Hemşirelik bakımı sınıflama modelleri doğrultusunda okul sağlığı hemşireliği uygulamaları
Applications of nursig classification systems in school health nursing
Yazar: AYŞE ERGÜN
Danışman: PROF. DR. SEMRA ERDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, hemşirelik süreci aşamalarını tanımlayan üç hemşirelik sınıflama sisteminin (Omaha Sistemi (OS), Hemşirelik Girişimleri Sınıflaması (Nursing Interventions Classification: NIC) ve Hemşirelik Sonuçları Sınıflandırılması (Nursing Outcomes Classification: NOC) Okul Sağlığı Hemşireliği uygulamalarında birlikte kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla planlanmış metodolojik ve tanımlayıcı bir tasarımdır. Araştırmada kullanılan üç modelden ikisi olan NIC ve NOC Türkiye de ilk kez kullanılmaktadır. Araştırmanın evrenini, İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü, Özel bir ilköğretim okuluna 2000-2001 ve 2001-2002 Eğitim-Öğretim dönemi bahar yarıyılı boyunca devam eden okul öğrencilerinin tümü (n:452) oluşturmuştur. Evrenin tamamı çalışma kapsamına alındığından örneklem seçimi yapılmamıştır. Araştırmada, okul çocuğu problemlerinin belirlenmesi için Omaha Sistemi Problem Sınıflama Listesi kullanılmıştır. Belirlenen üç probleme uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması için NIC ve uygulanan hemşirelik girişimlerinin etkililiğinin değerlendirilmesi için NOC kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından sistemlerin gerekli bölümlerinin geçerlilik çalışmaları yapılarak Okul sağlığı hemşireliği rehberi oluşturulmuştur. Araçların kullanım şekli ile ilgili olarak okul hemşiresine eğitim yapıldıktan sonra aracın aynı çocuk için aym anda araştırmacı ve okul hemşiresi tarafından uyumlu olarak kullanılabilirliğini test eden güvenirlik çalışması (interrater reliability) yapılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında; tanımlayıcı istatistikler(Frekans), Paired-Samples T testi ve Kappa analizi ile değerlendirilmiştir. Öğrencilerin "OMAHA Sistemi Problem Sınıflama Listesine" göre belirlenen sağlık problemlerinin % 88.8'i fizyolojik alana, % 5.7'i psiko-sosyal alana ve % 5.5'i sağlık davranışları alanına özgü sorunlardır (Tablo l). Okul çocuklarında fizyolojik alana özgü en sık karşılaşılan problemler sırasıyla oyun kaza ve yaralanmalarının neden olduğu deri ile ilgili problemler (%55.7), ağrı (% 1 1), ve sindirim- hidrasyon problemleri (% 7.5) dir. 116Psikososyal alanda Büyüme ve gelişme problemleri (Tartı - boy, baş çevresi ölçümlerinde yaş ve büyüme eğrisine göre sapmalar) (%5.8 ) en çok rastlanan sorundur. Bu soruna sahip olan 49 çocuğun 46 'sı yaş ve büyüme eğrisine göre istenen kilonun üstünde, 3'ü de altodadır. Sağlık davranışları alam içinde en sık görülen problemler beslenme ile ilgilidir (%5.5). Kırk altı öğrencinin kilosu normalden %10 fazla, 3 öğrencinin ise %10 azdır. Sık görülen problemler (deri, beslenme, büyüme-gelişme) için OS, NOC, NIC modelleri doğrultusunda hemşirelik uygulamaları yapılmıştır. Deri problemleri, "Doku bütünlüğü: deri & mukoza", "Yara iyileşmesi: Primer iyileşme" ve "Yara iyileşmesi: Sekonder iyileşme" başlıklı NOC sonuçlan ile değerlendirilmiş ve "Derinin gözlenmesi", "Yara bakımı" "İlkyardım" "Derinin Uyarılması", "Sıcak / Soğuk Uygulama "ve "Deri Bakımı: Lokal Tedaviler" isimli NIC girişimleri uygulanmıştır. Beslenme problemleri, "Beslenme Durumu : Beden Kütlesi", "Beslenme Durumu", "Beslenme Durumu:Besin Alımı", "Beslenme Durumu : Enerji" ve "Beslenme Durumu : Beden Kütlesi" başlıklı NOC sonuçlan ile değerlendirilmiş ve "Kilo vermeye yardım", "Beslenme İzlemi" ve "Beslenme Danışmanlığı", "Beslenme Yönetimi", Kilo Almaya Yardım" ve Ağırlık/ Kilo Yönetimi" isimli NIC girişimleri uygulanmıştır. Büyüme ve Gelişme problemleri, "Büyüme", başlıklı NOC sonucu ile değerlendirilmiş ve "Beslenme izlemi" ve "Beslenme Danışmanlığı", "Beslenme Yönetimi", Kilo Almaya Yardım" ve Ağırlık/ Kilo Yönetimi" isimli NIC girişimleri uygulanmıştır. Öğrencilerin deri, beslenme ve büyüme- gelişme problemleri hemşirelik girişimleri uygulanmadan önce ve uygulandıktan sonra NOC ölçeği ile değerlendirilmiştir. Deri, Beslenme ve Büyüme problemleri olan öğrencilerin iki hemşirenin kararına göre belirlenen ilk değerlendirme ve son değerlendirme puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur(p<0.05). Bu sonuçlar, belirlenen süre sonunda öğrenci /hasta sonuçlarının olumlu yönde değiştiğini belirtmektedir. 117OS 'ne göre belirlenen üç problemin (belirti ve bulgularının) seçiminde iki kodlayıcının verileri arasında mükemmel düzeyde uyumluluk bulunmuştur(K: 0,81 z: 32,46 p<0,00). NOC bakım sonucu göstergesinin seçimi, NOC bakım sonucu ölçeğine verilen ilk ve son değerlendirme puanlan ve NIC aktivitelerinin seçiminde ise hemşireler arası uyum çok iyi (yeterli) düzeydedir (K: 0.73- 0.65- 0.77- 0.71). Sonuç olarak; Eğitilmiş okul hemşiresi üç sınıflama sistemini üç problem için veri toplama aracı olarak kullanabilmiştir. Okul hemşiresi araştırmacı ile uyumlu olarak OS 'ye göre öğrenci problemlerini belirlemiş, NOC ile ilk değerlendirme yapmış, NIC girişimlerini uygulamış ve NOC sonuçlan ile değerlendirebilmiştir. Bu sonuçlar Okul Hemşireliği uygulamala rını adlandırma ve açıklamada, veri tabam oluşturmada gelecek çalışmalara temel oluşturmuştur.

