Konya ilinde soykütüğü çalışmaları yapılan işletmelerde yetiştirilen siyah alaca ineklerin bazı fizyolojik ve morfolojik özellikleri üzerine araştırmalar
Researches on some physiological and morphological traits of Holstain friesian cows raised in registered herds in Konya
Yazar: ORHAN ERMETİN
Danışman: DOÇ.DR. BİROL DAĞ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Süt verimi = Milk yield ; Sınıflandırma = Classification

Özet:
Bu araştırmada Konya ili Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği'ne kayıtlı 54 işletmede yetiştirilen ilk laktasyonda 533 baş Siyah Alaca ineğe ait süt verimi, döl verimi ve dış görünüş özellikleri incelenmiştir.Süt verimi özellikleri olarak; Laktasyon süresi ve 305 günlük süt verimi, döl verimi özelliği olarak; Servis peryodu, ilkine buzağılama yaşı ve gebelik başına tohumlama sayısı, doğrusal olmayan puanlama özellikleri olarak; Süt tipi, beden yapısı, ayak-bacak yapısı, meme yapısı, toplam puan ve doğrusal tanımlama özellikleri olarak da; Sağrı yüksekliği, süt karakteri, beden derinliği, göğüs genişliği, sağrı genişliği, sağrı eğimi, ayak bacak açısı, tırnak taban yüksekliği, diz yapısı, arka bacak duruşu, ön meme bağlantısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, meme taban yüksekliği, ön meme başı yerleşimi, ön meme başı uzunluğu ve arka meme başı yerleşimi üzerinde durulmuştur. Bu özelliklerin ortalamaları sırasıyla 326.37±3.24 gün, 5692.92±62.43 kg, 126.70±3.72 gün, 28.98±0.24 ay, 1.48±0.03 adet, 79.07±0.21, 77.80±0.21, 77.31±0.21, 77.82±0.23, 78.12±0.20, 140.73±0.22cm, 6.99±0.04, 6.79± 0.03, 6.56±0.05, 6.44±0.05, 5.50±0.04, 5.52±0.04, 6.42±0.05, 6.26±0.05, 6.08±0.06, 6.67±0.05, 6.68±0.05, 6.53±0.06, 5.24±0.04, 5.05±0.04, 4.94±0.04 ve 4.97±0.03 olarak bulunmuştur.Doğrusal tanımlama özelliklerinden ön göğüs genişliği, sağrı eğimi, tırnak (taban) yüksekliği, meme tabanı, ön meme başlarının yerleşimi ve arka meme başı yerleşimi için kalıtım derecesi tahmini yapılamamıştır. Sağrı yüksekliği, sütçülük özelliği, beden derinliği, sağrı genişliği, arka bacak açısı, diz yapısı, arka bacak duruşu, ön meme bağlantısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, ön meme başı uzunlukları, süt tipi, beden kapasitesi, ayak-bacak yapısı, meme puanı ve toplam puan için kalıtım dereceleri sırasıyla 0.16±0.16, 0.21±0.14, 0.09±0.12, 0.17±0.13, 0.01±0.11, 0.03±0.11, 0.10±0.13, 0.02±0.10, 0.27±0.16, 0.34±0.19, 0.28±0.17, 0.11±0.13, 0.34±0.18, 0.32±0.17, 0.34±0.18, 0.30±0.16 olarak tahmin edilmiştir. Örnek boğaların damızlık değerleri ASREML programı kullanılarak tahmin edilmiştir.Sınıflandırma özelliklerinden sağrı yüksekliği, sütçülük özelliği, sağrı genişliği, diz yapısı, arka meme yüksekliği, meme merkez bağı, ön meme başı uzunlukları, beden kapasitesi, ayak ve bacak yapısı, meme yapısı ve toplam puan ile 305 günlük süt verimi arasında genetik korelasyonlar sırasıyla -0.49, -0.14, -0.93, 0.35, 0.40, 0.11, -0.65, 0.70, 0.31, 0.54, 0.70; fenotipik korelasyonlar ise 0.28, 0.28, 0.30, 0.21, 0.35, 0.39, -0.06, 0.46, 0.48, 0.56, 0.58 olarak bulunmuştur.Sonuç olarak; Konya DSYB üye işletmelerde ilk laktasyondaki Siyah Alaca ırkı ineklerde araştırma sonucu tespit edilen orta derecedeki kalıtım dereceleri ile fenotipik ve genetik korelasyonların, ineklerin süt verimlerini artırmaya yönelik seleksiyon uygulamalarında faydalı olabileceği kanaatine varılmıştır.ANAHTAR SÖZCÜKLER: Siyah Alaca, dış görünüş özellikleri, sınıflandırma, süt verimi, döl verimi, kalıtım derecesi

Abstract:
In this research, milk production, reproduction and type traits of 533 Holstein-Friesian cows reared in 54 different dairy farms recorded to Cattle Breeders Association of Konya Province were determined.Milk production traits like lactation length, 305-day milk yield, reproduction traits like days open, first calving age and number of inseminations per conception, five general type characteristics like dairy character, body conformation, legs and feet, mammary system and final score, and seventeen linear type traits like stature, dairy form, body depth, chest width, rump width, rump angle, rear legs side view, claw diagonal, hock status, rear legs set, fore udder attachment, rear udder height, central ligament, udder depth, fore teat placement, teat length, teat placement and rear view were investigated. The averages of these traits were 326.37±3.24 days, 5692.92±62.43 kg, 126.70±3.72 days, 28.98±0.24 months, 1.48±0.03 numbers, 79.07±0.21, 77.80±0.21, 77.31±0.21, 77.82±0.23, 78.12±0.20 and 140.73±0.22cm, 6.99±0.04, 6.79±0.03, 6.56±0.05, 6.44±0.05, 5.50±0.04, 5.52±0.04, 6.42±0.05, 6.26±0.05, 6.08±0.06, 6.67±0.05, 6.68±0.05, 6.53±0.06, 5.24±0.04, 5.05±0.04, 4.94±0.04, and 4.97±0.03 respectively.The heritabilities for chest width, rump angle, claw diagonal, udder depth, fore teat placement and teat placement rear view could not be estimated.The heritabilities for stature, dairy form, body depth, rump width, rear legs side view, hock status, rear legs set, fore udder attachment, mammary system, central ligament, fore teat length, dairy character, body conformation, legs and feet, udder height and final score were 0.16±0.16, 0.21±0.14, 0.09±0.12, 0.17±0.13, 0.01±0.11, 0.03±0.11, 0.10±0.13, 0.02±0.10, 0.27±0.16, 0.34±0.19, 0.28±0.17, 0.11±0.13, 0.34±0.18, 0.32±0.17, 0.34±0.18, 0.30±0.16 respectively. Breeding values were estimated by a restricted maximum likelihood (REML) procedure applied to individual animal model using ASREML.Genetic correlations between milk yield and classification traits as stature, dairy character, rump width, hock status, rear legs set, central ligament, fore teat length, body conformation, legs and feet, mammary system were found as -0.49, -0.14, -0.93, 0.35, 0.40, 0.11, -0.65, 0.70, 0.31, 0.54, 0.70 respectively. Phenotypic correlations were 0.28, 0.28, 0.30, 0.21, 0.35, 0.39, -0.06, 0.46, 0.48, 0.56, 0.58 in the same range.In conclusion, middle heritabilities, phenotypic and genetic correlations between some type traits and milk yield determined in Holstein Friesian cows in the first lactation raised in Cattle Breeders Association of Konya Province may be use for the selection practices to improve milk yield.Key words: Holstein Friesian, type traits, classification, milk yield, fecundity, heritability