II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e kızların eğitimi
Education of girls from second constituonal era to the republic
Yazar: YASEMİN TÜMER ERDEM
Danışman: PROF.DR. MÜCTEBA İLGÜREL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Tanzimat dönemine kadar kızlar, sadece sıbyan mekteplerine gitme imkânına sahipti.?lk defa ilköğretim seviyesi üzerinde eğitim sansını 6 Ocak 1859 tarihinde Cevri Kalfa ?nasRüsdiyesi'nin açılmasıyla elde etti. Ancak aileler kızlarını, öğretmenlerinin erkek olmasısebebiyle bu okula göndermek istemedi. Bunun üzerine 1870'te kız okullarına öğretmenyetistirmek üzere Darülmuallimât açıldı. Tanzimat Dönemi'nde kız çocukları için meslekeğitimi veren okullar da açıldı. 1869 yılında Mithat Pasa tarafından ilk kız sanayi mektebiaçıldı. Gördüğü rağbet üzerine yatılı hale getirilen Kız Sanayi Mektebi'ni 1884 yılındaDersaadet Neharî Kız Sanayi Mektebi ve 1890 yılında Üsküdar Kız Sanayi Mektebi izledi.II. Mesrutiyet Dönemi'ne gelindiğinde kızlar için eğitim ve öğretimin herkademesinde önemli gelismeler oldu. 1910-11 eğitim öğretim yılında Leylî Kız SanayiMektebi bünyesinde, tasradaki kız okullarına öğretmen yetistirmek üzere LeylîDarülmuallimât açıldı. Aynı yıl kızlar için ilk defa ?nas ?dadisi eğitim-öğretime basladı.Ancak bu okul 1913 yılında sultaniye çevrildi. Açılan ilk kız sultanisini 1915 yılından sonraSelçuk Hatun, Çamlıca, Erenköy ve Kandilli inas sultanileri takip etti. 1913 yılında çıkarılanTedrisât-ı ?btidâiye Kanun-ı Muvakkati ile rüsdiyeler ibtidailerle birlestirildi. ?Mekâtib-i?btidâiye? denilen 6 yıllık okullar haline getirildi.Yine II. Mesrutiyet Dönemi'nde kız okullarına öğretmen yetistirenDarülmuallimât'ta önemli gelismeler meydana geldi. ?stanbul Darülmuallimâtı'nın yanı sıraçesitli vilâyetlerde Darülmuallimâtlar açıldı. 1914 yılında ?stanbul Darülmuallimâtı'nın âlîsınıfı ??nas Darülfünunu? adıyla açıldı. Böylece kızlar ilk defa yüksek öğrenim hakkını eldeetti. Ancak ?nas Darülfünunu 1918-19 eğitim-öğretim yılında ?stanbul Darülfünunu'nunbinasına tasınarak kapatıldı. Kız öğrencilerin erkeklerle aynı binada eğitim almaları, karmaeğitime doğru önemli bir adım oldu. 1922 yılında karma eğitime geçilmesiyle kızlar TıpFakültesi'ne de kabul edildi.Tanzimat'tan itibaren kadının statüsünde arzu edilen değisim zamanla gerçeklesti.Kadınlar pek çok kazanımlar elde etti. Bu kazanımların en önemlisi eğitim alanında oldu.Cumhuriyet Dönemi'nde kızların eğitimi konusunda yapılacak tüm girisimlere zeminhazırladı.

Abstract:
Until the period of `Tanzimat?, girls were going to `sıbyan? schools. They got thechance of more education in 1859 with the opening of the school named, `Cevri Kalfa ?nasRüsdiyesi?. But families didn?t want to send their girls. Because the teachers of this schoolwere males. Then in 1870, the school named, `Darülmuallimat? opened to educate teachers forgirl schools. In 1869 the first `Kız Sanayi Mektebi? opened by Mithat Pasha. With beingpopular of this school it became boarding. The schools of `Dersaadet Neharî Kız SanayiMektebi? and `Üsküdar Kız Sanayi Mektebi? in 1884 and 1890 followed the first `Kız SanayiMektebi?.Important developments occured for girls in every grade of education in the periodof `II. Mesrutiyet?. In 1910 opened a school named, `Leylî Darülmuallimat? to educateteachers for the provincial girl schools. In the same year, `?nas ?dadisi? opened for girls for thefirst time. However, `?nas ?dadisi? is converted to `?nas Sultanisi? in 1913. After the year 1915schools named, `Selçuk Hatun?, `Çamlıca?, `Erenköy? and `Kandilli?, followed this first`Sultani?.Again in the period of `II. Mesrutiyet?, important happenings occured in`Darülmuallimat?, which educates teachers for girl schools. Except the Darülmuallimat of?stanbul, many of `Darülmuallimat? opened in different provinces. In 1914 a high class named`?nas Darülfünunu? opened in the scope of `Darülmuallimat?. In this way girls gained the rightof higher education. In 1918 `?nas Darülfünunu? removed to the building of `Darülfünun?. Itbecame an important step for coeducation. Coeducation materialized in 1922 and girlsaccepted to Medicine Faculty.Beginning from `Tanzimat? the status of woman changed. Women got a lot of rights.Education was the most important one. It caused for all the attempts about the education ofgirls in Republic period.