Edirne ilinde yetişen bazı geofitlerin peyzaj mimarlığı tasarımlarında kullanım olanaklarının incelenmesi
Investigation of the possibilities of using some geophytes growing in edirne province in landscape architecture designs
Yazar: EZGİ PALA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECMETTİN GÜLER
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Geofitler = Geophytes ; Peyzaj planlama = Landscape planning ; Peyzaj tasarımı = Landscape design

Özet:
Türkiye coğrafi konumu sayesinde üç iklim kuşağını da bir arada bulundurur. Türkiye bu özelliği sayesinde doğal bitki örtüsü açısından ve bitki çeşitliliği açısından oldukça zengindir. Türkiye geofitler açısından da oldukça zengindir. Geofitler çiçek rengi, bakım maliyetinin az olması, bakımının kolay olması gibi nedenlerle peyzaj mimarlığı çalışmalarında kullanılırlar. Geofitlerin bitkisel tasarımlarda kullanılırken çeşitli özelliklerinin ve kullanım ilkelerinin bilinmesi gerekir. Geofitler peyzaj mimarlığında; çiçek renkleri ve genel yapıları nedeniyle park ve bahçelerde, ev bahçelerinde, kamusal alanlarda, kesme çiçekçilikte, bordür bitkilendirmelerinde, su kenarlarında, otel veya alışveriş merkezi çevrelerinde, tıbbi ve aromatik bahçelerde, koku, renk ve gölge bahçelerinde ve daha birçok alanda kullanılmaktadır. 
Bu çalışmada her mevsim yapılan arazi çalışmalarıyla Edirne ve ilçelerinde doğal olarak yetişen 10 familyaya ait 49 tür geofit incelenmiştir. İncelenen türler Amaryllidaceae, Apiaceae, Araceae, Asparagaceae, Aspholdelaceae, Iridaceae, Liliaceae, Orchidaceae, Paeoniaceae, Ranunculaceae familyalarına aittir. Çalışılan geofitlerin 23'ü soğanlı, 16'ü yumrulu, 5'i rizomlu ve 5'i kormludur. Bulunan geofitler; kök şekli, çiçek rengi, çiçeklenme zamanı, peyzajda kullanımı, habitat, ışık, sıcaklık, su isteği, toprak isteği gibi parametreler kullanılarak değerlendirilmiş ve tablolar şeklinde verilmiştir. Bu çalışmada Edirne ili ve ilçelerinde doğal olarak yetişen geofitlerin özellikleri ve kullanım alanları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Türkiye combines three climate zones due to its geographical location, and thus is very rich in terms of natural vegetation and plant diversity. Türkiye is also very rich in terms of geophytes. Geophytes are used in landscape architecture studies considering thier flower colors, low maintenance cost and easy maintenance. When using geophytes in plant designs, it is necessary to know their various properties and usage principles. Geophytes in landscape architecture, based on their flower colors and general structures, are used in parks and gardens, home gardens, public areas, cut flowers, border plantings, water edges, hotel or shopping center surroundings, medicinal and aromatic gardens, scent, color and shade gardens and many other areas. 
In this study, the characteristics and usage areas of 49 geophyte taxa within 10 families growing naturally in Edirne province and its districts were investigated. The investigated taxa belong to Amaryllidaceae, Apiaceae, Araceae, Asparagaceae, Aspholdelaceae, Iridaceae, Liliaceae, Orchidaceae, Paeoniaceae, and Ranunculaceae. Among the investigated taxa, 23 are bolbous, 14 are tuberous, 5 are rhizomous and 5 are cormous. The investigated geophytes were evaluated based on their root types, flower colors, flowering periods, roles in landscape pusposes, habitats, and light, tempereture, water and soil preferences. In the present study, characteristics of geophytes naturally growing in Edirne and its districts and their usage areas were presented.