Kozluk-Gercüş (Batman) civarındaki kayaçların çimento ham madde özelliklerinin araştırılması
Investigations of cement raw-material properties of rocks in the Kozluk-Gercüş (Batman) area and its surrounds
Yazar: İLKER ÇANDIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADNAN DÖYEN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Klinker = Clinker ; Portland çimentosu = Portland cement ; Çimento = Cement

Özet:
Kozluk ve Gercüş (Batman) civarında yüzeyleyen karbonatlı ve killi kayaçlar çimento hammaddeleri açısından incelenerek, kuzeyden güneye olmak üzere, Kozluk batısında, Batman doğusunda ve Gercüş batısında üç çalışma sahası belirlenmiştir. En kuzeydeki çalışma sahasında Güneydoğu Anadolu bindirme Kuşağı'ndaki allokton Bitlis Metamorfikleri, Çüngüş Formasyonu ve otokton genç birim olarak Şelmo Formasyonu yer alır. Diğer bir çalışma sahası ise, Batman'ın doğusunda İkiköprü beldesi civarındadır. Burada Hoya, Kapıkaya ve Şelmo Formasyonları mostra verir. En güneydeki saha Gercüş ilçesinin batısında yer almaktadır. Garzan, Germav ve Hoya Formasyonları bu sahada yüzeylemektedir. Adı geçen formasyonlardan, çimento hammaddesi olarak kullanım olanaklarının belirlenmesi amacıyla, 28 adet numune derlenmiştir. Alınan numunelerden, toplam alkali ve %MgO değerleri düşük çıkan, diğer oksit oranları birbiriyle dengeli olan karbonatlı örneklerden 5 adedi ve kil-şeyl ağırlıklılardan 7 adedi, birbiriyle eşleştirilmiştir. Bu eşlenen numunelerin kimyasal % değerleri Echel, Michaelis, Kuhl formül ve modüllerinde kullanılarak ?iki bileşenli, teorik, normal portland çimento klinkeri? hesaplamaları yapılmıştır.Bu hesaplamalara göre, 4 teorik klinker ideal değerlerde, 3 teorik klinker ise iyileştirme ile uygun olabilen değerlerde bulunmuştur.Anahtar kelimeler: Portland çimentosu, klinker, çimento hammaddesi, Kozluk, Gercüş

Abstract:
In this study, carbonaceous and clayey formations in surrounding areas of Kozluk and Gercüş (Batman) were examined for aspect of cement raw-material potential. Three study areas from north to south were determined; western part of Kozluk, eastern part of Batman and western part of Gercüş. Among them, in the most northern area, Bitlis Metamorphics, Çüngüş Formation and autochthon younger Şelmo Formation give outcrops. Another study area takes place in the neighborhood of İkitelli town in the east of Batman where Hoya, Kapıkaya and Şelmo formations can be observed. The most southern study area is located in the west of Gercüş town in which Garzan, Germav and Hoya formations are outcropped. From all of these formations 28 samples were taken in order to determine their utilization possibilities as cement raw-material. Between them 5 carbonaceous samples having low MgO% and balanced oxide rates were matched with 7 clay-shale rich. samples. The chemical percentage values of those matched samples were used in Echel, Michaelis, Kuhl formulas and modules and their ?two componental, theoretical, normal portland cement clinker? calculations were carried out.According to these calculations 4 clinker were found in ideal values and 3 of them were determined as appropriate values after improvement.Key Words: Portland cement, clinker, cement raw-material, Kozluk, Gercüş