Türk hukukunda arabuluculuk sözleşmesi
Mediation contract in Turkish law
Yazar: ONUR İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPER UYUMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alternatif uyuşmazlık = Alternate dispute ; Arabuluculuk = Mediation ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca kişiler arasında uyuşmazlıklar hep var olmuştur. Bu uyuşmazlıkların çözümü kişilerin kendi haklarını kendilerinin alması olarak gerçekleşirken, toplum hâlinde yaşamaya başlanılması ve devlet kurumunun ortaya çıkmasıyla beraber uyuşmazlıkların çözümü devlet tarafından gerçekleştirilmiştir. Günümüzde ise, artan uyuşmazlık sayısı ve nüfusa bağlı olarak, mahkemeler ciddi bir iş yükü ile karşı karşıyadır. Aynı zamanda hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde yargının getireceği çözümün tatminkârlığı da sorgulanmaktadır. Bu sebeplerle yaygınlaşan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri sayesinde, daha hızlı, kalıcı ve tarafların menfaatine uygun çözümlere ulaşılabilmesi mümkündür.

Arabuluculuk yöntemi, en temel ve önemli alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biridir. Türkiye'de arabuluculuk yöntemi, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Türkiye Arabulucular Etik Kuralları çerçevesinde yürütülmektedir. Kanun ve Yönetmelik, bazı emredici düzenlemeler içerse de çoğunlukla düzenleyici hükümler-den oluşmaktadır. Bunun sebebi de, iradîlik unsurunun temel prensip olduğu arabuluculukta, taraflara serbestlik tanınarak çözüme ulaşılmasını kolaylaştırmaktır. Uyuşmazlığın tarafları, ilgili uyuşmazlığın çözümü için gerek arabulucuya başvururken kendi aralarında gerekse de başvurduktan sonra arabulucu ile aralarında sözleşme yaparak faaliyetin nasıl gerçekleştirileceğini kararlaştırabilirler.

Uyuşmazlığın taraflarının arabulucuya başvururken kendi aralarında yaptıkları arabulucuya başvurma sözleşmesi ve arabuluculuk süreci başlarken arabulucu ile yaptıkları arabuluculuk sözleşmesi mevzuatta doğrudan düzenlenmiş değildir. Dolayısıyla, isimsiz sözleşme olarak adlandırılabilecek olan bu sözleşmelerin hukukî niteliği, kurulması, şekli, unsurları, taraflara sağladığı haklar ve yüklediği yükümlülüklerin tespit edilmesi gerekir.

Bu çalışmada, Kanun, Yönetmelik, Etik Kurallar, öğreti ve uygulama dikkate alınarak arabulucuya başvurma ve arabuluculuk sözleşmelerinin hukukî nitelikleri ve hükümleri tespit edilerek somutlaştırmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri, Arabuluculuk, Arabulucuya Başvurma, Arabuluculuk Sözleşmesi, Arabulucu Sözleşmesi

Abstract:
There have always been conflicts between people along history of humanity. While the settlement of these disputes was seen as vigilantism in primitive ages, the settlement of the disputes was the state with judicial power in the beginning of living in society and the emergence of the state institution. Nowadays courts are facing a serious workload due to the increasing number of disputes and the population. At the same time satisfaction of solution by judicial remedy are questioned in legal conflicts. For these reason, it is possible that more faster and more permanent solutions that are in the interest of the parties with alternative dispute resolution methods that are developing and becoming widespread.

Mediation method is one of the most base and important alternative dispute resolution methods. Mediation in Turkey, under the Code of Mediation in Dispute Law, Regulation and Rules of Turkey Mediators Model Ethic are carried out. Although there are some imperative provisions in the Law and Regulation, it contains mostly regulatory provisions. The reason for this is to simplify to reach a solution by enable the parties freedom of procedure in mediation where voluntariness is essential. The parties to the dispute may decide how the action will be carried out both by applying to the mediator among themselves and by concluding an agreement with the mediator for the settlement of the dispute.

The contract to apply for mediator that between the parties of the dispute to apply to the mediator between them when applying to the mediator and the mediation contract with the mediator at the beginning of the mediation process are not directly regulated in the Law. Therefore, the legal characteristic, establishment, form, elements, rights and obligations of the parties, which can be classified as an anonymous contract, should be determined.

In this study, the legal characteristic and provisions of contract to apply for mediator and mediation contract have been tried to be determined and concretization by considering the Law, Regulation, Ethical Rules, doctrine and practice.

Key Words: Alternative Dispute Resolution, Mediation, to Apply for Mediator, Mediation Contract, Mediator Contract