Türkiye'de kentsel dönüşüm süreçlerinin değerlendirilmesi: Fikirtepe ve Tarlabaşı örnekleri
Evaluation of urban transformation processes in Turkey: Examples of Fikirtepe and Tarlabaşi
Yazar: NAZLI AYDIN
Danışman: PROF. DR. ŞULE GÖK TÜDEŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
1950'li yıllarda sanayileşmenin etkisiyle kırdan kente göçlerin artması, ülkemizde kentsel dönüşüm faaliyetlerinin başlangıcını oluşturmuştur. Bu göçlerle birlikte kentsel alanlar plansız ve sağlıksız bir şekilde büyümüş ve kentsel alanların dönüşümü gündeme gelmiştir. Böylece sağlıksız, yıpranan, bozulmuş, eskimiş, rastgele büyüyen, kentsel dokuya aykırı gelişen kentsel alanların yeniden kente kazandırılması ve çarpık kentleşmenin engellenmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Kentsel dönüşüm proje ve uygulamalarının doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi için dönüşüm yapılacak alanın mekânsal/fiziksel, sosyal ve ekonomik özelliklerinin bütüncül olarak ele alınması gerekmektedir. Fakat Türkiye'deki kentsel dönüşüm proje ve uygulamaları genellikle mekânsal olarak ele alınıp, dönüşümün sosyal ve ekonomik boyutunun göz ardı edilmesi birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu da dönüşüm sürecinin doğru bir şekilde yönetilememesinden kaynaklanmaktadır. Ülkemizde bu sorunlar, Fikirtepe ve Tarlabaşı örneklerinde belirgin bir şekilde görünmektedir. Tez kapsamında Fikirtepe ve Tarlabaşı kentsel dönüşüm sürecini değerlendirmek ve öneriler sunmak için kentsel dönüşüm, Türkiye'de kentsel dönüşüm süreci, Türkiye'de kentsel dönüşüm sorunları, Dünya'da ve Türkiye'de örnek kentsel dönüşüm projeleri ve uygulamaları kapsamlı olarak araştırılmıştır. Yapılan araştırmalar sonrasında değerlendirilmesi yapılan Fikirtepe ve Tarlabaşı'na yönelik önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak yaşanabilir, sağlıklı, güvenilir ve estetik açıdan görsel kalitesi yüksek kentsel alanlar yaratmak ve dönüşüm sürecinin doğru bir şekilde yürütülmesi için dönüşüm yapılacak alanın mekânsal/fiziksel, sosyal ve ekonomik ve boyutunun birlikte ele alınarak bütüncül bir şekilde planlanması gerektiğine ulaşılmıştır.

Abstract:
The increase in migration from rural to urban areas with the effect of industrialization in the 1950s created the beginning of urban transformation activities in our country. With these migrations, urban areas have grown in an unplanned and unhealthy way, and the transformation of urban areas has come to the fore. Thus, unhealthy, worn out, degraded, obsolete, randomly growing, urban areas that were developed contrary to the urban texture were tried to be reintroduced into the city and to prevent unplanned urbanization. In order for the urban transformation projects and applications to be carried out correctly, the spatial/physical, social and economic characteristics of the area to be transformed should be considered holistically. However, the urban transformation projects and practices in Turkey are generally handled spatially and the social and economic dimensions of the transformation are ignored, which has brought along many problems. This is due to the inability to properly manage the transformation process. In our country, these problems are evident in Fikirtepe and Tarlabaşı examples. Within the scope of the thesis, urban transformation, urban transformation process in Turkey, urban transformation problems in Turkey, exemplary urban transformation projects and practices in the world and in Turkey have been extensively researched in order to evaluate the Fikirtepe and Tarlabaşı urban transformation process and to offer suggestions. He made suggestions for Fikirtepe and Tarlabaşı, which were evaluated after the researches. As a result, it has been reached that in order to create livable, healthy, reliable and aesthetically high visual quality urban areas and to carry out the transformation process correctly, it has been reached that the spatial/physical, social and economic dimensions of the area to be transformed should be planned in a holistic way.