Gebelerde görülen havayolu değişikliklerinin ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of airway changes in pregnancies BY ultrasonography
Yazar: CEVAT SABANCI
Danışman: PROF. DR. GÜLAY OK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Entübasyon = Intubation ; Gebelik = Pregnancy ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Gebelik süresince özellikle progesteron artışına bağlı olduğu
düşünülen ve son trimestirde daha belirgin hale gelen periferik ödem tablosu
görülmektedir. Bu ödem tablosu üst havayolunda daizlenebilmektedir.
Preoperatif havayolu değerlendirmesinde kullandığımız rutin testlerin
sonuçları, gebelik başında gebelik öncesi döneme göre benzer
bulunabilmekte iken, son trimestirdedeğişebilmektedir.
Biz çalışmamızda üst havayolu değerlendirmesinde rutin kullanılan
testler ile üst havayolu ultrasonografisinde yaptığımız 3 ölçümün (cilt-hyoid
kemik, cilt-epiglot, cilt-anterior komissür) arasında ilişki olup olmadığını
araştırdık.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Yerel Etik Kurulu'ndan
onay alındı. Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğince gebelik tanısı konan 60
olgu çalışmaya dahil edildi Çalışmaya dahil olacak gebeler ilk değerlendirme
tarihinde, aydınlatılmış onam formlarının içeriği kendilerinin anlayabileceği
dille anlatılarak gönüllü olarak onamları alındı.
Çalışmaya dahil olma kriterleri: 18-45 yaş arası kadın olmak, gebelik
tanısını almış olmak, mevcut gebeliğin ilk değerlendirme esnasında 10
haftadan büyük olmaması idi. Daha önceden zor havayolu öyküsü olanlar,
havayolunda anatomiyi bozacak cerrahi geçirmiş olanlar, ilk değerlendirmede
gebelik haftası 10 haftanın üzerinde olanlar çalışma grubuna alınmadı.9 gebe
olgu ayfınlatılmış gönüllü onam formu içeriği anlatıldıktan sonra
ultrasonografi yapılmasını kabul etmediği için çalışma dışı bırakıldı.
Araştırma verileri bilgisayar ortamında ve SPSS 15.0(Statistical
Package for Social Sciences) istatistik programı kullanılarak değerlendirildi.
Tanımlayıcı istatistiklerde sayı ve yüzde dağılımları gösterildi, ortalama ±
standart sapma verildi.
Olgulara 4 ayrı dönemde (6-10hf, 16-20.hf, 26-30.hf, 34.haftadan
sonra) üst havayolu ölçümleri (cilt-hyoid kemik arası mesafe, cilt-epiglot arası
mesafe, cilt-anterior komissür arası mesafe) yapıldı. 1.dönemde modifiye
mallampati skoru, üst dudak ısırma testi, Wilson risk skoru, mandibular
50
protrüzyon derecesi de bakıldı. Modifiye mallampati skoru tekrarlayan
ölçümlerde de kaydedildi.
Ölçümler sonucunda modifiye mallampati skoru düşük (1-2) iken
yüksek (3-4) çıkan olguların VKİ değerlerinin mallampati skorunda kategorik
olarak değişim göstermeyenlere göre anlamlı derecede yüksek olduğu
görüldü (p=0,002). TMM-SMM arasında zayıf derecede korelasyon bulundu
ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu (r=0,308, p=0,017). Ultrasonografi
ölçümlerinden cilt-hyoid arası mesafe ile cilt-epiglot arası mesafenin korele
bir şekilde ilerlediği görüldü (r=0,509, p<0,001). Olgular MMS ilk ve son
ölçümde alınan değerlerin düşük (1-2) ya da yüksek(3-4) çıkması şeklinde iki
gruba ayrıldığında, 2 grup arasında TMM, SMM, Wilson risk skorları,
ultrasonografi ile baktığımız 3 ölçüm (Cilt-epiglot arası mesafe, cilt-hyoid
kemik arası mesafe, cilt-anterior komissür arası mesafe) bakımından
istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. MMS skoru ilk ölçümde düşük
(1-2) iken son ölçümde yüksek (3-4) hale gelen olgular, skoru değişmeyen
olgularla karşılaştırıldığında bunların da TMM, SMM, Wilson risk skorları,
ultrasonografi ile baktığımız 3 ölçümü (Cilt-epiglot arası mesafe, cilt-hyoid
kemik arası mesafe, cilt-anterior komissür arası mesafe) arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir fark görülmedi.
