Modern bir toplumsal tip: Koleksiyoncu üzerine bir alan araştırması
A modern social type: A field research on the collector
Yazar: GÜLAY ACAR GÖKTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE GÖZE ORHON
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu tezin konusu koleksiyoncudur. Çalışmada koleksiyoncuya toplumsal tip olarak yaklaşılmaktadır. Toplumsal tipler toplumu anlamanın metodolojik araçlarıdır. Dolayısıyla çalışmada koleksiyonculuk bir pratik değil, modern çağın bir çeşit düşünme, davranış ya da algılama biçimi olarak değerlendirilmektedir. İlk kez Walter Benjamin'in çeşitli metinlerinde yer bulan koleksiyoncu toplumsal tipi, Avrupa'nın modernleşme sürecinde kitle kültürü içinde hem burjuva kültürünün bir aktörü olup hem de kalabalıklardan kendisini yalıtan, kapitalizmin tüketim kültürü içinde olağanın aksine nesneleri tüketmeyip onlara kullanım ve değişim değerinin ötesinde anlam yükleyerek, vb. modern yaşamın kimi tipik davranış ve düşünce biçimlerine direnç geliştiren bir olgusallığa işaret etmektedir. Ancak Benjamin'in metinlerinde bu tipin özelliklerine ilişkin görüşleri, diğer pek çok konuda olduğu gibi parçalı halde, veciz sözler olarak kalmıştır.  
Bu çalışmanın amacı, insan nesne arasındaki ilişkinin anlamı yoluyla koleksiyoncu tipini ortaya koymaktır. Amacın ardında, insanların yaşamlarını nesneler yoluyla düzenlediği ve anlamlandırdığı varsayılmaktadır. Tipler, ortaya çıktığı tarihsel sürecin özelliklerini barındırırlar. Koleksiyoncuyu toplumsal tip olarak ortaya koymak nesnesiyle ilişkisinde kurduğu tarihselliği, bir başka ifadeyle zamanı nasıl deneyimlediğini ortaya koymakla mümkündür. İnsana özgü zamansal kavrayış anlatılara gömülüdür. Çalışmada koleksiyoncu tipini ortaya koymak için pratikte koleksiyoncu olan kişilerle görüşmeler gerçekleştirilmiş, onların hikâyelerinden yola çıkarak anlatı analizi yöntemi uygulanmıştır. Anlatı analiziyle tipin özellikleri ortaya koyulurken koleksiyoncunun zaman deneyimi için de bir kavram üretilmiştir. Çalışmanın sonucunda koleksiyoncunun, içinde doğduğu modern dönemin zamansal kavranış biçimi olan "ilerleme"ye direnç geliştirdiği görülmüştür. Koleksiyoncunun çizgisel biçimde kavranan ilerleme karşısında, nostaljik duygu yapısıyla helezonik biçimde kavradığı arkeoletişimsel bir zaman deneyimi, düşünüş, davranış veya algı biçimi vardır.

Abstract:
The subject of this thesis is the collector. In the study, the collector is approached as a social type. Social types are methodological instruments for understanding society. Therefore, in this study, collecting is not considered as a practice, but as a way of thinking, behaving or perceiving in the modern age. The collector, that first appeared in various texts of Walter Benjamin, indicates a phenomenon that not only became an actor of the bourgeois culture but also isolated itself from the crowds within the mass culture in the modernization process of Europe, and that has developed a resistance to certain types of behavior and thought of modern life by not consuming objects contrary to what is usual within the consumption culture of capitalism and attributing meanings to them beyond their use and exchange values, etc. However, the characteristics of the collector remain fragmented, as aphorisms in Benjamin's texts.
The aim of this study is reveal the collector type through the meaning of the relationship between human and object. Behind this aim, it is assumed that people organize and make sense of their lives through objects. To reveal the collector as a social type is possible by revealing the historicity he establishes in his relationship with his object, in other words, how he experiences time. Human temporal comprehension is embedded in narratives. In order to reveal the collector type in the study, interviews were conducted with people who are collectors in practice. Narrative analysis method was applied to the stories of collectors. While revealing the characteristics of the type through narrative analysis, a concept for the collector's experience of time was also produced. As a result, it is seen that the collector develops resistance to "progress", which is the temporal understanding of the modern period in which it was rise. In the face of linear progress, the collector has an "archaeommunicative" experience of time, a way of thinking, behavior or perception that it perceives spirally with its nostalgic structure of feeling.