Tarih öğretiminde analoji yönteminin kullanılmasının orta öğretim öğrencilerinin tutumlarına, başarılarına ve tarihsel düşünme becerilerine etkisi
Effects of using analodgy based activities in history teaching on students' successes, attitudes and historical thinking skills
Yazar: AYŞEGÜL NİHAN EROL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HAMZA KELEŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Analoji = Analogy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tarih öğretimi = History teaching ; Tarihsel düşünme becerisi = Historical thinking skill ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu araştırma ile orta öğretim tarih derslerinde analoji temelli etkinlikler kullanılarak öğrencilerin akademik başarının artırılması, tarih dersine karşı olumlu tutum geliştirilmesini ve tarihsel düşünme becerilerinin tarihsel kavrama, tarihsel analiz ve yorum boyutlarında geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, onuncu sınıf öğrencileriyle, tarih dersinde nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanıldığı karma yöntemle yürütülmüştür. Araştırmanın nicel bölümü, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen modelinde yapılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise analoji yönteminin, öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerinin tarihsel kavrama ve tarihsel analiz-yorum boyutları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ankara'da bir devlet okulunda 2013-2014 yılı bahar döneminde toplam on hafta boyunca yürütülen araştırmanın uygulaması "XVII. Yüzyılda Değişim ve Diplomasi ile En Uzun Yüzyıl" ünitelerinin öğretimi sürecinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda araştırmacı tarafından hazırlanan analoji temelli etkinlikler kullanılırken, kontrol grubunda ise dersler, ders kitabı merkezli bir süreçte yapılmıştır. Araştırmanın ilk ve son haftalarında, deney ve kontrol gruplarına tarih dersi tutum ölçeği ve başarı testi uygulanmış ayrıca her iki gruptan tarihsel metinler yazmaları ve kişisel bilgi formundaki soruları yanıtlamaları istenmiştir. Elde edilen verilerin ışığında, nicel veriler SPSS 21.00 veri analiz programıyla, nitel veriler ise betimsel analiz ve içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Bulguların sonuçlarına göre deney grubu öğrencilerinin analoji temelli etkinlikler sonrasında hem tarih dersine karşı olumlu tutum geliştirdiği hem de başarılarını artırdıkları gözlenmiştir.  Ayrıca deney grubunun son test sonuçlarının kontrol grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür.  Bu durum yapılan uygulamanın öğrenci tutumlarını ve başarılarını geliştirdiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin yazmış oldukları tarihsel metinler incelendiğinde ise deney grubu öğrencilerinin tarihsel kavrama becerilerinden; hayal gücünü kullanarak yazma,  geçmişi kendi kavramlarıyla değerlendirme ve tarihsel kişilerle empati kurma ve tarihsel bir olayın nerede olduğu, kimlerin yer aldığı, bu olayın sebep ve sonuçlarını belirtme becerilerinin kontrol grubundan daha yüksek sıklıkta kullanıldığı ortaya çıkmıştır.  Öğrenci metinlerindeki tarihsel analiz becerileri analiz edildiğinde ise bazı becerilerin iki grupta da eşit olduğu ortaya çıkmıştır.  Buna karşılık deney grubu öğrencilerinin tarihçilerin geçmiş hakkında farklı yorumlarının olduğundan haberdar olma, tarihteki şahsiyet, kurum ve düşüncelerin benzerlik ve farklılıklarını bulabilme ve geçmişteki insanların farklı inançlarını, çıkarlarını, umutlarını ve korkularını belirtme becerilerini kullanım sıklıklarının kontrol grubundan yüksek çıkmıştır.

Abstract:
This study aims to improve students' academic achievement, their attitudes toward history, and also aims to develop students' historical thinking skills in the levels of historical understanding, historical analysis and historical interpretation by using analogy based activities in the course of history. The research was carried out with 10th grade students and the mixed method (both quantitative-qualitative data design) was used. The quantitative chapter of the research was a quasi-experimental study with pretest-posttest design. At the qualitative chapter of the research, it was explored that the effect of analogy based activities in history teaching on historical thinking skills in the dimensions of historical understanding, historical analysis and interpretation. The current study was carried out at a State high school in Ankara in 2013-2014 teaching year. The study lasted 10 weeks. The implementation of the study was practiced during the teaching of "Alteration and Diplomacy in 17th Century" and "The Longest Century" units in classroom.  The experimental group was tought with teaching activities based on analogy method. While the to the control group students was tought by textbook-centred constructivist teaching method. In the first and last weeks of the research, attitude scale, success test were applied both experimental and control groups.  Students from both groups are also asked to write historical texts and fulfill the personal information form. The quantitative data was analyzed with SPSS 21 program, the qualitative was analyzed by using descriptive and content analysis techniques by the researcher. The findings of the research showed that students in the experimental group improved both academic success and their attitudes after the implementation.  Also the results of post tests showed that, students in the experimental group were improved their attitudes and they were more successful and than those in the control group.  By examination of historical texts written by the students, analyses showed that the frequency of using historical understanding skills such as "writing appreciating historical empathy, evaluation of history by their own concepts, writing historical narratives imaginatively and reconstructing the literal meaning of history" were used more in experimental group.  By examination of historical texts written by the students, analyses showed that the frequency of using historical analysis and historical interpretation skills, some of frequencies were same but some skills such as "concerning alternative interpretations of the past, concerning alternative interpretations of the past and considering multiple perspectives of various peoples in the past by demonstrating their differing motives, beliefs, interests, hopes, and fears" were also used more in experimental group.