Fen bilgisi öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between personality traits and burnout levels of science teacher candidates
Yazar: GAMZE SONAY
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NESİBE ÖNDER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı fen bilgisi öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeylerinin cinsiyete, sınıf düzeyine, genel not ortalamasına, bölüme yerleşme durumuna, KPSS'ye girme durumuna, mezun olunca öğretmenlik yapma ve bir işte çalışma durumuna göre incelenmesi ve kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim- öğretim yılında Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde yapılmıştır. Çalışma grubu 186 fen bilgisi öğretmen adayından oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak "Maslach Tükenmişlik Ölçeği- Öğrenci Formu" ve "Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik teknikleri, ilişkisiz örneklemler t testi, ANOVA testi, LSD testi ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri için anlamlılık düzeyi ,05 olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutları ile yumuşak başlılık, öz denetimlilik ve nörotiktik kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin cinsiyete ve bir işte çalışıp çalışmama durumuna göre değişmediği belirlenmiştir. 4.sınıf öğrencilerinin tükenme ve yetkinlik düzeylerinin diğer sınıf düzeylerine göre yüksek olduğu sonucu elde edilmiştir. Genel not ortalaması 1 üstü 2 olan fen bilgisi öğretmen adaylarının daha fazla başarısızlık hissi yaşadığı, KPSS'ye girmeyi düşünmeyenlerin dışadönük ve deneyime açık bireyler olduğu ve daha fazla duyarsızlaşma yaşadığı görülmektedir. Fen bilgisi öğretmen adaylarından mezun olunca öğretmenlik yapmayı düşünmeyenlerin tükenme ve duyarsızlaşma değerleri yüksek çıkmıştır. Fen bilgisi öğretmen adaylarından genel not ortalaması 3 üstü 4 olanların dışadönük özelliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Bölüme istemeden yerleşen fen bilgisi öğretmen adaylarının kaygı düzeylerinin yüksek olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The general purpose of this research is to examine the personality traits and burnout levels of science teacher candidates according to gender, grade level, grade point average, placement status, status of entering the KPSS, teaching and working in a job after graduation, and the relationship between personality traits and burnout levels. Determining the relationship. Descriptive survey model was used in the research. The research was conducted in a state university in Ankara in the 2022-2023 academic year. The study group consists of 186 science teacher candidates. "Maslach Burnout Scale-Student Form" and "Five Factor Personality Scale" were used as data collection tools. Descriptive statistics techniques, unrelated samples t test, ANOVA test, LSD test and Pearson Product Moments correlation coefficient were used in the analysis of the data. For the statistical analysis of the data, the level of significance was determined as .05. According to the results of the research, it was concluded that there is a significant relationship between the burnout and depersonalization sub-dimensions of science teacher candidates and their amenability, self-control and neurotic personality traits. It has been determined that the burnout levels of science teacher candidates do not change according to gender and whether they work or not. It was concluded that the exhaustion and competence levels of the 4th grade students were higher than the other grade levels. It is seen that pre-service science teachers with a grade point average of 1 or above 2 experience more feelings of failure, those who do not plan to take KPSS are extroverted and open to experience, and experience more depersonalization. The burnout and depersonalization values of those who did not consider teaching after graduation were high. It was determined that among the science teacher candidates, those with a grade point average of 3 over 4 had extroverted characteristics. It was concluded that the anxiety levels of the science teacher candidates who unintentionally settled in the department were high.