Adıyaman koşullarında yetiştirilen bazı badem çeşitlerinde sulama, farklı derim zamanları ve kurutma yöntemlerinin verim, yağ asitleri içeriği ve şeker kompozisyonu üzerine etkileri
The effects of irrigation, different harvesting times and drying methods on the yield, fatty acids and sugar composition of almonds grown under Adiyaman conditions
Yazar: HANDAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYZİN KÜDEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2019 yılında Adıyaman'ın Kâhta ilçesinde iki farklı badem bahçesinde yürütülmüştür. Denemelerde, 5x5m aralıklarla dikilmiş, 6 yaşlı Ferragnes ve Ferraduel çeşitlerine ait bitkiler kullanılmıştır.  Her çeşidin sulama, derim ve kurutma uygulamaları 4 tekerrürlü, her tekerrürde 1 ağaç olacak şekilde toplam 64 ağaç üzerinde yürütülmüştür. Susuz koşullarda yetiştiricilik yapılan badem ağaçlarında çiçeklenme periyodu ve meyve olgunlaşması daha erken gerçekleşmiş, Ferraduel çeşidi Ferragnes çeşidinden daha geç derime gelmiştir. En yüksek kabuklu badem ağırlığı 7,24 g ile Ferraduel badem çeşidinde sulu koşullarda güneşte kurutup erken derim yapıldığı (FDSLGUER) uygulamadan elde edilmiştir. en yüksek iç badem ağırlığı ise 1,60 g ile Ferraduel'in sulanan, güneşte kurutulan ve erken derim yapılan uygulamaları (FDSLGUER) ile Ferragnes çeşidinde susuz koşullarda, gölgede kurutulan ve erken derilen (FRSSGOER) meyvelerinden elde edilmiştir. 
Farklı sulama koşulları, erken ve geç derim ile güneş ve gölgede kurutmanın iki farklı badem çeşidi meyvelerinin biyokimyasal özellikleri üzerine etkileri istatistiksel açıdan (p<0.05) önemli bulunmuştur. En yüksek toplam yağ oranı %44.88 ile susuz koşullarda yetiştirilen Ferraduel çeşidinin, güneşte kurutulmuş ve geç derimi yapılmış (FDSSGUGE) meyvelerinden ve %44.68 ile sulu koşullarda yetiştirilen Ferragnes çeşidinin güneşte kurutulmuş ve geç derimi yapılmış (FRSLGUGE) meyvelerinden elde edilmiştir. Genel olarak, sulu koşullarda yetişen ağaçların meyvelerinin toplam yağ içerikleri diğer uygulamalara kıyasla daha yüksek olarak saptanmıştır. Tekli doymamış yağlardan oleik asit, susuz koşullarda yetiştirilmiş Ferraduel çeşidinin, derimi geç yapılan ve gölgede kurutulan (FDSSGOGE) ve susuz koşullarda yetiştirilmiş Ferragnes çeşidinin, derimi geç yapılan ve güneşte kurutulan (FRSSGUGE) uygulamalarında (sırasıyla 75,31 ve 75,21) en yüksek olarak bulunmuştur. Çalışmada doymamış yağ asitlerinden olan oleik asit ve linoleik asit miktarı yüksek oranda elde edilmiştir. Bunun yanında arakhidik, alfa linolenik, stearik, palmitik ve miristik ya asitleri de elde edilmiştir. Uygulamalarda elde edilen badem çeşitlerinin iç meyvelerinde yağ asidi içerikleri GC/FID (Gaz Kromatografisi Alev İyonlaştırmalı Dedektör), şeker içerikleri ise; HPLC (Yüksek Basınç Sıvı Kromatografi) teknikleri kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, iç meyvelerde toplam fenol içerikleri spektrofotomertik yöntem kullanılarak saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out in two different almond orchards in Adıyaman's Kâhta county in 2019. In the experiments, were used 6-year-old Ferragnes and Ferraduel cultivars, which were planted at 5x5m intervals. Irrigation, harvesting and drying applications of each cultivar were carried out on 64 trees in total, with 4 replications, 1 tree per repeat. The blooming period and fruit ripening occurred earlier in almond trees cultivated under non-irrigated conditions, and the Ferraduel later harvested than the Ferragnes. The highest fruit weight of 7.24 g was obtained from the application (FDSLGUER), which the Ferraduel almond cultivar was dried in the sun under irrigated conditions and early harvested (FDSLGUER). The highest kernel almond weight was obtained from the early harvested and sun-dried applications (FDSLGUER) of the Ferraduel cultivar grown in irrigated conditions with 1.60 g, and (FRSSGOER) fruits of the Ferragnes, which were dried and the early harvested in the shade under non-irrigated conditions.
Two different almond cultivars were found to be statistically significant (p <0.05) the effects on the biochemical properties which different irrigation conditions, early and late harvested and dried in the sun and shade. The highest total oil content was obtained from the sun-dried and late-harvested (FDSSGUGE) fruits of the Ferraduel cultivar, grown in non-irrigated conditions with 44.88%, and the sun-dried and late-harvested (FRSLGUGE) fruits of the Ferragnes cultivar, grown in irrigared conditions with 44.68%. In general, the total oil content of the fruits of trees grown under irrigated conditions was found to be higher than other applications. One of the monounsaturated fats, while oleic acid was found the highest in which Ferraduel cultivar was grown in non-irrigated conditions, the late harvested and shade dried (FDSSGOGE), and Ferragnes was the highest found that the non-irrigated conditions, late harvested and sun dried (FRSSGUGE) applications (75,31 and 75,21 respectively). In the study, the amount of oleic acid and linoleic acid, which are unsaturated fatty acids, were obtained at a high rate. In addition, arachidic, alpha linolenic, stearic, palmitic and myristic oil acids were also obtained. Fatty acid contents of the kernels of almond cultivars obtained in applications are GC / FID (Gas Chromatography Flame Ionization Detector),  and sugar content was determined by using HPLC (High Pressure Liquid Chromatography) techniques. Additionally, total phenol contents in kernels were determined by using spectrophotomertic method.