Psikolojik iyi oluşun belirsizliğe tahammülsüzlük, kendini sabotaj ve psikolojik esneklik açısından incelenmesi
Examining psychological well-being in terms of intolerance to uncertainty, self-handicapping and psychological flexibility
Yazar: GÖKÇEN DALKILINÇ
Danışman: PROF. DR. İLKAY DEMİR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Kendini sabotaj = Self handicapping ; Mental iyi oluş = Mental well-being ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikolojik katılık = Psychological inflexibility

Özet:
Bu araştırmanın amacı beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş (mentâl) düzeylerinin belirsizliğe tahammülsüzlük, kendini sabotaj ve psikolojik esneklik açısından incelenmesi; psikolojik esneklik ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide kendini sabotajın aracı rolünün test edilmesidir. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada çalışma grubu 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde üniversite eğitimine devam eden 18-26 yaş aralığında (x̄= 21,55) olan 235'i kadın, 77'si erkek olmak üzere toplam 312 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12)", "Kabul ve Eylem Formu II", "Kendini Sabotaj Ölçeği (KSÖ)", "Warwick Edinburgh Mentâl İyi Oluş Ölçeği" kullanılmış ve veriler çevrimiçi ortamda dijital formlar aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Hiyerarşik Regresyon Analizi ve Process Macro Model 4 ile Aracı Değişken Analizi kullanılmıştır. Analizler için SPSS 25 paket programı ve SPSS için Process Macro eklentisinden faydalanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre engelleyici kaygı ve ileriye yönelik kaygı olarak iki alt boyutta değerlendirilen belirsizliğe tahammülsüzlüğün mentâl iyi oluşun anlamlı bir yordayıcısı olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, psikolojik katılık ve kendini sabotajın mentâl iyi oluşu anlamlı olarak yordadığı ve mentâl iyi oluş değişkenindeki toplam varyansın %29'unu açıkladığı saptanmıştır. Aracılık analizine göre de psikolojik katılık ve mentâl iyi oluş arasındaki ilişkide kendini sabotajın aracılık etkisinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların mentâl iyi oluş düzeylerinin demografik değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş ve hem yaş hem de cinsiyet açısından bireylerin mentâl iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular literatürde yer alan çalışmalar ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the psychological (mental) well-being levels of university students in emerging adulthood in terms of intolerance to uncertainty, self-handicapping, and psychological flexibility; and to test the mediating role of self-handicapping in the relationship between psychological flexibility and psychological well-being. The sample group of the research, which was conducted with the correlational research method, consists of a total of 312 emerging adults (235 women and 77 men) aged 18-26 years old (x̄= 21,55) who are continuing their university education in the 2022-2023 academic year. "Personal Information Form", "Intolerance of Uncertainty Scale (IU-12)", "Acceptance and Action Questionnaire II", "Self-Handicapping Scale" and "Warwick Edinburgh Mental Well-Being Scale" were used as data collection tools in the research, and the data were collected through online forms. Pearson Product Moment Correlation Coefficient, Hierarchical Regression Analysis and Mediator Variable Analysis with Process Macro Model 4 were used to analyze the data. SPSS 25 package program and Process Macro plug-in for SPSS were used for analyses. According to the results of the analysis, it was determined that intolerance of uncertainty, which is evaluated in two sub-dimensions as inhibiting anxiety and anticipatory anxiety, is not a significant predictor of mental well-being. However, it was determined that psychological flexibility/rigidity and self-handicapping significantly predicted mental well-being and explained 29% of the total variance in the mental well-being variable. According to the mediation analysis, it was determined that the mediating effect of self-handicapping was significant in the relationship between psychological rigidity and mental well-being. It was examined whether the mental well-being levels of the participants differed in terms of demographic variables, and it was observed that there was no significant difference in the mental well-being levels of the individuals in terms of both age and gender. The findings were discussed in the light of studies in the literature.