Okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the social justice leadership behaviors of school principals and teachers' perceptions of organizational commitment
Yazar: MERT CAN
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜT KARA
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin sergilemiş oldukları sosyal adalet liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkiyi öğretmenlerin görüşlerine göre incelemektir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden "yakınsayan paralel desen" tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemi 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ilçesindeki ilköğretim okullarında görev yapan 603 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu ise maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilen ve ilköğretim okullarında görev yapan 16 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verilerini toplamak için "Kişisel Bilgiler Formu", "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" ve "Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan görüşmeler ile toplanmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde istatistik programı kullanılmış ve t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin sosyal adalet liderliğine ilişkin genel algıları yüksek düzeyde iken örgütsel bağlılığa ilişkin algıları orta düzeydedir. Okul müdürlerinin sergilemiş oldukları sosyal adalet liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen algıları eğitim durumu, yaş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Öte yandan öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları ise eğitim durumu, görevli oldukları okuldaki çalışma süresi, yaş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Okul müdürlerinin sergilemiş oldukları sosyal adalet liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları arasında pozitif yönde, anlamlı ve orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarına ilişkin toplam varyansın %35'i okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile açıklanmaktadır. Sosyal adalet liderliğinin alt boyutlarından katılım ve eleştirel bilincin öğretmenlerin örgütsel bağlılık algısı üzerinde önemli (anlamlı) bir yordayıcı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between the social justice leadership behaviours exhibited by school principals working in primary schools and teachers' perceptions of organisational commitment according to teachers' opinions. "Convergent parallel design", one of the mixed method designs, was preferred in the study. The sample of the study consists of 603 teachers working in primary schools in Şahinbey district of Gaziantep province in 2021-2022 academic year. The study group of the research consists of 16 teachers working in primary schools and selected by maximum diversity sampling method. "Personal Information Form", "Organisational Commitment Scale" and "Social Justice Leadership Scale" were used to collect quantitative data. Qualitative data were collected through interviews using a semi-structured interview form prepared by the researcher. Statistical software was used to analyze the quantitative data and t-test, ANOVA, Pearson correlation and regression analyses were performed. Content analysis was used to analyse qualitative data. According to the results of the study, while teachers' general perceptions of social justice leadership are at high level, their perceptions of organisational commitment are at medium level. Teachers' perceptions of social justice leadership behaviours exhibited by school principals differed significantly according to educational status, age and professional seniority variables. On the other hand, teachers' perceptions of organisational commitment differed significantly according to the variables of educational status, working time in the school, age and professional seniority. It was determined that there were positive, significant and moderate relationships between the social justice leadership behaviours exhibited by school principals and teachers' perceptions of organisational commitment. The social justice leadership behaviours of school principals explained 35% of the total variance of teachers' perceptions of organisational commitment. Participation and critical consciousness, which are sub-dimensions of social justice leadership, were found to be significant predictors of teachers' perceptions of organisational commitment.