Ücretsiz aile işçiliğinde sosyal güvenliğin yeri
The place of social security in unpaid family labour
Yazar: SALİHA NUR DEMİRKİRİŞCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ATILGAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sigortacılık ve Sosyal Güvenlik Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Sosyal Güvenlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sigortacılık = Insurance ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyal Güvenlik Kurumu = Social Security Institution ; Sosyal güvenlik hakkı = Social security right ; Toplum = Society

Özet:
Ücretsiz aile işçisi kavramı geçmişte var olduğu gibi bugün de vardır. Ücretsiz aile işçisi
kavramı sadece kavramsal nitelikte değildir. Her ailenin yaşam tarzının bir sonucu olarak
ortaya çıkmıştır. Genel olarak kavramın karşılığı olarak kadınlar karşımıza çıkmaktadır.
Ücretsiz aile işçisi konumunda olan kadınlar geleneksel faktörler başta olmak üzere
ekonomik, sosyal vb. faktörlerle beraber bu kimliği kazanmak zorunda kalmışlardır.
Toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda mecburen kazanılan bu roller zamanla
kadınların kendi istekleri doğrultusunda devamlılık sağlamıştır. Kendi istekleri üzerine
yaptıkları ücretsiz aile işçiliği herhangi bir maddi karşılığı olmayan bir hizmettir. Bu
durum toplumsal ve bireysel sorunlarla beraber sosyal güvenlik sistemini doğrudan
etkilemektedir. Kadınlar kayıt dışı çalışmaktadırlar. Herhangi bir sosyal güvenlik
sistemine kayıtlı değildirler. Fakat eşleri, babaları ya da çocukları üzerinden sosyal
güvenlik haklarından faydalanmaktadırlar. Bu süreç sosyal güvenlik sisteminin ekonomik
dengesini olumsuz etkileyen bir durumdur. Ücretsiz aile işçileri sosyal güvenlik fonuna
bir katkısı olmadığı halde alınan hizmetler doğrultusunda fondan sağlanan imkanlardan
faydalanmaktadır. Bu durum az gelir çok gider dengesini oluşturur. Sosyal güvenlik
sistemini işleyişini olumsuz etkilediği için sağlanacak diğer hizmetlerin aksamasına
neden olmaktadır. Ücretsiz aile işçisi niteliğinde olan kadınlar yüksek prim nedeniyle
sosyal güvenlik sistemine dahil olmamaktadırlar. Bu sebeple ücretsiz aile işçileri
ödeyecekleri primi kendilerinin belirleyebilecekleri bir sistem olan BES'e kayıt olmaları
gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Ücretsiz aile işçisi, kayıt dışı istihdam, toplumsal cinsiyet, BES, sosyal güvenlik

Abstract:
The concept of unpaid family worker exists today as it existed in the past. The concept of
unpaid family worker is not only conceptual. It has emerged as a result of the lifestyle of
each family. In general, women appear as the equivalent of the concept. Women who are
in the position of unpaid family workers have had to gain this identity with traditional
factors, economic, social, etc. factors. These roles, which were compulsorily acquired in
line with gender roles, continued over time in line with women's own wishes. The unpaid
family labour they perform on their own will is a service without any financial return.
This situation directly affects the social security system along with social and individual
problems. Women work unregistered. They are not registered to any social security
system. However, they benefit from social security rights through their husbands, fathers
or children. This process negatively affects the economic balance of the social security
system. Although they do not contribute to the social security fund, they benefit from the
opportunities provided by the fund in line with the services received. This situation
creates a balance of low income and high expenditure. Although unpaid family workers
do not contribute to the social security fund, they benefit from the opportunities provided
by the fund in line with the services received.This situation creates a balance of less
income and more expenditure. Since it negatively affects the functioning of the social
security system, it causes disruption of other services to be provided. Women who are
unpaid family workers are not included in the social security system due to high
premiums. For this reason, unpaid family workers should be enrolled in the BES, a system
where they can determine the premium they will pay.
Keywords
Unpaid family worker, unregistered employment, gender, BES, social security