Kemal Tahir'in sosyalizm anlayışında devlet
The state in Kemal Tahir's socialism perspective
Yazar: MEHTAP GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT HAKKI AKIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Devlet = State ; Devlet anlayışı = State understanding ; Kemal Tahir = Kemal Tahir ; Marksizm = Marxism ; Sosyalizm = Socialism ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Marksizm'de devlet, toplumların sınıflara bölünmesiyle birlikte ortaya çıkan ve sınıflar kendisini ortadan kaldırdıktan sonra aşamalı biçimde varlığını gereksiz kılacak geçici bir mekanizma olarak ele alınmıştır. Kemal Tahir, Marksist bir yazar olarak devletin Doğu toplumlarındaki yapısı ve geleceği hakkında bu çerçevenin oldukça dışında bir yorum geliştirmiş ve bu toplumlar için devletin vazgeçilmez bir dayanak olduğunu ileri sürmüştür. Bu yorumu Osmanlı toplum yapısını üzerine yaptığı araştırmalar üzerine temellendirmiştir. Marksist bir yazar olarak devletin toplum için vazgeçilmez olduğunu ileri sürmesi Türkiye'deki çeşitli kesimlerin Kemal Tahir'e yaklaşımında bir ölçüt niteliğini almış, kimileri devlet düşüncesini dikkate alırken Marksistliğini kimileri de Marksist oluşunu dikkate alırken devlet hakkındaki düşüncelerini görmezden gelmiştir. Bu araştırma, Kemal Tahir'in sosyalist yorumunda devletin nasıl açıklandığını konu edinerek bu yapı hakkında ortaya koyduğu yorumları, kendi düşünsel kaynağı içerisinde aramayı hedeflemiş ve buradan bütünsel bir devlet yorumu çıkıp çıkmayacağını sorgulamıştır. Burada yazarın devlet hakkında fikirlerini ortaya koyarken, Marksizm'le ilişkisi (teorik ve pratik anlamda) çalışmamızın odak noktasını oluşturmaktadır. Ve bu ilişkide iki noktaya özellikle dikkat edilmiştir: Bunlardan birincisi; Türkiye'de devlet hakkında ortaya koyduğu temel farklılıkların teori ile nasıl temellendirildiğidir. İkincisi ise –birinci ile bağlantılı olarak- bu temellendirmenin ele aldığı tarihsel malzeme ile ilişkisidir. Bu malzeme ile ilişkide ise iki önemli düşünsel dönüşüm yaşayan yazarın bu dönüşümü dikkate alınarak çalışma yürütülmüştür. Böylelikle yazarın devlet hakkındaki düşünceleri ortaya konulurken tarihsel malzeme ve sistem arasında kurduğu bütünlüğün ortaya konulması hedeflenmiştir.

Abstract:
State in Marxist theory, was dealt as a temporary mechanism that arose within the division of societies into classes and eliminated itself after the classes perished. Kemal Tahir, as a Marxist writer, developed a highly unusual understanding outside of this circle about the structure and the future of Eastern societies, and argued that the state was an indispensable basis for these societies. This interpretation is based on his research on the Ottoman social structure. As a Marxist writer, the fact that he claims the state is indispensable for the society made a criterion on how to approach Kemal Tahir for various communities in Turkey. This research aims to examine his comments on this structure by explaining how the state is explained in his socialist interpretation and to question whether a holistic state understanding will emerge from here. The author's ideas about the state and his relationship with Marxism (theoretical and practical sense) is the focus of our study. There are two important points in this relationship: the first of these is how he based his state ideals in Turkey different from the theory, the second one – in connection with the first- is the relation with the historical material this basing is addressed. In relation to this material the study was carried out considering his two important intellectual transformations. Thus, we aimed to reveal the integrity of the author between the historical material and the system while revealing his thoughts about the state.