Kentsel rantların vergilendirilmesinde değerleme uygulaması
Appraisal practice in urban rent taxation
Yazar: HÜSEYİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. DEMET EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Mülk sahipliğine ve kullanımına dayalı vergilendirme sistemi, devlet yönetimlerinin en eski gelir elde etme yöntemlerinden biridir. Günümüzde de birçok ülke için önemli ve istikrarlı bir gelir kaynağı olan bu vergiler, Türkiye için de kritik öneme sahiptir. Bu önemli gelir kaynağını etkinleştirmek ve adil bir şekilde yükümlülere dağıtmak vergi değerini doğru tespit edebilmekle mümkün olabilecektir. Diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de mevcut vergi sistemi içerisinde önemli bir bileşen olan ve vergi yükünün dağılımında denge unsuru olan mülk vergilerini etkinleştirmek ve mülklerin değer değişimleriyle oluşan kentsel rantların kamuya geri dönüşünü sağlamak için gayrimenkullerin piyasa değerlerinin tespitine ihtiyaç vardır. Dünya'ya bakıldığında birçok gelişmiş ülkenin gayrimenkullerin vergiye esas değerini ve değer değişimlerini tespit etmede gayrimenkul değerleme yöntemlerini kullandığı görülmektedir. Türkiye'de gayrimenkul değerleme yöntemlerinin kullanım alanı, konut kredisi veren kuruluşlara yapılan başvurular sırasında düzenlenen değerleme raporlarıyla sınırlıdır. Bu doğrultuda, çalışmada gayrimenkuller üzerinden alınan vergilerin mevcut vergi sistemi içerisindeki konumuna değinilmiş ve bu vergileri etkinleştirmede gayrimenkul değerlemenin rolüne vurgu yapılmıştır. Daha sonra örnek ülke incelemelerinden hareketle kentsel rantların vergilendirilmesinde gayrimenkul değerlemenin nasıl kullanılabileceği tartışılacaktır. Bu tespitlerden hareketle kentsel rantların vergilendirilmesinde değer tabanlı bir vergilendirmeye geçmek için idari, teknik ve hukuki açılardan yapılması gereken düzenlemeler belirtilmiştir.

Abstract:
A taxation system based on property ownership and its use is one of the oldest forms of revenue generation for government. At present, these taxes, which also remain as an important and consistent source of revenue, hold critical importance for Turkey. Activating and distributing fairly this significant source of revenue among taxpayers, might be possible only by determining the correct tax values. To activate property tax, which is a significant component within the current tax system and an equipoise of tax burden distribution and to ensure the return to the public of the urban rents generated by the value changes of the properties, value assessment of real estates at the market is needed in Turkey as well as other countries. Looking at the world, it can be seen that many developed countries use real estate appraisal methods for tax assessment and the value changes of real estates. In Turkey, real estate appraisal methods' area of use is limited with the value assessment reports arranged during the application processes at housing credit institutions. In this context, in this study, areas of use, standards and methods of real estate value assessment have been firstly examined. Afterwards, property based taxes' position within the current tax system has been addressed and real estate value assessment's role in activating these taxes has been emphasized. Thereafter, it will be discussed how real estate valuation can be used in taxation of urban rents based on sample country studies. From this point of views, it has been stated which regulations should be implemented concerning administrative, technical and legal aspects, in the taxation of urban rents for switching to a value-based taxation.