Servis sorumlu hemşirelerinin transformasyonel liderlik davranışları ve duygusal zekalarının incelenmesi
Examination of tranformational leadership behaviours and emotional intelligence of unit charge nurses
Yazar: MİRAY AKSU
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE SÜHEYLA ABAAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services

Özet:
Bu araştırma, servis sorumlu hemşirelerinin transformasyonel liderlik davranışları ve duygusal zekalarının incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara il sınırlarında bulunan 400 ve üstü yatak kapasitesi ile en az 15 tıbbi bölüme sahip eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan servis sorumlu hemşireleri oluşturmuştur. Araştırma 01-26 Mart 2010 tarihleri arasında araştırma evreni içinde bulunan toplam 123 servis sorumlu hemşiresi ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında tanıtıcı bilgiler formu, Liderlik Uygulamaları Envanteri Öz Değerlendirme Formu ve MSEIS Duygusal Zeka Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ayrıca Sosyal Beğenirlik Ölçeği kullanılarak verilerin toplum tarafından istenilen cevaplar mı kişilerin kendi cevapları mı olduğunun değerlendirilmesi de yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 15.0 Windows paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama ±s.sapma, sayı ve yüzde gösterimi, Kruskal Wallis testi ve Mann-Whitney U testi ile transformasyonel liderlik davranışları ile duygusal zekaları arasındaki ilişkiyi belirlemek için pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre servis sorumlu hemşireleri toplam liderlik davranışlarında 124.10, ?örnek olmak? alt boyutunda 25.31, ?ortak bir vizyon oluşturmak? alt boyutunda 22.55, ?süreci sorgulamak? alt boyutunda 23.86, ?personeli gelişimi konusunda cesaretlendirmek? alt boyutunda 25.78, ?izleyicilerin başarılarını kutlayarak cesaretlendirmek? alt boyutunda 26.28 puan almışlardır. Ayrıca servis sorumlu hemşireleri duygusal zeka genel puanda 152.26, ?duyguları düzenleme? alt boyutunda 124.53, ?duygulardan yararlanma? alt boyutunda 27.72 puan almışlardır. Liderlik davranışları toplam puanı ve alt boyut puanları ile eğitim durumu arasında ilişki olduğu ancak yaş, meslekte çalışma yılı, servis sorumlu hemşiresi olarak çalışma yılı ve liderlik eğitimi alınması ile ilişkili olmadığı bulunmuştur. Ayrıca duygusal zeka toplam puanı ve alt boyut puanları ile yaş, eğitim durumu, meslekte çalışma yılı, servis sorumlu hemşire olarak çalışma yılı ve liderlik eğitimi alınması arasında ilişki bulunmamıştır. Araştırma bulgularına göre servis sorumlu hemşirelerinin duygusal zeka puanı ile liderlik davranışları puanı arasında zayıf derecede anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre yönetici pozisyonunda çalışan hemşirelerin liderlik becerileri ve duygusal zeka yeteneklerinin geliştirilmesi için eğitim programları oluşturulması ve devamlılığı sağlanması ile Sağlık Bakanlığı Hastanelerinde bulunan servis sorumlu hemşirelerine transformasyonel liderlik ve duygusal zeka eğitimi verilip daha sonra mevcut ölçüm araçlarıyla değerlendirme yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was planned as a descriptive study to examine transformational leadership behaviours and emotional intelligence of unit charge nurses. The sample located of unit charge nurses within the province of Ankara with a bed capacity of 400 and above with at least 15 medical department has established education and research hospital. The study was performed with 123 unit charge nurses between 01-26 March, 2010. Data were collected with demographic information form, Leadership Practices Inventory Self-Assesment Form and MSEIS Emotional Intelligence Scale. Additionally, responses were evaluated using with Social Acceptance Scale whether the answers were personal or socially approved. SPSS 15.0 was used for statistical analyses. Data were given as mean ± standart deviation and evaluated with Kruskal Wallis test and Mann-Whitney U tests and Pearson correlation analyses was used for determining the relationship between transformational leadership behaviours and emotional intelligence. According to data collected from study, mean score of unit charge nurse for leadership behaviours were as follows; 25.31 for model the way , 22.55 for ınspire a shared vision, 23.86 for challenge the process , 25.78 for enable others to act , 25.78 for encourage the heart and 124.10 for total leadership behaviours. Also, UCN had 124.53 score for utilisation of emotions , 27.72 for appraisal of emotions and 152.26 for overall emotional intelligence score. We found correlation between total leadership score, subgroup scores and educational status but we could not find any correlation with age, working duration, working duration as a unit charge nurse and leadership training parameters. Besides, there was not any correlation between total emotional intalligence score, subgroup scores and age, educational status, working duration, working duration as a unit charge nurse and leadership training parameters. Findings of this study support that there was a weak but significant relationship between emotional intalligence score and leadership behaviours score. According to these findings, with planning training programs to develop leadership behaviours and emotional intelligence skills of nurses working as a manager and providing continuity of this training programs, leadership and emotional intelligence training should be given to unit charge nurse working in hospitals and afterwards evaluation must be made with approved scales.