Ömer-Gecek (Afyonkarahisar) jeotermal sahasının modelleme ve geri enjeksiyon çalışmalarının değerlendirilmesi
Evaluation of modeling and reinjection studies of Omer-Gecek (Afyonkarahisar) geothermal field
Yazar: ONUR KARAKUZU
Danışman: DOÇ. DR. ŞEMSETTİN CARAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeotermal = Geothermal ; Jeotermal akışkanlar = Geothermal fluids ; Jeotermal alanlar = Geothermal fields ; Jeotermal enerji = Geothermal energy ; Jeotermal sistemler = Geothermal systems

Özet:
Afyonkarahisar bölgesindeki termal kaplıca turizmi özellikle son yıllarda gelişme göstermektedir. Ömer-Gecek jeotermal sahası da pek çok çalışmaya konu olmuş önemli bir jeotermal sistemdir. Jeotermal kaynakları kullanan modern seralar, santraller ve konut ısıtma sistemleri yüksek miktarda sıcak su gereksinimini kaçınılmaz kılmaktadır. Bu sebeple jeotermal sahalardan sıcak su üretimi artmakla birlikte jeotermal hazne potansiyelinde azalma meydana gelmektedir. Isısı kullanılan sıcak akışkanın düzensiz ve kontrolsüz bir şekilde atılması çevresel sorunlara neden olmakta aynı zamanda bölgenin jeotermal potansiyelinin sürdürülebilirliğini de tehlikeye sokmaktadır.
Jeotermal akışkanın üretimi ile birlikte boşalmaya başlayan rezervuarın bir kısmı doğal beslenme yoluyla dolduruluyor olsa da bu beslenme şekli ile rezervuara giren su miktarı, üretimde kullanılan su miktarını karşılamamaktadır. Bu sorunun çözümü, artık suyun geldiği yere tekrar basılması ile sağlanmaktadır.
Bu çalışmada bölgedeki jeotermal sistemlerde rezervuar performansının korunmasına ve çevresel etkilerin bertarafına yönelik gerçekleştirilen geri enjeksiyon uygulamaları, çalışma alanının jeolojisi ve daha önce yapılan çalışmalara ait literatür bilgileri birlikte değerlendirilmiştir. Geri enjeksiyon uygulamalarının jeotermal sahaya ve üretim kuyularına olan etkisi ve işleyişi bir jeotermal model çerçevesinde ele alınmıştır.
Bu veriler ışığında Ömer-Gecek (Afyonkarahisar) jeotermal sahasındaki 14 yıllık statik seviye ölçümleri değerlendirilmiş ve geri enjeksiyon uygulamalarının sonuçları ortaya konmuştur. Seviye düşüm grafiğine göre bazı yıllarda yükselen statik seviyenin genel olarak düşüm yönünde ilerlediği tespit edilmiştir. Ayrıca üretilen akışkan miktarına bakıldığında geri enjeksiyonun tam olarak yapılamadığı 2008 yılındaki 10 metrelik seviye düşümüne karşılık daha yüksek kapasitede üretimin yapıldığı 2014 yılı ve sonrasında statik seviye farkının 1-3 metre olduğu gözlenmiş dolayısı ile bu miktarın ihmal edilebilecek seviyede olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afyonkarahisar, Gecek, Geri Enjeksiyon Jeotermal, Ömer.

Abstract:
Thermal tourism in Afyonkarahisar region has been developing especially in recent years. Omer-Gecek geothermal field is an important geothermal system that has been the subject of many studies. Modern greenhouses, power plants and residential heating systems which utilizing geothermal resources make the need of high amounts of hot water inevitable. Therefore, although hot water production from geothermal fields increases, geothermal reservoir potential decreases. The uncontrolled disposal of the hot fluid used causes environmental problems and also endangers the sustainability of geothermal potential of region.
Although some part of the emptied reservoir is filled with natural nutrition after production of geothermal fluid, the amount of water entering the reservoir can not meet the amount of water used in production. The solution to this problem is provided by reinjecting the waste water to reservoir.
In this study, reinjection applications carried out for the protection of reservoir performance in the geothermal systems in the region and for the elimination of environmental impacts were evaluated together with the geology of the study area and the previous literature studies. The effect and operation of the reinjection application on the geothermal field and production wells are considered within the framework of a geothermal model.
In the light of these data, 14-year static level measurements in Omer-Gecek (Afyonkarahisar) geothermal field were evaluated and the results of reinjection applications were presented. According to the static level decrease graph, although it is determined rising of the static level in some years but generally progresses in the direction of decrease. Also, when the production amount of fluid is examined, it was observed that the static level difference was 1-3 meters in 2014 and was 10 meters in 2008. While reinjection could not be performed completely in 2008, in 2014 the production made at a higher capacity so this amount considered to be negligible.

Keywords: Afyonkarahisar, Gecek, Geothermal, Omer, Reinjection.