Bisfenol a ile oksidatif stres oluşturulan ratlarda karvakrolün etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of carvacrol against bisphenol a-induced oxidative stress in rats
Yazar: NURTAÇ KÜÇÜKBÜĞRÜ
Danışman: DOÇ. DR. ULAŞ ACARÖZ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Karvakrol = Carvacrol ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Bisfenol A (BPA) günlük hayatta sıklıkla maruz kalınan, çevresel olarak çok yaygın bulunduğu tespit edilen bir bileşiktir. BPA insan maruziyeti çok sık görülen endokrin bozucu bir kimyasaldır. Bu maddenin bilinçsizce kullanımının ekosistem ve halk sağlığı üzerinde olumsuz etkileri çoğu araştırmaya konu olmuştur. Bu çalışma BPA'nın neden olduğu oksidatif strese maruz kalan ratlarda karvakrolün olası koruyucu etkisini araştırmayı amaçladı. Çalışmada toplam 42 adet Wistar Albino rat kullanıldı. Çalışma süresi 30 gün sürdü. Deney hayvanlarına BPA ve karvakrol gastrik gavaj yoluyla verildi. 1. Grup negatif kontrol grubu olarak belirlendi. 2. Grup yağ grubu olarak belirlendi. 3. Grup pozitif kontrol grubu olarak belirlendi. 3., 4., 5., 6. Gruplara günde bir defa 25 mg/kg BPA verildi. Ayrıca,  4.5.ve 6. gruplara sırasıyla 12,5, 25 ve 50 mg/kg karvakrol günde bir defa  verildi. Alınan dokularda oksidatif stres parametreleri (SOD ve CAT aktivite düzeyleri, MDA ve GSH seviyeleri) patolojik analizleri ve moleküler analizleri (IFN-γ, NFκB ve TNF-α proinflamatuvar genleri) yapıldı. BPA uygulamasıyla antioksidan enzimlerin aktivite düzeyleri ve glutatyon düzeylerinde azalma görülürken lipid peroksidasyon seviyelerinde artış görüldü. Dokularda histopatolojik değişiklikler ve proinflamatuvar genlerin ekspreyon seviyelerinde yükselme ve gözlemlendi. Karvakrol uygulamasının bu olumsuz etkileri tersine çevirdiği görüldü. Çalışmanın sonucunda BPA ile meydana getirilen oksidatif strese karşı karvakrolün doğal antioksidan olarak koruyucu etkisinin olduğu belirlendi.

Abstract:
Bisphenol A (BPA) is a compound that is frequently exposed in daily life and found to be very common in the environment. BPA is an endocrine-disrupting chemical that is very common in human exposure. The negative effects of the inappropriate use of this substance on ecosystem and public health were issued in many studies. This study aimed to investigate the possible protective effect of carvacrol in rats exposed to oxidative stress caused by BPA. A total of 42 Wistar Albino rats were employed in the study. The working period lasted 30 days. BPA and carvacrol were given to the experimental animals by gastric gavage. Group 1 was served as the negative control group. The second group was served as the fat group. Group 3 was determined as the positive control group. Groups 3, 4, 5, and 6 were given 25 mg/kg BPA once a day. In addition, 12.5 , 25 and 50 mg/kg carvacrol were given once a day to groups 4.5 and 6, respectively. Oxidative stress parameters (SOD and CAT activity levels, MDA and GSH levels) pathological analyzes and molecular analyzes (IFN-γ, NFκB and TNF-α proinflammatory genes) were performed in the obtained tissues. With BPA application, the activity levels of antioxidant enzymes and glutathione levels decreased, while lipid peroxidation levels increased. Histopathological alterations in tissues and increased expression levels of proinflammatory genes were observed. It was shown that the administration of carvacrol reversed these negative effects. Consequently, it was determined that carvacrol has a protective effect as a natural antioxidant against oxidative stress caused by BPA.