Erken İslami dönemde Hıristiyanların Kur'an çalışmaları
Christian's works on the Quran in the early Islamic period
Yazar: ABDULLAH RIDVAN GÖKBEL
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Korcan, Kerim = Korcan, Kerim ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslami Dönem = Islamic Period ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hicrî ilk üç asırda Suriye, Filistin ve Irak coğrafyasında yaşamış olan Arap Hıristiyan yazarlarına ve onların eserlerindeki Kur'ân âyetlerine odaklanan bu çalışma; Kur'ân'ın söz konusu yazarlar tarafından nasıl anlaşıldığını, Kur'ân'ın, bu eserler içerisinde nasıl ve niçin kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 
İslam'ın Arap yarımadası dışına çıkıp yayılması ile Hıristiyanların Müslüman gruplarla münasebetleri artarak devam etmiştir. Özellikle Emevî ve Abbâsî dönemlerinde karşılıklı ilişkilerin arttığı ve Hıristiyanların bu dönem içerisinde Müslümanları ve Kur'ân'ı daha yakından tanımaya başladığı, bizzat kendi yazdıkları metinlerden hareketle söylenebilir. Müslümanlar ile Hıristiyan gurupların karşılıklı ilişkilerine bakıldığı zaman Müslümanların siyâseten kuvvetlenmesi ile iki din arasındaki teolojik tartışmaların artması paralellik arz eder. 
Bu çalışmada hicrî ilk üç asırda Müslümanlar ile tartışma içerisine girmiş olup, bu tartışmalar içerisinde ön plana çıkan dokuz Arap Hıristiyan bilgin tespit edilmiştir. Onların eserlerinde Kur'ân'a yaptıkları referansları konu alan bu çalışma, Kur'ân'ın Hıristiyanlar tarafından nasıl anlaşıldığını ve onların Kur'ân'ı eserlerinde hangi hedefle ve nasıl kullandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. İslam'a karşı reddiye literatürünün ilk nüvelerini oluşturan bu eserlerin çoğunluğu Yunanca, Süryânîce ve Arapça kaleme alınmıştır. Söz konusu Hıristiyan yazarların eserlerinde, Kur'ân âyetlerinin hem İslam'ı ve Kur'ân'ı eleştirmek hem de müelliflerin kendi inançlarını temellendirmek gibi farklı amaçlar doğrultusunda kullanıldığı tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kur'an, Yuhannâ ed-Dımeşkî, Theodor Ebû Kurra, Patrik Yohannan, Habib b. Hıdme Ebû Râita et-Tıkrîtî, Yahyâ b. Adî, I. Timothy, Huneyn b. İshak, Abdülmesih el-Kindî, Ammâr el-Basrî, Kur'an Polemikleri, Dinî Polemikler, Arap Hıristiyanları.

Abstract:
This study, which focuses on Arab Christian writers who lived in Syria, Palestine, and Iraq in the first three centuries of the Hijra and on the Qur'an verses they used in their works, aims to show how the Qur'an was understood by these authors, i.e. how and why the Qur'an was used in their texts. 
With the spread of Islam outside the Arabian Peninsula, Christians' relations with Muslim groups uninterruptedly continued. Looking at the texts written by Arab Christian writers, it is possible to say that the mutual links increased during the Umayyad and Abbasid periods and Christians began to be closely acquainted with Muslims and the Qur'an. It appears that, in terms of Muslim-Christian relations, the rise of the Muslim political power coincided with the increase of the theological discussions between Muslim and Christians. 
In this study, we have identified nine prominent Arab Christian scholars who had discussions with Muslims in the first three centuries of the Hijra. By focusing on the Qur'anic references in the works of these writers, this research aims to reveal in what context and for what purpose the Qur'an was presented by them. The majority of these works, which are the first examples of the raddiya (refutation) literature against Islam, were written in Greek, Syriac, and Arabic. We have discovered that the verses of the Qur'an were used in this genre for different purposes, such as criticizing Islam and the Qur'an and even for supporting the authors' own beliefs.
Keywords: The Qur'ān, John of Damascus, Theodore Abū Qurrah, Patriarch John, Habīb ibn Khidma Abū Rāʾita al-Takrītī, Yahya ibn Adī, I. Timothy, Hunayn ibn ʾIshāq, Abd al-Masīh ibn ʾIshāq al-Kindī, ʿAmmār al-Basrī, Qur'anic Polemics, Religious Polemics, Arab Christians.