Türk vergi sisteminde vergi erozyonuna yol açan uygulamalar ve vergilendirme ilkeleri bakımından değerlendirilmesi
The practices leading to tax erosion in turkish tax system and its evaluation in terms of taxation principles
Yazar: HAKAN BAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOSUNER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Erozyon = Erosion ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi harcamaları = Tax expenditures ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi matrahında çeşitli nedenlerle meydana gelen aşınmalara vergi erozyonu denir. Vergi harcaması kavramı 1960'lı yıllardan bu yana Kamu Maliyesi literatüründe kullanılmaya başlamıştır. Genellikle belirli ekonomik ve sosyal amaçlara ulaşmak için oluşturulan ve gelir kayıplarını içeren, normal, standart veya genel kabul görmüş bir vergi yapısından ayrılma olarak tanımlanır. Vergi muafiyetleri, istisnaları, indirimleri, ayrıcalıklı vergi oranları ya da vergi ertelemeleri başlıca vergi harcamalarıdır. Devletin izlediği maliye politikası ile amaçladığı hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik araçlardan birisidir. Bütçe dışı bir harcama olup, vergi kanunları tarafından oluşturan vergiyi hafifletici tedbirlerin tümüdür. 
Vergilendirme, kamu yararı gerekçesi ile kişilerin mülkiyetine el atma olarak tanımlanır. Vergi sisteminin mülkiyet hakkını zedelemesi hukuk devletiyle bağdaşmaz. Bu nedenle bireyin temel hak ve özgürlüklerinin korunması bakımından vergi ilkelerine riayet edilmesi gerekir. Ülkemizde vergilendirme yetkisi yasama organına ait olup bu yetkinin genel sınırları Anayasa'nın 73. maddesinde yer alan bazı ilkeler ile çizilmiştir.
Araştırmanın amacı Türk Vergi Sisteminde yer alan vergi harcamalarının vergi matrahında meydana getirdiği aşınmanın ölçülerek vergilendirme ilkeleri bakımından değerlendirilmesidir. Yapılan araştırma çerçevesinde vergi kanunlarıyla birlikte diğer kanunlarda çok fazla sayıda vergi harcamaları düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür. Yapılan düzenlemelerin bazılarının vergilendirme ilkelerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda gelir kavramının yeniden tanımlanması ve beyan dışı bırakılan unsurların tekrar gözden geçirilerek sınırlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Vergi gelirlerinin arttırılmasına ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik öneriler getirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Vergi Erozyonu, Vergi Harcaması, Vergilendirme İlkeleri, Dolaylı Vergi, Dolaysız Vergi.

Abstract:
The erosion occuring for various reasons in tax base is called tax erosion. The concept of tax expenditure has been used in the Public Finance literature since 1960s. It is generally defined as a separation from a normal, standard or generally accepted tax structure that is created to achieve specific economic and social goals and includes revenue losses. Tax exemptions, tax exceptions, tax reductions, privileged tax rates or tax postponing are the main tax expenditures. It is one of the means aimed at attaining the goverment's fiscal policy objectives. It is an extrabudgetary expenditure and it is all tax extenuating measures created by tax laws.
Taxation is defined as the expropriation of people's property for the public welfare. The damaging of the tax system to the property rights is incompatible with the state of law. For this reason, the tax principles should be respected in order to protect the fundamental rights and freedoms of the individual. In our country, the taxation authority  belongs to the legislative power and  general limitations of the taxation authority are drawn with some principles in Article 73 of the Constitution.
The purpose of the research is the measurement of erosion in tax base incurred by the tax expenditures in Turkish Tax System and evaluation of them in terms of taxation principles. Within the framework of the research carried out, it is seen that the regulations related to the tax expenditures take place in tax laws and the other laws. It has been determined that some of the regulations are contrary to the taxation principles. In consequence of the study, it was concluded that the concept of income must be redefined and that the elements that are not declared should be restricted by reconsider. Besides, the proposals have been made for increasing tax revenues and for expanding the tax base.


Keywords: Tax Erosion, Tax Expenditure, Taxation Principles, Direct Tax, Indirect Tax.