Anne-bebek etkileşimi: Annenin psikolojik işlevselliği ve bağlanma örüntüleri ile anne-bebek öz-tutarlık ve etkileşimsel uyum arasındaki ilişkinin video mikroanaliz yöntemiyle incelenmesi
Mother-infant interaction: The inquiry on the effects of maternal psychological functioning and maternal attachment on mother-infant self- and interactive contingency with video microanalysis
Yazar: YASEMİN KAHYA
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Bağlanma kaygısı = Attachment anxiety ; Bilişsel tutarlılık = Cognitive consistency ; Etkileşim = Interaction ; Sürekli kaygı = Trait anxiety

Özet:
Çalışmanın ilk amacı, bebek-anne bakış, bebek vokal duygulanım-anne dokunma, bebek bakış-anne dokunma ve bebek-anne yüz duygulanımı eşleşmelerindeki organizasyonu, anne-bebek öz-tutarlık ve etkileşimsel uyum açısından incelemektir. Çalışmanın ikinci amacı, annenin postpartumdaki ve dördüncü aydaki psikolojik işlevselliği, bağlanma örüntüleri ve bebeğin mizacı ile etkileşimlerdeki eşleşmelere ait öz-tutarlık ve etkileşimsel uyum arasındaki ilişkiyi incelemektir. Postpartumda, ilk-sağlıklı bebeğine sahip olmuş 66-anne ev ortamında değerlendirilmiştir. Dördüncü ayda, anne-bebek çiftlerinin (N = 57) etkileşimi laboratuvarda video-kayda alınıp dördüncü ay değerlendirmeleri tamamlanmıştır. Anne-bebek etkileşimlerinin 2.5 dakikası; bebek-anne bakış, bebek-vokal duygulanım, anne-dokunma, bebek-anne yüz duygulanımı gibi iletişim kanalları açısından saniye temelinde video-mikroanaliz yöntemiyle kodlanmıştır. Çalışmanın amaçlarına uygun olan çok düzeyli zaman serileri analizi, Mplus-8.1 paket programıyla yürütülmüştür. 

Bulgulara göre, anne-bebek etkileşimlerini, farklı iletişim kanalları eşleşmelerindeki anne ve bebeğe ait öz-tutarlık ve etkileşimsel uyum organize etmektedir. Diğer bulgulara göre, annenin dördüncü aydaki depresyon ve kaygısı, sırasıyla azalma ve artış yönünde, bebek bakış öz-tutarlığı yordamıştır. Annenin postpartum kaygısı ve kaygılı bağlanması arasındaki etkileşim etkisi, bebek bakışa senkronize olan-anne bakış etkileşimsel uyumu yordamıştır. Ayrıca, annenin postpartum depresyonu ve kaygılı bağlanması arasındaki etkileşim etkisi, anne dokunma öz-tutarlığını yordamıştır. Annenin kaygılı bağlanması, anne dokunma davranışına senkronize olan-bebek vokal duygulanım etkileşimsel uyumdaki ve bebek bakışa senkronize olan-anne dokunma etkileşimsel uyumdaki artışı; anne yüz duygulanımına senkronize olan-bebek yüz duygulanımı etkileşimsel uyumdaki azalmayı yordamıştır. Annenin dördüncü aydaki depresyonu, bebek bakışa senkronize olan-anne dokunma etkileşimsel uyumdaki azalmayı yordamıştır. Annenin postpartum ve dördüncü ay kaygısı ile kaygılı bağlanması arasındaki etkileşim etkisi ve postpartum kaygısı ile kaçınıcı bağlanması arasındaki etkileşim etkisi, anne yüz duygulanımına senkronize olan-bebek yüz duygulanımı etkileşimsel uyumu yordamıştır. Postpartum ve dördüncü ay anne öz-yeterliği; farklı iletişim kanallarındaki öz-tutarlık ve etkileşimsel uyumdaki artışı veya azalmayı yordamıştır. Bebeğin mizaç özelliklerinden olumsuz duygulanım, bebek bakışa senkronize olan-anne dokunma etkileşimsel uyumdaki azalmayı yordamıştır. 

Bulgular, bebeğin gelişmekte olan içsel çalışan modelleri ve anne-bebek video geribildirim müdahalelerine yönelik klinik doğurgular açısından tartışılmıştır.

Abstract:
The first purpose was to examine whether the modality pairings of infant-mother gaze, infant vocal affect-mother touch, infant gaze-mother touch, and infant-mother facial affect are organized by self-and interactive contingency. The second purpose was to assess the relationship between postpartum/four-month maternal psychological functioning, attachment and infant temperament, and mother-infant self-and interactive contingency in paired modalities. Sixty-six postpartum-mothers with healthy singleton infants participated at the first home assessment. Then, 57 mother-infant dyads were video-taped at the laboratory at four months. The 2.5 minutes of interaction were coded with video-microanalysis second-by-second for infant-mother gaze, infant-vocal affect, mother-touch, infant-mother facial affect. Compatible with aims, multilevel time-series analyses were run via Mplus-8.1.

Findings indicated that interactions were organized by mother-infant self-and interactive contingency in different communication modality pairings. Four-month maternal depression and anxiety predicted infant gaze self-contingency, respectively decreasing and increasing. The interaction effect between postpartum maternal anxiety and anxious attachment was a predictor of mother gaze interactive contingency-coordinating with infant gaze. The interaction effect between postpartum maternal depression and anxious attachment predicted mother touch self-contingency. Maternal anxious attachment predicted increase in infant vocal affect interactive contingency-coordinating with mother touch; increase in mother touch interactive contingency-coordinating with infant gaze; decrease in infant facial affect interactive contingency-coordinating with mother facial affect. Four-month maternal depression predicted decrease in mother touch interactive contingency-coordinating with infant gaze. Significant interaction effects between postpartum/four-month maternal anxiety and anxious attachment, and between postpartum maternal anxiety and avoidant attachment were found on infant facial affect interactive contingency-coordinating with mother facial affect. Postpartum/four-month maternal self-efficacy predicted increases or decreases in self-and interactive contingency in different communication modality pairings. Infant temperament-negative emotionality predicted decrease in mother touch interactive contingency-coordinating with infant gaze.

Findings and clinical implications were discussed with regard to developing internal working models of infant attachment and mother-infant video feedback interventions.