GRAHAM HARMAN'IN NESNE YÖNELİMLİ ONTOLOJİK YAKLAŞIMI İLE SANATÇI TARİFİ
THE DEFINITION OF AN ARTIST ACCORDING TO GRAHAM HARMAN'S OBJECT-ORIENTED ONTOLOGICAL APPROACH
Yazar: CANSU ŞAHİNBAŞ İMAMOĞLU
Danışman: PROF. SEVGİ AVCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
21. Yüzyılda ortaya çıkan, yeni felsefi akımlardan biri olan ve Graham Harman tarafından geliştirilen Nesne Yönelimli Ontoloji (Object-Oriented Ontology), varlıkların, yeni türden bir ontolojik konumlandırılışı ile şeyleri ve ilişkilerin tümünü farklı bir bakış açısından değerlendirerek incelemeye almıştır. Nesne Yönelimli Ontoloji için nesnenin tarifi de oldukça farklıdır; olaylar, kurgusal karekterler, ilişkiler de nesnedir ve nesnelerin tümünün eşitliği söz konusudur. Aynı zamanda tüm nesnelerin kendi bağımsızlığı da vurgulanır. İnsan algısından bağımsız olarak var olan nesne tarifi ile insanın merkezde veya tepede bulunduğu varlık şeması bozulur; nesneler kendi başlarına var olurlar ve özerklikleri vardır. İnsanın, kendisine doğrudan erişimine kapalı olan nesneler, kendi aralarında da direkt erişilemezlerdir. Harman'ın fikirleri üzerinden anlatılmış olan bu yüksek lisans tez çalışmasında, en önem verilmiş yerlerden bazıları, yatay bir tablo sunan bu ontolojik yerleştirme ve "estetik", "güzel" kavramlarının, yeniden sanatın bağlamında değerlendirilmesi ve bu değerlendirmeye olan davettir.
Tez sürecinde, başlangıç için Antik Yunan'ın, nesneye/varlıklara, doğaya yönelik anlayışı gösterilmeye çalışılmıştır; bu konu insan duyuları ve insan zihnini de zorunlu olarak içerdiğinden, alakalı bilgiler verilmiştir. Ardından, Harman'ın Nesne Yönelimli Ontolojisine yer verilmiştir. Nesne Yönelimli Ontoloji başlıklı bölümün alt başlıklarında, Harman'ın yararlanıp başka fikirler türetmiş olduğu kaynak ve unsurlar kendisinin sunumu dışında da özenle dahil edilmeye çalışılmıştır. Son bölümlerde ise Harman'ın bakış açısından yola çıkarak, hali hazırda, bu yaklaşıma denk olabilecek bazı sanatçı-eser örnekleri verilmiş, yorumlarda bulunulmuştur. Nesne Yönelimli Ontolojinin bazı öğelerinden hareketle, sanatçı kavramına, sanatçının doğa ve eser ilişkisine dair bir bakış açısı oluşturma başlangıcı, tarif oluşturma girişimi söz konusudur.

Abstract:
Object-Oriented Ontology (OOO), a new philosophical movement that emerged in the 21st century and was developed by Graham Harman, has re-evaluated and examined beings and the entirety of things and relationships from a different perspective through a novel ontological positioning of entities. The definition of objects in Object- Oriented Ontology is also quite different; events, fictional characters, and relationships are also considered objects, and there is an equality among all objects. At the same time, the independence of all objects is emphasized. With the definition of objects as existing independently of human perception, the hierarchical schema of existence with humans at the center or top is disrupted; objects exist on their own and have autonomy. Objects, which are inaccessible directly to humans, are also directly inaccessible to each other. In this master's thesis, which is explained through Harman's ideas, some of the most emphasized points are the horizontal positioning presented by this ontological placement and the re-evaluation and invitation to reconsider the concepts of "aesthetics" and "beauty" within the context of art.
The beginning of the thesis, an attempt has been made to show the Ancient Greek understanding of objects/beings and nature; since this topic necessarily involves human senses and the human mind, relevant information has been provided. Subsequently, Harman's Object-Oriented Ontology is presented. In these sections, the sources and elements that Harman utilized and derived something new from have been carefully included outside of his own presentation as well. In the final sections, some examples of artists and works that could currently correspond to this approach have been given and commented on, starting from Harman's perspective. Based on some elements of Object- Oriented Ontology, an attempt has been made to form a perspective and create a description regarding the concept of the artist, the relationship between the artist and nature, and the work.