Bonding jumper üretimi ve analizi
Bonding jumper production and analysis
Yazar: FARUK KOCA
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL ERTURUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uçak Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uçak Mühendisligi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Havacılık ve Uzay Mühendisliği = Aeronautical Engineering ; Uçak Mühendisliği = Aeronautical Engineering

Özet:
Hava aracı parçaları arasında elektrik iletimini sağlayarak hava aracını yıldırımdan 
koruyan yapılara "bonding jumper" denir. Bu yapılar, yüzlerce telin bir araya 
getirilmesiyle üretilmektedir. Bonding jumper'ın hava aracında kullanılabilmesi için EN
4199 standardına uygun olması gerekmektedir. Bu çalışmada bonding jumperın 
ülkemizde yerli imkanlarla üretilmesi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda tedarik edilen 
bakır teller önce kalay ile kaplanmış ve sonrasında örülerek bonding jumper numuneleri 
üretilmiştir. Aynı zamanda THY Teknik A.Ş.'den A320 dar gövde yolcu uçağında 
kullanılan ithal bonding jumperlar tedarik edilmiştir. Bu çalışmada üretilen yerli bonding 
jumper numuneleri ile ithal bonding jumperlar karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada 
kullanmak için hem ithal hem de yerli numunelere FESEM görüntüleme, çekme testi ve 
elektrik direnç testleri yapılmıştır. Test sonuçları, yerli numunelerin ithal numunelere 
göre birbirine yakın kalay kaplama oranı, çekme dayanımı ve elektrik direnci değerlerine 
sahip olduğunu göstermektedir. 
Ayrıca uluslararası alanda önde gelen firmaların bonding jumper katalogları incelenerek 
bu kataloglardaki değerler ile yerli numuneler karşılaştırılmıştır. İncelenen 2 firmadan 
birinin bonding jumper çekme dayanımı değerinin yerli numunelerin değerleriyle aynı 
olduğu, diğer firmanın ise daha düşük bir değere sahip olduğu görülmüştür. İncelenen 4 
firmadan birinin bonding jumper elektrik direnç değerinin yerli numunelerin değerleriyle 
aynı değerde olduğu, birinin daha düşük bir değere sahip olduğu, ikisinin daha yüksek bir 
değere sahip olduğu görülmüştür. Bu sonuçlara göre bonding jumperın EN-4199 
havacılık standardına uygun bir şekilde Türkiye'de üretilebileceği kanıtlanmıştır ve 
analizlerinin yapılabileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
The structures that protect the aircraft from lightning by providing electrical conduction 
between aircraft parts are called "bonding jumpers". These structures are produced by 
combining hundreds of wires together. In order for the bonding jumper to be used in the 
aircraft, it must comply with the EN-4199 standard. In this study, the production of 
bonding jumper in our country with domestic facilities was evaluated. In this context, the 
copper wires supplied were first coated with tin and then knitted to produce bonding 
jumper samples. At the same time, imported bonding jumpers used in A320 narrow body 
passenger aircraft were procured from THY Teknik A.Ş. In this study, the domestic 
bonding jumper samples and imported bonding jumpers were compared. FESEM 
imaging, tensile test and electrical resistance tests were performed on both imported and 
domestic samples for comparison. The test results show that the domestic samples have 
similar tin coating ratio, tensile strength and electrical resistance values compared to the 
imported samples. 
In addition, the bonding jumper catalogs of leading international companies were 
examined and the values in these catalogs were compared with the domestic samples. It 
was observed that the bonding jumper tensile strength value of one of the 2 companies 
examined was the same as the values of the domestic samples, while the other company 
had a lower value. It was seen that one of the 4 companies examined had the same value 
of bonding jumper electrical resistance value with the values of domestic samples, one of 
them had a lower value, and two of them had a higher value. According to these results, 
it has been proved that the bonding jumper can be produced in Turkey in accordance with 
the EN-4199 aviation standard and it is emphasized that its analysis can be carried out.