Multiple skleroz hastalarında komorbiditeler ve bu komorbiditelerin hastalığın klinik seyrine etkisi
Comorbidities of multiple sclerosis patients and the effects of these comorbidities on the clinical course of the disease
Yazar: AYŞE KÜBRA ŞAP KINAR
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ TÜRK BÖRÜ
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Komorbidite = Comorbidity ; Merkez sinir sistemi hastalıkları = Central nervous system diseases ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tedavi = Treatment

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ
MS, kronik ve dejeneratif bir S.S.S hastalığıdır. Özellikle genç yaş grubunu etkilediğini bildiğimiz bu hastalığın seyrinde kısa ya da uzun vadede komorbid hastalıkların ortaya çıkabileceğini bilmekteyiz. Ancak bu hastaların çoğunun genç olması sebebi ile farklı komorbiditelerin olabileceği çoğu zaman göz ardı edilen ve unutulan bir mevzudur. Bu komorbiditelerin yaygınlığını ve içeriğini aynı zamanda hastalık gidişatına olan katkısını ortaya koymaya çalışan araştırmalar mevcut olsa da; Multiple Skleroz ve komorbidite konusu ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek yeni veri ve bilgilerle bu hastalığın tedavi ve izleminde bize değişik yaklaşımlar sunacak gibi görünmektedir. Biz bu çalışmada MS hastalarında komorbidite sıklığı ve hastalık seyrine etkisini inceledik. Ülkemiz ve dünya literatürüne, MS tedavi ve izleminde bir bakış açısı oluşturup katkıda bulunmayı amaçladık.

GEREÇ VE YÖNTEM
Biz bu çalışmamızda prospektif olarak 1 Ocak 2020- 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Nöroloji Kliniğinde takip edilen 89 Multiple Skleroz hastası ile detaylı olarak birebir görüştük. Hastaların özgeçmişlerini, klinik ve demografik özelliklerini kaydettik. Nörolojik muayenelerini görüşme anında yineledik ve dizabilitelerini EDSS ye göre hesaplayarak not ettik. Ayrıntılı olarak komorbiditelerini sorguladık ve bu komorbiditelerin hekim tarafından tanılı olmasına dikkat ettik.

BULGULAR
Çalışmamızda bulunan 89 hastanın,55'i kadın,34'ü erkek hastaydı. Kadın ve erkek cinsiyetler arasında hastalık süresi ve EDSS skorları arasında anlamlı bir fark mevcut değildi. Ancak EDSS ile hastaların yaşı arasındaki ilişki ileri düzeyde anlamlıydı (p=0.000). 89 hastanın 72'si RR MS (%80,9), 11 hasta PP MS (%12,4), 6 hasta ise SP MS hastasıydı (%6,4). En uzun hastalık süresi SP MS hastalarında iken (15,33±9,04 yıl), en kısa hastalık süresi RR MS hastalarında idi (6,58±5,01 yıl). MS fenotipi ile EDSS skorları arasındaki ilişki anlamlı olarak değerlendirildi (p=0.000). En yüksek EDSS skorları SP MS (7.58±0.91) hastalarında iken, RR MS hastalarında EDSS skorlarınınen düşük olduğu (3.24±1.46) görüldü. EDSS'si yüksek olan hastalarda ise komorbidite görülme sıklığının yüksek olduğu görüldü (p=0.006). Çalışmamızda en sık görülen komorbiditeler psikiyatrik komorbiditeler (%48,.3) ve bunu takiben gastrointestinal sisteme (%19,1) ait komorbiditelerdi. En sık görülen ek nörolojik komorbiditeler ise epilepsi (%4,5) ve demans (%4,5) idi.

SONUÇ
Multiple Skleroz hastalarında komorbiditeleri belirlemek ve değerlendirmek hastalığın doğru yönetilmesinde ve hastayı bütüncül değerlendirmede biz hekimlere önemli seviyede yardımcı olacaktır.

Abstract:
Introduction: MS is a chronic and degenerative central nervous system disease. We know that especially in the course of this disease, it is seen in young ages. However, due to the fact that most of these patients are young, it is often overlooked and forgotten that there may be different comorbidities. There are some studies to explain prevalence and content of these comorbidities, and also its contribution to the course of the disease. Multiple Sclerosis and it's comorbidities direct physicians to different approaches to treat and follow-up of this disease. In this study, we examined the frequency of these comorbidities and its effect on the course of disease in MS patients. We aimed to create and contribute to the literature of our country and the world in the treatment and follow-up of MS patients. 

Materials and Methods: This study a prospective study included 89 Multiple Sclerosis patients who were followed up in Afyonkarahisar Health Sciences University Neurology Clinic between January 1, 2020 and December 31,  2020. We recorded the clinical and demographic characteristics of these patients. We re-examined their neurological examinations at the time of the interview and noted their disability by calculating their EDSS scores. Furthermore, we questioned their comorbidity in details and made it important that these comorbidities were correctly diagnosed by the physicians

Results: This study included 89 Multiple Sclerosis patients, 55 were female and 34 were male patients. There was no significant difference between the female and male sexes between the duration of the disease and the scores of EDSS. However, the relationship between EDSS scores and the age of patients was significant at an advanced level (p=0.000). Of the 89 patients, 72 patients had RR MS (80.9%), 11 patients had PP MS (12.4%), and 6 patients had SP MS (%6,4). The longest duration of the disease was in SP MS patients (15.33±9.04 years), the shortest duration of disease was in RR MS patients (6.58±5.01 years). The relationship between MS course and EDSS scores was significant (p=0.000). The highest EDSS scores were in patients with SP MS (7.58±0.91), while RR MS patients had lowest EDSS scores (3.24±1.46). In patients with high EDSS scores, the incidence of comorbidities was higher (p=0.006). The most common comorbidities in our study were psychiatric comorbidities (48.3%) followed by comorbidities of the gastrointestinal tract (19.1%). The most common neurological comorbidities were epilepsy (4.5%) and dementia (4.5%). 

Conclusion: Determining and evaluating the comorbidities of Multiple Sclerosis patients will help physicians significantly in the managing of disease correctly and assessment of the patients completely