Çin klasik metinlerinde yabancılar: Yi, di, rong ve hu terimleri
Foreigners in Chinese ancient texts: Yi, di, rong and hu people
Yazar: GÜRHAN KIRİLEN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT OKAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Sinoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Kozmoloji = Cosmology ; Sinoloji = Sinology ; Tarihçilik = Historiography ; Terimler = Terms ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Yabancılar = Foreigners ; Çin kültürü = China culture

Özet:
Çin'de geleneksel terminoloji içinde yabancılar, birbirinden farklı ve özgün terimlerle anılmışlardır. Coğrafi yönlerle ilişkilendirilmiş olan bu terimler ?Yi ? ?, ?Di ? ?, ?Rong ? ?, ?Man ? ? ve ?Hu ? ?dur. Batı dillerinde çoğunlukla ?barbar? ile karşılanmakla birlikte bu terimler, Çin'in geleneksel siyaset söyleminde yabancıları tanımlamaktadır. ?Yi?, ?Di? ve ?Rong ? terimleri Zhou Hanedanlığı boyunca tarihsel ve gerçek halkları karşılarken, Han Hanedanlığı zamanında, somut içeriklerini yitirerek yabancılar için kullanılan birer genel terime dönüşmüşlerdir. Aynı dönemde Hunların tarih sahnesine çıkmasına paralel olarak ?Hu? teriminin kullanımı yaygınlaşmış ve bu terim daha önceki terimlerin anlamsal mirasını yüklenmeye başlamıştır. Uzun süre ?Hu? terimiyle anılan Hunlar da böylece, daha önce Çin'in çeşitli bölgelerinde yaşamış olan göçebe halkların devamı olarak görülmüşlerdir.Çince Klasik Metinler ve Resmi Tarih kayıtları içerisinde söz konusu terimlerin, gerçek olay ve olgular ekseninde birbirlerinin yerine kullanıldıkları, birleşerek daha geniş kapsamlı anlamlar içerdikleri, kimi bağlamlarda ?olumlu? kimilerinde ?olumsuz? anlamlar yüklendikleri görülmektedir. ?Hu? teriminin kullanımının yaygınlaştığı dönemlerde, iktidarın el değiştirmesine paralel biçimde, karşılıklı kültürel etkileşimin derinleştiği, yerleşik Çin kültürünün Kuzey ve Kuzeybatı bölgelerinde yaşayan halkların kültürlerinden çokça etkilendiği anlaşılmaktadır. Sonraki Han Tarihi, Wei Tarihi ve Jin Tarihi gibi Resmi tarihler içinde bu olgunun maddi kültür unsurlarının adlarının önüne gelen ?hu? imiyle somutlaştığı, müzikten giyim kuşama kadar pek çok özelliğin Çinliler arasında göçebe yaşam biçimine öykünme şeklinde ortaya çıktığı görülebilmektedir.

Abstract:
In Chinese traditional terminology, foreigners have been defined with different and specific terms. These terms, which have been associated with cardinal aspects, are ?Yi ? ?, ?Di ? ?, ?Rong ? ?, ?Man ? ? and ?Hu ? ?. Though translated as ?barbarian? in Western literature, in Chinese political discourse they namely define foreigners. In the beginning they corresponded to the historical peoples. However, by the Han Dynasty they transformed into common terms used for defining foreigners. In the same period, with the Huns? gaining power, usage of the ?Hu? became prevalent. This term has started to take over the semantic heritage of the terms prior to it and thus the Huns, who have been called as ?Hu?, were considered as the descendants of the nomadic nations that lived long before in various parts of China.In Classics and Dynastic Histories, the terms mentioned above were commonly used one for another on various historical accounts. These terms were also combined with each other to create new terms for addressing foreigners. Except for the ?man?, other four were identified with the nomadic peoples whom had played important roles through Chinese history. The fact that these terms had even and derogatory connotations were also related with the nomadic peoples? political and cultural activities on China proper where the sovereignty was shifted hands between sedentary and nomadic leaderships. ?Hu?s usage in records, we observe the very fact of increasing interaction between sedentary and nomadic cultural spheres. From Han period on, Chinese culture was deeply influenced by the foreign cultures mainly from Middle Asian frontiers. So the term ?hu? became an identifier, mostly located before a word of a thing to indicate its foreign origin.