İnsan kaynaklarında iş rotasyonu tekniği ve bir uygulama
The job rotation technique in human resources and an application
Yazar: CAHİDE MELTEM ŞERMET
Danışman: PROF. DR. ZEYYAT SABUNCUOĞLU
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kariyer planlama = Career planning ; Monotonluk = Monotony ; Yönetici geliştirme = Manager development

Özet:
İş rotasyonu çal?şana belirli imkanlar sunan bir kişisel gelişim ve işbaş? eğitim tekniğidir. İş rotasyonu, kişilerin farkl? işlerde çal?ş?p farkl? sorumluluklar almalar?n? ve becerilerini ve deneyimlerini artt?rmalar?n? sağlamaktad?r. İnsan Kaynaklar? departmanlar? iş rotasyonu uygulamalar? ile, çal?şan?n bilgi, beceri ve yetkinliklerini zenginleştirmeyi; monotonluklar?n? gidermeyi ve motivasyon ve iş tatmini yaratmay? hedeflemektedirler. İş rotasyonu ayn? zamanda bir kariyer planlama ve yönetici yetiştirme arac? olarak görülmektedir. Bununla birlikte iş rotasyonu, çal?şan?n, zihinsel becerilerini geliştirdiği, güçlü ve zay?f yönlerini görebildiği, beklenmedik durumlar karş?s?nda çözüm üretebilme kapasitelerini artt?rabildiği bir çal?şma alan? olarak da tasarlanmaktad?r. Mavi yakal?larda iş rotasyonu günümüzde firmalardaki ergonomik şartlar? iyileştirmek; iş kazalar?n? ve meslek hastal?klar?n? azaltmak için yoğun olarak kullan?lmaktad?r. Çal?şman?n ilk bölümünde iş rotasyonu ile ilgili yap?lan tan?mlara ve kullan?m amaçlar?na değinilmiştir. İkinci bölümde de, iş rotasyonu uygulama sürecine, uygulama türlerine, uygulama etkinliğinin ölçümüne, uygulamada karş?laş?lan k?s?tlara ve çeşitli ülke örneklerine yer verilmiştir. Çal?şman?n son bölümünde yer alan araşt?rma Otomotiv Ana Sanayi'ne bağl? 18 işletmede gerçekleştirilmiştir. Araşt?rman?n birinci evresinde tüm işletmelerin İK yöneticileri ile iş rotasyonunu uygulama durumlar? ve şekilleri incelenmiştir. Araşt?rman?n ikinci evresinde de seçilen 5 işletmedeki en az bir kere iş rotasyonuna tabi olmuş ?üst yöneticiler hariç- 104 beyaz yakal? ile iş rotasyonunun çal?şanlara ilişkin hedeflerinin alg?lanmas?na yönelik bir tutum araşt?rmas? yap?lm?şt?r. Çal?şanlar?n demografik ve de diğer özelliklerinin alg?lamada farkl?l?k yarat?p yaratmad?ğ? tek yönlü ANOVA analizi ile tespit edilmiştir. Ayr?ca iş rotasyonunun çal?şanlara ilişkin hedeflerinin çal?şanlar taraf?ndan alg?lanmas?n?n, çal?şanlar?n iş rotasyonu sisteminden duyduklar? memnuniyete bir etkisinin olup olmad?ğ? da Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ile incelenmiştir.

Abstract:
Job Rotation is a self-development and on-the-job training technique which is giving to employees some opportunities. It provides to the workers to take different responsibilities and to increase their abilities and experiences in different jobs. Human Resources Department aims with the application of job rotation to enrich the knowledge, abilities and competencies of the employees; to minimize the monotony and create the motivation and job satisfaction in the company. At the same time job rotation is seen as a career-planning and executive development tool. Moreover is job rotations created as a working area in that employees can develop their intellectual skills, identify strengths and weaknesses of themselves, increase his or her problem-solving capacities against unexpected situations. Nowadays job rotation is used very deeply for blue collar employees in order to improve the ergonomic circumstances in the companies and to decrease job accidents and job illnesses. In the first part of the dissertation were pointed out different definitions and application aims of the job rotation. In the second part of the dissertation were discussed the process and the types of the application; the effectiveness measurement of the job rotation; restrictions during the application of the job rotation and the job rotation examples from different countries. The research, which is described in the last part of the study, has been applied in 18 firms in the Automotive Main Industry. In the first part of the research the presence and the form of the application of the job rotation has been examined with the Human Resources Managers in all firms. In the second part of the research has been applied an attitude survey in five chosen companies in order to examine the perceptions of 104 white-collar employees -except upper level managers-, who have at least a job rotation experience, against employee based aims of the job rotation. It has been analysed by one-way ANOVA technique whether the demographical and other specifications make a difference in the perceptions. In addition, it has been also analysed by Multiple-Linear-Regression model whether perceptions of the employees concerning employee-based targets of the job rotation has an effect on the employee satisfaction through job rotation technique.