Emval-i Eytam Sandıkları (1851-1914)
Orphan Property Chests (1851-1914)
Yazar: FATİH ÇİL
Danışman: PROF. DR. AHMET KANKAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Kurumlar tarihi = Corporate history ; Sosyal tarih = Social history ; Türk ekonomi tarihi =   ; Türk hukuk tarihi = Turkish law history

Özet:
Yetim mallarının korunması, Osmanlı İmparatorluğu'nun eski dönemlerinden beri yetkililerin üzerinde durduğu bir konu olmuştur. Avrupa'da gelişmekte olan "modern devlet" ve "sosyal devlet" anlayışları, on dokuzuncu yüzyıl reformlarıyla birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nda da yerleşmeye başlamıştır. Yüzyılın ortalarına doğru devlet, yetim mallarının idaresiyle ilgili eski uygulamalara müdahale etmiş ve yetim mallarının idaresini kendi kontrolü altına almıştır. Çalışma bu doğrultuda olup üç bölümden oluşmaktadır.
Giriş bölümünde amaç, kapsam, konunun önemi, temel kavramlar ve konunun kaynaklarına yer verilmiştir. Birinci Bölümde, tarihi süreçte yetimlerle ilgili yaklaşımlar, İslam dininin ana kaynakları olan Kur'an-ı Kerim ve Hadisi Şerifler temelinde yetimlerin hakları ve sorumlulukları, yetimlerle ilgili iş ve işlemlerin kurumsal bir kimliğe kavuşturulmadan önceki süreçteki uygulamalar ele alınmıştır.  İkinci bölümde, Emval-i Eytam Sandıklarının kuruluşuna yol açan sebepler, gelişmeler, Emval-i Eytam Sandıklarının Kuruluşu, buna bağlı olarak yapılan yasal düzenlemeler, Emval-i Eytam Sandıklarının merkez ve taşra teşkilat yapısı, Emval-i Eytam Sandıklarının taşrada yaygınlaşması, Emval-i Eytam Sandıklarının bankaya dönüşüm süreci ele alınmıştır.  Üçüncü bölümde Emval-i Eytam Sandıklarının idaresinde bulunan yetim mallarının işletme ve değerlendirme usulleri, alınan harçlar, devlet ile sandık arasındaki borç ilişkileri, sandığın mali açıdan işlevi ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise konu ile ilgili ulaşılan sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
The preservation of orphan assets was taken seriously by Ottoman officials since the early days of the Ottoman Empire. The European concepts such as "modern state" and "social state" were also constituted in the Ottoman Empire with the reforms of the 19th century. The state intervened to the old practices related to the regulation of orphan assets around the middle of the 19th century and the management of the orphan assets was resettled to be under the state control. In this respect, this study is comprised of three chapters.
In the introduction, the purpose, scope, importance of the subject, basic concepts and sources of the subject are given. In the first part, the approaches to orphans in the historical process, the rights and responsibilities of orphans on the basis of the Qur'an and Hadith Sharifs, which are the main sources of the religion of Islam, and the practices in the process before the work and transactions related to orphans were brought to an institutional identity were discussed. In the second part, the reasons and developments that led to the establishment of the Assumption Funds, the establishment of the Assumption Funds, the legal arrangements made accordingly, the central and provincial organizational structure of the Assumption Funds, the spread of the Assumption Funds in the provinces, The process of transformation of Orphan Funds into banks is discussed. In the third chapter, the management and evaluation procedures of orphans' properties under the management of the Property Orphan Funds, the fees charged, the debt relations between the state and the fund, and the financial function of the fund are discussed. In the conclusion part, the results reached on the subject are evaluated.