İsmâil Hakkı Bursevî'nin "Risâleyü'l-Hazarâti'l-Hamsi'l-İlâhiyye" ve "el-İnsânü'l-Kâmil" adlı eseri (metin- İnceleme)
The work of art "Risâletü'l-Hazarâti'l-Hamsi'l-İlâhiyye" and "el-İnsânü'l-Kâmil" With İsmâil Hakkı Bursevî
Yazar: ELİF SÖYLEYİCİ DEDELER
Danışman: PROF. DR. HİMMET KONUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Hazarat-ı hams = Hazarat-ı hams ; Risaleyü'l-Hazarati'l-Hamsi'l-İlahiyye = Risaleyü'l-Hazarati'l-Hamsi'l-İlahiyye ; Tasavvuf = Mystic ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil ; İsmail Hakkı Bursevi = İsmail Hakkı Bursevi

Özet:
Tezimizin amacı İsmâil Hakkı Bursevî'nin Risâletü'l-Hazarâti'l-Hamsi'l-İlâhiyye adlı eseri ışığında Hazarât-ı Hams ve İnsân-ı Kâmil hakkındaki görüşlerini tespit etmektir.İncelediğimiz metnin yazarı XVII. yüzyılın ikinci yarısı ve XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış Celvetî Tarîkatı şeyhi Bursevî, eserleri vâsıtasıyla günümüze kadar etkisi ulaşan velûd mutasavvıflardandır. Balkanlar'da doğmuş, İstanbul, Bursa, Şam gibi önemli ilim ve kültür merkezlerinde yaşamıştır. Döneminin önemli âlimlerindendir. Özellikle tasavvufî tefsîri Rûhu'l-Beyân hem zamanında hem de sonrasında Anadolu, Balkanlar ve tüm İslâm dünyâsında büyük etkiye sâhip olmuştur.Bursevî'nin incelediğimiz bu risâlesi içinde iki eser barındırır. Biz bu eserlerin ikisini de incelemiş bulunmaktayız.Eserin birinci bölümü özellikle Vahdet-i Vücûd felsefesinde önemli olan Hazarât-ı Hams kavramının açıklamasıdır. Varlığın beş mertebesi anlamına gelen bu kavramın üçlü, dörtlü, yedili tasnifleri de bulunur. Ünlü Arap dili ve kelâm âlimi Seyyid Şerif Cürcânî'nin meşhur eseri Ta'rîfât'ın Hazarât-ı Hams maddesinin şerhedildiği bu bölümde Bursevî varlığın beş mertebesi hakkında kendi görüşlerini de açıklar.Eserin ikinci bölümünde ise yine Ta'rifât adlı eserin İnsân-ı Kâmil maddesi şerhedilir. Bursevî İnsân-ı Kâmil kavramının en yüksek varlık mertebesi olduğunu belirtir ve çeşitli örneklerle görüşlerini açıklar. Bu açıklamalar içinde birkaç yerde Bursevî'nin Cürcânî'yi tenkid ettiği de görülür.Bursevî'nin bu risâlesi tasavvuf düşüncesi açısından önemli olduğu gibi edebiyat açısından da önemlidir. Bursevî bölüm sonlarında kendi beyitlerinden örnekler vermiş ve eserine edebî bir nitelik de kazandırmıştır.Çalışmamızın ikinci bölümünde söz konusu Osmanlıca metin incelediğimiz iki nüshasından hareketle günümüz Türk alfabesine çevrilmiştir.Anahtar kelimeler: 1) İ.H. Bursevî 2) Hazarât-ı Hams 3) İnsân-ı Kâmil 4)Tasavvuf

Abstract:
The purpose of my thesis is to determine İsmâil Hakkı Bursevî?s opinions about Hazarât-ı Hams and İnsân-ı Kâmil in the light of his work of art Risâletü?l-Hazarâti?l-Hams.The writer who had lived in the second half of XVII. and in the first quarter of XVIII. century was the sheikh of Celvetiyye. He is one of the writers whose numerous work of art are read for centuries.He was born the Balkans and he lived some of important in culturel centre like İstanbul, Bursa and Şam. He was famous scientist in his century. Especially, his işârî tafsîr Rûhu?l-Beyân, has been effective on the Anatolia, the Balkans and the whole Islamic culture since his centuryThe book which is searched includes two work of art. Both of them are included in this thesis.The first part of the work of art is the explanation of the concept of Hazarât-ı Hams which is important in philosophy of Vahdet-i Vücûd.This concept means five steps of the existence. There are descriptions in four and seven sets. Bursevi explains the Ta?rîfât?taki Hazarât-ı Hams which is a famous work of Seyyid Serif Curcani who is one of the famous Arabic language scholar. Bursevî also explains his ideas about the five steps of existence.In the second chapter of his work, he explains the item of İnsân-ı Kâmil in the same famous work Ta?rifât. He indicates that İnsan-ı Kâmil is the highest step of existence level. He also criticises Curcani in several parts of the book.Bursevi?s work is very important in terms of literature. He has given an endless importance by giving some examples of his own poems at the end of the book.In the second part of my study, Ta?rifât is translated into Turkish language