XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklularında Türkmenlerin siyasi, askeri ve sosyal durumu
Political, military and social situation of Turkmens in the 13th century Turkish Seljuks
Yazar: ESRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu tarihi = Anatolia history ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi, iktisadi ve kültürel açıdan tüm değişim ve gelişimlerine öncülük eden Türkmenleri anlamadan, dönem hakkında doğru değerlendirme yapabilmemiz mümkün değildir. Güçlü ve dirayetli sultanların kontrolünde devletin hizmeti için son derece faydalı olan tebaanın, beceriksiz ve basiretsiz sultan ve idareciler elinde yıkıcı bir taşkın gücü olduğu ile karşılaşılacaktır. 
XIII. yüzyılın ikinci yarısında II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in beceriksizliğini ve idari boşluğu gören Türkmenler, Babailer isyanından sonra bir daha asla tam olarak Selçuklu Sarayına itaat etmemiştir. Kösedağ Savaşı ile hem Selçuklu Devleti hem de İlhanlı Devleti yıkılıncaya kadar mücadeleye giren Türkmenler, Anadolu için Beylikler Dönemi olarak adlandırdığımız yeni bir sürecin başlamasını sağlamışlardır. 
Kültürel anlamda Anadolu'nun Türkleşmesinde çok önemli katkı sunan Türkmenler, Horasan'dan Anadolu'ya geleneklerini taşımışlardır. Moğol baskısı ile gelen göçler arasında yer alan dervişler, şairler, tasavvuf alimleri de onların manevi yönlerini güçlendirerek, Heterodoks inanç içerisinde olan Türkmenler arasında çok etkili olmuştur. Bu dönemde Türkmenler, Anadolu'da Ahilik Teşkilatı ve Bâcıyan-ı Rum olmak üzere iki önemli teşkilatın kurulmasına öncülük etmişlerdir. Anadolu'nun Moğol zulmüne rağmen Türk yurdu haline gelmesine ve gelişmesine önemli katkılar sunmuşlardır.

Abstract:
It is not possible to make an accurate assessment of the period without understanding the Turkmens who pioneered all the political, economic and cultural changes and developments of the 13th century Turkish Seljuk State. It will be encountered that the subjects, who are extremely useful for the service of the state under the control of strong and astute sultans, will become a destructive flood power in the hands of incompetent and short-sighted sultans and administrators.
 In the second half of the 13th century Turkmens, who quickly realized Gıyaseddin Keyhüsrev's incompetence and administrative gap, never fully obeyed the Seljuk Palace after the Babai rebellion. Turkmens, who fought until the collapse of both the Seljuk State and the Ilkhanid State with the Battle of Kösedağ, initiated a new period for Anatolia, which we call the Principalities Period.
Turkmens, who made a significant contribution to the Turkification of Anatolia in a cultural sense, carried their traditions from Khorasan to Anatolia. Dervishes, poets, and Sufi scholars, who were among the migrations that came with the Mongol pressure, were very influential among the Turkmens who had Heterodox beliefs by strengthening their spiritual aspects. During this period, Turkmens pioneered the establishment of two important organizations in Anatolia, the Ahi Organization and the Bacıyan-ı Rum. They made significant contributions to Anatolia's transformation and development into a Turkish homeland despite the Mongol oppression.