Opere endometriomalarda rekürrensin klinikopatolojik parametrelerle ilişkisi
Relationship of recurrence with clinicopathological parameters in operated endometriomas
Yazar: SERENAT ERİŞ
Danışman: PROF. DR. SEFA KELEKÇİ
Sağlık Bakanlığı / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
AMAÇ: Opere endometriomalı olgularda rekürrens oranlarını ve etkileyen faktörleri belirlemek 
MATERYAL-METOD:  İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 01.01.2008 -01.01.2013 tarihleri arasında over kisti nedeniyle laparoskopi ya da laparotomi ile konservatif ya da semikonservatif cerrahi geçiren ve patolojik inceleme sonucunda endometrioma tanısı alan olgular retrospektif olarak gözden geçirildi. Olguların yaş, endometriozis evresi, endometrioma çapı ve lokalizasyonu, cerrahi tipi, preoperatif ve postoperatif CA 125 düzeyleri kaydedildi. Görüşmelerde olguların pre ve postoperatif medikal tedavi öyküsü, postoperatif gebelik öyküsü, daha önce geçirilmiş cerrahi varlığı, rekürrens olduysa zamanı ve tarafı soruşturularak kaydedilerek rekürrensi etkileyebilecek klinik faktörler değerlendirildi. Olguların patoloji preparatlarına immünhistokimyasal yöntem ile Ki67 proliferasyon indeksi ve ürokortin boyanma yüzde ve yoğunluğu değerlendirilerek rekürrensi etkileyebilecek patolojik faktörler değerlendirildi.
BULGULAR:  Çalışmamız, 24 (48%)'ü nüks olan 26 (52%)'sı nüks olmayan 50 hastadan oluşmaktaydı. Rekürrens olan olguların ortalama nüks süresi 11,1±10,7(ay), medyan değeri 6,5 (ay) ve maksimum-minimum nüks süresi (48-1)(ay) şeklindeydi. Olguların 13 (26%)'ü daha önce cerrahi operasyon geçirmiş iken 37 (74%)'si daha önce cerrahi operasyon geçirmemişti. Olguların lezyonları evrelendiğinde; olguların 26 (26%)'sı erken evre (Evre I-II) ve 24 (48%)'ü ileri evre (Evre II-III) idi. Lezyon tarafları incelendiğinde; olguların 40 (80%)'ı sağ taraf, 21 (42%)'i sol taraf ve 13 (26%)'ü de bilateral olarak saptanmıştı. Postoperatif gebelikler değerlendirildiğinde ise 40 (80%) olguda gebelik yok iken 10 (20%) olguda postoperatif gebelik vardı. Medikal tedavi öykülerine bakıldığında; preoperatif dönemde 31 (62%) olgu tedavi almamış ve 19 (38%) olgu tedavi alırken postoperatif dönemde olguların 26 (52%)'sı tedavi almamış ve 24 (48%)'ü tedavi almıştı. Postoperatif dönemde tedavi alan olguların 20 (83,3%)'si OKS tedavisi alırken 4 (16,7%)'ü GnRH tedavisi almıştı. Olgulara uygulanan cerrahi tipleri ise; 39 (78%) olguda kistektomi uygulanırken 11 (22%) olguya salpingoooferektomi operasyonu uygulanmıştı. Olguların 40 (80%)'ına laparatomi, 10 (20%)'una laparoskopi uygulanmıştır. Olguların ortalama kist boyutu 6,8±2,4(cm) idi. Olguların Ortalama Ki 67 indeksi 5,18±4,28(%) olarak saptandı. Ortalama ürocortin epitel boyanma yoğunluğu 12,3±18,03 (%) idi. Olguların genel ürocortin epitel boyanma yoğunluğuna göre dağılımları değerlendirildiğinde ise 50 olgunun 30 (60%)'unda zayıf boyanma gözlenirken 20 (40%)'sinde güçlü boyanma gözlenmişti. 
