Bayburt ilinde farklı yetiştirme sistemi uygulanan tavuklardan elde edilen yumurtaların kalite kriterleri üzerine mevsimin etkisi
The effect of the season on the quality criteria of eggs obtained from chickens with different breeding system in Bayburt
Yazar: ORHAN ATLIHAN TEKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EMRE TEKCE
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture ; Zooloji = Zoology
Dizin: Bayburt = Bayburt ; Mevsimsel etki = Seasonal effect ; Yetiştirme = Training ; Yumurta kalitesi = Egg quality ; Yumurta tavukları = Laying hens

Özet:
Bu çalışmada; Bayburt ilinde farklı yetiştirme sistemi uygulanan tavuklardan (Kafes sistemi, aile tipi ve Serbest gezen sistem) elde edilen yumurtaların kalite kriterleri (dış ve iç kalitesi ) üzerine mevsim (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla Bayburt ilinde faaliyet gösteren 3 farklı yetiştirme sistemi uygulanan işletmelerden her bir mevsim döneminde 50 adet olmak üzere toplamda 600 adet yumurta örneği incelenmiştir. Mevsimin yumurta dış kalite analizi üzerine etkisi incelediğinde; kış mevsiminde kırılma mukavemeti, kabuk kalınlığı, sarı yüksekliği, sarı indeksi; ilkbahar mevsiminde sarı çapı; yaz mevsiminde şekil indeksi, sarı renk, haugh birimi, kırılma mukavemeti, kabuk kalınlığı, kabuk ağırlığı,  sarı çapı; sonbahar mevsimin de ise şekil indeksi, yumurta ağırlığı, sarı renk, kabuk kalınlığı, kabuk ağırlığı, sarı yüksekliği ve sarı çapında mevsimin etkisi önemli (p<0,05) iken diğer dış kalite unsurları üzerine etkisi olmamıştır (p>0,05). Yetiştirme sistemleri bakımından değerlendirdiğimizde ise şekil indeksi (%) ve yumurta ağırlığında serbest gezen sistemde toplanan yumurtalardan en iyi sonuçlar elde edilirken kafes sisteminde sarı renkte en iyi sonuçlar elde edilmiştir (p<0,05). Mevsimin yumurta iç kalite üzerine ise yumurtanın sarı kısmında kış mevsiminde protein, ilkbahar ve yaz mevsiminde beta karoten (µg/g)(p<0,05); yumurta ak kısmında sonbahar mevsiminde Ph, kış ve yaz döneminde protein (p<0,05); yumurta geneli üzerine mevsimin etkisine bakıldığında kış döneminde kuru madde ve kül değerlerinin etkilendiği diğer iç kalite unsurları üzerine etkisinin olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Yumurta iç kalite unsurları üzerine yetiştirme sistemlerini değerlendirdiğimizde yumurta sarısında protein ve beta karotende serbest gezen sistemde, yumurta ak kısmında ph ve protein üzerine aile ve kafes işletmelerinde, yumurta tümü üzerine ise kuru madde ve kul oranı üzerine serbest gezen sistemlerde yetiştirilen yumurtalarda en iyi sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yumurtacı tavuk, yetiştirme sistemleri, mevsim etkisi, yumurta iç ve dış kalitesi

Abstract:
This work; The effect of eggs produced with different breeding techniques (cage system, family type and free-range system) on the external and internal quality of eggs in different seasonal periods (spring, summer, autumn and winter) was investigated. For this purpose, a total of 600 egg samples, 150 of which are in different seasonal processes, from 3 different breeding systems operating in Bayburt province were examined. When examining the seasonal effect of egg external quality analysis; Fracture Strength in winter, Shell thickness, yellow height, yellow index, yellow diameter in spring, shape index in summer, yellow color, haugh unit, breaking strength, shell thickness, shell weight, yolk diameter, shape index in autumn, egg weight While the best results were obtained, yellow color, shell thickness, shell weight, yellow height and yellow diameter had no effect on other data (p<0.05). When evaluated in terms of rearing systems, the best results were obtained in free-range, yellow color cage systems in Shape Index (%) and egg weight (p<0.05). In the internal quality analysis, the yolk part of the egg is high in protein depending on the season, except for the winter period, the best results in terms of rearing systems are obtained in the free-range system (p<0.05), and in terms of beta carotene (µg/g), it is seasonal. In terms of growing systems, it was determined that the best results were obtained in the free-range system (p<0.05). In terms of protein in the white part of the egg, the best results were obtained in the winter season depending on the season, and in the cage system and family businesses in terms of rearing systems (p<0.05). When evaluated in terms of the whole egg, it was determined that the best results in terms of season in terms of ash ratio (%) were in summer, free-range in terms of breeding systems (p<0.05), and the highest summer months in terms of oil % of eggs (p>0.05).

Keywords: Layer chicken, rearing systems, seasonal effect, egg ınternal and external quality