Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the ecological identity of class teacher candidates and environmental risk perceptions
Yazar: DERYA SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE GAMZE HASTÜRK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öğretmen adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algıları cinsiyet, sınıf düzeyi, çevre eğitimi dersi alıp/almama durumuna göre incelenmiştir. Araştırma, 2021-2022 akademik yılı güz döneminde Orta Karadeniz Bölgesinde yer alan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinin sınıf öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören 198 (158 kadın, 40 erkek) öğretmen adayı ile yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri Walton ve Jones (2017) tarafından geliştirilen, Gezer ve İlhan (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Ekolojik kimlik ölçeği" ile Slimak ve Dietz (2006) tarafından geliştirilen, Altunoğlu ve Atav (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Çevre risk algısı ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Ekolojik kimlik ölçeğinde özdeşlik, farklılaşma ve merkezilik olmak üzere 3 alt boyut; çevre risk algısı ölçeğinde küresel çevre riski, kimyasal atık riski, ekolojik riskler ve kaynakların tükenmesi riski olmak üzere 4 alt boyut bulunmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerde hem betimsel hem de çıkarımsal istatistiki analizler kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algıları arasındaki ilişkiyi bulmak için Pearson kolerasyon analizi yapılmıştır. Öğretmen adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algılarının, belirlenen değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemek için Levene's testi, bağımsız gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile özdeşlik ve merkezilik alt boyutlarının orta seviyede; farklılaşma alt boyutunun ise yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının çevre risk algıları ile küresel çevre riski, kimyasal atık riski ve ekolojik riskler alt boyutlarında yüksek seviyede; kaynakların tükenmesi riski alt boyutunda ise orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algıları arasında orta düzeyde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimliklerinin cinsiyet, sınıf düzeyi ve çevre eğitimi dersi alma durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının çevre risk algılarının da cinsiyet, sınıf düzeyi ve çevre eğitimi dersi alma durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre risk algılarını geliştirecek eğitim etkinlikleri yapılması, yükseköğretimde çevre ile ilgili derslerin müfredatına ekolojik kimlik ve çevre risk algısı konularını içeren içerikler eklenmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this research, it was aimed to determine the relationship between the ecological identities of primary school teacher candidates and their environmental risk perceptions. Ecological identities and environmental risk perceptions of teacher candidates were examined according to gender, grade level, and whether or not they took environmental education courses. The research was conducted with 198 (158 female, 40 male) teacher candidates studying in the classroom teaching department of the education faculty of a state university located in the Central Black Sea Region in the fall semester of the 2021-2022 academic year. The research data is "Ecological Identity Scale" developed by Walton and Jones (2017) and adapted into Turkish by Gezer and İlhan (2018), and "Environmental identity scale" developed by Slimak and Dietz (2006) and adapted into Turkish by Altunoğlu and Atav (2009). In the ecological identity scale, there are three sub-dimensions: identity, differentiation and centrality; In the scale of environmental risk perception, there are 4 sub-dimensions: global environmental risk, chemical waste risk, ecological risks and risk of resource depletion. Collected using the "Risk perception scale". Both descriptive and inferential statistical analyzes were used in the data obtained in the study. Pearson Correlation Analysis was conducted to find the relationship between the ecological identities of teacher candidates and their perceptions of environmental risk. Levene's Test, t-Test for Independent Groups, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used to determine whether teacher candidates' ecological identities and environmental risk perceptions changed according to the determined variables. According to the research findings, the ecological identities of primary school teacher candidates and the sub-dimensions of identity and centrality are at medium level; The differentiation sub-dimension was found to be at a high level. Primary school teacher candidates' perceptions of environmental risk and the sub-dimensions of global environmental risk, chemical waste risk and ecological risks are at a high level; In the sub-dimension of the risk of depletion of resources, it was determined to be at a medium level. According to the results of the research, it has been determined that there is a moderately positive and statistically significant relationship between the ecological identities of the primary school teacher candidates and their environmental risk perceptions. It has been determined that there is no statistically significant difference in the ecological identities of the primary school teacher candidates according to gender, grade level and environmental education course. It was found that there is no statistically significant difference in the environmental risk perceptions of the primary school teacher candidates according to gender, grade level and taking environmental education courses. In line with the results obtained as a result of the research, educational activities can be carried out to improve the ecological identities and environmental risk perceptions of primary school teacher candidates. Content that includes ecological identity and environmental risk perception can be added to the curriculum of environmental courses in higher education.