Çukurova halk kültüründe gelin
Bride in Çukurova folk culture
Yazar: ELİF DORUK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ GÖKŞEN
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Evlilik = Marriage ; Gelinlik = Wedding dress ; Halk kültürü = Folk culture ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk kültürü = Turkish culture ; Çukurova = Çukurova ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
İnsanoğlunun doğum-evlenme ve ölüm evreleri içinde tercih veya zorunlu olarak
yerine getirmesi gereken dönem olan evlilik içinde gelin figürü sıkça karşımıza
çıkmaktadır. Günlük hayatımızı şekillendiren hatta yöneten gelin elindeki sihirli
değneği ile dokunmadığı hayat hemen yoktur. Bunun yanında toplumumuzda gelin,
güzelliğin, sadeliğin, saflığın, temizliğin, namusun, istikbalin timsalidir. Bir başına bu
kadar değerli kabul edilen gelin çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir.
"Çukurova Halk Kültüründe Gelin" başlıklı çalışmamız, Giriş dışında üç ana
bölüm ile Sonuç ve Kaynakça kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmamızın Türk
kültüründe gelin başlığını taşıyan ilk bölümünde "gelin" tanımlarına, "gelin"in Türk
kültüründe özel bir yere sahip lale/gelincik çiçeğiyle olan benzerliğine, gelinliğin kısa
tarihçesine ve Türk kültür ve edebiyatında ayrı bir yere sahip olan Orhun Abideleri,
Kutadgu Bilig, Dîvânu Lugâtî't- Türk ve Dede Korkut Hikâyeleri gibi ilk Türk
eserlerinde geline bakış hakkında bilgi verdik. Çalışmamızın ikinci bölümünde Anonim
Halk Şiiri, Sözlü Anlatım Türleri, Âşık Şiirlerinde "gelin" figürünü inceledik.
Üçüncü bölümde ise Çukurova halk kültüründe "gelin"i inceledik. Bu bölümde
gelinin seçilmesinden, gelinlik, nişan, gelin çeyizi, gelin kınası, gelin süsleme, gelin
alma, gelin indirme, yüz görümlüğü, duvak mevlidi, gelin görme, gelinin baba evine
gezmeye gitme, gelinlik etme, gelinin ev içindeki statüsüne kadar "gelin"i bütün
yönleriyle incelemeye çalıştık. Önce yazılı kaynaklardan elde ettiğimiz bilgileri verdik.
Ardından sözlü kaynaklardan elde edilen âdet ve görenekleri aktardık. Çukurova bölgesindeki halk anlatmaları ve halk şiirine yansımış gelin figürünü iki ayrı başlık
altında ele aldık.
Çalışmanın sonuç kısmında "gelin"in toplum hayatında geçmişten günümüze
daima ayrı bir yere sahip olduğu, sadece eşine ve ailesine karşı değil yetiştirdiği
çocuklar vesilesiyle bütün bir topluma karşı sorumlu olduğu görülmüş, çalışma
neticesinde ulaşılan sonuçlar değerlendirilmiştir. Gelinin sadece bir ferdin değil, bütün
toplumun hayatında yer aldığı ve rol oynadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: gelin, Türk kültürü, Çukurova halk kültürü, gelinlik, evlenme

Abstract:
The bride figure is frequently encountered in marriage, which is the period that
human beings must fulfill as a choice or mandatory within the birth, marriage and death
stages. There is almost no life that the bride, who shapes and even manages our daily
life, does not touch with her magic wand. In addition, in our society, the bride is the
representation of beauty, simplicity, purity, cleanliness, honor and the future. The bride,
which is considered so valuable on its own, represents the subject of our study.
Our work, titled "Bride in Çukurova Folk Culture", consists of three main
sections, except the Introduction, and the Conclusion and Bibliography. In the first part
of our study with the title of bride in Turkish culture, the definitions of "bride", the
similarity of the word "bride" with the tulip / poppy flower, which has a special place in
Turkish Culture, the short history of the wedding dress and the "Orhun Monuments",
"Kutadgu Bilig", which has a special place in Turkish Culture Literature. In the first
Turkish works such as "Divanu Lugatit- Türk" and "Dede Korkut Stories", information
about the bride's gaze was given. In the second part of our study, "Anonymous Folk
Poetry, Oral Expression Types, In Love Poems" the bride figure was examined.
In the third part, the bride in Çukurova folk culture was examined. In this
section, "bride" from the selection of the bride to the wedding dress, engagement, bridal
dowry, bridal henna, bridal decoration, bridal taking, bridal wear, face-dress, veil
mawlid, seeing the bride, going to the bride's father's house, wearing a wedding dress,
and the status of the bride in the house. has been studied in all its aspects. Firstly, after giving the information we obtained from written sources, the customs and traditions
obtained from oral sources were transferred. The bride figure, which is reflected in folk
narratives and folk poetry in the Çukurova region, is discussed under two separate
headings.
In the conclusion part of our study, it has been seen that the concept of "bride"
has always had a special place in social life from past to present, and that it is
responsible not only to his wife and family, but also to the whole society through the
children he has raised, and the results obtained as a result of the study have been
evaluated. It has been determined that the bride takes place and plays a role not only in
the life of an individual, but also in the life of the whole society.

Key Words: bride, Turkish culture, Çukurova folk culture, wedding dress, marriage