Kadın, din ve modernizm: İslamcı kadınların sivil örgütlenme pratikleri
Woman, religion and modernizm: Civil organizational practices of Islamist women
Yazar: YASEMİN GEZER
Danışman: PROF. DR. MEHMET RUHİ KÖSE
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations

Özet:
Bu çalışma modernliğin İslami kimliğe sahip STK?ların kadın kollarında faaliyet gösteren kadınların yaşam algıları ve pratikleri ile tutum ve davranışları üzerindeki etkileri ile yaşanan değişim ve dönüşümleri incelenmiştir. Bu amaçla, Van kent merkezinde İslami kimliği olan sivil toplum kuruluşları araştırılmıştır. Araştırma için 7 sivil toplum kuruluşu belirlenmiş ve bu derneklerde gönüllü olarak çalışan kadınların sivil örgütlenme pratiklerine yönelik faaliyetleri incelenmiştir.
Bu çalışmada tarafımızdan geliştirilen bir mülakat formu kullanılarak 26 kadın ile derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Mülakatlardaki sorular iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, kadınların sosyal, ekonomik, demografik ve evlilik durumları ile ilgili soruları içerirken, ikinci bölüm ise kadınların dernekteki etkinlikleri, gündelik yaşam pratikleri, üretim ve tüketim alışkanlıkları, siyasi tutum ve algıları, İslam dinini kavrayış ve İslam dininin günümüzdeki yorumlanma biçimleri ile ilgili algı ve tanımlamaları ile modernliğe karşı duruşlarını içeren sorular ve bu sorulara verilen yanıtlardan oluşmaktadır.
Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türkiye?deki kadın hareketinin ana akım olarak ve yan çizgiler anlamında nasıl bir seyir izlediği üzerine literatür çalışması gerçekleştirilmiştir. İkinci bölümde ise sivil toplum kavramı ve Türkiye?deki sivil toplum hareketleri yer almaktadır. Üçüncü bölüm ise çalışmanın metodoloji bölümünden oluşmaktadır. Dördüncü bölümde ise İslamcı kadınlar ile yapmış olduğumuz derinlemesine görüşmeler sonucunda ortaya çıkan bulgular çözümlenmiştir. Bu bölümde İslamcı kadınların kimliklerinin bir parçası olarak nitelendirdikleri başörtüsüne dair düşüncelerine, feminizm ve İslam arasındaki ilişkiye, onların bakış açısı ile İslam?daki kadın algısının nasıl olduğuna, tüketim alışkanlıkları ve algılarına, tatil, eğlence ve alışveriş anlayışlarına, moda, tesettür reklam ve defilelerine ilişkin düşüncelerine ve son olarak da bir sivil toplum kuruluşunda yer almanın İslamcı kadınların hayatlarını nasıl etkilediğine değinilmiştir. Beşinci bölüm ise sonuç ve değerlendirme bölümüdür. Bu bölümde ise saha çalışmasından sonra elde edilen bulgular yorumlanmıştır.

Abstract:
In this study, the effects of modernity on the perception and practices of the lives of women who voluntarily take part in the women?s branch of the Islamic NGOs have been analysed, in a way to explore how modernity changed and transformed their attitudes and behaviours. For this purpose, the Islamic NGOs have been searched in the city centre of Van province. For this research, seven NGOs have been selected; and the civic organisation and the activities of the women who voluntarily work in these NGOs have been analysed. 
In this research, 26 in-depth interviews have been conducted by using an interview guide. The interviews had two main parts. The first part consisted of the questions about their social, economic, demographic and marital status; and the second part was mainly about these women?s activities in the NGOs, their everyday life practices, consumption habits, political attitudes and perceptions, their conception of Islam and their perceptions and approaches to the today?s interpretation of Islam, and their stance against modernity. 
This study consists of five chapters. In the first chapter, the literature on the trajectory of the women movements, as both mainstream and sidestream, in Turkey has been analysed. In the second chapter, the concepts of NGOs and the Turkish NGOs have been investigated. The third chapter is the methodology part. In the fourth chapter, the findings of the in-depth interviews have been analysed. In this chapter, their perspective on `headscarf?, which they described as a part of their identity, and their approach towards feminism and its relation with Islam have been established. In addition, their thoughts on the perception of women in Islam; their consumption, holidays, entertaining and shopping habits; their approach to fashion, headscarf advertisements, fashion shows have been analysed. This chapter also investigates the effects of participating in NGOs on the lives of Muslim women. Finally, the last chapter consist of the conclusion and the assessment. In this chapter, the findings of the fieldworks have been analysed.