Ahmet Hamdi Tanpınar'ın saatleri ayarlama enstitüsü'nde cümle tipleri
Sentence types in Ahmet Hamdi Tanpinar's book, saatleri ayarlama ensti̇tüsü
Yazar: NERGİZ AKSU
Danışman: PROF. DR. MEHMET MEHDİ ERGÜZEL
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cümle yapısı = Sentence structure ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Roman = Novel ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı eserinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Çalışma; Giriş, Ahmet Hamdi Tanpınar, Cümle, Cümle Çeşitleri ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nde Cümle Tipleri, Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nde Cümle Başı Edatlarıyla Oluşan Cümleler ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü'ndeki Yapısına Göre Gruplanmış Cümleler bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışma süresince yapılanlar, çalışmanın konu, kapsam, amaç ve yöntemi belirtilmiştir. Ardından Tanpınar tanıtılmış; edebi kişiliği ve romanları hakkında bilgi verilmiş, yazarın eserleri türlerine göre sıralanmış, eser hakkında kısa bir açıklamaya yer verilmiştir. Sonrasında inceleme kısmına geçilmiştir.

Birinci bölümde cümle kavramına geniş olarak yer verilmiş; tanımı, unsurları, unsur dizilişleri, cümle tasniflerine değinilmiştir. İkinci bölümde Muharrem Ergin ve Leyla Karahan başta olmak üzere diğer dil bilimcilerimizin de görüşlerinden faydalanarak cümle tipleri açıklanmış, her birinin altında alt başlık olarak Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nden on beşer cümle örnek olarak verilmiştir. Ayrıca cümle başı edatlarla başlayan cümlelerden bahsedilmiş ve yine incelenen eserden örnekler paylaşılmıştır. Üçüncü ve son bölümünde ise inceleme metni olan Saatleri Ayarlama Enstitüsü'ndeki cümleler çeşidine göre işaretlenmiş, bağlaçlar ve cümle başı edatları büyük harflerle belirtilmiş bir şekilde numaralanmış olarak verilmiştir.

Çalışmanın Sonuç bölümünde inceleme metnindeki cümle tipleri ile ilgili tespitler yapılıp sayısal verilerle desteklenmiştir. Kaynakça kısmında ise yararlanılan kaynaklara yer verilip ardından tez çalışmasının sonunda öz geçmiş paylaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Cümle, Cümle Çeşitleri, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Cümle Tipleri

Abstract:
This study, as a post graduate thesis, has been prepared in the light of Ahmet Hamdi Tanpinar's Saatleri Ayarlama Enstitusu. The study is composed of the following parts:  introduction, Ahmet Hamdi Tanpinar, sentence, sort of sentences and sentence types in Saatleri Ayarlama Enstitusu, sentences composed of prepositions in Saatleri Ayarlama Enstitusu and Saatleri Ayarlama Enstitusu Mixed Text formed according to the sentences. In the introduction part, the studies during this thesis, subject, context, purpose and method of the study has been declared. Then, Ahmet Hamdi Tanpınar has been introduced, information has been given about his literary personality and his works, his works have been listed according to the genre of the works, brief information has been given about the work. Finally, analysis part has been included.

In the first part, sentence concept has been largely discussed; description, factors, factor sequences, sentence classification have also been mentioned. In the second part, sentence types have been explained by taking advantage of our other philologists' opinions, especially Muharrem Ergin and Leyla Karahan, each types have been exemplified with 15 sentences from Saatleri Ayarlama Enstitusu as subheading. Additionally, sentences starting with prepositions have been mentioned and exemplified from the mentioned work.  In the third and last part, the sentences in Saatleri Ayarlama Enstitusu have been marked according to the sentence types, conjunctions and prepositions have been listed in numbers, emphasized in capital letters.

In the conclusion part of the study, detections related to the analysed text's sentence types have been supported with the numeric data. In Bibliography part, used sources are included and then autobiography has been shared in the end of the study.

Key words: Sentence, Sort of Sentences, Çeşitleri, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Sentence Types