Obstrüktif uyku apne sendromunun kardiyak fonksiyonlar üzerine etkisi
Effect of obstructive sleep apnea syndrome on cardiac functions
Yazar: MUHARREM AKYEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU ; DOÇ. DR. ZAFER HASAN ALİ SAK
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş-Amaç: OSAS başta kardiyovasküler sistem olmak üzere tüm organ ve sistemlerde ve metabolik olaylar üzerinde olumsuz etkileri olan, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen önemli bir klinik durumdur. Son yıllarda OSAS görülme sıklığında artış olduğu görülmüştür ve OSAS'lı hastalarda kardiyovasküler hastalıkların (KVH) yüksek mortalite ile ilişkisi üzerinde ağırlıklı olarak durulmaktadır. Bu çalışmada OSAS' ın kardiyak fonksiyonlar üzerine etkilerinin araştırılması ve ilişkili faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Materyal-Metod: Bu çalışma retrospektif, kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte planlanmıştır. Son on yılda Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Uyku Kliniği'nde OSAS tanısı ile takip edilen ve elektrokardiyogram, ekokardiyografi ve polisomnografi raporları kayıtlı olan toplam 64 olgu çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada hastalara ait kayıtlı sosyodemografik özellikler ve antropometrik ölçümler (vücut yağ oranı, beden kitle indexi (BMI), bel- boyun kalınlığı), kardiyak parametreler (sol ventrikül (LV) EF%, aortik velosite, pulmoner velosite, triküspit anüler düzlem sistolik hareketi (TAPSE)), uyku ile ilişkili parametreler (uyku latansı, REM - NREM süresi), solunumsal olaylar, yatış pozisyonu ve apne hipone indexi ile oksijen desaturasyon indeks değerleri gözden geçirilmiştir. Elde edilen sonuçların analizinde Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 programı kullanılmış, normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri ile değerlendirilmiştir. Niceliksel veriler ortalama, standart sapma ve kategorik değişkenler olgu sayısı (n) ve yüzde (%) olarak gösterilmiştir. Veriler arasındaki farklılıklarının istatistiksel önemliliği independet t testi, pearson korelasyon analizi, paired simples t testi kullanılarak araştırılmıştır. Hipotezler çift yönlü olarak tasarlanmış olup p değeri 0,05'den küçük olan değerler anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada 35 (%54,7) erkek ve 29 (%45,3) kadın olmak üzere toplam 64 hasta yer almıştır. Hastaların yaşları 25-69 yıl aralığında olup yaş ortalaması 47,59±11,63 yıldır. Hastaların yağ oranı değerleri ile cinsiyetleri arasında istatistiksel boyutta ters yönlü anlamlı farklılık gözlemlenmiştir. BMI değerleri ile cinsiyet arasında istatistiksel açıdan ters yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bel ölçüleri ile cinsiyet arasında istatistiksel yönden anlamlı fark yoktur.

Çalışmamızdaki hastaların orta derecede apne hipopne indeksine sahip oldukları görülmüştür. Çalışma kapsamında değerlendirilmiş olan hastaların Rem AHİ ve Non Rem AHİ değerlerinin birbirine yakın ortalamalara sahip olduğu dikkat çekmiştir. Hastaların kardiyak parametreleri ile cinsiyetleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir.
Sonuç: Bulgularımız OSAS'ın kardiyak disfonksiyonla ilişkisini ve OSAS'lı hastalarda vücut yağ oranının, BMI ve bel çevresi kalınlığının anlamlı şekilde artmış olduğunu ortaya koymuştur. OSAS nedeniyle gelişen kardiyak disfonksiyonun artmış mortalite ile ilişkisi aşikârdır. Bu bakımdan birinci basamakta sağlık hizmet sunumundan sorumlu aile hekimlerinin OSAS'ın önemli risk faktörlerinden olan obezitenin önlenmesi noktasında kritik bir konumda olduğu görülmektedir. Hastalara aile hekimleri tarafından etkin danışmanlık verilmesi ve OSAS hastalarının göğüs hastalıkları uzmanları ve kardiyologlar ile koordineli şekilde takiplerinin, sağlığın korunması ve iyileştirilmesi noktasında akılcı bir yaklaşım olduğu söylenebilir. Çalışmamızda OSAS hastalarında boyun çevresi kalınlığının da anlamlı şekilde artmış olduğu bulunmuştur. Boyun çevresi ölçümü, kardiyovasküler hastalık riskinin tahmin edilmesinde fayda sağlayabilecek non-invaziv, basit bir yöntem olup, birinci basamak sağlık hizmetlerinde boyun çevresi ölçümü OSAS gelişme potansiyelini ve dolayısıyla kardiyovasküler hastalık riskini öngördürmeye yardımcı olabilir.
