Bazı yerli ve yabancı zeytin çeşitlerinin meyve kalite özelliklerinin ve soğuklama gereksinimlerinin saptanması
Determination of the fruit quality characteristics and chilling requirements of some olive cultivars
Yazar: KAZIM TURGAY GÜNDEŞLİ
Danışman: PROF. DR. AYZİN KÜDEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü zeytin gen kaynağı bahçesindeki Adana Topağı, Ayvalık, Çilli, Domat, Gemlik, Karamürsel Su, Manzanilla, Mavi ve Memecik olmak üzere 9 zeytin çeşidi ve bir özel sektör bahçesinde bulunan Arbequina IRTA-18 zeytin klonuna ait ağaçlar üzerinde yürütülmüştür. Bu araştırmada, denemeye alınan zeytin çeşitlerinde meyve kalite özelliklerinin ve soğuklama gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çeşitlerin soğuklama gereksinimlerinin saptanmasında 1-2 yaşlı dallardan alınan 25 cm uzunluğundaki çelikler materyal olarak kullanılmıştır. Bu zeytin çeşitlerinin soğuklama gereksinimleri standart ve soğuk birimi yöntemlerine göre hesaplanmıştır. Bu hesaplamalarda deneme ağaçlarından Eylül-Nisan ayları arasında alınan çeliklerin kontrollü oda sıcaklığında (21-24C) dinlenmeyi kestiği tarihler kullanılmıştır. Ayrıca, denemeye alınan zeytin çeşitlerinin bazı kalite özellikleri pomolojik analizlerle saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda, Adana Topağı zeytin çeşidi soğuklama gereksinimi en düşük (234 SB ve 346 saat) çeşit olarak bulunmuş olup, Çilli, Mavi, Gemlik ve Ayvalık zeytin çeşitleri tarafından izlenmiştir. Domat zeytin çeşidi soğuklama gereksinimi en yüksek (333 SB ve 552 saat) çeşit olarak saptanmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, üreticileri bölgelere göre zeytin çeşidi seçimi ve bahçe tesisine yönlendirecektir. Ayrıca, bazı zeytinliklerde görülen verimsizliklerin nedenini ortaya koymaya yardımcı olacaktır. Bu verimsiz çeşit ve tiplerin soğuklama gereksinimi bölgeye uygun olan çeşitlerle çevirme aşısı yöntemiyle aşılanması veya yeni kurulacak zeytinliklerin bu fidanlarla tesis edilmesi tavsiye edilebilecektir.

Abstract:
This study was carried out on the trees of Adana Topağı, Ayvalık, Çilli, Domat, Gemlik, Karamürsel Su, Manzanilla, Mavi and Memecik 9 olive cultivars located at the olive germplasm orchard at the Univ. Cukurova, Faculty of Agriculture and on the trees of Arbequina IRTA-18 olive cultivar in a private sector olive orchard.  The aim of this research was to determine the fruit quality characteristics and the chilling requirements of the experimented olive cultivars. The shoots of 1-2 years old, 25 cm length were used as plant material to calculate the chilling requirements. The chilling requirements were calculated according to the standard and chill unit methods. In these calculations, dormancy breaking dates of the shoots kept under controlled conditions (21-24C) between September and April were used. Also, the fruit quality characteristics of the experimented olive cultivars were determined by pomological analysis. 
As a result, Adana Topağı olive cultivar was found to be the lowest chilling requiring cultivar (247 CU and 346 hours) and it was followed by Çilli, Mavi, Gemlik and Ayvalık. Domat olive cultivar was found to be the highest chilling requiring cultivar (333 CU and 552 hours). These results will lead growers to select and arrange olive orchards according to the regions. Also, it will help to put the reasons of the unproductivity. It could be recommended to do top working on unfruitful olive trees with the suitable chilling requiring cultivars adaptable to the region and also built up new plantations with the suitable olive cultivars.