Elektronik Jacquard tezgahlarında tapestry dokumaları
Tapestries woven on electronic Jacquard looms
Yazar: HATİCE GÜLŞAH İNAN
Danışman: PROF. DR. GÜNAY ATALAYER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Dokuma tezgahlarının tarihi gelişimi düşünüldüğünde Joseph Marie Jacquard'ın karmaşık desenleri dokuyabilmek için geliştirmiş olduğu ağızlık açma sistemi, dokumacılık tarihi için bir devrim niteliğindedir. Geliştirilen bu ağızlık açma sistemi, günümüzde farklı tip makinalar ile uyumlu bir şekilde kullanılmak suretiyle birden fazla sektöre hizmet etmektedir.  Joseph Marie Jacquard'ın kendi portresini dokuyarak marifetlerini göstermek istediği bu mekanizma; aslında Jacquard tarafından, tapestry (duvar halısı) diye adlandırılan resim dokuma sanatının rahatlıkla icra edilebilmesi için geliştirilmiş olduğunu söyleyebiliriz. Tapestry bir dokuma tekniği olmakla birlikte günümüzde üretilen dokuma resimlerinin tümüne, tekniğinden bağımsız olarak düşünüldüğünde, verilen addır. Günümüzden yaklaşık 6 yüzyıl önce, dokuma freskleri gerçekleştirebilmek için ünlü ressamların hazırladığı tapestry (duvar halısı)  kartonlarına ihtiyaç duyulmaktaydı ve aynı zamanda birden fazla tapestry (duvar halısının)  üretiminin gerçekleştirilebilmesi için önemli bir aşamaydı. Buna ek olarak yoğun talep gören ürünlerin tekrardan üretimi aylarca sürdüğünden üretim maliyetleri önemli ölçüde yükselmekteydi. Sadece bu sebepten dahi olsa, tapestryler (duvar halıları)  bulunulan toplumda yalnız soyluların yaşam alanlarında kullanılan, sahip olunması güç sanat eserleri olarak bilinmekteydi. 15. yüzyılın aksine günümüze gelindiğinde ise, jakar mekanizmalarının ulaşmış olduğu teknolojik sistemler, bu alanda sanatını icra eden kişilerin bilgi ve becerilerini mevcut teknolojik birikimler ile birleştirerek sinerji oluşturabilme imkanı sunmaktadır. Örneğin; endüstriyel tekstil ürünleri içerisinde yer alan tapestry (duvar halısı)  dokumalarını jakar ağızlık açma mekanizmasının ulaşmış olduğu teknolojik imkanlar ile gerçekleştirmek  şimdilerde çok daha kısa sürede gerçekleşmektedir. Çalışmanın hem sonuç kısmında hem de bölüm içerisinde yer verilen değerlendirmelerin kapsamını, içeriğini ve çalışma sınırlarını daha iyi sunabilmek için çalışmanın bütünü iki ana başlık altında toplanmıştır. Çalışmanın hem sonuç kısmında hem de bölüm içerisinde yer verilen değerlendirmelerin kapsamını, içeriğini ve çalışma sınırlarını daha iyi sunabilmek için çalışmanın bütünü iki ana başlık altında toplanmıştır. İlk bölümde, ulaşılan neticelerin teorik alt yapısı ve özellikle tarihi gelişimi ortaya koyulmaya çalışılırken, ikinci kısımda yapılan uygulamalara yer verilmiştir. Uygulamalar sonucunda elde edilen bilgiler, aşamalarıyla sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
When the improvement of looms in historical periods is thought, shedding systems that were developed by Joseph Marie Jacquard were used for weaving complicated designs and it is entitled a revolution in the history of weaving. Nowadays, the developed shedding system has been used with basic or complicated machines properly and effectively in various context of production. In order to present the ability of the mechanism, Joseph Marie Jacquard weaved his portrait. Actually, it was developed for artificial weaving properly and easily.  Tapestry is generally known as kind of weaving technique, however, and all kind of pictorial weaving are entitled as tapestry that is considered as an irrelevant definition. Almost in 15.th Century, tapestry cartoons, which were prepared by famous painter, were vital parts for producing woven frescoes and also critical progress for producing more and more. Furthermore, the cost of re-producing was increasing dramatically due to intensive demands. Because of this reason, tapestries were known as unaffordable art products that were just used by aristocrats. In contrast of 15.th Century, jacquard mechanisms with current technological improvements present an opportunity the people who would like to combine their knowledge on arts and skills for creating a positive synergy. For instance, tapestry weaving in terms of industrial textile products produce with advance shedding systems in a very short period.