Behçet hastalarında hastalık algısının yaşam kalitesine etkisi
The effect of illness perception on quality of life in patients of behçet's disease.
Yazar: AYŞEGÜL DARK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Behçet sendromu = Behcet syndrome ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Hastalık = Disease ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, Behçet hastalarında hastalık algısının yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla, İstanbul' da bir üniversite hastanesinin Behçet polikliniğinde 410 hasta ile yapıldı. Veriler sosyodemografik özellikler ve hastalık bilgi formu, Behçet Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği (BYKÖ) ve Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, Kruskal-wallis, Mann-whitney U testi ve Spearman Korelasyon analizi kullanıldı. Hastaların yaş ortalaması 38,1±11,7 olup, % 59,8'i kadındı. Hastaların % 87,8'inin stres ve endişeyi hastalığının nedeni olarak gördüğü belirlendi. HAÖ'nin "sonuçlar" alt boyutunda; kadın, ilk-orta öğretim mezunu, çocuğu olan, çalışmayan, ekonomik durumu yetersiz, ek sistemik ve psikiyatrik hastalığı olan, B.H'nın çevresindeki insanlarla ilişkisini etkilediğini düşünen hastaların, "hastalığı anlayabilme" alt boyutunda;  üniversite mezunu, çocuğu olmayan, ek psikiyatrik hastalığı olmayan, B.H'nın çevresindeki insanlarla ilişkisini etkilemediğini düşünen hastaların,  "tedavi kontrolü" alt boyutunda;  ekonomik durumu yeterli, üniversite mezunu olan hastaların puan ortalamaları diğer hastalara göre yüksek bulundu. Çalışmada, BYKÖ puan ortalaması 11,0 ± 8,7 olarak saptandı; kadın, ilk-orta öğretim mezunu, çocuğu olan, çalışmayan,  ekonomik durumu yetersiz, ek sistemik ve psikiyatrik hastalığı olan, B.H'nın çevresindeki insanlarla ilişkisini etkilediğini düşünen hastaların BYKÖ puan ortalaması diğer hastalara göre yüksek bulundu.  BYKÖ ile HAÖ hastalık belirtileri, süre (akut/kronik),  sonuçlar, süre (döngüsel), duygusal temsiller, kişisel atıflar,  dış atıflar, yaşam şekli atıfları, kontrol edilemeyen bedensel faktörler ve şans faktörü alt boyutları arasında pozitif zayıf ilişki, tedavi kontrolü ve hastalığı anlayabilme alt boyutu arasında negatif çok zayıf ilişki bulundu. Hastalarda stres ve endişenin öne çıkan unsurlar olduğu, bu unsurların hastaların fiziksel, sosyal ve ruhsal işlevlerini etkileyerek yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilediği sonucu bulundu.

Abstract:
This study was performed with 410 patients who were applied to Behçet's Disease Polyclinic of a University Hospital in İstanbul in order to determine the impact of sociodemographic and the characteristics of the disease and perception of disease on quality of life in Behçet patients.The data was collected by using sociodemographic and disease information form, Behçet's Disease Quality of Life Scale (BDQLS) and Illness Perception Scale (IPS). In the evaluation of the data; descriptive statistics, Kruskal-Wallis Test, Mann-Whitney U Test and Spearman Correlation Analysis were used. The mean age of patients was 38,1 ± 11,7 and 59,8 % was female. It was determined that the 87.8% of patients see the stress and anxiety and as the responsible factor of consisting of their disease. Illness Perception Scale (IPS)'s, the mean scores of "results"; of the patients of – women, primary and secondary school graduates, women, who have a child,  unemployed, with insufficient economic situation, who have other system involvement, also have an additional systemic and psychiatric disease, and who think that Behçet's disease affects the relationship with the people around; the mean scores of "the understanding of the disease" of the patients of – university graduates,  childless, who do not have an additional psychiatric disease; the mean scores of "the control of the therapy" of the patients of - with adequate economic situation, university graduates, was found higher compared to the other patients. In the study, average score of BDQLS was found 11.0 ± 8.7; women, primary and secondary school graduates, who have a child,  unemployed, with insufficient economic situation, also have an additional systemic and psychiatric disease, and who think that Behçet's disease affects the relationship with the people around, was found higher compared to the other patients. A weak positive relationship was found among BDQLS with IPS symptoms of the disease, duration (acute / chronic), results, time (cyclic), emotional representations,   personal references, external references, life style references, uncontrollable physical factors, the underside dimensions of the luck factor and a very weak negative correlation was found between the control of the treatment and the underside dimension of the understanding of the disease.It was found that the stress and anxiety are the featured components of the patients and these components negatively affect the patients' life quality via their physical and psychological functions.