Yeni Assur sanatında kutsal ağaç betimlemeleri
Sacred tree depiction in neo Assyrian art
Yazar: RÜYA ATAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE BAHAR MERGEN
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Asur Devleti = Assyrian State ; Ağaçlar = Trees ; Kutsal ağaç = Sacred tree ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Sanat = Art ; Tasvir = Description ; Yeni Asur Dönemi = Neo Assyrian Period

Özet:
Sanat, insanlığın yaşam şekillerini, hayata bakışını yansıtan bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüze kadar ulaşmış olan mağara resimlerinde insanlığın erken çağlarında dahi görsellik arayışında olduğu görülmektedir. MÖ 4000 yıllında ortaya çıkan 6. yüzyıla kadar kesintisiz devam eden Mezopotamya sanatı farklı şekillerde önemli kültürel gelişmelerle birlikte günümüze kadar gelmiştir. Büyük bölümü bugünkü Irak'ın sınırları içinde kalan Assur Krallığı, MÖ 1000 yılında ortaya çıkmış 612 yılına kadar bölgede önemli bir siyasi güç olarak hâkimiyet kurmuştur. Yeni Assur sanatında genellikle av, savaş, mitolojik sahneler konular olarak işlenmiş ve kendilerini Tanrı Assur'un elçisi yenilmez bir toplum olarak göstermişlerdir. Günümüze ulaşan muhteşem eserler arasında, saray duvarlarını süsleyen kabartmalar, duvar resimleri, mühürler, takılar, metal ve fildişi eserler bulunmaktadır. Özellikle bu eserler,  Nimrud (Kalhu), Dur-Şarrukin ve Ninive'de ortaya çıkarılmıştır. Bu eserler üzerinde kutsal ağaç betimlemesi sıkça kullanılmıştır. Kutsal ağaç çoğunlukla palmet olarak, dölleme veya av sahnelerinde ise kozalak ve nar şeklinde tasvir edilmiştir. Ağaçların yanlarında bulunun apkaluların, doğaya bolluk ve bereket yaymalarının yanı sıra yaşam da verdikleri görülmektedir.  Assurlular, kutsal ağacı sadece kült objesi olarak görmemiş duvar resimlerinde, silindir mühürlerde, duvar kabartmalarında, fildişi eserlerde ve takılarda betimleyerek gündelik hayatları içerisinde yer vermişlerdir.

Abstract:
Art emerges as a fact that reflects the way of life of humanity and its view of life. In the cave paintings that have survived to the present day, it is seen that humanity was in search of visuality even in the early ages. Mesopotamian art, which emerged in 4000 BC and continued uninterruptedly until the 6th century, has survived till today with important cultural developments in different ways. The Assyrian Kingdom, most of lands remain within the borders of present-day Iraq, emerged in 1000 BC and established dominance as an important political power in the region until 612. In Neo-Assyrian art, hunting, war and mythological scenes were generally treated as themeand they showed themselves as an invincible society, the messenger of the god Assyria. Among the magnificent works that have survived, there are reliefs adorning the palace walls, wall paintings, seals, jewelry, metal and ivory artifacts. Especially these works were unearthed in Nimrud (Kalhu), Dur-Sharrukin and Nineveh. The depiction of the sacred tree was frequently used on these works. The sacred tree is mostly depicted in the form of pinecones and pomegranates in palmette fertilization or hunting scenes. It is seen that the apkalu located next to the trees give life to nature as well as spreading abundance and fertility. The Assyrians did not see the sacred tree only as a cult object, but included it in their daily lives by depicting it in wall paintings, cylinder seals, wall reliefs, ivory works and jewelry.