Koronavirüs korkusu, sosyal ağ bağımlılığı ve kompulsif çevrimiçi satın alma ilişkisinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of the relation between the fear of coronavirus, social network addiction and compulsive online purchasing in terms of various variables
Yazar: SEVDENUR KÜKREK
Danışman: DOÇ. DR. GAZANFER ANLI
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ekonomi Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; COVID 19 = COVID 19 ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Satın alma = Purchasing ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal medya = Social media ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
İnsanlık tarihinden de eski olan bakteri ve virüsler, yerleşik hayata geçilmesiyle birlikte çeşitli salgın hastalıkların yaşanmasına neden olmuşturlar. Bu salgınlar dünyaya yayıldıklarında da uzun yıllar etki gösteren pandemilere dönüşmüştürler. Dünyada bilinen en eski pandemi olan Jüstinyen vebası, pandemiler tarihlerinin başlangıcı olmuş ve ardından onu çiçek, kolera, grip ve AIDS izlemiştir. Bu zincire eklenen son halka ise 2020 yılında dünyayı etkisi altına alan Covid-19 olmuştur. Covid-19 pandemisinin yönetilmesinde geçmiş deneyimlerden yola çıkılarak ülkeler karantina uygulamasına gitmiş ve sokağa çıkma yasakları ilan edilmiştir. Pandeminin neden olduğu belirsizlik ortamı korku atmosferinin oluşmasına neden olmuştur. Korku ve yasaklar bireylerin günlük yaşantılarını evden idare etmeleri zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. Sosyal medya ve internetten alışveriş imkânlarıyla ihtiyaçlarını gidermiştirler. Bireylerin hayatlarında yaşadıkları yeni dönemden etkilenme düzeyleri, koronavirüs korkusunun sosyal medya ve internetten alışveriş bağımlılığına neden olup olmadığı incelemeye açık bir konu olarak karşımıza çıkmıştır.
Bu çalışmada, öncelikle pandemilerin ve internetin geçmişi anlatılmış, ardından koronavirüs korkusu, sosyal medya ve internet bağımlılığı tanımlanmıştır. Ardından "Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği, Sosyal Ağ Bağımlılığı Ölçeği ve Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği" ile bireylerin demografik özelliklerine göre pandemi sürecinden nasıl etkilendikleri araştırılmıştır. Ayrıca koronavirüs korkusu ile sosyal medya bağımlılığı ve internetten alışveriş yönelimleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışma örneklemi Bursa ilinde yaşayan rastgele seçilmiş 302 kişiden oluşmaktadır. Veriler bilgi formu, CP19-S ölçeği, SABÖ, KÇSA ölçeği kullanılarak toplanmış ve IBM SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Analizler için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, T-testi, ANOVA, Tukey çoklu karşılaştırma testi, Games-Howell liberal çoklu karşılaştırma testi ve Tamhane T2 testi kullanılmıştır.
Veri analizlerinden elde edilen bulgulara göre koronavirüs korkusu ile sosyal medya bağımlılığı ve internetten alışverişe yönelim arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca sosyal medya bağımlılığının alt düzeylerinin ve internetten alışverişe yönelimin alt düzeyleri açısından bazı demografik özelliklerin anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Bulgular doğrultusunda koronavirüs korkusu ve bağımlılık davranışların yönetimine ve gelecekte yapılacak çalışmalara ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Bacteria and viruses, which are older than human history, have caused various epidemic diseases with the settlement of mankind. When these epidemics spread around the world, they turned into pandemics that had an effect for many years. The plague of Justinian, the oldest known pandemic in the world, was the beginning of the history of pandemics, followed by smallpox, cholera, flu and AIDS. The last link added to this chain was Covid-19, which took hold of the entire world in 2020. Based on past experiences in managing the Covid-19 pandemic, countries have gone to quarantine and lockdowns have been declared. The state of uncertainty caused by the pandemic has created an atmosphere of fear. Fear and prohibitions have revealed the necessity of individuals to manage their daily lives from home. They met their needs with social media and online shopping opportunities. The level of exposure of individuals to the new period in their lives and whether the fear of coronavirus causes social media and online shopping addiction has emerged as an open issue subject to examination.
In this study, first of all, the history of pandemics and the internet is explained and further, coronavirus fear, social media and internet addiction are defined. Then, with the "Coronavirus 19 Phobia Scale, Social Network Addiction Scale and Compulsive Online Purchase Scale", it was investigated how individuals were affected by the pandemic process according to their demographic characteristics. In addition, the relationship between fear of coronavirus and social media addiction and online shopping tendencies was investigated. The sample of the study consists of 302 randomly selected people living in the city of Bursa. Data were collected using the information form, CP19-S scale, SABÖ, KÇSA scale and analyzed with IBM SPSS 26.0 package software. The Pearson Product Moments Correlation, T-test, ANOVA, Tukey multiple comparison test, Games-Howell test and Tamhane T2 test were used for analyzes.
According to the findings obtained from data analysis, it has been observed that there is a positive and significant relationship between fear of coronavirus and social media addiction and internet shopping. In addition, it was determined that some demographic characteristics differ significantly in terms of lower levels of social media addiction and lower levels of internet shopping tendency. In line with the findings, suggestions were made regarding the management of coronavirus fear and addictive behaviors and future studies.