Fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlikleri ile öğretmen özdüzenlemeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between science teachers' self-efficacy for laboratory work and teacher self-regulation
Yazar: FATMA AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSEL AKBULUT
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Laboratuvar deneyleri = Laboratory experiments ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmen duygu becerileri = Teacher emotion skills ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmada Türkiye genelinde farklı illerde görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlikleri ile öğretmen özdüzenlemeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla nicel araştırma yaklaşımına dayanan ilişkisel tarama modeli kullanılarak betimsel bir çalışma yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacının oluşturduğu Katılımcı Bilgi Formu, Kaya, Çepni ve Küçük (2004) tarafından geliştirilip; Kaya ve Böyük (2011) tarafından uygulanan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Laboratuvar Çalışmalarına Yönelik Yeterlilik Anketi ve Çapa-Aydın, Sungur ve Uzuntiryaki (2009) tarafından Zimmeman'ın özdüzenleme modeli temel alınarak geliştirilen Öğretmen Özdüzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Türkiye'nin her bölgesinde görev yapan fen bilimleri öğretmenlerine Google form aracılığıyla çevrimiçi ortamda ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında devlet ve özel ortaokullarda görev yapan 283'ü kadın, 162'si erkek olmak üzere toplam 445 fen bilimleri öğretmeninden veri toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 37.35 (SS=6.79) ve kıdem yılı ortalaması 13.31 (SS=7.06) olarak hesaplanmıştır.Verilerin analizi kapsamında ilk olarak katılımcıların laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlikleri ile öğretmen özdüzenlemelerinin düzeyini belirlemek amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, minimum değer, maksimum değer) hesaplanmıştır. Daha sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson korelasyon katsayıları yorumlanmıştır. Ardından incelenen değişkenlerden laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarının cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini test etmek için bağımsız örneklemler t-Testi; öğretmen özdüzenlemesinin cinsiyete göre farklılığına bakmak için ise çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Son olarak, öğretmen özdüzenlemesinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarındaki rolünü belirlemek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.
Betimsel istatistik sonuçları ile fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Diğer taraftan Öğretmen Özdüzenleme Ölçeği'nin dokuz alt boyutu için hesaplanan betimsel istatistikler incelendiğinde hedef belirleme, içsel ilgi, özyönlendirme, duygusal kontrol, özdeğerlendirme, öztepki ve yardım alma alt boyutlarında tüm katılımcıların kendilerini çok yüksek düzeyde gördükleri, içsel hedef alt boyutunda yüksek düzeyde, dışsal hedefte ise düşük düzeyde hissettikleri bulunmuştur. Fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlikleri ile öğretmen özdüzenlemesinin alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, hedef belirleme ve özyönlendirme alt boyutları ile yüksek düzeyde; duygusal kontrol, özdeğerlendirme ve yardım alma alt boyutları ile orta düzeyde; öztepki, içsel ilgi ve içsel hedef alt boyutları ile düşük düzeyde pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunurken; dışsal hedeflerle arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarının cinsiyete göre farklılık göstermediği tespit edilirken; öğretmen özdüzenlemelerinin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakıldığında ise özyönlendirme alt boyutunda erkekler lehine, özdeğerlendirme, öztepki ve yardım alma alt boyutları için ise kadınlar lehine gruplar arasında anlamlı farkın olduğu görülmüştür. Son olarak öğretmen özdüzenlemesinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarındaki rolünü belirlemek için yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda önem sırasına göre hedef belirleme ve duygusal kontrolün fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlik algılarını anlamlı bir şekilde açıkladığı bulunmuştur. 
Alanyazında fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik özyeterlikleri ile öğretmen özdüzenlemeleri arasındaki ilişkinin incelendiği çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Araştırmanın sonuçlarının karşılaştırılması için bu konuda daha çok çalışma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between self-efficacy for laboratory work and teacher self-regulation of science teachers working in different cities throughout Turkey. For this purpose, a descriptive study was carried out using the correlational survey model, one of the quantitative methods. The Participant Information Form developed by the researcher, the Qualification of Science Teachers' towards Laboratory Work Questionnaire developed by Kaya, Çepni and Küçük (2004) and adapted by Kaya and Böyük (2011), and the Teacher Self-Regulation Scale developed by Çapa-Aydin, Sungur and Uzuntiryaki (2009) based on Zimmeman's self-regulation model were used as data collection tools in this research. Science teachers working in each region of Turkey in the spring term of the 2021-2022 academic year were reached online via Google forms. Data have been collected from 445 science teachers, 283 females and 162 males, working in public and private secondary schools during the study. The mean age average of the participants was 37.35 (SD=6.79) and the professional experience is 13.31 (SD=7.06).In the data analysis, descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum value, maximum value) were calculated to determine the level of participants' self-efficacy for laboratory work and teacher self-regulation. Then, Pearson correlation coefficients were interpreted to determine the relationships among these variables. Then, independent samples t-Test was used to test whether the self-efficacy for laboratory work differed according to gender and multivariate analysis of variance (MANOVA) has been used to investigate the difference in teacher self-regulation by gender. Finally, multiple linear regression analysis was conducted to determine the role of teacher self-regulation in their self-efficacy for laboratory studies.
With the results of the descriptive statistics, it was determined that the self-efficacy perceptions of science teachers for laboratory work were at a high level. When the descriptive statistics calculated for the nine sub-dimensions of the Teacher Self-Regulation Scale were examined, it was seen that all the participants considered themselves at a very high level in the sub-dimensions of goal setting, intrinsic interest, self-instruction, emotional control, self-evaluation, self-reaction, and help-seeking. On the other hand, it was found that they considered themselves at high level in terms of mastery goal orientation, and at low level in terms of performance goal orientation. When the relationships between the self-efficacy of science teachers for laboratory work and the sub-dimensions of teacher self-regulation were examined, it was found that there was a high-level positive and significant relationship with goal setting and self-instruction sub-dimensions, medium-level relationship with sub-dimensions of emotional control, self-evaluation and help-seeking, a low-level relationship with the sub-dimensions of self-reaction, intrinsic interest, and mastery goal orientation. However, there was no significant relationship with the performance goal orientation. It was determined that the self-efficacy perceptions of the participants for laboratory work did not differ in terms of gender. When examining whether teacher self-regulation differred in terms of gender, it was seen that there was a significant difference between the groups in favor of males in the sub-dimension of self-instruction and in favor of females in the sub-dimensions of self-evaluation, self-reaction and help-seeking. Finally, as a result of the multiple regression analysis performed to determine the role of teacher self-regulation in their self-efficacy for laboratory work, in order of importance, it has been found that goal setting and emotional control significantly explained science teachers' self-efficacy perceptions about laboratory work.
It is noteworthy that there are few studies in the literature examining the relationship between science teachers' self-efficacy for laboratory work and their teacher self-regulation. It is recommended that more studies can be conducted on this subject to compare the results of the present study.