Dijital ortamlarda okuduğunu anlama becerisinin geliştirilmesi
Developing reading comprehension skills in digital media
Yazar: SADIK AHMET ÇETİN
Danışman: PROF. DR. NECATİ DEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Ekran okuma = Screen reading ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sayısal ortam = Digital media

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin dijital okuduğunu anlama becerisini
geliştirmektir. Bu çalışma Nicel araştırma deseninde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ön
test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu pilot
çalışmada 20, deney grubunda 15 ve kontrol grubunda 15 olmak üzere toplam 50 ortaokul
7. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada pilot çalışma 4 haftada, deneysel işlem 11
haftada tamamlanmıştır. Araştırmada deney grubu dijital okuma eğitimi almıştır. Kontrol
grubu ise Türkçe Dersi Öğretim Programı'na dayalı eğitim almıştır. Verilerin
toplanmasında "Dijital okuma aracı, kişisel bilgi formu, okuma metinleri ve okuduğunu
anlama testleri" kullanılmıştır. Verilerin analizinde ilişkili iki ölçümdeki puanlar arasındaki
farkın anlamlılığını test etmek amacıyla kullanılan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile
bağımsız iki örneklemin istatistiklerinin karşılaştırılmasında kullanılan Mann Whitney U-
Testi kullanılmıştır. Araştırmada ilk olarak öğrencilere okuma aracının ve okuma
uygulamasının okuma sırasında kullanılan özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Daha sonra
dijital okuduğunu anlama becerilerini geliştirmek için öğrencilere asıl eğitim okuma
stratejileri üzerinden verilmiştir. Okuma stratejilerinden gözden geçirme, vurgulama, tekrar
okuma, çevrim içi sözlük kullanma ve çevrim içi paylaşma stratejileri doğrudan öğretim
yöntemiyle öğretilmiştir. Metni yakınlaştırma, seçme-kopyalama-yapıştırma, tarama
yapma ve web sitelerini kullanma stratejileri model olarak dolaylı yoldan öğretilmiştir.
Araştırmanın sonucunda deney grubu öğrencilerinin bilgilendirici ve öyküleyici metin
türünde ön test puanlarına göre son test puanlarında okuduğunu anlama başarısı istatiksel
olarak anlamlı şekilde artmıştır. Kontrol grubu öğrencilerinin ise bilgilendirici ve
öyküleyici metin türünde ön test puanlarına göre son test puanlarında okuduğunu anlama
başarısında istatiksel olarak anlamlı şekilde artış söz konusu değildir. Son olarak
bilgilendirici ve öyküleyici metin türünde deney grubu öğrencilerinin kontrol grubu öğrencilerine göre okuduğunu anlama puanları anlamlı şekilde yüksek çıkmıştır. Dolayısıyla araştırmada deney grubu öğrencilerine verilen dijital okuma eğitimi onların dijital okuduğunu anlama becerisini geliştirmiş, kontrol grubu öğrencilerinin Türkçe Dersi Öğretim Programı'na göre aldığı eğitim onların dijital okuduğunu anlama becerisini geliştirmemiştir.

Abstract:
The aim of this study is to improve the digital reading comprehension skills of secondary
school 7th grade students. This study was carried out in a quantitative research design. In
the study, a quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. The
study group consisted of 50 secondary school 7th grade students, 20 in the pilot study, 15
in the experimental group and 15 in the control group. In the research, the pilot study was
completed in 4 weeks and the experimental process was completed in 11 weeks. In the
study, the experimental group received digital reading training. The control group, on the
other hand, received training based on the Turkish Lesson Curriculum. Digital reading
tool, Personal information form, Reading texts and Reading comprehension tests were used
to collect the data. In the analysis of the data, Wilcoxon Signed Rank Test, which is used to
test the significance of the difference between the scores in the two related measurements,
and the Mann Whitney U-Test, which is used to compare the statistics of two independent
samples, were used. In the study, firstly, the students were informed about the features of
the reading tool and the reading application used during reading. Then, the main training
was given to the students through reading strategies in order to improve their digital
reading comprehension skills. Among the reading strategies, reviewing, highlighting, re-
reading, using an online dictionary and sharing online were taught by direct teaching
method. Strategies of zooming in text, selecting-copying-pasting, scanning and using
websites were taught indirectly. As a result of the research, the reading comprehension
success of the experimental group students in the post-test scores increased statistically
significantly compared to the pre-test scores in the informative and narrative text type.
According to the pre-test scores of the control group students in the informative and
narrative text type, there is no statistically significant increase in the success of reading
comprehension in the post-test scores. Finally, the reading comprehension scores of the experimental group students in the informative and narrative text type were significantly
higher than the control group students. Therefore, the digital reading training given to the
experimental group students in the research improved their digital reading comprehension
skills. The education that the control group students received according to the Turkish
Lesson Curriculum did not improve their digital reading comprehension skills.