Ekosinema üzerine düşünmek: Andrey Tarkovski, Abbas Kiyarüstemi ve nuri bilge ceylan sinemasında doğa
Thinking on ecocinema: The Nature in the cinema of Andrey Tarkovski̇, Abbas Ki̇arostami̇ and Nuri̇ Bi̇lge Ceylan
Yazar: MEHMET EMRE GÜL
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR URHAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ekosinema = Ecocinema ; Rus sineması = Russian cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
-Bu tez çalışmasında, sinema ve doğa ilişkisi ekoeleştirel bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı Andrey Tarkovski, Abbas Kiyarüstemi ve Nuri Bilge Ceylan sinemasında doğanın nasıl kullanıldığını ve bu üç yönetmenin kişisel olarak doğayla kurduğu ilişkileri araştırmaktır. Tezin ilk bölümünde tarihsel süreçte insan-doğa ilişkileri, doğa paradigmaları ve ekoeleştirel yaklaşımlara yer verilmektedir. İkinci bölümde ise Ekosinema kavramı etrafında sinema, doğa ve ekoloji ilişkisi tartışılmaktadır. Çalışmada, ekosinema çalışmaları teorik ve pratik boyutta değerlendirilmektedir. Ekosinemanın teorik boyutunu ideolojik, etik ve estetik temelli çalışmalar oluşturmaktadır. Pratik boyutta ise sinema endüstrisi, film festivalleri, belgeseller, yönetmen çalışmaları ve film yapım pratiklerinin ekolojiyle olan ilişkileri yer almaktadır. Tezin son bölümünde ise ekosinemanın teorik ve pratik boyutlarındaki kavramlardan faydalanılarak ekoeleştirel film çözümleme modeli geliştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini oluşturan üç yönetmenin filmleri ve yönetmenlerin doğayla kişisel etkileşimleri bu model ile analiz edilmiştir. Model içerik/ideolojik, biçimsel/estetik ve pratik/etik olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. İlk boyutta doğanın filmlerde nasıl temsil edildiğine ve filmlerde yer alan açık ve örtük ekolojik mesajlara, ikinci boyutta doğanın filmlerde biçimsel ve estetik olarak nasıl kullanıldığına üçüncü ve son boyutta ise yönetmenlerin doğayla kurduğu kişisel bağlara ve film yapım pratiklerinde doğayı nasıl deneyimlediğine odaklanılmaktadır. Üç yönetmenin de filmlerinde, doğayı özneleştirip insanı nesneleştirdiği, doğayı şiirsel sinema dillerinin bir parçası haline getirdiği, felsefi olarak Tarkovski'nin doğayı Spritüalist, Kiyarüstemi'nin Romantik, Ceylan'ın ise Nihilist bir yaklaşımla ele aldığı söylenebilir. Biçimsel olarak değerlendirildiğinde ise üç yönetmenin de yavaş sinema estetiğinden faydalandığı ve dolayısıyla doğayı görsel olarak estetize ettikleri, doğaya dair sesleri filmlerde atmosfer oluşturmak ve filmlere estetik bir derinlik katmak için kullandığı, mekânsal olarak ise Kiyarüstemi'nin doğayı fiziki bir mekân olarak, Ceylan'ın toplumsal/kültürel bir mekan olarak Tarkovski'nin metafiziksel ve duyusal bir mekan olarak kullandığı görülmektedir. Üç yönetmenin de yaşamları boyunca doğaya kişisel olarak hayranlık duyduklarını, doğada vakit geçirmekten keyif aldıklarını, film mekanları olarak genellikle doğayı tercih ettikleri ve doğayı herkesten farklı olarak film yaratım süreçlerine dahil ederek deneyimlediklerini ve yönetmenlerin doğaya duydukları bu sevginin ve hayranlığın filmlerinde de karşılık bulduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
-In this thesis, the relationship between cinema and nature is examined through an ecocritical approach. The aim of the study is to investigate how nature is used in the cinema of Andrey Tarkovsky, Abbas Kiyarüstemi and Nuri Bilge Ceylan and the personal relationships these three directors have with nature. In the first part of the thesis, human-nature relations in the historical process, nature paradigms and ecocritical approaches are discussed. In the second part, the relationship between cinema, nature and ecology is discussed around the concept of ecocinema. In the study, ecocinema studies are evaluated in theoretical and practical dimensions. The theoretical dimension of ecocinema consists of ideological, ethical and aesthetic-based studies. The practical dimension includes the cinema industry, film festivals, documentaries, directors' work and the relationship between filmmaking practices and ecology. In the last part of the thesis, an ecocritical film analysis model is developed by utilizing the concepts in the theoretical and practical dimensions of ecocinema. The films of the three directors constituting the sample of the study and their personal interactions with nature were analyzed with this model. The model consists of three dimensions: content/ideological, formal/aesthetic and practical/ethical. The first dimension focuses on how nature is represented in the films and the explicit and implicit ecological messages in the films, the second dimension focuses on how nature is used formally and aesthetically in the films, and the third and final dimension focuses on the personal connections that the directors establish with nature and how they experience nature in their filmmaking practices. It can be said that all three directors subjectify nature and objectify human beings in their films, make nature a part of their poetic cinematic language, and philosophically, Tarkovsky's approach to nature is Spritualist, Kiyarustemi's Romantic, and Ceylan's Nihilist. Stylistically, it is seen that all three directors make use of the aesthetics of slow cinema and thus aestheticize nature visually, use the sounds of nature to create atmosphere and add aesthetic depth to the films, and spatially, Kiyarustemi uses nature as a physical space, Ceylan as a social/cultural space, and Tarkovsky as a metaphysical and sensory space. It is possible to say that all three directors have personally admired nature throughout their lives, that they enjoy spending time in nature, that they generally prefer nature as their film locations, and that they experience nature differently from everyone else by including it in their film creation processes, and that this love and admiration of the directors for nature is reflected in their films.