LGBTİ+ hakları sivil toplum kuruluşlarının Türkiye'nin Avrupalılaşmasına etkisi
The impact of LGBTI+ rights non-governmental organizations on Turkey's Europeanization
Yazar: UTKU KUTBAY
Danışman: PROF. DR. YONCA ÖZER
Marmara Üniversitesi / Avrupa Araştırmaları Enstitüsü / Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupalılaşma = Europeanization ; LGBTİ = Lesbian, Gay, Bisexsuel, Trans, İntersex

Özet:
Avrupa Birliği, politikaları ve kurumları ile hem üye ülkeleri hem de üyeliğe aday ülkeleri etkilemekte ve aynı zamanda onlardan etkilenmektedir. Bu etkileşimi inceleyen Avrupalılaşma yazını, sıkça yeni kurumsalcılık kuramları bağlamında çalışılmaktadır. Bu bağlamda bu yazın alanının çalışma kollarından biri de kurumların oluşturdukları normlar, değerler ve beslendikleri kültürler ile aktörleri etkileyerek onları değiştirip dönüştürmeleridir. Bu aktörler arasında yer alan sivil toplum kuruluşları; politika yapıcılar ve vatandaşlar arasındaki bağı oluşturmak, vatandaşların politika yapım sürecine katılımını sağlamak, politika yapıcıları etkilemek ve bu doğrultuda toplumu dönüştürmek gibi faaliyetleri ile aday ülkelerin Avrupalılaşmasında kilit bir konumda yer almaktadır. Türkiye'de LGBTİ+ Hareketi seyrince 2000'lerde kurumsallaşmaya başlayan LGBTİ+ dernekleri, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği nedeni ile ayrımcılığa karşı yürüttükleri faaliyetler ile dünden bugüne ikili cinsiyet temelli sistemi, politikaları, politika yapıcıları ve toplumu dönüştürmeye çalışmaktadır. Türkiye'de LGBTİ+ hakları alanında yaşanan Avrupalılaşmama (de-europenization) süreci kuruluşların faaliyetlerine yansısa da, LGBTİ+ derneklerinin Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği düzeyindeki sivil toplum kuruluşları ile yürüttükleri iş birlikleri ile bu alana yönelik Türkiye'nin Avrupalılaşmasını etkilemekte olduğu görülmektedir. Bu tez çalışması da bu etkiye odaklanmakta ve çalışmada Türkiye'de LGBTİ+ hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının Türkiye'nin Avrupalılaşmasına olan etkileri incelemektedir. Ayrıca  çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren tüzel kişiliğe sahip LGBTİ+ sivil toplum kuruluşlarında çalışan on beş kişi ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerin analizine yer verilmiştir.

Abstract:
With its policies and institutions, the European Union influences and is influenced by both member states and candidate countries. The Europeanization literature, which examines this interaction, is often studied in the context of new institutionalism theories. In this context, one of the research areas of this literature is that institutions influence actors by changing and transforming them through the norms, values and cultures they create. NGOs, which are among these actors, are in a key position in the Europeanization of candidate countries with their activities such as creating the link between policy makers and citizens, ensuring citizens' participation in the policy making process, influencing policy makers and transforming society in this direction. In the course of the LGBTI+ Movement in Turkey, LGBTI+ associations, which started to be institutionalized in the 2000s, have been trying to transform the binary gender-based system, policies, policy makers and society with their activities against discrimination based on sexual orientation and gender identity. Although the process of de-Europeanization in the field of LGBTI+ rights in Turkey is reflected in the activities of the organizations, it is seen that LGBTI+ associations have an impact on the Europeanization of Turkey in this field through their cooperation with the European Union and non-governmental organizations at the EU level. This thesis focuses on this impact and examines the impact of non-governmental organizations operating in the field of LGBTI+ rights in Turkey on the Europeanization of Turkey. In addition, in this thesis, semi-structured interviews were conducted with fifteen people working in LGBTI+ non-governmental organizations with legal personality operating in Turkey and these interviews were analyzed.