Normatif mantık ve mümkün dünya üzerine bir inceleme
An analysis on normative logic and possible world
Yazar: ERKAN DEVİREN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÇAKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Mantık = Logic ; Norm = Norm ; Normatiflik = Normativity ; Ontoloji = Ontology

Özet:
Normatifliğin olgusallık üzerinden olan-olması gereken ayrımı yapılarak tanımlanması kendi içerisinde bir ironi barındırmaktadır. Bu ironi ise arkasında dil-dışı gerçeklik hakkında söz edebilmemiz için kullandığımız dilin kendisinin normatif olması gibi bir olguyu saklamaktadır. Gerçek üzerine konuşma demek olan mantık, yaygın kanıya göre normları olması gerekene iter gibi gözükse de, bu yanılsama yaygın kullanımdan ileri gelmektedir. Normlarla olması-gerekeni kurgulayan sistemlerin düzenlendiği doğrudur. Fakat normatifin olan-olmadığı ya da şu anda vuku-bulmadığı doğru değildir. Normların beşeri ilişkiler sonucu ortaya çıktığı ve temel ilişkinin biraradalık ilişkisi olduğu kabul edildiğinde, varlığı meydana getiren şeyler arasındaki ontolojik biraradalık ilişkisine dönüp bakmamız icap eder. Kaldı ki, seçilen kurama göre ontolojik olarak belirlenmiş özellik ve ilişkilerden ibaret olan somut nesne gibi fiziksel bağlamda insan dediğimiz varlık da bir somut nesnedir. Bu ontolojik temelde normların olanlar içindeki yeri açıktır. Bu kuramsal yaklaşımın tutarlılığını denetlemek ise mantığın diğer bir görevidir. Nitekim mantıkça olanaksız durumlar içeren bir dünya gerçek dünyanın ötesinde mümkün dünya bile değil, imkansız dünyadır. Mantık çerçevesinde yaratıcı eylem olarak insanı eylemde bulunmaya zorlayan her türlü hareket kalıplaştıkça normatif eylemlere dönüşmektedir. İnsanın yeryüzünde var olmaya başladığı andan beri süregelen bu emir komuta zincirleri ise insan düşünce sistemini ve normatif mantığı oluşturmaktadır. Ne yazık ki sahip olduğumuz normatif mantığı çoğu zaman fark edemiyoruz. Fakat tarihi bir mekana gittiğimizde ve oradaki mimari doku, kültür ve teknolojinin ait olduğu zamanı fark ettiğimizde normlara ve normatif mantığa ayak bastığımızı; onların sesini, kokusunu ve sıcaklığını duyduğumuzu hissederiz. Bizden miras kalan mekanlarda gezecek olanlara soğuk duvarlar bırakmak ise normlarına sahip çıkmayan bir mantığın ürünü olabilir. Bu nedenle analitik felsefe geleneğinden ve metodolojisinden yararlanılarak çözümlenen bu türden bir işleyişi ortaya koymak, literatürdeki normatif mantık konulu çalışmaların ontolojik yönü eksik bulunduğu için gerekli görülmüştür.

Abstract:
It has an irony in itself that the normativity is defined by is-ought distinction in factivty. And this irony disguises behind itself a phenomenon that the language itself, which we use to talk about the extra-linguistic reality, is normative. The logic which means speaking about reality, seems like pushing norms into ought according to a widely-held opinion; this illusion stems from common usage of the word 'logic'. It is right that the systems constructing organized by norms. However, it is not correct that the normative is non-is or does not occur at the moment. When it is accepted that norms emerge as a result of human relationships and the main relationship is compresence, we should have a look at the ontological compresence relationship of things forming the existence. Moreover, the being we called as human being in the physical context is a concrete object too, like the concrete object consisting of ontologically particular properties and relationships according to the selected theory. At this ontological base the place of norms among beings is clear. And to check the consistence of this theoretical approach is another mission of logic. In fact, a world including logically impossible states of affairs is beyond actual world, not even a possible world; it is just an impossible world. Every types of movement as creative action forcing the person to act by creative attitude in the framework of logic transformed into normative actions by taking a fixed form. And those command chains which have been existed since the appearance of human beings on earth constitute human thought system and normative logic. Unfortunately we cannot usually notice the normative logic we have. But when we go to a historical location and are aware of the time the architectural design, culture and technology are belonging to, we feel that we set foot on norms and the normative logic and feel their feel sound, scent and warmness. And to hand down cold walls for the ones who will visit the places inherited from us may only be the result of a logic not owning its norms. Consequently, it is considered necessary to bring about this kind of discussion analyzed by making use of analytical philosophy tradition and methodology, because the ontological side of the studies in the field of the normative logic in the literature seems incomplete.