Postpartum dönemde uygulanan refleksolojinin ağrı, yorgunluk, uyku kalitesi ve laktasyon üzerine etkisi
The effect of reflexology applied in the postpartum period on pain, fatigue, sleep quality and lactation
Yazar: AYŞEGÜL KILIÇLI
Danışman: PROF. DR. SİMGE ZEYNELOĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ağrı = Pain ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Laktasyon = Lactation ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu araştırmanın amacı sezaryen doğum yapan primipar kadınlara postpartum dönemde uygulanan ayak refleksolojisinin ağrı, yorgunluk, uyku kalitesi ve laktasyon üzerine etkisinin belirlenmesidir. Bu araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Çalışma Türkiye'de doğurganlık oranı en yüksek il olan Şanlıurfa'da yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 80 primipar kadın oluşturmuştur (refleksoloji grubu:40 ve kontrol grubu:40). Araştırmada yer alan kadınlar uygulamaya başlamadan önce deney ve kontrol grubuna random atanmıştır. Veriler 01 Ocak 2020 – 31 Ocak 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak 'Tanıtıcı Bilgi Formu' , 'Visual Analog Skala' , 'Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Ölçeği' , 'Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi' ve 'Bristol Emzirme Değerlendirme Ölçeği' kullanılmıştır. Deney grubuna postpartum sekiz hafta boyunca haftada bir kez 40 dakika ayak refleksoloji uygulaması yapılmıştır. Kontrol grubu sadece izlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarının karşılaştırmasında kategorik değişkenler için kikare, sayısal değişkenler için bağımsız gruplarda t testi yapılmıştır. Deney ve kontrol grubu ölçek puan ortalamaları arasındaki fark Man Whitney U testi ile belirlenmiştir. Tekrarlı ölçümlerde süre ve grup etkileşimi açısından Two-way repeated measures ANOVA testi yapılmıştır. Deney grubunda ağrı için Visual Analog Skala puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha fazla azaldığı saptanmıştır. Ağrı düzeyinin deney grubunda dördüncü, kontrol grubunda yedinci haftada sonlandığı tespit edilmiştir. Deney grubunun yorgunluk düzeyinin kontrol grubuna göre anlamlı derecede azaldığı, uyku kalitesi ve laktasyon düzeyinin ise anlamlı derecede arttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, sezaryenle doğum yapan kadınlara doğumsonu süreçte yapılan ayak refleksolojisinin ağrı ve yorgunluk düzeyini azalttığı, uyku kalitesi ve laktasyonu ise olumlu etkilediği belirlenmiştir. Postpartum dönem hemşirelik bakımında refleksoloji uygulamasının kullanımı önerilebilir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effect of foot reflexology applied to primiparous women who had cesarean delivery in the postpartum period on pain, fatigue, sleep quality and lactation. This research is a randomized controlled trial. The study was conducted in Şanlıurfa, the province with the highest fertility rate in Turkey. The sample of the research consisted of 80 primiparous women  (reflexology group: 40 and control group: 40). The women in the study were randomly assigned to the experimental and control groups before starting the application. The data were collected between 01 January 2020 - 31 January 2021. 'Introductory Information Form' , 'Visual Analog Scale' , 'Visual Analogue Scale for Fatigue' , 'Pittsburg Sleep Quality Index' and 'Bristol Breastfeeding Assessment Tool' were used as data collection tools. Foot reflexology was applied to the experimental group for 40 minutes once a week for postpartum eight weeks. The control group was only watched. In the comparison of the experimental and control groups, chi-square for categorical variables and independent groups t-test for numerical variables were used. The difference between the scale mean scores of the experimental and control groups was determined by the Man Whitney U test. Two-way repeated measures ANOVA test was performed in terms of time and group interaction in repeated measurements. It was found that the means Visual Analog Scale scores for pain in the experimental group decreased more than the control group. Pain level was found to end in the fourth week in the experimental group and in the seventh week in the control group. It was determined that the fatigue level of the experimental group decreased significantly compared to the control group, and the sleep quality and lactation level increased significantly. As a result, it has been determined that foot reflexology applied to women who gave birth by cesarean in the postpartum period reduces the level of pain and fatigue, and positively affects sleep quality and lactation. The use of reflexology app can be recommended in postpartum nursing care.