Çocuklarda temel hareket becerileri ile oyun alanı kullanım ilişkisi: Tasarım matrisi özelinde bir inceleme
The relationship between children's fundamental movement skills and playground usage: A design matrix-based approach
Yazar: SENA AHSEN AMIRSHOEV
Danışman: PROF. DR. SERKAN GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bu çalışma, mevcut oyun alanları ile çocukların fiziksel gelişim basamakları arasındaki ilişkiyi tespit etmek, oyun alanı ekipmanlarının temel hareket becerilerine (THB) olan katkılarını ortaya koymak ve yeni yapılacak oyun alanı tasarımlarına THB konusunda kaynak oluşturarak oyun alanlarının çocukların fiziksel gelişimine olan katkısını arttırmak amaçlarıyla yürütülmüştür. Bu amaçlarla Dallas, TX bölgesinde belirlenen 10 farklı oyun alanı incelenmiş ve bu oyun alanlarındaki ekipmanlar analiz edilmiştir. Ekipman analizinin ilk adımında her bir ekipman için üretici firmaların belirlediği ve önerdiği kullanımlar tespit edilmiştir. İkinci adımda bu kullanımlar sırasında uygulanan THB saptanmıştır. Üçüncü adımda ise hem ekipmanların kullanımı hem de THB'nin uygulanması, egzersiz ve spor alanında uygulanan hareketler ile eşleştirilmiş ve bu hareketler sırasında kullanılan kas grupları literatürde daha önceden yapılmış çalışmalardan referans alınarak belirlenmiştir. Böylece oyun alanlarında incelenen ekipman türlerinin çocuklarda desteklediği THB'nin yanında çalıştırdığı vücut kısımları da tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda, mevcut oyun alanı ekipmanlarının çocukların THB'nin belli bir kısmını olumlu açıdan etkilediği saptanmıştır. Değerlendirilmeye alınan 30 THB'nin 19 tanesinin oyun alanlarında desteklenebilir olduğu ortaya çıkmıştır. Oyun alanlarında en sık denge becerilerinin, en az ise manipülatif becerilerin desteklendiği ve lokomotor becerilerin bu iki grubun arasında kaldığı ortaya çıkmıştır. Herhangi bir ekipman türü tarafından direkt olarak desteklenmeyen beceriler; galop, sekme, yana kayma, yuvarlanma, yakalama, fırlatma, tekmeleme, sektirme, top sürme, kol altından yuvarlama ve taşıma becerileridir.  Yapılan analizden elde edilen bilgilerle oyun alanlarını çocukların fiziksel gelişimi konusunda iyileştirecek ve yeni tasarımlara bu konuda yol gösterebilecek bir tasarım matrisi oluşturulmuştur. Bu matrisin çocukların fiziksel gelişimine yönelik oyun alanı ve ekipman tasarımlarının yapılması ve uygulanması konusunda yol gösterici ve teşvik edici bir rol oynaması ve erken yaşta planlı ve düzenli THB eğitimine erişimi olmayan çocukların gelişimi için alternatif bir imkân ortaya koyması beklenmektedir.

Abstract:
The purposes of this study are to determine the relationship between playgrounds and children's physical development, to reveal the contributions of the playground equipment on fundamental movement skills (FMS), and to increase them by creating resources for new playground designs. For these purposes, 10 different playgrounds in Dallas, TX were examined and the equipment in these playgrounds was analyzed. In the first step of the equipment analysis, the recommended usage of every piece of equipment advertised by the manufacturers was determined. FMS applied during these uses was detected in the second step. In the third step, both the usage of the equipment and the application of FMS were matched with the movements in the fields of exercise and sports. And the muscle groups used during these movements were identified with references from previous studies in the literature. After the last step, both supported FMS, and active body parts were determined for every piece of equipment. As a result of the analysis, it was found that the existing playground equipment positively affects some of the FMS. It has been revealed that 19 of the 30 fundamental movement skills are supported in playgrounds. Balance skills are the most, and manipulative skills are the least supported skills in playgrounds. Locomotor skills remained between these two groups. Skills not directly supported by any type of equipment are galloping, bouncing, sliding, rolling, catching, throwing, kicking, bouncing, dribbling, rolling under the arm, and carrying. With the data obtained from the analysis, a design matrix has been created in order to help improve the existing playgrounds and guide new designs for the physical development of children. It is expected that this matrix will play a guiding and encouraging role in the design and implementation of playgrounds and playground equipment for the physical development of children, while also presenting an alternative fundamental movement skills training opportunity for those who do not have access to planned and regular physical education at an early age.