Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çokkültürlü eğitime ilişkin bilgi düzeyleri, sınıf içi uygulamaları ve çokkültürlü eğitime ilişkin görüşleri
Social studies teachers' knowledge, teaching practices and views on multicultural education
Yazar: KRİSTAL AVŞAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET AVAROĞULLARI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çokkültürlü eğitime ilişkin bilgi düzeyleri, sınıf içi uygulamaları ve çokkültürlü eğitime yönelik görüşlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışma karma araştırma deseni türlerinden "Açımlayıcı Sıralı Desen" ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemini Muğla ili ve ilçelerinde resmi devlet okullarında görev yapmakta olan gönüllü 177 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu, nicel boyutunda yer 177 Sosyal Bilgiler öğretmenlerinden aykırı durum örnekleme yöntemi ile belirlenen, ölçek ortalamalarının üzerinde (yüksek) değere sahip 6 gönüllü sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Nicel veriler, Yıldırım ve Tezci (2017) tarafından geliştirilen çokkültürlü eğitime yönelik "Bilgi Düzeyi Ölçeği" (BDÖ) ve "Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeği" (SİUÖ) ile toplanmıştır. Nitel veriler ise "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze görüşmeler ile toplanmıştır. Bilgi Düzeyi Ölçeği'nden elde edilen veriler Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskal Wallis H testi ve Tamhane's T2 testine tabi tutulmuştur. Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeği'nden elde edilen veriler ise Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise, içerik analizi ile iki döngüde kodlanarak analiz edilmiştir. Birinci döngüde; Dramatürjik kodlama yöntemi, ikinci döngüde; Odaklı kodlama yöntemlerinden yararlanılmıştır. Nicel bulgular değerlendirildiğinde, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çokkültürlü eğitime yönelik bilgi düzeyleri ve sınıf içi uygulamalarının yüksek düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitel bulgular değerlendirildiğinde ise, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çokkültürlülüğü, farklı diller, dinler, inançlar ve kültürler; eğitimde yabancı, göçmen ve mülteci öğrenciler; göç ve farklı kültürlerle oluşan farklı yaşam biçimlerini içeren bir kavram olarak tanımladığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin çokkültürlü sınıf içi uygulama deneyimlerinin büyük oranda olumsuz olduğu ve bu olumsuzlukların kaynağının öğretmen-öğrenci/öğrenci-öğrenci etkileşiminde, mülteci ve yabancı öğrencilerle ilgili iletişim ve değer ayrılıkları ve Kürt öğrencilerle ilgili dil ve tarih odaklı problemler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çokkültürlü eğitimin içerdiği bireysel farklılıklardan kaynaklanan sorunların okullarda akran zorbalığına yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin çokkültürlü bir eğitim ortama sağlamak için soru-cevap, örnek olay ve kültürel etkinlikler dışında farklı yöntem-tekniklere yer vermedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen görüşlerine dayanarak, ülke birlik ve beraberliğini tehlikeye sokacağı endişesi ile çokkültürlü eğitimin uygulanabilir olmadığı belirlenmiştir. Eğitimde çokkültürlülüğe yönelik çalışmalar yoğunlaşsa dahi öğretmenler, eğitimde milli dilin her zaman korunması gerekliliğine vurgu yapmışlardır. Nicel ve nitel sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, öğretmenlerin çokkültürlülük ve çokkültürlü eğitim bilgi düzeyleri yüksek olmasına rağmen görüşme verilerinin analiz edilmesi ile elde edilen sonuçların nicel verileri yalnızca kültür boyutunda desteklediği, bireysel farklılıkları içermediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada nicel sonuçların bir diğer kaynağı olan öğretmenlerin çokkültürlülüğe yönelik sınıf içi uygulamalarında en çok yöntem-teknik kullanımına önem verdikleri ve en az bireysel farklılıkları dikkate alan uygulamalara yer verdikleri ancak görüşmeler sonucunda nitel verilerin bu sonuçları desteklemediği belirlenmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal social studies teachers' level of knowledge about multicultural education, classroom practices, and their views on multicultural education. The study was conducted with "Exploratory Sequential Design", one of the mixed research design types. The sample of the quantitative dimension of the study consisted of 177 volunteer Social Studies teachers working in official public schools in Muğla province and its districts. The study group of the qualitative dimension of the study consisted of 6 volunteer social studies teachers with a mean value above the scale averages (high), determined by the outlier sampling method among the 177 social studies teachers in the quantitative dimension. Quantitative data were collected with the "Knowledge Level Scale" (KLS) and "Classroom Practices Scale" (CPS) for multicultural education developed by Yıldırım and Tezci (2017). Qualitative data were collected through face-to-face interviews by the researcher using the "Semi-structured Interview Form". The data obtained from the Knowledge Level Scale were subjected to One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Kruskal Wallis H test and Tamhane's T2 test. The data obtained from the In-Class Practices Scale were analyzed using Kruskal Wallis H and Mann Whitney U tests. Qualitative data were coded and analyzed in two cycles with content analysis. In the first cycle; Dramaturgical coding method and in the second cycle; Focused coding methods were utilized. When the quantitative findings were evaluated, it was concluded that social studies teachers' knowledge levels and classroom practices towards multicultural education were at a high level. When qualitative findings were evaluated, it was concluded that social studies teachers defined multiculturalism as a concept that includes different languages, religions, beliefs and cultures; foreign, immigrant and refugee students in education; migration and different lifestyles formed by different cultures. It was concluded that teachers' multicultural classroom practice experiences were largely negative and the source of these negativities were communication and value differences in teacher-student/student-student interaction, refugee and foreign students, and language and history-oriented problems with Kurdish students. It was also concluded that problems arising from individual differences in multicultural education lead to peer bullying in schools. It was concluded that teachers do not use different methods and techniques other than question-answer, case studies and cultural activities to provide a multicultural education environment. Based on the teachers' opinions, it was determined that multicultural education is not applicable in social studies courses in Turkey due to the concern that it would jeopardize the unity and solidarity of the country. Even if studies on multiculturalism in education intensify, teachers emphasized that the national language should always be preserved in education. When the quantitative and qualitative results were evaluated together, it was concluded that although teachers' knowledge of multiculturalism and multicultural education was high, the results obtained by analyzing the interview data supported the quantitative data only in the dimension of culture and did not include individual differences. Another source of quantitative results in the study, it was determined that teachers gave the most importance to the use of method-techniques in their classroom practices for multiculturalism and that they included practices that took into account individual differences the least, but the qualitative data did not support these results as a result of the interviews.