Hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolüne uyumu ve yaşadıkları semptomların belirlenmesi
The determination of adherence to fluid control and symptoms of patients undergoing hemodialysis
Yazar: ALİ KAPLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SONGÜL GÖRİŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşirelik = Nursing ; Komplians = Compliance ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance

Özet:
Bu araştırma hemodiyaliz (HD) hastalarının sıvı kontrolüne uyumları ve yaşadıkları semptomların belirlenmesi amacı ile analitik bir çalışma olarak yapılmıştır.
Araştırma, Erciyes Üniversitesi Diyaliz Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi ve Kayseri il merkezinde bulunan özel diyaliz merkezlerine başvuran hastalarla yürütülmüştür. Çalışmanın verileri Ekim 2015 - Ocak 2016 tarihleri arasında toplanmış olup 294'ü kadın, 302'si erkek olmak üzere toplam 596 hemodiyaliz hastası araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri Hasta Tanıtım Formu, Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği (HHSKÖ) ve Diyaliz Semptom İndeksi (DSİ) kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Shapiro Wilk normallik, bağımsız gruplarda t, Mann-Whitney U, Ki kare ve  One-Way ANOVA analizleri uygulanmıştır. 
Hastaların HHSKÖ'den almış olduğu toplam puan ortalaması 48.68 ± 4.43, bilgi alt boyut puanı 18.85 ± 2.24, davranış alt boyut puanı 21.28 ± 3.23 ve tutum alt boyut puanı 8.54 ± 1.56'dır. DSİ ölçeğinden aldıkları puan ortalaması 65.07 ± 2.17 olarak hesaplanmıştır.
Hastaların en sık yaşadıkları semptomların yorgun hissetme veya enerjide azalma, ayaklarda uyuşma-karıncalanma ve uykuya dalmada zorlanma olduğu bulunmuştur. Erkekler, normal kiloya sahip olanlar, lisans mezunu olanlar, çalışanlar ve ek kronik hastalığı olmayan bireylerin sıvı kısıtlamasına uyumlarının daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Kadınlar, obez olan, ev hanımı olan, gelir durumu kötü olan, ek kronik hastalığa sahip olan hastaların diyaliz semptom indeksi puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Hastaların sıvı kontrolüne uyumlarının arttıkça daha az semptom yaşadıkları tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; HD tedavisi alan bireylerin sıvı kontrolüne uyumlarının ve yaşadıkları semptomların düzenli aralıklarla değerlendirilmesi ve sıvı kontrolüne uyum konusunda sıkıntı yaşayanların  yakından ele alınarak eğitim ve danışmanlıkların verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz; Sıvı Kontrolü; Uyum, Semptom, Hemşirelik

Abstract:
This study was conducted analytically in order to determination of adherence to fluid control and symptoms in patients undergoing hemodialysis (HD). 
The study was conducted with the patients applying to Hemodialysis Unit of Erciyes University Dialysis Hospital and private dialysis centers found in city center of Kayseri. The data of the study were collected between October 2015 and January 2016 and totally 596 patients undergoing hemodialysis (294 women, 302 men) were included in the study. The data of the study were collected through face-to-face interview method by using Patient Information Form, Fluid Control Scale on Hemodialysis Patients (FCSHP), and Dialysis Symptom Index (DSI). Shapiro Wilk normality, independent samples t, Mann-Whitney U, Chi Square, and  One-Way ANOVA tests were used to assess the data. 
Total mean score patients received from FCSHP was 48.68 ± 4.43, score of the subscale information was 18.85 ± 2.24, score of the subscale behavior was 21.28 ± 3.23, and score of the subscale attitude was 8.54 ± 1.56. Mean score obtained by them from DSİ was calculated as 65.07 ± 2.17. 
Symptoms that patients experience most frequently were found as feeling tired or decreased energy, pins and needles in feet, and having difficulty in falling into sleep. It was determined that adherence to fluid limitation of those who were male, had normal weight, had bachelor degree, were employed, and had no additional chronic disorder was better. Dialysis symptom index scores of the patients who were female, obese, housewife, had a low income status, and an additional chronic disorder were found to be higher. The patients experienced symptoms less as their adherence to fluid control increased. 
Consequently; it was recommended to assess periodically adherence to fluid control in individuals receiving HD treatment and symptoms they experience and to provide training and consultancy by addressing those having difficulty in adherence to fluid control. 

Key Words: Hemodialysis; Fluid Control; Compliance; Symptom, Nursing