Adli sistemde suç mağduru çocuğa yönelik işleyişin kurumsal etnografik yöntemle sosyolojik analizi
A sociological analysis on child victim within justice system by institutional ethnographic methodology
Yazar: ZEYNEP TEKİN BABUÇ
Danışman: DOÇ. DR. NURAY KARACA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adli personel = Judiciary personel ; Adli uygulamalar = Forensic applications ; Adli yargı = Jurisdiction ; Kurumsal etnografya = Institutional ethnography ; Mağdur = Wronged ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada, Dorothy Smith'in geliştirmiş olduğu kurumsal etnografik yöntem kullanılarak, Ankara,  Ankara Batı ve Mersin adliyelerinde mağdur çocuğa ilişkin ceza adalet sisteminin işleyiş sürecinde mağdur çocuğun ikincil mağduriyetine yol açan etmenler, mağdur çocuğun bakış açısı araştırmanın başlangıç noktası alınarak incelenmiştir. Adli sistemin kurumsal gerçekliğinin çocuğun gerçekliğinden farklı olması, mağdur çocuklara yönelik hizmet sunumunda sürekliliği olmayan kişi ve işlemler, adli sistem aktörleri ile yaşanılan iletişim sorunları, fiziki koşulların yetersizliği ve hukuki bilgilendirme ve terminoloji sorunları çocukların ikincil mağduriyet yaşadığı ana sorun alanları olarak tespit edilmiş ve hakim ve savcılar, sosyal çalışma görevlileri, avukatlar ve yazı işleri personeli gibi çeşitli adli sistem aktörlerinin bu konulara ilişkin bakış açıları da dikkate alınarak bu sorun alanları tartışılmaya çalışılmıştır. Çalışma, mağdur çocuğun ceza yargılamasının kurumsal öncelikleri doğrultusunda bitirilmesi gereken bir iş ve kapanması gereken bir dosya öğesine dönüşebildiğini ve mağdur çocuğun haklarını ve ihtiyaçlarını önceleyen bütüncül ve sürekliliği olan bir mağdur destek sisteminin olmadığını ortaya koymaktadır. Ceza adalet sisteminin kurumsal işlevselliği ve düzeni amaçlayan metin dolayımlı yönetim ilişkileri ağı, mağdur çocukla etkileşiminde hiyerarşik bir iktidar ilişkisi yaratmaktadır ve mağdur çocuğu adli sistem karşısında dezavantajlı ve ikincil mağduriyete açık bir konuma sokmaktadır. Bu nedenle, çocuk odaklı bir ceza adalet sistemi anlayışına yönelik alınan tedbirler ve getirilen uygulamalar, kurumsal etnografik yöntemle ortaya konulan metin dolayımlı yönetim ilişkileri ağının mağdur çocuk üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu bakış açısı çerçevesinde, mağdur çocuğa yönelik ceza adalet sisteminde etkin uygulamaların yürütülebilmesi için bütüncül bir yaklaşım ve süreklilik sağlayabilen bir mağdur destek sistemine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, using the institutional ethnographic methodology developed by Dorothy Smith, the factors leading to the secondary victimization of the child victim in the criminal justice system process in Ankara, Ankara West and Mersin courthouses were examined by primarily taking into consideration of the child victim's perspective.  The bifurcation between the reality of the judicial system and  the reality of the child, discontinuity of the judicial actors and processes in the provision of services for the victimized children,  communication problems with the actors of the judicial system, inadequacy of the physical conditions and problems on legal informations and terminology are identified as the main problem areas in which the children are experiencing secondary victimization. These problem areas have been discussed by taking into account the views of various judicial system actors such as judges and prosecutors, social workers, lawyers, and judicial staff. The study reveals that in line with institutional priorities, the child victim can be transformed into a job that needs to be completed and a file that needs to be closed, and that there is no holistic and sustainable victim support system that prioritizes the rights and needs of the child victim. The textually- mediated ruling relations of the criminal justice system, aiming the functionality and order, creates a hierarchical power relationship in the interaction with the child victim , and the child victim becomes disadvantaged  against the system being vulnerable in terms of  secondary victimization. Due to this fact, the measures and practices which will be  introduced to manage  a child-centered criminal justice system should be evaluated by taking into account the negative impacts of the textually- mediated ruling relations of the criminal justice system on the child victim. With regard to the institutional ethnographic approach, recommendations have been made on a holistic child victim support system that can provide integrity and continuity for the effective implementation of a child-centered criminal justice system.