Rekabet Hukukunda hakim durumun kötüye kullanılması /
Yazar: ÇAĞRI SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARİF ESİN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Görevi kötüye kullanma = Crime of misconduct ; Hakim durum = Dominand position ; Rekabet = Competition ; Rekabet hukuku = Competence law

Özet:
Rekabet Hukuku içerisinde Hakim Durumun Kötüye kullanılması küresel şirketlerin gittikçe büyümesi ve bu şirketlerin ülkemizde faaliyet göstermesi ile birlikte uygulaması çoğalmış bu nedenle de önemi gün geçtikçe artmaktadır. Zamanında ABD, Birleşik Krallık gibi sanayi ve ekonomik yönden gelişmiş yabancı ülkelerin bir iç hukuku olarak temelleri atılan Rekabet Hukuku ve buna bağlı olarak gelişen "Hakim Durumun Kötüye Kullanılması" zaman içinde ülkelerin sınırlarını aşmış uluslararası statüde kabul gören kurallar haline gelmiş ve ülkemizin de bu doğal süreçten etkilenmesi günümüzde kaçınılmaz olmuştur.
	Konuyla ilgili düzenlemelerin ülkemizde geç yapılmasının sebebi olarak ise öngörülebileceği üzere küresel çapta şirket sayısının azlığı gösterilebilir.
	Ayrıca belirtmek gerekir ki Hakim Durumun Kötüye Kullanılması konusu son derece canlı ve değişken olup her gün ortaya çıkan yeni uygulamalarla şekillenmektedir, ayrıca  temel hukuk kavramlarıyla açıklanması güç bir alan olması nedeniyle açıklamarın yanında örnek davalara başvurulması kaçınılmazdır. Bu nedenle de çalışmada bu tür örneklere sıkça yer verilecektir.
Temelde sözleşme özgürlüğüne dayanan özel hukuk kavramları kaliteli ve etkin bir Rekabet Ortamını sağlamaya yetmeyebilir. Bu nedenle rekabet hukuku sistemine ve hakim durumun kötüye kullanılması kurallarına ihtiyaç duyulmuştur. Hatta hukuk dünyasındaki bir çok çevre Rekabet Hukuku'ndaki hukuka aykırılık kavramını anlamakta ve sindirmekte güçlük çektiğini dile getirir.

Hakim bir pozisyonun iddia edilen suiistimallerinin araştırılması, bir rekabet ajansı için en zorlu ve zor görevler arasında olabilir. Bunun nedeni, kötüye kullanım olarak nitelendirilebilecek uygulamaların (yırtıcı fiyatlar, bağlar, dikey kısıtlamalar) verimliliği artırabilmesidir. Sonuç olarak, hakim durumun iddia edilen suiistimallerinin araştırılması, olası etkinlik yararlarına karşı olası rekabet karşıtı zararların tartılabildiği dikkatli bir kurallı analiz gerektirir.

İddia edilen bir istismar davasıyla ilgili soruşturmalarda, görevler diğer soruşturmalardakilerle aynıdır: ilgili pazarları tanımlayın, iddia edilen suistimal eylemlerinin rekabete nasıl zarar verebileceğini açıklayın ve uygulamadan olası faydaları araştırın. İkinci görev genellikle "davanın teorisini ortaya koymak" olarak adlandırılır. Kilit sorular şunlardır: Uygulama rekabete nasıl zarar verir? Girişi engeller mi yoksa önler mi? Firmanın ve rakiplerinin agresif olarak rekabet etmesini teşvik edecek mi? Hakim firmalara fiyat yükseltmek için ek kapasite sağlayacak mı? Uygulama, hakim firmanın, pazarlarının bir veya daha fazlasında fiyat düzenlemesinden kaçınmasına izin verecek mi? Olası etkinliklerin (yani, rekabete aykırı etkilerin muhtemel olması) değerlendirilmesi gerektiğinde, rekabet ajansı, hakim firmanın söz konusu uygulamanın verimliliği nasıl artırdığını açıklayabilmesini beklemelidir.

Daha iyi hizmet sağlamak için teşvikler üretiyor mu? Tanıtım veya reklam miktarını arttırıyor mu? Tüketiciler daha düşük fiyatlardan mı yoksa daha fazla ürün kullanılabilirliğinden mi yararlanıyor?

