Propranolol etken maddeli ilaç formülasyonlarında propranololün seçici ve hassas tayini için potansiyometrik sensör geliştirilmesi ve uygulamaları
Development of a potentiometric sensor for selective and sensitive determination of propranolol in drug formulations containing active ingredient propranolol and its applications
Yazar: BETÜL HİLAL ATASOY
Danışman: DOÇ. DR. CİHAN TOPCU
Samsun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Elektrokimyasal sensörler = Electrochemical sensors ; Potansiyometrik yöntem = Potentiometric method ; Propranolol = Propranolol ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Yapılan bu tez çalışmasında propranolol etken maddeli ilaç formülasyonlarında propranololün tayini için potansiyometrik sensör geliştirildi. Geliştirilen sensörün yapısında iyonofor olarak kullanılmak üzere propranolol-sodyum karbonat iyon çifti sentezlendi. Sentezlenen propranolol-sodyum karbonat iyonoforu ile farklı oranlarda polivinil klorür (PVC) ve plastikleştirici kullanılarak membran bileşimleri hazırlandı. Hazırlanan membran bileşimlerine yüzeyi katı kontak kaplanmış bakır kablolar daldırılarak propranolole seçici sensörler hazırlandı. Hazırlanan sensörler arasında membran bileşimi ağırlıkça % 4,0 iyonofor, % 32,0 PVC ve % 64,0 plastikleştiriciden oluşan sensörün propranolole karşı seçici bir davranış gösterdiği belirlendi. Geliştirilen sensörün potansiyometrik performans özellikleri test edildi. Elde edilen veriler ışığında sensör 49,6 ± 0,7 mV'luk bir eğim ile 1,0 × 10-6 - 1,0 × 10-2 M konsantrasyon aralığında doğrusal bir cevap sergiledi. Sensörün cevap süresi ortalama 7 saniye olarak belirlendi. Sensörün pH çalışma aralığının pH=6,0 - 10,0 aralığında olduğu ve bu aralıkta sensörün çözeltilerin pH değişiminde etkilenmeden bir potansiyel cevap sergilediği gözlendi. Geliştirilen sensörün potansiyel değerleri 15 - 40 °C arasında sabit kalarak iyi bir potansiyometrik yanıt elde edildi. Sensörün kullanım ömrü 8 hafta olarak belirlendi. Ayrıca geliştirilen sensör potansiyometrik titrasyon uygulamasında başarıyla kullanıldı.

Abstract:
In this thesis study, a potentiometric sensor was developed for the determination of propranolol in drug formulations containing this active ingredient. Propranolol-sodium carbonate ion pair was synthesized to serve as ionophore in the structure of the developed sensor. Membrane compositions were prepared using the synthesized propranolol-sodium carbonate ionophore, along with varying ratios of polyvinyl chloride (PVC) and plasticizer. Propranolol selective sensors were fabricated by coating solid-contact copper cables with the prepared membrane compositions. Among the prepared sensors, the one with a membrane composition of 4.0% ionophore, 32.0% PVC and 64.0% plasticizer by weight, was identified as exhibiting selective behaviour towards propranolol. The potentiometric performance characteristics of the sensor were then tested. Considering the data obtained, the sensor exhibited a linear response over a concentration range of 1.0 × 10-6 - 1.0 × 10-2 M, with a slope of 49.6 ± 0.7 mV. The response time of the sensor was determined to be 7 seconds on average. It was observed that the sensor operated effectively within a pH range of 6.0 to 10.0, maintaining a stable potential response without being influenced by pH fluctuations. A reliable potentiometric response was obtained by keeping the potential values of the developed sensor constant between 15 - 40 °C. The lifespan of the sensor was established as 8 weeks. In addition, the developed sensor was successfully applied in potentiometric titration applications for the determination of propranolol.