Madde kullanımı ile ilişkili psikotik bozukluk tanılı hastaların akut dönem klinik özellikleri, bilişsel işlevleri ve sosyal biliş özelliklerinin incelenmesi
Examination of acute period clinical features, cognitive functions and social cognition characteristics of patients diagnosed with substance use-related psychotic disorder
Yazar: CANSU BARKIŞ
Danışman: DOÇ. DR. NABİ ZORLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada; madde kullanımıyla ilişkili psikoz tanısı almış hastaların sosyodemografik özellikleri, akut psikotik dönemdeki klinik belirtileri, bilişsel işlev yetileri ve sosyal biliş özelliklerinin incelenmesi ve kullanılan maddenin türüne göre (metamfetamin, kannabis, çoklu madde) klinik belirti şiddetinin, tedaviyle akut dönem belirtilerindeki iyileşme oranının, bilişsel işlevlerin ve sosyal biliş özelliklerinin karşılaştırılarak farklılık olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmaya DSM-5'e göre Maddeye Bağlı Psikoz tanısı almış akut psikotik dönemdeki 34 katılımcı alınmıştır. Sosydemografik Veri Formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Stroop Testi, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği ve tedavi süresince 3 günde bir PANSS (Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği) uygulanmıştır.

Bulgular: Maddeyle ilişkili psikoz hastalarının çoğunlukla erkek cinsiyette, çalışmayan, genç yetişkin yaşta olduğu, madde kullanımına 18 yaşından önce başladığı, düzensiz kentsel bölgelerde yaşadığı saptanmıştır. Metamfetaminle, kannabisle ve çoklu madde kullanımıyla ilişkili psikoz karşılaştırıldığında 3 grubun bilişsel işlevleri ve sosyal biliş özellikleri arasında fark saptanmamıştır. Tedavi sonunda pozitif ve negatif belirtilerdeki iyileşme oranının ve PANSS puanlarındaki düşüş oranının en çok metamfetamin grubunda olduğu, kannabis ve çoklu madde grubu arasında fark olmadığı görülmüştür. Tedaviye başlanmadan önceki PANSS ve negatif belirti şiddetinin metamfetamin ve kannabiste farklı olmadığı, başlangıçtaki pozitif belirtilerin metamfetaminde kannabisten daha şiddetli olduğu saptanmıştır.

Sonuçlar: Metamfetamin grubu kannabis ve çoklu maddeye göre pozitif ve negatif belirtilerde ve toplam PANSS puanlarında daha fazla düzelme göstermiştir. Kannabis grubunda metamfetamin grubundan az düzelme olması, literatürdeki kannabis-kronik psikoz ilişkisini saptayan veriler

lişsel işlevleri arasında fark saptanmamıştır, verilerin desteklenmesi için akut dönem dışında yapılan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Maddeyle İlişkili Psikoz, Metamfetamin, Kannabis, Bilişsel işlev, Sosyal Biliş, Zihin Kuramı.

Abstract:
In this study; it was aimed to examine the sociodemographic characteristics, clinical symptoms in the acute psychotic period, cognitive functions, social cognition characteristics of patients diagnosed with substance related psychosis; compare the severity of clinical symptoms, improvement in acute period symptoms with treatment, cognitive functions and social cognition characteristics according to substance (methamphetamine, cannabis, polydrug).

Methods: 34 participants in acute psychotic episode diagnosed with Substance-Induced Psychosis according to DSM-5 were included in the study. Socidemographic Data Form, Reading the Mind in the Eyes Test, Stroop Test, Calgary Schizophrenia Depression Scale and every 3 days during the treatment PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale) were administered.

Results: It was determined that substance-related psychosis patients were mostly male, unemployed, young adults, started using substances before the age of 18, and lived in irregular urban areas. Methamphetamine, cannabis and polydrug use-related psychosis were compared; There was no difference in cognitive functions and social cognition characteristics between all 3 groups. At the end of treatment, it was observed that the rate of improvement in positive and negative symptoms and the decrease in PANSS scores were greatest in the methamphetamine group, there was no difference between cannabis and polydrug groups. It was found that PANSS and negative symptom severity before starting treatment were not different between methamphetamine and cannabis, and initial positive symptoms were more severe in methamphetamine than cannabis.

Conclusion: The methamphetamine group showed greater improvements in positive and negative symptoms and total PANSS scores compared to cannabis and polydrug. The fact that there was less improvement in the cannabis group than in the

methamphetamine group supports the data in the literature identifying the relationship between cannabis and chronic psychosis. No difference was found between the social cognition characteristics and cognitive functions of the three groups. More follow-up studies are needed to support the results.

Keywords: Drug Induced Psychosis, Methamphetamine, Cannabis, Cognitive Function, Social Cognition, Theory of Mind.