Marmara Denizi'nde ışıklı tabakanın zaman – mekan ölçeğinde incelenmesi
Temporal and spatial changes in the euphotic zone depthin the Sea of Marmara
Yazar: İLAYDA DESTAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DİLEK EDİGER
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu çalışmanın ilk kısmında 2000 yılı ile 2010 yılları arasında tamamlanmış ışık ölçümleri ve bu ölçümlerden hesaplanan sönümlenme katsayısı, seki disk derinliği de değerlendirilerek incelenmiştir. Optik parametreler arasındaki katsayılar Marmara Denizi için ilk defa tanımlanmıştır. Çalışmanın ikinci kısmı ise 2021 yılı 3 mevsim örnekleme olup tüm Marmara Denizi'nin çalışılması ile tamamlanmıştır. 2021 yılı içinde Ocak, Nisan ve Temmuz aylarında tamamlanan bu çalışmada aynı zamanda su kolonunun ışık dinamiklerinin biyolojik parametrelerce de nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Marmara Denizi'nin Seki Disk Derinliği (ZSD) değerleri 2000 – 2021 yılları arası değerlendirildiğinde ZSD değerlerinde düşüş olduğu belirlenmiştir. Marmara Denizi'nde 2000-2010 yılları arasında aylık ölçülen ZSD değerleri ile sınıf sınır değerleri hesaplanmıştır. 2021 yılında ölçülen ZSD değerleri, sınır değerlerine göre sınıflandığında genel olarak kıyı bölgeler ve körfez girişlerinin ZSD değerleri açısından kötü kalitedeki su seviyesine sahip olduğu gözlenmiştir. Işıklı tabakanın kalınlığı (ZEU) Marmara Denizi'nin kuzeydoğusunda 2000 – 2010 yılları arasında tamamlanan çalışmada ortalama 22 metre olarak hesaplanmıştır. Bu kalınlık 2021 yılında ise daralarak yaklaşık 19 metre olarak belirlenmiştir. Sönümlenme katsayısı suyun berraklığına göre sınıflandırıldığında, 2001 ve 2010 yıllarında orta derecede bulanık su sınıfında yer alan istasyonlar, 2021 yılında bulanık su sınıfında yer almaktadır. Işığın su kolonundaki sönümlenmesini sırasıyla askıda katı madde, klorofil-a ve yoğunluk tabakasının etkilediği ve bu durumun Marmara Deniz'ini optik açıdan Tip-2 su sınıfı içine aldığı görülmüştür.

Abstract:
In the first part of the study, the light measurements completed between 2000 and 2010 and the attenuation coefficient calculated from these measurements were examined with the secchi disc depth (ZSD). The coefficients that provide the conversion between optical parameters were defined for the first time for the northeastern Sea of Marmara. The second part of the study is an annual seasonal sampling and was completed by studying the entire Sea of Marmara. In this study, which was completed in January, April and July in 2021, it was also investigated how the light dynamics of the water column were affected by biological parameters. Evaluation of ZSD between 2000 - 2021, showed a decrease in the ZSD values. 2000-2010 monthly ZSD values were used to determine the threshold values for assesment of water quality status in the Sea of Marmara. When the ZSD values measured in the Sea of Marmara in 2021 are classified according to the threshold values, it has been observed that the coastal areas and bays have poor and bad quality water levels in terms of ZSD values. The thickness of the euphotic zone was calculated as an average of 22 meters in the study completed between 2000 and 2010 in the northeastern Sea of Marmara. This thickness was narrowed to approximately 19 meters in 2021. When the attenuation coefficient is classified according to the clarity of the water, the stations in the moderately turbid water class in 2001 and 2010 are in the turbid water class in 2021. It was observed that the attenuation of the light in the water column was affected by the suspended solids, chlorophyll-a and density, respectively, and this situation included the Sea of Marmara in the Case-2 water class.