Tütün fabrikasından alışveriş merkezine: Samsun Tütün Fabrikası'nın dönüşümü
From tobacco factory to shopping center:  The transformation of Samsun Tobacco Factory
Yazar: EDA KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. FARUK KARAARSLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel mekan = Urban space ; Mekansal dönüşüm = Spatial conversion ; Samsun = Samsun ; Sosyo-mekansal dönüşüm = Socio-spatial transformation ; Tarihi mekan = Historical place ; Tütün fabrikaları = Tobacco factories ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Disiplinler arası bir konu olan mekân, felsefe disiplininde uzun bir müddet zaman mefhumu ile birlikte ele alınmıştır. Sosyoloji alanında ise yakın bir tarihe kadar klasik düşünürlerin çalışmalarında muğlak bir konu olarak görülmüştür. Mekân, toplumsal bir yönü olması hasebiyle 1970'li yıllarda kent incelemelerinin yaygınlaşmasıyla özerk bir alan olarak ortaya çıkmıştır. Mekân ve insan arasındaki diyalektik ilişki bu tarihten itibaren dünya çapında dikkat çeken ve üzerinde özenle durulan bir konu olmuştur. Bu çalışmanın konusunu Samsun Tütün Fabrika'sının Bulvar Alışveriş ve Yaşam Merkezi'ne dönüşümü oluşturmaktadır. Samsun Tütün Fabrika'sının aktif olduğu süreç, kapatılma kararı ile atıl kaldığı seneler ve yeniden değerlendirme kararı ile Bulvar AVM'ye dönüşümü bu bağlamda ele alınan araştırma konularıdır. Araştırmanın amacı, fabrika mekânının yeniden değerlendirme kararının Bulvar AVM ile sonuçlanması vesilesiyle mekânı algılayış biçimindeki değişimi, bir mekânın insan üzerindeki etkisini, hafıza ve mekân arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Mekânın alışveriş merkezine dönüşümü bir üretim mekânı ve tüketim mekânı karşılaştırmasına çeşitli açılardan imkân tanımaktadır. Bu amaçla, araştırmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma için amaçlı örneklem tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler fabrikadan emekli olan katılımcılar için ayrı AVM çalışanları için ayrı olacak şekilde yarı yapılandırılmış mülakat formları ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda üretim mekânında çalışanlar ile tüketim mekânında çalışmış olanlar arasında mekânın işlevinin değişmesi ile çeşitli başlıklarda toplanan anlamlı ve belirgin farklılıklar olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mekân Sosyolojisi, Üretim Mekânı, Tüketim Mekânı, Fabrika, Alışveriş Merkezi.

Abstract:
Place, which is an interdisciplinary issue, has been handled with the notion of time in the discipline of philosophy for a long time. In the field of sociology, it has been seen as an ambiguous subject in the studies of classical thinkers until recent history. Theplace has emerged as an autonomous area with the spread of urban studies in the 1970s, due to its social aspect. The dialectical relationship between place and human has been a subject that has emphasis attention and focused on the world since then. The subject of this study is the transformation of Samsun Tobacco Factory into the Bulvar Shopping and Living Center. The period when Samsun Tobacco Factory was active, the years when it was idle with the decision to close down, and its transformation into Bulvar Shopping Mall with the decision of re-evaluation are the research topics discussed in this context.The aim of the research is to determine the change in the way of perception of the place, the effect of a place on people, the relationship between memory and place, due to the fact that the decision to re-evaluate the factory place resulted in Bulvar AVM. The transformation of the place into a shopping center allows the comparison of a production place and a consumption place from various perspectives. For this purpose, qualitative research method was preferred in the study. In-depth interviews were conducted with the participants who were selected with the purposeful sampling technique for the research.Interviews were conducted with semi-structured interview forms for the participants who retired from the factory and separately for the shopping mall employees. As a result of the research, it was determined that there were significant and distinct differences between those who worked in the production place and those who worked in the consumption place, gathered under various headings, with the change in the function of the place.
Keywords: Spatial Sociology, Production Place, Consumption Place, Factory, Shopping Center.