Üniversite öğrencilerinde ebeveyn özerklik desteğinin ve psikolojik kontrolünün gelişimsel sonuçlarının incelenmesi
An investigation of the developmental results of parental autonomy support and psychological control in university students
Yazar: MUAZZEZ AYTEMÜR
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN YILMAZ IRMAK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinde anne ve baba özerklik desteğinin ve psikolojik kontrolünün yaşam doyumuna ve psikolojik belirtilere olan etkilerinde, temel psikolojik ihtiyaçlardaki doyum ve engellenmelerin ve problem odaklı ve duygu odaklı başa çıkmanın aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini İzmir ve Manisa'da öğrenim görmekte olan 531 kadın (%77,7) ve 152 erkek (%22,3) olmak üzere toplam 683 katılımcı (Ortyaş=20,72 SS=1,54 ranj=18-25) oluşturmaktadır. Bu katılımcılara çevrimiçi bir form doldurtulmuştur. Formda Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Özerklik Desteği Ölçeği Anne ve Baba Formu, Ebeveyn Psikolojik Kontrolü Ölçeği Anne ve Baba Formu, Psikolojik ihtiyaçlarda Denge Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Psikolojik Belirtiler Ölçeği yer almaktadır.
Çalışmaya esas oluşturan dört model olan Anne Özerklik Desteği Modeli, Anne Psikolojik Kontrolü Modeli, Baba Özerklik Desteği Modeli ve Baba Psikolojik Kontrolü Modeli tek tek sınanmış, aracılık belirten yollar tespit edilmiştir. Analiz sonucunda, anne ve baba özerklik desteğinin ve psikolojik kontrolünün yaşam doyumuna ve psikolojik belirtilere olan etkilerinde beklendiği gibi temel psikolojik ihtiyaçlarda doyumun, temel psikolojik ihtiyaçlarda engellenmelerin, duygu odaklı başa çıkmanın ve problem odaklı başa çıkmanın aracı rolleri bulunduğu ortaya konmuştur. Bulguların üniversite öğrencileri ile çalışan uzmanlar tarafından değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of satisfaction and frustrations in basic psychological needs and problem focused and emotion focused coping in the effects of maternal and paternal autonomy support and psychological control on life satisfaction and psychological symptoms in university students. In addition, the differences created by sociodemographic variables on the variables considered were examined. The sample of the research consists of a total of 683 participants (Mage=20.72 SD=1.54 range=18-25), including 531 women (77.7%) and 152 men (22.3%) studying in Izmir and Manisa. These participants had an online form filled out. The form includes Demographic Information Form, Parental Autonomy Support Scale Mother Form, Parental Autonomy Support Scale Father Form, Parental Psychological Control Scale Mother Form, Parental Psychological Control Scale Father Form, Balance in Psychological Needs Scale, Stress Coping Styles Scale, Life Satisfaction Scale and Psychological Symptoms.
The four models that form the basis of the study, the Mother Autonomy Support Model, the Mother Psychological Control Model, the Father Autonomy Support Model and the Father Psychological Control Model, were tested individually and the mediating pathways were identified. As a result of the analysis, it was revealed that the satisfaction of basic psychological needs, frustrations in basic psychological needs, emotion-focused coping and problem-focused coping had mediating roles in the effects of maternal and paternal autonomy support and psychological control on life satisfaction and psychological symptoms, as expected. The findings can be evaluated by specialists working with university students.