Sistemik lupus eritematozuslu hastalarda avasküler nekrozun değerlendirilmesi
Evaluation of avascular necrosis in patients with systemic lupus erythematosus
Yazar: AYŞEGÜL ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. DİDEM ARSLAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda sistemik lupus eritematozus hastalığı seyrinde gelişen avasküler nekroz olgularının klinik özelliklerinin ve avasküler nekroza neden olabilecek risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: ÇÜTF Hastanesi Romatoloji polikliniğine Ocak 2012 ile Ekim 2022 tarihlerinde başvuran 18 yaş ve üzerindeki 2012 SLICC kriterlerini karşılayan 406 hastadan overlap sendromu olmayan ve yeterli verisi olan 247 hasta çalışmaya alındı. Hastaların verileri hastanemizde kullanılan bilgisayar otomasyon sisteminden ve poliklinik dosyalarından elde edildi. Avasküler nekroz tanı tarihi, patoloji tespit edilen ilk radyolojik görüntüleme tarihi olarak alındı. Hastaların klinik, laboratuvar ve demografik verileri kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamızda 406 hastadan 39'unda avasküler nekroz gelişmişti ve avasküler nekroz sıklığı % 9,6 olarak saptandı. Cinsiyet, yaş, tanı yaşı, alkol, sigara, komorbiditeler, tromboembolik olay öyküsü, plevra, perikard, eklem ve akciğer tutulumu, trombosit sayısı, antifosfolipid antikor sendromu, proteinüri, komplemanlar, intravenöz puls steroid tedavi öyküsü, antihiperlipidemik ile antikoagülan ilaç kullanımı, lipid profili, kreatinin ve glomerülofiltrasyon hızı ile avasküler nekroz arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Hastalık ve steroid kullanım süresi, osteoporoz, Raynaud fenomeni ve vaskülitik tutulum, immün süpresif ilaç kullanımı (özellikle siklofosfamid ve rituksimab), nöropsikiyatrik ve böbrek tutulumu, otoimmün hemolitik anemi, lökopeni, total kümülatif steroid dozu, maksimum günlük ve ortalama günlük steroid dozları, sedimentasyon ve CRP, hemoglobin değerleri avasküler nekroz gelişenlerde anlamlı olarak yüksek saptandı. Hastalarda antiagregan kullanımı avasküler nekroz gelişmeyen grupta anlamlı yüksekti. Otoantikorlardan sadece lupus antikoagülanı avasküler nekroz gelişen hastalarda anlamlı olarak daha yüksek saptandı.
Sonuç: Lupus ile ilişkili vaskülit ve sistem tutulumları, lupus antikoagülanı ve Raynaud fenomeni ile steroid tedavisinin avasküler nekroz gelişme riskini arttırdığı görüldü. Çalışmamızda tedavinin ilk yıllarında yüksek günlük steroid dozlarının ile toplam steroid dozlarının riski daha çok arttırdığı ve antiagreganların koruyucu etkisi olduğu görüldü. Etyolojik nedenlerin daha net olarak aydınlatılabilmesi için geniş hasta serileriyle prospektif çalışma yapılmasının gerekli olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Avasküler Nekroz, Sistemik Lupus Eritematozus.

Abstract:
Objectives: Our study aimed to evaluate the clinical features and identify risk factors that may cause avascular necrosis.
Materials and Methods: Of the 406 patients aged 18 years and over who met the 2012 SLICC criteria and applied to the ÇÜTF Hospital Rheumatology outpatient clinic between January 2012 and October 2022, 247 patients who did not have overlap syndrome and had sufficient data were included in the study. The data of the patients were obtained from the computer automation system and outpatient clinic files used in our hospital. The date of diagnosis of avascular necrosis was taken as the date of the first radiological imaging in which pathology was detected. Clinical, laboratory and demographic data of the patients were recorded. 
Results: In our study, 39 out of 406 patients developed avascular necrosis and the frequency of avascular necrosis was found to be % 9,6. Gender, age, age at diagnosis, alcohol, smoking, comorbidities, history of thromboembolic events, pleura, pericardium, joint and lung involvement, platelet count, antiphospholipid antibody syndrome, proteinuria, complements, history of intravenosus pulse steroid treatment, use of antihyperlipidemic and anticoagulant drugs, lipid profile, creatinine and glomerulofiltration rate was found between no significant relationship and avascular necrosis. Duration of disease and steroid use, osteoporosis, Raynaud's phenomenon and vasculitic involvement, immunosuppressive drug use (especially cyclophosphamide and rituximab), neuropsychiatric and renal involvement, autoimmune hemolytic anemia, leukopenia, total cumulative steroid dose, maximum daily and average daily steroid doses, sedimentation. and CRP and hemoglobin values were found to be significantly higher in those who developed avascular necrosis. Antiplatelet use was significantly higher in the group that did not develop avascular necrosis. Among the autoantibodies, only lupus anticoagulant levels were significantly higher in patients with avascular necrosis.
Conclusion: It was observed that lupus related vasculitis and system involvement, lupus anticoagulant and Raynaud phenomenon and steroid treatment increased the risk of developing avascular necrosis. In our study, it was observed that high daily steroid doses and total steroid doses increased the risk in the first years of treatment and that antiplatelets had a protective effect. We think that it is necessary to conduct a prospective study with large patient series to elucidate the etiological causes more clearly.

Key Words: Avascular Necrosis, Systemic Lupus Erythematosus