Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nin ı. cildinde üslûp özellikleri ve eserin ı. cildinin bağlamlı dizin- işlevsel sözlüğü
The stylistic features in volume i of Evliya Çelebi's Travel Book and the contextual index- functional dictionary of volume i
Yazar: ZEYNEP BUÇUKCU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Evliya Çelebi = Evliya Çelebi ; Seyahatname = Seyahatname ; Türk edebiyatının bağlamlı dizinler ve işlevsel sözlüğü = Concordance and functional glossary of Turkish literature ; Üslup = Stylistic

Özet:
Evliya Çelebi Seyahatnamesi bilim dünyası tarafından tanınırlık kazandığı 19. yüzyıldan itibaren birçok çalışmanın konusu olmuştur. Araştırmacılar bu kapsamlı eseri birçok açıdan incelemiş, birçok çalışmada kaynak olarak kullanmışlardır. Bu çalışmada eserin I. cildinin üslubu incelenmiş ve bağlamlı dizin- işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Üslup, metin üslubu ve yazar üslubu olmak üzere iki ana bölümde ele alınmıştır. Metin üslubu folklorik, bediî, resmî ve ilmî üslup başlıkları altında incelenmiştir. Her kategori için örnek bir metin parçası seçilmiş ve o parçayı ilgili kategoriyle ilişkilendiren unsurlar ortaya konmuştur. Yazar üslubu özelinde ise daha önce yapılan sözcük odaklı incelemelerden farklı olarak bir genel "düzen" fikrine yoğunlaşılmıştır. Genel bir başlık altındaki alt kategorilerin aynı konu izleğini takip etmesi ve farklı başlıklar altında aynı ya da benzer konulardan bahsedilirken kullanılan söz dizimi ve ek paralelliği üzerinde durulmuştur. Eserin bağlamsal dizin-işlevsel sözlüğü TEBDİZ üzerinden oluşturulmuştur. Bu çalışmada 26.404 kelime veya kelime grubu madde başı olarak tespit edilmiştir. Toplam sayının 3.288'ini fiiller, kalan 23.116'sını ise isim veya isim yapılı ifadeler oluşturmaktadır.

Abstract:
Evliya Çelebi's Seyahatname has been the subject of many studies since the 19th century, when it became known to the scientific world. Researchers have analyzed this comprehensive work in many aspects and used it as a source in many studies. In this study, the style of Volume I of the work was analyzed and a contextual index-functional dictionary was prepared. The style was analyzed in two main sections: textual style and authorial style. Textual style was analyzed under the headings of folkloric, literary, official and scientific style. For each category, a sample text fragment was selected and the elements that associate that fragment with the relevant category were revealed. In the case of authorial style, unlike previous word-oriented examinations, a general idea of "order" was focused on. It was emphasized that the sub-categories under a general heading follow the same topic and that the syntax and suffix parallelism used when talking about equivalent topics under different headings were emphasized. The contextual index-functional dictionary of the work was created through TEBDİZ. In this study, 26,404 words or phrases were identified as headings. Of the total number, 3,288 are verbs and the remaining 23,116 are nouns or noun-structured expressions.