Onarıcı adalet teorisi ve Türkiye ile Irak ceza hukuklarına yansımaları
Restorative justice theory and its reflections on the criminal laws of Turkey and Iraq
Yazar: SUHAIR FOUAD ZABAR ZABAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM ERDİN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Türk Ceza Hukuku ile Irak Ceza Hukuku sistemlerinde yer alan onarıcı adalet uygulamaların karşılaştırılarak analiz edilmesidir. Çalışma, onarıcı adalet teorisini ele alarak Türkiye ve Irak'taki onarıcı adalet uygulamalarını ayrıntılı olarak incelemesi yönüyle önem arz etmektedir. Çalışma kapsamında araştırma konusuyla ilgili yerli ve yabancı birçok literatür taraması yapılarak nitel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın sınırlılıklarını onarıcı adalet teorisi kapsamındaki Türk Ceza Hukuku ile Irak Ceza Hukuku sistemlerinde yer alan onarıcı adalet uygulamaları oluşturmaktadır. Türkiye'deki uygulamalar arasında; "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar, hapis cezasının ertelenmesi, önödeme, etkin pişmanlık, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, seri muhakeme usulü, basit yargılama usulü, uzlaştırma, koşullu salıverilme, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, hakikat komisyonları" yer almaktadır. Irak'taki uygulamalar arasında ise; "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar, yürütmenin durdurulması, para cezası, itiraf pazarlığı, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün infazının ertelenmesi, acil yargı, ceza emri, uzlaştırma, koşullu salıverilme, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, hakikat komisyonları" uygulamaları yer almaktadır. Sonuç olarak; incelenen onüç uygulamandan yedi uygulamanın aynı isimle, altı uygulamanın ise farklı isimle adlandırıldığı; her iki ülkedeki onarıcı adalet uygulamalarının evrensel hukuk kuralları gereği birçok ortak yöne sahip olduğu; onarıcı adalet uygulamalarının dünyadaki diğer gelişmiş ve modern ülkelerdeki onarıcı adalet uygulamalarına yakınlığının ve kapsayıcılığının ülkenin sahip olduğu sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ile ilişkili olduğu; uygulamaların yürürlük geçmişi ne kadar eski ise o kadar kapsayıcı olduğu; tüm onarıcı adalet uygulamalarının temel ortak noktasının suçluyu hem cezasını çektirerek hem de ıslah ederek toplumla olan bağını koparmadan sağlamlaştırmak olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study aims to compare and analyze the restorative justice practices in Turkish Criminal Law and Iraqi Criminal Law systems. The study is important in terms of examining the restorative justice practices in Turkey and Iraq in detail by addressing the theory of restorative justice. Within the scope of the study, the qualitative analysis method was used by reviewing many domestic and foreign literature on the research topic. The limitations of the study are the restorative justice practices in the Turkish Criminal Law and Iraqi Criminal Law systems within the scope of restorative justice theory. Among the practices in Turkey; are alternative sanctions to short-term imprisonment, postponement of imprisonment, pre-sentencing, effective regret, postponement of the opening of the public case, deferral of the announcement of the verdict, summary procedure, simple trial procedure, reconciliation, conditional release, special execution procedures, probation, truth commissions. The practices in Iraq include "alternative sanctions to short-term imprisonment, suspension of execution, fines, confession bargaining, postponement of the opening of the public case, postponement of the execution of the verdict, summary judgment, penalty order, conciliation, conditional release, special execution procedures, probation, truth commissions. In conclusion; out of the thirteen practices examined, seven practices have the same name and six practices have different names; restorative justice practices in both countries have many common aspects by universal legal rules; the closeness and inclusiveness of restorative justice practices to restorative justice practices in other developed and modern countries in the world are related to the socioeconomic development level of the country; that the older the enforcement history of the practices, the more inclusive they are; the main common point of all restorative justice practices is to strengthen the offender by both punishing and rehabilitating him/her without breaking his/her bond with the society can be told.