Karşılaştırmalı anayasa hukukunda ve Türkiye'de milletlerarası antlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yeri
The status of international treaties in the hierarchy of norms in comparative constitutional law and in Turkish law
Yazar: BERK CEM TATAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada, milletlerarası antlaşmaların, devletlerin iç hukuklarındaki yerleri ve bilhassa Türk Anayasa Hukuku tarihinde hangi konumda olduklarının karşılaştırmalı bir incelemesi yapılmıştır. İlk bölümde milletlerarası hukuk ile ulusal hukukun ilişkisi ve bu ilişkinin normlar hiyerarşisi çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelenmesinde genel olarak teorik kısımlara yer verilmiştir. Ayrıca milletlerarası antlaşmalar ile devletlerin iç hukuk normları arasındaki ilişki belirlenirken klasik Kelsenci normlar hiyerarşisi öğretisi ile birlikte tarafımızca savunulan "durumsal üstünlük" kavramı kullanılmıştır.

İkinci bölümde ise ulusal devletlerin anayasaları karşılaştırmalı olarak incelenmiş, yargı kararları ışığında sınıflandırma detaylandırılarak altı grup oluşturulmuştur. 
İlk gruptaki anayasalara göre insan hakları ile ilgili milletlerarası antlaşmalar anayasal hükümler ile eş değer ve hatta üstün olabilmektedir. 
İkinci grup anayasalarda milletlerarası antlaşmalar normalde kanunlar ile hiyerarşide eşit konumda olmalarına karşın konularına göre milletlerarası antlaşmaların kanunlardan üstün olduğu görülmektedir. 
Üçüncü gruptaki anayasalarda ise hiyerarşide herhangi bir konu sınırlaması olmaksızın milletlerarası antlaşmalar, anayasa hükümlerinden aşağıda ancak kanunlardan yukarıdadır. 
Dördüncü gruptaki anayasalarda; milletlerarası antlaşmaların insan hakları gibi bir konu kriteri getirilmeksizin hiyerarşide mutlak olarak kanunlarla eşit konumda oldukları saptanmıştır. 
Beşinci grupta ise kanunların milletlerarası antlaşmalardan hiyerarşide üstün olduğu görülmektedir. Altıncı ve son gruptaki devletlerin anayasaları incelendiğinde ise ilk beş gruptaki devletlerde bulunan keskin hiyerarşik ayrımın bu devletlerin anayasalarında olmadığı görülmektedir. 

Üçüncü bölümde ise Türk Anayasa Hukuku'nda milletlerarası antlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yeri tespit edilmiş, karşılaştırmalı anayasa hukuku karşısındaki konumu ele alınarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study covers a comparative examination of the status of international treaties in the domestic laws of states, and especially in the history of Turkish Constitutional Law. 

To be more elaborative, in the first chapter, in general theoretical parts are given in the comparative examination of the relationship of international and national law, within the framework of the hierarchy of norms. In addition, while determining the hierarchial relationship between international treaties and domestic law provisions of States, the concept of "circumstantial superiority" coined by the author, together with the classical Kelsenian doctrine of the hierarchy of norms is used. In the second chapter, the constitutions of a number of states are examined and classification is given in detail in light of the Constitutional Court verdicts. In this regard, six groups are created in the classification set forth in scope of this study. According to the constitutions in the first group, international treaties on human rights can be equivalent or even superior to constitutional provisions. In the second group, it is understood that, although international treaties are normally in an equal position with laws in the hierarchy, international treaties on certain subjects are superior to laws. In the third group of constitutions, regardless of their subject, international treaties are hierarchically below the provisions of the constitution but above laws. According to the constitutions in the fourth group; international treaties on any subject including the human rights, are absolutely hierarchically equal to laws. In the fifth group, national laws prevail over international treaties. When the constitutions of the sixth and final group are examined, it is understood that the hierarchical distinction found in the states in the first five groups is not regulated in the constitutions of these States. 

In the third and last chapter of the study, criticism in the realm of the constitutions are dwelled on along with the history of Turkish Constitutional Law.