Fenil alanin hidroksilaz ( PAH) genindeki nükleotid yer değişimlerinin enzim aktivitesi ile ilişkisi
Phenylalanine hydroxylase (PAH) intragenoimc nucleotide replacement relationship with enzymes activiti̇es
Yazar: AFAG JAHID ZADA
Danışman: PROF. DR. AFİG BERDELİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Epigenetik = Epigenetic ; Genetik varyasyon = Genetic variation ; Kantitatif genetik = Quantitative genetic ; Moleküler genetik = Molecular genetic ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Hyperphenylalaninemia (HPAs), en sık görülen ve doğuştan gelen metabolizma bozukluğudur (1: 10.000), resesif  kalıtımlı ve fenilalanin hidroksilaz (PAH) genini kodlayan mutasyonlar sonucunda meydana gelmektedir. PAH  L-Fenilalanini , L-Tyrosine dönüştürmektedır. PAH süprese  olmasıs L-Phe ve toksik metabolitlerin birikimine yol açmaktadır . HPAs  Phe serum seviyelerine uygun olarak üç grupta incelenmektedir : 1. Klasik PKU 2. Hafif PKU  3.Hafif HPA .
kromozom 12 üzerinde yer alan PAH geni, 171 kb ve 13 eksondan oluşmaktadır. Bugüne kadar PKU için 600'den fazla etken mutasyonlar , tüm PAH genine tarif edilmekte olup , bunlardan : %62 missens mutasyon ; %14 delesyon ; %11splise sit mutasyon %6 nonsens mutasyon ;%2 insersiyondur .
PAH, hepatik monooksijenaz ve 452 amino asitli 6R-L-eritro-5,6,7,8-tetrahidrobiopterin (BH4) ve moleküler oksijen kullanarak L-Phe , L-Tyr dönüşümünü kataliz etmektedir. PAH üç domaindan oluşur : 1. N-terminal düzenleyici domain 2. Geniş katalitik domain 3. C-terminal tetramerizasyon domain .
Ayrıca HPA ilk tanımlanan metabolik bozukluğudur ve klinik semptomları önlemek için kısıtlı-Phe diyeti tedavi olarak saptanmıştır. Benim tezin amacı 25 PKU hastalarında  ve 25 taşıyıcılarda PAH geninin moleküler analizi gerçekleştirmek için yapılmiştır. PAH mutasyonlarının analizi ve PAH geninin moleküler epidemiyolojisini  tanımlayabilmek ve Ege'nin diğer bölgelerinden gelenlerden  elde edilen verileri karşılaştırmak amaçlandı. PAH geninin analizi, amplifikasyon ve tüm gen direk sekanslama ile, periferal kandan genomik DNA ekstraksiyon yoluyla gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın son aşamasında,  optimize edilmiş  negatif hastalarda PKU etken mutasyonların tespitlenmesi,  intron ve düzenleyici bölgeler dahil olmak üzere tüm PAH geninin dizi analizi yapılmıştır.
Sonuç olarak, bizim çalışmamızda,  hastalarda PAH geninin  taşıyıcı veya  kalıcılık riski mutasyonların  epidemiyolojisi ve aile içinde PKU prenatal tanı,  PKU hastalarında BH4 duyarlılığı, mutasyonları ve fenotip ile hastalığın ilişkisi  saptandı . Veri görünümünde, ülkemizde meydana gelen çeşitli yerleşimler  tarihsel ve antropolojik noktanın yenilenmesine  yardımcı olabilirliği amaçlanmıştır.

Abstract:
Hyperphenylalaninemias (HPAs), the most common inborn error of metabolism (1:10.000), is recessively inherited and caused by mutations in the gene encoding phenylalanine hydroxylase (PAH). PAH converts L-phenylalanine into L-Tyrosine. PAH block results in accumulation of L-Phe and toxic metabolites. HPAs is classified according Phe serum levels as: 1.Classical PKU 2.Mild PKU 3.Mild HPA.
PAH gene, located on chromosome 12, is composed of 171 Kb and 13 exons. To date more than 600 causative mutations for PKU are described in the entire PAH gene: 62% are missense mutations; 14% deletions; 11% splice site mutations; 6% nonsense mutations; 2% insertions.
PAH, hepatic monooxygenase of 452 amino acids that catalyzes conversion of L-Phe to L-Tyr using 6R-l-erythro- 5,6,7,8-tetrahydrobiopterin (BH4) and molecular oxygen. PAH consists of three structural domains: 1.N-term regulatory domain 2.Large catalytic domain 3.C-term tetramerization domain.
HPA is also the first metabolic disorder in which treatment (a Phe-restricted diet) was found to prevent clinical symptoms. The aim of my thesis was to perform molecular analysis of the PAH gene in 25 PKU patients and 25 carriers from the Ege University . The analysis of PAH mutations allowed to define the molecular epidemiology of PAH gene and compare the obtained data with those from other regions of Ege. The analysis of the PAH gene have been performed through the extraction of genomic DNA from peripheral blood, followed by amplification and direct sequencing of the entire gene.
In the last phase of the study, we optimized and analysis of the entire PAH gene sequence, including introns and regulatory regions to identify PKU causative mutations in patients negative.
In conclusion, our study, epidemiology of mutations in PAH gene of patients the residual risk to be carriers, and prenatal diagnosis in PKU family, the responsiveness of BH4 in PKU patients,  good correlation between mutations and phenotypes of the disease. These data may help to reconstruct the historical and anthropological point of view, the various settlements that have occurred in our country.