Endojen apelin reseptör ligandlarının vasküler kontraktiliteye etkisi ve olası etki mekanizmalarının araştırılması
Effect of endogenous apelin receptor ligands on vascular contractility and investigation of possible effect mechanisms
Yazar: SERDAR ŞAHİNTÜRK
Danışman: PROF. DR. NACİYE İŞBİL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Apelin = Apelin ; Elabela = Elabela ; Ligandlar = Ligands ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Potasyum kanalları = Potassium channels ; Reseptörler = Receptors ; Vazodilatasyon = Vasodilation

Özet:
Apelinerjik sistem kardiyovasküler etkileri nedeniyle oldukça önemli olup,
dünya çapında yaygın morbidite ve mortalite sebebi olan kardiyovasküler
hastalıklarda yüksek tedavi potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmada apelinerjik sistem
elemanları olan apelin ve elabelanın vasküler kontraktilite üzerindeki etkileri ve etki
mekanizmaları araştırılmıştır.
Erkek Wistar Albino sıçanların torasik aortlarından elde edilen damar
halkaları izole organ banyosu sistemine yerleştirilmiştir. Dengelenme periyodu
sonrasında fenilefrin ile kasılan damarlara plato fazında pyroglutamyl apelin-13
([Pyr1]apelin-13) veya elabela-32 (Ela-32) kümülatif olarak uygulanarak damar
gerimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Etki mekanizmalarını ortaya koymak amacı
ile spesifik yolak inhibitörleri varlığında belirtilen protokol tekrarlanmıştır. Bu
amaçla apelin reseptörü (APJ), endotelyal nitrik oksit sentaz (eNOS), AMP ile
aktiflenen protein kinaz (AMPK), siklooksijenaz (COX), mitojenle aktiflenen protein
kinaz (MAPK) ve potasyum kanal inhibitörleri kullanılmıştır.
[Pyr1]apelin-13 fenilefrin ile ön kasılma uygulanmış sıçan torasik aortunda
doz bağımlı olarak gevşemeye neden olmuştur. Ela-32 de benzer şekilde doz bağımlı
vazodilatatör etki göstermiştir. Her iki etken maddenin de ortak reseptörleri olan APJ
aracılığı ile vazodilatatör etki gösterdiği gözlenmiştir. [Pyr1]apelin-13'ün
vazodilatatör etkisinde nitrik oksit (NO), AMPK, prostanoidler ve potasyum
kanallarının rol oynadığı belirlenmiştir. Ela-32'nin vazodilatatör etkisine AMPK,
prostanoidler ve potasyum kanallarının katıldığı gösterilmiştir. Ela-32'nin sıçan
torasik aortundaki vazodilatatör etki düzeyinin [Pyr1]apelin-13'e kıyasla daha
yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak, bu çalışmada apelinerjik sistemin vazodilatatör etkinliğinde
APJ, NO, AMPK, prostanoidler ve potasyum kanal aktivasyonunun rol oynadığı
belirlenmiştir. Ela-32'nin [Pyr1]apelin-13'ten daha yüksek seviyede vazodilatasyona
neden olduğu gösterilmiştir. Belirgin vazodilatatör etkileri nedeni ile apelinerjik
sistem elemanlarının hipertansif hastalıklarda önemli bir tedavi alternatifi olabileceği
düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: apelin, elabela, NO, potasyum kanalı, vazodilatasyon

Abstract:
The apelinergic system is very important due to its cardiovascular effects, and
it has a high treatment potential in cardiovascular diseases, which are common
causes of morbidity and mortality worldwide. In this study, the effects of apelin and
elabela, which are the components of the apelinergic system, on vascular contractility
and their mechanisms of action were investigated.
Vascular rings obtained from the thoracic aorta of the male Wistar Albino rats
were placed in an isolated organ bath system. After the equilibration period,
pyroglutamyl apelin-13 ([Pyr1]apelin-13) or elabela-32 (Ela-32) was applied
cumulatively to the vessels pre-contracted with phenylephrine in the plateau phase to
investigate the effects on vascular tension. The protocol was repeated in the presence
of specific pathway inhibitors to demonstrate their mechanism of action. For this
purpose, apelin receptor (APJ), endothelial nitric oxide synthase (eNOS), AMPactivated
protein kinase (AMPK), cyclooxygenase (COX), mitogen-activated protein
kinase (MAPK), and potassium channel inhibitors were used.
[Pyr1]apelin-13 induced a dose-dependent relaxation in the thoracic aorta of
the rat pre-contracted with phenylephrine. Ela-32 also showed a dose-dependent
vasodilator effect. It has been observed that both active ingredients act as a
vasodilator through their common receptor, APJ. It has been determined that nitric
oxide (NO), AMPK, prostanoids, and potassium channels play a role in the
vasodilator effect of [Pyr1]apelin-13. It has been shown that AMPK, prostanoids,
and potassium channels participate in the vasodilator effect of Ela-32. The
vasodilator effect level of Ela-32 in rat thoracic aorta was found to be higher than
[Pyr1]apelin-13.
In conclusion, it was determined that APJ, NO, AMPK, prostanoids, and
potassium channel activation play a role in the vasodilator activity of the apelinergic
system. Ela-32 has been shown to cause a higher level of vasodilation than
[Pyr1]apelin-13. It is thought that apelinergic system elements may be an important
treatment alternative in hypertensive diseases due to their prominent vasodilator
effects.
Keywords: apelin, elabela, NO, potassium channel, vasodilation