Bazı liken türlerinin antimutajenik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of antimutagenic properties of some lichen species
Yazar: MUSTAFA ANAR
Danışman: PROF. DR. ALİ ASLAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Erzurum-Artvin-Giresun ve çevresinde yetişmekte olan 10 farklı liken türünün total ekstrelerinin mutajenik ve antimutajenik özelliklerinin belirlenmesi için mutant bakteri suşlarının kullanıldığı Ames/Salmonella ve E. coli WP2 test sistemleri kullanılmıştır. Bu testler sonucunda likenlerin total ekstrelerinin mutajenik etkisinin olmadığı buna karşın, antimutajenik etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca insan periferal kanından elde edilen lenfositlerde AFB1'in mutajenik etkisine karşı bu liken türlerinin mutajenik veya antimutajenik özelliklerinin olup olmadıkları Mikronükleus (MN) yöntemi ile araştırılmıştır. İnsan lenfosit kültürlerinde biyokimyasal çalışmalar yapılarak total liken özütlerinin antioksidan özelliklerinin (SOD, GPx, GSH ve MDA enzimleriyle) tespiti, etki derecelerinin belirlemesi ve antimutajenik özelliğinin antioksidan özelliğinden kaynaklı olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. AFB1'in insan periferal kanından elde edilen lenfosit kültürlerinde MN frekansını önemli derecede artırdığı gözlenmiştir. AFB1 ile birlikte 10 farklı liken türünün total ekstrelerinin uygulandığı üç farklı konsantrasyonu AFB1 ile karşılaştırıldığın da MN frekansında önemli derecede azalma görülmüştür. Ayrıca uygulanan liken konsantrasyonlarının mutajenik etkinliğe sahip olmamakla beraber değişik oranlarda kuvvetli antimutajenik özelliğe sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu çalışmanın biyokimyasal sonuçlarına bakıldığında ise AFB1'in önemli derecede süperoksid dismutaz (SOD) ve glutatyon peroksidaz (GPx) aktivitelerini ile glutatyon (GSH) seviyesini azalttığı, malondialdehit (MDA) seviyesini ise artırdığı ortaya konulmuştur. AFB1 ile birlikte liken ekstrelerinin verilmesi SOD, GPx aktivitelerini ve GSH miktarı artırırken, MDA miktarını azaltmıştır. Sonuç olarak, liken ekstraktlarının reaktif oksijen türlerinin salınımını sağlayan AFB1'e karşı koruyucu etkinliğe sahip oldukları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Aflatoksin B1, Oksidatif stres, Ames, E.coli WP2, Mikronükleus 
ve Liken

Abstract:
In this study, we aimed to determined mutagenic and antimutagenic properties of total extract of 10 different lichens species with Ames/Salmonella and E. coli WP2 test systems, which obtained from Erzurum-Artvin-Giresun provinces. This test systems showed that lichens total extracts have not mutagenic effect. However, lichens have antimutagenic effects. In addition to this, we investigated mutagenic and antimutagenic properties of this lichens species against to mutagenic effects of AFB1 on human lymphocyte obtained from peripheral blood with Micronucleus (MN) method. We aimed to research determination of antioxidant effects of total extract of this lichens species with biochemical parameters (SOD, GPx, GSH and MDA enzymes) on human lymphocyte cultures, determining the degree of influence and antimutagenic property resulting from antioxidant. We observed that AFB1 significantly increased the MN frequence on lymphocyte culture obtained from human peripheral blood. When applied to 3 different concentrations of 10 different lichen extracts are decreased to MN frequency significantly, total extracts of 10 different lichen species compared with. Furthermore, we have been found that lichens applied concentrations not having mutagenic effects howbeit, to have potent antimutagenic properties in various proportions. According to the biochemical results of the study, AFB1 significantly decreased the activities of superoxide dismutase, glutathione peroxidase and glutathione level, increased the level of and malondialdehyde. When applied to lichen extracts with AFB1, increased the activities of SOD, GPX and GSH level, decreased the level of MDA. As a result, lichens exhibited protective effects on human lymphocytes exposed to AFB1 by inhibiting AFB1-induced ROS generation.

Keywords: Aflatoxin B1, Oxidative stress, Ames, E.coli WP2, Micronucleus and 
lichen.