Posof ilçesi'nin coğrafyası
The geography of the town of Posof
Yazar: GÜNAY KAYA
Danışman: PROF. DR. HAYATİ DOĞANAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Kars-Posof = Kars-Posof ; Kent coğrafyası = Urban geography

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZt POSOF İLÇESİNİN COĞRAFYASI Günay KAYA Tez Danışmanı: Prof. Dr. Hayati DOĞANAY 2004, Sayfa:256 Jüri: Prof Dr. Hayati DOĞANAY Araştırma sahasını oluşturan Posof ilçesi, Doğu Anadolu bölgesinin Erzurum-Kars bölümünde; Ardahan ili sınırları içerisinde yer almaktadır. Yaklaşık 623 kmzlik alana sahip olan ilçenin yönetim sahasını; kuzeybatı, kuzey ve doğudan; Türkiye-Gürcistan devlet sınırı,batıdan Şavşat (Artvin), güneyden Hanak (Ardahan), güneydoğudan da, Damal (Ardahan) ilçesi arazileri çevrelemektedir. Araştırma sahasını, batıda Yalnızçam dağlarının kuzeydoğu yönündeki uzantıları olan Göze dağı (3167 m), güneyde ise Ulgar dağı (2804 m) sınırlandırmaktadır. Kuzeybatı, kuzey ve doğu kesimlerindeki devlet sınırları da, buradaki tepelik alanların su-bölümü çizgilerinden geçmektedir. Dolayısıyla, araştırma sahasının kuzeydoğusunda yer alan oluk sahası dışındaki sınırlarının, doğal üniteler dikkate alınarak belirlendiği söylenebilir. Saha, Kura ırmağının bir kolu olan Posof çayı ve kollan tarafından derince yarılmış, yüksek ve engebeli bir alandır. Posof çayı su toplama havzasını batıdan Göze dağı üzerinden geçen su-bölümü çizgisi; Çoruh havzasından, güneyde uzanan Ulgar Dağı su-bölümü çizgisi de, Kura ırmağı havzasından ayırmıştır. Ülkemizde en düşük sıcaklık değerlerinin ölçüldüğü Kuzeydoğu Anadolu içerisinde yer almasına karşılık, Posof ta sıcaklık ve yağış değerlerinin nispeten daha yüksek olması, özel konum koşullan ile ilgilidir. Nitekim, Posof meteoroloji istasyonunun 27 yıllık(1968-1995) verilerine göre yıllık sıcaklık ortalaması, 7°C, ortalama yağış miktarı, 61 1.7 mm, karasallık derecesi ise, %34.1dir. Posof çayı havzasında, relief koşullanna bağlı olarak, sıcaklık ve yağış gibi iklim elemanlarının dikey yönde kısa mesafede değişmesinden dolayı, bitki kuşaklan oluşmuştur. İnceleme sahasında, 2000 yılı itibariyle bir kasaba, 49 köy, 17 de mahalle yerleşmesi bulunuyordu. Söz konusu yerleşim birimlerinde, 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarma göre toplam, 12.729 nüfus yaşamaktaydı.. Bu nüfus miktarının %20.1'i (2555 kişi) Posof kasabasmda, %79.9'u da (10.174 kişi) kırsal yerleşmelerde bulunuyordu. Dolayısıyla, yaklaşık 623 km2lik yüz ölçüme sahip olan araştırma sahasında km2ye 29.3 kişi düşmekteydi. Sürekli nüfus barındıran bu yerleşmelerin dışında, sahada mevsimlik olarak yararlanılan 38 yayla yerleşmesi de yer almaktadır. Nüfus ve işlevsel açıdan araştırma sahasının en önemli yerleşmesi olan Posof kasabası, Posof çayı vadisinin kuzeyinde kurulmuştur. Cumhuriyet devri öncesinde, zaman zaman işgallere uğraması; Cumhuriyet döneminde ise, sürekli göç vermesi nedeniyle sosyal ve ekonomik hayatm henüz yeterince gelişemediği bir yerleşme olarak dikkat çekmektedir. Araştırma sahasında, Posof çayı vadisinin her iki tarafında ortalama 1550-1750 m yükseklikte, kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda, bir kuşak sahasında yoğunlaşan tarsal yerleşmeler, toplu dokulu küme köy niteliğine sahiptirler. Toplu ve bitişik mesken gruplarını, dar ve dolambaçlı sokaklar birbirinden ayırır. Bu doku ve fizyonomisiyle, Doğu Anadolu bölgesindeki kırsal yerleşmelere benzeyen köyler, tamamen ahşaptan inşa edilmiş serende ve ambarlanyla da, Doğu Karadeniz meskenlerini anımsatmaktadırlar. Yeryüzü şekilleri ve iklim koşullannın, ekip biçme faaliyetlerini büyük ölçüde sınırlandırmış olduğu araştırma sahasında, hayvancılık nüfusun temel geçim kaynağı haline gelmiştir. Topografık yapıdan dolayı, kısa mesafelerde değişen yükselti ve eğim değerleri, farklı formasyon kuşaklannın oluşmasma yol açarak, çayır ve mera hayvancılığın öneminin artırmıştır. Ekip biçme faaliyetleri ise, daha çok hayvancılığı destekler niteliktedir. Posof, analık faaliyetleri açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak, bu potansiyelden henüz yeterince yararlamlmamaktadır. Araştırma sahasının topoğrafik özellikleri, ulaşımı güçleştirmektedir. Posof un bir sınır yerleşmesi olması ve Kafkasya' ya açılan Türkgözü Gümrük kapısının burada bulunmasına rağmen, ilçede sınır ticareti yeterince gelişememiştir.Posof, gür orman örtüsü, bol su kaynakları, temiz havası ve manzara güzelliğine bağlı olarak kamping, gezinti, yürüyüş, dinlenme ve av turizmi için oldukça uygun olanaklara sahiptir.

