Diyabetik bireylerde biyokimyasal parametreler ve proteinüri düzeyinin EKG'de frontal QRR-T açısı üzerine etkisi
The effect of biochemical parameters and proteinuria level on the frontal  QRS-T  angle in the EKG of diabetic patients
Yazar: AYŞE NUR CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL DEMİRAL SEZER
Sağlık Bakanlığı / İzmir Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Kardiyoloji = Cardiology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Tip 2 Diabetes Mellitus hastalığına sahip bireyler, kardivovasküler açıdan normal popülasyona göre artmış risk altındadır.  Koroner arter hastalığı, sol ventrikül hipertrofisi, kardiyak otonom nöropati ve kronik böbrek hastalığı bu kişilerde kardiyak ani ölüm riskini arttıran başlıca komplikasyonlardır.  Ayrıca bu popülasyonda mortal seyreden kardiyak ventriküler aritmi sıklığı da artmıştır. Daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde ventriküler repolarizasyon heterojenitesinin bir göstergesi olan QRS- T açısının diyabetik komplikasyonlara sahip bireylerde (retinopati, nefropati, periferik nöropati) artmış olduğu saptanmıştır.diyabetik bireylerde komplikasyonlardan bağımsız olarak yüksek QRS-T açısının (90 derece üzerindeki) miyokard enfarktüsüne bağlı ölüm riskinin arttığı tespit edilmiştir (1, 2). Bu konuda yapılmış az sayıda çalışma bulunup, bu çalışmalarda açlık kan şekeri, sistolik ve diastolik kan basıncı, 24 saatlik idrar proteinüri düzeyi, HbA1C(Hemoglobin A1c), HDL(yüksek yoğunluklu lipoprotein), LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) düzeyleri ile frontal QRS-T açısı arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Yapılan bu çalışmada önceki parametrelere ek olarak tip-2 diyabetli hastalarda spot idrar protein/kreatinin oranı,  trigliserid ve ürik asit düzeylerinin de EKG'de QRS-T açısı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Frontal QRS-T açısı (fQRS-T) 12 derivasyonlu EKG'den sayısal olarak hesaplanmıştır.

Yöntem
Yapılan bu çalışmada İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniklerinde 01/06/2023 ile 01/12/2023 tarihleri arasında takip edilen 165 kişi üzerinde yapıldı. Bu kişiler hastalık durumlarına göre hastave kontrol grubu olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Hasta grubu (n:86) Tip 2 diyabeti tespit edilen hastalar olup bu hastaların rutinde bakılan spot idrar protein/kreatinin düzeyleri, HbA1c, açlık kan şekeri, lipit panelleri, beden kitle indeksleri, ofis arteriyel kan basınçları ile EKG'leri alınarak bireylerin frontal kesit QRS-T açısı hesaplandı. Hasta grubundaki diyabet hastaları spot idrar protein /kreatinin oranı 0,3 mg/mg üzerinde olanlar (n:27) ve 0,3 mg/mg altında olanlar (n:59)  olarak 2 gruba ayrıldı  Kontrol grubu olarak bilinen kronik hastalığı olmayan genel kontrol ve çarpıntı hissi, nefes darlığı gibi semptomları için polikliniğe başvuran normal popülasyondan EKG çekilme endikasyonu olan ve EKG de patoloji saptanmayan 18-70 arası bireyler alınarak bu 3 grubun frontal kesit EKG QRS-T açıları karşılaştırıldı. Daha önceki çalışmaların çoğu, anormal aralığı belirlemek için belirli bir frontal QRS-T açısı değeri olmadığını göstermiştir (3, 4, 5, 6). Bu nedenle, her çalışma, frontal QRS-T açısının normal aralığı cinsiyet ve yaşa göre değiştiği için farklı kesim değerleri kullanmıştır.

Bulgular
Diyabetik hasta grubunun ortalama frontal QRS-T aksı 36, kontrol grubunda frontal QRS aksı 27 olarak hesaplandı. Spot idrar protein/kreatinin düzeyi 0.3 mg/mg ve altında olan diyabetik bireylerde fQRS-T aksı 30°, 0.3 mg/mg altında üzerinde fQRS-T aksı ortalaması 86° olarak hesaplandı. Buna göre spot idrar protein/kreatinin düzeyi ile fQRS-T açısı arasında pozitif yönlü orta anlamlı ilişki mevcut olduğu belirlendi. Ek olarak yaş, sistolik tansiyon, idrar protein düzeyi  ve ürik asit düzeyleri ile fQRS-T açısında pozitif yönlü zayıf anlamlı ilişki olduğu belirlendi. 

