Şirketlerin mali verilerinden yararlanarak çok kriterli karar verme yöntemleriyle finansal performanslarının analizi
Financial performance analysis with multi criteria desicion making methods by using financial statements
Yazar: BERK ÇIRAK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KORAY ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal analiz = Financial analysis ; Finansal performans = Financial performance ; Finansal veriler = Financial datas ; Performans = Performance ; Performans analizi = Performance analysis ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmenin finansal analizi hem işletme yönetimi hem de işletme ile etkileşimde olan kurum ve kuruluşlar için önemli bir konudur. Finansal analiz işletme ile ilgili birçok parametreye eşanlı bakmayı ve değişkenlerin aynı şekilde yorumlanmasını gerektirmektedir. Birçok oranın eşzamanlı olarak ele alınması ve kararlar verilmesi gerekmektedir. İşletmenin genel performans değerlendirmesi için bu değerlerim tek bir göstergeye indirgenme ihtiyacı duyulmaktadır. Bu durumda birçok açıdan karar vermeyi sağlayan ÇKKV yöntemleri hesaplanan finansal oranları tek bir performans skoru haline indirgeyerek işletmeler arası finansal performans karşılaştırması imkânı tanır. Bu yüzden, yöneylem literatüründe ÇKKV yöntemleriyle finansal performans çalışmalarına sıkça rastlanmaktadır. Bu araştırmada, çeşitli ÇKKV yöntemleriyle finansal oranlardan yola çıkılarak işletmelerin performans analizi yapılmıştır. ÇKKV yöntemlerinden TOPSIS, VIKOR, GİA ve MOORA kullanılmıştır. ÇKKV yöntemlerinin yanı sıra, kriter ağırlıklandırma yöntemleri de ele alınmıştır. Araştırmada kullanılan kriter ağırlıklandırma yöntemleri basitçe nesnel ve öznel olarak iki grupta incelenmiştir. Nesnel ağırlıklandırma yöntemlerinden Entopi, CRITIC, Standart Sapma ve Eşit Ağırlık, öznel ağırlık atama yöntemlerinden de AHP yöntemi araştırmada kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan işletmeler BIST Sınai Endeksi'yle Yıldız Pazar'da yer alan toplamda altmış dört işletmedir. 2013-2016 dönemi araştırmada incelenmiştir. ÇKKV yöntemleri tarafından bulunan sonuçların, VIKOR ve MOORA-Referans Nokta Yaklaşımı hariç, ağırlık metodunun değişmesiyle çok da farklılaşmadığı gözlemlenmiştir. Ağırlık yöntemi sabit kalmak şartıyla, ÇKKV yönteminin değişmesiyle elde edilen sonuçların da istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler içinde oldukları sonucuna ulaşılmıştır. ÇKKV yöntemi sonuçlarının farklı zamanlarda da birbirleriyle ilişkili oldukları tespit edilmiştir. Bununla beraber, farklı ağırlık ve ÇKKV yöntemleriyle elde edilen sonuçların PD/DD oranlarıyla istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler içinde olup olmadıkları da incelenmiştir. 2013 ve 2015 yılı AHP tabanlı VIKOR, 2015 yılı AHP tabanlı TOPSIS, 2013 yılı AHP ve Entropi tabanlı MOORA-Referans Nokta Yaklaşımı ve 2014 yılı Entropi tabanlı MOORA-Referans Nokta Yaklaşımı sonuçlarının PD/DD oranlarıyla istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler kurduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
The financial analysis of a company is an important issue for both the management of the company and the institutions and organizations which are in interaction with the company. Financial analysis requires simultaneously observing and inspecting several parameters relating to the company. Many ratios should be evaluated and decisions have to be made at the same. For the evaluation of general performance analysis of company, the reduction of these parameters is needed. Under these circumstances, Multi Criteria Decision Making (MDCM) models which ensure making decisions with lots of point of views enabling interfirm comparisons by reducing calculated financial ratios into one performance score. Hence, in operation research literature, financial performance analysis studies with MCDM models are frequently used. In this study, different MCDM models based on financial ratios are used to evaluate the performance analysis of a company. The MCDM models used are, VIKOR, TOPSIS, GRA and MOORA methods. Additionally, criteria weighting were also evaluated. On the other hand, criteria weighting methods were examined with two main groups, as objective and subjective weighting. Entropy, CRITIC, Standard Deviation and Equal Weighting methods were studied as objective weighting methods. AHP represented subjective weighting methods. The sample comprised sixty four companies which are included in both of BIST Industry Index and Star Market companies Index. 2013-2016 was used as the sample period. It was observed that results which were found by MCDM models haven't differentiated with different weighting methods except VIKOR and MOORA-Reference Point Approach. Provided that weighting method doesn't change it was observed that the results of different MDCM models are in statistically meaningful relationships. The results of MCDM are in meaningful relationships also in different time horizons. In addition, it was examined that results with different weighting and MCDM models in statistically relationship with P/B ratio or not. In 2013 and 2015 AHP based VIKOR results are in a statistically relationship with P/B ratio. In 2015 AHP based TOPSIS, in 2013 AHP and Entropy based MOORA-Referance Point Approach and in 2014, Entropy based MOORA-Referance Point Approach results are also in a statistically meaningful relationships with P/B ratio.