Hemodiyaliz hastalarında müzik eşliğinde uygulanan benson gevşeme tekniğinin yorgunluk, kaşıntı, anksiyete ve depresyona etkisi
Effects of benson relaxation technique applied with music on fatigue, pruritus, anxiety and depression in patients undergoing hemodialysis
Yazar: HACER OTURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA GÖK METİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Kaşıntı = Pruritus ; Müzik = Music ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu randomize kontrollü araştırmanın amacı, müzik eşliğinde uygulanan Benson gevşeme tekniğinin hemodiyaliz alan hastalarda yorgunluk, kaşıntı, anksiyete ve depresyon üzerine etkisini incelemektir. Araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi ve Siteler Diyaliz Merkezi'nde kayıtlı 61 hemodiyaliz hastasıyla, 1 Mayıs 2019-1 Ekim 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar tez danışmanı tarafından basit randomizasyonla 1:1 oranıyla müdahale ve kontrol gruplarına atanmıştır. Müdahale grubundaki hastalara (n=30) haftada iki defa, 20 dk. süreyle toplam sekiz hafta boyunca müzik eşliğinde Benson gevşeme tekniği yaptırılmış, kontrol grubundaki hastalara (n=31) ise araştırmanın başında bir defaya mahsus hemodiyaliz ile ilgili yüz-yüze eğitim verilmiştir. Araştırmanın başlangıcında, 4., 8., ve 10. haftalarında hem müdahale hem de kontrol grubundaki hastalara Piper Yorgunluk Ölçeği (PYÖ), 5-D Kaşıntı Ölçeği ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) yüz-yüze uygulanmıştır. Araştırmada PYÖ tüm alt boyutları açısından 4. 8. ve 10. haftada müdahale grubu puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). 5D-Kaşıntı Ölçeği puanları açısından ise gruplar arasındaki farkın araştırmanın 4., 8. ve 10. haftalarında anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). HADS anksiyete alt boyutu açısından incelendiğinde, müdahale grubundaki hastaların anksiyete düzeyinin araştırmanın 10. haftasında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). HADS depresyon alt boyutu puanlarının ise benzer şekilde araştırmanın 8. ve 10. haftalarında müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Araştırma bulgularından hareketle, müzik eşliğinde uygulanan Benson gevşeme tekniğinin, hemodiyaliz hastalarında yorgunluk, anksiyete ve depresyon düzeyini azaltmada etkili olduğu, kaşıntı şiddetinde ise anlamlı düzeyde bir etki sağlayamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Hemodiyaliz alan hastalarda sıklıkla deneyimlenen yorgunluk, anksiyete ve depresyon semptomlarının hafifletilmesinde müzik eşliğinde Benson gevşeme tekniğinin kullanımı önerilebilir.

Abstract:
The aim of this randomized controlled study was to examine the effect of Benson relaxation tehcnique combined with music on fatigue, itching severity and anxiety-depression levels of patients undergoing hemodialysis. The study was carried out with 61 hemodialysis patients followed in hemodialysis unit of Health Sciences University Ankara Training and Research Hospital and Siteler Dialysis Center, between 1 May 2019 and 1 October 2019. The patients who met inclusion criteria were assigned to either an intervention or a control group through simple randomisation with a ratio of 1:1 by the thesis advisor. Patients in the intervention group (n=30) received twice a week, 20 min. Benson relaxation tehcnique combined with music for a total of eight weeks, while patients in the control group (n=31) were given only 15 min. single time face-to-face training on hemodialysis at the beginning of the study. The Personal Information Form for sociodemographic characteristics, Piper Fatigue Scale (PFS) for fatigue, 5-D Itching Scale for itching, and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) for anxiety, and depression were used for data collection. The PFS, 5-D Itching Scale, and HADS were administered face-to-face to patients in both the intervention and the control groups at the beginning of the study, and at weeks 4, 8, and 10. All subdimension scores of PFS in the intervention group significantly lower at weeks 4, 8, and 10 (p<0.05). There were no significant differences in 5-D Ithcing Scale scores between the intervention and the control group at weeks 4, 8, and 10 (p>0.05). As for anxiety subdimension scores of HADS, the intervention group had significantly lower anxiety level compared with the control group at week 10 (p<0.05). Similarly, depression subdimension scores were significantly lower in the intervention group at weeks 8, and 10 compared with the control group (p<0.05). Based on the study findings, Benson relaxation tehcnique combined with music is effective in decreasing fatigue, anxiety, and depression level, however could not provide significant effect on itching severity. Therefore, the use of this method may be recommended for alleviating fatigue, anxiety, and depression symptoms frequently observed in patients undergoing hemodialysis.