Kripto para ticareti davranışlarının kumar oynama bozukluğu ve psikolojik risk faktörleri açısından incelenmesi
The examination of cryptocurrency trading behaviors in relation to gambling disorder and psychological risk factors
Yazar: ADALET YARDIMCI
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK ÜNÜBOL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Ana Bilim Dalı / Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Türk popülasyonunda kripto para ticareti davranışlarının araştırılması ve bu durumun özellikle kumar oynama bozukluğu ve olası psikolojik risk faktörleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın örneklemi yaşları 18-65 aralığında değişen gönüllü 204 katılımcıdan oluşmaktadır.  Veri toplama aşamasında Demografik Bilgi Formu, Sorunlu Kripto Para Ticareti Ölçeği, Problemli Kumar Oynama Şiddeti Endeksi, Gözden Geçirilmiş Eysenck Kişilik Anketi, UPPS Dürtüsel Davranış ÖlçeğI ve Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadaki değişkenler arası ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon Analizi, grup ortalamalarını karşılaştırmak için Bağımsız Örneklem T-Test ve MANOVA Analizleri yapılmıştır. Sorunlu kripto para ticareti açısından yordayıcı değişkenleri incelemek amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Geriye Doğru Eleme Metodu uygulanmıştır.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, sorunlu kripto para ticareti problemli kumar oynama şiddeti, dışadönüklük kişilik özelliği, dürtüsellik düzeyi ve negative duygularla pozitif yönde ilişkilidir. Katılımcıların kripto para yatırım sıklığı, kripto para değerlerini kontrol etme sıklığı, kripto para ticareti hakkında araştırma yapma sıklığı ile yatırım hacmi arttıkça sorunlu kripto para ticareti düzeyi de artış göstermektedir. Ayrıca problemli kumar oynama ve dışadönüklük düzeyindeki artış, sorunlu kripto para ticareti düzeyini de yordamaktadır. Bununla birlikte, sorunlu kripto para ticareti davranışları sosyo demografik gruplar açısından farklılaşmamaktadır. 
Sonuç: Bir yatırım aktivitesi olarak kripto para ticareti ile ilişkili faaliyetlerin sıklığındaki artış bireylerin hayatında "problemli" sonuçlara yol açabilir. Kumar oynama davranışının artması sorunlu yatırım davranışlarındaki artış üzerinde rol oynayabilir.  Dışadönüklük kişilik özelliği, dürtüsellik ve olumsuz duyguların sorunlu kripto para ticareti davranışlarının anlaşılması açısından anlamlı göstergeler olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Davranışsal Bağımlılık, Finansal Yatırım, Kripto Para Ticareti, Kumar Oynama Bozukluğu, Psikososyal Risk

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate cryptocurrency trading behaviors in the Turkish population and to examine this situation especially in terms of gambling disorder and possible psychological risk factors.
Materials and Methods: The sample of this study consists of 204 volunteer participants aged between 18-65 years.  Demographic Information Form, Problematic Cryptocurrency Trading Scale, Problem Gambling Severity Index, Eysenck Personality Questionnaire Revised-Abbreviated Form, UPPS Impulsive Behavior Scale, Positive and Negative Affect Schedule were used for data collection. Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationship between the variables in the study, and Independent Sample T-Test and MANOVA Analyses were conducted to compare group averages. Multiple Linear Regression Analysis, Backward Elimination Method was applied to examine the predictor variables in terms of problematic cryptocurrency trading.
Results: Results showed that, problematic cryptocurrency trading is positively related to problematic gambling severity, extraversion personality trait, impulsivity level and negative emotions. As the cryptocurrency involvements of the participants increase, the level of problematic cryptocurrency trading also increases. In addition, the increase in problematic gambling and extraversion also predicts the level of problematic cryptocurrency trading. However, problematic cryptocurrency trading behaviors do not differ across socio-demographic groups.
Conclusion: An increase in the frequency of activities associated with cryptocurrency trading as an investment can lead to "problematic" outcomes in individuals' lives. Increased engagement in gambling behavior may play a role in the increase in problematic investment behaviors.  Extraversion personality trait, impulsivity and negative emotions were found to be significant indicators for understanding problematic cryptocurrency trading behaviors.

Key Words: Behavioral Addiction, Cryptocurrency Trading, Financial Investment, Gambling Disorder, Psychosocial Risk