Konya Bozdağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'ndaki Anadolu Yaban Koyunlarında (Ovis gmelinii anatolica) biyokimyasal kan parametreleri
Biochemical blood parameters of Anatolian Mouflons (Ovis gmelinii anatolica) living in Konya Bozdag Wildlife Improvement Area
Yazar: FEHMİ ARIKAN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ UYSAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anadolu yaban koyunu = Ovis gmelinii anatolica ; Biyokimya = Biochemistry ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Konya = Konya ; Koyunlar = Sheep

Özet:
Anadolu yaban koyunu (Ovis gmelinii anatolica), ülkemizde yaşayan endemik bir memeli türüdür. Ülkemizdeki en büyük Anadolu yaban koyunu popülasyonu Konya Bozdağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası (YHGS)'nda bulunmaktadır. Doğal yaşam alanlarının giderek küçülmesi ve kaçak avcılık nedenleriyle türün nesli tehlike altındadır. Endemik bir alt tür olmasından ve evcil koyunların atası olduğuna dair çalışmaların bulunmasından dolayı ülkemiz Anadolu yaban koyunları biyolojik ve kalıtsal zenginliğimizin önemli birer unsurudurlar.Doğada serbest halde bulunan yaban hayvanları için klinik gözlem yapmak çoğu zaman imkânsızdır. Bu nedenle, serum analizleri gibi klinik biyokimya uygulamaları hayvanın sağlık ve beslenme durumu, kondüsyonu ve hatta yaşadığı habitatın özellikleri gibi pek çok konuda destekleyici bilgiler vermesi bakımından çok önemlidir. Bu tez çalışmasında Anadolu yaban koyunlarının çeşitli kan parametrelerine ait referans değerlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır.Bu çalışmada analizleri yapılan kan numuneleri Konya Bozdağ YHGS'de bulunan Anadolu yaban koyunları'ndan alınmıştır. Klinik açıdan sağlıklı, 3-4 yaşlı, 30 erkek ve 30 dişi olmak üzere toplam 60 hayvandan alınan kan bu çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Serum numunelerindeki mineral madde düzeyleri Atomik Absorbsiyon Spektrofotometresi kullanılarak belirlenmiştir. Serum IgA ve IgG düzeyleri ELISA testleri ile belirlenmiştir. Mineral maddeler ve antikorlar dışındaki tüm parametreler ticari test kitleri kullanılarak otoanalizörde ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar bilgisayarda oluşturulan bir veritabanına yüklenmiştir. Veriler daha sonra istatistik analizlerin gerçekleştirildiği istatistik yazılım programına aktarılmış ve her bir parametre için ortalama değer ve güven aralıkları tespit edilmiştir.Bu çalışma ile Anadolu yaban koyunlarının klinik biyokimya bakımından önemli kan parametrelerinin referans seviyeleri belirlenmiştir. Araştırmacıların yapılacak diğer çalışmalarda hayvanlardan kan almaları ve sonuçları bu çalışmada elde edilen değerler ile kıyaslamaları durumunda hayvanların kondüsyon ve beslenme durumu, hastalıkları ve çevresel stres faktörleri gibi konularda bilgi edinmeleri mümkün olabilecektir ve bu da endemik olan Anadolu yaban koyunlarının popülasyon düzeyinde sağlık taramalarının yapılması yönünden faydalı olacaktır.

Abstract:
Anatolian Mouflon (ovis gmelinii anatolica) is an endemic mammalian subspecies living in Turkey. Konya Bozdag Wildlife Improvement Area hosts the largest Anatolian Mouflon population today. This species is in danger of extinction due to habitat loss caused by human activities and illegal hunting. Anatolian Mouflon is very important for our biological diversity and genetic heritage since its endemic to Turkey and there are studies showing that the Anatolian Mouflon is the most possible ancestor of domestic sheep.Clinical observations for free ranging wild animals are not possible for most of the cases. Therefore clinical biochemistry applications, such as serum analysis, are very useful because they can provide information on the health and nutrition status of the animal, and even the quality of the habitat they live. In this study, it is aimed to determine reference values of blood parameters for Anatolian Mouflon.The blood samples analyzed in this research were obtained from 30 female and 30 male Anatolian Mouflons living in Konya Bozdag Wildlife Improvement Area. Clinically healthy, 3 or 4 aged mouflons comprised the research material. Levels of blood minerals were determined by using Atomic Absorption Spectrophotometer. Serum immunoglobulin levels were detected by Elisa kits read on micro plate readers. An autoanalyser was used for all the parameters excluding minerals and immunoglobulins. All the results were recorded on a computer database. They were than transferred to statistics software on which they were analyzed statistically. Mean values as well as confidence intervals for parameters have been obtained for each gender separately.Reference values for parameters mattered for clinical biochemistry on Anatolian Mouflon were obtained in this study. In the future studies, blood samples might be analyzed and compared with the referans intervals and thus information on nutritional status, disease condition, and stress factors might be received. This can be helpful to monitor this endemic subspecies on population level.