Etkileşimli mekânsal anlatılarda deneyim odaklı tasarım perspektifleri
Experience-oriented design perspectives on interactive spatial narratives
Yazar: ŞEVİN GÜLPINAR
Danışman: DOÇ. DR. KADER SÜRMELİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzecilik = Museology
Dizin: Deneyim = Experience ; Deneyim tasarımı = Experience design ; Etkileşim = Interaction ; Kurgusal mekan = Fictional place ; Mekan = Space ; Mimari etkileşim = Architectural interaction ; Müzeler = Museums ; Sergi mekanları = Exhibition spaces ; Tasarım = Design

Özet:
Geçen yüzyılda, müze ve bilim merkezlerinin şekillenmesinde yapısal olarak yeniden keşif dönemi yaşanırken, son yıllarda sergileme tasarımları oldukça yaratıcı ve bir o kadar da karmaşık yapılar halini almıştır. Bu gibi alanlar, içindeki nesne topluluğunu ifade eden, eğitimsel öğrenme ve yayma süreçlerinin başrolü olan kurumlardır. Zaman içerisinde, yalnızca sanatı ve bilimi temsil eden mekânlar olmaktan çıkarak, iletişim gücünü, tarihsel sürekliliğini korumak için fiziki düzeninde yaptığı reformlara da yansıtması gereken, izleyicinin duyusal deneyimine açık, kurgusal birer alana dönüşmüşlerdir. İnsan beyninin çeşitli duyusal bilgileri kullanma eğiliminin müze ve bilim merkezlerindeki sergileme ve yorumlama prosedürleri üzerinde etkisi ile etkileşimli mekân tasarımlarının; hem işlevsel hem de deneyimsel mekân olasılıklarını araştırma potansiyelleri hala yoğun olarak irdelenmesi gereken konulardır. İçeriği bilgiye dayalı bu tür mekânlarda ziyaretçi-mekân iletişimine yönelik çoklu duyusal bir stratejinin izlenmesi, öğrenme ve hafıza süreçlerini kolaylaştırması, müze ortamını ve içeriğini tüm ziyaretçiler için daha erişilebilir ve kavranabilir hale getirmesi nedeniyle önem taşımaktadır.
Bu bağlamda araştırmanın amacı; anlatı teorisinin doğasını anlamak, mekânsal anlatı olgusunun çağdaş sergileme tasarımı anlayışındaki okumalarını yapmak ve bu alanlardaki deneyim odaklı tasarım yaklaşımlarının anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Müze ve bilim merkezlerindeki mekânsal anlatıların deneyimsel açıdan öncü bir rol oynadığı iddiasıyla, İsviçre Ulusal Müzesi'ndeki "İsviçre'de Arkeoloji" ve CERN Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'ndeki "Partiküllerin Evreni" sergi projeleri araştırma kapsamına alınmış ve her iki sergi de; içerik ve anlatılar, tasarım yaklaşımları ve çevresel faktörler açışından değerlendirilmiştir. Literatür taramadan elde edilen bulgular ve incelenen örneklerden elde edilen sonuçlar ışığında müze ve bilim merkezlerindeki sergilemelerde kurgulanmış mekânsal anlatının hedeflenen bilgi mimarisinin inşasının yanı sıra, tematik birimleri kavramsallaştırarak medya stratejilerine karar verdiği görülmektedir. Bu nedenle bilgiyi alımlamak için tüm duyuların aktive edildiği katılımcı bir deneyim merkezi olarak mekânı dönüştürebilme potansiyeline sahip olduğu ifade edilebilmektedir.

Abstract:
In the last century, while a period of structural re-discovery has been experienced in the shaping of museums and science centers, exhibition designs have become very creative and complex structures in recent years. Such areas are institutions that represent the community of objects within them and are the leading roles of educational learning and dissemination processes. Over time, they have become not only venues representing art and science, but have become fictional areas open to the audience's sensory experience, which must reflect their communication power in their physical order reforms to preserve their historical continuity. The impact of the tendency of the human brain to use a variety of sensory information on the display and interpretation procedures in museums and science centers, and the potential of interactive space designs to explore both functional and experiential space possibilities are still issues to be explored intensively. Following a multiple sensory strategy for visitor-space communication in such spaces based on information is important because it facilitates learning and memory processes and makes the museum environment and content more accessible and comprehensible for all visitors.
In this context, the aim of the research is to understand the nature of narrative theory, to read the concept of spatial narrative in contemporary exhibition design understanding and to contribute to the understanding of experience-oriented design approaches in these areas. With the claim that spatial narratives in museums and science centers play an leading role experimentally, "Archeology in Switzerland" at the Swiss National Museum and "Universe of Particles" exhibition projects at CERN European Nuclear Research Center were included in the scope of the research and both exhibitions were evaluated in terms of content and narratives, design approaches and environmental factors. In the light of the findings obtained from the literature review and the results obtained from the samples examined, it is seen that the spatial narrative fictionalized in the exhibitions in museums and science centers decided on media strategies by conceptualizing thematic units as well as the construction of the targeted information architecture. For this reason, it can be stated that it has the potential to transform space as a participatory experience center where all senses are activated in order to receive information.