Belgradlı Kenan'ın Baytarnamesi (metin-incele-sözlük)
Veterinery Manuscript of Kenan of Belgrade (text- analysis- glossary)
Yazar: BAHAR KUNUL
Danışman: PROF. DR. YAKUP KARASOY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baytarnameler = Veterinary manuscripts ; Belgradlı Kenan Efendi = Kenan of Belgrade

Özet:
Bu çalışma, Muharremü'l-harâm ayının ortalarında 1158'de (17? Şubat 1745) el-Hâc Muhammed bin el-Hâc Alî bin el-Hâc Muhammed el-Belgrâdi tarafından I. Ahmet'in hattatı Kenan Efendi'nin kendi hattıyla yazmış olduğu eserinden istinsah edilen metni bilim dünyasına kazandırmak ve bu eser üzerinden 18. yüzyıl veterinerlik-tıp terimlerini tespit ederek zengin bir dil varlığına sahip olan Türkçeye katkıda bulunabilmek için yapılmıştır. Yazma Konya Mevlana Müzesi Kütüphanesi, 2822 numarada kayıtlıdır.Eser atlarda görülen sancı, öksürük, nefes darlığı, ruam, bağa vb. hastalıkla birlikte, at organlarının faydalarından bahsetmektedir. Bununla birlikte eser de Kanuni Sultan Süleyman'ın Macaristan fethi, Timur'un baytarlığı ve Genç Osman'a ithafen bir baytarname yazıldığı anlatılmaktadır.Çalışmamız giriş, metin, inceleme, sözlük, özel adlar dizini ile tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde baytarlık terimi, baytarnamelerin özellikleri ve üzerinde çalışma yapılmış baytarnemeler kısaca anlatılmıştır. Bizim üzerinde çalışma yaptığımız baytarname ise geniş çaplı olarak ele alınmıştır. Metin bölümünde Bel?r?dlı Ken`?n'ın Bay?arn?mesi, transkripsiyon alfabesiyle Latin harflerine aktarılmıştır. İnceleme bölümünde ise, eserde geçen hastalık adları ve bitki adları çizelge hâlinde gösterilmiş ve eserde kullanılan ölçülerden bahsedilmiştir. Metinden yola çıkarak hazırladığımız sözlük veterinerlik ve eczacılık terimleri ile bitki adlarından oluşmuştur. Eserde geçen özel adların kolayca tespit edilebilmesi içinde özel adlar dizini oluşturulmuştur. Çalışmamızın son kısmına ise incelediğimiz eserin tıpkı basımı eklenmiştir.

Abstract:
The present study was conducted in order to bring in the literary text copied by el-Hâc Muhammed bin el-Hâc Alî bin el-Hâc Muhammed el-Belgrâdi from the work of Kenan Effendi, the calligrapher of Ahmed I, which was written in his own calligraphy in the middle of the month of Muharram ul Haram in 1158 (17? February 1745) to the world of science and by determining the 18th century veterinary medicine terms, to contribute to the Turkish Language, which possesses a rich presence. The manuscript is preserved in Konya Mawlana Museum with the register number 2822.The work makes reference to certain illnesses observed in horses, such as pain, coughing, shortness of breath, glanders and shield and also mentions the usefulness of horse organs. At the same time, the conquest of Hungary by Suleyman the Lawmaker, the veterinary practices of Timur and the existence of a veterinary manuscript written and dedicated to Osman II (The Young) are also described in the manuscript.Our study is comprised of introduction, text, analysis, glossary, proper names index and facsimile sections. The term veterinary medicine, the characteristics of the veterinary manuscripts and other previously studied veterinary manuscripts are briefly reported in the Introduction section. The veterinary manuscript we studied on is discussed more comprehensively. In the Text section, the Veterinary Manuscript written by Ken?an of Belgrade is transformed into Latin letters via transcription alphabet. The names of the illnesses and plants mentioned in the manuscript are presented in Tables and the measures used in the text are given in the Analysis section of the study. The glossary, which we prepared based on the text, includes veterinary medicine and pharmaceutics terms and names of plants. A proper names index was formed for easily finding out the proper names mentioned in the manuscript. The facsimile of the manuscript which we examined is added to the last part of our study.