Diplomat ve Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin
Diplomat and Minister of Foreign Affairs Feridun Cemal Erkin
Yazar: MIHTAT OLKUN
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN KARAKOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyografi = Biography ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bakanlar = Ministers ; Biyografi = Biography ; Büyükelçi = Ambassador ; Büyükelçilik = Embassy ; Diplomasi temsilcileri = Diplomacy representative ; Dışişleri Bakanlığı = Ministry of Foreign Affairs ; Erkin, Feridun Cemal = Erkin, Feridun Cemal ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Türkiye Cumhuriyeti Hariciyesinde önemli
vazifeler ifa eden Feridun Cemal Erkin'in hayatı incelenmiştir. Bakanlık bünyesinde
34 yıl süreyle birçok görevde bulunan ve nihayetinde devlet kademesinin en saygın
makamlarından biri olan Dışişleri Bakanlığında yaklaşık üç yıl vazifede bulunan
Feridun Cemal Erkin hakkında şimdiye kadar herhangi bir çalışmanın yapılmamış
olması, bu incelemeyi gerekli kılmıştır. Tez kapsamında, Feridun Cemal Erkin'in
biyografisinin yanı sıra, kendisinin yıldızının parladığı özellikle 1940-1965 yılları
arasındaki Türk dış politikasının tarihsel seyri de ele alınmıştır.
Ailesi devlet ricalinden olan Erkin, 1920'de Galatasaray Lisesi'ni tamamlayıp
Paris'te hukuk eğitimi aldıktan sonra 1925'de yurda geri dönmüştür. Bilahare dönemin
Muhtelit (Karma) Mübadele Komisyonu Başkanı Şükrü Saraçoğlu'nun referansı ile
1926 yılında devlet memurluğuna girmiş, 1928'de ise hariciyeye intisap etmiştir.
Çeşitli vazifeleri ifa ettikten sonra 1935 yılında Beyrut Başkonsolosluğu'na atanan
Erkin bu dönemde, hariciye kariyerindeki ilk kritik görevi olarak 'Hatay Sorunu' ile
yakından ilgilenmiştir. Mustafa Kemal Atatürk ve Türk dış politikası açısından
oldukça önemli bir mesele olan 'Hatay'ın anavatana katılması' sürecinde Erkin gerek
bölgedeki incelemeleri gerekse yazmış olduğu kapsamlı rapor ile Türk devleti için
oldukça hassas olan bu meselede aktif bir rol oynamıştır. Beyrut Başkonsolosluğu
vazifesinden sonra, çeşitli görevleri üstlenen Erkin, 1945-1947 yılları arasında,
bakanlıktan sonra hariciyedeki en önemli mevki olan Genel Sekreterlik vazifesinde
bulunmuştur. Erkin'in Genel Sekreterlik yaptığı zaman dilimi, II. Dünya Savaşı
sonrasındaki bunaltıcı Sovyet Rusya tehditleri nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti
tarihinin belki İstiklal Harbi'nden sonraki en buhranlı dönemine denk gelmiştir. Bu
süreçte Erkin'in omuzlarındaki yük bir hayli ağır olmuştur. Genel Sekreterlik
vazifesinin bitimiyle Erkin, dünya dış politikasına yön veren önemli başkentlerdeki
görevlerine başlamış, nitekim sırasıyla Roma, Washington, Madrid, Paris ve Londra
başkentlerinde Büyükelçilik yaparak devletini temsil etmiştir. 27 Mayıs 1960 askeri
darbesi sırasında Londra Büyükelçisi olan Erkin, 1962-1965 yılları arasındaki İnönü
Başbakanlığında kurulan 26, 27 ve 28. Cumhuriyet Hükümetlerinde Dışişleri Bakanı
olarak bulunmuştur. Bakanlığı süresince; ABD ve SSCB arasındaki 'Küba Füze
Krizi', 'Kıbrıs Sorunu' ve 'Johnson Mektubu' gibi Türk dış politikası açısından hayati
ehemmiyeti bulunan mevzularda aktif rol almıştır. Erkin ayrıca, Şükrü Saraçoğlu'nun
1939 Moskova ziyaretinden 25 yıl sonra Sovyet Rusya'ya diplomatik ziyarette
bulunmuş olması hasebiyle ön plana çıkmaktadır. Bu ziyareti ile sorunlu olan TürkiyeSSCB
ilişkileri taraflarca rayına oturtulmaya çalışılmıştır. Dışişleri Bakanlığı
sonrasında politikayı bırakmamış ve Ordu milletvekilliğiyle CHP'de aktif siyasi
yaşamına devam etmiş, bilahare AP'ye geçmiştir. Oldukça kabiliyetli bir yazar olan 
Erkin, siyasi yaşamından sonra Türk dış politikasına dair önemli meselelerinin arka
planına ışık tutan mesleki anılarını kaleme alarak gelecek kuşaklara rehberlik
yapmıştır.


Anahtar Kelimeler: Dışişleri Bakanı, Diplomat, Hatay, İnönü, Küba Füze Krizi.

Abstract:
In this M. A. thesis, Feridun Cemal Erkin's life who had leading posts in the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey has been examined. That there was no specific work prepared about Feridun Cemal Erkin who served for 34 years, reached many leading and respected posts in this important Ministry, had the post of Minister approximately 3 years posed a requirement for this work to be studied. In the scope of this thesis, beside Feridun Cemal Erkin's biography, the historical flow of Turkish Foreign policy between 1940 and 1965, marking the rising years of his career, has been covered as well.
Erkin whose family belonged to top state officials came back to Turkey in 1925 after he completed Galatasaray High School in 1920 and went to law school in Paris. Afterwards, he started working as public servant in 1926 with Şükrü Saraçoğlu's reference who was the head of the Mixed Exchange Commission at that time and then he initiated working at the Ministry of Foreign Affairs in 1928. After working at many posts, Erkin was assigned as Beirut Consul General and he closely involved in "Hatay Issue" as his first critic duty in his foreign affairs career. He played an important role with both his investigation in the region and the extensive reports he prepared in the process of "Participation of Hatay in the Motherland" which was quite significant and sensitive matter for Mustafa Kemal Atatürk and Turkish foreign policy. Erkin occupied the post of Secretary General of Ministry of Foreign Affairs between the years of 1945 and 1947, which was the most important post in the Ministry after the Minister after being Beirut Consul General and several other posts in the Ministry. These years, actually, coincided with the most stressful years of Turkey after the Independence War, resulting from depressive Soviet Russian threats after the World War II. Through these years, the burden relatively was heavier on Erkin's shoulder and after this stressful position, he started his career as an Ambassador in the leading policy-making capitals of the world, where he represented Turkey, respectively Rome, Washington, Madrid, Paris and London. During 1960 Military Coup, Erkin who was the Ambassador in London joined the 26th, 27th and 28th Turkish Governments under the Prime Ministry of İsmet İnönü as the Minister of Foreign Affairs. During his term, he actively took part in vital issues like "Cuban Missile Crisis" between Soviets and US, "Cyprus Dispute" and "Johnson's Letter". Erkin, furthermore, stood prominent thanks to the first official visit in 1964 to Moscow after Saracoglu's visit in 1939. The Soviet-Turkish relations were tried to be settled down to a stable path in this visit. After the end of his term, he did not quit his interest in the policy and he participated in the parliament as Ordu Deputy of CHP, then of AP. As a skillful writer, Erkin presented guidance for the future generations by writing his memoirs, lighting the background of important issues of Turkish policy.



Key Words: Ministry of Foreign Affairs, Diplomat, Hatay, İnönü, Cuban Missile Crisis.