Hak ihlalinde bulunduğu iddia edilen bir soruşturmanın araştırılmasında, rekabet ajansı aşağıdakileri içeren çeşitli kaynaklardan bilgi edinmelidir: hakim firmanın müşterileri, hakim firmanın rakipleri, hakim firmanın davranışının bazı yönlerini düzenleyen hükümet yetkilileri, diğer ülkelerdeki rekabet yetkilileri ve yetkililer hakim firmayı temsil eder. Rakiplerin görüşleri elbette bazı şüphecilikle ele alınmalıdır çünkü çıkarları rekabetçi pazarların hedefi ile tutarlı olmak zorunda değildir ve rakiplere zararı zarara uğratarak zararı eşitlememek önemlidir. Bu bakımdan müşteri görüşleri daha güvenilirdir. İddia edilen uygulamanın etkilerini nasıl değerlendiriyorlar? Uygulamalar fiyatları ve maliyetleri düşürüyor mu, artırıyor mu veya teşvikleri artırıyor mu?
Herhangi bir etki yaratma mantığı olmadan giriş ve genişleme engellerini artırmaya mı meyilli? Bu konulara dikkat çekmek, hakimiyet hükümlerinin kötüye kullanılmasının, rekabet piyasasının sağlıklı ve hareketli bir piyasa ekonomisini desteklemede etkili bir araç olmasını sağlayacaktır.
Rekabet Hukukunun kendisine has yapısı ve kurallarıyla değerlendirmek ve yaklaşmak gerekir. Genel anlamda sermaye şirketlerine has kurallar ve yaklaşımlarla Rekabet Hukuku hakkındaki bir uyuşmazlığı çözmek hata olacaktır.
Son yıllarda görülmektedir ki küreselleşmenin getirmiş olduğu gelişmeler teknolojik ilerlemelere, sınırların ortadan kalkmasına ve ulusal ve uluslararası alanda rekabetin artmasına neden olmuş, başarılı ve güzel örnekler ortaya çıkarmıştır. Bundan dolayı devlet ve çok uluslu şirketler, bir işi tek başlarına yüklenmek yerine, riski paylaşmak, diğer teşebbüslerin kaynaklarından, personelinden, teknolojik imkânlarından veya ticari itibarlarından faydalanmak amacıyla nüfuzlarını arttırmak istemektedirler. Ve bu nüfuz artırımı da zamanla serbest piyasanın kaçınılmaz sonuçlarından biri olan hakim durum meydana gelebilmektedir. Rekabet Hukuku kurallarının önceden bilinmesi şirketleri büyük ve riskli projelere girme konusunda cesaretlendirdiği görülmektedir.
Kanun, sorumluluğun kurulmasında hangi şartların gerçekleşmesi gerektiğine dair hükümlerde kurula takdir yetkisi bırakmıştır. Bu çerçevede tamamen genel hükümler uygulama alanı bulacaktır. Buna göre sorumluluk, zarar, kusur, nedensellik ve hukuka aykırılık olmak üzere dört şartın varlığı halinde doğacaktır. Yani Rekabet Kanunu'nu kusurlu olarak ihlal ederek başkasına zarar veren teşebbüsler veya teşebbüs birlikleri, verdikleri zararları tazmin etme borcu altındadırlar.  Kanun'da kullanılmak doğrudan zarar görenler veya dolaylı zarar gören ayrımı yapılmadan zarar gören herkes için tazminat hakkı öngörülmüştür. Bu kapsamda ihlalden zarar gören rakipler, sağlayıcılar, alıcılar ve hatta nihai kullanıcılar için dahi tazminat hakkı söz konusu olabilecektir.
Yine değinilen hususların dışında Kanundan ve Kılavuzdan kaynaklanan tartışmalı birçok husus olduğunu ve bu tür meselelerin, mülkiyeti koruyan ve kamu düzenini gözeten genel hukuk ilkeleri ve ilgili Anayasa hükümleri ışığında somut olayın koşulları değerlendirilerek çözülmesi gerektiğini düşünmekteyiz.


