Burkina Faso'da mısır üretiminin kâr etkinliğinin ve kârlılığının analizi: hauts-bassins örneği
Analysis of the profit efficiency and profitability of corn production in Burkina Faso: example of hauts-bassins
Yazar: BABOU SOGUE
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Burkina-Faso = Burkina-Faso ; Karlılık = Profitability ; Mısır = Maize ; Verimlilik = Productivity ; Üretim maliyeti = Production cost ; Üretim sistemleri = Production systems

Özet:
Bu tezde, Hauts-Bassins bölgesindeki mısır üretiminin kârlılığının ve kâr etkinliğinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmadaki birincil veriler, gayeli olarak seçilen 26 köyden rastgele seçilen 262 mısır üreticisinden yüz yüze yapılan anketler ile derlenmiştir. Çiftçiler, üretim sistemi, arazi mülkiyeti sistemi, işletme büyüklüğü ve illere göre 4 gruba ayrılmıştır. Veri analizinde değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler sunulmuş ve gruplar itibariyle istatistiksel karşılaştırmalar yapılmıştır. Kâr etkinliği analizinde ise stokastik kâr fonksiyonu kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, mısır üretiminin 0,1-1 hektarlık üretici grubundakiler, mülkiyet güvencesi düşük olan üreticiler, iş hayvanına ve el emeğine dayalı üretim sistemlerine dayalı üretim yapanlar ve Kenedougou ilindeki üretiler için kârlı olmadığını göstermektedir. Makineli üretim sistemini uygulayanlar, tapulu arazisinde üretim yapanlar, Tuy ilindekiler ve büyük üreticiler en kârlı üretici gruplarıdır. Mısır çiftçilerinin 0,1 ile 0,97 arasında değişen tahmini kâr etkinliği, ortalama 0,86 olarak bulunmuştur. Bu sonuç mısır üreticilerinin kârlarını, mevcut kaynaklar ile artırma potansiyeli bulunduğunu göstermektedir. Etkinsizliğin nedenlerine ilişkin sonuçlar, çiftçinin eğitiminin, deneyiminin, arazi mülkiyet güvencesinin, gübre kalitesinin kâr etkinsizliğini azalttığını göstermektedir. Öte yandan zararlılar, kuraklık, düzensiz yağışlar ve çiftçinin 50 yaşın üzerinde olması, etkinsizliği artırıcı faktörlerdir. Üretici grupları itibariyle etkinlik sonuçları, kârlılık sonuçlarıyla paralellik göstermektedir Bu nedenle, mısır üreticilerinin kâr etkinliğinin artırılması için tarımsal mekanizasyonun ve arazi mülkiyet güvencesinin sağlanması, işletme büyüklüğünün artırılması, sulama sisteminin kurulması, insan kaynağının niteliğinin iyileştirilmesi ve girdilere erişimin sağlanması, doğal faktörlerin zararlı etkilerinin giderilmesine yönelik önlemlerin alınmasını gerektirmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Mısır üretimi, Üretim sistemi, Arazi tasarrufu, Üretim maliyeti, Verimlilik, Kârlılık, Kâr etkinliği, Burkina Faso.

Abstract:
This thesis aims to analyze the profitability and economic efficiency of maize production in the Hauts-Bassins region. The survey was conducted in 26 selected villages. A total of 262 corn growers were selected using simple random sampling in four homogeneous groups: production system, land tenure, farm size, and provinces. Descriptive statistics and the stochastic profit frontier method were used for data analysis. The results of the study indicate that maize production is not profitable for all categories of producers. Farm holdings of 0.1-1 ha, unsecured tenure; draft animal and manual used production systems, and Kenedougou province producers are not profitable. While, those machinezed (profitability = 28%), with land titles (19 %), the province of Tuy (3 %) and large size (77 %) are the most profitable of their group. The estimated average profit efficiency of maize farmers is 0.86 and varies between 0.1 and 0.97. There is then a potential to increase maize growers' profits with available resources by increasing their profit efficiency. Results on the effects of inefficiency indicate that years of education and experience, secure tenure, fertilizer quality are negatively related to profit inefficiency. On the other hand, it is positively related to insect hazards, drought, irregular rainfall and the age of producers over 50 years old. Separate estimates of profit inefficiencies indicate that large farms, machinary systems, land title producers and Tuy are economically the most efficient in their group. Therefore, policies aimed at agricultural mechanization, land tenure security, expansion of farm size, establishment of irrigation system, improvement of human capital and access to inputs, combat some natural disasters are needed to improve the efficiency of maize farmers.

KEYWORDS: Maize production, Production system, Land tenure, Production cost, Productivity, Profitability, Profit efficiency, Burkina Faso.