Farklı gelişme dönemlerinde uygulanan sulamaların ayçiçeği (Helianthus annuus L.)'nde verim ve verim ögelerine etkileri
The effects of irrigation applied at different growing periods on yield and yield components of sunflower (Helianthus annuus L.)
Yazar: MEHMET DEMİR KAYA
Danışman: PROF.DR. ÖZER KOLSARICI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziFARKLI GEL ŞME DÖNEMLER NDE UYGULANAN SULAMALARIN AYÇ ÇEĞ(Helianthus annuus L.)' NDE VER M VE VER M ÖGELER NE ETK LERMehmet Demir KAYAAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarla Bitkileri Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Özer KOLSARICIBu araştırma, Ankara koşullarında değişik gelişme dönemlerinde uygulanan sulamalarınayçiçeğinde verim ve verim öğeleri ile tane yağ ve protein oranı üzerine etkilerini belirlemekamacıyla yürütülmüştür. Araştırma 2002 ve 2003 yıllarında Ankara Üniversitesi ZiraatFakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında kurulmuştur. Tesadüf bloklarındabölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülen denemelerdeSanbro, Tarsan-1018 ve Özdemirbey hibrit ayçiçeği çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır.Sulama konuları, R0= susuz (kontrol), R1= vejetatif gelişme başında bir sulama, R2= tablaoluşumu başlangıcında bir sulama, R3= tabla oluşumu sonu veya çiçeklenme başında birsulama, R4= R1 + R3 olarak iki sulama, R5= R1 + R2 + R3 olarak üç sulama ve R6= R1 + R2 +R3 + tane dolumu döneminde olmak üzere dört sulama şeklinde düzenlenmiştir. Araştırmasonuçlarına göre, farklı büyüme devrelerinde uygulanan sulama ile incelenen çeşitlerin bitkiboyu, tabla çapı, bin tane ağırlığı ve bitkide tane verimi gibi verimle ilişkili özellikleri farklışekilde etkilemiştir. Çeşit ve sulama uygulamalarına göre çiçeklenme tarihi 46.7-69.0 gün,bitki boyu 106.5-183.2 cm, tabla çapı 12.5-19.3 cm arasında değişmiştir. Susuz (R0)yetiştirmeye göre her dönemde sulama (R6) konusu tane veriminde 2002 yılında %43.1, 2003yılında %77.2'lik artış sağlamıştır. Yağ oranı sulama yapılmayan uygulamada yüksek değergöstermesine rağmen, protein oranı sulamayla artmıştır. Bulgular ayçiçeğinin vejetatifgelişme, tabla oluşumu ve çiçeklenme başlangıcı olmak üzere üç kez sulanması gerektiğiniortaya koymuştur. Sulama kaynaklarının kısıtlı ve sulama masraflarının da fazla olmasınedeniyle bir sulama yapılması gerekiyorsa, çiçeklenme başlangıcında sulama önerilmektedir.2006, 95 sayfaAnahtar Kelimeler: Ayçiçeği, Helianthus annuus, sulama, su stresi, çeşit, yağ oranı veprotein oranı

Abstract:
ABSTRACTPh.D. ThesisTHE EFFECTS OF IRRIGATION APPLIED AT DIFFERENTGROWING PERIODS ON YIELD AND YIELD COMPONENTS OF SUNFLOWER(Helianthus annuus L.)Mehmet Demir KAYAAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Field CropsSupervisor: Prof. Dr. Özer KOLSARICIThis research was carried out to determine the effects of irrigation applied at differentgrowing periods on yield and yield components of sunflower under Ankara conditions. Theexperiment was conducted at the experimental field of Department of Field Crops, Faculty ofAgriculture, University of Ankara in 2002 and 2003. Sanbro, Tarsan-1018 and Özdemirbeycvs. were used as seed materials in the experiment which was designed in a split plots ofrandomized complete blocks with three replications. Seven irrigation schedules as R0= non-irrigated (control), R1= irrigation at vegetative growth stage, R2= irrigation at heading stage,R3= irrigation at flowering stage, R4= R1 + R3 two irrigations, R5= R1 + R2 + R3, threeirrigations, and R6= R1 + R2 + R3 + irrigation at milking stage were applied. According to theresults of the research, yield and yield components such as plant height, head diameter, onethousand seeds weight and seed yield per plant were significantly affected by irrigationapplied at different growing periods. Days to flowering, plant height and head diameter bycultivars and irrigations were found between 46.7-69.0 days, 106.5-183.2 cm and 12.5-19.3cm, respectively. Irrigations at all growing stages increased seed yield as 43.1% and 77.2% in2002 and 2003, respectively. Protein ratio was enhanced with irrigation while oil ratio washigher at no irrigated application. The results revealed that three irrigations scheduled asvegetative + bud formation + flowering stages should be applied. If only one application ofirrigation was necessary due to limited water source and cost of irrigation, irrigation atflowering stage should be advised.2006, 95 pagesKey Words: Sunflower, Helianthus annuus, irrigation, water deficit, cultivar, oil ratio,protein ratio.