AİHM kararları ışığında inanç temelli ayrımcılık yasağı
Prohibition of discrimination based on belief in the light of ECHTR decisions
Yazar: AYTEKİN AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN EKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmamızda inanç temelli ayrımcılık yasağı AİHM kararları ışığında incelenmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öncelikle, AİHS başta olmak üzere, ayrımcılık yasağının ve inanç özgürlüğünün yer aldığı kurumsal düzenlemeler ele alınmıştır.  Devamında eşitlik ilkesiyle birlikte ayrımcılık yasağının ve inanç özgürlüğünün kuramsal alandaki gelişimleri evrimsel bir perspektifle aktarılmıştır. İkinci bölümde önce ayrımcılık yasağının ve inanç özgürlüğünün kavramsal çerçeveleri ortaya koyulmuş, ardından AİHM yargılamasındaki inanç temelli ayrımcılık yasağının sınırlandırma ölçütleri konu edilmiştir. Üçüncü bölümümüzde ise ayrımcılık yasağının inanç özgürlüğünün içsel ve dışsal alanlarındaki tezahürleri Mahkeme kararları üzerinden incelenmiştir.  
Bu çalışmayla, ayrımcılığın özel görünüşü olan inanç temelli ayrımcılığın hangi sebeplere dayandığı, inanç özgürlüğünün ve ayrımcılık yasağının müstakil anlamlarının neler olduğu, inanç temelli ayrımcılık yasağının geçmişten günümüze nasıl şekillendiği, insan hakları içerisinde nasıl bir yere sahip olduğu ve günümüzde bu konudaki başvurulara Mahkeme'nin nasıl yaklaştığını ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşabilmek için ayrımcılık yasağı ve inanç özgürlüğü gibi iki temel hakkı hem ayrı ayrı incelemek hem de inanç temelli ayrımcılık bağlamında bir arada ele almak gerekmiştir. Her iki hakkın hukuk belgelerinde ve doktrinde ne şekilde evrildiği tarihsel gerçeklik altında ortaya koyulmuştur. Çalışmanın sınırlarını AİHM kararları oluşturduğundan, kurumsal ve kuramsal incelemelerde odak noktamızı Batılı toplumlar oluşturmuştur. 
Ayrımcılık yasağının temel olarak AİHM tarafından ikincil nitelikli olarak görülmesi sebebiyle, inanç temelli ayrımcılık yasağına ilişkin kararların incelenmesi inanç özgürlüğü üzerinden yapılmıştır. İncelenen içtihatta bazı noksanlıklar ve çelişkiler not edilse de inanç temelli ayrımcılık yasağının koruma alanının giderek geliştiği görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler:  Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İnanç Özgürlüğü, Ayrımcılık Yasağı, İnanç Temelli Ayrımcılık Yasağı, İnsan Hakları Hukuku.

Abstract:
The prohibition of discrimination based on belief is examined in our study in the light of the decisions of the ECtHR. Our work consists of three parts. In the first part, institutional arrangements, especially the ECHR, including the prohibition of discrimination and freedom of belief are discussed. Subsequently,  the theoretical developments of the prohibition of discrimination, the principle of equality, and freedom of belief are explained from an evolutionary perspective. The second part presents the conceptual frameworks of the prohibition of discrimination and freedom of belief. Then the limitation criteria of the prohibition of belief-based discrimination  in  the ECtHR are discussed. The third part looks into the manifestations of prohibition of discrimination on freedom of belief in the internal and external dimensions  through the ECtHR decisions. 
This study primarily aims to cover the reasons of belief-based discrimination, as the unique aspect of discrimination, what the separate meanings of freedom of belief and prohibition of discrimination are, how the prohibition of belief-based discrimination has been shaped from past to present, how it has a place in human rights and how the ECtHR approaches the applications on these subjects today. To achieve these aims, it is necessary to study two fundamental rights such as the prohibition of discrimination and the freedom of belief, separately and discuss them together in the context of belief-based discrimination. The evolution of both rights in legal documents and doctrines is shown within the framework of historical reality. Since the ECtHR decisions constitute this study's boundaries, Western societies are formed our focus in institutional and theoretical studies. 
Since the prohibition of discrimination is of secondary nature to the ECtHR, prohibition of belief-based discrimination decisions are examined within the framework of freedom of belief. Although some shortcomings and contradictions are noted in the  legal precedents analyzed, it is observed that the protection area of the prohibition of belief-based discrimination has been gradually developing.

Keywords: European Court of Human Rights, Freedom of Belief, Prohibition of Discrimination, Prohibition of Discrimination Based on Belief, Human Rights Law.