Üniversite öğrencilerinde riskli davranışlar ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of risky behaviors and the factors affecting them in university students
Yazar: ELİF DEMİRHAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'nde eğitim görmekte olan öğrencilerde riskli davranışlar ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikte olan bu çalışmaya İzmir Katip Çelebi Üniversitesinde eğitim gören, araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden öğrenciler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma 01.05.2024 ile 31.10.2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmanın örneklem büyüklüğü open epi hesaplama aracılığı ile hesaplanmıştır. İzmir Katip  Çelebi Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenci sayısı 18.610 kişi olduğundan sıklık bilinmeyen sıklık olarak %50 olarak alındığında %95 güven aralığı %80 güç %5 hata payı ile en az örneklem sayısı 40 kişi olarak belirlenmiştir Toplam 405 kişiye ulaşılmıştır. Eksik ya da uygunsuz doldurulan 23 anket çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışma 382 kişinin verileriyle yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Bilgi Formu, Riskli Davranışlar Üniversite Formu Anketi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; Kolmogorov-Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon testi  ve post hoc alt grup analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 382 öğrenci dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 21.55 ± 1.79 (Median: 22.00, min: 18.00, max: 24.00) idi. Katılımcıların 234'ü (%61.3) kadın, 148'i (%38.7) erkekti. Yaş parametresi, cinsiyet, aile yapısı, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, anne çalışma durumu, öğrencilerin öğrenim gördükleri bölüm ve sınıf, yaşadıkları yer, sigara kullanım durumu, alkol kullanım durumu ve sağlık sorununda ilk başvurulan merkez ile riskli davranışlar anket toplam puanı arasında anlamlı ilişki bulundu. Aile birlikteliği, baba çalışma durumu, kayıtlı olunan aile hekimini tanıma, şimdiye kadar aile hekimine başvuru sayısı ve katılımcıların aile hekimi ile riskli davranışlar hakkında görüşme durumu ile riskli davranışlar anket toplam puanı arasında anlamlı ilişki bulunmadı.
Sonuç: Katılımcıların Riskli Davranışlar Ölçeği alt boyutlarından elde ettikleri puan ortalamaları, üniversite öğrencileri üzerinde aynı ölçekle yapılan önceki çalışmalarda elde edilen bulgularla uyum göstermektedir. Literatürle uyumlu olarak yapılan araştırmalarda, riskli davranışlar (antisosyal davranışlar, alkol kullanımı, sigara kullanımı, intihar eğilimi, beslenme alışkanlıkları, okul terki, madde kullanımı) arasında zayıf ile orta düzeyde, pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Riskli Davranışlar, Üniversite Öğrencileri, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Aile Hekimliği

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate risky behaviors and the factors affecting them in students studying at İzmir Katip Çelebi University.
Methods: This cross-sectional study included students studying at İzmir Katip Çelebi University who volunteered to participate in the research. The study was conducted between 01.05.2024 and 31.10.2024. The sample size of the study was calculated using the OpenEpi calculation tool. Since the number of students enrolled at İzmir Katip Çelebi University is 18.610, and the frequency is assumed to be 50% with an unknown distribution, the minimum sample size was determined to be 377 participants with a 95% confidence interval, 80% power, and a 5% margin of error. A total of 405 participants were reached. However, 23 questionnaires were excluded from the analysis due to incomplete or inappropriate responses. Therefore, the final analysis was conducted on the data of 382 participants.
Results: A total of 382 students participated in the study. The mean age of the participants was 21.55 ± 1.79 (Median: 22.00, min: 18.00, max: 24.00). Among the participants, 234 (61.3%) were female, and 148 (38.7%) were male. Significant relationships were found between the total score of the Risky Behaviors Questionnaire and variables such as age, gender, family structure, maternal education level, paternal education level, maternal employment status, students' field and year of study, place of residence, smoking status, alcohol use, and the first healthcare center consulted for health problems. However, no significant relationship was found between the total score of the Risky Behaviors Questionnaire and variables such as family cohesion, paternal employment status, familiarity with the registered family physician, the number of previous visits to a family physician, or discussions with the family physician about risky behaviors.
Conclusion: The mean scores obtained from the subscales of the Risky Behaviors Scale are consistent with the findings from previous studies conducted on university students using the same scale. In line with the literature, studies have found weak to moderate, statistically significant positive relationships between risky behaviors (antisocial behaviors, alcohol use, cigarette smoking, suicidal tendencies, eating habits, school dropout, and substance use).
Keywords: Risky Behaviors, University Students, Primary Healthcare Services, Family Medicine