Mersin ofiyolitindeki ultramafik kayaçların süstaşı olarak kullanılabilirliğinin araştırılması
Investigation of the usability of ultramafic rocks as gemstonesin the Mersin ophiolite
Yazar: MEDİHA YİĞİT
Danışman: PROF. DR. UTKU BAĞCI
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Mersin ofiyoliti, Orta Torosların güney yamacında yer alan Kretase yaşlı masiflerden birisi olup, doğuda sol yanal atımlı Ecemiş fayı, kuzeyde Bolkardağı metamorfikleri ile tektonik dokanaklı, batı ve güneyde Miyosen yaşlı karbonatlarla örtülü olarak bulunmaktadır. Yaklaşık 6 km kalınlığında bir okyanus kabuğunu temsil eden Mersin ofiyoliti; tabandan tavana doğru metamorfik bir dilimi, harzburjitleri, ultramafik ve mafik kümülatları, bazalt ve derin deniz sedimanlarını içermektedir. Mersin ofiyolit istifinde gözlenen ultramafik kayaçlar, dünit, harzburjit ve piroksenit kayaçları ile temsil edilmekte, ayrışma yüzeyi kızıl-kırmızımsı ve kahve renklerde, taze yüzeyi ise koyu yeşil-yeşil renklerde az veya ileri derecede serpantinleşme göstermektedir. Ultramafik kayaçlar tanesel, elek ve poikilitik doku sunmakta, düşük CaO ve Al2O3, yüksek MgO, alkali ve FeO içeriklerine sahiptirler.
Bu çalışma ile Mersin ofiyolit istifine ait ultramafik kayaçların (peridotitler, piroksenitler ve serpantinitler) süstaşı olarak kullanabilirliğinin araştırılması, gemolojik ve mineralojik incelemelerin yapılması ile belirlenen süstaşlarının işlenmesi sonucunda kuyumculuk sektöründe kullanım alanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bölgeden alınan örneklere, süstaşı olarak takıda kullanılmak üzere taş kesim aşamaları uygulanarak kabaşon ve faset kesim çalışmaları yapılmış olup örnekler çeşitli formlarda farklı metaller kullanarak takı haline getirilmiştir. Kolay kesimi ve iyi bir parlaklığa sahip olması, işlenebilirliği, açık-koyu yeşil rengi ve desenli görünümü gibi özellikleriyle bölgedeki ultramafik kayaçların süstaşı olarak kullanılabilir oldukları düşünülebilir.

Abstract:
The Mersin ophiolite is one of the Cretaceous-aged massifs located on the southern slope of the Central Taurus Mountains, tectonically bounded to the east by the left lateral strike Ecemis fault, to the north by the Bolkardag metamorphic rocks, and it is covered to the south and to the west by Miocene carbonates. The Mersin ophiolite complex is an approximately 6-km thick oceanic crust section, contains from bottom to top metamorphic sole, harzburgites, ultramafic and mafic cumulates, basalts, and deep-sea sediments. The ultramafic rocks in the Mersin ophiolite are mainly represented by dünite, harzburgite and pyroxenite, weathering surfaces that are red-brown and brown-colored, and a fresh surface that is dark green-green and display weak or high serpentinization. These rocks present granular, mesh and poikilitic textures, have low CaO and Al2O3, high MgO, alkali and FeO contents.
This study aims to investigate the suitability of ultramafic rocks (peridotites, pyroxenites and serpentinites) of the Mersin ophiolite as potential gemstones; and to determine their potential usage in the jewelry industry through processing gemstones identified by geological and mineralogical analyses. Samples taken from the region were cut into gemstones for use in jewelry by applying stone cutting stages, including cabochon and faceting cuts and were then made into jewelry by using various forms of different metals. The ultramafic rocks from the region can be considered usable as gemstones thanks to their properties such as easy cutting, good brightness, processability, light-dark green color and patterned appearance.