Hilmi Ziya Ülken'de bilim felsefesi (Batılı filozoflarla karşılaştırmalı bir çalışma)
The philosophy of science in Hilmi Ziya Ulken (A comparative study with western philosophers)
Yazar: EKİN KAYNAK ILTAR
Danışman: PROF. DR. İSMAİL YAKIT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Batı = West ; Batılı düşünürler = Western thinkers ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Karşılaştırma = Comparison ; Ülken, Hilmi Ziya = Ülken, Hilmi Ziya

Özet:
Bilimsel düşünme ve araştırma yöntemlerinin mantıksal bir çözümlemesini vermeyi
amaçlayan bilim felsefesi, bilimsel bilginin niteliğini incelerken epistemolojiyle, bilimsel akıl
yürütmeyi sorgularken mantıkla, bilimin incelediği varlıkların gerçekliğini ele alırken
metafizikle, bilimin gelişimini, bilimsel kuramların değişimini, bilimin doğasını ele alırken de
sosyoloji ve tarih alanlarıyla ilişki kurmaktadır. Sosyal bilimlerin en önemli görülen
alanlarıyla bu denli sıkı bir ilişki içerisinde olan bilim felsefesinin, tarihsel olarak
bakıldığında Antik Yunan'a dek uzanan büyük bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir.
Ancak disipliner bir duruma gelmesi, hızla gelişen bilimin sonucu olarak, felsefenin bilim
üzerine düşünmeye başlamasıyla, 20. Yüzyılda gerçekleşmiştir. Sonraki süreçte de artık
bilimin hızlı gelişimi ve bilimdeki soruların artmasıyla, felsefenin en önemli dallarından biri
durumuna gelmiştir.
Bu çalışmada ülkemizin önde gelen düşünce ve bilim insanı, Cumhuriyet Dönemi
aydınlarından, felsefe, sosyoloji, psikoloji, antropoloji gibi sosyal bilimlerin hemen her
alanında eserler ortaya koyan ve felsefe temelinin oluşmasında önemli rol oynayan Ord. Prof.
Dr. Hilmi Ziya Ülken'in bilim felsefesinin temel konularına ilişkin yapmış olduğu tarihsel
değerlendirmeyi ve onun bu konulardaki görüşlerini ortaya çıkarmayı amaçladık. Daha sonra
bilim felsefesi alanında Batı'da büyük etki yaratmış olan Henri Poincaré, Karl Popper ve
Thomas Kuhn'un görüşleriyle Ülken'in görüşlerini karşılaştırarak, onun da bu alanda dikkate
alınması gereken düşüncelerinin bulunduğunu ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
The philosophy of science, which aims to give a logical analysis of scientific thinking
and research methods, is in a relationship with epistemology while examining the
characteristics of scientific knowledge; with logic while examining the scientific reasoning;
with metaphysics while dealing with the reality of the beings studied by science, and with
sociology and history while dealing with the development of science, the changes of scientific
theories and the nature of science. It seems that the philosophy of science, which is in such a
close relation with the most important fields of social sciences, has a great past that goes back
to Ancient Greece when viewed historically. However, its disciplinary status has been
realized in the 20th Century, when the philosophy began to think about science, as the result
of the rapid development of science. In the following period, with the rapid development of
science and the increase of the questions in science, philosophy of science became one of the
most important branches of philosophy
In this study we aimed to reveal historical consideration about basic subjects of
philosophy of science and ideas of Ord. Prof. Dr. Hilmi Ziya Ülken who is one of the
Prominent scholars of our country and intellectual of Republic Period. He also put forward
studies on almost each subject of the social sciences such as philosophy, sociology,
antropology. Then we tried to reveal that he hasthoughts need to be considered in this area, by
comparing Ülken's thoughts with Henri Poincaré, Karl Popper and Thomas Kuhn, who had a
great effect on philosophy of science in western world.