Ebeveynlerde kişilik tipolojileri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasındaki ilişki
Relation between type of personality and tendency to violence along attitude of violence
Yazar: İSMAİL ERDEM DAYIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF GÜNERİ YÖYEN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış = Behavior ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Ebeveynler = Parents ; Kişilik = Personality ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çatışma eğilimi = Conflictional tendency ; Şiddet = Violence

Özet:
Giriş: Psikoloji kendi başına bir bilim olarak kabul edildiği günden bu yana kişilik ve şiddet kavramları ile ilgili pek çok araştırma yapılmış ve günümüzde halen araştırma yapılmaya devam edilmektedir. Kişilik; insanı fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal özellikleri ile diğer insanlardan ayıran, diğer insanlardan farklılaştıran bir kavramdır. Kişilik doğuştan ve sonradan kazanılan özelliklerin bir bütün haline gelmesi ile oluşmaktadır. Psikoloji kuramcıları kişilik üzerine çok sayıda araştırma yapmıştır. Bu araştırmalar neticesinde kişilik ile ilgili pek çok kuram ortaya çıkmıştır. Psikoloji bilimi kuramcılarının kişilik ile ilgili ortaya koyduğu pek çok tanım ve kurama rağmen, üzerinde anlaşabildikleri tek bir tanım yoktur. Buna rağmen tüm kuramcıların ortak görüşü kişilik gelişimi ile ilgili çocukluk çağının özellikle de hayatın ilk 5-6 yılının çok önemli olduğu görüşüdür. 
Şiddet kavramı insanlık tarihi ile var olan insanlık tarihi boyunca pek çok disiplinin araştırma konusu olan ve halen araştırılmaya devam eden bir kavramdır. Şiddet hayatın her alanında görülmektedir. Her insan dolaylı ve dolaysız bir şekilde şiddete maruz kalabilmektedir.  Şiddet kavramı pek çok tanıma sahiptir. En geçerli tanım olarak Dünya Sağlık Örgütü şiddeti şu şekilde tanımlamıştır; ''Bireyin kendisine, başkasına, belirli bir topluluk veya gruba yönelik yaralama, ölüm, fiziksel zarar, bazı gelişim bozuklukları veya yoksunluk ile sonuçlanabilen, tehdit ya da fiziksel zor kullanmadır.'' Dünya Sağlık Örgütü şiddeti bireyin kendisine yönelik, kişilerarası ve toplu (kollektif) şiddet olarak üçe ayırmıştır. 
Toplumsal ve bireysel etkileri olan şiddet olgusu ile doğası gereği toplulukla yaşama ihtiyacı duyan insanın davranışları üzerinde etkili olan kişilik kavramının birbiri ile arasındaki ilişkinin ortaya konabilmesi adına yapılan bu çalışma ile literatüre katkı sağlamak hedeflenmiştir.   
Amaç: Ebeveynlerde kişilik özellikleri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı araştırılmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS 23 paket programı aracılığı ile yapılmıştır. Demografik değişkenlere ait verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Değişkenler arası yordayıcılık ilişkileri için regresyon analizi yapılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında t testi uygulanmıştır. İkiden fazla grup karşılaştırmalarında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Tüm analizler 0,05 hata payında test edilmiştir. Çalışmada Sosyodemografik Veri Formu, Buss Perry Saldırganlık Ölçeği ve Uluslararası Kişilik Envanteri Kısa Formu kullanılmıştır. Araştımanın örneklemini İstanbul ili içerisinde 2-6 yaş arası çocuğu olan 902 ebeveyn oluşturmaktadır.  
Bulgular: Ölçme araçları vasıtası ile toplanan nicel veri setine ilişkin tutarlılık katsayısını tespit edebilmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Katsayı tablosu incelendiğinde Buss Perry Agresyon Ölçeği alt boyutlarının güvenilirlik katsayılarının 0,710 ile 0,792 arasında (orta derece güvenilir), Uluslararası Kişilik Envanteri Kısa Formu alt boyutlarının ise 0,698 ile 0,867 (orta derece güvenilir ile yüksek derecede güvenilir) aralığında olduğu tespit edilmiştir. Bu katsayılar ile veri setinin güvenilir olduğu kabul edilmiştir.
