Orman okulu temelli prososyal destek programının 4-6 yaş çocuklarının prososyal davranışlarına etkisi
The effect of forest school based prosocial support program on prosocial behaviors of 4-6 years-old children
Yazar: ELİF SÜREYYA KANYILMAZ CANLI
Danışman: PROF. DR. Z. FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Destek eğitim programları = Suppord education programs ; Destek programları = Support programs ; Doğa eğitimi = Nature education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Orman okulu = Forest school ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour

Özet:
Bu çalışma çocukların doğayla etkileşim kurarken, prososyal davranışlarını desteklemeyi hedefleyen "Orman Okulu Temelli Prososyal Destek Programı"nın çocukların prososyal davranışları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada karma yöntem araştırma türlerinden, yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında, Burdur ilinde bulunan Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi anaokuluna devam eden 4-6 yaş grubunda 42 çocuk (21 deney, 21 kontrol) oluşturmaktadır.  Program yalnızca deney grubuna uygulanmış olup, kontrol grubuna bu süreçte Milli Eğitim Bakanlığı 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı uygulanmaya devam edilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan "Orman Okulu Temelli Prososyal Destek Programı" çocukların empati, paylaşma, sorumluluk, nezaket, yardım etme ve iş birliği davranışlarını geliştirmeye yönelik 19 etkinlikten oluşmaktadır. Programda mekân olarak sınıf, bahçe ve orman kullanılmış olup, deney grubu 8 hafta süresince, haftada iki yarım gün ormana ziyaretlerde bulunmuşlardır. Çalışma grubunun demografik bilgileri "Çocuk-Aile Demografik Bilgi Formu" ile, araştırmanın verileri "Çocuk Prososyallik Ölçeği" (Bağcı, 2015), "Okul Öncesi Sosyal Değer Kazanımı Ölçeği" (Atabey ve Ömeroğlu, 2016), bu araştırma kapsamında geliştirilen "Prososyal Davranış Gözlem Formu" "Prososyal Davranış Görüşme Formu" ve video kayıtları ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilere istatistik analiz programları kullanılarak Bağımlı gruplar T testi, Bağımsız gruplar T testi, Tekrarlı ölçümler için tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve Tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA) uygulanmıştır. Araştırmanın nitel verileri içerik analizi ile incelenerek frekans, düzey ve sıklık durumları örnek ifadelerle birlikte sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda, geliştirilen "Orman Okulu Temelli Prososyal Destek Programı"nın çocukların prososyal davranışlarını geliştiren etkili bir program olduğu görülmüştür. Ayrıca görüşmelerden elde edilen veriler, programın orman okulu temelli olmasının sonucunda örtük olarak çocukların doğaya ve hayvanlara yönelik empati, yardım ve paylaşma davranışlarında artış olduğunu; yaralanma hassasiyeti, kirlenme kaygısı ve uyku sorunlarında azalma olduğunu; özgüven, mutluluk ve yaratıcılıklarının geliştiğini; doğayla bağ kurma ve ekolojik farkındalıklarının arttığını göstermiştir. Bu bulguların sonucu olarak çocukların prososyal becerilerini artırmaya yönelik orman okulu uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik araştırmacı, ebeveyn ve öğretmenlere yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted to examine the effect of the "Forest School Based Prosocial Support Program", which aims to support the prosocial behavior of children while they are interacting with nature, on the prosocial behavior of children. Current research adopted convergent parallel design which is type of a mixed-method research. The study group of the research consists of 42 children (21 experimental, 21 control) at 4-6 age group who enroll the kindergarten of Mehmet Akif Ersoy University in Burdur in the 2020-2021 academic year. The program was applied only to the study group, and meanwhile the 2013 Ministry of Education Pre-School Education Program continued to be applied to the control group in this process. The "Forest School Based Prosocial Support Program" prepared by the researcher consists of 19 activities aims to improve children's empathy, sharing, responsibility, kindness, helping and cooperation behaviors. The classroom, the garden and the forest were used as spaces in the program, and the study group visited the forest two half days weekly for 8 weeks. The demographic information of the study group was determined by the "Child-Family Demographic Information Form", and the data of the research were "Child Prosociality Scale" (Bağcı, 2015), "Preschool Social Value Acquisition Scale" (Atabey & Ömeroğlu, 2016), "Prosocial Behavior Scale" developed within the scope of this research. Observation Form", "Prosocial Behavior Interview Form" and video recordings. Dependent groups T-test, Independent groups T-test, One-way analysis of variance for repeated measurements (ANOVA) and Single-factor analysis of covariance (ANCOVA) were applied to the quantitative data obtained in the study using statistical analysis programs. The qualitative data of the research were analyzed by content analysis, and frequency, level and frequency situations were presented together with sample expressions. As a result of the research, it was concluded that the "Forest School Based Prosocial Support Program" is an effective program that improves the prosocial behavior of children. In addition, the data obtained from the interviews show that as a result of the program being forest school-based, there is an implicit increase in children's empathy, helping and sharing behaviors towards nature and animals; reduced injury susceptibility, contamination anxiety, and sleep problems; their self-confidence, happiness and creativity improved; showed an increase in their bonding with nature and their ecological awareness. As a result of these findings, suggestions were made for researchers, parents and teachers to expand forest school practices to increase children's prosocial skills.