Tüketici davranışlarının terör yönetimi teorisi çerçevesinde incelenmesi
Investigation of consumer behavior from the perspective of terror management theory
Yazar: NESİBE PINAR UĞURLAR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM MERT TEKÖZEL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kültür = Culture ; Materyalistik düşünce = Materialistic thought ; Materyalizm = Materialism ; Satınalma davranışı = Purchasing behavior ; Terör = Terror ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici psikolojisi = Consumer psychology ; Tüketiciler = Consumers ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety

Özet:
Bu çalışma insanın ölümlülüğünün farkında olmasından kaynaklanan kaygının tüketici davranışlarını ve özellikle de materyalist tüketimi nasıl etkilediğini terör yönetimi teorisinin sunduğu açıklamalar çerçevesinde ele almaktadır. Terör yönetimi teorisine göre insan hissettiği ölüm kaygısını bastırabilmek için kendini anlamlı bir gerçekliğin içerisinde yaşıyor olduğu ve bu gerçekliğin içerisinde değerli bir benliği olduğu yönünde ikna etmeye çalışmaktadır. Kişinin kendini değerli kılabilmesi ancak üzerine kendi değerliliğini inşa edebileceği, kabul edilmiş değerler sisteminin varlığıyla yani kültürel dünya görüşleriyle mümkündür. Tüketim de kültürün önemli bir boyutudur ve birçok modern toplumda tüketim benlik değeri arayışının bir parçası olarak görünmektedir. Tüketimin benlikle olan bu ilişkisi onun bir terör yönetimi mekanizması olarak işleyebileceğini düşündürmektedir. Çalışmamızda ölüm kaygısının kişilerin tüketim tercihlerini örtük olarak etkilediği yönündeki varsayım deneysel yöntemle sınanmıştır. Kendi ölümleri hatırlatılan / hatırlatılmayan katılımcılar yüksek ya da düşük statülü ürünlere ne kadar fiyat ödemek isteyebileceklerini ve bu ürünleri satın alma niyetlerini değerlendirmişlerdir. Ayrıca benliğe ilişkin tehdidin, varoluşsal kaygının tüketim üzerindeki etkisinde rolü olup olmadığı da incelenmiştir. Sonuçlar ölüm kaygısının genel olarak satın alma niyetini artırdığına işaret etmektedir. Buna göre, insanlar varoluşsal terörü bastırmak için aşırı tüketim eğilimine girmekte ve materyalist kültüre özgü davranış biçimlerini ön plana çıkarmaktadırlar.

Abstract:
This study discusses how anxiety aroused from the awareness of death affects consumer behavior and materialist consumption in particular, regarding to the explanations derived from terror management theory. This theory posits that people control the terror of death by convincing themselves that they are living in a meaningful reality and they have enduring significance within this meaningfulness. People require accepted value systems, namely cultural worldviews, in order to develop bases to obtain self-value in this constructed meaningfulness. Consumption constitutes one of the main dimensions in culture and in many modern societies it seems to be an instrument for self-value enhancement. This relationship between self and consumption triggers the idea that consumption can function as a terror management tool. In an experimental design, we tested the hypothesis that existential anxiety implicitly effects consumer behavior. Subjects who were reminded / not reminded of their own death evaluated their willingness to pay and purchase intent toward either high- or low-status products. We also checked if self-perception has any role in this expected mortality salience?s effect on consumption. Results pointed out that, in general, existential anxiety increases purchase intent. According to this, in order to buffer existential anxiety the propensity to consume increases excessively and patterns of behavior which reflect materialistic culture become more prominent.