İbn-i Miskeveyh ve tarih anlayışı
İbn-i Miskawaih and his history thought
Yazar: İLYAS AKYÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. NAHİDE BOZKURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Müslümanlar = Muslims ; Tarihçilik = Historiography ; İbn Miskeveyh = İbn Miskeveyh ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
TEZ ÖZETİ Akyüzoğlu, İlyas, Ibn-i Miskeveyh ve Tarih Anlayışı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Nahide Bozkurt, 78 s. İslam Alemi' nde ismi her ne kadar konmasa bile içeriği itibariyle Tarih Bilimi'nin konusuna giren çalışmalar "siyer" ve "megazi" ile başlamıştır. Müslüman alimler eserlerini yazarlarken ve aktarırken hadisçilerin metodu olan rivayet metodunu kullanıyorlardı. Yani tarihi haberleri kim rivayet ediyorsa o haberi hiçbir eleştiriye tabi tutmadan olduğu gibi naklediyorlardı. Bu metodun beraberinde getirdiği bir çok sakıncalar da olmuştur. Tarihte gerçekten yaşanmamış veya yaşanması mümkün olmayan bazı olaylara dair haberler kitaplara -nasıl olduğu bilinsin veya bilinmesin- bir kere girdi mi artık hiçbir eleştiri süzgecinden geçirilmediği müddetçe nesiller boyu aktarılmaya devam ediyordu. Bu durumun farkına varan İbn-i Miskeveyh tarih kitaplarından bu hurafe ve uydurma haberlerin temizlenmesi gerektiğini söylemektedir. İşte bu düşünceyle yola çıkan İbn-i Miskeveyh kendi eserinde tenkitçi ve elemeci bir tutum sergileyerek bu türden uydurma haberleri yazmış olduğu kitaba almamıştır. Biz bu tezimizde, İbn-i Miskeveyh'in "Tecaribu'l-Umem ve Teakibu'I- Himem" adlı eserini ele aldık. Eser, genel tarih yazıcılığının bir ürünüdür. Yazar tarafından insanlığın tarihinin genel bir panoramasını çıkarmak için yazılmıştır. Bunun için İbn-i Miskeveyh eserine, "Ümmetlerin Tecrübeleri ve Himmetlerin (gayret,azim) Akışı** anlamına gelen bir isim vermiştir. Tez iki bolümden meydana gelmektedir. Girişte tarih bilimini, İslam tarihçiliğinin gelişimini ve Müslümanların tarih yazıcılığının karakterini İbn-i Miskeveyh'in yaşadığı döneme kadar genel hatlarıyla ele aldık. Birinci bolümde, İbn-i Miskeveyh'in hayatını ve eserlerini inceledik. Son bolümde ise yazarın, Tecaribu'l-Umem ve Teakibu'l-Himem adlı eserini ve tarihçilik anlayışını ele aldık.

Abstract:
ABSTRACT Akyüzoğlu, İlyas, İbn-i Miskawaih and His History Thought, Master Thesis, Advisor: : Prof. Dr. Nahide Bozkurt, 78 s. The studies contained by the history science, even if they had not been named so or not, in terms of their contents began with "siyer" and "megazi" in Muslim world. On writing and conveying their Works to others, they were using the "poutation method of muhaddisun*. Namely, they were pouteting the historical events without any criticisims and regardless of who had puoted them. This method gave rase to lots of disadvantages when many hearsays about some events which didn't occur at al lor were impossible to happen found themselves a place inbooks, then they had been continued to be puoted as long as not to be criticized. Being aware of this problem, İbn-i Miskawaih suggested that these made-up and false rumours should be excludedfrom the history boks. He, begining with this conviction, did not give any place to these in his own book by showing a critic and eliminative attitude. İn this thesis, we have examined İbn-i Miskawaih's book entitled "Tajaribu al-Umem and Taakibu'l-Himam". This book is a product of general method of history writing it was written so as to make clear a panorama of human history. That's why he named this book so, and its meaning is "Experiences of Nations and Course of Zeals." This thesis is comprised of two parts. İn the introduction, we have dealt with history science, development of Muslim approach to history science, development of Muslim approach to history and the character of Muslim method of history writing in general until İbn-i Miskawaih. İn part one, his life and Works are examined. İn the last part, we have handled his "Tajaribu al-Umam and Taakibu'I-Himam" and his perception of history. $£5^