COVİD-19 tanısı alarak hastanede yatan diyabetik ve diyabetik olmayan hastaların klinik özelliklerinin karşılaştırılması ve diyabetin COVİD-19 prognozuna etkisinin araştırılması
Comparing the clinical characteristics of diabetic and non-diabetic patients in hospital by diagnosing COVİD-19 and investigation of the effect of diabetes on COVİD-19 prognosis
Yazar: KÜBRA KOCATEPE
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE MEHLİKA KUŞKONMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antidiyabetikler =   ; COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Metformin = Metformin ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis

Özet:
AMAÇ: Koronavirüs hastalığı (COVID-19), yeni keşfedilen bir koronavirüsün (SARS-CoV-2) neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Yeni tip koronavirüs hastalığı Dünya Sağlık Örgütü tarafından yeni bir global salgın yani pandemi olarak ilan edilmiştir. Dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen bu hastalığın, özellikle ileri yaştaki kişiler ile bilinen hipertansiyon, diyabet ve obezitesi (VKİ>40) olan kişilerde daha yüksek komplikasyon, mortalite ve morbiditeye neden olduğu bilinmektedir. Benzer durum daha önce SARS ve MERS virüslerinde de görülmüş, ileri yaş ve diyabet daha yüksek hastaneye yatış oranına ve ölüm oranının artmasına sebep olmuştur. Bu araştırmada; diyabet ve diyabet olmayan hastaların, hastalık seyrini gözlemlemek ve varsa farklarını ortaya koymak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma hastanesi Covid servislerinde 2020 Mart-2020 Kasım tarihleri arasında yatarak tedavi gören COVID-19 hastaları dahil edildi. Hastaların bilgileri, retrospektif olarak hastanemizin kullandığı bilgi sisteminden ve medulla eczane sisteminden alındı. Yatış anındaki biyokimyasal kan testleri (hemogram, CRP, prokalsitonin, d-dimer, fibrinojen, ferritin, AST, ALT, GGT, INR, hs troponin, HbA1c) sonuçları incelendi.  İstatistiksel analizlerde ki-kare ve Mann Whitney U testleri kullanıldı. Tek değişkenli ve çok değişkenli verilerin analizi için lojistik regresyon testleri kullanıldı, model uyumu Hosmer-Lemeshow testiyle yapıldı. 
BULGULAR: Çalışmaya 519'u erkek (%51,3), 493 (%48,7)'ü kadın olan 1012 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 58.20 ± 17.743 yıl, ortalama hastanede kalış süreleri 10.13 ± 7.177 gündür. Çalışmaya alınan hastaların 333'ü diyabet hastasıdır. Diyabetik hastalarda diyabetik olmayan hastalara göre daha uzun ortalama yatış günü, daha fazla yoğun bakım yatışı, entübasyon ve mortalite bulundu. Diyabetik hastalarında daha yüksek CRP, kreatinin, nötrofil lenfosit oranı (NLO), d-dimer, ferritin, fibrinojen, GGT, hs-troponin ve prokalsitonin olduğu görüldü. Yüksek kreatinin, CRP, nötrofil lenfosit oranı (NLO), ferritin, fibrinojen, AST, ALT, INR bulgularının hastalarda yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortalite ihtimalini artırdığı görüldü. Diyabet, hiperlipidemi ve koroner arter hastalığı (KAH) yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortaliteyi artırmaktadır. Diyabetik hastalarda ileri yaş ve kadın cinsiyet yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortalite ihtimalini artırmaktadır. Metformin kullanımının, diyabetik hastalar arasında diğer faktörlerden bağımsız olarak yoğun bakım yatışını ve mortaliteyi azalttığı görülmüştür.
