Uçak bakım teknisyenlerinin kas iskelet sistemi rahatsılıklarındaki risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of crystal factors in muscular system comfort of aircraft maintenance technicians
Yazar: MEHMET ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU YAZGAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uçak Gövde Motor Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Mesleki risk = Career risk ; Uçak bakım = Aircraft maintenance

Özet:
Uçak bakım teknisyenlerinin iş zorluklarından kaynaklı yaşadıkları kas iskelet sorunlarını incelemeyi hedeflediğimiz bu çalışma içerisinde kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının yapılan iş ile ilişkiline bağlı olarak giderek yaygınlaştığına dair literatürde tartışmalar bulunmaktadır. Bu çalışma, ilgili tartışmalara Türkiye'de istihdam edilen erkek uçak bakım teknisyenleri üzerinden katkı sağlarken, aynı zamanda, demografik faktörler, yaşam tarzı, işin neden olduğu psikolojik ve fiziksel baskı, stres unsurlarının kas iskelet sistemi sorunlarıyla ilişkisi incelenmiştir. İlişkilerin anlamlı olduğu durumlarda risk oranı hesaplanmıştır. Ek olarak kas iskelet sistemindeki ağrı şiddetinin iş doyumu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Kas iskelet sistemindeki sorunlu bölgeler ve ağrı, acı, rahatsızlık şiddeti Genişletilmiş NORDIC Kas İskelet sistemi Ölçeği (NORDIC-G) ile ölçülmüştür. İş doyum düzeyini ölçmek için Minnesota İş Doyum Ölçeği (MİD) kullanılmıştır. Boyun ve omuz bölgelerindeki ağrı, acı, rahatsızlık hissi ve demografik faktörler, işin psikolojik ve fiziksel zorluğu, yarattığı stres ile olan ilişki ikili lojistik regresyon modeli ile analiz edilmiştir. Eğitim düzeyi, medeni durum ve yapılan işin günlük hayatta yarattığı stres düzeyi boyun bölgesindeki sorun yaşanmış olma durumunu tahmin etmek için anlamlı yordayıcılardır. Lise veya daha düşük eğitim düzeyindeki katılımcılara kıyasla lisans ve 
üzeri eğitim düzeyindekilerin boyun bölgesinde sorun olma ihtimali %17.15 iken, diğerlerininki %82.85'tir. Partneri bulunanların (evli veya romantik ilişki) sorun olma ihtimali %81.43'tür. İş kaynaklı günlük hayat stres düzeyi arttıkça düşük düzeylere kıyasla boyun bölgesinde rahatsızlık hissetme ihtimali 1.36 kat daha fazladır. Uyku düzenini sağlıklı bulma düzeyi, işin günlük hayattı yarattığı stres düzeyi, gün içindeki fiziksel aktivite düzeyi, omuz bölgesinde problem olan bireyler ve olmayanları tahmin etmede anlamlı yordayıcılardır. Bireylerin uyku düzenini sağlıklı bulma düzeyi arttıkça omuzda sorun yaşanmış olma ihtimali 0.70 kat azalmaktadır. Yapılan işin günlük hayattaki strese katkısı arttıkça omuzda sorun olma ihtimali 1.41 kat artmaktadır. Günlük fiziksel aktivite düzeyi arttıkça omuz bölgesinde sorun 
yaşanmış olma ihtimali 1.30 kat artmaktadır. Bel, sırt, diz, el-bileği, ayak bileğinde herhangi bir dönemde yaşanmış ağrı, acı, rahatsız hissi ve demografik faktörler arasındaki ilişki Ki-kare analizi ile sorgulanmıştır. Uyku düzeni, sağlıklı beslenme düzeni, günlük fiziksel aktivite düzeyi, işin neden olduğu fiziksel, psikolojik zorluk ve stres düzeyi ile hayat kalitesine olumsuz etkisine yönelik algılar modele dâhil edilerek K-Ortalama kümeleme analizi yapılmış ve 
katılımcılar düşük olumlu algıya sahip olanlar ve yüksek olumlu algıya sahip olanlar olarak ikiye ayrılmıştır. Her iki kümedeki bireylerin kas iskelet sistemi bölgelerindeki ağrı durumu ilişkisi Ki-kare analizi ile incelenmiş ve risk tahmini yapılmıştır. Kas iskelet sistemi ağrı, rahatsızlık düzeyinin iş tatminine etkisi regresyon analizi ile 
incelenmiştir.

Abstract:
In this study, in which we aimed to examine the musculoskeletal problems experienced by aircraft maintenance technicians due to work difficulties, there are discussions in the literature that musculoskeletal disorders are becoming increasingly common depending on the work done. While this study contributes to the related discussions through male 
aircraft maintenance technicians employed in Turkey, at the same time, the relationship between demographic factors, lifestyle, psychological and physical pressure caused by work, stress factors and musculoskeletal system problems has been examined. In cases where the relationships were significant, the risk ratio was calculated. In addition, the 
effect of pain intensity in the musculoskeletal system on job satisfaction was investigated. Problem areas in the musculoskeletal system and the severity of pain, soreness, and discomfort were measured with the Extended NORDIC Musculoskeletal Scale (NORDIC-G). The Minnesota Job Satisfaction Scale (MID) was used to measure the level of job satisfaction. Pain, pain, discomfort and demographic factors in the neck and shoulder regions, the psychological and physical difficulty of the job, the relationship with the stress it creates were analyzed with the binary logistic regression model. Education level, marital status and the level of stress caused by the job in daily life are 
significant predictors of having a problem in the neck region. Compared to the participants with high school or lower education, the probability of having a problem in the neck region of those with undergraduate and higher education is 17.15%, while those of the others are 82.85%. The probability of having a partner (married or romantic relationship) is 81.43%. As the level of work-related daily life stress increases, the probability of feeling discomfort in the neck region is 1.36 times more compared to lower levels. The level of finding healthy sleep patterns, the level of stress caused by work in daily life, the level of physical activity during the day are significant predictors of individuals with and without problems in the shoulder region. As the level of individuals' finding healthy sleep patterns increases, the probability of having a problem with the shoulder decreases 0.70 times. As the contribution of the work to the stress in daily life increases, the probability of having a problem in the shoulder increases 1.41 times. As the daily physical activity level increases, the probability of having a problem in the shoulder area increases 1.30 times.
Chi-square analysis was used to investigate the relationship between pain, pain, discomfort in the waist, back, knee, wrist, ankle at any time, and demographic factors. K-Means clustering analysis was conducted by including the perceptions of sleep patterns, healthy eating patterns, daily physical activity levels, physical and psychological difficulties and stress levels caused by work and its negative impact on quality of life in the model, and participants with low positive perception and high positive perception were included in the model. divided into two. The relationship 
between pain status in the musculoskeletal system regions of the individuals in both clusters was examined by Chi-square analysis and risk estimation was made. The effectof musculoskeletal pain and discomfort level on job satisfaction was investigated by regression analysis.