N-benzilik pirrolidon ve bazi kalkon türevlerinin sentezleri
Synthesis of N-benzylic pyrrolidone and some chalconial derivatives
Yazar: MOHSEN REZAEI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH MENZEK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Biyolojik aktivite = Biological activity ; Bromfenol = Bromphenol ; Bromlama = Bromination ; Kalkonlar = Chalcones ; Pirrolidinonlar = Pyrrolidinones ; İzoksazolin = Isoxazoline

Özet:
Amaç: Bu tezde; 1) Bazı doğal bromfenol bileşiklerin ilk sentezlarini yapmak ve onların bazı biyolojik aktivitelerinin incelenmesidir. 2) Bazı kalkon türevleri ve bunlardan aromatik halkalarında metil, metoksi, brom ve OH grubları bulunan pirazolin ve izoksazol türevlerinin sentezleridir.
Yöntem: Fenil halkasında OH grularının OMe şeklinde korunması ve onların bromlamasıyla,  benzilik halojenürlerin hazırlandıktan sonra, onların pirrolidonlarla yer değiştirme (sübstitüsyon) ve OMe gruplarının demetilasyonuyla OH gruplarına dönüştürülmesi tepkimeleri uygulandı. Ayrıca, kondensasyon ile bazı kalkonların eldesi ve kalkonlara katılma tepkimeleri yapıldı.
Bulgular: Doğal ürün olarak 1-(2,3,6-tribromo-4,5-dihydroxybenzyl)pyrrolidin-2-on (6), 2R*-1-(2,3-dibromo-4,5-dihydroxybenzyl)-5-oksopirrolidin-2-karboksilik asit (7) and 2R*-metil 1-(2,3-dibrom-4,5-dihidroksibenzil)-5-oksopirrolidin-2-karboksilat (8) sentezlendi. Ayrıca, 6'ya ait türev bileşiklerin de sentezlendi. Aril aldehit türevleriyle asetofenon türevlerinin NaOH varlığında 1,3-diarilpropenon yapısında kondensasyonla kalkonlar elde edildi. Aril aldehit olarak, 4-metil benzaldehit, 4-metoksi benzaldehit ve 2-furan aldehit, asetofenon türevi olarak da 4-asetofenon ve 2,5-dimetoksi asetofenon kullanıldı. Bazı kalkonların brom, hidroksilamin ve hidrazinle tepkimeleri yapıldı ve tepkime ürünleri elde edildi. 
Sonuç: Üç doğal ürün 6-8 ve 6'ya ait sekiz türevin ilk sentezleri gerçekleştirildi ve onların biyoloji aktiviteleri incelendi.  Bazı kalkon türevleri, ilgili aldehit ve arilmetilketon türevlerinden elde edildi. Sentezlenen bu kalkonların bazılarından katılma tepkimeleri ile izoksalin, dihidroizoksalin, dihidropirazolin türevi bileşikler elde edildi.
Anahtar Kelimeler: Biyolojik aktivite, bromlama, bromfenol, dihidroizoksalin, dihydropyrazoline, doğal ürün, kalkon, pirrolidin-2-on. 
Eylül 2022, 106 sayfa

Abstract:
Purpose: In this thesis; 1) To make the first synthesis of some natural bromophenol compounds and to examine some of their biological activities. 2) Synthesis of some chalcone derivatives, pyrazoline, and isoxazole derivatives with methyl, methoxy, bromine, and OH groups in their aromatic rings.
Method: After the preparation of the benzylic halides by protecting the OH groups in the phenyl ring as OMe and their bromination, reactions of their substitution with pyrrolidones and demethylation of the OMe groups to OH groups were performed. In addition, some chalcones were obtained by condensation and additional reactions were carried out.
Findings: As a natural product 1-(2,3,6-tribromo-4,5-dihydroxybenzyl)pyrrolidin-2-one (6), 2R*-1-(2,3-dibromo-4,5-dihydroxybenzyl)-5- oxopyrrolidine-2-carboxylic acid (7) and 2R*-methyl 1-(2,3-dibromo-4,5-dihydroxybenzyl)-5-oxopyrrolidine-2-carboxylate (8) were synthesized. In addition, derivative compounds of 6 were also synthesized. Chalcones were obtained by condensation of aryl aldehyde derivatives and acetophenone derivatives in 1,3-diarylpropenone structure in the presence of NaOH. 4-Methyl benzaldehyde, 4-methoxy benzaldehyde and 2-furan aldehyde were used as aryl aldehyde, while 4-acetophenone and 2,5-dimethoxy acetophenone were used as acetophenone derivatives. Some chalcones were reacted with bromine, hydroxylamine and hydrazine and reaction products were obtained.
Results: The first syntheses of three natural products 6-8 and eight derivatives of 6 were carried out and their biological activities were investigated. Some chalcone derivatives were obtained from the corresponding aldehyde and aryl methyl ketone derivatives. Isoxaline, dihydro isoxaline, and dihydropyrazoline derivative compounds were obtained from some of these synthesized chalcones by addition reactions.
Keywords: Biological activity, bromination, bromophenol, chalcone, dihydroisoxaline, dihydropyrazoline, pyrrolidin-2-one, natural product. 
September 2022, 106 pages