Tuz stresi koşullarında salisilik asit uygulamasının marul (lactuca sativa) bitkisinin gelişimi ve bitki besin elementi içeriğine etkisi
The effect of salicylic acid application on plant growth and plant nutrient contents in lettuce (lactuca sativa) under salt stress conditions
Yazar: KEMAL ZURNACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ SÜMER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2018 yılında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü'ne ait iklim odasında kontrollü koşullarda yürütülmüştür. Maritima cinsi marul bitkisine artan tuz konsantrasyonlarında [0 (kontrol), 2, 4 ve 6 dS/m]  artan salisilik asit (SA) dozları [0 (kontrol), 0,1, 0,5 ve 1,00 mM] uygulanmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre; 4 tuz uygulaması x 4 SA uygulaması x 4 tekerrür olarak toplam 64 saksıda yürütülmüştür. 
Artan tuz (NaCl) stresi koşullarında ve SA uygulamalarında bitkinin tuz stresine karşı tepkisi bu çalışmanın ana amacını oluşturmaktadır. Bu çalışmada artan tuz ve SA uygulamalarında marul bitkisinin gelişimi ve bitki besin elementi içeriğindeki değişimler incelenmiştir. 
Elde edilen sonuçlara göre, artan tuz dozları ile yeşil aksamdaki Na konsantrasyonun arttığı ve bunun sonucunda kök yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, verim kuru ağırlığı, yeşil aksamdaki K ve Zn (4 ve 6 dS/m tuz uygulamalarında) konsantrasyonlarında azalmalar tespit edilmiştir. Düşük tuz dozunda (2 dS/m) yeşil aksam Ca konsantrasyonunda azalma, yüksek dozlarda ise bir değişim tespit edilememiştir. 4 dS/m tuz dozunda yeşil aksam P ve Cu konsantrasyonlarında bir azalma diğer tuz dozlarında ise herhangi bir değişim tespit edilememiştir. Artan tuz dozları yeşil aksamdaki Fe konsantrasyonunda dalgalanmaya sebep olmuş, Mg ve Mn konsantrasyonlarına etkisi istatiksel açıdan önemsiz olmuştur. Artan SA uygulamasının ise kök yaş ağırlık, kök kuru ağırlık, verim kuru ağırlık ve yeşil aksamdaki Na, Mg, Mn ve Zn konsantrasyonlarına bir etki göstermediği belirlenmiştir.
 Artan tuz dozlarından olumsuz etkilenen Ca ve K konsantrasyonları, SA artması ile olumlu yönde artış göstermiştir. SA uygulaması yeşil aksamdaki P ve Cu konsantrasyonlarında dalgalanmaya, Fe konsantrasyonunda ise azalmaya neden olmuştur.
SA x tuz interaksiyonu ise yeşil aksam K, Ca, Cu, P ve Fe konsantrasyonlarına istatiksel açıdan önemli bir etkiye neden olmuştur.

Anahtar sözcükler: Marul, Tuzluluk, Salisilik Asit, Bitki Besin Elementleri, Verim

Abstract:
This study has been conducted under controlled conditions room in Department of Soil Science and Plant Nutrition at Çanakkale Onsekiz Mart University in 2018. Salicylic acid (SA) [0 (control), 0,1, 0,5 and 1,00 mM] and salt sollutions [0 (control), 2, 4 and 6 dS/m]. were applied to the maritima genus lettuce. Experimental design includes four salt concentration rates x four SA application rates x four replicatios and total of 64 pots.
The main purpose of this study is the response of the plant to salt stress under increasing salt (NaCl) stress conditions and SA applications. In this study, development of lettuce plant and changes in plant nutrient content in increasing salt and SA applications were investigated.
According to the results obtained, increasing salt doses increased Na concentration in the green component and decreased root fresh weight, root dry weight, yield dry weight, K and Zn (4 and 6 dS / m salt applications) in green parts. Reduction in green component Ca concentration at low salt dose (2 dS / m) was observed while no change was detected in high doses. A reduction in green component P and Cu concentrations at 4 dS / m salt dose was determined, no change was detected in other salt doses. Increased salt doses caused fluctuations in Fe concentration in the green component, the effect on Mg and Mn concentrations was not statistically significant. Increased SA applications did not effect on root fresh weight, root dry weight, yield dry weight and Na, Mg, Mn and Zn concentrations in plant green parts.
Ca and K concentrations negatively affected by increasing salt doses, on the other hand increased SA positively effect Ca and K concentrations. SA application fluctuated in P and Cu concentrations in green parts and reduced Fe concentration.
SA x salt interaction had a statistically significant effect on green component K, Ca, Cu, P and Fe concentrations.

Keywords: Lettuce, Salinity, Salicylic Acid, Plant Nutrients, Yield