Sosyal bilgiler dersinde aile katılımına dayalı etkinliklerden yararlanma: Bir eylem araştırması
Using family involvement activities in the social studies course: An action research study
Yazar: HATİCE TÜRE
Danışman: PROF. DR. HANDAN DEVECİ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Etkinlik = Efficiency ; Eylem araştırması = Action research ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Sosyal bilgiler dersi bireyleri toplumsal yaşama hazırlama işlevine sahip olduğu için bu derste toplumsal kaynaklardan yararlanmak önemli görülmektedir. Aile sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin yaşamlarını sınıf ortamına taşımada yararlanılabilecek önemli bir toplumsal kaynaktır. Bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler dersine aile katılımının nasıl sağlanabileceğini ve aile katılımlı etkinliklerle işlenen sosyal bilgiler dersine ilişkin öğrenci, aile ve öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseni benimsenmiştir. Araştırma 2016-2017 öğretim yılı güz döneminde bir Devlet Ortaokulu'nun 5. sınıf şubelerinin birinde öğrenim gören öğrenciler, bu öğrencilerin aileleri ve sosyal bilgiler öğretmeninin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri kişisel bilgi formu, yarı-yapılandırılmış görüşmeler, odak grup görüşmeleri, gözlemler, öğrenci anekdot defterleri, aile iş birliği defterleri, araştırmacı günlüğü ve geçerlik komitesi ses kayıtları aracılığıyla toplanmıştır. Veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler dersinin evde, okulda ve okul dışında çeşitli aile katılımlı etkinlikler ile işlenmesinin olanaklı olduğu görülmüştür. Sosyal bilgiler dersinde evde gerçekleştirilen aile katılımlı etkinliklerin aile-çocuk ilişkilerinin güçlenmesini, okulda öğrenilenlerin tekrarını ve aile üyelerinin birlikte iyi zaman geçirmesini sağladığı ortaya çıkmıştır. Sosyal bilgiler dersinde okulda ve okul dışında gerçekleştirilen aile katılımlı etkinliklerin aile-öğrenci-öğretmen ilişkilerinin güçlenmesini, ailelerin sınıf ortamını görmesini ve çocuklarının arkadaşlarını tanımasını sağladığı ortaya çıkmıştır. Araştırma sonunda, sonuçlara dayalı olarak uygulamaya ve araştırmaya yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Since social studies is a course that has the function of preparing individuals to social life, making use of social resources is regarded as important in this course. In this respect, the family is a significant social resource that can be used to bring students' lives into the classroom atmosphere. The aim of this study is to investigate how family involvement can be achieved in the social studies course, and reveal the views of students, parents and teachers on social studies classes that are delivered through family-involved activities. Action research design, a qualitative research method, was adopted in the study. The study was carried out with fifth grade students students who are studying at one of the 5th grade branches of a State Middle School, their parents and social studies teacher in the fall semester of the 2016-2017 school year. The data were gathered by means of the student information form, semi-structured interviews, focus-group interviews, observations, students' anecdote books, family collaboration books, researcher diary and recordings of the validity committee meetings. These data were analysed through descriptive analysis. The findings showed that it was possible to cover social studies subjects with family-involved activities at home, at school and outside the school. The family-involved activities carried out at home for the social studies course ensured the strengthening of the relationship between parents and children, the revision of what they learn at school, and that family members spend quality time together. The activities that are conducted at school and outside the school in the scope of the social studies course were reported to promote the relationships between parents, students and teachers, enable the parents to see the classroom environment, and let the children get to know their friends. At the end of the research, various suggestions were presented.