COVID-19 pandemi sürecinin yükseköğretimdeki engelli öğrenciler ve engelli olmayan öğrenciler üzerindeki etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic process on disabled students and non-disabled students in higher education
Yazar: GİZEM ÇINAR BULUT
Danışman: PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engellilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü 30 Ocak 2020'de COVID-19 salgının hızlı bir şekilde yayılmasından dolayı Uluslararası Kamu Sağlığı Acil Durumu ilan etmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ve hükümetler COVID-19 salgınıyla mücadele etmek için önlemler almakta ve uygulamaktadırlar. Tüm insan hayatını olumsuz yönde etkileyen bu salgın özellikle engelli bireyleri daha çok etkilemiştir. Son zamanlarda alınan önlem ve geliştirilen yöntemler sayesinde engelli ve engelli olmayan kişilerin yaşamları normale dönmüştür.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'ne göre COVID-19 salgınının neden olduğu okul kapanışları 1,5 milyardan fazla öğrenci ve aileyi etkilemiştir. COVID- 19 salgınının neden olduğu okulların kapanması, engelli ve engelli olmayan öğrencilere çevrimiçi eğitim ortamında eğitim almayı gerektirmiştir. Uzaktan eğitim modeli, eğitim alanında yeni bir kavram olmasa da geleneksel eğitimin hızla sanal bir ortama taşınması engelli ve engelli olmayan öğrencilerin eğitim şartlarını, sosyal yaşamlarını dolaylı olarak etkilemiştir. Öğrenciler için eşitlik sorunlarından sanal ortamda eğitim materyallerinin sağlanmasından, derslerin erişilebilir olmasına kadar birçok zorlukla karşı karşıya kaldıkları için engelli ve engelli olamayan öğrenciler arasında eşitsizlikler tanımlanmaya çalışılmıştır.
Araştırmamızın ana çatısını oluşturan İnsan Hakları Modeli engelli ve engelli olmayan kişilerin yaşamları boyunca yer ve zaman fark etmeksizin eşit hak ve imkânlara sahip olduğunu savunmaktadır. İnsan Hakları Modelinde yer alan eğitim hakkı engelli kişilerin de engelli olmayan kişilerle aynı eğitimi almalarını gerektiğini savunur. Bu eğitim hakkını oluşturan unsurlar ise, eğitimlerinin devamlı olması, sorunsuz olması ve erişilebilir olmasıdır.
Çalışmamız İstanbul Üniversitesinde öğretim gören 34 engelli ve 41 engelli olmayan öğrenciyle yapılmıştır. Öğrencilerin karşılaştıkları durumları saptamak için 1) COVID-19 Deneyimi 2)Uzaktan Eğitime Yönelik Algı Ölçeği, 3)Koronovirüs Anksiyte Ölçeği(CAS), 4)COVID-19 öncesi ve COVID-19 süreci Yaşam Kalitesi Ölçeği, 5)COVID-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği ve son olarak engelli öğrencilere COVID-19 ve Engelli Hakları Ölçeği, engelli olmayan öğrencilere COVID-19 'da Hizmetlere Erişim Anketi uygulanmıştır. Anket verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir.
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesinde öğrenim gören engelli ve engelli olmayan öğrencilerin COVID-19 pandemisi boyunca uzaktan eğitime yönelik tutumları, COVID-19 pandemi süreci öncesi ve sonrası yaşam kalitesi perspektifinden memnuniyet durumları, COVID-19 pandemi sürecinin öğrencinin sosyal hayatındaki etkileri ve pandeminin yaşam kalitesine etkisini inceleyerek, sorunları ortaya koymayı ve sorunların çözümlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Engelli ve engelli olmayan öğrencilerin COVID-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitime yönelik algılarında, COVID-19 öncesi ve sonrasında üniversite yaşam kaliteleri ve sosyal yaşam kaliteleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Engellilik, Yükseköğretim, Erişilebilirlik, Uzaktan Eğitim, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The World Health Organization declared an International Public Health Emergency on 30 January 2020 due to the rapid spread of the COVID-19 pandemic. The World Health Organization and governments are taking and implementing measures to combat the COVID-19 pandemic. This pandemic, which negatively affects all human life, has especially affected disabled people more. Thanks to the measures taken and methods developed recently, the lives of disabled and non-disabled people have returned to normal.
According to the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, school closures caused by the COVID-19 pandemic have affected more than 1.5 billion students and families. The school closures caused by the COVID-19 pandemic have required students with and without disabilities to be educated in an online education environment. Although the distance education model is not a new concept in the field of education, the rapid transfer of traditional education to a virtual environment has indirectly affected the educational conditions and social lives of disabled and non-disabled students. Inequalities between disabled and non-disabled students have been tried to be defined as they face many difficulties from equality problems for students to the provision of educational materials in the virtual environment to the accessibility of courses.
The Human Rights Model, which forms the main framework of our research, argues that disabled and non-disabled people have equal rights and opportunities throughout their lives, regardless of time and place. The right to education in the Human Rights Model argues that disabled people should receive the same education as non-disabled people. The elements that constitute this right to education are the continuity, smoothness and accessibility of education. Our study was conducted with 34 disabled and 41 non-disabled students studying at Istanbul University. In order to determine the situations faced by the students 1) COVID-19 Experience 2) Perception Scale for Distance Education, 3) Coronovirus Anxiety Scale (CAS), 4) Quality of Life Scale before COVID-19 and COVID-19 process, 5) Impact of COVID-19 on Quality of Life Scale, and finally, COVID-19 and Disability Rights Scale for disabled students, and Access to Services in COVID-19 Questionnaire for non-disabled students were applied. Survey data were analyzed with SPSS program.
This study aims to reveal the problems and shed light on the solutions of the problems by examining the attitudes of disabled and non-disabled students studying at Istanbul University towards distance education during the COVID-19 pandemic, their satisfaction status from the perspective of quality of life before and after the COVID-19 pandemic process, the effects of the COVID-19 pandemic process on the social life of the student and the impact of the pandemic on the quality of life.
There was no significant difference between disabled and non-disabled students' perceptions of distance education during the COVID-19 pandemic, their quality of university life and quality of social life before and after COVID-19.

Key words: COVID-19, Disability, Higher Education, Accessibility, Distance Education, Quality of Life