Katı ve sıvı vermikompostun domates bitkisinin gelişimi ve toprağın mikrobiyal aktivitesi üzerine etkisi
The effect of solid and liquid vermicompost of tomato plant's growth and microbial activity in soil
Yazar: EBRU ÇULHACI
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ ARCAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye toprakları genel olarak organik maddece fakir topraklar olduğundan, mikrobiyal aktiviteleri düşüktür. Bu nedenle organik kaynaklı gübrelerin uygulanması toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin iyileşmesi açısından önemlidir. Son yıllarda hayvancılık işletmelerinin artmasına bağlı olarak, çiftlik gübrelerinde artışlar ortaya çıkmıştır. Ancak çiftlik gübrelerinin tarımda daha etkili kullanımı, çeşitli şekillerde işlenmesiyle mümkündür. Bu gübrelerin uygun kullanımı için işlenme yollarından birisi vermikompost tekniğidir. 
Bu projeyle sofralık yer domatesi (Lycopersicon esculentum L.) tarla yetiştiriciliğinde kimyasal gübreye ek olarak uygulanan farklı dozlarda katı ve sıvı vermikompost sonucu verim, toprağın bazı kimyasal ve biyolojik özellikleri ile bitki beslenmesi ve meyve kalite parametrelerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarla denemeleri, Konya Toprak Su ve Çölleşme ile Mücadele Araştırma Enstitüsü merkez arazisinde, iki adet katı ve iki adet sıvı vermikompost denemesi olmak üzere dört deneme şeklinde "Tesadüf Blokları Deneme Deseni" ne göre 3 tekerrürlü olarak 2 yıl yürütülmüştür. Katı vermikompost denemelerinin birinde kontrol (optimum N+P), 125, 250, 375 ve 500 kg/da vermikompost dozları uygulanmıştır. Diğer katı vermikompost denemesinde fideler sıvı vermikompostla hazırlanan çözeltiye bandırıldıktan sonra; kontrol, bandırma, 125, 250, 375, 500 kg/da vermikompost dozları uygulanmıştır. Sıvı vermikompost denemelerinde, kontrol, 1, 2, 3 ve 4 l/da dozları verilmiş; diğer sıvı vermikompost denemesinde fideler sıvı vermikompostla hazırlanan çözeltiye bandırıldıktan sonra; kontrol, bandırma, 1, 2, 3, 4 l/da dozları uygulanmıştır. Yapılan analiz ve ölçümlerle; toprağın kimyasal özellikleri üzerine etkisi, bitki verimi, bitki beslenme durumu ile meyve ağırlığı, meyve boyu ve çapı, meyve rengi, meyve suyunun pH'sı gibi kalite unsurları belirlenip; yapılan enzim analizleriyle mikrobiyal biyokütle karbonu, toprak mikrobiyal aktivitesi üzerine etkisi belirlenmiştir.

Abstract:
Since soils in Turkey are generally poor in organic matter, microbial activity level is low. Therefore, organic fertilizers has an important role in improvement of physical, chemical and biological properties of soil. The manure shows an increase depending on increase of livestock enterprises in recent years. However, processing enables to use the manures in agriculture more efficiently. Vermicompost is one of processing ways in order to use manures properly. In this study, solid and liquid vermicompost materials have been obtained from three companies as organic fertilizer through earthworm, namely Eisieda Fetida fed by plantal waste. After these vermicomposts have been analyzed and selected as appropriate. Additionally; tomato (Lycopersicon esculentum L.) was selected as test plant since its reaction against to organic fertilizers is high. Experiments have been conducted in Konya Soil, Water and Deserting Control Research Institute in two categories: solid and liquid trials. Four trials have been fulfilled according to "Randomized Blocks Test Pattern" with 3 recurrence for 2 years. The deficient plant nutrients in the trial areas have been completed by using chemical fertilizers. In one of solid trials; control (optimum N+P), 125.0 kg/da, 250.0 kg/da, 375.0 kg/da and 500.0 kg/da levels have been tested. In other solid trial, the tubes of the seedlings have been submerged in the vermicompost solution. Vermicompost applications have been tested in parcels for control, dipping, dipping +125.0 kg/da, dipping +250.0 kg/da, dipping +375.0 kg/da, dipping +500.0 kg/da. For liquid trials; control, 1.0 l/da, 2.0 l/da, 3.0 l/da, 4.0 l/da levels had been identified as subject of trial. For other liquid trial; control, dipping, dipping +1.0 l/da, dipping +2.0 l/da, dipping +3.0 l/da, dipping +4.0 l/da applications were determined as trial subject in addition to submerging process. Vermicompost has been applied to grooves with spacing of 40 cm. Samples collected from plots during pre-sowing and post-harvest periods indicated effect of study on chemical and biological properties of soil. Through analyses of β – glucosidase, urease, dehydrogenase enzymes, alkaline phosphatase enzymes microbial activity in root region could have been specified. Furthermore, vermicompost has been applied for different use cases in terms of quantity and form. Consequently, the effect of vermicompost on yield, nutritional status, and quality characters of tomato has been observed.