Sonuç
Diyabetik hastaların renal fonksiyonları ile fQRS-T açısı arasında dolayısıyla kardiak aritmi gelişimi ve kardiak mortalite arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur. Daha önceki çalışmalar incelendiğinde fQRS-T açısı üzerine yapılmış kısıtlı sayıda çalışma olduğu belirlenmiştir  Sonuç olarak diyabetik bireylerin renal fonksiyonlarının korunması kardiak sağ kalımlarına katkı sağlayabileceği çalışmamızda gösterilmiştir.

Abstract:
Patients with Type 2 Diabetes Mellitus are at an increased cardiovascular risk compared to the general population. Coronary artery disease, left ventricular hypertrophy, cardiac autonomic neuropathy, and chronic kidney disease are the main complications that increase the risk of sudden cardiac death in these individuals. Additionally, the frequency of fatal cardiac ventricular arrhythmia is also higher in this population. Previous studies have shown that the QRS-T angle, an indicator of ventricular repolarization heterogeneity, is increased in individuals with diabetic complications (retinopathy, nephropathy, peripheral neuropathy). It has been determined that, independent of complications, a high QRS-T angle (greater than 90 degrees) in diabetic individuals is associated with an increased risk of myocardial infarction-related death (1, 2). There are few studies on this subject, and these studies have examined the relationship between fasting blood glucose, systolic and diastolic blood pressure, 24-hour urinary protein levels, HbA1C (Hemoglobin A1c), HDL (high-density lipoprotein), LDL (low-density lipoprotein) levels, and the frontal QRS-T angle.
In this study, in addition to the previous parameters, the effects of spot urine protein/creatinine ratio, triglyceride, and uric acid levels on the QRS-T angle in the ECG of patients with type-2 diabetes were also investigated. The frontal QRS-T angle (fQRS-T) was numerically calculated from a 12-lead ECG.

Methods 
In this study, 165 individuals followed up between 01/06/2023 and 01/12/2023 in the Internal Medicine outpatient clinics of Izmir Tepecik Training and Research Hospital were included. These individuals were divided into two groups according to their disease status: patient and control groups. The patient group (n:86) consisted of individuals diagnosed with Type 2 diabetes. For these patients, routinely measured spot urine protein/creatinine levels, HbA1c, fasting blood glucose, lipid panels, body mass index, office arterial blood pressures, and ECGs were obtained, and the frontal QRS-T angle of the individuals was calculated. The diabetic patients in the patient group were further divided into two subgroups based on their spot urine protein/creatinine ratio: those with a ratio above 0.3 mg/mg (n:27) and those with a ratio below 0.3 mg/mg (n:59). The control group included individuals aged 18-70 without known chronic diseases who presented to the outpatient clinic with symptoms such as palpitations and shortness of breath, had an indication for ECG, and had no pathology detected on the ECG. The frontal QRS-T angles of these three groups were compared.
Most previous studies have shown that there is no specific frontal QRS-T angle value to determine the abnormal range (3, 4, 5, 6). Therefore, each study has used different cutoff values for the frontal QRS-T angle, as its normal range varies by gender and age.

Results
The average frontal QRS-T axis of the diabetic patient group was calculated as 36°, while the frontal QRS axis in the control group was 27°. Among diabetic individuals with a spot urine protein/creatinine ratio of 0.3 mg/mg and below, the frontal QRS-T axis was 30° and for those with a ratio above 0.3 mg/mg, the average frontal QRS-T axis was calculated as 86°. Accordingly, there is a moderately significant positive relationship between the spot urine protein/creatinine ratio and the frontal QRS-T axis. Additionally, weak but significant positive relationships were found between age, systolic blood pressure, urine protein levels, and uric acid levels with the frontal QRS-T axis.

Conclusion
There is a significant relationship between the renal functions of diabetic patients and the fQRS-T angle, and consequently, the development of cardiac arrhythmias and cardiac mortality. Previous studies have shown that there are a limited number of studies conducted on the fQRS-T angle. In conclusion, our study has demonstrated that preserving the renal functions of diabetic individuals can contribute to their cardiac survival.