Vatikan'ın "devlet"leşme süreci ile Fener Rum Patrikhanesi'nin politikalarının bu süreçle benzeşen yanlarının analizi
Analysis of similarities between Vatican's nationalization process and policies of Fener (phanar) Greek Patriarchate
Yazar: YILMAZ USTA
Danışman: PROF. DR. SİBEL ÖZEL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Analiz = Analysis ; Devlet = State ; Fener Rum Patrikhanesi = Fener Greek Patriarchate ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Katolik = Catholic ; Ortodoks = Orthodox ; Ortodoksi = Orthodoxy ; Papa II. Jean-Paul = Papa II. Jean-Paul ; Papalık = Papacy ; Patrikhane = Patriarchate ; Pavlus = Pavlus ; Siyaset = Politics ; Vatikan = Vatican

Özet:
Fener Rum Patrikhanesi'nin özellikle Athenagoras ve Bartholomeos döneminde takip ettiği politikalar, Türk-Yunan ilişkileri düzleminde tanımlanamayacak ve analiz edilemeyecek kadar genişlemiş, farklı parametreleri içinde barındırmaya başlamıştır. Bu kapsamda, ?ekümenik? statünün uluslararası kamuoyunca kabul edilmesine yönelik faaliyetler; AB sürecinde, ekümenikliğin ?azınlık hakları ve din özgürlüğü? adı altında tanınmasının istenmesi; Heybeliada Ruhban Okulu'na ilişkin talepler, sürekli gündemi meşgul etmiştir. Aynı şekilde Sen Sinod'a yabancı metropolit atanması ve böylece Patriğin Türk vatandaşı olma zorunluluğunun kaldırılması gibi Lozan Antlaşması'nı delme girişimleri Türk kamuoyunda Patrikhane'nin Vatikan tarzı bir ?devlet? olacağına dair iddiaların kuvvetlenmesine neden olmuştur.Bu çalışmada, söz konusu iddiaların geçerliliğinin sorgulanması için, bir Türk kurumu olan Patrikhane'nin politikaları farklı bir metodoloji ile analiz edilmiştir. Bu metodolojide Vatikan'ın mevcut statüsüne göre Patrikhane'nin politikalarını anlamlandırmak yerine; ?devlet? statüsünün bir süreç sonunda ortaya çıktığından hareketle, Vatikan'ın ?devlet?leşme süreci ile Patrikhane politikalarının benzer yanları karşılaştırılmıştır. Bu kapsamda Vatikan'ın ?devlet?leşme sürecindeki somut tarihsel olaylar analiz edilerek ?devlet otoritesinden kurulma?, ?bir koruyucu devletin yardımına başvurma? gibi çeşitli olgulara ulaşılmıştır. Sonuç olarak Patrikhane'nin Cumhuriyet dönemindeki politikaları bu olgular çerçevesinde analiz edilmiştir.Patrikhane'nin, ?devlet?leşme sürecinin sonunda Papalığın bugün sahip olduğu Lateran statüsüne benzer bir yapıya dönüşüp dönüşmeyeceği akla gelmektedir. Türkiye açısından önemli olan, Lozan'daki kazanımları korurken; ?devlet?leşme sürecindeki parametreleri iyi analiz ederek sürecin öngörülebilirliğini arttırmaktır. Çünkü ?ekümenikliği? kabul gördükçe güçlenen, yumuşak gücünü her platformda arttırmaya çalışan, bu sayede de büyük güçlerin mücadele alanında bir araç olan Patrikhane'nin, Türkiye'ye etkileri detaylı analize muhtaç görünmektedir. Süreci tanımlayabilmek için ilk şartlardan bir tanesi de büyük resmi ortaya koymak ve Patrikhane'nin politikalarını bu resim içinde anlamlandırmaktır. İşte Patrikhane'nin politikalarının Vatikan'ın ?devlet?leşme süreci ile karşılaştırılması sözü edilen büyük resmin oluşmasına en azından bir katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Policies of Fener (Phanar) Greek Patriarchate, followed especially during the term of Athenagoras and Bartholomew, have been spread out as much as they can not be defined and analyzed within the framework of Turkey-Greece relations, and have started harboring different parameters. In this context, Activities aimed at providing acceptance of Ecumenical status by the international community; demanding the recognition of ecumenical status within the rights of minorities and freedom of religion at the EU process; claims for re-opening of the Heybeliada (Chalki) Monastic School, constantly occupied the agenda. In the same way, efforts overriding Lausanne Treaty such as appointment of foreign metropolitans to Holy and Sacred Synod and thus lifting up the obligation of electing a Turkish citizen as patriarch, caused gaining in strength on claims about Patriarchate?s nationalization like a Vatican ?state? in Turkish public opinion.In this study, in order to examine the validity of claims at issue, policies of Patriarchate which is a Turkish institution, analyzed with different methodology. , instead of construing the policies of Patriarchate in relation to the current status of Vatican; In this methodology, similarities between Vatican?s process of nationalization and policies of Patriarchate were collated with the acceptance that ?state? status emerged at the end of a progression. In this context, by analyzing certain concrete historical events like ?relief from state authority?, and ?application for a help of a protector state?, certain facts were attained. Consequently, policies of Patriarchate in Republic period have been analyzed within the framework of these facts.At the end of the process of nationalization, it comes to minds if Patriarchate will transform to a Lateran status-like structure. What is important for Turkey, while vindicating gains in Lausanne, is to raise predictability of the progression by analyzing the parameters in the process of nationalization. Because as much as its ?ecumenical status? is conceded, it consolidates, enhances soft power in every platform, thanks to this it becomes an instrument in the struggle between great powers and its all reflections on Turkey need to be analyzed in detail. One of the first conditions to portray progression is to put forth the big picture and construe the policies of the Patriarchate in that picture. Comparing policies of Patriarchate with the nationalization process of Vatican would at least help shaping the aforementioned big picture.