Enerji kırıcı havuzlarda farklı bir tip enerji kırıcı yapının enerji sönümleme etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the energy dissipation at the stilling basin for different typed an energy dissipation
Yazar: NURETTİN VOLKAN ÇAKMAK
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUALLA ÖZTÜRK
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi ENERJİ KIRICI HAVUZLARDA FARKLI BİR TİP ENERJİ KIRICI YAPININ ENERJİ SÖNÜMLEME ETKİSİNİN İNCELENMESİ Nurettin Volkan ÇAKMAK Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilîm Dalı 2005, Sayfa: 84 Barajların üzerinden su taşması, özellikle toprak ve kaya dolgu barajlarda güvenlik için çok önemlidir. Bu amaçla baraj gölüne gelen fazla suların kontrollü olarak mansap bölgesine verilmesini sağlayan dolu savaklar yapılır. Baraj ile sağlanan düşü farkından dolayı, dolusavak çıkışında çevresini tahrip edercesine büyük enerjiye sahip akımın enerjisinin azaltılması gerekmektedir. Bu amaçla enerjinin sönümlenmesinde oldukça etkili olan hidrolik sıçrama ve türbülans oluşumunu sağlayan enerji kinci yapılar kullanılmaktadır. Bu çalışmada da hem şut bloku hem de eşik işlevini yerine getirmesi düşünülen farklı tipte 8 enerji kinci blok düşünülmüştür. Bu enerji kıncılaruı ortak özellikleri kanal genişliğince yekpare yerleştirilmeleri ve akımın enerji kırıcının içinden geçerek memba veya mansaba çarpmasıdır. Böylece hidrolik sıçramanın yanında, suyun suya çarptıranı da gerçekleştirilerek türbülans oluşumu artırılmaya çalışılmıştır. Küçük debiler kullanılarak dağ akarsularma ait dolusavaklar için enerji kmcı yapılar modellenmiştir. Enerji krncı tip yanında, enerji kmcı yapı yüksekliği ve suyun enerji kıncıdan çıkış genişliğinin enerji sönümlenmesine etkinliği araştırılmıştır. Verilere göre, en iyi enerji sönümleyen tip 1. tiptir. Akım çıkış genişliği 1'3 bw ve enerji kinci yüksekliği de hi 'dir. Anahtar Kelimeler: Dolu savak, Hidrolik Sıçrama, Enerji Kırıcılar, Enerji sönümleme, Enerji Kinci Havuz. IX

Abstract:
ABSTRACT Master Thesis INVESTIGATION OF THE EFFECT OF THE ENERGY DISSIPATION AT THE STİLLİNG BASİN FOR DIFFERENT TYPED AN ENERGY DISSIPATION Nurettin Volkan ÇAKMAK Fırat University Graduate School Of Natural and Applied Sciences Department of Civil Engineering 2005, Page: 84 The overflow of water from dams is extremely important especially for earthfill dams. For this purpose spillways are built to transfer the excessive water to downstream The huge energy of flow at the end of the spillway which is caused by the difference in height should be decreased. So, energy dissipator structures which leads to hydraulic jumps and turbulance formation are used to reduce the energy of flow. 8 different types of energy dissipator blocks to perform and threshold functions are considered in this study. Placement as one block and strike of flow to upstream and downstream by passing through are common features of these energy dissipators. So turbulance formation is to be increased by collision of water with water besides hydraulic jumps. Energy dissipator structures are designed by using small amounts of flow of mountain streams. The impact of the height of structure and the width of water at the exit on reducing the energy is also studied. According to collected data the best type for energy reduction is type 1, the width of flow at the exit is 1/3 bw and the height of the dissipator is hi. Key Words: Spillway, Hydraulic Jumping, Energy Dissipators. Energy Damping, Stilling Basin X