Karşılıksız çek ve karşılıksız çek düzenlemenin hukuki ve cezai yaptırımları
Legal and criminal sanctions for issuing a bounced check and a bounced check
Yazar: ABDULLAH ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL AL KILIÇ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çek, uygulamada sıklıkla başvurulan bir ödeme yöntemi olduğu gibi, TTK ve ÇekK kapsamında yer alan düzenlemeler de göz önünde bulundurulduğunda kapsamlı ve ayrıntılı hükümleri bünyesinde barındıran bir kambiyo senedi türüdür. Çekin geçerli olabilmesi için, Kanun'da öngörülen sıkı şekil şartlarına riayet edilmesi gerekmektedir. Çekin karşılıksız çıkması neticesinde Kanun'da öngörülen yaptırımlara tabi tutulabilmesi için öncelikle Kanun'un aradığı şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Şekil şartlarına uygun bir şekilde düzenlenmiş olan çek, süresi içinde yetkili hamil tarafından ibraz edildiği halde çek hesabında kısmen veya tamamen yeterli karşılığı bulunmadığı için ödenememesi durumunda karşılıksız çek düzenlenmiş olacaktır. Hukukumuzda karşılıksız çek düzenlemenin hem hukuki hem de cezai yaptırımları bulunmaktadır. Karşılıksız çek düzenlemenin hukuki neticesi olarak yetkili hamile, Kanun'da öngörülen usule uyması koşuluyla, müracaat borçlularına karşı başvuru (müracaat) hakkı tanınmıştır. Karşılıksız çek düzenlemenin cezai yaptırımları ise, çek hukuku alanında geçmişten günümüze değin üzerinde en fazla değişikliğin yaşandığı alanlardan birini oluşturmaktadır. Hâlihazırda yürürlükteki mevzuat düzenlemelerine göre karşılıksız çek düzenleme, bir "suç" olarak kabul edilmiştir. 
Çalışmamızda, çekin karşılıksız olarak nitelendirilmesi için Kanun'da aranılan şartlar üzerinde durulmuş, karşılıksız çekin hukuki ve cezai yaptırımlarına yer verilerek bu konuda öğreti ve uygulamadaki görüşlere ve var olan tartışmalara değinilerek vardığımız sonuçlar ifade edilmeye çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Çek, Karşılıksız Çek Düzenleme, Hukuki Yaptırımlar, Cezai Yaptırımlar.

Abstract:
According to Turkish legislation, check is a payment method that is frequently used in practice, and it is a type of bill of exchange that includes comprehensive and detailed provisions, considering the regulations within the scope of the Turkish Commercial Code and the Check Law. For having a valid check, it is necessary to comply with the strict form requirements stipulated in the Law. In order to be subject to the sanctions stipulated in the Law as a result of the bounced check, it must first be drawn up in accordance with the form requirements of the Law. If the check, which is drawn up in accordance with the format conditions, is not paid due to the lack of sufficient provision in the check account, even though it is submitted in due time, a bounced check will be issued. In our law, there are both legal and criminal sanctions for issuing bounced checks. As a legal consequence of issuing bad checks, the authorized holder has been granted the right of application against the debtors, provided that she complies with the procedure stipulated in the Law. The criminal sanctions of issuing bounced checks, on the other hand, have constituted one of the areas where the most changes have been experienced in the field of check law from past to present. According to the current legislation, issuing bounced checks is considered as a "crime". 
In our study, the conditions sought in the Law for the characterization of the check as bounced have been emphasized, the legal and criminal sanctions of the bounced check have been included, and the opinions in the doctrine and practice and the existing discussions on this issue have been tried to express the conclusions we have reached.

Keywords: Check, Issuing Bounced Check, Legal Sanctions, Criminal Sanctions.