2000'li yıllarda Türkiye'de film endüstrisinde çalışma ilişkilerine dair bir alan araştırması
A field study on film industry labor relations in Turkey, in 2000s
Yazar: PINAR KÖMÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF HACISALİHOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Film = Film ; Film endüstrisi = Film industry ; Oyuncu = Actor ; Sinema = Cinema ; Sinema sektörü = Cinema sector ; Türk sineması = Turkish cinema ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Dünyada film endüstrisinin üretim sürecine bakıldığında, oluşturduğu üretim sistemi ile Amerikan sinemasının ön plana çıktığı görülmektedir. Tarihsel süreç içerisinde oluşan ve zamanla değişen üretim sistemi, çalışma biçimlerini de beraberinde değiştirmiştir. Türkiye'de ise sinema, 1960'lı yıllarda sektör haline dönüşerek kendine özgü bir üretim sistemi oluşturmuş ve bu yıllarda Türk sinemasının altın çağı yaşanmıştır. İlerleyen yıllarda ise çeşitli nedenler ile sinema endüstrisi kriz içerisine girmiş ve farklı üretim modellerinin birbirine eklemlenmesi ile sinema endüstrisi korunmaya çalışılmıştır. 1990'lı yılların sonu ve 2000'li yılların başlarında sinemada yeniden yapılanma sürecinin gerçekleştiği görülmüştür. Özellikle 2000'li yıllarda sinema ile televizyon arasındaki bağ kuvvetlenerek üretim, istihdam sayısı ve ekonomik getirisi ile beraber kayda değer bir endüstriyi temsil etmiştir. 2000'li yıllar ile birlikte film endüstrinde yaşanan yoğunlaşma çalışma koşullarının bağlamını oluşturmuştur. Özellikle günümüzde, film endüstrisindeki çalışma koşullarına ilişkin sorunların gündemde sıkça yer aldığı görülmektedir. Endüstride her geçen gün sayısı artan çalışanlar ile beraber çalışma koşulları daha da karmaşık bir yapıya bürünmektedir. Bu çalışma kapsamında yapılan literatür, gözlem ve yüz yüze mülakatlardan oluşan alan çalışması bulguları göstermektedir ki; çalışma koşullarındaki sorunların gündeme taşınır hale gelmesi ile endüstri emekçileri ve sektör örgütleri tarafından çalışma koşullarının iyileştirilmesi için çözüm yolları aranmakta, ancak bu iyileştirmeler henüz yeterli düzeyde gerçekleşmemektedir. Yine çalışma kapsamında sektörde istihdam edilenler ve sendika temsilcileriyle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular göstermektedir ki; sektörde sendikal örgütlenmeye ilişkin de sorunlar yaşanmakta, bir diğer yandan film endüstrisindeki mevcut işçi sendikaları son dönemlerde faaliyetlerini arttırmakta ancak halen yeterli düzeyde yaptırım gücüne sahip değillerdir.

Abstract:
Introducing a production system of its own, the cinema of the United States is the global leader of the film industry in terms of production process. Film making is shaped and changes through the history, also transforming the system of working along the way. In case of Turkey, filmmaking could only establish itself as an industry and found its unique system of production in 1960s, when it was the golden age of Turkish cinema. In the following years, the film industry went through a crisis for several reasons, and consequently different methods of production were combined in an effort to protect the industry. The late 1990s and early 2000s witnessed the restructuring of the cinema. It was particularly during the 2000s, when the ties between the cinema and TV were strengthened and the filmmaking came to be a major economy with a considerable volume of production, employment, and revenues. Expansion of the film industry by 2000s, thus set the context of the working conditions. Especially at present, issues around the working conditions in the film industry are popular items on the agenda. As the number of the employees in this industry increases, working conditions get even more complicated. The field study including literature review, observation and face-to-face interviews conducted under this research demonstrates that as the problems of working conditions occupy the agenda, industry workers and related civil society organizations seek to find ways to improve the working conditions, however, a sufficient level of betterment could not be attained yet. The findings of the interviews conducted under this research with industry workers and union representatives show that some difficulties also confront the unionization, while the available labor unions of the film industry, although recently increasing their activities, still do not hold a sufficient power of enforcement.