Askeri ana dağıtım merkezleri yer seçimi ve insani yardım lojistiği kapsamında çok amaçlı modelleme ile mülteciler için taşınabilir sahra yaşam konteynerlerinin atanması: Türkiye Güneydoğu'sunda bir vaka çalışması
Assignment of portable field living containers for refugees with multi-objective modeling within the scope of site selection of military main distribution centers and humanitarian aid logistics: A case study in the Southeast of Turkey
Yazar: VOLKAN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KIVANÇ ONAN
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Askeri lojistik; istenilen yer ve zamanda, yeteri kadar ve kesintisiz olarak personel, hizmet ve kolaylık imkânı sağlamak suretiyle; barışta ve seferde askeri kabiliyetin oluşturulması, idamesi ve geliştirilmesi için yapılan, her türlü silah, araç, gereç ve malzemenin temin, tedarik, depolama, ulaştırma, dağıtım, bakım, onarım, eğitim, tahliye ve malzemenin hizmet dışı bırakılması ile inşaat, emlak, sağlık ve işletim faaliyetlerini ihtiva eden işlerin tümüdür. Askerî birliklerin hareketlerini ve harekâtın sürdürülebilmesini sağlama bilimi olan askeri lojistiğin temel fonksiyon sahaları; planlama, ikmal, bakım, ulaştırma, sıhhi tahliye ve tedavi, sahra hizmetleri ve lojistik karar destek sistemleridir. 
Tezin konusu askeri lojistiğin temel fonksiyon sahalarından ikmal ve sahra hizmetleri ile ilgilidir. İkmal; ihtiyaçların tespiti, tedariki, depolanması ve depoda iken bakımı, dağıtımı ve envanterden çıkartılması (kayıt silme ve ayıklama) faaliyetlerini sahra hizmetleri ise; mutfak ve fırın hizmetleri, banyo ve çamaşır hizmetleri, şehitlerin toplama teşhis ve tahliyesi ile su arıtma faaliyetlerini kapsamaktadır.
Barışta ve seferde icra edeceği her türlü harekâtta birliklerin ihtiyaçlarını istenilen yer ve zamanda karşılayabilen, değişikliklere süratle cevap veren, güvenilir, modüler, esnek, dinamik ve etkin yapısı ile askeri lojistik birimleri ihtiyaç duyulduğu takdirde mülki makamların talebi ve talimatı üzerine doğal afet, uluslarası insan hareketleri, küresel pandemi gibi olağanüstü hallerde insani yardım faaliyetleri ile dünya genelinde icra edilen barışı destekleme harekâtları kapsamında mevcut imkan kabiliyetleri ölçüsünde destek sağlamaktadır. 
Askeri ana dağıtım merkezlerinin (AADM) yer seçiminin doğru yapılması ve ulaştırma ağ tasarımının doğru planlanması askeri lojistik birimlerin etkinliğini ve verimliliğini artıracaktır. 
Çalışmanın ilk aşamasında araştırmaya konu olan AADM yer seçimi problemi TCDD lojistik merkezleri dikkate alınarak karma tam sayılı programlama ile GAMS kullanılarak çözülmüştür. Oluşturulan tek amaçlı model; askeri karayolu, sivil karayolu ve demiryolu taşımacılığı mesafelerini dikkate almış, AADM ve lojistik yönetim amirliği merkezi (LYAM) arasındaki toplam taşıma maliyetini en aza indirmiş ve ihtiyaç duyulan ilave depo kapasitesini tespit etmiştir. Müteakiben, mevcut AADM konuş yerlerine göre elde edilen sonuçlar ile Türkiye Cumhuriyeti Devler Demiryolları (TCDD) lojistik merkezleri konuş yerlerinin dâhil edilmesi ile elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Yapılan analiz doğrultusunda, mevcut AADM depo kapasitelerinin en iyi taşıma maliyeti için uygun olmadığı ve TCDD lojistik merkezlerine kurulacak yeni AADM'lerin toplam taşıma maliyetini düşürdüğü görülmüştür.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise; 06 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ve Adıyaman illerinde meydana gelen depremlerin hemen ardından 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı nedeni ile olası ani mülteci akını senaryosu esas alınarak mevcut AADM'lerinde depolanan ve mültecilerin banyo, çamaşır yıkama, yemek, ekmek, temiz su ve tuvalet ihtiyacını karşılayacak taşınabilir sahra yaşam konteynerlerinin (TSYK) yerleştirilmesi ve ataması yapılmıştır. Oluşturulan çok amaçlı modelin amaç fonksiyonunda; illerin sosyal ekonomik gelişmişlik, adli olay (suç), ulaşım performansı ve hasarlı bina değerleri normalize değerlere dönüştürülerek kullanılmıştır. TSYK'ların yerleştirme ve atama problemi, hedef programlama (HP), ağırlıklı HP ve Taguchi metodu ile birleştirilmiş epsilon kısıtı (ꜪK) yöntemleri ile ele alınarak GAMS programı ile çözülmüş, senaryo ve uygulanan çözüm yöntemine göre elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Ayrıca İllerin TSYK kapasite kısıtları gevşetilerek duyarlılık analizi yapılmıştır.

