Koyun ayak hastalıklarında mera öncesi ve sonrası kullanılan ayak banyolarının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of foot baths used before and after pasture in sheep foot diseases
Yazar: RAZİYE FİLİZ AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. VEDAT BARAN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Koyun yetiştiriciliğinde ayak hastalıklarına oldukça sık rastlanmaktadır. Ayak hastalıklarının en önemli belirtisi çeşitli derecelerde şekillenebilen topallıktır. Topallık herhangi bir ayak hastalığının belirtisi olarak ortaya çıkmaktadır. Ayak hastalıkları tedavi edilmediği durumlarda enfeksiyöz etkenlerin de etkisi ile sistemik hastalıkların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Koyunlar sürü olarak değerlendirildikleri için hastalıklara bağlı kayıplar yetiştiriciler tarafından yeteri kadar önemsenmemektedir. Kullanılan antibiyotikler, ayak banyoları, aşılama çalışmaları, koruma kontrol seçenekleri ve Veteriner Hekim masrafları gereksiz olarak düşünülmektedir. Bu çalışmada koyunlarda şekillenen ayak hastalıklarının tespiti, nedenleri ve kullanılan ayak banyolarının ne derece etkili olduğunun değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla ayak banyolarında iki farklı dezenfektan kullanılarak ayak hastalıklarında hem tedavi hem de koruma kontrol amaçlı değerlendirilmiştir. Ayak banyolarında kullanılan dezenfektanların etki mekanizmaları mera öncesi ve sonrası dönemde ırk, yaş, cinsiyet, topallayan ayaklar ve günlere göre topallama derecelerindeki değişimler belirlenmiştir. Hastalık ve topallama belirtisi göstermeyen hayvanlarda da ayak banyolarının koruyucu etkisi belirlenmiştir. Yapılan çalışmada bakım ve barınma koşullarının iyi olmadığı, koruma amaçlı herhangi bir uygulamanın yapılmadığı ve iklim koşullarının ayak hastalıklarının oluşumunda etkili olduğu tespit edilmiştir. Akkaraman ırkının Merinos ırkına oranla ayak hastalıklarına daha dayanıklı olduğu, ayak banyolarında kullanılan dezenfektanlardan %10 ZnSO4'ın tedavi amaçlı etkisinin az fakat koruyucu etkisinin fazla olduğu, tırnak bakım ürününün (Dragonhyde Dust) hem tedavi edici hem de koruyucu etkisinin fazla olduğu gruplar ve kontrol grubu ile yapılan karşılaştırma sonucunda belirlenmiştir. Ayak banyosu uygulamasından önce ve sonra alınan numuneler mikrobiyolojik açıdan değerlendirilmiş ve ayak hastalıklarına neden olan enfeksiyöz etkenler belirlenmiştir. Yapılan çalışma bu sonuçların tespiti ve ayak banyolarının etkinliğinin belirlenmesi açısından gelecek çalışmalara önemli bir referans olma niteliği de taşımaktadır.

Anahtar Sözcükler: Ayak banyoları, Çinko sülfat, Dragohyde dust, Koyun, Mera

Abstract:
Foot diseases are quite common in sheep farming. The most important symptom of foot diseases is lameness, which can occur in various degrees. Lameness occurs as a symptom of any foot disease. If foot diseases are not treated, they pave the way for the formation of systemic diseases with the influence of infectious factors. Since sheep are considered as flocks, losses due to diseases are not taken into consideration by breeders. The antibiotics used, foot baths, vaccination studies, protection control options and veterinary expenses are considered unnecessary. This study aims to detect foot diseases in sheep, their causes, and to evaluate how effective the foot baths used are. For this purpose, two different disinfectants were used in foot baths and evaluated for both treatment and protection control purposes in foot diseases. The effect mechanisms of the disinfectants used in foot baths were determined before and after the pasture, changes in the degree of lameness according to race, age, gender, limping feet and days. The protective effect of foot baths has also been determined in animals that do not show signs of disease or lameness. In the study, it was determined that the care and shelter conditions were not good, no protective practices were carried out, and climatic conditions were effective in the formation of foot diseases. The Akkaraman breed is more resistant to foot diseases than the Merino breed, 10% ZnSO4, one of the disinfectants used in foot baths, has a low therapeutic effect but a high protective effect, the nail care product (Dragonhyde Dust) has both a therapeutic and protective effect and the control group. It was determined as a result of the comparison with . Samples taken before and after foot bath application were evaluated microbiologically and infectious factors causing foot diseases were determined. The study conducted is also an important reference for future studies in terms of determining these results and determining the effectiveness of foot baths.

Keywords: Foot baths, Zinc sulphate, Dragohyde dust, Sheep, Pasture