Sağlık çalışanlarının Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki hukukî sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeyleri ve elektronik sağlık kayıtlarının güvenlik ve mahremiyet standartlarına uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of health worker's level of knowledge about their legal responsibilities under the Law on the Protection of Personal Data and their compliance with the security and privacy standards of electronic health records
Yazar: FAİK CAN YILAN
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM SAYGILI
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu tez çalışması, sağlık çalışanlarının 6698 sayılı kişisel verilerin korunması kanunu
çerçevesinde sağlık kurumlarında elde edilen kişisel veriler ile ilgili hukukî
sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeylerini değerlendirmek, hastalara ait elektronik
sağlık kayıtlarının güvenlik ve mahremiyeti konusundaki standartlara uyum
düzeylerini incelemek ve ele alınan bu iki konunun birbiriyle ilişkisini ortaya
koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Kırıkkale ilinde faaliyet
gösteren 700 yataklı bir kamu hastanesinde görev yapmakta olan sağlık personelleri
oluşturmaktadır. Araştırma için tabakalı örneklem yöntemi kullanılmış ve
katılımcılar unvanlarına göre tabakalandırılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları
olarak, Demografik Bilgiler Soru Formu, Sağlık Çalışanlarının Kişisel Verilerin
Korunması ile İlgili Hukukî Sorumlulukları Bilgi Düzeyi Ölçeği (KVK-HSBDÖ) ve
Elektronik Sağlık Kayıtları Güvenlik ve Mahremiyet Standartlarına Uyum Ölçeği
(ESK-GMSUÖ) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin elde edilmesinde gönüllülük
esas alınmış, yüz yüze görüşme ve anket yöntemi kullanılarak toplam 366 sağlık
personelinin katılımıyla araştırma tamamlanmıştır. Verilerin analiz edilmesinde ise;
tanımlayıcı analizler (yüzde, ortalama, standart sapma), normallik testleri, güvenirlik
analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Spearman Korelasyon analizi
kullanılmıştır. Kruskal Wallis testinde fark çıkması durumunda çoklu karşılaştırmalar
için Games-Howell Post-Hoc testi kullanılmıştır. Tez çalışmasının ilk kısmında
kişisel verilerin korunması hukuku ve 6698 sayılı kanunun genel ilkeleri ile ele
alınmıştır. Ardından sağlık kurumlarında hasta verilerinde mahremiyetin sağlanması,
elektronik sağlık kayıtlarından kaynaklanabilecek hukukî sorunlar, bilgi güvenliği
konularına değinilmiştir. İkinci kısımda araştırmanın amacı, yöntemi, sağlık
çalışanlarının kişisel verilerin korunması kanunu kapsamındaki hukukî
sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeylerini değerlendirmek üzere geliştirilen ölçeğin
geçerliliğine ilişkin sonuçlar ve hipotezlere ilişkin gerçekleştirilen veri analizinden
elde edilen bulgular yer almaktadır. Üçüncü kısımda elde edilen sonuçlar ile literatürdeki konu ile ilgili yapılan araştırma sonuçları kıyaslanarak tartışmalar
yapılmıştır. Ardından araştırma sonuçları temelinde araştırmacı tarafından
oluşturulan önerilere yer verilmiştir. Analizlerden elde edilen sonuçlar; sağlık
çalışanlarının kişisel verilerin korunması ile ilgili hukukî sorumluluklarına ilişkin
bilgi düzeylerinin oldukça "yüksek" seviyede (ort: 0,87 ± 0,173; min:0,20-max:1,00)
olduğunu göstermiştir. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının KVK-HSBD
ölçeğinden elde ettikleri puan ortalamalarının; unvan, cinsiyet, Elektronik Sağlık
Kayıtları (ESK) kullanma deneyimleri, kurumdaki ESK güvenlik ve mahremiyet
uygulamaları konusundaki değerlendirmeleri ve ilgili konularda eğitim alma
durumlarına göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir (p<0,05). Sağlık
çalışanlarının ESK güvenlik ve mahremiyeti standartlarına uyum düzeylerini
değerlendirmek üzere gerçkeleştirilen analizlerde ise; sağlık çalışanlarının Elektronik
Sağlık Kayıtları Güvenlik ve Mahremiyeti Standartlarına Uyum (ESK-GMSU
Ölçeğinden yüksek düzeyde puanlar elde ettiği belirlenmiştir (ort: 3,99 ± 0,220;
min:1,89-max:5,00). Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının ESK-GMSU
ölçeğinden aldıkları puanların ise; onların yaş, eğitim düzeyi, unvan ve meslekte
çalışma yılı özellikleri ve ilgili konularda eğitim alma durumlarına göre istatistiksel
olarak anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Son olarak sağlık
çalışanlarının kişisel verilerin korunması ile ilgili hukukî sorumluluklarına ilişkin
bilgi düzeyleri ile elektronik sağlık kayıtları güvenlik ve mahremiyeti standartlarına
uyum düzeyleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki (r=0,192; p=0,000)
belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; sağlık çalışanlarının kişisel sağlık
verilerinin korunması ile ilgili hukukî sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeylerinin
artırılması ile elektronik sağlık kayıtları güvenlik ve mahremiyeti standartlarına
uyum düzeyleri artırılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kişisel sağlık verilerinin korunması, Veri güvenliği ve
mahremiyeti, Hukukî sorumluluk, Elektronik sağlık kayıtları.

