Alzheimer hastalarında DNA polimorfizmi
DNA polimorphism in alzheimer disease
Yazar: GÜLSÜN ERŞEN
Danışman: PROF. DR. MELDA BOZLUOLÇAY
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Demans, akut bilinç bozukluğu ve  deliryum olmaksızın merkezi sinir sisteminin hasarına bağlı gelişen, hastanın günlük yaşamını etkileyen, ilerleyici, en az iki kognitif  alanda yıkım ile seyreden semptomların klinik bütünlüğü durumunda konulan bir tanıdır. Alzheimer hastalığı (AH) orta ve geç yaş popülasyonda ortaya çıkan, ilk olarak kayıt belleğinin hasarlandığı ilerleyici demans tablosu ile karakterize nörodejeneratif bir hastalıktır. AH yaklaşık olarak tüm demans vakalarının 70%'ini oluşturur. Başlangıç yaşına bağlı olarak 65 yaşından önce ortaya çıkan vakalar erken başlangıçlı AH (EBAH), 65 yaşıdan sonra ortaya çıkan vakalar geç başlangıçlı AH (GBAH)  olmak üzere ikiye ayrılır. EBAH vakaların1-5%'ini oluşturmakta iken GBAH vakaların 95%'iden sorumludur. EBAH'da sorumlu tutulan genlerin sporadik AH'nı açıklamaktaki yetersizliğini takiben AH genetiği üzerinde yapılan çalışmalar sonucu AH'nın poligenik multifaktöryel bir hastalık olduğu ortaya çıkmış ve AH'da rol oynayan birçok SNP keşfedilmiştir. Bu çalışma tanımlanmış genetik faktörlerinin Türk popülasyonunda GBAH ile ilişkisini taramak amacıyla yapılmış ve 37 AH ve 31 kontrol vakasında TREM2, BIN1 ve CLU genlerine ait seçilmiş SNP'ler çalışılmıştır. TREM2 geninin rs75932628 polimorfizmi literatüre uygun olarak bizim çalışmamızda da artmış GBAH riski ile ilişkili olarak bulunmuştur. Daha geniş bir popülasyonu ile çalışılması durumunda "T" alleline sahip olmanın tahmini riski arttırdığı gösterilebilir. CLU geninin rs9331896 polimorfizminin de  literatüre uygun olarak GBAH'dan koruyucu genetik faktör olarak rol oynadığı bulunmuştur. BIN1 geninin rs744373 polimorfizmi ile GBAH arasında ilişki bulunamamıştır. Literatürde APOE'den sonra ikinci risk faktörü olarak anılan bu genin birden çok polimorfizmi daha geniş bir Türk popülasyonu ile çalışılırsa anlamlı sonuçlar elde edilebilir.

Abstract:
Dementia is a progressive neurodegenerative process leading to progressive decline in at least two cognitive domains leading to inability to perform daily activities. Alzheimer disease (AD) is a form of dementia that first affects short term memory and is seen in adult and elderly population. AD is  %70 of all the dementia cases. It can be classified as  early onset AD (EOAD) which is diagnosed before the age of 65 and late onset AD (LOAD) which is diagnosed after the age of 65. EOAD is responsible for %1-5 of AD and LOAD is responsible for %95 of AD cases. Their genetic risk factors are also different. To our knowledge today; AD is a multifactorial polygenetic disease in which many single nucleotide polymorphisms (SNPs) are discovered as genetic risk factors. In this study we aimed to identify the relationship between Turkish population and 3 SNPs of 3 known genetic origins related to LOAD (TREM2, BIN1 and CLU) by testing 37 AD diagnosed and 31 control cases blood samples. We found that rs75932628 polymorphism of TREM2 gene is a statistically meaningful risk factor for AD and rs9331896 polymorphism of CLU gene is  a statistically meaningful  protective genetic SNP from AD.We found no statistically meaningful relationship with rs744373 polymorphism of BIN1 gene and AD. We can conclude that if  these SNPs are studied with larger AD samples, the results will be more accurate and representative of Turkish population.