Orta öğretim öğrencilerinin ahlaki olgunluk düzeyleri ile siber zorbalık durumlarının incelenmesi
Investigating the moral maturity levels and cyberbullying situations of secondary education students
Yazar: GÜLŞEN PARLAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE BELGİN AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, Bursa, Yıldırım ilçesindeki ortaöğretim öğrencileri arasında ahlaki olgunluk seviyeleri ile siber zorbalık davranışları arasındaki ilişkiyi ve demografik özelliklerin (cinsiyet, yaş, öğrenim seviyesi) bu davranışlar üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında eşit tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, Bursa ilinin Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı çeşitli ortaöğretim kurumlarından seçilen, eksik veya hatalı veri içermeyen 813 öğrencinin katılımıyla oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, Ahlaki Olgunluk Ölçeği ve Siber Zorbalık Ölçeği kullanılmış, veriler anket yöntemiyle toplanıp SPSS istatistik yazılımı ile analiz edilmiştir. Analizler, tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U-testi, Kruskal-Wallis H analizi, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi içermektedir. Bulgular, ahlaki olgunluk seviyesi yüksek olan öğrencilerin siber zorbalığa daha az eğilimli olduğunu göstermiştir. Cinsiyet açısından kadın öğrencilerin ahlaki olgunlukta erkeklere kıyasla daha yüksek seviyelerde olduğu; yüksek öğrenimli annelere sahip çocukların ahlaki olgunluk düzeylerinin genellikle daha yüksek olabileceği, genel olarak daha kısa süreli internet kullanımının ve ödev ve okul dışı zamanlarda daha kısa sürelerle internet kullanımının öğrencilerin daha yüksek ahlaki olgunluk puanlarıyla ilişkilendirilebileceği tespit edilmiştir. Ayrıca, erkek öğrencilerin siber zorbalıkta daha yüksek ortalama sıralamalara sahip olduğu ve günlük internet kullanım süresinin artmasının siber zorbalık eğilimini artırdığı tespit edilmiştir. Yaş, kardeş sayısı, farklı, anne ve baba öğrenim durumu açısından siber zorbalık davranışlarında belirgin farklılıklar tespit edilmemiştir. Araştırma, ahlaki gelişim ve siber zorbalık üzerine ileriki çalışmalar için teorik ve pratik bir zemin sunmakta olup, gelecek çalışmaların çeşitli kültürel ve sosyal faktörlerin etkilerini daha kapsamlı olarak incelemesi ve geniş çaplı müdahale ve önleme stratejileri geliştirmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study aims to investigate the relationship between moral maturity levels and cyberbullying behaviors among secondary school students in Yıldırım district, Bursa, as well as the effects of demographic characteristics (gender, age, educational level) on these behaviors. The research was conducted using stratified random sampling during the 2023-2024 academic year. The study group was formed with the participation of 813 students selected from various secondary education institutions affiliated with the Provincial Directorate of National Education in Bursa, containing no missing or incorrect data. Personal information forms, Moral Maturity Scale, and Cyberbullying Scale were used as data collection tools, and the data were collected via a survey method and analyzed using SPSS statistical software. The analyses included descriptive statistics, Mann Whitney U-test, Kruskal-Wallis H analysis, correlation, and multiple linear regression analysis. The findings showed that students with a high level of moral maturity are less inclined towards cyberbullying. It has been determined that female students exhibit higher levels of moral maturity compared to male students; children with highly educated mothers generally tend to have higher levels of moral maturity. It is also found that generally shorter periods of internet use and using the internet for shorter durations during homework and outside of school time can be associated with higher moral maturity scores among students. Additionally, male students have been found to have higher average rankings in cyberbullying, and an increase in daily internet use has been linked to an increase in tendencies towards cyberbullying. No significant differences in cyberbullying behaviors were found in terms of age, number of siblings, different types of schools, and educational status of mothers and fathers. The research provides a theoretical and practical foundation for future studies on moral development and cyberbularity, suggesting that future studies should examine the effects of various cultural and social factors more comprehensively and develop wide-scale intervention and prevention strategies.