SONUÇ: Bu çalışmada diyabet, ileri yaş, CRP, NLO ve AST yüksekliğinin COVID-19 hastalarında yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortalite ile ilişkili olduğu görülmüştür. COVID-19 olan diyabetik hastalarda, diğer faktörlerden bağımsız olarak   yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortalitenin 2,5 kat arttığını tespit ettik. Hipertansiyonun, hastalarda en sık rastlanan ek hastalık olduğu; yoğun bakım yatışı ve mortalite ihtimalini artırdığı görüldü. Çalışma sonuçlarına göre, laboratuvar bulgularından CRP, NLO, AST, GGT, kreatinin, prokalsitonin artışı COVID 19 hastalarında yoğun bakım yatışı, entubasyon ve mortaliteyi ön görmekte yardımcı olabilir. Lenfosit sayısı ve EGFR yüksekliği hastalarda bu üç ihtimali de azaltmıştır.  Diyabetik hastalarda metformin kullanımının, düşük yoğun bakım yatışı ve azalmış mortalite ile ilişkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
INTRODUCTION and AIM: Coronavirus disease (COVID-19) is an infectious disease caused by a newly discovered coronavirus (SARS-CoV-2). The new coronavirus disease has been declared by the World Health Organization as a global pandemic. This disease, which affects millions of people worldwide, is known to cause higher complications, mortality and morbidity, especially in elderly people and those with known hypertension, diabetes and obesity (BMI> 40) A similar situation has previously been seen in SARS and MERS viruses, with advanced age and diabetes causing higher hospitalization rates and increased mortality. In this study; It is aimed to observe the course of the disease in patients with and without diabetes and to reveal the differences, if any.
MATERIAL and METHODS: COVID-19 patients who were hospitalized between March 2020 and November 2020 at the Covid wards of the SBU Ankara Training and Research Hospital were included in our study. The information of the patients was retrospectively obtained from the information system used by our hospital and the medulla pharmacy system. Biochemical blood tests (hemogram, CRP, procalcitonin, d-dimer, fibrinogen, ferritin, AST, ALT, GGT, INR, hs troponin, HbA1c) at the time of hospitalization were examined. Chi-square and Mann Whitney U tests were used for statistical analysis. Logistic regression tests were used for analysis of univariate and multivariate data, model fit was performed using the Hosmer-Lemeshow test. 
RESULTS: 1012 patients, 519 male (51.3%) and 493 (48.7%) female, were included in the study. The mean age of the patients was 58.20 ± 17.743 years, and the average length of stay in the hospital was 10.13 ± 7.177 days. 333 of the patients included in the study are diabetic. In diabetic patients, longer mean hospitalization days, more intensive care admissions, intubation and mortality were found compared to non-diabetic patients. Diabetic patients were found to have higher CRP, creatinine, neutrophil lymphocyte ratio (NLR), d-dimer, ferritin, fibrinogen, GGT, hs-troponin and procalcitonin. High creatinine, CRP, neutrophil lymphocyte ratio (NLR), ferritin, fibrinogen, AST, ALT, INR findings were found to increase the possibility of intensive care admission, intubation and mortality. Diabetes, hyperlipidemia and coronary artery disease (CAD) increase intensive care admission, intubation and mortality. Advanced age and female gender increase the probability of intensive care admission, intubation and mortality in diabetic patients. It has been observed that metformin use reduces ICU admissions and mortality among diabetic patients regardless of other factors.
CONCLUSION: In this study, it was observed that diabetes, advanced age, CRP, NLR and AST elevation were associated with intensive care admission, intubation and mortality in COVID-19 patients. We found that intensive care admission, intubation and mortality increased 2.5 times in diabetic patients with COVID-19, regardless of other factors. Hypertension is the most common co-morbidity in patients; It was observed that it increased the possibility of intensive care admission and mortality. According to the results of the study, increases in CRP, NLO, AST, GGT, creatinine and procalcitonin from laboratory findings may help predict intensive care admission, intubation and mortality in COVID 19 patients. High level of lymphocyte count and high EGFR decreased these three possibilities in patients. It has been observed that metformin use in diabetic patients is associated with reduced ICU stay and reduced mortality.