Örgütsel adalet algısının işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde rol belirsizliği ve rol çatışması değişkenlerinin aracı rolü
The mediator role of role ambiguity and role conflict variables in the effect of organizational justice perception on work alienation
Yazar: HATİCE ÜMİT AKSOY UĞURLU
Danışman: PROF. DR. ALTAN DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol stresi = Role stress ; Rol çatışması = Role conflict ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu tez çalışmasında, örgütsel adalet algısının işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde rol belirsizliği ve rol çatışması değişkenlerinin aracı rolü araştırılmaktadır. Bağımsız değişken olarak örgütsel adalet algısı, bağımlı değişken olarak işe yabancılaşma, aracı değişkenler olarak ise rol belirsizliği ve rol çatışması incelenmektedir. Bu doğrultuda öncelikle örgütsel adalet algısı, işe yabancılaşma, rol belirsizliği ve rol çatışması kavramları ayrıntılarıyla ele alınmaktadır. Daha sonra bu kavramların araştırıldığı çalışmalar hakkında bilgi sunulmaktadır. Tez çalışmasının son bölümü ise örgütsel adalet algısının işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde rol belirsizliği ve rol çatışması değişkenlerinin aracı rolünün incelendiği bir araştırmayı içermektedir. Bu bölümde öncelikle araştırmada kullanılacak ölçekler, sonrasında ise İstanbul'da faaliyet gösteren özel hastane çalışanı 542 kişinin katıldığı araştırmanın aşamaları ve bulguları anlatılmaktadır. Araştırmada yer alan hipotezlerin sınanması için Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi kullanılmıştır. Anketi yanıtlayanların demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı analizlerden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda örgütsel adalet algısının işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde hem rol belirsizliği hem de rol çatışması değişkenlerinin aracı rolünün bulunduğu tespit edilmiştir. Ortaya çıkan bu durum örgütsel adalet algısının rol belirsizliği ve rol çatışması aracılığı ile işe yabancılaşmayı etkilediğini göstermektedir.

Anahtar kelimeler: örgütsel adalet, işe yabancılaşma, rol belirsizliği, rol çatışması, aracılık etkisi.

Abstract:
In this thesis study, the mediating role of role ambiguity and role conflict variables in the effect of organizational justice perception on work alienation is investigated. Perception of organizational justice is examined as the independent variable, work alienation as the dependent variable, and role ambiguity and role conflict as mediator variables. In this regard, first of all, the concepts of organizational justice perception, work alienation, role ambiguity and role conflict are discussed in detail. Then, information is presented about the studies investigating these concepts. The last part of the thesis includes a research examining the mediating role of role ambiguity and role conflict variables in the effect of organizational justice perception on work alienation. In this section, first the scales to be used in the research are explained, and then the stages and findings of the research in which 542 private hospital employees operating in Istanbul participated. Structural Equation Model (SEM) analysis was used to test the hypotheses in the research. Descriptive analyzes were used to determine the demographic characteristics of the respondents.
As a result of the research, it was determined that both role ambiguity and role conflict variables had a mediating role in the effect of organizational justice perception on work alienation. This emerging situation shows that the perception of organizational justice affects work alienation through role ambiguity and role conflict.

Keywords: organizational justice, work alienation, role ambiguity, role conflict, mediator role.