Tarihi yapıların bilgisayar destekli analizi: Onaç Köprüsü örneği
Computer aided analysis of historical structures: Example of Onaç Bridge structure
Yazar: SİBEL ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EMSEN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Köprüler = Bridges ; Lazer tarama = Laser scanning ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Yığma yapılar = Masonry buildings

Özet:
Anadolu toprakları tarih öncesinden bu zamana kadar birçok farklı uygarlığa kapılarını açmıştır. Bu uygarlıklar zamanla hüküm sürdükleri bölgelerde birçok tarihi yapı oluşturmuştur. Söz konusu yapıların bazıları da tarihi yığma köprülerdir. Yığma köprülerin kullanım amaçları bölgelere göre değişiklik göstermekte olup bu amaçların arasında ulaşım ve ticaret ön plandadır. Bunun yanı sıra sadece büyük su kütlelerini geçmeye yarayan köprüler zamanla farklı medeniyetler arasında sosyal ve kültürel paylaşımlara da olanak sağlayan faydalı yapılar olmuşlardır.
Tarihi yapıların korunması amacıyla, olası yük etkileri altında yapılacak olan analiz çalışmaları oldukça önemlidir. Bu çalışmaların hızlı, güvenilir ve yeterli hassasiyette olmasını sağlamak için YLT (Yersel Lazer Tarama) yöntemlerinin de kullanılması fayda sağlamaktadır. Taramayla elde edilen dijital nokta bulutu bu tezde anlatılan özel bir teknikle yapısal analize uygun katı bir cisim (solid eleman) haline getirilmiştir. 
Bu çalışma, üç ana başlıktan oluşmaktadır. Öncelikle tarihi yığma kemerli köprülerin genel özelliklerine ve literatür özetine yer verilmiştir. Örnek inceleme alanı olarak seçilen tarihi Onaç Köprüsünün yapısal durumu ve jeolojik konumu hakkında bilgi verilmiş, yapıda doğal koşullar nedeniyle oluşan bozulmalar ve güncel durumu özetlenmiştir. Yapıdan elde edilen bilgiyle aynı döneme ait benzer özelliklere sahip köprülerle karşılaştırma yapılarak köprünün genel özellikleri hakkında çeşitli kabuller yapılmıştır. İkinci aşamada, geometrik özelliklerin detaylı olarak belirlenebilmesi için YLT yöntemiyle yapının üç boyutlu dijital nokta bulutu temin edilmiş ve CAD/CAM uygulamalarıyla analize uygun sonlu eleman modeli oluşturulmuştur. Son olarak elde edilen katı modelin bilgisayar destekli analizi yapılmış ve sonuçlar incelenmiştir.

Abstract:
Anatolian lands have opened their doors to many different civilizations from prehistory to this time. These civilizations created many historical structures in the regions where they ruled over time. Some of these structures are historical masonry bridges. The purpose of use of masonry bridges varies according to regions. Transportation and trade are at the forefront of usage purposes. In addition, bridges, which only serve to cross large water bodies, have become useful structures that allow social and cultural sharing between different civilizations over time.
Analysis studies to be carried out under possible load effects are very important to protect historical structures. In order to ensure that these studies are fast, reliable and with sufficient sensitivity, the use of TLS (Terrestrial Laser Scanning) methods is also beneficial. The digital point cloud obtained by scanning has been turned into a solid element suitable for structural analysis with a special technique described in this thesis.
This study consists of three main titles. First, the general characteristics of historical masonry arch bridges and a summary of the literature are given. Information about the structural condition and geological position of the historical Onaç Bridge, which was chosen as a sample study area, was given, and the damage of the structure due to natural conditions and its status were summarized. By comparing the information obtained from other bridges with similar characteristics belonging to the same period, assumptions were made about the general characteristics of the bridge. Second, a three-dimensional digital point cloud of the structure was provided by the TLS method in order to determine the geometric properties, and a finite element model suitable for analysis was created with CAD/CAM applications. Finally, computer aided analysis of the obtained solid model was made, and the results were examined.