Trablusgarp Harbi'nde Osmanlı gayrinizami harp uygulaması
The practices of unconventional warfare by Ottomans in the War of Tripoli
Yazar: MEHMET ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp Tarihi Ana Bilim Dalı / Harp Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Gayrinizami harp = Irregular warfare ; Kurtuluş Savaşı = Independence War ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Savaş = War ; Trablusgarp Savaşı = Tripoli War

Özet:
Savaş ne yazık ki sonu gelmeyen ve gelmesi de ütopya olmaktan öte geçemeyen insanlık davranışlarının tesiri yahut neticesidir. İnsanoğlu tarih boyunca karmaşık ve bir o kadar tepkisel mahiyette farklılık arz etmektedir. Hangi durumda nasıl reaksiyon göstereceğini kestirmek son derece zor ve hatta çoğu zaman olanaksızdır. Öte taraftan çoğu vakit benzer durumlarda çok farklı tepkiler sunarken başarıdan faydalanma süreçleri gibi anlarda ise teamülüne uygun yaklaşımlarda bulunabilmektedir. İşte bu noktada bahsi geçen insan iradesinin sergileyeceği serüveni anlamaya çalışmak için geçmişe bakmaktan ve ondan hisseler çıkartmaktan başka çaremiz de kalmamaktadır. 
Dünya nüfusunun büyük çoğunluğun artık kentlerde yaşamaya evirildiği günümüz dünyasında, savaşların biçimi ve tanımı da değişerek uzun soluklu yıpratma harpleri odaklı düzensiz veya gayrinizamî harpler öne çıkmaktadır. Ne var ki aynı insanoğlu iradesi ile uygulana gelen mezkûr harp çeşidi, farklı zamanlarda yine farklı insanların farklı coğrafyalardaki uygulamalarından başka bir şey değildir. Bu bağlamda gayrinizamî harbin tarihi kökenleri ve geçmiş uygulamalarından edinilen deneyimler, konuya dair bilgi dağarcığımızı zenginleştirebilir. Dünyanın farklı coğrafyalarında uzun süre hükümranlık sürmüş Osmanlı Devleti'nin muhkem askeri yapılanmasına paralel, gayrinizamî harp konusundaki serüvenleri de bahsi geçen tecrübelere şüphesiz bir tuğla parçası koymayı başarmıştır. Ne var ki onun muhtelif coğrafyalarında cereyan eden gayrinizamî harp mücadeleleri ve bu sahadaki kıymetli birikimleri, günümüz akademik yazımlarında belki görmezden gelinerek yahut unutularak kaderine terk edilmiştir. 
Bu noktada kaleme aldığımız çalışmamızda, örnek olay incelemesi kapsamında, Osmanlı fedâ'î zabitân yapılanması ile tezahür eden gayrinizami harp tecrübelerini uygulama zorunluluğu duyduğu Trablusgarp Harbi'ni (1911-1912) seçtik. Trablusgarp Harbi'nin fedâ'î zabitân teşkilatlanması çerçevesinde gayrinizamî harbe örnek teşkil etmesi, küçük birlik harekâtındaki edinilen tecrübelerin sonraki harplere prova şeklinde tezahürleri ile modern gayrinizamî harp doktrinine katkıları ve dönemin ittihad-ı İslam düşüncesi şeklindeki akademik olarak az değinilmiş problemlerini sorgulamaya çalıştık. Çalışmamız muhteviyatında, Osmanlı Devleti'nin, kadim Türk taktiklerinden Osmanlı uygulamaları ile yoğrulmuş ve günümüze değin kazanılan deneyimler yoluyla inşa edilerek etkileri yansıyarak uzanmış, resmi ya da gayri resmi, kendine has bir gayrinizamî harp doktrinine sahip olduğu tezini savunduk. 
Araştırmamız nihayetinde, gerek modern gayrinizami harp teorisi esaslarında taktik ve tekniklerin bütün halinde ortaya konularak var olan Türkçe literatür eksikliğinin bir nebze azaltılacağı gerekse Trablusgarp Harbi'nde gayrinizami harp görevleri verilen unsurların teşkilatı, personel kaynağı, ikmal-iaşesi ile uyguladığı taktik ve tekniklerin, modern teori çerçevesinde sorgulanması bakımından Trablusgarp Harbi hakkında yapılmış çalışmalara bir yenilik getirileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
War is an effect or a result of human behaviours which are unfortunately everlasting and the prolix of it, can't manage to the other side than utopia. Human being propounds discrepancies and complexes on the property of reaction throughout history. To make out how he/she will respond to the situation is utterly difficult and even imposible on most of the time. On the other side most of the time when they behave and react different responds to the same situations, they can also show usual aproach like during the exploitation of success. On this point we have no choice than to look back to the history and get lessons from there for understanding the adventure of mentioned human beings self control.
On today's world which turns into most of whose population live on the cities now, irregular or unconventional warfare come to the fore as the shape and the name of wars are changed with the focus on long term war of attrition. However, the said kind of war which was executed by the same humang beings mentioned decision, was not a different practice than another human being's behave on a different time and geography. That's why the experiences that have been practised from the past executions of unconventional warfare and its historical roots, may improve our knowledge about the concept. With the parallel of robust Ottoman Empire's army, which ruled on different places of earth for a long time, it's adventure on unconventional war also should manage to put a brick no doubtly to the mentioned practices. However, the practices of unconventional warfare which were executed by Ottomans on different geography and its precious experiences on this field are left to it's fate at todays academic writings by maybe ignoring or forgetting.
At this point on the study that was written up, as part of a case study, we select the War of Tripoli (1911-1912) when they had to practised unconventional warfare with the affect of Ottoman's volunteer officer structure. We tried to query; being for the example of unconventional warfare with the structure of volunteer officer in the War of Tripoli, the dry run affects of experiences which were get from small wars to the next wars with the doctrine of modern unconventional warfare and the academical unaddressed problematiques on the time as the thought for union of Islam.  We defensed on the content of our study the thesis of Ottoman Empire had a doctrine of unconventional war, official or unofficial, which was come from archaic Türk tactics to the Ottoman practices and nowadays with the affects of experiences that were built respectively. 
At the end of our study, we evaluate both to decrease a tiny bit the lack of Turkish literatüre on modern theory of unconventional warfare with putting the tactics and techniques as a whole and to break new grounds on the studies of the War of Tripoli with searching on the structure of the elements who were practised unconventional warfare in the War of Tripoli with the source of crew, fullfilment-food practices and the executed tactics-techniques within the scope of modern theory.