Aladağ (Bolu) yöresi çam ormanlarında sürgünde zarar yapan orman bahçıvanı (Tomicus spp.) konukçu tercihleri
Host preferences of damaging  pine shoot beetle species (Tomicus spp.)at pine forests of Aladağ (Bolu) province
Yazar: RESVİYE ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEŞİR YÜKSEL
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman Bahçıvanlarından iki Tomicus (Col: Curculionidae) türü, Tomicus minor (Hartig.) ve Tomicus piniperda (L.) Türkiye'nin çam ormanlarının en önemli zararlılarıdır. Yüksek populasyon yoğunluklarında, çam ağaçlarının sürgünlerinde beslenmesiyle ciddi sürgün ve sonrasında artım kayıplarına yol açabilmektedir. Bu çalışmada, Orman bahçıvanlarının sürgün zararında hangi ağaç türlerini tercih ettiği, bu zararın ağacın taç bölümü üzerinde dağılımının ortaya konulması, böcek epidemisinin, ağaç taksonlarında birim alanda populasyonu ve sürgün özellikleri bakımından değerlendirilmesidir. Bu amaca yönelik, Bolu-Aladağ ormanlarında Ebe karaçamı için bir yükseltide, Sarıçam ve Karaçam türleri için üç farklı yükseltide olup her yükseltide altışar adet örnek çam ağacı seçilmiştir. Kabuk böcekleri, her ağaç tacının güney kısmında bir metrekarede bulunan en az 14 son yıl sürgününde taranmış sayılmıştır. Saf çam meşcereleri, göknar ve çam karışık meşcerelerine göre yaklaşık dört katına kadar sürgün saldırısına maruz kaldığı tespit edilmiştir. Bu saldırıda primer zararlı kabuk böcekleri bitki tercihlerinin, Karaçam'larda Tomicus minor ve Sarıçam'da Tomicus piniperda olduğu tespit edilmiştir. Ağaçlarda birim alanda saldırılan sürgün sayısına göre en hassas taksonlar Ebe karaçamı, Anadolu karaçamı ve Sarıçam türleri olarak sıralanmaktadır. Saldırılan sürgünlerin iğne yaprak uzunluğu ve çapları saldırılmamış sürgünlerin verilerine göre daha büyüktür. Bu ilişkilerde ağaçta sürgünün alındığı yükseklik arttıkça kabuk böceklerinin ortalama sürgün saldırıları da anlamlı şekilde artmaktadır. Sonuç olarak Tomicus türlerinin farklı yönelimi ve beslenmesinde özel tercihlerinin dikkate alınmasıyla hem kereste hem de fidanlık endüstrisinde görülen kayıpları önlemeye veya azaltmaya yönelik yönetim kuralları oluşturulabilir.

Abstract:
Two Tomicus (Col: Curculionidae) pine shoot beetles, Tomicus minor (Hartig.) and Tomicus piniperda (L.), are considered the most destructive pests of pines stands in Turkey. At high population densities, due to their feeding in the shoots of pine trees may lead to substantial shoot and subsequent growth losses. In this study, it is aimed to determine which tree species forest shooters prefer for shoot damage, to determine the distribution of this damage on the crown part of the tree, to evaluate the insect epidemic in terms of population and shoot characteristics in the unit area of tree taxa. For this purpose, at an altitude of Ebe black pine and three different altitudes of scots pine and black pine species forest, six sample pine trees were selected in each altitude in the Bolu-Aladağ forests. Bark beetles were identified and counted on at least fourteen of the current year shoots, which were taken in a square meter on the south parts of a tree crown on the usually northern slopes. Pure pine stands can be exposed to up to four times shoot attacks compared to mixed fir and pine stands. Tomicus minor in black pine and Tomicus piniperda in scots pine are preferred by primary bark beetles attacks. The most vulnerable taxa as the number of attacked shoots per square meter in tree crowns are Ebe black pine, Anatolian black pine and Scots pine, respectively. The needle length and diameters of current year attacked shoots was greater than non-attacked shoots. The number of Bark beetles indivudial increase as the shoot position higher on tress. As a result, by taking into consideration of these species-specific trends for colonization density and feedings, integrated pestmanagement plans can be designed which help prevent or reduce losses caused to both the timber and nursery industries.