Enformasyonel kapitalizm, veri ve gazetecilik: Türkiye'de dijital kullanıcı verilerinin haber sitelerinde kullanımı
Informational capitalism, data and journalism: The use of digital user data on news websites in Turkey
Yazar: CEREN SARAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. DİLRUBA ÇATALBAŞ ÜRPER
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijital platformlar = Digital platforms ; Gazetecilik = Journalism ; Sayısal ekonomi = Digital economy ; Sayısal gözetim = Digital surveillance ; Sayısal veri = Digital data ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Sosyal medya = Social media ; Türk medyası = Turkish media ; Yeni medya = New media ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Üretici güçlerin enformasyonel ağlar etrafında örgütlendiği kapitalist sistemde, toplumsal bir süreç olarak iletişim, metalaştırma döngüsünde önemli bir yer tutmaktadır. Medya endüstrisi ve gazeteciler de üretim güçleri, insan bilgisi ve enformasyon teknolojilerini kapsayan bir kavram olan "enformasyonel üretim güçleri" arasında yer almaktadır. Temelinde verileştirme, makine öğrenimi ve yapay zekâ algoritmaları ile kullanıcı verisinin metalaştırılması yatan dijital platformlar, haber üretim ve okuma pratiklerinde dönüşümlere yol açmıştır. Kullanıcı, içeriklere algoritmik seçim aracılığıyla ulaşırken, medya endüstrisi ise algoritmalara uygun içerik üretim politikaları benimsemek durumundadır. Dijital haber medyasını, bu bütünsellik içinde ele alan bu tez; Türkiye'de medya endüstrisinin haber üretim süreçlerini ve dijital kullanıcı gözetim olanaklarından nasıl faydalandığını, eleştirel ekonomi politik yaklaşımla incelemektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'de 16 medya kuruluşunda çalışan 31 medya profesyoneli ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve dijital kullanıcı verisinin haber merkezlerinde nasıl kullanıldığı sorgulanmıştır. Araştırma sonucunda medya endüstrisinin; enformasyon teknolojilerinin gelişimi ile kapitalist hızlanma mantığına adapte olmak, platformlardaki egemenliğini ve mevcut ekonomik varlığını sürdürmek amacıyla kullanıcı verisini işlediği ortaya konmuştur.

Abstract:
In the capitalist system, where productive forces are organised around informational networks, communication as a social process has a crucial role in the commodification cycle. The media industry and journalists are among these "informational productive forces," including production forces, human knowledge, and information technologies. Digital platforms, based on datafication, machine learning, artificial intelligence algorithms and the commodification of user data, have led to transformations in news production and reading practices. While the user accesses the content through algorithmic selection, the media industry must adopt content production policies in accordance with algorithms. Within this context, this dissertation examines how the media industry benefits from digital user monitoring opportunities and the news production processes within the critical political economy framework. In this scope of the study, 31 in-depth interviews were conducted with media professionals working in 16 different media organisations in Turkey and how digital newsrooms use digital user data was questioned. The main result of the research is that media organisations process user data to adapt themselves to the logic of capitalist acceleration with the development of information technologies and to maintain their dominance in platforms and their current economic presence.