Part Devleti ve Arsaklar
Parthian State and Arsacids
Yazar: MUSTAFA ALPTUĞ YAZICIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRSOY SOLMAZ
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Tarih = History ; İran = Iran ; İskitler = Skythians

Özet:
Bu çalışma, M.Ö. 3. yüzyılın başlarında Pers İmparatorluğu'nun çöküşüyle ortaya çıkan ve MS 3. yüzyıla kadar varlığını sürdüren Part İmparatorluğu'nun kapsamlı bir incelemesini sunmaktadır. İmparatorluğun günümüz İran, Irak, Afganistan ve çevresindeki geniş toprakları yönetme biçimi, Greko-Roma kültürü ile Pers geleneklerinin birleşimi ve özellikle Arsak hanedanının tarihi ve kökenleri üzerine odaklanmaktadır. Arsak hanedanı, Part İmparatorluğu'nun kurucusu Arsakes I liderliğinde yükselmiş ve Pers İmparatorluğu'ndan gelen yönetim geleneklerini devam ettirmiştir. Bu hanedan, MS 3. yüzyılın sonlarına kadar imparatorluğu yönetmiş ve ardından yerini Sasaniler İmparatorluğu'na bırakmıştır. Tezimde, Arsak hanedanının kökenleri üzerine yapılan akademik tartışmaları ve bu konuda ön plana çıkan kaynakları ele alıyorum. Kitab-ı Dede Korkut içerisinde, Arsak hanedanının Horasan üzerinden İran'a göç eden Oğuz Türkleri olduğu tezine yer verilmektedir. Bu perspektif, Part İmparatorluğu'nun ve Arsak hanedanının tarihini yeniden değerlendirme potansiyeline sahiptir. Part İmparatorluğu'nun sanat, mimari, askeri ve yönetim sistemleri üzerindeki etkileri, Pers kültürü ve yönetim tarzının gelişimindeki rolü ve Orta Doğu'nun kültürel ve politik manzarasını nasıl etkilediği üzerinde durulmaktadır. Bu çalışma, Orta Doğu tarihi, Pers ve Türk kültürünün anlaşılmasında Part İmparatorluğu ve Arsak hanedanının önemini vurgulamaktadır. Bu tez, Part İmparatorluğu ve Arsak hanedanının tarihi ile ilgili mevcut bilgilere yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Part İmparatorluğu, Arsak Hanedanı, Pers Kültürü, İskitler, Sakalar, Orta Doğu Tarihi

Abstract:
This study presents a comprehensive examination of the Parthian Empire, which emerged in the early 3rd century BC following the decline of the Persian Empire and sustained its presence until the 3rd century AD. It focuses on the Empire's governance of vast territories in present-day Iran, Iraq, Afghanistan, and surrounding areas, its unique blend of Greco-Roman culture with Persian traditions, and particularly the history and origins of the Arsacid dynasty. The Arsacid dynasty, under the leadership of its founder Arsaces I, rose to prominence and continued the administrative traditions of the Persian Empire. This dynasty ruled the Empire until the late 3rd century AD before giving way to the Sasanian Empire. In this thesis, I explore the academic discussions on the origins of the Arsacid  In the "Kitab-ı Dede Korkut" dynasty, highlighting key sources that suggest a Turkic origin. present the thesis that the Arsacids were Oghuz Turks who migrated to Iran via Khorasan. This perspective has the potential to redefine the history of the Parthian Empire and the Arsacid dynasty. The impact of the Parthian Empire on art, architecture, military, and administration systems, its role in the development of Persian culture and governance style, and how it transformed the cultural and political landscape of the Middle East are discussed. This study underscores the significance of the Parthian Empire and the Arsacid dynasty in understanding Middle Eastern history, Persian and Turkish culture. This thesis aims to offer a new perspective on the existing knowledge about the history of the Parthian Empire and the Arsacid dynasty.
Keywords: Parthian Empire, Arsacid Dynasty, Persian Culture, Scythians, Sakas, Middle Eastern History