Yusufeli barajı relokasyon yolları kapsamında kaya düşme probleminin incelenmesi
Investigation of rockfall problem within the scope of Yusufeli dam relocation roads
Yazar: UFUK DOĞRU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM YASİN ; PROF. DR. ALİ KAYABAŞI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Donma-çözülme = Freezing-thawing ; Kayalar = Rocks ; Kinetik enerji = Kinetic energy ; Volkanik kayaçlar = Volcanic rocks ; Yusufeli Barajı = Yusufeli Dam

Özet:
Kaya düşmesi, yerçekimi etkisi altında gevşek kaya malzemesinin, yamaç aşağı hareketi olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizin jeolojik – jeomorfolojik yapısı, sahip olduğu iklim özellikleri nedeni ile birçok kesiminde kaya düşmeleri meydana gelmektedir. Kaya düşmeleri, yaşandığı bölgelerde yarattığı olumsuz etkilerden dolayı doğal afetler içerisinde yer almaktadır. 

Bu çalışmanın amacı; çalışma alanı olarak seçilen Artvin ili Yusufeli ilçesinde gerçekleşen veya gerçekleşme potansiyeli olan kaya düşme probleminin tanımlanması, kaya düşme probleminin 2 boyutlu ve 3 boyutlu olarak analiz edilmesi ve sonuçların karşılaştırılmasıdır. 

Bölgede Jura ile Kuvaterner yaşları arasında değişen birimler yer almaktadır. Çalışma alanında Jura yaşlı volkanik kayaçlar bulunmaktadır. Bu volkanik kayaçlarda yer alan çatlaklardan, donma-çözünme etkisinden ve arazinin apik olması gibi sebeplerden dolayı kaya düşmeleri gerçekleşebilmektedir.

Yapılan arazi çalışmalarında, düşen veya asılı kalan kayaçların jeolojik özellikleri, eklem tabaka durumları ile tabaka boyutları incelenmiştir. RocFall v7.0, v8.0 programlarında 2 boyutlu analizler ve RocFall 3 programında 3 boyutlu analizler yapılmış, düşen blokların hızları, kinetik enerjileri, gidebilecekleri son noktalar ile zıplama yükseklikleri belirlenmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. 

Bu incelemeler sonucunda 2 boyutlu ve 3 boyutlu analizlerin avantaj ve dezavantajları ortaya konmuştur. Düşen veya düşme potansiyeline sahip kaya bloklarının yola gelmesini önlemek amaçlı önlemler önerilmiştir.

Abstract:
Rockfall is defined as the downslope movement of loose (free) rock material under the influence of gravity. Due to the geological – geomorphological structure and climatic characteristics of our country, rockfalls occur in many parts of the country. Rockfalls are among natural disasters owing to the negative effects they create in the regions where they occur.

The aim of this study is to define the rockfall problem that has occurred or has the potential to occur in the Yusufeli district of Artvin province, which is selected as the study area; to analyze the rockfall problem in 2D and 3D and to compare the results.

There are units in the region with ages ranging from Jurassic to Quaternary. In the study area, rock falls may occur due to reasons such as fractures in Jurassic aged volcanic rocks, freezing and thawing effect and the apic morphology of the terrain. 

The geological features of falling or hanging rocks, joint - bedding conditions and dimensions of the layer were examined in the field studies. RocFall v7.0, v8.0 programs were used for 2D analyses and RocFall 3 programs were used for 3D analyses. The velocities, kinetic energies, end points and jump heights of the falling blocks were determined and the results were compared.

As a result of these examinations, the advantages and disadvantages of 2D and 3D analyzes were revealed. Measures have been proposed to prevent falling or potentially falling rock blocks from hitting the road.