Mimarlık eğitimi başlangıcında bireyin ilgi-yetenek-yaratıcılık düzeyi ile tasarım performansı arasındaki ilişkiler
The relationship between the level of interest-ability-creativity when entering architectural education and design performance
Yazar: AYLA AYYILDIZ POTUR
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR BARKUL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mimarlık = Architecture ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Temel amacı, mimarlık eğitimi başlangıcında bireyin ilgi - yetenek - yaratıcılık düzeyi iletasarım performansı arasındaki ilişkilerin irdelenmesi olan bu çalışmanın teorik bölümünde,meslek seçimi, meslek seçimini etkileyen faktörler, mimarlık eğitimi başlangıcında bireyselfarklılıklar (ilgi - yetenek - değer) ve yaratıcılık olgusu ele alınmıştır. Boylamsal desene sahiparaştırma, altı yıllık zaman sürecine ait verileri kapsamakta, örneklemi, 2004 ? 2005 öğretimyılında Y.T.Ü. Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümünde öğrenime başlayan birinci sınıföğrencileri ve aynı öğretim yılında öğrenimine devam eden son sınıf öğrencilerioluşturmaktadır. Araştırmaya katılan toplam denek sayısı 262 olup, veri toplama aracı olarak,literatürde yer alan geçerlik güvenirlik araştırmaları yapılmış ölçeklerin yanı sıra, çevreselpsikoloji araştırmalarında uygulanılan görsel araştırma teknikleri ve araştırmacı tarafındangeliştirilen ölçme araçları kullanılmıştır. Bireyi Tanıma Formu (BTF), KendiniDeğerlendirme Envanteri (KDE), Torrance Yaratıcı Düşünce Testi (TYDT), YetenekDeğerlendirme Uygulamaları (YDU), Mimari Tasarım Performansı Değerlendirme Ölçümleri(MTP), Tasarım Problemi Performans Değerlendirme Uygulaması (TPD) veri toplamaaraçlarını oluşturmaktadır. Bulgular, mevcut sistemle mimarlık eğitimine kabul edilen öğrenciprofilinin genel yapısını ortaya koymanın yanı sıra, mimari tasarım eğitimi için özdeğerlendirmede etken olan ?yaratıcılık geliştirilebilir mi?? sorusuna yanıt arama yönüyledikkat çekmektedir. Çalışmadaki temel vurgu, her ne kadar, eğitimin temel amacı, bireylerarası ilgi - yetenek - yaratıcılık düzeyi bağlamındaki farklılaşmaları azaltmak olsa da, mimaritasarım eğitimine yüksek düzeyde performans gösterebilecek bireylerin yönlendirilmesinin,mimarlık eğitimi ve mimarlık ortamı üzerindeki etkilerinin tartışılması gerekliliği üzerineodaklaşmaktadır. Araştırma bulguları doğrultusunda ortaya konan sonuçlar, gelecekaraştırmalar için veri oluşturmanın yanı sıra, gerek eğitime öğrenci kabulü, gerekse eğitimprogramlarının düzenlenmesi konularında öneriler ortaya konmasında faydalı sonuçlardoğurabilecektir.Anahtar Kelimeler: Mimarlık eğitimi, mimari tasarım, yaratıcılık, tasarım psikolojisi,Torrance Yaratıcı Düşünce Testi.

Abstract:
This research which examines the level of interest ? ability ? creativity of individual whenentering architectural education and their correlation with performance in design studio,contains a theoretical section examining career selection, factors affecting career selection,individual differences in education (motivation ? ability ? values) and the phenomenon ofcreativity. This longitudinal study based on six years of gathered data, focuses on a sample offirst year students entering Yıldız Technical University, Faculty of Architecture, ArchitecturalDepartment in the 2004/2005 academic year, and final year students of the same period. Inaddition to the use of quantitative measures accepted in the scientific literature for validityand reliability, visual research techniques used in environmental psychology and alsomeasurement tools developed by the author are employed to gather data from the studycomprised of 262 individuals. The Individual Recognition Form, The Self AssessmentInventory, The Torrance Tests of Creative Thinking, Aptitude Evaluation Exercises,Quantitative Evaluation of Academic Design Achievement and the Design ProblemPerformance Evaluation Exercise comprise the instruments used in data collection. Findings,while verifying the profile of students selected using current admittance methods, are used inparticular to answer the question ?can creativity be developed?? in self assessments regardingarchitectural education. Although one goal of education might be the standardization of thestudent body with regard to motivation, ability, and creativity, the development of especiallygifted students, and the factors affecting architectural education and its environment are theprincipal focus areas of this study. It is thought that the findings and conclusions presented bythis study may form a basis for future research on this topic, may aid in the development ofmore effective student selection criteria, and in the development of architectural programmes.Keywords: Architectural education, architectural design, creativity, psychology of design,Torrance Tests of Creative Thinking.