Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. (Trabzon kekiği)'nın mikroçoğaltımı ve in vitro koşullarda üretilen bitkiciklerin fenolik bileşiklerinin analizi
Micropropagation of Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. (creeping savory) and analysis of phenolic constituents produced by the seedlings grown in vitro conditions
Yazar: HALİL İBRAHİM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ATALAY SÖKMEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany
Dizin: Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Mikroçoğaltma = Micropropagation

Özet:
Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. (Trabzon Kekiği) Doğu Karadeniz Bölgesinde' nde geniş yayılış gösteren Lamiaceae familyasına ait aromatik bir bitki türüdür. Baharat, koku vericiler ve antimikrobiyal/antioksidan koruyucu maddeler elde edildiğinden gıda, ilaç, kozmetik sanayinde kullanılmaktadır. Bu bitkinin mikroçoğaltım potansiyeli; Murashige ve Skoog (MS; 1962), Linsmainer ve Skoog (LS,1965), Gamborg B5 (G B5, 1968) besi ortamları ve giberellik asit (GA3), indol bütirik asit (IBA), 2,4-diklorofenoksi asetik asit (2,4-D), 6-benzil amino pürin (6-BA), 6-furfuril amino pürin (kinetin) gibi bitki büyüme düzenleyicileri kullanılarak araştırıldı. Sonuçta, en iyi çimlenme 1 mg/L GA3 içeren B5 besi ortamında, en yüksek kallus verimi 2 mg/L IBA + 2 mg/L 6-BA içeren MS ortamında, dolaylı organogenezle en iyi sürgün gelişimi 1 mg/L IBA + 2 mg/L kinetin içeren MS ortamında ve en yüksek somatik embriyo verimi ise 5 mg/L 2,4-D + 0,1 mg/L kinetin içeren MS ortamında tespit edildi. Kallus kültür hatlarından elde edilen özütlerde yedi fenolik (gallik asit, protokatekuik asit, protokatekualdehit, klorojenik asit, benzoik asit, ferulik asit ve rosmarinik asit) HPLC ile kalitatif ve kantitatif olarak analiz edildi. En yüksek uçucu yağ verimi (42,3 ?g / g kuru ağırlık) 1 mg/L 2,4-D + 2 mg/L kinetin içeren MS ortamında büyütülen fidelerden elde edildi.Anahtar Kelimeler: Satureja spicigera, Mikroçoğaltım, Fenolikler, HPLC

Abstract:
Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. (Trabzon Thyme) is an aromatic plant species belonging to the Lamiaceae family, and is widely distributed in the Eastern Black Sea region. As being evaluated as spices, flavorings and antimicrobial/antioxidant preservatives, this plant can be employed in food, pharmaceutical, cosmetic industries. Micropropagation potential of this plant was investigated by using basal media such as Murashige ve Skoog (MS, 1962), Linsmainer ve Skoog (LS,1965), Gamborg B5 (G B5, 1968) as well as plant growth regulators, such as giberellic acid (GA3), indole butyric acid (IBA), 2,4-dichloro phenoxy acetic acid (2,4-D), 6-benzyl amino purine (6-BA), 6-furfuryl amino purine (kinetin). The best gerimnation was observed from B5 basal medium supplemeted with 1 mg/L GA3, whilst the highest callus biomass was obtained from MS with 2 mg/L IBA plus 2 mg/L 6-BA, the most favorable shoot development in indirect organogenesis was from MS with 1 mg/L IBA plus 2 mg/L kinetin and finally the best somatic embryo yield was ontained from MS supplemented with 5 mg/L 2,4-D plus 0,1 mg/L kinetin. Seven different phenolics (gallic acid, protocatequic acid, protocataquic aldehyde, chlorogenic acid, benzoic acid, ferulic acid and rosmarinic acid) were analysed by HPLC both qualitatively and quantitatively in the extracts ontained from callus culture lines. The highest yield (42,3 ?g / g dry weight.). of essential oil was from those seedlings grown on the MS basal media supplemented with 1 mg / L 2,4-D and 2 mg / L kinetin.Key Words: Satureja spicigera, Microprogation, Phenolics, HPLC