Türkçe öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini icra etmeye dönük motivasyonlarının beklenti-değer teorisi kapsamında incelenmesi
An investigation of Turkish teacher candidates' motivation to practice the teaching profession in the scope of expectation-value theory
Yazar: SELİM ZIRIH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA BARUTCU
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim ve öğretimin en önemli ögelerinden biri öğretmenlerdir. Geleceği şekillendirecek olan öğretmenlerin, yetiştirilmeleri sürecinde mesleği iyi icra etmeye dönük motivasyonlarının incelenmesi eğitim öğretimin kalitesi açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmada Türkçe öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini icra etmeye dönük motivasyonlarının Beklenti-Değer Teorisi kapsamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesine bağlı Türkçe öğretmenliği ana bilim dalında öğrenim gören 4.sınıf düzeyinde 27 Türkçe öğretmeni adayıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan, yansıtıcı günlüklerden ve odak grup görüşmesinden yararlanılarak elde edilen veriler nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Türkçe öğretmen adaylarının mesleği icra etmeye dönük başarı beklentilerinin olumlu anlamda ve yüksek seviyede olduğu saptanmıştır. Türkçe öğretmen adayları genel olarak öğretmenlik mesleğini başarılı bir şekilde icra edebileceklerini ifade etmişlerdir. Türkçe öğretmen adaylarının mesleği icra etmeye dönük öz yeterliliklerinin olumlu anlamda ve yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe öğretmen adayları genel olarak öğretmenlik mesleğini iyi şekilde icra edecek yeterliliğe sahip olduklarını belirtmişlerdir. Türkçe öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine atfettikleri değerin olumlu anlamda ve yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Türkçe öğretmen adayları genel olarak öğretmenlik mesleğinin kutsallığı, mesleği sevmeleri ve çocukları sevmeleri sebebiyle öğretmenlik mesleğinin kendileri için önemli ve değerli olduğunu ifade etmişlerdir. Türkçe öğretmen adaylarının genel olarak mesleği icra etmeye dönük kaygı düzeylerinin ise düşük seviyede olduğu saptanmıştır. Türkçe öğretmen adayları; arkadaşlarından iyi olduklarını düşünmeleri, öğretmenlik mesleğini iyi bir şekilde icra edebileceklerini düşünmeleri ve edindikleri deneyimler sebebiyle öğretmenlik mesleğini icra etmeye dönük kaygı düzeylerinin düşük seviyede olduğunu belirtmişlerdir. Başarı beklentisi, öz yeterlilik, görev değeri ve kaygı kavramları motivasyonu oluşturan yapılardır. Motivasyonu oluşturan bu yapılar Beklenti-Değer Teorisi'nin ilkeleri kapsamında değerlendirildiğinde Türkçe öğretmen adaylarının mesleği icra etmeye dönük motivasyon düzeylerinin olumlu anlamda ve yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçların, literatürde Beklenti Değer Teorisi kapsamında yapılan çalışmaların sonuçlarını destekler nitelikte olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
One of the most important elements of education and training is teachers. Examining the motivation of the teachers who will shape the future to perform the profession well during their training is important in terms of the quality of education. In this study, it is aimed to examine the motivations of Turkish teacher candidates to perform the teaching profession within the scope of Expectation-Value Theory. The study was carried out with 27 Turkish teacher candidates at the 4th grade level studying in the department of Turkish language teaching affiliated to the education faculty of a state university in the 2021-2022 academic year. In the study, in which the qualitative research approach was adopted, the basic qualitative research design was used. The data obtained by using semi-structured interview form, reflective diaries and focus group interview were analyzed by qualitative content analysis method. According to the results of the research, it has been determined that Turkish teacher candidates have a positive and high level of success expectations for performing the profession. Turkish teacher candidates generally stated that they can successfully perform the teaching profession. It has been concluded that Turkish teacher candidates' self-efficacy towards performing the profession is positive and at a high level. Turkish teacher candidates generally stated that they have the competence to perform the teaching profession well. It has been determined that the value that Turkish teacher candidates attribute to the teaching profession is positive and at a high level. Turkish teacher candidates stated that the teaching profession is important and valuable for them because of the sanctity of the teaching profession, their love of the profession and their love for children. It was determined that the anxiety levels of Turkish teacher candidates about performing the profession in general were low. Turkish teacher candidates; They stated that they think that they are better than their friends, that they can perform the teaching profession well, and that their anxiety levels about performing the teaching profession are at a low level due to the experiences they have gained. The concepts of success expectation, self-efficacy, task value and anxiety are the constructs that constitute motivation. When these motivational structures are evaluated within the scope of the principles of Expectation-Value Theory, it has been concluded that the motivation levels of Turkish teacher candidates to perform the profession are positive and high. It has been determined that the results obtained from the study support the results of the studies conducted within the scope of Expectation Value Theory in the literature.