Türkçe öğretim programlarının işlevsel yazma açısından incelenmesi (Ortaokul 1924-2017)
Analyzing of secondary school Turkish curricula in terms of functional writing (1924-2017)
Yazar: SİMGE ERGİN
Danışman: PROF. DR. MUSA ÇİFCİ
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazma öğretimi = Writing training ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İşlevsel okuryazarlık = Functional literacy

Özet:
Çalışmanın amacı, işlevsel yazmanın ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarında yer alma durumunu belirleyerek yazmanın pratik ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde düzenlenmesine katkıda bulunmaktır. Alanyazından elde edilen ve araştırmacı tarafından belirlenen işlevsel yazma kazanımları ise uzman görüşü alınarak bir liste hâline getirilmiştir. Uzman görüşlerine göre belirlenen işlevsel yazma kazanımlarından bazıları şunlardır: Dilekçe, iş başvuru formu doldurmak, öz geçmiş yazmak, e-posta yazmak, senet, makbuz, matbu beyanname doldurmak; tebrik, başsağlığı, davetiye, rapor, kısa mesaj, mektup, ilan, tarif, sunum metinleri gibi yazılar işlevsel yazma örnekleridir. Bu amaçla, 1924'ten günümüze işlevsel yazma ihtiyaçlarındaki değişim ve gelişimlerin belirlenebilmesi amacıyla çalışmaya Türkiye'de 2019'a kadar hazırlanıp uygulanan bütün ortaokul Türkçe dersi öğretim programları dâhil edilmiştir. Çalışmada doküman incelemesi (tarihsel metot) kullanılmıştır. Dokümanlar (ortaokul Türkçe dersi öğretim programları) açık erişim kaynaklarından ve özgün basımlarından elde edilmiştir. Verilerin kategorik analizinde, programların kurgularında farklılıklar bulunduğundan (amaç, hedef, davranış, kazanım gibi) sadece "hedefler" ve "işlevsel yazma kazanımı" başlıklarına yer verilmiştir. Bazı öğretim programları kazanım ayrıntılarını belirtmediğinden hedef veya amaç niteliği taşıyan ifadeler, işlevsel yazma kazanımı listesindeki kazanımlara uygunlukları belirlendikten sonra analize tabi tutulmuştur. Araştırmada 1924'ten günümüze kadar hazırlanan ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarında işlevsel yazma kazanımlarının nasıl bir gelişim ve değişim gösterdiği temel problemine bağlı olarak her programda hangi işlevsel yazma hedef ve kazanımlarına yer verildiği ve programlar arasında ne gibi değişikliklerin bulunduğu sorularına cevap aranmıştır. Oluşturulan işlevsel kazanım listesindeki kazanımları kapsayıcılık bakımından programların tamamının yetersiz olduğu, öğrencilerin günlük hayatlarında karşılaşacakları yazma ihtiyaçlarına cevap vermekten ziyade akademik ve edebi yazma uygulamaları üzerinde yoğunlaştıkları; ancak bunların içerisinde 1949 Ortaokul Türkçe Programı'nın işlevsel yazma kazanımları bakımından diğerlerine göre daha kapsayıcı olduğu görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: işlevsel yazma, Türkçe öğretim programları, okuryazarlık

Abstract:
The aim of this study is to contribute to the practical needs of writing by determining the role of 'functional writing' in secondary school Turkish curricula. Learning outcomes of practical writing are constituted from literature and listed with the help of an expert. Some of these learning outcomes are as follows: filling out a job application form, sending an e-mail, issuing bills, writing a resume, a letter, a condolences and a greeting card, a recipe, a report, a text, etc. To that end, all secondary school Turkish curricula which have been applied until 2019 are included in the study so as to figure out the changes and needs of practical writing since 1924.
Document analysis (historical method) is used in this study. Documents are obtained through open access resources and from authentic texts. Since there are differences in the editing of programmes (such as in aims, goals, actions and learning outcomes), only 'aims' and 'learning outcomes' of functional writing are included to study during the categorical analysis of data. Since some curricula do not specify the outcome details, the expressions that have the characteristics of a goal or purpose were analyzed after determining their compatibility with the acquisitions in the functional writing outcome list.
In the research, answers were sought to the questions of which functional writing objectives and achievements are included in each program and what kind  of changes there are between the programs, depending on the main problem of how functional writing achievements develop and change in the secondary school Turkish curriculum prepared from 1924 to the present day. As a result, it has been concluded that all of the programmes are insufficient in terms of the learning outcomes list and instead of fulfilling the daily writing needs of students, they mainly focus on academic and literary practices of writing. However, among all these programmes, Turkish Secondary School Curriculum of 1949 is the most inclusive.

Keywords: functional writing, Turkish education curriculums, literacy