Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ekonomik bütünleşmeler: Türkiye üzerine bir uygulama
Forei̇gn di̇rect investment and economi̇c integration: a practice on Turkey
Yazar: ESİN GÜZHAN
Danışman: PROF. DR. FİKRET DÜLGER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bütünleşme = Integration ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Gelişmekte olan ülkeler ve azgelişmiş ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmalarını gerçekleştirmelerinde önemli bir dış kaynak olan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının bu ülkelere yönelmesinde birçok faktör etkilidir. Ekonomik entegrasyonlara üyeliğin bu yatırımlar üzerindeki rolü ise son yıllarda üzerinde oldukça fazla durulan bir konudur. 
Bu çalışmada temelde doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde ekonomik entegrasyon bölgelerine üyeliğin etkisi araştırılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada gerek teorik gerek ise uygulamalı literatürden sağlanılan bir model eşliğinde, Türkiye'de 1974- 2015 dönemine ait yıllık veriler ile birim kök, eşbütünleşme ve hata düzeltme modeli kullanılarak ekonomik entegrasyonlara üyelik sürecinin bir göstergesi olarak Avrupa Birliği ve Türkiye arasında 1995'te imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması'nın Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Gümrük birliğinin etkisi modele kukla değişken olarak eklenmiştir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen diğer faktörlerden piyasa büyüklüğünün göstergesi olarak gayri safi yurtiçi hasıla, işgücü maliyetlerinin göstergesi olarak asgari ücret ve ekonomik istikrarsızlığın göstergesi olarak enflasyon oranı değişkenleri de modele dahil edilmiştir. Modelin tahmini sonucunda, gümrük birliğine üyeliğin Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını pozitif etkilediği görülmüştür. 1996 yılı ve sonrasında 1996 öncesine göre Türkiye'ye gelen bu yatırımlarda artış görülmektedir.

Abstract:
Many factors are influential on foreign direct investment which is an external source in achieving economic growth and development of developing countries and less developed countries. The role of the membership of economic integration on these investments is a matter that has been much discussed over the last years.
In this study, with a model has been supplied from both theoretical and practical literature, the effect of Customs Union Agreement signed between the European Union and Turkey in 1995 on foreign direct investment in Turkey as a sign of the period of membership to economic integration has been researched, using unit root tests, cointegration test and error correction model in Turkey during the period of 1974-2015. The effect of the customs union is added to the model as a dummy variable. From other factors affecting foreign direct investments has been included to the model the gross domestic product variable as a indicator of market size, the minimum wage variable as a indicator of labor costs and inflation rate variable as a indicator of economic instability.     As a result of the model's estimation, it has seen that the membership of the customs union positively affected the foreign investments in Turkey. It can be said that in 1996 and after compared to before 1996, there are increases in foreign direct investment in Turkey.