Paslanmaz sac malzemelerin sıvama parametrelerinin belirlenmesi
Determination of spinning parameters in stainless sheet materials
Yazar: MEHMET DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. ZAFER TEKİNER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education

Özet:
Sıvama sürecinin yüzyıllardır biliniyor olmasına rağmen, süreç tasarımı hâlâ deneme yanılma yöntemini kullanan tecrübeli sıvama operatörlerine bağlı olarak yürümektedir. Ürünlerde yüksek ölçü hassasiyetinin elde edilmesi ve malzeme hatalarının önlenmesi konusunda hâlâ aşılamamış güçlükler bulunmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde, deneysel yöntem kullanılarak paslanmaz sac malzemelerde sıvama parametreleri incelenmiştir. Deneysel çalışmada 1, 1,5 ve 2 mm'lik sac malzeme et kalınlığı ve 200 mm çapı olan AISI 304L paslanmaz sac malzeme kullanılmıştır. Her bir sac malzeme et kalınlığı için 3 farklı devir hızı ve 4 farklı ilerleme hızı belirlenmiş ve toplamda 40 adet deney yapılmıştır. Yapılan bu deneylerde sac malzeme et kalınlık değişimi, geri esneme miktarı, kırışıklık hataları ve parçanın finiş yüzey kalitesi sonuç parametreleri incelenmiştir.
Deneysel çalışmaya göre ilerleme oranı ve sac malzeme et kalınlığı sıvanabilirliği etkileyen en önemli parametre olduğu belirlenmiştir. İlerleme oranı değişikliklerinin, sac malzeme et kalınlık değişimi, sıvanabilirlik, finiş yüzey kalitesi ve geri esneme üzerinde önemli etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Düşük ilerleme hızı ve yüksek devir sayısı sacda daha iyi bir finiş yüzey kalitesi ortaya çıkarmış ancak sacın et kalınlığında incelmeye yol açmıştır. Yüksek ilerleme hızı ve düşük devir sayısında ise geri esneme meydana gelmiştir. Sac kalınlığı inceldikçe sıvanabilirlik artmış ancak geri esneme de artmıştır. Sac malzeme et kalınlığı arttığında ise tam tersi durum meydana gelmiştir. Bu tez çalışması, sıvama süreçlerinde uygun parametrelerin belirlenmesini ve kullanılmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Although the metal spinning process has been known for centuries, the designing of the process is still being carried out by experienced spinning operators who use the method of trial and error. There are still some persisting problems in attaining high measurement precision in products and in preventing the material failures. In the present postgraduate thesis, the metal spinning parameters in stainless metal sheet material were investigated by using experimental method. In the experimental study, AISI 304L stainless sheet materials with wall thicknesses of 1, 1.5 and 2 mm, and with a diameter of 200 mm were used. Three different spinning rates and four different feed rates were determined for each sheet material wall thickness, and a total of 40 experiments were carried out. In these experiments, the final parameters of wall thickness variation, amount of back stretching, wrinkling failures and the finish surface quality of the parts were examined.
Based on the experimental study, the feed ratio and the sheet material wall thickness were determined to be the most important parameters affecting the spinnability. The variations in the feed ratios were found to have a significant effect on the variations in the sheet material wall thickness, spinnability, the quality of the finish surface, and the back stretching. Low feed rate and high number of spinning resulted in a better finish on the sheet, but also caused thinning in the wall thickness in the sheet. On the other hand, high feed rate and low number of spinning resulted in back stretching. Depending on the decrease in the sheet thickness, spinnability increased, but back stretching also increased. On the other hand, increasing sheet wall thickness resulted in just the opposite. The present thesis will help to the determination and use of the suitable parameters in spinning processes.