Dura-Europos'ta tek tanrılı dinlere ait duvar resimleri: Metin ve duvar resimlerinin karşılaştırlması
The wall paintings of Dura-Europos related to the bible: A comparative study of text and image
Yazar: NIVINE AL RIHAWI
Danışman: PROF. DR. DERYA ŞAHİN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Duvar resimleri = Wall paintings ; Hristiyanlar = Christianies ; Kiliseler = Churchs ; Resimler = Pictures ; Roma Dönemi = Roman Period ; Sinagoglar = Synagogues ; Suriye = Syria ; Vaftizhane = Baptistery ; Yahudiler = Jews ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Günümüzde Suriye'nin doğusunda bulunan antik Dura-Europos kentinin keşfi, Arkeoloji ve Sanat Tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. Dura araştırmacılarından biri olan Hopkins, ortaya çıkarılan hazine değerindeki resimleri "soluk topraktan fışkıran resim vahası" olarak ifade etmiştir. Nitekim Dura'nın en önemli özelliklerinden biri, özellikle sivil ve dini yapılarda keşfedilen çok renkli duvar resimleri konusundaki sanatsal zenginliğidir. Bunlar arasında en dikkat çekici ve araştırmamın da odak noktası olan, duvarları resimlerle süslenmiş sinagog ve bilinen en erken tarihli Hıristiyan kilise/vaftizhanesidir.
Bu tez, metin ve görüntü olmak üzere iki farklı sanat ortamı arasındaki etkileşimi açıklığa kavuşturmak için her iki yapıdaki duvar resimlerinin şemasını incelemektedir.
Bu çalışmada, sinagog panellerinde Tanah'ın (Yahudi kutsal kitap literatürü) yanı sıra Rabbinik literatürünün de kullanıldığı tespit edilmiş, böylece  Yahudi ve Hıristiyan ikonografisinin gelişim sürecinin izlenmesinde resimlerin büyük önemi olduğu ortaya konularak, karşıtlık teorisinin de geçersizliğini doğrulanmıştır. Ayrıca, sinagog ve Hıristiyan şapelindeki resim stilinin analizi yapılırken, Dura'daki ve Dura dışındaki resimler karşılaştırılmış, Dura-Europos'daki eserlerin yerel atölyeler tarafından yine yerel uygulamalardan uyarlandığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: sinagog, kilise, erken Hıristiyanlık, Midraş, Tevrat, duvar resimleri, Roma Dönemi, Suriye,  ikonografi, Rabbinik yahudilik, Vaftizhane

Abstract:
The discovery of the ancient city Dura-Europos, now in eastern Syria, was a turning point in Archaeology and art history.  Hopkins, one of Dura's scholars, expressed its unearthed treasures as "An oasis of paintings springing up from the dull earth." Indeed,  one of the most prominent features in Dura is its artistic riches, especially polychrome wall paintings coming from civil and religious buildings. The most noticeable among them, which is the focus of my research, is the painted synagogue and the earliest known Christian church/baptistery.
This thesis investigates the mural paintings scheme of both structures in order to clarify the interaction between two different media: Text and image.
The study confirmed the utilize of rabbinic literature besides the Tanakh (Holy book) in the synagogue panels. Also, it determined the great importance of the paintings in tracing the development of Jewish and Christian iconography and verified the invalidity of the hostility theory. Furthermore, the analysis of drawing style in the synagogue and Christian chapel and comparing them with other paintings in and out Dura demonstrates that the art of Dura-Europos is Durene adapted from local practices and done by local workshops.

Keywords: Synagogue, church, Early Christianity, Midrash, Torah, wall paintings, Roman Period, Syria, iconography, Rabbinic Judaism, baptistery