Türk mitolojisindeki karakterlerin analizi ve yeniden tasarlanması
Analysis and redesign of characters in Turkish mythology
Yazar: ERAY KIVRAK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Destanlar = Epics ; Dijital illüstrasyon = Digital illustration ; Efsaneler = Mythologies ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Karakter = Character ; Mitoloji = Mitology ; Tasarım = Design ; Türk mitolojisi = Turkish mythology

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca birçok medeniyet var olmuştur. Bu medeniyetlerin bazıları varlıklarını sürdürebilirken bazıları ise varlıklarını sürdürememiştir. Fakat her iki durumda da bu medeniyetler arkalarında çok zengin bir kültür mirası bırakmışlardır. Bir kısmı sözlü bir kısmı yazılı olarak günümüze kadar aktarılan bu mirasın içerisinde mitolojiler, destanlar ve efsaneler de yer almaktadır. Her toplum kendine özgü bir destan geleneği barındırır ve temsil ettiği toplumu yansıtır. Bu yüzden mitolojileri incelemek, aynı zamanda o toplumun sosyokültürel tarihini de incelemek demektir. Dünya üzerinde yaşayan en köklü topluluklardan biri olan Türk toplumunun mitolojik anlamda sözlü ve yazılı birikimi söz konusudur fakat görsel birikiminde büyük bir eksik olduğu fark edilmiştir.
Bu araştırma, Türk mitolojisinin mevcut sözlü ve yazılı birikiminden hareketle, destan ve hikayelerde kısmen tasvir edilmiş efsanevi karakterleri, tasvir ve betimlemelere sadık kalarak görselleştirmeyi, karakterleri aslına uygun biçimde görünür hale getirmeyi ve bu yolla Türk toplumunun kültürel birikimine görsel anlamda katkı sunmayı hedeflemektedir.
Literatür taraması aşamasında Yunan veya İskandinav mitolojilerinden hareketle birçok görselleştirme çalışması yapıldığı tespit edilmiştir. Genellikle filmler, kitaplar ve birçok görsel alanda bu mitolojik karakterlerin tasvirlerinin yapıldığı görülmektedir. Amerika'da ise bu durum büyük bütçeli bir sektöre dönüşmüş, bir hayal dünyası, bir evren oluşturulmuş ve bu evren içerisinden dünya çapında tanınan kahramanlar yaratılmıştır. Bu aşamada Türk mitolojisinin zengin birikiminin de görselleştirilmesi ve kahramanlarının ortaya çıkartılması, bu kültürel mirasın tüm dünya ile paylaşılması açısından faydalı olacaktır.
Bu araştırmada zengin bir geçmişe sahip olan Türk mitolojisinin genel hatları çizilerek, yazılı kaynaklardan ulaşılabilen tüm karakterlerin mevcut tasvirleri incelenmiştir. İncelenen bu tasvirlerden hareketle de karakterler aslına uygun ve doğru olarak dijital illüstrasyon tekniği kullanılarak görselleştirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Türk Mitolojisi, Karakter Tasarımı, Grafik Tasarım, Dijital İllustrasyon

Abstract:
Many civilizations have existed throughout human history. While some of these civilizations could survive, others could not survive. However, in both cases, these civilizations have left behind a very rich cultural heritage. In this heritage there are mythologies, epics and legends which have been passed on to the present day some orally and some in written form. Each society has its own unique epic tradition and reflects the society it represents. Therefore, studying mythologies also means to examine the socio- cultural history of that society. Turkish society, which is one of the oldest living communities in the world, has a mythological verbal and written knowledge, but it has been noticed that there is a great deficiency in its visual experience.
Based on the existing oral and written knowledge of Turkish mythology, this research aims to visualize the mythical characters depicted partially in epics and stories by adhering to the descriptions and depictions, making the characters visible in their original form and in this way contributing visually to the cultural accumulation of Turkish society.
During the literature review, it was determined that many visualization studies were carried out based on Greek or Scandinavian mythologies. It is seen that depictions of these mythological characters are generally made in movies, books and many visual fields. In America, this situation has turned into a big-budget sector, a dream world, a universe has been created and world-renowned heroes have been created from this universe. At this stage, visualizing the rich background of Turkish mythology and revealing its heroes will be beneficial in terms of sharing this cultural heritage with the whole world.
In this study, the current descriptions of all characters that can be accessed from written sources were examined by drawing the general lines of Turkish mythology, which has a rich history. Based on these analysed depictions, the characters were tried to be visualized in accordance with the original and accurately using the digital illustration technique.

Keywords: Turkish Mythology, Character Design, Graphic Design, Digital Illustration