Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyılın ilk yarısında malikâne yatırımcıları
In the Ottoman Empire in the first half of the century mansion investors
Yazar: BÜŞRA BEKMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BAŞARIR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren klasik düzeninin bozulmasıyla beraber meydana gelen fiyat devrimi, enflasyon, nüfus artışı gibi sosyal ve ekonomik alanda problemler ortaya çıkmaya başlamıştı. Eyaletler de bulunan bir kısım hazineler voyvodalık, muhassıllık gibi kurumlara dönüştürmüştü. Bu dönüşüm devletin içinde bulunduğu durumu tetiklemiş ve XVII. yüzyılın ortalarına doğru mevcut bozulmalara ek olarak özellikle savaşların uzun sürmesi ve ardından gelen başarısızlıklar gibi birçok faktör başta malî alanda olmak üzere devleti büyük bir çıkmaza sokmuştu. Malî açıdan meydana gelen açıkları kapatabilmek ve merkezî hazinenin gelirlerini arttırabilmek için devlet, timar sisteminin uygulandığı dirlikleri miri mukataa statüsüne getirerek iltizama vermişti. Ardından ise iltizam sisteminin yeni bir versiyonu olarak 1695 yılında malikâne sistemi uygulamaya konulmuştur. Malikâne uygulamasının başlamasından kısa bir süre sonra ise veziriazam, vezir, beylerbeyi, sancakbeyi gibi saray erkânına ait haslarda malikâne olarak satılmaya başlamıştı. Böylece has, ocaklık ve vakıf halindeki mukataalarda da malikâne sistemi uygulanması ile merkezi hazine için ciddi gelir kaynağı olmuştu. Çalışma Anadolu ve Rumeli Eyaletleri'nde çeşitli sancaklar üzerinden malikâne uygulamasının önemi ve işleyişini anlatmayı amaçlamaktadır. 
Anahtar kelimeler: Malikâne, İltizam, Mukataa, Voyvoda, Muhassıl, Defter.

Abstract:
In the Ottoman Empire in the 16th century. Starting from the second half of the century, social and economic problems such as the price revolution, inflation and population growth that occurred with the deterioration of the classical order began to emerge. Some of the treasuries in the provinces were transformed into institutions such as voivodeship and muhassıllık. This transformation triggered the state the state was in and in the 17th century. Towards the middle of the century, in addition to the existing deteriorations, many factors such as the long duration of the wars and the subsequent failures had put the state in a great impasse, especially in the financial field. In order to close the financial deficits and increase the revenues of the central treasury, the state granted tax grants to the estates where the timar system was applied by giving them miri mukataa status. Then, the mansion system was put into practice in 1695, as a version of the iltizam system. Shortly after the start of the mansion practice, palaces belonging to palace officials such as grand vizier, vizier, beylerbeyi, and sancakbeyi began to be sold as mansions. Thus, with the implementation of the mansion system in private residences, quarries and foundations, it became a serious source of income for the central treasury. The study aims to explain the importance and functioning of the malina practice through various sanjaks in the Anatolian and Rumelian Provinces.
Key Words: Mansion, İltizam, Mukâtaa, Voivode, Muhassıl, Notebook.