Doğum korkusuyla baş etmede sosyal paylaşım platformu ve çevrimiçi doğuma hazırlık eğitiminin kullanılabilirliğini ve etkinliğini değerlendirme
Evaluating the usability and effectiveness of social network site platform with online birth class in coping with the fear of childbirth
Yazar: ZEYNEP ALPUĞAN
Danışman: PROF. DR. NAZAN AYDIN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, doğum korkusuyla baş etmede sosyal paylaşım platformu ve çevrimiçi
doğuma hazırlık eğitiminin kullanılabilirliğini ve etkinliğini test etmek amacıyla
yapılmıştır. Çalışma tanımlayıcı analiz ve ön test – son test kontrol gruplu deneysel
olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşaması olan tanımlayıcı
analiz bölümünde; doğum korkusuna ilişkin bilgi veren 35 Türkçe ve 21 İngilizce web
sitesine ait veriler analiz edilmiş ve bu analiz doğrultusunda doğum korkusuyla baş
etmeye yönelik dogumdankorkma.org sosyal paylaşım platformu geliştirilmiştir.
Araştırmanın ön test – son test kontrol gruplu deneysel olarak yürütülen ikinci
aşamasında ise, dogumdankorkma.org sosyal paylaşım platformuna başvuran aileler
üzerinde çevrimiçi doğuma hazırlık eğitiminin etkinliği değerlendirilmiştir. Araştırma
Eylül 2021- Aralık 2021 tarihleri arasında video konferans yoluyla verilen doğuma
hazırlık eğitimi; toplam 89 gebe ve eşi ile (çalışma grubu: 44 eş ve kontrol grubu: 45
eş) yürütülmüştür. Çalışma grubuna 2 gün/10 saat süren çevrimiçi doğuma hazırlık
eğitimi verilmiştir. Kontrol grubuna ise araştırmacı tarafından hazırlanan doğuma
hazırlık rehberi, e-kitap şeklinde iletilmiş ve 2 gün içinde okumaları istenmiştir.
Araştırmada veriler, eşlerin çevrimiçi olarak doldurdukları öz bildirim ölçeklerinin
değerlendirilmesiyle elde edilmiştir. Sadece kadın katılımcılar; Gebe Bilgi Formu,
Wijma Doğum Beklentisi Ölçeği A versiyonu, Doğum Öz yeterlilik Ölçeği Kısa
Formunu doldurmuşlardır. Hem kadın hem de erkek katılımcılar; Spielberger
Durumluk Kaygı Ölçeğini doldurmuşlardır. Çalışma grubundaki gebeliğinin 38.
haftasına gelmiş kadınlara, Doğum Öz Yeterlilik Kısa Formu 2. kez izleme testi olarak
uygulanmıştır. Çevrimiçi doğuma hazırlık eğitimi verilen çalışma grubundaki kadın
katılımcıların ön test ve son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında; Wijma Doğum
Beklentisi Ölçeği (p=0,330), kadın ve erkek katılımcıların Durumluk Kaygı Ölçeği
(p=0,11) olup, istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Çalışma grubundaki
kadın katılımcıların Doğum Öz Yeterlilik Kısa Formu ön test ve son test puan
ortalaması karşılaştırıldığında (p= 0,000) olup, son test puanları anlamlı şekilde
yüksek bulunmuştur. Doğuma Hazırlık Rehberi e-kitap okuyan kontrol grubundaki
iv
kadın katılımcıların ön test ve son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında; Wijma
Doğum Beklentisi Ölçeği (p=0,824), kadın ve erkek katılımcıların Durumluk Kaygı
Ölçeği (p=0,55) olup, istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Kontrol
grubundaki kadın katılımcıların Doğum Öz Yeterlilik Kısa Formu ön test son test puan
ortalaması karşılaştırıldığında (p= 0,003) olup, son test puanları anlamlı şekilde
yüksek bulunmuştur. Buna göre; çevrimiçi eğitim sonrası kadın katılımcıların Wijma
Doğum Beklentisi Ölçeği (p=0,330) ve kitap sonrası (p=0,824) olup, anlamlı farklılık
bulunamamıştır. Doğum Öz Yeterlilik Kısa Formu ön test ve son test puan ortalamaları
karşılaştırıldığında; çalışma grubunun (p= 0,000) ve kontrol grubunun (p=0,003) son
test puanları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Çalışma ve kontrol grubundaki
kadın ve erkeklerin Spielberger Durumluk Kaygı Ölçeği ön test son test puan
ortalamaları karşılaştırıldığında; çalışma grubu (p=0,11) ve kontrol grubu (p=0,055)
arasında anlamlı farklılık olmamıştır. Çalışma grubundaki gebeliğinin 38. haftasına
gelmiş kadınların Doğum Öz Yeterlilik Kısa Formu son test ve izleme testi puan
ortalamaları karşılaştırıldığında (p=0,183) olup, istatiksel olarak anlamlı farklılık
bulunamamış, doğum öz yeterlilik puanlarının 38. gebelik haftasında da yüksek
olduğu görülmüştür. Bu çalışmada kadın ve erkeklere uygulanan çevrimiçi doğuma
hazırlık eğitiminin ve doğuma hazırlık rehberi e-kitabının verilerini
değerlendirdiğimizde: her iki yöntem ile bilgi vermenin de kadınlarda doğum öz
yeterliliğini artırdığı; çevrimiçi doğuma hazırlık eğitiminin kadın ve erkeklerde kaygı
düzeyini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Doğum öncesi bakım uygulamaları
kapsamında geliştirilen e-sağlık müdahalelerinin, gebe ve ailelerinin tıbbi destek ile
birlikte sosyal destek alabilmelerine olanak sağladığı ve e-sağlık müdahalesi olan
çevrimiçi doğuma hazırlık eğitimi ve doğuma hazırlık rehberi e-kitabının rutin sağlık
hizmetleriyle birlikte uygulanarak doğum öz yeterliliği arttırabileceği sonucuna
