Organ nakli yapılan hastaların organ naklinden etkilenme durumlarının incelenmesi
Examination of the effects of organ transplantation on patients
Yazar: VESİLE GÖZDE LALA
Danışman: PROF. DR. SELMA DOĞAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma organ nakli yapılan bireylerin organ naklinden etkilenme durumlarını incelemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır.
Araştırma Diyarbakır il merkezinde bulunan bir hastanenin Organ Nakli Polikliniğinde yapılmıştır. Araştırma Diyarbakır il merkezinde bulunan bir hastanenin organ nakli polikliniğinde Mayıs-Haziran 2024 tarihleri arasında toplanmıştır, örnekleme 151 kişi alınmıştır. Veriler bireylere yönelik Kişisel Bilgi Formu ve Organ Nakli Etkileri Anketi-ONEA (Transplant Effects Questionnaire- TxEQ) uygulanarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Bağımsız Çift Örneklem t Testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamaları 47,21±13,69, %66,20'sı erkek ve %79,50'si evlidir. Bireylerin %53,60 böbrek nakli %43,40 karaciğer nakli yapılmış olup %94,00'ne canlı donörden nakil yapıldığı, donör ile yakınlık derecesinin en yüksek 1. ve 2. derece (%80,10) akrabalardan nakil yapıldığı belirlenmiştir.
ONEA ölçeğinin organ nakli ile ilgili alt boyut puan ortalamalarının max:5 üzerinden; endişe duymalarının ortanın üzerinde olduğu  (x:3.63), donöre ilişkin suçluluk hissetmelerinin orta düzeyde olduğu (x: 2.89), nakli yapıldığını başkalarına açıklayabilme (x:4.30) ve ilaç uyumlarının (x:4.27) yüksek olduğu ve sorumluluk duygularının ortanın üzerinde olduğu (x:3.63) bulunmuştur.
İleri yaştakilerin, çocuğu olanların, çalışmıyor ve emekli olanların, karaciğer nakli olanların, donörü 1. ve 2. derece yakını olanların ilaç uyumları daha yüksek bulunmuştur. Organ nakli olduğunu açıklayabilmenin ise yine yaşı ileri olanlarda ve karaciğer nakli olanlarda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Suçluluk hissetmenin ise 1. ve 2. derece donör yakını olanlar ve organ reddi korkusu yaşayanlarda yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç olarak bireylerin organ nakli yapıldıktan sonra orta düzeyin üzerinde endişe ve suçluluk yaşadıkları ve nakil sonrası organlarına ve sağlık durumlarına karşı duyarlılıklarının yüksek olduğu görülmektedir. Bu nedenle nakil sonrası süreçte desteklenmeleri gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Organ Nakli, Organ Nakli Etkileri, Psikososyal Sorunlar, Hemşirelik

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was conducted to examine the impact of organ transplantation on organ transplant patients.
The study was conducted in the Organ Transplantation Outpatient Clinic of a hospital in Diyarbakır city center. The research was collected in the organ transplantation outpatient clinic of a hospital in Diyarbakır city center between May-June 2024, 151 people were included in the sample. Data were collected by applying Personal Information Form and ONEA to the patients. Independent Paired Sample t Test, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test were used in the evaluation of the data. 
The mean age of the individuals participating in the study was 47.21±13.69 years, 66.20% were male and 79.50% were married. It was determined that 53.60% of the patients underwent kidney transplantation, 43.40% liver transplantation, 94.00% were transplanted from living donors, and the highest degree of closeness with the donor was 1st and 2nd degree (80.10%) relatives.
It was found that the mean scores of ONEA scale's sub-dimension scores related to organ transplantation were above average (x: 3.63), their feelings of anxiety were above average (x: 3.63), their feelings of guilt about the donor were at an average level (x: 2.89), their ability to explain the transplantation to others (x: 4.30) and drug compliance (x: 4.27) were high, and their feelings of responsibility were above average (x: 3.63).
Medication compliance was found to be higher in those who were older, had children, were not working and retired, had liver transplantation, and had first and second degree relatives. Being able to explain the fact of organ transplantation was also found to be higher in those who were older and had liver transplantation. Feeling guilty was found to be higher in those with 1st and 2nd degree donor relatives and those with fear of organ rejection.
In conclusion, it is seen that patients experience anxiety and guilt above the moderate level after organ transplantation and have high sensitivity towards their organs and health status after transplantation. Therefore, they should be supported in the post-transplant process.

Keywords: Organ Transplantation, Effects of Organ Transplantation, Psychosocial Problems, Nursing