Tombul ve 'Palaz' fındık çeşitlerinde bitki dış morfolojik özellikleri ile verim ve kalite arasındaki ilişkiler
Relationships between plant external morphological traits with yield and quality in 'Tombul' and 'Palaz' hazelnut cultivars
Yazar: HANİFE İŞBAKAN
Danışman: PROF. DR. SAİM ZEKİ BOSTAN
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Meyve kalitesi = Fruit quality

Özet:
Bu çalışma Ordu ili Ulubey ilçesinde yetiştirilen 'Tombul' ve 'Palaz' fındık
çeşitlerinde bitki dış morofolojik özellikleri ile verim ve bazı kalite parametreleri
arasındaki ilişkileri ortaya koymak için 2016 yılında yürütülmüştür. Deneme, tesadüf
parselleri deneme desenine göre ve 3 tekerrürlü olarak düzenlenmiştir. Çalışmada bitki
ve meyve özelliklerine ait toplam otuzaltı karakter arasındaki ilşkiler korelasyon ve
path analizi ile incelenmiştir. Çalışma sonuçları verim ve kalitenin birçok faktörden
doğrudan veya dolaylı olarak etkilendiğini göstermiştir. Zuruf ve yaprak özellikleri ve
bitki gelişmesine ait özellikler ile verim ve kalite özellikleri arasında bazı önemli
ilişkiler belirlenmiştir. Bunun yanında verim ile bitki boyu (0.609**), gövde çevresi
(0.769**), toplam çotanak sayısı (0.639**), toplam meyve sayısı (0.928**), boş
meyve oranı (-0.764**), meyve hacmi (0.522*), meyve yoğunluğu (-0.582*), iç şekil
indeksi (0.574*), iç hacmi (0.491*) ve iç yoğunluğu (-0.597**) arasındaki ilişkilerin
önemli olduğu belirlenmiştir. Verim üzerine en yüksek doğrudan etkiye sahip olan
özellikler, sırasıyla toplam meyve sayısı (1.048) ile meyve yoğunluğu (0.723)
olmuştur. Dolaylı etkilere bakıldığında, bitki boyunun (0.683), gövde çevresinin
(0.766), toplam çotanak sayısının (0.700), boş meyve oranının (-0.688) ve iç şekil
indeksinin (0.712) toplam meyve sayısı üzerinden verime olan dolaylı etkileri; meyve
hacminin (-0.662), iç hacminin (-0.548) ve iç yoğunluğunun da (0.630) meyve
yoğunluğu üzerinden verime olan dolaylı etkileri doğrudan etkilerinden daha yüksek
bulunmuştur. Sonuç olarak, incelenen parametreler arasındaki korelasyonlar, özellikle
de verim üzerine etkili olan parametreler, fındıkta yapılacak çeşit ıslahı çalışmalarında
dikkate alınabilir.

Abstract:
SUPERVISOR: PROF. DR. SAİM ZEKİ BOSTAN
This study was carried out to determine the relationships among the plant external
morphological traits with yield and quality using 'Tombul' and 'Palaz' hazelnut
cultivars grown in Ulubey district of Ordu province (Turkey) in 2016. The
experimental design was planned according to completely randomized plots with three
replicates. Total thirty six traits of plant and fruit characteristics were evaluated for
correlation and path analysis. The results showed that yield and quality were
influenced by direct and indirect effects of many different traits. Some highly
significant correlations were found between husk and leaf traits and plant growth traits
with yield and quality traits. In addition, highly significant correlations were
determined between yield-plant height (0.609**), yield-trunk girth (0.769**), yield-
total number of cluster (0.639**), yield-total nut number (0.928**), yield-blank nut
raito (-0.764**), yield-nut volume (0.522*), yield-nut density (-0.582*), yield-kernel
shape index (0.574*), yield-kernel volume (0.491*) and yield-kernel density (-
0.597**). Total nut number (1.048) and nut density (0.723) had highest direct positive
effects on yield, respectively. Indirect effects of plant height (0.683), trunk girth
(0.766), total number of cluster (0.700), blank nut raito (-0.688) and kernel shape index
(0.712) via total nut number on yield were more higher than direct effects, and indirect
effects of nut volume (-0.662), kernel volume (-0.548) and kernel density (0.630) via
nut density on yield were more higher than direct effects. As a result, the correlations
between the parameters examined, especially those affecting the yield, could be used
in the variety breeding studies in hazelnut.