5510 sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanunu kapsamında rücu davaları
Recourse case within the context of social security and general universal insurance law no: 5510
Yazar: NİHAT SEYHUN ALP
Danışman: PROF. DR. FAHRETTİN KORKMAZ ; PROF. DR. TALAT CANBOLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Kanunlar = Laws ; Rücu davası = Recourse case ; Rücu davası = Recourse case ; Sağlık sigortası = Insurance-health ; Sosyal Sigortalar Kanunu 5510 sayılı = Social Security Act 5510 numbered ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; İş hukuku = Labour law ; İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı = Employment and Social Secunity Law

Özet:
Sosyal güvenlik, gerçekleşen sosyal risklere karşı insanlara asgari bir yaşam düzeyi sağlamaya çalışan sistemdir.  Aynı zamanda sosyal güvenlik hakkı temel bir insan hakkıdır. Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından 1952 tarihinde sosyal güvenliğin kapsamına alınması gereken sosyal riskler belirlenmiştir. Bu riskler iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, yaşlılık, malullük, ölüm, işsizlik ve ailevi yüklerdir.
Sosyal risklerin gerçekleşmesi durumunda Sosyal Güvenlik Kurumu sigortalılara ayni veya nakdi ödemeler yapmaktadır. Yapılan bu ödemeler neticesinde Kurumun aktifi azalmaktadır. İşte Kurum yapmış olduğu bu ödemeler neticesinde aktifinin azalmasını engellemek ve işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda daha dikkate olmalarını sağlamak için sorumlulara yapmış olduğu bu ödemeler için rücu etmektedir.
Ülkemiz iş kazalarının yoğun yaşandığı bir ülke olduğundan Sosyal Güvenlik Kurumumuz her yıl yüklü miktarda ödeme yapmaktadır. Bu sebepten dolayı da iş mahkemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olduğu rücu davaları sayısı oldukça yüksektir.
İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse kurumca yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı işverene ödettirilir. Yine sigortalının bünyece uygun olmadığı işlerde çalıştırılması veya sigortalı işe giriş bildirgesinin süresinde Kuruma verilmemesi veya sigortalının malul kalması veya sigortalının hastalanması durumunda ödenen ödenekler işverene rücu edilir. Bunlarla birlikte kusuru olan 3. kişilere de Kurum rücu edebilir.
Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olduğu rücu davaları halefiyet ilkesine dayanmaktadır. Bundan dolayı rücu davalarında hükmedilebilecek miktar, sigortalının veya ölümü halinde hak sahiplerinin genel hükümler uyarınca işverenden isteyebilecekleri tazminat miktarını ve işverenin kusur karşılığı saptanan tutarı aşamaz.

Abstract:
Social Security is a system which provide a minimum standart of living for people after happening social risks. At the same time, the right to social security is a fundamental human right. Social risks have been determined into the scope of social security by ILO in 1992. These risks include occupational accidents and diseases, illness, maternity, old age, invalidity, death, unemployment and family life.
After happening social risks, Social Security Administration make payment in cash or in kind to insured person. As a result of these payments, the capital of the Administration is decreasing. Therefore Administration recorse in charge to prevent the decline of capital of the Administration and to ensure that employers are more concerned about occupational health and safety.
Because our country is a country where the occupational accident is very common, our Social Security Institution makes high level of payments in every year. Because of this reason, the number of recourse cases in the labor courts  are quite high.
If a work accident or occupational disease occurred due to employer's intention or insurance holder's action contrary to the legislation on protection of health and labour safety, then the sum of payments which are and will be made by the Institution to the insurance holder or right holders and the first advance capital value as of the starting date of granted income shall be collected by the Institution from the employer. Besides in case the insured person is employed for a work to which he/she is not physically suitable or in case the insured person does not notify the Institution within due time with an insurance holder employment notification, that they started to work or in case the the insured's disability or the insured's illness the sum of payments shall be revoked by the Institution from the employer. If a work accident, occupational disease or sickness is caused due to a fault of a third, payments party shall be revoked to the third parties.
These cases which are party to the Social Security Administration are based on the subrogation principle. So in these cases Administration request payments limited with the amounts that the insurance holder or right holders may request from the employer and limited with the amounts employer's fault rate.