Birinci basamakta çalışan hekimlerin COVID-19 salgın süreci ile ilgili deneyimleri: Kalitatif bir çalışma
Experiences of the physicians working in primary care throughout the COVID-19 pandemic: A qualitative study
Yazar: NURŞEN GÜLŞİN
Danışman: PROF. DR. GÜLRU PEMRA  CÖBEK ÜNALAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Deneyim = Experience ; Doktorlar = Physicians ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: COVID-19 pandemisi 2020 yılında tüm dünyayı her alanda derinden etkilemiştir. Çalışmamızda COVID-19 pandemisi sürecinde birinci basamakta İstanbul' da çalışan hekimlerle görüşmeler yaparak birinci basamak hekimlerinin bu pandemi sürecindeki düşünceleri,  deneyimleri, sahada yaşadıkları sorunları ve hazır olma durumları hakkında fikir edinerek yaşadıkları sorunlara karşı çözüm önerileri getirmek, olumlu olan yönlerin geliştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır.
MATERYAL VE METOT: Çalışmada toplumda ender görülen olaylar ve durumlarda bütüncül şekilde derinlemesine araştırma sağlayan 'kalitatif araştırma' yöntemi kullanıldı veriler 16 Temmuz-24Aralık 2020 tarihleri arasında yüz yüze yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplandı. İstanbul ilinde COVID-19 pandemisi sürecinde birinci basamakta aktif olarak çalışmış olan hekimler çalışmaya dâhil edildi. Örneklem büyüklüğü hesaplanmamış olup örneklem seçiminde maksimum çeşitlilik (yaş, cinsiyet, çocuk sahibi olmak, kronik hastalık varlığı, birlikte yaşadığı bireylerin enfeksiyon açısından risk durumu vb.) kriteri gözetildi. Hekimlerin farklı ilçelerden, farklı ASM gruplarından (örneğin A sınıfı, D sınıfı vb.) , birinci basamak hekimliğinin farklı kollarından (ASM, TSM, İş yeri hekimliği, Evde sağlık hizmetleri, Okul hekimliği) seçilmesine dikkat edildi.
BULGULAR: Görüşme yaptığımız 31 hekimden 18'i kadın 13'ü erkektir, yaş ortalamaları ise 39,7 ±11,7 yıldır. Katılımcılardan en genci 26 en yaşlı/tecrübelisi 63 yaşındadır. Katılımcılar İstanbul'un farklı sosyokültürel ve ekonomik yapıya sahip 13 ilçesinde çalışmaktadır. Katılımcıların hekimlik süresi ortalama 14,6±11,6 standart sapma (SD) (min:1, maks:36) yıldır ve 12'si ASM'de, 12'si İSM'de, ikisi ESH'da, biri Acil Serviste çalışmaktadır ayrıca içlerinde üç iş yeri hekimi ve bir okul hekimi vardır. Çalışmamızdaki birinci basamak hekimleri pandemi döneminde özellikle yaşadıkları sorunlardan bahsetmişlerdir. Bu sorunlar KKE, ek ödeme, hasta ve temaslı izlemi, kurumların alt yapı olanaklarının yetersiz olması, halkın yasaklara ve kurallara uyumunun zayıf olması, iş yükü yoğunluğu nedeniyle yorgunluk ve tükenmişlik, COVID-19 hastalığına yakalanma ve bu hastalığı ailelerine bulaştırma kaygısı, mesleki yalnızlık özellikle birinci basamak hekimi olarak kendini yalnız hissetme, kendini feda edilmiş olarak görme, aile hayatlarının ve sosyal hayatlarının özellikle hekim olmaları dolayısıyla diğer insanlara göre daha fazla etkilenmesi, hayat planlarının ertelenmesi başlıklarında toplanabilmektedir. Katılımcılar bu dönemde bazı olumlu olayların da olduğundan bahsetmişlerdir. Mesleki olarak hiç olmadıkları kadar bir dayanışma içinde olduklarını belirmişlerdir. Özellikle KKE ve ASM'de düzen kurma açısından destek gördükleri meslek odaları ve gönüllü kişi ve kuruluşların desteklerini vurgulamışlardır. Hastalarının desteğini ise unutamadıkları bir destek olarak anmışlardır. Ayrıca başlangıçta hasta takibi için rehberlerdeki algoritmaların net olmaması ve birinci basamağa uygun olmaması nedeniyle yetersizlik hissettiklerini, bocaladıklarını hastaya cevap verme konusunda zayıf kaldıklarını böylece sürecin dışına itildiklerini yoğun bir şekilde hissettiklerini belirtmişlerdir.
