Doğal ve beşeri afetlerin insan psikolojisi üzerine etkileri
The effects of natural and human disasters on human psychology
Yazar: FULYA SAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM KAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Halk eğitimi = Public education ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Uyum bozuklukları = Adjustment disorders ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Doğal ve beşeri afetlerden sonra can ve mal kayıpları başta olmak üzere ekonomik, sosyal, çevresel ve fiziksel birçok problem ortaya çıkmaktadır. Bunlarla birlikte afetler, insanların psikolojik yönden de etkilenmesine sebep olarak birçok probleme yol açmaktadır. Yaşanılan travmaya bağlı olarak, afet sonrasında yaşamın normal sürecine dönüşü çoğu zaman sağlanamamakta ve sorunların fark edilmemesi de daha büyük problemlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. 
Bir afetin ne zaman gerçekleşeceği ve sonuçlarının ne olacağı çoğu zaman bilinmediği gibi, bireylerin ve toplumların afetlere karşı bilinçsizliği ve eğitim eksikliği de afetlerin olumsuz sonuçlarının artmasına sebep olmaktadır. Normal hayatın devamlılığı ve sağlığın korunabilmesi için, bireylerin afet öncesinde yaşanabilecek her türlü olumsuzluklara karşı hazır olması gerekmektedir. Bu nedenle afetler hakkında bilgi sahibi olunması ve gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Afetlere yönelik yapılacak hazırlık çalışmaları ile birlikte, hazırlık çalışmalarının en önemli unsuru olan eğitimler ile afetlerin olumsuz etkilerinden kurtulabilmek mümkündür. Bu nedenle, afet öncesinde temel afet bilinci oluşturabilecek eğitimler ile ruhsal sağlığa yönelik eğitimlerin plânlanması gerekmektedir. Travmatik yaşantıların büyük bir bölümünü oluşturan afetlere karşı bilgi sahibi olunması, afetlerden korunma yöntemlerinin öğrenilmesi ve afet sırasında uygulanması ile afetlerin psikolojik etkilerine daha az maruz kalınacak ya da bu etkilerin daha ileri boyutlara ulaşmadan çözülebilmesi sağlanacaktır.
Çalışmada yöntem olarak kaynak tarama yöntemi kullanılmıştır. Kullanılan yöntem aracılığı ile tezler, kitaplar, makaleler ve internet kaynakları incelenmiştir. Elde edilen verilerden yola çıkılarak afet bilinç düzeyini artıracak düzenli bilgi oluşturulmaya çalışılmıştır. Literatürdeki bilgi eksikliğini ve dağınıklığını tamamlaması ve düzenlemesi sebebiyle bu çalışma önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmada, afetlere bağlı olarak yaşanılan travmanın ortaya çıkardığı psikolojik problemler ele alınmıştır. Ortaya çıkan bu problemlerin neler olduğunun bilinmesi, erken dönemde fark edip çözülebilmesi açısından oldukça önemlidir. Afetlerin her türlü olumsuz etkilerinden korunabilmek için, afetlere hazır olunması gerekliliği göz önüne alınarak yapılan bu çalışmada, afet bilincinin oluşturulması amacıyla afet bilgisine yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Afet, afet bilinci, eğitim, psikoloji, psikolojik travma.

Abstract:
After the natural and human disasters, economic, social, environmental and  physical  many problems arises especially life an property losses. Along with these, disasters lead to many problems which affect people psychologically. Depending on the living trauma, most of the time after the disasters return of the normal process of life can't be provided and the overlook of the problems has led to the emergence of a major problem.When will a disaster occured and the results of it aren't known frequently, unconsciousness of individuals and communities against disasters and lack of education causes the increase of the negative consequences of disasters. The continuation of normal life and health to be protected, individuals must be prepared against all kinds of pre-disaster adversities that may occur. Therefore it is necessary having information on disasters and performing works. 
Together with the preparatory work to be done for disaster, the most important element of preparation training and work is possible to get rid of the negative effects of disaster. Therefore, it is necessary to plan  the education that can form the basis of pre-disaster disaster awareness and the training for mental life. Having knowledge shall be against disasters constitue a major portion of traumatic experiences, with learning the methods of the protection from disasters and during the implementation of disaster, less exposed to heavy psychological effects of disasters or these effects can be solved without reaching further dimension.
In thid study, source scanning methot was used. Via this method used, thesis, books, articles and internet recources were examined. Starting from the obtained data, regular information to increase awareness disaster has been tried to be created. This study is significant because of completion and regulation of the lack and clutter information in the literature.In this study, psychological problems that arise due to the trauma experienced disasters, are also discussed. Knowing what the emerging problems, noticed at the early stage is very important to solve. In order to be protected from any adverse impacts of disasters, disaster necessary to be ready that made taking to into account in this study are given knowledge of disaster for creating awareness of disaster.
Key Words: Disaster, disaster awareness, education psychology, psychological trauma.