Doğal ve yapay aydınlatmanın insan psikolojisi üzerindeki etkileri
The effects of natural and artificial lighting on human psychology
Yazar: ESRA ÖZKUM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL İŞLEYEN
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Aydınlatma = Lighting ; Biyolojik sistem = Biological system ; Doğal aydınlatma = Daylighting ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Sağlık = Health ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Yapay aydınlatma = Artificial lighting ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Hazırlanan tez çalışmasında, ?doğal ve yapay aydınlatma? konusu, ?insan sağlığı ve psikolojisi? özelinde bilimsel olarak ele alınmıştır. Çalışma içeriğinde; aydınlatmanın temel kriterlerinden yola çıkılarak ışığın insan psikolojisi üzerinde ki etkileri araştırılmıştır. Doğru ve gerekli aydınlatma tasarımının uygulanması için alınması gereken önlem ve öneriler belirtilmiştir. Belirtilen amaca yönelik olarak hazırlanan bu çalışma, giriş ve sonuç bölümleri dahil olmak üzere toplam yedi bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde; problemin tanımıyla giriş yapılmış, çalışmanın amacı ve yöntemi belirtilmiştir.İkinci bölümde; aydınlatma ile ilgili tanımlar, ışık kaynağına, kullanım amaçlarına ve ışığın yönlendirilmesine göre aydınlatmanın çeşitleri ve ışığın geçmişten günümüze kadar geçirdiği evreler anlatılmıştır.Üçüncü bölümde; ışık ve görme olayına değinilmiş, insan gözünün ve görsel algılamanın konuya ilişkin özellikleri anlatılmıştır.Dördüncü bölümde; mimari mekânın tanımı yapılmış ve mekânın algılanmasında ışığın sahip olduğu önem vurgulanmıştır. Işığın görmeyi sağlamasının yanı sıra, anlamsal ve psikolojik boyutundan da bahsedilmiştir.Beşinci bölümde; hacimlerde doğal ve yapay aydınlatmanın kullanımı, iyi bir aydınlatma tasarımının sağlanması için gerekli kriterler ve aydınlık düzeyleri belirtilmiştir. Bu bağlamda konutlarda, ofislerde, eğitim yapılarında, sağlık yapılarında, müze - galerilerde ve vitrinlerde uygulanması, dikkat edilmesi gereken kriterler, tablolar ve resimler ile desteklenerek anlatılmıştır.Altıncı bölümde; çalışmanın temellini oluşturan aydınlatma tasarımının insan psikolojisi üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Mekânda kaliteli aydınlatmanın önemi vurgulanarak, ışığın görmeyi sağlamanın ötesinde, insanın hormon sistemi ve biyolojik saati üzerinde etkili olduğu belirtilmiştir. Işık-renk ve ışık-verimlilik ilişkisinin psikolojik etkileri tablolar, şekiller ve grafikler ile desteklenerek anlatılmıştır.Sonuç bölümü olan yedinci bölümde ise; bu tez çalışması ile elde edilen sonuçlar belirtilmiştir. Burada aydınlatmanın, mimari tasarım evresinin ayrılmaz bir parçası olması gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
In this thesis the subject of natural and artificial illumination on human health and psychology is studied scientificially. In this study, the effect of light on human psychology has been searched. The precautions and suggestions for the application of exact and necessary illumination are stated. This thesis is made up of seven parts including introduction and conclusion parts.In the introduction part, the definition of a problem, the aim of the study and the method are stated.In the second part, the definitions related to illumination, the types of illumination according to the source of light, aim of usage and direction of light and the history of light are told.In the third part, the eye of human being and visual perception about illumination are told.In the fourth part, architectural place is defined and the importance of light on the perception of a place is stressed.In the fifth part, the use of natural and artificial illumination, the necessary criteria for the good illumination design and the levels of clearness are stated. The necessary criteria for application in the houses, offices, schools, hospitals, museums, galleries and shopwindows are expressed with the help of pictures and paintings.In the sixth part, the effect of illumination design on human psychology is staed. The importance of good illumination and the effect of relation of light ? color and light ? productivity is expressed with the figures, tables and graphs.In the coclusion part, the results are stated. It is stressed that illumination should be the very part of architectural design.