Hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yenilikçi davranış ilişkileri üzerine bir araştırma
A research on servant leadership, psychological empowerment and innovative behavior relations
Yazar: KÜRŞAT KARABÖRK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FEDAİ ÇAVUŞ
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilge liderlik = Wise leadership ; Bireysel yenilikçilik = Individual innovativeness ; Etkin liderlik = Effective leadership ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Ruhsal liderlik = Spiritual leadership ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour ; Örgütsel yenilikçilik = Organizational innovations

Özet:
Son yıllarda farklı kültürlerde yer alan özel işletmelerde ve kamu kurumlarında etik değerler temel alınarak çalışanların hizmetkâr liderlik kavramı çerçevesinde yenilikçi davranışta bulunmaları ve psikolojik olarak kendilerini güçlendirmeleri teşvik edilmektedir. Etik temelde kuramsallaştırılmaya çalışılan hizmetkâr liderlik, özel firmalarda ve işletmelerde önem kazanmaya başlamıştır. Hizmetkâr liderlik etik çerçeve göz önünde bulundurularak, hizmet etme isteğiyle başlayan, ardından diğerlerini yönetme ve geliştirmeyi amaçlayan sonucunda ise bireylerin ve kuruluşların yararına daha yüksek bir amaca ulaşmayı hedefleyen bir model olarak ortaya çıkmıştır. Hizmetkâr liderliğin bireysel düzeyde örgütsel vatandaşlık davranışı geliştirdiği, çalışanların psikolojik olarak güçlü kalmalarını sağladığı ve yenilikçi davranışları motive ettiği alan yazında sıkça belirtilmiştir. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada toplamda 42 maddeden oluşan üç ayrı ölçek kullanılmıştır. Hizmetkâr Liderlik ölçeği, Psikolojik Güçlendirme ölçeği ve Yenilikçi Davranış ölçekleri çalışmada kullanılmıştır. Veriler, Aralık/2021 tarihinde Adana'da yer alan 23 bankanın 220 şubesinde çalışan 3484 kişi arasından yüzde 11.8'i temsil eden 414 banka çalışanından toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS ve AMOS 23 Paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma hipotezlerini test edebilmek amacıyla yapısal eşitlik modeli, process makro (model4), t-test ve ANOVA analizleri yapılmıştır.
Yapılan analizler neticesinde hizmetkâr liderliğin personel güçlendirme ve yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Personel güçlendirmenin yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık testi neticesinde hizmetkar liderliğin yenilikçi davranış üzerindeki etkisinde personel güçlendirmenin yüksek aracılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yapılan t testi sonucunda yenilikçi davranışın cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan anova testi neticesinde yenilikçi davranışın yaşa göre, personel güçlendirmenin ise eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgulara dayanarak alan yazındaki diğer bulgular ile karşılaştırılarak tartışılmış ve gelecekte özel işletme ve kamu kurumlarında neler yapılabileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In recent years, in private enterprises and public institutions in different cultures, based on ethical values, employees are encouraged to act innovatively and psychologically empower themselves within the framework of the concept of servant leadership. Servant leadership, which has been theorized on an ethical basis, has begun to gain importance in private companies and businesses. Considering the ethical framework, servant leadership has emerged as a model that started with the desire to serve, then aimed to manage and develop others, and as a result, aiming to reach a higher purpose for the benefit of individuals and organizations. It is frequently stated in the literature that servant leadership develops organizational citizenship behavior at the individual level, helps employees stay psychologically strong, and motivates innovative behaviors.
Quantitative research method was used in this study. Three separate scales consisting of 42 items in total were used in the study. Servant Leadership scale, Psychological Empowerment scale and Innovative Behavior scales were used in the study. The data were collected from 414 bank employees representing 11.8 percent among 3484 people working in 220 branches of 23 banks in Adana in December/2021. The data obtained within the framework of the research were analyzed with SPSS and AMOS 23 Package program. In order to test the research hypotheses, structural equation model, process macro (öodel 4), t-test and ANOVA analyzes were performed.
As a result of the analyses, it was found that servant leadership had a significant positive effect on personnel empowerment and innovative behavior. It was found that staff empowerment had a significant positive effect on innovative behavior. As a result of the mediation test, it was identified that staff empowerment had a high mediating effect on the effect of servant leadership on innovative behavior. As a result of the t test, it was found that innovative behavior differed significantly by gender. As a result of Anova test, it was found that innovative behavior differed significantly according to age, and personnel empowerment differs significantly according to educational status. Based on these findings, it was discussed by comparing it with other findings in the related literature, and suggestions were made about what might be done in private business and public institutions in the future.