Özel eğitim meslek okulu öğrencilerinin işletmelerde beceri eğitimlerinin meslek öğretmenleri ve işverenlerin görüşlerine göre incelenmesi
The examination of skill practice processes of students in special education vocational high schools in enterprises according to the views of vocational teachers and employers
Yazar: MERVE GÜNAYDIN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHTAP COŞGUN BAŞAR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim meslek okullarında öğrenim gören zihin yetersizliği olan öğrencilerin işletmelerde beceri eğitimi süreçlerini meslek öğretmenleri ve işverenlerin bakış açıları doğrultusunda incelemektir. Bu bağlamda, özel eğitim meslek okullarında sunulan mesleki eğitimin, özel gereksinimli bireylerin mesleki beceri kazanımlarına katkılarını değerlendirmek ve karşılaşılan engeller ile çözüm önerilerini belirlemek amaçlanmıştır.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Çalışma grubunu, özel eğitim meslek okullarında görev yapan 9 meslek öğretmeni ve öğrencilere iş olanakları sunan 8 işveren oluşturmaktadır. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırma bulguları, işletmelerde uygulanan beceri uygulamalarının zihin yetersizliği olan öğrencilerin mesleki beceri kazanımlarına olumlu katkı sağladığını ancak uygulama sürecinde bazı sorunların yaşandığını göstermektedir. Özellikle, işverenler beceri uygulamaları sırasında öğrencilerin yeterli düzeyde mesleki beceriye sahip olmadığına ve öğrencilerin iş gücüne tam olarak uyum sağlamakta zorlandığına dikkat çekmektedir. Meslek öğretmenleri ise öğrencilerin beceri uygulamalarına katılım süreçlerinde sınırlı kaynaklar, yetersiz destek ve koordinasyon eksikliğinin yanı sıra iş yerlerinde öğrencilerle ilgili ön yargılar gibi sorunlarla karşılaştıklarını belirtmektedir.
Sonuç olarak, araştırma, özel eğitim meslek okullarının mesleki eğitim programlarının ve işletmelerde beceri uygulamalarının geliştirilmesine yönelik çeşitli öneriler sunmaktadır. İşverenler, öğrencilerin mesleki eğitimlerinin yalnızca okulda değil, gerçek iş ortamlarında daha uzun süreli deneyimlerle desteklenmesini talep etmekte ve devlet desteğinin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Meslek öğretmenleri ise programın daha yapılandırılmış hale getirilmesi ve öğrencilerin işe uyum süreçlerinde daha kapsamlı destek sağlanması gerektiğini ifade etmektedir. Bu doğrultuda, zihin yetersizliği olan bireylerin iş gücü piyasasına entegrasyonunu desteklemek amacıyla daha etkin bir mesleki eğitim süreci ve işverenler tarafından sosyal kabulün artırılması gerekliliği ortaya konulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the skill training processes of students with intellectual disabilities enrolled in special education vocational schools from the perspectives of vocational teachers and employers. In this context, the study aims to evaluate the contributions of vocational training provided in special education vocational schools to the acquisition of vocational skills by individuals with special needs, as well as to identify challenges encountered and propose solutions.
A qualitative research method was adopted in the study, and data were collected using a semi-structured interview form. The study group consists of nine vocational teachers working in special education vocational schools and eight employers providing job opportunities to students. The data obtained from the interviews were analyzed using the content analysis method.
The findings of the study reveal that skill training practices conducted in businesses positively contribute to the acquisition of vocational skills among students with intellectual disabilities. However, several challenges are experienced during the implementation process. Employers emphasize that students lack sufficient vocational skills during the skill training period and struggle to fully adapt to the workforce. Vocational teachers report facing issues such as limited resources, insufficient support, lack of coordination, and prejudices against students in the workplace during the students' participation in skill training programs.
In conclusion, the study offers various recommendations for improving vocational training programs in special education vocational schools and enhancing skill training practices in businesses. Employers suggest that students' vocational training should not be limited to schools but supported with more extensive experiences in real work environments, emphasizing the need for increased government support. Vocational teachers advocate for more structured programs and comprehensive support for students in their workplace adaptation processes. Accordingly, the study highlights the necessity of a more effective vocational training process and increased social acceptance by employers to support the integration of individuals with intellectual disabilities into the labor market.