Enerji etkin konutlarda kullanıcı memnuniyetinin değerlendirilmesine yönelik bir model geliştirilmesi
Developing a model for user satisfaction assessment in energy efficient dwellings
Yazar: GÖKHAN UŞMA
Danışman: PROF. DR. NAZLI FERAH AKINCI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Enerji etkin konutlar; tasarımı, inşa süreci ve tüm yaşam döngüsü boyunca enerji tüketimi en aza indirilen binalardır. Ayrıca kullanıcıları için sağlıklı ve verimli çevreleri sağlayan binalar olarak tanımlanmaktadırlar. Fakat literatürde enerji etkin konutlar hakkında yapılan çalışmalar incelendiğinde, çalışmaların ağırlıklı olarak çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik bağlamında ele alındığı, mimari tasarım sürecinde en önemli faktörlerden biri olan kullanıcı memnuniyeti parametresi özelinde ise bir çalışma olmadığı görülmektedir. Çevresel ve fiziksel koşullardan memnuniyetsizlik durumu, kullanıcıların sağlığı, konforu ve mutluluğunu olumsuz yönde etkilemektedir. Öte yandan bina sistemlerinin eksik kullanımına ve enerji tüketiminin artmasına da neden olması muhtemeldir. Çalışmanın amacı, enerji etkin konut tasarımında ve uygulama çalışmalarında enerji tüketim değerlerinin, ekolojik ve ekonomik etmenlerin olduğu kadar kullanıcı memnuniyetinin de detaylı bir şekilde belirlenmesi ve bunların bir bütün olarak ele alınması gerekliliğini ortaya çıkarmak ve bu amaç doğrultusunda tasarım /inşa sürecinde ve sonrasında kullanılabilecek bir kullanıcı memnuniyeti değerlendirme modeli geliştirmektir. Modelin unsurları, çeşitli göstergelerin analizlerinden elde edilmiştir. Süreçte, enerji etkin yapıların özellikleri, sertifika sistem kriterleri, konut kalite standartları ve mevcut akademik çalışmalardan elde edilen göstergeler dikkate alınmıştır. Elde edilen göstergeler bağlamında, belirlenen proje üzerinde alan çalışması yapılmış ve göstergeler gözden geçirilmiştir. Sonraki aşamada elde edilen veriler ışığında, modelin ana temaları ve alt göstergeleri belirlenmiştir. Çalışma kapsamında, geliştirilmiş olan kullanıcı memnuniyeti değerlendirme modeli, belirlenen enerji etkin konut projesinde uygulanmış ve model test edilmiştir. Çalışmada gerçekleştirilen analizler sonucunda modelde yer alan her değerlendirme önermesinin, o önerme ile ölçülmek istenen özelliğe sahip olanlar ile olmayanları iyi derecede ayırt edebileceği sonucuna varılmış ve modelin kullanım amacına uygun olduğu anlaşılmıştır. Modelin uygulanacağı konut yapılarında dikkate alınan/önemsenen kullanıcı memnuniyeti temalarının doğrudan belirlenmesini sağlayabileceği ve incelenen süreçlerde ihmal edilen temaları ortaya çıkarabileceği anlaşılmıştır. Geliştirilen modelin ve elde edilen sonuçların, mevcut enerji etkin konutların kullanıcı memnuniyeti bağlamında iyileştirilmesi ve gelecekte yapılacak olan enerji etkin konut tasarımları için kullanılması öngörülmektedir.

Abstract:
According to the Global Status Report of the United Nations Environment Program, the fact that approximately 40% of the energy consumed in the world is consumed during the building construction process or in the use of the building in line with user needs reveals the importance of the role played by building construction and management in this process (UNEP, 2017). In this case, the field of architecture is faced with the development of sustainability (energy efficient buildings, zero energy houses, zero carbon houses, green buildings, passive houses, etc. concepts) in order to minimize the environmental effects of buildings such as energy consumption, air pollution, water consumption, heat source effect and negative effects on soil, vegetation and living life. Energy efficient dwellings are the buildings, energy consumption of which is minimized throughout their design, construction process and the whole life cycle. They are also defined as buildings which ensure healthy and productive environments for their users. However, the research on energy efficient dwellings in the literature, on the other hand, mainly addresses the topic in the context of environmental and economic sustainability. Residential user satisfaction, which is among the most important factors in the architectural design process, not sufficiently emphasized in the research on energy efficient dwellings. It is seen that there is no comprehensive model development study in this field in the literature. Dissatisfaction with environmental and physical conditions negatively affects the health, comfort and happiness of users. On the other hand, it is likely to cause underuse of building systems and increase in energy consumption. This study aims to determine the user satisfaction in energy efficient dwelling design and application studies comprehensively. Ultimately, it is aimed to develop a model of user satisfaction measurement which can be used throughout the design / construction process and afterwards to this end. Model components were derived from the analysis of various indicators. In this process, characteristics of energy efficient buildings, certification system criteria, housing quality standards and indicators obtained from the academic studies in the literature were taken into consideration. The assessment proposals formed in this way were applied to the pre-determined residential users, and then the indicators were reviewed. In the light of the data obtained through the field survey, the main themes and sub-indicators of the model were finalized. At the end of all the analyses, the explanatory power of the themes of the model were found satisfactory on the phenomenon that is aimed to measure. It is foreseen that the model developed and the results obtained will be used to improve the energy efficient dwellings in terms of user satisfaction, and to be used for further energy efficient dwelling designs.