Çukurova koşullarında şeker otu (Stevia rebaudiana B.)'nda farklı ekim sıklıkları, biçim zamanları ve biçim sayılarının verim ve kaliteye etkisi
The effects of various planting density, cutting times and cutting numbers  on yield and quality of Stevia rebaudiana in Çukurova conditions
Yazar: ELNAZ SAMADPOURRİGANİ
Danışman: PROF. DR. L.SEZEN TANSI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biçme zamanı = Cutting time ; Ekim sıklığı = Seeding density ; Ekim zamanı = Sowing date ; Stevia rebaudiana = Stevia rebaudiana ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma 2013 yılında, Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, farklı ekim sıklıkları (30×60, 45×60 ve 60×60 cm), değişik biçim zamanı (çiçeklenme öncesi ve sırası) ve biçim sayılarının Şeker Otu (Stevia rebaudiana B.)'nun verim ve kalitesine etkisini saptamak amacıyla, Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Bitki sıklıkları ana parseller, biçim zamanı alt parseller ve biçim sayılarıda minik parselleri oluşturmuştur. Araştırma sonuçlarına göre en yüksek bitki boyu, dal sayısı, dal çapı, taze ve kuru herba, dal ve yaprak verimi, çiçek salkımı sayısı, taze ve kuru çiçek salkımı verimi ve tohum verimi 30×60 cm bitki sıklığında saptanmıştır. Biçim zamanı yönünden ise en yüksek bitki boyu, dal sayısı, dal çapı, taze ve kuru herba, dal ve yaprak verimi çiçeklenme sırası ve en yüksek yaprak/dal oranı çiçeklenme öncesinde elde edilmiştir. Ayrıca en yüksek dal çapı, taze ve kuru herba, dal ve yaprak verimi 1. biçimlerde ve dal sayısı, taze ve kuru çiçek salkımı verimi ve tohum verimi ise 2. biçimlerde saptanmıştır. Bitkinin kuru yapraklarında en yüksek Stevioside oranı, 30×60 cm bitki sıklığı, ciçeklenme öncesi ve 2. biçimlerde tespit edilmiştir. Kuru yapraklarda diğer şeker bileşenleri yönünden, en yüksek sakkaroz, glukoz ve fruktoz 2. biçimlerde ve sorbitol ise 1. biçimlerde bulunmuştur. Araştırmada, potansiyel kalorisiz tatlandırıcı olarak yüksek tansiyon ve şeker hastalarının tedavisinde kullanılan Stevia rebaudiana Bertoni'nın Çukurova bölgesi koşullarında en yüksek verimlerinin 30×60 cm ekim sıklığında ve çiçeklenme öncesi yapılan biçimlerden elde edildiği saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted at the experimental area of Field Crops Department, Agricultural Faculty of Çukurova University in 2013 to determine the effect of various planting density (30×60, 45×60 and 60×60 cm), different cutting times and cutting numbers on yield and quality of Stevia rebaudiana Bertoni. Field trials was arranged in split split plot and randomized complete blocks with three replications. The plant density, cutting times and cutting numbers were as main, sub and sub-sub plots respectively. According to the results, the highest plant height, stem number, stem diameter, fresh and dry herb, stem and leaf yield, inflorescence number, fresh and dry inflorescence yield and seed yield were determined in 30×60 cm planting density. In terms of cutting time, the highest plant height, stem number, stem diameter, fresh and dry herb, stem and leaf yield were obtained from flowering stage and the highest leaf/stem ratio was obtained from preflowering stage. Also, the highes stem diameter, fresh and dry herb, stem and leaf yield and leaf yield were determined at first cuttings and stem number, inflorescence number, fresh and dry inflorescence yield and seed yield were determined at second cuttings. The highest dry leaves Stevioside ratio were was identified in 30×60 cm planting density, preflowering stage and 2nd cuttings. In terms of the other dry leaves sugar components, the highest Sucrose, glucose and fructose were found in second cuttings and sorbitol was found in first cuttings. In this study, the highest yield in Cukurova region for the Stevia rebaudiana Bertoni, which is a potential non-calorie sweetener used for remedy of hypertension and hyperglycemic patients, was obtained in 30×60 cm planting density and preflowering stage.