Abstract:
This descriptively planned methodological research was designed to assess the applicability of the three nursing classification systems to School Health Nursing applications. These are the systems that define the stages of the nursing processes and are Omaha System (OS), Nursing Interventions Classification (NIC) and Nursing Outcomes Classification (NOC). NIC and NOC, two of the three systems used in the research, were used in Turkey for the first time. The scope of the research was formed of the students (n:452) of a private school, bound to the Istanbul Ministry of Education. The research was conducted during the 2000- 2001 educational period and during the spring term of the 2001-2002 educational period. Whole scope was covered in the study, therefore exemplification selection was not performed. Problem Classification Scheme of Omaha System was used in the study to define students' problems. NIC, to plan nursing interventions for the defined three problems and NOC to assess the efficiency of the applied interventions were used. Validity studies were performed by the researcher for particular sections of the systems, and School health nursing guide was developed. After training the school nurse on the application of the tools, reliability studies of the tool, regarding the simultaneous usage of both the researcher and the school nurse on the same student, were performed (interrater reliability). Collected data were evaluated, via computers, using descriptive statistics, Paired-Samples T test and Kappa analysis. According to the "OMAHA System, Problem Classification Scheme, health problems of the students are as follows; 88.8% fall into physiologic domain, 5.7% fall into psychosocial domain and 5.5% fall into health behavior domain (Table 1). The most common physiological problems in school children are Integument problems that occur accidents and injuries in plays (55.7%), pain (11%) and digestion- hydration problems (7.5%), respectively. 119Growth and Developmental problems (Weight - height, head measurement deviations from the age - development curve) (5.8%) are the most common psychosocial problems. 46 out of 49 children with this problem were above and 3 of them were below the expected weight according to the age-development curve. The most common problem, under "health related behaviors" domain, is about nutrition (5.5%). 46 students weighted 10% above normal, while 3 students weighted 10% below normal. Nursing interventions through OS, NOC and NIC models were conducted for common problems (skin, nutrition, development). Skin disorders, were evaluated with the results of "Tissue Integrity: Skin & Mucous Membranes", "Wound Healing: Primary Intention" and "Wound Healing: Secondary Intention" topics, and NIC interventions were performed, including "Skin Surveillance ", "Wound Care", "First aid\ "Skin stimulation", "Heat/cold applications" and "Skin care: Topical treatments". Nutrition problems were evaluated with the results of "Nutrition Condition: Body Mass", "Nutritional Status", "Nutritional Status: Nutrient Intake", "Nutritional Status: Energy" and "Nutrition Status: Body Mass" NOC topics, and NIC interventions were performed, including "Weight Reduction Assistance", "Nutritional Monitoring", "Nutritional Counseling", "Nutrition Management", "Weight gain assistance" and "Weight Management". Developmental and Growth problems were evaluated with the result of "Growth" topic and NIC interventions, including "Nutrition Monitoring" and "Nutritional Counseling", "Nutritional Management", "Weight Gain Assistance" and "Weight Management" were performed. Skin, nutrition and developmental/growth disorders of the students were evaluated prior to and after nursing interventions using NOC scale. Statistically significant differences w ere found in the initial and final score averages o f the students with these 120problems, defined by two nurses (p<0.05). These results demonstrate a positive change in the student/patient results at the end of the defined period. In the selection of the three problems (symptoms and findings) defined according to the OS, perfect accordance was found between the data of two coders (K: 0.81 z: 32,46 pO.OO). Accordance was sufficient (very good) in the selection of NOC care result indicator; initial and final evaluation scores given to NOC care results scale and was again sufficient (very good) the accordance between nurses in the selection of NIC activities (K: 0.73- 0.65- 0.77- 0.71). The results are: T he t rained school nurse was able to use the three classification systems as data gathering tools for three problems. The school nurse defined the problems of the students in accordance with the researcher according to the OS, performed initial evaluation with NOC, conducted NIC interventions and was able to evaluate the results using NOC. These results form the basis of the future studies to identify and define School Nursing applications, and to develop a database.