Modern dönem fakihlerinden Muhammed Ebû Zehre'nin fıkhî tercihleri
Figh preferences of Mohammed Abu Zahra modern era jurist
Yazar: CİHAN YOLAGELE
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: El-Fetava = El-Fetava ; Fetvalar = Fatwas ; Mezhepler = Sects ; Muhammed Ebu Zehre = Muhammad Abu Zahra ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; İçtihatlar = Judicial decisions

Özet:
Muhammed Ebû Zehre, bir meseleyi fıkhî açıdan ele aldığında öncelikle
kaynak olarak Kur'an ve Sünneti referans kabul etmiştir. Kur'an ve Sünnette mesele
hakkında hüküm bulamadığında Sahabe ve müçtehit imamların sözleri, toplumsal
maslahat ve insanların örf ve âdetlerini göz önünde bulundurarak fetvâ vermeyi
tercih etmiştir. Fetvâ veren kimselerin orta yolu takip etmeleri yani ne çok sert
olmaları ne de fıkhî hükümleri hafife almamaları gerektiği hususu da Ebû Zehre'nin
fetvâ verirken dikkate aldığı hususlardır.
Doğru olduğunu düşündüğü görüşlerini ifade etmekten hiçbir şekilde geri
durmayan Ebû Zehre, Mısır'da çıkarılmaya çalışılan çok evlilik ve talâkın
sınırlandırılması girişimlerine ağır eleştirilerde bulununca kendisinin gazete ve
dergilerde yazılarının yayımlanması, seminer ve konferanslar vermesi
yasaklanmıştır. Hayatı boyunca eğitim faaliyetlerinde aktif olarak görev alan Ebû
Zehre, çok yönlü ilmi bir kişiliğe sahip olunmasıyla da bilinmektedir. İslâm fıkhında
üzerinde icmâ edilen hükümlere yapılan itirazlara yapmış olduğu açıklamalar ile
fıkhî konularda tarihselci anlayış benimsemenin doğru olmadığını da ifade etmiştir.
Muhammed Ebû Zehre, "el-Fetâvâ" adlı eserinde fıkha dair görüşlerini
sistematik bir şekilde ele almıştır. İbadetler bölümünden başlayarak bu alanda
ihtilaflı olan bazı konular hakkında veya kendisinin farklı bir tercihte bulunduğu
konuları değerlendirmiştir. Borçlar hukuku bölümünde özellikle bazı güncel konulara
değinerek tercih ettiği görüşleri açıklamıştır. Ebû Zehre, fıkıh mezhepleri ve İslâm
hukukçularının çoğunluğunun aynı görüşte olduğu tâlak sayısında farklı bir yaklaşım
benimsemiştir. Ceza hukuku ile ilgili olarak recm konusunda da farklı bir görüş
tercih eden ve bu cezanın uygulanmaması gerektiğini belirten müellifimiz günümüz
Müslüman toplumlarında ortaya çıkan muhtelif bazı fıkhî meseleler hakkında da
fıkhî açıdan değerlendirme de bulunmuştur.

Abstract:
When he dealt with an issue in terms of figh, she first accepted the Qur'an
and sunned as a source. When there was no provision regarding the issue in the
Qur'an and sunned, he preferred to give fatwa by following criteria such as the words
of the companion and mujtahid imams, social in interests and people's customs and
traditions. Those who give fatwas should follow the middle path, that is, neither be
too harsh nor should they take the legal provisions lightly, which Abu Zahra took
into account when giving a fatwa.
Abu Zahra, who did not refrain from expressing his views that he thought to
be correct, made heavy criticism to the laws on limiting the number of spouses and
talaq that were tried to be issued in Egypt, and he was banned from publishing his
articles in newspapers and magazines and giving seminars and conferences. Abu
Zahra, who has been actively involved in educational activites throughout his life, is
also known for having a versatile scientific personality. He stated that it is not correct
to adopt a historicist understanding in fiqh issues with the explanations he made to
the objections made to the consensus on the provisions of consensus in Islamic
jurisprudence.
Mohammad Abu Zahra addressed his views on figh systematically. Starting
with the worship section, he evaluated some controversial issues in this area or the
issues that he made a different preference. He explained his preferred views,
especially by mentioning some current issues in the obligations laws section. Abu
Zahra took a different approach to the number of divorce with which the figh sects
and the majority of Islamic jurists agree. Regarding the criminal law, he preferred a
different opinion on the subject of stoning and stated that this peralty should not be
applied. In addition, Abu Zahra has also made a legal assessment of figh some issues
that may arise in today's Muslim societies.