Acil serviste gastrointestinal kanama şüphesi olan hastalarda trijay skoru olarak geliştirilen harbınger (horibe gastrointestinal bleeding score ) skorunun eksternal validasyonu
Acil serviste gastrointestinal kanama şüphesi olan hastalarda trijay skoru olarak geliştirilen harbinger (horibe gastrointestinal bleeding score ) skorunun eksternal validasyonu
Yazar: CANSU TIRIŞ
Danışman: PROF. DR. ÖZGE ECMEL ONUR ; UZMAN ASLI BAHAR UÇAR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Gastrointestinal  kanamalar yüksek mortalite ve morbidite oranlarına sahip
olmaları nedeniyle acil servislerde önemli başvuru sebepleri arasında yer almaktadır.
Üst gastrointestinal kanamanın genel insidansı Batı ülkelerinde 100.000'de 39-172
arasında seyretmektedir. Üst gastrointestinal kanamalı hastalarda ilk 24 saat içinde
endoskopi ihtiyacını belirleyecek hızlı ve basit bir skorlama bulunmamaktadır.
Mevcut skorlama sistemleri hastaların risk seviyelerini ve klinik sonuçlarını
öngörmede farklı oranlarda başarı göstermektedir. Bu nedenle HARBINGER skoru,
hastaların acil servislerde hızlıca değerlendirilmesi, yüksek riskli hastaların erken
tanınması ve uygun tedaviye yönlendirilmesi amacıyla geliştirilen bir triyaj skoru
olarak kullanılmaktadır. Çalışmamızın amacı, acil servise üst gastrointestinal kanama
 şüphesiyle başvuran hastalarda kullanılan bir triyaj skoru olan HARBINGER
skorlama sisteminin eksternal validasyonunu yapmak, acil servise başvuran üst
gastrointestinal kanamalı hastaların demografik verilerini çıkarmak, endoskopi
bulgularını saptamak ve endoskopi bulguları ile skorlamayı karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'nde Eylül 2018 ile Mart 2023 tarihleri arasında acil servise üst
gastrointestinal kanama şüphesiyle başvuran hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışma kapsamında 931 hasta taranmış, 543 hasta hem endoskopisi yapılan hem de
HARBINGER skoru hesaplanabilen hastalar olarak çalışma kriterlerine uygun
bulunarak çalışmaya dahil edilmiştir. Bu hastalara yapılan endoskopik incelemeler ve
klinik sonuçlar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların demografik verileri,
başvuru şikayetleri, vital bulguları, laboratuvar sonuçları, kan transfüzyon ihtiyacı ve
endoskopik bulguları toplanarak analiz edilmiştir. HARBINGER skoru, her hasta
için retrospektif olarak hesaplanmış ve hastalar düşük, orta ve yüksek riskli gruplara
ayrılmıştır. Çalışmanın birincil amacı, HARBINGER skorunun prediktif
performansını değerlendirmek, ikincil amacı ise düşük riskli olarak kabul edilen
hastaların 30 gün içindeki yeniden başvuru oranlarını incelemektir. İstatistiksel
analizler SPSS 22.0 ve Jamovi yazılımları kullanılarak yapılmış, anlamlılık düzeyi
p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

19
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 543 hastanın 183'ü yüksek riskli endoskopi
bulgularına sahip, 360'ı düşük riskli endoskopi bulgularına sahip olarak
değerlendirilmiştir. Yüksek riskli endoskopi bulgusu olan grubundaki hastaların yaş
ortalaması 60.4 yıl olup, düşük risk endoskopi grubundaki hastaların yaş ortalaması
ise 64.4 yıl olarak tespit edilmiştir (p=0.013). Yüksek risk endoskopi grubunda yer
alan hastaların %79.8'inde kan transfüzyonu ihtiyacı doğarken, düşük risk endoskopi
grubunda bu oran %65.6 olarak bulunmuştur (p<0.001). Ayrıca, yüksek risk
endoskopi grubundaki hastaların %60.7'sinde geçmişte gastrointestinal kanama
öyküsü anlamlı derecede yüksek bulunurken, bu oran düşük risk endoskopi grubunda
%27.5 olarak tespit edilmiştir (p<0.001).
Endoskopik bulgular tek tek incelendiğinde, yüksek riskli endoskopi hastalarının
büyük çoğunluğunu %66,3 (n=121) oranla varis kanamaları olduğu tespit edilmiştir.
HARBINGER skoru, acil endoskopi ihtiyacını öngörme, düşük ve yüksek riskli
endoskopi ihtiyacını ayırt etme konusunda başarılı sonuçlar göstermemiştir .Bununla
birlikte, HARBINGER skor hastaların 30 gün içindeki klinik sonuçları üzerinde
yeterince başarılı bir öngörü sunamamıştır. HARBINGER skorunun düşük riskli
olarak değerlendirip taburculuk önerdiği hastaların %15.3'ü, 30 gün içinde yeniden
gastrointestinal kanama nedeniyle hastaneye başvurmuş, bu hastaların bir kısmında
mortalite gözlenmiştir. Bu sonuç, skorun düşük riskli gördüğü hastaların taburcu
etme başarısının da düşük olduğunu ortaya koymaktadır.
Sonuç: HARBINGER skoru, acil serviste üst gastrointestinal kanaması olan
hastalarda triyaj skoru olarak kullanılmaya uygun bulunmamıştır. Skorlamaya göre
gereksiz endoskopi oranları artmakta bu da sağlık hizmetleri maliyetlerini
arttırmaktadır. Taburcu edilen hastalar da ise 30 günlük hastaneye tekrar başvuruları
oranları incelendiğinde hastaların aynı şikayetlerle hastaneye tekrar başvurduğu
izlenmiş ve yatış verildiği görülmüştür. Skorlamanın düşük ve yüksek riskli hastaları
ayırt edememesinden dolayı endoskopi ve taburculuk kararı verirken kullanılmaması
gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Endoskopi, Gastrointestinal kanama, HARBINGER skoru,
Hematemez, Melena

