Vergi hukukunda genel tebliğ ve sirkülerin hukuki rejimi
The legal regime of general communiqués and circulars in tax law
Yazar: OLGUN TUNCAY AYVACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDRİS HAKAN FURTUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Vergi Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Genel tebliğ = General communique ; Sirküler = Circular ; Türk Vergi Kanunu = Turkish Tax Code ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi Kanunu = Tax Code ; Vergi hukuku = Tax law

Özet:
Her geçen gün karmaşık hale gelen ticari ilişkiler vergi kanunlarında açıkça öngörülmeyen durumlarda vergi kanunun somut olaya uygulanmasında tereddütler, yorum ve açıklama gerektiren hususlar ortaya çıkarmakta ,bunun için idarece sıklıkla genel tebliğ adıyla vücut bulan genel düzenleyici işlem tesisini zorunlu kılmaktadır. Yine idare ülke çapında kanunun uygulanmasında tek tip uygulama temin etmek sureti ile uygulamada eşitlik sağlanması amacı ile de kanunun uygulanması ile ilgili temel esasları bu genel tebliğler vasıtası ile belirlemektedir.  
Vergi kanunlarının uygulanmasındaki giderek vazgeçilmez hale gelen rolü göz önünde bulundurularak çalışmanın konusu olan genel tebliğ ve sirkülerin hukuki rejiminin belirlenmesi için idarenin düzenleme yetkisinin kaynakları, bu konudaki farklı görüşler, vergi hukukunun kaynakları, vergi hukukunun kaynaklarına egemen olması gereken  Anayasal ilkeler, genel tebliğin hukuki niteliği ve yargısal denetimi, son olarak sirkülerin hukuki niteliği ve yargısal denetimi konuları ele alınmıştır. 
Çalışmamızın Birinci Bölümü'nde, genel tebliğin idarenin düzenleyici işlem yetkisine dayandığı göz önünde bulundurularak idarenin düzenleyici işlem yetkisinin kaynağı konusu incelenmiştir. 
Çalışmanın İkinci Bölümü'nde vergi hukukunun kaynakları incelenmiştir. Genel olarak idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisine dayansa da vergi hukukunda idarenin genel düzenleyici işlem yapmasında Anayasal sınırlamalar söz konusudur. Genel tebliğin yargısal denetimine bakış açısını yakından ilgilendiren vergi hukukunun kaynakları arasındaki yeri irdelenmiştir.
Üçüncü Bölüm'de sirkülerin hukuki niteliği, genel tebliğ ile olan farkları üzerinde durularak daha net ortaya koymaya çalışılmıştır. Sirkülerin yargısal denetimi ve bağlayıcılığı sorunu da ayrıca üzerinde durulan konulardandır. Bu konuda VUK'nun 413. Maddesi ile sirkülerin sadece kanunların açıklanmasına özgülendiği halde uygulamada hukuk yaratan kaynaklara dönüştüğü haller gözlenmiş örnekle açıklanmıştır.   
Tüm incelemelerimiz sonucunda, idarenin genel tebliğ ve sirküler yolu ile çeşitli düzenlemeler yaparken, verginin toplanmasını en üst seviyeye çıkarma eğiliminde olduğu, kanunla düzenlenmemiş alanları yorum ve açıklama yolu ile vergilendirme alanını genişletme eğiliminde olduğu günümüzde vergi hukukuna özgü olarak genel tebliğ ve sirküler yolu ile gerçekleşen düzenlemelerin yargısal denetiminin daha etkin kılınarak bu yöndeki idarenin yetki alanını genişletme eğiliminin dengelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Commercial relationships which are becoming more complex as time goes by, create inevitable hesitations while applying tax laws to present cases and give ground to situations that need interpretation and explaining. So, the tax administration finds the solution in preparing administrative regulatory acts and the instruments commonly preferred is the "generals communiqué". The tax administration issues general communiqués to determine the main principles of the application of law, in order to promote a uniform implementation of rules country-wide and to maintain equality in execution. 
Keeping in mind the indispensable role of general communiqués and circulars in the application of tax law, this study has investigated the source of the general regulatory power of the administration, sources of tax law, constitutional principles that should be ruling over tax law, the legal property and judicial review of general communiqués and circulars in order to determine the legal regime of these administrative regulatory acts. In the first section of our study, the source of the general regulatory power of the administration has been investigated on account that the general communiqués are issued in reliance of this power. 
In the second section the sources of tax law has been taken in hand. Even though the administration has a general regulatory power, in tax law, there are constitutional principles and restrictions that need to be respected. The place of general communiqués inside the tax sources of tax law has been explicated in order to determine the measure of judicial review.
In the third section, the legal property of circulars have been determined discussing their differences with general communiqués. The judicial review of circulars and the question whether these acts are binding or not have been examined. Even though, Article 413 of Tax Procedure Act has allocated circulars to the purpose of explaining laws, in practice they have transformed to sources that create law. 
As a result of all these examinations, a clear perspective that the tax administration, issues general communiqués and circulars to fulfill the purpose of collecting taxes at a maximum rate has been adopted. It can be seen that the tax administration shows an effort to extend the taxable area set by laws with explanations and interpretation. That is why, general communiqués and circulars that are specific regulatory acts to tax law should be subject to a much more effective judicial review; hence balancing the tendency of the administration to extend the regulatory power.