Balık sepetlerinde farklı boyutta kaçış aralıklarının seçiciliğinin belirlenmesi
Determination of the selectivity grids in different sizes for baited fish traps
Yazar: UMUT TUNÇER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALKAN ÖZTEKİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
ÖZ:  Bu tez çalışmasında farklı parmak aralıklarının balık sepetlerinde farklı parmak aralıklarının etkisini test etmek amaçlanmıştır. Denemeler Nisan 2015- Aralık 2015 tarihleri arasında Kuzey Ege Denizi (Adalar ve Kabatepe, Saroz Körfezi girişi ve Çanakkale Boğazı) kıyılarında 15 -120 m derinliğe sahip kayalık, kumluk, çamur ve posedonya (Posidonia oceanica Linnaeus,1813) çayırlarının bulunduğu sahalarda gerçekleşmiştir. Saha denemelerinde kullanmak için dünyada yaygın olarak tercih edilen "O" şekilli sepetlerden 12 adet yapılmıştır. Sepetlerde parmak aralığı kullanımının seçiciliğe etkisini belirlemek amacıyla bu sepetlerin 3 adedi kontrol grubu (parmaklık içermeyen), diğerleri ise, 1, 1,5 ve 2 cm parmaklıkları içerecek şekilde üçer adet yapılmıştır. Çalışma kapsamında toplamda 30 tekrarlı operasyon gerçekleştirilmiştir. Denemeler süresince toplamda 360 adet sepet yemlenerek denize indirilmiştir. Denemelerde 26 familyaya ait, 17 kemikli balık, 4 eklem bacaklı, 3 kıkırdaklı balık ve 2 kafadan bacaklı familyalarına ait toplam 41 tür yakalanmıştır. Operasyonlarda bu türlere ait toplam 1461 adet ve 136, 75 kg canlı yakalanmıştır.
Seçiciliğin belirlenmesinde, trol ağlarının seçicilik parametrelerin hesaplanmasında kullanılan logistik model kullanılmıştır. Denemeler sonucunda izmarit balığı (Spicara maena Linnaeus, 1758) için 1 ve 1,5 cm parmak aralığı içeren sepetten, mandagöz mercan (Pagellus bogaraveo Brünnich, 1768) için sadece 1 cm parmak aralığı içeren sepetten, tekir balığı (Mullus surmuletus Linnaeus, 1758) için ise 1,5 ve 2 cm parmak aralığı bulunan sepetlerden seçicilik verisi elde edilememiştir. Verilerin değerlendirilmesi sonucunda; 1 cm ve 1,5 cm parmak aralığı içeren sepette izmarit balığı için L50 değerleri sırası ile 14,72 cm ve 17,64 cm; 1 cm parmak aralığı içeren sepette mandagöz mercan için aynı değer 11,8 cm; 1,5 cm ve 2 cm parmak aralıkları içeren sepetlerde tekir balığı için aynı değerler 17,9 cm ve 20,17 cm hesaplanmıştır.
Denemeler sonucunda parmak aralıklarının küçük balıkların yakalanmasını azalttığı bulunmuştur. Sepetlere Kuzey Ege Denizi için 1,5 cm parmak aralığı yapılmasının uygun olacağı önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler:  Sepet, Parmak Aralığı, Kuzey Ege, Seçicilik, L50

Abstract:
ABSTRACT:  The aim of this study was to investigate the effects of selectivity grids on fish traps selectivity. The study was conducted in the coasts of northern Aegean Sea (Gökçeada, Bozcaada, Kabatepe, Saros Bay, Çanakkale Strait) which were rocky, muddy, sandy and seagrass (Posidonia oceanica L.,1758) in between 15 m and 120 m water depth between April 2015 and December 2015. 12 pieces "O" shape traps were produced for this study which used commonly in the world. To determine the effects of grids on selectivity, 3 of them were chosen as a control group which have no grid, and, three for each were designed as 1 cm, 1.5 cm and 2 cm grids. The traps were used 30 times and a total of 360 baited traps were tested. Totally, 41 species which were 17 bony fish, 4 arthropods, 3 chondrichthyes, and 2 cephalopods belong to 26 families. Total amount of catch was 1461 specimens and the weight was 136.75 kg.
Logistic selectivity model which was commonly used for evaluating the selectivity parameters of trawl nets was used to determine the selectivity. There were no data on 1 cm and 1.5 cm gridded traps for picarel (Spicara maena L.,1758), 1 cm gridded trap for blackspot seabream (Pagellus bogaraveo B., 1768), 1.5 cm and 2 cm gridded traps for surmullet (Mullus surmuletus L.,1758). L50 values were calculated for picarel in 1 cm and 1.5 cm gridded traps as 14.72 cm and 17.64 cm; for blackspot seabream in 1 cm gridded trap as 11.8 cm; for surmullet in 1.5 cm and 2 cm gridded traps as 17.9 cm and 20.17 cm, respectively. The selectivity grids reduced the catching of small fish. It is suggested that 1.5 cm grids for traps should be applicable for fisheries in the northern Aegean Sea.

Key Words:  Trap, Grid, Northern Aegean, Selectivity, L50.