Jack London'ın "The Iron Heel" isimli romanının Türkçe çevirilerinde kültürel ögelerin aktarımı ve çevirmenin görünürlüğü açısından karşılaştırmalı analizi
A Comparative Analysis of Turkish Translations of Jack London's "The Iron Heel" in terms of the transfer of cultural items and the visibility of translator
Yazar: HAKAN KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. NORA GÜLSÜN MEHMET
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Çağımızın beraberinde getirdiği iletişim ve etkileşim olanakları neticesinde çeviribilim çalışmalarında kültürel ögelerin aktarımı gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. Bu nedenle, çevirmenlerin bu noktada aldığı kararlar ve yaptığı tercihler de benzer ölçüde dikkat çekmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada, 20. yüzyıl başlarında Amerikan edebiyatına damgasını vurmuş isimlerden Jack London'ın "The Iron Heel" isimli romanının Erhun Yücesoy, Levent Cinemre ve Mehmet Kayıhan tarafından çevrilmiş "Demir Ökçe" isimli eserleri Peter Newmark'ın kültürel ögelerin sınıflandırılması, çeviri yöntem ve prosedürleri ile Lawrence Venuti'nin yabancılaştırma ve yerlileştirme stratejileri kapsamında incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi ile tasarlanmıştır. Veri toplama tekniği olarak doküman analizinden yararlanılmıştır. Araştırma verileri, betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Üç alan uzmanının onayları alınarak elde edilen verilerden toplam yüz örnek seçilmiş ve incelenen kuramlar ışığında yorumlanmıştır. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular değerlendirildiğinde üç çevirmenin de kaynak kültür odaklı çeviri yapmak istediğinde yabancılaştırma, erek kültürü öncelemek istediğinde yerlileştirme kapsamında çeviri yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Hem yerlileştirme hem de yabancılaştırma stratejilerinin kullanım sıklığına bakıldığında çevirmenlerin eserin genelinde erek kültüre daha yakın çeviri yapmış olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda, eserin başka çevirmenlerin çevirisi ile karşılaştırmalı bir analizi yapılarak kültürel ögelerin aktarımı ve yabancılaştırma/yerlileştirme arasındaki farklılıkların yorumlanması önerilmiştir. Aynı zamanda, Jack London'ın diğer eserlerine ait çevirilerinin de incelenerek hem ulusal hem de uluslararası literatüre katkı sağlanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Thanks to opportunities for the means of communication and interaction emerged in the present era, the transfer of cultural items in translation studies has started to assume increasingly importance. Therefore, decisions and choices made by translators to that end are similarly remarkable. In this study, the Turkish translations of Jack London's "The Iron Heel", "Demir Ökçe" translated by Erhun Yücesoy, Levent Cinemre and Mehmet Kayıhan were analyzed under the Peter Newmark's culture-specific items and translation methods and procedures and Lawrence Venuti's foreignization and domestication strategies. This study was designed by qualitative research method. As the data collection method, document analysis was used. The data were analyzed by descriptive analysis technique. Upon the approval of three subject matter experts, a total of one hundred text units were selected as a result of the collected data and analyzed in terms of the theories concerned. Upon the assessment of the findings, it was concluded that the translators preferred foreignization when they wished to make translation on a source oriented basis and they preferred domestication strategy when they wished to prioritize the target culture. When the frequencies of both domestication and foreignization strategies are taken into consideration, it is inferred that all three translators made translation closer to the target culture in most parts of their works. At the end of the study, it was recommended that a comparative analysis be conducted along with other translators' translations and differences between the transfer of culture-specific items and domestication/foreignization be commented. Moreover, it is considered that it would make contribution to both national and international literature by analyzing the translations of other literary works of Jack London.