Kronik obstrüktif akciğer hastalığında dispne, sağlık durumu ve yaşam kalitesi ilişkisi
The association with dyspnea, health status and quality of life in chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: GONCAGÜL ALDAN
Danışman: PROF. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Dispnea = Dyspnea ; Sağlık = Health ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma KOAH hastalarında sağlık durumu, dispne şiddeti ile yaşam kalitesinin belirlenmesi ve bu durumlar arasındaki ilişkinin saptanması amacıyla yapılan tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırma, 1 Eylül 2018-17 Mayıs 2019 tarihlerinde Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Dahiliye Klinikleri ve Göğüs Polikliniği'nde 112 KOAH hastasıyla yürütülmüştür. Araştırma verileri "Hasta Bilgi Formu", "KOAH Değerlendirme Testi -CAT", "Dispne -12 Ölçeği" ve "St. George Solunum Anketi –SGRQ'' kullanılarak toplanmıştır. 65 yaş altı KOAH hastalarının dahil edildiği araştırmada, hastaların CAT puan ortancası 29,0, Dispne-12 Ölceği ortancası 26,0 ve SGRQ toplam puan ortancası 69,5 olarak hesaplanmış olup, sağlık durumunun kötü, dispne şiddetinin yüksek ve yaşam kalitesinin düşük olduğu saptanmıştır. Kadın hastaların erkeklere göre CAT ve Dispne-12 ölçek puanları daha yüksek (p<0,05) olup, kadınların sağlık durumu kötü, dispne şiddeti yüksektir. Yaşam kalitesi puanlarında ise cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). KOAH hastalarında yaşın artmasıyla CAT ve Dispne-12 Ölçeği fiziksel boyut puanları anlamlı derecede artmış (p<0,05), 61-65 yaş aralığındaki hastaların sağlık durumunun daha kötü ve dispne şiddetlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaşa göre SGRQ puanlarında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). FEV1 değerinde azalma, hastalık evresinin ilerlemesi, sigara kullanım miktarı ve eşlik eden hastalıklar KOAH'lı hastaların sağlık durumunu, yaşam kalitesini ve dispne şiddetini olumsuz etkilemektedir (p<0,05). Ayrıca Dispne-12 ölçeği toplam boyut puanı ile SGRQ toplam boyut (r=0,80) ve CAT puanları (r=0,77) arasında ve SGRQ toplam boyut ile CAT puanları (r=0,80) arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,01). Dispne şiddetinin artması sağlık durumunu ve yaşam kalitesini kötüleştirdiği, sağlık durumunda bozulmanın da yaşam kalitesini kötü etkilediği görülmüştür. KOAH hastalarının sağlık durumu, dispne şiddeti ve yaşam kalitesini etkileyen faktörler göz önüne alınarak değerlendirilmesi ve bu durumların tedavi bakıma yansıtılması önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study was aimed to examine health status, dyspnea severity and quality of life; to determine the association between these conditions in COPD. This study was conducted with 112 COPD patients in the Department of Internal Medicine Clinics and the Department of Chest Diseases of Hacettepe University Hospital between 1 September 2018 and 17 May 2019. Data were collected with "Patient Information Form", "COPD Assessment Test-CAT", "Dyspnea-12 Scale" and "St.George Respiratory Questionnaire-SGRQ". In the study, patients under 65 years old with COPD were included, the mean CAT score of was 29.0, the mean score of Dyspnea-12 was 26.0 and the mean score of SGRQ was 69.5, and the health status was poor, dyspnea severity was high and quality of life was low. CAT and Dyspnea-12 Scale scores of women were higher (p<0.05) than men, women's health status was worse and dyspnea severity was higher. No significant difference was found in quality of life scores in terms of gender (p>0.05). As the age increased in patients with COPD, CAT and Dyspnea-12 Scale physical item scores increased significantly (p<0.05) and older people's health status was worse, dyspnea severity was higher. There was no significant relation between age and SGRQ scores (p>0.05). Decrease of FEV1 values, aggravation of disease stage and having co-morbid diseases were associated with worse health status, more severe dyspnea and lower quality of life in COPD patients. Moreover, positive and significant correlation was determined between total item scores of Dyspnea-12 Scale; CAT (r=0.77) and SGRQ total item scores (r=0.80), SGRQ item and CAT scores (r=0.80) (p<0.01). Increase in severity of dyspnea aggravated health status and quality of life, additionally disruption in the health status influenced quality of life negatively. It has been recommended that patients with COPD should be evaluated considering factors affecting their health status, severity of dyspnea and quality of life, these parameters should be reflected in treatment and care.