Altmış yaş ve üzeri romatoid artrit tanılı hastalarda hastalık aktivitesi ile kırılganlık ve nütrisyonel durum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Relationship between disease activity, frailty and nutritional status in elderly patients with diagnosed rheumatoid arthritis
Yazar: EBRU KARAÇALI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEMAL KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kırılganlık = Frailty ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Romatoid artrit, öncelikle eklemler olmak üzere birçok sistem tutulumu yapabilen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Dünya çapında prevalansı %0,1-2 oranında rapor edilmiştir. Eroziv eklem tutulumu nedeniyle fiziksel inaktiviteden, günlük yaşam aktivitelerinde bir başkasına bağımlılığa kadar hayat kalitesini etkilemektedir. Özellikle yaşlı popülasyonda kırılganlığa neden olabilmekte, bir başkasına bağımlılığı arttırabilmekte, besin ögelerine ulaşımı ve besin emilimini azaltarak malnütrisyona sebep olabilmektedir. Çalışmamızda RA tanısı olan yaşlı popülasyonu, tanısı olmayan aynı yaş grubuna göre kırılganlık durumlarını, günlük aktivitelerdeki performanslarını ve nütrisyonel durumlarını değerlendirmeyi ve RA tanısı olan popülasyonda hastalık aktivitesi ile ilişkilerini değerlendirmeyi amaçlıyoruz.
Gereç ve Yöntem: Aralık 2021 ve Mayıs 2022 tarihleri arasında Romatoloji ve İç Hastalıkları Klinikleri'ne başvuran çalışma kriterlerine uyan 60 yaş ve üzeri 70 RA tanılı hasta ve 70 RA tanısı olmayan kontrol grubu olmak üzere çalışmaya dahil edildi. Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile kırılganlık, HAQ il fonksiyonel kapasite ve MNA ile nütrisyonel durum değerlendirildi. RA tanısı olan hastalarda hastalık aktivitesi SDAI ve DAS28- ESH ile değerlendirildi. Verilerin analizi IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 25 paket programında yapıldı. İki grup karşılaştırılırken kantitatif veriler için Mann Whitney U testi, kategorik değişkenler için ise yerine göre Ki-kare veya Fisher's exact testi kullanıldı. Korelasyon analizleri için Spearman testi kullanıldı. Kırılganlık için risk faktörleri olabilecek değişkenlerle önce univariate lojistik regresyon analizi yapıldı. Univariate lojistik regresyon analizinde p<0,05 olan ve birbiri ile korelasyon göstermeyen değişkenler multivariable lojistik regresyon analizine konarak modelleme yapıldı.
Bulgular: RA tanısı olan hastalarda yaş ortancası 66,3, kontrol grubunda 67,3 idi. RA tanısı olan hastalarda ortanca hastalık süresi 9,75 yıl olarak saptandı. RA tanısı olan grup ile kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı. RA tanısı olan grupta Edmonton Kırılganlık Ölçeği skoru ortanca 6,5, kontrol grubunda 1,5 (p<0,001); HAQ skoru RA grubunda ortanca olarak 0,72, kontrol grubunda 0 olarak (p<0,001) ve MNA değeri RA grubunda 24, kontrol grubunda 28,5 (p<0,001) olarak saptandı. RA tanılı gruptaki hastaların %30'u kırılgan olarak saptandı. Kırılgan olan grupta SDAI ortancası 23,3 ve DAS28-ESH ortancası 4 iken, kırılgan olmayan grupta SDAI ortancası 14,2, DAS28-ESH ortancası 3,1 idi (p<0,001). Kırılgan olmayan grupta HAQ skoru ortancası 0.45, kırılgan grupta ise 1,5 olarak saptandı (p<0,001). Kırılgan olmayan grupta MNA değeri ortancası 26 iken kırılgan olan grupta 22,5 olarak saptandı (p<0,001). Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile MNA, hastalık aktivite indeksleri ile yapılan korelasyon incelemesinde; MNA ile negatif (rho= -0, 772, p<0,001), SDAI ile pozitif (rho= 0,534, p<0,001) ve DAS28-ESH indeksleri ile pozitif (rho=0,366, p=0,002) bir korelasyon saptandı. Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile ilişkili olabilecek faktörlerin univariate lojistik regresyon analizleri yapıldı. Bunun sonucunda SDAI (p= 0,002), DAS28-ESH (p= 0,011), HAQ (p<0,001) ve MNA (p<0,001) anlamlı bulundu. Univariate lojistik regresyon analizinde p<0,05 olan ve birbiri ile korelasyon göstermeyen değişkenler multivariable lojistik regresyon analizine konarak modelleme yapıldı. Bu analizler sonucunda hesaplanan odds oranları (OR) %95 güven aralıkları kullanılarak tanımlandı. Modellemenin uyum iyiliğini (goodness of fit) değerlendirmek için Hosmer-Lemeshow testi kullanıldı. p< 0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Multivariable regresyon analizinde HAQ (p= 0,025) anlamlı saptandı.
