Yemeyle-ilgili eko-kaygı anketinin türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenilirlik çalışması
Turkish adaptation of the eating-related eco-concern questionnaire: validity and reliability study
Yazar: GAYE SABAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI GİZEM ÇAPAR
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma
eko-kaygı seviyesini ve yeme ile ilgili davranışlardaki değişiklikleri taramak için kısa,
doğrulanmış bir araç olan 'Eating-Related Eco-Concern Questionnaire' ölçeğinin
(Yemeyle-İlişkili Eko-Kaygı Anketi) Türkçeye çevrilmesi, kültürlerarası uyarlanmasının
sağlanması, güvenilirlik ve geçerlilik psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla
yapılmıştır. Kasım 2023- Şubat 2024 tarihleri arasında çalışmaya katılmaya gönüllü olup
Mersin'de yaşayan 18-65 yaş arası katılımcılarla gerçekleştirilmiştir. Veriler yüz yüze
toplanmıştır. Açıklayıcı faktör analizi için 200 kişi ve doğrulayıcı faktör analizi için de
242 kişi olmak üzere toplam 442 kişi örneklem grubunu oluşturmuştur. Ölçeğin dil
geçerliliği çeviri-geri çeviri yöntemi ile sağlanmıştır. Kapsam geçerliliğini
değerlendirmek amacıyla Davis tekniğiyle KGO ve KGİ değerleri 1 olarak hesaplanmış
olup bu değerler kapsam geçerliliği için yeterli görülmüştür. Ölçeğin yüzey geçerliliğini
sağlamak amacıyla 40 kişi üzerinde pilot çalışma yapılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği
AFA ve DFA ile saptanmıştır. AFA sonucunda tüm istatistiklerin yeterli düzeyde olduğu
3 faktörlü bir yapının varlığı görülmüştür. Bu yapı DFA analizi ile başka bir örneklem
(katılımcı grubu) ile ayrıca test edilmiştir. Tüm indekslere göre verinin modele uyumlu
olduğu başka bir deyişle verinin modeli doğruladığı çıkarımında bulunulmuştur. DFA
çalışmasına dahil olan 106 kişi ile test tekrar uygulanmıştır ve test-tekrar test tutarlılığı
ICC istatistikleri ile incelenmiştir. Faktör 2 için görece düşük olsa da diğer faktörler ve
toplam ölçek skoru için yeterli düzeyde (>0,70) olduğu görülmüştür. Yukarıda ele alınan
madde analizi, AFA, DFA ve test-tekrar test sonuçları tümel olarak değerlendirildiğinde
ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu özellikle toplam ölçek skoru kullanımı bakımından
çok iyi düzeyde istatistikler hesaplandığı görülmektedir. Değişen iklimle ilgili endişeler
nedeniyle yetişkinlerin gıda seçimleri yaparken ekolojik etkiyi ne ölçüde dikkate
aldıklarını değerlendiren, 10 maddelik bir ölçek olan Yemeyle-İlişkili Eko-Kaygı Anketi
Türkçeye uyarlanmış geçerli ve güvenilir bir ölçektir.
Anahtar Kelimeler: Eko-kaygı, Geçerlilik, Güvenilirlik, Ölçek, Sürdürülebilir beslenme

Abstract:
This study was conducted to translate the Eating-Related Eco-Concern Questionnaire, a
short, validated tool for screening the level of eco-concern and changes in eating-related
behaviors, into Turkish, to ensure its cross-cultural adaptation, and to examine its
reliability and validity psychometric properties. The study was conducted between
November 2023 and February 2024 with participants aged 18-65 years who volunteered
to participate in the study and lived in Mersin. Data were collected face-to-face. A total
of 442 participants (200 for exploratory factor analysis and 242 for confirmatory factor
analysis) constituted the sample group. The language validity of the scale was ensured by
the translation-back translation method. In order to evaluate the content validity, the CSR
and CGI values were calculated as 1 with the Davis technique and these values were
deemed sufficient for content validity. A pilot study was conducted on 40 participants to
ensure the face validity of the scale. The construct validity of the scale was determined
by EFA and CFA. As a result of EFA, it was seen that there was a 3-factor structure in
which all statistics were at a sufficient level. This structure was further tested with another
sample (participant group) by CFA analysis. According to all indices, it was inferred that
the data were compatible with the model, in other words, the data confirmed the model.
The test was re-tested with 106 participants who were included in the CFA study and the
test-retest consistency was examined with ICC statistics. Although it was relatively low
for Factor 2, it was found to be sufficient (>0.70) for the other factors and the total scale
score. When the item analysis, EFA, CFA and test-retest results discussed above are
evaluated holistically, it is seen that the scale is valid and reliable, especially in terms of
the use of total scale score, very good statistics are calculated. The Eating-Related EcoConcern Questionnaire, a 10-item scale that assesses the extent to which adults consider
ecological impact when making food choices due to concerns about the changing climate,
is a valid and reliable scale adapted into Turkish.
Keywords: Eco-anxiety, Reliability, Scale, Sustainable nutrition, Validity