AK Parti dönemi Türk dış politikası ve Ahmet Davutoğlu etkisi (2002-2016)
Turkish foreign policy in the AK Party period and the impact of Ahmet Davutoğlu (2002-2016)
Yazar: SELAMİ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERTAN AYDIN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Davutoğlu, Ahmet = Davutoğlu, Ahmet ; Osmanlıcılık = Ponottoman ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy ; Yeni Osmanlılar = Young Ottomans

Özet:
Bu tezde, AK Parti'nin Ahmet Davutoğlu etkisindeki dış politika vizyonu, özellikleri ve sonuçları incelenmektedir. Davutoğlu Dış Politikası (DDP) söylemlerinin yoğun olarak kullanıldığı bu dönemle, Geleneksel Türk Dış Politikası (GTDP) bakış açılarının hâkim olduğu dönemler mukayeseli olarak ele alınmıştır. Bir başka deyişle bu tez, GTDP'nin realist, güvenliği önceleyeci, görece olarak içe kapanmacı, statüko eksenli ve komşularla mesafeli dış politika anlayışına alternatif olarak beliren Davutoğlu çizgisindeki AK Parti'nin temsil ettiği idealist, değer odaklı, proaktif ve Türkiye'yi bölgesel bir güç yapma hedefindeki dış politika vizyonunu detaylı bir biçimde ele almaktadır. 'Yumuşak Güç', 'Komşularla Sıfır Sorun', 'Proaktif Dış Politika', 'Akil Ülke', 'Merkez Ülke', 'Düzen Kurucu Ülke' ve 'Çok Boyutlu Çok Kulvarlı Dış Politika' başta olmak üzere DDP döneminde yoğun olarak kullanılan dış politika kavramları ayrı ayrı analiz edilerek, bu kavramların Türkiye'nin Osmanlı hinterlandında artan etkinliğine ne tür katkılar yaptığı tartışılmaktadır. Teorik çerçevesi genel olarak Stratejik Derinlik'te çizilen, kimi çevrelerce Yeni Osmanlıcılık olarak da ifade edilen yaklaşımlarca çerçevelenen bu tez, 2002-2016 arası döneme yoğunlaşmaktadır. 
Çalışmada, Davutoğlu etkisindeki AK Parti dış politikası kapsamlı bir biçimde tartışılarak, süreç içerisinde izlenen politikaların başarısızlığa uğrama sebepleri ve Davutoğlu'na yönelik eleştiriler de ele alınmaktadır. Araştırma ve analiz için nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimleme analizi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre DDP, GTDP ile farklılıklar taşımaktadır. AK Parti dış politikasının temel felsefesi ve ideolojik ekseni ağırlıklı olarak Ahmet Davutoğlu tarafından belirlenmiştir. Davutoğlu döneminde uygulanan politikaların sonuçlarının başlangıçtaki hedeflerle örtüşmediği ortaya çıkmıştır.
Türk Dış Politikası'nda komşularla ilişkiler, Davutoğlu'nun etkili olduğu AK Parti iktidarı döneminde uygulanan idealist uygulamalarla 'sırf sorun'dan 'sıfır sorun'a evrildi. Ancak Arap Baharı'nın yarattığı yeni durumla 'sıfır sorun'dan 'sırf sorun'a dönen komşularla ilişkiler, ulusal ve küresel konjonktürün negatife dönmesi DDP'nin çizdiği hedefleri gerçekleştirme hususunda yetersiz kalmasına neden oldu. Türk dış politika vizyonu tekrar 'sırf sorun'a evrilerek döngüsünü tamamlamış oldu. Bölgede katılımcılık ilkesi ile yeni bir düzen inşa etmeye çalışan DDP vizyonunun, Arap Baharı ile birlikte hedeflerinden giderek uzaklaştığı, başlangıçtaki idealizmin yerini karamsar bir realizme bıraktığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Ahmet Davutoğlu, Yeni Osmanlıcılık, AK Parti, Davutoğlu Dış Politikası, Geleneksel Türk Dış Politikası

Abstract:
In this thesis, the AK Party's foreign policy vision, characteristics and results under the influence of Ahmet Davutoğlu are discussed. This period, in which Davutoğlu Foreign Policy (DFP) discourses were used extensively, and the periods when Traditional Turkish Foreign Policy (TTFP) perspectives were dominant were handled in comparison. In other words, this thesis aims to discussed AK Party's idealistic, value-oriented, proactive, and the foreign policy vision to make Turkey is a regional power in detail. This period has a foreign policy characteristic in Davutoğlu's line. And it emerged as an alternative to TTFP understanding that is realistic, security-focused, relatively introverted, status quo-oriented and away from neighbors. 'Soft Power', 'Zero Problems with Neighbors', 'Proactive Foreign Policy', 'Wise Country', 'Central Country', 'Establishing Country' and 'Multi-Dimensional Multi-Lane Foreign Policy' concepts which were used extensively during the DFP period, were analyzed separately and what kind of contribution to Turkey's increasing activity of these concepts are discussed in the Ottoman hinterland made. This thesis, whose theoretical framework is generally drawn in Strategic Depth, focuses on the period between 2002-2016. 
In the study, the foreign policy of the AK Party on the axis of Davutoğlu is discussed comprehensively, the reasons for the failure of the policies followed in the process and the criticisms against Davutoğlu are also discussed. For the research and analysis, document analysis and descriptive analysis method, which are qualitative research methods, were used. According to the results of the study, the Ak Party's foreign policy has historically been different from the Traditional Turkish Foreign Policy. The main philosophy and ideological axis of the AK Party's foreign policy was determined mainly by Ahmet Davutoğlu. It has been revealed that the results of the policies implemented during the Ahmet Davutoğlu period do not match the initial objectives.
The foreign policy ideals, under the influence of Ahmet Davutoğlu, were insufficient to achieve the goals set by the national and global conjuncture turning negative. The relations with neighbors that have turned from 'zero problems' to 'completely problems' and the Arab Spring turned into bloody wars, the Turkish foreign policy vision turned into a 'completely problem' and completed its cycle. It can be said that the vision of the DFP, which is trying to build a new order with the principle of participation in the region, gradually moved away from its goals with the Arab Spring, and the original idealist utopia was replaced by a pessimistic realism

Keywords: Ahmet Davutoğlu, Neo-Ottomanism, AK Party, Davutoğlu Foreign Policy, Traditional Turkish Foreign Policy