Araç paylaşım sisteminde otonom elektrikli araç kullanımı
Use of autonomous electric vehicle in car sharing system
Yazar: MERVE KÖSE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. FATİH ÇAVDUR
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, otonom elektrikli araç tabanlı araç paylaşım sisteminin şehir içi hareketlilik, güvenli seyahat, çevre dostu düşük emisyona sahip ulaşım gibi konularda önemli potansiyel etkileri araştırılmıştır. Son yıllarda araç üreticileri araç verimliliğini arttırmak ve sera gazı emisyonlarını azaltmak için farklı teknolojiler aramakta, aynı zamanda müşterilerin hareketlilik ve esneklik bakımından çeşitli beklentilerini karşılamayı amaçlamaktadır. Araç paylaşım sistemleri, sosyal ve çevresel faktörlerin olumsuz etkisini azaltacak ve müşteri ihtiyaçlarını en iyi derecede karşılayacak bir taşıma sistemi alternatifi olarak karşımıza çıkmaktadır. Araç paylaşım sistemleri ile arasında doğal bir sinerji bulunan elektrikli araç teknolojisi, çevre dostu taşımacılığın ilk uygulamalarından biri olarak değerlendirilmektedir. Ancak elektrikli araç kullanımında, yüksek maliyetli araç yer-değiştirme, sınırlı araç menzili, şarj istasyonlarına erişim ve uzun şarj süreleri gibi zorluklarla karşılaşılmaktadır. Bu tür zorlukların dikkate alındığı, sistem kullanıcılarına ait seyahat taleplerinin oluştuğu bir araç paylaşım sisteminin yönetimi, çözülmesi gereken çeşitli zor problemleri karşımıza çıkarmaktadır. 
Bu tez çalışması kapsamında otonom elektrikli araçların kullanıldığı bir araç paylaşım sistemi kurgulanarak, otonom elektrikli araç rotalama probleminin çözümü için kısıt programlama tabanlı bir sezgisel yaklaşım uygulanmıştır. "Yık-yeniden oluştur" prensibine dayanan sezgisel yaklaşımın yeniden çözüm oluşturma aşamasında geliştirilen kısıt programlama modelinden yararlanılmıştır. Geliştirilen kısıt programlama tabanlı sezgisel yaklaşımın, otonom elektrikli araç rotalama problemi üzerinde çözüm performansı ve süre açısından iyi sonuçlar ürettiği gözlenmiştir.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the significant potential effects of the autonomous electric vehicle-based car sharing system on issues such as urban mobility, safe travel, and environmentally friendly low-emission transportation will be investigated. In recent years, vehicle manufacturers have sought different technologies to increase vehicle efficiency and reduce greenhouse gas emissions, while also aiming to meet customers' various expectations in terms of mobility and flexibility. Car sharing systems appear as a transportation system alternative that will reduce the negative effects of social and environmental factors and meet customer needs in the best way. Electric vehicle technology which has a natural synergy with vehicle sharing systems, is considered as one of the first applications of environmentally friendly transportation. However, difficulties are encountered in the use of electric vehicles such as costly vehicle relocation, limited vehicle range, access to charging stations and long charging times. The management of a car sharing system, where such difficulties are taken into account and travel demands of system users are created, presents us with various difficult problems that need to be solved.
Within the scope of this thesis, a car sharing system using autonomous electric vehicles was designed and a constraint programming-based heuristic approach was applied to solve the autonomous electric vehicle routing problem. Constraint programming model developed in the resolving phase of the heuristic approach based on the principle of "destroy-repair" was used. It has been observed that the developed constraint programming-based heuristic approach produces good results in terms of solution performance and time on the autonomous electric vehicle routing problem.