Beruk köyünde din ve gündelik yaşam: Sosyolojik bir inceleme
Religion and everyday life in Beruk: A sociological investigation
Yazar: ABDURRAHMAN ARVAS
Danışman: DOÇ. DR. EMİN YAŞAR DEMİRCİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değerler = Values ; Din = Religion ; Dini yapı = Religious structure ; Günlük yaşam = Daily life ; Ritüel = Ritual ; Seyahatname = Seyahatname ; Siirt-Pervari-Beruk = Siirt-Pervari-Beruk ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Türbeler = Tombs

Özet:
Siirt-Pervari' ye bağlı Beruk (Karasungur) Köyü, Botan Vadisi havzasında engebeli coğrafyaya kurulmuş bir köydür. Seyyid Hacı Kasım Bağdadî' nin Seyahatname' sine göre Beruk (Karasungur) Köyü' nün tarihi yaklaşık 700 yıla dayanmaktadır. Aynı zamanda 'seyyid' yani Hz. Muhammed' in soyu olarak bilinen Beruklular' ın tamamı,  Esved-ur Ra's (Siyah Baş) lakaplı Seyyid Ahmed' in soyundan ve akrabadırlar.
İşte bu çalışmayla yedi asırlık geçmişiyle Beruk Köyü' nde şekillenen sosyal, dinî kavram ve değerler tanıtılmıştır. Sosyal dokuya dair Beruk Köyü' ndeki aile yapısı, evlilikler, karar alma mekanizmaları ele alınmıştır. Dinî yapıya ait olarak ise özellikle 'türbe' mefhumu etrafında şekillenmiş köy yaşamı ve köy çevre ilişkisi ele alınırken aynı zamanda 'veli' kültünün toplumsal tezahürleri ele alınmıştır. Kerametleri ve  kadın veliye kişiliğiyle öne çıkan Amine Hala, kendisine ait tarihi zikirhânesiyle takva ve iffet sahibi bir zahide olarak köy'ün manevi dokusunun şekillenmesinde nasıl bir etkisi olduğu ifade edilmeye çalışılmıştır. Yedi asırlık köy/aile kabristanı; köy ve medrese hocalarının köy içinden belirlenmesi gibi uygulamalar aynı şekilde Beruk Köyü' nü etrafından ayıran karakteristik taraflar olarak öne çıkmaktadır. Özellikle köy halkının Rumî Takvim' e göre 1 Şubat' la başlayan ve zorluk, belalar, musibetlerle dolu olduğuna inandıkları Adaruk Ayı' nı selametle atlatmak adına yaptıkları Kur'an-ı Kerim mukabeleleri ve dualar, bizlere din/gelenek bağlamında kadim ipuçlarını sunmaktadır.  
Çalışmanın ek'inde de verilen Seyyid Hacı Kasım Bağdadî' nin Seyahatname' si ışığında,  Beruklular' ın mensubiyetlerini, tarihlerini, sosyo-kültürel değerlerini ve günümüzdeki durumunu betimlemeye yönelik bu çalışmayla aynı zamanda bir köyün beklenenden şaşırtıcı tarihsel, dinî ve sosyo-kültürel arka planı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Beruk (Karasungur) Village of Siirt-Pervari is a village established on a rugged geography in the Botan Valley basin. According to Seyyid Hacı Kasım Bağdadî's Travel Book, the history of Beruk (Karasungur) Village is approximately 700 years. With this study, social and religious concepts and values that have been shaped in Beruk Village with its seven centuries old past are investigated. The family structure, marriages and decision-making mechanisms in Beruk Village regarding the social pattern are discussed. Regarding the religious structure, the social manifestations of the "guardian" cult were discussed, while addressing the relationship between village life and village environment, especially shaped around the notion of "tomb". Standing out with her miracles and her female guardian personality, Aunt Amine has been tried to express what kind of effect she has on shaping the spiritual fabric of the village as a zahid of piety and chastity with her historical chanting. Seven centuries old village / family cemetery, practices such as determining madrasah teachers within the village also stand out as the characteristic sides that separate Beruk Village from its surroundings. Especially the Qur'an-e-Quran responses and prayers made by the villagers to salute the month of Adaruk, which started on February 1 according to the Greek Calendar and believed to be full of difficulties, troubles and calamities, offer us ancient clues in the context of religion / tradition.
In the light of Seyyid Hacı Kasım Bağdadî's Travel Book, which is also given in the annex of the study, this study, which aims to describe the memberships, histories, socio-cultural values and current situation of the Beruks, also reveals a surprising historical, religious and socio-cultural background of a village.