Solid organ transplantasyonu yapılan hastalara yönelik immünsupresif ilaç kullanıma uyum ölçeğinin geliştirilmesi
Development of immunosuppressive medication adherence scale for solid organ transplant patients
Yazar: ZELİHA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MELEK SERPİL TALAS ; DOÇ. DR. DERYA ÖZTUNA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Organ nakli = Organ transplantation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Bu çalışma, solid organ transplantasyonu yapılan hastaların immünsupresif ilaç kullanımına uyumunu değerlendirmede kullanılmak üzere "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği"nin geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin yapılması amacıyla metodolojik çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma Ocak 2015 – Temmuz 2015 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Organ Nakli Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemine solid organ transplantasyonu yapılmış, en az iki aydır immünsupresif ilaç kullanan, 13 yaş ve üzerinde, ilaçlarını kendi kendine kullanan 200 hasta alınmıştır. Verilerin toplanmasında "Bireylerin Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Veri Toplama Formu" ve "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği" kullanılmıştır. "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği"nin güvenilirliğinin değerlendirilmesinde iç tutarlılık analizi yapılmıştır. Ölçme aracının iç tutarlılığının bir tahmini olarak Cronbach'ın alfa katsayısı 0,611 olarak hesaplanmıştır ve ölçeğin immünsupresif ilaç kullanımına uyumu değerlendirmede "güvenilir" bir ölçüm aracı olduğu kabul edilmiştir. Ölçeğin geçerliliğinin değerlendirilmesinde kapsam ve yapı geçerliliği ölçüm yöntemleri uygulanmıştır. Geçerlilik analizleri sonuçlarına göre ölçeğin immünsupresif ilaç uyumunu değerlendirmede "geçerli" bir ölçüm aracı olduğu kabul edilmiştir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda solid organ transplantasyonu yapılmış immünsupresif ilaç kullanan yetişkin ve adölesan hastaların ilaç kullanımına uyumunun değerlendirilmesinde ve izlenmesinde "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği"nin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as a methodological study to develop and analyze the validation and reliability of Immunosuppressive Medication Adherence Scale for assessment of solid organ transplant patients' immunosuppressive medication adherence. The study carried out at Baskent University Ankara Hospital Organ Transplantation Center between the dates January-July 2015. 200 solid organ transplant patients who are aged 13 and older using immunosuppressive drug by themselves at least two months were included sample of the study. Data was collected by using "Personal Information Form" and "Immunosuppressive Medication Adherence Scale". Internal consistency analysis was performed for reliability assessment of "Immunosuppressive Medication Adherence Scale". Cronbach's alfa was found 0.611 and the scale was accepted as "a reliable" scale for assessment of immunosuppressive medication adherence. Content and construct validity analysis was performed for validity of the scale. According to the results of validity analysis the scale was accepted as "a valid" scale for assessment of immunosuppressive medication adherence. Immunosuppressive Medication Adherence Scale's use can be recommended for assessment and follow-up of adult and adolescent solid organ transplant patients' immunosuppressive medication adherence.