SONUÇ:  Çalışmamızda endometrioma rekürrens oranları ile evre, Ki67 proliferasyon indeksi, postoperatif CA 125 düzeyleri, daha önce geçirilmiş endometriozis cerrahisi ve preoperatif medikal tedavi öyküsü arasında anlamlı korelasyon saptandı. Postoperatif gebelik varlığının protektif etki gösterdiği saptandı. Sonuç olarak, endometriozis rekürrens paternleri, risk faktörleri ve erken tanı için uygun biyomarkerların tanımlanmasına yönelik çalışmalar halen devam etmektedir. Bu risk faktörlerinin belirlenmesi daha yakın takip ve daha agresif tedavi gerektiren yüksek riskli grubun belirlenmesine ve bireyselleştirilmiş tedavinin sağlanmasına yardımcı olabilir. Rekürrens açısından anlamlı potansiyel biyomarkerların keşfi ise endomeriozis patogenezine ışık tutabileceği gibi rekürrens takibinde klinisyenlere yardımcı bir parametre olarak kullanılabilir.

Abstract:
OBJECTIVE: Determining factors influencing recurrence rates of operated endometria
MATERIAL-METHOD: Patients undergone conservative or semi-conservative laparoscopy or laparotomy due to ovarian cysts or who have been diagnosed endometria after pathological examinations were restrospectively reviewed  between 01.01.2008 - 01.01.2013 in the Obstetrics and Gynecology Clinic of the Izmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital. The age, endometriosis stage, endometrioma diameter and location, type of surgery, levels of the preoperative and postoperative serum CA 125 of the patients were recorded. We have evaluated the pre- and post-operative medical treatment history and postoperative pregnancy history of the patients; as well as previous surgical presences and the recorded time and side of recurrences, if there have been any, to identify clinical factors that may affect recurrences. Pathological factors that may affect recurrences were identified through immunohistochemical staining methods used on the pathology slides of the patients and by the evaluation of the urocortin staining percentage and intensity as well as the Ki67 index.
FINDINGS: The study consisted of 24 (48%) recurrent and 26 (52%) non-recurrent patients, with a total of 50 patients. The average duration of the relapsing recurrences had an average of 11.1 ± 10.7 (months), the median value being of 6.5 (months) and the maximum-minimum recurrence time being 48-1 (months). While 13 (26%) of the patients had previously undergone surgery, 37 (74%) of the patients had previously not undergone any surgery. When the lesions of the patients were staged, findings showed that 26 patients (26%) were at the early stage (stage I-II) and 24 (48%) were at the severe stages (stage II-III), respectively. Examination of the lesions found that 40 patients (80%) had lesions on their right side, 21 patients (42%) had lesions on their left side and 13 patients (26%) had bilateral lesions. Evaluation of postoperative pregnancies showed that while in 40 cases (80%) there was no pregnancy, in 10 cases (20%) patients had postoperative pregnancy. When looking at the medical treatment history it could be seen that 31 (62%) of the patients had not been treated, 19 (38%) of the patients had been treated during the preoperative period, while during the postoperative period 26 (52%) of the patients had not been treated and 24 (48%) of the patients had been treated. 83,3% (20) of the patients who had been treated during the postoperative state got OKS treatment 16,7% (4) of the patients got GnRH treatment. Surgical types applied on the cases included: cycstectomy on 39 (78%) patients, salpingo-oopherectomy on 11 (22%) patients. 40 patients (80%) undergone a laparatomy while 10 patients (20%) undergone a laparoscopy. The average cyst size was 6,8±2,4(cm). The average Ki67 index of the cases were established as 5,18±4,28(%). The average urocort epithelial staining intensity was 12,3±18,03 (%). The examination of the distribution of the patients according to their general urocortin epithel staining intensity showed that while 30 out of 50 (60%) of the cases showed weak staining, 20 (40%) of the cases showed strong staining.
CONCLUSION: The study revealed a significant correlation between the endometrioma recurrence rates and the stage, Ki67 proliferation index and the postoperative CA 125 levels between previously undergone endometriosis surgery and preoperative medical treatment history. The study has already shown that the existence of postoperative pregnancy had an protective effect. Conclusively, research on identifying biomarkers suitable for early diagnosis, risk factors and endometriosis recurrence patterns are still ongoing. The identification of the risk factors may help defining the high risk factor group that require closer monitoring and more aggressive treatment in order to achieve a more individualized treatment. The discovery of biomarkers, which carry significant potential for recurrences, can be used as parameters to shed light on endomeriosis pathogenesis as well as assisting clinicians in monitoring recurrences.