İlkokul İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersi öğretim programı'nın Stake'in ihtiyaca cevap verici modeliyle değerlendirilmesi
The evaluation of the primary school Human Rights, Citizenship and Democracy curriculum according to Stake's responsive program evaluation model
Yazar: TAYLAN ULAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA MIZIKACI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Program değerlendirme = Program evaluation ; İlkokullar = Primary schools ; İnsan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersi = Human rights citizenship and democracy lesson

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı'nın, Stake'in İhtiyaca Cevap Verici Değerlendirme Modeli kullanılarak katılımcıların ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirmektir. Programın değerlendirilmesinde elde edilen verilerin çeşitlendirilmesi amacıyla ders kitabının, öğretim programıyla arasındaki uyum incelenmiştir. Yürütülen bu çalışmada nitel araştırma yönetimi kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırma bütüncül çoklu durum çalışması şeklinde yürütülmüştür. İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı bütüncül durum olarak belirlenmiştir. Bütüncül bir durumun altında öğretmenlerin görüşleri, öğrencilerin görüşleri ve ders kitabıyla öğretim programının uyumu kendi içlerinde birer durum olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda araştırmanın çalışma grubunu, Ankara'nın dört farklı sosyoekonomik düzeydeki ilçelerinden 11 sınıf öğretmeni ve 11 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubuyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş, belirlenen kodlar etrafında betimlenmiştir. Ayrıca ders kitabının, öğretim programıyla uyumuna bakılması amacıyla doküman analizi yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin çoğunluğu; dersin dördüncü sınıf düzeyinde yürütülmesinin doğru olmadığını, dersin daha sonraki yıllarda yürütülmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Ek olarak öğretmenler; öğretim programındaki kazanımların soyut kavramları içerdiği ve sınırlarının belirgin olmadığını, içeriğin ihtiyaca göre düzenlenmediğini, öğretme-öğrenme sürecinin tekdüze ilerlediğini, ölçme ve değerlendirme sürecinde uygulamaya odaklanılması gerektiğini ve ayrıca ders kitabının tam olarak ihtiyaçlarını karşılamadığını ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğunluğu ise; derse girmekten mutlu olduklarını, bu derste haklarının nasıl kullanacaklarını daha ayrıntılı öğrenmek istediklerini, derste öğretilenleri rahatlıkla anladıklarını, kendilerinin aktif olduğu etkinliklerin daha fazla yapılması gerektiğini ve değerlendirme sürecinde uygulama yoluyla değerlendirilmek istediklerini ifade etmişlerdir. Kitapla ilgili olarak doküman analizinden elde edilen verilere bakıldığında ise ders kitabının, öğretim programıyla bazı ünitelerde kısmî uyumlu olmakla birlikte genel olarak uyumsuz olduğu anlaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları bağlamında İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersinin dördüncü sınıf düzeyinden kaldırılması ve ders içeriklerinin diğer derslerde disiplinlerarası yaklaşımla ele alınması gerektiği önerilmiştir. Ayrıca öneri olarak programın yürütülmesine devam edilmesi durumunda; programdaki kazanımlarla ders kitabındaki etkinlik ve değerlendirme çalışmalarının arasındaki uyumsuzlukların giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the curriculum of the Human Rights, Citizenship and Democracy course by using Stake's Responsive Evaluation Model in accordance with the participants' needs. In order to diversify the data which are obtained from the evaluation of the curriculum, alignment of the textbook and the curriculum was reviewed. In this study, qualitative research methods were used with holistic multiple case study design. Curriculum of the Human Rights, Citizenship and Democracy was determined as the multiple case. Teachers' and students' views and the alignment of the textbook and the curriculum within themselves were singly determined as cases. This research's study group consists of 11 class teachers and 11 primary school fourth students from four districts of different socio-economic status. Semi-structured interviews with the study group were conducted. In analyzing the data, descriptive analysis technique was performed. In addition, document analysis was applied with the aim of investigation of the book's and the curriculum's alignment. Many of the teachers stated that this course was not appropriate for fourth grade students and it should be taught in the following years. In addition, the teachers stated that the achievements in the program include abstract concepts and their boundaries are not clear, the content is not arranged according to needs, the teaching-learning process progresses uniformly, it is necessary to focus on practice in the measurement and evaluation process. And stated that the textbooks did not fully meet their needs. Majority of the students indicated that; they were happy to have the course, they wanted to learn their rights in detail and easily understood what were taught in the course. They stated that the activities in which they are active should be done more and they also want to be evaluated through practice in the evaluation process. According to the data obtained from the document review, the textbook is partially compatible with the curriculum in some units, but it is generally incompatible. In the context of the results of the research, it was suggested that the Human Rights, Citizenship and Democracy course should be removed from the 4th grade and the course contents should be handled with an interdisciplinary approach in other courses. In addition, in case the program continues; it was suggested that the inconsistencies between the achievements in the curriculum and the activity and evaluation studies in the course book should be eliminated.