İşsiz, istihdam edilen ve işverenlerin genç işsizliğinin nedenlerine ilişkin görüşleri: IBBS-1 Türkiye incelemesi
Opinions of unemployed, employed, and employers on the causes of youth unemployment: IBBS-1 Türkiye case
Yazar: HAKAN SARAÇ
Danışman: PROF. DR. LEVENT ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Günümüzde ülkelerin en önemli problemlerinin başında işsizlik yer almaktadır. Bu sorundan en fazla etkilenen yaş grubunun ise gençler olduğu görülmektedir. İşgücü piyasası taraflarının genç işsizlik sorununu nasıl algıladıklarının tespit edilmesi genç işsizlik probleminin çözümüne katkı sağlayacaktır. Bu noktada tarafların genç işsizlik hakkındaki görüşleri problemin çözümü noktasında önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmada işsiz, istihdam edilen ve işverenlerin genç işsizlik hakkındaki algılarını ölçmek ve bu algıları etkileyen değişkenleri tespit etmek amaçlanmıştır. Öncelikle söz konusu nedenlerin tespit edilmesi için literatür taraması yoluyla genç işsizliğinin nedenlerine yönelik yapılan araştırmalar incelenmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Literatür taraması sonucu elde edilen genç işsizlik nedenlerine yönelik ifadeler sınanmış olup "Genç İşsizlik Algısı Ölçeği" geliştirilmiştir. Ölçeğin yüksek düzeyde geçerlilik ve güvenilirliğe sahip olduğu görülmüştür. Araştırmanın açıklayıcı faktör analizi (AFA) IBM SPSS-22 paket programı ile doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ise AMOS programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmaya Türkiye İBBS-I çerçevesinde 12 alt bölge içerisinde 51 farklı ilde ikamet eden 549 işsiz, 58 ilde ikamet eden 599 istihdam edilen ve 32 ilde faaliyet gösteren 407 firma olmak üzere 1.555 kişi katılmıştır.  Nicel verilerin analizinde yüzde, frekans ve aritmetik ortalama istatistikleri kullanılmıştır. Ölçme aracının normallik testi yapılarak parametrik testlerin uygulanmasına karar verilmiştir. Genç işsizlik algısı ölçeğinin arz ve talep kaynaklı alt boyutlarının bağımsız değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı parametrik testlerden T-Testi ve ANOVA ile test edilmiştir. Bunun yanı sıra tarafların görüşlerinin hangi ifadelerde farklılaştığı tespit edilmiştir.
Çalışma sonucuna göre genç işsizlik nedenlerinin arz ve talep kaynaklı iki alt boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. İşsizlerin genç işsizlik algısı, cinsiyet ve işsizlik süresi değişkeninden etkilenmezken, diğer değişkenlerin tamamından etkilendiği görülmüştür. İstihdam edilenlerde ise bütün değişkenlere göre ölçek alt boyutlarının en az birinde anlamlı farklılık bulunmaktadır. Öte yandan işverenlerin eğitim, faaliyet gösterdiği sektör, mesleki deneyim ve yaş değişkeni ölçek alt boyutlarının en az birinde anlamlı farklılık göstermektedir. İşverenlerin faaliyette bulunduğu bölge değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Bölge değişkeni işsiz ve istihdam edilenler açısından ise arz kaynaklı faktörlerde anlamlı farklılık oluşturmaktadır. İşsiz ve istihdam edilenlerin, genç işsizliğine ilişkin görüşlerinin birbirlerine yakın olduğu bulunmuştur. En fazla görüş ayrılığı işsizler ile işverenler arasında gerçekleşmiştir. İşsiz ve istihdam edilenler genç işsizliği daha çok talep kaynaklı faktörlere, işverenler ise arz kaynaklı faktörlere atfetmiştir. "İş beğenmeme", "gençlerde yetersiz çaba ve isteksizlik",  "açık iş pozisyonlarının yetersizliği" ve "işverenlerin tecrübesiz personel çalıştırmak istememesi" ifadeleri taraflar arasında en fazla görüş ayrılığının yaşandığı ifadelerdir.

Anahtar Kelime: Genç İşsizlik, Genç İşsizliğinin Nedenleri, İşsizlik Algısı

Abstract:
Nowadays, one of the most important problems of countries is unemployment. It can be seen that the age group that is affected by this problem the most is the youth. Determining how the parties of the labor market perceive youth unemployment would contribute to the solution to the problem of youth unemployment. At this point, the opinions of those parties on youth unemployment are important regarding the solution to this problem. Thus, in the present study, it was aimed to measure the opinions of unemployed, employed, and employers on youth unemployment and determine the variables influencing these perceptions.  First, the studies in the literature examining the reasons for youth unemployment were analyzed in order to determine those reasons. The present study was carried out with the quantitative research model. Found in the literature, the statements about the reasons for youth unemployment were tested and the "Youth Unemployment Perception Scale" was developed. The scale was determined to have a high level of validity and reliability. The explanatory factor analysis (AFA) of this study was performed using IBM SPSS-22 package software, whereas the confirmatory factor analysis (CFA) was performed using AMOS software. In 12 sub-regions within the scope of Türkiye İBBS-I, the present study involved 549 unemployed individuals living in 51 provinces, 599 employed individuals living in 58 provinces, and 407 companies operating in 32 provinces (1555 participants in total). Qualitative data were analyzed using percentage, frequency, and arithmetic mean values. The normality of the measurement instrument was tested and it was decided to use parametric tests. If the demand- and supply-originated dimensions of the Youth Unemployment Perception Scale differ by various variables was tested using t-test and ANOVA, among parametric tests. Besides that, in which statements the opinions of parties differed was determined.
Given the results achieved, it was determined that the reasons for youth unemployment consisted of two sub-dimensions as supply- and demand-based ones. While the youth unemployment perception of unemployed individuals was not affected by gender and unemployment duration, it was found to be affected by all other variables. Among employed individuals, there was a statistically significant difference in at least one of the subdimension of the scale. On the other hand, the opinions of employers vary significantly in at least one of the subdimensions of education, industry, professional experience, and age. There was no significant difference in terms of the variable "employers' region of operation". The variable region created significant differences in supply-based factors for unemployed and employed individuals. It was determined that unemployed and employed individuals have similar opinions on youth unemployment. The highest level of opinion divergence was found to be between unemployed individuals and employers. Employed and unemployed individuals related youth unemployment mainly to demand-based factors, whereas employers attributed it mainly to supply-based factors. The statements with the highest level of opinion divergence were found to be "job dislike", "unwillingness and insufficient effort among young individuals", "lack of available employment positions", and "employers' desire to not employ inexperienced personnel".

Keywords: Youth Unemployment, Reasons for Youth Unemployment, Unemployment Perception