İstanbul Devlet Tiyatroları Üsküdar Tekel Sahnesi'nin akustik açıdan incelenmesi ve değerlendirilmesi
Investigation and evaluation of acousti̇c quality of the Istanbul National Theathers, Üsküdar Tekel Hall
Yazar: SÜMEYYE KADER
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hacim akustiği, bir hacimdeki ses kaynağından çıkan seslerin tüm dinleyicilere en iyi şekilde ulaşmasını inceleyen ve amaçlayan bir bilim dalıdır. Günümüzde artan ihtiyaç doğrultusunda akustik incelemesi yapılarak inşa edilen, oditoryum, konser ve tiyatro salonu ve kültür merkezleri bulunmasına rağmen, daha önceden akustik durumu dikkate alınmadan inşa edilen bir çok salon bulunmaktadır. Akustik sorunların, inşa edilmeden proje aşamasında irdelenip önlenmesi en sağlıklı yöntemdir. Ancak günümüzde akustik açıdan yetersiz salonların da değerlendirilip akustik kalitesinin yükseltilmesi önem kazanmıştır. 
Yeni tasarlanan bir salonda, akustik açıdan önem taşıyan bazı konular, salon tasarımının şekillendirmesinde etkin rol oynamaktadır. Yunan ve Roma amfi tiyatrolarından günümüze kadar salon tasarımında belli başlı plan şemalarının oluşturulması da tesadüf değil, bir ihtiyaçtır. Plan şemasında sesin dolaysız şekilde dinleyiciye ulaşması gerekliliği üzerinden birçok farklı plan şeması ortaya çıkmıştır.  Tavan tasarımı, sahne tasarımı, malzeme seçimleri, dinleyici alanı gibi konular da akustik kalitenin iyileştirilmesi amacıyla irdelenen konulardır. Yeni tasarlanan bir salonda bütün bu kriterler, proje alanı içinde belli sınırlar dahilinde seçilebilir. Ancak tamamlanmış ve akustik kalitesinin iyileştirilmesi üzerine çalışılan salonlarda bazı kriterleri değiştirme imkanı bulunmadığından, sonradan yapılacak müdahaleler kısıtlıdır. Özellikle günümüzde uygulaması yaygınlaşan kültür varlığı yapıların renovasyonları sonucunda kullanıma açılan kültür merkezi vb. kullanıma sahip yapılarda müdahale etmek daha da güçleşmektedir.
Tez çalışması kapsamında, kültür varlığı bir yapının renovasyonu sonucunda İstanbul Devlet Tiyatoları kullanımına ayrılan Üsküdar Tekel Sahnesi'nin akustik parametreler ve salon tasarım kriterleri açısından incelemesi yapılarak, akustik açıdan iyileştirme önerisi getirilmiştir.
Giriş bölümünde tez çalışmasının amacı ve kapsamı anlatılmış olup, ikinci bölümde  konuşma amaçlı salonlar için önemli olan akustik parametreler incelenmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde yapının tarihi ve mevcut durumu hakkında genel bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde salonun fiziksel özellikleri salon tasarım kriterleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
Tezin beşinci bölümünde ise salonun akustik parametreler açısından inceleme ve değerlendirmesi öznel ve nesnel değerlendirme yöntemleri ile yapılmıştır. Öznel değerlendirme yönteminde anket yöntemine başvurulmuştur. Anket sorularının oluşturulması ve sonuçların değerlendirilmesine ilişkin bilgiler ayrı bir başlık halinde incelenmiştir. Nesnel değerlendirme yöntemi olarak ise modelleme yöntemi ile simülasyon tercih edilmiştir. Modelleme sonuçları aynı başlık altında akustik parametreler ve optimum değerler açısından incelenmiştir. Son bölümde ise akustik değerlendirme sonucunda ortaya çıkan olumsuzluklar göz önünde bulundurularak, salon içinde ufak müdahalelerle akustik açıdan daha konforlu bir salon önerisi geliştirilmiştir. Salonun fiziksel özelliklerinin değerlendirildiği dördüncü bölümde tespit edilen salon tasarımı ile ilgili olumsuzluklar doğrultusunda, öncelikle sahne, balkonlar ve dinleyici alanı yeniden ele alınmış ve kültür varlığı yapı içinde akustik ve görsel açıdan daha konforlu bir salon önerisi sunulmuştur. Getirilen önerinin nesnel parametreler açısından uygunluğu yine modelleme yöntemi ile simülasyon yapılarak incelenmiştir. Modelleme sonuçları bu başlık altında değerlendirilmiştir. 
Bu tez İstanbul Devlet Tiyatroları Üsküdar Tekel Sahnesi'nin akustik incelemesi ve iyileştirilmesine yönelik bir çalışmadır.

Abstract:
Room acoustics, is a science branch, which studies and purposes of the arrival of the sound from a sound source inside a room to the audiance with the best features. Although there are some auditoriums, concert and theather halls, which built with investigating the acoustical features for today's increasing necessities, there are lots of rooms which are built without any acoustical investigation. The best method for avioding the acoustical problems is, investigating about the project process. But promoting the acoustical quality of an incompetent acoustical qualified and constructed room, is also more importance nowadays. 
There are some subjects which has importance about acoustics that have an important role for shaping the design of the room, for new designed rooms. That's not a coincidence though it's a necessity that created fundamental plan shapes for rooms from Greek and Roman amfiteatrs to present day.  There are lots of different plan shapes came up for reaching the sound to the listeners direct way. Designing the ceilling, the stage, the listerners area and the choice of the materials are the examining subject for promoting the acoustical quality of a room. All thesesubjects can be choosen in some limits in the project phase for a new designed room. In the rooms which are already been constructed, due to the lack of structurel change ability, the alteration actions are limited. It's especially hard to interfere to the buildings, such as culture centers, etc., which are the widely implementation of cultural goods nowadays.
In this study, Üsküdar Tekel Hall, which is renovated from a cultural good building and brought to the use of National Theater of Istanbul, examined respect to acoustical parameters and room design criteria and a proposal devoloped for improving the acoustics of the room..
In the entry part, the motivation and content of the thesis study, then in the second chapter the important acoustic parameters examined for a room which is used for speech.
In the third chapter of the thesis study, information shared about the history and current situaiton of the building. In the fourth chapter, examination and estimatian of the physical characteristics of the room according to the room design criteria are explained.
In the fifth chapter, examation and estimation of the room respect to acoustical parameters with subjective and objetcive evaluation methods are explained. For the subjetcive evaluation, survey method applied. The information about the composition of the questions for survey and evaluation of the results of the survey examined in a distinct title. For the objective evaluation,  simulation and modelling methods are prefered. The results of the modelling method are examined in the same title with tha acoustical parameters and optimum values. In the last chapter, a development for a room design which is more comfortable respect to acustical terms is shared with taking  the negative results in the acustical evaluation into cconsidiration. According to the issues about room design which are determined in the fourth chapter where physical characteristics of the room is examined, the stage, balconies and the audiance area is re-evaluated respectively and a new design proposed for this cultural good building for a better confort and look. The new room design is also investigated according to it's conformity to the objective parameters with the use of modelling method. The results of the modelling examined also in this chapter.
This study is about examination and estimation the acoustics of National Theater of Istanbul, Üsküdar Tekel Hall.