Taliban yönetiminde Afganistan'ın geleceği ve güvenlik etkileri
The future of Afghanistan and its security implications under
Yazar: ZUBAEDA FAHMI QASIM QASIM
Danışman: DOÇ. DR. SADAT DEMİRCİ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: İşletme başarısı = Business success

Özet:
Güney Asya-Orta Asya ve Ortadoğu'nun kesiştiği jeopolitik bir bağlantı noktasında 
bulunan Afganistan, tarih boyunca Avrasya'ya egemen olmak isteyen büyük güçlerin 
ilgisini cezbetmiştir. Bu kapsamda Afganistan'da 1979-1988 yılları arasında 
Sovyetler Birliği'nin işgali gerçekleşmiş; fakat bu süreçte Sovyetler Birliği, 
Mücahitleri yenememiş ve Afganistan'dan çekilmek durumunda kalmıştır.
Sovyetler Birliği'nin Afganistan'dan çekilmesinin ardından Mücahitlerin iktidarı 
paylaşamaması ise ülkeyi iç savaş sürüklemiş ve bu ortamda Taliban, düzeni 
sağlayan bir aktör olarak algılanmaya başlamıştır. Bununla birlikte birinci Taliban 
döneminde, Afganistan'ın adeta açık bir hapishaneye dönüştüğü görülmüş, hak ve 
özgürlükler askıya alınmış ve ülkede "İslam Emirliği" adı altında Peştun-Diyobendi 
hegemonyası teşkil edilmiştir. Bu süreçte uluslararası toplumdan tecrit edilen 
Afganistan'ın terör örgütleri için bir güvenli liman haline geldiği de görülmüştür. 
Nitekim 11 Eylül 2001 tarihinde terör örgütü El Kaide tarafından düzenlenen 
saldırıların ardından ABD, "Sonsuz Özgürlük Operasyonu" kapsamında Afganistan'ı 
işgal etmiştir.
20 yıl süren Amerikan işgaline rağmen Afganistan'da sağlıklı bir düzen inşa 
edilememiş ve Taliban rejimi devrilse de Taliban yok edilememiştir. Bu durumda, 
Afganistan'da ulus inşasının başarısızlığı ve işgal dönemi yönetimlerinin 
yolsuzluklarla anılması etkili olmuştur. Daha sonra da Taliban'ı yok edemeyeceğini 
gören Washington, Taliban'la müzakere süreci yürütmüş ve nihayetinde 29 Şubat 
2020 tarihinde Doha Antlaşması imzalanmıştır.
ABD'nin söz konusu anlaşmaya uygun olarak 31 Ağustos 2021 tarihinde 
Afganistan'dan çekilmesi ise Afganlar arası müzakereler sonuçlanmadan 
gerçekleşmiş ve Taliban kısa süre içerisinde Kabil'i ele geçirmiştir. Böylece 
Afganistan'da ikinci Taliban dönemi başlamıştır. Fakat Taliban içerisindeki güç 
merkezlerinden Hakkani Ağı'nın El Kaide terör örgütüyle ilişkileri sürmektedir. 
Diğer taraftan terör örgütü DEAŞ'ın kolu olan ISKP de Afganistan'ı 
istikrarsızlaştırmaktadır. Dahası Taliban karşıtı silahlı direniş yürüten Penşir Hareketi 
de varlığını sürdürmektedir. Bu da Afganistan'ın güvenliğini ve geleceğini 
tartışmaya açmaktadır. Bu tezde de Afganistan'ın güvenlik durumu olası senaryolar 
çerçevesinde incelenmektedir

Abstract:
Afghanistan, located at a geopolitical junction where South Asia-Central Asia and 
the Middle East intersect, has attracted the attention of great powers that wanted to 
dominate Eurasia throughout history. In this context, the Soviet Union invaded 
Afghanistan between 1979 and 1988; But in this process, the Soviet Union could not 
defeat the Mujahideen and had to withdraw from Afghanistan.
The Mujahideen's failure to share power after the Soviet Union withdrew from 
Afghanistan dragged the country into civil war, and in this environment, the Taliban 
began to be perceived as an actor maintaining order. However, during the first 
Taliban period, it was seen that Afghanistan turned into an open prison, rights and 
freedoms were suspended, and Pashtun-Diobendi hegemony was established in the 
country under the name of "Islamic Emirate". In this process, it has also been seen 
that Afghanistan, isolated from the international community, has become a safe 
haven for terrorist organizations. As a matter of fact, after the attacks carried out by 
the terrorist organization Al Qaeda on September 11, 2001, the USA invaded 
Afghanistan within the scope of "Operation Enduring Freedom".
Despite the 20-year American occupation, a healthy order could not be built in 
Afghanistan, and although the Taliban regime was overthrown, the Taliban could not 
be destroyed. In this case, the failure of nation building in Afghanistan and the 
corruption of the occupation period administrations were effective. Later, seeing that 
it could not destroy the Taliban, Washington carried out a negotiation process with 
the Taliban and eventually the Doha Agreement was signed on February 29, 2020.
In accordance with the agreement in question, the US withdrawal from Afghanistan 
on August 31, 2021 took place before the inter-Afghan negotiations were concluded, 
and the Taliban captured Kabul in a short time. Thus, the second Taliban era began 
in Afghanistan. However, the Haqqani Network, one of the power centers within the 
Taliban, continues to have relations with the Al Qaeda terrorist organization. On the 
other hand, ISKP, the branch of the terrorist organization DAESH, is also 
destabilizing Afghanistan. Moreover, the Panshir Movement, which carries out 
armed resistance against the Taliban, continues to exist. This brings Afghanistan's 
security and future into question. In this thesis, the security situation of Afghanistan 
is examined within the framework of possible scenarios.