İşletmelerde hile, çalışanların hile algısı ve etik anlayışları arasındaki ilişki
Fraud in corporations, relationship between fraud perception and ethical understandings of employees
Yazar: ABDULLAH YAMAN
Danışman: PROF. DR. SALİH ZEKİ İMAMOĞLU
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Algı = Perception ; Etik = Ethics ; Hile = Fraud ; Sahtecilik = Falsification ; Çalışanlar = Workers ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Çalışanların kişisel menfaat elde etmek için çalıştığı işletmenin kaynaklarını ve varlıklarını suiistimal etmesi, çalışan hilesi olarak tanımlanmaktadır. Etik ise kişilerin davranışlarına yön veren, alacağı kararlara rehberlik eden kurallar bütünüdür. Çalışan hileleri neticesinde işletmeler oldukça fazla zarar görmekte ve kimi zaman iflas etmektedirler. Çalışanların hile algıları ve etik anlayışları, hile vâkâlarının farkına varılması ve hileye mâni olunması noktasında en önemli unsurlardır. Bu çalışmanın amacı; çalışanların hile algıları ve etik anlayışları ile demografik özellikleri arasında bir ilişkinin olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu çalışmada veri toplama yöntemi olarak anket yöntemi tercih edilmiştir. 183 çalışan üzerinde altı adet hile ve iki adet etik ikilem senaryosundan oluşan bir anket uygulanarak araştırma sonuçlandırılmıştır. Veriler üzerinde yapılan testler, frekans ve varyans analizleri sonucunda; çalışanların etik anlayışlarının ve hile algılarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların cinsiyetlerinin hile ve etik algı düzeylerini anlamlı bir şekilde farklılaştırmadığı belirlenmiştir. Hem kadın çalışanlar hem de erkek çalışanlar hile vâkâlarını tasvip etmemiş, aynı şekilde etik ikilem senaryolarında alınan kararları etik bulmamışlardır. Çalışanların pozisyonlarının, hile algı düzeylerini anlamlı bir şekilde etkilemediği tespit edilmiştir. Çalışanların karşılaştıkları durumları vâkâ bazında değerlendirdiği görülmüş, hem etik hem de hile senaryolarının çalışanlarca farklı şiddetlerde derecelendirildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Misuse of resources and assets of the company by employees to get personal benefit is defined as employee fraud. Ethics is a set of rules that guide people while taking decisions and shaping behaviors. Ethics is a set of rules that shaping behaviors of people and guide them while taking decisions. As a result of employee fraud, businesses suffer a lot of damage and sometimes they go bankrupt. Fraud perception and ethical understandings of employees are the most important elements to recognize the fraud and prevent it. The purpose of this study is; to investigate whether there is a relationship between the fraud perceptions and ethics understandings of the employees and their demographic characteristics. In this study, questionnaire method was preferred as data collection method.  The questionnaire consisting of six fraud and two ethical dilemma scenarios was applied on 183 employees and the survey completed. As a result of frequency and variance analysis and tests conducted on the data; the ethical understanding and the fraud perception of employees were found as high. It was determined that the gender of the employees did not significantly differentiate the level of fraud and ethical perception. Both female and male employees did not approve fraud scenarios, and they did not consider the ethical dilemma scenarios as an ethical. It was determined that the positions of the employees did not significantly affect the level of fraud perception of them. It was seen that the employees evaluated the situations they faced case by case, and that both the ethical and the fraud scenarios were rated by the employees at different severities.