Medenî usûl hukukunda görev
Subject- matter jurisdiction in civil procedure law
Yazar: ALİ ÇETİN ASLAN
Danışman: PROF. DR. MİNE AKKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Kamu düzeni = Public order ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Mevzu = Subject matter ; Yargı yetkisi = Juristiction ; Yargılama = Judgement

Özet:
Medenî usûl hukukunda görev, hukuk mahkemesinin bir uyuşmazlığa konu itibarıyla bakma hakkı ve aynı zamanda yükümlülüğüdür. Geniş anlamda yetki kavramının altında yer alan görevin mahkeme teşkilatıyla yakından ilgisi vardır. Görev, tabiî hâkim ilkesi açısından medenî usûl hukuku ile anayasa hukukunun kesişme noktalarından biridir. Hukukumuzda görev kurallarının belli başlı nitelikleri emredici olması, yargılama şartı olması ve kamu düzeniyle ilgili telakki edilmesidir. Mahkemenin görevi temelde ya dava konusunun değerine, hukukî niteliğine göre belirlenmekte, ya davanın taraflarına göre belirlenmekte ya da hem dava konusuna hem de davanın taraflarına göre belirlenmektedir. Görev kurallarına aykırılık olup olmadığının kanun yolu aşamasında incelenmesi kanun koyucunun hukuk politikasına göre şekillenmektedir.
Geniş anlamda yetki kavramı altında görevle birlikte yargı yolu, yer itibarıyla yetki, fonksiyonel yetki ve iş dağılımı yer almaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde geniş anlamda yetki kavramı açıklanacak, görev kurallarının mahkeme teşkilatıyla ilgisi kurulmaya çalışılacaktır. Görev kavramı tanım açısından yargı yolu, yer itibarıyla yetki, fonksiyonel yetki ve iş dağılımı kavramıyla karşılaştırılacaktır. İkinci bölümde görev kurallarının tabiî hâkim ilkesiyle ilgisi kurulacak, görev kurallarının kamu düzeninden sayılması, emredici olması, yargılama şartı olması özelliği ele alınacaktır. Görev kurallarının zaman bakımından uygulanması ile ilgili bilgi verilecektir. Çalışmanın üçüncü bölümünde görevin belirlenme kriterleri irdelenecektir. Dördüncü bölümde ise görev kurallarına aykırılığın sonuçları ele alınacak, bu sonuçlar hakkında bir öneride bulunacaktır. Çalışmanın her bölümünde karşılaştırmalı hukuka da yer verilmiş ve Türk hukukunda olması gereken hukuk açısından bir sonuca varılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Geniş Anlamda Yetki, Yargılama Şartı, Kamu Düzeni, Emredicilik, Dava Konusu.

Abstract:
Subject-matter jurisdiction in civil procedure law is a right and at the same time obligation for a civil court to hear a dispute. Subject-matter jurisdiction is sub-concept of jurisdiction and closely connected with court organization. It is an intersection point of civil procedure law and constitution law with regard to lawful judge. Certain features of subject-matter jurisdiction rules are mandatory, condition of trial, being related with public order. Subject-matter jurisdiction of a court is determined essentially according to legal character dispute object, litigious value or parties to the dispute or both. Review of violation of subject-matter jurisdiction rules in phase of legal remedy is taken form in accordance with legislator's policy of law.
Besides subject-matter jurisdiction, judicial review, territorial jurisdiction, functional jurisdiction and assignment of business are sub-concept of jurisdiction. In the first chapter of this monography, concept of jurisdiction will be explained and it will be tried to relate between subject-matter jurisdiction rules and court organization. Subject-matter jurisdiction will be compared with judicial review, territorial jurisdiction, functional jurisdiction and assignment of business with regard to definition of these concepts. In the second chapter of the monography, subject-matter jurisdiction rules will be related with principle of lawful judge. Feature of subject-matter jurisdiction rules such as mandatory, condition of trial and being related with public order will be scrutinized. It will be informed about application of subject-matter jurisdiction rules with regard to ratione temporis. In the third chapter of the monography,  criteria of determining subject-matter jurisdiction of a court will be researched. In the fourth chapter of the monography, results of violation of subject-matter jurisdiction rules will be considered and it will be suggested about results of violation of subject-matter jurisdiction rules. In each chapters of the monography, it will be informed about comparative law and drawn a conclusion regarding de lege feranda in Turkish law.	
Keywords: Jurisdiction, Condition of Case, Public Order, Mandatory, Subject-Matter.