İşletmelerde iş sağlığı ve güvenliği açısından ergonominin rolü
Role of ergonomics in enterprises in terms of occupational health and safety
Yazar: ESRA YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. BERK AYVAZ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Ergonomi = Ergonomics ; Risk = Risk ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sanayinin gelişmesine paralel olarak işletmelerde iş sağlığı ve güvenliği konusu gittikçe önem kazanmaktadır. İnsanın sağlıklı, estetik, konforlu ve güvenli koşullarda çalışması için gerekli olan ergonomi biliminin her iş alanında uygulanması hem çalışan hem de işveren açısından son derece yarar sağlamaktadır. Çalışanların ergonomi prensiplerine uymaması ve çalışma alanlarının ergonomik ilkelere göre düzenlenmemesi sonucunda ortaya çıkan sorunlar iş sağlığı ve güvenliğini tehdit etmekte ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle işletmelerde ergonomik risk faktörlerinin belirlenebilmesi için risk ölçümü yapmak gerekmektedir.
Bu çalışmada, ergonomi ile ilgili genel bilgiler verilmiş, ergonomik çalışma yeri ilkeleri üzerinde durulmuş, ergonomi ilkelerine uyulmayan durumlarda ortaya çıkabilecek risklere çözüm önerileri sunulmuştur. Uluslararası bir tekstil firmasının perakende mağazalarında ergonomik risklerin tespit edilmesi için QEC yöntemi, ILO tarafından geliştirilen "Ergonomic Checkpoints'' isimli ergonomik risk ölçüm anketi, CMDQ kas-iskelet sistemi rahatsızlık ölçeğinden oluşan bir risk ölçüm modeli 151 personel üzerinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda çalışanlarda birçok ergonomik risk unsuru ve çalışanlarda kas-iskelet rahatsızlıkları tespit edilmiş ve bunlara çözüm önerileri sunulmuştur. Uygulanan risk modelinin işletmelerdeki riskli çalışma alanlarında çözüm önerileri geliştirmek ve çalışanlara ergonomik risk farkındalığı yaratmak için yöneticilere, iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına fayda sağlaması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ergonomi, İş sağlığı ve güvenliği, Risk ölçümü

Abstract:
In parallel with the industrial development, occupational health and safety issues are becoming more and more important for the businesses. Applying the science of ergonomics, an essential factor for offering a healthy, aesthetic, comfortable and safe work conditions to people, in each and every line of business will be to the benefit of the employees and employer. The problems arising from the personnel's failure to comply with the principles of ergonomics and failure to arrange work environments based on the principles of ergonomics threaten the occupational health and safety, and cause musculoskeletal disorders. Thus, the businesses must perform risk assessments in order to identify the ergonomic risk factors.
This study provides general information about ergonomics as well as focusing on the principles of ergonomic work environment and proposing solutions to the risks that might be experienced in case of failure to comply with the principles of ergonomics. A QEC method, namely an ergonomic risk assessment survey designed by ILO and named "Ergonomic Checkpoints" and a risk measurement model of CMDQ musculoskeletal disorder scale, was applied on 151 personnel in order to identify the ergonomic risks at retail stores of an international textile company. As a result of the research, it is confirmed that the personnel are up against several ergonomic risk factors; the personnel suffer from musculoskeletal disorders and this study offers solutions to them. The applied risk model is expected to be useful for the executives, occupational health and safety specialists for coming up with solutions for the risky work environments and for arising personnel awareness about ergonomic risks.
Key Words: Ergonomics, Occupational health and safety, Risk measurement