Master atletlerde besin kısıtlaması ile gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between food restriction and gastrointestinal symptoms in master athletes
Yazar: OSMAN EMİR SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNAY ESKİCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Atletizm = Athletism ; Atletler = Athletes ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Beslenme = Nutrition ; Dikey kısıtlama = Vertical restrictive ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu araştırmanın amacı; master atletlerde besin kısıtlaması ile gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Araştırmaya 5 km, 6-10 km, 11-21 km, maraton ve ultra maraton mesafelerinde antrenman ve yarışma/müsabakalara katılan, yaş ortalaması 46,35±9,07 olan, toplam 246 master atlet (185 erkek, 61 kadın) katılmıştır. Atletlerin besin kısıtlamaları ve gastrointestinal semptomlarla olan ilişkisini değerlendirmek için Parnell ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilen 33 soruluk "Koşucularda Besin Kısıtlaması Anketi" kullanılmıştır. Veri toplama süreci, Covid-19 pandemi döneminde gerçekleştirildiğinden verilerin bazılarına yüz yüze görüşülerek bazılarına ise online olarak ulaşılmıştır. Antrenman ve yarışma/müsabaka öncesinde kaçınılan besinlerin cinsiyet, koşu mesafesi ve performans seviyesi grupları arasındaki farklılıklarını belirlemek için ve kaçınılan besinlerin tüketilmesi durumunda oluşabilecek gastrointestinal semptomların cinsiyet, koşu mesafesi ve performans seviyesi grupları arasındaki farklılıklarını belirlemek için Fisher Exact testi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Hem antrenman hem de yarışma/müsabaka öncesi dönemde en çok kısıtlanan besinlerde ilk beş sırayı; yüksek yağlı yiyecekler (antrenman: %74,8, yarışma/müsabaka: %79,7), atıştırmalık hazır paket ürünleri (%60,2, %63,4), baharatlı yiyecekler (%49,6, %58,1), süt (%44,7, %54,5) ve kırmızı et (%35, %44,3) almıştır. Kurubaklagil ve süt besininin kısıtlanmasında cinsiyetler arası anlamlı bir ilişki olduğu ve kadınlarda kısıtlamanın daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Antrenman ve yarışma/müsabaka esnasında en fazla yaşanabilecek gastrointestinal semptomların; gaz, karın ağrısı/kramp, reflü/mide yanması, mide bulantısı/kusma ve bağırsak sorunları (ağrı) olduğu gözlenmiştir. Bağırsak sorunları ve gaz semptomunun koşu mesafesi arttıkça ve performans seviyesi yükseldikçe daha fazla görülebileceği belirlenmiştir (p<0,05). Koşu mesafesinin artması ile performans seviyesinin yükselmesi, master atletlerde besin kısıtlama oranlarını artırmıştır. Benzer şekilde koşu mesafesi artışı ve performans seviyesinin yükselmesi gastrointestinal semptom görülme oranlarını da artırmıştır. Ayrıca kadın atletlerde antrenman ve yarışma/müsabaka öncesi besin kısıtlama uygulaması ve gastrointestinal semptomların görülme oranının daha yüksek olduğu da tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research was to evaluate relationship between food restriction and gastrointestinal symptoms in master athletes. A total of 246 master athletes (185 men, 61 women) who participated in training and racing at 5 km, 6-10 km, 11-21 km, marathon and ultra marathon participated in the study. To determine relationship between food restrictions and gastrointestinal symptom of master athletes was used "Food Restriction in Running Questionnaire'' which developed by Parnell et al. (2019). Since the data collection process was carried out during the Covid-19 pandemic, some of the data were collected through face-to-face interviews and some online. Fisher Exact test was used to determine the differences between gender, running distance and performance level groups of foods avoided before training and racing. And the Fisher Exact test was used to determine the differences between gender, running distance and performance level groups of gastrointestinal symptoms that may occur in case of consumption of avoided foods. In all statistical analyzes, the level of statistical significance was set at p<0,05. It was determined that the most restricted foods before training and racing were high-fat foods (trainig: %74,8, racing: %79,7), junk foods (%60,2, %63,4), spicy foods (%49,6, %58,1), milk (%44,7, %54,5) and red meat (%35, %44,3). It was determined that there is a significant relationship between gender in the restriction of legumes, milk and the restriction is higher in women (p <0,05). It was determined that the most common gastrointestinal symptoms to be experienced during training and racing was gas, abdominal pain/cramp, reflux/heartburn, nausea/vomiting and intestinal problems (pain). It was determined that intestinal problems and gas symptoms could be seen more as the running distance increased and the performance level increased (p<0,05). Increasing the performance level with the increase in running distance raised the food restriction rates in master athletes. Similarly, increased running distance and increased performance level also raised the incidence of gastrointestinal symptoms. Furthermore, food restriction before training and racing was seen at a higher rate in female athletes. It was also found that the incidence of gastrointestinal symptoms was higher in female athletes.