Ovaryan hiperstimülasyonlu sıçanlarda mezenkimal kök hücrelerin ovaryum üzerine etkilerinin immünohistokimyasal ve elektron mikroskobik incelenmesi
Immunohistochemical and electron microscopic investigation of the effects of mesenchymal stem cells on the ovary in rats with ovarian hyperstimulation syndrome
Yazar: FERİDE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SİBEL KÖKTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı / Histoloji ve Embriyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Kök hücreler = Stem cells ; Mikroskopi-elektron = Microscopy-electron ; Over = Ovary ; Over hastalıkları = Ovarian diseases ; Over hiperstimülasyon sendromu = Ovarian hyperstimulation syndrome ; Sıçanlar = Rats ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Ovaryum hiperstimülasyon sendromu (OHSS) yardımcı üreme tedavileri sırasında ovulasyon indüksiyonu için yapılan gonodotropin uygulamaları sonucu gelişen ciddi bir iatrojenik komplikasyondur. Eksojen gonodotropin uygulamaları ovaryumlardan salınan vazoaktif ve inflamatuar sitokin seviyelerini arttırarak vasküler permeabilitede artışa neden olmaktadır. Artan vasküler permeabiliteyle birlikte üçüncü boşluklarda sıvı birikimi, ödem, asit, hipovolemi, akut respiratuar distres sendromu gibi yaşamı tehdit eden durumlar ortaya çıkabilmektedir. Mezenkimal kök hücreler (MKH) anti-inflamatuar, immunmodulator, antioksidan ve antiapoptotik etkileri birçok çalışma ile gösterilmiş multipotent hücrelerdir. 
Bu çalışmada; OHSS modeli oluşturulmuş Wistar Albino cinsi ratlarda insan göbek kordonu kaynaklı MKH'lerin terapötik etkileri incelendi. Bu amaçla, hoescht 3342 boyası ile DNA işaretlemesi yapılan MKH'ler intraperitoneal olarak hayvanlara enjekte edildi. Sakrifikasyonun ardından ovaryum dokuları ışık ve elektron mikroskobik yöntemlerle histopatolojik olarak değerlendirildi. Alınan serum örneklerinde estradiol (E2) ve IL-6 seviyeleri analiz edildi. 
OHSS grubunda; hemorajik alanlar, vasküler dilatasyonlar ve ödem belirgindi. Kortekste gelişen tüm folikül tiplerinde kontrol grubuna kıyasla bir azalma gözlenirken atretik foliküllerde ve  korpus luteum yapılarında anlamlı bir artış izlendi. Serum E2, IL-6 düzeylerinin ve VEGF immünoreaktivitesinin  OHSS grubunda anlamlı derecede arttığı tespit edildi. MKH uygulaması ile birlikte OHSS grubunda oluşan. ödem, hemorajik alanlar ve vasküler dilatasyonlarda azalma gözlendi. MKH'lerin folikül, korpus luteum sayıları üzerinde istatistiksel olarak olmasa da hafif iyileştirici etki gösterdiği izlenirken serum estradiol, IL-6 seviyeleri ve VEGF immünoreaktivitesi üzerinde  anlamlı bir azalışa neden olarak terapötik etki gösterdiği tespit edildi. Elektron mikroskobik analizlerle ultrastrüktürel değişiklikler değerlendirildi.
Bu sonuçlar, MKH'lerin OHSS patogenezi üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, MKH'lerin OHSS tedavisinde alternatif bir farmakolojik ajan olarak kullanılabilmesi için daha kapsamlı deneysel ve klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler : OHSS, Mezenkimal Kök Hücre, İnsan Göbek Kordonu, VEGF, IL-6

Abstract:
Ovarian hyperstimulation syndrome (OHSS) is a serious iatrogenic complication that develops as a result of gonadotropin administrations for ovulation induction during assisted reproductive treatments. Exogenous gonadotropin administrations cause an increase in vascular permeability by increasing the levels of vasoactive and inflammatory cytokines secreted from the ovaries. Fluid shift to the third space via increased vascular permeability, so life-threatening conditions such as edema, ascites, hypovolemia, and acute respiratory distress syndrome can be observed. Mesenchymal stem cells (MSCs) are multipotent cells whose anti-inflammatory, immunomodulatory, antioxidant, and antiapoptotic effects have been shown in many studies. 
In this study; the therapeutic effects of human umbilical cord-derived MSCs in an experimental OHSS rat model were investigated. For this purpose, MSCs whose DNA was labeled with Hoechst 3342 dye were injected intraperitoneally into the rats. After sacrification, histopathological evaluation of ovarian tissues was performed under light and electron microscope. Estradiol (E2) and IL-6 levels in serum samples were analyzed.
In the OHSS group; hemorrhagic areas, vascular dilatations and edema were evident. While a decrease was observed compared to the control group in all follicle types developed in the cortex, a significant increase was observed in atretic follicles and corpus luteum structures. Serum E2, IL-6 levels and VEGF immunoreactivity were significantly higher in the OHSS group. A decrease was observed in edema, hemorrhagic areas and vascular dilatations in the OHSS group with the administration of MSCs. While it was observed that MSCs had a slight curative effect on follicle and corpus luteum numbers, although not statistically significant, it was found to have a therapeutic effect by causing a significant decrease in serum estradiol, IL-6 levels, and VEGF immunoreactivity. Ultrastructural changes were evaluated by electron microscopic analysis.
These results show that MSCs have positive effects on the pathogenesis of OHSS. However, further experimental and clinical studies are needed to use MSCs as an alternative pharmacological agent in the treatment of OHSS.
           
Key Words: OHSS, Mesenchymal Stem Cell, Human Umbilical Cord, VEGF, IL-6