5-florourasil şeker türevi içeren yeni triazol bileşiklerinin potansiyel antikanser etkinlikleri ve toksisitesi
Potential anticancer activity and toxicity of novel triazole compounds containing 5-fluorouracil sugar derivative
Yazar: BUSE GÖKMEN
Danışman: PROF. DR. NEFİSE ÜLKÜ KARABAY YAVAŞOĞLU ; DOÇ. DR. ADEM GÜNER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Flüorourasil = Fluorouracil ; Toksikoloji = Toxicology ; Triazol bileşikler = Triazole compounds

Özet:
Kanser, tüm dünyada ve ülkemizde öldürücülüğü oldukça yüksek ve sık rastlanılan bir hastalık haline gelmiştir. Kanser tedavilerinde kullanılan ilaçlar, sağlıklı hücrelere zarar vermeden hızla büyüme gösteren kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlamaktadır. Her gün gelişmekte olan teknoloji ve bilim sayesinde kanser ilaçlarının daha az yan etkili ve tümör hücrelerinde daha yüksek başarı oranları bulunan alternatifleri aranmaktadır. 5-Florourasil (5-FU) meme, mide, pankreas, baş ve boyun gibi solid tümörlerin sistemik tedavisinde kullanılan ilk basamak ilaçlardan biridir. Triazol bileşiklerinin etkili biyoaktiviteleri ve kullanım kolaylıkları ile 5- FU'nun kullanımındaki kısıtlamalar ve zorluklar düşünüldüğünde yeni oluşturulacak 5-FU şeker türevi içeren triazol bileşiklerinin kansere karşı istenilen nitelikleri göstermesi beklenmektedir. Çok geniş biyolojik etkinliğe sahip triazol içeren bileşikler olması nedeniyle bu güne kadar bir çok antikanser molekül tasarlanmış ve kullanılmıştır. Bu tez çalışmasında, yeni sentezlenen 5-FU içeren yeni triazol bileşiklerin sitotoksik, genotoksik, anti-anjiyogenik ve apoptotik özelliklerinin araştırılması ve bu bileşiklerin biyolojik etkinlik ve toksisite yönünden değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamında 5-FU içeren yeni triazol bileşiklerinin, in vitro sitotoksik etkisinin belirlenmesi için MTT testi, apoptozun belirlenmesi için Flow Sitometri analizleri, genotoksik potansiyelin belirlenmesi için AMES testi ve anjiyogenik/antianjiyogenik etkiyi gözlemlemek için HET-CAM testi yapılmıştır.
MTT testi sonrasında IC50 değerleri hesaplanan bileşiklerin pozitif kontrole göre daha düşük sitotoksik etkiye sahip olduğu ortaya konmuştur. Bu test sonucunda elde edilen değerler ile bileşiklerin 1xIC50 ve 2xIC50 değerleri hesaplanarak apoptotik aktivitesine bakılmış, sonuçlarda apoptoz yanı sıra ağırlıklı olarak nekroz tespit edilmiştir. AMES testi sonucunda, maksimum konstrasyon olan 5000 µg/mL de bile bileşiklerde herhangi bir genotoksik etki gözlenmezken, HET-CAM testi ile tüm konsantrasyon (4-2-1-0,5-0,25 µg/mL) denemelerinde bileşiklerin anti-anjiyogenik etki gösterdikleri belirlenmiştir.  
Sonuç olarak bu maddelerin daha az toksik ve aynı zamanda daha etkili oldukları yapılan in vitro çalışmalarla bulunmuştur. Daha ileri sonuçlar in vivo denemelerle desteklenmelidir.

Abstract:
Cancer has become a very common disease with a high lethality the whole world also in our land. Drugs used in cancer treatments aim to destroy rapidly growing cancer cells without harming healthy cells. Thanks to developing science and technology are looking for new drug alternatives that have less side effects and higher success rates in tumor cells. 5-Fluorouracil (5-FU) which is one of the first-line drugs used in general treatment of especially solid tumors such as, head, stomach, pancreas, breast and neck. Considering the effective bioactivities and ease of use of triazole compounds and the limitations and difficulties in the use of 5-FU, it is expected that the newly formed triazole compounds containing 5-FU sugar derivatives will show the desired properties against cancer. The aim of the thesis is to investigate the cytotoxic, genotoxic, apoptotic and anti-angiogenic properties of newly synthesized triazole compounds containing 5-FU and to evaluate these compounds in terms of toxicity and biological effect. 
Within the scope of these study in new triazole compounds containing 5-FU, MTT test to determine the in vitro cytotoxic effect, Flow Cytometry analyzes to determine apoptosis, AMES test to determine genotoxic potential and HET-CAM test to observe angiogenic/antiangiogenic effects were performed.
It was revealed that the compounds whose IC50 values were calculated after the MTT test had a lower cytotoxic effect than the positive control. The 1xIC50 and 2xIC50 values of the compounds were calculated with the values obtained in consequence of tests and the apoptotic activity was examined and apoptosis as well as predominantly necrosis were detected in the results. Conclusion of the AMES test, no genotoxic effect was observed in the compounds even at the maximum concentration of 5000 µg/mL effects were determined. It was determined that the compounds showed anti-angiogenic effects in all concentration (4-2-1-0.5-0.25 µg/mL) assays with the HET-CAM test.
As a result, it has become found by in vitro assays which substances are less toxic and at the same time more effective. More precise results should be supported by in vivo assays.