İnsan hakları çatışmalarının dengelenmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulaması
Balancing human rights conflicts and the practice of the European Court of Human Rights
Yazar: ZEYNEP HAZAR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SALİHPAŞAOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Dengeleme = Balancing ; Çatışma = Conflict ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan hakları hukuku alanında en güncel sorunlardan biri insan hakları çatışmaları ve bu çatışmaların nasıl çözümleneceğidir. Lato sensu(geniş anlamda) çatışmalar, geleneksel insan hakları davaları olarak da isimlendirilir ve insan hakları ile meşru amaçların çatışmasını ifade eder. Stricto sensu(dar anlamda) çatışmalar ise insan hakları arası çatışmalardır. İnsan hakları çatışmalarının çözümünde en yaygın şekilde başvurulan yol dengelemedir. Keza dengeleme insan hakları tartışmaları bağlamında içinde bulunduğumuz çağın hukuk tekniği olarak kabul edilmiş ve yeni bir diskur oluşturmuştur. Dengeleme bir yorum ilkesi olarak doğmuştur. Bunun yanında insan haklarının sınırlandırılmasının sınırını oluşturan orantılılık ilkesinin bir alt unsuru olarak kabul edilir. Çatışma durumunda haklar ilke olarak işlev görür ve dengeleme bu hakların(ve ilkelerin) mümkün olan en yüksek seviyede korunmasını amaçlar. Dengeleme, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin insan hakları çatışmalarının çözümünde başvurduğu temel araçtır. Mahkemenin tüm Sözleşme'ye içkin olduğunu kabul ettiği bu araç ve yorum ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihatlarında "adil denge ilkesi", "aşırı külfet" yasağı ve "dengeleme uygulaması" gibi çeşitli şekillerde isimlendirilmiştir. Mahkemenin adil denge ilkesi ve aşırı külfet yasağı içtihadı esas olarak dengelemenin orantılılıkla olan ilişkisini ortaya koyar. Dengeleme uygulaması içtihadı ise dengelemenin yalnızca sonuca değil sürece ilişkin rolü ve yorum ilkesi olarak işlevini vurgular. Mahkemenin farklı terimlerle ortaya koyduğu dengeleme dili ve bu terimlere başvurma sıklığı, dengelemenin hem Sözleşme sisteminde hem de Sözleşmeye Taraf Devletler arasında gittikçe güçlenen bir diskur olarak ortaya çıktığını doğrulamaktadır.

Abstract:
One of the most current issues in the field of human rights law is human rights conflicts and how to resolve these conflicts. Lato sensu(in broad sense)  conflicts, also called traditional human rights cases, refer to a conflict between human rights and legitimate aims. Stricto sensu(in strict sense)  conflicts are conflicts between human rights. The most common way of resolving human rights conflicts is balancing. Likewise, balancing has been accepted as the legal technique of our age in the context of human rights debates and created a new discourse.  Balancing was arose as a principle of interpretation. In addition, it is accepted as a sub-element of the proportionality principle that constitutes the limit of the limitation of human rights. Conflicting human rights function as principles and balancing aims at the optimum possible protection of these rights(and principles). Balancing is the main tool used by the European Court of Human Rights in resolving human rights conflicts. This tool and the principle of interpretation, which the Court accepts to be inherent in the whole Convention, has been named in miscellaneous ways in the case law of the European Court of Human Rights, such as "the principle of fair balance", "excessive burden" prohibition and "balancing practice". The Court's case law on the principle of fair balance and the prohibition of excessive burden mainly reveals the relationship between balancing and proportionality. Balancing practice case law emphasizes the role of balancing in process not just outcome, and its function as a principle of interpretation. The language of balancing that the Court has put forward in different terms and the frequency of using these terms confirm that balancing has emerged as a growing discourse both in the Convention system and between States Parties to the Convention.