Genel anestezi ile ameliyat olması gereken son 12 ay içinde COVİD-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş hasta grubunda intraoperatif aritmi görülme sıklığının araştırılması
Investigation of the frequency of intraoperative arrhythmia in the patient group, which required surgery with general anesthesia and healed with COVİD-19 infection in the last 12 months
Yazar: EMİNE SÖZEN
Danışman: PROF. DR. AHMET CEMİL İSBİR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Aritmi-kardiyak = Arrhythmia-cardiac ; COVID 19 = COVID 19 ; Cerrahi = Surgery ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Preoperatif dönem = Preoperative period

Özet:
Amaç: Covid-19 hastalığı tedaviye dirençli pnömoni vakaları ile saptanan dünya geneline yayılarak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından küresel pandemi ilan edilen, ölümcül olabilen bir hastalıktır. Covid-19 her ne kadar solunum sistemini tutup solunum sistemi ile ilgili semptomlar oluştursa da kardiyovasküler sistem de hastalıktan önemli ölçüde etkilenmektedir. Akut Covid-19 enfeksiyonu sırasında Covid-19'a bağlı kardiyak sekel gelişebileceği bilinse de Covid-19'dan iyileşen hastalarda bu sekelin ne ölçüde iyileştiği belirsizdir. Bu çalışmada ameliyathanede genel anestezi uygulanacak, son 1 yıl içinde Covid-19 geçirip iyileşmiş hasta popülasyonunda aritmi ve hemodinamik parametrelerdeki değişimleri saptamak ve elde edilen verilerin genel anestezi uygulanacak sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı değerlendirmesini sağlamak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Etik Kurul ve hastaların onayı alındıktan sonra elektif Rinoplasti planlanan, yaşları 18-65 yaş arası olan, ASA (American Society of Anesthesiologists ) I ve II sınıfında bulunan 140 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar son 1 yıl içinde Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta 70 hasta, Covid-19 geçirmemiş grupta 70 hasta olmak üzere iki gruba ayrıldı. Covid-19 enfeksiyonu geçireli 8 haftadan az süre geçenler, ameliyat öncesi aritmisi olanlar, alkol ve madde bağımlısı olanlar, beta bloker, sempatomimetik, antiaritmik ilaç ve Kalsiyum kanal blokeri kullanımı olanlar, elektrolit dengesizliği olanlar, hemodinamisi stabil olmayan hastalar, tiroid, kardiyovasküler, pulmoner, renal, hepatik ve nöropsikiyatrik hastalığı olanlar, damar hastalığı olanlar, çalışma için onamı alınamamış ya da çalışmaya katılmayı kabul etmeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. 
Hastalar ameliyat masasına alınıp monitorizasyonları sağlandıktan sonra çalışmacı tarafından Standart 3 derivasyonlu EKG (Elektrokardiyografi) monitörizasyonundan aritmi varlığı varsa tipi hasta takip formundaki aritmi görsellerinden işaretlenip kaydedilerek, eş zamanlı Sistolik Kan Basıncı (SKB), Diyastolik Kan Basıncı (DKB), Ortalama Kan Basıncı (OKB), Kalp Atım Hızı (KAH), ve periferik Oksijen satürasyonu (SpO2) değerleri preoperatif zamana ve ardından belirlenen diğer zaman aralıklarına kaydedildi. Standart anestezi indüksiyonda 1μg/kg Fentanil, 4-7mg/kg Tiyopental sodyum ve 0.5mg/kg Roküronyum kullanıldı. Endotrakeal entübasyonu takiben %50 hava ve %50 Oksijen karışımı içinde inhaler anestezik ilaç olarak Sevofluran kullanıldı. İndüksiyon zamanı, entübasyon sonrası 1., 5., 10., 30., ve 60. dakikalarda da monitörden 3 derivasyon EKG izlenip aritmi varlığı varsa tipi işaretlenip ve yine eş zamanlı Sistolik Kan Basıncı (SKB), Diyastolik Kan Basıncı (DKB), Ortalama Kan Basıncı (OKB), Kalp Atım Hızı (KAH) ve saturasyon (SpO2) değerleri kaydedildi.
 Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, ASA, sigara kullanımı ve BMI (Body Mass Index) açısından istatistiksel olarak fark saptanmadı (p>0.05). Covid-19 geçirip iyileşmiş grup ve kontrol grubu arasında belirlenen tüm zamanlarda Kalp Atım Hızı (KAH) ve saturasyon (SpO2) değerleri açısından fark önemsiz bulundu (p>0.05). Sistolik Kan Basıncı (SKB) değerleri Covid geçirip iyileşmiş grupta preoperatif zamanda ve intraoperatif entübasyon sonrası 10.dakikada istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Diyastolik Kan Basıncı (DKB) değerleri Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta intraoperatif entübasyon sonrası 10. dakikada istatistiksel anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Ortalama Kan Basıncı (OKB) değerleri Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta intraoperatif entübasyon sonrası 5.dakika ve 10.dakikada istatistiksel anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Gruplar ritim yönünden karşılatırıldığında intraoperatif entübasyon sonrası 5. Dakikada aritmi (Sinüs Bradikardisi ve Sinüs Taşikardisi) Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta, Normal Sinüs Ritmi ise Covid-19 geçirmeyen grupta istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.05).
