Tarsus'ta Türk İslam mimarisi
Turkish-Islam architecture in Tarsus
Yazar: HÜLYA GÜLEY TANRIVERDİ
Danışman: DOÇ.DR. YILDIRAY ÖZBEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu çalışmada Tarsus ilçe merkezi ve köylerinde bulunan Türk-İslam dönemi eserleri konuolarak seçilmiştir. Bugüne kadar Tarsus hakkında yapılan araştırmalar değerlendirildiğindedaha çok Roma ve Bizans dönemi eserleriyle, kent tarihinin öne çıktığı görülmektedir.Yapılan çalışmayla bu konudaki eksikliğin bir nebze de olsa giderilmesi ve yıkılmakta olaneserlerin gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanmaktadır.?Tarsus'ta Türk İslam Mimarisi ?adlı yüksek lisans çalışması dört ana bölümden meydanagelmektedir.I.Bölümde ?Giriş? başlığı altında; konunun tanımı, sınırları ve önemi, araştırma yöntemiKonuyla ilgili olarak yapılan çalışmalar, Tarsus tarihi ve günümüze ulaşamayan yapılarüzerinde durulmuştur.II. Bölümde ?Katalog?başlığı altında Türk-İslam dönemine ait günümüze ulaşan,13 adet camive mescit, bir adet medrese, beş adet türbe, bir adet arasta, bir adet bedesten, dört adet han,iki adet hamam, 10 adet çeşme, bir adet köprü ve bir adet saat kulesi olmak üzere toplam 39adet eser kronolojiye bağlı kalarak tanıtılmıştır. Katalog bölümünde her bir yapının şehiriçindeki konumu, mimarisi, malzeme ve teknik özellikleri, süslemesi ve kitabesi üzerindedurularak yapılan onarımlardan bahsedilmiştir. Kitabesi bulunmayan eserler, arşiv belgeleri,mimari ve süsleme özellikleri dikkate alınarak tarihlendirilmeye çalışılmıştır.III. Bölümde ?Değerlendirme? başlığı altında eserler tipoloji, malzeme, süsleme, yapıelemanları ve kitabeler olmak üzerealt başlıklarda incelenmiştir. Eserlerin kendi içindeki ortaknoktaları ve Anadolu ölçeğindeki benzer örnekleriyle karşılaştırması yapılmıştır.IV. Bölüm olan ?Sonuç? kısmında Tarsus'ta bulunan Türk-İslam Dönemine ait eserlerin TürkSanatı ve mimarlık tarihi açısından sahip oldukları önem üzerinde durulmuştur.Yapılan çalışmada günümüze ulaşan 39 adet yapının yanı sıra günümüze ulaşamayan111 adetmescit, 36 medrese, iki kütüphane, 15 han, yedi kervansaray, dört hamam ve beş zaviyededikkate alındığında kentin önemli bir eğitim ve kültür merkezi olduğu ortaya çıkmaktadır.Anahtar Kelimeler: Sanat Tarihi, Tarsus, Ramazanoğulları Beyliği, Tarihi Kentler, Târkİslam Mimarisi

Abstract:
In this study, the monuments of Turkish-Islam era, found both at the centre of Tarsus and inits villages, are chosen as a subject. When the investigations about Tarsus are evaluated, it isseen that the history of the city is stuck out especially with the works of Roman and Bizantineperiod. With this study, at least it is aimed to reveal people?s lack of interest for this subjectand hand on the creaky works of art to the next generations. This graduation thesis called?Turkish Islam Architecture in Tarsus? has four basic parts.In the first section, there is the description of the subject, its limits and importance, themethod of the investigation about the works of art related to the subject, the history of Tarsusand its monuments which couldn?t reach up to now.In the second section, in this study, there are 13 mosques and small mosques, a madrasah, fivetombs, a arasta, an objets d?arts, four Hans, two Turkish baths, ten fountains, a bridge and aclock tower, which are the works of Turkish-Islam era and reached to this day and all theseworks of art are gathered by the name of ?Katalog? and all these 39 works of art areintroduced chronologically. The location of the works of art, their architectures, theirequipments and technical characteristics, their decorations and epigraphs and the restorationsof all those works of art are mentioned in the ?Katalog? section. The works without epigraphare investigated by taking archived documents, architectural and decorational characteristicsinto consideration chronologically.In the third section, the works of art are investigated with subtitles such as typology,equipment, decoration, components and epigraphs under the name of ?Değerlendirme?. Thecommon point among the works of art and their similar models in Anatolia are compared.In the fourth section, the importance of the Turkish works of art in Tarsus and the history oftheir architecture that belong to Turkish-Islam era are emphasized.With this study, when 39 works of art that reached to our time as well as 31 small mosques,36 madrasahs, two libraries, 15 Hans, seven caravansaray, four Turkish baths and five nooksare taken into consideration, the city turns up to be an important educational and culturalcentre.Key words: Architectural History, History of the City, Turkish ArchitectureRamazanoğulları Beyliği, Turkish Islam Architecture, Tarsus.