Plantago lanceolata ve P. major'ün yaprak su özütlerinin allelopatik potansiyelinin araştırılması
Investigation of allelopathic potential of leaf water extracts of Plantago lanceolata and P. major
Yazar: ONUR YARAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NADİM YILMAZER
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Organizmaların birbirini etkilediği ekolojik bir olay olan allelopati tarımsal sistemlerde özellikle yabancı ot mücadelesinde yararlı bir strateji olabilir. Bu çalışmada iki yabancı ot olan Plantago lanceolata ve P. major'ün yaprak su özütlerinin yedi test bitkisinin (buğday, ayçiçeği, mercimek, fasulye, havuç, turp ve semizotu) tohum çimlenmesi üzerindeki allelopatik etkileri araştırılmıştır. Stok özütün (%5) farklı derişimlerinin (%1, %25, %50, %75 ve %100) çimlenme oranı üzerindeki etkilerini belirlemek için in vitro çimlenme deneyleri yürütülmüştür. Sonuçlarımız her iki yabancı ota ait özütlerin derişimi arttıkça tüm test bitkilerinin çimlenme oranlarının azaldığını göstermiştir. P. lanceolata özütüne maruz kalan tohumlardan çimlenmesi en çok engellenenler havuç (%11,84-100), semizotu (%18,53-100), turp (%6,17-98,84), mercimek (%13,77-95,56), ayçiçeği (%17,57-94,98) ve buğday (%30,12-78,31) tohumları olmuştur, fasulye (%28,69-39,15) tohumları ise çimlenmesi en az etkilenen tohumdur. Benzer şekilde, P. major özütüne maruz kalan tohumlardan çimlenmesi en çok engellenenler havuç (%4,67-100), mercimek (%65,46-99,55), semizotu (%25,09-99,24), turp (%48,69-95,51), ayçiçeği (%43,68-93,16) ve fasulye (%20,70-66,80) tohumlarıdır, buğday (%12,35-60,62) tohumları ise çimlenmesi en az etkilenen tohum olmuştur. Semizotu ve turp yabancı ot olarak kabul edilirse, bulgularımız P. lanceolata ve P. major'ün yüksek derişimli özütlerinin bu yabancı otların kontrolünde etkili biyoherbisitler olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Allelopathy, an ecological phenomenon in which organisms interfere with each other, can be a useful strategy in agricultural systems, especially for weed management. In this study, the allelopathic effects of leaf water extracts from two weed species, Plantago lanceolata and P. major, on the seed germination of seven test plants, including wheat, sunflower, lentil, bean, carrot, radish, and purslane were investigated. In vitro germination assays were conducted to determine the effects of different dilutions (1%, 25%, 50%, 75%, and 100%) of the stock extract on the germination rate. Our results showed that as the concentration of the extracts from both weeds increased, germination rates decreased in all test plants. As to the seeds that were exposed to P. lanceolata extract, the ones with the most inhibited germination were carrot (11.84-100%), purslane (18.53-100%), radish (6.17-98.84%), lentil (13.77-95.56%), sunflower (17.57-94.98%), and wheat (30.12-78.31%). The seeds of beans (28.69-39.15%), on the other hand, were the least affected. Similarly, for seeds exposed to P. major extract, the ones with the most inhibited germination were carrot (4.67-100%), lentil (65.46-99.55%), purslane (25.09-99.24%), radish (48.69-95.51%), sunflower (43.68-93.16%), and beans (20.70-66.80%), while wheat (12.35-60.62%) seeds were the least affected. If purslane and radish are considered as weeds, our findings suggest that higher concentrations of P. lanceolata and P. major extracts can be effective bioherbicides for controlling these weeds.