Borsa yatırım fonlarının yurtdışı ve ülkemiz sermaye piyasalarındaki uygulamaları mevzuat ve performans ölçümü
The laws, practices and performance measurements related with exchange traded in international capital markets and Turkey
Yazar: ESRA VURAL
Danışman: DOÇ.DR. SEMRA KARACAER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Ülkemizde 2005 yılında işlem görmeye başlayan borsa yatırım fonlarının yurt dışı ve ülkemiz sermaye piyasalarındaki uygulanışı, gelişimi, ilgili düzenlemelerini ortaya koymak ve performansını ölçmektir. İlk olarak ülkemizdeki yatırım fonları ile ilgili düzenlemeler ve yatırım fonlarının sermaye piyasalarındaki gelişimi incelenmiş ve bu fonların uluslararası piyasalarda işlem gören yatırım fonlarına göre çok önemli bir gelişme göstermedikleri görülmüştür. Daha sonra, ülkemizde yeni bir alternatif yatırım aracı olan borsa yatırım fonları ile ilgili düzenlemeler, sermaye piyasamıza getirdiği yenilikler ve uluslararası piyasalardaki durumu ele alınmıştır. Gerek ülkemizdeki gerekse uluslararası sermaye piyasalarındaki borsa yatırım fonlarının, düşük yönetim maliyetleri, gün içi alım satıma tabi olmaları, piyasalardaki değişime kolayca uyum sağlayabilmeleri ve bu yatırım fonlarının ayni olarak büyüme ve küçülmelerinin yarattığı vergi avantajından dolayı yatırımcıların ilgisini çektiği sonucuna varılmıştır. Ancak, fonun özelliğinden kaynaklanan vergi avantajının, borsa yatırım fonu yatırımcısının vergilendirilmesi açısından mevzuatımızda mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır. Borsa yatırım fonlarının yönetim ücretlerinin yurtdışındaki ücretlere yalan seviyede olduğu ancak, yatırım fonlarının yönetim ücretlerinin yurtdışı piyasalara oranla daha yüksek olduğu tespit edilmektedir. Yurtdışı piyasalarda borsa yatırım fonlarının ülkemizdeki borsa yatırım fonlarından farklı olarak altın, döviz gibi değişik enstrümanlara dayalı olarak kurulduğu görülmektedir. Son olarak, yatırım fonlarının performans ölçümü için kullanılan bazı teknikler hakkında genel bilgi verilmiştir.11 Ocak 2005-Aralık 2005 tarihleri arasında analize dahil edilen 15 adet endeks ve 1 adet borsa yatırım fonunun ve gösterge portföy olarak kullanılan EvIKB Ulusal 100 ve İMKB Ulusal 30 Endeksinin haftalık risksiz getirileri ve toplam riskleri hesaplanmıştır. Buna göre, DJİST20'nin en yüksek getiriye sahip yatırım fonu ve risk açısından orta sıralarda yer aldığı ortaya konmuştur. İş Bankası Metal Eşya Endeks Fonunun en düşük riske sahip olmasına rağmen getiri sıralamasında en sonda yer aldığı çalışmanın ulaştığı bir bulgudur. DJİST20, gösterge portföy olan İMKB Ulusal 100 Endeksinden daha yüksek bir getiriye sahip olmaktadır, bu yatırım fonu IMKB-30 Endeksinden daha düşük bir getiri düzeyi göstermekle birlikte diğer yatırım fonlarından daha yüksek getiriye sahip olduğu belirlenmektedir. Yatırım fonlarının toplam riskleri hesaplanmıştır. Borsa yatırım fonunun toplam riski, İMKB Ulusal 100 endeksinin riskinden daha fazla ancak, IMKB-30 Endeksinin riskine yakın bir değer göstermektedir. Yatırım fonlarının varyasyon katsayıları hesaplanmış ve sonuçta bir birim getiriye karşılık en düşük riske DJİST20'nin, en yüksek riske T. İş Bankası A.Ş. A Tipi Metal Eşya-Metal endeks fonunun sahip olduğu ortaya konmuştur. Daha sonra riske göre düzeltilmiş performans ölçütleri olan Sharpe, Treynor ve Jensen ölçütleri uygulanmıştır. Sharpe oram uygulaması sonucunda analize dahil edilen tek borsa yatırım fonunun gösterge portföyün üzerinde performans gösterdiği, Treynor oranına göre her iki gösterge endeksi göz önüne alındığında yatırım fonlarının yarısının gösterge portföylerin altoda diğerlerinin üstünde performans gösterdiği, borsa yatırım fonunun her iki gösterge portföyünün üstünde performans gösterdiği ortaya çıkmıştır. Jensen oranı uygulaması sonucunda, gösterge portföy "İMKB 100 "endeksi kullanıldığında 10 adet yatırım fonunun alfasının pozitif çıktığı ancak istatistiksel analiz sonucunda hiç bir yatırım fonunun istatistiksel olarak anlamlı sayılabilecek derecede gösterge portföyüne göre üstün performans göstermediği ve aynı sonuçların gösterge endeks olarak "İMKB 30" endeksi kullanıldığında da ortaya çıktığı belirlenmiştir. Son olarak yatırım fonlarının zamanlama kabiliyetlerini ortaya koyan Kuadratik Regresyon modeli uygulanmış ve her iki gösterge endeksine göre de hiç bir yatırım fonunun zamanlama kabiliyetine sahip olmadığı belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler Borsa yatırım fonları, Performans Ölçümü, Yatırım fonları

Abstract:
