Erişkin lipodistrofi hastalarında visseral adiposite indeksi, vücut şekil indeksi, lipid akümülasyon indeksi, trigliserid-glukoz indeksi ve hepatik elastografi (fibroscan) korelasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of visceral adiposity index, body shape index, lipid accumulation index,triglyceride-glucose index and hepatic elastography (fibroscan) correlation in adult patients with lipodystrophy
Yazar: MÜGE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ILGIN YILDIRIM ŞİMŞİR
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Aspartat aminotransferaz = Aspartate aminotransferases ; Elastik dönme redörü = Elastic rotational stiffness ; Elastografi = Elastography ; Glükoz = Glucose ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Karın yağı = Abdominal fat ; Lipodistrofi = Lipodystrophy ; Trigliseridler = Triglycerides ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
AMAÇ: Lipodistrofi nadir görülen, yağ doku dağılımında anormalliklerle seyreden, şiddetli 
insülin direnci bulguları ile karakterize bir hastalık grubudur. Özellikle kalıtsal lipodistrofi alt 
tiplerinde; şiddetli insülin direnci, metabolik sendrom kriterleri ile birlikte alkol dışı yağlı 
karaciğer hastalığı (ADYKH) görülmektedir. Günümüzde; insülin direnci, ADYKH ve 
kardiyometabolik risk belirteci olarak yeni kullanılmaya başlanan basit matematiksel 
indeksler mevcuttur. Çalışmamızda Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi (EÜTF) Hastanesi 
Endokrinoloji polikliniğinde takip edilen erişkin yaş lipodistrofi hastalarında, geriye dönük 
olarak metabolik risk öngörüdürücü bu indekslerin, ADYKH tespit etmede kullanılan 
güvenilir bir yöntem olan hepatik elastografi ile korelasyonuun değerlendirilmesi 
amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamıza EÜTF Hastanesi Endokrinoloji polikliniğinde; Ocak 
2010 - Haziran 2021 tarihleri arasında takip edilen; 18 yaşını doldurmuş, HIV enfeksiyonu 
olmayan 29 erişkin lipodistrofi hastası (11'i konjenital jeneralize lipodistrofili-KJL, 18'i 
familyal parsiyel lipodistrofili-FPL); elektronik hasta dosyaları üzerinden dahil edildi. EÜTF 
Hastanesi Endokrinoloji polikliniğinde DM tanısı ile takipli ve Amerikan Karaciğer 
Hastalıkları Araştırma Birliği (American Association for the Study of Liver DiseasesAASLD) 2018 tanı kriterlerine uygun ADYKH olan 11 hasta dosyası; lipodistrofinin alt 
grubu olan; familyal parsiyel lipodistrofilere kontrol grubu olarak alındı. Toplamda 40
elektronik hasta dosyası çalışmaya dahil edildi. 
Hastaların demografik verileri, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal sonuçları, hemogram 
verileri, karaciğer ultrason ve fibroscan değerleri kaydedildi. Hastalar için vücut kitle indeksi 
(VKİ), viseral adipozite indeksi (VAİ), lipid akümülasyon indeksi (LAİ), vücut şekil indeksi
(VŞİ), trigliserid-glukoz indeksi, ADYKH fibrozis skoru, aspartat aminotransferaz-platelet
oranı indeksi (APRI), fibrozis-4 skoru (Fib4) hesaplandı. Ek hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, 
fertilite, anne baba akrabalık durumları kaydedildi. 
BULGULAR: Çalışmamızda lipodistrofilerin alt grubu olan FPL (n=18) grubunda
antropometrik ölçümlerde; ortalama kilo 67.1 ± 11.3 kg, VKİ 25.4 ± 3.2 kg/m2
, bel çevresi 
92.6 ± 8.7 cm saptandı. Diyabetik ve alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı olan kontrol grubunda 
ix
ise ortalama kilo 76,1±7 kg, vücut kitle indeksi 30,1±3,9 kg/m2, bel çevresi 101,1±4,3 cm 
saptandı.
