Sağlıklı genç bireylerde önceki bağlamın yanıt inhibisyonu üzerine etkileri
The effects of preceding context on response inhibition in healthy young adults
Yazar: GAMZE CEYLAN
Danışman: PROF. DR. TOLGAY ERGENOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Bağlam = Context ; Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Dikkat = Attention ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Gençler = Youngs ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; İnhibisyon = Inhibition

Özet:
Prefrontal korteksin yürütücü işlevlerinden biri olan yanıt inhibisyonu; dikkat, hafıza, planlama, izleme ve karar verme gibi diğer yürütücü işlevlerin etkin, kararınca ve başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmeleri için de mutlaka gerekli olan bir bilişsel mekanizmadır. Bağlamsal işleme ile o an gerçekleştirilmekte olan bilişsel ya da davranışsal ödev ile ilişkili olan yanıtlar aktive edilerek kolaylaştırılırken, ilişkisiz olanlar ise inhibe edilir. Yani bağlamsal işleme yürütülen işlevlerin amaca uygun olarak sürdürülmesi için temel bir gereksinimdir. Olaya ilişkin potansiyeller (OİP); duysal, bilişsel veya motor süreçlerin sinirsel korelasyonlarını yansıtan, süregiden elektroansefalogram (EEG) aktivitesindeki küçük voltaj değişiklikleridir. Beyindeki yanıt aktivasyonu (bas durumu) ve inhibisyon süreçleri (basma durumu) bas-basma ödevi ile analiz edilebilir. Bu çalışmamızda, önceki bağlamın yanıt inhibisyon süreçleri üzerine olan etkilerini bir görsel bas-basma paradigması ile araştırmayı amaçladık. OİP'ler, 30 adet saçlı deri elektrotu ile 21 sağlıklı erkek gönüllüden (19.95±0.76 yaşlarında), elektriksel izolasyonu ve ses yalıtımı olan bir odada kaydedildi. Süreleri 0.3 s olan bas ve basma uyaranları yalancı-rastgele olarak sunuldu ve sıklıkları sırasıyla 0.6 ve 0.4 idi. Önceki bağlamla ilişkili olarak hem önceki uyaran tipi hem de inhibitör yükün basma uyaranları üzerine olan etkileri incelendi: 1) Basma uyaranları, önce gelen uyaran tipine göre (basma veya üç farklı zorluk seviyesindeki bas) dört gruba ayrıldı. 2) Basma uyaranları, inhibisyon yüküne göre (4 farklı basma-basma intervali) dört gruba ayrıldı. Her bir bas ve basma uyaran grubunda ortalama yanıtlardaki OİP bileşenlerinin genlik ve latans değerleri ölçüldü ve tekrarlanan ölçümler için ANOVA testi ile analiz edildi. Bulgularımız; hem önceki uyaran tipinin hem de inhibitör yükün, yanıt inhibisyonunu modüle ederek basma N2 ve basma P3 potansiyellerinin genlik ve latanslarını etkilediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Önceki bağlam, yanıt inhibisyonu, prefrontal korteks, olaya ilişkin potansiyeller, bas-basma paradigması

Danışman: Prof. Dr. Tolgay ERGENOĞLU, Mersin Üniversitesi, Fizyoloji Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
Response inhibition, one of the executive functions of the prefrontal cortex is also a cognitive mechanism that is absolutely necessary for other executive functions such as attention, memory, planning, monitoring and decision making to be carried out effectively, decisively and successfully. With contextual processing, the responses associated with the currently performed cognitive or behavioral task are facilitated by activating, while the unrelated ones are inhibited. In other words, contextual processing is a fundamental requirement for proper functioning of executive functions. Event-related potentials (ERPs) are small voltage changes in the ongoing electroencephalogram (EEG) activity that are reflect neural correlates of sensory, cognitive or motor processes. Both the response activation (go condition) and inhibition processes (nogo condition) in the brain can be analyzed with the go-nogo task. In this study, we aimed to investigate the effects of preceding context on response inhibition process by a visual go-nogo paradigm. ERPs were recorded from 21 healthy male volunteers (19.95±0.76 years) via 30 scalp electrodes in an electrically shielded, sound attenuated room. Go and nogo stimuli were pseudo-randomly presented with 0.3 s stimulus duration and the probabilities with 0.6 and 0.4, respectively. The effects of both the preceding stimuli type and the inhibitory load on the nogo stimuli in relation to the preceding context were examined: 1) According to stimulus type (nogo or go with three different difficulty levels) of preceding nogo stimuli, they were divided into four groups. 2) According to inhibitory load (four different nogo-nogo intervals) of nogo stimuli, they were divided into four groups. The amplitudes and latencies of ERP components in the averaged responses to each go and nogo stimuli groups were measured and analyzed by repeated measures of ANOVA. Our results suggest that both type of preceding stimuli and inhibitory load affect the amplitudes and latencies of nogo N2 and nogo P3 potentials by modulating the response inhibition.

Keywords: Preceding context, response inhibition, prefrontal cortex, event-related potentials, go-nogo paradigm

Advisor: Prof. Dr. Tolgay ERGENOĞLU, Department of Physiology, University of Mersin, Mersin.