Engelli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam kaliteleri ve umutsuzluk düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and hopelessness levels of parents of disabled children
Yazar: ASİYE KURTAL
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR KAHRİMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Hemşirelik = Nursing ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Engelli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Yaşam Kaliteleri ve Umutsuzluk Düzeylerinin Değerlendirilmesi
Araştırma engelli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam kaliteleri ve umutsuzluk düzeylerini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı tipte yapıldı. Araştırmanın örneklemini Rize İl Merkezindeki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çocuğu eğitim gören 172 ebeveyn oluşturdu. Araştırma Mart 2022 ve Mayıs 2024 tarihleri arasında yapılmış olup "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu", ''Beck Umutsuzluk Ölçeği'' ve "Ebeveyn ve Çocuğa Ait Sosyodemografik Bilgi Formu" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değerleri, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü ANOVA testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Lineer Regresyon analizi kullanıldı.
Araştırmanın %87.2'sini anne, %55.2'sini erkek engelli çocuklar oluşturdu. Annelerin yaşam kalitesi ölçeği alt boyutlarından olan fiziksel sağlık puanları 65.96±11.20, psikolojik sağlık 64.75±10.82, sosyal ilişkiler 59.73±16.46, çevresel sağlık puanları 71.60±10.03 olarak, babaların ise fiziksel sağlık 73.76±8.80, psikolojik sağlık 71.51±7.54, sosyal ilişkiler 67.72±13.42, çevresel sağlık puanları ise 80.10±8.66 olarak bulundu. Annelerin umutsuzluk toplam puan ortalaması 8.64±4.49, babaların umutsuzluk toplam puanları ise 6.81±3.77 olduğu belirlendi. Engelli çocuğa sahip olan annelerin babalara göre yaşam kalite puanları düşük, umutsuzluk toplam puanları ise yüksek saptandı. Ayrıca araştırmada, engelli çocuğun yaşı, ailedeki toplam çocuk sayısı, ailede başka engelli çocuğun varlığı ve ebeveynlerin kendilerine yeteri kadar zaman ayırabilme faktörlerinin ebeveynlerin yaşam kalite düzeylerini ve umutsuzluk düzeylerini etkilediği saptandı. Ebeveynlerin yaşam kalitesi ve umutsuzluk düzeyleri arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu ve yaşam kalitesi alt boyutlarından olan psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevresel alan ebeveynlerin umutsuzluk toplam puanlarını azalttığı fakat bedensel alan alt boyutu ebeveynlerin umutsuzluk toplam puanlarını etkilemediği saptandı.

Abstract:
Evaluation of Quality of Life and Hopelessness Levels of Parents of Disabled Children
The research was conducted as a descriptive study to evaluate the quality of life and hopelessness levels of parents of disabled children. The sample of the research consisted of 172 parents whose children were educated in special education and rehabilitation centers in Rize City Center. The research was conducted between March 2022 and May 2024 using the "WHO Quality of Life Scale Short Form", "Beck Hopelessness Scale" and "Parent and Child Sociodemographic Information Form". Frequency, percentage, mean, standard deviation, minimum-maximum values, independent groups T test, One-Way ANOVA Test, Pearson Correlation Analysis and Linear Regression analysis were used to evaluate the data.
While 87.2 percent of the research was made up of mothers, 55.2 percent of disabled children were boys. Mothers' physical health scores, which are the sub-dimensions of the quality of life scale, are 65.96±11.20, psychological health scores are 64.75±10.82, social relations is 59.73±16.46, environmental health score is 71.60±10.03, fathers' physical health score is 73, 76±8.80, psychological health score 71.51±7.54, social relations 67.72±13.42, environmental health scores. It was found to be 80.10±8.66. It was determined that the average hopelessness total score of mothers was 8.64±4.49, and the total hopelessness score of fathers was 6.81±3.77. Quality of life scores of mothers with disabled children were lower, and total hopelessness scores were higher than fathers. In addition, it has been determined that factors such as the age of the disabled child, the total number of children in the family, the presence of another disabled child in the family, and the parents' ability to spare enough time for themselves also affect the situation of the disabled child. parents' quality of life and hopelessness levels. It was found that there was a moderate negative relationship between parents' quality of life and their hopelessness levels, and that the sub-dimensions of quality of life, namely psychological health, social relations and environmental domains, reduced the parents' total hopelessness scores, but the physical domain sub-dimension did not affect the parents' despair total scores.