Psikolojik sermaye ve duygusal emeğin örgütsel vatandaşlık davranışıyla ilişkisinde sosyal zekânın düzenleyici rolü
The moderator role of social intelligence on the relations of psychological capital and emotional labor with organizational citizenship behavior
Yazar: HAZAL YAREN YALIRSU
Danışman: PROF. DR. SEÇİL BÜLBÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Çalışma Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Sosyal zeka = Social intelligence ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Örgütlerin sahip olduğu insan kaynağı taklit edilemez nitelikleri nedeniyle önem arz etmektedir. Çalışanların duygusal emek gösterimleri, hizmet sektöründeki örgütlerin ve mesleklerin çeşitlenmesiyle artış göstermiştir. Çalışanların müşterilerle etkileşim biçimlerinin örgüte yansımaları bulunmaktadır. Ayrıca çalışanların görev tanımlarının ötesinde gönüllü olarak yaptıkları ve örgüte olumlu katkıları olduğu düşünülen örgütsel vatandaşlık davranışları da etkili olmaktadır. Çalışanların olumlu davranışlarının desteklenmesinde çalışanların kapasiteleri ve işin özellikleri etkili olmaktadır. Çalışanların psikolojik sermayeleri ve sosyal zekâ düzeyleri çalışanların önemli kapasiteleri arasında gösterilmektedir.  Bu doğrultuda bu araştırmada duygusal emek ile psikolojik sermayenin örgütsel vatandaşlık davranışıyla ilişkisi ve bu ilişkilerdeki sosyal zekânın düzenleyici rolü incelenmiştir.
Araştırmada, çeşitli sektörlerde çalışan 449 katılımcının doldurduğu anket formlarından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Anket formunda demografik bilgilere dair sorular ve psikolojik sermaye, duygusal emek, örgütsel vatandaşlık davranışı ile sosyal zekâ ölçekleri bulunmaktadır. Elde edilen veriler ile korelasyon, regresyon, düzenleyici etki, bağımsız grupları T-Testi ve tek yönlü ANOVA analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda psikolojik sermaye ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde duygusal emek ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında da pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Son olarak duygusal emek ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide negatif yönde anlamlı bir düzenleyici etki gözlenirken, psikolojik sermaye ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide sosyal zekânın düzenleyici rolü tespit edilememiştir. Sonuç olarak araştırmanın iki hipotezi desteklenirken iki hipotez desteklenmemiştir. Elde edilen bu bulgular ışığında araştırmanın sınırlılıkları, kurama ve uygulamaya katkıları irdelenmiştir.

Abstract:
The human resources of organizations are significantly crucial, considering their unique nature. Due to the diversification of organizations and occupations in the service sector, the employees' impressions of emotional labor have increased. Employees' interaction with customers affects the organization. The capacities of the employees and the characteristics of the job effectively support the positive behaviors of employees. Psychological capital and social intelligence are the important capacities of employees. This study examines the relationship between emotional labor and psychological capital with organizational citizenship behavior and the moderating role of social intelligence in these relationships.
In this research, the data obtained from the questionnaire forms filled in by 449 participants from various sectors were analyzed. In the questionnaire, there are demographic information and followed by the scales for psychological capital, emotional labor, organizational citizenship behavior, and social intelligence respectively. Correlation, regression, regulatory effect, independent groups T-Test, and one-way ANOVA analyses were performed. According to the research findings, there was a positive and significant relationship between psychological capital and organizational citizenship behavior. Similarly, a positive and significant relationship was found between emotional labor and organizational citizenship behavior. Finally, Social intelligence had a negative significant moderator effect on the relationship between emotional labor and organizational citizenship behavior. However, social intelligence had no moderator effect on the relationship between psychological capital and organizational citizenship behavior. As a result, two of the research hypotheses were supported, and two others were not. The limitations of the research and the research's contribution to theory and practice were presented in light of these findings.