Kamu politikaları kapsamında toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma ilişkisi
The relationship between gender equality and development within the context of public policies
Yazar: ESİN ASLANPAY ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ASUMAN ALTAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Devlet politikaları = State policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Kalkınma = Development ; Toplum kalkınması = Community development ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma ilişkisi, yaklaşık olarak otuz yıldır akademisyenler, araştırmacılar ve politika yapıcılar tarafından tartışılmaktadır. Dünyanın birçok bölgesi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlenmesi konularında pek çok ilerleme kaydetmiş olsa da hayata geçirilmesi gereken çok sayıda önlem varlığını korumaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık olarak yarısı kadınlardan oluşurken onları göz ardı eden plan, program, proje ve politikalarla hedeflenen kalkınma düzeyine ulaşmak ve bu düzeyin sürdürülebilirliğini sağlamak söz konusu değildir.

Toplumsal cinsiyet eşitliği yalnızca insani gelişme için değil; ekonomik gelişme için de bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların ve kız çocukların güçlenmesini garanti altına almak; eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim, insana yakışır iş, siyasi ve ekonomik karar alma süreçlerine katılım gibi fırsatlar yaratarak sürdürülebilir ekonomilerin inşa edilmesine olanak tanımaktadır. Bu yolla üretkenliği artırmak ve diğer kalkınma göstergelerini geliştirmek mümkündür.

Kadınlar dâhil olmadan yüksek sosyoekonomik kalkınma düzeyine ulaşmak ve bu düzeyin sürdürebilir olmasını sağlamak söz konusu değildir. Dolayısıyla toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların güçlenmesini sağlamak tüm toplumlar için bir gerekliliktir. Bu süreçte devlet ve pek çok farklı şekilde tasarlanabilen kamu politikaları önemli bir rol oynamaktadır. 1930'lu yıllardan günümüze kadar geçen süreçte devletin ekonomideki rolü, pek çok kez değişim göstermiştir. Ancak modern iktisat tarihi boyunca yaşanan gelişmeler, piyasanın ortaya çıkardığı ekonomik ve sosyal sonuçların, her zaman etkin ve adil olmadığını göstermektedir. Bu bakımdan ekonomideki rolü zaman zaman değişim göstermekle birlikte; devletin piyasanın başarısız olduğu durumlara politika araçlarıyla müdahale etmesi önemini korumaktadır.

Çalışmada toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma ilişkisinin analiz edilmesi ve bu ilişkide kamu politikalarının rolünün ele alınması amaçlanmıştır. Bu amaçla toplumsal cinsiyete duyarlı bir kalkınma sürecinde devletin kullanacağı politika araçları değerlendirilmiş ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin kalkınma açısından önemi ampirik olarak analiz edilmiştir.

Toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma ilişkisi 36 OECD üyesi ülkenin 2010-2017 dönemine ilişkin yıllık verileri kullanılarak panel veri yöntemi ile incelenmiştir. Kalkınma düzeyi, ekonomik ve insani olmak üzere iki boyutuyla ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu bağlamda toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma ilişkisi, iki ayrı modelle incelenmiştir. Kullanılacak modelleri belirlemek için yapılan test sonucunda toplumsal cinsiyet eşitliği ve ekonomik kalkınma arasındaki ilişkinin Sabit Etkiler Modeli; toplumsal cinsiyet eşitliği ve insani kalkınma arasındaki ilişkinin ise Tesadüfi Etkiler Modeli kullanılarak analiz edilmesi uygun görülmüştür. Bunun yanında 36 OECD üyesi ülke gelir düzeylerine göre iki gruba ayrılarak toplumsal cinsiyet eşitliği ve ekonomik kalkınma ilişkisi her iki ülke grubu için yeniden analiz edilmiştir.

36 OECD üyesi ülkeyi kapsayan modellerden elde edilen ampirik bulgular; eğitimde, işgücüne katılımda ve parlamentoda temsilde toplumsal cinsiyet eşitliği arttıkça ekonomik kalkınma düzeyinin arttığını göstermektedir. Benzer biçimde eğitimde, işgücüne katılımda ve parlamentoda temsilde toplumsal cinsiyet eşitliğinin, insani kalkınma üzerinde pozitif; doğurganlık hızının ise insani kalkınma üzerinde negatif etkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte; ülkelerin iki gelir grubuna ayrıldığı modellerden bazı açıklayıcı değişkenler için farklı bulgular elde edilmiştir.

Anahtar Kelimler: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma, Kamu Politikaları, Mali Politikalar, Panel Veri Analizi.

Abstract:
The relationship between gender equality and development has been argued over the last three decades by academicians, researchers, and policymakers. While many parts of the world have achieved significant progress towards gender equality and the empowerment of women, there are still many measures to be taken. Considering that approximately half of the world's population is women, it is not possible to reach the level of development and ensure its sustainability that is targeted by the plans, programs, projects, and policies overlooking the existence of women.

Not only gender equality is a necessity for human development, but it is also considered as an inevitable requirement for economic development. Ensuring gender equality and empowerment of women and girls creates opportunities for equal access to education, health care, decent work, and representation in political and economic decision-making processes which facilitates constructing sustainable economies. In this way, it is possible to enhance productivity and to improve other development outcomes.

It is not possible to achieve high-level socio-economic development and sustain that level without women. Therefore, it is a necessity to ensure gender equality and empower women in all societies. Governments and public policies designed in different forms play an important role in this process. The role of the state in the economy has changed many times since the 1930s. However, developments throughout the history of modern economics show that the economic and social outcomes of the market are not always efficient and equitable. While the role of the state in the economy varies from time to time, public policy intervention still remains important when the market fails.
 
In this thesis, it is aimed to analyze the relationship between gender equality and development and to discuss the role of public policies in this relationship. For this purpose, the policy tools to be used by the governments in a gender-sensitive development process were evaluated and the importance of gender equality for development was analyzed empirically.

The relationship between gender equality and development was analyzed with the panel data method using 36 OECD member countries' annual data for the period between 2010-2017. The development level has been evaluated separately in two dimensions as economic and human. In this context, the relationship between gender equality and development has been examined with two different models. The result of the test applied in order to determine which models should be used to analyze, it was found appropriate to analyze the relationship between gender equality and economic development using the Fixed Effects Model and the relationship between gender equality and human development using the Random Effects Model. Furthermore, 36 OECD member countries were divided into two groups according to their income levels, and the relationship between gender equality and economic development was reanalyzed for both country groups. Empirical evidence from the models covering 36 OECD member countries suggests that as gender equality increases in education, labor force participation and representation in parliament, the level of economic development increases. Similarly, gender equality in education, labor force participation and representation in parliament has a positive effect on human development; whereas the fertility rate has a negative effect on human development. However, from the models in which countries are divided into two income groups, different results were obtained for some explanatory variables.

Keywords: Gender Equality, Development, Public Policies, Fiscal Policies, Panel Data Analysis.