Yetiştirme ortamına kompost, bakteri ve mikoriza uygulamalarının kesme çiçek lale ve zambak yetiştiriciliğinde büyüme ve çiçeklenmeye etkileri
The effect of compost, bacteria and mycoriza applications on growth and flowering quality in cut tulip and lily growing
Yazar: ONUR SEFA ALKAÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sürdürülebilir Tarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2021-2022 yıllarında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezine ait ısıtmasız, soğutmasız ve üstten havalandırmalı cam serada yürütülmüştür. Çalışmada Tokat Dimes Gıda İşleme fabrikasından temin edilen üzüm posası kompostlaştırılarak yeni bir organik yetiştirme ortamı elde edilmiştir. Elde edilen bu organik yetiştirme ortamı %20 ve %40 olmak üzere 2 farklı oranda yetiştirme ortamına ilave edilerek kesme çiçek lale ve zambak yetiştiriciliğinde yetiştirme ortamı olarak denenmiştir. Kontrol olarak ise lale yetiştiriciliğinde torf+perlit (2:1, v/v), zambak yetiştiriciliğinde ise hindistan cevizi torfu (kokopit) kullanılmıştır. Denemede toplam 20 bin adet lale soğanı ve 864 adet zambak soğanı kullanılmıştır. Yetiştirme ortamı dışında her iki türün çiçek soğanlarına dikimden önce hem Bacillus cereus (ZE-7) ve Pseudomonas putida (ZE-12) bakterileri hem de mikoriza daldırma ve sprey şeklinde uygulanmıştır. Deneme süresince lale ve zambak yetiştiriciliğinde üreticiler tarafından tercih edilen kimyasal gübrelemenin farklı EC seviyeleri de (EC 0.75 dS m-1, EC 1.10 dS m-1, EC 1.45 dS m-1 ve EC 1.90 dS m-1) bitkilere uygulanmıştır. Uygulamaların etkilerini belirlemek için bitkilerde; fenolojik gözlemler, pomolojik gözlemler, yapraklarda makro ve mikro element analizi yapılmış ve uygulamaların lale ve zambak yetiştiriciliğinde büyüme ve çiçeklenme kalitesine etkileri belirlenmiştir. Lalede en fazla çiçek sap uzunluğu (33.94 cm) %20 kompost oranı ve bakteri uygulaması bulunan, en fazla perianth uzunluğu (42.71 mm) yetiştirme ortamına %20 oranında kompost eklenen ve mikoriza uygulamasının bulunmadığı, en fazla vazo ömrü (8.94 gün) %40 kompost içeren ve EC düzeyinin 1.45 dS m-1 olduğu ve en fazla dal ağırlığı (28.29 g) %20 kompost içeren ve EC düzeyinin 1.45 dS m-1 olduğu ortamlarda saptanmıştır. Zambakta en fazla dal ağırlığı (135.06 g) kompost içermeyen (%0) ve EC düzeyinin 1.10 dS m-1 olduğu, en fazla bitki boyu (89.58 cm), %20 kompost içeren ve gübreleme uygulamalarında EC seviyesinin 1.90 dS m-1 olduğu, en fazla kandil sayısı (6.95 adet/bitki başına) %20 oranında kompost içeren ve bakteri uygulamasının yapıldığı ve en fazla vazo ömrü (14.14 gün) %40 kompost içeren ve EC düzeyinin 0.75 dS m-1olduğu yetiştirme ortamlarında kaydedilmiştir. Çalışma sonunda 'Jan van Nes' lale çeşidi ile 'Siberia' zambak çeşidinde yetiştirme ortamına %20 oranında kompost ilave edilmesi kontrole ve %40 kompost uygulamasına kıyasla daha olumlu sonuçlar vermiştir. Gübreleme uygulamalarında ise EC düzeyi arttıkça lalede bitki gelişimini sınırlandığı ancak zambak çalışmasında olumlu sonuçlar ortaya koyduğu saptanmıştır. Hem lale hem de zambaklarda mikroorganizmaların tek başına kullanılması önemli bir etkide bulunmamıştır. Ayrıca lale ve zambak çalışmasına ait yaprak örneklerinde gübreleme seviyesi ve kompost oranı arttıkça makro ve mikro element içeriklerinin arttığı belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar ışığında, yeni bir organik materyal olarak ortaya çıkan kompostun düşük miktarlarda (%20 ve altı) yetiştiricilikte kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in the unheated, uncooled and top ventilated glass greenhouse of Tokat Gaziosmanpaşa University Agricultural Application and Research Center in 2021-2022. In the study, a new organic growing medium was obtained by composting the grape pomace obtained from the Tokat Dimes Food Processing Factory. This organic growing medium obtained was added to the growing medium in 2 different ratios, 20% and 40%, and tried as a growing medium in cut flower tulip and lily cultivation. Peat+perlite (2:1, v/v) was used in tulip cultivation and coconut peat (cocopitate) was used in lily cultivation as control. A total of 20 thousand tulip bulbs and 864 lily bulbs were used in the experiment. Before planting, both Bacillus cereus (ZE-7) and Pseudomonas putida (ZE-12) bacteria were applied to the bulbs of both species outside the growing medium, as well as mycorrhiza dipping and spraying. During the experiment, different EC levels of chemical fertilization (EC 0.75 dS m-1, EC 1.10 dS m-1, EC 1.45 dS m-1 and EC 1.90 dS m-1) preferred by the growers in tulip and lily cultivation were applied to the plants. In plants to determine the effects of applications; Phenological observations, pomological observations, macro and micro element analysis on leaves were made and the effects of applications on growth and flowering quality in tulip and lily cultivation were determined. In tulips, the maximum flower stem length (33.94 cm) with 20% compost and bacteria application, the maximum perianth length (42.71 mm) with 20% compost added to the growing medium and no mycorrhiza application, the maximum vase life (8.94 days) 40% compost It was found in environments with EC level of 1.45 dS m-1, the highest branch weight (28.29 g) containing 20% compost and an EC level of 1.45 dS m-1. In lily, the highest branch weight (135.06 g) is compost-free (0%) and the EC level is 1.10 dS m-1, the maximum plant height (89.58 cm), 20% compost-containing and EC level 1.90 dS m-1 in fertilization applications, the highest The number of lamps (6.95 pieces/per plant) was recorded in growing media containing 20% compost and bacteria application, and the maximum vase life (14.14 days) containing 40% compost and an EC level of 0.75 dS m-1. At the end of the study, the addition of 20% compost to the growing medium of 'Jan van Nes' tulip cultivar and 'Siberia' lily cultivar gave more positive results compared to control and 40% compost application. In fertilization applications, as the EC level increased, plant growth was limited in tulips, but positive results were observed in the lily study. The use of microorganisms alone did not have a significant effect on both tulips and lilies. In addition, it was determined that the macro and micro element contents of the leaf samples of the tulip and lily study increased as the fertilization level and compost ratio increased. In the light of the results obtained within the scope of this study, it was concluded that compost, which emerged as a new organic material, can be used in low amounts (20% and below) in soilless agriculture.