Diyabetik  ve diyabetik olmayan kronik böbrek yetmezlikli hemodiyaliz hastalarında genetik hasarın genotoksisite testleriyle belirlenmesi
Evaluation of genetic damage in chronic kidney failure going to hemodialysis patients with diabetes and without diabetes by genotoxicity tests
Yazar: SEVCAN MAMUR
Danışman: PROF. DR. DENİZ YÜZBAŞIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Günümüzde kronik böbrek yetmezliği (KBY) hastalığının görülme sıklığı hızlı bir şekilde artmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği olan kişilerde kansere yakalanma sıklığının genel populasyona göre yüksek olduğu bulunmuştur. Bu durumun mekanizması henüz tam olarak bilinmemektedir. Diyaliz tedavisinin genom hasarına yol açması tartışmalı bir konudur. Ayrıca, diyabet kronik böbrek hastalıklarında, kronik böbrek yetmezliğine yol açan en önemli nedendir. Yapılan literatür araştırmalarına göre, diyabeti olan kronik böbrek yetmezliği hastalarının genom hasarıyla ilgili, insan lenfositlerinde yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle bu çalışmada, hemodiyalize giren diyabeti olan ve olmayan kronik böbrek yetmezlikli hastalarındaki olası genetik hasarın, kromozomal anormallikler (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD), mikronükleus (MN) ve Comet testleriyle belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada KBY'li hastaların kromozomal anormallik (KA), kardeş kromatit değişimi (KKD) ve mikronükleus (MN) frekansları kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı oranda artmıştır. Ayrıca, kronik böbrek yetmezlikli hastaların comet kuyruk uzunluğu ve kuyruk momentinde kontrole göre önemli düzeyde artış belirlenmiştir. Ancak diyabetik ve diyabetik olmayan KBY'li hastalar arasında genotoksisite test sonuçları bakımından bir fark belirlenmemiştir. KBY'li hastaların mitotik indeks (Mİ), replikasyon indeksi (Rİ) ve nükleer bölünme indekslerinde (NBİ) kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı oranda düşüş tespit edilmiştir. Bununla birlikte, diyabetik KBY'li hastalarda, replikasyon indeksi (Rİ) ve nükleer bölünme indeksi (NBİ) diyabetik olmayan KBY'li hastalara göre önemli düzeyde düşmüştür. Ferritin değeri 500 ng/ml'den büyük olan KBY'li hastalarda mitotik indeks (Mİ) önemli düzeyde düşmüştür. Yaşı 50'den küçük olan KBY hastalarının KKD frekansı, yaşı 50'den büyük olan hastalara göre anlamlı oranda artmıştır. Yaşı 50'nin üstünde olan hastalarda nükleer bölünme indeksi (NBİ) önemli oranda azalmıştır. Vücut kitle indeksi (VKİ) 25 (kg/m2)'den büyük olan KBY'li hastalarda, comet kuyruk yoğunluğu ve kuyruk momenti; VKİ'i 25 (kg/m2)'den küçük KBY'li hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı oranda artmıştır. Ayrıca parathormon (PTH) değeri 300 pg/ml'den büyük olan KBY'li hastalarda, PTH'ı 300 pg/ml'den küçük olan KBY'li hastalara göre comet kuyruk uzunluğunda önemli düzeyde artış gözlenmiştir. PTH ve comet kuyruk uzunluğu arasında anlamlı ve pozitif korelasyon olduğu belirlenmiştir. Hemodiyaliz tedavi süresi ile KA, KKD, MN ve DNA hasarı arasında ilişki olmadığı gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, hemodiyalize giren KBY'li hastalarda kontrol grubuna göre klastojenik ve mutajenik etkilerin arttığını ve diyabetin ise daha çok hücre çoğalması üzerinde etkili olduğunu göstermiştir.
Bilim Kodu 	:   203.1.048
Anahtar Kelimeler	: Kronik böbrek yetmezliği (KBY), hemodiyaliz (HD), diyabet, genetik hasar, kromozomal anormallik (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD), mikronükleus (MN), comet testi (SCGE), mitotik indeks (Mİ), replikasyon indeksi (Rİ), nükleer bölünme indeksi (NBİ).
Sayfa Adedi	:   130
Tez Yöneticisi	:   Prof. Dr. Deniz YÜZBAŞIOĞLU

Abstract:
Today, the incidence of chronic kidney failure (CKF) is a disease that is increasing rapidly. The incidence of cancer in chronic kidney disease found to be higher when compared to the general population. The mechanism of this situation has not been totally known yet. The role played by dialysis in genome damage is a controversial issue. In addition, diabetes is an important cause that leads to chronic kidney failure in chronic kidney disease. According to the literature researches, no studies have been conducted to investigate genome damage in chronic kidney failure patients with diabetes in human lymphocytes. For this reason, we aimed to determine genetic damage in chronic kidney disease in hemodialysis patients with and without diabetes by using chromosomal aberrations (CAs), sister chromatid exchanges (SCEs), micronucleus (MN) and Comet tests. According to this study, in CKF patients the frequency of chromosome aberrations, sister chromatid exchanges and micronuclei statistically increased compared to controls. In addition, comet tail length and tail moment were significantly higher in chronic kidney failure patients than the control group. But, there was no difference between diabetic and non-diabetic CKF patients in terms of genotoxicity test results. In CKF patients, mitotic (MI), replication (RI) and nuclear division indices (NDI) were significantly decreased compared to controls. In addition, replication (RI) and nuclear division indices (NDI) were significantly decreased in diabetic CKF patients than the non-diabetic CKF patients. Mitotic index significantly decreased in CKF patients with ferritin levels higher than 500 ng/ml. In CKF patients with ageing levels less than 50 was statistically increased the frequency of sister chromatid exchanges compared to ageing levels higher than 50. Nuclear division index was significantly decreased in CKF patients with ageing levels higher than 50. The comet tail intensity and tail moment in CKF patients with body mass index (BMI) levels higher than 25 (kg/m2) significantly increased compared the body mass index (BMI) levels less than 25 (kg/m2). Morever, the comet tail length in CKF patients with parathyroid hormone (PTH) levels higher than 300 pg/ml significantly increased compared to the parathyroid hormone (PTH) levels less than 300 pg/ml. There was a positive and significant correlation between the Comet tail length and PTH. There was no relation between the CA, SCE, MN, DNA damage and duration of hemodialysis treatment. The results of experiments showed that clastogenic and mutagenic effects were increased in patients with chronic kidney failure undergoing hemodialysis compared to the controls and diabetes mellitus also affected the cell proliferation.
Science Code	:   203.1.048
Key Words	: Cronic kidney failure (CKF), hemodialysis (HD), diabetes, genetic damage, chromosomal aberrations (CAs), sister chromatid exchange (SCEs), micronucleus (MN), comet assay (SCGE), mitotic index (MI), replication index (RI), nuclear divison index (NDI).
Page Number	:  130
Adviser           :  Prof. Dr. Deniz YÜZBAŞIOĞLU