Ergenlerde psikolojik sağlamlığın yordanmasında algılanan anne baba tutumu ve affetme davranışının rolü
The role of the forgiving behavior and the perceived parental attitudes on the prediction of psychological strenght of adolescents
Yazar: CEM GÜRAT
Danışman: PROF. DR. RENGİN KARACA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Bağışlama = Forgiveness ; Ergenler = Adolescents ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sağlamlık = Robustness

Özet:
Bu araştırma ile ergenlerin algıladıkları anne baba tutumlarının ve affetme davranışlarının, psikolojik sağlamlıklarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; Kişisel Bilgi Formu ile birlikte Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Anne Baba Tutum Ölçeği ve Heartland Affetme Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, İzmir ilinde resmi ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemi ise, farklı ortaöğretim türü ve programı uygulayan okulların her sınıf düzeyinden seçilen toplam 2302 öğrenci oluşturmuştur.
Veriler, SPSS 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçek puanlarının normallik sınamasında çarpıklık katsayıları kullanılmıştır. Ölçek puanlarının normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden puanların cinsiyet ve psikolojik yardım alma durumu değişkenlerine göre karşılaştırılmasında bağımsız iki örneklem t testinden; sınıf, anne-baba eğitim durumu, aile toplam geliri, ailenin ekonomik durumu, kardeş sayısı, doğum sırası değişkenlerine göre karşılaştırılmasında ANOVA testinden yararlanılmıştır. ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla post hoc testlerinden yararlanılmıştır. Anne-baba tutumu, affetme davranışları ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkinin analizinde Pearson korelasyon testinden; anne-baba tutumu ve affetme davranışının psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Analizlerde güven aralığı %95 (p<0,05) olarak belirlenmiştir.
Araştırma bulgularına göre, ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerinde; cinsiyet, sınıf düzeyi, anne öğrenim düzeyi, ailenin aylık ortalama geliri, algılanan ekonomik durum, profesyonel psikolojik yardım alma, kardeş sayısı, doğum sırası değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin anne baba tutumlarından alt boyutlar düzeyinde; kabul-ilgi/kontrol denetleme - cinsiyet, kabul-ilgi/kontrol denetleme - sınıf düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - annenin öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - babanın öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - ailenin aylık ortalama geliri, psikolojik özerklik/kontrol denetleme - algılanan ekonomik durum, kabul-ilgi/kontrol denetleme - annenin öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/kontrol denetleme - profesyonel psikolojik yardım alma, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - kardeş sayısı, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - doğum sırası değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin affetme davranışlarında; cinsiyet, sınıf düzeyi, profesyonel psikolojik yardım alma değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir
Ergenlerde psikolojik sağlamlık, anne baba tutumları ve affetme davranışları arasında pozitif yönlü ve genelde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Algılanan anne-baba tutumu ve affetme davranışı değişkenleri birlikte psikolojik sağlamlıktaki değişimin yaklaşık %48'ini açıklamaktadır. Algılanan anne-baba tutumu ve affetme davranışı, psikolojik sağlamlığı yordamaktadır.
Ergenlerde psikolojik sağlamlığın gelişimi için olumlu anne baba tutumları ve affetme davranışlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of adolescents' perceived parental attitudes and forgiving behavior on their psychological resilience. In the research; Data was collected using the Child and Youth Resilience Scale, Parental Attitude Scale and Heartland Forgiveness Scale, together with the Personal Information Form. The population of the research consists of students studying at public secondary education institutions in the city of İzmir. The sample, on the other hand, consisted of a total of 2302 students selected from each grade level of schools applying different secondary education types and programs.
The data was analyzed using the SPSS 24.0 program. The skewness coefficients were used in testing the normality of the scale scores. Since it was determined that the scale scores showed a normal distribution in the comparison of the scores according to the variables of gender and psychological help-seeking situation, two independent sample t-tests were used; ANOVA test was used to compare the variables of class, education levels of parents, total family income, economic status of the family, number of siblings, and the birth order. When a significant difference was observed in the ANOVA test, post hoc tests were used to determine between which the groups the difference was. In the analysis of the relationship among parental attitudes, forgiving behavior and resilience, Pearson correlation test; Multiple regression analysis were used to determine the effects of the parental attitudes and forgiving behavior on psychological resilience. Confidence interval was determined as 95% (p<0.05) in the analyzes.
According to the research findings, it was determined that there was  statistically significant difference among the variables of gender, grade level, mother's education level, monthly average income of the family, perceived economic status, receiving professional psychological help, number of siblings and birth order in the psychological resilience levels of adolescents.
At the level of sub-dimensions of parental attitudes of adolescents; it was determined that there was a statistically significant difference among the variables of acceptance - interest/control supervision - gender, acceptance - interest/control supervision - grade level, acceptance -interest/psychological autonomy/control supervision – mother's education level, acceptance – interest/psychological autonomy/control supervision – father's education level, acceptance – interest/psychological autonomy/control supervision – avarage monthly income of the family, psychological autonomy/control supervision – perceived economic status, acceptance – care/control supervision – maternal education level, acceptance – care/control supervision - receiving professional psychological help, acceptance – care/psychological autonomy/control supervision – number of siblings, acceptance – interest psychological autonomy/control supervision - birth order. In adolescents' forgiving behavior; it was determined that there was a statistically significant difference among the variables of gender, class level and receiving professional psychological help.
Positive and generally low-level statistically significant relationships were determined among psychological resilience, parental attitudes and forgiving behavior of adolescents. The variables;
perceived parental attitude and forgiving behavior explain about the 48% of the change on resilience. Perceived parental attitude and forgiving behavior predict psychological resilience.