Erciyes universitesi tıbbi genetik ana bilim dalına yönlendirilen frajil X sendromu tanısı almış hastaların normal, grey zone, premutasyon ve full mutasyon oranlarının değerlendirilmesi
Assessment of normal, grey zone, premutation and full mutation rates of patients diagnosed with fragile x syndrome, which is directed to the main branch of genetic science of erciyes university medicine
Yazar: GİZEM GÖKGÖZ
Danışman: PROF. DR. ÇETİN SAATÇİ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Frajil-X Sendromu (FXS), X kromozomuna bağlı dominant hastalıklar grubunda yer alan ve Down sendromundan sonra mental retardasyonun ikinci nedeni olarak bilinen bir genetik bozukluktur. FXS prevalansının ~1/4000 erkek ve ~1/8000 kadın olduğu tahmin edilmektedir. 
FXS, Xq27.3'teki kırılgan bir bölge ile ilişkilidir. Frajil-X Sendromundan sorumlu mutasyona uğramış gen, Frajil-X mental retardasyon 1 (FMR1) genidir. FMR1 geni, Frajil-X mental retardasyon protein (FMRP) adı verilen proteini kodlamaktan sorumludur. FXS, FMR1 geninin 5' çevrilmemiş bölgesinde CGG trinükleotid tekrarının genişlemesinden kaynaklanır. CGG'nin uzunluğu, FXS'ye neden olan ve bireylerin taşıyıcılık durumunu belirleyen en önemli genetik varyanttır. Örneğin, CGG tekrarlarının ~ 5- ~44 kopyasına sahip bireyler etkilenmez, ~45- ~54 CGG tekrarlarına Grey Zone (ara bölge) denir. CGG tekrarları ~55- ~200 arasında ise premutasyon (ön mutasyon) olarak sınıflandırılır ve >200 CGG tekrarı ise full mutasyon olarak sınıflandırılır. 
Fenotipik özellikleri bakımından FXS olan hastalar, genetik testler sonucunda her zaman genotip açısından FXS olarak değerlendirilememektedir. FXS ön tanısına sahip hastalardan % kaçına genetik olarak tanı koyabildiğimizi belirlemek ve diğer hastalar konusunda neler olabileceğini tartışmak ve değerlendirme sonuçlarını kıyaslamaktır. 
Çalışmaya Erciyes Üniversitesi  Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalına Frajil-X Sendromu şüphesi ile gelen 1400 hasta dahil elmiştir (506 kadın ve 894 erkek). 894 erkek hastadan 29 hastada full mutasyon, 3 hastada premutasyon saptanmıştır ve 11  hasta greyzone adı verilen bölgede değerlendirilmiştir. 506 kadın hastada ise 17 tanesinde full mutasyon, 18 tanesinde premutasyon saptanmış olup 19 hasta grey zone da değerlendirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Frajil-X Sendromu, FMR1 geni; CGG trinükleotid tekrarı; Xq27.3.

Abstract:
Fragile-X syndrome  (FXS) is a genetic disorder in the group of dominant X chromosome diseases, known as the second cause of mental retardation after Down syndrome. The prevalence of FXS is estimated to be ~1/4000 males and ~1/8000 females.
 FXS is associated with a fragile region in Xq27.3. The mutated gene responsible for Fragile-X syndrome is the Fragile-X mental retardation 1 (FMR1) gene. The FMR1 gene is responsible for encoding a protein called Fragile-X mental retardation protein (FMRP). FXS is caused by expansion of CGG trinucleotide repeat in the 5' untranslated region of the FMR1 gene. The length of CGG is the most important genetic variant that causes FXS and determines the carrier status of individuals. For example, individuals with ~ 5- ~44 copies of CGG repetitions are not affected, while ~45- ~54 CGG repetitions are called The Grey Zone (intermediate zone) Dec. If CGG repeats are between ~56 - ~200, they are classified as premutation (pre-mutation), and > 200 CGG repeats are classified as full mutation.
Patients with FXS in terms of phenotypic characteristics cannot always be evaluated as FXS in terms of genotype as a result of genetic tests. This course aims to determine how many % of patients with a preliminary FXS diagnosis are genetically diagnosed and to discuss what may happen to other patients and compare the evaluation results.
The study included 1,400 patients (506 women and 894 men) who came to Erciyes University Medical Genetics Department with suspected Fragile-X syndrome. Of 894 male patients, 29 patients had full mutations, 3 patients had premutations, and 11 patients were evaluated in a region called greyzone. In 506 female patients, 17 had full mutations and 18 had premutations, and 19 patients were evaluated in the grey zone.
Keywords: CGG trinucleotide repetition; Fragile-X syndrome; FMR1 gene; Xq27.