Türkiye'de yayılım gösteren Phlebotomus neglectus Tonnoir, 1921 ve Phlebotomus syriacus Adler ve Theodor, 1931 (Diptera: Psychodidae) türlerinin taksonomik durumunun belirlenmesi
Taxonomic identification of Phlebotomus neglectus Tonnoir, 1921 and Phlebotomus syriacus Adler and Theodor, 1931 (Diptera: Psychodidae) in Turkey
Yazar: ÖZGE ERİŞÖZ KASAP
Danışman: PROF. DR. S. BÜLENT ALTEN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Eski Dünya'da, Larroussius Nitzulescu alt cinsi içinde yer alan 27 kum sineği türünden en az 12'si Leishmania infantum Nicolle (Kinetoplastida: Trypanosomatidae)'un kanıtlanmış ya da olası vektörleridir. Larroussius alt cinsine ait yakın akraba türler olan Phlebotomus neglectus Tonnoir, 1921 ve Phlebotomus syriacus Adler and Theodor, 1931'un teşhis edilmesi, morfolojik anahtarlarda önerilen karakterlerin kullanışlı olmaması sebebiyle oldukça güçtür. Bu çalışmada, birbirinden bağımsız moleküler belirteçler kullanılarak, Türkiye'de de yayılım gösterdiği bilinen söz konusu iki türün taksonomik statülerinin aydınlatılması amaçlanmıştır.Kum sineklerinin aktif oldukları sezon süresince 10 farklı ilde, belirlenen lokalitelerde gerçekleştirilen örnekleme çalışmaları sonucunda, 487 erkek birey P. neglectus ya da P. syriacus olarak teşhis edilmiş; bu bireylere ait 13 morfolojik karakter çok değişkenli analizler kullanılarak değerlendirilmiştir. Söz konusu türlerin moleküler yöntemlerle teşhisi için, nükleer Elongation Factor 1 ? ? (EF - 1 ?) ve mitokondriyal sitoktom b (Cyt b) gen bölgelerinin dizi analizi ile Rastgele Amplifiye Olmuş Polimorfik DNA (RAPD) analizi ve Cyt b gen bölgesinin restriksiyon endonükleaz kesim analizi gerçekleştirilmiştir.Analizi gerçekleştirilen hiçbir morfolojik karakterin P. neglectus ve P. syriacus örneklerinin ayırımı için uygun olmadığı tespit edilmiştir. Cytb ve EF ? 1 alpha gen bölgelerininin moleküler filogenetik analizlerinden elde edilen veriler birlikte değerlendirildiğinde; Türkiye'nin güneyinde yer alan, Kahramanmaraş, Adana ve Osmaniye illerinden örneklenen bütün bireyler, P. syriacus; Çanakkale ve Kars illerinden örneklenenler ise P. neglectus olarak teşhis edilmiştir. Mersin, Antalya, Afyon ve Karabük populasyonlarına ait bireylerin ise P. neglectus'un belirgin şekilde ayrılmış bir alt soyunu temsil ettiği, her iki türün Suriye sınırına yakın Hatay ilinde simpatrik olarak bulunduğu belirlenmiştir. RAPD analizi sonucunda türe özgü herhangi bir bant örüntüsü tespit edilmemiş, bununla birlikte Restriksiyon Fragment Uzunluk Polimorfizmi (RFLP) tekniğinin, P. neglectus ve P. syriacus türlerinin ayırımı için kullanışlı bir belirteç olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: P. neglectus, P. syriacus, sitokrom b geni, elongation factor - 1 alpha geni, RAPD, RFLP, tür teşhisi, Türkiye

Abstract:
Of 27 species of sand flies of the Old World subgenus Larroussius Nitzulescu, at least 12 are the proven or probable vectors of Leishmania infantum Nicolle (Kinetoplastida: Trypanosomatidae). Identification of closely related species Phlebotomus neglectus Tonnoir, 1921 and Phlebotomus syriacus Adler and Theodor, 1931 which belong to subgenus Larroussius is extremely difficult by using morphological keys as the differantial characters between them are blurred. The objective of this study is to elucidate the taxonomic status of these two species by using independent molecular markers.Sand flies were sampled from the different localities in ten distinct provinces during their active seasons. A total of 487 males identified as either P. neglectus or P. syriacus. The morphometric differentiation among them was described using multivariate analyses of 13 characters. For molecular discrimination, direct sequencing of both nuclear Elongation Factor 1 ? alpha (EF - 1 alpha) and mitochondrial cytochrome b (Cyt b) genes were conducted. Randomly Amplified Polymorphic DNA (RAPD) technique and restriction analysis of the Cyt b gene were also tested as molecular identification tools.Any of the 13 characters were found to be sufficient to discriminate between P. neglectus and P. syriacus. According to the data obtained from molecular phylogenetic analyses of both Cyt b and EF ? 1 ? gene regions, all of the individuals sampled from Kahramanmaraş, Adana and Osmaniye provinces located in the south part of Turkey were identified as P. syriacus while those were from Çanakkale and Kars were discriminated as P. neglectus. Samples originated from Mersin, Antalya, Afyon and Karabük were found to represent a distinct sub - lineage of P. neglectus. The results also show that both species were distributed sympatrically in Hatay, near Syrian border. RAPD technique did not distinguish these two species, whereas Restriction Fragment Length Polymorphism (RFLP) can be applied to identify P. neglectus and P. syriacus.Key Words: P. neglectus, P. syriacus, cytochrome b gene, elongation factor - 1 alpha gene, RAPD, RFLP, identification, Turkey