Türkiye'de yabancıların taşınmaz edinimindekitercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi: izmirörneği /
Yazar: SEVAL ELİKÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEL ABİDİN POLAT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Türkiye Devletinin kuruluşundan itibaren ve de farklı dönemlerde yabancı gerçek ve
tüzel kişilerin taşınmaz edinimine olanak sağlayan birçok yasal düzenleme
yapılmasıyla taşınmaz edinimi mümkün hale gelmiştir. Özellikle Türkiye'de de 1980
sonrası dönemde benimsenen liberal ekonomik politikalar ve küresel ekonomik
sistemin etkisiyle birlikte yabancıların taşınmaz edinimini kolaylaştıran ve teşvik eden
düzenlemeler yapılmıştır. Öyle ki, ulusal değer taşıyan taşınmaz edinimine uluslararası
bir boyut kazandırılmıştır.
2000'li yıllarda yapılan birçok yasal düzenlemelerle Türkiye'de yabancıların taşınmaz
edinimi kolaylaştırılmıştır. Bu durum yabancıların taşınmaz edinimi tercihlerini
etkilemiş ve buna bağlı olarak yabancılar Türkiye'de İzmir'de ve diğer birçok ilde
taşınmaz edinmeye başlamışlardır. Bu çalışmada, Türkiye'de yabancıların taşınmaz
edinme süreçleri dikkate alınarak yabancı gerçek kişilerin İzmir'de taşınmaz edinirken
dikkate aldığı kriterlerin ağırlıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda İzmir
de taşınmaz edinen 70 yabancı kişiyle görüşülerek taşınmaz edinimini etkileyen 6 ana
ve 24 alt faktör belirlenmiştir. Daha sonra yabancı kişilerden bu kriterlerin ikili
karşılaştırma ölçeği kullanılarak ağırlık andırılması istenmiştir. Daha sonra elde edilen
ölçek değerlerini AHP sürecine tabi tutulmuş ve kriterlerin önem dereceleri (yüzdeleri)
belirlenmiştir. Belirlenen önem ağırlıklarına göre, yabancıların Türkiye ve özelliklede
İzmir'de taşınmaz edinirken dikkat ettiği kriterler sırasıyla %38 ile "güvenlik ortamı",
%22 ile "taşınmaz edinmedeki kolaylıklar", %12 ile "ülkenin coğrafi konumu", %11
ile "ekonomik faktörler", %10 ile "taşınmazın kriteri" ve %7 ile "sosyo-kültürel yapı"
kriterleridir. Buna göre Türkiye'deki güvenlik ortamı ve taşınmaz edinmedeki
kolaylıklar ile diğer kriterler yabancıların Türkiye'de taşınmaz ediniminin olumlu
olarak etkilemiştir. Bu kriterlerin öneminden yola çıkarak hem ülke menfaati açısından
hem de Yabancı kişiler açısından durum ele alınmış ve çeşitli öneriler yapılmıştır. Bu
önerilerin dikkate alınması yabancıların taşınmaz edinim sürecini daha kontrollü
sürdürülmesini sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Gayrimenkul Edinimi, Yabancılar, Analitik Hiyerarşi Prosesi
(AHP), İzmir, 2644 Sayılı Tapu Kanunu

Abstract:
Since he establishment of the State of Turkey and also in different periods, allowing
the real estate acquisition of foreign real and legal persons has become possible real
estate acquisition by making many regulations. In particular, regulations have been
made to facilitate and encourage foreigners to acquire real estate due to adopted liberal
economic policies and the global economic system in Turkey after 1980. Therefore,
real estate acquisition that has national context has had international aspect. With many
legal arrangements made in 2000's years have facilitated real estate acquisition (REA)
by foreigners in Turkey. This situation has affected foreigners' preferences of real
estate acquisition. With this effect, foreigners have started to acquire real estates in
İzmir and many other provinces in Turkey.
In this study, It is aimed to determine the weight of the criteria that foreigners consider
when purchasing real estate in İzmir within the scope of the foreign REA process. In
this context, 6 main and 24 sub-factors affecting the REA were determined by
interviewing 70 foreigners who acquired real estate in Izmir. Later, foreigners were
asked to weight these criteria using scales for pairwise comparison. Then, the scale
values obtained were subjected to the analytical hierarchy process (AHP) and the
importance degress (percentages) of the criteria were determined. According to the
determined importance degress, In Turkey, especially in İzmir, the criteria that
foreigners pay attention to when purchasing real estates are "security environment"
with 38%, " facilities in real estate acquisition" with 22%, "geographical location of
the country" with 12%, "economic factors" with 11%, " location of the real estate"
with 10% and "socio-cultural structure" criteria with 7%. Accordingly, "the security
environment in Turkey", "acilities in real estate acquisition" and other criteria have a
positive influence on REA by foreigners in Turkey. Based on the importance of these
criteria, the situation was addressed both for the interests of the country and for
foreigners, and various suggestions were made. Taking these suggestions into account
will enable foreigner's REA process in a more controlled manner.
Keywords: Real estate acquisition, foreigners, analytical hierarchy process (AHP),
İzmir, Land Register Law numbered 2644