2003 sonrası Irak'ta etnisite-mezhep ilişkisi: Türkmenler örneği
Ethnicity-sect relationship in Iraq after 2003: The Turkmen case
Yazar: BİLGAY DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YAŞLI
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu doktora tezi, 2003 Amerika Birleşik Devletleri (ABD) işgali sonrası Irak'ta yaşanan siyasi ve sosyal dönüşümün, özellikle Türkmen topluluğu üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemektedir. Tez, Irak'taki etnik, dini ve siyasi dinamiklerin, Türkmenlerin ulusal bütünlüklerini ve kimliklerini nasıl etkilediğini ve bu süreçte Türkmenlerin karşılaştığı fırsatlar ve zorlukları ele almaktadır. Tezin ana argümanı, Türkmenlerin 2003 sonrası Irak'ta etnik ve mezhepsel kimlikleri arasında bir denge kurmaya çalıştığı ve bu süreçte farklı siyasi ve sosyal stratejiler geliştirdiği üzerine odaklanmaktadır. Tez, etnik Türkmen kimliğinin, mezhepsel farklılıklarla çatışmadığı, aksine Türkmen toplumunun siyasi tercihlerini etnik ve mezhep ikileminin ötesine taşıdığını ortaya koymaktadır. Tezde, Most ve Starr tarafından geliştirilen "Fırsat ve İsteklilik Ön Kuramsal Çerçevesi"ni kullanarak, Türkmenlerin fırsatları değerlendirme konusunda farklılaşan istekliliklerini ve bu durumun Türkmenlerin ulusal kimlik ve mezhepsel aidiyet arasındaki uyumu nasıl açıklayabileceği analiz edilmektedir. Bu noktada tezde Irak'taki politik ve sosyal durumun, Türkmenler için hem fırsatlar hem de zorluklar sunduğu ve bu zorlukların Türkmenlerin etnik, mezhepsel ve siyasi duruşlarını nasıl şekillendirdiği detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Türkmenlerin, Irak'taki siyasi ve sosyal değişimler karşısında pragmatik ve rasyonel yaklaşımlar benimseyerek, mezhepsel aidiyeti bir araç olarak kullanarak ulusal kimliklerini muhafaza etmeyi başardığı vurgulanmaktadır. Bu çalışma, etnik ve mezhepsel kimliklerin etkileşimi ve bu etkileşimin ulusal kimlik üzerindeki rolü üzerine gelecek araştırmalar için yeni bir perspektif sunmaya çalışmaktadır.

ANAHTAR KELİMELER: Irak, Türkmenler, Etniste, Mezhep, Fırsat ve İsteklilik

Abstract:
This doctoral thesis delves into the political and social transformation in Iraq following the United States (US) invasion in 2003, with a particular focus on its impact on the Turkmen community. It addresses how the ethnic, religious, and political dynamics in Iraq have influenced the Turkmen's national unity and identity, as well as the opportunities and challenges they have encountered during this period. The thesis' central argument revolves around the Turkmen's efforts to strike a balance between their ethnic and sectarian identities post-2003 in Iraq, developing various political and social strategies in this process. It reveals that the ethnic Turkmen identity does not conflict with sectarian differences; rather, it transcends the ethnic and sectarian dichotomy in shaping the community's political choices. Utilizing the "Opportunity and Willingness Preliminary Theoretical Framework" developed by Most and Starr, the thesis analyzes the varying degrees of willingness among the Turkmen to exploit opportunities and how this reflects the harmony between their national identity and sectarian affiliation. It thoroughly examines how the political and social circumstances in Iraq present both opportunities and challenges for the Turkmen, shaping their ethnic, sectarian, and political stances. The thesis underscores that the Turkmen, facing political and social changes in Iraq, have adopted pragmatic and rational approaches, using sectarian affiliation as a tool to preserve their national identity. This study aims to offer a new perspective for future research on the interaction between ethnic and sectarian identities and their role in shaping national identity.

KEYWORDS: Iraq, Turkmen, Etnicity, Sect, Opportunity and Willigness