Ekmeklik buğday çeşitlerinin (Triticum aestivum L.) farklı koşullarda morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological and physiological properties of bread wheat varieties (Triticum aestivum L.) under different conditions
Yazar: SAVAŞ BELEN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN GEÇİT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma; 2011-2012 ve 2012-2013 yetiştirme dönemlerinde Eskişehir'de Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsünde yürütülmüştür. Bezostaya 1, Gerek 79, Sultan 95, Harmankaya 99, Altay 2000, Sönmez 01, Müfitbey ve Nacibey ekmeklik buğday çeşitleri ile tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada; çeşitlerin farklı koşullarda morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ekmeklik buğday çeşitlerinde, ilk gelişme dönemindeki farklılıkları incelemek amacıyla ön çalışma yapılmıştır. 

Ön çalışmada kök uzunluğu, fide boyu, fırın kuru kök ve topraküstü ağırlığı ve bunların birbirine oranları saptanmıştır. Araştırmada, başaklanma gün sayısı, bayrak yaprağı alanı, bayrak yaprak yeşil kalma süresi, sap uzunluğu, üst boğum arası uzunluğu, tane verimi ve verim unsurları, kurağa duyarlılık indeksi (KDİ), bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı ve SDS sedimantasyon değerleri incelenmiştir. İncelenen tüm özellikler bakımından iki yıl süren çalışmada yıllar arası farklılık önemli bulunmuş ve yıllar ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

Araştırma sonuçlarına göre; Harmankaya 99 çeşidi birinci yıl kuru şartlarda 386 g/m2 ile en yüksek verimi verirken ikinci yıl her iki koşulda da en yüksek verimi vermiştir. Her iki yılda ve her iki koşulda en yüksek protein oranı Bezostaya 1 çeşidinde elde edilmiştir. Birim alan tane verimi en yüksek olan Harmankaya 99 çeşidi diğer özellikler yönünden incelendiğinde, bayrak yaprak alanı, bayrak yaprak klorofil içeriği, hasat indeksi, toplam başakçık sayısı, fertil başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane verimi, kurağa duyarlılık indeksi (KDİ), bin tane ağırlığı, fırın kuru kök ağırlığının fırın kuru topraküstü ağırlığına oranı gibi özelliklerde de en iyi sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
The research was carried out during the 2011-2012 and 2012-2013 growing seasons in Eskişehir Transitional Zone Agricultural Research Institute. In the research experiments established according to randomized complete block design with 4 replications with the bread wheat varieties Bezostaya 1, Gerek 79, Sultan 95, Harmankaya 99, Altay 2000, Sönmez 01, Müfitbey ve Nacibey, it was aimed to determine morphological and physiological characteristics of the varieties under different conditions. These studies, in the first development period of bread wheat varieties,  a preliminary study was conducted to examine the differency.
In the preliminar study, root length, seedling height, oven dry root weight, oven overground weight and their ratio to each other were examined. In the research, number of days to heading, flag leaf area, duration of stay green of flag leaf, stem length, peduncle length, grain yield, yield components, drougth resistance index, 1000 grain weight, hectoliter weight, protein content and SDS sedimentation properties were studied. In terms of all characteristics examined for 2 years, difference between the years were statistically significant and the years were evaluated separately.
According to the research results, Harmankaya 99 had the highest yield with 386 g/m2 in dry conditions in the first year and the highest yields in both dry and irrigated conditions in the second year. In the both years and in the both conditions the highest protein content was obtained from Bezostaya 1 variety. When Harmankaya 99 variety, which had the highest unit area grain yield, was examined for the other characteristics, the variety gave the best results again in terms of flag leaf area, flag leaf chlorophyll content, harvest index, total spikelet number, number of grains per spike, grain yield per spike, drougth resistance index, 1000 grain weight, ratio of oven dry root weight to oven dry overground weight