Farklı işitsel anlama düzeyine sahip olan afazili bireylerin afaziden etkilenme düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the levels of impact of aphasia on lifes of aphasic i̇ndividuals with different auditory comprehension levels
Yazar: DİLAN YÜMLÜ SONBAYRAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
FARKLI İŞİTSEL ANLAMA DÜZEYİNE SAHİP OLAN AFAZİLİ BİREYLERİN AFAZİDEN ETKİLENME DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ
Afaziden sonra bireylerin afaziden etkilenme düzeylerinin değerlendirilmesi, dil ve konuşma terapistlerinin etkili ve kanıt temelli bir müdahale planı hazırlayabilmesi ve sürdürülen terapilerin verimliliğinin artabilmesi için oldukça önemlidir. Afazi şiddeti arttıkça bireylerin kendi yaşam kalitelerini değerlendirebilmesi güçleşir. Bireylerin afaziden etkilenme düzeylerini ve afazinin bu bireylerin yaşamlarını nasıl etkilediğini inceleyen çalışmalara ihtiyaç vardır. Çalışmamızın amaçları, farklı işitsel anlama düzeyine sahip bireylerin afaziden etkilenme düzeylerinin belirlenmesi, bireyin kendini değerlendirmesi ile yakınının değerlendirmesi arasında farklılığın belirlenmesi ve afazi başlangıcı üzerinden geçen süre ile bireyin değerlendirmesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın katılımcıları 40 afazili vaka ve bu kişilerin yakını olan 40 kişiden oluşmaktadır. Afazi türünü ve işitsel anlama düzeyini belirlemek için Afazi Dil Değerlendirme ölçeği ve bireylerin afaziden etkilenme durumunu değerlendirmek için 'Afazi Etki Ölçeği-21'in Türkçe versiyonu kullanılmıştır. İstatistiksel analiz sonuçlarına göre afazili bireyler ile yakınlarının AIQ-21-TR ölçek puan ve ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bireyin kendini değerlendirmesi ile yakınının bireyi değerlendirmesi arasında bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Afazili bireylerin işitsel anlama düzeyi iyileştikçe AI0-21-TR ölçeğinin emosyonel durum alt ölçeği toplam puanı ve ölçek geneli toplam puanının düştüğü ve bireyin yaşam kalitesinin iyileştiği saptanmıştır. Afazili bireylerin kendi değerlendirmelerine göre AIQ-21-TR ölçeğinden ve alt alanlarından aldıkları puanların süreye bağlı olarak farklılık göstermemektedir. Yakınlarının değerlendirmesine göre sadece "afazi başlangıcı üzerinden geçen süre" ile "AIQ-21-TR Katılım Puanı" arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Afazi başlangıcı üzerinden geçen süre arttıkça katılım puanı da artmakta ve yaşam kalitesi azalmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Afazi, Afazili birey yakını, AIQ-21-TR, İşitsel anlama becerisi, Yaşam kalitesi

Abstract:
INVESTIGATION OF THE LEVELS OF IMPACT OF APHASIA ON  LIFES OF APHASIC INDIVIDUALS WITH DIFFERENT AUDITORY COMPREHENSION LEVELS
Evaluating the quality of life of individuals after aphasia is important for speech and language therapists to prepare an effective plan and to increase the efficiency of ongoing therapies. As the severity of aphasia increases, self-evaluation of quality of life becomes harder. However, there is a need for studies to determine how individuals with aphasia (IWA) report the impact of aphasia on their lives. The aim of our study is to determine the self-perceived impact of aphasia for individuals with different auditory comprehension levels and to compare this with the evaluation of their caregivers. A total of 80 participants, 40 individuals with aphasia and their caregivers, were included in the study. The Aphasia Language Assessment Scale was used to determine the type of aphasia and auditory comprehension level, and the 'Aphasia Impact Scale-21-TR' was used to evaluate impact of aphasia. The statistical analysis indicates that, there are no significant differences between the AIQ-21-TR scale scores and average of  IWA and their caregivers. As the auditory comprehension level of IWA improves, the emotional state subscale total score and the overall scale score in the AIQ-21-TR indicating relatively positive experience. The AIQ-21-TR overall and subdomain scores in the self-assessment of individuals with aphasia did not differ depending time since onset of aphasia. There is only one significant positive correlation between time since onset of aphasia and Participation score; indicating a worse quality of life.  


Key Words: AIQ-21-TR, Aphasia, Auditory Comprehension Skill, Caregivers of Persons with Aphasia, Quality of Life