Aşılı domates fidesi üretiminde kullanılan bazı anaçlar ve farklı aşılama yöntemlerinin kullanılabilirliğinin araştırılması
A research for availability of different grafting methods and using some rootstocks at grafting tomato seedling production
Yazar: SEVİL ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA PAKSOY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2005 yılında Antalya'da Grow Fide A.Ş.'de ve Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi seralarında yürütülmüştür. Bitki materyali olarak Fantastic 144 F1 domates çeşidi, anaç olarak 7-RZ ve 61-53 (Kemerit), aşı tekniği olarak da yarma aşı ve dilciksiz aşı kullanılmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür.
Araştırmada, fide döneminde fideliklerde incelenen parametrelerden sadece kalem çapı, aşılama yöntemine göre istatistiki olarak önemli bulunurken, diğer parametrelerden elde edilen sonuçlar istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Kalem çapı yarma aşıda 463 mm sahip olurken, dilciksiz aşıda ortalama 3.83 mm tespit edilmiş ve bu değerler farklı çoklu karşılaştırma grubunda yer almıştır. İncelenen diğer parametrelerde farklar istatistiki olarak önemli düzeyde bulunmamasına rağmen, en yüksek aşı tutma oranı (%96.3), yaprak sayısı (7.09 adet/bitki), yaprak yaş ağırlığı (0.48 g/adet) 61-53 anacı, anaç çapı (4.47 mm)i fide boyu (19.92 cm), aşı yerinde kallus oluşumu (2.97 mm) 7 RZ anacından elde edilmiştir. aşı yöntemine göre ise; en yüksek aşı tutma oranı (89.8), yaprak sayısı (7.04 adet/bitki), yaprak yaş ağırlığı (0.49 g/adet), aşı yerinde kallus oluşumu (2.63 mm), yaprak kuru ağırlığı (0.08 g/adet) dilciksiz aşıdan, anaç çapı (4.49 mm), fide boyu (19.84 cm) yarma aşıdan elde edilmiştir. 
Verim ve verim unsurları ile ilgili incelenen parametrelerden ise bitki boyu ve 2.sınıf meyve verimi ve meyve sayısına etkisi aşılama yöntemine göre önemli bulunurken, incelenen diğer özelliklere anaçlar, aşı teknikleri ve anaç x aşı interaksiyonlarının etkisi istatstiki anlamda önemsiz bulunmuştur. Dilciksiz aşıda bitki boyu son ölçümü ortalama 212.59 cm iken, yarma aşıda ortalama 187.49 cm olmuştur. 2.sınıf meyve verimi ve meyve sayısı sırasıyla yarma aşıda ortalama 882.88 kg/da-11561.32 adet/da iken dilciksiz aşıda ortalama 570.69 kg/da-20982.93 adet/da bulunmuştur. Araştırılan diğer kriterler istatistik olarak önemli olmasada, en yüksek toplam verim (12028.14 kg/da), pH (3.98), ekstra meyve sayısı (35232.4 adet/da), 1.sınıf meyve sayısı (66750.1 adet/da), ekstra meyve verimi (5838.85 kg/da), 1.sınıf meyve verimi (6512.38 kg/da), meyve et kalınlığı (10.14 mm), meyve kabuk kalınlığı (1.59 mm ) değerleri 61-53 anacından, en yüksek toplam meyve sayısı (341.3 adet7parsel), ortalama meyve ağırlığı (124.87 g), suda çözünebilir kuru madde miktarı (%4.35), meyve çapı (64.43 mm), meyve boyu (51.64) değerleri ise 7-RZ anacından elde edilmiştir. Toplam verim (11733.98 kg/da), ortalama meyve ağırlığı (128.07 g), ekstra meyve sayısı (39151.6 adet/da), 1.sınıf meyve sayısı (63614.9 adet/da), ekstra meyve verimi (6386.43 kg/da), 1.sınıf meyve verimi (6073.11 kg/da), meyve et kalınlığı (10.06 mm) yarma aşıda, toplam meyve sayısı (334.16 adet/parsel), suda çözünebilir kuru madde miktarı (%4.37), ph (4.07), meyve çapı (64.43 mm), meyve boyu (52.02 mm), meyve kabuk kalınlığı (1.61 mm) dilciksiz aşıda en yüksek değerleri vermiştir.
