Döviz kuru hareketlerinin tarımsal dış ticarete etkileri: Türkiye örneği
The effects of exchange rate movements on agricultural foreign trade: The case of Türkiye
Yazar: HALİL İBRAHİM ÖKTEM
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÖZTÜRK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: ARDL Eşbütünleşme Testi = ARDL Cointegration Test ; Döviz kuru = Exchange rate ; Tarım = Agriculture

Özet:
Döviz kuru bir ülke para biriminin diğer ülke para birimleri karşısındaki değerini gösteren bir değişkendir. Döviz kurunda meydana gelen artış veya azalışlar, ülkelerin ana ekonomik sektörlerinde üretmiş olduğu malların dış ticaretinde belirleyici bir rol üstlenmekte ve sektörel dış ticaret dengelerinde sapmalara neden olmaktadır. Döviz kurunun etkilediği temel sektörlerden biri de tarım sektörüdür. Döviz kuru dalgalanmaları, ülkelerin tarımsal ihracat ve tarımsal ithalat seyirlerinde değişime yol açmakta ve tarımsal dış ticaret dengelerinde sapmalara neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin tarımsal dış ticaret dengesinde döviz kuru değişkeninin kısa ve uzun dönemli etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla bu tez çalışmasında 2006:01-2021:04 döneminin çeyreklik verileri ve Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde önemli bir paya sahip olan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin toplulaştırılmış verileri kullanılarak ARDL-Sınır Testi analizi gerçekleştirilmiştir. Uygulanan ekonometrik analiz sonucunda döviz kurunda yaşanacak %1'lik bir düşüşün uzun dönemde tarımsal dış ticaret dengesini %1.54 oranında iyileştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu etkinin %10 istatistiksel önem seviyesinde anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle Türkiye'de döviz kuru değişkeninin tarımsal dış ticaret dengesini iyileştirmede etkili bir araç olarak kullanılamayacağını tespit edilmiştir. Ayrıca kısa dönemde de döviz kuru değişkeninin tarımsal dış ticaret dengesi üzerinde herhangi bir etkisine rastlanmamıştır.

Abstract:
Exchange rate is a variable that shows the value of one country's currency against other countries' currencies. Increases or decreases in the exchange rate play a decisive role in the foreign trade of the goods produced in the basic economic sectors of the countries and cause deviations in the sectoral foreign trade balances. One of the main sectors affected by the exchange rate is the agricultural sector. Exchange rate fluctuations cause changes in agricultural exports and imports of countries and deviations in agricultural foreign trade balances. In this study, it is aimed to investigate the short and long term effects of the exchange rate variable on Türkiye's agricultural foreign trade balance. For this purpose, in this thesis, ARDL-Boundary Test analysis was carried out using quarterly data and aggregated data of the European Union (EU) countries, which have an important share in Türkiye's growth, for the period 2006:01-2021:04. As a result of the applied econometric analysis, it was concluded that a 1% decrease in the exchange rate would improve the agricultural trade balance by 1.54% in the long run. However, this effect was found to be significant at the 10% statistical significance level. For this reason, it has been determined that the exchange rate variable cannot be used as an effective tool in improving the agricultural foreign trade balance in Türkiye. In addition, it has been determined that the exchange rate variable has no effect on the agricultural foreign trade balance in the short run.