Dikenli yılan balığı (Mastacembelus mastacembelus) nın morfolojik ve moleküler özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological and moleculer characters of spiny eel (Mastacembelus mastacembelus)
Yazar: ESEN ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ALP
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balıkçılık = Fisheries

Özet:
Mastacembelus mastacembelus türü Dünya'da sadece Fırat ve Dicle nehir sistemlerinde bulunup Mastacembelidae familyasının Türkiye'deki tek temsilcisidir. Söz konusu türün taksonomik açıdan yerinin belli olmasına rağmen morfolojik özellikleri ve moleküler yapısı tam anlamıyla incelenmemiştir. Bu çalışmada Tohma Çayı'ndan 7, Dicle Nehri'nden 14 ve Karakaya Baraj Gölü'nden ise 36 M. mastacembelus bireyi incelenerek bu türün morfolojik ve moleküler özelliklerinin belirlenmesi, farklı coğrafik bölgelerde bulunan populasyonlar arasındaki morfolojik farklılıklar ve filogenetik ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır.Morfolojik özellikleri belirlemek amacıyla 22 morfometrik değişken ile 9 meristik değişken oluşturulmuştur. Moleküler özellikleri belirlemek için ise yüzgeç dokularından DNA izolasyonu yapılarak elde edilen genomik DNA'lardan PZR analizi ile mitokondriyal DNA üzerinde bulunan 12S ve 16S bölgeleri çoğaltılmış ve bu bölgelerin DNA dizilimleri belirlenmiştir.Populasyonlar arasında morfolojik özellikler farklı bulunmuş olup multivariate istatistik analizler sonucunda Karakaya Baraj Gölü populasyonunun diğerlerinden önemli derecede farklı olduğu tespit edilmiştir. Principal Component Analizinde birinci component (PC 1) toplam varyasyonun %94.52'ini, ikinci component (PC 2) %2.98' ini ve üçüncü component (PC 3) ise %1.22'ini oluşturmuştur. Discriminant Analizi ile oluşturulan küme grafiklerde Karakaya Baraj Gölü populasyonu diğerlerinden net bir şekilde ayrılmıştır.Populasyonlar arasındaki moleküler farklılıkları belirlemek için PZR işlemi uygulanmıştır. DNA dizilimlerine göre 12S bölgesinin toplam 947 bç ve 16S bölgesinin ise 1758 bç uzunluğunda olduğu tespit edilmiştir. Her iki bölgedeki DNA dizilimleri incelendiğinde populasyonlar arasında herhangi bir moleküler farklılık olmadığı görülmüştür. 12S ve 16S DNA dizilimlerinde bazların oranı %33 A (895 adet), %21 T (547 adet), %20 G (514 adet) ve %26 S (700 adet) olmuştur. Genbank'da mevcut olan benzer dizilimler ile ilişkilendirilerek filogenetik ağaç oluşturulmuş ve buna göre M. mastacembelus'a en yakın türün M. favus olduğu tespit edilmiştir.Sonuç olarak üç farklı M. mastacembelus populasyonda morfolojik farklılıklar mevcut iken moleküler bir farklılığın olmadığı ve morfolojik farklılıkların ise habitatların farklı çevresel özelliklerinden kaynaklandığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Dikenli Yılan Balığı, mitokondriyal DNA, Polimeraz Zincir Reaksiyonu, DNA dizilimi

Abstract:
Mastacembelus mastacembelus presents only in the Euphrates and Tigris river systems in the world and it is the sole representative species of the Mastacembelidae family in Turkey. Although, taxonomic status of this species is well known, its morphological and moleculer structure have not been investigated so far. In this study, 7 specimens from Tohma stream, 14 specimens from Dicle River and 36 specimens form Karakaya Reservoir were investigated to determine morphological and moleculer characteristics of M. mastacembelus and to investigate morphological differences among populations and phylogenetic relations.In order to determine morphological characteristics, 22 morphometric variables and 9 meristic variables were assigned. To determine moleculer characteristics, genomic DNAs were isolated from fin tissues and 12S and 16 S regions on the mitochondrial DNAs were amplified with PCR analysis and DNA sequences on this region were determinet.Morphological characteristics were different among the populations and in the multivariate statistical analysiss, Karakaya Resrvoir population were markedly detected different than other populations. In the Principal Component analysiss, first component (PC1) was explained % 94.52, PC2 % 2.98 and PC3 %1.22 of the total variation. On the cluster garaph of the discriminant analysis, the population of the Karakaya Resrvoir was separeted as a different cluster than others.PCR analysis was applied to determine molecular differentiation between populations. According to DNA sequence, total length of the 12S region was detected as 947 bp and 16S region 1758 bp. Molecular differentiation was not observed among the populations with examining DNA sequence. Base ratios in the 12S and 16S DNA sequance were determined as %33 A (895 number), %21 T (547 number), %20 G (514 number) and %26 S (700 number). Phylogenetic tree was formed with similar sequance in the genbank and then M. favus was found as the closest species to M. mastacembelus.Consequently, morphological differentation were found in 3 different M. mastacembelus populations while there was no moleculer differentiation and morphological differentation may probably be resulted from different environmental quality of the habitats.Key Words: Spiny eel, mitochondrial DNA, Polymerase Chain Reaction, DNA sequance