Food at the intersection of sovereignties: Tracing the loss of food sovereignty for Turkish state and farmers
Egemenliklerin kesişimindeki gıda: Türk devleti ve çiftçisi için gıda egemenliğinin kaybedilişinin izlerini sürmek
Yazar: NURAN TORUN ATIŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN TOPAL YILMAZ
Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Egemenlik = Sovereignty ; Gıda egemenliği = Food sovereignty ; Gıda endüstrisi = Food industry ; Gıda maddeleri = Food materials ; Gıdalar = Foods ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Tarım = Agriculture ; Tarım ürünleri = Agricultural products ; Türkiye = Türkiye ; Çiftçiler = Farmers

Özet:
Küresel gıda egemenliği hareketi, küçük çiftçiler, çiftçi toplulukları ve devletler için gıda sistemleri içinde bağımsız bir varoluş hali talep etmektedir. Türkiye devleti ve toplumu, 1980'lerden bu yana, son yirmi yılda da artan bir hızla neoliberal bir dönüşümden geçmiştir. Ekonomi politikalarının siyasetten yalıtılması ve neoliberal tarım politikalarının benimsenmesi süreci, küresel neoliberal yönetişimin şart koyduğu ve desteklediği yasal-kurumsal düzenlemeler aracılığıyla devletin yeniden yapılandırılmasıyla birlikte gerçekleşmiştir. Bu süreç, devlet ve vatandaştan küresel şirket sermayesine doğru bir egemenlik devrine sebep olmuştur. Bu dönüşüm esnasında küçük tarımsal üreticiler ve köylüler mülksüzleşmiş; başta toprak, emek ve tohum olmak üzere üretim araçlarının kontrolünü kaybetmişlerdir. Gıda egemenliği teorisi içindeki egemenliğin sınırlarını sorgulayarak ve bu bağlamda çok ölçekli bir egemenlik kavramsallaştırması önererek, bu tez şu iki araştırma sorusunu cevaplamayı amaçlamaktadır. i) Devleti yeniden yapılandıran ve gıda egemenliğine zarar verecek şekilde tarımın neoliberal dönüşümüne yön veren "yeni anayasalcılığın" disiplin süreçleri nelerdir? ve ii) Küçük tarımsal üreticinin gündelik pratikleri ve tutumlarında gıda egemenliği tezahürleri nelerdir?  Bu bağlamda, devletin tarımdan çekilmesiyle alakalı olarak çiftçilerin hayatında yer alan belirli bağımlılık, metalaşma ve mülksüzleşme etkenleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu tezde gıda egemenliği teorisinin Türkiye dahil çeşitli coğrafyalarda şirket gıda rejimine karşı bir muhalif cephenin yaygınlaştırılmasına hizmet etme kapasitesi ele alınmıştır.  

Anahtar kelimeler: Gıda egemenliği, yeni anayasalcılık, tarım, gıda rejimleri, neoliberalizm

Abstract:
Global food sovereignty movement claims a certain state of autonomous existence for small farmers, farming communities, and states within the food systems. Turkish state and society have passed through a neoliberal transformation since early 1980s with a significant acceleration in the last twenty years. Isolation of economic policies from politics, and adoption of neoliberal agricultural policies have been going hand in hand with restructuring of the state through legal-institutional regulations conditioned and promoted by global neoliberal governance. This process has resulted in transfer of sovereignty from state and citizens to global corporate capital. In the course of this transformation, small agricultural producers and peasants were dispossessed and lost control over their means of production, mainly the land, labour and seeds. Problematizing the boundaries of sovereignty within food sovereignty theory and suggesting a multi-scalar conception of sovereignty, this dissertation aims to answer following two research questions: i) What are the disciplinary processes of "new constitutionalism" restructuring the state and driving neoliberal transformation of agriculture to the detriment of food sovereignty in Turkey? and ii) What are the manifestations of food sovereignty in daily farming practices and perceptions of small agricultural producers? In this respect, certain factors of dependency, commodification, and dispossession were identified in farmers' lives in relation to retreat of the state from agriculture. After all, capacity of food sovereignty theory to serve extension of global opposition front in diverse geographies including Turkey against corporate food regime was elaborated in this dissertation.

Keywords: Food sovereignty, new constitutionalism, agriculture, food regimes, neoliberalism