Kanserli hastalarda semptom kontrolü ve fonksiyonel yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of symptom control and functional quality of life in cancer patients
Yazar: BERKAY ERTİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA KURT
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanan bu çalışma kemoterapi alan kanserli hastaların yaşadıkları semptomların şiddetini, fonksiyonel yaşam kalitesini ve ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla planlandı.
	Araştırma 1 Kasım 2020 - 30 Nisan 2021 tarihleri arasında, medikal onkoloji kliniğine başvuran 430 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri kişisel ve hastalıkla ilgili özellikler soru formu, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği (ESTÖ), Fonkisyonel Yaşam Ölçeği-Kanser kullanılarak toplandı.	
	Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 59,06±10,90 olduğu, %50,2'sinin kadın ve %71,4'ünün ilköğretim mezunu olduğu saptandı. Hastaların %26,3'ünün akciğer kanseri tanısı aldığı belirlendi.
	Araştırmada hastalar tarafından en fazla belirtilen ilk üç semptomun sırasıyla bulantı, endişe ve iştahsızlık olduğu, en az ifade edilen semptomun ise nefes darlığı olduğu bulundu. Hastaların FYÖ toplam puan ortalamasının 86,26±23,15 olduğu saptandı.
	Bu araştırmada hastaların kanser tanı tipi, metastaz varlığı, tanı süresi, ECOG performans skoru, uygulanan tedavi çeşidi, toplam kür sayısı vb. durumuna göre hastaların semptomları ve fonksiyonel yaşam kaliteleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu saptandı (p<0,05). Hastaların yaşadıkları semptomların şiddeti ile fonksiyonel yaşam kalitesi puan ortalamaları arasında negatif yönde ileri derecede anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,05).
	Sonuç olarak hastaların yaşadığı semptomların şiddeti arttıkça, fonksiyonel yaşam kalitelerinin kötüleştiği, hastaların sosyodemografik (yaş, cinsiyet, meslek vb.) ve hastalık (tanı, hastalığın durumu, tanı süresi vb.) ile ilgili özelliklerinin hastaların yaşadığı semptomları ve fonksiyonel yaşam kalitelerini etkileyen faktörler olduğu belirlendi.
	Bu sonuçlar doğrultusunda hastaların sosyodemografik (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu vb.) ve hastalıkla ilgili özelliklerine (tanı, tanı süresi, performans durumu, uygulanan tedavi şekli vb.) dikkat edilerek hastaların yaşadığı semptomlar ve fonksiyonel yaşam kalitesi değerlendirilmeli ve uygun hemşirelik girişimleri planlanması önerilebilir.

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was planned to evaluate the severity of symptoms, functional quality of life and related factors experienced by cancer patients receiving chemotherapy.
	The study was carried out with 430 patients who applied to the medical oncology clinic between November 1, 2020 - April 30, 2021. The data were collected using personal and disease-related characteristics questionnaire, Edmonton Symptom Assessment Scale (ESAS), Functional Life Scale-Cancer.
        It was determined that the mean age of the patients participating in the study was 59.06±10.90 years, 50.2% were women and 71.4% were primary school graduates. It was determined that 26.3% of the patients with lung cancer.
        It was found that the first three symptoms most frequently stated by the patients were nausea, anxiety and anorexia, and the least expressed symptom was dyspnea. It was determined that the mean FLS total score of the patients was 86.26±23.15.
        It was determined that there were significant differences between the symptoms and functional quality of life of the patients according to the cancer diagnosis type, presence of metastasis, duration of diagnosis, ECOG performance score, type of treatment applied, the total number of cures, etc. (p<0.05). It was determined that there was a highly significant negative correlation between the severity of the symptoms experienced by the patients and the mean score functional quality of life (p<0.05).
        As a result, it was determined that as the severity of the symptoms experienced by the patients increased, their functional quality of life worsened, and the sociodemographic and disease-related characteristics of the patients were the affecting the symptoms experienced by the patients and their functional quality of life.
        In line with these results, the symptoms experienced by the patients and their functional quality of life should be consider to the sociodemographic (age, gender, educational status, income status, etc.) and disease-related characteristics (diagnosis, duration of diagnosis, performance status, type of treatment, etc.) and planning appropriate nursing interventions can be recommended.