Maddi değer sembolü olarak paranın tasarımı ve kripto para geleceği üzerine tartışmalar ve öneriler
Discussions and suggestions on the design of money as a symbol of material value and the future of crypto money
Yazar: FİLİZ DAĞ
Danışman: PROF. DR. ÖNDER KÜÇÜKERMAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Teknolojik ilerlemeler, dijital bir devrime öncülük ettiğinden beri, finans sektörü kripto paralara doğru bir paradigm değişikliği yaşamıştır. Paranın geleneksel fiziki formundan dijital paralara olan dönüşüm yolu finans sektörü üzerinde olduğu gibi paranın tasarım içeriği açısından endüstriyel tasarım süreçlerine de yansımaktadır. Fiziksel paradan dijital paralara geçiş sürecinde, paranın tarihsel gelişiminin binlerce yıldır tasarımına yansımasından, küresel ekonomik değerin somut bir temsilcisi olması yanında kültürel bir artefakt olarak rolü bulunmaktadır. Bu geçiş tüm dünyanın para kullanıcılarını etkilediği gibi fiziksel paranın varlığını tehdit eden potansiyel riskleri gündeme getirmektedir. Bu geçişin kritik bir yönü, fiziksel parayı dijital karşılığına dönüştürme aşamasında endüstriyel tasarım sürecini kapsamaktadır. Ayrıca fiziki paranın dijitalleştirilmesinde yer alan yeni nesil adımların incelenmesi, estetik, sürdürülebilirlik, güvenlik önlemleri, kullanıcı deneyimi ve erişilebilirlik gibi faktörlerin dahil olmasıyla fiziksel paranın dijital ortamdaki tasarımında kültürel değerini koruma konusundaki yaşanabilecek zorlukların ve ihtiyaçların sorgulanması amaçlanmaktadır. 
Özetle, bu çalışmada dünyada kullanılan ilk para biriminden kripto para birimlerine geniş bir çerçevede endüstriyel tasarım açısından paranın geçirdiği dönüşüme kıyas yapılarak fiziksel paradan dijital paralara olan yolculuğun kapsamlı bir analizi ve bu geçiş sürecinde yaşanabilecek zorlukları, para birimlerinin dijitalleşen bir dünyada nasıl şekilleneceği konusunda içgörüleri sunmayı hedeflemiştir. 
Ülkemiz ve dünyada bu alandaki eksikliği gidermeye başlanmasını sağlamak ve önümüzdeki yıllarda konu üzerine artmasını hedeflediğimiz ilgiye temel oluşturması amacıyla bu tezde, "fiziki paranın dijitalleşmesiyle değer haline gelen kriptoparaların ürün tasarımı süreçlerini ele alarak, bu dijital paraların dünyadaki tasarımsal evrimi ve almış olduğu güncel form araştırılmıştır. 
Araştırma sonuçlarının net bir şekilde aktarılabilmesi için, bu çalışma sekiz ana kısma ayrılmıştır. Tezin ilk bölümlerinden biri olan "Temel Kavramların Tanımı" ve "Endüstriyel Ürün Tasarım Süreci Başlangıcında Kullanılan Araştırma Yöntemleri: Güncel Tasarım Araştırması Anlayışı" başlıklı kısımlarda, endüstriyel ürün tasarım süreci detaylı bir şekilde anlatılmış ve literatür taramasında karışıklığa neden olan terimler, yapılan araştırma ile ilgili açıklığa kavuşturulmuştur. Tez çalışmasının, "Endüstriyel Ürün Olarak Fiziki Paranın Tasarım Süreci Ve Kullanılan Yöntemler" adlı bölümünde paranın tarihsel gelişimi, darphanelerde uygulanması ve dijitalleşmesi süreci açıklamaları; "Sanayi ve Kültür Mirası Açısından Fiziki Paralar ve Kriptoparalar" adlı kısmında paraların maddi değer sembolü olması yanında taşıdığı kültürel ve sanayi mirası alanındaki rolü tartışılmış; "Sektöründe Dünya Çapında Lider Konumdaki Kriptoparaların Tasarım Anlayışı" adlı bölümünde ticari başarıyı yakalamış yurt dışından firmalar hakkında inceleme yapılmıştır. Tezin, "Türkiye'de Maddi Değer Sembolü Olarak Kriptoparanın Tasarım Araştırması Anlayışına Yönelik Durum Tespiti: Türk Kriptopara Sektörü Örneği" adlı bölümünde ise Türkiye'de önemli bir pazar payına sahip olan kriptopara sektöründen üç örnek firma belirlenmiş ve bu firmaların gelişim ve tasarım süreçleri sorgulanmıştır. Yapılan tüm araştırmalar ışığında, tezin son kısmını oluşturan "Sonuç ve Tartışma" bölümünde, "dijital paraların tasarım anlayışı"nın sorgulanmasının ve üzerinde çalışılmasının gerekliliği ve uygulanabilirliği değerlendirilmiş ve önümüzdeki yıllarda bu araştırma anlayışının nasıl bir değişikliğe uğrayabileceği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kriptopara, Endüstriyel Tasarım, Dijital Dönüşüm, Para, Yapay Zeka

