Türk mitolojisinde gerçeklik
Reality in Turkish mythology
Yazar: ESİN EKŞİ
Danışman: PROF. DR. PAKİZE AYTAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gerçeklik = Reality ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Mitoloji = Mitology ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk mitolojisi = Turkish mythology

Özet:
İnsanoğlu ilk anlarına itibaren birey olarak kendini doğaya hâkim hissetmeğe başladığında mitlerin ortaya çıktığını görmekteyiz. Birey aklını kullanarak kendinden daha güçlü olay ya da durumlara çözümler üretmiştir. Mitler aynı zamanda toplumun ahlak düzenini sağlayan kuralları içermesi bakımından da önem arz etmektedir. İlkel uygarlıkta mitler ahlakı koruyan, aktaran, dini kuralları güvence altına alan, insan davranışlarını pratik kılan kurallar içermektedir. Bunlarda bir toplumun dünya görüşü ve inançları bulunmaktadır. Yalnız bu kurallar sembolik olarak halkın dilinde ve bilincinde yer almaktadır. O dönemlerde insan zihni soyut olanı somutlaştırma yani anlamlandırma adına eylemlerde bulunmuştur. Mitoloji denilen olgu aslında insanoğlunun üstesinden gelemediği veya oluşuna anlam veremediği birçok olaya yönelik çözüm üretme bilincine varmasından ibarettir. Kimi destan metinleri mecaz ve semboller aracılığıyla mitlerin gizli anlamını verecek şekilde yüksek bir anlam seviyesi sezdirirler. Bu yüksek anlam ilk bakışta fark edilmeyen bir gizem içerir ve kahramanın benlik bulma yolculuğunda adeta şifreler gibidir. Oğuz kağan kendini bulma evresine geçişte bir takım zorluklar yaşamıştır. Tanrısal, siyasal ve örfi iktidar biçimlerini kendi merkezinde toplayan kahramanımız canavarı öldürmekle, göğün ve yerin kızlarıyla evlenmekle ve yeni coğrafyalara yayılarak gerçekleştirdiği fetihlerle kendi benliğini tamamlamış ve Tanrısal, siyasi ve örfi iktidarın tam merkezinde durma eğilimini göstermiştir.


Anahtar Kelimeler : Mit, gerçek, birey, toplum, ahlak, erdem

Abstract:
Humans started to create myth when they formed consciousness. Individual created solution to stuations which are made powerfull than them by using their mind. Myth includes rudes which supplys people's order to morat so it present importance in primitive civilization product the morals transfer protect the religion rules and make prodical to humans behaviour, include of the rules. Those have a society's vision of world and planets. Only these rules take plase in people's mind tried to concrete the obstracts. The evenr called mthyology is actually is that mankind reache to producing solution consciousness for many incident which mankind can not overcome and is not able to understand its formation. Some saga texts shadow out high meaning of myths via metaphars and symbols. This high meaning contains a secret which is not distinguished at firstglance and is almost like codes that is the travel of finding ego of our character. Oguz Khagan had some trauble with the stage which is about finding himself. Our character who gethered deific, political and customary remiges in his own center consummeted his ego by murdering beast and getting married the doughters of sky and ground and spreading new lands and was tend to stand at the right place of deific, political customary regimes.


Key Words Myth, reality, individual, society, morality, virtue