Türkiye'de yaşlılık ve sosyal hizmet: Ekolojik yaklaşım bağlamında politika yapıcı ve uygulayıcılar üzerine nitel bi̇r araştırma
Aging and social work in Turkey: A Qualitative research on policy makers and practitioners in the context of ecological approach
Yazar: BEDRETTİN VAROL
Danışman: DOÇ. DR. HARUN CEYLAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Yaşlanma ve yaşlılık birçok farklı bileşeni içeren bir süreci ifade eder. Bu sürecin sağlıklı bir şekilde yaşanması ve sürdürülmesi çok boyutlu politika ve uygulamaların hayata geçirilmesi ile mümkündür. Sosyal hizmet disiplini ve mesleği, bu çok boyutlu politika ve uygulamaların hayata geçirilmesinde kritik bir role sahiptir. Bu sebeple araştırmada Türkiye'de yaşlılara yönelik mevcut sosyal hizmet politika ve uygulamalarını, bütüncül değerlendirmek adına ekolojik bir perspektifle analiz etmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması olarak tasarlanmış, katılımcılar amaçlı örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Söz konusu politikaların yapımı ve hayata geçirilmesi ise sosyal hizmet dışında birçok paydaşı içerdiğinden çalışma grubu, yaşlılık politikalarının yapımına doğrudan ve dolaylı olarak katkı sunan 22 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama amacıyla görüşmeler gerçekleştirilmiş, görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. 
Araştırma verileri MAXQDA programıyla analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın analizi sonucunda Politikaların Doğası, Politikaların Durumu ve Gelişimi, Politikaların Uygulama Alan ve Türleri, Politikaların Etkileri ve Politikaların Geleceği olmak üzere beş tema ortaya çıkmıştır.
Araştırma bulgularına göre yoksul yaşlılar ve belirli yaş aralığındaki yaşlılar, başka bir ifade ile idealize edilmiş yaşlılar yaşlı politikası kapsamına girmektedir. Bunun yanında yaşlılara yönelik sosyal hizmet politikalarında bakım ve yardım temelli uygulamaların ağır bastığı anlaşılmıştır. STK, üniversite ve yerel yönetimlerin politika geliştirme süreçlerinde az da olsa fikirlerinin alındığı ancak çok boyutlu bir iş birliğinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Politikaların geleceğine yönelik olarak insan onuruna yaraşır bir yaşlılık dönemi için daha bütünsel ve kapsamlı, aktif yaşlanmayı ve sosyal hayata katılımı teşvik eden uygulamalara ihtiyaç olduğu, eğitimde yaşlı bakımı ve yaşlılara saygının müfredata eklenmesi gerektiği görülmüştür.
Araştırma sonuçlarına göre yaşlılara yönelik sosyal hizmet politikalarının oluşturulmasında ve geliştirilmesinde sosyal hizmet mesleği, disiplini ve meslek elamanlarının katkısının yeterli düzeyde olmadığı, bundan dolayı sosyal hizmet meslek elamanlarının savunuculuk rollerini aktif şekilde kullanmaları ve sosyal politikaları etkileme sorumluluklarını yerine getirmelerinin gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Aging and elderlyhood refer to a process that includes many different components. Experiencing and sustaining this process in a healthy way is possible by implementing multi-dimensional policies and practices. The social work discipline and profession have a critical role in the implementation of these multidimensional policies and practices. For this reason, the study aimed to analyze the current social service policies and practices for the elderly in Turkey from an ecological perspective in order to evaluate them holistically. For this purpose, the study was designed as a case study, one of the qualitative research approaches, and the participants were determined using the purposeful sampling technique. Since the making and implementation of the policies in question involves many stakeholders other than social services, the working group consists of 22 participants who contribute directly and indirectly to the making of old-age policies. Interviews were held for data collection purposes and a semi-structured interview form was used in the interviews.
Research data were analyzed and interpreted with the MAXQDA program. As a result of the analysis of the research, five themes emerged: Nature of Policies, Status and Development of Policies, Application Areas and Types of Policies, Effects of Policies and Future of Policies.
According to the research findings, poor elderly people and elderly people within a certain age range, in other words idealized elderly people, are included in the scope of the elderly policy. In addition, it has been understood that care and assistance-based practices predominate in social service policies for the elderly. It has been revealed that the opinions of NGOs, universities and local governments were taken into account at least a little in the policy development processes, but there was no multi-dimensional cooperation. Regarding the future of policies, it has been seen that there is a need for more holistic and comprehensive practices that encourage active aging and participation in social life for a dignified old age, and that elderly care and respect for the elderly should be added to the curriculum in education.
According to the results of the research, it has been revealed that the contribution of the social work profession, discipline and professional staff is not sufficient in the creation and development of social service policies for the elderly, and therefore it is necessary for social work professionals to actively use their advocacy roles and fulfill their responsibilities to influence social policies.