Akciğer kanserlerinde doz volüm histogram parametreleri ile radyasyon pnömonisi gelişim riskinin değerlendirilmesi
The risk assessment of development radiation pneumonitis with dose volume histogram parameters in lung cancer
Yazar: SERCAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE HİÇSÖNMEZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Karsinoma = Carcinoma ; Lenf = Lymph ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pnömoni = Pneumonia ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Amaç: KHAK ve lokal ileri KHDAK' li hastaların tedavisinde eş zamanlı kemoradyoterapi önerilen standart tedavi yöntemidir. 3 boyutlu konformal radyoterapi ile amaçlanan tümöre yüksek doz ve minimal normal doku hasarı elde edebilmektedir. Bu grup hastalarda uygulanacak radyoterapi kadar radyoterapinin komplikasyonları da önemlidir. Torasik RT gören hastalarda sık görülen ve en fazla doz kısıtlayıcı olan yan etki radyasyon pnömonisidir.Bu çalışmada, olası radyasyon pnömonisi gelişimini ön görebilmek ve 3BKRT uygulanan hastalarda doz-volüm histogram parametreleri ile radyasyon pnömonisi arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: 3B KRT uygulanmış 41 akciğer kanserli hastanın, hem total akciğer volümünden hem de ipsilateral akciğerden GTV ve PTV çıkarılarak elde edilen bu parametrelerin Grade?2 RP gelişimi açısından doz volüm histogram değerleri incelendi.Bulgular: TAC-GTV ortalama dozu, V5,V13,V20,V30 ve V45 için, TAC-PTV ortalama dozu, V13, V20 ve V30 için elde edilen kesim değerleri Grade?2 RP gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı bulundu.Ipsilateral akciğere dair hiçbir parametereden Grade?2 RP gelişimi ile ilgili istatistiksel anlamlı sonuç bulunamadı.PTV volümü değerlendirildiğinde Grade?2 RP gelişimiyle ilgili istatistiksel anlamlı sonuç bulunamadı.Sonuç: Eş zamanlı kemoradyoterapi uygulanmış akciğer kanserli hastalarda Grade?2 RP gelişimini ön görebilmek için doz volüm histogram parametrelerinin kontrollü ve ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir. Çalışmamızda total akciğer volümünde GTV çıkarılarak elde edilen volümetrik ve ortalama doz değerleri RP ile ilişkili bulundu. Benzer şekilde total akciğerden PTV volümünün çıkarılması da bize radyasyon pnömonisini ön görebilecek anlamlı sonuçlar verdi. İpsilateral akciğere ait parameterelerde anlamlı sonuç elde edilememesi, hasta sayımızın azlığına ve incelediğimiz grubun tedavi planlamalarının homojen olmamasına bağlı olabileceği düşünüldü. Bu veriler ışığında RP gelişimi, doz-volüm histogram parameterelerinin iyi analiz edilip optimal tedavi planları ile önlenebilmesi mümkündür.

Abstract:
Objective: Concurrent chemo-radiotherapy is the recommended standard treatment modality for patients with locally advanced NSCLC and SCLC. The purpose of three-dimensional conformal radiotherapy is to minimize normal tissue damage while high dose can be delivered onto the tumor. Complications of radiotherapy are also as important as its application for this group of patients. In patients receiving thoracic RT, the most common dose limiting side effect is radiation pneumonia.This study is targeted to predict the possible development of radiation pneumonitis and to evaluate the relationship between dose-volume histogram parameters and radiation pneumonitis in patients applied with 3D-CRT.Materials and Methods: Dose-volume histograms of 41 lung cancer patients treated with 3D-CRT were evaluated with respect to the development of Grade?2 RP by excluding GTV and PTV from both total lung volume and the ipsilateral lung.Results: The cut-off values for the mean dose of TL-GTV for V5, V13, V20, V30, and V45, and the TL-PTV mean dose for V13, V20 and V30 were statistically significant for the development of Grade ? 2 RP.No statistically significant results related to the development of Grade ? 2 RP were observed for ipsilateral lung.No statistically significant results related to the development of Grade ? 2 RP were observed per the evaluation of PTV volume.Conclusion: A controlled and careful evaluation of the dose-volume histograms is important to assess Grade ? 2 RP development of the lung cancer patients treated with concurrent chemo-radiotherapy. Volumetric and mean dose values were found to be correlated with RP study, obtained by subtracting total lung volume and average GTV dose values were associated with RP when GTV is excluded from the total lung volume. Similarly, the exclusion of PTV from the total lung volume yielded significant results for the prediction of RP. The lack of significant results for ipsilateral lung was considered to be a consequence of the small number of patients and the non-homogeneity of the group planning. In the light of these data, RP development may be avoided by the proper analysis of the dose-volume histograms and the application of optimal treatment plans.