İstanbul Sultan Ahmet Camii çinilerinin belgelenmesi ve değerlendirilmesi
The documentation and evaluation of Istanbul Sultan Ahmet Mosque tiles
Yazar: LEVENT EFE ARLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN UÇAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sultanahmet Cami = Sultanahmet Mosque ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Türk çini sanatı = Turkish tile art ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art

Özet:
Sultan Ahmet Camii plan kurgusu itibari ile, Osmanlı mimarisin Klasik Devri olarak adlandırılan döneminin bir devamı olma niteliğindedir. Sultan Ahmet Camii, 1609- 1617 yılları arasında Sultan I. Ahmet (1590-1617) tarafından inşa ettirilmiştir. Sultan I. Ahmet erken vefatı nedeniyle, temel atma törenine katıldığı caminin tamamlanmış vaziyetini görememiştir.
Sultan Ahmet Camii; İstanbul'un Fatih semtinde yer alan At Meydanı'nda (Sultan Ahmet Meydanı) bulunmaktadır. Sultan Ahmet Külliyesi kapsamında yer alan caminin kuzey cephesinde tarihi hipodrom ve İbrahim Paşa Sarayı; doğu cephesinde ise Topkapı Sarayı ve Ayasofya Müzesi bulunmaktadır. Cami, tarihi yarımadaya hakim bir tepe noktasına konumlandırılmıştır.
Sultan Ahmet Camii'nin çini süslemelerini esas alan çalışmamızda, çiniler kompozisyon, malzeme, motif, form ve teknik bakımdan ayrıntılı bir şekilde incelenerek okuyucuya tanıtılmaya çalışılmıştır.
Sultan Ahmet Camii'nde incelediğimiz 243 çini pano, kompozisyon ve teknik özellikleri itibari ile devrin en yetkin örnekleri arasında yer almaktadır. Şeffaf sır altına işlenen altmış farklı kompozisyonun 58 tanesi sır altı tekniği ile, kalan iki çini pano tek renk sır ve renkli sır tekniği ile yapılmıştır. Çiniler, İznik atölyelerinin son yetkin örneklerini teşkil etmektedirler.

Abstract:
Sultan Ahmet Mosque is a continuation of the period called the Classical Period of Ottoman Architecture as a plan editing. The Sultan Ahmet Mosque was built between 1609 and 1617 by Sultan Ahmet I (1590-1617). Sultan Ahmet I. did not see the completed state of the mosque that he participated in the groundbreaking ceremony because of early devastation.
Sultan Ahmet Mosque; It is located in At Meydanı (Sultan Ahmet Square) which is located in Fatih district of Istanbul. The historical hippodrome and Ibrahim Pasha Palace on the northern side of the mosque within the scope of Sultan Ahmet Kulliyesi; and Topkapi Palace and Hagia Sophia Museum on the eastern front. The mosque is located on a hill overlooking the historic peninsula.
Our study is based on Sultan Ahmet Mosque's tile ornaments; the tiles were
examined in detail by composition, figüre, material, form and technical care and tried to be introduced to the reader.
Nearly 243 tile panels which we have examined in Sultan Ahmet Mosque are among the best examples of in terms of composition and technical features. 60 different compositions, which 58 of them are processed under a transparent glaze, were made with glaze technique and other two with glaze painting on a single color glaze and coloured glazed technique. The tiles are examples of the last competent examples of Iznik workshops.