Olası en iyi kendilik egzersizinin üniversite öğrencilerinin iyi oluşu üzerindeki etkisinin pozitif psikoloji ve eleştirel pozitif psikoloji perspektifinden incelenmesi
Examining the effectiveness of best possible self exercise on the well-being of university students from the perspective of positive psychology and critical positive psychology
Yazar: İSMAİL BARIŞ SALMAN
Danışman: PROF. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Eleştiri = Criticism ; Kendilik psikolojisi = Self psychology ; Mental iyi oluş = Mental well-being ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Yıpranma = Wear ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Zihinsel bozukluklar toplumun oldukça geniş bir bölümünü etkilemekte ve sağlık sistemi üzerindeki yükün önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bir yazma egzersizi olan OEİK de zihin sağlığını geliştirmek amacı ile kullanılabilecek pozitif psikoloji müdahalelerinden birisidir. Bu araştırmada da OEİK egzersizinin üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş ve psikopatoloji seviyelerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma verileri İstanbul'daki vakıf ve devlet üniversitelerinde eğitim görmekte olan üniversite öğrencilerinden toplanmış ve geçersiz formlar elendikten sonra çoğunluğu kadın (%83.1) ve yaş ortalaması 23.2 olan öğrenciler tarafından doldurulmuş 598 geçerli form elde edilmiştir. Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Öznel İyi Oluş Ölçeği, Olumlu Olumsuz Deneyimler Ölçeği, Hasta Sağlık Anketi ve araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik form kullanılan veri toplama araçlarıdır. Katılımcılar OEİK egzersizi, HDE egzersizi ve referans grubu olmak üzere rasgele seçilim yöntemi kullanılarak üçe ayrılmıştır. Katılımcılardan bir kısmına katılımları karşılığında ders kredisi verilmiştir (N = 239). Uygulamalar öncesinde, sonrasında ve uygulama bitiminden 3 ay sonra olmak üzere üç farklı zamanda ölçüm alınmıştır.
OEİK egzersizini uygulayan katılımcılar ön-test ve son-test ölçümleri açısından değerlendirildiğinde somatizasyon belirtileri puanlarının son-testte anlamlı seviyede düştüğü görülmektedir. Ön-test ve izleme testi karşılaştırıldığında ise depresyon belirtilerinin anlamlı seviyede azaldığı görülmüştür. Bunun yanında OEİK, HDE ve referans gruplarının MANOVA ile karşılaştırılması neticesinde gruplar arasından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yani OEİK egzersizi HDE egzersizi ve referans gruplarına kıyasla daha etkili olmamıştır.
Araştırmada yıpranma oranı ve katılımcıların talimatlara uyumu uygulama grupları ve kredi koşulları açısından değerlendirilmiştir. Bulgular HDE egzersizi grubundaki katılımcıların talimatlara uyum açısından OEİK egzersizi katılımcılarından anlamlı seviyede daha fazla puan aldıklarını ancak devamlılık puanları açısından farklılaşmadığını göstermiştir. Bunun yanında kredi alan katılımcıların talimatlara uyum ve devamlılık puanları kredi almayan katılımcılara kıyasla daha yüksektir.
OEİK sağlığı geliştirme ve koruma amacıyla kullanılabilecek bir pozitif psikoloji egzersizdir. Gelecekteki araştırmaların OEİK egzersizi talimatlarının ve farklı ödül koşullarının nasıl işlediğini incelemesi önemlidir.

Abstract:
Mental disorders affect a very large part of the society and constitute significant part of the burden on the health system. As a writing exercise Best Possible Self, is one of the positive psychology intervention which can be used to improve mental health. The goal of this research is to examine the effectiveness of Best Possible Self exercise on the psychological well-being and psychopathology level of university students.
Research data were collected from the foundation and state universities that placed in Istanbul. After the elimination of invalid entries, 598 valid forms were obtained. Which were filled mostly by women (83.1%). The mean age of the sample was 23.2. Psychological Well-Being Scale, Subjective Well-Being Scale, The Positive and Negative Experience Scale, Patient Health Questionnaire, sociodemographic form were used as data-collecting tools. Participants were randomly assigned to one of three groups; BPS, active control group or reference group. Course credits were given to a part of participants (N = 239) as a reward for their participation. Participants filled out the forms at three different times: before the interventions, after the interventions, and three months after the interventions.
Participants in the BPS group had lower somatization scores in the post-test than pre-test and lower depression scores in the follow-up than pre-test. However, as a result of comparing BPS, active control and reference groups with MANOVA, no significant difference was found between the groups. That is, BPS exercise was not more effective than active control and reference groups.
In this research attrition rate and the participant's compliance with instructions were examined from the perspective of exercise groups and reward conditions. Results indicated that compliance with instructions scores of participants in the BPS group were significantly lower than active control group. However these two groups did not differ from the each other in terms of attrition rate. In the other hand participants who were given course credits had higher scores of compliance with instructions and lower scores of attrition than participants with no rewards.
BPS is a positive psychology exercise that can be used to improve and mental health and to prevent mental disorders. It is important that future research should examine BPS instructions and different reward conditions.