Amerika Birleşik Devletleri'nde uzay endüstrisi: Nicel ve nitel yöntemlerle bir iktisadi etki analizi
The space industry of the United States of America: An economic impact analysis with quantitative and qualitative methods
Yazar: OĞUZ KARASU
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tez, Amerika Birleşik Devletleri özelinde uzay endüstrisinin iktisadi etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Uzay yarışının başlangıcından bugüne kadar gelişimini, ekonomik bir perspektifle incelemekte, yaşadığı dönüşümleri iktisadi kavramlar aracılığıyla temellendirmeyi ve ölçmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, öncelikle ABD'nin şekillendirdiği uzay endüstrisinde öne çıkan projelerin iktisadi açıdan ekonomiye etkilerini değerlendirmiş, ABD kurumlarının işleyişini, uzay ekonomisinin işleyişini mümkün kılan kurumların yapısını ve birbirleri ile ilişkisini değerlendirmiştir. NASA'nın tecrübe ettiği kurumsal dönüşümün zaman içerisinde uzay ekonomisini ne düzeyde etkilediği ve yeni uzay ekonomisine geçiş aşamasında özel sektöre nasıl yer açıldığı tartışılmıştır. Uzay ekonomisi literatürü ışığında ele alınan bu gelişmeler, iktisadi perspektiften temellendirimiş kavramsal bir çerçevede incelenmeye çalışılmıştır. Nicel ve nitel analizler üzerinden uzay harcamalarının ekonomiye katkısının incelendiği çalışmada, uzay ekonomisinin hanehalkı, firma ve devlet ekseninde sahip olduğu rol değerlendirilmiştir. Nicel analiz dahilinde, ABD içinde 51 bölge için 2005 ile 2021 yılları arasında NASA'ya ait tedarik harcamaları, istihdam ve kişisel gelir verileri panel analize tabi tutularak söz konusu bölgelere ait GSYİH rakamları üzerinde bir etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Nitel analiz kapsamında ise ABD uzay endüstrisinde farklı pozisyonlarda görev almış olan 17 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler düzenlenmiştir. Elde edilen veriler hazırlandıktan sonra içerik analizine tabi tutulmuş tezin ana hipotezini destekleyip desteklemediği tartışılmıştır. Gerçekleştirilmiş olan nicel analiz neticesinde NASA'ya ait tedarik harcamalarının eyaletlerdeki ekonomik büyümeye katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitel analiz sonucunda gerçekleştirilmiş olan içerik analizinde ise bu sonuç desteklenmiş ve uzay endüstrisi ile iktisat bilimi arasında güçlü ekonomik bağıntılara ulaşılmıştır. İktisadın son hududu olarak uzay ekonomisi günümüzde olduğu kadar gelecekte de Dünya'yı ve ötesini şekillendirecektir.

Abstract:
This thesis aims to analyze the economic impact of the space industry in the United States. It examines the development of the space race from its inception to the present day from an economic perspective, seeking to ground and measure its transformations through economic concepts. The research primarily evaluates the economic effects of prominent projects in the U.S.-shaped space industry, assessing the functioning of U.S. institutions, the structure of institutions enabling the operation of the space economy, and their relationships. The study discusses how NASA's institutional transformation over time has influenced the space economy and how the private sector found its place in the transition to the new space economy. These developments, examined in a conceptual framework grounded in an economic perspective, are explored in the light of space economic literature. The study evaluates the role of the space economy in households, firms, and the government through quantitative and qualitative analyses of space expenditures. Quantitative analysis involves examining NASA's procurement expenditures, employment, and personal income data for 51 regions within the U.S. from 2005 to 2021, subjecting them to panel analysis to determine their impact on the GDP of these regions. Qualitative analysis includes semi-structured interviews with 17 participants who held different positions in the U.S. space industry. After data collection, content analysis is conducted to discuss whether the main hypothesis of the thesis is supported. The quantitative analysis concludes that NASA's procurement expenditures contribute to economic growth in states. The qualitative analysis and content analysis support this result, revealing strong economic connections between the space industry and economics. As the ultimate frontier of economics, space economy will continue to shape not only the present but also the future of Earth and beyond.