Okul öncesi dönem çocukların benlik algıları ve farklılıklara saygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between preschool children's self perceptions and respect for diversities
Yazar: BANU AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Benlik farklılıkları = Self-discrepancy ; Farklılıklara saygı = Respect for diversity ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Okul öncesi dönem insan hayatının ilerleyen yıllarında etkisi oldukça büyük olan bir dönemdir. Bu dönemde kazanılan beceri, bilgi ve tutumlar bireyin tüm yaşamını şekillendirmektedir. Okul öncesi dönemde kişilik gelişiminin en önemli parçalarından biri olan benlik gelişimi de büyük oranda bu dönemde gerçekleşmektedir. Çocukların olumlu benlik algısı bir taraftan pozitif davranış eğilimini desteklerken diğer taraftan olumsuz davranışları azaltmaktadır. Olumlu benlik algısına sahip çocuklar ise hem kendilerine karşı hemde diğer insanlara karşı daha hoşgörülü ve saygılı davranırlar. Böylelikle diğer insanlarla daha sağlıklı iletişim kurar ve olumlu etkileşim içerisine girerler. Bu araştırma okul öncesi dönem çocuklarının benlik algıları ve farklılıklara saygı düzeyleri arasındaki ilişkinin ve çeşitli demografik özelliklerin bunlar üzerindeki etkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline uygun olarak temellendirilen araştırmanın verileri geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan DeMoulin Çocuklar İçin Benlik Algısı Testi (DBAT), Farklılıklara Saygı Ölçeği ve demografik bilgi formu ile toplanmıştır. Araştırmaya Orta Karadeniz Bölgesi'nde bulunan bir ildeki okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim alan 5 ve 6 yaşlarındaki 395 çocuk katılmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından her öğrenciden bireysel olarak toplanmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normal dağılım testleri yapılmış, dağılımın normal olduğu görüldükten sonra, Pearson Korelasyon Testi, ikili değişkenlerde Bağımsız Gruplar T Testi ve üçlü değişkenlerde Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way Anova) testleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda çocukların benlik algıları ve farklılıklara saygı düzeyleri arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Ayrıca çocukların benlik algılarında cinsiyet, anne çalışma durumu, aile tipi ve doğum sırasına göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Çocukların farklılıklara saygı düzeylerinde ise anne çalışma durumuna göre anlamlı farklılık bulunmuş fakat cinsiyet, aile tipi ve doğum sırasına göre anlamlı farklılık bulunmamıştır.

Abstract:
Preschool period is a time of great impact in the later years of human life. Skills, knowledge and attitudes gained during this period shape the whole life of the individual. Development of self, which is one of the most important parts of personality development in preschool period, also takes place in this period. While children's positive self-concept supports the positive behavior tendency, on the other hand, it decreases the negative behaviors. Children with positive self-concept are more tolerant and respectful towards both themselves and other people. Thus, they communicate with other people in a healthier way and interact positively. This study aims to examine the relationship between the self-concept of preschool children and their level of respect for diversities and the effects of various demographic features on them. The data of the research based on the relational screening model, which is one of the quantitative research methods, was collected with the DeMoulin Self-Concept Developmental Scale (DSCDS), The Scale of Respect for Diversities that validity and reliability studies have been done, and demographic information form. 395 children aged 5 and 6 who received education in preschool education institutions in a province in the Central Black Sea Region participated in the study. The research data were collected by the researcher from each student individually. In the analysis of the data, firstly, normal distribution tests were performed, after seeing that the distribution was normal, Pearson Correlation Test, Independent Sample T Test for binary variables and One-Way Anova Test for triple variables were used. As a result of the analyzes, a positive and statistically significant relationship was found between children's self-concept and their level of respect for diversities. In addition, there was no statistically significant difference in children's self-concept regarding gender, maternal employment status, family type and birth order. There was a statistically significant difference in the level of respect for diversities regarding maternal employment status, but there was no statistically significant difference regarding gender, family type and birth order.