Havalı tüfek sporcularının bazı fizyolojik ve motorik özelliklerinin atış performansları üzerine etkisinin araştırılması
Investigating the effects of some physiological and motoric characteristics on shooting performances of air rifle athletes
Yazar: CEREN ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM CAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR BAYRAKDAROĞLU
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Fizyolojik özellikler = Physiological properties ; Motorik özellikler = Motoric features ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Tüfekler = Rifles

Özet:
Bu araştırmanın amacı, havalı tüfek sporcularının bazı fizyolojik ve motorik özelliklerinin atış performansları üzerine etkilesinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda 12 kadın (yaş: 15,75±2,14 yıl, boy: 164±,05 cm, vücut ağırlığı: 57,48±8,21 kg) ve 8 erkek (yaş: 15,75±2,43 yıl, boy: 166±,09 cm, vücut ağırlığı: 63,75±16,93 kg) olmak üzere toplam 20 havalı tüfek atış sporcusu (yaş: 15,75±2,20 yıl, boy: 165±,06 cm, vücut ağırlığı: 49,99±12,43 kg) araştırmaya gönüllü olarak katıldı. Bu araştırmada, katılımcıların boy ve vücut kompozisyonları ölçüldü ve el kavrama kuvveti, sırt- bacak kuvveti, kalp atım hızı, esneklik, vital kapasite, statik denge, dinamik denge ve reaksiyon süresi testleri yaptırıldı. Katılımcıların atış başarılarını belirleyebilmek için bir (1) seri, yani on (10) atış yaptırıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; değişkenlerin normal dağılıma uygun olup olmadığının belirlenmesi için Kolmogorov-Smirnov testi yapıldı. Katılımcıların ölçüm sonuçlarının cinsiyet ve kategorilere göre karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi (independent samples) kullanılırken, bir seri atış puanları ve ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi için pearson korelasyon analizi uygulandı. Analiz sonuçlarına göre; katılımcıların bir seri atış puanları ile beklenen ve ölçülen vital kapasite, esneklik, sağ ve sol el kavrama kuvveti ile sırt ve bacak kuvveti değerleri arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki elde edilmiştir (p<0,05). Ayrıca, katılımcıların sadece ortalama kalp atım hızları (KAH) bakımından cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu (p<0,05), erkek katılımcıların ortalama KAH değerlerinin kadın katılımcılardan daha yüksek olduğu elde edildi. Diğer parametreler bakımından cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktur (p>0,05). Araştırmaya katılan katılımcıların kategorilerine göre karşılaştırmaları yapıldığında, atış ile ilgili olan bir seri atış puanında gençler kategorisindeki sporcuların daha yüksek değerlere sahip olduğu görülürken, bir seri ortalama atış süresinde ve düzlemde yaptığı alanda ise yıldızlar kategorisindeki katılımcıların daha yüksek değerlere sahip olduğu, ancak atış ile ilgili bu değerlerde katılımcıların kategorilerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı elde edildi (p>0,05). Sonuç olarak, bazı performans parametrelerinin atış performansını etkilediği, kadın katılımcıların atış süresindeki ortalama KAH değerlerinin erkeklerden daha yüksek olduğu ve gençler kategorisinde mücadele eden katılımcıların yıldızlar kategorisinde yarışan sporculardan daha iyi atış performansı sergilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effects of some physiological and motoric characteristics on the shooting performances of air rifle athletes. In accordance with this purpose; 12 females (age: 15,75±2,14 years, height: 164±,05 cm, body weight: 57,48±8,21 kg) and 8 males (age: 15,75±2,43 years, height: 166±,09 cm, body weight: 63,75±16,93 kg) (n=20) air rifle athletes (age: 15,75±2,20 years, height: 165±,06 cm, bodyweight: 49,99±12,43 kg) voluntarily participated in this research. In the research, the height and body compositions of the participants were measured and hand grip strength, back and leg strength, heart rate, flexibility, vital capacity, static balance, dynamic balance, and reaction time tests were also conducted on participants. To determine successful shootings of participants, one (1) serial consisting of ten (10) shootings were performed. In the assessment of data; the Kolmogorov-Smirnov test was used to determine whether variables had normal distribution or not. An independent sample t-test was used for comparing measurement results according to gender and categories and Pearson correlation analysis was applied for one serial shooting and score to examine the relationship between the measurements. According to analysis results, it was found out that there is a significant and positive relationship between the scores of one (1) serial shootings of the participants and some performans parameters which are expected vs. measured vital capacity, flexibility, handgrip strength of right and left hands, strength of back and leg (p<0,05). In addition, it was found that there was a statistically significant difference (p<0,05) between the genders in terms of only the average heart rates (AHR) of the participants, and the average AHR values of the male participants were higher than the female participants. There was no significant relationship between genders in terms of other parameters (p>0,05). In comparisons according to challenge categories of participants; while athletes were seen to have higher values in the scores of one serial shooting related to shooting in the youth category, stars category athletes were determined to have higher values in one serial shooting time and the space they made in the platform, however, it was also determined that there were no statistically significant values in these shooting values of participants (p>0,05). In conclusion, it was revealed that some performance parameters effect the shooting performance of the participants, average AHR values in shooting duration of female participants were observed to have higher values than male participants. Furthermore, participants in the category of young athletes were revealed to have better shooting performance than the athletes competing in the stars category.