Elazığ geleneksel konut kültürü
Historical houses culture of Elaziğ
Yazar: SERVET KARAKAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. DENİZ OKTAÇ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstri devrimine bağlı olarak tüm dünyada birçok gelişme yaşanmıştır. Osmanlı Devleti'nde de bu gelişim geç de olsa gerçekleşmiştir. Tarıma dayalı bir toplumdan; sanayi toplumu olmaya doğru ciddi bir değişim, yaşamın her noktasında kendini göstermiştir.Bu değişimin büyük ölçüde yaşandığı kentlerden biri de Elazığ'dır. Yaşama biçimi ve kültüründen; kullandığı mekânlara kadar bir çok konuda yenilikler yaşanmıştır. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısı kopma noktasını oluşturur. O zamana kadar binlerce yılda oluşmuş kültürel birikimler bir kenara bırakılmış, adeta yaşam tarzı değişmiştir. Buna bağlı olarak geleneksel yaşamın çok önemli bir parçası olan konut kültürü de değişimden ciddi oranda etkilenmiştir. Bu çalışma ile 20 yüzyılın ikinci yarısından itibaren tamamen terk edilen; 18,19 ve 20 yüzyıl'da Elazığ'da inşa edilen konutlar üzerinde durulmuştur. Başta Harput olmak üzere; Elazığ genelinde birçok mahalle ve ilçelerde yer alan 100 civarında yapı incelenmiştir. Özgün nitelikli olan yapılar üzerinde araştırmalar yapılarak gerekli tüm mimari çizimleri detaylandırılarak bilgisayar ortamına aktarılmıştır. İncelenen yapılar değerlendirmeye tabi tutularak Elazığ konut kültürü ve bu mekanlarda geçen yaşam üzerinde kapsamlı sonuçlara ulaşılmıştır.Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde; çalışmanın amacı, kapsamı, materyal ve metoduna yönelik bilgiler verilerek çalışmanın gerekliği üzerinde durulmuştur.İkinci bölümde; Elazığ ilinin tarihi, coğrafik, kültürel özellikleri verilerek alanın özellikleri anlatılmıştır.Üçüncü bölüm; Elazığ`ın fiziki gelişiminin anlatıldığı ve şehrin nasıl bir değişim ile günümüze geldiği; eski ve yeni resimler kullanılarak anlatılmıştır.Dördüncü bölümde; incelenen evler bir katalog haline getirilmiştir. İncelenen her bir evin mimari özellikleri resim ve rölöve çizimleriyle desteklenerek detaylı şekilde ele alınmıştır.Beşinci bölüm; incelenen evlerin tamamı esas alınarak hazırlanan değerlendirme bölümü şeklindedir. Burada Elazığ evlerinin genel özellikleri ve özgün nitelikleri üzerinde durulmuştur.Altıncı bölümde ise; yapılan çalışma ile ulaşılan sonuçlar anlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Elazığ, Geleneksel Konut, Harput, Tarihi Yapı, Restorasyon

Abstract:
A great number of developments have been experienced in all over the world with the Industry Revolution. Ottoman Empire was not indifferent to these developments, Ottoman Empire, though late, has also implemented these developments. A serious change from being a society depending on agriculture towards an industrial society has started to be seen in every aspects of life.Elazığ is also one of the cities in which these changes have appeared to a great extent. There have been changes in various fields such as eating and drinking culture, dress and finery and places they used. Especially the second half of the 20th century constitutes the break-away part. Cultural accumulations formed for thousands of years were put aside and swift change began. Almost all life style changed. As an important aspect of traditional life, house culture has also been affected to a large extent. This study has focused on the traditional house culture that has been totally given up since the second half of the 20th century and life in Elazığ during 18th, 19th and 20th centuries. Generally in Elazığ , notably in Harput numerous structures in streets in city centre and counties are investigated. Researches made on original structures with all necessary architectural drawings are computerized in detail. Approximately 100 structures are examined therefore comprehensive results are gained about the life in house culture.The study is formed in 6 parts. Information of objective, extent, material,method of the study and necessity of the study are given in the first part.The history, geography, cultural characteristic of Elazığ are given and characteristic of the place is explained in the second part.The physical developing of Elazığ and changes of the city which coming today are explained with using old and new pictures in the third part.The researched houses are made as a catalog in the fourth part. The architectural characteristic of each house was proped up with pictures and plans and explained detaily.All of the researched houses as a metter of fact are prepared as an evaluation in the fifth part. The usual characteristics and the original quality of Elazığ houses are explained in here.The reached results with studying are explained in the sixth part.Key Words: Elazığ, Hıstorıcal House, Harput, Hıstorıcal buildings, Restoration