Borç dolarizasyonu ve döviz kuru değişimlerinin Türk imalat sanayi sektör performansı üzerine etkisi
The effect on Turkish manufacturing industry of liability dollarization and exchange rate changes
Yazar: MÜCAHİD SAMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma yönetimi = Debt management ; Borçlar = Debts ; Dolarizasyon = Dolarization ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Ulusal paranın değerindeki değişimler meselesi, standart makroekonomi literatüründe yalnızca gelirler açısından bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Buradan elde edilen çıkarım, döviz kuru artışlarının ihracat aracılığıyla gelirleri ve yatırımları arttıracağı yönündedir. 3. Nesil kriz çalışmaları ise döviz kurunun bilançolar üzerindeki etkisini de dikkate alarak ulusal para değer kayıplarının yalnızca ihracat kanalı ile yatırımları artırmayacağını aynı zamanda yüksek dolarize borçlara sahip olan bilançoları bozarak bir negatif etkinin meydana gelebileceğini vurgulamıştır. Reel sektör borçlarının yüksek düzeyde dolarize olduğu Türkiye ekonomisi için bu durum önem arz etmektedir. Üstelik sık sık kur ataklarından muzdarip olunduğu da dikkate alınırsa, bir bilanço etkisinin var olması beklenebilir. Bu nedenle, çalışmada döviz kuru artışlarının bilanço etkisi literatürü temel alınarak, Türk imalat sanayi alt sektör yatırımları üzerindeki etkisi 2009-2020 döneminde yıllık bazda analiz edilmiştir. Genelleştirilmiş Momentler Metodu tahmincisi kullanılarak elde edilen sonuçlara göre, Türk imalat sanayi alt sektörlerinde anlamlı düzeyde bir bilanço etkisi bulunurken rekabetçi etki bulunamamıştır. Diğer yandan yüksek ithal girdi bağımlılığı nedeniyle bir maliyet enflasyonu sorunu ile yüzleşen sektör, analiz sonuçlarına göre enflasyondan negatif ve önemli bir düzeyde etkilenmektedir.

Abstract:
In the standard macroeconomic literature, the impact of the changes in the value of the national currency has only been evaluated in terms of incomes. The inference from this is that exchange rate increases will increase incomes and investments through exports. The 3rd generation crisis studies, however, emphasized that the depreciation of the national currency would not only increase investments through exports by taking into account the effect of the exchange rate on the balance sheets, but also a negative effect could occur by distorting the balance sheets with high dollarized debts. This possibilty seems to be important for the Turkish economy where the real sector debts are highly dollarized. Moreover, it is expected that there may be a balance sheet effect, given that it is frequently affected by currency attacks. For this reason, this study analyzes the effect of exchange rate increases on Turkish manufacturing industry sub-sector investments on an annual basis in the 2009-2020 period, based on the literature on the balance sheet effect. According to the results obtained using the Generalized Method of Moments estimator, there is a significant balance sheet effect in the Turkish manufacturing industry sub-sectors but there is not a significant competivnes effect. On the other hand, the sector, which faces a cost inflation problem due to its high dependency on imported inputs, is negatively and significantly affected by inflation according to the results of the analysis.