Troya Ören Yeri mimari yapılarının koruma/onarım uygulamaları ve Troya II-III kerpiç yapı duvarlarının malzeme karakterizasyonu
Conservation/restoration practices of architectural structures of Troy and material characterisation of Troy II-III mudbrick building walls
Yazar: GONCA DİKENCİ
Danışman: PROF. DR. RÜSTEM ASLAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry

Özet:
Bu çalışmada; Troya Ören Yeri'nin arkeolojik kazı başlangıcı olan 19. yüzyıldan bugüne kadar uygulanan koruma ve onarım çalışmaları ele alınarak Troya II-III Kale ve Megaron yapılarının kerpiç malzeme karakterizasyonu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ilk kısmında, Troya Ören Yeri'nde uygulanan koruma ve onarım yöntemleri dönemsel olarak incelenmiş, yapılacak sonraki çalışmalar için yönlendirici olması amaçlanmıştır. Troya II-III kerpiç duvarların malzeme içeriği ve gösterdiği reaksiyonların anlaşılabilmesi amacıyla ilk olarak kil mineralleri üzerinde durulmuş, ardından kerpiç yapım yöntemleri ile bozulmaya neden olan etkenler irdelenmiştir. Troya II-III Kale ve Megaron yapısı kerpiç malzemesinin analizleri; görsel analiz, kalsinasyon, asitle muamele, suda çözünebilir tuzların analizi, stereo mikroskopla görsel analiz ve detay kil analizi XRD (X-Ray Diffraction) yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Analiz sonuçlarında Troya II-III kerpiç duvarından alınan orijinal numune içerisinde yoğun miktarda kuvars, kalsit ve mika kil mineralleri bulunmaktadır. Orta miktarda illit, dolomit, amfibol, klorit, serpantin ve kaolinit kil mineralleri söz konusudur. Kayda değmeyecek oranda ise plajiyoklaz, alkali feldispat ve montmorillonit kil mineralleri bulunmaktadır. Bu kapsamda elde edilen veriler doğrultusunda onarım için üretilecek kerpiç harç içeriği hakkında fikir sahibi olunmuş, yapılacak çalışmalara da referans oluşturması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, conservation and restoration efforts applied to the archaeological site of Troy from the 19th century, which marks the beginning of archaeological excavations, up to the present day have been examined. The focus of the study is on the characterization of adobe material in the Troy II-III Citadel and Megaron structures within the scope of these conservation and restoration activities. In the first part of the study, conservation and restoration methods implemented at the Troy archaeological site were chronologically reviewed with the aim of providing guidance for future studies. To understand the material content of the adobe walls of Troy II-III and the reactions they exhibit, the study initially delves into clay minerals, followed by an examination of factors causing deterioration in adobe construction methods. Analyses of the adobe material in the Troy II-III Citadel and Megaron structures were conducted using visual analysis, calcination, acid treatment, analysis of water-soluble salts, visual analysis with a stereo microscope, and detailed clay analysis with the X-Ray Diffraction (XRD) method. The analysis results revealed that the original sample taken from the Troy II-III adobe wall contains a significant amount of quartz, calcite, and mica clay minerals. Additionally, moderate amounts of illite, dolomite, amphibole, chlorite, serpentine, and kaolinite clay minerals were identified. In negligible amounts, plagioclase, alkali feldspar, and montmorillonite clay minerals were also present. In this context, the data obtained contribute to forming an understanding of the adobe mortar content to be produced for restoration, aiming to provide a reference for future studies.