A. T. Averçenko'nun öykü sanatı /
Yazar: FİLİZ KARAKALE
Danışman: PROF. DR. ÖMER AYDIN SÜER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Averçenko, Arkadiy Timofeyeviç = Averçenko, Arkadiy Timofeyeviç ; Biyografi = Biography ; Hikaye = Story ; Mizah = Humour ; Rus edebiyatı = Russian literature

Özet:
Tezimizde ünlü mizah yazarı Arkadiy Timofeyeviç Averçenko'yu Türk okuruna tanıtmayı amaçladık. Birinci bölümde Averçenko'nun hayatını ve yaptığı edebi çalışmaları aktarmaya çalıştık. İkinci bölümünde yazarın öykü sanatını ele aldık. Öykülerini devrim öncesi ve devrim sonrası olmak üzere ikiye ayırdık ve bu öykülerdeki ana motifleri ortaya çıkarmaya çalıştık. Son bölümde ise yazarın mizah anlayışı, anlatım tekniği ve üslubuna bakarak sanatını biçimsel açıdan incelemeye çalıştık. 
15 Mart 1880 yılında Sivastopol'de doğan Averçenko, yazarlık kariyerine 1908 yılında geldiği Petersburg'da başlamıştır. 1917 Devrimi'ne kadar yazdığı mizah öyküleri ile dönemin başkenti Petersburg'da ün kazanmıştır. Averçenko'nun çalıştığı 'Satirikon' ve 'Novıy Satirikon' dergileri yazarın burada yayımlanan başarılı mizah öyküleri sayesinde popüler olmuştur. Bu dergiler devrim öncesi Rusya'da eğlence kaynağı haline gelmiştir. Yazarın öykü kahramanlarını çoğunlukla başkent halkının sıradan insanları oluşturmaktadır. Bu nedenle yazar mizahta ve hicivde halk dilini kullanmanın önemini iyi bilmekteydi. 'Kahkaha Kralı' ünvanını alan Averçenko'nun gündelik yaşamdan kesitler sunduğu öykülerini Çar II. Nikolay dahi sevmiştir. Fakat 'Kahkaha Kralı'nın parlak kariyeri Ekim devrimi engeline takılmıştır. Averçenko ve derginin diğer çalışanları hükümeti ele geçiren Sovyet yönetimine karşı bir duruş sergilemişler ve gittikçe daha çok eleştirmeye başlamışlardır.  
1918 yılında Bolşevikler pek çok yayın organıyla birlikte 'Novıy Satirikon' dergisini de kapatırlar. Çünkü Averçenko'nun Sovyet karşıtı tutumu iyice gün yüzüne çıkmıştır. Yazarı tutuklama emri verilir ve bunun üzerine Averçenko Petersburg'dan ayrılmak zorunda kalır. Önce memleketi Sivastopol'e gider. Fakat 15 Kasım 1920 yılında Sivastopol'ün de Kızıl Ordu tarafından alınmasıyla, son vapurlardan biriyle İstanbul'a gider. Bir buçuk sene kadar İstanbul'da kaldıktan sonra 13 Nisan 1922 yılında Sofya'ya, oradan da Belgrad'a geçer. Hiçbir şehirde çok uzun süre kalmaz. 17 Haziran 1922 yılında geldiği Prag'da hayatının sonuna kadar kalır. 12 Mart 1925 yılında ölür. 
Averçenko çok üretken bir yazardır. Ne Sivastopol'de ne de İstanbul'da yazmayı kesmiştir. Kültür yozlaşmasını, İç Savaş'ın getirdiği evsizliği ve yoksulluğu, Rusların İstanbul'daki umutsuz ve trajikomik hallerini yazmıştır. 1917 yılından sonra Averçenko'nun sanatı devrim öncesi ve devrim sonrası olmak üzere ikiye ayrılır. 1917 yılına doğru yazar mizah öyküleri yazmayı bırakır. Artık öykülerinin başlıca konuları yeni yönetimin çarpıklıkları, Rusya'nın o dönemdeki iki temel siyasetçisi Troçki ve Lenin ve diğer siyasi liderlerdir.  Yazar artık mizah öykülerini bırakıp hicve yönelmiştir.
Sovyet döneminde yıllarca yasaklı yazarlar arasında kalan Averçenko, şimdi Rusya'da yeniden canlanmaktadır. Tezimizde kısa öykü yazarı ve mizah ustası Averçenko'yu Türk okuruna tanıtmaya çalıştık.

Abstract:
In our thesis we aimed to introduce the famous humorist writer Arkadiy Timofeyevich Averchenko to Turkish readers. In the first chapter of the thesis we have tried to explore the life of Averchenko. In the second chapter we focused on the basic motifs of his both pre-revolutionary and post-revolutionary stories.  In the last chapter we tried to analyze the author's individual style, art and design techniques; which as a whole create Averchenko's specific manner of narrative. 
Averchenko, born on 15 March 1880 in Sevastopol, began his writing career in St. Petersburg, where he arrived in 1908. He had gained a considerable reputation with his satirical stories in Petersburg until the 1917 Revolution. He was a well known humorist and story teller. The magazines Satyricon and New Satyricon became very popular with his brilliant humorous stories which were first published here. These magazines became the source of amusement in the pre-revolution Russia. The characters of his works are often based on the typical residents of the capital, therefore it can be said that Averchenko knew the importance of the role of vernacular language in satire and humor. Averchenko earned the title of "King of Laughter" and his humorous stories in which he describes sequences of everyday life were even enjoyed by Czar Nicholas II. However, the brilliant career of "King Russian laughter" was interrupted by the October Revolution. Averchenko and the entire staff of the magazine took a negative stance towards the Soviet regime that seized power and replaced the government and they criticized them further day by day.
In August 1918, the Bolsheviks closed the "New Satyricon", along with other opposition publications, because Averchenko's anti-Soviet orientation became more obvious. A warrant was issued for the arrest of Averchenko and he was forced to leave St. Petersburg. First, he went to his hometown Sevastopol. Yet, in November 1920, Sevastopol was taken by the Red Army and Averchenko had no chance but to leave the country by one of the last ships that went to Istanbul. After he stayed in Istanbul for one and a half years Averchenko moved to Sofia on April 13, 1922, then to Belgrade. He did not stay for long in any of these cities. Averchenko arrived in Prag on 17 June 1922 and spent the rest of his life here. He died on 12 March 1925.  
Averchenko was a very prolific writer. He never stopped writing about Sevastopol nor İstanbul. He wrote about the cultural degradation and impoverishment brought upon by the Civil War, and he wrote about the homelessness, the hopeless, tragicomic existence of former Russian citizens living in İstanbul. Averchenko's art can be divided into two parts: the pre-revolution period and the post- revolution period. By 1917 Averchenko ceased to write humorous works and the main themes of his writings were about the crookedness of the new regime, the two major politicians of that period in Russia; Trotsky and Lenin and other politicians. After some time, he stopped writing humorous stories and focused more on satirical stories.
Averchenko, who was banned for years through the Soviet Era, is now remembered and revived once more. In our thesis, we tried to introduce the author of short stories and satirist Averchenko to the Turkish readers.