Sıcak haddelenmiş I ve H enkesitli çelik basınç elemanlarının tasarımlarının Türkiye ve Avrupa yönetmeliklerine göre karşılaştırılması
Comparison of design guidelines for hot-rolled I and H shapedsteel compression members according to Turkish and European specifications
Yazar: TAYLAN GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL PINARBAŞI ÇUHADAROĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Eurocode 3 = Eurocode 3

Özet:
Ülkemizde yıllarca çelik yapı tasarımında kullanılmış TS 648 standardı, 2016 yılında yerini daha güncel ve rasyonel bir yönetmelik olan Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik'e bırakmıştır. Geçtiğimiz üç yılda, ülkemizde uygulanan yapısal çelik projelerin pek çoğunda bu yeni yönetmelik kullanılmıştır. Bununla birlikte, özellikle yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce, ülkemizde ve Avrupa'da uygulanan özel projelerde Avrupa çelik yapı yönetmeliğinin (Eurocode3) de kullanıldığı bilinmektedir. Günümüzde de bazı özel projelerde, Eurocode3'ün kullanımı devam etmektedir. Bu tezin amacı, sıcak haddelenmiş I ve H enkesitli çelik basınç elemanlarının Türkiye ve Avrupa çelik yönetmeliklerinde tanımlanan tasarım esaslarını karşılaştırarak iki yönetmelik arasındaki temel farklılıkları ortaya koymak; ayrıca, ülkemizde yaygın şekilde kullanılan farklı çelik kalitelerine sahip I/H enkesitli çelik profillerin eksenel basınç kapasitelerini her iki yönetmelik esaslarına göre hesaplayarak yönetmeliklerin güvenlik seviyelerini karşılaştırmaktır. Bu amaçla, farklı çelik kalitelerine sahip 153 adet IPE, IPN, HEA, HEB, HEM ve HD profilin farklı burkulma boyları/narinlikleri için tasarım basınç kuvveti dayanımları ile tasarım burkulma dirençleri hesaplanmış; incelenen bütün enkesit ve çelik kaliteleri için direnç/dayanım (kapasite) oranları belirlenmiştir. Kapasite oranlarının, I ve HE enkesitli profillerde 0,90 ile 1,19, HD profillerde ise 0,89
ile 1,24 arasında değiştiği tespit edilmiştir. S235, S275 veya S355 çelik kalitesine sahip tüm I ve "büyük" enkesitli HE profiller ile S460 çelik kaliteli bütün HD profillerin kapasite hesaplarında hemen hemen bütün burkulma boylarında, diğer enkesit ve çelik kaliteleri için yapılan hesaplarda ise "kısa" ve "uzun" burkulma boylarında
yönetmeliğimizin güvenlik seviyesinin daha yüksek olduğu; "orta" boy elemanlarda ise Avrupa yönetmeliğinin %10'u geçmeyecek şekilde daha güvenli sonuçlar verdiği belirlenmiştir.

Abstract:
Having been used in structural steel design for many years in our country, TS 648 standard was replaced in 2016 by a more up-to-date and rational specification named as Specification of Design and Construction of Steel Structures. Since then, many structural steel projects have been completed in Turkey using this new specification. European structural steel specification (Eurocode 3, EC3) has also been used and continues to be used in the design of special steel structures constructed in Turkey and Europe. The main objective of the thesis is to identify the major differences between these two steel design specifications as far as the design guidelines for rolled I/Hshaped
steel compression members are concerned and to compare their safety levels for cross sections and steel grades widely used in our country. For this purpose, the design compressive strengths and design buckling resistances of steel members with 153 different IPE, IPN, HEA, HEB, HEM and HD sections and various steel grades have been calculated using Turkish and European specifications, respectively. Then, resistance/strength (capacity) ratios have been computed for all studied shapes and steel grades. It has been found that the capacity ratios vary between 0.90 and 1.19 for I and HE-shaped members and 0.89 and 1.24 for HD-shaped members. It is concluded that, for all studied sections and steel grades and for many buckling lengths, the safety level of Turkish specification is higher than the European specification. It is also found that the design compressive strengths exceed design buckling resistances at most 10%.