Sosyal yardım politikası uygulama sisteminin, hanehalkı yararlanma düzeylerinin ve etkileyen faktörlerin araştırılması: Antalya ili kırsal alanı örneği
Investigating the social assistance policy practices and factors affecting the household benefit levels in rural areas: Case of the province of Antalya
Yazar: ABDOULAZIZE HAMIDOU TAFFA
Danışman: PROF. DR. CENGİZ SAYIN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Son yıllarda, Türkiye'de sosyal yardım programları artan bir önem kazanmıştır. Kamu sosyal yardım harcamaları, yardım programlarının çeşidi ve yardımdan yararlananların sayısı yıllara göre artmaktadır. Bu araştırmanın ana amacı, Antalya ili örneğinde kırsal alan sosyal yardım politikası uygulamalarına, hanehalkı yararlanma düzeylerine ve etkileyen faktörlere odaklanmıştır. Özellikle araştırma kapsamında sosyal yardımların işleyiş sistemi belirlenmiş, yardımlarda yardım gelir oranı hesaplanmış, hanehalkı yararlanma düzeyleri ve yararlanma düzeylerini etkileyen faktörler belirlenmiştir.
Konyaaltı ilçesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'nın yardımdan yararlanan hane listesinden gayeli olarak seçilen ve görüşmeyi kabul eden 100 hane ile anket gerçekleştirilebilmiştir. Ayrıca, Antalya İli merkez ilçelerindeki 5 belediye (Konyaltı, Muratpaşa, Kepez, Aksu ve Döşemealtı) ve 5 ilçe sosyal yardım vakfı yöneticilerinden birincil veriler toplanmıştır. Yardımdan yararlanan hanehalklarının sosyo-ekonomik özellikleri, yararlanılan sosyal yardım programlarının özellikleri ve sosyal yardım sistemlerinin ana göstergelerinin belirlenmesinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Ayrıca, hanehalkı yardım gelir oranını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde çoklu regresyon analizi kullanılırken, hanehalkı sosyal yardım (muhtaçlık) düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemek için çok terimli lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, Konyaaltı ilçesinde kamu sosyal yardımlarından yararlanan hanehalkının %50'sinin az muhtaç, %15'inin muhtaç ve % 35'inin ise çok muhtaç düzeydeki kategoride yer aldığı ortaya konulmuştur. Hanede içinde  yaşayan toplam birey sayısı, çalışan sayısı, bireylerin aylık geliri, hanehalkı reisi cinsiyeti ve hanece alınan sosyal yardım sıklılığının yardım - gelir oranını olumsuz etkilediği görülmüştür. Diğer yandan hanehalkı reisi yaşı, hanehalkı içinde yaşayan bireylerin ilk-orta okul seviyesine sahip olanların sayısı ve hanehalkı aylık yardım tutarının yardım - gelir oranını olumlu etkilediği belirlenmiştir.
Az muhtaç düzeydeki hanehalkı bulgularına göre; hanehalkı reisinin yaşı, alınan sosyal yardım grubu ve hanehalkı içinde yaşayan bireylerin aylık kazanılan geliri önemli faktörlerdir. Çok muhtaç düzeyde olanlarda;  hanehalkı reisi yaşı, hanede yaşayan bireylerin sayısı, alınan yardım grubu ve hanede yaşayan bireylerin aylık geliri önemli faktörlerdir. Ayrıca araştırma bulgularına göre sosyal yardımı yürüten kamu kurumları arasında bütünleşik bir ortak sosyal yardım sisteminin olmadığı, ülke düzeyinde bütünleşik bir sosyal yardım sistemine ihtiyaç bulunduğu ortaya çıkmıştır.
Araştırma bulgularına ülke genelinde uygulanan sosyal yardım çeşitleri çok fazla olup sosyal yardım çeşitlerinin sadeleştirilmesi için, ülke genelinde tüm kamu ve ilgili diğer kurumların dâhil olduğu bütünleşik bir "sosyal yardım izleme sisteminin" oluşturulması gerekmektedir. Böylece yoksullukla mücadeleye ayrılan kaynakların etkili kullanımı sağlanabilecektir. Yine, sosyal yardım sağlayan kurum ve kuruluşların hepsinin, sosyal yardım başvurularının değerlenmesinde ortak kriterler kullanılmasının, yardıma muhtaç yoksul vatandaşların bu kurumlara güveninin artmasına olumlu etkide bulunacaktır.

    
ANAHTAR KELİMELER: Yardım gelir oranı, yardımdan yararlanma düzeyi, kamu sosyal yardımı, çoklu regresyon analizi, çok terimli regresyon analizi, bütünleşik sosyal yardım sistemi, Antalya, Türkiye.

Abstract:
During the last decades, the social assistance programs gained increasing importance in Turkey. The country public social assistance programs, social funding and the number of assistance programs beneficiaries increase over the years. The main objective of this research is to investigate the implementation of social assistance system, the households benefit levels and the factors affecting these benefit levels in the province of Antalya. Especially within the scope of this research, the functioning system of social assistance has been determined, the assistance and income ratio has been calculated, and the factors affecting the household benefit levels and the factors affecting this benefit levels have been determined.
The survey has been conducted in the district of Konyaaltı and primary data have been collected through household survey from 100 households purposely selected from the list of the beneficiaries of Social Assistance and Solidarity Foundation who were willing to participate in survey. Primary data have been collected through household's survey from 100 households purposely selected from the list of the beneficiaries of Social Assistance and Solidarity Foundation of the district of Konyaaltı. In addition, primary data have been collected from 5 municipal and 5 districts (Konyaltı, Muratpaşa, Kepez, Aksu and Döşemealtı) responsible for social assistance and services Antalya. Descriptive statistics have been used to determine the socio-economic characteristics of the beneficiary households and social assistance programs and the main indicators of the social assistance systems.
In addition, multiple regression analysis has been used to determine the factors affecting the households assistance and income ratio and multinomial logistic regression analysis has been used to determine the factors affecting the households needy levels from social assistance.
According to the research findings, 50% of the households in Konyaaltı district were less needy, 15% was needy and 35% of households were very needy from public social assistance. It was observed that the number of persons, the number of employees, the monthly income of the persons living in the household, the sex of the head of household and the frequency of delivering the social assistance to the household affected negatively the assistance and income ratio. The age of the head of household, the number of people with primary and secondary school educational level living in the household and the monthly amount of the assistance received by the household affected positively the assistance and income ratio.
In respect to less needy households, the age of the head of household, the group of social assistance and the monthly income of the persons living in the household were significant predictive factors of needy households. The age of the head of household, the number of people living in the household, the group of social assistance and the monthly income of the persons living in the household were significant predictive factors of very needy households.  In addition, the research findings revealed a lack of an integrated social assistance system including all public institutions executing the social assistance therefore there is a need for an integrated social assistance system at the country level. 
In pursuance to the researches findings it is urgent to simplify the types of social assistance and to implement a country integrated "social assistance monitoring system" including all public and other relevant institutions.  This could ensure the effective use of the resources devoted to fight against poverty. Besides, the fact that all the institutions and organizations executing social assistance use a common criterion in evaluating the application for social assistance will increase the trust of needy citizens towards these institutions. 



KEYWORDS: Assistance and income ratio, assistance benefit level, public social assistance, multiple regression analysis, multinomial logistic regression analysis, integrated social assistance system, Antalya, Turkey.