Bir eğitim araştırma hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalardaki polifarmasi sıklığı ve potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin incelenmesi
Investigation of polypharmacy frequency and potential drug-drug interactions in patients aged 65 and over who applied to family medicine outpatient clinics
Yazar: ZEYNEP ARICIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Yaşlılar = Aged ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Polifarmasi, potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin artmasındaki ana risk faktörlerindendir. Yaşlandıkça kronik hastalık sayısındaki artış ile yaşlılar daha yüksek risk altındadır. Bu çalışmada Aile Hekimliği polikliniklerine başvurusu olan 65 yaş ve üzeri hastalardaki polifarmasi sıklığı ve potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma retrospektif kesitsel tipte tanımlayıcı bir araştırma olup 1 Ocak 2022 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvurusu olan 65 yaş ve üzeri hastaların dosyalarının retrospektif olarak incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 690 hasta dahil edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,01 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Bu çalışmadaki polifarmasi sıklığı %36,4 olup kronik hastalık sayısı ile polifarmasinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,001). Medscape ve Drugs.com veri tabanlarına göre potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri incelenmiş olup ciddi tür potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri sırası ile %5,7 ve %3,5'tir. En çok görülen potansiyel ilaç-ilaç etkileşim türü ise orta tür potansiyel etkileşimdir. Ayrıca Medscape'a göre iki hastada kontrendike tür potansiyel ilaç-ilaç etkileşimi görülmüştür. Her iki veri tabanına göre en sık potansiyel ilaç-ilaç etkileşimine giren ilaçlar ise; aspirin, hidroklorotiazid ve metoprolol'dür. Her iki veri tabanına göre potansiyel ilaç-ilaç etkileşimi varlığı ile kronik hastalık sayısı ve polifarmasi istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001).
SONUÇ: Hastaların her başvurusunda düzenli olarak kullandığı ilaçlar gözden geçirilmeli, ciddi ve kontrendike tür potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri tanınmalı ve tedavi buna göre düzenlenmelidir. Ayrıca reçete yazarken bilgisayar tabanlı uyarı sistemleri gibi uygulamaların geliştirilmesi ve kullanılması hastalardaki ciddi ve kontrendike tür potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin önlenmesine veya azaltılmasına katkı sağlayabilir. Yine ilaç etkileşimlerinin incelendiği veri tabanlarındaki farklılıklardan dolayı potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri incelenirken en az iki farklı veri tabanından faydalanmak daha doğru sonuçlara ulaşmayı sağlayabilir.

Abstract:
AIM: Polypharmacy is one of the main risk factors for increasing potential drug-drug interactions. As the incidence of chronic diseases increases with age, older people are at greater risk. The aim of this study was to investigate the frequency of polypharmacy and drug-drug interactions in patients aged 65 years and older.
MATERIALS AND METHODS: This study is a retrospective descriptive cross-sectional study. It was conducted through a review of the records of patients aged 65 and older who applied to the Family Medicine Outpatient Clinics of Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi between January 1, 2022 and December 31, 2022. 690 patients were included. The SPSS 27.0 program was used for the statistical analysis. A significance level of p<0.01 was assumed.
RESULTS: The frequency of polypharmacy in this study was 36,4%, and the number of chronic diseases and polypharmacy were found to be statistically significant (p<0.001). Potential drug-drug interactions were examined using the Medscape and Drugs.com databases and the most common type of potential interaction was intermediate-type. According to both databases the serious types of potential drug interactions were found as 5,7% and 3,5%, respectively. According to both databases, the drugs that most commonly involved in potential drug-drug interactions were: aspirin, hydrochlorothiazide, metoprolol. According to both databases, the presence of potential drug-drug interactions, the number of chronic diseases and polypharmacy were statistically significant (p<0.001).
CONCLUSION: The medications that patients take regularly should be reviewed at each referral. Serious and contraindicated potential drug-drug interactions should be recognized and treatments adjusted accordingly. In addition, the development and use of applications such as computer-based warning systems during prescribing may help prevent or reduce serious and contraindicated potential drug-drug interactions in patients. Due to differences in the databases, using two different databases when investigating potential drug-drug interactions may provide more accurate results.