Dijital karnaval ortamı olarak sosyal paylaşım ağlarında mahremiyet algısı
The perception of privacy in social networks as a digital carnival environment
Yazar: MUSTAFA BÖYÜK
Danışman: PROF. DR. GÜVEN NECATİ BÜYÜKBAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Etkileşimli medya = Interactive media ; Hipermedya = Hypermedia ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media ; Çevrimiçi mahremiyet = Online privacy

Özet:
Geleneksel yollarla iletişim sürecinin gerçekleştiği ve sözlü kültürün etkin olduğu geçmiş dönemlerde birbirinden farklı insan toplulukları, alternatif bir iletişim ortamı oluşturmak için karnavallarda bir araya gelmiştir. Dilbilimci Mikhail Bakhtin, söz konusu alternatif iletişim ortamını tasvir etmek için karnavalları inceleyerek karnavalesk kuramını geliştirmiştir. Bakhtin'in ortaya attığı kuram, ilk olarak edebiyat alanında yapılan dil çalışmalarında ele alınırken, zamanla iletişim ve kültür çalışmalarına uyarlanmıştır. 
Sosyal medyada yer alan içerikler ilk olarak nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ile incelendikten sonra ikinci aşamada nicel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi kullanılarak dijital karnaval ortamı olarak sosyal medyada yer alan kullanıcıların mahremiyet algılarının tespiti yapılmıştır.
Günümüz popüler sosyal paylaşım ağları Facebook, Youtube, Instagram, Tiktok ve Twitter (X) üzerinden yapılan karnavalesk paylaşımlar nitel araştırma yöntemlerinden içerik analiziyle incelenmiştir. İçerik analizi, karnavalesk kuramın unsurları olan karnaval gülüşü, grotesk, diyalojizm, tepetaklak dünya, pazar yeri dili ve pazar meydanı temel alınarak gerçekleştirilmiştir. İncelemenin ardından çalışmayı dijital karnaval ortamı olarak sosyal paylaşım ağlarında kullanıcıların içerik paylaşımlarında karnavalesk davranışlarını ve mahremiyet algısını ölçmek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi ile sosyal medya kullanıcıları üzerinde inceleme yapılmıştır.
Araştırma için önceden gerçekleştirilen ölçek çalışması bağlamında hazırlanan soru formu 3 bölüm ve 50 sorudan oluşmaktadır. 1 Nisan 2023 ile 30 Haziran 2023 tarihleri arasında Türkiye genelini kapsayan ve 81 ilin tamamından katılımcıların olduğu anket çalışması, 2145 katılımcı ile online olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma kapsamında yapılan geniş çaplı değerlendirmenin sonucunda dijital mahremiyet ve karnaval davranışları açısından sosyal medya kullanıcılarının geleneksel mahremiyet sınırlarını dönüştürdüğü ve genişlettiği ortaya çıkmıştır. Karnavalesk içeriklerin yaygınlığı ve etkisi, bu platformların kullanıcıların günlük yaşamın sıradanlığından sıyrılıp, kendilerini daha yaratıcı ve oyunbaz bir şekilde ifade etmelerine olanak tanıdığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, mahremiyetin dijitalleşmesi sürecinde kişisel sınırların korunması ve yeniden tanımlanması gerekliliğine işaret etmektedir.

Abstract:
In past eras, where communication occurred through traditional means and oral culture prevailed, diverse human communities gathered at carnivals to create an alternative medium of communication. Linguist Mikhail Bakhtin analyzed carnivals to describe this alternative communication setting, thereby developing the theory of carnivalesque. Initially considered in literary language studies, Bakhtin's theory was eventually adapted to communication and cultural studies.
Content on social media was first examined through qualitative research methods, specifically content analysis, and subsequently, the perception of privacy among users in this digital carnival environment was determined using quantitative research methods, particularly surveys.
Carnivalesque postings on popular social networks such as Facebook, YouTube, Instagram, TikTok, and Twitter (X) were analyzed using qualitative research methods, again focusing on content analysis. This analysis was grounded in elements of the carnivalesque theory: carnival laughter, the grotesque, dialogism, the world upside down, marketplace language, and the public square. Following this examination, a study was conducted using quantitative research methods, specifically surveys, on social media users to measure carnivalesque behaviors and privacy perceptions in content sharing within social networks as a digital carnival environment.
The survey, prepared in the context of a prior scale study, consisted of three sections with 50 questions. Conducted online with 2145 participants from all 81 provinces of Turkey, the survey spanned from April 1, 2023, to June 30, 2023.
The extensive assessment conducted within the research revealed that social media users transform and expand the traditional boundaries of privacy in terms of digital privacy and carnival behaviors. The prevalence and impact of carnivalesque content indicate that these platforms allow users to break away from the monotony of daily life and express themselves in more creative and playful ways. The findings highlight the need to preserve and redefine personal boundaries in the digitalization process of privacy.