Tekerlekli sandalye kullanan bireylerde yaşam kalitesini 
etkileyen çevresel faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of environmental factors affecting the quality of life of wheelchair users
Yazar: EDİZ ERDEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA İLKER KERKEZ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Spor = Sports
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Tekerlekli sandalye = Wheelchair ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çevre faktörleri = Environmental factors

Özet:
Araştırmanın amacı tekerlekli sandalye kullanan bireylerin yaşam kalitesini
etkileyen çevresel faktörlerin araştırılmasıdır. Çalışmaya Şanlıurfa'da yaşayan ve yaş
ortalaması 34.75±10.1 yıl olan 36 tekerlekli sandalye kullanıcısı gönüllü olarak
katılmıştır (24 erkek, 12 kadın). Araştırmada yaşam kalitesini etkileyen çevresel
faktörlerin belirlenmesi amacıyla kişisel bilgi formu (22 madde) ve Craig Hastanesi
Çevresel Faktörler Envanteri kullanılmıştır (25 madde).
Çalışma sonucunda; envanter toplam skoru 3.41±1.27 olarak belirlenmiştir.
Tekerlekli sandalye kullanıcılarını en fazla engelleyen ve yaşam kalitesini düşüren
çevresel faktörler madde sıklığı bazında ulaşım (4.69±1.7) ve hükümet politikalarıdır
(4.64±1.8). Tekerlekli sandalye kullanıcılarının yaşam kalitesini en az etkileyen çevresel
faktörler ise evdeki bireylerin tutumu (2.25±2.2) ve evde yardımdır (2.33±2.0). Alt
testlere göre bakıldığında ise; politik engeller (hükümet politikaları, eğitim-meslek
politikaları, iş politikaları ve toplum hizmetleri) (4.02±1.5) ve fiziksel/yapısal engellerin
(ev dizaynı, iş dizaynı, toplum dizaynı, doğal çevre, çevre ve teknoloji) (3.49±1.2)
tekerlekli sandalye kullanan bireylerin topluma katılımı engellediği ve yaşam kalitesini
düşürdüğü tespit edilmişken, tutum ve destek ile engeller (evdeki bireylerin tutumu,
toplumdaki bireylerin tutumu, toplumda destek, evde destek ve ayrımcılık) (3.20±1.16)
ve hizmet ve yardım ile ilgili engeller (ulaşım, bilgilendirme, eğitim, sağlık hizmetleri,
ekipman, evde yardım ve toplumda yardım) (3.34±1.3) tekerlekli sandalye kullanan
bireylerin yaşam kalitesini diğer çevresel faktörlere oranla daha az etkilediği tespit
edilmiştir.
Sonuç olarak Şanlıurfa il merkezinde yaşayan ve tekerlekli sandalye kullanan
engelli bireyler kent merkezinde çevresel faktörlerden kaynaklı problem yaşamaktadır.
Bu oluşan problemlerde engelli bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde
etkilemektedir. Engelli bireyler en çok hükümet politikalarından kaynaklı sorun
yaşadığını bildirmektedir. Şanlıurfa il merkezinde yaşayan tekerlekli sandalye
kullanıcılarını dikkate alarak yapılan çevresel düzenlemeler engelli bireylerin yaşam
kalitelerini olumlu yönde etkilemede yardımcı olacaktır.




Anahtar Kelimeler: YaĢam kalitesi, Tekerlekli Sandalye, Çevre Faktörler, Engelli Bireyler.

Abstract:
The aim of the study is to investigate the environmental factors affecting life quality
of individuals who use wheel chairs. A total of 36wheelchair users (24 men, 12
women), all of which work and live in Şanlıurfa, with an average of 34.75 ±10.1 years,
voluntarily participated in the study. In the study were used a personal information form
(22 items) and Craig Hospital Inventory of Environmental Factors (25 items) to
determine the environmental factors that affect quality of life. As a result, total score in
the inventory was found as 3.41±1.27. Environmental factors that reduce the quality of
life and hinder wheelchair users in terms of frequency are transportation (4.69±1.7) and
government policies (4.64±1.8). The environmental factors affecting the life quality of
wheelchair users the least are the attitude of individuals at home (25.2 ± 2.2) and help at
home (2.33±2.0). With respect to the sub-tests; political obstacles (government policies,
educational–vocational policies, business policies and community services) (4.02±1.5)
and physical/structural barriers (home design, job design, community design, natural
environment, the environment and technology) (3,49±1.2) were found to inhibit
participation in society and reduce the quality of life while obstacles with regard to
attitude and support (house members' attitudes, attitudes of the individuals in the
society, community support, home support, and discrimination) (3.20±1.16) and
obstacles related to the services and assistance (transportation, briefing, education and
health services, equipment, help at home and community assistance) (3.34±1.3) have
been found as factors which have less influence on the quality of life of individuals who
use wheelchairs when compared to other environmental factors. Consequently, the
disabled people, wheelchair users, living in the city of Şanlıurfa have problems which
mainly stem from environmental factors in city center. These problems encountered
negatively affect the quality of life of individuals with disabilities. Disabled individuals
state that they have most problems mainly related to the government policies. The
environmental planning which takes Wheelchair users living in the city of Şanlıurfa into
account will positively affect the quality of life of individuals with disabilities.




Keywords: Quality of life, Wheelchair, Environmental Factors, Individuals with 
Disabilities