Yeni dönem Kürt sinemasında kadın temsilleri
Representation of women in the new Kurdish cinema
Yazar: NİMET GATAR
Danışman: DOÇ. DR. FERYAL DELFİN GÜNDÜZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; Kolektif bellek = Collective memory ; Kürtler = Kurdish ; Sinema = Cinema ; Siyasal özne = Political subject ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Temsil = Representation

Özet:
Kürt Sineması'nın evreni üzerine yürütülen tartışmalar kuşkusuz bu alanın uluslaşmamış ve devletleşmemiş bir haklın temsili olmasından kaynaklanır. Şiddet, yas, asimilasyon ve yok etme gibi çoğu iktidar pratiğine karşı olarak kendi tarihini ve kolektif hafızasını aktifleştiren politik öznelerin söylemsel alanını yansıtan Kürt Sineması, kuşkusuz karşı hegemonik konumdan ifade edilen evrenin de temsilidir. Bu minvalde, öznelerin tarihsel süreçler içerisinde ve bölgeler kapsamındaki temsili değişmesine rağmen siyasal alandaki diskuru yok edilmeye karşı varlık alanını; katliam/savaş/soykırım hakikatine karşı da mücadele perspektifine yansıtır. İran, Irak, Suriye ve Türkiye'deki filmlerde geçmiş, şimdi ve geleceğin kesişen evreniyle politik özne olarak kadın temsillerinin kolektif hafızası güçlü direnme alanlarını açığa çıkartır. Söz konusu olan durum iktidarın/patriyarkanın adlandırdığı öteki/başka/madun olana karşı eylemini tartışmaya açarken; öteki/başka/madun olanın da direnme politikası olarak hem kamusal hem de özel alandaki söylemsel alanını ve öznelik pratiklerini açığa çıkartır.
2010 sonrası siyasal atmosferin değişimiyle İran, Irak, Suriye ve Türkiye kapsamında yer alan Kürt Sineması örnekleri tez kapsamında değerlendirilmiştir. Bu bağlamda tez içerisinde yer alan on yedi filmin hem söylemsel analizi hem de siyasal alana bağlı olarak açığa çıkan değişimleri feminist metodolojiye göre çözümlenerek kadın temsilleri tartışılmıştır. Dolayısıyla yapılan değerlendirme ve analizlerde Kürt Sineması'nda yer alan filmlerdeki kadın temsilleri bellek, politik özne ve şiddet başlıkları altında kuramsal çerçeveyle tartışılmış ve hem erkek hem de kadın yönetmenlerin bakışı feminist literatürle değerlendirilerek bakışın uzamında yer alan kadın özneler analiz edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Kürt Sineması, kolektif hafıza, politik özne, öteki/başka/madun, söylem analizi, feminist metodoloji, kadın temsili.

Abstract:
Without doubt, the debates over the world of Kurdish cinema are rooted in the fact that it is a representation of a people which has not become a nation or a state. By virtue of being a discursive space for political subjects who activate their own history and collective memory in the face of a power which imposes violence, mourning, assimilation and destruction, Kurdish cinema is also a representation of a world expressed from a counter-hegemonic position. In that respect, despite historical and regional variation in the representation of the subjects, its political discourse consistently enunciates the primacy of spaces of existence against annihilation, and struggle against the reality of massacre/war/genocide. In the films from Iran, Iraq, Syria and Turkey, the collective memory of representations of women as political subjects in the intersecting universe of the past, the present and the future reveal powerful spaces of resistance. As they contest the acts of the power/patriarchy against those others/subalterns it designates, they also reveal the other/subaltern's discursive space and the practices of the self as politics of resistance in both the public and the private sphere.
Within this thesis, I analyze examples of Kurdish Cinema from Iran, Iraq, Syrian and Turkey in the post 2010 era of political transformation. In this context, I present a discourse analysis and discuss the political transformation of seventeen films through feminist methodology with a focus on the representation of women. Accordingly, I discuss the representation of women in Kurdish under the subheadings of memory, political subject, and violence in a theoretical framework. I also assess the gaze of both male and female directors through feminist literature, and analyze the female subjects within the space of such gaze.

Key Words: Kurdish Cinema, collective memory, political subject, others/subalterns, discourse analysis, feminist methodology, representation of women.