Akromegali hastalarında, büyüme hormonu ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 düzeyleri ile metabolik sendrom komponentleri ve kardiyovasküler risk arasındaki ilişkinin değerlendilmesi
The evaluation between the growth hormone and insulin-like growth factor-1 levels and metabolic syndrome components and cardiovascular risk in acromegaly patients
Yazar: ÜMÜT ÇELİK
Danışman: PROF. DR. CANAN ERSOY
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akromegali = Acromegaly ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Kardiyovasküler fizyolojik fenomen = Cardiovascular physiological phenomena ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Ölçekler = Scales ; İnsülin benzeri büyüme faktörü I = Insulin like growth factor I

Özet:
Akromegali, hipofiz bezinde büyüme hormonu (BH) salgılayan adenomun neden olduğu nadir görülen bir hastalıktır. Eşlik edebilen komorbid durumların başında kardiyovasküler hastalıklar gelmektedir. BH artışı insülin direnci ile ilişkilidir. İnsülin direnci metabolik sendromun temelinde yatan sorun olup obezite, hipertansiyon, dislipidemi, glukoz intoleransı ve koroner arter hastalığı ile ilişkilidir. Biz bu çalışmada akromegali hastalarında BH ve insülin benzeri büyüme faktörü (IGF-I) ile metabolik sendrom komponentleri ve kardiyovasküler risk arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.
Bu çalışmamızda Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı polikliniği'nde akromegali tanısı ile takip edilmekte olan hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Tanı anında tedavi almadan önceki BH, IGF-I, yaş, vücut ağırlığı, boy, vücut kitle indeksi (VKİ), total kolesterol, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) kolesterol, düşük dansiteli lipoprotein (LDL) kolesterol, trigliserid (TG) ve glukoz değerleri incelendi. Framingham risk skorları hesaplandı. Metabolik sendrom kriterlerinin varlığı değerlendirildi.
Çalışmamıza 24'ü kadın, 29'u erkek 53 hasta dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı 43±12.6 yıl, BH'u 30.85±59.6 ng/mL,  IGF-I'i 865.28±317.98 ng/mL idi. Hastaların demografik, antropometrik, hormonal ve biyokimyasal parametreleri cinsiyete göre karşılaştırıldığında kadınlarda VKİ, total, LDL ve HDL kolesterol erkeklere göre anlamlı yüksekti. Cinsiyetler arasında Framingham risk skoru açısından anlamlı fark yoktu. Her iki cinsiyette yaş ve total kolesterol ile Framingham risk skoru arasında korelasyon saptanırken, yalnızca erkeklerde LDL Framingham risk skoru ile ilişkili bulundu. BH ile Framingham risk skoru ve metabolik sendromun komponentleri arasında korelasyon gösterilemedi. 
Sonuç olarak, BH ve IGF-I'in kardiyovasküler hastalıkların patogenezindeki rollerinin netleştirilebilmesi için daha geniş hasta gruplarında daha uzun süreli izlem çalışmalarına ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Akromegali, büyüme hormonu, insülin-benzeri büyüme faktörü-I, Framingham risk skoru, metabolik sendrom.

Abstract:
Acromegaly is a rare disease caused by the adenoma secreting growth hormone (BH) in the pituitary gland. The primary comorbid circumstances that accompany are the cardiovascular diseases. BH increase is related with the insulin resistance. The insulin resistance is the underlying problem for the metabolic syndrome and is related with the obesity, hypertension, dyslipidemia, glucose intolerance and coronary artery disease. The objective of this study is to evaluate the relation between the metabolic syndrome components and cardiovascular risk and BH and insulin like growth factor (IGF-I) in acromegaly patients.
The data of the patients who are followed with the diagnosis of acromegaly in the Polyclinic of Endocrinology and Metabolic Diseases in the Department of Internal Diseases of Faculty of Medicine of Uludağ University have been examined retrospectively. BH, IGF-I, age, body weight, length, body mass index (BMI), total cholesterol, high density lipoprotein (HDL) cholesterol, low density lipoprotein (LDP) cholesterol, triglyceride (TG) an glucose values prior to treatment during the diagnosis have been examined. Framingham risk score has been calculated. The existence of the metabolic syndrome criteria has been evaluated.
The study includes 53 patients in total, 29 of them are men and 24 of them are women. The average age of the patients are 43±12.6 years old and their BU is 30.85±59. 6 ng/mL and IGF-I is 865.28±317.98 ng/mL. When we compare the demographic, anthropometric, hormonal and biochemical parameters of the patients according to the gender, BMI, total LDL and HDL cholesterol were significantly higher than the men.  There were no significant differences in terms of the Framingham risk score between the genders. While there is a correlation between the age and total cholesterol and Framingham risk score for both genders, there is a relation between the LDL and Framingham risk score only in men. There is no correlation between the BH and Framingham risk score and metabolic syndrome components. 
As a result, it is required to make longer period follow-up studies in the larger patient groups to clarify the roles of the BH and IGF-I in the pathogenesis of the cardiovascular diseases.

Keywords: Acromegaly, growth hormone, Insulin-like growth factor-1, Framingham risk score, metabolic syndrome.