Tüketicilerin market alışverişlerine yönelik alışkanlıklarının ve zaman kullanımlarının incelenmesi
Research on behaviors and time consuming of customers related to market shoppings
Yazar: İSMAİL HAKKI GÜLEÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEHER ERSOY-QUADIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; Alışveriş = Shopping ; Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Kütahya-Gediz = Kütahya-Gediz ; Marketler = Markets ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Zaman yönetimi = Time management

Özet:
Bu araştırmada tüketicilerin market alışverişine yönelik alışkanlıkları tespit edilmeye çalışılmış ve zaman kullanımına yönelik tercihleri incelenmiştir. Araştırmanın örneklem grubu, Kütahya İli'nin Gediz İlçe merkezinde yaşayan memurlar evreninden küme örneklemi yöntemi ile seçilen 242 kadın ve 240 erkek olmak üzere 482 kişiden oluşmuştur. Araştırma genel tarama modelinde desenlenmiştir. Çalışmanın verilerinin elde edilmesinde anket tekniği kullanılmıştır.Market alışverişine yönelik alışkanlık ifadeleri Likertin beşli derecelendirme sistemi ile puanlanmış ve elde edilen veriler faktör analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucu alışkanlık maddeleri ?Alışverişi Rekreasyonel Bir Faaliyet Olarak Görme?, ?Bilinçli Alışveriş Alışkanlığı? ve ?Alışverişte Zaman Darlığı Hissetme? olmak üzere üç faktöre ayrılmıştır. Daha sonra alışkanlık maddelerinin birbirleriyle ve bağımsız değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir. ?Alışverişi Rekreasyonel Bir Faaliyet Olarak Görme? faktörü ile ?Bilinçli Alışveriş Alışkanlığı? faktörü arasında negatif korelasyon bulunmuştur (p<0.05). Kadınların alışverişi rekreasyonel bir faaliyet olarak görme oranlarının erkeklere göre yüksek olduğu (p<0.001), erkeklerin de bilinçli alışveriş alışkanlığına (p<0.05) ve zaman darlığı hissine (p<0.001) kadınlara göre daha çok sahip oldukları saptanmıştır. Ayrıca yaşça küçük bireylerin yaşça büyük bireylere göre market alışverişinde daha çok zaman darlığı hissettikleri belirlenmiştir (p<0.001). Düşük ve orta gelir düzeyindeki tüketici grubunun, yüksek gelir düzeyindeki tüketici grubuna göre bilinçli alışveriş alışkanlığına daha çok sahip oldukları (p<0.01), düşük gelir düzeyindeki grubun da orta gelir düzeyindeki gruba göre alışverişte zaman darlığını daha fazla hissettikleri tespit edilmiştir (p<0.05).Araştırma kapsamına alınan memurların yarıya yakınının (% 40.5) market alışverişini haftada birkaç kez yaptığı, % 37.4'ünün market alışverişine bir defada 1 saat zaman ayırdığı, % 50.4'ünün market alışverişi için özellikle bir gün belirlemediği, % 47.3'ünün de alışverişi hafta sonu yaptığı, % 32.4'ünün market alışverişini akşam üzeri (mesai çıkışı) yaptığı, % 31.1'inin markete ulaşım için 10 dakika zaman harcadığı, % 48.4'ünün markete otomobil ile gittiği saptanmıştır.Katılımcılardan kadınların erkeklere göre daha sık market alışverişi yaptıkları (p<0.05), market alışverişine daha çok zaman ayırdıkları (p<0.001), hafta içinde daha çok alışveriş yaptıkları (p<0.05), markete ulaşım için daha çok zaman harcadıkları (p<0.001) saptanmıştır. Günün saatlerine göre ise, öğle üzeri (mesai arasında) alışveriş yapanlar arasında kadınlar, erkeklerden daha fazla iken; akşama doğru ve gece alışveriş yapanlar arasında erkekler, kadınlardan daha fazla bulunmuştur (p<0.001). Orta gelir grubundaki tüketicilerin, düşük ve yüksek gelir grubundaki tüketicilere göre market alışverişine daha fazla zaman ayırdıkları belirlenmiştir (p<0.01). Ayrıca gelir düzeyi azaldıkça uzak mesafelere ulaşım için toplu taşıma araçları ve marketlerin servisleri tercih edilirken, gelir düzeyi arttıkça otomobil ve taksinin tercih edilme oranının arttığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: tüketici, market alışverişi, zaman kullanımı, alışveriş alışkanlığı

Abstract:
In this research, behaviours of customers to market shoppings were tried to determine, and their chosings on time consuming were examined. Sample group of research included 482 individuals of which 242 female and 240 male in group of civilcervants living at Gediz town of Kutahya City. Research was designed on general research method. Survey method was used to gather data for the research.Expressions related to market shopping behaviours was numbered for five-likerd system and gathered data was subjected to factor analysis. According to analysis results, three factor groups were found as ?seeing shopping as a recreational opretation?, ?awake shopping behaviour? and ?feeling lack of time at shopping?. Afterwards, relation of behaviour items with themselves and with indepented variables were examined. A negative correlation was found between ?seeng shopping as a recreational operation? and ?awake shopping behaviour? (p<0.05). It was found that ratio of women believing that shopping is a recreational opreation was more than men (p<0.001), and men had more awake shopping behaviour and feeling of lack of time than women (p<0.001). In addition, younger individuals felt more lack of time than older individuals (p<0.001). It was also found that low and moderate income groups had more awake shopping behaviours than high income groups(p<0.01), and low income groups felt more lack of time than moderate income group(p<0.05).It was found that nearly half of civilcervants (40.5%) go to shopping for a few times in a week, 37.4% of spend 1 hour for a market shopping, 50.4% of do not schedule a special day for shopping, 47.3% of go to shopping at weekends, 32.4% of go to market shopping at evenings (end of work time), 31.1% of spend at least 10 minutes to reach the market, 48.4% of go to market with their car.It was found in the participants that women go to shopping more frequently than men (p<0.05), spend more time to shopping (p<0.001), go to shopping in week more than men (p<0.05), and spend more time to reach to the market than men (p<0.001). According to hours of a day, although female participants were more than male at day time (within work time) shopping, at the evening and night, male went to shoppimg more than female (p<0.001). It was found that consumers at moderate income group spend more time than consumers at low and high income groups (p<0.01). Morover, with decreasing of income, market services and public transportation devices were preferred for far distances, wheras car and taxi were prefered for arriving to the market with increasing of income level.Key Words: Consumer, market shopping, time consuming, shopping behaviour.