Doğal taş koruma uygulamalarında su iticilerin etkileri: Organik kireçtaşı (Küfeki) örneği
Effects of water repellent on natural stone conservation applications: The case of organic  limestone (Küfeki̇)
Yazar: KÜBRA SARIÇAMLIK
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER DABANLI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmanın konusu, tarihi yapılarda kullanılan doğal taşların korunması için 
kullanılan su itici malzemelerin doğal taşlar üzerindeki etki ve etkinliğinin 
irdelenmesidir. Doğal taşlara uygulanan koruyucuların taşlar üzerindeki etkilerini 
araştırmak önemli bir gerekliliktir. Bu noktadan hareketle hazırlanan tez çalışmasında, 
doğal taş yüzeylere uygulanabilecek su iticilerin etkileri gözlemlenerek koruma 
sürecindeki rolleri araştırılmıştır. 
Çalışma kapsamında konuyla ilgili literatür taraması ve uygulamayla ilgili 
deneysel çalışmalar yapılmıştır. Deneyler, İstanbul'daki Anemas zindanlarında yapı 
malzemesi olarak kullanılmış küfeki taşı numuneleri üzerinde uygulanmıştır. 
Deneysel çalışmaların ilk adımı taşın karakterinin belirlenmesidir. Özgün 
malzemenin durumunu belirlemek amacıyla fiziksel, kimyasal, mekanik özellikler ve 
petrografik analizler yapılarak taşın mikro ve makro özellikleri incelenmiştir. İkinci 
adım su iticilerin içeriklerinin irdelenmesidir. Çalışmada kullanılan su itici 
malzemelerin SEM ve FT-IR deneyleriyle içerikleri belirlenmiş ve karşılaştırmalar 
yapılmıştır. Üçüncü adımda uygulanan su iticilerin küfeki taşı üzerindeki etkinliğinin 
değerlendirilmesidir. Bu bölümde su itici uygulaması yapılmış ve uygulama 
yapılmamış örneklerin kılcal su emme, ağırlıkça su emme ve su buharı geçirgenliği 
gibi özellikleri incelenmiştir. Sonraki bölümde, küfeki örnekleri üzerinde nemli 
ortamda asit yıpratması ve tuz kristallenmesi gibi eskitme deneyleri yapılarak su 
iticilerin bu deneyler sonrası etkinliği incelenmiştir. Uygulanan eskitme deneyleri 
sonrasında doğal taş örneklerinin kılcal su emme, ağırlıkça su emme gibi fiziki 
davranışı ile renk özellikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve sonuçlar verilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is to examine the effect and effectiveness of waterrepellent materials used for the protection of natural stones used in historical buildings. 
It is an important requirement to investigate the effects of protective applied to natural 
stones. In the this study prepared from this point of view, the effects of water repellents 
that can be applied to natural stone surfaces were observed and their roles in the 
protection process were investigated.
Within the scope of the study, literature review and experimental studies 
related to the application were made. The experiments were carried out on samples of 
limestone used as building material in the Anemas ungeons in Istanbul.
The first step of experimental studies is to determine the character of the stone. 
In order to determine the condition of the original material, physical, chemical, 
mechanical properties and petrographic analyzes were made and micro and macro 
properties of the stone were examined. The second step is to examine the contents of 
water repellents. The contents of the water-repellent materials used in the study were 
determined by SEM and FT-IR experiments and comparisons were made. The third 
step is to evaluate the effectiveness of applied water repellents on limestone. In this 
section, the properties such as capillary water absorption, water absorption by weight 
and water vapor permeability of the water-repellent and untreated samples were 
investigated. In the next section, aging tests such as acid weathering and salt 
crystallization were performed on the samples, and the effectiveness of water 
repellents after these experiments were investigated. After the applied aging tests, the 
physical behavior of natural stone samples such as capillary water absorption, water 
absorption by weight, and color properties were examined comparatively and the 
results were given.