Resim yüzeyinde mimariye ifadeci yorumlar
Expressional comments to architecture on the painting surface
Yazar: SABANUR ÇAĞAN
Danışman: PROF. DR. FIKRAT HASHIMOV
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Mimari = Architectural ; Perspektif = Perspective ; Resim sanatı = Painting art ; İfadeci akım = Expressive current

Özet:
Mimarlık, insan gereksinimlerini karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, geniş tarihsel birikimin yansıması ile şekillenerek zamanın teknolojik, toplumsal, ekonomik ve sosyo-kültürel değişimleri doğrultusunda oluşan akımların etkisinde sürekli kendini yenilemiştir. Bu süreçte kimi zaman tek   başına sanat yapıtı olan mimari, kimi zaman ise resim yüzeyine konu edilen bir unsur olmuştur.

Resim yüzeyinde mimari kullanımına baktığımızda, Ortaçağ sonlarına doğru 15.Yy' da sanatçı Giotto Di Bondone ile Erken Rönesans'ta görülen hacim ve derinlik gibi etkiler Tommaso Masaccio'nun resimlerinde bilimsel perspektif kurallarının uygulandığı mükemmel kompozisyonlara dönüşmüştür.

Türk resminde ise ilk olarak 15. Yy'da perspektif kurallarının uygulanmadığı Minyatürlerde; Nakkaşların kuşbakışı bakarken aynı zamanda ön görünümlerini resmederek vurgulamaya çalıştıkları mimari yapılar, o günün şartlarını belgelemek amacıyla tasvir edilmiştir.

18.Yy'da Batılılaşma eğilimi de Türk resminde mimaride yeni biçimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Mimari yapıların uygun yüzeylerine, figürsüz manzara ve anıtsal yapıların işlendiği duvar resimlerinin yapıldığı görülmüştür.

1793-94 tarihinde kurulan Mühendishane-i Berri-i Humayun okulunda askerlere ağırlıklı olarak perspektif dersleri verilmesinde amaç, askerlerin arazileri doğru tanımalarını sağlamaktır. Böylece asker ressamlar Türk resminde perspektif kurallarının uygulandığı tuval resminin gelişmesine katkı sağlamışlardır.

Osman Hamdi ile Türk resminde manzara resimleri yerini figür ağırlıklı resimlere bırakmıştır. Doğunun kültürünü yansıtmayı amaçlayan sanatçı, anıtsal mimariyi, şark dekorları içinde yaptığı figürlerle tamamlamıştır.

1950'lerde sanatçıların özgün tavırları soyut eğilimlerle birlikte ifadeci anlatımın hakim olduğu modernleşme sürecini oluşturmuştur.

Bu çalışmada sanatçıların mimari içerikli resimleri ele alınarak incelenmiştir. Bu süreç içerisinde kitaplardan, dergilerden, ansiklopedilerden, eksik kalan bilgileri tamamlamak için internetten, afişlerden ve sözlüklerden faydalanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İfadecilik, Mimari, Perspektif, Resim Sanatı

Abstract:
Architecture has emerged to meet human needs and has shaped itself with the reflection of the vast historical accumulation and has constantly renewed itself under the influence of current trends in line with technological, social, economic and socio-cultural changes of the time. In this process, architecture has sometimes been a work of art alone, and sometimes it has been a subject matter for painting.

When we look at the use of architecture on the painting surface, the effects such as volume and depth seen with the artist Giotto Di Bondone in the 15th century towards the end of the Middle Ages turned into perfect compositions in which Massacio's rules of scientific perspective were applied.

In Turkish painting, firstly in the 15th century in Miniature, where perspective rules were not applied, the architectural structures that Nakkas tried to be emphasized by looking at the panoramic view while depicting their front views were depicted in order to document the conditions of that day.

In the 18th century, the tendency of Westernization caused the emergence of new forms of architecture in Turkish painting. Unframed landscapes were applied on suitable surfaces of architectural structures and monumental buildings.

The aim of giving perspective lessons to the soldiers in the Muhendishane-i Berri-i Humayun school, which was founded in 1793-94, is to ensure that the soldiers get to know the land correctly.

With Osman Hamdi, panoramic paintings were replaced with figure-based paintings in Turkish painting. Aiming to reflect the culture of the East, the artist completed the monumental architecture with the figures he made in the oriental decorations. In the 1950s, the original attitude of the artists, together with the abstract tendencies, constituted the modernization process in which expressionist expression prevailed.

In this study, the architectural paintings of the artists were examined and examined. In order to complete the missing information from books, magazines, encyclopedias, internet, posters and dictionaries were used.

Key Words: Expressionism, Architecture, Perspective, Painting Art