Divriği Kalesi arkeolojik alanının jeofizik yöntemlerle araştırılması
Investigation of Divrigi Castle archaeological area with geophysical methods
Yazar: FATİH İNAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN BEKTAŞ
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Arkeolojik kazılarda, zaman ve ekonomik kazanımların yanında yanlış kazı ile arkeolojik kalıntıların zarar görmemesi oldukça önemlidir. Yanlış yerden başlatılacak bir kazı, çalışmanın maliyetini arttıracağı gibi arkeolojik kalıntıların zarar görmesine de yol açabilmektedir. Bu sorunların çözümünde jeofizik araştırmalar arkeoloji bilimine büyük katkı sağlamaktadır. Çalışma alanı Türkiye'nin doğusunda bulunan Sivas ili Divriği ilçesinde bulunmaktadır. Çalışma alanında beş farklı alanda manyetik, elektromanyetik iletkenlik ve yer radarı (GPR) yöntemlerini içeren jeofizik çalışmalar yapılmıştır. Ham manyetik veriler gömülü nesneler hakkında bize fikir versede yeraltındaki gömülü yapıları daha iyi tanımlamak için manyetik verilere spektral yöntemler (RTP ve Analitik Sinyal) uygulanmıştır. Beş farklı alan için analitik sinyal haritaları oluşturulmuş ve muhtemel arkeolojik yapıların yerleri bu haritalar üzerinde tespit edilmiştir. Aynı alanlarda 250 MHz merkezi frekanslı korumalı anten ile donatılmış bir GPR sistemi kullanılarak 12 profil boyunca radar verisi toplanmıştır. Yer radarı sonuçları gömülü arkeolojik yapıların konum ve derinlikleri hakkında önemli bilgiler vermiştir. Muhtemel yapıların üst yüzey derinliği ortalama 0.5 m, alt yüzey derinliği ise 2-2.5 m civarındadır. Manyetik anomaliler ve GPR ölçümleri birbirleriyle iyi uyum göstermiştir. Elektromanyetik iletkenlik ölçümleri iki alanda yapılmıştır. İletkenlik ve inphase değerleri kaydedilmiştir. Ancak elektromanyetik iletkenlik yöntemine dayalı ölçümler yer altı yapılanması ile ilgili bulgu önerecek bir sonuç doğurmamıştır.

Abstract:
In archaeological excavations, it is rather important that time, economic and incorrect excavation with archeological remains shouldn't be damaged. An excavation which starts with the wrong place not only increases the cost of the study but also can cause the archeological remains of art to be damaged. Geophysical studies in the solution of this problem is a major contributor to the science of archeology. The location of the study area is situated near Divriği-Sivas in the east of Turkey.  A geophysical survey including magnetic, electromagnetic conductivity and ground radar methods were carried out in five different areas. However view of the magnetic anomalies gives some ideas about buried objects in the subsurface, the advanced spectral methods (RTP and Analytical Signal)  were applied to the magnetic data in order to better identify buried objects. Analytical signal was generated maps for five different areas and possible locations of archaeological structures have been identified on these maps. We collected 12 profiles using a GPR system equipped with two shielded antennas of 250 MHz central frequencies in four different areas. GPR results gives an idea about the depth and location of propable buried structures. The average depth of the upper surfaces of possible structures is 0.5 m and around the bottom surface is at a depth of 2- 2.5 m. There was a good correlation between magnetic anomalies and ground penetrating radar measurements. Electro Magnetic Conductivity measurements were made on the two areas. In these measurements, conductivity and inphase quantity values were recorded. However, based on the method of electromagnetic conductivity measurements suggest the findings related to the underground structure is not a result in.