Spinal kord yaralanması olan hastalarda hemşirelik bakımı ve eğitimin bağımlılık-bağımsızlık ve öz-bakım gücü üzerine etkisi
Nursing care of people with spinal cord injury and the effect of education on the state of dependency-independency and its influence on self-care power
Yazar: HATİCE KAYA
Danışman: Y.DOÇ.DR. RENGİN ACAROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
7. ÖZET SPİNAL KORD YARALANMASI OLAN HASTALARDA HEMŞİRELİK BAKIMI VE EĞİTİMİN BAĞIMLILIK- BAĞIMSIZLIK VE ÖZBAKIM-GÜCÜ ÜZERİNE ETKİSİ Araştırma, spinal kord yaralanması olan bireylerde hemşirelik bakımı ve eğitimin bağımlıhk-bağımsızlık ve öz-bakım gücü üzerine etkisini belirlemek amacı ile metodolojik ve yan deneysel olarak planlandı. Araştırmanın metodolojik aşamasında; araştırma evrenini Mart 2002-Temmuz 2002 tarihleri arasında İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroşirurji Kliniği, Şişli Etfal Araştırma ve Eğitim Hastanesi Nöroşirurji Kliniği ve 70. Yıl İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi'nde yatan spinal kord yaralanmalı bireyler ile Omurilik Felçlileri Derneği (OFD) üyeleri, örneklem grubunu ise bunların arasından rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 180 birey oluşturdu. Bu aşamada Self-Care Assesment Tool-SCAT (Öz-bakım Değerlendirme Ölçeği-ÖBDÖ) geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapıldı. Araştırmanın yan deneysel aşamasında; evreni ve örneklemi Temmuz 2002 - Ekim 2003 tarihleri arasında İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroşirurji Kliniği ile Şişli Etfal Araştırma ve Eğitim Hastanesi Nöroşirurji Kliniği'nde yatan spinal kord yaralanmalı bireyler arasından, belirlenen kriterler doğrultusunda seçilen 20 kontrol, 20 deney grubu olmak üzere 40 birey oluşturdu. Bu aşamada kontrol grubu olgulara tedavi gördükleri kurumun rutin uygulaması sürdürülürken, deney grubu olgulara hastaneye kabulden itibaren araştırmacı tarafından hemşirelik bakımı ve danışmanlık verildi. Verilerin toplanmasında; Hastaların sosyo-demografik, hastalık özellikleri ve rehabilitasyon uygulanma durumlannı içeren Hasta Bilgi Formu, bağımlıhk-bağımsızlık durumunu değerlendirebilmek için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği-FBÖ ve öz-bakım gücünü değerlendirebilmek için Öz-Bakım Değerlendirme Ölçeği-ÖBDÖ olmak üzere 3 ayn formdan yararlanıldı. 101Verilerin analizinde; Cronbach's Alpha Çözümlemesi, Pearson's Momentler Çarpımı Korelasyon Yöntemi, aritmetik ortalama ve standart sapma, yüzdelik, t-testi, ki-kare, fisher kesin ki-kare testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanıldı. Elde edilen veriler sonucunda;. ÖBDÖ'nin geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları sonucu; test-tekrar test korelasyon katsayısının 0.93, Cronbach's Alpha değerlerinin 0.36-0.97 arasında, madde toplam puan korelasyonun ise 0.02-0.92 arasında bulunması ülkemiz için kullanılır bir ölçek olduğunu gösterdi.. Öz-bakım düzeyinin hasta kabulünde; kontrol (18.25±8.36) ve deney grubu olgularda (18.70±5.53) istatistiksel farklılık göstermeksizin (t=-0.20 p>0.05), "tam bağımlı" olduğu, Taburculuk sırasında; kontrol grubu olgularda (34.45±10.33) "yüksek derecede bağımlı" olarak belirlenen öz-bakım düzeyinin, deney grubu olgularda (48.65±5.20) istatistiksel açıdan çok ileri derecede anlamlı farklılıkla (t=-5.49 p<0.001), "orta derecede bağımlı" düzeye yükseldiği, Taburculuktan 3 ay sonra öz-bakım düzeyinin kontrol grubu olgularda (48.65±8.38) "orta derecede bağımlı", deney grubu olgularda ise (58.85±8.56) istatistiksel olarak anlamlı farklılıkla (t=-2.33 p<0.05), "az derecede bağımlı" düzeyine ulaştığı belirlendi.. FBÖ puanının hasta kabulünde; kontrol (46.40.25±6.44) ve deney grubu olguların her ikisinde de (48.65±5.12) istatistiksel farklılık göstermeksizin (t=-1.22 p>0.05) "orta derecede yardım" ile bağımlılık durumuna yakın olduğu, 102Taburculuk sırasında; deney grubu olguların FBÖ puan ortalamaları (65.80±7.36) kontrol grubu olgulara göre (57.15+8.27) istatistiksel açıdan çok ileri derecede anlamlı farklılık göstermekle birlikte (t=-3.50 pO.001), her iki grubun da fonksiyonel durumlarının "minimal yardımla" yan bağımlılığa yükseldiği, Taburculuktan 3 ay sonra; deney grubu olguların FBÖ puan ortalamaları (77.00+1 1.87) kontrol grubu olgulara göre (69.70+8.50) istatistiksel açıdan çok ileri derecede anlamlı farklılık göstermekle birlikte (t=-2.24 p<0.05) her iki grubun da fonksiyonel durumlarının "gözlem altında" yan bağımlılığa ulaştığı saptandı. Araştırmamız sonucunda başlangıçta "tam bağımlı" olan öz-bakım düzeylerinin kontrol grubu olgularda "orta derecede bağımlılığa" deney grubu olgularda "az derecede bağımlılığa" ulaşması, fonksiyonel bağımsızlık düzeylerinin ise her iki grupta da "gözlem altında" yarı bağımlı duruma yükselmesine karşın, deney grubu olgularda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmesi, spinal kord yaralanması olan bireylere uygulanan hemşirelik bakımı ve eğitimin yanı sıra verilen rehber kitapçık ile hastalarda öz-bakım gücünün ve bağımsızlık durumunun artmasına dolayısı ile yaşam kalitesine katkı sağlandığını düşündürmüştür. 103

