Uzaktan algılama ve bilgi teknolojileri kullanılarak yüzey deformasyonlarının yerleşim alanlarına olan etkisinin değerlendirilmesi; Zonguldak/Kozlu örneği
Investigation of the effect of surface deformations on settlement areas using remote sensing information technologies; Zonguldak / Kozlu example
Yazar: GAMZE ÇEVİKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLCAN SARP
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; Yerleşim alanları = Settlement areas ; Yüzey deformasyonu = Surface deformation ; Zonguldak-Kozlu = Zonguldak-Kozlu ; İnterferometri = Interferometry

Özet:
Çalışma alanı Zonguldak- Kozlu, Türkiye Deprem Tehlikesi Haritasına göre İkinci Derece Deprem Bölgesi içinde yer alan ve -630 m derinliğe ulaşan galerilere sahip olup yerleşim alanları ciddi tehditlerle karşı karşıyadır. Karstik alanlarında varlığı, yer altı suyu ile toprak yapısı da depremle beraber bölgede sıvılaşma tehlikesini beraberinde getirmektedir. Tüm bu etkenler göz önüne alındığında yerleşim alanlarının yoğunlaştığı alanlar yüksek risk potansiyeli taşıdığı görülmektedir. Bu tez kapsamında Kozlu ilçesi yerleşim alanlarının yüzey deformasyonlarına bağlı risk değerlendirmelerinin aktif uzaktan algılama sistemleri ve bilgi teknolojileri kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada uygulanan yöntem beş farklı aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada 02.08.2018 ve 12.01.2020 tarihlerine ait Sentinel-1A uydu görüntülerinden Interferometric SAR (InSAR) yöntemi kullanılarak yüzey deformasyon alanları ve miktarları belirlenmiştir. İkinci aşamada ise raster formatta bulunan verilerin sayısallaştırılarak vektör formatına dönüştürülmesini içermektedir. Takip eden aşamada Sentinel-2A uydu görüntülerinden görüntü keskinleştirme işlemi sonrasında elde edilen 10 metre mekânsal çözünürlüklü multi spektral bantlarından elde edilen gerçek ve yalancı renk kombinasyonları üzerinden bina alanları sayısallaştırılmıştır.  Dördüncü aşama; Sentinel-1A görüntülerinden interferometri sonrasında belirlenen yüzey deformasyonları ile bina alanlarının çakıştırılarak, yüzey deformasyon miktarlarının bina alanlarına öznitelik bilgisi olarak aktarılmasını içermektedir. Çalışmanın son aşaması ise bina alanlarının yüzey deformasyon değerlerine göre % 90 ve % 95 güven aralığında Getis-Ord G* istatistiği ile yüksek veya düşük riskli binaların kümelenme gösterdiği alanların belirlenerek değerlendirilmesidir. Çalışma sonucunda belirlenen yüzey deformasyon (Phase) değerleri -2,98 ile 2,99 cm arasında değişim göstermektedir.

Abstract:
The study area Zonguldak- Kozlu, according to Turkey Earthquake Hazard Map Seismic Zone is located within the Second Degree and have reached the galleries -630 m depth residential areas are faced with serious threats. Its presence in karstic areas, groundwater and soil structure also bring the danger of liquefaction in the region with the earthquake. Considering all these factors, it is seen that the areas where residential areas are concentrated have a high risk potential. Within the scope of this thesis, it is aimed to evaluate the risk assessments due to surface deformations of residential areas of Kozlu district by using active remote sensing systems and information technologies.
The method applied in the study consists of five different stages. In the first stage, surface deformation areas and quantities were determined using the Interferometric SAR (InSAR) method from Sentinel-1A satellite images of 02.08.2018 and 12.01.2020. The second stage involves digitizing the data in raster format and converting them to vector format. In the following stage, the building areas were digitized using real and false color combinations obtained from 10 meter spatial resolution multi-spectral bands obtained after image sharpening from Sentinel-2A satellite images. Fourth stage; It involves superimposing the surface deformations determined after interferometry from Sentinel-1A images and transferring the surface deformation amounts to the building areas as attribute information. The last stage of the study is to determine and evaluate the areas where high or low risk buildings cluster with the Getis-Ord G * statistics at 90% and 95% confidence intervals according to the surface deformation values of the building areas. The surface deformation (Phase) values determined as a result of the study vary between -2.98 and 2.99 cm.