Niyazi-i Mısri'nin hayatı ve Allah anlayışı
Ni̇yazi-i Misri's life and the approach of God
Yazar: YUNUS BABACAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ YILDIZ MUSAHAN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kelam Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmamızda âlim, mütefekkir ve mutasavvıf Malatyalı Niyâzî-i Mısrî'nin eserlerinde Allah inancı ile alakalı fikirlerini tetkik ettik. Fakat mevzunun hassasiyetine binâen, Allah'ın zâtı, sıfatları, esma  ve fiilleri ile alakalı yeri geldikçe ilim dünyasında  kabul gören hadis, kelâm, tefsir v.b. alanlardaki ehl-i ilim adamlarının görüşlerine de başvurduk.
Konuyu iki  ana bölümde inceledik. Birinci Bölümde Niyâzî-i Mısrî'nin hayatını ve eserlerini bütün yönleriyle tetkik etmeye çalıştık. İkinci Bölüm de ise "Niyâzî-i Mısrî'nin Allah anlayışı" konusunda; Allah'a iman, "Allah" lafzı ve O'nun zâtı,  isim, sıfat ve fiilleri yanında bunların kelime anlamları ile Niyâzî-i Mısrî'nin eserlerinde bu konulara yaklaşımını ve her türlü açıklamalarını kendi ifadelerine bağlı kalarak aktarılmaya çalışıldı. Niyâzî-i Mısrî'nin Allah inancını eserlerinde tetkik ederken takip ettiği yöntemi yine kendi ifadelerine bağlı  kalarak araştırılmaya çalışıldı. Niyâzî-i Mısrî'nin varlığın birliğini savunan "Vahdet-i Vücûd" konusuna yaklaşımındaki titiz ve değerli fikirlerini aktardık. Aynı zamanda "Tevhid" konusuna yaklaşımını ve son kısmında ise Niyâzî-i Mısrî'nin "Rü'yetullah" konusuna yaklaşımındaki fikirlerini aktardık.
Şüphesiz, âlim, mütefekkir ve mutasavvıf olan Niyâzî-i Mısrî'nin yaşadığı dönem ve coğrafya'nın fikirlerinin teşekkül etmesinde etkisi vardır. Yalnız incelememizde şunu gördük ki fikirleri, tespit ve yaklaşımları  hem günümüz hem de yaşadığımız coğrafyada ötelenmiş sorunlara doğru ve açıklayıcı çözümler getirmiştir. Allah inancını asr-ı saadet zamanındaki sâfiyetine kavuşturma  çabasında; bu  çalışmamızla  bir  nebze  de olsa  bilimsel katkıda bulunmuşsak, bizler de kendimizi bahtlı sayacağız.

Anahtar Kelimeler: Allah Anlayışı, Kelâm, Niyâzî-i Mısrî, Rü'yetullah, Tevhid, Vahdet-i Vücûd

Abstract:
In this study, we examined the ideas of the valuable thinker and mystic Niyâzî-i Mısrî from Malatya about his belief in Allah. However, due to the sensitivity of the subject, hadith, kalam, tafsir, etc. We also consulted the opinions of the scholars in the fields.
We examined the subject in two main parts. In the first part, we tried to examine Niyâzî-i Mısrî's life and works in all aspects. In the second part, on the subject of "Niyâzî-i Mısrî's understanding of God"; We tried to convey the belief in Allah, the word "Allah" and His essence, names, attributes and verbs as well as their word meanings and Niyâzî-i Mısrî's approach to these issues in his works and all kinds of explanations by sticking to his own expression texts. We tried to research the method followed by Niyâzî-i Mısrî while examining the belief in Allah in his works, by adhering to his own expression texts. We conveyed Niyâzî-i Mısrî's meticulous and valuable ideas in his approach to the subject of "Vahdet-i Vücûd", which defends the unity of existence. At the same time, we have conveyed his approach to the subject of Tawhid and, in the last part, Niyâzî-i Mısrî's approach to the subject of "Rü'yetullah" and his valuable ideas.
In fact, it has an effect on the formation of the ideas of the precious thinker and mystic Niyâzî-i Mısrî, from the period and geography in which he lived. However, in our study, we observed that his ideas, determinations and approaches have brought the right solutions to the problems that have been postponed both today and in the geography we live in. In his effort to restore the belief in Allah to the purity of the age of bliss; If we have made some scientific contribution with this work, we will also consider ourselves lucky.

Keywords: Understanding of Allah, Kelâm, Niyâzî-i Mısrî, Rü'yetullah, Monotheism, Unity of  body.