Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ile düşük ve ortalama başarılı olan öğrencilerin matematik problemi çözerken kullandıkları bilişsel stratejiler ile üstbilişsel işlevler arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An examination of the relationships between cognitive strategies and metacognitive functions used during mathematical problem solving by the students with learning disabilities, low achieving, and average achieving
Yazar: UFUK ÖZKUBAT
Danışman: PROF. DR. EMİNE RÜYA ÖZMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel işlev = Cognitive function ; Bilişsel stratejiler = Cognitive Strategies ; Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme yöntemi = Problem solving method ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; a) altıncı sınıfa devam eden öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ile düşük  ve ortalama başarılı öğrencilerin matematik problemi çözerken kullandıkları bilişsel stratejiler ve üstbilişsel işlevler (üstbilişsel strateji, üstbilişsel deneyim, üstbilişsel bilgi) arasındaki ilişkinin incelenmesi b) bilişsel stratejiler ile üstbilişsel işlevlerin matematik problemi çözme performanslarını yordama durumlarının belirlenmesi ve c) gruplar arasında karşılaştırılması amaçlanmıştır. Betimleyici İlişkisel Tarama Modeli'nin kullanıldığı bu araştırmaya, kaynaştırma ortamına devam eden öğrenme güçlüğü olan 50 öğrenci ile bu öğrencilerle aynı sınıfta bulunan, düşük başarılı 50 ve ortalama başarılı 50 olmak üzere toplam 150 öğrenci katılmıştır. Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ile düşük ve ortalama başarılı öğrencilerin kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejileri belirlemek amacıyla Sesli Düşünme Protokolleri, üstbilişsel deneyimlerini ölçme amacıyla Üstbilişsel Deneyim Ölçeği, üstbilişsel bilgilerini ölçme amacıyla Matematik Problemi Çözme Değerlendirmesi-Kısa Formu, matematik problemi çözme performanslarını ölçme amacıyla ise matematik problemleri kullanılmıştır. Uygulamalardan elde edilen veriler, bilgisayar ortamında SPSS 25.00 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında uyarlanan Üstbilişsel Deneyim Ölçeği doğrulayıcı faktör analizinde LISREL 8.8; matematik problemlerinin belirlenmesinde ise TAP 14.7.4 paket programı kullanılmıştır. Araştırma amaçlarına yönelik olarak veriler tek yönlü ve çift yönlü ANOVA, korelasyonel matriksi, post hoc analizleri, çoklu regresyon analizi ve Fisher Zr analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ortalama başarılı olan öğrenciler düşük başarılı ve öğrenme güçlüğü olan öğrencilerden daha fazla; düşük başarılı olan öğrencilerin de öğrenme güçlüğü olan öğrencilerden daha fazla bilişsel ve üstbilişsel strateji kullandıkları ve daha fazla üstbilişsel deneyim ve üstbilişsel bilgiye sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin matematik problemi çözme performans düzeylerinin düşük ve ortalama başarılı olan öğrencilerden daha düşük; düşük başarılı olan öğrencilerin matematik problemi çözme performans düzeylerinin de ortalama başarılı olan öğrencilerden daha düşük olduğu; ortalama başarılı olan öğrencilerin matematik problemi çözme performans düzeylerinin ise diğer iki öğrenci grubundan daha iyi olduğu bulunmuştur. Belirtilen bulgulara ek olarak, öğrenme güçlüğü olan öğrencilerde üstbilişsel strateji ve üstbilişsel deneyimin; düşük başarılı olan öğrencilerde üstbilişsel strateji ve üstbilişsel bilginin; ortalama başarılı olan öğrencilerde ise üstbilişsel stratejinin matematik problemi çözme performansları üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu bulunmuştur. Matematik problemi çözme performansları ile üstbilişsel işlevler arasındaki ilişkide ise öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin üstbilişsel strateji kullanma düzeyleri ve üstbilişsel deneyimleri ile matematik problemi çözme performansları arasında yüksek düzeyde ilişki; düşük başarılı olan öğrencilerin üstbilişsel strateji kullanma düzeyleri ile matematik problemi çözme performansları arasında yüksek düzeye yakın ve üstbilişsel bilgi arasında orta düzeyde ilişki; ortalama başarılı olan öğrencilerde ise üstbilişsel strateji kullanma düzeyleri ile matematik problemi çözme performansları arasında orta düzeyde ilişki bulunmuştur. Diğer bir bulgu ise öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin farklı zorluk düzeylerinde olan (kolay, orta düzeyde, zor) problemlerin tümünde; düşük başarılı olan öğrencilerin kolay ve orta zorluk düzeyinde olan problemlerde; ortalama başarılı olan öğrencilerin ise orta zorluk düzeyinde olan problemde üstbilişsel strateji kullanımı matematik problemi çözme performanslarını yordamaktadır. Matematik problemi zorluk düzeyleri ile üstbilişsel strateji kullanmaları arasındaki ilişki ise, öğrenme güçlüğü olan öğrencilerde kolay problemde orta düzeyin üzerinde, orta zorluk düzeyinde olan problemde orta düzeye yakın, zor problemde ise orta düzeyde ilişki; düşük başarılı olan öğrencilerde kolay problemde orta düzeyde ve orta zorluk düzeyinde olan problemde orta düzeye yakın ilişki; ortalama başarılı olan öğrencilerde ise orta zorluk düzeyinde olan problemde orta düzeyde ilişki bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları