Farklı sıra arası mesafeleri, tavuk gübresi dozları ve tohum ön uygulamalarının nohut (cicer arietinum L.)'un verim, verim öğeleri ve nodülasyonu üzerine etkileri
The effects of different row spacings, chicken manure doses and seed pre-applications on the yield, yield components and nodulation of chickpea (cicer arietinum L.)
Yazar: ÖZGE UÇAR
Danışman: PROF. DR. MURAT ERMAN
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Farklı sıra arası mesafeleri, tavuk gübresi dozları ve tohum ön uygulamalarının nohut (Cicer arietinum L.)'un verim, verim öğeleri ve nodülasyonu üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma, 2016 ve 2017 yetiştirme sezonunda Siirt koşullarında yürütülmüştür. Denemeler bölünen bölünmüş parseller deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada 20, 30 ve 40 cm olmak üzere 3 farklı sıra arası mesafe ana parsellere; tohum ön uygulaması ve Mesorhizobium ciceri aşılama alt parsellere; tavuk gübresi dozları 0, 40, 120 ve 200 kg/da hesabına göre altın altı parsellere uygulanmıştır. 
Bu çalışmanın sonuçlarına göre; bitki boyu 54.4-66.0 cm, ilk bakla yüksekliği 29.5-36.7 cm, ana dal sayısı 1.98-2.45 adet/bitki, yan dal sayısı 3.57-7.93 adet/bitki, bitkide bakla sayısı 29.3-43.9 adet/bitki, bitkide tane sayısı 29.4-44.9 adet/bitki, 100-tane ağırlığı 30.1-36.2 g, tane verimi 83.4-253.7 kg/da, biyolojik verim 201.3-584.9 kg/da, hasat indeksi % 41.3-43.7, bitkide nodül sayısı 24.6-54.2 adet/bitki, nodül yaş ağırlığı 3.908-7.809 g, nodül kuru ağırlığı 0.659-1.234 g, tane protein oranı % 21.9-23.1, protein verimi 18.6-57.0 kg/da, tane fosfor içeriği 3309-4783 ppm, tane potasyum içeriği 9621-12585 ppm, tane nem oranı % 4.8-8.8 ve tanede toplam kuru madde oranı % 90.4-95.3 değerleri arasında değişim göstermiştir.
Sıra arası mesafelerin, ön uygulamaların ve tavuk gübresi dozlarının tane verimine etkileri önemli bulunmuştur. Sıra arası mesafe azaldıkça ve tavuk gübresi dozu arttıkça tane verimi artış göstermiştir.En yüksek tane verimi 190.3 kg/da ile 20 cm sıra arası mesafeden elde edilirken, ön uygulamalardan Mesorhizobium ciceri aşılaması 157.8 kg/da ile en yüksek tane verimini vermiştir. Tavuk gübresi uygulamasında ise 157.7 kg/da ile 200 kg/da dozundan elde edilmiştir. Sıra arası mesafe azaldıkça, tanede toplam kuru madde oranı ve potasyum içeriği artmış ancak tane protein oranı ve tane fosfor içeriği etkilenmemiştir. Tanede en yüksek toplam kuru madde oranı % 94.4 ile 30 cm sıra arası mesafeden elde edilmiştir. Ön uygulamalar ve tavuk gübresi dozları tane protein oranı, tane fosfor içeriği ve tane potasyum içeriğini etkilememiştir. 
Sonuç olarak, Siirt ili ekolojik koşullarında yürütülen bu çalışmada en yüksek tane verimi 253.7 kg/da ile 20 cm sıra arası mesafe + Mesorhizobium ciceri + 40 kg/da tavuk gübresi uygulamasından elde edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of different row spacings, chicken manure doses and seed pre-applications on yield, yield components and nodulation of chickpea (Cicer arietinum L.) in Siirt conditions during 2016-2017 growing season. Trials were laid out in split-split plot design with three replications. In the study, three different row spaces (20, 30 and 40 cm) as main plots; seed pre-application and Mesorhizobium ciceri inoculation as split plots, and chicken manure doses (0, 40, 120 and 200 kg/da) were applied as split-split plots. 
According to the results of the study, plant height, first pod height, number of main branches, number of seconder branches, number of pods per plant, number of seeds per plant, 100-seed weight, grain yield, biological yield, harvest index, number of nodules per plant, wet nodule weight per plant, dry nodule weight per plant, seed protein ratio, protein yield, seed phosphorus content, seed potassium content, seed moisture ratio, and total dry matter ratio varied between 54.4-66.0 cm, 29.5-36.7 cm, 1.98-2.45 pcs/plant, 3.57-7.93 pcs/plant, 29.3-43.9 pcs/plant, 29.4-44.9 pcs/plant, 30.1-36.2 g, 83.4-253.7 kg/da, 201.3-584.9 kg/da, 41.3-43.7 %, 24.6-54.2 pcs/plant, 3.908-7.809 g, 0.659-1.234 g, % 21.9-23.1, 18.6-57.0 kg/da, 3309-4783 ppm, 9621-12585 ppm, 4.8-8.8 % and 90.4-95.3 %.
The effects of row spacing, pre-application and chicken manure doses on grain yield were found to be significant. The grain yield increased as the row spacing decreased and the chicken manure dose increased. While the highest grain yield was obtained from 20 cm row spacing (190.3 kg/da), Mesorhizobium ciceri inoculation (157.8 kg/da) from the pre-applications gave the highest grain yield. In chicken manure application, it was obtained from the dose of 200 kg/da (157.7 kg/da). As the row spacing decreased, total dry matter ratio and seed potassium content increased, but the seed protein ratio and seed phosphorus content were not affected. The highest total dry matter ratio in the grain was obtained from 30 cm row spacing (94.4 %). Pre-applications and chicken manure doses did not affect seed protein ratio, seed phosphorus content and seed potassium content.
As a result, in this study carried out under the ecological conditions of Siirt province, the highest grain yield was obtained from 20 cm row spacing + Mesorhizobium ciceri + 40 kg/da chicken manure application (253.7 kg/da).