Fazla kilolu ve obez kadınlarda egzersiz eğitiminin fiziksel aktivite düzeyi ve egzersiz farkındalığı üzerine etkisi
The Effect of Exercise Training on Physical Activity Level and Exercise Awareness in Overweight and Obese Women
Yazar: ZEHRANUR KAÇAR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Farkındalık = Awareness ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezite ve yetersiz fiziksel aktivite günümüzün en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Hem obezite hem fiziksel inaktivite bir çok kronik hastalık için risk faktörüdür. Bu çalışmada fazla kilolu ve obez kadınlarda egzersize yönelik eğitimin fiziksel aktivite düzeyi ve egzersiz farkındalığı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma Ağustos-2021 ve Şubat-2022 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı iki farklı yerleşkede yer alan ve toplam altı birim olan Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı fazla kilolu ve obez kadın hastalardan çalışmamıza katılmaya gönüllü olan ve dâhil edilme kriterlerini karşılayan 112 kişi ile tamamlandı. Katılımcılar randomize edilerek müdahale ve kontrol grubu olarak ayrıldı ve üç ay boyunca takip edildi. Katılımcıların sosyo-demografik ve klinik özellikleri alındıktan sonra her iki gruba da çalışmanın başlangıcında ve sonunda (üç ay sonunda) fiziksel aktivite düzeyini tespit etmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (IPAQ) ve egzersiz farkındalık düzeyini değerlendirebilmek için Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (ESİM) uygulandı ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Kontrol grubuna rutin öneriler dışında başka hiçbir müdahalede bulunulmadı ve üç ay sonra kontrole çağırıldı.Müdahale grubuna ise ilk görüşmenin ardından rutin önerilerle beraber egzersiz farkındalığını arttırmaya yönelik yüzyüze eğitim verildi ve üç ay boyunca iki haftada bir telefonla aranarak görüşme sağlandı.Veriler SPSS22.0 paket programı kullanılarak analiz edildi.İstatistiksel olarak anlamlılık sınırı p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: Gruplar arasında yaş, eğitim durumu, medeni durum, çalışma durumu, menopoz durumu ve çalışmanın başındaki bel çevresi, bel-boy oranı, bel-kalça oranı ve vücut yağ oranı (VYO) açısından fark yoktu (p>0,05). Vücut ağırlığı ve Beden Kitle İndeksi (BKİ) çalışmanın başında müdahale grubunda daha yüksekti (p<0,05). Katılımcıların yaş ortalaması 39,3±9,4 yıldı. Düzenli egzersiz yapanların oranı %17,9'du. Çalışmanın sonunda IPAQ puan ortalaması müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yükseldi. IPAQ sınıflandırmasına göre müdahale grubunun çalışmanın başında %25'i  minimal aktif iken; çalışmanın sonunda bu oran %71,4'dü. Müdahale grubunun oturma süresi ortalaması 373,4±135,9 dk/gün'den 334,2±114,2 dk/güne; kontrol grubunda 409,4±134 dk/günden 405,7±120,5 dk/güne indi (p<0,05). Müdahale grubunun ESİM ölçeği puan ortalaması 98,5±10,3'ten 110,5±3,8'e çıkarken; kontrol grubunda 97,1±9,7'den 99,5±7,4'e çıktı (p<0,05). Çalışmanın sonunda müdahale grubu ortalama 2,9±1,8 kg verirken; kontrol grubu 0,8±2,6 kg verdi. BKİ ortalaması müdahale grubunda çalışmanın başında 31,6±2,2 kg/m2  iken sonunda 30,5±2,2 kg/m2 idi; kontrol grubunun ise çalışmanın başında 30,3±2,3 kg/m2 iken sonunda 29,9±2,3 kg/m2 idi. Çalışmanın başında müdahale grubunun bel çevresi ortalaması 96,9±7,6 cm iken sonunda 91,7±6,7 cm'di; kontrol grubunu ise çalışmanın başında 94,1±8,1 cm sonunda 92,3±8,1 cm'di. VYO'ı ortalaması müdahale grubunda çalışmanın başında %33,3±3,5 iken sonunda %30,5±2,9 idi; kontrol grubunun ise çalışmanın başında %33,3±3,7; sonunda %32±3,2  idi. 
