Türkiye'de servet dağılımının ölçülmesi ve bir servet vergisi önerisi
Measuring the distribution of wealth in Turkey and a wealth tax proposal
Yazar: ALİ SERTAÇ KANACI
Danışman: PROF. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye (Kamu Ekonomisi) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Servet dağılımı = Distribution of wealth

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de servet dağılımını ölçmek ve buna bağlı olarak uygulanacak bir servet vergisinin dağılımsal etkilerini analiz etmektir. Bu amaçla öncelikle servet kavramı, servet dağılımı açıklanmakta ve servet gelir dağılımı arasındaki ilişki tartışılmaktadır. Ardından servet dağılımını ölçme yöntemleri ile ilgili literatür ve çeşitli yöntemlerle yapılmış servet dağılımı çalışmaları tartışılmaktadır. Bunun yanında teoride ve pratikte servet vergileri incelenmektedir.

Türkiye'de 2003-2019 yılları arasında hanehalkı servet dağılımını ölçen bu çalışmada kapitalizasyon yöntemi kullanılmaktadır. Başvurulan temel veri kaynakları TÜİK'in Hanehalkı Bütçe Araştırması, Finansal Yatırım Araçlarının Getiri Oranları veri seti ve TCMB'nin Hanehalkı Finansal Bilançosudur. Buna ek olarak, 2005 yılı sonrası için, oluşturulan veri setlerine Forbes dergisinin zengin kişiler listesi de eklenerek hanehalkı servet dağılımının üst kuyruğu düzeltilmiştir. Ulaşılan sonuçlar anılan dönemde Türkiye'de servet dağılımının bozulduğunu göstermektedir. Bu çalışma en yüksek servetli haneleri hedefleyen bir net servet vergisinin servet dağılımında ihmal edilebilecek bir iyileşmeye yol açacağını, ancak bu vergiden elde edilecek gelirin yoksul haneleri hedefleyen bir sosyal transfer programında kullanılmasının gelir dağılımında önemli iyileşmelere yol açabileceği sonucuna ulaşmıştır.

Anahtar Kelimeler: Servet Dağılımı, Kapitalizasyon Yöntemi, Servet Vergileri, Sosyal Transferler

Abstract:
The aim of this study is to measure the distribution of wealth in Turkey and to analyze the distributional effects of a wealth tax. For this purpose, firstly, the concept of wealth, wealth distribution are explained and the relationship between wealth and income distribution is discussed. Then, the literature on the measurement methods of wealth distribution and published studies employed with various methods are discussed. In addition, wealth taxes in theory and practice are examined.

This study, which measures household wealth distribution in Turkey between 2003-2019, employs the capitalization method. The main data sources are TURKSTAT's Household Budget Survey, Rates of  Return of Financial Investment Instruments dataset and the CBRT's Household Financial Balance Sheet. In addition, for the period after 2005, the upper tail of the household wealth distribution is adjusted by adding the rich people list of Forbes Magazine to the data sets. The findings reveal that the wealth distribution in Turkey deteriorated in this period. This study suggests that while a net wealth tax targeting the wealthiest households would lead to a negligible improvement in wealth distribution, however, the use of the revenue from this tax in a social transfer program targeting poor households could lead to a significant improvement in income distribution.

Keywords: Distribution of Wealth, Capitalization Method, Wealth Taxes, Social Transfers