Organ bağışını artırmada sosyal pazarlama yaklaşımı: Organ bağışına yönelik bir tutum araştırması
Social marketing approach to increase organ donation: A Research on attitudes toward organ donation
Yazar: MEHPARE TOKAY ARĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SEVGİ ÖZTÜRK ; PROF. DR. YAVUZ ODABAŞI ; DOÇ. DR. ÇİĞDEM KIREL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sosyal Hizmetler = Social Services ; İşletme = Business Administration

Özet:
iiDOKTORA TEZ ÖZÜORGAN BAĞIŞINI ARTIRMADA SOSYALPAZARLAMA YAKLAŞIMI: ORGAN BAĞIŞINA YÖNEL K B R TUTUMARAŞTIRMASIMehpare TOKAY ARĞANŞLETME Anabilim DalıAnadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ocak 2007Danışman: Doç.Dr. Sevgi Ayşe ÖZTÜRKOrgan nakli günümüz tıp teknolojisinin en önemli gelişmelerinden birinioluşturur. Organ nakillerindeki başarı oranları oldukça yüksektir. Bununla birlikte organnaklini engelleyen konulardan biri organ bağışlayan kişi sayısının azlığıdır.Sosyal pazarlama bir bütün olarak toplumun iyiliğini geliştirmek için farklıhedef grupların tutum ve özellikle davranışlarını değiştirmek üzere odaklanan sosyalprogramın planlanması ve yönetimi için işletme uygulamalarından pazarlamayaklaşımlarının uygulanmasını ortaya koyar. Sosyal pazarlama prensip ve teknikleritoplum sağlığını geliştirme, kazaları önleme, çevreyi koruma ve benzeri uygulamalardayaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Organ bağışlama ile ilgili kurumlar da hedefkitlenin gönüllü bir biçimde bağışta bulunmasını etkilemek için pazarlama strateji vetekniklerini kullanır.Bu tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde organ bağışı kavramı,organ pazarı, organ bağışını etkileyen faktörler ve yetersiz organ bağışını arttırıcıuygulamalar açıklanmıştır. kinci bölüm, organ bağışı temelinde sosyal pazarlamayaklaşımı ile ilgilidir. Üçüncü bölümde sosyal pazarlama kampanya yönetimi vekampanya yönetiminin adımları açıklanmıştır. Tezin son bölümü olan dördüncübölümde ise üniversite öğrencilerine yönelik bir çalışma bulunmaktadır.iiiDördüncü bölümdeki araştırma üniversite öğrencilerinin organ bağışı ile ilgilibilgi, tutum, deneyim ve niyetlerine odaklanmıştır. Bu çalışmanın örneklemi AnadoluÜniversitesi'ndeki 1167 öğrenciden oluşan örneklem grubunu kapsamaktadır.Çalışmada, üniversite öğrencilerinin organ bağışına ilişkin tutum ve davranışlarınıaçıklamak üzere bir anket kullanılmıştır. Anket yedi bölümden oluşmaktadır. Verilerinanaliz edilmesinde SPSS 12.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikte frekans,yüzde, ortalama ve standart sapma hesaplanmıştır. Kullanılan ölçeklerin güvenilirliğiiçin Cronbach's alpha hesaplanmıştır. Organ bağışına yönelik tutumlarla ilgiliboyutların belirlenmesinde keşfedici faktör analizi kullanılmıştır. Faktör ve değişkenlerarasındaki hipotezleri analiz etmek için t-testi, korelasyon ve ANOVA kullanılmıştır.Elde edilen bulgular, genellikle organ bağışına yönelik olumlu tutumlarınolduğunu göstermiştir. Araştırmaya katılan öğrenciler organ bağışlamaya isteklidir.Bulgular aynı zamanda bilgi düzeyi, tutum, deneyim, cinsiyet ve yaşın organ bağışniyeti üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu araştırmadanelde edilen sonuçlar, organ bağışı ile ilgili kampanya düzenleyicilerinin bilgi, tutum veorgan bağışlama niyetini nasıl yorumlamaları gerektiği konusunda önemli çıkarımlarsağlamaktadır. Yönetsel ve araştırmaya dayalı çıkarımlar bu sonuçlara dayalı olarakformüle edilebilir.

Abstract:
ivABSTRACTSOCIAL MARKETING APPROACH TO INCREASE ORGAN DONATION: ARESEARCH ON ATTITUDES TOWARD ORGAN DONATIONMehpare TOKAY ARĞANDepartment of Business Administration - MarketingGraduate School of Social Sciences, January 2007Advisor: Assoc.Prof. Sevgi Ayşe ÖZTÜRKOrgan transplantation is one of the most important developments of medicaltechnology today. Success rates of organ transplantation are higher than ever. One ofthe roadblocks to organ transplantation, however, is the lack of donors.Social marketing is an application of marketing approaches from the businessworld to planning and management of social program that concentrates on changingattitudes, and especially, changing behavior patterns of different target groups, in orderto improve the well-being of a community and society as a whole. Social marketingprinciples and techniques are most often used to improve public health, prevent injuries,protect the environment, etc. Organizations about organ donation also use marketingstrategies and techniques to influence a target audience to voluntary donate.This thesis contains four chapters. In chapter 1, concept of organ donation, organmarket, factors affecting organ donation and alleviating organ shortage were explained.Chapter 2 was about social marketing approach based on organ donation. In chapter 3,social marketing campaign management and steps were explained. At the last chapter ofthe thesis, chapter 4, there was a study on university students.The study in the last chapter focused on knowledge, attitudes, experiences andwillingness about organ donation of university students. The study carried on sample,which involved 1167 students of Anadolu University in Turkey. In the study, aquestionnaire was applied in order to explain donation information and behavior of thevuniversity students. The questionnaire consisted of seven parts. SPSS 12.0 was used toanalyze the data. Frequencies, percents, mean scores and standard deviations indescriptive statistics were calculated. Cronbach?s alpha coefficients were computed todetermine the reliability of the sub-scales. Exploratory factor analysis was used toexamine the underlying dimensions of attitudes towards organ donation. To analyzehypothesis between factors and variables, t-test, correlation and One-Way ANOVAwere used.The findings indicate that there was generally a favorable attitude toward organdonation. The students were willingness to donation. The findings also indicate thatknowledge level, attitude, donation experience, gender, age have an impact on organdonation willingness. The results of the study have significant implications as to howorgan donation campaigners interpret knowledge, attitudes and organ donationwillingness. Managerial and research implications can be formulated based on theseresults.