Bazı tıbbi bitki çaylarının antioksidan, antimikrobiyal, sitotoksik ve genotoksik etkilerinin araştırılması
Investigation of the antioxidant, antimicrobial, cytotoxic, and genotoxic effects of some medicinal herbal teas
Yazar: EMRE BAYRAKTAROĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ZEHRA OMURTAG ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYFER BECEREN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Antimikrobiyal etki = Antimicrobial effect ; Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Antioksidan kapasite = Antioxidant capacity ; Bitki çayı = Herbal tea ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu tez çalışması, ülkemizde yetiştirilen ve tıbbi endikasyon ile eczanelerde satışa sunulan bazı bitki çaylarının (TBÇ) antioksidan, antimikrobiyal etkinlikleri ile sitotoksisite ve genotoksisite yönüyle sağlık üzerine olası etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Günlük kullanım koşullarına uygun şekilde hazırlanan TBÇ'ler; bakır (II) iyonu indirgeyici antioksidan kapasite yöntemi (CUPRAC), 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil radikali giderme aktivite tayini (DPPH), demir indirgeme antioksidan gücü tayini (FRAP), toplam fenolik madde (TFM) tayini, oluk difüzyon yöntemi (ODY), minimal inhibitör konsantrasyonu (MİK), 3-(4,5-dimetiltiyazol-2-il)-2,5- difeniltetrazolyum bromür tetrazolyum (MTT) (A549, MCF7, HEK293 hücre hatlarında), mikroçekirdek (MÇ) ve komet yöntemleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre TBÇ'lerin FRAP değerleri 0,956 ± 0,036 - 7,738 ± 0,427 mM FeSO₄/mg; CUPRAC değerleri 0,14 ± 0,027 - 5,306 ± 0,107 mM TE/mg; DPPH (IC50) değerleri 0,011 ± 0,002 - 3,059 ± 1,185 mg/mL; TFM değerleri 0,002 ± 0,00 - 0,398 ± 0,049 mg GAE/mg; ODY çapları 0-10,07 ± 0,55 mm; MİK (ODY'de etkinlik gösteren TBÇ'ler için) değerleri 0,31-0,63 mg/mL aralığında tespit edilmiştir. Sitotoksisite incelemelerinde, A549 hücre hattında IC50 değerlerinin 99,68 ± 0,99 - 562,45 ± 1,88, MCF7 hücre hattında 84,02 ± 2,05 - 640,22 ± 2,99, HEK293 hücre hattında ise 103,99 ± 1,11 - 644,55 ± 2,56 arasında değiştiği görülmüştür. Komet analizinde kuyruk uzunlukları 28,54 ± 4,49 - 86,88 ± 7,04 µm; MÇ yüzdeleri ise %0 - %11,05 ± 0,13 arasında bulunmuştur. Sonuç olarak, bazı TBÇ'lerin yüksek antioksidan kapasiteye ve fenolik içeriğe sahip olduğu, antimikrobiyal etkinlik gösterdiği, kanser hücrelerinde yüksek, sağlıklı hücrelerde ise düşük sitotoksisite ve genotoksisite sergilediği belirlenmiştir. Ancak, bu özelliklerin tam tersine sahip TBÇ'ler de tespit edilmiştir.

Abstract:
This thesis study was carried out to investigate the antioxidant, antimicrobial, cytotoxicity and genotoxicity effects of some herbal teas (HTs) grown in Türkiye and sold in pharmacies with medical indications. The HTs, prepared to reflect daily usage conditions, were analyzed using the CUPRAC, DPPH, FRAP, and total phenolic content (TPM) assays, alongside the well diffusion method (WDM), minimum inhibitory concentration (MIC) test, MTT assay (A549, MCF7, and HEK293 cell lines), micronucleus (MN), and comet assays. The results showed that the FRAP values ranged between 0.956 ± 0.036 and 7.738 ± 0.427 mM FeSO₄/mg, while the CUPRAC values were 0.14 ± 0.027 - 5.306 ± 0.107 mM troloks equivalent/mg. The DPPH IC50 values ranged from 0.011 ± 0.002 to 3.059 ± 1.185 mg/mL, and the TPC was 0.002 ± 0.00 - 0.398 ± 0.049 mg gallic acid equivalent/mg. The WDM inhibition zones were 0-10.07 ± 0.55 mm, and MIC values ranged from 0.31 to 0.63 mg/mL. Cytotoxicity assays revealed IC50 values of 99.68 ± 0.99 - 562.45 ± 1.88 for A549 cells, 84.02 ± 2.05 - 640.22 ± 2.99 for MCF7 cells, and 103.99 ± 1.11 - 644.55 ± 2.56 for HEK293 cells. In the comet assay, tail lengths ranged from 28.54 ± 4.49 to 86.88 ± 7.04 µm, while MN frequencies varied between 0% and 11.05 ± 0.13%. In conclusion, some HTs were found to exhibit high antioxidant capacity, substantial phenolic content, antimicrobial activity, high cytotoxicity on cancer cell lines, and low cytotoxicity on healthy cell lines, with low genotoxicity. Conversely, HTs with opposing properties were also identified.