Ailede problem çözme, evlilik doyumu ve örnek bir grup çalışmasının sınanması
Problem solving in family, marital satisfaction and evaluation of a group work case
Yazar: AZİZE NİLGÜN CANEL
Danışman: PROF.DR. BETÜL AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu arastırmanın amacı, arastırmacı tarafından gelistirilmis olan, ailede problem çözmebecerilerinin gelistirilmesi yoluyla evlilikten elde edilen psikolojik doyumun arttırılmasınayönelik olarak kurgulanmıs grup çalısmasının, çiftlerin evlilik doyumlarının arttırılmasındaetkisinin olup olmadıgının incelenmesidir. Problem çözme becerilerini gelistirme yoluylaevlilik doyumunu arttırma grup çalısması, katılımcıların evlilik iletisimlerini gelistirebilmekve çift olarak yasadıkları problemleri çözebilmelerini saglamak amacıyla hazırlanmıs birbeceri gelistirme grubudur.Ön test-son test kontrol gruplu deneme modeline uygun olarak hazırlananarastırmanın çalısma grubunu, hepsi ilk evliliginde olan, yasam döngüsünün üçüncü vedördüncü basamaklarında yer alan, en az 5 senelik evli ve çocuk sahibi 10 evli bireyolusturmustur. Grup çalısmasının etkililigini belirlemede yardımcı olması amacıyla, önceliklearastırmacı tarafından çiftlerin evlilik doyumlarını ölçmeye yönelik olarak Evlilik DoyumÖlçegi (EDÖ) tasarlanmıstır. Grup çalısması baslamadan önce ve çalısma bittikten sonra,deney ve kontrol grubunda yer alan bireylere, Evlilik Doyum Ölçegi (EDÖ) ile beraber,Problem Çözme Envanteri (PÇE) ve Stresle Basa Çıkma Tarzları Ölçegi (SBTÖ) uygulanmısayrıca bir anket formu verilmistir. Deney grubuna 8 hafta süresince, haftada bir gün iki saatsüren oturumlarla, evlilik iletisimlerini destekleyici ve iliski içerisindeki problemlerininçözümünü gelistirici, evlilik doyumlarını arttırmaya yönelik uygulamalar yapılmıstır. Kontrolgrubuyla bu anlamda her hangi bir çalısma yapılmamıstır.Uygulama ve verilerin toplanması asamasından sonra, elde edilen verilerin istatistikselçözümlemeleri yapılmıstır. Deney ve kontrol gruplarının uygulanan grup çalısması öncesindeve sonrasında elde ettikleri puanlarının karsılastırılması amacıyla, ölçeklerden elde edilenverilere Mann-Withney U Testi uygulanmıstır. Deney grubunun ve kontrol grubunun ön testve son test verilerinin karsılastırılması amacıyla, uygulama sonrası elde edilen puanlaraWilcoxon Eslestirilmis Çiftler saretlenmis Sıra Sayıları Testi uygulanmıstır. Böylecedenenceler dogrultusunda gruplar arasında farklılıkların olup olmadıgı tespit edilmistir. Eldeedilen istatistik sonuçların manidarlıgı 0.05 düzeyinde test edilmistir.Yapılan istatistiksel analizler sonrasında uygulamaya iliskin bulguları su sekildeözetleyebiliriz:1. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerin,Evlilik Doyum Ölçegi'nin ölçtügü sontest ?evlilik doyumu?, ?evlilikuyumu?, ?iliski mutlulugu?, ?çatısma?, ?yakınlık? ve ?öfke? puanları ilekontrol grubunda bulunan üyelerin sontest ?evlilik doyumu?, ?evlilikuyumu?, ?iliski mutlulugu?, ?çatısma?, ?yakınlık? ve ?öfke? puanlarıarasında, deney grubu lehine anlamlı bir fark vardır (p<.05).2. Yapılan grup çalısması sonrasında, Evlilik Doyum Ölçegi'nin ölçtügü deneygrubunda bulunan üyelerin sontest ?esin ailesiyle iletisim?, ?ekonomikanlayıs? ve ?ebeveynlik anlayısı? puanları ile kontrol grubunda bulunanüyelerin sontest ?esin ailesiyle iletisim? ?ekonomik anlayıs? ve ?ebeveynlikanlayısı? puanları arasında anlamlı bir farklılık elde edilememistir.3. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerinProblem Çözme Envanteri'nin ölçtügü sontest problem çözme becerileripuanlarıyla kontrol grubunda bulunan üyelerin sontest problem çözmebecerileri puanları arasında anlamlı bir farklılık elde edilememistir.4. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerin,Stresle Basa Çıkma Tarzları Ölçegi'nin ölçtügü sontest ?Kendine GüvenliYaklasım? alt boyutu puanları ile kontrol grubunda bulunan üyelerin sontest?Kendine Güvenli Yaklasım? alt boyutu puanları arasında, deney grubulehine anlamlı bir farklılıga rastlanmıstır (p<.05). Stresle Basa ÇıkmaTarzları Ölçegi'nin diger alt boyutları açısından deney grubunda bulunanüyelerin sontest puanlarıyla kontrol grubunda bulunan üyelerin sontestpuanları arasında anlamlı bir farklılık elde edilememistir.5. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerin,Evlilik Doyum Ölçegi'nin ölçtügü öntest ?evlilik doyumu?, ?evlilik uyumu?,?iliski mutlulugu?, ?çatısma?, ?yakınlık? ve ?öfke? puanları ile sontest?evlilik doyumu?, ?evlilik uyumu?, ?iliski mutlulugu?, ?çatısma?, ?yakınlık?ve ?öfke? puanları arasında, son test lehine anlamlı bir fark vardır (p<.05).Kontrol grubu için böyle bir farklılık söz konusu degildir.6. Yapılan grup çalısması sonrasında, Evlilik Doyum Ölçegi'nin ölçtügü deneygrubunda bulunan üyelerin öntest ?esin ailesiyle iletisim?, ?ekonomikanlayıs? ve ?ebeveynlik anlayısı? puanları ile sontest ?esin ailesiyle iletisim??ekonomik anlayıs? ve ?ebeveynlik anlayısı? puanları arasında anlamlı birfarklılık elde edilememistir.7. