Peyzaj değerlendirmesinde görsel canlandırma tekniklerinin kullanıcı tercihine etkileri
The effects of the visualization techniques on user preference in landscape assesment
Yazar: AYÇA YEŞİM ÇAĞLAYAN KAPTANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ADNAN UZUN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
ÖZETPEYZAJ DEĞERLENDİRMESİNDE GÖRSEL CANLANDIRMA TEKNİKLERİNİNKULLANICI TERCİHİNE ETKİLERİBu çalışmada peyzajın görsel analizinde ışık, derinlik, çizgisel-alansal grafik analiz vekompozisyon açısından görüntü özelliklerinin kullanıcı tercihine etkileri incelenerek,fotoğrafların görsel canlandırma tekniği olarak geçerliliği ve kullanımı irdelenmiştir.Planlama ve değerlendirmelerde halk katılımının gerekliliğinin bilindiği günümüzde, öneriprojeler için kullanıcıların görüşlerinin alınması, görsel canlandırma tekniklerinin kullanımınıkaçınılmaz kılmaktadır. Ancak proje hakkında yeterli ve doğru bilgi aktarımı en önemlikonulardan biridir. Arazi koşullarının resmedilmesi amacıyla görsel bir sunumun uzman birkişi tarafından oluşturulması hatalı görüntülerin ortaya çıkmasını engelleyecektir. Güvenilirve gerçekçi görüntülerin değerlendirmede kullanımı, verilerin gözden geçirilmesi ve alternatifyönetim stratejilerinin karşılaştırılmasında büyük rol oynamaktadır.Gerçek arazi koşullarının pek çok kişinin anlayacağı biçimde en sade ve kısa şekilde grafikbir sunumunun oluşturulduğu evrensel bir iletişim biçimi olabilen ?görselleştirme?, mekanınve projenin kavranmasında önemli rol oynamaktadır.Peyzajda görsel canlandırmaların kullanımı hiç de yeni bir konu değildir. 1970'lerinbaşlarından beri Kuzey Amerika'da özellikle ormaların görsel kaynak değerininbelirlenmesinde ve yönetiminde (Görsel Kaynak Yönetimi-Visual Resource ManagementVRM) benzer sunumlardan yararlanılırken, kamu alanlarındaki estetik değerlere sahipalanların korunması için çıkan Ulusal Çevre Koruma Yasası (National EnvironmentalProtection Act-NEPA) ve diğer düzenlemeler ile çalışmalarda yararlanılan canlandırmateknikleri gelişmiş ve çeşitleri artmıştır [1]. Günümüzde görsel canlandırmalar; İngiltere,Kanada, Almanya, İtalya ve Avustralya gibi kentsel - kırsal alanlara ait peyzaj tasarım veplanlama konularında stratejik yönetim kararları alan birçok ülkede rekreasyonel kaynakenvanterinin önemli bir bölümü olan görsel peyzaj envanterinin oluşturulması, duyarlıalanların belirlenmesi, yönetimi, görsel etki değerlendirmesi ve görsel peyzaj tasarımındakullanılmaktadır. Aynı zamanda gelişen teknoloji ile birlikte üç boyutlu modelleme vebilgisayar animasyonları doğal alanlara ilişkin alternatif ekosistem yönetim modellerininoluşturulmasında önem kazanmaktdır.Fotoğraf, peyzaj değerlendirmesinde en yaygın kullanılan görsel canlandırma tekniklerindenbiridir ve neredeyse en sık kullanılandır. Yapılan araştırmalar, statik manzara için fotoğrafınarazi deneyimi açısından gözün gerçekte gördüğü üç boyutlu görüntüye en yakın görüntüyüverdiğini ortaya koymuştur. Teknolojinin gelişmesine paralel olarak bilgisayar programlarınınyardımıyla sayısal görsel canlandırma tekniklerinin kullanımı artsada görüntü modellemesiiçin fotoğrafların kullanımı halen yaygındır.Ancak değerlendirmede farklı ışık ortamlarında ve fiziksel koşullarda tesadüfü yapılanfotoğraf çekimleri, arazinin farklı algılanmasına dolayısıyla kullanıcı düşüncelerinindeğişmesine yol açan görüntülerin oluşmasına neden olmaktadır. Önceden algıya etkiedebilecek bu faktörlerin bilinmesi analiz amacıyla görüntülerin değerlendirmesinde dikkatealınması gerekli konuların saptanması ve doğru kararların alınması açısından önemlidir.Çalışmada, anket yardımıyla kişilerin 6 farklı özellik-sıfat için Yıldız, Beykoz ve KüçükÇamlıca Koru'larından yaz ve kış mevsiminde çekilmiş toplam 150 fotoğrafa puan vermeleriistenerek görüntüler hakkındaki görüşleri alınmış ve elde edilen verilere göre, ?ışık?,?derinlik?, ?çizgisel-alansal grafik? ve ?kompozisyon? açısından fotoğrafların incelenerek,tercihi etkileyen görüntü özelliklerinin saptanması amaçlanmıştır.Aynı zamanda farklı ışık koşullarının etkisinin saptanması amacıyla Emirgan Korusu'ndabelli fotoğraf noktalarından aynı günün farklı saatlerinde çekilmiş görüntüler üzerindesonuçlar irdelenmiş ve değerlendirmede fotoğrafların kullanımına ilişkin bazı ilke ve önerilergetirilmiştir.

