Tarım sektöründe tohumculuk ve üretim ilişkisi: Türk tarım sektörü üzerine bir uygulama
The relationship between seed use and agricultural production: The case of Turkish agricultural sector
Yazar: ALİ GÖKHAN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. EKREM ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Arpa = Barley ; Buğday = Wheat ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tarımsal üretim = Agricultural production ; Tohum üretimi = Seed production ; Tohumlar = Seeds ; Üretim = Production

Özet:
Tarım arazilerinin marjinal sınırlara dayandığı günümüzde toprağın kıt bir faktör olması nedeniyle tarımsal üretimi artırmak ancak verimliliği artırmak ile mümkündür. Türk tarımındaki düşük verimliliğin en büyük nedeni ise yetersiz girdi kullanımıdır. Tarım sektörünün en önemli girdisi olan sertifikalı tohum kullanımı ülkemizde son derece yetersiz seviyededir. Ülkemiz tohumculuk sektöründeki en önemli kuruluşlardan biri olan Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM), tohumculuk sektörünün faaliyet göstermediği veya yetersiz kaldığı ve ülkemizde açığı bulunan bitki türlerindeki tohumlukların üretimlerinin gerçekleştirilmesi ve çiftçilerimize dağıtımlarının yapılması ana ekseninde faaliyetlerini sürdürmektedir.Bu çalışmada; Türk tarım sektöründe tohum kullanımı, ekim alanındaki değişim ve çiftçinin eline geçen fiyatlar ile tarımsal üretim arasındaki ilişki buğday ve arpa ürünleri için 1980-2010 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak Vektör Otoregresif (VAR) model çerçevesinde incelenmiştir. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips Perron (PP) birim kök testleri serilerin düzey değerlerinde durağan olduklarını göstermektedir. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre buğday tohumu ile üretim arasında çift yönlü nedensellik varken, arpa tohumundan üretim miktarına tek yönlü nedensellik mevcuttur. Etki-tepki analizi sonuçlarına göre buğday ve arpa ürünlerine verilen bir standart sapmalık şok sırasıyla 5 ve 2 dönem boyunca etkili olmaktadır. Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre buğday üretimini en çok açıklayan değişken tohum miktarı iken, arpa üretimini en çok açıklayan ikinci değişken tohum miktarıdır. Ayrıca çiftçinin eline geçen ürün fiyatlarındaki artışın belli bir süre üretim miktarı üzerinde etkili olmaması, daha sonra üretimi artırması ve sonrasında yeniden etkisini kaybetmesi tarım piyasasındaki fiyat dalgalanmaları ile açıklanabilir.Anahtar Kelimeler: Tohumculuk, TİGEM, Buğday ve Arpa Üretimi, Tarım Sektörü, Granger Nedensellik, VAR Analizi

Abstract:
Considering that agricultural lands are growing more and more scarce, increasing agricultural output is only possible by increasing agricultural productivity. The reason why Turkish agricultural sector encounters so low productivity is that the use of agricultural inputs is inadequate. Seed which is the most important input in the agricultural sector is away from widespread use in Turkish agriculture. The Turkish General Directorate of Agricultural Enterprises (TIGEM), a state economic enterprise which has autonomous legal entity and assigned with producing all kinds of goods and services required for the agriculture industry, has been mainly carrying out its activities in order to produce and distribute seeds to farmers.In this study, the relationship among seed use, area sown, priced received by farmers and agricultural production in the Turkish agricultural sector was examined, covering the period of 1980-2010 annual data for wheat and barley within the framework of VAR analysis. As a precondition of VAR analysis, the stationary of series was investigated by using ADF and Philllips-Perron unit root tests and it was found that each of the series is stationary at their level forms.Granger causality tests show that bi-directional causality exists between wheat seeds and agricultural production, and uni-directional causality exists from barley seed use to barley production. The findings of the variance decomposition and impulse-response functions show that any change in seed use for either wheat or barley has statistically significant impact on agricultural production and hence can effectively be used to increase agricultural production.Key Words: Seeds, TIGEM, Wheat and Barley Production, Agricultural Production, Granger Causality, VAR Analysis