Adenoid hipertrofisinin büyüme-gelişim düzeyi ve diş yaşı üzerindeki etkisinin sefalometrik ve panoramik radyografilerle retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the effect of adenoid hypertrophy on growth-development level and tooth age with cephalometric and panoramic radiographs
Yazar: ELİF MERVE AHLAT
Danışman: PROF. DR. FAHİNUR ERTUĞRUL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 7-12 yaş arası çocuk hastalarda adenoid hipertrofisinin büyüme gelişim düzeyi ve diş yaşı üzerindeki etkisinin, panoramik ve lateral sefalometrik radyografiler kullanılarak retrospektif olarak değerlendirilmesidir. 
Yöntem: Analitik-arşiv tarama tipinde belirlenen bu araştırma kapsamında Bursa ilinde bulunan bir özel ağız diş sağlığı polikliniğine, 2008-2023 yılları arasında ortodonti muayenesi amacıyla başvuran 7-12 yaş arası 348 adet çocuk hastadan teşhis amacıyla alınan panoramik ve lateral sefalometrik radyografiler değerlendirildi. Panoramik radyografiler üzerinden diş gelişimine bağlı "Demirjian yöntemi" ve "Nolla yöntemi" kullanılarak diş yaşları tespit edildi. Çalışmada kullanılan lateral sefalometrik radyografilerin analizi, web tabanlı ortodontik ve ortognatik platform olan "Webceph" analiz programı kullanılarak gerçekleştirildi. Sefalometrik radyografiler üzerinden adenoid hipertrofisi varlığı Mc Namara yöntemi, büyüme gelişim düzeyleri "Baccetti Büyüme Gelişim Seviyeleri" kullanılarak değerlendirildi. İstatistiksel analizler Bağımsız Örneklem T testi, Mann Whitney U testi, Tek Yönlü ANOVA testi, Kruskal Wallis testi, Pearson Ki Kare analizi, Fisher's Exact testi kullanılarak IBM SPSS 25 programında gerçekleştirildi. 
Bulgular: McNamara havayolu analizi sonucunca çalışmaya katılan hastaların %29,8'inde adenoid hipertrofisi olduğu saptandı. Bu değerlendirme sonrası çalışma grubu (n=104) ve kontrol grubu (n=244) olmak üzere hastalar 2 gruba ayrıldı. Kontrol grubunun SNA, SNB, Ramus yüksekliği ve Yüz yüksekliği oranı ölçümleri çalışma grubu ölçümlerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Çalışma grubunun  SN-GoMe, Mandibular düzlem açısı ve Y ekseni açısı ölçümleri kontrol grubu ölçümlerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Çalışma gruplarına göre ANB, Gonial açı, Alt gonial açı ve Konveksite açısı ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar elde edilmedi (p>0,05). CS1 ve CS3 evrelerinde erkeklerin yaşlarının kızların yaşlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). CS2 ve CS4 için yapılan analizler sonucunda cinsiyetlere göre kronolojik yaşlar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Çalışma grupları ve cinsiyetler için yapılan analizler sonucunda hem kız hem de erkeklerde yaş arttıkça Baccetti sınıflaması evrelerinin yükseldiği; kızlarda pubertal atılımı ifade eden bu yükseliş hızının istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla olduğu gözlendi (p<0,05). Analizler sonucunda tüm Baccetti evrelerinde çalışma gruplarına göre yaşlar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar elde edilmedi (p>0,05). Kontrol grubunun Nolla yaşları çalışma grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Çalışma ve kontrol gruplarına göre Demirjian yaşları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar elde edilmedi (p>0,05).
Sonuç: Adenoid hipertrofisinin 7-12 yaş arasındaki hastalarda servikal vertebral büyüme evrelerine göre iskeletsel büyüme gelişim düzeyinde anlamlı bir fark yaratmazken, boyutsal-açısal analizler ve diş yaşı tayin yöntemlerine göre kraniyofasiyal büyüme gelişim üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Diş yaşı değerlendirmelerinde Nolla diş yaşının adenoid hipertrofisi olan hastalarda anlamlı şekilde geriden geldiği gözlenmiş, bu da adenoid hipertrofisinin diş sürme ve gelişiminde negatif etkileri olduğunu göstermiştir. Solunum bozukluklarının devam eden zararlı etkilerini azaltmak için çocuk diş hekimi, ortodontist, KBB uzmanı ve çocuk doktorunun multidisipliner yaklaşım içinde çalışmaları çok önemlidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to retrospectively evaluate the effect of adenoid hypertrophy on the level of growth development and dental age in pediatric patients aged 7-12 years using panoramic and lateral cephalometric radiographs. 
Method: Panoramic and lateral cephalometric radiographs obtained for diagnostic purposes from 348 pediatric patients aged 7-12 years who applied to a private oral and dental health polyclinic in Bursa for orthodontic examination between 2008 and 2023 were evaluated in this analytical-archival survey type study. Dental ages were determined using the "Demirjian method" and "Nolla method" based on tooth development on panoramic radiographs. The lateral cephalometric radiographs used in the study were analyzed using the "Webceph" analysis program, a web-based orthodontic and orthognathic platform. The presence of adenoid hypertrophy was evaluated using the Mc Namara method and growth development levels were evaluated using the "Baccetti Growth Development Levels" on cephalometric radiographs. Statistical analyses were performed using Independent Sample T test, Mann Whitney U test, One-Way ANOVA test, Kruskal Wallis test, Pearson Chi-Square analysis, Fisher's Exact test in IBM SPSS 25 program. 
Results: McNamara airway analysis revealed that 29.8% of the patients in the study had adenoid hypertrophy. After this evaluation, the patients were divided into 2 groups as study group (n=104) and control group (n=244). SNA, SNB, Ramus height and Face height ratio measurements of the control group were statistically significantly higher than those of the study group (p<0.05). SN-GoMe, Mandibular plane angle and Y-axis angle measurements of the study group were statistically significantly higher than those of the control group (p<0.05). There were no statistically significant differences between the ANB, Gonial angle, Lower gonial angle and Convexity angle measurements according to the study groups (p>0.05). In CS1 and CS3 stages, the ages of boys were statistically significantly higher than the ages of girls (p<0.05). As a result of the analyses performed for CS2 and CS4, no statistically significant difference was found between chronological ages according to genders (p>0.05). As a result of the analyses performed for the study groups and genders, it was observed that the Baccetti classification stages increased with increasing age in both boys and girls; this rate of increase, which expresses pubertal breakthrough, was statistically significantly higher in girls (p<0.05). As a result of the analyses, no statistically significant differences were obtained between the ages of the study groups in all Baccetti stages (p>0.05). Nolla ages of the control group were statistically significantly higher than the study group (p<0.05). There were no statistically significant differences between Demirjian ages in the study and control groups (p>0.05).
Conclusion: Adenoid hypertrophy did not make a significant difference in skeletal growth development according to cervical vertebral growth stages in patients aged 7-12 years, but it was found to be effective on craniofacial growth development according to dimensional-angular analysis and tooth age determination methods. In dental age assessments, it was observed that Nolla tooth age was significantly behind in patients with adenoid hypertrophy, indicating that adenoid hypertrophy has negative effects on tooth eruption and development. It is very important that the pediatric dentist, orthodontist, ENT specialist and pediatrician work in a multidisciplinary approach to reduce the ongoing harmful effects of respiratory disorders.