Faiz riskinin riske maruz değer (RMD) yöntemi ile ölçümü ve faiz riski yönetiminde türev araçların rolü bireysel emeklilik fonu potföyü uygulaması
Interest rate risk measurement through VAR model and the role of derivative instruments pension fund portfolio application
Yazar: ENGİN KURUN
Danışman: PROF. DR. İHSAN ERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Faiz = Interest ; Faiz riski = Interest risk ; Portföy riski = Portfolio risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Riske maruz değer = Value at risk ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özel emeklilik = Private pension ; Özel emeklilik fonları = Private pension funds

Özet:
oz Son yıllarda gerçekleşen gerek global, gerekse de ülkemizde yaşanan finansal krizler, Türk finansal sisteminde etkin risk yönetimi sistemlerinin geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Düzenleyici otoriteler risk yönetimi sistemlerinin aşamalarını riskin tanımlanması, ölçülmesi ve yönetimi olarak önermektedirler. Bu tezin amacı tahvil ve bono portföyü yöneticisinin izlemesi gereken risk yönetim sürecinin uygulanmasıdır. IMKB DİBS fiyat endeksi risk faktörü olarak alınmış ve RMD modeli oluşturulmuştur. Bu model yardımıyla Bireysel Emeklilik Fonu portföyünün parametrik ve tarihsel simülasyon yöntemleri ile riske maruz değeri hesaplanarak, normal piyasa koşullarında tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Piyasada volatilitenin yükseldiği dönemlerde modelin gerçekleşen değerlerden saptığı gözlemlenmiş ve modelin parametrelerinin bu gibi durumlarda gözden geçirilmesi gerekliliği gösterilmiştir. Sonuç olarak, faiz oram üzerine düzenlenen vadeli işlem sözleşmelerinin gerekliliğini ispatlamak amacıyla, VÎS ile korunarak Bireysel Emeklilik fonu portföyünün maruz kaldığı riskin azaltılabileceği, korunmasız portföyün getirişi ile karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir. Risk yönetimi uygulaması sırasında karşılaşılan veri kalitesi, verim eğrisi modellemesi, risk yönetimi deneyimi gibi sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. ABSTRACT Recent global and domestic financial crises, proved importance of developing efficient risk management systems in the Turkish financial system. Regulatory authorities recommend that proper risk management systems should involve the definition of risk factors, risk measurement and finally risk management. Main purpose of this thesis is to implement interest rate risk management process for bond portfolio manager. The VaR model is established and ISE Bond Price indice is used as a risk factor. This model is applied for a pension fund portfolio and the results are satisfiying under normal market conditions. When the market volatility increases, it is observed that the model fails to provide realistic estimates and it is shown that the model's parameters should be reviewed. Finally, in order to improve the necessity of interest rate futures contracts, pension fund portfolio is hedged against market movements and portfolio gains are compared with unhedged portfolio. The problems faced in implementation process e.g. data quality, yield curve construction, risk management experience and how they could be solved are also stated. Ill

Abstract:
oz Son yıllarda gerçekleşen gerek global, gerekse de ülkemizde yaşanan finansal krizler, Türk finansal sisteminde etkin risk yönetimi sistemlerinin geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Düzenleyici otoriteler risk yönetimi sistemlerinin aşamalarını riskin tanımlanması, ölçülmesi ve yönetimi olarak önermektedirler. Bu tezin amacı tahvil ve bono portföyü yöneticisinin izlemesi gereken risk yönetim sürecinin uygulanmasıdır. IMKB DİBS fiyat endeksi risk faktörü olarak alınmış ve RMD modeli oluşturulmuştur. Bu model yardımıyla Bireysel Emeklilik Fonu portföyünün parametrik ve tarihsel simülasyon yöntemleri ile riske maruz değeri hesaplanarak, normal piyasa koşullarında tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Piyasada volatilitenin yükseldiği dönemlerde modelin gerçekleşen değerlerden saptığı gözlemlenmiş ve modelin parametrelerinin bu gibi durumlarda gözden geçirilmesi gerekliliği gösterilmiştir. Sonuç olarak, faiz oram üzerine düzenlenen vadeli işlem sözleşmelerinin gerekliliğini ispatlamak amacıyla, VÎS ile korunarak Bireysel Emeklilik fonu portföyünün maruz kaldığı riskin azaltılabileceği, korunmasız portföyün getirişi ile karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir. Risk yönetimi uygulaması sırasında karşılaşılan veri kalitesi, verim eğrisi modellemesi, risk yönetimi deneyimi gibi sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. ABSTRACT Recent global and domestic financial crises, proved importance of developing efficient risk management systems in the Turkish financial system. Regulatory authorities recommend that proper risk management systems should involve the definition of risk factors, risk measurement and finally risk management. Main purpose of this thesis is to implement interest rate risk management process for bond portfolio manager. The VaR model is established and ISE Bond Price indice is used as a risk factor. This model is applied for a pension fund portfolio and the results are satisfiying under normal market conditions. When the market volatility increases, it is observed that the model fails to provide realistic estimates and it is shown that the model's parameters should be reviewed. Finally, in order to improve the necessity of interest rate futures contracts, pension fund portfolio is hedged against market movements and portfolio gains are compared with unhedged portfolio. The problems faced in implementation process e.g. data quality, yield curve construction, risk management experience and how they could be solved are also stated. Ill