Ses kayıt stüdyosu tasarımı ve mimari akustik
Sound recording studio design and architectural acoustics
Yazar: ARDA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. ZERHAN YÜKSEL CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ses kayıt stüdyoları; mimari akustik, psikoakustik, elektroakustik ve teknolojinin etkileiminibünyesinde bulunduran ses prodüksiyonu mekanlarıdır. Gelimi ülkelerde, sözü geçenetkileimi oluturan her adım, ses kayıt stüdyosunun niteliini hemen hemen aynı orandaetkiler. Örnein, kayıt esnasında kullanılacak olan ekipmanların teknolojik ve tekniközellikleri, kaydedilen sesin dinlendii elektroakustik stüdyo monitörleri ve stüdyo anahacimlerinin (kontrol odası, performans odası, izolasyon kabinleri) akustik nitelikleri kadarönemlidir ve ses kayıt stüdyolarının `baarılı' olarak nitelendirilebilmesi için bu adımların herbirinin zincirin kuvvetli halkaları olmaları gerekir.Türkiye gibi gelimekte olan ülkelerde ses kayıt stüdyosu tasarımında özellikle stüdyoekipmanlarının oldukça çoalması ve dolayısıyla fiyatlarının da kısmen hafiflemesi nedeniyle,gelimi ülkelerdeki stüdyo teknolojileri elde edilebiliyorsa da özellikle mimari akustikkonusunda, gelimi ülkelerin saladıı akustik konfor koulları çounluklasalanamamaktadır. Bunun balıca nedenleri, stüdyo sahibinin mimari akustiin sonuç ürünkalitesi üzerindeki önemi konusunda yeterli bilgisinin olmaması, ülkemizde mimari akustikprojelerini gerçekletirebilecek tasarımcı ve uygulamacıların azlıı ile mimari akustik ile ilgilikonuların projelendirme ve uygulama giderlerinin getirdii maddi yük olarak sıralanabilir.Bu çalımada, ses kayıt stüdyosu tasarımında mimari akustiin rolü irdelenerek ülkemizdetasarımcılar, ses kayıt stüdyosu sahipleri, prodüksiyon irketleri ve kullanıcılara (teknik ekipve müzisyenler) mimari akustik projelendirmenin, stüdyoyla ilgili dier etmenler kadardikkate alınması gereinin daha somut olarak benimsetilmesi hedeflenmitir. Çalımanıntemelini, mimari akustiin ana konuları olan gürültü denetimi ve hacim akustii oluturmu,bunun yanında ses kayıt stüdyolarının tarihsel ve teknolojik gelimelerinin de çalımaya dahiledilerek mimari akustiin rolünün daha iyi özümsenmesi amaçlanmıtır. Bu balamda, giribölümünden hemen sonra Bölüm 2' de, müzik endüstrisi ana balıı altında ses kayıtendüstrisinin tarihsel geliimi ile müzik prodüksiyonu konularına deinilmitir. Bölüm 3' de,ses kayıt stüdyolarının tanımı, ilevi, tarihsel geliimi ile birlikte ses kayıt stüdyosu tipleri,stüdyoların ileyii ve mimari özellikleri ayrıntılı biçimde anlatılmıtır. Mimari akustikkonusuna Bölüm 4' de deinilmeye balanmı ve akustik performans deerlendirme kriterleri;gürültü denetimi ve hacim akustii alt balıkları içinde sunulmutur. Ayrıca yine Bölüm 4' de,ses kayıt stüdyosu ekipmanlarının akustik performansa katkılarına da deinilmitir. Bölüm 5'de ise bir önceki bölümde deinilen akustik performans deerlendirme kriterleri temelalınarak, ses kayıt stüdyosu hacimleri için salanması gereken deerler ve bu hacimlerdeyapılması gereken uygulamalar, ses kayıt stüdyolarında akustik tasarım kriterleri vegereksinimler ana balıı içinde, yine gürültü denetimi ve hacim akustii alt balıkları altındaayrıntılı biçimde irdelenmitir. Sonuç kısmında ise, tüm bölümlerle ilgili genel birdeerlendirme yapılmı ve öneriler sunulmutur.Anahtar Kelimeler: Prodüksiyon, ses kayıt stüdyosu, mimari akustik, psikoakustik,elektroakustik, performans odası, kontrol odası, izolasyon kabinleri.

Abstract:
Sound recording studios are the music production places that consist of an interaction betweenarchitectural acoustics, psychoacoustics, electroacoustics and technology. In the developedcountries, these aspects which constitute the interaction have the equal considerationsregarding the evaluation of the studio?s qualification. For instance, the technical specificationsof the recording equipments have the equal consideration with the studio monitors? technicalspecifications and with the room acoustical qualities of the studio rooms (performance area,control room and isolation booth). Therefore, in order to qualify for a `good? sound recordingstudio, all the aspects have to be the strong links of the chain.In the developing countries like Türkiye, although it is possible to have the same studiotechnology of developed countries due to the decrease of the equipment prices around theworld, only a few sound recording studios have `top level? acoustic conditions. The highprices of the acoustical projects, lacking the number of the qualified designers and theunprofessional manner of the studio owners regarding the studio acoustics are the mainreasons of this problem.The main goal of this thesis is to examine the role of the architectural acoustics on the soundrecording studio design and to divert the attention of the designers, studio owners, the musicproduction companies and the users (technical team and musicians) to architectural acousticaspects of interaction as much as others. The basis of the thesis is classified under the twomain subjects of the architectural acoustics; noise control and the room acoustics.Nonetheless, the historical and technological developments of the sound recording studios arealso mentioned so that the role of the architectural acoustics could be well assimilated. In thiscontext, just after the introduction part in chapter 2, the historical development of the soundrecording industry and music production are explained under the main heading of musicindustry. Sound recording studio definition, function, historical development in conjunctionwith its types, mechanism and architectural characteristics are examined in chapter 3. In thethesis, architectural acoustics are started to be discussed from the begining of chapter 4 andthe acoustical performance evaluation criterions are presented under noise control and roomacoustics sub headers. Furthermore, the contribution of the studio equipments to theacoustical performance is also emphasized in this chapter. In chapter 5, under the light of theacoustical performance evaluation criterions, the acoustical values that have to be maintainedand the must have applications regarding the sound recording studio rooms are examinedunder the main heading of acoustical design criterions and requirements, in detail. Finally inthe conclusion part, a common evaluation is made concerning all of the chapters andrecommendations are submitted.Key Words: Production, sound recording studio, architectural acoustics, psychoacoustics,electroacoustics, performance room, control room, isolation booth.