Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda algılanan sosyal desteğin ebeveyn mizaç özellikleri ve ruhsal belirtileri ile ilişkisi
The relationship among perceived social support, parental temperament characteristics and parental psychiatric symptoms in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: MUTLU MUHAMMED ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE AKSU
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal destek = Social support ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların algılanan sosyal desteğin ebeveyn mizacı ve ruhsal belirtileri ile ilişkisinin değerlendirilmesi ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması ve ebeveynlerdeki affektif mizaç özelliklerinin ve ruhsal belirtilerinin DEHB alt tipleri üzerine etkisinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışmaya DEHB tanısı olan, 8-14 yaş arası 50 olgu ve 40 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılar ÇDŞG-ŞY-T ve DSM-5'e göre yapılan klinik görüşme ile psikiyatrik tanılar açısından değerlendirilmiş, klinik görüşme ile zihinsel yetersizlik saptanmış, psikotrop ilaç kullanımı veya eş tanısı olan olgular çalışmadan çıkarılmıştır. Olgu ve kontrol grubu çocuk ve gençlere Çocuklar için Sosyal Destek Ölçeği, ebeveynlerine ise  Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (ÇEDBÖ), Temperament Evaluation of Memphis, Pisa, Paris and San Diego – Autoquestionnaire (TEMPS-A), Belirti Tarama Listesi (Scl-90) verilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen olgu ve kontrol grupları yaş, cinsiyet, sosyoekonomik durum açısından benzer özellikler taşımaktaydı. Olgu grubu öğretmenden, arkadaşlarından, ailesinden algıladığı sosyal destek düzeyi, kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu. Olgu grubu ebeveynlerinin affektif mizaç özellikleri, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuş olup (p<0.05), anne ve babalarda hipertimik ve siklotimik mizaç özelliklerinin hiperakitivite belirtileri ile pozitif korele, annelerde depresif babalarda ise anksiyöz mizaç özelliklerinin dikkat eksikliği ile pozitif korele olduğu tespit edildi.
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız sonuçlarında olgu grubunda algılanan sosyal destek puanları, alan yazın ile uyumlu şekilde kontrol grubuna göre anlamı olarak daha düşük bulunmuştur. Buna ek olarak alan yazın ile uyumlu şekilde olgu grubunda ruhsal belirtiler kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur.  Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun farklı sosyal işlevsellikleri bozduğu göz önüne alındığında, çalışmamızın ebeveyn mizacı ve ruhsal belirtileri ile algılanan sosyal destek düzeyinin ilişkisini incelemesi açısından alan yazına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, sosyal destek, ruhsal belirti, ebeveyn affektif mizaç özellikleri

Abstract:
Introduction: This study aimed to evaluate the relationship among perceived social support, parental temperament characteristics and parental psychiatric symptoms in children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder. This study also aimed to compare the patients with the control group and to evaluate the effect of parental affective temperament characteristics and parental psychiatric symptoms on ADHD subtypes.
Method: Children and youth aged 8-14 years were included in this study as 50 children with ADHD and 40 controls. Psychiatric diagnoses assessed by implementing the semi-structured Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Aged Children (KID-SADS-PL) and clinical interview. Intellectual Disability was diagnosed by clinical interview, the patients using psychotropicdrugs or the patients have comorbidities were excluded from the study.Clinical variables were measured by using Social Support Scale for Children for all the participants; and DSM-IV Based Screening and Evaluation Scale for Behavior Disorders in Children and Adolescents, Temperament Evaluation of Memphis, Pisa, Paris and San Diego – Autoquestionnaire (TEMPS-A) and  Symptom Scan List (Scl-90) were self-reported by the participants' parents.
Results: The case and control group participants included in the study had similar characteristics in terms of age, gender, and socioeconomic status.The level of social support perceived by the teachers, the friends, and the family was found significantly lower in the participants of the case group than the participants of the control group. Affective temperament characteristics were found significantly higher in the participants' parents of the case group than the participants' parents of the control group(p<0.05).It was determined that hypertimic and cyclothymic temperament characteristics of parents correlated positively with hyperactivity symptoms, and it was found that depressive temperament features in mothers and anxious temperament features in fathers were positive correlations with attention deficit.
Discussion and Conclusion: In the results of our study, perceived social support scores were found lower in the case group than the control group; in accordance with the literature. Also, in accordance with the literature, psychiatric symptoms were higher in the case group than in the control group. Considering that Attention Deficit Hyperactivity Disorder impairs different social functionalities; it is thought that our study will contribute to the literature in terms of examining the relationship between parental temperament and psychiatric symptoms and perceived social support level.
Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, social support, psychiatric symptom, parental affective temperament features