Aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin kronik ağrılı hastaya yönelik tutumunun değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' attitudes toward chronic pain patients in family health centers
Yazar: AYŞEGÜL KURDAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Kronik ağrı, hastanelere ve aile sağlığı merkezlerine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Aile hekimliğinde kronik ağrıya yaklaşırken hastaya bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşılması, gerekli tetkik ve tedavilerin yapılması önemlidir. Çalışmamızda, Erzurum merkezinde aile sağlığı merkezlerinde (ASM) çalışan aile hekimlerinin kronik ağrılı hastalara yönelik tutumlarının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bununla birlikte, kronik ağrılı hastaların tedavisini ve yönlendirilmesini birinci basamakta en iyi şekilde yöneterek, gereksiz ilaç kullanımını önleme ve üçüncü basamaktaki iş yükünü hafifletmeye yönelik farkındalık ve bilgi düzeyinin artırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Erzurum aile sağlığı merkezlerinde çalışan ve kronik hasta takibi yapan 195 aile hekimi çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara, 10 Mart 2024 - 10 Haziran 2024 tarihleri arasında çevrimiçi anket yöntemiyle ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak, sosyodemografik özellikler ve kronik ağrılı hastalara yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS 27.0 programı ile analiz edilmiş ve %95 güven düzeyiyle çalışılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %53,3'ü erkek, %46,7'si kadındır. Yaş dağılımına göre, katılımcıların %39,0'ı 30 yaş ve altında, %36,9'u 31-39 yaş aralığında, %24,1'i ise 40 yaş ve üzerindedir. Medeni durumlarına göre, %69,2'si evli, %30,8'i ise bekardır. Unvan dağılımında, katılımcıların %47,7'si Aile Hekimliği Uzmanı (AHU), %31,8'i Pratisyen Hekim, %20,5'i ise Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Uzmanı (SAHU) olarak belirtilmiştir.
Katılımcıların %71,8'i kronik ağrı şikâyeti bulunan hastalarla çalışırken, %28,2'si kronik ağrı şikâyeti olmayan hastalarla çalıştığını ifade etmiştir.
Kronik ağrılı hastalara yönelik tutum ölçeğinin alt boyutları "duyarlılık yönelimi" ve "yanılgı yönelimi" olarak belirlenmiştir. Kronik ağrılı hastalara yönelik tutum ölçeği ile alt boyut puanları arasındaki ilişkinin pozitif anlamlı ve çok kuvvetli olduğu saptanmıştır.
Kadınların kronik ağrılı hastalara yönelik tutumlarının erkeklere göre daha olumlu olduğu görülmüştür. AHU unvanına sahip hekimlerin, diğer unvanlara kıyasla, kronik ağrılı hastalara yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
SonuçASM'de çalışan aile hekimlerinin kronik ağrılı hastalara yaklaşımının yetersiz olduğu; buna karşın, Aile Hekimliği Uzmanlarının (AHU) rotasyonlarda kronik ağrılı hastalarla daha aktif ilgilendikleri ve sahaya bu bilgilerle geçtikleri için kronik ağrılı hastalara yönelik tutumlarının daha iyi olduğu görülmüştür. Ayrıca, kadınların duygusal yapısı, annelik içgüdüleri gibi nedenlerle kronik ağrılı hastalara yaklaşımlarının erkeklere göre daha olumlu olduğu tespit edilmiştir.
  Bu sonuçlar doğrultusunda, aktif olarak çalışan aile hekimlerine yönelik eğitimler, seminerler ve benzeri programlar oluşturularak, kronik ağrıya yaklaşımda daha etkin olabilecekleri koşulların sağlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, kronik ağrı, ağrı, aile hekimi uzmanı

Abstract:
Aim: Chronic pain is one of the most common reasons for visits to hospitals and family health centers. In family medicine, a holistic approach should be taken when addressing chronic pain, including thorough examination and treatment of the patient. Our study aims to evaluate the attitudes of family physicians in our country towards patients with chronic pain. Additionally, it seeks to enhance awareness and knowledge in managing the treatment and referral of chronic pain patients at the primary care level, thereby reducing excessive medication use and alleviating the workload at tertiary care centers.
Materials and Methods: Our study was designed as a cross-sectional, descriptive study. A total of 195 family physicians working in family health centers in Erzurum were included in the study, and participants were reached through an online survey conducted between March 10, 2024, and June 10, 2024. The data collection tool used was the Sociodemographic Characteristics and Attitude Evaluation Scale towards Patients with Chronic Pain. Data analysis was performed using the SPSS 27.0 program with a 95% confidence level.
Results: Of the participants, 53.3% were male and 46.7% were female. In terms of age, 39.0% were 30 years old or younger, 36.9% were between 31-39 years old, and 24.1% were 40 years old or older. Regarding marital status, 69.2% were married and 30.8% were single. In terms of professional titles, 47.7% were family medicine residents, 31.8% were general practitioners, and 20.5% were senior family medicine residents. The proportion of those with chronic pain complaints was 71.8%, while 28.2% did not have chronic pain complaints.
When examining the relationship between the Attitude Towards Chronic Pain Patients Scale and its sub-dimension scores, there was a very strong positive significant relationship with the Attitude Towards Chronic Pain Patients Scale. It was observed that women's attitudes towards chronic pain patients were more positive compared to men, and those with the family medicine resident title had higher attitudes towards chronic pain patients compared to other titles (p<0.05).
Conclusion It was found that the approach of family physicians working in family health centers towards patients with chronic pain is inadequate. However, family medicine residents (FMRs) are more actively involved with chronic pain patients during their rotations and carry this knowledge into their practice. Additionally, due to factors such as the emotional nature and maternal instincts of women, female physicians tend to have a better approach towards chronic pain patients. Based on these results, training, seminars, and similar programs should be organized for actively working family physicians to create conditions that enable a more effective approach to chronic pain management.
Keywords: Family medicine, chronic pain,pain, Family physician specialist