Duyuların edebiyatı: Edebiyatta karşıt diskur olarak üstün özellikler
The literature of the senses: Superior traits in literature as counter-discourse
Yazar: İNTİKAM İLKAY ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. NEVZAT KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Edebiyat kuramları = Literary theories ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Kültürel ekoloji = Culturel ecology ; Palahniuk, Chuck = Palahniuk, Chuck

Özet:
Bu çalışma, Chuck Palahniuk'un bilim kurgunun alt dallarından olan distopya türünde yazdığı Çarpışma Partisi adlı postmodern romanını, Kültürel Eleştiri Olarak Edebiyat kuramını temel alarak ele almaktadır. Hubert Zapf'ın Literature as Cultural Ecology: Sustainable Texts adlı kitabı, tezimizin teorik altyapısını oluşturmaktadır. Zapf'a göre yaratıcı edebiyat, kültür ve doğa arasındaki temel ilişkiyi çok yönlü, özdüşünümsel ve dönüştürücü yollarla ele alır ve söylemin ekolojik bir boyutunu üretir. Kültürel Ekoloji Olarak Edebiyat, yaratıcı edebiyatın daha geniş kültür ve kültürel söylemler sistemi içinde ekolojik bir güç olarak işlev gördüğü tezini savunur. Friedrich Nietzsche'nin Tragedya'nın Doğuşu adlı kitabında, Apollon ve Dionysos üzerine temellendirdiği kültür kuramı ve Helene Deutsch'un A Psychoanalytic Study of the Myth of Dionysus and Apollo başlıklı Apollon ve Dionysos mitleri üzerine yaptığı psikanalitik çalışması çalışmamızın şekillenmesinde büyük ölçüde etkili olmuştur.

Temellerinde Antik Yunan ve düalist bir varlık felsefesi yatan Batı kültür ve medeniyeti, insanı merkeze yerleştiren aydınlanmacı bir yaklaşımla insan dışındaki doğayı bir araç olarak görmüş ve faydacı bir yaklaşımla doğayı talan etmiştir. Batı, iki büyük dünya savaşı ve Sanayi Devrimi'nin ardından bu faydacı tutumun sürdürülebilir olmadığı gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalmış ve yenileyici ve dengeleyici yeni bir yaklaşım arayışına girmiştir. Son dönemlerde ekolojik düşüncede önemli bir görünürlük kazanan ve disiplinlerüstü bir çalışma alanı olan Kültürel Ekoloji Olarak Edebiyat kuramı, edebi eserlerin kültüre karşı sembolik bir tepkide bulunduğunu ve bu tepkinin kültürü yenileyici, dönüştürücü ve dengeleyici bir güç olduğunu öne sürer. Bu bağlamda, çalışmamızın amacı, Chuck Palahniuk'un Çarpışma Partisi romanının kültürel söylemler içinde ekolojik bir güç işlevi gördüğünü ortaya koymak ve romanda betimlenen doğa-kültür çatışmasının nasıl dengeleyici ve sürdürülebilir bir dinamizme dönüştüğünü göstermektir.

Abstract:
In this study, Chuck Palahniuk's dystopic postmodern novel Rant is analyzed in the context of Literature as Cultural Ecology. Hubert Zapf's Literature as Cultural Ecology: Sustainable Texts constitutes the theoretical background of our thesis. According to Zapf, creative literature contextualizes the fundamental relationship between culture and nature in multiple reflective and transformative ways and produces an ecological dimension of discourse. The theory of Literature as Cultural Ecology argues that creative literature functions as an ecological force within the broader system of culture and cultural discourses. Friedrich Nietzsche's distinguished work The Birth of Tragedy and Helene Deutsch's A Psychoanalytic Study of the Myth of Dionysus and Apollo have been effective in shaping our study.

Western culture and civilization, the foundation of which is based on the philosophy of Ancient Greece and ontological dualism, instrumentalized and colonized nonhuman nature with an anthropocentric and pragmatic approach reaching its peak through modernity and the Enlightenment. Having gone through two world wars and the Industrial Revolution, the West had to face the fact that this pragmatic approach is not sustainable and, albeit late, felt the need to seek a new regenerative approach. Literature as Cultural Ecology, which has recently gained significance in ecological thought as a transdisciplinary field of study, argues that literary works have a symbolic response to ossified structures of the prevailing culture, and this reaction functions as a transformative and reintegrative force. In this context, the purpose of our study is to explain how Chuck Palahniuk's novel Rant functions as an ecological force within cultural discourses and to discuss how culture-nature conflict depicted in the novel can turn into a sustainable and balancing dynamic.