of physicians instruction
Yazar: RAMAZAN EMRE YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ARGA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil tedavi = Emergency treatment ; Acil tıp = Emergency medicine ; Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Anti alerjik ajanlar = Anti allergic agents ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Kortikosteron = Corticosterone ; Reseptörler-histamin = Receptors-histamine ; Ürtiker = Urticaria ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Ramazan Emre Yiğit 1 , Gülser Esen Besli 2 , Özlem Cavkaytar 3 , Mustafa Arga 4
1 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları ABD, İstanbul
2 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Acil BD, İstanbul
3 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Allerji ve İmmünoloji BD, İstanbul
Amaç:Ürtiker tedavisinde hekimlerin klinik pratik yaklaşımları güncel rehber
önerilerinden önemli farklılıklar taşımaktadır. Güncel ürtiker rehberlerinin tamamı ilk
tedavi basamağı olarak antikolinerjik ve santral sinir sistemini baskılayıcı etkileri
olmayan ikinci nesil H 1 antihistaminlerin kullanılmasını önermektedir. Ancak güncel
pratik uygulamalarda hekimlerin halen önemli bir kısmın birinci nesil H 1
antihistaminleri ilk tercih olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı çocuk acil
servisinde çalışmakta olan hekimlere ürtiker tanı ve tedavisi konusunda verilen
eğitimin, hekimlerin pratik uygulama yaklaşımları üzerine etkisini değerlendirmektir.
Metod: Bu çalışmada ürtiker tanı ve tedavisi konusunda hekimlere verilen eğitim
öncesi altı aylık dönemde (Temmuz-Aralık 2017) ve eğitim sonrası bir yıllık dönemde
(Ocak-Aralık 2018) İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Çocuk Acil Bilim Dalına başvuran ve hastane kayıt sistemine (ICD-10)
göre ürtiker tanısı alan hastalara uygulanan tedavi yaklaşımları değerlendirilmiştir.
Çocuk Acil başvurusunda uygulanan tedavi acil servis kayıt defterinden ve eve
önerilen tedaviler ise elektronik reçete sisteminden her sabah bir araştırmacı
tarafından (R.E.Y) kaydedilmiştir. Eğitim toplantısı öncesinde hekimlerin ürtiker
kliniği, sınıflaması, tanısı ve tedavisi konusundaki yaklaşımlarını değerlendirmek
üzere toplam dokuz sorudan oluşan anket uygulanmış, ardından hekimlere çocuk
alerji uzmanı (M.A) tarafından güncel rehber önerilerine göre ürtiker

8

tanı ve tedavisi konusunda pratik ve teorik eğitim verilmiştir. Çalışma sürecinde acil
servisimizde birinci ve ikinci nesil H 1 antihistaminlerin tüm uygulama formlarının
bulunması sağlanmış ve seçim kararı hekimlere bırakılmıştır.
Bulgular: Çocuk Acil Servisinde çalışan 10 pediatri uzmanı 38 pediatri asistanı
toplam 48 hekime eğitim toplantısına ve ankete katılmıştır Çalışma süresinde eğitim
öncesi 417 ve eğitim sonrası 1085 çocuk ürtiker tanısıyla tedavi edilmiştir. Eğitim
öncesi ve sonrası hastalara ait demografik özellikler benzer bulunmuştur (p>0.05).
Bu hastaların acil servis tedavilerinde birinci nesil H 1 antihistamin kullanım sıklığı
eğitim sonrası grupta (%30,3) eğitim öncesi gruba (%67,9) göre anlamlı oranda
azalmış ve ikinci nesil H 1 antihistamin kullanım sıklığı eğitim sonrası grupta (%69,7)
eğitim öncesi gruba (%31.7) göre anlamlı oranda artmıştır (her iki parametre içinde
p<0,001). Eğitim öncesi hastaların %58.5'ine sistemik kortikosteroid tedavisi eş
zamanlı uygulanırken, eğitim sonrasında bu oran %25.7'ye düşmüştür (p<0,001).
Tüm birinci nesil H 1 antihistamin ve kortikosteroid tedavi uygulamalarında hekimler
tarafından intramusküler yol tercih edilmiştir. Eğitim öncesindeki hastaların
%10,8'ine, eğitim sonrasındakilerin ise %3'ne evde kullanılmak üzere herhangi bir
reçete düzenlenmemiştir (p<0.01). Ev tedavisi önerilerinde birinci nesil H 1
antihistamin tercih edilme oranının eğitim sonrasında %11,5'ten %7.1'e düştüğü,
ikinci nesil H 1 antihistamin tercih edilme oranının ise %78.7'den % 91.5'e yükseldiği
saptanmıştır
Sonuçlar:Çalışmamızın sonuçları çocukluk çağı ürtiker tedavisinde hekim
tercihlerinin güncel rehber önerilerinden önemli farklılıklar taşıdığını ve bölüm içi
hekim eğitimleriyle rehber önerilerine uyumun artabileceğini göstermektedir. Aynı
zamanda bu eğitimler ürtikerli çocuklarda tedavi maliyetini, invaziv uygulama ve yan
etki sıklığı azaltabilir
Anahtar Kelimeler. Akut ürtiker, kronik ürtiker, Antihistaminler, Sistemik steroid,
Tedavi Uyumu, güncel rehberler, Çocuk acil servisi

