Yeşil hastane tasarım ölçütlerinin irdelenmesi ve tasarıma ilişkin çözüm önerileri
Evaluation of green hospital design parameters and solution proposals for design
Yazar: MELDA ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hastaneler, hasta kullanıcıların tedavi ve iyileşme; tedavi amacı dışındaki kullanıcıların hastanede oldukları süre zarfında mevcut sağlık halinin korunmasını ve devamını amaçlayan yapılardır. Diğer bir ifade ile her ne gerekçe ile olursa olsun hastanede bulunulan süre boyunca kullanıcıların temel beklentileri sağlıktır ve hastane binaları bu beklentiye cevap verecek nitelikte olmalıdır. Ancak günümüz koşullarında hastaneler, kişilerde hasta olunmadığı takdirde sakınılması gereken sağlıksız mekânlar algısı yaratmaktadır.
Son yıllarda sağlık sektöründe kaydedilen ilerlemeler ve çevreye duyarlılık kavramının popüler bir akım haline gelmesiyle hastane mimarisinde değişimler yaşanmıştır. Sağlıklı ortam koşulları sunmak; kullanıcı beklentilerini karşılamak; hastalıkların çeşitlilik göstermesi nedeniyle farklı donanımlarda tedavi mekanları oluşturmak; tüm nüfusa hizmet edecek kapasitede kompleks yapılar yapmak vb. gerekçelerle yeni tasarım yaklaşımları ve form arayışına gidilmiştir.
Hastane mimarisindeki bu değişim sadece tıbbi gelişmeler, mekânsal ihtiyaçlar ve sektörel beklentilerle sınırlı kalmamış; çevreye duyarlılık, sürdürülebilirlik ve yeşil anlayışın diğer birçok alanda olduğu gibi sağlık alanında da kendine yer bulmasına ve "yeşil hastane" kavramının literatüre girmesine zemin hazırlamıştır. 
Yeşil hastaneler, yer seçiminden başlanarak tasarım, yapım, kullanım                      (işletme/bakım-onarım), yıkım/söküm ve yıkım sonrası süreçler olmak üzere, tüm yaşamları boyunca çevreye duyarlı ve sürdürülebilir olma ilkesi doğrultusunda tasarlanmış sağlık yapılarıdır. Bir hastanenin sürdürülebilir anlayışla tasarlanması ve "yeşil" olarak nitelendirilmesi içinse tasarıma ilişkin somut verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaca koşut olarak, yeşil hastane tasarım ölçütlerinin, düzenleme ve sınırlamaların yer aldığı zorunlu ve zorunlu olmayan değerlendirme araçları geliştirilmiştir. 
Yeşil Hastane tasarım ölçütlerinin ve değerlendirme araçlarının irdelendiği bu çalışma ile yeşil hastane tasarım ölçütlerinin yer aldığı zorunlu nitelikteki yasa, tüzük, yönetmelik, şartname, standart ve yönergeler; zorunlu olmayan tasarım yaklaşımları, kılavuz ve sertifikasyon sistemleri değerlendirilmiştir. 
Çalışmada;
•Hastane yaşam süreçlerinde etkili olan faktörler,
•Faktörlere bağlı olumsuzluklar,
•Olumsuzluklardan etkilenen çevre,
verilerinden hareketle sorunsuz, sağlıklı bir yeşil hastane üretimi için çözüm önerileri geliştirilmiştir. 
Çalışma sonucunda, hastane yaşam süreçlerinin her bir aşamasında rol oynayan etmenlerin, hastane binasına yüklediği negatif nitelikler ve çevre üzerinde yarattıkları negatif sonuçlar değerlendirilerek yeşil hastane tasarımına ilişkin tasarım önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yeşil hastaneler, yeşil hastane tasarım ölçütleri, yeşil hastane tasarımına yönelik zorunlu değerlendirme araçları, yeşil hastane tasarımına yönelik zorunlu olmayan değerlendirme araçları, yeşil hastane tasarım önerileri.

Abstract:
Hospitals are structures in which patients are treated and healed and the health of other users who are not available in the hospital for the treatment is maintained. In other words, the fundamental demand of the users during their time in hospital is health and hospital buildings should be able to meet this expectation. However, in today's conditions, hospitals are perceived as unhealthy places that should be avoided unless needed.
In recent years, with the advancements in the health sector and the popularization of the concept of environmental awareness, there have been changes in hospital architecture. New forms and design approaches have emerged for reasons such as providing healthy conditions, meeting user expectations, creating medical spaces with varied equipment because of the diversity of diseases, serving all the population by constructing complex buildings.
This change in hospital architecture was not only limited to medical developments, spatial needs and sectoral demands. It also paved the way for the concepts of environmental awareness, sustainability and being green to gain ground in the health sector and for the term "green hospital" to be introduced into the literature. In order to design a sustainable hospital and to be considered "green", concrete data on the design process is required.
In this respect, mandatory and non-mandatory assessment tools including design criteria for green hospitals, arrangements and limitations have been developed.
This study, which examines the design criteria of green hospitals and the evaluation tools, assessed the mandatory laws, regulations, directives, specifications, standards and instructions regarding green hospital design criteria, non-mandatory design approaches, guides and certification systems.
In this research; design proposals for the construction of a green hospital were presented based on the following data:
•Factors affecting the life cycle process of hospitals,
•Adverse impacts caused by the factors,
•The environment affected by the adverse impacts.
In conclusion design solutions for green hospitals were proposed by evaluating the factors that play a role in each stage of the lifespan of hospitals, the adverse impacts these factors have on hospital buildings and the environment.

Keywords: Green hospitals, green hospital design parameters, mandatory assessment tools in green hospital design, non-mandatory assessment tools in green hospital design, green hospital design proposals.