Fotoğraf-sonrası durumda mimari fotoğraf
Architectural photography in the post-photographic condition
Yazar: EMİNE AYBÜKE KARAASLAN KESİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. DENİZ GÜNER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari fotoğraf = Architectural photography

Özet:
19. yüzyıl bitişinde keşfedilen ve imgenin algılanma biçimini radikal bir biçimde 
dönüştüren fotoğraf tekniğinin bir janr olarak "mimari fotoğraf"ı kendi içinden 
doğurması 1920'lerin başını bulsa da 1960'lardan bugüne etkisini sürdüren modernist 
bakışın ve onun estetik kanonlarının oluşmasında mimari medya doğrudan belirleyici 
olmuştur. Bu modernist perspektif, kadraj düzenlemeleriyle yapıyı çevresinden ve 
bağlamından koparıp ideal yaşam alanlarını insansız sahnelerle yansıtarak, günün 
belirli zaman aralıklarında mavi gökyüzü altında veya kontrollü yapay ışık altında 
gerçekleştirilen çekimler sayesinde, karanlık odada yapılan seçimler ve yeniden 
düzenleme faaliyetleri sonucunda yapının bu "inşa edilmiş" imgesini mimari medya
yoluyla "kolektif arzu nesnesi" haline getirir. Arzu odaklı bu modernist görme 
rejiminin günümüzde dönüşmüş olmasında, vizörü yönlendiren bakışın müellifinden
ve hatta öznesinden kopmasında dijital teknolojiler ve internetin yaygınlaşması büyük 
rol oynamıştır. "Fotoğraf-sonrası durum" (Post-Photographic Condition) terimini
1988 yılında ilk kullanan kişi ise görsel sanatlar üzerine eleştirel yazılar yazan,
Kanadalı kavramsal sanatçı ve antropolog David Tomas'tır. Ona göre fotoğraf-sonrası 
durum, kökeni "ekolojik bir yaklaşıma dayanan, geleneksel ve hiyerarşik ilişkileri
yıkma arzusu" ile bağlantılıdır. Bu tanımla beraber "fotoğrafik imge/görüntü", "unphotograph", "fotoğrafı aşan veya ötesine giden", "inorganik imge çağı" gibi tanımlar
da mevcuttur. Hakikat-sonrası çağda manipülasyonun gerçeklik yerine daha kabul 
görüyor oluşu ve sanal aracıların yarattıkları yepyeni müelliflik sorunları da mimari 
fotoğraf janrı üzerinde etkili olmaktadır. Yeniden-üretim süreçlerinin kolaylaşarak 
herkes tarafından erişilebilir ve uygulanabilir hale gelişi, dijital imge inşası için 
fotoğrafik imge yerine görüntülerin kullanımının yaygınlaşması, mimari fotoğrafik 
imgenin konvansiyonel üretim tekniklerini, kanonlarını, mecralarını ve müelliflik 
koşullarını da radikal bir biçimde etkilemektedir.

Abstract:
Discovered at the end of the 19th century and radically transforming the perception 
of the image, the photography technique gave birth to "architectural photography" as 
a genre in the early 1920s, but architectural media has been directly decisive in the 
formation of the modernist perspective and its aesthetic canons that have been 
influential since the 1960s. This modernist perspective, by removing the building from 
its surroundings and context through framing arrangements, reflecting ideal living 
spaces with uninhabited scenes, shooting under blue skies or under controlled artificial 
light at certain times of the day, and because of the elections and rearrangements made 
in the darkroom, this "constructed" image of the building becomes an "object of 
collective desire" through architectural media. Digital technologies and the 
widespread use of the internet have played a major role in the transformation of this 
desire-orientated modernist regime of seeing and the removal of the gaze guiding the 
viewfinder from its author and even its subject. The first person to use the term "PostPhotographic Condition" in 1988 to describe this transformation was David Tomas, a 
Canadian conceptual artist and anthropologist who wrote critical articles on visual arts.
According to him, the Post-Photographic Condition is linked to "a desire to break 
down traditional and hierarchical relations, rooted in an ecological approach". There 
are other definitions of this situation by different authors, such as "photographic 
image", "un-photograph", "transcending or going beyond photography", "the age of 
the inorganic image". The fact that manipulation is more accepted than reality in the 
post-truth era and the brand-new authorship problems created by virtual intermediaries 
also have an impact on the genre of architectural photography. The simplification of 
reproduction processes and the widespread use of screenshots in digital image 
construction significantly impact traditional production techniques, standards, media, 
and authorship in architectural photography.