Mimari tasarım stüdyo pratiğinde öğrenci odak grup üzerinden bir değerlendirme
An evaluation on student focus group in architectural design studio practice
Yazar: EDİBE BEGÜM ÖZEREN
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık eğitiminin temelini mimari tasarım stüdyoları oluşturmaktadır. Mimarlık eğitiminin niteliğini artırmak için yapılan araştırmaların çoğunluğu bu nedenle mimarlık stüdyolarına odaklanmaktadır. Eğitimin niteliği artırma üzerine yapılacak herhangi bir çalışma için öncelikle stüdyolardaki durumun keşfi gerekmektedir. Bu çalışma mimari stüdyoların aktörlerinden öğrenci (öğrenen)lerin bir stüdyo sürecinde yaşadıklarına odaklanmaktadır. Bu amaçla dört farklı atölyede eğitim alan sekiz öğrenci ile fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılarak odak grup araştırması gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın ana problemi mimari tasarım sürecini öğrenci nasıl deneyimlediğidir. Araştırmanın evreni "amaçsal örneklem" olarak Gazi Üniversitesinden seçilmiştir. Mimarlık Bölümü ikinci sınıf, üçüncü sınıftaki ve dördüncü sınıftaki sekiz mimarlık öğrencisiyle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin incelenmesi, diyaloglu fenomenolojik yaklaşımla nitel veri analizi tekniğine uygun olarak, MAXQDA 2024 programı ile yapılmıştır. Literatürden referans alınarak, analiz sonuçlarına göre öğrenciler için 5 tema belirlenmiştir. Bunlar; Tasarım Süreci, Çalışma Yöntemleri, Çalışma Ortamı, Öğrenci Deneyimi ve Mimari Tasarım Final Ürünleridir. Öğrencilerin mimari stüdyolarının temelinin süreç odaklı gerçekleştiği çeşitli öğrenim yöntemlerinin denendiği ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin öznel deneyimleri, proje üretim sürecinde önemli bir etkiye sahip olduğu, öğrencilerin ifadelerinden anlaşılmıştır. Öğrencilerin bu süreç içerisinde araştırmalar yapmasının kritik olduğu gözlenmiştir. Araştırmanın sonucunda fenomenlere dayalı mimari tasarım stüdyosu sürecinin sınırları çizilmiştir. Fenomenlere dayalı mimari tasarım stüdyolarında öğrenenlerin yaşadıkları sorunları ve sınırlılıkları belirlenmiştir. Farklı atölye ve farklı stüdyo konularının öğrenen üzerindeki etkisi fenomenolojik yaklaşımları keşfedilmiştir. Her stüdyonun kendine özgü öznel anlamsal değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Proje üretiminin farklı alt kategorilerden oluştuğu, bu kategorilerin her birinin ayrı ayrı değerlendirilmesinin mimarlık eğitimine katkı sağlamaktadır. Öğrenme kuramları prizmasından geçirilerek mimari tasarım stüdyosundaki anlamsal özlerine ulaşılmıştır; Atölye A için, yaratıcılığın ön planda tutulduğu kavramsal okumalar-çalışmalar, Atölye B için; yaratıcı tasarım sürecindeki deneysel çalışma, Atölye C için; gerçek Dünya problemlerine cevap aramak, Atölye D için akran değerlendirmeleri ile yarışma sürecine hazırlanma ve yönetmedir.  Bu yönüyle tez atölyelerden gelen deneyimlerle öğrenme kuramları arasındaki ilişkinin keşfi yapılmıştır.  Bu nedenle literatüre önemli katkılar sağlamaktadır. Her bir atölyenin fenomenleri öğrenme kuramları temel alınarak nitel bir araştırmayla literatüre yeni bir katkı sağlamaktadır. Bu araştırma, içerdiği bulgular ve analizler ile stüdyo aktörlerine yönelik kapsamlı bir rehber sunmaktadır.

Abstract:
Architectural design studios form the basis of architectural education. For this reason, the majority of research conducted to improve the quality of architectural education focuses on architectural studios. For any work to be carried out on improving the quality of education, it is necessary to first explore the situation in the studios. This study focuses on the experiences of students, one of the actors of architectural studios, during a studio process. For this purpose, a focus group research was conducted using the phenomenological research method with eight students studying in four different workshops. The main problem of this research is how students experience the architectural design process. The population of the research was selected from Gazi University as a "purposive sample". Interviews were conducted with eight student second-year, third-year and fourth-year architecture students in the Department of Architecture. The analysis of the obtained data was carried out with the MAXQDA 2024 program, in accordance with the qualitative data analysis technique with a dialogical phenomenological approach. Taking reference from the literature, 5 themes were determined for the students according to the analysis results. These; Design Process, Working Methods, Working Environment, Student Experience and Architectural Design are the Final Products. It has been revealed that students have tried various learning methods, where the basis of architectural studios is process-oriented. It was understood from the students' statements that the subjective experiences of the students had a significant impact on the project production process. It has been observed that it is critical for students to do research during this process. As a result of the research, the boundaries of the architectural design studio process based on phenomena have been drawn. The problems and limitations experienced by learners in architectural design studios based on phenomena were determined. The effects of different workshops and different studio subjects on the learner have been explored through phenomenological approaches. It has been found that each studio has its own subjective semantic value. Project production consists of different subcategories, and evaluating each of these categories separately contributes to architectural education. By passing through the prism of learning theories, their semantic essence in the architectural design studio was reached; For Atelier A, conceptual readings-studies where creativity is prioritized, for Atelier B; experimental work in the creative design process, for Atelier C; seeking answers to real world problems, preparing for and managing the competition process with peer evaluations for Atelier D. In this respect, the relationship between the experiences from the thesis workshops and learning theories has been explored. Therefore, it makes important contributions to the literature. The phenomena of each workshop make a new contribution to the literature with a qualitative research based on learning theories. This research provides a comprehensive guide for studio actors with its findings and analysis.