II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e hatıralarda Ermeni sorunu
From the second constitutional monarchy to republic the Armenian questions with memories
Yazar: GÜLTEKİN GENÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. OKTAY GÖKDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalısma II. Mesrutiyet Dönemi'nde yasanan Türk Ermeni iliskilerine döneminaydınlarının ne yönden yaklastıklarını, bu kisilerin yazdıkları hatıralarından (anı)hareketle ortaya koymak amacındadır.Hatıralar ve hayat hikâyeleri (otobiyografiler) tarihçiler açısından önemli bilgileriçermektedirler. Bu tür eserler kisisel olduklarından ötürü özneldir ve objektif tarihçilikaçısından bazı tehlikeleri tasımaktadırlar. Ancak her seye ragmen hatıralar; geçmisinkaranlık noktalarını aydınlatma ve bilinmeyen ayrıntıları meydana çıkarma konusundamodern tarih yazıcılıgı açısından önemli kaynaklar olarak görülmektedir.Osmanlı mparatorlugu açısından milliyetçilik ideolojisinin en yıkıcı düzeydeyasandıgı dönem II. Mesrutiyet dönemidir. II. Mesrutiyet, yine milliyetçiligin etkileriyleortaya çıkan Ermeni Sorunu'nun da derinlestigi bir dönem olmustur. Birinci DünyaSavası'nda Osmanlı Hükümeti'nce kararlastırılan Ermeni tehciri yasandıgı andanitibaren dillendirilmeye baslanmıs ve Birinci Dünya Savası boyunca ve savas sonrası enfazla konusulan konulardan biri olmustur. Tehcir ve uygulanması esnasında yasananolaylar savasın bitmesiyle birlikte özellikle ttihatçılar aleyhine kullanılan temelpropaganda malzemelerinden biri olmustur. Dönemin anı yazarlarından, ttihatçı vettihatçılara yakınlıgıyla bilinen kimileri Ermeni tehciri konusunda sorumluluklarınınbulunmadıgını ve Ermenilerin savas döneminde isyan ve ihanet etmelerinden dolayı,tehcir edildiklerini anlatmaya çalısırken; özellikle ttihat ve Terakki'ye muhalif olankisiler, anılarında Ermeni tehcirini ttihatçılara karsı en önemli kozlardan biri olarakkullanmaktaydılar.Döneme ait anılarını kaleme alan neredeyse tüm yazarlar, I.Dünya Savası içindeyasanmıs olan Ermeni tehcirine az ya da çok deginmisleridir; bu da tehcirin ne denliönemli bir mesele olarak görüldügünün bir göstergesi olmustur.

Abstract:
This study aims to display the Turkish ? Armenian relationships in the SecondConstitutional Monarchy by the views and memories of the intellectualls of that period.The memories and the autobiographies have valuable information for thehistorians. Since this kind of information is personal they are subjective and have somerisks for the objective historiography, but inspite of everything, memories are seen asimportant resources which help to enlighten the dark sides of the past and to show upthe unknown parts of the modern history writing.On behalf of Otoman empire the most destructive period about the nationalismideology was occuured in the Second Constitutional Monarchy. The SecondConstitutional Monarchy was also a period when the problems about Armeniansincreased because of the nationalism affect. In the I. World War the ArmenianDeportation decided by the Ottoman Empire was started to be discussed and during thewar and also after the war it became one of most important topic that was discussed.The events that happened during the Deportation and in its application became one ofthe basic propaganda material used against the Unionists especially by the end of 1.World War. While some of the memory writers of the period whom were known as theirclose relationships to the Union and Progress Society wrote that they had noresponsibility about the Armenian deportation and they had been deported since theybetrayed and insurrected during the war period ;especially the other writers who wereagainst the Union and Progress Society used the Armenian deportation as an importanttrump in their memories.Almost all the writers who wrote the memories in that period mentioned aboutthe Armenian Deportation that took place during the first world war more or less; thisshows how important the deportation is.