Mobil teknolojiye dayalı FeTeMM uygulamalarının öğretmen adaylarının mühendislik tasarım becerilerine, sistem düşünme zekâsına ve öğretmenlik özyeterliklerine etkisi
The effect of mobile technology based stem practices on teacher candidates' engineering design skills, systems thinking intelligences and teacher self-efficacies
Yazar: ALİ KAYALAR
Danışman: DOÇ. DR. SUAT TURKOGUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; FeTeMM = STEM ; Mobil tabanlı eğitim = Mobile based education ; Mobil teknoloji = Mobile technology ; Mühendislik tasarımı = Engineering design ; Sistemsel düşünme = Systems thinking ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu araştırmanın amacı mobil teknolojiye dayalı FeTeMM uygulamalarının öğretmen adaylarının mühendislik tasarım becerilerine, sistem düşünme zâkasına ve öğretmenlik özyeterliklerine etkisinin incelenmesidir. Mobil teknolojiler kamera, sensör, internet ve uygulamaları sayesinde hem tasarım sürecine hem de tıpkı laboratuvar malzemeleri gibi FeTeMM uygulamalarında deneylerin ve ölçümlerin kontrollü bir şekilde yapılabilmesine olanak sağlayabilir. Bu araştırmada deneysel araştırma modellerinden biri olan "ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeli" benimsenmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubu Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı'ndaki denk iki sınıf oluşturmaktadır. Seçkisiz (yansız) atama yöntemine göre bu iki sınıftan biri deney grubu (n:47) ve diğeri de kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubundaki (n: 29) öğrencilere uygulama öncesi ön-test ve uygulama sonrası son-testleri uygulanmış; deney grubuna Mobil Teknolojiye Dayalı FeTeMM uygulamaları ile ders işlenmiş; kontrol grubuna ise sadece FeTeMM etkinlikleri ile ders işlenmiştir. 

Bu yüksek lisans tezinde dört farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bunlardan biri öğretmen adaylarının mühendislik tasarım becerilerini ölçmek amacıyla Moazzen, Miller, Wild, Jackson, Hadwin (2014) tarafından "Engineering Design Survey" adıyla geliştirilen ölçeğin Türkçeye uyarlanan 5'li Likert tipi "Mühendislik Tasarım Becerileri Ölçeği" kullanılmıştır (Ek 1). Öğretmen adaylarının sistem zekâlarını ölçmek amacıyla Törmänen, Hämäläinen ve Saarinen (2016) tarafından "Systems Intelligence Inventory" adıyla geliştirilen ölçeğin Türkçeye uyarlanan 5'li Likert tipi "Sistem Zekâ Envanteri" kullanılmıştır (Ek 2). Öğretmen adaylarının özyeterlik inançlarını ölçmek amacıyla Tschannen-Moran ve Woolfolk Hoy (1990) tarafından geliştirilen ve Yeşim Çapa, Jale Çakıroğlu and Hilal Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Öğretmen Özyeterlik Ölçeği" kullanılmıştır (Ek 3).  Araştırma kapsamında geliştirilen mobil teknolojiye dayalı FeTeMM uygulamalarının eksik kalan yönlerinin tespit edilebilmesi için araştırmacılar tarafından Uygulamaya Yönelik Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu geliştirilerek uzman görüşü alınmıştır (Ek 4). 

Mobil Teknolojiye Dayalı FeTeMM etkinliklerinin hem deney grubunda hem de kontrol grubunda FeTeMM tasarımlarında öğrencilerin beklenen düzeyde alternatif tasarım üretemedikleri, model oluşturamadıkları ve oluşturdukları revizyonları geliştiremedikleri görülmüştür. Deney grubundaki öğrencilerin mobil teknolojilerdeki sensörleri FeTeMM tasarımlarında kullanmada az da olsa zorlandıkları anlaşılmıştır. Tasarım sürecinde takım bireylerine saygı, birbirlerini dinleme ve etkili iletişim kurma becerilerinde kontrol grubunun deney grubuna göre biraz daha başarılı olduğu görülmüştür.   

