Muş merkezde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler
Traditional professions that are face to be lost in the city center of Muş
Yazar: YUNUS TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. CELAL ÖNEY
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Demircilik = Blacksmithing ; Mesleki topluluk = Professional community ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Meslekler = Occupations ; Muş = Muş ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik hayat = Socio-economic life ; Yorgancılık = Quilting

Özet:
Toplumların yaşam biçimi, zevk ve estetik anlayışlarını görebilmemiz açısından en 
önemli kültür unsurlarından biri de geleneksel mesleklerdir. Makineleşmenin artması 
teknolojinin hızla ilerlemesi toplumların yaşam biçimleri üzerindeki etkisiyle toplumlar 
büyük bir değişim yaşamış bu durum ise geleneksel meslekleri olumsuz yönde 
etkilemiştir. Meslek ustalarının el emeği göz nuruyla ürettikleri ürünlere talep azlığı, 
üretilen ürünlerin ortaya konulma sürecinin zorluğu gibi nedenler ve meslekten elde 
edilen gelir yetersizliğinden dolayı çırak alınıp usta yetiştirilememesi birçok geleneksel 
mesleğin kaybolmaya yüz tutmasına sebep olmuştur.
Muş Merkez ilçesinde geçmişle bağlantısını koruyan halen geleneksel yöntemlerle 
ürünler ortaya koyan birçok geleneksel meslek varlığını sürdürmektedir. Ancak Muş 
ilinde geleneksel yöntemlerle varlığını devam ettiren meslekler her geçen gün azalmaya 
başlamış, geçmişte bölge için büyük önem arz eden meslekler şuan son ustalarıyla son 
dönemlerini yaşamaktadır.
Bu çalışmada Muş il merkezinde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler konu edilmiştir. 
Öncelikle Muş ilinin coğrafi özellikleri ve ekonomik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. 
Muş'ta son ustalarıyla yaşatılmaya çalışılan demircilik, sobacılık, bıçak bilemecilik, 
peynircilik, yorgancılık ve tandırcılık meslekleri hakkında bilgiler verilip görüşme 
yaptığımız ustaların söylediklerini temele alarak mesleklerin dünü bugünü arasındaki 
farklar, yaşanılan olumsuz durumlar ortaya konulmuştur. Görüşme yaptığımız ustalardan 
neden mesleğin kaybolmaya yüz tuttuğu neden çırak ve usta yetiştirilemediği 
mesleklerinin gelecekteki durumları hakkında bilgi edinilmiştir. Geleneksel yöntemlerle 
mesleğini devam ettiren ustalarımızdan mesleklerinin sürdürülebilmesi için tespit ve 
öneriler alınmıştır. Muş il merkezinde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler hakkında daha
önceden yapılmış bir çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın yapılmasında etkili 
olmuştur. Çalışmada alan araştırması yapılarak veriler elde edilmiş, alan araştırmasında 
gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Görüşmeler neticesinde birincil kaynaktan 
bilgi ve görüş alınmıştır.
Bu çalışmada altı farklı meslekten tecrübe yılı olarak en tecrübeli yöre halkı 
tarafından tanınan ustalarla görüşülmüş, görüşmelerde ürünlerinin yapım aşaması 
ürünleri yaparken kullandıkları aletler, çırak yetiştirip yetiştirmedikleri ve mesleklerinin 
dünü, bugünü ve yarını hakkında bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler sonucunda 
mesleklerin devamlılığının sağlanması açısından önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Traditional professions are one of the most important cultural elements that help us 
to figure out the lifestyle, taste and aesthetic understanding of societies. With the increase 
of mechanization and the rapid progress of technology societies have experienced great 
changes in terms of their lifestyles, and this situation has affected traditional professions 
negatively. The lack of demand for the products produced by the craftsmen with a great 
care, the difficulties in producing process of new products, and the decrease in the 
income of these professions which causes inability to recruit apprentices and train new 
masters have caused many traditional professions to be disappeared.
In the central district of Muş, there are still many traditional professions that 
maintain their connection with the past and produce products with traditional methods. 
However, professions that continue their existence with traditional methods in Muş have 
started to diminish day by day, and the professions that had a great importance for the 
region in the past are now living their last period with their last masters.
In this study, the professions that are on the verge of being disappearing in Muş 
were discussed. First of all, the knowledge about the geographical features and economic 
structure of Muş province was given. Then, information about the professions, which are 
tried to be kept alive with their last masters in Muş, such as blacksmithing, stove making, 
knife sharpening, cheese making, quilt making and tandoori making was presented; and 
followingly based on what the masters we interviewed said, the differences between the 
past and present of these professions were mentioned. From the masters we interviewed, 
information about the future status of their professions, why the profession is on the verge 
of disappearing, and why apprentices and masters cannot be trained was obtained. 
Determinations and suggestions were received from our masters who continue their
professions with traditional methods in order to carry on their occupations.The absence 
of any previous study on the disappearing professions in Muş has been effective in 
conducting this study. In the study, data were obtained by conducting field research, and 
observation and interview techniques were used in the field research. At the end of the 
interviews, information and opinions were gathered from the primary source.
In this study, it was interviewed with the most experienced (and well-known ones 
by local people) masters of six different professions, and in these interviews; information 
about the process of production, used tools during production, and whether they can train 
apprentices or not; in other words, information about the past, present, and future of their 
professions was collected. After considering the informations obtained, suggestions were 
made in terms of ensuring the continuity of these professions.