Parlamentonun İngiltere'de ve Türkiye'de doğuşu ve gelişimi
The emergence and development of parliament in England and Turkey
Yazar: EMİNE FEYZA TİRYAKİOĞLU
Danışman: PROF. DR. İLYAS DOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kamu hukuku = Public law ; Meşruiyet = Legitimacy ; Parlamento = Parliament ; Türkiye = Türkiye ; Yasama organları = Legislative bodies ; İngiltere = England

Özet:
Çalışmamızda İngiltere ve Türkiye'de parlamentonun doğuşunda rol oynayan meşruluk kaynakları araştırılmış ve bu iki ülkenin meşruluk kaynakları arasındaki farklılığın Türk anayasacılık hareketleri üzerinde hangi etkilere sahip olduğu incelenmiştir.
İngiltere'de parlamentonun doğuşu 5. yüzyılaüzyılda kadar götürülebilir. Krallar hem Anglosakson döneminde hem de Norman istilası sonrasında karar almada tamamen bağımsız olmamış, vergilendirme gibi bazı önemli kararları almada meclise danışmak zorunda kalmıştır. Aristokrasinin yanında seçilmiş temsilcileri de içeren parlamento 13. yüzyılın sonundan itibaren düzenli olarak toplanmaya başlamıştır. Bu noktada kralın mutlak egemenliğe sahip olamayışı ve hukuka duyulan bağlılık parlamentonun meşruluk kaynaklarını oluşturmuştur.
Türkiye'de parlamentonun doğuşu için ise 19. yüzyılda başlayan modernleşme hareketlerini incelemek gerekmektedir. 19. yüzyılda devletin güç kaybettiğinin anlaşılması üzerine hızlı bir modernleşme dönemine girilmiş ve bu noktada anayasal hareketler modernleşmenin siyasal yüzünü oluşturmuştur. 1876'da Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesi ile  meşrutiyet ilk kez deneyimlenmiştir. İlk meclis açılışından kısa bir süre sonra tatil edilmiş, meşrutiyete yeniden dönülmesi ancak 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı ile mümkün olmuştur.
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasal iktidarı elinde tutan güçlerden hiçbirinin işgaller karşısında harekete geçmemesi üzerine, yerel kongreler dönemi başlamıştır. Bu kongreleri tek bir çatı altında birleştirmeyi başaran ulusal direniş hareketi sayesinde 1920 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulmuş ve Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ile millet egemenliği ilkesi kabul edilmiştir.
Türkiye'de parlamentonun doğuşunun modernleşmenin zorunlu bir unsuru olarak görülmesi ve modernleşme sürecinin asıl kaygısının "devletin kurtarılması" olması anayasal gelişmeleri ve yasama ile yürütme arasındaki ilişkileri derinden etkilemiştir. 
Anahtar Kelimeler: Avam Kamarası, Meşruluk Kaynakları, Meşrutiyet, Parlamento

Abstract:
In this study, the sources of legitimacy of the parliament in England and Turkey were investigated and the effects of the difference between the sources of legitimacy on the Turkish constitutional movements were examined.
The emergence of parliament in England can be traced back to the 5th century. The kings were not completely independent in decision-making both during the Anglo-Saxon period and after the Norman invasion. In addition to this they had to consult the parliament in taking some important decisions such as taxation. The parliament, which included elected representatives alongside the aristocracy, began to meet regularly from the end of the 13th century. The king's inability to have absolute sovereignty and the need for consent and thus representation in taxation constituted the sources of legitimacy of the parliament.
In order to understand the emergence of the parliament in Turkey, it is necessary to examine the modernization movements that started in the 19th century. In this century, after the state's weak state was noticed, modernization movements started quickly. With the declaration of The first Ottoman Constitution of 1876, the constitutional monarchy was experienced for the first time. 
After the First World War, when none of the powers holding the political power took action against the invasions, the period of local congresses started. Thanks to the national resistance movement that managed to unite these congresses under a single roof, the Turkish Grand National Assembly was established in 1920 and the principle of national sovereignty was accepted by the Constitution of 1921.
The fact that the emergence of the parliament in Turkey is seen as a necessary element of modernization and that the main concern of the modernization process is "saving the state" has deeply affected the constitutional developments and the relations between the legislature and the executive.
Keywords: Parliament, Sources of legitimacy, House of Commons, Constitutionalism