Nitelikli kitap okuma (NİKO) erken müdahale programının down sendromlu çocuğu olan ebeveynlerin kitap okuma ve çocukların etkileşimsel davranışları üzerindeki etkileri
Investigation of the effects of the quality book reading early intervention program (NIKO) on parents and their children with down syndrome
Yazar: HACER YİGİT
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Erken Çocuklukta Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Down sendromu = Down syndrome ; Ebeveyn-çocuk etkileşim terapisi = Parent-child interaction therapy ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Etkileşimli kitap okuma = interactive book reading ; Kitap okuma = Book reading ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Erken çocukluk döneminde ebeveyn-çocuk etkileşimini evdeki rutinler üzerinden değerlendirmek ve müdahale etmek programlar aracılığıyla mümkün olmaktadır. Ebeveynlere nitelikli kitap okuma stratejilerini kullanmayı öğreterek ebeveyn-çocuk etkileşiminin niteliğini arttırmayı hedefleyen erken müdahale programlarından biri de Nitelikli Kitap Okuma (NİKO) Erken Müdahale Programıdır.Bu araştırmada çevrimiçi gerçekleştirilen NİKO'nun Down Sendromu tanısı almış çocuklar ve ebeveynleri üzerindeki etkilerini incelemek amaçlanmıştır.
Araştırma yaşları 0 ile 6 arasında değişen Down Sendromu tanısı almış 17 çocuk ve ebeveynleri ile uygulamacının katıldığı çevrimiçi grup oturumları şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 9 katılımcılı kontrol ve 8 katılımcılı deney grubu olmak üzere 17 ebeveyn-çocuk çifti ile çalışılmıştır.  Deney grubundaki ebeveyn-çocuk çiftleri ile haftada iki öğretim oturum düzenlenmiş ve ortalama 5 haftalık bir sürede program tamamlanmıştır. Karma araştırma yöntemi ile desenlenen araştırmada hem nicel hem de nitel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test- son test kontrol gruplu desen kullanılırken nitel boyutunda ise Kültür Analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmanın hem nicel hem de nitel verilerinden elde edilen bulgular, NİKO programının çalışmaya katılan ebeveynlerin nitelikli kitap okuma davranışları üzerinde 33,62 ve Down Sendromu tanılı çocukların etkileşimsel davranışları üzerinde ise 11,75 bir puan artışı yarattığı görülmüş ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanan verilerle de bu olumlu etki desteklenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Down sendromu, Ebeveyn-çocuk etkileşimi, Kitap okuma, NİKO.

Abstract:
In early childhood, it is possible to evaluate and intervene parent-child interaction through routines at home through programs. One of the early intervention programs that aim to increase the quality of parent-child interaction by teaching parents to use quality book reading strategies is the Quality Book Reading Early Intervention Program (NIKO). In this study, it was aimed to examine the effects of online NIKO on children diagnosed with Down Syndrome and their parents.
The research was conducted in the form of online group sessions with 17 children aged 0 to 6 diagnosed with Down Syndrome and their parents and practitioners. The research was carried out with two groups, the control group with 9 participants and the experimental group with 8 participants. Two teaching sessions per week were organized with the parent-child couples in the experimental group and the program was completed in an average of 5 weeks. At the end of the research process, the same teaching process will be repeated with the participants in the control group. Both quantitative and qualitative data collection methods were used in the study, which was designed with the mixed research method. While the pretest-posttest control group design was used in the quantitative dimension of the research, the Culture Analysis method was used in the qualitative dimension.
Findings obtained from both quantitative and qualitative data of the study, it was seen that the NIKO program created a 33.62 point increase on the qualified book reading behaviors of the parents participating in the study and an increase of 11.75 points on the interactive behaviors of the children with Down Syndrome. positive effect is supported.

Keywords: Down syndrome, Reading, NIKO, Parent-child interaction.