Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun temaları ve kedi imgeli dergi kapağı illüstrasyonlarının tasarım açısından incelenmesi
Examining Gürbüz Doğan Ekşioğlu's themes and cat image magazine cover illustrations in terms of design
Yazar: FUNDA SALT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA KAROĞLU
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Karikatür, bir kişiyi veya bir olayı alaycı bir üslupla ele alan, eğlendirirken düşündüren sade çizgi ile abartılı ve çarpıcı bir şekilde eleştiren grafik türüdür. İllüstrasyon, gazete veya dergi metinlerini somutlaştırmak için yapılan resimlemelerdir. Türk Grafik tasarımcı Gürbüz Doğan Ekşioğlu, karikatürün mizah anlayışını, illüstrasyonun anlatımcı tavrıyla birleştirerek tasarım anlayışını oluşturmuştur. Ulusal ve Uluslararası bir üne sahip olan Ekşioğlu, birçok ödüle sahiptir. Ayrıca sanatçı karikatür, illüstrasyon ve dergi kapakları ile tanınmaktadır. Ekşioğlu, sanat hayatı boyunca hiçbir zaman karikatür disipliniyle işler yapmadığını; fakat ağırlıkta yapmış olduğu illüstrasyon işleriyle karikatür yarışmalarında ödül aldığının altını çizmektedir. Literatürde Gürbüz Doğan Ekşioğlu ile ilgili yapılan araştırmalarda, temalarının (merdiven, çukur, uçurum ve kedi gibi) ve dergi kapaklarının (The New Yorker ve MediaCat dergileri) detaylı bir şekilde incelenmeyişi bu araştırmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, bu konuyla ilgili bundan sonra yapılacak olan yeni araştırmalara kaynaklık etmesidir. Araştırmalarda dergi kapaklarına rastlanmayışı açısından özgün bir konuma sahiptir. Araştırmanın yöntemi; Nitel araştırmada görüşme, göstergebilimsel, betimsel ve içerik analizi oluşturmaktadır. Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun Ordu'da doğup büyümesi sanatının temelini oluşturmada önemli bir etkendir. Masmavi gökyüzü, sonsuz Karadeniz, yemyeşil doğa, elma ağaçları ve coğrafyanın yağışlı olması nedeniyle daima yanında bulundurduğu şemsiye nesnesi sanatçının yaşamıyla ilintilidir. Merdiven "yükselişi", çukur "düşüşü", uçurum "kenarında duruş" temaları; insan duygularının iniş ve çıkışlarını yansıtmaktadır. Ekşioğlu'nun sanat hayatında çok sık yer verdiği temalardan birisidir; kedi, yazarların ve ressamların kedileri hem estetik bulmaları hem de özgürlüğüne düşkün olması nedeniyle sevdiklerini ifade etmiştir. 1992 yılında kedi temalı çalışmalarının beğenilmesiyle The New Yorker dergisi için 8 adet çalışmanın 4'ü kedilidir. 2006 yılında MediaCat dergisi için her aya, şubat hariç, 11 adet kedi temalı çalışma tasarlamıştır. Araştırmada, Ekşioğlu'nun 15 adet dergi kapak illüstrasyonları tasarım; konu, teknik, çizgi, ton, doku, leke, ön ve arka plan, kuruluş kompozisyon, oran-orantı, renk ve üslup açısından incelenmiş ve yorumlanmıştır. Geleneksel teknik ve dijital teknik ile işler üreten Ekşioğlu güncel konulara değinerek, olaylara karşı tavrını sessiz kalmayarak göstermiş olduğu duyarlılığıyla ortaya koymaktadır.

Abstract:
Cartoon is a type of graphic that deals with a person or an event in a sarcastic style and criticizes it in an exaggerated and striking way with a simple line that makes you think while entertaining. Illustrations are illustrations made to embody newspaper or magazine texts. Turkish Graphic designer Gürbüz Doğan Ekşioğlu created his design approach by combining the sense of humor of cartoons with the expressive attitude of illustration. Ekşioğlu, who has a national and international reputation, has many awards. Additionally, the artist is known for his cartoons, illustrations and magazine covers. Ekşioğlu stated that throughout his artistic life he never worked with the discipline of caricature; However, he underlines that he has received awards in cartoon competitions mainly for his illustration works. The starting point of this research is that in the studies on Gürbüz Doğan Ekşioğlu in the literature, his themes (such as stairs, pits, cliffs and cats) and magazine covers (The New Yorker and MediaCat magazines) are not examined in detail. The aim of the research is to provide a basis for new research on this subject. It has a unique position in that no magazine covers are found in research. Method of the research; Qualitative research consists of interviews, semiotics, descriptive and content analysis. The fact that Gürbüz Doğan Ekşioğlu was born and raised in Ordu is an important factor in forming the basis of his art. The deep blue sky, endless Black Sea, lush green nature, apple trees and the umbrella object that he always keeps with him due to the rainy geography are related to the artist's life. Themes of "ascending" the stairs, "falling" into the pit, "standing on the edge" of the cliff; It reflects the ups and downs of human emotions. It is one of the themes that Ekşioğlu frequently includes in his artistic life; The cat stated that writers and painters love cats because they find them aesthetic and because they love their freedom. In 1992, after his cat-themed works were appreciated, 4 of the 8 works for The New Yorker magazine featured cats. In 2006, he designed 11 cat-themed works for MediaCat magazine every month, except February. In the research, Ekşioğlu's 15 magazine cover illustrations were designed; It was examined and interpreted in terms of subject, technique, line, tone, texture, stain, foreground and background, establishment composition, proportion, color and style. Ekşioğlu, who produces works with traditional and digital techniques, touches on current issues and reveals his attitude towards events with the sensitivity he shows by not remaining silent.