Borderline kişilik örüntüsü gösteren yetişkin bireylerin yakınlık korkusunun bağlanma stilleri açısından incelenmesi
Investigation of intimacy fear in terms of attachment styles of adults showing borderline personality patterns
Yazar: ZULFİYYA AGHAYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN DEMİR
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı DSM-V'e göre borderline kişilik örüntüsü gösteren kişilerde yakınlık korkusunun bağlanma stilleri açısından incelenmesidir. Ayrıca yakınlık korkusu, bağlanma stilleri ve borderline kişiliğin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi de araştırmanın bir başka amacıdır. Araştırma tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmektedir. Araştırmanın evreni, Türkiye'de yaşayan 18-45 yaş arası yetişkinler tarafından oluşmakta örneklemi için uygun örnekleme yöntemi kullanılarak 382 gönüllü yetişkinden oluşmuştur. Araştırmada verileri toplamak için "Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği", "Borderline Kişilik Anketi'nin Türkçe versiyonu" ve "Yakınlık Korkusu Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 paket programı ile analiz edilmiştir.
 Yakınlık korkusu ile bağlanma stilleri alt boyutları arasındaki korelasyon analizi bulgularına göre, yakınlık korkusu ile güvenli bağlanma, kaçınan bağlanma ve kaygılı-kararsız bağlanma stilleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, hayali yakınlık korkusu, hayali açıklık, ve geçmiş dönem yakınlık korkusu alt boyutları ile bağlanma stilleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Yakınlık korkusu ile borderline kişilik arasındaki korelasyon analizi sonuçlarına göre, yakınlık korkusu ile borderline kişilik ölçeği toplam puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ancak, belirli alt boyutlarda dürtüsellik, terk edilme, ilişkiler, kendilik imgesi, yoğun öfke ve psikoz benzeri durumlar arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bağlanma stilleri ile borderline kişilik arasındaki korelasyon analizi bulgularına göre, güvenli bağlanma stili ile borderline kişilik ölçeği toplam puanı arasında negatif bir ilişki bulunmuş, kaçınan bağlanma stili ile borderline kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Kaygılı-kararsız bağlanma stili ile ise çeşitli alt boyutlarda anlamlı ilişkiler bulunmuştur, ancak terk edilme ve boşluk duygusu ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Cinsiyet, eğitim düzeyi ve yaş değişkenlerine göre yapılan analiz sonucunda, yakınlık korkusunun ve bağlanma stillerinin anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the fear of intimacy in terms of attachment styles in people with borderline personality pattern according to DSM-V. In addition, another aim of the research is to examine whether fear of intimacy, attachment styles and borderline personality differ according to demographic variables. The research is carried out within the scope of the relational scanning model, one of the scanning models. The population of the research consists of adults between the ages of 18-45 living in Turkey, and the sample consists of 382 volunteer adults using the simple random sampling method. "Three-Dimensional Attachment Styles Scale", "Turkish version of the Borderline Personality Questionnaire" and "Fear of Intimacy Scale" were used to collect data in the study. The data obtained was analyzed with the SPSS 26 package program.
According to the research findings, the correlation analysis results between intimacy fear and attachment styles' sub-dimensions reveal a significant negative relationship between intimacy fear and secure attachment, avoidant attachment, and anxious-ambivalent attachment styles. Additionally, significant relationships were found between the sub-dimensions of imaginary intimacy fear, imaginary openness, past period intimacy fear, and attachment styles. Concerning the correlation analysis results between intimacy fear and borderline personality, no significant relationship was observed between intimacy fear and the total score of the borderline personality scale. However, significant relationships were identified among specific sub-dimensions, including impulsivity, fear of abandonment, relationships, self-image, intense anger, and psychosis-like symptoms. Regarding the correlation analysis findings between attachment styles and borderline personality, a negative relationship was found between secure attachment style and the total score of the borderline personality scale, while an significant relationship was detected between avoidant attachment style and borderline personality traits. Various significant relationships were observed for anxious-ambivalent attachment style, though no significant relationships were found with abandonment and emptiness feelings. Analysis based on gender, education level, and age variables indicated a significant differentiation in intimacy fear and attachment styles.