Öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Analysis of the empathy and the critical thinking disposition of the teacher candidates
Yazar: ÖZNUR EKİNCİ
Danışman: ÖĞR. GÖR. BİRSEL AYBEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Empati = Empathy ; Empatik beceri = Empathic skill ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve empatik eğilimleri bağımlı değişkenleri ile okudukları program, sınıf düzeyleri, cinsiyetleri, anne ve baba eğitim düzeyleri, algıladıkları sosyo-ekonomik düzey bağımsız değişkenleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığı araştırılmıştır.Araştırmanın evrenini Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesinde okuyan öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmaya random yoluyla seçilen 671 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada Kökdemir (2003) tarafından geliştirilen ?California Eleştirel Düşünme Eğilimi? (CCTDI) ile Dökmen (1988) tarafından geliştirilen ?Empatik Eğilim Ölçeği? (EEÖ) kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından öğretmen adaylarının; okudukları program, sınıf düzeyi, cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, algıladıkları sosyo-ekonomik düzeyine ilişkin sorulardan oluşan bir ?Kişisel Bilgi Formu? hazırlanmış ve uygulanmıştır.Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimi ile empatik eğilimi arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.Öğretmen adaylarının öğrenim gördükleri program, cinsiyet, sınıf düzeyi, algıladıkları sosyo-ekonomik düzey, anne eğitim düzeyleri, baba eğitim düzeylerine göre eleştirel düşünme eğilimlerinin farklılaşmadığı bulunmuştur.Empatik eğilim ile araştırmadaki bütün bağımsız değişkenler arasındaki fark ise anlamlıdır. Bu fark aşağıdaki gibidir:- Öğretmen adaylarının empatik eğilimleri ile öğrenim gördükleri program arasında anlamlı bir fark vardır. Bu fark Okul Öncesi Öğretmenliği, PDR ve Almanca Öğretmenliği programlarında öğrenim görenlerin puan ortalamalarının Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, BÖTE, Felsefe Grubu Öğretmenliği ve İngilizce Öğretmenliğinde okuyanların ortalamalarından yüksek bulunmuştur. Ayrıca, Okul Öncesi Öğretmenliği ve PDR programındakilerin puan ortalamaları Resim-İş Öğretmenliği programında olanlardan daha yüksektir. Bunun yanında Sınıf Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliğinde okuyanların puan ortalamaları Felsefe Grubu Öğretmenliğinde okuyanlardan yüksek bulunmuştur. En yüksek ortalamaya PDR öğrencileri sahipken en düşük ortalamaya Felsefe Grubu Öğretmenliğinde okuyanlar sahiptir.-Sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir fark vardır.-Cinsiyete göre kızlar lehine anlamlı fark vardır.-Anne eğitim düzeyi ?okur-yazar olmayanların? puan ortalaması, anne eğitim düzeyleri ?ilkokul?, ?lise? ve ?üniversite? olanlardan düşük bulunmuştur. Empatik eğilim puanı en yüksek annesi üniversite mezunu olan öğretmen adayları iken, en düşük annesi okur yazar olmayan öğretmen adaylarıdır.- Baba eğitim düzeyleri ?üniversite?, ?lise? ve ?ilkokul? olanların puan ortalamaları, baba eğitim düzeyleri ?okur-yazar olmayan? ve ?okur-yazar? olanlardan yüksektir. Baba eğitim düzeyi ?ortaokul? olanların puan ortalamasının, babaları ?okur-yazar olmayanların? ortalamasından yüksek iken, babaları ?üniversite mezunu olanların? puan ortalamasından düşüktür.- Kendisini orta SED'de algılayanların, alt SED'de algılayanlara göre empatik eğilimleri daha yüksektir.Anahtar Kelimeler: Düşünme, Eleştirel Düşünme, Eleştirel Düşünme Eğilimi, Empatik Eğilim, Empati, İletişim

Abstract:
In this research, It is examined that whether there is a significant difference between the dependent variations, like teacher candidates? critical thinking and empathy inclinations and the independent variations, like their branches, years, genders, parents? educational levels and percieved socio-economic status .The Pupils from the Faculty of Education in Cukurova University consist the universe of this study. 671 teacher candidates were selected randomly to participate in the examination. California Critical Thinking Inclination (CCTDI), which is invented by Kökdemir in 2003 and The Scale of Educational Empathy (EEÖ), which is invented by Dökmen in 1988 are used in this study. Furthermore, an ?Individual Information Form?, which consists of questions related to the teacher candidates? branches, years, genders, percieved socio-economic status and the educational level of their parents, is prepared and conducted by the researcher.This study reveals a positive and lowly significant correlation between the critical thinking inclination and the empathy disposition of the teacher candidates.It is also found that the critical thinking inclination of the teacher candidates does not differantiate according to their branches, years, genders, percieved socio-economic status and the educational levels of their parents.The difference between the empathy disposition and all the independent variations in the research is significant and is mentioned in the following lines:- There is a significant difference between the empathy dispositions and the branches of the teacher candidates. This difference, in terms of mean scores, is higher in Preschool Teaching, German Tutoring and Psychological Counseling and Guidance Programs than in Social Sciences Instructing, BÖTE, Philosophy Group Teaching and English Tutoring. Additionally, the mean scores of Preschool Teaching and Psychological Counseling and Guidance Programs are higher than the mean scores of Painting Tutoring Programs. Beside this, It is noticed that the mean scores of both Class Teacher Candidates and Natural Sciences Teacher Candidates are higher than the average scores of Philosophy Group Teacher Candidates. While Psychological Counseling and Guidance Students have the highest mean scores, the lowest mean scores are belong to Philosophy Group Students.-The difference among years is significant.-There is a significant difference in favor of girls, by means of gender.-The average score of students whose mothers are illiterate is found to be lower than the average score of students whose mothers are literate (elementary, secondary, high school or university). While the highest empathy disposition score is belong to the students whose mothers graduated from a university, the students whose mothers are illiterate own the lowest one.- The mean scores of students whose fathers graduated from a university, high school and elementary school are higher than the students both whose fathers are illiterate and whose fathers are literate. The average score of the students whose fathers graduated from a secondary school is higher than the average score of the students whose fathers are illiterate but lower than the average score of the students whose fathers graduated from a university.- The empathy disposition of people who percieve themselves in the middle SED is higher, when it is compared to the people who percieve themselves in the low SED.Keywords: Thinking, Critical Thinking, Critical Thinking Disposition, Empathy Disposition, Empathy, Communication.