Yabancı boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi
Recognition and enforcement of foreign divorce decisions
Yazar: VİLDAN SEZİŞLİ
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Boşanma = Divorce ; Kanunlar = Laws ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Tenfiz = Enforcement ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; Usul hukuku = Procedural law ; Yabancı boşanma ilamları = Foreign divorce court decision ; Yabancı mahkemeler = Foreign judgments ; Yabancılar hukuku = Forigners law

Özet:
Boşanma, evlilik ilişkisini sona erdiren nedenlerden biridir. Ülkemizde boşanma mahkemeye başvurularak karar alınmasıyla gerçekleştirilebilmektedir. Karşılaştırmalı hukuka baktığımızda ise birçok ülkede taraflara mahkemeden karar almadan boşanabilme imkânı tanındığı görülmektedir. Bu bağlamda boşanma ile evlilik ilişkisi adlî makam kararı, idari makam kararı, adlî ya da idarî makam kararı gerekmeksizin sona erdirilebilmektedir. Bilindiği üzere tarafların boşanarak, evlilik ilişkisini sona erdirmelerinin birçok hukuksal sonucu mevcuttur. Yabancı ülkelerde farklı yöntemlerle gerçekleştirilen boşanmaların hukukî sonuçlarının kabulü milletlerarası özel hukukun ehemmiyet arz eden konularındandır. Boşanma ve boşanmaya bağlı ortaya çıkan hukukî sonuçların kabulü tarafların hukuksal konumlarını etkilemektedir. Özellikle yeniden evlenebilme, mirasçılık sıfatı, mal rejimi tasfiyesi, soybağı, velayet hakkına bağlı işlemleri gerçekleştirme, seyahat, ikamet, çalışma gibi çeşitli sosyal haklardan yararlanma gibi konular diğer ülkelerde gerçekleşen boşanmaların hukukî sonuçlarının kabulünü gerekli kılmaktadır. Bu şekilde hukukî ilişkilerde istikrar sağlanarak, tarafların yaşayacakları olası hak kayıpları önlenebilmektedir. Ülkemizde yabancı boşanma kararlarının hukukî sonuç doğurması tanıma ya da tenfizle mümkün olmaktadır. İlk olarak belirtmek gerekir ki, taraf olduğumuz bazı milletlerarası sözleşmeler çerçevesinde yabancı boşanma kararlarının tanıma ya da tenfizi imkân dâhilindedir. İç hukukumuzda tanıma ve tenfizle ilgili temel düzenlemeler ise Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da yer almaktadır. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ve Mavi Kartlılar Kütüğü ve Beyan Edilen Nüfus Olaylarının Tutulması Hakkında Yönerge çerçevesinde de yabancı boşanma kararları dava açılması gerekmeksizin nüfus kütüğüne tescil edilerek tanınabilmektedir. Çalışmamızda taraf oluğumuz milletlerarası sözleşmeler, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ile Mavi Kartlılar Kütüğü ve Beyan Edilen Nüfus Olaylarının Tutulması Hakkında Yönerge çerçevesinde yabancı boşanma kararlarının tanıma ve tenfizinde ortaya çıkan hukukî sorunların belirlenmesi ve değerlendirmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Divorce is one of the reasons ending the marital relationship. In our country, divorce is possible to be realized with the verdict taken through applying to a court. When considering the comparative law, it is noticed that the opportunity of divorcing without a court decision has been allowed to the parties in many countries. In this sense, the relationship between divorce and marriage can be terminated without the need for a judicial authority, administrative authority, judicial or administrative authority decision. As known, various legal consequences are possible for the parties to divorce and end the marriage relationship. Adoption of the legal consequences of divorces in foreign countries with different methods is one of the important issues of private international law. Divorce and acceptance of the legal consequences arising from the divorce have affected the legal positions of the parties. Especially the issues such as remarriage, title of heirship, liquidation of property regime, paternity, carrying out procedures related to the right of custody, benefiting from various social rights such as travel, residence and employment require the acceptance of legal consequences related to divorce in other countries. In this way, possible loss of rights of the parties can be prevented ensuring stability in legal relations. In our country, legal consequences of foreign divorce decisions are possible through recognition or enforcement. It should firstly be noted that the recognition or enforcement of foreign divorce decisions is possible within the framework of some international agreements that we are a party to. The basic regulations related to recognition and enforcement in our domestic law have been included in the Law on Private International Law and Procedural Law. Within the framework of Article 27/A of the Civil Registry Services Act and the Directive on the Registry of Blue Card Holders and Recording of Declared Population Events, foreign divorce decisions can be recognized being registered in the population register without the need to file a lawsuit. In our study, it was aimed to determine and interpret the legal problems appeared in the recognition and enforcement of foreign divorce decisions within the framework of international agreements we are a party to, the Law on Private International Law and Procedural Law, the Civil Registry Services Act article 27/A and the Directive on the Registry of Blue Card Holders, and the Recording of Declared Population Events.