Brıllıant blue (E133) olarak bilinen mavi gıda katkı boyasının, soğan (Allium cepa) kök hücrelerinde mitoz bölünmeye etkisi
Effects of the food colouring agent brilliant blue (E133) on mitotic cell division of onion (Allium cepa) root tips
Yazar: METE SELÇUK YURTSEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYATİ ARDA
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Botanik = Botany ; Genetik = Genetics
Dizin: Allium cepa = Allium cepa ; Gıda boyaları = Food colourants ; Hücre döngüsü = Cell cycle ; Mitotik indeks = Mitotic index

Özet:
Mavi gıda boyası, "Brilliant Blue (E133)" dondurma, soğuk içecekler, bardak çorba, süt ürünleri, pastalar ve şekerleme gibi birçok üründe renklendirici gıda boyası olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, sabun, şampuan, ağız içi durulama suyu gibi bazı farmakolojik ürünlerde de kullanılmaktadır. Bu çalışmada Mavi gıda boyasının toksik etkileri, mutfak soğanı (Allium cepa) meristematik kök hücrelerinde in vivo olarak araştırılmıştır. Soğan replikatları laboratuvar ortamında boyanın 200ppm, 800ppm ve 1600ppm'lik sıvı çözeltilerini içeren düzeneklerde üç gün gelişmeye bırakılmıştır. Her replikat için toplam 500 hücre incelenmiştir. Negatif kontrol grubu olarak doğal kaynak suyu kullanılmıştır.
Sonuç olarak, her üç konsantrasyondaki çözeltilerde gelişen soğan ortalama kök uzunlukları kontrol grubuna göre istatistiki olarak anlamlı olarak (P<0,001) kontrol grubundan daha kısa kalmıştır. Tüm gruplara ait ortalama kök sayıları karşılaştırıldığında ise (P>0,05), bu gruplar arasında istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Mitoz bölünme toplam sayıları 200ppm grubunda diğer gruplardan en yüksek çıkmıştır, ikinci yüksek değer mitoz sayılarını alan kontrol grubu olmuştur, diğer iki gruptaki ortalama mitoz bölünme sayıları konsantrasyona bağlı olarak azalmıştır (P<0,001). Mitotik indeks (MI) ortalama değerleri de Mitoz bölünme sayılarındaki gibi aynı şekilde sıralama göstermiştir.
Mavi gıda boyasının soğan meristematik kök hücrelerinde meydana getirdiği Kromozom aberasyonlarının (CA) ortalama sayıları ve CA yüzdeleri de kontrol grubu ve diğer üç konsantrasyondaki çözeltiler arasında istatistiki anlamlı bir farklar göstermiştir. CA ortalama sayıları ve CA yüzdeleri, en yüksek çıkan 1800ppm den kontrol grubuna doğru azalma eğilimi göstermiştir. Bu çalışma sonuçlarına göre Mavi gıda boyasının özellikle 200ppm'den daha yüksek konsantrasyonlarda A. cepa meristematik kök hücrelerinin belirgin olarak sitotoksik ve genotoksik etkiye maruz kaldığı söylenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Allium cepa, mavi gıda boyası, (brilliant blue, E 133), mitotik indeks, hücre döngüsü

Abstract:
Food additive "Brilliant Blue (E133)" is used for colouring a variety of foods such as; ice cream, cold drinks, instant soup, dairy products, pies, candies and a wide variety of other foods.  Moreover, it is also used in cosmetics, it is added to soap, shampoo, deodorants and mouthwash liquids. In this study, toxic effects of the food colouring agent "Brilliant Blue (E133) were investigated in vivo by using the root meristematic cells of the onion, Allium cepa L.). The onion specimens were left three days for root growth in beakers involving 200ppm, 800ppm and 1600ppm solutions of brilliant blue. A total of 500 cells were examined in the replicates of each treatment. Spring water was used for negative control group.
As a result, the mean length of the onion roots they obtained from the experimental treatments involving the three different concentrations of the blue dye were shorter than the control group roots (P < 0,001). However, the mean root numbers of the onions in all four grups shown no sign of statistical differences (P>0,05). Total number of the mitosis in the cells examined was the highest in 200ppm group followed by control group. The mitosis numbers in the remaining two groups were lower than the previous groups showing association with the concentration level (P<0,001). 
Mean chromosomal aberrations (CA) and CA percentages occurred in the meristematic root cells due to the blue dye showed statistically significant differences among the four groups of experimental treatments. Mean CA numbers and CA percentages was highest in the 1600 ppm group and decreased gradually from 1600ppm group to the control group. According to these findings the "Brilliant Blue E133" over 200ppm concentrations have significant cytotoxic and genotoxic consequences on A. cepa meristematic root cells.

Keywords: Allium cepa, food colouring, brilliant blue, (E 133) mitotic index, cell cycle