Basınç yaralanmalarında aloe vera ve propolisin yara iyileşmesi üzerine etkisi
Effect of aloe vera and propolis on wound healing in pressure injuries
Yazar: ÖZGÜL AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TULÜHA AYOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =

Özet:
Bu araştırma, basınç yaralanmalarında, Aloe Vera ve Propolisin yara iyileşmesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla, randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak gerçekleştirildi. Araştırma, Mart 2021-Mart 2022 tarihleri arasında, İstanbul Haydarpaşa Nunumune Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Anestezi ve Reanimasyon Ünitesi'nde tedavi olmak amacıyla yatan ve araştırma kriterlerini karşılayan 70 hasta (deney grubu=35, kontrol grubu=35) ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında, 'Hasta Tanılama Formu', 'Hastaya Ait Ölçümlerin (Yaşam Bulguları, Laboratuvar Değerleri) İzlem Çizelgesi', 'Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği ve İzlem Çizelgesi', 'Bates-Jensen Yara Değerlendirme Aracı', 'Hastaların Yara İyileşme Sürecinin İzlem Çizelgesi' 'Yaranın İyileşme Durumunun 3D Değerlendirme Sistemi ile İzlem Sonuçları Çizelgesi' kullanıldı. Deney grubundaki hastaların yara pansumanında Aloe Vera ve Propolis kremi içeren steril pansuman uygulandı. Kontrol grubundaki hastalar ise kliniğin rutin yara pansuman uygulamasına bırakıldı. Her iki grupta yara iyileşme süreci 1.,4.,7.,14. ve 21. günlerde izlendi. Araştırmada, sosyodemografik ve sağlık/hastalık öyküsüne ilişkin özellikler açısından grupların homojen olduğu saptandı (p>0,05). Deney grubu hastalarında kontrol grubuna göre Braden alt boyut, toplam ölçek puanları ve izlem günlerinde gruplar arasında fark olmadığı (p>0,05); ancak başlangıç düzeyine göre sadece 4. günde deney grubundaki hastaların Braden puanlarının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu bulundu (p=0,015). Araştırma gruplarına göre, Bates-Jensen Yara Değerlendirme Aracı alt boyut ve toplam puanlarına göre 7. günden itibaren Aloe Vera ve Propolis uygulanan deney grubunda yara iyileşmesinin kontrol grubuna göre daha hızlı olduğu ve 21. günde ise (p<0,001) deney grubunun lehine iyileşmenin tüm boyutlarda gerçekleştiği saptandı. Bu araştırmada, başlangıç gününe göre 21.günde Bates-Jensen Yara Değerlendirme Aracı puanlarında oluşan ortalama farkın nekrotik doku tipi alt boyutu dışında tüm alt boyutlarda, kontrol grubuna göre  anlamlı düzeyde daha fazla olduğu belirlendi (ölçek toplamında: p<0,001). 3D yara değerlendirme sistemi ile elde edilen sonuçlara göre gruplar arasında, 7., 14. ve özellikle 21. günde fark olduğu; Aloe vera ve propolis uygulanan deney grubunda kontrol  grubuna göre yaranın küçüldüğü ve iyileşmenin daha fazla olduğu görüldü. Tek değişkenli regresyon analiz sonuçlarında deney, kontrol ve her iki grup toplamında, başlangıç düzeyine göre Bates-Jensen yara değerlendirme aracı (p<0,001) ve 3D değerlendirme sistemi yara yüzey hacmi (p=0,026) puanlarındaki ortalama puan farkı ile ilişkili tek faktörün toplam değerlendirmede, aloe vera ve propolis uygulaması olduğu saptandı. Çok değişkenli regresyon analiz sonucuna göre bağımsız değişkenler ile bağımlı değişken arasındaki ilişki düzeyi incelendiğinde, Bates-Jensen yara puanlarında (p<0.001) ve 3D yara yüzey hacmindeki değişimi (p=0.001) ile ilişki düzeyi en yüksek olan değişkenin Aloe vera ve Propolis uygulaması olduğu saptandı. Bu sonuçlar doğrultusunda, basınç yaralanmalarında Aloe vera ve propolis kremi içeren pansuman uygulaması, yara iyileşme düzeyi/hızını artırarak olumlu yönde etkiledi.

Abstract:
This research was carried out as a randomized controlled experimental study to determine the effect of Aloe Vera and Propolis on wound healing in pressure injuries. The study was carried out with 70 patients (experimental group=35, control group=35) who were hospitalized for treatment in the Anesthesia and Reanimation Unit of Istanbul Haydarpaşa Nunumune Training and Research Hospital between March 2021 and March 2022 and met the research criteria. In data collection, 'Patient Diagnosis Form', 'Follow-up Chart of Patient's Measurements (Vital Signs, Laboratory Values)', 'Braden Pressure Sore Risk Assessment Scale and Follow-up Chart', 'Bates-Jensen Wound Evaluation Tool', 'Patient's Wound Healing Process Follow-up Chart' '3D Evaluation System of Wound Healing Status and Follow-up Results Chart' were used. Sterile dressing containing Aloe Vera and Propolis cream was applied to the wound dressing of the patients in the experimental group. The patients in the control group were left to the routine wound dressing of the clinic. Wound healing process in both groups was monitored on days 1st, 4th, 7th, 14th and 21st. In the study, it was determined that the groups were homogeneous in terms of sociodemographic and health/disease history characteristics (p>0.05). In the experimental group patients, there was no difference between the groups in Braden sub-dimension, total scale scores and follow-up days compared to the control group (p>0.05); however, Braden scores of the patients in the experimental group were found to be higher than the control group only on the 4th day compared to the baseline level (p=0.015). According to the Bates-Jensen Wound Assessment Tool sub-dimension and total scores, it was found that the wound healing was faster in the experimental group, which was applied Aloe Vera and Propolis from the 7th day, compared to the control group. On the 21st day (p<0.001), it was determined that the improvement in favor of the experimental group was realized in all dimensions. In this study, it was determined that the mean difference in Bates-Jensen Wound Assessment Tool scores on the 21st day compared to the onset day was significantly higher in all sub-dimensions, except for the necrotic tissue type sub-dimension, compared to the control group (in total: p<0.001). According to the results obtained with the 3D wound assessment system, there was a difference between the groups on the 7th, 14th and especially on the 21st day; It was observed that the wound was smaller and healing was more in the experimental group, which was applied aloe vera and propolis, compared to the control group. In the results of univariate regression analysis, it was determined that the only factor associated with the average score difference in the Bates-Jensen wound assessment tool and 3D assessment system wound surface volume scores compared to the baseline level in the sum of the experiment, control and both groups was aloe vera and propolis application in the total assessment. When the correlation level between the independent variables and the dependent variable was examined according to the results of the multivariate regression analysis, it was determined that the variable with the highest correlation with the change in Bates-Jensen wound scores (p<0.001) and 3D wound surface volume (p=0.001) was Aloe vera and Propolis application. According to these results, dressing application containing Aloe vera and propolis cream in pressure injuries had a positive effect by increasing the level/speed of wound healing.