Akkaraman ve kangal akkaraman koyunlarının kafatasının bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak üç boyutlu modellenmesi ve morfometrik özelliklerinin incelenmesi
Examination of the morphometric features and three-dimensional modelling of the skull in akkaraman and kangal akkaraman sheep by using computed tomographic images
Yazar: HACER BAŞ EKİCİ
Danışman: PROF. DR. KAMİL BEŞOLUK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NİSA BAŞPINAR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'deki yerli ırklardan olan Akkaraman ve Kangal Akkaraman koyunlarının kafatası özelliklerinin bilgisayarlı tomografi (BT) kullanarak belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Çalışma materyali, 8-12 aylık 12 sağlıklı erkek Akkaraman ve Kangal Akkaraman koyunu başlarından oluşan iki grup içermektedir. Başlar BT cihazıyla taranıp, ardından bu görüntüler 3D Slicer programı kullanılarak üç boyutlu bir yapıya dönüştürülmüş ve morfometrik ölçümler hesaplanmıştır. Her kafada toplam 13 parametre ve 5 indeks ölçülüp, Akkaraman ve Kangal Akkaraman koyunlarının kafatasları arasındaki morfometrik farklılıklar istatistiksel yöntemler kullanılarak belirlenmiştir. İncelenen tüm parametreler ortalama ± SD değerleri olarak ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kafatası uzunluğu, kafatası genişliği, burun uzunluğu, burun genişliği, cranial uzunluk, cranial genişlik, yüz genişliği, foramen magnum yüksekliği, foramen magnum genişliği, en büyük frontal genişlik ve orbitalar arası en kısa genişlik parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Viscerocranium uzunluğu, orbitanın en büyük iç genişliği ve craniofacial indeksler açısından ırklar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmemiştir (p>0,05). Bu sonuç, Akkaraman ve Kangal Akkaraman koyunları arasında önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Geometrik morfometrik analiz sonuçlarında Akkaraman ve Kangal Akkaraman ırkı erkek koyunlarının kafataslarında dorsal yön için protuberantia occipitalis externa'da, sutura coronalis-sutura interfrontalis'in birleşim yerinde, sutura internasalis'in ve fissura interincisiva'nın ön kenarında; lateral yön için processus septalis'in ön ucu ve dorsum nasi'nin dudağa doğru olan eğimini temsil eden 1-10. landmarklar ve occipital bölgeyi temsil eden 6-7. landmarklar düzeyinde şekil farklılığı tespit edilmiştir. Bu analizler sonucunda, kafatasının şekil farklılıkları konusunda daha ayrıntılı bilgi elde edilmiştir. 
Bu çalışma, Akkaraman ve Kangal Akkaraman koyunlarının kafatası morfolojisini anlamak için önemli bir adım olmuştur. Bu veriler hayvanların tür içi varyasyonu ve genetik çeşitliliği hakkında daha fazla bilgi sağlayabilir ve çiftlik hayvanlarının yetiştirilmesi ve yönetimi konusunda yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Akkaraman Koyunu; Geometrik Morfometrik Analiz; Kangal Akkaraman Koyunu; Morfometik Analiz; Üç Boyutlu Modelleme

Abstract:
This study was conducted to determine the craniometric characteristics of the skulls of Akkaraman and Kangal Akkaraman sheep, local breeds in Turkey, using computed tomography (CT).
The study material comprised two groups of 12 heads of healthy male Akkaraman and Kangal Akkaraman sheep, aged 8-12 months. The heads were scanned with a CT device, then these images were converted into a three-dimensional structure using the 3D Slicer program and morphometric measurements were calculated. A total of 13 parameters and 5 indexes were measured in each skull, and the morphometric differences between the skulls of Akkaraman and Kangal Akkaraman sheep were determined using statistical methods. All the characteristics examined were expressed as mean±SD values.
The study results of the craniometric data showed a statistically significant difference in the parameters of skull length, skull width, greatest length of the nasal bone, greatest breadth across the nasal, medial frontal length, cranial width, facial width, height of the foramen magnum, greatest breadth of the foramen magnum, greatest frontal breadth and least breadth between the orbits (p<0.05). No statistically significant difference was observed between the breeds in terms of viscerocranium length, greatest inner width of the orbit, and craniofacial indexes (p>0.05). In the results of the geometric morphometric analysis, a shape difference was detected in the skulls of Akkaraman and Kangal Akkaraman male sheep for the dorsal aspect including protuberantia occipitalis externa, junction of sutura coronalis-sutura interfrontalis, sutura internasalis and the anterior edge of the fissura interincisiva. Besides, shape differences has been determined in the 1st-10th landmarks, the anterior end of the processus septalis and the inclination of the dorsum nasi towards the lip, and in the 6-7th landmarks representing the occipital level. As a result of these analyzes, more detailed information was obtained about the shape differences of the skull.
This study is an important step in understanding the cranial morphology of Akkaraman and Kangal Akkaraman sheep. This information can provide insights into the intraspecific variation and genetic diversity of these animals and can be helpful in the management and breeding of farm animals.
Keywords: Akkaraman Sheep; Geometric Morphometric Analysis; Kangal Akkaraman Sheep; Morphometric Analysis; Three-dimensionally Modelling