Sivrihisar?Günyüzü (Eskişehir) granitoyidlerin jeolojisi, petrolojisi ve anklavlarının kökeni
Geology, petrology of Sivrihisar-Günyüzü (Eskişehir) granitoids and genesis of their enclaves
Yazar: OĞUZ ZOROĞLU
Danışman: PROF. DR. YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Anklav = Enclave ; Eskişehir-Sivrihisar = Eskişehir-Sivrihisar ; Granitoidler = Granitoids ; Petroloji = Petrology

Özet:
İntrüzif kütle içerisindeki alt birimlerin ve içermiş oldukları anklavların magma kökenini tanımlamak için saha jeolojisi, petrografi, jeokimya ve amfibollerin raman karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Sivrihisar İntrüzif Kütlesi, dokusal ve mineralojik özellikleri ile saha gözlemlerine göre kendi içerisinde monzonit ve kuvars monzonit olarak ayrılmaktadır. Günyüzü İntrüzif KütleSivrihisar ve Günyüzü (Eskişehir) granitoyidleri, İç Anadolu'nun kuzey batısında bağımsız iki farklıintrüzif kütle olarak Sakarya Kıtasına sokulum yapmaktadır.sinin renk, dokusal özellik ve mineralojik bileşimi ile Tekören granodiyoriti, Kadıncık granodiyoriti, Dinek granit porfiri ve Karacaören granodiyoriti olarak kendi içinde dört farklı alt gruba ayrılmaktadır. Sivrihisar ve Günyüzü İntrüzif Kütleleri kalınlıkları 1 cm'den 10 m ile uzunlukları ise 2 cm'den 100 m'ye kadar varabilen alkali feldispat granit ve diyoritporfir bileşimli dayklar tarafından kesilmektedir. Günyüzü İntrüzif Kütlesi hem diyabaz daykı hemde pegmatitlerce de kesilmektedir. Mafik mikrogranüler anklavlar her bir intrüzif kütlenin alt birimlerinin çok yaygın gözlenen özelliklerindendir. Bu anklavlar mineralojik bileşimleri, dokusal özellikleri ve renklerine göre kuvars monzonit, kuvars diyorit ve diyorit bileşimindedirler. Magma karakteri olarak magma mixing/mingling özelliğindeki bu anklavlar kuvars osellli, kamalanmış biyotit, iğnemsi apatit ve poiklitik doku özelliği gösteren iri feldispat mineralleri içermektedir. Tüm alt birimler içerisindeki amfibollerin raman konfokal spektroskobik çalışmaları; amfibol minerallerinin hornblend, aktinolit, tremolit ve grunerit türünde olduklarını göstermektedir.Tüm kayaç jeokimyasal verilerine göre her bir intrüzif kütle subalkali ve kalkalkalen karakterlidir. Sivrihisar İntrüzif Kütlesi kayaçları daha çok şoşonitik özellikler sergilemektedirler.Her bir intrüzif kütlenin tüm alt birimleri element ayrım diyagramlarında fraksiyonel bir kristalleşme göstermektedir. ORG'ye göre normalize edilmiş element bolluk diyagramlarında LIL elementlerce zenginleşme, HFS elementlerce fakirleşme gözlenmektedir. Kondirit'e göre normalize edilmiş element bolluk diyagramlarında ise hafif nadir toprak elementlerce kısmen zenginleşme göstermektedir. Saha jeolojisi gözlemleri, petrografi, mineraloji ve jeokimyasal özellikleri sonucu Günyüzü İntrüzif Kütlesinin yay magmatizmasına bağlı olarak gelişen ve kabuk katkısının olduğunu gösteren granit ve granodiyorit bileşimli kayaçlardan oluştuğu söylenebilir. Dalım olayından sonra okyanusal kabuk kopmasıyla ortaya çıkan, dalım kökenli metasomatize manto ürünü olan bölgedeki Sivrihisar İntrüzif Kütlesi, şoşonitik magma özelliği göstermektedir.

Abstract:
Sivrihisar and Günyüzü (Eskişehir) Granitoids are exposed to the north west of Central Anatolia intruding the Sakarya Continent as independent two different intrusive bodies.Field geology, petrography, geochemistry and Raman characterization of the amphiboles of each subunit and their enclaves are investigated in order to define their magma nature. Sivrihisar intrusive suite is differentiated into monzonite and quartz monzonite according to their field observation, mineralogical and textural features. Color, textural features and mineralogical compositions of Günyüzü intrusive suite can be further differentiated into four subunits these are Tekören granodiorite, Kadıncık granodiorite, Dinek granite porphyry and Karacaören granodiorite. Sivrihisar and Günyüzü intrusive suites cut by dykes ranging from 1 cm upto 10 meters in length and from 2 cm upto 100 meters in width in the composition of alkali feldspar granite and diorite porphyry. Günyüzü intrusive suite is also cut by diabase dyke and pegmatite. Mafic Microgranular Enclaves (MME) is the most common properties of all the subunits of each intrusive suite. The color, textural features and mineralogical composition of these MME are quartz monzonite, quartz diorite and diorite in composion. Quartz ocelli, blade shaped biotite, acicular apatite and poicilitic texture of megacryts of feldspar are the characteristic features of the MME which are addressing to a magma mixing/mingling process of their nature. The raman confocal spectrometric studies reveal that the amphibole of all subunits are in the composition of hornblende, tremolite, actinolite and grunerite.Wholerock geochemistry data reveal that both of the intrusive suites are subalkaline in character and calkalkaline in nature. Sivrihisar intrusive suites mostly are plotted in the shoshonitic region.The element variation diagrams suggest a fractional crystallization of all the subunit of each intrusive suite. ORG normalized elemental pattern reveal enrichment in Large Ione Lithophile Elements (LILE) and depletion in High Field Strength Elements (HFSE). Chondrite normalized elemental pattern of REE reveal a slight enrichment of Light REE with respect to High REE. Field geological features, petrography, mineralogy and geochemical behavior suggest that the Günyüzü intrusive suite generated from the subduction nature magma and contaminated with the crustal components and froming granite and granodiorite rocks. After the subduction a slab break-off occured resulting to produce subduction nature mantle metasomatized shoshonitic magma representing Sivrihisar intrusive suite in the region.