Abstract:
Military logistics; by providing sufficient and uninterrupted personnel, service and convenience opportunities at the desired place and time; procurement, supply, storage, transportation, distribution, maintenance, repair, training, evacuation and decommissioning of all kinds of weapons, tools, equipment and materials for the establishment, maintenance and development of military capability in peace and on campaign, as well as construction, real estate, health. It is all the work that includes and operating activities.  The basic functional areas of military logistics, which is the science of ensuring the movement of military units and the continuation of operations; planning, supply, maintenance, transportation, medical evacuation and treatment, field services and logistics decision support systems.
The subject of the thesis is related to supply and field services, which are the basic functional areas of military logistics. Supply; field services include the activities of identifying needs, supplying, storing and maintaining them while in storage, distributing them and removing them from the inventory (deregistering and sorting); it includes kitchen and bakery services, bathroom and laundry services, collection, identification and evacuation of martyrs and water purification activities.
Military logistics units; They are dynamic organizations with a reliable, modular, flexible and effective structure that can meet the needs of the troops at the desired place and time in all kinds of operations in peace and in war, respond quickly to changes. With these features, it carries out humanitarian aid activities in emergency situations such as natural disasters, international human movements and global pandemics, upon the request and instruction of civil authorities, when needed, and provides support within the scope of peace support operations carried out around the world, to the extent of its existing means and capabilities. Proper location selection of military main distribution centers and correct planning of transportation network design will increase the effectiveness and efficiency of military logistics units.
In the first stage of the study, the location selection problem of military main distribution centers, which was the subject of the research, was solved using GAMS with a mixed integer program, taking into account TCDD logistics centers. The single-purpose model created took into account military ring, civilian road and rail transportation distances, minimized the total transportation cost between military main distribution centers and military intermediate distribution warehouses, and determined the additional warehouse capacity needed. Then, the results obtained based on the locations of existing military main distribution centers were compared with the results obtained by including the locations of TCDD logistics centers. In line with the analysis obtained, it has been seen that the warehouse capacities of existing military main distribution centers are not suitable for optimum transportation costs and that new military main distribution centers to be established in TCDD logistics centers will reduce the total transportation cost.
In the second stage of the study; Based on the scenario of a possible sudden refugee influx due to the Syrian civil war that started in 2011, immediately after the earthquakes that occurred in the provinces of Kahramanmaraş and Adıyaman on February 6, 2023, the stores stored in the existing AADMs and the needs of the refugees for bathing, laundry, food, bread, water and toilets were used. Portable field living containers (TSYK) that will meet the needs have been placed and assigned. In the objective function of the created multi-purpose model; The socio-economic development, criminal incident (crime), transportation performance and damaged building status of the provinces were used. The placement and assignment problem of TSYKs was solved with the GAMS program by using goal programing, weighted goal programming and Epsilon constraint (ꜪK) methods combined with the Taguchi method, and the results obtained according to the scenario and the applied solution method were evaluated. Additionally, sensitivity analysis was carried out by relaxing the TSYK capacity constraints of the provinces.