Adnan Menderes Üniversitesinde okuyan 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin sağlıklı yaşam konusundaki tutum ve davranışları
Healthy life attitudes and behaviors of Adnan Menderes University 1st and 4th year students
Yazar: FUNDA SONER GÖKSOY
Danışman: PROF. DR. OKAY BAŞAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Besleyici maddeler = Nutrients ; Davranış değişiklikleri = Behavioral changes ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Sağlıklı yaşam = Healthy life

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Adnan Menderes Üniversitesinde okuyan 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin sağlıklı yaşam konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemektir. İlk ve son sınıflarda yapılmasının amacı ise üniversite öğrenim sürecinin, sağlıklı yaşam düşünce ve davranışlarına olumlu ya da olumsuz etkilerini saptamaktır.Yöntem: Bu çalışmanın evrenini 2006?2007 eğitim-öğretim yılında Adnan Menderes Üniversitesi fakülte ve yüksek okullarında öğrenim gören 1. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturdu. Çalışmaya Tıp, Veteriner, İktisat, Ziraat, Eğitim, Fen-Edebiyat Fakülteleri ile Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu, Sağlık Yüksekokulu katıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden fakülte ve yüksek okulların 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin toplam sayısı 2021 idi. Her okulun ilgili sınıflarına bir kez gidildi ve o gün sınıfta bulunan öğrencilere anket uygulandı. Bu şekilde toplam 1400 öğrenciye ulaşıldı. Öğrencilere toplam 44 sorudan oluşan ` Sağlıklı yaşamı değerlendirme anket formu' dağıtıldı. ?Gözlem altında anket uygulaması? tekniğiyle öğrencilerin soruları yanıtlamaları sağlandı. Öğrencilere anne eğitimi (5 puan), baba eğitimi (5 puan), annelerinin ev hanımı olup olmaması (2 puan), oturdukları evin kira olup olmaması (2 puan), ailelerinin gelir durumu (5 puan) soruldu. Öğrencilerin sosyoekonomik düzeyleri toplam 19 puan üzerinden belirlendi ve SED gruplaması, Düşük SED (5-8 puan arası), Alt orta SED (9?12 puan arası), Üst orta SED (13?16 puan arası) ve Yüksek SED (17?19 puan arası) şeklinde oluşturuldu. Öğrencilerin fiziksel etkiklik düzeylerini belirlemek için toplam 7 sorudan oluşan International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) anket formu uygulandı. Öğrencilerin sorulara vermiş oldukları cevaplar değerlendirilerek IPAQ değerlendirme formunda belirtildiği üzere katsayılar ile çarpılarak öğrencinin egzersiz MET değerleri ayrı ayrı bulunmuş ve toplanmıştır.Öğrencilerin beslenme durumları beslenme grupları 6'ya bölünerek (et grubu, baklagiller, süt ve süt ürünleri, sebzeler, meyveler ve ekmek grubu) değerlendirilmiştir. Öğrencilere haftada 1 porsiyondan az, haftada 1?3 porsiyon, haftada 4?6 porsiyon, günde 1 porsiyon, her gün 2?3 porsiyon şeklinde ne sıklıkta tükettikleri sorgulanmıştır. Beslenme Ve Egzersiz Davranış Değişikliği Bilgi Düzeyleri ve evreleri ise Procheska ve Norcross (2001) tarafından belirtilen 4 adet soru ile belirlenilmeye çalışılmıştır.Bulgular: Çalışmamıza katılım %69,3 oranında olmuştur. Öğrencilerin yaşları ortalama 21,1±2,2 (17 ? 33 yaş arası) olup %54'ü kız, %46'sı ise erkektir ve %84,8'i çekirdek ailelerden gelmektedir. Öğrencilerimizin anne ve babalarının kültürel durumları incelendiğinde anne ve babaların çoğunlukla ilköğretim mezunu olduğu görülmektedir. Annelerin ¾'ünden fazlasının ev hanımı ve %12,1'inin ise ev dışında çalışmakta olduğu belirlenmiş olup, babaların ise çoğunluğu serbest çalışmakta (%31,6'ü) ya da sağlık çalışanı dışı memurdur (%31,1). Ailelerin sosyoekonomik düzeyleri (SED) göz önüne alındığında Adnan Menderes Üniversitesi 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin genel olarak alt orta grup (%55,3) ailelerden geldikleri görülmektedir. Kendileri için harcadıkları parayı yeterli ve kesinlikle yeterli gören öğrencilerin sayısı 559 (%41,8) iken yetersiz ve kesinlikle yetersiz bulanların sayısı 709'dur (%53). Öğrencilerin alkol kullanma durumları incelendiğinde; 4. sınıf öğrencilerinin ve erkek öğrencilerin 1. sınıf ve kız öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha çok alkol kullandıkları ve sosyoekonomik düzey yükseldikçe alkol kullanma alışkanlığının anlamlı ölçüde arttığı görülmektedir (p<0,001). Dördüncü sınıf öğrencileri ile erkek öğrencilerin anlamlı ölçüde daha çok sigara içtikleri, sosyoekonomik düzey yükseldikçe sigara kullanma eğiliminin anlamlı ölçüde arttığı ve parçalanmış aile çocuklarının daha çok sigara içme eğiliminde oldukları saptanmıştır (p<0,001). Erkek öğrenciler kız öğrencilerden anlamlı ölçüde daha çok uyarıcı madde kullanmakta (p<0,001). Kız öğrenciler erkeklere göre anlamlı düzeyde daha sık diş fırçalamakta (p<0,001) ve Dördüncü sınıf öğrencileri 1. sınıf öğrencilerine göre anlamlı ölçüde daha çok uyumaktadırlar (p=0,044). Öğrencilerin et ve süt ürünleri tüketimi SED düzeyi yükseldikçe anlamlı ölçüde artmaktadır (r=0,183 ; p<0,001ve * r=0,113 ; p<0,001). Erkekler, kız öğrencilere göre ve parçalanmış aile çocukları diğer aile