İklim değişimi senaryolarına göre peyzaj tasarımında kullanılan fabaceae familyasına ait bazı odunsu türlerin günümüz ve gelecekteki yayılış alanlarının tahmini
Prediction of the current and future distribution of some woody species of fabeceae family used in landscape design under the climate change scenarious
Yazar: ALMİRA UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KAMİL ÖRÜCÜ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Makine öğrenme tekniği kullanılarak türlerin güncel ve gelecek yayılış alanlarını modellemek günümüzde önemli çalışmalardan biri haline gelmiştir. Ülkemize ait ve Peyzaj Mimarlığı meslek disiplininin en önemli tasarım elemanı olan bitkisel materyalin iklim değişikliğinden nasıl etkileneceğinin analiz edilmesi, bu türlerin bitkilendirme çalışmalarında gelecek kullanımının planlanabilmesi için büyük önem taşımaktadır. Türlerin var olduğu alanları ifade eden noktasal veriler ve bu alanlara ait sayısal biyoiklim verileri kullanılarak oluşturulmuş katmanlar sayesinde farklı iklim senaryolarına göre türün günümüz ve gelecekteki potansiyel yayılış alanları MaxEnt programı ile belirlenebilmektedir. Bu kapsamda tez çalışması 2 ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Fabaceae (Baklagiller) familyası'ndan peyzaj tasarımı çalışmalarında en yaygın kullanılan 7 tür seçilerek bu türlere ait var verileri (presence data) ve Worldclim 2.1 versiyonu 2.5 dakika (yaklaşık 16 km2) konumsal çözünürlükteki 19 adet biyoiklimsel değişken kullanılarak türün günümüz koşullarındaki potansiyel yayılış alanı tahmin edilmiştir. İkinci bölümde ise türlerin yayılış alanlarının iklim değişiminden nasıl etkileneceğini belirlemek için ise 6. IPCC raporu temel alınarak oluşturulmuş ve eşleştirilmiş model karşılaştırma Projesi (CMIP6) modellerinden olan IPSL-CM6A-LR iklim değişim modeli kullanılarak türün SSP2 4.5 ve SSP5 8.5'e senaryolarına göre 2041-2060 ve 2081-2100 periyodlarına ait potansiyel yayılış alanı modellenmiş, ayrıca türlere ait üretilen günümüz ve gelecekteki yayılış alanları arasındaki alansal ve konumsal farklar değişim analizi ile ortaya konulmuştur. Günümüz ve gelecek yayılış alanlarının modellenmesinde MaxEnt 3.4.1 versiyonu kullanılmıştır.  Fabaceae familyasına ait bazı türlerin günümüz potansiyel yayılış alanı ile gelecekte iklim değişikliğinden nasıl etkileneceği belirlendiği tez çalışmasında bütün türlerin yayılış alanlarında azalma olacağı, Adenocarpus complicatus (L.) GAY ve Ceratonia siliqua L. türlerinin ise SSP5 8.5 2090 yılı senaryosunda Türkiye koşullarında artık doğal olarak yetişemeyeceği tahmin edilmiştir.

Abstract:
Modeling the current and future distribution areas of the species by using machine learning technique has become one of the important studies today. Analyzing how the vegetal material, which is the most important design element of the profession discipline of Landscape Architecture of our country, will be affected by climate change, is of great importance for planning the future use of these species in planting. Thanks to the point data representing the areas where the species exist and the layers created using the numerical bioclimate data of these areas, the current and future potential distribution areas of the species can be determined with the MaxEnt program according to different climate scenarios. In this context, the thesis study consists of 2 main sections. In the first part, the 7 most commonly used species in landscape design studies from the Fabaceae family, by using the presence data of these species and 19 bioclimate variables in the spatial resolution of the Worldclim 2.1 version for 2.5 minutes (about 16 km2), area is estimated. In the second part, in order to determine how the distribution areas of the species will be affected by climate change, using the IPSL-CM6A-LR climate change model, which is based on the 6th IPCC report and matched the model comparison Project (CMIP6) models, according to the scenarios of the species SSP2 4.5 and SSP5 8.5, The potential spreading area for the periods of -2060 and 2081-2100 was modeled, and the spatial and spatial differences between the present and future spreading areas of the species were determined by the change analysis. MaxEnt 3.4.1 version was used to model the distribution areas of today and future. The thesis study of, in which some species belonging to the Fabaceae family have been determined to determine how they will be affected by climate change in today's potential distribution area. Except for the species, it was predicted that all species will have a decrease in their spread, while Turkey in terms Adenocarpus complicatus (L.) GAY and Ceratonia siliqua L. species will be extinct in the scenario of SSP5 8.5 2090.