Kanser tanılı çocuk ve ebeveynlerine yönelik geliştirilen eğitim programının hasta uyumu, bilgi ve kaygı düzeylerine etkisi
The effect of the training program developed for children diagnosed with cancer and their parents on their compliance, knowledge and anxiety levels
Yazar: MÜNEVVER ERKUL
Danışman: PROF. DR. EMİNE EFE ; PROF. DR. ELİF GÜLER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Bilgi = Knowledge ; Hasta eğitimi = Patient education ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı kanser tanısını yeni alan çocuk ve ebeveynine VİDESOF
eğitim programı doğrultusunda yapılan girişimlerin (klinik eğitim rehberi, eğitim videosu,
sosyal etkinlikler) çocuğun hastalığa yönelik bilgi, kaygı ve hasta uyum sürecine ve
ebeveynin hastalığa yönelik bilgi, kaygı ve aile merkezli bakım düzeyine etkisinin
değerlendirilmesidir.
Yöntem: Araştırma deneysel non-randomize kontrollü olarak uygulanmıştır. Örneklem
grubunu kanser tanısını yeni alan 9-18 yaş aralığında girişim grubunda 25 çocuk ve
ebeveyn, kontrol grubunda 25 çocuk ve ebeveyn oluşturmaktadır. Girişim grubu çocuk ve
ebeveyne VİDESOF Eğitim Programı hazırlanmıştır. Eğitim programı kapsamında
ebeveyn için klinik eğitim rehberi hazırlanmıştır. Çocuk için 2,5 yıl önce lösemi tanısı
almış ve şu an idame tedavisi gören 15 yaşındaki bir çocuk tarafından canlandırılan eğitim
videosu hazırlanmıştır. Ölçümler için "Hastalığa İlişkin Bilgi Düzeyi Değerlendirme
Formu", "Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri", "Çocuğun Hasta Uyumu
Değerlendirme Formu", "Ebeveyn Aile Merkezli Bakım Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin tamamının istatistiksel analizleri için SAS 9.4 programı
kullanılmıştır.
Bulgular: VİDESOF eğitim programı, çocukların lehine çocuğun hastalığa yönelik bilgi,
kaygı ve hasta uyumu; ebeveynlerin lehine hastalığa yönelik bilgi, kaygı ve aile merkezli
bakım düzeyi puanları arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: VİDESOF eğitim programı doğrultusunda yapılan girişimlerin çocuğun hastalığa
yönelik bilgi, kaygı ve hasta uyum sürecine ve ebeveynin hastalığa yönelik bilgi ve kaygı
düzeyine, aile merkezli bakım düzeyine etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: çocuk, ebeveyn, onkoloji, bilgi düzeyi, hasta uyumu, kaygı düzeyi,
aile merkezli bakım

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to assess the effect of the interventions (clinical training
guide, training video, social activities) performed to children newly diagnosed with cancer
and their parents in accordance with VIDESOF training program on knowledge, anxiety
and patient adherence process of the children and knowledge and anxiety level and family-
centered care level of their parents.
Method: This experimental was conducted non-randomized. The sample group consisted
of 25 children and parents in the intervention group and 25 children and parent in the
control group and all of the children were newly diagnosed with cancer and were in the
age range of 9-18 years. The VIDESOF training program was prepared for the children
and parents in the intervention group. A clinical training guide was prepared for the parent
within the scope of the training program. On the other hand, a training video, in which a
15-year-old child diagnosed with leukemia 2.5 years ago and currently receiving
maintenance treatment acted out, was prepared for the child. "Assessment Form for
Knowledge Level about the Disease", "State and Trait Anxiety Inventory", "Assessment
Form for Patient Adherence of the Child", "Family-Centered Care Scale for Parent" were
used for measurements. The SAS 9.4 software was used for statistical analyses of all the
data obtained from the study.
Results: After the VIDESOF training program, it was determined that there were
significant differences between disease-related knowledge, anxiety, and patient adherence
of the child and between disease-related knowledge and anxiety level and family-centered
care level scores in favor of the parents based on groups and measurement times (p<0.05).
Conclusion: It was determined that the interventions made in accordance with the
VIDESOF training program had an effect of disease-related knowledge, anxiety, and
patient adherence process of the child and disease-related knowledge and anxiety level
and family-centered care level of the parent.
Keywords: child, parent, oncology, knowledge level, patient adherence, anxiety level,
family-centered care