Şiddet dışı çatışma çözümü: Sırbistan örneği
Nonviolent conflict resolution: The case of Serbia
Yazar: AYLA YİĞİTEL
Danışman: PROF. DR. HASAN KÖNİ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Miloseviç, Slobodan = Miloseviç, Slobodan ; Sivil itaatsizlik = Civil disobedience ; Sırbistan = Serbia ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution

Özet:
Şiddet dışı mücadele, insanların hak, özgürlük, adalet, özgür irade ve hesap sorulabilir-sorumlu bir yönetim için grevler, boykotlar, protestolar ve sivil direniş gibi taktikleri içeren sivil itaatsizliğin kullanımı aracılığıyla mücadele ettikleri bir yoldur.Şiddetsizlik teorisinin genel olarak ilkeli şiddetsizlik ve pragmatik şiddetsizlik olmak üzere iki eğilim arasında bölünmüş olduğu görülmektedir. İlkeli şiddetsizlik; genellikle dini inançlar, gelenekler ya da yalnız ahlaki prensiplere dayanmakta olup temel unsurları en açık biçimde Gandi tarafından formüle edilmiştir. Stratejik şiddet dışı eylem mücadelesinin teorisyeni olarak kabul edilmekte olan Gene Sharp ise şiddet dışı direnişe, pragmatik, stratejik, ve teknik odaklı bir yaklaşım getirmiştir.Bu tez çalışmasında tek örnek olay incelemesi ile teori test etme metodolojisi izlenerek, Sırbistan'da 2000 seçimlerinden sonra gerçekleştirilen Miloseviç'in devrilmesi sürecinde özellikle Otpor örgütü tarafından uygulanan şiddet dışı mücadele teknikleri incelenmiş ve Gene Sharp'ın ?Halk Gücü (People Power)? teorisi test edilmiştir. Sharp'ın teorisinde de savunduğu üzere; rejimin şiddet kullanma isteğinin, şiddet dışı mücadelenin başarılı olma olasılığını arttırdığı, şiddet dışı mücadelenin güvenlik güçlerinin rejime olan bağlılığının değişmesinde etkili bir yöntem olduğu, şiddet dışı mücadele sırasında üçüncü parti ülkeler tarafından sağlanan dış desteğin bu mücadelenin başarısını etkilediği sonuçlarına varılmıştır. Otpor örneğinde olduğu gibi, mücadelenin sonucunu direk etkileyebilecek olmazsa olmaz olan dış kaynakların gücünün kritik, önemli olduğunun vurgulanması gerektiği değerlendirilmiştir.Otpor gençlik örgütünün yanı sıra, Sivil Toplum Kuruluşlarının ve muhalefet partilerinin bu süreçteki rolleri incelenmiştir. Şiddet dışı mücadelede bu kuruluşların Otpor ile birlikte ortak hareket ettiği ve bu süreçte çok büyük destekleri olduğu sonucuna varılmıştır. Teknolojik gelişmelerin bu sürece olan katkıları incelenmiş özellikle, Miloseviç rejiminin tüm engellemelerine rağmen, Radyo B-92'nin Hollandalı ortağı ISS aracılığıyla dış dünya ile bağlantı sağlamada önemli bir rol oynadığı; ülke çapında ise yerel radyo istasyonları tarafından yayınlanmayan sansürlü haberlerin yayınlanmasını sağlamada büyük rolünün olduğu görülmüştür.Çatışma sonrası dönemde gerçekten demokrasiye geçiş gerçekleşebilmiş midir sorusuna cevap bulabilmek için devrim sonrası Sırbistan'da demokrasi gelişimi incelenmiş ve 5 Ekim devriminden sonra demokratikleşme çabalarının halen sancılı bir şekilde ilerlediği anlaşılmıştır.

Abstract:
Nonviolent conflict is a way for people to fight for rights, freedom, justice, self-determination, and an accountable government, through the use of civil resistance - including tactics such as strikes, boycotts, protests, and civil disobedience.Generally theory of non-violence seems to be divided into two tendencies as principled and pragmatic non-violence. Principled nonviolence is based on religious beliefs, traditions and moral principles. The basic elements of principled nonviolence have been most clearly formulated by Gandhi. Gene Sharp who is being considered as a theoretician of Strategic non-violent struggle, has brought pragmatic, strategic, and technical-oriented approach to the non-violent resistance.In this thesis, theory testing with a single case study methodologyis used. Gene Sharp's "People's Power? theory has been tested with examining the non-violent combat techniques implemented by the particular organization Otpor during the Milosevic's overthrow. In theory, as advocated by Sharp these conclusions are drawn: regime's willingness to use violence increases the likelihood of being successful in the non-violent struggle, non-violent struggle is an effective method for changing the security forces commitment to the regime, during the non-violent struggle external supports provided by third party countries affects the success of this struggle. As shown in the case of Otpor, It is evaluated that in Sharp?s theory the power of external resources which directly affects the outcome of the struggle is really critical and shoud be emphasized.As well as the youth organization Otpor, roles of NGOs and opposition parties in this process were investigated. It is concluded that these organizations acted with Otpor and provided significant amount of support during the this process. The contribution of technological developments in this process is examined. In particular, although any obstructions of Milosevic regime, It is observed that Radio B-92 has played an important role in providing connection with the outside world through Dutch ISS and ensuring the publication of censored news which was unpublished by local radio stations country-wide.The development of post-revolutionary democracy in Serbia is examined to learn that whether the transition to democracy in Serbia is really accomplished or not. After the revolution of October 5, It is understood that democratization efforts are still in progress with a painful way ahead.