12 Eylül Askeri Darbesinin 2000'li yıllardaki komedi filmlerine yansıması
The reflection of the September 12 Military Coup on the comedy movies of the 2000's
Yazar: NURAY KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ATIL CEM ÇİÇEK
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Sinema, görsel ve işitsel sanatın ve estetiğin birlikteliğinde, toplumsal olaylara ışık tutarak görülmeyenleri gösterebilme, yaşanılan olayları hatırlatma ve bunu yaparken izleyiciyi harekete geçirme özelliği ile ön plana çıkmaktadır. Gündelik yaşamın her alanına sirayet eden siyasetin, sinema ile birlikteliği sonucu toplumları harekete geçirme misyonunun bilincinde olan yönetmenler ve yapımcılar ise sinemayı ideolojik açıdan betimleyen sinema ve siyaset arasında ilişki kuran filmler üretmeye başlamışlardır. Mizah ise tam bu noktada ortaya çıkmaktadır. Sinemanın izleyici ile kurduğu ilişki göz önünde bulundurularak çekilen filmlerde, sosyal ve siyasal olayların sunumu çeşitli mizah türleri ile yapılmaktadır. Mizahın en önemli işlevlerinden biri güldürürken düşündürmesidir. Bu işlev ile mizah birçok alanda kendini gösterdiği gibi politik mizahta da kendini göstermektedir. Çünkü politik mizahla amaçlanan, toplumları düşünmeye sevk ederken apolitikleşmeyi ortadan kaldırmaktır. Bu araştırmanın konusunu; 12 Eylül 1980 dönemi ve bu dönemin siyasi atmosferinde yaşanan politik-apolitik olayların tartışıldığı "politik-komedi" sinema türü oluşturmaktadır. Dönemin siyasi atmosferi, sağ-sol ideolojiler dolayısıyla toplumda yaşanan kutuplaşmalar filmlere de konu olmuştur. Bu bağlamda; darbe dönemi ve sonucunda yaşanan olayların yansıtıldığı, 2000'li yıllarda çekilen, farklı yönetmenlerce ele alınan dört film ele alınmıştır. Bu filmler özelinde darbe dönemi ve sonrasında yaşananların "mizah" yoluyla nasıl değerlendirildiği üzerine tartışılmıştır. Araştırmanın temelini oluşturan "sinema, siyaset ve mizah ilişkisi" bağlamından yola çıkarak, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesinin, dönemin politik komedi filmlerine yansıması değerlendirilmiştir. Politik komedi türünde 2000'li yıllarda çekilen ve dönemin ruhunu izleyiciye yansıtan; Vizontele Tuuba (2003), Beynelmilel (2006), Bu Son Olsun (2012), Sen Hiç Ateş Böceği Gördün Mü? (2021) filmlerinin, politik mizah aracılığıyla beyaz perdeye yansıması tematik çözümleme yönetimi kullanılarak incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sinema, Türk Sineması, Mizah, Politik Komedi, 1980 Darbesi.

Abstract:
Cinema stands out with its combination of visual and audio art and aesthetics, with its ability to shed light on social events and show the unseen, to remind the audience of experienced events, and to mobilize the audience while doing so. Directors and producers, aware of their mission to mobilize societies due to the association of politics and cinema, which permeates every aspect of daily life, have begun to produce films that depict cinema from an ideological perspective and establish a relationship between cinema and politics. Humor emerges at this point. In the film, considering the relationship that cinema establishes with the audience, social and political events are presented with various types of humor. One of the most important functions of humor is to make people laugh and think. With this function, humor manifests itself in many areas, as well as in political humor. Because political humor aims to eliminate depoliticization while prompting societies to think. The subject of this research constitutes a "political-comedy" cinema genre in which the period of September 12, 1980, and the political-apolitical events that took place in the political atmosphere of this period are discussed. Films have also explored the political atmosphere of the period and the polarization in society due to left-right ideologies. In this context, four films shot in the 2000s, directed by different directors, reflecting the coup period and the events that occurred as a result, were discussed. In particular, these films were discussed on how the events during and after the coup were evaluated through "humor". Based on the context of "the relationship between cinema, politics and humor", which forms the basis of the research, the reflection of the 12 September 1980 Military Coup on the political comedy films of the period was evaluated. Filmed in the 2000s in the political comedy genre and reflecting the spirit of the period to the audience, Vizontele Tuuba (2003), Beynelmilel (2006), Bu Son Olsun (2012), and Sen Hiç Ateş Böceği Gördün Mü? (2021) films' reflection on the big screen through political humor was examined using thematic analysis management.
Keywords: Cinema, Turkish Cinema, Humor, Political Comedy, 1980 Coup.