Bankacılık uygulamasında mevduat rehni
Account deposit pledge in banking practice
Yazar: FAHRİ CAN DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ECE BAŞ
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Mevduat = Deposits ; Mevduat rehni = Deposit pledge

Özet:
Bankacılık sektörünün en temel uygulamalarından biri olan mevduat işlemleri, hem bankalar hem de özel sektör oyuncuları için önemli finansman kaynakları yaratmaktadır. Banka nezdinde açılmakta olan mevduat hesapları, temelde müşteri açısından paranın güvenilir bir şekilde saklanması ve nemalandırılması amacına hizmet etmekle birlikte, birçok kredi işlemi özelinde borcun teminatı olma görevini üstlenmektedir. Bu bağlamda, mevduat alacağının Türk Medeni Kanunu, Bankacılık Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatlar çerçevesinde rehne konu edilmesi mümkündür.

Çalışmamızda, öncelikli olarak rehne konu edilen mevduat alacağının ilgili mevzuat ve doktrindeki görüşler çerçevesinde tanımı yapılmış ve hukuki niteliği incelenmiştir. Mevduat alacağının senede bağlanmamış adi alacak niteliğinde olduğu tespitinin yapılmasının ardından, mevduatın rehne konu edilmesi durumunda Türk Medeni Kanunu'nun alacak rehni hükümlerinin ne şekilde uygulama alanı bulacağı değerlendirilmiştir. 

Çalışmamızın devamında, Mevduat rehninin hukuki niteliği ve bu rehin hakkına hakim olan temel ilkeler incelenmiştir. Rehnin hukuki niteliği ve söz konusu temel ilkeler ışığında, mevduat rehninin kurulması için gereken hukuki işlemler ve tarafların bu kapsamda doğan hak ve yükümlükleri belirtilmiştir. Mevduat rehninin, genel hatları bu şekilde çizildikten sonra, uygulamada karşımıza çıkan ve doğurduğu hüküm ve sonuçlar bakımından farklılık arz eden hususlar mevduat rehni özelinde ele alınmıştır. Özellikle, rehin verenin rehne konu mevduat hesabı üzerindeki tasarruf yetkisinin belirli şartlar altında serbest bırakıldığı bankacılık uygulamalarında, mevduat rehninin geçerliliğine ilişkin tartışmalar detaylı olarak irdelenmiştir.

Bunun dışında, ayni niteliğe sahip mevduat rehninin bu özelliği neticesinde ortaya çıkan sonuçlar incelenmiştir. Bu kapsamda, mevduat rehninin yönetilmesi, lex commisoria yasağı ve art rehinlerin kurulması bakımından alacak rehni hükümlerinin mevduat rehni özelinde farklı şekilde uygulandığı durumlara yer verilmiştir. Son olarak, rehnin paraya çevrilmesi başta olmak üzere mevduat rehnini sona erdiren sebepler değerlendirilmiştir.

Abstract:
The deposit account transactions, which is the one of the fundamental practice in the banking sector, create the essential financing sources for both banks and private sector actors. Deposit accounts opened at the banks not only serve for the safekeeping and using the money for interest bearing from customer perspective, but also act as a security for the debts specifically in several loan transactions. In this regard, it is possible for the receivables from deposit accounts to be pledged under Turkish Civil Code, Banking Law and the related secondary legislation thereunder.  

Primarily in our study, the receivable from deposit accounts subject to pledge are defined and its legal status has been examined, within the scope of the related regulations and the doctrinal views. Following the classification of receivables from deposit accounts as undocumented and unsecured receivables, it has been evaluated as to how the provisions related to pledge over receivables under the Turkish Civil Code are applied. 

Later in our study, the legal status of deposit account pledge and the fundamental principles governing the right of such pledge have been examined. In light of the legal status of the pledge and the relevant fundamental principles, the legal actions required for the establishment of pledge over deposit accounts and the rights and obligations of the parties arising in this context have been indicated. With the general framework of the pledge over deposit accounts, the issues encountered in its practice and aspects that constitute particularity in terms of the effects and consequences, have been discussed within the scope of deposit account pledge. The debates on the validity of the pledge over deposit accounts have been studied in detail, particularly for those in the banking practice where the disposal right over the pledged deposit account, has been granted to the pledgor under certain terms. 

Apart from that, the consequences attributable to the pledge over deposit accounts as a right in rem have been reviewed. In this respect, the cases where the application of the provisions for the pledge over receivables differs from deposit account pledge with respect to the establishment of sub-pledges, the management of the pledge, lex commissoria prohibition, have been included. Finally, the events which lead to the termination of the deposit account pledge, particularly the foreclosure of the pledge, have been evaluated.