Yer Örnekleme Aralığına (YÖA) bağlı olarak Yer Kontrol Nokta (YKN) sayısı ve dağılımının harita üretim hassasiyetine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of Ground Control Point (GCP) quantity and distribution on map production accuracy depending on Ground Sampling Distance (GSD)
Yazar: VOLKAN İZCİ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ULVİ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Harita üretiminde teknolojik gelişmelerle birlikte duyulan ihtiyaçlardan dolayı klasik yöntemlerden fotogrametrik yöntemlere geçilmiştir. Hava fotogrametrisinin getirdiği avantajlar insansız hava araçlarının (İHA) geliştirilmesiyle üst seviyelere taşınmıştır. Artık daha pratik, daha az maliyetli ve kullanılan ekipmanların özelliklerine göre daha hassas harita üretimi gerçekleştirilmektedir. Elbette bu hassas üretim konum doğruluğuna bağlıdır. İHA fotogrametrisi uygulamalarında konum doğruluğunu kamera özellikleri, meteorolojik şartlar, uçuş planları, yer kontrol noktaları (YKN) ve dağılımları ile yer örnekleme aralığı etkilemektedir.  YKN'ler, görüntülerin düzeltilmesi sırasında hem uzaktan algılamada hem de fotogrametride yer koordinat sistemi ile görüntü koordinat sistemi arasındaki bağlantıyı sağlar. Fotogrametrik çalışmalarda görüntüler alınmadan önce çalışma alanına YKN'ler atanır. YKN'lerin seçimi, dağıtımı ve doğruluğu, düzeltme sonuçlarını etkilediklerinden çok önemlidir.
YKN'lerin sayısı ve dağılımı, düzeltmede kullanılan nokta seçim yöntemi (saha çalışması, harita okuma vb.), matematiksel model, sensör tipi ve görüntünün çözünürlüğü, çalışma alanı yapısı (düzlük, dağlık vb.) ile istenilen konum doğruluğu ve hassasiyeti gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.
Yer örnekleme aralığı (YÖA) ise yerdeki bir pikselin boyutunu temsil eder. YÖA değeri ne kadar büyük olursa, görüntülerin mekânsal çözünürlüğü azalacaktır ve ayrıntılar daha az görüntülenecektir. YÖA değerini gereksinimlere ve veri toplama amacına uygun olarak belirlemek gerekir. İdeal örnekleme aralığı, kullanılan İHA'nın özellikleri, uçuş parametreleri ve projenin gereksinimleri göz önüne alınarak belirlenmelidir.
Bu bilgiler ışığında çalışmamızda YKN sayılarının harita üretimindeki hassasiyete ne kadar etki ettiği ve aynı zamanda bu noktaların konumlarının etkisi araştırılmıştır. Öncelikle YKN ve KN' lerin karaya kurulumu, ölçümleri ve uçuş operasyonlarından oluşan saha çalışması yapılmış, uçuş görüntülerinin bilgisayara aktarılarak fotogrametrik yazılımla işlenmesi, nokta bulutu oluşturulması, ortofoto harita ve sayısal yüzey modelinin üretilmesi işlemleri gerçekleştirilerek analizlerinin yapılması sağlanmıştır. Arazide ölçülen YKN ve KN koordinatları ile yazılımla elde edilen harita koordinatlarının karşılaştırılması ile çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
Due to technological advancements and the needs felt in map production, there has been a transition from classical methods to photogrammetric methods. The advantages of air photogrammetry have been moved to the upper levels by the development of unmanned aerial vehicles (UAVs). More precise map production is now carried out according to the characteristics of more practical, less costly and used equipment. Of course this precise production depends on location accuracy. In UAV photogrammetry applications, location accuracy is affected by camera properties, meteorological conditions, flight plans, ground control points (GCP) and distributions, as well as location sampling range. GCPs provide the connection between the ground coordinate system and the image coordinate system in both remote sensing and photogrammetry during the correction of images. GCPs are assigned to the work area before images are taken in photogrammetric studies. The choice, distribution and accuracy of GCPs are very important as they affect the results of the correction. 
Number and distribution of GCPs, point selection method used in correction (field work, map reading etc.), mathematical model, sensor type and resolution of the image, working area structure (flatness, mountain.) depends on various factors such as desired position accuracy and precision.
The ground sampling distance (GSD) represents the size of a pixel in the ground. The greater the GSD value, the less spatial resolution of the images will be reduced, and the less detailed will be displayed. It is necessary to determine the value of the GSD in accordance with the requirements and the purpose of data collection. The ideal sampling distance should be determined by taking into account the characteristics of the UAV used, the flight parameters and the requirements of the project. 
In the light of this information, how much GCP numbers affect the sensitivity in map production and at the same time the impact of the locations of these points were investigated. First of all, field work consisting of the installation, measurements and flight operations of GCP and CPs on the ground was carried out, it is ensured that flight images are processed by photogrammetric software by transferring to the computer, point cloud is created, orthophoto map and numerical surface model are produced and analyzed. The work was terminated by comparing the GCP and CP coordinates measured on the ground with the map coordinates obtained with the software.