Tavuk ve rat karaciğerinde yağ ve karbonhidrat metabolizmalarının karşılaştırılması
Comparison of lipid and carbohydrate metabolisms in chicken and rat liver
Yazar: FÜSUN ERHAN
Danışman: PROF. DR. LEVENT ERGÜN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Karaciğer = Liver ; Karbonhidrat metabolizması = Carbohyrate metabolism ; Sıçanlar = Rats ; Tavuklar = Chickens ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Çalışmada, Wistar albino türü 30 adet rat ile 30 adet Ross ırkı broiler tavuk kullanıldı. Ratların her biri 10' arlı gruplara ayrıldı. Bu gruplar erişkin, 14 günlük ve 18 günlük fötuslar halinde düzenlendiler. Tavuklar da yine 10' arlı olmak üzere erişkin, 14 günlük ve 18 günlük tavuk fötusları olarak gruplara ayrıldı. Gebeliğin 14. ve 18. günlerinde ketamin-ksilazin anestezisi altında fötuslar çıkarıldı. Makroskobik incelemeleri yapıldıktan sonra fötusların abdomenleri açıldı ve karaciğerleri alındı. Erişkin ratların da anestezi altında karaciğerin çeşitli yerlerinden doku örnekleri alındı. Tavuk yumurtaları dikkatli bir şekilde kırılarak fötusların karaciğer dokuları diseke edildi. Erişkin tavukların servikal dislokasyonundan sonra, karaciğerin çeşitli yerlerinden doku örnekleri alındı. Alınan doku örneklerine ışık mikroskobik incelemeler için çeşitli boyama metotları uygulandı.
Karaciğer karbonhidrat birikiminin ışık mikroskobik incelemelerinde, erişkin rat ve tavuk ile 14 ve 18 günlük rat ve tavuk fötuslarında hepatik glikojen granülleri fötal döneme kıyasla erişkin dönemde daha fazla miktarda gözlenmiştir. Erişkin dönem ratlar ile tavuklarda hepatik glikojen birikiminin benzer yoğunlukta olduğu görüldü. Aynı zamanda istatistiksel olarak da anlamlı fark bulunamadı. 14 günlük rat ve tavuk fötuslarında hepatik glikojen miktarı karşılaştırıldığında, tavuk fötus hepatositlerinin çoğunda glikojen granüllerine rastlanırken rat fötuslarında yok denecek kadar az miktarda glikojen granülüne rastlandı. Hayvanlar arasındaki bu fark istatistiksel olarak da anlamlı bulundu (p<0,001).  18 günlük rat fötuslarındaki glikojen birikiminin tavuk fötuslarına göre daha az miktarda olduğu gözlendi. Hayvanlar arasındaki bu fark istatistiksel olarak da anlamlı bulundu (p=0,013).
Karaciğer lipid birikiminin ışık mikroskobik incelemelerinde, erişkin rat ile 14 ve 18 günlük rat fötusu hepatik lipid damlacığı fötal döneme kıyasla erişkin dönemde daha fazla miktarda görülmüştür. Erişkin tavuk ile 14 ve 18 günlük tavuk fötusu hepatik lipid damlacığı erişkin döneme kıyasla fötal dönemde daha fazla miktarda gözlenmiştir. Erişkin rat ve tavuk hepatositlerinde benzer oranlarda lipid damlacığı görüldü. İstatistiksel olarak da anlamlı bir fark tespit edilemedi.  14 ve 18 günlük tavuk fötusu hepatositlerinde 14 ve 18 günlük rat fötuslarına oranla belirgin derecede fazla miktarda lipid damlacığı tespit edildi. Hayvanlar arasındaki bu farklar istatistiksel olarak da anlamlı bulundu (p<0,001).

Abstract:
In the present study, 30 Wistar Albino rat species, and 30 Ross-breed broiler chickens were used. The rats were separated into groups of 10, which were organized in adult, 14-day, and 18-day-old fetus. The chickens were also divided into groups as adults, 14-day, and 18-day-old chick fetus, as 10 individuals. The fetuses were excised under ketamine-xylazine anesthesia on the 14th and 18th days of pregnancy. After macroscopic examinations were done, the abdomens of the fetuses were opened, and the livers were excised. The tissue samples were taken from various parts of the liver under anesthesia of adult rats. The eggs of the chicken were carefully broken, and the liver tissues of the fetuses were dissected. After cervical dislocation of the adult chickens, tissue samples were taken from various parts of the liver. Various staining methods were applied to the tissue samples taken for light microscopic examinations.
The hepatic glycogen granules were observed in greater amounts in adulthood compared to the fetal period in adult rats and chickens and in 14 and 18-day old fetus rats and chickens in light microscopic examinations of liver carbohydrate accumulation. It was determined that the hepatic glycogen accumulation had a similar density in adult rats and chickens. Also, no statistically significant differences were detected. When the hepatic glycogen amount of 14-day-old rats and chickens fetus were compared, most of the fetal chicken hepatocytes contained glycogen granules, and the fetal rats had a small amount of glycogen granule. These differences between animals were found to be statistically significant (p<0,001). It was observed that the glycogen accumulation in 18-day rats fetus was less than in chickens fetus. These differences between animals were found to be statistically significant (p=0,013).

The adult rat and 14- and 18-day rat fetus hepatic lipid droplets were seen in greater amounts in adults than in the fetal period in the light microscopic examinations of liver lipid accumulation. The fetal lipid droplets were observed in more amounts in the fetal period than in the adult period in adult and 14 and 18-day old chicken fetus. Similar lipid droplet rates were seen in adult rat and chicken hepatocytes. No statistically significant differences were detected in this respect. Significantly more lipid droplets were detected in 14 and 18-day chicken fetus hepatocytes compared to 14 and 18-day-old rats fetus. These differences between animals were also found to be statistically significant (p<0,001).