Hanefi mezhebinde vâcip kavramının diğer mezheplerle mukayesesi
The comparision of the concept of vâjip in the Hanafi section with other sections
Yazar: YUNUS KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN YURT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Farz = Fard ; Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Vacib = Wajib ; İslamiyet = Islam

Özet:
Teklifî hükümlerden olan vâcip kavramı, delilleri kesin olmamasından dolayı, Hanefî mezhebince farzdan ayrı bir konuma yerleştirilmiştir. Farz, Şâri'in kesin delillerle, yapılmasını istediği hükümdür. Vâcip ise yapılması istenmekle beraber, hakkındaki deliller zannî olan hükümlerdir. Bu sebepten dolayı, vâcibin yapılması konusundaki hassasiyet, farza göre daha alt bir seviyede tutulmuş ve vâcibin inkârı farzın inkârının aksine küfrü gerektiren bir durum olarak kabul edilmemiştir. Vâcip ile farz arasındaki farklılıklar, ibadetler alanına da yansımış, delilin kesin olup olmamasına bağlı olarak, Hanefî mezhebinde vâcip olarak kabul edilen bir ibadet, diğer mezheplerde farz veya sünnet olarak kabul edilmiştir.
Bir ibadetin farz, vâcip veya sünnet kabul edilmesi, öncelikle, usûl açısından incelenmesi gereken bir olgudur. İslam hukukunda hükümlerin tespiti, doğrudan delillerin tespitiyle mümkün olmaktadır. Farz ile vâcip arasındaki fark, pratik alanda değil, teorik ve teolojik alanlardaki yansımalarda ortaya çıkan bir durumdur. Farzın terki ile vâcibin terk ve tehiri meselesi ameli alanda müessir olsa da bizim burada kastettiğimiz fer'i farklılık değil, teorik farklılığın neticesi ile alakalıdır.

Anahtar Kelimeler: Farz, Vâcip, Sünnet, İbadet, Mezhep.

Abstract:
The concept of wajib, which is one of the proposed decrees, has been placed in a different position from fard by the Hanafi school, since its evidence is not certain. Fard is the decree that the Shariah wants to be made with definite proofs. If it is wajib, although it is desired to be done, the evidences about it are provisions that are conjectural. For this reason, the sensitivity about performing the wâjib was kept at a lower level than the fard, and the denial of the wajib was not accepted as a situation that required disbelief, unlike the denial of the fard. The differences between wajib and fard are also reflected in the field of worship, depending on whether the evidence is definitive or not, a form of worship accepted as wajib in the Hanafi madhhab is regarded as fard or sunnah in other madhhabs.
Accepting an act of worship as fard, wajib or sunnah is a phenomenon that needs to be examined primarily in terms of methodology. The determination of the provisions in Islamic law is possible with the determination of direct evidence. The difference between fard and wajib is a situation that emerges not in the practical field, but in the reflections in the theoretical and theological fields. Although the issue of abandonment of the fard and the abandonment and delay of the wâjib is effective in the field of practice, what we mean here is not the secondary difference, but the result of the theoretical difference.

Keywords: Fard, Wajip, Sunnah, Worship, Madhab.