Metabolik sendrom olan ve olmayan kadınlarda yeme farkındalığı ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating awareness and diet quality in women with and without metabolic syndrome
Yazar: GAMZE BOLAÇ YAVAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Metabolik sendrom (MetS), kardiyovasküler hastalıkların oluşumunda etkili olan ve aynı etyopatogeneze sahip oldukları düşünülen farklı risk faktörlerinin birlikte yer alması durumudur. Obezite, insülin direnci, hipertansiyon, diyabet, aterojenik dislipidemi ve endotel disfonksiyon MetS'in bileşenleri arasında yer almaktadır. Bu çalışmada MetS olan ve olmayan kadınlarda, yeme farkındalığı durumu değerlendirilerek MetS üzerine etkisini görmek, yeme farkındalığı, depresyon durumları ve diyet kaliteleri arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır. Çalışma, Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Sincan Sağlıklı Hayat Merkezi diyet polikliniğine doktor tarafından yönlendirilen 18-50 yaş arası 176 kadın (88 MetS olgusu, 88 MetS olmayan) gönüllü ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan bireylere; genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, 3 günlük besin tüketim kayıtları, yeme farkındalığı ölçeği (YFÖ-30), CES-depresyon ölçeği, antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal bulgularını içeren bir anket uygulanmıştır. Anket, çalışmaya katılan bireylerle yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Bireylerin diyet kalitesi Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (HEİ-2015) ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, MetS olanların vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, bel/boy oranı, boyun çevresi, vücut yağ kütlesi olmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).  Metabolik sendromu olanların açlık kan glukoz, trigliserit, LDL değerleri olmayanlara göre daha yüksek, HDL değeri daha düşüktür (p<0,05). Yeme farkındalığı olan MetS'li bireylerin vücut ağırlığı, BKİ, vücut yağ kütlesi yeme farkındalığı düşük olan MetS'li bireylere göre daha düşüktür (p<0,05). Metabolik sendromu olanların CES depresyon puanları ortalaması olmayanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Ağır depresyonu olan MetS'li bireylerde BKİ ve vücut yağ kütlesi depresyonu olmayan MetS'li bireylere göre daha yüksektir (p<0,05). Yeme farkındalığı olan MetS'li bireylerde enerji ve doymuş yağ alımı yeme farkındalığı düşük olan MetS'lilere göre daha düşüktür (p<0,05). Metabolik sendromu olmayan bireylerde depresyonu olmayanların %21,7'sinin, hafif depresyonu olanların %54,5'inin, orta depresyonu olanların %62,5'inin, ağır depresyonu olanların %26,7'sinin diyet kalitesinin kötü olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Metabolik sendromlu bireylerde tıbbi beslenme tedavisi yaklaşımı önemlidir. Bunun yanı sıra depresyonu olan bireylerde tıbbi beslenme tedavisiyle birlikte psikolojik tedavinin de yararlı olabileceği gösterilmiştir. Metabolik sendromlu bireylerin yeme farkındalıklarını yükselterek vücut ağırlıklarını daha iyi yönetebilecekleri düşünülmektedir. Sonuç olarak, MetS ve bileşenlerinin kontrolünde vücut ağırlığı yönetimi, yeme farkındalığı, diyet kalitesi ve depresyon durumunun etkileşimli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Metabolic syndrome (MetS) is the coexistence of different risk factors that are effective in the formation of cardiovascular diseases and are thought to have the same etiopathogenesis. Obesity, insulin resistance, hypertension, diabetes, atherogenic dyslipidemia and endothelial dysfunction are among the components of metabolic syndrome. In this study, it is aimed to evaluate the effect of eating awareness on metabolic syndrome in women with and without metabolic syndrome, and to determine the relationship between eating awareness, depression status and diet quality. Study was conducted with 176 female volunteers (88 MetS cases, 88 non-MetS) aged 18-50 years, who were referred to the diet polyclinic of the Sincan Healthy Life Center by doctor. A questionnaire including general information, nutritional habits, 3-day food consumption records, mindful eating scale, CES-depression scale, anthropometric measurements and biochemical findings was applied to the individuals. The questionnaire was conducted by face-to-face interviews with the individuals. The diet quality of individuals was evaluated with the Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015). At the end of the study, individuals with MetS had higher weight, BMI, waist circumference, waist/height ratio, neck circumference and body fat mass than individuals without Mets. Individuals with MetS have higher fasting glucose, triglyceride and LDL values, and lower HDL values than individuals without MetS. The body weight, BMI, and body fat mass of individuals with MetS and mindful eating are lower than individuals with MetS without mindful eating. Individuals with MetS have higher CES depression scores than individuals without MetS. BMI and body fat mass are higher in individuals with MetS and severe depression than individuals with MetS without depression. Energy and saturated fat intake in individuals with MetS and mindful eating is lower than individuals with MetS and without mindul eating. In individuals without MetS, 21,7% of those without depression, 54,5% of those with mild depression, 62,5% of those with moderate depression and 26,7% of those with severe depression had poor diet quality. The importance of medical nutrition therapy in individuals with MetS has been demonstrated once again. In addition, it has been shown that psychological therapy can be included in individuals with depression along with medical nutrition therapy. It has been considered that individuals with MetS can better manage their body weight by raising their mindful eating. In conclusion, it has been confirmed how important body weight management, mindful eating, diet quality and depression status are in the control of metabolic syndrome and its components.