Alchemilla pseudocartalinica juz. bitkisi üzerinde fitokimyasal araştırmalar ve biyolojik aktivite çalışmaları
Phytochemical investigations on alchemilla pseudocartalinica juz. phytochemical investigations and biological activity studies on the plant
Yazar: ÇAĞLA UZUNKAYA
Danışman: PROF. DR. GÜLİN RENDA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmasötik bitkiler = Pharmaceutical plants

Özet:
Alchemilla cinsi (Rosaceae) Türkiye'de 26'sı endemik 78 türle temsil edilmektedir. Bazı Alchemilla türleri halk arasında öksürükte, astımda, bronşitte ve yara iyi edici olarak kullanılmaktadır. Bugüne kadar Alchemilla türlerinden fenolik ve terpenik yapıda bileşikler izole edilmiştir. Ülkemizde doğal olarak yetişen türlerden biri olan ve yapılan etnobotanik araştırmalarda Doğu Anadolu Bölgesi'nde ishale karşı, diüretik ve tonik olarak kullanıldığı kaydedilen Alchemilla pseudocartalinica Juz. üzerinde yapılmış bir izolasyon çalışmasına rastlanmamıştır. Tez kapsamında A. pseudocartalinica'nın çeşitli biyolojik aktivitelerinin araştırılması ve aktif bulunan ekstrenin fitokimyasal içeriğinin kromatografik tekniklerle aydınlatılması amaçlanmıştır.
A. pesudocartalinica türünün toprak üstü kısımlarından ve köklerinden %80 metanol ekstreleri ve ham ekstrelerden sıvı-sıvı ekstraksiyonu yöntemi ile alt ekstreler elde edilmiştir. n-Hekzan, diklorometan, n-butanol ve su alt ekstrelerinin asetilkolinesteraz, butirilkolinesteraz, tirozinaz ve α-glukozidaz inhibitör etkinlikleri in vitro çalışmalarla araştırılmıştır. Ayrıca tüm ekstrelerin fosfomolibdenyum indirgeyici antioksidan kapasitesi (PRAP), metal şelat yapma kapasitesi, demir indirgeyici antioksidan kapasitesi (FRAP) ölçülmüştür. α-Glukozidaz inhibitör aktivitesi en yüksek bulunan su alt ekstresi kolon kromatografisi yöntemleri kullanılarak fraksiyonlanmış ve elde edilen fraksiyonların etkinliği aynı test sisteminde araştırılmıştır. En aktif bulunan fraksiyondaki major maddenin yapısı kersetin 7-O-β-D-glukopiranozil-3-O-β-D-glukuronopiranozit olarak aydınlatılmıştır. Ayrıca, ekstrelerin kimyasal profilinin aydınlatılması için LC-MS/MS yöntemi kullanılmıştır. Toprak üstü metanol ekstresinde elajik asit (38,42 µg/g) ve kök metanol ekstresinde kateşin (185.30 µg/g) bileşiklerinin en yüksek oranda bulunan bileşikler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The genus Alchemilla (Rosaceae) is represented by 78 species in Turkey, 26 of which are endemic Some species of Alchemilla are used in folk medicine for coughs, asthma, bronchitis, and wound healing. Phenolic and terpenic compounds have been isolated from Alchemilla species up to date. No isolation study was found on Alchemilla pseudocartalinica Juz., one of the species growing naturally in our country and recorded to be used as a diuretic and tonic against diarrhea in the Eastern Anatolia Region in ethnobotanical studies. Within the scope of the thesis, it was aimed to investigate various biological activities of A. pseudocartalinica and to elucidate the phytochemical content of the active extract by chromatographic techniques.
The 80% methanol extracts were obtained from the aerial parts and roots of A. pesudocartalinica species, and sub-extracts were obtained from the crude extracts by liquid-liquid extraction method. Acetylcholinesterase, butyrylcholinesterase, tyrosinase, and α-glucosidase inhibitory activities of n-hexane, dichloromethane, n-butanol, and water sub-extracts were investigated by in vitro studies. In addition, the phosphomolybdenum-reducing antioxidant capacity (PRAP), metal chelating capacity, and iron-reducing antioxidant capacity (FRAP) of all extracts were measured. The water sub-extract with the highest α-glucosidase inhibitory activity was fractionated using column chromatography methods and the activity of the obtained fractions was investigated in the same test system. The structure of the major substance in the most active fraction was elucidated as quercetin 7-O-β-glucopyranosyl-3-O-β-glucuronopyranoside. In addition, LC-MS/MS method was used to elucidate the chemical profile of the extracts. Elagic acid (38,42 µg/g) in the aerial part methanol extract and catechin (185.30 µg/g) in the root methanol extract were found to be the compounds with the highest content.