Abstract:
SUMMARYTHE EFFECTS OF THE VISUALIZATION TECHNIQUES ON USERPREFERENCE IN LANDSCAPE ASSESMENTIn this research, the function and validity of the photographs using as visualizationtechnique is examined by analyzing the impact of the image characteristics relatedwith the light, depth, linear-space graphic analyze and composition.Now, the role of the public participation in planning and evaluation is known and usingof the visualization techniques are necessary for learning the opinions of people aboutthe given project. But conducting the sufficient and real information is one of the mostimportant subjects. The use of confident and realistic image in evaluation has importantrole for analyzing data and the comparison of alternative strategies.Visualization which is a form of communication that is universal and which has a forman abstraction of the real world into agraphical representation which is comprehensibleto range of people provides additional insights to space and the project.The use of landscape visualization is not new. It has been primarly associated withvisual resource management (VRM) in North America. The visualization techniqueswere developed and used mainly to support visual assessments of the forests since theearly 1970s when the National Environmental Protection Act (NEPA) and otherlegislation first mandated protection of aesthetic resources on public lands [1].IToday, visualization techniques are used to produce visual landscape inventory andanalyze which is a component of the ?Recreation Resources Inventory?, to determinethe ?Visually Sensitive Areas?, ?Visual Impact Assassment? and for Visual LandscapeDesign in the countries which decide on strategic management about landscape designand planning relation with urban and rural areas as England, Canada, Germany, Italyand Australia. Also, with the development of the technology, ?VisualizationTechniques? as 3D modelling and computer animation is being important for modellingmany new posibilities relation with the forest ecosystems.Photograph is one of the visualization techniques which has the most widespread usage.In literatue, the studies indicate that photograph is the most realistic image which hasthe 3 dimension like eyes . With the development of technology, in spite of the increasein use of digital visualization technique, photographs have still widespread usage formodelling the image.But in evaluation, taking photo randomly at different light and physical conditions canbe a reason to perceive the real area different, that means different user opinions.Toknow this factors that have effect on the perception is important for being ascertainedthe subjects which have to be paid attention in evaluation of the photos and for the rightdecisions.In the research, 150 photos taking in summer and winter from The Yıldız, Beykoz andKüçük Çamlıca Groves have shown to people and want to give score related with 6different adjectives. The goal was to take the opinions of people for evaluation ofphotos and to certain the image characteristics related with light, depth, linear-spacegraphical analyze and which have an effect on user perception.At the same time, the photos taking from same view point but different daytime on aday in The Emirgan Grove have been compared to examine the data in different lightdirections and some suggetions and principles for using photos in evaluation have beengiven.II3