Simultane tıp çevirisi eğitiminde bellek destekleyici anahtar sözcük yönteminin etkililik derecesi
Simultaneous medical interpretation training: The effect of mnemonic keyword method
Yazar: AYMİL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MÜRÜVVET BİLEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anahtar kelime = Keyword ; Bellek gelişimi = Memory growth ; Eğitim = Education ; Çeviri = Translation

Özet:
Bu araştırmada, Simültane Tıp Çevirisi eğitiminde Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yönteminin Latince-Yunanca kökenli biçimbirimlerin telaffuz ve Türkçe karşılıklarını hatırlama ile bu biçimbirimlerden oluşmuş terimleri içeren cümleleri tekrarlamaya veya simültane çevirmeye etkisinin belirlenmesi amaçlanmış, transfer ve kalıcılık düzeyi araştırılmıştır. Araştırma, H. Ü. Edebiyat Fakültesi, Mütercim Tercümanlık Bölümü, İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı IV. sınıfına devam eden ve 1993-1994 Öğretim Yılı Bahar Döneminde Simültane Çeviri dersini alan 2 şubedeki 40 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Kontrol grubuna geleneksel yöntemle deney grubuna ise Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yöntemi ile eğitim verilmiştir. İki yöntem arasındaki fark slaytların hazırlanış biçiminden kaynaklanmaktadır. Kontrol grubunda, üzerinde Latince-Yunanca kökenli biçimbirim ve Türkçe karşılığının yazılı olduğu slaytlar kullanılmıştır. Deney grubunda ise, üzerinde Latince-Yunanca kökenli biçimbirim, Türkçe karşılığı, biçimbirimin sesbirimsel özelliklerini anımsatan sesçağnşımsal bir ifade ve biçimbirim ile Türkçe karşılığı arasında bağlantı kuran bir çizgi resim bulunan slaytlar işe koşulmuştur. Her iki gruptan da, slaytlar üzerinde yazılı olan öğrenme malzemesinin araştırmacının ardından tekrarlanması istenmiştir. Bu yolla 60 biçimbirimin öğretilmesi tamamlandıktan sonra deneklere bu biçimbirimlerin birleşimlerinden araştırmacı tarafından oluşturulmuş, sesbirimsel ve sözlüksel özellikleri itibariyle tıp terimlerine benzer, düzmece terimler gösterilerek tekrarlatılmış, olası sesbirimsel ve sözlüksel değişiklikler hakkında bilgi verilmiş ve böyle terimlerin bulunduğu cümleleri kısa süreli bellekten geri çağırarak tekrarlama ve simültane çevirme alıştırmaları yaptınlmıştır. Denekler, 4 düzeyde sınanmış ve değerlendirilmiştin 1. Eğitim sürecinde öğretilen biçimbirimlerin telaffuzlarını hatırlayabilirle, 2. Aynı biçimbirimlerin Türkçe karşılıklarını hatırlayabilme, 3. içinde düzmece terimlerin bulunduğu cümleleri dinledikten sonra aynen tekrarlayabilirle,4. Söz konusu cümleleri, terimleri aynen söylemek koşuluyla, Türkçe'ye simültane çevirebilme. Testlerde, biçimbirimlerin eğitim sürecindekinden farklı birleşimleriyle oluşturulmuş terimler kullanılmıştır. Buna ek olarak, testlerde, eğitim sürecinde öğretilmeyen biçimbirimier ve bu biçimbirimlerin birleşimlerinden yine araştırmacı tarafından oluşturulmuş düzmece terimlerin bulunduğu cümleler de işe koşularak transfer etkisi araştırılmış; testlerin deneklere iki hafta sonra tekrar uygulanması ile kalıcılık düzeyi değerlendirilmiştir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonucu elde edilen bulgulara dayalı olarak, Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yönteminin, deneklerin eğitim süreci sonunda kazandıkları davranışlar sonucu Türkçe karşılığı, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında etkili olduğu, telaffuz boyutunda ise olmadığı; bu yöntemin uygulandığı deneklerin, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında öğrendiklerinden yola çıkarak yeni davranışları, öğrenmediklerine transfer edebildikleri, telaffuz ve Türkçe karşılığı boyutlarında ise transferin söz konusu olmadığı; ayrıca, telaffuz, Türkçe karşılığı, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında kalıcı izli öğrenmeler elde ettikleri, bu tür öğrenmelerin ise, aradan geçen zaman içinde bellekte daha yerleştiği ve netleştiği ve duyuşsal çıktılar üzerinde daha olumlu etkileri olduğu ileri sürülebilir. iv

Abstract:
The aim of this research was to determine the effect of Mnemonic Keyword Method not only on recalling the pronunciations and Turkish equivalences of Latin-Greek origin morphemes but also recalling and simultaneously interpreting the sentences in which terms produced by the combination of such morphemes occur; transfer and retention effects were searched additionally. The subjects of the research were the 40 students who were attending H.U. Faculty of Letters, Department of Translation and Interpretation and taking the Simultaneous Interpretation course during the spring term of 1993-94 academic year. The control group was treated by the conventional method and the experiment group by Mnemonic Keyword Method, the surface inclass requirements of which seem to be the same; that is to repeat after the researcher. The difference was in how the information was conveyed through the slides. On the slides of the control group were only written the morphemes themselves and their Turkish equivalences. On the slides of the experiment group appeared not only the morphemes themselves and their Turkish equivalences but the related sound associative expressions that remind the acoustic features of the morphemes and caricaturewise drawings that bridge between the morphemes and their Turkish equivalences as well. During the training program 60 morphemes were presented to the subjects by this means at equal intervals specific for each method. Then the subjects were acknowledged about how these morphemes were combined to make up the term and the phonological and lexical alterations likely to occur. The terms used in the research were pseudoterms resembling the medical ones in their acoustic and lexical features. By a following exercise the subjects first practised how to use their short term memory to repeat the sentences in which three of such terms are used, then to simultaneously interpret them. The subjects were tested and evaluated at 4 levels: 1. Recalling the pronunciation of the morphemes taught in the training program; 2. Recalling the Turkish equivalence of these morphemes; 3. Repeting the sentences in which there were pseudoterms made up of these morphemes; v4. Interpreting the sentences simultaneously, leaving the pseudoterms in their original forms. The terms used in the tests were made up in diferent combinations than the ones in the training program. Besides, so as to evaluate the transfer effect of the methods, in all of these four tests were sentences with pseudoterms, the morphemes of which were not taught during the training program. The same tests were administered to the students two weeks later to evaluate the retention effect. The findings received by means of one-way analysis of variance indicated that Mnemonic Keyword Method was highly effective not only in recalling the Turkish equivalences of the morphemes and the sentences involving the terms made up of these morphemes but also in interpreting these sentences simultaneously; yet it was not significantly effective in the morpheme pronunciation task. Furthermore, the subjects could maintain the transfer effect in recalling and simultaneously interpreting the sentences with terms, the morphemes of which weren't taught; but not in the pronunciation and Turkish equivalence tasks. On the other hand, Mnemonic Keyword Method was proved to be statistically significant in achieving significant retention effects in all of the four tasks. In addition, Mnemonic Keyword Method was found to impose more favorable effects on the affective outcomes. VI