İktidarın panoptik gözü olarak sosyal medya: Facebook-Cambridge Analytica örneği
Social media as the panopticon eye of power: Facebook-Cambridge Analytica
Yazar: MUSTAFA FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Cambridge Analytica = Cambridge Analytica ; Facebook = Facebook ; Panoptikon = Panopticon ; Sosyal medya = Social media ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Çalışma, iktidarın en sık kullandığı disiplin araçlarından birisi olan gözetimin
tarihsel süreç içerisindeki seyri ve işlevini, günümüze dek uzanan örnekleriyle ortaya
koymayı amaçlamaktadır. Gözetimin en bilindik model ve kavramsallaştırması olan
panoptikon kavramının, Jeremy Bentham ile literatüre girdiği klasik panoptikon
halinden, günümüz dijital panoptikon evresine gelene kadarki yol haritası çalışmanın
temel konularındandır.

Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümde iktidarın tanımı ve doğası ile iktidarın işlevi ve türlerine değinilmiştir. Gözetimin tanımı ve panoptikon kavramının tarihsel süreçteki gelişimi ve değişimi, klasik panoptikonda türeyen çeşitli gözetim türleri ve kavramları da birinci bölümün konusu olmuştur. İkinci bölümde internet ve sosyal medyanın gelişimi, sosyal medya kullanımının önemi ve etkileriyle beraber birey-iktidar ve toplum-iktidar ilişkilerine etkisi ele alınmıştır. Sosyal medya platformlarının tanım ve işlevleriyle beraber, sosyal medya olgusu da değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise klasik panoptikonun dijital panoptikona evrilmesinin günümüzde en çok konuşulan örneklerinden birisi olan Facebook-Cambridge Analytica örneği etraflıca değerlendirilmiştir. Hastane, hapishane, okul gibi somut mekanlarda bireyin bedeni üzerinden örgütlenen gözetim faaliyetlerinin, internet gibi bireyin sanal varlığının söz konusu olduğu mekanlarda bireyin sanal verileri üzerinden yeniden yapılandırılmasının öyküsü ele alınmıştır.

Abstract:
Surveillance is one of the most frequently used tools of control and disciplinary
by power. The study aims to deal with the changes in the historical process of surveillance. The panopticon, first introduced by Jeremy Bentham, is the most well-known model and concept of surveillance. In this study, the change from classical panopticon to digital panopticon is discussed.

In the first part of the study which consists of three parts, the definition and
nature of power, the function and types of power. The definition of surveillance and
the development and change of the concept of panopticon in the historical process, the
various types and concepts of surveillance derived from classical panopticon have
been the subject of the first chapter. The definition and function of social media
platforms such as Facebook, Twitter, Youtube, Instagram and Periscope and the
phenomenon of social media were explained.

The third part includes the transformation of social media practices as surveillance tools. The Facebook - Cambridge Analytica data scandal revealed the intended use of the data today. Surveillance is now taking place in an abstract space like the digital world, rather than concrete spaces such as factory, hospital, school, military. virtual surveillance is provided by individuals' digital movements and social media usage practices, independent of the concrete space. consumption habits and political behavior of individuals are influenced by illegal user data. The relationship between social media, surveillance and politics is discussed with the 'case study' method.