XIX. yüzyıl Osmanlı tarihçiliği
Ottoman historiography in the XIX. century
Yazar: HASAN YÜKSEK
Danışman: Y.DOÇ.DR. CEZMİ KARASU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History

Özet:
Tarih insanlığın gelişimini her yönüyle aktaran bir bilimdir. Bunu sistemli veprofesyonel bir çerçevede yapabilmek, günümüz tarihçilerinin en önemli görevidir.Osmanlı tarihi bilinen Türk tarihinin altı Yüzyıllık dönemini kapsamaktadır. Bu dönemiçinde XIX. Yüzyıl, Osmanlı tarihinde pek çok değişimin ve yenilik hareketlerininyaşandığı, devletin pek çok konuda zorlandığı ve çeşitli nedenlerle zayıfladığı tarihsahnesindeki son yüzyılıdır. Yaşanan değişim kendisini tarihçilik anlayışı ve tarihyazıcılığı alanlarında da göstermektedir. Bu çalışmada XIX. Yüzyılda Osmanlıtarihçiliğinin durumu, tarihçilik ve tarih yazıcılığı alanında meydana gelendeğişiklikler, bu dönemde görevde bulunan vakanüvisler ve eserleri, vakanüvislerdışındaki tarih yazarları ve eserleri incelenmeye çalışılmıştır.Çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak XIX. Yüzyıla kadarkiOsmanlı tarihçiliği hakkındaki kaynaklar taranmıştır. İkinci kısımda XIX. Yüzyıldagörevlendirilen vakanüvisler ve diğer tarihçiler hakkında bilgi veren kaynaklartaranmıştır. Bunlar incelenip, yazarların biyografileri verildikten sonra bu yazarlartarafından yazılan eserler hakkında bilgi veren kaynaklar incelenmiştir. Böylelikle XIX.Yüzyılda görevli 11 vakanüvis, vakanüvisler dışındaki 108 tarih yazarı, bunlar hakkındabilgi veren 7 birinci el kaynak, 67 kitap ve 60 makale incelenmiştir.Çalışma sonucunda XIX. Yüzyıl Osmanlı tarihçiliğinin durumu, meydana gelendeğişiklikler, vakanüvisler ve vakanüvisler dışındaki tarih yazarları tarafından yazılaneserler ortaya konmuştur.

Abstract:
History is a science that tells us the human evolution. The most importantmission of today?s historians is to work on history systematically and professionally.The Ottoman history is an important part of Turkish history including six centuries.XIX. century was the last century of the Ottomans. And in this, we saw a lot ofevolutions, innovations, etc. Besides, the Ottomans had some problems and the state fellinto decline. These developments also affected historiography. This study examines thesituation of the Ottoman historiography, the vakanuvists(offical state historians)and theother historians in the XIX. century.This study was divided into three chapters. In the first chapter sources of theOttoman historiography before XIX. century were investigated. In the second chapter,sources written about the vakanuvists and the other historians(except for thevakanuvists) were exemined and the historians who wrote those sources were also. Inthe last chapter, the sources of this historians were exemined. In thıs study, 11vakanuvists, 108 historians(except for the vakanuvists), 7 first hand sources, 67 booksand 60 articles related with this study were investigated.As a result, we tried to put the situation of the Ottoman historiography in theXIX. century into being, giving a special importance the examinations of thevakanuvists.