Şah Veliyyullah ed-Dihlevî'nin Kur'ân ilimlerine yaklaşımı
Shah Veliyyullah ed-Dihlevi's approach to the sciences of the Qur'an
Yazar: EYÜP KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Ulumu`l-Kur`an = Ulumu`l-Kur`an ; Şah Veliyyullah Dehlevi = Şah Veliyyullah Dehlevi

Özet:
Kur'an ilimleri sahasında yapmış olduğumuz bu çalışmamızda 18. yüzyılın ender simalarından biri olan Şah Veliyyullah ed-Dihlevî'nin Kur'an ilimlerine yaklaşımını, yetiştiği asra getirmiş olduğu tecdit hareketinin yankılarını, ortaya koyduğu eserleri ile eserlerinin özelliklerini ve Ulumul-Kur'an'a yapmış olduğu katkıları incelemeye çalıştık.
Şah Veliyyullah ed-Dihlevî Hindistan ilim dünyasının büyük ve ender simalarındandır. Kaleme almış olduğu irili ufaklı birçok eser onun ilminin ölmez şahitleridir. Fikirleri ve hareketleriyle Hindistan'daki Müslümanlara yön veren ed-Dihlevî, İslam âleminde fikri bir canlanmaya sebep olmuş ve yenilikçi bir akımın da öncüsü haline gelmiştir. Bu sebeplerden dolayı dünyanın birçok yerinde hüsn-i kabul görmüştür. ed-Dihlevî hemen hemen bütün İslami alanlarda eserler kaleme almış, devrindeki bozuk inanç ve fikirleri ıslaha çalışmış, kendisinden sonra bu gayretleri devam ettirecek talebeler yetiştirmiştir.
Dini, bidatlerden arındırma ve aslına döndürme adına yapılan tecdit hareketi, Ulumul-Kur'an konusunda da kendisini göstermiştir. Şah Veliyyullah 18. yüzyılda başlattığı tecdit hareketiyle, Hindistan'da pek çok hayırlı faaliyetin başlamasına vesile olmuş, Ulumul-Kur'an konusunda da bir tecdidin gerekli olduğuna inanmış ve bu amacını gerçekleştirmek için çalışmalar yapmıştır. Çalışmalarının en önemlilerinden biri de "el-Fevzul-Kebir" adlı eseridir. Bu eserde müellif, Kur'an'ın inceliklerine vakıf olmak, onu doğru bir şekilde anlamak ve ondan gerektiği şekilde faydalanmak için bilinmesi gerekli konuları tespit etmekle işe başlamış, uzun seneler süren okumaları sonucunda elde ettiği bilgi birikimini, bu işe gönül vermiş olan insanlara sunmak istemiştir. Böylece, Kur'an'ı derinlemesine anlamak isteyenlere, kaleme almış olduğu eserleriyle bir fırsat sunmuştur.

Abstract:
The study carried out in the sciences of Qur'an aimed to investigate Shah Veliyyullah ed-Dihlevi's approach to the sciences of the Qur'an -one of the eminent figures of the 18th century- the reflexions of the renewal movement which he brought into the era when he lived, his works and their features, and the contributions he made to the Glorious Qur'an.
Şah Veliyyullah ed-Dihlevi is one of the great and precious figures of the Indian Scholarly World. A wide variety of his works he wrote are the eternal witnesses to his scholarship. Directing the Muslims in India with his ideas and acts, ed-Dihlevi gave rise to the revival of the idea and also became the pioneer of an innovative movement. That's why; he received kind reception in many parts of the world. ed-Dihlevi wrote in almost every Islamic field; tried to correct the corrupted beliefs and ideas, and trained pupils who could maintain those efforts following him.
The renewal movement intended to purify the religion off the innovations and restore it the original also paid its attention to the Glorious Qur'an. The renewal movement launched by Shah Veliyyullah in the 18th century in India led to a large number of auspicial services. He also believed in the need for renewal of the Glorious Qur'an, and worked hard to achieve his aim. One of the most important works of his is the one called el-Fevzul-Kebir. In this work, he made a start by establishing the subjects to be known and to benefit from it appropriately; and he was willing to present his knowledge he acquired after many years of reading to the devoted people. Thus, through his works he wrote, he provided a chance for those who are keen on understanding the Qur'an thoroughly