Nevşehir mihrapları
The mihrap?s in Nevşehir
Yazar: MEHMET PINAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CELİL ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mihrap = Mihrap ; Nevşehir = Nevşehir ; Niş = Nish ; Sanat tarihi = Art history

Özet:
Bu çalışma Nevşehir il sınırlarında bulunan, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde inşa edilmiş olan camilerde bulunan mihraplardan oluşmaktadır. Nevşehir'de yer alan Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait camilerde bulunan mihraplar üzerine detaylı bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu çalışmada, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde Nevşehir'de ve ilçelerindeki camilerde bulunan mihrapların tarihçeleri, bugünkü durumları, süsleme ve kompozisyon özellikleri açısından bir bütünlük içerisinde incelenmiştir.Tez: giriş, katalog, değerlendirme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İncelenen mihraplardan 32 adedi camilerde 1 adedi ise mescitte yer almaktadır.Birinci bölümde; konunun kapsamı, amacı ve önemi, araştırma yöntemi, konuyla ilgili kaynakların değerlendirmesi, mihrabın doğuşu ve dini mimarideki yeri ve mihrap elemanları ele alınmıştır.İkinci bölüm; tezin katalogunu oluşturmaktadır. Bu bölümde mihraplar kronolojik olarak bütün yönleriyle ele alınarak sırasıyla mihrabın yeri, yapıdaki yeri, malzemesi, tekniği, boyutu ele alınmış ve elemanlar başlığı altında, tepelik, çerçeve ve kenar bordürleri, alınlık, köşelik, kemer, mihrap nişi, kavsara, nişin alt kısmı, sütunce ve oturtmalık başlıkları altında ele alınarak kapsamlı olarak mihrap tanımlanmıştır.Üçüncü bölümde; Nevşehir il sınırlarında bulunan Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde inşa edilmiş olan camilerde bulunan mihrapların yeri ve yapıda ki konumu, malzeme, teknik, mihrap elamanları ve süsleme başlıkları altında ele alınarak değerlendirilmiştir. Mihrapların yapıda ki yeri ve konumu başlığı altında; taş, alçı ve ahşap malzemeler ile bunların yapım teknikleri üzerinde örnekler verilerek durulmuştur. Mihrap elamanları; tepelik, Çevre ve kenar bordürleri, köşelik, kavsara, niş, sütunce ve oturtmalık alt başlıkları altında örnekleriyle ele alınarak bütün yönleriyle değerlendirilmiştir. Süsleme başlığı altında da mihraplarda görülen süslemeler, bitkisel, geometrik, yazı, mukarnas ve kalemişi başlıkları altında ayrıntılı olarak ele alınarak incelenmiştir.Dördüncü bölümde ise incelenen mihrapların tasarım, süsleme ve tespit edilen diğer tüm özellikleri ile ilgili bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mihrap, Niş, Kavsara, Sütünce, Bordür.

Abstract:
This studying consist of the mosques mihraps that were located at the boundry of Nevşehir city.These mihraps were also constructed at the period of Otoman Empire,Seljuk and principalities.Up to now,a detailed studying hasn?t been made a baut these mihraps belonging to the period of Ottoman empire,Seljuk and principalities.In this studying these mosques mihraps that were located in Nevşehir and it?s disricts were carefully researched with regard to their historical account , decoration and current situation .This studying consist of katalogue,explaination and conclusion parts .Thirty-one of these mihraps are situated at mosques and the other one is located in masjid .At the first part;the subject?s scope, objective,importance, the method of researc, the mihrap?s compenent, explanation of the sources, the mihrap?s appearence and the importance in the religuous architecture is studied.The secont part is the catologue of this studying .At this port the mihrap?s are defined holistically with the aspect of choronological feature. The mihrap?s place, situation at the construction, eguipments, techique and dimension are studied sequentially.The mihrap is deseribed completely in the subtitle of equipments, top part, frame and margin bordures; forehead, corners, architecture arch, mihrap?s niche kavsara, below part of niche, sutunce, and sitting place.At the third part; these mihraps importance and the site in the construction is explained with the headlines;material,technique, mihrapequipmentand decoration. In the headline related to mihraps? importance and location in the construction ; the Stone , the gypsum plaster, wooden equipment and the construction technigue is explaned with examples clearly. The mihraps equipments, top part, frame, margin bordures, corner,niche,kavsara and sutunce ,are explanied comletely.lots of examples are used for making their all aspects of features clear.at the decoration headline ;the mihraps adornments, vegetalgeometrikal shapes, writings and hand-drawn are explained in their subtitles clearly.At the fourth part;these researched mihraps decoration adornments and all of their other features are explained.Key Words: Mihrap, Niche, Kavsara, Sutunce, Bordure