Evre 2-3 kolorektal kanserli hastalarda oksaliplatin tedavisine bağlı splenomegali görülme sıklığı, klinik ve labaratuar parametreleri ile ilişkisi
The incidence of splenomegaly due to oxaliplatin treatment in patients with stage 2-3 colorectal cancer and its relationship with clinical and laboratory parameters
Yazar: MUSTAFA KÖSEOĞLU
Danışman: PROF. DR. HACI MEHMET TÜRK
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Onkoloji = Oncology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kolorektal kanserler, kanser türleri arasında en sık üçüncü kanser
tipidir. Yeterli düzeyde kemoterapi dozunun alınmasının kanser nüksünü azalttığı
gösterilmiştir. Hastalarda kemoterapi alırken birçok sebeple tedavi dozunun azaltılması veya
tedaviye ara verilebilmektedir. Oksaliplatin tedavisi sırasında splenomegali gelişebildiği
gösterilmiştir. Bu çalışmamızda oksaliplatin tabanlı kemoterapi alan hastalarda dalağın
hacmindeki değişiklikleri, klinik ve kan parametreleri ile antineoplastik tedavilere olan
etkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Retrospektif olarak yapılan çalışmamıza kolorektal kanser tanılı 75 hasta dahil edildi. Çalışmaya 18 yaş ve üstü hastalar, adjuvan FOLFOX veya CAPOX kemoterapisi uygulanan hastalar dahil edildi. Splenektomi öyküsü olanlar, siroz öyküsü olanlar, aktif viral hepatit, non-sirotik portal HT ve hematolojik hastalıkları olan hastalar çalışmaya alınmadı. Hastaların tanı sırasında ve takip sürecindeki bilgisayarlı tomografi verileri radyolog
tarafından incelendi. Kemoterapi sonrası başlangıç durumuna göre dalak hacmindeki %30'luk
artış splenomegali olarak kabul edildi. Hastaların splenomegali geliştirme oranının;
laboratuvar verileri, almış oldukları oksaliplatin dozları, histopatolojik verileri,
komorbiditeleri ve kemoterapi rejimiyle ilişkisi araştırıldı.
Bulgular: Takip sürecin 6. ayında hastaların 43 tanesinde splenomegali görülürken,
32 tanesinde görülmedi. Tümörün yerleşimi, hastanın vücut yüzey alanı, cinsiyet, yaş, tümör
grade'i, LVI, PNI, hastalık evresi, Tümör T evresi, Tümör N evresi, komorbid durumlar ve
labaratuvar verileri ile splenomegali ile ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Korelasyon
testlerinde; splenomegali ile trombositopeni negatif korelasyona (r= -0,221; p=0,050) sahip
iken splenomegali ile toplam oksaliplatin dozunun pozitif korelasyona (r= 0,225; p=0,050)
sahip olduğu saptanmıştır. Splenomegali gelişen hastalarda oksaliplatin doz ortalaması daha
yüksek bulundu (p=0,151). Hastaların 38 tanesi CAPOX, 37 tanesi FOLFOX tedavisi
almıştır. Splenomegali gelişme oranı bakımından FOLFOX ve CAPOX tedavileri arasında
anlamlı fark bulunamıştır (p=0,404). FOLFOX tedavisi alan hastalarda doz azaltım oranı
CAPOX alanlara göre anlamlı derece yüksek bulundu (p=0,007). Sonuç: Splenomegali, sitopeni yapabilecek bir klinik durumdur ve kemoterapi ile oluşabilmektedir. Kolorektal kanserlerde oksaliplatin kaynaklı dalak büyümesinin, oksaliplatin tedavisi sonrası trombositopenin potansiyel bir etyolojisi olarak akılda tutulması gerekebilir.

Abstract:
Introduction: Colorectal cancers are the third most common type of cancer among
cancer types. It has been shown that receiving chemotherapy at a sufficient dose reduces
cancer recurrence. For various reasons, the treatment dose may be reduced or the treatment
may be interrupted in patients receiving chemotherapy. It has been demonstrated that
splenomegaly can develop during oxaliplatin treatment. In this study, we aimed to investigate
changes in the volume of the spleen, along with clinical and blood parameters, and their
impact on antineoplastic treatments in patients undergoing oxaliplatin-based chemotherapy.
Methods: Our retrospective study included 75 patients diagnosed with colorectal
cancer. The study involved patients aged 18 and older who received adjuvant FOLFOX or
CAPOX chemotherapy. Patients with a history of splenectomy, liver cirrhosis, active viral
hepatitis, non-cirrhotic portal hypertension, and hematological diseases were excluded.
Computed tomography data of patients during diagnosis and follow-up were reviewed by a
radiologist. A 30% increase in spleen volume compared to the baseline after chemotherapy
was considered as splenomegaly. The relationship between the development of splenomegaly
in patients and laboratory data, the doses of oxaliplatin received, histopathological data,
comorbidities, and chemotherapy regimen were investigated.
Results: At the 6th month of follow-up, splenomegaly was observed in 43 patients,
while it was not observed in 32 patients. The location of the tumor, body surface area of the
patient, gender, age, tumor grade, LVI, PNI, disease stage, Tumor T stage, Tumor N stage,
comorbid conditions, and laboratory data were found to have no relationship with
splenomegaly. In correlation tests, splenomegaly was found to have a negative correlation
with thrombocytopenia (r= -0.221; p=0.050), while splenomegaly had a positive correlation
with the total oxaliplatin dose (r= 0.225; p=0.050). The average oxaliplatin dose was higher in
patients who developed splenomegaly (p=0.151). 38 patients received CAPOX, and 37
patients received FOLFOX treatment. There was no significant difference between FOLFOX
and CAPOX treatments in terms of the rate of developing splenomegaly (p=0.404). The rate
of dose reduction in FOLFOX-treated patients was significantly higher compared to those
receiving CAPOX (p=0.007). Conclusion: Splenomegaly is a clinical condition that can cause cytopenia and may occur as a result of chemotherapy. In colorectal cancers, the oxaliplatin-induced enlargement of the spleen should be considered as a potential etiology for thrombocytopenia in the
aftermath of oxaliplatin treatment.