Sosyal sürdürülebilirlik bağlamında konut ve yakın çevresinde mekânsal ölçütlerin incelenmesi
A research on spatial criteria in housing and surrounding in the context of social sustainability
Yazar: TUĞÇE AYDIN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM POLATOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Konut yerleşimleri = Housing residential ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability

Özet:
Konutlar, barınma işlevinin ötesinde, toplumun, kültürün ve aile ilişkilerinin bir yansıması, bireyin yaşam alanlarından başlayarak toplumun şekillenmesinde de rol alan en temel mekânlardır. Yaşam alanları olarak nitelendirebileceğimiz konut ve yakın çevresinin sürekliliğinin sağlanması ise burada yaşayan insanların mekânla kurduğu ilişkilerin sürdürülebilirliğiyle ilişkilidir. Sosyal sürdürülebilirlik kavramı multidisipliner bir çalışma gerektirmesi nedeniyle literatürde çoğunlukla sosyal boyutu ihmal edilerek işlenmektedir. Bu nedenle çalışma kapsamında sosyal boyut göz önünde bulundurularak toplumu şekillendiren fiziksel mekânlar, konut ve yakın çevresi ölçeğinde incelenmiştir. Tezin amacı, konut alanlarının sosyal sürdürülebilirlik bağlamında nasıl değerlendirileceği ve bu değerlendirmenin gelecekteki konut tasarımlarına nasıl yön verebileceğini ortaya koymaktır. Tasarım aşamasından uygulamaya kadar olan süreçte kullanıcıların ihtiyaçlarını fiziksel ve sosyal boyut olarak ele alan çalışmada, konut ve yakın çevresinin mekân ihtiyacı, kurgusu, kalitesi, esnekliği, erişilebilirliği ve yapılı çevre-yeşil alan ilişkileri, fiziksel boyut bileşenleri başlığı altında sınıflandırılmıştır. Barınma, güvenlik, aidiyet, kültür ve aile, sosyal çeşitlilik, kapsayıcılık, eşitlik ve etkileşim konuları ise sosyal boyut bileşenleri altında detaylı olarak irdelenmiştir. Çalışma kapsamında, sosyal sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik ölçütler, Vauban (Freiburg-Almanya) ve Bo01 (Malmö-İsveç) yerleşim alanı örnekleri üzerinden, tasarım hedefleri ve sosyal sürdürülebilirliği sağlama başarısı bakımından analiz edilmiştir. Bu çalışma, geleceğin konut alanlarının oluşturulmasında sosyal sürdürülebilirlik kavramının önemini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada konut ve yakın çevresinin mekânsal biçimlenişine etki eden sosyal ihtiyaçların mekân tasarımlarını ne şekilde etkilediği, sürdürülebilir yaşam alanlarının oluşturulmasında konut ve yakın çevresinde mimari pratikte hangi düzenlemelerin yapılabileceği ile ilgili çıkarımlar yapılmıştır.

Abstract:
Beyond the function of shelter, dwellings are spaces that reflect the society, culture and family relations and shape the society starting from the living spaces of the individual. The continuity of the residential environment and its immediate surroundings, which can be described as living spaces, is related to the sustainability of the relationships that residents establish with these spaces. Due to the need for a multidisciplinary approach, the concept of social sustainability is often treated in the literature by neglecting the social dimension. Therefore, this study examines the physical spaces that shape society, considering the social dimension at the scale of housing and its immediate surroundings. The aim of this thesis is to evaluate how residential areas can be assessed in the context of social sustainability and how this evaluation can guide future housing designs.
In the study, which addresses the needs of users in both physical and social dimensions from the design phase to implementation, the spatial requirements, layout, quality, flexibility, accessibility, and the relationship between built environments and green spaces of housing and its surroundings are classified under the components of the physical dimension. Meanwhile, topics such as shelter, security, belonging, culture and family, social diversity, inclusivity, equality, and interaction are thoroughly examined under the components of the social dimension. Within the scope of the study, criteria for ensuring social sustainability are analyzed examples of settlements in Vauban (Freiburg-Germany) and Bo01 (Malmö-Sweden), in terms of design goals and the success in achieving social sustainability. This study aims to highlight the importance of the concept of social sustainability in the creation of future residential areas. In the study, inferences are made regarding how social needs affecting the spatial configuration of housing and its surroundings influence space designs, and what architectural adjustments can be made in practice for creating sustainable living spaces.