Üniversite öğrencilerinin koşulsuz kendini kabul ve psikolojik sağlamlık düzeyleri ile doğum sırası arasındaki ilişki
The relationship between unconditional self-acceptance, psychological resilience and birth order among university students
Yazar: ELİF KURAN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin koşulsuz kendini kabul ve psikolojik sağlamlık düzeyleri ile doğum sırası arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem: Üniversitede öğrenim gören bireylerin kendini kabul ve psikolojik sağlamlıklarının doğum sırası ile ilişkisini belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde öğrenim gören 620 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri(PSDE)", "Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği (KKKÖ)", " Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (ÇGPSÖ-28)" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.Veri analizinden kayıp veri ve uç değerler çıkarıldıktan sonra t testi, ANOVA, Kruskal Wallis-H Testi, Ki-kare testi ve Çoklu Regresyon Analizi uygulanmıştır.  
Bulgular: Koşulsuz kendini kabul ile psikolojik sağlamlık, büyük ve küçük çocuk psikolojik doğum sırası arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Ayrıca psikolojik sağlamlık ile büyük ve küçük çocuk psikolojik doğum sırası arasında pozitif ilişki, tek ve ortanca çocuk arasında negatif ilişki bulunmuştur. Gerçek doğum sırası ile psikolojik doğum sırası arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. Aynı zamanda psikolojik doğum sırasının koşulsuz kendini kabul ve psikolojik sağlamlık düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularında üniversite öğrencilerinin koşulsuz kendini kabul düzeyleri fakülteye ve anne eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeyleri fakülteye ve gerçek doğum sırasına göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Anne eğitim düzeyi, büyüdüğü ve yaşadığı yer değişkenlerinin psikolojik doğum sırası üzerinde; fakülte değişkeninin büyük, ortanca ve tek çocuk psikolojik doğum sırası üzerinde; cinsiyet değişkeninin ise büyük çocuk psikolojik doğum sırası üzerinde anlamlı farklılaşma oluşturduğu bulunmuştur. 
Sonuçlar: Araştırma sonuçları üniversite öğrencilerinin koşulsuz kendini kabul düzeyi, psikolojik sağlamlık ve psikolojik doğum sırasının birbirleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte psikolojik doğum sırasının koşulsuz kendini kabul ve psikolojik sağlamlığın anlamlı yordayıcısı olduğu sonucunda ulaşılmıştır. Gerçek doğum sırası en büyük ve ortanca çocuğun kendilerini büyük çocuk psikolojik doğum sırasında algılama oranı, en küçük ve tek çocuk olanlara göre daha yüksektir. Gerçek doğum sırası en küçük ve tek çocuk olanların kendilerini küçük çocuk psikolojik doğum sırasında algılama oranları en büyük ve ortanca çocuğa göre daha yüksektir. Bu sonuçlardan hareketle önleyici ve rehabilite etmeye yönelik çalışmalarda bu değişkenlerin göz önünde bulundurulmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: psikolojik doğum sırası, kendini kabul, psikolojik sağlamlık.

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to examine the relationship between unconditional self-acceptance and psychological resilience levels of university students and their birth order.
Method: Relational screening model was used to determine the relationship between birth order and self-acceptance and psychological resilience of the university students. The sample of this study consisted of 620 university students from Erzurum Atatürk University in the 2022-2023 academic year. "White-Campbell Psychological Birth Order Inventory (PBOI)", "Unconditional Self-Acceptance Scale (USA)", "Child and Adolescent Psychological Resilience Scale (CYRM-28)" and "Personal Information Form" were used as data collection tools in the study. T test, ANOVA, Kruskal Wallis-H Test, Chi-square test and Multiple Regression Analysis were applied after missing data and extreme values were removed from the analysis.
Findings: A positive relationship was found between unconditional self-acceptance and psychological resilience, and firstborn and lastborn psychological birth order. In addition, a positive relationship was found between psychological resilience and firstborn and lastborn psychological birth order. A negative relationship was found between psychological resilience and only children and middle born children psychological birth order. There was a significant difference between the actual birth order and the psychological birth order. At the same time, it was determined that psychological birth order significantly predicted the level of unconditional self-acceptance and psychological resilience. In the research findings, it was found that the unconditional self-acceptance levels of university students showed significant differences according to the faculty and maternal education level. It was found that the psychological resilience levels of university students differed significantly according to the faculty and actual birth order. There was a significant difference between maternal education level, where they grew up, where they live and psychological birth order. There was a significant difference between faculty and firstborn, middle born, only child psychological birth orders. There was a significant difference between gender and firstborn psychological birth order. 
Conclusions: The results of the research show that university students' unconditional self-acceptance level, psychological resilience and psychological birth order are related to each other. However, it is concluded that psychological birth order is a significant predictor of unconditional self-acceptance and psychological resilience. Those whose actual birth order is first born and middle born have a higher rate of self-perception as first born psychological birth order than last borns and only children. Those whose actual birth order is last born and only child have a higher rate of self-perception of themselves as last born psychological birth order than firstborns and middle borns. Based on these results, it is thought that it would be useful to consider these variables in preventive and rehabilitative studies.

Keywords: psychological birth order, self-acceptance, resilience