Memeli cinsiyet hormonlarının gazalboynuzu (Lotus corniculatus L.) bitkisinin in vitro rejenerasyonu üzerine etkisi
The effect of mammalian sex hormones on the in vitro regeneration of birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus L.)
Yazar: PINAR UYSAL
Danışman: PROF. DR. KAMİL HALİLOĞLU ; PROF. DR. MUSTAFA TAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Yüksek besleme değerine sahip, şişme yapmayan, çok yıllık, baklagil yem bitkisi olan Lotus corniculatus L. baklagillerdeki transformasyon çalışmaları için model bitki olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı Lotus corniculatus bitkisinin kök meristemlerinin ve kotiledon yapraklarının in vitro rejenerasyonu üzerine memeli cinsiyet hormonlarından 17β-estradiol, estron, progesteron ve testosteronun etkisini belirlemektir. Yapılan çalışmada 4 farklı memeli cinsiyet hormonunun 0, 10-4, 10-5 ve 10-6mM dozları ve bu hormonların ikili kombinasyonları denenmiştir. Yapılan çalışmanın sonucunda denenen tekli hormon doz ve konsantrasyonlarında kotiledon yapraklarının tamamen öldüğü 6B5T, 4T6P, 5T5P, 5T6P ve 6T6P ikili hormon kombinasyonlarında ise çok az bir kısmının rejenere olduğu görülmüştür.
 Kök meristemleri ile denenen memeli cinsiyet hormonlarının etkileşime girdiği gözlemlenmiştir. Tekli hormon uygulamalarında KSOE, TSOE, EBKSS bakımından en iyi sonucu kontrol grubu vermiş olup bunu 17 β-estraidol'ün 10-5 mM dozu takip etmiştir. EBSS bakımından en iyi hormon grubu estron olup 10-6 mM dozu öne çıkmıştır. KZSOE bakımından en iyi sonucu testosteronun 10-6mM dozu vermiştir. SKOE bakımından17β-estradiolün 10-4 mM dozu öne çıkmıştır. EBKZSS bakımından en iyi hormon grubunun estron olduğu ve bunu progesteronun takip ettiği bulunmuştur. RE bakımından uygulamalar arasındaki farkın önemli olmadığı gözlemlenmiştir.
Kök meristemlerinin hormon kombinasyonlarına tepkileri incelendiğinde rejenerasyon kapasitesi üzerine önemli etkisi olan KSOE, EBSS, EBKSS VE TSOE parametreler bakımından genel olarak en iyi karışımın progesteron+estron karışımı olduğu ve bu kombinasyonun en etkili bileşiminin ise 10-6mM progesteron+10-4mM estron olduğu tespit edilmiştir. Bunu sırasıyla10-4 mM progesteron+10-6mM estron ve 10-5mM progesteron+10-4mM estron izlemiştir. Kontrol ise 10-5mM progesteron+10-5mM estron ve 10-5mM progesteron+10-6mM estron kombinasyonları hariç hepsinin gerisinde kalmıştır.

Abstract:
Perennial legume crop birdsfoot trefoil having a high-nutritive value does not cause rumen distensions and used as a model plant for the transformation studies in legumes. The aim of this study was to determine the effect of four different mammalian sex hormones, 17β-estradiol, estrone, progesterone and testosterone, on in-vitro regeneration of root meristem tissues and cotyledons of Lotus corniculatus. In this study, 0, 10-4, 10-5and 10-6mM rates and binary combinations of these hormones were tested. It was observed that all cotyledon leaves were dead in single hormone doses and concentrations as a small proportion of cotyledons were managed to regenerate at binary hormone combinations of 6B5T, 4T6P, 5T5P, 5T6P and 6T6P.
It was also observed that tested mammalian sex hormones were interacted with root meristems.In single hormone applications, the best results were obtained from control group regarding KSOE, TSOE and EBKSS. It was followed by 10-5mM rate of 17 β-estraidol. Considering EBSS, the best hormone group was estron and it was outshined with its 10-6mM rate.On the other hand, testosterone yielded the best result with the rate of 10-6mM with regard to KZSOE. Moreover, 10-4mM rate of 17β-estradiol was prominent considering SKOE. Also, the best hormone group was estron as followed by progesteron for EBKZSS. However, the difference between the applications was not significant for RE.
When examined the responses of the root meristems to the hormone combinations, it was determined that the best combination was progesteron+estron combination on the regeneration capacity regarding the KSOE, EBSS, EBKSS and TSOE parameters with the best effective mixture of progesteron+estron hormones with a 10-6mM progesteron+10-4mM estron dose. It was followed by 10-4mM progesteron+10-6mM estron and 10-5mM progesteron+10-4mM estron in respective order.In general, excluding 10-5mM progesteron+10-5mM estron and 10-5mM progesteron+10-6mM estron combinations and rates, control group, on the other hand, was left behind the all hormone combinations.