Evli çiftlerin problem çözme etkileşimleri ve evlilik doyumları: Bir mikroanalitik çalışma
Problem solving interactions of married couples and marital satisfaction: A microanalitical study
Yazar: AYÇA SARAÇ DENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SANBERK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Görüşme-psikolojik = Interview-psycholological

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, çiftlerin problem çözme etkileşimleri ile evlilik doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bununla birlikte çiftlerin problem çözme etkileşimleri sırasında ortaya çıkan davranışları, bu davranışların ortaya çıkma olasıklıklarını da analiz etmek araştırmanın genel amacını oluşturmuştur.
Evli çiftlerin problem çözme etkileşimleri sırasında ortaya çıkan sözel ve sözel olmayan davranışlarını incelemek amacıyla Hahlweg ve  Conrad (1983) tarafından geliştirilen Etkileşimsel Kodlama Sistemi kullanılmıştır. Bu kodlama sisteminin Türkçe uyarlaması araştırma kapsamında yapılmıştır. Çiftlerin evlilik doyum düzeylerini belirlemek amacıyla da  Tezer (1986) tarafından geliştirilen Evlilik Yaşamı Ölçeği (EYÖ) kullanılmıştır.
Araştırma 25 evli çift üzerinde yürütülmüştür. Çiftlerin problem çözme etkileşimlerinin yer aldığı video kayıtlarından elde edilen veriler Etkileşimsel Kodlama Sistemi aracılığı ile kodlanmış ve ortaya çıkan davranışların evlilik doyumunu yordama gücü çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Bunun yanında çiftlerin etkileşim süreçlerini ayrıntılı bir şekilde incelemek amacıyla da markov zinciri analizi kullanılmıştır.
Analiz sonuçlarına göre, çift etkileşimi sırasında ortaya çıkan negatif sözel ve sözel olmayan davranışların evlilik doyumunu anlamlı olarak yordadığı, çiftlerin negatif davranışlarının karşılıklılık göstermemesi durumunda evlilik doyumlarının artttığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, pozitif sözel ve sözel olmayan davranışları büyük bir oranla yine pozitif davranışların izlediği; negatif ve nötr davranışlardan sonra da yine negatif ve nötr davranışlar geldiği görülmüştür. Sözel davranışlar ayrıntılı olarak incelendiğinde pozitif çözüm ve kabul gibi olumlu davranışların çiftlerin anlaşmalarını kolaylaştırdığı, dinlemenin evlilikte yaşanan problemi netleştirdiği buna karşın eleştirinin mazeret sunma gibi etkili olmayan bir tepkiye yol açtığı görülmüştür.     

Anahtar kelimeler: Problem çözme etkileşimi, evlilik doyumu, gözlemsel kodlama sistemleri, birinci düzen geçiş olasılığı, süreç araştırmaları, sonuç araştırmaları.

Abstract:
The general purpose of this study was to investigate the relationship between the problem solving interactions of couples and their marital satisfaction. In addition, analyzing the behavior of couples during problem solving interactions and also the likelihood of occurrence of these behaviors was the main aim of this study.
In order to investigate the verbal and non-verbal behaviors of married couples during problem solving interactions, Interactional Coding System developed by Hahlweg and Conrad (1983)was used. Turkish adaptation of this coding system was carried out within the scope of this research. Marriage Life Scale developed by Tezer (1986) was used  to determine the marriage satisfaction levels of couples.
The research was conducted on 25 married couples. The data obtained from the video recordings involving the couples' problem-solving interactions were coded through the Interaction Coding System and the power to predict the marriage satisfaction was analyzed by multiple regression analysis. Markov chain analysis was also used to examine the interaction processes of couples in detail.
According to the results of the analysis, it was found that negative verbal and nonverbal behaviors during the couple interaction significantly predicted the marital satisfaction; and if the negative behaviors of couples were not mutual, matiral satisfaction would increase. In addition, positive verbal and nonverbal behaviors are likely to be followed by positive behaviors; after negative and neutral behaviors, negative and neutral behaviors were observed again. When verbal behaviors were examined in detail, it could be seen that positive behaviors such as positive solution and acceptance facilitated the agreement of couples, and that listening clarified the problem in marriage, whereas criticism led to an ineffective response such as excuse.

Key words: Problem solving interaction, marital satisfaction, observational coding systems, first order transition probability, process research, results research.