2000 yılı sonrası sinema ve TV dizilerinde Distopya
Dystopia in cinema and TV serials after the year 2000
Yazar: FATİH BAYRAKTAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BALABANLAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction ; Distopya = Dystopia ; Sinema = Cinema ; Televizyon dizileri = Television serials ; Ütopya = Utopia

Özet:
Bu araştırmada, 2000 yılı sonrasında distopya anlatı türünün bilimkurgu ile fantazya arasında sıkışıp kaldığına yönelik çoğalan görüşler üzerine, bu türdeki bazı sinema filmi ve tv dizileri incelemeye alınmıştır. Distopyalar her ne kadar ters gitmiş ütopyalar olarak sınıflandırılsalar da içlerinde ütopyayı barındırmaktadırlar. Distopya anlatı türü, içinde bulunulan dönemin geleceğe dair ekonomik, toplumsal, sosyopolitik alanlardaki sorun ve eksikliklerin sebebiyet vereceği olumsuzluklara yönelik uyarı ve özgürlükçü çözümler ortaya koymaktadır. Her ne kadar bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, distopya anlatı sınırlarını genişletebilecek olsa da, dayandırılması gereken ana motifler kaçış çizgileri ve çözümler üzerinde şekillenmektedir. Teknolojik ya da despotik her türlü kapatma ve baskılara karşın mücadeleye girişecek ana karakterin uyanışı, distopya anlatı türünün en temel niteliklerini oluşturan kaçış çizgileri ve devrimci çözümleri açığa çıkarmaktadır. Araştırmada Distopya ile bilimkurgu arasındaki temel farkı, bilimkurgunun bilişsel yabancılaştırıcı özelliğinin esasında tarafsız olmayan kısmen statükoya karşı gelebilen kısmen de onu savunabilen ikircikli bir yapıya sahip iken distopyanın tek bir çıkarıma imkân tanıyan kavramsal yapıları karşılaştırılarak ortaya konulmuştur. İçinde bulunduğumuz dijital çağda ise artık kural ve sınırların despotlar tarafından değil, yazılım mühendisleri ve uzmanlarca belirlenen bir çağın önermeleri, gelişen teknolojinin de etkisiyle fütürist fantezilerden çok, olanaklı hale gelen bilimsel gerçekliklerin görselleştirildiği anlatılarla desteklenmektedir. Çağımızın koşulları, distopyaların geçmiş dönemlerdeki anlatı sınırlılıklarının genişlemesine etki ederek, türün önüne aşması gereken yeni ve insan için çok zorlayıcı olan olgular çıkarmıştır. Bu durum insan ve makine arasındaki ilişkinin tarihsel süreci içerisinde ele alınarak incelenmiş olup,  bilimsel ve teknolojik gelişmelerin insanın var oluşu üzerine olan etkileri tanımlanmıştır. Bilimsel ve teknolojilik gelişmeler, distopya anlatılarındaki kaçış çizgilerini insanlar adına giderek imkânsız kılması, 2000 yılı sonrası yapımlar olan Matrix I filmi ve Black Mirror tv dizisi üzerinden incelenerek, bu yapımların distopya kavramının yapısal özelliklerine ne derece ve ne doğrulukta işaret etmiş oldukları araştırılmıştır. 
 Anahtar Kelimeler: Distopya, Ütopya, Bilimkurgu

Abstract:
In this research, on the proliferation views that the post-2000 year dystopian narrative is trapped between science fiction and fantasy, some of the movies and TV series in this genre have been taken into examination. Dystopias are classified as utopias that have gone wrong, but they contain the utopia in them. The dystopian narrative type provides warning and libertarian solutions to the problems that may arise due to problems and deficiencies in the economic, social and sociopolitical fields of the future. Although scientific and technological advances can broaden the boundaries of dystopian narratives, the main motifs that need to be attributed are shaped by escape lines and solutions. The awakening of the main character to engage in fight against all kinds of technological or despotic closure and oppression opens up escape lines and revolutionary solutions that constitute the most basic qualities of the dystopian narrative. The fundamental difference between Dystopia and science fiction in research, in contrast to the cognitive alienating nature of science fiction, which has a non-objective part, a part which can only partly defend the status quo, and which can defend it, while the conceptual structures that allow a single extraction of distopia have been put forward. In the digital era that we are in, the proposals of an age determined by software engineers and experts, not by the rules and limits of despots, are supported by the explanations that visualize the scientific realities that become possible rather than the futuristic fantasies by the effect of the developing technology The conditions of our era, affecting the expansion of narrative limitations of dystopias in the past, it created a new and very challenging situation for the human being that needs to be traversed. This situation is examined in the historical process of the relationship between human and machine, the effects of scientific and technological developments on human existence are defined. Scientific and technological developments make it impossible for people to escape the escape lines of dystopia, The post-2000 year reviewing the productions of Matrix I and Black Mirror TV series, it has been researched to what extent these productions point to the structural characteristics of the dystopian concept and to what accuracy.

Keywords:  Dystopia, Utopia, Science Fiction