Elektrokonvulsif tedavinin şizofreni hastalarında emosyonel yüz ifadelerini tanıma becerisi üzerine etkisi
Facial emotional recognition ability pre and post electrokonvulsive therapy in schizophrenia patients
Yazar: MİHRİBAN DALKIRAN VARKAL
Danışman: PROF. DR. RUHİ YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Duygu = Emotion ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Yüz = Face ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Yüz tanıma = Face recognition ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Yüz ifadelerinden duygu tanıma sosyal kognisyonun önemli bir parçasıdır. Şizofreni hastalarında diğer kognitif bozukluklarla birlikte yüz ifadelerinden duygu tanıma da bozulmaktadır ve sosyal kognisyondaki bu bozulma hastanın sosyal işlevselliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Biz bu çalışmada literatürde bir ilk olarak elektrokonvulzif terapinin (EKT) yüz ifadelerinden duygu tanıma üzerindeki etkisini araştırmayı amaçladık.Yöntem: EKT endikasyonu almış tedaviye dirençli şizofreni hastaları EKT öncesinde ve sonrasında değerlendirmeye alınmıştır. EKT öncesinde 32 hasta alınmış ancak iki hasta, süreç içinde ortaya çıkan anestezi açısından risk oluşturan tıbbi durumlar nedeniyle tedaviyi sürdürememiş ve çalışma dışı bırakılmıştır. Hastalara EKT öncesinde ve sonrasında yüz ifadesinden duygu tanıma testi, PANSS ölçeği, sosyodemografik bilgileri sorgulama formu uygulanmıştır. Çalışmamızda P. Ekman ve W.V.Friesen tarafından hazırlanan ve mutlu, üzgün, korkmuş, kızgın, şaşırmış, iğrenmiş olmak üzere 6 duygu ifadesi ile nötr duygu ifadesini içeren fotoğraflardan oluşan setteki 4'ü kadın, 4'ü erkek olmak üzere 8 modele ait toplam 56 fotoğraf kullanıldı. Bu 56 fotoğrafın ilk yedisi hastalara tanıtılmış daha sonraki 49 resmi bilmeleri istendi. Fotoğraflar toplum tarafından %90'nın üzerinde tanınmış olanlar arasından seçildi. Test sırasında katılımcıların teste verdikleri cevaplarla birlikte cevaplandırma süreleri de kaydedidi.Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,4±10,5 olarak bulundu. Hastaların 11'i kadın, 21'i erkek cinsiyetindeydi. Yüzde 19'u (n=6) çalışıyorken %81'i (n=26) ise en az 2 yıldır çalışmamaktaydı. EKT sonrası negatif, genel, toplam PANSS puanlarında anlamlı düşme saptandı (her bir ölçek için p<0,01). Pozitif alt ölçek puanı ise istatiksel olarak anlamlı olmaya yakındı (p=0,062). Mutlu yüz ifadesi EKT öncesi ve sonrası %95'e yakın doğru tanınmışken korku duygusunu tanıma oranının iki durumda da %40'nin altına düştüğü saptandı. EKT sonrasında EKT öncesine göre iğrenmiş yüzü tanıma oranının anlamlı olarak artmış olduğu (p=0,015) ve diğer yüz ifadelerinde anlamlı bir değişiklik olmadığı bulundu. EKT sonrasında kormuş (p=0,018) ve mutlu (p<0,001) yüzlere tepki süreleri anlamlı olarak kısalmıştı.Sonuç: Şizofrenide yüz ifadesini doğru tanıma sosyal uyum, yerinde ilişki, çalışabilme ve bağımsız yaşayabilme için önemli bir bilişsel yeti alanıdır. EKT öncesi ve sonrası psikopatolojide düzelmeye karşın yüz ifadesinden duygu tanıma yetisinin- iğrenme haricinde-gelişmemesi, bize literatürle uyumlu biçimde bu durumun şizofrenide mizaç özelliği olabileceğini düşündürmüştür.

Abstract:
Aim: Facial emotion recognition is a significant part of social cognition. The patients with schizophrenia have impairments in emotion recognition together with other deficits of cognitive functions and this impairment in social cognition affects the patients social functioning negatively. In this study for the first time we aimed to research the short time effect of electroconvulsive therapy (ECT) on facial emotion recognition.Method: Treatment resistant patients, who have ECT indicated, evalueted before and after ECT. Thirty two patients evaluated before ECT, but two of them could not complete the treatment because of the medical conditions that caused anesthesia risks during the treatment period. Before the ECT, the patients are applied recognizing emotions through facial expression test, PANNS scale and socio-demographic information question form. In our study a set of 56 photographs belonging to 4 male and 4 female models are used and the set was consisting of 6 basic emotions; sadness, anger, happiness, disgust, surprise, fear, and neutral prepared by P. Ekman and W. V. Friesen. The first seven of these photographs are introduced to the patients and they were asked to tell the rest of the 49 photographs. The photographs are chosen among the ones that are recognized more than 90 per cent by society. Together with the answers to the test, the time periods of answering is also recorded.Results: The average age of the participants was 33,4±10,5. 11 of the patients were female while the remaining 21 were male. 19 per cent (n=6) was employed and %81 (n=26) was unemployed at least for the last two years. Significant decrease was recorded in negative and general subscales and total PANSS points after ECT (for every scale p<0,01). Positive subscale was close to significant statistically (p=0,062). While happy facial expression was recognized around 95 per cent before and after ECT, it is found that the recognition of fear decreased to 40 percent in both conditions. It is found that the rate of recognizing the disgusted facial expression increased significantly after ECT comparing to before (p=0,015) and no significant change was found in the rest of the facial expressions. After the EKT, the time period of responding to the fear (p=0,018) and happy (p<0,001) facial expressions got shorter significantlyConclusion: In schizophrenia, facial emotion recognition rightly is an important cognitive skill for social harmony, proper relation, working and living independently. In spite of the psychopathologic betterment, the fact that the ability of recognizing the emotions through facial expressions before and after ECT ?with an exception of disgust- did not improve, made us thought that this situation is a character trait marker in schizophrenia which is parallel to the literature.