Çatışma sonrası kentlerde tarı̇hı̇ kentsel peyzaj yaklaşımı uygulamalarının bilimsel yazın üzerinden değerlendirilmesi: Halep örneği
An evaluation of historic urban landscape approach applications in post-conflict cities through scientific literature: The case of Aleppo
Yazar: SARAH ABU RASHEED
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AÇALYA ALPAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas

Özet:
UNESCO'nun 2011 yılında tanıttığı Tarihi Kentsel Peyzaj (HUL) yaklaşımı, kentsel mirası, miras korumayı kentsel planlama ile bütünleştirerek bütüncül bir anlayışla ele almayı savunmaktadır. Bu yaklaşım, planlama kararlarını yönlendirmek ve kentsel değişimi yönetmek için önemli bir çerçeve sunmaktadır. Ancak, bazı araştırmacıların da belirttiği gibi, yaklaşımın daha yaygın hale gelebilmesi için akademik çalışmalarla daha güçlü bir şekilde desteklenmesi gerekmektedir. Ayrıca, yaklaşımın altı adımlık eylem planının çatışma sonrası tarihi şehirlerde uygulanması yetersiz kalmaktadır.
Tarihi kentsel peyzaj ile ilgili araştırmalar üzerine yapılan sistematik çalışmalar incelendiğinde, mevcut bilimsel yazın taramalarının tarihi kentsel peyzaj çerçevesinin çatışma sonrası bağlamlarda uygulanmasına yeterince odaklanmadığı görülmektedir. Bilimsel yazındaki bu önemli eksiklikten yola çıkan bu araştırma, tarihi kentsel peyzaj yaklaşımının çatışma sonrası kentlerde uygulanmasında karşılaşılan zorlukları saptama ve değerlendirme üzerinden bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. 2016 yılında çatışma sonrası bir şehir haline gelen Halep, bu araştırmada vaka çalışması olarak ele alınmıştır. Bu eleştirel inceleme için, Halep üzerine odaklanan 35 çalışma seçilmiş ve bu çalışmaları sistematik olarak gözden geçirmek amacıyla içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İçerik analizi için tarihi kentsel peyzaj eylem planının altı adımı birincil kategoriler olarak kullanılmış ve her adımla ilişkili belirli anahtar kelimeler alt kategorileri oluşturmuştur.
Sonuçlar, tarihi kentsel peyzaj çerçevesinin Halep'te uygulanmasında Eski Şehir'e aşırı odaklanma, veri toplama zorlukları ve katılımcılık eksikliği gibi çeşitli sınırlamalar olduğunu ortaya koymuştur. Gelecekteki araştırmalar, tarihi kentsel peyzaj yaklaşımından yola çıkarak işbirlikçi yöntemlerin nasıl geliştirileceğine, vaka çalışmaları kapsamının nasıl genişletileceğine ve toplumsal hafıza ile sosyal iyileşmenin toparlanma çabalarına nasıl entegre edileceğine odaklanabilir. Altı adım, teori ve pratik arasındaki boşluğu kapatarak tarihi kentsel peyzaj çerçevesinin sürdürülebilir kentsel iyileşme için kapsamlı bir araç haline gelmesini sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Tarihi Kentsel Peyzaj (HUL) Yaklaşımı, Çatışma sonrası kentler, Sistematik literatür taraması, Kentsel koruma, Halep.

Abstract:
The UNESCO Historic Urban Landscape (HUL) approach, introduced in 2011, advocates for a holistic understanding of urban heritage by integrating heritage conservation into urban planning. This perspective provides crucial insights to guide planning decisions and manage urban change. However, as several researchers have argued, the implementation of this approach requires stronger support from academic studies to achieve broader adoption. Additionally, the application of its six-step action plan has been insufficient in post-conflict historic cities.
A review of systematic studies on HUL-related research reveals that existing literature reviews have not adequately addressed the implementation of the HUL framework in post-conflict contexts, highlighting a significant gap in the field. This research aims to bridge this gap by identifying and evaluating the challenges in implementing the HUL approach in post-conflict cities, focusing specifically on scientific literature published between 2016 and 2024. The ancient city of Aleppo, which became a post-conflict city in 2016, serves as the case study.
For this critical review, the study employed content analysis to conduct a systematic review of 35 selected studies on Aleppo. The six steps of the HUL action plan were used as the primary categories for the content analysis, with subcategories defined by specific keywords associated with each step. 
The findings revealed several limitations in applying the HUL framework in Aleppo, including an overemphasis on the Old City, data collection challenges, and a lack of participatory elements. Future research may focus on how to foster collaborative methodologies, expand the scope of case studies, and emphasize the integration of community memory and social healing into recovery efforts from a HUL approach. The six steps would bridge the gap between theory and practice, ensuring the HUL framework evolves into a comprehensive tool for sustainable urban recovery.
Keywords: Historic Urban Landscape (HUL) Approach, Post-conflict cities, Systematic literature review, Urban conservation, Aleppo.