Anadolu masal metinlerinde ikna etme teknikleri
Persuasion techniques in Anatolian fairy tale texts
Yazar: TUĞBA YURTTADUR
Danışman: PROF. DR. AKTAN MÜGE ERCAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu halk masalları = Anatolia folk tales ; İkna = Persuasion

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Anadolu masallarını; Aristotales, Hovland ve Ayrıntılı İnceleme Olasılığı Modellerini temel alarak ikna teknikleri üzerine değerlendirmektir. Masallar; toplumların geleneksel, ahlâki, kültürel, sosyal, siyasi ve ekonomik yapıları hakkında bilgi sahibi olmak için yeterli verilere sahip anlatılardır. Literatürde Anadolu masallarına dair derleme çalışmalarının sayısı oldukça fazladır. Bu sebepten araştırma, Anadolu masallarının derlendiği 19 adet kitap ile sınırlandırılmıştır. Seçilen kitapların bir bölümü masal adına birçok araştırmaya öncü olmuş derleme kitapları iken bir bölümü ise yakın tarihte derlenmiş ve araştırılmış Anadolu masallarından oluşmaktadır. Bu kitaplar: Altın Işık (Ziya Gökalp, 2015), Anadolu Masalları (Yücel, 2003), Anadolu Masalları-1 (Yavuz, 2021), Anadolu Masalları-2 (Yavuz, 2018), Anadolu Masalları-3 (Yavuz, 2011), Anadolu Masalları-4 (Yavuz, 2017), Anadolu Masalları-5 (Yavuz, 2019), Anadolu Masallarından Derlemeler (Demir, 2022), Az Gidenler Uz Gidenler (Yavuz, 2014), Az Gittik Uz Gittik (Boratav, 2023), Billur Köşk Masalları (Alangu, 2019), Elazığ Masalları ve Propp Metodu (Günay, 2011), Erzurum Masalları (Seyidoğlu, 2016), Gümüşhane Masalları (Sakaoğlu, 1973),  İstanbul Masalları (Tezel, 2019), Keloğlan Masalları (Alangu, 2024), Türk Masalları (Kunos, 2019), Türk Masalları (Tezel, 2022) ve Zaman Zaman İçinde (Boratav, 2023)  adlı araştırma ve derleme kitaplarıdır. İletişimin önemli unsurlarından biri iknadır. Çünkü iletişim, temelinde birbirini anlamayı ve birbirine inanmayı barındırır. Bu bağlamda Anadolu masallarında farklı ikna teknikleri görmek mümkündür. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Kitaplarda bulunan Anadolu masalları, oluşturulmuş 20 adet ikna tekniğine göre incelenmiştir. Bu teknikler şunlardır: acaba yerine hangisi tekniği, beğendirme tekniği, demagoji ile ikna tekniği, duygusal kanıt sunma tekniği, duygusal tepki yaratma tekniği, evet-evet tekniği, fiziksel kanıt sunma tekniği, giderek artan ricalar tekniği, hediye vererek ikna tekniği, kazanacakları konusunda olumlu hayaller kurdurma tekniği, karşılılık/borca sokma tekniği, kıtlık tekniği, mantıksal kanıt sunma tekniği, otorite ile ikna tekniği, önce büyük sonra küçük rica tekniği, önce küçük sonra büyük rica tekniği, önce ver sonra al tekniği, sadece o değil tekniği, sosyal kanıt sunma tekniği ve uyumluluk tekniği. Sonuç olarak üç farklı ikna görüşü incelenerek temellenmiş 20 adet ikna tekniğinden 16 tanesi incelenen Anadolu masallarında görülmüştür. Çalışmada olumlu sonuçlanan iknaya dayalı iletişimler üzerinde durulmuştur. Masallar; iknanın tekniği, ikna edenler, ikna edilenler ve iknalarda kullanılan nesneler çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada masalların tamamı verilmemiş olup yalnızca tespit edilen ikna tekniğini içeren masal bölümlerine yer verilmiştir. 38 adet masalda görülen karşılılık/borca sokma tekniği en fazla görülen ikna tekniğidir. En çok ikna tekniği görülen masal kitabı Necati Demir'in Anadolu Masallarında Derlemeler adlı kitaptır ve 43 kez çeşitli ikna tekniklerinin kullanıldığı saptanmıştır. Derlenmiş ilk Anadolu masallarından bugüne kadar iknanın iletişim sürecinde etkili olduğu ve ikna teknikleri yardımıyla olayların çözümlendiği, kahramanların bu sayede daha kolay iş birliği yapabildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate Anatolian tales based on persuasion techniques using the Aristotle, Hovland, and Elaboration Likelihood Models. Tales are narratives that provide sufficient data to understand the traditional, moral, cultural, social, political, and economic structures of societies. In the literature, there are numerous compilation studies on Anatolian tales. Therefore, this research is limited to 19 books in which Anatolian tales have been compiled. Some of the selected books are foundational compilations that have pioneered various studies on tales, while others are recently compiled and researched Anatolian tales. These books are Altın Işık (Ziya Gökalp, 2015), Anadolu Masalları (Yücel, 2003), Anadolu Masalları-1 (Yavuz, 2021), Anadolu Masalları-2 (Yavuz, 2018), Anadolu Masalları-3 (Yavuz, 2011), Anadolu Masalları-4 (Yavuz, 2017), Anadolu Masalları-5 (Yavuz, 2019), Anadolu Masallarından Derlemeler (Demir, 2022), Az Gidenler Uz Gidenler (Yavuz, 2014), Az Gittik Uz Gittik (Boratav, 2023), Billur Köşk Masalları (Alangu, 2019), Elazığ Masalları ve Propp Metodu (Günay, 2011), Erzurum Masalları (Seyidoğlu, 2016), Gümüşhane Masalları (Sakaoğlu, 1973), İstanbul Masalları (Tezel, 2019), Keloğlan Masalları (Alangu, 2024), Türk Masalları (Kunos, 2019), Türk Masalları (Tezel, 2022) and Zaman Zaman İçinde (Boratav, 2023). Persuasion is one of the key elements of communication because communication fundamentally involves understanding and believing in one another. In this context, it is possible to observe various persuasion techniques in Anatolian tales. The research employs qualitative research methods, specifically cultural and document analysis methods. The Anatolian tales in the selected books were analyzed based on 20 established persuasion techniques. These techniques are alternative technique, liking technique, persuasion through demagoguery, emotional evidence presentation technique, creating emotional response technique, yes-yes technique, physical evidence presentation technique, gradually increasing requests technique, persuasion through gifts, creating positive visions of gains technique, reciprocity/debt induction technique, scarcity technique, logical evidence presentation technique, persuasion through authority, door-in-the-face technique, foot-in-the-door technique, give-then-take technique, not-only-that technique, social proof presentation technique, and compliance technique. As a result, 16 out of the 20 persuasion techniques established based on three different perspectives on persuasion were observed in the analyzed Anatolian tales. The study focuses on communications based on persuasion that resulted in positive outcomes. The tales were examined within the framework of persuasion techniques, persuaders, persuadees, and objects used in persuasion. The study does not include the entire content of the tales but focuses on the specific sections containing identified persuasion techniques. The reciprocity/debt induction technique was the most frequently observed persuasion technique, appearing in 38 tales. The book Anadolu Masallarından Derlemeler by Necati Demir was found to contain the highest number of persuasion techniques, with various techniques appearing 43 times. It was determined that persuasion has been an effective element in communication processes from the earliest compiled Anatolian tales to the present, and events were resolved and characters collaborated more easily through the use of persuasion techniques.