Sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine ilişkin yetkinlik inançları
Social studies teachers' self-efficacy beliefs reguarding character education
Yazar: KEVSER BALTACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE ERSOY
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bireyin kişisel tutum ve davranışlarının toplamı, onun karakterini oluşturur. Bu 
karakter, toplum içindeki sürekli davranışları sayesinde, kişinin iyi ya da kötü biri 
olarak algılanmasını sağlar. Bireyin olumlu ya da olumsuz özellikler edinmesinde, aile 
ve okul gibi sosyal kurumların etkisi büyüktür. Ebeveynlerin ailedeki, öğretmenlerin 
ise okuldaki davranışları bireyin kendi davranışlarının şekillenmesinde örnek teşkil 
eder. Ayrıca, öğretim programlarının bir parçası olarak yürütülen eğitim etkinlikleri, 
öğrencilerin okul ortamında olumlu karakter özellikleri geliştirmesine katkıda bulunur. 
Bu etkinlikler, sosyal bilgiler dersinin temel hedefleri ve içeriği ile uyumlu bir 
şekildedir. Sosyal bilgiler, içeriği ve amaçları itibarıyla, bireyleri erdemli vatandaşlar 
olarak yetiştirme misyonununu üstlenmektedir. Sosyal bilgiler öğretmenleri, 
öğrencilerin karakter kazanım sürecinde kilit bir role sahiptir. Karakter eğitimi ile 
entegre edilmiş bir ders içeriği hazırlarken, öğretmenlerin bu alandaki bilgi ve 
kendilerine olan inançları büyük önem taşımaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimi konusundaki 
yetkinliklerine dair inançlarını tespit etmektir. Araştırmada, karma yöntemlerin temel 
yaklaşımlarından biri olan eş zamanlı karma yöntem deseni kullanılarak, nicel ve nitel 
veriler bir arada değerlendirilmiştir. 2022-2023 eğitim- öğretim yılında Milli Eğitim 
Bakanlığı'na bağlı okullarda çalışan sosyal bilgiler öğretmenleri araştırmanın çalışma 
grubunu oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak 
Kişisel Bilgi Formu ile Karakter Eğitimi Yetkinlik İnancı Skalası kullanılmıştır. Nitel 
boyutunda ise araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu 
kullanılmıştır. Araştırmaya dair veriler öğretmenler ile çevrimiçi ortamda 
gerçekleştirilmiş olan görüşmelerden elde edilmiştir. Nicel veriler SPSS programı ile 
nitel veriler ise içerik analizi ve betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Araştırma 
sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimi yetkinlik inançlarının 
cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, mezun olunan kurum ve daha önce karakter eğitimine 
dair seminer alma durumu gibi değişkenlere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde bir 
farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin; eğitim 
yaklaşımı, öğretim yetkinliği, ilham kaynağı olma, davranış dönüşümü sağlama, 
benlik özellikleri, ahlaki nitelikleri ve mesleki tutum boyutları ise araştırmanın nitel 
sonuçlarını açıklamıştır.

Abstract:
The summation of an individual's personal attitudes and behaviors forms their 
character, which, through consistent conduct within society, shapes how they are 
perceived as either good or bad. The social institutions like family and school greatly 
influence the acquisition of positive or negative attributes. The behaviors exhibited by 
parents within the family and by teachers within schools serve as examples shaping 
individual behaviors. Additionally, educational activities conducted as part of the 
curriculum contribute to students developing positive character traits within the school 
environment, aligning well with the fundamental objectives and content of social 
studies courses. Social studies, by its content and goals, undertakes the mission of 
cultivating individuals into virtuous citizens. Social studies teachers play a crucial role 
in students' character development processes. When preparing curriculum integrated 
with character education, teachers' knowledge and self-beliefs in this area are of 
paramount importance. 
The purpose of this study is to identify social studies teachers' beliefs regarding their 
competence in character education. Using a concurrent mixed-methods design, a 
foundational approach of mixed methods, quantitative and qualitative data were 
evaluated together. The study group consisted of social studies teachers working in 
schools affiliated with the Ministry of National Education during the 2022-2023 
academic year. The data collection tool for the quantitative dimension was a Personal 
Information Form and The Character Education Efficacy Belief Instrument. For the 
qualitative aspect, a semi-structured interview form prepared by researchers was used. 
Data for the study were obtained through online interviews with teachers. Quantitative 
data were analyzed using the SPSS program, while qualitative data were analyzed 
using content analysis and descriptive analysis. The research findings indicated that 
social studies teachers' beliefs in character education competency did not show 
statistically significant differences based on variables such as gender, age, professional 
seniority, graduating institution, or previous participation in character education 
seminars. The qualitative outcomes of the research elucidated dimensions such as 
educational approach, teaching competency, inspiration, behavior transformation, 
personal attributes, moral qualities, and professional attitudes of social studies 
teachers.