Flört şiddeti yaşamış bireylerde suçluluk, utanç ve korku duygularının travma sonrası büyüme ile ilişkisinde psikolojik esnekliğin aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediaiting role of psychological flexibility in the relationship between feelings of guilt, shame and fear post-traumatic growth in individiduals who have experienced dating violence
Yazar: LEYLA AZİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ÇAKICI ALPARSLAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, flört şiddeti yaşamış bireylerde suçluluk, utanç ve korku duygularının travma sonrası büyüme ile ilişkisinde psikolojik esnekliğin aracı rolünün etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline sahiptir. Araştırmaya, 401 flört şiddeti yaşamış birey katılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Demografik Bilgi Formu, Suçluluk ve Utanç Ölçeği, Korku ve Kontrol Duygusu Ölçeği, Psikolojik Esneklik Ölçeği ve Travma Sonrası Büyüme Envanteri kullanılmıştır. Analizlerde standart değeri +3.30 ile-3.30 aralığının dışında uç değere sahip olan 5 katılımcı analizlere dahil edilmemiştir. Böylelikle analizler 396 katılımcı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 25, IBM SPSS AMOS 25 ve Lisrel 8.8 paket programları kullanılmıştır. Tüm değişkenlerin çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiştir. Çarpıklık değerlerinin .85 ile-1.09 arasında, basıklık değerlerinin ise .01 ile .80 arasında değiştiği ve bu değerlerin normal dağılım sınırları içinde olduğu görülmüştür. Çalışmada ölçeklerden elde edilen puanların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını anlamak için 2'li gruplarda Bağımsız Gruplar t Testi, 2'den fazla kategoriye sahip gruplarda Tek Yönlü Varyans Analizi, değişkenler arası ilişki analizlerinde ise Pearson Korelasyonu yapılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada belirlenen modelin test edilmesinde kullanılan aracılık analizlerinde, değişkenler arasındaki ilişkiler değerlendirilirken kovaryans matrisi ile birlikte tahmin yöntemi olarak Maksimum Olabilirlik yöntemi kullanarak analizler yapılmıştır. Test edilen modelin sonuçlarına göre, flört şiddeti yaşamış bireylerde suçluluk, utanç ve korku duygularının travma sonrası büyüme ilişkisinde psikolojik esnekliğin tam aracılık ettiği tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında aracı etkilerim anlamlılığını değerlendirmek amacı ile Bootstrapping analizinden yararlanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar sonucunda uygulayıcı ve araştırmacılar için bazı öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Şiddet, flört, flört şiddeti, psikolojik esneklik, travma sonrası büyüme

Abstract:
The aim of this research is to examine the mediating role of psychological flexibility with regard to the relationship of feelings of guilt, shame as well as fear and post-traumatic growth among individuals who have been through dating violence. 401 individuals exposed to dating violence participated in the research which has relational screening model. Demographic Information Form, Guilt and Shame Experience Scale, Fear and Affective Control Scale, Psychological Flexibility Scale and Post-traumatic Growth Inventory were the materials used for the collection of the research data. 5 participants who had outliers falling outside the standard value ranging from +3.30 to -3.30 in the analyses were excluded from the study. Therefore, the analyses were conducted with 396 participants. IBM SPSS 25, IBM SPSS AMOS 25 and Lisrel 8.8 package were utilized as the software means for the study.  The skewness and kurtosis values of all the variables were investigated. The skewness values were found to be between .85 and -1.09, while the kurtosis values were found to vary between .01 and .80, which fall within the limits of normal distribution. The following analyses were carried out for the respective purposes: independent groups t Test was used in groups of two to understand if the scores obtained from the scales varied based on the demographic variables or not, univariate analysis of variance was employed in groups with more than two categories and Pearson's correlation was used for the analyses between the variables. For the mediating analyses used for testing the model determined in the study, maximum likelihood method was used along with the covariance matrix while evaluating the relationships between the variables. The related analyses were conducted accordingly. The results of the model tested have revealed that psychological flexibility has an entire mediating effect on the relationship between feelings of guilt, shame as well as fear and post-traumatic growth among individuals who have experienced dating violence. Bootstrapping analysis is utilized in order to evaluate the significance of the mediating effects within the scope of the study. Some recommendations based on the outcomes obtained as a result of the study have also been put forward for practitioners and researchers.

Key Words: Violence, dating, dating violence, psychological flexibility, post-traumatic growth