İlköğretim 5. ve 6. sınıf sosyal bilgiler dersindeki cumhuriyet ve demokrasi kavramlarıyla ilgili içerik öğelerinin bazı değişkenler tarafından incelenmesi
The examination of the elements of content about the concepts "republic" and "democracy" in social studies course in the 5th and 6th grade primary instruction in terms of some variables
Yazar: ELİZA HABİBOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MAHİNUR KARATAŞ COŞKUN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cumhuriyet = Republic ; Demokrasi = Democracy ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada; 2007-2008 eğitim öğretim yılında ulusal düzeyde uygulanmaya başlanan 5. ve 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında bulunan ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarının öğretilmesinde; öğretmenlerin, bu kavramların ders kitabında hangi düzeyde ve nasıl yer aldığı, kendilerinin ve meslektaşlarının bu kavramları derste nasıl verdikleri ile ilgili düşüncelerinin ayrıca bu kavramların verilmesine ilişkin önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubu, tesadüfi küme örnekleme yöntemiyle; Adana İli Seyhan ve Yüreğir İlçelerindeki MEB'e bağlı ilköğretim okullarından seçilmiştir. Örneklemi oluşturan 40 ilköğretim okulunun 34'ündeki 5. sınıf öğretmenlerinden 110'u, 37'sindeki sosyal bilgiler öğretmenlerinden 72'si anketi gönüllü olarak doldurmuştur.Araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu? ve ?Öğretmen Anket Formu? kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 11.5 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kişisel bilgi formuyla elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Öğretmenlerin ankete verdikleri cevaplardan 104 sayfa yazılı metin elde edilmiştir. Elde edilen yazılı metin üzerinde betimsel analiz ve içerik analizi yapılmıştır.Araştırmanın sonuçları şu şekilde özetlenebilir:Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramının Sosyal Bilgiler dersinde öğretilme amacının daha çok ?Öğrencilerin cumhuriyetle ilgili duyuşsal davranışları kazanmaları ve göstermeleri? olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler Sosyal Bilgiler dersinde ?demokrasi? kavramının öğretilme amacı olarak en fazla ?Bireyin temel hak ve özgürlüklerinin işlemesi ve korunması ile ilgili olması? konusunda görüş belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarının öğretimine anasınıfında hatırlama düzeyinden başlanması ve sınıf ilerledikçe kavramın öğrenme düzeyinin de yükselmesi gerektiğini belirtmişlerdir.Öğretmenler genel olarak Sosyal Bilgiler dersinin amaçlarını ve içeriğini hem ?cumhuriyet? hem de ?demokrasi? kavramlarını öğretmek ve demokratik birey yetiştirmek için uygun bulduklarını belirtmişlerdir.Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri, ders kitaplarında yer alan ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramları ile ilgili bilgileri, sınıf öğretmenlerine kıyasla daha yeterli bulduklarını belirtmişlerdir.Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri, meslektaşlarının derste ?cumhuriyet? ve ?demokrasi? kavramlarını sunarken kullandıkları içerik öğelerini sınıf öğretmenlerine kıyasla daha yeterli bulduklarını belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili derste verdikleri tanım ve temel özellikler ile verilmesini önerdikleri tanım ve temel özelliklerde ?cumhuriyet? kavramının ayırt edici özelliklerinden olan ?yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi? özelliğini ?seçimlerin belli aralıklarla yapılması? özelliğine oranla daha fazla belirtmişlerdir.Sınıf öğretmenleri derste öğrencilerine en fazla ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili ?Okul ve sınıf ortamında yapılan seçimlerden? örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Sosyal Bilgiler dersi öğretmenleri ise en fazla ?devlet yöneticilerin seçilmesi? ile ilgili örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramı ile ilgili verilen örneklerde en fazla ?Öğrenme-öğretme ilkelerine? dikkat edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.Öğretmenler ?cumhuriyet? kavramının en fazla ?Atatürk ilkeleri, inkılâpları ve bunlarla ilişkili kavramlar? kategorisinde yer alan kavramlarla çok yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler ?demokrasi? kavramının en fazla ?Temel haklar ve hürriyetlerle ilişkili kavramlar? kategorisinde yer alan kavramlarla çok yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir.Öğretmenler ?demokrasi? kavramı ile ilgili derste verdikleri tanım ve temel özellikler ile verilmesini önerdikleri tanım ve temel özelliklerde demokrasi kavramının ayırt edici özelliklerinden en fazla ?insan haklarının güvence altına alınması? özelliğine yer verirken ?birden çok siyasal partinin iktidar olma şansının olması? özelliğine cevaplarında yer vermemişlerdir. Diğer özellikler ise çok az sayıda öğretmen tarafından belirtilmiştir.Öğretmenler derste öğrencilerine en fazla ?demokrasi? kavramı ile ilgili ?sınıf içinde ve okulda yapılan seçimlerden? örnekler verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler ?demokrasi? kavramı ile ilgili verilen örneklerde en fazla ?öğrenme ve öğretme ilkelerine? dikkat edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
