Adana ili Yüreğir ilçesinde limon ve portakal bahçelerinde thrips (Thysanoptera) türleri, popülasyon değişimleri ve zararının araştırılması
Investigation of thrips (Thysanoptera) species, population changes and thrips damage in lemon and orange groves in Yüreğir district of Adana province
Yazar: ÜZEYİR DURNA
Danışman: PROF. DR. EKREM ATAKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında; Adana İli Yüregir İlçesinde limon ve portakal bahçelerinde Thysanoptera türleri, popülasyon değişimleri ve olası zararları 2022 ve 2023 yıllarında araştırılmıştır. Limon bahçesindeki çiçekli sürgünlerde 9, sarı yapışkan tuzaklarda 8 ve portakal bahçesindeki çiçekli sürgünlerde ve sarı yapışkan tuzaklarda 6 tür belirlenmiştir. Limon ve portakal ağaçlarının çiçeklerinde ilk görülen tür genellikle Batı çiçek thripsi, Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae) ergin bireyleri olmuştur. Portakal ağaçlarının çiçeklerinde ise avcı thrips, Scolothrips longicornis Priesner (Thysanoptera: Thripidae) yüksek yoğunlukta saptanmıştır.  Thripsler esas olarak çiçeklerden örneklenmiş olup, genç meyvelerde thrips ergin veya larvaları bulunamamıştır. Thrips türlerinin gelişmelerinin limon ve portakal ağaçlarındaki çiçeklenme fenolojisine bağlı kaldığı belirlenmiştir. Limon ve portakal bahçelerinde çiçeklere ilk bulaşan tür F. occidentalis olmuştur. Hawaii çiçek thripsi olarak bilinen Thrips hawaiiensis (Morgan) (Thysanoptera: Thripidae) limon bahçesindeki haziran çiçeklerinde nispeten daha yüksek yoğunluklarda kaydedilmiş olup, en yüksek ortalama birey sayısı 20-25 birey/4 çiçekli sürgün olmuştur. Frankliniella occidentalis larvaları, çoğunlukla ilkbahar ayında çiçek petal yapraklarının döküldüğü dönemde saptanmıştır. Thrips hawaiiensis larvaları ise çoğunlukla haziran çiçeklerinde kaydedilmiştir. Limon bahçesinde thrips beslenmesi sonucu oluşan lekeli meyve oranı ortalama %0.08 ile oldukça düşük olmuştur. Bu nedenle özellikle ilkbahar çiçeklerindeki F. occidentalis'in zararlı tür olarak dikkate alınmaması önerilir. Örneklenen yöre için, özellikle Meyer limonlarında ve portakal ağaçlarında T. hawaiiensis dahil, thripslere karşı ilkbahar aylarında ve erken yaz döneminde (haziran ayı) ilaçlı mücadele yapmak anlamlı görülmemektedir. Tuzak ve çiçek örneklemelerinin thrips popülasyon değişimlerinin değerlendirilmesi yönünden her zaman uyumlu olmadığı, farklılıkların olduğu, bu nedenle, tek bir örnekleme yöntemi yerine her iki örnekleme yönteminin birlikte kullanılmasının daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this thesis study; Thysanoptera species, population changes and possible damages in lemon and orange groves in Yüregir District of Adana Province, Türkiye were investigated in 2022 and 2023. Nine species were identified in the flowering shoots in the lemon garden, eight in the yellow sticky traps, and six species in the flowering shoots and yellow sticky traps in the orange garden. The first species seen in the flowers of lemon and orange trees were usually adult individuals of the Western flower thrips, Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae). Predatory thrips, Scolothrips longicornis Priesner (Thysanoptera: Thripidae) was detected in high density in the flowers of orange trees.  Thrips were sampled mainly from flowers, and no thrips adult or larvae was found in young fruits. It has been determined that the development of thrips species depends on the flowering phenology of lemon and orange trees. The first thrips species infesting flowers in lemon and orange gardens was F. occidentalis. Thrips hawaiiensis (Morgan) (Thysanoptera: Thripidae), known as Hawaiian flower thrips, was recorded at relatively higher densities in June flowers in the lemon garden, with the highest average number of individuals being 20-25 individuals/4 flowering shoots. Frankliniella occidentalis larvae were mostly detected in spring, when the flower petals were falling off. Thrips hawaiiensis larvae were mostly recorded in June flowers. The rate of scarred fruits resulting from thrips feeding in the lemon garden was quite low, with an average of 0.08%. For this reason, it is recommended that F. occidentalis, especially in spring flowers, should not be considered as a harmful species. For the sampled region, it does not seem meaningful to apply chemicals against thrips, including T. hawaiiensis, especially in Meyer lemons and orange trees, in the spring and early summer (June). It was concluded that trap and flower sampling are not always compatible in terms of monitoring thrips population changes, there are differences, and therefore, it would be more appropriate to use both sampling methods together instead of a single sampling method.