Abstract:
ABSTRACT DOCTORAL THESIS THE GEOGRAPHY OF THE TOWN OF POSOF Günay KAYA Supervisor: Prof.Dr. Hayati DO?ANAY Year: 2004, Pages : 256 Jury: Prof.Dr. Hayati DO?ANAY The town of Posof, being our field of study, is located within the provincial boundaries of Ardahan in the Erzurum-Kars part of the Region of Eastern Anatolia. Having an acreage of about 623 km2, the town is surrounded by the Turkey-Georgia state frontier in the northwest, north and east, by the town of Şavşat (Artvin) in the west, by the town of Hanak (Ardahan) in the south, and by the town of Damal (Ardahan) in the southeast. Our field of study is limited in the west by the Mount Göze (3167 m), the extension of the Yalnızçam Mountains, and by the Mount Ulgar (2804 m) in the south. The state frontiers in the northwest, north and east pass through the water parts of these hills. Accordingly, it might be said that except for the channel area in the northeast of our field of study, its boundaries are determined with consideration to the natural units. The field is a high and uneven area split by the Posof stream, a tributary of the river Kura, and its branches. The Posof stream separates the catchment area from the west; the water-part line passing over the Mount Göze separates it from the Çoruh river-basin; and the water-part line of the Mount Ulgar extending in the south separates it from the Kura river-basin. Despite its location in the Northeast Anatolia, where the lowest temperatures of our country have been measured, the temperatures and precipitation values are relatively higher in Posof, which is associated with its private location conditions. According to the data collected by the Meteorological Station in Posof for 27 years (1968-1995), the average temperature is 7 degree, the average rainfall is 61 1.7 mm and the degree of being terrestrial is %3.4.1. In the Posof river-basin, there have emerged plant zones because of the vertical and short- distance changes of the climactic elements such as temperature and rainfall, depending on the relief conditions. In the field of study, there were a town, 49 villages and 17 district settlements in the year 2000. the total population inhabiting all these settlements was 12.729 in the year 2000. Of this population, % 20.1 (2555 people) lived in the town of Posof while the remaining %79.9 (10.174 people) in the rural settlements. So there were 29.3 people per km2 in the town having an acreage of about 623 km2, apart form these permanent settlements, there are 38 plateau settlements where people go and stay for the summer seazon. The town of Posof, which is the most important settlement of the field of study in terms of population and functions, is situated in the north of the Posof stream. As a consequence of the intermittent conquests of the town before the Republic and of the increasing rate of migration from the town during and after the Republic, the social and economic life in the town has not been improved well enough. Consequently, though it has been a town center since 1923, it is still no more than a small town of decreased population due to the migrations. On either side of the Posof stream are situated rural settlements, 1550-1750 m high, of a cumulative village structure in the northeast-southwest extension. Cumulative and adjacent types of house are separated from each other by narrow and circuitous streets. Having such a structure and physiognomy, these villages resemble the rural settlements in the Region of East Anatolia. They are also similar to the houses of the East Black Sea by means of the barns and storehouses completely made of wood. In the field of study where the earth shapes and climactic conditions restrict the agriculture to a large extent, animal breeding has become the basic source of living for the population. The altitude and slope values, which change at a short distance because of the topographic structure, have caused different formation zones to emerge, increasing the importance of the animal breeding in meadow and pasture. Posof is of a high potential for the apicultural activities though its potential is not made enough use of. The topographic characteristics of the field of study harden the transportation. Though it is a town on the frontier line and hosts the Türkgözü Customs Gate to Caucasia, it has not got a developed and improved frontier trade.Posof has a number of facilities for camping, walking, jogging, resting and hunting as a town having dense forests, rich and delicious water resources, clean air and beautiful landscapes.