Tarihi açıdan Türk Boğazları meselesi (1833-1936)
Turkish Straits problem in historical perspective (1833-1936)
Yazar: ŞARİKA GEDİKLİ BERBER
Danışman: PROF. DR. E. SEMİH YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Boğazlar = Straits ; Boğazlar sorunu = Straits problem

Özet:
Türk Boğazları Meselesi(1833-1936), Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti Devletinde cazibesini yitirmeyen, siyasi ve stratejik açıdan önem arz etmiş bir konudur. Öyle ki, Türk Boğazlarındaki hakimiyet ile ülkenin bağımsızlığı birbirine paralellik arz etmiştir. ?Tarihî Açıdan Türk Boğazları Meselesi ? isimli çalışmamız, tarihi ve siyasi açıdan konunun incelenmesi, dünün, günün incelenip alternatif bir bakış açısıyla geleceğin yorumlanmasından ibarettir.Tezimizin birinci bölümünde öncelikle boğaz kelimesinin coğrafi-siyasi tanımı yapılarak, boğazların uluslararası hukuka dahil edilme nedenleri, süreci ve uluslar arası hukuktaki genel geçer prensiple ışığında Türk Boğazları'nın konumu irdelenmiştir.Tezimizin ikinci bölümünde ise boğazların Türk Boğazları adı ile adlandırıldığı dönem olan boğazların Osmanlı Devleti'nin hakimiyeti altına girme süreci incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Türk Boğazları hakkında yapılan çalışmalar da değerlendirilmiş; özellikle konu üzerindeki ihtilaflı meseleler, farklı bir bakış açısıyla ve döneme ait arşiv vesikalarıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır.Üçüncü bölümde Türk Boğazlarındaki tarihî sürecin bir kırılma noktası olan Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girişi ve yıkılma süreci içerisindeki kritik yılları ve geçirdiği evreler süreli yayınlar ve döneme ait kaynaklarla desteklenerek anlatılmış ve detaylandırılmaya çalışılmıştır.Tezimizin dördüncü ve son bölümünde ise Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren yakın tarihimizde Türk Boğazları'ndaki önemli evreler anlatılarak, bu meselenin halen Türkiye'nin gündeminde yer tutan bir konu olası sebebiyle güne bakışla Türk Boğazları tarihî açıdan değerlendirilmeye ve hali hazırdaki problemler ele alınarak tarih perspektifinde yorumlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Tukish Straits Problem (1833-1936) is a very critical and strategically important subject in both period, Ottoman State and Turkish Republic. In both periods, sovereignity in Turkis Straits means soveregnity for these states too. The thesis named as ?Turkish Straits Problem in Historical Perspective?, contains historical and political analysis of the subject and criticising of past, present and future in the light of alternative solutions..In the first part of our thesis, first of all geographical and political meanings of strait are explained. Causes and results of becoming as a part of international law, Turkish Straits have been tried to perform historically.In the second part of our thesis, straits in Ottoman period that straits started to call Turkish Straits is investigated. Addition to these facts, some studies about straits are criticising and some problems about this subject are studied. Moreover in the light of archieves, this era is evaluated.In the third part, entering and the end of Ottoman State that could be evaluated one of the turning points of the thesis in to WWI have been studied in detail using with periodicals and archieves.In the fourth and final part of our thesis, from the establishing of Republic of Turkey to the present, eras about Turkish Straits could be evaluated. Although Turkish Straits is very important for sovereignty of and Turkish foreign policy especially in present, some alternative solutions and future of the straits have been analysed historically.