Akut pulmoner emboli ağırlığı ile sarkopeni ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between acute pulmonary embolism severity and sarcopenia
Yazar: AHMET RIDVAN BİLGİÇ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ŞENGÜL ŞEREF PARLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Akut pulmoner tromboemboli (APE), erken teşhis ve tedavi edilmesi gereken yaygın ve potansiyel olarak ölümcül bir kardiyovasküler hastalıktır. Avrupa Solunum Derneği (ERS) ve Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) kılavuzu APE tedavisine rehberlik etmek için üç seviyeli (düşük, orta, yüksek) risk sınıflama şemasını önermiştir. Bu sıralamaya göre hastalar erken mortalite riski açısından yüksek riskli, orta-yüksek riskli, orta-düşük riskli ve düşük riskli olarak sınıflanmaktadır. APE, klinik rutinde öncelikli olarak bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi (BTPA) ile teşhis edilen bir hastalıktır. Bu klinik araştırma ile sarkopeninin bir göstergesi olarak pektoral kas alanlarının ölçülmesi ve erken mortalite risk gruplarında sarkopeni ilişkisinin değerlendirilmesi planlanmıştır.

Gereç Yöntem: Bu çalışma, retrospektif kesitsel bir araştırmadır. Ağustos 2022-Temmuz 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne başvuran APE tanısı almış hastalar dahil edildi. Bu çalışmaya üzere toplamda 128 hasta dahil edildi. PE ağırlığının ERS/ESC klavuzu risk sınıflamasına göre sınıflandırıldı. Hastalara tanı anındaki çekilmiş olan BTPA'larda sarkopeni değerlendirmesi için pektoral kas alanları (PKA) değerleri ölçüldü ve pektoral kas indeksi (PKİ) hesaplandı. Elde edilen sonuçlarla hastaların PE ağırlığı ile sarkopeni arasındaki ilişki analiz edildi. 
Bulgular: Kadın ve erkeklerde, toplam PKA ve PKİ ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı (p<0,001). Erkekler anlamlı oranda daha büyük PKA ve PKİ değerlerine sahiplerdi. Erken Mortalite Riski ile pektoral kas parametreleri ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı. Bu farklılığın sebebi sadece mortalite riski düşük olanlar ile yüksek olanlar arasından kaynaklanmaktaydı. Yüksek riskli grup ile düşük riskli grup arasında pektoral kas alanları açısından fark olduğu gözlemlendi. Erkekler kadınlara göre anlamlı derecede yüksek pektoral kas alanı ve indeksine sahiplerdi (p<0,001). Pektoral kas alanları hipertansiyon (p=0,008), koroner arter hastalığı (p=0,041), AF (p=0,018) ve diyabeti (p=0,035) olanlarda istatistiksel olarak anlamlı daha düşük saptandı. Tüm hastalarda pektoral kas parametreleri ve yaş ilişkisi değerlendirildiğinde negatif yönde düşük seviyeli doğrusal bir ilişki olduğu saptandı (pektoral kas indeksi: p<0,001; r = - 0,386, pektoral kas alanı: p<0,001; r = - 0,459). Pektoral kas alanı ve pektoral kas indeksi arasında da pozitif yönde çok yüksek seviyede doğrusal bir ilişki saptandı (p<0,001; r = 0,963). Vücut kitle indeksi ile pektoral kas parametreleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Pesi değerleri ile toplam pektaral kas alanı ve toplam kas indeksi ilişkisi değerlendirildiğinde pesi değerleri ile pektoral kas parametreleri arasında negatif yönde düşük seviyeli doğrusal bir ilişki olduğu görüldü (PKA: p<0,001; r = - 0,386, PKİ: p<0,001; r = - 0,351).

