İnanç tarzları ile kişilik arasındaki ilişkiler
The relations between faith styles and personality
Yazar: RABİA YAVUZASLAN
Danışman: PROF. DR. ÜZEYİR OK
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Kişilik, bireyin inanç yöneliminin temelini oluşturmaktadır. Bu sebeple inancın insan ekseninde kişilik özellikleri ve sosyo-kültürel unsurlarla birlikte ele alınması gerekmektedir. Bu araştırmanın genel amacı, inanç tarzları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin tespit edilmesidir. Araştırma, anket tekniğinin kullanıldığı korelasyonel desenli bir çalışmadır. Veriler, uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 17-73 yaş aralığındaki 240 kişiye (Erkek=74, Kadın=166) anket uygulayarak elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'nin her yerindeki katılımcıları kapsamaktadır. Ankette; "Kişisel Bilgi Formu (cinsiyet, yaş ve eğitim durumu)", "İnanç/Dünya Görüşü Tarzları Ölçeği", "Ok-Dini Tutum Ölçeği", "Büyük-Beş Envanteri" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda kesin inanç ortalamasının artmasıyla uyumluluk ve öz denetim özelliklerinde artış; nevrotiklik ve deneyime açıklık özelliklerinde azalma olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık inançta arayış, gerilim ve dönüşümün yaşanması ile uyumluluk ve öz disiplin özelliklerinde azalma; nevrotiklik özelliğinde ise artış olduğu bulgulanmıştır. Yine arayış, dönüşüm ve esnek inanç ile deneyime açıklık arasında anlamlı pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. İnanç gelişiminde yaşanan artış ile bireylerin nevrotiklik ve deneyime açıklık özelliklerinde artış; uyumluluk ve öz disiplin özelliklerinde ise azalma olduğu görülmüştür. Ayrıca dindarlık artarken dışadönüklük, uyumluluk ve öz disiplin özelliklerinin arttığı ancak nevrotiklik ve deneyime açıklık özelliklerinin azaldığı tespit edilmiştir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, bireylere verilecek din eğitimi ve manevi danışmanlık hizmetlerinin niteliğini belirleme noktasında faydalı olacaktır.

Abstract:
Personality forms the basis of an individual's faith orientation. For this reason, faith should be considered on the human axis together with personality traits and socio-cultural elements. The main purpose of this research is to determine the relationship between faith styles and personality traits. The research is a correlational study in which the questionnaire technique is used. The data were obtained by applying a questionnaire to 240 people (Male=74, Female=166) in the 17-73 age range selected by convenient sampling method. The sample of the research includes participants from all over Turkey. In the survey; "Personal İnformation Form (gender, age and educational status)", "Faith/Worldview Styles Scale", "Ok-Religious Attitude Scale", "Big-Five Inventory" were used. As a result of the research, it was determined that as the mean of absolute faith increased, there was the increase in agreeableness and conscientiousness traits and the decreased in openness to experience trait. On the other hand, it was determined that with the experience of seeking, stress and conversion in faith, decrease in agreeableness and conscientiousness and increase in neuroticism. In addition, a significant positive relationship was determined between seeking, stress and open faith and openness to experience. It has been observed that with the increase in faith development, an increase in the neuroticism and openness to experience and a decrease in the agreeableness and conscientiousness. In addition, it was determined that as the religiosity increased, the extraversion, agreeableness and conscientiousness increased, but the neuroticism and openness to experience decreased. The results obtained from this research will be useful in determining the quality of religious education and spiritual counseling to be given to individuals.