Kredi kararı verilmesinde nitel faktörlerin etkisi
Effects of qualitative factors on credit decision
Yazar: ALİ UTKU GÜNAY
Danışman: DR. NURGÜL KELEŞ TAYŞİR
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankalar = Banks ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Karar verme = Decision making ; Kredi değerlendirmesi = Credit evaluation ; Kredi talepleri = Credit demands ; Krediler = Credits ; Nitel araştırma = Qualitative research

Özet:
Kredi tahsis kararının doğru verilmesi bankacılık sisteminin sağlıklı işlemesi ve ekonomik gelişme için önemli rol oynamaktadır. Kredi değerlendirmede ağırlıkla nicel verilere dayalı analizler yapılmakta olup karar vermeyi etkileyen nitel faktörler daha az dikkat çekmiştir. Kobilerin çoğunlukla aile şirketi hüviyetinde ve kurumsallıktan uzak oluşu, düşük sermayeli olmaları, kayıt dışılığın yüksekliği, mali verilerinin yeterli güvenilirlikte ve/veya hacimsiz olması, profesyonel finans yönetiminin bulunmaması, hızlı şekilde açılıp kapanabilmeleri, teminat verebilme imkânlarının kısıtlı oluşu, eş/dost/akraba arasındaki izlenemeyen para alışverişlerinin sıklığı, kültürel iş yapma alışkanlıkları gibi özellikleri kredi taleplerinin sayısal veriler üzerinden analiz edilmesini güçleştirmektedir. Bu durum ticari işletmelerin sayıca en büyük bölümünü oluşturan KOBİ'lerin kredi taleplerinin değerlendirilmesinde firma sahiplerinin kişiliği, yeteneği, finansal okuryazarlık düzeyi, risk alma eğilimi, yaşam tarzı, tüketim alışkanlıkları, olumsuzluklarla baş edebilme kabiliyeti, girişimciliği, iş yapma biçimleri, bağlantı ağları gibi nitel faktörlerin önemine işaret etmektedir.

Bu çalışma, kredi talebinde bulunan KOBİ'lere ilişkin nitel faktörlerin bankacıların değerlendirme sürecine ve sezgisel karar alma mekanizmasına etkisini göstermeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda özel bir bankanın KOBİ kredileri tahsis bölümünde görev yapan farklı pozisyon, cinsiyet ve tecrübelerde toplam 31 personel ile yapılan mülakatlardan da faydalanılarak kredi kararı verilmesini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen çeşitli nitel faktörlerin bulunduğu ve karar almada sezgilerden de sıklıkla faydalanıldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The quality of the decision made in SME commercial lending is essantial for the health of banking system and economic growth. Generally credit assesment mostly depends on objective and quantitative data while qualitative factors are less focused. Qualifications of SME's like being family business, lack of institutionalism, short of capital, tendency for off the record transactions, unreliable and low volume financial data, unprofessional financial management and lack of providing colleteral make it difficult to analyze credit worthiness through quantitative data. This situation points to the importance of qualitative factors in credit decision like the character and ability of the owner, risk profile, life style, consumption habits, resilliance, degree of financial literacy, networking ability etc.

This study aimed to represent the effects of qualitative factors on SME commercial lending process and intuitive decision making. 31 banker who worked at SME commercial lending section of a private bank in Turkey have been interviewed and as a result, it's concluded that there are several qualitative factors effecting SME credit lending process and intuitive decision making is also used frequently.

Key Words: Credit, SME, commercial lending, qualilative factors, intuitive decision making