Abstract:
This thesis study was carried out in order to evaluate the level of knowledge of
healthcare professionals regarding their legal responsibilities regarding personal data
obtained in healthcare institutions within the framework of Law No. 6698 on the
protection of personal data, to examine their level of compliance with the standards
on the security and privacy of electronic health records of patients, and to reveal the
relationship between these two issues. The population of the study consists of health
personnel working in a 700-bed public hospital operating in Kırıkkale province.
Stratified sampling method was used for the research and the participants were
stratified according to their titles. Demographic Information Questionnaire,
Knowledge Level Scale of Healthcare Workers' Legal Responsibilities Regarding the
Protection of Personal Data (KVK-HSBDÖ) and Electronic Health Records Security
and Privacy Standards Compliance Scale (ESK-GMSUÖ) were used as data
collection tools in the study. Volunteerism was taken as a basis in obtaining the
research data, and the research was completed with the participation of 366 health
personnel using face-to-face interviews and questionnaire method. Descriptive
analysis (percentage, mean, standard deviation), normality tests, reliability analysis,
Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test, Spearman Correlation analysis were used
to analyze the data. In case of a difference in the Kruskal-Wallis test, Games-Howell
Post-Hoc test was used for multiple comparisons. In the first part of the thesis, the
law on the protection of personal data and the general principles of Law No. 6698 are
discussed. Then, ensuring privacy of patient data in health institutions, legal
problems that may arise from electronic health records, information security issues
are mentioned. In the second part, the purpose and method of the study, the results
regarding the validity of the scale developed to evaluate the level of knowledge of
healthcare professionals regarding their legal responsibilities within the scope of the
law on the protection of personal data, and the findings obtained from the data
analysis of the hypotheses are presented. In the third part, the results obtained and the
results of the research on the subject in the literature are compared and discussed.
Then, the recommendations created by the researcher on the basis of the research
results are given The results obtained from the analyzes showed that the level of knowledge of
healthcare professionals regarding their legal responsibilities regarding the protection
of personal data is at a very "high" level (mean: 0.87 ± 0.173; min: 0.20-max: 1.00).
It was determined that the mean scores of the healthcare professionals who
participated in the study obtained from the PDP-HSBD scale showed significant
differences according to their title, gender, experience in using Electronic Health
Records (EHR), their evaluation of EHR security and privacy practices in the
organization, and their training on related issues (p<0.05). In the analyses carried out
to evaluate the level of compliance of healthcare professionals with EHR security
and privacy standards, it was determined that healthcare professionals obtained high
scores from the Electronic Health Records Security and Privacy Standards
Compliance (EHR-SPSCS) Scale (mean: 3.99 ± 0.220; min: 1.89-max: 5.00). It was
determined that the scores obtained from the ESK-GMSU scale by the healthcare
professionals participating in the study showed statistically significant differences
according to their age, education level, title and years of working in the profession
and their training on related issues (p<0.05). Finally, a weak positive correlation
(r=0.192; p=0.000) was found between the level of knowledge of healthcare
professionals regarding their legal responsibilities regarding the protection of
personal data and their level of compliance with electronic health records security
and privacy standards. According to the results obtained; increasing the level of
knowledge of healthcare professionals regarding their legal responsibilities regarding
the protection of personal health data will increase their level of compliance with
electronic health records security and privacy standards.

Keywords: Protection of personal health data, Data security and privacy, Legal
liability, Electronic health records.