Dunhuang Mağarası'nda bulunmuş 9. ve 10. yüzyıla ait eski Uygurca el yazmaları
Ancient Uyghur manuscripts of the 9th and 10th centuries found in Dunhuang cave
Yazar: AYSUN SOYER
Danışman: DOÇ. ÜMİT ÖZGÜR DEMİRCİ
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature

Özet:
Bu tez çalışmasında, Eski Uygur Edebiyatına ait dinî, ticarî ve çeşitli içerikte metin parçalarından oluşmaktadır. Çalışmamız esasen 1986 yılında J. Hamilton tarafından neşredilmiş olan Manuscrits Ouïgours du IXe-Xe siècle de Touen-Houang adlı yayından seçilen el yazmalarının neşridir. Bu çalışma 7 bölümden oluşmaktadır. "1.Giriş" bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi ve sınırlılıklarına yer verilmiştir. "2.Uygurlar ve Dunhuang Bölgesi" başlığı altında Uygurlar, Dunhuang Bölgesi, Mogao Mağarası, Kütüphane Mağarası hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca el yazmalarının bulunuşu, el yazmalarının kağıt, kaligrafi vb. özellikleri ve el yazmaları üzerine yapılan çalışmadan bahsedilmiştir. "3.Yöntem" Bölümünde; araştırmanın yöntemi, araştırmada incelenen Eski Uygur yazmaları, Metnin yazım ve dil özellikleri, harf ve yazı çevriminde kullanılan yöntem, Türkiye Türkçesine aktarımda kullanılan yöntem, dizin ve sözlüğün hazırlanmasında kullanılan yöntem, tıpkıbasım kısmı hazırlanırken izlenen yöntem hakkında bilgi verilmiştir. "4.Metin ve Türkiye Türkçesine Aktarım" bölümünde, önce yazmayla ilgili bilgi verilmiş ardından harf ve yazı çevrimi verilerek eserin çevirisi yapılmıştır. "5.Açıklamalar" bölümünde çalışmada yer alan neredeyse tüm sözcükler incelenmeye tabi tutulmuştur. Metnin açıklamaları, Budist terimler, Manihaist terimler şeklinde üç başlığa ayrılarak sözcüklerin kavramsal değeri ortaya konmuştur. "6.Dizin" bölümü, Gramatikal Sözlük Dizin başlığıyla eserde yer alan sözcüklerin alfabetik ve gramatik olarak sıralanmasından oluşmaktadır. "7.Sonuç" bölümüdür. Bu bölümlere ilave olarak çalışmanın sonunda kullanılan bütün metinlerin tıpkıbasımına yer verilmiştir. Tıpkıbasım bölümünde ise eserde ele alınan el yazmalarının fotoğrafları metni oluşturan sıralama ile verilmiştir.

Abstract:
This thesis study, consists of textual fragments from Old Uyghur Literature, encompassing religious, commercial, and various other content. Our study is primarily based on the publication titled "Manuscrits Ouïgours du IXe-Xe siècle de Touen-Houang" edited by J. Hamilton in 1986. This work consists of selected manuscripts from that publication. The study is divided into seven chapters. The "Introduction" chapter provides information on the research topic, purpose, significance, and limitations. Under the heading "Uyghurs and the Dunhuang Region" (Chapter 2), details about the Uyghurs, the Dunhuang Region, the Mogao Caves, and the Library Cave are presented. Additionally, the discovery of the fragments, their paper quality, calligraphy, and previous studies conducted on the fragments are discussed. "The Methodology" chapter (Chapter 3) includes information about the research methodology, Old Uyghur manuscripts examined in the research, characteristics of the script and language in the text, methods used for transcription and transliteration, the method employed for translation into Turkic, the methodology for preparing the index and glossary, and the method followed for the facsimile section. In the "Text and Translation into Turkic" chapter (Chapter 4), information about the manuscript is provided, followed by the transcription and transliteration of the script, and the translation of the work. The "Annotations" chapter (Chapter 5) examines almost all the words included in the study. The explanations of the text are divided into three sections: Buddhist terms, Manichaean terms, and the conceptual value of the words. The "Index" chapter (Chapter 6) consists of an alphabetical and grammatical listing of the words used in the work under the title "Grammatical Dictionary Index." "The Conclusion" chapter (Chapter 7) summarizes the findings of the study. In addition to these chapters, the facsimile section includes reproductions of all the texts used in the study, presented in the same order as in the text.