Farklı illerden toplanan yerel fasulye (phaseolus vulgaris l.) popülasyonlarının bazı fizyolojik, morfolojik, agronomik ve teknolojik özellikler yönünden karakterizasyonu
Characterization in terms of some physiological, morphological, agronomical and technological properties of local bean (Phaseolus vulgaris L.) populations collected from different provinces
Yazar: AYKUT ŞENER
Danışman: PROF. DR. MUHARREM KAYA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, farklı illerden toplanan yerel fasulye popülasyonlarının bazı fizyolojik, morfolojik, agronomik ve teknolojik özellikler yönünden karakterizasyonunu yapabilmek amacıyla kurulmuştur. Denemeler, 68 fasulye genotipi ve 5 kontrol çeşidi (Akın, Akman98, Göynük98, Önceler98 ve Yunus90) kullanılarak Augmented Deneme desenine göre 2019 ve 2020 yıllarında Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü arazi ve laboratuvarlarında yürütülmüştür. 

İncelenen tüm özellikler bakımından kuru fasulye çeşitleri ve genotipler arasında çok önemli varyasyonların olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; çıkışa kadar geçen gün sayısı 10.75 – 32.75 gün, tarla çıkış oranı %17.20 – 90.75, çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 31.80 – 84.60 gün, bakla bağlamaya kadar geçen gün sayısı 53.65 – 92.55 gün, vejetasyon süresi 99.40 – 180.3 gün, klorofil içeriği 25.21 – 47.25, bitki boyu 22.49 – 173.9 cm, ilk bakla yüksekliği 4.42 – 15.81 cm, bakla uzunluğu 5.85 – 14.35 cm, bakla çapı 7.16 – 17.5 mm, bitkide bakla sayısı 9.90 – 89.40 adet, baklada tane sayısı 1.95 – 6.86 adet, bitkide tane sayısı 20.23 – 277.1 adet, bitki tane verimi 11.79 – 68.34 g, birim alan tane verimi 58.14 – 680.1 kg/da, hasat indeksi %13.11 – 71.46, yüz tane ağırlığı 18.99 – 135.5 g, su alma kapasitesi 0.137 – 1.483 g/tane, su alma indeksi %2.049 – 16.040, bin tane hacmi 118.0 – 1205.0 ml, şişme kapasitesi 0.478 – 15.380 ml/tane, şişme indeksi %1.633 – 3.865, tane yoğunluk değeri 0.942 – 1.999 g/ml, tane protein oranı %14.48 – 24.79, kül içeriği %3.028 – 5.573 ve tohum kabuğu oranı %6.656 – 15.100 arasında değişim göstermiştir. Tane verimi ve verim özellikleri kontrol çeşitlerinden daha üstün ümitvar yerel genotiplerin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted in order to characterize local bean populations collected from different provinces in terms of some physiological, morphological, agronomical and technological characteristics. The experiments were carried out in the fields and laboratories of Faculty of Agriculture of Isparta University of Applied Sciences in 2019 and 2020, using 68 dry bean genotypes and 5 cultivars (Akın, Akman98, Göynük98, Önceler98 and Yunus90) according to the Augmented design. 

It was observed that there are significant variations dry bean cultivars and genotypes in terms of all the characteristics examined. According to the research results; days to emergence 10.75 – 32.75 days, emergence percentage 17.20 – 90.75%, days to flowering 31.80 – 84.60 days, days to pod setting 53.65 – 92.55 days, vegetation period 99.40 – 180.3 days, chlorophyll content 25.21 – 47.25, plant height 22.49 – 173.9 cm, first pod height 4.42 – 15.81 cm, pod length 5.85 – 14.35 cm, pod diameter 7.16 – 17.5 mm, pods per plant 9.90 – 89.40, seeds per pod 1.95 – 6.86, seeds per plant 20.23 – 277.1, grain yield per plant 11.79 – 68.34 g, grain yield 58.14 – 680.1 kg/da, harvest index 13.11 – 71.46%, hundred grain weight 18.99 – 135.5 g, water uptake capacity 0.137 – 1.483 g/seed, water uptake index 2.049 – 16.040%, thousand grain volume 118.0 – 1205.0 ml, swelling capacity 0.478 – 15.380 ml/seed, swelling index 1.633 – 3.865%, grain density value 0.942 – 1.999 g/ml, grain protein content 14.48 – 24.79%, ash content 3.028 – 5.573%and seed coat rate varied between 6.66 – 15.10%. It was determined that there were promising local genotypes superior to the cultivars in grain yield and yield characteristics.