SONUÇ: Bugünlerde yaşadığımız bu pandemi sürecinde başarı ile mücadele eden ülkelere bakıldığında güçlü bir birinci basamak sistemi olduğu ve öncesinde pandemi deneyimi olduğu dolayısıyla pandemi konusunda eğitimli olduğu görülmektedir. Dünyamızın yaşadığı ilk pandeminin COVID-19 pandemisi olmadığı gibi son yaşayacağı pandemide bu olmayacak gibi gözükmektedir. Bu sebeple birinci basamağımızın hazır olma durumunu arttırmak için sahada aktif olarak çalışan hekimlerimizin fikirlerini dikkate almamız ve pandemi konusunda eğitimlerle birinci basamağı desteklememiz gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, birinci basamak, hekim, deneyim, sağlık hizmetleri

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: The COVID-19 pandemic deeply affected the whole world in every field in 2020. In our study, we aimed to provide solutions to the problems that physicians experience by conducting interviews with physicians working in Istanbul in primary care during the COVID-19 pandemic, gaining an idea about the thoughts, experiences, problems they have in the field and their readiness in this pandemic process, and to contribute to the development of positive aspects.
MATERIAL AND METHOD: The "qualitative research" method, which provides a holistic in-depth research on rare events and situations in society, was used in the study. Data was collected through face to face structured in depth interviews between 16 July 2020-24 December 2020. Physicians who worked actively in primary care during the COVID-19 pandemic in Istanbul province were included in the study. The sample size was not calculated and the maximum diversity in sample selection (age, gender, having a child, the presence of a chronic disease, the risk of infection of the individuals they live with, etc.) were observed. Physicians were selected from different districts, different FHC groups (eg Class A, Class D etc.), different branches of primary care medicine (FHC, DHD, Workplace Medicine, Home Health Services, School Medicine).
RESULTS: Of the 31 physicians we interviewed, 18 of them were female and 13 were male, and their mean age was 39,7 ± 11,7 years. The youngest of the participants was 26, the oldest / experienced was 63 years old. Participants work in 13 districts of Istanbul with different sociocultural and economic structures. Participants' median duration of practice is 14,6 ± 11,6 standard deviations (SD) (min: 1, max: 36) years and 12 work in FHC, 12 in DHD, two in HHS, one in Emergency Department. There are also three workplace physicians and one school doctor. The primary care physicians in our study particularly mentioned the problems they experienced during the pandemic period. These problems include PPE, additional payment, patient and contact monitoring, insufficient infrastructure facilities of institutions, poor compliance of the public with prohibitions and rules, fatigue and burnout due to workload intensity, anxeity of contracting COVID-19 and transmitting this disease to their families, professional loneliness, feeling lonely as a primary care physician, seeing oneself as sacrificed, affecting family and social lives more than other people, especially because they are physicians, and postponing life plans. Participants mentioned that there were some positive events during this period. They have shown that they are in a professional solidarity as never before. Especially regarding PPE and order in the FHC, they emphasized the support of professional associations and voluntary individuals and organizations that they received support in terms of establishing order. They remembered the support of their patients as an unforgettable support. In addition, they stated that they felt inadequate at the beginning because the algorithms in the guidelines for patient follow-up were not clear and were not suitable for primary care, they were confused, and felt weak in responding to the patients needs, and thus they intensely felt that they were pushed out of the process.
CONCLUSION: When we look at the countries that are coping with success in this pandemic process we are experiencing today, it is seen that they have a strong primary care system and they are educated about the pandemic since they had pandemic experience before. Just as the first pandemic the world experienced is not the COVID-19 pandemic, it seems that this will not be the last pandemic it will experience. For this reason, in order to increase the readiness of our primary care, we need to take into account the opinions of our physicians working actively in the field and support primary care with training about pandemics.

Key Words: COVID-19 pandemic, primary care, physician,experience, health services