Enerji ekonomisi perspektifinden Türkiye'de cari açığın sürdürülebilirliği üzerine ekonometrik bir analiz
An econometric analysis on sustainability of deficiency in Turkey from the of energy economy
Yazar: SÜMEYYE AK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET METİN DAM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Enerji = Energy ; Enerji ekonomisi = Energy economy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Cari dengenin sağlanabilmesi kapsamında Türkiye ekonomisi; ithalat bağımlılığı, dış borç yükü, tasarrufların yetersizliği, para ve maliye politikaları ve döviz kurları gibi birçok farklı sorunla yüzleşmektedir. Ülke ekonomisinin cari dengesinin açık vermesi büyüme ve kalkınma önünde bir set niteliği taşımaktadır. Bu bağlamda bakıldığında Türkiye'de cari açığın çok yüksek olmasının en temel sebeplerinden biri olan ve %70'ten fazla bir payla enerji ithalat bağımlılığı sorunu göze çarpmaktadır. 
Türkiye'de özellikle fosil yakıtlarının enerji üretiminde etkin olarak kullanılması ithalat bağımlılığını daha çok artırmaktadır. Bu noktada yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimine dayalı bir yol haritası çizilmesi ve daha kapsayıcı politikalar geliştirilerek yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmenin gerçekleşmesi hem bugün hem de gelecek nesiller için hayati önem taşımaktadır. Çünkü Türkiye, yenilenebilir enerji kaynakları açısında oldukça zengin bir ülke olmasına karşın, kaynakların yeterli olarak kullanılamaması nedeniyle enerji bağımlılığı artmaktadır. Bu tezin yazılış amacı, başta Türkiye olmak üzere gelişmekte olan ülkelere enerji potansiyelini göstermek ve yenilenebilir enerji kaynakları kullanımını yaygınlaştırma gereksiniminden hareketle özendirmek ve uygun politikaların geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktır.
Bu çalışmada, Türkiye'de cari açığın sürdürülebilirliği noktasında önemli değişkenlerin başında gelen enerji ithalatı, reel efektif döviz kuru ve büyüme verileri kullanılarak, 1998Q1-2018Q4 dönemini kapsayan Augmented Dickey Fuller (ADF) eş bütünleşme analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucuna göre değişkenler arasındaki ilişkinin düşük düzeyde anlamlı olduğu anlaşılmıştır olup; uzun dönemde enerji ithalatı artışının cari açığı düşüreceği yönündeki sonuç teorik beklentiyi karşılamamaktadır. Sonrasında ise Toda-Yamamoto Nedensellik analizi ile çalışma desteklenmiş ve cari açığın, hem ekonomik büyümenin hem de enerji ithalatının nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the context of ensuring current balance, especially developing countries face several different issues such as import dependance, international debt loan, inefficiency of savings, money and finance politics and exchange rates. Deficiency in countries' current balance has the characteristics of a barrier against growth and development. Within this context, import dependancy problem outstands as one of the most important causes of deficiency in current balance of Turkey with more than a 70% share. 
Especially the usage of fossil fuels for energy production in Turkey increases the import dependancy. At this point creating a route based on electricity production from renewable energy sources and developing more extensive policies to materialise the turn for renewable energy sources is of vital importance for both current and future generations. This is because while Turkey is rich in terms of renewable energy sources, energy dependancy increases due to inefficient usage of them. The goal of this thesis is to show to developing countries, particularly Turkey, the energy potential, conceivably encourage with the need for the usage of sustainable energy sources and emphasise the necessity for the development of proper policies. 
In this study, energy imports, real effective exchange rate and growth data, which are the main variables in terms of sustainability of the current account deficit in Turkey, include Augmented Dickey Fuller (ADF) mapping covering the period 1998Q1-2018Q4 analysis has been done. According to the results of the analysis, the relationship between variables was found to be significant at a low level; the result that the increase in energy imports in the long term will reduce the current account deficit does not meet the theoretical expectation. Subsequently, the study was supported by The Toda-Yamamoto Causality analysis and it was concluded that the current account deficit was the cause of both economic growth and energy imports.