65 yaş üstü bireylerin aile içi yaşlı istismarı konusundaki değerlendirmeleri
Reviews of people who are 65 and older about domestic elder abuse
Yazar: SERAP DAŞBAŞ
Danışman: PROF. DR. VEDAT IŞIKHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Geriatri = Geriatrics ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılara kötü muamele = Elder abuse ; İstismar = Abuse

Özet:
Bu araştırmanın amacı, yaşlıların kendi değerlendirmeleriyle yaşadıkları aile içi istismar durumlarının (fiziksel, cinsel, duygusal, ekonomik istismar ile ihmal ve terk), hangi tür istismara maruz kaldıklarının ve istismarın kimin tarafından gerçekleştirildiğinin incelenmesidir. 
Araştırmada metodolojik olarak nicel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Araştırmacının incelenen konuya ilişkin herhangi bir müdahalesi olmaksızın veriler homojen bir gruptan tarama yaklaşımı ile toplanmıştır. Araştırma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi Aydın Doğan Geriatri Kliniği'ne 23 Temmuz-15 Ekim 2012 tarihleri arasında ayaktan (poliklinik) tedavi olmak amacıyla başvuran 212'si kadın, 97'si erkek 309 yaşlıyı kapsamaktadır. Yaşlılara araştırmacı tarafından literatür taraması sonucunda geliştirilen görüşme formu uygulanmıştır. 
Veriler SPSS programı aracılığıyla bilgisayar ortamına aktarılmış, betimsel istatistikler, chi-square testi ve lojistik regresyon analizi yapılarak analiz edilmiştir Araştırmada aile içi yaşlı istismarı belirlenmeye çalışılırken istismara maruz kalan yaşlıların değerlendirmelerine de yer verilmiştir. Ayrıca bu araştırmada, yaşlı istismarına ilişkin bulguların yorumlanmasında ekolojik yaklaşım temel alınmıştır.
Araştırma sonucunda, yaşlıların %70,9'unun herhangi bir türde veya birden fazla türde istismara maruz kaldığı saptanmıştır. İstismarın %4,2'si fiziksel, %0,3'ü cinsel, %64,1'i duygusal, %12,6'sı ekonomik ve %26,9'u da ihmal ve terk edilme şeklinde gerçekleşmiştir. Ekonomik istismar dışındaki tüm istismar türlerinde ve ihmalde istismara maruz kalan kadınların oranı erkeklerden daha yüksek çıkmıştır. Toplam istismarda, yaşlının cinsiyeti, medeni durumu ve sağlık durumunu değerlendirmesi ile istismara maruz kalması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, kadın olma, sağlık durumunu kötü/çok kötü olarak değerlendirme ve sağlık durumunu orta olarak değerlendirme yaşlı istismarı açısından önemli risk faktörleri olarak belirlenmiştir.


Anahtar Sözcükler :YaĢlı istismarı, yaĢlının değerlendirmesi, geriatrik sosyal hizmet, sosyal hizmetmüdahalesi, ekolojik yaklaĢım.

Abstract:
The aim of this study is, to determine the status of domestic elder abuse (physical, sexual, emotional, economic, neglect and abondenment) and what kind of abuse elderly suffered with the elderly's self-evaluation and to examine who are the abusers.
In this study, quantitative research design was used. Data were collected by screening approach from a homogeneous group without any intervention on the issues from the researcher. The research covers 309 outpatient elders, 212 women and 97 men, who applied Ankara University Faculty of Medicine Cebeci Hospital Aydın Doğan Geriatrics Clinic from 23 July to 15 October 2012. Interview form was administered to patients, which is developed by the researcher as a result of the literature.
Data were transferred to a computer via SPSS program and analyzed by using descriptive statistics, chi-square test and logistic regression analysis. In the study while trying to determine domestic abuse of elderly, assessments of the elderly who are abused were given. Also in this study, discussion of the findings related to elder abuse is based on an ecological approach. 
At the end of the study, it was found that 70.9% of the elderly was abused any one or more than one type of elder abuse. Abuse forms are, 4.2% physical, 0.3% sexual, 64.1% emotional, 12.6% economic and 26.9% neglect and abandonment. Excluding economic abuse, in all forms of abuse and neglect proportion of abused women were higher than abused men. Significant relationship was found between elderly's sex, marital status, assessment of health status and elder abuse. Also, being a woman, assessment of health status as bad/very bad and assessment of health status as medium has been identified as significant risk factors.




Key Words :Elder abuse, self-evaluation of elderly, geriatric social work, social work intervention, ecological approach