Ankara ili doğal vejetasyonundan toplanan yabani yonca(Medicago sativa L.) populasyonlarının karakterizasyon çalışmaları ile mera tipi yonca hatlarının belirlenmesi
The determination of pasture type alfalfa lines with the collection and characterization of wild alfalfa (medicago sativa l.) populations on natural vegetation of province of Ankara
Yazar: ESRA AKÇELİK
Danışman: PROF. DR. PROF. DR. SUZAN ALTINOK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Yonca = Alfalfa

Özet:
Bu çalışma; 2009 yılı ilkbaharı ve yaz mevsimi boyunca Ankara iline ait 24 ilçenin doğal vejetasyonundan dalları ve tohumları toplanan 56 adet yabani yonca populasyonlarının karekterizasyonunu belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla toplanan tüm populasyonlar, 2010 yılında, her bir populasyon bir sırada olacak şekilde ve 80x80 cm aralıkla Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasına 2 ayrı deneme şeklinde dikilmiştir. Birinci denemede, yonca tohumlarından elde edilen 36 populasyon, ikinci denemede ise yonca klonlarından elde edilen 20 populasyon yer almıştır. 2011 ve 2012 yılları yetiştirme mevsimi boyunca tüm yonca populasyonlarının karakterizasyonu için fenolojik, morfolojik ölçüm, gözlem yapılmış, ot ve tohum verimleri bulunmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre; en fazla yayılma alanı Akyurt 1, Çankaya 1, Kalecik 1, Gölbaşı 2 populasyonlarda tespit edilmiştir. Populasyonların doğal bitki boyları 9.17-45 cm, ana sap uzunlukları ise 36-118 cm aralığında ölçülmüştür. 500 g/bitki ile Akyurt 3 populasyonu en fazla yıllık kuru ot verimi verirken, diğer populasyonların toplam kuru ot verimleri 96-496.00 g aralığında değişim göstermiştir. Kızılcahamam 1, 2, Güdül 1, Kazan 1, 2, Çankaya 1, Sincan 2, Çubuk 2, Pursaklar 1, Şereflikoçhisar 1, 2, 3 ve Nallıhan 1 populasyonları dik gelişme, yaprak iriliği, doğal bitki boyu, birinci biçim kuru ot ve yıllık toplam kuru ot verimi  ile meyve ve tohum veriminin fazla olması gibi özellikler göstermiştir. Bu populasyonlar daha sonra yapılacak ıslah çalışmalarında ot tipi yonca çeşitleri elde etmek amacıyla değerlendirilebilir. Diğer tüm populasyonlarda büyüme şekli yarı yatık veya yatık olarak tespit edilmiştir. Kök tacında dal sayısı, kök tacı çapı, birinci biçim kuru ot verimi ve yıllık toplam kuru ot verimi gibi mera tipi seleksiyon kriterleri en fazla Gölbaşı 1, 2, 3, Çamlıdere 1, 2, 3, Bala 2, 3, Ayaş 2, Mamak 1, Beypazarı 2 ve Kalecik 1 populasyonlarında gözlenmiştir. Bu nedenle sayılan kriterlere sahip tüm populasyonlar gelecekte mera tipi yonca ıslah çalışmalarında materyal olarak kullanılabilecektir.

Abstract:
This study was carried out during the spring and summer of 2009 to determine of the characterization of as total 56 populations alfalfa lines of collecting stems and seed pods from natural vegetation on provinces of Ankara with 24 towns. In this purpose these populations were planted in 2010 as two seperate trials for the experimental field of Ankara University Faculty of Agriculture Field Crops Department with 80x80 cm intervals with each populations as one row aparts. In the first experiment, 36 populations were grown from alfalfa seeds, and in the second experiment, 20 populations were grown from alfalfa clones.  During the growing season in 2011 and 2012, many phenological and morphological observations and measurements were done and forage yields were determined for characterization on collected alfalfa plants.

As a result, it was found that the covered area of Akyurt 1, Çankaya 1, Kalecik 1 ve Gölbaşı 2 populations were high. Natural plant height of alfalfa populations were measured as 9.17-45 cm, the main stem lenghts were measured as 36-118 cm. The highest total dry matter yield was determined as 500.00 g in Akyurt 3 population, the total dry matter yields of the other populations differed between 96-496.00 g. Kızılcahamam 1,2, Güdül 1, Kazan 1, 2, Çankaya 1, Sincan 2, Çubuk 2, Pursaklar 1, Şereflikoçhisar 1, 2, 3 ve Nallıhan 1 populations had erect growing habit, the highest first harvesting dry matter, the highest total dry matter, natural plant height, leaf growth, fruit and seed yields. These populations can be evaluated for grass-type alfalfa breeding studies. All other populations showed semi-erect and horizontal growing. The populations of Gölbaşı 1,2,3, Çamlıdere 1, 2, 3, Bala 2, 3, Ayaş 2, Mamak 1, Beypazarı 2, ve Kalecik 1 had high graze-type alfalfa criterias as stem number on the crown, the diameter of crown, first cut dry matter yield and total dry matter yield and so these populations are going to be evaluate for graze-type alfalfa breeding studies in near future.