Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca iptal davası
Action to set aside the arbitral award according to the International Arbitration Act
Yazar: ŞULE GÜLTEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAŞAR CAN GÖKSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Davalar = Cases ; Hakem kararları = Arbitral awards ; Milletlerarası Tahkim Kanunu = International Arbitiation Law ; Tahkim = Arbitration ; İptal = Annulment ; İptal davası = Annulment action

Özet:
Tahkim, tarafların bu yola başvurmak hususunda irade mutabakatı sağlaması sonucu, kanunen tahkimle halline cevaz verilen konularda meselenin yargı sistemine dahil edilmeksizin, özel kişilere uyuşmazlığın çözümüne dair yetki verilmesi ve kural olarak kesin, icrai ve bağlayıcı bir karara varılması olarak tanımlanan alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Taraflarca tahkim kuralları, tahkim dili, hakemler ve tahkim yeri gibi hususlar tahkim anlaşması ile ya da daha sonra serbestçe belirlenebilmektedir.Türk hukuku bakımından milletlerarası tahkim, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ile düzenlenmiş; bu hususta ülkemizce birçok milletlerarası sözleşmeye taraf olunmuştur. Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, söz konusu Kanun, ?yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği? veya ?bu Kanun hükümlerinin taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca seçildiği? uyuşmazlıklar hakkında uygulanacaktır.Milletlerarası tahkim, birden fazla hukuk sistemi ile irtibatlandırılabilen uyuşmazlık konusunun bulunduğu, usuli meselelerin hallinde en az bir yabancı hukuk sisteminin müdahil olabileceği ve belirli bir hukuk sistemine bağlanamayan tahkimdir. Hakem kararının nitelendirilmesinde kararın tabi olduğu hukuki rejimden hareket edilecek ve tahkim usulüne uygulanan hukukun lex fori olması durumunda ?yerli? hakem kararı, lex fori dışında bir hukuk olması halinde ise ?yabancı? ya da ?milletlerarası? hakem kararı söz konusu olacak ve tanıma ve tenfiz yapılması gerekecektir.Milletlerarası tahkimin niteliği gereği hakem kararının esasını inceleme yasağı bulunduğundan oldukça sınırlı ve şekli sebeplere binaen hükmün iptali istenebilecektir. İptal davası yoluna başvurulabilecek haller Kanun'da sınırlı şekilde sayılmıştır. Tahkim sonucu verilen karar aleyhine olan taraf iptal davası açmaz ya da iptal davasını kazanamazsa, artık tek yol hükmün tenfizine karşı koymaktır. Yani, kaybeden tarafın ilki iptal davası bakımından yetkili mahkeme, diğeri tenfiz yeri mahkemesi olmak üzere iki merci nezdinde hakem kararına karşı koyma imkanı vardır.Tahkim yargılaması sonucu varılan hüküm, devlet mahkemelerinin yargılaması sonucu varılan hüküm gibi bağlayıcı ve icrai olduğundan, kural olan hakem kararlarının daha üst bir mahkemede tekrar incelenmemesidir. Milletlerarası uygulamada, kararın tenfiz edilmemesi için iptal davasının açılması yeterli olmayıp, kararın verildiği ya da tahkimin tabi kılındığı ülke mahkemesi tarafından hükmün ?iptal edilmiş? olması aranmaktadır. Oysa, Milletlerarası Tahkim Kanunu bundan farklı bir yol benimsemiş, 15/a hükmünde iptal davası açılmasının hakem kararlarının icrailiğini kendiliğinden durduracağı belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tahkim, Tahkim Sözleşmesi, Hakem Kararı, İptal, Tahkime Elverişlilik, Yabancılık Unsuru, Bağlayıcı, İcrai.

Abstract:
Arbitration is an alternative dispute resolution method that in cases accepted as arbitrable, the parties mutually agree to submit the dispute to impartial individuals for the resolution outside the courts and getting a definite, executive and binding award in principle. The matters as the arbitration rules, language of the proceedings, arbitrators and the seat of arbitration can be determined freely by the compromise or later on.In terms of Turkish law, arbitration has been regulated by the International Arbitration Act No: 4686 of 2001. The Government of the Republic of Turkey has become a party to many international agreements about this issue. According to the Article 1, paragraph 2 of the Arbitration Act, the said Act is applicable for the disputes which has a ?foreignness element? in case that the seat of arbitration is in Turkey or when the provisions of the said act is chosen to be applied by the parties or the arbitrators.International arbitration is the arbitration that the dispute itself has a relation with more than one law systems, the situations that at least one foreign law system intervenes to the procedural matters and the process which cannot be bound to any certain law system. As characterizing the arbitral award, the legal regime that the award depends on will be taken into consideration and in case the law that is applied to the arbitral proceeding is lex fori, it will be construed as a domestic arbitral award. On the other hand, in case the legal regime that the award depends on is any other law rather than lex fori, the award will be characterized as a ?foreign? or ?international? arbitral award and will be subjected to recognition and enforcement.As there is a prohibition of review of the arbitral award substantially in terms of the nature of arbitration, setting aside of the award may be claimed only on considerably limited and procedural grounds. The grounds for setting aside an arbitral award has considered restrictively in the said Act. I f the losing party of the arbitral case does not take an action for setting aside of the arbitral award or cannot prevail the action of setting aside, the only way to resist the arbitral award is to set out against the enforcement. In other words, the losing party will have two options to resist the arbitral award as setting aside the award or setting out against the enforcement.Since, the arbitral award is as binding and executive as decisions of the courts, it will not be reviewed at a superior court as a rule. In international practice, it?s not sufficient just to bring an action for setting aside the arbitral award; the award should be set aside by the respective court which held the award or the court to be determined according to the law of the arbitral process. However, Article 15 of International Arbitration Act has adopted another proceeding and stipulated the execution of the arbitral award will take a pause at the motion date of setting aside the arbitral award.Key Words: Arbitration, Compromise, Arbitral Award, Setting aside of the arbitral award, Arbitrable, Foreignness Element, Binding, Executive.