Türkiye'de yenilenebilir enerji teknolojilerinin gelecek öngörüsü
Foresight study on Turkish renewable energy technologies
Yazar: MELİH SONER ÇELİKTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜNNUR KOÇAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Güneş Enerjisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Bibliyometri = Bibliometry ; Delphi tekniği = Delphi technique ; SWOT analizi = SWOT analysis ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji öngörüsü = Technology foresight ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Teknoloji öngörüsü, bir ülkenin uzun dönemli hedefleri doğrultusunda en büyük ekonomik, toplumsal ve çevresel faydayı yaratabilecek stratejik teknolojilerin belirlenmesine yönelik bir süreçtir. Toplumun ilgili tüm kesimlerinin (politika yapıcıların, kamu araştırma kuruluşlarının, özel kesimin, üniversitelerin ve sivil toplum kuruluşlarının) bilim ve teknolojiden beklentilerinin yansıtıldığı ve bu kesimlerin bilgi birikimlerinin paylaşıldığı bu süreçte, ülkenin mevcut konumu ve dünya ölçeğinde teknolojik değişim süreçleri de göz önüne alınarak stratejik teknolojiler belirlenmektedir. Teknoloji öngörüsü, bilim ve teknoloji politikalarının tasarlanması ve uygulamasında büyük önem taşımakta, son yıllarda Avrupa Birliği başta olmak üzere pek çok ülkede yaygın olarak kullanılmaktadır.Türkiye'de geleceğe yönelik yenilenebilir enerji teknolojilerini açığa çıkarmak için 2050 yılı baz alınarak gerçekleştirilen doktora çalışmasında, öncelikle geriye dönük çok yönlü literatürün belli bir sistematik dahilinde araştırıldığı bibliyometrik çalışma, ardından uzman kişilerin görüşlerinin alındığı ve GZFT (Güçlü, Zayıf, Fırsat ve Tehdit) analizinin gerçekleştirildiği karşılıklı görüşmeler ve son olarak uzman sorgulamasını kapsayan iki aşamalı delphi anketi uygulanmıştır.Bibliyometrik çalışma ile Türkiye'den 1980-2008 yılları arasında ISI veri tabanında yayınlanmış 12197 adet uluslararası yayın yayın incelenerek bunlardan 1555 adet'inin yenilenebilir enerjilere yönelik olduğu bulunmuştur. Bu alanda en çok yayın yapan kurum % 10,4 ile Ege Üniversitesi'dir. Yayınların % 39,1'i biyokütle ve % 20'si güneş enerjisi üzerine gerçekleştirilmiştir. Delphi çalışmasına göre ise Cumhuriyetimizin 100. yılında, yenilenebilir enerji kaynaklarındaki kurulu gücümüzün 50.000 MW olması öngörülmektedir.Gerçekleştirilen öngörü çalışmasında, Türkiye'de yenilenebilir enerjiler alanındaki gelecek vizyonu uzmanlar aracılığı ile belirlenmeye çalışılmış ve gösterilen hedeflere ulaşmak için gerekli olan çalışmalar sorgulanmıştır. Ayrıca öncelikli teknolojik alanlar belirlenerek uzun erimli teknoloji politikalarının oluşturulması yönünde bir model önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
Foresight is the process involved in systematically attempting to look into the longer-term future of science, technology, the economy, environment and society with the aim of identifying the emerging generic technologies and the underpinning areas of strategic research likely to yield the greatest economic and social benefits. Strategic technologies are identified with the involvement of all the actors of the society such as the policy makers, private sector, universities and non-governmental organisations reflecting their expectations from science and technology and also sharing the know-how while taking into account the country?s present status and technology evolution on global scale. Technology foresight has become very important in regards to the design and application of technology policies and has been widely used in a great number of countries, where EU is pionering.In the scope of this PhD thesis, bibliometric study was conducted in order to investigate the literature, one-to-one meetings were organised with the experts yielding the data for SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats) analysis and finally the two-rounded Delphi questionnaire was designed for eliciting the renewable energy technologies in Turkey projected for the year 2050.A total of 12197 publications were processed article by article and as a result 1555 papers were found to focus on renewable energies between the years 1980 and 2008 with the bibliometric analysis. Concerning the distribution of publications by Turkish Institutions, Ege University had the highest share with 10,4%. Number of publications in biomass (39,1 %) and solar energy systems (20,0 %) were dominating. According to the Delphy analysis, installed power capacity is foresighted to be 50000 MW at the 100th anniversary of the Turkish Republic.Vision of Turkish renewable energies has been identified by the experts and studies required to reach these objectives have been argued. Additionally, a model for constructing future policies, has been proposed by identifying priority areas in technology.