İki uçlu duygudurum bozukluğu tanılı hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ek tanısı varlığında dürtüsellik, risk alma davranışının ve nörobilişsel işlevlerin sağlıklı kontrollerle karşılaştırması
Comparing impulsivity, risk taking behavior and neurocognitive functions on bipolar disrder comorbidity of adhd versus healthy controls
Yazar: HİDAYET ECE ARAT
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior

Özet:
Amaç: İki uçlu duygudurum bozukluğu (bipolar bozukluk, BPB) ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklıkla birlikte görülebilen psikiyatrik hastalıklardır. Nörobilişsel bozulma ve dürtüsellik her iki hastalıkta da gözlenen bulgulardır. Bu çalışmanın amacı erişkin BPB ve DEHB ektanısı olan hastaların (BPB+DEHB) dürtüsellik, risk alma davranışlarının ve nörobilişsel işlevlerinin yalnız BPB tanılı, yalnız DEHB tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerle (SK) karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Böylece bu iki tanının birlikteliğinin belirtilen işlevler üzerine ne derecede etkilerinin olduğu daha iyi anlaşılacaktır.
Yöntem: Araştırmaya BPB tanısı almış 37 hasta, DEHB tanısı almış 43 hasta, BPB+DEHB tanısı almış 21 hasta ve 51 SK dahil edilmiştir. Hasta grupları ve SK'ler başlıca dürtüsellik, risk alma ve bir dizi nörobilişsel işlevler açısından karşılaştırılmıştır. Çoklu ve ikili grup karşılaştırmaları non-parametrik testler kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Her üç hasta grubunun da yürütücü işlevler, dikkat ve işlem hızı testlerinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği; dürtüselliklerinin SK'e göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ek olarak BPB grubunun sözel öğrenme, bellek, işleyen bellek ve sözel akıcılık testlerinde, BPB+DEHB grubunun sözel akıcılık testlerinde, DEHB grubunun ise işleyen bellek testinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. BPB ve BPB+DEHB grupları arasında herhangi bir nörobilişsel testte farklılık olmadığı; BPB grubunun sözel öğrenme ve bellek testlerinde; BPB+DEHB ve BPB gruplarının ise bazı dikkat, işlem hızı ve sözel akıcılık testlerinde DEHB grubuna göre daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. Tüm hasta grupları dürtüsellik ölçeğinde SK'e göre anlamlı olarak yüksek puan almışlardır. Ayrıca DEHB ve BPB+DEHB grupları da dürtüsellik ölçeğinde BPB grubundan anlamlı olarak daha yüksek puan almışlardır. Tüm hasta grupları tepki ketleme testinde SK'e göre anlamlı olarak daha dürtüsel özellikler sergilemişlerdir. Risk alma davranışı açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır.
Sonuç: Sonuçlarımız BPB ve DEHB ektanılı hastaların, yalnız BPB tanılı hastalara benzer nörobilişsel bozulma sergilediğini; dürtüsellik özelliklerinin de yalnız DEHB tanılı hastalara benzer olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum BPB ve DEHB ektanılı hastalarda hastalık seyrinin olumsuz gidişine ve tedavide güçlüklere sebep olabilir. Tedavinin bu sonuçlar üzerindeki etkisini araştırmak için daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Sözcükler: bipolar bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik, risk alma, nörobilişsel işlevler

Abstract:
Objective: Comorbid bipolar disorder (BPD) and attention deficit hiperactivity disorder (ADHD) (BPD+ADHD) is high in the adult population. Both conditions present with neurocognitive deficits and impulsive behavior. The aim of this study is to examine impulsivity, risk taking behavior and neurocognitive fuctions in adult BPD+ADHD in comparison to BPD, DEHB and healthy controls (HC) to explore whether comorbidity of two conditions would have a deleterious effect on the abovementioned parameters. 
Methods: Impulsivity, risk taking behavior and a series of neurocognitive functions were assessesed in patients with BPD (n=37), ADHD (n=43), BPD+ADHD (n=21) in comparison to HC (n=51). Non-parametric comparison and correlation tests were used for continious variables whereas categorical variables were compared using Chi-square analysis.  
Results: All patient groups performed poorly on executive functions, attention, processing speed and exhibited high impulsivity in comparison to HC. In addition to that, compared to HC, BPD performed poorly on verbal learning, verbal memory, working memory and verbal fluency; BPD+ADHD performed poorly on verbal fluency; ADHD performed poorly on working memory. There was no significant differences on any of the neurocognitive measures between BPD and BPD+ADHD. However BPD performed poorly on verbal learning and memory; BPD and BPD+ADHD groups performed poorly on some of attention, processing speed and verbal fluency tests compared to ADHD. All patient groups scored significantly higher on all impulsivity measures than HC. Scores of ADHD and BPD+ADHD were also significantly higher than that of BPD. All patient groups exhibited significantly high impulsivity on the response inhibition test compared to HC. Risk taking behavior scores did not differ significantly between the groups.
Conclusion: Our results show that adults with comorbid ADHD and BD exhibit similar neurocognitive deterioration to individuals with BPD alone and similar increased impulsive behavior to adults with ADHD alone, meaning that having the comorbid condition may lead to poorer course of illness and treatment difficulties. Further research with larger sample size to assess the role of treatment on the findings and the outcome is needed.  

Key Words: bipolar disorder, attendion deficit hyperactivity disorder, impulsivity, risk taking behavior, neurocognitive functions