Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) finansal problemlerin çözümünde girişim sermayesi fonlarının önemi ve rolü: Katılım bankacılığına yeni bir model önerisi
The importance and role of venture capital funds in the solution of small and medium-sized enterprises (SME) financial problems: A new model recommendation to participation banking
Yazar: ZAFER DEMİR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Finansal sorunlar = Financial problems ; Fonlar = Funds ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Risk sermayesi = Venture capital ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Ülke ekonomimizin omurgasını oluşturan KOBİ'ler, istihdam, katma değer, yatırım
ve ekonomik büyümenin en önemli iktisadi aktörleri olarak ekonomik sistemde hayati
öneme sahiptir. İktisadi gelişmenin ve istikrarın sağlanması için KOBİ'lerin doğru bir
şekilde örgütlenmesi, desteklenmesi ve büyütülmesi hedeflenmektedir. KOBİ'ler
hakkında yapılan analiz ve araştırmalarda finansman sorunlarının, gelişimleri
önündeki en önemli problem olduğuna işaret edilmektedir. Mali sorunları nedeniyle
güçlü ve sağlam yapıya sahip olmayan KOBİ'ler kırılgan mali bünyeleri ile ekonomik
kriz ve dar boğaz dönemlerinde kapanma, küçülme ve tasfiye tehlikesine maruz
kalmaktadır. KOBİ'lerin finansal sorunların çözümü için geleneksel borçlanma esaslı
finansman teknikleri yerine riskin paylaşımını esas alan ve kâr/zarar ortaklığına dayalı
girişim sermayesi fon yaklaşımı ne ölçüde çözüm getirebilir? Çalışmamızda bu
sorunun cevabı aranarak katılım bankacılığı ile entegre bir finansman modelinin ortaya
konulması hedeflenmiştir.
Girişim sermayesi konusunda yapılan literatür taramalarında dünyada yeknesak bir
teorik alt yapı olduğu ve uygulamaların önemli oranda benzerlikler taşıdığı
görülmüştür. Sistemin ortaklık esası ile çalışmasına bağlı olarak gerek batı gerekse
İslam ülkeleri uygulamalarında faiz dışı bir gelir yöntemine bağlı olarak benzer
çalışma sistemine sahip olduğu görülmüştür. Fonlama tekniğinin genel kabul görmesi
ve iktisadi disiplinlerce uygulanabilir ilkelere sahip olduğu dikkate alındığında girişim
sermayesi yaklaşımının evrensel bir finansman tekniği olarak geliştirilebilir ve uygulanabilir bir yaklaşımdır. Modelin reel üretime dayanan ve ekonomiye doğrudan
katma değer sağlayan yöntemi ile sosyal refah artırıcı etkisi oldukça yüksektir. Etik ve
sosyal prensiplerle uyumlu çalışan girişim sermayesi modeli, ortaklığın kazancı ile
değer ve gelir üreten, birlikte kazanç ilkesi ile tüm tarafların riske birlikte maruz
kaldığı yaklaşımdır. Güç birliği ve paylaşımın getireceği ortaklık başarısı tüm taraflara
fayda ve kazanç sağlayabilme potansiyeline sahiptir.
Girişim sermayesi modelinin katılım bankacılığı ilke ve normlarına uyumu analiz
edilerek, katılım bankacılığına uyumlu girişim sermayesi yatırım fonlarının
geliştirilmesi ve model olarak sunulması amaçlanmıştır. Yöntem olarak fon ihtiyacı
olan firmalar, katılım bankaları ve aktif girişim sermayesi şirketleri ile derinlemesine
mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Ortaya çıkan sonuçlar ile etkin ve özgün bir modelin
alt yapısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Mülakat detaylarında ülkemize özgü fırsat ve
güçlü yönleri olduğu kadar sistemin işlemesine engel teşkil edecek riskler ve
tehditlerin varlığı da görülmüştür.
Girişim sermayesi yaklaşımı; KOBİ'lerin ihtiyaç duyduğu orta ve uzun vadeli fonu,
sermaye aktarımı ve riske katılım esası ile rahatlıkla sağlayabilecek niteliklere sahiptir.
Katılım bankaları kuracakları girişim sermayesi fonları ile faizsiz bankacılık ilkelerine
göre tasarruflarını değerlendirmek isteyen fon sahiplerinin birikimlerini doğrudan
ihtiyaç sahibi nitelikli KOBİ'lere aktarılabilecektir. Yatırımların finansmanı için
sağlanacak uzun vadeli fonlar ile ihtiyaç duyulan yatırım ve büyümenin kaynağını
temin edilebilecektir.
Ortaklık esası ile çalışan ve katılım bankacılığı işlemlerinin esas odağını oluşturan bir
finansman yöntemini aktif hale getirerek, geleneksel finans yöntemleri karşısında
sosyal refaha ve ekonomik gelişmişliğe katkı ve doğrudan üretime katılmak suretiyle
ülkemizdeki ve yurt dışından sağlanacak fon kaynaklarının reel mal ve hizmetlere
dönüşmesi mümkün olabilecektir.

Abstract:
SMEs, which constitute the backbone of our country's economy, have vital importance
in the economic system as the most important economic actors of employment, value
added, investment and economic growth. It is aimed to organize, support and grow the
SMEs in a correct way for economic development and stability. Analysis and research
on SMEs indicate that financing problems are the most important threats to their
development. SMEs that do not have strong structure due to their financial problems
are exposed to the danger of closing down, shrinking and liquidation in the economic
crises and bottlenecks with fragile financial structures. How can the solution of SMEs'
venture capital fund based on profit / loss partnership based on risk-sharing instead of
traditional borrowing-based financing techniques solve the financial problems? In our
work, we sought to answer this question and aimed to put an integrated financing
model into the Participation Banking.
Literature reviews on venture capital show that there is a uniform theoretical
infrastructure throughout the world and that applications carry similarities at a
significant rate. Depending on whether the system works with the partnership, either
western or Islamic countries seem to have a similar working system depending on the
method of non-interest income in their practice. Given the general acceptance of the
funding technique and the feasibility of economic disciplines, it is possible to develop
and implement a venture capital approach as a universal financing technique. The
model is based on real production and provides a direct added value to the economy with its social welfare-boosting effect. The model, which works in harmony with
ethical and social principles, is the approach where all parties are risky exposed
together with the profit principle, producing value and income with the profit of the
partnership. The power of partnership and the success of partnership can bring benefits
and benefits to all parties.
It is aimed to present the participation banking venture capital investment partnership
as a model and model based on the compliance of the venture capital model with the
principles and norms of participation banking. For this purpose, in-depth interviews
were conducted with companies, participation banks and active venture capital
investment partnership companies to create an infrastructure that is effective and
original. In the interview details, there are also risks and threats to main to the process
of the system as well as unique opportunities and strengths to my country.
This approach; The medium and long-term fund needed by SMEs has qualities that
can easily be provided by capital transfer and risk participation. Participation Banks
will be able to transfer to their SMEs the funds of their own owners who want to
evaluate their savings according to venture capital funds and interest-free banking
principles. Long-term funds to be provided for the financing of partnerships can
provide the source of investment and growth needed. It will be possible to transform
the sources of funds to be provided from our country and abroad into real goods and
services by participating in social refinance and economic development and
participating directly in production by activating a funding method that works with the
partnership principle and forms the basis of participation banking transactions.