Bulanık analitik hiyerarşi süreci ve bulanık TOPSIS yöntemleri ile motosiklet tipi seçimi
Motorcycle type selection using fuzzy analytic hierarchy process and fuzzy TOPSIS methods
Yazar: ÖMER AYDIN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP FİLİZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / Uygulamalı İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS

Özet:
Bu çalışmada, motosiklet tipi seçiminde karşılaşılan zorlukları aşmak ve kullanıcılar için en ideal motosiklet tipini belirlemek amacıyla Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (FAHP) ve Bulanık İdeal Çözüme Benzerlik Yoluyla Tercih Sıralama (FTOPSIS) yöntemleri ayrı ayrı uygulanarak elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmada, motosiklet kullanıcıları ile motosiklet satıcılarının görüşlerine dayalı olarak, literatür taraması yapılarak ve motosiklet satış sitelerindeki filtreleme seçenekleri gözlemlenerek altı motosiklet tipi (Chopper, Touring, Enduro, Naked, Scooter ve Supersport) ve dört ana kriter (Motor Bloğu, Tasarım, Performans, Maliyet) ile dokuz alt kriter (Motor Hacmi, Motor Gücü, Konfor, Görünüm, Yük Taşıma Kapasitesi, Hız, Güvenlik, Fiyat ve İşletme Maliyeti) belirlenmiştir.

Bu kriterler ve alternatifler, üçgensel bulanık sayılar kullanılarak değerlendirilmiş ve motosiklet tipleri sıralanmıştır. FAHP yönteminde ikili karşılaştırmalarla kriterlerin ağırlıkları belirlenerek her bir kriterin motosiklet tipi seçimi üzerindeki etkisi tespit edilmiştir. FTOPSIS yöntemi kullanılarak ise her bir alternatifin pozitif ve negatif ideal çözümlere olan uzaklıkları hesaplanmış ve bu uzaklıklar doğrultusunda belirlenen kriterlere göre motosiklet tipleri sıralanmıştır. 

Çalışmanın sonuçları, motosiklet satın almak isteyen tüketiciler ile motosiklet pazarında faaliyet gösteren firmalara rehberlik edecek nitelikte olup, motosiklet tipi seçiminde çok kriterli karar verme yöntemlerinin etkinliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study, the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP) and Fuzzy Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (FTOPSIS) methods were applied independently to overcome the challenges faced in motorcycle type selection and to determine the most ideal motorcycle type for users. The results obtained from both methods were then compared. Based on the opinions of motorcycle users and sellers, a literature review was conducted, and filtering options on motorcycle sales websites were observed. As a result, six motorcycle types (Chopper, Touring, Enduro, Naked, Scooter, and Supersport), along with four main criteria (Engine Block, Design, Performance, and Cost) and nine sub-criteria (Engine Volume, Engine Power, Comfort, Appearance, Load Capacity, Speed, Safety, Price, and Operating Cost), were identified.

These criteria and alternatives were evaluated using triangular fuzzy numbers, and the motorcycle types were ranked. In the FAHP method, the weights of the criteria were determined through pairwise comparisons, and the effect of each criterion on motorcycle type selection was identified. In the FTOPSIS method, the distances of each alternative to the positive and negative ideal solutions were calculated, and based on these distances, the motorcycle types were ranked according to the established criteria.

The results of the study aim to guide consumers who wish to purchase motorcycles and firms operating in the motorcycle market, demonstrating the effectiveness of multi-criteria decision-making methods in the motorcycle type selection process.