40 ile 70 yaş arasındaki hastaların kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about colorectal cancer screening of patients aged 40 to 70 years
Yazar: SATI YAYLA
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Demografi = Demography ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşlılar = Aged ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran 40 yaş üstü kişilerin kolorektal kanser hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek.  
Gereç ve Yöntem: 40 ile 70 yaş arası kişilerin KRK tarama yöntemleri hakkında bilgi, tutum ve davranış düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte kesitsel bir çalışma olarak planlanan araştırmanın evrenini 1 Şubat ve 31 Mayıs 2017 tarihleri arasında SBÜ Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 40-70 yaş arası toplam 299 kadın ve erkekler oluşturmaktadır. Araştırma grubuna sosyo-ekonomik durum ve kolorektal kanser taramasıyla ilgili bilgi, tutum ve davranışları sorgulayan anket yapıldı. 40 yaş altı ve 70 yaş üstü kişiler çalışma dışında bırakıldı.
Sonuçlar: Çalışmaya katılan 299 kişinin 229'u (%76,6) kadın ve 70'i (%23,4) erkekti. Ortalama yaş 54,9±7,8 idi. Ailesinde veya akrabasında kanser olanların oranı %41,1 (n:123) idi. Bu kanserlerden en sık görüleni %11 (n:33) ile akciğer kanseriydi. Çalışmamıza katılan kişilere kolorektal kanseri daha önce duyup duymadıkları sorulduğunda; katılımcıların %71,2 (n=213)'si duyduğunu belirtmişti. Kolorektal kanseri bilme oranları yaşla değişiklik göstermekteydi (p=0,009). Eğitim düzeyi arttıkça bilgi sahibi olma oranları artmaktaydı (p=0,008). Farklı meslek gruplarındaki bilgi durumu arasında anlamlı farklılık vardı (p=0,031). Kolorektal kanseri duyduğunu belirtenlere bu bilgiyi nereden edindikleri sorulduğunda; en sık verilen cevap aile-akraba (%22; n=66) oldu. On maddeden oluşan risk faktörlerini tek tek sorup bilgi düzeylerine baktığımız zaman en fazla bilinen risk faktörü %26,4 (n=79) ile diyet oldu. Katılımcılara ülkemizde kanser türlerinden hangileri taranmaktadır diye sorduğumuzda en sık verilen cevap %47,1 (n=141) ile meme kanseri oldu. Katılımcılara gaytada gizli kan testini bilip bilmediklerini sorduğumuzda; 141 (%47,2) kişi gaitada gizli kan testini bildiğini belirtmiştir. 50 yaşından sonra her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmasını düşünenlerin oranı %43,8'di (n=131). Kişilerin kolonoskopi yaptırma nedenleri arasında en sık doktor önerisi (%94,5; n=52) vardı. 
Tartışma: Çalışmamıza katılan kişilerin büyük bölümünün kolorektal kanseri duydukları ancak kolorektal kanser risk faktörleri ve semptomlar hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları saptanmıştır. Araştırmanın yapıldığı bölgede KRK ile bilgilendirme çalışmaları yapılıp, tarama programları ile bu bölgede yaşayanların KRK açısından taranmaları planlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, sosyo-ekonomik düzey, demografik özellikler

Abstract:
Aim: To evaluate the information, attitudes and behaviors of colorectal cancer patients in the age group of 40 years old who applied to Dışkapı Yıldırım Beyazıt Education and Research Hospital family medicine outpatient clinics.
Materials and Methods: The universe of the study, which was planned as a descriptive cross-sectional study to determine the knowledge, attitudes and behavior levels of CRC screening methods among people aged 40 to 70 years, was applied to the outpatient clinics of SBÜ Dışkapı Yıldırım Beyazıt Education and Research Hospital Family Medicine between February 1 and May 31 2017, and 299 women and men between the ages. A questionnaire was conducted to question the socio-economic situation and knowledge, attitudes and behaviors related to colorectal cancer screening. Persons under 40 and over 70 were excluded from the study.
Results: Of the 299 participants, 229 (76.6%) were female and 70 (23.4%) were male. The mean age was 54.9 ± 7.8 years. The percentage of those who had cancer in their family or relative was 41.1% (n: 123). The most common of these cancers was lung cancer with 11% (n: 33). When the participants of my work were asked whether they had heard of colorectal cancer before; and 71.2% (n = 213) of the participants. Colorectal cancer awareness rates varied with age (p = 0.009). As the level of education increased, the rate of having knowledge increased (p = 0.008). There was a significant difference between the knowledge status of different occupational groups (p = 0.031). When the people who have heard of colorectal cancer are asked where they are getting this information; the most common response was family-relative (22%; n = 66). When we looked at risk factors consisting of ten items one by one and looked at information levels, the most known risk factor was diet with 26,4% (n = 79). The most frequent answer we asked was the breast cancer with 47.1% (n = 141) of the cancer types in our country. When we asked whether participants knew secret blood test in the mansion; 141 (47.2%) reported that they knew the secret blood test in the stool. The proportion of those considering colonoscopy every 10 years after 50 years of age was 43.8% (n = 131). The most frequent cause of having colonoscopy was doctor recommendation (94.5%, n = 52).
Conclusion: It has been determined that most of the participants who participated in my work experience have had colorectal cancer but not enough information about colorectal cancer risk factors and symptoms. Informing studies with the colorectal cancer in the region where the research is conducted can be planned and screening programs and the people living in this region can be screened for colorectal cancer.
Keywords: Colorectal cancer, socio-economic status, demographic characteristics