Onkoloji hemşireleri için intiharı önlemeye ilişkin farkındalık geliştirme programının intihara yönelik bilgi, damgalama ve etkililik algısı düzeylerine etkisi
The effect of awareness development program on suicide prevention for oncology nurses on the levels of literacy, stigma and perception of efficacy towards suicide
Yazar: SEVDA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DUYGU HİÇDURMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu araştırma Onkoloji Hemşireleri İçin İntiharı Önlemeye İlişkin Farkındalık Geliştirme Programının hemşirelerin intihara yönelik bilgi, damgalama ve etkililik algısı düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla ön test, son test, izlem desenli ve kontrol gruplu bir müdahale çalışması olarak gerçekleştirilmiştir.  Çalışma Mayıs-Kasım 2023 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi onkoloji yataklı klinikleri, kemoterapi ünitesi/birimi, kemik iliği transplantasyon ünitesi/birimi ve onkoloji polikliniğinde çalışan 86 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, İntihara İlişkin Bilgi Düzeyi Ölçeği, İntihara Yönelik Damgalama Ölçeği, İntihar Riskini Yönetmeye İlişkin Etkililik Algısı Ölçeği ile toplanmıştır. Deney grubundaki hemşirelere Onkoloji Hemşireleri İçin İntiharı Önlemeye İlişkin Farkındalık Geliştirme Programı uygulanmış olup, kontrol grubundaki hemşirelere ise herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Shapiro-Wilk testi, ki-kare testi, Mann Whitney U testi, iki ortalama arasındaki farkın anlamlılık testi (Independent sample t testi), Friedman testi ve Post-Hoc analizler kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre program sonunda ve üç aylık izlemde program öncesine ve kontrol grubuna göre deney grubundaki hemşirelerin intihara ilişkin bilgi düzeyleri ve intihar riskini yönetmeye ilişkin etkililik algısı düzeyleri artmış, intihara yönelik damgalama düzeyleri azalmıştır. Onkoloji Hemşireleri İçin İntiharı Önlemeye İlişkin Farkındalık Geliştirme Programının intiharı önlemeye yönelik farkındalık geliştirmede etkili bir program olduğu görülmüş olup, programın onkoloji hemşireleri için yaygınlaştırılması, ulusal ve uluslararası intihar önleme stratejileri ile bütünleştirilmesi önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: İntihar; intihar önleme; hemşirelik; onkoloji hemşireliği.

Abstract:
This study was conducted as an intervention study with pretest, posttest, follow-up design and control group in purpose of determining the effect of the Awareness Development Program on Suicide Prevention for Oncology Nurses on the levels of literacy, stigma and perception of efficacy towards suicide. The study was conducted between May and November 2023 with 86 nurses working in oncology inpatient clinics, chemotherapy unit/unit, bone marrow transplantation unit/unit and oncology outpatient clinic of Hacettepe University Oncology Hospital and T.R. Ministry of Health Ankara Provincial Health Directorate University of Health Sciences Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital. In the study, data were collected with the Descriptive Information Form, the Literacy of Suicide Scale, the Stigma of Suicide Scale and the Efficacy Perception Scale for Suicide Risk Management for Oncology Nurses. The nurses in the intervention group were applied the Awareness Development Program on Suicide Prevention for Oncology Nurses, while the nurses in the control group were not exposed to any intervention. Shapiro-Wilk test, chi-square test, Mann Whitney U test, Independent sample t test, Friedman test and Post-Hoc analysis were used to analyse the data. The results of the analyses showed that at the end of the program and at the 3-month follow-up, the literacy levels of the nurses in the intervention group about suicide and their efficacy perceptions of suicide risk management increased, and the levels of stigma towards suicide decreased compared to the pre-program and control groups. The Awareness Development Program on Suicide Prevention for Oncology Nurses have been found to be an effective program in developing awareness for suicide prevention, and it is recommended that that the programme should be scaled up for oncology nurses and integrated with national and international suicide prevention strategies.
Keywords: Suicide; suicide prevention; nursing; oncology nursing