Süt dişlerinde farklı çürük temizleme yöntemlerinin etkinliğinin mikro bilgisayarlı tomografi ve sem-edx ile değerlendirilmesi /
Yazar: SUNA NUR GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÖZER
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental restorasyon = Dental restoration ; Dentin = Dentin ; Diş çürükleri = Dental caries ; Dişler = Teeth ; Kemik dansitesi = Bone density ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Süt dişleri = Tooth deciduous ; Tomografi-mikro bilgisayarlı = Tomograph-micro computed

Özet:
Mezial ya da distal yüzeylerinin sadece birinde orta derinlikte arayüz çürüğü bulunan, herhangi bir restorasyon yapılmamış 50 adet süt molar diş çalışmamıza dahil edilmiştir. Rastgele üç gruba ayrılan dişlere süre tutularak sırasıyla BRIX-3000, ART ve geleneksel yöntemlerle çürük temizliği yapılmış ardından FUJI-IX materyali ile restore edilmiştir. Mikro-BT değerlendirmesinde kalibrasyon amacıyla hidroksi apatit fantomları kullanılmış, CTAn yazılımında her bir örneğin kavite sınırları belirlenerek Region of Interest (ROI) seçilmiş ve her bir örneğin dentin mineral yoğunluğu hesaplanmıştır. Ardından her gruptan rastgele seçilen 5 diş meziodistal yönden iki eşit parçaya ayrılmış ve parçaların birine kavite 
tabanındaki üç noktadan ve karşıt taraftaki sağlam dentindeki bir noktadan SEM-EDX analizi yapılmıştır. Çalışma gruplarının çürük temizleme sürelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). BRIX-3000 grubunun diğer iki gruptan, ART grubunun geleneksel yöntem grubundan daha fazla süre gerektirdiği görülmüştür (p<0,05). Mikro-BT ile dentin mineral yoğunluğu ölçümünde çalışma gruplarında kavite tabanının tüm kesitlerinden yapılan ölçümlerde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). BRIX-3000, ART ve geleneksel yöntem gruplarının hepsinde etkili çürük temizliği yapılabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Grupların kendi içinde okluzal yarımdaki, servikal yarımdaki ve tüm kesitlerdeki dentin mineral yoğunluğu karşılaştırmalarında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Bu sonuçtan yola çıkarak kısa sürede daha az kesit seçimi yaparak kavitenin dentin mineral yoğunluğu ölçüldüğünde tüm yüzey için fikir sahibi olunabileceği söylenebilir. SEM-EDX analizinde BRIX-3000, ART ve geleneksel yöntem gruplarında %Ca değerleri sırasıyla 65.60, 57.75, 65.73; %P değerleri sırasıyla 25.34, 23.79, 26.03 ve Ca/P oranı sırasıyla 2.57, 2.58 ve 2.53 olarak bulunmuştur (p>0,05). İstatistiksel olarak anlamlı olmayan bu farklılık ile her üç 
yöntemin de etkili bir şekilde çürük temizliği yaptığı ve dentinin mineral içeriğine olumsuz etki yapmadığı görülmüştür. Bütün grupların kendi içindeki karşılaştırmasında sağlam dentin ve kavite tabanı arasında %Ca değerleri arasında fark görülmezken (p>0,05) %P değerleri sağlam dentin grubunda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). BRIX-3000 grubunda kavite tabanı ve sağlam dentin arasında Ca/P değerleri açısından anlamlı bir farklılık görülmemektedir. (p>0,05). ART ve geleneksel yöntem gruplarında ise Ca/P oranı istatistiksel olarak anlamlı şekilde sağlam dentinde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Çalışmamızın sonuçlarına göre süt molar dişlerin ara yüzeylerindeki orta derinlikteki çürüklerde
BRIX-3000 jeli kullanıldığında etkili çürük temizliği yapılabileceği görülmüştür. Minimal invaziv yaklaşımlardan olan kemomekanik yolla çürük temizliğinde yeni bir materyal olan BRIX-3000 jeli geleneksel yöntem ve atravmatik restoratif tedaviye iyi bir alternatif olabilir.

Abstract:
Fifty deciduous primary molar teeth with no restorations and with moderately deep interfacial caries on only one of their mesial or distal surfaces were included in our study. The teeth, which were randomly divided into three groups, were cleaned with BRIX-3000, ART and conventional methods, respectively, and then restored with FUJI-IX material. Hydroxy apatite phantoms were used for calibration in the micro-CT evaluation, the Region of Interest (ROI) was selected by determining the cavity boundaries of each sample in CTAn software, and the dentin mineral density of each sample was calculated. Then, 5 randomly selected teeth from each group were divided into two equal parts from the 
mesiodistal direction, and SEM-EDX analysis was performed on one of the parts from three points at the floor of the cavity and one point on the intact dentin on the opposite side. A statistically significant difference was found in the caries removal times of the study groups (p<0.05). It was observed that the BRIX-3000 group required more time than the other two groups and the ART group required more time than thec conventional method group (p<0.05). In the measurement of dentin mineral density with micro-CT, no significant difference was found in the measurements made from all sections of the cavity floor in the study groups (p>0.05). It was concluded that effective caries removal could be performed in all BRIX-3000, ART and conventional method groups. There was no significant difference in the dentin mineral density comparisons in the occlusal half, cervical half and all sections within the groups (p>0.05). Based on this result, it can be said that when the dentin mineral density of the cavity is measured by making less section selection in a short time, an idea for the entire surface can be obtained. In SEM-EDX analysis, %Ca values in BRIX-3000, ART and traditional method groups were 65.60, 57.75, 65.73, respectively; The %P values were 25.34, 23.79, 26.03, and the Ca/P ratio was 2.57, 2.58 and 2.53, respectively (p>0.05). With this statistically insignificant difference, it was observed that all three methods effectively cleaned caries and did not adversely affect the mineral content of dentin. 
In the comparison of all groups within themselves, there was no difference between the %Ca values between the intact dentin and the cavity floor (p>0.05), while the %P values were found to be higher in the intact dentin group (p<0.05). There is no significant difference in Ca/P values between the cavity floor and intact dentin in the BRIX-3000 group. (p>0.05). In the ART and traditional method groups, the Ca/P ratio was statistically significantly lower in intact dentin (p<0.05). According to the results of our study, it has been observed that effective caries removal can be performed when BRIX-3000 gel is used in moderately deep caries at the interface of primary molar teeth. BRIX-3000 gel, which is a new material for chemomechanical caries removal, which is one of the minimally invasive approaches, can be a good alternative to traditional methods and atraumatic restorative treatment.