Coğrafi bilgi sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemleri ile güneş enerji santrali için yer seçimi: Amasya Merzifon örneği
Site selection for solar power plant using geographic information system with multi-criteria decision making methods: The case of Amasya-Merzifon
Yazar: MELİKE ÖCÜL
Danışman: PROF. DR. AZİZ ŞİŞMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ve nüfusun artmasıyla enerji talebi de
artmaktadır. Enerji kaynakları doğada bulunma ve tükenme durumlarına göre ikiye
ayrılır. Yenilenemez enerji kaynakları, doğada çok uzun yıllar içerisinde oluşan ve
kısıtlı miktarda bulunan fosil kaynaklı yakıtlardır. Bu kaynaklar karbon bazlı yakıt
olduklarından dolayı birtakım çevresel sorunlara sebep olmaktadır. Başlıcaları; petrol,
doğal gaz, kömür vb. dir. Diğer yandan, yenilenebilir enerji kaynakları doğada sürekli
olarak yenilenebilen ve dolayısıyla sürdürülebilir olan kaynaklardır. Uygun koşullar
altında sürekli üretilebilmeleri ve çevre dostu olmaları sebebiyle günümüzde bu
kaynakların kullanımı büyük önem kazanmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının
başlıcaları, rüzgar, güneş, hidro, dalga vb. dir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından
birisi olan güneş enerjisi ile güneşten gelen ışık ve ısı enerjisini kullanılarak elektrik
enerjisi üretilmektedir. Güneş enerjisinden maksimum düzeyde faydalanabilmek için
enerji üretim santrallerinin kurulum yerinin çok iyi belirlenmesi gerekir. Güneş Enerji
Santrali (GES) için en uygun kurulum yerinin belirlenmesi başta teknik, ekonomik ve
çevresel olmak üzere pek çok kriterlere bağlıdır. Bu çalışmada, GES kurulumuna etkisi
olduğu bilinen on üç adet kriter belirlenmiş ve kriter haritaları üretilmiştir. Kriterler,
uzman görüşü gerektiren FUCOM yöntemi ve uzman görüşü gerektirmeyen CRITIC
yöntemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. İki farklı yöntemle elde edilen ağırlıklar
kullanılarak kriter haritaları birleştirilmiş ve GES kurulumu için uygunluk haritaları
elde edilmiştir. Elde edilen haritalara göre FUCOM yöntemi ile çok uygun alanlar
%4.4 olarak belirlenirken CRITIC yöntemi ile %0.3 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Nowadays, with the advancement of technology and the increase in population,
energy demand is also increasing. Energy resources are divided into two according to
their availability and depletion in nature. Non-renewable energy sources are fossil
fuels that are formed in nature over many years and are available in limited quantities.
Since these resources are carbon-based fuels, they cause some environmental
problems. The main ones are; oil, natural gas, coal etc. is. On the other hand, renewable
energy sources are resources that can be constantly renewed in nature and therefore
sustainable. The use of these resources has gained great importance today because they
can be produced continuously under suitable conditions and are environmentally
friendly. The main renewable energy sources are wind, solar, hydro, wave, etc. is.
Electrical energy is produced by using solar energy, one of the renewable energy
sources, and the light and heat energy coming from the sun. In order to benefit from
solar energy at the maximum level, the installation location of energy production
plants must be determined very well. Determining the most suitable installation
location for a Solar Power Plant (SPP) depends on many criteria, especially technical,
economic and environmental. In this study, thirteen criteria known to have an impact
on solar power installation were determined and criterion maps were produced. The
criteria are weighted using the FUCOM method, which requires expert opinion, and
the CRITIC method, which does not require expert opinion. Criterion maps were
combined using the weights obtained by two different methods and suitability maps
were obtained for SPP installation. According to the maps obtained, very suitable areas
were determined as 4.4% with the FUCOM method, while it was determined as 0.3%
with the CRITIC method.