Düşük sosyo-ekonomik düzeye sahip ergenlerde olumsuz yaşam olayları ve duygusal-davranışsal uyum ilişkisinde özdenetimin aracı rolü
The mediator role of self-regulation in the relationship between adverse life events and emotional-behavioral problems of adolescents from low socio-economic status
Yazar: GÜNTÜLÜ TERCANLI METİN
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜLBİN GÖKÇAY ; DR. REYHAN BAHÇİVAN SAYDAM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Ana-Çocuk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Uyum = Adjustment ; Yaşam olayları = Life events ; Ölçekler = Scales ; Öz denetim = Autocontrol

Özet:
Tercanlı Metin G. (2013). Düşük Sosyo-Ekonomik Düzeye Sahip Ergenlerde Olumsuz Yaşam Olayları ve Duygusal-Davranışsal Uyum İlişkisinde Özdenetimin Aracı Rolü. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aile Sağlığı ABD, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. 

Bu araştırma, düşük sosyo-ekonomik düzeyde yaşayan ergenler tarafından deneyimlenen olumsuz yaşam olayları ile duygusal-davranışsal sorunlar arasındaki ilişkide özdenetimin aracı rolünü incelemektedir. Araştırmanın örneklemi İstanbul, Esenler' de yaşayan, 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören 358 öğrenciden ve 78 ebeveynden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan Demografik Bilgi Formu, Olumsuz Yaşam Olayları Listesi, Özdenetim Ölçeği ve 11-18 Yaş Ergenler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR 11-18) ergenler; Özdenetim Ölçeği Ebeveyn Formu ve 6-18 Yaş Grubu Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL 6-18) de ebeveynler tarafından doldurulmuştur. Tanımlayıcı analizlerde Pearson korelasyon analizi, t-testi ve ANOVA; özdenetimin aracılık etkisinin test edilmesinde regresyon analizi; araştırma değişkenlerinin ergenler ve ebeveynler tarafından ifadesini karşılaştırmak için ise eşleştirilmiş gruplar t-testi kullanılmıştır.   

Analiz sonuçlarına göre, özdenetim, olumsuz yaşam olayları ve duygusal-davranışsal sorunlar (toplam problem) arasındaki ilişkide kısmi aracı rolündedir. Özdenetimin, olumsuz yaşam olayları ve içe yönelim, dışa yönelim sorunları arasındaki ilişkide de kısmi aracılık etkisi bulunmaktadır. Ergenlerin algıladığı ve ebeveynlerin bildirdiği özdenetim düzeyi arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Ergenler, ebeveynlerinden anlamlı düzeyde fazla duygusal-davranışsal sorun (toplam problem) ve içe yönelim sorunu bildirmektedir ancak dışa yönelim sorunlarının bildiriminde anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Araştırma sonuçları, özdenetimin düşük sosyo-ekonomik düzeye sahip ergenlerde olumsuz yaşam olayları ile ilişkili duygusal-davranışsal sorunları azaltan koruyucu bir etken olabileceğini göstermektedir. 

Anahtar kelimeler: özdenetim, olumsuz yaşam olayları, duygusal-davranışsal uyum, düşük sosyo-ekonomik düzey

Abstract:
Tercanlı Metin G. (2013). The mediator role of self-regulation in the relationship between adverse life events and emotional-behavioral problems of adolescents from low socio-economic status. Istanbul University Institute of Health Sciences, Department of Family Health, Master's Thesis, Istanbul.

The aim of this study was to examine the mediator role of self-regulation in the relationship of adverse life events and emotional-behavioral problems among adolescents from low socio-economic status. The study involved a sample of 358 7th and 8th grade students and 78 parents living in Esenler, Istanbul. Students completed Demographic Information Form, Life Events Checklist, Adolescent Self-Regulation Inventory and Youth Self Report (YSR 11-18); and parents completed Self-Regulation Inventory and Child Behavior Checklist (CBCL 6-18). Pearson Correlation, independent samples t-tests and ANOVA were used for the analysis. Mediation was further analyzed by using regression analysis; and the expression of the study variables by adolescents and the parents was compared through paired samples t-test. 

Results indicated that self-regulation partially mediates the relationship of adverse life events and emotional-behavioral problems (total problem score) of adolescents from low socio-economic status. It was also found to partially mediate the relationship of adverse life events and internalizing-externalizing problems. Parents and adolescents do not differ in their expression of self-regulation. Adolescents report significantly higher emotional- behavioral problems (total problem) and internalizing problems than their parents. Besides, adolescents and their parents do not differ in their expression of extraversion problems. Results indicated that self-regulation may be a protective factor which reduces the effect of adverse life events on the mental health of the adolescents from low socio-economic status. 

Key words: self-regulation, adverse life events, emotional-behavioral problems, low socio-economic status