Samsun il merkezinde yetişen bazı bitkilerde ağır metal konsantrasyonlarının trafik yoğunluğuna bağlı değişimi
Changes in heavy metal concentrations depending on traffic density in some plants grown in Samsun city center
Yazar: TUĞBA KARAÇOCUK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Son yıllarda antropojenik faktörlerin etkisiyle hava kirliliği önemli ölçüde artmış ve küresel çapta bir sorun haline gelmiştir. Hava kirliliği bileşenleri içerisinde ağır metaller; doğada kolay kolay bozulmamaları ve yok olmamaları, canlı bünyelerinde biyobirikim yapmaları, bazılarının düşük konsantrasyonlarda bile toksik, zehirli veya kanserojen olabilmeleri hatta canlı bünyeleri için gerekli olanların bile yüksek konsantrasyonlarda zararlı olabilmeleri dolayısıyla ayrı bir öneme sahiptir. Bundan dolayı ağır metallerin havadaki konsantrasyonlarının izlenmesi insan ve çevre sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.
Ağır metallerin konsantrasyonunun izlenmesinde en uygun yöntem, ağır metalleri farklı organlarında biriktirebilen bitkilerin biyomonitor olarak kullanılmasıdır. Ancak her bir ağır metalin izlenmesi için en uygun tür ve organın ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Cr, Mn, Ba, Sr, Fe, Na, Ca ve K elementlerinin konsantrasyonlarının trafiğin olmadığı, az yoğun olduğu ve yoğun olduğu alanlarda yetişen Robinia pseudoacacia, Platanus orientalis, Acer negundo, Ulmus minor ve Nerium oleander bireylerindeki değişimi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında elementlerin çalışmaya konu türlerin yaprak, kabuk ve odunlarındaki konsantrasyonları belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında ayrıca yaprak ve kabuklara yıkama işlemi de uygulanmış ve yıkama işleminin etkisi de belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda, her bir elementin türlerin farklı organlarındaki konsantrasyonlarının trafik yoğunluğuna bağlı olarak değiştiği, bu değişimin element ve türler bazında büyük farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
Air pollution has increased significantly due to anthropogenic factors and has become a global problem in recent years. In air pollution components, heavy metals are not easily degraded and destroyed in nature and bioaccumulated in living bodies. Some of them can be toxic, poisonous, or carcinogenic even in low concentrations, and even those necessary for living bodies can be harmful at high concentrations. Therefore, monitoring the concentrations of heavy metals in the air is of great importance for human and environmental health.
The most suitable method for monitoring heavy metals concentration is to use plants that can accumulate heavy metals in various organs as biomonitors. However, must be determined species and organs for monitoring each heavy metal separately. In this study, the changes in the concentrations of Cr, Mn, Ba, Sr, Fe, Na, Ca and K elements in Robinia pseudoacacia, Platanus orientalis, Acer negundo, Ulmus minor and Nerium oleander individuals that grow in areas. Where there is no traffic, less dense and dense are tried to be determined. Within the study's scope, the concentrations of the elements in the leaves, bark and wood of the species subject to review were determined and evaluated. Within the study's content, also applied the washing process was to the leaves and bark. The effect of the washing process was also tried to be determined. As a result of the study, it was determined that the concentrations of each element in various organs of the species change depending on the traffic density, and this change shows significant differences based on component and species.