Türkiye'nin kıdem tazminatı reformu
Türkiye's severance pay reform
Yazar: DENİZ ERSÖZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ÖZER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin kıdem tazminatı sistemi ve reform girişimleri incelenmektedir. Çalışmada, kıdem tazminatının ortaya çıktığı, değiştiği ve geliştiği dönemler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Türkiye'de kıdem tazminatı ilk kez 1936 yılında İş Kanunu'nda düzenlenmiştir. Kıdem tazminatı fonu kurulmasına ilişkin ilk yasal düzenleme ise 1975 yılında yayımlanmıştır. Bu ilk reform denemesinin üzerinden elli yıla yakın bir süre geçmiştir. Ancak, Türkiye'nin kıdem tazminatı reformu, ülkenin reform gündeminde sıklıkla öncelikli olarak görülmesine rağmen henüz sonuçlanmamıştır. Birçok ülkede Türkiye'den çok daha sonra başlatılan reformlar 2000'li yılların başında uygulanmaya başlanmıştır. Bu bakımdan çalışmanın odağını, yasal düzenlemenin kabul edilmesine rağmen, Türkiye'de reformun uygulamaya geçirilememesinin sebeplerini anlamaya çalışmak oluşturmaktadır. Çalışmada, tarihsel bir bakış açısıyla, kıdem tazminatının yasal metinler üzerinden değişimi karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Ayrıca, dönemin ekonomik, sosyal ve siyasal ortamı da analize dâhil edilmiştir. Reform denemelerinin başarısız sonuçlanmasına ilişkin varsayımların sınanmasında İçeridekiler-Dışarıdakiler Kuramı'nın sağladığı çerçeve kullanılmıştır. Türkiye'nin reform gündeminin dinamik yapısı dikkate alınarak, kıdem tazminatı reformunun yeniden gündeme alınması durumunda, yeni çalışmalara katkı sunabilecek somut politika önerileri ve temel ilkeler de ele alınmıştır.

Abstract:
In this study, Türkiye's severance pay system and reform initiatives are examined. In the study, the periods in which severance pay emerges, changes and develops are discussed in detail. Severance pay was first regulated in the Labor Law in 1936 in Türkiye. The first legal regulation regarding the establishment of a severance pay fund was issued in 1975. Nearly fifty years have passed since this first reform attempt. However, Türkiye's severance pay reform has not been finalized, although it is often seen as a priority on the country's reform agenda. Reforms initiated in many countries, much later than Türkiye's initiation, began to be implemented in the early 2000s. In this respect, the focus of the study is to try to understand the reasons why the reform could not be implemented in Türkiye despite the adoption of the legal regulation. In the study, from a historical perspective, the change of severance pay over legal texts is followed comparatively. In addition, the economic, social and political environment of the period is also included in the analysis. The framework provided by the Insider-Outsider Theory is used to test hypothesis about the failure of reform attempts. Considering the dynamic nature of Türkiye's reform agenda, in case the severance pay reform is brought to the agenda again, concrete policy proposals and basic principles that can contribute to new studies are discussed.