İstanbul'daki Arap diasporası düşünce kuruluşlarının yapısal analizi
Structural analysis of the Arab diaspora think-tanks in Istanbul
Yazar: MUATH S M ILAIWI ILAİWİ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN BOZBAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Araplar = Arabs ; Beyin göçü = Brain migration ; Diaspora = Diaspora ; Düşünce kuruluşları = Think tanks ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Tez, temel olarak kendilerine, toplumlarına ve çözümü uğrunda kuruldukları temel sorunlarına hizmet eden bilgi dönüşümünün yeniden sağlanmasında önemli bir faktör olarak İstanbul'daki Arap Diasporası düşünce kuruluşlarının dayandığı en önemli bilimsel katkıları belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışma örneği, İstanbul'da görüşülen 19 düşünce kuruluşunu içeren görüşme aracına dayandırılmıştır. Araştırmacı, çalışmanın amacına ulaşması için çeşitli bilimsel yaklaşımlara tâbi olmuştur. Bunlardan bazıları şöyledir: Analitik, tarihsel ve betimleyici yaklaşım, kavramların açıklanması amacıyla içerik analizi, genel vizyon vs. yaklaşımlar, Arap Diasporası düşünce kuruluşlarının İstanbul'daki en önemli, en etkili alanları ve programları, Arap Baharı devrimlerinin patlak vermesinden önce ve sonra kurulmasına yol açan bu merkezlerin gelişiminin tarihsel seyrinin incelenmesi, İstanbul'daki Arap Diaspora düşünce kuruluşları ile yapılan görüşme sorularının içeriğinin analizi, mülakattan ve daha önceki ilgili çalışmalardan elde edilen bilgiler ışığında bunların bilimsel ve eleştirel olarak analizi ve yorumu.
Araştırmada, bir takım sonuçlara ulaşılmıştır. Bunlardan en önemlileri şöyle özetlenebilir: İstanbul'daki Arap Diasporası düşünce kuruluşları, çalışanlarını özgürlük, demokrasi ve siyasi istikrar için Türk siyasi ve sosyal ortamında kendi sorunlarıyla ilgili bilgileri yaymaya teşvik etmiştir. Öte yandan Türk hükümeti ile Suriye muhalefeti arasındaki müzakere oturumlarına katılarak onlara bir arka kapı oluşturmuştur. Bunların durumu, hükümetlerine doğrudan veya dolaylı olarak nitelikli bilimsel kadrolar veren diğer tüm Batılı düşünce kuruluşları gibidirler. Bu kuruluşlar, bir dereceye kadar, ihtiyaçlarını karşılayan nitel düşünce kuruluşlarının kurulmasını motive eden önceki avantajlara da sahiptirler. İstanbul'daki Arap Diasporası düşünce kuruluşları çeşitli zorluklarla karşılaşmıştır. Bunların bazıları şöyledir: Ortak bir bilimsel ağ kurmak için ortak bir iradenin olmaması, gerek kuruluş aşamasında gerekse rutin faaliyetlerin uygulanması sırasında yeterli mali kaynağın bulunmaması, objektiflik ve bağımsızlık eksikliği, güvenlik sorunu, bilimsel disiplinlerin yokluğu ve bu kuruluşların karşı karşıya kaldığı diğer dâhili ve harici zorluklar. Tespit edilen tüm bu zorluklar, Arap Diasporası düşünce kuruluşlarının bütün yöneticilerinin ve çalışanlarının gelecekte herhangi bir zorlukla karşılaşmamaları için, üzerinde çalışmayı gerektiren stratejik bir dizi tavsiyenin ortaya konulmasını gerektirmiştir.
Anahtar kelimeler: entelektüel sermaye, beyin göçü, diaspora, bilişsel diaspora, bilimsel diaspora, diaspora diplomasisi, dijital diaspora diplomasisi, düşünce kuruluşları, Arap diasporası düşünce kuruluşları, İstanbul.

Abstract:
The thesis mainly aimed at identifying the most important scientific contributions on which the Arab diaspora think tanks centers in Istanbul are based, as it is an important factor in the re-transformation of knowledge that serves their subjectivity, their societies, and their central issues for which it was founded. The study sample relied on the interview tool, which included 19 think tanks centers in Istanbul. In order to achieve the goal of the study, the researcher followed several scientific approaches, including: the descriptive, analytical, historical, and content analysis approaches with the aim of describing concepts, general vision, types, and the most important areas and programs that have the most impact and effectiveness among the Arab diaspora think tanks centers in Istanbul. The researcher traced the historical path of the development of those centers before and after the outbreak of the Arab Spring revolutions, which led to their establishment and opening, and then analyzed the content, that is, the content of the interview questions that were conducted with the Arab diaspora think tanks centers in Istanbul. In addition, this content was analyzed and interpreted scientifically and critically in light of the information taken from the interview and related previous studies.
The study revealed several results, the most important of which are the following: The factors of freedom - democracy and political stability encouraged the Arab diaspora think tanks centers in Istanbul to spread knowledge of their issues in the Turkish political and social environment. On the other hand, it formed an alternative path for them by participating in the negotiation sessions between the Turkish government and the Syrian opposition, whether directly or indirectly. In addition to the previous advantages that motivate the establishment of qualitative centers that meet to some extent their needs, the Arab Diaspora think tanks centers in Istanbul faced several challenges, including: the absence of a collective will to establish a joint scientific network, the lack of sufficient financial resources, both at the establishment stage or during the implementation of routine activities beside the lack of objectivity and independence, the security challenge, the absence of scientific competencies, and other internal and external challenges that faced these centers, and required the development of sets of recommendations as are considered strategies managers of the Arab diaspora think tanks centers should adopt in order to avoid any challenge they may face in the future.
Keywords: intellectual capital, brain drain, diaspora, knowledge diaspora, scientific diaspora, diaspora diplomacy, diaspora digital diplomacy, think tanks, Arab diaspora, think tanks centers, Istanbul.