Bazı idris (Prunus mahaleb L.) genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Molecular and morphological characterization of some mahaleb (Prunus mahaleb L.) genotypes
Yazar: DENİZ EROĞUL
Danışman: PROF. DR. SERRA HEPAKSOY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: AFLP = AFLP

Özet:
Türkiye idris tiplerinin doğal yayılma alanı içinde bulunduğundan genetik varyabilitesi çok geniş zengin bir populasyona sahiptir. İdrisin çiçek, yaprak ve meyvelerinden tıpta yararlanıldığı gibi, meyveleri jöle, pestil, şekerleme ve alkollü içki yapımında kullanılmaktadır.Meyvecilik açısından en önemli özelliği ise, kiraz ve vişne için anaç olarak kullanımıdır.Bu çalışma ile Türkiye'de bulunan idris tipleri morfolojik ve moleküler düzeyde belirlenerek aralarındaki farklılıklar ortaya konmuştur.Morfolojik verilere dayanarak 60 idris genotipinde oluşturulan dendrogramda 4 ana grup oluşmuş, 3 grubu kara idris genotipleri oluştururken, bir grubu da sarı idris genotipleri oluşturmuş, sarı ve kara idrisler birbirinden ayrılarak dendogramda yer almıştır.SSR analizlerinde, kiraz, şeftali ve kayısıdan seçilen 36 primer çiftinden, 28'inde amplifikasyon gerçekleşmiştir. Altmış idris genotipi üzerinde yapılan değerlendirmede, toplam 105 bant elde edilmiş ve bu bantlardan 19'u monomorfik, 86'sı polimorfik bulunmuş, lokus başına düşen ortalama allel sayısı 3.9 olarak belirlenmiştir. SSR analizleri sonucunda genel olarak aynı yörelere ait olan genotiplerin benzerlikleri yüksek bulunmuştur.AFLP analizlerinde ise 4 primer kombinasyonu, 45 idris genotipinde kullanılmış ve 14'ü monomorfik, 98 i polimorfik olmak üzere, toplam 112 bant elde edilmiştir. SSR yöntemi ile birbirine çok yakın bulunan genotiplerin, AFLP analizleri sonucunda oluşan dendogramda uzak olduğu belirlenmiştir.Yapılan analizler sonucunda, SSR metoduyla elde edilen polimorfizm seviyesi AFLP'ye göre daha yüksek bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Prunus mahaleb L., idris, anaç, morfolojik özellikler, SSR, AFLP

Abstract:
Turkey, which is located in the ecological range of mahaleb, has a variable genetic population. Flowers, leaves and fruits of mahaleb tree can be used for their medicinal properties, and its fruits are also used for confectionary and alcoholic beverage production. The mahaleb is the most important rootstock in terms of fruit growing for sour cherry and sweet cherry trees.In this study, the differences between Prunus mahaleb types in Turkey are defined with morphological and molecular methods.According to the morphological data, the dendogram that is constructed with 60 mahaleb genotypes, consists of 4 main groups, 3 of them include black mahaleb genotypes while yellow mahaleb genotypes belong to the last group of dendogram, where black and yellow types of mahaleb are separately appeared in.28 SSR primer pairs out of 36 selected from sweet cherry, peach and apricot gave amplification in SSR analysis. A total of 105 alleles have been obtained for 60 mahaleb genotypes and 19 of them were monomorphic whereas 86 were polymorphic with a mean value of 3.9 alleles per locus. According to SSR analysis data, genotypes collected from the same region were closely related and regrouped together.Four primer combinations were used for 45 mahaleb genotypes in AFLP analysis. A total of 112 alleles were obtained. 14 of them were monomorphic whereas 98 were polymorphic. The mahaleb genotypes that are closely related and clustered together in SSR analysis were genetically distant according to dendogram obtained from AFLP analysis.Finally, SSR analysis resulted in higher polymorphism compared to AFLP analysis for mahaleb genotypes used in this study.Keywords: Prunus mahaleb L., mahaleb, rootstock, morphological characteristics, SSR, AFLP