İlkokul öğrencilerine eğitici ve akran eğitim modeline göre verilen eğitimin öğrencilerin okul kazalarını önlemeye yönelik bilgi düzeyi ve davranışlarına etkisi
The effect of education given to primary school students according to the instructor and peer education model on the students' knowledge level and behavior towards preventing school accidents
Yazar: MEHMET CAN SEZİŞLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM KIZILER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kazalar = Accidents ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu araştırma, ilkokul 4. sınıf öğrencilerine eğitici eğitimi ve akran eğitimi yöntemleri kullanılarak verilen "Kazasız Okul Hayatım" eğitim programının etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla, iki müdahale gruplu ön test- son test düzeninde ve yarı deneysel desende yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini Eylül-Kasım 2023 tarihleri arasında rastgele tabakalama örnekleme yöntemi ile seçilen iki farklı ilkokulda öğrenim gören 305 öğrenci oluşturmuştur. Okullardan biri eğitici eğitimi grubunu, diğeri akran eğitimi grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Çocuk Bilgi ve Kaza Öykü Formu, Okul Kazalarında Güvenlik Önlemlerine Yönelik Bilgi ve Davranış Ölçekleri ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, medyan, Kruskal Wallis-H, Mann-Whitney U, Pearson-χ2, Wilcoxon (Z), Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır.
Öğrencilerin yaklaşık yarısının daha önce okul kazası geçirdiği, okul kazalarının en sık okul bahçesinde, teneffüste ve arkadaşının dikkatsizliğinden kaynaklandığı saptanmıştır. Öğrencilere verilen "Kazasız Okul Hayatım" eğitimi sonrasında her iki grupta da ölçeklerden alınan son test puan ortalamalarında ön test puan ortalamalarına göre istatistiksel açıdan anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0.05). Bu sonuç, eğitici eğitimi ve akran eğitimi yöntemleriyle verilen "Kazasız Okul Hayatım" eğitim programının etkinliğini göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda "Kazasız Okul Hayatım" eğitim programının genişletilmesi ve akran eğitimi yönteminin çocuklara uygulanacak farklı eğitim çalışmalarında da kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted in a quasi-experimental design with a pretest-posttest design with two intervention groups, in order to evaluate the effectiveness of the "My Accident-Free School Life" training program given to 4th grade primary school students using instructor training and peer education methods.
The sample of the research consisted of 305 students studying in two different primary schools selected by random stratification sampling method between September and November 2023. One of the schools represents the instructor training group and the other represents the peer education group. The data of the study were collected with the Child Information and Accident History Form and the Knowledge and Behavior Scales for Safety Measures in School Accidents. Number, percentage, mean, median, Kruskal Wallis-H, Mann-Whitney U, Pearson-χ2, Wilcoxon (Z), Spearman correlation tests were used to evaluate the data.
It has been determined that approximately half of the students have had a school accident before, and that school accidents most often occur in the schoolyard, during recess, and due to the carelessness of their friends. After the "My Accident-Free School Life" training given to the students, a statistically significant increase was detected in the post-test mean scores obtained from the scales in both groups compared to the pre-test mean scores (p <0.05). This result shows the effectiveness of the "My Accident-Free School Life" training program, which is given through instructor training and peer education methods. In line with these results, it is recommended to expand the "My Accident-Free School Life" education program and use the peer education method in different educational studies to be applied to children.