Çocuk edebiyatı eserlerinin estetik ölçütler bakımından incelenmesi
Investigation of children's literature works in terms of aesthetic criteria
Yazar: ÖZLEM BATMAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Estetik, Aydınlanma Çağı ile birlikte sanat felsefesinin bir alt disiplini olarak ortaya çıkmıştır. Her toplumun ve kültürün kendine ait bir estetik anlayışı bulunmaktadır. "Güzel" olarak nitelendirdiğimiz her şey, bu anlayışın çerçevesini oluşturmaktadır. Estetik, bireylerin yaşamının her anında farkında olmadan başvurdukları, tepki verdikleri, haz aldıkları felsefî bir bilimdir. Ancak bireyin yaşam döngüsü içinde estetiğin önemi en çok çocukluk döneminde kendisini göstermektedir. Çocuklukta kazanılan her türlü yaşantı, çocuğun hayatında bir dönüm noktası olabilir. Bu temelde çocuklarda doğuştan var olan estetiğin, yaratılan ürünler sayesinde istenilen boyutta gelişmesi sağlanabilir. Çocukların okul öncesi dönemden itibaren sürekli etkileşim içinde oldukları çocuk kitapları, bu görevi yerine getirmede birincil kaynaklardandır. Araştırmanın amacı; çocuk edebiyatı eserlerini, çocuk edebiyatının estetik ölçütleri ışığında incelemektir. Çocuk edebiyatı yazarlarının görüşleri çerçevesinde belirlenmiş olan estetik ölçütler; çocuğun gelişim düzeyleri, eserin dili, konusu ve kurgusu, düşünme becerileri, tutarlılığı, türü, dış yapı özellikleri, öğreticiliği, sanatsallığı, ideolojik iletileri gibi temel alanlardan oluşmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışmasıyla yürütülen bu araştırmada doküman analizi ile veriler elde edilmiştir.  Araştırmanın amacına yönelik olarak ölçüt örnekleme yoluyla seçilmiş 16 çocuk romanı, araştırmacı tarafından okunmuş, estetik ölçütler kontrol listesine göre değerlendirilmiş ve NVivo 8.0 bilgisayar paket programı aracılığıyla betimsel bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırmanın betimsel analiz çerçevesini estetik ölçütler kontrol listesi oluşturmaktadır. Araştırmanın sonucunda incelenen eserlerin tümünün estetik ölçütlere "kısmen" uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Estetik, çocuk edebiyatı, çocuk romanı, çocuk edebiyatının estetik ölçütleri

Abstract:
Aesthetics has emerged as a separate discipline of art philosophy with the Age of Enlightenment. Every society and culture has its own aesthetic conception. Everything we describe as "beautiful" constitutes the framework of this entellection. Aesthetics is a philosophical science that individuals consult, react, and enjoy in every moment of their life without realizing it. However, the importance of aesthetics in the life cycle of the individual shows itself most in childhood. Any experience gained in childhood can be a milestone in a child's life. On this basis, it can be ensured that the aesthetics that are inherent in children develop in the desired form thanks to the products created. Children's books, in which children interact constantly since preschool, are primary sources for fulfilling this task. Purpose of the research; to examine works of children's literature in the light of the aesthetic criteria of children's literature. The aesthetic criteria determined within the framework of the views of the writers of children's literature consist of basic areas such as the child's development levels, language, subject and fiction of the work, thinking skills, consistency, genre, external structure features, teaching, artisticness and ideological messages. In this study, which was conducted with a case study, which is one of the qualitative research designs, data was obtained through document analysis. For the purpose of the research, 16 children's novels selected by criterion sampling were read by the researcher, aesthetic criteria were evaluated according to the checklist and analyzed in a descriptive way through the NVivo 8.0 computer package program. The descriptive analysis framework of the research constitutes aesthetic criteria checklist. As a result of the research, it has been determined that all of the studied works are "partially" compatible with aesthetic criteria.

Key Words: Aesthetics, children's literature, children's novel, aesthetic criteria of children's literature