Modernizmden postmodernizme belgesel fotoğraf ve gerçeklik
Documentary photography and reality from modernism to postmodernism
Yazar: NİLAY İŞLEK
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL ÖZEL SAĞLAMTİMUR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Belgesel fotoğraf = Documentary photography ; Gerçeklik = Reality ; Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Sanatsal gerçeklik = Artistic reality

Özet:
İcadından bu yana fotoğrafın en etkili türü olan belgesel fotoğraf üretim biçimlerinin postmodernizm etkisi ile değişmesi ve giderek kişisel bir bakış kazanmış olması bu tezin konusunu oluşturuyor. Söz konusu değişim, gerçeklik kavramı üzerinden incelenerek modern ve postmodern belgesel fotoğraf örnekleri biçim ve içerik açısından nitel çözümleme ile incelenmeye çalışılmıştır. 

Gerçeklik ve gerçekçilik İlk Çağ filozoflarından günümüze her dönemde incelenen ve sorgulanan bir kavram olarak karşımıza çıkar. İnsanın gerçeğe yaklaşımı ve gerçek algısının teknolojik ve sosyolojik değişimlere paralel olarak değişim gösterdiği düşünülmektedir. Fotoğrafın teknolojik bir icat olarak günlük hayata girişi ve fotoğraf üretiminin toplumsal hayata etkileri de "gerçek", "gerçeğin temsili", "sanat ve gerçeklik" ve bunun gibi birçok başlıkta toplumsal değişimlere öncülük etmiş ya da değişimleri takip etmiştir. 

Belgesel fotoğraf özelinde ise, özellikle bir fotoğraf dalı olarak icra edildiği ilk yıllardaki gerçeği olduğu gibi aktarma misyonu nedeniyle, gerçeklik kavramı ile özel bir bağı ve ilişkisi olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, fotoğrafın icat edildiği modernizmin hüküm sürdüğü yıllardan, postmodernizmin etkilerinin yaşamın her alanında hissedildiği günümüze, belgesel fotoğrafın üretim biçimleri anlamında belirgin bir değişme uğradığı tartışılmaktadır. Zaman içerisinde fotoğraflar sosyal belgeselden kişisel belgesele doğru değişirken, fotoğrafları üreten fotoğrafçıların da üretim biçimlerinde tercihlerini nesnel gerçeklikten ziyade öznel gerçeklikten yana kullandığı görülmektedir. Dünya savaşlarının ve endüstrileşmenin getirdiği hayal kırıklıkları, beraberinde modernizme tepkiyi ve bireyselliği ön plana çıkarmıştır. Yaşadığı toplumun sosyolojisinden ve zamanın ruhundan bağımsız olmayan fotoğrafçının da üretim biçimlerinin benzer yönde değişmesi kaçınılmazdır. 

Bu tez çalışmasında, belgesel fotoğraf ile gerçeklik kavramı arasındaki ilişkideki dönüşümün, dönemleri temsil eden fotoğrafçı ve fotoğraflarının nitel araştırma metodu kapsamında betimleme analizi yapılarak, postmodern bir okuma ile yorumlanarak anlamlandırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Documentary photography, which has been the most influential type of photography since its invention, has changed with the effect of postmodernism and gradually gained a personal perspective, which is the subject of this thesis. This change has been examined through the concept of reality, and examples of modern and postmodern documentary photography have been analyzed in terms of form and content with qualitative analysis.

Reality and realism emerge as a concept that has been studied and questioned in every era from the ancient philosophers to the present day. It is thought that people's approach to reality and perception of reality change in parallel with technological and sociological developments. The appearance of photography in daily life as a technological invention and the effects of photographic work on the community have also pioneered or followed social changes in many topics such as "reality", "representation of reality", "art and reality" and so on.

In the case of documentary photography, there is a special bond and relationship with the concept of reality, especially because of its mission to convey the truth as it is in the first years of photography. In this context, it is argued that documentary photography has undergone a significant change in terms of the way of creating the photographs, from the years when modernism was dominant, when photography was invented, to the present, when the effects of postmodernism were felt in all areas of life. As the content of photographs has changed from social documentary to personal documentary-style over time, it seems that the photographers also have changed their perspective from objective reality to subjective reality while shooting photos. The disappointments from the world wars and industrialization brought the reaction to modernism and the rise of individualism started as a result. It is inevitable for the photographer, who is not independent of the spirit of the time and the sociology of the society they live in, to change his production styles in a similar direction.

In this thesis, the transformation in the relationship between documentary photography and the concept of reality has been investigated through a postmodern interpretation of descriptive analysis of the photographers and their photographs representing the periods within the scope of the qualitative research method.