Ortaokul matematik ders kitaplarının PISA matematik okuryazarlığı çerçevesine göre incelenmesi
Analysis of secondary school mathematics textbooks according to PISA mathematical literacy framework
Yazar: BALKAN OZAN ÖNGEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE EV ÇİMEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından okullarda okutulması tavsiye edilen ortaokul matematik ders kitaplarının PISA (Programme for International Student Assessment-Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) matematik okuryazarlığı çerçevesine göre incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak veriler toplanmıştır. MEB 5.sınıf, 6.sınıf, 7.sınıf ve 8.sınıf matematik ders kitaplarındaki sorular tek tek kodlanarak PISA matematik okuryazarlığı bağlamında incelenmek üzere OECD'nin (Organisation for Economic Co-Operation and Development - Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Teşkilatı) yayınladığı "Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyleri", "Matematiksel İçerik Bileşenleri", "Matematiksel Süreçler Bileşenleri" ve "Bağlam Bileşenleri" kullanılarak nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir.
Bulgular: Araştırmada elde edilen bulgulara göre 5.sınıf matematik ders kitabında yer verilen sorularda en çok görülen Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyi 2.düzey; en çok görülen içerik nicelik; en çok görülen süreç matematiği kullanma/yürütme; en çok görülen bağlam toplumsaldır. 6.sınıf matematik ders kitabında yer verilen sorularda en çok görülen Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyi 2.düzey; en çok görülen içerik nicelik; en çok görülen süreç matematiği kullanma/yürütme; en çok görülen bağlam meslekidir. 7.sınıf matematik ders kitabında yer verilen sorularda en çok görülen Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyi 3.düzey; en çok görülen içerik nicelik; en çok görülen süreç matematiği kullanma/yürütme; en çok görülen bağlam kişiseldir. 8.sınıf matematik ders kitabında yer verilen sorularda en çok görülen Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyi 2.düzey; en çok görülen içerik uzay ve şekil; en çok görülen süreç matematiği kullanma/yürütme; en çok görülen bağlam kişisel olarak belirlenmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucu elde edilen bulgulara göre ortaokul matematik ders kitaplarında bulunan soruların büyük çoğunluğu PISA matematik okuryazarlığı düzeyleri bakımından alt düzeylerde yer almıştır. Ayrıca kitaplardaki soruların bağlamları, süreçleri ve içerikleri alt boyutları bakımından birbirine eşit sayıda dağılmamıştır. Matematiksel içerikteki bu durumun öğretim programının bir sonucu olabileceği düşünülmüştür. İlerleyen zamanlarda okutulacak kitaplardaki soruların matematik okuryazarlığını destekleyecek düzeyde ve dağılımda yazılması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the secondary school mathematics textbooks recommended by the Ministry of National Education (MoNE) according to the mathematical literacy framework of PISA (Program for International Student Assessment).
Method: In the study, data were collected using document analysis, one of the qualitative research methods. The questions in the MoNE 5th grade, 6th grade, 7th grade and 8th grade mathematics textbooks are coded one by one and published by OECD (Organization for Economic Co-Operation and Development) to be analyzed in the context of PISA mathematical literacy. "Mathematical Literacy Competence Levels", "Mathematical Content Components", "Mathematical Processes Components" and "Context Components" were used to analyze the qualitative research methods using descriptive analysis method.
Results: According to the findings obtained in the research, the most common Mathematical Literacy Sufficiency Level 2 in the questions included in the 5th grade mathematics textbook; most viewed content quantity; using/executing the most common process math; the most common context is social. The most common Mathematical Literacy Sufficiency Level 2 in the questions included in the 6th grade mathematics textbook; most viewed content quantity; using/executing the most common process math; the most common context is occupational. The most common Mathematical Literacy Sufficiency Level 3 in the questions included in the 7th grade mathematics textbook; most viewed content quantity; using/executing the most common process math; the most common context is personal. The most common Mathematical Literacy Sufficiency Level 2 in the questions included in the 8th grade mathematics textbook; most common content space and shape; using/executing the most common process math; the most common context was determined personally.
Conclusion and Suggestions: According to the findings obtained as a result of the research, the majority of the questions in the secondary school mathematics textbooks were at low levels in terms of PISA mathematical literacy levels. In addition, the contexts, processes and contents of the questions in the books were not evenly distributed in terms of sub-dimensions. It was thought that this situation in the mathematical content might be a result of the curriculum. It is recommended that the questions in the books that will be taught in the future should be written in a level and distribution that will support mathematical literacy.