Çağdaş sanat nesnesi olarak ağaç
Tree as contemporary art object
Yazar: MUSTAFA ORAL ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU GÜNAY
Düzce Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ağaç malzemeler = Wood materials ; Ağaçlar = Trees ; Modern sanat = Modern art ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca doğa, sanatçılara üretim süreçlerinde ilham kaynağı olmuştur. Sanatçılar doğa üzerine düşünmüş ve onu eserlerinde kimi zaman gerçekçi, kimi zaman da soyutlama ağırlıklı ele almışlardır. Doğa ve doğada yer alan nesneleri sanatta konu edinirken sanatçılar, yaşadıkları dönemin, toplumsal, ekonomik, politik, çevresel tüm dinamikleri ile ilgilenmişlerdir. Bu dinamiklerin ışığında doğadan bir kesit olarak ele alınan ağaç kavramı da, sanat tarihinde geçmişten günümüze işlenmekte olan bir konudur. Sanatçılar içinde yaşadıkları dönemin üslup özellikleri, dünya görüşü, doğaya bakışı üzerinden ağaç kavramını ele almışlardır. Bu araştırma geçmişten günümüze resim sanatında ve günümüz sanat pratiklerinde ağacı ele alan öncü sanatçılar üzerine kurulmuştur. Araştırma ağaç temasını, mitolojiden çağdaş sanata kronolojik bir sıra ile ele alarak, resim sanatında ağaç konusunu eserler üzerinden ele alma amacını taşımaktadır. Çağdaş sanat nesnesi olarak ağacın kültürel açıdan yeri ve önemi incelenecektir. 

Bu bağlamda tezde modernizmden önce ağaç kavramına değinerek günümüz sanatında ağacın temsil ettiği anlamlar açıklanarak, kavramsal olarak ağacın sanattaki yeri ve işlevi açıklanacaktır. Günümüz sanatında bir anlatım dili olarak ağaç olgusu, kavramsal ve kültürel açıdan açıklanarak genel bir değerlendirme ile bir sonuca bağlanacaktır.

Oldukça geniş bir tema olmakla birlikte ağaç kavramı, Batı Sanat Tarihi'nde iz bırakmış sanatçıların eserlerinden örnekler ile sınırlandırılmıştır. 

 Bu kapsamda tezin giriş bölümünde somut bir varlık olarak ağaç kavramı, geçmişten bugüne sanatın ve kültürlerin en önemli simgesel unsuru olarak açıklanmıştır. Ağaç kavramı kültürel olarak değişik anlamları bünyesinde barındırmaktadır. Ağaca yüklenen kültürel anlamlar kategorize edildiğinde, "dilek ağacı", "kozmik ağaç", "yaşam ağacı", "kutsal ağaç" gibi sınıflandırmalar ortaya çıkmaktadır. Toplumların kültürel unsurlarına bağlı olarak ağaç kavramına yükledikleri anlamlar farklılaşmaktadır. Giriş bölümünde ağacın mitolojiden modernizme kadar sanat tarihinde kavram olarak ele alınışı hakkında bilgi verilmiştir.

Tezin ikinci bölümünde doğadan bir kesit olarak ağaç kavramı ele alınmaktadır. Günümüz sanat anlayışında toplumların farklı kültürel yapılarına bağlı olarak sanata yükledikleri anlamlar değişmektedir. Bu değişimi de belirleyenler arasında mitoloji ve sanat tarihi önemli bir noktadadır. Mısır ve Uzak Doğu toplumlarında sanatsal yaratının nesnesi olan doğa ve doğanın bir parçası olan ağaç; ölümsüzlüğün, varoluşun simgesel yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır. Konfüçyüs, Tao, Zen Budacılığı doğada yaşanan olayları gözlemleyerek doğanın düzenini merak etmişlerdir. Bütün bu kültürel çeşitliliklere ve farklılıklar ışığında bu bölümde mitoloji ve ağaç teması işlenmiştir. 

