Yetersizlikten Etkilenme Derecesini Algılama (YEDA) Ölçeği'nin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesi
Developing Perception of Severity of Disability Scale (PSDS) and analysis of its psychometric properties
Yazar: UĞUR ONUR GÜNDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEYSEL AKSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Zihin Engellilerin Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Yetersizlik duygusu = Inferiority feeling ; Yetersizliği olan çocuklar = Children with disabilities ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin, yetersizlikten etkilenme derecesine ilişkin algılarını ortaya koyabilmek amacıyla Yetersizlikten Etkilenme Derecesini Algılama (YEDA) Ölçeği'nin geliştilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarına yönelik algılarını ortaya koymak amacıyla, geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış herhangi bir ölçeğin olmaması bu araştırmanın ana gereksinimini oluşturmaktadır. Çalışmada madde yazımına hazırlık aşamasında kendileriyle görüşme yapılan 8 ebeveyn, pilot uygulama kapsamında 57 ebeveyn, ana uygulama kısmında 688 ebeveyn ve yapı geçerliğini sınamak üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kapsamında 300 olmak üzere toplam 1053 katılımcı yer almıştır. 5'li Likert tipi bir ölçek olarak tasarlanan ve bu doğrultuda veriler toplanan YEDA Ölçeği'nin geçerlik kapsamında ölçüt bağımlı geçerlik, yapı geçerliği, ayırt edici geçerlik, kapsam geçerliği ile ilgili kriterleri sağladığı görülürken; güvenirlik kapsamında madde-toplam korelasyonu ve alt ölçekler arası korelasyonlar, iç tutarlık katsayısı güvenirliği, alt-üst %27 güvenirliği, iki yarı güvenirliği ve test-tekrar test güvenirliğine ilişkin kriterleri de sağladığı görülmüştür. Nihai olarak YEDA Ölçeği'nin geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 34 maddelik formu oluşmuştur. YEDA Ölçeği beş alt faktörden meydana gelmektedir. Bunlar; 9 maddelik Öğrenme ve Başarı, 5 maddelik Dil ve İletişim, 10 maddelik Sosyal Etkileşim, 5 maddelik Problem Davranışlar ve 5 maddelik Günlük Yaşam Becerileri alt faktörleridir.

Abstract:
In this study, the validity and reliability studies of Percepiton of Severity of Disability Scale (PSDS) was conducted in order to determine the perceptions of the parents with a child with developmental disability (DD). The necessity of creating and conducting this scale was that there was no scale which have proven its validity and reliability and which has been developed to demonstrate the perceptions of the parents with a child with disability towards their children with DD. There were 8 parents with children aged between 3 and 5 who had interviews in the study, whereas there were 57 parents in the pilot study. On one hand 688 parents included into the main study part and 300 participants were attended to test the validity of the Confirmatory Factor Analysis (CFA). In total 1053 participants participated in this study. The PSDS was designed as Likert scale and data were collected in this direction. The validity and reliability of the PSDS were analyzed. Not only PSDS has met criterion related to criterion validity, construct validity, discriminant validity, content validity within validity data, but also it has met reliability criteria which consists of Cronbach's Alpha reliability, split-half reliability, item-total correlation, upper-lower 27% and test-retest reliability. The PSDS has been finalized as a 34-item scale. The PSDS has been made of five sub-factors which are 9 items of Learning and Achievement, 5 items of Language and Communication, 10 items of Social Interaction, 5 items of Problem Behaviors and 5 items of Daily Life Skills.