1870, 1871 ve 1872 numaralı Trabzon Şer'iyye Sicillerindeki nikah kayıtlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi (H.1119-1124/1707-1712)
Marriage records in Trabzon Sharia Registers numbered 1870, 1871 and 1872 their evaluation (H.1119-1124/m.1707-1712)
Yazar: EMİNE ADAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN TATAR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Toplumun en küçük yapı taşı olan aile kurumu insanlık tarihi kadar eskidir. Bu kurum farklı dönemlerde, değişik coğrafyalarda toplumun dini, sosyal, kültürel ve iktisadi yapılarına göre farklılık göstermiştir. Neslin devamını sağlayacak olan aile kurumunun oluşması nikah akdi ile gerçekleşir. Nikah akitlerine dair, hukuk sistemleri arasında farklılıklar her dönem mevcuttur. Nikah akdi için İslam hukukunda belli unsur ve şartlar belirlenmiştir.
Bu çalışma 18 yy. başlarında Osmanlı Devleti'nin en önemli kaza merkezlerinden biri olan Trabzon'da ailenin oluşum sürecini adımlarından biri olan, nikah kayıtlarını içermektedir. Bu kayıtlar kadılar tarafından verilen hükümlerin yazılmış olduğu şeriye sicillerinden elde edilmiştir. Bu siciller birinci elden kaynak hükmünde olup, çalışma konumuzu içeren ailenin kurulma aşaması ve yapısı bağlamından dolayı bizim için önem arz etmektedir.
Çalışmamızda Trabzon şeriye sicillerine kayıt edilmiş olan 1119-1124(1707-1712) Yılları arasına kapsayan 5 yıllık nikah kayıtları incelenerek, öncelikle bu kayıtlardaki kişiler, katılma durumları, mehir miktarları, medeni halleri ve nikah tarihlerini sırasıyla yazılmıştır. Daha sonra bu nikahlara katılan kişilerin medeni durumlarına, katılma durumlarına, mehir oranına ve ünvanlarına göre sayısal verilerin ardından analizleri tespiti yapılmıştır. Ardından Müslim Gayr-ı Müslim nikahlarının isimlerinin tespiti yapılmıştır. Bu verilerle Trabzon'a ait sosyal ekonomik ve sosyo- kültürel yapısı hakkında bilgiler ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
The family institution, the smallest unit of society, is as old as human history. This institution has varied according to the religious, social, cultural, and economic structures of societies in different periods and geographies. The formation of the family institution, which ensures the continuation of generations, is realized through the marriage contract. There have always been differences between legal systems regarding marriage contracts. Specific elements and conditions for the marriage contract are stipulated in Islamic law.
This study includes the marriage records, which are one of the steps in the family formation process, in Trabzon, one of the most important judicial centers of the Ottoman Empire at the beginning of the 18th century. These records were obtained from the Sharia court registers, which contain the rulings given by the judges. These registers are primary sources and are significant for us due to the stage of family formation and structure they cover.
In our study, the marriage records from Trabzon Sharia court registers for the years 1119-1124 (1707-1712), covering a 5-year period, were examined. Firstly, the individuals in these records, their participation status, dowry amounts, marital status, and marriage dates were listed in order. Subsequently, the numerical data based on the marital status, participation status, dowry rates, and titles of these individuals were analyzed. Following this, the names of Muslim and non-Muslim marriages were identified. These data reveal information about the socio-economic and socio-cultural structure of Trabzon.