Metotreksat kullanan hastalarda metotreksat toplam dozu ile karaciğer fibrozis arasında ilişki olup olmadığının fibroscan ile değerlebndirilmesi
Evaluation of the relationship between total dose of methotrexate and liver fibrosis in patients using methotrexate with fibroscan
Yazar: ABDULGANI KAŞGARLI
Danışman: PROF. DR. ALTAY ÇELEBİ
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
GİRİŞ-AMAÇ: Uzun süreli Metotreksat (MTX) kullanan hastalarda, artmış karaciğer (KC)
fibrozis gelişme riski nedeniyle, yakın izlem yapılması önerilmektedir. Çalışmamızda,
Romatoid artrit (RA) ve Psöriatik Artrit (PA) tanısı olup MTX tedavisi alan ve almayan
hastaların Transient Elastografi (TE) ile KC fibrozis derecelerini belirlemeyi ve buna etki
eden faktörleri saptamayı amaçladık.
GEREÇ-YÖNTEM: RA ve PsA tanısıyla 6 aydan uzun süre MTX kullanan ve hiç MTX
kullanmayan hastalar çalışmaya alındı. Diğer nedenlere bağlı kronik hepatit tanılı hastalar
çalışma dışı bırakıldı. Tüm hastaların demografik verileri, karaciğer fonksiyon testleri
(KCFT), hemogram parametreleri incelenip FIB-4 ve APRI skorları hesaplandı. MTX
kullanan hastaların kümülatif ilaç dozu ve kullanım süresi tespit edildi. TE (FibroScan,
Echosens, 630 Expert, Fransa) cihazı kullanılarak, KC steatoz düzeyi (CAP) ve fibrozis skoru
(E) ölçüldü.
BULGULAR: Çalışmaya alınan 304 hastadan 301 tanesinin sonuçları analiz edildi. MTX'a
maruz kalan 193 (%64) ve kalmayan 108 (%36) hasta mevcuttu. MTX kümülatif doz ve
süresi ortalama 4,29 ± 3,52 gram ve 78.1 ± 65.2 ay idi. MTX'a maruz kalmış ve kalmamış
hastaların TE fibrozis skorunun sırasıyla 4.7 kPa ve 4.4 kPa olduğu görüldü. MTX
grubundaki hastaların 19 tanesinin (%9,8), diğer gruptaki hastaların ise 8 tanesinin (%7.4)
fibrozis skoru 7,9 kPa ve üzerinde saptandı. MTX'a maruz kalan ve kalmayan hasta grupları
arasında invaziv olmayan fibrozis parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir
farklılık saptanmadı. TE fibrozis skoru ³7,9 kPa olan hastalarda (n=27), fibrozis skoru <7,9
olanlara (n=274) göre; VKI, CAP skoru, FIB-4 skoru, AST, ALT, GGT düzeyi ve DM sıklığı
anlamlı olarak daha yüksek idi. Bu parametrelerin çok değişkenli lojistik regresyon
analizinde; TE fibrozis skorunun ³7,9 kPa olmasıyla, DM bulunması (OR:4.56 (%95CI:1,62-
12,84)) ve artmış VKI (OR:1,23 (%95CI:1,09-1.37)) anlamlı olarak ilişkili bulundu.
SONUÇ: RA ve PA hastalarında, kümülatif MTX dozu ve kullanım süresi, ileri KC fibrozisi
için riski artırmıyorken, tip 2 diyabet ve artmış VKI varlığı artışa yol açıyor gibi durmaktadır.

Abstract:
INTRODUCTION-PURPOSE: Close monitoring is recommended in patients using
long-term Methotrexate (MTX) due to the increased risk of developing liver fibrosis. In our
study, we aimed to determine the degree of liver fibrosis in patients diagnosed with
Rheumatoid Arthritis (RA) and Psoriatic Arthritis (PA) who received and did not taken MTX
treatment by Transient Elastography (TE) and to determine the factors affecting this.
MATERIAL-METHOD: Patients diagnosed with RA and PA who used MTX for
more than 6 months and those who never taken MTX were included in the study.
Demographic data, liver function tests (LFT), hemogram parameters of all patients were
examined and FIB-4 and APRI scores were calculated. Cumulative drug dose and duration of
use of patients using MTX were determined. Using TE (FibroScan, Echosens, 630 Expert,
France) device, liver steatosis level (CAP) and fibrosis score (E) were measured.
RESULTS: Results of 301 patients included in the study were analyzed. There were
193 (64%) patients exposed to MTX and 108 (36%) patients not exposed. Cumulative MTX
dose and duration were 4.29±3.52 grams and 78.16±5.2 months on average. No statistically
significant difference was found between the patient groups exposed to MTX and those not in
terms of noninvasive fibrosis parameters. In patients with a TE fibrosis score of ³ 7.9 kPa
(n=27), BMI, CAP score, FIB-4 score, AST, ALT, GGT level and DM frequency were
significantly higher. In the multivariate logistic regression analysis of these parameters, TE
fibrosis score of ³7.9 kPa was found to be significantly associated with the presence of DM
(OR:4.56 (%95CI:1.62-12.84)) and increased BMI (OR:1.23 (%95CI:1.09-1.37)).
CONCLUSION: In patients of RA and PA, cumulative MTX dose and duration of use
do not increase the risk for advanced liver fibrosis, whereas the presence of type 2 diabetes
and increased BMI seem to increase this.