Sağlık yönetimi öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between digital citizenship levels of health management students and awareness of digital data security
Yazar: ŞEVVAL ÇİSİL CAJUSTE
Danışman: PROF. DR. HATİCE ULUSOY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Dijital vatandaşlık = Digital citizenship ; Sağlık yönetimi = Health management ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Günümüzde, sağlık sektöründe sürekli yeni teknolojik gelişmeler yaşanmaktadır. Bu ilerlemeler, sağlık çalışanları ve geleceğin sağlık yöneticileri için bu teknolojilere etkin bir şekilde uyum sağlama zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Bu hızlı teknolojik değişimlerle birlikte, dijital vatandaşlık ve dijital veri güvenliği kavramları öne çıkmış, sağlık profesyonellerinin bu alanlarda bilinçli ve yetkin olması gerekliliği daha da belirgin hale gelmiştir. Giderek dijitalleşen sağlık sektöründe dijital vatandaşlık ve dijital veri güvenliği, hasta ve çalışan güvenliğini ve sağlık verilerinin korunmasını sağlamak için de kritik bir rol oynamaktadır.
Dijital vatandaşlık, sağlık profesyonellerinin ve hastaların dijital ortamda etik davranışlar sergileme sorumluluğunu içerir. Bu, hasta gizliliği, bilgi paylaşımı ve dijital platformlarda etik değerlere uygun bir şekilde hareket etmeyi kapsar. Sağlık profesyonellerinin dijital vatandaşlık konusunda bilinçli olması, güvenilir bir sağlık hizmet sunumu için önemlidir. Dijital veri güvenliği ise, hasta ve çalışan bilgilerinin yetkisiz erişimlere karşı korunmasını sağlamak amacıyla alınan önlemleri ifade eder. Hastaların özel sağlık verilerinin güvenli bir şekilde saklanması, siber tehditlere karşı dirençli bir yapı oluşturulması, sağlık sektörünün bütünlüğünü ve güvenilirliğini sürdürmek açısından kritiktir.
      Bu çalışma sağlık yönetimi bölümü öğrencilerinin dijital vatandaşlık ve dijital veri güvenliği farkındalıkları arasındaki ilişkinin saptanması amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmaya 221 öğrenci katılmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Dijital Vatandaşlık Ölçeği ve Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği ile Google Forms aracılığıya (30.05.23-15.06.23) tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre öğrencilerin dijital vatandaşlık ölçeği ortalaması (x̄=4,06) dijital veri güvenliği farkındalığı ölçeği (x̄=3,09) ortalamasına göre yüksek düzeyde bulunmuştur. Dijital vatandaşlık ölçeği ve dijital veri güvenliği farkındalığı ölçeği toplam puanları değerlendirildiğinde öğrencilerin dijital vatandaşlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalıkları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunduğu saptanmıştır (%73.8, p<0.001). Dijital veri güvenliği farkındalıkları ile dijital vatandaşlık alt boyutları arasında (sağlık %61,3, erişim %60.7, doğru kullanım %69.7, toplumsal sorumluluk %51.5, çevrimiçi işlemler %61.6,) pozitif yönlü orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sosyodemografik özelliklere göre incelendiğinde; günlük 8 saatten fazla (x̄=4,24) veya 2 saatten az (x̄=4,24) internet kullananların, 16.000 lira ve üstü aile geliri olanların (x̄=4,22), tablete sahip olanların (x̄=4,21), günlük 8 saat ve üzerinde sosyal medya kullananların (x̄=4,27); dijital vatandaşlık düzeyi, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Erkek öğrencilerin (x̄=4,08), günlük 0-2 saat arasında internet kullananların (x̄=4,26), 16.000 lira ve üstü aile geliri olanların (x̄=4,15), bilgisayar (x̄=4,05) veya tablete (x̄=4,17) sahip olanların, günlük 8 saat ve üzerinde sosyal medya kullanımı olanların (x̄=4,14); dijital veri güvenliği farkındalığı, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin %98,20'sinin sosyal medya kullandığı ve %33,9'unun günde 6 saat ve üzerinde internet kullandığı saptanmıştır. Bu bulgu, potansiyel bir bağımlılığa işaret edebileceğinden, ileride yapılacak araştırmalarda bu konunun detaylı bir şekilde incelenmesi önerilmiştir.
