Türkiye genel nüfusunda alzheimer hastalığı'na yönelik bilgi ve farkındalık düzeyleri
Awareness levels of the general public of Turkey towards alzheimer's disease
Yazar: EZGİ AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi yapısı = Information structure ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Demans = Dementia ; Farkındalık = Awareness ; Hastalar = Patients ; Toplumsal farkındalık = Social awareness

Özet:
Alzheimer Hastalığı beyin dokusunun primer bir nörodejeneratif hastalığı olmakla beraber demansın en sık nedeni ve 21. yüzyılın büyük sağlık sorunlarından biridir. Alzheimer Hastalığı (AH) dünya nüfusunun yaşlanmasıyla giderek artan sıklıkta tanı konulan ve toplumsal sağlık sorunu haline gelen bir hastalıktır. Bilişsel fonksiyonlarda ilerleyici azalma ile karakterize AH, yaşlılarda demans türleri arasında en sık (%70) görülenidir. Düşük doğum hızı ve daha önce ölümcül olan bir dizi hastalığın etkili bir şekilde tedavi edilmesi, ileri yaş grubunun oluşturduğu nüfus oranında çok büyük artışlara yol açmıştır. Bireysel farklılık göstermekle birlikte, 65 yaş 1982 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yaşlılığın başlangıç yaşı olarak belirlenmiştir.

Araştırmaya Türkiye Genel Nüfusu'nda bulunan akıllı telefon, bilgisayar ya da diğer online platformları kullanma becerisine sahip olan 18 yaş üstü %57,2'si kadın ve %47,8'i erkek olmak üzere 477 (273 kadın ve 204 erkek) gönüllü dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara çalışma ile ilgili bilgi verilerek izinleri alınmıştır. Hazırlanan online anket Facebook ve Twitter sosyal medya platformları aracılığıyla haftada iki kere olmak üzere bir ay süre ile tekrarlayacak şekilde paylaşılmıştır. Bu araştırma erken tanının önemi, Alzheimer Hastalığı'nın farklarını açıklamak ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla yapılmıştır.

Anket sonunda alınan kişisel yorumlar bölümünde Alzheimer Hastalığı'nın adını herkesin biliyor oluşu fakat kimde olur, nasıl başlar, kimler risk altındadır gibi soruların cevabının olmadığı ya da ortak cevabın yaşlılığa bağlandığı görülmektedir. Verilen cevaplar ise tablolar ile açıklanmıştır.

Araştırmanın sonucunda Alzheimer ile ilgili farkındalık düzeyinin demografik farklılıklar ile beraber kültürel düşünce kalıpları ile de değişkenlik gösterdiği fark edilmektedir. Alzheimer Hastalığı farkındalığını arttırmak için meslek elemanları, basın yayın organları ve devlet kuruluşları eşliğinde daha çok bilgilendirme çalışmaları yapılması gerekmektedir. Bu eğitimlerle toplum kültüründe yerleşmiş bazı kalıpların değiştirilmesi, hastalıktan korunma ve hastalık sürecinde yapılması gerekenlere dair daha çok bilgilendirme yapılmalı ve toplumda tabu olarak görülen ve hastalığın tanı ve tedavi sürecini olumsuz etkileyebilecek düşünce kalıplarını değiştirmek hedeflenmelidir. Böylece hem erken tanı hem de tedavi sürecinde daha sağlıklı sonuçlar alınacak ve Alzheimer Hastalığı'na ayrılan bütçe ile ilgili faydalı düzenlemeler yapılabilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Demans, Alzheimer Hastalığı.

Abstract:
A primary neurodegenerative disease of the brain tissue, Alzheimer's is the most common cause of dementia and one of the major health problems of the 21st century.  Today, more and more people are diagnosed with Alzheimer's Disease (AD) as the world population gets older, which has made it a social health problem. AD, characterized by a progressive decrease in cognitive function, is the most common type of dementia among the elderly (70%). Declining birth rate and effective treatment of a number of diseases that were considered as terminal in the past led to a great increase in the elderly population. Though varying person to person, World Health Organization (WHO) set 65 years as the beginning of old age in 1982.   

With females forming 57,2% and males forming 47,8% of the study, a total of 477 volunteers (273 females and 204 males) from general population of Turkey who are over 18 years old and able to use smart phones, computer and other online platforms were included. All participants were informed on the study and their permission was obtained. The online survey was shared twice a week for a month through social media platforms Facebook and Twitter. This study has been conducted to emphasise the importance of early diagnosis, to explain the differences of Alzheimer's disease and to measure the level of awareness. 

Personal comments section at the end of the survey shows that everyone participated in the survey knows Alzheimer's disease but do not have answers about who may develop it, how it starts and who is at risk, and they commonly attribute the possible cause of the disease to age. Answers given were explained with the tables. 

The result of the study shows that awareness of Alzheimer's disease varies by demographical differences and cultural mindscapes. More information studies should be carried out with related occupational members, media organs and governmental institutions in order to raise awareness of Alzheimer's disease.  With these studies to be carried out, stereotypes inherent in the culture of society should be changed, more information  on how to avoid the disease and what to do  for it should be given. Moreover, it should be targeted to change taboos that can affect diagnosis and treatment of the disease. Thus, it can be possible to get healthier results in diagnosis and treatment, and useful arrangements can be made in terms of the budget allocated to Alzheimer's disease.  

Keywords: Dementia, Alzheimer's disease