Aile hekimlerinin bilgi düzeyini  araştıran tezlerin incelenmesi
A review of theses i̇nvestigating the level of knowledge of family physicians
Yazar: FATİH UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Farkındalık = Awareness ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Tezler = Theses

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaptığımız ön araştırmaya göre, aile hekimliği klinik bir branş 
olmasına rağmen, aile hekimliği uzmanlık tezlerinde aile hekimleri üzerinde yapılan 
bilgi, tutum ve davranış araştıran anketlerin sıklıkla kullanıldığı, bu duruma diğer tıpta 
uzmanlık dallarında yapılan tezlere kıyasla daha sık rastlandığı görülmektedir. Hatta 
zaman zaman diğer uzmanlık dallarında dahi aile hekimlerinin bilgi düzeyi üzerine tez 
yapılmış olması ilgi çekicidir. Bu çalışmada Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı 
Ulusal Tez Merkezi ve Milli Kütüphane veri tabanındaki Aile Hekimliği Anabilim 
Dalları ve diğer kliniklerde yapılan uzmanlık tezlerinden konusu aile hekimlerinin 
herhangi bir konudaki bilgi, farkındalık düzeyi, tutum ve davranışları ile ilgili olan 
tezlerin içerik analizinin yapılması planlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Ulusal Tez Merkezi veri tabanındaki ve Milli Kütüphane 
arşivindeki 'aile hekim', 'bilgi' 'farkındalık', 'tutum', 'davranış', 'yaklaşım' 
kelimeleriyle filtreleme yaparak ulaşılan tezler incelendi. Ulaşılan tezlerin içerikleri 
yanı sıra, hangi branş hekimlerince yapıldığı, danışman öğretim üyelerinin branşları, 
yazılma yılları, hangi ilde yapıldığı, araştırılan konuların aile hekimliği çekirdek 
müfredatı ile ilgisi gibi konular incelendi. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 
programı kullanıldı. 
Bulgular: Aile hekimlerinin herhangi bir konudaki bilgi veya tutumlarını ölçen 2022 
yılına kadar yazılmış toplam 195 teze ulaşıldı. Katılımcıların bilgi düzeyi, incelenen 
tezlerin %52,6'sında yetersiz, %18,0'inde kısmen yeterli, %29,4'ünde yeterli 
bulunmuştu. Tezlerde araştırılan konuların %9,8'inin aile hekimliği çekirdek 
müfredatıyla ilişkisiz olduğu görüldü. Son yıllarda bu tarz tezlerde artış trendi olduğu 
görüldü. Öte yandan, Aile Hekimliği haricindeki branş hekimlerinin bilgi düzeyini 
ix
araştıran sadece 21 tez olduğu görüldü. Ayrıca incelediğimiz tezlerin 20'sinin diğer 
branşlarda yazılmış uzmanlık tezleri olduğu görüldü.
Sonuç: Aile hekimlerinin bilgi düzeyini araştıran tez çalışmalarının diğer branşlarla 
kıyaslanmayacak şekilde fazla olduğu ve son yıllarda belirgin artış gösterdiği 
görülmektedir. Araştırdığımız tez çalışmalarının çoğunda, açıkça belirtilmemekle 
birlikte, birinci basamak yönelimli hekimler olan aile hekimlerinin neredeyse tıpla 
ilgili her konuda derinlemesine bilgi sahibi olmaları gerektiği gibi akılcı olmayan bir 
ön kabul sergilendiği görülmektedir. Ayrıca aile hekimlerinin mesleki yeterlilikleri 
ölçülürken, hekimlerin o konuda ne kadar bilgi sahibi olmaları gerektiği sorusunun 
çoğunlukla tatmin edici bir şekilde cevaplanmamış olması ve diğer branş hekimlerinin 
bilgi düzeyi ile kıyaslama yapılmaması, aile hekimleri aleyhine bias oluşturma ihtimali 
açısından bir diğer problemli husustur. Bu tür araştırmaların gereğinden fazla 
yapılmasının aile hekimlerinde özgüven kaybına, yetersizlik hissine ve gereksiz 
şekilde sürekli yeterliliklerinin araştırılması sebebiyle itibar zedelenmesine yol 
açabileceğini düşünmekteyiz. Oldukça çeşitli klinik durumlarla ilgilenen aile 
hekimliği branşında klinik araştırmaların sayısının ve yapılan uzmanlık tezlerin 
niteliğinin artırılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, bilgi, davranış, farkındalık, tez, tutum, yaklaşım.

Abstract:
Objective: According to our preliminary research, although family medicine is a 
clinical branch, it is seen that surveys on knowledge, attitudes and behaviors of family 
physicians are frequently used in family medicine specialty theses, and this situation 
is encountered more frequently compared to theses in other medical specialty 
branches. Interestingly, even in other medical specialties, theses on the level of 
knowledge of family physicians are sometimes conducted. In this study, it was planned 
to conduct a content analysis of the theses in the National Thesis Center of the Council 
of Higher Education and the National Library database, which were related to the 
knowledge, awareness level, attitudes and behaviors of family physicians on any 
subject among the specialty theses conducted in the Departments of Family Medicine 
and other clinics.
Materials and Methods: The theses in the National Thesis Center database and the 
National Library archive were examined by filtering with the words 'family physician', 
'knowledge', 'awareness', 'attitude', 'behavior', 'approach'. In addition to the content of 
the theses, the subjects such as the branch physicians, the branches of the advisor 
faculty members, the years of writing, the province in which the theses were written, 
and the relevance of the researched subjects to the core curriculum of family medicine 
were examined. SPSS 24.0 program was used for statistical analysis of the data.
Results: A total of 195 theses written until 2022 measuring the knowledge or attitudes 
of family physicians on any subject were reached. The participants' knowledge level
was found to be insufficient in 52.6% of the theses, partially sufficient in 18.0%, and 
sufficient in 29.4%. It was observed that 9.8% of the topics investigated in the theses 
were unrelated to the core curriculum of family medicine. In recent years, there has 
been an increasing trend in such theses. On the other hand, only 21 theses investigated 
physicians' knowledge level in branches other than Family Medicine. In addition, it 
was seen that 20 of the theses we examined were specialty theses written in other 
branches.
xi
Conclusions: It is seen that thesis studies investigating family physicians' knowledge 
levels are incomparably higher than other branches and have increased significantly in 
recent years. In most of the thesis studies we researched, although not explicitly stated, 
it is seen that there is an irrational presumption that family physicians, who are primary 
care-oriented physicians, should have in-depth knowledge in almost every subject 
related to medicine. In addition, while measuring the professional competence of 
family physicians, the question of how much knowledge physicians should have in 
that subject is often not answered satisfactorily, and the lack of comparison with the 
knowledge level of other branch physicians is another problematic issue in terms of 
the possibility of bias against family physicians. We believe that the excessive number 
of such studies may lead to a loss of self-confidence in family physicians, a feeling of 
inadequacy, and damage to their reputation due to the unnecessary constant scrutiny 
of their competence. We think that the number of clinical studies and the quality of 
specialty theses should be increased in family medicine, which deals with a wide 
variety of clinical conditions.
Keywords: Family medicine, knowledge, behaviour, awareness, thesis, attitude, 
approach.