Bulanık mantık yaklaşımının madde seçiminde kullanılması
Using the fuzzy logic approach in item selection
Yazar: KÜBRA ÇETİNER KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH KEZER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Madde seçme yöntemi = Item selection method ; Test maddeleri = Test items ; Testler = Tests ; VIKOR yöntemi = VIKOR method

Özet:
Bu çalışmada test geliştirme adımlarından biri olan madde havuzundan madde seçim işlemi, çok kriterli belirsizlik içeren karar problemi olarak ele alınıp bulanık TOPSIS ve bulanık VIKOR yöntemleri ile gerçekleştirilmiş ve bu iki yöntemin benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulmuştur.
Yöntemlerin uygulanması için simülasyon verileri oluşturulmuş ve değerlendirme komitesinde yer alan beş uzman adına havuzdaki maddeler, kazanıma uygunluk, madde ayırt ediciliği ve madde güçlüğü kriterleri altında dilsel değişkenler kullanılarak değerlendirilmiştir. Dilsel değişkenler üçgen bulanık sayılara dönüştürülerek bulanıklaştırılmıştır.
Değerlendiricilerin kriterlere ilişkin değerlendirmeleri, kriterlerin önem ağırlıkları ve her uzmanın alternatifler hakkındaki görüşleri birleştirilerek bulanık karar matrisi oluşturulmuştur. Elde edilen matris üzerinden bulanık TOPSIS yöntemi ile yakınlık katsayıları ve bulanık VIKOR yöntemi ile karar indeksi hesaplanarak alternatif maddeler sıralanmıştır. İki yöntem sonucunda belirlenen en iyi maddenin aynı olduğu ve sıralamada yer alan diğer maddeler kontrol edildiğinde seçilen maddelerin büyük oranda benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir.
Yöntemlerin madde seçim problemine kolayca uygulanabilir olduğu, karar alma sürecinin içerdiği belirsizlik ve objektiflik probleminin çözümünde bilimsel temellere dayalı çözüm arayışı öne sürdüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, item selection from the item pool, which is one of the test development steps, was handled as a decision problem with multi-criteria uncertainty, was carried out with Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods, and the similarities and differences between these two methods were emphasized.
Simulation data were created for the implementation of the methods, and the suitability of the items in the pool for the test purpose, item discrimination and item difficulty were evaluated on behalf of five experts in the evaluation committee using linguistic variables. Linguistic variables are blurred by transforming them into fuzzy numbers.
A fuzzy decision matrix was created by combining the evaluations of the assessors regarding the criteria, the importance weights of the criteria and the opinions of each expert on the alternatives. The alternative items were listed by calculating the proximity coefficients with the Fuzzy TOPSIS method and the decision index with the Fuzzy VIKOR method on the matrix obtained. It was observed that the best item determined as a result of the two methods was the same and when the other items in the ranking were checked, the selected items were largely similar.
It was concluded that the methods are easily applicable to the item selection problem and that they put forward a search for a solution based on scientific foundations for solving the problem of uncertainty and objectivity in the decision making process.