Birinci Meclis'te Adana milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri
The First Legislature Adana mambers of parliament political activities
Yazar: GÜLÜSTAN KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAMDİ DOĞAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Adana = Adana ; Meclis zabıtları = Assembly minutes ; Milletvekili = Deputy ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; TBMM I. Dönem = TBMM I. Period ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı 4 yıl sürmüş ve nihayetinde Mondros Mütarekesi ile Osmanlı İmparatorluğu itilaf devletleri tarafından çeşitli bahanelerle işgale başlanmıştır. İşgaller her ne kadar Türk milleti tarafından mitinglerle protesto edilmiş olsa da Padişahın ve hükümetin tutumu işgal devletlerine güç vermekteydi. İşgaller sırasında Türk milleti süratle başlangıçta bölgesel cemiyetler kurarak teşkilatlanmış ve devamında da ulusal bir teşkilatlanmaya giderek işgallere karşı önemli bir rol oynamıştır. Adana ili ise 30 Ekim 1918'den itibaren, İngiltere'nin askeri denetim ve yönetiminde, Fransızların da idari denetim ve yönetiminde kalmıştır. İngilizler Kasım 1919'dan sonra Musul'a çekilmiş, dolayısıyla Adana tamamen Fransızlara bırakılmıştır.İşgaller karşısında padişah ve İstanbul Hükümeti'nin sessiz kalması üzerine Mustafa Kemal Paşa liderliğinde başlatılan milli mücadeleye Türk milleti katılmıştır. Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya geçtikten sonra kurtuluşun milletin azim ve kararı ile mümkün olabileceğini belirterek bu yönde çalışmalara başlamıştır 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'un resmen işgali ile Osmanlı Mebuslar Meclisi çalışamaz hale gelmiş ve 11 Nisan 1920 tarihinden itibaren tamamen kapanmıştır. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa'nın çalışmaları ile tamamen millet egemenliğine dayalı bir Meclis 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açılmıştır. Bu meclis bir taraftan Mondros Mütarekesi sonrası itilaf devletleri tarafından yapılan işgallere karşı mücadele yürütürken; diğer taraftan yeni kurulacak olan Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atma hususunda önemli çalışmalarda bulunmuştur.Adana çevresi Mondros Mütarekesi sonrası Fransız ve Fransızların kışkırtığı ermenilerin işgaline uğramıştır. Adana halkı bu işgaller başlattığı milli mücadelede üzerine aldığı görev ve sorumluluğu başarıyla yerine getirmiştir. Fransızlar ve ermeniler verilen mücadele sonunda bölgeden çekilmek zorunda kalmışlardır.Adana şehri ayrıca yeni kurulan Büyük Millet Meclisi'nin çalışmalarına gönderdiği milletvekilleri önemli katkılar sağlamıştır. Mustafa Kemal'in 19 Mart 1920 tarihli genelgesine istinaden Adana'da seçim çalışmalarına başlanmıştır. Yapılan seçimler neticesinde Adana'dan; Abdullah Faik Efendi, Dr. Eşref Akman, İbrahim Bey, Mehmet Hamdi Efendi, Tevfik Bey, Zamir Bey, Zekai Bey milletvekili olarak seçilmişlerdir. İbrahim ve Tevfik Bey'lerin istifası sonrası 7 olan milletvekili sayısı 5'e düşmüştür.

Abstract:
The First World War started in the year 1914, lasted 4 years, and finally the allied powers of the Armistice of Mudros and the Ottoman empire under the various pretenses began occupation. Although the Turkish nation rally to protest the occupations, the attitude of the sultan and the government were giving the power to the occupier states. During the occupations the Turkish nation quickly in the beginning organized regional societies, and played the main role against the occupations by taking part in the national society organization in the continued existence. The Adana province from the october 30, 1918 was left in the United Kingdom's military control and management, and also in the French administrative control and management. After November, 1919 the British was pulled to Musul, so Adana was left completely to the French.The Turkish nation participated in the national struggle against the silence in the face of occupation by the padishah and the Government of Istanbul under the leadership of Mustafa Kamal Pasha. Mustafa Kamal Pasha, after passing through Anatolia denoted the possibility of salvation with determination and resolution of the nation, and began efforts in this direction with the officially invasion of Istanbul on March 16 , 1920. The Ottoman Parliament had become inoperable and from the date of April 11, 1920, completely obliterated. Instead, there was opened the Assembly in Ankara on April 23, 1920, with the efforts of Mustafa Kamal based completely on the sovereignty of the nation. This Assembly from the one hand after the Armistice of Mudros, carrying out the struggle against the occupation by the Allied Powers; on the other hand had significant work regarding on the foundation of the new Republic of Turkey.After the Armistice of Mondros the environment of Adana has undergone invasion by the French, and provoked by French armenians. The crowd of Adana has successfully fulfilled its duties and responsibilities on the national fight against the invasions. The French and the Armenians were forced to retreat from the region at the end of the fight.Adana city was also made significant contributions by sending deputies to the work of the new founded Grand National Assembly. According on the circular of Mustafa Kamal dated on 19 march 1920, there was started elections in Adana. As the result of elections from Adana Abdullah Faik Efendi, Dr. Eşref Akman, İbrahim Bey, Mahmat Hamdi Efendi, Tevfik Bey, Zamir Bey, Zekai Bey were elected as deputies. After the resignation of Ibrahim and Tevfik Bey the number of deputies was declined from 7 to 5.