Beslenme ve diyet polikliniğine başvuran yetişkin bireylerde yeme davranışı, metabolik parametreler, antropometrik ölçümler ve visseral adipozite ındeksinin araştırılması
Analysis of eating behavior, metabolic parameters, anthropometric measurements, and visceral adiposity index in adults attending a nutrition and diet clinic
Yazar: DOZDAR ŞAN
Danışman: PROF. DR. SUPHİYE MİNE YURTTAGÜL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Aşırı yeme bozukluğu = Binge-eating disorder ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Visseral yağlanma = Visceral fatigue

Özet:
Yeme davranışında oluşan değişiklikler yetersiz veya aşırı beslenmeye ya da yeme bozukluklarına yol açabilmektedir. Aşırı enerji tüketimi sonucu obezite oluşabilir ve obezite de diyabet, kalp damar hastalıkları, hipertansiyon, dislipidemi, inme, kanser dahil pek çok hastalık için risk faktörüdür. Bu araştırmanın amacı yeme davranışı ile metabolik parametreleri, antropometrik ölçümler ve visseral adipozite indeksi arasındaki ilintilerin araştırılmasıdır. Araştırma tanımlayıcı, kesitsel bir çalışma olup Derik Devlet Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Polikliniğine başvuran, 19-65 yaş arası 110 (E: 38, K: 72) birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, yeme davranışları ile ilgili veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek elde edilmiş, antropometrik ölçümleri alınmış ve metabolik parametreleri kaydedilmiştir. Katılımcılar en çok (%46,4) obezite nedeni ile diyet polikliniğine başvurmuşlardır. Katılımcıların %60,9'u öğün atlamaktadır ve %60,9'u ara öğün yapmamaktadır. Bireylerin %84,5'i düzenli egzersiz yapmadıklarını belirtmiştir. Erkeklerin visseral adipozite indeksi (VAİ) 10,0±8,52 iken kadınların 4,4±2,94 dir (p<0,05). VAİ'ndeki 1 birimlik artışının; total kolesterol (T-K) değerinde 8.325 mg/dL, Trigliserit (TG) değerinde 18,670 mg/dL, LDL-K değerinde 2,020 mg/dL ve AKŞ değerinde 2,286 mg/dL'lik artışa ve HDL-K değerinde ise 0,765 birimlik azalmaya neden olduğu bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin yeme davranışları üç faktörlü yeme ölçeği (TFEQ-Tr21) ile belirlenmiştir. Bilişsel Kısıtlama (BK), Duygusal Yeme (DY) ve Kontrolsüz yeme (KY) puanları sırasıyla 11,1±4,52, 16,3±6,21 ve 23,3±6,47 dir. Katılımcıların BK puanı ile DY ve KY puanları arasında negatif korelasyon, DY ve KY arasında ise pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin DY ve KY puanları ile antropometrik değerleri (BKİ, bel çevresi ve Bel/Boy oranı) ve metabolik parametreleri (T-K, LDL-K, TG ve AKŞ) arasında pozitif korelasyon olduğu görülmüştür (p<0,05). Egzersiz düzeyinin artması DY ve KY puanlarında azalmaya katkı sağlamıştır (p<0,05). ADD açısından şiddetli risk grubunda VAİ değerine sahip bireylerin DY ve KY puan ortalamalarının, normal VAİ değerine sahip bireylerden daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Tüm bu veriler doğrultusunda, yetişkinlerin yeme davranışlarının araştırılması ve düzeltici önlemlerin alınması obezitenin ve özellikle visseral obezitenin oluşmasının engellenmesi olası komorbiditelerin önlenmesi açısından önemlidir.

Abstract:
Changes in eating behavior can lead to under- or over-nutrition or eating disorders. Obesity may occur due to excessive energy consumption and is a significant risk factor for numerous diseases including diabetes, cardiovascular diseases, hypertension, dyslipidemia, stroke and cancer. This study aims to investigate the relationships between eating behavior, blood parameters, anthropometric measurements and the visceral adiposity index (VAI). This descriptive, cross-sectional study was conducted on 110 individuals (38 males and 72 females) aged 19-65, who applied to the Derik State Hospital Nutrition and Dietetics Polyclinic. Data on demographic characteristics, nutritional habits, and eating behaviors were collected through face-to-face interviews, anthropometric measurements were taken and blood findings were recorded. The majority of participants (46.4%) sought diet clinic services due to obesity. Among the participants, 60.9% reported skipping meals and 60.9% did not have snacks. Additionally, 84.5% stated that they did not exercise regularly. The VAI for men was 10.0±8.52, while it was 4.4±2.94 for women (p<0.05). An increase of 1 unit in VAI was associated with increases of 8.325 mg/dL in total cholesterol (T-C), 18.670 mg/dL in triglyceride (TG), 2.020 mg/dL in LDL-C and 2.286 mg/dL in fasting blood glucose (FBG), along with a decrease of 0.765 units in HDL-C (p<0.05). Eating behaviors were assessed using the three-factor eating questionnaire (TFEQ-Tr21). The scores for Cognitive Restraint (CR), Emotional Eating (EE), and Uncontrolled Eating (UE) were 11.1±4.52, 16.3±6.21 and 23.3±6.47, respectively. A negative correlation was found between participants' BMI scores with their CR and EE scores and a positive correlation between their CR and EE scores (p<0.05). Positive correlations were observed between participants' EE and UE scores with their anthropometric values (BMI, waist circumference and waist/height ratio), as well as with their blood findings (T-C, LDL-C, TG, and FBG) (p<0.05). Increased exercise levels contributed to decreases in EE and HF scores (p<0.05). Additionally, individuals with VAI values in the severe risk group for visceral obesity had higher EE and HF scores than those with normal VAI values (p<0.05). These findings highlight the importance of investigating eating behaviors and implementing corrective measures to prevent obesity, particularly visceral obesity and associated comorbidities.