Klasik müzik eğitimi almış müzisyenlerin Türk müziği koma sesleriyle oluşturulmuş mikrotonal çoksesli eserleri algılaması
Classical music educated musician's percaption of mi̇crotonal polypohy works which are arranged with Turkish music microton notes
Yazar: NECATİ PALA
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY KARŞICI
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Batı müziği = Western music ; Klasik müzik = Classical music ; Koma = Coma ; Mikrotonal = Microtonal ; Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education ; Müzisyenler = Musicians ; Türk müziği = Turkish music ; Çokseslilik = Polyphony

Özet:
Batı klasik müzik eğitimli/öğrenimli kişiler özellikle Romantik Dönem ve Klasik Dönem eserleriyle birlikte on iki eşit yarım sesten oluşan tamperaman dizisine, majör/minör akorlara; bu dönemlerin eserlerinin akort sistemine, entonasyonuna, armonik yapısına alışarak bu özellikleri farklı ses sitemlerine göre işitsel olarak daha uygulanabilir bulma eğilimi gösterebilmektedir. Bu kişiler içinde yer alan kimi bestecilerin komalardan (mikrotonlardan) oluşan teksesli eserleri eşit tamperaman ses sistemine uygun olarak çoksesli düzenlediği; kimi müzisyenlerin de benzer armoni kurallarıyla seslendirdiği görülmektedir. Bu durumun Batı klasik müzik eğitimli kişilere seslendirme açısından kolaylık sağladığını ama komalı eserlerin geleneksel tınılarının kaybolmasına yol açtığını düşünmekteyiz. 
Bu tez çalışmamızda uşşak makamında bir Türk klasik müziği ve bir de Türk halk müziği eseri ilk olarak eşit tamperaman ses sistemine/Batı klasik müzik armonisine uygun olarak çoksesli düzenlenip Batı müziği tavrıyla seslendirilerek kaydedildi. İkinci olarak da aynı iki eser bu kez kendi makamına uygun olarak, yani uşşak komalarını hem ezgide hem de alt partilerde kullanarak çoksesli düzenlenip Türk müziği tavrıyla seslendirilerek kaydedildi. Çoksesli düzenlemede armonik derecelendirme aynı bırakılıp eşlikte yalnızca cent değerlerinde değişiklik uygulandı. 
Çalışmamızın verileri Nitel Araştırma Yöntem ve Teknikleri içinde yer alan yüz yüze, yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak Mayıs 2018 ile Ocak 2019 arasında altmış katılımcıyla tek tek yapılarak toplandı. Batı klasik müzik öğrenimi gören yirmi öğrenciye, Türk müziği öğrenimi gören yirmi öğrenciye ve yirmi uzmana ilk olarak kültürel geçmişleri ve eğitimleri ile ilgili sorular soruldu, daha sonra yukarıda söz edilen toplam dört Türk müziği eserinin çoksesli düzenlemeleri kulaklıkla dinletilerek bu düzenlemelerle ilgili sorular soruldu. Toplanan veriler değerlendirildiğinde birlikte tınlayan farklı en az iki sesin/frekansın uyumlu/doğru bulunup beğenilmesi ya da uyumsuz/rahatsız edici bulunup beğenilmemesinin nedeninin eğitimin kazandırdığı koşullandırılma olmadığı ve kültürel etmenlerin de net olarak bu yanıtlarda etkili olduğu saptanamamıştır. Müzikteki matematiksel oranların ve bu oranların beyinde yarattığı etkinin kişiye göre değiştiği ve tek doğru diye birşeyin olmadığı anlaşılmıştır.

Abstract:
Batı klasik müzik eğitimli/öğrenimli kişiler özellikle Romantik Dönem ve Klasik Dönem eserleriyle birlikte on iki eşit yarım sesten oluşan tamperaman dizisine, majör/minör akorlara; bu dönemlerin eserlerinin akort sistemine, entonasyonuna, armonik yapısına alışarak bu özellikleri farklı ses sitemlerine göre işitsel olarak daha uygulanabilir bulma eğilimi gösterebilmektedir. Bu kişiler içinde yer alan kimi bestecilerin komalardan (mikrotonlardan) oluşan teksesli eserleri eşit tamperaman ses sistemine uygun olarak çoksesli düzenlediği; kimi müzisyenlerin de benzer armoni kurallarıyla seslendirdiği görülmektedir. Bu durumun Batı klasik müzik eğitimli kişilere seslendirme açısından kolaylık sağladığını ama komalı eserlerin geleneksel tınılarının kaybolmasına yol açtığını düşünmekteyiz. 
Bu tez çalışmamızda uşşak makamında bir Türk klasik müziği ve bir de Türk halk müziği eseri ilk olarak eşit tamperaman ses sistemine/Batı klasik müzik armonisine uygun olarak çoksesli düzenlenip Batı müziği tavrıyla seslendirilerek kaydedildi. İkinci olarak da aynı iki eser bu kez kendi makamına uygun olarak, yani uşşak komalarını hem ezgide hem de alt partilerde kullanarak çoksesli düzenlenip Türk müziği tavrıyla seslendirilerek kaydedildi. Çoksesli düzenlemede armonik derecelendirme aynı bırakılıp eşlikte yalnızca cent değerlerinde değişiklik uygulandı. 
Çalışmamızın verileri Nitel Araştırma Yöntem ve Teknikleri içinde yer alan yüz yüze, yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak Mayıs 2018 ile Ocak 2019 arasında altmış katılımcıyla tek tek yapılarak toplandı. Batı klasik müzik öğrenimi gören yirmi öğrenciye, Türk müziği öğrenimi gören yirmi öğrenciye ve yirmi uzmana ilk olarak kültürel geçmişleri ve eğitimleri ile ilgili sorular soruldu, daha sonra yukarıda söz edilen toplam dört Türk müziği eserinin çoksesli düzenlemeleri kulaklıkla dinletilerek bu düzenlemelerle ilgili sorular soruldu. Toplanan veriler değerlendirildiğinde birlikte tınlayan farklı en az iki sesin/frekansın uyumlu/doğru bulunup beğenilmesi ya da uyumsuz/rahatsız edici bulunup beğenilmemesinin nedeninin eğitimin kazandırdığı koşullandırılma olmadığı ve kültürel etmenlerin de net olarak bu yanıtlarda etkili olduğu saptanamamıştır. Müzikteki matematiksel oranların ve bu oranların beyinde yarattığı etkinin kişiye göre değiştiği ve tek doğru diye birşeyin olmadığı anlaşılmıştır.