Eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin öğrenme ürünlerine etkisi
The effect of science education based on critical thinking on learning products
Yazar: HALİL İBRAHİM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NECATİ YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi eğitimi = Science education

Özet:
Bu araştırma, eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarı, eleştirel düşünme becerisi, fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inanç ve problem çözme beceri düzeylerine nasıl bir etkisi olduğunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca araştırmada, eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin öğrenme ürünleri üzerindeki etkisi, geleneksel öğretim yöntemleri ile de karşılaştırılarak incelenmiştir.Araştırmada yarı deneysel yöntem, kontrol ve deney gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2006-2007 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı 3. sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada 3. sınıf normal öğretim şubelerinden rasgele bir kontrol, bir de deney grubu seçilmiştir. Kontrol grubunda (N=44) geleneksel öğretim yöntemleri, deney grubunda (N=46) ise eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitimi uygulanmıştır.Araştırmanın deneysel işlem basamağı, kontrol ve deney grubunda Fen Bilgisi Laboratuvar Uygulamaları-I dersinde araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş ve 15 hafta sürmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak ?Akademik Başarı Testi?, ?Watson-Glaser Eleştirel Düşünme Gücü Ölçeği Form YM?, ?Fen Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlik İnanç Testi? ve ?Mantıksal Düşünme Grup Testi? kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler Bağımsız Gruplar İçin t-Testi, Bağımlı Gruplar İçin t-Testi ve İlişkisiz Örneklemler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi ile çözümlenmiştir. Sonuçlar .05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.Araştırmanın sonucunda eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin, fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarı, eleştirel düşünme becerisi, fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inanç ve problem çözme beceri düzeylerini artırmada etkili olduğu görülmüştür. Geleneksel öğretim yöntemleri ise eleştirel düşünme becerisi, öz-yeterlik inanç ve problem çözme beceri düzeylerinin gelişiminde etkili değilken, akademik başarı düzeyinin gelişiminde etkilidir. Ancak geleneksel öğretim yöntemlerinin uygulanması ile akademik başarı düzeyi üzerinde meydana gelen artış, eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin meydana getirdiği artış kadar yüksek seviyede değildir. Buna ilaveten akademik başarı, eleştirel düşünme becerisi, fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inanç ve problem çözme beceri düzeyleri üzerinde cinsiyet ve mezun olunan lise türü değişkenlerinin anlamlı bir etkisi yoktur.Ayrıca bu araştırmada akademik başarı, eleştirel düşünme, öz-yeterlik inanç ve problem çözme beceri düzeylerini artırmada, eleştirel düşünmeye dayalı fen eğitiminin geleneksel öğretim yöntemlerinden daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun temel nedeni eleştirel düşünme becerilerini temel alan eğitimin, öğrencileri ve düşünme becerilerinin öğretimini öğrenme sürecinin merkezine almasıyla açıklanabilir. Bu bağlamda fen eğitiminde öğretmen merkezli öğretim yöntemleri yerine, öğrenci merkezli öğretim yöntem-tekniklerinin kullanılması ve öğrenme sürecinde düşünme becerilerinin öğretimine yer verilmesinin etkilici, kalıcı bir fen eğitimi ve anlamlı öğrenmeyi sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to establish the effects of science education based on critical thinking on pre-service science teachers? academic achievement, critical thinking skill, self-efficacy belief regarding science teaching and levels of problem solving skill. Furthermore, the effect of critical thinking based science education on learning products was also investigated in comparison with traditional teaching methods.A quasi experimental method, experiment design with control and experiment groups was used in the study. The research was performed on the 3rd grade students of Gazi University, Faculty of Education, Department of Pre-Service Science Education during 2006?2007 educational year fall semester. In the research, one control and one experimental group was randomly chosen from 3rd grade classes in normal education. Traditional teaching methods were used in the control group (N=44), and critical thinking based science education in the experiment group (N=46).The experimental operation step of the study was performed by the researcher in both the control and experiment groups in the Science Education Laboratory Practices-I course. The implementation step of the study lasted 15 weeks. ?Academic Achievement Test?, ?Watson-Glaser Critical Thinking Appraisal Form YM?, ?Self-Efficacy Belief toward Science Teaching Test?, and ?Group Assessment of Logical Thinking? were used as data collection tools. Data obtained in the study were analyzed via Independent-Samples t-Test, Paired-Samples t-Test and One Way ANOVA. The meaningful level of the results was accepted .05.As a result of the study, it was observed that science education based on critical thinking was effective in increasing the academic achievement, critical thinking skill, self-efficacy belief regarding science teaching, and problem solving skill of pre-service science teachers. Whilst traditional teaching methods were not effective in the development of levels of critical thinking skill, self-efficacy belief, and problem solving skill, it was effective in the development of academic success levels. However, the increase in academic success level occurring with the application of traditional teaching methods was not at as a high level as the increase brought about by the science education based on critical thinking. Additionally, gender and the type of high school graduated from did not have any significant effect on academic success, critical thinking skill, self-efficacy belief regarding science teaching, and problem solving skill levels.Furthermore, in this study, it was concluded that science education based on critical thinking was more effective than traditional teaching methods in increasing levels of academic success, critical thinking, self-efficacy belief, and problem solving skills. The fundamental reason for this can be explained as the fact that education based on critical thinking skills puts the students and the teaching of thinking skills at the heart of the learning process. In this context, it is thought that use of student centered teaching methods and techniques in science education instead of teacher centered teaching methods, and including teaching of thinking skills during the learning process will provide an effective, long-lasting science education and meaningful learning.