Muhammed Mendûr ve modern Arap edebiyatında eleştirinin gelişmesindeki rolü
The role of Muhammed Mandûr in the development of modern Arabic literature and criticism
Yazar: NIDAL F A ALSHORBAJI
Danışman: PROF. DR. NEVİN KARABELA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap tiyatrosu = Arabian theatre ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Eleştiri = Criticism ; Mendur, Muhammed = Mendur, Muhammed ; Mısır edebiyatı = Egyption literature

Özet:
Bu çalışma Muhammed Mendûr'un modern Arap edebiyatında eleştirinin
gelişmesindeki rolünü ele almaktadır. Mendûr Arap edebiyatına ve eleştiri alanına
önemli katkılar sağlamıştır. Çünkü o eski Arap şiirine ve şairlerine yeni eleştiriler
getirmiş ve modern Arap edebiyatı eleştirisine yeni teoriler sunmuştur. Ayrıca
Mendûr önceki ve günümüz eleştirmenlerinin geliştirdiği eleştiri yöntemlerini
beraberce ele alarak değerlendirmiştir.
Çalışmanın giriş bölümünde Mendûr'un yaşadığı dönemde Mısır'daki edebi
çevreye değinildikten sonra hayatı ve eserleri ele alınmaktadır. Birinci bölümde
edebiyat ve eleştiriye ilişkin temel kavramlar izah edildikyen sonra Avrupa'daki
edebiyat ve eleştiri ekollerine tarihsel bir giriş yapılmıştır. Ardından İslam öncesi
dönemden günümüze kadar Arap edebiyatı eleştiri tarihi özetlenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde Mendûr'un eleştiriye karşı tutumu, eleştiri
yöntemini etkileyen faktörleri ve eleştiri aşamaları ele alındıktan sonra diğer
edebiyatçılar ve yazarlar arasındaki edebi tartışmalar değerlendirilmektedir.
Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Mendûr'un Arap edebiyatında
tiyatro, roman, hikaye ve şiir eleştirisine katkıları ele alınmaktadır. Özellikle tiyatro
alanında çok sayıda eser vermesinden dolayı en fazla tiyatro eleştirisi yer
tutmaktadır. Mendûr'un Arap edebiyatı ve eleştiri tarihi açısından kayda değer
etkileri bulunmaktadır. Çalışmamızda bu etkiler de tespit edilmiş ve onun modern
Arap edebiyatında bir eleştirmen olarak konumu ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Muhammad Mendûr, Arap edebiyatı, Edebiyat eleştirisi,
Arap tiyatrosu, Arap romanı, Arap şiiri, Edebî tartışma.

Abstract:
This research focuses on the role of Muhammed Mandûr in developing the
modern Arabic literary criticism. Mandûr has made a positive and effective contribution
to the Arabic literature and criticism field because he has developed new theories to
criticize modern Arabic literature in addition to re-criticizing old Arabic poems and
poets. Furthermore, Mandûr evaluated the theories of criticism that old and modern
critics had developed.
Therefore the preface of this thesis presents a biography and bibliography of
Mandûr, and in the first section presents definitions of essential terms in Literature and
criticism; next, a historical introduction to the schools of Literature and criticism in
Europe is presented. Then, an introduction to the history of Literature and criticism in
the Arab world since pre-Islamic period until the modern era is presented.
The second section presents the phases of literary criticism schools via which
Mandûr had moved during his life. Moreover, this section is evaluating the Literary and
linguistic controversy among Mandûr and other writers.
Finally, the third section of this thesis focuses on the role of Mandûr for
developing Arabic theories for theatre, novel, and poetry.
In conclusion, although Mandûr's works have essential effects on the Arabic
literature and criticism, unfortunately, the Egyptian government represented in the
Ministry of Culture did not care about his works, but his disciples saved his heritage
which became an independent intellectual school to benefit new generations.
Keywords
Muhammad Mandûr, Arabic Literature, Literary Criticism, Arabic theatre,
Arabic Novel, Arabic Poetry, Literary Controversy.