HIV ile yaşayan bireylerde geç tanı sıklığı ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi geç tanılı olgularda hospitalizasyon oranı
Frequency of late presentation in people living with HIV and related risk factors for late diagnosis and hospitalization rate in late diagnosis cases
Yazar: NURLANA MIKAYILOVA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE İNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; AIDS = AIDS ; HIV = HIV ; HIV = HIV ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Risk faktörleri = Risk factors ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis yanlışlıkları = Diagnostic errors

Özet:
Amaç : Türkiye HIV enfeksiyonu açısından düşük prevelanslı ve insidansı artan ülkeler arasındadır.Ancak geç tanı başvuru durumunun, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sorun olduğu düşünülmektedir. Bu konudaki kısıtlı bilgi sebebi ile biz bu çalışmada geç tanılı hastaların saptanmasını ve geç tanı için risk faktörü olan durumların ve hospitalizasyon oranlarını belirlenmesini amaçladık.
Gereç ve Yöntem : Retrospektif planlanan çalışmamıza 2001 – 2020 tarihleri arasında kliniğimizde takip ve tedavi edilen 183 HIV ile yaşayan naif birey dahil edilmiştir. Demografik veriler, CD4 hücre sayıları ve HIV RNA sonuçları kayıtlı hasta dosyalarından elde edildi. Geç tanının  yaş, cinsiyet, medeni durum, başvuru yılı, bulaş yolu ve viral yük ile ilişkisi araştırıldı. Geç tanı için; 'European Late Presenter Consensus' çalışma grubu tarafından belirlenen tanımlama kullanıldı.
Bulgular : Çalışmaya 183 olgu(166'sı erkek, median yaş 36) dahil edildi. Olguların 111'i (%60,7)  CD4 < 350/mm3hücre sayısı ile geç tanılı idi. Geç tanılı hasta grubundan 66 ( %59,5 , bütün hastalara oranı ise %36) hasta ileri HIV tanılı idi. Geç tanıyla başvuranlar daha çok evli ve heteroseksüel olanlardı. Cinsiyet, yaş grupları ve başvuru yılı geç tanı açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Homoseksüel bulaş yolu olanlar daha çok >350/mm3 CD4 hücre sayısı ile  erken tanılı olarak saptandı.
Sonuç : Merkezimizde naif HIV pozitif olguların yarısından fazlası başvuru anında geç tanılı kategorisindedir. Geç tanılıların daha çok heteroseksüel ve evli olanlar olduğu görüldü. Men  having Sex with Men (MSM) olguların geç tanı ile başvuru olasılıkları daha düşük olduğu görüldü. Ülkemizde ve dünyada geç tanı oranlarını düşürmek için geç başvuru risk faktörleri belirlenmesi önemlidir. Kilit populasyonaodaklanarak erken HIV tespiti için etkili stratejiler geliştirilmesinin önemli olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: geç tanı, HIV , AIDS, Türkiye

Abstract:
Objective : Turkey is among the countries with low HIV prevalence and increasing HIV incidence. Nevertheless, Turkey is not the only country facing this problem, but the whole world has the same issue with the late presentation. Due to the limited information on this subject matter in Turkey, in this study we aimed to identify patients with late presentation among HIV positives and to determine the conditions that are risk factors for late presentation and hospitalization rates, respectively.
Material and Methods: In our retrospective study, we have included naïve183 individuals living with HIV who went through treatment and follow up in our clinic between the years of 2001 and 2020, at least for a duration of a year. Demographic data, CD4 cell counts and HIV RNA results were obtained from registered patient files. The relationship of late diagnosis with age, gender, marital status, admission year, transmission route and viral load was investigated. CD4 count < 350 cells/mm3or regardless of the CD4 cell count presentation with an AIDS-defining event which determined by the 'European Late Presenter Consensus' working group was used for the late presentation definition.
Results : 183 cases (166 male, median age 36) included in our study. 111 (60.7%) of the cases were late presenters. Among the late presenters, 66 (59.5%, 36% of all patients) of patients presented with advanced HIV disease. Those late presenters were mostly married and heterosexual. No significant difference was found in terms of gender, age groups and admission year in late presentation. Those with homosexual transmission route were 'early' presenters, with CD4>350 cells/mm3.
Conclusion: In our center, more than half of the naïve HIV-positive patients are in the late presenter category at the time of their first admission. It was observed that the late presenters were mostly heterosexual and married ones. The probability of admission with a late presentation was lower in the cases of Men having Sex with Men (MSM). Late presentation risk factors should be identified in order to decrease late presentation rates in our country and in the world. Effective strategies for early HIV detectionshould be developed, with a special focus on the key population.
 Key words: late presentation, HIV, AIDS, Turkey