Rekabet Kanunlarının ve buna bağlı olarak hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin mevzuatın ülkelerin piyasa yapılarına ve yasalara uygun hareket etme kültürü açısından farklılık gösterebilir. Bununla ilgili olarak öncülüğünü AB üye ülkelerinin ve ABD, Kanada gibi Kuzey Amerika ülkelerinin üstlenmiş olduğu bu disiplinin geçiş ekonomilerine uygulanırken dikkat edilecek hususların önemi hakkında biraz konuşmak gerekir. Ülkemiz gibi merkezi planlı ekonomilerden piyasa ekonomilerine geçiş yapan ülkeler, geçişi yönetmede özel sorunlarla karşı karşıyadır. Özelleştirme sürecini tamamlamak ve gerçekten rekabetçi, açık pazarların hedefine ulaşmak için önemli zaman alabilir. Kaçınılmaz olarak, birçok vatandaşın hayatında ciddi bir kesinti olacaktır ve sonuçta ortaya çıkan zorlukları hafifletecek önlemler alınacaktır.
Daha önce de tartışıldığı gibi, Rekabet Savunuculuğu, özelleştirme sürecinde, eski devlet tekellerinin tamamen rekabete maruz kaldığı rekabetçi piyasaların yaratılmasına karşı doğal bir direnç vardır. Bunun yerine, kamu tekellerini özel olanlara dönüştürmek için bir eğilim var. Rekabet kurumunun bu eğilime direnmek ve mümkün olan her yerde yeni ekonomide rekabetçi yapıları empoze etmek önemli bir işlevidir. Bununla birlikte, rekabet ajansı ve rekabet için diğer savunucular tam olarak başarılı olmayabilir. Bazı pazarların özelleştirmeden hemen sonraki dönemde hakimiyet ile karakterize olması muhtemeldir. Bazıları elbette doğal tekeller ya da sadece bir üretici olduğunda toplam arz maliyetlerinin en aza indirilebileceği pazarlar olabilir. Doğal tekellerin örnekleri su, elektrik ve doğal gazın dağıtımıdır. Bununla birlikte, diğer pazarlarda, doğal tekeller olmayan hakim firmalar olabilir. Bu firmalar "doğal olmayan" hakim olarak nitelendirilebilir. Bu doğal olmayan hakim firmaların ayırt edici özelliği, hükümet tarafından oluşturulmuş olmaları.

Rekabet ajansı doğal olmayanlarla nasıl baş etmeli? Rekabet uzmanlarının çoğu, ajansın onları, doğal bir tekel olmayan hakim bir firma olarak görmesi gerektiğini söylerdi. Firmanın hakimiyetini kötüye kullanması durumunda, ajans ülkenin rekabet hukuku kapsamında bir icra takibi başlatmalı ve bu fasılda açıklandığı gibi, bu fıkra hükmünü ihlal etmek için bir emirden menzile kadar bir para cezası uygulanacak olan yasaya göre uygun yaptırımı uygulamalıdır. Firma veya sorumlu bireyler, kısmi elden çıkarmalar gibi yapısal çözümlere veya firmanın aşırı, bölünme ve yeniden yapılanmasına kadar. Rekabet deneylerinin çoğu, doğal olarak dominant olmayan firmaların yüksek fiyatlandırmasının, diğer hakim firmaların yüksek fiyatlandırmasından farklı bir şekilde muamele görmemesi, yani, hakimiyetin kötüye kullanılması olarak görülmemesi gerektiği fikrini alacaktır. Fiyatların rekabetçi seviyelere düşürülmesi için piyasa baskılarına güvenilmeli.
Diğerleri (politik liderler ve diğer alanlardaki uzmanlar dahil), geçiş ülkelerindeki bu durumun benzersiz olduğunu ve özel çareler gerektirdiğini söyleyebilir. Geçiş ülkelerinde, doğal olarak dominant olmayan firmalar sadece hükümet tarafından yaratılmış değil, aynı zamanda devlete girişte engeller koymuşlardır. Bu tür hükümet desteğinin diğer yönleriyle birleştiğine dair bazı gerekçelerle tartışılabilir.
Rekabetçi sermaye piyasaları gibi yeni rekabetin gelişmesini engelleyen geçiş ekonomilerinin, doğal olarak hakim olan bir firmanın uzun bir süre boyunca dayanılmaz bir şekilde sürmesi ve bu durumun ülkedeki tüketicilerin zarar görmesi ve zarar görmesi önemli ölçüde geciktirilecektir. Bu durumun, sınırlı bir süre için sınırlı fiyat kontrolleri ve doğal olarak dominant olmayan şirketleri bölme yeteneğinin genişletilmesi de dahil olmak üzere olağanüstü hukuk yollarının dayatılmasını gerektirdiği tartışılabilir.
Fiyat kontrolleri ile ilgili zorluklar bu bölümde ele alınmıştır. Rekabet mümkün olduğunda fiyat kontrolleri rekabetin altındadır. Bununla birlikte, fiyat kontrolleri için güçlü bir kamu desteği olabilir, ancak rekabetin teorik olarak mümkün olduğu fakat önemli bir süre için pratikte olmadığı geçiş ülkelerindeki durumlarda. Geçiş bağlamında, doğal olarak dominant olmayan firmaların fiyatları üzerinde kontrolün üstlenilmesi halinde, rekabet kurumu aşağıdaki önlemlerin de benimsenmesini teşvik etmelidir:
* Fiyat kontrolleri, başka herhangi bir çözümün uygun olmadığı durumlarda yalnızca ayrı durumlarda ve son çare olarak uygulanmalıdır. Örneğin, fiyat kontrolleri ancak rekabet ofisinin bir şirketin dayanıklı bir hâkim konuma sahip olduğu sonucuna varmasından sonra verilebilir.
* Belirli bir endüstride doğal bir tekel olmayan fiyat kontrol yetkisi, birkaç yılı aşmamak için zaman içinde açıkça sınırlandırılmalıdır.
* Fiyat kontrol yetkisi, rekabet ofisinin dışında bulunmalıdır. Bu işlevi rekabet uygulamasından ayrı tutmak en az iki önemli sonuç sağlar:
Kanımca Rekabet Kurumu, mevzuatın yeniden düzenlemesi görüşünde olmamalı ve, düzenleme yapılmasının aksine rekabetin savunucusu olarak hareket etmek için bağımsızlığını verdiği kararlar aracılığıyla sürdürmelidir.
Alternatif olarak ya da buna ek olarak, rekabet yasası, rekabet otoritesinin, kendi yaratılma ya da özelleştirme sürecini takiben birkaç yıl içinde doğal olarak dominant şirketleri parçalama yetkisine sahip olabileceğini, hatta şirketin kendi pozisyonunu kötüye kullandığını kanıtlamadığı halde bile sağlayabilir. hakimlık. Hakim firmaların ayrılmasının olağandışı telafisinin, firmanın hâkimiyetine erişmesine izin vermiş olabilecek verimliliklerin bir kısmını veya tamamını ortadan kaldırma riskini taşıdığı hatırlanacaktır. Ancak, bu risk doğal olarak dominant olmayan firmalarda daha az önemlidir. Bu firmalar piyasa performanslarını üstün bir performansla kazanamadılar devlet tarafından verilmiştir.
 Bu anlamda kötüye kullanma değerlendirme yapılırken yapılacak hassasiyet yeni girişimlere cesaret verip tam rekabet ortamının sağlanmasına zemin hazırlayabileceği gibi adalet duygusunu tesis etmeye de katkı sağlayacaktır. İşbu çalışma tüm bu gri çizgilerle dolu Rekabet Hukukunu biraz daha anlaşılır hale getirilebilmesi amacıyla yerli ve yabancı kaynaklardan eşit oranlarda yararlanılarak hazırlanmıştır.

