Toplumsal cinsiyet bağlamında şehit eşlerinin yaşam deneyimleri
Life experiences of fallen soldier's wives in the context of gender
Yazar: ÇİĞDEM ADEMHAN TUNAÇ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Deneyim = Experience ; Şehit yakınları = Relatives of martyrs

Özet:
Bu çalışma şehit eşlerinin yaşam deneyimlerini ve bu deneyimlerin toplumsal cinsiyet bağlamında nasıl şekillendiğini anlamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada şehit eşlerinin eş kaybı, yalnız kadınlık, şehit eşi olmanın getirdiği ayrıcalık ve baskılar ile haklar ve hizmetlere ilişkin deneyimleri ele alınmıştır. Araştırmanın metodolojisi feminist nitel araştırmadır. Araştırma kapsamında Ankara'da ikamet eden, eşleri askerlik görevi sırasında terörle mücadele operasyonları veya terör eylemleri sonucu şehit olmuş 21 şehit eşi ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde şehit eşleri ile birlikte oluşturulan veriler MAXQDA 12 Analytics Pro yazılımı yardımıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz Türkiye'nin militarist ataerkil toplumsal cinsiyet rejiminin şehit eşlerini sosyal olarak inşa ettiği şehitlik kavramına dayalı bir sosyal konuma yerleştirdiğini ve bu konumun şehit eşlerinin hem anlam dünyalarını hem de yaşam deneyimlerini şekillendirdiğini göstermiştir. Şehit eşlerinin bu sosyal konumu itibar, özgürlük, güç ve ayrıcalık deneyimlerini içerdiği gibi, aynı zamanda toplumsal normlar, kalıp yargılar, ön yargılardan kaynaklanan ayrımcılık, kısıtlanma ve baskı deneyimlerini de içermektedir. Bu çalışma kapsamında, şehit eşlerinin kaybın ardından normal yaşama dönme yolunda attıkları adımların toplum tarafından engellenmesi durumunu açıklamak için, engellenen yas (Doka, 1999) kavramından hareketle, "Engellenen İyileşme" kavramı geliştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları şehit eşlerine yönelik politika ve programların örgütlenmesi ve planlanmasında, mevzuatta, sosyal refah hizmetlerinde ve sosyal hizmet eğitim ve uygulamasında bir değişim gerektiğine işaret etmektedir.

Abstract:
This study was conducted to understand the experiences of fallen soldier's wives and how these experiences are shaped in the context of gender. In the research, experiences about spousal bereavement, being lone women, the privileges, and oppression of being fallen soldier's wife, benefits and services were scrutinized. The research methodology is feminist qualitative research. Within the research, semi-structured in-depth interviews were conducted with 21 wives of the fallen soldiers who had been felt counter terrorism operations or terrorist actions during military duty. The data that was created with wives of fallen soldier in the interviews, were thematically analyzed using MAXQDA 12 Analytics Pro software. The analyses indicated that Turkey's patriarchal militarist gender regime placed wives of fallen soldiers into a social position based on the socially constructed martyrdom concept and this position shaped both their world of meaning and life experiences. This social position includes experiences of dignity, liberation, power, and privilege as well as experiences of discrimination, restriction, and oppression arising from societal norms, stereotypes, prejudices. Within this study, moving from the concept of disenfranchised grief, concept of "disenfranchised recovery" has been developed to explain that the wives of fallen soldiers steps for back to normal life after their loss have been disenfranchised by the society. The results of this study point out that a need for change in organization and planning of policy and programs, legislation, social welfare services for wives of fallen soldiers and, education and practice of social work.