Ortaokul öğrencilerinin dikkat becerileri ve anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kırşehir ili örneği
The investigation of relationship between middle school students' attetion skills and comprehension skills: Sample of Kirsehir province
Yazar: GONCA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TÜRKYILMAZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu araştırmada 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin dikkat becerileri ile anlama becerileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Kırşehir il merkezi ve ilçelerindeki ortaokullarda öğrenim gören ortaokul öğrencileri, örneklemini ise tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 958 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 2023-2024 eğitim öğretim yılının güz döneminde toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Dikkat Eksikliği Öz Bildirim Ölçeği, Dinlediğini ve Okuduğunu Anlama Testleri kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 24 ve Lisrel 8.80 istatistik programları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin dikkat eksikliği düzeylerinin ortalamanın altında, dinlediğini ve okuduğunu anlama düzeylerinin ise ortalamanın üstünde olduğu görülmüştür. Ayrıca dikkat eksikliği ile anlama becerisi başarı puanları arasında ters yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre sonuçlar incelendiğinde bayan öğrencilerin erkeklere kıyasla dikkat eksikliği puanlarının daha düşük, ancak dinlediğini ve okuduğunu anlama puanlarının ise daha yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte il merkezlerinde yaşayan öğrencilere kıyasla ilçelerde yaşayanların dikkat eksikliği puanlarının daha düşük ve anlama başarı puanlarının daha yüksek olduğu ortaya çıkarılmıştır. Katılımcı grubun sosyal medyadaki profil sayısı ve sosyal medya için harcadığı zaman, Youtube ve Televizyon izlemek için harcadığı zaman arttıkça dikkat eksikliği puanlarının yükseldiği anlama başarı puanlarının ise azaldığı gözlenmiştir. Öte yandan katılımcı grubun kitap okumaya ayırdığı sürenin artması ile dikkat eksikliği puanlarının azaldığı, dinlediğini ve okuduğunu anlama başarı testinden aldıkları puanların arttığı görülmüştür. Buna paralel olarak katılımcı gruptaki öğrencilerin evlerinde kitaplıkları olmaları durumunda dikkat eksikliği puanlarının azaldığı anlama başarı testinden aldıkları puanın ise arttığı ortaya çıkarılmıştır. Sınıf düzeyi, dikkat eksikliği ve anlama başarı puanları arasındaki ilişki incelendiğinde beşinci sınıftan sekizinci sınıfa gittikçe öğrencilerin dikkat eksikliği puanlarının yükseldiği anlama başarı puanlarının ise düştüğü diğer sonuçlardandır. Ayrıca öğrencilerin ders dışı kurslara katılıyor olmaları onların dikkat eksikliği puanlarını düşürmekte, anlama başarı puanlarını ise yükseltmektedir. Bu sonuca paralel olarak herhangi bir müzik aleti çalabilme becerisine sahip olanların dikkat eksikliği puanlarının düştüğü ve anlama başarı puanlarının ise arttığı görülmüştür. Bununla birlikte şahsi cep telefonu olanların, anne ve babasını cep telefonunu sık kullanırken görenlerin dikkat eksikliği puanlarının arttığı dinlediğini ve okuduğunu anlama başarı puanlarının azaldığı da elde edilen diğer sonuçlardandır. Buna koşut olarak dijital oyun oynamanın da dikkat eksikliğini arttırdığı ve anlama başarı puanlarını azalttığı ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the relationship between middle school students' attention skills and comprehension skills. Relational survey model was used in the study. The population of the study consists of middle school students studying in middle schools in Kirsehir city center and districts, and the sample consists of 958 middle school students determined by stratified sampling method. The data of study were collected in the fall semester of the 2023-2024 academic year. Personal Information Form, Attention Deficit Self-Report Scale, Listening and Reading Comprehension Test were used as data collection tools. SPSS 24 and Lisrel 8.80 statistical programs were used to analyze the data.As a result of the research, it was seen that the attention deficit levels of middle school students were below average, while their listening and reading comprehension levels were above average. In addition, it was determined that there was an inverse relationship between attention deficit and comprehension skill achievement scores. When the results were analyzed according to the gender variable, it was found that female students had lower attention deficit scores, but higher listening and reading comprehension scores compared to male students. In addition, it was revealed that students living in districts had lower attention deficit scores and higher comprehension achievement scores compared to students living in provincial centers. It was observed that as the number of social media profiles and the time spent on social media and the time spent watching Youtube and TV increased, the attention deficit scores of the participant group increased and the comprehension achievement scores decreased. On the other hand, it was observed that the attention deficit scores of the participant group decreased with the increase in the time allocated to reading books, and the scores they received from the listening and reading comprehension achievement test increased. In parallel with this, it was revealed that if the students in the participant group had libraries at home, their attention deficit scores decreased and their scores on the comprehension achievement test increased. When the relationship between grade level, attention deficit and comprehension achievement scores was analyzed, it was found that thea ttention deficit scores of the students increased and comprehension achievement scores decreased as they moved from the fifth grade to the eighth grade. In addition, students' participation in extracurricular courses decreases their attention deficit scores and increases their comprehension achievement scores. In parallel with this result, it was observed that the attention deficit scores of those who had the ability to play any musical instrument decreased and their comprehension achievement scores increased. In addition, those who have a personal cellphone and those who see their parents using their cellphones frequently have increased attention deficit scores and decreased listening and reading comprehension achievement scores. In parallel to this, it was revealed that playing digital games also increased attention deficit and decreased comprehension achievement scores.