Günümüz illüstrasyon sanatı
Today's art of illustration
Yazar: CEM KARA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜRBÜZ DOĞAN EKŞİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı / Serbest Grafik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İllüstrasyon, yazılı bir metne veya bir fikre getirilen açıklayıcı, anlamını genişletici resimsel herhangi bir ek olarak özetlenebilir. Bugün biçimsel anlamda, resimsel dışavurumcu özellikleri çoğalmış olsa da, illüstrasyonu resimden ayıran en önemli fark; kitlelere yansıtılmak istenen mesajın betimleyici ve yorumlayıcı nitelikler taşımasıdır. İllüstrasyonun ortaya çıkışını tetikleyen unsurlar arasında sırasıyla yazı ve kağıdın keşfi gelir. İlk zamanlar mukaddes kitaba olan ilgiyi fazlalaştırmak adına Hristiyan Rahipler'in yaptığı, parşömenler üzerindeki el yazmaları ve resimlemeleri ortaya çıkmıştır. Diyebiliriz ki; illüstrasyon sanatı bu manastır rahiplerinin çalışmaları ile başlamıştır. Bu devirde kullanılan Kodeks, kitabın ilk şeklidir. Ayrıca başlangıçta başlık kullanımı bilinmediği için metin içindeki ilk harf (inisial) oldukça abartılmış, illüstratif bir öğe olarak kullanılmıştır. Ortaçağ'da illüstrasyon adına önemli bir buluş gerçekleşir, Tahta Baskı. Kitapların daha büyük bir kitleye ulaşmasına imkan verecek bu yöntem ve 1450 yılında Gutenberg'in matbaayı buluşu illüstrasyon sanatını sınırlı bir alandan alıp, yeni bir yola sokacaktır. Ancak daha sonra, kaba bir yöntem olan tahta baskıya alternatif olarak, sanatçıların el yeteneklerine daha çok imkan tanıyan diğer baskı teknikleri keşfedilir (metal baskı, litografi). Nicephore Niepce'nin 1826 yılında gerçekleştirdiği doğadan ilk başarılı fotoğrafıyla da, yüzyıllardır betimleme ve belgelendirme çabalan içinde olan illüstrasyona, artık sanatçıların da özgün fikirlerini katması istenecektir. 19. y.y. sonu - 20. y.y. başındaki sanayi devriminin yol açtığı teknolojik gelişmeler ve sosyal buhranların etkileri sonucunda oluşan modern hareketlerden Arts and Craft ve Art Nouveau'da sanatçılar, el sanatları işlevinin ortadan kalkmasına, çalışmalarında eskinin yöntem ve anlayışından esintilere yer vererek baş kaldırmışlardır. Kübizm, Fütürizm ve Dadaizm gibi akımlarla ortaya çıkan düşünce sisteminde, konunun VIgüçlü bir sentezi sonucu stilize bir realizm ortaya çıkmıştır. Dadaizm'in kullandığı görsel dil ise bilinçsiz, spontane düzenleme ve kolajlarla, fotoğraf montajlarıdır. Sezgi ve düşlerdeki gerçeklikten yararlanan sürrealistler, fantastik bir dünya oluşturmuşlardır. İdeolojik fikirlerin izleyiciye başarılı bir şekilde aktarılması, görsellerin sembolik anlatımı, yalın ve asimetrik bir denge üslubuyla oluşmuş kompozisyonlar Suprematizm, Konstrüktivizm, De stijl gibi akımların kazandırdıkları arasındadır. 'Biçim işlevi izler' felsefesi ile kısaca özetlenebilen Bauhaus, güzel sanatlarla endüstriyi bir araya getirmeyi amaçlayan, sosyal değişim ve kültüre katkıda bulunmayı düşünen önemli bir okuldur. İlerleyen yıllarda ortaya çıkan Postmodernist Akımlar deneysel çalışma yöntemleri ve cesur yaklaşımları ile iletişim kaygısını, salt görsellik yoluyla ve abartılmış dekoratif unsurların karmaşasıyla çözmeye yönelmektedirler. Ayrıca, günümüzde bilgisayar teknolojisi, sanatçısına bir çok imkanı, daha hızlı ve kolay bir şekilde vermekte, ancak bu özelliklerinin yanında bir takım olumsuz koşullan da beraberinde getirebilmektedir. Bilgisayarı yardıma araç olarak kullanan illüstratörlerin özgün eserlerinin yanında, birbirinin aynı olan sonuçlara doğru bir yol kendiliğinden ortaya çıkabilmektedir. Ülkemizdeki illüstrasyon sanatı özellikle Cumhuriyet sonrası gelişim gösterir. Daha öncesinde Lale Devri'nin büyük sanatçılarından Levni ve sonrası ile başlayan batılı anlamda resim anlayışı ve matbaanın kurulması, minyatüre olan ilgiyi iyice azaltmış, çeşitli illüstrasyon çalışmaları dergi ve diğer yayınlarda görülmeye başlamıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında hattat, ressam ve daha sonra da karikatüristlerin bu alanda çalıştığı görülür. Bugün illüstrasyona karşı gösterilen ilginin yetersiz olmasına karşın, özellikle çocuk illüstrasyonu alanında ve uluslararası etkinliklerde söz sahibi, ödüllü, özgün illüstratörler de yetiştirmekteyiz. Son zamanlarda, yayınevlerinin açmış oldukları yarışmalar ile genç tasarımcılar desteklenip, üniversitelerimizdeki grafik bölümlerinin de artması ile de daha yaratıa ve