Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-40 yaş arası hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile hipertansiyondan korunma tutumları arasındaki ilişki
The relationship between health literacy level and hypertension prevention attitudes of patients aged 18-40 who apply to Ankara Bilkent City Hospital Family Medicine Polyclinic
Yazar: MERVE BOZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Hipertansiyon en sık görülen kronik hastalıklardan biri olup önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Hipertansiyonun önlenmesinde aile hekimlerinin rolü büyüktür. Sağlık okuryazarlığı; sağlığın korunup devam ettirilebilmesi ve hastalıklardan korunabilmek için insanların sağlıkla ilgili bilgileri elde edip bunları doğru anlayabilme ve kullanabilme becerisidir ve koruyucu hizmetler açısından önemlidir.
Bu çalışmamızdaki amacımız, henüz hipertansiyon tanısı almamış genç popülasyonda, kişilerin hipertansiyondan korunmaya yönelik tutumlarının sağlık okuryazarlığı düzeyi ile arasında bir ilişkinin olup olmadığının belirlenmesi; aynı zamanda hipertansiyondan korunma ile ilgili farkındalık düzeyinin belirlenip eğitim ihtiyacının ortaya konulmasıdır. 
Materyal ve Metot: Araştırmamız analitik tipte kesitsel bir araştırmadır. Araştırma; Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-40 yaş arası, diyabetes mellitus ve/veya hipertansiyon tanıları olmayan hastalara yüz yüze yazılı anket uygulama yöntemi ile uygulanmıştır. Anket formunda kişilerin sosyodemografik özellikleri sorgulanmakta; Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ve Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeği (HKTÖ) yer almaktadır. Çalışmaya toplam 350 kişi katılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 350 kişi katıldı. Katılımcıların 161'i (%46) erkek, 189'u (%54) kadındı. En küçük katılımcı 18, en büyüğü ise 40 yaşında olup, ortalama yaşları 26,81±6,15 idi. Katılımcıların %54'ü ön lisans ve üzeri eğitim düzeyindeydi, %16,3'ünün hipertansiyon tanılı birinci dereceden yakını vardı. Katılımcıların SOY düzeyleri %11,71 yetersiz, %32,57 sorunlu-sınırlı, %29,71 yeterli, %26 ise mükemmel SOY olarak tespit edildi. Ortalama TSOY genel indeks puanı 35,21±8,76 idi. "Tedavi ve hizmet" ortalama puanı 36,22±8,52 olup genel indeksten yüksek iken "hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi" puanı 34,21±9,83 olup genel indeksten düşük bulundu. Kadınların, sağlık sektörü çalışanlarının, bekârların SOY puanları daha yüksekti. Katılımcıların HKTÖ toplam puan ortalamaları 108,10±14,88 bulundu. Kadınların, sağlık sektörü çalışanlarının, sigara kullanmayanların HKTÖ toplam puanları daha yüksekti. Bireylerin TSOY genel indeks puanları ile HKTÖ toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı.
Sonuç: Kişinin SOY düzeyi ile hipertansiyondan korunma tutumları arasındaki ilişkiyi incelediğimiz bu çalışmada, ikisi arasında anlamlı bir ilişki bulamadık. Ancak sağlık okuryazarlığı düzeylerini etkileyen faktörler ve hipertansiyondan korunma tutumlarını etkileyen faktörleri tespit ettik. Çalışmamız bu anlamda yapılan ilk çalışma olma niteliği taşıdığı için farklı çalışmalara ihtiyaç vardır. Daha kapsamlı ve büyük örneklemler üzerinde benzer çalışmalar yapılarak toplumun SOY düzeyi, hipertansiyondan korunma tutum ve davranışları belirlenerek farklı çalışmalar yapılabilir. Yapılacak bu çalışmalardan bizim çalışmamızla beraber, aile hekimliği pratiğinde faydalanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Hipertansiyondan korunma, Tutum, Aile hekimliği

Abstract:
Introduction and Purpose:  Hypertension is one of the most common chronic diseases and is preventable and treatable. Family physicians have a great role in preventing hypertension. Health literacy; It is the ability of people to obtain, understand and use health-related information correctly in order to maintain and maintain health and to be protected from diseases and it is important in terms of preventive services.
Our aim in this study is to determine whether there is a relationship between people's attitudes towards preventing hypertension and their level of health literacy in the young population who have not yet been diagnosed with hypertension; It also aims to determine the level of awareness regarding the prevention of hypertension and to reveal the need for education.
Materials and Methods: Our study is an analytical type cross-sectional research. Study; A face-to-face written survey was applied to patients aged between 18-40 who were admitted to Ankara Bilkent City Hospital Family Medicine outpatient clinic and who were not diagnosed with diabetes mellitus and/or hypertension. In the survey form, people's sociodemographic characteristics are questioned; Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) and Hypertension Prevention Attitudes Scale (HKTÖ) are included. A total of 350 people participated in the study.
Results: 350 people participated in our study. 161 (46%) of the participants were male and 189 (54%) were female. The youngest participant was 18 years old and the oldest was 40 years old, and their average age was 26.81±6.15. 54% of the participants had an associate degree or above, and 16.3% had a first-degree relative diagnosed with hypertension. It was determined that 11.71% of the participants were at inadequate HL, 32.57% were at problematic-limited HL, 29.71% were at adequate HL, and 26% were at excellent HL. The average TSOY general index score was 35.21±8.76. While the average score of "treatment and service" was 36.22±8.52 and was higher than the general index, the score of "prevention of diseases/promotion of health" was 34.21±9.83 and was lower than the general index. HL scores of women, health sector workers and single people were higher. The total mean score of the participants on the HKTÖ was found to be 108.10±14.88. Total scores of women, health sector workers and non-smokers were higher. There was no significant relationship between individuals' TSOY general index scores and HKTÖ total scores.
Conclusion: In this study, where we examined the relationship between a person's HL level and hypertension prevention attitudes, we did not find a significant relationship between the two. However, we identified factors affecting health literacy levels and attitudes towards preventing hypertension. Since our study is the first study conducted in this sense, different studies are needed. Different studies can be carried out by conducting similar studies on more comprehensive and larger samples, determining the HL level of the society, attitudes and behaviors to protect against hypertension. These studies, along with our study, can be used in family medicine practice.
Key Words: Health literacy, Prevention of hypertension, Attitude, Family medicine