TRA-2 Bölgesi'ndeki boşanmalar üzerine sosyolojik bir değerlendirme (2011-2021)
A sociological evaluation on the study of divorces in Region TRA-2  (2011-2021)
Yazar: REYHAN DAYAN
Danışman: PROF. DR. SUVAT PARİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Boşanma = Divorce

Özet:
Tarihten bu yana bütün toplumlar içerisinde var olagelen aile, evlilik kurumunun gerçekleşmesi ile kurulmuştur. Evlilik terimi iki yetişkinin toplum tarafından kabul edilmesi ve bu iki yetişkinin toplum tarafından onaylanmış cinsel birlikteliği şeklinde açıklanmaktadır. Bu birliktelik toplum içerisinde aile yapısının devamını ve sürekliliğini sağlamıştır. Geçmişten günümüze varıncaya kadar toplumsal yapının gelişmesi, modernleşme, kentleşme gibi faktörler aile ve evlilik kurumu üzerinde de değişimlere neden olmuştur. Birey ve toplum yapısında yaşanan değişimler, evlilik çeşitlerini, evliliğin yapısını ve toplum tarafından kabul edilen norm ve değerleri de etkilemiştir. 
Yaşanan değişimlere bağlı olarak zamanla kadın ve erkek arasındaki sözleşme niteliğinde olan evlilik kurumunda kırılmalar yaşanmış ve bunlar da boşanmalara sebebiyet vermiştir.  Boşanma olgusu modernleşme ile birlikte yeni toplum yapılarında ciddi bir sosyal problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Son zamanlarda görece artan boşanma oranları ailede ve evlilik yapısının değişiminde yeni boyutlar yaratmaktadır. Nikâhsız evlilikler, aynı cinsten bireylerin evliliği, bireylerin evliliği daha ileriki yaşlarda gerçekleştirmesi, boşanma oranlarındaki artış, evlilik ve aileye yönelik olarak gösterilen yeni sosyal problemlerden bazılarıdır. Modern toplum yapısının getirdiği değişimlerle birlikte aile içerisinde bir takım farklılaşmalar yaşanmıştır. Özellikle kadının iş hayatına girmesi, kadının okur-yazarlığının artması, medeni hukuk, sosyal devlet politikaları gibi faktörler tek düzeyliği ve ataerkil toplum yapısını zayıflatarak aile ve evlilik kurumunda değişimler yaşatmıştır. Bütün bunların sonucunda boşanma oranlarında bir artış gözlemlenmiştir. 
Boşanma oranları ya da boşanma hızı bölgeden bölgeye, toplumdan topluma farklılıklar göstermektedir. Batı ülkelerinde boşanma hızı 1950'li yıllarda yürürlüğe konan yasal düzenlemelerle birlikte keskin bir şekilde artış sürdürmüştür. Benzer şekilde Türkiye'de de 2001 yılındaki Medeni Kanun değişikliklerinin ardından boşanma hızında ivmelenme gerçekleşmiştir.
Boşanma hızı, boşanma oranları toplumların gelişim yapısı ile paralellik göstermektedir. Geleneksel kodların yaygın olduğu toplum yapıları ile modernleşen toplum yapılarında boşanma nedenselliği de farklılık göstermektedir.  Dolayısıyla her bölgedeki sosyo-ekonomik, kültürel, demografik farklılıklar iç dinamik yapısında bulunan aileyi, evliliği farklı şekillerde etkilemektedir. Türkiye'nin batısından doğusuna gidildiğinde kalıplaşmış norm ve değerlerin daha fazla olduğu görülmektedir. Norm ve değerlerin yoğun yaşandığı bölgelerde boşanma olgusuna bakış açısı da farklılaşmaktadır.
Bu çalışmada Türkiye bölgeleri içerisinde yer alan TRA2 (Kars, Iğdır, Ardahan, Ağrı) bölgesinde 2011-2021 yılları arasında gerçekleşmiş boşanma oranları sosyolojik açıdan betimleyici bir düzeyde ele alınmıştır.

Abstract:
The family, which has existed in all societies since the beginning of history, was established with the realization of the institution of marriage. The term marriage is defined as the social acceptance of two adults and the socially approved sexual union of these two adults. This union has ensured the continuity and continuity of the family structure in society. From the past to the present, factors such as the development of the social structure, modernization and urbanization have caused changes in the institution of family and marriage. Changes in the structure of the individual and society have also affected the types of marriage, the structure of marriage and the norms and values accepted by society. 
Depending on the changes experienced, ruptures have occurred in the institution of marriage, which is a contract between men and women, and these have led to divorces.  The phenomenon of divorce emerges as a serious social problem in new social structures with modernization. Recently, the relatively increasing divorce rates create new dimensions in the change of the family and marriage structure. Unmarried marriages, same sex marriages, individuals getting married at a later age, the increase in divorce rates are some of the new social problems related to marriage and family. Along with the changes brought about by the modern social structure, a number of changes have taken place in the family. In particular, factors such as the entry of women into business life, the increase in women's literacy, civil law, social state policies have weakened the monolithic and patriarchal social structure and led to changes in the institution of family and marriage. As a result of all these, an increase in divorce rates has been observed. 
Divorce rates or divorce rates vary from region to region and from society to society. In Western countries, the divorce rate continued to increase sharply with the legal regulations enacted in the 1950s. Similarly, in Turkey, the divorce rate accelerated after the amendments to the Civil Code in 2001.
Divorce rate and divorce rates are in parallel with the developmental structure of societies. The causality of divorce differs in societies with traditional codes and modernizing societies. Therefore, socio-economic, cultural and demographic differences in each region affect the family and marriage in different ways. It is seen that there are more stereotyped norms and values when moving from the west to the east of Turkey. The perspective on the phenomenon of divorce also differs in regions where norms and values are dense.
In this study, the divorce rates between 2011 and 2021 in the TRA-2 (Kars, Iğdır, Ardahan, Ağrı) region, which is among the regions of Turkey, were discussed at a sociologically descriptive level.