Denetimli serbestlik kapsamında yetişkinler için alkol müdahale programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi: Randomize kontrollü çalışma
Development of the alcohol intervention program for adults on probation and evaluation of the effectiveness: A randomized controlled study
Yazar: MİNE PAZARCIKCI
Danışman: DOÇ. DR. ENDER ŞENOL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı / Madde Bağımlılığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkolle ilgili bozukluklar = Alcohol-related disorders ; Bağımlılık = Dependency ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Müdahale programları = Intervention programs ; Suç = Crime ; Suçun önlenmesi = Crime prevention

Özet:
Amaç: Hakkında denetimli serbestlik tedbir kararı verilen ve alkol kullanımına bağlı sorun yaşayan yetişkinler için alkol müdahale programının geliştirilmesi ve geliştirilen programın; bireylerin alkol tüketimi ve eşlik eden sorunlarında azalma, alkol tüketimini azaltmaya yönelik değişim motivasyonlarında artış sağlama konusunda etkililiğini değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma tek kör randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde Haziran 2023 – Kasım 2023 tarih aralığında gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü G-Power istatistik programı kullanılarak hesaplanmıştır. 58 kişi deney grubu ve 57 kişi kontrol grubu olmak üzere toplamda 115 kişi ile araştırma yürütülmüştür. Kontrol grubu ve deney grubunda yer alan katılımcıların tamamı çalışmanın başlangıcında; Kişisel Bilgi Formu, Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi (AUDIT), Michigan Alkolizm Tarama Testi (MAST) ve Değişime Hazır Olma ve Tedavi İsteği Ölçeğini (SOCRATES) doldurmuştur. Ön test ölçümlerinin yapılmasının ardından deney grubunda yer alan katılımcılara iki haftada bir olmak üzere ve toplamda 6 oturumdan oluşan Alkol Müdahale Programı uygulanmıştır. Bu süreçte kontrol grubuna herhangi bir müdahale programı uygulanmamıştır. Çalışmanın sonunda katılımcıların tamamı son test kapsamında tekrar Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi, Michigan Alkolizm Tarama Testi ve Değişime Hazır Olma ve Tedavi İsteği Ölçeğini doldurmuştur. Verilerin analizinde; Bağımlı Gruplar t Testi, Bağımsız Gruplar t Testi, Ki-kare analizi, One Way ANOVA ve regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Deney grubu ölçümleri ile kontrol grubu ölçümleri alkol kulanım miktarı ve buna bağlı yaşanan sorunlar açısından kıyaslandığında; başlangıçta her iki grupta da benzer şekilde ölçülen AUDIT ve MAST puanları, deney grubunda kontrol grubuna kıyasla müdahaleden sonra anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0.05). Alkol tüketimini azaltmaya hazır olma ve değişim isteği konusunda gruplar arasında karşılaştırma yapılmış; başlangıçta benzer şekilde ölçülen SOCRATES puanları kontrol grubuna kıyasla deney grubunda müdahale sonrası anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). Sonuç: Araştırma kapsamında geliştirilen Alkol Müdahale Programının katılımcıların alkol tüketimi ve eşlik eden sorunlarda azalma ve değişim motivasyonlarında artış sağlama konusunda etkili olduğu görülmüştür. Araştırma denetimli serbestlik sisteminde alkole özgü geliştirilen ilk müdahale programı olması ve sistemin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik adımların atılması açısından önem arz etmektedir. Gelecekte daha kapsamlı örneklemde gerçekleştirilecek, izlem verileriyle birlikte tekrar suç işleme gibi nesnel verilerin de dikkate alınacağı çalışmaların, denetimli serbestlik sistemine yönelik ulusal standartların geliştirilmesi konusunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: Developing an alcohol intervention program for adults on probation and who have problems related to alcohol use, and the developed program; to evaluate its effectiveness in reducing individuals' alcohol consumption and accompanying problems and increasing their motivation to change to reduce alcohol consumption. Method: The research is a single-blind randomized controlled experimental study. The research was carried out at Izmir Probation Directorate between June 2023 and November 2023. The sample size was calculated using the G-Power statistical program. The research was conducted with a total of 115 people, 58 in the intervention group and 57 in the control group. All participants in the control group and  intervention group at the beginning of the study; they completed the Personal Information Form, Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT), Michigan Alcoholism Screening Test (MAST), and Stages of Change Readiness and Treatment Eagerness Scale (SOCRATES). After the pre-test measurements were made, the Alcohol Intervention Program was applied to the participants in the  intervention group, consisting of 6 sessions in total, every two weeks. During this process, no intervention program was applied to the control group. At the end of the study, all participants completed the Alcohol Use Disorders Identification Test, Michigan Alcoholism Screening Test, and Stages of Change Readiness and Treatment Eagerness Scale as part of the posttest. In the analysis of data; Paired-Samples t Test, Independent-Samples t Test, chi square analysis, One Way ANOVA and regression analysis were used. Results: When the intervention group measurements and the control group measurements were compared in terms of the amount of alcohol consumption and the problems experienced due to it; AUDIT and MAST scores, measured similarly in both groups at baseline, decreased significantly in the intervention group compared to the control group (p<0.05). Comparisons were made between groups regarding readiness to reduce alcohol consumption and eagerness to change; SOCRATES scores, measured similarly in both groups at baseline, increased significantly in the intervention group compared to the control group (p<0.05). Conclusion: The Alcohol Intervention Program developed within the scope of the research was found to be effective in reducing the participants' alcohol consumption and accompanying problems and increasing their motivation for change. The research is important in terms of being the first intervention program developed specifically for alcohol in the probation system and taking steps to meet the needs of the system. It is thought that future studies that will be conducted on a more comprehensive sample and will take into account objective data such as recidivism along with follow-up data will contribute to the development of national standards for the probation system.