Özel eğitim öğretmen adaylarının ve öğretmenlerinin öz-yeterlik algıları ile kaygı ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Examining special education pre-service teachers' and special education teachers' perceptions of self-efficacy, anxiety and burnout levels
Yazar: HAMDİ GÖNÜLDAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM KAYA
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Tükenmişlik = Burnout ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, özel eğitim öğretmen adaylarının ve özel eğitim öğretmenlerinin yeterlik algıları ile  kaygı ve tükenmişlik düzeyleri çeşitli değişkenlere göre incelenmiştir. Katılımcıları, 212 erkek, 416 kadın özel eğitim öğretmen adayı ve özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla, "Kişisel Bilgi Formu", araştırmacı tarafından geliştirilen "Özel Eğitim Öğretmenliği Yeterlik Anketi", Spielberger ve arkadaşları (1970) tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlaması Öner ve Compte (1983) tarafından yapılan "Sürekli Kaygı Ölçeği" ve Yellice-Yüksel, Kaner ve Şekercioğlu (2008) tarafından geliştirilen "Öğretmen Mesleki Tükenmişlik Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırma modeli betimsel-bağıntısal olan bu araştırmada veriler SPSS 23 paket programı ile analiz edilmiştir. Betimsel analizlerin yanında, t testi, Anova ve Correlasyon analizleri de yapılmıştır. Araştırmanın bulgularında, yeterlik algısı puan ortalamalarına bakıldığında eğitim durumu, lisans programı ve okul türü değişkenlerinden elde edilen farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Kaygı puanları incelendiğinde cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, lisans programı, meslekte geçen yıl ve okul türü değişkenlerinden elde edilen puan ortalama farklarının anlamlı olduğu görülmektedir. Tükenmişlik puan ortalamalarına bakıldığında, cinsiyet değişkeni puan ortalamasının anlamlı olduğu görülmektedir. Yeterlik, kaygı ve tükenmişlik puan ortalamaları ilişkisel olarak incelendiğinde, yeterlik ile kaygı ve tükenmişliğin negatif yönlü bir ilişkisinin olduğu görülmektedir. Yeterlik arttıkça kaygı ve tükenmişlik azalmaktadır.


Anahtar Sözcükler: Özel eğitim,  Yeterlik, Kaygı, Tükenmişlik, Özel eğitim öğretmenliği

Abstract:
In this study, special education pre-service teachers' and special education teachers' perceptions of  professional self-efficacy, anxiety and burnout levels were examined according to various variables. Participants of the study are 212 male and 416 female special education pre-service teachers and special education teachers.  In order to collect data, Personal Information Form, Special Education Professional Efficacy Survey, Trait Anxiety Inventory (Spielberger et. al, 1970) and Teacher Professional Burnout Scale (Yellice-Yüksel, Kaner ve Şekercioğlu, 2008) were used.  Personal Information form and Special Education Professional Efficacy Survey were developed by the researcher and data was collected using online forms which were developed using Google Docs. 
This study is a descriptive- correlational study.  The data were analyzed with descriptive statistics, t-test, ANOVA and Pearson Correlation coefficient analysis by using SPSS 23 software. The results demonstrated that there is significant difference between mean of self –efficacy scores in terms of graduation level, undergraduate program and school type.  Moreover, there is also significant difference between anxiety levels in terms of gender, age, marital status, graduation level, undergraduate program, experience and school type.  The results also showed that there is significant difference between burnout scores in terms of gender.  Finally, the results demonstrated negative correlation between self-efficacy scores and  anxiety levels and burnout scores. 
 

Keywords: Special education, special education teacher, self-efficacy, anxiety, burnout.