Özel çevre koruma bölgesi yönetim planlarında katılımcı yaklaşım boyutunun değerlendirilmesi: Saros Körfezi özel çevre koruma bölgesi örneği
Evaluation of participatory approach in special environmental protection area management plans: Saros Körfezi special environmental protection area example
Yazar: DUYGU KARABIÇAK GÜNAYDIN
Danışman: DOÇ. ERTAN DÜZGÜNEŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Teknikleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Katılımcı yaklaşım = Participation approach ; Yönetim planı = Management plan ; Çanakkale = Çanakkale ; Çevre koruma = Environmental protection

Özet:
Önceleri korunan alanların yönetimine ilişkin planlamalarda klasik ve merkeziyetçi yapı gözetilerek yerel halk ve diğer paydaşların katılımı, ihtiyaçları, hakları ve sorumlulukları göz ardı ediliyordu. Ancak zamanla başarıya ulaşmak için katılımcı odaklı, daha etkili ve uygulanabilir yönetim planları oluşturulma fikri benimsenmiştir. Bu şekilde katılımcı yaklaşımla hazırlanan yönetim planları sayesinde korunan alanların doğal, kültürel kaynak değerleri ve biyoçeşitliliği korunarak koruma-kullanma kapsamında sürdürülebilirliği sağlanmaktadır.
Bu araştırma ile korunan alan sistemlerinden biri olan ÖÇKB yönetim planlarında katılımcı yaklaşım boyutunun Saros Körfezi ÖÇKB özelinde analiz edilmesi ve katılımcı yaklaşım çerçevesi ilkelerinin oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında Saros Körfezi ÖÇKB yönetim planının yönetişim tipi ve uzman anketi ile yönetim planlarının hazırlanmasında etkili olan yönetim bileşenlerinin 3'lü Likert yöntemi ile puanlanarak planın etkinlik değeri ve sınıfı ortaya konmuştur. Yapılan analiz sonucu yönetim planının genel ortalama etkinlik değeri 43,87 olarak saptanmış ve genel etkinlik sınıfı "yüksek" olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda etkinlik değerinin daha fazla artırabilmesi için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In the past, the participation, needs, rights and responsibilities of local people and other stakeholders were ignored by classical and centralized structure in the plans fort he management of protected areas. However, in order to achieve success over time, the idea of creating participant-oriented, more effective and applicable management plans has been adopted. In this way, thanks to the management plans prepared with a participatory approach, the natural, cultural resource values and biodiversity of the protected areas are preserved and their sustainability is ensured within the scope of protection-use.
With this research, it is aimed to analyze the participatory approach dimension in the SEPA management plans, which is one of the protected area plans, which is one of the protected ares systems, in the Saros Gulf SEPA and to establish the principles of the participatory approach framework. Within the scope of this purpose, the efficiency value and class of the plan were revealed by scoring the governance type of the Saros Gulf SEPA management plan and the management components that are effective in the preparation of the expert survey and management plans with the 3-point likert method. As a result of the analysis, the general average efficiency value of the management plan was determined as 43.87 and the general efficiency class was determined as "high". In this context, suggestions have been developed to further increase the efficiency value.