Sağlık kurumları işletmeciliğinde iş etiği açısından hissedarlar önceliği kuramı ile paydaşlar kuramı'nın karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of stakeholder primacy theory and shareholder theory in healthcare management through the business ethics
Yazar: AYDIN ÖZGÜR KARAÇAM
Danışman: PROF. DR. ERSAN BOCUTOĞLU
Avrasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Etik = Ethics ; Hissedar değeri = Shareholder value ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Paydaş teorisi = Stakeholder theory ; Sağlık işletmeleri = Health care organizations ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; İş ahlakı = Business ethic

Özet:
Sağlık hizmetleri alanında bilimsel gelişmelerin etkisiyle ve sağlığın
metalaşmasıyla 19.yy'ın ikinci yarısından itibaren yaşanan dönüşümlerle beraber
fonlanma, verimlilik, hesap verebilirlik, kamu yararının kollanması, hizmetin yaygınlığının
ve kalitesinin gözetimi gibi konuların yanı sıra işletme açısından etik sorunu medikal
etikten öte bir zaruret olarak yönetimin bir unsuru haline gelmiştir.
Sağlık kurumları işletmeciliği yönetim süreçlerinde etiğin alışılmamış rolü kuram
karşılaştırmaları bağlamında analiz edilmiştir. Bu amaçla Hissedarlar Önceliği Kuramı ile
Paydaşlar Kuramı ayrıntılı bir şekilde el alınmıştır. Etik karşılaştırmanın kuramsal
çerçevesi Faydacılık ve Kantçı ödev yaklaşımları ile sınırlandırılmış ve bu iki ana etik
kuramın sağlık kurumları işletmeciliği etiği alanında bütünleştirilmesinin olanakları bütün
tez boyunca incelenmiştir. Nihai tahlilde, tek bir hedefe yönlenmiş herhangi bir sağlık
kurumu işletmesinin kaçınılmaz olarak sağlık hizmetlerinin karmaşık doğasını kavramada
işlevsiz kalacağı ve böylece kurumun belirlenmiş misyonunu yerine getirebilmekten
yoksun olacağı gösterilmiştir. Aynı gerekçelerle, işletme faaliyetlerinde yaşanan dinamik
değişimin farklı yönlerini ihtiva etme iddiasında olan stratejik yönetim modeliyle ve etik
öncelikleri de içeren kapsam gücüyle Paydaşlar Kuramı'nın sağlık kurumları işletmeciliği
alanında yetkin bir kuram olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Kurumları İşletmeciliği, İş Etiği, Hissedarlar Önceliği Kuramı,
Paydaşlar Kuramı, Ödev Ahlakı, Faydacılık, Paydaşlar Analizi, Paydaşlar Yönetim
Stratejisi.

Abstract:
As of mid-19th century transformations in the realm of healthcare services, arising
from scientific developments in medicine and commodification of health, not only the
issues such as funding, efficiency, accountability, the protection of the public interest,
service penetration and quality surveillance but also ethics, apart from medical ethics, has
unavoidably become an element of management for the healthcare institutions. The
offbeat role of ethics in healthcare management processes is analyzed within the context of
theory comparisons. To this end, Shareholder Primacy Theory and Stakeholder Theory is
undertaken in detail.
Theoretical framework of ethical comparison is clearly circumscribed by
Utilitarianism and Kantian deontological approach and potential room for any integration
of these major ethical theories in healthcare management ethics is examined throughout the
entire thesis. In the final analysis, it is shown that any healthcare management with a single
target oriented approach is imminently dysfunctional in covering complex nature of
healthcare services and thus incapable of being accomplished any given corporate mission
at all. By the same token, it is also asserted that Stakeholder Theory with its strategic
management model and scope of power intending to embrace different aspects of dynamic
change in business activity, including ethical priorities, is a congruent business ethics
theory in healthcare management.
Keywords:Healthcare Management, Business Ethics, Shareholder Primacy Theory,
Stakeholder Theory, Deontology, Utilitarianizm, Stakeholder Analysis, Stakeholder
Management Strategy.