Otizm ve tipik gelişim gösteren çocukların şematik bellek performanslarının incelenmesi
Examination of schematic memory performances of children with autism and typically development
Yazar: SEDA DİRİBAŞ
Danışman: PROF. DR. SELDA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada otizmli ve tipik gelişim gösteren (TGG) çocukların şematik bellek performansları karşılaştırılarak incelenmiştir. Araştırmada katılımcı çocukların şematik bellek performanslarını incelemek amacıyla ilişkili ve ilişkisiz farklı ortam ve nesne fotoğraflarının kullanıldığı deney materyalleri alanyazınla tutarlı olarak hazırlanmıştır. Çalışmaya 48-96 ay aralığında olan 20 otizmli ve 20 TGG'li çocuk katılmıştır. Araştırma da otizmli çocuklar ile TGG'li çocukların sözel olmayan zekâ performansları Renkli Matrisler Raven Zekâ testi kullanılarak eşleştirilmiştir. Araştırma kapsamında otizmli ve TGG'li çocukların dil becerileri, Türkçe Erken Dönem Dil Testi (TEDİL-3) uygulanarak değerlendirilmiştir. Çocukların şematik bellek puanları gruplar arasında karşılaştırılmış ve şematik bellek puanlarının, dil puanları ve sözel olmayan zekâ puanları ile ilişkileri grup içinde incelenmiştir. Araştırma sonuçları gruplar arasında TGG'li çocukların şematik bellek performanslarının otizmli çocuklardan daha yüksek olduğunu göstermiştir. Şematik bellek performansları ayrıntılı incelendiğinde TGG'li çocukların ortam ile ilişkisiz nesneleri, ortam ile ilişkili nesnelere göre daha fazla hatırladıkları görülmüştür. Otizmli çocukların şematik bellek performansları incelendiğinde ortam ile ilişkili ve ilişkisiz nesneleri hatırlamaya yönelik anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırma bulguları tartışılmış, ileri araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
In this study, the schematic memory performances of children with autism and typical development (TD) were compared and examined. In order to examine the schematic memory performances of the participating children in the research, experimental materials in which photographs of different related and unrelated environments and objects were used were prepared in accordance with the literature. Twenty children with autism and 20 children with TD, aged between 48 and 96 months, participated in the study. In the study, non-verbal intelligence performances of children with autism and children with TD were matched using the Colored Matrices Raven Intelligence test. Within the scope of the research, the language skills of children with autism and TD were evaluated by applying the Turkish Early Language Test (TEDİL-3). Children's schematic memory scores were compared between groups, and the relationships between schematic memory scores and language scores and nonverbal intelligence scores were examined within the group. The results of the study showed that the schematic memory performances of children with TD were higher than the children with autism among the groups. When schematic memory performances were examined in detail, it was seen that children with TD remembered objects unrelated to the environment more than objects related to the environment. When the schematic memory performances of children with autism were examined, it was seen that there was no significant difference in remembering objects related to and unrelated to the environment. The research findings were discussed and suggestions for further research were given.