Fetalazin ligandlı metal kompleksler ile bazı ditiyofosfonato komplekslerinin kristal ve molekül yapı araştırması
Crystal and molecular structure analysis of metal complexes with phthalazine ligand and some dithiophosphonato complexes
Yazar: ÖMER ÇELİK
Danışman: PROF.DR. SEMRA İDE
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
FETELAZ N L GANDLI METAL KOMPLEKSLER LE BAZI D T YOFOSFONATOKOMPLEKSLER N N KR STAL VE MOLEKÜL YAPI ARAŞTIRMALARIÖmer ÇEL KHacettepe Üniversitesi, Fizik Mühendisliği Bölümü, Katıhal Fiziği Anabilim Dalı.ÖZBu tez kapsamında yapılan temel çalışma, X-ışınları kristalografi çalışmasıdır. çerikolarak, kimyasal formülleri aşağıda sıralanmış, iki adet fetelazin ve sekiz adet deditiyofosfonato metal kompleksinin molekül ve kristal yapıları aydınlatılmıştır.I. ZnCl2(C8H6N2)2, II. ZnBr2(C8H6N2)2,III. Ni(C11H16OPS2)2, IV. Ni(C12H18OPS2)2,V. Ni(C12H18OPS2)2(C5H5N)2, VI. (C24H36CoO2P2S4)2,VII. Ni(C11H16OPS2)2(C6H6), VIII. Ni(C11H16OPS2)2(C5H5N)2,IX. Ni(C13H20O3PS2)2, X. Ni(C12H16O2PS2)2(C6H4N)2,Bilimsel ve endüstriyel alanda oldukça önemli olan bu komplekslerin yapıları, WINGXpaket programı kapsamında yer alan SHELXS97, SHELXL97, PARST97,PLATON2000 programları ve CHEMWIN ile ORTEPIII çizim programları kullanılarakanaliz edilmiştir. Gerekli deneysel veriler, Hacettepe Üniversitesi, Fizik MühendisliğiBölümü, X-ışınları laboratuarında bulunan Enraf-Nonius CAD4 tipi kırınımmetre ileelde edilmiştir.Bu tez ile ilk kez bu kadar çok sayıda ve sistematik olarak sentezlenmişditiyofosfonato kompleksleri ile çalışılmıştır. Sonuçta elde edilen yapısal bilgilergenelleştirilerek, yapı ile manyetik özellikler arasında bir ilişki kurulmuştur. Bir diğerönemli sonuç olarak, IX ve X nolu ditiyofosfonato kompleksleri, elektrik ve optiközellikleri yüksek olması beklenen kompleksler olarak belirlenmiştir.iAnahtar Kelimeler: X-ışınları, Ni(II), Co(II) ve Zn(II) metal kompleksler, Fetelazin,Ditiyofosfonato, Piridin, Ligand.Danışman: Prof. Dr. Semra DE, Hacettepe Üniversitesi, Fizik Mühendisliği Bölümü,Genel Fizik Anabilim Dalı.ii

Abstract:
CRYSTAL AND MOLECULAR STRUCTURE ANALYSIS OF METAL COMPLEXESWITH PHTHALAZINE LIGAND AND SOME DITHIOPHOSPHONATO COMPLEXESÖmer ÇEL KHacettepe University, Department of Physics Engineering, Solid State PhysicsSection.ABSTRACTThe fundamental study reported in this thesis is X-ray crystallography work. In thescope, crystal and molecular structures of two phthalazine and eightdithiophosphonato metal complexes ( which their chemical formula have been givenas follows) were revaled.I. ZnCl2(C8H6N2)2, II. ZnBr2(C8H6N2)2,III. Ni(C11H16OPS2)2, IV. Ni(C12H18OPS2)2,V. Ni(C12H18OPS2)2(C5H5N)2, VI. [Co(C12H18OPS2)2]2,VII. Ni(C11H16OPS2)2(C6H6), VIII. Ni(C11H16OPS2)2(C5H5N)2,IX. Ni(C13H20O3PS2)2, X. Ni(C12H16O2PS2)2(C6H4N)2,The structures of these complexes ( having big importance in scientific and industrialarea) were analized by using SHELXS97, SHELXL97, PARST97, PLATON2000programmes located in WINGX package program and CHEMWIN with ORTEPIIImolecular drawing programmes. Required experimental data were collected byEnraf-Nonius CAD4 type diffractometer in X-ray Laboratory of Hacettepe University,Department of Physics Engineering.Systematical synthesized and high numbered dithiophosphonato complexes werefirst case studied in this thesis. When the structural information (obtained in theinvestigation) was generalized, the relation between structure and magneticproperties of the dithiophosphonato complexes was defined. On the other hand, atthe end of the study, it was determined that, IX and X numbered dithiophosphonatocomplexes will big probably have electrical and optical properties.iiiKeyword: X-ray, Ni(II), Co(II) ve Zn(II) metal complexes, Phthalazine, Dithiophos-phonato, Piridin, Ligand.Adviser: Prof. Dr. Semra DE, Hacettepe University, Department of PhysicsEngineering, General Physics Section.iv