Vergi uyum maliyetleri ve vergi uyumu: Konya ili küçük işletmelere bir uygulama
Tax compliance costs and tax compliance: The case of small business in Konya province
Yazar: VASFİ ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ÇEVİK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik değişkenler = Economic variables ; Konya = Konya ; Maliyet = Cost ; Vergi ahlakı = Tax ethics ; Vergi uyumu = Tax compliance ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Vergi uyumu vergi mükellefleri üzerinde herhangi baskı ve zorlama gibi etkiler olmadan tam ve eksiksiz yerine getirme anlamına gelir. Vergi ahlakı da vergi uyumun özellikleri ile beraber tutum, davranış, inanç ve değer yargılarıdır. Vergi uyum maliyetleri mükelleflerin ödediği vergiler dışında katlandığı maliyetler olarak kısaca tanımlanabilir. Vergi uyum maliyetleri üç farklı grupta incelenirse; birincisi vergileme sonucu olan vergidir. İkincisi, piyasaları etkileyerek oluşan maliyet etkisidir. Üçüncüsü ise vergilemenin işlem (operasyonel) maliyeti olup tamamen vergi sisteminin uygulamaya geçilmesi sonucu ortaya çıkan idari maliyetlerdir.
     Vergi uyum maliyetleri konusunda yapılmış çalışmalar incelendiğinde Türkiye'de genel olarak yapılan araştırmalarda vergileme sonucu oluşan vergi maliyetleri ve verginin piyasa üzerindeki etkisinin çokça çalışılmış olduğu görülmektedir. Vergilemenin operasyonel (işlem) maliyetlerinin belirlenmesi ile ilgili çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Çalışmamız bu yöndeki literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. Nitekim Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) hedeflerinden biri de vergi uyum maliyetlerin hesaplanması (ödenen vergiler dışındaki zaman ve parasal maliyetler) olarak belirtilmiştir.
     Veri toplama yöntemi olarak anket seçilmiş ve çalışmada örneklem kütle Konya ilinde faaliyet gösteren küçük işletmelerdir. Küçük işletmeleri temsil etmek üzere tesadüfü örneklem yöntemi ile veriler toplanmıştır. Çalışmada şirketleşme tipine ve mükellefiyet türüne göre uyum maliyetleri farklılık göstermiştir. Ortalama uyum maliyetlerinin yüksek çıktığı gözlemlenmiştir. Gelir idaresinin mükellefi bilgilendirmede yeterince etkin olmadığı saptanmıştır


Anahtar Kelimeler: Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı, Vergi Uyum Maliyetleri, Operasyonel Maliyetler.

Abstract:
Tax compliance refers to complete and full fulfillment without any pressure and constraint over the tax payer. Tax ethics refers to attitude, behavior, belief, and standard of judgment with tax compliance. We can briefly define the tax compliance costs as the expenses abode by the tax payers other than the taxes that they pay. When we examine the tax compliance costs in three different groups; first one is the tax as a result of the taxing. Second one is the cost effect occurred by affecting the markets. The third one is the operational cost of the taxing and is the administrative cost arising as a result of the implementation of the tax system.
     When we examine the studies concerning the tax compliance costs, we can see that there are many studies over the effect of the tax costs occurred as a result of the taxing and tax on the market in Turkey generally. However, there are limited numbers of studies in specification of the operational costs of the tax. Our study aim to contribute to the literature. One of the objectives of the Tenth Development Plan (2014-2018) has been specified as calculation of tax compliance costs (time wise and monetary costs other than paid taxes).
     The survey has been selected as data collection method and sampling is the small scale business carrying out business in the Konya. The data has been collected with random sampling method to represent the small scale businesses. Compliance costs differ according to the incorporation and liability type. It has been observed that compliance costs on average are high. It has been observed that revenue administration has not been sufficiently effective for informing the tax payer.



Keywords: Operational Costs, Compliance Costs, Tax Compliance, Tax Morale