Türk folklorunda yalan
Lies in Turkish folklore
Yazar: RAMAZAN SEZGİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZGÜR GÜVENÇ
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Sözlü kültür = Verbal culture ; Tür = Type ; Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Yalan = Lie

Özet:
İnsanoğlu geçmişten günümüze her daim yalana başvurmuştur. Yalan, en basit tanımıyla kandırmak ve aldatmak için söylenen söz ve davranışlar bütünüdür. Türk folklorunda göz ardı edilen bu konu, halk arasında geniş kullanıma ve yaygınlığa sahiptir. Bu anlamda halkbilimcilerin eğilmesi gereken konulardan birini oluşturmaktadır. Çalışma içinde yalan hakkında teorik bilgilere yer verilmiş, folklorla ilişkisinden bahsedilmiş ve Türk folkloru içinde yalanın yeri sorgulanmıştır. Bu anlamda halk anlatılarında yalanın yeri ve rolü incelenmiştir. Ayrıca daha önce örneğine rastlanmayan şekilde yalan sözleri olarak tanımlanan halk yalanları toplanmış, tasnif edilmiş ve anlamları açıklanmıştır. Halk arasında yaygın şekilde söylenen yalan sözlerine yer verilen çalışmadan başta halkbilimi olmak üzere antropoloji, psikoloji, sosyoloji gibi disiplinler faydalanabilecektir. Bunlara ek olarak çeşitli halkbilimi türlerinde yalanın yeri ve etkisi incelenmiştir. Çalışmada yer verilen yalan sözleri çoğunlukla halkbiliminin yeni araştırma sahası olan internet ortamından toplanmış, bunun dışında günlük hayatta karşılaşılanlara da yer verilmiştir. Toplumda söylenen yalanların konularına göre tasnif edilmesi ve bu şekilde çıkarımlarda bulunulması toplumun kültürü hakkında bilgi sahibi olmayı sağlayacaktır. Yalan, Türk halk kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Toplumları tanımak, değerlendirmek için bölge veya yöre halkı arasında yaygın şekilde kullanılan yalan yargılarına bakılabilir. Yalan, Türk folkloru içinde geniş bir alanı kapsamasına rağmen hâlâ yeterince çalışılmamış ve çalışılmayı bekleyen konulardan birini oluşturmaktadır.

Abstract:
Humanity has always resorted to lies from the past to the present. Lies, in their simplest definition, are the set of words and behaviors said to deceive and deceive. This subject, which is ignored in Turkish folklore, has a wide usage and prevalence among the people. In this sense, it constitutes one of the subjects that folklorists should focus on. Theoretical information about lies is given in the study, its relationship with folklore is mentioned and the place of lies in Turkish folklore is questioned. In this sense, the place and role of lies in folk narratives are examined. In addition, folk lies, which are defined as lies that have not been seen before, are collected, classified and their meanings are explained. Disciplines such as folklore, anthropology, psychology and sociology, especially folklore, can benefit from the study, which includes lies commonly told among the people. In addition, the place and effect of lies in various types of folklore are examined. The lie words included in the study are mostly collected from the internet, which is a new research field of folklore, and in addition, those encountered in daily life are also included. Classifying the lies told in society according to their subjects and making inferences in this way will provide information about the culture of the society. Lying has an important place in Turkish folk culture. In order to know and evaluate societies, one can look at the lie judgments widely used among the people of the region or region. Although lying covers a wide area in Turkish folklore, it is still one of the subjects that has not been studied enough and is waiting to be studied.