Türkiye'de akıl ve zeka oyunlarına ilişkin yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi
Review of graduate thesis related to mind and intelligence games in Turkey
Yazar: SELVİ DENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET KARADAĞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de akıl ve zekâ oyunlarına ilişkin yapılan lisansüstü tezlerin dağılımlarının ne doğrultuda olduğunu belirlemektedir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme deseni tercih edilmiştir. Bu araştırmanın amacı; ulusal alan yazında 2015-2023 tarihleri arasında akıl ve zekâ oyunları alanında hazırlanmış olan sekiz adet doktora, altmış adet yüksek lisans tezini betimsel analiz yoluyla inceleyip bilimsel eğilimlerini ortaya çıkarmak ve bu alanda gelecekte yapılacak çalışmalara öneriler sağlamaktır. Araştırmada,tezlerin eğilimlerinin belirlendiği benzer çalışmalardan yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan Tez Sınıflama Formu kullanılarak tezlerin yazıldığı program düzeyi, yılı, üniversitesi, anahtar kelimeler, araştırma yapılan dersler, örneklem (kişi) sayıları, örneklem çalışma grupları, yaş grupları, araştırma modeli, araştırma yöntemi, veri toplama araçları, veri analizleri, veri analizinde kullanılan programlar, uygulama yapılıp yapılmadığı, etki büyüklüğü belirleme oranları ve kullanılan akıl ve zekâ oyunları incelenmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda Türkiye'de akıl ve zekâ oyunları konu alanında hazırlanmış yüksek lisans tezlerinin doktora tezine göre sayıca fazla olduğu, bu alanda en fazla 2022 ve 2023 tarihlerinde ve en çok Balıkesir Üniversitesinde ve Hacettepe Üniversitesinde tez çalışmalarının yapıldığı görülmüştür. Lisansüstü tezlerde en çok kullanılan anahtar kelimelerin zekâ oyunları, akıl ve zekâ oyunları, problem çözme ve oyun olduğu, en fazla matematik dersinde araştırma yapıldığı, örneklem için belirlenen grubun 0-50 katılımcıdan oluştuğu, en fazla 10-14 yaş grubundaki öğrencilerle çalışıldığı görülmüştür. En fazla nicel yöntem ve deneysel desenin tercih edildiği dikkat çekmektedir. Tezlerde veri toplama aracı olarak en fazla ölçeklerim kullanıldığı, veri analizinde en fazla nicel veri analizi kullanıldığı, veri analiz programı olarak en fazla SPSS programının kullanıldığı görülmüştür. Lisansüstü tezlerde en çok ölçeklerden yararlanıldığı uygulama yapılan araştırmaların uygulama yapılmayan araştırmalardan fazla olduğu, etki büyüklüğü belirtmeyen araştırmaların etki büyüklüğü belirten araştırmalardan fazla olduğu ve tezlerde en fazla akıl yürütme ve işlem oyunlarının kullanıldığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgulara ve ulaşılan sonuçlara göre gelecekte yapılacak olan çalışmalara rehberlik etmek amacıyla önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study determines the distribution of postgraduate theses on mind and intelligence games in Turkey. In this study, qualitative research method was used and document analysis design was preferred among qualitative research methods. The aim of this study is to examine eight doctoral and sixty master's theses prepared in the field of mind and intelligence games in the national literature between 2015 and 2023 through descriptive analysis, to reveal their scientific trends and to provide suggestions for future studies in this field. In the study, using the Thesis Classification Form prepared by the researcher by taking advantage of similar studies in which the trends of the theses were determined, the program level, year, university, keywords, courses researched, sample (number of people), sample study groups, age groups, research model, research method, data collection tools, data analysis, programs used in data analysis, whether an application was made, effect size determination rates and the mind and intelligence games used were examined.
As a result of the examinations, it was seen that the number of master's theses prepared in the subject area of mind and intelligence games in Turkey was higher than the number of doctoral theses, the most thesis studies in this field were conducted in 2022 and 2023, and the most thesis studies were conducted at Balıkesir University and Hacettepe University. It was seen that the most commonly used keywords in the postgraduate theses were intelligence games, mind and intelligence games, problem solving and games, the most research was conducted in the mathematics course, the group determined for the sample consisted of 0-50 participants, and the most studies were conducted with students in the 10-14 age group. It is noteworthy that quantitative method and experimental design were mostly preferred. It was seen that scales were mostly used as data collection tools, quantitative data analysis was mostly used in data analysis, and SPSS program was mostly used as data analysis program. It was seen that scales were mostly used in postgraduate theses, studies with application were more than studies without application, studies without effect size were more than studies with effect size, and reasoning and process games were mostly used in theses. According to the findings and results obtained from the research, suggestions were made to guide future studies.