Türk ticaret kanunu çerçevesinde sermaye şirketlerinde denetim, konu ve kapsamı
Subject and context of audit in capital companies in accordance to Turkish commercial code
Yazar: ALİ ERTEN
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ERDOĞDU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bir dönem ya da bir ekonomik unsurun sahip olduğu bilgilerin, öteden beri belirli olan kurallara göre uygun olup olmadığını araştırmak ve sonucunda bir rapor tanzim etmek için, bağımsız uzman ya da uzmanlarca delil toplama ve tüm bu hususlar hakkında analiz etme sürecine denetim denir.
   Sanayi devrimi sonrası hızla gerçekleşen teknolojik gelişmeler sonucunda ülkeler arasındaki sınırların kalkmasıyla, ticaret uluslararası seviyeye taşınmış ve küresel sermaye ortaya çıkmıştır. Uluslararası sermaye ile birlikte ulusal şirketler çok ortaklı ve çok uluslu şirketler haline gelmiştir. Şirketlerin bu değişimi sonrasında şirket ortaklarının ve dış kullanıcıların güven duyacakları ortamın sağlanması için güvenilir ve kaliteli finansal bilgi ihtiyacı artmıştır. Kaliteli ve güvenilir finansal bilgiye ulaşmanın yolu ise sağlıklı ve nitelikli denetim sisteminin olması ve icra edilmesinden geçmektedir.  
   Bu bakış açısından hareketle; çalışmada, Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde sermaye şirketlerinde denetim konusu incelenmiştir.
   Çalışma 6 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, denetimin tarihsel açıdan ortaya çıkışı, denetimin içeriği, denetimin konu ve kapsamı genel olarak irdelenmiş ve Türkiye'de denetimin mevzuat anlamında temellerinin hangi kanunlar ile atıldığına değinilmiştir. İkinci bölümde, sermaye şirketlerinin tanımı, yapısı, özellikleri, Türkiye'deki sermaye şirketleri ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre sermaye şirketleri hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, denetim ve denetçi konuları ele alınmıştır. Bu doğrultuda denetimin tanımı, denetim türleri, denetimin tarafları, denetim standartları, denetçi tanımı ve denetçi türleri işlenmiştir. Dördüncü bölümde Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde sermaye şirketlerinde denetimin konusu anlatılmıştır. Bu kapsamda sermaye şirketlerinde iç denetim, dış denetim, kamu denetimi, bağımsız denetim, bağımsız denetimle ilgili diğer mevzuat, bağımsız denetçilerin niceliği, niteliği, görevleri ve seçimi, denetimin konu ve kapsamı, denetimi yapacak kişi ve kuruluşlar, yeni denetçilerin atanması ve görevden alınması, denetçilerin denetim sözleşmesini fesh etmesi, denetim faaliyeti, denetim raporu, Türk Ticaret Kanununda özel denetçi ve denetçilerin hukuki sorumluluğu konularına vurgu yapılmıştır. Beşinci bölümde, sermaye şirketleri hakkında verilen Yargıtay kararlarından seçilen örneklerin Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır. Yargıtay kararları seçilirken, şirketlerin genel kurul kararları ve bu kararların hükümsüzlük hallerinin belirlenmesini konu alan kararlar dikkate alınmıştır.  Altıncı ve son bölümde ise sonuç ve önerilerde bulunulmuştur. Çalışmadaki amaç, Türkiye'deki denetim mekanizmasının finans, muhasebe ve denetim alanındaki işleyişinin hukuki denetime tabi tutulduğunda, genel olarak hangi noktalarda sorunlar çıktığı, bu sorunların yargı cephesinde nasıl yorumlandığı, ele alındığı ve nasıl çözüme kavuşturulduğunun irdelenmesi olacaktır.

Abstract:
Audit is analysing the whole proccess of an information that a specific period or an economical matter holds which then is researched in terms of its relevance to long-established rules and disposing a report with all the evidence gathered by independent experts.
   After the industrial revolution, technological developments had led to the removal of the borders between countries, therefore leading trade sector into international scale and creating a global capital. With the international capital national companies had become multinational and multiparty corporations. After this transformation of companies, there had been an increased need for reliable and high-quality financial information to ensure an environment where company shareholders and external users can trust. To obtain high-quality and reliable information, it depends on a healthy and qualified audit system and its execution.
   Based on this point of view, this study examines auditing of capital companies within the scope of  Turkish Commercial Code.
   The study consists of six chapters.In the first chapter the historical emergence of audit, content of audit and context and subject of audit is examined in general perspective and is touched on with what legislations are the fundamentals of audit laid on. In the second chapter information is provided about description, structure and features of capital companies and capital companies in Turkey and capital companies according to the Turkish Commercial Code No.6102. In the third chapter subject of audit and auditor was discussed. In this direction; description, kinds, parties, standards of audit and description and kinds of auditors are covered. In the fourth chapter subject of the audit is explained within the scope of Turkish Commercial Code. In this context internal audit in capital companies, external audit, public audit, independent audit, other legislations regarding the independent audit, quantity of the independent auditors, qualifications they have, their duties and the way of selection, subject and the context of the audit, individuals and organisations that will conduct the audit, assignment of new auditors and dismissal of them, Termination of the auditing contract by the auditors, audit activity, audit report, the responsibility of the private auditors in Turkish Commercial Code has been emphasised. In the fifth chapter, some selected examples of supreme court decisions regarding the capital companies has been assesed in accordance to Turkish Commercial Code. During the selection of supreme Court's decisions,companies' general assembly decision and the decisions that concern the determination of invalidites.
   In the sixth and the last chapter conclusions and suggestions are made. The aim of this study is to examine how the legal operation of Turkey's audit mechanism in the fields of finance, accounting, and audit is subject to auditing, and generally, how the problems that arise are interpreted, addressed, and resolved by the judiciary.