İşletmelerde iç ve bağımsız denetim süreçleri ve denetimin işletmeler üzerindeki etkilerine yönelik Ankara ilinde nitel bir araştırma
A qualitative research in Ankara on internal and independent audit processes in businesses and the effects of audit on businesses
Yazar: OZAN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP ÜLKER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit ; İşletme denetimi = Business control ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Muhasebenin tamamlayıcısı işletme paydaşları için çok önemli olan denetim, zaman içinde ekonomi ve ticaretin gelişimin koşut olarak diğer bilimlerde olduğu gibi, kendi içinde iç denetim ve bağımsız denetim şeklinde iki kulvarda kendini ayrımlandırmıştır. İç denetim işletme içerisinde işlevini sürdürürken, bağımsız denetim ise işletme ortakları ve paydaşları (kamuoyu) adına görev ve sorumluluk almaktadır.
Bu tez çalışmasında, denetimin işletmeler üzerindeki etkisine yönelik uygulama sonuçlarının saptanması amaçlanmıştır. Bu araştırmada istenilen sonuca ulaşabilmek için, Ankara ilinde bulunan bağımsız denetçiler (denetleyenler) ve bağımsız denetime tabi işletmelerin mali işlerinden sorumlu yetkilileri (denetlenenler) ile nitel bir uygulama çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada, denetimin işletmeler üzerine etkisi hakkında denetleyenlerin ve denetlenenlerin, başta mevzuat olmak üzere yapılan uygulamalara yönelik olarak çaprazlama nitel sorular sorulmuş ve ilgililerin görüşleri öğrenilmeye çalışılmıştır. İç ve bağımsız denetimin işletmelere etkisi bakımından, nitel uygulama çalışması 25 denetleyen ve 16 denetlenen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya konu olan sorulara verilen yanıtların yoruma dayalı olmasına özen gösterilmiştir.
İç ve bağımsız denetimin işletmelere etkisi bakımından nitel uygulama çalışması, ve araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan yola çıkılarak, denetimin denetleyenler ve denetlenenler açısından ifade ettiği anlamlar, mevzuatın yeterliliği, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve nedenleri hakkında bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Sonuçlara her iki tarafın görüş açısıyla bakıldığında, denetimin işletmelere etkisi bağlamında istenilen sonuçlara ulaşılmasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Büyük hacimli işletmeler hariç, denetleyenler; muhasebe, yönetsel uygulamalar ve KGK tarafından istenilen finansal tabloların hazırlanması sırasındaki yetersizlikleri; denetlenenlerin ise bağımsız denetimin gerekliliği hakkında önemli kuşkuları olduğunu ortaya koymuşlardır. Bu kapsamda denetleyenlerin ve denetlenenlerin denetimle ilgili benzer yöntemlerin ve aynı dilin kullanılması hususlarında sorunların olduğu saptanmıştır.
Yukarıda ana başlıklar halinde belirtilen sorunların giderilebilmesi için zamana ve yeni düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Denetleyen ve denetlenenlerin ortak paydada buluşmalarının sağlanabilmesi için merkezi yönetim erkinin otoritesi altında denetim kavramının önemi, denetim alt yapısını oluşturan unsurların (İKS, iç denetim, KYİ gibi) işletme uygulamalarında yer almasının gerekliliği; var olan aksaklıklar da dikkate alınarak, tüm denetim ve yönetim paydaşların katılımıyla, denetimle ilgili mevzuatın yeniden ele alınmasında yarar bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Muhasebe, Bağımsız Denetim, İç Denetim, İşletme Denetimi

Abstract:
Audit, which is very important for business stakeholders as a complement to accounting, has differentiated itself in two paths as internal and independent auditing, as in other sciences, in parallel with the development of economy and trade over time. While internal auditing fulfills its function within the company, independent auditing undertakes duties and responsibilities on behalf of business partners and stakeholders (public opinion).
This thesis is aimed to determine the effects of auditing processess on enterprises. In order to achieve the desired result in this research, a qualitative study was carried out with the independent auditors (those performing the audits) and business officials (those who are audited or auditees) responsible for financial affairs subject to independent auditing in Ankara province. In this research, cross-qualitative questions were asked about the effects of the audit on the enterprises, and the opinions of the auditors and auditees about the legislation and the other relevant procedures were sought after. The interviews were held with 25 auditors and 16 auditees. Special attention was paid to ensure that the answers given to the questions in the research were based on subjective responses.
Based on the findings, this qualitative study seeks to reveal the effects of internal and independent auditing on the enterprises, the meanings of the audit for the auditors and the auditees and to obtain information about the adequacy of the legislation, the problems encountered in practice and underlying reasons. When the results are reviewed from the perspectives of both parties, there are significant differences found in achieving the desired results in terms of the effect of the audit on the enterprises. The auditors, with the exception of large-volume enterprises pointed out inadequacies in accounting, managerial practices and preparation of financial statements required by KGK (public oversight accounting and auditing standards authority) while the auditees reported that they had significant doubts about the necessity of independent auditing. In this context, it is concluded that the auditors and the auditees encounter problems with the use of similar methods and the same language regarding the audit.
Time and new regulations are required in order to overcome the above-mentioned problems in the main headings. In order to ensure that the auditors and the auditees agree upon a common ground, it would be beneficial to reconsider the legislation related to auditing with the participation of all audit and management stakeholders, taking into account the existing problems as well as emphasizing the importance of the audit under the authority of the central government and the necessity to include the elements that make up the audit procedure (such as ICS, internal audit, CGP) in business practices.
Keywords: Accounting, Independent Audit, Internal Audit, Enterprise Audit.