Doğu Anadolu bölgesinde yayılış gösteren bazı Iranecio B. Nord., Senecio L., Tephroseris Rchb., Turanecio Hamzaoğlu taksonlarının biyolojik aktiviteleri
The biological activities of some Iranecio B. Nord., Senecio L., Tephroseris Rchb., Turanecio Hamzaoğlu, taxa growing in East Anatolia region
Yazar: ABİT YAŞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YRD. DOÇ.DR. SEVİL ALBAYRAK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma kapsamında Doğu Anadolu Bölgesin'de yayılış gösteren Asteraceae'ye ait Iranecio (Iranecio paucilobus), Senecio ( S. fluviatilisi, S. nemorensis, S. pseudo-orientaalis, S. racemosus ), Tephroseris ( Tephroseris integrifolius subsp. karsianus) ve Turanecio ( Turanecio eriospermus var. eriospermus, Turanecio taraxifolius var. discoideus ) cinslerinden ait toplam 8 adet takson toplanmıştır. Toplanan örneklerin toprak üstü kısımları Soxhlet ekstraksiyon cihazı kullanılarak metanol ile ekstre edilmiştir. Elde edilen ekstrelerin toplam fenolik madde miktarları, in vitro antioksidan, antiradikal ve antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Ekstrelerin Folin-Ciocalteu yöntemi ile belirlenen toplam fenolik madde miktarının 20,76 - 139,43 mg gallik asit eşdeğeri g-1 kuru ekstre arasında olduğu tespit edilmiştir. S. racemosus en yüksek toplam fenolik madde miktarına sahip iken Tephroseris integrifolius subsp. karsianus'un ise en düşük toplam fenolik madde miktarına sahip olduğu bulunmuştur. Ekstrelerin fosfomolibdenyum yöntemi ile belirlenen toplam antioksidan aktivitelerinin 122,96 - 238,73 mg askorbik asit eşdeğeri g-1 kuru ekstre arasında olduğu bulunmuştur. Turanecio taraxacifolius var. discoideus'un en yüksek toplam antioksidan aktiviteye sahip iken, S. pseudo-orientalis'in ise en düşük antioksidan aktiviteye sahip olduğu tespit edilmiştir. ß- karoten/linoleik asit sisteminde ekstreler linoleik asit oksidasyonunu yüksek oranda inhibe etmişlerdir (%5,55- 54,80). DPPH yönteminde, S. pseudo-orientalis'in (IC50 = 14,6 µg m-1 l) en yüksek antiradikal aktivite gösterirken, T. eriospermus var. eriospermus'un (IC50 = 78,65 µg ml-1) en düşük antiradikal aktivite gösterdiği bulunmuştur. Ekstrelerin antimikrobiyal aktiviteleri 13 bakteri ve 2 mayayı içeren toplam 15 mikroorganizmaya karşı araştırılmıştır. Test edilen bakteriler arasında Escherichia coli, Morganella morganii, Yersinia enterocolitica ve Salmonella typhimurium'un en dirençli, Aeromonas hydrophila, Mycobacterium smegmatis, Bacillus subtilis, Bacillus brevis ve Pseudomonas aeruginosa'nın en hassas olduğu görülmüştür. Test edilen ekstreler arasında bakterilere karşı en çok etkili olanın T. eriospermus var. eriospermus olduğu tespit edilmiştir. Ekstrelerin test edilen mayalar üzerine etkisi görülmemiştir. Sonuç olarak, Iranecio, Senecio, Tephroseris ve Turanecio cinslerine ait test edilen taksonlar yüksek fenolik madde miktarları ile yüksek antioksidan, antiradikal ve antimikrobiyal aktivite göstermektedir. Bu çalışma sonuçlarının gıda, eczacılık, alternatif tıp ve doğal tedavi gibi birçok alanda doğal ürünlerin kullanılmasına yönelik son zamanlarda artan araştırmalara katkı sağlayacağına inanılmaktadır.

Abstract:
In this study, total 8 taxa (Asteraceae) from Iranecio (Iranecio paucilobus), Senecio ( S. fluviatilisi S. nemorensis, S. pseudo-orientaalis, S. racemosus ), Tephroseris ( Tephroseris integrifolius subsp. karsianus) ve Turanecio ( Turanecio eriospermus var. eriospermus, Turanecio taraxacifolius var. discoideus ) genuses growing in Eastern Anatolia region were collected. Aerial parts of collected samples were extracted with methanol using Soxhlet extractor. Total phenolic contents, in vitro antioxidant, antiradical and antimicrobial activities of the extracts obtained were investigated. It is determined that the total phenolic contents of the extracts by Folin-Ciocalteu method ranged from 20,76 to 139,43 mg gallic acid equivalent g-1 dry extract. It has been found that . S. racemosus possess the highest total phenolic content while Tephroseris integrifolius subsp. karsianus possess the least total phenolic content. It has been found that the total antioxidant activities determined by phosphomolybdenum method of extracts ranged from 122,96 to 238,73 mg ascorbic acid equivalent g-1 dry extract. It has been found that Turanecio taraxacifolius var. discoideus possess the highest total antioxidant activity while S. pseudo-orientalis possess the least of total antioxidant activity. In ß-carotene-linoleic acid system, extracts exhibited strong inhibition against linoleic acid oxidation (5,55%- 54,80%). While S. pseudo-orientalis (IC50 = 14,6 µg ml-1) showed the highest antiradical activity, T. eriospermus var. eriospermus (IC50 = 78,65 µg ml-1) showed the least antiradical activity in DPPH method. All of the extracts were investigated for antimicrobial activities against 15 species of microorganisms containing thirteen bacteria and two yeasts. Escherichia coli, Morganella morganii, Yersinia enterocolitica and Salmonella typhimurium were observed to be the most resistant bacteria, while Aeromonas hydrophila, Mycobacterium smegmatis, Bacillus subtilis, Bacillus brevis and Pseudomonas aeruginosa were the most sensitive bacteria among the tested bacteria. It is determined that T. eriospermus var. eriospermus was the most effective against bacteria among the tested extracts. All of the extracts didn?t show activity against both of tested yeasts.In conclusion, tested taxa belonging to Iranecio, Senecio, Tephroseris and Turanecio genuses with the high phenolic contents showed high antioxidant, antiradical and antimicrobial activities. It is believed that the results of this study will contribute to recently increasing research on using natural products in many areas such as food, pharmacy, alternative medicine and natural therapy.