Uzmanlık öğrencilerinin enfekte kan ve vücut sıvılarına maruziyet risklerinin, bilgi düzeylerinin ve maruziyet sonrası tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of risk fom exposure to infected blood and body fluids, knowledge and attitude of residents after exposure
Yazar: HEVAL BİLEK
Danışman: PROF. DR. OSMAN HAKAN LEBLEBİCİOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bulaşıcı hastalık kontrolü = Communicable diseases control ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Kan = Blood ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mesleki risk = Career risk ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Vücut sıvıları = Body fluids ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Şağlık çalışanları mesleklerinin doğası gereği her zaman bulaşıcı hastalık etken-lerine maruziyet riski taşırlar. Mesleki maruziyetlerin önlenmesi amacı ile farklı sağlık kurumları tarafından rehberler oluşturulmasına rağmen sağlık çalışanlarının günlük uygulamalarında yetersizlik görülmektedir. Mesleki maruziyetler konusundan en riskli sağlık çalışanı gruplardan birini oluşturan uzmanlık öğrencilerinin, enfekte kan ve vücut sıvılarına maruziyet risklerinin, maruziyet sonrası tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem : Ondokuz Mayıs Üniversitesi  Tıp Fakültesi Hastanesi dahili, cerrahi ve temel bilimlerinde çalışan uzmanlık öğrencilerine, 1 Şubat- 31 Mart 2016 tarihleri arasında 18 sorudan oluşan anket formu dağıtıldı. 210 katılımcıya ait anket formu çalışmaya alındı. Oransal farklılıkların istatistiksel değerlendirmesinde ki-kare testi, niceliksel verilerin karşılaştırılmasında non-parametrik testlerden Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testleri kullanıldı. 
Bulgular: Çalışmaya 110'nu erkek, 100'ü kadın, toplam 210 uzmanlık öğrencisi katıl-dı. Katılımcıların yaş ortalaması 29,9'du. Genel toplamda uzmanlık öğrencilerinin 159 (%76,1)'u çalışma hayatlarında mesleki maruziyet bildirdiler. Kan ve vücut sıvıları ile temas gerektiren girişim sıklığı ile 2015 yılı içerisinde gerçekleşen maruziyet sıklığı en fazla cerrahi bilim uzmanlık öğrencilerinde tespit edildi. Kadın katılımcılarda Hepatit B virüsü (HBV), Hepatit C virüsü (HCV) ile İnsan İmmünyetmezlik virüsü (HIV) en-feksiyonları yönünden serolojik durumunu bilme oranı ile Hepatit B aşılanma ve aşı şemasını tamamlama oranları erkek uzmanlık öğrencilerine göre daha yüksek bulundu. 2015 yılı içinde maruziyeti olan katılımcılardan 44 (%62,9)'ü kesici delici alet yara-lanması, 26 (%37,1)'sı kan ve vücut sıvısı ile temas şeklindeydi. 2015 yılı içerisinde maruziyeti olan 70 uzmanlık öğrencisinden sadece 8 (%11,4)'i bildirimde bulundukla-rını belirtmiştir.
Sonuç: Standart önlemler konusunda düzenli eğitim, servislerde yeterli kişisel koruyucu ekipman bulundurulması, uzmanlık öğrencilerinin sayıca yetersiz olduğu bölümlerde kan alma işlemleri için özel eğitimli/tecrübeli personelin (flebotomist) çalıştırılması, çalışma saatlerinin ve iş yükünün azaltılması maruziyet riskini azaltacaktır.

Abstract:
Purpose: Due to their nature of occupation health care workers always carry the risk of exposure to infectious disease agents. Altough with the aim of preventing occupational exposures guidelines are presented by various health institutions lack of practice in daily practice of healthcare workers is observed. In this study, it was aimed to evaluate the risk of exposure to infected blood and body fluids, attitudes and behaviors of the residents, as being one of the most risky occupation after exposure. 
Material-method: A questionnaire consisting of 18 questions distributed to residents of internal, surgery and basic medical sciences working  at  Ondokuz Mayıs University Medical School Faculty between February an March 2016.  210 questionnaires from participants were included in the study. The obtained data analyzed. For the statistical evaluation of proportional differences chi-square test and for the the comparison of quantitative datas non-parametric Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis tests were performed.
Results: 210 residents participated in the study, of these 110 were male. The mean age of participants was 29.9 years. Overall 159 (76.1%) of residents reported occupational exposure in their career. The frequency of procedures requiring contact with blood or body fluids and the occupational exposures in 2015 were highest among surgical science residents. In terms of Hepatitis B virus, Hepatitis C virus and Human Immunodeficiency virus (HIV) infections, knowing about their serological status and the rates of Hepatitis B vaccination and completion vaccination schedule were higher among female residents. Of 70 exposures, 44 (62,9%) of them were needlestick and other sharps injuries; 26 (37,1%) contact were with blood and body fluids. Only 8 (11.4%) of the 70 residents stated that they notified after exposure. 
Conclusion: The regular training on universal precautions, keeping adequate personal protective equipments in services, deploying specially trained staff (phlebotomist) for blood collection in sites where there is inadequate number of residents, reduction of working hours and workload will reduce the risk of occupational exposures.