Sağlık yapılarındaki hasta odalarında doğal aydınlatmanın yeterliliğinin irdelenmesi: Gazi Üniversitesi Hastanesi örneği
Examining the adequacy of natural lighting in patient rooms in healthcare facilities: The case of Gazi University hospital
Yazar: HATİCE ŞENGEL
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT KURTAY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doğal aydınlatma = Daylighting ; Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi = Gazi University Medical Faculty ; Gün ışığı = Daylight ; Pencereler = Windows ; Sağlık binaları = Health buildings

Özet:
Teknolojik gelişmelere ve yaşam biçiminin değişmesine bağlı olarak günümüzde enerji tüketimi gün geçtikçe artmaktadır. Bu durum dünya genelinde enerji tüketiminde büyük bir paya sahip olan yapı sektöründe enerji etkin tasarım anlayışını gündeme getirmektedir. Teknolojik gelişmelerle birlikte hesaplamaya dayalı tasarım araçlarının kullanımı artmakta ve yapıların performans analizleri yapılarak enerji etkin tasarım çözümleri elde edilmektedir. Enerji etkin tasarım anlayışı doğrultusunda gün ışığının tasarımın etkin bir öğesi olarak kullanılması fikri gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Yapılarda iç mekân görsel konfor koşullarını sağlayacak şekilde gün ışığından maksimum düzeyde yararlanılarak hem iç mekân ışık kalitesinin artırılması hem de elektrik kaynaklı aydınlatma enerji tüketiminin azaltılması hedeflenmektedir. Yoğun enerji tüketimine sahip olan sağlık yapılarının sayılarının ve kapasitelerinin her geçen gün artış göstermesi bu yapılarda enerji tüketiminde önemli bir paya sahip olan aydınlatma enerji tüketimini azaltmaya yönelik uygulamaları gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, hasta odalarında iç mekân görsel konfor koşullarının sağlanmasında gün ışığı performansını arttırmanın yollarını bulmak ve elde edilen veriler ışığında tasarımcıların erken tasarım aşamasında yol gösterici olmak ve karar vermelerine yardımcı olmak amaçlanmaktadır. Bu amaçla, Gazi Üniversitesi Hastanesi'ne ait bir hasta odası örnek olarak ele alınmış, hasta odasının mevcut pencere boyutu ve konumu üzerinden 29 adet senaryo üretilmiş ve DIALux Evo simülasyon aracı ile doğal aydınlatma yeterlilikleri incelenmiştir. Üretilen her bir senaryo için dört ana yönde de olduğu kabul edilerek 21 Haziran ve 21 Aralık tarihleri için belirlenen saatlerde simülasyon yoluyla aydınlık düzeyleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar hem standartları sağlayıp sağlamadığı yönünde hem de mevcut durum ve birbirleri arasında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre pencere boyutlarının ve konumunun değişimi ile bir yapının gün ışığı aydınlatma performansı %9-56 aralığında değişen oranlarda artırılabilmektedir. Elde edilen sonuçlar ışığında, basit tadilatlarla ve yeni tasarlanacak yapılarda tasarım aşamasındaki kararlar ile yapıların enerji verimliliğinin önemli oranda artırılabileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Today, energy consumption is increasing day by day due to technological developments and changes in lifestyle. This situation brings the concept of energy efficient design to the agenda in the building sector, which has a large share in energy consumption worldwide. With the technological developments, the use of computational design tools is increasing, and energy efficient design solutions are obtained by making performance analyzes of the structures. In line with the energy efficient design approach, the idea of using daylight as an effective element of design is becoming more common day by day. It is aimed to both increase the indoor light quality and reduce the electricity-based lighting energy consumption by making maximum use of daylight in a way to ensure the interior visual comfort conditions in the buildings. The increase in the number and capacity of health buildings, which have intense energy consumption, necessitates applications to reduce lighting energy consumption, which has a significant share in energy consumption in these buildings. In this study, it is aimed to find ways to increase daylight performance in providing interior visual comfort conditions in patient rooms and to guide designers in the early design phase and help them make decisions in the light of the data obtained. For this purpose, a patient room belonging to Gazi University Hospital was taken as an example, 29 scenarios were produced based on the existing window size and location of the patient room, and natural lighting adequacy was examined with the DIALux Evo simulation tool. For each scenario produced, assuming that it is in all four main directions, the illuminance levels were calculated by simulation at the times determined for 21 June and 21 December. The results obtained were analyzed both in terms of meeting the standards and comparatively between the current situation and each other. According to the results obtained from the study, the daylight illumination performance of a building can be increased by 9-56% with the change of window sizes and position. In the light of the results obtained, it has been revealed that the energy efficiency of the buildings can be increased significantly with simple modifications and decisions at the design stage in the newly designed buildings.