Vasıf Öngören'in Zengin Mutfağı oyununda tiyatronun sosyal sorumluluğu: Brecht çerçevesinden bir değerlendirme
Social responsibility of the theatre in Vasif Öngören's play "Rich Man's Kitchen": An evaluation from brechtian point of view
Yazar: SELDA DUDU
Danışman: PROF. DR. BÜLENT BAYAT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Brecht, Bertolt = Brecht, Bertolt ; Etkileşim = Interaction ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Toplumsal etkileşim = Social interaction ; Öngören, Vasıf = Öngören, Vasıf

Özet:
Tiyatro, toplumsal sorunların çözümü için toplumsal sorumluluk üstlenerek toplumla etkileşime girmektedir. Bu çalışma, genellikle işletmecilik tarafından kullanılan sosyal sorumluluk kavramını tiyatroya uyarlamaktadır. En önemli tiyatro kuramcılarından biri olan Bertolt Brecht, tiyatro oyunlarında sosyal sorunlara odaklanmaktadır. Dünyanın değişebilir olduğunu düşünen Bertolt Brecht, bu fikri sahneye taşıyarak, seyircileri sosyal sorunlara çözüm üretebilen aktif öznelere dönüştürmeyi hedeflemiştir. Bu nedenle Bertolt Brecht, tiyatro teorilerinde önemli bir kilometre taşıdır. Bu makale, Brecht'in fikirlerini merkeze yerleştirerek tiyatronun sosyal sorumluluğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tiyatronun toplumsala yönelik sorumluluğunu, dolayısıyla onun toplumla olan ilişkisini, anlamak için tiyatroyu tarihiyle ve sahneleme teknikleriyle (konvansiyonel tiyatro ve konvansiyonel-olmayan tiyatro) beraber bütünlüklü bir şekilde ele almak gerekmektedir. Tarihsel süreç içinde ortaya çıkmış olan tiyatro işletmelerinin toplumla ilişkisinin, tiyatronun kendisinin toplumla olan ilişkisinden farklı olduğu düşünülmektedir. Türkiye'de Brechtyen yöntemin en iyi yazar ve uygulayıcılarından biri Vasıf Öngören'dir. Çalışma bu nedenle, Vasıf Öngören'in son oyunu Zengin Mutfağı oyununa odaklanmakta ve Zengin Mutfağı oyunun sosyal sorumluluğunu incelemektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada tiyatroya ilişkin tarihsel sürece yer verilerek tiyatronun sosyal sorumluluğu ile tiyatro işletmelerinin sosyal sorumluluğu sahneleme teknikleriyle beraber Brechtyen tiyatro çerçevesinde karşılaştırılmış ve Vasıf Öngören'in Zengin Mutfağı adlı oyunu bu kapsamda incelenmiştir. Tiyatronun sosyal sorumluluğunun ekonomik ve politik siyasi teorilerle bağlantılı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Theatre has an interaction with the society by taking social responsibility on solving of the social problems. This study adapts the concept of social responsibility, which is generally used by business management, to theatre. As the one of the most important theatre theorists, Brecht focuses on social problems in his theatre plays. Bertolt Brecht, who thinks that the world is changeable, by bringing to his idea to the stage, targeted to change the spectators to active subjects who can produce the solutions to their problems. Therefore, Bertolt Brecht is an important milestone of theatrical theories. This article aims to reveal social responsibility of theatre by relocating Bertolt Brecht's ideas to the centre. In order to understand the theatrical responsibility of the theatre, and therefore its relation to society, it is necessary to deal with the history of theatre and technics of staging (conventional theatre and nonconventional theatre) in a holistic way. It is thought that the relationship between the theater enterprises that emerged in the historical process is different from the relation of theatre itself to the society. Vasıf Öngören is one of the best writers and practitioners of Brechtian method in Turkey. For this reason, the study focuses on Vasaf Öngören's play Rich Man's Kitchen and examines the social responsibility of Rich Man's Kitchen play. As a result, the historical process of the theatre is included in this study and the social responsibility of the theatre and the social responsibility of the theatre companies are compared with the stage of Brechtian theatre with the techniques of staging the social responsibility of the theatre companies and the play of Vasaf Öngören's play Rich Man's Kitchen is examined in this context. It has come to the conclusion that the social responsibility of the theatre is linked to economic and political theories.