Geçmişten günümüze Kula halılarının teknik ve sanatsal özellikleri ve yeni tasarımlar
The Technical and artistic charecteristics of Kula carpets and new design proposals
Yazar: ELVAN ANMAÇ
Danışman: DOÇ. İSMAİL ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 1997
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumacılık = Weaving ; El halısı = Hand carpet ; Halılar = Carpets ; Kula halısı = Kula carpet ; Tasarım = Design

Özet:
ÖZET 14. yüzyıldan itibaren tamamen Türk idaresinde kalan Kula' da halıcılığın Türklerle birlikte başladığı ve bilinen örnekler ışığında yerel kimliğini 17. yüzyılda kazandığı söylenebilir. Kula halıcılığının tarihsel gelişimine bakıldığında, halıcılığı iki dönem altında incelemek mümkündür. Günümüze kadar ulaşabilen en eski örnekler 17. yüzyıla ait olup, 17. yüzyıldan yabancı şirketlerin etkili olmaya başladığı 1860'lı yıllara kadar süren birinci dönem, özgün Kula halılarını kapsayan dönemdir. 1860'lı yıllardan günümüze kadar uzanan, çeşitli yabancı etkenler ve ticari kaygılarla süregelen Kula halıcılığı ise ikinci dönem olarak nitelendirilebilir. Kula halılarının bilinen örnekleri incelendiğinde, bunların daha çok seccade boyutunda ve mihraplı kompozisyon tarzında olduğu görülür. Bu halılar halkın yakıştırıp benimsediği çeşitli özel isimlerle anılsadalar da, zemin kompozisyonları dikkate alındığında, tek mihraplı, çift mihraplı, madalyonlu, serpme motifli-serbest tasarımlı halılar olmak üzere dört ana grupta toplanabilmektedir. Günümüzde Kula' da yöresel özelliklere sahip ticari amaçla üretilen Kula halısı yok denecek kadar az dokunmakta, hah firmaları tamamen dış pazarın talebi doğrultusunda, onların istediği desenlerde halı üretmektedir. Tüm bunlara rağmen halen Batı Anadolu'nun önemli halı üretim merkezlerinden biri olan Kula'nın, halıcılığı ile Türk ekonomisine olan katkısı büyüktür.

Abstract:
ABSTRACT Carpet weaving in Kula region has its roots in the 14th century; the time when the Turkish rule started in Kula. Carpet production took its regional character in the 17th century as the avaible examples show. If we look at the historical development of Kula carpet weaving, we discover that it is only possible to study the art of carpet weaving under two distinct periods: the first period starts from the 17th century lasts in the 1860'es, when various foreign carpet manufacturers became influential in the market. This period is marked with authentic carpet craftsmanship. The second period begins in 1860 and is marked with certain foreign influences and commercial interests. When the known prototypes of Kula carpets are closelly inspected, it becomes evident that these have sedjade (prayer rug) measurements and contain mihrab (prayer arch) composition as the main style feature. These carpets-even if they are named after popular brand names-when their compositions are taken into account, it becomes clear that they can be grouped under four sections: compositions with single prayer arch, compositions with double prayer arches, medallion compositions, sprinkled motives-freestyle compositions. Nowadays, very little of Kula carpet weaving with regionally authentic designs remain. Most carpet manufacturers geared for foreign market's dictates. Carpets are manufactured with designs that are demanded by the European and American market conditions and tastes. In spite of all these, Kula is one of the main carpet production centers in West Anatolia and carpet weaving in Kula is surelly a great contribition to Turkish economy.