Sonuç: Covid-19 geçirip iyileşmiş hasta popülasyonunda Covid-19 geçirmeyen gruba göre intraoperatif entübasyon sonrası 5.dakikada aritminin anlamlı yüksek görülmesi ve Ortalama Kan Basıncının (OKB) yüksek bulunması ile entübasyon sonrası 10.dakikada Sistolik Kan Basıncının (SKB) ve Diyastolik Kan Basıncının (DKB) anlamlı yüksek bulunması; Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerde Covid-19 enfeksiyonuna bağlı kardiyak sekel sonucu olabilir. Genel anestezi sırasında bu dakikalarda gelişebilecek kardiyak komplikasyonlara (Akut Koroner Sendrom, iskemi, emboli, aritmi gibi) karşı dikkatli olunmalıdır. Bu durum anestezistleri ameliyat olması gereken Covid-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş hasta populasyonuna karşı uyarıcı niteliktedir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Kardiyak tutulum, Genel anestezi, Kardiyak aritmi

Abstract:
Aim: Covid-19 is a disease that is detected with cases of treatment-resistant pneumonia, spread around the world and declared a global pandemic by the World Health Organization (WHO) and can be fatal. Although Covid-19 affects the respiratory system and causes symptoms related to the respiratory system, the cardiovascular system is also significantly affected by the disease. Although it is known that cardiac sequelae due to Covid-19 may develop during acute Covid-19 infection, it is unclear to what extent this sequela improves in patients recovering from Covid-19. In this study, it was aimed to determine arrhythmia andthe changes in hemodynamic parameters in the patient population who recovered from Covid-19 in the last 1 year and will be administered general anesthesia in the operating room, and to provide a comparative evaluation of the obtained data with the healthy control group to be administered general anesthesia.
Materials and Methods: After the approval of the Ethics Committee and the patients, 140 patients aged between 18-65 years, who were planned for elective rhinoplasty, and who were in ASA (American Society of Anesthesiologists) I and II classes were included in the study. The patients were divided into two groups, 70 patients in the group who had recovered from Covid-19 in the last 1 year and 70 patients in the group who did not have Covid-19. Those who have had a Covid-19 infection for less than 8 weeks, those with preoperative arrhythmia, those who are addicted to alcohol and drugs, those who use beta blockers, sympathomimetics, antiarrhythmic drugs and calcium channel blockers, those with electrolyte imbalance, unstable hemodynamics, thyroid, cardiovascular, pulmonary, renal, vascular, hepatic and neuropsychiatric diseases, patients whose consent could not be obtained for the study or who did not agree to participate in the study were excluded from the study. After the patients were taken to the operating table and monitored, they were monitored by the standard 3-lead ECG (Electrocardiogram) monitor.If arrhythmia was present, the type was marked and recorded as the arrhythmia images in the patient follow-up form.Simultaneous systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), mean blood pressure (MBP), heart rate (HR), and peripheral oxygen saturation (SpO2) values were recorded preoperatively and then at other specified time intervals. For standard anesthesia induction, 1μg/kg fentanyl, 4-7mg/kg thiopental sodium and 0.5mg/kg rocuronium were used. Following endotracheal intubation, Sevoflurane was used as an inhaler anesthetic in a mixture of 50 % air and 50 % oxygen. At the induction time, at the 1st, 5th, 10th, 30th, and 60th minutes after intubation, 3-lead ECG was monitored. If arrhythmia was present, the type was recorded, as well as the simultaneous systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), mean blood pressure (MBP), heart rate (HR), and saturation (SpO2) values.
Results: There was no statistical difference between the groups in terms of age, gender, ASA, smoking and BMI (Body Mass Index) (p>0.05). The difference in heart rate (HR) and saturation (SpO2) values at all times determined between the group that had recovered from Covid-19 and the control group was found to be insignificant (p>0.05). Systolic blood pressure (SBP) values were found to be statistically significantly higher in the preoperative time and 10th minute after intraoperative intubation in the group who had recovered from Covid (p<0.05). Diastolic blood pressure (DBP) values were found to be statistically significantly higher at the 10th minute after intraoperative intubation in the group who had recovered from Covid-19 (p<0.05). Mean blood pressure (MBP) values were found to be statistically significantly higher at the 5th and 10th minutes after intraoperative intubation in the group who had recovered from Covid-19 (p<0.05). When the groups were compared in terms of rhythm, arrhythmia (sinus bradycardia and sinus tachycardia) at the 5th minute after intraoperative intubation was found to be statistically significantly higher in the group who had recovered after Covid-19, and normal sinus rhythm was found to be statistically significantly higher in the group who did not have Covid-19 (p<0.05).
Conclusion: In the patient population who had recovered from Covid-19, the incidence of arrhythmia being significantly higher and the mean arterial pressure being higher at the 5th minute after intraoperative intubation, as well as systolic and diastolic blood pressures (SBP, DBP) being significantly higher at the 10th minute after intubation than the group without Covid-19 may be the result of cardiac sequelae due to Covid-19 infection. During general anesthesia, care should be taken against cardiac complications (such as acute coronary syndrome, ischemia, embolism, arrhythmia) that may develop during these minutes. This situation is a warning to anesthetists against the patient population who have recovered from Covid-19 infection who need surgery.
Keywords: Covid-19, Cardiac involvement, General anesthesia, Cardiac arrhythmia