tiplerine göre anlamlı ölçüde daha çok fiziksel etkinlik göstermektedirler (sırasıyla p<0,001 ve p=0,048). Öğrencilerin egzersiz ile ilgili davranış değişikliği düzeyleri düzeyleri ise kız öğrencilerin eylem aşamasında diğer cinse göre anlamlı ölçüde daha yüksek oranda bulundukları göstermektedir (p<0,001). Erkek öğrencilerin anlamlı bir şekilde yüksek olarak kızlara göre beslenme düzeylerinde bir değişiklik düşünmediklerini belirlenmiştir (p<0,001).Sonuç: Çalışmamız, genelde alt orta SED grubundan gelen üniversitenin değişik fakülte ve yüksek okullarının 1. ve 4. sınıflarında öğretimlerini sürdüren, kendileri için harcadıkları paranın yeterli olmadığını ve kesinlikle yetersiz olduğunu belirten öğrenciler üzerine uygulanmıştır. Sosyoekonomik düzey düşüklüğü özellikle hayvansal protein alımını azaltmakta ve düşük SED grubu öğrencilerin bu besin maddelerini tüketebilmeleri zorlaşmaktadır. Öğrencilerimizin %25,35'i yeterli aktif değildir. Fiziksel etkinlik açısından ise cinsiyet ve aile tipinin etkili olduğu görülmektedir. Genel olarak kız öğrenciler sağlık durumlarını daha yüksek oranda iyi olarak tanımlamakta ve ağız sağlığına daha fazla önem vermektedirler. Erkek öğrenciler sağlık riski davranışları, sigara ve alkol tüketimi gibi, kız öğrencilere göre daha fazla yapmaktaydılar. Erkeklerin daha fazla oranda fiziksel etkinliklere katıldıkları ve beslenme ile ilgili davranış değişikliği düşünmedikleri görülmekteydi.

Abstract:
Objective: This study was conducted to evaluate health attitudes and behaviors of Adnan Menderes University 1st and 4th years students. The reason why this Project has been conducted at 1st and 4th years students was to determine the contributions of university period on the health attitudes, behaviors and beliefs of the students.Method: Several health related parameters were investigated at this study. The freshman and 4th years students were subjected to `evaluating healthy life questioner?, including 44 questions, under controlled environment. All answers given to the sociodemographic part of the questioner were evaluated within 19 points scale. And the sociodemographic levels of the students were divided into 4 groups such as lower sociodemographic level (SDL)(5-8); Moderate lower SDL (9-12 points), Upper moderate SDL (13-16 points), and High (upper) SDL (17-19 points). The physical activity of the students were evaluated by using 7 questions ( (International Physical Activity Questionnaire; IPAQ). The results obtained from answer then were evaluated by multiplying some index measures in order to determine MET values for activities. Then MET values of all activities were added each other in order to determine total MET values.The food was divided in to g group (meat, legumines, milk and products, vegetables, fruits and bread). The students were asked their consumption frequencies and amounts of these foodstuffs within several periods. The behavioral changes and students? stages in this process were evaluated as explained by Procheska ve Norcross (2001).Results: 69.3% of the students attaining 1st and 4th years of the universities (except Tourism Faculty) joined to this search. The mean age of the students was 21,1±2,2 (17 ? 33). 54% of the students investigated were female and 46% were male. A great majority of the parents were graduated just from primary school. More than ¾ of the mothers were housewife whereas31,6% of fathers were working commercial area and 31,1% were civil servant. Students were generally from moderate lower SDL. 41.8% of the students were finding their educational fees insufficient and definitely insufficient. 4th year students and male students were drinking alcohol significantly higher than 1st year students and females. Socioeconomic level was positively affecting the levels of drinking (p<0,001). The 4th year students and male students were smoking significantly higher than 1st year students and females (p<0,001). Male students were found to more addictive to illicit drugs than females. Increased socioeconomic level caused higher consumption of meat and milk products in the students (r=0,183 ; p<0,001ve * r=0,113; p<0,001). For the changes of physical activity behaviors, male students were found to be at the maintenance stage whereas females were action stage.Conclusion: Our study demonstrated that 1st and 4th years of the students of Adnan Menderes University were from moderate lower SDL and their meat and milk products consumption were generally lower than the students coming from the other socioeconomic groups. 25.35% of the students were considered to be insufficiently active. Physical activity was found to be correlated with gender and family type. Female students, mostly feeling their health in a good condition and paying attention to their oral care, but male students were generally taking health risks due to their attitudes toward to drinking and smoking. However, male students had higher physical activity than females and higher numbers of male students did not have any intentions to change their eating behaviors.