Öğretmen, öğrenci ve veli tarafından belirlenen ödüllerin etkililiğinin incelenmesi
The investigation of effectiveness of rewards given by the teacher, student and parents
Yazar: MUSTAFA SEYREK
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ÇALIŞKAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eylem araştırması = Action research ; Veliler = Parents ; Ödül = Reward ; Ödüllendirme = Rewarding ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bir öğretmen karar vermek için kendi verilerini topladığında, bu verileri analiz edip bir sonuca ulaştığında, öğretimsel kararları için sağlam bir dayanak oluşturmuş olur. Bu da öğretmenlerin kendi uygulamalarını gözlemlemek, incelemek için sistematik ve düzenli bir yol olan eylem araştırması ile mümkün olur. Eylem araştırmasında amaç, öğretmenin öğretim uygulamalarını geliştirmektir. Bu eylem araştırmasının temel amacı bir davranışın kazandırılması sürecinde farklı kaynaklar (öğrenci-öğretmen-veli) tarafından belirlenen ödülün etkililiğini incelemektir. Bu temel amaç doğrultusunda araştırmada "Ödülün ne olacağına kim karar vermeli, kimin seçtiği ödül daha etkili oluyor?" sorusuna cevap aranmıştır. Sınıf öğretmeni olan araştırmacı, farklı kaynaklar tarafından belirlenen ödülün etkililiğini incelemek amacıyla gerçekleştirmiş olduğu uygulamaları sistematik ve düzenli bir şekilde gözlemiştir. Böylelikle ödül kullanırken alacağı karar için sağlam bir dayanak oluşturmayı amaçlamıştır.
Araştırma bir ilkokulda ikinci sınıfa devam öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Uygulama için üç şube seçilmiştir. Bu üç şubede 69 öğrenci vardır. Öğrenciler sıralarını ve sınıfı temiz tuttuklarında ödüllendirilmiştir. 2/A şubesinde öğretmenin seçtiği ödül, 2/D şubesinde velilerin seçtiği ödül ve 2/F şubesinde ise öğrencilerin seçtiği ödül verilmiştir. Uygulama üç hafta (15 gün) sürmüştür. İlk beş gün sürekli pekiştirme, ikinci beş günlük zaman diliminde sabit zaman aralıklı pekiştirme ve üçüncü beş günlük zaman diliminde ise değişken zaman aralıklı pekiştirme tarifesi uygulanmıştır. Öğrencilerin sıralarını ve sınıfı temiz tutma durumları kontrol listesiyle ve saha notlarıyla gözlenmiştir. Her bir şubenin kontrol listesinden almış oldukları puanların betimsel istatistikleri hesaplanmıştır. Şubelerin kontrol listesinden almış olduğu puanlar Kruskal Wallis H- Testi ile karşılaştırılmıştır. Saha notlarından elde edilen verilerin analizinde tümevarım analizi kullanılmıştır.
Araştırmada şu bulgulara ulaşılmıştır: Öğrencilerin kontrol listesinden aldıkları puanlar, farklı kaynakların belirlediği ödüle göre anlamlı bir şekilde farklılaşmamaktadır. Saha notlarının analizi sonucunda ulaşılan kategoriler genel olarak değerlendirildiğinde öğretmenin seçtiği ödülün verildiği A şubesinin diğer şubelere göre daha temiz olduğu ve bu şubedeki öğrencilerin daha olumlu davranışlar sergiledikleri söylenebilir. Sonuç olarak öğretmenin, öğrencilerin ya da velilerin seçtiği ödülün verilmesinin öğrencilerin sıralarını ve sınıflarını temiz tutma davranışı üzerinde istatistiksel olarak farklı bir etkiye sahip olmadığı ancak öğretmenin seçtiği ödülün verildiği şubedeki öğrencilerin diğerlerine göre sınıflarını ve sıralarını daha temiz tuttukları söylenebilir.
Bu çalışmanın bir öğretmen olan araştırmacıya önemli katkıları olmuştur. Bu katkılar "öğretim uygulamalarında sistematik olmanın önemini fark etme" ve "bir davranışın kazandırılmasında farklı pekiştirme tarifelerin kullanılmasının önemini fark etme" şeklinde sıralanabilir.

Anahtar Kelimeler: Eylem araştırması, ödül, öğretmen, öğrenci, veli

Abstract:
When a teacher collects his/her data to make a decision, analyzes this data and reaches a conclusion, he/she forms a solid basis for his/her instructional decisions. This is possible through action research, which allows a systematic and regular way for teachers to observe and examine their own practices. In action research, it is aimed to improve the teaching practices of the teacher.  The main purpose of the action research conducted in this study is to examine the effectiveness of the rewards selected by different sources (student-teacher-parent) in the process of acquiring a behavior. In line with this main purpose, the questions "Who should select the reward that will be given to the students? Which given reward is more effective?" were tried to be answered. The researcher, who is the classroom teacher, systematically and regularly observed the practices he carried out in order to examine the effectiveness of the reward determined by different sources. Therefore, it was aimed to form a solid basis for the decision to be taken while using the reward.
The research was carried out with second grade students in a primary school. Three classes were determined for the application. There were 69 students in these three classes. Students were rewarded for keeping their desks and classroom clean. The reward selected by the teacher was given to the students in the 2/A class, the reward selected by the parents was given to the students in the 2/D class, and the reward selected by the students was given to the students in the 2/F class. The application lasted three weeks (15 days). Continuous reinforcement was given for the first five days, fixed interval reinforcement was given for the second five days, and variable interval reinforcement was given for the last the five days. Students were observed in terms of keeping their desks and classrooms clean and checklists were used and field notes were taken during the observations. Descriptive statistics were conducted for the scores of the students in each class obtained from the checklist. The scores of the students in three classes obtained from the checklist were compared using Kruskal Wallis H-Test. Inductive analysis was used to analyze the data obtained from the field notes.
The findings obtained in the study are as follows: The scores of the students obtained from the checklist do not differ significantly according to the rewards selected by different sources. When the categories obtained as a result of the analysis of the field notes are evaluated in general, it can be said that the A class where the teacher selected the reward was cleaner than the other classes and the students in this class exhibited more positive behavior. As a result, it can be said that giving the reward selected by the teacher, students or parents does not have a statistically significant effect on the behavior of keeping the desks and classrooms clean. However, it was obtained that the students who were given the reward selected by the teacher kept their classes and desks cleaner than others.
This study has made important contributions to the researcher, who is a teacher. These contributions can be listed as "realizing the importance of being systematic in teaching practices" and "realizing the importance of using different reinforcement intervals in the process of acquiring a behavior".

Keywords: Action research, reward, teacher, student, parent