Sonuç olarak gebelerde üst havayolu değerlendirilmesinde
ultrasonografi kullanımının rutin olarak kullanılan üst hava yolu
değerlendirme testlerine ek olarak kullanılmasının faydalı olabileceği ve bu
ölçümlerin birbirinden bağımsız olduğu düşünüldü. Ancak bu konuda büyük
olgu serilerinde daha ileri çalışmalara gereksinim olduğu kanısına varıldı.

Abstract:
During pregnancy, a peripheral edema table is observed, which is
thought to be especially related to progesterone increase and becomes more
prominent in the last trimester. This edema table can also be viewed on the
upper airway. While the results of the routine tests we use in preoperative
airway evaluation can be similar to the pre-pregnancy period at the beginning
of pregnancy, it may change in the last trimester.
In our study, we investigated whether there was a correlation
between the routine tests used in the upper airway evaluation and the 3
measurements we performed on the upper airway ultrasonography (distance
from skin-to hyoid bone, ditance from skin-to epiglottis, distance from skin-to
anterior commissure).
Ethical approval was obtained from Manisa Celal Bayar University
Faculty of Medicine Local Ethics Committee. 60 cases diagnosed with
pregnancy by Obstetrics and Gynecology clinic were included in the study.
These pregnant women were informed about the content of the informed
thoroughly with informed consent forms on the first evaluation date.
The inclusion criteria were: being a woman between the ages of 18
and 45, diagnosed with pregnancy, the current pregnancy was not greater
than 10 weeks during the first assessment. Those with a previous history of
difficult airway, those who had undergone surgery to disrupt the anatomy,
those with a gestational week of more than 10 weeks in the first evaluation
were not included in the study group. 9 pregnant cases were excluded from
the study because they refused to do ultrasonography after explaining the
content of the detailed voluntary consent form. The research data were
evaluated using the SPSS 15.0 (Statistical Package for Social Sciences)
statistics program. Descriptive statistics showed number and percentage
distributions, mean ± standard deviation.
Upper airway measurements (distance between skin-hyoid bone,
distance between skin-epiglote, distance between skin-anterior commissure)
52
in 4 different periods (6-10th weeks, 16-20th weeks, 26-30thweeks, after 34th
week) done. Modified mallampathy score, upper lip bite test, Wilson risk
score, mandibular protrusion grade were also examined in the first trimester.
The modified mallampathy score was also recorded in repeated
measurements.
After measurements, it was observed that the BMI values of the
patients who had a high (3-4) modified mallampathy score while the modified
mallampathy score was low (1-2) during first evaluation were significantly
higher than those who did not change categorically in the mallampathy
score(p=0,002). There was a weak yet statistically significant correlation
between TMD-SMD(r=0,308, p=0,017). According the ultrasonography
measurements, the distance between the skin and the hyoid bone and the
distance between the skin and the epiglott were observed to be positively
correlated (r=0,509, p<0,001). When the cases are divided into two groups
as low (1-2) or high (3-4) values obtained in MMS in the first and last
measurement, there weas no statistically significant diffence between these
two groups in terms of TMD, SMD, Wilson risk scores and 3 ultrasonography
measurements (distance between skin-hyoid bone, distance between skinepiglote,
distance between skin-anterior commissure). When patients who
had lowmodified mallampaty scores (1-2) in the first measurement and high
scores (3-4) in the last measurement were compared with the cases whose
scores did not change through measurements; no significant difference was
found between these two groups in terms of TMD, SMD, Wilson risk scores
and 3 measurements (distance between skin-hyoid bone, distance between
skin-epiglote, distance between skin-anterior commissure).
In conclusion, we think that use of ultrasonography in the evaluation of
upper airway in pregnant women, may be beneficial to use it in addition to
upper airway evaluation tests and these measurements are independent of
each other.However, we conclude that further studies are needed in large
case series.