Endometrium hiperplazi ve karsinomlarında PTEN, ARID1A (BAF250A), SFRP4 ve ß-katenin ekspresyonunun tanısal değeri
The diagnostic value of PTEN, ARID1A (BAF250a), SFRP4 AND ß-catenin expression in endometrial hyperplasia and carcinoma
Yazar: ALPER ŞENER
Danışman: PROF. DR. OSMAN ZEKİOĞLU
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Adenokarsinom = Adenocarcinoma ; Biyobelirteçler-tümör = Biomarkers-tumor ; Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Endometriyum = Endometrium ; Gen ifadesi = Gene expression ; Genler = Genes ; Karsinoma = Carcinoma ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Endometriyal karsinom kadın genital sistemininin en sık görülen malign tümörüdür. Bu tümörler klinik gidiş, histolojik derece ve moleküler patogenez açısından tip I ve tip II olarak klasifiye edilmektedirler.
Tip I tümörlerin etiyolojisindeki temel faktör progesteron tarafından karşılanmamış yüksek östrojen seviyeleridir. Bu tümörler genellikle hiperplazi zemininde ortaya çıkarlar ve genellikle endometrioid histolojiye sahiptirler. Klinik açıdan daha iyi prognoza sahiptirler. Tip II karsinomlar ise postmenopozal dönemde, östrojenden bağımsız ve genellikle atrofi zemininde ortaya çıkan yüksek histolojik dereceye ve kötü prognoza sahip tümörlerdir.
Endometriyal karsinogenezden pek çok farklı gen bölgesi sorumlu tutulsa da halen endometriyal kanserlerin öncü lezyonlarının invaziv tümöre geçişinde altta yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılmamıştır.
Çalışmamızda retrospektif olarak 2009 ve 2012 yılları arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı?nda tanı almış normal proliferatif endometrium, atipisiz hiperplazi, endometriyal intraepitelyal neoplazi, tip I ve tip II adenokarsinom gruplarında PTEN, ARID1A, SFRP4 ve ß-katenin ekspresyonu açısından anlamlı bir farklılık olup olmadığı incelenmiştir.
ARID1A ve SFRP4 ekspresyonu yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç saptanmamıştır. Ancak SFRP4 ile apikal membranöz pozitifliğin özelikle yüksek histolojik dereceye sahip tümörlerde saptandığı ortaya çıkmıştır (p<0,001).
PTEN ekspresyon kaybı yönünden gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmazken, ß-kateninin nükleer ekspresyonunun EİN grubunda anlamlı olduğu saptandı. (p = 0,023) Aynı zamanda PTEN ekspresyon kaybı ile ß-kateninin nükleer pozitifliği hiçbir olguda bir arada görülmedi. Bu durum PTEN ve ß-katenin yolaklarının birbirinden bağımsız mekanizmalar olduğu düşüncesini desteklemektedir. PTEN ekspresyon kaybı ile ß-kateninin nükleer pozitifliği bir arada değerlendirildiğinde EİN grubunda istatistiksel olarak çok daha anlamlı bir sonuç elde edilmiştir (p<0,001). Bu iki immünohistokimyasal belirleyicinin bir arada kullanılmasının histolojik olarak arada kalınan vakalarda EİN tanısı konulmasında pratikte yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Endometrial carcinoma is the most common cancer of the female genital tract. These tumors are classified as type I and type II tumors according to their clinical features, histological degree and molecular pathogenesis.
The main factor that plays an important role in type I tumors etiology is oestrogen unopposed by progesterone. These tumors are generally related with hyperplasia and have an endometrioid histology. They have a much more favorable prognosis. In contrast, type II tumors are generally independent from oestrogen and associated with atrophic endometrium in postmenapausal period. They have higher histological grade and poorer prognosis.
Although there are many genetic alterations responsible from endometrial carcinogenesis, the mechanisms that change precursor lesions to invasive tumors are still not clearly understood.
In our study we investigated the cases retrospectively that were diagnosed in Ege University Faculty of Medicine, Department of Pathology, between 2009 and 2012. Cases are divided into normal proliferative endometrium, hyperplasia without atypia, endometrial intraepithelial neoplasia (EIN), type I and type II carcinomas. These groups are evaluated by immunohistochemistry according to their PTEN, ARID1A, SFRP4 and ß-catenin expression levels.
Between these groups, no statistical significance obtained for ARID1A and SFRP4. However apical membranous staining for SFRP4 is found to be associated with high histological grade (p<0,001).
While there is no difference between groups for loss of PTEN expression, nuclear ß-catenin positivity is found to be significant for EIN cases (p = 0,023). Meanwhile none of the cases show loss of PTEN expression and nuclear ß-catenin expression at the same time. Hypothetically, this situation supports that PTEN and ß-catenin are two independent signal pathways for endometrial carcinogenesis. When loss of PTEN expression and nuclear ß-catenin expression are combined a much more significant value is obtained for EIN cases (p<0,001). In conclusion, immunohistochemical loss of PTEN and nuclear ß-catenin expressions can be used as a diagnostic tool for the diagnosis of EIN cases in practice.