Kızılırmak deltası kıyı çizgisinin insansız hava aracı (İHA) kullanılarak belirlenmesi
Determination of Kizilirmak delta coastal line by using unmanned aerial vehicle (UAV)
Yazar: KÜBRA NUR KARAFAZLI
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM EMİN MARAŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günümüzde birçok alanda fotogrametrik teknikle üretilen veriler kullanılmaktadır. Özellikle
klasik tekniklerle uzun süren saha çalışmalarını kolaylaştırması ve yüksek hassasiyetli
sonuçlar sunması sebebiyle bu verilerin son yıllarda kullanımı artmaktadır. Kıyı alanlarına ait
değişimlerin gözlenmesi bu teknikle başarıyla yürütülmektedir. Kızılırmak Nehri'nin
doğusundaki delta alanında gözlenen kıyı erozyonu sebebiyle, DSİ VII. Bölge Müdürlüğü'ne
bağlı Bafra Ovası Sulaması Proje Müdürlüğü tarafından 2001-2018 yılları arasında düzenli
ölçümler yapılmıştır. Klasik yersel tekniklerle yapılan ölçümlerin ardından, kıyı
erozyonunun risk oluşturduğu alanlara mahmuz inşa edilmeye başlanmıştır. Tez çalışması
kapsamında ilk olarak, 2001-2018 yılına ait yersel ölçümler ile 1988 yılına ait topografik
haritadan sayısallaştırılan kıyı çizgisi verisi DSİ'den temin edilerek, farklı yıllara ait kıyı
çizgileri arasındaki mesafeler NetCAD 7.7 GIS yazılımıyla ölçülmüştür. Ölçüm sonucunda,
kıyı erozyonu yaşanan alanlara ait kıyı gerilemesi ve toprak kayıpları belirlenmiştir. Yapılan
değerlendirmenin ardından, mahmuzların inşa edildiği alanlarda kıyı erozyonunun durduğu
fakat diğer alanlarda kıyı gerilemesinin devam ettiği belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci
aşamasında, mahmuzların yapıldığı alanda fotogrametrik tekniklerle kıyı çizgisi üreterek,
yersel teknikle elde edilen kıyı çizgileriyle karşılaştırılmıştır. Bu amaç kapsamında DJI
Phantom 4 marka İHA (İnsansız Hava Aracı) kullanılarak, Kızılırmak Deltası'ndaki yaklaşık
1 kilometrelik alanda fotoğraf alımı gerçekleştirilmiş ve Pix4D Mapper yazılımında bu
görüntülerden alanın gerçek ortofoto görüntüsü elde edilmiştir. 2.57 GSD (≈2.5 cm)
hassasiyetle elde edilen gerçek ortofoto, yapılan yersel ölçümlerle birlikte değerlendirilerek
üretilen verinin doğruluğu ortaya konmuştur. Yapılan ölçümlerle, 6 ve13 nolu mahmuzlar
arasındaki kıyı hareketliliği detaylı bir şekilde incelenmiştir. Ölçümlerin sonucunda,
mahmuzların bulunduğu bölgede kıyı erozyonunun büyük ölçüde kontrol altına alındığı; bazı
kısımlarda hububat birikimiyle deniz yönünde kıyı hareketi yaşandığı gözlenmiştir. Yapılan
bu çalışmayla, delta alanları gibi sürekli hareketlilik gözlenen alanlara ait değişimlerin
incelenmesinde, fotogrametrik tekniklerin yüksek doğruluğa sahip veriyi çok daha hızlı ve
kolay bir şekilde üretebildiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Nowadays, data generated by photogrammetric technique is used in many areas. Especially
the use of this method has been increasing in recent years due to facilitate long-term field
work with classical measurment technique and provide high-resolution results. Observation
of changes of the coastal areas has been successfully carried out with this technique. Due to
coastal erosion observed in the delta area to the east of the Kızılırmak River, It was conducted
regular measurements between 2001-2018, by Bafra Plain Irrigation Project Directorate of
DSI the VII. Regional Directorate. Following evaluation made with the classical
measurement technique, spur construction was started in areas where coastal erosion poses a
risk. Firstly in this study, the terrestrial measurements of 2001-2018 and the coastline data
digitized from the topographic map of 1988 were obtained from DSI, the distances between
the coastal lines of different years were measured with NetCAD 7.7 GIS software. As a result
of the measurement, coastal regression and land losses belonging to coastal erosion zones
were determined. After the evaluation, it was determined that coastal erosion stopped in the
areas where the spurs were built but coastal regression continued in other areas. In the second
stage of the study, the line of the coastal area was produced by photogrammetric techniques
in the area where the spurs were made. It was compared with the coastal lines obtained by
terrestrial technique. For this purpose, DJI Phantom 4 UAV (Unmanned Aerial Vehicle) was
used to take photographs in approximately 1 kilometer of the Kızılırmak Delta and the actual
orthophoto image was obtained from these images in Pix4D Mapper software. The true
orthophoto obtained with a sensitivity of 2.57 GSD (≈2.5 cm) was evaluated together with
terrestrial measurements. The accuracy of the data produced by the photogrammetric
technique has been demonstrated. The coastal mobility between the spurs 6 and 13 were
examined in detail with doing measurements. As a result of the measurements, it was
observed that coastal erosion was largely controlled in the spur area; in some parts, coastal
movement was observed in the sea direction with material accumulation. In this study, it has
been shown that photogrammetric techniques can produce high accuracy data much faster
and more easily in the analysis of the changes in the areas where continuous mobility is
observed.