Bağımsızlık sonrası Kazakistan'da İslam ve Müslümanlar
After independence: Islam and Muslims in Kazakhstan
Yazar: NURSULTAN KONGYRBAYEV
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ACAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Çarlık yönetimi ardından Sovyet Rusya dönemi, onları sekülerleşme ve Rus kültürüne asimilasyon amaçlı politikaların etkisine maruz bıraktı. Sovyetler Birliği ısrarla bu çerçeveyi değiştirmeye ve ortadan kaldırmaya çalıştı, Nitekim, İslamiyet'i Kazak toplumunun hafızasından silmek için İslam'a bağlayan bütün yolları: camiler başta olmak üzere dini mekanları ve dini eğitim veren öğretim merkezlerini kapattıkları aşikardır. Kazakistan Cumhuriyeti, bağımsızlığını kazanarak tüm baskı ve kontrol mekanizmalarından kurtuldu ve din alanında halkına geniş haklar tanıyarak, yabancı sosyal ve dini kuruluşlara kapılarını açtı. Bu kuruluşlar sayesinde, Sovyet döneminde yıkılmış ve yok edilmiş camilerin çoğu, eski günlerin canlanması ve millî-ruhanî duyguların yeşermesi için yeniden inşa edildi. Aynı zamanda Kazak Müslümanları eski atadan miras kalan ve bugüne kadar devamını eden İslamiyet'i Rusların baskıcı politikalarına rağmen, kendi dinlerini koruyabilmişlerdir.  Çalışmamızda Kazakistan bağımsızlığını almasının ardından kendisini özgür bir devlet olarak ilan etmesiyle Kazak toplumunda İslamiyet'in canlanması ele alınacaktır. Dine yönelik yeni yasalar uygulandığı ve devlet tarafından İslam dinine verilen müsaade sayesinde İslam dini hızla yayıldığı bahsedilecektir. Aynı zamanda tarih boyunca Kazakistan topraklarında İslam dininin gelişmesi için kendilerini adayan Kazak münevverlerinin Müslüman Türk toplumuna verdikleri emekleri paha biçilmez. Doyasıyla Kazakistan'da büyük faaliyetler gösteren kurumların geniş hizmetlerinde vermelerinde onların da katkı payı büyüktür. Bağımsızlık kazanmasıyla devlet tüzüğüyle Kazak toplumunda Kazakistan Müslümanları Dini Başkanlığı (KMDB), İslam'ın kademeli gelişiminde rol oynayan önemli faktörlerden biridir.

Abstract:
After the Tsarist rule, the Soviet era subjected them to policies of secularization and assimilation into Russian culture. The Soviet Union persistently attempted to change and eliminate this framework, evident from their closure of religious places such as mosques and educational centers to erase Islam from the memory of Kazakh society. Upon gaining independence, the Republic of Kazakhstan freed itself from all oppressive and controlling mechanisms and granted its people extensive rights in the field of religion, opening its doors to foreign social and religious organizations. Thanks to these organizations, many of the mosques destroyed during the Soviet era were reconstructed, reviving the old days and nurturing national-spiritual sentiments. Despite the repressive policies of the Russians, Kazakh Muslims have managed to preserve their religion, which has been passed down from their ancestors and continues to this day. In our study, we will examine the revival of Islam in Kazakh society after it declared itself a free state following its independence. We will discuss the implementation of new laws related to religion and the rapid spread of Islam due to the state's permission. Furthermore, we will highlight the invaluable contributions of Kazakh intellectuals who dedicated themselves to the development of Islam throughout the history of Kazakhstan's territory, which greatly contributed to the remarkable activities of the institutions in the country. One such institution, the Kazakhstan Muslim Religious Administration (KMDB), played a significant role in the gradual development of Islam, particularly after gaining independence.