Gülbagdat Omarova'nın şiirlerinin ontolojik çözümleme yöntemine göre tahlili
Analysis of Gülbagdat Omarova poems according to the ontological analysis method
Yazar: DAMLA NUR ALCAN
Danışman: PROF. DR. ORHAN SÖYLEMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kumuk edebiyatı = Kumuk literature ; Kumuklar = Kumuks

Özet:
Kumuklar, tarih boyunca Rus sömürgesi altında varlıklarını sürdürmeye çalışmışlardır. Bu sömürge nedeniyle Kumuk edebiyatına dair eserlerin, şair ve yazarların çoğu da henüz gün yüzüne çıkabilmiş değildir. Bu sebeple yapılan bu çalışma aracılığıyla, Kumuk edebiyatında yer alan lirik şiirlerden bazılarına temas edebilmek ve Kumuk şair Gülbagdat Omarova'nın şiir dünyası üzerinden Kumukların edebiyat sahasını Türk edebiyat sahası ile birleştirebilmek hedeflenmiştir. 
Omarova'nın şiirlerinin lirik türde olduğu saptanmıştır. Sanatçıların dönem ve koşulların etkisiyle dışavuramadığı ve bastırmak zorunda kaldığı her his, açığa çıkan coşkunluk neticesinde lirizm kisvesi altına sığınarak tüm yazınsal metinlere, resim, müzik ve plastik sanatlar gibi çeşitli branşalara neşredilmiştir. Lirik/lirizm ifade biçimi, taşıdığı duygu yoğunluğu gereğince en çok âşk hissinin dışavurumunu sağlama görevini üstlenmiştir. Lirizm/lirik ifade türünün teşekkülünden itibaren bu ifade biçiminin niteliğine yönelik herkesin bildiği en genel sözlük tanımı ise şudur: "Coşkun ve ateşli anlatımı olan, toplumun ortak veya şairin kişisel duygularını anlatan şiir" demektir.
Çalışma içerisinde Gülbagdat Omarova'ya ait lirik şiirler, Nicolai Hartmann'ın ortaya koymuş olduğu "Ontolojik Çözümleme" yöntemiyle incelenmiştir. Hartmann'ın ortaya koyduğu yöntem, şiiri belirli katmanlara (tabakalara) ayırarak içten dışa tüm yapıları ele almamızı ve şiiri bütüncül bir yapı içerisinde incelememizi sağlamaktadır.
Çalışma neticesinde ise Gülbagdat Omarova'nın şiirlerinin Türk mitolojisine ve Türk edebiyatına ilişkin birçok ortak öge taşıdığı yargısına ulaşılmış ve Türk halklarının şiir dilinin, emsalleriyle ilişkisi olduğu düşüncesine erişilmiştir.

Abstract:
Kumyks have tried to maintain their existence under Russian colonial rule throughout history. Due to this colonization, most of the works, poets and writers of Kumuk literature have not yet come to light. For this reason, through this study, it is aimed to touch some of the lyrical poems in Kumuk literature and to combine the literature of the Kumyks with the field of Turkish literature through the poetry world of Kumuk poet Gulbagdat Omarova.

It has been determined that Omarova's poems are of lyrical type. Every feeling that the artists could not express and had to suppress due to the influence of the period and conditions, took shelter under the guise of lyricism as a result of the enthusiasm that emerged and was published in all literary texts and various branches such as painting, music and plastic arts. The lyric/lyricism form of expression has undertaken the task of expressing the feeling of love due to the intensity of emotion it carries. The most general dictionary definition that everyone knows about the nature of this form of expression since the formation of lyricism/lyrical expression type is as follows: "Poem with enthusiastic and passionate expression, expressing the common feelings of the society or the personal feelings of the poet".
In the study, the lyric poems of Gülbagdat Omarova were examined with the "Ontological Analysis" method introduced by Nicolai Hartmann. The method put forward by Hartmann allows us to consider all structures from inside to outside by dividing the poem into certain layers (layers) and to examine the poem in a holistic structure.
As a result of the study, it was concluded that Gülbagdat Omarova's poems carry many common elements related to Turkish mythology and Turkish literature, and it was concluded that the poetic language of the Turkish people is related to its counterparts.