İşitsel bütünleme yöntemine dayalı gelişimsel destek programının otizmli çocukların duyu gelişimine ve öz düzenleme becerisine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of the developmental support program based on auditory integration on sensory development and self-regulation skills of autistic children
Yazar: SALİHA ÇETİN SULTANOĞLU
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ARAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Destek programları = Support programs ; Duyu gelişimi = Sensory development ; Duyular = Sensation ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; İşitme = Hearing

Özet:
Bu araştırmada işitsel bütünleme yöntemine dayalı gelişimsel destek programının iki-altı yaş aralığındaki otizmli çocukların duyu gelişimlerine ve öz düzenleme becerisine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemin bir arada bulunduğu karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; "Genel Bilgi Formu", "Bireysel İhtiyaç Belirleme Formu", "Uyarlanmış Otizm Davranış Kontrol Listesi (U-ODKL)", "Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği -2- Türkçe Versiyonu (GOBDÖ-2-TV)" ile "Duyu ve Öz Düzenleme Kontrol Listesi (DÖKL)" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada, İşitsel bütünlemeyi desteklemeye yönelik eğitim programının otizmli çocukların duyu ve öz düzenleme becerisine etkisi tek denekli deneysel desenlerden AB modeli desenine yer verilerek iki aşamalı gözlem verileri yoluyla belirlenmiştir. Otizmli çocukların duyu gelişimleri ve öz düzenleme becerileri, ölçme aracı ile bağlantılı (Duyu ve Öz Düzenleme Kontrol Listesi-SSC) tek grup (kontrol grupsuz) ön değerlendirme-son değerlendirme modeline göre desenlenmiştir. Deneysel işlem aşamasında işitsel bütünleme yönteminin kullanıldığı gelişimsel destek programı uygulanmış ve bağımlı değişken bu işlem sürecinde ölçülmüştür. Araştırma kapsamında nicel verilerin analizi grafiksel analiz yöntemi ile, nitel verilerin analizi ise içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde araştırma kapsamındaki çocukların ön değerlendirme sonuçlarına göre son değerlendirme sonuçlarının farklı olduğu, uygulama süreci öncesinde daha yüksek olan duyu ve öz düzenleme kontrol listesi puanının uygulama süreci sonrasında düşüş gösterdiği, düşük puan olumlu özelliği gösterdiği için uygulanan müdahalenin çocuklara katkı sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte AB modeli doğrultusunda gerçekleştirilen süreci değerlendirmek amacı ile yapılan çizgi grafiğinde de çocuklardaki olumlu yöndeki ilerleme net bir şekilde ortaya konulmuştur. Uygulama sonrası otizmli çocukların anneleriyle yapılan görüşmelerden elde edilen nitel verilere ilişkin bulguların nicel bulgularla örtüştüğü ve annelerin uygulanan gelişimsel destek programı ile ilgili olumlu görüş bildirdikleri görülmektedir. Araştırma sonundaki bulgular dikkate alındığında araştırma kapsamındaki otizmli çocuklara uygulanan işitsel bütünlemeye dayalı gelişimsel destek programının otizmli çocukların duyu gelişimlerine ve öz düzenleme becerileri üzerinde etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
n this study, it was aimed to examine the effects of the developmental support program based on the auditory integration method on the sensory development and self-regulation skills of children with autism between the ages of two and six. Mixed method was used in the research, which combines quantitative and qualitative methods. "General Information Form", "Individual Needs Determination Form", "Adapted Autism Behavior Checklist (ABC)", "Gilliam Autism Rating Scale -2- Turkish Version (GARS-2-T)"  and "Sense and Self Regulation Checklist (SSC)" and "Semi-Structured Interview Form" were used as data collection tools in the research. In the study, the effect of the auditory integration training program to support the sensory and self-regulation skills of children with autism was determined through two-stage observation data by one of the single-subject experimental designs called AB model. A developmental support program using the auditory integration method was applied in the experimental process and the dependent variable was measured during this process. The analysis of the quantitative data was carried out with the graphical analysis method, the analysis of the qualitative data was carried out with the content analysis method. When the results of the research were examined, it was determined that the final evaluation results of the children within the scope of the study were different from the preliminary evaluation results, the sense and self-regulation checklist score, which was higher before the experimental process and decreased after the experimental process, and the intervention contributed to the children because the low score showed a positive feature. In addition to this, the positive progress in children is clearly demonstrated in the line graph made to evaluate the process carried out in line with the AB model. Research findings indicates that, after the intervention the qualitative data obtained from the interviews with the mothers of the participant children with autism overlap with the quantitative findings, and the mothers reported positive opinions about the developmental support program.