Rol model içerikli animasyonların üstün yetenekli 4. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde zihinsel risk alma davranışları ve öğrenmelerine etkisi
The effect of animations involving models on fourth grade gifted students' intellectual risk taking and learning in science courses
Yazar: GAMZE AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SERDAR KÖKSAL
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Canlandırma = Animation ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Rol model davranışı = Role model behavior ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, rol model içerikli animasyonların üstün yetenekli 4. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde zihinsel risk alma davranışları ve öğrenmelerine etkisini incelemektir. Çalışmada ön test- son test deney ve kontrol gruplu araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmada gerekli verilerin toplanmasında fen bilimleri başarı testi, sınıf içi zihinsel risk alma davranışı gözlem formu, öğrenci tarafından yazılan ders günlükleri kullanılmıştır. Araştırmanın hedef evreni 2015-2016 eğitim- öğretim yılında öğrenim gören ve üstün yetenekli olarak tanılanmış Türkiye'deki 4. sınıf öğrencileri, ulaşılabilir evreni ise Malatya ilindeki üstün yetenekli olarak tanılanmış 4. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada ulaşılabilir evreninden seçilen örneklem, amaca uygun örnekleme ile seçilmiştir. Çalışmamızın örneklemi, Malatya Fırat İlkokulu'nda öğrenim gören ve Malatya BİLSEM (Bilim ve Sanat Merkezi) tarafından üstün yetenekli olarak tanılanmış 4. sınıf öğrencileri ile (9 kız, 9 erkek), Malatya  Karababa İlkokulu'nda  4A (11 kız, 10 erkek) ve   4B (10 kız, 11 erkek) sınıflarında öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Çalışmamızda üstün yeteneklilerin oluşturduğu grup deney grubu1, normal öğrencilerden oluşan gruplardan biri deney grubu 2 diğeri ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulama süreci 8 hafta sürmüştür. 8 haftalık sürecin tamamında tüm gruplar 2 uzman tarafından gözlemlenerek sınıf içi zihinsel risk alma formu doldurulmuştur. İlk üç hafta tüm gruplar normal öğrenme ortamlarında izlenmiştir.  Sonraki 5 haftada ise sadece deney gruplarına dersin ilk on dakikasında rol model içerikli animasyonlar izlettirilmiş ve dersin öğretmeni tarafından işlenen derste öğrenciler uzmanlar tarafından gözlemlenmiştir. Sekiz haftalık süreç boyunca her dersin sonunda tüm gruplar tarafından öğrenci günlükleri yazılmıştır. Ayrıca hazırlanan fen bilimleri başarı testi ön ve son test olarak tüm gruplara uygulanmıştır.
Veri toplama araçlarından fen bilimleri başarı testinin analizinde ANOVA, çoklu karşılaştırma testlerinden ve bağımlı gruplar t testinden faydalanılmıştır. Fen bilimleri başarı testinden elde edilen bulgulara göre, yapılan ön testte üstün yeteneklilerin bulunduğu grup (deney grubu 1) ile diğer gruplar (deney grubu 2 ve kontrol grubu) arasında anlamlı fark bulunurken deney grubu 2 ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca son test puanlarının ANOVA ve çoklu karşılaştırma sonuçları analizleri, deney grubu1 ile diğer gruplar arasında anlamlı bir fark olduğunu, deney grubu 2 ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. ANOVA ve çoklu karşılaştırma ile yapılan fen bilimleri başarı testinin erişi puanlarının analizinden elde edilen bulgular ise deney grubu 1 ile deney grubu 2 arasında anlamlı bir fark olmadığını gösterirken, kontrol grubu ile hem deney grubu 1 hem de deney grubu 2 arasında deney grubu 1 lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Son olarak uygulanan bağımlı gruplar t testi sonuçlarına göre, bütün grupların ön ve son test puanları arasında son testler lehine anlamlı bir fark bulunmaktadır. Sınıf içi zihinsel risk alma davranışı gözlem formunun analizinde ise davranışların gösterilme sıklığı (frekansları) hesaplanarak grafik haline getirilmiştir. Sınıf içi zihinsel risk alma gözlem formundan elde edilen bulgulara göre animasyonların izlettirildiği gruplarda özellikle üstün yeteneklilerde davranışların gösterilme sıklığı artmıştır. Başka bir veri toplama aracı olan ders günlüklerinin uzmanlar tarafından incelenmesi sonucu, animasyonların izlettirildiği deney gruplarında özellikle üstün yeteneklilerde sınıf içi zihinsel risk alma davranışlarına verilen örneklerin sayısının arttığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, rol model içerikli animasyonlar üstün yetenekli 4. sınıf öğrencilerinin hem zihinsel risk alma davranışlarını sergilemelerine hem de öğrenmelerine olumlu katkı sağlarken, üstün yetenekli olarak tanısı bulunmayan öğrencilerin de zihinsel risk alma ve öğrenmelerine katkısı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate effect of animations involving role models on fourth grade gifted students' intellectual risk taking and learning in science courses. The study is a quasi-experimental study with pre and post test, and control group. For collecting data, science achievement test, intellectual risk taking observation form and diaries of student were used. The target population of the study was all Turkish fourth grade gifted students taking education in 2015-2016 term while the accessible population was all Turkish fourth grade gifted students in Malatya. In the study convenience sampling was utilized. The gifted sample of the study was composed of fourth grade gifted students enrolled in Fırat Elementary School, Science and Art Center of Malatya. All of the gifted participants (9 girls, 9 boys) were determined by IQ testing. However, non- gifted students were from fourth grade students of Karababa Elementary School (21 girls, 21 boys). Three groups of students were assigned to three groups of our study. Experimental group 1involved just gifted students, while experimental group 2 and control group involved non-gifted students. Application of the study lasted for eight weeks, two independent observers made observations for intellectual risk taking behaviours during the applications. In the first three weeks of the applications any animation was not used due to accommodation of the students about observations. In following five weeks, animations involving role models were seen by only experimental group students in first 10 minutes of the courses. During the following section of the courses the observers recorded behaviours of the students by using the form. At the end of the every course the students wrote diary to evaluate their course by giving examples. In addition science achievement test was applied as pre and post test in all the groups. For analyzing the data, ANOVA and t-test for dependent groups were used. Also frequencies of the observation were represented and content of diaries was analysed by determining examples about intellectual risk taking. 
According to results on the achievement test, pre-test scores of experimental group 1 differed significantly from both experimental group 2 and control group, but there was no significant difference between pre-test scores of experimental group 2 and control group. In addition, ANOVA results on post-test scores showed that there were significant differences between experimental group 1 and other groups while there was no significant difference between experimental group 2 and control group analysis of gain scores indicated that there was no difference between experimental group 1 and 2 while they had significant differences with control group. Dependent groups t test results show that pre and post-test scores of all the groups differed significantly from each other in favour of post-test scores. Graphics of frequencies regarding in-class intellectual risk taking behaviours pointed out that groups watching animations represented higher frequencies of the risk taking behaviours than their control counterpart. Also diaries showed that gifted students gave more number of examples regarding intellectual risk taking behaviour than their counterparts. 
The result showed that, not only the animations that including role models provided positive effect on increasing the frequency of intellectual risk taking behaviours, but also they contributed to learning of gifted and non-gifted fourth grade students.