İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yaratıcı düşünme becerileri ile eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Investigation of pre-service elementary mathematics teachers' creative thinking skills and critical thinking dispositions
Yazar: HASRET KUŞCU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERDOĞAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Ölçekler = Scales ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının yaratıcı düşünme becerileri ile eleştirel düşünme eğilimlerinin düzeylerini saptamak, beceri ve eğilimlerini demografik değişkenlere (cinsiyet, sınıf ve akademik başarı düzeyi) göre karşılaştırmaktır. Ayrıca, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının yaratıcı düşünme becerileri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma modellerinden tarama, nedensel karşılaştırma ve ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi olarak bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 205 ilköğretim matematik öğretmeni adayı belirlenmiştir. Veri toplama araçları "Ne Kadar Yaratıcısınız?" Ölçeği ve "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği"dir. Veri analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek faktörlü gruplar arası varyans analizi, korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizine başvurulmuştur. Çalışma bulgularına göre, öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme beceri düzeyleri "ortanın üzerinde"dir ve eleştirel düşünme eğilimi düzeyleri "yüksek"tir. Çalışma sonuçları, öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerilerinin ve eleştirel düşünme eğilimlerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılaşmadığını göstermiştir. Ancak, sınıf ve akademik başarı düzeyi değişkenleri açısından öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerileri ve eleştirel düşünme eğilimleri farklılaşmaktadır. Çalışmada, öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme becerileri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon çözümlemesi, yaratıcı düşünme becerisinin eleştirel düşünme eğilimini açıklayan bir değişken olduğunu göstermiştir. Buna göre, yaratıcı düşünme becerisi, eleştirel düşünme eğilimine ilişkin varyansın %23'ünü açıklamaktadır. Çalışma sonuçları ışığında, araştırmacılar ve uygulayıcılara dönük öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to determine the levels of creative thinking skills and critical thinking dispositions of pre-service elementry mathematics teachers, and to compare their skills and dispositions according to demographic variables (gender, year and academic achievement level). In addition, the relationship between creative thinking skills and critical thinking dispositions of pre-service elementry mathematics teachers was examined. In this study, survey, causal-comperative, and correlational research models, which are among the quantitative research models, were used. 205 pre-service elementry mathematics teachers studying at a state university were determined as the sample of the study. Data collection tools of the research were "How Creative Are You?" Scale and "Critical Thinking Disposition Scale". In data analysis, descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance, correlation and simple linear regression analysis were used. According to the findings of the study, pre-service teachers' creative thinking skill levels are "above medium" and their critical thinking disposition levels are "high". The results of the study showed that pre-service teachers' creative thinking skills and critical thinking dispositions did not differ significantly according to the gender variable. However, in terms of year and academic achievement level variables, pre-service teachers' creative thinking skills and critical thinking dispositions differ. In the study, it was determined that there was a moderate, positive and significant relationship between pre-service teachers' creative thinking skills and critical thinking dispositions. Regression analysis showed that creative thinking skill was the variable that explained critical thinking dispositions.  It was found that creative thinking skill explained 23% of the variance related to critical thinking dispositions. In the light of the results of the study, suggestions for researchers and practitioners are presented.