Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Ünitesi'nde izlenen familyal hemofagositik lenfohistiyositoz hastalarının değerlendirilmesi
The evaluation of hemophagocytic lymphohistiocytosis patients followed in Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital, Pediatric Hematology Unit
Yazar: BURÇİN BEKEN
Danışman: DOÇ. DR. Ş. SELİN AYTAÇ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Histiositoz-habis = Histiocytosis-malignant ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Lenfoma-büyük hücreli = Lymphoma-large cell ; Spinal kord = Spinal cord ; Spinal kord hastalıkları = Spinal cord diseases

Özet:
Familyal hemofagositik lenfohistiyositoz (FHL), otozomal resesif kalıtılan, kontrolsüz ve yetersiz immun yanıt ile karakterize bir hastalıktır. Altta yatan patoloji sitotoksik T lenfosit ve doğal öldürücü (NK) hücrelerinin öldürme fonksiyonundaki bozukluk olup tek küratif tedavi seçeneği hematopoetik kök hücre naklidir. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Hematoloji Ünitesi?nde Kasım 1994 ile Kasım 2012 tarihleri arasında FHL tanısı konan 57 hasta incelenmiş ve hastaların tanı yaşının ortanca 18 ay olduğu görülmüştür. Mutasyon çalışılan 37 hastanın 11?inde UNC13D, 10?unda PRF1, 3?ünde STX11 geninde mutasyon saptanmıştır. Hastalar  0-24 ay ve >24 ay olarak iki gruba ayrıldığında; 0-24 ayda tanı alan hastaların tanı anında lökosit, AMS ve fibrinojen değerlerinin daha düşük, ferritin ve AST değerlerinin daha yüksek olduğu ve sağ kalımlarının daha az olduğu görülmüştür. Tanı anında hastaların yaklaşık yarısında SSS tutulumu olup toplam 5 hastada da spinal kord tutulumu gelişmiştir. Hastaların 18 tanesine (%32) hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) yapılmıştır ve 5 yıllık sağkalım oranı %44?tür. HKHN yapılmayan hastalarda ise mortalite %95 olarak bulunmuştur. Remisyona girme süresi üzerine etkili olabilecek faktörler incelendiğinde, ferritinin 1500 mg/dL?nin üzerinde olmasının remisyona girme süresini 3,1 kat uzattığı görülmüştür. 
Sonuç olarak; FHL?nin ölümcül seyirli bir hastalık olduğu ve tek küratif tedavi seçeneğinin HKHN olduğu görülmüştür. FHL tanısı düşünülen hastalarda genetik çalışma vakit kaybetmeden yapılmalı, hastalar spinal kord tutulumu açısından daha detaylı değerlendirilmeli, 2 yaş altındaki hastalar, ferritinin 1500 mg/dL?nin üzerinde olan hastalar ve spinal kord, kemik iliği ya da karaciğer tutulumu olan hastalar prognoz açısından riskli grupta değerlendirilmeli ve tedaviye gecikmeden başlanmalıdır. FHL tanısı mutasyon çalışmalarıyla kesinleştirildikten sonra derhal uygun donör aranmaya başlanmalı ve hastalar remisyona girer girmez HKHN?ne yönlendirilmelidir.

Abstract:
Familial hemophagocytic lymphohistiocytosis (FHL) is an autosomal recessive, life-threatening condition characterized by deficient immune response. The major ynderlying defect in FHL is impaired Natural Killer (NK) cell and T lymphocyte degranulation and/or cytotoxicity, and the only curative treatment is hematopoetic stem cell transplantation (HSCT). In this study, a retrospective analysis was performed on 57 patients diagnosed with FHL at Hacettepe University İhsan Doğramacı Children?s Hospital Pediatric Hematology Unit, between November 1994 and November 2012. Median age of these patient?s was 18 months. Mutation analysis were performed in 37 patients and of these, 11 had UNC13D, 10 had PRF1 and 3 had STX11 gene mutation. When patients were gouped according to their ages (0-24 months and >24 months); patients whose age of diagnose below 24 months; had lower leukocyte and absolute monocyte count, fibrinogen level whereas ferritin and AST levels were higher. Survival rate was also lower in these patients. Approximately half of the patients had the involvement of the central nervous system (CNS)  on admission and spinal cord involvement were also seen on five patients during the follow-up. HSCT was performed in 18 patients (%32) and5-year survival rate was %44. Mortality rate was %95 in the rest of the patients. When factors affecting the remission time were evaluated, remission time was prolonged 3,1 times in patients with ferritin level ?1500 mg/dL.  
In conclusion, FHL is a disease with high mortalite rates and the only curative treatment is HSCT. When FHL is suspected, genetic studies should be done and not only CNS but also spinal cord imaging should be performed. Treatment must be started immediately in patients who has poor prognostic factors including, age above two years, ferritin level above 1500 mg/dL, and spinal cord, bone marrow or liver involvement. After FHL is diagnosed with genetic studies, donor search for HSCT must be started and HSCT should be performed as soon as possible after the remission.