eğitimli illüstratörler kazanabilme şansımız ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Illustration can be summarised as a supplement which explains, illustraters or expands the meaning of a written text or an opinion. Today, in formal context, although its expressionist characteristicts increased in number, the most important difference between an illustration and a drawing is its message, which is intended to be conveyed, having descriptive and interpretative characteristics. Among the initatiors of illustration are the invention of writing and paper. In the early times, manuscripts and drawings on parchments, created by priests, appeared in order to increase the interest in the holy book. It can be said that the art of illustration started by the works of these priests. "Kodeks", which was used in this period, is the first form of the book. In addition to that, the inital in the text was exaggerated and used as an illustrative element as the use of title was not known in the begining. An important invention, in terms of illustration was made in The Middle Ages; "Wooden Print". This method, which enabled more people to reach books, and Gutenberg's invention of the printing-press in 1450 took the art of illustration out of its limited field and led it to another path. Nevertheless, other printing techniques (metal print, litography), which provided more opportunities for the manual skills of the artists, were invented as an alternative to the wooden-print. And with Nicephore Niepce's first photography of the nature in 1826, artists were asked to add their original ideas to illustration which had been in documentary and description attempts for centuries. The artist in Arts and Craft and Art Nouveau, the modern movements appeared as a result of the technological developments and social crisis caused by the industrial revolution at the end of the 19th century and the beginning of the 20th century, refused VIEthe elimination of the functions of handicrafts by using the old methods and attitudes in their works. In this system of thought, which appeared by the movements like cubism, futurisim, and dadaism, a stylized realism, which resulted from a strong synthesis of the theme, has appeared. The visual language that was used by dadaism is anconscious, spontaneous arrangements, collages and photograph assemblies. The surrealists, who have made use of reality in intuitions and dreams, have formed a fantastic world. Thu succesful transfer of the ideological ideas, the symbolical explanation of visual items, the compositions that are formed by a simple and asymetrical style of balance are the acquisitions of movements like suprematism, constructivizm and De stijl. Bauhaus, which can be summarised as "The format follws the function" is an important school that aims at joining fine arts and industry and contributing to social change and culture. The post-modernist movements, which appeared in the following years, tend to solve the communication problem by means of experimental methods, courageous attitudes, pure visuality and complexity of exaggerated decorative elements. In addition to that, today's computer technology provides its users with many opportunities in a faster and easier way. However, it also has its drawbacks. In addition to the original works of illustrators who use computer as a suppementary device, the works of the same kind can also appear on computers. The art of illustration in our country has improved especially in The Republication period. Before that, the understanding of drawing in The Western context that started with Levni, who was a great artist of the Tulip age, and the foundation of the printing- house have decreased the interest in miniature and various works of illustration started to appear in magazines and other publications. In the early years of the Republican period, calligraphers, painters and caricaturists worked in this field. Despite the little interest in illustration today, our country has been raising original, awarded illustrators who are qualified to speak in the field of children illustration and in international DCactivities. Nowadays, new designers have been encouraged by means of competitions organised by publishers and with the increase in the number of Graphics Departments in our universities, we have the opportunity to raise more creative and educated illustrators.