Hedysarum nitidum ekstrelerinin farmasötik alanda kullanılabilirliğinin araştırılması
Investigation of hedysarum nitidum extracts in the pharmaceutical field
Yazar: NURAY BALTÜRK
Danışman: PROF. DR. REZZAN ALİYAZICIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Enzimler = Enzymes ; Farmasötik bitkiler = Pharmaceutical plants ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Hedysarum nitidum = Hedysarum nitidum

Özet:
Bu tez kapsamında Hedysarum nitidum'un su ve metanol ekstrelerinin biyolojik aktivitesi incelenerek farmasötik alanda kullanılabilirliği araştırılmıştır. Ekstrelerin antioksidan, antimikrobiyal, sitotoksik ve enzim inhibitör aktiviteleri incelenmiştir. H. nitidum'un fenolik madde ve uçucu yağ bileşenlerinin içeriğinin belirlenmesi amacıyla yüksek performanslı sıvı kromatografisi (YPSK) ve gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 
H. nitidum'un su ve metanol ekstrelerinde toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid miktarı, DPPH radikali giderme aktivitesi, FRAP ve CUPRAC değerleri sırasıyla 299.58±2.86 mg gallik asit eşdeğeri/g numune, 481.5±3.74 mg gallik asit eşdeğeri/g numune, 2.11±0.12 mg QE/g numune, 26.62±0.68 mg QE/g numune, 176.8026±2.41 mg/mL, 18.0532±1.4 mg/mL, 455±3.14 µM trolox eşdeğeri/gram, 1221±5.72 µM trolox eşdeğeri/g, 551.536±2.84 µM trolox eşdeğeri/g, 1331.826±2.46 µM trolox eşdeğeri/g olarak tespit edilmiştir. Su ve metanol ekstrelerinde tirozinaz, asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, α-glukozidaz, α-amilaz inhibisyonu için IC50 değerleri sırasıyla 65.266±1.45 µg/mL, 43.118±2.24 µg/mL, 47.622±1.45 µg/mL, 67.087±1.14 µg/mL, 106.104 ±1.48 µg/mL, 281.323±2.24 µg/mL, 82.321±1.14 µg/mL, 39.537±0.27 µg/mL, 78.288±2.05 µg/mL, 55.490±1.07 µg/mL olarak bulunmuştur. Ekstrelerin A549 hücre hattı üzerinde konsantrasyonlarındaki artışa bağlı olarak bir sitotoksik etki oluşturmadığı gözlenmiştir. H. nitidum'un metanol ekstresi Gram (+) bakterileri üzerinde spesifik etkinlik göstermiştir. Metanol ekstresi üzerinde yapılan YPSK analiz çalışmasında p-hidroksi benzoik asit, kafeik asit ve 2-hidroksi sinnamik asit bulunmuştur. H. nitidum'un uçucu yağında ana bileşenler n-oktanal (%14.95), hekzahidrofarnesil aseton (%11.09), humulen epoksit-II (%9.81), α-terpineol (%9.12) ve eikosan (%8.96) olarak tespit edilmiştir.
H. nitidum'un iyi bir antioksidan aktiviteye, tirozinaz, asetilkolinesteraz ve α-glukozidaz enzimleri üzerinde güçlü inhibitör etkinliğe sahip olduğu gözlenmiştir. Bu bilgiler ışığında, bitkinin hiperpigmentasyon, diyabet ve Alzheimer tedavisinde terapötik ajan olarak kullanılabilirliğinin araştırılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the usability of Hedysarum nitidum in the pharmaceutical field was investigated by examining the biological activity of water and methanol extracts. The antioxidant, antimicrobial, cytotoxic and enzyme inhibitory activities of the extracts were investigated. High performance liquid chromatography (YPSK) and gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS) studies were carried out to determine the content of phenolic substance and essential oil components of H. nitidum.
The total phenolic content, total flavonoid content, DPPH radical scavenging activity, FRAP and CUPRAC values in the water and methanol extracts of H. nitidum were determined as 299.58±2.86 mg gallic acid equivalent/g sample, 481.5±3.74 mg gallic acid equivalent/g sample, 2.11±0.12 mg QE/g sample, 26.62±0.68 mg QE/g sample, 176.8026±2.41 µg/mL, 18.0532±1.4 µg/mL, 455±3.14 µM trolox equivalent/gram, 1221±5.72 µM trolox equivalent/g, 551.536±2.84 µM trolox equivalent/g, 1331.826±2.46 µM trolox equivalent/g, respectively. The IC50 values for inhibition of tyrosinase, acetylcholinesterase, butyrylcholinesterase, α-glucosidase, and α-amylase in water and methanol extracts were found to be 65.266±1.45 µg/mL, 43.118±2.24 µg/mL, 47.622±1.45 µg/mL, 67.087±1.14 µg/mL, 106.104 ±1.48 µg/mL, 281.323±2.24 µg/mL, 82.321±1.14 µg/mL, 39.537 ±0.27 µg/mL, 78.288±2.05 µg/mL, 55.490±1.07 µg/mL, respectively. It was observed that the plant extracts did not have a cytotoxic effect on the A549 cell line due to the increase in their concentrations. Methanol extract of H. nitidum showed specific activity on Gram (+) bacteria. p-Hydroxy benzoic acid, caffeic acid and 2-hydroxycinnamic acid were found in the YPSK analysis study on the methanol extract. In the essential oil of H. nitidum, n-octanal (14.95%), hexahydrofarnesyl acetone (11.09%), humulene epoxide-II (9.81%), α-terpineol (9.12%) and eicosan (8.96%) were detected as major compounds.
It has been observed that H. nitidum has good antioxidant activity and strong inhibitory activity on tyrosinase, acetylcholinesterase and α-glucosidase enzymes. In the light of this information, it was concluded that it would be useful to investigate the use of the plant as a therapeutic agent in the treatment of hyperpigmentation, diabetes and Alzheimer's.