İskenderun körfezinden avlanıp tüketime sunulan balık türlerindeki ağır metal düzeyleri
Heavy metal levels in fish species hunted and consumed from Iskenderun bay
Yazar: NEJAT ÖZVAR
Danışman: PROF. DR. FERBAL ÖZKAN YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Mersin Üniversitesi = Mersin Universty ; Mullus barbatus = Mullus barbatus ; Sparus aurata = Sparus aurata ; İskenderun Körfezi = İskenderun Bay

Özet:
İskenderun Körfezi içerisinde belirlenen 3 örnekleme istasyonundan (Samandağ, İskenderun, Dörtyol) Ocak-Mart 2018 tarihleri arasında elde edilen, ekonomik olarak tüketilen Mullus barbatus,Sparus aurata, Trachurus mediterraneus ve Scomber japonicus türleri çalışılmıştır. Kas, solungaç ve karaciğer dokularıkrom (Cr), nikel (Ni), bakır (Cu), çinko (Zn), arsenik (As), kadmiyum (Cd), kurşun (Pb), demir (Fe) metal düzeyleri belirlenmiştir. Doku metal düzeylerinin belirlenmesindeICP-MS (İndüktif olarak Eşleştirilmiş Plazma-Kütle Spektrometresi) kullanılmıştır.
Metal birikim miktarı metal türüne ve istasyonlara göre değişmekte olup, dokular arasıfarklılık belirgindir. İncelenen metaller, belirlenen türlerin yaşam alanlarına bağlı olarak değişim göstermiştir. Balıkların kas dokularının tümünde metal derişimlerinin ortalamalarıCr: 0,15  -5,41; Cu: 0,10 – 0,85; Zn: 1,19 – 12,16; As: 0,23 – 6,63; Fe: 1,18 – 14,27 mg/kg yaş ağırlık (y.a.) değerleri olarak saptanmıştır. Solungaç dokularında metal verileri, Cr: 0,76 – 7,66; Ni: 0,30 – 3,67; Cu: 0,23 – 2,74; Zn: 4,71 – 42,31; As: 0,71 – 7,42; Pb: 0,12 – 0,82; Fe: 20,04 – 115,73 mg/kg y.a. değerleri arasında saptanmıştır. Karaciğer dokusu ortalama metal derişimleri; Cr: 0,38 – 6,42; Ni: 0,10 – 0,65; Cu: 1,53 – 11,81; Zn: 7,02 - 80,87; As: 0,41 – 11,86; Cd: 0,00 – 0,51; Fe: 27,27 – 222,63 mg/kg y.a. olarak belirlenmiştir.
Balık türlerinden elde edilen verilerin istatistiki analiz sonuçları TGK, WHO ve FAO standartları ile karşılaştırılmış ve kas dokusunda incelenen metal düzeylerinin Cr ve As dışında insan tüketimi için kabul edilebilir düzeylerde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The study was conducted from 3 sampling stations (Samandağ, İskenderun, Dörtyol) in İskenderun Bay between January-March 2018. Muscle, gill and liver tissues of Mullus barbatus, Sparus aurata, Trachurus mediterraneus and Scomber japonicus species obtained from these stations are chromium (Cr), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), arsenic (As), cadmium (Cd). ), lead (Pb), iron (Fe) metal levels were determined. ICP-MS (Inductively Paired Plasma-Mass Spectrophotometer) was used to determine tissue metal levels. The amount of metal accumulation varies according to the metal type and stations, and the difference between the tissues is significant. Metals studied varied depending on the  habitats of the identified species. Metal concentrations in all muscle tissues of fish changed as
follows: Cr: 0,15 – 5,41; Cu: 0,10 – 0,85; Zn: 1,19 – 12,16; As: 0,23 – 6,63; Fe: 1,18 – 14,27 mg/kg w.w. The data in the gill tissues were between the following values; Cr: 0,76 – 7,66 ; Ni: 0,30 – 3,67; Cu: 0,23 – 2,74; Zn: 4,71 – 42,31; As: 0,71 – 7,42; Pb: 0,12 – 0,82; Fe: 20,04 – 115,73 mg/kg w.w. Liver tissue average metal concentrations were determined between the following values; Cr: 0,38 – 6,42; Ni: 0,10 – 0,65; Cu: 1,53 – 11,81; Zn: 7,02 - 80,87; As: 0,41 – 11,86; Cd: 0,00 – 0,51; Fe: 27,27 – 222,63 mg/kg w.w.
The statistical analysis results of the data obtained from fish species were compared with the standards of TGK, WHO and FAO and it was determined that the metal levels examined in muscle tissue were at acceptable levels for human consumption except Cr and As.