Gaziantep Arkeoloji Müzesi bir grup pişmiş toprak figürini
Gaziantep Archaeology Museum a group of terracotta figurines
Yazar: KÜBRA YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİMET PINAR ÖZGÜNER GÜLHAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Demir Çağı = Iron Age ; Erken Roma Dönemi = Early Roman Period ; Figürün = Figurine ; Gaziantep Müzesi = Gaziantep Museum ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works

Özet:
İnsanın doğası gereği kendini farklı şekillerde de olsa ifade etme amacı her zaman olmuştur. Pişmiş toprak figürinleri ise bu ifadenin tasvir ağırlıklı kısmını oluşturmaktadır. Türkiye'nin kültürel açıdan en zengin bölgelerinden biri olan Güney Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan Gaziantep Arkeoloji Müzesi, bulunduğu bölge ve diğer bölgelerden her yıl birçok eser toplamakta ve zengin olan eser koleksiyonunu her geçen gün arttırmaktadır.
Çalışma kapsamında Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde Satın Alma, Müsadere, Bağış, Hibe ve Devir yollarıyla 1944-2005 yılları arasında müzeye kazandırılmış altmış yedi adet pişmiş toprak figürini değerlendirilmiştir. Bu çalışmaya konu olan altmış yedi adet figürinin buluntu yerleri kesin olarak bilinmemekte olup belirli bir kontekste ait olmadıkları için teknik ve stilistik açısından benzer örnekler üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamındaki figürin örnekleri Tanrı/Tanrıça Figürinleri, Kült İşlevi Olan Figürinler, Kadın-Erkek Figürinleri, Binici Figürinleri Büst Şeklinde Olan Figürinler, Diğer Figürinler ve Pers Figürinleri olarak dokuz ana kategoride ele alınmıştır. Kapsama konu olan figürinlerin en erken örneği Orta Tunç (MÖ 2000) en geç örneği ise Roma Dönemine (MS 2. yy.) ait olup çoğunlukla kalıp yapımı olmak üzere çok çeşitli tipolojilere sahip figürinler geniş bir yelpazede değerlendirilmiştir.
Çalışma kapsamını oluşturan altmış yedi figürinden elde edilen veriler Antik merkez, özel koleksiyonların ve müzelerin daha önce yayınlanmış verileriyle karşılaştırılmış, figürinlerin dönem ve üslup eleştirisi yapılmış ve tarihsel önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmanın devam eden kazılarda bulunacak diğer figürin gruplarının teknik, üslup ve dönemsel kullanım amaçlarını belirlemesi açısından faydalı olacağına inanıyoruz.

Abstract:
Due to its nature, man always had the purpose of expressing himself, albeit in different ways. Terracotta figurines, on the other hand, constitute the descriptive part of this expression. Gaziantep Archeology Museum, located in the Southeastern Anatolia Region, is one of the richest regions of Turkey in terms of culture. The Gaziantep Archaology Museum collects many artifacts from within the region and other regions every year and increases its rich artifact collection day by day.
Within the scope of the study, sixty-seven terracotta figurines, which were brought to the museum through Purchase, Confiscation, Donation, Grants and Transfer, were evaluated. The exact locations of the sixty-seven figurines, which are the subject of this study, are not known, and since they do not belong to a specific context, they have been evaluated on similar examples in terms of technique and stylistic. The figurine samples within the scope of the study were handled in nine main categories; God/ Goddess Figurines, Cult Function Figurines, Female-Male Figurines, Rider Figurines with Bust Shaped Figurines, Other Figurines, and Persian Figurines Group. The earliest example of the figurines included in the scope is Middle Bronze (2000 BC), the latest example belongs to the Roman Period (2nd century AD), and figurines with various typologies, mostly mold making, have been evaluated in a wide range.
The data obtained from the sixty-seven figurines that constitute the scope of the study were compared with the previously published data of the ancient center, private collections and museums, the period and style of the figurines were criticized, and historical suggestions were made. We believe that this study will be beneficial in terms of determining the technical, stylistic, and periodical usage purposes of other figurine groups to be found in the ongoing excavations.