Sosyo-ekonomik değişimin seçmen tercihlerine etkisi: Gültepe örneği
The Effect of socio-economic change on voter preferences: The Case of Gültepe
Yazar: DEVRİM BARIŞ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET YETİŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tez, İzmir'in Gültepe örneğinde sosyo-ekonomik değişimlerin seçmen davranışları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Türkiye'de hızlı kentleşme ve iç göç süreçlerinin etkisi altında şekillenen Gültepe, toplumsal, ekonomik ve siyasal değişimlerin analizinde özgün bir alan sunmaktadır. Çalışmanın ana hipotezi, sosyoekonomik değişimlerin bireylerin siyasi parti tercihlerinde belirleyici bir rol oynadığıdır. Sosyo-ekonomik değişim, üretim biçimleri, gelir dağılımı, toplumsal normlar ve değerlerdeki dönüşümleri kapsarken, bu değişimlerin seçmen davranışlarını ve siyasal katılımı nasıl şekillendirdiği araştırmanın temel odağını oluşturmaktadır. Tezin kuramsal çerçevesi, Seymour Martin Lipset ve Stein Rokkan'ın "sosyal bölünme teorisi" üzerine kurulmuştur. Bu teori, toplum içindeki sınıfsal, etnik, kültürel ve ekonomik statüye dayalı yapısal çatışmaların siyasi parti tercihlerini ve seçmen davranışlarını nasıl etkilediğini anlamaya yönelik bir analitik çerçeve sunmaktadır. Türkiye bağlamında, kentleşme, iç göç, ekonomik kalkınma, gelir eşitsizlikleri, yaş, eğitim düzeyi, istihdam ve benzeri gibi sosyo-ekonomik faktörlerin seçmen davranışları üzerindeki etkileri sıklıkla tartışılmıştır. Gültepe'nin özgün demografik yapısı ve tarihsel gelişimi ışığında bu faktörlerin seçmen davranışlarına etkileri değerlendirilmiştir. Gültepe'deki sosyo-ekonomik değişimlerin seçmen tercihlerini nasıl etkilediğini anlamak için saha araştırması yürütülmüş, 408 kişiyle yüz yüze anketler yapılmıştır. Araştırmada, ekonomik kalkınma ve krizlerin, toplumsal aidiyet duygusunun, aile ve sosyal çevrenin, kimlik temelli faktörlerin ve göç süreçlerinin seçmen davranışlarını nasıl şekillendirdiği incelenmiştir. Özellikle Gültepe'nin 1970'lerdeki sol sosyalist hareketler ve emek mücadelelerinin merkezi haline gelmesi, "Kurtarılmış Bölge" ve 357 "Devrimci Gültepe" olarak anılması, seçmen tercihlerini belirleyen sınıfsal ve toplumsal aidiyetlerin nasıl şekillendiğini anlamak için önemli bir tarihsel bağlam sunmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the effects of socio-economic changes on voter behavior in the case of Gültepe, İzmir. Gültepe, shaped by rapid urbanization and internal migration processes in Turkey, offers a unique field for analyzing social, economic, and political changes. The main hypothesis of the study is that socio-economic changes play a decisive role in individuals' political party preferences. Socio-economic change encompasses transformations in production modes, income distribution, social norms, and values, and how these changes shape voter behavior and political participation constitutes the main focus of the research. The theoretical framework of the thesis is based on Seymour Martin Lipset and Stein Rokkan's "social cleavage theory." This theory provides an analytical framework for understanding how structural conflicts based on class, ethnicity, culture, and economic status within society influence political party preferences and voter behavior. In the Turkish context, the effects of socio-economic factors such as urbanization, internal migration, economic development, income inequalities, age, education level, and employment on voter behavior have been frequently discussed. In light of Gültepe's unique demographic structure and historical development, the effects of these factors on voter behavior have been evaluated. To understand how socio-economic changes in Gültepe affect voter preferences, field research was conducted, and face-to-face surveys were carried out with 408 people. The study examines how economic development and crises, the sense of social belonging, family and social environment, identity-based factors, and migration processes shape voter behavior. Particularly, Gültepe's emergence in the 1970s as a center for leftist socialist movements and labor struggles, being referred to as the 359 "Liberated Zone" and "Revolutionary Gültepe," provides an important historical context to understand how class-based and social affiliations have shaped voter preferences.