Konut yaşam alanlarında gün ışığının etkin kullanımı ve iç mekan gölgeleme elemanlarının etkisi
Effective use of daylight in residential living spaces and the effect of indoor shading elements
Yazar: UMAY BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ TAVŞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Benzetim = Simulation ; Güneş ışığı = Sunlight ; Işık geçirgenliği = Light transmissivity ; Kamaşma = Glare ; Perde = Curtain

Özet:
Konutlar her geçen dönem değişimin ve gelişimin öncüsü olmaktadır. Gelişen teknolojik olanaklar ile konut tasarımlarında özgür ve yenilikçi yaklaşımlar ortaya çıkmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri konut cephelerinde yer alan açıklıklar ile kapalı yüzeyler arasındaki oranının giderek artmasıdır. İç mekana gün ışığının ulaşmasını sağlayan açıklıklar arttıkça, gün ışığından kaynaklı sorunların çözümü de zorlaşmaktadır. Bu nedenle iç mekan tasarımı aşamasında gün ışığının kullanımı ve gün ışığından kaynaklı sorunların (kamaşma, parıltı ve aydınlık düzeyi) engellenmesi, kullanıcıların bilişsel ve fizyolojik gereksinmelerini karşılamada tasarımcılara fayda sağlamakla birlikte enerji etkin gün ışığı kullanımı ile maksimum verim sağlanmalıdır.
 İç mekan gölgeleme elemanları bir diğer adıyla perdeler, model, kumaş türü, kumaş kalınlığı, hareket yönü ve ışık geçirgenliği özellikleri, iç mekanda gün ışığı kullanımına yönelik tasarım kararlarını belirlemektedir. Bu çalışma kapsamında, konut yaşama alanlarında uygulanan iç mekan gölgeleme sistemlerinin gün ışığından kaynaklı sorunları önlemede ve gün ışığını kullanmada etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu bağlamda tez çalışmasının ilk aşamasında inşaat mimarlık ofisleri ve iç mekan gölgeleme elemanı uygulamaları yapan firmalar ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile görüşmeler yapılmıştır. İkinci aşamada ise birinci aşamadan elde edilen verilerle tarama modeli tekniği uygulanarak simülasyon modeli oluşturulmuş ve model üzerinde gün ışığı analizleri yapılmıştır. Gün ışığı analizleri, 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde gerçekleştirilen iki farklı senaryodan oluşmaktadır. Bu bağlamda hem o tarihlerde hem de aylara ilişkin gün ışığı faktörü ve aydınlık düzeylerine ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda; Rustik, balon ve roma perde modellerinin kamaşmayı önlemediği; kruvaze, rustik, balon ve roma perde modellerinin ise mekanın derinlerine ışığı iletemediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Houses are the pioneers of change and development with each passing period. With the developing technological possibilities, free and innovative approaches to housing designs are emerging. One of these approaches is to gradually increase the ratio between the openings on the facades of the houses and the closed surfaces. As the openings that allow daylight to reach the interior increases, it becomes more difficult to solve the problems caused by daylight. For this reason, the use of daylight in the interior design phase and the prevention of daylight-related problems (glare and illuminance level) provide benefits to designers in meeting the cognitive and physiological needs of the users, and maximum efficiency should be achieved with the use of energy-efficient daylight.
Interior shading elements, also known as curtains, model, fabric type, fabric thickness, direction of movement and light transmittance determine the design decisions for the use of daylight in the interior. Within the purpose of this study, it is aimed to reveal the effect of indoor shading systems applied in residential living areas on preventing daylight-related problems and using daylight. In this context, in the first stage of the thesis study, interviews were conducted with civil architecture offices and companies that make interior shading element applications, by semi-structured interview technique. In the second stage, a simulation model was created by applying the scanning model technique with the data obtained from the first stage and daylight analyses were performed on the model. Daylight analyzes consist of two different scenarios performed on 21 June and 21 December. In this context, the daylight factor and illuminance levels for both those dates and the months were reached. As a result of the study; rustic, balloon and roman curtain models do not prevent glare; It has been determined that double breasted, rustic, balloon and roman curtain models cannot transmit the light into the depths of the space.