II. Meşrutiyet Dönemi'nde kadın ve tiyatro: Musahipzade Celal'in Selma adlı tiyatro metninde dönüşen kültür içinde kadının konumu
Women and theater in the Second Constitutional Era: The position of women in transformed culture in Musahipzade Celal's  theater text called Selma
Yazar: YEŞİM ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE KAPLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Bu çalışma II. Meşrutiyet Dönemi'nin genel atmosferinden yola çıkılarak Osmanlı'da kadın haklarının tarihsel süreçteki gelişimini gözlemleyebilmek amacıyla yapılmıştır.
II. Meşrutiyet ve öncesindeki Osmanlının kadını algılayış biçimindeki değişiklikler incelendiğinde, kadınların Meşrutiyet'te önceki döneme kıyasla toplumsal alanda daha fazla görünür olduğu gözlemlenebilmiştir. Bu dönemde kadınlar çeşitli dernekler kurarak örgütlenmiştir. Bu örgütlerin çoğu yardım amaçlı kurulan dernekler olsa da kadınları aynı çatı altında toplaması ve kadınların sosyalleşmesine katkıda bulunması bakımından önemlidir. Kadınlar kurdukları dernekler aracılığıyla toplumsal hayata karışıp toplumsal hayatın bir parçası olabilmişlerdir. 
Toplumsal hayatta çeşitli sahalarda yeniliklerin yapılması Osmanlı kültürünü Batı etkisinde dönüştürmeye başlamıştır. Yapılan yeniliklerden kadın kadar tiyatro sanatı da olumlu anlamda etkilenmiştir. Yenileşmenin özneleri olarak tiyatro ve kadın temelinde, kadının tiyatro alanındaki konumu anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu iki kavramın aynı dönemde geliştiği düşünüldüğünde dönemin şartlarını incelemek gerekmiştir. II. Meşrutiyet, ideolojik olarak milliyetçiliğin etkisinde şekillenen bir dönem olduğu için kadın ve tiyatro ideolojik bağlamda incelenmiştir. 
Yeniliklerin yaşandığı bu dönemde tiyatronun da revaçta olduğu görülmektedir. Bu iki yeni oluşuma bakılarak kadının tiyatro alanındaki yeri ve önemi anlaşılmaya çalışılmıştır. 
Dönemin milliyetçi ideolojisini benimsemiş ve bu ideolojiyi eserlerine yansıtmış 'erkek' bir oyun yazarının, Musahipzade Celal'in, Selma adlı oyununda kadının konumunu incelemek araştırmada tamamlayıcı unsur olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Musahipzade Celal, Halkbilim, Tiyatro, Kadın, Kültür

Abstract:
This study was carried out in order to observe the historical development of women's rights in the Ottoman Empire, based on the general atmosphere of the Second Constitutional Period.
When the changes in the perception of women by the Ottoman Empire in the 2nd Constitutional Monarchy and before, it was observed that women were more visible in the social field in the Constitutional Monarchy compared to the previous period. During this period, women were organized by establishing various associations. Although most of these organizations are charity organizations, they are important in terms of gathering women under the same roof and contributing to the socialization of women. Through the associations they founded, women were able to become a part of social life by getting involved in social life.
Making innovations in various fields in social life started to transform Ottoman culture under the influence of the West. The art of theater has been positively affected by the innovations, as well as women. On the basis of theater and women as the subjects of innovation, the position of women in the field of theater has been tried to be understood. Considering that these two concepts developed in the same period, it was necessary to examine the conditions of the period. II. Since the Constitutional Monarchy was a period that was ideologically shaped under the influence of nationalism, women and theater were examined in an ideological context.
It is seen that the theater is also popular in this period of innovations. By looking at these two new formations, the place and importance of women in the field of theater has been tried to be understood.
Examining the position of women in the play Selma by Musahipzade Celal, a 'male' playwright who adopted the nationalist ideology of the period and reflected this ideology in his works, became a complementary element in the research.

Keywords: Musahipzade Celal, Folklore, Theatre, Women, Culture