Erken İslam dönemi mimarisinde resim sanatının izleri ve sanatsal üretimler
Traces of painting art and artistic productions in the architecture of the early Islamic period
Yazar: ELVAN KINAY
Danışman: DOÇ. MİNE DİLBER
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İslamiyet, Arap Yarımadası'nda Hz. Muhammet'in 610 yılında peygamber olması ve kutsal kitap Kuran'ı Kerim'in kendisine indirilmesiyle zuhur bulan semavi dinlerin sonuncusudur. Dinin ilk yıllarında ve Hz. Peygamber'in vefatından sonraki süreçte, eski pagan inançlara dönülmesi endişesiyle tasvire olumlu bakılamamıştır. Bu durum, ilk zaman Müslüman Arap toplumunda resim sanatının pek gelişememesinde ve döneme özgü eserlerin oluşturulamamasında önemli rol oynamıştır. Yapılan fetihler, ticaret, göç gibi dinamikler vesilesiyle dinin Arabistan'dan Orta Doğu, Mezopotamya,  Anadolu, İran,  Orta Asya, Hindistan ve Çin'e kadar yayılması ile farklı milletler ya da devletler tarafından İslam sanatlarının 650-1100 yılları arasındaki erken dönem örneklerinin üretiminde etkili olmuştur.  İslam sanatlarının bir dalı olan İslam resim sanatının da ilk eserlerinin ortaya çıktığı ve karakteristik özelliklerini edinmeye başladığı bu dönemin figüratif tasvirlerine erken İslam dönemi  resim sanatı adı verilir. Başlangıçta mimaride çeşitli bezeme öğeleri olarak kullanıldığı görülen İslam resmi, zamanla el yazmalarının cildi ile iç kompozisyonunda, taş işçiliği ve çini gibi farklı materyallerin bezemelerinde karşımıza çıkmaya başlamıştır.  Bu çalışmada erken İslam dönemi mimarisinde resim sanatı incelenerek, ilk eserlerin kimler tarafından hangi malzemeler ve üsluplarda üretildiği  seçilen örnekler ile  açıklanmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Islam in the Arabian Peninsula. It is the last of the monotheistic religions that emerged after Muhammad became a prophet in 610 and the holy book, the Quran, was revealed to him. In the early years of religion and Hz. In the period after the death of the Prophet, the depiction could not be viewed positively due to concerns about returning to old pagan beliefs. This situation played an important role in the lack of development of painting in the early Muslim Arab society and in the failure to create works specific to the period. With the spread of religion from Arabia to the Middle East, Mesopotamia, Anatolia, Iran, Central Asia, India and China, thanks to dynamics such as conquests, trade and migration, different nations or states began to produce early examples of Islamic arts between 650 and 1100. has been effective.  The figurative depictions of this period, when the first works of Islamic painting art, which is a branch of Islamic arts, emerged and began to acquire its characteristic features, are called early Islamic period painting. Islamic painting, which was initially seen to be used as various decorative elements in architecture, began to appear in the binding and interior composition of manuscripts, and in the decoration of different materials such as stonemasonry and tiles.  In this study, the art of painting in the  architecture of the early Islamıc period will be examined  and it will be tried to explain with selected examples who produced the first works in which materials and styles.