Abstract:
Ramazan Emre Yiğit 1 , Gülser Esen Besli 2 , Özlem Cavkaytar 3 , Mustafa Arga 4
1 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları ABD, İstanbul
2 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Acil BD, İstanbul
3 İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk
Allerji ve İmmünoloji BD, İstanbul
Background: Clinical practice of physicians in the treatment of urticaria differs from
current guidelines. All current urticaria guidelines recommend the use of second
generation H1 antihistamines without anticholinergic and central nervous system
suppressive effects as the first treatment step. However, in current pratice, first
generation H1 antihistamines of a significant portion of physicians are still used as
the first choice. The aim of this study was to evaluate the effect of the training given
to the physicians working in the pediatric emergency department on the diagnosis
and treatment of urticaria on the practical approaches of the physicians.
Method: In this study, we applied to İstanbul Medeniyet University Göztepe Training
and Research Hospital Pediatric Emergency Department in six months period (July-
December 2017) and one year post instruction (-July-December 2017) treatment
approaches applied to patients diagnosed as urticaria (According to ICD-10) were
evaluated. The treatment applied in the Pediatric Emergency application was
recorded from the emergency room registry and recommended treatments at
homCTİONe from e-prescription system were recorded by an investigator (R.E.Y)
every morning. Prior to the educatinal meeting, a questionnaire consisting of nine
questions was applied to evaluate the physicians' approaches to urticaria clinic,
classification, diagnosis and treatment, followed by urticaria according to the current
guideline recommendations by pediatric allergy specialist Mustafa ARGA.
During the study, all application forms of first and second generation H1
antihistamines were provided in our emergency department and the decision was
made to physicians..

10

Results: 38 pediatric residents, 10 pediatrics specialists working in the Pediatric
Emergency Department, participated in the educatinal meeting and questionnaire for
a total of 48 physicians. During the study period, 417 pre-instruction and 1085 post
instruction patient were treated with the diagnosis of urticaria. Demographic
characteristics of the patients before and after instruction were similar (p> 0.05). The
frequency of first-generation H1 antihistamine use in emergency treatment of these
patients decreased significantly in the post-instruction group (30.3%) compared to
the pre-instruction group (67.9%). The frequency of second generation H1
antihistamine use increased significantly in the post-instruction group (69.7%)
compared to the pre-instruction group (31.7%) (p <0.001 in both parameters). While
systemic corticosteroid treatment was administered concurrently to 58.5% of the
patients before instruction, this rate decreased to 25.7% after instruction (p <0.001).
In all first generation H1 antihistamine and corticosteroid treatments, intramuscular
route was preferred by physicians. There were no prescriptions for 10.8% of the pre-
instruction patients and 3% of the patients after the instruction (p <0.01). The rate of
preference for first generation H1 antihistamine in home treatment
recommendations decreased from 11.5% to 7.1% after the instruction. second-
generation H1 antihistamine preference rate increased from 78.7% to 91.5%.
Conclusion: The results of our study show that physician preferences in the
treatment of childhood urticaria differ significantly from current guidelines. In-
department physician instructions shows that compliance with guidance
recommendations may increase. At the same time, these instructios can reduce the
cost of treatment, invasive practice and frequency of side effects in children with
urticaria.
Key Words: Acute Urticaria, Chronic urticaria, systemic steroids, antihistamines,
current guidelines, pediatric emerceny department