Tokat(Kazova) ve Konya (Çumra) ovalarında arazi kullanımına bağlı olarak yabancı ot dağılımının belirlenmasi
Weed distribution in Tokat-Kazova and Konya-Çumra regions as affected by different land use pattrens
Yazar: MESUT SIRRI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖNEN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu iki yıllık çalışma Tokat-Kazova ve Konya-Çumra bölgelerinde toprak özellikleri ve kültür bitkilerine göre yabancı otların yaygınlık ve yoğunluklarını hesaplamak için yapılmıştır. Çalışma içinde bitki dağılımını etkileyen ekolojik faktörler ve toprak özelliklerinin bulunması hedeflenmiştir. Birinci yılda (2012-2013) Tokat-Kazova'da 400 nokta ve Konya–Çumra'da ise 342 noktada vejetasyon sürveyi yapılmıştır. Ayrıca bütün noktalardan saksı çalışması ve toprağın fiziksel ve kimyasal analizlerini yapmak için toprak örnekleri alınmıştır. İkinci yılda (2013-2014) saksı çalışması için alınmış toprak örneklerinden yabancı ot çıkışları takip edilmiş ve toprakların fiziksel ve kimyasal analizleri yapılmıştır. Örnekleme noktalarında tespit edilmiş yabancı ot türlerin toprak özellikleriyle ilişkilendirmek için CANOCO ve SPSS bilgisayar programları ile analizler yapılmıştır. Kazova'da 1'i tohumsuz, 2'si monokotiledon, 37'si de dikotiledon olmak üzere 40 familyaya ait toplam 154 yabancı ot türü saptanmıştır. Çumra'da ise 1'i tohumsuz, 1'i monokotiledon, 24'tü de dikotiledon olmak üzere 26 familyaya ait toplam 80 yabancı ot türü tespit edilmiştir. Kazova alanında Amaranthus retroflexus, Portulaca oleracea  Taraxacum officinale, Setaria viridis, Chenopodium album, Solanum nigrum, Datura stramonium, Veronica spp., Sinapis arvensis, Convolvulus arvensis, gibi türler yoğunluk oluştururken Çumra alanında ise Solanum nigrum, Veronica spp., Chenopodium album, Senecio vulgaris, Sonchus oleraceus, Sinapis arvensis, Cardaria draba, gibi türler yoğunluk oluşturmuştur. Kültür bitkilerine göre en fazla ve en az yabancı ot türün buğday ve mısır alanlarında saptanmıştır. CCA analizine göre Kazova' da ki toprak özelliklerin (P<0,05) önem seviyesine göre önemli bulunmazken, Çumra toprakları organik madde, Na ve toprak tektüründe (kum, kil) önemli bulunmuştur. Ayrıca EC değeri önem seviyesine göre kısmen önemli bulunmuştur. Sürvey alanlarında belirlenen türler ve toprak analiz sonuçları birlikte ele alındığında özellikle EC, P içeriği ile kısmen toprak tekstürünün bitkilerin dağılımına etki ettiği saptanmıştır. Ancak bu toprak özelliklerinde görülen varyasyonun kısmen düşük kalması ve/veya bitkilerin gelişimini önleyecek seviyelere ulaşamaması toprağın yabancı ot türlerin dağılımı üzerindeki etkisini sınırlı seviyede tutmuştur. Bu sebeple bölgede genel olarak çok farklı ekosistemlerde ve ekim sistemlerinde görülen kozmopolit türlerin hakim konumda olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This two year study was aimed to explore the range and distribution of weed species in Tokat-Kazova and Konya-Çumra regions of Turkey. Weed distribution and ecological factors affecting the weed distribution were explored during the study. During 1st year of study (2012-13) 400 and 342 different points from Tokat-Kazuva and Konya-Çumra respectively, were surveyed for weed presence. Furthermore, soil samples from all survey points were collected for pot trial and physico-chemical analysis of soil. During 2nd year (2013-2014), weed emergence from collected soil samples from all survey points was observed in pots and physico-chemical analysis was conducted. Data collected regarding physico-chemical properties of soil and weed distribution from survey points was analyzed using CANOCO and SPSS computer programs. In Tokat-Kazova region total 154 weed species were identified belonging to 40 different families as 1 seedless, 2 monocotyledons and 37 dicotyledons. Similarly, in Konya-Çumra region total 80 weed species were identified, which belonged to 26 different families; 1 seedless, 1 monocotyledon and 24 dicotyledons. In Kazova region, most frequent observed species were, Amaranthus retroflexus, Portulaca oleracea,  Taraxacum officinale, Setaria viridis, Chenopodium album, Solanum nigrum, Datura stramonium, Veronica spp., Sinapis arvensis, Convolvulus arvensis, while, in Konya region frequent distributed species were;Solanum nigrum, Veronica spp., Chenopodium album, Senecio vulgaris, Sonchus oleraceus, Sinapis arvensis, Cardaria draba. Regarding different crops in these regions, wheat was most crowded with wedds while maize was least crowded in this regard. According to CCA analysis results; in Kazova region soil properties did not significantly affected weed distribution while, in Konya region; organic matter, Na and soil texture (sand and clay) significantly affected weed distribution at P <0.05. Regarding interactions among soil physico-chemical properties and weeds distribution, P and EC were the most important soil parameters affecting weed distribution in both regions of study. However, there was limited variation in soil properties and the variation was not quite enough to validate a competition between crops and weed species.  Amid of different ecosystems present in these regions, cosmopolic weeds were frequently distributed while indicator weeds were not observed frequently due to little variations among soil properties.