Doğal boyamada Mustafa Genç ekolü ve reçetelerinin ipekli kumaşlarda uygulanması ile haslık testlerinin yapılması
Performing fastness tests in natural dyeing by application of Mustafa Genç echo and recipes on silk fabrics
Yazar: HAKAN ÇAĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER ÖZTÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Boya bitkileri = Dye plants ; Boyalar = Dyes ; Boyar maddeler = Dyestuffs ; Doğal boyalar = Natural dyes ; Doğal boyar maddeler = Natural dyestuffs ; Genç, Mustafa = Genç, Mustafa ; Haslık = Fatsness ; Kumaşlar = Fabrics ; İpek = Silk ; İpekli dokumacılık = Silk weaving

Özet:
Günümüzde doğal yaşam trendleri yeniden önem kazanmıştır. İnsanlık, kirlenen dünyada doğayı en iyi şekilde korumak ve sürdürülebilir olarak ondan faydalanmak zorundadır. İnsan sağlığına ve ekolojiye zarar vermeden boyarmadde üretilmesi, üzerinde durulması gereken bir konudur.
Bu çalışmada doğal boyama alanında akademik ve geleneksel yöntemlerle çalışan ve kendine özgü boyama yöntemleri geliştiren Mustafa Genç'in oluşturmuş olduğu reçetelerin ipekli kumaşlar üzerinde uygulanması ve haslık testlerinin yapılması ele alınmıştır. İlk defa literatüre kazandırılan reçeteler üzerinde yaş ve kuru sürtünme haslıkları tayin edilmiş ve incelenmiştir. 
Yapılan boyamalar Süleyman Demirel Üniversitesi (S.D.Ü) Tekstil Mühendisliği Laboratuvarında kuru ve yaş sürtünme haslık değerleri yapılarak karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.
Çalışma sonucunda literatürde önceden yapılmış çalışmalarla kıyaslama yapıldığında uygulanan reçetelerin haslık değerlerinin çok yüksek çıkması çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca günümüze kadar yapılan literatür tarandığında boyarmaddelerin genellikle tek başına veya iki ayrı yöntemle kullanıldığı görülmüştür. Oysa yaptığımız çalışmada Mustafa Genç'in birçok aynı ve farklı rengi veren boyarmaddeleri karıştırarak kullandığı ve çıkan haslık değerlerinin çok yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, natural life trends have become important again. Humanity has to protect nature in the best way in the polluted world and make use of it sustainably. The production of dyestuffs without harming human health and ecology is an issue that needs to be focused on.
In this study, the application of the recipes created by Mustafa Genç, who works with academic and traditional methods in the field of natural dyeing and develops unique dyeing methods, on silk fabrics and fastness tests were discussed. For the first time, age and dry friction fastnesses were determined and examined on the prescriptions introduced into the literature.
Süleyman Demirel University (S.D.Ü) Dry and wet friction fastness values were made in the Textile Engineering Laboratory and evaluated comparatively.
As a result of the study, when comparing with previous studies in the literature, the fact that the fastness values of the prescriptions applied are very high reveals the importance of the study. In addition, when the literature that has been adhered to to today is examined, it has been seen that dyestuffs are usually used alone or by two separate methods. However, in our study, it was found that Mustafa Genç used many dyes that give the same and different colors by mixing them, and the resulting fastness values were very high.