Melen havzasında yaşayan Squalıus pursakensıs (Hankó, 1925)'te yağ asidi kompozisyonunun mevsimsel değişimi
Seasonal changes in fatty acid composition in Sakarya chub, Squalius pursakensis (Hankó, 1925) living in Melen river basin
Yazar: TUĞBA İNAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE GÜLSÜN KIRANKAYA
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Balıklar dünya genelinde ucuz ve önemli bir protein kaynağı olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, balıklar iz elementler, yağda eriyen vitaminler ve yağ asitleri gibi insan sağlığı açısından önemli besin maddelerini de içermektedir. Yağlar insan vücudunda önemli işlevlere sahip biyoloji moleküller olup, enerji ve yağda eriyen vitaminleri depolamada önemli rol oynarlar. Üstelik, yağların, biyolojik zarların temel bileşeni olarak hizmet ettiği ve hücre içi ve hücre dışı haberci moleküller olarak işlev gördüğü bilinmektedir. Dolayısıyla, yağlar, özellikle de doymamış yağ asitleri, insan sağlığı için gereklidir. Melen nehri Türkiye'de batı Karadeniz bölgesinde yer almaktadır. Bu çalışmada, Melen Nehri Havzası'ndan mevsimsel olarak avlanan Squlius pursakensis etinde toplam yağ ve yağ asidi bileşimi incelenmiştir. S. pursakensis Sakarya Havzası'nda yayılış gösteren endemik bir tür olup, Melen Havzası'nda da yoğun popülasyonlar oluşturduğu bilinmektedir. Her ne kadar, bu tür yöre halkı tarafından gıda olarak tercih edilse de, besin değeri hakkında sınırlı veri vardır. Bu çalışmanın amacı, Melen Nehri havzasında yaşayan S. pursakensis'in toplam lipit miktarını ve yağ asidi bileşimini belirlemektir.Toplam yağ seviyesi kışın %1,80, baharda %2,56 ve yazın %5,17 bulunmuştur. Yağ asidi bileşimi, toplam çoklu doymamış yağ asitlerinin (%32,05-38,90) en yüksek düzeyde olduğunu, bunu tekli doymamış yağ asitleri (%29,85-35,40) ve doymuş yağ asitleri (%27,10-31,23)'nin izlediğini göstermiştir. Çoklu doymamış yağ asitleri (PUFAs)'nin içeriğinde n- 3 yağ asitleri olan eicosapentaenoic asit (EPA C20:5n3) and docosahexaenoic asit (DHA C22:6n3), sırasıyla %6,70 ve %16,33 oranları ile en yüksek seviyede bulunmuştur (p<0.05). Doymuş yağ asitleri içerisinde palmitik asitin %19,03 oranı ile baskın olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar kelimeler: Tatlısu kefali, Yağ asitleri, lipitler, Omega-3, SFA, MUFA, PUFA.

Abstract:
Fish is considered as an essential and cheap protein source for human populations through the World. Additionally, fish provide important nutrients for human health such as trace elements, lipid-soluble vitamins and fatty acids. Lipids are biomolecules playing important role in the body. They have role of storage for energy and lipid-soluble vitamins. Furthermore, lipids are known to serve as integral components of biological membranes and to function as key intracellular and extracellular messengers. Therefore, lipids, especially unsaturated fatty acids, are necessary for human health. Melen River is located on western Black Sea region in Turkey. In the present study, total lipid and fatty acid compositions of S. pursakensis fillet samples seasonally captured from Melen River Basin were evaluated. S. pursakensis is a freshwater fish species endemic to Sakarya River, its tributaries and neighboring basins. Although, this species is consumed as food local people, there is limited data on its nutritional value. The aim of this study was to determine the total lipid amount and fatty acid composition of S. pursakensis living in Melen River basin.Total lipid levels were as 1.80% in winter, 2,56% in spring and 5,17% in summer. The composition of fatty acids showed that total polyunsaturated fatty acids (32,05-38,90%) were having highest, levels followed by monounsaturated (29,85-35,40%) and saturated (27,10-31,23%)levels.The fatty acid compositions of polyunsaturated fatty acids (PUFAs) in fillets of S. pursakensis shows a high content n-3 fatty acids eicosapentaenoic acid (EPA C20:5n3) and docosahexaenoic acid (DHA C22:6n3) with maximum rates of 6,70% and 16,33%, respectively (p<0.05). The saturated fatty acid (SFA) content was dominated by palmitic acid with the maximum ratio of 19,03%. 

Keywords: Sakarya chub, Fatty acids, lipids, Omega-3, SFA, MUFA, PUFA, Asarsuyu Creek.