Tarsus araplarının sözlü edebiyatı
Oral literature of tarsus arabs
Yazar: YUSUF ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. MUSA ALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Aleviler = Alawis ; Araplar = Arabs ; Arapça = Arabic ; Efsaneler = Mythologies ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk hikayeleri = Folk tales ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Sözlü edebiyat = Oral literature

Özet:
"Tarsus Araplarının Sözlü Edebiyatı" adlı bu araştırmada Tarsus Arap Alevilerinin Arapça sözlü edebiyat geleneği ve bu geleneği oluşturan mensur, manzum ve manzum-mensur türlerin derlenip incelenmesi ve tespit edilen Arapça sözlü edebiyat ürünlerinin genel Arap halk edebiyatı geleneği içerisindeki yerinin benzerlik ve farklılıklar bakımından karşılaştırmalı değerlendirilmesi konu edilmiştir. Bu sayede halk kültürü içerisinde nesiller boyu varlığını koruyan Arapça sözlü edebiyat ürünlerini araştırma alanından derlemek, tasnif etmek, incelemek, değerlendirmek ve kayıt altına almak suretiyle bu ürünlerin yaşatılması amaçlanmıştır. Araştırma malzemesinin derlenmesi sırasında alan araştırma metodu ve bu metot dâhilinde gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır.
Yapı itibariyle Suriye-Lazkiye bölgesinin Arapçasını kullanan Tarsus Arap Alevilerinde Arapça, çeşitli nedenlerle gündelik hayatta etkisini yitirmiş, adeta elli yaş üzeri kişilerin kullandığı bir dil haline gelmiştir. Böyle devam ettiği sürece yakın gelecekte dil ölümünün gerçekleşmesi kaçınılmazdır. Bununla birlikte Tarsus Arap Alevileri nesilden nesile sözlü olarak aktardıkları Arapça sözlü edebiyat ürünlerinin -çoğu unutulsa da- bir kısmını muhafaza edebilmişlerdir. Özellikle ölüm ve evlilik gibi toplumun sıkça karşılaştığı durumlara dair ürettiği sözlü edebiyatın diğer sözlü edebiyat türlerine göre daha yaygın ve varyantlarıyla birlikte sayılarının daha fazla olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca Arapça sözlü edebiyat ürünlerinde kullanılan dilin, günlük hayatta kullanılan dilin aksine daha az Türkçe sözvarlığı unsuru barındırdığı ve sözlü edebiyat ürünlerinin genel olarak Arap halk edebiyatının kendine özgü yapısını muhafaza ettiği görülmüştür.

Abstract:
In this study titled "Oral Literature of Tarsus Arabs", the Arabic oral literature tradition of Tarsus Arab Alawis and the compilation and analysis of the prose, verse and verse-prose genres that make up this tradition, and the comparative analysis of the place of the Arabic oral literature products in the general Arab folk literature tradition in terms of similarities and differences, it has been investigated. In this way, it is aimed to keep alive Arabic oral literature products, which have preserved their existence for generations in folk culture, by compiling, classifying, analyzing, evaluating and recording from the research field. During the compilation of the research material, the field research method and observation and interview techniques within this method were used.
Arabic in Tarsus Arab Alawis who use Arabic from the Syrian-Latakia region, it has lost its effect in daily life for various reasons and it has become a language used by people over the age of fifty. As long as it continues like this, it is inevitable that language death will occur in the near future. However, Tarsus Arab Alawis have preserved some of the Arabic oral literature products that they verbally transmitted from generation to generation, although most of it is forgotten. It was understood that the oral literature produced about the practices frequently encountered by the society such as death and marriage is more common than other types of oral literature and its number is higher with its variants. In addition, it has been observed that the language used in oral literature products contains less Turkish vocabulary element than the language used in daily life, and oral literature products generally preserve the unique structure of Arabic folk literature.