Okul dışı öğrenme ortamlarında yapılan uygulamaların etkililiğinin meta-analiz yöntemiyle incelenmesi
Investigation of the effectiveness of activities in out of school learning environments by meta-analysis management
Yazar: MURAT ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HAFİFE BOZDEMİR YÜZBAŞIOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Formel olmayan öğrenme = Non-formal learning ; Non-formal öğrenme ortamı = Non-formal learning ; İnformal eğitim = Informal education

Özet:
ünümüz dünyasında teknolojik alanda yaşanan gelişmeler beraberinde eğitim alanında da pek çok değişikliği zorunlu kılmıştır. Öğretim programlarında yapılan değişiklikler ile bilgiye ulaşmada okul içi etkinliklerin yanı sıra okul dışı öğrenme ortamlarının da kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Öğrenciler, okul dışı öğrenme ortamlarında gerçek hayat problemleri ile karşı karşıya olduğundan gerçek hayatta karşılaştıklarını sorgularlar ve ürettikleri çözüm yolundan en uygun olanını seçerler. Bu ortamlarda edinilen bilgiler somut olduğundan öğrenme süreci kolaylaşmakta ve bilgiler daha kalıcı hale gelmektedir. Yapılan literatür taraması sonucu okul dışı öğrenme ortamlarının çeşitli değişkenler üzerine etkililiğini inceleyen pek çok çalışmanın olduğu görülmüştür. Ancak okul dışı öğrenme ortamlarının genel olarak etkililiğini inceleyen çalışmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Bu sebeple, okul dışı öğrenme ortamlarının etkililiğinin incelenmesi amacı ile yapılan bu araştırmada, meta analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda 2010-2020 yılları arasında ülkemizde okul dışı öğrenme ortamlarının çeşitli değişkenler açısından etkililiğini araştıran çalışmalar YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında taranarak incelenmiş, belirlenen kriterler çerçevesinde akademik başarı temasında 34, bilimsel süreç becerileri temasında dört, çevreye yönelik tutum temasında beş, fen öğrenmeye yönelik motivasyon temasında beş çalışma meta analize tabi tutularak genel bir etki büyüklüklerine ulaşılmıştır. CMA v3 (Comprehensive Meta Analysis v3) programı ile çalışma kapsamında incelenen tezlerin etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Başarı/akademik başarı,  bilimsel süreç becerileri, çevreye yönelik tutum ve fen öğrenmeye yönelik motivasyon değişkenleri açısından sınıf içinde uygulanan öğrenme süreçlerine göre okul dışı öğrenme ortamları lehine etki gösterdiği görülmüştür. Okul dışı öğrenme ortamlarının rastgele etkiler modeline göre başarı/akademik başarıya ilişkin genel etki büyüklüğü 1,072 ile güçlü düzeyde; sabit etki modeline göre öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ait genel etki büyüklüğü 0,373 olarak küçük düzeyde; rastgele etkiler modeline göre öğrencilerin çevreye yönelik tutuma ilişkin genel etki büyüklüğünün 0,786 ile orta düzeyde; rastgele etkiler modeline göre öğrencilerin fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarına ilişkin genel etki büyüklüğünün 0,322 ile küçük düzeyde olduğu tespit edilmiştir.  Bunun yanında meta analize dâhil edilen-edilmeyen, toplam 155 çalışmanın betimsel analizi sonucunda, çalışmaların yıllarına, yapıldığı üniversitelere, çalışma alanlarına, örneklem seviyelerine, okul dışı öğrenme ortamlarına yöntemlerine, veri toplama araçları ve veri analiz yöntemlerine ve incelenen değişkenlere ait bulgular tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Tezlerin yıllara göre dağılımı incelendiğinde 2019 yılında yapılan çalışmaların; gerçekleştirildiği üniversitelere göre dağılımında Gazi Üniversitesi'nin; çalışma alanlarına göre sayısal (Fen-Matematik) alanın; örneklem seviyesine göre ortaokul 5-8.sınıfların en fazla olduğu görülmektedir. Tezlerde kullanılan yöntemlere bakıldığında en fazla deneysel desen ve nitel yöntemin; kullanılan veri toplama araçlarına göre ölçek aracının; verilerin analiz yöntemlerine göre betimsel istatistiğin ve incelenen değişkenlere göre bilişsel değişkenlerin en fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın, okul dışı öğrenme ortamları ile ilgili yayımlanan tezlerin bulgularının sentezlenerek genel bir sonuç çıkarılarak yorumlanması ile araştırmacılara