COVID-19 pnömonisi nedeniyle 3. basamak göğüs hastalıkları hastanesinde yatarak tedavi gören hastaların taburculuk sonrası dönemdeki akciğer hasarının değerlendirilmesi
Evaluation of post discharge lung damage of covid-19 patients WHO were hospitalised at the 3RD stage chest diseases hospital DUE to COVID-19 pneumonia
Yazar: GİZEM KÖYBAŞI
Danışman: PROF. DR. AYŞE FİLİZ ARPAÇAG KOŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; COVID 19 = COVID 19 ; Hasta takibi = Follow up studies ; Pnömoni = Pneumonia ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests

Özet:
Amaç: Bu çalışmada COVID-19 pnömonisi geçirmiş olan hastaların iyileşme sonrası takiplerinde; hastalığa bağlı gelişen uzun dönem/kalıcı akciğer hasarının SFT, DLCO, 6DYT ve toraks BT aracılığı ile araştırılması hedeflenmiştir. Hastalarda gelişmiş olabilecek DLCO kaybının değerlendirilmesi ve ilişkili olduğu faktörlerin tespit edilmesi primer amaç olarak belirlenmiş olup, fibrotik değişikliklerin araştırılması, obstrüktif ve restriktif solunum bozukluğu gelişimi üzerine etki eden risk faktörlerinin belirlenmesi çalışmamızın sekonder amaçlarıdır. 
Gereç ve Yöntem: Ağustos 2020 – Mart 2021 tarihleri arasında COVID-19 pnömonisi sebebiyle hastanede yatarak tedavi gören 53 hastanın akut viral hastalık sırasındaki demografik verileri, toraks bilgisayarlı tomografi tutulum yaygınlığı ve paternleri, laboratuar bulguları, tedavi bilgileri, yatış süreleri ile taburculuk sonrası semptomları, kontrol toraks bilgisayarlı tomografi tutulum yaygınlığı ve paternleri, laboratuar bulguları, SFT ve DLCO bulguları, 6DYT sonuçları kaydedilmiştir.
Bulgular: COVID-19 pnömonisi nedeniyle hastanede yatarak tedavi gören hastalarda en sık görülen solunum fonksiyon bozukluğu DLCO kaybı olarak bulunmuştur. Bunu sırasıyla restriktif ve obstrüktif solunum bozukluğu takip etmiştir. DLCO kaybı ve restriktif solunum bozukluğu gelişimi için, normal parankim skoru (3.ay) bağımsız değişken olarak bulunmuştur (0R: 1.478, %95 GA: 1.183-1.847, p=0.001 ; 0R: 1.172 %95 GA: 1.010-1.359, p=0.03; sırası ile). Obstrüktif solunum bozukluğu gelişimi için ise CRP yüksekliği bağımsız değişken olarak bulunmuştur (OR: 1.012 %95 GA: 1.001 – 1.025, p=0.04). Hastaların %43.3'ünde, 3.aydaki radyolojik değerlendirmede fibrozis bulguları tespit edilmiştir. Fibrozis gelişimi, akut viral hastalık sırasındaki toraks BT tutulum skoru (0R: 0.992, %95 GA: 0.988 - 0.999, p=0.02 ve 6DYT (0R: 1.230, %95 GA: 1.039 – 1.457, p=0.01)  ile ilişkili bulunmuştur. 
Sonuç: COVID-19 pnömonisi nedeniyle hastanede yatarak tedavi gören hastaların 3.ay kontrollerinde DLCO kaybı ve fibrozis bulguları sık görülmektedir. Hastaların uzun dönem takiplerinde, SFT ve DLCO bulaş riski ya da hasta uyumsuzluğu gibi nedenlerle uygulanamadığında toraks BT normal parankim skoru ve 6DYT hastaların fonksiyonel değerlendirilmesinde yol gösterici olabilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the long-term/permanent lung damage due to the disease by PFT, DLCO, 6 Minute Walk Test (6MWT) and Thorax CT in the post-recovery follow-up of patients who had COVID-19 pneumonia. The primary outcome was to determine the possible diffusion impairment and the related factors. The secondary outcomes were to investigate the fibrotic changes , obstructive and restrictive respiratory disorders and the related factors.
Materials and methods: We conducted a follow up study of 53 hospitalised patients due to COVID-19 pneumonia, between August 2020- March 2021. Demographic data, thorax ct scores and patterns, treatment data, duration of hospital stay, laboratory findings during the acute illnes and control CT scores and patterns, laboratory findings, PFT, DLCO and 6MWT of the 3rd month follow up results were recorded.
Findings: The most common respiratory disorder was found to be DLCO impairment. This was followed by restrictive and obstructive respiratory disorders, respectively. Normal paranchymal score (3rd month) was found as independent parameter for DLCO impairment and restricitve respiratory disorder (0R: 1.478, %95 GA: 1.183-1.847, p=0.001; 0R: 1.172 %95 GA: 1.010-1.359, p=0.03; respecctively) Increased CRP level was found as independent variable for the development of obstructive respiratory disorder (OR: 1.012 %95 GA: 1.001 – 1.025, p=0.04). In the radiological evaluation at the 3rd month, fibrosis was detected in the 43.3% of the patients. The development of fibrosis was associated with thoracic CT score (0R: 0.992, %95 GA: 0.988 - 0.999, p=0.02) and 6MWT results (0R: 1.230, %95 GA: 1.039 – 1.457, p=0.01), during the acute viral illness.
Conclusion: In the third month of follow-ups among hospitalized patients with COVID-19 pneumonia, DLCO impairment and fibrosis are common findings. When the PFT and DLCO cannot be used due to the risk of transmission or patient incompatibility, the thorax CT normal parenchyma score and 6MWT might be beneficial in the functional evaluation of this patient group for long-term follow-ups.