Moğollarda sosyal yaşam üzerine bir inceleme
A study on social life in Mongolians
Yazar: ÖZGE AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET BEŞİR AŞAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Moğolların 13. Yüzyılda ortaya çıkışı, sadece Orta Asya tarihinde değil, tüm dünya tarihinde özel bir öneme sahiptir. Çünkü Moğollar, dünya tarihinde büyük ve önemli değişimlere yol açan aynı zamanda Moğol istilası ile geniş bir coğrafyaya yayılmışlardır. Bir yerden başka bir bölgeye göç eden küçük bir kavim iken Çin'i İran'ı, Mezopotamya'yı, Doğu Avrupa'yı ve Orta Asya'yı kapsamı altına alan büyük bir imparatorluk haline gelmiştir. Bu sebeple Moğol tarihi sosyal yönü dâhil olmak üzere her zaman tarihçilerin ve müelliflerin ilgisini çekmiştir. 
Kabilecilikten imparatorluğu uzanan yolculuklarında toplumsal hayatı düzenleyen özel kanunlarının yanı sıra uygulamış oldukları örf ve adetleri, dini inançları ve uygulamaları Moğol toplumunun sosyal yaşantısında öne çıkan bir özellik olmuştur. Seyyahların gözlemlerinin aktarımı ile sosyal yaşantılarıyla ilgili pek çok ipucu tüm yönleriyle ortaya koyulmuştur. Moğolların toplumsal yapısını anlayabilmenin yolu geçim kaynakları, beslenme, yeme içme alışkınlıkları, kıyafetleri, bağlı oldukları örf ve adetleri, bayram ve kutlamaların hakkında bilgi sahibi olmaktır. 
Cengiz Han'ın elde etmiş olduğu başarının kaynağında kuşkusuz ki sosyal hayatın doğası gereği getirdiği uygulamalar, disiplin, teşkilat sistemleri vardır. Çağdaş tarihçiler arasında genel olarak askeri ve siyasi yönleriyle ilgili çalışmalar mevcuttur. Fakat sosyal yönün etkisi elde edilen başarılar üzerinde yadsınamaz. Kadınların Moğol toplumunda yaşanan olaylar üzerinde etkileri ve rolü büyüktür. Bu araştırmada Moğolların sosyal yaşantısının etkileri gösterilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
13 Of the Mongols. Its appearance in the century has a special significance not only in the history of Central Asia, but in the history of the whole world. Because, the Mongols spread over a wide geography with the Mongol invasion at the same time, which led to great and important changes in the history of the world. While it was a small tribe that migrated from one place to another region, it became a large empire that covered China, Iran, Mesopotamia, Eastern Europe and Central Asia. For this reason, Mongolian history, including its social aspect, has always attracted the interest of historians and authors. 
In addition to their special laws regulating social life on their journey from tribalism to the empire, their customs, religious beliefs and practices have been a prominent feature in the social life of Mongolian society. With the transmission of the observations of the travelers, many clues about their social lives have been revealed in all aspects. The way to understand the social structure of the Mongols is to have information about their livelihood, nutrition, eating and drinking habits, clothes, customs and customs they adhere to, holidays and celebrations. 
Undoubtedly, the source of Genghis Khan's success is the practices, discipline and organizational systems that social life brings by nature. Among contemporary historians, there are studies related to military and political aspects in general. Dec. But the impact of the social aspect on the achievements achieved is undeniable. The influence and role of women on the events in Mongolian society are great. In this research, the effects of the social life of Mongolians will be tried to be shown.