Katyonik ağartma aktivatörü kullanarak hidrojen peroksit ağartmasının pamuklu örme kumaşlar için optimize edilmesi
Optimization of hydrogen peroxide bleaching using cationic bleach activator for cotton knitted fabrics
Yazar: SEMİHA POLAT
Danışman: PROF. DR. NEVİN ÇİĞDEM GÜRSOY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalışmada peroksit ağartma sisteminde; katyonik ağartma aktivatörü kullanarak banyoda perasit oluşturulmuştur. Hidrojen peroksit yöntemine göre daha çevreci bir ağartma sistemi sunmak amacıyla ilgili proses optimize edilmiştir. Optimizasyonda kullanılacak temel seviyeler (0) ile minimum (-1), maksimum (+1) seviyeleri belirlenmek için ön denemeler yapılmıştır. Klasik yöntem uygulayarak yapılan ön denemelerde hidrojen peroksit, aktivatör, sıcaklık, süre ve pH?da değerlerinde yapılan değişiklerin beyazlık, patlama mukavemeti ve hidrofilite değerleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlardan yola çıkılarak her bir değişken parametrenin ilgili kalite parametresi üzerine etkisinin olup olmadığını, parametrelerin her bir kalite değeri için önem sırası ve parametrelerin tek başına değil de ikili olarak birlikte değiştirildiğinde sonuç değerini nasıl etkileyeceklerini inceleyebilmek için tam faktöriyel deney tasarımı yapılmıştır. Design expert 6 paket programı yardımıyla merkezi kompozit tasarım kapsamında yapılan deneyler ve sonuçları değerlendirilerek optimizasyon yapılmıştır. Program vasıtasıyla optimize reçete elde edilmiş, bu reçete uygulanarak yapılan denemenin sonucu programın tahmin etmiş olduğu sonuçla kıyaslanmıştır. Yapılan deneme sonucu elde edilen beyazlık, patlama mukavemeti ve hidrofilite değerleri program tarafından tahmin edilen sonuca oldukça yakın çıkmıştır. Ayrıca çıkan sonuçlar katyonik ağartma aktivatörlerin tekstil sanayisinde kullanımı için uygun olduğunu ve ticari peroksit ağartmasına oranla daha iyi sonuçlar elde edilebileceğini göstermiştir.

Abstract:
In this thesis bleaching optimization was researched by using cationic bleach activator in hydrogen peroxide bleaching. Effects of chelating agent, activator, pH, hydrogen peroxide and time on cotton knitted fabric?s whiteness, bursting strength and absorbency of fabrics were evaluated and showed with graphics. Design expert 6 programme was used to get optimization of the bleaching. The results of our investigation showed that performance of CBA-activated hydrogen peroxide system strongly depends on bleaching parameters, such as concentration of cationic bleach activators, concentration of H2O2, temperature, treatment period and  pH. Cationic bleach activators can be used for textile industry and have shown good results than conventional peroxide bleaching. By the addition of the cationic bleach activator to a conventional hot bleaching system, it was possible to obtain a similar level of whiteness at lower temperature and reduced time. Such an activated hydrogen peroxide bleach system provides lots of advantages over conventional hydrogen peroxide bleach system, including saving energy, time, reducing environmental impact,  reducing fiber damage form bleaching and enhancing plant capacity.