Avrupa Birliği tam üyeliğinin Türkiye buğday sektörüne bölgesel etkilerinin analizi
an analysis of regional impact of full membership to European Union on the Turkish wheat sector
Yazar: OKAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. FAHRİ YAVUZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Buğday = Wheat ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye tarım sektöründe büyük bir paya sahip olan buğday sektöründeki ekonomik yapısal değişkenlerin eğilimi bölgeler düzeyinde incelenmiş ve AB'ye üyelik senaryosunun sonuçları belirlenerek tam üyelik öncesi için politika önerileri sunulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında, Türkiye'de buğday sektörünün NUTS I düzeyinde 12 bölgeyi içeren Spatial Denge Modeli, GAMS programı kullanarak çözümlenmiştir. İkinci aşamada Modele Avrupa Birliği 13. bölge olarak dahil edilerek, AB'ye tam üyeliğin gerçekleşmesinin Türkiye buğday sektörüne muhtemel bölgesel etkileri tespit edilmiştir.Model sonuçlarına göre 2010 yılında Türkiye'de 6.74 milyon ton buğday bölgesel ticarete konu olmuştur. Batı Marmara, Batı Anadolu, Orta Anadolu, Batı Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday satan, İstanbul, Ege, Doğu Marmara, Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu bölgeleri buğday alan ve Akdeniz bölgesi ise hem buğday alan hem de satan bölge olarak belirlenmiştir. AB'nin bölge olarak modele dahil edilmesiyle birlikte İstanbul Bölgesi'nin arz açığının tamamı AB tarafından karşılanmıştır. Tam üyelik senaryosundan önce İstanbul Bölgesi'nin arz açığını Orta Anadolu ve Batı Karadeniz bölgeleri karşılarken üyelik sonrası bu bölgeler AB ile rekabet edememiş ve buğday fazlalarını diğer bölgelere yönlendirmişlerdir. Model sonuçlarına göre AB üyeliğinin gerçekleşmesi durumunda Türkiye genelinde ortalama olarak buğday üretimi %12.7, fiyatlar ise %45.4 oranında azalmaktadır.AB üyeliğine hazırlıklı bir geçiş için sulama, sertifikalı tohum ve buğday hastalık ve zararlılarıyla mücadele gibi verimliliği, dolayısıyla rekabeti artırıcı ve bölgelerin buğday üretim yapılarını dikkate alan politikalara ağırlık verilmesinin gerektiği önerilebilir.

Abstract:
In this study, trends of regional economic structural variables of wheat sector that has the largest share in Turkey?s agriculture were examined and suggestions related to the policies that need to be implemented before full membership were provided by determining the results of full membership scenario of the model. In the first stage of the study, spatial equilibrium model of Turkey?s wheat industry that consists of NUTS I level of 12 regions was solved through employment of GAMS program. In the second stage, EU was included as the 13th region to the model and possible regional impact of EU full membership on Turkey?s wheat industry is determined.According to the results of the model, 6.74 million tons of wheat was subject to regional trade in 2010. Western Marmara, Western Anatolia, Central Anatolia, Black Sea and Southeastern Anatolia Regions are the regions that sell wheat while Istanbul, the Aegean, eastern Marmara, Black Sea, Northeast Anatolia and East Anatolia are the regions that purchase wheat and the Mediterranean Region is identified as the region that both purchases and sells wheat according to the results of the NUTS I level classification. Supply shortage of Istanbul is completely covered by EU upon the inclusion of the European Union as a region to the model. Supply shortage of Istanbul prior to the scenario of full membership is met by Central Anatolia and Western Black Sea regions. However cited regions could not compete with the EU after full to membership and the wheat surplus sales was directed to other regions. According to the model results wheat production decreases 12.7% while the prices decrease 45.4% in average in the case of the EU full membership of Turkey.Regional policies to increase productivity and thus competititvity such as irrigation, certified seeds, diseases and pests control of wheat and polices that take regional production structures in to consideration could be suggested for a prepared transition to EU membership.