Hemofili hastalarında alt ekstremite eklem artropatisinde manuel tedavinin etkinliği
Effectiveness of manual theraphy on lower extremity jointarthropathy in patients with hemophilia
Yazar: NECATİ MUHAMMED TAT
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Hematoloji = Hematology
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Artropati = Arthropathy ; Artroplasti = Arthroplasty ; Eklemler = Joints ; Hemofili = Hemophilia ; Manuel terapi = Manuel theraphy

Özet:
Bu çalışmanın amacı alt ekstremite eklem artropatisi olan hemofili hastalarında ev egzersiz programına ek olarak uygulanan manuel tedavinin hemofili fonksiyonel bağımsızlık düzeyi, eklem sağlığı,kinezyofobi, fonksiyonel düzey, eklem hareket açıklığı, kas kuvveti ve ağrı düzeyine olan
etkilerini araştırmaktır. Çalışmaya alt ekstremite eklemlerinden en az birinde artropati
gelişmiş ve yaşları 18-30 arasında değişen 17 ağır tip hemofilik erkek dahil edilmiştir.
Bireyler randomizasyon yöntemiyle Ev Egzersiz Grubu (EEG) ve Manuel Tedavi Grubu
(MTG) olmak üzere 2'ye ayrılmıştır. EEG egzersiz programını evde uygularken, MTG aynı
ev egzersiz programına ek olarak haftada 3 gün ve günde 1 saat aynı fizyoterapist tarafından
manuel tedavi uygulanmıştır. Her iki grup toplam 5 hafta süreyle takip edilmiş ve tedavi
öncesi yapılan değerlendirmeler tedavi sonrasında tekrarlanmıştır. Her iki gruptaki
hemofiliklerin eklem sağlığı Hemofili Eklem Sağlığı Skorlaması (HESS) ile, kinezyofobileri
Tampa Kinezyofobi Ölçeği ile, fonksiyonellikleri Hemofili Fonksiyonel Bağımsızlık Skoru
(HFBS) ile değerlendirilmiştir. Fonksiyonel düzey için ayrıca Fonksiyonel Uzanma, Zamanlı
Kalk Yürü ve 5 Defa Otur-Kalk testleri kullanılmıştır. Eklem hareket açıklığı gonyometre
ile, kas kuvveti dijital dinamometre ile, ağrı düzeyi Vizüel Analog Skalası (VAS) ile
değerlendirilmiştir. Her iki grupta eklem içi kanama sayılarında azalma görülmüştür. Tedavi
sonrası MTG'de eklem hareket açıklığı, kas kuvveti, aktivite VAS, HESS ve HFBS'de
anlamlı gelişmeler bulunmuştur (p˂0,05). Tedavi sonrası ayrıca, her iki grupta Fonksiyonel
Uzanma ve 5 Defa Otur-Kalk testlerinin sonuçlarında anlamlı gelişmeler bulunurken
(p˂0,05), Zamanlı Kalk Yürü Testi ve Tampa Kinezyofobi Ölçek sonuçlarında herhangi bir
değişiklik olmamıştır (p>0,05). Gruplar arası karşılaştırmada, HESS-indeks eklem ve total
HESS'de, Fonksiyonel Uzanma Testi'nde, Aktivite VAS'ında, diz ekstansiyon hareket
açıklığında ve ayak bileği dorsi ve plantar fleksörlerinin kas kuvvetinde MTG lehine anlamlı
farklar bulunmuştur (p˂0,05). HFBS, Tampa Kinezyofobi Ölçeği'nde, 5 Defa Otur-Kalk ve
Zamanlı Kalk Yürü testlerinde, İstirihat VAS, diz fleksiyon hareket açıklığında, diz
ekstansör ve fleksör kas kuvvetinde ise gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır
(p>0,05). Çalışmanın sonucunda alt ekstremite artropatili hemofiliklere uygulanan manuel
tedavinin özellikle eklem sağlığı, diz ekstansiyon eklem hareket açıklığı, aktivite VAS'ı,
ayak bileği kas kuvveti ve fonksiyonel düzeyin geliştirilmesinde etkili olduğu gösterilmiştir.
Bu sonuçlara göre hemofilik artropatili hastaların fizyoterapi ve rehabilitasyon programı
içerisinde genelde çok kullanılmayan manuel tedavinin özel bir öneme sahip olduğu ve bu
nedenle fizyoterapi ve rehabilitasyonda kullanılmasının gerekliliği ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of manual therapy in addition to home
exercise program on hemophilia functional independence level, joint health, kinesiophobia,
functional level, range of motion, muscle strength and pain level in hemophilic individuals
with lower extremity joint arthropathy. Hemophilic arthropathy was developed in at least one
of the lower extremity joints and aged between 18-30 years 17 severe type hemophilic men
were participated in the study. The participants were divided into two groups as Home
Exercise Group (HEG) and Manual Therapy Group (MTG) by randomization method. While
the HEG was performed the exercise program at home, in addition to the same HEG manual
therapy were applied to the MTG by the same physiotherapist 3 days a week for 1 hour. Both
groups were followed for a total of 5 weeks and pre-treatment evaluations were repeated
post-treatment. The joint health of the hemophilics in both groups were evaluated with
Hemophilia Joint Health Score (HJHS), their kinesiophobia level were evaluated with
Tampa Kinesophobia Scale, their functionality with the Functional Independence Score in
Hemophilia (FISH). In addition, Functional Reach, Timed Up and Go and 5 Times Sit-to-
Stand tests were used for functional level. The range of motion was evaluated with a
goniometer, muscle strength was measured with a digital dynamometer and pain level was
assessed with a Visual Analogue Scale (VAS). Number of hemarthrosis decreased in both
groups. Significant improvements in range of motion, muscle strength, activity VAS, HJHS
and FISH were found in the MTG after treatment (p˂0.05). There was also significant
improvement in Functional Reach and 5 Times Sit-to-Stand tests results in both groups
(p˂0.05), while there was no change in Timed Up and Go Test and Tampa Kinesiophobia
Scale results (p>0.05). In the comparison between the groups, significant differences were
found in favor of the MTG in the HJHS-index joint and total HJHS, Functional Reach Test,
Activity VAS, knee extension range of motion, and muscle strength of ankle dorsi and
plantar flexors (p˂0.05). No significant difference was found between the groups in FISH,
Tampa Kinesophobia Scale, Timed Up and Go and 5 Times Sit-to-Stand tests, resting VAS,
knee flexion range of motion and knee extensor and flexor muscle strength (p>0.05). As a
result of the study, it was shown that manual therapy applied to patients with hemophilic
arthropathy was especially effective in improving joint health, knee extension range of
motion, activity VAS, ankle muscle strength and functional level. According to these results,
manual therapy which is not commonly used in the physiotherapy and rehabilitation program
of the patients with hemophilic arthropathy has a special importance and therefore it is
necessary to use it in the physiotheraphy and rehabilitation of the hemophilics.