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerinProblem Çözme Envanteri'nin ölçtügü öntest problem çözme becerileripuanlarıyla sontest problem çözme becerileri puanları arasında anlamlı birfarklılık elde edilememistir.8. Yapılan grup çalısması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerin StresleBasa Çıkma Tarzları Ölçegi'nin ölçtügü öntest stresle basa çıkma tarzlarıpuanlarıyla sontest stresle basa çıkma tarzları puanları arasında anlamlı birfarklılık elde edilememistir.Sonuç olarak, yapılan arastırma sonrasında, ?ailede problem çözme becerisinigelistirme yoluyla evlilik doyumunu arttırma grup çalısması?nın, evli bireylerin evlilikdoyumlarını, evlilik uyumlarını, evlilik iliskilerinden duydukları mutlulugu, eslerineduydukları yakınlıgı arttırmakta, esle yasanan çatısmalarını ve eslerine karsı öfkeleriniazaltmakta etkili oldugu belirlenmis, stresle basa çıkma tarzları açısından kendilerinegüvenlerini arttırmakta da etkili oldugu saptanmıstır. Ancak uygulanan çalısmanın evlibireylerin eslerinin ailelerinden kaynaklanan problemler, evlilik iliskilerine yansıyanmaddi kaynaklı problemler ve ebeveynlik anlayıslarıyla ilgili problemler konusundaetkili bir rol oynanamadıgı belirlenmistir. Bu dogrultuda psikolojik danısma ve evlilikdanısmanlıgı alanlarında teori ve pratikte faydalı olabilecek önerilerde bulunulmustur.

Abstract:
The aim of this research is to explain the effectiveness of ?marital satisfactionenhancement group work via improving problem solving skills? in family wich has beendeveloped via researcher, over the married couples? marital satisfaction level. The ?maritalsatisfaction enhancement group work through improving problem solving skills? is a kind ofskill development group that improves the couples? communication and problem solvingcompetencies.The research is based on the pre-test, post-test control group experiment model and allof the 10 participants were at their first marriage, on the third or forth level of family lifecycle, minimum five years old married and had children. First of all the Marital SatisfactionScale was developed in order to determine the effectiveness of the group work. The MaritalSatisfaction Scale, Problem Solving Inventory, Ways of Coping Styles Inventory and aquestionnaire were applied to the experiment and control group participants both before andafter the study. The group program was applied to the experiment group within a period ofnine weeks, every week on e certain day and for about two hours in order to support theircouple communication, to solve their problems and enhance their marital satisfaction. Maritalsatisfaction enhancement group work was not applied to with the control group.After the application and data collecting period, the data were analyzed to compare thescores of the experiment and control group students before and after the education. Mann-Withney U Test and Wilcoxon Test was applied to the data gathered by the scales. Therefore,it was verified whether the experiment and control groups differentiated from each other. Thesignificance level for all statistics was assumed at 0.05.After the statistical analysis, the results can be summarized as follows;1. When post test ?marital satisfaction?, ?marital compatibility?, ?relationshipwell being?, ?conflict?, ?intimacy? and ?anger? scores of experimental andcontrol groups are compared, there was a significant difference in favor ofthe experimental group (p<.05).2. In between experiment group members? post-test ?the relationship with theparent in law?, ?economical apprehension? and ?parental apprehension?scores and the control group members? scores are compared, there were notany significant differences between the groups.3. When post-test problem solving skills scores of experimental and controlgroups are compared, there were not any significant differences betweenthe groups.4. The differentiation of the scores obtained from the experiment and controlgroup, at the end of the ?self-confident approach? of Ways of Coping StyleInventory post-test scores were in favor of the experimental group members(p<.05). There were not any significant differences for the other sub-scalesof Ways of Coping Style Inventory.5. For the experimental group, post-test ?marital satisfaction?, ?maritalcompatibility?, ?relationship well being?, ?conflict?, ?intimacy? and?anger? scores were significantly higher than the pre-test ?maritalsatisfaction?, ?marital compatibility?, ?relationship well being?, ?conflict?,?intimacy? and ?anger? scores (p<.05). But for the control group, therewere no significant differences between pre and post tests.6. The experimental group members? ?the relationship with the parent in law?,?economical apprehension? and ?parental apprehension? post-test scoreswere not significantly different from the pre-test scores.7. For the experimental group, the post-test problem solving skills scores werenot significantly different than the pre-test problem solving skills scores.8. The experimental group members? ?ways of coping styles? the post-testscores were not significantly different from the pre-test scores.As a result of this research, ?marital satisfaction enhancement group work viaimproving problem solving skills? was found effective in terms of improving the ?maritalsatisfaction?, ?marital compatibility?, ?relationship well being?, ?intimacy? and reducing thelevels of ?conflict? and ?anger?. It was also found effective for self-confident coping style ofmarried persons. However, the group work was not found effective in terms of improving ?therelationship with the parent in law?, ?economical apprehension? and ?parental apprehension?.Eventually, some theoretical and practical propositions have been made hereby wich arebelieved to be useful for the field.