17-18. yüzyılda Topkapı Sarayında misafir ağırlama ritüellerinin iç mekâna yansıması
The reflection of guest hospitality rituals in the interior of Topkapi Palace in the 17th-18th centuries
Yazar: HÜLYA NİMET SAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZENDE YILMAZ
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan tasarımı = Space design ; Mekansal algı = Spatial perception ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Topkapı Sarayı = Topkapı Palace ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
İnsanın biyolojik, fiziksel, psikolojik ve sosyolojik tüm yönleri, mekân tasarımının temelini oluşturan karmaşık bir etkileşim ağıdır. Bu bağlamda, " Osmanlı Saraylarında Misafir Ağırlama Ritüellerinin İç Mekâna Yansıması: 17.-18. Yüzyıl Topkapı Sarayı Örneği" başlıklı bu tez çalışması, mekân tasarımının yapısal unsurlardan ibaret olmadığını, aynı zamanda kültürel bağlam ve misafir ağırlama gelenekleriyle de var olduğunu vurgular. Ayrıca bu kültürde de görmüş olduğumuz kahve ve yemek gibi misafir ikramı alışkanlıklarından dolayı oluşan ihtiyaca cevap verecek mekanların oluşması söz konusudur. İç mekanlar sadece temel yaşamsal ihtiyaçları karşılamanın da ötesinde kültürel ihtiyaçlara da cevap vermektedir. Bu tezde, Topkapı Sarayı'nın iç mekanları detaylı bir şekilde incelenecek. Misafir ağırlama ritüellerinin nasıl tasarımsal tercihlerle ifade edildiği analiz edilmektedir. Özellikle, mekânsal kurgu, donatılar ve dekorasyon unsurları gibi iç mekân öğeleri üzerinden bu ritüellerin iç mekandaki karşılıklarına değinilmiştir. Bu analiz, mekânın sadece fiziksel bir ortam olmanın ilerisine geçerek, kültürel bir kimlik kazandığını ve konuk ağırlama anlayışının iç mekânda nasıl yansıtıldığını ortaya koymaktadır. Buna dayanarak iç mekân tasarımının, misafir ağırlama ritüellerini yansıtma potansiyeline sahip olduğu ve iç mekânların mimari bir yapı olduğu kadar mekânsal kimlik ve kültürel hafıza için bir ifade aracı olduğu anlaşılmaktadır. 
Anahtar kelimeler; saray yapıları, misafir ağırlama, ritüeller, çok amaçlılık, esnek tasarım, mekân tasarımı, mekânsal kimlik.

Abstract:
All aspects of human biology, physicality, psychology, and sociology form a complex network of interactions that constitute the foundation of spatial design. In this context, this thesis titled "Reflection of Guest Hosting Rituals in Interior Space in Ottoman Palaces: The Example of Topkapı Palace in the 17th-18th Centuries" emphasizes that spatial design is not merely comprised of structural elements, but also exists within cultural contexts and guest hosting traditions. Furthermore, the emergence of spaces that cater to needs arising from guest offerings such as coffee and meals, which are also observed in this culture, is addressed. Interior spaces not only fulfill basic vital needs but also respond to cultural necessities. In this thesis, the interior spaces of Topkapı Palace will be examined in detail. The expression of guest hosting rituals through design choices is analyzed, particularly focusing on interior elements such as spatial layout, furnishings, and decorative elements. This analysis demonstrates that space transcends being merely a physical environment, acquiring a cultural identity, and reveals how the concept of guest hosting is reflected within interior spaces. Based on this, it is understood that interior design has the potential to reflect guest hosting rituals and that interior spaces serve as not only architectural structures but also as expressions of spatial identity and cultural memory.
Keywords; the palace structures, guest hospitality, rituals, multi functionality, flexible design, space design, spatial identity.