Yüzme havuzlarında oluşan dezenfeksiyon yan ürünlerinden kaynaklı riskin değerlendirilmesi
Risk assessment of the formation of disinfection by products in swimming pools
Yazar: MERT MİNAZ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGEHAN İLKER HARMAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Yüzme havuzlarının su kalitesi yüzücülerin sağlığı açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle, havuz suyundan kaynaklanan hastalıkların önlenmesi için etkili bir dezenfeksiyon işlemi gerekmektedir. Ancak, dezenfektanlar havuz suyundaki çeşitli organik ve inorganik bileşiklerle reaksiyona girmekte ve farklı dezenfeksiyon yan ürünleri (DYÜ) oluşturmaktadır. Yüzücüler yutma, dermal temas ve soluma maruziyet yolları ile DYÜ‟lere maruz kalmaktadır. Bu DYÜ‟ler insan sağlığı açısından kanserojen ve kronik toksik etkilere sahiptir.
Bu tez çalışmasında, iki farklı yüzme havuzu (A ve B havuzu) için gerçekleştirilen 1 yıllık izleme çalışması sonucunda elde edilen DYÜ verileri kullanılarak kanserojen ve kronik toksik risk değerlendirilmeleri incelenmiştir. DYÜ‟lerin insan sağlığı açısından kanserojen risklerini belirleyebilmek için Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (USEPA) tarafından geliştirilen maruziyet ve risk modelleri kullanılmıştır. Sonuçlar, USEPA tarafından belirlenen limit değer ile karşılaştırılarak olası kanser riskleri ön görülmüştür. Sonuçlar, A havuzunda yutma ve dermal temas maruziyet yoluna ait kanser risklerinin USEPA tarafından belirlenen limit değerden düşük olduğunu göstermiştir. B havuzundaki kanser risklerinin ise genel olarak limit değerden düşük olduğu fakat yetişkin yüzücülere ait farklı senaryolar için limit değeri aşan durumlar gözlenmiştir. Bununla birlikte tüm senaryolar için solumanın kloroform kaynaklı risk değerlendirmesinin USEPA tarafından belirlenen limit değerden yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca tez çalışmasında, cankurtaranlara ait kanser riskleri araştırılmıştır. Yüzücülerde olduğu gibi cankurtaranlar için de solumanın kloroform kaynaklı risk değerlendirmesi USEPA limit değerinden yüksek bulunmuştır. Ek olarak, kadın cankurtanalara ait kanser riski erkek cankurtaranlara ait kanser riskinden daha yüksek bulunmuştur. Kronik toksik etkiler tüm durumlar için USEPA tarafından belirlenen limit değerleri aşmamaktadır.
Tez çalışması kapsamında incelenen riskler yüzme havuzlarına ait havalandırma durumu, havuz tavanının sudan yüksekliği vb. faktörlere bağlıdır. Bu faktörlerle birlikte DYÜ öncülerinin giderim çalışmaları gerçekleştirilmesi halinde DYÜ kaynaklı risklerin de azaltımı söz konusu olabilecektir.

Abstract:
The water quality of swimming pools is very important for the health of the swimmers. Therefore, an effective disinfection process is necessary to prevent diseases caused by pool water. However, disinfectants can react with various organic and inorganic compounds in pool water and then disinfection by-products (DBPs) can be formed. Swimmers are exposed to DBPs with ingestion, dermal adsorption and inhalation. These DBPs can caused the carcinogenic and chronic toxic effects in terms of human health.
In this thesis, carcinogenic and chronic toxic risk assessments were investigated by using the data obtained from the 1 year monitoring study conducted in two different swimming pools (A and B pools). Exposure and risk models developed by the United States Environmental Protection Agency (USEPA) were used to determine the risk of human carcinogenicity of DBPs. The results were compared with the limit value determined by USEPA and the possible cancer risks were estimated. The results showed that the cancer risk of the ingestion and dermal contact exposure pathway in pool A was lower than the limit determined by USEPA. In general, the cancer risks in pool B were lower than the limit but exceeding the limit value for different scenarios of adult swimmers were observed. However chloroform-based risk assessment of inhalation is higher than the limit value. Furthermore in this thesis, the risks of cancer of lifeguards were investigated. As for swimmers, the risk assessment of inhalation exposure route for lifeguards was also found higher than the USEPA limit value. In addition, cancer risk of the female lifeguards was found higher than cancer risk of the male lifeguards. Chronic toxic effects do not exceed the USEPA limit value.
The risks examined within the scope of the thesis study depend on the factors such as the ventilation condition of swimming pools, roof height from water surface etc. İn addition of this factors dbps precursors should be removed from waters to reduce the cancer risk in swimming pools.