Organik marul yetiştiriciliğinde biyogübre ve biyostimulantlar  kullanılarak bitki beslemenin iyileştirilmesi ile verim ve  kalitenin artırılması
Improvement of plant nutrition by using bio fertilizers and biostimulants in organic lettuce growing and increasing yield and quality
Yazar: ONUR ERGÜN
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE YILDIZ DAŞGAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarım arazilerinde bilinçsiz kimyasal gübre ve ilaç kullanımı, insan ve diğer canlıların sağlığını tehdit etmekte, doğal kaynaklara ciddi şekilde zarar vermektedir. Yapılan bu uygulamalar toprakların sürdürülebilir kullanımını kısıtlayan faktörlerdir. Bu nedenle tarımsal üretimde verimliliğin arttırılması, toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik yapısının iyileştirilmesi için sentetik ürünler yerine doğal organik ürünlerin kullanımı önerilmektedir. Deneme 2018-2019 ve 2019-2020 sonbahar yetiştiriciliği döneminde serada gerçekleştirilmiştir. Organik tarım menşeli gübrelerle serada marul yetiştiriciliği yapılmıştır. Syngenta firmasına adı Presidential olan ait  marul çeşidi kullanılmıştır. Üst Uygulamalar olarak; (1)Kontrol grubu (2) Humik Asit  (3) Deniz Yosunu (4) Aminoasit grubu organik menşeli ve sertifikalı gübreler 10 gün arayla uygulanmıştır. Alt gübreleme olarak Kontrol, Vermikompost, Mikoriza, Bakteri, Vermikompost+Mikoriza, Vermikompost+Bakteri, Mikoriza+Bakteri ve Vermikompost+Mikoriza+Bakteri uygulanmıştır. Denemede yer alan farklı uygulamalar için,8 toprak uygulaması,4 üst uygulama, 3 tekerrür ve her tekerrürde 13 bitki (39bitki/uygulama) 2 faktörlü faktöriyel tesadüf blokları deneme deseni bitkiler olacak şekilde yetiştirilmiştir. Organik tarım yetiştiriciliğinde biyogübreler ve biostimulantlar kullanımının, marul bitkisinde büyüme ve gelişme, verim ve bitki besin maddeleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Denemede bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak taze ağırlığı, bitki çapı, bitki çevresi, gövde çapı, en uzun yaprak uzunluğu, kuru ağırlık oluşturma yüzdesi, SÇKM(Suda çözünebilir Kuru madde miktarı), Vitamin C, TEAM(Titre Edilebilir Asitlik Miktarı), klorofil(SPAD) ve nitrat içeriği önemli bulunmuştur. Ph ve EC uygulamalardan etkilenmemiştir. Sonuçlara bakıldığında, üreticiler açısından pazarlanabilir baş ağırlığının ticari önemi bulunmaktadır. 1.yıl deneme sonuçlarında Vermikompost+Mikoriza/Humik asit (13.31kg/m2) ve Mikoriza/Aminoasit  (13.00.kg/m2) uygulamaları verim açısından en iyi sonuçları elde etmiştir. 1.yıl deneme sonuçlarında Kontrol uygulamalarına kıyasla sırasıyla %40 %37 daha fazla verim artışı gerçekleşmiştir. 2.yıl deneme sonuçlarında sırasıyla Bakteri/Aminoasit(15.38kg/m2),Vermikompost/Aminoasit(15.13kg/m2),Vermikompost+Mikoriza+Bakteri/Aminoasit(14.84kg/m2),Vermikompost+Mikoriza/Humik Asit (14.43.kg/m2)  ve Mikoriza/Aminoasit (14.21.kg/m2) uygulamaları olmak üzere verim açısından en iyi sonuçları elde etmiştir. 2.yıl deneme sonuçlarında Kontrol uygulamalarına kıyasla sırasıyla %62 %59 %56, %52, %49 daha fazla verim artışı gerçekleşmiştir. Yapılan yaprak analizlerinde marul bitkilerine N, P, Ca, Mg, Fe, Mn, Cu ve Zn beslenmesi bakımından artırıcı katkılar sağladığı belirlenmiştir. Deneme öncesi ve sonunda toprak analizleri de gerçekleştirilmiştir. Deneme sonunda İŞBA(su yüzdesi), toprağın Ph,toplam kireç yüzdesi, toprak organik madde,fosfor potasyum, kalsiyum,magnezyum, bakır, çinko, mangan ve demir içerikleri istatistiki olarak önemli bulunmuştur. EC ve toplam tuz içerikleri etkilenmemiştir.
Çalışmanın genel sonuçları: Organik marul yetiştiriciliğinde hastalık ve zararı üzerinde bitkiler, kullanılan organik gübre çeşitlerinden önemli ölçüde etkilenmemiştir. Bu sonuçlar göz önüne alındığında; topraktan vermikompost ve mikoriza kullanılarak ve damlamadan humik asit ve aminoasitli organik menşekli biyostimulantların organik marul yetiştiriciliği üretimi önerilmektedir. Toprak uygulaması olarak katı ve sıvı vermikompost uygulamasının uygulamasının kimyasal gübre uygulamasına alternatif olabileceği ya da kimyasal gübre kullanım oranını azaltılabileceği söylenebilmektedir. Esas olarak Organik menşeli gübrelerin kullanımın çeşitlendirerek yaygınlaştırılması önemlidir. 

