Cumhuriyet'e geçiş döneminde hat sanatı
The art of islamic calligraphy in the period of transition to the republic
Yazar: FARUK NARMANLI
Danışman: PROF. DR. EYÜP NEFES
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hat sanatı =   ; Türk hat sanatı = Turkish handwriting art ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Hat Sanatı, İslamiyet‟in ilk yüzyıllarından itibaren hattatların katkılarıyla
gelişimini sürdürmekle birlikte, Osmanlı Döneminde hızlı bir dönüşüm evresine
girmiştir. Şeyh Hamdullah ile başlayan bu dönem, 19. yy.‟da Osmanlı hattatları
eliyle tarihte önemli bir seviyeye ulaşmıştır.
Cumhuriyet‟e Geçiş Döneminde Hat Sanatı isimli çalışma, hüsn-i hat açısından
klasik olarak değerlendirilen bir dönem ve sonrasını konu edinmektedir. Bu
araştırma, klasik dönemini sürdürmekte olan sanat dalının, hangi durumda olduğunun
tespiti için bir deneme niteliği taşıyacaktır. Cumhuriyet Dönemi öncesinde hat
sanatında ulaşılan seviyenin ortaya konmasıyla çalışmaya başlanmıştır. Cumhuriyet
Dönemi ilk nesil hattatlarının, hat sanatının gelmiş olduğu estetik seviyeye yapmış
oldukları katkılarının araştırılması, çalışmanın önemli amaçlarındandır. Buna yönelik
çalışmada esasen geleneksel meşk usulüyle sonraki nesillere intikal ettirilen bu
sanatın mezkur dönem boyunca hangi kurum ve kuruluşlarca ne tür destek gördüğü
hususu incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmada, dönem hattatlarının hayatları ve
sanatlarının yanı sıra, dönemin hat sanatı eğitimine de değinilmiştir. Ayrıca
hattatların bu geçiş döneminde bir takım zorluklar yaşadığı tespit edildiğinden,
çalışmada bu konuya da yer verilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi hattatlarının ve onların ortaya koydukları eserlerin, hat
sanatının estetik seviyesini hangi yönde etkilediği incelenmiştir. Bu sanat dalının,
mezkur dönemde yoluna nasıl devam ettiği hususu, araştırma konusu içerisindedir.
Bu gerekçeler ile hazırlanan çalışmanın, hat sanatının günümüzdeki yeri hakkında
yapılacak değerlendirmelere bir nebze olsun katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
Although the art of calligraphy has continued to develop with the contributions
of calligraphers since the first centuries of Islam, it entered a rapid transformation
phase in the Ottoman Period. This period, which started with Sheikh Hamdullah,
reached an important level in history by the Ottoman calligraphers in the 19th
century.
The work called Calligraphy in the Transition Period to the Republic deals with
a period that is considered classical in terms of calligraphy and its aftermath. This
research will be an experiment to determine the state of the art branch, which
continues its classical period. The work started with the revealing of the level
reached in calligraphy before the Republican Period. One of the important aims of
the study is to investigate the contributions of the first generation calligraphers of the
Republic Period to the aesthetic level of calligraphy. In this study, it has been tried to
examine what kind of support this art, which was handed down to the next
generations with the traditional meşk method, was supported by which institutions
and organizations throughout the aforementioned period. In the research, besides the
lives and arts of the calligraphers of the period, the calligraphy education of the
period was also mentioned. In addition, since it was determined that calligraphers
had some difficulties in this transition period, this subject was also included in the
study.
It has been examined in which way the calligraphers of the Republic Period
and their works affected the aesthetic level of calligraphy. The issue of how this
branch of art continued on its way in the aforementioned period is within the scope
of research. It is aimed that the study prepared with these reasons will contribute a
little to the evaluations about the place of calligraphy today.