Sosyal bilgilerde yerel tarih ve şahsiyetlerin kullanılması: Öğretmen görüşlerinin ve uygulamalarının değerlendirilmesi (Adana)
Using local history and figures in social studies: Evaluations of teachers' opinions and practices (Adana)
Yazar: EMİRHAN EKİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN SABANCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, Adana'da görev yapan sosyal bilgiler öğremenlerinin yerel tarih ve şahsiyetlerin öğretimine ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve öğretmen uygulamalarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yoluyla seçilen Adana ili merkez ilçeleri olan Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam'da görev yapan 30 sosyal bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenindedir. Nitel verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu form, öğretmenlerin yerel tarih öğretimine ilişkin fikirlerini, yerel tarih ve şahsiyetler hakkında faydalandıkları kaynakları ve hizmet içi eğitim alma durumlarını, yerel tarih öğretiminde kullandıkları yöntem, teknik ve materyal türleri ile Adana iline yönelik öğretimini tercih ettikleri tarih-kültürel mekân ve şahsiyetleri ve yerel tarih çalışmalarında karşılaştıkları sorunları ölçmeye yönelik sorular içermektedir. Ayrıca görüşmeler sonrasında çalışma grubunda yer alan 6 gönüllü öğretmenden Adana ili yerel tarih ve şahsiyetlerinin öğretimine  ilişkin etkinlik planlarını içeren uygulamalar hazırlamaları istenmiştir ve bu uygulamalardan doküman analizi yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde, betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda öğretmenlerin kültürel değerlerin öğretiminde yerel tarih öğretiminin gerekliliğine ve öğrenme sürecinin kalıcılığını arttırmadaki rolüne dair çeşitli olumlu fikirler belirttiği görülmüştür. Ayrıca yerel tarih ve şahsiyetlerin öğretiminde öğrenciyi aktif kılan yöntem ve teknikler ile görsel ve işitsel materyal türlerinin bu öğretim sürecinde sıklıkla tercih edildiği belirlenmiştir. Bu bağlamda öğretmenlerin Adana ilinin yerel tarihine yönelik öğretimini tercih ettikleri tarihi mekân ve şahsiyetler ele alınmış olup yerel tarihte ne öğretilmeli ve nasıl öğretilmeli sorularına verilen yanıtlar irdelenmiştir. Ayrıca gönüllü 6 öğretmen tarafından hazırlanan etkinlik planlarını içeren öğretmen uygulamalarından hareketle, öğretmenlerin yerel tarih öğretimine yönelik görüşleri ve bu görüşlerinin hazırladıkları uygulamalara olan etkileri incelenmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal the views of social studies teachers working in Adana on the teaching local history and figures and to evaluate teacher practices. The study group for the research consists of 30 social studies teachers working in Seyhan, Yüreğir, Çukurova and Sarıçam, which are the central districts of Adana province, selected through criterion sampling, one of the purposeful sampling methods. The research is a case study designed using qualitative research methods. Semi-structured interview forms created by the researcher were used to collect qualitative data. This form includes questions to measure teachers' ideas about teaching local history, the resources they use about local history and figures and their status of receiving in-service training, the types of methods, techniques, and materials they use in teaching local history, the historical-cultural places and figures they prefer to teach for Adana province, and the problems they encounter in local history studies. In addition, after the interviews, six volunteer teachers in the study group were asked to prepare practices that included activity plans for the teaching of local history and figures of Adana province, and data were collected from these practices using the document analysis method. In the analysis of the qualitative data obtained from the research, descriptive analysis and content analysis methods were used. As a result of the analysis of the qualitative data obtained, it was seen that teachers expressed various positive ideas about the necessity of local history teaching in teaching cultural values and its role in increasing the permanence of the learning process. In addition, it was determined that methods and techniques that make students active in teaching local history and figures and visual and audio-visual material types were frequently preferred in this teaching process. In this context, the historical places and figures that teachers preferred to teach about the local history of Adana province were discussed, and the answers given to the questions of what should be taught in local history and how it should be taught were examined. In addition, based on the teacher practices that include the activity plans prepared by six volunteer teachers, the opinions of the teachers on local history teaching, and the effects of these opinions on the methods they prepared were examined.