Tokat yöresinde doğal olarak yetişen  'yer elması' elma genotiplerinin (Malus sp.)  seleksiyonu   ve  anaçlık potansiyellerinin araştırılması
Determinaton of rootstock characteristics and selection of  'yer elmasi' apple genotypes (Malus sp.) naturally grown in tokat region
Yazar: OSMAN IŞIK
Danışman: PROF. DR. RESUL GERÇEKCİOĞLU
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma, Tokat İli merkez ve ilçelerinde kültür elmaları için bodur anaç olarak düşünülen yer elması elma genotipleri  üzerinde, 2012-2015 yılları arasında yürütülmüştür. Yer elması elma genotiplerinin, il genelindeki populasyonu incelenerek, birbirinden farklı olduğu gözlenen 331 adet farklı birey işaretlenmiştir. Belirlenen genotipler içinden bir ön seçim yapılarak en yüksek puanı alan 40 genotip tespit edilmiştir. Bu genotiplerin içerisinden de beşi (60MKA23, 60MES07,  60EKA36, 60PÜZ22 ve  60PDE12) anaç adayları olarak seçilmiştir. Bu 5 genotip;   M9, MM106  ve MM111 klon anaçlarıyla birlikte MM111 anaçları üzerine aşılanarak  aşı sürme oranı, anaç çapı, çeşit çapı, dallanma durumu, sürgün kalınlığı, sürgün uzunluğu ve boğum arası uzunluk gibi bodur elma anaçlarındaki temel morfolojik özellikleri incelenmiştir. Ayrıca, genotiplerin birbirleriyle ve M9, MM106 ve MM 111 anaçlarıyla genetik akrabalığını belirlemek için moleküler analiz (SSR) yapılmıştır. Sonuçta, araştırmada kullanılan 5 genotipin birbirine çok yakın akraba olduğu; M9 anacına  %50, MM106 ya  %25, MM111 ile  %17 düzeyinde yakın akraba olduğu görülmüştür. Diğer yandan '60EKA36' genotipi stoolbed daldırma yöntemiyle ile başarılı bir şekilde çoğaltılmıştır. 

2015, 75 sayfa

Anahtar Kelimeler : Seleksiyon, elma (Malus sp.), 'yer elması' yerel çeşidi, anaç ıslahı,  vejatatif  çoğaltım, Tokat ili,  SSR

Abstract:
This study was carried out on 'Yer Elması'  apple genotypes considered dwarf rootstocks for cultivated apples in Tokat Province among 2012-2015 years. Yer Elması'  apple genotypes population were studied throughout the province. 331 genotypes were determined that they were different form each other.  Pre selection was done among determined genotypes and the highest scored 40 genotypes were selected. Five genotypes (60MKA23, 60MES07, 60EKA36, 60PUZ22 and 60PDE12) of them were selected  as rootstock candidates. They were grafted on MM111 rootstock clones with M9, MM106 and MM111. Basic morphological characteristics of dwarf apple rootstocks were examined such as, shooting ratio,  rootstock  and  scion diameter, branching, shoot diameter and length,  internodes length. Also, molecular analyzes (SSR) were performed to determine the genetic relationships among each other and M9, M111, MM106 rootstocks.  As a result, 5 genotypes used in this study were very close relatives each other and also, they were relative with M9 (50%), MM106 (25%), and MM111 (17%) rootstocks. On the other hand,  60EKA36 genotype was successfully propagated with stool bed layering.

2015, 75 Pages 

Key words: Selection, apple, (Malus sp.), 'Yer Elması' local apple variety, rootstock breeding, vegetative propagation,  Tokat province, SSR (Simple Sequence Repeats)