Sekizinci sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıklarının incelenmesi
The analysis of eighth grade students' metacognitive awareness
Yazar: HANDAN BAYAZIT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTLU PİŞKİN TUNÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada sekizinci sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıkları ile problem çözme esnasında kullandıkları bilişsel ve üst bilişsel strateji kullanımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, araştırmanın farklı olgularının ayrı metotlarla incelenip genişletilmesine olanak tanıyan karma araştırma türlerinden sıralı açıklayıcı tasarım biçiminde yürütülmüştür. Araştırma 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Zonguldak ilinin Ereğli ilçesinde, dört farklı devlet okulunda öğrenim görmekte olan 282 sekizinci sınıf öğrencisi ile yapılmıştır. Olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile araştırmanın nicel boyutunun katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemi ile nitel boyutunun katılımcıları belirlenmiştir. Nicel veriler için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeğinden (Karakelle ve Saraç 2007; Sperling, Howard, Miller ve Murphy 2002) yararlanılmıştır. Sekizinci sınıf öğrencilerinin            üst bilişsel farkındalık seviyeleri ve üst bilişsel farkındalıklarının cinsiyet ve matematik            not ortalaması değişkenlerine göre farklılaşma gösterme durumunu incelemek amacıyla  Bağımsız  Örneklemler  için  Faktöriyel ANOVA testinden yararlanılarak nicel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda sesli düşünme protokolünden ve öz bildirim anketinden yararlanılmıştır. Uygulama üst bilişsel farkındalık düzeyleri dikkate alınarak belirlenmiş sekiz öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Sesli düşünme protokolünden elde edilen veriler Özkubat (2019) tarafından geliştirilen "Sesli Düşünme Protokolü Kodlama Formu" kullanılarak betimsel analize tabi tutulmuştur. Öz Bildirim Anketi, Sesli Düşünme Protokolü Kodlama Formu (Özkubat 2019) dikkate alınarak araştırmacı tarafından hazırlananmıştır. Sesli düşünme protokolünde öğrencilerin her bir problemin çözümünü tamamlamalarının ardından öğrencilerden problem çözerken kullandıklarını düşündükleri stratejilerle ilgili öz bildirim anketini doldurmaları istenmiştir. Sesli Düşünme Protokolü Kodlama Formları ile Öz Bildirim Anketi verileri karşılaştırılmış ve nitel bulguların birbirini destekleyip desteklemediği incelenmiştir. 

Yapılan analizler sonucunda sekizinci sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalık düzeylerinin orta seviyenin üstünde olduğu; üst bilişsel farkındalıklarının cinsiyete göre kız öğrenciler lehine ve matematik not ortalamalarına göre de not ortalaması yüksek olan öğrenciler lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Sesli düşünme protokolü uygulanan öğrenciler tarafından problem çözme esnasında kullanılan strateji sıklıklarının, soruların zorluk düzeyi dikkate alınarak incelendiğinde, her seviyede en çok üst bilişsel farkındalığı yüksek olan öğrencilerin, en az da üst bilişsel farkındalığı orta seviye olan öğrencilerin kullandığı görülmüştür. Üst bilişsel farkındalık düzeyi dikkate alınmaksızın incelendiğinde öğrencilerin strateji kullanım sıklıklarının sorunun zorluk düzeyi arttıkça arttığı görülmüştür. Genel bir inceleme yapıldığında ise problem çözme esnasında öğrencilerin en çok bilişsel strateji kullandıkları, en az üretici olmayan üst bilişsel strateji kullandıkları görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Üst biliş, problem çözmede strateji kullanımı, sesli düşünme protokolü

Abstract:
In this study, it was aimed to analyze eighth grade students' use of cognitive and metacognitive strategies while solving problems. In line with this purpose, the research was carried out in the form of an explanatory design, a type of combined research which provides opportunity to broaden the study by analyzing its' different phenomenos in different methods. The research has been carried out in Ereğli, Zonguldak, Turkey in 2020-2021 academic year, among 282 eighth grade students studying at different public schools, with suitable type of sampling methods which are not contingent, the participants of quantitative aspect of research and with intentional sampling method the participants of qualitative aspect has been determined. For quantitative part, we used Metacognitive Awareness Scale (Karakelle and Saraç 2007, Sperling et al. 2002). In order to analyze the state of the display of differentiation of eighth grade students' metacognitive awareness level and according to variables of gender and maths mark averages metacognitive awareness, quantitative data analyze by using Factorial ANOVA test for independent exampling was carried out. The application was carried out with eight students who were chosen regarding their metacognitive skill levels. 

The datas collected from thinking aloud protocol was analyzed in descriptive way using "Think Aloud Protocol Coding Form" developed by Özkubat (2019). Self report survey Thinking Aloud Protocol Coding Form (Özkubay 2019) was prepared by researcher taking into consideration. In thinking Aloud Protocol, after students completed solving each problem, they were asked to fill the self-report survey about the strategies they thought they used while solving problems. The Thinking Aloud Protocol Forms and self-report survey datas were compared and it was researched whether the qualitative findings supported each other. As a result of analyzes, it was chancing according to math averages in favor of female students, and according to math averages in favor of students who were aware of grades. On every level mostly the students whose metacognitive awarenesses were high and least the students whose metacognitive awareness is on average when level of difficultly of questions have were taken into account during problem solving by students to whom thinking aloud protocol was applied. When it was analyzed regardless of metacognitive skill level, the frequency of students using strategies increased as the difficulty of questions increase. With a general analyze, the students mostly used cognitive strategies during solving problems, and they used metacognitive strategy, not productive, least.

Keywords: Metacognition, the use of strategy solving problems, thinking aloud protocol