Çalışmada iki anaç (61-53 ve 7-RZ anacı) ve iki aşılama tekniği (Dilciksiz ve yarma aşı) kullanılmış ve aralarında önemli bir fark bulunmamıştır. Bu nedenle imkanların elverdiği şekilde her iki anaç ve aşı tekniğinin tercih edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in 2005 in Antalya Grow Fide A.Ş. and Agriculture Faculty of Konya Selcuk University in greenhouse. As plant materials Fantastic 144 F1 tomatoes cultivar, as rootstock 7-RZ and 61-53; as grafting methods cleft graft and tongue graft were used. The experiment was conducted in the randomized blocks design as four replications.
In this study all parameters in seedling period in seedling media were found statically non significant but the only scion diameter due to grafting technique was statically significant. Avarage was scion diameter was 4.63 mm cleft grafting, avarage scion diameter was 3.83 mm at tongue grafting. This results were statically different componing groups. The other parameter that were statically nonsignificant but maximum graft union (%96,3) wasi the number of leaves (7.09 number /plant) were, leaf dry weight (0.48 g/number) was grafted onto 61-53 rootstocks, rootstock diameter (4.47 mm) was, seedling height (19.92 cm )was, callus formation at the grafting point (2.97 mm) was grafted onto 7-RZ rootstocks. The grafting technique; maximum graft union (%89.8) was, number of leaves (7.04 number/plant) was, callus formation at the grafting point (2.63 mm) was, leaf dry weight (0.08 g/number) was by tongue grafting technique, rootstock diameter (4.49 mm) was, seedling height (19.84 cm) was by cleft grafting technique.
The parameters of yield and yield characteristicks plant height, second class fruit yield and the numbers of fruits were statically significant due to grafting technique, the other searched parameters such as rootstocks, grafting techniques and interaction, rootstocks grafting techniques were significantly not important. The last measured avarage heigh of tongue grafted plants were 212.59 cm, cleft grafted plants avarage heighs were 187.49 cm. Second class fruit yield and numbers respectivelly cleft grafted plants avarage 992.88 kg/da-11561.32 number/da; tongue grafted plants avarages were 570.69 kg/da-20982.93 number/da. As searched other characters, maximum total yield (12028.14 kg/da) was, pH (3.98) was, best quality fruits number (35232.4 number/da) was, first class fruit number (66750.13 number/da) was, best quality fruit yield (5838.85 kg/da) was, first class fruit yield (6512.38 kg/da) was, fruit flesh width (10.14 mm) was, skin width (1.59 mm) was grafted on to 61-53 rootstock, maximum total number of fruit (341.3 number/pa) was, avarage fruit weight (124.87.87 g)was, soluable solids (%4.35) was, fruit diameter (64.43 mm) was, fruit lenght (51.64 mm) was grafted onto 7-RZ rootstock. Total yield (11733.98 kg/da) was, avarage fruit weight (128.07 g) was, best quality fruit yield (6386.43 kg/da) was, first class fruit yield (6073.11 kg/da) was, fruit flesh width (10.06 mm) was on cleft grafting technique, total number of fruit (334.16 number/pa) was, soluable solids (%4.37) was, pH (4.07) was, fruit diameter (64.43 mm) was, fruit length (52.02 mm) was, skin width (1.61 mm) was found out of plants that grafted by tongue grafting technique, as maximum results.
In this work to rootstock (61-53 and 7-RZ), two grafting technique (Tongue and cleft grafting) were searched and there were no significantly difference of them. Fort his reason both of rootstock and grafting techniques could be preferable due to other possibilities.