Batı akdeniz nohut populasyonlarının karakterizasyonu, seleksiyonu ve bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi
Characterization, selection and determination of some agricultural characteristics of west mediterranean chickpea populations
Yazar: ÇETİN SAYILĞAN
Danışman: PROF. DR. BURHAN KARA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Islah yöntemleri = Improvement methods ; Karakterizasyon = Characterization ; Nohut = Chickpea ; Saf hat = Pure line ; Seleksiyon = Selection ; Verim = Yield

Özet:
Araştırma, Batı Akdeniz nohut populasyonlarının karakterizasyonu, seleksiyonu ve bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi amacı ile 2020 ile 2022 yılları arasında yürütülmüştür. Denemeler, Augmented deneme desenine göre kurulmuş, sahil ve geçit kuşağından örneklenmiş 236 nohut populasyonu için agro morfolojik karakterizasyon işlemi yapılarak teksel seleksiyon ile 177 saf hat seçimi yapılmıştır.

Saf hatlar arasında çıkış gün sayısı (22.3 gün) ve 100 tane ağırlığı (39.7 g) bakımından %1 önemlilik seviyesinde, %50 bakla bağlamaya kadar geçen süre (84.7 gün), fizyolojik olum (104.0 gün), İlk bakla yüksekliği (19.7 cm), bitkide bakla sayısı (29.2 adet), bitkide tane sayısı (25.8 adet), baklada tane sayısı (0.9 adet), boş bakla sayısı (3.3 adet), dolu bakla sayısı (25.8 adet), biyolojik verim (279 kg/da) ve tane verimi (104 kg/da) özellikleri için %5 önemlilik seviyesinde farklılıklar belirlenmiştir. Çiçeklenme gün sayısı (70.8 gün), bitkide ana dal sayısı (2.5 adet), bitki boyu (37.6 cm), hasat indeksi (%37) ve tane nemi özellikleri açısından farklılık önemsiz olarak bulunmuştur. 

Üstün olarak belirlenen 60 hat için yapıllan teknolojik analizler sonucu protein oranı %19.8, kuru ağırlık 40.93 g, kuru hacim 83.32 ml, ıslak hacim 173 ml, yaş ağırlıkları 85.76 g, pişme süresi 45.7 d, su alma kapasitesi 0.45 g/tane, su alma indeksi ortalaması %1.10, şişme kapasitesi 0.40 ml/tane, şişme indeksi %2.21 olarak belirlenmiştir. Agronomik özelliklere göre nohut saf hatları için ilk 7 ana bileşen toplam değişkenliği tanımlamaya %78.6, teknolojik tane gözlemleri için ilk dört ana bileşen toplam değişkenliği tanımlamaya %89.5 oranında katkı sağlamıştır. Bu araştırma sonucunda 141 saf hatlık çekirdek koleksiyon elde edilmiştir.

Abstract:
This thesis was carried out with the aim of characterization, selection and determination of some agricultural characteristics of the western mediterranean chickpea populations. İn the research, agro-morphological characterization was performed for 236 chickpea populations sampled trhout the coastal and crossing zones in Türkiye.

Days to emergence (22.3 days), weight of 100 seeds (39.7 g), time to 50% pod formation (84.7 days), number of days to maturity (104.0 days), height of first pod (19.7 cm), pods per plant (29.2 units), seeds per plant (25.8 units), seeds per pod (0.9 units), empty pods (3.3 units), the number of full pods (25.8 units), biological yield (279 kg da-1) and grain yield (104 kg da-1) in terms of agro-morphological properties among chickpea pure lines were significant. 

As a result of the technological analyzes made for the 60 lines determined as superior, the protein rate is 19.8%, the dry weight is 40.93 g, the dry volume is 83.32 ml, the wet volume is 173 ml, the wet weight is 85.76 g, the cooking time is 45.7 d, the water intake capacity is 0.45 g/grain, the water intake index average 1.10%, swelling capacity 0.40 ml/grain, swelling index 2.21% was determined. While According to agronomic characteristics, the first 7 main components for chickpea pure lines defined the total variability as 78.6%, by the technological seeds observations, the first 4 main components defined the total variability of 89.5%. With the thesis, a core collection of 141 pure lines was obtained.