1999 iyot profilaksisi sonrası İstanbul halkının iyot durumunun değerlendirilmesi
Assessment of iodine status of the people living in İstanbul after 1999 iodine prophylaxis
Yazar: CEMİLE İDİZ
Danışman: PROF. DR. EMİNE SEMA YARMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Gebelik = Pregnancy ; Profilaksi = Prophylaxis ; Tuz = Salt ; Yetişkinler = Adults ; İdrar = Urine ; İstanbul = Istanbul ; İyot = Iodine

Özet:
İyodinizasyon sonrası median idrar iyot konsantrasyonu ülkemizde iyot alımının yeterli olduğunu göstermekle birlikte özellikle de gebelerde iyot eksikliğinin hala devam ettiği izlenmektedir. Bu nedenle çalışmamızda ülkemizde iyotlu tuz kullanımının zorunlu olmasından 13-14 yıl sonra İstanbul'daki yetişkin ve gebelerde iyot profilaksisinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmamıza erişkin (gebe olmayan kadın; n=100, erkek; n=100) ve gebe (n=200) grupları olmak üzere 400 kişi dahil edildi. Bu kişilerden alınan spot idrar örnekleri derin dondurucuda biriktirildi ve daha sonra bu örneklerde serik amonyum sülfat metodu (Sandell-Kolthoff reaksiyonu) ile idrar iyodu çalışıldı. Grupların tiroid muayeneleri palpasyonla yapıldı. Guatr sıklığı gebelerde %49,5 ve erişkin grupta %32 saptandı. Median idrar iyot konsantrasyonu erişkin grupta 167 µg/L ve gebelerde 162,5 µg/L olarak optimal düzeylerde bulundu. Bununla birlikte %43 gebelerde (idrar iyot konsantrasyonu <150 µg/L) ve %23 erişkin grupta (idrar iyot konsantrasyonu <100 µg/L) iyot eksikliği tespit edildi. Grupların guatr derecelerine göre idrar iyot konsantrasyonlarının dağılımları arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. İyotlu tuz kullanım oranı gebelerde %90,5, diğer grupta %91 tespit edildi. Tuzun iyotlu veya iyotsuz olması, saklama koşulları, saklama kabının özelliği, yemeğe katılma zamanına göre idrar iyot konsantrasyonlarının dağılımı arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Sonuç olarak İstanbul merkezinde iyot profilaksisi hala yeterlidir ve olumlu yönde ilerlemekte olduğu gözlenmiştir. Ancak iyot eksikliği gebelerde %43 oranındadır. Bu eksiklik iyotlu tuz kullanımına ilave olarak içerisinde 150 µg elementer iyot bulunan multivitamin-multimineral suplemantasyonu ile giderilmelidir. Sorumluluk çerçevesinde jinekologlar, hemşireler, ebeler, ana-çocuk sağlığı merkezlerindeki hekimler, aile hekimleri ve gebe beslenmesiyle ilgilenen diyetisyenler anne adaylarını iyot hakkında mutlaka uyarmalı ve toplumda gebelikteki iyot eksikliği konusunda farkındalığı arttırmalıdırlar.

Anahtar Kelimeler: İdrar iyodu, gebe, tuz, iyot, yetişkin

Abstract:
Despite the fact that median urine iodine concentration (UIC) after iodization has been indicating sufficient iodine uptake, deficiency is still going on in Turkey especially in pregnant women. We aimed to evaluate the efficiency of iodine prophylaxis in adults and pregnant women 13-14 years from the iodization of table salt became mandatory in Istanbul. A total of 400 subjects (nonpregnant n=100, men n=100, pregnant n=200) were included in the study. Urine samples were collected and analysed with seric amonnium sulphate method (Sandell-Kolthoff reaction) for urinary iodine levels. Goitre status was determined by palpation. Goitre rates were 32% in nonpregnant and 49.5% in pregnant women. The median UICs were 167 µg/L in adults and 162.5 µg/L in pregnants. Iodine deficiency was detected in 23% of the adults (UIC<100 µg/L) and 43% of the pregnant women (<150 µg/L). There was no statistical significant relationship between the degree of goitre and UIC distribution. Iodized salt use was 91% in adults and 90.5% in pregnants. No statistical significant relationship was found between the degree of goitre, the iodization status of the salt, the preservation methods, the properties of the storage cup and UIC distribution. In conclusion iodine prophlaxis in İstanbul is sufficient and has progressed. But iodine deficiency is present in 43% of the pregnant women and use of multivitamins containing 150 µg of elemantary iodine is mandatory. It is also important to raise mothers' awareness of iodine deficiencies during pregnancies by collaborative work of gynecologists, nurses, pediatricians and dietitians.

Key Words: Urinary iodine, pregnancy, salt, iodine, adult