Mahmud Derviş'in Arapçadan Türkçeye çevrilen şiirlerine eleştirel bir bakış
A critical look at Mahmud Dervis' poems translated from Arabic to Turkish
Yazar: ÇAĞLA GÜGERCİN AYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN DAĞBAŞI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arap şiiri = Arabic poetry ; Türkçe çeviri = Turkish translation

Özet:
Şiir, çeviri dünyasında hedef dile aktarılırken çevirmenleri en çok zorlayan ve kayıpların en çok yaşandığı edebi türlerden biridir. Bu da şiirin gerek dil gerekse biçim özelliklerinden kaynaklanan bir durumdur. Bu çalışmada Mahmud Derviş'nin ''كزهر اللوز, أَم أَبْعد'' adlı şiir kitabından seçilen bazı şiirlerin Mehmet Hakkı Suçin ve Metin Fındıkçı tarafından dilimize aktarılmış çevirileri,  Andre Lefever'ın şiir çevirisine ilişkin öne sürdüğü yöntemler ve çeviri yapılırken oluşan kayıplar dikkate alınarak incelenmiştir. Seçili çeviri şiirler hem biçim hem de üslupsal açılardan karşılaştırılmış; ayrıca hedef dile yapılan aktarım sırasında hedef dilin dil bilgisi ve sözcük bilgisi yeterliliği de dikkate alınarak çeviri metinler incelenmiştir. Bunun sonucunda her iki çevirmenin farklı yöntem, dil ve üslup kullandıkları, Fındıkçı'nın hedef metinlerinde anlam kayıplarına fazlaca rastlandığı, ayrıca şiir çevirisi yapabilmek için hem hedef dil hem kaynak dil bilgisine ve kültürüne çok iyi hakim olmak gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca incelemeler sonucunda Suçin'in çevirilerinin kaynak metne daha yakın olduğu, sözcüğü sözcüğüne çeviri stratejisinden yaralandığı, hedef metinlerde kayıplara rastlanmadığı ve kaynak metinlerin iletisini hedef metinlere yansıttığı görülmüştür. Fındıkçı'nın ise yeniden yorumlama stratejisinden yararlandığı ve yarattığı hedef metinlerde kayıplara rastlandığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Poetry is one of the literary genres that puts the translators through the hardest while being translated to the target language, and where imperfections take place the most. This situation arises from the language features and form characteristics of the poem. In this study, some of the poems selected from Mahmud Derviş's poetry book named ''كزهر اللوز, أَم أَبْعد''which are translated into our language by Mehmet Hakkı Sürin and Metin Fındıkçı, were examined taking into consideration the methods suggested by Andre Lefever regarding the translation of poetry and the losses that occur during the translation. Selected translated poems were compared in terms of both form and style. Moreover, during the transfer to the target language, the translated texts were examined by taking into account the efficiency of the grammar and the vocabulary of the target language. Consequently, it was concluded that both translators used different methods, languages and styles, there were a lot of loss of meaning in Fındıkçı's target texts, and it is clear that it is also necessary to have a good competency in both the target language and the source language and acknowleding both cultures in order to be able to translate poetry. Moreover, as a result of the examinations, it was seen that the translations of Sucin were closer to the source text, benefited from the word-for-word translation strategy, no losses were found in the target texts, and the source texts reflected the message to the target texts. It has been observed that Fındıkçı benefited from the reinterpretation strategy and there were losses in the target texts he created.