Polikistik over sendromu'nda etinil östradiol/drospirenon ve etinil östradiol/drospirenon+metformin tedavilerinin klinik, hormonal, metabolik ve kardiyovasküler hastalık risk faktörleri yönünden karşılaştırılması
Comparison of ethinyl estradiol/drospirenone and ethinyl estradiol / drospirenone plus metformin treatments in terms of clinical, hormonal and metabolic aspects and risk factors of cardiovascular disease in women wi?th polycystic ovary syndrome
Yazar: SÜMEYRA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAD ÜNLÜHIZARCI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Drospirenon = Drospirenone ; Hormonlar = Hormones ; Kardiyovasküler fizyolojik fenomen = Cardiovascular physiological phenomena ; Metabolizma = Metabolism ; Metformin = Metformin ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Östradiol = Estradiol

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS); kronik anovülasyon ve hiperandrojenizm ile seyreden, reprodüktif ve metabolik bozukluklara yol açan bir sendromdur. Bu prospektif çalışmada, PKOS'lu hastalarda EE/DRSP (etinil östradiol 0,03 mg/gün+drospirenon 3 mg/gün) ve EE/DRSP+metformin (1700 mg/gün) tedavilerinin hormonal, metabolik ve kardiyovasküler profiller üzerine etkilerini karşılaştırmayı ve metforminin tedaviye eklenmesinin, oral kontraseptiflerle (OKS) oluşabilecek metabolik etkileri ne oranda değiştirdiğini belirlemeyi amaçladık.Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 16-40 yaş arasında 50 PKOS hastası dahil edildi ve hastalara sırayla EE/DRSP ve EE/DRSP+metformin kombinasyon tedavilerinden biri başlandı. Tedavi öncesi ve sonrasında hastaların antropometrik ölçümleri ve kan basınç ölçümleri yapıldı. Hastalar hirsutizm açısından modifiye Ferriman-Gallwey (mFG) skorlama sistemiyle değerlendirildi. Homosistein, C reaktif protein (CRP), total kolesterol, trigliserid (TG), yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), açlık kan şekeri (AKŞ), bazal insülin, follikül stimulan hormon (FSH), lüteinizan hormon (LH), östradiol, total ve serbest testosteron, dihidroepiandrostenedion-sülfat (DHEAS), 17 hidroksiprogesteron (17-OHP), 11 deoksikortizol (11-S), androstenedion, seks hormon bağlayıcı globülin (SHBG) düzeyleri ve oral glukoz tolerans (OGTT) testiyle kan şeker ve insülin düzeyleri ölçüldü.Hastaların düşük dansiteli lipoprotein (LDL) değerleri, serbest androjen indeks (SAİ) oranları, homeostasis model assessment (HOMA) skorları hesaplandı ve pelvik ultrasonografi ile polikistik overler, transtorasik ekokardiyografileri ile aortik sertlik indeksleri değerlendirildi.Bulgular: Grupların antropometrik değerleri tedavi önce ve sonrasında benzerdi. 1. grup olan EE/DRSP grubunda kilo, BKİ ve bel çevresinde tedavi ile artış, 2. grup olan EE/DRSP+metformin grubunda azalma gözlendi. Her iki grupta da tedavi sonrasında hiperandrojenemide azalma gözlendi. 1. grupta AKŞ düzeylerinde anlamlı azalma olurken bazal insülin düzeyi ve HOMA skorunda değişiklik gözlenmedi, 2. grupta; AKŞ, bazal insülin düzeyi, ve HOMA skorunda tedavi öncesine kıyasla anlamlı azalma gözlendi. 1. grupta tedavi ile LDL kolesterol düzeylerinde anlamlı artış olurken, 2. grupta HDL kolesterol düzeylerinde artış tespit edildi. Grupların CRP ve aortik sertlik düzeylerinde tedavi ile anlamlı değişiklik olmadı, ancak grup 2'de homosistein, sistolik ve diyastolik kan basıncı düzeylerinde anlamlı gerileme gözlendi.Sonuç: 6 ay süreyle verilen EE/DRSP+metformin tedavisi, bel çevresi ve BKİ'de belirgin azalmaya neden olurken, tek başına EE/DRSP kullanan hastalarda tersi bir etki gözlendi. Her iki grupta da hiperandrojenemide gerileme olduğu tespit edildi, ancak tedaviye metformin ilavesinin ek bir katkısı olmadığı gözlendi. Metformin ilavesi 6 aylık sürede insülin direncinde hafif de olsa iyileşmeye neden olurken, HDL düzeyinde artışa, sistolik ve diyastolik kan basınçlarında azalmaya neden oldu. Metforminin EE/DRSP'ye ilavesinin metabolik yönden olumlu sonuçları oldu. Tedavi süresinin uzatılmasının bu etkiyi ne kadar artıracağı araştırılmalıdır.Anahtar Kelimeler: Polikistik over sendromu (PKOS), etinil östradiol/drospirenon, metformin, aortik sertlik.

