Orta Karadeniz sahil bölümünde yetiştirilebilecek ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde verim, verim unsurları ve kalite kriterlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determination of yield, yield components and quality criteria of bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars which can be grown at the Middle Blacksea region
Yazar: CEMAL ŞERMET
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL SEZER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat

Özet:
Bu çalışma; Orta Karadeniz Sahil bölümü koşullarına uygun ekmeklik buğday genotiplerinin verim, verim unsurları ve bazı kalite kriterlerini belirlemek amacıyla, 2009-2010 ve 2010-2011 yetiştirme döneminde, Samsun iline bağlı Çarşamba ve Bafra ilçelerinde yürütülmüştür. Araştırmada, 25 farklı ekmeklik buğday genotipi kullanılmıştır. Araştırma, tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, metrekarede başak sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, Zeleny sedimentasyon değeri ve gluten oranı incelenmiştir.Araştırma sonucu incelenen tüm karakterlerde genotipler arasındaki farklılık 0.01 düzeyinde önemli bulunmuştur. Genotiplerin tane verimleri 471,1-650,6 kg/da arasında değişmiştir. Bafra lokasyonunda ortalama tane verimi (569.2 kg/da) Çarşamba lokasyonundan (524.0 kg/da) daha yüksek olmuştur. İncelenen özelliklerden lokasyonlar ortalaması olarak genotiplerin, bitki boyu 81,7-107,5 cm, başak uzunluğu 8,8-11,7 cm, başakta başakçık sayısı 16,7-20,2 adet, başakta tane sayısı 39,2-52,7 adet, metrekarede başak sayısı 325,7-412,3 adet arasında değişmiştir. Ayrıca, kalite özelliklerinden, 1000 tane ağırlığı 31,7-46,1 gr, hektolitre ağırlığı 71,4-78,8 kg, Zeleny sedimantasyon değeri 26,0-63,5 ml ve gluten oranı ise % 14-32,1 olarak belirlenmiştir.Orta Karadeniz havzası koşullarına verim ve kalite bakımından en uygun ekmeklik buğday genotiplerinin Canik 2003 ve Osmaniyem çeşitleri ile Aday Hat ve 14 nolu hat olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the yield, yield components and quality criteria of bread wheat genotypes, which are suitable for the conditions of The Middle Blacksea Region in 2009-2010 and 2010-2011 growing seasons in Samsun-Çarşamba and Samsun-Bafra. In the research, fifty five different bread wheat genotypes were used. The research was carried in randomized block design with 4 replications. In the research, plant height, spike lenght, number of spikelet per spike, number of seeds per spike, number of spikes per m², grain yield, 1000 grain weight, hectoliter weight, Zeleny sedimantation and gluten rate were examined.In the research, examined at all characters, difference among genotypes was found significant at one percent level. The grain yields of genotypes changed between 471.1-650.6 kg/da. The avarage of grain yield in Bafra was higher than in Samsun. From examined characters, as the locations avarage of genotypes changed between 81,7-107,5 cm for plant height, 8,8-11,7 cm for spike lenght, 16,7-20,2 number of spikelet per spike, 39,2-52,7 for number of seeds per spike and 325,7-412,3 for number of spikes per m². In addition, some of investigated quality characters were determined as 31,7-46,1 g for 1000 grain weight, 71,4-78,8 kg for hectoliter weight, 26,0-63,5 ml for Zeleny sedimantation and 14-32,1 percent for gluten rate.Canik 2003, Osmaniyem, candidate line and line-14 were determined as bread wheat genotypes, which are the most suitable as yield and quality for the conditions of The Middle Blacksea Region.