Young Ebeveynlik Ölçeği ve Young Şema Ölçeği bağlamında şema alanlarının yeniden değerlendirilmesi: Bir çoklu özellik çoklu yöntem çalışması
Reassessment of schema domains in the context of Young parenting inventory and Young schema scale: A multi trait multi method analysis
Yazar: ÇAĞLA KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KARAIRMAK TEKDURMAZ ; DR. ALPER HASANOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Ölçekler = Scales ; Şema = Schema ; Şema alanları = Schema domains

Özet:
Bu çalışmada bireylerin algıladıkları ebeveynlik biçimi ve erken dönem uyum bozucu şemaları bağlamında şema alanlarının yeniden gruplandırılması incelenmiştir. Çalışma grubunu 185'i kadın, 151'i erkek olmak üzere 336 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş aralığı 17-63'tür. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu (DBF), Young Şema Ölçeği-Kısa Formu 3 (YŞÖ-KF3) ve Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ) kullanılmıştır. Young Ebeveynlik Ölçeği anne formu, baba formu ve Young Şema Ölçeği olmak üzere üç faktörün şema alanlarına etkisinin incelenmesi amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli'nde Çoklu Özellik Çoklu Yöntem Analizi uygulanmıştır. Ayrıca literatürde genel kabul gören model ile bu çalışmanın verileriyle ortaya konan model karşılaştırılmıştır. Alt boyutları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla Pearson Korelasyonu uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda erken dönem uyumsuz şemaların, anneye dair algılanan ebeveynik biçiminin ve babaya dair algılanan ebeveynlik biçiminin dört şema alanını anlamlı düzeyde açıkladığı bulunmuştur. (1) ayrılma ve reddedilme alanında  kusurluluk, duyguları bastırma, kuşkuculuk, duygusal yoksunluk, kötümserlik, dayanıksızlık, cezalandırıcılık, terk edilme, (2) zedelenmiş özerklik ve kendini ortaya koyma alanında başrısızlık, bağımlılık, yetersiz özdenetim, (3) aşırı tetikte olma alanında kendini feda, boyun eğicilik, iç içe geçme, (4) zedelenmiş sınırlar alanında haklılık, onay arayıcılık, yüksek standartlar şemaları olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the reassesment of schema domains in the context of individuals perceived parenting style and early maladaptive schemas were examined. The study group consists of 336 individuals, 185 women and 151 men. The age range of the participants is 17-63. Demographic Information Form (DIF), The Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-SF3) and Young Parenting Inventory (YPI) were used as data collection tools in the study. Multi Trait Multi Method Analysis was applied in Structural Equation Model to examine the effects of three factors, namely Young Parenting Scale mother form, father form and Young Schema Scale, on schema domains. In addition, the model accepted in the literature and the model that emerged with the data of this study were compared. Pearson Correlation was applied to examine the relationship between sub-dimensions. As a result of the analysis, it was found that early maladaptive schemas, perceived parenting style of the mother and perceived parenting style of the father significantly explained the four schema domains. (1) defectiveness, emotional inhibition, mistrust, emotional deprivation, pessimism, vulnerability, self punitivenes, abandonment in the domain of disconnection and rejection, (2) failure to archieve, dependence, insuficcient self control in the domain of impaired autonomy and performance (3) self sacrifice, subjugation, enmeshment in the domain of excessive responsibility and standards (4) entitiement, approval seeking, unrelenting standards in the domain of impaired limits.