Çeşitli romatizmal hastalıklarda çiğneme sisteminin klinik, biyokimyasal ve görüntüleme metotlarıyla değerlendirilmesi /
Yazar: ZELİHA MERVE SEMERCİ
Danışman: DOÇ. DR. SEVCİHAN GÜNEN YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş Çene Radyolojisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, temporomandibular eklemi (TME) etkilediği bilinen romatizmal hastalıklardan olan romatoid artrit ve psöriatik artrit tanılı bireylerde, çiğneme sistemi klinik, biyokimyasal ve görüntüleme metotları ile değerlendirilerek bu hastalıkların çiğneme sistemi üzerindeki muhtemel değişikliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Romatoloji Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran ACR/EULAR 2010 kriterlerine uygun olarak romatoid artrit (RA) tanısı alan 29 gönüllü, CASPAR kriterlerine göre psöriatik artrit (PsA) tanısı alan 31 gönüllü, herhangi bir romatizmal hastalığı bulunmayan 31 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Hastaların TME aralıkları, eklem diski, masseter kas ve temporal kas kalınlıkları ve shear-wave elastografi değerleri ultrasonografi ile değerlendirilmiştir. TME kemiksel patolojileri, DC/TMD kriterleri baz alınarak, radyografik osteoartritik bulgular şeklinde konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmiştir. Aynı zamanda klinik muayene bulguları, inflamatuar belirteçler ve hastalık seviyesi skorlamaları ile çiğneme sistemi etkilenme derecesinin ilişkisi araştırılmıştır.
Bulgular: Çalışma sonuçlarımıza göre; RA ve PsA hastalarında hastalık aktivitesi arttıkça TMD görülme prevelansının arttığı sonucuna varılmıştır. RA ve sağlıklı grup karşılaştırıldığında bilateral olarak; kondiler düzleşme, osteofit, artiküler fossada rezorpsiyon ve azalmış eklem aralığı parametreleri romatoid artrit hastalarında daha fazla görülmüştür. Sağlıklı grup ile PsA hastaları karşılaştırıldığında bilateral olarak osteofit ve sol subkortikal kist varlığı PsA grubunda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. RA ve PsA grubu arasında bir karşılaştırma yapıldığında sağ artiküler fossada rezorpsiyon ve sağ artiküler fossada düzleşme miktarının RA hastalarında daha belirgin olduğu ortaya koyulmuştur. PsA için BASDAI hastalık skorlaması ile değerlendirilen TME osteoartritik bulgularında, sol osteofit ve sol kondiler erozyon varlığının hastalık aktivitesi arttıkça arttığı tespit edilmiştir. RA ve PsA grubunun oluşturduğu hasta grubunun temporal ve masseter kas kalınlık ve elastografi değerleri, sağlıklı gruba göre daha düşük bulunmuştur. 
Sonuç: RA ve PsA tanısı alan hastaların TME sağlığının da dikkatlice değerlendirilmesi, bu eklemde oluşabilecek erken patolojik değişikliklerin tespit edilmesi ve zamanında müdahale edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: masseter kas, temporal kas, shear-wave elastografi, temporomandibular eklem, romatizmal hastalıklar

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the potential changes in the masticatory system in individuals diagnosed with rheumatoid arthritis (RA) and psoriatic arthritis (PsA), which are known to affect the temporomandibular joint (TMJ), using clinical, biochemical, and imaging methods.
Method: The study included 29 volunteers diagnosed with rheumatoid arthritis (RA) according to the 2010 ACR/EULAR criteria, 31 volunteers diagnosed with psoriatic arthritis (PsA) according to the CASPAR criteria, and 31 healthy volunteers with no rheumatic diseases. The TMJ range of motion, articular disc, masseter and temporal muscle thickness, and shear-wave elastography values were evaluated using ultrasonography. TMJ bone pathologies were assessed through radiographic osteoarthritic findings using cone-beam computed tomography (CBCT) based on the DC/TMD criteria. Additionally, the relationship between clinical examination findings, inflammatory markers, and disease activity scores with the degree of masticatory system involvement was investigated.
Results: Our findings indicated that as disease activity increased in RA and PsA patients, the prevalence of temporomandibular disorders also increased. When comparing the RA and healthy groups, parameters such as condylar flattening, osteophytes, resorption in the articular fossa, and reduced joint space were more frequently observed in patients with rheumatoid arthritis. In the comparison between the healthy group and PsA patients, the bilateral presence of osteophytes and left subcortical cysts was found to be higher in the PsA group. A comparison between the RA and PsA groups revealed that resorption in the right articular fossa and flattening in the right articular fossa were more pronounced in RA patients. For PsA, the presence of left-sided osteophytes and condylar erosion, was found to increase as disease activity increased. The temporal and masseter muscle thickness and elastography values of the patient group consisting of RA and PsA patients were found to be lower than those of the healthy group.
Conclusion: It is of great importance to carefully evaluate the TMJ health of patients diagnosed with RA and PsA in order to detect early pathological changes in this joint and to provide timely intervention.
Keywords: masseter muscle, temporal muscle, shear-wave elastography, temporomandibular joint, rheumatic diseases