İron Sazlığı (Muş-Bitlis) ve yakın çevresinin jeomorfolojisi
Geomorphology of Iron Reed (Muş-Bitlis) and its close surroundings
Yazar: HÜLYA ÇİNİ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL ZORER
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İron Sazlığı Doğu Anadolu bölgesinde, 42º 30' 12''- 43 º15' 55'' doğu boylamları ile 37º 42' 22''- 38º45'10'' kuzey enlemleri arasında yer alır. İdari olarak Muş ve Bitlis il sınırında yer alır. Güroymak ( Bitlis) ilçesinin doğusunda Nemrut Dağı'nın batısında bulunan sazlığın yayılım alanı, Muş Ovasının uzanım Yönüyle (doğu-batı) paralellik gösterir. İron Sazlığı'nın kuzey ve güney sınırı yüksek dağ sıraları ile çevrilidir. İron Sazlığı'nın kuzey kısmının, su bölüm çizgisini Şerafettin Dağı, güney kısmını Muş Güney Dağları ve doğu sınırını Nemrut Dağı oluşturur. İron Sazlığı 1275 metre ortalama yükseltiye sahiptir. Çalışma alanının genel jeomorfolojisi Neotektonik hareketler sonucu etrafının yüksek dağlık saha ile kaplanması sonucun da dağarası havza özelliğini almıştır. İron Sazlığı ve yakın çevresi tektonizmaya bağlı olarak çok sayıda jeomorfolojik belirtileri vardır. Çalışma alanının kuzey ve güney kısmının eğim değerleri fazladır ancak İron Sazlığı havzasının taban kısmının eğim değerleri az olmasından dolayı fluviyal birikim şekilleri görülmektedir. Çalışma alanında yer alan başlıca akarsular; Karasu Nehri, Çoraksu Nehri ve Mazik Nehri sahanın en önemli sürekli akışı olan nehirlerdir. Çalışma alanında bulunan bu akarsular çalışma alanında aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasında etkilidir. Akarsuların rejimleri ve debisi iklimden dolayı düzensiz ve değişkenlik gösterir. Mart – nisan aylarında yağış ve kar erimelerinin artmasından dolayı en yüksek seviyeye ulaşırken sonbahar ve kış dönemlerinde oldukça azalmaktadır. İron Sazlığı ve yakın çevresinin litoloji, tektonizma, iklim ve flüvyal süreçlerin etkili olduğu zengin jeomorfolojik özelliklere sahip bir sahadır.

Abstract:
Iron  Reed are located in the Eastern Anatolia Region, between  42º 30' 12''- 43 º15' 55''east longitudes and 37º 42' 22''- 38º45'10'' north latitudes. Administratively, it is located on the borders of Muş and Bitlis. The spreading area of the reeds,which located in the east of Güroymak (Bitlis) district and west of Nemrut Mountain, is parallel to the direction of extension (east-west) of the Muş Plain.The northern and southern borders of the Iron Marshes are surrounded by high mountain ranges. The water section line of northern part of the İron Reed is formed by Şerafettin MountainS, the southern part by the Muş Southern Mountains and the eastern PART by Nemrut Mountain. Iron Reed have an average elevation of 1275 meters. The general geomorphology of the study area has taken the chararterıstıcs of an ınter-mountaın basin as aresult of Neotectonıc movemnetts and the surroundıng area ıs covered with a high mountainous area. There are many geomorphological indications in the study area due to the tectonism of Iron Reed and its close surroundings. The slope values of the northern and southern parts of the study area are high, but fluvial accumulation patterns are observed due to the low slope values of the bottom part of the Iron Reed. The main streams in the study area are; The Karasu River, Çoraksu River and Mazik River are the rivers with the most important continuous flow of the site. These rivers in the study area are effective in the formation of erosion and accumulation forms. The regimes and flow rates of the rivers are irregular and variable due to the climate. While it reaches its highest level in March – April due to the increase in precipitation and snowmelt, it decreases considerably in autumn and winter periods.lithology ,tetonısm clımate and fluvıcal fact-ors
That are effectıve ın the ımmedıate vıcınıtyof the Iron reed have been ınfuentıal on theır geomorphologıcal features.