Akçay Havzası aşağı çığırının (Antalya-Finike) kuraklık özelliği ve su hasadı yapılabilecek potansiyel alanların belirlenmesi
Drought characteristics of the Akçay Basin down capacity (Finike/ Antalya) and determination of water harvest potential areas
Yazar: NESLİHAN AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU AKKÖPRÜ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akçay Havzası = Akçay Basin ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Kuraklık = Drought ; Küresel ısınma = Global warming ; Su = Water ; Su toplama havzası = Water catchment area ; Su yönetimi = Water management ; İklim değişikliği = Climate change ; İklim özellikleri = Climate properties

Özet:
Akçay havzası aşağı çığırı (Finike/ Antalya) kuraklık özelliği ve su hasadı yapılabilecek potansiyel alanların belirlenmesi konulu yüksek lisans tez çalışmasında iklim, küresel iklim değişikliği, iklim değişikliğinin neden olduğu afetler ve kuraklık üzerinde detaylı bir çalışma yapılmıştır. Bir bölgenin kuraklık özelliğinin belirlenmesinde yardımcı olan bazı kuraklık indisleri üzerinde durulmuş ve en yaygın olarak kullanılan standartlaştırılmış yağış indisi ile çalışma alanı olarak belirlenen "Akçay havzası aşağı çığırının" kuraklık özelliği tespit edilmiştir. Daha sonra çalışma konusunun ikinci adımı olan su yönetimi, su kaynakları ve su hasadı sistemlerine değinilmiştir. Bu sistemlerin kurulması noktasında en fazla verimin nereden elde edilmesinin hesaplanmasında çeşitli yöntemler ve araçlara başvurulmuştur. Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kulanılmıştır. Bu yöntem çok kriterli karar verme yöntemlerinden biridir. Ayrıca mekânsal analizin yapılması için araç olarak kullanılan coğrafi bilgi sistemleri, su hasadı yapılabilecek potansiyel alanların belirlenmesi noktasında çalışmanın tamamlanmasına yardımcı olmuştur. Öncelikli olarak AHP yönteminin kullanılması noktasında alanın coğrafi ve meteorolojik özellikleri de gözetilerek 6 kriter belirlenmiştir. Bu kriterler: Arazi kullanımı, akarsu mesafe durumu, jeoloji, eğim, yağış miktarı ve sıcaklık olmuştur. Kriter ağırlıkları analitik hiyerarşi prosesi yöntemi ile hesaplanarak, en fazla önemi yağış kriterinin aldığı daha sonra sırasıyla eğim, akarsu mesafe, jeoloji, sıcaklık ve arazi kullanımının aldığı görülmüştür. Bu kriterlerin her biri için coğrafi bilgi sistemleri aracılığıyla sınıflandırılmış haritalar oluşturulmuş ve ağırlıklı çakıştırma analizi yapılmıştır. Çalışmanın geneline bakılacak olursa, inceleme alanının su hasadı yapmak için %23 oranında kuvvetli derecede uygun alanın olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra orta derecede uygun, düşük derecede uygun ve hiç uygun olmayan alanlar da mevcuttur.

Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, kuraklık, yağmur suyu hasadı, ahp, cbs

Abstract:
A detailed study was carried out on climate, global climate change, disasters caused by climate change and drought in the master's thesis study on the drought feature of the Akçay basin downstream (Finike/Antalya) and the determination of potential areas where water can be harvested. Some drought indices that help in determining the drought characteristics of a region are emphasized and the most commonly used standardized precipitation index and the drought characteristics of the "Akçay basin downstream", which is determined as the study area, have been determined. Then, the second step of the study, water management, water resources and water harvesting systems are mentioned. At the point of establishing these systems, various methods and tools have been used to calculate where to get the most efficiency. Analytical Hierarchy Process (AHP) method was used. This method is one of the multi-criteria decision making methods. In addition, geographic information systems, which are used as a tool for spatial analysis, have helped to complete the study at the point of identifying potential areas where water harvesting can be done. First of all, 6 criteria were determined by considering the geographical and meteorological characteristics of the area at the point of using the AHP method. These criteria were: land use, river distance status, geology, slope, precipitation amount and temperature. By calculating the criteria weights with the analytical hierarchy process method, it was seen that the precipitation criterion took the most importance, followed by slope, river distance, geology, temperature and land use, respectively. For each of these criteria, classified maps were created through geographic information systems and weighted overlap analysis was performed. Looking at the overall study, it has been determined that the study area is strongly suitable for water harvesting at a rate of 23%. In addition, there are moderately suitable, lowly suitable and completely unsuitable areas.

Keywords: Climate change, drought, rainwater harvesting, ahp, cbs