Farklı sulama suyu tuzluluğu ve derinliğinin çeltiğin   (Oryza sativa L. X oryza glaberrima L.) büyüme ve verim parametreleri üzerine etkisi
Effects of different irrigation water salinity and water depths on growth and yield parameters of rice (Oryza sativa L. X oryza glaberrima L.)
Yazar: ALIEU SAIDY
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ARSLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tuzluluk bitki gelişmini kısıtlayan en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Bu nedenle tuzluluğun bitki glişimi üzerine etkilerini azaltmak için farklı çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada sadece üzeri kapalı bir serada farklı sulama suyu tuzluluğu ve su derinliğinin çeltik (Oryza sativa L. X Oryza glaberrima L.) bitkisinin büyüme ve verim parametreleri ile bitki su tüketimi, toprak  tuzluluğu, klorofil içeriği ve stoma iletkenliği üzerine olan etkileri  incelenmiştir. Çalışma 7 farklı sulama suyu tuzluluğu (0.38, 1.5, 3.0, 5.0, 7.0, 10.0 and 15 dS m-1) ve 3 farklı su derinliği (5 cm, 10 cm ve 15 cm) olmak üzere toplam 63 lizimetrede yürütülmüştür. Çalışma sonucunda sulama suyu tuzluluğu arttıkça bitki verimi, bitki boyu, 1000 tane ağırlığı, biomas ağırlığı, bitki su tüketimi, stoma iletkenliği ve klorofil içerikleri azalırken, toprak tuzluluğu ve sterilite oranında artış görülmüştür. Sulama suyu tzululuğunun 10 dS m-1 ve 15 dS m-1 olduğu konularda verimde %100 e yakın azalma olmuştur. Sulama suyu derinliği çeltiğin gelişme ve verim parametreleri üzerine etki etmiş ve su derinliğinin 15 cm olması durumunda verimde azalmalar olduğu belirlenmiştir. Sulama suyu tuzluluğu ve su derinliği interaksyonuna göre, en yüksek verim su derinliğinin 10 cm ve sulama suyu tuzluluğunun 1.5 dS m-1 olduğu konudan alınmıştır. Stoma iletkenliği ve klorofil içeriği ile çeltik verimi arasında istatistiksle olarak çok önemli ilişki olduğu belirlenmiştir.  Su derinliğine göre çeltiğin tuzluluk eşik değeri değişim göstermiş ve 5, 10 ve 15 cm su derinliklerinde sırasıyla tuzluluk eşik değerleri 2.14, 2.80 ve 1.98 dS m-1 olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda su derinliklerinde sulama suyu tuzluluğun 1.5 dS m-1 ye kadar olması durumunda verimde herhangi bir azalma olmadığı ancak sulama suyu tuzluluğunun 1.5 dS m-1'den fazla olması durumunda ise su derinliğinin 10 cm de tutulması durumunda verimde daha az azalma olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
Salinity is one of the major important factors that limit rice production. Many studies have not been conducted on the effect of salinity on growth, yield, and yield components of rice. Therefore, this study investigated the effects of irrigation water salinity levels and water depths on rice (Oryza Sativa L. X Oryza Glaberrima L.) growth and yield parameters, evapotranspiration, chlorophyll content, stomatal conductivity and soil salinity in rain sheltered condition. In the study, a total of 63 lysimeters with 7 different irrigation water salinity levels (0.38, 1.5, 3.0, 5.0, 7.0, 10.0, and 15 dS m-1) and 3 different water depths (5 cm, 10 cm, and 15 cm) were used.  The results of this study indicated that increased irrigation water salinity reduced grain weight, 1000 grain weight, panicle length, evapotranspiration, biomass weight, plant height, and stomatal conductivity whereas increased soil salinity and seed sterility. The irrigation water salinity under 10 and 15 dS m-1 treatments recorded almost 100 % yield loss. Water depth had effect on growth and yield parameters of rice with the high yield reduction recorded under 15cm treatment. The outcome of the interaction between irrigation water salinity and water depth showed that 1.5 dS m-1 X 10 cm had the highest yield. A statistically significant relationship was observed between stomatal conductivity, chlorophyll content and rice yield. Water depth affected on salinity threshold values of the rice crop under 5, 10, and 15cm depths, and the values were 2.14, 2.80, and 1.98 dS m-1 respectively. It can be concluded that no significant yield reduction in the rice was observed under 10 cm water depth with irrigation water salinity level up to 1.5 dS m-1 however, yield reduction was noted at irrigation water salinity more than 1.5 dS m-1 under 10 cm.