60-72 aylık çocukların sosyal becerilerinin anne ve öğretmen değerlendirmelerine göre incelenmesi
An analysis of the social skills of 60-72 months old children based on their mothers' and teachers'evaulation
Yazar: CANSU TUTKUN
Danışman: PROF. DR. ÇAĞLAYAN DİNÇER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Beceri = Skill ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal Beceri Envanteri = Social Skills Inventory ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Sosyal yeterlilik = Social competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı 60- 72 aylık çocukların sosyal becerilerinin anne ve öğretmen değerlendirmelerine göre incelenmesidir. Araştırma, çocukların sosyal becerilerinin çeşitli değişkenlere göre değişip değişmediğini araştıran ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırma sürecinde öğretmen ve annelerin çocukların sosyal becerilerine ilişkin beklentileri ile çocukların sosyal becerilerine yönelik öğretmen ve annelerin değerlendirmeleri arasında ilişki belirlenmiş, annelerin değerlendirmelerine göre çocukların sosyal becerilerinin cinsiyete, okul öncesi eğitim alma süresine, annenin öğrenim durumuna, sosyo- ekonomik düzeye göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.Çalışma grubunu Ankara ilindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı İlköğretim Okulu bünyesindeki anasınıfları ve bağımsız anaokullarına devam eden 60-72 aylık 782 çocuk oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Demografik Bilgi Formu ve Sosyal Becerileri Derecelendirme Sistemi (SBDS/ 3-5 yaş) öğretmen ve ebeveyn formu kullanılmıştır. SBDS 782 çocuğun anneleri ve öğretmenleri (n=78) tarafından doldurulmuştur. SBDS öğretmen ve ebeveyn formu için araştırmacı tarafından yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda ölçeğin Türkçe formunun Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.Analizler sonucunda, öğretmenlerin ve annelerin çocukların sosyal becerilerine yönelik beklentilerinin birbirinden farklı olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin çoğunluğu (%50'den fazlasının) 12 beceriyi ?çok önemli? olarak değerlendirirken; annelerin çoğunluğunun 15 beceriyi ?çok önemli? olarak saptadığı görülmektedir. Annelerin çocuklar için en çok önemli gördükleri beceri ?Problemleri hakkında sizinle konuşur? becerisi iken, öğretmenlerin en çok önemli gördükleri beceri ?Akranlarıyla anlaşmazlık durumlarında öfkesini kontrol eder? becerisi olmuştur. Annelerin ve öğretmenlerin çocukların sosyal becerilerine yönelik değerlendirmeleri arasında zayıf bir ilişki olduğu görülmüştür. Annelerin değerlendirmelerine göre 60- 72 aylık çocukların SBDS ölçek ve alt ölçeklerinden aldıkları puanlar cinsiyetine, okul öncesi eğitim alma süresine, annelerinin öğrenim durumlarına ve sosyo- ekonomik düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Buna göre kız çocuklarının sosyal becerileri erkek çocuklara göre yüksek bulunurken, problem davranışları da düşük bulunmuştur. Okul öncesi eğitim alma süresine göre; 24 aydan fazla bir süredir okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların 6-12 aydır devam edenlere göre sosyal beceri puanlarının yüksek; içselleştirilmiş problem davranışlar açısından da düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca annelerin öğrenim düzeyleri yükseldikçe çocukların sosyal beceri puanlarının da yükseldiği; problem davranış puanlarının azaldığı; sosyo- ekonomik düzeyi yüksek olan annelerin çocuklarının sosyal beceri puanlarının yükseldiği; problem davranış puanlarının ise azaldığı belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the social skills of 60- 72 months old children based on their mothers? and teachers? evaluation. This descriptive research of relational scanning model further investigates whether social skills of children vary according to different variables. It sought a correlation between the expectations and evaluations of teachers and mothers about their children?s social skills; in addition, examined whether social skills of children differ according to gender, duration of preschooling, educational background of mothers and their socio-economic status grounding these on the mothers? evaluation.The study group is 782 children of 60-72 months old enrolled in primary school kindergartens and independent kindergartens in Ankara affiliated with the Ministry of National Education. Data were collected using the teacher and parent form of Social Skills Rating System (SSRS/ 3-5 years old) and the Demographic Information Form. SSRS was completed by the mothers of 782 children and by their teachers (n=78). Validity and reliability studies of SSRS teacher and parent form conducted by the researcher revealed that its Turkish version can be used in Turkey as a reliable and valid assessment tool.Results suggest that expectations of teachers and mothers about the social skills of children are quite different. Most of the teachers (more than 50%) assessed the 12 skills as ?critical? while majority of mothers identified 15 skills as ?critical?. To mothers, the most important skill was perceived as ?Communicates problems to you?; on the other hand, it is the skill of ?Controls temper in conflict situations with peers? according to teachers. It can be seen that there is a weak correlation between the mothers? and teachers? assessment of children?s social skills. The evaluation of mothers showed that SSRS scale and sub-scale scores of 60- 72 months of children differ significantly according to their gender, duration of preschooling, educational background and socio-economic status of their mothers. Hence, girls outscored the boys in terms of social skills and were identified with fewer problem behaviors. As for the duration of preschooling, children who have enrolled in preschooling for more than 24 months had higher scores of social skills and lower levels of internalized problem behaviors than those who stayed in preschools for 6-12 months. Furthermore, it is seen that the higher educational level of mothers was the higher social skills scores got; while, problem behavior scores decreased. Similarly, children with mothers of high socio-economic background displayed higher scores of social skills and lower scores of problem behaviors.