Türkiye Cumhuriyeti Devleti gastrodiplomasi faaliyetleri incelemesi: Amerika Birleşik Devletleri örneği
Gastrodiplomacy of the Republic of Turkey activities review: The example of the United America States
Yazar: SÜLEYMAN EMRE KÜÇÜKYAVUZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN TURGUT
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış Anadolu toprakları, günümüzde Türkiye 
Cumhuriyeti'ne ev sahipliği yapmaktadır. Bu ev sahipliği ve kültürel birikim neticesinde, 
tarihin kronolojik gelişiminden itibaren pek çok yemek ortaya çıkmış, bunların bazıları 
unutulmuş bazıları ise hâlihazırda günümüzde üretilmekte ve tüketilmektedir. Bu kültürel 
bilgi birikiminin çeşitli mecralarda paylaşımı sonucu bireyden topluma kadar çeşitli etkiler 
yaratmıştır. Bu etkilerin doğal sonucu olarak birçok farklı disiplin gibi diplomasi faaliyetleri 
de bu gelişmeden etkilenmiştir. Yapmış olduğumuz çalışmada Türkiye Cumhuriyeti 
Devleti'nin gastrodiplomasi faaliyetlerini özel sektör ve devlet destekli girişimleri ayrıntılı 
şekilde inceleyerek, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin gerek özel gerekse devlet destekli 
faaliyetlerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır.  
Bu amaç doğrultusunda Amerika Birleşik Devletleri'nde Türk mutfak kültürü alanında 
faaliyet gösteren katılımcılar ve Türk yemeği tüketen Amerikalılar ile görüşülerek veri 
toplanmıştır. Dünya'da pek çok ülkenin kendi mutfağını tanıtma ve kamu diplomasisi aracı 
olarak gastrodiplomasi organizasyonları günden güne artmaktadır.  
Gastronomi ve 
gastrodiplomasi alanında birçok faaliyete ev sahipliği yapan Amerika Birleşik Devletleri'nin 
uygun bir çalışma sahası niteliği taşıdığı değerlendirilmiştir. Çalışmanın ana odak 
noktalarından birisi de Türkiye Cumhuriyeti'nin Amerika Birleşik Devletleri'nde 
gerçekleştirdiği gastrodiplomasi faaliyetlerinin kapsamını, etkinliğini ve yeterliliğini 
sorgulamaktır. Bu bağlamda Amerika Birleşik Devletleri'nde Türkiye Cumhuriyeti 
gastrodiplomasi faaliyetleri ve Türk mutfağının bilinirliği hakkında bilgi elde edilmesi 
hedeflenmiştir. Çalışma beş alt başlıktan oluşmaktadır. Giriş kısmında konuyla ilgili genel 
bilgiler yer almaktadır. Kavramsal çerçeve kapsamında; diplomasi, kamu diplomasi, 
yumuşak güç ve kültürel diplomasi kavramları ele alınmaktadır. Bu kısmın son bölümü ise 
gastrodiplomasi kavramı bağlamında, Dünya'daki gastrodiplomasi uygulamaları ve 
çalışmanın ana hatlarını oluşturan Türkiye Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik 
Devletleri'ndeki gastrodiplomasi faaliyetlerine yer verilmiştir. Üçüncü kısımda çalışmanın yöntem bölümü yer alırken, dördüncü kısımda ise araştırmanın bulgularından elde edilen 
verilere yer verilmektedir. Beşinci ve son kısımda ise sonuçlar ve öneriler yer almaktadır.  
Çalışma nitel araştırma modeli olarak tasarlanmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme 
yöntemi ile toplanmıştır. Toplanan bu veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. 
Araştırmanın çalışmanın deseni ise fenomenoloji araştırma desenidir. Nitel araştırmanın 
temellerini oluşturan bakış açılarından biri olan fenomenoloji de olguların açıklanması ve 
betimlenmesine odaklanmaktadır. Bu noktada kesişen fenomenoloji ve felsefe nitel 
araştırmanın odaklandığı alanlarla uyuşmaktadır (Yıldırım ve Şimşek, 2018). Çalışmanın 
örneklem grubu ise amaçlı örneklem grubu olarak belirlenmiştir.  
