Kronik obstrüktif akciğer hastalarında hastalık algısı ve ilişkili faktörler
Illness perception and related factors in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: ŞÜKRÜ EKENLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Algı = Perception ; Hastalık = Disease ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Bu çalışma kronik obstrüktif akciğer hastalarında hastalık algısı ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran hastalar üzerinde Kasım 2015-Şubat 2016 tarihleri arasında yürütülmüştür.
Araştırma örneklem büyüklüğü 175 hastadır. Verilerin toplanmasında "Anket Formu" ve "Hastalık Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.
Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 67,3±10,8, %83,4'ü erkek, %89,7'si evli, %58,3'ü ilkokul mezunudur. Hastalık algısının alt boyutlarından olan hastalık belirtisi boyutlarının puan ortalaması 7,21±2,95, hastalık hakkındaki görüşleri boyutlarının puan ortalaması; süre (akut/kronik) 4,10±0,67, sonuçlar 3,76±0,73, kişisel kontrol 3,30±0,88, tedavi kontrolü 3,39±0,82, hastalığı anlayabilme 2,93±1,01, süre (döngüsel) 3,78±0,58, duygusal temsiller 3,81±0,70, hastalık nedenleri boyutlarının puan ortalaması; psikolojik atıflar 3,93±0,76, risk etkenleri 3,82±0,54, bağışıklık 4,05±0,55, kaza ve şans 3,38±1,21 olarak saptanmıştır. Hastaların hastalığın başlangıcından beri en fazla soluk almada güçlük yaşadığı ve en çok bu belirtiyi hastalıkları ile ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir.
Bu çalışma sonucunda hastaların hastalığını anlayamadıkları ve hastalığı üzerinde kişisel kontrollerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların büyük bir kısmının hastalığın uzun süreceğini, hastalığın geçici olmaktan çok kalıcı olduğunu ve yaşamının geri kalan süresini bu hastalıkla geçireceğine ilişkin görüşlere sahip oldukları ve birçok faktörden etkilenmiş olabileceği tespit edilmiştir. Hemşirelerin, KOAH hastalarının hastalık algısını etkileyen sosyodemografik, sağlıkhastalık özelliklerini dikkate alarak hastalık algılarını arttırmaya yönelik hemşirelik bakımı planlaması ve uygulanması önerilir. Anahtar kelimeler: Hastalık algısı, Hemşirelik, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to investigate illness perception and related factors in patients with chronic obstructive pulmonary disease.
The study was conducted on patients who applied to the Chest Diseases Clinic of Necmettin Erbakan University Meram Medicine Faculty Hospital between November 2015 and February 2016. The sample size of the study is 175 patients. To collect the data ''Questinnaire Form'' and ''The Illness Perception Questionnaire'' were used. Kruskal-Wallis H test, Mann -Whitney U test, One-way Anova and Independent Samples t Test was used as statistical analysis methods. 
Average age of the participants 67,3±10,8, 83,4% of the participants were male, 89,7% were married, 58.3% are primary school graduates. The average point and standard deviations of symptom dimensions which are the subscales of illness perception were 7,21 ± 2,95, the average points and standard deviations of their opinion dimensions about the disease; timeline (acute/chronic) were 4,10±0,67, results were 3,76±0,73, personal control were 3,30±0,88, treatment control were 3,39±0,82, illness coherence were 2,93±1,01, timeline cyclical were 3,78±0,58, emotional representations were 3,81±0,70, the average points and standard deviations of the reason dimensions of the illness; psychological attributions were 3,93±0,76, risks factors were 3,82±0,54, immunity were 4,05±0,55, accident & chance were 3,38±1,21. Since the beginning of the disease patients experienced dyspnea symptoms and associated this symptom with their illness. 
As a result of this study, it was determined that the patients did not understand their illness and their personal controls over illness were low. It has been determined that a large proportion of patients have a opinion that their illness take a long time, the illness is more permanent than temporary and that the disease lasts for the rest of their life and the disease perception of COPD patients may be affected by many factors. Nurses are advised to plan and implement nursing care to increase disease perceptions, taking into account the sociodemographic, health-disease characteristics that affect COPD patients' illness perception. Keywords: Chronic Obstructive Pulmonary Disease, Illness perception, Nursing.