Kaynak bağımlılığı ve örgütsel değişimin yönetimi: Kâr amaçsız bir örgüt olarak Türk Kızılay'da değişim
Resource dependency and organizational change management: Change in the Red Crescent as a non-profit organization
Yazar: ZÜLEYHA SAYIN
Danışman: PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kar amacı gütmeyen kuruluşlar = Non-profit organizations ; Kaynak bağımlılığı = Resource dependence ; Kızılay = Kızılay ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations

Özet:
Türkiye'de kâr amacı gütmeyen örgütlerin faaliyet çevresinin devlet baskın niteliği bu kuruluşların kendi kontrol etmediği kaynaklara bağımlılığını artırmaktadır. Bu örgütlerin değişim için kaynaklara ulaşabilme yanında örgütsel değişimi yönetebilecek yetkinliğe de sahip olması gerekmektedir. Bu bağlamda tezin amacı kâr amacı gütmeyen bir örgütte değişimi sağlayan çevresel ve örgütsel faktörleri incelemektir. Tezin temel problemi, kâr amacı gütmeyen bir örgüt olarak Türk Kızılay'da değişimi kaynak bağımlılığı ve örgütsel değişim açısından betimsel olarak ortaya koymaktır. Çalışmada Türk Kızılay'da yaşanan değişim için kaynak bağımlılığı ve örgütsel değişim kuramları kuramsal çerçeve olarak alınmış sonra da Türk Kızılay örneği incelenmiştir. Tezde nitel araştırma desenlerinden örnek olay kullanılmıştır. Kızılay alanda geçmişi, büyüklüğü, konumu ve kapasitesiyle öne çıkan ve son yıllarda performansıyla dikkat çeken bir örnek olduğu için bu çalışmada örnek olay incelemesi için seçilmiştir. 2000'li yılların başında performansı sorgulanan bir örgütün ulusal ve uluslararası etkinliği artan bir örgüte dönüşmesi değişim yönetimi bakımından önemli bir örnek olduğu için Türk Kızılay örneği ele alınmıştır. Araştırmada veriler, kurum kayıtları, yarı-yapılandırılmış mülakatlar, gazete haberleri, çeşitli belge ve raporlardan oluşan kaynaklardan toplanmıştır. Araştırmanın temel bulgusu, 2000 ve 2018 yılları arasında Türk Kızılay'ın bağımlı olduğu kaynaklara ulaşabilme ve örgütsel değişimin birlikte yönetilmesinin değişimde etkili olduğudur. Kızılay'ın bağımlı olduğu çevreyle kurduğu ilişki ve aldığı destek ile değişim için uygun ortam oluşmuştur. Kızılay'ın kaynaklara ulaşmanın sağladığı imkânı örgütsel değişim yönetimi uygulamalarıyla kapasite gelişimi ve performans artışına dönüştürdüğü tespit edilmiştir. Bu kapsamda hükûmet desteği, yasal/yapısal düzenlemeler ile ulusal ve uluslararası düzeyde iş birlikleri değişime ortam hazırlayan faktörler olarak dikkat çekmektedir. Örgütsel düzeyde ise örgütsel liderlik, yeniden yapılanma, teknoloji ve insan kaynaklarındaki değişimin yönetilmesi yoluyla örgütsel kapasite ve performans artışı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The nature of the state-repressed operating environment of non-profit organizations in Turkey has increased these organizations' dependency on the resources they do not control. These organizations need to also possess the competence that will be able to manage organizational change alongside being able to access the resources for change. In this context, the aim of the dissertation is to examine the environmental and organizational factors that provide change in a non-profit organization. The basic issue of the dissertation is to descriptively present the changes in the Turkish Red Crescent in terms of resource dependency and organizational change as a non-profit organization. The study takes the theories of resource dependency and organizational change as a theoretical framework for the changes experienced in the Turkish Red Crescent and then investigates the case of the Turkish Red Crescent. The case study design, a qualitative research design, has been used in the dissertation. The Turkish Red Crescent has been selected for the case study examination in this study because it is a case that stands out due to its history, size, position, and capacity in the field and that has drawn attention in recent years with its performance. The example of the Turkish Red Crescent is taken in hand for how an organization whose performance was questioned in the early 2000s has transformed into an organization that has increased its national and international effectiveness and for being a significant example in terms of change management. The data in the research has been gathered from sources consisting of institutional records, semi-structured interviews, newspaper articles, and various documents and reports. The basic finding of the research is that between 2000 and 2018, the Turkish Red Crescent has been effective at changing how it is able to access the resources it depends on in combination with how it has managed institutional change. The Turkish Red Crescent has developed the relations it established with the surroundings it depends on and the support it receives; it consists of an environment suitable for change. The Red Crescent has been determined to have transformed the opportunity that allowed it to access resources into an increase in capacity development and performance through its management practices on organizational change. In this context, the government support, legal/structural regulations, and collaborations at the national and international levels draw attention as the factors that prepared the environment for change. Increased organizational capacity and performance have occurred by means of the organizational leadership, restructuring, and change management in technological and human resources at the organizational level.