14-18 yaş arası adölesanların beslenme alışkanlıkları ve uyku kalitesinin sağlık durumları gelişimi üzerine etkisi
On the effect of nutritional habits and sleep quality on the development of health status of adolescents aged 14-18
Yazar: NEBAHAT BAŞAK ÖZDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE NUR ÇÖL ÇETİNKAYA
İstanbul Atlas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Özden, N.B. (2024). 14-18 Yaş Arası Adölesanların Beslenme Alışkanlıkları ve Uyku
Kalitesinin Sağlık Gelişimi Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Atlas Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, İstanbul.
Adölesan dönem büyüme ve gelişmenin hızlandığı, insan hayatında alışkanlıkların
kazanıldığı önemli bir dönemi kapsar. Bu dönemde kazanılan beslenme alışkanlıkları yetişkinlik
çağında oldukça önemli bir yere sahiptir.
Bu çalışma, 14-18 yaş arası adölesan bireylerin beslenme alışkanlıkları ve uyku kalitelerinin
sağlık gelişimi durumları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya iki
farklı özel okulda okuyan 01.11.2023- 01.03.2023 tarihleri arasında liseli adölesan çağında olan
gönüllü 330 öğrenci dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan gönüllülerin demografik özellikleri "Kişisel
Bilgi Formu" ile, Adölesan Beslenme Alışkanlıkları ABAÖ ölçeği ile, Uyku kalitelerini Ölçümü
PUKİ ölçeği ile, sağlık gelişimlerinin değerlendirilmesi Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği
ADSG ve öğrencilerin beslenme durumlarının değerlendirilmesi için "24 Saatlik Geriye Dönük
Besin Tüketim Kaydı"alınarak araştırmacı tarafından soru cevap yapılarak kaydedilmiştir.
Çalışmaya katılan öğrencilerin %49.7'si kız, %50.3'ü erkektir. Yaş ortalamalarına bakıldığı
zaman kız ve erkeklerde sırasıyla 15.53±1.22 ve 15.55±1.13 yıldır. Erkeklerin ağırlık ve boy
ortalaması 72.05±15.12 kg ve 175.92±7.96 cm, kızların; 57.62±10.03 kg ve
164.41±6.73 cm'dir. BKİ ortalamaları ise kızlarda 21.30±3.45 kg/m2
, erkeklerde 23.19±4.01 kg/m2
bulunmuştur. Katılımcıların PUKİ puanları incelendiğinde grubun toplam puan ortalaması 5.5'tir.
Bu kapsamda adölesan çağı lise öğrencilerinin uyku kalitelerinin kötü olduğu söylenebilir. ABAÖ
ölçeği toplam puan ortalamasının kız öğrencilerde 118.40±18.15 ve erkek öğrencilerde
120.64±17.45 olduğu tespit edilmiştir. ADSG ölçeğine göre adölesanların daha önce diyet yapıp
yapmama durumlarına göre puan ortalamaları incelendiğinde, yaşamı takdir etme, sağlık
sorumluluğu, egzersiz davranışları ve ADSG toplam puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilkişki
tepit edilmiştir (p=0.010, p=0.005, p=0.013 ve p=0.024).
Sonuç olarak adölesanların sağlık gelişimlerinin beslenme alışkanlıkları ile uyku kalitesi
arasında önemli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, sağlıklı bir gelişim için dengeli
beslenmenin ve yeterli uyku kalitesinin birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir

Abstract:
Ozden, N.B. (2024). The Effect of Eating Habits and Sleep Quality of Adolescents Aged
14-18 on Health Development. Master's Thesis, Istanbul Atlas University Graduate Education
Institute, Department of Nutrition and Dietetics, Istanbul.
Adolescence covers an important period in human life where growth and development
accelerate and habits are acquired. Nutritional habits acquired during this period have a very
important place in adulthood.
This study was conducted to determine the effect of nutritional habits and sleep quality on
the health development of adolescents aged 14-18. 330 volunteer high school adolescent students
studying in two different private schools between 01.11.2023 and 01.03.2023 were included in the
study. Demographic characteristics of the volunteers participating in the study were determined by
the "Personal Information Form", Adolescent Nutritional Habits by the ABAÖ scale, sleep quality
measurement by the PUKİ scale, evaluation of their health development by the Adolescent Health
Promotion Scale ADSG and "24-Hour Retrospective Food Consumption Record" to evaluate the
nutritional status of the students. Question and answer sessions were recorded by the researcher.
49.7% of the students participating in the study are female and 50.3% are male. When we
look at the average age of girls and boys, it is 15.53±1.22 and 15.55±1.13 years, respectively. The
average weight and height of boys is 72.05±15.12 kg and 175.92±7.96 cm, and of girls; It is
57.62±10.03 kg and 164.41±6.73 cm. The average BMI was found to be 21.30±3.45 kg/m2 in girls
and 23.19±4.01 kg/m2 in boys. When the PUKİ scores of the participants are examined, the total
score average of the group is 5.5. In this context, it can be said that the sleep quality of adolescent
high school students is poor. It was determined that the total score average of the ABAÖ scale was
118.40±18.15 for female students and 120.64±17.45 for male students. When the mean scores of
the adolescents on the ADSG scale were examined according to whether they had been on a diet
before or not, a significant relationship was detected between the mean scores of life appreciation,
health responsibility, exercise behaviors and ADSG total scores (p=0.010, p=0.005, p=0.013 and
p=0.013). 0.024).
As a result, it has been found that there is an important relationship between the nutritional
habits of adolescents' health Deceleration and sleep quality. These findings show that a balanced
diet and adequate sleep quality should be considered together for a healthy development