Kadınların siyasal katılımı üzerinde sivil toplum kuruluşlarının rolü: Türk Kadınlar Birliği örneği
The role of civil society organizations on women's political participation: The case of Turkish Women's Union
Yazar: ZEYNEP ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ NİŞANCI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Siyasal katılım noktasında kadınların istenen/beklenen bir düzeyi temsil etmemesi
hem dünyada hem de ülkemizde önemli bir sorunu teşkil etmektedir. Mevcut sorunun
çözülebilmesi ve kadınların siyasal alan içerisinde daha çok yer alabilmesi için sivil
toplum kuruluşlarının varlığı ve çabası oldukça önemlidir. Bu çalışmada da oldukça
kadim bir geçmişe sahip olan ve bir fırka olarak temelleri atılan Türk Kadınlar
Birliğinin sivil toplum örgütüne evrilme süreci ele alınmaktadır. Cumhuriyet'in yeni
tezahür ettiği dönemde kurulan bu dernek, iktidarın toplumda ve siyasi alanda tek güç
olarak mevcudiyetini sürdürme isteğinden olumsuz anlamda etkilenmiştir. Siyasal ve
toplumsal haklarını temin edebilmek üzere meşakkatle örgütlenen kadınlar, akabinde
derneğin şekillenmesine öncülük etmişlerdir.
Çalışmanın amacı, tarihsel geçmişini ve günümüzdeki mevcudiyetini ele alarak
bir sivil toplum örgütü olan Türk Kadınlar Birliğine görünürlük kazandırmak ve
oldukça köklü bir geçmişe sahip olan bu derneğin kadınların siyasal katılımı üzerindeki
rolünü ortaya koymaktır. Bu bağlamda kadınların aktif siyasi yaşama sivil toplum
kuruluşları vasıtasıyla geçip geçmediği ve sivil toplum kuruluşlarının kadınların aktif
siyasi yaşama geçişlerinde ne gibi faaliyetleri olduğu sorusu çalışmanın temelini
oluşturmaktadır. Söz konusu soruları cevaplandırabilmek adına kapsamlı bir literatür
taraması yapılmış ve yarı-yapılandırılmış görüşmeden faydalanılmıştır. Elde edilen
veriler ışığında kadınların siyasal katılımı üzerinde sivil toplum kuruluşlarının, özelde
de Türk Kadınlar Birliğinin önemli bir yeri olduğunun sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sivil Toplum, Siyasal Katılım, Kadın siyasal katılımı, Türk
Kadınlar Birliği

Abstract:
The fact that women do not represent the desired/expected level of political
participation constitutes an important problem both in the world and in our country. The
existence and efforts of non-governmental organizations are very important in order to
solve the current problem and for women to be more involved in the political sphere. In
this study, the process of the Turkish Women's Union, which has a very ancient history
and whose foundations were laid as a political party, evolving into a non-governmental
organization is discussed. Founded in the newly emerging period of the Republic, this
association was negatively affected by the government's desire to maintain its existence
as the sole power in society and politics. Women, who organized with great difficulty to
ensure their political and social rights, subsequently pioneered the formation of the
association.
The aim of this study is to give visibility to the Turkish Women's Union as a non-
governmental organization by addressing its historical background and its current
existence, and to reveal the role of this association, which has a very long history, on
women's political participation. In this context, the question of whether women
transition to active political life through non-governmental organizations and what kind
of activities non-governmental organizations have in women's transition to active
political life constitute the basis of the study. In order to answer these questions, a
comprehensive literature review was conducted and semi-structured interviews were
utilized. In the light of the data obtained, it was concluded that non-governmental
organizations, in particular the Turkish Women's Union, have an important role in
women's political participation.
Key Words: Civil Society, Political Participation, Women's political
participation, Turkish Women's Union