Çalışmanın ana soruları: "Türkiye Cumhuriyeti'nin gastrodiplomasi faaliyetleri Amerika 
Birleşik Devletleri'nde yeterli düzeyde midir?" ve "Türk mutfağının Amerika Birleşik 
Devletleri'nde bilinirlik düzeyi yeterli seviyede midir?" sorularından oluşmaktadır. 
Araştırma için veri toplamak amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde faaliyet gösteren 
devlet ve özel sektör kuruluşları ve Amerikan vatandaşlarının Türk Mutfağı hakkındaki 
görüşlerini saptamak için iki ayrı yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Türkiye 
Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığına bağlı Türkevi ve Türk restoranlarıyla yapılan görüşmeler 
ve Amerikan vatandaşlarından toplanan bilgiler içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Bu 
verilerin değerlendirilmesi ve analizi sonucunda Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin 
gastrodiplomasi faaliyetleri Amerika Birleşik Devletleri'nde yeterli düzeyde olmadığı 
sonucuna ulaşılmıştır. İkinci soru ise Amerika Birleşik Devletleri'nde Türk mutfağının 
bilinirlik düzeyinin yetersiz olduğu çalışma verilerince saptanmıştır. Son bölünde bu 
soruların çözümü için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The Anatolian lands, which have hosted many civilizations, are today home to the Republic 
of Turkey. As a result of this historical and cultural accumulation, numerous dishes have 
emerged throughout the chronological development of history; some of these dishes have 
been forgotten, while others are still produced and consumed today. The sharing of this 
cultural knowledge across various platforms has created diverse effects ranging from 
individuals to society. As a natural consequence of these effects, diplomacy activities, like 
many other disciplines, have also been influenced by this development. In our study, it is 
aimed to analyze the gastrodiplomacy activities of the Republic of Turkey by examining in 
detail both private sector and state-supported initiatives, focusing on both types of activities. 
In line with this aim, data were collected through interviews with participants operating in 
the field of Turkish culinary culture in the United States and Americans who consume 
Turkish cuisine. The number of gastrodiplomacy organizations worldwide, where countries 
promote their own cuisine as a tool of public diplomacy, is increasing day by day. The United 
States, which hosts numerous activities in the fields of gastronomy and gastrodiplomacy, 
was deemed an appropriate study area. One of the main focuses of the study is to question 
the scope, effectiveness, and adequacy of the gastrodiplomacy activities carried out by the 
Republic of Turkey in the United States. In this context, the aim is to obtain information on 
the gastrodiplomacy activities of the Republic of Turkey in the United States and the 
recognition of Turkish cuisine. The study consists of five sections. The introduction includes 
general information related to the topic. In the conceptual framework, the concepts of 
diplomacy, public diplomacy, soft power, and cultural diplomacy are addressed. The final 
section of this part focuses on global gastrodiplomacy practices and the gastrodiplomacy 
activities of the Republic of Turkey and the United States, which constitute the main outline 
of the study. The third section presents the research methodology, while the fourth section 
includes the findings of the research. The fifth and final section presents the results and 
recommendations.The study is designed as a qualitative research model. Data were collected through semi
structured interviews. These data were analyzed using the content analysis method. The 
research design of the study is based on the phenomenology research design. 
Phenomenology, one of the perspectives forming the foundation of qualitative research, 
focuses on the explanation and description of phenomena. In this regard, the intersection of 
phenomenology and philosophy aligns with the areas of focus in qualitative research 
(Yıldırım & Şimşek, 2018, p. 71). The sample group of the study was determined as a 
purposive sampling group. 
The main research questions of the study are: "Are the gastrodiplomacy activities of the 
Republic of Turkey in the United States at a sufficient level?" and "Is the level of awareness 
of Turkish cuisine in the United States adequate?" To collect data for the research, two 
separate semi-structured interview forms were prepared to determine the views of American 
citizens and institutions operating in the public and private sectors in the United States 
regarding Turkish cuisine. Interviews conducted with the Türkevi (Turkish House) affiliated 
with the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey and with Turkish restaurants, 
as well as the information collected from American citizens, were analyzed using the content 
analysis method. As a result of evaluating and analyzing these data, it was concluded that 
the gastrodiplomacy activities of the Republic of Turkey in the United States are not at a 
sufficient level. The second research question revealed that the awareness level of Turkish 
cuisine in the United States is also insufficient, according to the study data. In the final 
section, recommendations are presented for resolving these issues.