Bipolar bozukluk tanılı hastalarda gözlerden zihin okuma sırasında ortaya çıkan kortikal aktivitenin incelenmesi
Cortex activity during reading mind in the eyes test in the adult individuals with bipolar disorder
Yazar: DAMLA SAYAR
Danışman: DOÇ. DR. BORA BASKAK
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Göz = Eye ; Kızılötesi spektroskopi = Infrared spectroscopy ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Sosyal biliş = Social cognition ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Zihin okuma = Mind-reading

Özet:
Giriş ve amaç: Bipolar bozukluk(BB) tanılı hastalar ve etkilenmemiş birinci derece akrabalarında sosyal biliş alanında sağlıklı kontroller ile kıyaslandığında bozulmalar olduğu gösterilmiştir. Sosyal biliş alt başlıklarından biri olan zihin kuramı için de benzer sonuçlar gösterilmiştir. Bu tez çalışmasının temel amacı; zihin kuramı değerlendiren ölçeklerden biri olan Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) sırasında oluşan kortikal aktiviteyi BB tanılı olgularda değerlendirmek ve sağlıklı kontroller ile olan farklılıkların saptanmasıdır. Bunun yanında daha geniş kapsamlı zihin kuramı değerlendirmesi yapılarak bu durumun işlevsellik, içgörü ve psikotik belirti hikayesi  ile ilişkisi değerlendirilmiştir.
Gereç ve yöntem: Klinik olarak ötimik durumda olan 32 BB tanılı vaka grubu (VG) ve 36 sağlıklı bireyden oluşan herhangi bir ruhsal bozukluğu olmayan kontrol grubu (KG) GZOT görevi sırasında oluşan kortikal aktivite bakımından yakın kızıl ötesi spektroskopi(fNIRS) cihazı kullanılarak kaydedilmiş ve karşılaştırılmıştır. Kontrol görevi olarak aynı uyaranlar kullanılarak oluturulan cinsiyet tanıma görevi kullanılmıştır. Zihin kuramnın daha kapsamlı değerlendirmesi için Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ) de uygulanmıştır. Ayrıca VG'de zihin kuramı becerisinin içgörü, belirti düzeyi, işlevsellik gibi değişkenlerle ilişkisini değerlendirmek adına İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği (İÜBDÖ), Kireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (KSPÖ), Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİÖ) ile değerlendirildi.
Bulgu ve Sonuçlar: Zihin okuma koşulunda KG'de VG'den daha yüksek kortikal aktivite olduğu saptanırken kontrol koşulunda kortikal aktiviteler arasında anlamlı fark saptanmamıştır. DEZİKÖ ve GZOT-zihin okuma performanslarının VG'nda KG'den anlamlı düzeyde daha düşük performans sergiledikleri saptanmıştır. Eşik altı duygudurum belirtileri ile sosyal biliş performansları arasında ters korelasyon olduğu saptanmıştır. DEZİKÖ ile İÜBDÖ toplam puanları arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. DEZİKÖ ile KSPÖ toplam puanları arasında da pozitif korelasyon saptanmıştır. Psikotik belirti hikayesi ile SB performansı arasında da bağıntı olduğu bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: bipolar bozukluk, sosyal biliş, zihin kuramı, nörogörüntüleme, fNIRS

Abstract:
Background and aim: Bipolar Disorder (BD) has been shown to have impairments in the case group and unaffected first-degree relatives when compared to healthy controls (HC) in the field of social cognition. Similar results have been shown for the theory of mind (ToM) including social cognition. The main purpose of this thesis is; one of the scales evaluating the theory of mind is to evaluate the cortical activity that occurs during the reading mind in the eyes (RMET) in patients with BD and to determine the differences with HC. In addition, a broader assessment of the theory of mind and its relationship with functionality and insight were also evaluated.
Materials and methods: Close infrared spectroscopy in terms of cortical activity during the Reading Mind in the Eyes Test (RMET) task in 32 patients with BD clinically euthymic case group (CG) and HC of 36 healthy individuals without any mental disorder. As the control task, gender recognition task was created using the same stimuli. The Dokuz Eylül Mind Theory Scale (DEZİKO) was also applied for a more comprehensive evaluation of the ToM. In addition, in order to evaluate the relationship of  mentalization skill with variables such as insight, symptom level and functionality; CG was assessed with Schedule for Assesing the Three Components of Insight (SATCI), Individual and Social Performance Scale (PSP), and Clinical Global Impression Scale (CGI).
Findings and Results: It was found that there was a higher cortical activity in the mind reading condition than HC in the mind reading condition, and there was no difference in cortical activity in the control condition. It was found that DEZIKO and RMET-mind reading performances were significantly lower in CG than HC. There was an inverse correlation between subthreshold mood symptoms and social cognitive performances. A positive correlation was found between DEZIKO and total SATCI scores. There was a positive correlation between DEZIKO and PSP total scores. There was also a correlation between psychotic symptom history and social cognition performance.

Key words: bipolar disorder, social cognition, theory of mind, neuroimaging, fNIRS