Enformasyon çağında mimari temsilin poetikası: Diyagram
The poetics of architectural representation in the information age: Diagram
Yazar: MERVE YILDIRIM ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE DÜZGÜN BEKDAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Temsil, bir kavram ve olgu olarak gündelik yaşantıda önemli bir yer tutmaktadır. Bir ifade biçimi, sunum aracı olarak veya tasvirleme eylemi ile açığa çıkmaktadır. İçinde bulunulan döneme göre tarihsel süreçte mimarlıkta temsil biçimleri değişip dönüşmekte, güncel teknolojik gelişmelerden etkilenmektedir.
Bir eylem olarak ele alınan tasarımlama süreçlerinin ve tasarım ürünlerinin dışavurumuna olanak tanıyan araçlar mimari temsiller olarak değerlendirilmekte ve diyagramlar mimari temsil türlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu anlamda diyagram; mimarlıkta, bu temsil araçları arasında son yüzyılda artan popülerliğiyle kendine önemli bir yer edinmiştir. Mimarlığın güncel temsil ortamında diyagramın bir söylem biçimi olarak ele alınmasının yanı sıra, kullanım sıklığı, potansiyelleri, eylemselliği ve devingenliği gibi nitelikleri, mimarlık pratiğinde, literatüründe ve eğitiminde önemine dikkat çekmektedir.
Çalışmada, "diyagram"a eleştirel yorumla yaklaşmak ve irdelemek amacıyla disiplinlerarası bir çerçeve sunan "poetika" kavramı kullanılmaktadır. Poetika kavramı ile diyagramların sanatsal, estetik ve öz nitelikleri ilişkilendirilmektedir.
Bu yaklaşımlar çerçevesinde elde edilen bulgular ışığında diyagramın temsil
potansiyelleri, güncel mimarlık ortamında diyagramın aktif ve etkin kullanıldığı
mimari üretimler üzerinden irdelenmektedir.
Tez çalışmasının amacı enformasyon çağı ile gelişen "bilgiye hızlı erişim"in
mümkün kılındığı güncel mimarlık ortamında, bir mimari temsil aracı olarak
diyagramların etkili kullanımına dikkat çekmek ve bu doğrultuda bir tartışma,
değerlendirme ortamı sunmaktır.
Bu amaç doğrultusunda yöntem olarak nitel yaklaşımlar tercih edilmektedir.
Diyagramların kavramsal altyapısını aktarabilmek adına öncelikle mimari temsil
türlerine dair genel bir literatür araştırması yapılmakta, diyagramlar özelinde
şekillenen bir kavramsal bir sınıflandırma önerilmektedir. Bu kavramsal
sınıflandırmadan referans bir bakış açısıyla, güncel ve genç bir mimari üretim alanı
olan YAC (Young Architects Competitions) mimari proje yarışmaları üzerinden
betimsel bir analiz çalışması yapılmaktadır.
Enformasyon çağı gibi dönemsel bir olgu, poetika gibi edebiyata ilişkin görülen bir
söylem ve temsil gibi genel bir kavramı diyagram özelinde kesiştirmek, bu olgu,
söylem ve kavram aracılığıyla nitel yöntemlerle kendine özgü bir analiz ve
değerlendirme sunması açısından tez çalışması özgünleşmektedir. Bu anlamda
diyagramların çeşitliliğine ilişkin ortaya konan sınıflandırmalar ve belirlenen
kriterler aracılığıyla son dönem mimari yarışma proje örnekleri üzerinden
irdelenmesi enformasyon çağının dinamizmini vurgulayarak tezin orijinal katkısı
olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Mimari temsil, enformasyon çağı, poetika, diyagram

Abstract:
Representation, as a concept and phenomenon, has an important place in daily life. It is revealed as a form of expression, presentation tool or with the act of depiction. According to the period in question, representation forms in architecture change and transform in the historical process and are affected by current technological developments.
The tools that enable the expression of design processes and design products, which are considered as an action, are considered as architectural representations and diagrams are considered as one of the types of architectural representation. In this sense, diagram has gained an important place in architecture, among these representation tools, with its increasing popularity in the last century. In addition to the fact that diagrams are considered as a form of discourse in the current representation environment of architecture, their characteristics such as frequency of use, potential, activity and mobility draw attention to their importance in architectural practice, literature and education.
In this study, the concept of "poetics", which offers an interdisciplinary framework, is used in order to approach and examine the "diagram" with a critical
interpretation. The concept of poetics is associated with the artistic, aesthetic and
essential qualities of diagrams.
In the light of the findings obtained within the framework of these approaches, the
representation potentials of diagrams are examined through architectural
productions where diagrams are actively and effectively used in the current
architectural environment.
The aim of the thesis study is to draw attention to the effective use of diagrams as
an architectural representation tool in the current architectural environment where
"fast access to information" has been made possible with the information age and
to present a discussion and evaluation environment in this direction.
For this purpose, qualitative approaches are preferred as a method.
In order to convey the conceptual infrastructure of diagrams, first of all, a general
literature research is conducted on architectural representation types, and a
conceptual classification shaped specifically for diagrams is proposed. From this
conceptual classification, a descriptive analysis study is conducted on YAC (Young
Architects Competitions), a current and young architectural production area, from
a reference point of view.
The thesis study becomes original in terms of intersecting a periodic phenomenon
such as the information age, a discourse related to literature such as poetics, and a
general concept such as representation in the specific context of diagrams, and
presenting a unique analysis and evaluation through qualitative methods through
this phenomenon, discourse and concept. In this sense, the classifications put
forward regarding the diversity of diagrams and the examination of recent
architectural competition project examples through the determined criteria are the
original contribution of the thesis by emphasizing the dynamism of the information
age.

Keywords: Architectural representation, information age, information, poetics, diagram