Basın özgürlüğü ve milli güvenlik kapsamında sınırları
The freedom of press and the limits in the scope of national security
Yazar: EBRU YAVUZ YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KESKİNSOY
Gazi Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Basın = Press ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Güvenlik = Security ; Kamu Hukuku = Public Law ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Özgürlük = Freedom ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Bireyin temel haklarından ve demokrasinin vazgeçilmezi kabul edilen ifade özgürlüğünün bir kullanım şekli olan basın özgürlüğü, bir yandan uluslararası antlaşmalarda ve anayasalarda güvenceye kavuşturulurken diğer yandan mutlak olmaması nedeniyle sınırlamaya tabi tutulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ve çağımızın anayasa metinlerinde, basın özgürlüğünün sınırlandırma sebeplerinden biri, genel ve soyut bir kavram olan milli güvenliktir. 1961 Anayasası'na kadar anayasal bir sınırlandırma sebebi olarak anayasalarda yer almasa da, 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi, 1909 tarihli Matbuat Kanunu,  1925 tarihli Takrir-ı Sükûn Kanunu,  1926 tarihli Türk Ceza Kanunu, 1931 tarihli Matbuat Kanunu ve 1950 tarihli Basın Kanunu milli güvenliğe, basın özgürlüğünü sınırlandırma sebeplerinden biri olarak yer vermişlerdir. 1961 Anayasası ile ilk kez hukuk alanında kullanılan milli güvenlik kavramı, 1971 değişiklikleri ile temel hak ve özgürlükler için sınırlandırma ölçütüne dönüşmüş, 1982 Anayasası'nın ilk hali de kavramı dokuz maddesinde bir sınırlandırma nedeni olarak benimsemiştir. Diğer ülkelerin anayasalarında olduğu gibi 1982 Anayasası'nda da basın özgürlüğünün sınırlandırma sebeplerinden birisi, milli güvenlik olarak kabul edilmiş ve kavram, 5187 sayılı Basın Kanunu'nda da yer almıştır. Milli güvenlik sebebi ile basın özgürlüğüne getirilecek sınırlamalar arasında denge sağlama, günümüz devletlerinin karşılaştıkları en önemli sorunlardandır. Devletler, bir taraftan kurdukları düzeni anayasalarının öngördüğü kurallarla korumaya çalışırken, diğer taraftan temel hak ve Bireyin temel haklarından ve demokrasinin vazgeçilmezi kabul edilen ifade özgürlüğünün bir kullanım şekli olan basın özgürlüğü, bir yandan uluslararası antlaşmalarda ve anayasalarda güvenceye kavuşturulurken diğer yandan mutlak olmaması nedeniyle sınırlamaya tabi tutulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ve çağımızın anayasa metinlerinde, basın özgürlüğünün sınırlandırma sebeplerinden biri, genel ve soyut bir kavram olan milli güvenliktir. 1961 Anayasası'na kadar anayasal bir sınırlandırma sebebi olarak anayasalarda yer almasa da, 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi, 1909 tarihli Matbuat Kanunu,  1925 tarihli Takrir-ı Sükûn Kanunu,  1926 tarihli Türk Ceza Kanunu, 1931 tarihli Matbuat Kanunu ve 1950 tarihli Basın Kanunu milli güvenliğe, basın özgürlüğünü sınırlandırma sebeplerinden biri olarak yer vermişlerdir. 1961 Anayasası ile ilk kez hukuk alanında kullanılan milli güvenlik kavramı, 1971 değişiklikleri ile temel hak ve özgürlükler için sınırlandırma ölçütüne dönüşmüş, 1982 Anayasası'nın ilk hali de kavramı dokuz maddesinde bir sınırlandırma nedeni olarak benimsemiştir. Diğer ülkelerin anayasalarında olduğu gibi 1982 Anayasası'nda da basın özgürlüğünün sınırlandırma sebeplerinden birisi, milli güvenlik olarak kabul edilmiş ve kavram, 5187 sayılı Basın Kanunu'nda da yer almıştır. Milli güvenlik sebebi ile basın özgürlüğüne getirilecek sınırlamalar arasında denge sağlama, günümüz devletlerinin karşılaştıkları en önemli sorunlardandır. Devletler, bir taraftan kurdukları düzeni anayasalarının öngördüğü kurallarla korumaya çalışırken, diğer taraftan temel hak ve özgürlüklerin gereksiz yere ya da gereğinden fazla sınırlanmamasına özen göstermek durumundadırlar. Başında milli olan her kavram gibi olduğundan daha fazla yüklenecek önem, devlet lehine ve birey aleyhine bir durum doğuracaktır. Birey-devlet ilişkisi içinde çatışan menfaatler gerek uluslararası sözleşmeler gerekse anayasal düzenlemeler ile korunurken milli güvenlik kavramı, uluslararası standartlar ve uygulamalar kapsamında somutlaştırılmalı ve olduğundan fazla anlam yüklenmemelidir.özgürlüklerin gereksiz yere ya da gereğinden fazla sınırlanmamasına özen göstermek durumundadırlar. Başında milli olan her kavram gibi olduğundan daha fazla yüklenecek önem, devlet lehine ve birey aleyhine bir durum doğuracaktır. Birey-devlet ilişkisi içinde çatışan menfaatler gerek uluslararası sözleşmeler gerekse anayasal düzenlemeler ile korunurken milli güvenlik kavramı, uluslararası standartlar ve uygulamalar kapsamında somutlaştırılmalı ve olduğundan fazla anlam yüklenmemelidir.

Abstract:
The freedom of the press, which is a form of freedom of expression, which is considered as indispensable to the fundamental rights of the individual and democracy, has been restricted due to the fact that it is secured in international treaties and constitutions and on the other hand it is not absolute and unlimited. One of the reasons for the limitation of press freedom in the European Convention on Human Rights and in the constitutional texts of our time is national security, which is a general and abstract concept. Although it is not included in the constitutions as a constitutional restriction reason until the Constitution of 1961, the Press Regulation of 1864, the Press Law  of 1909, the Law of Takrir-i Sükun dated 1925, the Turkish Penal Code of 1926, the Press Law of 1931 and the Press Law of 1950 they gave freedom to press freedom as one of the reasons. The concept of national security, which was used in the field of law for the first time with the 1961 Constitution, was transformed into a limitation measure for fundamental rights and freedoms by the 1971 amendments and the first form of the 1982 Constitution adopted the concept as a limitation in its nine articles. As in the constitutions of other countries, one of the reasons for the restriction of press freedom in the 1982 Constitution was accepted as national security and the concept was also included in the Press Law No. 5187. For reasons of national security, balancing the restrictions on freedom of the press is one of the most important problems faced by the states of today. On the one hand, States are trying to protect the order they have established with the rules stipulated by their constitutions, while on the other hand they have to make sure that fundamental rights and freedoms are not unnecessarily or unnecessarily restricted. The importance to be loaded more than any other concept in the beginning will create a situation in favor of the state and against the individual. While the conflicting interests within the individual-state relationship are protected by both international conventions and constitutional arrangements, the concept of national security should be concretized within the scope of international standards and practices and should not be overestimated.