Sürdürülebilir kalkınma açısından döngüsel ekonomi politikaları: Avrupa Birliği ve Türkiye analizi
Circular economy policies for sustainable development: Analysis of the European Union and Turkey
Yazar: ESRA NUR YÜCER
Danışman: PROF. DR. EMİNE KILAVUZ
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Yeşil Mutabakatı = European Green Deal ; Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Döngüsel ekonomi doğrusal ekonomiye alternatif olarak geliştirilmiş olan bir kavramdır. Al-yap-tüket-at olarak tanımlanan doğrusal ekonomi yerine döngüsel ekonomide azalt-yeniden kullan-geri dönüştür mantığı hakimdir. Avrupa Birliği (AB), 2015 yılında Döngüsel Ekonomi Eylem Planı çıkarmıştır. Bu plan kapsamında karbon salınımını %2-4 arasında ve hammaddeye olan ihtiyacın döngüsel ekonomi ile azaltılacağı öngörülmektedir. Kaynakların verimli kullanıldığı yeni bir ekonomik sisteme geçiş için Döngüsel Ekonomi Eylem Planı somut bir adım olarak kabul edilebilir. Avrupa Birliği ile ithalatının ve ihracatının yaklaşık yarısının yapıldığı Türkiye'de döngüsel ekonomi konusu yeni yeni gündem olmaya başlamaktadır. Ticaret ortağının en büyüğü olması ve AB'ye girme isteği bulunması dolayısıyla Türkiye'nin AB müktesebatına uyum sağlaması oldukça önem arz etmektedir. Çevresel gelişmeleri yakından takip edip bu gelişmelere ayak uydurması Türkiye'nin AB pazarındaki yerini güçlendirecektir. 
Döngüselliği net olarak ölçebilecek bir ölçüm metodu henüz bulunmamaktadır. Bu tez için döngüselliğin ölçülebilmesi maksadıyla Eurostat'ta toplanan makro bazlı veriler kullanılmıştır. 28 AB ülkesinin 2008-2019 dönemi için seçilen bazı döngüsel ekonomi göstergelerinin dairesel malzeme kullanım oranı üzerindeki etkileri, iki aşamalı sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu (GMM) kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlara göre kaynak verimliliği, malzeme ayak izi ve kentsel atık üretimindeki artışlar dairesel malzeme kullanım oranını negatif yönde etkilerken, kişi başına düşen gelir ve belediye atığı geri dönüşüm oranı ise pozitif yönde etkilemektedir. Granger Nedensellik Analiz sonuçlarına göre de dairesel malzeme kullanım oranı ve kaynak verimliliği ile belediye atığı geri dönüşüm oranı arasında çift yönlü nedensellik; kişi başına düşen gelir ve malzeme ayak izinden dairesel malzeme kullanım oranına doğru ise tek yönlü nedensellik bulunmuştur.

Abstract:
The circular economy was developed as an alternative to the linear economy. In the circular economy, instead of a linear economy defined as buy-make-consume-dispose, reduce-reuse-recycle logic dominates. The European Union (EU) published a Circular Economy Action Plan in 2015. The scope of this plan is aimed to reduce carbon emissions by 2-4% and to reduce the need for raw materials through the circular economy. The Circular Economy Action Plan can be considered a concrete step for the transition to a new economic system where resources are used efficiently. In Turkey, where nearly half of the imports and exports are made with the European Union, the issue of a circular economy is just beginning to come to the fore. Alignment with the EU acquis is very important as Turkey is the largest trading partner and has the desire to join the EU. Following environmental developments closely and keeping up with these developments will strengthen Turkey's position in the EU market.
There is not yet a measurement method that can accurately measure cyclicity. For this thesis, macro-based data collected in Eurostat was used to measure cyclicity.  There is not yet a measurement method that can accurately measure cyclicity. For this thesis, macro-based data collected in Eurostat was used to measure cyclicity. The effects of some selected circular economy indicators of 28 EU countries on the circular material utilization rate during the 2008-2019 period were analyzed using the two-stage system Generalized Method of Moments (GMM). According to the results, increases in resource efficiency, material footprint, and urban waste generation negatively affect the circular material usage rate, while per capita income and municipal waste recycling rate affect positively. According to Granger Causality Analysis results, bidirectional causality between circular material usage rate and resource efficiency and municipal waste recycling rate; One-way causality was found from per capita income and material footprint to circular material usage rate.