Ekonomik büyüme ve yapısallaşan cari açık sorunu: Türkiye örneği
Economic growth and the structuralized current account deficit problem: The case of Türkiye
Yazar: SENİL KETENCİLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONAT BAYRAM
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bir ülkenin istihdam yaratabilmesi ve dünya ticaretinde rekabet gücünü arttırabilmesi için büyümesi gerekmektedir. Büyüme gerçekleştirilirken iç tasarrufların yetersiz olması, enerji maliyetlerinde artış, faiz oranlarının artışı ve beraberinde gelen ithalata olan talepte artış gibi durumlar oluştuğunda beraberinde cari açık da oluşmaktadır. Cari açık konusu gelişmekte olan özellikle de Türkiye gibi kırılgan ekonomilerde önemli bir makro ekonomik sorundur. Türkiye ekonomisinde dışa bağımlılığı arttırıcı olarak görülen enerji sorunu uzun dönemdir çözüm bekleyen önemli bir sorundur. İhracat gelirlerini arttıran Türkiye ekonomisinde beraberinde enerji ithalatının da artması cari açıkta ciddi bir açığa neden olmaktadır. Bu durumun çözümü için yeni nesil enerji kullanımının yaygınlaşması Türkiye ekonomisi için cari açık sorununun önemli bir nedenine çözüm oluşturabilecek niteliktedir. Türkiye genç nüfus yoğun bir ülke olmasından dolayı eğitim olanaklarının yeniden şekillenmesi ve teknoloji yoğun üretim gerçekleştirebilecek beşerî sermayenin yetiştirilmesi için eğitimin yeniden şekillendirilmesi cari açığın bir başka nedeni olan katma değeri yüksek malların tasarımının ve üretiminin yaygınlaşması açısından önemlidir. Türkiye, güçlü para birimlerine sahip ülkelerin Merkez Bankaları kararlarına duyarlı kırılgan bir ekonomidir. Bu nedenle dünya konjonktüründeki değişiklikler Türkiye ekonomisini diğer ülkelere göre daha çabuk etkilemektedir. Bu çalışma, Türkiye ekonomisinin büyümesini cari açık üzerinden araştırmayı hedeflemektedir. Zaman serisi değişkenleri çeyreklik olarak 2002-Q1/2022-Q4 dönemlerini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Modelin etkinliği VAR Analizi ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Seriler durağanlık sınamalarından geçirilmiş ve Birim Kök içerip içermediği araştırılmıştır. Ardından VAR Modeli varsayımları uygulanmıştır. Granger nedensellik analizi ile bağımlı ve bağımsız değişken arasındaki ilişki tespit edilerek etki tepki analizi ve varyans ayrıştırması ile analiz sonuçları yorumlanmaya çalışılmıştır. Analiz sonuçlarının güvenilirliklerinin arttırmak için Matlab Programında birim kök varlığı aranmış ve en uygun analiz yöntemi tespiti gerçekleştirilmiştir. Bu analiz sonuçlarına göre verilerin aralarındaki ilişki yorumlanmıştır.

Abstract:
A country needs to grow to create employment and increase its competitiveness in world trade. While growth is achieved, when situations such as insufficient domestic savings, increase in energy costs, increase in interest rates and the accompanying increase in demand for imports occur, a current account deficit also occurs. Current account deficit is an important macroeconomic problem in developing economies, especially in fragile economies like Türkiye. The energy problem, which is seen as increasing the quantity in the Turkish economy, is an important problem that has been waiting for a solution for a long time. In the Turkish economy, which increase its export revenue, the increase in energy imports creates a serious deficit in the current account deficit. The widespread use of new generation energy to solve this dissolution can be solution to an important reason for the current acount deficit for the Turkish economy. Since Turkey is a country with a dense young population reshaping education opportunities and rasing human capital cabaple of technology intensive production is important in terms of popularizing the design and production of high value-added goods, which is another reason for current account deficits.Türkiye is a fragile economy sensitive to the decisions of Central Banks of strong currencies. For this reason, changes in the world conjuncture affect the Turkish economy more quickly than other countries. This study aims to investigate the growth of the Turkish economy through the current account deficit. Time series variables were used quarterly to cover the periods 2002-Q1/2022-Q4. The effectiveness of the model was tried to be determined by VAR Analysis. Then we prepare VAR Models. Granger causality analysis determines the relationships between independent and independent variables and continues to interpret the analysis results with impulse response analysis and separation of variances. To process the outputs of the analysis results, the presence of unit root was searched in the Matlab-R2024a Program and the appropriate analysis method was determined. In this analysis, relationships were interpreted according to the recorded data.