Zayıf, normal kilolu ve kilolu hastalarda transabdominal ultrasonografide antral folikül sayımının transvaginal ultrasonografi ile karşılaştırılması /
Yazar: YELİZ AYKANAT
Danışman: PROF. DR. BERFU DEMİR ; DOÇ. DR. İSMAİL DÖLEN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Antral folikül sayımı ve over volümü over rezervinin değerlendirilmesinde ve polikistik over sendromunun (PKOS) tanısında önem taşımaktadır. Antral folikül sayımında transvajinal ultrasonografinin altın standart olduğu bilinmektedir. Ancak transvajinal ultrasonografinin yapılmasına engel olan durumlarda transabdominal ultrasonografi tercih edilmektedir. Ama transabdominal ultrasonografi görüntü kalitesi bel çevresindeki yağ dokusu kalınlığından etkilenmektedir. Bu çalışmada transabdominal ultrasonografi ile yapılan antral folikül sayımı ve over volümü ölçümlerinin, vücut kitle indeksi ve bel/ kalça çevresi oranına göre transvajinal ultrasonografi ile karşılaştırılması ve hata payının kabul edilebilirliğinin test edilmesi amaçlanmıştır.
Materyal- Metod: Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne Mart – Mayıs 2013 tarihleri arasında başvuran hastalardan çalışmaya dahil edilen 224 hasta VKİ'ne göre; zayıf <18,5 kg/m² (n=11), 18-25 kg/m² normal (n= 121), 25-30 kg/m²  kilolu (n=92) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Her hastadan erken foliküler fazda serumda FSH, LH, E2, prolaktin, TSH düzeyleri çalışıldı. Hastaların bel-kalça oranı hesaplandı. Her hastanın overleri erken foliküler fazda, aynı gün içinde transabdominal ve transvajinal ultrasonografi ile incelenerek antral folikül sayımı yapıldı ve over volümleri hesaplandı. Transvajinal ultrasonografik ölçümler altın standart kabul edilerek transabdominal ultrasonografik sonuçların hata payının kabul edilebilirliği hastaların VKİ'leri ve bel/kalça oranına göre hesaplandı.
Bulgular: Sağ over ve sol over arasında ortalama AFS ve ovaryan volümler arası TA USG ve TV USG'de yapılan ölçümlerin her ikisinde de fark saptanmadı. TA USG ve TV USG karşılaştırmalarında total AFS ve ortalama ovaryan hacimler karşılaştırıldı. AFS'nda VKİ'ne göre zayıf olan hastalarda TV USG ve TA USG ile anlamlı bir fark saptanmazken; normal kilolu ve kilolu hastalarda istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Bel/kalça oranına göre yapılan gruplamada her iki grupta da anlamlı fark bulundu. Ovaryan hacim ölçümlerinde ise tüm VKİ'lerine göre yapılan ölçümlerde anlamlı fark saptanmadı. Bel/kalça oranına göre yapılan ölçümlerde yine her iki grupta gruplar arası fark bulunmadı. Overlerinde multifoliküler görünüm izlenen hastalar ayrı bir grup olarak incelendiğinde yine zayıf grupta fark bulunmazken; normal kilolu ve kilolu hastalarda fark saptandı.
Sonuç: Zayıf hastalarda transabdominal ve transvajinal ultrasonografi antral folikül sayımında hata olmaksızın kullanılabilir. Normal ve kilolu hastalarda ise antral folikül sayımında transabdominal ultrasonografinin hata payı olduğu bilinmelidir. Ancak multifoliküler antral folikül sayımı yapılan normal ve kilolu hastalarda her iki yöntemin de sonuçlarının uyumlu olduğundan güvenilir olarak kullanılabilir.

Abstract:
Objective: Antral follicle count and ovarian volume have an  important place in ovarian reserve and diagnosis of policyctic ovary syndrome. Its known that transvaginal ultrasonography is the gold standart procedure for antral follicle count. In cases where transvaginal ultrasonography can't be performed, transabdominal ultrasonography is preferred. However, the image quality of transabdominal ultrasonography is affected by the fat thickness araound the waist. The aim of this study was to compare the antral follicle count and mean ovarian volume measurements carried out via transabdominal USG with transvaginal USG measurements. with respect to body mass index and waist circumference. It was also intended to find the margin of error.
Material – Metod: 224 patients, administered to Etlik Zübeyde Hanım Women's Health Teaching and Research Hospital between March-May 2013 included in the study. Patients were divided into 3 groups according to their BMI calculations; lean<18,5 kg/m² (n=11), 18-25 kg/m² normal weight (n= 121), 25-30 kg/m² over weight (n=92). Serum FSH, LH, E2, prolaktin and TSH concentrations were measured during early follicular phase. The waist/hip ratio was calculated for each subject. The antral follicle count and ovarian volume were measured for each subject via transabdominal and transvaginal ultrasonography techniques in the same day.
Transvaginal ultrasonography measurements were accepted as the gold standard and the error margin between transvaginal and transabdominal ultrasonography results was evaluated according to BMI and waist/hip ratio.
Results: No difference between two tecniques was observed in AFC measurements of lean subjects (p>0,05). The AFC and ovarian volume of normal weight and overweighted subjects and  ovarian volume of lean subjects did not show a significant difference. The AFC of groups according to  waist/hip ratio was not different. The subgroup, subjects with multifollicular ovaries didn't show difference in normal weight and obes patients while it did in lean patients.
Conclusion:  AFC can be performed via transabdominal approach with accuracy in lean patients. It should be known that in normal weight and overweighted group transabdominal approach has some inaccuracy. But patients with multifollicular ovaries can be assesed by transabdominal ultrasonography in normal weight and overweighted patients.