Sonuç: Çalışmamızda egzersiz farkındalığını artırmaya yönelik verilen eğitimin bireylerin fiziksel aktivite düzeyini artırdığı ve egzersiz sağlık inançları üzerinde olumlu etkileri olduğu görüldü. Aynı zamanda fiziksel aktivite düzeyinin artmasıyla kişilerin antropometrik ölçümlerinde de iyileşme olduğu görüldü. Obeziteyle mücadelede daha aktif bir yaşam tarzının benimsenmesi için verilen egzersiz eğitimlerinin artırılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Background and Aim: Obesity and insufficient physical activity are among the most important health problems of today. Both obesity and physical inactivity are risk factors for many chronic diseases. In this study, it was aimed to investigate the effect of exercise-oriented training on physical activity level and exercise awareness in overweight and obese women.
Methods: This study was conducted among overweight and obese female patients who were registered to the Education Family Health Centers, which are located in two different campuses of Atatürk University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine between August-2021 and February-2022, with a total of six units, and volunteered to participate in our study. completed with 112 people who met the inclusion criteria. Participants were randomized into intervention and control groups and followed for three months. After taking the socio-demographic and clinical characteristics of the participants, the International Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ) was used to determine the physical activity level at the beginning and at the end of the study (at the end of three months) and the Exercise Health Belief Model Scale (ESIM) to evaluate the exercise awareness level. ) was applied and anthropometric measurements were recorded. The control group received no other interventions other than routine recommendations and was called for control three months later. After the first interview, the intervention group was given face-to-face training to increase exercise awareness along with routine recommendations, and an interview was provided by phone calls every two weeks for three months. Data SPSS22.0 package program The statistical significance limit was accepted as p<0.05.
Results: There was no difference between the groups in terms of age, education status, marital status, employment status, menopause status, and waist circumference at the beginning of the study, waist-to-height ratio, waist-hip ratio, and body fat ratio (BKI) (p>0.05). Body weight and Body Mass Index (BKI) were higher in the intervention group at the beginning of the study (p<0.05). The mean age of the participants was 39.3±9.4 years. The rate of those who exercised regularly was 17.9%. At the end of the study, the IPAQ mean score increased significantly in the intervention group compared to the control group. According to the IPAQ classification, 25% of the intervention group was minimally active at the beginning of the study; At the end of the study, this rate was 71.4%. The average sitting time of the intervention group was from 373.4±135.9 min/day to 334.2±114.2 min/day; decreased from 409.4±134 min/day to 405.7±120.5 min/day in the control group (p<0.05). While the ESIM scale mean score of the intervention group increased from 98.5±10.3 to 110.5±3.8; it increased from 97.1±9.7 to 99.5±7.4 in the control group (p<0.05). At the end of the study, the intervention group gave an average of 2.9±1.8 kg; the control group gave 0.8±2.6 kg. While the mean BKI was 31.6±2.2 kg/m2 at the beginning of the study in the intervention group, it was 30.5±2.2 kg/m2 at the end; while the control group was 30.3±2.3 kg/m2 at the beginning of the study, it was 29.9±2.3 kg/m2 at the end. While the mean waist circumference of the intervention group was 96.9±7.6 cm at the beginning of the study, it was 91.7±6.7 cm at the end; the control group was 94.1±8.1 cm at the beginning of the study and 92.3±8.1 cm at the end. While the mean VYO was 33,3±3,5% at the beginning of the study in the intervention group, it was 30.5±2.9% at the end; the control group was 33.3±3.7% at the beginning of the study; at the end it was 32±3.2%.
Conclusion: In our study, it was seen that the training given to increase exercise awareness increased the physical activity level of individuals and had positive effects on exercise health beliefs. At the same time, it was observed that there was an improvement in the anthropometric measurements of the individuals with the increase in the level of physical activity. In order to adopt a more active lifestyle in the fight against obesity, there is a need to increase the exercise training given.