Gebelerin psikososyal sağlık durumları ile prenatal emzirme öz-yeterlilik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi /
Yazar: YÜSRA HAZAL ÖCAL
Danışman: PROF. DR. MURAT EKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Emzirme = Breast feeding ; Gebelik = Pregnancy ; Prenatal bakım = Prenatal care ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Ruh sağlığı = Mental health ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Giriş ve Amaç: Gebelerin psikososyal sağlık sorunlarının erken tanınması ve bu sorunlardan etkilenebilecek olan emzirme öz-yeterliliği algısının prenatal dönemde geliştirilmesi anne-bebek sağlığı açısından önemlidir. Bu çalışma gebelerin psikososyal sağlık durumları ile prenatal emzirme öz-yeterlilik arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışma 1 Aralık 2021-1 Şubat 2022 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi gebe polikliniğine başvuran 28 ve üzeri gebelik haftasında olan 207 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; kişisel bilgi formu, Gebelikte Psikososyal Sağlığı Değerlendirme Ölçeği (GPSDÖ), Prenatal Emzirme Öz-yeterlilik Ölçeği (PEÖYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmacı verileri toplarken yüz yüze görüşme yöntemini uygulamıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodlar, Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Dunn-Bonferroni test, Pearson korelasyon analizi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 29,16±5,28'dir. Gebelerin GPSDÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 3,87±0,53 iken, PEÖYÖ' den aldıkları ortalama puan 87,06±8,46 'dir. Gebelik sayısı, gebenin eğitim durumu GPSDÖ'den alınan puan ortalamalarında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık oluşturmuştur. Gebelerin yaşına, yaşayan çocuk sayısına, yaşadığı yerleşim yerine, çalışma durumuna, eğitim durumuna göre PEÖYÖ'den alınan puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu saptanmıştır. Olguların GPSD ölçeğinden aldıkları toplam puanlar ile PEÖY ölçeğinden aldıkları puanlar arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı zayıf düzeyde ilişki saptanmıştır (r=0,218; p=0,002).

Sonuç: Gebelerin GPSDÖ'den aldıkları puanlara göre psikososyal sağlık düzeylerinin iyi olduğu, PEÖYÖ'den aldıkları puanlara göre prenatal dönemdeki emzirme öz-yeterliliklerinin de iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Gebelerin psikososyal sağlık düzeyleri arttıkça prenatal dönemdeki emzirme öz-yeterliliği algısının arttığı belirlenmiştir. Bu sebeple gebelerin psikososyal iyilik halini korumak ve emzirme öz-yeterliliği algısını geliştirmek amacıyla sağlık profesyonelleri gebeleri bütüncül bir sağlık yaklaşımı içinde değerlendirmeli, psikososyal sağlık taramaları aktif hale getirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Emzirme, Gebelikte Psikososyal Sağlık, Öz-yeterlilik

Abstract:
Aim: Early recognition of the psychosocial health problems of pregnant women and the development of the perception of breastfeeding self-efficacy in the prenatal period which may be affected by these problems, is important for mother-infant health. This study was conducted to evaluate the relationship between the psychosocial health status of pregnant women and prenatal breastfeeding self-efficacy.

Materials and methods: The study was carried out with 207 women who were 28 and above gestational week, who applied to Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital pregnancy outpatient polyclinic between 1 December 2021 and 1 February 2022. Data were collected using the Psychosocial Health Assessment Scale in Pregnancy (PHASP), Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale (PBSES), and personal information form. The researcher applied the face-to-face interview method while collecting the data. While evaluating the study data, descriptive statistical methods, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Dunn-Bonferroni test, Pearson correlation analysis and Spearman correlation analysis were used.

Results: The mean age of the pregnant women participating in the study was 29.16±5.28. While the total mean score of the pregnant women in PHASP was 3.87±0.53, the mean score they got in PBSES was 87.06±8.46. The number of pregnancies and the educational status of the pregnant created a statistically significant difference in the mean scores obtained from the PHASP. It was determined that the difference between the mean scores obtained from the PBSES according to the age of the pregnant women, the number of living children, the place of residence, employment status, and education level was statistically significant. A positive and statistically significant weak correlation was found between the total scores of the cases from the Psychosocial Health Assessment Scale in Pregnancy and the scores they got from the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale (r=0,218; p=0,002).

Conclusion: It was determined that the psychosocial health levels of the pregnant women were good according to the scores they got from the PHASP, and their breastfeeding self-efficacy in the prenatal period was also at a good level according to the scores they got from the PBSES. It was determined that as the psychosocial health levels of pregnant women increased, the perception of breastfeeding self-efficacy in the prenatal period increased. For this reason, in order to protect the psychosocial well-being of pregnant women and to improve the perception of breastfeeding self-efficacy, health professionals should evaluate pregnant women with a holistic health approach, and psychosocial health screenings should be activated.


Key words: Breastfeeding, Psychosocial Health In Pregnancy, Self-efficacy