Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin organ ve doku bağışı hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about organ and tissue donati̇on of individuals applyi̇ng to the family medicine polyclinic
Yazar: REVDE YAPICI
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin organ ve 
doku bağışı konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi, sosyodemografik değişkenler 
ve bilgi düzeyleri ile tutum ve davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi 
amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Konya Şehir 
Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 15 Mart 2024 – 30 Haziran 2024 tarihleri 
arasında başvuran, 18 yaşını doldurmuş kişilerle yapılmıştır. Araştırmaya katılmayı 
kabul eden katılımcılar sosyodemografik veri formu, Organ-Doku Bağışı ve 
Transplantasyon Bilgi Ölçeği ve Organ Bağışı Tutum Ölçeği'nden oluşan 65 soruluk 
anket formunu doldurdu. Araştırma sonucu elde edilen veriler SPSS 22.0 paket 
programı ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışma 18-78 yaş arası toplam 407 kişiyle tamamlandı. 
Katılımcıların yaş ortancası 34 (26-45) yıldı, %54,8'i kadındı. Katılımcıların %66,1'i 
evliydi, %64,6'sının çocuğu vardı. Katılımcıların %33,7'si ilköğretim mezunu, 
%48,2'si çalışan ve %45,7'sinin geliri giderine eşitti. Kronik hastalığı olan %31,9, 
düzenli ilaç kullanan %26,8, ailede kronik hastalığı olanların oranı %48,9 olarak 
bulundu. Organ-Doku Bağışı ve Transplantasyon Bilgi Ölçeği'nin toplam puan ortanca 
değeri 11(8-13) bulundu. Organ Bağışı Tutum Ölçeği'nin olumlu bakış alt boyutunun 
ortanca değeri 30 (26-34) bulundu. Katılımcılardan daha önce organ bağışı hakkında 
bilgi alanların oranı %38,8'di. Daha önce organ bağışında bulunanların oranı %1,2 
iken, gelecekte organ bağışlamayı düşünenlerin oranı %49,6 olarak saptandı. İhtiyacı 
olursa kendisine nakil yapmasını isteyenlerin oranı %73,7, ihtiyacı olursa ailesinden 
birine nakil yapılmasını isteyenlerin oranı %83,8 ve ailesinden birinin beyin ölümü 
sonrası organlarını bağışlamak isteyenlerin oranı %46,4 olarak bulundu. 34 yaş ve 
altının ODBTBÖ'de bilgi düzeyi daha yüksek tespit edildi (p=0,010). Cinsiyete göre 
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Lise ve üstü eğitim durumu olanların ODBTBÖ'de tüm alt boyutlar ve toplam puanda değerleri daha yüksek tespit edildi 
(p<0,001). Ailede kronik hastalığı olanların ODBTBÖ'de toplam puanda değerleri 
daha yüksek tespit edildi (p=0,025). 
Sonuç: Bireyler doku ve organ bağışına olumlu bakışa sahip olsa da harekete 
geçerek organ bağışında bulunmamaktadır. Doku ve organ bağışını sürekli gündemde 
tutmayı hedefleyen kampanya ve girişimler, doku ve organ bağışına olumlu bakan 
bireylerin somut adımlar atmasını teşvik ederek bağış oranlarını arttırabilir. Bu 
bağlamda, bilgilendirme çalışmaları büyük önem taşımaktadır; düzenli eğitimler, 
seminerler ve farkındalık etkinlikleri, organ bağışının önemi hakkında toplumun 
bilincini artırabilir. 
Anahtar Kelimeler: Organ bağışı, bilgi, tutum, aile hekimliği

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the knowledge levels of 
individuals applying to the family medicine polyclinic about organ and tissue donation 
and to evaluate the relationship between sociodemographic variables, knowledge 
levels, and attitudes and behaviors. 
Materials and Methods: This is a descriptive and cross-sectional study 
conducted with individuals aged 18 and over who applied to the Konya City Hospital 
Family Medicine Polylinic between March 15, 2024, and June 30, 2024. Participants 
who agreed to take part completed a 65-item questionnaire consisting of a 
sociodemographic data form, the Organ-Tissue Donation and Transplantation 
Knowledge Scale, and the Organ Donation Attitude Scale. The data obtained from the 
study were analyzed using SPSS 22.0 software. 
Results: The study was completed with a total of 407 individuals aged between 
18 and 78 years. The median age of the participants was 34 (26-45) years and 54.8% 
were female.. Additionally, 66.1% of the participants were married, and 64.6% had 
children. The proportion of participants who graduated from elementary and middle 
school was 33.7%, while 48.2% were employed, with 45.7% reporting that their 
income equaled their expenses. It was found that 31.9% had a chronic illness, 26.8% 
used regular medication, and 48.9% had a family history of chronic illness. The total 
median score of the Organ-Tissue Donation and Transplantation Knowledge Scale was 
11 (8-13). The median score for the positive attitude subscale of the Organ Donation 
Attitude Scale was 30 (26-34). The proportion of participants who had previously 
received information about organ donation was 38.8%. While the proportion of those 
who had previously donated organs was 1.2%, the proportion of those considering 
donating organs in the future was found to be 49.6%. Among the participants, 73.7% 
wished to receive a transplant if needed, 83.8% wanted a family member to receive a 
transplant if necessary, and 46.4% were willing to donate their family member's organs after brain death. Those aged 34 and under were found to have higher knowledge levels 
in the Organ-Tissue Donation and Transplantation Knowledge Scale (p=0.010). There 
was no statistically significant difference observed based on gender. Participants with 
a high school education or above scored higher in all subscales and total scores of the 
Organ-Tissue Donation and Transplantation Knowledge Scale (p<0.001). Individuals 
with a family history of chronic illness also scored higher on the total score of the 
Organ-Tissue Donation and Transplantation Knowledge Scale (p=0.025). 
Conclusion: Although individuals have a positive attitude toward tissue and 
organ donation, they do not take action to donate organs. Campaigns and initiatives 
aimed at keeping organ and tissue donation in continuous discussion can encourage 
those with a positive attitude to take concrete steps, thereby increasing donation rates. 
In this context, informational activities are of great importance; regular training 
sessions, seminars, and awareness events can enhance public consciousness about the 
importance of organ donation. 
Keywords: Organ donation, knowledge, attitude, family medicine.