İki grup arasında antropometrik ölçümlerde bel çevresi (p= 0,002), kilo (p= 0,025) ve vücut 
kitle indeksi ölçümlerinde (p= 0,002) ile istatistiksel anlamlı fark saptandı.
Trigliserid düzeyleri FPL grubunda ortalama 653,2±423,6 mg/dl tip 2 diyabete göre anlamlı 
yüksek bulundu (p <0,001). FPL grubunda HDL-K ortalaması 32,2±9,5 mg/dl, tip 2 diyabet 
grubunda ise 43,2±5,5 mg/dl ile daha yüksek seviyelerde saptandı. HDL-K düzeyleri FPL 
grubunda daha düşük olduğu görüldü. İstatistiksel olarak tip 2 diyabet grubu ile anlamlı fark 
saptandı (p=0,001). Hba1c (glikozillenmiş hemoglobin a1c) ortalaması FPL grubunda %8,5
±2,2 saptandı. FPL grubunda, hba1c tip 2 diyabet grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek 
bulundu (p=0,011). 
ADYKH fibrozis skoru; ortalama -2,3±0,7, tip 2 diyabet grubunda ortalama -1,3±1 ve her iki 
grup karşılaştırıldığında (p= 0,004) istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. FPL grubunda 
ortalama APRİ (aspartat aminotransferaz/platelet oranı indeksi) 0,2±0,1, tip 2 diyabet 
grubunda ise APRİ indeksi 0,3±0,1 bulundu ve iki grup arasında (p=0,034) istatistiksel 
anlamlı fark saptandı. FPL grubunda FIB4 skor ortalaması 0,6±0,2, tip 2 diyabet grubunda 
FİB-4 (fibrozis 4) skor ortalaması daha yüksek 1,04±0,44 (p=0,007) bulundu. Yine FİB-4 
skorunda da iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı (p=0,007).
KJL, FPL ve Tip 2 Diyabet gruplarının ADYKH fibrozis skoru, APRİ, FİB-4, viseral 
adiposite indeksi, vücut şekil indeksi, lipit akümülasyon indeksi, disfonksiyonel adiposite
indekslerinin korelasyonu istatistiksel olarak değerlendirildiğinde; vücut şekil indeks dışında 
tüm indeksler arasında yüksek veya çok yüksek pozitif korelasyon saptandı.
SONUÇ: Lipodistrofi; şiddetli insülin direnci ve komplikasyonları ile karakterize nadir bir 
hastalık grubudur. Alkol-dışı yağlı karaciğer hastalığı ve ilerlemesi halinde gelişecek siroz ve 
komplikasyonları bu hasta grubunda en önemli morbidite ve mortalite nedenleri arasındadır. 
Günümüzde kullanılan metabolik komplikasyonları ve karaciğer fibrozisini öngördürücü 
çeşitli indeks ve skorlar, lipodistrofi hastalarında da metabolik komplikasyonları belirlemede 
ve özellikle şiddetli insülin direnci ile karakterize olan tip 2 diyabetli hastalarla ayırıcı tanıda 
işlevsel olabilir.
Anahtar Kelimeler: lipodistrofi, alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı, viseral adipozite indeksi, 
lipid akümülasyon indeksi, vücut şekil indeksi, trigliserid-glukoz indeksi, ADYKH fibrozis 
skoru, AST-platelet oranı indeksi, fibrozis-4 skoru

Abstract:
OBJECTIVE: Lipodystrophy is a rare disease group, characterized by abnormalities in 
adipose tissue distribution and severe insulin resistance findings. Especially in hereditary 
lipodystrophy subtypes, severe insulin resistance, fatty liver with metabolic syndrome criteria 
and non-alcoholic fatty liver disease are seen. Today, there are simple mathematical indices 
that have just started to be used as indicators of insulin resistance, non-alcoholic fatty liver 
disease and cardiometabolic risk. Evaluation of correlation with hepatic elastography is 
intended, which is a reliable method used to detect non-alcoholic fatty liver disease, by 
calculating these retrospective metabolic risk predictors in adult lipodystrophy (non-HIV 
positive) patients followed in the Endocrinology Polyclinic of Ege University Medical
Faculty (EUMF) Hospital.
