Seslerin Renkli Dünyası Programının okul öncesi çocukların fonolojik farkındalık becerileri üzerindeki etkisi
The effects of Colorful Worlds of sounds program on phonological awareness of preschool children
Yazar: NURBANU PARPUCU
Danışman: YRD. DOÇ. BERRİN DİNÇ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Eğitim programları = Education programs ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Araştırmanın amacı okul öncesi dönemdeki çocuklara yönelik hazırlanan Seslerin Renkli Dünyası Programının çocukların fonolojik farkındalık becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma öntest- sontest kontrol gruplu yarı deneysel desende planlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2014-2015 öğretim yılının bahar döneminde Eskişehir il merkezinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 60-72 aylık çocukların devam ettiği okul öncesi eğitim kurumları arasından tesadüfi örnekleme yöntemi kullanarak belirlenmiştir. Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bir anaokulundaki öğlenci bir 5 yaş sınıfı (60-72 aylık çocuklar) deney grubunu, aynı kurum içerisindeki sabahçı bir 5 yaş sınıfı da kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda 24, kontrol grubunda 19 çocuk araştırmaya katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Genel Bilgi Formu" ve Erken Çocukluk Dönemi Fonolojik Duyarlılık Ölçeği (EÇDFDÖ) kullanılmıştır. Deney grubundaki çocuklara verilecek programın etkisini ölçmek için deney ve kontrol grubundaki çocuklara EÇDFDÖ öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklar herhangi bir programa dâhil olmamıştır. Deney ve kontrol gruplarına öntest uygulandıktan sonra deney grubundaki çocuklara araştırmacı tarafından Seslerin Renkli Dünyası Programı uygulanmıştır. Seslerin Renkli Dünyası Programının etkinlik planları içeriği, fonolojik farkındalık becerilerini içeren sözcük farkındalığı, hece farkındalığı, kafiye farkındalığı ve ses farkındalığı aşamalarını kapsamıştır ve etkinlikler her aşamanın zorluğuna dikkat edilerek hazırlanmıştır. Ardından bu aşamalara ait görevlere uygun etkinlikler yine basitten karmaşığa ilkesi doğrultusunda araştırmacı tarafından belirlenmiştir. Programda yer alan etkinlikler hazırlanırken daha çok büyük grup etkinliklerine yer verilmekle birlikte, aynı zamanda küçük grup etkinliklerinden de yararlanılmıştır. Bazı etkinlikler uygulanırken çeşitli hikâye kitapları, nesne fotoğrafları ve gerçek materyaller kullanılmıştır. Etkinlikler seçilirken alanda görülen çalışma kâğıtlarının aksine çocukların daha aktif katılabileceği oyun temelli etkinliklerin oluşturulmasına özen gösterilmiştir. Bu programda, sekiz hafta boyunca ve haftada üç gün birer saatlik oturumlar süresince belirlenen etkinlikler sırayla uygulanmıştır. Uygulamaların sonunda hem deney hem de kontrol grubuna sontest uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların öntest- sontest fonolojik farkındalık toplam puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını incelemek amacıyla 2x2 karma ANOVA yapılmıştır. Ayrıca, ölçeğin alt boyutlarından (iki sözcüğün kafiyeli olup olmadığına karar verebilme, kelimelerin başlangıç sesini ayırt edebilme, istenilen ses ile ilgili yeni kelime oluşturabilme, bir grup kelime içinden aynı sesle başlayanları fark edebilme/gruplayabilme, sesbirimlerini bir araya getirerek oluşan kelimeyi söyleyebilme, bir kelimeyi hecelere ayırabilme, bir kelimedeki bir kelimeyi/heceyi atarak geriye kalan birimi söyleyebilme, harfleri tanıma) alınan öntest-sontest puanlarını karşılaştırmak amacıyla, her bir alt boyut için 2x2 karma ANOVA yapılmıştır. Araştırma sonucunda deney grubunun kontrol grubuna göre hem fonolojik farkındalık toplam puan hem de ölçeğin tüm alt boyutlarında anlamlı düzeyde bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu sonuç, Seslerin Renkli Dünyası Programının etkinliklerinin fonolojik farkındalık becerilerini geliştirmede etkili olduğunu göstermektedir.


Anahtar Sözcükler: Okul öncesi eğitim, Erken çocukluk eğitimi, Fonolojik farkındalık, Erken okuryazarlık

Abstract:
The aim of the current study is to investigate the effects of Colorful Worlds of Sounds Program on phonological awareness skills of preschool children. The research design is quasi-experimental pretest-posttest with control group. Study group was choosen from a preschool by random sampling among public preschools located in Eskisehir city center during the 2014-2015 education year of spring semester. In that preschool located in Eskisehir, one of the preschool classroom in which 5 years of age (60-72 months) children were enrolled was assigned experimental group and another classroom was assigned as control group. 
There were 24 children in experimental group and 19 children in the control group. "General Demographic Form" and "The Phonological Awareness Scale of Early Childhood Period (PASECP)" were used as measurement tools. PASECP used as pretest and posttests to assess the effects of the program. Children in the control group did not participate in any program. After the pretest was applied to children in the experimental and control groups, Colorful Worlds of Sounds Program was implemented to the experimental group children by the researcher. The activities of Colorful Worlds of Sounds Program included the components of phonological awareness which are word awareness, syllable awareness, rhyme awareness and phoneme awareness and activities were formed by giving attention to the difficulties of all these components. Also, the appropriate activities for the tasks belong to the components were assigned from simplest to the hardest one. In the program mostly big group activities were implemented but small group activities also were used. While implementing the program, various story books, photographs of objects and real materials were used.  Activities involving active play chance for children were tried to be included into the program instead of having work sheets. The program implemented throughout eight weeks, three days in a week and an hour in a day. At the end of the implementation, posttest was applied to the both experimental and control group. 2x2 mixed ANOVA was used to reveal whether there is a  significant difference between the pretest and posttest of total phonological awareness scores of between groups or not.  Moreover, 2x2 mixed ANOVA was used to compare pretest and posttest scores obtained from the subtests (deciding whether two words rhyme or not, identifying the beginning sounds of words, composing a new word from a given beginning sound, distinguishing/grouping words beginning with the same sound among words, telling a word by blending phonemes, separating a word into syllables, telling a word after deleting a word/syllable, identifying the letters). The results indicated that there was a significant difference between total phonological awareness scores of experimental and control groups and all subtests scores of the groups. Based on these results it can be said that Colorful Worlds of Sounds Program was effective to develop preschool children's phonological awareness skills.



Keywords: Preschool education, Early childhood education, Phonological awareness,Emergent literacy