Bilgisayar destekli nitel veri analizi
Computer assisted qualitative data analysis
Yazar: ELİF KUŞ
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÇELEBİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma, bilgisayar programlarının nitel veri analizine sunduğu olanakları,gerek kuramsal düzeyde ilgili metodolojik literatürün izlenmesi yoluyla, gerek pratikdüzeyde örnek bir programın kullanımı ile tanıtmaya yönelen bir temel araştırmadır.Tezimizin konusunu bilgisayar destekli nitel veri analizi oluşturduğundan, nitel verianalizi için geliştirilmiş bilgisayar programlarının işlevleri ve bunların nitel veri analizinekatkılarının neler olduğunu gösterebilmek amacıyla kavramsal çerçevemizde öncelikle nitelveri analizi hakkında bilgi verilmiştir. Buna göre, ilgili metodoloji literatüründe, her netürde olursa olsun tüm nitel analiz pratiklerinde ortak olan `temel analitik süreçler' tespitedilmiştir. Ardından, bilgisayar programlarının nitel veri analizindeki `temel analitiksüreçlere' katkısı genel olarak değerlendirilmiştir.Çalışmamızda, bilgisayar programlarının katkılarını daha somut ve pratiktekiişleyişi ile `örneklendirmek' amacıyla, örnek bir program (NVivo) seçilmiştir. Bu programile iki farklı türde nitel veri analiz edilmiştir. Bu veriler programda, birbirinden bağımsıziki ayrı araştırma projesi olarak kaydedilmiştir: ?Sıfatlar? projesi verileri, örnek programınişletilme sürecinin keşfi ve tanıtılması amacıyla analiz edilirken; ?Adalet? projesiverilerinin analizinde araştırmacı programı `tanıtan' değil fakat `kullanan' biri olarak eldeettiği bulguları sunmuş ve bilgisayar programının bu bulgulara katkısını değerlendirmiştir.Sonuç olarak, konuya ilişkin gerek kuramsal gerek pratik bilgilerimiz ışığında,bilgisayar programlarının hız, kesinlik ve esneklik işlevleriyle nitel veri analizine sağladığıkolaylığın yanı sıra; elde gerçekleştirilen bir nitel analizde gerekliliklerinin yerinegetirilmesi zor olan ölçütler (geçerlik, güvenilirlik ve genellenebilirlik) açısından önemlikatkılarda bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study is a basic research in which computer programs of qualitative dataanalysis is examined in terms of both related methodological literature and practicalexperience of software selected as an example. We aim to reveal contributions of thesesoftwares to qualitative data analysis in social research.With this aim, we try to give a definition about what represents qualitative dataanalysis. By examining methodological literature we find out `basic analytic processes?which are common in every kind of qualitative data analysis practices. Basing on thisfinding, we introduce computer programmes? contributions to these `basic analyticprocesses? of qualitative analysis in general. Then, we introduce general functions of theseprogrammes.In order to show contributions of computer programmes to qualitative data analysismore concretely, we use a computer programme as an example (NVivo). By using thisprogramme we analyze two different kinds of qualitative data saved as two separateresearch projects (?Adjectives? and ?Justice?). The data of ?Adjectives? project areanalyzed to explore and introduce sample programme. During the analysis of ?Justice?project?s data, the researcher got out of her `introductive? role and gave just that project?sfindings and contributions of the sample programme to these findings.Finally, in the light of our theoretical and practical experiences about the subjectthose are found out: Computer programmes of qualitative data analysis give rapidity,flexibility and accuracy to analysts. Thus, criteria like validity, reliability andgeneralizability become more accurate or exact when compare to analysis done by hand.