Yaşlı hastalarda antikolinerjik yükün değerlendirilmesi
Evaluation of anticholinergic burden in elderly patients
Yazar: HİLAL GÖKÇAY SAZ
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN ; PROF. DR. MELTEM GÜLHAN HALİL
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Eczacılık = Pharmacy ; Geriatri = Geriatrics ; Kolinerjik sistem = Cholinergic system ; Parasempatolitikler = Parasympatholytics ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yaşlı nüfusu dünyada özellikle son yıllarda artış göstermektedir. Yaşa bağlı fizyolojik, farmakokinetik ve farmakodinamik değişiklikler sonucu yaşlı hastalar ilaçların oluşturacağı yan etkilere, olası ilaç-ilaç etkileşimlerine ve eşlik eden hastalık sayısının artmasının doğal bir sonucu olarak gelişen polifarmasiye karşı daha savunmasızdır. Yaşlı hastaların polifarmasi ilişkili antikolinerjik ilaç yüklerinde artış ise kaçınılmazdır. Antikolinerjik yük, yaşlı hastada birçok istenmeyen yan etki meydana getirmektedir. Bu tez çalışmasının amacı yaşlılarda özellikle antikolinerjik etkileri iyi bilinen ilaçların dışında olası antikolinerjik etkili ilaçları da tespit edip kümülatif yükü değerlendirmek, antikolinerjik yükün düşmeye olan etkisini incelemektir. Bu çalışma kapsamında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Geriatri Bilim Dalı polikliniğine başvuran ve en az bir antikolinerjik etkili ilaç kullanan hastalar Ocak-Nisan 2021 tarihleri arasında retrospektif, Mayıs-Ağustos 2021 tarihleri arasında ise prospektif olarak klinik eczacı tarafından değerlendirilmiştir. Hastaların antikolinerjik yükü, antikolinerjik bilişsel yük ölçeğiyle tespit edilmiştir. Prospektif aşamada antikolinerjik yükü tespit edilen herbir hastaya Aachen düşme önleme ölçeği uygulanmıştır. Çalışmaya toplam 601 hasta (389 kadın) dahil edilmiştir. Antikolinerjik yükü yüksek olan hastalarda düşme riskinin 2,50 kat arttığı (OR (%95 GA) 2,503 (1,071-5,852) p= 0,034), var olan düşme öyküsünün ise yüksek antikolinerjik yük riskini 2,02 kat artırdığını tespit edilmiştir (OR (%95GA) 2,026 (1,059-3,876) p=0,033). Ayrıca prospektif kısımda yapılan Aachen düşme önleme ölçeği puanında meydana gelen her bir birimlik artış yüksek antikolinerjik yüke sahip olma riskini %22 artırmaktadır (p=0,028). Prospektif aşamada klinik eczacı tarafından yapılan müdahaleler sonucu antikolinerjik yük anlamlı olarak azalmıştır (p=0,01). Antikolinerjik yükün saptanmasında, azaltılmasında ve meydana gelebilecek yan etkilerin önlenmesinde multidisipliner bir ekibin iş birliği önem arz etmektedir.

Abstract:
The elderly population has been increasing in the world, especially in recent years. As a result of age-related physiological, pharmacokinetic and pharmacodynamic changes, elderly patients are more vulnerable to side effects, possible drug-durg interactions and polypharmacy that develops as a natural consequence of the increase in the number of comorbidities. It is inevitable that elderly patients are exposed to drug burdens due to polypharmacy. Anticholinergic burden produces many undesirable side effects in the elderly patient. The aim of this thesis study is to determine the possible anticholinergic drugs besides the drugs with well-known anticholinergic effects, to evaluate the cumulative load, and to examine the effect of the anticholinergic burden on the falls in the elderly. Within the scope of this study, patients who applied to Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Division of Geriatrics and were using at least one anticholinergic effective drug were evaluated retrospectively between January-April 2021 and prospectively between May-August 2021 by the clinical pharmacist. The anticholinergic burden of the patients was determined by the anticholinergic cognitive burden scale. Aachen falls prevention scale was administered to each patient whose anticholinergic burden was determined in the prospective phase. A total of 601 patients (389 females) were included in the study. It has been determined that the risk of falling increases 2.50 times in patients with high anticholinergic burden (OR (95% CI) 2,503 (1,071-5,852) p=0.034), and the existing history of falling increases the risk of high anticholinergic burden 2.02 times (OR (95%CI) 2,026 (1,059-3,876) p=0,033). In addition, each unit increase in the fall scale score in the prospective part increases the risk of high anticholinergic burden by 22% (p=0,028). Anticholinergic burden was significantly reduced as a result of interventions by the clinical pharmacist in the prospective phase (p=0,01). It is very important that multidisciplinary team cooperates in detecting, reducing the anticholinergic burden and preventing possible side effects.