Ağ toplumunda haber kaynağı olarak sosyal medya kullanımı: Dijital bölünmenin incelenmesi
Use of social media as a news source in the networking society: An examination of the digital division
Yazar: GÖZDE YARDIM ERAY
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM GÜRCAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media

Özet:
Çalışma, sosyal medyanın bilgi/haber odaklı kullanılmasının ortaya çıkarabileceği dijital bölünmenin bireyler ekseninde temel sebeplerini incelemeyi ve tanımlamayı amaçlamaktadır. Katılımcıların sosyal ağlarda enformasyon odaklı deneyimlerinin incelenmesinde dijital bölünmenin iletişim araçlarına erişimden kaynaklanmasından ziyade bu araçların kullanımından kaynaklandığı düşüncesinden hareketle, kişilerin beklenti, deneyim ve motivasyonlarının ön planda tutulduğu fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Çalışma, birey odaklıdır ve gerçek deneyimlerin nasıl gerçekleştiğini incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, bireylerarası dijital bölünme incelemesini, katılımcıların eğitim seviyeleri ekseninde dijital okuryazarlık becerilerini ön plana alarak gerçekleştirmektedir. Bu amaçla, üniversite eğitimi olan 12 katılımcı ve üniversite eğitimi olmayan 12 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, van Dijk'ın kaynaklar ve benimseme dijital bölünme teorisi bağlamında temalara ayrılarak yorumlanmıştır. Sonuç olarak, dijital bölünmenin nitel perspektifte araştırılması katılımcı deneyimlerini ön planda tutarak derinlemesine araştırmayı mümkün kılmıştır. Katılımcıların eğitim seviyeleri ile dijital becerilerinin farklılaştığı ve bireyler arası dijital bölünmenin oluştuğu görülmüştür. Çalışmaya göre, katılımcılar arası dijital bölünme dijital beceriler odağında dijital okuryazarlık seviyelerine bağlı olarak oluşmaktadır. Buna ek olarak, sosyal medya platformlarının sahip olduğu; gözetim, ifade özgürlüğü, reklam, içerik tekrarı sorunlarının sosyal medyada habere ulaşma ve haberi değerlendirme noktalarında bireylerarası dijital bölünmelere neden olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Ağ toplumu, Dijital bölünme, Sosyal medya, Haber kaynakları, Dijital eşitsizlikler, Dijital okuryazarlık

Abstract:
The study aims to examine and define the main causes of the digital divide that may arise from the use of social media for information and news purposes among individuals. To examine the information-oriented experiences of participants on social networks, we adopt a phenomenological approach prioritizing individual expectations, experiences, and motivations. Our study focuses on the idea that the digital divide is caused by the use of these tools rather than access to communication tools. We aim to examine how real experiences are realized in an individual-oriented study. The study analyzes the interpersonal digital divide by emphasizing participants' digital literacy skills based on their education levels. To achieve this, we conducted in-depth interviews with 12 participants who had university education and 12 participants who did not. We interpreted the findings by categorizing them into themes within the context of van Dijk's digital divide theory of resources and adoption. Exploring the digital divide from a qualitative perspective enabled in-depth research by prioritizing participant experiences. The study observed that participants had varying levels of education and digital skills, resulting in an interpersonal digital divide. The digital divide between participants is formed depending on their digital literacy levels, with a focus on digital skills. Furthermore, it has been determined that social media platforms' issues with surveillance, freedom of expression, advertising, and content repetition may create digital divisions among individuals when accessing and evaluating news on social media.

Keywords: Network society, Digital divide, Social media, News sources, Digital inequalities, Digital literacy