Güneş rüzgarı ve gezegenlerarası ortamla ilişkisi
Solar wind and its effect on interplanetary medium
Yazar: HAVVA AKSAÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SERDAR EVREN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Gezegenler = Planets ; Güneş = Solar

Özet:
Bu tezde gezegenlerarası ortamda ilerleyen güneş rüzgarının, Güneş Sistemi'ndeki gezegen ve uydu atmosferlerinin yüklü parçacıklarla etkileşimi ve etkileşimi sonucu oluşan auroral aktivite incelenmiştir. 
Başlangıçta, güneş rüzgarındaki yüksek enerjili parçacıklar ve uç moröte bölgedeki parçacıklarla ilgili bilgi verilmiştir. Sonra gezegenlerin atmosfere ve manyetik alana sahip olması için gerekli koşullara değinilmiştir. Gezegenlerin iyonosferleri incelenmiştir. Yer benzeri ve dev-gaz gezegenlerde görülen aurora oluşumuna değinilmiş ve bunların her bir gezegen için karşılaştırılması yapılmıştır. 
Bu tez kapsamında yapılan uygulamada son iki güneş leke çevrimi için koronal kütle atımları etkisiyle oluşan auroral aktivite ile güneş leke aktivitesi incelenmiştir. Güneş leke aktivitesi ile koronal aktivitenin eş yönlü değişim gösterdiği belirlenmiştir. Jeomanyetik aktivite ile auroral aktivite arasındaki korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. 23. leke çevriminde Kp indeksinin auroral güce bağlılığının daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Auroral güç ve güneş rüzgarı hız değerlerinin mevsimlere bağlı olarak değişimi araştırılmıştır. 21 Mart-23 Eylül (ılım) ile 21 Haziran-21 Aralık (gündönümü) zamanlarında ortalama auroral güç şiddetleri ile ortalama güneş rüzgarı hızları hesaplanmıştır. Her iki parametrenin ılım dönemlerinde daha büyük değer aldığı bulunmuştur. Ekinoptik varsayımın bulunan sonuçlar üzerinde etkisi olmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Güneş rüzgarı, gezegenlerarası ortam, Yer'deki auroralar, diğer gezegenlerdeki auroralar.

Abstract:
In this thesis, the interaction of charged particles in the planets and their moon's atmospheres of solar system with solar wind propagating through the interplanetary medium and the auroral activity which is the result of this interaction were investigated.
At first, information was given about high-energy particles in the solar wind and particles in the extreme ultraviolet region. Then, the conditions for the planets to have atmosphere and magnetic field are mentioned. The planets' ionospheres were examined. The formation of aurora which seen on earth-like and giant-gas planets has been mentioned and compared for each planet.
The implementation has made within this thesis, auroral activity caused by coronal mass pulses and sunspot activity were examined for the last two sunspot cycles. It has found to be coronal activity correlated with sunspot activity. Correlation coefficients between geomagnetic activity and auroral activity have calculated. It has concluded that the Kp index had a higher dependence on auroral power in the 23rd solar cycle. The variation of auroral power and solar wind velocity depending on the seasons has investigated. Mean auroral power velocity and mean solar wind velocity have calculated on 21 March-23 September (equinox) and 21 June-21 December (solstice). It has found that both parameters have a higher value on the equinox periods. The equinoctial assumption had an impact on this results. 

Key Words: Solar wind, interplanetary medium, auroras on Earth, auroras on other planets.