İlkokul ders kitaplarının çevre etiği yaklaşımları açısından incelenmesi
Examination of primary school textbooks in terms of environmental ethics approaches
Yazar: CAFER YARSOY
Danışman: PROF. DR. KADİR KARATEKİN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, İlkokul ders kitaplarında çevre etiği yaklaşımlarının yer alma durumlarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Veri kaynağı olarak 2022-2023 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ilkokullarda ücretsiz dağıtılan ders kitapları kullanılmıştır. Verilerin analizinde kullanılmak üzere dördüncü bölümde yer alan çevre etiği yaklaşımları sınıflandırılarak tablo haline dönüştürülmüştür. Ders kitaplarında çevre etiği yaklaşımlarını yansıtan söz öbekleri, cümleler ve görseller seçilerek ders ve sınıf düzeyleri baz alınarak tablolar oluşturulmuş ve en son tüm ders kitaplarının frekans ve yüzde değerleri bir tabloda toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre 1. ve 4. sınıf Müzik ders kitaplarında hiçbir veriye rastlanmazken 2. ve 3. sınıf Müzik ders kitaplarında rastlanan veriler %100 oranında insan merkezli olmayan yaklaşımlardır. İnsan Hakları Demokrasi ve Yurttaşlık ders kitabı ise %100 insan merkezli yaklaşımları içermektedir. Hayat Bilgisi (%57), Sosyal Bilgiler (%77) ve Matematik (%85) ders kitaplarında insan merkezli yaklaşımlar daha çok yer alırken Türkçe (%67,2), Trafik Güvenliği (%53) ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (%67) ders kitaplarında ise insanı merkeze almayan yaklaşımlar çoğunluğu oluşturmaktadır. Genel olarak ilkokul ders kitapları insan merkezli yaklaşımları daha çok içermekle birlikte 3. Sınıf ders kitapları geneline bakıldığında insanı merkeze almayan yaklaşımları nispeten daha çok içermektedir. Bu sonuçlar ışığında çevre duyarlılığına sahip bireyler yetiştirebilmek için ders kitaplarında doğa merkezli yaklaşımların daha çok yer alması gerekmektedir.

Abstract:
This research has been prepared to determine the status of environmental ethics approaches in primary school textbooks. In the research, document analysis technique, one of the qualitative research methods, was used. Textbooks distributed free of charge in primary schools by the Ministry of National Education in the 2022-2023 academic year were used as data sources. In order to be used in the analysis of the data, the environmental ethics approaches in the fourth section were classified and turned into a table. Phrases, sentences and images reflecting the environmental ethics approaches in the textbooks were selected, and tables were created based on the course and grade levels, and finally, the frequency and percentage values of all textbooks were collected in a table. According to the results of the research, while no data is found in the 1st and 4th grade Music textbooks, the data found in the 2nd and 3rd grade Music textbooks are 100% non-human-centered approaches. The Human Rights, Democracy and Citizenship textbook includes 100% human-centered approaches. While human-centered approaches are more common in Life Studies (57%), Social Studies (77%) and Mathematics (85%) textbooks, Turkish (67.2%), Traffic Safety (53%) and Religious Culture and Moral Knowledge (%) 67) in the textbooks, approaches that do not center human constitute the majority. In general, primary school textbooks contain more human-centered approaches, but when we look at the 3rd grade textbooks in general, they contain relatively more non-human-centered approaches. In the light of these results, nature-centered approaches should be included more in textbooks in order to raise individuals with environmental awareness.