Serebrovasküler hastalıkların HLA subgrupları ile ilişkisi
The relationship of cerebrovascular diseases with HLA subgroups
Yazar: UFUK ÇINKIR
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM DEĞİRMENCİ
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Genetik = Genetics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: HLA A antijenleri = HLA A antigens ; HLA B antijenleri = HLA B antigens ; HLA C antijenleri = HLA C antigens ; HLA DQ antijenleri = HLA DQ antigens ; HLA DQA antijenleri = HLA DQA antigens ; HLA DR antijenleri = HLA DR antigens ; HLA antijenleri = HLA antigens ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation

Özet:
İskemik inme, geniş arter aterosklerozu (tromboz veya emboli), küçük damar oklüzyonu (lakün), diğer belirlenen nedenlere bağlı iskemik inme ve nedeni belirlenemeyen iskemik inme olarak sınıflandırılır. Serebrovasküler hastalıkları bulunan hastalarda küçük damar tıkanmasından kaynaklanan inme tanılı hastaların HLA allelleri ile ilişkisinin literatürde araştırması yapılmamıştır. 
Bu çalışmaya 18-75 yaş aralığında 49 hasta ve 50 sağlıklı kişi dahil edilmiştir.  Yapılacak olan çalışmada hastaların seçiminde dikkat edilen hususlar şunlardır. Araştırmaya TOAST sınıflamasına göre küçük damar hastalığı tanısı koyulan 49 hasta ve 50 kontrol grubu üyesine çalışmaya katılmak için bilgilendirip, yazılı onam alındıktan sonra intravenöz yoldan alınan 3 mililitre kan mor kapaklı EDTA'lı hemogram tüplerine alınarak sekans spesifik oligonükleotid yöntemi ile çalışılmıştır. Araştırmada, HLA-A, HLA-B, HLA-C, HLA-DQB ve HLA-DRB alan 1 öncelikli olarak tüm subgrupları incelemeye dahil edilmiştir.
Serebrovasküler hastalığı olan hastalarda cinsiyet baz alındığında 21 (%42.9) kadın, 28 (%57.1) erkek bulunmaktadır. Çalışmada yer alan hasta grubunun yaş dağılımı ort. 57,67±11,14 ve medyan 60 olarak bulunmuştur.  Hastaların risk faktörleri incelendiğinde 35 (%71,4) serebrovasküler hastalık, 30 (%61,2) HT, 25 (%51) Hiperlipidemi ve 38 (%77,6) sedanter hayat olarak dağılım göstermektedir. İncelemeye alınan HLA-A genomunda HLA-A*01 genomu, HLA-A*26 ve HLA-A*33 genomları için hasta grubu ile kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. HLA-A*01 genomu hasta grubunda 22 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 11 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,024). HLA-A*30 genomu hasta grubunda 7 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 1 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,030). İncelemeye alınan HLA-B genemonunda HLA-B*51 ve HLA-B diğer için hasta grubu ile kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. HLA-B*08 genomu hasta grubunda 9 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 2 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,027). HLA-B*15 genomu hasta grubunda 10 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 2 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,015). HLA-C genomundaki allellerde hasta ve kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlılık oluşturacak farklılığa rastlanılmamıştır. Buna rağmen HLA-C*03 ve HLA-C*15 allellerinin gruplar arası sayısal farklılıkları göze çarpmıştır. HLA-DQB genomunda HLA-DQB* 04:02 ve HLA-DQB diğer için hasta grubu ile kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. HLA-DQB*03 genomu hasta grubunda 30 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 49 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,006). HLA-DQB*06 genomu hasta grubunda 21 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 11 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,035). HLA-DRB genemonunda HLA-DRB*15:01 ve HLA-DRB diğer için hasta grubu ile kontrol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamaştır. HLA-DRB*11 genomu hasta grubunda 13 ayrı allelde bulunurken kontrol grubunda 26 ayrı allelde bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,019).
Sonuç olarak serebrovasküler hastalıkları bulunan hastalarda küçük damar tıkanmasından kaynaklanan inme tanılı hastaların HLA allelleri ile HLA-A*02, HLA-A*30, HLA-B*08, HLA-B*15, HLA-DQB*03, HLA-DQB*06 ve HLA-DRB*11 allelleri ile ilişkili olduğunu düşünüyoruz. Daha sonra yapılacak çalışmalarda bu kriterlerin değerlendirilmesi ve daha geniş hasta gruplarında çıkarılacak sonuçlarla desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Ischemic stroke is classified as large-artery atherosclerosis (thrombosis or emboly), small-vessel occlusion (lacuna), ischemic stroke determined by other reasons and ischemic stroke of non-determined reasons. In the literature no research has been done on relationships between HLA alleles and cerebrovascular disease patients with diagnosis of small-vessel determined stroke. 
In this study 49 patients and 50 healthy people between the ages of 18-75 are included. The aspects for the selection of patients to be included in this study are: After informing 49 patients with small-vessel diseases diagnosis according to TOAST classification and 50 control group members about their participation in the study, and taking their written consents, 3 ml of blood has been taken intravenously into lavender EDTA tubes and sequence-specific oligonucleotide probe method has been performed. In the study, HLA-A, HLA-B, HLA-C, HLA-DQB and HLA-DRB subgroups have been considered.
Considering the gender of the cerebrovascular disease patients; 21 (42.9%) were women and 21 (57.1%) were men. The average of age distribution of patients in the study is 57,67±11,14 and the median is 60. Examining the risk factors of the patients shows 35 (71.4%) cerebrovascular diseases, 30 (61.2%) HT, 25 (51%) hyperlipidaemia and 38 (77.6%) sedentary lifestyle. The HLA-A 01 genome under study has been found in the patient group in 22 different alleles and in 11 different alleles in the control group as statistically significant different (p=0.024). The HLA-A 30 genome has been found in the patient group in 7 different alleles and in 1 different allele in the control group as statistically significant different (p=0.030). The HLA-B 08 genome has been found in the patient group in 9 different alleles and in 2 different alleles in the control group as statistically significant different (p=0.027). The HLA-B 15 genome has been found in the patient group in 10 different alleles and in 2 different alleles in the control group as statistically significant different (p=0.015). In case of the HLA-C genome no statistically significant difference has been found between the patient and the control group. While the HLA-DQB 03 genome has been found in the patient group in 30 different alleles, it has been found in the control group in 49 different alleles as statistically significant different (p=0.006). The HLA-DQB 06 genome has been found in the patient group in 21 different alleles and in 11 different alleles in the control group as statistically significant different (p=0.035). No statistically significant difference could be observed in case of the HLA-DRB 15-01 and HLA-DRB other genomes between the patient and the control group. The HLA-DRB 11 genome has been found in the patient group in 13 different alleles and in 26 different alleles in the control group as statistically significant different (p=0.019).
As a result, we think that a relationship between the HLA alleles of cerebrovascular disease patients with stroke diagnosis resulting from small vessel thrombosis and the HLA-A 01, HLA-A 30, HLA-B 08, HLA-B 15, HLA-DQB 03, HLA-DQB 06 and HLA-DRB 11 alleles. We think that future studies should consider these criteria and support these results with results from studies with bigger patient groups.