Yağ kütlesi ve obezite ilişkili gen'' polimorfizmi ile adipozite, iştah ve beslenme durumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of relationship between "fat mass and obesity associated gene" polymorphism, adiposity, appetite, and nutritional status
Yazar: DUYGU AĞAGÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Obezite = Obesity ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; İştah = Appetite

Özet:
Yetişkin bireylerde "yağ kütlesi ve obezite ilişkili gen" (FTO) polimorfizmi ile adipozite, iştah ve beslenme durumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla planlanan bu çalışma farklı beden kütle indeksi değerine sahip toplam 200 (100 kadın ve 100 erkek) yetişkin birey (18-65 yıl) üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin genel ve sağlık bilgileri bir anket formu yardımıyla öğrenilmiştir. Diyetle günlük enerji-besin ögesi alımlarının saptanması amacıyla; 24-saatlik hatırlatma yöntemiyle bir günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Üç Faktörlü Beslenme Anketi ile yeme davranışları değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyleri, Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi ile belirlenmiştir. Kan biyokimyasal bulguları ile serum leptin ve ghrelin düzeyleri analiz edilmiştir. FTO geni rs9939609 polimorfizmi (T/A) Realtime-PCR metoduyla belirlenmiştir. Bireylerin %19,0'unda AA (homozigot riskli), %42,5'inde AT (heterozigot) ve %38,5'inde TT (yabanıl tip) genotipi bulunmaktadır. Farklı genotiplere sahip bireylerin diyetle günlük enerji (kkal) karbonhidrat (g ve %), posa (g), protein (g ve %), kolesterol (mg) ve vitamin-mineral alımları ile üç faktörlü beslenme anketi puanları ve ve fiziksel aktivite düzeyleri arasında arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). AA, AT ve TT genotipine sahip bireylerin diyetle yağ (%) alımları (sırasıyla %34,2±3,06; %34,1±3,77 ve %32,2±4,87) arasında istatistiksel önemli bir fark bulunmuştur (p<0,05). Genotiplere göre bireylerin ortalama beden kütle indeksi (kg/m2) değerleri arasında önemli bir fark saptanmamıştır (p>0,05). AA ve AT genotipinde olan bireylerin vücut yağ yüzdeleri (sırasıyla %28,5±9,25 ve %27,0±10,31), TT (%23,7±10,62) genotipinde olanlara kıyasla yüksektir (p<0,05). Bireylerin genotiplerine göre açlık kan glukozu (mg/dL) ve insülini (uIU/mL), kan lipid profili (mg/dL), CRP (mg/dL) ve serum leptin (ng/mL) düzeylerinde istatistiksel olarak fark görülmemiştir (p>0,05). Erkek bireylerde AA genotipine sahip olanların serum ghrelin düzeyi (164,8±157,68 pg/mL), AT ve TT genotipine sahip olanlara kıyasla (69,1±56,19 ve 71,8±71,27 pg/mL) daha yüksektir (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışmada Türk yetişkin bireylerinde FTO geni (rs9939609) polimorfizminin diyet toplam yağ alımı (%), vücut yağ miktarı (%) ve serum ghrelin düzeyi ile ilişkili olarak obeziteye etki edebileceği belirlenmiştir.,
Anahtar Kelimeler : FTO, rs9939609, iştah, adipozite, beslenme

Abstract:
This study, which was planned for determination of the relationship between "fat mass and obesity associated gene" (FTO) polymorphism and adiposity, appetite and nutritional status in adults, was conducted on a total of 200 (100 female and 100 male) adults (18-65 years) with different body mass indexes. General and health information of individuals were collected by using a questionnaire. Daily dietary intake of energy and nutrients were determined by 24-hour recall method. Eating habits were evaluated via Three-Factor Eating Questionnaire. Anthropometric measurements were performed. Physical activity levels were determined by using the International Physical Activity Assessment Questionnaire. Some blood biochemical parameters as well as serum leptin and ghrelin levels were analyzed. FTO gene rs9939609 polymorphism (T/A) was determined by the real-time PCR method. 19.0% had AA (homozygous risky), 42.5% had AT (heterozygous) and 38.5% had TT (wild-type) genotype of the individuals. No statistically significant difference was determined between daily dietary energy (kcal), carbohydrate (g and %), fiber (g), protein (g and %), cholesterol (mg) and vitamin-mineral intakes of individuals with different genotypes, and scores of Three-Factor Eating Questionnaire and physical activity levels (p>0,05). A statistically significant difference was determined between dietary fat intakes of individuals with AA, AT and TT genotypes (34,2%±3,06; 34,1%±3,77 and 32,2%±4,87, respectively) (p<0,05). No significant difference was determined between mean body mass index (kg/m2) values of the individuals according to genotypes (p>0,05). Body fat percentage of individuals with AA and AT genotypes (28,5%±9,25 and 27,0%±10,31, respectively) were determined to be higher compared to those with TT genotype (23,7%±10,62) (p<0,05). No statistically significance was observed in fasting blood glucose (mg/dL) insulin (uIU/mL), blood lipid profile (mg/dL), CRP (mg/dL) and serum leptin (ng/mL) levels by genotypes of the individuals (p>0,05). Among male individuals, serum ghrelin level of those with AA genotype (164,8±157,68 pg/mL) was determined to be higher compared to those with AT and TT genotypes (69,1±56,19 and 71,8±71,27 pg/mL, respectively) (p<0,05). In conclusion, it was determined that FTO gene (rs9939609) polymorphism (T/A) may influence obesity in Turkish adults, in association with total dietary fat intake (%), amount of body fat (%) and serum ghrelin level.

Key Words : FTO, rs9939609, appetite, adiposity, nutrition