Türk grafik sanatında gravür sanatçılarının üslup farklılıkları
Graphic artists style differences in the Turk gravur arts
Yazar: F. SEMRA AKACUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DEMİR ALİ SELAMET
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Baskı resim = Printmaking ; Baskı teknikleri = Printing techniques ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Gravür sanatı = Gravure art ; Sanatçılar = Artists ; Özgün baskı resim = Original print art

Özet:
"Grafik Sanatlar" denince yazılmış, çizilmiş, baskı amacıyla resmedilmiş özgün resimlerle bunların üretilmişleri anlaşılmaktadır. Grafik Sanatlar alanı çok çeşitli resim ve yazı çalışmalarını, tekniklerini ve uygulamalarını kapsar. Özgün Baskıresim de Grafik Sanat kollarından biridir. Çağımızda "Özgün Baskıresim " dendiği zaman anlaşılması gereken, sanat ürününün çoğaltılabilme olanağıdır özünde. Bu bir olanaktır ve bu olanaktan yararlanmak da her sanatçıya açıktır. Matbaanın da özgün baskıresmin de temelinde kalıpla metin veya resim çoğaltma yatar. Geçmişe bakıldığında, bir şeyi çoğaltma insanın ilk sanatsal ürününü verdiği devrede başlar. Sümerler'de, Eski Mısırlılar'da, Hitit'lerde ve Yunanlılarda bu alanda birçok örnekler vardır. Çağdaş anlamda baskı ise 9. yy'da Çin'de, 15. yy'da Avrupa'da başlamıştır denebilir. Tarihi süreci içinde gerek yüksek baskı (linol baskı, ağaç baskı), gerek çukur baskı (gravür) ve gerekse düz baskı (litografi, serigrafi) matbaaya dayalı bir sanat dalı olarak uzun süre kullanılmıştır. Buna rağmen bu alanda özgün yapıtlar veren sanatçılar olmuştur. Bu alanda en büyük ve en bilinen sanatçı Albrecht Dürer'dir. Sanatçı, yapıtlarının bir kısmını yağlı boya, bir kısmını ağaç baskı, bir kısmını da gravür tekniği ile yapmıştır. Sanatçı, yapıtını ortaya koyarken kendi kişisel yapısına hangisi uygunsa onu kullanır. Önemli olan, kullandığı teknikte yapıtını en iyi şekilde ortaya koymasıdır. 19. yy'da sanatta yeni akımların hızlanması, endüstrideki gelişim sanatçıyı yeni yeni denemelere yöneltir. 20. yy'ın başlarında ressamların kalıpları oyarak veya işleyerek resim basmaları, yağlıboya tablo resmi kadar önem kazanır. Ülkemiz II. Dünya savaşı bitimiyle sanat ve kültür yaşamında çağdaş evrensel programlardan etkilenmeye başlar. Sosyal ve toplumsal yapıda olan değişmeler düşünce ve yaşamı da etkiler 1970'li yıllardan bu yana ulaşmış olduğu zengin özgün baskı birikiminin kökleri, 1940'lı yıllara dayanır. Teknik olanakların ve baskı atelyelerinin sınırlı düzeyden çıkarak eğitim kurumların girmesiyle genç kuşak bu dala ilgi göstermeye başlamıştır. İnsan ve toplum ilişkilerinin yeni yorum kalıpları içinde eleştirilebilmesi, bazı düşüncelerin baskıresim yoluyla daha somut düzeylerde değerlendirilebilmesi ve çoğaltım olanklarının olması sayesinde yaygınlaşmaya uygun olmasından, genel bir ilgi yaratabilmiştir. Akademi, Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu ve eğitim fakültelerindeki Resim-iş bölümlerinden yetişen gençler, özgün baskıresme daha çok ilgi göstermektedirler. Bu bölümlerden yetişen sanatçılardan bazıları, burs kazanarak veya özel çabalarıyla yurt dışında lisans üstü eğitim görerek kendilerini geliştirme olanağı bulmuşlardır.Grafik Sanatçılarını, anlatım yöntemleriyle sınıflandırmak zordur. Özgün baskıresim ortamında sanatçılar, genellikle uzmanlaşma eğilimi gösterdikleri teknik ilişkilerde resim ortamında sanatçılar, malzemenin ve baskı olanaklarının sağladığı araştırıcı kimliği tercih etmekte, bazen de kendilerine özgü motifler çevresinde genişleme yollarını denemektedirler. Kişilik yaratma kaygıları, özgün baskı için de değişmeyen temel eğilimlerin başında gelir. Teknikle yorumu bağdaştırma çabası, bu alanda onlara ışık tutar. Toplumun diliyle konuşmak, eleştiri öğelerini belli bir dünya görüşüne bağlamak, soyut düzenlerden çok, figürün somut yapısına bağlanmak, sanatçıların ortak eğilimleri arasındadır. Araştırmam, üç bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünden sonra birinci bölümde Gravür sanatının tarihçesi, iletişim aracı olarak kullanımı, Türk Sanatında Baskıresim geleneğinin oluşumu ve baskı atölyesinin Türk Eğitim Kurumlarına girişi anlatılmıştır. İkinci bölümde Gravür sanatının ortaya koy duğu anlatım biçimleri ve bunun plastik sanatlara katkısı başlığı altında düz baskı, yüksek baskı, çukur baskı, elek baskı, diğer özgün baskı teknikleri ile özgün baskı tanımları ve işaretlerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türk Sanatı örneğinde dört adet Baskıresim ustası ele alınarak Mustafa Aslıer, Mürşide İçmeli, Ergin İnan, Hayati Misman'ın sanatsal yönden kişisel üslupları ele alınmıştır.

