Meteorolojik-klimatolojik ve hidrolojik afetlerin tarımsal üretim üzerindeki etkileri ve sosyal riskler üzerine bir değerlendirme
An evaluation on the effects of meteorological-climatological and hydrological disasters on agricultural production and social risks
Yazar: GÜRKAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÇAKIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Tarımsal üretimdeki en etkili risklerin başında meteorolojik karakterli doğal riskler yer almaktadır. Tarımsal üretim açısından özellikle meteorolojik afetlerle ilgili ulusal çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Bu araştırma, meteorolojik afet tiplerinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin derinlemesine incelenmesi, üreticilerin karşılaştığı ekonomik ve sosyal etkilerin belirlenmesi, üreticilerin afetlere yönelik önlem alma durumlarının belirlenmesi ve afet eğitimi ile erken uyarı konularının bütüncül olarak incelenmesi açısından önem arz etmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırma, Aydın ilinde tarımsal üretim faaliyetleri meteorolojik afetlerden zarar görmüş, 21 adet çiftçi ile görüşme şeklinde gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde, 10 adet sosyodemografik bilgiyi ve konuyu derinlemesine araştırmak amacıyla oluşturulan 15 adet soruyu içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler transkripte edilerek MAXQDA 2020 nitel veri analiz programına aktarılmış ve kodlanmıştır. Analizler sonucunda, meteorolojik afet tiplerinden özellikle kuraklığın bitkisel ve hayvansal üretim üzerinde yaygın etkileri olduğu tespit edilmiştir. Tarım üreticilerinin, borçlanma, çiftlik varlıklarının satışı ve artan üretim maliyetleri gibi ekonomik etkiler ile gıda tüketim miktarının azalması, gıda tüketim alışkanlıklarının değişmesi, çocuklarını okula gönderememe, sağlık hizmetlerine erişimde sorunlar ve çiftçiliği bırakma düşüncesinin oluşması gibi birçok sosyal etkinin yaşandığı tespit edilmiştir. Üreticilerin, meteorolojik erken uyarıları takip ettikleri, afet eğitimi almadıkları ancak afet eğitimi almaya istekli oldukları belirlenmiştir. Kuraklık afeti dönemlerinde çoğunlukla artezyen açma ve tanker aracılığıyla sulama gibi stratejilerin uygulandığı ancak, ürün çeşidini değiştirme gibi ürün yönetimi stratejilerinin uygulanma düzeyinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Üreticilerin dolu, sel ve fırtına afetine yönelik önlem alma düzeylerinin çok düşük olduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen bulgular doğrultusunda idare ve üretici açısından uygulanabilecek çözümler için öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The most effective risks in agricultural production are natural risks of meteorological character.  In terms of agricultural production, national studies on meteorological disasters are very limited. This research is important in terms of examination of the effects of meteorological disaster types on agricultural production in-depth, determination of the economic and social effects faced by producers, determination of the status of producers to take precautions against disasters, and a holistic examination of disaster education and early warning issues.  Qualitative research methods and phenomenological design were used in the study. The research was carried out in the form of interviews with 21 farmers whose agricultural production activities were damaged by meteorological disasters in Aydın province. In the interviews, a semi-structured interview form containing 10 sociodemographic information and 15 questions created to investigate the subject in depth was used. The data were transcribed, transferred to the MAXQDA 2020 qualitative data analysis program and coded. As a result of the analysis, it has been determined that especially drought, which is one of the meteorological disaster types, has widespread effects on plant and animal production. It has been determined that agricultural producers experience economic impacts such as debt, sale of farm assets, and increased production costs, as well as many social impacts such as decreased food consumption, change in food consumption habits, inability to send their children to school, problems in accessing health services and the thought of leaving farming. It was determined that the producers follow the meteorological early warnings, and do not receive disaster training but are willing to receive disaster training. It was found that during drought disaster periods, strategies such as opening artesian springs and irrigation through tankers were mostly applied, but the level of application of crop management strategies such as changing the crop variety was low. It was determined that the producers' level of taking precautions for hail, flood, and storm disasters was very low. In line with the findings, it has been tried to develop suggestions for solutions that can be applied in terms of administration and producers.