Kanser hastalarında finansal toksisite düzeyinin sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ve tedaviye uyum üzerindeki etkileri
The effects of financial toxicity on health-related quality of life and treatment adherence in cancer patients
Yazar: DUYGU ÜREK
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Finansal toksisite = Financial toxicity ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Toksisite = Toxicity ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı; kanser hastalarının finansal toksisite düzeyini ölçmek için geliştirilen COST Ölçeği (v2)'nin Türkçe'ye uyarlamasını yaparak kanser hastalarında finansal toksisite düzeyini belirlemek, bu düzeyle ilişkili olan risk faktörlerini (hasta ile ailesine ilişkin sosyo-demografik özellikler, finansal durum ve istihdama ilişkin özellikler ile hastalık ve tedaviye ilişkin özellikler) tespit etmek ve bu düzeyin tedaviye uyumsuzluk ile sağlıkla ilgili yaşam kalitesi üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda; Ankara'da bir onkoloji hastanesinde yatarak tedavi gören, 18 yaş ve üzeri, en az 3 aydır kemoterapi alan 316 hastadan elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Veriler, bir anket formu aracılığıyla araştırmacı tarafından hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Formda; COST Ölçeği (v2)'nin yanı sıra hastaların sağlıkla ilgili yaşam kalitelerini değerlendirmek için FACT-G Ölçeği (v4), tedaviye uyumlarını ölçmek için ise literatür taranarak oluşturulan bir soru formu kullanılmıştır. Araştırmada; COST Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlamasında faktör analizleri ile Cronbach alfa katsayısı, finansal toksisite düzeyiyle ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesinde tek değişkenli analizler ile çoklu lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Finansal toksisitenin hasta sonuçları üzerindeki etkisini değerlendirmek için ise; korelasyon, çoklu doğrusal ve çoklu lojistik regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda; COST Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir olduğu, hastaların orta düzeyin üzerinde finansal toksisite yaşadığı, genç yaş, evli olma, düşük eğitim seviyesi ile aylık düşük hanehalkı gelirine sahip olma ve tedaviyle ilgili olarak bir kurumdan sosyal/ekonomik destek almanın yüksek finansal toksisitenin belirleyicileri olduğu saptanmıştır. Araştırmada ayrıca; hissedilen finansal toksisite düzeyi artıkça hastaların tedaviye uyumsuzluk olasılıklarının arttığı, sağlıkla ilgili yaşam kalitesi düzeylerinin ise azaldığı belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of financial toxicity in cancer patients, to identify the risk factors (socio-demographic characteristics of the patient and patient's family, financial condition and employment related characteristics and disease and treatment related characteristics) associated with this level and reveal the effect of it on treatment non-adherence and health-related quality of life by adapting the COST Measure (v2), which was developed to measure the financial toxicity of cancer patients, into Turkish. In this context, data obtained from 316 patients aged 18 and over, who received chemotherapy for at least 3 months and who received inpatient treatment in an oncology hospital in Ankara, were evaluated. The data were collected by the researcher through a face-to-face interview with the patients via a questionnaire. In the questionnaire, besides the COST Measure, the FACT-G Scale (v4) was used to evaluate health-related quality of life, and a questionnaire created by reviewing the literature was used to measure treatment adherence. Factor analysis and Cronbach's alpha coefficient were used in the adaptation of the COST Measure into Turkish, and univariate analysis and multiple logistic regression analysis were also used to determine the risk factors associated with the financial toxicity. Correlation, multiple linear and multiple logistic regression analysis were used to evaluate the impact of financial toxicity on patient outcomes. As a result of the analysis, it was determined that the Turkish version of the COST Measure is valid and reliable, cancer patients experience higher than moderate financial toxicity, and younger age, being married, having a low level of education and low monthly household income, and receiving social/economic support from an institution for treatment were determinants of financial toxicity. It was also found that as the perceived financial toxicity level increased, patients' probability of treatment non-adherence increased and their health-related quality of life decreased.