İletim yollu emisyon testleri için referans kaynak geliştirilmesi
Development of a reference source for conducted emission tests
Yazar: UĞUR YANIK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇİYDEM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Elektromanyetik = Electromagnetic

Özet:
Türkiye'de savunma sanayi alanındaki millileştirme çalışmalarının artması ile birlikte EMC (Electromagnetic Compatibility) testleri önemli hale gelmiştir. Yarı yansımasız, tam yansımasız veya yankılanma odalarında yapılan EMC testleri genel olarak emisyon ve bağışıklık testleri olarak adlandırılır ve bu testlerde kendi içinde ışınım ve iletim yollu olarak sınıflandırılır. Ekipman seviyesinde gerçekleştirilen EMC testlerinin uluslararası alanda kabul görebilmesi için test laboratuvarların ilgili standartlara göre akredite edilmesi gerekir. Türkiye'deki test laboratuvarlarının akreditasyon süreci TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) tarafından ISO/IEC17025 standardına göre yürütülmektedir. Herhangi bir test laboratuvarının akreditasyon belgesine sahip olabilmesi için ISO/IEC17025 standardının gereksinimlerini yerine getirmesi gerekir. Bu gereksinimlerden birisi olan test sonuçlarının geçerliliğinin sağlanması maddesine göre test laboratuvarlardan ölçüm sistemlerini belirli periyotlarla kontrol etmesi beklenir. ISO/IEC17025 standardına göre, EMC test laboratuvarları test düzeneklerindeki olası hataları önlemek amacıyla ilgili standartlarda verilen doğrulama yöntemlerine göre veya laboratuvarların kendi geliştirdiği yöntemler kullanarak testlerden önce doğrulama işlemi yapılması standartlar tarafından şart koşulur. Bu tez çalışmasında, EMC test laboratuvarlarının MIL-STD-461G, RTCA/DO-160G ve CISPR32 gibi EMC standartlarındaki iletim yollu emisyon testlerinin doğrulama adımında ve ISO/IEC17025 standardının zorunlu bir gerekliliği olan LAK (Laboratuvarlar Arası Karşılaştırma) ölçümlerinde kullanılması amacıyla referans kaynak geliştirilmiştir. Geliştirilen referans kaynak; ortak mod ve farksal mod gürültüleri 10 kHz – 30 MHz frekans aralığında, ± 0,5 dB tekrarlanabilirlik toleranslarında üretebilmektedir. Bu referans kaynak kullanılarak ASELSAN bünyesinde bulunan üç farklı EMC test laboratuvarının katılımı ile LAK ölçümleri yapılmıştır. Yapılan LAK ölçümlerinin sonuçları ISO/IEC 17043 standardına göre istatiksel olarak değerlendirilmiş, katılımcı laboratuvarlarının En değerlerinin tamamı 1'den küçük olduğu için LAK ölçümleri başarılı bir şekilde tamamlanmıştır. Son olarak referans kaynak yardımıyla iletim yollu yayınım test düzeneğindeki 50 Ω sonlandırıcılarının test sonuçlarına etkisi gözlemlenmiş ve referans kaynak kullanımının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
EMC (Electromagnetic Compatibility) tests have become important with the increase in nationalization efforts in the defence industry in Turkey. EMC tests performed in semi-anechoic, fully-anechoic or reverberation chambers are generally referred to as emission and immunity tests and these tests are classified as radiated and conducted. For equipment level EMC tests to be internationally recognized, test laboratories must be accredited according to the relevant standards. The accreditation process of test laboratories in Turkey is carried out by the TÜRKAK (Turkish Accreditation Agency) according to the ISO/IEC17025 standard. To obtain an accreditation certificate, any test laboratory must fulfill the requirements of the ISO/IEC17025 standard. According to one of these requirements, ensuring the validity of test results, test laboratories are required to check the measurement systems periodically. According to the ISO/IEC17025 standard, EMC test laboratories are required by the relevant standard to perform verification before the tests according to the verification methods given in the relevant standards or using the methods developed by the laboratories themselves in order to prevent possible errors in the test setups. In this thesis, a reference source has been developed for EMC test laboratories to be used in the verification step of conducted emission tests in EMC standards such as MIL-STD-461G, RTCA/DO-160G and CISPR32 and in ILC (Interlaboratory Comparison) measurements, which is a mandatory requirement of ISO/IEC17025 standard. The developed reference source is capable of generating common mode and differential mode noise in the frequency range of 10 kHz - 30 MHz with ± 0.5 dB repeatability tolerances. ILC measurements were carried out using this reference source with the participation of three different EMC test laboratories within ASELSAN. The results of the ILC measurements were statistically evaluated according to the ISO/IEC 17043 standard, and since all of the En values of the participating laboratories were less than 1, the ILC measurements were successfully completed. Finally, the effect of 50 Ω terminators in the conducted emission test setup on the test results was observed by using the reference source and the importance of using the reference source was emphasized.