Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik başarılarını açıklayan bir yapısal eşitlik modeli
A structural equation model explaining the mathematics achievements of the 8th grade students
Yazar: EYÜP YURT
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT SÜNBÜL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Uzamsal görselleştirme = Spatial visualization ; Uzamsal yetenek = Spatial ability ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu çalışmada ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin Matematiksel Problem Çözme Becerileri, Matematik Öz Yeterlik Kaynakları, Uzamsal Yetenekleri, Matematiksel Muhakeme Becerileri ve Matematik Başarıları arasındaki açıklayıcı ve yordayıcı ilişkilerin bir model üzerinde incelenmesi amaçlanmıştır. Tarama modeliyle gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini Konya merkezinde farklı ortaokullarda öğrenim gören 470 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerin 238'i kız (%50,6), 232'si erkektir (%49,4). Araştırmada öğrencilerin öz-yeterlik inançlarının belirlenmesinde Matematik Öz Yeterlik Kaynakları Ölçeği; problem çözme becerilerinin ölçülmesinde Problem Çözme Testi; muhakeme becerilerinin ölçülmesinde Muhakeme Testi; uzamsal yeteneklerinin belirlenmesinde Zihinsel Çevirme ve Kâğıt Katlama Testleri; matematik başarılarının ölçülmesinde ise Matematik Başarı Testi kullanılmıştır. 
Araştırmada verilerin analiz edilmesinde betimsel istatistikler ve Yapısal Regresyon Modeli analizi kullanılmıştır. Betimsel analiz sonuçlarına göre araştırmaya katılan sekizinci sınıf öğrencilerinin: Problem Çözme Becerileri, Zihinsel Çevirme Yetenekleri ve Muhakeme Becerilerinin düşük düzeyde; Uzamsal Görselleştirme Yeteneklerinin, Matematik Öz-Yeterlik Kaynaklarına göre hesaplanan Matematik Öz-Yeterlik inançlarının ve Matematik Başarılarının ise orta düzeyde olduğu anlaşılmıştır. Yapısal Regresyon Modeli analizi sonuçlarına göre, araştırmaya katılan sekizinci sınıf öğrencilerinin:
Öz-yeterlik kaynaklarına bağlı olarak belirlenen öz-yeterlik inançlarının;
•	Matematiksel Muhakeme Becerisini doğrudan pozitif yönlü,
•	Uzamsal Yeteneği hem doğrudan hem de dolaylı olarak pozitif yönlü,
•	Problem Çözme Becerisini hem doğrudan hem de dolaylı olarak pozitif yönlü,
•	Matematik Başarısını hem doğrudan hem de dolaylı olarak pozitif yönlü etkilediği görülmüştür.
Matematiksel Muhakeme Becerilerinin;
•	Uzamsal Yeteneği doğrudan pozitif yönlü,
•	Problem Çözme Becerisini hem doğrudan hem de dolaylı olarak pozitif yönlü,
•	Matematik Başarısını ise sadece dolaylı olarak pozitif yönlü etkilediği görülmüştür.
Uzamsal Yeteneklerinin;
•	Problem Çözme Becerisini doğrudan pozitif yönlü,
•	Matematik Başarısını ise hem doğrudan hem de dolaylı olarak pozitif yönlü etkilediği görülmüştür.
Ayrıca, öğrencilerin Matematiksel Problem Çözme Becerilerinin, Matematik Başarısına doğrudan pozitif yönlü bir etkisinin bulunduğu anlaşılmıştır. Diğer yandan, Matematik Başarısına doğrudan ve dolaylı etkileri bulunan; Matematiksel Problem Çözme Becerisi, Matematik Öz-Yeterlik Kaynakları, Uzamsal Yetenek ve Matematiksel Muhakeme Becerisi, Matematik Başarısındaki değişimin yaklaşık %75'ini açıklamaktadır ve bu değişkenler matematik başarısı üzerinde geniş düzeyde bir etkiye sahiptir. Öz-yeterliği destekleyici bir ortamda, bu beceri ve yetenekleri geliştirecek etkinliklerin uygulanması, matematik başarısını önemli ölçüde artırabilir.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate, via a model, the explanatory and predictive relationships among the Mathematical Problem Solving Skills, Sources of Mathematics Self-Efficacy, Spatial Abilities, Mathematical Reasoning Skills and Mathematics Achievements of secondary school 8th grade students. The sample of the study, which was conducted in the survey model, consisted of 470 8th grade students attending different secondary schools in the centre of Konya. 238 of the students were female (50,6 %), whereas 232 were male (49,4 %). In the study, Scale of Sources of Mathematics Self-Efficacy was used in determining the students' self-efficacy; Problem Solving Test was used in measuring their problem solving skills; Reasoning Test was used in measuring their reasoning skills; Mental Rotation and Paper Folding Tests were used in measuring their spatial abilities and Mathematics Achievement Test was used in measuring their mathematics achievement. 
The data collected in the study were analyzed using descriptive statistics and the Structural Regression Model. According to the results obtained from descriptive statistics analysis, it was understood that Problem Solving Skills, Mental Rotation Skills and Reasoning Skills of the 8th grade students were low, whereas their Spatial Visualization Abilities, Mathematics Self-Efficacy beliefs calculated on the basis of their Mathematics Self-Efficacy Sources and Mathematics Achievements were at a medium level. In addition, according to the results obtained from Structural Regression Model Analysis, it was observed that:
The 8th grade students' self-efficacy beliefs determined according to their self-efficacy sources affected;
•	Mathematical Reasoning Skill directly and in a positive way,
•	Spatial Ability both directly and indirectly and in a positive way,
•	Problem Solving Skill both directly and indirectly and in a positive way,
•	Mathematics Achievement both directly and indirectly and in a positive way.
Their Mathematical Reasoning Skills affected;
•	Spatial Ability directly and in a positive way,
•	Problem Solving Skill both directly and indirectly and in a positive way,
•	Mathematics Achievement only directly and in a positive way.
Their Spatial Abilities affected;
•	Problem Solving Skill directly and in a positive way,
•	Mathematics Achievement both directly and indirectly and in a positive way.
Moreover, it was understood that the students' Mathematical Problem Solving Skills had a direct and positive effect on Mathematics Achievement. On the other hand, Mathematical Problem Solving Skill, Sources of Mathematical Self-Efficacy, Spatial Ability and Mathematical Reasoning Skill, which have direct and indirect effects on Mathematics Achievement, account for 75 % of the variation in Mathematics Achievement and these variables have large-scale effects on Mathematics Achievement. Implementation of activities that will enhance these skills and abilities in an environment supportive of self-efficacy may significantly increase Mathematics Achievement.