İbnü'l-Enbârî ve el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri
Ibnu'l-Enbârî and his work titeled el-Müzekker ve'l-Müennes
Yazar: VEFA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TEKİN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Çalışmamızda III. ile IV. yüzyıllarda Abbâsî Devleti döneminde Bağdât'ta yaşamış Kûfe dil ekolünün büyük temsilcilerinden Ebû Bekir Muhammed b. el-Kâsım İbnü'l-Enbârî (328/940) nin hayatı ve gramer konusunda ele aldığı el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri ele alınmıştır. Müellif ve eseri hakkında genel bilgi verilirken işlediği konular hakkında da kısaca bilgi verilmiştir. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında İbnü'l-Enbârî'nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal, ilmi ve kültürel durumuyla ilgili malumatlar ele alınmıştır. Aynı zamanda giriş kısmında Arap dilinde müzekker ve müennes hakkında bilgi verilmiş ve günümüze kadar yazılmış en önemli eser müelliflerinin isimleri zikredilmiştir. Tezin birinci bölümünde İbnü'l-Enbârî'nin hayatı, ilmi yönü, kişisel özellikleri, eserleri ve hakkında yapılmış çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde İbnü'l-Enbârî'nin el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri ana hatlarıyla tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda el-Müzekker ve'l-Müennes'in genel özellikleri, yazılış gayesi, önemi, metodu, kaynakları, istişhadı, ıstılahları, tanımlamaları, ta'lilleri, bu alanda yazılan diğer eserlerle karşılaştırması hakkında bilgi verilmiş ve eserde ele alınan konulara kısaca değinilmiştir. Sonuç kısmında ise bu çalışmada elde edilen veriler ana hatlarıyla belirtilmiştir. Buna göre İbnü'l-Enbârî, eserinde gerek Basra Ekolü'ne, gerekse Kûfe Ekolü'ne mensup dil âlimlerinin gerekse de diğer dil âlimlerinin görüşlerine başvurmuş, ayet, kıraât, hadis ve şiir gibi şevâhidlerden istişhad getirmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Arap Dili, İbnü'l-Enbârî, Müzekker, Müennes.

Abstract:
In our study, the life of Abu Bakr Muhammad b. al-Qāsim Ibn al-Anbārī (328/940), one of the great representatives of the Kufa linguistic school, who lived in Baghdāt during the Abbāsid State in the 3rd and IVth centuries, and his grammatical work al-Muzakker wa'l-Muennes are discussed. While giving general information about the author and his work, brief information about the subjects he dealt with is also given. Our study consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, information about the political, social, scientific and cultural situation of the period in which Ibn al-Anbārī lived is discussed. At the same time, in the introduction, information about makker and mu'min in the Arabic language was given and the names of the most important authors of the most important works written until today were mentioned. In the first part of the thesis, Ibn al-Anbārī's life, his scholarly direction, his personal characteristics, his works and the studies on him are discussed. In the second chapter, Ibn al-Anbārī's al-Muzakker wa'l-Muennes is introduced in outline. In this context, the general characteristics of al-Muzakker wa'l-Mu'annes, the purpose of its writing, its importance, its method, its sources, its istishhad, its idioms, its definitions, its ta'lil, its comparison with other works written in this field, and the subjects discussed in the work are briefly mentioned. In the conclusion, the data obtained in this study are outlined. According to this, Ibn al-Anbārī, in his work, referred to the opinions of the linguistic scholars belonging to the Basra School, the Kūfah School and other linguistic scholars, and he used shawāhīd such as verse, qiraāt, hadith and poetry. 
Keywords: Arabic Language, Ibn al-Anbārī, Musakker, Mufan.