Biyolojik ajan kullanımının serum anti-hbs düzeyleri üzerine olan etkisi
Effect of biological agent use on serum anti-HBS levels
Yazar: TAMER ACAT
Danışman: PROF. DR. ABDULBAKİ KUMBASAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B yüzey antijenleri = Hepatitis B surface antigens ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Sitokinler = Cytokines ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; İnterleukin 6 = Interleukin 6

Özet:
Amaç: Biyolojik ajanlar tümör nekrozis alfa (TNF-α), interlökin-1 (IL-1), interlökin-6 (IL-6) gibi sitokinleri inhibe ederek etki eden ve son yıllarda klinikte kullanımı giderek artan ilaç grubudur. İmmünsupresif etkileri nedeniyle hepatit B virüs reaktivasyonuna (HBVr) neden olabilir. Hepatit B yüzey antikoru (Anti-HBs) HBV enfeksiyonuna karşı koruyuculuk sağlar. Amacımız biyolojik ajan kullanımının hepatit B yüzey antijeni (HBsAg) negatif hastalarda Anti-HBs düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın örneklemini 2018-2021 yılları arasında Gastroenteroloji ve Romatoloji polikliniğine başvuran ve çeşitli hastalıklar nedeniyle en az 6 ay boyunca biyolojik ajan kullanan 34 HBsAg negatif ve Anti-HBs pozitif hasta oluşturuyor. Kontrol grubu ise benzer yaş ve cinsiyete sahip 34 Anti-HBs pozitif sağlıklı yetişkinden oluşmaktadır. Hasta grubunda tedavi öncesi ve tedaviden en az 6 ay sonra bakılan Anti-HBs, karaciğer fonksiyon testleri, böbrek fonksiyon testleri ve inflamasyon belirteçleri kaydedildi ve karşılaştırıldı. Kontrol grubunda ise sadece Anti-HBs değerleri çalışmaya dâhil edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan gönüllülerin 43'ü erkek 25'i kadın olup, gönüllülerin ortalama yaşı 36,83±12,08 olarak saptandı. Biyolojik ajanları kullanan hasta sayıları adalimumab için 12 hasta, etanercept için 7 hasta, golilumab için 5 hasta, tosilizumab için 5 hasta, sertolizumab için 3 hasta, infliximab için ise 2 hasta olarak hesaplandı.  Bu ilaçların ortalama kullanım süresinin minimum 6 ay ve maksimum 29 ay olduğu; ortalama ise 9.47±6,14 ay olduğu hesaplandı. Hasta grubunda Anti-HBc IgG 11 hastada pozitif, 23 hastada negatif saptandı. Biyolojik ajan kullanımı ile Anti-HBs düzeyinde anlamlı bir düşüş olmadığı saptanmış olup; karaciğer fonksiyon testlerinde artış olmadı. Hiçbir hastada biyoloji ajan kullanımı ile beraber HBVr gelişmedi. İnflamasyon belirteci olan C-reaktif protein düzeyinde anlamlı düşüş saptandı (p=0,008). Sonuçlar: Yaptığımız çalışmada biyolojik ajan kullanımı ile Anti-HBs düzeyinde düşüş olmasa da bu konuda yeterince veri olmadığından daha büyük hasta grupları ile beraber daha fazla çalışmaya ihtiyaç duymaktadır. Biyolojik ajan kullanan hasta gruplarında serum Anti-HBs düzeylerinin yakın bir şekilde takip edilmesi ve Anti-HBs düzeyi koruyuculuk düzeyin altına düştüğünde tedavi revizyonları ve yeniden aşılama için hastaların değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Hepatit B yüzey antikoru, Biyolojik ajan, Anti-TNF, İnterlökin-6, Otoimmün hastalık

Abstract:
Aim: Biological agents are a group of drugs that act by inhibiting cytokines such as tumor necrosis alpha (TNF-α), interleukin-1 (IL-1), interleukin-6 (IL-6) and their clinical use has been increasing in recent years. It can cause hepatitis B virus reactivation (HBVr) due to its immunosuppressive effects. Hepatitis B surface antibody (Anti-HBs) provides protection against HBV infection. Our aim is to investigate the effect of biological agent use on Anti-HBs levels in hepatitis B surface antigen (HBsAg) negative patients. Materials and Methods: The sample of this study consists of 34 HBsAg negative and Anti-HBs positive patients who admitted to Gastroenterology and Rheumatology outpatient clinics and used biological agents for at least 6 months due to various diseases between 2018-2021. Control group consist of 34 Anti-HBs positive healthy adults with similar age and gender. Anti-HBs, liver function tests, kidney function tests, and inflammation markers measured before and at least 6 months after treatment in the patient group were recorded and compared. In the control group, only Anti-HBs values were included in the study. Results: Of the participants in the study, 43 were men and 25 were women and the average age of the participants was 36.83±12.08. The number of patients using biological agents was calculated as 12 patients for adalimumab, 7 for etanercept, 5 for golilumab, 5 for tocilizumab, 3 for certolizumab, and 2 for infliximab. The average duration of use of these drugs is a minimum of 6 months and a maximum of 29 months; the average was calculated to be 9.47 ± 6.14 months. In the patient group, Anti-HBc IgG was positive in 11 patients and negative in 23 patients. It was found that there was no significant decrease in Anti-HBs level with the use of biological agents; there was no increase in liver function tests. HBVr did not develop in any patient with the use of biology agents. There was a significant decrease in C-reactive protein level, which is an inflammation marker (p = 0.008). Conclusions: Although there is no decrease in the level of Anti-HBs with the use of biological agents in our study, more studies with larger patient groups are needed because there is not enough data on this subject. It is important to closely monitor serum Anti-HBs levels in patient groups using biological agents and to evaluate patients for treatment revisions and revaccination when the Anti-HBs level falls below the protective level. Keywords: Hepatitis B surface antibody, Biological agent, Anti-TNF, Interleukin-6, Autoimmune disease