İzzüddin b. Abdüsselam'ın siyaset felsefesi ve fetvalarına yansımaları
The political philosophy of Izz al-Din Ibn Abd al-Salam and its reflections in his fatwas
Yazar: MUHAMMED ENES AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR YİĞİT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Hukuk = Law ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Siyaset bilimi = Political science

Özet:
İslam siyaset düşüncesi çalışmaları son zamanlarda kazandığı ivme sayesinde birçok farklı açılardan makale, kitap ve tez konusu olmuştur. Bilhassa fıkıh ile yoğun ilişkisi bulunan bu yeni alan bugünkü Müslümanların meselelerine ışık tutabilecek büyük bir öneme sahiptir. Geçmiş ve bugün ile yapılacak mukayeseli çalışmalar ve bilhassa batı akademisinde daha çok yer edinmiş şahıs bazlı siyaset felsefesi çalışmaları önem arz etmektedir.
Bu tezin biri teorik diğeri pratik olmak üzere iki aşaması bulunmaktadır. Böylelikle İbn Abdüsselam üzerinden bir fıkıh eserinden nasıl siyaset nazariyesi elde edileceğini ve bu siyaset nazariyesinin gerçek hayattaki siyasi ve içtimai meselelerde nasıl tezahür edeceğini araştırmaktadır. Bu itibarla bu tez merkezine iki eseri almaktadır. Bunlardan birincisi el-Kavâidü'l Kübrâ''dır. el-Kavâidü'l Kübrâ'dan, eser boyunca farklı vesilelerle ele alınan siyasete dair meselelerden yeknesak bir siyaset felsefesi elde edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında maslahat ve mefsedet merkezli bir fıkıh anlayışının siyaset nazariyesine olan etkisi de gösterilmeye gayret edilmiştir. Diğer eser ise Kitâbu'l Fetâvâ'dır. Fetvalarının derlendiği bu eser üzerinden el-Kavâidü'l Kübrâ eserinden elde edilen siyaset felsefesine İbn Abdüsselam'ın ne kadar sadık kaldığı araştırılmıştır. Bunun yanında İbn Abdüsselam'ın muteber tarih kaynaklarında birçok kez bahsi geçen fetvaları da tezde incelenmiştir. Tez içinde ayrıca bazı güncel meseleler ele alınmış ve geçmişteki meselelerin bugünkü tezahürleri de incelenmiştir. Bunun yanında İslam hukukunun bugünkü sair hukuklarla mukayesesi yapılmış ve meselelere daha geniş açılardan bakma imkânı sağlanmıştır.

Abstract:
Thanks to its recent momentum, studies in Islamic political thought have become the subject of numerous articles, books, and theses from various perspectives. This emerging field, which is closely related to Islamic jurisprudence holds significant importance in shedding light on the issues faced by contemporary Muslims. Comparative studies involving the past and present, especially those focusing scholar based political philosophy that has gained more attention in Western academia, are particularly important.
This thesis investigates how a political theory can be derived from a fiqh book through Izz al-Din ibn Abd al-Salam and examines how this political theory manifests in real-life political and social issues. Therefore, the thesis centers on two main works. The first is Qawa'id al-Kubra. From Qawa'id al-Kubra the aim is to derive a coherent political philosophy from various political issues addressed throughout the text. Additionally, the thesis endeavors to show how a jurisprudential understanding centered on maslaha (public interest) and mafsada (harm) influences political theory. The second work is Kitab al-Fatawa. Through this collection of fatwas, the thesis explores the extent to which the political philosophy derived from Qawa'id al-Kubra is adhered to. The fatwas mentioned frequently in reputable historical sources are also examined within the thesis. Furthermore, the thesis addresses many contemporary issues, analyzing how past issues manifest today. Comparisons between Islamic law and other contemporary legal systems are also made, providing a broader perspective on the matters at hand.