Nontravmatik alt ekstremite amputasyonlarının retrospektif incelenmesi
Retrospective review of nontraumatic lower extremity amputations
Yazar: FATİH ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR MAHSUT DİNÇEL
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Amputasyon sonrası komplikasyonlar, amputasyon cerrahisinin yanı sıra amputasyon
sonrası bakım ve rehabilitasyon sürecinde ortaya çıkabilen sorunları ifade eder. Reamputasyon,
daha önce ampute edilen bir uzvun, amputasyon sonrası tekrar cerrahi olarak kesilerek
çıkarılması işlemidir. İlk amputasyon sonrası yara iyileşme sorunları veya enfeksiyonlar,
ampute edilen bölgenin yetersiz dolaşımı sonucu kötü yara iyileşmesi reamputasyon
gerekliliğinin en sık nedenidir. Çalışmamızda kliniğimizde 2010-2023 yılları arasında travma
dışı nedenlerle alt ekstremite ampütasyonu yapılan hastaların yaş, cinsiyet, taraf, etiyoloji,
amputasyon seviyesi, hastane yatış gün sayısı, kardiyovasküler girişim öyküsü, hemogram,
biyokimya, seroloji parametreleri, tekrarlayan cerrahi işlem gereken hastalara uygulanan
cerrahi işlem sayısıve tekniği retrospektif olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu veriler
doğrultusunda amputasyon cerrahisi sonrasında hastaların reamputasyona gidebileceğini
öngörebilecek faktörlerin incelenmesi amaçlandı. Tekrarlayan amputasyon cerrahilerinde
incelenen parametrelerdeki değişimler analiz edildi. Amputasyon cerrahisi için optimal
verilerin araştırılması hedeflendi.
Kliniğimizde 01/01/2013-01/01/2023 tarihleri arasında travma dışı nedenlerle, periferik
arter hastalığı ve/veya mikrovasküler bozukluk nedeniyle, alt ekstremite ampütasyon cerrahisi
uygulanan 314 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalara ait ameliyat raporları, görüntüleme
yöntemleri, anamnez bilgileri, laboratuvar sonuçları retrospektif olarak incelendi. Tekerrür eden
ampütasyon cerrahilerinde, her cerrahi öncesi artan veya azalan parametreyi elde edebilmek
için, hastaların her ampütasyon cerrahisi öncesi verileri elde edildi. İlk ampütasyon ameliyatı
sonrası komplikasyonsuz şekilde iyileşen 203 hasta kontrol grubu olarak gruplandırıldı
(Grup1). Birinci ampütasyon cerrahisi sonrası gelişen komplikasyonlar nedeniyle birden fazla
ampütasyon cerrahisi geçiren hastaları ayrı çalışma grupları olarak ele alındı. Tekerrür
cerrahiler geçiren hastaların ilk ampütasyon cerrahisi öncesi veriler analiz edildi ve bu gruba
111 hasta dahil edilerek ikinci grup olarak adlandırıldı (Grup 2). İlk ampütasyon cerrahisi
sonrası gelişen komplikasyonlar nedeniyle ikinci reampütasyon cerrahisi (ipsilateral üçüncü
ampütasyon cerrahisi) geçiren 104 hasta grup3 olarak adlandırıldı (Grup 3). İlk ampütasyon
cerrahisi sonrası gelişen komplikasyonlar nedeniyle üçüncü reampütasyon cerrahisi (ipsilateral
dördüncü ampütasyon cerrahisi) geçiren 32 hasta grup4 olarak adlandırıldı (Grup 4). Ayrıca
hastalar ampütasyon seviyelerine göre de gruplandırılarak ampütasyon seviyesi seçiminin
reamputasyon üzerine etkisi incelenmiştir.Çalışmamıza dahil edilen 314 amputasyon hastasının yaş ortalamasının 69,20±12,18
(yıl) olduğu, 234 hastanın (%74,5) erkek, 80 hastanın (%25,4) kadın olduğu belirlenmiştir.
Çalışmamızda 450 ampütasyon cerrahisi içinde 127 sinde (%28,2) ampütasyon cerrahisi
öncesinde revaskülarizasyon hedeflenerek periferik vasküler girişim (periferik
anjiyoplasti/bypass) uygulandığı görülmüştür. Birinci ampütasyon cerrahisi sonrası gelişen
komplikasyonlar nedeniyle birden fazla ampütasyon cerrahisi geçiren hastaların (Grup 2;111
hasta)oranı %35,3 olarak bulunmuştur. İlk ampütasyon cerrahisi sonrası gelişen
komplikasyonlar nedeniyle üçüncü ampütasyon cerrahisi geçiren hastaların oranı %32,6 , ilk
ampütasyon cerrahisi sonrası gelişen komplikasyonlar nedeniyle dördüncü amputasyon
cerrahisi geçiren hastaların oranı %10,1 olarak bulunmuştur. İlk ampütasyon ameliyatı sonrası
komplikasyonsuz şekilde iyileşen kontrol grubumuzdaki (Grup1) ampütasyon cerrahileri
%48,8 oranında ayak bileğinin distaline (Grup A; parmak, mtp eklem dezartikülasyonu,
transmetatarsal, lischfrank, chopart, %34,5 oranında transtibial (GrupB), %16,7 oranında
dizüstü (Grup C) seviyesinde uygulanmıştır. Birinci ampütasyon cerrahisi sonrası gelişen
komplikasyonlar nedeniyle birden fazla ampütasyon cerrahisi geçiren hastaları içeren grupta
(Grup2) %52,3 ayak bileğinin distali (Grup A) seviyesinde, %32,4 transtibial (GrupB) seviyede
,%15,3 dizüstü seviyede (Grup C) cerrahi uygulanmıştır. Çalışmamızda ilk ampütasyon
ameliyatı sonrası komplikasyonsuz şekilde iyileşen grup (Grup1) ile birinci ampütasyon
cerrahisi sonrası gelişen komplikasyonlar nedeniyle birden fazla ampütasyon cerrahisi geçiren
hastaları içeren grup (Grup2) arasında Wbc, trombositler, sedimantasyon, C-reaktif protein,
hematokrit, kreatinin değerleri arasında anlamlı bir fark görülmemiştir.
