Tanzimat'tan Birinci Dünya Harbi'ne Çankırı Sancağı (1839-1914)
Çankırı Sanjak from the Tanzimat to the First World War (1839-1914)
Yazar: SIRAÇ AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN EFE
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 20. yüzyıl = 20. century ; Doğal afetler = Natural disasters ; Ekonomik hayat = Economic life ; Eğitim = Education ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Çankırı Sancağı = Çankırı Sanjak ; İdari yapı = Administrative structure ; Şehirsel sosyal hareketler = Urban social movements

Özet:
Bu çalışmada, Tanzimat'tan I. Dünya Savaşı'na kadar olan yaklaşık 75 yıllık dönemde, Çankırı'nın idari, eğitim, ekonomi ve demografik yapısı ile bayındırlık ve doğal afetler konusunda yaşanan gelişmeler ele alınmıştır. Çalışmada, çeşitli arşiv kayıtları ve birincil elden kaynaklar doğrultusunda  Çankırı merkez ve diğer bağlı kazâların idâri yapısında yaşanan değişiklikler ile idarecilerin tutum ve atama şekilleri tetkik edilerek, Osmanlı Devleti'nde bir sancağın nasıl idare edildiği ortaya konulmuştur. Çankırı'nın Müslüman ve gayrimüslim nüfus durumu ile bölgeye gelen çeşitli muhacir grupları ele alınıp, muhacirlerin mevcut nüfus ile entegre olmaları hususunda yaşanan bazı problemler tespit edilmiştir. Çankırı'daki klasik ve modern eğitim kurumları her yönüyle ele alınıp, öğretmen ve öğrenciler hakkında çeşitli bilgiler verilmiştir. Çankırı'da yapılan ekonomik ve ticari faaliyetlerin en önemlisi olan panayırlar konusu çalışılıp, bölgenin yer altı ve yer üstü gelir kaynakları araştırılarak, şehrin Osmanlı ekonomisine ne tür katkılarda bulunduğu tespit edilmiştir. Bayındırlık alanında yapılan çeşitli çalışmalar araştırılarak, Osmanlı'da yaşanan kurumsal modernleşmenin Çankırı'ya yansımalarının neler olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, Çankırı'da meydana gelen çeşitli doğal afetler çalışılıp, halkın bu afetlerden ne derece etkilendiği ve bu konuda mahalli ve merkezi hükümetin aldığı tedbirlerin neler olduğu tespit edilmek suretiyle, merkezi hükümtin sosyal hizmetler görevini doğrudan üstlendiği anlaşılmıştır.
Bu çalışmanın Osmanlı şehir tarihi çalışmaları ile Çankırı tarihine dair araştırma yapan ve yapacak olanlara katkı sağlaması ümit edilmektedir.

Abstract:
In this study, the administrative, educational, economic and demographic structure of Çankırı during the 75-year period from Tanzimat to World War I, as well as developments in the field of public works and natural disasters were discussed. In the study, the changes in the administrative structure of Çankırı central and other related districts, the attitudes and appointments of the administrators in the direction of various archival records and primary sources were examined and It was demonstrated how a sanjak was governed in the Ottoman Empire. The Muslim and non-Muslim population of Çankırı and the various groups of immigrants who came to the region have been addressed and some problems have been identified regarding the integration of immigrants with the existing population. The classical and modern educational institutions in Çankırı have been handled in every aspect and various information has been given about teachers and students. The fairgrounds, which are the most important economic and commercial activities in Çankırı, were studied and the sources of underground and above-ground income of the region were investigated and the contribution of the city to the Ottoman economy was determined. Various works in the field of public works have been investigated and the reflections of the institutional modernization in the Ottoman Empire to Çankırı have been determined. Finally, various natural disasters occurred in Çankırı were studied, and the extent to which the public was affected by these disasters and the measures taken by the local and central government were determined and the central government directly assumed the role of social services.
It is hoped that this study will contribute to those who research and do the Ottoman city history studies and Çankırı history.