Diffüz sistemik skleroz tanılı hastalarda cilt tutulumuna bağlı vitamin D eksikliğinin osteoporoz ile ilişkisi
Relationship between osteoporosis and vitamin D deficiency due to skin involvement in patients with diffuse systemic sclerosis
Yazar: BURAK KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TAYLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Bağ doku hastalıkları = Connective tissue diseases ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Sistemik skleroz (SSc), deri ve iç organlarda ilerleyici fibrozis ile seyreden, tam olarak etyolojisi bilinmeyen sistemik otoimmün kronik bir bağ dokusu hastalığıdır. Patogenezi bilinmemekle birlikte vaskülopati, immün bozukluk ve birçok organda yaygın fibrozis ile karakterizedir. Gelişen fibrozis ve mikrovasküler patolojiye bağlı olarak akciğer, kalp, gastrointestinal sistem ve böbrek etkilenebildiği için sistemik skleroz olarak adlandırılmıştır. SSc hastaları, osteoporoz için riskli hastalardır. Bu durum; kronik inflamasyon, malabsorbsiyon, eklem tutulumu ve kontraktürlerinin yol açtığı immobilizasyon, böbrek yetmezliği, glukokortikoid ilaç kullanımı ve erken menopoz gibi birçok sebebe bağlı olabilir.
          Çalışmamıza, yaygın cilt tutulumu ile seyreden sistemik skleroz (dcSSc) tanısı alan  postmenapozal 20 kadın hasta ile aynı yaş ve cinsiyeti uygun 30 sağlıklı kontrol grubu alındı. Deri kalınlığı modifiye Rodnan skoru (mRodnan) ile derecelendirildi. Lumbar vertebranın ve sol proksimal femurun aksiyel ve appendiküler kemik mineral yoğunluğu (KMY), AP çift enerjili röntgen absorbsiyometri (DEXA) kullanılarak değerlendirildi. Rutin laboratuvar parametrelerine ek olarak osteokalsin (OC), tip I kollajenin çapraz bağlı N-telopeptidi (NTX), kemik-spesifik alkalen fosfataz (bALP) ve insan paratiroid hormonu (hPTH) düzeyleri analiz edildi.
          Biyokimyasal incelemelerde serum kalsiyum ve fosfor düzeyleri hastalar ve kontroller arasında benzer olarak saptandı (p=NS), ancak D vitamini düzeyi SSc hastalarında anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). Eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) ve yüksek duyarlılıklı CRP (hsCRP) gibi akut faz reaktanlarının seviyeleri, SSc grubunda anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). OC, NTX, bALP ve hPTH seviyeleri SSc grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Femur boynu ve lumbar vertebra KMY değerleri, hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşüktü (p<0,05). Lumbar vertebra ve femur boynu KMY'si ve vitamin D düzeyi,  mRodnan ≥7 olan SSc hastalarında daha düşük görüldü (p<0,05). bALP düzeyi mRodnan ≥7 olan SSc hastalarında anlamlı derecede yüksekti (p<0,05).  İki grup arasında NTX, OC ve hPTH düzelerinde anlamlı bir fark görülmedi (p=NS).
Sonuç olarak bu durum cilt tutulumuna bağlı vitamin D eksikliğine sekonder osteoporoz ile açıklanabilir. SSc çok sık görülmeyen bir bağ doku hastalığı olması ve çalışma grubumuzun kısıtlı olması nedeniyle elde ettiğimiz veriler genellenebilir düzeyde değildir. Kesin veriler için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Systemic sclerosis (SSc) is a chronic systemic autoimmune connective tissue disease of unknown etiology with progressive fibrosis in the skin and visceral organs. It is characterized by vasculopathy, immune dysfunction and widespread fibrosis of visceral organs, though its pathogenesis is still occult. It is named systemic sclerosis as lungs, heart, urinary tract and gastrointestinal tract might be affected by fibrosis and microvascular pathology, natured by the disease. SSc individuals are at risk for osteoporosis. This might be due to chronic inflammation, malabsorbtion, immobilization (due to contractures and joint involvement), renal failure, glucocorticoid use and early onset menopause.
Twenty postmenopausal female patients who were diagnosed as systemic sclerosis with widespread skin involvement (dcSSc) and 30 age and sex-matched healthy control groups were included in our study. Skin thickness was measured by modified Rodnan Score (mRodnan). Bone mineral density (BMD) of axial and appendicular lumbar vertebra and left proximal femur were evaluated by dual-energy x-ray absorptiometry (DEXA). Serum osteocalcin (OC,) cross-linked N-telopeptide of type I collagen (NTX), bone-specific alkaline phosphatase (bALP) and human parathyroid hormone (hPTH) were analysed in addisiton to routine labortory tests.
Serum phosphorus and calcium levels were similar in patients and control group on biochemical examinations (P=NS); on the other hand vitamin D levels were significantly lower in patient group than in control group (P <0,05). Levels of acute phase reactans' levels such as ESR and hsCRP were significantly higher in individual group than control group. The levels of OC, NTX, bALP and hPTH were significantly higher in SSc group than control group (p<0,05). BMD levels of femoral neck and lumbar spine were lower in individual group than control group (p<0,05). Vitamin D levels and BMD levels of femoral neck and lumbar spine were lower in SSc individuals with mRodnan score>7. bALP levels were higher in SSc individuals with mRodnan score>7.  NTX, OC, and hPTH levels were similar in both individual group (p=NS).
In conclusion, these findings might be explained by secondary osteoporosis due to vitamin D deficiency as a result of skin involvement. Our datas we obtained are not at a generalized levels due to a small size of individual group (as a result of that SSc is a rare disease). It is essential to be performed more clinical trials for stronger evidence.