Diyabetik ayak ve/veya periferik vasküler hastalık nedeniyle uygulanan alt eksremite
ampütasyonları sonrasında yara iyileşme potansiyelini değerlendirilebilecek, reamputasyon
riskinin tahmine yardımcı olabilecek, klinisyenlere ampütasyon seviyesi seçiminde karar
verirken yardımcı olabilecek, ampütasyon hastalarına bireyselleştirilmiş tahmin modelleri
oluşturulmasına yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. İyileşme başarısızlığı riskini
tahmin etmek için kullanılan mevcut klinik algoritmaların sınırlamaları vardır ve karar vermede
daha bireyselleştirilmiş bir yaklaşıma ve tahmine dayalı verilerin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Post-amputation complications refer to problems that may arise during post-amputation
care and rehabilitation as well as amputation surgery. Reamputation is the process of surgically
amputating a previously amputated limb again after amputation. Wound healing problems or
infections after the first amputation, poor wound healing as a result of inadequate circulation of
the amputated area are the most common reasons for the need for reamputation. In our study,
we aimed to retrospectively analyze the age, gender, side, etiology, level of amputation, number
of days of hospitalization, cardiovascular intervention, hemogram, biochemistry, serology
parameters, number and technique of surgical procedures applied to patients requiring repeated
surgical procedures in patients who underwent lower extremity amputation for non-traumatic
reasons between 2010-2023 in our clinic. In the direction of these data, it was aimed to examine
the factors that could predict that patients may go to reamputation after amputation surgery.
Changes in the parameters examined in repeated amputation surgeries were analyzed. It was
aimed to investigate the optimal data for amputation surgery.
Between 01/01/2013-01/01/2023, 314 patients who underwent lower extremity
amputation surgery for non-traumatic reasons, peripheral arterial disease and/or microvascular
disorders in our clinic were included in the study. Operative reports, imaging methods,
anamnesis information, and laboratory results of the patients were retrospectively analyzed. In
repeated amputation surgeries, the data of the patients before each amputation surgery were
obtained in order to obtain the increasing or decreasing parameter before each surgery.203
patients who recovered without complications after the first amputation surgery were grouped
as the control group (Group1). Patients who underwent more than one amputation surgery due
to complications that developed after the first amputation surgery were considered as separate
study groups. The data of the patients who underwent repeat surgeries before the first
amputation surgery were analyzed and 111 patients were included in this group and named as
the second group (Group 2). 104 patients who underwent the second reamputation surgery
(ipsilateral third amputation surgery) due to complications after the first amputation surgery
were named as group3 (Group 3). Thirty-two patients who underwent third reamputation
surgery (ipsilateral fourth amputation surgery) due to complications after the first amputation
surgery were named as group4 (Group 4). In addition, patients were also grouped according to
the level of amputation and the effect of the choice of amputation level on reamputation was
examined.
The mean age of the 314 amputation patients included in our study was 69.20±12.18
(years), 234 patients (74.5%) were male and 80 patients (25.4%) were female.In our study, it
was observed that peripheral vascular intervention (peripheral angioplasty/bypass) was
performed in 127 (28.2%) of 450 amputation surgeries, aiming revascularization before
amputation surgery. The rate of patients who underwent more than one amputation surgery due
to complications after the first amputation surgery (Group 2; 111 patients) was 35.3%, the rate
of patients who underwent the third amputation surgery due to complications after the first
amputation surgery was 32.6%, and the rate of patients who underwent the fourth amputation
surgery due to complications after the first amputation surgery was 10.1%. In our control group
(Group1) who recovered without complications after the first amputation surgery, 48.8% of the
amputation surgeries were performed at the distal ankle (Group A; toe, mtp joint disarticulation,
trnasmetatarsal, lischfrank, chopart), 34.5% at the transtibial (Group B), 16.7% at the knee
(Group C) level. In the group including patients who underwent more than one amputation
surgery due to complications after the first amputation surgery (Group 2), 52.3% of the
surgeries were performed at the distal ankle level (Group A), 32.4% at the transtibial level
(Group B), and 15.3% at the knee level (Group C). In our study, there was no significant
difference in Wbc, platelets, sedimentation, C-reactive protein, hematocrit, creatinine values
between the group (Group1) who recovered without complications after the first amputation
surgery and the group (Group2) including patients who underwent multiple amputation
surgeries due to complications after the first amputation surgery.
There is a need for studies to create individualized prediction models for amputation
patients that can assess wound healing potential after lower extremity amputations for diabetic
foot and/or peripheral vascular disease, help predict the risk of reamputation, and assist
clinicians in deciding on the level of amputation.Current clinical algorithms used to predict the
risk of healing failure have limitations and require a more individualized approach to decision
making and the development of predictive data.