Fas ve Cezayir'de berberi kimlik ve siyaseti
Identity and politics of berbers in Morocco and Algeria
Yazar: SEVDE ZEYNEP OCAK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET UYSAL
Marmara Üniversitesi / Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Berberiler = Berbers ; Cezayir = Algeria ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Fas = Morocco ; Kimlik = Identity ; Kimlik sorunu = Identity problem ; Orta Doğu = Middle East ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Fas ve Cezayir'de son kırk yıldır görünürlük kazanan Berberi kimlik siyasetini, Yeni Toplumsal Hareketler kuramı çerçevesinde incelemektir. Tezin ilk ana bölümünde Berberi kimliğinin geçirdiği tarihsel tecrübe ele alınmıştır. Berberi-Arap unsurlar arasındaki ayrım, sömürge politikalarıyla şekillenmiş ve her iki ülkede Berberi-devlet ilişkileri birbirinden farklı gelişmiştir. Fas'ın işbirliğine dayanan devlet politikalarıyla büyük ölçüde sorunsuz seyreden Berberi-devlet ilişkileri Cezayir'de her zaman daha fazla inişli çıkışlı olmuştur. Fransa'da yaşayan Cezayirli Berberilerin oluşturduğu diyaspora tarafından desteklenen Berberi Hareketi, düzenledikleri protesto ve grevlerle her zaman Cezayir gündeminde kalmayı başarmıştır. "Berberi Kimliğinin İnşası" adını taşıyan ikinci ana bölümde ise, bir toplumsal hareket olarak Berberi aktivizminin kimlik söylemi analiz edilmiştir. Bu amaçla Berberi entelektüeller tarafından ortaya konan dilbilimsel, kültürel ve edebi çalışmalar kültürün otantikliğini ispat etmeye çalışmakta ve Berberi kimlik muhayyilesinin katmanlarını oluşturmaktadır. Ayrıca Fas ve Cezayir'de ulus-devletin kuruluşu ile ortaya çıkan Müslüman-Arap kimliği karşısında konumlandırılan seküler Berberi kimliği ve çok kültürlülük tartışmalarına da yer verilmiştir. Araştırmanın ana bulgusu, Berberi kimlik siyasetinin geldiği noktanın, ulus-devlet sınırlarını aşıp, sanal ortamda şekillenen ve Fas'a veya Cezayir'e has sosyal bir hareket olmaktan çıkarak kendisini Berberi/Emâziğ tanımlayan toplulukların sahiplendiği bir harekete dönüştüğü gerçeğidir. Sonuç olarak bu çalışmada, Berberi kimlik hareketinin, etnik kimliği kurgulayan değerleri merkeze almış, eylemlerini sosyoekonomik taleplerden çok kimlik ve yaşam biçimlerine yönelik talepler doğrultusunda yürüten yeni bir sosyal harekete dönüştüğü ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate identity politics of Berbers which has gained visibility for last forty years, in the context of New Social Movement theory. In the first main chapter, historical experience of Berber identity was covered. The division between Arab and Berber components was shaped by colonialist policies and the relationship between Berbers and state has developed differly from one in Morocco and another in Algeria. The relationship between Berbers and state does not have any problem by and large due to the co-optation state policies of Morocco, whereas it has always more fluctuations in Algeria. Berber Movement which was supported by Algerian Berbers diaspora living in France, is always successful to be visible in Algerian political context with the protests and strikes. In the second main chapter "Construction of Berber Identity", identity discourse of Berber activism was analyzed as a social movement. Linguistic, literature, and cultural studies conducted by Berber intellectuals, seek to prove the authenticity of culture and constitute the layers of imagination of Berber identity. Furthermore, secular Berber identity and multi culturalism which were put forward as a reaction to Muslim-Arab identity in formation of nation-state ideology in Morocco and Algeria were also discussed. The current state of politics of Berber identity has reached the point of being a social movement in which it goes beyond the borders of nation-state and shaped in virtual sphere. Moreover, it is a social movement that is no longer belongs to Morocco and Algeria but belongs to those who identify themselves as Berbers/Amazigh. As a result, in this study it is revealed that Berber identity movement has transformed a new social movement in which based on values of construction of ethnic identity and conducts its activism being devoted to values of identity and life style rather than socio-economic demands.