Sonuç olarak sağlık yönetimi bölümü öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalıkları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır. Öğrencilerin dijital vatandaşlık ortalaması dijital veri güvenliği farkındalığı ortalamasına göre yüksek düzeyde bulunmuştur. Araştırmada öğrencilerin dijital vatandaşlık ve özellikle dijital veri güvenliği farkındalıklarının çeşitli eğitimlerle arttırılması ayrıca, öğrencilere dijital vatandaşlığın sağlık ve toplumsal sorumluluk alt faktörleri konusunda bilinç kazandırılması, internet bağımlılığı konusunda farkındalık yaratılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dijital Vatandaşlık, Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı, Sağlık Yönetimi Bölümü Öğrencileri, Üniversite Öğrencileri

Abstract:
Today, there are continuous new technological developments in the health sector. These advances bring along the necessity for healthcare professionals and future healthcare managers to adapt to these technologies effectively. With these rapid technological changes, the concepts of digital citizenship and digital data security have come to the fore, and the necessity for healthcare professionals to be conscious and competent in these areas has become more evident. In the increasingly digitalised healthcare sector, digital citizenship and digital data security play a critical role in ensuring patient and employee safety and the protection of health data.
Digital citizenship includes the responsibility of healthcare professionals and patients to demonstrate ethical behaviour in the digital environment. This includes patient confidentiality, information sharing and acting in accordance with ethical values on digital platforms. It is important for healthcare professionals to be aware of digital citizenship for a reliable healthcare service delivery. Digital data security refers to the measures taken to ensure that patient and employee information is protected against unauthorised access. Storing patients' private health data securely, creating a structure resistant to cyber threats is critical to maintain the integrity and reliability of the health sector.
This descriptive study was conducted to determine the relationship between digital citizenship and digital data security awareness of health management students. 221 students participated in the study. Data were collected through Personal Information Form, Digital Citizenship Scale and Digital Data Security Awareness Scale via Google Forlar between (30.05.23-15.06.23)  dates. According to the results of the study, the mean of the digital citizenship scale (x̄=4,06) was found to be at a higher level than the mean of the digital data security awareness scale (x̄=3,09). When the total scores of the digital citizenship scale and digital data security awareness scale were evaluated, it was found that there was a positive, high level and statistically significant relationship between the digital citizenship levels of the students and their digital data security awareness (73.8%, p<0.001). A positive, moderate and statistically significant relationship was found between digital data security awareness and digital citizenship sub-dimensions (health 61.3%, access 60.7%, correct use 69.7%, social responsibility 51.5%, online transactions 61.6%).
When analysed according to sociodemographic characteristics; the digital citizenship level of those who use the internet for more than 8 hours a day (x̄=4,24) or less than 2 hours a day (x̄=4,24), have a family income of 16.000 liras or more (x̄=4,22), own a tablet (x̄=4,21), use social media for 8 hours or more a day (x̄=4,27) was found to be statistically significantly higher. The digital data security awareness of male students (x̄=4,08), those who use the internet between 0-2 hours daily (x̄=4,26), those who have a family income of 16.000 liras and above (x̄=4,15), those who have a computer (x̄=4,05) or tablet (x̄=4,17), those who use social media for 8 hours or more daily (x̄=4,14) were found to be statistically significantly higher. In addition, it was found that 98.20% of the students used social media and 33.9% of them used the internet for 6 hours or more per day. Since this finding may indicate a potential addiction, it is suggested that this issue should be examined in detail in future studies.
As a result, there is a positive, high level and statistically significant relationship between digital citizenship levels and digital data security awareness of health management students. The students' digital citizenship average was found to be at a higher level than the average of digital data security awareness. In the study, it was suggested that students' digital citizenship and especially digital data security awareness should be increased with various trainings, and it was also suggested that students should be made aware of the health and social responsibility sub-factors of digital citizenship, and awareness should be raised about internet addiction.

Keywords: Digital Citizenship, Digital Data Security Awareness, Health Management Department Students, University Students