Kurumsal risk yönetimi ve yönetim muhasebesi sisteminin firma performansı üzerine etkisi
The effect of enterprise risk management and management accounting system on firm performance
Yazar: CANAN DOĞRU
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ÖZER
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kurumlardaki bilgi ve kontrol sistemlerinin parçası olan yönetim muhasebesi sistemleri (YMS) ve kurumsal risk yönetimi (KRY) uygulamalarının benimsenmesi ve etkileri, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, çevresel ve örgüte özgü faktörlerin YMS ve KRY üzerindeki etkilerini; YMS ve KRY ilişkisini, YMS ve KRY'nin firma performansı üzerindeki etkilerini ve bu ilişkilerde aracı rolü olduğu düşünülen stratejik planlamanın etkisini ampirik olarak incelemektir. Bu amaçla, İstanbul Sanayi Odası'nın yayınladığı 2019 yılı Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu listesinde yer alan 99 firmadan anket yolu ile elde edilen veriler PLS-SEM ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları (i) farklılaştırma ve maliyet liderliği stratejilerinin, YMS üzerinde doğrudan pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Örgüt kültürü, rekabet yoğunluğu ve algılanan çevresel belirsizliğin, YMS üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, örgüt kültürü, maliyet liderliği stratejisi aracılığıyla; rekabet yoğunluğu ise, sırasıyla örgüt kültürü ve maliyet liderliği stratejisi seri aracılığıyla dolaylı olarak YMS'yi pozitif yönde etkilemektedir. (ii) Örgüt kültürü ve farklılaştırma stratejisinin KRY üzerinde doğrudan pozitif yönlü bir etkisi bulunmaktadır. Maliyet liderliği stratejisi, rekabet yoğunluğu ve algılanan çevresel belirsizliğin KRY üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, maliyet liderliği stratejisi, YMS aracılığıyla; rekabet yoğunluğu, örgüt kültürü aracılığıyla; algılanan çevresel belirsizlik, farklılaştırma stratejisi aracılığıyla dolaylı olarak KRY'yi pozitif yönde etkilemektedir. (iii) KRY ve stratejik planlamanın firma performansı üzerinde doğrudan pozitif yönlü bir etkisi bulunmaktadır. YMS'nin firma performansı üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır Bununla birlikte, YMS, sırasıyla KRY ve stratejik planlama seri aracılığıyla firma performansını dolaylı olarak pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
The adoption and effects of management accounting systems (MAS) and enterprise risk management (ERM) practices, which are part of information and control systems in companies, are the subject of this study. The aim of this study is to examine the effects of environmental and organization-specific factors on MAS and ERM; the relationship between MAS and ERM; the effects of MAS and ERM on firm performance; and the impact of strategic planning, which is considered to play a mediating role in these relations. For this purpose, PLS-SEM was used to analyze the data obtained through the survey from 99 companies in the list of Turkey's 500 largest industrial firms in 2019 published by the Istanbul Chamber of Industry. The results of the research indicate that (i) differentiation and cost leadership strategies have a direct positive impact on MAS. The direct impact of organizational culture, intensity of competition, and perceived environmental uncertainty on MAS is not significant. However, the organizational culture positively affects MAS through cost leadership strategy, and the intensity of competition positively affects MAS sequentially through organizational culture and cost leadership strategy. (ii) Organizational culture and differentiation strategy have a direct positive impact on ERM. The direct impact of cost leadership strategy, intensity of competition, and perceived environmental uncertainty on ERM is not significant. However, the cost leadership strategy indirectly affects ERM positively through MAS. The intensity of competition indirectly affects ERM positively through the organizational culture. The perceived environmental uncertainty indirectly affects ERM positively through the differentiation strategy. (iii) ERM and strategic planning have a direct positive impact on firm performance. The direct impact of MAS on firm performance is not significant. However, MAS indirectly affects firm performance sequentially through ERM and strategic planning.