Abdullah Tukay'ın şiirlerinde söz varlığı
The vocabulary in Abdullah Tukay's poems
Yazar: KÜBRA KERİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Abdullah Tukay = Abdullah Tukay ; Söz varlığı = Vocabulary ; Tatar edebiyatı = Tatar literature ; Tatarca = Tatar language ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
Söz varlığı, bir dilin en önemli hazinesidir. Dillerin içerdiği sözcükler, bize o dil ve o millet hakkında birçok bilgi vermektedir.Sözcük varlığını koruyarak günümüze kadar taşımayı başaran Kazan Tatar Türkçesi, bu alanda incelenmeye değer bir dildir. Kazan Tatar Türkçesi, Türk dilini incelemek isteyenler için dilimizin tüm unsurlarını taşıması bakımından değerlidir.Çalışmamızda söz varlığı incelemesinin ana unsuru Abdullah Tukay'ın şiirleridir. Şiirlerdeki sözcükler incelenerek Kazan Tatar Türkçesinin söz varlığı ve o dönemdeki dil unsurları hakkında çeşitli varsayımlara ulaşmak hedeflenmiştir. Abdullah Tukay, Kazan Tatar dilini tüm unsurlarıyla şiirlerine yansıttığı için çalışmamızın ana kahramanı olmuştur. Onun kullandığı şiir dilinde Kazan Tatar Türkçesini ve söz varlığını incelemek adına bütün materyaller mevcuttur. Giriş bölümünde Kazan Tatar Türklerine dair çeşitli bilgilere yer verilmiştir. Kazan Tatar Türklerinin tarihi, edebiyatı, dili, alfabesi hakkında daha önce yapılan çalışmalardan hareketle çeşitli bilgiler sunulmuştur. Ardından Abdullah Tukay'ın yaşamına, eserlerine, edebi yaşamına dair bilgilere yer verilmiştir. Abdullah Tukay hakkında Türkiye'de öne çıkan çalışmalara kısaca değinilmiştir. Çalışmamızın ana bölümü olan ve şiirlerin incelendiği bölümde, şiirleri oluşturan sözcükler ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu sözcüklerin anlamlarına, kaynak dillerine, türüne ve kullanım sıklığına yer verilmiştir.

Abstract:
Vocabulary is the most important treasure of a language. The words contained in the languages give us a lot of information about that language and that nation. Kazan Tatar Turkish, which has preserved its existence and has survived to the present day, is a language worth studying in this field. Kazan Tatar Turkish is valuable for those who want to study the Turkish language in that it carries all the elements of our language. The main element of vocabulary investigation in our study is Abdullah Tukay's poems. By examining the words in the poems, it is aimed to reach various assumptions about the vocabulary of Kazan Tatar Turkish and the language elements of that period. Abdullah Tukay has been the main hero of our work because he reflects the Kazan Tatar language with all its elements in his poems. In his poetry language, all materials are available to examine Kazan Tatar Turkish and its vocabulary. In the introduction, various information about Kazan Tatar Turks are given. Based on previous studies, various information about the history, literature, language and alphabet of Kazan Tatar Turks has been presented. Then, information about the life, works and literary life of Abdullah Tukay was included. Abdullah Tukay was mentioned briefly about outstanding work in Turkey. In the section, which is the main part of our study and where poems are examined, the words that make up the poems are discussed separately. The meanings, origins, types and frequency of use of these words are included.