Diatomitin parazitlerle enfekte kilis keçilerinde kan ve serum değerleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Examining the effects of diatomite on blood and serumvalues in kilis goats infected with parasites
Yazar: MEHMET ŞEVKİ ÇADIRCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET İRİADAM
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Diatomit = Diatomite ; Eser elementler = Trace elements ; Fizyoloji = Physiology ; Kan = Blood ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Keçiler = Goats ; Kilis = Kilis ; Paraziter hastalıklar = Parasitic diseases ; Parazitler = Parasites

Özet:
Günümüzde hayvancılık tüm dünyada et, yağ, süt ve ürünleri, yumurta ve yün gibi temel ihtiyaçlarını karşıladığından tarımsal faaliyetlerin önemli bir bileşeni olmakla birlikte ülkemizde de koyun ve keçi yetiştiriciliği önemli bir yere sahiptir. Dünya nüfusunun artışı ile hayvancılıkta da  gıda güvenliğine  olan talebi arttırmaktadır. Çiftlik hayvancılığında parazitlerin artışı ve düşük kaliteli yemler de büyüme oranlarını ve verimliliği olumsuz etkilemektedir. Keçilerde parazitlerin hastalık etkenleri, sürü verimini düşürdüğü ve bazen de ölümcül olduğu bilinmektedir. Yaygın olarak kullanılan antelmintiklere karşı parazitlerde oluşan direnç gelişimine karşı parazitleri  kontrol etmek ayrıca, et ve süt  ürünlerinde ilaç kalıntılarını azaltmak için kimyasal ilaçlara alternatif kontrol yöntemlerinin kullanılması gerekli olmuştur. Yapılan çalışmalarda parazit kaynaklı hastalıklarda tedavi öncesi ve sonrası elde edilen hematolojik ve biyokimyasal verilerde önemli değişiklikler olduğu bildirilmiş ve çiftlik hayvanlarında plazma kolesterol ve lipoprotein seviyelerindeki farklılıkların canlı ağırlık üzerine etkileri olduğu belirlenmiştir. Organik bir yem katkı maddesi olan Diatomit koyun, keçi ve diğer çiftlik hayvanlarında, parazitleri  kontrol altına almak için etkili biyolojik bir madde, büyüme destekleyici ve alternatif bir doğal antelmintik  olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmayla, hayvanlara yem katkısı olarak Diatomit kullanılmasının parazitlerle biyolojik mücadelede  etkili olacağı ve bu nedenle parazit etkeni hastalıkların tedavisi sonrası elde edilecek hematolojik ve biyokimyasal parametrelerde önemli farklılıklar olacağı ayrıca, kimyasal ilaçlara alternatif olarak Diatomit'in kullanılmasının keçilerin et ve sütlerinde olası kimyasal kalıntıların olumsuz etkilerini azaltacağı düşünülmektedir. Yem katkısı olarak Diatomit kullanılan Kilis keçilerindeki parazitlerin, kimyasal kullanmadan biyolojik mücadele ile etkisiz hale getirilerek verim kaybının azaltılması ve özellikle kolesterol değerlerinde oluşturacağı değişikliklerin tespit edilmesi ve Diatomit kullanımının kanda ağır metal ve iz elemenet değerlerinde oluşturacağı etkilerin tespit edilmesi için yapılan bu çalışmada yaşları 18‐42 aylık, 23‐50 kilo ağırlığında doğal parazitle enfekte 25 Kilis keçisi kullanılmıştır. Çalışmamız için 5 deney grubu, her bir grup farklı yaş ve ağırlıkta 5 hayvandan oluşacak şekilde; I. grup kontrol grubu, II. grup 4 hafta %5, III. grup 4 hafta %10, IV. grup 8 hafta %5, V. grup 8 hafta %10 Diatomit katkılı yemle beslenecek şekilde oluşturuldu. Kan parametreleri için 4 haftalık süreçte, eozinofil yüzde, MCH (p<0.05) ve bazofil yüzde (p<0.01) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu görülmüş, 8 haftalık süreçte ise nötrofil % (p<0.05),  bazofil % (p<0.05), RBC (p<0.01), hemoglobin ve MCV değerlerinde (p<0.001) farklılık gözlemlenmiştir. Biyokimyasal parametrelerde, üre (p<0.05), ürik asit (p<0.01), total kolesterol (p<0.05), LDL (p<0.05), CK (p<0.001), demir (p<0.05), LDH (p<0.001), UIBC (p<0.05) değerlerinde önemli farklar olduğu tespit edilmiştir. Dışkı parazit yumurta sayıları için, IV. ve V. gruplarda 6. ve 8. hafta değerlerinde önemli değişim (p<0.05) olduğu görülmektedir. Ağır metal  parametrelerinde de 4 haftalık süreçte, Al (p<0.001) değerlerinde fark gözlemlenirken, 8 haftalık grupların Al, ve As (p<0.001) değerlerinde değişimler olduğu belirlenmiştir. İz elementler, 4 haftalık gruplar için Zn düzeyi başlangıç  düzeyine göre azalmış (p<0.05) ve Cu değerleri artış göstermiş (p<0.01), Sedüzeylerinin ise yüksek (p<0.05) olduğu belirlenmiştir. Sekiz haftalık grupların Zn (p<0.01) değerleri kontrol grubuna göre (p<0.05), Cu (p<0.01), krom ve nikel (p<0.001) anlamlı derecede artış göstermiştir. Canlı ağırlık artışı kontrol dahil tüm gruplarda artsa da Diatomit uygulanan gruplarda artış miktarı daha yüksektir. Hayvanların rasyonlarına %5 ve %10 Diatomit katkısının canlı ağırlık artışında olumlu sonuçlar verdiği düşünülmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada Kilis keçilerinin yemlerine Diatomit ilavesinin parazitlerle mücadelede  etkili olacağı ve kan  parametreleri, ağır metal, iz element ve canlı ağırlık değerlerinde önemli farklılıklar düşülmekte olup yapılacak daha kapsamlı ve yeni çalışmaların gerektiği kanısına varılmıştır.