Anahtar Kelimeler: Lactuva Sativa Var. Longifolia,organik yetiştiricilik, biyo-gübre, biyostimulant,  verim, ürün kalitesi

Abstract:
The unconscious use of chemical fertilizers and pesticides in agricultural lands threatens the health of humans and other living things, and seriously damages natural resources. These practices are factors that limit the sustainable use of soils. For this reason, it is recommended to use natural organic products instead of synthetic products in order to increase productivity in agricultural production and improve the physical, chemical and biological structure of soils. The experiment has been carried out in greenhouse during the 2018-2019 and 2019-2020 winter growing seasons. Lettuce was grown in the greenhouse with organic fertilizers. Lettuce variety named Presidential of Syngenta company was used. As Top Applications; (1)Control group (2) Humic Acid (3) Seaweed (4) Amino acid group organic origin and certified fertilizers were applied at 10-day intervals. Control, Vermicompost, Mycorrhiza and Bacteria were applied as bottom fertilization. For the different applications in the experiment, 8 soil applications, 4 top applications, 3 replications and 13 plants (39 plants/application) in each replication were grown in a 2-factor factorial random blocks experimental design. The effects of the use of biofertilizers and biostimulants in organic farming on growth and development, yield and plant nutrients in lettuce plants were investigated. Plant height, number of leaves, fresh leaf weight, plant diameter, plant circumference, stem diameter, longest leaf length, dry weight percentage, SÇKM, Vitamin C, TEAM, chlorophyll (SPAD) and nitrate content were found to be significant in the experiment. Ph,,EC, the amount of substance was not affected by the applications. Looking at the results, marketable head weight has commercial significance for manufacturers. In the first year trial results, Vermicompost+Mycorrhiza/Humic acid (13.31kg/m2) and Mycorrhiza/Aminoacid (13.00.kg/m2) applications achieved the best results in terms of yield. In the 1st year trial results, 40%, 37% more yield increase was achieved, respectively, compared to the Control applications. In the 2nd year trial results,respectively,Bacteria/Aminoacid(15.38kg/m2),Vermicompost/Aminoacid(15.13kg/m2),Vermicompost+Mycorrhiza+Bacteria/Aminoacid(14.84kg/m2),Vermicompost+Mycorrhiza/HumicAcid(14.43.kg/m2) and Mycorrhiza/Aminoacid (14.21.kg/m2) applications have achieved the best results in terms of yield. In the 2nd year trial results, there was a 62%, 59%, 56%, 52% and 49% higher yield increase, respectively, compared to the Control applicationsThe leaf analysis, it was determined that lettuce plants provide increasing contributions in terms of N, P, Ca, Mg, Fe, Mn, Cu and Zn nutrition. Soil analyzes were also carried out before and after the experiment. At the end of the experiment, İSBA, soil pH, total lime percentage, soil organic matter, phosphorus potassium, calcium, magnesium, copper, zinc, manganese and iron contents were found to be statistically significant. EC and total salt contents were not affected.
General results of the study: Lettuce production could be done in this way with the use of biofertilizers and biostimulants in organic lettuce cultivation. It is important to diversify and spread the use of organic origin fertilizers. This is very important for a clean environment and nature.It can be said that the application of solid and liquid vermicompost application as soil application can be an alternative to the application of chemical fertilizers or the rate of chemical fertilizer use can be reduced. It is important to diversify and spread the use of organic origin fertilizers.

Key words: Lactuva Sativa Var. Longifolia,, organic farming, bio-fertiliser, bio-stimulant, yield, crop quality