Türkiye'de özelleştirme uygulamaları karşısında işçi sendikalarının tutumu
Attitude of employee trade union against privatization implementation in Turkey
Yazar: MURAT ÇEVİK
Danışman: DOÇ. ŞENER BİNGÖL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Özelleştirme = Privatization ; İstihdam = Employment

Özet:
Özellestirme genis anlamda, devletin ekonomik girisimciliginin oldugu kadar,tüm hizmet üretimi ve birimlerini de kapsayacak biçimde, kamu mülkiyetininve/veya yönetiminin kısmen ya da tümüyle özel mülkiyete devredilmesi olaraktanımlanabilir. Dar anlamda ise devletin tekelindeki KT'lerin mülkiyetinin özelkesime devredilmesidir.1970'li yılların basına kadar gelismis ve gelismekte olan ülkelerde ekonomikgelismenin önemli bir unsuru olarak kamu kesiminin genisletilmesi, makroekonomik politikaların temelini olusturmaktadır. Kamu harcamaları kapsamındaçesitli sübvansiyonlarla kârlar desteklenmistir. Böylece devlet gelirleri azalırkenharcamaları çogalmıs, önce kamu açıkları, daha sonra borçları artmıs, devletlerinekonomiye müdahaleleri sonuçsuz kalmıs ve kriz giderek derinlesmistir. 1970'liyıların baslarında ise özellikle petrol ithalatçısı ülkelerde ciddi ekonomik krize yolaçan birinci petrol soku yasanmıstır. Bu krizin etkisi en çok piyasa degisikliklerineyeterli adaptasyonu gösteremeyen kamunun mal ve hizmetleri üzerinde görülmüstür.Bunun sonucunda ise kamu kesiminin ekonomik faaliyetleri incelenerek,kapsamlarının daraltılması diger bir deyisle özellestirme gündeme gelmistir.Özellestirme uygulamaları ile kamuya ait isler durumdaki kârlı isletmelerintam anlamıyla fayda maliyet analizleri, özellestirme için gerekli hazırlıklar veçalısmalar yapılmadan, basta kamu çalısanları olmak üzere tüm çalısanlar gözdençıkarılarak, örgütlenme üzerindeki baskılar yogunlastırılarak, geçici isçi mühendiskavramları icat edilerek is güvencesiz, sendikasız ve kuralsız çalısma biçimleridesteklenmeye baslanmıstır.KT'lerin zarar ettigi, özellestirmenin sermaye mülkiyetini `tabana yaydıgı',devletin üretimden elini çekmesi gerektigi savunusu ile KT'ler son 26 yıldır tasfiyeedilmeye çalısılmaktadır. Bu 26 yılda özellestirme faaliyetlerine Sümer Holding,Tüpras, Petkim, EBK, Türk Telekom, Çimento Fabrikaları, Seka, SEK gibiülkemizin en büyük, en karlı ve en stratejik kurulusları katılmıstır.Bu çalısmanın temel amacı, Türkiye'de gerçeklestirilen özellestirmefaaliyetlerinin uygulanması ve sonuçları hakkında bilgi edinilip, bu uygulamalarınçalısma yasamına etkilerinin degerlendirilmesi ve sendikaların bu çalısmalara olantutumlarının irdelenmesidir. Çalısmada, özellestirme hakkında kavramsal bilgiler veülkemizde özellestirme uygulamalarının yasal ve kurumsal düzenlemeleri hakkındabilgiler verilmeye çalısılmıstır. Özellestirme uygulamalarının çalısma yasamına vesendikalara olan etkileri ve bu etkilere karsı sendikaların tutumları genel olarakdegerlendirilmis, ayrıca Türk-s ve baglı sendikaların yöneticileri ile yapılan anketçalısmaları ile, sendikaların özellestirmeye bakıs açıları hakkında bilgi edinilmeyeçalısılmıstır.

Abstract:
Privatization can be expressed in extensive meaning as both economicalentrepreneurship of government and partially or totally assignment of publicpossession and/or administration to private possession, in the form of covering bothentire service production and unit. In narrow meaning, it is the assignment of PublicEconomic Enterprise (PEE) to private sector.Until the beginning in 1970?s, in the developed and developing countries theenlargement of public sector as a significant factor of economic progress formed thebasis of macro economic policies.Profits were supported by various subsidies within the scope of publicexpenditures. Thus, government income decreased as expenditure increased, firstlypublic deficits and then its debits increased, intervention of government to economywas ineffective and crisis gradually deepened. In the beginning in 1970?s, the firstpetroleum shock which cause serious economic crisis especially in petroleumexporting countries. The effect of this crisis was mostly seen on public commodityand services which could not show sufficient adaptation to market changes. As aresult, the scope was narrowed by investigating the economic activities of publicsector, in other words, expression privatization came to topic.Together with implementation of privatization, without doing proper profitcost analysis of profitable public establishments, provision and study needed forprivatization; by sacrificing all employee-mostly public workers-, intensifying thecompulsion on the organization, inventing provisional employee and engineerconcepts, working styles without work guarantee, syndicate and regulation werestarted to be assisted.PEE has been attempted to defecate for last 26 years due to some claimswhich advocate that PEE?s have much deficits, privatization disperses capitalpossession to the base and government should relinquish from production. Within 26years, the biggest, the most profitable, and the most strategic foundations of ourcountry like Sumer Holding, Tupras, Petkim, EBK, Turk Telekom, cement factories,Seka, SEK were included in privatization activities.The basic purpose of this study is to get knowledge about the implementationand results of privatization activity, to evaluate the effects of this implementation onwork life, and to examine the attitude of syndicates to this implementation. In thisstudy, it is tried to give conceptual information about privatization and legal andinstitutional organization of privatization implementations in our country. The effectsof privatization implementations on work life and syndicates, and attitude ofsyndicates towards these effects are evaluated generally. Besides, knowledge aboutthe viewpoint of syndicates on privatization was tried to be gained with thequestionnaire applied to administrators of Turk-Is and connected syndicates.