Bakırçay Havzası'nda doğal ortam koşulları ile arazi kullanımı arasındaki ilişkiler
Relations between natural environment conditions and land use in Bakırçay Basin
Yazar: ALİ EKBER GÜLERSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL BULDAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Arazi sınıflandırması = Land classification ; Bakırçay havzası = Bakırçay basin ; Bitki deseni = Crop pattern ; Doğal çevre = Natural environment ; Ekosistem = Ecosystem

Özet:
Bakırçay Havzası, kuzeyindeki Madra-Kozak ile güneyindeki Yuntdağı kütleleri arasında, kabaca doğu-batı yönünde uzanır.Sahamızda ova tabanında alüvyonlara; ova kenarlarında kolüvyal depolara; kuzey, güneyde volkanitlere; doğuda karasal-Neojene; Soma'da kristalize kireçtaşlarına; Madra Dağı yükseklerinde granodiyoritlere; Kınık'ta, Soma'da metamorfiklere; güney ve doğuda konglomeralara rastlanmaktadır.Sahayı kıyı şeridi, havza tabanı, alçak seviyedeki aşınım yüzeyleri, yüksek seviyedeki aşınım yüzeyleri şeklinde morfolojik birimlere ayırmak mümkündür. Havzada eğimin % 10'un üzerinde olduğu alanlar tarıma uygun değildir.Yıllık ortalama sıcaklığın 14,4-16,4 °C, yıllık ortalama yağışın 488-674 mm arasında değiştiği sahamızda Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir. Yarı-nemli bir iklim görülen yörede Haziran-Ekim ayları arasında belirgin bir kuraklık yaşanmaktadır. Ancak yüzey-yeraltı suları bilinçsiz kullanılmaktadır.Sahamızda anamateryal ve iklim şartlarının belirlediği toprak tipleri mevcuttur. Bu topraklar olgun toprak profiline ulaşamadıkları için erozyon hızla devam etmektedir.Havza, Asıl-Akdeniz vejetasyon kuşağında (Akdeniz Zonobiyomu) bulunmakta olup küçük bir bölüm karaçamların görüldüğü Akdeniz-Dağ vejetasyon kuşağında (Akdeniz Orobiyomu) bulunmaktadır.Sahamızda I., II., III sınıf araziler sulu-kuru tarım alanı; IV. sınıf araziler genellikle zeytin-kuru tarım alanı; V. sınıf araziler zeytinlik olarak değerlendirilmektedir. VI. sınıf araziler üzerinde otlatma baskısı artmaktadır. VII. sınıf araziler ise yoğun olarak kullanılmaktadır. VIII. sınıf araziler taşlık, kayalık? alanlar, su yüzeyleridir.Havzada tarım alanları % 43.8, orman-maki-garig alanları % 41.6, degrade araziler % 6.9, mera alanları % 2.4, diğer alanlar % 5.3'lük yüzölçümüne sahiptir.Sahanın % 55'i yanlış-bilinçsiz kullanılmaktadır. Havzanın % 26'sında uygun olmayan alanlarda tarım yapılmaktadır.Sahamızda topraklar arazi yetenek sınıflarına göre kullanılmalı, havza tabanında kuraklığa dayanıklı türlerin tarımı yapılmalıdır. Havzanın kalkınabilmesi için ?Bakırçay Havzası Amenajman Merkezi? oluşturulmalı, sosyo-ekonomik yaşam şekillendirilmelidir.

Abstract:
Bakırçay Basin lies east-west direction roughly, between Madra-Kozak block north and Yuntdağı block south.In field, alluvions exist in plain bottom; colluvial deposits in plain sides; volcanites north,south; continental-Neogene east; crystallized limestones in Soma; granodiorites in Madra Mountain?s highlands; metamorphics in Kınık,Soma; conglomerates south,east.It?s possible dividing field morphological units as coastline,basin bottom, erosion surfaces in low and high level. In basin, areas that slope is more %10 are inconvenient to farming.Mediterranean climate reign in field where average annual tempature changes between 14,4-16,4°C; average annual rainfall between 488-674mm. An apparent aridity occurs between June-October in region where a semihumid climate is seen. But surface-ground waters are used unconsciously.In field, there?re soil types that mainmaterial and climate conditions determine. Erosion continues rapidly because these soils don?t reached mature soil profile.Basin is in Main-Mediterranean vegetation zone (Mediterranean Zonobiome); a small part is in Mediterrenean-Mountain Vegetation Zone (Mediterranean Orobiome).In field, 1., 2., 3class lands are utilized as olive-dry farming area; 4.class as olive grove. Grazing pressure upon 5.class is increasing. 6.class are used intensively. 7.class are areas of stony,rocky,sandy?, water surfaces.In Basin, farming fields cover 43%, forest-maquis-garigue 41.6%, degrade lands %6.9, pasture 2.4%, others 5.3%.Field?s 55% is used wrongly-unconsciously. Farming is done on inconvionent areas at %26 of Basin.In field, lands should be used according land quality classes, xeromorphic species?s farming should be done in basin bottom. For Basin can be developed, ``Bakırçay Basin Management Center?? should be established, socio-economic life should be developed.