Ankara Şehir Hastanesi evde sağlık birimine kayıtlı hastaların uygunsuz ilaç kullanımı açısından değerlendirilmesi
Evalution of patients registered to Ankara City Hospital home care unit for inapropriate medication use
Yazar: ŞUAYİP ENES ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Ankara = Ankara ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Polifarmasi = Polypharmacy ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaşadığımız yüzyılın en önemli demografik olgusu nüfusun yaşlanmasıdır. Yaşlanma ile beraber organ fonksiyonları azalmakta ve beraberinde kronik hastalıklarda artış olmaktadır. Bu durum yaşlılarda çoklu ilaç kullanımını beraberinde gerektirmektedir. Yaşlı hastalarda potansiyel olarak uygunsuz olabilecek ilaçların kullanımını belirleme ve değerlendirme önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü hastalarda çoklu ilaç kullanımının tespit edilmesi, ilaçların 2015 AGS Beers Kriterleri ve 2019 AGS Beers kriterlerine göre uygun olup olmadığının belirlenmesi, iki versiyon arasında klinik açıdan anlamlı farklılıkların olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı özellikleri olan retrospektif tipte bir çalışmadır. Evreni Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü tüm hastalar oluşturmaktadır. Çalışmamız için oluşturulan veri toplama şablonu hasta dosyalarına bakılarak doldurulmuştur. 01.09.2019 – 01.11.2019 tarihleri arasında veriler toplanmıştır. Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 659 hasta dosyası taranmıştır. Çalışmamızdaki katılımcılardan bazıları vefat ve hasta dosyasındaki bilgilerin eksik olması gibi nedenlerle çalışma dışında bırakılmış olup toplam 493 hastaya ait veriler analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirme için elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya 354'ü (%71,8) kadın 493 hasta dahil edildi. Yaş ortalaması 83,74 ± 7,68'di. Hastaların tanılı hastalık sayısı ortalaması 4,77±1,80 olup en sık görülen hastalıklar, hipertansiyon, yaygın anksiyete bozukluğu, diabetes mellitus idi. 490 hastanın kullandığı en az bir ilacı olup ilaç sayısı ortalaması 7,02±2,87 idi. En sık kullanılan ilaç grupları sinir sistemi ve kalp damar sistemi ilaçlarıydı. Hastaların 306'sında (%62,4) polifarmasi, 91'inde (%18,6) aşırı polifarmasi saptandı. Potansiyel UİK durumu 2015 ve 2019 Beers kriterlerine göre 211 hastada saptandı. 2015 Beers Kriterlerine göre 358, 2019 Beers Kriterlerine göre 383 etken maddede UİK durumu belirlendi. Her iki versiyona göre en sık uygunsuzluk antipsikotik olan ketiapinde saptandı. Polifarmasi görülen hastalarda her iki versiyona göre de UİK sıklığı daha fazlaydı.
Sonuç: Polifarmasiyle orantılı bir şekilde hastalar arasında UİK durumu da yarıya yakın bir oranda fazla olup polifarmasi varlığı UİK durumu sıklığını artırmaktadır. 2015 ve 2019 AGS Beers Kriterlerinin UİK durumunu saptama açısından hasta sayıları eşit olmasına rağmen, 2019 versiyonunda daha fazla etken maddede uygunsuzluk saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, Beers Kriterleri, Uygunsuz İlaç Kullanımı, Evde Sağlık

Abstract:
Objective: The most important demographic phenomenon of the century we live in is the aging of the population. Organ functions decrease with aging and chronic diseases increase with it. This situation requires the use of multiple drugs in the elderly. It is important to determine and evaluate the use of potentially inappropriate drugs in elderly patients. In this study, it was aimed to determine the use of multiple drugs in patients aged 65 and over registered in Ankara City Hospital Home Health Unit, to determine whether the drugs are suitable according to 2015 AGS Beers Criteria and 2019 AGS Beers criteria, to determine whether there are clinically significant differences between the two versions.
Materials and Methods: Our research is a retrospective type study with descriptive features. The universe is composed of all patients aged 65 and over who are registered at the Ankara City Hospital Home Health Unit. The data collection template created for our study was filled in by looking at the patient files. Data were collected between 01.09.2019 and 01.11.2019. 659 patient files registered in Ankara City Hospital Home Health Unit were scanned. Some of the participants in our study were excluded due to reasons such as death and missing information in the patient file, and data of 493 patients were analyzed. Data obtained for statistical evaluation IBM SPSS Statistics 22 program was used.
Results: The study included 493 patients, 354 (%71,8) of whom were female. The average age was 83.74 ± 7.68. The average number of diagnosed diseases was 4.77 ± 1.80, and the most common diseases were hypertension, generalized anxiety disorder, and diabetes mellitus. At least one drug used by 490 patients and the mean number of drugs was 7.02 ± 2.87. The most commonly used drug groups were nervous system and cardiovascular system drugs. Polypharmacy was detected in 306 (%62,4) patients and excessive polypharmacy in 91 (%18,6) patients. PIM status was determined in 211 patients according to 2015 and 2019 Beers criteria. PIM status was determined in 358 active substances according to the 2015 Beers Criteria and 383 active substances according to the 2019 Beers Criteria. The most common incompatibility was found in the antipsychotic quetiapine according to both versions. The frequency of PIM was higher in patients with polypharmacy compared to both versions.
Conclusion: The proportion of PIM among the patients in proportion to the polypharmacy is also almost half, and the presence of polypharmacy increases the frequency of PIM status. Although the number of patients was equal in terms of determining the PIM status of 2015 and 2019 AGS Beers Criteria, incompatibility was found in more active substances in 2019 version.

Keywords: Polypharmacy, Beers Criteria, Inappropriate Drug Use, Home Health