Meslek lisesi öğrencilerinin mesleki karar verme olgunluğu ile bazı kişilik özellliklerinin incelenmesi
Career deciding making and some personality characteristics of vocational high school students
Yazar: AYNUR ÖZGAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. HÜLYA KARAGÜVEN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Teknoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETMESLEK L SES ÖĞRENC LER N N MESLEK KARARVERME OLGUNLUĞUNU LE BAZI KŞLKÖZELL KLER N N NCELENMESBu araştırmada Tekstil Meslek Liselerine devam eden son sınıf öğrencilerininmesleki karar verme olgunluğu ile bazı kişilik özelliklerini incelemiştir. Mesleklisesine giden öğrencilerin meslek seçimi konusunda yeterli bilince sahipolmadıkları, bu okulları seçerken ya duydukları söylentilere göre yada çevrenintavsiyesi ile seçtikleri gözlenmiştir. Bunun sonucunda da başarısız, gelecek içinhedefleri olmayan, kendilerine güvenmeyen bireyler yetiştirilmekte ve bu öğrencilerhayata kazandırılmak yerine, hayattan daha da uzaklaştırılmaktadırlar. Araştırmaöğrencilerin mesleki olgunluk düzeylerini belirlemek ve bazı kişilik özellikleriarasında anlamlı ilişki olup olmadığını saptamak amacıyla yapılmıştır.Araştırmaya katılan öğrencilerle ilgili veri toplamak amacıyla; MeslekiOlgunluk Ölçeği (Kuzgun ve Bacanlı, 1996), Piers-Harris Benlik Kavramı Ölçeği(Öner, 1994) ve araştırmacılar tarafından hazırlanan 11 maddeden oluşan BireyiTanıma Çizelgesi kullanılmıştır. Mesleki Olgunluk Ölçeğinde toplam 40 maddedenoluşmakta ve 4 dereceli likert tipi bir ölçektir. Benlik Kavramı Ölçeğinde 80 maddebulunmakta ve 6 alt testten oluşmaktadır. Bunlar; davranış, zeka ve okul durumu,bedensel görünüm, kaygı, gözde olma (popülerlik) ve mutluluktur. Ölçek Evet-Hayırşeklinde cevaplanmıştır. Araştırma stanbul ili içerisinde bulunan 3 tekstil mesleklisesinin son sınıf öğrencileri ile sınırlı tutulmuştur. Toplam 267 öğrencinin 122'sierkek, 145'i kız öğrencidir. Yaş ortalamaları 17'dir.statistik analizler sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde belirlenmiştir:Mesleki Olgunluk Düzeyine lişkin BulgularElde edilen ortalama mesleki olgunluk düzeyi ortalaması çok düşük bulunmuştur.â¢Öğrencilerin meslek seçimi konusunda yeterince olgunolmadıkları görülmüştür.Mesleki olgunluk düzeyleri ile cinsiyet, okudukları okulu isteyerek seçipâ¢seçmeme değişkenler arasında yapılan T-testi sonucunda arasında anlamlıilişkiler bulunmuştur.T-testi sonuçlarına göre cinsiyet, kaygı ve okul durumunu (öğrencinin okuldakiâ¢başarısı, zihinsel durumu) etkilemektedir.Kişilik Özelliklerine lişkin BulgularMeslek seçimi konusunda yardım alıp almama ile davranış ve uyma arasındaâ¢anlamlı ilişkiye rastlanmıştır.Babanın çalışıp çalışmadığı ile davranış ve uyma arasında anlamlı bir ilişkiyeâ¢rastlanmıştır.Gelir durumu ile gözde olma arasında yapılan tek yönlü varyans analiziâ¢sonucunda gelir durumu yüksek olan öğrencilerin gözde olma durumunun dayüksek olduğu tespit edilmiştir. Gelir durumu ile ve bir kişilik özelliği olanokul durumu karşılaştırıldığında ise, gelir durumu yüksek olan öğrencilerin okuldurumunun da yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anne eğitimi ile kaygı durumu arasında anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. Liseâ¢mezunu olan öğrencilerin kaygı düzeyi, ilkokul mezunu olan öğrencilere göredaha yüksektir.Anne eğitimi ile bedensel görünüm arasında da anlamlı ilişkiye rastlanmıştır.â¢Ulaşılan bu bulgular tartışılmış ve bulgular doğrultusunda öneriler verilmiştir.

Abstract:
ABSTRACTTextile High school students have not got enough knowledge about careerdeciding. They do not have enough information about schools and educationalprograms. They have chosen their schools depends on what they had heard aboutthose schools from their environment. This is the reason why, unsuccessful, aimless,and anxious students are growing up. The aim of this study is to examine careermaturity and some personality characteristics of third level Textile High Schoolstudents.One questionnaire and two different measures were used in order to collectdata. For demographic variables the questionnaire was designed by researchers andnamed as Personal Recognizing Questionnaire which was consists of eleven items.Career Maturity Scale (Kuzgun and, Bacanlı, 1996) and Piers-Harris Self ConceptScale (Öner, 1994) were also used in order to collect data. Career Maturity Scale wasinvolved 40 likert type items. Piers-Harris Self Concept Scale consists of 80 itemsand 6 sub scales. These were behavior, intelligence, school situation, physical view,anxiety, popularize and happiness. Scale was designed as Yes-No questions. Samplewas comprises 145 girls, 122 boys from three different Textile High Schools instanbul. Average age was 17.Results of statistical analysis were given below.According to career maturity level:Career maturity level was too low. The students were not enough mature aboutâ¢choosing career.There were significant relationship between career maturity level with sexualityâ¢and chosen school by wish according to T-test findings of personalitycharacteristics.There were significant relationship between sexuality, anxiety and schoolâ¢situation (school success can effect intelligence situation) according to T-test.According to personality characteristics:â¢ There was a significant relationship between taking help about choosing careerand behavior conformity.â¢ There was a significant relationship between fathers? having job situation andbehavior conformity for fathers.â¢ Students whose families have high income were more popular than others inschool according to one way variance analysis results. When students? family incomelevels and school situations were compared, if students? families have high incomethey can be more successful in school.â¢ A significant relationship was found between mother?s education levels andanxiety levels of students. High school students were more anxious than elementaryschool students.â¢ And a significant relationship had found between mothers? education levels andphysical view of students.Consequently these results were discussed. According to these finding somesuggestions are given.March, 2006 Aynur ÖZGAN