Dizartrili bireylerin ses özelliklerinin, yaşam kalitelerinin, depresyon düzeylerinin ve konuşma anlaşılırlıklarının incelenmesi
Examination of voice characteristics, quality of life, depression levels and speech intelligibility of individuals with dysarthria
Yazar: ESRA ERKAYA YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy ; Nöroloji = Neurology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Motor konuşma bozukluğu türlerinden biri olan dizartride bireylerin ses özellikleri, yaşam kaliteleri, depresyon düzeyleri ve konuşma anlaşılırlıkları etkilenebilmektedir. Etkilenen konuşma anlaşılırlıklarının bireylerin yaşam kalitesi ve depresyon düzeyleriyle olabilecek ilişkisini incelemek; bireylerin konuşma anlaşılırlığına yönelik dil ve konuşma terapisini planlamak, yaşam kalitelerini arttırmak, ihtiyaç durumuna göre ilgili uzmanlara yönlendirmek (psikiyatrist, psikolog vb.) ve bakım verenlerine bilgilendirmeler yapmak adına önemlidir. Bu çalışmada motor konuşma bozukluğu alt tanılarından biri olan dizartri tanılı yetişkin bireylerin ses özelliklerini, yaşam kalitelerini, depresyon düzeylerini ve konuşma anlaşılırlıklarını incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında dizartrili 21 yetişkin katılımcıdan Katılımcı Bilgi Formu, Hızlı Afazi Bataryası (HAB), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile veri toplanmıştır. Katılımcıların işitsel-algısal ses değerlendirmesi, oral motor muayenesi ve diadokokinetik hız ölçümü yapılmıştır. Ek olarak katılımcılardan konuşma örnekleri alınmış ve 5 kişiden oluşan bir jüriye dinletilmiş ve jüri, katılımcıların konuşma anlaşılırlıklarını puanlamıştır. Verilerin analizine göre katılımcıların konuşma anlaşılırlığı puanları ile toplam fiziksel sağlık, toplam mental sağlık ve BDÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Dizartiden kaynaklı olarak bireylerin seslerinde disfoni (r=-0.779; p=0.001), nefeslilik (r=-0.679; p=0.001) ve güçsüzlük (r=-0.613; p=0.003) görüldükçe konuşma anlaşılırlıkları azalmaktadır. Şiddetli dizartrisi (p=0.011) olan katılımcıların konuşma anlaşılırlığı puanları, orta (p=0.034) ve hafif (p=0.019) şiddetteki katılımcıların puanlarından anlamlı düzeyde düşüktür. Ek olarak katılımcıların toplam fiziksel sağlık puanları (r=-0.534; p=0.013) ve toplam mental sağlık puanları (r=-0.799; p=0.001) arttıkça depresyon düzeyleri azalmaktadır. Dizartriyi daha iyi yönetmek için konuşmaya dair yapılacak değerlendirmelere ve çalışmalara dizartrinin psikososyal etkisinin ve yaşam kalitesine etkisinin de dâhil edilmesi çok önemlidir.

Abstract:
Dysarthria, a type of motor speech disorder, can impact individuals' voice characteristics, quality of life, depression levels, and speech intelligibility. It is essential to explore the potential relationship between speech intelligibility and both quality of life and depression levels in order to plan appropriate speech and language therapy, enhance quality of life, refer individuals to relevant specialists (such as psychiatrists and psychologists) as necessary, and provide information to caregivers. This study aims to examine the voice characteristics, quality of life, depression levels, and speech intelligibility of adults diagnosed with dysarthria, a subtype of motor speech disorders. Data were collected from 21 adult participants with dysarthria using the Participant Information Form, the Quick Aphasia Battery (QAB), the SF-36 Quality of Life Scale, and the Beck Depression Inventory (BDI). Auditory-perceptual voice assessments, oral motor examinations, and diadochokinetic rate measurements were conducted. Additionally, speech samples from participants were evaluated by a panel of five judges, who rated the intelligibility of the participants' speech. Analysis of the data revealed no statistically significant relationship between participants' speech intelligibility scores and their total physical health, total mental health, and BDI scores. However, as dysphonia (r=-0.779; p=0.001), breathiness (r=-0.679; p=0.001), and weakness (r=-0.613; p=0.003) increase, speech intelligibility decreases. Participants with severe dysarthria (p=0.011) had significantly lower speech intelligibility scores compared to those with moderate (p=0.034) and mild (p=0.019) dysarthria. Additionally, increases in total physical health scores (r=-0.534; p=0.013) and total mental health scores (r=-0.799; p=0.001) were associated with decreases in depression levels. It is crucial to incorporate the psychosocial effects of dysarthria and its impact on quality of life into evaluations and interventions aimed at improving the management of dysarthria.