Gelir eşitsizliğinin sağlık sonuçları üzerine etkisi: Türkiye örneği
The impacts of income inequity on health outcomes: The case of Turkey
Yazar: BERGÜZAR ÇIRAKLI
Danışman: DOÇ. DR. TANSEL HACIHASANOĞLU
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Sağlık = Health

Özet:
Bu tez çalışması, Türkiye'de gelir eşitsizliğinin ve ekonomik faktörlerin sağlıkla ilgili göstergelere etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tezin amaçları doğrultusunda, eknomik faktörlerle ilgili Gini katsayısı, reel milli gelir, enflasyon ve işsizlik verileriyle sağlıkla ilgili 12 adet dikey kesit (zaman serisi) verisi toplanmıştır. Tezde, gelir eşitsizliğinin ve ekonomik faktörlerin sağlıkla ilgili göstergelere etkilerinin belirlenmesi için ARDL eşbütünleşme yaklaşımı uygulanmıştır. Sonuç olarak çalışmada, gelir eşitsizliğindeki artışın, değerlendirmeye alınan 8 sağlık göstergesinden üçünü (anne ölüm hızı, bebek ölüm hızı ve doğuşta yaşam beklentisi) anlamlı şekilde olumsuz etkilediği, birini ise (tüberküloz insidansı) olumlu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Enflasyon oranındaki artışın ise dört sağlık göstergesinin (kaba intihar hızı, bebek ölüm hızı, çocuk ölüm hızı ve doğuşta yaşam beklentisi) olumlu etkilerken birini (anne ölüm hızı) olumsuz etkilediği bulunmuştur. Reel GSYH'deki artışınsa üç göstergeye (anne ölüm hızı, tüberküloz insidansı ve sebze-meyve tüketimi) olumlu etki yaptığı, birini ise (kaba intihar hızı) olumsuz etkilediğin sonucuna varılmıştır. İşsizlik oranındaki artışın ise iki göstergeyi (sebze-meyve tüketimi ve doğuşta yaşam beklentisi) olumsuz, dört göstergeyi (anne ölüm hızı, bebek ölüm hızı, çocuk ölüm hızı, kaba ölüm hızı) olumlu etkilediği sonucu elde edilmiştir. Gelir eşitsizliğindeki artışın sağlık göstergelerine olumsuz etkilerinin önlenebilmesi için gelir dağılımında adaleti sağlayacak politikaların geliştirilmesi önerilmektedir. Ayrıca özellikle anne ve bebek sağlığının olumsuz etkilenmemesi için fakir ailelere sağlıklı gıda başta olmak üzere maddi yardımların artırılması önerilmektedir.

Abstract:
This thesis study was carried out to determine the effects of income inequality and economic factors on health-related indicators in Turkey. For the purposes of the thesis, Gini coefficient, real national income, inflation and unemployment data related to economic factors and 12 vertical section (time series) data related to health were collected. In the thesis, ARDL cointegration approach has been applied to determine the effects of income inequality and economic factors on health-related indicators. As a result, it was concluded in the study that the increase in income inequality significantly affected three of the 8 health indicators (maternal mortality rate, infant mortality rate and life expectancy at birth) and positively affected one (tuberculosis incidence). It was found that the increase in the inflation rate had a positive effect on four health indicators (crude suicide rate, infant mortality rate, child mortality rate and life expectancy at birth) while negatively affecting one (maternal mortality rate). It was concluded that the increase in real GDP had a positive effect on three indicators (maternal mortality rate, tuberculosis incidence, and vegetable-fruit consumption) and negatively affected one (crude suicide rate). It was concluded that the increase in unemployment rate affected two indicators (vegetable-fruit consumption and life expectancy at birth) negatively and four indicators (maternal mortality rate, infant mortality rate, child mortality rate, crude death rate) positively. In order to prevent the negative effects of the increase in income inequality on health indicators, it is recommended to develop policies that will ensure justice in income distribution. In addition, it is recommended to increase financial aid, especially healthy food, to poor families in order not to adversely affect maternal and infant health.