Siyasi coğrafya açısından Türkiye-İran ilişkilerinde sınır kapılarının önemi
The importance of border crosses in Turkey-Iran relations in political geography
Yazar: GÜVEN KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. ALPEREN KAYSERİLİ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Siyasi coğrafya = Political geography

Özet:
Siyasi coğrafyanın en önemli tartışma konularından birisi idari sınırlardır. Sınırların değişimi üzerine çok sayıda plan, proje veya strateji geliştirilmekte ve bu stratejiler insanlık tarihi açısından büyük değişimleri beraberinde getirmektedir. Ülkeler arasında belirlenmiş olan sınırlar, doğal sınırlar, yapay sınırlar ve etnografik sınırlar olarak üç başlık altında toplanmaktadır. 
Türkiye Cumhuriyeti'nin İran İslam Cumhuriyeti ile olan kara sınırı 526 km uzunluğundadır. Türkiye-İran sınırı, İran ve Nahçıvan ülkelerinin kesişimde yer alan Dilucu'ndan başlayıp, Aras Nehri üzerinden Irak sınırının başladığı Şapatan Geçidi'ne kadar uzanmaktadır. Türkiye-İran sınırı Kasr-ı Şirin Antlaşması'ndan bu yana pek fazla değişikliğe uğramamıştır. 
Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin doğusundaki komşu ülkelerden biri olan İran'a açılan sınır kaplarının ekonomik, sosyal, kültürel, stratejik potansiyelini belirleyerek, yakın çevresine, Türkiye'ye ve ülkeler arası süreçlere etkisini siyasi coğrafya açısından değerlendirmektir. Araştırma esnasında hem nitel hem de nicel verilerden faydalanılmış olması sebebiyle keşfedici karma desenli bir çalışma ortaya konulmuştur. 
Türkiye-İran sınır kapıları Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan yollarından biridir. Türkiye'nin de İran'ın Avrupa'ya açılan kapısı olduğu söylenebilir. Türkiye-İran sınırının önemli bir bölümü dağlık ve engebeli arazi yapısına sahiptir. Yine sınırın etnik yapısı da çeşitlilik göstermektedir. Türkiye-İran sınırı ticaretin yoğun olarak yapıldığı, yolcu giriş-çıkışlarının oldukça fazla olduğu, turizm potansiyeli bağlamında sınır bölgesi etki alanında bir cazibe merkezi olduğu ve gerek Türkiye gerekse İran için önemli potansiyele sahip olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Sınır, Siyasi Coğrafya, Sınır Kapıları, Türkiye-İran Sınırı

Abstract:
Administrative borders are one of the most important topics of discussion in political geography. A large number of plans, projects or strategies are being developed on the change of borders, and these strategies bring about great changes in human history. The borders determined between countries are grouped under three headings as natural borders, artificial borders and ethnographic borders.
The land border of the Republic of Turkey with the Islamic Republic of Iran is 526 km long. The Turkey-Iran border starts from Dilucu, located at the intersection of Iran and Nakhchivan countries, and extends over the Aras River to the Şapatan Pass, where the Iraqi border begins. The border between Turkey and Iran has not changed much since the Treaty of Kasr-ı Şirin.
The aim of this study is to determine the economic, social, cultural and strategic potential of the border gates opened to Iran, one of the neighboring countries in the east of Turkey, and to evaluate its effects on its immediate surroundings, Turkey and inter-country processes in terms of political geography. Since both qualitative and quantitative data were used during the research, an exploratory mixed-pattern study was put forward.
The Turkey-Iran border gates are one of Turkey's routes to Central Asia. It can be said that Turkey is Iran's gateway to Europe. A significant part of the Turkey-Iran border has mountainous and rough terrain. The ethnic structure of the border also varies. It can be said that the Turkey-Iran border is a center of attraction in the sphere of influence of the border region in terms of tourism potential, and it has significant potential for both Turkey and Iran.

Keywords: Border, Political Geography, Border Gates, Turkey-Iran Border