Karacabey kuzeyindeki (Bursa) plütonik kayaçların petrolojik incelenmesi, Sakarya zonu, KB Türkiye
Petrolojical investigation of plutonic rocks in the north of Karacabey (Bursa), Sakarya zone, NW Turkey
Yazar: YOEL BARIŞ ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. SABAH YILMAZ ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Pontid tektonik birliğinin alt birimlerinden olan Sakarya Zonu, güneyinde yer alan İzmir–Ankara–Erzincan Süturu ile sınırlanmakta olup, içerisinde çeşitli yaş ve konumlara sahip plütonik kayaçları içermektedir. Bölgedeki daha yaşlı plütonik birim olan (Alt–Orta Devoniyen) Karacabey metagraniti, Kalabak Formasyonu ile birlikte çalışma alanının temelini oluşturmaktadır. Daha genç plütonik kütle olan (Orta Eosen) Örencik granitoyidi ise arazide Örencik köyü dolaylarında Karakaya Kompleksine ait metamorfik kayaçları sıcak dokanakla keserek yüzeylenmektedir.
Çalışma alanını oluşturan Karacabey (Bursa) kuzeyinde yüzeylenen plütonik kayaçlar Karacabey metagraniti ve Örencik granitoyidinden oluşmaktadir. Her iki birim çevre kayaçları ile ayrıntılı olarak mineralojik–petrografik–jeokimyasal ve jeokronolojik incelemelere tabi tutulmuştur. Karacabey metagranitinin Geçirdiği dinamik metamorfizma süreçleri etkisiyle milonitik doku kazandığı görülmektedir. Karacabey metagraniti granit, adamellit ve kuvars monzonit bileşimindedir. Örencik granitoyidi kuvars monzonit, monzonit, monzodiyorit, granit, kuvars diyorit (granodiyorit) ve tonalit bileşimindedir. Örencik granitoyidi ana olarak kuvars, plajiyoklaz, ortoklaz, biyotit ve hornblend minerallerinden oluşmakta ve tüm kristalli–tanesel doku göstermektedir. Ayrıca magma mixing süreciyle ilgili bazı özel dokular sergilemektedir.
Örencik granitoyidi I-tipi, metalümino, orta–yüksek K'lu kalkalkalin özellik sergilemektedir. Örencik granitoyidinin jeotektonik ortamı çarpışma veya çarpışma sonrası volkanik yay alanlarıdır. Örencik granitoyidi kabuksal kayaçların ergimesi ile birlikte manto katkısı da içeren hibrid bir magmadan oluşmaktadır. Karacabey metagraniti yay magmatizmasına bağlı olarak oluşmuştur.
Amfibol minerallerinde yapılan mineral kimyası çalışmalarında, elektron prop mikroanaliz (EPMA) sonuçlarına göre Örencik granitoyidinin kristalizasyon koşulları hesaplanmıştır. Buna göre sıcaklık değerleri 656–846 °C (ortalama= 778 ± 45.05) arasında bulunurken, derinlik değerleri 0.97–5.57 km arasındadır.
Jeokronolojik analizler sonucu, Karacabey metagranitinden ayrılan zirkon minerallerinde U–Pb yaşları 400.7+1.5 My. (Alt Devoniyen); Örencik granitoyidinden ise 47.1 ± 0.55 My. (Orta Eosen) olarak tespit edilmiştir. Buna göre Karacabey metagraniti Variskan orojenezi sırasında gelişen yay magmatizmasının bir ürünü olarak değerlendirilirken, Örencik granitoyidi ise Orta Eosen'de tüm Batı Anadolu'da gözlenen çarpışma sonrası granitoyidler olarak değerlendirilmiştir. Bu granitoyidler, Kretase'nin sonunda Neotetis okyanusunun, pontidlerin altına doğru kuzeye dalması sonucu yüzeylenen bir yay magmatizmasını takip eden çarpışma olayı ve daha sonra gelişen jeodinamik olaylarla ilgilidir.

Abstract:
Summary: Sakarya Zone, which is one of the subunits of Pontid Tectonic unit, is bordered by İzmir-Ankara-Erzincan Suture (IAES) to the south and contains plutonic rocks of various ages and locations. The older plutonic unit (Lower-Middle Devonian) in the region, Karacabey metagranite, together with the Kalabak Formation, forms the basement rocks of the study area. Örencik granitoid, which is a younger plutonic units (Middle Eocene), is exposed in the field by cutting with hot contac the metamorphic rocks of Karakaya Complex around Örencik village.
The plutonic rocks outcroping north of Karacabey (Bursa), which constitute the study area, consist of Karacabey metagranite and Örencik granitoid. Both units were subjected to mineralogical-petrographic-geochemical and geochronological investigations in detail with the surrounding rocks. Karacabey metagranite shows mylonitic texture due to the dynamic metamorphism processes. Karacabey metagranite is in the composition of granite, adamellite and quartz monzonite. Örencik granitoid is also composed of quartz monzonite, monzonite, monzodiorite, granite, quartz diorite (granodiorite) and tonalite. Orencik granitoid mainly consists of quartz, plagioclase, orthoclase, biotite and hornblende minerals and shows holocrystalline-granular texture. It also displays some special textures related to the magma mixing process. 
In mineral chemistry studies made from amphibole minerals, crystallization conditions of Örencik granitoid were calculated according to the results of electron-prop microanalysis (EPMA). Accordingly, the temperature values are between 656–846 ° C (average = 778 ± 45.05), while the depth values are between 0.97–5.57 km.
As a result of geochronological analyses, U-Pb ages 400.7 + 1.5 Ma in zircon minerals separated from Karacabey metagranite (Lower Devonian); Örencik granitoid 47.1 ± 0.55 Ma (Middle Eocene). According to thisnew ages, while Karacabey metagranite is considered as a product of arc related magmatism developed during Variscan orogenesis, Örencik granitoid was evaluated as post-collision granitoids observed in all Western Anatolia in Middle Eocene. These granitoids are related to the collision event following the Late Cretaceous northward subduction of the Neotethyan ocean under the Pontides. at the end of the Cretaceous and subsequent geodynamic events.