Kamu ve özel sektör işletmelerindeki yöneticilerin iş etiği ve bireyselciliğe ilişkin tutum ve davranışları üzerinde kültürlerarası bir araştırma: Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye örneği
Cross-cultural comparative study of attitudes towards business ethics and individualism of managers from public and private sectors in six countries: Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Turkmenistan and Turkey
Yazar: ARMAN NURMAKHAMATULY
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Etik = Ethics ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Tutumlar = Attitudes ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers ; İş ahlakı = Business ethic ; İşletme yönetimi = Business management ; Şirket yönetimi = Company management

Özet:
Kültür, işletme yöneticilerinin ahlaki davranışlarının en önemli belirleyicilerinden birisidir. Kültürlerarası çalışmalar, kültürün bireyin etik algılamasını, tutum ve davranışlarını etkilediğini ortaya koymaktadır. İş ahlâkı özelde is yasamının, genelde kamusal yasamın istikrarlılıgının da temel kosullarından biridir. Zira, is ahlâkının sosyo-ekonomik iliskiler sistemine egemen olması rüsvet, yolsuzluk, adam kayırma, spekülasyon, her seye ragmen kâr vb. biçimlerde dısa vuran toplumsal yozlasmayı önleyici niteliktedir. İş ahlâkı, özelde firma için de çok yönlü getirilerin ana kaynagı durumundadır. Bu nedenle, is ahlâkının sosyo-ekonomik süreçte aktif olarak varolması kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmistir. İş etiği ile bireyselcilik arasındaki ilişki ise geçmişten günümüze farklı şekillerde ele alınmıştır. İşletmelerin uzun dönemde başarılı olabilmeleri, güvenilir olmaları ve etik değerlere sahip çıkmalarına bağlı bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye'de kamu ve özel sektör işletmelerindeki yöneticilerin iş etiği ve bireyselciliğe ilişkin tutum ve davranışlarını ortaya koymak koymak şeklinde özetlenebilir. Ana anket formunun sorularını ?İş etiğine yönelik tutum ve davranışları? ölçeği (Attitude Towards Business Ethics Questionnaire) (ATBEQ) ve Hofstede'in ?culture dimensions? ölçeği (20 sorular) kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS istatistik programıyla analiz edilmiştir. Farklı altı ülkeye ait yöneticilerin iş etiği ve bireyselciliğe yönelik tutum ve davranışları ile kültürel değer ve farklılıklar açısından anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Çalışmada, önce iş etiği ayrıntılı şekilde incelenmekte, daha sonra ise sözü edilen bireyselcilik özellikleri ve ilgili yazına olan katkıları açısından karşılaştırmalı bir analize tabi tutulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Ahlâk, etik, iş etiği, ahlaki değerler, bireyselcilik-toplulukçuluk, Kültürel değerler, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye, Türkmenistan.

Abstract:
Culture is one of the most important determinants of business managers? ethical behaviors. Cross-Cultural studies reveal that culture influences individuals? ethical perceptions, attitudes and behaviors. The business ethics is also one of the basic conditions of public life stability in general and of business life in special. Because, the dominance of business ethics on the system of socio-economical relations has quality of preventing bribe, embezzlement, protection, speculation, profit despite everything that reveals itself as examples of social undoing. The business ethic is the main source of multisided benefits for the firms too. For this reason existing of the business ethics actively in the socio-economical process has become the unavoidable necessity. Relations between business ethics and individualism have been approached differently from past to present. In the long run organizational success depends on their reliability and their ethical judgments. This study aims to determine the attitudes towards business ethics of managers of public and private sectors in Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Turkey and Turkmenistan. This study uses the ?Attitudes towards Business Ethics Questionnaire? (ATBEQ) and Hofstede?s ?Culture Dimensions?. The collected data has been analyzed by a statistical program called SPSS. A significant difference in attitudes towards business ethics and individualism were found to exist between the managers from six countries. In this thesis, firstly business ethics is being explained in detail and then the individualism mentioned above taken into consideration in terms of their characteristics and benefits which they have brought for the relevance literature comparatively.Key Words: Ethics, morals, business ethics, the morals measurements, individualism-collectivism, cultural dimensions, Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Turkey, Turkmenistan.