Ailede hipertansiyon öyküsü olma durumuna göre  18-35 yaş arası bireylerde hipertansiyondan korunma tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of hypertension prevention attitudes in in-dividuals aged 18-35 years according to the presence of a history of hypertension in their family
Yazar: EMİNE SELCEN AYTAÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK ; DR. MEHMET BURAK AKTUĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada, 18-35 yaş arasındaki, henüz hipertansiyona maruz kalmamış bireylerde, ailede hipertansiyon öyküsü olma durumuna göre, hipertansiyondan korunma tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız, kesitsel türde bir anket çalışması olarak 03.05.2024 ve 03.07.2024 tarihleri arasında İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri' ne başvuran 18-35 yaş grubundaki çalışmaya katılmayı kabul eden, diyabet ya da hipertansiyon hastalığı olmayan bireyler arasında tek merkezli olarak yapıldı. Dahil edilme kriterlerini karşılayan herkesin, çalışmamıza dahil edilmesi amaçlandı, randomizasyon yapılmadı. Araştırmamız 603 kişi ile yapıldı. Toplamda 12 sorudan oluşan anketimizde, katılımcıların sosyodemografik özellikleri değerlendirildi. Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeğinden (HKTÖ) alınan puanların, katılımcıların sosyodemografik özellikleriyle ilişkileri değerlendirildi. Çalışmadan elde edilen verilerin analizlerinde SPSS 28.0 programı kullanıldı ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. 
BULGULAR: Çalışmamıza katılan bireylerin yaş medyanı 28 (alt sınır:18, üst sınır:35), HKTÖ toplam puan medyanı 107 (alt sınır: 36, üst sınır: 130) idi. Katılımcıların %45.6'sı erkek, %54.4 ü kadındı. Eğitim durumu en çok %48.1 ile üniversite ve üzeriydi. Katılımcıların %33.5' inin geliri giderinden az, %41.6'sının geliri giderine eşit, %24.9'unun geliri giderinden çoktu. %12.8 inde en az bir kronik hastalık mevcut olup, %14,9 unda düzenli ilaç kullanımı vardı. Ebeveynlerinden en az birinde hipertansiyon öyküsü olanlar, katılımcıların %40.3' ünü oluşturmaktaydı. Sosyodemografik özelliklerine göre hipertansiyondan korunma tutumları toplam puanlarına baktığımızda; eğitim düzeyi üniversite ve üzeri olanların, çalışan gruptakilerin, aylık geliri giderine eşit ve geliri giderinden çok olanların, en az bir ebeveyninde hipertansiyon olanların; hipertansiyondan korunma tutumları ölçek puanı anlamlı (p<0.05) olarak yüksek bulundu. Cinsiyet, medeni durum, ek hastalık, düzenli ilaç kullanımı, alkol kullanımı, sigara kullanımı ile hipertansiyondan korunma tutumları ölçek puanı arasında anlamlı (p>0.05) bir ilişki bulunmadı. Yaş ile HKTÖ puanı arasında ise anlamlı düşük pozitif korelasyon gözlendi (r= 0.108 / p=0.008) .
SONUÇ: Bu çalışmada, 18-35 yaşları arasındaki bireylerin hipertansiyondan korunma tutumlarının, ailede hipertansiyon öyküsü ve bazı diğer sosyodemografik özelliklerle ilişkisine bakılmıştır. Üniversite ve üzeri eğitim seviyesi, istihdam durumu ve aylık gelir düzeyi hipertansiyondan korunma tutumlarını anlamlı olarak etkilerken; cinsiyet, medeni durum, sigara ve alkol kullanımı, kronik herhangi bir hastalık sahibi olmanın etkisi görülmemiştir. Çalışmamızda bireylerin hipertansiyondan korunma tutumları yaşla birlikte artış göstermiştir. En az bir ebeveyninde hipertansiyon öyküsü olan bireylerin korunma tutumları; olmayanlara göre daha fazla bulunmuştur. Bu bilgiler, 18-35 yaş arası bireylerde hipertansiyondan korunma tutumlarının geliştirilmesi için başta aile öyküsü, yaş, istihdam durumu, eğitim ve gelir düzeyinin dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. İlerleyen yaşlarda hipertansiyon oranının azaltılabilmesi için genç bireylerin sağlıklı beslenme ve hareketli yaşam tarzı alışkanlıklarıyla ilgili bilinçlendirilmesi ve teşvik edilmesi gerekmektedir. Sosyoekonomik eşitsizliklerin nedenlerinin araştırılmasının ve bunlara yönelik sağlık politikalarının izlenmesinin; toplumsal olarak hipertansiyondan korunma tutumlarının benimsenmesini arttıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study was to evaluate the hypertension prevention attitudes of individuals aged 18-35 years who have not yet been exposed to hypertension, according to the presence of a family history of hypertension.
MATERIAL and METHOD: Our study was conducted as a single-centre cross-sectional survey study between 03.05.2024 and 03.07.2024 among individuals in the 18-35 age group who applied to Istanbul Haseki Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinics between 03.05.2024 and 03.07.2024, who agreed to participate in the study and who did not have diabetes or hypertension. It was aimed to include everyone who met the inclusion criteria in our study, no randomisation was performed. Our study was conducted with 603 people. In our questionnaire consisting of 12 questions in total, sociodemographic characteristics of the participants were eva-luated. The relationship between the scores obtained from the Hypertension Prevention Attitudes Scale (HPAS) and the sociodemographic characteristics of the participants was evaluated. SPSS 28.0 programme was used to analyse the data obtained from the study and p<0.05 was considered significant.
RESULTS: The median age of the individuals who participated in our study was 28 (lower limit: 18, upper limit: 35), and the median total score of the HSCTQ was 107 (lower limit: 36, upper limit: 130). 45.6% of the participants were male and 54.4% were female. The most common educational status was university and above with 48.1%. The income of 33.5% of the participants was less than their expenditure, 41.6% had an income equal to their expenditure, and 24.9% had an income greater than their expenditure. 12.8% had at least one chronic disease, and 14.9% had regular medi-cation use. Those with a history of hypertension in at least one of their parents consti-tuted 40.3% of the participants. When we analysed the total scores of hypertension prevention attitudes according to sociodemographic characteristics, we found that the total score of hypertension prevention attitudes scale was significantly (p<0.05) higher in those with an education level of university and above, those in the working group, those whose monthly income was equal to or higher than their expenses, and those who had hypertension in at least one parent. There was no significant (p>0.05) relati-onship between gender, marital status, comorbidity, regular drug use, alcohol use, smoking and hypertension prevention attitudes scale score. A significant low positive correlation was observed between age and the HCAS score (r= 0.108 / p=0.008).
CONCLUSION: In this study, the relationship between hypertension prevention attitudes of individuals aged 18-35 years and family history of hypertension and some other sociodemographic characteristics was examined. While university and higher education level, employment status and monthly income level significantly affected hypertension prevention attitudes, gender, marital status, smoking and alcohol use, and having any chronic disease had no effect. In our study, hypertension prevention attitudes of individuals increased with age. Prevention attitudes of individuals with a history of hypertension in at least one parent were found to be higher than those without a history of hypertension. This information shows that family history, age, employment status, education and income level should be taken into consideration in order to improve hypertension prevention attitudes in individuals aged 18-35 years. In order to reduce the rate of hypertension in later life, young individuals should be made aware of and encouraged to adopt healthy eating and active lifestyle habits. It is thought that investigating the causes of socioeconomic inequalities and monitoring health policies towards them will increase the adoption of attitudes towards prevention of hypertension in society.