This study aims at presenting practices related with exchange traded funds in the international and domestic markets, status and arrangements related with said mutual funds, which are being traded as new investment instruments as of year 2005 in our country; examining their development in our markets; and measuring their performance. First, arrangements related with mutual funds and their place in the capital markets in our country have been presented and it has been determined that mutual funds, have constantly displayed a growth trend. However, examination of the status of mutual funds, traded in the international market, has revealed that the development has not been that significant in our country. Second, exchange traded funds, which have been presented to the investors in order to increase the interest towards mutual funds in our country and thus to increase the corporate investor base and the number of investors in the capital market, have been studied in terms of legal framework in our country, arrangements related with mutual funds, regulations related with formation and repurchase processes of exchange traded funds, new aspects provided to our investors and the capital market, differences and similarities with other alternative investment instruments, historical development of exchange traded funds in the international markets, regulations required for its formation, types and status in the exchange markets, and it has been determined that said mutual funds have attracted the interest of investors as a result of low management costs due to passive management of exchange traded funds at the international markets, possibility of purchase and sale in the day, convenient adaptation to the situation in the event of change in the markets, realization of the increase and reduction processes of said mutual funds in kind and thus resulting in a capital gain and postponed tax payment.VI Over thereof, and that exchange traded funds based on gold, foreign currency etc. have been presented to the investors as a result of said interest. Moreover, the development of the exchange traded funds has been examined in our country and it has been determined that these are gaining acceptance especially by the corporate investors and that despite the fact that the high management fees of other mutual funds are higher compared to the foreign markets, the management fees of exchange traded funds are nearly the same as foreign markets and that this constitutes a fine method for drawing investors to this instrument; however that inciting developments are not being continued for the mutual funds in terms of tax, and that tax advantages that are provided to the mutual funds are not provided to exchange traded funds, which are newer and which shall contribute to our capital market. Finally, information has been provided on the techniques that can be used to measure performance of mutual funds and calculations have been made for 15 index funds and 1 exchange traded fund in terms of a yield of 50 weeks between 11 January 2005- December 2005. First the risk-free yield rates of the 16 mutual funds have been calculated and the weekly yield of "IMKB 100" and "IMKB 30" indices have been calculated as indicator index, and the yields and risks of said mutual funds have been compared with indicator index. It has been determined that a single exchange traded fund provided the highest yield among the mutual funds included into the analysis and again that the exchange traded fund constituted no high risk. And İş Bankası Metal Eşya- Makina index fund provided the highest risk but provided the lowest yield. And DJİST20 provided the lowest variation rate. Comparison with the indicator portfolios revealed that nearly all mutual funds constituted a higher risk than both indicator indices, and that only the exchange traded fund provided a yield higher than that of the IMKB 100 index. Subsequently Sharpe, Treynor and Jensen criteria, providing performance criteria corrected on the basis of risk, have been applied, and it has been determined in conclusion that upon application of the Sharpe rate, a single exchange traded fund achieved a higher performance than the indicator portfolio; that based on Treynor rate, half of the mutual funds achieved a performance higher than the indicator portfolio while half achieved a lower performance whereas the exchange traded fund achieved a performance above both indicator portfolios. It has been concluded with the application of the Jensen rate that the Alfa of 10 mutual funds was positive on the basis of the indicator portfolio of "JJVIKB 100" index; however that no mutual fund provided a higher performance than any mutual fund in a statistically meaningful level; and that the same outputs were obtained when "JJVIKB 30 index" was used as the indicator index. Finally, the Quadratic regression model, which provides the timing ability of the mutual funds, has been applied and it has been determined that none of the mutual funds possessed a timing ability on the basis of both indices. Key words Exchange traded funds, Performance measurement, Mutual funds