Kronik endometritin adenomyozis etyopatogenezindeki rolü
The role of chronic endometritis in the etiopatogenesis of adenomyosis
Yazar: BATUHAN ASLAN
Danışman: PROF. DR. CEM SOMER ATABEKOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Adenomyozis = Adenomyosis ; Ağrı = Pain ; Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Endometrit = Endometritis ; Endometriyoz = Endometriosis ; Etyopatogenez = Etiopathogenesis ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Progesteron = Progesterone ; Östron = Estrone ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Adenomyozis ve endometriozis ortak patogenetik süreçlerin rol aldığı, kökeni temelde bazal endometrium tabakasına dayanan hastalıklardır. Literatürde endometriozis ile kronik endometrit arasındaki bağlantı açıkça belirtilirken adenomyozis ile ilgili eksiklik dikkat çekicidir. Çalışmamızın amacı adenomyozis ile kronik endometrit arasındaki ilişkiyi incelemek ve patogeneze olan olası etkisini tartışmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Ankara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'nda histerektomi operasyonu gerçekleştirilen 543 hastanın klinikopatolojik verileri kullanılarak gerçekleştirildi. Son 3 ay içerisinde antibiyotik veya anti-inflamatuar tedavi öyküsü olan, aktif genital sistem enfeksiyonu belirlenen, preneoplastik veya neoplastik lezyonlar saptanan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Ayrıca endometriozis tanısı olan hastalar da dışlandı. Hastalar adenomyozis varlığı veya yokluğuna göre 2 gruba ayrıldı. Adenomyozisi olan ve olmayan hasta gruplarında seçim yanlılığını en aza indirmek için bir eğilim skoru eşleştirme analizi yapıldı. Eğilim skor eşleşmesine göre belirlenen hastaların eski spesmenleri Ankara Üniversitesi Patoloji Anabilim Dalı tarafından CD38 immün histokimya boyama yöntemi ile tekrar değerlendirildi. Plazma hücrelerinin varlığında pozitif bir kronik endometrit (KE) tanısı konuldu. Özellikle adenomyozis alanları işaretlendi, endo-myometrial geçiş zonlarında bazal endometrium kalınlığı ışık mikroskobisi altında ölçüldü.
Bulgular: Çalışmaya eğilim skor eşleşmesi sonrası her grupta 73 hasta olmak üzere toplam 146 hasta dahil edildi. Genel popülasyonun yaş ortalaması 48.75 ± 6 ve VKİ ortalaması 28.71 ± 4.87 idi. Patoloji incelemesinde adenomyozis saptanan grup, adenomyozis saptanmaya gruba göre anlamlı derecede daha gençti (47.14 ± 4.24 vs. 50.36 ± 7.02, p=0.012). Adenomyozis grubunda preoperatif Hb değeri daha düşük olmasına rağmen anlamlı fark saptanamadı. Hastaların 97 (%66.4)'si anomaral uterin kanama, 37 (%25.3)'si pelvik ağrı ve 12 (%8.2)'si pelvik organ prolapsusu nedeniyle başvurmuştur. Kronik endometrit tanısı 1 plazma hücresi varlığı olarak belirlendiğinde, adenomyozis grubunda 68 (%46.6) hasta, non-adenomyozis grubunda 57 (%39) hasta tanı almış olup aralarında istatistiksel olarak anlamlı derece fark saptanmıştır (p<0.05). Tanı kriteri olarak 3 plazma hücresi belirlendiğinde ise adenomyozis grubunda 23 (%15.8) hasta kronik endometrit tanısı alırken, kontrol grubunda ise 24 (%16.4) hasta tanı almıştır ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenememiştir. Tanı kriteri olarak 5 plazma hücresi belirlendiğinde ise adenomyozis grubunda 17 (%11.6) hasta kronik endometrit tanısı alırken, kontrol grubunda 7(%4.8) hasta kronik endometrit tanısı aldı ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Hastaların patoloji spesmenlerinde bazal endometrium kalınlıkları da değerlendirilmiştir. Toplam 112 (%76.7) hastada bazal endometriumun ölçümü yapılabilirken, 34 (%23.3) hastada bazal endometrium kaybı gözlenmiştir. Bazal endometrium kaybı gözlenen hastaların 16 (%11)'sında kronik endometrit (5 plazma hücresi) saptanmıştır. Bazal endometrium kalınlığı değerlendirilebilen 112 (%76.7) hasta bulunurken bunların sadece 8 (%5.5)'inde kronik endometrit (5 plazma hücresi) gözlenmiş, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.001). Tek değişkenli analizde KE ile istatistiksel olarak adenomyozis ve bazal endometrium kaybı arasında anlamlı bir ilişki bulunurken ve çok değişkenli analizde bu ilişki sadece bazal endometrium kaybı ile KE arasında gözlenmiştir. 0.15 mm'lik bazal endometrium kalınlığı duyarlılık ve özgüllük değerleri sırasıyla %83.3 ve %86.9'dur (eğrinin altındaki alan: 0.888, %95 CI 0.798-0.977; p < 0.001).
