Tarih araştırmalarına kaynak olarak Yeşil Bitlis Gazetesi (1952-1961)
Yeşi̇l Bi̇tli̇s Newspaper as a source for historical research (1952-1961)
Yazar: MENDERES BALTA
Danışman: DOÇ. DR. ABDULAZİZ KARDAŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Gazete, dergi, radyo, televizyon gibi kitle iletişim araçları insanların haber
alması, toplumdaki bilgi akışının sağlanması ve en önemlisi güncel şekilde bilgi
alışverişinde bulunulabilmesi adına önemli araçlardır. Bu kitle iletişim araçları
içerisinde gazetelerin özel bir yeri vardır. Zira gazetelerin tarihi çok daha eskidir.
İnsanın topluluklar halinde yaşadığı dönemlerden itibaren var olan gazeteler, zamana
bağlı değişimler yaşasa da günümüzde halen basılmakta ve okunmaktadır.
Gazetelerin ulusal ve yerel gazeteler olmak üzere iki türü söz konusudur. Daha geniş
insan topluluklarına hitap eden, bir ülkede, bölgede veya dünya genelinde okunan
gazeteler ulusal gazetelerdir. Yerel gazeteler ise ulusal gazetelere kıyasla sınırları
belirli bir bölgede okunmakta ve o bölge ile ilgili gelişmeleri konu edinmektedirler.
Yerel gazeteler, ele aldığı konularla bölge halkını ilgilendiren meseleleri gündem
edinmekte ve bu şekilde halkın merkezi yönetime sesini duyurmasına da aracılık
etmektedirler.
Türkiye'de yerel gazetecilik tarihi Osmanlı döneminde çıkarılan vilayet
gazeteleri ile başlamaktadır. Osmanlı'nın batılılaşma felsefesiyle yola çıktığı
dönemde, vilayetlerden merkeze ve merkezden vilayetlere bilgi akışının sağlanması
adına çıkarılan bu gazeteler, oldukça fayda sağlamıştır. Millî mücadele basınında da
halkın sesi olan bu gazetelerin bir kısmı, Cumhuriyet'in ilanından sonra da
faaliyetlerine devam etmişlerdir.
Bu yüksek lisans tez çalışmasında Bitlis yerel basınına bir örnek olarak 1952-
1961 seneleri arasında yayımlanan Yeşil Bitlis gazetesi ele alınmış, gazetede yer alan
haberler doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Haberler; sosyal haberler,
ekonomi haberleri, siyaset haberleri, kültür haberleri ve diğer haberler çerçevesinde
kategorileştirilmiş, ele alınan haberler verilirken, aynı zamanda dönemden ve haberin
–varsa- önemi ve tarihsel bağlamdaki içeriğinden de bahsedilmiştir. Çalışma
sonucunda gazeteye yönelik değerlendirmeler yapılarak yerel basın çerçevesindeki
önemi sunulmuştur.

Abstract:
Mass media such as newspapers, magazines, radio and television are important
tools for people to receive news, to ensure the flow of information in society and, most
importantly, to exchange up-to-date information. Among these mass media,
newspapers have a special place. The history of newspapers is much older.
Newspapers, which have existed since the times when people lived in communities,
are still being printed and read today, even though they have changed over time.
There are two types of newspapers: national and local newspapers. National
newspapers are those that are read in a country, region or around the world and that
appeal to a wider range of people. Local newspapers, on the other hand, are read in a
specific region and cover developments in that region. Local newspapers, with the
topics they cover, put the issues of concern to the people of the region on the agenda
and in this way, they also mediate the public's voice to the central government.
The history of local journalism in Turkey begins with the provincial newspapers
published during the Ottoman period. During the period when the Ottoman Empire set
out with the philosophy of westernization, these newspapers, which were published to
ensure the flow of information from the provinces to the center and from the center to
the provinces, were very useful. Some of these newspapers, which were the voice of
the people in the national struggle press, continued their activities after the
proclamation of the Republic.
In this master's thesis, Yeşil Bitlis newspaper, which was published between
1952 and 1961, was examined as an example of Bitlis local press, and the news in the
newspaper was analyzed by document analysis method. The news were categorized
within the framework of social news, economic news, political news, cultural news
and other news. While the news were given, the period and the importance of the news,
if any, and its content in the historical context were also mentioned. As a result of the
study, the newspaper is evaluated and its importance in the local press is presented.