Abstract:
Ever since technological advances led to a digital revolution, the financial industry has experienced a paradigm shift towards cryptocurrencies. The transformation from the traditional physical form of money to digital currencies is reflected in the financial sector as well as in industrial design processes in terms of the design content of money. In the transition from physical money to digital money, money has a role as a cultural artifact as well as being a concrete representative of global economic value, as the historical development of money has been reflected in its design for thousands of years. This transition affects money users all over the world and brings up potential risks that threaten the existence of physical money. A critical aspect of this transition involves the industrial design process of converting physical money into its digital counterpart. In addition, it is aimed to examine the next generation steps in the digitalization of physical money and to question the difficulties and needs that may be experienced in preserving the cultural value of physical money in the digital environment by including factors such as aesthetics, sustainability, security measures, user experience and accessibility. 
In summary, this study aims to provide a comprehensive analysis of the journey from physical money to digital currencies by comparing the transformation of money in terms of industrial design, from the first currency used in the world to crypto currencies in a broad context, and the difficulties that may be experienced in this transition process, and to provide insights into how currencies will be shaped in a digitalizing world.
In order to begin to eliminate the deficiency in this field in our country and in the world and to form the basis for the interest we aim to increase on the subject in the coming years, this thesis examines the product design processes of cryptocurrencies, which have become valuable with the digitalization of physical money, and the design evolution of these digital currencies in the world and their current form have been investigated. In order to convey the research results clearly, this study is divided into eight main parts. In the sections titled "Definition of Basic Concepts" and "Research Methods Used at the Beginning of the Industrial Product Design Process: Current Design Research Concept", which is one of the first chapters of the thesis, the industrial product design process is explained in detail and the terms that cause confusion in the literature review are clarified regarding the research conducted. has been reunited. In the part of the thesis titled "Design Process of Physical Money as an Industrial Product and the Methods Used", the historical development of money, its application in mints and the digitalization process are explained; In the section titled "Physical Currencies and Cryptocurrencies in Terms of Industrial and Cultural Heritage", the role of coins in the field of cultural and industrial heritage, as well as being a symbol of material value, is discussed; In the section titled "Design Approach of Cryptocurrencies that are Worldwide Leaders in their Sectors", an examination was made about foreign companies that have achieved commercial success. In the section of the thesis titled "Due Diligence Regarding the Design Research Concept of Cryptocurrency as a Symbol of Material Value in Turkey: The Example of the Turkish Cryptocurrency Sector", three sample companies from the cryptocurrency sector, which have a significant market share in Turkey, were identified and the development and design processes of these companies were questioned. In the light of all the research conducted, in the "Results and Discussion" section, which constitutes the last part of the thesis, the necessity and feasibility of questioning and studying the "design approach of digital currencies" is evaluated and how this research approach may change in the coming years is discussed.

Key Words: Cryptocurrency, Industrial Design, Digital Transformation, Money, AI