Anıl basılı kitaplarının 'Çocuğa görelik' açısından incelenmesi
Examination of anil basili books in terms of being suitable for children
Yazar: SIDDIKA GÜL
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE AKPINAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuğa görelik = Child relativity

Özet:
Edebiyat, duygu ve düşüncelerimizi yazılı ya da sözlü olarak ifade ettiğimiz, dilin zenginlikleri ile donatılmış sanat dalıdır. Edebiyatın sadece yetişkinler için değil çocuklar için de olması düşüncesi yıllarca tartışılmış, nihayetinde çocuk edebiyatı kavramı ortaya çıkmıştır. Çocuk edebiyatının temelinde onu yetişkin edebiyatından ayıran çocuğa görelik ilkesi bulunmaktadır. Hayalleri, beklentileri, ilgi ve ihtiyaçları yetişkinlerden farklı olan çocukların dünyasına hitap eden eserlerin, bu ilkeyi göz önünde bulundurarak oluşturulması beklenmektedir. Çocuk edebiyatı eserlerinin sayısı her geçen gün artmaktadır, bu eserlerin hepsinde çocuk gerçekliğine uygunluk bulunmamaktadır. Bu sebeple çocuklara uygun olabilecek doğru eser seçimi de zorlaşmaktadır. Eserlerini çocuğa görelik ilkesini göz ardı etmeden ortaya koyan yazarların ve eserlerinin tanınması bu sebeple önem arz etmektedir. Anıl Basılı'nın çocuğa görelik ilkesine uygun eserler ortaya koyduğu varsayılarak çalışmanın amacı belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Anıl Basılı'ya ait beş kitap çocuğa görelik ilkesi açısından incelenmiştir. Çalışma, yazarın kaleme aldığı on dört kitaptan okul öncesi ve ilkokul düzeyine uygun olan kitaplar çıkarılarak yazarın on yaş ve üzeri okuyucuya hitap eden "Başarısızlar Kulübü", "Mükemmeller Kulübü", "Büyük Dostum", "Hayta" ve "Linç Çıkmazı" adlı beş kitabı ile sınırlandırılmıştır. Kitaplar çocuk edebiyatının dış yapı ve iç yapı özelliklerine göre iki ana başlıkta incelenmiştir. Dış yapı (tasarım) özellikleri boyut, kapak ve cilt, kâğıt, harf, sayfa düzeni, resim; iç yapı (içerik) özellikleri konu, ileti, kahraman, dil ve anlatım, çevre başlıkları altında ele alınmıştır. Çalışmada veriler nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile toplanmıştır. Veriler betimsel analiz ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Anıl Basılı'nın "Başarısızlar Kulübü" kitabında dış yapı unsurlarından olan resimlerin çocuğa görelik ilkesine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Resimler gerçeklikten uzak çizilmiştir. Küçük kafalar, çok büyük gövdeler ile yapılan kahraman çizimlerinin çocuğa uygun olmadığı düşünülmüştür. Metinle aynı sayfada verilmeyen resim anlamayı güçleştirmiş, kafa karışıklığına sebep olmuştur. "Hayta" kitabında anlatım bozuklukları, "Linç Çıkmazı" kitabında ise yazım yanlışları tespit edilmiştir. Bunun dışında incelenen eserlerin dış yapı ve iç yapı özellikleri ile çocuğa görelik ilkesine uygun olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Literature is a branch of art equipped with the richness of language in which we express our feelings and thoughts in written or oral form. The idea that literature should be not only for adults but also for children was discussed for years, and eventually the concept of children's literature emerged. The basis of children's literature is the principle of relevance to the child, which distinguishes it from adult literature. It is expected that works that appeal to the world of children, whose dreams, expectations, interests and needs are different from those of adults, will be created by taking this principle into consideration. The number of children's literature works is increasing day by day, and not all of these works are compatible with children's reality. For this reason, choosing the right work that is suitable for children becomes difficult. For this reason, it is important to recognize the authors and their works who produce their works without ignoring the principle of suitability for children. The purpose of the study was determined by assuming that Anıl Basili produced works that comply with the principle of suitability for children. For this purpose, five books by Anıl Basılı were examined in terms of the principle of suitability for children. The study consists of fourteen books written by the author, by excluding books that are suitable for preschool and primary school level, and five books of the author called "Başarısızlar Kulübü", "Mükemmeller Kulübü", "Büyük Dostum", "Hayta" and "Linç Çıkmazı", which appeal to readers aged ten and above. It is limited to this books. The books were examined under two main headings according to the external structure and internal structure characteristics of children's literature. External structure (design) features: size, cover and binding, paper, letters, page layout, picture; Internal structure (content) features are discussed under the headings of subject, message, hero, language and expression, and environment. In the study, data were collected by document analysis, one of the qualitative research methods. The data were analyzed by descriptive analysis and content analysis. According to the findings obtained in the research, it was determined that the pictures, which are among the external structure elements in Anıl Basısıl's book "Başarısızlar Kulübü", do not comply with the principle of being suitable for the child. The pictures are drawn far from reality. It was thought tahat hero drawings with small heads and very large bodies were not suitable for children. The picture, which was not given on the same page as the text, made it difficult to understand and caused confusion. Expression errors were detected in the book "Hayta" and spelling errors were detected in the book "Linç Çıkmazı". Apart from this, it has been determined that the examined works comply with the principle of suitability for children with their external and internal structure features.