Üstün yetenekliler eğitiminde öğretmen yetiştirme politikalarına yönelik model önerisi: Karma yöntem araştırması
A model proposal for teacher training policies in gifted education: Mixed method research
Yazar: SEVDA KIR
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı politika belgelerine ve ülkemizdeki üstün yetenekliler eğitimi öğretmen yetiştirme politikalarına yönelik paydaş görüşlerine göre bir üstün yetenekliler öğretmen yetiştirme modeli geliştirmek, bu modelin benimsenme ve uygulanabilirlik düzeyini öğretmen görüşleri doğrultusunda tespit etmektir. Çalışmada, karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma doküman analizi, paydaş görüşlerinin incelenmesi, model oluşturulması ve modelin değerlendirilmesi olmak üzere dört aşamada yürütülmüştür. Doküman incelemesi aşamasında ulusal ve uluslararası politika belgeleri ile eğitim temelli belgeler irdelenmiştir. Paydaş olarak üstün yetenekliler alanında çalışan akademisyenler, BİLSEM' de görev yapan öğretmenler ve okul müdürleri, örgün eğitim kurumlarında üstün yetenekli öğrencisi olan öğretmen ve okul müdürleri ile Milli Eğitim Bakanlığı Merkez teşkilatının ilgili birimlerinde üstün yetenekliler alanında görev yapan yöneticilerle çevrim içi ve yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Modelin geliştirilmesinde doküman analizinden ve paydaşlardan görüşme yoluyla elde edilen veriler kullanılmıştır. Geliştirilen modelin öğretmenler tarafından benimsenme ve uygulanabilirliğini araştırmak için Üstün Yetenekliler Öğretmen Yetiştirme Modeli Benimsenme Ölçeği (MBÖ) ve Üstün Yetenekliler Öğretmen Yetiştirme Modeli Uygulanabilirlik Ölçeği (MUÖ) geliştirilmiştir. Araştırmanın evreni Ankara olup örneklemi Ankara'nın dokuz merkez ilçesi olan Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle'de bulunan ilk, orta ve lise kademelerinde çalışan öğretmenlerden seçilmiştir.  Nitel verilerin analizinde doküman incelemesi ve içerik analizi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23.0 istatistik programından yararlanılmıştır. Ölçeklere ve alt boyutlarına ilişkin betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Ölçekler normal bir dağılım göstermediğinden analizlerde parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U testi ve Kruskall Wallis testleri yapılmıştır. Modelin öğretmenler tarafından benimsenme ve uygulanabilir bulunma düzeyleri yüksek çıkmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to develop a model for training teachers of gifted students based on stakeholder opinions regarding policy documents and teacher training policies for gifted students in our country. Furthermore, the aim is to determine the adoption and applicability level of this model based on the opinions of teachers. In this study, an exploratory sequential design, a mixed research method, was used. The research was conducted in four stages: document analysis, examination of stakeholder opinions, model development, and model evaluation. In the document analysis stage, national and international policy documents, as well as education-based documents, were scrutinized. Stakeholders included academicians working in the field of gifted students, teachers and school principals working in Gifted Education Centers (BİLSEM), teachers and school principals with gifted students in regular education institutions, and managers working in relevant units of the Ministry of National Education. Online and face-to-face interviews were conducted with these stakeholders. Data obtained from document analysis and stakeholder interviews were used in the development of the model. To investigate the acceptance and applicability of the model by teachers, the Gifted Education Teacher Training Model Adoption Scale (MBÖ) and the Gifted Education Teacher Training Model Applicability Scale (MUÖ) were developed. The population of the research was Ankara, and the sample consisted of teachers working in the first, middle, and high school levels in nine central districts of Ankara, including Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, and Yenimahalle. In the analysis of qualitative data, document analysis and content analysis were used, and quantitative data were analyzed using SPSS 23.0 statistical software. Descriptive statistics were calculated for the scales and their sub-dimensions. Since the scales did not demonstrate a normal distribution, non-parametric tests such as the Mann-Whitney U test and Kruskall Wallis test were conducted. The level of adoption and applicability of the model by teachers was found to be high. Based on the findings, various recommendations were made.