Mobil coğrafi bilgi sistemleri (MCBS): Temel kavramlar ve uygulamalar
Mobile geographic information systems (MGIS): Fundamental conceps and applications
Yazar: FATİH DÖNER
Danışman: PROF. DR. TAHSİN YOMRALIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ilk olarak 1960'lı yılların sonlarında kullanılmaya başlanmıştır. Bu tarihten sonra CBS, temelde bilgisayar endüstrisindeki ilerlemelere paralel olarak büyük bir gelişim göstermiştir. Başlangıçta yalnızca uzman kişiler tarafından güçlü donanımlar üzerinde, sabit bir ortamda gerçekleştirilen uygulamalar, yazılım ve donanım teknolojisinde yaşanan hızlı ilerlemeler neticesinde dinamik olarak yapılabilir hale gelmiştir. Günümüzde gelişen bilişim teknolojisiyle, masaüstü bilgisayarlarıyla benzer özelliklere sahip seyyar bilgisayarların (cep bilgisayarı, Tablet PC vb.) ortaya çıkışı ve yazılım üreticilerinin bu tür donanımlar üzerinde çalışabilecek CBS yazılımları geliştirmeleri coğrafi verinin dijital ortamda araziye taşınmasına olanak sağlamıştır. Özellikle GPS ile sağlanan bütünleşik yapıyla dinamik veri toplamaya yönelik olarak klasik CBS'ye alternatif nitelikte Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri (MCBS) kavramı gündeme gelmiştir. MCBS, özellikle CBS için gerekli veriyi elde etmede geleneksel yöntemlere alternatif olabilecek etkili bir araçtır. Bu sebeple çalışmada, veri toplamaya yönelik olarak kullanılabilecek bir MCBS'nin oluşturulması amaçlanmıştır. Öncelikle, MCBS donanım ve yazılım kapasiteleri araştırılarak uygulamalar için uygun olanları tespit edilmiştir. Sonraki aşamada, daha hızlı veri toplamayı sağlamak ve veri toplamadaki kaba hataları en aza indirmek amacıyla arayüzler geliştirilmiştir. Altlık olarak kullanılacak veriler temin edilerek, uygulamalar için hazır hale getirilmiştir. ArcPad yazılımı ve el GPS alıcısı entegrasyonu sağlanarak, çeşitli örnek uygulamalar üzerinde sistem test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar mevcut uygulama yöntemleriyle maliyet ve süre açısından karşılaştırılarak MCBS'nin kullanılması durumunda sağlanacak avantajlar tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemleri, Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri, Veri Toplama, ArcPad, GPS

Abstract:
Mobile Geographic Information Systems: Fundamental Concepts and Applications Geographic Information Systems (GIS) was started to be used in the late 1960s. Since then, GIS has changed dramatically, basically parallel with the growth of the computer industry. In its early days, applications were implemented only by specialist persons on strong hardware and in a static environment. Improvements in software and hardware technologies have made it possible to perform these applications dynamically. Nowadays, with the improvements in informatics technology, arising mobile computers such as Tablet PC, Pocket PC which have similar properties with a desktop computer, also developing new software's by GIS software producers which have the ability to run this type of mobile computers, have allowed to carry geographic data to field in digital form. Especially, with the integrated structure provided by GPS, the term of Mobile Geographic Information Systems (MGIS) was introduced as an alternative method to classical GIS. MGIS is an effective tool that can be an alternative to traditional methods for acquiring data needed especially by GIS projects. Therefore, with this study, it was aimed to develop a MGIS that can be used for data collection. First, capacities of MGIS hardware and software were searched and selected the suitable ones for applications. In the next stage, user interfaces were developed to minimize errors and speed up data collection process. The data used in background to guide user was obtained and prepared for applications. Setting the integration between ArcPad and handheld GPS receiver, the system was tested on various case studies. Results taken from applications were compared to existing methods in terms of cost and time. Advantages of MGIS were determined. Keywords: Geographic Information Systems, Mobile Geographic Information Systems, Data Acquisition, ArcPad, GPS VI