Spinoza felsefesi ışığında tragedya sanatının Sophocles'in oyunları çerçevesinde incelenmesi
Analysis of tragedy art in the light of Spinoza's philosopy and Sophocles' plays
Yazar: ERKAN KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. KEREM KARABOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı / Tiyatro Kuramları, Eleştiri ve Dramaturgi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Sophokles = Sophocles ; Spinoza, Baruch = Spinoza, Baruch ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Trajedi = Tragedy

Özet:
Bu çalışmada Spinoza felsefesinin anti trajik perspektifinden çıkarsanan kavramlar ışığında Sophocles'in oyunları incelenip, Spinoza'nın gerek tragedya ozanları gerekse Platon ve Aristo gibi tragedya üzerine düşünmüş filozoflarla ortaklaşan ve onlardan farklılaşan yönlerine değinilecektir. Felsefe tarihi açısından bakıldığında pek çok düşün adamı kendi kavramlarıyla tragedyayı değerlendirmiş, felsefelerininsomutluk kazanmasında tragedyadan yararlanmışlardır. Spinoza'nın tragedya sanatına ilişkin bir çalışmasının olmamasına rağmen, Spinoza'dan etkilenen pek çok felsefecinin tragedya değerlendirmesi vardır. Özellikle 18-19 yy. Alman düşünürleri olan Schelling, Schelegel ve Hegel Spinoza'dan etkilenen filozoflardır. Bu çalışmada temel amaç bir çeşit kaynağa dönmek ve Spinoza'nın kendi kavramlarından yolaçıkarak bir tragedya değerlendirmesi yapmak ve aynı zamanda tragedya sanatı vasıtasıyla bir felsefenin kodlarını çözmeye çalışmaktır. Tragedya incelemesinde tragedyanın en büyük ozanı Sophocles'in metinleri eleştiri nesnesi olarak seçilmiştir. Sophocles'in bütün oyunları üzerinde durulurken özelikle tragedya teorilerinin en çok beslendikleri oyun olan Kral Oidipus'a ağırlık verilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde genel olarak tragedyanın tarihsel zemini, tragedya ozanları ve Aritoteles-Platon işlenecek. İkinci bölümde Spinoza'yı tanımak ve onun felsefesini anlamak için Spinoza anlatılacak. Bölümün sonunda Spinoza'nın tragedya incelemesine uygun olan özgürlük-zorunluluk, yetersiz idea, ölçülülük gibi kavramları açımlanacaktır. Üçüncü ve son bölümde Sophocles metinleri Spinozaışığında incelenecektir.

Abstract:
İn this study, throught the light of Spinoza?s anti-trajique concepts, Sophocles? plays will be analysed and Spinoza?s sight which associate and distinct with the philosophers like Aristo and Platon, and also with tragedya poets. İn the aspect of history of philosophy, so much thinking men assess the tragedia with their own concepts, they benefit from tragedia for perceptible of their philosophy. İn despite ofthere is no study of spinoza?s about tragedia, there are so much evaluation of philosophers which effected from spinoza . Especially the 18th-19th century German philosophers, Schelling, Schelegel and Hegel were effected from Spinoza.İn this study, the main aim is go back to the source, make an evaluation of tragedia with spinoza?s own concepts. Also by the agency of tragedia art,try to solving the codes of philosophy. İn this tragedia study, the biggest poet of tragedia, sophocles? texts are choosing the critics object. All of Sophocles? plays are emphasised and especially the King Oidipus play which is the most examinated tragedia theorias on it. İn this context, the first part of study is generally historical basis of tragedia, tragedia poets and Aristoteles- Platon will be discussed. The second part, will express Spinoza for knowing of Spinoza and understanding of the philosophy of spinoza. At the end of the part some concepts as freedom-obligation, inadequate idea and temperance which is available for Spinoza?s tragedia study will be exploratoried.At the third and last part, sophocles? texts will examined throught the light of Spinoza.