Kronik böbrek yetmezliği olan hemodiyaliz hastalarında intradiyalitik kombine egzersiz programının fonksiyonel kapasite ve fiziksel fonksiyon üzerine etkisi
The effect of intradialytic combined exercise program on functional capacity and physical function in hemodialysis patients with chronic renal failure
Yazar: FATMA CANSU AKTAŞ ARSLAN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN DÜGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamızın amacı, hemodiyaliz (HD) tedavisi gören hastalarda fizyoterapist eşliğinde bireysel uygulanan intradiyalitik kombine egzersiz programının etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışmamıza yaş ve cinsiyete göre tabakalı randomizasyon yapılan 26 birey dahil edildi ve müdahale grubu (n=13, 51.5 ± 12.2 yıl) ve kontrol grubu (n=13, 52.75 ± 12.59 yıl) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Müdahale grubundaki bireylere 12 hafta boyunca yatak ucuna konulan yatak bisikleti ile aerobik egzersiz eğitimi ve fistülsüz taraf omuz fleksörleri, dirsek fleksörleri, her iki alt ekstremite kalça fleksörleri, diz extansörleri kuvvetlendirme eğitimi verildi. Bireylerin o gün içerisindeki klinik durumuna göre egzersiz programı yapıldı ve ilerlendi. Kontrol grubundaki bireyler rutin aktivitelerini sürdürmeleri için teşvik edildi ve bireylerden haftada üç kez en az 20 dakika yürüyüş yapmaları istendi. İki grubun egzersiz şiddeti Modifiye Borg Skalasına göre 4-6 puan arası olacak şekilde uygulandı. Tüm katılımcılar intradiyalitik kombine egzersiz programı öncesi ve sonrası olmak üzere iki kere değerlendirildi. Bireylerin fonksiyonel kapasitesi 6 dakika yürüme testi, fiziksel aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Form, üst ekstremite fonksiyonel düzeyleri Omuz-Kol ve El Sorunları Anketi (DASH), yorgunluk düzeyleri Yorgunluk Etki Ölçeği, yaşam kalitesi Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği, fonksiyonel mobilite ve denge süreli kalk yürü testi, alt ekstremite gücü ve enduransı 30 saniye otur kalk testi, periferal kas kuvveti dijital el dinanometresi, kavrama kuvveti Jamar el dinamometresi ile değerlendirildi ve laboratuvar paramatreleri hasta dosyasından kaydedildi. 12 haftalık kombine intradiyalitik aerobik ve dirençli egzersiz sonrası fiziksel aktivite düzeyi, yaşam kalitesi, fonksiyonel kapasite, fiziksel fonksiyon, periferal kas kuvveti ve kavrama kuvveti müdahale grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek iken, DASH semptom skoru ve tüm yorgunluk alt ölçek değerleri daha düşüktü (p<0.05). CRP, total kolesterol, LDL ve HDL gibi laboratuvar incelemelerinde müdahale grubunda olumlu yönde iyileşme gözlendi (p<0.05). Ayrıca müdahale grubunda tedaviye katılım oranı oldukça yüksek oranda (%96.75) gerçekleşti. Sonuç olarak, HD hastalarına bireysel ve fizyoterapist denetiminde uygulanan intradiyalitik kombine egzersiz programı fonksiyonel kapasite ve fiziksel fonksiyonu iyileştirmede etkili ve güvenli bulundu. Fizyoterapistler HD hastalarının yönetiminde multidisipliner ekibin bir üyesi olarak görev almalı ve hastalığa özgü klinik bulguları, diyaliz sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyonları göz önüne bulundurarak kişiye özel olarak egzersiz eğitim programları oluşturmalıdır.

Abstract:
The aim of our study was to determine the efficacy of an intradialytic combined exercise program applied individually by a physiotherapist in patients receiving hemodialysis (HD) treatment. Our study included 26 individuals who were randomized stratified by age and gender and divided into two groups: Intervention group (IG=13, 51.5 ± 12.2 years) and control group (CG=13, 52.75 ± 12.59 years). Individuals in the IG were given aerobic exercise training with a bed bike placed at the end of the bed for 12 weeks and strengthening training for the fistula-free side shoulder flexors, elbow flexors, hip flexors of both lower extremities, and knee extensors.The exercise program was made and progressed according to the clinical status of the individuals on that day. Individuals in the CG were encouraged to continue their routine activities and were asked to walk for at least 20 minutes three times a week. The exercise intensity of the two groups was applied between 4 and 6 points according to the Modified Borg Scale. All participants were evaluated twice before and after the intradialytic combined exercise program. Functional capacity was assessed with the 6-minute walk test, physical activity levels with the International Physical Activity Short Form, upper extremity functional levels with the Shoulder-Arm and Hand Problems Questionnaire (DASH), fatigue levels with the Fatigue Impact Scale, and quality of life with the Kidney Disease Quality of Life Scale, functional mobility and balance were evaluated with a timed up go test, lower extremity strength and endurance with a 30 second sit to stand test, peripheral muscle strength with a digital hand dynamometer, grip strength with a Jamar hand dynamometer and laboratory parameters were recorded from the patient file. After 12 weeks of combined intradialytic aerobic and resistance exercise, physical activity level, quality of life, functional capacity, physical function, peripheral muscle strength and grip strength were higher in the IG compared to the CG, while DASH symptom score and all fatigue subscale values were lower (p<0.05). Laboratory tests such as CRP, total cholesterol, LDL and HDL showed a positive improvement in the IG (p<0.05). In addition, the rate of participation in the treatment was quite high (96.75%) in the intervention group. In conclusion, intradialytic combined exercise program applied to HD patients individually and under the supervision of a physiotherapist was found to be effective and safe in improving functional capacity and physical function. Physiotherapists should act as a member of the multidisciplinary team in the management of HD patients and should create exercise training programs specific to the individual, considering the clinical findings specific to the disease and the complications that may arise during dialysis.