Sonuç: Adenomyozis ile kronik endometrit arasında değişik tanı kriterlerine göre belirgin düzeyde anlamlı ilişki gözlenmektedir. Özellikle bazal endometrium kaybının belirleyici rolü patogenetik süreçteki TIAR mekanizması ile olan ilgisini düşündürmektedir. Daha geniş hasta popülasyonlarını içeren prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: Adenomyosis and endometriosis are diseases in which common pathogenetic processes play a role, and their origin is basically based on the basal endometrium layer. While the link between endometriosis and chronic endometritis is clearly stated in the literature, the lack of adenomyosis is remarkable. The aim of our study is to examine the relationship between adenomyosis and chronic endometritis and to discuss its possible effects on pathogenesis.
Materials and Methods: Our study was carried out using clinicopathological data of 543 patients who underwent hysterectomy at Ankara University, Department of Obstetrics and Gynecology. Patients with a history of antibiotic or anti-inflammatory treatment in the last 3 months, active genital tract infection, and preneoplastic or neoplastic lesions were excluded from the study. In addition, patients with a diagnosis of endometriosis were also excluded. The patients were divided into 2 groups according to the presence or absence of adenomyosis. A propensity score matching analysis was performed to minimize selection bias in patient groups with and without adenomyosis. The old specimens of the patients, which were determined according to the trend score match, were re-evaluated by the Department of Pathology of Ankara University with CD38 immunohistochemistry staining method. A positive diagnosis of CE was made in the presence of plasma cells. In particular, areas of adenomyosis were marked, and basal endometrial thickness was measured light microscopically in the endo-myometrial transition zones.
Results: After propensity score matching, a total of 146 patients, 73 patients in each group, were included in the study. The mean age of the general population was 48.75 ± 6 years, and the mean BMI was 28.71 ± 4.87. The group with adenomyosis in the pathology examination was significantly younger than the group with adenomyosis (47.14 ± 4.24 vs. 50.36 ± 7.02, p=0.012). Although the preoperative Hb value was lower in the adenomyosis group, no significant difference was found. 97 (66.4%) of the patients were admitted due to abnormal uterine bleeding, 37 (25.3%) pelvic pain and 12 (8.2%) pelvic organ prolapse. When the diagnosis of chronic endometritis was determined as the presence of 1 plasma cell, 68 (46.6%) patients in the adenomyosis group and 57 (39%) patients in the non-adenomyosis group were diagnosed with a statistically significant difference (p<0.05). When 3 plasma cells were determined as the diagnostic criteria, 23 (15.8%) patients in the adenomyosis group were diagnosed with chronic endometritis, while 24 (16.4%) patients were diagnosed in the control group, and no statistically significant difference was observed. When 5 plasma cells were determined as the diagnostic criteria, 17 (11.6%) patients in the adenomyosis group were diagnosed with chronic endometritis, while 7 (4.8%) patients in the control group were diagnosed with chronic endometritis, and a statistically significant difference was found (p<0.05). Basal endometrial thicknesses were also evaluated in the pathology specimens of the patients. Basal endometrium was measured in a total of 112 (76.7%) patients, while the basal endometrial loss was observed in 34 (23.3%) patients. Chronic endometritis (5 plasma cells) was found in 16(11%) of the patients with basal endometrial loss. While there were 112 (76.7%) patients whose baseline endometrial thickness could be evaluated, chronic endometritis (5 plasma cells) was observed in only 8 (5.5%) of them, and a statistically significant difference was found between the groups (p<0.001). While there was a statistically significant relationship between CE and adenomyosis and basal endometrial loss in univariate analysis, this relationship was only observed between basal endometrial loss and CE in multivariate analysis. The sensitivity and specificity of 0.15 mm basal endometrial thickness were 83.3% and 86.9%, respectively (area under the curve: 0.888, 95% CI 0.798-0.977; p < 0.001).
Conclusion: According to different diagnostic criteria, a significant relationship is observed between adenomyosis and chronic endometritis. In particular, the decisive role of basal endometrial loss suggests its relevance to the TIAR mechanism in the pathogenetic process. Perspective studies involving larger patient populations are needed.