İbn Hişamı'n "Şerh'u Katri'n-Neda ve Bellus-Sadâ" adlı eserinde istişhad ettiği ayetler
Hişam's son "Katrun-Neda and Bellus-Sada" with the name of written work is evideence tomake verse of the Qran
Yazar: MEHMET HADİN TUTKAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KIRKIZ
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Söz dizim = Syntax ; İbn Hişam = İbn Hişam ; İstişhad = Quotation

Özet:
Dil her ümmetin aklî görüşüne delîl ve işâret olması hasebiyle akli hayata
delâlet eden en önemli faktördür. Düşünce hareketinin ilk şartı, marifetin zarfı, his ve
düşüncelerin tercümânı, anlatma ve anlaşılmanın vasıtası, vuslât ve birleşmenin ilk
aracıdır. Def'aten meydana gelmediği gibi halef olan da seleften almamıştır. İnsanlar
başlangıçta ihtiyaçları ölçüsünde bazı lafızlar üretirler, yeni şeylerle
karşılaştıklarında o ölçüde yeni lafızlar üretmekle konuşmalarını zenginleştirip
kelime dağarcıklarını zenginleştirirler.
Yeni karşılaşılan ihtiyaçlardan hareketle icâd edilen lafızlar, doğal olarak
kendisini denetleyecek bazı kural ve kâidelere ihtiyaç duymuştur. Bu itibarla Arapça
gibi köklü ve zengin, ihtivâ ettiği bazı dinî ve kültürel değerlere sahip olan bir dil
için nahiv-sarf olarak adlandırılan bazı kurallara ihtiyaç hâsıl olmuştur. Dolayısıyla
bu konularda dilbilimciler tarafından çok zengin eserler telif edilmiştir.
Bu faydalı ve zengin eserlerden birisi de "İbn Hişâm" tarafından te'lîf edilen
ve Arap Gramerinde muhtasar ve faydalı eserler içerisinde en faydalı olarak tavsîf
edilen "Şerh-u Katri'n- Nedâ ve Bell'is-Sadâ" adlı eseridir. Eser, kendi alanında
Arap gramerinin temel konularını zengin istişhâd (özellikle âyet) örnekleriyle
temellendirip, alanında uzman âlimlerin görüşlerini objektif bir bakışla serd edip
sonunda da kendi tercihini ifade etmesiyle enfes bir dereceye terakki etmiştir. Zirâ
müellif eserinde istişhâd konusunda ilk sırayı âyetlere vererek bu konuda zengin bir
alan ortaya koymuştur. Daha sonra sırasıyla şiirleri, hadisleri ve atasözleri örnek
olarak kullanmıştır. Bu itibarla biz de bu çalışmamızda evvela Arap dilinin gelişim
ve özelliklerini, gramer ve alt bölümleri olan nahiv, sarf ilimlerini izâh ettikten sonra,
eserin müellifini, Arap dilinde istişhâdı, eserde âyet istişhâd ettiği konuları,
âyetlerdeki örnek kelimeleri, âyet ve meâllerini konular manzûmesinde müellifin
tertip ve düzenine uyarak ele almaya çalıştık.


Anahtar Kelimeler: Arapça, Nahiv, Sarf, İstişhâd, İbn Hişâm

Abstract:
The sentences of holy Quran reference (istişhad) in the book of Şerhu_Katrin
nedâ of ibn hişam.
Language is the most important factor in mental life guide to every nation that
reasoned opinion on the evidence. Thought is the first requirement of the act, the
envelope of ingenuity, emotion and interpreter of thought, expression and
understanding by means of mânia is the first tool of the reunion and mergers. Human
being initially because of necessity created some words, As they faced new thing
they created new words and enrich their vocabulary and speech.
The words which is produced by necessity naturally need the rules and
regulations to control it. As the result the Arabic language that has rich content, roots
also has cultural and religious values some rules and regulation created by the means
of "Nahiv - Sarf"
One of the best works written in Arabic grammar by "İbn Hişam" in the name
of "Şerh-u Katri'n- Nedâ and Bell'is-Sadâ". The book in itself field means the basic
subject of Arabic grammar used "Istişâd" means exemplifying especially by Holly
Quran sentences and then by giving the opinion of religious experts finally express
the writer opinion and became a valuable investigation. The writer used Quran
sentences then the speeches of the profit, the poems and idioms made the book very
rich and valuable. Because of this in this work we tried to used the fundamental of
the Arabic language, the grammar means "Sarf-Nahiv" then the writer of book,
exemplifying means "Istişâd"in Arabic language, Quaran sentences subject sand
examples of the words of Quran.
Key word: Arabic, Nahiv, Sarf, Istişâd, İbn Hişâm,