Ruh sağlığı okuryazarlığının ruhsal hastalıklara yönelik toplum tutumları üzerine etkisinde şizofreniye ilişkin mitlerin aracılık rolü
The mediating role of myths about schizophrenia in the effect of mental health literacy on community attitudes toward mental illness
Yazar: TÜRKAN PEŞKİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA USLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Mitler = Myths ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tutumlar = Attitudes ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışma; ruh sağlığı okuryazarlığının ruhsal hastalıklara yönelik toplum tutumları üzerine etkisinde şizofreniye ilişkin mitlerin aracılık rolünü incelemek amacıyla tasarlanmıştır. 
Yöntem: Tanımlayıcı-ilişki arayıcı modelde tasarlanmış bu araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinde dahili ve cerrahi birimlerde yatarak bakım hizmeti alan hastaların yakınları oluşturmaktadır. Evreni belli olmayan örneklem hesabı yapılmış ve çalışma 270 (n=270) hasta yakınının katılımı ile tamamlanmıştır. Veriler Nisan 2022-Ekim 2022 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, bu çalışma kapsamında geliştirilen Şizofreniye İlişkin Mitler Formu, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği, Ruhsal Sorunlu Bireylere Yönelik Toplum Tutumları Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın aracılık etkisinin değerlendirilmesinde hiyerarşik regresyon analizleri PROCESS Model 4 kullanılmıştır. Anlamlılık değeri p<0,05 olarak belirlenmiştir. 
Bulgular: Ruh sağlığı okuryazarlığının ruhsal hastalıklara yönelik olumlu toplum tutumları (iyi niyet alt boyutu, toplum ruh sağlığı ideolojisi alt boyutu) üzerine etkisinde şizofreniye ilişkin mitlerin aracılık rolü bulunmazken (p>0,05), olumsuz toplum tutumları (korku/dışlama alt boyutu) üzerine etkisinde mitlerin aracılık ettiği tespit edilmiştir (β:0,403; p=0,000).
Sonuç: Bu çalışma ile birlikte şizofreniye ilişkin mitleri değerlendiren bir form geliştirilmiştir ve aracılık etkisi ilk kez değerlendirilmiştir. Ayrıca şizofreniye ilişkin mitlerin olumsuz toplum tutumlarına neden olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyinin arttırılarak mit düzeyinin azaltılmasına ve olumlu toplum tutumlarının geliştirilmesine yönelik toplumsal farkındalığı arttıracak hemşirelik girişimlerinin planlanması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Hemşirelik, Mit, Ruh sağlığı okuryazarlığı, Şizofreni, Tutum.

Abstract:
Aim: This study was planned to investigate the mediating role of myths about schizophrenia in the effect of mental health literacy on community attitudes toward mental illness.
Methods: The population of this study, which was designed in a descriptive-correlational model, consisted of the relatives of patients who were receiving inpatient care in the internal and surgical units of a university hospital. The sampling of unknown population formula was used to calculate the sample size, and the study was completed with the participation of 270 (n=270) patient relatives. Study data were collected between April 2022 and October 2022 by using a Personal Information Form, Myths about Schizophrenia Questionnaire, which was developed within the scope of this study, the Mental Health Literacy Scale, and the Community Attitudes towards Individuals with Mental Problems Scale. Hierarchical regression analysis of PROCESS Model 4 was used to evaluate the mediation effect of the study. The significance level was set at p<0.05.
Results: While myths about schizophrenia did not have a mediating role in the effect of MHL on positive community attitudes toward mental illnesses (goodwill sub-dimension, community mental health ideology sub-dimension) (p>0.05), they were found to mediate the effect of MHL on negative community attitudes (fear/exclusion sub-dimension) (β:0.403; p=0.000).
Conclusion: A questionnaire to evaluate myths about schizophrenia was developed and its mediation effect was evaluated for the first time. Myths about schizophrenia caused negative social attitudes. It is recommended to plan nursing interventions to increase social awareness about reducing myth levels and improving positive community attitudes by increasing the level of mental health literacy.
Keywords: Nursing, Myth, Mental health literacy, Schizophrenia, Attitude