Öğretmeye yönelik hedef yönelimi üzerine bir durum çalışması (Azerbaycan örneği)
A case study on goal orientations for teaching in the case of Azerbaijan
Yazar: SARİYYA ZEYNALZADE
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA YILDIZLI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmenlerin sahip oldukları öğretmeye yönelik hedef yönelimleri bağlamında sınıf içi aktivitelerinin nasıl değiştiğini incelemeyi ve öğretmenlerin öğretmen olarak başarılı olma nedenleri ve başarılı olmak için belirlediği hedefleri ortaya çıkarmayı amaçlayan bu çalışma nitel veri toplama desenlerinden durum çalışması ile yürütülmüştür.
Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemiyle elde edilen 2022-2023 eğitim öğretim yılında Azerbaycan'da farklı okullarda farklı branşlarda görev yapan 15 öğretmen oluşturmaktadır.
Verilerin toplanmasında Yıldızlı (2021)'nın geliştirmiş olduğu yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu görüşme formu yeniden gözden geçirilmiş, araştırma kapsamına uygun   ek sorular eklenerek uzman görüşü alınmıştır.
Araştırma kapsamında veri toplama süreci 2 aşamada gerçekleşmiştir. İlk aşamada öğretmenlere hedef yönelimleri ve öğretmeye yönelik hedef yönelimleriyle ilgili literatür bilgisi verilmiş ve kendilerinin öğretmeye yönelik hedef yönelimleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin öğretmeye yönelik hedef yönelimleri, öğrenme/ustalık (UÖ-ÖHY) ve öğrenme/ustalık- performans (UÖP-ÖHY) şeklinde sınıflandırılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analiziyle analiz edilmiştir. 
Sınıf içi öğrenme-öğretme sürecinde öğretmenlerin öğretmeye yönelik hedef yönelimlerine göre  uygulamada herhangi bir farklılık olmadığı ortaya çıkmıştır. Buna karşın sınıf içi karşılaştırmalarda UÖP-ÖHY olan öğretmenler sınıf içi karşılaştırmaların öğrenciler arasında rekabete neden olması durumunda öğrencilerin daha çok ders çalışma eğiliminde olduklarına ilişkin görüşlerini belirtirken, UÖ-ÖHY olan öğretmenler sınıf içi karşılaştırmaların öğrencilerin kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olduğuyla ilgili olumsuz etkilerini belirtmektedirler. Sınavlara ilişkin bulgular incelendiğinde; UÖ-ÖHY olan öğretmenler sınavların öğrencilerde kaygı ve strese neden olduğunu, buna karşıt bazı UÖ-ÖHY ve UÖP-ÖHY olan öğretmenler sınavların öğrencilerin gelişimi için önemli olduğunu belirtmektedirler. Öğretmenlerin öğrencilerin hata yapmalarına karşı görüşlerinde; UÖ-ÖHY hedef yöneliminde olan öğretmenler öğrencilerin hata yapmasını doğal  bir süreç olarak karşılarken UÖP-ÖHY olan öğretmenler arasında bu konuyla ilgili farklı düşünceler mevcuttur. Öğretmenlerin öğrencilerin çabasını desteklemeye yönelik görüşlerinde hedef yönelimlerine göre farklılık görülmezken, öğretmenlerin sınıf içi rekabet kategorisi altında öğretmeye yönelik hedef yönelimlerine göre uygulamada farklılıklar mevcuttur. Öğretmenlerin başarılı olma nedenlerine ilişkin bulgular incelendiğinde öğretmenlerin öğretmeye yönelik hedef yönelimlerine göre farklılıklar bulunmamıştır.

Abstract:
This study, which aims to examine how teachers' classroom activities change in the context of their goal orientations towards teaching and to reveal the reasons why teachers are successful as teachers and the goals they set to be successful, was conducted with a case study, one of the qualitative data collection designs.
The study group of the research consists of 15 teachers working in different branches in different schools in Azerbaijan in the 2022-2023 academic year, obtained by the easily accessible case sampling method, which is one of the purposeful sampling methods.
A semi-structured interview form developed by Yıldızlı (2021) was used to collect data. This interview form was revised, additional questions appropriate to the scope of the research were added and expert opinion was obtained.
The data collection process within the scope of the research took place in 2 stages. In the first stage, teachers were given literature information about their goal orientations and teaching goal orientations, and their own teaching goal orientations were determined. Teachers' goal orientations towards teaching are classified as learning/mastery (L-M-G-O) and learning/mastery-performance (L-M-P-GO). The data obtained from the interviews were analyzed with content analysis.
It has been revealed that there is no difference in practice in the classroom learning-teaching process according to teachers' goal orientations towards teaching. On the other hand, in intra-class comparisons, teachers with L-M-P-GO express their opinions that students tend to study more if intra-class comparisons cause competition among students, while teachers with L-M-GO state the negative effects of in-class comparisons as they make students feel inadequate. When the findings regarding the exams are examined; Teachers with L-M-GO state that exams cause anxiety and stress in students, on the contrary, some teachers with L-M-GO and L-M-P-GO state that exams are important for the development of students. Teachers' views on students making mistakes; While teachers with a L-M-GO goal orientation see students making mistakes as a natural process, there are different thoughts on this issue among teachers with a L-M-P-GO goal orientation. While there is no difference in teachers' views on supporting students' efforts according to their goal orientations, there are differences in practice according to teachers' goal orientations towards teaching under the category of in-class competition. When the findings regarding the reasons why teachers are successful are examined, no differences were found according to teachers' goal orientations towards teaching.