Sonuç: Altmış yaş ve üzeri RA hastalarında RA tanısı olmayan aynı yaş grubuna göre ve RA tanısı olan ve hastalık aktivitesi yüksek olan hastalarda daha fazla kırılganlık, fonksiyonel kapasitede azalma ve malnütrisyon riskinde artış olduğunu saptamış bulunmaktayız. Bunu göz önünde bulundurarak RA tanısı olan 60 yaş ve üzeri hastaların kırılganlık, fonksiyonel kapasite ve nütrisyonel durumunun belirlenerek kişiye özel non- farmakolojik ve farmakolojik tedavilerin planlanmasını önermekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, hastalık aktivitesi, kırılganlık, malnütrisyon, fonksiyonel kapasite

Abstract:
Introduction and Aim: Rheumatoid arthritis is a long-lasting inflammatory condition that can cause both intra- and extra-articular symptoms. There are reports of a 0.1–2% prevalence worldwide. Erosive joint involvement can have an impact on daily physical activity, ranging from physical inactivity to dependency on others for daily tasks.  Particularly in the elderly population, it can exacerbate frailty, increase dependence on others, and lead to malnutrition by limiting access to and absorption of nutrients. In this study, we aimed to assess the frailty of the elderly population with RA, what well they performed in daily activities and how well they were eating, as well as their relationship to disease activity in the RA population as a whole.
Materials and Methods: This study, between December 2021 and May 2022, included 140 people aged 60 and up, 70 RA patients and 70 healthy controls. The Edmonton Frailty Scale, HAQ, and MNA were used to evaluate functional capacity, nutritional state, and frailty. SDAI and DAS28-ESR were used to assess disease activity in patients with a RA diagnosis. The IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 25 package program was used to analyze the data. Quantitative data were compared between the two groups using the Mann Whitney U test, while categorical data were compared using the Chi-square or Fisher's exact test. Correlation analysis was performed using the Spearman test. First, univariate logistic regression analysis was performed with variables that may be risk factors for frailty. Variables with p<0.05 in the Univariate logistic regression analysis and that did not correlate with each other were included in the multivariable logistic regression analysis and modeling was performed.
Results: The median age of RA patients was 66.3, while the control group was 67.3. In patients with RA, the median disease duration was 9.75 years. In terms of age and gender, there was no significant difference between the RA and control groups. The median Edmonton Frailty Scale score in the RA group was 6.5, and 1.5 in the control group (p< 0.001); the median HAQ score in the RA group was 0.72, and 0 in the control group (p< 0.001); and the MNA value in the RA group was 24 and 28.5 (p< 0.001) in the control group. Thirty percent of the RA patients were found to be frail. While the median SDAI was 23.3 and the DAS28-ESR median was 4 in the frail group, the SDAI median was 14.2 and the DAS28-ESR median was 3.1 in the non-frail group (p<0.001). The median HAQ score was 0.45 in the non-frail group and 1.5 in the frail group (p<0.001). While the median MNA value was 26 in the non-frail group, it was 22.5 in the frail group (p<0.001). In the correlation analysis performed with Edmonton Frailty Scale, MNA, SDAI and DAS28; There was a negative correlation with MNA (rho= -0,772, p<0.001), a positive correlation with SDAI (rho= 0.534, p<0.001) and a positive correlation with DAS28-ESH indices (rho=0.366, p= 0.002). Univariate logistic regression analyzes of factors that may be associated with the Edmonton Frailty scale were performed. As a result, SDAI (p= 0.002), DAS28-ESH (p= 0.011), HAQ (p<0.001) and MNA (p<0.001) were found significant. Variables with p<0.05 in the Univariate logistic regression analysis and that did not correlate with each other were included in the multivariable logistic regression analysis and modeling was performed. Odds ratios (ORs) calculated as a result of these analyzes were defined using 95% confidence intervals. The Hosmer-Lemeshow test was used to evaluate the model's goodness of fit. For P<0.05, the results were considered statistically significant. HAQ (p= 0.025) was found to be significant in the multivariable regression analysis.
Conclusion: We found that RA patients aged 60 years and older have more frailty, decrease in functional capacity and an increased risk of malnutrition in patients with RA and higher disease activity compared to the same age group without RA diagnosis. Considering this, we recommend that patients aged 60 years and older with RA diagnose frailty, functional capacity and nutritional status and plan personalized non-pharmacological and pharmacological treatments.
Key Words: Rheumatoid arthritis, disease activity, frailty, malnutrition, functional capacity