Ders araştırması modelinin fen bilimleri öğretmenlerinin ders planı hazırlama ve uygulama yeterliklerine etkisi
The effect of lesson study model on the science teachers' competencies in lesson planning and practising
Yazar: MURAT YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HALUK ÖZMEN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ders araştırması, öğretmenlerin profesyonel (mesleki) gelişiminde önemli bir yeri olan ve Japon eğitim sisteminde uygulanan, Japonca "Jugyokenkyu", ingilizce "lesson study" olarak adlandırılan bir mesleki gelişim modelidir. Eğitim ve öğretim sürecinde kilit bir rol üstlenen öğretmenin sahip olması gereken niteliklerin sürekli yenilenmesi ve geliştirilmesinin bir zorunluluk olduğu açıkça görülmektedir. Ülkemizde öğretmenlerin mesleki gelişimi ile ilgili uygulamaların öğretmenlerin ihtiyaçlarını karşılamadığı bilinmektedir. Dolayısıyla öğretmenlerin mesleki gelişimlerini sağlamada alternatif uygulamalara ihtiyaç duyulduğu söylenebilir. Bu çalışma, ders araştırması modelinin fen bilimleri öğretmenlerinin ders planı hazırlama ve uygulama yeterliklerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma Erzincan İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı iki farklı ortaokulda 2015-2016 güz yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada uzman ve öğretmenlerin katılımıyla gerçekleştirilen ders araştırması uygulamasının öğretmenlerin dersi planlama ve uygulama yeterlikleri üzerindeki etkileri zaman içerisinde; birden fazla veri toplama aracı yardımıyla ayrıntılı ve derinlemesine bir şekilde açıklanmaya çalışıldığından dolayı durum çalışması kullanılmıştır. Durum çalışması desenlerinden ise bütüncül tek durum deseni kullanılmıştır. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmaya farklı mesleki tecrübeye sahip iki fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Ders araştırması uygulamalarına ise fen eğitimi alanında çalışan bir akademisyen ve araştırmacı da eşlik etmiştir. Araştırmacı; akademisyen ve öğretmenlerin bir araya gelerek uygulamasını gerçekleştirdiği ders araştırması uygulamasında veri toplama sürecini gerçekleştirmiştir. Araştırma süresince, öğretmenler ikişer ders saatinden 14 uygulama gerçekleştirmiştir. Toplamda her bir öğretmen 28 ders saati uygulama gerçekleştirmiştir. Araştırmada veriler gözlem formu, mülakat, yansıtıcı günlükler ve haftalık grup tartışmalarından elde edilmiştir. Mülakat, yansıtıcı günlükler ve haftalık grup tartışmaları betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, ders araştırması modelinin her iki öğretmenin de dersi planlama becerilerinde gelişim sağladığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin dersi uygulama yeterlikleri ile ilgili olarak ise ders araştırmasının öğretmenlerin alan bilgilerinin gelişimine olumlu katkı sağladığı, fakat bu katkının sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Ders araştırmasının öğretmenlerin alan eğitimi bilgileri ve becerileri, öğretim süreci ve öğretim becerileri, sınıf yönetimi becerileri, iletişim becerileri ve değerlendirme becerileri alanlarında ise gelişim sağladığı tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara bağlı olarak; ders araştırması uygulamalarının öğretmenlerin mesleki gelişimleri için eğitimin farklı alanlarında gerçekleştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The lesson study is a professional development approach, which has an important place in the professional development of teachers and is applied in the Japanese education system, called "Jugyokenkyu" in Japanese and "lesson study" in English. It seems clear that the teachers, who play a vital role in the education and teaching process, should constantly renew and develop their qualifications. It is known that the practices related to the professional development of teachers in Turkey can not meet the needs of the teachers. Therefore, it seems that alternative practices are needed for the professional development of teachers. This study aims to investigate the effect of the lesson study model on the science teachers' competencies in preparing and practising lesson plans. A case study, one of the qualitative research methods, was used in this study. The research was conducted in two different secondary schools affiliated with the Erzincan Provincial Directorate of National Education in the fall semester of 2015-2016. In the study, the case study was used because the effects of the lesson study practice, which was carried out with the participation of experts and teachers, on the teachers' lesson planning and practising competencies were to be explained in detail and in-depth with the help of more than one data collection tool over time. A holistic single-case design in the case studies was used. In the study, typical case sampling from purposive sampling methods was used. Two science teachers with different professional experiences participated in the research. An academician and a researcher working in the Department of Science Education were also involved in the lesson study applications. The researcher conducted a data collection process from the lesson study practice that academicians and teachers carried out practice. During the lesson study, the teachers performed 14 practices from two lesson hours. In total, each teacher carried out 28 lesson hours of practice. In the research, data were obtained from observation forms, interviews, reflective diaries and weekly group discussions. Interviews, reflective diaries, and weekly group discussions were analyzed using descriptive analysis. In light of the findings obtained from the research, it was determined that the lesson study model improved the lesson-planning skills of both teachers. Regarding the teachers' lesson study ability, it was revealed that the lesson study contributed positively to teachers' content knowledge development, but this contribution was limited. It has been determined that the lesson study provides improvement in the fields of teachers' field education knowledge and skills, teaching process and teaching skills, classroom management skills, communication skills and evaluation skills. Depending on the results obtained from the research; It is recommended that lesson study practices be carried out in different areas of education for the professional development of teachers.