Eğirdir gölü dip sedimentinde ağır metal fraksiyonlarının incelenmesi
Investigation chemical fractions of heavy metal in the sediment of Eğirdir lake
Yazar: HAKAN ŞENÇİMEN
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT KIRKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye'nin ikinci en büyük tatlı su gölü olan ve bulunduğu bölgede içme suyu, turizm, tarım ve balıkçılık gibi çok amaçlı kullanılmasından dolayı değerli olan Eğirdir Gölü özellikle tarımsal aktiviteler başta olmak üzere insan kaynaklı kirletici etmenler nedeniyle kirliliği her geçen gün artmaktadır. Bu kirlilik kaynaklarının başında ağır metaller önemli bir yer tutmaktadır. Söz konusu kirlilik besin zinciri ile sucul canlılardan insanlara kadar gelebilmektedir. 
Bu çalışma kapsamında Eğirdir Gölü'nde 8 dip sediment örnekleme istasyonu belirlenmiştir. Dip sedimenti örnekleri belirlenmiş olan istasyonlardan Eylül 2020 döneminde Eckmann kepçesi kullanılarak alınmıştır. Alınan dip sediment örneklerinin pH, iletkenlik, organik karbon tayini, karbonat tayini, katyon değişim kapasitesi ve organik madde tayini (%) gibi bazı fiziksel parametre değerleri belirlenmiştir. Daha sonra dip sediment örneklerinde mevcut Cd, Pb, Cu, Fe, Ni, Mn, Cr ve Zn ağır metalleri 4 farklı kimyasal fraksiyona ayrılarak incelenmiştir. Örneklerde mevcut ağır metallerin kimyasal fraksiyonlarına ayrılmasında Avrupa Birliği Referans Komisyonu tarafından geliştirilen BCR (The European Community Bureau of Reference) ardışık ekstraksiyon yöntemi kullanılmıştır. Fraksiyonlara ayrılarak elde edilen çözeltilerde mevcut ağır metal konsantrasyonlarının belirlenmesinde ICP-OES cihazı kullanılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına göre örnekleme istasyonlarında belirlenen ağır metaller miktarları için kirlilik ve ekolojik risk değerlendirmeleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Eğirdir Gölü dip sedimentlerinde kirlilik ve risk derecelerinin örnekleme yapılan istasyona bağlı olarak değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Egirdir lake for drinking water, tourism, agriculture and fisheries, mainly being used for different purposes is Turkey's second largest freshwater lake. The pollution of Lake Egirdir is increasing day by day due to human-induced pollutants, especially agricultural activities. Heavy metals have an important place in this pollution resources. The existing pollution can come from aquatic creatures to humans with the food chain.
In this study, eight bottom sediment sampling stations were selected in Egirdir Lake. Bottom sediment samples were taken from the determined stations in September 2020 using the Eckmann grab. Some physical parameter values such as pH, conductivity, organic carbon determination, carbonate determination, cation exchange capacity and organic matter determination (%) of the bottom sediment samples were determined. Then, heavy metals of Cd, Pb, Cu, Fe, Ni, Mn, Cr ve Zn present in bottom sediment samples were separated into 4 different chemical fractions and analyzed. The BCR (The European Community Bureau of Reference) sequential extraction method developed by the European Community Bureau of Reference was used in the separation of the heavy metals present in the samples into chemical fractions. ICP-OES device was used to determine the heavy metal concentrations present in the solutions obtained by fractionation. According to the analysis results obtained, pollution and ecological risk assessments were made for amounts of heavy metals determined at the sampling stations. According to the results, it has been determined that the pollution and risk degrees in the bottom sediments of Egirdir Lake vary depending on the sampling station.