Yeraltı suyu araştırmalarında jeofizik özdirenç yönteminin uygulanması: Sultan sazlığı-Develi bölgesi örneği
Implementation of geophysical resistivity method in groundwater investigations: Case of Sultan Sazliği-Develi region
Yazar: ZOHREH GHARAKHANI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KAYA ; PROF. DR. ÇAĞLAYAN BALKAYA
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Bilimler ve Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Mühendislik jeofiziği = Engineering geophysics ; Sultan sazlığı = Sultan marshy

Özet:
Yeraltı suyu çalışmalarında jeofizik yöntemlerin kullanılmasının ana nedeni, yeraltı suyunu taşıyan jeolojik yapının (akifer) derinliği ve kalınlığı belirleyerek gereksiz su sondajını engellemek ve yeraltı suyu üretimiyle ilişkili sondaj maliyetini düşürmektir. Jeofizik yöntemler, genellikle zamandan ve maliyetten tasarruf sağladıkları için yeraltı suyu araştırmalarında başarıyla kullanılmıştır. 
Bu tez çalışmasında Develi Kapalı Havzası (Kayseri)'nda yer alan Sultan Sazlığı Sulak Alanı'nda yeraltı suların jeofizik özdirenç yöntemi ile araştırılmış ve bu bağlamda Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından 2009 yılında düşey elektrik sondajı (DES) tekniğiyle 98 noktada ölçü alınmıştır. Bu tez çalışmasında ilk önce DSİ tarafından ölçülen veriler bir boyutlu yer (1-B) varsayılarak IPI2win programı kullanarak ters çözümü yapılmıştır. Daha sonra 1-B profiller üzerine denk gelen DES verilerine iki boyutlu (2-B) ters çözümü yapılmıştır. Bu tez çalışmasında Uchida ve Murakami (1990) ve Ulugergerli (2017) şeklinde iki algoritma kullanılarak ters çözüm sonuçları elde edilmiştir. 
Elde edilen sonuçlar, su içeren yeraltı yapılarının haritalanmasının yanı sıra, bölgedeki örtülü fayların izlerini ve yeraltındaki biçimlerini görüntülemeye de yardımcı olmuştur. Sultan Sazlığı sulak alanındaki bu uygulama ile araştırma alanın hem jeoloji hem de hidrojeolojik yapısına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Main reason for using geophysical methods in groundwater studies is to prevent unnecessary water drilling by determining depth and thickness of geological structure (aquifer) which holds groundwater, and to reduce the drilling cost related to groundwater production. Geophysical methods have been used successfully in groundwater investigations since they economized from time and cost, in general. In this context, also in our country, geophysical investigations for ground water exploration purpose which started with DSI (State Hydraulic Works) have lately accelerated by contributions of universities and private institutions, as well. 
In this thesis study, ground water in wetland area of Sultan Sazlığı where is located in Develi Closed Basin was investigated through geophysical resistivity method and in this context, measurements were made at 98 points by DSI via technique of vertical electrical sounding (drilling) in 2009. In the study, firstly, we evaluated inversion of data measured by DSI, as 1-D through IPI2win programme, on seven profiles. Later, same profiles were applied to 1-D DES data via 2-D inversion technique, 2-D inversion of each profile was obtained. In this study, Uchida and Murakami (1990) and Ulugergerli (2017) two algorithm was used and 2-D inversion technique datas were obtained. 
In inversion, 2-D inversion algorithm based on least squares method was used. With this application/implementation, we tried to make 2-D contribution to both geological and hydrogeological structure of research (investigation) field in wetland area of Sultan Sazlığı.