Dünyada kadının işgücüne katılımını belirleyen faktörlerin tespiti: Faktör analizi yaklaşımı
Identification of factors determining female's labor force participation in the world: Factor analysis approach
Yazar: HARUN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BELKE ; DOÇ. DR. ELEFTHERIOS GIOVANIS
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Çalışmanın amacı kadın işgücü katılım oranını belirleyen faktörleri ortaya çıkartmaktır. Yazında bu oranın belirlenmesine ilişkin bütüncül bir kuram mevcut olmadığı için araştırmada açıklayıcı faktör analizi yöntemi benimsenmiştir. Açıklayıcı faktör analizi kuram olmadığında en azından olayları sınırlı ölçüde anlamak için oldukça uygun bir yöntemdir. Bu yöntem araştırmacıya, yaratıcılığını ve felsefi yorum yapma kabiliyetini devreye sokma fırsatı vermektedir. Dolayısıyla kuram yaratma gereksinimi ortaya çıkan durumlarda çok kullanışlıdır. Bu çalışma kadının işgücüne katılımını, açıklayıcı faktör analizi yöntemi ile ele alan ilk çalışmadır. Ayrıca yazında daha önce kullanılan gözlemsel değişkenler yanında, kullanılmamış değişkenleri de analize dahil ederek söz konusu oranın belirlenmesine ilişkin kapsamlı bulgular ortaya koymaktadır. 
Açıklayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen bağımsız faktörler adlandırılıp anlamlandırılmıştır. Söz konusu faktörlerin, kadın işgücü katılım oranının bağımlı değişken olarak tasarlandığı bir regresyon modelinde, nicel değerleri tahmin edilmiştir. Bu değerlerin yorumlanmasında nedensellik iddia edilmemiş, birlikte değişime ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Araştırmanın analizleri 87 ülkeye ait 20 gözlemsel değişken verisi ile gerçekleştirilmiştir. Eksik veri  nedeniyle daha fazla ülkeyi ve gözlemsel değişkeni analize dahil edebilmek için, söz konusu değişkenlerin pek çoğunun yapısal büyüklük sergilemesine dayanılarak 2015-2019 döneminin ortalaması alınmıştır. Dolayısıyla elde edilen bulgular yalnızca ilgili dönemler ile sınırlı olmak üzere değerlendirilmelidir. 
Elde edilen bulgular ışığında ülkelerin gelişmişlik seviyesi, geleneksel üretim biçimi olarak tarıma dayalı olması, stratejik doğal kaynağa dayalı olması ve ülkelerin yenilenebilir enerji tüketimi miktarı, kadın işgücü katılım oranını belirleyen bağımsız faktörler olarak saptanmıştır. Sonrasında kadın işgücü katılım oranı ile regresyon analizine alınan bu faktörlerden ülkelerin gelişmişlik seviyesi ve geleneksel üretim biçimi olarak tarıma dayalı oluşu kadın işgücü katılım oranı ile eş yönlü, stratejik doğal kaynağa dayalı oluşu ile zıt yönlü değişimler gösterdiği tespit edilmiştir. Yenilenebilir enerji tüketimi miktarının nicel değeri ise istatistiksel olarak anlamlı değildir.

Abstract:
The aim of the study is to identify the factors that determine the female labor participation rate. Due to the absence of holistic established theory regarding the determination of this ratio in the literature, the research has adopted the method of exploratory factor analysis. In the absence of theory, exploratory factor analysis is a very suitable method, at least for a limited understanding of events. This method provides the researcher with an opportunity to engage their creativity and capacity for philosophical interpretation. It is therefore very useful in situations where the need for theory creation arises. This study is the first research that examines women's labor force participation using the method of exploratory factor analysis. Furthermore, by incorporating previously unutilized variables into the analysis, in addition to the observational variables used in the literature, this study presents comprehensive findings regarding the determination of the aforementioned ratio.
The obtained independent factors from the exploratory factor analysis were labeled and interpreted. The coefficients of these factors were then estimated in a regression model where the female's labor force participation rate was set as the dependent variable. In the interpretation of these values, causality was not claimed, and assessments were made regarding the co-variation of the variables. The analyzes of the research were carried out with data of 20 observational variables belonging to 87 countries. In order to include more countries and observational variables in the analysis due to missing data, the average of the 2015-2019 period was taken based on the structural size of most of the variables in question. Consequently, the results should be interpreted solely within the corresponding time frame.
In light of the obtained findings, the level of development of countries, their reliance on agriculture as a traditional mode of production, their dependence on strategic natural resources, and the amount of renewable energy consumption have been identified as independent factors determining female's labor force participation rate. Subsequently, through regression analysis involving the factors mentioned, it has been determined that the level of development of countries and their orientation towards traditional agricultural-based production exhibit a positive correlation with female labor force participation, while the reliance on strategic natural resources shows an inverse relationship with female labor force participation. However, the quantitative value of renewable energy consumption is not statistically significant.