İlköğretim öğrencilerinin yağış kavramını algılamaları üzerine bir araştırma
A study on the primary school students`perceptions of precipitation concept
Yazar: SEÇİL ALKIŞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. SELMA GÜLEÇ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Meteoroloji = Meteorology

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim öğrencilerinin meteorolojik parametrelerden biri olan yağışkavramını algılamaları incelenmiştir. Genel olarak bulgular, öğrencilerin nem kavramını,bulut kavramını, yağış kavramını ve yağış çeşitlerinin oluşumunu algılamaları olmak üzeredört ana başlık altında incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini, 2004-2005 öğretim yılında Bursa ilinde yer alan toplam beşilköğretim okulundaki 300 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılanölçme araçlarının okullardaki uygulaması Mayıs 2005'te gerçekleştirilmiştir.Bu araştırma kapsamında geliştirilen veri toplama aracı iki ayrı bölüm halindedeğerlendirilmiştir. lk bölümde 25 açık uçlu soru bulunmaktadır. kinci bölümde iseöğrencilerin ?evet?, ?hayır?, ?bilmiyorum? seçeneklerinden birini işaretleyebilecekleri 25 testtipi soru ile 4 boşluk doldurma sorusu yer almaktadır. Verilerin bilgisayara girilmesisürecinde Excel ve SPSS programları kullanılmış ve verilerin analizi SPSS programı ileyapılmıştır. Öğrencilerinin yağış kavramını algılamalarında devlet okulları ve özel okullararasında anlamlı bir fark olup olmadığını tespit etmek amacıyla ikinci bölümündeki verilerkullanılarak T testi yapılmış ve okul türü değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.Araştırmada 25 açık uçlu sorudan elde edilen öğrenci cevapları ise; doğru algılama, sınırlıalgılama, yanlış algılama ve cevapsız kategorileri kullanılarak analiz edilmiştir.Sonuç olarak, öğrencilerin nem kavramıyla ilgili; nemin ne olduğu, su buharının özellikleri,atmosfere karışan suyun kaynağı, sıcaklık nem ilişkisi, nemli ve kuru havanın ağırlığı, nemingünlük ve yıllık sıcaklık farklarındaki etkisi, buharlaşma ve yoğunlaşma konularıyla ilgiliçeşitli yanlış algılamalara sahip oldukları saptanmıştır. Öğrencilerin bulut kavramıyla ilgiliolarak da; bulut ve bulut oluşumu, bulutların bulunduğu yükseklik, sis oluşumu, sis vebulutun oluşumlarındaki fark, bulutların hareket edip etmediği, yağmur bulut ilişkisi gibikonularda çeşitli yanlış algılamalara sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin genelanlamda yağış kavramı, sıcaklık yağış ilişkisi, basınç yağış ilişkisi, şimşek/ yıldırım/ gökgürültüsü ve tüm yağış çeşitlerinin oluşumlarıyla ilgili olarak çeşitli yanlış algılamalara sahipoldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
In the present study, the Primary School students? perception of precipitation concept which is one of the meteorological parameters was investigated. In general, the results were examined under four main topics such as students? perceptions of humidity concept, cloud concept, recipitation concept and formation of precipitation types.The participants of the study were 2004-2005 school year 300 fifth grade students from five different Primary Schools in Bursa. The data used in the study were collected in May, 2005.Data collection instrument developed throughout the study was evaluated as two differentsections. In the first section, there were 25 open-ended questions. In the second section, therewere 25 multiple-choise questions including ?yes?, ?no?, ?I do not know? and four fill-in theblanks questions. Excel and SPSS programmes were used to enter the data into the computerand SPSS programme was used to analyze the data.T-test was administered for the dataobtained from the second section to find out whether there was a significant differencebetween government schools? students and private schools? students perceptions ofprecipitation concept. There was no significant difference between them considering schooltype. The data obtained from 25 open-ended questions were analysed based on the followingcategories; wrong perception, limited perception, wrong perception and unanswered.As a result, it was found out that students had various wrong perceptions regarding humidityconcept; what humidity is, the special features of vapor, the source of the water mixed withatmosphere, the relationship of the heat and humidity, the weight of humid and dry air, theeffect of humidity on the difference between daily and yearly heat and evaporation anddensity. Considering cloud concept, it was pointed out that students had various wrongperceptions about cloud and cloud formation, the height that clouds appear, fog formation, thedifference between cloud and fog formation, whether clouds move or not, cloud-rainrelationship. Moreover, it was found that students had various wrong perceptions aboutoverall precipitation concept, heat-precipitation relationship, pressure-precipitationrelationship, lighting, thunder and all precipitation types formation.