Anahtar Kelimeler: Obstrüktif uyku apne sendromu, Uyku hipopnesi, Beden Kitle İndeksi, Uyku, REM

Abstract:
Introduction-Aim: OSAS is an important clinical condition that can lead to serious health problems, with adverse effects on all organs and systems, especially the cardiovascular system, and metabolic events. It has been observed that the incidence of OSAS has increased in recent years, The cardiovascular diseases (CVD) seen in patients with OSAS and its relationship with high mortality are emphasized. In this work, it was aimed to examine the effects of OSAS on cardiac functions and to reveal the related factors.
Material-Method: This work was planned as retrospective, cross-sectional and descriptive. A total of 64 patients who were followed up with the diagnosis of OSAS in the Chest Diseases and Sleep Clinic of the Harran University Medical Faculty Hospital in the last ten years and whose electrocardiogram, echocardiography and polysomnography reports were registered were included in the study. In the work, recorded sociodemographic characteristics and anthropometric measurements of the patients (body fat ratio, body mass index (BMI), waist-neck thickness), cardiac parameters (left ventricular (LV) EF%, aortic velocity, pulmonary velocity, tricuspid annular plane systolic movement ( TAPSE).), sleep-related parameters (sleep latency, REM - NREM time), respiratory events, lying position, and apnea-hypone index-oxygen desaturation index values were reviewed. Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 program was used in the analysis of the data obtained. The conformity of the data to the normal distribution was evaluated with Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests. Quantitative data are shown as mean, standard deviation, and categorical variables as number of cases (n) and percentage (%). The statistical significance of the differences between the data was investigated using the independet t test, pearson correlation analysis, and paired simples t test. The hypotheses were designed as bidirectional and values with p value less than 0.05 were accepted as important.
Results: A total of 64 patients, 35 (54.7%) male and 29 (45.3%) female, were included in the work. The ages of the patients ranged from 25 to 69 years, with a mean age of 47.59±11.63 years. A statistically inverse significant difference was found between the fat ratio values of the patients and their genders. Statistically inversely significant was found between BMI values and
XI
gender. There was no statistically significant difference between waist measurements and gender. The patients in our study were found to have moderate apnea-hypopnea index. It was noteworthy that the Rem AHI and Non Rem AHI values of the patients evaluated within the scope of the study had close averages. No statistically significant difference was found between the cardiac parameters of the patients and their gender.
Conclusion: Our findings revealed that OSAS is associated with cardiac dysfunction and that body fat ratio, BMI and waist circumference thickness are significantly increased in patients with OSAS. It is obvious that cardiac dysfunction due to OSAS is associated with increased mortality. In this respect, it is seen that family physicians responsible for health service delivery in primary care are in a critical position in preventing obesity, which is one of the significant risk factors of OSAS. It can be said that effective counseling by family physicians and follow-up of OSAS patients in coordination with chest diseases specialists and cardiologists is a rational approach in terms of protecting and improving health. In our study, neck circumference thickness was also found to be importantly increased in OSAS patients. Neck circumference measurement is a simple, non-invasive method that can be useful in estimating cardiovascular disease risk. Measurement of neck circumference in primary health care services may help predict the potential for OSAS development and therefore the risk of cardiovascular disease.
Keywords: Obstructive sleep apnea syndrome, Sleep hypopnea, Body Mass Index, Sleep, RE