Akut iskemik serebrovasküler olay sonucu hemipleji gelişen hastalarda F dalga yanının prognöz üzerine prediktif değeri
Predictive value of F wave response on prognosis in patients with hemiplegia resulting from acute ischemic cerebrovascular event
Yazar: TUĞÇE AKSUNGUR
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ÖZTOP ÇİFTKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Elektromiyografi = Electromyography ; F dalgası = F wave ; Hemipleji = Hemiplegia ; Prognoz = Prognosis ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç : Bu çalışmanın amacı, akut serebrovasküler olay sonucu hemipleji gelişen
bireylerde elektromiyografik yöntemlerle ölçülen F dalgalarının hastalığın
prognozunu ön görmede ön belirteç olarak kullanılabilirliği hakkında bilgi
toplamaktır.
Gereç ve yöntem : Çalışmamıza akut serebrovasküler olay (SVO) sonrası hemipleji
gelişen ve rehabilitasyon amacıyla kliniğimizde yatarak tedavi görmeyi kabul eden,
araştırmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 18 kadın ve 22 erkek toplam 40 hasta
alındı. İlk değerlendirmede hastaların yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi gibi
demografik verileri ve inme geçirilen tarih, rehabilitasyon kliniğine yatana kadar
geçen süre, hemiplejik taraf gibi hastalık öyküleri tarafımızca oluşturulan hasta olgu
formu üzerine kaydedildi. Ayrıca bilişsel düzeylerini değerlendirmek için Mini
Mental Durum Testi (MMDT), inmenin şiddetini değerlendirmek için National
Institues of Health Stroke Scale (NIHSS), fonksiyonel durumlarını değerlendirmek
için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) kullanıldı. Bu değerlendirmelerden sonra
hastanın aynı gün elektromiyografi (EMG) ünitesinde her iki taraf ulnar ve derin
peroneal sinirinin F dalga latans ve persistans değerleri sırasıyla abduktor digiti
minimi (ADM) ve ekstansor digitorum brevis (EDB) kasları üzerinden kaydedildi.
Hastalara kliniğimizde yattıkları süre boyunca pasif, aktif asistif ve aktif eklem
hareket açıklığı egzersizleri, germe egzersizleri, güçlendirme egzersizleri, dengekoordinasyon egzersizleri ve yürüme eğitimi verildi. Hastalara ikinci değerlendirme,
ilk değerlendirmenin üzerinden 3 ay geçtikten sonra yapıldı. İkinci değerlendirmede
hastalara NIHSS ve FBÖ tekrar uygulandı.
Bulgular : Ortalama yaşı 58,53, %54'ü erkek ve %45'i kadın olan 40 kişinin
değerlendirmesinde, hemiplejik taraf ulnar F persistansı ile sırasıyla; ilk başvuru FBÖ
total, FBÖ motor, FBÖ kognitif, ΔFBÖ total, ΔFBÖ motor ve ΔFBÖ kognitif arasında
anlamlı ilişki gösterildi (r = 0.44; p = 0.005, r = 0.42; p = 0.007, r = 0.32; p = 0.043, r
= -0.39; p = 0.013, r = -0.35; p = 0.025, r = -0.38; p = 0.015). Yapılan regresyon
analizinde ise değişkenlerin hemiplejik taraf ulnar F persistansını %5,8
oranında (düzeltilmiş R2) etkilediği ve bu etkinin ilk başvuru FBÖ motor değişkeni
açısından istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0,05). Analiz sonucunda ilk
başvuru FBÖ motor değişkenindeki bir birimlik değişimin F persistansında 0,078
birimlik azalışa neden olduğu saptandı.
Hemiplejik taraf ulnar F latansı ile sırasıyla ilk başvuru FBÖ total ve FBÖ
motor skorları arasında anlamlı bir ilişki saptandı (r = -0.368; p = 0.021, r = -0.380; p
= 0.017). Ancak değişkenler arasında yapılan regresyon analizinde istatistiksel olarak
anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).
Her iki taraf peroneal F persistans ve latans ile diğer değişkenler arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).
Sonuç : İskemik inmenin akut döneminde F persistansındaki bir artış, hastalarda kötü
fonksiyonel durum ve kötü prognoz ile ilişkili olabilir.
Anahtar Kelimeler: Hemipleji, İskemik inme, Elektronöromiyografi, F dalgası

Abstract:
Objective: The aim of this study is to gather information about the potential use of
electromyographic methods in predicting the prognosis of individuals with
hemiplegia resulting from an acute cerebrovascular event by measuring F-waves.
Materials and Methods: A total of 40 patients, including 18 females and 22 males,
who developed hemiplegia following an acute cerebrovascular event and agreed to
receive inpatient rehabilitation treatment in our clinic, were included in the study.
During the initial evaluation, demographic data such as age, gender, body mass
index, as well as stroke onset date, time elapsed until admission to the rehabilitation
clinic, and disease history such as the affected hemiplegic side were recorded on a
patient case form created by our team. In addition, the Mini-Mental State
Examination (MMSE) was used to assess cognitive levels, the National Institutes of
Health Stroke Scale (NIHSS) was used to assess the severity of the stroke, and the
Functional Independence Measure (FIM) was used to evaluate functional status.
After these evaluations, on the same day, the F-wave latency and persistence values
of the ulnar and deep peroneal nerves were recorded through the abductor digiti
minimi (ADM) and extensor digitorum brevis (EDB) muscles, respectively, using
electromyography (EMG) units. During their stay in our clinic, patients received
passive, active-assisted, and active range of motion exercises, stretching exercises,
strengthening exercises, balance-coordination exercises, and gait training. The
second evaluation was conducted three months after the initial evaluation. During the
second evaluation, NIHSS and FIM were administered again to the patients.
Results: In the evaluation of 40 individuals with a mean age of 58.53, consisting of
54% males and 45% females. Significant relationships were found between ulnar Fwave persistence of the affected hemiplegic side and initial FIM total, FIM motor,
FIM cognitive, ΔFIM total, ΔFIM motor, and ΔFIM cognitive scores (r = 0.44; p =
0.005, r = 0.42; p = 0.007, r = 0.32; p = 0.043, r = -0.39; p = 0.013, r = -0.35; p =
0.025, r = -0.38; p = 0.015). Regression analysis revealed that these variables had a
5.8% (adjusted R2) influence on F-wave persistence, and this effect was statistically
significant for the initial FIM motor variable (p < 0.05). The analysis indicated that a
one-unit change in the initial FIM motor variable led to a decrease of 0.078 units in
F-wave persistence.
A significant relationship was found between ulnar F-wave latency of the affected
hemiplegic side and initial FIM total and initial FIM motor scores (r = -0.368; p =
0.021, r = -0.380; p = 0.017). However, no statistically significant relationship was
found between these variables in the regression analysis (p > 0.05). There was no
statistically significant relationship between peroneal F-wave persistence and latency
on both sides and other variables (p > 0.05).
Conclusion: An increase in F-wave persistence during the acute phase of ischemic
stroke may be associated with poor functional status and prognosis in patients.
Keywords: Hemiplegia, Ischemic stroke, Electroneuromyography, F-wave.