Fırat-Dicle Havzası bazı meteorolojik parametrelerinin zamansal ve mekânsal değişiminin incelenmesi
Investigation of temporary and spatial change of some meteorological parameters of the Fırat-Dicle basin
Yazar: RESUL AKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN KUL
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Meteoroloji = Meteorology ; Ziraat = Agriculture ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Fırat-Dicle Havzası = Fırat-Dicle Basin ; Kriging kestirim teknikleri = Kriging estimation technique ; Sıcaklık = Temperature ; Zamansal değişimler = Temporal variations ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Fırat-Dicle Havzası Türkiye'nin en büyük havzalarındandır. Bu sebepten ötürü iklim değişikliği yönünden de en çok etkileyecek alandır. Çalışma alanın 1960-2020 yılı içerinden Meteoroloji Genel Müdürlüğünden havzada bulunan meteoroloji istasyonlarının verileri alınmıştır. Sayısal olarak yorumlanan 37 meteorolojik istasyonun maksimum ve minimum sıcaklık değerlerinin zamansal ve mekânsal değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışma da yöntem olarak en doğru yöntemi verecek Kriging Enterpolasyon Yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada meteorolojik parametrelinin gün, ay ve son olarak yıl ortalamaları alınarak zamansal grafikleri ile coğrafi bilgi sistemlerinde mekânsal analizleri yapılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Fırat-Dicle Havzası'nda bulunan 21 ilde bulunan toplam 37 adet istasyondan elde edilen yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin değişimleri incelenmiştir. Havzanın yıllık ortalama sıcaklık değerleri yıllara göre incelendiğinde süreç boyunca ortalama sıcaklığın yaklaşık 12.85°C olduğu belirlenmiştir. Yıllık ortalama sıcaklık değişimleri incelendiğinde geçmişten günümüze Erzurum Havalimanı İstasyonu haricinde bütün istasyonlarda belirgin bir biçimde farklı oranlarda yıllık ortalama sıcaklıklarda artış söz konusu iken, Erzurum Havalimanı İstasyonu'nda yıllık ortalama sıcaklıklar negatif yönlü olarak değişim göstermiştir.

Abstract:
The Euphrates-Tigris Basin is one of the largest basins in Turkey. For this reason, it is the area that will be affected the most in terms of climate change. The data of the meteorology stations in the basin were obtained from the General Directorate of Meteorology within the years 1960-2020 of the study area. The temporal and spatial evaluations of the maximum and minimum temperature values of 37 meteorological stations, which were interpreted numerically, were made. Kriging Interpolation Method, which will give the most accurate method, was used in the study. In the study, the average of the day, month, and finally the year of the meteorological parameters were taken and their temporal graphs and spatial analyzes were made in geographic information systems. In the first stage of the study, the changes in the annual average temperature values obtained from 37 stations in 21 provinces in the Euphrates-Tigris Basin were examined. When the annual average temperature values of the basin were examined over years, it was determined that the average temperature was approximately 12.85 °C throughout the process. When the annual average temperature changes are examined, there has been an increase in the annual average temperatures at different rates at all stations except Erzurum Airport Station from past to present, while the annual average temperatures at Erzurum Airport Station have changed negatively.