3 boyutlu işaret dili avatarı destekli bilgi işlemsel düşünme becerisi envanterinin geliştirilmesi
Development of a 3-dimensional sign language avatar supported computational thinking skills inventory
Yazar: NERİMAN TOKEL
Danışman: PROF. DR. HASAN KARAL
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi işlemsel düşünme = Computational thinking ; Türk İşaret Dili = Turkish Sign Language ; Ölçme araçları = Measurement tools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu araştırmanın amacı, işitme engeline sahip ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerinin ölçülmesine ve değerlendirilmesine olanak tanıyan bir envanter geliştirmektir. Geliştirilen bilgi işlemsel düşünme becerisi envanteri 3B işaret dili avatarı ile desteklenmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen 3B işaret dili avatarı destekli bilgi işlemsel düşünme becerisi envanterinin geliştirilme süreçlerinde tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan 3B işaret dili avatarının etkisini incelemek amacıyla nitel araştırma yönteminden durum çalışması deseninden yararlanılmıştır. Araştırma 6 işitme engeline sahip ortaokul öğrencisi, 12 herhangi bir engele sahip olmayan ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada, işitme engelli öğrencilerin 3B işaret dili avatarının kullanımın etkisini incelemek amacıyla öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve gözlemlerden yararlanılmıştır.  Araştırma kapsamında bir senaryoya bağlı 7 farklı etkinlik geliştirilerek uzman görüşleri alınmıştır. Geliştirilen ölçme aracı, bilgi işlemsel düşünme becerisinin 4 farklı alt boyutuna (soyutlama, parçalara ayırma, algoritma tasarımı, örüntü tanıma) yönelik etkinlikleri içermektedir.  Geliştirilen etkinlikleri değerlendirmek amacıyla araştırma kapsamında geliştirilen "Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi Envanteri Değerlendirme Rubriği'ne" yönelik geçerlik ve güvenirlik testlerinden Kappa istatistiği analizi yapılmış olup uzman görüşlerinden destek alınmıştır. Araştırmada, 3B işaret dili avatarının etkisini incelemek amacıyla işitme engelli bireylere yönelik iki farklı uygulama yapılmıştır. Yapılan ilk uygulamada bilgi işlemsel düşünme envanterine 3B işaret dili avatarı desteği verilmeden gerçekleştirilip ikinci uygulamada 3B işaret dili avatarı desteği ile uygulama gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan 7 farklı etkinlik, "Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi Envanteri Değerlendirme Rubriği" ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, geliştirilen 3B İşaret Dili Avatarı Destekli Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi Envanteri'nin geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda 3B işaret dili avatarının işitme engelli bireylerin verilen soruları daha iyi anlamasına olanak tanıdığı ve 3B işaret dili avatarı kullanılmadan yapılan uygulamadan daha yüksek puanlar aldığı görülmektedir. Yapılan uygulamalarda alınan görüşler ve araştırmacı tarafından yapılan gözlemler ışığında, işitme engelli bireylerin 3B işaret dili avatarı kullanılarak yapılan uygulamayı daha eğlenceli buldukları, motivasyonlarının arttığı ve etkinliklerin anlaşılırlığının arttığı görülmektedir. Gerçekleştirilen uygulamalarda 3B işaret dili avatarı desteği entegre edilmeden kullanıldığında geliştirilen bu envanterin ortaokula giden öğrenciler içinde kullanılabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to develop an inventory that enables the measurement and evaluation of the computational thinking skills of secondary school students with hearing impairment. The developed computational thinking skills inventory was supported with a 3D sign language avatar. Design-based research method was used in the development process of the 3D sign language avatar supported computational thinking skills inventory developed within the scope of the research. In order to examine the effect of the 3D sign language avatar used in the research, case study design from qualitative research method was used. The research was conducted with 6 secondary school students with hearing impairment and 12 secondary school students without any disability. In the study, semi-structured interviews were conducted with students and observations were used to examine the effect of the use of 3D sign language avatar by hearing impaired students.  Within the scope of the research, 7 different activities based on a scenario were developed and expert opinions were obtained. The developed measurement tool includes activities for 4 different sub-dimensions of computational thinking skills (abstraction, decomposition, algorithm design, pattern recognition).  In order to evaluate the developed activities, Kappa statistic analysis was performed from validity and reliability tests for the "Information Processing Thinking Skill Inventory Evaluation Rubric" developed within the scope of the research and support was received from expert opinions. In the study, two different applications were made for hearing impaired individuals in order to examine the effect of 3D sign language avatar. In the first application, the information processing thinking inventory was carried out without the support of 3D sign language avatar and in the second application, the application was carried out with the support of 3D sign language avatar. The 7 different activities were evaluated with the "Computational Thinking Inventory Evaluation Rubric". When the results were analysed, it was concluded that the 3D Sign Language Avatar Supported Computational Thinking Inventory was valid and reliable. At the same time, it is seen that the 3D sign language avatar allows hearing-impaired individuals to better understand the questions given and the scores are higher than the application without using the 3D sign language avatar. In the light of the opinions received during the applications and the observations made by the researcher, it is seen that hearing-impaired individuals found the application using 3D sign language avatar more fun, their motivation increased and the comprehensibility of the activities increased. When the 3D sign language avatar is used without integrating 3D sign language support in the applications, it is evaluated that this inventory developed can be used for secondary school students.