varılmıştır. Bu şekilde, doğum korkusu ile ilişkili sezaryen tercihlerini etkileyebileceği
kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to test the usability and effectiveness of social network site
with online birth preparation courses in coping with the fear of childbirth. The study
was completed in two stages; the first stage was descriptive analysis, and the second
stage was the pretest-posttest experimental control group. In the descriptive analysis
section, data from 35 Turkish and 21 English websites that provide information on fear
of childbirth were analyzed and the dogumdankorkma.org was developed in line with
this analysis to cope with fear of childbirth. In the second stage of the study, which
was conducted with the pretest-posttest experimental control group, the effectiveness
of online birth preparation training was evaluated in families who applied to the
dogumdankorkma.org. Online birth preparation courses given via video conference
and birth preparation guide delivered as an e-book between September 2021 -
December 2021. The study was conducted with a total of 89 pregnant women and their
spouses (study: 44 families and control: 45 families). The study group was given 2
days/10 hours of online childbirth preparation courses. The childbirth preparation
guide prepared by the researcher was sent to the control group as an e-book and they
were asked to read it within 2 days. The data in the research were obtained by
evaluating the self-report scales filled out by the spouses online. Pregnant Information
Form, Wijma Birth Expectancy Scale Version A, Birth Self-Efficacy Scale Short Form
were filled only female participants. The Spielberger State Anxiety Scale was filled
both female and male participants. Birth Self-Efficacy Scale Short Form was applied
for the second time, as a follow-up test, to the woman in the study group, who reached
38 gestational week. When the differences pre-test and post-test mean scores of the
female participants in the study group given online birth preparation courses were
compared; Wijma Birth Expectation Scale (p=0,330), State Anxiety Scale (p=0,11) of
male and female participants, and no statistically significant difference was found.
When the Birth Self-Efficacy Short Form pre-test and post-test mean scores of the
female participants in the study group were compared (p= 0,000), their post-test scores
were found to be significantly higher. When the pre-test and post-test mean scores of
the female participants in the control group who read the Birth Preparation Guide evi
book were compared; Wijma Birth Expectation Scale (p=0,824), State Anxiety Scale
(p=0.55) of male and female participants, and no statistically significant difference
was found. When the Birth Self-Efficacy Short Form pre-test and post-test mean scores
of the female participants in the control group were compared (p=0,003), their posttest
scores were found to be significantly higher. According to this; Wijma Birth
Expectation Scale (p=0,330) and post-book (p=0,824) female participants after online
training, and no significant difference was found. When the pre-test and post-test mean
scores of the Birth Self-Efficacy Short Form were compared; The post-test scores of
the study group (p= 0,000) and control group (p=0,003) were found to be significantly
higher. When the Spielberger State Anxiety Scale pre-test and post-test mean scores
of women and men in the study and control groups were compared; There was no
significant difference between the study group (p=0,11) and the control group
(p=0.055). When the differences between post-test and follow-up test mean scores of
Birth Self-Efficacy Short Form of the women in the study group who came to the 38th
week of pregnancy were compared: no significant difference was observed (p=0,183).
It was seen that the birth self-efficacy scores also were high at the 38th gestational
week. In this study, when we evaluated the data of the online birth preparation courses
and the birth preparation guide e-book applied to women and men: it was found that
giving information with both methods increased the birth self-efficacy in women and
online childbirth preparation courses reduces the level of anxiety in men and women.
Within the scope of antenatal care services; applying the e-health intervention online
birth preparation courses and the birth preparation guide e-book together with routine
prenatal health services, birth self-efficacy can be increased and fear of childbirth can
be reduced. It has been concluded that the e-health interventions developed allow
pregnant women and their families to receive social support along with medical
support. In this way, it was concluded that cesarean section preferences related to the
fear of childbirth may be affected.