Son dönem böbrek yetmezlikli hastalarda renal transplantasyon öncesi ve sonrası pulmoner arter basınç değişimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of pulmonary artery pressure variations in end stage renal disease patients before and after renal transplantation
Yazar: EKİN KIRCALI
Danışman: PROF. DR. NEVAL DUMAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemodiyaliz üniteleri-hastane = Hemodialysis units-hospital ; Hipertansiyon-pulmoner = Hypertension-pulmonary ; Organ nakli = Organ transplantation ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Pulmoner arter = Pulmonary artery ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Son Dönem Böbrek Hastalarında Renal Transplantasyon Öncesi ve Sonrası Pulmoner Arter Basınçlarının Değerlendirilmesi
Giriş: Kronik diyaliz tedavisi ve böbrek transplantasyonu yapılan hastalarda pulmoner HT sıklığı ve klinik önemi giderek artmaktadır. Kronik HD ve PD tedavisi uygulanan hastalarda % 12,6- % 58 oranında pulmoner HT olduğu gösterilmiştir. Yapılan birçok çalışmada KBH ve SDBH' de pulmoner HT varlığı mortaliteyle ilişkili bulunmuştur. 
Bu çalışmada, böbrek transplantasyonu planlanan SDBH' li hastalarda transplantasyon öncesi ve sonrası sPAB ölçümlenerek transplantasyon öncesi Pulmoner HT varlığı ve PAB' ı etkileyen faktörlerin saptanması, posttransplant dönemde de sistolik PAB' ın (sPAB) ve pulmoner HT' nin değişiminin izlenmesi ve bu değişikliklerin greft böbrek fonksiyonu ile ilişkisini prospektif olarak araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı' nda böbrek transplantasyonu planlanan SDBH' li 87 hasta alındı. Hastaların transplantasyon öncesi, transplantasyon sonrası erken (3. ay) ve geç (12. ay) dönemdeki demografik verileri, rutin biyokimyasal tetkikleri, ekokardiyografi bulguları kaydedildi. KKY, KOAH veya pulmoner hipertansiyona neden olabilecek başka bir hastalığı olanlar çalışma dışı bırakıldı.
Bulgular: Hastaların 40'si E ve 47'ı Kyaş ortalamaları 42,6 ± 11,7 idi. Hastaların ort. sPAB değeri pretransplant dönemde 36,6 ± 7,97 mmHg, posttransplant 3.ayda 31,7 ± 5,5 mmHg, posttransplant 12.ayda ise 30,1 ± 6,2 mmHg olup izlemlerinde sPAB' da giderek anlamlı düşüş saptandı (p< 0,05). Pretransplant dönemde % 72,4 olan pulmoner HT oranı postransplant 3. ayda %36,7' ye, 12. ayda % 22,9' a geriledi. Hastalarımızda pulmoner HT varlığı ile KBH süresi, AV fistül varlığı ve s. trigliserid düzeyi arasında pozitif korelasyon (p< 0,05); hemoglobin değeri, s. albumin düzeyi arasında negatif korelasyon saptandı (p< 0,05). 
Çalışmamızda donor kaynağı canlı veya kadavra olan; pulmoner HT'li ve normal sPAB' lı hastalarımızda transplantasyon sonrası 1 yıllık izlemde böbrek fonksiyonları değişmedi ve stabil kaldı. Ancak preoperatif dönemde sPAB≥ 40 mmHg olan ve kadavradan böbrek alan hastalarda posttransplant erken dönemde tGFH anlamlı düşük bulundu (p< 0,05). 
Sonuç: SDBH' de sPAB yüksekliği ve özellikle pulmoner HT sıklığı artmıştır ancak transplantasyon sonrası hastaların sPAB değerlerinde progresif bir düşme ve pulmoner HT oranında azalma olmaktadır. 
sPAB≥ 40 mmHg olan ve kadavradan böbrek transplantasyonu yapılan hastalarda posttransplant erken dönemde greft disfonksiyonu saptandığı için tüm transplantasyon adayı özellikle de kadavra donör transplantasyon adayı hastalarda erken greft disfonksiyonu riski, hem de morbidite ve mortalite risk artışı nedeni ile Pulmoner HT' nin erken tanısı, gelişiminin engellenmesinin önemli olduğu ve pulmoner HT' si olan SDBH' de böbrek transplantasyonunun öncelikli tedavi olarak düşünülmesi gerektiği kanısına varıldı.

Anahtar Kelimeler: Pulmoner hipertansiyon, kronik böbrek hastalığı, son dönem böbrek hastalığı, hemodiyaliz, periton diyalizi

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of Pulmonary Artery Pressure Variations in End Stage Renal Disease Patients Before and After Renal Transplantation
Introduction: Pulmonary hypertension (HT) is sorely common in patients suffering from chronic kidney disease (CKD). Currently, its prevalence has been noted between 12.5- 58.6 %, in chronic hemodialysis and peryton dialysis population and in these patients, pulmonary HT is recognized as an independent morbidity and mortality factor. 
The present study is aimed at prospectively evaluating systolic pulmonary artery pressure (sPAP) values of end stage renal disease patients before and after renal transplantation, pulmonary hypertension (HT) presence, factors affecting PAP values, posttransplant sPAP and pulmonary HT and the relationship between these changes and renal transplantation.
Method: 87 end stage renal disease patients undergoing renal transplantation at Ankara University Medical School, Division of Nephrology were prospectively followed up. Demographics, pretransplant, early posttransplant (third month) and late posttransplant (twelfth month) routine serum tests of the participants were reviewed along with echocardiographic data. Patients with a probable pulmonary HT due to pulmonary or cardiac origin and those who refused to participate were excluded from the study.
Findings: 40 participants were male and 47 were females. Mean age of our group was 42.6 ± 11.7 years. Mean preoperative systolic pulmonary artery pressure (sPAP) was 36.6 ± 7.97 mmHg which decreased to 31.7 ± 5.5 mmHg at early and 30.1 ± 6.2 mmHg at late posttransplant period (p< 0.05). Pretransplant pulmonary HT frequency was 72.4 % which decreased to 36.7% in early posttransplant (3rd month) and to 22.9% in late posttransplant (12th month) periods.  sPAP was found to correlate with preoperative triglyceride and parathormone levels (p< 0.05). Pretransplant duration of CKD positively correlated positively with the presence of pulmonary HT, AV fistula and serum triglyceride values (p< 0.05) and inversely correlated with hemoglobin value and serum albumin concentration (p< 0.05). Renal functions of cadaveric or living donor kidney recipients with pulmonary HT or normal sPAP values, remained stable for 1 whole year after transplantation. Although, cadaveric kidney recipients whose preoperative sPAP value was higher than or equal to 40 mmHg had statistically significant early postoperative graft dysfunction (p< 0.05).
Conclusion: Prevalence of pulmonary HT and sPAP value is increased in ESRD; but after transplantation, sPAP decreases significantly and progressively in kidney transplantation recipients. As early graft dysfunction was established in cadaveric kidney recipients with sPAP ≥ 40 mmHg; it is emphasized that all renal transplantation candidates -esp. cadaveric kidney recipients- should be examined for pulmonary HT due to its importance in early graft dysfunction, morbidity and mortality risk. It is also emphasized that pulmonary HT should be recognized, treated and -whenever possible- averted by physicians in ESRD patients and renal transplantation should be favored in ESRD patients with pulmonary HT.

Keywords: Pulmonary hypertension, chronic kidney disease, end stage renal disease, hemodialysis, peritoneal dialysis.