Çocuk kütüphanelerinde yaşam becerilerinin geliştirilmesi: Bir kütüphane programı önerisi
Developing life skills in children's libraries: A library program proposal
Yazar: NİHAN TEMİZ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Halk kütüphaneleri = Public libraries ; Kütüphaneler = Libraries ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Yaşam becerileri = Life skills ; Yaşam becerileri programı = Life skills program ; Çocuk kütüphaneleri = Children's libraries ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, çocuk kütüphanelerinde 60-72 ay arasındaki çocuk kullanıcıların yaşam becerilerinin gelişimini sağlamak amacıyla geliştirilmiş özgün etkinlikleri içeren bir kütüphane programı oluşturmak, çocukların yaşam becerileri üzerindeki etkisini ve bu etkinin kalıcılığını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 2022-2023 eğitim döneminde Sincan Törekent Halk Kütüphanesinin Çocuk Bölümünde kullanıcı olan toplam 57 çocuk (30 çocuk deney grubu, 27 çocuk kontrol grubu) ile yürütülmüş ve çocukların bu kütüphaneyi düzenli olarak kullanmaları sağlanmıştır. Araştırmada yöntem olarak yarı deneysel desenlerden biri olan "denkleştirilmiş kontrol gruplu ön test-son test deseni" kullanılmıştır. Bu amaçla deney grubunda araştırmacı tarafından hazırlanan yaşam becerilerine dair etkinliklerden oluşan "Kütüphanede Yaşam Becerileri Programı", çocuk kütüphanesinde beş hafta boyunca düzenli aralıklarla gerçekleştirilmiş, kontrol grubu sürece dâhil olmamıştır.  Araştırmanın veri toplama aracı olarak, Dünya Sağlık Örgütü tarafından tanımlanan yaşam becerileri bileşenlerinden oluşan bir Kontrol Listesi ve Erken Çocukluk Yaşam Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Kontrol Listesinin kapsamında, anılan yaşam becerileri bileşenlerinin tanımlarından yola çıkılarak listelenen hedef davranışlar bulunmakta, bu hedef davranışlar ise her biri için yazılmış olan etkinliklerin uygulanması ve bu etkinliklere dayalı performans puanlamalarının hesaplanması yoluyla değerlendirilmektedir. Veri toplama araçları deneysel işlem öncesinde ve sonrasında uygulanmıştır. Çalışmanın uygulama sürecinin gerçekleştirilmesinden ve son testlerin uygulanmasından 6 hafta sonra ise programın çocukların yaşam becerileri üzerindeki etkisinin kalıcı olup olmadığına bakılması için kalıcılık incelemesi yapılmış ve test deney grubu için bir kez daha tekrarlanmıştır. Araştırmada, demografik bilgilerin betimlenmesinde; frekans (f) ve yüzde (%) kullanılmıştır. Verilere ilişkin normallik testleri Shapiro-Wilk Testi ve Kolmogorov-Smirnov Testi aracılığı ile analiz edilmiştir. Uygulamadan elde edilen puanlar bağımlı örneklem t testi ve bağımsız örneklem t testi ile incelenmiştir. Araştırma sonunda deney grubu çocuklara uygulanan Kütüphanede Yaşam Becerileri Programının çocukların yaşam becerileri düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study examines the impact and permanence of creating a unique library program that develops the life skills of 60-72 month old children in children's libraries. The research was conducted with a total of 57 children (30 children in the experimental group, 27 children in the control group) who were users of the Children's Department of the Sincan Törekent Public Library in the 2022-2023 education period, and the children were ensured to use this library regularly. In the research, one of the quasi-experimental designs, "pretest-posttest design with balanced control group" was used. The "Library Life Skills Program" prepared by the researcher was carried out in the children's library for five weeks in the experimental group, and the control group was not included in the process. Data collection tools are Checklist of life skills components defined by the World Health Organization and an Early Childhood Life Skills Scale. The Checklist has target behaviors that define the life skills components. Evaluation is done by applying the activities written for each of these target behaviors and calculating the performance scores based on these activities. Data collection tools were applied before and after the experimental procedure. 6 weeks after the completion of the application process and the application of the post-tests, the permanence examination was carried out and the test was repeated once more for the experimental group. In the research, describing the demographic information; frequency (f) and percentage (%) were used. Normality tests of the data were analyzed with Shapiro-Wilk and Kolmogorov-Smirnov Tests. Application scores were analyzed with dependent and independent sample t tests. At the end of the research, it was determined that the program applied to the experimental group children created a statistically significant difference on their life skills levels.