kaynak olabileceği düşünülmektedir. Araştırma sonucunda öğretmenlere okul dışı öğrenme ortamlarını öğrenme süreçlerinde kullanırken iyi bir planlama yapmaları gerektiği, bu ortamlara düzenledikleri gezilerde prosedürlere dikkat etmeleri gerektiği önerilerinde bulunulmuştur. Bunun yanında okul dışı öğrenme ortamlarını konu alarak çalışma yapacak olan araştırmacılara, az çalışma gerçekleştirilen okul öncesi ve ilkokul seviyesindeki öğrencilerle çalışmalar yapılması, yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In today's world, improvements that occured in the field of technology required lots of improvements in the field of education, too.It is indicated that with the changes of cirriculum both intramural activities and extrascholastic activities should be used. Hence, someone may come up against the real life problems in the extrascholastic learning atmosphere, thinks about, examines and then come up with the problems. Because the knowledge that have learned in that atmospheres are perceptible information, it makes the process easy and informasitons get permanent. As a consequence of literary searching, lots of studies examining about variety changins about the extrascholastic learning atmosphere efficiency were observed. Hovewer, it was observed that studies examining the generally efficiency of extrascholastic learning atmosphere are limited. That's why, in this study aiming to examine the efficiency of out of school learning atmosphere meta analysis were used. In accordance with the search ,studies searching the efficiency of extrasxholastic learning atmosphere  between 2010-2020 were reviewed, examined based on the Higher Education Institue Thesis Centre, data based ,and accordint to the determinated standarts 34  in the academic successtheme, 4 scientific process abilities theme, 5 intended to enviromental attitude, 5 intended to learning science motivation reached general efficiency magnitude with the meta analysis. The efficieny magnitudes of thesis involved in studies were calculates with the V3 program of Comprehensive Meta Analysis (CMA). In terms of academic success, scientific progress skills, attitudes intended to environment, and motivation changeable intenden learning science, it is effective on only extrascholastic learning environments. According to random effective models of extrascholastic  learning atmosphere  about the general efficiency magnitudes of academic success, it is on intense level with the 1,072; according to constant  effective model of general efficiency magnitudes of scientific progress abilities  it is on insignificant  level  with the 0,373; according to random effective model of general efficient attitude intended to environment it is on average  with the 0,786; according to random effective  model of general efficient of learning  science  motivation  it is on insignificant level with the 0,322 were established. Moreover, according to descriptive analysis of totaly 155 studies incorporated or excluded, years of studies, universities that were done at, fields of study, levels of sample, techniques of extra scholastic  learning atmosphere, facility   of collection data and techniques of data alaysis and evidence of examined changeables were included. It is stated that there were lots of cognitive changeables according to the dispersion of the years of studies, that done in 2019; in the dispersion according to the university that were examined at, Gazi University; according to the fields of study, the field of numerical (science-math); according to the sample level 5-8 grades at secondary school; accordint to the data alaysis descriptive statics and changeables were examined cognitive changeables mostly occured. This study may be source for the future studies that will be done  with  commenting under the total results of  thesis published about extrascholastic learning atmosphere. At the end of the study, offers were suggested to the searchers about the study that will be done about the topics, to increase the extrascholastic learning atmosphere usage level with pimary school,high school and universities students that cooperated little or never done.