Antik Yunan düşüncesinde öte dünya ve öte dünyaya yolculuk yapan kahramanlar
The afterlife and heroes travelli̇ng to the afterli̇fe i̇n anci̇ent Greek thought
Yazar: BİLGEN GÜL
Danışman: DOÇ. DR. BİLSEN ŞERİFE ÖZDEMİR
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Ölüm = Death

Özet:
Ölüm, en az yaşam kadar insanların ilgi, düşünce ve deneyimlerine konu olmuştur, dolayısıyla ölümü tanımak, insanlık tarihi kadar eskidir. Yaşamın gerçeklerini gün gün tecrübe eden insanoğlu, ölüm gerçeğiyle bir gün yüzleşeceğini kabul etmiş, bir taraftan yaşamsal faaliyetlerini sürdürürken bir taraftan da ölüm ve ötesine dair sorgulayıcı tavrını hiçbir zaman kaybetmemiştir. Sevdiği insanı kaybetme, yalnız kalma, acı çekme gibi duyguların yanı sıra ölüm, belirsizliği de haber vermektedir. Belki de insanı asıl korkutan ölümün getireceği bu belirsizlikti. Bu belirsizlik; başka insanları da içine alacak toplumsal tecrübelerin (ailevi, dini ritüellervb.) oluşumunu sağlamıştır. Bu oluşum, birçok farklı kültürde ve devirden devire farklı yorumlara neden olduğu gibi bu kültürlerin öte dünya ve ölümsüzlük anlayışını da ortaya koymuştur. Literatür taraması yöntemiyle oluşturduğumuz çalışmamızda, Antik Çağ'ın sınırlılıklarına bağlı kalarak Antik Yunan düşüncesinde ölüm, ölüm uygulamaları, öte dünya ve öte dünyaya yolculuk yapan kahramanlar için incelemeler yapılmıştır. Çalışmamızda; ölüm düşüncesi ve öte dünya anlayışının erken izlerini anlayabilmek için antik metinler incelenmiş; ölümün gerçekleşmesiyle birlikte ölüm ve ötesine bütüncül yaklaşılarak süreçte gelişen detaylara yer verilmiştir. Ölen kimselerin gittikleri bambaşka bir dünya ve o dünyanın tasarımı, bu tasarıma dâhil olan iniş, varış, yargılama ve görevliler ele alınmış, Antik Yunan düşüncesinde ruh kavramına felsefi açıdan bakılmış, akabinde kavramın Homeros dönemi ve sonrasındaki değişim-dönüşüm süreçleri ortaya konulmuştur. Yunan mitolojisinde yeraltı dünyasına yolculuk yapan kahramanların hikâyeleri derlenmiş, benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Antik Yunan, Ölüm, Öte Dünya, Ruh, Yolculuk

Abstract:
Death has been the subject of people's interests, thoughts and experiences as much as life, so recognizing death is as old as human history. Human beings, who experience the realities of life day by day, have accepted that they will face the reality of death one day, and while continuing their vital activities, they have never lost their inquisitive attitude towards death and beyond. In addition to emotions such as losing a loved one, being alone, and suffering, it also indicates death and uncertainty. Perhaps what really frightened people was the uncertainty that death would bring. This uncertainty; It has enabled the formation of social experiences (familial, religious rituals, etc.) that will include other people. This formation not only caused different interpretations in many different cultures and from time to time, but also revealed the understanding of these cultures about the afterlife and immortality. In our study, which we created using the literature review method, we examined death, death practices, the afterlife and journeys to the afterlife in Ancient Greek thought, adhering to the limitations of the Ancient Age. In our study; Ancient texts were examined to understand the early traces of the idea of death and the afterlife; As death occurs, death and beyond are approached holistically and the details that develop in the process are included. A completely different world where the dead go and the design of that world, the descent, arrival, judgment and officials included in this design are discussed, the concept of soul in Ancient Greek thought is examined from a philosophical perspective, and then the change-transformation processes of the concept in the Homeric period and after are revealed. The stories of heroes who journeyed to the underworld in Greek mythology were compiled and similarities and differences were identified.

Key Words: Ancient Greece, Death, Afterlife, Soul, Journey