A.S. Puşkin'in yaratıcılığında Rus milli kimlik arayışları
Russian national identity searches in A.S. Puşkin's creativity
Yazar: İREN DİLARA KONGAZ
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL ÜZELLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Düzyazı = Prose ; Kimlik = Identity ; Milli kimlik = National identity ; Milliyetçilik = Nationalism ; Puşkin, Aleksandar Sergeyeviç = Puşkin, Aleksandar Sergeyeviç ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Rusya = Russia ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 19. yüzyıl ilk yarısı Rus devletinde ve milletinde var olan milliyetçilik düşüncesini, ortak aidiyetler sonucu ortaya çıkan milli kimlik olgusunu Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in şiir ve düzyazı eserlerinde incelemektir. Yazarın eserlerine yansıttığı Rus milli kimlikleri irdelemek için Rus devletinin oluşumundan, 19. yüzyıla kadar biçimlenen milliyetçilik düşüncesinin gelişim evrelerinin ele alınması gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmamızda, Rus milliyetçiliğin ve milli kimliği oluşturan etmenlerin kazandığı anlam ve geçirdiği değişimler incelenerek, elde edilen bulgular sonucunda Puşkin'in Rus milliyetçiliği hakkındaki özgün düşüncelerini ve eserlerinde milli kimliği yansıtma biçimlerini açıklamak amaçlanmaktadır.
Rus milliyetçiliğin geçirdiği evrelerin tarihsel olarak incelendiği çalışmamızda, Rus milletini bir araya getiren, kimliğini oluşturan unsurların nasıl ortaya çıktıkları, devletin kuruluş tarihi öncesi döneme dayandırılarak, "millet" olmalarını sağlayan ortak aidiyetleri, tarihsel bellekleri, toplumsal bilincin gelişimi incelenmiştir.   Milliyetçilik ile ilgili sosyo-tarihsel yaklaşımlar doğrultusunda, Rus milliyetçiliğinin ve milletinin oluşumu, farklı bakış açıları ile değerlendirilerek, bu çerçevede "öteki" olarak konumlandırılan Batı'nın karşısında biçimlendirdikleri milli kimlik olgusu irdelenmeye çalışılmıştır. Rus milletinin "öteki" karşısında ve iç politikada yaşadığı zorluklar karşısında yükselen milli bilinci ve bir arada olmasını sağlayan ortak unsurlar sonucu kazandıkları Rus kimliği çalışmamızın konusunu oluşturan Puşkin'in eserlerinde ele alınmıştır. 19. yüzyılın ilk yarısında Rus düşüncesinde milletin ve devletin kaderinin nasıl olması gerektiği ile ilgili tartışmalarda, yazarın Batı düşüncesi ve milli değerleri sentezleyerek oluşturduğu özgün milliyetçilik düşüncesi şiirleri ve düz yazı eserleri aracılığı ile açıklanmıştır. Çalışmamızda, Puşkin'in otokrasiye karşı eleştirilerini milliyetçilik bağlamında yaptığı ve Rus kimliğinin başlıca etmenlerinden olan gelenekler, efsaneler, mitolojik imgeler, ortak tarihi geçmiş gibi unsurları eserlerine yansıtarak milli bilincin inşasına katkı sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to understand the idea of nationalism that existed in the Russian state and nation in the first half of the 19th century, and the phenomenon of national identity that emerged as a result of common belongings. To examine the poetry and prose works of Pushkin. In order to examine the Russian national identities that the author reflects on his works, the development phases of the idea of nationalism shaped from the formation of the Russian state to the 19th century should be examined. In this context, in our thesis, it is aimed to explain the phenomenon of national identity from the emergence phase of the Russian state and to explain the meaning of nationalism and belonging that constituted the national identity until the first half of the 19th century, which is the main subject of our study, from the framework of Pushkin.
In our study, in which the phases of Russian nationalism have been examined historically, the common belongings, historical memories, and the development of social awareness of the state, which brought together the Russian nation and how the elements forming its identity emerged, were based on the pre-foundation period of the state. In line with the sociological approaches related to nationalism, the formation of Russian nationalism and its nation is evaluated from different perspectives, and the phenomenon of national identity, which is positioned as the "other" within this framework, is examined. In this context, the Russian identity gained as a result of the national consciousness and cohesion that ensured the Russian nation to face the "other" and the difficulties in domestic politics were examined in the works of Pushkin, which is the subject of our study. Our study was completed in the first half of the 19th century, in discussions about how the fate of the nation and the state in Russian thought should be, by explaining the writer's Western thought and the nationalist thought that he created by synthesizing national values.