İnflamatuvar artritlerde sinovyal sıvıdaki matriks metalloproteinaz-1 ve doku metalloproteinaz inhibitörü-1 düzeylerinin karşılaştırılması /
Yazar: HAKAN ERDEM
Danışman: Y.DOÇ.DR. SALİH PAY
GATA / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
ÖZET Artiritlerde kemik ve kıkırdaktaki yıkımın temel nedeni kollajen ve proteoglikanları yıkan ve çeşitli hücrelerden salman aktif proteaz düzeylerindeki artıştır. Bu proteazlann en önemlisi hücre dışı matrikste etkin olan matriks metalloproteazlandır. Matriks metalloproteinazlan (MMP) nötral pH'da hücre dışı matriks makromoleküllerini yıkan çinko bağımlı enzimlerdir. Bunlar hep beraber aktif oldukları zaman bağ dokusu matriksinin bütün bölümlerini parçalayabilirler. Eklemdeki metalloproteinazlarm anahtar inhibitörlerinden biri TIMP'dir. TIMP'ler en az üç üyesi olan (TIMP 1, 2, 3 ve 4) metalloproteinaz inhibitor ailesi olarak bilinmektedir. Bu proteinler metalloproteinazlara oldukça yüksek afinite ile bağlanarak enzimin aktivitesini bloke ederler. Bazen latent MMP'lere bağlanmasına karşın, genellikle aktif MMP'lere bağlanırlar. Romatoid artrit tanısı konmuş 26 romatoid artrit hastası, 19 diz osteoartritli hasta, eklem tutulumlu 20 Behçet hastası, dizinde atriti olan 20 Ailevi Akdeniz Ateşi'li hasta ve 24spondilartritli hastadan oluşan toplam 119 hastada TIMP-1 ve MMP-1 düzeyleri iki basamaklı sandwich ELISA yöntemiyle çalışıldı. BH ve AAA'lı hastalarda MMP-1 düzeyi RA'lı hastalarla farksız, ancak OA'h hastalara göre anlamlı bir yükseklik vardı. SPA'lı hastalarda ise RA'lı hastalara göre MMP-1 düzeyi anlamlı olarak düşük, ancak OA'lı hastalardan farksız bulundu. TIMP-1 düzeyleri incelendiğinde, inflamatuvar artritlere göre, OA'lı hastalarda istatistiksel olarak anlamlı bir yükseklik vardı. BH ve AAA'lı hastalardaki MMP-1 düzeylerinin RA'lı istatistiksel olara farklı olmaması ve buna rağmen bu hastalıkların eroziv artrit yapmaması, muhtemelen bu 55hastalıklarda oluşan artritin kısa süreli ve periyodik olmasına bağlıdır. Ayrıca MMP-1 ve TIMP-1 düzeyindeki artışın eklem dışı nedenlere bağlı olabileceği de ileri sürülebilir. SPA' da ise beklenildiği gibi MMP-1 düzeyi RA'ya göre daha düşük ve TIMP-1 değerleri ise eşit düzeydedir. Bu bulgular periferik eklem tutulumlu SPA' da erozyonun görülmemesinin bir nedeni olabilir. 56

Abstract:
SUMMARY The major cause of bone and cartilage destruction in arthritis is the increased levels of active proteases. The most important proteases are matrix metalloproteinases (MMPs), which are functioning on the extracellular matrix. MMPs are zinc dependent enzymes that break down the macromolecules, existing in extracellular matrix, at neutral pH. Activation of all MMPs together, may destruct whole connective tissue matrix. The key inhibitor of MMPs within the joint is "tissue inhibitor of metalloproeinase" (TIMP). TIMPs known as a family of metalloproteinase inhibitors and consists at least four different proteins (T1MP-1, TIMP-2, TIMP-3, and TIMP-4). These proteins are bound to MMPs with high affinity and inhibit their activities. In this study levels of TIMP- 1 and MMP-1 were measured in 119 patients using two- step sandwich ELISA method. Twenty-six patients with rheumatoid arthritis (RA), 19 patients with knee osteoarthritis (OA), 20 patients with Behcet's disease (BD) with joint involvement, 20 patients with Familial Mediterranean Fever (FMF) with knee arthritis, and 24 patients with spondylarthritis (SPA) were included in the study. Significantly higher MMP-1 levels were found in patients with BD and FMF with respect to the patients with OA and RA. In patients with SPA, MMP-1 levels were significantly lower than patients with RA, while higher than patients with OA. In addition, a significant difference was found in MMP-1 levels between patients with RA and O A. The difference of TIMP-1 levels between patients with inflammatory arthritis and patients with OA was statistically significant. 57Despite higher levels of MMPs, arthritis of BD and FMF is nondestructive. This may be due to presence of short term and periodic arthritis, and may due to higher TIMP-1 levels in BD and FMF. Extraarticular events may cause to observed increase in MMP-1 and TIMP-1 levels in these patients. MMP-1 levels were lower and TIMP-1 levels were same in patients with SPA. than patients with RA, as expected. These findings may explain the absence of errosive changes in joints in patients with peripheral arthritis of SPA. 58