Mobil teknolojiyle FeTeMM etkinliklerini tasarlayan deney grubunun sadece FeTeMM etkinlikleri tasarlayan kontrol grubuna göre öğretmen yeterlik düzeylerinde az da olsa geliştikleri anlaşılmıştır. Öğretmen adaylarının öğrencilere yönelik ve öğretim stratejileri boyutundaki öğretmen özyeterliklerinde anlamlı bir değişim gözlenmezken, sadece sınıf yönetimi boyutunda deney grubu lehine anlamlı bir değişim gözlenmiştir.

Ayrıca yapılan görüşmeler sonucu öğretmen adaylarının FeTeMM'i probleme dayalı bir öğrenme yaklaşımı olarak gördükleri, etkinlikleri çözüm odaklı olarak düşündükleri ve etkinliklerin çok alanlı disiplinler arası bir çalışma olduğunu ancak FeTeMM uygulamalarının şu anda okul şartları için uygun olmadığını belirttikleri görülmüştür. Öğretmen adayları FeTeMM etkinliklerinin uygulanabilmesi için öğretmen ve öğretmen adaylarının eğitilmesi gerektiğini ve FeTeMM ülke genelinde yayılması gerektiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
This dissertation examines the impacts of FeTeMM applications through mobile technology on the students' engineering design skills, system thinking intelligence and teaching self-efficacy. With the use of cameras, sensors, internet and applications, mobile technologies have enabled the experiments and measurements to be carried out in a controlled way in both the design process and the FeTeMM applications as in laboratory materials. 

One of the experimental research models, "Pre-test and post-test control group semi-experimental research model" was used in this study. The study group of this research was formed by determining one of the two classes as the experimental group and the other as the control group according to the unselected (unbiased) assignment method of the two classes in the third grade in Dokuz Eylül University Science Teacher Education Department of Dokuz Eylül University. Experimental and control groups were pretested and posttested before and after application. The experimental group was taught with FeTeMM applications based on Mobile Technology and the control group was taught only with FeTeMM activities.Four different measurement tools were used in this master's thesis. One of these is adapted to the Turkish language with the name of "Mühendislik Tasarım Becerileri Ölçeği" of 5 Likert type scale developed by Moazzen, Miller, Wild, Jackson, Hadwin (2014) as "Engineering Design Survey" in order to measure the engineering design skills of teacher candidates. Another one is adapted to the Turkish language with the name of "Sistem Zekâ Envanteri" of 5 Likert type scale developed by Törmänen, Hämäläinen and Saarinen (2016) as "Engineering Design Survey" in order to measure the system intelligence of teacher candidates  "Teacher Self-Efficacy Scale" developed by Tschannen-Moran and Woolfolk Hoy (1990) and adapted to Turkish by Yeşim Çapa, Jale Çakıroğlu and Hilal Sarıkaya (2005) was used to measure the self-efficacy beliefs of teacher candidates. In order to determine the missing aspects of the FeTeMM applications based on the mobile technology developed within the scope of the research, the "Semi-structured Interview Form for Practice" was developed by the researchers with expert opinions.

In the FeTeMM designs based on the Mobile Technology Based FeTeMM activities, both in the experimental group and the control group, it was observed that the students did not produce the alternative design at the expected level, did not create the model and did not develop the revisions they created. It has been understood that students in the experimental group have difficulty using the sensors in mobile technology in their FeTeMM designs. In the design process, the control group was found to be more successful than the experimental group in respect of respect for team members, listening to each other and effective communication skills.

It was understood that the experimental group designing FeTeMM activities with mobile technology only developed at the level of teacher competence according to the control group designing FeTeMM activities. While there was no significant change in the teacher self-efficacy of the teacher candidates towards the students and the teaching strategies, only a significant change in the classroom management dimension was observed in favor of the experimental group.

It was also observed that the interviewees who had conducted the interviews regarded FeTeMM as a probing-based learning approach, that they considered the activities as solution-focused and that the activities were multidisciplinary interdisciplinary work but that FeTeMM applications were not suitable for school conditions at the moment. Teacher candidates have indicated that teacher and teacher candidates must be trained and FeTeMM should be spread throughout the country in order for the FeTeMM activities to be implemented.