Diyabet hastalarında submandibular ve parotis tükürük bezlerinin ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of submandibular and parotid salivary glands in patients with diabetes using ultrasonography
Yazar: ELİF MELTEM ASLAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. EDA DİDEM YALÇIN
Gaziantep Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Parotis bezi = Parotid gland ; Submandibular gland = Submandibular gland ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Ultrasonografi-renkli doppler = Ultrasonography-color doppler

Özet:
Dokuların glukozu kullanma yeteneğinin azalması sonucu kanda glukoz seviyesinin aşırı yükselmesi ile meydana gelen diyabetes mellitusta (DM) meydana gelen mikrovasküler komplikasyonlar arasında oral belirtiler ve komplikasyonlar bulunur ve bunlardan bazıları; ağız kuruluğu (kserostomi), tükürük bezinde büyüme, azalmış tükürük akışı ve periodontal hastalıktır. Bu çalışmanın amacı; tip 1 DM ve tip 2 DM olmak üzere hasta grubu ve sağlıklı kontrol grubunda, her gruba ultrasonografi (USG) eşliğinde sağ ve sol submandibular ve parotis tükürük bezlerinin boyut (antero-posterior, süpero-inferior, medio-lateral), hacim, ekojenite, parankim iç yapısı, marjin özellikleri, shear wave elastografi (SWE) değeri ve renkli doppler özelliklerini değerlendirmektir. Çalışmamızda hasta ve kontrol grupları Gaziantep Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'na çeşitli nedenlerle muayene olmak için başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar arasından seçilmiştir. 40 hasta grubu (20 tip 1 DM ve 20 tip 2 DM) ve 40 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 80 hastanın (43 kadın 37 erkek) her iki taraf submandibular ve parotis bezlerinde USG ile yapılan incelemelerde; hasta ve kontrol grubu arasında sağ submandibular bez antero-posterior ve hacim ortalama değerlerinde; sağ parotis bezi medio-lateral ve hacim ortalama değerlerinde; sol parotis bezi SWE ortanca değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmiştir (p < 0.05). Hasta ve kontrol grubu arasında sağ submandibular bez ekojenite ve renkli doppler değişkenlerinde; sağ parotis bezinde ekojenite ve renkli doppler değişkenlerinde; sol parotis bezinde ekojenite, marjin özellikleri, parankim homojenitesi ve renkli doppler değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p < 0.05). Sonuç olarak; USG incelemelerinde hasta grubunun tükürük bezlerinde boyutsal, hacim ve SWE değerlerinde artış gözlenirken, renkli dopplerde hipovaskülarizasyona eğilim izlenmiştir. Tükürük bezlerinde meydana gelen değişikliklerin sebeplerinin anlaşılabilmesi için bu bezleri etkileyen sistemik hastalıkların değerlendirilmesinde USG, SWE ve renkli dopplerin kullanımı önerilmektedir.

Abstract:
Oral symptoms and complications are among the microvascular complications in diabetes mellitus (DM), which is caused by excessive increase in blood glucose level as a result of the reduced ability of the tissues to use glucose, and some of these include dry mouth (xerostomia), salivary gland enlargement, decreased salivary flow and periodontal disease. The aim of this study was to evaluate the size (antero-posterior, supero-inferior, medio-lateral), volume, echogenicity, parenchyma internal structure, margin features, shear wave elastography (SWE) value and color Doppler properties of the right and left submandibular and parotid salivary glands by ultrasonography (USG) in each group in the patient group with type 1 DM and type 2 DM, and in the healthy control group. In this study, the patient and control groups were selected from patients aged 18 years and over who applied to Gaziantep University Faculty of Dentistry, Department of Dentomaxillofacial Radiology for various reasons. In the examinations made with USG in both sides of the submandibular and parotid glands of a total of 80 patients (43 females 37 males), 40 of which were in the patient group (20 type 1 DM and 20 type 2 DM) and 40 of which were in the healthy control group; a statistically significant difference was observed in the right submandibular gland antero-posterior and volume mean values, right parotid gland medio-lateral and volume mean values, and left parotid gland SWE median values between the patient and control groups (p < 0.05). Statistically significant difference was found between the patient and control groups in right submandibular gland echogenicity and color Doppler variables, in right parotid gland echogenicity and color doppler variables, in left parotid gland echogenicity, marginal features, parenchymal homogeneity and color Doppler variables (p < 0.05). In conclusion, an increase was observed in size, volume and SWE values in the salivary glands of the patient group in USG examinations, while a tendency to hypovascularization was detected in color dopplers. To understand the causes of the changes in the salivary glands, the use of USG, SWE and color doppler is recommended in the evaluation of systemic diseases affecting these glands.