Doğu Asya kalkınmasında kurumsal faktörlerin rolü: Seçilmiş ülkeler örneği
The role of institutional factors in East Asian development: Example of selected countries
Yazar: HASRET GENÇEL
Danışman: PROF. DR. HAMZA ÇEŞTEPE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğu Asya = East Asian ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Nedensellik testleri = Causality test ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Ülkelerin kalkınma süreçlerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi, kalkınma iktisadındaki önemli konu başlıklarından biridir. Ekonomik kalkınmayı belirleyen faktörler arasında nüfus artışı, fiziki sermaye birikimi ve teknoloji gibi klasik üretim faktörleriyle birlikte; yabancı sermaye, beşeri sermaye, dışa açıklık ve coğrafya gibi unsurların da yer aldığı, konunun uzmanları tarafından ifade edilmektedir. Belirtilen faktörlere ek olarak, son çeyrek yüzyıldan itibaren araştırmacılar, kurumsal faktörlerin de ekonomik kalkınma üzerinde etkisinin olabildiğini ifade etmektedir. 
Bu çalışmada, kurumsal faktörlerin kalkınma üzerindeki etkisi, Doğu Asya örneğinde ampirik olarak incelenmiştir. Bu doğrultuda, söz konusu ilişki, seçilen dokuz Doğu Asya ülkesinde 1998-2016 dönemi için Dumitrescu ve Hurlin panel nedensellik testi ile araştırılmıştır. Altı ayrı model oluşturularak yapılan analizde Model 1, Model 2, Model 3 ve Model 4'de bağımlı değişken olarak kişi başına GSYİH artış oranı, bağımsız değişkenler olarak ise eğitim endeksi, ekonomik özgürlük endeksi, ticari özgürlük endeksi ve kamusal bütünlük endeksi kullanılmıştır. Model 5'de bağımlı değişken olarak eğitim endeksi, Model 6'da ise ticari özgürlük endeksi kullanılmıştır. Analiz sonucunda; ticari özgürlük ile kişi başına GSYİH, eğitim endeksi ile kişi başına GSYİH, eğitim endeksi ile ticari özgürlük endeksi ve ekonomik özgürlük ile eğitim endeksi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisine ulaşılmıştır. Kişi başına GSYİH'den ekonomik özgürlüğe doğru ise tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Kalkınmanın ekonomik olduğu kadar sosyal, kültürel ve siyasi yönü de olduğu dikkate alındığında Doğu Asya deneyiminde olduğu gibi, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma süreçlerini tamamlayabilmeleri için kurumsal yapılarını güçlendirmeleri ve bu süreçte bu yapıları ekonomik faktörlerinin bir tamamlayıcısı olarak etkin bir şekilde kullanabilmek için, gerekli politikaları üretmeleri ve uygulamaya geçirmeleri gerekmektedir.

Abstract:
Determining the factors affecting the development processes of countries is one of the important topics in development economics. Among the factors that determine economic development, along with classical production factors such as population growth, physical capital accumulation and technology; it is expressed by the relevant experts that also there are factors such as foreign capital, human capital, openness and geography. In addition to the factors mentioned, researchers say that institutional factors may have an impact on economic development since the last quarter century.
In this study, the impact of institutional factors on development was empirically analyzed in the case of East Asia. Accordingly, the relationship was investigated in nine selected East Asian countries for the period 1998-2016 by Dumitrescu and Hurlin panel causality test. In the analysis made by creating six different models, GDP per capita increase rate was used as dependent variable in Model 1, Model 2, Model 3 and Model 4, and education index, economic freedom index, trade freedom index and government integrity index were used as independent variables. Education index was used as dependent variable in Model 5 and trade freedom index was used as dependent variable in Model 6. As a result of the analysis, bilateral causality relationship between trade freedom and GDP per capita, education index and GDP per capita, education index and trade freedom index, economic freedom and education index and one-way causality relationship from GDP per capita to economic freedom. Considering that development has social, cultural and political aspects as well as economics, as in East Asian experience, ın order for developing countries to complete their development processes, they need to strengthen their institutional structures and to develop and implement the necessary policies in order to use these structures effectively as a complement to their economic factors.