Radyoterapi alan baş boyun kanserli hastaların yaşadıkları semptomların belirlenmesi
Determination of the head and neck cancer symptoms in radiation therapy thei̇r pati̇ents
Yazar: KAMİLE BOSTANOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVİNÇ KUTLUTÜRKAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hemşirelik = Nursing ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Araştırma, radyoterapi alan baş boyun kanserli hastaların yaşadıkları semptomların belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıl-mıştır. 
Araştırma, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hastanesi radyasyon onkolojisi bölümüne başvuran 47 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler, radyoterapi ortası, radyo-terapi bitimi ve radyoterapi bitiminden 1 ay sonraki dönemde Memorial Semptom Değerlendirme ölçeği (MSDÖ) ve literatüre dayalı oluşturulan bireysel bilgi formu kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler,  yüzde-lik, ortalama, Mann Whitney U Test ve Bonferroni Düzeltmeli Kruskal Wallis H testi kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Yapılan çalışma sonucuna göre MSDÖ GDİ, MSDÖ fiziksel, MSDÖ psikolojik ve TMSDÖ ortalamalarının RT bitiminde yüksek oranlar-da olduğu ve RT bitiminden 1 ay sonraki dönemde de azaldığı belirlenmiş-tir. Radyoterapi ortası, radyoterapi bitimi ve radyoterapi bitiminden 1 ay sonraki değerlendirme için alt ölçek grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmüştür (p<0.05). MSDÖ alt ölçek puanları, cinsiyet, eğitim durumu, hastalık evresi ve kanserin yerleştiği bölgeler ile karşılaştı-rılmıştır. Cinsiyet ile radyoterapi bitimindeki MSDÖ psikolojik puan ortala-ması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Radyoterapi bitimindeki MSDÖ psikolojik ortalamasının kadınlarda erkek-lere göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kanserin yerleştiği bölge grupları ile radyoterapi ortası ve radyoterapi bitimindeki TMSDÖ ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulun-muştur (p<0.05). Radyoterapi sürecinde, semptomların belirlenmesi has-tanın iyilik halinin arttırılmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar kelimeler: Baş boyun kanseri, radyoterapi, semptom, hemşirelik

Abstract:
This research was performed to determine the symptoms of the patients with head and neck cancers receiving radiotherapy. 
This research was performed with 47 patients applying to the departments of Radiation Oncology in both Samsun Education and Research Hospital and Ondokuz Mayıs University Hospital. The data in the research were collected via Memorial Symptom Assessment Scale (MSAS) and personal data form based on literature during the middle of the radiation therapy, when the therapy ended and in the period after 1 month passed over the end of the therapy. In the evaluation of the data, percentile calculation, mean, Mann Whitney U Test and Bonferroni Adjusted Kruskal Wallis H Test were utilized. 
According to the results of the research; at the end of the therapy with head and neck cancer, the avarage of MSAS-GDI (Global Distres Indeks), MSAS-physical, MSAS-psychological and Total Memorial Symptom Assessment Scale (TMSAS) were found to higher and  after 1 month passed over the end of the therapy, the average of MSAS subscale reduced. There seems a meaningful statistical difference between the subscale groups, in the middle, at the end and 1 month after the end of the therapy (p<0.05). The scores of MSAS subscale were checked against sex, education level, the phase of the sickness and the area that the cancer cells located. There found a meaningful statistical difference between the  avarages of sex and MSAS-psychological score at the end of the radiotherapy (p<0.05). It was determined that the avarage of MSAS-psychological scores at the end of the radiotherapy were meaningfully higher on the women than the men.  There also found a meaningful statistical difference between the avarages of TMSAS of the area that the cancer cells were located, during the middle of radiotherapy and at the end of the therapy (p<0.05). Determining symptoms during radiotherapy will contribute to increase the well-being of the patients.

Key Words: Head and Neck Cancers, Radiotherapy, Symptom, Nursing