Kemik iliği transplantasyonu yapılan çocukların annelerinin algıladıkları eş desteği ve stres düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the perceptions of spousal support and the stress levels of the mothers of children with bone marrow transplantation
Yazar: SEVTAP EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLZADE UYSAL
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Eş desteği = Spousal support ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Stres = Stress ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Araştırma, kemik iliği transplantasyonu sonrası izlenen çocukların
ebeveynlerinin stres düzeyleri ve eş destek algılarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı
olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Mart-Eylül 2020 tarihleri arasında
çalışmanın yürütülüğü hastaneye başvuran 150 ebevevyn oluşturmuştur. Araştırma
verileri; veri toplama formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Eş Destek Ölçeği (EDÖ)
ile elde edilmiştir. Veriler SPSS 22.0 programında uygun istatistiksel yöntemler
kullanılarak değerlendirilmiştir.
Çocukların %59,3'ü erkek olup, %34'ü 7-11 yaş aralığındadır. %42,7'sinin
lösemi tanısı ile izlendiği, %93,3'üne kemoterapi uygulandığı belirlendi. Çocukların
%27,3'üne daha önce Kemik İliği Transplantasyonu (KİT) uygulanmış ve %30,7'sinin
KİT sonrası komplikasyon yaşadığı belirlendi. Annelerin %52'si 36 yaş ve üzerinde,
%40'ı lise mezunu olup %76,7'sinin çalışmadığı belirlendi. Annelerin %76'sının tek
çocuğu olduğu, %79,3'ünün çekirdek aile yapısında ve %34'ünün 6-10 yıldır evli
olduğu saptandı. Annelerin %37,3'ünün akraba evliliği olduğu, %65,3'ünün il
merkezinde yaşadığı, %80,7'sinin gelirinin giderine eşit olduğu saptandı. Annelerin
%22'sinin kronik bir hastalığının olduğu, %20,7'sinin diğer aile üyelerinde kronik
hastalık olduğu belirlendi. Annelerin Eş Desteği Ölçeği puan ortalamaları 49,053±8,198
olarak bulundu. Annelerin algıladıkları eş desteği düzeyinin %22,2'lik kısmının; anne
öğrenim ve çalışma durum, başka çocuk olma, çocuk sayısı, yaşanılan yer,
sosyoekonomik durum, aile yapısı, akraba evliliği, sosyal güvence varlığı, kronik
hastalık olma, diğer aile üyesinde kronik hastalık olma değişkenleri ile açıklanabileceği
görülmektedir. Annelerin ASÖ "Algılanan Stres" alt boyutu puan ortalaması
11,967±3,042, "Algılanan Baş Etme" alt boyutu puan ortalaması 7,493±1,621 ve
"Algılanan Stres Ölçeği" toplam puan ortalaması ise 19,460±3,181 olarak belirlendi.
Annelerin stres düzeyinin %26,8'lik kısmının; KİT sonrası komplikasyon yaşama ve
KİT yapılma sayısının fazla olması ile açıklanabileceği görülmektedir.
Annelerin algıladıkları eş desteği arttıkça algıladıkları stresin halen arttığı ve eş
desteğinin stresle baş etmeyi olumlu etkilediği belirlemiştir.

Abstract:
The research was conducted as a descriptive study to determine the stress levels
and spousal support perceptions of the parents of the children followed up after bone
marrow transplantation. The sample of the study consisted of 150 parents who applied
to the hospital where the study was conducted between March and September 2020.
Research data, Data collection form was obtained with Perceived Stress Scale and
Spousal Support Scale. The data were evaluated using the appropriate statistical
methods in the SPSS 22.0 program.
59.3% of the children are boys, and 34% are between the ages of 7-11. It was
determined that 42.7% of them were followed up with a diagnosis of leukemia, and
93.3% of them were treated with chemotherapy. It was determined that 27.3% of the
children had previously applied BIT and 30.7% had complications after BIT. It was
determined that 52% of the mothers were 36 years old and over, 40% of them were high
school graduates and 76.7% of them were not working. It was determined that 76% of
the mothers had only one child, 79.3% of them were in nuclear family structure and
34% of them had been married for 6-10 years. It was determined that 37.3% of the
mothers were consanguineous, 65.3% lived in the city center, and 80.7% of them had
income equal to their expenses. It was determined that 22% of the mothers had a
chronic disease, and 20.7% of them had a chronic disease in other family members. The
mean score of the Mothers' Spousal Support Scale was found to be 49,053±8,198.
22.2% of the perceived spousal support level of mothers; It is seen that it can be
explained by the variables of mother's education and working status, having another
child, number of children, place of residence, socioeconomic status, family structure,
consanguineous marriage, presence of social security, having a chronic disease, and
having a chronic disease in another family member. The mothers' PSS "Perceived
Stress" sub-dimension mean score was 11,967±3,042, the "Perceived Coping" sub-
dimension mean score was 7.493±1,621 and the "Perceived Stress Scale" total score
average was 19,460±3.181. 26.8% of mothers' stress level; It seems that it can be
explained by experiencing complications after BIT and the high number of BITs
performed.
It was determined that as the perceived spousal support of the mothers increased,
the perceived stress still increased and that spousal support had a positive effect on
coping with stress.