Yüz tanıma performansı ile ölçülen olumlu ve olumsuz hazırlamayı etkileyen değişkenlerin eşik altı/üstü olarak incelenmesi
Investigation of variables affecting positive and negative priming measured by facial recognition performance as sub / supra threshold
Yazar: BAHADIR OKTAY
Danışman: PROF. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel tutarlılık = Cognitive consistency ; Bilişsel çelişki yöntemi = Cognitive conflict instruction ; Eşikaltı sunum = Subliminal presentation ; Eşiküstü sunum = Supraliminal presentation ; Olumlu hazırlama = Positive priming ; Olumsuz hazırlama = Negative priming ; Yüz tanıma = Face recognition

Özet:
Bu araştırmanın amacı, olumlu ve olumsuz hazırlama türlerini etkileme potansiyeli olan ve aynı zamanda alan yazında hakkında tartışmalı bulgular bulunan bazı bağımsız değişkenleri (hazırlayıcı- hedef uyarıcı özelliklerinin türü, tutarlılık düzeyi, eşik altı sunum ve duygular) bütünsel olarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda 3 deney tasarlanmıştır. Deney 1 ve Deney 2'nin amacı yüz, kelime ve şekillerin eşik altı ve eşik üstü sunum koşulları altında olumlu, olumsuz (ve yarı olumsuz) hazırlama üzerindeki etkisini incelemektir. Deney 3'ün amacı ise hazırlayıcı uyarıcının birden fazla özelliğinin (yüz ve yüzdeki duygusal ifade) tutarlı/tutarsız olması durumunun hazırlama türleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, Deney 1'de 50 Deney 2'de 50 ve Deney 3' de 50 olmak üzere toplam 150 katılımcı ile yürütülmüştür. Deney 1'de 3 (Uyarıcı Türü: Yüz, Şekil, Kelime) x 3 (Hazırlama Türü: Olumlu hazırlama, Yarı olumsuz hazırlama, Hazırlama yok) x 2 (Sunum Türü: Eşik altı, Eşik üstü) tüm faktörlerde tekrar ölçümlü deneysel desene, Deney 2'de 3 (Uyarıcı Türü: Yüz, Şekil, Kelime) x 4 (Hazırlama Türü: Olumlu, Yarı olumsuz, Olumsuz, Hazırlama yok) x 2 (Sunum Türü: Eşik altı, Eşik üstü) tüm faktörlerde tekrar ölçümlü ve Deney 3'te 3 (Tutarlılık: Yüz Tutarlı, Yüz Tutarsız, Kontrol) x 3 (Duygu Tutarlılık: Duygu Tutarlı, Duygu Tutarsız, Kontrol) x 3 (Hazırlayıcının Duygusal İfadesi: Mutlu, kızgın, nötr) tüm faktörlerde tekrar ölçümlü desen uygun ANOVA'lar yapılmıştır. Üç deneyde de tanıma açısından olumlu, olumsuz ve yarı olumsuz hazırlama deneysel olarak gösterilmiştir. Bu bulgu, bilişsel hazırlama sürecinin bir süreklilik olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca Deney 1 ve 2'den elde edilen bulgular sonucunda hazırlayıcı kelimelerin eşik altı sunumunun hem olumlu ve olumsuz hazırlama için avantaj sağladığı görülmüştür. Deney 3 ise duygusal yüz tanıma görevinde olumsuz hazırlama açısından yüz ve yüzdeki duygu arasında fark olmadığını göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to offer a holistic examination of certain independent variables (proporties of priming and target stimulus, congruency level, sub-threshold presentation and emotion) that have the potential of influencing both positive and negative (and semi-negative) priming, which there were controversial findings in the literature. In line with this purpose, three experiments were designed. The aim of Experiment 1 and Experiment 2 was to examine the influence of faces, words, and shapes on positive and negative priming under sub-threshold and suprathreshold conditions. The aim of the Experiment 3 was to examine the influence of priming stimulus on priming types in case a few of the characteristics (face and emotion on face) of the stimulus were consistent/inconsistent. The study had been conducted with a total of 150 participants equally distributed among three Experiments. In Experiment 1, 3 (Type of stimuli: Face, Shape, Word) x 3 (Type of Priming: Positive Priming, Semi-negative Priming, Control) x 2 (Type of Presentation: Sub-threshold, Supra-threshold) repeated measure experimental design suitable, in Experiment 2, 3 (Type of stimuli: Face, Shape, Word) x 4 (Type of Priming: Positive Priming, Semi-negative Priming, Negative Priming, Control) x 2 (Type of Presentation: Sub-threshold, Supra-threshold) repeated measure experimental design suitable, and in Experiment 3, 3 (Congruency: Face Congruent, Face Non-congruent, Control) x 3 (Emotional Face Congruency: Emotion Congruent, Emotion Non-congruent, Control) x 3 (Emotion of Priming Stimulus: Happy, Angry, Neutral) repeated measures experimental design suitable ANOVA was conducted. In the experiments, the positive, negative, and semi-negative priming has been shown experimentally in terms of recognition. This finding is important in showing the continuity of the cognitive priming process. Besides, it has been found out as a result of the findings derived from Experiment 1 and 2 that the sub-threshold presentation of priming words provided better advantage than both positive and negative priming. The Experiment 3 has demonstrated that there was no difference between the face and its emotion in terms of priming in face recognition.