Abstract:
The change in the culture of the laws of competition and of the countries in the case of abuse of the dominant position, and the culture of acting in accordance with the law. In the United States, the US, Canada, North America, such as the United States, the transition economies of this discipline, we want to talk about the importance of attention to what we want to talk about. Countries such as our country, which move from central-planned economies to market economies, are opposed in special places to manage the transition. Customization options and really important, it can take considerable time to reach the goal of open markets. Inevitably, there will be a serious interruption in the life of the leading citizen and will be taken to alleviate the resulting challenges.
As discussed earlier, Competition Advocacy, privatization opportunities, and the creation of markets in the case of all the former state monopolies are in competition. Instead, there is a city to transform public monopolies into private ones. The competition institution is in an important place to resist this trend and impose the leading structures in the new economy wherever possible. At the end, together with the competition agency and other advocates to compete fully succeed. Some markets are likely to dominate the day immediately after the approach. Some may, of course, be natural monopolies or only one producer, and there may be markets in which total supply costs can be minimized. An example of natural monopolies is the distribution of water, electricity and natural gas. There, along with other markets, natural monopolies can be non-dominant firms. These firms can be characterized as "non-natural". The distinguishing feature of these non-natural dominating firms is that the president has been formed.

How should the competition agency deal with the non-natural? The design of the competition experts would say that the agency should see the rooms as a natural non-monopoly firm. In the event that the firm abuses its domination, the agency has initiated an enforcement proceeding within the contingent of the law and, like the open air in this chapter, has been legalized to apply a fine up to an order to investigate the provision of this paragraph. The company or responsible individuals, from structural dispositions, such as partial disposals, or to the company's extreme, division and restructuring. Conducting competition tests would take the idea that higher pricing of non-dominant firms would not be treated in some cases regarding the higher pricing of other dominant firms, that is, whether domination would be made badly. Market pressures should be relied on to reduce prices to market levels.
Others (including political leaders and experts in other areas) need to be unique in the transition countries and have special remedies. In transitional countries, not naturally dominant firms have been created not only within the city, but also put obstacles on entry to the state. It can be argued in the apartment where it is combined with other aspects of government support.
The transition industries that prevent the development of new competition, such as competitive capital markets, are unbearably lasting for a long time by a naturally dominant firm, and this situation is long-term damage and damage to the country. This can be explained by unrestricted price controls and a non-dominant regional division for a limited period of time.
In this sense, the sensitivity to be made while evaluating the abuse will contribute to the establishment of a sense of justice as well as providing a ground for ensuring a competitive environment by encouraging new initiatives. This study has been prepared by using equal amounts of domestic and foreign sources in order to make Competition Law, which is filled with all these gray lines, a little more comprehensible.