Sosyal hizmet perspektifinden Avrupa Birliği bağlamıyla Almanya ve Türkiye'deki ı̇ltica mevzuatının ı̇ncelenmesi
A study of asylum regulations in Germany (in the context of the European Union) and Turkey from the social work perspective
Yazar: VIOLA HENRICH
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELAHAT DEMİRBİLEK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Almanya = Germany ; Avrupa Birliği = European Union ; Mevzuat = Legislation ; Mülteciler = Refugees ; Sosyal hizmetler = Social services ; Türkiye = Turkey ; İltica = Asylum

Özet:
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (BMMYK), 20 Haziran 2017 tarihinde Dünya Mülteciler Günü vesilesiyle yayınladığı yıllık Küresel Eğilimler raporunda, dünyadaki mülteci sayısının 65.6 milyon olduğu belirtilmiştir. 1997 yılında bu rakam 33.9 milyon iken 2016 yılında neredeyse 66 milyona ulaşmış ve tarihte kaydedilmiş en yüksek rakam olmuştur. Bu artış özellikle 2012-2015 yılları arasında gerçekleşmiştir. İnsani krizlere yol açan sorunların nedeni ise Suriye'deki iç savaş, Irak ve Yemen gibi Orta Doğu ülkeleri ve sahra altı Afrika ülkelerinde çıkan çatışmalardır (BMMYK, 2017a).
Son senelerde Almanya da diğer Avrupa ülkeleri gibi yoğun bir şekilde dış göç hareketi ile karşı karşıya kalmıştır. Savaşlar ve hem yaşamı doğrudan tehdit eden hem de yaşam koşullarını zorlaştıran nedenlerden dolayı insanlar toplu olarak kendi ülkelerinden kaçmak zorunda kalmakta ve koruma alarak Almanya'ya gelmektedirler. Almanya, Avrupa Birliği'nin içerisinde en çok mülteciyi barındıran ülkedir (Eurostat, 2017a). Aynı zamanda Türkiye'de de bu konu gündeme gelmiştir. Türkiye coğrafi olarak Avrupa ve Asya arasında köprü konumunda olduğu ve son senelerde savaş ya da başka kriz gören ülkelerin arasında bulunduğu için hem ana geçiş ülkelerinden birisi, hem de son senelerde kendisi de hedef ülke olmuştur (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, 2017a). Türkiye son üç senedir dünyada en çok mülteciyi barındıran ülke konumundadır (BMMYK, 2017b).
Bu sebeplerden dolayı son senelerde hem Almanya'da, hem de Türkiye'de iltica mevzuatı büyük önem taşımaktadır ve bu nedenle iltica mevzuatı geliştirilerek üzerinde değişimler gerçekleştirilmiştir.
Böyle zamanlarda mülteci haklarını uluslararası boyutta korumak için sosyal hizmete önemli bir rol düşmektedir. Mültecilerin hem teoride hem uygulamada haklarına kavuşmalarını sağlamak için sosyal hizmet mikro, mezzo ve makro seviyelerde etkin olmalıdır.
Bu çalışmanın amacı belirtilen konuya ve bağlama dair genel bir bakış sunabilmektir. İltica konusu son derece kapsamlıdır. Fakat bu çalışmanın odak noktası; Almanya (AB bağlamı içerisinde) ve Türkiye'deki mülteciler ile ilgili uygulanan mevzuatların incelenmesi olup, bu konu içerisinde sosyal hizmetin rolü ile sınırlandırılmıştır.
Çalışmada literatür araştırması yapılarak uluslararası mülteci hakları tekrar gözden geçirildikten sonra, hem Almanya'da, hem de Türkiye'de yakın tarihte uygulanan iltica mevzuatındaki değişim süreçleri incelenmiştir. Bu değişimlerle birlikte güncel iltica mevzuatının mülteciler için ne anlama geldiğine ve iltica prosedürün nasıl yürütüldüğüne bakılmıştır. Çalışmada, mülteciler sahip oldukları haklara ulaşamadıklarında, sosyal hizmetin hangi rollerinin devreye girmesi gerektiği değerlendirilmiş, bu konuda örnekler ve öneriler verilmiştir.
İltica konusu ulusal ve uluslararası seviyede gündemde olmaya ve çok tartışılan bir mevzu olmaya devam edeceği tahmin edilmektedir. Dünyanın birçok yerinde insani krizler ve bunun sonucu olan mültecilerin korunma amacı gerçekleştirdikleri kitlesel sığınma
�108
hareketler daha bir süre devam edecek gibi görünmektedir. Aynı zamanda Avrupa Birliği'nin planlama aşamasında olan Avrupa Ortak İltica Sistemi'nin reformu yakın zamanda yine çok sayıda değişiklikleri getirebilir. Dolayısıyla, iltica konusu ve bu bağlamda sosyal hizmetin rolü son derece güncel ve önemli olmaya devam etmektedir.

Abstract:
On the occasion of World Refugee Day, June 20, 2017, the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) released the yearly global trends report, which stated that the number of displaced people worldwide has reached 65.6 million. Compared to 1997, with 33.9 million displaced people, the number has now almost reached 66 million and has been the highest number ever recorded. The main part of the growth took place between 2012 and 2015, especially caused by the Syrian conflict along with other conflicts in regions such as Iraq and Yemen, as well as in sub-Saharan Africa (UNHCR, 2017a).
In the last few years Germany, like Europe in general, has experienced large numbers of refugees coming to seek protection from war and other often life-threatening problems in their home countries. In the European Union, Germany is the country that hosts the most refugees (Eurostat, 2017a). At the same time the issue became prevalent in Turkey. Due to the fact that Turkey's geographical position is found between Europe and many countries that have recently struggled with war or other crises, it became an even more important transit country as well as a destination country (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, 2017a). For the last three years Turkey has been the country that hosts the most refugees worldwide (BMMYK, 2017b).
As a result, during the last few years, both Germany and Turkey's asylum laws were of great importance and underwent changes in order to improve.
In times like this, social work plays an essential role in protecting international refugee rights. To ensure that refugees can make use of the rights they are entitled to, social work has to be active on macro, mezzo and micro levels.
The goal of this study is to provide a general perspective on the subject. Asylum is a very comprehensive topic. But the focus of this work is limited to the examination of the asylum laws in Germany (within the EU context) and in Turkey, from the perspective of the role that social work plays in this area.
In this literature research, after first looking at the International Refugee Rights, a close examination of the German and the Turkish asylum system is conducted. This includes the changes that the system underwent in the past years. Then the current asylum system and its affect on the refugees, as well as the asylum process in general, is evaluated. The work also contains the roles that social work must take when refugees are not able to make use of the rights they are entitled to (including examples and suggestions).
It looks like asylum is going to continue to be a very important and much discussed subject on national and international levels. In many places in the world, humanitarian crises and the resulting refugee movements continue. At the same time, the European Union is planning a reform of their Common European Asylum System, which will bring many changes in the near future. As a result, asylum and the role and responsibility of social work in this context will continue to be a prevailing and important subject.