Çukurova koşullarında buğday-soya münavebesinde sürekli sırta ekim tekniğinde farklı anız yoğunlukları ve çizi açıcı ayakların teknik ve ekonomik yönden karşılaştırılması
Technical and economical comparison of different stubble densities and furrow openers in permanent ridge sowing technique in wheat-soybean rotation under the çukurova conditions
Yazar: SAİT AYKANAT
Danışman: PROF. DR. ZELİHA BEREKET BARUT
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Geleneksel tarım anlayışında birim alandan en yüksek verim elde edilmeye çalışılır. Yoğun tarımsal faaliyetler sonucu toprak kalitesinde bozulmalar ortaya çıktıkça bu anlayışın çok da doğru olmadığı görüşü oluşmuştur. Artık günümüzdeki yeni tarım anlayışı; birim alanın ne kadar sürdürülebilir olarak tarımsal amaçlı kullanılabileceğidir.
Artan çevre bilinci, tarımsal üretimdeki yüksek girdi maliyetleri ve enerji kullanımında tasarrufa gitme zorunluluğu nedeniyle son yıllarda, dünyada ve Türkiye'de toprak işlemede değişiklikler yapılmaya başlanmıştır. Günümüzde geleneksel toprak işlemeye alternatif olan koruyucu toprak işleme ve özellikle doğrudan ekim yöntemi hızlı bir şekilde yaygınlaşmaktadır. Ancak özellikle ülkemizde doğrudan ekime nazaran azaltılmış toprak işlemeli ekim ve sırta ekim yöntemleri daha yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda da sırta ve anıza ekim yapan makinaların geliştirilmesi önem kazanmaktadır. Çizi açıcı ayaklar bir ekim makinasının topraktaki tohum dağılımına etki eden en son parçasıdır. Bir çizi açıcı ayağın tohumları istenen sıra üzeri uzaklık yanında aynı derinlikte toprağa yerleştirmesi, bitkilerin sağlıklı gelişimi ve hasat kayıplarının azaltılması açısından şarttır. 
Bu çalışma; daimi sırta ekim tekniği içerisinde değişik sırtlarda, farklı biçim yüksekliği (15±5 cm ve 25±5 cm) ve çizi açıcı ayak tiplerinin (tek diskli, çift diskli ve çizel ayakların) ekim düzgünlüğüne etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada farklı anız koşullarında soya ekimi için en uygun çizi açıcı ayak tipleri tespit edilerek, her bir çizi açıcı ayak tipinin sıra üzeri tohum dağılım düzgünlüğü, bitki çıkış yüzdesi ve bitki çıkış süresine etkileri saptanmıştır. Ayrıca farklı uygulamaların buğday ve II. ürün soya verimi üzerine etkileri de ortaya konmuştur. Çizel tipi çizi açıcı ayağın II. ürün soya'da en yüksek KBAO (% 85.47) ve verim (290.1 kg/da) değerlerini gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Daimi sırta ekim, anıza ekim, anız yönetimi, II. ürün soya, çizi açıcı ayak

Abstract:
In traditional agriculture concept, the aim is to achieve maximum yield from unit area. Soil quality was degraded as a result of intensive agricultural activities which showed that this concept is not very accurate. Nowadays the new concept is; how much a unit area can be used for agricultural purposes in a sustainable way.  
In the recent years, due to the increasing environmental awareness the high input costs in agricultural production and the necessity of saving in energy usage have bring changes in soil cultivation practices in the world and in Turkey. Nowadays, conservation tillage an alternative to conventional tillage and particularly direct seeding method is becoming more popular. However, especially in our country, reduced tillage and ridge planting methods have started to be used more widely compared to direct sowing. For this purpose, the importance of machines used in ridge and residues sowing are increasing. Draw a sowing machine's furrow opener affecting the distribution of seeds in the soil is the latest piece. The foot of the furrow opener is important in placing the seed at the desire row distance and soil depth for the healthy development of plants and reducing harvest losses. 
	This study was carried out to determine the effect of different cutting heights (15±5 cm and 25±5 cm) and furrow opener types (single disc, double disc and chisel) on planting evenness on different ridges within the permanent ridge planting technique. In the study, the most suitable chisel furrow opener types for soybean sowing under different stubble conditions were determined, and the effects of each chisel furrow opener types on seed distribution uniformity, plant emergence percentage and plant emergence time were also determined. In addition, the effects of different treatments on yield of wheat and soybean was also determined. It has been determined that the chisel type furrow opener showed the highest KBAO (85.47%) and yield (290.1 kg / da) values in second crop soybean.

Keywords: Permanent ridge planting, mulch sowing, stubble management, the second crop soybeans, furrow opener