Geriatrik bireylerde yutma performansı ve uyku bozuklukları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between swallowing performance and sleep disorders on geriatric people
Yazar: RABİA ALICI
Danışman: DOÇ. DR. NUMAN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Değerlendirme = Evaluation ; Geriatri = Geriatrics ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşlılar = Aged ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
Çalışmaya 65 yaş ve üzeri 50 geriatrik birey dahil edildi. Bireylerin demografik bilgileri kaydedildi. Geriatrik bireylerin mental durum değerlendirmesi Mini Mental Durum Muayenesi ile, fiziksel performans değerlendirmesi 4 Metre Yürüme Testi ile yapıldı. Yutma performansı değerlendirmesi; Türkçe-Yeme Değerlendirme Aracı (T-EAT-10), Yale Yutma Protokolü, Fonksiyonel Oral Alım Skalası (FOAS), Reflü Semptom İndeksi (RSİ) ile yapıldı. Uyku bozukluğu değerlendirmesi Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile yapıldı. Yutma yaşam kalitesi değerlendirmesi Türkçe Yutma Yaşam Kalitesi Anketi (T-SWAL-QoL) ile, yorgunluk değerlendirmesi Modifiye Borg Skalası ile yapıldı. Bireyler T-EAT-10'a göre yutma bozukluğu semptomu olanlar (T-EAT-10 ≥ 3) (n=27) ve yutma bozukluğu semptomu olmayanlar (T-EAT-10<3) (n=23) olarak ikiye ayrıldı. Yutma bozukluğu semptomu ve gündüz uykululuğu arasında arasında ilişki olmadığı (p>0,05), uyku kalitesi arasında pozitif yönde zayıf ilişki olduğu görüldü (r=0,284, p=0,046). Reflü semptom şiddeti ile gündüz uykululuğu arasında pozitif yönde zayıf ilişki olduğu (r=0,306, p=0,031), reflü semptom şiddeti ile uyku kalitesi arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu görüldü (r=0,403, p=0,004). T-EAT-10 ile T-SWAL-QoL alt parametrelerinden Yeme Süresi, Yeme İsteği, Uyku, Yorgunluk, Mental Sağlık, Sosyallik arasında ilişki olmadığı görüldü (p>0,05). T-EAT-10 ile sırasıyla Genel Yakınma ve Yemek Seçimi, alt parametresi arasında negatif yönde zayıf ilişki (r=-0,284, r=-0,321, p=0,046, p=0,023), T-EAT-10 ile sırasıyla Yeme Korkusu ve İletişim alt parametreleri arasında negatif yönde orta düzey ilişki olduğu görüldü (r=-0,430, r=-0,434, p=0,002, p=0,002). Gruplar arasında uyku bozuklukları ve fiziksel performans ile ilgili fark olmadığı görüldü (p>0,05). Sonuç olarak yutma alt parametrelerinden yutma bozukluğu semptomu ile gündüz uykululuğu ce uyku kalitesi arasında ilişki bulunmamaktadır. Yutma alt parametrelerinden reflü semptomu ile gündüz uykululuğu ve uyku kalitesi arasında orta düzeyde ilişki bulunmaktadır. Geriatrik bireylerde uyku ve yutma fonksiyonları arasındaki ilişkinin farklı örneklem gruplarıyla da araştırılması gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between swallowing performance and sleep disorders in geriatric individuals. 50 geriatric individuals aged 65 and over were included in the study. Demographic information of geriatric individuals is recorded. Mental status assessment of geriatric individuals was done with Mini Mental Status Examination, and physical performance assessment was made with 4 Meter Walk Test. Swallowing performance evaluation; The Turkish-Eating Assessment Tool (T-EAT-10), Yale Swallowing Protocol, Functional Oral Intake Scale (FOIS), Reflux Symptom Index (RSI) were used. Sleep disturbance assessment was done with the Epworth Sleepiness Scale (ESS) and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Evaluation of swallowing quality of life was done with the Turkish Swallowing Quality of Life Questionnaire (T-SWAL-QoL), and consumption was evaluated with the Modified Borg Scale. According to T-EAT-10, individuals were divided into two groups as those with dysphagia symptoms (T-EAT-10 ≥ 3) (n=27) and those without (T-EAT-10<3) symptoms (n=23). There was no relationship between swallowing disorder symptoms and daytime sleepiness (p>0,05), and there was a weak positive correlation between sleep quality (r=0,284, p<0,05). There was a weak positive correlation between reflux symptom severity and daytime sleepiness (r=0,306, p<0,05), and a moderate positive correlation between reflux symptom severity and sleep quality (r=0,403, p<0,05). There was no correlation between T-EAT-10 and T-SWAL-QoL sub-parameters Eating Time, Eating Desire, Sleep, Fatigue, Mental Health, and Sociality (p>0,05). There was a weak negative correlation between T-EAT-10 and the sub-parameters General Complaint and Food Choice, respectively (r=-0,284, r=-0,321, p<0,05), There was a moderate negative correlation between T-EAT-10 and Fear of Eating and Communication sub-parameters, respectively (r=-0,430, r=-0,434, p<0,05). There was no difference in sleep disorders and physical performance between the groups (p>0,05). As a result, there is no relationship between the symptoms of swallowing disorder, which is one of the swallowing sub-parameters, and daytime sleepiness and sleep quality. There is a moderate relationship between reflux symptom, daytime sleepiness and sleep quality, which is one of the swallowing sub-parameters. It has been suggested that the relationship between sleep and swallowing functions in geriatric individuals should also be investigated with different sample groups.