Palyatif bakım hastalarına bakım verenlerde anksiyete, depresyon ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Palyatif bakim hastalarina bakim verenlerde anksiyete, depresyon ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Yazar: SEVAL ARKIN
Danışman: UZMAN YASEMİN KILIÇ ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile desteği = Family support ; Anksiyete = Anxiety ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Hasta bakımı = Patient care ; Palyatif bakım = Palliative care ; Psikolojik destek = Psychological support ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Amaç: Dünya Sağlık Örgütüne göre Palyatif bakım, yaşamı tehdit eden hastalıklardan kaynaklanan problemler ile karşılaşan hastaların ve hasta yakınlarının yaşam kalitesini, başta ağrı olmak üzere tüm fiziksel, psikososyal ve ruhsal problemlerin erken tespit edilmesi, etkili değerlendirmeler yapılarak önlenmesi veya giderilmesi yolları ile arttıran bir yaklaşımdır. Palyatif Bakım uygulamaları Aile Hekimliği yaklaşımında esas kabul edilen biyopsikososyal yaklaşım ile örtüşmektedir. Bu çalışmada, Palyatif servis hastalarına primer bakım veren hasta yakınlarında algılanan sosyal destek, depresyon ve anksiyete riskinin incelenerek psikososyal açıdan değerlendirilmeleri amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Kliniğinde 3 aylık süreçte izlenen hastaların; 18 yaş ve üstü, psikiyatrik hastalığı olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 109 hasta yakını (her bir hasta için bir bakım veren) dahil edildi. Kesitsel, tanımlayıcı nitelikte olan anket çalışmasında bakım vericinin demografik bilgileri ile Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği ve Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği(HADÖ) uygulandı. Hastanın tanısı ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık durumu kaydedildi.
Veriler SPSS paket programında analiz edilerek, demografik verilerde frekans analizi, ortalama ve standart sapma; kategorik verilerde ki kare testi; sürekli değişkenler için t testi ve varyans analizi, Tukey HSD çoklu karşılaştırma analizi ve Pearson korelasyon analizi uygulandı. Değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edildi.
Bulgular: Bakım verenlerin %82,6'sı kadındı. Bakım verenlerin %33'ü anksiyete; %55'i depresyon semptomları göstermekteydi. Kadınlarda anksiyete ve depresyon semptomları daha fazla görüldü. Bakım verenin cinsiyeti, hasta ile yakınlık derecesi, bakımda destekçi varlığı hem depresyon hem de anksiyete ile ilişkiliydi. Ayrıca bakım ihtiyacı olan zamanın uzaması da depresyon semptomlarıyla ilişkiliydi. 
Bakım verenlerin arkadaş desteği puan ortalaması 16,44±7,27; özel biri desteği puan ortalaması 14,83±7,24; aile desteği puan ortalaması 23,3±5,53 olarak tespit edilmiştir. Hasta bakım vericilerin anksiyete puan ortalamaları 8,34±5,66; depresyon puan ortalamaları 8,63±4,92 puandır. 
Sosyal destek ile anksiyete puanları arasında negatif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur (r=-0.234, p=0,014).
Sosyal destek algısı ile depresyon puanları arasında negatif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. (r=-0.225, p=0,019).
Sonuç: Palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin sosyal destek algısındaki artış; anksiyete ve depresyon semptomlarında azalmayla ilişkili bulunmuştur. Palyatif bakım gereksinimi olan hastaların yanı sıra onlara bakım verenlerin de sağlık ve iyilik halini koruyabilmek için psikososyal destek sağlamaya yönelik çalışmalara (eğitim, danışmanlık, bilgilendirme materyalleri gibi) ihtiyaç vardır.
　　　　Anahtar Kelimeler: Psikososyal destek, biyopsikososyal yaklaşım, aile dinamikleri, bakım hizmetleri, bakım veren, destekleyici bakım.

Abstract:
Aim: According to the World Health Organization, palliative care is an approach that increases the quality of life of patients and their relatives who experience problems caused by life-threatening diseases by early detection of all physical, psychosocial and mental problems including pain, prevention and elimination by effective evaluations. Palliative care practices overlap with biopsychosocial approach which is accepted as the basis of family medicine approach. The aim of this study is to evaluate the psycosocial features of familycaregivers of palliative care patients at an inpatient clinic by examining perceived social support, depression and anxiety.
Materials and Methods: 109 caregivers (one who cares for each patient) who were 18 years of age or older, don't have psychiatric disease and agreed to participate in the study, were included in the 3-month follow-up at İzmir Tepecik Training and Research Hospital Palliative Care Clinic. The data were collected by face-to-face questionnaire. In the cross-sectional descriptive study, the demographic information of the caregiver, Multidimensional Social Support Scale and the Hospital Anxiety Depression Scale (HADS) were administered. The patient's diagnosis and dependency status in daily living activities were examined and recorded. Data were analyzed in SPSS package programme, frequency analysis, mean and standard deviation in demographic data; chi-square test in categorical data; t test and variance analysis for continuous variables, Tukey HSD multiple comparison analysis and Pearson correlation analysis. The level of significance was p <0.05.
Results: 82.6% of the caregivers were female, 33% had anxiety and 55% had symptoms of depression. Symptoms of anxiety and depression were more common in females. The gender of the caregivers, the degree of intimacy with the patient and the presence of supporters in care were associated with both depression and anxiety. In addition, the required length of time for care was also related to the symptoms of depression. The average score of the caregivers' support was 16,44 ± 7,27; the average score of special support was 14,83 ± 7,24 and the average score of family support was 23.3 ± 5.53. The mean anxiety score of the caregivers was 8,34 ± 5,66 and the mean depression score was 8.63 ± 4.92. There was a negative weak correlation between social support and anxiety scores (r = -0.234, p = 0.014). As well as the correlation between social support and depression scores (r = -0.225, p = 0.019).
Conclusion: The increase in social support perceptions of caregivers of palliative care patients was associated with a decrease in the symptoms of anxiety and depression. There is a need for psychosocial support activities (such as training, counseling, and informational materials) to maintain the health and well being of caregivers as well as patients with palliative care needs.
　　　　
Key words: Psychosocial support, biopsychosocial approach, family dynamics, care services, caregiver, supportive care.