Hemodiyaliz hastalarında kaşıntı ile ilişkili faktörler ve kaşıntının yaşam kalitesi üzerine etkisi
Factors related to chronic kidney disease–associated pruritus in patients undergoing hemodialysis and its effects on quality of life
Yazar: EMRE YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. AHMET UĞUR YALÇIN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Kaşıntı = Pruritus ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kronik böbrek hastalığı böbreğin sıvı-elektrolit dengesini sağlama ve diğer endokrin ve metabolik fonksiyonlarında ilerleyici ve kronik bir bozulma ile karakterize bir klinik tablodur. Kronik böbrek yetmezliği seyrinde görülebilen semptomlardan biri de üremik pruritustur. Üremik pruritus hemodiyaliz hastalarında hastalarda sık görülen, mortalite ile ilişkili ve hastaların yaşam kalitesini etkileyen bir semptomdur. Çalışmamızda Eskişehir'de dört farklı hemodiyaliz ünitesinde tedavi alan 298 hasta Şubat 2020-Ağustos 2020 tarihleri arasında değerlendirildi. Kaşıntı şiddetini değerlendirmek için vizüel analog skala (VAS), kaşıntı şiddetini ve hayat kalitesine etkisini değerlendirmek için 5-D kaşıntı ölçeği, cilt kurluğunu değerlendirmek için pullanma, kızarıklık, çatlak bulguları, nöropatik ağrı değerlendirmesinde Leeds assessment of neuropathic symptoms and signs (LANSS) ağrı skalası kullanıldı. Hastaların %52'si erkek (n=153), %48'i (n=143) kadındı. Hastaların ortalama yaşları 64,6 ± 13,2 yıl idi. Çalışmaya katılan hastaların %45'inde (n=134) kaşıntı şikayeti mevcuttu. Kaşıntı şikayeti olan hastaların ortalama VAS skoru 3,92 ± 2,77, 5-D kaşıntı skoru 12,40 ± 3,44 olarak saptandı. Nöropatik ağrısı olan hastalarda kaşıntı sıklığı ve şiddeti daha yüksek bulundu. Low-flux membran ile diyalize alınan hastalarda kaşıntı sıklığı ve şiddeti daha düşük saptandı. Kaşıntı şikayeti olan hastalarda interdiyalitik kilo artışı daha fazlaydı ve kaşıntı şiddeti ile interdiyalitik kilo artışı arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı. Günlük 500cc ve üzeri rezidü idrarı olan hastalarda kaşıntı sıklığı ve şiddeti günlük 200cc altında idrarı olan gruba göre anlamlı ölçüde düşüktü. Cilt kuruluğu olan hastalarda kaşıntı sıklığı ve şiddeti daha yüksek saptandı. Kt/V, alanin aminotransferaz (ALT), total demir bağlama kapasitesi (TDBK) değerleri kaşıntı ile ilişkili bulundu. Kaşıntısı olan hastalarda hayat kalitesinin etkilendiği görüldü. Hemodiyaliz tekniğindeki ve tedavideki gelişmelere rağmen üremik pruritus hemodiyaliz hastalarında can sıkıcı bir problem olmayı sürdürmektedir. Bu durumun patogenezi ve tedavisi üzerine gelecekte yapılacak çalışmalar bu hasta popülasyonunun hayat kalitesine olumlu etkide bulunabilir.

Abstract:
Chronic kidney disease is characterized with a chronic and progressive decline in kidneys fluid and electrolyte balance, endocrine and metabolic functions. One of the symptoms of chronic kidney disease is uremic pruritus. Uremic pruritus is a common symptom of hemodialysis patients and its related to mortality and impaired quality of life. For our study we evaluated 298 patients in four different hemodialysis centers in Eskişehir between February-August 2020. VAS and 5-D pruritus scale was used for evaluating pruritus. Scaling, fissuring, erythema signs were evaluated for xerosis. LANSS scale was used for assessing neuropathic pain. %52 (n=153) of the patients were male. %45 (n=134) of the patients had uremic pruritus. The mean VAS score of uremic pruritus group mean was 3,92 ± 2,77 and mean 5-D score was 12,40 ± 3,44. Frequency and severity of pruritus was higher in patients with neuropathic pain and in patients treated with hig-flux membranes. Mean interdialytic weight gain was higher in uremic pruritus group and there was a positive correlation between interdialytic weight gain and severity of pruritus. Pruritus frequency and severity was higher in patients who had <200ml/day residual urine output and in patients who had xerosis. Kt/V, ALT and TIBC levels were correlated with pruritus severity. Quality of life was impaired in uremic pruritus group. Despite improvements in hemodialysis techniques and treatment uremic pruritus is still a debilitating problem for hemodialysis patients. More research on pathogenesis and treatment of uremic pruritus may be beneficial for improving these patients quality of life.