ABD'nin nükleer antlaşmadan çekilmesinden sonra İran-ABD gerginliği
Iran-US tension after US withdrawal from nuclear deal
Yazar: FARDIN AFROUZIAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ÜNAL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Anlaşmalar = Agreements ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer teknoloji = Nuclear technology ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
1979 islam devrimi'nden İran tarihi için bir dönüş noktası olarak bahsedilir. Birçok insana göre İran İslam Devrimi; siyasal, toplumsal ,kültürel ve ideolojik bir devrimdir, ancak bu devrimin ideolojik boyutu daha önemlidir.  Bunun sebebi bir yandan devrimin asıl prensibinin ideolojilerden oluşması, öte yandan bu devrimin geleceğe de etki etmesidir. Dolayısıyla ABD ile İran gerginliği devrimin hemen ilk günlerinde kendini göstermiştir. İran islam devriminin özelliği yalnızca İran'da değil, bölgesel ve küresel düzeyde de uluslararası sistemi de etkilemesidir. İç politikada devrimci yönelimler, ekonomik, siyasal, kültürel değişiklikler, batılaşmanın karşısında direnme, dış politikada ise yeni yönelimlere evrilmek amaçlanmaktaydı.  
1979 İran İslam Devrimi, ABD ile İran ilişkilerinin tamamen bozulmasına sebep olmuş ve iki ülke arasında derin bir düşmanlık yaratmıştır. Dolayısıyla İran devrimi ABD'nin bölgedeki pozisyon'unu tamamen değiştirirken, politik, ekonomik ve stratejik açıdan da müffetikliğinin bozulmasına sebep olmuştur.  Bu nedenle ABD, çeşitli yollardan İran İsm Cumhuriyetini vurmak için gereken atdımları attı ve bu sebeple iki ülke arasındaki ilişkiler gerginleşmeye başladı.
Bu çalışma 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm giriş olarak tezin amacın ve, önemini içermektedir. Çalışmanın ikinci bölümü 1979 İran İslam Devriminden Trump döneminde olan İran- ABD ilişkilerin detaylı şekilde içermektedir. Çalışmanın üçüncü bölümü ise İran nükleer meselesini detaylı bir şekilde incelenmektedir. Tezin üçüncü bölümü en esan bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde İran ile ABD arasında yapılan nükleer anlaşma, nükleer anlaşmaya giden süreç, anlaşmanın içeriği ve anlaşmanın uygulanması ve ayrıca 2018'de Trump'ın seçimi kazanmasıyla birlikte nükleer anlaşmadan çekilmesi ve bu çekilmeye olan faktörler detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümü, Trump'ın 2018'de nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesinden sonra İran ile ABD arasındaki ilişkilerin olası senaryoları incelemektedir. Çalışmanın beşinci bölümü ise "Sonuç" olarak genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The 1979 Islamic Revolution is considered as a turning point in Iranian history. According to many, the Islamic Revolution is a political, social, cultural and ideological revolution, but the ideological dimension of this revolution is more important. Because the main principle of the revolution consists of ideologies, in addition, it also affects the future. Consequently, the tension between the USA and Iran manifested itself in the first days of the revolution. The main characteristic of the Iranian Islamic revolution is that it has not only affected Iran itself, but also has had an impact on the international system at both regional and global levels. It was aimed to develop revolutionary tendencies, economic, political and cultural changes, resistance against westernization in domestic policy, and to evolve into new orientations in foreign policy.
The 1979 Iranian Islamic Revolution led to the complete deterioration of the US-Iranian relations and created deep hostility between the two countries. Thus while the Iranian Revolution completely changed the position of the USA in the region, it also caused the deterioration of its political, economic and strategic impartiality. Hence, the USA took the necessary steps to wreak havoc on Islamic Republic in various ways, and for this reason, the relations between the two countries began to become tense.
This study consists of 4 chapters. The Frist chapter studies in detail the Iran-US relations from the 1979 Iranian Islamic Revolution to the Trump era. The second chapter examines the Iranian nuclear issue in detail. The second chapter is the most essential part. In this section, the nuclear agreement between Iran and the USA, the processes leading to the nuclear agreement, the content of the agreement and the implementation of the agreement, as well as the withdrawal of Trump from the nuclear agreement after winning the election in 2018 and the factors leading to this withdrawal are discussed in detail. The third chapter investigates possible scenarios for relations between Iran and the United States after Trump's unilateral withdrawal from the nuclear deal in 2018. In chapter fourth, a general evaluation was made as a conclusion.