ilgili alanyazın ve teorik görüşler çerçevesinde tartışılmış, öğretmenlere ve alanda çalışan araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The general purpose of the current study is to examine a) the correlation among the sixth-grade students with learning disabilities, low-achieving students', and average-achieving students' use of cognitive strategies, and metacognitive functions (metacognitive strategies, metacognitive experience, metacognitive knowledge) while solving mathematical problems, b) to identify the predictive state of the cognitive strategies and metacognitive functions of mathematical problem solving performances and, c) comparison between groups. A total of 150 students, as an equal amount (50 each) of students with learning disabilities, average-achieving students, and low-achieving students, who are attending inclusive classrooms participated in this research. This research applies a descriptive relational survey model.  Think-aloud Protocols are applied to identify the cognitive and metacognitive strategies that students with learning disabilities, average and low achieving students make use of. Also, Metacognitive Experience Questionnaire is applied to measure the metacognitive experiences, and the Math Problem Solving Assessment-Short Form for measuring the metacognitive knowledge. In addition to those, the Math Word Problem Solving Probe is applied to measure the mathematical problem solving performances of the pre-mentioned students. The data obtained by those applications is analyzed by using the SPSS 25.00 statistics program. LISREL 8.8 is used for the confirmatory factor analysis of the metacognitive experience questionnaire, and the TAP 14.7.4 package program to determine the mathematical problems. The data is analyzed by making use of one-way ANOVA, and mixed-design ANOVA, correlation coefficients, post-hoc analysis, bivariate regression, and Fisher Zr analyses for the research purposes. According to the research results, average achieving students, as well as using more cognitive and metacognitive strategies, they also have more metacognitive experiences, and metacognitive knowledge than the low achieving students and the students with learning disabilities. Also, low achieving students use more cognitive and metacognitive strategies; have more metacognitive experiences, and metacognitive knowledge than the students with learning disabilities. It has been found that the students with learning disabilities' mathematical problem solving performance levels are lower than the low and average achieving students'; low achieving students' mathematical problem solving performance levels are lower than the average achieving students', and the average achieving students' mathematical problem solving performance levels are higher than the other two groups of students'. In addition to the stated findings, it has been pointed out that the students with learning disabilities' metacognitive strategies, and metacognitive experiences; low achieving students' metacognitive strategies and metacognitive knowledge, and the average achieving students' metacognitive strategies are vital predictors on their mathematical problem solving performances. Considering the relationship between solving mathematical problems and metacognitive functions, it has been found that there is a strong correlation between the use of metacognitive strategy levels, and metacognitive experiences of students with learning disabilities on their mathematical problem solving performances, and metacognitive functions; an almost high level of relationship between metacognitive strategy and mathematics problem solving performances of low achieving students and moderate relationship between metacognitive knowledge; on the other hand, in the average achieving students, there was a moderate relationship between metacognitive strategy usage levels and mathematical problem solving performances. Another finding is that the use of metacognitive strategies predicts the mathematical problem solving performances as followed; students with learning disabilities in solving all the different difficulty level problems (easy, moderate, difficult); low achieving students in the problems of easy and moderate difficulty level; the average achieving students in the problems of moderate difficulty level. The relationship between the mathematical problem difficulty levels and using metacognitive strategies is higher than the average level for the easy-to-moderate problems, intermediate-level for the moderate problems, medium-level relationship for the difficult problems for the students with learning disabilities. For the low achieving students, the relationship is as followed; in easy-to-moderate problems, it is medium level, and intermediate-level for the moderate difficulty level problems; and for the average achieving students, the relationship is found to be medium level for the moderate difficulty problems. The results of the research have been discussed within the scope of related literature and the theoretical views, and suggestions have been made for the teachers and the researchers working in this field.