Santa Harabeleri Zurnacılı Mahallesi
Santa Ruins Zurnacili Neighborhood
Yazar: MEHMET SANCAK
Danışman: PROF. DR. ERDAL ESER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik Karadeniz = Antique Blacksea ; Antik mimari = Antique architecture ; Antik şehirler = Antique cities ; Gümüşhane-Zurnacı = Gümüşhane-Zurnacı ; Mimari = Architectural ; Mimari miras = Architectural heritage ; Mimari yapı = Architectural structure ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Santa Harebeleri = Santa Ruins

Özet:
Gümüşhane ili Dumanlı köyü Santa Harabeleri Bölgesi'ndeki Zurnacılı Mahallesi, 19. yüzyıl ile 20.yüzyıl arasına tarihlenmektedir. Antik dilde kelime anlamı olarak Santa, Luwi dilinde kutlu, kutsal, iyi , güzel gibi anlamlara gelmektedir. Antik dilde bu anlamda kullanılmış olsa da Rumlar tarafından kullanılan yerel deyiminde Santa (Σάντα)  kelimesi (Ψ) harfinden türeyen daima gel "Yukarı Dağlar, Yokuş Dağlar" anlamına gelmektedir. Santa tarihsel süreç içerisinde Antik Dönem, Roma ve Osmanlı İmparatorlukları ve Cumhuriyet Dönemi'ne kadar varlığını sürdürmüştür. 1924 yılındaki Mübadele Dönemi'ne kadar bölgede Rum nüfusun varlığı bilinmektedir. Bu tarihten sonra ise yerel halk tarafından yaylak alan olarak kullanılmıştır. 1772 tarihinde Trabzon sancağına bağlı olan Santa Bölgesi, Cumhuriyet Dönemi'nde Gümüşhane sınırları içerisinde yer almaktadır. Günümüzde Binatlı, Cinganlı, Çakallı, İşhanlı, Piştoflu, Terzili, Zurnacılı adlı yedi mahalleden oluşan Santa bölgesinin Zurnacılı Mahallesi'ndeki 12'si konut 2'si dini yapı ve 1 çeşme olmak üzere toplam 15 yapı günümüze ulaşmıştır. Konutlardan bazıları özgün bazıları ise eklemelerle günümüzde kullanılmaktadır. Kiliseler kısmen harap olmuştur. Çeşme restore edilerek varlığını sürdürmektedir.

Abstract:
Zurnacılı Neighborhood, located in the Santa Ruins Area of the Dumanlı village of Gümüşhane, is dated between the 19th century and the 20th century. As a word meaning in the ancient language, in Luwian language, Santa means blessed, holy, good, beautiful. Although it was used in this sense in the ancient language, in the local idiom used by the Greeks, the word Santa (Σάντα) always means "Upper Mountains, Slope Mountains" derived from the letter (Ψ). Santa has existed in the historical process during the Ancient Period, Roman and Ottoman Empires until the Republic Period. It is known that the Greek population existed in the region until the Exchange Period in 1924. After this date, it was used as a highland area by the local people. Santa District, which was attached to the Trabzon sanjak in 1772, was located within the borders of Gümüşhane during the Republican Period. Today, a total of 15 buildings, 12 residences, 2 religious buildings and 1 fountain, in the Zurnacılı Neighborhood of the Santa district, which consists of seven neighborhoods called Binatlı, Cinganlı, Çakallı, İşhanlı, Piştoflu, Terzili, and Zurnacılı, have survived to the present day. Some of the houses are original and some are used today with additions. Churches were partially destroyed. The fountain has been restored and continues to exist.