Konya ili Karatay ilçesi tarım arazilerinde atık su kirliliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of waste water pollution ib agricultural lands in Karatay district of Konya province
Yazar: EMİNE EBRU AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL KARAKAYACI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünya nüfusu pozitif olarak artarken artan nüfusa karşılık kaynaklar artış göstermemektedir. Bu sebeple ihtiyaçların sınırsız, kaynakların sınırlı olduğu; bu artışlarla, içerisinde bulunulan ve yaşamın devamlılığı için her türlü olanaklarından yararlanılan çevre, olumsuz etkilenmektedir. Tüm bunların yanında şehirleşme ve sanayileşmenin de artması ile çevre kirliliğinin etkilerinin daha çok hissedilmesi kaçınılmazdır. Nitekim yenilenebilir kaynak olarak nitelendirilen su, doğal kaynaklar içerisinde hem en önemli kaynak hem de kirlilikten en çok etkilenen ve baskı altında olan kaynaktır. Bunun sonucunda ekonomik faaliyetlerde suya alternatif bir kaynak olarak atık su kullanılmaktadır. 
Araştırma için, Konya ili Karatay ilçesi Acıdort, Çengilti, Divanlar, Göçü ve Karakaya mahalleleri seçilmiştir. Bu 5 mahallenin arazi değerleri (atık su ile sulama yapılan-kuyu suyu ile sulama yapılan) Gelirlerin Kapitalizasyonu Yöntemine göre belirlenmiştir. Yaygın münavebe sistemleri dikkate alınarak Acıdort mahallesinde atık su ile sulama yapılan arazilerin değeri 45.081,82 TL/da iken kuyu suyu ile sulama yapılan arazilerin değeri 23.483,29 TL/da; Çengilti mahallesinde atık su ile sulama yapılan arazilerin değeri 29.331,55 TL/da iken kuyu suyu ile sulama yapılan arazilerin değeri 26.868,99 TL/da; Divanlar mahallesinde atık su ile sulama yapılan arazilerin değeri 39.569,15 TL/da iken saha çalışmalarında kuyu suyu ile sulama yapan üretici bulunamadığı için bu değere ulaşılamamıştır. Göçü mahallesinde atık su ile sulama yapılan arazi değerlerin 37.789,87 TL/da, kuyu suyu ile sulama yapılan arazilerin değerleri 18.280,59 TL/da olarak belirlenmiştir. Karakaya mahallesinde atık su ile sulama yapılan arazilerin değerleri 35.518,22 TL/da olarak belirlenmiştir.
Çevre kirliliği ile ilgili çalışmaların büyük çoğunluğunda kirlilik etkileri tüketici odaklı incelenmiştir. Bu çalışmada üretici odaklı inceleme yapılarak, çevre kirliliği etmenlerinden ne tür etkilendikleri, kirliliğe karşı nasıl önlemler aldıkları veya ne tür gelişmelere gittikleri gibi birçok konunun incelenmesi yapılmıştır. Bu çerçevede çevre kirliliği, su özelinde incelenerek atık su ve kuyu suyu ile sulanan tarımsal üretim faaliyetlerinde iki farklı sulama kaynağının üretim maliyeti kalemleri üzerinde etkili olup olmadığını belirlemek ve bu analizler sonucunda iki ayrı sulama kaynağına göre üreticilerin rantlarında da farklılık olacağı varsayımı ile hangi sulama kaynağı ile daha fazla üretici rantı elde edileceğinin ortaya konulması ve atık su ile sulamanın çevre kirliliğine neden olup olmayacağının tespiti için üretici rantları hesaplanmıştır. Buna göre atık su ile yapılan sulamada üretici rantı 4.996,59 TL iken kuyu suyu ile yapılan sulamada üretici rantı 4.733,66 TL olarak hesaplanmıştır. Çıkan sonuca göre atık suyun üretici rantının yüksek olması ile çevre kirliliğinin negatif etkilerine karşı bir hipotez olarak pozitif dışsallığın gerçekleştiği görülmüştür.

Abstract:
While the world population is positively increasing, resources do not increase in response to the increasing population. For this reason, the environment, in which needs are unlimited and resources are limited, and in which all kinds of opportunities are utilized for the continuity of life, is negatively affected by these increases. In addition to all these, with the increase in urbanization and industrialization, it is inevitable that the effects of environmental pollution will be felt more. As a matter of fact, water, which is characterized as a renewable resource, is both the most important resource among natural resources and the resource that is most affected and under pressure from pollution. As a result, wastewater is used as an alternative resource to water in economic activities.
Acıdort, Çengilti, Divanlar, Göçü and Karakaya neighborhoods of Karatay district of Konya province were selected for the research. Land values of these 5 neighborhoods (irrigated with wastewater and irrigated with well water) were determined according to the Capitalization of Income Method. Considering the common rotation systems, the value of the lands irrigated with wastewater in Acıdort neighborhood is 45.081,82 TL/da, while the value of the lands irrigated with well water is 23.483,29 TL/da; the value of the lands irrigated with wastewater in Çengilti neighborhood is 29.331,55 TL/da, while the value of the lands irrigated with well water is 26.868,99 TL/da; The value of the lands irrigated with waste water in Divanlar neighborhood is 39.569,15 TL/da, but this value could not be reached since there were no producers irrigating with well water in the field studies. In Göçü neighborhood, the value of the land irrigated with wastewater is 37.789,87 TL/da, while the value of the land irrigated with well water is 18.280,59 TL/da. In Karakaya neighborhood, the value of the lands irrigated with wastewater was determined as 35.518,22 TL/da.
In the majority of studies on environmental pollution, the effects of pollution have been examined with a consumer focus. In this study, by making a producer-oriented analysis, many subjects such as how they are affected by environmental pollution factors, how they take precautions against pollution or what kind of developments they have been made. In this framework, environmental pollution is examined in a specific way, to determine whether two different irrigation sources are effective on the production cost items in agricultural production activities irrigated with wastewater and well water, and as a result of these analyzes, with the assumption that there will be a difference in the rents of the producers according to the two different irrigation sources, which irrigation source will be used? Producer rents were calculated in order to reveal that more producer surplus will be obtained and to determine whether wastewater and irrigation will cause environmental pollution. Accordingly, while the producer's surplus in irrigation with wastewater was 4.996,59 TL, the producer's surplus in irrigation with well water was calculated as 4.733,66 TL. According to the result obtained, it was seen that positive externality was realized as a hypothesis against the negative effects of environmental pollution, with the producer surplus of wastewater being high.