1930-1950 yılları arasında kültür ve sanat ortamına bir bakış, d Grubu /
Yazar: ZEYNEP YAMAN YASA
Danışman: PROF. DR. GÜNSEL RENDA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: D grubu = D group ; Kültür = Culture ; Sanat = Art

Özet:
d Grubu, 1933-1951 yıllan arasında etken olmuş bir sanatçı topluluğudur. 1933 Eylül'ünde beş ressam ve bir heykeltıraş; altı sanatçı arkadaşın; Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino ve Zühtü Müritoğhı'nun bir araya gelerek oluşturdukları bu topluluk, batı sanatına dönük plastik sanatlar tarihimizin ilk grup etkinliğidir. Güzel Sanatlar Birliği (Osmanlı Ressamlar Cemiyeti), Yeni Ressamlar Cemiyeti, Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği'nden sonraki dördüncü sanat topluluğu olan grup, Latin Abecesi'nin dördüncü harfini simge olarak seçmiştir. Grup üyelerinin sayısı, Turgut Zaim, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Eşref Üren, Halil Dikmen, Sabri Berkel, Salih UraUı, Hakkı Ardı, Fahrünnisa Zeid ve Zeki Kocamemi'nin de katılımıyla giderek artmış, Leopold Levy, Şeref Akdik ve Cemal Nadir Güler de birer kez yapıtlarını grupla sergilemişlerdir. d Grubu Cumhuriyet'in ilk genç kuşağını temsil ettiği gibi, bu dönemin görsel sanatlarında da etkili ve yönlendirici bir rol oynamıştır. Çoğu Paris'te çeşitli sanatçılarla çalışmış, özellikle Andre Lhöte'un 'kübist' ve yapısala, Fernard Leger'nin 'sentetik kübist' etkili biçim anlayışını, 'yaşayan sanat' kavramını Türk sanat ortamına sokmuş, 1914 izlenimcileri olarak andığımız ve çoğu Güzel Sanatlar Akademisi'nde hocalık yapmakta olan bir kuşağın akademik izlenimciliğine de karşı çıkmıştır. d Grubu, devletin 1930'larda güçlenen halkçılık ve ulusçuluk programı doğrultusunda kültür ve sanat olaylarına 'ulusal' ve yeni bir yön verilmek istendiği süreçte yer alır. Çağdaşlaşma yolunda tüm kurumlarıyla batıyı örnek alan Türkiye'nin, sanatının da 'yeni' olması gerektiğini savunan grup, başlangıçta geçmiş geleneklerimizden, birikimimizden yararlanmak yerine batıdaki yeni akımları tanıtma ve deneme yolunu seçmiş, çok sayıda sergi düzenleyerek 'yeni' sanatı halka göstermeyi amaçlamıştır.II 1960 yılında düzenlenenle birlikte yurtiçinde onyedi sergi gerçekleştiren grubun ilk onaltı sergisi, 1933-1951 tarihleri arasındadır. 1937 yılından itibaren çoğu, en eski sanat kurumu olan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde toplanan grup üyeleri, giderek devletin sanat politikasına yön veren bir konuma gelmiştir. 19401ı yıllarla birlikte doğu-batı bireşiminden özgün bir yoruma ulaşmayı isteyen d Grubu, yurtdışına da açılarak düzenlediği sergilerle çağdaş Türk plastik sanatının tanıtılmasına katkıda bulunmuştur. Sanata ilişkin çalışmaları, görüşlerini dile getiren yazılarıyla çağdaş Türk sanatında etkin rol oynayan d Grubu üyeleri, 1950'li yıllarda yaygınlaşmaya başlayan 'soyut' sanat tartışmaları içinde de yer almışlar ve 1951 'den sonra çalışmalarını kişisel olarak sürdürmüşlerdir. d Grubu, 'yenici', 'ilerici' ve 'yaptırımcı' tutumuyla bugün hala sürekli tartışılan bir yerin de sahibi olmuştur.

Abstract:
Group d was a group of artists which has been very effective in the years 1933-1951. Group d was established in September by five painters, Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino and a sculptor, Zühtü Müritoğlu. Being the fourth group activity after the Society of Fine Arts(The Society of Ottoman Painters), The Society of Young Painters and The Society of Independant Painters and Sculptors, the Group d chose as their symbol the fourth letter of the Latin alphabet. The group's first exhibition consisted of the member's drawings.They believed that drawing was the essential element in arts. The number of members in the group increased by the participation of Turgut Zaim, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Eşref Üren, Halil Dikmen, Sabri Berkel, Salih Uralh, Hakkı Anlı, Fahrünnisa Zeid and Zeki Kocamemi within sixteen years. Leopold Levy, Şeref Akdik and Cemal Nadir Güler displayed their works in one of the group's exhibitions. Group d, representing the first young generation of the republican era has played an effective role in Turkish plastic arts. At the beginning they reacted to the art education given at the Fine Arts Academy and its prevailing academism. Most of the members in the group worked with various well known masters in Paris and they brought especially Andre Lhöte's effective cubist and constructivist approach, Fernard Leger's synthetic cubist manner and a new concept of 'living art' into the Turkish art circles. The group appeared in 1930's when populism and nationalism were strongly emphasized by the State program. In those years the State's approach to cultural and artistic activities was in the framework both nationalist and westernizing tendencies. Taking all the western institutions as models and believing that Turkish art also should beIV modern, the group prefered to introduce new western currents instead of relying on past traditions. With this aim in mind, they wanted to show the public what modern art was by holding numerous exhibitions. After 1937, members of the group worked as instructors in the Academy of Fine Arts in Istanbul. Gradually they started to influence the cultural policy of the State. In 1940's their art attempted to combine western and eastern trends. They also aimed to propagate contemporary Turkish arts by organising exhibitions in Europe. Group d with their works and the various essays they wrote on art took an active role in the artistic milieu. In 1950's they took part in the newly developing abstract trends in Turkey. After their sixteenth exhibition in 1951, the members of Group d continiued their activities individually always following modern trends and thus becoming a subject of discourse in the history of Turkish Art.