Uluslararası hukuk bağlamında vekâlet savaşları ve destekleyen devletin sorumluluğu
Proxy wars and the responsibility of the supporting state in the context of international law
Yazar: ALI HUSSEIN ALI AL-BAYATI
Danışman: PROF. DR. CAVİD ABDULLAHZADE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Şiddet kullanımı insan hayatıyla özdeş geçmişli kabul edilir. Toplumsal yaşama geçişle birlikte, insanların sorunlarını çözme veyahut çıkarlarını genişletme aracı olarak şiddetin kullanımı organize bir hale bürünerek "savaş" biçimini almıştır. Tarihi süreçte savaş ve savaşmanın meşruluğu; dini öğretiler ve insancıl yaklaşımların öncülüğünde tartışılmış ve sınırlandırılmaya çalışılmıştır. Çağımıza gelene kadar savaş olgusunun pek çok değişim hatta evrim geçirdiği kabul edilir. Bu değişimin iki ana faktörü vardır; teknolojik ilerlemeler ve hukuksal düzenlemeler. Evrim ve değişimlere rağmen savaşın doğasının değişmediği, devletlerin çıkarlarını koruma ve genişletme aracı olarak organize şiddetin farklı suretlerde zuhur ettiği konusu literatürde tartışılmaktadır. Eski savaşlardan farklı olarak günümüzde yaşanan savaşların "yeni savaşlar" olduğu; aktörler, zaman ve mekân mefhumu, savaşan-sivil ve askeri olan-olmayan unsurların ortadan kalktığı ileri sürülmektedir. Yeni savaşlar konsepti kapsamında dış politika enstrümanı olarak devletlerin gizli ve dolaylı müdahale aracı olan "vekâlet savaşları"na sık başvurması, uluslararası (düzen) hukukun temel sorunlardan birisini oluşturmaktadır. Bu durum uluslararası hukuk ve özellikle uluslararası barış ve güvenliğin korunması ilkesiyle çelişmektedir. Uluslararası hukukun vekâlet savaşları gerçekliğiyle mücadelesinde; hangi hukuki müesseselerle soruna çözüm getirilebileceği ve bu bağlamda ne tür hukuki enstrümanlar geliştirilebileceği sorusunun cevaplandırılması bu tez çalışmasının temel konusunu oluşturmaktadır.

Abstract:
The use of violence is considered to be intertwined with human history. With the transition to societal life, the use of violence by humans, as a means of solving problems or expanding interests has taken on an organized form known "war." Throughout history, the legitimacy of war and warfare has been discussed and attempted to be restricted under the guidance of religious teachings and humanitarian approaches. Until our present era, it is widely accepted that the phenomenon of war has undergone numerous changes and even evolution. There are two main factors driving this change: technological advancements and legal regulations. Despite these evolutions and changes, there is ongoing debate in the literature about whether the nature of war has changed. Instead, organized violence as a means for states to protect and expand their interests is argued to have manifested itself in different forms. In contemporary discourse, today's wars are considered "new wars" differing from old wars, which actors, the concept of time and space, and the distinctions between combatants and noncombatants disappeared. The frequent recourse of states as foreign policy enstruments to "proxy wars" a tool for covert and indirect intervention within the framework of the concept of new wars, poses a fundamental problem for international law. This situation contradicts international (order) law, especially the principle of maintaining international peace and security. In the struggle of international law against the reality of proxy wars, the central theme of this thesis is to answer the question of which legal institutions can be used to counteract the problem and what kind of legal instruments can be developed in this context.