Solomon Dov Goitein'e göre Ortaçağ Müslüman Akdenizinde deniz ticareti (XI-XII.yüzyıl)
Trade in the medieval Musli̇m Mediterranean according to Solomon Dov Goitein (XI-III.century)
Yazar: MUSTAFA ODABAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DEMİRCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Akdeniz = Mediterranean ; Akdeniz bölgesi = Mediterranean region ; Deniz ticareti = Sea trade ; Goiteins, Shelomo Dov = Goiteins, Shelomo Dov ; Müslüman-Hristiyan ilişkileri = Muslim-Christian relations ; Müslümanlar = Muslims ; Orta Çağ = Middle Ages ; Tarih = History ; Ticaret = Trade

Özet:
İslam dini ile insanları tanıştırmak adına Cihad ve Gaza ruhu ile hareket eden Müslümanlar kısa sürede Arap Yarımadası, Bizans Hudutları, İran, Şam, Mısır, Kuzey Afrika ve İspanya'da siyasi hâkimiyet kurmuşlar, Akdeniz Havzası, Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'nda ticari ilişkiler içinde yer almışlardır. Müslümanlar Akdeniz'de ticari hayatı kontrol ederek Akdeniz'i Müslüman gölü haline getirmişlerdir.  
Akdeniz ticaretinin Müslümanların elinde olması Avrupa'yı ticaret toplumundan tarım toplumuna dönüştürmüştür. Avrupa'da toprak hâkimiyetine dayalı Feodalite hâkim olmuştur. X. Yüzyılda Bizans imparatorluğu Akdeniz'deki önemli noktaları kontrol etmesine rağmen Fatımilerin karşı hamleleri ile deniz yüzeyini aşmakta başarısız olmuşlardır.  XI. yüzyılda Göçebe toplumların Akdeniz havzasına inmesi ile Akdeniz havzası yeni bir değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. Akdeniz havzasına inen Türkler Bizans imparatorluğunun zayıflamasına yol açmışlar, Akdeniz havzasındaki önemli yerleri kontrol etmişlerdir.
Müslümanların Hıristiyanların kutsal mekânlarını ele geçirdikleri, Hıristiyanlara hakaret ettikleri gerekçesiyle başlatılan Haçlı seferleri ile Batı Doğu'nun zenginliklerine erişme imkânı bulmuştur. Öncelikle toprak hâkimiyeti gibi görülen bu zenginlik aslında Avrupa'nın Akdeniz ticaretine tekrar hâkim olması sonucunu getirmiştir. Avrupa Haçlı seferleri sayesinde uzun yol deniz ticareti pratiklerini öğrenmiş, deniz ticareti tecrübeleri artmış, ticaretle zenginleşmişlerdir. Avrupa'nın ticaret ile zenginleşmesi ile şehirleşme, sanayi ve teknoloji gelişmiştir. 
Fatımilerin Akdeniz ticaretini yönlendirdikleri Mısırda bulunan Geniza Belgeleri Müslümanların Akdeniz'i kontrol ettikleri döneme ait tüccar mektuplarını da içermektedir. Bu mektuplar Ortaçağ Akdeniz dünyasının ekonomik, sosyal, tarihini anlamamıza yarayacak en önemli belgelerdir. Çalışmalarını Geniza belgeleri üzerinde yoğunlaştıran S.D. Goitein XI-XIII. yüzyıllar arasında Akdeniz dünyasındaki ticari hayatı ve ticaret usullerini deniz ticaretini Mısır'da bulunan tüccar mektuplarından yola çıkarak aydınlatmıştır. Avrupa'nın Doğu'dan aldığı en büyük zenginlik Akdeniz'deki ticari tecrübedir.  
Anahtar kelimeler: Ortaçağ,  Akdeniz, Müslüman Akdenizi,  S. D. Goitein,  Geniza Belgeleri,  Haçlı Seferleri, Ticaret, Deniz Ticareti, Tüccar, Gemicilik.

Abstract:
Muslims who acted in the spirit of Jihad and Gaza in order to introduce people to the Islamic religion established political dominance in the Arabian Peninsula, Byzantine Borders, Iran, Damascus, Egypt, North Africa and Spain in a short time. They are involved in commercial relations in the Mediterranean Basin, the Red Sea and the Indian Ocean. Muslims controlled the commercial life in the Mediterranean and transformed the Mediterranean into a Muslim Lake.
The fact that the Mediterranean trade is in the power of the Muslims has transformed Europe from commercial society to agricultural society. Feudalism based on territorial dominance in Europe has become a judge. Although the Byzantine empire in the X th century controlled important points in the Mediterranean, they failed to transcend the marine surface with the counter-actions of the Fatimid's. In the XI th century, with the descent of nomadic communities to the Mediterranean basin, the Mediterranean basin has entered a new phase of change and transformation. Turks descending to the Mediterranean basin led to the weakening of the Byzantine empire, they controlled important places in the Mediterranean basin.
Because Muslims have taken over the holy places of Christians And with the Crusades launched due to Muslims insulted Christians, the Western world found possibility to access to the riches of the East. This richness, which seems to be primarily territorial dominance, has brought about the fact that Europe once again dominated the Mediterranean trade. Europeans learned long-haul maritime trading practices through the Crusades, maritime trading experiences increased, and enriched by trade. Urbanization, industry and technology have developed with the enrichment of Europe with trade.
The Geniza Documents in Egypt, where the Fatimid's managed the Mediterranean trade, also contain merchant letters belonging to the revolution that Muslims controlled the Mediterranean. These letters are the most important documents that will make sense of the economic, social, and history of the medieval Mediterranean world. Focusing on his work on Geniza documents, S. D Goitein illuminated commercial life and trade procedures in the Mediterranean world from centuries through the merchant letters in Egypt. Europe's greatest wealth from the East is commercial experience in the Mediterranean.
Key words:Medieval, Mediterranean, Muslim Mediterranean, S. D. Goitein, Geniza Documents, Crusades, Trade, Maritime trade, Merchant, Navigation.