Unipolar depresyonlu hastalarda tedavi öncesi ve sonrasında glutamat aktivitesi
Glutamatergic activity in unipolar depressed patients before and after treatment
Yazar: MURAT AYDIN
Danışman: PROF. DR. ASLAN OĞUZ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresyon = Depression ; Glutamat = Glutamates ; Memantine = Memantine ; Reseptörler-N-metil-D-aspartat = Receptors-N-methyl-D-aspartate ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışma, unipolar depresyonlu hastalarda beyin glutamaterjik aktivitesinin rol oynayabileceği ve muhtemelen bozulmuş olan bu aktivitenin antidepresan tedavi ile düzelebileceği hipotezini test etme amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ikincil bir amacı da unipolar depresyonda glutamat metabolizmasının da bozulmuş olabileceği ve tedaviyle bu bozukluğun normale dönebileceği hipotezini test etmekti. Beyin glutamaterjik aktivitesinde ve glutamat metabolizmasında eşzamanlı olarak bulunabilecek bu bozukluklar, bunlara yol açabilecek ortak bir patofizyolojik nedenin olabileceği yönünde bilgiler verebileceğinden araştırmamızın ek bir amacıydı.Materyal ve metod: Depresyon dışında komorbid psikiyatrik hastalığı ve nörolojik ya da endokrin bozukluğu olmayan ve herhangi bir psikotrop ilaç kullanmayan 23 depresyon hastası (11 kadın, 12 erkek) ile yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi bakımından benzer 20 sağlıklı kontrol (6 kadın, 14 erkek) çalışmaya dahil edildi. Katılımcıların imzalı bilgilendirilmiş onamı alındı. Çalışmanın 1. gününde DSM-4-TR kriterlerine göre depresyon tanısını alan hastalara, hastalık şiddetinin belirlenmesi ve antidepresan tedaviye cevabın takibi amacıyla MADRS (Montgomery ve Asberg depresyon ölçeği) testi uygulandı. 2. gün total IGF-1 ve plazma glutamat düzeyleri, bazal GH, PRL ve kortizol düzeyleri ve memantin uyarım testine bu hormonların cevabını ölçmek için kan örnekleri alındı. Başlangıç değerlendirmelerinden sonra hastalara 6 hafta süre ile antidepresan tedavi olarak s-citalopram (10-30 mg/gün dozlarında) tedavisi verildi. Tedavi sonunda 19 hastanın (11 kadın, 8 erkek) verileri elde edildi. Kortizol ve IGF-1 düzeyleri RIA yöntemiyle, GH ve PRL düzeyleri IRMA yöntemiyle, plazma glutamat düzeyleri ise HPLC (High pressure liquid chromotography) ile ölçülerek değerlendirildi. Hasta grubunda tedavi sonrasında MADRS testi tekrarlandı ve bu ölçeğe göre skorlarda en az %50 azalma olması tedaviye yanıt olarak kabul edildi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi.Bulgular: Plazma glutamat düzeyleri kontrol grubuyla kıyaslandığında tedavi öncesi hastalarda istatistiksel olarak yüksek bulunurken, tedavi sonrasında ise tersine kontrollere göre istatistiksel anlam gösterecek şekilde daha düşük düzeylere indiği görüldü.Tedavi öncesi hastalarda bazal kortizol değerlerinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak yüksek olduğu, tedavi sonrasında ise azalma göstererek istatistiksel farkın kaybolduğu bulundu. Bazal PRL düzeylerinin tedavi öncesinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük olduğu, tedavi sonrasında yükseldiği ve kontrol grubuna göre istatistiksel olarak fark kalmadığı izlendi.Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen depresyonlu hastalarda plazma glutamat seviyelerinin sağlıklı bireylere göre yüksek olduğu ve depresyonun tedavisiyle bu düzeylerin kontrollere göre anlamlı şekilde daha düşük düzeylere indiğine dair bulgular, unipolar depresyonda glutamat metabolizmasında bozulma olabileceği ve tedaviyle bu durumun düzelebileceği yönündeki hipotezimizi doğrulamıştır.Araştırmamızdan elde edilen ikinci bir sonuçta unipolar depresyonlu hastalarda santral glutamaterjik aktivitede kayda değer bir değişiklik olmadığı idi.Anahtar kelimeler: Depresyon, santral glutamaterjik aktivite, NMDA, memantin, plazma glutamat düzeyleri

Abstract:
Aim: This study has been done in order to test the hypothesis that the brain glutamatergic activity may play a role in the unipolar depressed patients and the antidepressant treatment can improve this activity which has been probably disregulated because of depression. The secondary aim of the study was to test the hypothesis that the glutamate metabolism in unipolar depression may also be disregulated and this disregulation can be turned out to its normal state with the treatment. The fact that brain glutamatergic activity and glutamate metabolism may possibly go along with these in a syncronic way, is the additional purpose of the study. If found, they may give us some information that there may be a common pathophysiologic reason which causes them.Material and Method: As a study group 23 patients (11 female, 12 male) with unipolar depression who have not comorbid any other psychiatric, neurological or endocrine disorders and as a control group 20 healthy people (6 females, 14 males) with the similar age, gender and body mass index were included in the study and compared to each other. The informed consent of the participants was taken. In the first day of the study MADRS (Montgomery-Asberg Depression Rating Scale) was applied to the patients diagnosed as depression according to the DSM-4-TR criteria in order to establish the severity of disorder and responses to the antidepressant treatment. In the second day of the study, blood samples were taken to assess of the total IGF-1 and plasma glutamate levels and basal values of the GH, PRL, cortisole levels and the response of the GH, PRL and cortisole hormones to the memantine stimulation test. After the initial evaluations, 6 weeks of s-citalopram (10-30 mg/day dose) was administered as antidepressant treatment. In the end of the therapy, the parameters of the 19 patients (11 female, 8 male) were obtained. The cortisole and IGF-1 levels were measured and tested with RIA method, GH and PRL levels were measured and tested with IRMA method and plasma glutamate levels were measured and tested with HPLC. The MADRS test was repeated for the patient group in the end of the therapy and the diminution of the scores at least 50 % according to this scale were accepted as response to the treatment. The obtained data were analysed with the assistance of appropriate statistical methods.Findings: Plasma glutamate levels of the patients have been found statistically high before the treatment when it was compared to the control group and on the contrary it was statistically significant decrease to the lower levels than the controls after the treatment.It was found that the basal cortisole values of the patients were statistically higher than the control group before the treatment but this situation disappeared after the treatment.Basal PRL levels of the patients were statistically lower than the control group before the treatment but it has been observed that this levels increased after the therapy and there was no difference compared to the control group.Results: Plasma glutamate levels of the patients were higher than the controls before treatment and these levels show significant decrease after antidepressant treatment, so this findings verified our hypothesis that there is a disregulation of glutamate metabolism in the unipolar depression and this status improved with treatment.As a secondary result of the study, there was not any significant change of central glutamatergic activity in the unipolar depressed patients.Key Words: Unipolar depression, central glutamatergic activity, NMDA, memantine, plasma glutamate levels