Türkiye' de gelir dağılımında adalet açısından vergi uygulamaları
Tax i̇mplementati̇ons i̇n terms of justi̇ce i̇n i̇ncome di̇stri̇buti̇on i̇n Turkey
Yazar: EYYÜP LEVENT KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Adil ekonomik düzen = Fair economic order ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Vergi adaleti = Tax equity ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
'Gelir dağılımında adalet' ve devletin bu işlevini yerine getirirken tercihini ayrıcalıklı sınıflar lehine mi yoksa toplumun bütününe ilişkin olarak tarafsız mı gerçekleştireceği konusu tüm dünyada dün de bugün de en çok tartışılan iktisadi meselelerden birisi olmuştur. Son zamanlarda eşitlik, demokrasi, insan hakları gibi kavramların gelişmesiyle birlikte toplumsal barış, ekonomik refah ve kalkınmanın sağlanmasında, 'toplumsal adalet ilkesi' temelinde gelirin vatandaşlar arasında 'adil paylaşımı've kamu kaynak ve hizmetlerinin toplumun tüm kesimlerine eşit mesafede sunulması konusu gittikçe önem kazanmıştır. Devletin ekonomide aktif rol alarak, elinde bulunan araçlar yardımıyla vergi yükünü ve toplam geliri toplumsal sınıflar arasında en adaletli şekilde nasıl paylaştıracağı meselesi de bu bağlamda ülke gündemlerini meşgul etmektedir.
Bu tezin amacı, devletlerin bu konuda sahip olduğu en önemli politika araçlarından biri olan vergilerin 'gelir dağılımında adaleti sağlamak' ya da tam tersi 'gelir adaletsizliği yaratmak' açısından rolünün, hem kendi 'genel kuramsal çerçevesinde' hem de 'Türkiye özelinde' ne olduğunun irdelenmesidir. Birinci bölümde 'gelir dağılımı' konusu ve bu konuda akla gelen belli başlı 'gelir dağılımı' yaklaşımlarının yer aldığı kuramsal çerçeve yer almaktadır. Ardından devletlerin buna ilişkin sahip olduğu politika araçlarından biri olarak vergilerin Türkiye'de gelir dağılımında adaletin sağlanması ya da gelir adaletsizliğinin yaratılmasında nasıl kullanıldığı meselesi, hem dünyadan hem Türkiye'den istatiksel veriler sunularak anlatılmaktadır. İkinci bölümde 'vergi' konusu kavramsal olarak biraz daha irdelenerek, vergileme ilkeleri, vergi ödeme gücünü belirlemenin gelir dağılımına etkileri ve vergi harcamaları konusunun detaylı bir değerlendirmesi yapılmaktadır. Ayrıca bu bölümde konuya daha açıklık kazandırmak amacıyla vergilerin sınıflandırılması yöntemlerine de kısaca değinilmektedir. Üçüncü ve son bölümde ise 'Türk vergi sistemi' genel olarak yeniden değerlendirilerek, Türkiye'de vergi yükünün gelirin yeniden dağılımındaki etkisi ve bu konuda ülkede vergi adaletinin ve toplumsal adalet ilkesinin gerçekleşip gerçekleşmediği konusuna somut veriler ve önekler üzerinden yanıtlar aranmaktadır. Türkiye'de bu konuda eleştiri konusu olarak ise, 'vergi harcamaları ile kayıtdışı ekonominin gelir dağılımına etkisi' sorununa dikkat çekilerek bazı önerilerde bulunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gelir dağılımı, vergi yükü, vergi harcamaları, kayıtdışı ekonomi.

Abstract:
'Justice in the distribution of income' and the issue of whether the state would exercise its choice in favor of the privileged classes or the society as a whole in the fulfillment of this function has become one of the most debated economic issues all over the world, both yesterday and today. Recently, with the development of concepts such as equality, democracy and human rights; in providing the social peace, economic prosperity, and development, on the basis of the 'principle of social justice', the subject matters of 'fair share' of income among citizens and the provision of public resources and services at equal distances to all segments of society has become increasingly important. The question of how the state will share the tax burden and total income among the social classes in the most equitable manner by the means of the tools in the hands of the state, by acting an active role in the economy occupies the agendas of the countries in this context.
The purpose of this thesis is to examine what is the role of taxes, which are one of the most important policy instruments of the states in this regard, 'to provide justice in income distribution', or vice versa, in terms of 'creating income injustice', both in 'its general theoretical framework', and 'specific for Turkey'. In the first part, the issue of income distribution and the theoretical framework of the major income distribution approaches are considered. Then, as one of the policy instruments of the states related to this matter, the issue of how the tax is used for ensuring equality in income distribution in Turkey, or the creation of income inequality, is described by presenting statistical data from both Turkey and the world. In the second part; The concept of  'taxation' is examined a little more in terms of taxation, the principles of taxation, the effects of determining the power of paying taxes on income distribution and tax expenditures are evaluated in detail. Also in this section, the methods of classification of taxes are briefly mentioned. In the third and last part, the 'Turkish tax system' is generally re-evaluated, answers are sought through concrete data and prefixes, the tax burden in Turkey, the impact on the redistribution of income, and in this regard, whether tax justice and the principle of social justice are realized in the country. In Turkey, as the subject of criticism in this regard, attention has been drawn to the issue of the effect of unrecorded tax expenditures with the economy's income distribution and some suggestions have been made. Keywords: Income distribution, tax burden, tax expenditures, informal economy.