Değişen gübre dozlarında PGPR uygulamalarının marulda verim ve verim bileşenlerine etkileri
Effects of different N.P.K and pgpr applications on yield and yield componentsin lettuce (Lactuca sativa L.) the graduate school of natural and applied science of
Yazar: YUSUF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖNDER TÜRKMEN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma bitki gelişimini teşvik eden bakterilerin (PGPR) tarla koşullarında marul (Lactuca sativa L.) yetiştiriciliğinde değişen gübre dozlarında (N.P.K) bitki gelişimi, verim ve kaliteye etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme Mersin İli Silifke ilçesi Burunucu köyünde 2019-2020 yıllarında sonbahar ve ilkbahar dönemlerinde toplam dört kez yinelenmiştir. Deneme konularından olan PGPR strainleri (SA7, SB39, YÖ19, YÖ15, YÖ41, SK72 107cfu/ml) konsantrasyonunda kullanılmıştır. Diğer deneme konusu olan N,P,K uygulamaları da beş dozda uygulanmıştır. N.P.K dozları toprak analizleri soncu bitki için önerilen ortalama N.P.K dozunun % 0 (kontrol), %25, %50, %100, %150 ve %200 grubu olarak uygulanmıştır. Çalışma tesadüf blokları deneme deseni düzeninde 4 tekrarlı olarak yürütülmüştür. Araştırmada değişen gübre dozlarının bitki gelişimine etkisi incelendiğinde 1/2NPK, NPK, 3/2NPK ve 2NPK gübre dozlarının ortalama bitki baş boyunda (36,88cm, 37,49cm, 37,16cm, 37,14cm), baş çevresinde (38,8cm, 39,55cm, 39,87cm, 39,8cm), kök uzunluğunda (11,88cm, 12,37cm, 12,48cm, 12,62 cm) ve ortalama pazarlanabilir baş ağırlığında (6,01kg, 6,18kg, 6,12kg, 6,24 kg) değerler aldığı tespit edilmiştir. Marulda değişen gübre uygulamaların bitki besin elementi içeriklerine etkisi bakımından 1/2NPK, NPK, 3/2NPK ve 2NPK gübre dozlarının etkili dozlar olduğu görülmektedir. Gübrexdoz interaksiyonunda (% 50 NPK) doz uygulamasının verime etkisi bakımından artan dozlara yakın değer alması nedeni ile ön plana çıkmaktadır. Farklı PGPR strainlerinin marul bitkilerinde verim, baş boyu, baş çapı, baş ağırlığı, kök uzunluğuna etkisi bakımından,  SA7, YÖ15 ve YÖ41 bakterileri ön plana çıkmıştır. Kontrol ve önerilen gübre dozunun dörtte biri (D/4,75ml da-1) uygulamaları bitki gelişimi ve mineral madde içeriğine etkisi bakımından arzulanan seviyede etki göstermemişlerdir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of plant growth promoting bacteria (PGPR) on plant growth, yield and quality at varying fertilizer doses (N.P.K) in lettuce (Lactuca sativa L.) cultivation under field conditions. The trial was repeated a total of four times in the autumn and spring terms of 2019-2020 in the village of Burunucu, Silifke district of Mersin. PGPR strains (SA7, SB39, YÖ19, YÖ15, YÖ41, SK72 107cfu/ml), which are among the subjects of the trial, were used in concentration. N, P, K applications, which are the other subject of the trial, were also applied in five doses. N.P.K doses were applied as 0% (control), 25%, 50%, 100%, 150% and 200% groups of the average N.P.K dose recommended for the plant as a result of soil analysis. The study was carried out in randomized blocks experimental design with 4 replications. When the effect of varying fertilizer doses on plant growth was examined in the study, 1/2NPK, NPK, 3/2NPK and 2NPK fertilizer doses were applied on average plant head height (36.88cm, 37.49cm, 37.16cm, 37.14cm), head circumference (38.8cm, 39.55cm, 39.87cm, 39.8cm), root length (11.88cm,12.37cm,12.48cm,12.62cm) and average marketable head weight (6.01kg, 6,18kg, 6,12kg, 6.24kg) values were determined. It is seen that 1/2NPK, NPK, 3/2NPK and 2NPK fertilizer doses are effective doses in terms of the effect of varying fertilizer applications on plant nutrient content in lettuce. It comes to the fore in fertilizer interaction (50% NPK) due to the fact that the dose application takes a value close to the increasing doses in terms of the effect on yield. SA7, YÖ15 and YÖ41 bacteria came to the forefront in terms of the effect of different bacterial (PGPR) strains on yield, head length, head diameter, head weight, root length in lettuce plants. Control and one-fourth of the recommended dose (D/4.75 ml da-1) did not show the desired effect in terms of plant growth and mineral substance content.