Takı sanatında çağdaş yaklaşımlar
Contemporary approaches in jewelry art
Yazar: İPEK ÖNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EVRİM ERGÜN
Yakın Doğu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Giyilebilir  sanat = Wearable art ; Gümüş takılar = Silver jewelerys ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Güzel sanatlar fakülteleri = Fine arts faculty ; Kadın takıları = Women's jewellery

Özet:
Geleneksel tanımı ile takı; süslenme amacı ile malzeme ve form birlikteliğinden oluşan bir düzende bedende taşınan objelerdir. Takılar, tarih boyunca toplumların ekonomik düzeylerini, dinsel ve estetik değerlerini, teknolojik ve ekonomik gelişmelerini, coğrafi ve sosyo kültürel yapılarını yansıtan unsurlar olmuşlardır. Günümüzden yaklaşık 40 bin yıl önce sanatın ilk tohumlarını eken insan, uygarlık serüvenine takıyı da dahil etmiştir. Zaman içinde imkanlar geliştikçe yaşanan devrim niteliğindeki  metalurjik gelişmeler ve yeni kuyumculuk teknikleri sonucunda takının zanaat ve sanat dalı halini aldığı görülmektedir. Geleneksel kalıplardan bağımsız olarak fikirlerini, diledikleri malzeme ve tekniklerle ifade etmek isteyen sanatçı, modern sanatın oluşumuna ve gelişimine öncülük etmiştir. Bu yenilikçi yaklaşım, her sanat alanını etkisi altına aldığı gibi, takı sanatını da büyük ölçülerde etkilemiş ve takı sanatında farklı bakış açılarının oluşumuna ortam hazırlamıştır. Korunma ihtiyacı, inanç, statü göstergesi, tılsım, büyü, süslenme ihtiyacı gibi amaçlar doğrultusunda oluşan takı sanatı zaman içinde modernleşen sanatla birlikte gelişmiş yeni malzeme ve formları deneyimlemiştir. Modern sanatın ortaya çıkışıyla birlikte çağdaşlaşma yolunda ilerleyen takı sanatı doğrultusunda tasarımcılar,  toplumların yaşam göstergelerinden biri olan takıların seri üretimini ve geleneksel takı anlayışında bulunan değerli taş ve metallere olan bağlılığını reddederek, tasarım ve sanatsal yönü ön planda olan tek üretim çalışmalarının değerini yüceltmişlerdir. Tasarımcılar ve sanatçılar bu noktada, takılabilirlik diye adlandırılan, insan bedenine uygunluk yani ergonomiyi öncelik olmaktan çıkararak takının, sanatsal bir ifade aracına dönüşmesini savunmuşlardır. Çağdaş takı kavramıyla birlikte her türlü malzeme ve form takının kullanım alanına girmiş ve sanatçıların ifade aracı olarak oluşturulan özgün takılar tasarlanmıştır. Bu çalışmada, takı sanatının genel tarihçesinden itibaren çağdaş takı sanatının oluşum süreci, bu süreçteki önemli sanatçıların çalışmaları görsel örnekleri ile araştırılması amaçlanmıştır. Takı sanatında modern sanatın doğuşuyla başlayan yenilikçi yaklaşımlar, yeni form ve malzeme kullanımları doğrultusunda takının sanatsal bir ifade aracına dönüşme süreci ve bu sürece etki eden faktörler anlatılmıştır.

Abstract:
The term objects that are carried in the body in an order consisting of the combination of material and form for  decoration is expressed as the definition of traditional jewelery. Jewelry has been a factor that reflects the economic levels, religious and aesthetic values, technological and economic developments, geographical and socio-cultural structures of the societies throughout  history. With the planting of the first seeds of art about 40 thousand years ago, jewelry was included in the adventure of civilization. It is seen that the jewelry has become an art and craft branch as a result of the revolutionary metallurgical developments and new jewelry techniques. The artist, who wants to express his ideas with the materials and techniques they wish, regardless of traditional patterns, pioneered the formation and development of modern art. This innovative approach has influenced the art of jewelry as well as affecting every field and has created an environment for the formation of different perspectives in jewelry art. The art of jewelry, which was created for protection, belief, status indicator, talisman, magic, and ornamentation needs, has developed with modernizing art in time and experienced new materials and forms. In line with the art of jewelry, which is on the way of modernization with the advent of modern art, the designers have denied the mass production of jewelry, which is one of the life indicators of the societies, and the dedication to the precious stones and metals in the traditional understanding of jewelry, and glorified the value of the only production works with a design and artistic aspect. At this point, designers and artists have advocated that jewelry, which is called wearability, is suitable for the human body, that is, ergonomics is not a priority, and that jewelry becomes an artistic expression tool. Along with the concept of contemporary jewelry, all kinds of materials and forms have come into use of jewelry, and original jewelry created as a means of expression of artists has been designed. In this study, the formation process of contemporary jewelry art from the general history of jewelry art, the work of important artists in this process is aimed to be investigated with visual examples. In the art of jewelry, the innovative approaches starting with the birth of modern art, the process of turning jewelry into an artistic expression tool in line with the use of new forms and materials and the factors affecting this process are explained.