Öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin kimyasal gösterimler arası geçiş yapma yeterlikleri: Bir ölçek uyarlama çalışması
Pre-service and inservice teachers translation competencies chemical representations: An instrument adaptation study
Yazar: SERHAT KAPUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BERİL YILMAZ SENEM ; DOÇ. DR. BETÜL DEMİRDÖĞEN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kimya = Chemistry ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Kimyasal gösterimler = Chemical representations ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yüksek lisans tez çalışmasının amacı kimyada kullanılan farklı gösterimler arası bağlantı kurma
ve geçiş yapma yeterliklerini ölçen uluslararası alan yazında var olan (Gkitzia, Salta, ve
Tzougraki, 2020) ve orijinal adı "Competencies In Translating Between Different Types Of
Chemical Repsentations" olan çoktan seçmeli ölçeği Türkçe 'ye uyarlamak ve "Kimyasal
Gösterimler Arası Geçiş Yapma Yeterlikleri Ölçeği" adıyla ülkemizde fen alanındaki (fen
bilgisi eğitimi, kimya eğitimi ve temel eğitim) öğretmen adayları ve öğretmenlerin kimyasal
gösterimler arası geçiş yapma yeterliliklerini hangi düzeyde olduğunu belirlemektir.
Araştırmanın ilk amacı için ölçek uyarlama araştırmaları için önerilen aşamalar takip edilmiştir.
İkinci amaç için ise nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin kullanılması tercih
edilmiştir. Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun ya da kolay ulaşılabilir
örnekleme yöntemi ile seçilen 366 (35 öğretmen ve 313 öğretmen adayı) kişi araştırmaya
katılmıştır.
Elde edilen verilerin güvenirlik ve geçerliği SPSS 28.0 ve Mplus 7.0 programları kullanılarak
analiz edilmiştir. Güvenirlik, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri dikkate alındığında 7
maddeden oluşan ölçekten elde edilen verilerin iki faktörlü yapıyı desteklediği belirlenmiştir.
Faktörler maddelerin kimya konuları içeriğine bağlı olarak saf madde ve karışım olarak
isimlendirilmiştir. Geçiş yapma yeterlikleri açısından katılımcıların elementler ve bileşikler
(moleküler ve iyonik) için tanecik-makroskobik, sembolik-tanecik, tanecik-sembolik ve
makroskobik-tanecik geçişlerinde zorluk yaşamazken karışımlar için tanecik-makroskobik ve
tanecik-sembolik, moleküler bileşikler için tanecik-sembolik ve iyonik bileşikler için sembolik-
tanecik geçişlerinde zorluk yaşadıkları belirlenmiştir. Ek olarak gösterimler arası geçiş yapma
açısından öğretmenlerin öğretmen adaylarından ve öğretim alanı fen olan katılımcıların öğretim
alanı temel eğitim olanlara göre daha yeterli oldukları belirlenmiştir. Araştırmanın
bulgularından yola çıkarak kimya eğitimi araştırmacılarına ve öğretmen eğitimcilerine ve kitap
yazarlarına çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of the master's thesis study is Turkish adaptation of a multiple-choice instrument,
originally called "Competencies In Translating Between Different Types Of Chemical
Repsentations" (Gkitzia, Salta, ve Tzougraki, 2020) and to determine pre- and in-service
chemistry, science, and primary teachers' competencies in translating between different types
of chemical repsentations. For the first purpose of the study, the steps recommended for test
adaptation studies were followed while survey model, one of the quantitative research methods,
was used for the second aim. 366 participants (35 teachers and 313 teacher candidates) were
selected by convenient sampling method, which is one of the non-random sampling methods.
The reliability and validity of the obtained data were analyzed using SPSS 28.0 and Mplus 7.0
programs. Considering the reliability analysis, explanatory factor analysis and confirmatory
factor analysis, it was determined that the data obtained from the 7-item test supported the two-
factor structure. Factors are named as pure substance and mixture depending on the chemistry content of items. In terms of competencies, the participants did not have difficulty in
translatingbetween submicroscopic-macroscopic, symbolic- submicroscopic, submicroscopic-
symbolic and macroscopic-submicroscopic for elements and compounds (molecular and ionic).
However, participants had difficulty in translating between submicroscopic-macroscopic and
submicroscopic-symbolic for mixtures, submicroscopic-symbolic for molecular compounds,
and symbolic-submicroscopic for ionic fcompounds. In addition, it was determined that the in-
service teachers and the participants who teaches science were more competent than those
whose teaching area was primary education. Based on the findings of the study,
recommdendation and implications were provided for teacher educators and chemistry
education researchers.