Çocuk acil kliniğine başvuran hastalarda sodyum denge bozukluklarının değerlendirilmesi
Evaluation of patients with sodium imbalance in pediatric emergency department
Yazar: ÖZLEM KURT
Danışman: PROF. ARİFE USLU GÖKCEOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Acil Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Denge = Equilibrium ; Hipernatremi = Hypernatremia ; Hiponatremi = Hyponatremia ; Sodyum = Sodium ; Çocuk acil servisi = Pediatric emergency medicine ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Sodyum denge bozuklukları klinik pratikte sık görülen elektrolit
bozukluklarıdır. Ancak çocuk acilde başvurudaki sıklığı net bilinmemektedir. Çocuk
acil kliniğine başvuran ve sodyum denge bozukluğu saptanan olguların hiponatremi
ve hipernatremi sıklıkları ve hastalara ait klinik özelliklerin değerlendirilmesi
amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çocuk acil kliniğine başvuran ve sodyum denge
bozukluğu saptanan (hiponatremi ve hipernatremi) hastalar çalışmaya alındı.
Hastalara ait demografik bilgiler, başvuru mevsimi, kronik hastalık varlığı, ilaç
kullanımı, acile başvuru nedeni, etiyolojik neden, serum sodyum, üre, kreatinin
değerleri, akut böbrek yetmezliği gelişimi, hastanede kalış süresi ve mortalite
oranları değerlendirildi.
Bulgular: Hiponatremi prevalansı %8,8 ve hipernatremi prevalansı %0,6 idi.
Hiponatremi en sık 13-24 ay arasında ve %33,2 oranında kış mevsiminde saptandı.
Hiponatremi grubundan %11,8 hasta hastaneye yatırılarak izlendi. En sık başvuru
şikâyeti %25,7 oranında ateşti. En sık %88,6 oranında hipovolemik hiponatremi
saptandı ve bu grupta ekstrarenal nedenler %82,5 oranındaydı.
Hiponatremi nedenlerinin büyük çoğunluğunu oral alım azlığı (%47,5) ve
gastroenterit olguları (%34,6) oluşturmaktaydı. Hastaların %8,4'ünde kronik hastalık
eşlik etmekteydi. Bu hastaların %4'ünde sürekli ilaç kullanımı mevcuttu.
Hiponatremi grubunun %94,6'sı hafif hiponatremi grubuydu ve mortalite oranı %0,5
idi. Hiponatremi şiddeti ile yaş, cinsiyet ve başvuru mevsimi açısından gruplar
arasında istatistiksel fark saptanmadı (p>0,05). Akut böbrek yetmezliği olan
hastalarda hiponatremi şiddeti daha ağırdı (p<0,001). Orta derece hiponatremisi
olanlarda, hafif hiponatremisi olanlara göre mortalite sıklığı anlamlı şekilde fazlaydı
(p=0,006).
Hipernatremi grubu en sık yenidoğan döneminde saptandı. En sık başvuru
%43,4 oranı ile yaz mevsimindeydi. En sık başvuru şikâyeti ishal ve kusma idi. En
sık hipernatremi nedeni ise %44,6 ile akut gastroenteritti. En sık hipovolemik
hipernatremi grubu (%65,2) saptandı. Hastaların %17,9'unda kronik hastalık öyküsü
ve 10,7'sinde ilaç kullanımı mevcuttu. Mortalite oranı ise %1,8 idi.
Hastanede kalış süresi açısından ise her iki grup arasında istatistiksel olarak
anlamlı fark yoktu (p=0,334).
Sonuç: Çocuk acil kliniği başvurusunda hiponatremi saptanma oranı
hipernatremi saptanma oranına göre daha yüksek bulundu. Hiponatremi sıklıkla kış
mevsiminde görülürken hipernatremi sıklıkla yaz mevsiminde görülmekteydi.
Özellikle yenidoğan yaş grubunda hipernatremi riski açısından hastaların daha
ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir. Hiponatreminin en sık nedeni oral alım azlığı
iken hipernatremi grubunda en sık neden akut gastroenteritti. Hipernatremi grubunun
hastaneye yatış oranı daha yüksekti ancak hastanede yatış süreleri her iki grup için
benzerdi. Mortalite oranları da hiponatremi ve hipernatremi gruplarında benzer
oranlardaydı.
Anahtar Kelimeler: Hiponatrem, Hipernatremi, Çocuk

Abstract:
Aim: Sodium imbalance is common electrolyte disorder in clinical practice.
However, the frequency of admission in pediatric emergency is not known clearly.
The aim of study was to evaluate the frequency of hyponatremia and hypernatremia
and the clinical characteristics of the patients who admitted to the pediatric
emergency department.
Material and Methods: Patients who admitted to the pediatric emergency
department and were found to have sodium imbalance (hyponatremia and
hypernatremia) were included in the study. Demographic characteristics of the
patients, season of admission, presence of chronic disease, drug use, reason for
applying to the emergency department, etiological reason, serum sodium, serum
urea, creatinine values, development of acute kidney failure, length of hospital stay
and mortality rates were evaluated.
Results: The prevalence of hyponatremia was 8.8% and the prevalence of
hypernatremia was 0.6%. Hyponatremia was detected most frequently between 12-24
months and with a rate of 33.2% in winter. Hospitalisation rate of patients with
hyponatremia was 11.8%. The most common complaint was fever (25.7%).
Hypovolemic hyponatremia group was the most common group (88.6%) and
extrarenal causes were 82.5% in this group.

The most common cause of hyponatremia were low oral intake (47.5%) and
gastroenteritis (34.6%). Totally 8.4% of patients had chronic disease and 4% of these
patients had medication. Mild hyponatremia group was the most common type
(94.6%) and the mortality rate was 0.5%. There was no statistical difference at
severity of hyponatremia, age, gender, and the season of admission between the groups (p>0.05). Patients with acute renal failure had more severe hyponatremia
(p<0.001). Mortality rate was significantly higher in patients with moderate
hyponatremia than those with mild hyponatremia (p=0.006).
The hypernatremia group was most commonly in the neonatal period and
during summer season (43.4%). The most common complaints were diarrhea and
vomiting. The most common cause of hypernatremia was acute gastroenteritis
(44.6%). Hypovolemic hypernatremia group (65.2%) was most common type.
Totally 17.9% of patients had chronic disease and 10.7% of them had medication.
The mortality rate was 1.8%.
Duration of hospitalisation between hyponatremia and hypernatremia group
was similar (p=0.334).
Conclusion: The rate of hyponatremia in pediatric emergency department
was higher than the rate of hypernatremia. While hyponatremia was frequently seen
in winter, hypernatremia was frequently seen in summer. It is important to evaluate
the patients in more detail in terms of the risk of hypernatremia, especially in the
neonatal age group. While the most common cause of hyponatremia was insufficient
oral intake, acute gastroenteritis was the most common cause in the hypernatremia
group. The hospitalization rate was higher in the hypernatremia group, but the
duration of hospitalisation was similar in both groups. Mortality rates were similar in
hyponatremia and hypernatremia groups.
Key Words: Hyponatremia, Hypernatremia, Children