Skopi uygulamalarında kritik organ dozlarının deneysel olarak belirlenmesi ve radyasyondankorunma önlemlerinin değerlendirilmesi
Experimental determination of critical organ doses and evaluation of radiation protection measures in fluoroscopy applications
Yazar: DUYGU TUNÇMAN
Danışman: PROF. DR. BAKİ AKKUŞ ; PROF. DR. MUSTAFA DEMİR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Nükleer Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Nükleer fizik = Nuclear physics

Özet:
Amaç: Günümüzde skopi işlemleri birçok hastalığın teşhis ve tedavisinde önemli rol oynamaktadır. Bu işlemler esnasında hastalar belirli miktarda radyasyona maruz kalmakta ve dolayısıyla kritik organ dozlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, farklı skopi uygulamaları esnasında ilgili çekim bölgesinde yer alan kritik organ dozlarının Alderson Rando fantom içerisine yerleştirilmiş Termolüminesans dozimetreler yardımıyla deneysel olarak belirlenmesidir. Ayrıca tez çalışmasında Endoskopik Retrograd Kolanjiopankreatografi (ERCP) prosedürü sırasında sağlık profesyonellerinin maruz kaldığı mesleki radyasyon maruziyetini değerlendirmek amacıyla Alderson Rando fantomun ışınlanması esnasında personel cilt giriş dozları belirlenerek radyasyondan korunma önlemlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada farklı skopi uygulamaları (ERCP, Perkütan Kolonjiyografi ve Dijital substraksiyon anjiyografi) esnasında çeşitli organların aldığı radyasyon dozlarını deneysel olarak ölçmek için Termoluminesan Dozimetreler (TLD) ile donatılmış bir Alderson Rando fantom kullanılmıştır. Tez çalışmasında kullanılan bu yöntem sayesinde organ dozlarının belirlenmesinde teorik simulasyonlara dayanmak yerine doğrudan ve kesin veri elde edilmiştir. Ayrıca ERCP uygulaması esnasında uygulayıcı personelin aldığı dozları belirlemek için vitrin mankeni kullanılmıştır. Bu ölçüm için TLD'ler, mankenin kritik organ bölgelerinin bulunduğu alanlara (kurşun önlüğün altına ve üstüne) yerleştirildi ve ERCP görüntüleme sırasında bir hasta taklit eden Alderson Rando fantomundan yayılan mankenin cilt yüzeyine ulaşan dozlar belirlendi. ERCP uygulayıcısının, hastadan farklı mesafelerdeki ilgili organ bölgelerine potansiyel radyasyon maruziyetinin belirlenmesi için de Geiger Müller (GM) sayacı kullanılarak 50, 100 ve 150 santimetre mesafelerden ölçümler alınmıştır. Bulgular: ECRP çekiminde dalak radyasyon maruziyeti önemli ölçüde yüksek ölçüldü ve 25 dakika boyunca 8846.6 μSv ile 10580 μSv arasında değişen dozlar elde edilmiştir. PTK'da dalak dozu olarak 8 dakikalık bir maruziyet, 50.81 mSv dozunu vermiştir. DSA çekimindeki kritik organ dozları içerisinde en dikkat çeken dozlar spinal kord ortalama 96.86 mSv, parotislerin ortalaması 81.6 mSv olmuştur. Sonuç: Skopi uygulamalarındaki maruz kalınan doz seviyelerini anlamak, özellikle hastaların mevcut durumlarını ve radyasyona duyarlılıklarını göz önündebulundurarak klinik karar verme süreci için hayati öneme sahiptir.

Abstract:
Purpose: Endoscopic procedures play a crucial role in the diagnosis and treatment of many diseases today. During these procedures, patients are exposed to a certain amount of radiation,necessitating the determination of critical organ doses. The aim of this study is to experimentally determine the doses of critical organs located in the relevant imaging area during different endoscopic applications using Thermoluminescent dosimeters placed inside the Alderson Rando phantom. Additionally, to evaluate the occupational radiation exposure of healthcare professionals during Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography (ERCP) procedures, personnel skin entrance doses were determined by irradiating the Alderson Rando phantom, aiming to assess radiation protection measures. Materials and Methods: In this study,various organs' radiation doses during different fluoroscopy procedures (ERCP, Percutaneous Cholangiography, and Digital Subtraction Angiography) were experimentally measured using Thermoluminescent Dosimeters (TLD) equipped on an Alderson Rando phantom. This method provided direct and accurate data for determining organ doses, instead of relying on theoretical simulations. Additionally, a mannequin was used to determine the doses received by the operator during ERCP procedures. For this measurement, TLDs were placed in critical organ regions of the mannequin (both under and above the lead apron) to determine the doses reaching
the mannequin's skin surface from the Alderson Rando phantom, which simulated a patient during ERCP imaging. To assess the potential radiation exposure to the relevant organ areas of the ERCP operator at different distances from the patient, measurements were taken at 50, 100,and 150 centimeters using a Geiger Müller (GM) counter. Results: During ERCP imaging, the spleen's radiation exposure was significantly high, with doses ranging from 8846.6 μSv to 10580 μSv over a 25-minute period. In PTK, an 8-minute exposure resulted in a spleen dose of 50.81 mSv. Among the critical organ doses during DSA imaging, the most notable were the average dose to the spinal cord at 96.86 mSv and the average dose to the parotid glands at 81.6 mSv. Conclusion: Understanding the dose levels encountered during fluoroscopy procedures is of vital importance for the clinical decision-making process, especially when considering patients' current conditions and their sensitivity to radiation.