Mobbing'in tükenmişlik ve örgütsel sessizlik üzerindeki etkisine ilişkin bir analiz: Kocaeli ili eğitim sektörüne yönelik bir uygulama
An analysis on the effect of mobbing on burnout and organizational silence: An application on the education sector in Kocaeli province
Yazar: DUYGU CANBULDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA İÇERLİ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Geçmişte olduğu gibi günümüzde de devam eden mobbing, tüm kurumlar açısından karlılığı 
ve verimi düşüren, çalışanları tükenmişliğe ve örgütsel sessizliğe itebilen, maruz kalan
herkesi etkileyebilen, önlem alınması gereken alınmadığında çok ağır sonuçları olan bir 
olgudur. Mobbingin tükenmişlik ve örgütsel sessizlik üzerindeki etkilerinin incelendiği bu 
çalışmada amaç, eğitim sektöründeki mobbing varlığının ortaöğretim kurumlarında çalışan 
bireyler üzerindeki tükenmişlik ve örgütsel sessizlik algılarına etkilerinin incelenerek 
literatürdeki çalışma bütünlüğüne katkı sağlamaktır. Mobbingin etkilerinin incelendiği bu 
çalışmada örneklem olarak, Kocaeli ilinin Kartepe, İzmit, Derince ve Başiskele ilçelerinde 
toplam 28 ortaöğretim kurumunda görev yapan (n=392) çalışanlar seçilmiştir. Araştırmada 
veri toplamak amacıyla kullanılan anket formunda İş Yeri Zorbalığı Ölçeği, Örgütsel 
Sessizlik Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS 18 ile 
analiz edilmiştir. Ölçekler için normallik testi, güvenilirlik ve faktör analizleri, değişkenler 
arasındaki ilişkilerin yönünü ve derecesini belirlemek için korelasyon analizleri, mobbingin 
tükenmişliği ve örgütsel sessizliği etkileyip etkilemediğinin belirlenmesi için regresyon 
analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda genel olarak değişkenler arasında orta düzeyde
pozitif yönlü bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Ancak örgütsel sessizliğin alt 
boyutlarından olan korumacı sessizliğin, sadece tükenmişlik alt boyutlarından olan 
duyarsızlaşma ve kişisel başarıda eksiklik ile düşük ve orta düzeyde pozitif yönde ve anlamlı 
bir ilişkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, tükenmişlik alt boyutlarından olan kişisel 
başarıda eksiklikte de sadece örgütsel sessizlik alt boyutlarıyla orta ve düşük düzeyde pozitif 
yönlü anlamlı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre genel olarak 
mobbingin tükenmişliği ve örgütsel sessizliği orta düzeyde etkilediği bulunmuştur. Ancak
mobbing alt boyutlarından kişisel aşağılama/zorbalık ve işle ilgili taciz/zorbalık, tükenmişlik 
alt boyutlarından kişisel başarıda eksiklik üzerinde anlamlı herhangi bir etkisinin olmadığı 
tespit edilmiştir. Bundan farklı olarak, mobbingin alt boyutlarından sadece kişisel 
aşağılama/zorbalık, örgütsel sessizlik alt boyutlarından korunmacı sessizliği anlamlı bir 
şekilde etkilemektedir. Araştırmanın ortaöğretim kurumları üzerinde yapılan ilk mobbing, 
tükenmişlik ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkileri ölçmesi açısından literatüre katkı 
sağlayacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Mobbing, Tükenmişlik, Örgütsel Sessizlik

Abstract:
Mobbing, which continues today as it did in the past, is a phenomenon that lowers 
profitability and efficiency for all institutions, has very serious repercussions if action is not 
taken, and can affect everyone who is exposed it, can drive workers to burnout and 
organizational silence. The aim of this study, which examines the effects of mobbing on
burnout and organizational silence, is to contribute to the integrity of the study in the 
literature by examining the effects of mobbing in the education sector on the perceptions of 
burnout and organizational silence on individuals working in secondary education 
institutions. Workers (n=392) from a total of 28 secondary education institutions in the 
districts of Kartepe, İzmit, Derince, and Başiskele in the province of Kocaeli province were 
chosen as the sample for this study, which looked at the impacts of mobbing. The 
questionnaire form utilized for data collection included the Maslach Burnout Scale, the 
Workplace Bullying Scale, and the Organizational Silence Scale. Data were analyzed with 
IBM SPSS 18. The following tests were carried out: a normality test, reliability and factor 
analyses for the scales, regression analyses to ascertain whether mobbing influences 
organizational silence and burnout, and correlation analyses to ascertain the strength and 
direction of correlations between variables. Overall, a moderate and positive association was 
found between the variables as a consequence of the analysis. However, it was shown that 
the only sub-dimensions of burnout that protective quiet, one of the sub-dimensions of 
organizational silence, has a low and medium level positive and significant association with 
are depersonalization and lack of personal accomplishment. Moreover, it was found that the 
lack of personal accomplishment, one of the burnout sub-dimensions, only had a low level 
positive link and a strong positive relationship with the organizational silence subdimensions. According to the results of the research, mobbing was found to have a moderate 
effect on burnout and organizational silence. On the other hand, it was discovered that the 
sub-dimension of burnout known as loss of personal accomplishment was not significantly 
impacted by either of the sub-dimensions of mobbing—personal humiliation/bullying or 
harassment/bullying at work. In contrast, one of the sub-dimensions of organizational quiet 
called protective silence is significantly impacted only by personal humiliation/bullying, 
which is one of the sub-dimensions of mobbing. The study is anticipated to make a 
significant contribution to the body of literature by examining the linkages between 
organizational silence, burnout, and mobbing in secondary education institutions for the first 
time.
Keywords: Mobbing, Burnout, Organizational Silence