Su ve yaşam: Suyun toplumsal önemi /
Yazar: SEDA ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. GÜRHAN FİŞEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Metalaşma = Commodization ; Sosyal hayat = Social life ; Su = Water ; Su kaynakları = Water resources ; Su kullanımı = Water use ; Su politikaları = Water policies ; Su sorunu = Water problem ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Yaşamın ana unsuru olan su, en temel ihtiyaç maddesi olması bakımından, diğer doğalkaynaklardan farklı olarak, kullanım değerinin dışında, günümüzde sosyal, ekonomikve politik amaçlar doğrultusunda kullanılmaya müsait bir mal olarakdeğerlendirilmektedir. Ekonomik bir mal olarak görülen su, bugün çok ulusluşirketlerin hakim olduğu küresel pazarda yüksek fiyatlarla işlem gören bir meta halinialmıştır. Buna paralel olarak suyun temel bir insan hakkı olup olmadığı yönündekitartışmalar yoğunlaşmıştır. Uluslararası finans kuruluşlarının ve dünya ölçeğindehizmet veren ulusötesi şirketlerin karlı bir alan olarak gördükleri su hizmetlerininözelleştirilmesi ve suyun ticarileştirilmesi yaygınlık kazanmıştır. Az gelişmiş ülkelerinihtiyaç duydukları mali destek karşılığında, kendilerine dayatılan özelleştirmeuygulamaları, ülkeler nezdinde kamu hizmetlerin sunumunun özel sektöreaktarılmasına neden olmuştur. Özel sektörün bu alanda faaliyet göstermesi ise, suyaerişimde sorun yaşayan yoksul ve dezavantajlı kesimlerin koşullarını daha daağırlaştırmıştır. Küresel neo-liberal politikaların işlerlik kazanmasıyla, kamusektörünün daraltılması ve ulus devletin kazanımlarının eritilmeye çalışılması pek çoksorunu da beraberinde getirmiştir. Özelleştirmeler; istihdamın daralmasına, su fiyat vetarifelerinin yükselmesine, hizmet kalitesinin düşmesine, sorumluluklarını yerinegetirmeyen şirketlerin çevre ve su kaynakları üzerinde tahribat yaratmasına veyoksulların temel hizmetlerden mahrum kalmasına neden olmuştur. Ülkeler içindeyaşanan başarısız özelleştirme deneyimleri bir kez daha göstermiştir ki, bir kamu malıolan suyun hizmet sunumunun kamu sektörü aracılığıyla gerçekleştirilmesi birzorunluluktur. Sosyal adaletin tesisi, toplumsal refahın sağlanması ve insanlar arasındahiçbir ayrım yapılmaksızın suya erişimin gerçekleştirilmesi kamu sektörü ilemümkündür. Dünya su ticaretinde söz sahibi olan birkaç uluslararası firmanın,karlarını maksimize etmek amacıyla yola çıkması, az gelişmiş ülke ekonomilerini kötüyönde etkilemiş, şirketler girdikleri ülkede sadece su hizmetleriyle yetinmeyip, diğerkamu hizmetlerinin sunumuna da talip olmuştur. Uluslararası finans kuruluşlarıncadesteklenen bu şirketlerin başarısız tecrübeleri her geçen gün artmıştır. Bu nedenle, suhizmetlerinin ticarileşmeye konu edilmesi, özelleştirilmesi ve metalaşması yönündekipolitikalardan vazgeçilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Su, Özelleştirme, Metalaşma, Kamu Hizmeti

Abstract:
As water, a main element of life, is the most basic human need, differently from othernatural resouces. It is currently considered, out of its own use value, as a commoditythat is susceptible to usage in accordance with social, economic and political benefits.Currently, water that is considered as an economic good, has transformed into anoperand overcharge commodity in the global market which is dominated bymultinational corporations. In the backdrop of this development, current discussionshave increasingly begun to focus on the debates about whether water is a basic humanright. Privatization of water services, which is considered to constitute a profitable fieldby multi-national financial institutions and multi-national corporations operating on aglobal scale, and the commercialization of water have gained widespread appeal. Theprivatization applications that are dictated on the underdeveloped countries in return forthe financial support they need, have resulted in those countries in the transfer of theprocurement of public services to the private sector. In addition to this, the operating ofthe private sector in this field, have further worsened the conditions of the poor anddisadvantageous segments of society who already had problems in accessing water. Asthe global neo-liberal policies have gained functionality, the constriction of the publicsector and the efforts for eroding the acquisitions of the nation state, have brought aboutvarious problems. Privatizations have caused the constriction of employment, the risingof prices and tariffs for water, the reduction of service quality, the damage done to theenvironment and water resources by companies that do not fulfill their responsibilities,and the destitution of the poor from basic water services. As the failed privatizationattempts have displayed once more, it has been imperative that the realization of theprocurement of water services must be carried out by public sector. Thus, it should beclarified that, considering water as a public good is an obligation. Constitution of socialjustice, achievement of social welfare, and the realization of the access to waterindiscriminately, are only possible through public sector. Profitability targets of a fewinternational corporations those are dominant in the world water trade, have damagedthe economies of underdeveloped countries. On the other hand, these corporations havealso not been content with water services, but also have aspired for the procurement ofother public services. The failures of these corporations, which are supported byinternational financial institutions, have increased day by day. Because of this, both thediscussions surrounding the commercialization of water, and the policies for itsprivatization and commodification should be given up.Key Words: Water, Privatization, Commodification, Public Service