Yüksek gerilim hatlarında iş güvenliği
Occupational safety in high voltage lines
Yazar: ERDİ MORKOÇ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇAKMAK
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Yüksek gerilim hatları = High voltage lines ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
-Değişen ve gelişen dünyamızda sanayi ve her türlü ekonomik faaliyetin temelini oluşturan elektrik enerjisi, hava ve su gibi hayatın vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Elektrik enerjisine talep her geçen gün artmaktadır. Son tüketiciye, iletim ve dağıtım tesisleri aracılığıyla ulaşan elektrik, doğası gereği birçok riski de içinde barındırmaktadır. Talebin artması şebekelerin uzunluklarının ve kapasitelerinin de artmasını beraberinde getirmektedir. İletim ve dağıtım şebekelerinde çalışan işçilerin ve kullanıcıların can ve mal güvenliğini sağlamak, üretimdeki kesintilerin engellenmesi, teknolojik alet ve makinelerin kesintisiz bir şekilde kullanılabilmesi için ise iş sağlığı ve güvenliği önem arzetmektedir. İş sağlığı ve güvenliği açısından yüksek gerilim hatlarında, enerjinin kesilmeden çalışma yapılması nedeniyle elektrik çarpması, yüksekten düşme, patlama, yangın gibi birçok tehlike bulunmaktadır. Yüksek gerilim hatlarında bulunan bu riskler yapım aşamasında Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, Teknik şartnameler, Yapım Usul ve Esasları gibi birçok yasal şartname doğrultusunda yapılmaktadır. Fakat bu hatların işletmesinde de risklerin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bu tür tehlikelerin %98 oranında bertaraf edilmesi hem işveren hem de işçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda alacakları önlemler ve kurallara uymaları ile mümkün olacaktır. Kuralların uygulandığı bir sistem de işçi sağlığını tehdit eden ve güvenlik riski oluşturacak unsurlardan arındırılmış olacaktır. Elektrik hatlarında olşabilecek kesintiler ve müdahaleler sırasında yaşanacak işkazaları hem insan hayatı açısında çok önelidir hem de yaşanacak kesintilerden kaynaklı   üretimin durması buna bağlı olarak ekonominin zarar görmesi anlamına da gelmektedir.
	İnsanlık tarihinde işveren-işçi ilişkisi ortaya çıkmış ve millattan önce devirlerde işçi sağlığı konusunda düzenlemeler yapıldığı yazılı kaynaklardan anlaşılmaktadır. Ülkemizde de Osmanlı İmparatorluğu döneminde küçük işletmeler şeklinde olan ticari hayat nedeniyle işgüvenliği konusunda ciddi bir mevzuat bulunmamaktadır. Türkiye'de sanayileşme hareketi Cumhuriyet döneminde hızlanmaya başlamış ve İSG alanında yasalar yapılmaya başlanmıştır.
	Yüksek gerilim hatlarında İSG konusunda bireysel olarak güvenlik tedbirlerinin alınması mümkün değildir. Bu konuda kanun yapıcılar,işveren ve işçi işbirliği içerisinde çalışmalıdır. Kanun yapıcılar kanun, yönetmelik, yönergeler çıkararak konuyu mevzuat anlamında kurallara bağlar, İşveren hem insani hem de mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirir, İşçi de konulmuş kurallara uyarak hem kendisi hemde yanında çalışanlar ve olaydan etkilenebilecekleri düşünerek kurallara uyarak çalışırsa işgüvenliği konusunda tedbirler tamamen alınmş olur.  Çok tehlikeli iş sınıfında yer alan yüksek gerilim hatlarındaki çalışmalar, ancak bu şekilde risklerden arındırılmış ve işçi sağlığına ve sürdürülebilir ekonomik faaliyetlere hizmet edecektir.

Abstract:
-In our changing and developing world, electrical energy, which forms the basis of industry and all kinds of economic activities, has become compulsory like air and water. The demand for electrical energy is increasing day by day. Electricity, which reaches the end consumer through transmission and distribution facilities, contains many risks due to its nature. The increase in demand brings along the increase in the length and capacity of the networks. Occupational health and safety is important in order to ensure the safety of life and property of workers and users working in transmission and distribution networks, to prevent interruptions in production, and to use technological tools and machines uninterruptedly. In terms of occupational health and safety, there are many dangers such as electric shock, falling from height, explosion, fire, etc., due to working without power cut-off in high voltage lines. These risks in high voltage lines are made during the construction phase in line with many legislative specifications such as Electric Power Plants Regulation, Technical Specifications, Construction Procedures and Principles. However, risks must be eliminated in the operation of these lines. Elimination of such hazards by 98% will be possible with the observance of the precautions and rules to be taken by both employers and workers regarding occupational health and safety. In a system where rules are applied, it will be free from elements that threaten worker health and pose a safety risk. Interruptions in power lines and work accidents during interventions are very important in terms of human life and are caused by interruptions to be experienced. The cessation of production also means that the economy suffers accordingly.
In the history of humanity, the employer-employee relationship emerged in the transition from hunter-gatherer communities to the periods of agricultural production, and it is understood from written sources that regulations on worker health were made in the eras before the nation. In our country, due to the commercial life in the form of small businesses during the Ottoman Empire, there is no serious legislation on occupational safety. The industrialization movement in Turkey started to accelerate in the Republican period and laws were started to be made in the field of OHS.
It is not possible to take individual safety measures on OHS in high voltage lines. In this regard, lawmakers, employers and workers should work in cooperation. If the lawmakers make laws, regulations and directives, the employer fulfills its responsibilities arising from both humanitarian and legislation. Work on high voltage lines, which are in the very dangerous business class, will only be free from risks in this way and will serve worker health and sustainable economic activities.