XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Marmara Bölgesinde depremler
Earthquakes in the Marmara Region in the second half of the XVIII. century
Yazar: ESENGÜL TİMUR
Danışman: PROF. DR. KAMİL ÇOLAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Deprem = Earthquake ; Edirne = Edirne ; Marmara bölgesi = Marmara region ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İstanbul = Istanbul ; İzmit Körfezi = İzmit Bay

Özet:
Marmara Bölgesi'nde aktif olan Kuzey Anadolu Fay Hattı, Marmara Denizi'ne ulaşmadan önce üç kola ayrılarak bölgede büyük, sığ ve yıkıcı depremlere neden olmaktadır. Marmara Bölgesi'nde XVIII. yüzyılın ikinci yarısında çok sayıda deprem meydana geldiği, bunlardan bazılarının ağır hasarlara ve can kayıplarına neden olduğu bilinmektedir. Bu dönemde bölgede meydana gelen özellikle 1752 Trakya, 1754 Marmara ve 1766 İstanbul depremleri bölgede ağır yıkımlara neden olmuşlardır.  
30 Temmuz 1752 Trakya depreminde en ağır hasar Edirne ve çevresinde meydana gelmiş, yüzden fazla kişi hayatını kaybetmiştir. 2 Eylül 1754 tarihinde İzmit Körfezi'nde meydana gelen deprem, bölgede ağır hasarlara yol açmıştır. Depremdeki can kaybı konusunda net bir bilgi olmamakla beraber elli, altmış ve sekiz yüz rakamlarını aktaran bazı kaynaklar bulunmaktadır. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan en şiddetli depremler ise 1766 yılında iki buçuk ay arayla meydana gelen 22/23 Mayıs ve 5 Ağustos İstanbul depremleridir. Bu depremlerin ilki en ağır hasarı İstanbul'da yaratmış ve 4.000-5.000 kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. İkincisi ise özellikle Tekirdağ-Mürefte arasındaki alanda ağır hasara ve çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Bu depremden sonra özellikle Samatya, Galata, Gelibolu, İzmit, Yalova, Midilli, Edirne, Çanakkale, Kadıköy, Gaziköy, Hoşköy ve Söğüt'te ağır hasar kaydedilmiştir. Ayrıca İstanbul'da mayıs ayındaki depremde hasar görmüş olan taş yapılar bu ikinci depremde ya tamamen yıkılmış ya da ağır hasar görmüştür.

Abstract:
The North Anatolian Fault, the active zone in the Marmara Region, splits into three branches before reaching the Sea of Marmara, causing large, shallow, and destructive earthquakes. It is known that, in the second half of the XVIIIth century many earthquakes happened and some caused heavy damage and loss of life. During this period, in particular the 1752 Thrace, 1754 Marmara, and 1766 Istanbul earthquakes caused destruction in the region. 
In the Thrace earthquake of July 30, 1752, the heaviest damage occurred in Edirne and its surroundings and more than one hundred people lost their lives. The earthquake in the Gulf of Izmit on September 2, 1754, caused heavy damage in the region. Although there is no clear information about losses, some sources quote the numbers fifty, sixty, and eight hundred. The most severe earthquakes in the second half of the XVIIIth century were the Istanbul earthquakes of May 22–23 and August 5, occurring two and half months apart in 1766. The first of these earthquakes caused the heaviest damage in Istanbul, with about 4,000–5,000 deaths. The second one caused severe damage and many deaths, especially between Tekirdağ and Mürefte. After this earthquake, severe damage was also recorded, especially in Samatya, Galata, Gallipoli, Izmit, Yalova, Midilli, Edirne, Çanakkale, Kadıköy, Gaziköy, Hoşköy, and Söğüt. In addition, the stone structures damaged in the earthquake in Istanbul in May were either destroyed or heavily damaged in this second earthquake.