Abdullah Buhârî ve Ömer Faruk Atabek'in eserlerinde tek kadın figürleri üzerine bir inceleme
A study on single female figures in the works of Abdullah Buharı and Ömer Faruk Atabek
Yazar: MİHRİBAN KAHVECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASUMAN ŞENEL
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Minyatür, el yazması kitapların süslenmesi ya da metnin açıklanması amacıyla ortaya
çıkan bir sanat dalıdır. Bu sanat Orta Asya'dan başlayarak, İslam dünyasında ve özellikle
Osmanlı İmparatorluğu'nda büyük bir gelişim göstermiştir. Küçük boyutlu ve ayrıntılı bir
şekilde tasvir edilen minyatürler, toplumsal bütün olaylara ışık tuttuğu gibi kadın figürü
için de belge niteliği taşımaktadır. Türk minyatür sanatında kadın imgesi, tarih boyunca
farklı dönemlerde, farklı coğrafyalarda, farklı inanış ve kültürlerde farklı şekillerde tasvir
edilmiştir. Uygurlardan başlayarak günümüze kadar uzanan süreçte kadın figürleri,
sanatsal ve kültürel değişimlerin izlerini taşımakla birlikte, dini temalarda, edebi
eserlerde, saray ve gündelik yaşam sahnelerinde muhtelif şekillerde kendilerini
göstermişlerdir. Bu tezde 18. yüzyıl Abdullah Buhârî ve 20. yüzyıl Ömer Faruk Atabek
minyatürlerinde kadın figürü ele alınmıştır. Çalışmada iki farklı sanatçı tarafından
yapılmış olan minyatürlerde yer alan kadın figürleri referans alınarak; kadının yaşamı,
sosyal durumu ve giyim kuşamı ile ilgili özellikler saptanmaya çalışılmış; figürler,
dönemin estetik, kültürel ve sosyal koşullarına bağlı olarak incelenmiştir. Abdullah
Buhârî'nin 18. yüzyıl saraylı kadın figürleri ile Ömer Faruk Atabek'in 20. yüzyıl kırsal
kesim kadın figürlerinin dönemsel ve sosyo-kültürel farklılıklarının, sanatçıların
eserlerinde ele alınış biçimleri incelenerek mukayese edilmiştir. Bu mukayese ile 18.
yüzyıl saray kadınlarının ve şehirli kadınların zarif kıyafetleri ve mücevherleri ile kırsal
kesimdeki kadınların sade yaşamı ve işlevsel kıyafetleri değerlendirilerek, sosyo-kültürel
yapı bağlamında, sanatta kadın temsilinin nasıl değiştiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Miniature is a branch of art that emerged to decorate manuscript books or explain the text.
This art has developed greatly, starting in Central Asia, in the Islamic world, and
especially in the Ottoman Empire. Miniatures, depicted in small size and detail, shed light
on all social events and are documents for the female figure. The female image in Turkish
miniature art has been depicted in different ways in different periods, different
geographies, and different beliefs and cultures throughout history. Starting from the
Uyghurs and extending to the present day, female figures bear the traces of artistic and
cultural changes and have shown themselves in various ways in religious themes, literary
works, palaces, and daily life scenes. In this thesis, the female figure in the miniatures of
18th-century Abdullah Buhârî and 20th-century Ömer Faruk Atabek is discussed. In the
study, taking as reference the female figures in the miniatures made by two different
artists, the characteristics of women's lives, social status, and clothing were tried to be
determined. The figures were examined depending on the aesthetic, cultural, and social
conditions of the period. The periodic and socio-cultural differences between Abdullah
Buhârî's 18th-century palace female figures and Ömer Faruk Atabek's 20th-century rural
female figures were compared by examining the way these figures were handled in the
artists' works. Through this comparison, the elegant clothes and jewelry of the 18thcentury palace women and urban women and the simple life and functional clothes of
rural women were evaluated, and how the representation of women in art changed in the
context of the socio-cultural structure was revealed.