Ankara kurak koşullarında yazlık ekilen, yazlık ekmeklik buğdayın tane verimi ve verim unsurları yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of spring bread wheat by the terms of grain yield and yield components for a spring sowing in Ankara with the drought conditions
Yazar: İBRAHİM ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN AYRANCI
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Tane verimi = Grain yield ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Bu araştırma Ankara ekolojik koşullarında CIMMYT tarafından yarı kurak iklim kuşağına yönelik geliştirilen 19 yazlık ekmeklik buğday hattı ve 5 şahit çeşit kuru koşullarda ve erken ilkbaharda ekilmesiyle, verim ve verim unsurları yönüyle nasıl etkileneceği, hatlar arasında bir varyasyonun mevcut olup olmadığını gözlemlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme Ankara'da 2022 yetiştirme yılında tesadüf blokları deneme planında üç tekerrürlü olarak kurulmuş; toplamda 24 genotip kullanılmıştır. Çalışmada genotiplerin verim ve verim bileşenleri, morfolojik ve fenolojik özellikleri ile değerlendirilmiş ve özellikler arası ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada ortalama tane verimi 236,1 kg/da olmuştur. Denemede yer alan genotiplerin ortalama verimleri 160,9 kg/da (G 7) ile 312,9 kg/da (G 22) arasında değişmiştir. İncelenen özellikler arasında 210 basit ilişki belirlenmiş, bu ilişkiden 44 adeti istatistiki olarak önemli korelasyon katsayısına sahip olmuş, 25 adeti olumlu ve önemli, 19 adeti ise olumsuz ve önemli şeklinde dağılım göstermiştir. En yüksek seviyedeki ilişki bayrak yaprak boyu ile bayrak yaprak alanı arasında (r=0,9521**) belirlenmiştir. Bu çalışmada orta Anadolu bölgesinde son yıllarda gözlemlenen iklimsel ve yağış dağılımındaki değişimler, ekim zamanı ve ekilecek çeşitler için farklı uygulamaların gerekliliğini ön plana çıkarmıştır. Orta Anadolu bölgesinde erken ilkbaharda doğru seçilen yazlık ekmeklik buğday çeşitlerinin kurak koşullarda değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in Ankara ecological conditions to observe 19 spring bread wheat lines developed by CIMMYT for the semi-arid climate zone and 5 check varieties will be affected in terms of yield and yield components by sowing under dry conditions and in early spring, whether there is any variation among the genotypes in terms of yield and yield components. The experiment was established in Ankara in the 2022 growing season with three replications in a randomized block experimental design; 24 genotypes were used in total. In this study, yield and yield components, morphological and phenological characteristics and drought tolerance of the genotypes were evaluated and the relationships between the traits were examined. The average grain yield was 236.1 kg/da. The average yields of the genotypes in the experiment varied between 160.9 kg/da (G 7) and 312.9 kg/da (G 22). There were 210 simple relationships among the traits, 44 of these relationships had statistically significant correlation coefficients, 25 were positive and significant, and 19 were negative and significant. The highest level of relationship was determined between flag leaf length and flag leaf area (r=0.9521**). In this study, the changes in climatic and precipitation distribution observed in the Central Anatolia region in recent years have brought to the forefront the necessity of different applications for sowing time and varieties to be sown. It was concluded that spring bread wheat varieties correctly selected in early spring in Central Anatolia region can be evaluated under dry conditions.