Abstract:
"The Graphic Arts" display the visual symbols, e.g. lettering, diagrams and original drawings, realized for printing purposes and the reproduced products in large quantities of those are also called The Graphic Arts. The field of the Graphic Arts covers various drawings and lettering works, the techniques and the application of those. The Original Lino-Cut Printing is also a branch of The Graphic Arts. In ourpreiod, when one mentions "The Original Lino-Cut" in fact it means inwards the possibility of reproducing of that product. This ability is a possiblity and it is free to all Artist to utilize this possibility. Both the printing-office and The Original Lino-Cut Printing basicly depend on the reproduction of texts or drawings using some patterns. When we check the old times, to reproduce anything matches the term of the mankind's first producing his artistic product. There are many samples of it in the Sumerians, the old Egyptians, the Hittites and in (Hellenic) Greeks in this field. However it can be assumed that the printing in the modern sense started in China in the IX. century and in Europa in the XV. century. In the course of historical process, both the relief printing (lino-cut and wood-cut), and the intaglio printing (gravüre) and also the Smooth Printing (lihography, siilk screen printing) have been used, for a long time, as a branch of art as being the dependent on the Printing Offices. Even though tsome ar tists have been existed who produced some original products in this field. The biggest and the most famous artist in this branch is Albrecht DÜRER. He produced some of his products by painting, some of them wood-cut printing and the rest he realized, in the gravüre techniques. When an artist is creating his work applies the most suitable technique to his/her personal structure. The important point is that he must create his work in the best style in which ever technique he applies. The high speed of some new practices (cults) and at the same time the industrial development took place in the 19th century motivated the arstists to some new appliences. In the beginings of the 20th century the painters' printing procedure by eng rawing and curving the forms gained much importance as a painted work had. Our country's people have started to be influenced by the contemporary universal programs in their lifes of art and culture by the end of the 2nd World War. The changes occuring the social and cummunity structure also effect the mentality and the life itself. The roots of the rich accumulation of the original printings have reached today since the nineteen-seventees, depend on the nineteen fourtees. The young generation started to get interested in this branch of art, by the taking place in the educational establishments of the technical means and also the press- studios by increasing in number and qualityThe printing picture has created a general interest, because the ability to critize therelations between the persons and the society in the recent moulds of com mentary, the possibility of evaluating some toughts in more concrete levels by means of the printed pictures and due to its convenience to spread by means of the possibility to reproduce it. The young artists trained in the Academies, The School of Applicable Fine Arts and Painting & Art Department of the Faculty of Teacher Training School have had more interest in the printing picture. Some of them have found the possibility to let develop themselves by studying for Master of Art Degree ab road either holding a scholarship or by own means. It is difficult to classify the Artists of Graphical Arts by their expressing procedures. The artists in the Original Printing Picture circles prefer the re- seraching identity, which the material and the printing possibilities provide it for them in the technical relations that they generally show a tendency to get specialized in and some of them used to try the ways of broadning their art around the motives, peculiar to themselves. Their interest in creating a per sonal style takes the first rows in the main tendencies that never changes, for the Original Printing, too. The effort of matching the techtique and the exp ression enlights their way in this field. To take part at the side of society, to adopt a conception of world and to engage himself to the concrete structure of the figure rather than the abstract arrangements are the common ten dencies of the Artists. This study consists of three section: After three Introduction, the history of the intaglio printing art(gravure), the use of it as a comminucation mean, and the formation of the tradition of printed pictures in the Turkish Art and the printing studios entering in the Turkish educational foundations have been submitted in the first section. In the second section the Smooth Printing (lit hography, silk sicreen), Relief Printing, Intaglio Printing (gravüre), Screen Printing and other original printing techniques and also the terminology and symbols of the Original Printing take place. In the third and the last section five of the Printing Picture Experts, as the samples of the Turkish Fine Arts have been chosen, named, Mustafa ASLIER, Mürşide İÇMELİ, ERGİN İNAN, Hayati MİSMAN, and they have been dealth with their personal styles from the point of artistic point of view.