PISA 2009 sonuçlarına göre Türkiye'deki sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı öğrencilerin okuma becerileri alanındaki başarılarının değerlendirilmesi
PISA 2009 results; evaluating the reading achievement of resilient students and disadvantaged low achievers
Yazar: LEYLA YILMAZ FINDIK
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KAVAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Okuma becerileri = Reading skills ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de PISA 2009 uygulamasına katılan 15 yaş grubu öğrenciler içerisindeki, sosyo-ekonomik altyapılarına rağmen başarılı olan dezavantajlı yüksek başarı gösteren öğrenciler ile dezavantajlı sosyo-ekonomik alt yapıya sahip olan düşük başarılı öğrencileri betimlemek hedeflenmiştir. Araştırmanın amacı:a.Okuma becerileri alanında dezavantajlı yüksek başarılı ve düşük başarılı öğrencilerin demografik özelliklerini betimlemek,b.Dezavantajlı yüksek başarılı ve düşük başarılı öğrencilerin okuma becerileri başarı puanlarının PISA yeterlik düzeylerine göre dağılımını belirlemek,c.Dezavantajlı yüksek başarılı ve düşük başarılı öğrencilerin okumaya duydukları ilgi ve kullanılan öğrenme stratejilerinin birlikte okuma becerileri başarılarını yordayıp yordamadığını ortaya koymaktır.Araştırmanın evreni, okul türüne bakılmaksızın okullarda öğrenim gören, değerlendirmenin yapılacağı tarih itibariyle 15 yaşında olan, en az altı yıllık örgün eğitimini tamamlamış öğrencilerden oluşmaktadır. PISA 2009 Türkiye örnekleminde, 12 istatistikî bölge biriminden (NUTS) 56 il ve okul türlerine göre tabakalandırılarak PISA uluslararası merkez tarafından seçkisiz yöntemle belirlenen toplam 170 okuldan 4996 öğrenci yer almıştır. Uygulamaya katılan 15 yaş grubu öğrenciler içerisinde dezavantajlı yüksek başarılı öğrenci sayısı 282, dezavantajlı düşük başarılı öğrenci sayısı 831'dir. Araştırmanın amacına yönelik yapılan analizler bu öğrenci grupları üzerinde yapılmıştır.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar şu şekildedir;?Türkiye'de uygulamaya katılan öğrencilerin yaklaşık %6'sı dezavantajlı yüksek başarılı öğrenciler, %17'si dezavantajlı düşük başarılı öğrencilerden oluşmaktadır.?Dezavantajlı yüksek başarılı öğrencilerin büyük bir çoğunluğu 3. yeterlik düzeyinde başarı gösterirken, dezavantajlı düşük başarılı öğrencilerin büyük bir çoğunluğu 2. yeterlik düzeyinin altında başarı göstermiştir.?Dezavantajlı yüksek başarı gösteren kız öğrenci oranları erkek öğrenci oranlarından daha yüksektir. Dezavantajlı düşük başarılı öğrenciler içerisinde ise erkek öğrenci oranları kız öğrenci oranlarından daha yüksektir.?Dezavantajlı yüksek başarılı öğrenci oranının en yüksek olduğu bölge Marmara bölgesi iken bu oranın en düşük olduğu bölge Güneydoğu Anadolu bölgesidir. Dezavantajlı düşük başarılı öğrenci oranının en yüksek olduğu bölge yine Marmara bölgesi iken bu oranının en düşük olduğu bölge Ege bölgesidir.?Genel lise, dezavantajlı yüksek başarılı öğrenci oranının en yüksek olduğu okul, bu oranın en düşük olduğu okul ise Teknik lisedir. Dezavantajlı düşük başarılı öğrenci oranının en yüksek olduğu okul Meslek lisesi iken Anadolu lisesi bu oranın en düşük olduğu okuldur.?Dezavantajlı yüksek başarılı öğrencilerin okumaktan zevk almaları ve öğrencilerin okuduğu materyal çeşitliliği okuma becerileri başarısındaki toplam varyansın yaklaşık %03'ünü açıklamaktadır. Dezavantajlı düşük başarılı öğrencilerinin okuma becerileri başarısındaki toplam varyansın %02'si okumaktan zevk alma faktörü ile açıklanmaktadır.?Dezavantajlı yüksek başarılı öğrencilerin okuma becerileri başarısındaki toplam varyansın %08'i öğrenme stratejileri ile açıklanmaktadır. Dezavantajlı düşük başarılı öğrencilerin kullandıkları kontrol stratejisi, anlama ve bilgiyi hatırlama stratejisi ve bilgiyi özetleme stratejisi okuma becerileri başarısındaki toplam varyansın %13'ünü açıklamaktadır.Anahtar Sözcükler: PISA 2009, okuma becerileri başarısı, dezavantajlı yüksek başarılı öğrenciler, düşük başarılı öğrenciler

Abstract:
In this study, it is aimed to describe resilient students who are able to overcome their socio-economic background and perform well at school and socio-economically disadvantaged low achievers among 15-year-old students participating in PISA 2009. The purposes of this study are:d.To describe demographic characteristics of resilient students and disadvantaged low achievers in reading.e.To identify the distribution of resilient students and disadvantaged low achievers? reading performance across the seven proficiency levelsf.To explore if engagement in reading activities and effective learning strategies predict the reading achievement of resilient students and disadvantaged low achievers.The target population of this study consists of 15-year-old students at the time of the assessment and completed at least 6 years of formal schooling, regardless of the type of institution in which they are enrolled. Sample of PISA 2009 Turkey consists 4996 students who are chosen randomly from 170 schools in 56 provinces located in 12 statistical regions (NUTS) by ordering according to the areas and school types. The rate of resilient students is 282, the rate of disadvantaged low achievers is 831 among 15-year-olds participating in PISA 2009. The analyses of the study were performed on these students.The results derived from the findings of the study are as follows:?In Turkey, the proportion of the resilient students is approximately %6 and the proportion of disadvantaged low achievers is %17.?The vast majority of resilient students achieve Level 3 and majority of disadvantaged low achievers perform below level 2.?Female students are over-presented among resilient students in reading. Male students are over-represented among disadvantaged low achievers.?Marmara Region has the highest proportion of resilient students and the highest proportion of disadvantaged low achievers. Southeastern Region of Anatolia has the smallest resilient students. Aegean Region has the lowest proportion of disadvantaged low achievers.?General high school has the highest proportion of resilient students; Technical high school has the lowest proportion. The proportion of disadvantaged low achievers is high in Vocational high schools and low in Anatolian high school.?In Turkey, approximately %03 of resilient students overall variation in reading performance can be explained by differences in how much reported enjoying reading and the materials students read. %02 of overall variation in disadvantaged low achievers reading performance can be explained by differences in how much reported enjoying reading.?%08 of the overall variation in resilient students? reading performance can be explained by differences in students? level of awareness of effective learning strategies. %13 of the variation in disadvantaged low achievers? reading performance can be explained by differences in how much students reported using control strategies, level of awareness of effective strategies to understand and remember information and to summarize information.Key Words: PISA 2009, reading performance, resilient students, disadvantaged low achievers