Öğretim programlarının ve branş öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik bakış açılarının karşılaştırılması
Comparison of curriculum and branch teachers' perspectives on values ​​education
Yazar: ONUR AKGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞET MUTLU
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Karakter Ve Değer Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada ortaokul zorunlu dersleri öğretim programları ve ortaokul
öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik bakış açılarının belirlenmesi ve literatürle
karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma nitel yaklaşımla yürütülmüştür.
Öğretmenlerin bakış açılarının belirlenmesi için 2021-2022 eğitim öğretim yılında
Kayseri ilinde 11 branşta toplam 55 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşme formu
kullanılarak görüşülmüştür. Programlar doküman analizine; katılımcılardan toplanan
veriler, betimsel analize ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Programlara ve
katılımcılara göre değerler eğitimi önemli görülmektedir. Programlarda değerler
eğitiminin derslere yayılarak işlenmesi ön görülmüşken katılımcılar bütün derslerde
veya ayrı bir ders olarak okutulması konusunda iki görüşe ayrılmıştır. Kök değer
tercihlerinde programlarda ve katılımcılarda sosyal değerler tercih edilmiştir. Değerler
eğitiminde katılımcılar çoğunlukla öğrenciyi aktif kılacak yöntemleri uygun
bulmaktadır ancak fiiliyatta öğretmen merkezli uygulamalara yönelmektedirler.
Katılımcıların çoğunluğu değerler eğitimi uygulamalarının yeterli olmadığını
belirtmiştir. Katılımcıların değerler eğitimi için en uygun din kültürü ve ahlak bilgisi,
en zayıf matematik dersini görmektedir. Programlarda öne çıkarılan ders sosyal
bilgiler, geride bırakılmış ders İngilizce olarak tespit edilmiştir. Programlarda; sosyal
bilgiler, görsel sanatlar, teknoloji ve tasarım, din kültürü ve ahlak bilgisi, inkılap tarihi
ve Atatürkçülük derslerinde değerler eğitimi zamanlaması belirginleştirilmiş; diğer
derslerde öğretmenlere bırakılmıştır. Katılımcılar büyük oranda planlamanın belirgin
olması gerektiğini düşünmektedir. Programlarda değerler eğitiminin ölçme-
değerlendirmesinin nasıl yapılacağı belirtilmiş ancak amacı belirtilmemiştir.
Katılımcıların bir bölümü ölçme-değerlendirmeye yönelik felsefi ve pratik çekinceler taşımaktadırlar. Türk eğitim sisteminde değer eğitiminin ölçme ve değerlendirmesi yeterince yapılmamaktadır.

Anahtar sözcükler: değerler eğitimi, ortaokul öğretim programları, ortaokul zorunlu dersler, ortaokul öğretmenleri

Abstract:
In the research, it was aimed to determine the secondary school compulsory courses
and the secondary school teachers' perspectives on values education and to compare
them with the literature. The study was carried out with a qualitative approach. In order
to determine the teachers' perspectives, a total of 55 teachers in 11 branches in Kayseri
were interviewed in the 2021-2022 academic year using a semi-structured interview
form. Programs were subjected to document analysis and the data collected from the
participants were subjected to descriptive and content analysis. Values education is
considered important according to programs and participants. While it was envisaged
that values education should be spread over courses in the programs, the participants
were divided into two views on whether it should be taught in all courses or as a
separate course. In the root value preferences, social values were preferred in the
programs and participants. In values education, participants mostly find it appropriate
to use methods that will make students active, but they actually turn to teacher-centered
practices. The majority of the participants stated that values education practices are
not sufficient. The most appropriate course for the participants is religious culture and
moral knowledge for the values education and the weakest is mathematics course. The
prominent course in the programs was determined as social studies, and the course left
behind was English. In the programs of social studies, visual arts, technology and
design, religious culture and ethics, the history of the revolution and Kemalizm, the
timing of values education have been clarified; other lessons are left to the teachers.
Most of the participants think that the planning should be clear. In the programs, it was
stated how the measurement-evaluation of values education would be done, but its
purpose was not specified. Some of the participants have philosophical and practical reservations about measurement-evaluation. Measurement and evaluation of values is not accomplished enough in the Turkish education system.

Keywords: values education, secondary school curriculum, secondary school compulsory courses, secondary school teachers.