Mimarlık ve sinema ilişkisi içerisinde sürrealist mekân yaratma konusunda sinematografik yaklaşımlar
Cinematographic approaches about creating surrealistic spaces within architecture and cinema relations
Yazar: AYŞE GÜLÇİN URAL
Danışman: YRD. DOÇ. FERDA YÜKSEL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Art Nouveau mimarisi = Art Nouveau architecture ; Mimari mekan = Architectural space ; Modernist mekan = Modernist space ; Sanat sineması = Art cinema ; Sosyal mekan = Social space

Özet:
Kavramsal mekânların sinema sanatı ile olan ilişkisini irdeleyen bu tez çalışmasında, iç mekân tasarımı sürrealizm akımı üzerinden incelenmiştir. Sürrealist mekâna sinematografik çerçeveden bakılarak ele alınmıştır. Sinema sanatı ile mimarlık disiplininin kavramsal mekân düzenlemeleri bağlamında konu araştırılmıştır. Günümüzde tüm sanat disiplinlerinin iç içe geçmeye başladığı gerçeğinden yola çıkarak kavramsal mekânın sinema sanatı ile olan teması irdelenmiştir. 
Birinci bölümde; Mekân tanımları ve Henri Lefebvre'in mekân tanımlaması üzerine geliştirdiği üçlü diyalektik yöntem yönünden incelenmiştir. Mekânda semboller ve imgeler araştırılmış ve mekânda hareket, algı, deneyim konu başlıkları üzerinde durulmuştur. Tüm sanat dallarının arasındaki ortak bağlayıcı noktalardan hareketle mimarlık ve sinema disiplinin ortak noktalarına örnek teşkil eden Juhani Pallasmaa'nın sinema-mimari yaklaşımı üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. 
İkinci bölümde; Genel bir anlatımdan sonra sinema sanatının tanımı ve tarihi süreci incelenmiştir. Gilles Deleuze'un sinema felsefesi ve Eisenstein'in sinemada kavrama ulaşma süreci üzerinden tez yapılandırılmıştır. Bu bağlamda, mekânın sinemasal kavrama ulaşma sürecinde hangi noktada durduğu, mekânsal semboller ve imge nesnelerinin rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Sinema anlatısında hareket imgesi ve zaman imgesi ile bağlantılı olarak mimarlık ve sinema disiplinlerinin içerdiği ortak yaklaşımlar ve benzerlikleri tespit edilmiştir. Mimari-sinema ilişkisini, mekân-zaman-hareket-imge olgusu içerisinde inceleyerek kavramsal mekâna farklı bakış açıları kazandırdığına dair örnekler sunulmuştur.
Üçüncü bölümde; bilinen mekân tanımlarının mekân felsefesi üzerinden mekânın kavramsal boyutu sorgulanmak istenmiş, bu bağlamda sürrealizm ve mimarlık ilişkisi irdelenmiştir. Mekânı felsefi bir bakış açısı ile inceleyerek, anlam yükleme ve algılama konusunda sürrealist mekân arayışında imgenin yeri araştırılmıştır. Sürrealistlerin deneysel mekân çalışmaları ile örneklendirilmiştir. 
Dördüncü bölüm; mimari-sinema disiplinlerinin ortak noktalarının ve sürrealizm-mimari ilişkisinin, keşfedilmemiş olan mekânın deneyimlenmesi için sağlayabileceği imkanlar üzerinde durulmuştur. Sinematografik mekânsal alışveriş sürrealist mekân üzerinden çerçevelendirilmiş, izleyicinin sürrealist mekânı deneyimlemesi için sağlanan mekân felsefesi üzerinden sorgulanmıştır. Bir plastik sanat sayılan mimarlığın diğer disiplinlerle olan alışverişinde sürrealist mekân yaratma konusunda birbirlerine sağladıkları etkileşim ve ilişki yönünden sürrealist mekânın mimari ve sinemaya verebilecekleri keşfedilmek istenmiştir. Konuyu destekleyen örnek film olarak yönetmen Alejandro Jodorowsky'nin 'Avangard Film' türündeki The Holy Mountain (Kutsal Dağ) ve Santa Sangre filmleri incelenmiştir. Filmlerde bulunan gerçeküstü iç mekânlar ve vurgulanmak istenen imgeler mekânda sürrealist bakış açısı irdelenmiştir. Film mekânlarında bulunan sürrealist imge nesneleri ve izleyicinin anlama ulaşmasında mekânsal imgelerin ve mekânsal sembollerin rolü tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sonuç bölümünde ise; yapılan araştırmalar sonucunda, ortak bakış açılarının birlikteliği örneklendirmeler üzerinden elde edilen bilgiler çerçevesinde incelenerek mimarlık ve sinema sanatı disiplinlerinin karşılaştırılması ve bağıntı kurulması üzerinden tez yapılandırılmıştır.

Abstract:
In this thesis study which scrutinizes relations between conceptual spaces and cinematography, interior design has been examined in terms of surrealism. The thesis has been structured by cinematographic aspect looking surrealistic space through. In the context of conceptual space arrangements in cinema art and architecture discipline, the subject was investigated. From the fact that all the disciplines of art have begun to telescope nowadays, the contact between conceptual spaces and cinematography has been researched extensively.
In chapter one; definitions of space and Henri Lefebvre's tripartited dialectic developed through the definition of space have been studied. Symbols and images at space have been researched and the topics of movement, perception, experience at space are overemphasized.  With reference to common linking points of all art disciplins, common grounds of architecture and cinema disciplines have been tried to determine over Juhani Pallasmaa's approach to relations between architecture and cinema.
In chapter two; after general descripton, the definiton and the history of art of cinema has been researched throughly. Gilles Deleuze's philosophy of cinema and Einstein's process of reaching to consept in cinema has been overemphasized. In this context, at which point space stands on the process of reaching to concept has been tried to explicate with the role of spatial symbols and image objects. In relation with subject, joint approaches and similarities of architecture and cinema have been determined in conjunction with the image of motion and the image of time in cinematic narrative. Examples have been submitted regarding the study of architecture-cinema relations in phenomenon of space-time-motion-image reveals different perspectives to the conceptual space.
In chapter three; it has been requisitioned to query the magnitude of concept of space beyond the declared definitions of space. In this context, the relation between surrealism and architecture has been questioned. In search of surrealistic space, the importance of image in sense of giving meaning and perception has been researched by examining the space with philosophical point of view.  Examples of experimental space studies of surrealists have been submitted.
In chapter four, the possibilities, can be provided for the experience of undiscovered spaces, have been overemphasized, by common grounds of architecture- cinema disciplins and relation of surrealism- architecture. Architecture as a plastic art, interchange has been framed with other diciplines, over surrealistic spaces and provided opportunity for audiences to experience surrealistic spaces has been interrogated. The affirmative ways of these two art's interchange on creating surrealistic spaces and what can surrealistic spaces give to architecture and cinema wanted to be explored. For movie instances to support subject, Alejandro Jodorowsky's The Holy Mountain and Santa Sangre movies which are in 'avant-garde' genre have been studied. Surrealistic interiors and images that wanted to highlight have been overemphasized in the movies. The role of surrealist image objects in the movie spaces and the role of spatial symbols and spatial images for audiences to reach to a meaning have been tried to determine.
In the final chapter, by analyzing the information obtained with the researches and sampling studies, the thesis is structured over comparing the two art disciplines and correlation.