Demokrat Parti Dönemi (1946-1960) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde azınlıklar
Demokratic Party (1946-1960) minorities at the Turkish Grand National Assembly
Yazar: MUZAFFER AMMAR SAKALI
Danışman: PROF. DR. FAHRİ SAKAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Siyasi tarih = Political history ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Çok uluslu bir devlet yapısına sahip olan Osmanlı İmparatorluğu'nun
bakiyesi üzerine oturmuş bulunan Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı'nın geçirmiş
olduğu Tanzimat, Islahat ve Meşrutiyet gibi dönemlerin bir benzerini 1946'da tek
partili dönemden çok partili hayata geçerek yaşamıştır. Bu dönemin ana
meselelerinden biri, aynen Osmanlı'nın karşılaştığı gibi Gayrimüslim unsurların
(azınlıklar) temsil meselesi olmuştur. Tezimizin konusunu oluşturan Demokrat Partili
azınlık milletvekillerinin 1946 yılı ile 1960 yılı arasındaki faaliyetlerinin ortaya
çıkarılmasında temel kaynak olarak söz konusu yıllar arasındaki TBMM Tutanakları
kullanılmıştır. Bu tutanaklardaki yüzlerce konuşma içerisinden, tezimizin amacı ve
hacmine uygun olanlar seçilmiş ve bu nutuklar konularına göre sınıflandırılarak
kronolojik olarak sunulmuştur. Bunlara ek olarak azınlık mensubu milletvekillerinin,
TBMM Albümü ve Parlamento Tarihi kitaplarındaki biyografilerinden de destek
alınarak çalışmamızın daha açıklayıcı olması sağlanmıştır. Tezimizin amacı çok
partili hayatın başladığı 1946 yılı ile askeri darbenin gerçekleştiği 1960 yılları
arasında Demokrat Parti'yi temsil eden azınlık milletvekillerinin daha çok hangi
konularda yoğunlaştığı, kendilerini Türk toplumunun neresinde gördükleri,
demokrasi anlayışları, siyaset, ekonomi ve vatandaşın günlük sorunlarıyla ne kadar
ilgilendikleri, geleceğe dönük neler söyledikleri ve mensubu oldukları topluluklarıyla
ilişkilerini ortaya çıkarmaktır. Anılan dönemde DP'den on milletvekili meclise
girmiştir. Çalışmamızda bütün milletvekillerinin biyografisine değinilmiş; ancak
bazılarının konuşmasının bulunmaması, bazılarının da konuşmalarının çalışmamızın
kapsamına girmeyeceği düşüncesiyle sadece altı milletvekilinin konuşmaları
üzerinde durulmuştur. Konuşmaların değerlendirilmesi aşamasında hangi
milletvekilinin kaç konuşmasının olduğundan ziyade, hitabetin niteliğine, konunun
güncelliğine ve günlük hayatta her vatandaşın karşılaşması muhtemel sorunlarla olan
ilgililiğine dikkat edilmiştir. Daha önce bu alanda tezimizdeki kadar detaylıca bir
çalışmanın yapılmamış olması araştırmayı güçleştirse de bahsi geçen 14 yıllık süre
zarfında azınlık milletvekillerinin, milletin meclisinde tarihe not düşülecek hangi
sözleri söyledikleri tüm ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Çalışmamız aslında bu yönüyle
alanında büyük bir ihtiyacı karşılamakta ve bir ilk olma özelliği taşımaktadır.
Anahtar Sözcükler: Azınlıklar, Demokrat Parti, TBMM, Tek Parti, Demokrasi.

Abstract:
The Republic of Turkey which set on the remainder of the Ottoman Empire
that has a cosmopolitan state structure, has lived a similar session like reorganization,
reforms and constitutionalism in 1946 by passing from single party period to multiparty
system. One of the matter in this period was the representation problem of the
non-muslim people (minority) as the Ottoman met the same problem. The official
reports of the Turkish Grand National Assembly were used as basic source to find
out the activities of the minority deputies at the Turkish Grand National Assembly
which generates the subject of our thesis between the year 1946 in which the
minority deputies at the Turkish Grand National Assembly started to revealing
themselves and the year 1960 in which the party was put down from the power. The
speeches that are convenient to target of our thesis and its volume were chosen
among the hundreds at these official reports, and these official reports were
categorized pursuant to their topics and presented as chronologically.In addition to
this we used the Turkish Grand National Assembly album of the minority deputies
and their biographies in the books of parliament history for supporting so that it
became more explanatory. The targets of our thesis are to find out on which topics
the minority deputies at the Democratic Party concentrate between the year 1946 in
which the multi-party life has started and the year 1960 in which the military coup
has taken place,how they see themselves in the Turkish Community, their
democratic intellections, how they intersted in politic, economy and daily matters of
the citizens, what they said about in the future and relationships about their
community. Ten deputies from Democratic Party got into parliament in the
mentioned period.We mentioned about all the deputy biographies in our
studies;however we dwelled on just six deputy speeches because of could not find
some speeches and with the thought of some of them out of coverage. We pointed
out quality of the oratory, topicality of the subject and the daily matters which any
citizen might meet in the daily life rather than which deputy has got how many
speech. A detailed study had not been done on this course previously, so it
complicated the research. But the important words in the history of the minority
deputies that spoke in the period of 14 years at the National Assembly were handled
down to the last detail. Actually our study supply the needs on this course and has the
importance of being first.
Keywords: Minorities, Democratic Party, Turkish Grand National Assembly,
Single Party, Democracy.