COVID-19 hastalarında oküler bulguların optik koherens tomografi ve renkli doppler ultrasonografi ile değerlenndirilmesi
Evaluation of ocular findings in COVID-19 patients with optical coherence tomography and color doppler ultrasonography
Yazar: ESRA AKIN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. BANU AÇIKALIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Ultrasonografi-renkli doppler = Ultrasonography-color doppler

Özet:
Amaç
 Çalışmamızın amacı 2019 yılında ortaya çıkıp dünya çapında çok sayıda morbidite ve mortaliteye sebep olan COVID-19 hastalığının sebep olduğu oküler bulguların renkli doppler ultrasonografi (RDU) ve optik koherens tomografi (OKT) ile inceleyerek patofizyolojisi halen tam aydınlatılamamış bu hastalığın oküler yapı üzerine etkisini sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmalı olarak değerlendirmek.
Gereç ve Yöntem 
Prospektif açık vaka-kontrol kesitsel klinik araştırma olarak tasarlanan çalışmamızdaPandemi ve Yoğun Bakım servisinde Mayıs 2021 ile Ekim 2021 tarihleri arasında yatarak tedavi görüp taburcu olan ve taburculuğundan en fazla 3 ay süre geçen dahil etme kriterlerine uyan 35 hastanın 70 gözü ileyaş ve cinsiyet uyumlu, kontrol grubu kriterlerine uyan 29 sağlıklı gönüllünün 58 gözü çalışmaya dahil edildi. Hastaların ayrıntılı anamnezi ve oftalmolojik muayene bulguları, fundus renkli resmi, OKT görüntüleri ve RDU oküler kan akış parametreleri kaydedilerek sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldı.
Bulgular
Çalışmamıza 64 hastanın 128 gözü dahil edildi. Bunlardan hastanemizde son 3 ay içinde COVID-19 sebebiyle yatarak tedavi görüp taburcu olan 35 hastanın 70 gözü çalışma grubunu (Grup 1) oluştururken, kontrol grubu kriterlerine uyan 29 sağlıklı gönüllünün 58 gözü Grup 2'yi oluşturdu. Her iki grup arasında yaş, cinsiyet,görme keskinliği, göz içi basıncı, santral kornea kalınlığı ve aksiyel uzunluk açısından anlamlı fark izlenmemiştir (p0,05).
OKT ölçümlerindeçalışma grubundakoroid kalınlığı kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek bulunurken (p0,05), retina sinir lifi tabakası (RSLT)ortalama kalınlığı ile RSLT üst yarı ve alt yarı kalınlığı kontrol grubunda çalışma grubuna kıyasla anlamlı yüksek saptanmıştır (p0,05). Santral makula kalınlığı (SMK) ile makula alt yarı RSLT ölçümlerinde her iki grup arasında anlamlı bir fark izlenmemiştir (p>0,05). Makula üst yarı RSLT kalınlığı ise kontrol grubunda çalışma grubundan daha yüksek saptanmış ve bu fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p0,05). 
Grupların RDU ile ölçülen santral retinal arterin (SRA)tepe sistolik hız (PSV), diyastol sonu hızı (EDV) ve rezistif indeks (RI) parametreleri ile posteriorsiliyer arterin (PSA) EDV parametrelerinde her iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). PSA'in PSV ve RI değeri ise Grup 1'de Grup 2'den istatiksel olarak anlamlı yüksek saptanmıştır (p0,05). 
Lojistik regresyon analizinde COVID-19 hastalığı geçirmiş olma ile koroid kalınlığıarasında pozitif, RSLT ortalama kalınlığı arasında negatif ilişki saptandı. Cinsiyetile COVID-19 hastalığı arasında ilişki saptanmazken yaşile pozitif ilişki saptanmıştır.
Sonuç
Çalışmamızda COVID-19 hastalarında SMK ve makula alt yarı RSLT kalınlığı ile SRA RDU parametreleri ve PSA-EDV değerleri kontrol grubu ile benzerken, koroid kalınlığı kontrol grubuna göre yüksek, RSLT kalınlığı ise tüm kadranlarda  kontrol grubuna göre düşük saptandı. Bu sonuçlar halen devam etmekte olan COVID-19 salgınında hastalığa bağlı oküler yapının da etkilendiğini ve oküler bulguların erken tanıması ile çeşitli morbiditelerin önüne geçilebileceğini göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler 
COVID-19 hastalığı, Optik Koherens Tomografi, Renkli Doppler Ultrasonografi

Abstract:
The aim of our study was to examine the ocular findings caused by the COVID-19 disease, which emerged in 2019 and caused a large number of morbidity and mortality worldwide, with color doppler ultrasonography (CDU) and optical coherence tomography (OCT), the pathophysiology of which has not been fully elucidated yetcompare with the group.
Patients and Methods
In our study, which was designed as a prospective open case-control cross-sectional clinical study, 70 eyes of 35 patients who were hospitalized in the Pandemic and Intensive Care Service between May 2021 and October 2021 and met the inclusion criteria, who were discharged for a maximum of 3 months, were age and gender matched. 58 eyes of 29 healthy volunteers who met the criteria of the control group were included in the study. Detailed anamnesis and ophthalmological examination findings of the patients, fundus color picture, OCT images and RDU ocular blood flow parameters were recorded and compared with healthy controls.
Results
128 eyes of 64 patients were included in our study. Of these, 70 eyes of 35 patients who were hospitalized and discharged due to COVID-19 in our hospital in the last 3 months constituted the study group (Group 1), while 58 eyes of 29 healthy volunteers who met the criteria of the control group formed Group 2. There was no significant difference between the two groups in terms of age, gender, visual acuity, intraocular pressure, central corneal thickness and axial length (p0.05).
 In OCT measurements, choroidal thickness was found to be significantly higher in the study group than in the control group (p0.05), while the mean retinal nerve fiber layer (RNFL) and upper and lower half thickness of the RNFL were significantly higher in the control group compared to the study group (p0, 05). There was no significant difference between the two groups in the measurements of central macular thickness (CMT) and lower half of the macular RNFL (p>0.05). The upper half RNFL thickness of the macula was higher in the control group than in the study group, and this difference was statistically significant (p0.05).
 There was no significant difference between the groups in the central retinal artery (SRA) peak systolic velocity (PSV), end-diastolic velocity (EDV) and resistive index (RI) parameters measured by RDU, and the EDV parameters of the posterior ciliary artery (PSA) between the groups (p>0,05). The PSV and RI values of PSA were found to be statistically significantly higher in Group 1 than in Group 2 (p0.05).
 In the logistic regression analysis, a positive correlation was found between having had a COVID-19 disease and choroidal thickness, and a negative correlation was found between the mean RNFL thickness. While no relationship was found between gender and COVID-19 disease, a positive relationship was found with age.
Conclusion
In our study, CMT and macular lower half RNFL thickness, SRA RDU parameters and PSA-EDV values were similar to the control group, while choroidal thickness was found to be higher than the control group and lower RNFL thickness in all quadrants in our study in COVID-19 patients. These results show that the ocular structure due to the disease is also affected in the ongoing COVID-19 epidemic and various morbidities can be prevented by early recognition of ocular findings.
Keywords
COVID-19 disease, Optical Coherence Tomography, Color Doppler Ultrasonography