İşitme kayıplı çocuğu kaynaştırmaya/bütünleştirmeye devam eden ebeveynlerin gereksinimlerine dayalı bilgilendirme programı geliştirilmesi
Developing an information program based on the needs of parents whose child with hearing loss attends in inclusive education
Yazar: RİFAT İÇYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile Gereksinimleri Belirleme Aracı = Family Requirement Designation Tool ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Bilgilendirme = Informing ; Ebeveynler = Parents ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Araştırmada, çocuğu kaynaştırmaya/bütünleştirmeye devam eden ebeveynlerin gereksinimlerine dayalı bilgilendirme programı geliştirilmesi temel amaçtır. Bu amaç, ebeveynlerin sürece ilişkin bilgi gereksiniminin belirlenmesi, bilgilendirme programının oluşturulması ve programın değerlendirilmesi aşamalarını içermektedir. Araştırma karma yöntemle tasarlanmış olup alt deseni çok aşamalı değerlendirmedir. Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Gereksinim belirleme aşamasında 8 öğretmen, 16 ebeveyn ile yarı-yapılandırılmış görüşme yapılmış ve 350 ebeveyne anket uygulanarak toplamda 374 katılımcı yer almıştır. İkinci aşama olan program geliştirme ve değerlendirilmesinin katılımcıları ise 14 ebeveyndendir. Araştırmada toplamda 388 katılımcı yer almıştır. Araştırmanın nitel verileri içerik analizi, nicel verileri (KESGEB-İK, katılımcı bilgi formu, modül değerlendirme, EMA) ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Başarı testi (öntest sontest) verileri ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Ebeveynlerin bilgi gereksinimleri; yasal düzenlemeler, çocuklarıyla etkileşimlerini artıracak uygulamalar başta olmak üzere altı temada ortaya çıkmıştır.  Bu temalar doğrultusunda modüler olarak geliştirilen program uygulanmıştır. Değerlendirme sonucu programın etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak Türkiye'de kaynaştırmanın/bütünleştirmenin gelişimi açısından işitme kayıplı çocuğu olan ebeveynlerin çocuklarının eğitiminde daha etkili hale getirecek koşulların sağlanmasının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
The main purpose of the research is to develop an information program based on the needs of parents whose children attend in inclusive education. This aim includes the stages of determining the information needs of the parents regarding the process, developing and evaluating the program. The research was conducted with mixed method research and its sub-pattern is multi-stage evaluation. The research was carried out in two stages. Semi-structured interviews were conducted with 8 teachers and 16 parents at the stage of needs analysis, which is the first stage, and a questionnaire was applied to 350 parents and a total of 374 participants took part. The participants of the developing and evaluation of the program design, which is the second stage, consists of 14 parents who are integrating/including the child with hearing loss. There were 388 participants in total. Qualitative data of the research were made using content analysis, and quantitative data (KESGEB-İK, participant information form, module evaluation, EMA) were made using descriptive analysis method. The analysis of achievement test (pretest-posttest) data was completed using Wilcoxon Signed Rank Test. Six themes emerged regarding the information needs of parents including primarily legal regulations and practices that will increase their interaction with their children. In line with these themes, the developed program was evaluated as effective. Finally, in terms of the development of inclusion in Turkey, the importance of providing the conditions that will make the education of the children of parents with hearing loss more effective in their children was emphasized.