Tüberküloz hastalarına sağlığının geliştirilmesinde sağlık inanç modeli ve eylem teorisinin uygulanması
The implementation of the theory of reasoned action and health belief model in promotion of the health of tuberculosis patients
Yazar: FİLİZ HİSAR
Danışman: PROF. GÜLÜMSER KUBİLAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Bu arastırma,tüberküloz hastalarının saglıgının gelistirilmesinde Saglık nanç Modeli ve EylemTeorisinin uygulanması amacı ile yarı deneysel olarak gerçeklestirilmistir.Arastırma iki asamadan olusturulmustur. Birinci asamada arastırmacı, tüberkülozhastalarının saglık inançlarının belirlenmesinde kullanılan Tüberküloz GörüsmeÖlçeginin (TGÖ) geçerlik ve güvenirlik çalısmasını yapmıstır. Arastırmanın ikinciasamasında ise örneklem kapsamına alınan hastalara Saglık nanç Modeli ve EylemTeorisini kullanarak egitim ve danısmanlık hizmeti vermistir. Arastırma 14.10.2005ile 21.1.2006 tarihleri arasında 33 hasta ile gerçeklestirilmistir. Arastırmacıtarafından hastalar 4 ile 6 ay süre ile (en az ayda bir kez olmak üzere) hemsirelikizlemi kapsamında izlenmistir. Arastırmaya katılan hastalar dispansere kabuledildiginde TGÖ ve ?Bilgi Degerlendirme Formu? (BDF) uygulanmıs ve eldeedilen veriler dogrultusunda 2 gün 45'er dakikalık tüberküloz ögretimi yapılmıstır.Arastırma süresince hastalara en az ayda bir hemsirelik izlemi yapılmıs ve TGÖsonuçları dogrultusunda egitim ve danısmanlık hizmeti verilmistir. Egitim veDanısmanlık hizmeti Saglık nanç Modeli ve Eylem Teorisi bilesenleri (algıladıklarıfayda, algıladıkları engellerler, hastalıgın siddeti, harekete geçiren etmenler venormatif inanıslar) dogrultusunda yapılmıstır. Hastaların izlemi bittiginde TGÖ'iikinci kez uygulanmıstır. Arastırma verilerinin analizinde yüzdelik, ortalama ve ttesti kullanılmıstır. Program sonunda hastaların saglık inançlarını degerlendirmekiçin kullanılan TGÖ'inin ve BDF'nun istatistiksel analiz sonuçlarına göre ilgilipuanların anlamlı olarak arttıgı belirlenmistir. Arastırmacı elde edilen sonuçlaradayanarak, dispanserlerde tüberküloz egitim birimlerinin olusturulmasını,tüberküloz alanında çalısabilecek hemsirelerin yetistirilmesini ve hastalarınsaglıgının gelistirilebilmesi için Saglık nanç Modeli ve Eylem Teorisidogrultusunda egitim ve danısmanlık hizmeti verilmesini önermektedir.Anahtar Kelimeler: Hemsirelik, Saglık nanç Modeli, Eylem Teorisi, Tüberküloz,Saglıgın gelistirilmesi.

Abstract:
This quasi-experimental study aimsto implement the Health Belief Model and the Theory of Reasoned Action in thepromotion of the health of tuberculosis patients. Investigation included two stages. Inthe first stage, investigator had carried out the reliability and validity study ofTuberculosis Interview Instrument (TII) used for determining the beliefs oftuberculosis patients regarding health. In the second stage, sampled patients wereoffered training and consultancy services using Health Belief model and the Theoryof Reasoned Action. Investigation was performed between 14.10 2005 and 21.1.2006with 33 patients. Patients were followed up by the investigator for 4-6 months (atleast once a month) in the framework of nursing follow up. When the patientsparticipating in the study were admitted to dispensary, tuberculosis InterviewInstrument and Information Evaluation Form were administered and in view of thedata obtained, tuberculosis training had been given for two days in 45 minutesessions. During investigation, nursing follow up was carried out at least once amonth and training and consultancy services had been offered according to TIIresults. The service was conducted in line with the components of Health BeliefModel and The Theory of Reasoned Action (perceived benefits, perceived barriers,perceived severity, motivation to comply and normative belief). When the follow upwas over, TII was administered for a second time. In the analysis of the investigationdata, percentage, mean and t tests were used. After the program, it had beenestablished that scores of TII and Information Evaluation Form increasedsignificantly. Based on these results, it is our suggestion that tuberculosis trainingunits education be established in dispensary, nurses should be trained for working intuberculosis field, training and consultancy services should be offered to the patientsin parallel to The health Belief Model and The Theory of Reasoned Action so thattheir health can be improved.Key Words: Nursing, Health Belief Model, The Theory of Reasoned Action,Tuberculosis, Promotion of health