Doğumsal tek ya da çift taraflı vas deferens yokluğu olan erkek infertil kişilerde azoospermi faktör ve kistik fibrozis gen mutasyonlarının incelenmesi
The analyze of azoospermia factor and cystic fibrosis gene mutations in male infertile individuals with congenital unilateral or bilateral vas deferens agenesis
Yazar: MÜGE GÜLCİHAN ÖNAL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÖZKUL
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Y kromozomu delesyonları ve kistik fibrozis transmembran regülatör (CFTR) geni mutasyonları erkek infertilitesinde rol oynayan genetik anomalilerin başında yer almaktadır. Özellikle Y kromozomunun uzun kolundaki (Yq) azoospermi faktör (AZF) bölgesinin delesyonları spermatogenezi engelleyerek non-obstrüktif azoospermiye, CFTR gen mutasyonları ise vas deferens agenezisine neden olarak obstrüktif azoospermiye yol açtığı birçok çalışmada gösterilmiştir.Bu çalışmada; vas deferens agenezisi olan hastalarda AZF ve CFTR gen mutasyonlarının araştırılması amaçlanmıştır. 29'u çift, 15'i tek taraflı vas deferens agenezisi olan hastaların periferik kan örneklerinden kromozom analizi ve DNA izolasyonu yapıldı. AZF gen delesyonlarını tespit etmek için polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) yapıldı. AZF a, b ve c bölgelerinden ikişer adet sequence-tagged- sites (STS) bölgesi ve kontrol olarak da SRY ve ZFY bölgeleri kullanıldı. Kullanılan STS bölgeleri: AZF a için, sY84 ve sY86; AZF b için, sY127 ve sY134; AZF c için ise, sY254 ve sY255'idi. Çalışmamızda vas deferens agenezisi olan hiçbir hastada kromozom anomalisi ve AZF delesyonu tespit edilmedi.CFTR geni için ise, tarama kiti kullanılarak en sık görülen 19 mutasyona bakıldı. Sadece üç hastada (%6,98) mutasyon tespit edildi. Çift taraflı vas deferens agenezisi olan iki hastada I148T, bir hastada da N1303K mutasyonu heterozigot olarak bulundu (% 10). Tek taraflı vas deferens agenezisi olan hastalarda ise mutasyon rastlanılmadı.Sonuç olarak, vas deferens agenezisi olan hastalarda kromozom analizi ve AZF gen delesyonlarına bakılmasının çok gerekli olmadığı, fakat çift taraflı vas deferens agenezisi olan hastalarda CFTR gen mutasyonlarının araştırılmasının önemli olduğu kanısındayız. Ayrıca CFTR geninde mutasyon çıkan hastaların eşlerinin de araştırılıp, eşinde de mutasyon çıktığı takdirde doğacak çocukların kistik fibrozis olma olasılığının artacağı bildirilmelidir.Anahtar kelimeler: Doğumsal vas deferens yokluğu, AZF, erkek infertilitesi, CFTR

Abstract:
Y chromosome microdeletions and Cystic Fibrosis Transmembrane Regulator (CFTR) gene mutations are the genetic abnormalities which play role in male infertility. It is shown in many studies that especially Azoospermia Factor (AZF) regions on long arm of Y chromosome lead to non-obstructive azoospermia by preventing spermatogenesis and CFTR gene mutations lead to obstructive azoospermia by causing congenital vas deferens agenesis. The aim of this study is to investigate the AZF and CFTR gene mutations in patients who had vas deferens agenesis. Peripheral blood examples were taken to examine chromosome analysis and DNA isolation from 44 patients. 29 individuals with bilateral absence of vas deferens and 15 with unilateral absence of the vas deferens were analyzed for AZF deletions and CFTR gene mutations. Fort-four patients with normal cytogenetic findings with CAVD were included in the study. In these patients microdeletion analysis was performed by polymerase chain reaction (PCR) method on DNA extracted from peripheral blood. In each case 6 sequence-tagged- sites (STS) in azoospermia factor (AZF) regions were tested: sY84, sY86 (AZFa); sY127, sY134 (AZFb); sY254, sY255 (AZFc) and control primers were SRY and ZFY. There was no deletion in AZF gene. For CFTR mutations, we used screening kit that has been provides to screen common 19 mutations. I148T mutations for CF were found as heterozygosis mutation in two patients of CBAVD and N1303K mutations for CF were found as heterozygosis mutation in the one patient. No mutations could be patients CUAVD.According to our study, search for chromosome analysis and AZF gene deletions in patients with have vas deferens agenesis is not very necessary, but search for CFTR gene mutations especially in pattients who have bilateral vas deferens agenesis is very important. Furthermore, the wife of the patients who had CFTR gene mutations have to be investigated. Because, if they have gen mutations too, the possibility of being cystic fibrosis for their children will increase..Key words: Congenital vas deferens agenesis, AZF, male infertility, CFTR