İngiliz Hukukunda yargısal emir ve Türkiye'de uygulanabilirliği
The concept of judicial orders in English Law and its applicability in Turkey
Yazar: HAFİZE SEVİNÇ AYDAR
Danışman: PROF. DR. TURAN YILDIRIM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Yargı kararları = Judicial decisions ; Yargısal denetim = Judical rewiew ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari davalar = Administrative cases ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
Türkiye'de idari yargı alanında yaşanan en önemli sorunlardan bir tanesi kuşkusuz idari yargı kararlarının uygulanmamasıdır. Yasal düzenlemelerimize yargısal emir kurumunun getirilmesi, yargı kararlarının etkinliğini arttırma yönünde çözüm önerilerinden birisi olarak bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Yargısal emir kurumu, yargının verdiği kararların uygulanmasını sağlamak amacıyla idareye emir vererek, bazı eylem ve işlemlerin yapılmasını sağlayabilmesi ve bazılarını ise yapmaktan men etmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bugün Fransa gibi Kara Avrupası idare hukuku sistemlerinde yargısal emir uygulanmaya başlamış olsa bile, aslen İngiliz Hukuku kökenli bir Anglo-Amerikan kurumudur. Bu çalışmanın amacı, yargısal emir kurumunun menşei olan İngiliz Hukukundaki görünümünü incelemek ve Türk İdari Yargılama Hukukunda uygulanabilirliğini tartışarak, Türk idare hukukuna faydalı bir gelişme olduğunu savunmaktır.İngiltere'de adli idare sisteminin varlığı, bu ülkede gelişmiş bir idare hukukunun bulunup bulunmadığı konusunda şüpheye yol açabilmektedir. Bu nedenle çalışmaya İngiliz idare hukukunun tarihsel gelişimi ve İngiltere'de İdare hukukunun varlığına ve amacına ilişkin ileri sürülen teoriler açıklanarak başlanılmıştır. Ardından ikinci bölümde yargısal emir kurumunun İngiliz hukukundaki ortak özellikleri ve farklı görünümleri olarak zorlayıcı emir (mandatory order), yasaklayıcı emir (prohibitory order) ve yaptırıcı emir (injunction) ayrı ayrı ele alınmıştır. Son bölümde, yargısal emir kurumunun Türkiye'de uygulanabilirliği üzerinde durulmuştur. Günümüzde idari yargıcın verebileceği karar türleri, iptal ve tam yargı (tazminat) kararları ile sınırlıdır. Yargısal emir kurumu, özellikle yargı kararlarını uygulamama eğiliminde olan idareye yargı kararını nasıl uygulayacağı konusunda yol göstererek, yargı kararlarının uygulanmasının etkinliğini arttıracaktır. Hem Anayasa'da hem de İdari Yargılama Usulü Kanununda ifade bulan yerindelik denetimi yasağı ile idari yargı mercilerinin idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyeceği hükmü, doktrinde Türk idari yargısında yargısal emir kurumunun yasak olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Sonuç olarak, yasal düzenlemelerimizin yargısal emir kurumunun Türk idari yargılama hukukunda uygulanmasına engel teşkil etmediği savunularak, yargısal emir kurumunun Türk idari yargısında uygulanma önerileri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
One of the most important problems faced by judicial review of administrative action in Turkey is the non-implementation of court decisions. The subject of this thesis is the use of judicial orders in the field of judicial review as one of the solutions to this problem. Judicial orders are given to secure the implementation of administrative court decisions. They are either in the form of an order to compel an administrative authority to perform an administrative decision or action or in the form of an order to prevent the execution of an administrative decision or action. Although many Continental European administrative systems, such as France have recently adopted this remedy, it is in fact Anglo-American in origin. The aim of this work is to examine judicial orders as they are seen originally in the English legal system, to evaluate the applicability of these remedies in the Turkish administrative justice system and to defend the fact that the proposal will have a positive influence on Turkish administrative law.In the English legal system administrative disputes are solved by the ordinary courts of the land. This fact often leads people to the conclusion that the English do not have a developed system of administrative law. Therefore the thesis begins with an account of the historical development of administrative law in England and the theories that have been put forward to explain the nature and purpose of administrative law. The second part starts with some observations concerning the general characteristics of judicial orders in English administrative law and continues by examining the different types of judicial orders, namely, mandatory order, prohibitory order and injunction. The last part of the thesis is concerned with the applicability of judicial orders in Turkey. Both the Constitution and Administrative Courts Procedure Act state that administrative courts cannot review the appropriateness of an administrative decision or action. This rule on the limits of judicial review has been interpreted as a prohibition on judicial orders. In this thesis it is argued that there are no clauses in the Constitution or any other statute that prohibit judicial orders in Turkish administrative law. Turkish administrative court judges have only two remedies available to them. They can either quash a decision or award damages. It is a fact that the administration has a tendency not to implement court decisions. Judicial orders will improve the effectiveness of administrative court decisions, by guiding the administration through the implementation process. Lastly, the thesis concentrates on the proposals for the application of these orders in Turkish administrative law.