Proton pompa inhibitörü kullanan diyabetes mellitus olmayan hastalarda insülin seviyesinin bilişsel fonksiyonlar ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Treatment of diabetes mellitus using proton pump inhibitors insulin therapy in patients without mellitus with a high level of cognitive functions evaluation of the relationship
Yazar: HÜSNİYE FUNDA ARPACI
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Demans = Dementia ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; Yaşlılar = Aged ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, proton pompa inhibitörü (PPI) kullanan Tip 2 Diabetes Mellitus
(T2DM) tanısı olmayan yaşlı hastalarda insülin düzeyi ile bilişsel fonksiyonlar arasındaki
ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Haziran 2020- Aralık 2020 tarihleri arasında Bursa
Küplüpınar Aile Sağlığı Merkezine takip ve tedavi amacıyla başvuran T2DM tanısı olmayan
65 yaş üstü kişiler üzerinde yapıldı. Çalışmamız gözlemsel bir vaka-kontrol araştırması
niteliğindedir. Katılımcılar PPI kullanan ve kullanmayan olmak üzere iki gruba ayrıldı.
Bilişsel fonksiyonları etkileyen herhangi bir tanısı olan hastalar çalışma dışı bırakıldı.
Çalışmamızda Morisky İlaç kullanımına Uyum Anketi, Sosyo-demografik Veri Formu
soruları ve ülkemize uyarlanan Standardize Mini Mental Test ile Eğitimsizler için Mini
Mental Test soruları gönüllü katılımcılarla yüz yüze anket tekniği kullanılarak soruldu. Ayrıca
katılımcıların serum örneklerinden kan glukoz, insülin, HbA1C, üre ve kreatinin düzeyleri
ölçüldü.
Bulgular: Çalışmamızda SMMT toplam puanı ile BUN değeri arasında negatif yönlü anlamlı
ilişki olduğu belirlenmiştir (p=0.004). PPI (+) grubunda yer alan hastaların ortalama glukoz
düzeyinin PPI (-) grubundaki hastalara oranla daha düşük olduğu saptanmıştır (p=0,007). Yaş
ile SMMT puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir (p<0,001).
BMI düzeyi ile de SMMT puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görüldü
(p<0,001). Glukoz, insülin, HbA1c, ve HOMA-IR düzeyleri ile SMMT ölçeğinden elde edilen
toplam puan arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır.
Sonuç: T2DM tanısı olmayan yaşlı hastalarda insülin düzeyi, PPI kullanımı ve bilişsel
fonksiyonlar arasında anlamlı bir ilişki yoktur. PPI kullanan hastalarda glukoz düzeyinin
düşük olmasının, azalan mide asiditesinin sindirim enzimleri üzerine etkisinden kaynaklandığı
düşünülmektedir. Yükselen BUN değerleri ise bozulan bilişsel foksiyonlarla ilişkili
bulunmuştur. Aile hekimleri renal fonksiyonları bozulan hastalarda bilişsel bir gerileme de
olabileceğini akılda tutmalıdırlar.
Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Demans, İnsülin, Proton pompa inhibitörleri, Tip 2
Diyabetes Mellitus, Yaşlanma

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the relationship between insulin level and
cognitive functions in elderly patients without a diagnosis of Type 2 Diabetes Mellitus
(T2DM) using proton pump inhibitors (PPI).
Materials and Methods: This study was conducted out on people over 65 years of age who
were not diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus, who applied to Bursa Küplüpınar Family
Health Center for follow-up and treatment between June 2020 and December 2020. Our study
is an observational case-control study. The participants were divided into two groups: those
who used PPI and those who did not. Patients with any diagnosis affecting cognitive functions
were excluded from the study. In our study, Morisky Pharmaceuticals Adherence
Questionnaire, Socio-demographic Data Form questions and Standardized Mini Mental Test
adapted to our country and Mini Mental Test for the Uneducated were asked using face-toface survey technique with volunteer participants. In addition, blood glucose, insulin, HbA1C,
urea and creatinine levels were measured from the serum samples of the participants.
Results: In our study, it was determined that there was a significant negative relationship
between the total score of SMMT and the BUN value (p=0.004). It was found that the average
glucose level of patients in the PPI (+) group was lower than that of patients in the PPI (-)
group (p=0,007). It was also observed that there was a significant negative relationship
between age and SMMT score (p<0,001). There was a significant negative relationship
between BMI and SMMT score (p<0,001). There were no significant relationship between
glucose, insulin, HbA1c, and HOMA-IR levels and the total score obtained from the SMMT
scale.
Conclusion: There is no significant relationship between insulin level, PPI and cognitive
functions in elderly patients without a diagnosis of T2DM. It is believed that the low level of
glucose in patients taking PPI is due to the effect of reduced gastric acidity on digestive
enzymes. On the other hand, high BUN values were associated with impaired cognitive
functions. Family doctors should keep in mind that patients with impaired renal function may
also have a cognitive decline.
Keywords: Alzheimer's Disease, Dementia, Insulin, Proton pump inhibitors, Type 2 Diabetes
Mellitus, Aging