Farklı kuşak öğretmenlere göre okullarda yaşanan kuşak istismarı: Nedenleri, öğretmenlere etkileri ve çözüm yöntemleri
Generational abuse in schools according to different generations of teachers: Causes, effects on teachers and solution methods
Yazar: AYŞE BOSTANCI KILIÇ
Danışman: PROF. DR. SONER POLAT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; farklı kuşak öğretmenlere göre okullarda yaşanan kuşak istismarının nedenlerini ortaya çıkartmak, öğretmenler üzerinde nasıl etki bıraktığını ve çözüm yöntemlerinin ne olduğunu anlamaktır. Araştırmada nitel yöntemden yararlanılarak olgu bilim (fenomonoloji) yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden öncelikle ölçüt örnekleme yöntemi ve sonrasında maksimum çeşitlilik kullanılarak seçilen 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kocaeli'nin Gölcük ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı farklı kamu okulları ve bu okullarda görev yapan 20 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada görüşme yapılan öğretmenlerin farklı branş ve farklı kuşaktan olmalarına dikkat edilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan ve uzman görüşü alınan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler iki aşamada analiz edilmiştir. İlk aşamada elde edilen veriler yazıya dökülmüştür. İkinci aşamada ise veriler olgu bilim (fenomonoloji) yöntemi aracılığıyla değerlendirilmiştir. 
Toplumun temel yapı taşlarından biri olan örgütler, farklı kuşaklardan bireylerin bir arada çalışmasıyla şekillenir. Farklı kuşaklardan öğretmenlerin bir arada çalışması, okullarda çeşitliliği ve zenginliği artırırken, aynı zamanda belirli dinamikleri de beraberinde getirmektedir. Bu durum, örgütlerin çeşitliliği ve zenginliği açısından olumlu bir özellik olsa da, zaman zaman farklı kuşaklar arasında anlayışsızlık, önyargı veya değer yargılarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Özellikle eğitim kurumlarında, farklı kuşaklardan gelen öğretmenlerin bir arada bulunmasıyla bu dinamikler daha da belirgin hale gelir. Çalışmada öğretmenler arasında yaşanan kuşak istismarının nedenleri, etkileri ve çözüm yöntemleri incelenmiştir. Araştırma, alanyazında yaşanan bir boşluğu doldurarak, okullardaki farklı kuşakların bir arada çalışmasının getirdiği dinamikleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan istismarın detaylarını ele almıştır. Günümüzde, emeklilik yaşına gelen Sessiz Kuşak ve Bebek Patlaması kuşağından öğretmenlerin yerini X, Y ve Z kuşağı öğretmenler almaktadır. Bu durum, okullarda farklı kuşakların bir arada çalışmasıyla ilgili çeşitli dinamikleri de beraberinde getirmektedir. Her kuşağın kendine özgü değerleri, beklentileri ve iletişim tarzları vardır ve bu farklılıklar, işbirliğini ve iletişimi zorlaştırabilir. Çalışmanın ilk aşamasında, farklı kuşak öğretmenler arasında yaşanan kuşak istismarı konularının neler olduğu belirlenmiştir. Ardından, farklı kuşak öğretmenlerin yaşadığı istismarın nedenleri incelenmiştir. İletişim eksikliği, yeniliğe kapalı olma, kişisel gelişim eksikliği gibi faktörlerin, kuşaklar arası çatışmalara ve istismarlara yol açtığı belirlenmiştir. Özellikle, üst kuşak öğretmenlerin tecrübelerini alt kuşak öğretmenlerle paylaşmak yerine, onların tecrübesizliğini eleştirel bir tutumla karşıladığı ve bu durumun istismara neden olduğu gözlemlenmiştir. Teknoloji kullanımı, sınav hazırlıkları, deneyimlerin kullanımı, görev dağılımı gibi konular ele alınarak, yaşanan istismarların detayları incelenmiştir. Özellikle üst kuşak öğretmenlerin teknoloji konusundaki eksikliklerini alt kuşak öğretmenlerin bilgi ve becerileri üzerinden kapatmaya çalıştığı tespit edilmiştir. Bu araştırmada; kuşak istismarının öğretmenler üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre; bu etkiler arasında ön yargıların artması, iletişimsizlik, iş paylaşımında dengesizlik ve tecrübenin kazanımını geciktirme gibi faktörler öne çıkmıştır. Özellikle, ön yargıların artmasıyla birlikte, öğretmenler arasında olumsuz duyguların yaygınlaştığı ve işbirliğinin zayıfladığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, farklı kuşak öğretmenlerin bir arada çalışmasıyla ortaya çıkan dinamikleri anlamak ve çözüm odaklı yaklaşımlar geliştirmek açısından önemlidir. Okul yöneticilerine ve eğitimcilerine, kuşaklar arası uyumun sağlanması ve istismarın önlenmesi için rehberlik edebilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler: Kuşaklararasılık, kuşaklararası istismar, kuşak, öğretmen

Abstract:
The aim of the study is to determine the reasons of the generation exploitation according to the teachers from the different generations in schools, to find out the effects on teachers and the solution methods. Phenomenology of qualitative method is used in this study. The sample of the study consists of 20 teachers chosen by criterian sampling of purposeful sampling in different schools attached to the Ministry of National Education in Gölcük district of Kocaeli province in the academic year of 2022-2023. It is regarded that teachers were interviewed from different field of study and different generation. The data were gathered via semi-structured interview form that taken expert opinion by the researcher. The datas obtained at the end of the interviews were analyzed in the two steps. In the first step; obtained datas were redacted. In the second step; datas were evaluated via phenomonology method.
Organizations that one of the building block of the society take from by means of individuals from different generations working together. Not only working together teachers from different generations increases the diversity and wealth but also brings along the specific dynamics. Even this case is positive feature in terms of diversity and wealth of the organizations, it can occasionally cause the emergence of the imperceptivenes, prejudice or value judgement between the different generations. These dynamics become more apparent with the teachers from different generations being together especially in educational establishments. It was analyzed the reasons, effects and solution methods of the generation exploitation among the teachers. With the support to the literature, this study discusses the dynamics of working different generations together and the results of it. Nowadays the teachers from the X, Y and Z generation substitute the teachers are at retiring age from Silent Generation and Baby Boomers. This case bring along the various dynamics about the working different generations together in schools. Each generation has typical values, expectations and communication styles and this differences can make cooperation and communication hard. In the first stage of the study it was determined the topics of the generation exploitation among the teachers from different generations. It was determined that the factors such as lack of communication, nonprogressive, lack of self-improvement cause the intergenerational conflict and exploitation. Especially teachers from the old generation do not prefer sharing their own experiences with the teachers from the young generation and also they critize the inexperience of the young generation. As a result it was observed that this case cause the exploitation. It was analyzed the details of the exploitation by discussing the topics such as using technology, exam preparations, usage of the experiences, distribution of tasks. It was especially determined that old generation teachers tried to cover their lack of technology with the skills of the teachers from young generation. It was also analyzed the effects of the generation exploitation on teachers. According to the study result; some factors such as increasing prejudges, lack of communication, imbalance of sharing task and impediment of having experience have become prominent. It was especially determined that the negative emotions have been common and cooperation impairment among teachers by the increasing prejudge. The results of this study are significant in terms of understanding dynamics that emerged with teachers from different generation work together and developing solution oriented approaching. This study can such as to guide for supervisors and trainers to be complied with among the generations and prevent the exploitation.

Key Words: Intergenerational, intergenerational exploitation, generation, teacher