Sonuç: Çalışmamızda APE'li hastaların erken mortalite riskleri ile sarkopeninin bir göstergesi olarak kullanılabilecek pektoral kas parametreleri arasında ilişki değerlendirildi ve erken mortalite riski ile pektoral kas parametreleri arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü. Bu ilişkinin yüksek riskli grup ile düşük riskli grup pektoral kas parametreleri arasında olduğu gözlemlendi. Yüksek riskli grupta düşük riskli gruba göre pektoral kas parametreleri anlamlı derece düşüktü. Literatürde az olan APE ile sarkopeni arasındaki ilişkinin değerlendirildiği çalışmalarda olduğu gibi sarkopeninin de erken mortalite için bir risk faktörü olabileceği gözlemlendi. Ayrıca bu çalışma ile pektoral kasın sarkopeniyi yansıtacak güvenilir bir anatomik seviye olabileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimerler: Pulmoner emboli, pulmoner tromboemboli, toraks tomografi, sarkopeni, pektoral kas

Abstract:
Aim: Acute pulmonary embolism (APE) is a common and potentially fatal cardiovascular disease that requires prompt diagnosis and treatment. The European Respiratory Society (ERS) and the European Society of Cardiology (ESC) guidelines recommend a three-level risk classification scheme (low, intermediate, high) to guide APE treatment. According to this classification, patients are categorized as high-risk, intermediate-high-risk, intermediate-low-risk, or low-risk in terms of early mortality risk. In clinical practice, APE is primarily diagnosed using computed tomography pulmonary angiography (CTPA). This clinical study aimed to measure pectoral muscle areas (PMAs) as an indicator of sarcopenia and evaluate the relationship between sarcopenia and early mortality risk groups.
Materials and Methods: This retrospective cross-sectional study included patients diagnosed with APE who presented to the Pulmonology Clinic of Ankara Bilkent City Hospital between August 2022 and July 2023. A total of 128 patients were included in the study. The severity of pulmonary embolism (PE) was classified according to the ERS/ESC guideline risk classification. Pectoral muscle areas (PMAs) were measured on CTPA images obtained at the time of diagnosis to evaluate sarcopenia, and pectoral muscle indices (PMIs) were calculated. The relationship between PE severity and sarcopenia was analyzed using the obtained data.
Results: A statistically significant difference was identified between males and females in terms of the mean total Pectoral Muscle Area (PMA) and Pectoral Muscle Index (PMI) (p<0.001). Males had significantly higher PMA and PMI values compared to females. A statistically significant difference was also observed between the mean pectoral muscle parameters and early mortality risk. This difference was specifically attributed to the variation between individuals with low and high mortality risk. A significant difference in pectoral muscle areas was noted between the high-risk and low-risk groups. Males had significantly higher pectoral muscle area and index values compared to females (p<0.001). Pectoral muscle areas were found to be significantly lower in patients with hypertension (p=0.008), coronary artery disease (p=0.041), atrial fibrillation (p=0.018), and diabetes (p=0.035). When the relationship between pectoral muscle parameters and age was analyzed in all patients, a weak but significant negative linear correlation was observed (Pectoral Muscle Index: p<0.001; r = -0.386, Pectoral Muscle Area: p<0.001; r = -0.459). Furthermore, a very strong positive linear correlation was identified between the pectoral muscle area and the pectoral muscle index (p<0.001; r = 0.963). No significant relationship was detected between body mass index (BMI) and pectoral muscle parameters. When the relationship between PESI scores and the total pectoral muscle area and total muscle index was evaluated, a weak negative linear correlation was observed between PESI scores and pectoral muscle parameters (PMA: p<0.001; r = -0.386, PMI: p<0.001; r = -0.351)
Conclusion: In our study, the relationship between early mortality risk in APE patients and pectoral muscle parameters, which can be used as an indicator of sarcopenia, was evaluated. A significant association was found between early mortality risk and pectoral muscle parameters. This relationship was observed specifically between the high-risk and low-risk groups. Pectoral muscle parameters were significantly lower in the high-risk group compared to the low-risk group. Consistent with the limited studies in the literature evaluating the relationship between APE and sarcopenia, sarcopenia was observed to potentially be a risk factor for early mortality. Furthermore, this study demonstrated that the pectoral muscle could serve as a reliable anatomical marker reflecting sarcopenia.
Keywords: Pulmonary embolism, pulmonary thromboembolism, thorax tomography, sarcopenia, pectoral muscle