Uzun süreli verilerin analizinde kullanılan istatistiksel modeller
Statistical models in the analysis of longitudinal data
Yazar: MELİKE BAHÇECİTAPAR
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET UYSAL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Uzun süreli veriler, aynı birim kümesinin zaman boyunca tekrarlı bir biçimdeölçülmesi sonucu elde edilen verilerdir. Son yıllarda, tıp, halk sağlığı, sosyoloji,psikoloji, antropoloji, ekonomi, tarım, sanayi, eğitim, psikiyatri ve biometri v.b. gibibirçok alanda değişimin ve gelişimin araştırılmasında uzun süreli verilerden oldukçasık yararlanılmakta ve uzun süreli verilerin daha iyi incelenmesi ve çözümlenmesi içinyeni istatistiksel yöntemler geliştirilmektedir.Bu çalışmanın amacı, zaman boyunca aynı birimler üzerinden alınan tekrarlı ölçümleryapısındaki uzun süreli veriler hakkında bilgi vermek ve bu verilerin analizindekullanılan klasik yöntemler ile son zamanlarda geliştirilen bazı istatistiksel yöntemlerayrıntılı olarak incelenerek bu yöntemlere bir bakış açısı sağlamaktır.Bu çalışmada, uzun süreli verilerin özellikleri anlatılmış, analizinde kullanılan basityaklaşımlara değinilmiş, tek değişkenli tekrarlı ölçümlü varyans analizi ve çokdeğişkenli tekrarlı ölçümlü varyans analizi klasik yaklaşımları tanıtılmış, geneldoğrusal modeller, genel doğrusal karma etkiler modelleri ve genelleştirilmiş tahmindenklemleri yaklaşımı ayrıntılı olarak incelenmiştir.Çalışmanın uygulama bölümünde ise, sağlık alanındaki bir veri kümesi geneldoğrusal karma etkiler modelleri kullanılarak çözümlenmiş ve elde edilen sonuçlaryorumlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Uzun süreli veriler, Tek değişkenli tekrarlı ölçümlü varyansanalizi, Çok değişkenli tekrarlı ölçümlü varyans analizi, Genel doğrusal modeller,Genel doğrusal karma etkiler modelleri, Genelleştirilmiş tahmin denklemleri.Danışman: Yrd. Doç. Dr. Mehmet UYSAL, Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi,İstatistik Bölümü, Uygulamalı İstatistik Anabilim Dalı.i

Abstract:
Longitudinal data are the data, which are obtained as a result of that the same set ofsubjects is measured repeatedly over time. In recent years, people benefit frequentlyfrom longitudinal data to research change and improvement in many fields likemedicine, public health, sociology, psychology, antropology, economy, agriculture,industry, education, psychiatry and biometry etc. and new statistical methods havebeen developed to analyse and study the longitudinal data well.The goal of this study is to give information about longitudinal data that are in theform of repeated measures data on the same subjects over time, to provide anoverview of classical methods and some statistical methods improved recently forlongitudinal data.In this study, the attributes of longitudinal data has been explained, simpleapproaches that are used in their analysis have been mentioned, the classicalmethods, which are univariate repeated measures analysis of variance andmultivariate repeated measures analysis of variance, have been presented, generallinear models, general linear mixed effects models and generalized estimatingequations approach have been studied in detail.In the application part of the study, a real data set in health field was analysed byusing general linear mixed effects models and the results of this analyse wereinterpreted.Key Words: Longitudinal data, Univariate repeated measures analysis of variance,Multivariate repeated measures analysis of variance, General linear models, Generallinear mixed effects models, Generalized estimating equations.Advisor: Asst. Prof. Dr. Mehmet UYSAL, Hacettepe University, The Faculty ofScience, Department of Statistics, Applied Statistics Division.ii