Göç ve kentleşme sürecinde ergenleri madde kullanımına yönelten sosyal bağlamın analizi
Analysis of social context that drags adolescents to substance use in the process of migration and urbanization
Yazar: FATMA ŞENCAN
Danışman: PROF. DR. KADİR CANATAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sosyal bağlam = Social context

Özet:
Bireysel ve toplumsal etkileri bakımından küresel bir olgu haline gelen madde kullanımına bağlı problemler, toplum sağlığı açısından çeşitli riskler içermektedir. Sosyal bir problem olarak toplumlarda yaygınlaşmasına etki eden etkenler değişkenlik gösterse de genel kanı artık bağımlılığın bireysel bir sorun olmadığı yönündedir. Tekli ve çoklu etkenlerin karmaşık bir örüntü oluşturduğu bağımlılık problemi insan yaşamının her dönemi için tehdit oluşturmakla birlikte ergenlik dönemi kendine özgü gelişim özellikleri dikkate alındığında daha fazla hassasiyet içermektedir. Bu sebeple, bu araştırmada ailesi veya kendisi İstanbul'un Üsküdar İlçesi'nde kentleşme sürecinin devam ettiği Yavuztürk veya Kirazlıtepe mahallelerine göçle gelmiş ergenleri madde kullanımına yönelten sosyal bağlamın analizi yapılmıştır. Bu bağlamda yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle madde kullanan ve okul terki yaşamış 13 ergen ile onların sosyal bağlamında bulunan farklı alanlardan 27 kişi olmak üzere toplamda 40 görüşme gerçekleşmiştir. Elde edilen bulguların analizi neticesinde kentleşme sorunlarının devam ettiği mahallelerde yaşayan göçmen ailelerin sosyoekonomik ve kültürel düzeyleri, çocuklarıyla olan ilişkileri, yakın çevresinde olumlu rol modellerin eksikliği veya yanlış rol modellerin varlığı, akran gruplarının madde kullanımına karşı yaklaşımları ve sosyal medyanın ergenlerin bu maddeleri kullanmaya yönelmelerinde önemli etkenler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Problems related to substance use, which have become a global phenomenon in terms of individual and social effects, includes various risks in terms of public health. Although the factors that affect the spread of societies as a social problem vary, the general belief is that addiction is no longer the problem of an individual. The addiction problem created by a complex pattern of single and multiple factors, poses a threat for every stage of a person's life. However, when it comes to adolescents, due to their unique developmental characteristics, the issue becomes more sensitive. For this reason, the social context of the family or the adolescents who migrated to Yavuztürk or Kirazlıtepe neighborhoods in Üsküdar District of Istanbul, which are under the urbanization project, was analyzed in this study. In this context, a total of 40 interviews were conducted, including 13 adolescents who have dropped out of the school using a semi-structured interview technique and 27 people from different areas in their social context. As a result of the analysis of the obtained findings, the socioeconomic and cultural levels of immigrant families living in the neighborhoods where urbanization problems continue, their relationships with their children, the lack of positive role models in their immediate surroundings or the presence of wrong role models, the approaches of peer groups towards substance use, and the social media's orientation are determining factors for adolescents' use of these substances.