Yoğun bakım ünitesinde izlenen   multi travmalı hastaların travma skorları ile prospektif analizi
Prospective analyse of multiple trauma patients via trauma scores at intensive care unit
Yazar: ERŞAN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÜLGER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Travma, sonuçları itibarı ile sadece bir sağlık problemi değil aynı zamanda sosyo ekonomik olumsuz etkileri de olan toplumsal bir felakettir. Travmaya bağlı ölümler dünyadaki tüm ölümlerde 3-4. sırada, 20-40 yaş arası ölümlerde ise birinci sırada yer almaktadır. Yoğun bakım ünitesinde kullanılan skorlama sistemleri hastalığın şiddetini ölçmek ve böylece hastane ve sağlık sisteminin kaynaklarının paylaşımına karar verebilmek, yoğun bakım ünitesinin performansını değerlendirmek ve farklı yoğun bakım ünitelerindeki veya aynı ünitenin uzun dönemdeki  bakım  kalitesini kıyaslamak için kullanılır.             
	Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 2012- 2013 yılları arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikail Yüksel Yoğun Bakım Ünitesinde izlenen 193  multi travma hastasının klinik verilerinin izlenimi, tedavi şekli  mortalite ve  morbiditenin değerlendirilmesi travma skorlama sistemlerinden Glasgow Koma Skoru (GKS), Acute Physiology and Chronic Health Evaluation Score (APACHE II) , İnjury Severity Skor ( ISS ) , Travma and İnjury Severity Skoru (TRISS), Revize Travma Skoru (RTS), Sequental Organ Failure Assessment (SOFA), Simplified Acute Physiology Score (SAPS II)   kullanılarak, prospektif analizi hedeflenmiştir.
	Bulgular: Takip edilen 193 travma hastasının ortalama yaşı 43,25±18,05 yıl  idi.  0–45 yaş grubundaki hasta sayısının en yüksek ( %57 ) , > 60 yaş grubundaki hasta sayısının en düşük ( %20,2 ) olduğu görülmektedir. Çalışmamızda hastaların cinsiyet dağılımı incelendiğinde; 147' si (%76,2) erkek, 46'sı  (%23,8) bayan hasta olarak belirlendi. Travmalar en sık  %41,5 ile araç içi trafik kazası (AİTK), %29,5 araç dışı trafik kazası (ADTK) ve %25,4  yüksekten düşme vakalarından oluşmaktaydı. Hastaların 113'ü (%58,5) çoklu, 80'ni (%41,5) tekli travma hastasıydı ve 193 hastanın %26,4'ünde  kafa travması, 10,4'ünde toraks travması ve %3,1'ünde extremite travması vardı. Genel mortalite oranı %27,5  , 60 yaş ve üstü grupta  %59  bulunmuştur. Ölen 53 hastanın 42'si (%79,2) erkek, 11'i (%20,8) kadın olarak saptanmış ve yaşa bağlı mortalitenin yüksek olduğu görülmüştür. Çalışmamızda kullandığımız travma skorlarının mekanik ventilasyonda kalış süreleri ve mortalite ile ilişkili olduğu, APACHE II, TRISS,  ISS , SAPS II, SOFA  artıkça, GKS ve RTS azaldıkça mortalitenin arttığı saptanmıştır. APACHE II ,GKS ,RTS ,TRISS ,SAPS II, SOFA  skorlama sistemlerinin, travmalı hastaların yoğun bakım izleminde kullanılmasının, hastaların mekanik ventilasyonda kalış süreleri ve mortalite beklentileri açısından yararlı olabileceğini düşünüyoruz.
              Sonuç: Çalışmamızın sonuçları, travma skorlama sistemlerinin hastaların genel durumunun ve mortalitesinin belirlenmesinde etkili olduğunu göstermiştir. Bu ve benzer çalışmalarla travmanın epidemiyolojik özellikleri dikkate alınarak geliştirilecek önlemlerin, travmaya bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltmada yararlı olmasının yanı sıra toplumun ekonomik ve sosyal açıdan uğradığı kayıpların azaltılmasına, risk altındaki halk kitlesinin bilinçlendirilmesine, ülkemiz koruyucu sağlık politikasına ve travma ile ilgili istatistiksel bilgilerine de katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Introduction and Objectives: Trauma is not only a health problem because of it's results. It is a social problem because of it's socio-economic results.Trauma is 3rd or 4th most common cause of  death in the world and it is the most common cause of death between 20-40 years old. In intensive care units, patient health risk scoring systems are used for detecting the risk of the illness, making decisions to distributing sources, evaluating performances of intensive care units, and comparing the quality between intensive care units.
            Material and Methods: In this study our object was to evaluate the mortality and morbidity of 193 multi-trauma patients who has been admitted to Ondokuz Mayis University Medical Faculty Mikail Yüksel Intensive Care Unit between 2012-2013. We analysed prospectively Glaskow Coma Score (GCS), Acute Physiology and Cronic Health Evaluation Score (APACHE II) , Injury Severity Score (ISS), Trauma and Injury Severity Score (TRISS) Revised Trauma Score (RTS), Sequental Organ Failure Assesment (SOFA), Simplified Acute Physiology Score (SAPS II).
 Results: Average age of these 193 patients was 43,25+_ 18,05. 0-45 years old group was the largest population  (%57) and >60 years old population  was the smallest group (%20,2).147 (%76,2) of our patients were males and 46 (%23,8) were females. Most common trauma types were 'in the car' traffic accidents (%41,5), 'out of car' traffic accidents (%29,5) and fall off (%25,4).113 (%58,5) of patients had poli-trauma and 80 (%41,5) had single-trauma.26,4% of patients had head trauma, 10,4% had thorax trauma and 3,1% had extremity trauma.General mortality rate was 27,5% and mortality rate for >60 years old was 59%.42 (79,2%) of 53 exituses were males and 11 (20,8%) were females. We conclude that trauma scores which we evaluated in this study has got relationship with mechanically ventilation durations and mortality. We also saw that increased APACHE II, TRISS, ISS, SAPS II, SOFA and decreased GKS  and SOFA scores were related with high mortality.We suggest that APACHE II, GCS, RTS, TRISS, SAPS II, SOFA scoring systems are benefitical for expecting mechanically ventilation durations and mortality rates.
 Conclusion: Finally we conclude that this kind of studies may be benefitical for decreasing morbidity and mortality of multi trauma patients, economical social costs  and determining health politics.