Kripto para ve hukuki çerçevede değerlendirilmesi
Crypto money and its evaluation in the legal framework
Yazar: AYŞE BAŞDERİCİ
Danışman: PROF. DR. EMİNE KOBAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Küreselleşen dünyada, içinde yer aldığımız eko sistem günden güne değişmekte, gelişmekte ve dijitalleşmektedir. Bu baş döndürücü hızdaki değişimi endüstri 5.0 devrimi, yapay zeka, metaverse ve blockchain uygulamaları ile gerek ekonomik, sosyal ve kültürel alanda, gerekse teknolojinin kullanımı sırasında olmak üzere her alanda yaşamakta ve yepyeni alışkanlıklar edinilmektedir.	 İlkçağlara hakim olan takas ekonomisinin getirdiği zorluklar, zamanla yerini değerli metal standardı sistemine bırakmıştır. Bir batı Anadolu uygarlığı olan lidyalıların parayı kullanmaya başlamasıyla birlikte, ticaret hacmi gelişmiş ve takas sistemi yerine değerli metal standardı sistemi etkili olmuştur. Sanayi devrimiyle birlikte ticari hayatta yaşanan gelişmeler değerli metallerin taşıma ve nakliye gibi sorunlarını da beraberinde getirmiş ve bu sistemin de yerini değerli metaller karşılığında çıkarılan değerli kağıtlara bıraktığı görülmüştür. Teknolojide yaşanan gelişmeler sonucu 1968 yılında kredi kartlarının varlığı ortaya çıkmış ve nakitsiz ekonomiye geçiş sürecine geçiş hızlanmıştır. Son yıllarda dünya genelinde yaşanan ekonomik krizlerin sonucunda, merkezi yapılara olan güvenin sarsılması, ekonomideki merkezileşmenin yerini teknoloji temelli sanal yapılara bırakabilir mi? sorusunu akıllara getirmiştir. Buradan hareketle birçok alanda "merkeziyetsizleşme" kavramı gündeme gelmiş ve son olarak bu kavram, ticari hayatın dili olan "para" kavramında kendini göstermiştir. 2008 yılında kendini Satoshi Nakamoto olarak adlandıran anonim bir yapı, devlet veya merkez bankası gibi bir otoritenin yönetim ve denetimine tabi olmayan "Merkeziyetsiz Kripto Para" kavramını öne sürmüş ve "blockchain"alt yapısıyla kurmuş olduğu sistemi, tüm dünya piyasasına deklare etmiştir. İşte bu tez çalışmasında da, dünya üzerindeki mevcut ekonomik dengeleri ve sistemi değiştirebilecek tüm dünya ülkelerini heyecanlandırdığı kadar merkeziyetsizleşmenin getirmiş olduğu korku ve endişeyi de aynı anda yaşatan yeni bir teknoloji ürünü olan kripto para, tarihsel süreç ve kavramsal çerçevede ele alınmış, hukuk düzeni içindeki yerinin ne olduğu sorusuna cevap aranmış, Türkiye ve dünya genelindeki kripto para uygulamalarının nasıl olduğu araştırılmış ve ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir.

Abstract:
In the globalizing world, the ecosystem we live in is changing, developing and digitalizing day by day. This dizzying pace of change is experienced in every field, both in the economic, social and cultural fields, as well as in the use of technology, with the Industry 5.0 revolution, artificial intelligence, metaverse and blockchain applications, and brand new habits are acquired. The difficulties brought by the barter economy that dominated ancient times were replaced by the precious metal standard system over time. When the Lydians, a western Anatolian civilization, started to use money, trade volume increased and the precious metal standard system became effective instead of the barter system. Developments in commercial life with the industrial revolution brought about problems such as transportation and transport of precious metals, and it was observed that this system was replaced by precious papers issued in exchange for precious metals. As a result of the developments in technology, the existence of credit cards emerged in 1968 and the transition to a cashless economy accelerated. As a result of the economic crises experienced around the world in recent years, can the loss of trust in central structures lead to the centralization of the economy being replaced by technology-based virtual structures? It brought the question to mind. Based on this, the concept of "decentralization" has come to the fore in many areas, and finally, this concept has manifested itself in the concept of "money", the language of commercial life. In 2008, an anonymous entity calling itself Satoshi Nakamoto put forward the concept of "Decentralized Cryptocurrency", which is not subject to the management and control of an authority such as the state or central bank, and announced the system it had established with the "blockchain" infrastructure to the entire world market. In this thesis study, crypto money, a new technology product that excites all the countries of the world that can change the current economic balances and system in the world, as well as the fear and anxiety brought about by decentralization, is discussed in the historical process and conceptual framework, and what is its place in the legal order? The answer to the question of whether crypto money is available in Turkey and around the world is researched and the results are given.