Romatoid artrit tanılı hastalarda ev egzersiz programının uyku kalitesi üzerine olan etkileri
Effects of home exercise on sleep quality in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: ÇAĞLA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR AKGÜL
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Giriş: Romatoid artrit; sinovial eklemleri tutan bilateral simetrik poiartrit 
şeklinde seyreden kronik, inflamatuar, romatizmal bir hastalıktır. Romatoid 
artrit hastalarında uyku problemleri, normal populasyona oranla daha sık 
görülmektedir. Uyku kalitesindeki bozukluk, yaşam kalitesini de etkileyerek 
hastalar için önemli problemler yaratabilmektedir. 
Amaç: Çalışmamızda Romatoid Artrit hastalarındaki uyku kalitesini 
değerlendirmek, uyku bozukluklarını belirlemek ve 8 haftalık ev egzersiz 
programının uyku kalitesi üzerine olan etkilerini görmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza; Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa 
Sultan Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniklerine 
01 Mart 2020- 30 Eylül 2020 tarihleri arasında başvuran ACR/EULAR 
sınıflama kriterlerine göre Romatoid Artrit olarak tanımlanan 40 hasta dahil 
edilmiştir. Hastalar internet aracılığıyla ulaşılan randomizasyon şemasına göre 
egzersiz grubunda 20, kontrol grubunda 20 hasta olmak üzere 2 gruba ayrıldı. 
Egzersiz grubundan; mevcut medikal tedavilerine ilaveten, temelde aerobik, 
eklem hareket açıklığı, germe ve güçlendirme egzersizlerinden oluşan 8 
haftalık ev egzersiz programı, ve minimum 3 gün/hafta olacak şekilde 
uygulanması istendi. Kontrol grubuna ise müdahalede bulunulmadı. Kontrol 
grubuna 8 hafta sonunda egzersiz programı verildi. Hastaların tümüne günlük 
adım sayılarını ölçüp kaydetmeleri için pedometre verildi. Hastalar başlangıçta 
ve 8. haftada Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, yaşam kalitesi (SF-36), Sağlık 
değerlendirme anketi, DAS28 hastalık aktivitesi açısından değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların % 70'inde kötü uyku kalitesi 
(PUKİ>5) olduğunu saptadık. Hastalarımızın yaşam kalitesi skorlarının Türk 
toplumunun ortalama değerlerine göre daha kötü olduğunu saptadık. RA 84 
hastalarında uyku bozukluklarıyla ilişkili faktörleri incelediğimizde; en çok ilişkili 
faktörlerin hastalık aktivitesi ve gece ağrısı olduğunu gördük. DAS28 skoru 
daha yüksek olan katılımcılarda uyku kalitesinin daha düşük olduğunu 
saptadık (PUKİ>5). Uyku bozukluğuyla ilişkili bulduğumuz diğer faktörler; ileri 
yaş, kadın cinsiyet, artrit varlığı, sabah tutukluğu süresiydi. Hastalarda 
saptadığımız en sık görülen uyku sorunları ; uykuya dalmada güçlük, gece 
uyku bölünmeleriydi. 8 haftalık aerobik, eklem hareket açıklığı, germe ve 
güçlendirme egzersizlerinden oluşan ev egzersiz programı ile hastaların uyku 
kalitesi, yaşam kalitesi ve hastalık aktivitesinde istatistiksel olarak anlamlı 
düzelme olduğunu gösterdik. Kontrol grubunda ise anlamlı değişiklik 
saptanmadı. 
Sonuç: Romatoid Artrit tanılı hastalarda uyku kalite bozukluklarının görülem 
sıklığı yüksektir. Hastaların yaşam kalitesi normal popülasyona göre daha 
kötüdür. 8 haftalık ev egzersiz programı uyku kalitesi ve yaşam kalitesinin 
iyileştirilmesinde etkilidir. 
Anahtar Kelimeler: romatoid artrit, uyku, yaşam kalitesi, ev egzersiz programı

Abstract:
Objectives: Rheumatoid arthritis is a chronic, inflammatory rheumatic disease 
characterized by bilateral symmetrical poliarthritis involving the synovial joints. 
Sleep problems are more common in rheumatoid arthritis patients than in the 
normal population. Disturbances in sleep quality can cause significant 
problems for patients by affecting the quality of life. In our study, we aimed to 
evaluate the sleep quality of patients with Rheumatoid Arthritis, to determine 
sleep disorders and to see the effects of an 8 week home exercise program 
on sleep quality. 
Materials and Methods: We have included 40 patients who were identified as 
Rheumatoid Arthritis according to ACR / EULAR classification criteria, who 
applied to the Outpatient Clinics of the Physical Medicine and Rehabilitation 
Department of Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital between 
01 March 2020 and 30 September 2020. The patients were divided into 2 
groups, as 20 patients in the exercise group and 20 patients in the control 
group, according to the randomization scheme reached via the internet. In 
addition to the current medical treatments, the exercise group was asked to 
apply an exercise program, mainly consisting of aerobic, range of motion, 
stretching and strengthening exercises, 8 week home programs and a 
minimum frequency of 3 days/week. No intervention in the control group. The 
control group was given an exercise program at the end of 8 weeks. A 
pedometer was given to all patients to measure and record their daily step 
count. The patients were evaluated at the beginning and at the 8th week in 
terms of Pittsburgh Sleep Quality Index, quality of life (SF-36), Health
evaluation questionnaire, and DAS28 disease activity at the beginning and at 
the 8th week.