Türkiye'de uluslararası rezervlerin gelişimi ve ithalatla ilişkisi: Ampirik bir uygulama (2002-2014)
Development of international reserves and the relationship between international reserves and import in Turkey: An empirical analysis (2002-2014)
Yazar: MUSTAFA GERÇEKER
Danışman: PROF. DR. AHMET AY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz rezervi = Foreign exchange reserve ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası rezervler = International reserves ; İthalat = Import

Özet:
Bu çalışmada Türkiye Ekonomisinde uluslararası rezervlerin gelişimi ve ithalatla ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde uluslararası rezervlere ilişkin teorik ve kavramsal çerçeve ele alınmıştır. İkinci bölümde Türkiye'nin sahip olduğu uluslararası rezervlerdeki değişim seçilmiş ülkelerin uluslararası rezerv birikimlerindeki değişimle karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Türkiye'nin ithalat yapısında meydana gelen dönüşüm ise üçüncü bölümde dış ticarette yaşanan gelişmeler başlığı altında araştırılmıştır. Dördüncü bölümde 2002-2014 dönemini kapsayan çeyrek dönemlik veriler kullanılarak Türkiye'de uluslararası rezervler ve ithalat ilişkisi ekonometrik yöntemler yardımıyla incelenmiştir.
Ampirik modelde ithalat bağımlı değişkeni, döviz rezervleri, nispi ithalat fiyatları ve gayri safi yurt içi hasıla ise bağımsız değişkenleri temsil etmiştir. Analizde ilk olarak her bir değişkenin durağanlığını sınamak için birim kök testlerine başvurulmuştur. Bir sonraki aşamada değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olup olmadığını tespit etmek için Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Son aşamada ise kısa dönemli pozitif şoklar sonucunda ortaya çıkan etkileri belirlemek için VAR modeline dayalı Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırma analizleri yapılmıştır. Birim kök testleri neticesinde bütün değişkenlerin birinci farklarında durağan oldukları tespit edilmiştir. Bir sonraki aşamada uygulanan Johansen eşbütünleşme testi serilerin uzun dönemde birlikte hareket etmedikleri sonucunu vermiştir. Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırma analizlerinden ulaşılan bulgular ise döviz rezervleri ve ithalat arasında oldukça küçük bir etkileşim olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between development of international reserves and imports in Turkish economy was examined. In the first chapter of the study, theoretical and conceptual framework regarding international reserves was discussed. In the second chapter, the change in international reserves of Turkey was put forward in comparison with the changes in international reserves of the selected countries. The transformation taking place in Turkey's import structure was investigated in the third chapter which is "developments in the foreign trade". In the fourth chapter, international reserves and import relations in Turkey were examined through econometric methods by using quarterly data covering the period 2002-2014.
In the empirical model, the dependent variable is import and foreign exchange reserves, the relative import prices and gross domestic product are independent variables. In the analysis, the unit root tests were used to test the stationarity of each variable firstly. In the second stage, Johansen co-integration test was applied in order to determine whether a long-term relationship exists between the variables. In the final stage, Impact-Response and Variance Decomposition analysis based on the VAR model were carried out to determine the effects that occur as a result of short-term positive shocks. As a result of the unit root tests all variables were found to be stationary in the first difference. Johansen co-integration test applied in the next step resulted that the series don't move together in the long run. The findings obtained from the analysis of Impact-Response and Variance Decomposition revealed that there is a relatively small interaction between the foreign exchange reserves and imports.