Birlikte değer oluşturmanın iyi oluş düzeyine etkisinin incelenmesi: Sağlık sektöründe bir uygulama
An analysis of the effect of value co-creation on levels of well-being: An application in healthcare sector
Yazar: MUHSİN TAN
Danışman: PROF. DR. SAİT PATIR
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değer yaratan faaliyetler = Value creation activities ; Değerler = Values ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sosyal iyi oluş = Social well being ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Geleneksel olarak sağlık hizmetlerinde hastalar, hizmetlerin pasif alıcıları olarak kabul edildiğinden, sağlık hizmetlerinde hasta katılımına çok az önem verilmiştir. Hastalar, sağlık hizmetlerinin uygulanmasında ve geliştirilmesinde daha aktif bir rol üstlendikçe, sağlık hizmetlerinin pasif alıcısı konumundan aktif konuma evrilmektedirler. Son yıllarda yapılan çalışmalar hastaların tedavi sürecine katılımının, hasta iyi oluş düzeyine olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, birlikte değer oluşturma ve hasta güçlendirme değişkenlerinin iyi oluş düzeyine etkisini belirlemek ve yapısal bir model inşa etmektir. Bu amaca ulaşmak için  kronik rahatsızlığı bulunan hastaların algılarının ölçülmesi ve ortaya çıkan iyi oluş düzeyinin bireysel ve toplumsal faydaları ile ilgili politika önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.
Söz konusu hedef doğrultusunda, TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) bölgesindeki il merkezlerinde bulunan hastanelerde son bir yıl içerisinde yatış yapmış kronik rahatsızlığı bulunan 501 hastadan yüz yüze yapılan anketler yoluyla veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler üzerinden güvenirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi test sonuçları sunulmuştur. Nihai aşamada, Yapısal Eşitlik Modeli ve Tobit Modeli kullanılarak araştırma modeli sınanmıştır. Sonuç olarak kronik rahatsızlığı bulunan hastaların, birlikte değer oluşturma ve hasta güçlendirme algılarının iyi oluş düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu belirlenmiştir. Demografik faktörlerin eklenmesiyle oluşturulan Tobit Modeli sonucuna göre, cinsiyet ve hastane türünün iyi oluş üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı; yaş, medeni durum, meslek, ikamet edilen şehir ve hizmet alınan hastanenin bulunduğu şehir değikenlerinin iyi oluş üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Traditionally in healthcare, little attention has been paid to patient participation in healthcare, as patients are considered passive recipients of services. As patients take a more active role in the development of health services, they evolve from passive recipient to active. Studies conducted in recent years show that the participation of patients in the treatment process contributes positively to the level of patient well-being. The aim of this research is to determine the effects of co-value creation and patient empowerment variables on well-being and to construct a structural model. In order to achieve this goal, it is aimed to measure the perceptions of patients with chronic diseases and to develop policy recommendations regarding the individual and social benefits of the resulting level of well-being.
For this purpose, data are collected through face-to-face questionnaires from 501 patients with chronic illness who are hospitalized in the last year in hospitals located in provincial centers in the TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli Provinces) region. Over the obtained data; the results of reliability analysis, explanatory factor analysis and confirmatory factor analysis are presented. In the final stage, the research model is tested using Structural Equation Model and Tobit Model. As a result, it has been determined that the perceptions of co-creation and patient empowerment of patients who have chronic diseases have a significant and positive effect on their well-being levels. According to the result of the Tobit Model which is created by adding demographic factors, gender and hospital type have not statistically effect on well-being; it is determined that the variables of age, marital status, occupation, city of residence and the city where the hospital is located have a statistically significant effect on well-being.