Merhamet ile mutluluk arasındaki ilişkide katkının aracı rolü ve yetişkin bireylerin görüşleri: Karma model
The intermediate role of contribution in the relationship between compassion and happiness and the opinions of adult individuals: The mixed model
Yazar: ABDULLAH ALDEMİR
Danışman: PROF. DR. SEHER BALCI ÇELİK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Karma modeller = Mixed models ; Merhamet = Mercy ; Mutluluk = Happiness ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Türlerarasılık = Intermediality ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırma, yetişkin bireylerde merhamet, katkı ve mutluluk kavramlarını incelemeyi hedeflemiştir. Karma modelde yapılan bu araştırma açıklayıcı sıralı desene dayanmaktadır. Çalışma grubu uygun örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırmanın nicel kısmı Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinde yaşayan 1018 yetişkin birey oluşturmuştur. Çalışmanın nitel kısmını ise Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinde yaşayan 17 yetişkin birey meydana getirmiştir. Araştırmanın nicel kısmı için Üç Boyutlu Katkı Ölçeği, Oxford Mutluluk Ölçeği ve Merhamet Ölçeğinden faydalanılmış olup nitel kısım için ise, kişisel bilgi formuyla birlikte açık uçlu sorulardan meydana gelen yedi maddelik yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Oluşturulan formdaki üç madde merhamet, üç madde katkı ve bir madde de mutlulukla ilgilidir. Katılımcılardan elde edilen nicel verilerin çözümlenmesi ve yorumlanması için IBM SPSS 21 ile AMOS programlarından yararlanılmış olup nitel verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yönteminden faydalanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi sonrasında merhametin katkıyı anlamlı bir şekilde yordadığı ve katkının da mutluluğu anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte merhamet ve mutluluk arasındaki ilişkide katkının kısmi aracı rolü olduğu anlaşılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ile yapılan içerik analizine bağlı olarak merhamet, katkı ve olumlu duygulanım olmak üzere üç tema elde edilmiştir. Merhamet temasına bağlı üç alt tema ve katkı temasına ait üç alt temaya ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel bölümüne ilişkin sonuçlara bakıldığında, katılımcıların diğer insanlara karşı merhametli yaklaşabilmelerini olumlu anlamdaki duygu, düşünce, tutum ve davranışlarla sağlayacakları sonucuna ulaşılmıştır.  Bununla birlikte katılımcıların herhangi bir konuda biriyle ilgilenirken edindikleri deneyimin kendilerine olumlu katkılar sağlayacağını, kendilerinden farklı olarak edindikleri tecrübe ile topluma ve ailelerine de olumlu katkılarda bulunacakları sonucu elde edilmiştir. Ayrıca katılımcıların herhangi bir konuda birine gönüllü olarak vakit ayırmalarının ve o kişiye olumlu katkılarda bulunmalarının kendilerinde olumlu duygular meydana getireceği sonucu elde edilmiştir. Araştırma bulguları, alanyazına bağlı olarak tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The current study aims to examine the feelings of compassion, contribution and happiness in adults. Designed in the mixed model, it employs sequential explanatory pattern. The participants were chosen by convenient sampling. The quantitative part of the study was conducted with 1801, and the qualitative one was conducted with 17 adults, all from Turkey. 3-Dimensional Contribution Scale, Oxford Happiness Scale and Compassion Scale were employed for the quantitative part while a personal information form and a semi-structured interview form composed of 7 open-ended items were used for the qualitative part. 3 items encompassed compassion, 3 items defined contribution and 1 item pointed happiness. The quantitative data were analyzed via IBM SPSS 21 and AMOS Graphics while the qualitative data were content-analyzed. The qualitative data showed that compassion positively predicted contribution, and that contribution positively predicted happiness. Accordingly, a partial mediating role of contribution between compassion and happiness was found. Content analysis of the qualitative data extracted three themes as compassion, contribution and positive affect. Also, 3 subthemes from compassion and 3 subthemes from contribution were extracted. The quantitative data findings showed that the participants can show compassion towards others through positive feelings, thoughts and attitudes. The participants also expressed that experience gained by caring for others shall produce contribution to self, and that they can be contributive to society and families by the aid of this experience. In addition, it was concluded that the participants' voluntarily allocating time to someone on any subject and making positive contributions to that person would create positive feelings for them. The results were discussed in accordance with the literature and suggestions were made accordingly.