Şizofreni tanılı erkek hastalarda elektrokonvulsif tedavi ve farmakolojik tedavi ile serum beyin-türevli nörotrofik faktör düzeylerindeki değişimin saptanması ve klinik özelliklerle ilişkisi
The determination of serum brain-derived neurotrophic factor level changes with electroconvulsive therapy and pharmacotherapy and its relationship with clinical features
Yazar: İBRAHİM AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM DEVRİM BALABAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmada yatarak tedavi gören şizofreni tanılı erkek hastalarda serum beyin türevli nörotrofik faktör (BDNF) düzeyinin saptanması, sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması,   farmakolojik tedavi (FT) ve elektrokonvulsif tedavi (EKT) ile periferik BDNF düzeylerinde değişim olup olmadığının saptanması, tedaviye göre ayrılan gruplarda BDNF düzeylerinin karşılaştırılması ve BDNF düzeyinin  klinik özellikler ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya yatarak tedavi gören  şizofreni tanılı 54 erkek hasta ve 35 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Hastalar yalnızca FT (n=35) ve FT'ye ek olarak EKT uygulanan (n=19) iki gruba ayrılarak (Yalnızca FT ve FT + EKT) karşılaştırılmıştır. Tüm hastalara Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği (BPRS) ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) uygulanmıştır. Her iki hasta grubunda da tedavi öncesi ve tedavi sonrası serum BDNF düzeyleri incelenmiştir. Bulgular: Sağlıklı bireylerin tedavi öncesi serum BDNF düzeylerinin a FT alan (p<0,001) ve FT + EKT alan (p<0,001) şizofreni hastalarının tedavi öncesi BDNF düzeylerinden anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca sağlıklı bireylerin BDNF düzeylerinin FT alan (p<0,001) ve FT + EKT alan (p<0,001) şizofreni tanılı hastaların tedavi sonrası BDNF düzeylerinden de istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur. Tedavi öncesi BDNF düzeylerinin her iki hasta grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olmadığı bulunurken, yalnızca FT alan şizofreni tanılı hastaların tedavi sonrası BDNF düzeylerinin EKT + FT alan şizofreni tanılı hastaların düzeylerinden  anlamlı derecede daha yüksek olduğu (Z=-2,07, p=0,039) bulunmuştur. Yalnızca FT alan hastalarda, tedavi sonrası BDNF düzeylerinin ve tedavi öncesine göre daha yüksek olduğu, bu farklılığın istatistiksel açıdan anlamlılığa yakın olduğu (Z=-1,94, p=0,052) bulunmuştur. EKT + FT alan hastaların %16'sının homisid riski, %84'ünün de diğer tedavilere yanıtsızlık endikasyonları ile EKT'ye yönlendirildiği görülmüştür. Sonuç: Çalışmamızın sonuçları; tedavi öncesi dönemde, hem FT hem de EKT+FT grubunda serum BDNF düzeylerinin sağlıklı kontrollerden daha düşük olduğunu göstermektedir. Ek olarak hasta gruplarda BDNF düzeyleri tedavi sonrası dönemde de sağlıklı kontroller düzeyine ulaşmadığı saptanmıştır. Yalnızca FT alan hastaların serum BDNF düzeyleri EKT + FT gruba göre tedavi sonrası daha yüksek olarak değerlendirilmiştir. EKT'ye yönlendirilen hastaların %84'ünün diğer tedavilere yanıtsız vakalardan oluşması bu sonuca etki eden bir faktör olabilir. Bu sonuçlar ayrıca çeşitli tedavi uygulamalarından daha az fayda gören hasta gruplarında BDNF'nin tedavi ile daha az değişiyor veya değişmiyor olabileceği ihtimalini de akla getirmektedir. Sonuç olarak şizofreni ve BDNF ilişkisini açıklamada ve EKT'nin tedavi edici etki mekanizmasını anlamada, biyobelirteç odaklı yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu açıktır.

Abstract:
Aim: This study aims to determine serum brain-derived neurotrophic factor (BDNF) levels of hospitalized male patients with schizophrenia, compare them with healthy controls, determine whether there is a change in peripheral BDNF levels after pharmacological treatment (PT) and electroconvulsive therapy (ECT), investigate the relationship between BDNF levels in treatment groups and finally explore whether there is a relationship between BDNF level and clinical features of hospitalized patients with schizophrenia. Method: This study includes 54 male inpatients with schizophrenia and 35 healthy volunteers. Patients who underwent ECT in addition to PT (n=35) and PT only (N=19) were divided into two groups (PT and PT + ECT only) and compared. Sociodemographic and Clinical Data Form, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Short Psychiatric Assessment Scale (BPRS) and Clinical Global Impression scale (CGI) were applied to all patients. Serum BDNF levels were examined before and after treatment in both patient groups. Results: The pre-treatment serum BDNF levels of healthy individuals was found to be significantly higher than the serum BDNF levels of schizophrenia patients (p<0.001 in both patient groups). In addition, post-treatment BDNF levels of healthy individuals were found to be significantly higher than serum BDNF levels of schizophrenia patients who received only PT (p<0.001) and PT + ECT (p<0.001). It was found that pre-treatment BDNF levels were not significantly different between the two patient groups, whereas serum BDNF levels of the patients who received only FT were statistically significantly higher than those who received ECT + PT (Z=-2.07, p=0.039) after treatment. It was found that BDNF levels of the patients who received only PT were higher after treatment and this difference was assessed as almost significant (Z=-1.94, p=0.052) . Of the patients who received ECT, 16% were referred to ECT with homicide risk and 84% with 'no response to other treatments'. Conclusion: The results of our study shows that the serum BDNF levels of schizophrenia patients were lower than healthy controls in the pre-treatment period in both PT and ECT+PT group and did not reach the level of healthy controls in the post-treatment period. In addition, serum BDNF levels were higher in patients receiving PT only than in patients receiving PT + ECT after treatment. Serum BDNF levels of patients receiving only PT were evaluated higher after treatment than the ECT + PT Group. The fact that 84% of patients referred to ECT being non-responsive to other treatments may be a factor affecting this outcome. These results also suggest the possibility that BDNF may or may not change less with treatment in groups of patients who receive less benefit from various treatment practices. As a result, it is clear that there is a need for new studies focused on biomarkers to explain the relationship between schizophrenia and BDNF and to understand the therapeutic mechanism of ECT.