Spor dersi alan otizm spektrum bozukluğu olan çocukların, ebeveynlerinin yaşam kalitesinin araştırılması
Research on quality of life of parents of children with autism spectrum disorders who attend sport lessons
Yazar: LEYLA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KIRANDI
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Ana-baba = Parents ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Bireysel sporlar = Individual sports ; Engelli sporları = Sports for persons with disabilities ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Spor = Sports ; Spor fizyolojisi = Sport physiology ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırmanın amacı spor dersi alan otizm spektrum tanılı çocukların ebeveynleri ile spor dersi almayan otizm spektrum tanılı çocukların ebeveynlerinin yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi. Araştırmada iki bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Anket formunun ilk bölümünde otizmli çocuğun spor eğitimi alma durumu, spor eğitimi sıklığı ve spor eğitimi alma süresi ile anne ve babasının sosyo-demografik bilgilerinin yer aldığı sosyo-demografik bilgi formu yer almaktadır. 
Anket formunun ikinci bölümünde Eapen ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen ve Özgür ve arkadaşları (2017) tarafından Türkçe'ye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılan Otizmde Yaşam Kalitesi-Ebeveyn Sürümü (OYKA-E) Envanteri yer almaktadır. Eapen ve arkadaşları tarafından iki alt bölüme (A ve B) ayrılmıştır. Bölüm A anne-babaların kendi yaşam kalitelerini nasıl algıladıklarını ölçen 28 soru içerir. Bölüm B, çocuklarının otizme özgü yaşadıkları zorluklarının kendileri için ne kadar sorun olduğu ile ilgili anne-babaların algısını değerlendirmektedir .
Verilerin analizinde SPSS 21.0 paket programı kullanılmıştır. Ebeveyn ve çocukların demografik bilgileri frekans ve yüzde tablosuyla gösterilmiştir. Ölçek puanlarının normallik sınamasında çarpıklık (skewness) katsayısı kullanılmıştır. Sürekli bir değişkenden elde edilen puanların normal dağılım özelliğinde kullanılan çarpıklık katsayısının (skewness) ±1 sınırları içinde kalması puanların normal dağılımdan önemli bir sapma göstermediği şeklinde yorumlanabilir. Yapılan normallik sınamasında ölçek puanlarının normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden puanların ebeveynin cinsiyeti, medeni durumu, sosyal güvencesi, alkol ve sigara kullanımı, yaşadığı ev tipi, çalışma, gelir, kronik hastalık, spor yapma durumu, çocuğa yakınlık derecesi, çocuğun cinsiyeti, çocuğun spor eğitimi alma durumu, çocuğun haftalık spor eğitimi sıklığı değişkenlerine  göre karşılaştırılmasında bağımsız iki örneklem t testinden; ebeveynin yaşı, öğrenim düzeyi, kaldığı evin sahipliği, çocuğun yaşı ve spor eğitimi alma süresi değişkenlerine göre karşılaştırılmasında ANOVA testinden yararlanılmıştır.  ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla LSD post hoc testi kullanılmıştır.
Sonuç olarak, otizmli çocuğa sahip olan ailelerde OSB nedeniyle karşılaşılan sorunların ebeveynlerin yaşam kalitelerini düşüren bir unsur olduğu bulunmuştur. Demografik değişkenlere göre ele alındığı zaman otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam kalitelerinin cinsiyet, yaş grubu, alkol kullanma durumu, sigara kullanma durumu, yaşadıkları ev türü, yaşanılan eve sahip olma durumu, yaşam ortamı, çalışma durumu, otizmli çocuğa yakınlık durumu, kronik hastalığa sahip olma durumu, eğitim durumu, otizmli çocuğun spor eğitimi alma durumu, otizmli çocuğun yaşı ve cinsiyeti değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği, buna karşılık ebeveynlerin yaşam kalitelerinin medeni durum, ebeveynlerin düzenli spor yapma durumu ve aylık gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Bunun yanında ebeveynlerin OSB kaynaklı zorlukları problem olarak görme durumlarının da genel anlamda demografik değişkenlere göre değişmediği ancak; yaşadığı ev, ebeveyn öğrenim durumu, aylık gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı bulunmuştur.
	
Anahtar Kelime: Spor, Otizm Spektrum Bozukluğu, Ebeveyn, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The aim of the study was to evaluate the quality of life of the parents of children with autism spectrum diagnosis who took sports lessons and the parents of children with autism spectrum diagnosis who did not take sports lessons. Two-part questionnaire was used in the study. In the first part of the questionnaire, there is a socio-demographic information form which includes the status of sports education, frequency of sports education, duration of sports education and the socio-demographic information of the parents.
In the second part of the questionnaire, the Quality of Life-Parental Version of the Autism Inventory (OYKA-E) developed by Eapen et al. (2014) and adapted to Turkish by Özgür et al. It is divided into two sub-sections (A and B) by Eapen et al. Section A contains 28 questions that measure how parents perceive their quality of life. Section B assesses parents' perceptions of how difficult their children's autism-related difficulties are for them.
	SPSS 21.0 package program was used for data analysis. Demographic data of parents and children are shown in frequency and percentage table. Skewness coefficient was used in the test of normality of the scale scores. The fact that the scores obtained from a continuous variable is within ± 1 limits of the skewness coefficient used in the normal distribution characteristic can be interpreted as that the scores do not show a significant deviation from the normal distribution . Since the scale scores were found to be normally distributed in the normality test, the gender of the parent, marital status, social security, alcohol and cigarette use, home type, work, income, chronic illness, sports status, closeness to the child, gender of the child, sports education of the child. In the comparison of taking status and the frequency of weekly sports education of the child, two independent samples t test were used; ANOVA test was used to compare the age, education level, home ownership, age of the child, and duration of sports education. When there was a significant difference in ANOVA test, LSD post hoc test was used to determine the difference between the groups.
	As a result, it was found that the problems faced with ASD in families with children with autism are a factor that decreases the quality of life of parents. When the demographic variables are considered, the quality of life of the parents with autistic children is gender, age group, alcohol use status, smoking status, the type of home they live in, the status of owning the home, the living environment, working status, proximity to the autistic child, having chronic disease. It was found that there was no significant difference in terms of educational status, sports education status of autistic child, age and gender of autistic child, whereas quality of life of parents differed according to marital status, regular sporting status of parents and monthly income level. In addition to this, it was also observed that parents' perceived difficulties as a problem as a result of ASD did not change according to demographic variables in general; living in the house, parental education status, monthly income level was found to vary according to the variables.

Keywords: Sport, Autism Spectrum Disorder, Parent, Life Quality