1931-2023 yılları arasında Türkiye'de konut terminolojisinin arkitekt ve mimarlık dergileri üzerinden okunması
Investigation of housing terminology in Turkey between 1931-2023 through arkitekt and mimarlik magazines
Yazar: GÖKÇE ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İlk çağlardan beri barınma ihtiyacının karşılanması için üretilen konut, nüfusun artışıyla birlikte çözüm üretilmesi gereken bir alan haline gelmiştir. Konut üretimi, gündelik hayat ile birebir ilişkilidir. Tarih boyunca savaşların, kitlesel göçlerin, akımların mimarlık disiplini üzerindeki etkisiyle konut üretiminde kırılmalar yaşanmıştır. Endüstri Devrimi sonrası kırdan kente göç oranının artışı ile ortaya çıkan konut sorununa; sıra evler, işçi evleri, kira evleri, apartmanlar, lojmanlar, kooperatifler gibi farklı konut türleri ile çözüm aranmıştır. Ülkemizde 19. yüzyılın sonlarında çok katlı konut üretimine başlanmış, apartmanlar ortaya çıkmıştır. Ağırlıklı olarak müstakil konut üretimi, yerini çok katlı konut üretimine bırakmıştır. Gündelik yaşamın değişmesi, ekonomik, politik ve sosyal gelişmeler konut gereksinimlerini etkilemiş, konut türlerinde meydana gelen değişim yeni terminolojilerin oluşumunu beraberinde getirmiştir. 
Değişen konut terminolojisini incelemek adına, 1931-1980 yılları arasında yayınlanmış Türkiye'nin ilk mimarlık dergisi Arkitekt ve 1963'ten günümüze dek yayın hayatına devam eden Mimarlık Dergisi'nin 1981-2023 yılları arasındaki sayıları taranmıştır. Konut konulu yazılar, projeler, haberler taranarak konut terminolojisinin değişimi okunmuştur. 1931 yılından 1950 yılına kadar çoğunlukla ev, villa, yalı köşk, apartman terimleri öne çıkarken, 1950-1980 yılları arasında ise tatil köyü, toplu konut, kooperatif terimlerinin sık kullanıldığı görülmüştür. Tarama sırasında elde edilen terimler kullanım yıllarına ve yoğunluklarına göre değerlendirilerek görseller üzerinde gösterilmiştir. Üretilen görseller ile konut terminolojisinin zamansal değişimi gözlenmiştir. Çalışmada, Türkiye'de konut terminolojisinin yaklaşık 92 yıllık bir zaman dilimi içerisinde geçirdiği değişimin Arkitekt ve Mimarlık dergileri üzerinden okunması amaçlanmıştır.

Abstract:
Housing, which has been produced since ancient times to cater to dwelling, has become a problem that needs to be solved with the population increase. Housing production is closely related to everyday life. Throughout history, housing production has experienced disruptions due to the effects of wars, mass migrations and movements on the architecture. The housing problem that arose with the increase in the rate of migration from rural to urban areas after the Industrial Revolution; solutions have been sought with many different housing types such as row houses, workers' housing, rental houses, apartments, public housing and cooperatives. In our country, multi-storey housing production started at the end of the 19th century and apartment originated. Predominantly detached housing production has been replaced by multi-storey housing production. Changes in everyday life and economic, political and social developments have affected housing needs and brought about the formation of new terminologies.
To examine the changing housing terminology, the issues of Turkey's first architecture magazine, Arkitekt, published between 1931 and 1980, and the issues of Architecture Magazine, which has been published since 1963, between 1981 and 2023, were scanned. Articles, projects and news about housing were examined, and the change in housing terminology was read. While the terms house, villa, waterside mansion and apartment were mostly prominent from 1931 to 1950, it was observed that the terms holiday village, mass housing and cooperative were frequently used between 1950 and 1980. The terms obtained during the scanning are evaluated according to their years of use and density and shown on the images. The temporal change of housing terminology was observed with the images produced. The study, it was aimed to read the change in housing terminology in Turkey in approximately 92 years through Arkitekt and Mimarlık magazines.