Diyarbakır kadınlarının COVID-19 sürecinde tüketim alışkanlıklarının değişimi üzerine bir inceleme
An examination on the change of the consumption habits of the women of Diyarbakir during the COVID-19 process
Yazar: RÜYA NİSA KÖRKEN
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN BÜYÜKAKIN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kadınlar = Women ; Pandemiler = Pandemics ; Tüketim = Consumption ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits

Özet:
2019'un sonlarında görülmeye başlanan ve kısa sürede tüm dünyada sert bir şekilde
etkisini gösteren covid-19 salgını, ekonomik birimler üzerinde ciddi zararlara yol açmaktadır.
Ülke ekonomileri bu süreçte dar boğaza girmekte ve ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya
kalmaktadır. Bunun yanında salgınla birlikte birçok sektörde sekteye uğramaktadır.
Salgının bir başka boyutu da insanlar üzerindeki etkisi olarak değerlendirilmektedir.
Salgından dolayı uygulanan karantinalar ve tedbirler insanların bu süreçte alışkanlıklarında
değişime yol açmış ve yeni sürece uyum sağlamak zorunda bırakmıştır. Bu süreçten en çok
etkilenen taraf hiç şüphesiz kadınlar olmaktadır. Hem ekonomik geçimin merkezinde olmaları
hem de bu sürecin tüm aile bireyleri tarafından evde geçirilmesi kadınlara daha fazla
sorumluluk yüklemiştir. Üstelik tüm zamanın evde geçirilmesi harcamaları ve tüketimi de
arttırmıştır. Ayrıca çalışmada Diyarbakır ili kadınlarının seçilmesinin nedeni, doğu kadınlarının
tüm zamanlarını ev işleriyle ve çocuklarıyla geçirdiği düşüncesi ve bu kadınlar arasında çalışan
kesimin az olduğu fikrinin yaygın olmasıdır. Bu bağlamda ele alınan çalışmada covid-19
sürecinde artan ve değişen tüketim alışkanlıklarını, Diyarbakır kadınları göz önüne alınarak
değerlendirmek amaçlanmaktadır. Bu değerlendirme yapılırken yüz yüze anket yöntemi
kullanılmış ve Diyarbakır ili merkezde bulunan 400 kadın tüketici ile birebir görüşülmüştür. Bu
anket sonuçları SPSS 26.0 ile analiz edilmiş ve önce Çapraz Tablolar oluşturulmuş, ardından
Ki-Kare Analizi yapılmış ve en sonunda da Basit Regresyon Analizi ile model tahmin
edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, kadın tüketicilerin yaşlarıyla orantılı bir şekilde
online alışveriş yapma davranışlarında bulundukları ve bu süreçte çoğunlukla zorunlu
ihtiyaçların tüketimini arttırdıkları gözlemlenmektedir. Diğer yandan 65 yaş ve üzeri bireylerde
daha fazla olmak üzere virüsün en net görülen etkisi ölüm korkusu olmaktadır. Bu süreçte
tüketiciler, öncesinde pazar alışverişi yaparken salgın döneminde online alışverişe geçiş
yapmışlardır. Salgın süresince insanlar birikim yapamamakta ve harcamalarının arttığını dile
getirmektedirler. Yapılan regresyon analizi sonucunda ise gelir düzeyinin kadınların tüketim
miktarı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19 Salgını, Tüketim Alışkanlıkları, Kadın Tüketiciler, Diyarbakır

Abstract:
The covid-19 epidemic, which started in late 2019 and showed a harsh implementation
all over the world in a short time, causes serious damage to the economic unit. The economies
of the country are getting into a bottleneck in this process and are limited by economic
difficulties. In addition, many sectors are interrupted in the epidemic.
Another dimension of the epidemic is evaluated as its effect on people. Quarantines and
measures implemented due to the epidemic caused a change in people's habits in this process
and forced them to adapt to the new process. Moreover, spending all the time at home has
increased spending and consumption. In addition, the reason for choosing the women of
Diyarbakir in the study is the thought that eastern women spend all their time with housework
and their children, and the idea that there are few working people among these women. In this
context, it is aimed to evaluate the increasing and changing consumption habits in the covid-19
process, taking into consideration the women of Diyarbakır. While making this evaluation, a
face-to-face survey method was used and 400 female consumers in the city center of Diyarbakır
were interviewed one-on-one. These survey results were analyzed with SPSS 26.0 and Cross
Tables were created first, then Chi-Square Analysis was performed and finally the model was
estimated with Simple Regression Analysis. According to the results of the analysis, female
consumers increased their online shopping behavior in proportion to their age in this process,
and an increase was observed in the consumption of mostly essential needs in this process. On
the other hand, the most obvious effect of the virus, especially in individuals aged 65 and over,
is fear of death. In this process, consumers switched to online shopping during the epidemic
period, while they were shopping for markets before. During the epidemic, people are unable
to save and express that their expenditures have increased. As a result of the regression analysis,
it was determined that covid-19 has a significant effect on consumption.
Key Words: Covid-19 Outbreak, Consumption Habits, Female Consumers, Diyarbakır