Diş hastanelerinde kullanıcı algısına göre renk kullanımı ve örnek seçilen ağız ve diş sağlığı merkezinin renk kullanımının incelenmesi
Color use in dental hospitals according to user perception and examination of color use of a sample selected oral and dental health center
Yazar: EMİNE KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ERTEN BİLGİÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Hastane binaları = Hospital buildings ; Hastaneler = Hospitals ; Renk algısı = Color perception ; Renk anlamı = Color meaning ; Renk armonisi = Color harmony ; Renk psikolojisi = Color psychology ; Renk sistemleri = Color systems ; Renkler = Colors ; İç mekan tasarımı = Interior design ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Sağlık yapıları insanların; fiziksel ve ruhsal olarak sağlığına kavuştukları mekanlardır. Renkler mekân içinde oluşturduğu atmosfer ve işlevselliği ile de insanlarda fiziksel, fizyolojik ve psikolojik olarak etkiler yaratırlar. Bu etkilerde insanların renkler hakkında duyuşsal, bilişsel ve davranışsal algılara neden olur. Bu çalışmanın amacı, sağlık yapılarından diş hastanelerinin iç mekân tasarımında kullanılan renklerin ve kullanım oranlarının kullanıcıların duyuşsal ve davranışsal algılarına etkilerinin belirlenmesidir. Tez kapsamında ilk önce renk olgusu, rengin insan üzerindeki fiziksel, fizyolojik ve psikolojik etkileri açıklanmış ve bu bağlamda çalışma kapsamında 6 hipotez oluşturulmuştur. Sonrasında sağlık yapılarının iç mekân tasarımda renk kullanımının kullanıcı algısına etkileri ana, ara ve nötr renkler üzerinden ortaya konmuş ve diş hastanelerinin bekleme ve karşılama bölümünde renk kullanımı ve kullanıcı algısına etkileri incelenmiştir. Son kısımda ise tezin deneysel alanı olan anket çalışması yapılmış ve veriler Spss programında analiz edilmiştir.
Anket çalışmasında örnek seçilen Bozüyük Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin bekleme ve karşılama alanları; dünyaca kabul görmüş Munsell renk sisteminden belirlenen 5 renk türü (5R-5B-5P-5Y-5G) ve 'Effect of Wall Colors and Usage Rates on The Perception of Interior Spaces' makalesinden referans alınarak belirlenen mekân kullanım oranları (%30-%60-%100) ile Ps de görselleri hazırlanmıştır. Hazırlanan görseller üzerinden hastaneye gelen 100 gönüllü kullanıcının farklı renk türü ve renk kullanım oranının değerlendirmeleri sağlanmıştır. Bu çalışma sonucunda bekleme ve karşılama alanında kullanılan kırmızı, mavi, mor, sarı ve yeşil renklerin mekânda kullanım oranının artması katılımcıları algısal açıdan etkilediği saptanmıştır. Renk türleri değişse de mekânda kullanım oranlarına göre tepkilerin genelde aynı olduğu, kullanıcılara mekân kullanım oranı %100 olması çirkin, boğucu, heyecanlı ve dikkat dağıtıcı gelirken, %30 olması güzel, ferah, sakin ve konsantrasyon sağlayıcı gelmiştir. Mekânda tercih edilen kullanım oranları ile algısal tepkilerin de doğrusal bir ilişki olduğu; katılımcıların büyük çoğunluğu mekân kullanım oranını hangisi seçildiyse algısal parametrelerden de aynı oranda mekân kullanımını seçtiği saptanmıştır. Cinsiyet, yaş aralığı ve eğitim durumunun karşılama ve bekleme alanlarında kullanılan renklerin seçiminde anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Health structures are places where people regain their physical and psychological health. Colors create physical, physiological and psychological effects on people with the atmosphere and functionality they create in the space. These effects cause people to have affective, cognitive and behavioural perceptions about colors. The aim of this study is to determine the effects of the colors and usage rates used in the interior design of dental hospitals, one of the health structures, on the affective and behavioural perceptions of the users. Within the scope of the thesis, firstly, the phenomenon of color, the physical, physiological and psychological effects of color on human beings were explained and in this context, 6 hypotheses were formed within the scope of the study. Afterwards, the effects of the use of color in the interior design of health buildings on user perception are presented through primary, intermediate and neutral colors, and the use of color in the waiting and reception section of dental hospitals and its effects on user perception are examined. In the last part, the survey study, which is the experimental area of the thesis, was conducted and the data were analysed in Spss programme. 
In the survey study, the waiting and reception areas of Bozüyük Oral and Dental Health Centre, which was selected as a sample; 5 colour types (5R-5B-5P-5Y-5G) determined from the world-accepted Munsell color system and space usage rates (30%-60%-100%) determined with reference to the article 'Effect of Wall Colors and Usage Rates on The Perception of Interior Spaces' were prepared in Ps. Through the prepared visuals, 100 volunteer users coming to the hospital were provided to evaluate different color types and colour usage rates. As a result of this study, it was determined that the increase in the rate of use of red, blue, purple, yellow and green colours used in the waiting and reception area affects the participants perceptually. Although the color types change, the reactions are generally the same according to the rate of use in the space, 100% of the space usage rate is ugly, suffocating, exciting and distracting, while 30% is beautiful, spacious, calm and concentrating. It was determined that there was a linear relationship between the preferred usage rates and perceptual reactions; the majority of the participants chose the use of space at the same rate from the perceptual parameters, whichever the rate of space use was chosen. It was determined that gender, age range and educational status did not show a significant difference in the selection of colors used in the reception and waiting areas.