Erken çocukluk eğitiminde uygulanan program ve alternatif eğitim yaklaşımlarına göre gelişimsel plastisitenin incelenmesi
Examination of developmental plasticity according to programs and alternative education approaches applied in early childhood education
Yazar: ESMA GEDİK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN GÜNEŞ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tarih öncesi zamanlardan günümüze kadar olan süreçte beynin yapısı ve işleyişini anlamaya yönelik yapılan çalışmalar, 2000'li yılların başında fMRI görüntüleme tekniğinin keşfi ile hız kazanarak araştırmacıların derinlemesine incelemeler yapmasına olanak tanımıştır. Sonraki süreçlerde teknolojinin daha da ilerlemesiyle birlikte bilişi anlamaya yönelik gelişmeler, sinir bilimcilerin erken çocukluk döneminde beyin gelişimi ve öğrenme üzerinde etkili olan gelişimsel nöroplastisite kavramını daha yakından incelemelerini sağlamıştır. Bu araştırmanın amacı da erken çocukluk eğitiminde uygulanan program ve alternatif eğitim yaklaşımlarının, çocukların gelişimsel plastisitelerine olan katkısını incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Örneklemini ise 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında Mersin ilinde bulunan 2013 MEB okul öncesi eğitim programı, Montessori, Orman Okulu ve Beceri Temelli eğitim yaklaşımlarının uygulandığı okul öncesi kurumlarında eğitim gören 60-72 aylık 145 çocuk oluşturmaktadır. İlgili eğitim programı ve yaklaşımların belirlenmesinde ise kolay ulaşılabilirlik ilkesi gözetilmiştir. Verilerin toplanma aşamasında, MEB okul öncesi eğitim programının 60-72 aylık bilişsel gelişim basamağında yer alan kazanım ve göstergelerden yararlanılarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Öğrenme ve Bellek Bataryası Testi" başlıklı 15 soruluk başarı testi uygulanmıştır. Geliştirilen bu test, kapsam geçerliliğini sağlamak adına uzman görüşü alınarak revize edilmiş; pilot uygulamalar ve güvenirlik-geçerlik çalışmaları sonrasında, okul öncesi dönem çocukları için uygun bir ölçüm aracı olarak görülebileceği anlaşılmıştır. Testin KR-20 sonucu ise 0.73 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizi sürecinde, çocukların ÖBB testinden aldıkları puanların analiz edilme durumunu belirlemek amacıyla Shapiro-Wilk normallik testi gerçekleştirilmiş, akabinde değerlerin normal dağılım göstermemesinden dolayı analizlerin nonparametrik testler kullanılarak yapılmasına karar verilmiştir. Saptanan verilerden, betimsel analiz modeli kullanılarak araştırma bulguları elde edilmiştir. Bulgular incelendiğinde ise ÖBB-Testi'nin tamamı ve alt boyutları için 2013 MEB Okul Öncesi Eğitim Programı ile BTE ve Montessori yaklaşımları arasında anlamlı bir farklılık bulunmadığı, Orman Okulu yaklaşımına devam eden çocukların tüm yaklaşımların altında performans sergileyerek 2013 MEB Okul Öncesi Eğitim Programı ile negatif yönlü bir ilişkide olduğu görülmüştür.

Abstract:
Studies conducted to understand the structure and functioning of the brain from prehistoric times to the present day gained momentum with the discovery of the fMRI imaging technique in the early 2000s, allowing researchers to conduct in-depth studies. In subsequent processes, with the further advancement of technology, developments in understanding cognition have allowed neuroscientists to more closely examine the concept of developmental neuroplasticity, which affects brain development and learning in early childhood. The aim of this research is to examine the contribution of programs and alternative educational approaches applied in early childhood education to children's developmental plasticity. The descriptive screening model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The sample consisted of 145 children aged 60-72 months who were receiving education in preschool institutions where the 2013 MEB preschool education program, Montessori, Forest School and Skill-Based education approaches were implemented in Mersin province in the 2023-2024 academic year. The principle of easy accessibility was taken into account in determining the relevant educational programs and approaches. During the data collection phase, a 15-question achievement test titled "Learning and Memory Battery Test" developed by the researcher using the achievements and indicators in the 60-72 month cognitive development stage of the MEB preschool education program was applied. This developed test was revised by obtaining expert opinion in order to ensure content validity; after pilot applications and reliability-validity studies, it was understood that it could be seen as a suitable measurement tool for preschool children. The KR-20 result of the test was calculated as 0.73. During the data analysis process, the Shapiro-Wilk normality test was performed in order to determine the status of the analysis of the scores that the children received from the ÖBB test, and subsequently, since the values did not show a normal distribution, it was decided to conduct the analyses using nonparametric tests. Research findings were obtained from the determined data using the descriptive analysis model. When the findings were examined, it was seen that there was no significant difference between the 2013 MEB Pre-School Education Program and the BTE and Montessori approaches for the whole ÖBB-Test and its sub-dimensions, and that the children who continued the Forest School approach performed below all approaches and had a negative relationship with the 2013 MEB Pre-School Education Program.