9-13 yaş aralığındaki özel yetenekli çocukların öz -şefkat düzeyleri ile bilinçli farkındalık temelli öz-yeterlilik düzeylerine anne baba tutumlarının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of parent attitudes on the self-comfort levels and conscious awareness based self-efficiency of special talent children aged 9-13
Yazar: ELİF DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY KULAKOĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel yetenek = Special ability ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Araştırmada, 9- 13 yaş aralığındaki özel yetenekli çocukların öz- şefkat düzeyleri ile bilinçli farkındalık temelli öz yeterlilik düzeylerine anne baba tutumlarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Bilim ve Sanat Merkezinde eğitim alan 201 özel yetenekli ortaokul öğrencisi katılım göstermiştir.
Araştırmanın evrenini Türkiye' deki Bilim ve Sanat Merkezleri, örneklem ise Türkiye' deki Bilim ve Sanat Merkezlerinden rastgele belirlenen 10 tane BİLSEM oluşturmaktadır. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.  Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Bilinçli-Farkındalık Temelli Öz-yeterlik Ölçeği- Yenilenmiş (BFÖÖ-Y), Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu (ÖŞÖ- K), Anne Baba Tutum Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS v.23 programı kullanılmıştır. Üç ölçeğin ve alt boyutlarının çarpıklık ve basıklık değerleri -1.5 ile +1,5 arasında olup, normal dağılıma sahip olduğu kabul edilmiştir.  Verileri değerlendirmek için ikili gruplarda bağımsız gruplar t testi, üç ve üzeri gruplarda tek yönlü varyans (ANOVA)  analizi kullanılmıştır.
Araştırmamıza göre özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin öz şefkat düzeyleri ile bilinçli farkındalık temelli öz yeterlilik düzeyleri arasında pozitif yönde , yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Anne-babaların çocuklarının, psikolojik özerklerine ilişkin yaklaşımları çocukların öz şefkat düzeylerini etkileyen önemli konu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bilinçli farkındalık temelli öz yeterlilik düzeyi ile anne-baba tutumunun "kabul/ilgi" alt boyutunun ilişkisine bakıldığında ise  pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Ayrıca çeşitli değişkenler ile özel yetenekli çocukların öz şefkat, bilinçli farkındalık temelli öz yeterlilik düzeyleri ve anne baba tutumları arasındaki ilişkilerde incelenmiştir. Bu kapsamında ele alınan çalışmaların daha geniş örneklem grubu üzerinden yapılmasının alan yazına daha fazla katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler:  Anne baba tutumu, Öz şefkat, Bilinçli Farkındalık Temelli Öz Yeterlilik, Özel Yetenek, Özel Yetenekli Çocuk

Abstract:
In the study, it was aimed to examine the effects of parental attitudes on the self-compassion levels and mindfulness-based self-efficacy levels of gifted children aged 9-13. 201 gifted secondary school students studying at the Science and Art Center participated in this research.
The universe of the research consists of Science and Art Centers in Turkey, and the sample consists of 10 BİLSEMs randomly determined from Science and Art Centers in Turkey. Relational screening model was used in this study. Personal Information Form, Conscious-Awareness-Based Self-Efficacy Scale-Revised (BFÖÖ-Y), Self-Compassion Scale Short Form (SSS-F), Parent Attitude Scale were used as data collection tools in the study. SPSS v.23 program was used in the analysis of the data. The skewness and kurtosis values of the three scales and their sub-dimensions were between -1.5 and +1.5 and were considered to have a normal distribution. Independent groups t-test in pairs and one-way analysis of variance (ANOVA) in groups of three or more were used to evaluate the data.
According to our research, it has been observed that there is a positive and highly significant relationship between the self-compassion levels of gifted secondary school students and their mindfulness-based self-efficacy levels. It has been concluded that parents' approaches to their children's psychological autonomy are an important issue that affects children's self-compassion levels. When the relationship between the level of mindfulness-based self-efficacy and the "acceptance/interest" sub-dimension of the parental attitude was examined, it was concluded that there was a moderate relationship in the positive direction. In addition, the relationships between various variables and the self-compassion, mindfulness-based self-efficacy levels and parental attitudes of gifted children were examined. It is thought that conducting the studies discussed in this context on a larger sample group will contribute more to the literature.
Keywords: Parental attitude, Self-compassion, Conscious Awareness-Based Self-Efficacy, Special Talent, Special Talented Child