Abstract:
Amaç: Gastrointestinal  kanamalar yüksek mortalite ve morbidite oranlarına sahip
olmaları nedeniyle acil servislerde önemli başvuru sebepleri arasında yer almaktadır.
Üst gastrointestinal kanamanın genel insidansı Batı ülkelerinde 100.000'de 39-172
arasında seyretmektedir. Üst gastrointestinal kanamalı hastalarda ilk 24 saat içinde
endoskopi ihtiyacını belirleyecek hızlı ve basit bir skorlama bulunmamaktadır.
Mevcut skorlama sistemleri hastaların risk seviyelerini ve klinik sonuçlarını
öngörmede farklı oranlarda başarı göstermektedir. Bu nedenle HARBINGER skoru,
hastaların acil servislerde hızlıca değerlendirilmesi, yüksek riskli hastaların erken
tanınması ve uygun tedaviye yönlendirilmesi amacıyla geliştirilen bir triyaj skoru
olarak kullanılmaktadır. Çalışmamızın amacı, acil servise üst gastrointestinal kanama
 şüphesiyle başvuran hastalarda kullanılan bir triyaj skoru olan HARBINGER
skorlama sisteminin eksternal validasyonunu yapmak, acil servise başvuran üst
gastrointestinal kanamalı hastaların demografik verilerini çıkarmak, endoskopi
bulgularını saptamak ve endoskopi bulguları ile skorlamayı karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'nde Eylül 2018 ile Mart 2023 tarihleri arasında acil servise üst
gastrointestinal kanama şüphesiyle başvuran hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışma kapsamında 931 hasta taranmış, 543 hasta hem endoskopisi yapılan hem de
HARBINGER skoru hesaplanabilen hastalar olarak çalışma kriterlerine uygun
bulunarak çalışmaya dahil edilmiştir. Bu hastalara yapılan endoskopik incelemeler ve
klinik sonuçlar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların demografik verileri,
başvuru şikayetleri, vital bulguları, laboratuvar sonuçları, kan transfüzyon ihtiyacı ve
endoskopik bulguları toplanarak analiz edilmiştir. HARBINGER skoru, her hasta
için retrospektif olarak hesaplanmış ve hastalar düşük, orta ve yüksek riskli gruplara
ayrılmıştır. Çalışmanın birincil amacı, HARBINGER skorunun prediktif
performansını değerlendirmek, ikincil amacı ise düşük riskli olarak kabul edilen
hastaların 30 gün içindeki yeniden başvuru oranlarını incelemektir. İstatistiksel
analizler SPSS 22.0 ve Jamovi yazılımları kullanılarak yapılmış, anlamlılık düzeyi
p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

19
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 543 hastanın 183'ü yüksek riskli endoskopi
bulgularına sahip, 360'ı düşük riskli endoskopi bulgularına sahip olarak
değerlendirilmiştir. Yüksek riskli endoskopi bulgusu olan grubundaki hastaların yaş
ortalaması 60.4 yıl olup, düşük risk endoskopi grubundaki hastaların yaş ortalaması
ise 64.4 yıl olarak tespit edilmiştir (p=0.013). Yüksek risk endoskopi grubunda yer
alan hastaların %79.8'inde kan transfüzyonu ihtiyacı doğarken, düşük risk endoskopi
grubunda bu oran %65.6 olarak bulunmuştur (p<0.001). Ayrıca, yüksek risk
endoskopi grubundaki hastaların %60.7'sinde geçmişte gastrointestinal kanama
öyküsü anlamlı derecede yüksek bulunurken, bu oran düşük risk endoskopi grubunda
%27.5 olarak tespit edilmiştir (p<0.001).
Endoskopik bulgular tek tek incelendiğinde, yüksek riskli endoskopi hastalarının
büyük çoğunluğunu %66,3 (n=121) oranla varis kanamaları olduğu tespit edilmiştir.
HARBINGER skoru, acil endoskopi ihtiyacını öngörme, düşük ve yüksek riskli
endoskopi ihtiyacını ayırt etme konusunda başarılı sonuçlar göstermemiştir .Bununla
birlikte, HARBINGER skor hastaların 30 gün içindeki klinik sonuçları üzerinde
yeterince başarılı bir öngörü sunamamıştır. HARBINGER skorunun düşük riskli
olarak değerlendirip taburculuk önerdiği hastaların %15.3'ü, 30 gün içinde yeniden
gastrointestinal kanama nedeniyle hastaneye başvurmuş, bu hastaların bir kısmında
mortalite gözlenmiştir. Bu sonuç, skorun düşük riskli gördüğü hastaların taburcu
etme başarısının da düşük olduğunu ortaya koymaktadır.
Sonuç: HARBINGER skoru, acil serviste üst gastrointestinal kanaması olan
hastalarda triyaj skoru olarak kullanılmaya uygun bulunmamıştır. Skorlamaya göre
gereksiz endoskopi oranları artmakta bu da sağlık hizmetleri maliyetlerini
arttırmaktadır. Taburcu edilen hastalar da ise 30 günlük hastaneye tekrar başvuruları
oranları incelendiğinde hastaların aynı şikayetlerle hastaneye tekrar başvurduğu
izlenmiş ve yatış verildiği görülmüştür. Skorlamanın düşük ve yüksek riskli hastaları
ayırt edememesinden dolayı endoskopi ve taburculuk kararı verirken kullanılmaması
gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Endoskopi, Gastrointestinal kanama, HARBINGER skoru,
Hematemez, Melena