Siber uzayda devlet egemenliğinin inşası: Çin Halk Cumhuriyeti örneği
The construction of state sovereignty in cyberspace: The case of the People's Republic of China
Yazar: EMRE ARSLANTAŞ
Danışman: PROF. DR. DAVUT ATEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tez çalışmasında bilgi teknolojilerinde ortaya çıkan gelişmelerle hayatın her alanına eklemlenen siber uzayda devlet egemenliğinin inşası süreci incelenmiştir. Dağıtık mimari, anonimlik, her yerden erişim ve düşük maliyet gibi özellikleri nedeniyle siber uzay devlet egemenliğine yönelik aşındırıcı etkiler yaratmaktadır. Mekân sınırsızlığı, siber tekniklerin kendisini sürekli güncellemesi, devlet dışı aktörlerin etki kapasitesinin artması, yargı yetkisinin kullanılmasında ve ekonomik faaliyetlerin düzenlenmesinde ortaya çıkan zorluklar, dijital bölünmüşlük ve siber saldırıların müdahale etmeme ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesindeki sorunlar siber uzayın aşındırıcı etkileri olarak sıralanmaktadır. Aşındırıcı etkileri nedeniyle siber uzayın devlet egemenliğinden bağışık olduğu veya küresel müşterek bir alan olduğu analizlerde sıklıkla dile getirilmiştir. Ancak devletlerin siber uzaya yönelik düzenleyici yasalar yapması ve çeşitli önlemler alması ile aşındırıcı olarak ifade edilen unsurların aynı zamanda devlet egemenliğini ilişkin pekiştirici yönlerinin bulunması söz konusu varsayımın gerçekle örtüşmediğine işaret etmektedir. Devlet egemenliğinin siber uzaya genişlediğini ileri süren Çin, siber egemenlik kavramı altında siber uzayda devlet egemenliğini inşa etmeye çalışmaktadır. Çalışmanın sorunsallaştırdığı Çin'in siber uzayda devlet egemenliği inşası devlet merkezciliği öne çıkaran siber yönetim mimariye ile kodifiye ettiği temel yasalara dayanmaktadır. Çin'in siber uzayda devlet egemenliği inşası sınır belirsizliği ve yetki sorunlarının çözümü, devletin başatlığını önceleme, siber yönetişimde reform yapma gibi unsurlar üzerine şekillenmiştir. Çin siber egemenlik çerçevesinde mevcut küresel siber uzay düzenine alternatif bir yaklaşım sunmaktadır. Her ne kadar Çin'in siber egemenlik yaklaşımını destekleyen devletler olsa da Batılı devletler küresel ve açık bir siber uzay düzenini savunmaktadır. Bu durum siber uzayda çatallaşma riskini ortaya çıkarmasına rağmen, devletlerin siber uzayda devlet egemenliğinin işlevselliğini kabul ettiğini göstermektedir. Zira ayrışılan husus siber uzayda devlet egemenliğinin inşasının nasıl ve ne derecede yapılacağıdır.

Abstract:
In this thesis, the process of the construction of state sovereignty in cyberspace, which has been integrated into all areas of life with the developments in information technologies, is examined. Because of its features such as distributed architecture, anonymity, ubiquitous access and low cost, cyberspace creates erosive effects on state sovereignty. The erosive effects of cyberspace can be listed as the limitlessness of place, the constant updating of cyber techniques, the increased influence of non-state actors, the difficulties in the exercise of jurisdiction and the regulation of economic activities, the digital divide and the problems in evaluating cyber-attacks within the framework of the principle of non-intervention. It has been frequently stated in analyses that cyberspace is immune from state sovereignty due to its erosive effects or that it is a global common. However, the fact that states have enacted regulatory laws and taken various measures regarding cyberspace, and that the elements expressed as erosive also have reinforcing aspects regarding state sovereignty indicates that this assumption does not coincide with reality. Asserting that state sovereignty has expanded into cyberspace, China is trying to construct state sovereignty in cyberspace under the concept of cyber sovereignty. China's construction of state sovereignty in cyberspace, which the study problematizes, is based on the cyber governance architecture that emphasizes state-centeredness and the basic laws it has codified. China's construction of state sovereignty in cyberspace is shaped by elements such as resolving border ambiguity and jurisdictional issues, prioritizing state primacy, and reforming cyber governance. Within the framework of cyber sovereignty, China offers an alternative approach to the existing global cyberspace order. Although there are states that support China's approach to cyber sovereignty, Western states advocate for a global and open cyberspace order. Although this situation poses the risk of bifurcation in cyberspace, it shows that states accept the functionality of state sovereignty in cyberspace. What diverges is how and to what extent state sovereignty will be constructed in cyberspace.