Olopatadin HCI içeren farmasötik preparatlarda analiz yöntemleri
Quantitative determination methods of the pharmaceutical preparations containing olopatadine HCI
Yazar: BERK TOKER
Danışman: PROF. DR. NEVİN ERK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Dönüşümlü voltametri = Cyclic voltammetry ; Kare dalga voltametrisi = Square wave voltammetry ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Olopatadin HCl = Olopatadin HCl ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; Spektrofotometri-ultraviyole = Spectrophotometry-ultraviolet ; Voltametri = Voltammetry

Özet:
Spektrofotometrik yöntemler, yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemi ve voltametri yöntemi yüksek lisans tezimiz kapsamında; olopatadin HCl içeren preparatlarda etken madde miktar tayinleri için önerilmiştir.
Olopatadin HCl içeren preparatlarda etken madde miktar tayini için doğrudan UV spektrofotometri, birinci türev UV spektrofotometri, yüksek performanslı sıvı kromatografi ve voltametri yöntemleri  önerilmiştir. 
Doğrudan UV spektrofotometri de  297.4 nm'deki absorbans değerleri ölçülmüştür. Doğrudan UV spektrofotometride, standart ve numunelerin ultra saf sudaki çözeltilerinin 297.4 nm'deki absorbans değerleri ölçülmüştür. Yöntemde doğrusal çalışma aralıkları olopatadin HCl için 20.0 - 140.0 µg/mL olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 0.9992 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 0.0811 µg/mL  ve 0.271 µg/mL  olarak bulunmuştur. Doğrudan UV spektrofotometride yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 297.4 nm'deki BSS değeri % 1.093 ve geri kazanım değeri % 100.2 olarak bulunmuştur.
Birinci türev UV spektrofotometride standart ve numunelerin ultra saf sudaki çözeltilerinin 288.8 ve 308.4 nm'de türev absorbans (dA/d) sinyalleri  ölçülmüştür. Birinci türev UV spektrofotometride doğrusal çalışma aralıkları olopatadin HCl için 20.0 - 140.0 µg/mL  olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 288.8 nm için 0.9996 ve 308.4 nm için 0.9997 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 288.8 nm için 0.346 µg/mL  ve 1.155 µg/mL; 308.4 nm için ise 0.600 µg/mL ve 2.000 µg/mL olarak bulunmuştur. Birinci türev UV spektrofotometrik yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 288.8 ve 308.4 nm'deki BSS  değeri sırasıyla % 1.085 ve % 1.905 olup geri kazanım değeri sırasıyla % 100.2 ve % 100.1 olarak bulunmuştur.
Önerilen üçüncü yöntem olan yüksek performanslı sıvı kromatografik yöntemde  ise 255 nm 'de çalışılmış, çözücü olarak ultra saf su kullanılmıştır. Çalışma aralığı 10.0 - 80.0 µg/mL  olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı 0.998 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla 0.173 µg/mL  ve 0.577 µg/mL  olarak bulunmuştur.  Yüksek performanslı sıvı kromatografi yöntemin doğruluğunun belirlenmesi için 255 nm'deki BSS değeri % 1.066 ve geri kazanım değeri % 99.7 olarak bulunmuştur. 
Dördüncü yöntem olan voltametri yönteminde ise alışma aralığı 14.96 – 374.00 µg/mL olarak hesaplanmıştır. Korelasyon katsayısı diferansiyel puls voltametri için 0.9960, kare dalga voltametri için 0.9940 olarak bulunmuştur. Yakalama sınırı ve tayin alt sınırı sırasıyla diferansiyel puls voltametri için 0.63 µg/mL ve 2.09 µg/mL, kare dalga voltametri için 0.47 µg/mL  ve  1.57 µg/mL olarak bulunmuştur. Voltametri yönteminin doğruluğunun belirlenmesi için % geri kazanım deneylerinden elde edilen diferansiyel puls voltametri yönteminde  BSS değeri % 0.91 ve geri kazanım değeri % 97.7 ve kare dalga voltametri yönteminde BSS değeri % 1.17 ve geri kazanım değeri % 100.5 olarak bulunmuştur. 
Tarafımızca geliştirilen tüm yöntemlerin Türkiye ilaç piyasasında bulunan olopatadin HCl içeren  preparatlarda etken madde miktar tayini uygulanması başarı ile gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In this study; spectrophotometric method, high performance liquid chromatographic method and voltammetry method for determination are suggested for the eye-drops including olopatadin HCl.
Direct UV spectrophotometry, first derivative UV spectrophotometry, high performance liquid chromatographic and voltammetric method have been proposed for olopatadin HCl including eye-drops.
The first suggested method is direct UV spectrophotometry. In this method , absorbance values of standart and sample solutions in ultra pure water measured at 297.4 nm. Linear working range of olopatadin HCl was 20.0 - 140.0 µg/mL. In the calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.9992. Limit of detection and limit of quantification for 297.4 nm was 0.0811 µg/mL  and 0.271 µg/mL  respectively. To determine the accuracy of method, "% recovery" study that used standart addition method were performed; in these studies RSD value at 297.4 nm's was found  1.093 % and mean recovery value was found  100.2 %.
In first derivative UV spectrophotometry, absorbance values of standart and sample solutions in ultra pure water measured at 288.8 and 308.4 nm. Linear working range of olopatadin HCl was 20.0 - 140.0 µg/mL. In the calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.9996 for 288.8 nm and 0.9997 for 308.4 nm. Limit of detection and limit of quantification for 288.8 nm was 0.346 µg/mL  and 1.155 µg/mL; for 308.4 nm 0.600 µg/mL and 2.000 µg/mL respectively. To determine the accuracy of method ,"% recovery" study that used standart addition method were performed; in these studies RSD value at 288.8 nm's was found 1.085 % and 1.905 % for 308.4 nm and mean recovery value was found 100.2 % for 288.8 nm and 100.1% for 308.4 nm.
The third method suggested is high performance liquid chromatography. This method was applied to standart and samples containing olopatadin HCl area was measured 255 nm. Linear working range was 10.0 - 80.0 µg/mL. In the calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.998. Limit of detection for 255 nm's was 0.173 µg/mL  and limit of quantification for this wavelenght was 0.577 µg/mL. In the "% recovery" study performed to investigate the accuracy of the method, for 255 nm's mean recovery value was found 99.7 % and RSD value was found  1.066 %.
The fourth method  suggested is voltammetry. Linear working range was 14.96 – 374.00 µg/mL. In the calibration graphs, coefficient of corrrelation was 0.9960 for differential pulse voltammetry and 0.9940 for squarewave voltammetry. Limit of detection was 0.63 µg/mL  for differential pulse voltammetry and 0.47 µg/mL  for squarewave voltammetry. Limit of quantification was 2.09 µg/mL for differential pulse voltammetry and 1.57 µg/mL for squarewave voltammetry. To determine the accuracy of method, "% recovery" study that used standart addition method were performed; in these studies RSD value for differential pulse voltammetry was  0.91% and 1.17 %  for squarewave voltammetry with the mean recovery value 97.7 % for differential pulse voltammetry and 100.5 % for squarewave voltammetry.