Urolitiasiz'li kedilerde böbrek hasarının araştırılması
Investigations of kidney damage in cats with urolithiasis
Yazar: HABİBE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM GÖKCE
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases

Özet:
Hazırlanan bu yüksek lisans tez projesinde ürolitiazisli veya kristalüri olan kedilerde olası böbrek hasarı ve böbrek fonksiyon kaybı araştırılmıştır. Kedilerde böbrek hastalıkları oldukça sık görülmekte olup özelikle yüksek protein içeren mamalarla evde beslenen kedilerde bu oran daha da artmaktadır. Bu kedilerde özellikle üriner sistem enfeksiyonları ile birlikte üriner sistem taşları da sık görülmektedir. Erken teşhis ve tedavi edilmeyen üriner sistem taşları böbreklerde başlangıçta akut böbrek hasarı (ABH), ilerlediğinde de geri dönüşümsüz kronik böbrek hasarına (KBH) neden olmaktadır. Hayvanlarda böbrek yetmezliğinin belirlenmesinde yoğun olarak kan üre nitrojen (BUN), kreatinin, glomerular filtrasyon hızı (GFH) ve proteinüri gibi kriterler kullanılmaktadır. Ancak bu parametrelerin referans değerler üstüne çıktığı durumlarda nefronların %70'den fazlası devre dışı kalmış olmakta yani olgu kronikleşmiş ve geç kalınmış olmaktadır. Akut böbrek hasarı geri dönüşümlü olup bu nedenle erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Kedilerde Bu çalışmada urolitiasizli kedilerde tubuler hasarı ve GFH''ındaki düşüşü daha erken teşhis eden biyomarkırlar kullanılarak böbrek hasarı araştırılmıştır. Çalışmada, urolitiasizli 20 ve klinik olarak sağlıklı 10 kedi kullanıldı. Çalışmada yer alan kediler farklı yaş, cinsiyet ve ırktan oluşturuldu. Bu kedilerden serum ve idrar örnekleri alınarak bu örneklerde biyokimyasal analizler yapıldı. Analiz sonuçlarına göre urolitiasizli kedilerden serum kreatinin (sCr) değerinin 2mg/dL'den küçük (sCr<2) ve büyük (sCr>2) olmak üzere iki eşit grup oluşturuldu. Bu hayvanlardan alınan serum (s) ve idrar (i) örneklerinde symmetric dimethylarginine (SDMA), kidney injury molecule 1 (KIM-1) ve idrarlarında neutrophil gelatinase associated-lipocalin (NGAL) ölçümleri kedi spesifik ELISA kitleri kullanılarak yapıldı. Sonuç olarak ürolitiasiz kaynaklı üriner obstrüksiyon olan kedilerde sSDMA, sKIM-1 ve iSDMA, iKIM-1 ve iNGAL değerlerindeki anlamlı artışlar belirlenmiş. KIM-1 ve idrar NGAL değerlerindeki artışlar ürolitiasizli kedilerde %55-70 oranında akut tubuler hasarın geliştiğini göstermektedir. SDMA değerindeki artışlar ise ürolitiasizli kedilerin %50-55'inin GFH'nın negatif yönde etkilendiğini ve kedilerin bir kısmının KBH'nın erken devresinde (IRIS evre I-II) olduğu göstermektedir. Çalışmada kreatinin artmadan (Grup sCr<2mg/dL) KIM-1, NGAL ve SDMA düzeyindeki artışlar bu markırların ürolitiasizli kedilerde akut tubuler hasarın ve erken KBH'nın belirlemede kreatininden daha duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this master' s thesis project, possible kidney damage and loss of kidney function in cats with urolithiasis or crystalluria were investigated. Kidney diseases are quite common in cats, and this rate increases especially in cats fed at home with high protein foods. Urinary tract infections and urinary tract stones are common in these cats. Urinary system stones that are not diagnosed and treated early cause acute kidney damage (AKI) in the kidneys initially and irreversible chronic kidney damage (CKD) as it progresses. Criteria such as blood urea nitrogen (BUN), creatinine, glomerular filtration rate (GFR) and proteinuria are widely used to determine renal failure in animals. However, in cases where these parameters exceed the reference values, more than 70% of the nephrons become disabled, meaning the case becomes chronic and late. Acute kidney injury is reversible and therefore early diagnosis and treatment is of great importance. Therefore, in this study, kidney damage in cats was investigated using biomarkers that detect tubular damage and decrease in GFR earlier in cats with urolithiasis. In the study, 20 cats with urolithiasis and 10 clinically healthy cats were used. The cats included in the study were consisted of different ages, genders and breeds. Serum (s) and urine (u) samples were taken from these cats and biochemical analyzes were performed on these samples. According to the analysis results, 20 cats with urolitiasiz were equally divided into two groups: serum creatinine (sCr) values less than 2mg/dL (sCr<2) and greater (sCr>2). Cat-specific ELISA kits were used to measure symmetric dimethylarginine (SDMA), kidney injury molecule 1 (KIM-1), and neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL) in serum and urine samples. As a result, significant increases in sSDMA, sKIM-1 and iSDMA, iKIM-1 and iNGAL values were determined in cats with urinary obstruction caused by urolithiasis. Increases in KIM-1 and NGAL values indicate that acute tubular damage develops in 55-70% of cats with urolithiasis. Increases in SDMA values show that GFR is negatively affected in 50-55% of cats with urolithiasis and that some of the cats are in the early stage of CKD (IRIS stage I-II). In the study, increases in KIM-1, NGAL and SDMA levels without increasing creatinine (Group sCr<2mg/dL) reveal that these markers are more sensitive than creatinine in detecting acute tubular damage and early CKD in cats with urolithiasis.