Nevşehir ilinde katı atık yönetimi ve sıfır atık projesi uygulaması
Solid waste management and zero waste project implementation in Nevşehir province
Yazar: AHMAD FIROZ ZARIFI
Danışman: PROF. DR. YILMAZ YILDIRIM
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Kamu kuruluşları = Public institutions ; Katı atıklar = Solid wastes ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Sıfır atık = Zero waste

Özet:
Bu çalışma kapsamında Nevşehir ili genelinde evsel kökenli katı atık yönetim sistemi ve sıfır atık uygulama çalışmaları irdelenmiştir. Bu kapsamda Kapadokya İl Özel İdareleri ve Belediyeler Birliği tarafından yürütülmekte olan ve 2015-2021 arasındaki veriler toplama, taşıma, geri kazanma ve bertaraf işlemleri üzerinden değerlendirilmiştir. Üretilen evsel kökenli atıkların bileşimini %52,71 oranı ile mutfak atıkları oluştururken geri dönüştürülebilir ambalaj atıkları olarak % 4,97 kâğıt/karton, %4.95 plastik, %1,85 cam ve %0,72 metal atıklar olarak tespit edilmiştir.
Birliğin kurulmasını takiben toplanan atık miktarı yaklaşık olarak 2015 yılında 60392 ton olurken 2016'da 63572 ton, 2017'de 61053 ton, 2018'de 78990 ton 2019'da 83973 ton 2020'de ise 81295 ton ve 2021'de 88663 olduğu tespit edilmiştir. Yıllara göre Nevşehir il Merkezinde toplanan toplam atık miktarı üzerinden karışık ambalaj atık miktarları ve geri kazanım verileri 2018 yılı mart ayında başlatılmış olup yıllık dönemde ortalama olarak 2018 yılı geri kazanım oranı %3,35, 2019 yılı geri kazanım oranı %5,14 ve covid-19 salgınının başladığı 2020 yılı geri kazanım oranı yılında %3,67, 2021 yılında ise %3,30 olarak tespit edilmiştir.
2015 yılında başlayarak toplama, taşıma, geri kazanma ve bertaraf işlemleri devam eden evsel atık yönetiminde 2020 nüfusu 10958 olan Hacıbektaş İlçesi birliğe atık vermediği ve 2021 yılında atık verildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte 2014-2018 yılları arasındaki dönemde oluşan tıbbi atıkların bertarafı irdelenmiş ve toplama ve bertaraf işlemleri araştırılarak inceleme bölgesinde ortalama 203 ton civarında tıbbi atığın steril edilerek düzenli depolama alanında bertaraf edildiği tespit edilmiştir.
Sıfır atık çalışmaları kapsamında sisteme geçen belediye sayısı, atık getirme merkezi sayısı, kompost tesisi ve üretim miktarı, atık toplama kutu sayısı, geçici atık depolama sayısı, çalışan kişi sayısı ve eğitim çalışmaları bazında kayıt altına alınırken Atık geri kazanım miktarları irdelenmiştir. Yapılan çalışmalarda geri kazanılan atıklar kendi aralarında oranlandığında 4 yıllık dönem için (2018-2021) en fazla geri kazanım oranı ortalama %88,01 Kâğıt-karton, %9,87 ile plastik atıkların ve %2,12 oranı ile diğer atıkların (cam, pil, bitkisel yağ, atık motor yağı ve atık elektrik ve elektronik eşyalar) geri kazanımı gerçekleştirilmiştir.
Nevşehir ili sıfır atık çalışmaları belgelendirme temelinde genel olarak değerlendirildiğinde Aralık 2021 tarihine kadar sıfır atık sistemi için başvuran kurum sayısının 849 fazla olduğu olduğu alınan belge sayısının 913 ve iptal edilen belge sayısının ise 4 fazla olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Katı Atık Yönetimi, Sıfır Atık, Kamu Kurumları, Sürdürülebilirlik

Abstract:
Within the scope of this study, domestic solid waste management system and zero waste application studies were examined throughout Nevşehir province. In this context, the data carried out by cappadocia provincial special administrations and municipalities association between 2015-2021 were evaluated through collection, transportation, recovery and disposal procedures. While kitchen wastes constituted the composition of domestic wastes produced with a ratio of 52.71%, it was determined as 4.97% paper/cardboard, 4.95% plastic, 1.85% glass and 0.72% metal waste as recyclable packaging wastes.
The amount of waste collected following the establishment of the association was approximately 60392 tons in 2015, while it was 63572 tons in 2016, 61053 tons in 2017, 78990 tons in 2018, 83973 tons in 2019, 81295 tons in 2020 and 88663 in 2021. Mixed packaging waste amounts and recycling data based on the total amount of waste collected in Nevşehir city center by year 2018.on the total amount of waste collected in Nevşehir city center and the annual recovery rate for 2018 was 3.35%, the recovery rate in 2019 was 5.14% and in 2020, when the covid-19 outbreak began, 3.67%.In 2021, it was determined as 3.30%.
It has been determined that Hacıbektaş District, which has a population of 10958 in 2020, does not give waste to the union in the management of domestic waste, whose collection, transportation, recycling and disposal processes have been continuing since 2015, and waste was given in 2021. In addition, the disposal of medical wastes formed in the period between 2014-2018 was examined, and collection and disposal processes were investigated and it was determined that approximately 203 tons of medical waste in the study area was sterilized and disposed of in the sanitary landfill.
Waste recovery amounts were examined while the number of municipalities, number of waste collection centers, composting plant and production quantity, number of waste collection boxes, number of temporary waste storages, number of working people and training studies were recorded within the scope of zero waste studies. In the studies, the highest recovery rate for the 4-year period (2018-2021) was 88.01% paper-carton, plastic waste with 9.87% and other wastes (glass, battery, vegetable oil, waste engine oil and waste electrical and electronic goods) with 2.12%.
When the zero waste studies of Nevşehir province were evaluated in general on the basis of certification, it was determined that the number of institutions applying for zero waste system until March 2021 was 849, the number of documents received was 913 and the number of cancelled documents was 4.

Key Words: Solid Waste, Management, Zero Waste, Public Institutions, Sustainability