Türkiye'nin ulusal destekli gönüllü geri dönüş mekanizması: Kuramsal ve hukuki bir inceleme
Türkiye's national assisted voluntary return mechanism: Theoretical and legal review
Yazar: GİZEM GÖZALICI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ZAFER SAĞIROĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Günümüzde küresel anlamda tüm ülkeleri etkileyen göç hareketliliği sadece hedef ülkelerin geliştireceği ve ülke içerisinde uygulayacağı politika ve projelerle kontrol altına alınamaz bir boyuta ulaşmıştır. Bu minvalde, göç yönetiminde kullanılacak araçların aynı zamanda, göçe kaynaklık eden menşe ülkelerde kalkınma ve büyümeye destek verecek biçimde şekillenmesi söz konusu politikaların sonuçlarının kalıcılığı ve sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir. Yukarıda bahsedilen hususları içerisinde barındıran gönüllü geri dönüş ve yeniden uyum faaliyetleri hedef ve menşe ülke ile göçmenin kendisine sağladığı katkılar ve faydalar neticesinde önemli bir başlık olarak göç alanında değerlendirilmektedir. Bu çerçevede hedef ülkeler gerek uluslararası kurum ve kuruluşlar aracılığıyla gerekse kendi ulusal kurumları ve mekanizmaları ile ülkelerinde bulunan yabancıların gönüllü olarak kendi ülkelerine geri dönüşlerini desteklemek adına çeşitli programlar geliştirmektedir.
Türkiye'de de uzun yıllardır ulusal ve uluslararası kurumlar aracılığıyla gönüllü geri dönüş ve yeniden uyuma yönelik mekanizmalar uygulanmaktadır. Ayrıca düzensiz göçle etkin mücadele başta olmak üzere ulusal göç politikalarını destekleyici nitelikte nispeten yeni kurulan Ulusal Destekli Gönüllü Geri Dönüş Mekanizması (UDGGDM), Göç İdaresi Başkanlığı koordinasyonunda Dışişleri Bakanlığı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı ve Türk Kızılay'ı iş birliğinde oluşturulmuştur.  
Bu çalışmada, gönüllü geri dönüş ve yeniden uyum alanındaki kavramlara değinilmiş konu uluslararası göç kuramları çerçevesinden ele alınmıştır. Ayrıca konu ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuat incelenmiş ve toplu bir şekilde okuyucuya sunulmuştur. Son olarak Türkiye'nin oluşturmuş olduğu UDGGDM'i incelenmiş, uluslararası göç kuramları ve hukuksal boyuttan ele alınmıştır.

Abstract:
Currently, migration mobility, which affects all countries globally, has reached a level that cannot be controlled only by the policies and projects that the target countries will develop and implement within the country. In this regard, it is essential to design the tools to be utilized in migration management to promote development and growth in the countries of origin that cause migration in terms of the permanence and sustainability of the results of the policies. Voluntary return and reintegration activities, encompassing the issues mentioned above, are deemed essential in the field of migration, given the contributions and advantages they offer to both the target and origin countries and the migrants themselves. In this context, target countries develop various programs to support the voluntary return of foreigners to their home countries, both through international institutions and organizations and their national institutions and mechanisms.
For several years, mechanisms for voluntary return and reintegration have been implemented in Türkiye through national and international institutions. Furthermore, the recently established National Assisted Voluntary Return Mechanism (NAVRR), designed to support national migration policies, especially in the effective combating irregular migration, was established and operates in cooperation with the Ministry of Foreign Affairs, the Turkish Cooperation and Coordination Agency and the Turkish Red Crescent, under the coordination of the Presidency of Migration Management.
This thesis explores the concepts related to voluntary return and reintegration, discussing the subject within the context of international migration theories. Additionally, an examination of both national and international legislation regarding the topic is presented in a consolidated format for the reader. Finally, the NAVRR established by Türkiye is analysed and discussed in terms of international migration theories and legal perspectives.