Adana ili Tufanbeyli ilçesi köylerinde koyun yetiştiriciliğinin karakterizasyonu
Characterization of sheep husbandry in the villages of Tufanbeyli county of Adana province
Yazar: ALİ ALTIOĞLU
Danışman: PROF.DR. OKTAY GÜRSOY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Adana ili Tufanbeyli ilçesi köylerinde koyun yetiştiriciliğini karakterize etmekamacıyla yapılmıştır. Araştırmada morfolojik özelliklerin belirlenmesi için 3 köyden 446 baş koyunve 10 baş koç, döl verimi özelliklerinin tespiti amacıyla 488 baş koç altı koyun, süt verimiözelliklerinin tahmini amacıyla Hanyeri köyünde 2 işletmede144 baş koyun, büyüme özelliklerinintespiti için Hanyeri köyünde 2 işletmede 83 baş dişi kuzu ve 63 baş erkek kuzu kullanılmıştır.Koyunların %97.3'ü ve koçların %100'ü beyaz vücut rengine sahiptir. Koyun ve koçlarıntamamı boynuzsuz bulunmuştur. Koyunlarda canlı ağırlık ve cidago yüksekliği sırayla 69.0±0.4 kg,73.4±0.2 cm, koçlarda ise aynı ölçüler 89.2±3.3 kg 85.0±1.2 cm olarak tespit edilmiştir. Vücutölçüleri bakımından köyler ve yaş grupları arasındaki farklar koyunlarda önemli, koçlarda önemsizbulunmuştur.Döl verimi kriterlerinden kısırlık oranı ve ikizlik oranı sırayla %7.2 ve %9.1 dır. Koyunlardagünlük ortalama süt verimi, laktasyon süresi, laktasyon süt verimi ve sağılan süt verimi sırayla888.3±26.6 g, 166.9±1.5 gün, 151.2±5.3 kg ve 72.1±3.1 kg olarak saptanmış olup yaş gruplarıarasında gözlenen farklar çok önemli bulunmuştur. Süt verim özelliklerinde en yüksek değerleri 5yaşlı koyun grubu sergilemiştir. Süt verimi bakımından geniş bir varyasyon (47-360 kg) bulunmuştur.Laktasyon özellikleri şimdiye kadar saptanan değerlerden istisnai olarak yüksek bulunmuştur.Kuzuların doğum ağırlığı 4.3±0.1 kg, sütten kesim ağırlığı(90 günlük) 22.0±0.2 kg ve 0-90gün arası günlük ortalama canlı ağırlık artışları 199.7±2.3 g olarak belirlenmiş ve özellikler üzerindecinsiyetin ve doğum tipinin etkisinin çok önemli olduğu saptanmıştır. Süt verim özellikleribakımından oldukça yüksek bir varyasyon gözlenmiş, ancak büyüme özellikleri bakımından aynıgenişlikte bir varyasyon gözlenememiştir.Tufanbeyli ilçesi köylerinde yetiştirilen koyunların genellikle Kangal tipi Akkaraman olduğubelirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted with the objective of characterizing the sheep husbandry in thevillages of Tufanbeyli County of Adana Province. Kangal variety of Akkaraman breed was seen to bethe only existing breed in the villages of Tufanbeyli. Various numbers of material were used forstudying different aspects of characterzation: namely 446 ewes and 10 rams in the three villages formorphological characteristics; 488 ewes at mating season in the three villages for reproductiveperformance; 144 ewes in two flocks in Hanyeri Village for lactation characteristics; 83 female and 63male lambs in the two flocks of Hanyeri village for growth performance.The coat colors of the ewes and rams were 97.3 and 100 % white respectively. All the ewesand the rams were found to be polled. The mean live weights and the heights at withers of the ewesand the rams were 69.0±0.4 kg, 73.4±0.2 cm and 89.2±3.3 kg 85.0±1.2 cm respectively. Bodymeasurements of the ewes were found to be significantly different among the villages and age groupsbut were found to be similar in the rams.As far as reproductive performance criteria are concerned, infertility and twinning rateswere calculated as 7.2 and 9.1% respectively. Mean daily lactation yield, lactation length, lactationmilk yield and milked (marketable) yield were found to be 888.3±26.6 g, 166.9±1.5 days, 151.2±5.3kg, 72.1±3.1 kg respectively. The highest milk yield was recorded in the five year old ewes. A verysignificant variation(47-360 kg) was observed among the Akkaraman ewes with respect to lactationyields. The lactation values ontained for Akkaraman were seen to be exceptionally higher than theprevious findings.Mean birth weight, weaning weight(90 day standardized) and the daily gains until weaningwere calculated as 4.3±0.1 kg, 22.0±0.2 kg and 199.7±2.3 g respectively. Sex and the type of birthwere found to have significant effects. The variation determined among the lambs regarding growthperformance was found to be insignificant.