Radikal prostatektomi öncesi PSA hızının ameliyat sonrası nüksü öngörmedeki yeri
The role of PSA velocity before radical prostatectomy in predicting postoperative recurrence
Yazar: SAİD ELHAJ
Danışman: PROF. DR. HALUK ÖZEN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Neoplazmlar = Neoplasms ; Nüks = Recurrence ; Prostat = Prostate ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Prostat spesifik antijeni = Prostate specific antigen ; Prostatektomi = Prostatectomy

Özet:
Prostat kanseri, gelişmiş ülkelerde erkeklerde en sık görülen kanserdir. Bugünlerde daha fazla hasta, Prostat Spesifik Antijenin (PSA) bulunması ve yaygın kullanılması, prostat kanseri taramaları, biyopsi tekniklerinin gelişmesi ve hasta bilinç düzeylerinin artması gibi sebeplerle, daha erken evrelerde tanı almaktadır. PSA prostat kanserinin tanısında, tedavi planlamasında ve izleminde kullanılmakta olan, buna rağmen özgüllüğü sorgulanan bir belirteçtir. PSA hızı, özgüllüğü arttırmak üzere kullanılan ve PSA değerlerinin zaman içinde gösterdiği değişim olarak tanımlanan bir parametredir. PSA hızının tanıdaki yeri ve ameliyat sonrası nüksü öngörü yeteneği ile ilgili Carter ve D'Amico umut verici sonuçlar bildirmiştir. Çalışmamızda, tedavi öncesi PSA hızının, ameliyat spesimenindeki patolojik bulgular, nüks ve sağkalım üzerindeki etkisini araştırmayı amaçladık.Kliniğimizde, 1994-2009 yılları arasında radikal prostatektomi (RP) ameliyatı yapılan hastalardan 713 hastanın sağlıklı bilgilerine ulaşıldı. Ameliyat öncesi en az iki PSA değeri olan 380 hasta çalışmaya alındı. PSA hızının klinik ve patolojik bulgular, nüks ve sağkalım üzerindeki etkileri araştırıldı. Hastaların ortalama tanı yaşı 61.4± 6.69 yıl, tanı PSA değeri 9.07±6.3 ng/ml olarak bulundu. Ameliyat sonrası biyokimyasal nüks oranı %14.7 (56/380) idi. Nüksü öngören parametreler tek değişkenli analizde, tanı PSA değeri (p<0.001), transrektal iğne biyopsisi (TRİB) Gleason skoru (p<0.001), RP Gleason skoru (p<0.001), cerrahi sınır pozitifliği (p<0.001), ekstraprostatik uzanım (p=0.003), seminal vezikül tutulumu (p<0.001), lenf nodu tutulumu (p=0.008) iken; çok değişkenli analizde rekürrenssiz sağkalımı bağımsız olarak öngören faktörler ise, tanı PSA değeri (p=0.003), TRİB Gleason skoru (p=0.026) ve cerrahi sınır pozitifliği (p<0.001) olarak bulundu.Çalışmamız, RP öncesi PSA hızının ameliyat sonrası nüksü öngöremediğini göstermiştir. Tanı PSA değeri, RP Gleason skoru ve cerrahi sınır pozitifliği nüksü öngörmede bağımsız değişkenler olarak bulunmuştur.

Abstract:
Prostate cancer is the most commonly encountered cancer in men in developed countries. Nowadays, more patients are being diagnosed at earlier stages, because, PSA is a marker used in the diagnosis, treatment decision and follow-up of prostate cancer successfully, yet with a questionable sensitivity. PSA velocity is used to increase the sensitivity of PSA and is defined as, the change of PSA over time. Carter and D'Amico had shown promising results concerning the ability of PSA velocity to diagnose prostate cancer and predict recurrence after surgery. In this study, the effect of preoperative PSA velocity on the histopathological variables, recurrence and survival was evaluated.In our clinic, among the patients who underwent radical prostatectomy in the period between January 1994 and July 2009, revelant data of 713 localized prostate cancer patients were studied. Of all, 380 patients, who had at least 2 preoperative PSA values, were included in the study. The relation of PSA velocity with clinical and pathological variables and its effect on recurrence and survival were evaluated. The mean age and PSA of patients were 61.36±6.69 years and 9.07±6.3 ng/ml, respectively. Relapse rate was %14.7 (56/380). Univariate analysis revealed that, PSA at diagnosis (p<0,001), biopsy Gleason score (GS) (p<0,001), RP GS (p<0,001), surgical margin positivity (p<0,001), extraprostatic extension (p=0,003), seminal vesicle (p<0,001) and lymph node involvement (p=0,008) were significant in predicting relapse, while multivariate analysis showed PSA at diagnosis (p=0.003), TRIB GS (p=0.026) and surgical margin positivity (p<0.001) were independent prognostic factors.Our study showed that PSA velocity could not predict postoperative relapse. PSA value at diagnosis, RP Gleason score and surgical margin positivity were found to be independent parameters in predicting relapse.