Modern mimarlık mirası bağlamında Turgut Cansever mimarlığı
The architecture of Turgut Cansever in context of modern architectural heritage
Yazar: BERŞAN KARAGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN EBRU OMAY POLAT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Cansever, Turgut = Cansever, Turgut ; Koruma = Conservation ; Modern mimari miras = Modern architectural heritage

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'ye özgü çok sayıda örneği bulunan modern mimarlık ürünlerinin koruma açısından ele alınması ve bu eserlerin neden korunması gerektiğinin vurgulanmasına; ek olarak Turgut Cansever'in mimarlık pratiği, söylemleri ve bu pratiği modern mimarlık mirasının değerleri kapsamında inceleyerek, Cansever'in yapılarının korunmasının gerekçelerinin ve gerekliliğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Literatür özeti, tezin amacı ve hipotez kısımlarını içeren ilk bölümün ardından ikinci bölümde; çağdaş koruma kuramı, kültür varlıklarının korunması gerekliliğini ortaya koyan değerler üzerinden açıklanmış, bunlarla beraber modern mimarlık mirası kavramı için özel olarak ortaya konulmuş değerler incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, söz konusu değerlerden biri olarak ele alınabilecek olan "mimarın kimliği" meselesi bu dönemde mimari eser vermiş mimarlar üzerinden değerlendirilmiş, bu perspektifte Turgut Cansever'in inşa ve koruma anlayışı temel alınarak eserlerinin neden korunması gerektiği sorusuna Cansever'in mimarlık pratiğini esas alacak bir yanıt aranmıştır. Cansever'in korumanın konusu olarak ele alınma sebebi Dünya Mirası Listesi'nde Le Corbusier, Frank Lloyd Wright; Türkiye'de ise Sedad Hakkı Eldem gibi isimler için yapılmış toplu tescil kararlarının benzeri bir şekilde ele alınıp alınamayacağı meselesi vurgulanmıştır. Anadolu Kulübü, Karatepe Açıkhava Müzesi, Beyazıt Meydanı, Ahmet Ertegün Evi, Türk Tarih Kurumu, Demir Evler, Karakaş Cami ve Sualtı Arkeoloji Enstitüsü yapıları incelenerek belirlenen değerlerin somut göstergeleri ortaya konularak Cansever'in mimari anlayışının inşa pratiği üzerinde etkileri gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, the conservation of various modern architectural products in Turkey, is taken into consideration and the  necessity  of preserving them is discussed; in addition, by examining Turgut Cansever's architectural practice, discourse, and this practice is revealed within the values of modern architectural heritage. 
The first chapter, which includes the literature evaluation, the aim of the thesis and the hypothesis sections are explained. The second section; contemporary conservation theory, the values that reveal the necessity of protecting cultural heritage are summarized especially related with values specifically outlined for the concept of modern architectural heritage. In the third section, the issue of "architect's identity" which should be considered as an evaluation criteria and in this perspective, and  why Cansever's works should be described for identifying them as a part of cultural heritage by taking Cansever's architectural practice as a basis. The registration and conservation criteria for Cansever's conservation is highlighted as a question whether it can be considered in a similar way to collective registration decisions declared for pioneers of modern architecture like Le Corbusier, Frank Lloyd Wright or Sedad Hakkı Eldem in Turkey. Anadolu Club, Karatepe Open-Air Museum, Beyazıt Square, Ahmet Ertegün House, Turkish Historical Society, Iron Houses, Karakaş Mosque and Underwater Archaeology Institute buildings were examined and the concrete indicators of the determined values were revealed; Cansever's architectural understanding is seen on the building practice.