Hematolojik maligniteli hastalarda beden algısı, cinsel yaşam ve yorgunluk arasındaki ilişki
The relationship between body image, sexual life and fatigue in patients with hematological malignancies
Yazar: YAREN TOKYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ KARADAĞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Onkoloji Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beden algısı = Body image ; Beden imajı = Body image ; Cinsel yaşam = Sexual life ; Cinsellik = Sexuality ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu araştırmada hematolojik maligniteli hastalarda beden algısı, cinsel yaşam ve yorgunluk arasındaki ilişkiyi incelenmiştir. Tanımlayıcı, kesitsel tipi araştırma tasarımına uygun olarak gerçekleştirilmiştir.
Örneklemini, bir üniversite hastanesine ve gündüz tedavi merkezine gelen gelen 176 hasta oluşturmaktadır. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) ve Piper Yorgunluk Ölçeği (PYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde yüzdelik, t testi, Kruskall Wallis Varyans analizi, Mann Whitney-U testi, pearson korelasyon analizi ve cronbach alpha iç tutarlılık testleri kullanılmıştır.
Çalışmamızda en sık görülen hastalık tanısı AML  ( %26.1 )  ve  Lenfoma ( %21,6) dır. Hastaların %40,3'ünde kronik hastalık olduğu ve kronik hastalığı  olan hastaların ise %21'inde Diyabet Mellitus, %19,3'ünde ise hipertansiyon tanısı olduğu saptanmıştır. Alınan kemoterapi kür sayısının Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ)'ne etkisi olduğu ortaya çıkmıştır 103,98 ± 6,437  (Z=-2,131; p<0,05). Hastaların %89,2'sinin tedaviye başladıktan sonra cinsel yaşama ilişkin bilgi almadıkları ortaya çıkmıştır Hastaların %7.4 oranındaki kısım cinsel yaşama ilişkin bilgiyi Tv, internet, gazete gibi kaynaklardan edindikleri ortaya çıkmıştır. Hastaların %52.8'i yaşanılan sürecin cinsel yaşamlarına etkisi olduğunu ve eşleri ile olan ilişkilerini %64.8 oranında olumsuz etkilediğini ifade etmiştir. Yaşanılan sürecin cinsel yaşantılarına etkisi olan hastaların ACYÖ puanlarının 21,39 ± 2,584 oranında daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada hastaların Vücut Algısı Ölçeği ile Piper Yorgunluk Ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönlü zayıf ilişki saptanmıştır (r=0,359; p<0,05).
Sonuç olarak hematolojik maligniteli hastalarda beden algısı, cinsel yaşam ve  yorgunluk arasında ilişki olup bu doğrultuda hemşirelerin uygun girişimler planlanması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, the relationship between body perception, sexual life and fatigue in patients with hematological malignancy was examined. Descriptive, cross-sectional type of research was carried out in accordance with the design.
The sample consists of 176 patients who came to a university hospital and a day treatment center.The data were collected using the Patient Introduction Form, Body Perception Scale (BPS), Arizona Sexual Experiences Scale (ASEX) and Piper Fatigue Scale (PFS). In the analysis of the data, percentage, t-test, Kruskall Wallis analysis of variance, Mann Whitney-U test, pearson correlation analysis and cronbach alpha internal consistency tests were used.
In our study, the most common diagnoses of the disease were AML ( 26.1% ) and Lymphoma (21.6%). It was found that 40.3% of patients had chronic diseases, and 21% of patients with chronic diseases were diagnosed with diabetes mellitus, and 19.3% had hypertension. It was found that the number of chemotherapy courses taken had an effect on the Body Perception Scale (BPS) 103.98 ± 6.437 (Z=-2.131; p<0.05). It turned out that 89.2% of patients did not receive information about their sexual life after starting treatment, while 7.4% of patients received information about their sexual life from sources such as TV, Internet, newspapers. 52.8% of the patients stated that the process had an impact on their sex lives and negatively affected their relationships with their spouses by 64.8%. It was found that  Arizona Sexual Experiences Scale (ASEX)scores of the patients whose sexual life was affected by the process were higher by 21.39 ± 2.584. In this study, a Dec relationship was found between the total scores of the patients' Body Perception Scale and the Piper Fatigue Scale (r=0.359; p<0.05).
As a result of body image in patients with hematological diseases, fatigue is a relationship between sexual life and it is suggested that nurses and appropriate interventions to be planned in this direction.