Sekel sembollerinin Orta Asya'daki benzerleri ile anlam akışı üzerinden değerlendirilmesi
Comparison of the Szekler (Szekel) symbols with their Central Asian counterparts through the stream of meaning
Yazar: KÜBRA DURMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF GÖKKAPLAN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Hunlar = Huns ; Kültür tarihi = Cultural history ; Macaristan = Hungary ; Orta Asya = Central Asia ; Romanya = Romania ; Sekeller = Szekelys ; Sembolizm = Symbolism ; Semboller = Symbols

Özet:
Günümüzde Transilvanya olarak bilinen Erdel bölgesi, Avrupa'da bulunan en eski Türk yurtlarından biridir. Süreç içerisinde Macarlar tarafından yönetilmiş olan bölgede, tarihten beslenen kültürel bir süreklilik vardır. Asırlar içerisinde bu bölgede yerleşik olan Romen, Macar, Alman ve Çingene azınlıklarının arasında Sekeller; Macar ve Bizans kroniklerine göre en eski sakinlerdir. Sekellerin kökenleri konusunda çeşitli tezler ortaya atılmış olsa da Sekellerin kültürel aktarımları ve kroniklerdeki tutarlı noktalardan hareketle en çok kabul gören tez, Hun-Macar tezidir. Kökenlerinin Hunlara dayandığını belirten ve kendilerini Attila'nın torunları olarak nitelendiren Sekellerin, geçmişten bugüne kadar gelen süreçte kültürel miraslarını gerek bölgedeki en güçlü azınlık olmalarından kaynaklı politik asimilasyonlardan korunmak, gerekse tarih ve kökenlerine olan yüksek bağlılıkları sebebiyle yoğun bir biçimde yaşattıkları gözlemlenmiştir. Sürdürülen bu kültürün izlenmesinde, Orta Asya Türk kavimlerinin de karakteristik kültür unsuru olan ve toplumsal yaşamı, inançları, toplum içerisindeki dünya görüşünü yansıtan semboller büyük rol oynamıştır.

Bu çalışmada, ilk olarak Hun-Macar tezinden hareketle Sekellerin içinden çıktığı toplum olan Macarlar tarihsel ve kültürel yönden ele alınmış; Sekellerin etnik kökeni, tarihi ve kültürü hakkında bilgi verilmiştir. Bu bilgiler ışığında 2000'li yıllara kadar Sekellerin sürekliliğini sağladığı kültür mirası içerisindeki semboller, Orta Asya'da tespit edilen sembollerle anlam akışı yönünden karşılaştırılmış; benzerlikler kültürel yönden ele alınarak incelenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Romanya, Macaristan, sembolizm, Orta Asya, Hun, Sekel

Abstract:
The Erdel region, known today as Transylvania, is one of the oldest Turkish homelands in Europe. In the region, which was ruled by the Hungarians in the historical process, there is a cultural continuity that is fed by history. Among the Romanian, Hungarian, German, and Gypsy minorities who have settled in this region for centuries; According to the Hungarian and Byzantine chronicles, they are the oldest inhabitants. Although various theses have been put forward about the origins of the Székelys, the most acceptable thesis is the Hunnic-Hungarian thesis, based on the cultural transmissions of the Székelys and the consistent points in the chronicles. It has been observed that Székelys state that their origins are based on the Great Hunnic Empire and describe themselves as the descendants of Attila. They have kept their cultural heritage alive from the past to the present, both because of their protection from political assimilation due to being the strongest minority in the region, and their high devotion to their history and origins. Symbols, which are the characteristic cultural elements of the Central Asian Turkish tribes and reflect the social life, beliefs, and worldview in the society, played a major role in the monitoring of this culture.

In this study, firstly, Hungarians, the society from which the Székelys came from, were dealt with historically and culturally, based on the Hunnic-Hungarian thesis; Information was given about the ethnic origin, history and culture of the Székelys. Based on this information, the symbols in the cultural heritage that Székelys maintained until the 2000s were compared with the symbols determined in Central Asia in terms of meaning flow; The similarities were examined in terms of cultural aspects.

Keywords: Romania, Hungary, Symbolism, Central Asia, Hun, Székely