Antalya Aksu ilçesinde Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algılarının incelenmesi
A study on students' Perceptions of Gender in Vocational Schools: The case of Antalya - Aksu
Yazar: CANSU ŞAHAN BALCI
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY KUTLAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireyin toplumsal cinsiyeti fark etme ve içselleştirme sürecinin okul öncesi dönemde aile içerisinde başladığı bilinmektedir. Daha sonra okul ve eğitim ortamlarında bu süreç devam etmektedir. Erken yaşlardan itibaren birey tarafından öncelikle fark edilen toplumsal cinsiyet rolleri, eğitim ortamlarında deneyimlenerek kalıcı hale gelmektedir. Hak temelli bir bakış açısı içerisinde değerlendirildiğinde tüm eğitim sistemleri her iki cinsiyet için eşit derecede ulaşılabilir olmalı ve en yüksek faydayı sunmalıdır. Eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliği toplum refahı ve bireylerin kendilerini gerçekleştirmelerine olanak sağlayacak şekilde tüm bireyler için eğitimin her aşamasında sağlanmalıdır.	
	Bu araştırmanın amacı, Antalya Aksu ilçesinde yer alan Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri'nde eğitim almakta olan kadın ve erkek öğrencilerin toplumsal cinsiyet algılarını anlamak, öğrencilerin cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları konusunda bilgi ve farkındalık düzeylerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda Aysel Akın - Klaus Wagner Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Aksu Uçak Bakım Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinden toplamda 20 öğrenci ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
Elde edilen verilere göre öğrencilerin toplumda var olan eşitsizlik durumlarıyla günlük yaşamlarında sık sık karşılaştıkları anlaşılmıştır. Özellikle kadın öğrenciler kendilerini kamusal alanda baskı altında hissetmektedir. Öğrencilerin toplumsal cinsiyet algısının şekillenmesinde aile yapısı, gelir düzeyi, çevre, medya, okul ve kültür etkili olmaktadır. Öğrencilerin görüşleri incelendiğinde cinsiyet eşitliğine duyarlı bir bakış açısına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bireysel olarak toplumda cinsiyetlerinden dolayı yaşadıkları sorunların farkındadırlar. Karşı cinsin yaşadıklarına dair çıkarımları mevcuttur. Ancak bu durumu hali hazırda var olan ataerkil toplum pratiklerine dayandırmaktadırlar. Bu açıdan özellikle kadın öğrencilerin şu anki yaşamlarında ve gelecekte iş hayatında ve günlük yaşamda ikincil konumda kalmayı kabul ederek bu durumu içselleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde kadın öğrenci olmak, toplumsal cinsiyet rollerine göre oluşturulmuş okul dinamiklerine sürekli olarak ve yoğun biçimde maruz kalmak anlamına gelmektedir. 
Özetle toplumda var olan ayrıştırıcı ataerkil yapı Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin geçmişten gelen kendine has pratikleri ile güçlenerek öğrencileri de doğrudan etkilemekte ve onların toplumsal cinsiyet algısını şekillendirmektedir.

Abstract:
It is known that the process of recognizing and internalizing the individual's gender begins in the family in the preschool period. Later, this process continues in school and educational environment. Gender roles, which are primarily noticed by the individual at an early age, become permanent by experiencing in educational environment. From a right-based perspective, all education systems should be equally accessible and offer the highest benefit to both genders. Gender equality in education should be ensured at every stage of education for all individuals in a way that will enable society welfare and individuals to realize themselves.
This research aims to understand the gender perceptions of male and female students studying at Vocational and Technical Anatolian High Schools in Antalya Aksu, reveal students' knowledge and awareness levels about gender and gender concepts, explain gender-based inequalities in vocational education activities with the students' own views. Within the scope of this study, in-depth interviews were conducted with 20 students from Aysel Akın - Klaus Wagner Vocational and Technical Anatolian High School and Aksu Aircraft Maintenance Technology Vocational and Technical Anatolian High School.
In this context, it has been understood that the participants frequently encounter the inequalities existing in the society in their daily lives. Especially female students feel themselves under pressure in public. Family, income, environment, media, school and culture are effective in shaping the gender perception of the participants. It is also understood that they are sensitive to gender equality. Individually, they are aware of the problems they experience in society because of their gender. They are aware of the gender struggle. However, they think that this situation is because of the patriarchal society practices. In this respect, it is concluded that especially female students internalized this situation by accepting to stay in a minor position in their lives and in the future in business and daily life. Being a female student in a Vocational and Technical Anatolian High School means being constantly and intensely exposed to school dynamics based on gender roles.
Tos um up, the discriminative patriarchal structure existing in the society is strengthened by the unique practices of Vocational and Technical Anatolian High Schools and it directly affects the students and shapes their perception of gender.