Diyabeti olan erişkin bireylerde eşlik eden tiroid fonksiyon bozukluğusıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of thyroid dysfunction in adults with di̇abetes
Yazar: ESRA VURAL DUYAN
Danışman: DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Diyabetes mellitus ve tiroid fonksiyon bozuklukları, endokrin
hastalıklar arasında oldukça sık karşılaşılan iki sağlık sorunudur. Diyabetiklerde tiroid
hastalıklarının prevalansı diyabet tanılı olmayan kişilere göre 2-3 kat fazla
görülmektedir. Tanı konmamış tiroid fonksiyon bozukluğu, diyabetik hasta
popülasyonunda metabolik kontrolü olumsuz yönde etkileyebilmekte ve
kardiyovasküler hastalık riskini arttırmaktadır. Bu çalışmada tip 1 ve tip 2 diyabet
tanısı ile izlenen erişkin hastalarda eşlik eden tiroid fonksiyon bozukluğu sıklığının
belirlenmesi ve tiroid fonksiyon bozukluklarının diyabetin metabolik kontrolü ve
komplikasyonları üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Retrospektif nitelikteki bu çalışmaya, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği
Diyabet polikliniğine Kasım 2022 – Kasım 2023 tarihleri arasında başvuran Tip 1 ve
Tip 2 Diyabetes Mellitus tanılı 274 hasta dahil edildi. Hastalara ait demografik veriler,
sigara kullanımı, diyabet tanı yaşı ve süresi, mikrovasküler ve makrovasküler
komplikasyonların varlığı, eşlik eden kronik hastalıkları, antidiyabetik tedavi,
operasyon öyküsü, laboratuvar verileri (HbA1c, Glukoz, C-peptid, TSH, T4, T3,
Tiroid antikorları, HDL, LDL, TG, Total Kolesterol, Kreatinin) anonimize edilerek
kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmış olup tüm analizlerde
p<0,05 değerleri anlamlı olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmamızda toplam katılımcı sayısı 274 olup bunların % 90.5'ni
(n=248) Tip 2 DM, %9.5'ni (n=26) Tip 1 DM tanılı hasta oluşturmaktaydı. Bireylerin
%60,6'sının (n=166) erkek ve yaş ortalamasının 60,18±11,88 yıl olduğu belirlenmiştir.
Ortalama diyabet tanı yaşı 47,67±12,22 yıldır, kadın bireylerin VKİ ortalaması
30,26±5,91, erkek bireylerin VKİ ortalaması 28,26±4,20 olduğu belirlenmiştir.
Erkeklerde pre-obezite sıklığı %50,0 ile kadınlara kıyasla daha yüksek, kadınlarda ise
obezite sıklığı ise %47,2 ile erkeklere kıyasla anlamlı olarak yüksek saptandı. Tiroid
bozukluğu olan hastaların yaş ortalamasının 61,79±11,60 yıl olduğu belirlenmiştir
Tüm Katılımcıların 85'inde (%31,0) tiroid fonksiyon bozukluğu, 46'sında (%16,8)

x

hipotiroidi olduğu belirlenmiştir. Kadın bireylerin %25,0'inde (n=27), erkek bireylerin
%11,4'ünde (n=19) hipotiroidi tespit edilmiştir. Tip 1 diyabetik bireylerin
%10,6'sında (n=9), Tip 2 diyabetli bireylerin ise %89.4'ünde (n=76), tiroid fonksiyon
bozukluğu mevcuttu. Diyabetik hastaların operasyon öyküsüne baktığımızda hasta
grubunun %51'inde geçirilmiş en az bir ameliyat öyküsü bulunmaktaydı.

Sonuç: Çalışmamıza katılan diyabetik olguların yaklaşık üçte birinde tiroid
fonksiyon bozukluğu saptanmış ve en sık olarak aşikar hipotiroidi olduğu görülmüştür.
Kadın katılımcıların, tiroid fonksiyon bozukluklarına sahip olma oranları erkek
katılımcılardan daha yüksek bulunmuştur. Diyabet süresi arttıkça tiroid fonksiyon
bozukluğunda da artış saptanmıştır. Çalışmamızda VKİ ile TSH arasında çok zayıf
düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Diyabet tanılı hastaların
makrovasküler komplikasyonlardan kaynaklanan yüksek morbidite ve mortalite
oranları göz önünde bulundurulduğunda tiroid hastalık taraması genel nüfusa kıyasla
diyabet hastalarında daha fazla önem kazanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Diabetes Mellitus, Endokrin hastalıklar, Tiroid Fonksiyon
Bozukluğu,

Abstract:
Aim: Diabetes mellitus and thyroid dysfunction are two very common health
problems among endocrine diseases. The prevalence of thyroid diseases is 2-3 times
higher in diabetics than in non-diabetics. Undiagnosed thyroid dysfunction may
adversely affect metabolic control and increase the risk of cardiovascular disease in
diabetic patient population. This study aimed to determine the frequency of
accompanying thyroid dysfunction in adult patients diagnosed with type 1 and type 2
diabetes mellitus and to examine the effects of thyroid dysfunction on metabolic
control and complications of diabetes.

Material and Methods: İn this retrospective study, 274 patients diagnosed
with type 1 and type 2 Diabetes Mellitus who met the appropriate criteria and applied
to Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Department of Family
Medicine between November 2022 and November 2023 were included.
Sociodemographic data of the patients, duration of diabetes, presence of microvascular
and macrovascular complications, concomitant chronic diseases, antidiabetic
treatment, past surgical history, laboratory data( HbA1c, glucose, C-peptide, TSH, T4,
T3, thyroid antibodies, HDL, LDL, total cholesterol, creatinine) were obtained from
hospital system. SPSS program was used for statistical analysis and calculations.
Statistical significance level was accepted as p<0.05.

Results: The total number of participants in our study was 274, of whom
248(%90.5) were diagnosed with type 2 DM and 26(%9.5) with Type 1 DM. İt was
determined that 60.6%(n=166) of the individuals were male and the average ages was
60,18±11,88 years. The mean age at diagnosis of diabetes was 47,67±12,22 years, the
mean BMİ of female individuals was 30,26±5,91 and the mean BMİ of male
individuals was 28,26±4,20. The frequency of pre-obesity in men was found to be
higher than in women with 50% and the prevalence of obesity in women was
significantly higher than in men with 47.2%. The mean age of patients with thyroid
disorders was 61,79±11,60 years. 85(31.0%) of the participants had thyroid
dysfunction and 46(16.8%) had hypothyroidism. Hypothyroidism was detected in 25%

xii

of female individuals(n=27) and 11.4% of male individuals(n=19). Thyroid
dysfunction was present in 10.6%(n=9) of Type 1 diabetic individuals and
89.4%(n=76) of Type 2 diabetic individuals. When we look at the surgical history of
diabetic patients, 51% of patients had a history of at least one surgery.

Conclusion: Approximately one third of the diabetic subjects in our study had
thyroid dysfunction, and the clinical hypothyroidism was the most common. Female
participants were found to have higher rates of thyroid dysfunction than male
participants. As the duration of diabetes increases, thyroid dysfunction increases. In
our study, a very weak, positive significant relationship was found between BMİ and
TSH. Considering the high morbidity and mortality rates of patients with diabetes due
to macrovascular complications, thyroid disease screening gains importance in
patients with diabetes compared to the general population.

Keywords: Diabetes mellitus, Endocrine diseases, Thyroid dysfunction,