Pagan inanışında Ana Tanrıça: Antik Ege'de kutsal alanlar
Mother Goddess in Pagan belief: Sacred areas in Ancient Aegean
Yazar: ENVER EMİR KÜRKLÜ
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ ; DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN ESENOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Kültür Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Tarih = History
Dizin: Anatanrıça = Goddess ; Anatanrıça kültü = Goddes cult ; Antik Yunan = Ancient Greece ; Arkeoastronomi = Archaeoastronomy ; Kaya sunakları = Stone altars ; Kutsal yerler = Sacred places ; Mağaralar = Caves ; Mısır = Egypt ; Paganizm = Paganism ; Tapınaklar = Temples

Özet:
Paganizm, kökenleri dünyanın kadim doğa dinlerine uzanan bir inanç biçimi ve bu dinlerin genel adıdır. İnsanlar geçmiş çağlardan bu yana gökyüzünü ve gökyüzündeki olayları merak etmişlerdir. Dış dünyayı gözlemişler ve belirli çıkarımlarda bulunmuşlardır. İnsanlar toprağa ektiği ürünlerin, kendisine yararlı bir besin olarak döndüğünü görmüş daha sonra döngüsel bir şekilde toprağın aynı zamanda da verimsiz olabileceğine tanık olmuşlardır. Mevsimsel olan bu döngüler insan yaşamıyla özdeşleştirilmeye başlanmıştır. Daha sonra doğanın bereketli, şifa verici yaratıcı süreci kadının doğurganlığıyla, anaçlığıyla bütünleştirilmiş ve "Ana Tanrıça" inancı ortaya çıkmıştır. Tarihöncesi çağlardan beri insanların inancında önemli bir rol oynayan "Ana Tanrıça" "Ay" ile ilişkilendirilmiş ve Ay'ın evreleri ile bütünleşmiştir. 

Çalışmamızda; Pagan inanışında önemli bir rol oynayan "Ana Tanrıça"nın Anadolu çevresindeki önemli kültürlerdeki kimliklerine değinilmiştir. Bu açıdan bakıldığında sırasıyla; Kemet Kültürü (Antik Mısır), Frig Kültürü, Grek Kültürü (Antik Yunan), Trak Kültürü, Kelt Kültürü ve Germen Kültürü'ndeki Ana Tanrıça'lardan bahsedilmiştir.

Çalışmamız kapsamında; Antik Ege'de bulunan "Ana Tanrıça" "Kutsal Alanları"; "mağaralar", "kayalıklar" ve "tapınaklar" olmak üzere üçe ayrılarak incelenmiştir. Bu "Kutsal Alanlar"; "Arkeoloji" ve "Arkeoastronomi" bilimleri kapsamında araştırılmıştır. Özellikle Çanakkale, Balıkesir (Burhaniye ve Ayvalık) ve İzmir'de görülen bazı "Kaya Sunakları" "Arkeoastronomik" olarak önem arz etmektedir.

Abstract:
Paganism is a form of belief whose origins go back to the ancient religions of the world and the general name of these religions. People have been curious about the sky and the events in the sky since the past ages. They observed the outside world and made certain inferences. People saw that the crops that they planted in the soil returned to him as a beneficial nutrient, and then cyclically witnessed that the soil could also be inefficient. These seasonal cycles have begun to be identified with human life. Then the fertile, healing creative process of nature was integrated with the fertility and maternity of the woman and the belief of the "Mother Goddess" emerged. The Mother Goddess, who has played an important role in people's belief since prehistoric times, has been associated with the Moon and integrated into the phases of the Moon. 

In our study; The identities of the "Mother Goddess", which plays an important role in the pagan belief, in important cultures around Anatolia. From this perspective, respectively; Kemet Culture (Ancient Egypt), Phrygian Culture, Greek Culture (Ancient Greek), Thracian Culture, Celtic Culture and Germanic Culture are the main goddesses.

Within the scope of our study; The "Mother Goddess" "Sacred Areas" in the Ancient Aegean; It was divided into three as "caves", "rocks" and "temples". These "Sacred Areas"; It was explored within the sciences of "Archeology" and "Archeoastronomy". Some "Rock Altars" especially seen in Çanakkale, Balıkesir (Burhaniye and Ayvalık) and İzmir are important as "Archeoastronomic".