Trabzon ili Ortahisar ilçesi 1., 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşunda çalışan hemşirelerin aşı yaptırma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of nurses working in Trabzon province Ortahisar district 1st, 2nd and 3rd stage health institution about vaccination
Yazar: MERYEM SARAÇ
Danışman: PROF. DR. MURAT TOPBAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Trabzon-Ortahisar = Trabzon-Ortahisar ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Sağlığı geliştirici uygulamaların başında aşılanma çalışmaları yer almakta, sağlık personelinin aşılarını yaptırması toplumun aşılama ile ilgili güvenini kazanmak için önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada sağlık hizmetlerinin her basamağında bu rolün devam ettiği düşünüldüğünden, bununla birlikte aşı uygulayan ve aşılama hizmeti alan grubu temsil etmesi nedeniyle 1. 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşunda çalışan hemşirelerin aşı yaptırma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları araştırılması amaçlanmıştır.
Kesitsel tipte yaptığımız çalışmanın evrenini Trabzon Ortahisar ilçesine bağlı 1. 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşunda çalışan hemşireler oluşturmuştur. Çalışmamıza 387'si kadın (%92.1) ve 33'ü erkek toplam 420 kişi katılmıştır. Katılımcıların 338'i (%81.1) evlidir. Eğitim durumunu %60.5 ile en fazla lisans bölümü oluşturmaktadır. Katılımcılar TC Sağlık Bakanlığının uyguladığı çocukluk çağı aşı takviminde hangi aşıların bulunduğuna %86.4'ü kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK), %83.8'i karma aşılar, %82.9'u oral polio, erişkine uygulanan aşılar sorusuna, %85.2'si hepatit B, %79.8'i tetanos, %54.3'ü influenza cevabını vermiştir. Çocuklarına aşı yaptırmayanların yaptırmama nedenleri sorulduğunda, zorunlu olmayan hiçbir aşıyı yaptırmayı uygun bulmama en fazla gösterilen nedendir. Katılımcıların birinci gebeliklerinde %70.3'ü iki doz tetanos aşısı yaptırmışken neredeyse tamamı influenza aşısı yaptırmamıştır. Katılımcıların %90.7'si sağlık çalışanlarının yaptırması gereken aşılardan Hepatit B'yi öncelikli olarak işaretlemişler ve bugüne kadar %76.7'si Hepatit B, %61.0'ı tetanos aşısını yaptırmıştır. 
Çalışmamızda katılımcıların kendilerine ve çocuklarına aşı yaptırma durumları ile aşılar hakkındaki bilgi düzeyleri çalıştıkları kurumlarda farklılık göstermekle birlikte özellikle üçüncü basamak sağlık kuruluşunda düşük bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının öncelikle kendilerine aşı yaptırma konusunda bilgi düzeylerini arttırma yönünde eğitimler, aşıların önemi olabilecek yan etkilerin ayırt edilmesi konularında, yeterli ve güven yaratan bilgi verilmesi, endişe ve kaygıların önüne geçilmesi gerekmektedir. Böylece toplumdaki aşılanma oranlarının daha da artması beklenebilir.

Abstract:
Vaccination is one of the health promotion practices and vaccination of health personnel plays a key role in achieving the public's trust in this issue. The aim of this study is to investigate the knowledge, attitudes and behaviors of nurses working in 1st 2nd and 3rd level health institutions related to vaccination because of the fact that this role is considered to be continuing in every step of the services.
The population of this cross-sectional study was composed of nurses working in the 1st, 2nd and 3rd level health institutions of Ortahisar district of Trabzon. A total of 420 people (387 women (92.1%) and 33 men) participated in the study. 338 (81.1%) of the participants were married. The highest level of education is 60.5%. Participants 86.4% of which vaccines were found in the childhood vaccination calendar implemented by the Ministry of Health of Turkey, measles-rubella-mumps (MRB), 83.8% mixed vaccines, 82.9% oral polio, vaccines applied to adults, 85.2% Hepatitis B, 79.8% tetanus and 54.3% influenza were the answer. When I asked the reasons for not having the children who had not been vaccinated, the most common reason for not taking the non-compulsory vaccination is the reason. 70.3% of the first pregnancies of the participants had two doses of tetanus vaccine and almost all did not have an influenza vaccine. 90.7% of the participants have marked Hepatitis B as a priority for health care workers and 76.7% of them had Hepatitis B and 61.0% had tetanus vaccination.
In our study, the level of knowledge of the participants about themselves and their children and the level of knowledge about the vaccines differed in the institutions they work, but were found to be low especially in tertiary health care institutions. First of all, trainings of health workers to increase their knowledge about giving them vaccination, providing sufficient and trusting information about the differentiating side effects that vaccines may have importance should be prevented and worries and concerns should be prevented. Thus, vaccination rates in the society can be expected to increase.