Tony Gatlif filmlerinde müzik
Music in Tony Gatlif movies
Yazar: AYŞEGÜL TULUMCU
Danışman: DOÇ. DR. HAZAN KURTASLAN
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Film = Film ; Film müziği = Film music ; Film yapımcılığı = Film production ; Gatlif, Tony = Gatlif, Tony ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works

Özet:
Tony Gatlif, çingene kökleri olan Cezayir asıllı Fransız bir yönetmendir. Yönetmenliğinin yanı sıra besteci ve müzisyen kimliğiyle de bilinmektedir. Filmlerinde çingene kültürüne odaklanan Gatlif, bu kültür bağlamında müziği de yoğun şekilde kullanmaktadır. 
Araştırmada Tony Gatlif'in Cesar Film Festivali'nden "En İyi Müzik" dalında ödül almış olan Vengo ve Gadjo Dilo filmlerinin konusu ve hikayenin geçtiği coğrafyaya özgü müziklerin özellikleri,  müzikli sahnelerde müziğin kullanımı ve işlevleri, yapısal özellikleri, toplumsal cinsiyet, tarihsel ve kültürel arka plana yönelik kullanımı incelenmiştir. 
Çalışma nitel araştırma yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada amaca uygun olarak örnek olay durum çalışması modeli kullanılmıştır. Veriler, doküman inceleme yoluyla toplanmış olup; tema,  betimsel, ve içerik analizi teknikleriyle de çözümlenmiştir. 
Vengo filminde konunun geçtiği coğrafyanın kültürel özelliklerini yansıtan müziklerin kullanıldığı, müziğin zaman ve yer belirtici işlevinin ağırlıkta olduğu, özellikle hızlı tempolu şarkıların bulunduğu, erkeklerin çalgı çalıp dans edip şarkı söyledikleri; kadınların çalgı çalmadığı sadece dans edip şarkı söyledikleri görülmüştür. Gadjo Dilo filminde ise Romanya halk danslarına özgü ritmik yapıların, unison ve doğaçlama tekniklerinin bulunduğu, dinleti müziği işlevinin sıklıkla kullanıldığı, en çok keman ve akordeon çalgılarının tercih edildiği, kadının danslarıyla; erkeklerin de çalgı performanslarındaki ustalıkla kendilerini ön plana çıkardıkları gözlemlenmiştir. Her iki filmin müzikli sahnelerinde de Tony Gatlif'in çingene halklarının diasporik toplum olmasından kaynaklı yaşamış oldukları ortak sorunları müziklerle ifade ettiği görülmüştür. 
Tony Gatlif:in filmlerine etki eden çingene yaşantısı, kültürü, tarihi, aidiyet eksikliği kavramlarının müziklerindeki kullanıma yansımış olduğu; sahnelerdeki müziklerin, filmin konusunun geçtiği bölgelerle müzikal olarak benzer yapısal özellikler içerdiği gibi sonuçlar ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Tony Gatlif is an Algerian-born French film director of Romani ethnicity. He is also known as a composer and musician as well as a film director. Gatlif, who focuses on Romani culture in his films, uses music intensively within the context of this culture. The use of music in his films has multiple functions and meanings. 
In this study, the music in the musical scenes of the films "Vengo", awarded the "Best Music" award at the Cesar Film Festival, and "Gadjo Dilo", were analysed in terms of the use and functions of music, the structural characteristics of music, and its use in connection with gender, and historical and cultural background.
The study was carried out using qualitative research methods. The sample case study method was employed in keeping with the aim. The data was gathered by document reviewing, and was analysed with the theme, descriptive and content analysis techniques.
It was seen in the film "Vengo" that music that reflects the cultural features of the film's geographical setting was used, music's function to indicate time and place is predominant, there are especially up-tempo songs, the men play instruments, dance and sing, and the women do not play instruments but only dance and sing. As for the film "Gadjo Dilo", it was observed that there are rhythmic forms special to Romanian folk dances, unison and improvisation techniques, the function of concert music is used frequently, the violin and the accordion are the most preferred instruments, the women shine out with their dances and the men with their virtuosity at instrument playing performances. It was seen in the musical scenes of both films that Tony Gatlif uses music to express the common problems that gypsies experience as a result of their being a diasporic society.
It was concluded that the concepts of a lack of sense of belonging, Romani life, culture and history that affect the films of Tony Gatlif are reflected to the use in the music, the music in the scenes have musically similar structural characteristics to the regions in which the film is set.