Erişkin immün yetmezlik hastalarının işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırılması kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of adult immunodeficiency patients within the scope of functionality, ability and international classification of health
Yazar: ECRAN CİNKAVUK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇALIK KÜTÜKCÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kalp ve Solunum Fizyoterapisi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Kardiopulmoner Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency

Özet:
Primer immün
yetmezlik, immün sistemin hücresel/moleküler bileşenlerinde niteliksel/niceliksel
eksiklikler sebebiyle meydana gelen klinik, genetik ve immünolojik bakımdan
farklılık gösteren bir hastalık grubudur. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası
Sınıflandırılması (ICF) bireylerin sağlık durumlarını ve günlük yaşamlarındaki
engelleri biyopsikososyal açıdan tanımlayan bir sınıflandırmadır. Çalışmamızın
amacı; erişkin immün yetmezlik (İY) hastalarının vücut yapı ve fonksiyon, aktivite ve
katılım kısıtlılıklarını ICF çerçevesinde değerlendirmek ve vücut yapı fonksiyon,
aktivite ve katılım limitasyonlarını sağlıklı kişilerle karşılaştırmaktı. İkincil amacımız
ise; erişkin İY hastalarında vücut yapı fonksiyon, aktivite ve katılım kısıtlılıkları
arasındaki ilişkileri değerlendirmekti. Çalışmaya 20 erişkin İY tanılı hasta ve 20
sağlıklı birey dahil edildi. ICF b alanı (vücut fonksiyonları): el kavrama kuvveti, bir
dakika otur-kalk testi (1STS), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI), Yorgunluk
Şiddet Ölçeği (FSS), Kısa-Form 36 Anketi (SF-36); s alanı (vücut yapıları): Corbin
postür analizi ve biyoelektriksel impedans analizi ile vücut kompozisyonu; d alanı
(aktivite ve katılım): Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), Lawton
Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalası (IADL) ve e alanı (çevresel
faktörler) değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda erişkin İY tanılı hastaların sağlıklı
bireylere göre 1 STS skoru ve dominant el kavrama kuvvetinin anlamlı olarak azaldığı
(p<0,001), egzersiz sırasında daha yüksek dispne (p=0,016), genel ve bacak
yorgunluğu algılamalarının (p<0,001) olduğu, FSS skorlarının anlamlı olarak daha
yüksek (p<0,001) ve IPAQ-toplam skorlarının benzer (p=0,901) olduğu bulundu. Aynı
zamanda erişkin İY tanılı hastalarda ve sağlıklı kişilerde Corbin postür puanı
benzerken (p=0,802); vücut yağ oranı daha düşük (p<0,001), visseral yağ oranı
(p=0,758) ve kas kütlesi (p=0,865) benzer bulundu. Erişkin İY tanılı hastalarda IADL
skalası puanı sağlıklı kişilere göre daha düşük bulunurken (p=0,007); SF-36 fiziksel
(p<0,001) ve emosyonel limitasyon (p=0,005), fiziksel ve sosyal fonksiyon, genel
sağlık (p<0,001) puanları belirgin şekilde daha düşük ve PSQI toplam skoru (p=0,027)
ise daha yüksekti. 1 STS skoru ile IADL skalası puanı arasında pozitif (rho=0,576)
yönde bir ilişki bulundu. SF-36-sosyal fonksiyon puanı; PSQI-uyku bozukluğu (rho=-
0,520) ve FSS skoru (rho=-0,746) arasında negatif yönde; SF-36-fiziksel fonksiyon
puanı ile FSS skoru arasında da (rho=-0,502) negatif yönde anlamlı bir ilişki bulundu
(p<0.05). Sonuç olarak; erişkin İY hastalarında periferik kas kuvveti ve egzersiz
kapasitesi azalmakta, yorgunluk şiddeti artmakta, günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam
kalitesi düzeyi olumsuz etkilenmektedir. Erişkin İY tanılı hastalarının değerlendirme
ve tedavi planı oluşturulmasında ICF çerçevesinin kullanımının tüm sağlık
profesyonelleri için faydalı olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: İmmün yetmezlik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, ICF,
egzersiz kapasitesi, fiziksel aktivite, yaşam kalitesi.

Abstract:
Primary immune
deficiency is a group of diseases that vary clinically, genetically, and immunologically
due to qualitative or quantitative deficiencies in the cellular and molecular components
of the immune system. The International Classification of Functioning, Disability and
Health (ICF) describes individuals' health conditions and daily life barriers from a
biopsychosocial perspective. The aim of our study was to evaluate the body structure
and function, activity, and participation limitations of adult patients with immune
deficiency (ID) within the ICF framework and to compare these limitations with those
of healthy individuals. Our secondary aim was to assess the relationships between
body structure function, activity, and participation limitations in adult ID patients. The
study included 20 adult patients diagnosed with ID and 20 healthy individuals. The
ICF's b domain (body functions) was assessed using hand grip strength, the one-minute
sit-to-stand test (1STS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Fatigue Severity Scale
(FSS), and the Short-Form 36 Questionnaire (SF-36); the s domain (body structures)
was evaluated with Corbin posture analysis assessment and body composition via
bioelectrical impedance analysis; the d domain (activity and participation) was
assessed using the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) and the
Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADL); and the e domain
(environmental factors) was also evaluated. The results showed that compared to
healthy individuals, adult ID patients had significantly lower 1STS scores and
dominant hand grip strength (p<0.001), higher dyspnea during exercise (p=0.016),
higher perceptions of general and leg fatigue (p<0.001), significantly higher FSS
scores (p<0.001), and similar IPAQ-total scores (p=0.901). Additionally, while Corbin
posture scores were similar between adult ID patients and healthy individuals
(p=0.802), body fat percentage was lower (p<0.001), and visceral fat percentage
(p=0.758) and muscle mass (p=0.865) were similar. The IADL scale scores were lower
in adult ID patients compared to healthy individuals (p=0.007), and the SF-36 scores
for physical (p<0.001) and emotional limitation (p=0.005), physical and social
function, general health (p<0.001) were significantly lower, while the total PSQI score
was higher (p=0.027). There was a positive correlation between 1STS score and IADL
scale score (rho=0.576). The SF-36-social function score had a negative correlation
with PSQI-sleep disturbance (rho=-0.520) and FSS score (rho=-0.746), and the SF-36-
physical function score had a negative correlation with FSS score (rho=-
0.502)(p<0.05). In conclusion, peripheral muscle strength and exercise capacity
decrease, fatigue severity increases, and daily living activities and quality of life are
negatively affected in adult ID patients. We believe that the use of the ICF framework
in the evaluation and treatment planning of adult patients diagnosed with X is useful
for all healthcare professionals.
Keywords: Immune deficiency, physiotherapy and rehabilitation, ICF,
 exercise capacity, physical activity, quality of life.