Türkiye'de sağlık harcamalarını etkileyen faktörler üzerine araştırma (2003-2017)
A study on factors affecting the health expenditures in Turkey (2003-2017)
Yazar: EMİNE DOĞAN ÇULHA
Danışman: PROF. DR. EMİNE ORHANER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Harcama sistemi = Expenditure system ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Tedavi = Treatment ; Tedavi giderleri = Treatment expenses

Özet:
Bu çalışmada sağlık kavramı, sağlık hizmetleri ve sağlık sistemleri hakkında genel bilgiler verilmiş; sağlık harcamaları, türleri ve finansmanı hakkında açıklamalarda bulunulmuştur. Türkiye'de sağlık harcamalarının yapısı belirlenmiş ve bu harcamaları artıran faktörler tespit edilmiştir. Bu faktörlerin sağlık harcamaları üzerindeki etkisini incelemek için 2003-2017 yılları arasında özel sektör sağlık harcamaları ve devlet sağlık harcamaları ile yine aynı yıllar arasındaki toplam nüfus, kişi başı sağlık harcamaları, hastane sayıları, hastanelere müracaat sayıları, kayıt dışı istihdam oranı, Türkiye'ye giriş yapan yabancı sayıları, sosyal güvenlik kurumu ilaç harcamaları, sosyal güvenlik kurumu tedavi harcamaları, ölüm ve yaralanmalı trafik kazası sayıları çalışmanın veri setini oluşturmuştur. Verilerin elde edilmesi için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Sağlık Bakanlığı, Dünya Bankası ve farklı kurumların istatistik yıllıkları kayıtları esas alınmıştır. Kurulan hipotezler Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi (SPSS) programı yardımıyla basit doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir.  Çalışmanın analiz sonuçlarına göre tespit edilen faktörlerden kayıt dışı istihdam oranı hariç, diğer faktörler ile sağlık harcamaları arasında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki bulunmuştur. Bu değişkenlerde meydana gelen artışın sağlık harcamalarında artışa neden olması beklenmektedir. Ancak kayıt dışı istihdam oranları ile sağlık harcamaları arasında negatif yönlü doğrusal bir ilişki bulunmuştur. Kayıt dışı istihdam oranında meydana gelen artışın sağlık harcamalarında azalışa neden olması beklenmektedir. Elde edilen bu sonuçlar, sağlık harcamalarının belirleyicilerini tanımlama konusunda, kanıta dayalı bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
In this study, general information about health concept, healthcare services and healthcare systems were given and explanations were made concerning health expenditures, types and financing. The structure of health expenditures in Turkey was determined and factors increasing these expenditures were established. In order to examine the effects of these factors on health expenditures, a data set was developed for the study including; private sector health expenditures and government health expenditures between 2003-2017, as well as the total population, health expenditures per capita, number of hospitals, number of hospital applications, ratio of informal employment, number of foreigners entering Turkey, Social Security Institution medication expenditures, Social Security Institution treatment expenditures and the number of traffic accidents resulting in death and injuries between the aforementioned years. The data were obtained based on the statistics annual records of the Turkish Statistical Institute, Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), Ministry of Health, World Bank and different organizations. The hypotheses established were tested with a simple linear regression analysis with the help of the Statistical Package for the Social Sciences software. According to the analysis results of the study, it was determined that there was a positively linear relationship between the factors determined and health expenditures, except for the ratio of informal employment. It is expected that the increase in these variables will cause an increase in health expenditures. However, it was determined that there was a negatively linear relationship between the ratio of informal employment and health expenditures. It is expected that the increase in the ratio of informal employment will cause a decline in health expenditures. These results offer evidence-based information in terms of identifying the determinants of health expenditures.