Okul yöneticilerinin karanlık kişilik özellikleri ile örgütsel güven ve örgütsel iklim arasındaki ilişki
The relationship between organizational trust and organizational climate with the dark personality traits of school administrators
Yazar: HÜLYA GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. İMAM BAKIR ARABACI
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı eğitim kurumlarındaki yöneticilerin karanlık kişilik özellikleri ile güven ve örgütsel iklim arasında bir ilişki olup olmadığını ve bu ilişkiye öğretmenlerin karanlık liderlik algısının aracılık edip etmediğini araştırmaktır. Tez konusunu oluşturan değişkenler ile eğitim kurumları üzerinde benzer bir çalışmanın olmaması, bu araştırmanın yapılmasının en temel sebebidir.
Yapılan çalışmada veri toplama aracı olarak Jonason ve Webster (2010) tarafından geliştirilen 12 soruluk Karanlık Üçlü Ölçeği, Güler(2014) tarafından geliştirilen 22 soruluk Örgütsel Güven Ölçeği ve Suzan Canlı, Hasan Demirtaş ve Niyazi Özer(2018) tarafından geliştirilen 23 maddelik Okul İklimi Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek  amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma evrenini 2021-2022 eğitim- öğretim yılında, Elazığ ilindeki kamuya ait okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise olmak üzere farklı eğitim kademelerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem büyüklüğü ise % 95 güven düzeyinde olacak şekilde 378 kişi olarak hesaplanmıştır. Oranlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde okullara bizzat gidilerek ölçekler dağıtılmış, yaşanan COVID 19 süreci nedeniyle Google sistemi üzerinden ölçek katılımcılarla paylaşılmıştır. 
Araştırmanın modelini ilişkisel tarama modeli oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 22 istatistik programı kullanılmıştır. Farklılık analizlerinde Independent Samples T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ( ANOVA) ve farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığının tespit edilmesi için Post Hoc testlerinden Tukey kullanılmıştır. Elde edilen istatistik sonuçlarının anlamlılığı 0,01 ve 0,05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin yöneticilerin karanlık kişilik özelliklerine ilişkin algıları ‟okul türü'' değişkeninde makyavelizm, narsisizm ve psikopati alt boyutları açısından anlamlı farklılık gösterirken, ‟medeni durum'' değişkeninde yalnızca makyavelizm alt boyutunda anlamlı bir farklılık göstermiştir. Örgütsel güven algılarına yönelik görüşlerde ise ‟yaş'' ve ‟okul türü'' değişkenlerine göre yöneticiye güven alt boyutunda anlamlı bir farklılık görülmüştür.
Örgütsel  iklime yönelik görüşler incelendiğinde, ‟cinsiyet'' değişkenine göre liderlik ve etkileşim alt boyutunda; ‟yaş'' değişkenine göre liderlik ve etkileşim, başarı ve çatışma alt boyutlarında; ‟okul türü'' değişkenine göre ise demokratiklik ve aldanma, liderlik ve etkileşim, başarı, samimiyet ve çatışma alt boyutlarında; ‟medeni durum'' ve ‟hizmet süresi'' değişkenlerine göre ise çatışma alt boyutunda anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kişilik, Karanlık Kişilik, Örgütsel Güven, Örgütsel İklim

Abstract:
The aim of this study is to investigate whether there is a relationship or not between dark personality traits of administrators in educational institutions organizational trust and organizational climate and whether this relationship is mediated by dark leadership perception of teachers. The lack of a similar study on the variables constituting the subject of the thesis and educational institutions is the main reason for this subject.
In the study, the 12 item Dark Triad Scale developed by Jonason and Webster (2010), the 22-item Organizational Trust Scale developed by Güler (2014) and the 23-item School Climate Scale developed by  Canlı,  Demirtaş and  Özer (2018) have been used as data collection tools. In order to measure the demographic characteristics of the participants, the personal information form was used to measure the demographic characteristics of the participant.
The target universe of the research is composed of teachers working at different levels of education, including public preschool, elementary school, middle school and high school in Elazığ province in the 2021-2022 academic year. The sample size of the study was calculated as 378 people with a confidence level of 95%. Surveys prepared with a 5-point likert-type scale using the proportional sampling method were sent to employees via the online survey portal due to the COVID process. SPSS 22 statistical program was used in the analysis of the research data.  Independent Samples T Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used in statistical analyses, and Tukey Post Hoc tests were used to determine which groups caused the difference. The relevance of the obtained statistical results was accepted as 0.01 and 0.05.
According to the findings obtained as a result of the research, teachers' perceptions of dark personality traits showed a significant difference in terms of machiavellianism, narcissism and psychopathy sub-dimensions in the school type variable while a significant difference was found in the Machiavellianism sub-dimension in the marital status variable. In the views on organizational trust perceptions, a significant difference was observed in the manager trust sub-dimension according to age and school type variables.
When the views on organizational climate were examined, a significant difference was found in the leadership and interaction sub-dimension according to gender variable; leadership and interaction, success and conflict sub-dimensions according to age variable; democratization and deception, leadership and interaction, success, sincerity and conflict sub-dimensions according to school type variable; conflict sub-dimension according to marital status and period of service variables.

Keywords: Personality, Dark Personality, Organizational Trust, Organizational Climate