Probleme dayalı öğrenmenin öğrenme ürünlerine, problem çözme becerisine ve öz-yeterlik algı düzeyine etkisi
The effect of problem based learning on learning outcomes, problem solving skills and self-efficiency beliefs of prospective teachers
Yazar: EDA ERDEM
Danışman: PROF. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, probleme dayalı öğrenmenin öğrenme ürünleri, öğretmen adaylarının problem çözme becerisi ve öz yeterlik inanç düzeyleri üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel araştırma kapsamında deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır, Öz-yeterlik algı ölçeği, problem çözme envanteri ve basan testi nicel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Öğrenen gruplarının gelişim dosyalarını değerlendirmek için puanlama yönergeleri kullanılmıştır, verilerin analizinde istatiksel işlemler yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kapsamında gözlem ve görüşme veri toplama araçları kullanılmıştır; verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yapılmıştır. Nitel verilerden elde edilen sonuçlara göre, öğrenenler arası etkileşimde sınıfın fiziksel öğrenme ortamının amacına uygun düzenlenmesi, sınıfta gürültünün olması, farklı öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, eğlenerek öğrenme, derse ve etkinliğe hazırlık yapma, demokratik öğrenme ortamı, etkin katılım, özgün etkinlik hazırlama, tartışma, çaba gösterme, etkili iletişim kurma, bilgi ve kaynak paylaşımı, grup üyelerinin birbirlerinin görüşlerine saygılı olmaları ve sorumluluk alma boyutlarına ilişkin sonuçlara ulaşılmıştır. Yaparak-yaşayarak öğrenme, gerçek yaşamla bağlantı kurma, kendi kendine öğrenme, merak etme, kendine güvenme, ön bilgilerle yeni bilgiler arasında ilişki kurma, araştırma yapma, kaynak kullanma, düşünme becerilerini kullanma, disiplinler arası bağlantı kurma, çoklu çözümler üretme, anlamlı öğrenme öğrenen rolleri olarak belirlenmiştir. Yönlendiricinin rolleri kapsamında ise mesleki yeterlik ve kişisel özellik boyutlarına ilişkin sonuçlar elde edilmiştir. Nicel verilerden elde edilen sonuçlara göre; PDÖ'nün öğrenen başarısında daha etkili olduğu başarı testi puanlarından anlaşılmaktadır. Deney grubu gelişim dosyası puan ortalamalarına göre, PDÖ başarı puanlan üzerinde önemli etkiye sahiptir. PDÖ, öğrenenlerin öz-yeterlik algısı puanlarını önemli düzeyde arttırmıştır. Kontrol grubu öğrenenlerinin öz-yeterlik algı düzeylerinde önemli bir etkisi olmamıştır. PDÖ, öğrenenlerin problem çözme becerileri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Deney grubunun ön test-son test problem çözme envanteri puanlarına göre, öğrenenler PDÖ' den az düzeyde etkilenmişlerdir. Anahtar Sözcükler: probleme dayalı öğrenme, öz yeterlik algısı, problem çözme becerisi

Abstract:
In this study, it is aimed to identify the effectiveness of problem based learning on learning outcomes, problem solving skills and self-efficacy beliefs of prospective teachers. Qualitative and quantitative research methods have been used together. In quantitative research method, pretest-posttest control grup experimental design has been used. Self- efficacy belief scale, problem-solving inventory and achievement test have been used to gather quantitative data. Rubrics have been administered to asses learner group portfolios. Statistical procedures have been administered to analyse quantitative data. Observation and interview forms have been used to gather qualitative data. Content analysis has been administered for qualitative data. From qualitative data, the results about dimensions of arranging physical teaching environment of classroom, noise in classroom, using different teaching methods and techniques, learning with fun, preparing for course and activity, environment of democratic learning, active participation, preparing original activity, discussion, striving, effective communication, sharing information and source, being respectful of group members to each other and taking responsibility have been attained. Learning by doing, connection with real life, self-directed learning, curiosity, self- confidence, relevance of prior laearnings and new learnings, making researchs and using references, using thinking skills, interdisciplinary learning, producing multi solutions, meaningful learning are the main dimensions of learner roles. Vocational adequacy and personal qualities have been attained as tutor's roles. From quantitative data; it can be seen from the achievemet test results, PBL is more effective than the conventional teaching in achievement level of learner. Experimental group portfolio score averages point out that PBL has an effective role on achievemet scores. Also PBL has an effective role on self-efficacy belief of learners. It can be said that it does not have an considerable effective on control group's self-efficacy beliefs. PBL has an impact on problem solving skills of learners. Problem solving inventory's pretest-posttest scores of experimental group's indicate that learners are less effected from PBL. According to pretest-posttest problem solving inventory scores of experimental group, learners were less affected from problem based learning. Key Words: problem based learning, self-efficacy belief, problem solving skills