Tasarım temelli fen öğretimi uygulamasının öğrencilerin fen başarısı, yaşam becerileri ve fen öğrenme yaklaşımlarına etkisi
The effect of design-based science teaching practices on science achievement, life skills and permanence in students with different learning approaches
Yazar: GÜLŞEN SATILMIŞ
Danışman: PROF. DR. FİKRET KORUR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada 6. Sınıf "Elektriğin İletimi" ünitesinde tasarım temelli fen öğretim yönteminin öğrencilerde fen başarısı, yaşam becerileri ve fen öğrenme yaklaşımlarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız 2022-2023 eğitim öğretim yılının bahar döneminde Burdur il merkezinde bulunan iki ortaokulun 6.sınıfında bulunan toplam 166 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. İki ortaokul seçilirken, başarı düzeyi, sosyoekonomik durum, okulların konumu ve öğrenci sayısı gibi kriterler dikkate alınmıştır. Bu çalışmada ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel model tercih edilmiştir. Uygulamadan önce her iki gruba ön test olarak "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" uygulanmıştır. Uygulama süreci üç hafta sürmüştür. "Elektriğin İletimi" ünitesi; deney grubunda 79 öğrenci ile tasarım temelli öğrenme yöntemi (TTOY) kullanılarak, kontrol grubunda ise 87 öğrenci ile öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yönteme (ÖPUY) göre işlenmiştir.
Deney grubunda, çeşitli formların kullanılmasıyla bir deney süreci yürütülmüştür. Bu süreçte, öğrencilerin üniteyle ilgili bilgileri kendi çabalarıyla keşfetmeleri, bu bilgilerin kalıcı olmasını sağlamaları ve günlük yaşamlarına uyarlamaları amaçlanmıştır. Ayrıca, işbirliği yaparak öğrenme sürecine katılmaları teşvik edilmiştir. Kontrol grubunda ise, öğretim programında belirtilen diğer yöntemler uygulanmış; dersler ağırlıklı olarak anlatım, tartışma, gösterip yaptırma ve soru-cevap teknikleriyle işlenmiştir. Dersler ayrıca ev ödevleri ve ders kitabındaki etkinliklerle desteklenmiştir. Uygulama sonunda son test "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" uygulanmıştır.
Uygulama öncesinde ve sonrasında uygulanan "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" nden elde edilen veriler MANCOVA ile analiz edilmiştir. MANCOVA analizi, problem durumunda belirtilen tasarım temelli fen öğretim yöntemi ve öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yöntemlerinin akademik başarıya, yaşam becerisine ve fen öğrenme yaklaşımlarına etkisini ortaya çıkarmak ve bağımsız değişkenlerin yönteme etkilerini eşitlemek için kullanılmıştır. Yapılan betimsel analizler ile MANCOVA için sayıltılar sağlanmıştır. Analizler sonucunda deney grubuna uygulanan tasarım temelli fen öğretim yönteminin kontrol grubuna uygulanan öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yöntemlere göre akademik başarılarında, yaşam becerilerinde ve derin fen öğrenme yaklaşımlarında daha anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Araştırmaların alt problemlerinin analizinde ilişkili t-testi analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda; akademik başarıda kontrol grubunda anlamlı fark gözlenmezken, deney grubunda anlamlı bir fark gözlenip artış gerçekleşmiştir (p<0,05). Yaşam becerileri ölçeğinde gruplar içinde yapılan analizde anlamlı farklılık görülürken deney grubunda artma, kontrol grubunda azalma meydana gelmiştir (p<0,05). Derin fen öğrenme yaklaşımlarında ise deney grubunda anlamlı farklılık gözlenmez iken kontrol grubunda anlamlı farklılık gözlenip azalma gerçekleşmiştir (p<0,05). Yüzeysel fen öğrenme yaklaşımlarında deney ve kontrol gruplarında anlamlı fark olup azalma meydana gelmiştir. 
Araştırma sonucunda; tasarım temelli fen öğretim yönteminin öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı, derin fen öğrenme yaklaşımlarını ve yaşam becerilerini olumlu yönde değiştirdiği sonucuna varılmıştır. Özellikle yaşam becerilerini tüm yönleriyle ele alınması tasarım temelli fen öğretim yönteminin eğitimdeki yerini daha geniş perspektiften değerlendirme imkânı sunmuştur. Ayrıca bulgularımız, yüzeysel ve derin öğrenme yaklaşımlarının uzun vadede nasıl etkilendiğini ve öğrenci katılımının rolünü inceleyen gelecekteki araştırmalar için bir temel sağlar. Bu sonuçlar tasarım temelli fen öğretim yönteminin fen eğitimindeki etkinliğini ortaya koyarak, eğitim politikalarının bu tür yöntemleri destekleyecek şekilde şekillendirilmesine ve öğretim süreçlerinde nasıl etkili olabileceği konusunda katkı sağlar.

Abstract:
This study aims to investigate the effects of the design-based science teaching method on students' science achievement, life skills, and science learning approaches in the 6th grade unit of "Electricity Transmission." The research was conducted with a total of 166 students from Suna Uzal Middle School and Şeker Middle School, both located in Burdur, during the spring semester of the 2022-2023 academic year. When selecting the two middle schools, criteria such as achievement level, socioeconomic status, school location, and student number were considered. A pre-test post-test control group quasi-experimental model was preferred for this study. Prior to the application, both groups were administered a "Electricity Transmission Achievement Test," a "Life Skills Scale," and a "Science Learning Approaches Scale" as pre-tests. The implementation period lasted three weeks. The "Electricity Transmission" unit was taught to the experimental group of 79 students using the design-based learning method (DBLM), while the control group of 87 students was taught using the method implemented by the teacher according to the curriculum (TICM).
In the experimental group, a process involving various forms was conducted to allow students to discover the unit-related knowledge on their own, ensure the permanence of this knowledge, and adapt it to their daily lives. Additionally, students were encouraged to participate in the learning process through collaboration. In the control group, other methods specified in the curriculum were applied, with lessons being delivered primarily through lecture, discussion, demonstration, and question-and-answer techniques, supported by homework and textbook activities. At the end of the application, the "Electricity Transmission Achievement Test," "Life Skills Scale," and "Science Learning Approaches Scale" were administered as post-tests.
The data obtained from the "Electricity Transmission Achievement Test," "Life Skills Scale," and "Science Learning Approaches Scale" administered before and after the application were analyzed using MANCOVA. The MANCOVA analysis was employed to reveal the impact of the design-based science teaching method and the teacher's method under the curriculum on academic achievement, life skills, and science learning approaches, and to equalize the effects of the independent variables on the method. Descriptive analyses were performed to ensure the assumptions for MANCOVA. The results indicated that the design-based science teaching method applied to the experimental group was significantly more effective than the teacher's method applied to the control group in terms of academic achievement, life skills, and deep science learning approaches (p<0.05). In the analysis of the sub-problems of the research, related t-test analysis was conducted. The results showed a significant increase in academic achievement in the experimental group, whereas no significant difference was observed in the control group (p<0.05). In the life skills scale, significant differences were observed between groups, with an increase in the experimental group and a decrease in the control group (p<0.05). In terms of deep science learning approaches, a significant difference was found in the control group, with a decrease, while no significant difference was observed in the experimental group (p<0.05). In surface-level science learning approaches, significant differences and decreases were observed in both experimental and control groups.
The study concluded that the design-based science teaching method improved students' academic achievements and positively influenced their deep science learning approaches and life skills. This method can be applied by subject teachers and classroom teachers in units and achievements requiring such applications.