ABC ve VED analizi AHP yöntemi ile ilaç stok analizi: Özel bir hastane örneği /
Yazar: ŞEYMA BOZ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL KAYRAL
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık kurumları sundukları hizmet türü sebebiyle aksamaların yaşanmaması ve zamanında hizmet sunumlarını gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Aksi taktirde olabilecek saklamalar ve gecikmeler sebebiyle sonuç hastaların sakat kalma hatta ölüm ile sonuçlanmasına sebebiyet verebilmektedir.
Sağlık kurumlarının bütçelerinin büyük bölümünü stoklar oluşturmaktadır. Stoklar üzerinde yapılabilecek etkili çalışmalar mali açıdan kurumalara tasarruf sağlayabilmektedir. Sağlık hizmetlerin zamanında, aksamadan ve minimum maliyet ile gerçekleştirebilmeleri için stok kontrol yöntemleri üzerinde yapılabilecek çalışmalar önem arz etmektedir.
Özel bir hastanede 2020-2021 yılına ait kullanılan ilaç stoklarının ABC, VED ve ABC-VED stok kontrol yöntemleri ile analiz edilerek hem mali yönden hem hayati önem açısından stokların önem derecesi matris yöntemi ile analiz edilmiştir. Üç analiz sonucunda toplam 545 adet ilacın toplam 3.187.954,16 TL tutarında harcama yapıldığı gözlemlenmiştir. A grubunda 50 adet ilaç ve toplam harcama 2.240.127,33 TL, B grubunun 79 adet ilaç ve toplam harcama tutarı 641.442,01 TL ve C grubunun 416 adet ilaç ve toplam harcama 306.384,82 TL'dir. Toplam maliyet içerisinde A grubunun %70,30'u, B grubunun %20,10'u ve C grubunun %9,60'ını yer aldığı gözlemlenmiştir. VED analizine göre, V grubu içerinde yer alan ilaçların toplam harcama 958.195,33 TL, E grubu ilaçların toplam harcama 1.049.012,10 TL ve D grubu ilaçların toplam harcama 1.180.746,73 TL'dir. VED ilaç gruplarının toplam maliyet içerisinde yer aldığı yüzdeliğe baktığımız zaman sırasıyla %30,06'sı V, %32,91'i E ve %37,04'ü D grubuna aittir. ABC-VED matrisi hem mali açıdan hem hayati önem açısından bakıldığı zaman A-V ilaç grubunun 20 adet ilaç ve toplam harcama 821.221.72 TL olduğu bu harcama tutarının toplam maliyet içerisindeki yüzdesi ise %25,76 yer aldığı gözlemlenmiştir. Daha sonrasında AHP yöntemi ile 6 uzman kişiye belirlenen fiyat, talep ve tedarikçi güvenirliği kriterlerinin önem sıralaması için anket formu oluşturularak ağrılıkları hesaplanmıştır. Hesaplanan ağırlıkların geometrik ortalamaları alınarak tutarlılıkları hesaplanmıştır. Kriterlerin ağırlıkları hesaplanarak önem sıralaması oluşturularak belirlenen 3 kriter arasında sıralama yapılmıştır. Kriter ağırlıklarına bakıldığı zaman talep ve tedarikçi güvenirliği karşısında fiyatın daha önemli olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Health institutions should not experience disruptions due to the type of service they provide and should perform timely service deliveries. Due to the storage and delays that may otherwise occur, the result may cause patients to end up with disability or even death.
Inventories make up the majority of the budgets of health institutions. Effective studies that can be carried out on stocks can provide savings to institutions in financial terms. Studies that can be conducted on stock control methods are important in order for health services to be performed on time, without disruption and with minimal cost. The stocks of medicines used in a private hospital for the year 202-2021 were analysed by ABC, VED and ABC-VED stock control methods, and the degree of importance of stocks in terms of both financial and vital importance was analysed by the matrix method. As a result of three analyses, it was observed that a total of 545 medicines were spent in the amount of TL 3,187,954.16. Group A has 50 medicines and total expenditure is 2.240.127,33 TL, group B has 79 medicines and total expenditure is 641.442,01 TL and group C has 416 medicines and total expenditure is 306.384,82 TL. It has been observed that the total cost includes 70.30% of group A, 20.10% of group B and 9.60% of group C. According to the VED analysis, the total expenditure of group V drugs is 958.195,33 TL, the total expenditure of group E drugs is 1.049.012,10 TL and the total expenditure of group D drugs is 1.180.746,73 TL. When we look at the percentage of VED pharmaceutical groups included in the total cost, 30.06% belong to group V, 32.91% belong to group E and 37.04% belong to group D, respectively. When the ABC-VED matrix is considered both financially and vitally important, it has been observed that the A-V pharmaceutical group has 20 medicines and the total expenditure is TL 821,221.72, while the percentage of this expenditure amount in the total cost is 25.76%. Subsequently, a questionnaire was created for the ranking of the importance of the price, demand and supplier reliability criteria determined to 6 experts by the AHP method and their pain was calculated. The geometric averages of the calculated weights were taken and their consistency was calculated. The weights of the criteria were calculated and the ranking was made among the 3 criteria determined by creating an importance ranking.  When the criterion weights are taken into consideration, it has been observed that price is more important compared to demand and supplier reliability.