Kurak koşullarda optimum ürün deseni modelinin geliştirilmesi ve Kırıkhan sulama sahasında uygulanması
Developing optimum crop pattern model in arid conditions case study in Kırıkhan irrigation district
Yazar: MUSTAFA ERHAN KAHYA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET İRVEM
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kısıtlı sulama, kurak koşulların oluşması durumunda bitkiye ihtiyacından daha az sulama suyu uygulanması olarak açıklanabilir. Bu tür çalışmalarda, çok sayıda bitki için, su üretim fonksiyonları, bitki verim tepki etmeni (ky) değerleri gibi sulama verim ilişkisini veren sonuçlar ortaya konmuştur. Bu çalışmaların verileri, Doğrusal Programlama modelinde (DP) kullanılarak, farklı su kısıtı koşulları için optimum ürün desenleri belirlenebilmektedir. Model sonuçları, işletme sahiplerinin gelirlerini maksimum yapmaları yönünde önemli bilgileri sağlamaktadır. Bu çalışmada, yeterli ve kurak koşullarda, optimum bitki desenini belirlemeye yönelik bir DP modeli geliştirilmiş ve geliştirilen model Kırıkhan sulama sahasında fiilen sulama yapılan alanlar için uygulanmıştır. DP modelinin amaç fonksiyonu %100 %80 %60 ve %40 sulama uygulamalarında elde edilen ürün gelirlerinden, kısıtları ise bitki ekim alanlarına yönelik kısıtlar, ikinci ürün ekim alanı kısıtı ve sulama suyu miktarlarına ait kısıtlar olmuştur. Amaç fonksiyonu ve kısıtlar Lindo yazılımına aktarılarak, optimum ürün desenleri farklı su miktarları için belirlenmiş ve model sonuçları yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda, su miktarının 70 hm3 olduğu yeterli sulama koşullarında gelir 147.09 milyon TL, 60 hm3 olduğunda gelir 133.49 milyon TL, 50 hm3 olduğu koşullarda gelir 119.12 milyon TL, 40 hm3 olduğu koşullarda gelir 104.76 milyon TL, 30 hm3 olduğunda gelir 84.39 milyon TL, 20 hm3 olduğunda ise 60.71 milyon TL, 10 hm3 olduğunda ise 35.17 milyon TL hesaplanmıştır. Bu çalışma ile modelin duyarlılık analizleri yapılmış, analizlerin sonucundan, işletme sahiplerinin gelirlerini maksimum yapmaları yönünde önemli sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Deficit irrigation can be explained as the application of less irrigation water to the plant in case of arid conditions. Studies on deficit irrigation have done for many different plants to find water yield functions, plant respond factor (ky) values for obtaining relations of irrigation water and yield. The results of these studies can be used in linear programming (LP) to determine optimum crop patterns for different water constraint conditions. The model results provide important information for farmers to maximize their income. In this study, a LP model was developed to determine the optimum crop pattern under sufficient and dry conditions. Developed model was applied to the Kırıkhan irrigation district. The objective function of the DP model was 100% 80% 60% and 40% of the product revenues obtained in irrigation applications, while the constraints were the restrictions on planting areas, the second crop cultivation area and different irrigation water quantity constraints. The objective function and constraints were transferred to Lindo software,  as inputs. Optimum crop patterns were determined for different water quantities. Results of the study showed that when the amount of irrigation water is 70 hm3 under sufficient irrigation conditions income was calculated 147.09 million TL. When the amount of irrigation water is 60 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 133.49 million TL. When the amount of irrigation water is 50 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 119.12 million TL. When the amount of irrigation water is 40 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 104.76 million TL. When the amount of irrigation water is 30 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 84.39 million TL. When the amount of irrigation water is 20 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 60.71 million TL. When the amount of irrigation water is 10 hm3 under deficit irrigation conditions income was calculated 35.17 million TL. In this study, sensitivity analysis of the LP model has been made and important information has been provided from the results of the analyzes in order to maximize the income of the farmers.