İlkokulda görev yapan öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki
The relationship between the primary school teachers' level of finding their jobs meaningful and their organizational commitment
Yazar: SABRİ AKAR
Danışman: DOÇ. DR. RAGIP TERZİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlamlı iş = Meaningful work

Özet:
Bir ülkenin kültürünün ve eğitimli nesillerinin oluşumunda öğretmenlerin
etkisi oldukça büyüktür. Bu nedenle de işlerini anlamlı bulmaları büyük önem arz
eder. Öğretmenlerin işlerini anlamlı bulmaları ve öğrencilerine de anlamlılığı
aşılamaları gerekmektedir. Böylelikle bireyler sosyal, ruhsal ve entelektüel anlamda
gelişmekte ve topluma katkı sunacak işler yapabilmektedirler. Bu nedenle bu
çalışmada ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin işlerinde anlam bulma düzeyleri
ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki farklı demografik özelliklere göre
incelenmiştir. Araştırmada, nicel bir yöntem olan ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır. Araştırmaya Şanlıurfa ili merkez ilçelerindeki (Haliliye, Karaköprü ve
Eyyübiye) kamuya bağlı ilkokullarda görev yapan 403 öğretmen katılmıştır.
Örneklem seçiminde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak merkez ilçelerde
bulunan ilkokullardan çalışmaya seçilecek öğretmen sayısı belirlenmiş ardından
uygun örnekleme yöntemi sayesinde katılımcılardan veriler toplanmıştır.
Araştırmaya katılan öğretmenlerin görüşlerine göre, işlerinde anlam bulma
düzeylerini olumsuz yönde en çok etkileyen konular; iş arkadaşları tarafından "değer
verilmeyi hissetme", "aile hissi duyma" ve "iş arkadaşları ile vakit geçirme" olarak
belirlenmiştir. İşten anlam bulma düzeylerini olumlu yönde en çok etkileyen konular
ise "yaptığım işin büyük bir amaca hizmet etmesi", "işimi yaparken manevi bir güç
hissetme", "hayatımda kişisel menfaatim için gösterişe yer yoktur" konuları
olmuştur. Cinsiyet ve mezun olunan okul türü değişkeni öğretmenlerin işten anlam
bulma düzeylerinde anlamlı düzeyde farklılaşma yaratmadığı, ancak medeni durum,
bulunulan okuldaki çalışma süresi, yaş ve mesleki kıdem değişkenine göre anlamlı
düzeyde fark olduğu ortaya çıkmıştır.
İlkokul öğretmenlerinin görüşlerine göre örgütsel bağlılık düzeylerini olumlu
yönde en çok etkileyen konular "okulun problemlerini kendi problemlerim gibi
görme" ve "bu okulun benim için özel bir yeri vardır" maddeleri olmuştur. Bağlılık
düzeylerini olumsuz yönde en çok etkileyen konular ise "bu okuldaki insanlara karşı
bir minnet borcu hissettiğim için okuldan ayrılmam" ve "okulumdan şu an ayrılacak
olsam kendimi suçlu hissederim" konuları olmuştur. Cinsiyet, medeni durum, yaş,
bulunulan okuldaki çalışma süresi ve mesleki kıdem değişkenleri ilkokul
öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerinde anlamlı düzeyde fark yaratmamış,
mezun olunan okul türüne göre ise diğer fakültelerden mezun olan öğretmenlerin
örgütlerine daha çok bağlı oldukları görülmüştür.
Anlamlı iş ve örgütsel bağlılık konuları arasındaki korelasyon incelendiğinde
ise her iki ölçekten elde edilen verilerin analiz sonucuna göre genel olarak ölçeklerin
toplamında ve boyutları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu
görülmüştür.

Abstract:
Teachers have a great influence on the formation of a country's culture and
educated generations. For this reason, it is of great importance that they find their
work meaningful. Teachers need to find their work meaningful and instill
meaningfulness in their students. In this way, individuals can develop socially,
spiritually and intellectually and do things that will contribute to society. Therefore,
in this study, the relationship between primary school teachers' levels of finding
meaning in their work and their organizational commitment was examined according
to different demographic characteristics. Relational screening model, which is a
quantitative method, was used in the research. 403 teachers working in public
primary schools in the central districts of Şanlıurfa (Haliliye, Karaköprü and
Eyyübiye) participated in the research. By using the stratified sampling method in the
selection of the sample, the number of teachers to be selected from the primary
schools in the central districts was determined, and then data were collected from the
participants by the convenient sampling method.
According to the opinions of the teachers participating in the research, the
subjects that most negatively affect the level of finding meaning in their work are;
were determined as "feeling valued", "feeling a sense of family" and "spending time
with colleagues" by their colleagues. The subjects that most positively affected the
level of finding meaning in the job were "the work I do serves a great purpose",
"feeling a spiritual power while doing my job", "there is no room for showing off for
my personal benefit in my life". It was found that the variables of gender and the
type of school graduated did not make a significant difference in the level of
teachers' finding meaning in work, but there was a significant difference according to
the variables of marital status, working time at the current school, age and
professional seniority.
According to the opinions of primary school teachers, the issues that most
positively affected the organizational commitment levels were the items "seeing the
problems of the school as my own problems" and "this school has a special place for
me". The issues that most negatively affected their commitment levels were "I won't
leave the school because I feel a debt of gratitude towards the people at this school"
and "I would feel guilty if I left my school right now". The variables of gender,
marital status, age, working time at the current school and professional seniority did
not make a significant difference in the organizational commitment levels of primary
school teachers.
When the correlation between meaningful work and organizational
commitment issues were examined, it was observed that there was a moderately
positive and significant relationship between the total and dimensions of the scales,
according to the results of the analysis of the data obtained from both scales.