Saîd El-Efgânî'nin Arap dilindeki yeri ve "Fî Usûli'n-Nahv" adlı eserinde Arap diline dair görüşleri
Said Al-Afgani's place in the Arabic language and his opinions in his "Fi Usûli'n-Nahv" regarding the Arabic language
Yazar: SÜMEYYE HALİME YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜKSEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Fi Usuli'n-Nahv = Fi Usuli'n-Nahv ; Said el-Efgani = Said el-Efgani ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Şüphesiz ki bir ilmin öğrenilmesinde söz konusu ilmin önemli şahsiyetleri hakkında bilgi sahibi olmak son derece önem arz etmektedir. Bu bağlamda bilim dalına hangi katkıların yapıldığı, hangi konularda ne gibi çalışmaların yapıldığı, hangi yöntemlerin kullanıldığı ve hangi eserlerin telif edildiği gibi bilgilere ulaşmak bu şahsiyetlerin hayatlarını inceleyerek mümkün olmaktadır.
Kadîm ulemânın Arap dilindeki çabalarını çağdaş araştırmacılar inceleyerek bizlere ulaşmasını sağlamışlardır. Bugün bizler onların bu çaba ve gayretleriyle pek çok bilgiye ulaşmaktayız.
Bu çalışmada Arap dilinin çağdaş âlimlerinden olan Saîd el-Efgânî'nin Arap dilindeki yeri ve Fî Usûli'n-Nahv adlı eseri incelenmiş, eserde nahiv usûlüne dair görüşleri tespit edilmeye çalışılmış, Efgânî'nin Basra ve Kûfe ekolleri arasındaki yönelimi, dilde kolaylık prensibine bakışı, nahiv tenkidi, genel anlamda nahive dair görüşleri ve Arap dili mirasını korumadaki gayretleri incelenmiştir. Yirmi civarında eser vermiş olan Efgânî, Arap diline olan sevgi ve ilgisiyle tanınmaktadır. Nahiv, tarih ve edebiyat alanında eserler vermiştir. Fî Usûli'n-Nahv adlı eserinde ise Arap dilinde ihticâc, Arap dilinde kıyas, iştikak ve Basra ve Kûfe nahivcileri arasındaki ihtilafları ele almıştır. Eseri incelendiğinde Efgânî'nin dilde iştikak konusunu özellikle önemsediği, iştikakın dilin canlılığını sağlayan en önemli etkenlerden biri olduğunu düşündüğü ve ekoller arasında keskin bir tercih yapılmasını doğru bulmadığı görülmektedir. Söz konusu eserinde Efgânî, nahiv usûlünün önemli başlıklarından olan bu konuları neden önemsediğine değinmiş, Arap dilinin çağdaş araştırmacılarına öneriler sunarak eserini tamamlamıştır. Gramerde hedef belirlemesi yapılması, kullanılan yöntemlerin özlü olmasının gerekliliği, Kurân-ı Kerîm kıraatlerinin, sahih hadislerin, fasih Arap sözleri ve şiirlerinin referans alınması, nahvin detaylı konularının ihtisas sahiplerince araştırılması gerektiği bu öneriler arasındadır. Suriye Üniversitesinde Arap Dili ve Edebiyatı doçenti olarak görev yapmış olan Efgânî, 1997 yılında 88 yaşında vefat etmiştir.

Abstract:
Undoubtedly, during learning a science it is extremely important to get enough information about the important personalities of the science in question. In this context, it is possible to get information such as what contributions were made to the branch of science in question, what kind of studies were made on sub-subjects, which methods were used and which works were copyrighted by examining the lives of these personalities.
Contemporary researchers have examined the efforts of the ancient scholars in the Arabic language and enabled them to reach us. Today, we access a lot of information through their efforts and studies.
In this study, one of the contemporary scholars of the Arabic language, the place of Saîd al-Afgânî in the Arabic language and his work Fî Usûli'n-Nahv were examined, his views on the grammar (nahw) method were tried to be determined in the work. Afgani's orientation between Basra and Kufa schools, his view of the principle of ease in language, criticism of grammar, in general his views on grammar and efforts to preserve the heritage of the Arabic language were examined. Afgani, who has written around twenty works, is known for his love and interest in the Arabic language. He has given works in the field of grammar (nahw), history and literature. When his work is examined, it is seen that Afgânî particularly cares about the subject of ishtikak (derivation) in language and thinks that it is one of the most important factors that ensure the vitality of the language, thus he does not find it right to make a sharp choice between schools. In his aforementioned work, Afgani addressed why he cares about these issues, which are one of the important topics of grammar (nahw) method and completed his study by presenting recommendations to contemporary researchers of the Arabic language. Among these suggestions are making the determination of target in grammar, the necessity of conciseness of the methods used, the reference of Quranic recitations, authentic hadiths, correct Arabic words and poems, and the need to research the detailed topics of grammar (nahw) by specialists. Afgani, who served as an associate professor of Arabic Language and Literature at the University of Syria, died in 1997 at the age of 88.