Penetran keratoplasti sonrası kornea kalınlığının pakimetri ve ön segment optik kohorens tomografi (OKT) ile takibi
Follow-up and evaluation of corneal thickness after penetrating keratoplasty using pacimetry and anterior segment optical kohorens tomography (OCT)
Yazar: YASEMİN DERE
Danışman: PROF. DR. KORAY AKARÇAY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Göz hastalıkları = Eye diseases ; Kornea = Cornea ; Korneal hastalıklar = Corneal diseases ; Korneal transplantasyon = Corneal transplantation ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Ön kamara = Anterior chamber

Özet:
Amaç: Penetran keratoplasti (PK) sonrası ilk 6 aylık dönemde grefon kalınlığı ve kornea
endotel hücre sayılarındaki değisiklikleri değerlendirerek normal değerlere geldiği zamanı
tespit edebilmek.
Gereç ve Yöntem: Đstanbul Üniversitesi, Đstanbul Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim
Dalı, Kornea departmanında Ocak 2014 – Kasım 2014 tarihleri arasında PK yapılan 40
hastanın 40 gözü çalısma kapsamına alınarak prospektif olarak takip edildi. Cerrahi sonrası
kontrollerde greft reddi gelisen, manifest glokomu olan, 6 aydan az süreyle izlenen, izlem
sırasında ek cerrahi uygulanan hastalar takipten çıkarıldı. Cerrahi öncesi ve cerrahi sonrası 3.
ve 6. aylarda speküler mikroskopi ile ortalama kornea endotel sayısı; cerrahi sonrası 1. hafta,
1., 3., 6. aylarda ultrasonik pakimetri ve ön segment optik kohorens tomografi (OKT) ile
greftin santral kornea kalınlığı değerlendirildi.
Sonuçlar: Hastaların 24'ü erkek (% 60), 16'sı kadındı (% 40). Yasları 23 ile 87 arasında
değismekteydi (59.5±15.9). Donörlerin yas ortalaması ise 53.8±11.2 idi (20-69). Ultrasonik
pakimetri ile ölçülen cerrahi sonrası ortalama santral kornea kalınlıkları (SKK) 1. haftada
599±69 μm, 1. ayda 537±63 μm, 3. ayda 511±51 μm ve 6. ayda 500±41 μm idi. Ön segment
OCT ile ölçülen cerrahi sonrası ortalama SKK 1. haftada 582±73 μm, 1. ayda 517±55 μm, 3.
ayda 496±48 μm ve 6. ayda 493±47 μm idi. Her iki cihazla yapılan SKK ölçümlerinin 1. hafta
ile 1. ay, 3. ay ve 6. ay; 1. ay ile 3. ve 6. ayların ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak
anlamlı idi (p<0.001). Ancak 3. ve 6. ayların ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak
anlamlı değildi (p>0.05). Intraclass correlation coefficient (ICC) testi ile yapılan uyum
analizinde iki cihazla yapılan ölçümler 1. hafta, 1. ay, 3. ay ve 6. ayda uyumlu bulundu
(sırasıyla p<0.001, ICC=0,953; p<0.001, ICC=0,952; p<0.001, ICC=0,946; p<0.001,
ICC=0,960). Donör korneaların ortalama endotel sayısı 2500,75±223,028 hücre/mm² idi.
Cerrahiden sonra 3. ayda ortalama korneal endotel sayısı 2003,48±333,240 hücre/mm², 6.
ayda 1901,30±372,266 hücre/mm² olarak saptandı. Elde edilen bu değerler arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir iliski mevcuttu (p<0.001). 3. ayda endotelyal hücre kaybı oranı
% 19,8 iken 6. ayda bu oran % 23,9 idi.
Tartısma: PK sonrası kornea kalınlığı ve endotel sayısı postoperatif erken dönemde hızla
azalmaktadır. SKK 3. aya kadar hızlı bir sekilde azalmakta ve normal kornea kalınlığı
seviyesine ulasmaktadır. Ortalama kornea endotel sayısı cerrahi öncesi değerlere göre ilk 6
aylık sürede hızlı bir sekilde azalırken bu azalma ömür boyu kronik bir sekilde devam eder.
PK sonrası kornea kalınlığının takibinde ultrasonik pakimetri ile uyum gösteren non-kontakt
ön segment OKT güvenle kullanılabilir.

Abstract:
Purpose: To evaluate central graft thickness and corneal endothelial cell count change in the
first 6 months following penetrating keratoplasty (PK) and to detect the amount of time
needed to reach for normative values.
Materials and Methods: A prospective study was carried out in 40 patients of 40 eyes who
underwent PK between January 2014-November 2014 at Istanbul University, Istanbul Faculty
of Medicine, Department of Ophthalmology. Patients with postoperative graft rejection,
glaucoma, follow-up time less than 6 months, and patients who had undergone additional
ocular surgery during follow-up were excluded. Corneal endothelial cell count was evaluated
using specular microscopy preoperatively and at month 3 and 6 postoperatively. Central graft
thickness was measured using ultrasound pachymetry and anterior segment optical coherens
tomography (OCT) postoperatively at week 1, and month 1, 3, and 6.
Results: Twenty-four patients were male (60%) and 16 were female (40%). Ages ranged
from 23 to 87 (mean 59.5 ± 15.9). Mean age of the donors was 53.8 ± 11.2 (20-69).
Postoperative mean central corneal thickness (CCT) measurements by ultrasound pachymetry
were 599 ± 69 μm, 537 ± 63 μm, 511 ± 51 μm, and 500 ± 41 μm at week 1, month 1,3 and 6,
respectively. Mean CCT measurements by anterior segment OCT were 582 ± 73 μm, 517 ±
55 μm, 496 ± 48 μm and 493 ± 47 μm at week 1, month 1, 3, and 6, respectively. The
difference between the mean CCT measurements obtained using both devices at week 1 and
month 1; month 3 and 6; month 1, 3, and 6 were statistically significant (p<0.001). However,
the difference between the mean values of month 3 and 6 was not statistically significant
(p>0.05). Compliance analysis using intraclass correlation coefficient (ICC) was found to be
consistent for both devices at week 1, month 1, 3, and 6. (p<0.001, ICC=0,953; p<0.001,
ICC=0,952; p<0.001, ICC=0,946; p<0.001, ICC=0,960, respectively). Mean donor
endothelial cell count was 2500,75±223,028 cell/mm². Mean corneal endothelial cell counts
were 2003,48±333,240 cell/mm² and 1901,30±372,266 cell/mm² at postoperative month 3 and
6, respectively. There was a statistically significant relationship between these values (p
<0.001). Endothelial cell loss was %19,8 at month 3 and %23,9 at month 6.
Conclusion: After PK corneal thickness and endothelial cell count decrease rapidly in the
early postoperative period. Central corneal thickness shows a rapid decrease in the first 3
months postoperatively and by that time reaches to the normative values. Compared to
preoperative values, mean corneal endothelial cell count shows a rapid decrease in the first 6-
month-period following surgery and this decrease continues over a lifetime. Non-contact
anterior segment OCT, which shows a high compliance with ultrasound pachimetry may be
used for follow-up of CCT after PK.