Bursa Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi'nde bulunan geleneksel tekstillerin korunması ve saklanması /
Yazar: GÜLESER GÜLER
Danışman: DOÇ. GONCA KARAVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Bursa = Bursa ; El sanatları = Handicrafts ; Giysiler = Clothes ; Müzeler = Museums ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Takılar = Jewellerys ; Tekstil = Textile ; Tekstil sanatı = Textile art ; Tekstil ürünleri = Textile products

Özet:
Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi‟nde bulunan eserler
Bursa'nın Muradiye semtinde yer alan şair Ahmet Paşa Medresesi'nde
sergilenmektedir. Müze'nin kurucusu olan Esat Uluumay kılıç kalkan oynadığı 1960'lı
yıllarda başlayarak kıyafetlere merak duymasıyla birlikte koleksiyon eserlerini
toplamaya başlamıştır. Esat Uluumay Anadolu'nun ve birçok coğrafyanın her toprağını
gezerek kostüm ve halk kıyafetleriyle birlikte çeşitli koleksiyon eserleri toplamıştır.
Ord. Prof. Dr. Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu ve Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil'den folklor
ve etnografyayı araştırma yöntemlerini öğrenen Esat Uluumay, çeşitli yörelerden
topladığı kostümlerle birlikte değişik koleksiyonlar oluşturduğunu farketmiş ve bu
zengin koleksiyonu bir müzede halkla paylaşmaya karar vermiştir. Müze, Vakıflar
Genel Müdürlüğü tarafından kendisine tahsis edilen şair Ahmet Paşa Medresesinde
2004 yılında Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları adını alarak halka açılmıştır.
Müzenin faaliyete geçmesi için T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bursa Ticaret ve
Sanayi Odası, Tefken, Pırlanta Saatçilik, Gilan Mücevher ve İnoksan da çeşitli
katkılarda bulunmuşlardır. Müzedeki koleksiyonlar, Esat Uluumay'ın 2013 yılında
kurduğu ve başkanı olduğu Uluumay Vakfı tarafından korunmaktadır. UNESCO kültür
mirasına giren Muradiye Külliyesi'ne komşu olan şair Ahmet Paşa Medresesi'nde
bulunan bu müze, yerli ve yabancı ziyaretçileri 2004 yılından günümüze kadar
ağırlamaktadır.
Müzenin kurucusu olan Esat Uluumay'ın 2018 yılında hayata veda etmesinin
ardından Uluumay Vakıf başkanlık görevini ve Müzenin yönetimini Esat Uluumay‟ın
kızı olan Feyza Uluumay Gökalp devralmıştır.
Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi'nde koleksiyonlar,
kadın halk kıyafetleri ve takıları, erkek halk kıyafetleri ve takıları, diğer koleksiyonlar
olmak üzere üç ana grupta sergilenmektedir. Müzede sergilenen koleksiyonlar arasında
geleneksel tekstiller; kumaşlar, giysiler, işlemeler, yaygılar ve aksesuarlar gibi geniş bir
yelpazede karşımıza çıkmaktadır. Sergilenen bu koleksiyonlar organik yapılı
malzemelerden üretilmişlerdir. Müze ortamında bulunan organik yapılı malzemelerin
ihtiyacı olan koĢullar ve bu eserlere zarar veren etkenler farklılık göstermektedir.
Dolayısıyla bu çalışmada geleneksel tekstillerin korunmasında, eserlere zarar verecek
etkenler; fiziksel etkenler (nem, ıĢık, sıcaklık), biyolojik etkenler (böcekler,
mikroorganizmalar, kemiriciler), kimyasal etkenler (hava kirliliği, asit, toz, bazlar vb.)
ve diğer etkenler (taşıma, doğal afetler vb.) olarak dört ana grupta toplanmıştır.
Yapılan bu çalışmadaki amaç; Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları
Müzesi'nde sergilenen ve depolanan geleneksel tekstillerin genel durumu tespit
edilerek, bu müze örneğinde geleneksel tekstillerin korunması ve saklanması üzerine
çözüm önerileri getirilmesidir.

Abstract:
The works in the Uluumay Ottoman Folk Clothing and Jewelry Museum are
exhibited in the Şair Ahmet Pasha Madrasa in the Muradiye district of Bursa. Esat
Uluumay, the founder of the museum, started to collect the collection works with his
interest in clothes starting from the years he played "Kılıç Kalkan"(It is a kind of
traditional game unique to North Asia.)in the 1960s. Esat Uluumay travelled all over
Anatolia and many geographies and collected various collection works together with
costumes and folk costumes.
Having learned folklore and ethnography research methods from Ord. Prof. Dr.
Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu and Cavit Orhan Tütengil, Esat Uluumay realized that he
created different collections with the costumes he collected from various regions and
decided to share this rich collection with the public in a museum. The museum was
opened to the public in 2004 in the ġair Ahmet Pasha Madrasa, allocated to him by the
General Directorate of Foundations, under the name of Ottoman Folk Clothing and
Jewelry. In order to put the museum into operation, T.C. The Ministry of Culture and
Tourism, Bursa Chamber of Commerce and Industry, Tefken, Pırlanta Saatçilik, Gilan
Mücevher and İnoksan have also made various contributions. The collections in the
museum are protected by the Uluumay Foundation, whose president is Esat Uluumay
who founded the foundation in 2013. Located in ġair Ahmet Paşa Madrasa, adjacent to
Muradiye Complex, and listed in the UNESCO cultural heritage, this museum has been
hosting local and foreign visitors since 2004.
Feyza Uluumay Gökalp, who is Esat Uluumay's daughter, took over the
presidency of the Uluumay Foundation and the management of the museum after Esat
Uluumay, the founder of the museum, passed away in 2018.
The collections in Uluumay Ottoman Folk Clothing and Jewelry Museum are
exhibited in three main groups: women's folk clothing and jewelry, men's folk clothing
and jewelry, and other collections. Among the collections exhibited in the museum are
traditional textiles; fabrics, clothes, embroidery, mats and accessories. These collections
on display are made of organic materials. As the conditions required by the organic
materials in the museum environment and the factors that damage these artifacts differ,
these factors have been gathered in 4 main groups in the protection of these traditional
textile products; that is, physical factors (humidity, light, temperature), biological
factors (insects, microorganisms, rodents), chemical factors (air pollution, acid, dust,
bases, etc.) and other factors (transport, natural disasters, etc.)
The objective of this study is to determine the general situation of the the
traditional textiles exhibted and stored in the Uluumay Ottoman Folk Clothing and
Jewelry Museum and to propose a solution on the preservation and storage of traditional
textiles in this museum example.