Metotreksat (MTX) ile indüklenen karaciğer hasarında s-adenozil metionin (SAM) etkinliğinin araştırılması
Investigation of s-adenosyl methionine (SAM) efficacy in methotrexate (MTX) induced liver injury
Yazar: NAZLI ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Kronik hastalıkların patogenezinde metilasyon düzeylerinin nasıl değiştiği her geçen
gün önem kazanmaktadır. Bu araştırmada, metotreksat aracılığı ile karaciğer hasarı yaratılan
hayvan modellerinde S-Adenozil metionin takviyesinin karaciğer histolojisi ve oksidatif stres
belirteçleri üzerindeki etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma toplam 15 erkek rat
üzerinde yürütülmüş hayvan deneyidir. Ratlar her grupta 5 adet olmak üzere kontrol, MTX ve
MTX+SAM olarak adlandırılan 3 gruba ayrılmıştır. Çalışma başlangıcında MTX+SAM
grubuna 7 gün boyunca 50 mg/kg S-Adenozil metionin proflaktik olarak verilmiştir.
Çalışmanın 8. Gününde MTX+SAM grubu ve MTX grubuna 20 mg/kg dozunda metotreksat
intraperitonel yoldan verilerek modelleme yapılmıştır. Dokuzuncu ve 22. günler arasında
MTX+SAM grubuna günde bir defa oral yoldan 50 mg/kg SAM verilirken, MTX grubuna
günde bir defa oral yoldan serum fizyolojik verilmiş, 23. günde çalışma tamamlanmıştır.
Çalışma bulgularına göre MTX+SAM grubunda MTX grubuna kıyasla ALT değerlerinde
istatistiksel olarak anlamlı derecede azalma (p<0,05) saptanırken; BUN ve kreatin değerlerinde
bir değişim saptanmamıştır (p˃0,05). Serum ve karaciğer dokusu üzerinde yapılan MDA
tayininde MTX+SAM grubunda diğer gruplara kıyasla anlamlı azalma (p<0,05) olduğu
belirlenmiştir. Histolojik incelemeler sonucunda MTX+SAM grubu karaciğer histolojisinde
iyileşme, fibroz skorlarında anlamlı düşüş (p<0,01) saptanmıştır. Böbrek histolojisi üzerinde
gruplar arasında bir farklılık görülmemiştir. Çalışma sonucunda SAM takviyesinin karaciğer
fonksiyonları ve histolojisi üzerinde pozitif etkinliğe sahip olduğu, böbrek fonksiyonları
açısından bir farklılık yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır. İleride SAM takviyesinin etki ettiği
metabolik yolakların detaylı incelendiği uzun dönem insan ve hayvan çalışmalarının yapılması
önerilmektedir.

Abstract:
How methylation levels change in the pathogenesis of chronic diseases is gaining
importance day by day. In this study, it was aimed to determine the efficacy of SAM
supplementation on liver histology and oxidative stress markers in animal models of liver
damage caused by MTX. The study was conducted on a total of 15 male rats. Rats were divided
into 3 groups called control, MTX and MTX+SAM with 5 rats in each group. At the beginning
of the study, 50mg/kg SAM was given prophylactically to the MTX+SAM group for 7 days.
On the 8th day of the study, modeling was done by giving 20mg/kg methotrexate
intraperitoneally to the MTX+SAM group and the MTX group. Between the 9th and 22nd days,
50mg/kg SAM was given orally once a day to the MTX+SAM group, while the MTX group
was given oral serum once a day. The study was terminated on day 23. As a result of the study,
there was a statistically significant decrease in ALT value (p<0.05) in the MTX+SAM group
compared to the MTX group; There was no significant change in BUN and creatinine values
(p˃0,05). It was shown that there was a significant decrease (p<0.05) in the MTX+SAM group
in the MDA determination performed on serum and liver tissue compared to the other groups.
As a result of histological examinations, improvement in liver histology and a significant
decrease in fibrosis scores (p<0.01) were found in the MTX+SAM group. There was no
difference between the groups on kidney histology. In conclusion, it was concluded that while
SAM supplementation had a positive effect on liver functions and histology, it did not make a
difference in terms of kidney functions. In the future, it is recommended to conduct long-term
human and animal studies in which the metabolic pathways affected by SAM supplementation
are examined in detail.