Çalışma yaşam kalitesinin örgütsel bağlılık düzeyi üzerindeki etkisi: Devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenler üzerine nicel bir araştırma
Effect of quality of work life on organizational commitment level: The quantitative research on academicians in state and foundation universities
Yazar: SELDA TAŞDEMİR AFŞAR
Danışman: PROF. DR. ESRA BURCU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çalışma koşulları = Working conditions ; Çalışma ortamları = Work environment ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmada çalışma yaşam kalitesinin örgütsel bağlılık (duygusal, devam ve normatif) üzerindeki etkisi, vakıf ve devlet üniversitelerinde çalışan akademisyenler üzerinden karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. Aynı zamanda çalışma yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık düzeylerinin belirleyicileri üzerinde durulmuş; çalışma yaşam kalitesini etkileyen en önemli etmen/etmenler ile örgütsel bağlılığın en önemli belirleyicisi/belirleyicileri vakıf ve devlet üniversitesi bağlamında irdelenmiştir. Diğer taraftan bu çalışmada akademisyenlerin çalışma yaşam kaliteleri ve örgütsel bağlılıklarının (duygusal, normatif ve devam) onların sosyo-demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, medeni durum) ve örgütsel koruyuculuğa yönelik algıları ile ilişkisi araştırılmıştır.Çalışmada Sirgy ve diğerleri (2001) tarafından geliştirilen ve yazar tarafından Türk Kültürüne uyarlama çalışması yapılan 16 maddelik Çalışma Yaşam Kalitesi Ölçeği ile Meyer, Allen ve Smith (1993) tarafından son şekli verilen daha önce farklı yazarlar tarafından Türk Kültürüne uyarlama çalışması yapılan 18 maddelik Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve örneklem grubunun sosyo-demografik özelliklerini, nesnel çalışma koşullarını ve örgütsel koruyuculukla ilgili algılarını ortaya koyma amacı ile geliştirilen 14 maddelik anket formu kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Ankara ilindeki devlet üniversiteleri olan Hacettepe, Gazi Üniversiteleri ile Bilkent ve Başkent Üniversitesi'nin Fen, Edebiyat, Mühendislik, İktisadi İdari Bilimler ve Eğitim Fakültelerinde görev yapmakta olan 570 akademisyen oluşturmuştur.Çalışmada çalışma yaşam kalitesi, nesnel çalışma koşulları, örgütün koruyuculuğuna yönelik algı ile sosyo-demografik özelliklerin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisine bakılmış; yapılan analizler sonucunda örgütsel bağlılığının (duygusal, devam ve normatif) üç farklı alt boyutu üzerinde en yüksek etkiyi çalışma yaşam kalitesinin gösterdiği ortaya konulmuştur. Diğer değişkenlere göre örgütsel koruyuculuğun da örgütsel bağlılığın alt boyutları (duygusal, devam ve normatif) üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada hem devlet hem de vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenlerin çalışma yaşam kaliteleri ve örgütsel bağlılıklarının sosyo-demografik özelliklerine göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmada, devlet üniversitesinde çalışan akademisyenlerin çalışma yaşam kalite düzeylerinin vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenlere göre daha düşük olduğu, ancak örgütsel bağlılık (duygusal, normatif ve devam) düzeyi bakımından devlet ve vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenler arasında bir farklılık olmadığı ortaya konulmuştur.Anahtar Sözcükler: Çalışma Yaşam Kalitesi, Örgütsel Bağlılık, Duygusal Bağlılık, Normatif Bağlılık, Devam Bağlılığı.

Abstract:
In this study, the effect of the quality of work life on organizational commitment (affective commitment, continuance commitment and normative commitment) is considered by comparing the academicians working in state and foundation universities. At the same time, the determinants of the quality of work life and organizational commitment are taken into account and the most important factor/s affecting the quality of work life and the most important determinant/s of the organizational commitment are examined in the context of state and foundation universities. On the other hand, in this study, the relationship between the quality of work life and organizational commitment (affective commitment, continuance commitment and normative commitment) of the academicians and their sociodemographic characteristics (age, sex, marital status) and perception related to the organizational protectorate is researched.The Scale of Quality of Work Life consisted of 16 articles and developed by Sirgy and others (2001) and adapted by the author to Turkish Culture and the Scale of Organizational Commitment, consisted of 18 articles and preformed by Meyer, Allen and Smith (19913) and adapted by various authors to Turkish Culture and a questionnaire form consisted of 14 articles and developed in order to set forth the sociodemographic characteristics, objective working conditions and perception related to the organizational protectorate of the sample group were used in the study. The sample group of the research was consisted orf 570 academicians working in Hacettepe University, Gazi University, the state universities, and Faculty of Arts and Science, Faculty of Engineering and School of Economics and Administrative Sciences of Bilkent University and Başkent University.In the study, the effect of quality of work life, objective working conditions and perception related to the organizational protectorate and sociodemographic characteristics on the organizational commitment and it was found as a result of analysis that the quality of work life ad the highest effect on three sub-dimensions of the organizational commitment (affective commitment, continuance commitment and normative commitment). It was found as a result of research that the quality of work life and organizational commitment of the academicians working in both state and foundation universities varied according to their sociodemographic characteristics. Also, it was found in the study that the level of quality of work life of academicians working in state universities was lower than the academciains working in foundation universities and, however, there was not any difference between the academicians working in state and foundation universities in terms of level of organizational commitment (affective commitment, continuance commitment and normative commitment).Key Words: Quality of Work Life, Organizational Commitment, Affective Commitment, Normative Commitment, Continuance Commitment.