Sonuç: Ebeveynlerin kişilik tipolojileri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasındaki ilişkinin araştırıldığı çalışmada; kişilik yapısı ile saldırganlık düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur.  Sözel saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içedönük, düşmanlık, dağınıklık, duygusal dengesizlik ve gelişime açıklık kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Fiziksel saldırganlık düzeyi ile içedönük, düşmanlık, duygusal dengesizlik, yeniliklere kapalı olmak / gelişime açık olmamak kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Öfke saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içedönüklük, düşmanlık, dağınıklık ve duygusal dengesizlik kişilik yapıları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Düşmanlık saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içedönüklük, düşmanlık, dağınıklık, duygusal dengesizlik ve yeniliklere kapalı olmak / gelişime açık olmamak kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı, yumuşak başlılık kişilik tipolojisi ile de negatif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
Introduction: Since psychology was accepted as a science, many scientific research on personality and violence has been done. And today it is still going on to be done.  Personality is a concept which distinguishes people from the others regarding their physical, mental, sentimental and social abilities. Personality is a combination of inborn and acquired features. Psychology theorists have done many research on personality trait. As a result of these research, several theories have been put forward. Inspıte of the great numbers of descriptions and concepts put forward by psychology theorists, there is not a single term on personality that they agree on.  However, all the theorists' common view is that the childhood especially until the age of 5 / 6 is very important in shaping one's personality. The concept of violence came into existence with history of humanity and has always been research topic of many disciplines. It is still going on to be researced. Violence is seen in every part of life. Each person may be exposed to violence implicitly or explicitly. The concept of violence has many descriptions. World Health Organization adresses the prevailing description as '' the intentional use of physical force or power, threatened or actual, against oneself, another person, or against a group or community, that either results in or has a high likelihood of resulting in injury, death, psychological harm, maldevelopment, or deprivation.'' World Health Organization divides the general violence into 3 sub-types according to the violence is self-directed, interpersonal or collective. It has been aimed to contribute to literature by revealing the connection between the concept of ''violence'' which has many social and individual effects and the concept of ''personality'' which has great impact on human behaviour.
Purpose: It is researched whether there is a meaningful connection between personal traits of parents and their tendency to violence 
Materials and Method: In this study, the analysis of quantitative data has been done via SPSS 23 packaged software. Frequency and percent value of demographic variables data have been calculated. Regression analysis has been done for correlation. T-test has been implemented in two groups' comparison. One way variance analysis has been done in comparison of more than two groups. All the analyses have been tested with 0,05 error margin. In this study, Sociodemographic Data Form, Buss Perry aggression scale and International personality inventory short form have been used.  This sample is homogenous and includes totally 904 parents who have got children between the age 3 and 6.  
Findings: Cronbach Alpha Coefficient has been calculated with the aim of determining coefficient of consistence of quantitative data gathered via tools.  If analyzed coefficient table, the reliability coefficients of Buss Perry Aggression Scale sub-dimension are confirmed between 0,710 and 0,792, which means medium safety and the reliability coefficients of International Personality ınventory short form are between 0,698 and 0,867, which means medium and high safety. These coefficients show that data set is reliable.
Result: In the research of relation between parents' personal typologies and tendency to violence, violent behaviours, it has been found that there is a positive and meaningful relation.  It has been confirmed that there is a positive and meaningful relation between verbal aggression level of person and personal traits of extrovert, introvert, neuroticism, hostility, untidiness, open to improvement. Moreover, there is a positive and meaningful relation between physical aggression level of person and personal traits of introvert, hostility, neuroticism, and the old school. Positive and meaningful relation has been confirmed between Anger aggression level and the personal traits of extrovert, introvert, hostility, untidiness, neuroticism. Relation between Hostility aggression level and personality traits of extrovert, introvert, hostility, untidiness, neuroticism, the old school is positive and meaningful too. However, it is negative and meaningful between hostility aggression level and personal trait of tendermindedness.