Çok kriterli analiz yöntemi kullanılarak en uygun pestisit arıtma teknolojisinin seçilmesi
Selection of the best pesticide treatment technology by using multi criteria analysis method
Yazar: DENİZ BARIŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞEHNAZ ŞULE KAPLAN BEKAROĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünya genelinde ve ülkemizde olduğu gibi pestisit kullanımı her geçen gün artmakta ve ekolojik döngüyü bozmaktadır. Günlük yaşantımızda her alanda rastlayabileceğimiz pestisitler özellikle tarımsal faaliyetlerde yoğun olarak kullanılmakta ve çevresel taşınımları sonucunda su kaynaklarına ulaşabilmektedir. Çevre ve canlılar üzerine olumsuz etkiler yaratan ve ng/L ile µg/L konsantrasyon aralığında bulunan pestisitlerin kullanım miktarlarının kontrol altında tutulabilmesi için mevzuatlar daha sıkı hale getirilmektedir. Ülkemizde, Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği, İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesinde Dair Yönetmelik ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ile pestisitler ile ilgili sınır değerler belirlenmiştir. Pestisitlerin sebep olduğu çevresel ve halk sağlığı riskleri göz önünde bulundurulduğunda, pestisitlerin tespit edilmesi, mevcut tesislerin performanslarının ortaya çıkarılması, giderim yöntemlerinin etkinliği ve en uygun akım şemasının belirlenmesi gibi konularda literatürde boşluklar bulunmaktadır. Bu tezin amacı içme suyu arıtımında pestisit giderimi için en uygun alternatif proseslerin seçilmesidir. Tez kapsamında 9 adet pestisit seçilmiştir. Bu pestisitler; asetoklor, alaklor, dieldrin, diuron, heptaklor, heptaklor epoksit, permetrin, sipermetrin ve 4,4-DDE'dir. Belirlenen pestisitlerin her biri için uygun arıtma alternatiflerini belirlemek amacıyla, Çok Kriterli Analiz (MCA) yöntemi kullanılmıştır. MCA uygulaması özellikle en uygun içme suyu arıtma sistemine karar verme sürecinde, en iyi alternatifin bulunması için dikkate alınması gereken teknolojik, çevresel ve ekonomik tüm faktörlerin birada değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. MCA değerlendirmesi yapılırken pestisit giderim verimleri, değerlendirilen proseslerin güvenirliliği, su kayıpları, yan ürün oluşumu, ön arıtma gereksinimler vb. kriterler göz önüne alınarak yapılmıştır. Yapılan MCA değerlendirmesi sonucunda; asetoklor için Toz Aktif Karbon (TAK) ve Granül Aktif Karbon (GAK) adsorpsiyonu, alaklor için TAK ve GAK adsorpsiyonu, dieldrin için TAK ve GAK adsorpsiyonu, diuron için nanofiltrasyon membranı, heptaklor için GAK adsorpsiyonu, heptaklor epoksit için TAK adsorpsiyonu, permetrin için TiO2 prosesi, sipermetrin için GAK adsorpsiyonu ve 4,4-DDE için TAK ve GAK adsorpsiyon prosesleri en uygun alternatif potansiyeller olarak bulunmuştur.

Abstract:
The use of pesticides worldwide, as well as in our country, is increasing day by day and disrupting the ecological cycle. In our daily life, pesticides, which we can find in the field, can be used intensively especially in agricultural activities and reach to water resources as a result. They have an increase in ng / L and μg / L, which have more negative effects on the environment and the living things. It is made tighter. In our country, the limit values related to pesticides have been determined with the Regulation on Superior Water Quality, Regulation on the Quality of Surface Water to be Obtained or Planned for Drinking Water and Regulation on the Waters for Human Consumption. Given the environmental and public health risks caused by pesticides, there are gaps in the literature such as the identification of pesticides, the discovery of the performance of existing plants, the effectiveness of remediation methods and the recommendation of the most appropriate flow scheme. The aim of this thesis is to prioritize alternative processes for pesticide removal in drinking water treatment. 9 pesticides were selected within the scope of the thesis. These pesticides are; acetochlor, alachlor, dieldrin, diuron, heptachlor, heptachlor epoxide, permethrin, cypermethrin and 4,4-DDE. To determine the appropriate potential treatment alternatives for each of the identified pesticides, the Multi-Criteria Analysis (MCA) method was used. When MCA was evaluated, pesticide removal efficiencies, reliability of evaluated processes, water losses, by-product formation, pre-treatment requirements, etc. were taken into consideration. As a result of MCA evaluation; powdered activated carbon (PAC) and granular activated carbon (GAC) adsorption for alachlor, PAC and GAC adsorption for dieldrin, nanofiltration membrane for diuron, GAC adsorption for heptachlor, PAC adsorption for heptachlor epoxide, TiO2 for permethrin process, GAC adsorption for cypermethrin and PAC and GAC adsorption processes for 4,4-DDE were found to be the best alternative potentials.