Abstract:
Introduction: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is characterized by chronic anovulation and hyperandrogenism that results in reproductive and metabolic disorders. The aim of this prospective study was to compare the effects of EE/DRSP (ethynyl estradiol 0,03 mg/day+ drospirenone 3 mg/day) alone (1st group) and EE/DRSP+metformin (1700 mg/day) combined (2nd group) treatments on hormonal, metabolic and cardiovascular profiles of patients with PCOS and determine to what extent metformin was able to reverse the adverse metabolic effects caused by oral contraceptive treatment.Patients and Methods: Fifty patients with PCOS between 16-40 years were enrolled in the study and randomized to EE/DRSP and EE/DRSP+metformin treatment arms. Patients were evaluated in terms of anthropometric measurements and blood pressure before and after 6 months of treatment. Hirsutism was assessed by modified Ferriman-Gallwey scoring (mFGS) system. Homocysteine, C-reactive protein (CRP), total cholesterol, triglyceride (TG), high density lipoprotein (HDL), fasting blood glucose and insulin, follicle stimulating hormone (FSH), luteinizing hormone (LH), estradiol, total and free testosterone, dihydroepiandrostenedione-sulphate (DHEAS), 17-hydroxy progesterone (17-OHP), 11-deoxycortisol (11-S), androstenedione and sex hormone binding globulin (SHBG) levels were measured. An oral glucose tolerance test was also performed to the patients. Low density lipoprotein (LDL) levels, free androgen indices and homeostasis model assessment (HOMA) scores were calculated. A pelvic ultrasonography in order to detect the presence of polycystic ovaries and a transthoracic echocardiography to evaluate aortic stiffness index were performed to all patients.Results: Pre- and post-treatment anthropometric measurements of both groups were found to be similar. Weight, body mass index (BMI) and waist circumferences of the patients were found to be increased in the 1st group and decreased in the 2nd group. Serum androgen levels were found to be decreased in both treatment arms. Fasting blood glucose levels were found to be decreased in the 1st group without a change in insulin levels and HOMA scoring after treatment. In contrast, 2nd group revealed a significant decrease in insulin levels and HOMA scoring in parallel to decreased fasting blood glucose levels. LDL-cholesterol levels were found to be increased in the 1st group while an increase in HDL-cholesterol levels was detected in the 2nd group. No significant changes were detected in CRP levels and aortic stiffness indices after treatment in both groups, but homocysteine, systolic and diastolic blood pressure levels were significantly decreased in the 2nd group.Conclusion: Six months of treatment with EE/DRSP+metformin was able to decrease waist circumference and BMI in patients with PCOS. However, EE/DRSP treatment alone caused an increase in these parameters. There was a reduction in serum androgen levels with EE/DRSP, but addition of metformin did not result in a further decrease. Metformin resulted in an improvement in insulin resistance besides an increase in HDL-cholesterol and a decrease in systolic and diastolic blood pressure levels. The influence of prolonged treatment over 6 months needs to be evaluated if it leads to further improvement in positive metabolic effects of metformin or not.Key Words: Polycystic ovary syndrome (PCOS), ethynyl estradiol/drospirenone, metformin, aortic stiffness.