Din psikolojisinde nefs anlayışına katkılar: Muhammed İkbal örneği
Contributions to the understanding of the self in the psychology of religion: An Example of Muhammed iİkbal
Yazar: BÜŞRA HAZİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ ULVİ MEHMEDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Nefs = Soul ; Psikoloji = Psychology ; Uluhiyet = Divinity ; İkbal, Allama Muhammed = İkbal, Allama Muhammed ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu tez, Müslüman devletlerinin batının askeri, politik ve teknolojik güç birliği karşısında güçsüz kaldığı 20. Yüzyılın başlarına ayna tutarak, çağının tüm özelliklerini şeffaf bir şekilde göstermeyi başarmış, adının övgüyle anıldığı fikir adamı Muhammed İkbal'in, Din Psikolojisinin tartışmalı konularından biri olan nefse dair görüşlerini ele almak amacıyla yazılmıştır.
İkbal felsefesini dini temeller üzerine bina etmiştir. İkbal' e göre din, insan bütünlüğünün topyekûn bir ifadesidir. Din insanın iddiasını genişletir ve en alt seviyesinde Gerçekliğin doğrudan müşahedesini hedefler. İkbal, sürekli olarak değişen, oluşan ve büyüyen yani dinamik bir âlem anlayışını savunur. İçinde bulunduğumuz âlem, Allah'ın sınırsız yaratma sürecinde kısa bir vetiredir. İkbal'in bütün sisteminin temelini tevhit akidesi oluşturmaktadır ki onun düşüncesinde Allah bir tektir. O, yegâne şahsiyet, Mutlak Egodur. İkbal'e göre Allah, yaratma işlemine her an bilfiil devam etmektedir.
İkbal, ben kelimesine karşılık olarak Farsça yazılarında hôdi, İngilizce yazılarında ise, self veya ego kelimelerini kullanmıştır. İslâm düşüncesi tarihinde ve günümüzde bu kavram, nefs, ene, can, hayat, kendilik, şahıs, öz benlik, ruh vb. gibi manalara gelen şekillerde kullanılmıştır. İkbal, benliği, sezginin bize bildirdiği temel realite olarak kabul ederken, her türlü faaliyetin merkezi olarak görmüş, "insan fıtratının dağınık ve sayısız gücünü bir araya getiren gizemli şey" olarak ifade etmiştir. 

Anahtar Kelimeler: 
Muhammed İkbal, Âlem, Ulûhiyet, Nefs,

Abstract:
This thesis managed to show all the characteristics of age in a transparent manner by holding a miror to the beginning of the 20th century when the Muslim states' being powerless against West's military, political and technological forces and its purpose is to deal with Muhammed İkbal's, whose name is mentioned with praise, ideas about self which is One of the contentious issues of Psychology of Religion.
İkbal has built hid philosophyon religious foundations. According to İkbal, religion is a total expression of human integrity. Religion extends the claims of human and at the lowest level aims the direct observation of reality.
İkbal, advocates constantly changing, formed and growing understanding that a dynamic universe. The universe in which we are is a short vetirof the unlimited creating process of the God. İkbal' all systems' basis is a creed unity according to him God is the only. is He is the only personality, absolute ego. According to İkbal God continues the creation process everey moment actively.
İkbal, used hôdi in the Persian texts and self or ego in the English texts insteadof ben. In Islamic thought history and today, this concept is used in the meaning of the soul, the, life, life, self, core self, spirit and so on. While İkbal accepts identiy as the basi reality of the intuition, he saw it as the center of all activities and said "it is a mysterious thing that brings together scattered and numerous power of human nature's."

Keywords: 
Muhammad İkbal, Universe, Deity, The Self