Sosyal medyada belirsizliğin ve sosyal kimliklerin bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkiler üzerindeki etkileri
The effects of uncertainty and social identities in social media on the cognitive, emotional and behavioral responses
Yazar: EYLEM İREM MORKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYAL YAVUZ GÜZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Bilişsel tepki = Cognitive reaction ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Davranışsal tepki = Behavioural reaction ; Duygusal tepkiler = Emotional responses ; Kimlik = Identity ; Milli kimlik = National identity ; Psikolojik dışlanma = Ostracism ; Sosyal kimlik = Social identity ; Sosyal medya = Social media

Özet:
İnsanlar yaşam boyunca karşılaştıkları belirsizlikleri azaltmak için çabalamaktadır
ve belirsizlikle baş etmenin etkili yollarından biri grupla kimliklenmektir.
Günümüzde sosyal medya platformları grup etkinlikleri için yeni bir ortam
sağlamaktadır. Bu nedenle belirsizliği azaltmak için bu platformlar yaygın olarak
kullanılmaktadır. Fakat sosyal medya platformlarında sosyal kimlik tehditleri de
yaygındır. Bu nedenle belirsizlik gibi rahatsız edici bir durumdan sonra sosyal
medyada sosyal kimlik tehdidi ile karşılaşmanın, insanların iç grup kimliğini
korumak için daha fazla güdülenmelerine neden olması beklenebilir. Bu
araştırmada yürütülen ilk deneyde sosyal medyada karşılaşılan belirsizliğin ve
cinsiyet kimliğine yönelik tehditlerin bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkiler
üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Deney Hacettepe Üniversitesi
öğrencilerinden 102 kadın katılımcıyla yürütülmüştür. Belirsizliği değişimlemek
için katılımcılara yaşadıkları belirsizlik veya olumlu anlarla ilgili açık uçlu sorular
sorulmuş; sosyal kimlik tehdidini değişimlemek içinse Sosyal Medyada Dışlanma
Paradigması kullanılarak tehdit içeren ve içermeyen profiller oluşturulmuştur.
Analiz sonuçları belirsizliğin olumlu duygular üzerindeki temel etkisinin anlamlı
olduğunu göstermiştir. Fakat belirsizlik ile sosyal kimlik tehditlerinin olumsuz
duygu, bilişsel ve davranışsal tepkiler üzerindeki temel ve ortak etkileri anlamlı
değildir. İkinci deneyde ilk deneydeki değişimlemeler ve ölçümler kullanılmıştır.
Farklı olarak kimlik tehdidinin kaynağını değişimlemek amacıyla ulusal kimlik
kullanılmış ve sosyal medya profillerinde kişinin iç grup (T. C. vatandaşı) ya da
dış gruptan (yabancı uyruklu) olduğu ile ilgili bilgiler verilmiştir. Deney Hacettepe
Üniversitesi öğrencilerinden 149 katılımcıyla yürütülmüştür. Analiz sonuçları
belirsizlik ile sosyal kimlik tehditlerinin bağımlı değişkenler üzerindeki temel
etkilerinin anlamsız olduğunu fakat olumlu duygu puanları üzerinde ortak etkinin
anlamlı olduğunu göstermektedir. Ek olarak, katılımcılar belirsizlik yüksekken
kimliklerini tehdit eden dış grup üyesini tehdit içermeyen profillere kıyasla daha
fazla dışlamışlardır. Fakat iç grup üyesini dışlama davranışı belirsizlik yüksekken
ya da kontrol koşulunda farklılaşmamaktadır. Sonuç olarak, bulgular insanların
belirsizlik yüksekken iç grup kimliklerini korumaya kısmen de olsa
güdülendiklerini ve belirsizlik ile sosyal kimlik tehditlerinin dışlama davranışını
motive edici bir etkisinin olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Sosyal medya, sosyal kimlik, belirsizlik, dışlama, cinsiyet kimliği, ulusal kimlik

Abstract:
People strive to reduce uncertainties, and identification with groups is an effective
way to do this. Nowadays, social media provide a new environment for group
activities so widely used to reduce uncertainty. However, identity threats are
common on social media. Therefore, we can expect that encountering identity
threats on social media after an aversive situation such as uncertainty will
motivate people to protect their in-group identity. In the first experiment, I aimed
to examine effects of uncertainty and gender identity threats in social media on
cognitive, emotional, and behavioural responses. 102 female undergraduates
participated in the experiment. In order to manipulate the uncertainty, open-
ended questions about uncertainty and positive affect were asked to the
participants, and to manipulate the identity threats, social media profiles with and
without threats were created by using the Social Media Ostracism Paradigm.
Results showed the main effect of uncertainty on positive affect was significant.
Other main and interaction effects are not significant. In the second experiment,
the manipulations, and measurements from the first experiment were used.
Differently, in order to manipulate the source of the identity threat, social media
profiles provided information about the nationality (in-group member: T.R. citizen
or out-group member: foreign national). 149 undergraduates participated in the
experiment. Results showed the main effects of uncertainty and identity threats
on dependent variables are insignificant, but the interaction effect on positive
affect is significant. Accordingly, participants ostracize the outgroup member who
threatened their identity more when uncertainty was high. However, in the in-
group threat condition ostracism does not differ under the high uncertainty or
control condition. In conclusion, the findings showed that people are partially
motivated to protect their ingroup identities when uncertainty is high, and that
uncertainty and social identity threats may have a motivating effect on ostracism.
Keywords: Social media, social identity, uncertainty, ostracism, gender identity, national
identity