Bale eserlerinde sürrealizm ve Alice Harikalar Diyarında Balesi örneği
Surrealism in ballet works and the example of Alice in Wonderland Ballet
Yazar: ECE BURÇİN NURLU
Danışman: PROF. DR. SEDA AYVAZOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance
Dizin: Klasik bale = Classical ballet ; Pop-sürrealizm = Pop-surrealism

Özet:
Sürrealizm, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan bir sanat akımıdır. Balenin, 
Sürrealizm sanat akımına dahil edilmesi meşakkatli bir sürece sahiptir. Bu süreçte, 
gerçeküstü imgelerin ve düşsel anlatıların beden ile ifade edilmesinin zor olduğuna dair 
bir inanış vardı fakat bu düşünceyi ortadan kaldırmayı sağlayan önemli bale eserleri 
sağlamıştır. Bunlar 20.yüzyılın başlarında sahnelenmiş olan; Romeo ve Juliet, Three
Cornered Hat, Parade, The Four Temperaments, La Création du Monde, Le Train Bleu, 
Serenade, The Triadic Ballet ve Jeux bale eseridir.  
Sürrealizm akımının ortaya çıkışının ardından; bazı dansçılar ve sürrealistler 
bir araya gelerek, sürrealistlerin karşı görüşlerine rağmen, baleye bir yer bulabilmek 
için, Sürrealizmi beden formuna yerleştirmeye çalışmışlardır. Bu süreç içerisinde yer 
alan önderlerden bazıları; Oskar Schlemmer, George Balanchine, Jean Börlin gibi 
önemli sanatçılardır. Bu önemli sanatçılar arasında en önemli önder ise, Sürrealizm 
akımına bale ve dansın dahil edilmesini sağlayan Serge Diaghilev'dir. 
Sürrealizm akımına dahil olan balenin, son yüzyılda en önemli gelişimi ise 
Alice Harikalar Diyarında balesi olmuştur. Bu bale; Lewis Carrol'un ünlü edebi eseri 
Alice Harikalar Diyarında metninden yola çıkarak, Kraliyet Balesi'nin ev sahipliğinde, 
Christopher Wheeldon'un yaratmış olduğu bir bale eseridir. Bu tez çalışmasında 
sürrealist etkilerin bale sanatına katkıları incelenerek, Alice Harikalar Diyarında 
balesinin sürrealist özelliklerine odaklanılmıştır. Aynı zamanda bu tezde; Alice 
Harikalar Diyarında eserinin, Kraliyet Balesi'nin 2017 yılına ait kaydı kullanılmış ve bu 
kayıt tek kaynağım olmuştur. Bu kaynağa özel bir üyelik ile bir platform aracılığıyla 
eriştim. Bu eserin tam kaydına, herhangi bir dijital medyada erişim sağlanamamaktadır.  
Bu tez çalışmasında, Sürrealizmin bale sanatındaki etkilerini daha 
derinlemesine anlamak ve koreograf Christopher Wheeldon'ın, Alice Harikalar 
Diyarında bale eserini nasıl yorumladığını analiz etmek üzere ve alana katkı sağlayacağı 
düşünülerek yazılmıştır. Bu tezde Sürrealizmin bale dünyasındaki yaratıcı serüvenine 
yeni bir pencere açmak; Sürrealizmin, bale sanatında nasıl bir iz bıraktığını ve bu izin 
günümüz bale performanslarına nasıl bir katkıda bulunduğunu anlamak önemli bir adım
olacaktır. Alanda bu konuyla ilgili kaynakça bulmak ve örneklerinin az olması, tezin 
zorlayıcı yanıdır. Bu nedenle bu çalışma için motive edici bir unsur olmuştur.

Abstract:
Surrealism is an art movement that emerged in the early 20th century. The 
inclusion of ballet in the surrealist art movement has been a challenging process. There 
was a belief that expressing surreal images and dreamlike narratives through the body 
was difficult, but there are significant ballet works that have dispelled this notion. These 
include ballets staged in the early 20th century such as Romeo and Juliet, Three
Cornered Hat, Parade, The Four Temperaments, La Création du Monde, Le Train Bleu, 
Serenade, The Triadic Ballet, and Jeux. 
Following the emergence of the surrealism movement, ballet, despite 
opposition from surrealists, attempted to carve out a place for itself by some dancers 
and surrealists coming together to integrate surrealism into bodily form. Some of the 
leaders involved in this process include prominent artists such as Oskar Schlemmer, 
George Balanchine, and Jean Börlin. Particularly, Russian art critic Serge Diaghilev has 
been one of the most important leaders in incorporating dance into the surrealist 
movement. 
The most significant development of ballet included in the surrealist movement 
in the last century is the ballet Alice's Adventures in Wonderland. This ballet is a 
creation by Christopher Wheeldon, based on Lewis Carroll's famous literary work 
Alice's Adventures in Wonderland, hosted by the Royal Ballet. This thesis focuses on 
the surrealist features of Alice's Adventures in Wonderland by examining the 
contributions of surrealist influences to ballet art. Additionally, in this thesis, the 
recording of Alice's Adventures in Wonderland by the Royal Ballet in 2017 has been 
used, which has been my sole source. Access to the full recording of this work is not 
available on any digital media platform. With this thesis, I believe I will guide those 
seeking sources on the relationship between surrealism and ballet. 
This thesis aims to provide a deeper understanding of the effects of Surrealism 
on the art of ballet and to analyze how choreographer Christopher Wheeldon interpreted 
the ballet Alice's Adventures in Wonderland. Writing this thesis with the intention of 
contributing to the field opens a new window into the creative journey of Surrealism in
the world of ballet. Understanding how Surrealism has left its mark on the art of ballet 
and how this mark has contributed to contemporary ballet performances is an important 
step. The scarcity of references and examples related to this topic in the field has been a 
challenging aspect of this thesis. Therefore, it has also been a motivating factor for this 
study.