Diyapoz öncesi beslemenin Bombus terrestris ana arılarının diyapoz performansı ve diyapoz sonrası koloni gelişimleri üzerine etkisi
Effects of pre-diapause feeding on diapause performance and colony development in Bombus terrestris queens
Yazar: BARIŞ TUNA
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN GÖSTERİT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ana arı kalitesi örtü altı sebze yetiştiriciliğinde tozlaştırıcı olarak yaygın bir şekilde kullanılan Bombus terrestris arısının kitlesel yetiştiriciliğinde yetiştirme başarısını etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Yetiştirildiği koloni, çıkış ağırlığı, hastalık ve zararlılar gibi faktörlere ilave olarak diyapoz öncesi beslenme durumları da diyapoz süreci boyunca vücutlarındaki yağ depolarını kullanan ana arıların diyapoz başarısı ve diyapoz sonrası koloni gelişimlerinde etkili olabilecek unsurlardandır. 
Bu çalışma B. terrestris ana arılarının diyapoza konulmadan önce beslenmelerinin diyapozda yaşamda kalma, ağırlık kayıpları ve diyapoz sonrası koloni oluşturma başarısı üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; (1) çiftleştirildikten hemen sonra beslenmeden diyapoza konulan ana arı grubu, (2) çiftleştirildikten sonra 3 gün beslenerek diyapoza konulan ana arı grubu ve (3) çiftleştirildikten sonra 7 gün beslenerek diyapoza konulan ana arı grubu olmak üzere 3 farklı grup oluşturulmuştur. İkinci ve üçüncü gruptaki ana arılar diyapoza konulmadan önce bireysel beslenme kutularına yerleştirilmiş ve şeker şurubu ile ad-libitum olarak beslenmişlerdir. Çiftleşme ve diyapoz öncesi ağırlıkları belirlenen ana arılar +3 oC sıcaklık ve % 75 oransal nem içeren diyapoz ortamında 10 hafta bekletilmişlerdir. Diyapoz dönemi sonunda ana arılar tartılarak toplam ağırlık kayıpları ve ölüm oranları belirlenmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre diyapoz öncesi beslenen B. terrestris ana arılarının ağırlıklarında önemli artış olmuştur. Ancak beslenen ana arılarda 10 haftalık süre sonunda beslenmeyenlere göre daha fazla ağırlık kaybı ve daha fazla ölüm oranı gerçekleşmiştir. B. terrestris arısında ana arıların diyapozda yaşamda kalmaya yönelik kritik sürenin ölüm oranında ve ağırlık kaybında ani bir artışın olduğu 8. hafta ya da yaklaşık iki ay olduğu belirlenmiştir. Diyapoz öncesinde beslemenin ana arıların diyapoz performansı ve diyapoz sonrası koloni gelişimleri üzerine olumlu bir etkisi belirlenmemiştir.

Abstract:
Quality of queen is one of the important factors affected the rearing success in mass rearing process of Bombus terrestris which extensively used for greenhouse vegetable production. In addition to maternal colony which they reared, emerging weight, disease and parasites, pre-diapause feeding can also be effective factor in diapause performance and colony development of queens that used fat reserves in their body during the diapause duration. 
This study was carried out to determine the effects of pre-diapause feeding on diapause survival, weight loss and colony foundation success after diapause in B. terrestris queens. Three experimental groups were formed in the study: (1) group of queens which were not fed after mating and put in to diapause, (2) group of queens which were fed during the 3 days after mating and put in to diapause and (3) group of queens which were fed during the 7 days after mating and put in to diapause. Queens in second and third groups were put into individual feeding boxes and were fed ad-libitum with sugar syrup. Queens were weighted after mating and before diapause, and then they put into artificial diapause at +3 oC and 75% RH for 10 weeks. Total weight loss and mortality ratio of queens were determined at the end of the diapause.
There was significantly increase on weight of queens which were fed before diapause. However, weight loss and mortality ratio were more in queens which were fed before diapause than queens which were not fed. According to results, it is possible to say that pre-diapause feeding (for 7 days) of queens had not positive effect on their diapause performances. It is determined that critical time for diapause survival is 8 weeks or about two months when mortality ratio and weight loss of queens increased suddenly. There were no positive effects of pre-diapause feeding on diapause success of queens and their colony development after diapause.