Baklagil tohum böcekleri acanthoscelides obtectus (Say, 1831) ve callosobruchus maculatus (Fabricius, 1775) (Coleoptera: Chrysomelıdae) ile mücadelede bazı zeolitlerin böcek öldürücü potansiyelinin araştırılması
Investigation of the insecticidal potential of some zeolites in controlling seed beetles acanthoscelides obtectus (Say, 1831) and callosobruchus maculatus (Fabricius, 1775) (Coleoptera: Chrysomelidae)
Yazar: TUĞBA SARIÇAM
Danışman: PROF. DR. EBRU GÜL ASLAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Acanthoscelides obtectus = Acanthoscelides obtectus ; Callosobruchus maculatus = Callosobruchus maculatus ; Chrysomelidae = Chrysomelidae

Özet:
Bu çalışmanın amacı depolanmış ürün zararlısı olan Acanthoscelides obtectus Say (Coleoptera: Chrysomelidae) ve Callosobruchus maculatus Say (Coleoptera: Chrysomelidae) ile mücadelede kimyasal kullanımının azaltılmasına alternatif olarak sentetik (3A, 4A ve 5A) ve doğal (More Than ve The Base) zeolitleri kullanarak zararlı populasyonunu ekonomik zarar eşiğinin altına düşürmektir. Ülkemizde ve dünyada depo zararlılarıyla mücadelede kalıntı bırakmayan uygulamaların geliştirilmesi ve özellikle baklagillerin muhafaza edilmesinde kullanılan zeolit minerallerini de içeren inert tozların kullanımı önem arz etmektedir. İnert tozlar içinde yer alan zeolit, depolanmış tahıllarda ürüne karıştırılarak zararlılara karşı uzun süreli koruma sağlamaktadır. Zeolitlerin kullanım alanları sahip olduğu farklı özelliklerine göre (adsorblama, katalizör olma, iyon değiştirici) oldukça geniştir. Bu amaçla A. obtectus ve C. maculatus'a karşı zeolit uygulamaları 27 ± 2°C, %65 ± 5 bağıl nem sabit koşulları altında ısıtmalı/soğutmalı inkübatör içerisinde gerçekleşmiştir. Sentetik zeolitler için beş farklı doz (25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg ve 125 mg), doğal zeolitler için dört farklı doz (5 mg, 10 mg, 15 mg ve 20 mg) belirlenmiştir. Uygulamalar beş tekerrürlü ve her tekerrürde 20 adet ergin olacak şekilde yapılmıştır. Yüzde ölüm oranlarını hesaplamak amacıyla 1, 3, 6, 12, 24, 48, 72, 96, 120 ve 144. saat aralıklarla kontroller yapılmış, canlı ve ölü ergin sayıları kaydedilmiştir. Tüm dozlarda %100 ölümler sentetik zeolitler için 96-144. saatlerde kaydedilmiştir. Doğal zeolitler için %100 ölümler 24-48. saatlerde tamamlanmıştır. Zeolit dozlarının ve maruz kalma sürelerinin artması A. obtectus ve C. maculatus'un ölüm oranını arttırmış, bırakılan yumurtaların açılmadığı gözlenmiş dolayısıyla F1 nesli oluşmamıştır. Elde edilen sonuçlar, uygulanan zeolitlerin A. obtectus ve C. maculatus'un kontrolü için umut verici olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reduce the use of chemicals in the control of stored product pests, Acanthoscelides obtectus Say (Coleoptera: Chrysomelidae) and Callosobruchus maculatus Say (Coleoptera: Chrysomelidae), by using synthetic (3A, 4A, and 5A) and natural (More Than and The Base) zeolites as an alternative to bring the pest population below the economic threshold level. The development of residue-free applications in the control of storage pests in our country and around the world, and the use of inert powders, including zeolite minerals, particularly in the preservation of legumes, are of great importance. Zeolite, which is among the inert dusts, provides long-term protection against pests by being mixed with stored grains. The application areas of zeolites are quite broad depending on their different properties (adsorption, catalysis, ion exchange). For this purpose, zeolite applications against A. obtectus and C. maculatus were carried out in a heated/cooled incubator under controlled conditions of 27 ± 2°C and 65 ± 5% relative humidity. Five different doses (25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg, and 125 mg) were determined for synthetic zeolites, and four (5 mg, 10 mg, 15 mg, and 20 mg) were determined for natural zeolites. The experiments was conducted with five replicates, each containing 20 adult insects. To calculate the percentage of mortality, controls were conducted at 1, 3, 6, 12, 24, 48, 72, 96, 120, and 144-hour intervals, and the number of live and dead adults was recorded. In all doses, 100% mortality was observed for synthetic zeolites at 96-144 hours, while for natural zeolites, 100% mortality was achieved at 24-48 hours. Increasing zeolite doses and exposure times increased the mortality rates of A. obtectus and C. maculatus, and it was observed that the laid eggs did not hatch, thus no F1 generation was formed. The results obtained indicate that the zeolites used are promising for the control of A. obtectus and C. maculatus.