Yaşlı travma hastalarında mortaliteye etkili faktörler
Factors effecting on mortality in elderly trauma patients
Yazar: UMUT GÜLAÇTI
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET ÜSTÜNDAĞ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Travma = Trauma ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Travma, sosyoekonomik gelişmişliğe bakmaksızın her ülkede temel halk sağlığıproblemlerinden biridir. Travma sorunu her yaştan insanı etkileyebilir. Ülkemizde yaşlınüfustaki artma ile birlikte önümüzdeki yıllarda sorunun daha ciddi olarak karşımıza çıkmasıbeklenmektedir. Tıptaki gelişmeler ve yaşlılıktaki diyabet, artrit ve koroner arter hastalıklarıgibi sorunlarla daha iyi baş edilebilir hale gelinmesi ile bu gruptaki hastaların hem yaşamkaliteleri hem de süreleri yükselmiştir. Buna bağlı olarak yaşlıların özellikle düşme ve trafikkazaları gibi travmalara maruz kalma olasılığı artmaktadır.Ocak 2004 ile Mayıs 2008 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Hastanesi AcilServisinde tedavi edilen 531 yaşlı (55 yaş ve üstü) travmalı hastaya ait veri ge riye dönükolarak analiz edildi ve ardışık olarak çalışmaya alındı. Tüm hastalar acil serviste görüldü .Hastalar sağ kalanlar (n=451) ve ölenler (n=80) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Sağkalanlar Grup 1 ve ölenler Grup 2 olarak adlandırıldı. Sağ kalanlar ve ölenler arasındamortalite üzerinde etkili olabileceğini düşündüğümüz yaş, cinsiyet, hastanın mevcut yandaşhastalıkları ve kullanmakta olduğu ilaçlar, olayın meydana geldiği yer, travmanın oluş şekli,travmanın izole veya multiple oluşu, yaralanmanın me ydana geldiği vücut bölgesi, travmasonrası ortaya çıkan yaralanmanın tipi, hastaneye ilk gelişteki hemotokrit değeri, hastanedekalış süreleri ve tedavileri ile travma skorlamaları (glasgow koma skoru ve revize travmaskoru ) araştırıldı. Çalışmaya dosya notlarına ulaşılamayan, dosya bilgileri eksik ve ex duhulolarak başvuran hastalar alınmadı.Çalışmamızdaki yaralanmalar ünivariate istatistiksel analizlerle; ev dışında (p=0,002) veADTK sonrası olan olaylarda (p<0.05), kafa travması, batın ve göğüs travmasımevcudiyetinde (p<0.05), yaralanma yeri olarak kafa veya yüz kemiklerinde fraktür, epiduralhematom, subdural hematom, SAK, kontüzyo serebri/intraparankimal kanama, kot/sternumfraktürü, pnemotorax, hemotorax ve akciğer ko ntüzyonu olanlarda (p<0.05), GKS ve RTS'sidüşük çıkanlarda (p<0.05) olmak üzere mortaliteye etkili faktörler olarak tespit edildi.Olayın ADTK sonrası meydana gelmesi (odds ratio OR=0,471, confidence intervalCI=0,215-1,032), (OR=0,113, CI=0,038-0,338), SAK'nın olması (OR=0,204, CI=0,054-0,763), akciğer kontüzyonu olması (OR=0,170, CI=0,063-0,456), kontüzyoserebri/intraparankimal kanama varlığı (OR=0,085, CI= 0,085-0,751) ve düşük RTS skoru(OR=0,525, CI=0,420-0,656) mortaliteyi etkileyen en önemli bağımsı z değişkenler olarakbulundu.Anahtar kelimeler: Yaşlı hastalar, Travma, Mortalite

Abstract:
Trauma is one of the main public health problems in every country free of the socialand economic development. trauma can effect every one of any ages.according to the growthin the number of the elderly population we will face with this issue seriously in the next years.By the advances in medicine and well accomplished diabetes melitus, arthritis, coronaryarterial diseases in the elderly population; patients of this group has a beter life quality. Thepossibility of trauma especially vehicle accidents and falls gets more frequent in the elderly.531 elderly patients admitted to Dicle University Hospital Emergency Departmentbetween January 2004 and May 2008 are included subsequently in th e study and data of thesepatients were analyzed retrospectively. All patients have been seen in emergency department.Patients were divided into two groups: the survey (n=451) group and mortal (n=80)group. Survey group was named as group 1 and mortal group was named as group 2. betweengroup 1 and 2 age, sex, chronic diseases, drug use, the formation of the trauma, izolated ormultiple trauma, the injured body part, the type of injury seen after trauma, initial hemoatocritat admission, hospitalization period, therapies, trauma scores (Glascow Coma Score andRevized Trauma Score) were analyzed as the possible factors effecting on mortality. Theincomplete patient files are not included in the study.İn our study we found that traumas out of house (p=0,002), Pedestrian-vehiclecollision (p<0.05), head trauma, abdominal and thorax trauma (p<0.05), face and skullfractures, epidural hematoma, subdural hematoma, subarachnoid hemorrage, cerebralcontussion/intraparanchimal hemorrage, rib/ sternum fractures, pnomothorax, hemothorax,pulmonary contussion (p<0.05), low Glascow Coma Scale and Revized Trauma S core (p<0.05) were the factors that were effecting mortality.Pedestrian-vehicle collision (odds ratio OR=0,471, confidence interval CI=0,215-1,032), (OR=0,113, CI=0,038-0,338), subarachnoid hemorrage (OR=0,204, CI=0,054-0,763),pulmonary contusion (OR=0,170, CI=0,06 3-0,456), cerebral contusion/ intracerebralhemorrage (OR=0,085, CI= 0,085-0,751) and low RTS (OR=0,525, CI=0,420 -0,656) were theindependent variables effecting mortality.Key words: elderly patient, trauma, mortality