Sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimi bakış açıları ve çevre okuryazarlıklarının epistemolojik inançları açısından incelenmesi
Examination of elementary teachers' perspectives on environmental education and environmental literacy in terms of epistemological beliefs
Yazar: GÜLSÜM YERAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimi bakış açıları ve çevre okuryazarlıklarının epistemolojik inançlarını nasıl etkilediğini belirlemektir. Araştırmanın ikincil amacı ise sınıf öğretmenlerinin epistemolojik inanç düzeylerini ortaya koymaktır. Araştırmada bu amaçlar doğrultusunda nitel ve nicel yöntemleri birlikte kullanılmasına imkân sunan karma araştırma yöntemi (mixed type) kullanılmıştır. Araştırma sürecinde öncelikle nicel veriler toplanıp analiz edilerek alt örneklem grupları oluşturulmuş, farklı epistemolojik profillere sahip alt örneklem grubundan ise nitel veriler toplanıp analiz edilmiştir. 
Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Erzurum ili Yakutiye İlçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan 77 sınıf öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Tüm katılımcılara Epistemolojik İnanç Ölçeği uygulanarak sınıf öğretmenlerinin epistemolojik inanç̧ düzeyleri belirlenerek alt örneklem belirlenmiştir. Öğretmenler ölçekten aldıkları puanlara göre alt, orta ve üst epistemolojik profili temsil edecek şekilde üçer kişilik üç alt gruba ayrılmışlardır. Alt örneklemdeki dokuz sınıf öğretmeninin katılımı sağlanmıştır. Birbirinden farklı meslekî deneyimlerde olan öğretmenlerden altısı kadın üçü ise erkektir. Öğretmenler; en az üç yıl deneyimli olmak, sınıf öğretmenliği yapıyor olmak ve MEB'e bağlı bir devlet okulunda çalışıyor olmak ölçütlerine uygun olarak seçilmiştir. Katılımcıların çevre okuryazarlıklarını belirlemek için dokuz yarı yapılandırılmış sorudan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Diğer yandan katılımcıların çevre eğitimine ilişkin görüşlerini tespit etmek için de yedi yarı yapılandırılmış sorudan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Uzman görüşleri ve pilot uygulamalar sonrasında veri toplama sürecine geçilmiştir. 
Nicel veriler betimsel istatistik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Veri analizi sürekli karşılaştırma yöntemi ve tümevarımsal içerik analizi yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucunda önce kavramlar sonrasında ise bu kavramları temsil eden temalara ulaşılmıştır. Veri analizleri sonucunda çevre eğitimi özelinde üst epistemolojik profili temsil eden öğretmenlerin daha çok değerler eğitimine atıf yaptıkları ortaya çıkmıştır. Diğer yandan orta ve alt epistemolojik profili temsil eden öğretmenlerin ise çocuk merkezli yaklaşım ve çevre eğitimine daha fazla atıf yaptığı tespit edilmiştir. Ek olarak öğretmenlerin çevre okuryazarlık özelinde üst epistemolojik profili temsil eden öğretmenlerin daha çok vatandaşlık eğitimi ve değerler eğitimine atıf yaparken orta ve alt epistemolojik profili temsil eden öğretmenlerin ise çevre eğitimi ve değerler eğitimine atıfta bulunduğu tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar, mevcut literatür temelinde derinlemesine tartışılmış̧ ve bu doğrultuda gerekli öneriler verilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine how elementary school teachers' environmental education perspectives and environmental literacy affect their epistemological beliefs. The secondary aim of the study is to reveal the epistemological belief levels of elementary teachers. For these purposes, the mixed method, which allows the use of qualitative and quantitative methods together, was used in the research. In the research process, firstly, quantitative data were collected and analyzed, and sub-sample groups were formed, and qualitative data were collected and analyzed from the sub-sample group with different epistemological profiles. 
The research was carried out with the participation of 77 elementary teachers working in schools affiliated to the Ministry of National Education in the Yakutiye District of Erzurum province in the 2022-2023 academic year. By applying the Epistemological Belief Scale to all the participants, the epistemological belief levels of the elementary teachers were determined and the sub-sample was determined. The teachers were divided into three subgroups of three people, each representing the lower, middle and upper epistemological profile, according to the scores they got from the scale. Nine elementary teachers in the sub-sample participated. Six of the teachers with different professional experiences are female and three are male. Teachers; have been selected in accordance with the criteria of having at least three years of experience, being a elementary teacher and working in a public school affiliated to the Ministry of National Education. An interview form consisting of nine semi-structured questions was used to determine the environmental literacy of the participants. On the other hand, an interview form consisting of seven semi-structured questions was used to determine the views of the participants on environmental education. After expert opinions and pilot applications, the data collection process was started. 
Quantitative data were analyzed using descriptive statistical analysis. Data analysis was carried out with the help of continuous comparison method and inductive content analysis. As a result of these analyzes, first the concepts and then the themes representing these concepts were reached. As a result of data analysis, it was revealed that teachers who represent the upper epistemological profile in environmental education mostly refer to values education. On the other hand, it has been determined that teachers who represent middle and lower epistemological profiles refer more to child-centered approach and environmental education. In addition, it has been determined that teachers who represent the upper epistemological profile of teachers in environmental literacy mostly refer to citizenship education and values education, while teachers who represent middle and lower epistemological profile refer to environmental education and values education. The obtained results were discussed in depth on the basis of the existing literaturȩ and necessary suggestions were given in this direction.