Ortaokullarda okuyan yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe okuma yeterlilikleri üzerine bir araştırma
A research on Turkish reading qualifications of foreign students at secondary schools
Yazar: ŞENGÜL KILIÇ AVAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİYE DUMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Dil öğrenimi = Study of languages ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı uyruklu = Foreign domectic ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Yeterlilik = Sufficiency

Özet:
İnsanlar ve toplumlar arasındaki etkileşim dil ile sağlanmaktadır. İnsanlar farklı ülkelerin dillerini öğrenerek toplumları anlamaya ve ihtiyaçları doğrultusunda dili kullanmaya çalışmaktadırlar. Dil öğretimi ise her toplum için farklılıklar göstermekle beraber toplumun kültürünün öğrenilmesini temel alarak okuma, anlama, dinleme ve konuşma becerilerinin kazanılmasını hedeflemektedir. Bu çalışmanın amacı, ortaokullarda Türk öğrencilerle aynı eğitim ortamında okuyan yabancı uyruklu öğrencilerin okuma anlama becerilerini incelemektir. Bu doğrultuda yabancı uyruklu öğrenciler ile aynı müfredat uygulanan Türk öğrencilerin okuma anlama becerisi karşılaştırılmış; cinsiyetin, yaşın, Türkiye'de bulunma süresinin ve Türkiye'de bulunma nedenlerinin okuma anlama becerisi üzerine etkisi incelenmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmış olup bir durum analizi ortaya konulmuştur. Yapılan araştırma kapsamında ortaokul Türkçe ders kitaplarından uzman görüşleri doğrultusunda metinler seçilmiş ve yeni Bloom taksonomisine göre her düzeyde açık uçlu metin altı soruları hazırlanmıştır. Uzman görüşleri ve pilot çalışmalar sonucunda son şekli verilen ölçme araçları Kastamonu il merkezinde yabancı uyruklu öğrencisi bulunan okullarda rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen yabancı ve Türk öğrencilere uygulanmıştır. Çalışmaya bu okullarda öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin tamamı dâhil edilmeye çalışılmıştır. Türk öğrenciler ise yabancı uyruklu öğrenciler ile aynı oranda çalışmaya dâhil edilmiştir. Sonuç olarak yabancı uyruklu öğrenciler ile aynı eğitime tabi tutulan Türk öğrenciler arasında anlamlı farklılık vardır. Türk öğrenciler yabancı uyruklu öğrencilerden daha yüksek ortalamalara sahiptir. Burada ana dil ve ikinci dil önemli faktörler olarak görülse de aradaki farkın büyük olması eğitim sistemimizin bu öğrenciler için hazır olmadığını ve bu öğrencilere
vi
öncelikle bir Türkçe eğitimi verilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca başarı testi sonuçları ile tutum ölçeği sonuçları arasındaki korelasyon düşüktür. Bunların yanında yabancı uyruklu ortaokul öğrencilerinin okuduklarını anlama konusunda yeterli düzeyde olmadıkları büyük bir çoğunluğun hatırlama ve anlama düzeyinde kaldıkları görülmüştür. Fakat eğitimin küçük yaşlara yayılmasının başarıyı arttırdığı görülmektedir. Cinsiyet ve Türkiye'de bulunma süresi de önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Yabancı uyruklu öğrencilerin, eğitim sistemi içerisindeki konumlarının belirlenmesi ve özel bir yapılanma ile sistemi bozmadan sürecin devam ettirilebilmesi gerekmektedir.

Abstract:
People and societies communicate with language. People try to understand different societies and use the language in accordance with their needs by learning different languages. Although it is different in every society, language teaching aims to acquire the skills of reading, comprehension, listening and speaking by learning the target culture. Aim of this research is to analyze the skills of reading and comprehension of foreign students studying in the same educational environment with Turkish students. For this reason, reading skill of foreign students, studying the same curriculum with the Turkish students, compares to Turkish students'; effects of gender, age, the time spending in Turkey and the reasons why they are in Turkey on skills of reading and understanding are examined. In this research, survey model, one of the quantitative research methods, is used and a situation analysis is presented. Within the research, texts are selected from Turkish course boks of the middle school with the help of experts' opinions, and open-ended questions are prepared according to the new Bloom's Taxonomy. Assesment instruments, finalized by expert opinions and pilot schemes, are implemented on Turkish and foreing students selected randomly in Kastamonu province. Most of the foreign students, studying in these schools, take part in the research. In conclusion, there is a significant difference between Turkish and foreign students, studying the same curriculum. Turkish students have a higher average than the foreign students. In this case, even if the concept of native and second laguage can be seen as an important reason, the main reason why there is such a big difference between the two group is that our education system is not ready for foreign students and we should teach them Turkish at first. Besides, the correlation between the results of achievement tests and attitude scales is low. In addition, it is seen that foreign students from middle schools cannot comprehend what they read and most of them are at
viii
the level of only remembering and understanding. However, the fact that the expansion of education through the earlier ages increases the success. Gender and the time spending in Turkey are another important factors. It is necessary that the foreign students' place in our education system is specified and the system is sustained without breaking it down by implementing a special construct.