Burdur gölü havzasında meydana gelen toprak erozyonunun coğrafi bilgi sistemleri ve wepp erozyon tahmin modeli kullanılarak belirlenmesi
Determining soil loss in Burdur lake watershed using the GIS and wepp model
Yazar: İBRAHİM DURSUN
Danışman: PROF. DR. AHMET ALPER BABALIK
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Burdur Gölü = Burdur Lake ; Erozyon = Erosion ; Jeotekstil = Geotextile ; Çökeller = Sediments

Özet:
Erozyon, dünyanın var oluşundan bu yana yaşanan doğal bir durumdur. Günümüzde, toprak erozyonu en ciddi çevresel problemlerden birisi olarak kabul edilmektedir. Bir bölgede; arazilerin bozulma dereceleri dikkate alınarak yapılan toprak ve su koruma çalışmalarında toprak erozyonunun dağılımının bilinmesi önemlidir. Erozyon ölçümlerinin hem maliyetli hem de zaman alıcı olması birçok erozyon tahmin modellerinin gelişmesine neden olmuştur. Bu erozyon tahmin modellerinden biri olan ve çalışmamızın temelini oluşturan WEPP modeli, en güncel ve en önemli erozyon tahmin yöntemlerinden biridir. 
Bu araştırmada, Burdur Gölü Havzasında farklı arazi kullanım şekilleri altında (tarım, orman, mera) geotekstillerle kurulan deneme parsellerinde WEPP modeli uygulanmıştır. Tahmini toprak kayıpları, sedimentin belirlenmesi ve elde edilen sonuçların gözlenen sediment değerleriyle karşılaştırılması hedeflenmiştir. Bu çalışmada, anakaya, arazi kullanımı, eğim ve bakı faktörleri dikkate alınarak 52 alt havzadan 4 model havza seçilmiştir. 120 adet 0-20 cm ve 120 adet 20-40 cm derinlik kademesinden olmak üzere toplamda 240 adet doğal yapısı bozulmuş ve 240 adet doğal yapısı bozulmamış (silindir) toprak örneği alınmıştır. Geotekstil parsellerin kurulduğu model havzalardan 1 numaralı model havzadaki toplam erozyon ilk yıl 3.17 ton/ha/yıl, ikinci yıl 2.56 ton/ha/yıl, 5 numaralı model havzada ilk yıl 8.81 ton/ha/yıl, ikinci yıl 8.67 ton/ha/yıl, 20 numaralı model havzada ilk yıl 13.55 ton/ha/yıl, ikinci yıl 13.18 ton/ha/yıl ve 30 numaralı model havzadaki erozyon ilk yıl 7.27 ton/ha/yıl, ikinci yıl 10.45 ton/ha/yıl olarak hesaplanmıştır. Burdur Gölü Havzasında taşınan toprak miktarı 2019-2020 yılında 186 221.0 ton/ha/yıl ve 2020-2021 yıllarında ise 197 994.0 ton/ha/yıl olarak hesaplanmıştır. GeoWEPP modeli ile yıllık ortalama toprak kaybı model havzalarda (1-5-20-30) kurulan deneme parsellerinde sırasıyla 2189.7 ton/yıl, 2758.80 ton/yıl, 11 865.0 ton/yıl, 2991.0 ton/ha/yıl olduğu tahmin edilmiştir. Burdur Gölü Havzasında toplam meydana gelen sediment veriminin 135 780.64 ton/ha/yıl olduğu, yıllık ortalama sediment veriminin ise toplam 0.426 ton/ha/yıl olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Erosion is a natural situation that has been experienced since the existence of the world. Today, soil erosion is accepted as one of the most serious environmental problems. In a region; it is important to be known the distribution of soil erosion in soil and water conservation studies carried out by taking into account the degree of deterioration of the lands. The fact that erosion measurements are both costly and time consuming has led to the development of many erosion prediction models. WEPP model, which is one of these erosion prediction models and forms the basis of our study, is one of the most important erosion prediction methods. In this research, the WEPP model was applied in the experimental plots established with geotextiles under different land use forms (agriculture, forest, pasture) in the Burdur Lake Watershed. It is aimed that estimation of soil losses, determination of sediment and comparison of obtained results with observed sediment values. 
In this study, 4 model watersheds were selected from 52 sub-watersheds by considering the bedrock, land use, slope and aspect factors and and including 120 from 0-20 cm and 120 from 20-40 cm depth level, in total, 240 soil samples whose natural structure was degraded and 240 undegraded (cylindrical) were taken. The total erosion in number 1 model watershed from the model watersheds where geotextile parcels are established was calculated as 3.17 ton/ha/year in the first year; the second year 2.56 ton/ha/year; in the number 5 watershed model, the first year 8.81 ton/ha/year; second year 8.67 ton/ha/year; in the number 20 model watershed, the first year 13.55 ton/ha/year; the second year 13.18 ton/ha/year and erosion in the number 30 model watershed, 7.27 ton/ha/year in the first year; the second year 10.45 ton/ha/year. The amount of soil transported in the Burdur Lake Watershed was calculated as 186 221.0 ton/ha/year in 2019-2020 and 197 994.0 ton/ha/year in 2020-2021. With the GeoWEPP model, the annual average soil loss in the experimental plots established in the model watersheds (1-5-20-30) is estimated respectively; 2189.7 ton/year, 2758.8 ton/year; 11865.0 ton/year; 2991.0 ton/ha/year. It has been determined that the total sediment yield in Burdur Lake Watersheds is 135 780.6 ton/ha/year, and the annual average sediment yield is 0.426 ton/ha/year in total.