Jet motorlarında parça yenileme işlemleri
Part renewal operations on jet engines
Yazar: SERDAR DALKILIÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. A. AKİLE TANATMIŞ
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Jet motorları = Jet engines ; Kaynak = Welding ; Lehim = Solder ; Parça yenileme = Part renewal

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi JET MOTORLARINDA PARÇA YENİLEME İŞLEMLERİ SERDAR DALKILIÇ Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Sivil Havacılık Anabilim Dalı Danışman: Yard. Doç. Dr. A. Akile TANATMIŞ 2001, 145 sayfa Bu tezde jet motorlarına uygulanan gelişmiş parça yenileme işlemleri ele alınmıştır. Çalışmada yenileme işlemleri üç ana grupta toplanmıştır. Birinci grupta jet motorlarına uygulanan kaynak ve sert lehim işlemleri ele alınmıştır. Gaz kaynağı tekniklerinden oksiasetilen kaynağı, ark kaynağı tekniklerinden gaz-tungsten ark kaynağı, gaz-metal ark kaynağı, koruyuculu metal ark kaynağı ve plazma ark kaynağı, ışın kaynağı tekniklerinden de elektron ışın kaynağı ve lazer ışın kaynağı incelenmiş avantaj ve dezavantajları belirtilerek uygulama alanlarına örnekler verilmiştir. İkinci grupta gelişmiş işleme yöntemlerinden elektrokimyasal işleme, elektriki aşındırmayla işleme, elektrokimyasal taşlama ve lazer ışınıyla işleme yöntemleri incelenmiş, avantaj ve dezavantajları belirtilerek uygulama alanlarına örnekler verilmiştir. Üçüncü grupta da koruyucu kaplamalar ele alınarak difüzyonlu kaplamalar, MCrAlY üst yüzey kaplamaları, metalik-seramik kaplamalar, termal bariyer kaplamalar ve termal sprey kaplamalar incelenmiş ve kullanım alanlarına örnekler verilmiştir. Çalışmada bu gelişmiş yenileme işlemlerinin haricinde uygulanan diğer yardımcı işlemlerden temizleme, kumlama, boyama işlemleri ve ısıl işlemler de kısaca tanıtılmıştır. Türk Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan F-16 savaş uçaklarında kullanılan ve General Electric firması tarafından üretilen Fİ 10-GE-l 00/129 turbofan motorlarına, Eskişehir 1. Hava İkmal Bakım Merkezi Jet Revizyon Müdürlüğü'nde uygulanan yenileme işlemlerine örnekler verilmiştir. Sonuç bölümünde de, çalışma içinde ele alınan yenileme işlemlerinin avantaj ve dezavantajlarının yanı sıra, kullanım ömrünü dolduran motor komponentlerinin yenisi ile değiştirilmesi yerine gelişmiş teknolojilerle yenilenerek tekrar kullanılması sonucunda elde edilen kazanımlara ait bazı örneklerin değerlendirilmesi yapılarak ortaya çıkan sonuçlar verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Jet Motoru, Parça Yenileme İşlemi, Kaynak ve Sert Lehim, Gelişmiş İşleme Yöntemleri, Koruyucu Kaplamalar

Abstract:
11 ABSTRACT Master of Science Thesis PART RENEWAL OPERATIONS ON JET ENGINES SERDAR DALKILIÇ Anadolu University Graduate School of Natural and Applied Sciences Civil Aviation Program Supervisor: Asst. Prof. Dr. A. Akile TANATMIŞ 2001, 145 pages In this thesis advanced part renewal operations applied to jet engines are considered. Renewal operations are divided into three main groups. In the first group welding and brazing operations applied to the jet engines are considered. Oxyacetylene welding of gas welding techniques; gas tungsten arc welding, gas metal arc welding, shielded metal arc welding and plasma arc welding of arc welding techniques; electron beam welding and laser beam welding of beam welding techniques are studied, advantages and disadvantages are stated and examples of applications are given. In the second group, electrochemical machining, electrochemical grinding, electro discharge machining and laser machining of advanced methods of machining are studied, advantages and disadvantages are stated and examples of applications are given. In the third group protective coatings are considered, diffusion coatings, MCrAlY overlays, metallic-ceramic coatings, thermal barrier coatings and thermal spray coatings are studied and examples of applications are given. In addition, in this thesis; auxiliary operations other than these advanced renewal operations, such as cleaning, blasting, shot peening, painting and heat treatments are briefly introduced. Some examples of part renewal operations applied by Eskişehir lsl Air Support and Maintenance Center to F110-GE-100/129 turbofan engines which powers F-16 fighter of Turkish Air Force are given. In conclusions, besides the advantages and disadvantages of parts renewal operations, some examples to benefits of renewing the components expired life limits and reusing the component instead of replacing are interpreted and the results are offered. Keywords: Jet Engine, Part Renewal Operation, Welding and Brazing, Advanced Machining Methods, Protective Coatings