İkiz tünellerde derinliğin, tüneller arası mesafenin ve kazı aşamalarının yüzey oturmalarına etkilerinin incelenmesi
Investigation of effects of distance between tunnels, depth and excavation stages on surface settlement in twin tunnels
Yazar: ABDULKADİR KÖSEOĞLU
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÖZÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Son yıllarda şehir içi raylı sistem hizmetlerinin yer altına taşınması ile birlikte, karayolu ağının da bilhassa araç yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yer altına alınması çalışmaları yürütülmektedir. Şehirlerde ulaşım ağının yer altına taşınması bir çok avantajı barındırırken, yüzey oturması gibi yer üstü yapılaşmasını büyük ölçüde etkileyebilecek bir konuyu da beraberinde getirmektedir.
Yakın bir gelecekte farklı alt yapı hizmeti sunan tünel yapılarının yan yana inşa edilmesi gerekliliği ortaya çıkabilecektir. Bu durum yüzey oturması hususunu daha da kritik bir konu haline getirecektir. Bu nedenle bu çalışmada; yan yana inşa edilebilecek, Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemi (NATM) ile açılan geniş açıklıklı iki adet tünelin, tünellerin üzerinde halihazırda var olan iki adet binada (Bina A – Bina B) oluşabilecek yüzey oturmalarına etkisinin, tüneller arası açıklık (1D, 2D, 3D), tünellerin derinliği (1H, 2H, 3H ve 5H) ve kazı etabı sayısı (2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 aşamada) gibi parametreler göz önüne alınarak 2 boyutlu sayısal modelleme programı (Phase2) kullanılarak incelenmesi amaçlanmıştır. 
Yapılan çalışma sonucunda; modellemede incelenen tünel derinliklerinin (1H….5H) artması ile birlikte binalarda oluşabilecek oturma miktarının arttığı, diğer taraftan tüneller arası mesafenin (1D…3D) artışıyla birlikte binalarda oluşabilecek oturma miktarında azalma meydana geldiği, farklı derinlik ve mesafede inşa edilecek tünellerde kazı etabı sayısının 2'den 9'a kadar yükseltilmesi neticesinde ise, 4. etaba kadar olan kısımda olası oturmaların miktarında azalma olduğu ancak 5. etaptan itibaren oturma miktarında yeniden artış meydana geldiği ve son 3 etapta etaplar arasında oturma miktarına ilişkin ciddi bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bina yükü hesaba katılan modelde hesaba katılmayan modele göre sığ tüneller için oturma miktarında artış olduğu, diğer taraftan, tünellerin derinliği artıkça birbirine yakın oturma miktarlarının oluştuğu  tespit edilmiştir.

Abstract:
In recent years, with the relocate of city rail system to the underground, also highways are started to built up in underground especially in high traffic jam areas. In cities, underground transportation has many advantages. On the other hand, it brings a subject that can affect the overground construction such as surface settlement.   
In future, it would be occur that, the necessity of construction of side by side tunnels which provide different infrastructure. That situtation will make surface settlement even more critical. Therefore in this study, it is aimed that; surface settlement that will be occur at two existing building located above the tunnels (Building A – Building B) which are affected by twin tunnels construct in large span with New Austrian Tunneling Method (NATM), will be investigated through some parameters like space between tunnels (1D, 2D, 3D), depth of the tunnels (1H, 2H, 3H and 5H) and number of excavation stage (2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 stages). Parameters will be evaluated by 2D numerical modelling programme (Phase2) in this study. 
Result of that study, it is determined that; when depth of tunnels (1H….5H) which are investigated with modelling increase, settlement amount which will be occur at buildings also increase. On the other hand, with the rising of the space between tunnels (1D…3D) there is a decreasing at amount of settlement. In tunnels which construct in different depth and distance, with the increasing of excavation stage 2 to 9, it is determined that, the settlement amount was decrease until stage 4 and than it started to increase again and it stabilized for last 3 stage. It is also ascertained that when comparison of calculation the model with building loaded and unloaded, there is an increase at settlement amount in shallow tunnels in loaded model and when the depth of tunnels increase, settlement amounts come close to each other.