İri taneli ve yüksek tane verimli konservelik ve kuru tanelik bezelye hatlarının geliştirilmesi
Development of the pea lines that are big grained and high yielded for canned and dry grains
Yazar: HASAN DALGIÇ
Danışman: PROF. DR. ERCAN CEYHAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bezelye = Pea ; Diallel analiz = Diallel analysis

Özet:
Dört ticari yemeklik bezelye (Rondo, Ultrillo, Reyna ve Progres No 9) çeşidi ile beş bezelye (PS3057, PS4028, PS3055, PS3073 ve PS4009) hattı arasında 2014 yılında tam diallel analiz yöntemine göre melezlemeler (72 melez kombinasyonu) yapılmıştır. Ebeveynler, F1 ve F2 generasyonları 2015-2016 yıllarında Konya ekolojik şartlarında tarlada yetiştirilmiştir. Araştırmada bitki boyu, bitkide dal sayısı, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, baklada tane sayısı, biyolojik verim, tane verimi, yüz tane ağırlığı, tane iriliği, hasat indeksi, çiçeklenme süresi ve vejetasyon süresine ilişkin ölçüm, sayım, tartım ve analizler yapılmıştır. İncelenen özellikler için ebeveyn ile F1 ve F2 generasyonlarında tam diallel analiz yöntemine göre genel ve özel kombinasyon yetenekleri, heterosis ve heterobeltiosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak, incelenen tarımsal özellikler bakımından ele alınan populasyonda yeterli düzeyde bir genetik varyasyon bulunmaktadır. Populasyonda yüz tane ağırlığı ve tane iriliği üzerinde eklemeli genler diğer özelliklerin de ise eklemeli olmayan genler ve dominant genlerin daha etkili oldukları bulunmuştur. Bu popülasyonda seçme işlemi tane verimi ile beraber değerlendirilerek yapılmış olup ümitvar tane iriliği yüksek ve kaliteli bezelye hatları geliştirilmiştir.

Abstract:
According to full diallel analysis method, hybridization (72 hybrids combination) was carried out in between four commercial edible peas (Rondo, Ultrillo, Reyna and Progress No 9) and five peas line (PS3057, PS4028, PS3055, PS3073 and PS4009) in 2014. Parents, F1 and F2 generations were grown in the fields under the ecological conditions of Konya in 2015-2016. In the survey, plant height, number of branches in the plant, number of pods per plant, number of beans per plant, number of beans per seed, biological yield, grain yield, weight of one hundred seed, grain size, harvest index, flowering time and vegetation time were measured, counted, weighed and analyzed. According to the full diallel analysis method, F1 and F2 generations with parents, for the characteristics examined, general and special combination capabilities, in the heterosis and heterobeltiosis values, and wide and narrow heritability were determined. As a result, there is a enough genetic variation in the population studied in terms of the studied agricultural characteristics. In the population, it was found that articulated genes on the weight of a hundred grains and grain size, and non-articulated genes and dominant genes on other specifications were more effective. In this population, the selection process has made together grain yield as evaluated, hopeful higher grain thickness and high-quality pea lines was developed.