Sporcu perspektifinden türk basketbolunda iş ilişkileri ve sendika olgusu
Labor relations and union phenomenon in Turkish basketball from the athlete's perspective
Yazar: CAN ÇAVİN ÖTKAN
Danışman: PROF. DR. TEKİN ÇOLAKOĞLU ; PROF. DR. OĞUZ SADIK AYDOS
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Araştırmada, Türk basketbolcuların perspektifinden iş ilişkilerinin incelenmesi ve sendikalaşmaya yönelik algılarının tespit edilerek mevcut durumun ortaya konması amaçlanmaktadır. Katılımcıların tecrübe ve görüşlerini detaylı olarak ortaya koyabilmek adına nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma deseninden faydalanılmıştır. Araştırma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme ile seçilmiş 19 kadın ve 23 erkek Türk basketbolcu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda; Türkiye Basketbol Federasyonu bünyesindeki sözleşmeli liglerde en az bir tam sezon tecrübesi olan sporcular araştırmaya dâhil edilmiştir. Katılımcı sayısının belirlenmesinde veri doygunluğu esas alınmıştır. Veri toplama aracı olarak Sporcu Perspektifinden İş İlişkileri ve Sendika Kavramı başlıklı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde bireysel görüşme ve odak grup görüşme yöntemlerinden faydalanılmıştır. Verilerin analizinde ise nitel içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. İş ilişkileri temasına ait bulgular; yönetim ve organizasyon, sözleşmeler, işverenin ücret ödeme borcu, işverenin işçiyi gözetme borcu, işverenin eşit davranma borcu ve uyuşmazlıkların çözümü olarak kategorize edilmiştir. Sendika algısı teması ise sendika olgusuna yaklaşım ve basketbolda sendikal faaliyetler olmak üzere iki kategoriye ayrılmıştır. Araştırma bulguları katılımcıların iş ilişkilerinde kulüplerin düzensiz organizasyon yapısı ve başarısız finans yönetiminden dolayı sorun yaşadıklarını, sözleşme ikiliğinin hak kayıplarına yol açtığını göstermektedir. Buna ek olarak işverenlerin ücret, işçiyi gözetme ve eşit davranma yükümlülüklerini yerine getirme konusunda basketbolculara olumsuz deneyimler yaşattıkları tespit edilmiştir. Sendika algısı temasına ilişkin bulgularda ise menfi görüşlerin mevcudiyetiyle birlikte, çalışan haklarını koruduğu ve çalışma koşullarını geliştirdiği için sendikalara yönelik olumlu ifadeler de beyan edilmiştir. Basketbolda olası bir sendika oluşumuna yönelik ise, kulüp/sporcu arasındaki güç dengesizliğine çözüm getirmesi açısından faydalı olacağı görüşüyle birlikte, böyle bir girişimde kulüplerin sporculara bezdiri uygulayacağı kaygısı katılımcılar tarafından ortaya konmuştur.

Abstract:
The study aims to examine labor relations from the perspective of Turkish basketball players and to reveal the current situation by determining their perceptions of the unionisation. In order to reveal the experiences and opinions of the participants in detail, a basic qualitative research design was utilized from qualitative research methods. The research group consists of 19 female and 23 male Turkish basketball players selected by criterion sampling, which is one of the purposive sampling methods. Accordingly, athletes with at least one full season of experience in the contracted leagues within the Turkish Basketball Federation were included in the study. Data saturation was taken as a basis in determining the number of participants. A semi-structured interview form titled Labor Relations and Union Concept from the Athlete Perspective was used as a data collection tool. Individual interview and focus group interview methods were utilized in the data collection process. Qualitative content analysis method was used to analyze the data. The findings on the theme of labor relations were categorized as management and organization, contracts, employer's wage obligation, employer's obligation to care the employee, employer's obligation to treat the employee equally and resolution of disputes. The theme of union perception was categorized into two categories: approach to the union phenomenon and union activities in basketball. The findings of the research show that the participants experience problems in their labor relations due to the clubs' irregular organizational structure and inadequate financial management, and that contractual duality leads to loss of rights. In addition to this, it has been determined that employers have negative experiences with basketball players in terms of fulfilling their obligations to pay wages, protect athletes and treat them equally. In the findings related to the theme of union perception, although there were negative opinions, positive statements were also made about unions as they protect employee rights and improve working conditions. Regarding the possible formation of a union in basketball, the participants were of the opinion that it would be beneficial in terms of bringing a solution to the power imbalance between the club/athlete, but the concern that the clubs would harass the athletes in such an initiative was revealed by the participants.