İslam aile hukuku bağlamında İbn Kayyim el-Cevziyye'nin görüşleri
Ibn Qayyim El-Cevziyye's opinions in the context of İslamic family law
Yazar: FATİH ÇİNAR
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Boşanma = Divorce ; Evlilik = Marriage ; İbn Kayyım el-Cevziyye = İbn Kayyım el-Cevziyye ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu çalışmada, İbn Kayyim'in (ö. 751/1350) İslam aile hukuku alanındaki görüşleri ele alınmıştır. Üç ana başlıktan oluşan çalışmanın ilk bölümünde onun hayatı ve ilmî kişiliğini tanıtmaya dönük özlü bilgiler verilmiştir. 
İkinci bölümde görüşleri diğer âlimlerle mukayeseli bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede nişanlanma, evlilik, akdin rükûnları-şartları ve bunların fıkhî sonuçları izah edilmiştir. Evlilik cihetinden bakıldığı takdirde İbn Kayyim, nikâh akdinin gerçekleşmesinde kolaylaştırıcı bir anlayış benimsemiştir. Onun îcâb ve kabûl için kullanılacak Arapça nikâh ve tezvîc kavramları yanında diğer dillerdeki lafızların da geçerli olduğunu söylemesi bunun açık bir tezahürüdür. Üçüncü bölümde boşama ve onunla doğrudan ilişkili konular incelenmiştir. Onun bu bağlamda çerçeveyi oldukça daraltarak talâkın cari olmasına sebebiyet veren nedenleri azalttığı tespit edilmiştir. Bidʻî talâkın geçersiz, üç talâkın ise bir boşama şeklinde geçerli olacağını ifade etmesi; sarhoş ve zor altında olan şahsın talâkını boşama niyeti bulunmadığı için muteber görmemesi bu anlayışının bir yansımasıdır. 
İbn Kayyim, yer yer Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855) ve İbn Teymiyye'ye (ö. 728/1328) muhalefet etmiş olsa da çoğunlukla onlara muvafık kalmıştır. Onun, toplumun sorunlarına başarılı çözüm önerileri getirmesi fetvalarının hüsnü kabul görmesinde etkili olmuştur. Bunda engin ilmî, diyalektik ve objektif metodu ve ictihad ameliyesini etkin bir şekilde işletmesinin rolü büyüktür. Böylece hayattayken yaygınlık kazanan şöhreti giderek artmıştır. Nihayet görüşleri yakın ve muasır dönem âlimler için referans olmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Fıkıh, İbn Kayyim, İbn Teymiyye, aile hukuku, evlilik, boşama.

Abstract:
In this study, the views of Ibn Qayyim (d. 751/1350) in the field of Islamic family law are presented. In the first part of the study, which consists of three main topics, concise information about his life and his scientific personality is given. In the second part, their views are evaluated in a comparative manner with other scholars. In this context, engagement, marriage, the conditions of marriage contract and the fiqh results of them are explained. From the point of view of marriage, Ibn Qayyim adopted a facilitative approach of the realization of the marriage contract. The fact that he says that the weddings in other languages are valid in addition to the Arabic concepts of marriage contract and marriage (tezvîc) used for offer and acceptance are a clear indication of this approach. In the third part, divorce and its related issues are examined. In this context, it has been found that he narrows the framework considerably and reduces the reasons that cause divorce (talaq) to be valid. It is a reflection of this understanding of him that he stated that "bid'î talaq" -which is a divorcement method- would be invalid but a talaq with its three repetitions would be valid as a divorce, and that he did not consider the talaq of a person who is drunk and under difficult because he has no intention of divorce.
Although Ibn Qayyim opposed Ahmed b. Hanbel (d. 241/855) and Ibn Teymiyye (d. 728/1328), he mostly acted along the lines of them. His successful proposals for solutions to the problems of society have been effective in the acceptance of his fatwas. In this, the deep scientific, dialectical and objective method and the application of ijtihad effectively play an important role. Thus, his reputation, which became widespread during his life, gradually increased. Finally, their views have been a reference for recent and contemporary scholars.
Keywords: Fiqh, Ibn Qayyim, Ibn Teymiyye, family law, marriage, divorce.