Öğretmenlerin iş yaşam dengeleri ile rol çatışması ve belirsizliği
The relationship between teachers' work-life balances and role conflict and uncertainty
Yazar: AHMET TOPRAK
Danışman: PROF. DR. ŞENAY SEZGİN NARTGÜN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol çatışması = Role conflict ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğretmenlerinin iş yaşam dengeleri ile rol 
çatışması ve belirsizliği algıları arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Çalışmada 
öğretmenlerin algıları cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim düzeyi, bulundukları okulda 
çalışma süresi, medeni durum gibi kişisel değişkenler açısından farklılık gösterip 
göstermediği incelenmiştir. 
İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş araştırmanın evrenini 2021-2022 
eğitim-öğretim yılında Bolu ilinde resmi ortaokullarda görev yapan 1112 öğretmen 
oluşturmuştur. Bu evren içerisinden 319 öğretmen araştırmaya katılmış olup veriler 
çevrim içi toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak; kişisel bilgi formu, iş yaşam 
dengesi ölçeği, rol çatışması ve belirsizliği ölçeği kullanılmıştır. Verilerin 
analizinde SPSS 22.0 paket programından faydalanılmıştır. Betimsel istatistiklerde 
aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Verilerin 
çözümlenmesinde ayrıca Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman 
Rho Korelasyonu analizinden yararlanılmıştır. 
Araştırma bulgularına göre; araştırmaya katılan öğretmenlerin iş yaşam 
dengesi algıları 'orta' düzeyde; alt boyutlardan yaşamın işe olumsuz etkisi 'düşük', 
yaşamın işe olumlu etkisi 'yüksek', işin yaşama olumlu etkisi ve işin yaşama 
olumsuz etkisi 'orta' düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenleri rol çatışması ve 
belirsizliği alt boyutlarından rol çatışması algıları 'düşük' rol belirsizliği algıları ise 
'yüksek' düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin 
iş yaşam dengesi algılarında cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, mesleki 
kıdem ve bulundukları okulda çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı bir 
farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin rol çatışması ve belirsizliği 
algılarında ise yalnızca bulundukları okulda çalışma süresi değişkenine ile 
aralarında anlamlı farkın olduğu görülmüştür. İş yaşam dengesi ile rol çatışması ve 
belirsizliği arasında düşük ve orta düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Bulgulardan 
hareketle çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research was to determine the relationship between secondary 
school teachers' perception of work-life balance and role conflict and ambiguity. In 
the research it was analysed whether or not teachers' perceptions differ according 
to the demographic factors such as gender, professional seniority, educational level, 
length of service at their current school and marital status. 1112 secondary school 
teachers working at public schools in the province of Bolu in 2021-2022 
educational year constituted the universe of the study. 319 teachers were included 
within the scope of this study. The data was collected online and correlational 
survey model was used in the study. Personal Information Form, Work-Life 
Balance Scale and Uncertainty Scale were used as data collection tools. The
gathered data was analysed by SPSS 22.0 packaged software. Mean and standard 
deviation were calculated by descriptive statistical techniques. Mann Whitney U 
Test, Kruskal Wallis Test and Spearman Rho Corelation were used during the 
process of analysis. 
According to the findings of the study; work-life balance perception of the teachers 
who participated in the study was "midlevel", within the subdimensions negative 
effects of life on work was "low level",positive effects of life on work was "high 
level", both positive and negative effects of work on life was "midlevel". It was 
precipitated that the perception of teachers' role conflict and ambiguity level was 
"a bit higher", within the subdimensions the perception of role conflict level was 
"low" and the level of role ambiguity perception was "high". Besides, it was 
concluded that there is no significant difference in teachers' perception of work-life 
balance in terms of the variables as gender, marital status, educational level, 
professional seniority and length of service at their current school. There seems a 
significant difference only between the teachers' perception of role conflict and 
uncertainty and the length of service at their current school. Midlevel and low level 
corelations were determined between work-life balance and role conflict and 
uncertainty. Various suggestions were developed in the light of findings.