Tezin üçüncü bölümünde kültürel bir gösterge olarak ağaç kavramı ele alınmıştır. Ağaç kavramı da sanatta kendisine yüklenen anlamlar dahilinde, kimi zaman doğanın bir kesiti kimi zaman metaforik anlamlar yüklenerek sanatta yer almıştır. Doğadaki tüm elemanlar bir bütünlük ve entropi yasasına göre var olurlar. Sanatçının doğayı ele alışı da gerek malzeme gerek ise kavram boyutunda sonsuz bir çeşitliliğe sahip olabilir. Doğayı gözlemleyen bazı sanatçılar doğal dengenin, süreklilik ve bütünlük içinde var olan yapısını, ağaca indirgeyerek ifade etmeye çalışmışlardır. 

Tezin dördüncü bölümünde Batı Sanat Tarihi'nden bir kesit olarak ağaç konusu ele alınmıştır. Erken Rönesans Dönemi'nden modernizme kadar olan süreçte, dönem sanat özellikleri bağlamında ağacı ele alan örnek sanatçı eserlerine yer verilmiştir. 

Tezin beşinci bölümünü çağdaş sanatta bir anlatım dili olarak ağaç kavramı oluşturur. İlk olarak1960 sonrası sanatta yaşanılan değişimler açıklanmıştır. Müze ve galeri gibi sanat eserlerinin izleyici ile buluştuğu alanlara "alternatif bir mekan olarak doğa" konusu açıklanmıştır. Ağacın temsil problemi ve salt kendisinin sanat eserine dönüşme süreci, örnek eserler üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Bu eserler ile biçimsel ve kavramsal yönden ilişkili bulunan kişisel üretim sürecindeki eserler, yine bu bölümde yer almaktadır.  

Sonuç bölümünde her bölümün özeti yapılmıştır. Özellikle çağdaş sanatta ağaç kavramı, kişisel eserler üzerinden açıklanmıştır. 



Anahtar Sözcükler: Ağaç, Kültür, Çağdaş Sanat

Abstract:
The nature throughout the human history, has inspired artists in their process of production. Artists have thought about the nature and approached it as a realistic or abstract matter. They've also emhasised the dinamics of the nature itself and it's components in the related era politically, socially, economically and environmentally. In the light of these components, the term 'trees' as a sequence of the nature has been a significant topic od art history. They've handled trees in the way of era's point of view, ideologies and approach to the nature. This research is basicly built on some pioneer artists whose works themed on mainly trees in the world of painting.  The research aims to reveal the theme of trees in the works chronologically from mythology to contemporary. As a contemporary art object its cultural place and importance will be discussed. Thus, in the thesis, before and after modernism, the share and function of the term 'trees' in the art world are highlighted and concluded with a general evaluation. Trees have been a vast subject which have left deep footprints in the western art history world. In the beginning of the thesis, the abstract term of 'trees' are identified as a significant symbol of cultures. The term provides various cultural differences reflected on them like in 'A wish tree', 'A cosmic tree, 'A life tree' and 'A holly tree'. In the second part of the thesis, trees as a component of the nature is handled. The meaning of the art that is loaded in it differs in the contemporary world via different cultural understandings.  
Among all these substances, history of art and mythology have got distinctive roles. The nature and trees in the societies of Eygpt and far East as an object of art creators, are symbols of immortality and existence. Trees have taken part in arts both metaphorical and physical objects to serve the creators desires. All the elements in the nature exist according to entropy and integrity so artists ways and used materials while prosessing the nature in their art are numerous. Some of the observant artists have worked the consistent, balanced structure of the nature down to trees. In the fourth part, trees are taken into consideration in the western world of art. In the time line from early Ronesans to modernism some distinguishing names and their works are mentioned here in this part. In the fifth part, we're seeing trees as an expressive tool in the contemporary world . Firstly, the changes that occured in arts after 1960's are presented. The matter of symbolic body of trees and becoming the artpiece itself are brought forward and supported by examples. Finally, the personal in progress works conceptionally  in relation with previously mentioned works can also be seen in this part of the thesis. In the conclusion part, each part is parapharased. 
Glossary: trees , Culture, Contemporary art