Şeyh bedreddin'in fıkıhçılığı
Sheikh bedreddin as a scholar of islamic cannonical jurisprudence (fiqh)
Yazar: AYHAN HIRA
Danışman: PROF.DR. VECDİ AKYÜZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Tarih = History

Özet:
Tam adı ?Bedreddin Mahmûd b. ?srâil b. Abdülazîz? olan Seyh Bedreddin,babası tarafından fethedilen Simavna Kalesi'nde 760/1359 yılı civarında doğmustur.Seyh Bedreddin, babasının kadı olması sebebiyle ?Simavna Kadısıoğlu? ismiyle deanılmaktadır. Annesi ise, bu kalenin mağlup edilen Rum komutanının kızıdır vemüslüman olduktan sonra Melek adını almıstır.Seyh Bedreddin, Edirne, Bursa, Konya, Mekke, Kahire gibi çesitli ilimmerkezlerinde birçok hocadan ders almıs ve bu tahsil süreci, onun oldukça yüksekseviyede ilmî birikime ve çok yönlü bir kimliğe sahip olmasını sağlamıstır. Farklıiddialar bulunmakla birlikte, ehl-i sünnet inancına dayanan bir tasavvuf anlayısına sahipolan Seyh Bedreddin'in mensup olduğu tarikat hakkında tam kanaate ulasılamamıstır.Kaynakların çeliskili bilgiler vermesi ve pesin kabullerden hareketle ideolojiksöylemlere malzeme yapılması sebebiyle Seyh Bedreddin padisaha bilfiil isyan ettiğineve sapkın inançlara sahip olduğuna dair iddialara süpheyle yaklasılmalıdır. Bununlabirlikte isyan suçu sabit görülerek 820/1417 yılında asılarak idam edildiği bilinmektedir.Seyh Bedreddin'in Letâifü'l-isârât ve et-Teshîl adlı fıkıh eserlerinde sekil veyöntem bakımından ?bnü's-Sâatî'nin Mecmeu'l-Bahreyn adlı eseri takip edilmistir.Câmiu'l-fusûleyn adlı fıkıh eseri ise, fasıllar seklinde farklı bir yöntemle yazılmıstır. Bueserler dil, tür ve muhteva bakımından yazıldıkları dönemin karakteristik özellikleriniyansıtmakta ve Seyh Bedreddin'in en azından Hanefî mezhebine mensup ?ashâb-ıtercih? seviyesinde bir fakih olduğunu göstermektedir. Öte yandan, Seyh Bedreddin'in?ictihâd? hakkındaki bazı görüsleri, mezhepte kabul edilen usûle uymadığı içinelestirilmistir.

Abstract:
Sheikh Bedreddin, whose full name is ?Bedreddin Mahmûd b. ?srâil b.Abdülazîz?, was born around the year 760/1359 in the Simavna Fort that was conqueredby his father. Since his father was a qadi, Sheikh Bedreddin was called ?SimavnaKadısıoğlu? as well. His mother, the daughter of the Greek commander of the abovementionedfort, was named Melek after her conversion to Islam.Sheikh Bedreddin took lessons from various scholars in such educational centresas Edirne, Bursa, Konya, Mecca, and Cairo. This process of intensive learningcontributed a lot to his high level of knowledge as well as his versatile profile. Althoughthere are various suggestions, we are deprived of complete information about hisunderstanding of Sufism, which is believed to depend on Sunnism.Considering the controversial information cited in the sources and, ideologicaldiscourses based on prejudices, the claims that Sheikh Bedreddin had some hereticalbelieves and rebelled against the Sultan of the time, should be taken with suspicion andcare. However, it is known that he was found guilty of rebellion and hanged in820/1417.In his two works of fiqh titled Letâifü?l-isârât and et-Teshîl Sheikh Bedreddinseems to have adopted the similar form and method to ?bnü?s-Sâatî?s book Mecmeu?l-Bahreyn. His other work devoted to fiqh is Câmiu?l-fusûleyn, which was written inchapters unlike the previous ones. All the books mentioned reflect the characteristics oftheir own time in terms of language, type and content. They also show that SheikhBedreddin was, at least, a faqih having a level of ?ashâb-ı tercih? in the Hanefi sect.However, some of his ideas about ?ijtihâd? are criticized of being incongruous with thetraditional method followed by this sect.