Hukuk ve ceza mahkemesi kararlarının birbirine etkisi
The effect of civil and criminal court decisions on each other
Yazar: BAHATTİN ARAS
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERCAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Gelişen dünya ekonomisiyle birlikte esnek döviz kuru sistemine geçiş, uluslararası faaliyette bulunan firmaların döviz fiyatlarındaki dalgalanma neticesinde döviz kuru piyasalarındaki riskleri ile karşı karşıya kalmalarına sebep olmuştur. Döviz kuru oranlarındaki bu dalgalanmalar, lehte gelişme göstermediği taktirde kuruluşların nakit akışlarında önemli etkiler yaratır. Bu ise işletmeleri ve ekonomileri derinden etkiler. 
Hukuk ve ceza mahkemelerinin yargılama sonucunda verdikleri nihai kararlar, birbirilerinin yargılama sürecini etkilemekte ve bazı noktalarda bağlayıcı nitelik almaktadır. Mesela ceza ve hukuk mahkemesinde sahtecilik ve yaş düzeltmeye dair verilen karalarda bu görülmektedir. Aynı şekilde taksirle meydana gelmiş bir haksız fiil eyleminin tazminat yönünden hukuk, aynı zamanda suç olan eylemin cezalandırılması yönünden ise ceza yargısının konusunu teşkil etmektedir. Dolayısıyla her iki yargı çeşidinin de belli durumlarda birbirlerinin vereceği kararları beklemesi ya da esas alması gerekmektedir.   
Hukuk ve ceza mevzuatında bu iki yargı kolu arasındaki ilişkiyi açık ve net bir şekilde düzenleyen hükümler bulunmakla birlikte  bu hükümler yeterli değildir. Bu kapsamda hukuk ve ceza mahkemesi kararlarının birbirine etkisini düzenleyen ve mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 53'üncü maddesinin karşılığı olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74'üncü maddesindeki düzenleme uyarınca hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.
Maddede ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesi kararına etkisine ilişkin olarak yalnızca haksız fiilin unsurlarından kusur ve zarar açısından bir düzenlemeye yer verilmiştir.  Haksız fiilin diğer unsurları olan fiil, hukuka aykırılık ve illiyet bağına ilişkin olarak herhangi bir açık hükme yer verilmemiştir. Ayrıca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223'üncü maddesinde belirtilen hüküm çeşitlerinin etkilerinin neler olacağı konusunda da TBK'nın 74'üncü maddesi yetersizdir. Burada yalnızca beraat hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla bu maddenin daha ayrıntılı olarak yeniden ele alınması gerekmektedir. 


 
Anahtar Kelimeler: Hukuk Mahkemesi, Ceza Mahkemesi, Kesin Hüküm, Kesin Delil, Etki

Abstract:
The final decisions taken by civil and criminal courts as a result of judging affect each other in terms of judgement processes and may be binding in some ways. This effect can be seen in the decisions about counterfeiting and age amendment in civil and criminal courts. The recless tortious acts may be a subject for civil justice with regard to compensation; at the same time, may be a subject for criminal justice with regard to penalization of the criminal act. Therefore, two kinds of jurisdiction should wait for and predicate upon the decisions of each other. 
Although in civil and penal legislation, there are provisions regulating the relationship between two kinds of jurisdiction in a definite and clear way, they are not adequate. In this context, in accordance with the regulation in the Article 74 of Turkish Code of Obligation corresponding the Article 53 of repealed Code of Obligations no.818 and regulating the effect of civil and criminal court decisions on each other, the judge is bound up neither with the provisions about responsibility in criminal law, nor with the decision of acquittal given by the judge of criminal court while giving a verdict about the person causing the loss has a defect, and power of discernment or not. Similarly, the decision of the criminal judge about evaluating the defect and determining the loss isnot binding for the civil judge. 
In the article mentioned, with regard to the effect of criminal court decision on civil court decision there is only the regulation about the defect and the loss elements of tortious acts. There is no clear provision about the other elements of tortious act; act, illegality, casual connection.  Also, the Article 74 of Turkish Code of Obligation is not adequate in terms of the effects of provision kinds defined in the Article 223 of Code of Criminal Procedure No. 5271. This includes only the decision of acquittal. Therefore, this article must be discussed in a more detailed way. 



Key Words: Civil Court, Criminal Court, Definitive Judgment, Conclusive Evidence, Effect