Tozkoparan Höyük kurtarma kazısı verileri ışığında Tunceli bölgesi'nin eskiçağ tarihi
The ancient history of the Tunceli region in the light of Tozkoparan Höyük rescue excavation data
Yazar: ÖZGÜR ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. HARUN DANIŞMAZ
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Eski Anadolu = Old Anatolian ; Kentsel arkeoloji = Urban archaeology ; Tunceli = Tunceli

Özet:
Tunceli, Anadolu'nun doğusunda stratejik bir konumda yer alan ve zengin doğal kaynaklara sahip bir bölge olarak, tarih boyunca birçok medeniyetin etkileşim noktası olmuştur. Tarihsel çeşitliliği ve kültürel mirasıyla dikkat çeken bu bölge, özellikle Tozkoparan Höyük'teki arkeolojik kazılarla tarih öncesi ve eskiçağ bağlamında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu tez çalışması, Tozkoparan Höyük'teki kurtarma kazılarından elde edilen verileri temel alarak, Tunceli'nin tarihsel süreçlerini ve kültürel dinamiklerini incelemektedir.
2021 ve 2022 yıllarında yürütülen kazılarda, Demir Çağı'na ve Geç Kalkolitik Çağ'a tarihlenen anıtsal yapılar ve mimari kalıntılar keşfedilmiştir. Bu bulgular, bölgenin eski çağlardaki ticaret yolları üzerindeki stratejik konumunu ve çevre kültürlerle olan etkileşimlerini belgelemektedir. Kazılarda elde edilen seramik eserler ve mimari yapılar, Tunceli'nin sosyo-ekonomik yapısını ve kültürel çeşitliliğini aydınlatmaktadır.
Bu tez konusu kapsamında hazırlanan bilimsel araştırma projesi çerçevesinde höyükte bulunan bir iskelet üzerinde radyokarbon (C-14) yaş analizi yapılmıştır. Bu analiz, Tunceli arkeolojisi açısından büyük bir öneme sahip olup, Kalkolitik Çağ'ın laboratuvar ortamında ilk defa mutlak tarihleme yöntemiyle belgelenmesini sağlamıştır. Elde edilen yaş analiz sonuçları, Tunceli ve genel olarak Doğu Anadolu'nun eskiçağ tarihinin daha iyi anlaşılması için gelecekte yapılacak arkeolojik bilimsel çalışmalara önemli bir referans oluşturmaktadır.
Sonuç olarak, Tozkoparan Höyük kazıları, Tunceli'nin tarihsel anlayışına yeni bir perspektif kazandırmakta ve bölgenin kültürel mirasının korunması ve tanıtılmasına yönelik stratejiler geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmalar, gelecekteki arkeolojik araştırmalar için yol gösterici olacak ve bölgenin zengin tarihini daha iyi kavramamızı sağlayacaktır.

Abstract:
Tunceli, strategically located in the east of Anatolia and rich in natural resources, has been a point of interaction for many civilizations throughout history. This region, notable for its historical diversity and cultural heritage, offers significant insights into the prehistoric and ancient history, particularly through archaeological excavations at Tozkoparan Höyük. This thesis is based on the data obtained from the rescue excavations at Tozkoparan Höyük and examines the historical processes and cultural dynamics of Tunceli.
	Excavations conducted in 2021 and 2022 have uncovered monumental structures and architectural remains dating back to the Iron Age and Late Chalcolithic Period. These findings document the region's strategic position on ancient trade routes and interactions with surrounding cultures. The ceramic artifacts and architectural structures unearthed during these excavations illuminate Tunceli's socio-economic structure and cultural diversity.
	Within the scope of this thesis, a radiocarbon (C-14) age analysis was conducted on a skeleton found in the mound as part of a scientific research project. This analysis is of great significance for the archaeology of Tunceli, marking the first laboratory-based absolute dating of the Chalcolithic Age. The results of this age analysis serve as an important reference for future archaeological scientific studies aimed at better understanding the ancient history of Tunceli and Eastern Anatolia in general.
	In conclusion, the excavations at Tozkoparan Höyük provide a new perspective on the historical understanding of Tunceli and contribute to the development of strategies for preserving and promoting the region's cultural heritage. These efforts will guide future archaeological research and enhance our comprehension of the region's rich history.