Kara asker sineği Hermetia illucens (L.) (Diptera:Stratiomyidae)'in farklı besinler üzerindeki yaşam döngüsünün belirlenmesi
Determination of the life cycle of black soldier fly Hermetia illucens (L.) (Diptera: Stratiomyidae) on different foods
Yazar: ÜMMÜHAN DAL
Danışman: DOÇ. DR. UTKU YÜKSELBABA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Küreselleşen dünyada artan gıda ihtiyacı ile birlikte organik atıkların çoğalması hem insan sağlığı hem de ekosistem ve biyolojik çeşitlilik için ciddi tehditler oluşturmaktadır. Hermetia illucens organik atıklarla beslenebilmesi ve geride bıraktığı atıkların organik gübre, kanatlı hayvan yemi olarak kullanılması, biyodizel üretiminde tıp ve kozmetik alanlarında kullanılabilmesi nedeniyle son yıllarda ön plana çıkan popüler bir böcektir. Çalışmada ülkemizde en çok tüketilen-üretilen besinlerin başında gelen beyaz ekmeğin, civciv yeminin ve insanların beslenmesi sonucunda geriye kalan evsel atıkların H. illucens' in yumurta açılma süresi, yumurta açılma oranı, larva, prepupa, pupa, ömür süreleri gibi biyolojik parametrelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bunun yanında Age-stage two-sex life programı kullanılarak yaşam çizelgesi parametrelerinin analizi yapılmıştır. Denemelerde 120 adet H.illucens yumurtasının beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık ile ayrı ayrı beslenmesi sonucunda biyolojik parametreleri belirlenmiştir. Beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık ile beslenen bireylerin larva süresi sırasıyla ortalama 32.36 gün, 31.89 gün ve 62.11 gün olarak bulunurken prepupa süresi sırasıyla 10.86 gün, 10.32 gün ve 12.32 gün olarak bulunmuştur. Pupa süresi ise beyaz ekmek civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla ortalama 11.10 gün 10.06 gün ve 11.24 gün olarak belirlenmiştir. Ergin birey olduktan sonra beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için dişi ve erkek yaşam süresi sırasıyla dişi bireyler için ortalama 13.27 gün, 8.81 gün ve 8.27 gün olarak bulunurken erkek bireyler için sırasıyla 16.24 gün, 11.77 gün ve 8.83 gün olarak bulunmuştur. Yumurta açılma oranı, beyaz ekmek ile beslenen dişilerin bıraktığı yumurtalarda %15.78 olurken, civciv yemi ile beslenen dişilerin bıraktığı yumurtalarda %50.6, evsel atık ile beslenen dişilerin bıraktıkları yumurtalarda ise %50.5 olarak bulunmuştur. Yumurta açılım süreleri beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla 3.0, 3.5 ve 3.0 gün olarak bulunmuştur. Yaşam çizelgesi parametrelerine göre beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için kalıtsal üreme yeteneği (r) sırasıyla, 0.06 gün-1, 0.05 gün-1, 0.03 gün-1 olurken artış oranı (λ) ise 1.06 gün-1, 1.05 gün-1, 1.03 gün-1 olarak bulunmuştur. Net üreme gücü (R0) beyaz ekmek, civciv yemi ve evsel atık için sırasıyla 63 yumurta/döl, 34 yumurta/döl ve 27 yumurta/döl gözlemlenirken ortalama döl süresi (T) ise 63 gün-1, 61 gün-1 ve 93 gün-1 olarak bulunmuştur. Toplam yumurta sayısı beyaz ekmek için 7577, civciv yemi için 4407, evsel atık ile beslenen H. illucens bireyleri için 3329 adet yumurta olarak tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, H. illucens'in kullanılan her üç besinde de yaşam döngüsünü tamamlayabildiği ve generasyonunu devam ettirebildiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların benzer çalışmalara ışık tutabileceği ve referans veri olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The increase in organic waste along with the increasing food products in the globalizing world poses serious threats to both human health, ecosystem and biodiversity. Hermetia illucens is a popular insect that has come to the fore in recent years because it can feed on organic waste and use the remaining waste as organic fertilizer, poultry feed, biodiesel reproduction, medicine and cosmetics. In the study, white bread, chick feed and human nutrition, which are among the most consumed and produced foods. As a result, the remaining domestic wastes are biologically produced such as egg hatching time, egg hatching rate, larva, prepupa, pupa and lifespan of H. illucens. In addition, life changes were analyzed using the Age-stage two-sex life program. In the experiments, biological parameters were determined as a result of feeding 120 H.illucens eggs separately with white bread, chick feed and domestic waste. The average duration of larvae fed with white bread, chick feed and domestic waste is 32.36 days, 31.89 days and 62.11 days, respectively, while the duration of the prepupa is 10.86 days, 10.32 days and 12.32 days, respectively. The average pupation period was determined as 11.10 days, 10.06 days and 11.24 days for white bread, chick feed and domestic waste, respectively. The average life expectancy of males and females after ingestion of white bread, chick feed and household waste by the adult is 13.27 days, 8.81 days and 8.27 days for female individuals, respectively, and 16.24 days, 11.77 days and 8.83 days for male individuals, respectively. The egg hatching rate is considered to be 15.78% in the release of females fed with white bread, 50.6% in the eggs laid by females fed with chick feed, and 50.5% in the eggs laid by females fed with domestic waste. Egg hatching conditions vary as 3.0, 3.5 and 3.0 days for white bread, chick feed and household waste, respectively. According to the life cycle change, the hereditary reproductive ability (r) for chick feed and household waste compared to white bread is 0.06 day-1, 0.05 day-1, 0.03 day-1, and the increase rate (λ) is 1.06 day-1, 1.05 day-1, respectively. , changes to 1.03 day-1. Net reproductive power (R0) was observed as 63 eggs/generation, 34 eggs/generation and 27 eggs/generation for white bread, chick feed and domestic waste, respectively, while the average fertilization time (T) was 63 days-1, 61 days-1 and 93 days-1 It changes to. The total number of eggs was determined as 7577 for white bread, 4407 for chick feed, and 3329 eggs for H. illucens individuals fed with domestic waste. According to what was obtained from the study, it was determined that life could be completed and production could be continued in all three foods of H. illucens. The results obtained can be kept light by similar processes and reference data can be used.