Multipl sklerozlu bireylerde algılanan iş güçlüklerinin ikili görev becerisi, fiziksel durum ve bilişsel işlevler ile ilişkisi
The relationship between perceived work difficulties and DUAL-task abilities, physical status, and cognitive functions in persons with multiple sclerosis
Yazar: HASRETGÜL TEMİZ
Danışman: DOÇ. DR. TURHAN KAHRAMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Algı = Perception ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; İş güçlüğü = Job difficulty

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı multipl sklerozlu (MS) bireylerde algılanan iş güçlüklerinin ikili görev becerisi, fiziksel durum ve bilişsel işlevler ile ilişkisini incelemektir.
Yöntem: Çalışmaya 42 çalışan ve 42 çalışmayan MS'li birey dahil edildi. Sonuç ölçütleri olarak Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS), Hasta Tarafından Belirlenen Hastalık Basamakları (HTBHB), MS Yürüme Ölçeği (MSWS-12), Zamanlı 25 Adım Yürüme Testi (Z25AYT), 9 Delikli Peg Testi (9DPT), MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (BICAMS), Günlük Yaşamda İkili Görev Zorluklarının Etkisi Anketi (DIDA-Q) kullanıldı. Çalışan gruba MS'de Çalışma Güçlükleri Anketi–23 (MSWDQ-23) uygulandı. İkili görev performansı, 9DPT'ye ve yürüme testine ikincil kelime türetme görevi eklenerek değerlendirildi. Tekli ve ikili görev arasındaki yüzdelik değişim (ikili görev harcaması) hesaplandı.
Bulgular: Çalışan grupta MSWDQ-23 ile ikili görev harcaması arasında anlamlı korelasyon bulunmazken DIDA-Q ile anlamlı korelasyon vardı (r=0,250–0,877). Çalışan grupta BICAMS ile MSWDQ-23 arasında anlamlı korelasyon yoktu. MSWS-12 ile MSWDQ-23'ün total skoru (r=0,385) ve fiziksel alt skoru (r=0,645) arasında pozitif anlamlı korelasyon vardı. İki grup arasında DIDA-Q skorları, Z25AYT, BICAMS'in tüm alt skorları ve HTBHB için anlamlı fark vardı (p<0,05). İki grup arasında üst ekstremite performansı ve yürümedeki ikili görev harcamasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: MS'li bireylerin günlük yaşamdaki ikili görev zorlukları ile algılanan iş güçlükleri arasında bulunan anlamlı ilişki, ikili görevler zorluklarının iş yaşamını etkileyen bir faktör olabileceğini göstermektedir. Çalışmayan gruptaki öz bildirime dayalı ikili görev zorluklarında, yürümede ve bilişsel işlevlerde saptanan daha düşük performans, iş güçlüklerinin azaltılmasındaki müdahale çalışmaları için hedef olabilir.
Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, iş güçlükleri, ikili görev, fiziksel durum, kognisyon

Abstract:
Aim: The aim was to examine the relationship between perceived work difficulties and dual-task abilities, physical condition, and cognitive functions in people with multiple sclerosis (pwMS).
Methods: Forty-two working and 42 non-working pwMS were enrolled in the study. The outcome measures included Expanded Disability Status Scale (EDSS), Patient Determined Disease Steps (PDDS), 12-Item Multiple Sclerosis Walking Scale (MSWS-12), Timed 25 Foot Walk Test (T25FWT), Nine-Hole Peg Test (NHPT), Brief International Cognitive Assessment for MS (BICAMS), Dual-task Impact on Daily-life Activities Questionnaire (DIDA-Q). The working group also was administered the Multiple Sclerosis Work Difficulties Questionnaire-23 (MSWDQ-23). Dual-task performance was assessed by adding a secondary word-list generation task to the 9HPT and the walking test. The percentage change between single- and dual-task (dual-task cost) was calculated.
Results: While there was no significant correlation between MSWDQ-23 and dual-task cost in the working group, there was a significant correlation with DIDA-Q (r=0.250–0.877). There was no significant correlation between BICAMS and MSWDQ-23 in the working group. There was a significant positive correlation between MSWS-12 and MSWDQ-23 total score (r=0.385) and physical subscore (r=0.645). There was a significant difference between the two groups for DIDA-Q scores, Z25AYT, all subscores of BICAMS and PDDS (p<0.05). There was no significant difference in dual-task cost of upper extremity function and walking between the two groups (p>0.05). Conclusion: The significant association between daily dual-task difficulties and perceived work difficulties of pwMS shows that dual-task difficulties may affect their work life. The lower performance detected in self-reported dual-task difficulties, walking, and cognitive functions in the non-working group may be a target for intervention studies to reduce work difficulties. Key Words: Multiple Sclerosis, work difficulties, dual-task, physical status, cognition