In this research, it is aimed at identifying the teachers? opinions about the concepts ?republic? and ?democracy? found in the coursebook, their opinions about in what level these concepts are found and how they are involved in the coursebook, how teachers and their colleagues teach these concepts and the suggestions about teaching these concepts while teaching in the 5th and 6th grade Instruction Programme about the Social Studies course which is put into practice nationally in the 2007/2008 Education and Instruction year. The research consists of five parts: introduction, theoretical explanations and related research, findings and comments, results and suggestions.The study is a figurative scanning model. The working group of the research has been chosen from primary schools of Ministry of Education in Adana/Seyhan and Adana/Yüreğir by means of random sample method. 110 5th grade teachers in 34 primary schools and 72 social studies teachers in 37 schools out of 40 primary schools which constitute the sample have filled in the survey voluntarily.In the research ?Personal Information Form? and ?Teacher Survey Form? designed by the researcher have been used as a data collection tools. The data gathered at the end of the research have been analyzed with SPSS programme. According to the aims of the study, figurative statistics like frequency and percent have been used. In order to find out the meaningful difference between the opinions of primary school teachers and social studies teachers kay kare test has been used which is nonparametric. 104 pages written texts have been gathered from the answers supplied by the teachers.The findings of the research can be summarized as follows:Teachers have stated that the aim of teaching the concept of ?republic? for students mostly in Social Studies course is ?to gain affective behaviours about republic and display them?. Teachers have also stated that the aim of teaching the concept of ?democracy? in Social Studies is ?to operate the basic rights and freedom of individual and to protect them?.Teachers of social studies have found the ?republic? and ?democracy? concepts more adequate than primary school teachers.Teachers of social studies have found their class presentation contents about the ?republic? and ?democracy? more adequate than primary school teachers.Teachers have stated that in definition and basic characteristics about the concept ?republic? they teach and suggest to teach in the lesson they lay more emphasize on one of the distinguishing characteristics of republic ?assignment of government administrators by election? than holding elections by designated intervals.Primary school teachers have stated that they mostly give examples to their students about the concept ?republic? considering the ?elections held in the school and class?. However, Social Studies teachers have stated that they mostly give examples about the ?election of government administrators?. Teachers have stated that it should be mostly paid attention to the ?learning-teaching? about the examples given about the concept of ?republic?.Teachers have stated that the concept ?republic? is closely related with the concepts found in the category of ?the principles and reforms of Atatürk and the concepts related with these?. Teachers have stated that the concept of ?democracy? is mostly related with the concepts found in the category of ?the concepts related with the basic rights and freedom?.Teachers have stated that in definition and basic characteristics about the concept ?democracy? they teach and suggest to teach in the lesson they lay more emphasize on one of the distinguishing characteristics of democracy ?securing the human rights?, but they have not included the quality of ?the chance of more than one political parties to come to power? in their answers. The other qualities have been stated by few teachers.Teachers have stated that they mostly give examples to their students in the course about the concept ?democracy? considering the ?elections held in the class and school?. Teachers stated that it should be mostly paid attention to the ?learning and teaching principles? about the examples given about the concept of ?democracy?.Teachers have mostly stated opinions about the ?taking part of the concept of republic in the coursebook? and opinions and suggestions about the concept of ?democracy? in terms of ?displaying democratic behaviours?.