Türkçe eğitiminde metin temelli işlevsel dil bilgisi öğretimi: Bir eylem araştırması
Text-based functional grammar teaching in Turkish language education: An action research
Yazar: SEVTAP ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ALİ GÖÇER
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İşlevsel dil bilgisi = Functional grammar

Özet:
Türkçe eğitiminde dil bilgisi öğrenme alanı temel dil becerilerinin geliştirilmesinde araç vazifesi görmektedir. Ancak dil bilgisi öğretimi çalışmalarının amacına ve işlevine uygun olarak gerçekleştirilmesinde birtakım problemler yaşanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; Türkçe eğitiminde dil bilgisi öğretimi çalışmalarının metinlerden hareketle işlevsel bir şekilde gerçekleştirilmesinin sağlanmasıdır. Araştırma, eylem araştırması olarak tasarlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın eylem süreci, 6. sınıf düzeyinde 33 katılımcı ile 8 hafta sürmüş ve bu süreçte araştırmacı tarafından oluşturulan 8 eylem planı kullanılmıştır. Araştırmada dokümanlar, gözlemler, görüşmeler, araştırma günlükleri ve öğrenci günlükleri veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Farklı kaynaklardan elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak incelenmiş ve yorumlanmıştır.

Araştırma sonucunda metin temelli işlevsel dil bilgisi öğretimine yönelik hazırlanan ders planlarının, öğrencilerin dil bilgisi konularını kavramalarını kolaylaştırdığı ve temel dil becerilerinin gelişimini desteklediği fark edilmiştir. Ayrıca metin temelli işlevsel dil bilgisi öğretimi çalışmalarında seçilen metnin niteliğinin, dil bilgisel konunun özelliklerinin, kullanılan yöntem ve tekniklerin sürece etki ettiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türkçe Eğitimi, Dil Bilgisi, İşlevsel Dil Bilgisi Öğretimi, Metin

Abstract:
In Turkish language education, grammar learning area serves as a tool for developing basic language skills. However, there are some problems in performing grammar teaching studies in accordaüce with the purpose and function. The purpose of this research is to ensure that grammar teaching studies in Turkish education are carried out in a functional way based on texts. The research was designed and performed as an action research. The process of action of research lasted 8 weeks with 33 participants at the 6th grade level and in this process 8 action plans created by the researcher were used. In the study; documents, observations, interviews, research logs and student diaries were used as data collection tools. The data obtained from different sources were examined and interpreted by using content analysis.

As a result of the research, it was noticed that the lecture plans prepared for teaching text-based functional grammar facilitated students to understand grammar subjects and support the development of basic grammar skills. In addition, it was determined that the quality of the selected text, the characteristics of the grammatical subject, the methods and techniques used in the text-based functional grammar teaching studies affect the process.

Key Words: Turkish Education, Grammar, Functional Grammar Teaching, Text