Abstract:
8.SUMMARY NURSING CARE OF PEOPLE WITH SPINAL CORD INJURY AND THE EFFECT OF EDUCATION ON THE STATE OF DEPENDENCY / INDEPENDENCY AND ITS INFLUENCE ON SELF-CARE POWER This study has been planned methodologically and semi-experimentally on the nursing-care and to determine the effect of education on the state of dependency / independency and its influence on self-care power. At the methodological stage of the investigation the study group was gathered from among the patients with spinal cord injuries who were being treated in Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Neurosurgery Clinic, Şişli Etfal Research and Education Hospital Neurosurgery Clinic, and 70lh Year Physical Therapy and Rehabilitation Center of Istanbul between the March 2002 and July 2002, as well as from among the members of the Society of Spinally Paralyzed (OFD), while the sample group was formed with 180 individuals selected in a random manner. At this stage, a study of validity and reliability was undertaken using Self-Care Assessment Tool- SCAT. At the semi-experimental stage of the investigation a study group of 40 were selected, based on the predetermined criteria, from among the patients with spinal cord injuries who were being treated in Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty Neurosurgery Clinic, Şişli Etfal Research and Education Hospital Neurosurgery Clinic, 20 individuals forming the control group and another 20 the experimental group. At this stage, the control group was subjected to the routine practice of the institution where they were being treated, while the experimental group received nursing care and advisory services from the investigator right from the beginning of their admission to the hospital. When gathering data three separate forms were used, namely one titled Patient Information Form, covering the socio-demographic status and the particulars of their illness and state of rehabilitation; another one titled Functional Independence Measure- 104FİM to help evaluate the state of dependency / independency; and yet another one titled Self-Care Assesment Tool-SCAT to determine the power of self-care. When analyzing the data, Cronbach' s Alpha Solution, Pearson's Product- Moment Correlation Method, arithmetic medium and standard deviation, percentage value, t-test, ki-square, Fisher absolute ki-square test, unidirectional variation analysis (ANOVA) have been used. According to the results of the validity and reliability study on SCAT, with a test-retest correlation coefficient of 0.93, Cronbach' s Alpha value between 0.36-0.97, and a total point correlation between 0.02-0.92, it has been shown that the scale is applicable in our country. The self-care level was found to be 'fully dependent' upon admission for both the control (18.25±8.36) and the experimental (18.70±5.53) groups as they showed no statistical difference ((t=-0.20 p>0.05). Whereas upon discharge, the self-care level was 'highly dependent' in the control group (34.45±10.33), and with statistically highly meaningful a difference (t=-5.49 p<0.001) the experimental group (48.65±5.20) was shown to rose to the level of 'medium dependency' It was determined that the self-care level in the control group rose to 'medium dependency' (48.65±8.38), while in the experimental group the level, with statistically meaningful a difference (t=-2.33 p<0.05), reached to 'little dependency' (58.85±8.56) within 3 months following discharge. FIM marks upon admission were close for both groups, and found to be 'medium level help' showing no statistical difference (t=-1.22, p>0.05) for the control (46.40.25±6.44) and the experimental (48.65±5.12) groups. During discharge, although the average FIM marks in the experimental group (65.80±7.36) was found to show statistically meaningful a difference (t=-3.50 p<0.001) 105as compared to the control group (57.15±8.27) the functional state of both groups had risen to semi-dependency with 'minimal help'. 3 months after discharge, although the average FIM marks in the experimental group (77.00± 11.87) was found to show statistically meaningful a difference (t=-2.24, p<0.05) as compared to the control group (69.70±8.50) the functional state of both groups had risen to semi-dependency under 'observation'. According to the results of our investigation, as the level of self-care rose to the level of 'medium dependency' in the control group and to 'little dependency' in the experimental group; together with the fact that the level of functional independency, despite statistically significant a difference between the two groups, being 'semi- dependent under observation' in both groups have led to the thought that the nursing care and education as well as the guidance book given to the individuals with spinal cord injury contributed to the increase in self-care power and independency of the patients. 106