Toplumsal hareketlerin ve siyasal islamın Arap Baharı'na etkisi
Soci̇al movement and political İslam the effect of Arab Spring
Yazar: MEHMET KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLAY YILDIRIM
Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Demokratikleşme = Democratization ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Siyaset = Politics ; Siyaset sosyolojisi = Political sociology ; Sosyal hareketler = Social movements ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tarihi insanlık tarihi ile paralel olan Ortadoğu coğrafyası, tüm zamanlar
boyunca dikkatleri üzerine çekmeyi başarabilmiştir. Bütün semavi dinlerin doğuşuna
ev sahipliği yapmış olması ve stratejik bir konumda olması nedeniyle tarihsel süreç
boyunca çatışmalara ve egemenlik mücadelelerine sahne olmuştur. Maddi ve manevi
bir mirasa sahip olmasından dolayı bölgede kaos hiçbir zaman eksik olmamıştır.
Ortadoğu kavramını ilk kez 1902 yılında Amerikan deniz tarihçisi ve
jeopolitikçi Alfred Thayer Mahan kullanmıştır. Ortadoğu coğrafyası hakkında bir
birine yakın birden çok tanımlamalar vardır. En geniş anlamıyla Ortadoğu: Batıda
Mağrip ülkeleri ve Mısır, doğuda Umman Körfezi'ne kadar uzanan bölge, kuzeyde
Türkiye, kuzey doğuda İran ve Orta Asya içine alan bir bölgedir.
2010 yılında Tunus'ta başlayan ve kısa süre zarfında diğer Ortadoğu
ülkelerine sıçrayan, domino etkisi yaratan olaylar zincirine Arap Baharı denmiştir.
Ortadoğu ülkelerindeki toplumsal olaylar, günümüzde hala etkilediği ülkelerde
değişim ve dönüşüm sürecini sürdürmektedir.
Dünyada yaşanan değişmeler ve gelişmeler, bölgeyi etkisi altına almıştır.
Arap Baharı, süreç içerisinde demokratikleşme ve sosyal yaşam için bazı fırsatlar
elde etmiştir. Ancak bölgede varlığını sürdüren otoriter rejimler, yaşanan sosyoekonomik
sıkıntılar bu fırsatların değerlendirilememesine neden olmuştur.
"Toplumsal Hareketlerin ve Siyasal İslam'ın Arap Baharı'na Etkisi" başlıklı
bu çalışmada, Arap Baharı denilen kavramın tarihsel süreç içerisinde ki gelişiminin
sabit değişkenlere dayanmadığını gösterebilmek amaçlanmıştır. Bu amaç
doğrultusunda siyasal İslam'ın ve toplumsal hareketlerin bu süreç üzerisindeki
etkileri farklı zaviyelerden ele alınarak ortaya konması hedeflenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Ortadoğu, Arap Baharı, Siyasal İslam, Demokratikleşme

Abstract:
Middle East geography whose history is in parallel with humanity history has
succeeded in taking attention for all ages. Because of the fact that it is source for
divine religions and has a strategic position, it has witnessed many conflicts and
sovereignty struggles for ages. Chaos has never been absent within the geography
due to its material and spiritual inheritance.
Middle East Notion was firstly used by Alfred Thayer Mahan, an American
naval historian and geopolitics. There are several definitions about Middle East
geography, which are similar to each other. With its widest meaning Middle East is
the area including Maghreb countries and Egypt in the West, the territory lying
towards Omani gulf in the East, Turkey in the North, Iran and Middle Asia in the
Northeast.
The chains of events were coined as Arab Spring which sparked off in 2010
in Tunisia and spread over other Middle East countries in a short time, producing a
domino effect. Communal incidents in Middle East countries have been still
continuing change and transformation process within the countries which they have
affected.
In this study of mine, entitled as "Social Movement and Polıtıcal Islam The
Effect of Arab Sprıng," it is aimed that the development of so called Arab Spring
notion within historical process does not depend upon static variables. In accordance
with this purpose, it is aimed to present effects of political Islam and communal
movements over this process from different angles.
Changes and developments of the world penetrated into this area. The Arab
Spring, throughout history, has got some opportunities for democratization and social
life, but these opportunities could not been evaluated because of authoritative
regimes and socioeconomic problems still available in the area.
Key Words: Middle East, Arab Spring, Political Islam, Democratization