Onkolojik hastalarda klinik ve dermoskopik tırnak ünitesi bulgularının kemoterapi ilaçları ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of relationship between clinical and dermoscopic nail changes and chemotherapy drugs in oncologic patients
Yazar: AHMET DOĞUKAN DAĞDAŞ
Danışman: PROF. DR. VAROL LÜTFÜ AKSUNGUR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Amaç: Kemoterapi ilaçlarına bağlı tırnak değişiklikleri birçok çalışmanın konusu olmuşken, bu değişiklikleri dermoskopik muayene ile inceleyen yalnızca birkaç çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma kemoterapiye bağlı tırnak değişikliklerinin tanı ve takibinde dermoskopinin yerini kapsamlı olarak belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Gereç ve yöntem: Çukurova Üniversitesi Onkoloji Polikliniğinde kemoterapi almakta olan 227 hastanın (115 erkek, 112 kadın, yaşları 20 ile 88 yıl arasında değişen) yalnızca el tırnakları hem klinik hem de dermoskopik olarak incelendi. Tırnak değişikliklerinin bağımlı değişken; yaş, cinsiyet, kanser türü, kanser süresi, tırnak bulguları yapabilen sistemik hastalık varlığı ve kemoterapi gruplarının ise bağımsız değişken olarak kullanıldığı çok değişkenli lojistik regresyon testleri yapıldı.

Bulgular: Çalışmada en sık gözlenen kanser türleri meme (% 25,6), akciğer (% 21,6), kolon (%14,5) ve hematolojik kanserlerdi (% 8,4). Hastaların % 49,3'ünün kanser süresi dokuz aydan daha kısayken, kalanlarda daha uzundu. Tırnak bulguları yapabilen sistemik hastalıklar hastaların % 14,5'inde bulunmaktaydı. En sık kullanılan kemoterapi grupları kortikosteroidler (% 62,6), platinumlar (% 50,2), hedefe yönelik ilaçlar (% 41,0) ve taksanlardı (% 31,3). En sık saptanan tırnak değişiklikleri longitudinal çizgilenme (% 45,4), onikoliz (% 37,0), kıymık kanama (% 37,0), longitudinal melanonişi (% 26,4), lökonişi (% 23,3), kırmızı lunula (% 15,9) ve transvers melanonişiydi (% 13,7). Çok değişkenli lojistik regresyon analizlerinde bulguların yalnızca üçü değişkenler ile anlamlı ilişki gösteriyordu. Transvers melanonişi taksan kullanan hastalarda daha sık saptandı (odds oranı [OR] 9,458, % 95 güven aralığı [CI] 1,938 – 46,151, p≈0,005). Onikoliz ve longitudinal çizgilenme yaş ile pozitif ilişki gösteriyordu (sırasıyla, OR 1,052, % 95 CI 1,021 - 1,085, p≈0,001 ve OR 1,068, % 95 CI 1,034 to 1,103, p<0,001).

Sonuç: Kemoterapiye bağlı tırnak değişikliklerini inceleyen diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında, bu çalışmada longitudinal çizgilenme, onikoliz, kıymık kanama ve kırmızı lunula daha sık saptanmıştır. Özellikle kıymık kanama için olmak üzere saptanan bu yüksek oranlar, dermoskopinin bu çalışmada kullanılırken diğer çalışmalarda kullanılmaması ile açıklanabilir. Kıymık kanama ve melanonişi, taksanların da dahil olduğu kemoterapiye bağlı tırnak toksisitesinin erken bulguları olduğu gerçeği ışığında; daha şiddetli tırnak toksisitelerinin gelişmesini önlemek amacıyla, kemoterapi alan hastaların tırnaklarının kemoterapi başlangıcından itibaren periyodik olarak dermoskopik incelenmesi önerilir.

Abstract:
Aim: Since there are only a few studies dealing with dermoscopic examination of chemotherapy-induced nail changes, this study was done to determine more comprehensively the place of dermoscopy in the diagnosis and management of such changes.

Materials and methods: Of 227 patients (115 males and 112 females, aged 20 to 88 years) who were taking chemotherapy at the Oncology Outpatient Clinic of Çukurova University, only fingernails were examined both clinically and dermoscopically. The following variables were analyzed as risk factors for nail changes using multivariate logistic regression: age, sex, cancer type, cancer duration, presence of systemic diseases affecting nails, and groups of chemotherapeutics.

Results: The most common cancer types were breast (25,6%), lung (21,6%), colon (14,5%), and hematologic cancers (8,4%). Of the patients, 49,3% had suffered from cancer for periods shorter than nine months; and the rest, for longer periods. Systemic diseases affecting nails were present in 14,5% of patients. The most commonly used groups of chemotherapeutics were corticosteroids (62,6%), platins (50,2%), targeted therapies (41,0%), and taxanes (31,3%). The most common nail changes were longitudinal ridging (45,4%), onycholysis (37,0%), splinter hemorrhage (37,0%), longitudinal melanonychia (26,4%), leukonychia (23,3%), red lunula (15,9%), and transverse melanonychia (13,7%). Only three of them were significantly associated with some variables in multivariate logistic regression analysis. Transverse melanonychia was more common in patients using taxanes (odds ratio [OR] 9,458, 95% confidence interval [CI] 1,938 to 46,151, p≈0,005). Both onycholysis and longitudinal ridging positively associated with age (OR 1,052, 95% CI 1,021 to 1,085, p≈0,001 and OR 1,068, 95% CI 1,034 to 1,103, p<0,001, respectively).

Conclusion: In this study, longitudinal ridging, onycholysis, splinter hemorrhage and red lunula were more commonly observed as compared to other studies investigating chemotherapy-induced nail changes. This study's higher rates for these changes, particularly for splinter hemorrhage, could be explained by that dermoscopy was used in this study, but did not in other studies. In the light of the fact that both splinter hemorrhage and melanonychia are early findings of nail toxicity caused by chemotherapeutics including taxanes, it is recommended that nails of patients under chemotherapy should be periodically examined by dermoscopy from the beginning of chemotherapy in order to detect nail toxicity before its advanced stages have developed.