1949 yılı Türk vergi sistemindeki düzenlemeler ve Türkiye'de gelir vergisi uygulamaları: 1923 – 1960
Regulations on Turkish tax system dated 1949 and applications of income tax in Turkey: 1923 – 1960
Yazar: ABDURRAHMAN KAYA
Danışman: PROF. DR. NAZAN SUSAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Gelir vergisi = Income tax ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Türkiye'de ve dünyada önemli bir yere sahip olan vergi konusu gerek devletlerin gerekse de mükelleflerin geleceğe dönük yatırım planlarında ve kararlarında, doğrudan veya dolaylı olarak etkilidir. Vergi konusunun içinde bir başlık olan gelir vergisi ise mükelleflerin yıllık gelirlerinin safi tutarından alınan ve devletin kamu harcamalarının finansmanını karşılamasını sağlayan bir vergi türüdür. 
Türkiye'de gelir üzerinden alınan vergilere baktığımızda bu vergilerin Osmanlı döneminde hatta Osmanlı'dan önceki dönemlerde bile bir şekilde karşımıza çıktığını görebilmekteyiz. Gelir üzerinden alınan vergilerin günümüzde en bilineni ise tabii ki gelir vergisidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun tarihi ise gelir üzerinden alınan vergilere kıyasla oldukça yenidir. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde gelir üzerinden alınan bir vergi olan kazanç vergisinin milli gelir esnekliğini sağlayamaması, verimli ve etkin bir vergileme türü olamaması dolayısıyla kaldırılmasından sonra 1949 yılında çıkan 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile yürürlüğe giren gelir vergisi günümüze kadar belli değişikliklerle de olsa gelebilmeyi başarmıştır.
Bu çalışmada Türkiye'nin gelir vergisi kanununa kadar uyguladığı gelir vergileri ve gelir vergisine geçiş süreci incelenmiştir. Ayrıca cumhuriyet döneminin bir nevi gelir vergisi olan kazanç vergisinin kaldırılıp yerine gelir vergisinin getirilme süreci, 1948 yılında İstanbul'da yapılan II. İktisat Kongresi'ndeki tartışmalar, görüş ve öneriler ışığında ele alınmıştır. Bu incelenen vergilerin yürürlükte olduğu dönemlerdeki ekonomik ve siyasi gelişmeler de çalışmaya dahil edilmiştir. Son olarak da kazanç vergisi ile gelir vergisi uygulamasının 1946-60 yılları baz alınarak bir karşılaştırması yapılmış ve bu vergi türlerinin ekonomiye, bütçeye katkılarının ne kadar olduğu ayrıntılarıyla anlatılmıştır.

Abstract:
Tax issue which takes an important place in Turkey and the World effect future-oriented investment plans of the taxpayers and governments and their decisions directly or indirectly. Tax income which is a title in tax issue is a tax type that gets on net total of annual incomes of taxpayer and provides financing of public expenditures in government.
When we look at taxes levied on income in Turkey, we could see that this taxes take part in Ottoman period and even before Ottoman period. The most popular taxes today are income tax inside taxes levied on income. The history of income tax is older rather than inside taxes levied on income. In the beginning of republic period, profit tax which is a tax levied on income couldn't provide elasticity of domestic income, it couldn't be active and efficient hence the tax has been abrogated and then income tax which comes into force with Income Tax Law No. 193 dated 1949 has been able to come up to the present day with certain changes.
In this study, applied income tax in Turkey till Income Tax Law and the process of transicion to income tax were examined. In addition, the  profit tax which, is a kind of income tax of the republic period, was abolished and the income tax was introduced instead of profit tax. The process has been addressed in the light of debates, opinions and suggestions in the Second Economics Congress dated 1948. Economic and political improvements in the period when these taxes were force have been included. Finally, profit tax and income tax have been compared between the years of 1946 and 1960 and how much these tax types contribute to the economy and budget have been explained in detail.