Türkiye'de iktidar değişimlerinin eğitim programlarına yansımaları üzerine bir inceleme (1936-1986)
A study on the reflections of political power changes on curriculum in Turkey (1936-1986)
Yazar: FEYZAN ECE ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. HÜNKAR KORKMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de tek parti dönemi, çok partili hayata geçiş ve sonrasındaki iktidar değişimleri, 1960 darbesi ve 1986 yılına kadar olan koalisyon dönemleri ile değişen ilkokul programları arasındaki ilişkinin siyaset, iktidar ve öğretim programları kavramları çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan doküman analizi olarak tasarlanmıştır. İktidar değişimleri, koalisyon dönemleri ve 1960 darbesinin, ilkokul programları ile ilişkisi doküman analiziyle incelenmiştir. Bu kapsamda 1936, 1948, 1962 ve 1968 yılları ilkokul programları üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra siyasi parti programlarından elde edilen veriler betimsel analiz ile irdelenmiştir. Araştırmanın veri setini oluşturan birincil dokümanlar ilkokul programları, siyasi partilerin seçim beyannameleri, bu partilerin parti programları ve hükümet programlarıdır. Türkiye siyasi tarihini anlatan belgeseller, kitaplar, gazeteler vb. belgeler ise ikincil dokümanlar olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda Türkiye'de ilkokul programlarının değişmesi ile ülkenin siyasi dokusunda yaşanan değişiklikler arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Tek partili hayattan, çok partili hayata geçilmesi gibi önemli siyasi değişiklikler ile birlikte, ilkokul programda değişikliğe gidilmiştir. Türkiye'de koalisyon dönemlerinde, 1962 Programı hariç (bu dönemde neden programın değiştiği 1960 darbesi ile açıklanmaya çalışılacaktır), ilkokul programlarının değiştirilmediği gözlemlenmiştir. Son olarak bir siyasi parti, meclise ciddi bir çoğunlukla geldiğinde yine ilkokul programlarının değiştiği görülmüştür. Bu değişikliklerin tamamı, seçimden ya da darbeden, aslında kısaca belirtmek gerekirse iktidarın el değiştirdiği andan itibaren yaklaşık 2-3 yıl içinde yapılmıştır.

Abstract:
This study examines, within the framework of the concepts of politics, power, and the curriculum, the relationship between the changing primary school curricula in Turkey and the single-party period, transition to a multi-party period and ensuing power changes, the 1960 coup d'etat and the coalition periods lasting until 1986. This study is designed as a holistic multiple case study. The relationship between the primary school curricula and aforementioned periods has been examined through document analysis. In this context, primary school curricula of 1936, 1948, 1962, and 1968 were used. In addition, the data obtained from political party programs were analyzed through descriptive analysis. The primary documents constituting the data set of the research are the primary school curricula, election declarations and programs of political parties, and documents regarding the government policies. Documentaries, books, and newspapers describing the political history of Turkey were used as secondary documents. The results indicate that there is a significant relationship between the changes in the curricula in Turkey and the changes in the political fabric of the country. Important political changes led to a change in the primary school curricula as well. Finally, it has been determined that the curricula changed when a political party came to power with an overwhelming majority. All of these changes were made within 2 or 3 years from the moment the power changed hands, in other words, after the election or the coup.