Metabolik sendromu olan ve olmayan yetişkin bireylerin öğün sıklıkları, beslenme durumları, serum D vitamini düzeyleri ile diyet kalitelerinin karşılaştırılması
Comparison of meal frequencies, nutritional status, serum vitamin D metabolic syndrome
Yazar: ÖZGE DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. NURAL ERZURUM ALİM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma metabolik sendromu olan ve olmayan bireylerin öğün sıklıkları, serum D vitamini düzeyleri, beslenme durumları ile diyet kalitelerinin karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Şubat- Ağustos 2022 tarihleri arasında bir devlet hastanesine başvuran 45 MetS'li olan ve 43 MetS'li olmayan yaşları 18-65 yıl arasında değişen toplam 88 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları araştırmacı tarafından uygulanan anket formu ile belirlenmiştir. Günlük diyet enerji ve besin ögeleri alımını belirlemek amacıyla üç günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Vücut kompozisyonları analiz edilmiş ve biyokimyasal parametreler değerlendirilmiştir. Diyet kalitesini değerlendirmek için "Sağlıklı Yeme İndeksi 2015", fiziksel aktivite düzeyi için "Uluslararası Fiziksel Aktivite Formu" kullanılmıştır. MetS'li olanların yaş ortalaması 44,53±11,05 yıl MetS'li olmayanların 37,09±11,64 yıldır. Yaşın MetS riskini 1,1 kat arttırdığı belirlenmiştir (OR: 1,100; %95 GA: 1,031-1,173). Vücut ağırlığı, vücut yağı, BKİ, bel çevresi, bel/kalça ve bel/boy oranı MetS'li olanlarda yüksek saptanmıştır (p<0,05). MetS'li olanların BKİ ortalaması 34,2±5,5 kg/m2, MetS'li olmayanların 28,5±5,2 kg/m2'dir. BKİ'nin, MetS
riskini 1,25 kat arttırdığı görülmüştür (OR: 1,253; %95 GA:1,021-1,538). Öğün sıklıkları iki grup arasında benzerdir (p>0,05). Serum D vitamini düzeyi MetS'li olanlarda 21,3±9,1 ng/dl MetS'li olmayanlarda 25,0±7,0 ng/dl'dir. Serum D vitamini düzeyi vücut ağırlığı, BKİ, vücut yağı ve yaşla negatif korelasyon göstermiştir (p<0,05). SYİ 2015 puanı her iki grupta da iyileştirilmesi gereken (51-80 puan) aralıktadır (MetS'li olan 51,3±12,2; MetS'li olmayan 51,1±10,1) (p>0,05). MetS'li
olan ve olmayan iyileştirilmesi gereken diyet kalitesine sahip bireylerin bel çevresi TG, SKB, DKB parametreleri düşük diyet kalitesine sahip bireylerden daha düşük, ortalama HDL kolesterol düzeyleri daha yüksektir (p<0,05). Sonuç olarak MetS'li bireylerde MetS'li olmayanlara göre vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, bel/kalça ve bel/boy oranı yüksek, serum D vitamini düzeylerinin düşük olduğu bulunmuştur. Bireylerde düşük diyet kalitesinin varlığının MetS bileşenleriyle ilişkili olabileceği
saptanmıştır. MetS önlenmesi ve tedavisindeki en etkili yöntem olan yaşam tarzı değişiklikleri, yeterli ve dengeli beslenme sağlanmalı; diyet kalitesi iyileştirilmelidir.

Abstract:
This study was conducted to compare meal frequency, serum vitamin D levels, nutritional status and diet quality of individuals with and without metabolic syndrome. The study was conducted with a total of 88 individuals aged between 18 and 65 years,  45 with MetS and 43 without MetS, who were admitted to a state hospital between February and August 2022. General characteristics and dietary habits of the individuals were determined with a questionnaire form applied by the researcher. A 3-day food consumption record was taken to determine daily energy and nutrient intake. Body
composition was analyzed, and biochemical parameters were obtained. "Healthy Eating Index 2015" was used to assess diet quality and "International Physical Activity Questionnaire " was used for physical activity level. The mean age of those with MetS was 44.53±11.05 years and 37.09±11.64 years in those without MetS. Age was found to increase the risk of MetS by 1.1 times (OR: 1.100; 95% CI: 1.031-1.173). Body weight, body fat, BMI, waist circumference, waist/hip and waist/height ratio were
found to be higher in those with MetS (p<0,05). The mean BMI was 34.2±5.5 kg/m2 in those with MetS and 28.5±5.2 kg/m2 in those without MetS. BMI increased the risk of MetS 1.25-fold (OR: 1.253; 95% CI: 1.021-1.538). Meal frequency was similar between the two groups (p>0,05). Serum vitamin D level was 21.3±9.1 ng/dl in individual with MetS and 25.0±7.0 ng/dl in patients without MetS. Serum vitamin D level was negatively correlated with body weight, BMI, body fat and age (p<0,05).
The 2015 SYIscore was in the range that needed to be improved (51-80 points) in both groups (51.3±12.2 with MetS; 51.1±10.1 without MetS) (p>0,05). Individuals with and without MetS who had diet quality that needed to be improved had lower waist circumference, TG, SBP and DBP parameters and higher HDL than individuals with poor diet quality (p<0,05). In conclusion, body weight, BMI, waist circumference, waist/hip and waist/height ratio and serum vitamin D levels were found to be higher and serum vitamin D levels were found to be lower in individuals with MetS compared
to individuals without MetS. It was found that the presence of low diet quality in individuals may be associated with MetS components. Adequate and balanced nutrition should be the basis of lifestyle changes, which is the most effective method in the prevention and treatment of MetS, and diet quality should be improved.