Kent mekanında ortak alan mücadelesi: Haydarpaşa Garı örneği
Common space struggle in the urban space: The example of Haydarpaşa Train Station
Yazar: AYÇA YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. DERYA FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Haydarpaşa Garı = Haydarpaşa Station ; Kentsel bellek = Urban memory ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel haklar = Urban rights ; Kentsel mekan = Urban space ; Kolektif bellek = Collective memory ; Müşterekler siyaseti = The politics of commons ; Ortak kullanım alanları = Common use areas ; Sosyal hareketler = Social movements ; Üçüncü mekanlar = Third places

Özet:
Türkiye'deki çarpıcı sonuçlarını esas olarak 2000'lerde gözlemleyebildiğimiz neoliberal yeni çitleme hareketi ile küreselleşme politikalarının İstanbul'un çehresinde yarattığı kabuk değişimi ve sarsıcı yıkım atakları kentsel ortak mekânlara mütecaviz bir baskı uygulamaktadır.
İktidar araçlarının güvencesi altında işleyen neoliberal mekânsal birikim hareketinin meta değeri ve soyut temsiller aracılığıyla ortak mekânlara yönelttiği yeniden tasarlama atakları, toplumsal düzlemde yaşanan mekânı tekrar ele geçirmeyi ve mekânı yeniden temellük etmeyi hedefleyen mücadele duraklarının artışını tetiklemektedir. Mekânı tasarlayan güç sahipleri ile mücadele mekânları arasında gelişen bu iki kutuplu çatışma, mücadele alanında geliştirilen temellük ve tasarruf biçimleriyle mekânın yeniden üretilebildiği üçüncü bir zeminin açılımına neden olur. Mücadele alanında inşa edilen paylaşımlar ve ilişkilerin politikleşmesini tesis eden bu zemin başka bir mekân tahayyülünün ve alternatif toplumsal ilişkilerin üretilme potansiyellerini aralamaktadır. Kent hakkını tesis eden ve gündelik yaşamın müşterek mekanlarından biri olan Haydarpaşa Garı üzerine 1990'lı yıllar itibariyle planlanan değişim değeri temelli dönüşüm girişimlerini de bu zeminde değerlendirmek mümkündür. 
Araştırmanın teorik ve pratik analizleri neticesinde; dönüşüm ataklarına karşı 14 yıldır direnen Haydarpaşa Dayanışması, kent ve emek mücadelesini ortaklaştırabilen niteliğiyle ön plana çıkmış ve bu anlamda İstanbul'daki diğer kent hareketlerinden farklılaşmıştır. Alternatif ve geleneksel protesto türlerini bir araya getiren katmanlı yapısı ile Haydarpaşa mücadelesi, sürekli mevcudiyet ilkesiyle yeni ilişkiler, tasarruflar ve temsiller üreterek mekanı temellük biçimlerinin farklı yollarını yaratmıştır. 2013 yılında kapatılmış olmasına rağmen mücadelenin varlığıyla ayakta tutulan Haydarpaşa, eylemcilerin güçlü aidiyetler ve mesuliyetler geliştirdiği müşterek bir mekan olarak anlamlanmıştır. Haydarpaşa Dayanışması'nın, emek mücadelesiyle sentezlediği güçlü yapı kent hareketlerine ilham verecek niteliktedir.
Anahtar kelimeler: Kentsel Toplumsal Hareketler, Ortak Alan Mücadelesi, Kolektif Bellek, Henri Lefebvre, Haydarpaşa Garı.

Abstract:
The new neoliberal enclosure movement - whose striking results can be observed mainly in the 2000s in Turkey - and the transformation movements in the face of Istanbul as a result of the globalization politics are putting a strain on urban common spaces. 
The neoliberal expansionist movement under the supervision of the government, constitute an attack against urban common space through redesigning public spaces to change their value and abstract representations. This situation exacerbates the urban common struggles to occupy, recapture and re-appropriate the living space. This mutual antagonism which develops between the power holders, who design the space and the political activists in the space of resistance also leads to the creation of a third platform. The new relationships, spatial usages, practice and social bonds which are created within this third platform represent the reproduction of space. Shared experience that is formed in the context of the struggle and  the politicization of relationships also create the potential for envisaging another space and the creation of alternative social relationships. It is possible to examine within this framework the transformation attempts from the 1990s based on exchange values on Haydarpasa Train Station, which is one of the common spaces of everyday life and which establishes the right to the city. 
As a result of this research, The Haydarpasa Solidarity which was founded to fight against the comprehensive attacks of neoliberal transformation, differs from the other urban social movements in Istanbul in the sense that it created the possibility bringing the urban and labor movements together. The Haydarpasa movement, with its nature that brings alternative and traditional kinds of protests, has created different ways to appropriate space by also creating new relationships with a permanent presence, spatial usages and representatives. Haydarpasa Train Station, which is still kept alive through the presence of the resistance movement even though it was closed in 2013, has gained meaning as a common space for which the activists have developed strong feelings of belonging and guardianship. The Haydarpasa Solidarity is such as to bring inspiration to urban social movements with its strong nature synthesized with labor struggle.
Key Words: Urban Social Movements, Common Space Struggle, Collective Memory, Henri Lefebvre, Haydarpasa Train Station.