Yapısöküm kuramı bağlamında yazar olarak grafik tasarımcı kimliği ve kitap tasarımına yansımaları
The graphic designer identity as an author in the context of deconstruction theory and reflections on book design
Yazar: YALÇIN DEMİRKIRAN
Danışman: PROF. ÖZDEN PEKTAŞ TURGUT
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Absürd tiyatro = Absurd theatre ; Derrida, Jacques = Derrida, Jacques ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Ionesco, Eugene = Ionesco, Eugene ; Kitap tasarımı = Book design ; Tasarımcılar = Designers ; Yapısöküm = Deconstructive

Özet:
Gerçeğin ne olduğu ile ilgili soru düşünce tarihi boyunca insanın ilgisini çekmiştir. Yazılan / söylenen ile anlaşılan arasındaki fark üzerine birçok düşünür, yazar ve filozof yazılar yazmış, düşüncelerini dile getirmiştir. Dil ve gerçek arasındaki bu marazi ilişki sadece felsefenin değil aynı zamanda sanatın ve dolayısıyla grafik tasarımın da konusu olmuştur. 
Nesnelliğin, sadeliğin ve anlaşılırlığın dil ve iletişim için belirleyici olduğunu kabul eden modernist tasarım hareketleri, 1960'ların sonunda dil ile gerçek arasındaki bu ilişki üzerinden tasarımcılar ve kuramcılar tarafından eleştirilmiştir.  Özellikle Fransız filozof Jacques Derrida ile birlikte anılan yapısöküm kuramı üzerinden gerçekleşen bu eleştiri, hem grafik tasarımın yeniden tanımlanmasını sağlamakta, hem de tasarımcının problemin çözümünde aldığı bireysel kararlardan dolayı bir yazar olduğu olgusunu beraberinde getirmektedir. Bu bakımdan yazarlık denilince akla ilk gelen kitap kavramı / nesnesi, tasarımda dil ile gerçek arasındaki ilişkinin incelenebileceği özel alanlardan biridir. 
Yapısöküm Kuramı Bağlamında Yazar Olarak Grafik Tasarımcı Kimliği ve Kitap Tasarımına Yansımaları isimli tezin amacı grafik tasarımdaki iletişim rolünün yapısöküm kuramı üzerinden değişimini, bu iletişim içinde dil ile gerçek arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu ve tasarımcının bu ilişkideki değişen kimliğini incelemektedir.
Tez, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde modernizmi temsil eden yapısalcılığa eleştiri olarak ortaya çıkan yapısöküm kuramı ve kavramları incelenmektedir. Ayrıca Foucault ve Barthes üzerinden yazar kavramına getirilen eleştirilere yer verilmektedir. İkinci bölümde yapısöküm kuramının grafik tasarıma yansımaları, ulusal ve uluslararası tasarımcıların çalışmaları üzerinden değerlendirilmektedir. Üçüncü bölümde yazar olarak grafik tasarımcı kimliğinin modern ve modern sonrası dönemde kitap tasarımına yansımalarının izi sürülmektedir. Uygulama bölümü ise öncelikle yapısöküm kuramının tanımladığı dil ile dünya arasındaki ilişkinin karşılaşılabileceği olası yerlerden biri olan Absürt Tiyatro ve özellikle Absürt Tiyatro yazarı Eugene Ionesco'nun oyunlarına genel bir bakışı içermektedir. Ulaşılan bu bilgiler ışığında Ionesco'nun 2020 yılında Yapı Kredi Yayınları tarafından basılan Beyaz ve Siyah kitabının yeniden tasarlanması sürecine yer verilmektedir.

Abstract:
The question of what the truth is has intrigued the attention of people throughout the history of thought. Many thinkers (theorists), writers and philosophers have written and expressed their thoughts on the difference between what is written / said and understood. The morbid relationship between language and truth has been the subject of not only philosophy but also art and accordingly graphic design.
The modernist design movements, which accept that objectivity, simplicity and intelligibility are determinative for language and communication, were criticized by designers and theorists in the context of the relationship between language and reality at the end of the 1960s. The criticism, which is based on the deconstruction theory -especially mentioned with the French philosopher Jacques Derrida-, provides the redefinition of graphic design and the phenomenon that the designer is an author due to the individual decisions he takes in solving the problem. In this respect, the concept / object of the book that comes to mind in the first when it comes to authorship is one of the unique places in design where the relationship between language and truth may be examined.
The aim of the thesis titled The Graphic Designer Identity as an Author in the Context of Deconstruction Theory and Its Reflections on Book Design is to examine the change in the role of communication in graphic design through deconstruction theory, how the relationship between language and truth in this communication and the transforming identity of the designer in this relationship.
The thesis consists of four chapters. In the first chapter, the deconstruction theory, which emerged as a criticism of modernism representing structuralism, and its concepts are examined. Furthermore, Foucault and Barthes' criticiques of the idea of author are included. In the second chapter, the reflections of deconstruction theory on graphic design are evaluated through the works of national and international designers. In the third chapter, the reflections of the graphic designer identity as an author on book design in the modern and post-modern period are traced. In the application chapter, on the other hand, mainly provides an overview of the Absurd Theater, which is one of the potential areas where the link between language and the truth described by deconstruction theory, and particularly the plays of the Absurd Theater writer Eugene Ionesco. In the light of this knowledge, the process of redesigning Ionesco's White and Black book published by Yapı Kredi Publications in 2020 is illustrated.