Abstract:
TToday, livestock is an important component of agricultural activities as it meets the basic needs such as meat, oil, milk and products, eggs and wool all over the world, and sheep and goat breeding have an important place in our country. With the increase of the world population the demand for food safety in livestock increses too. The increase of parasites in livestock and low quality feed affect the growth rates and productivity negatively. It is known that parasites cause disease in goats, reduce herd productivity and sometimes be fatal. It has been necessary to use alternative control methods to chemical drugs to control the parasites against the development of resistance in the parasites to the commonly used anthelminths and to reduce the drug residues in meat and dairy products. Studies have reported that there are significant changes in the hematological and biochemical data obtained before and after treatment in parasitic diseases, and it has been determined that the differences in plasma cholesterol and lipoprotein levels in farm animals have effects on live weight. Diatomite, an organic feed additive, is recognized as an effective biological agent, growth promoter and alternative natural anthelmintic to control parasites in sheep, goats and other farm animals. With this study, it is thought that the use of Diatomite as a feed additive for animals will be effective in biological control against parasites and therefore there will be significant differences in hematological and biochemical parameters to be obtained after the treatment of parasitic diseases. In the study which has carried out to reduce the yield loss by neutralizing the parasites in Kilis goats using Diatomite as a feed additive with biological control without using chemicals, and to determine the changes to be caused especially in cholesterol values and to determine the effects of Diatomite use on heavy metal and trace element values in the blood, the ages were 18‐42 months, natural parasite infected 25 Kilis goats which were 18-42 months old and 23-50 kg were used. For our study 5 experimental groups were formed. There are five animals of different age and weight on each group. The first group was control group. The second group was fed with %5 Diatomite added feed for 4 weeks, the third group was fed with %10 Diatomite added feed for 4 weeks, the fourth group was fed with %5 Diatomite added feed for 8 weeks and the fifth group was fed with %10 Diatomite added feed for 8 weeks. For the blood parameters, statistically significant differences were observed in the eosinophil percentage, MCH (p<0.05) and basophil percentage (p<0.01) values in the 4-week period. 8 weeks period differences were observed in basophil % (p<0.05), RBC (p<0.01), hemoglobin and MCV values (p<0.001). In biochemical parameters, urea (p<0.05), uric acid (p<0.01), total cholesterol (p<0.05), LDL (p<0.05), CK (p<0.001), iron (p<0.05), LDH (p<0.001), UIBC (p<0.05) values were found to be significantly different. For the count of fecal parasite eggs, it is seen that there is a significant change (p<0.05) in the 6th and 8th week values in groups IV and V. While a difference was observed in the values of Al (p<0.01) in heavy metal parameters during the 4-week period, there were changes in the values of Al (p<0.01) and As (p<0.001) in the 8-week groups. Trace elements; Zn levels were decreased (p< 0.05), Cu (p<0.01)  and Se levels were higher (p< 0.05) for the 4th week groups from baseline. It was determined that the Zn (p<0.05), Cu (p<0.01), Cr and Ni (p<0.001) values of the 8-week-old groups increased significantly compared to the control group. Although the live weight gain increased in all groups including the control, the amount of increase was higher in the groups treated with Diatomite. It is thought that 5% and 10% Diatomite additives to the diets of animals give positive results in live weight gain. As a result, although it is thought that the addition of Diatomite to the feed of Kilis goats will be effective in combating parasites and there will be significant differences in blood parameters, heavy metal, trace element and body weight values, it has been concluded that more comprehensive and new studies are needed.