Yeni iletişim teknolojileri çağında savaş haberleri söylemi: Rusya-Ukrayna savaşı örneği
War news discourse in the age of new communication technologies: The example of the Russian-Ukraine war
Yazar: MUSTAFA AKARİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BETÜL AYDIN VAROL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Savaş, insanlık tarihinde sürekli tekrarlayan ve acı sonuçlara neden olan bir olgudur. Savaş konusu, araştırmacılardan sanatçılara, kuramcılardan senaristlere kadar herkesin ilgisini çekmektedir. Savaşlar toplumların geleceğini etkiler, hafızalarda sorgulanır ve siyasal nutuklarla anlamlandırılır. Ancak, tarih boyunca savaşlar, yıkım ve acıya neden olmuştur. İnsanlığın yaşanan trajedilerden ders çıkarmadığı görünmekte ve savaşların sonu gelmemektedir. Savaşların mağdurları olan kesim ise, savunmasız kadınlar ve çocuklardır. Yeni medya araçları, savaşlarda kadınların ve çocukların mağduriyetlerini ve yaşadıkları zulümleri görünür hale getirmiştir. 
Rusya-Ukrayna savaşı, masum sivillerden, kadın ve çocukları orantısız bir şekilde etkilemiştir. Her ne kadar, yeni iletişim teknolojileriyle insanlar dünyanın herhangi bir yerindeki bir olaya anlık erişim sağlayabilse de ulusal ve uluslararası haber ajansları, tarafgir haber sunumlarıyla, dünya kamuoyunu kendi ideolojileri doğrultusunda yönlendirebilmektedirler. Bu bağlamda hazırlanan tezde, Rusya-Ukrayna savaş haberlerinde, kadın ve çocuk temalı haberlerin söylem analizi yapılmıştır. Çalışmada, Rusya haber ajansı TASS, (Avrupa'yı temsilen) İngiliz haber ajansı Reuters ile, bir üçüncü göz olarak Türkiye'yi temsilen Anadolu Ajansı (AA), Rusya-Ukrayna savaşının başladığı tarihten itibaren, içerisinde yayınlanan haberler taranmıştır. Bu kapsamda, üç ajanstan toplam 39 adet haber çalışmaya dahil edilerek analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgulara göre, Rusya-Ukrayna savaşı, kadınların ve çocukların savaşlarda mağduriyet yaşadıkları gerçeğini ortaya koymuştur. Yaşanan insani dramın boyutları, farklı ideolojik bakış açılarına sahip TASS, Reuters ve AA haber ajanslarının savaş haberlerindeki kadın ve çocuk temsillerine de yansımıştır. Bu üç ajansın, Ukrayna'daki savaş mağduru kadın ve çocukların acılarına dikkat çekmelerine rağmen, farklı ideolojik aidiyetleri, temsillerde belirleyici olmuştur. TASS, Rusya'nın resmi kaynakları üzerinden insani politikalar uyguladığı yönünde söylem üretirken, Reuters'da aynı söylemi, Avrupalı devlet liderleri ve kurumlar aracılığıyla yapmaktadır. AA ise, yaptığı haberlere insani yönden yaklaşarak ve tarafsız bir yaklaşım sergilemek suretiyle, savaşın bitmesi için çaba harcamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yeni İletişim Teknolojisi, Savaş Haberleri, Kadın ve Çocuk Söylemi, Rusya-Ukrayna Savaşı.

Abstract:
War is a phenomenon that constantly recurs in human history and causes painful consequences. The subject of war attracts the attention of everyone, from researchers to artists, from theorists to screenwriters. Wars affect the future of societies, are questioned in memories and given meaning through political speeches. However, throughout history, wars have caused destruction and suffering. It seems that humanity has not learned any lessons from the tragedies and there is no end to the wars. The victims of wars are defenseless women and children. New media tools have made visible the victimization of women and children in wars and the oppression they experience.
The Russia-Ukraine war disproportionately affected innocent civilians, including women children. Although people can have instant access to an event anywhere in the world with new communication technologies, national and international news agencies can direct the world public opinion in line with their own ideologies with biased news presentations. In this thesis prepared in this context, a discourse analysis of women and children-themed news in the Russia-Ukraine war news was conducted. in the thesis. In the study, the news published in the Russian news agency TASS, the British news agency Reuters (representing Europe) and the Anadolu Agency (AA) repressenting Turkey as a third eye, since the start of the Russia-Ukraine war, were scanned. In this context, a total of 39 news stories from three agencies were included in the study and analyzed. According to the findings obtained from the analysis, The Russia-Ukraine war revealed the fact that women and children suffered in wars. The dimensions of the humanitarian tragedy are also reflected in the representations of women and children in the war news of TASS, Reuters and AA news agencies, which have different ideological perspectives. Although these three agencies drew attention to the suffering of women and children victims of war in Ukraine, their different ideological affiliations were decisive in their representations. While TASS produces a discourse that Russia implements humanitarian policies through its official sources, Reuters makes the same discourse through European state leaders and institutions. AA, on the other hand, strives to end the war by approaching its news from a humanitarian perspective and displaying an impartial approach.

Keywords: New Communication Technology, Communication Technology, War News, Discourse on Women and Children, Russia-Ukraine War