Diyaliz hasta yakınlarının kronik böbrek yetmezliği hastalığı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of relatives of dialysis patients about chronic renal failure disease
Yazar: YELİZ GAYRET BAŞER
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KILIÇ ; PROF. DR. ARİF OSMAN TOKAT
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) olan hastaların hasta ile
ilgilenen yakınlarının, hastalık hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını incelenmektir.
Bu çalışma kesitsel tanımlayıcı türde olup, 2022 yılında hemodiyaliz hastaları ile
birebir ilgilenen yakınları veya bakıcıları arasında yapılmıştır. Çalışmaya 239 hasta yakını
veya bakıcı gönüllü olarak katılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan anket
formunun yüz yüze görüşülerek doldurulmasıyla toplanmıştır.
Hasta yakınlarının %86.2'si hastanın birinci dereceden yakınıdır. Çalışmaya
katılanların KBY hastalığı hakkındaki bilgileri genel olarak %89.5'i doktorlardan, %49.0'u
diğer sağlık personelinden aldığını belirtmiştir. Hasta yakınlarının böbreklerin işlevleri
hakkındaki bilgi düzeyi, %24.3'ünün düşük, %59.4'ünün orta ve %16.3'nün ise yüksek
düzeyde olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanların KBY'nin nedenleri hakkındaki bilgi
düzeyi, %33.1'i düşük, %56,9'u orta ve %10'u ise yüksek olarak saptanmıştır. Çalışmaya
katılanların KBY bilgi düzeyi yüksek olma olasılığı, yaşın artması, kadın olmak ve eğitim
seviyesinin (p=0.052) yükselmesi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. KBY hastalığı
belirtileri hakkındaki bilgi düzeyleri, %30.1'inin düşük, %51.9'unun orta ve %18.0'inin
yüksek olduğu saptanmıştır.
KBY hastaları ile ilgilenenlerin büyük bir çoğunluğu birinci derece akrabalarıdır.
Hasta yakınlarının KBY hakkındaki bilgi düzeyleri genel olarak orta düzeydedir. Hasta
yakınları, KBY hastalığı hakkında daha fazla bilgilendirilmeli ve desteklenmelidir.
ANAHTAR KELİMELER: Kronik böbrek yetmezliği, Bakıcılar, Bilgi, Tutum, Davranış

Abstract:
The aim of this study is to examine the knowledge, attitudes, and behaviors of the
relatives of patients with chronic kidney disease (CKD) who are interested in the patient,
about the chronic kidney failure disease.
This study is cross-sectional and descriptive and was conducted in 2022 between
hemodialysis patients and their relatives or caregivers who are one-on-one. 239 patient
relatives or caregivers voluntarily participated in the study. The data were collected through
face-to-face interviews and filling in the questionnaire form prepared by the researchers.
It is seen that 86.2% of the patient's relatives are first-degree relatives of the patient.
In general, 89.5% of the participants in the study stated that they received information about
CRF disease from doctors and 49.0% from other health personnel. The level of knowledge
of the patient's relatives about the functions of the kidneys was found to be low, 59.4% to
moderate and 16.3% too high. The level of knowledge about the causes of CRF was found
to be low, 56.9% to medium, and 10% too high. The probability of a high level of
knowledge of CRF, age, being a woman, and increasing the level of education (p=0.052)
of the participants were found statistically significant. The level of knowledge about the
symptoms of CRF was found to be low in 30.1%, moderate at 51.9%, and high at 18.0%.
The vast majority of those caring for CRF patients are first-degree relatives. The
level of knowledge of the patient's relatives about CRF is generally moderate. Patient
relatives should be more informed and supported about CRF.
KEYWORDS: Chronic renal failure, Caregivers, Knowledge, Attitudes, Behaviors