Muhasebe sistemlerinin ve finansal piyasaların gelişmişlik düzeylerinin mali suçun ve yolsuzluğun oluşumuna etkisi
The impact of accounting systems and financial markets' capacity on occurence of financial crime and corruption
Yazar: İSMAİL HAKKI DURA
Danışman: PROF. DR. BURAK PİRGAİP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Mali suçlar ve yolsuzluklar, yalnızca ekonomik yaşama değil, aynı zamanda toplumsal ahlaki değerlere verdiği zararlar açısından da tüm ülkelerde mücadele edilmesi gereken önemli sorunlardır. Bu suçların ve yolsuzlukların belirlenmesi ve gerekli yaptırımların uygulanması kritik öneme sahip olmakla birlikte, bu tür olumsuz durumların gerçekleşmeden önce engellenmesi ve caydırıcı tedbirlerin sistem içinde bulunması çok daha hayati bir rol oynamaktadır.
Muhasebe sistemleri, parasal değeri olan her türlü işlemin kayıt altına alınması, izlenmesi ve raporlanması yönünden kamu ve özel sektördeki tüm kurumlar ve işletmeler için temel veri kaynağını oluşturur. Finansal piyasalar ise, sanayi ve ticaret faaliyetleri de dahil olmak üzere her türlü parasal işlem ve yatırım faaliyetleri açısından kritik bir alanı temsil eder. Bu bağlamda, parasal işlemler ve bu işlemlerden doğan kayıtlar, muhasebe sistemleri ve finansal piyasalar tarafından izlenen ve saklanan alanlardır.
Mali suçların ve yolsuzluk oluşturan işlemlerin her durumda parasal bir sonucu olduğu açıktır. Bu nedenle, bu tür fiillerin izlenmesi ve suçla ilişkili olduğu düşünülen kişi ve kurumların denetlenmesi açısından muhasebe sistemleri ve finansal piyasaların gelişmişliği büyük önem taşır. Gelişmişlik düzeyleri, bireylerin ve kurumların muhasebenin temel ilkelerine uygun, güncel teknolojilerden yararlanan bilgi işlem süreçlerini kullanmalarıyla ölçülür. Aynı zamanda, finansal piyasaların, ekonomideki parasal değerleri büyük ölçüde kendine çekme kapasitesi ve sistem dışında kalan fon değerlerinin düşük olması, gelişmişliğin temel göstergelerindendir.
Çalışmada, muhasebe sistemleri ve finansal piyasaların gelişmişlik düzeylerinin artmasının, mali suçlar ve yolsuzluklarla mücadelede daha etkin olunmasını sağlayacağı vaka analizleri ışığında değerlendirilmiştir. Özellikle bilgi sistemleri denetiminin etkinliği, mali suçların tespiti ve önlenmesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bilgi sistemleri denetiminin eksikliği, mali suçların ve yolsuzlukların daha kolay gerçekleşmesine yol açabileceğinden, denetim mekanizmalarının bu alanda güçlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, mali hukuk çerçevesinde Türk Vergi Sistemi açısından servet beyanı uygulamasının tekrar gündeme alınmasının, kişilerin zenginleşme kaynaklarının meşruluğunu değerlendirmek açısından yararlı olacağı görüşü sunulmuştur. Bu uygulamanın, mali suçların ve yolsuzlukların önlenmesine katkı sağlayacağı, böylelikle ekonomik sistemin güvenilirliğini artıracağı öngörülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Mali Suç, Yolsuzluk, Servet Beyanı, Suç Geliri, Finansal Piyasa, Muhasebe Sistemi, Bilgi Sistemleri Denetimi, Vaka Analizleri

Abstract:
Financial crimes and corruption are significant issues that must be addressed in all countries, not only because of their impact on the economic life but also due to the damage they inflict on societal moral values. While identifying these crimes and implementing the necessary sanctions are of critical importance, preventing such negative situations before they occur and establishing deterrent measures within the system play an even more vital role.
Accounting systems serve as the primary data source for all institutions and businesses in both the public and private sectors in terms of recording, monitoring, and reporting all transactions with monetary value. Financial markets, on the other hand, represent a critical area for all monetary transactions and investment activities, including industrial and commercial activities. In this context, monetary transactions and the records generated from these transactions are areas monitored and maintained by accounting systems and financial markets.
It is evident that financial crimes and corrupt activities have monetary consequences in all cases. Therefore, the development of accounting systems and financial markets is of great importance for monitoring such activities and auditing individuals and institutions suspected of being involved in these crimes. The level of development is measured by the use of accounting systems that adhere to fundamental accounting principles and employ information processing processes supported by up-to-date technology. Additionally, the ability of financial markets to attract a significant portion of the monetary values in the economy and the low level of off-system funds within the economic magnitudes are seen as fundamental indicators of development.
This study evaluates that the increased development of accounting systems and financial markets will lead to more effective combat against financial crimes and corruption in the light of case studies. In particular, the effectiveness of information systems auditing plays a critical role in the detection and prevention of financial crimes. The conclusion is that the lack of information systems auditing could facilitate the occurrence of financial crimes and corruption, making it necessary to strengthen audit mechanisms in this area.
Furthermore, it is suggested that reintroducing the wealth declaration system within the framework of financial law and the Turkish Tax System would be beneficial in assessing the legitimacy of individuals' sources of wealth. This application is anticipated to contribute to the prevention of financial crimes and corruption, thereby enhancing the reliability of the economic system.

Keywords: Financial Crime, Corruption, Wealth Declaration, Crime Revenue, Financial Market, Accounting System, Information Systems Auditing, Case Studies.