Vatan, Cumhuriyet ve Ulus gazetelerine göre 1947 Türkiye'sinin siyasi gündemi
Turkey's political agenda in 1947 by Vatan, Cumhuriyet and Ulus newspapers
Yazar: RECAİ AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. FAHRİ SAKAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Demokrasi = Democracy ; Gazeteler = Newspapers ; Siyasi durum = Political situation ; Siyasi tarih = Political history ; Truman Doktrini = Truman Doctrine ; Türk basını = Turkish press ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Ulus gazetesi = Ulus newspaper ; Vatan gazetesi = Vatan newspaper

Özet:
Türkiye'de 1876'da başlayan demokratik hayat, 1878'den itibaren otuz sene
kesintiye uğrasa da 1908'de tekrar başlamış; eksiklikleri ve tek parti dönemine rağmen
1946'ya kadar devam etmiştir. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na son ana kadar fiilen
girmemiş; ancak savaşın sonunda oluşan yenidünya düzeninde, egemenlik haklarını
teminat altına alabilmek için birtakım girişimlerde bulunmuştur. İçte yaşanan iktisadi
buhran, antidemokratik kanun ve uygulamalar; dış dünyada Sovyet tehdidine karşı
Batılı demokratların desteğine ihtiyaç duyulması, Türkiye'de muhalefet partisinin
kurulmasına ve çok partili demokratik yaşama geçilmesine zemin oluşturmuştur. Ocak
1946'da kurulan Demokrat Parti(DP), ülke genelinde teşkilatlanmaya başlamış; Ocak
1947'de gerçekleştirdiği I. Kongresinde, ilan ettiği Hürriyet Misakı ile yol haritasını
tayin etmiştir.
1947 senesi, Türkiye için önemli iç ve dış gelişmelerin yaşandığı bir yıl
olmuştur. İktidar-muhalefet ilişkileri iyice gerginleşmiş; iktidar, muhalefeti darbe
metodu takip edip hükümeti devirmekle; muhalefet de iktidarı, antidemokratik kanun
ve uygulamalarla muhalefeti ezmekle itham etmiştir. İş dünyası, siyasi atmosferin bir
an evvel normalleşmesini arzulamış; Batılı demokratlar da Türkiye'de çok partili
demokrasinin pürüzsüz tatbikini önemsemişlerdir. Bir ayı aşkın devam eden iktidar muhalefet görüşmelerinin bazılarında bizzat Devlet Başkanı İsmet İnönü de hazır
bulunmuş; ancak olumlu bir neticeye ulaşılamayacağı kanaati hâsıl olmuştur. İnönü,
yayınladığı 12 Temmuz Beyannamesi ile bu gerginliğe müdahale etmiş; muhalefetin
de iktidar partisi kadar kanun dairesinde siyaset yapma hakkı olduğunu belirtmiştir.
Aynı tarihte Türk-Amerikan Yardım Antlaşması imzalanmış; Türkiye, içte çok partili
demokratik rejimini muhkemleştirmiş, dışta ise Sovyetlere karşı Amerikan desteği ile
uluslararası yalnızlıktan kurtulmuştur.
Basın, her dönemde siyasetin nabzını tutmada önemli vazife görmüştür. Bu
çalışmada, 1947 senesi Türkiye'sinin iç ve dış siyasi gündemi; Vatan, Cumhuriyet ve
Ulus gazeteleri temel alınarak ortaya konulmuştur. Ayrıca; İsmet İnönü, Nihat Erim,
Samet Ağaoğlu, Ahmet Emin Yalman, Hilmi Uran, Asım Us gibi dönemin siyasi
aktörlerinin günlük ve hatıralarından da yararlanılmış; 1947 senesinin; Türkiye
siyasetinde, günümüze kadar devam eden birçok pozisyona temel teşkil ettiği
kanaatine varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Demokrasi, Hürriyet Misakı, Truman Doktrini, 12 Temmuz
Beyannamesi

Abstract:
Democratic life started in 1876 in Turkey, interrupted for 30 years since 1878;
have started again in 1908; Despite its shortcomings and the single party period, it
continued until 1946. Turkey had not attended in the Second World War virtually until
the end of the war; However, in the new world order that emerged at the end of the
war, he made some attempts to secure his sovereign rights. Internal economic crisis,
anti-democratic laws and practices; in the outside world needed the support of Western
democracies against the Soviet threat provided a basis for the establishment of
opposition parties in Turkey and multiparty democratic life to be passed. Founded in
January 1946, the Democrat Party started to be organized throughout the country; At
the 1st Congress held in January 1947, The Party determined the road map with the
Hürriyet Pact it announced.
The year 1947 has been a year where there are significant internal and external
developments for Turkey. The government-opposition relations became more strained;
the government blamed the opposition for overthrowing the government. Similarly;
the opposition accused the government of crushing the opposition with anti-democratic
laws and practices. While The business world wanted the political atmosphere to
normalize as soon as possible; Western Democrats also took care of the smooth
implementation of multiparty democracy in Turkey. Inonu was also present at some of
the government-opposition talks that lasted for more than a month; however, it was
concluded that a positive result could not be achieved. President İsmet İnönü
intervened in this tension with his July 12 Declaration; He stated that the opposition,
as well as the ruling party, has the right to engage in politics within the law.The
Turkish-American Aid Agreement was also signed on the same date; Turkey
internalised the multi-party democratic regime inside the country, while in the outside
Turkey was saved from international isolation with American support against the
Soviet Union.
The press played an important role in keeping the pulse of politics in every
period. In this study, 1947 years of domestic and foreign political agenda of Turkey;
It was based on Vatan, Cumhuriyet and Ulus newspapers.
Also; Diaries and memories of political actors of the period such as İsmet
İnönü, Nihat Erim, Samet Ağaoğlu, Ahmet Emin Yalman, Hilmi Uran, Asım Us were
also used; Of the year 1947; Politics in Turkey, it was concluded that the basis for
many positions continued until today.

Key Words: Democracy, Hürriyet Pact, Truman Doctrine, July 12 Declaration