Marmara Bölgesi'nde satılan ıspanak, marul ve maydanozun metal içeriğinin analizi
Analysis of metal contents in spinach, lettuce, and parsley marketed in Marmara Region.
Yazar: MEDET ZOR
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ KOCAOBA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals

Özet:
Yeşil yapraklı sebzeler gıdalar içinde en çok besleyici özelliğe sahip olanlarıdır. Hücrelerimizin zarar görmesinden ve yaşlanmaya bağlı problemlerden bizi koruyan mineraller (demir, kalsiyum, potasyum ve magnezyum), vitaminler (K, C, E ve birçok B vitamini türü) ve fito?besleyiciler (beta?karoten, lutein ve zeaksantin) bakımından zengindirler. Ayrıca yağ bakımından oldukça az yoğunluklu olan lif ve karbonhiratlar içermekle birlikte mükemmel bir protein kaynağıdırlar.
Kirlilik; kötü tarım uygulamaları, madencilik, endüstriyel ve kentsel atıkların atılması gibi nedenlerle toprakta oluşmaktadır. Buna ek olarak zararlı bitkilerin öldürülmesinde kullanılan herbisitler ve böcekleri zehirlemede kullanılan pestisitler vasıtasıyla da toprak kirlenmektedir. Bunun sonucunda; gıda üretim zincirine ağır metallerin bulaşması gerçekleşmektedir. Çünkü kirli toprak, hava ve suda bulunan kirleticiler bitkiler tarafından absorbe edilmektedir. Genel olarak, ağır metaller biyolojik olarak bozunabilir değildir ve bundan dolayı insanların önemli organlarına da nüfuz ederler.
Gıda üretim zincirine girme kapasiteleri nedeniyle insan sağlığı açısından ağır metallerin bulaşması hususu büyük bir önem taşımaktadır. Sebzeler insan beslenmesinde önemli yere sahiptir ve her biri sıklıkla karşılaşılan ağır metalleri içermektedir. Üç farklı sebzenin ağır metal bulaşmasına dair insanların kronik maruz kalma riskini araştırmak amacıyla, bu çalışma ıspanak, marul ve maydanozun mineral
ve ağır metal içeriğinin analizine odaklanmıştır. Ocak 2013?de; ıspanak, marul ve maydanoz numuneleri Marmara Bölgesi?nden toplam 54 numune olacak şekilde toplanmış ve numune alınacak yerler illerin nüfuslarına göre belirlenmiştir. 
Mikrodalga ile parçalama işleminden sonra ICP?MS cihazıyla ölçümler yapılmış ve numunelerin metal içeriği (Na, Mg, Al, P, K, Ca, Fe, Cu, Zn, As, Se, Cd, Sn, Hg, Pb) tespit edilmiştir. Her bir numuneden iki paralel analiz numunesi hazırlanmış, üç tekrarlı olarak analizleri yapılmış ve yapılan analizlerin ortalama değerleri raporlanmıştır. Mikrodalga ile parçalama sonrasında ICP?MS ile yapılan metal içeriği analizlerinden, ağır metallerin bulunma sırası Cu>Pb>Cd>As>Sn>Hg şeklindedir. Cu, Pb, Cd, As ve Sn?ın ortalama değerlerinin en yüksek görüldüğü (p<0,05) bitkinin ıspanak olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; ıspanak numunelerinde Cu, Pb ve Cd içeriğinin en yüksek olduğu numuneler  sırasıyla Tekirdağ (5,1 ±0,3 mg/kg), Edirne (0,106 ±0,007 mg/kg), and Tekirdağ (0,080 ±0,004 mg/kg)?dan alınan numunelerdir.

Abstract:
Green leafy vegetables are the most concentrated source of nutrition of any food. They are a rich source of minerals (iron, calcium, potassium, and magnesium), vitamins (K, C, E, and many of the B vitamins), and phytonutrients (beta?carotene, lutein, and zeaxanthin) which protect our cells from damage and age?related problems. They are also rich in fiber, extremely low in fat and carbohydrates and provide an excellent source of protein.
Pollution is caused by misuse of the soil; such as poor agricultural practices, mining and disposal of industrial and urban wastes. Furthermore, soil pollution is mainly a result of chemicals in herbicides defined as killers of harmful plants, and pesticides defined as poisons for insects [1]. As a result, the accumulation of heavy metals leads to contamination of the food chain, because vegetables absorb heavy metals from the soil and polluted air and water. In general, heavy metals are not biodegradable and therefore can accumulate in human vital organs.
The contamination of heavy metals constitutes a concern for human health for the capacity to enter in the food chain. Vegetables are vital for human?s diet and in particular provide the wellknown heavy metals. To investigate the possible risks for the population due to the chronic exposure to heavy metal contamination of three different vegetables, this study has focused on the mineral and heavy metal contens in spinach, lettuce, and parsley. In 2013; spinach, lettuce, and parsley samples were collected in Marmara Region for a total of 54 samples and sampling areas were represented by population. 
Inductively coupled plasma?mass spectrometry (ICP?MS) measurements were made after microwave digestion and the metal contents (Na, Mg, Al, P, K, Ca, Fe, Cu, Zn, As, Se, Cd, Sn, Hg, Pb) of samples were determined. Each samples analyzed as two parallels and three replicates and the average values of these analysis were reported. Among the metal contents analysed by ICP?MS after microwave assisted digestion; the presence of heavy metals in general was in the order of Cu>Pb>Cd>As>Sn>Hg. The results showed that average values of Cu, Pb, Cd, As, and Sn concentrations were highest (p<0,05) in spinach samples. According to the analysis; the highest amounts of Cu, Pb, and Cd content were found in spinach samples collected from Tekirdağ (5,1 ±0,3 mg/kg), Edirne (0,106 ±0,007 mg/kg), and Tekirdağ (0,080 ±0,004 mg/kg), respectively.