Bütünleşik SWARA-Gri ilişkisel analiz ve CoCoSo yöntemi ile OECD ülkelerinin makroekonomik performanslarının değerlendirilmesi
Evaluation of macroeconomic performance of OECD countries by integrated SWARA-Gray relational analysis and CoCoSo method
Yazar: HİLAL TEKE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PEMBE GÜÇLÜ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütünleşik analiz = Integrated analysis ; CoCoSo yöntemi = CoCoSo method ; Gri ilişkisel analiz = Grey relational analysis ; Makroekonomi = Macroeconomy ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; SWARA yöntemleri = SWARA methods ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Karar verme, hayatın tüm aşamasında karşılaşılan bir süreçtir. Bu süreç içinde çoğu zaman alternatiflerin çok olduğu, çok sayıda ve zaman zaman birbirleri ile çelişen değerlendirme kriterine sahip olan karmaşık problemler ile karşılaşılabilmektedir. Bu noktada çok kriterli karar verme yöntemleri gerek kriterleri değerlendirmede gerekse alternatifler içinde en iyisini belirlemede karar vericiye yardımcı olan yöntemler olarak bilinmektedir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinin farklı alanlarda ayrı ayrı veya hibrit olarak uygulandığı görülmektedir. Bu çalışmada, SWARA, gri ilişkisel analiz (GİA) ve CoCoSo yöntemlerinden oluşan hibrit çok kriterli karar verme yönteminden faydalanarak 35 OECD ülkesinin makroekonomik performanslarının çok dönemli olarak incelenmesini amaçlanmıştır. Literatür okumalarının sonucu olarak belirlenen dokuz performans kriteri SWARA yöntemi ile ağırlıklandırılmış, en önemli üç kriter, kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıla, işsizlik oranı ve enflasyon oranı olmuştur.  Kriter ağırlıklarının belirlenmesinin ardından gri ilişkisel analiz ile elde edilen çok yıllık sıralama sonuçları CoCoSo yöntemi ile tek bir sıralamaya dönüştürülmüştür. GİA yönteminin dönemlik sonuçları çok farklılaşmadığı için, CoCoSo yöntemi ile elde edilen genel sıralama da GİA sonuçları ile paralellik göstermiştir. Elde edilen sıralama sonuçlarına göre Lüksemburg, İsviçre ve Japonya makroekonomik performansı en yüksek olan ülkeler olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Decision making is a process encountered at all stages of life. In this process, complex problems can be encountered, which often have many alternatives, ma and sometimes conflicting evaluation criteria. Multi-criteria decision making methods are known as methods that help the decision maker both in evaluating the criteria and in determining the best among the alternatives. In the literatüre it is seen that multi-criteria decision-making methods are applied separately or hybridly in different fields. It is aimed to examine the macroeconomic performances of 35 OECD countries in a multi-period basis by making use of the hybrid multi-criteria decision-making method consisting of SWARA, gray relational analysis (GRA) and CoCoSo methods in this study. Nine performance criteria determined as a result of literature review were weighted with the SWARA method, and the three most important criteria were gross domestic product per capita, unemployment rate, and inflation rate. After the criterion weights were determined, the multi-year ranking results obtained by gray relational analysis were converted into a single ranking with the CoCoSo method. Since the periodic results of the GRA method did not differ much, the general ranking obtained by the CoCoSo method also showed parallelism with the GRA results. According to the ranking results, Luxembourg, Switzerland and Japan were determined as the countries with the highest macroeconomic performance.