Güney Marmara bölgesi mısır alanlarında sap ve koçan çürüklüğüne neden olan Fusarium türleri, oluşturdukları mikotoksinler ve başlıca türlere karşı dayanıklılık kaynaklarının saptanması
Determination of Fusarium spp. as causal agents of stalk and ear rot diseases, their mycotoxins and sources of resistance against mainly species in South Marmara region maize areas
Yazar: ZAFER UÇKUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET YILDIZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, ülkemiz mısır yetiştiriciliğinde önemli bir yeri olan Güney Marmara Bölgesi mısır alanlarında sap ve koçan çürüklüğü hastalığına neden olan Fusarium türleri ile, Fusarium spp. nedeniyle danede oluşan mikotoksinler saptanmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında sorunun çözümüne yönelik olarak, dayanıklılık kaynaklarının belirlenmesi çalışılmaları da yapılmıştır.Bölgede mısır alanlarında sap ve koçan çürüklüğü hastalığının durumu ve hastalığa neden olan Fusarium spp.'nin belirlenmesi için sürvey çalışmaları yapılmıştır. Sap çürüklüğü hastalığı için 2003 yılında 66, 2004 yılında ise 149 örnek alınmış ve hastalık oranı sırasıyla %75 ve %85 olarak belirlenmiştir. Koçan çürüklüğü hastalığı için ise bölgeden 2003 yılında 177, 2004 yılında ise 232 örnek alınmış ve bu örneklerde hastalık oranı sırasıyla %51 ve %56 olarak saptanmıştır. Sap ve koçan çürüklüğüne neden olan en önemli etmen her iki yılda da F. moniliforme olarak bulunmuştur.Bölgede koçan çürüklüğüne neden olan en önemli etmenler F. moniliforme ve F. graminearum olduğu için mikotoksin testleri Fumonisin ve Deoxynivalenol yönüyle yapılmış ve yüksek izolasyon sıklıklarında yüksek oranda mikotoksin bulaşıklığı saptanmıştır. Bölgede yapılan çalışmalarda Fumonisin ortalaması 2003 yılında 6,54 ppm, 2004 yılında ise 1,73 ppm olarak gerçekleşmiştir. Deoxynivalenol yönüyle ise ortalama bulaşıklık 2003 yılında 0,74 ppm, 2004 yılında ise 2,64 ppm olarak gerçekleşmiştir. Özellikle bazı örneklerde bulaşıklık oranları ülkemiz ve Avrupa Birliği tarafından yayınlanan sınır değerlerin oldukça üstünde çıkmıştır.

Abstract:
In this study, Fusarium spp. on maize as causal agents of stalk and ear rot diseases and their mycotoxins formed on corn were determinated in South Marmara maize areas where is one of the important maize growing area in Turkey. In addition determination of source of resistance was studied for solution of problems.To determine of situation of diseases and Fusarium species as causal agents of these diseases, survey studies were carried out in South Marmara region. For stalk rot diseases in 2003, 66 maize samples were collected, and 149 samples in 2004. The diseases rate was determinated 75% and 85% in 2003 and 2004, respectively. The most important Fusarium sp. caused stalk rot disease was found as F. moniliforme in both 2003 and 2004 years. In 2003, 177 maize samples were collected for ear rot diseases, 232 samples in 2004. The diseases rate was determinated 51% and 56% in 2003 and 2004, respectively. The most important Fusarium sp. as a causal agent of stalk and ear rot diseases was found F. moniliforme in both 2003 and 2004 years.Because of F. moniliforme and F. graminearum were found the most important species for ear rot on maize, the mycotoxins tests were carried out for Fumonisin and Deoxynivalenol. In these tests, high mycotoxin amount was found on samples showing high isolation rates. The average of Fumonisin in investigation area was found 6,54 ppm in 2003 and 1,73 ppm in 2004. The average of Deoxynivalenol was founded 0,74 ppm in 2003 and 2,64 ppm in 2004. Mycotoxin amounts were occurred relatively greater than limits of Turkey and EU. The tests to determine the source of resistance, none of 48 genetic materials was found resistant to both diseases.