Türkiye'de yatırım teşvik sisteminin yatırımlar üzerindeki etkisi
The effects of investment incentives on investments
Yazar: MELİS ATAMER
Danışman: DOÇ. DR. METİN MERİÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Devlet desteği = Government backing ; Teşvik sistemleri = Incentive systems ; Teşvikler = Incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Yatırım teşvikleri, yatırımların belli yörelere ve sektörlere yönlendirilmesini sağlamaktadır. Diğer politika araçlarına göre etkilerini daha kısa sürede gösteren yatırım teşvikleri, devletlerin özellikle kriz dönemlerinde iktisadi hayata müdahalede sıklıkla başvurdukları bir araç olmaktadır. Öte yandan, yatırım teşviklerinin maliyetleri ve haksız rekabete yol açmaları yönündeki endişeler teşviklerin etkinliğinin sorgulanmasına yol açmaktadır. Bu nedenle de, faydalarının maliyetlerini aştığı etkin teşvik mekanizmalarının oluşturulması önem kazanmaktadır. Bunun yanı sıra, yatırım teşvikleri ile ekonominin lokomotifi olarak kabul edilen özel sektör yatırımlarının arttırılması amaçlandığından bu kapsamda verilen desteklerin yatırımlar üzerindeki etkisi merak konusudur.
Bu çalışma ile yatırım teşviklerinin tanımı, amaçları, fayda ve maliyetleri ortaya konulmakta, hem hükümetler hem de yatırımcılar açısından teşviklerin işlevleri ele alınmaktadır. Uluslararası yükümlülükler çerçevesinde devlet yardımlarının değerlendirilmesi yapılmaktadır. Ayrıca, ülkemizde yürürlükteki teşvik sistemi çerçevesinde, teşvik uygulamaları ve destek araçları hakkında bilgi verilmektedir. Kurgulanan örnek bir yatırım için, yatırım teşviklerinin çekiciliği ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Çalışma kapsamında, aynı zamanda teşviklerin yatırımlar üzerindeki etkisi yatırım teşvik belgelerine ilişkin istatistiklerden yararlanmak suretiyle incelenmektedir. Bu çerçevede, ülkemizde uygulanan yatırım teşvik sisteminin yatırımlar üzerindeki etkisinin olumlu olduğu görülmekle birlikte, bu artışın sürekliliği önemli değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, teşvik sisteminin düzenli aralıklarla güncel veriler çerçevesinde gözden geçirilmesi ve belirlenen hedeflerin ne ölçüde gerçekleştirdiğinin ortaya konulması önem taşımaktadır.

Abstract:
It is possible to encourage investments to specific regions or sectors via investment incentives. Therefore, investment incentives which are effective in a short period of time compared to other policy tools, becomes a frequent intervention tool resorted in times of economic crisis by the governments. On the other hand, criticisms regarding the cost and unfair competition effect of the investment incentives leads questioning of the effectiveness of incentives. Consequently, it is significant to establish effective incentive mechanisms which have higher benefits compared to costs. Additionally, by considering the fact that investment incentives' target is to enhance the private sector investments, the impact of these incentives on investments are arousing interest.    
Through this study, the definition, targets, benefits and the costs of the investment incentives are stated, the functioning of the incentives is argued both for governments and investors and the state aid is assessed in the context of international obligations. In the context of this study, the investment incentive system of our country is assessed and the attractiveness of the incentives are displayed through a sample investment. Additionally, the effects of the investment incentives on investments are reviewed by using the statistics regarding incentive certificates. In this framework, although it can be observed that investment incentives have a positive impact on encouraging investments, continuity of this increase is also important.  Furthermore, it is significant to review incentive system regularly with updated data and display the realization performance of the system.