Opiyat kullanım  bozukluğu  olan hastalarda zihin kuramı ve aleksitiminin bağımlılık şiddetiyle ilişkisi
The relationship between theory of mind and alexithymia with severity of addiction in patients with opiate use disorder
Yazar: DAMLA AK
Danışman: DR. MİNE ERGELEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olan opiyat kullanım bozukluğu (OpKB) fiziksel ve ruhsal bozuklukların yanı sıra sosyal sorunlara da yol açmaktadır. OpKB tanısı almış hastaların zihin kuramının temel bileşenlerinden duygu tanıma işlevinin bozuk olması başkalarının niyetlerini veya zihinsel durumlarını değerlendirme biçimlerini etkileyerek sosyal ortamlarda zorluklara yaşamalarına neden olmaktadır. Yaşanan kişilerarası zorlukların, bu hastalarda madde kullanım davranışını sürdürmek açısından önemli bir risk faktörü olabileceği bilinmektedir. Bu duygu tanıma işlevlerinin bağımlılık üzerine etkisini anlamak bu hasta grubu için daha etkin tedavi seçenekleri sağlayabilmek açısından önemlidir. Bu çalışmada zihin kuramı ve aleksitiminin bağımlılık şiddetiyle olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Araştırmamız İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM (Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi) Kliniği'nde yatarak tedavi gören, DSM-5'e göre Opiyat Kullanım Bozukluğu tanısı konan, en az 2 hafta buprenorfin/nalokson tedavisi altında olan ve yoksunluk bulguları gerileyen 45 hasta ve 44 sağlıklı kontrol üzerinde yapıldı. Çalışmaya dahil edilenler kişilere DSM-5'e göre yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5/CV) ile sosyodemografik ve klinik veri formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulandı. 

Bulgular: Yapılan istatiksel analizler sonucunda OpKB tanılı hasta grubunda GZOT puanı kontrol grubuna göre daha düşük bulundu (p<0,05), TAÖ-A ve TAÖ-B puanları daha yüksek bulundu (p<0,05). Gruplar arasında TAÖ-C ve TAÖ-total puanlı arasında anlamlı fark saptanmadı. Hasta grubunda GZOT ile BAPİ şiddetli istek alt ölçeği arasında negatif korelasyon saptandı (p<0,05), BAPİ total ve BAPİ diğer alt ölçekler arasında ilişki saptanmadı. BDE kontrol altına alındığında GZOT ve BAPİ arasında ilişki saptanmadı. TAÖ ile BAPİ arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,05). GZOT ile TAÖ arasındaki ilişkiye hasta grubunda ve kontrol grubunda ayrı olarak bakıldı, ilişki saptanmadı.

Tartışma ve Sonuç: Opiyat kullanım bozukluğu tanılı hastalarda zihin kuramının sağlıklı kontrollere bozuk olması, zihin kuramı bozuldukça madde isteğinin artması ve aleksitimi ile bağımlılık şiddeti arasında pozitif yönlü bir ilişki olması, OpKB hastalarının, kendi duygularını ve diğer insanların duygularını tanımakta zorluk yaşadığını, bununla baş edebilmek için madde kullanımını sürdürdüğü ve şiddetli istek yaşadığını düşündürmektedir. OpKB hastalarında ZK işlevleri ve aleksitiminin değerlendirilmesi, kronik ve nükslerle seyreden hastalığın etiyolojisini ve risk faktörlerini anlamaya, daha kapsamlı ve etkin tedavi seçenekleri sağlayabilmeye olanak sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: Opioid use disorder (OUD), a major public health problem worldwide, causes social problems as well as physical and mental disorders. The impaired emotion recognition function, one of the basic components of theory of mind, in patients diagnosed with OUD affects the way they evaluate others' intentions or mental states, causing them to experience difficulties in social environments. It is known that interpersonal difficulties may be an important risk factor for continuing substance use behavior in these patients. Understanding the impact of these emotion recognition functions on addiction is important to provide more effective treatment options for this patient group. This study aimed to investigate the relationship between theory of mind and alexithymia and addiction severity.

Materials and Methods: Our research was carried out in Istanbul Erenköy Psychiatric and Neurological Diseases Training and Research Hospital Alcohol and Drug Addictions Treatment and Research Clinic, with 45 patients diagnosed with OUD according to DSM-5, who were hospitalized, treated with buprenorphine/ naloxone for at least 2 weeks and whose withdrawal symptoms had regressed and 44 healthy controls. A structured clinical interview according to DSM-5 (SCID-5/CV) was applied by the researcher and the self-report scales sociodemographic and clinical data form, Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Addiction Profile Index (BAPI). and Beck Depression Inventory (BDI) were administered to the participants.

Results: As a result of the statistical analysis, the RMET score was found to be lower in the patient group diagnosed with OUD than the control group (p<0.05), and the TAS-A and TAS-B scores were found to be higher (p<0.05). No significant difference was detected between the groups in terms of TAS-C and TAS-total scores. In the patient group, a negative correlation was detected between RMET and BAPI craving subscale (p<0.05), but no correlation was found between RMET and BAPI total and other BAPI subscales. When BDI was controlled, no relationship was found between RMET and BAPI. A positive correlation was detected between TAS and BAPI (p<0.05). The relationship between RMET and TAS was examined separately in the patient group and the control group, but no relationship was detected.

Conclusion: In patients diagnosed with opioid use disorder, the theory of mind is impaired compared to healthy controls, as the theory of mind deteriorates, the desire for substances increases, and there is a positive relationship between alexithymia and addiction severity. These results suggest that, OUD patients have difficulty in recognizing their own emotions and the emotions of other people, so they continue to use substances to cope with this and experience intense cravings. Evaluation of ToM functions and alexithymia in OUD patients will enable us to understand the etiology and risk factors of the chronic and recurrent disease and to provide more comprehensive and effective treatment options.