Fenilketonüride genotip
fenotip ilişkisi: A300S ve E390G mutasyonları olan hastaların fenilalanin toleransı / Genotype / phenotype relationship in phenylketonuria: phenylalanine tolerance of patients with A300S and E390G mutations
Yazar: SEVDE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Fenilalanin = Phenylalanine ; Fenilketonüri = Phenylketonuria ; Fenotip = Phenotype ; Genotip = Genotype ; L-fenilalanin = L-phenylalanine ; Mutasyon = Mutation

Özet:
Amaç: Literatürde tedavi gerektirmeyen hafif hiperfenilalaninemi (HPA) ile tedavi uygulanan hafif fenilketonüri (PKU) klinik tabloları arasında kalan p.A300S ve p.E390G mutasyonu olan vakaların fenilalanin (Phe) toleransını değerlendirerek kesin beslenme tedavisi indikasyonunu ve yaşam boyu Phe toleransı açısından değerlendirilen vakalar aracılığıyla fenotip ile genotip arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki araştırmaya, fenilalanin hidroksilaz geninde p.A300S (n=47) ya da p.E390G (n=38) (sırasıyla, 59 ve 47 alel) mutasyonu bulunan vakalar yaş ayrımı gözetilmeksizin alınmıştır. Vakaların dosyaları değerlendirilerek demografik, ilk tanı, klinik fenotip ve genotip özellikleri, BH4 yanıtlılık durumu, beslenme tedavisi ve Phe toleransları incelendi. Hastaların son durumları değerlendirilerek vücut ağırlığı ve boy uzunluğu, Phe'den kısıtlı tirozinden (Tyr) zengin beslenme tedavisi, güncel üç günlük (ikisi hafta içi, biri hafta sonu) besin tüketim kayıtları (BTK) değerlendirildi. BTK verileri, BeBİS 7.2 programıyla analiz edilerek tüketilen doğal protein (gr/gün) ve Phe içermeyen tıbbi L-amino asit formuladan gelen protein (gr/gün), karbonhidrat (gr/gün), yağ (gr/gün), enerji (kcal/gün) ve Phe (mg/gün) miktarı hesaplandı. PKU izleminde beslenme tedavisi sırasında kantitatif Phe düzeyleri yaşa uygun sınırlarda kalan hastaların, doğal proteinden sağlanan Phe toleransları (mg/gün ve mg/kg/gün olarak) hesaplandı. Tüm veriler SPSS 22 programıyla değerlendirildi.
Bulgular: İlk tanı klinik fenotipinin izlemde değişebileceği gözlenmiştir. Değişim, p.A300S mutasyonu olan vakalarda %25,5 (n=12), p.E390G mutasyonuna sahip vakalarda %47,4 (n=18) oranındadır. Hem p.E390G hem de p.A300S mutasyonu olan vakaların Phe toleransı (mg/gün) yaş arttıkça doğrusal bir şekilde artmıştır.
Sonuç: Çalışmamız HPA vakalarının gerçek klinik fenotipinin belirlenmesinde ilk tanı kantitatif Phe düzeyinden çok, izlemdeki bireysel Phe toleransı ile değerlendirilmesinin daha anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, yaşam boyu Phe toleransının belirlenmesinin vazgeçilmez olduğunu ve bireysel beslenme tedavi planının önemini göstermektedir.

Abstract:
Aim: The aim of the present study was to evaluate phenilalanine (Phe) tolerance of the cases with p.A300S and p.E390G mutations who present clinical manifestations between mild hyperphenylalaninemia (PAH) which does not require any treatment and mild phenylketonuria (PKU), and to reveal the association between the phenotype and genotype through the cases evaluated for definite nutritional therapy indication and lifetime Phe tolerance.
Material and Method: This cross-sectional study included the cases with p.A300S (n=47) or p.E390G (n=38) (59 and 47 alleles)  mutations in the phenylalanine hydroxylase gene, regardless of the age. Demographic, initial diagnosis, clinical phenotype and genotype, BH4 responsiveness, nutritional therapy and Phe tolerance were evaluated. Current body weight and height, Phe-restricted Tyrosine (Tyr) rich nutritional therapy, and three-day (two weekdays, one weekend day) food records (FRs) were evaluated. FRs data were analyzed by BeBIS 7.2 program and determined natural protein consumed (gr/day) and Phe-free medical L-amino acid formula protein (gr/day), carbohydrate (gr/day), fat (gr/day), energy (kcal/day) and Phe (mg/day). Phe tolerances (mg/day and mg/kg/day) were calculated in patients with quantitative Phe levels within adequate limits according to the age on nutritional therapy during PKU follow-up. All data were evaluated with SPSS 22 program.
Results: It was observed that clinical phenotype of the first diagnosis may change during follow-up. The change was 25.5% (n=12) in cases with p.A300S mutation and 47.4% (n=18) in cases with p.E390G mutation. Phe tolerance (mg/day) of cases with both p.E390G and p.A300S mutations increased linearly with age.
Conclusion: Our study reveals that, in determining the true clinical phenotype of HPA cases, the initial diagnosis is more meaningful to assess individual Phe tolerance in follow-up than in quantitative Phe level. Furthermore, it is essential to determine the tolerance of life-long Phe tolerance and shows the importance of the individual nutritional treatment plan.