İzmir bölgesi maden işçiliği: Başlangıcından M.Ö. III. binyıl sonuna kadar madeni eser üretimi ve ticareti
Metalworking in İzmir Region. Metal Production and Trade until the End of the III. Millennium B.C
Yazar: LEVENT KESKİN
Danışman: PROF. DR. HAYAT ERKANAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bakla Tepe = Bakla Tepe ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Kuzeybatı Anadolu = Northwest Anatolia ; Liman Tepe = Liman Tepe ; Maden sanatı = Metalwork ; Madeni eserler = Metal objects ; İzmir = Izmir

Özet:
Anadolu dünyada metalürjik faaliyetlerin en erken ortaya çıktığı bölgelerden biridir. Farklı bölgelerde gelişen maden işçiliği ekolleri özellikle Erken Tunç Çağı'ndan itibaren son derece gelişmiş kültürleri yansıtmaktadır. Bu alanda, uzun yıllar boyunca Troia hazine buluntularıyla temsil edilen Batı Anadolu'da son yıllarda gerçekleştirilen kazı ve araştırmalar metalürjik etkinliklerin Geç Kalkolitik Çağ'dan itibaren yaygın bir şekilde başladığını göstermektedir. Önceki yıllarda yürütülen kazılar yanında, özellikle 20. yy'ın son çeyreğinde başlayan ve sayısı hızla artan araştırmalar bu aktivitelerin belirli bir bölgeyle sınırlı olmadığını, sahil şeridinden iç bölgelere kadar çok geniş bir alana yayıldığını göstermiştir. İzmir bölgesinde yürütülen araştırmalar da bu alanda önemli sonuçlar ortaya koymuştur. Bölgenin coğrafi konumu yanında maden yatakları açısından sahip olduğu zenginlik de bu konuda büyük bir avantaj sağlamaktadır. İzmir ili sınırlarında Bakla Tepe ve Liman Tepe'de yürütülen kazılar sonucu açığa çıkarılan madeni eserler ve maden işçiliğine yönelik buluntular Geç Kalkolitik Çağ'da başlayan ve Erken Tunç Çağı'yla birlikte artan çok yoğun metalürjik aktivitelerin varlığını işaret etmektedir. Özellikle bazı belirli formlar, yerel üretim yanında Ege dünyası ve Anadolu'nun farklı bölgeleriyle de kurulan yakın ilişkileri yansıtmaktadır. Bu çalışma kapsamında çıkış noktasını Bakla Tepe ve Liman Tepe'de ele geçen eserler oluşturacak şekilde İzmir bölgesindeki maden işçiliği ve madencilik aktiviteleri kronolojik ve kültürel açıdan tüm boyutlarıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Halen devam etmekte olan analiz çalışmaları da bölgenin sahip olduğu potansiyele ilişkin önemli sonuçlar sunmakta olup, madeni eserler yanında, özellikle üretime yönelik buluntular, Batı Anadolu açısından son derece önemli ve bölge açısından bugüne dek bilinmeyen veriler sunmaktadır.

Abstract:
Anatolia is one of the regions where earliest metallurgical activities begun. Local metalworking schools in different parts of the country show remarkable achievement especially with the beginning of the Early Bronze Age. Recent investigations show that the metallurgical activities in Western Anatolia ? which was represented by the famous treasure finds of Troia for a long time ? were started intensively in the Late Chalcolithic period. Beside the earlier excavations, the ever more increasing number of recent excavations and researches show that these activities were not limited to a particular area but widespread from coastal areas further to the inland zones. Investigations in İzmir region have also provided important results on the subject. Beside its geographical position the rich metallic deposits in the region played an important role in this development. The metal artifacts and other finds related to the metalworking activities recovered from Bakla Tepe and Liman Tepe point to intensive metallurgical activities which were started in the Late Chalcolithic period with an increase during the Early Bronze Age. Beside local production, some distinct forms point to the intensive contacts established with the Aegean world and different parts of Anatolia. This study aims to present the development of metallurgical activities in İzmir region from both chronological and cultural point of views. Ongoing studies on the analyses of metal artifacts and possible ore sources also provide important data on the potential of the region. Beside the metal artifacts, finds relating to the metallurgical activities show unique and hitherto unknown features for entire Western Anatolia.