MATERIALS and METHOD: In our study, 29 adult lipodystrophy patients who were over 
18 years old and had no HIV infection and were followed up in Ege University Hospital 
Endocrinology outpatient clinic between January 2010 and June 2021; were included via 
electronic patient file. Files of 11 patients with non-alcoholic fatty liver, who were followed 
up in the EUTF Endocrinology outpatient clinic, were diagnosed with diabetes in accordance 
with the 2018 diagnostic criteria of the American Association for the Study of Liver Diseases 
(AASLD); were taken as a comparison group to familial partial lipodystrophy. A total of 40
electronic patient files were included in the study.
Demographic data, anthropometric measurements, biochemical and hemogram data, liver 
ultrasound and liver fibroscan values of the patients were recorded. Visceral adiposity index, 
lipid accumulation index, body shape index, triglyceride-glucose index, non-alcoholic fatty 
liver disease fibrosis score, AST-platelet ratio index, fibrosis-4 index were calculated. 
Comorbidities, medications, fertility, and parental consanguinity were recorded.
RESULTS: In our study, anthropometric measurements in the FPL (n=18) group, which is a 
subgroup of lipodystrophy; mean weight was 67.1±11.3 kg, body mass index was 25.4±3.2 
kg/m2, waist circumference was 92.6±8.7 cm. In the control group with diabetic and non-
xi
alcoholic fatty liver disease, mean weight was 76.1±7 kg, body mass index was 30.1±3.9 
kg/m2, and waist circumference was 101.1±4.3 cm.
A statistically significant difference was found between the two groups in anthropometric 
measurements of waist circumference (p=0.002), weight (p=0.025) and body mass index
(p=0.002).
Triglyceride levels were found to be significantly higher in the FPL group compared to type 2 
diabetes, with an average of 653.2±423.6 mg/dl (p <0.001). The mean HDL-C was found to 
be 32.2±9.5 mg/dl in the FPL group, and higher at 43.2±5.5 mg/dl in the type 2 diabetes 
group. HDL-C levels were lower in the FPL group. A statistically significant difference was 
found between the type 2 diabetes group (p=0.001). The mean of Hba1c (glycosylated 
hemoglobin a1c) was 8.5% ±2.2% in the FPL group. Hba1c was found to be significantly 
higher in the FPL group than in the type 2 diabetesgroup (p=0.011).
Non-alcoholic fatty liver disease fibrosis score (NFS); mean -2.3±0.7, mean -1.3±1 in the type 
2 diabetes group, and a statistically significant difference was found when both groups were 
compared (p= 0.004). The mean APRI (aspartat aminotransferase/platelet ratio index) was 
0.2±0.1 in the FPL group, and 0.3±0.1 in the type 2 diabetes group, and a statistically 
significant difference was found between the two groups (p=0.034). The mean FIB4 score 
was 0.6±0.2 in the FPL group, and the mean FIB-4 (fibrosis 4) score was higher in the type 2 
diabetes group, 1.04±0.44 (p=0.007). There was also a statistically significant difference 
between the two groups in the FIB-4 score (p=0.007).
When the correlation of NFS, APRI, FIB-4, visceral adipocyte index, body shape index, lipid 
accumulation index, dysfunctional adipocyte indices of KJL, FPL and Type 2 Diabetes groups 
was evaluated statistically; High or very high positive correlation was found between all 
indices except body shape index.
CONCLUSION: Lipodystrophy; It is a rare disease group, characterized by severe insulin 
resistance and its complications. Non-alcoholic fatty liver disease and cirrhosis and its 
complications in its progression are among the most important causes of morbidity and 
mortality in this patient group. Various indices and scores predicting metabolic complications 
and liver fibrosis used today may be functional in determining metabolic complications in 
patients with lipodystrophy and in the differential diagnosis of patients with type 2 diabetes, 
which is characterized by severe insulin resistance.
Keywords: lipodystrophy, non-alcoholic fatty liver disease, visceral adiposity index, lipid 
accumulation index, body shape index, triglyceride-glucose index, NAFLD fibrosis score, 
AST-platelet ratio index, fibrosis-4 score