Dikkat eksikliği ve hiperaktivitesi olan çocuklarda metilfenidat tedavisinin CXCL9, CXCl10, CXCl11/CXCR3 aksı üzerine etkisi
Effect of methyphenidate therapy on CXCL9, CXCl10, CXCL11/CXCR3 axle in children with attention deficit and hyperactivity
Yazar: HAYRİYE ZEYNEP KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA LALOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Kemokinler = Chemokines ; Metilfenidat = Methylphenidate ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: DEHB etyopatogenezinde genetik ve çevresel nedenlerin etkili olduğu düşünülen nörogelişimsel bir hastalıktır. Son zamanlarda DEHB araştırmalarında, nörodejenerasyon ve nöroinflamasyon üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmada DEHB tanısı olan çocuk ve ergenlerde metilfenidat tedavisinin CXCL9, CXCL10, CXL11/CXCR3 aksı üzerine olan etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmaya Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine ayaktan başvuran, DSM-5 tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı konan 6-12 yaş arası çocuklar (n=53) alınmıştır. Çalışmaya katılan çocukların her biri ile klinik görüşme yapılmış ve mevcut psikiyatrik tanıları değerlendirilmiştir. Çalışmamıza katılmayı kabul eden bireylerin ebeveynlerinden ve öğretmenlerinden  Atilla Turgay yıkıcı davranım bozuklukları için DSM-IV'ye Dayalı Tarama ve Değerlendirme ölçeği doldurmaları istenmiştir. Hastalardan alınan kan örneklerinden elde edilen serumlarda CXCL9, CXCL10, CXL11 ve CXCR3 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmamızda DEHB tanısı alan çocuklarda, metilfenidat tedavi sonrası CXCL9, CXCL10, CXL11 ve CXCR3 düzeyleri tedavi öncesine kıyasla düşük bulundu.
Sonuç: Metilfenidat tedavisi sonrası CXCL9, CXCL10, CXL11 ve CXCR3 düzeylerinde düşme olması, DEHB tanılı çocuklarda sık kullanılan bu ilacın etki mekanizmasının bu aks üzerinden  olabileceğini düşündürmüştür.Ayrıca CXCL9, CXCL10, CXL11/CXCR3 aksı ile DEHB hastalığı arasındaki nedensellik bağlantısı için de daha fazla sayıda araştırma gerekmektedir. 
Anahtar Kelimeler:, CXCL9, CXCL10, CXL11, CXCR3, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, kemokin,metilfenidat.

Abstract:
Aim: ADHD is a neurodevelopmental disorder thought to be caused by genetic and environmental factors in its etiopathogenesis. Recently, ADHD research has focused on neurodegeneration and neuroinflammation. In this study, it was aimed to investigate the effect of methylphenidate treatment on the CXCL9, CXCL10, CXL11/CXCR3 axis in children and adolescents with ADHD.
Material ve Method: Children aged 6-12 years (n=53) who applied to Atatürk University Faculty of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic and were diagnosed with ADHD according to DSM-5 diagnostic criteria were included in the study. A clinical interview was conducted with each of the children participating in the study and their current psychiatric diagnoses were evaluated. Parents and teachers of individuals who agreed to participate in our study were asked to fill out the DSM-IV-Based Screening and Evaluation scale for Atilla Turgay Disruptive Behavior Disorders. CXCL9, CXCL10, CXL11 and CXCR3 levels in sera obtained from blood samples taken from patients were measured by ELISA method.

Results: In our study, in children diagnosed with ADHD, CXCL9, CXCL10, CXCL11 and CXCR3 levels were found to be lower after methylphenidate treatment compared to pretreatment.
Conclusion: The decrease in CXCL9, CXCL10, CXL11 and CXCR3 levels after methylphenidate treatment suggested that the mechanism of action of this drug, which is frequently used in children with ADHD, may be through this axis. In addition, more research is required for the causal link between the CXCL9, CXCL10, CXCL11/CXCR3 axis and ADHD disease.

 Keywords: CXCL9, CXCL10, CXL11, CXCR3, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, chemokine, methylphenidate.