Ceza Muhakemesi Hukukunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararları nedeniyle yargılamanın yenilenmesi
Renewal of trial due to decisions of The Ruropean Court of Human Rights in criminal procedure law
Yazar: AHMET YAVUZ ZENGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÜNAL AÇIKGÖZ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yargılamanın yenilenmesi sebepleri tahdidi olarak düzenlenmiştir. Bu sebepler arasında gösterilen bir yargılamanın yenilenmesi nedeni de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ceza yargılaması hükmüne ilişkin ihlal veya dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı vermesidir (CMK m. 311/1-f). Bir uluslararası mahkemenin hak ihlali veya dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı vermesi halinde yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilebileceğinin kabulü artık çoğu modern hukuk toplumlarında görülmektedir. Bu durum ise insan hakları açısından oldukça önemli bir adım olarak kabul edilmelidir. 
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine taraf olan devletler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen kararları icra etme yükümlülüğü altındadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararı nedeniyle yargılamanın yenilenmesi yolunun kabulü de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin, Ek Protokollerinin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin etkinliğini arttırmıştır. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen bir karar nedeniyle icra edilecek yargılamanın yenilenmesi yolu yalnızca hükümlünün lehine olacak şekilde gerçekleştirilebilir. Başka bir anlatımla, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı nedeniyle hükümlü aleyhine yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemeyecektir. 
Yargılamanın yenilenmesi yolunun istisnai bir kanun yolu oluşu sebebiyle bu yolun muhakemesi Ceza Muhakemesi Kanunu'nda sıkı şartlara tâbi tutulmuştur. Bu usuli kurallara uyulmaması sebebiyle yargılamanın yenilenmesi gerçekleşmeyeceğinden kuralların taraflarca ve özellikle istem sahipleri tarafından detaylıca bilinmesi gerekmektedir. 
Çalışmanın amacı, ceza muhakemesi hukukunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları nedeniyle yargılamanın yenilenmesi kanun yolunu tüm yönleriyle ortaya koymaktır. Bu amaca hizmet edecek şekilde tezde öncelikle yargılamanın yenilenmesi yolunun genel esasları aktarılmış, sonrasında müstakil olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları nedeniyle yargılamanın yenilenmesi kurumu incelenmiş ve son olarak bu kurumun muhakeme süreci ortaya konulmuştur.

Abstract:
In the Code of Criminal Procedure No. 5271, the reasons for retrial are regulated in a limited manner. One of the reasons for retrial included in these regulations is the decision of the European Court of Human Rights (ECHR) to dismiss a criminal proceeding as a result of a violation, a friendly solution, or a unilateral declaration (CMK Art. 311/1-f). It is now widely accepted in most modern legal societies that if an international court decides to dismiss a case due to a violation of rights, a friendly solution, or a unilateral declaration, retrial may be pursued. This situation should be considered a very important step in terms of human rights.
States that are parties to the European Convention on Human Rights must enforce ECHR decisions. Allowing retrial based on ECHR decisions has strengthened the effectiveness of the Convention, its protocols, and the ECHR itself. However, a retrial due to an ECHR decision can only favor the convict. In other words, it cannot be used to retry a case against the convict.
As the retrial is an exceptional legal remedy, its procedure is strictly regulated by the Code of Criminal Procedure. The parties, especially the claimants, must thoroughly understand these rules, as non-compliance will prevent a retrial.
This study aims to explore all aspects of retrial as a legal remedy due to ECHR decisions in Criminal Procedure Law. It begins by explaining the general principles of retrial, then examines retrials specifically due to ECHR decisions, and finally outlines the trial process.