Müzik alanının oluşumu, değişimi ve Türkiye'deki gelişimi bağlamında avangarttan kitlesele müzikte eleştiri
Criticism in music from the avant-garde to the mass music in the context of the formation, change of the music field and its development in Turkey
Yazar: ÖZKAN DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORÇUN GİRGİN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Avangard = Avant-garde ; Eleştiri = Criticism ; Kitleselleşme = Massification ; Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Özerklik = Autonomy

Özet:
Müzik, tarih boyunca toplumları temsil eden kültürel paradigmalardan biri olarak, dönemsel koşullara göre değişim göstermiştir. Müziğin eleştiriyle kurduğu ilişki de bu değişimlere bağlı olarak farklılaşmaktadır. Müzikte eleştirinin ortaya çıkması öncelikle müziğin Batı'da Aydınlanma dönemi ile saray ve kiliseden özerkleşmesiyle bağlantılıdır. Ardından, romantik dönemde müzik burjuvadan özerkleşmeye başlamıştır. Sanatın sanat için yapılmaya başlandığı bu dönem avangart akımların doğmasına öncülük ettiği gibi, müziğin de avangartlaşmasını sağlamıştır. Fakat 20. yüzyılın başlarında Amerika'da ortaya çıkan caz aracılığıyla kapitalizmin çarklarına dahil olan müzik ticarileşmiş ve bu doğrultuda yeni popüler müzik türleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, eleştirel olan avangart müzik o zamandan günümüze etkisini ve gücünü yitirmiştir. Öte yandan, müzik bu tarihsel süreçte kitleselleşmiş olsa da, rock'n roll, rock ve rap gibi yeni türleriyle eleştirel yönünü hep sürdürmüştür. Türk müziği ise Batı'ya paralel olarak 1960'lardan sonra bu müzik türlerinden etkilenmiştir. Eleştirel tavır Anadolu ozan geleneğinin de etkisiyle Anadolu pop müziği ile başlamış, rock ve rap müzik ile sürmüştür. Bu çerçevede, bu çalışmanın amacını oluşturan, müziğin toplumsal bağlamının ve müzikteki eleştiri dilinin ortaya konulması, tarihsel karşılaştırmalı sosyolojik bir bakış açısı ile gerçekleştirilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Avangart, Eleştiri, Kitlesel müzik, Özerklik, Türkiye'de müzik.

Abstract:
Music, as one of the cultural paradigms representing societies throughout history, has changed according to periodic conditions. Music's relationship with criticism also differs depending on these changes. The emergence of criticism in music is primarily linked to the autonomy of music from the palace and the church with the Enlightenment period in the West. Then, in the Romantic period, music became autonomous from the bourgeoisie. This period, in which art began to be made for art's sake, led to the emergence of avant-garde movements, as well as the avant-gardeization of music. However, with the emergence of jazz in America in the early 20th century, music became commercialized and new popular music genres emerged. Therefore, critical avant-garde music has since lost its influence and power. On the other hand, even though music has been massified in this historical process, it has always maintained its critical aspect with new genres such as rock'n roll, rock and rap. In parallel to the West, Turkish music was influenced by these genres after the 1960s. The critical attitude started with Anatolian pop music, influenced by the Anatolian minstrel tradition, and continued with rock and rap music. In this framework, the aim of this study, which is to reveal the social context of music and the language of criticism in music, is realized through a historical comparative sociological perspective. 

Keywords: Avant-garde, Criticism, Mass music, Autonomy, Music in Turkey.