Soğuk savaştan günümüze ABD'nin Kıbrıs politikası
US policy toward Cyprus since cold war era to today
Yazar: MESUT ŞÖHRET
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT TÜZÜNKAN
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Günümüz dünyasının süper gücü olarak kabul edilen Amerika Birleşik Devletleri yeryüzündeki birçok kriz bölgesinde kendi politik, ekeonomik ve askeri gücünü göstererek adeta meydana gelen her olayda müdahil taraf olarak anılmaktadır. Bazen olayların perde arkasında bazen olayların bizzat içinde bazen de kriz sonrası izlediği yöntemlerle sürekli olarak tartışılmaktadır. Bu özelliği ile Amerika kimilerince dünyanın hegemon gücü ya da jandarması olarak adlandırılmaktadır. Bu durum şüphesiz ki Amerika'nın dünya üzerindeki ayrıcalıklı (exceptionalist) konumundan kaynaklanmaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, dünyanın en stratejik bölgelerinden biri olan ve yıllarca çözülemeyen bir sorun olarak uluslararası toplumun gündemini meşgul eden Kıbrıs Sorunu'na ABD'nin yaklaşımını ortaya koymaktır. Bu alanda daha önceden yapılan benzer çalışmalar olmasına rağmen bu çalışma temel olarak Soğuk Savaş dönemi ve Soğuk Savaş sonrası dönemden günümüzü kadar olan sürecin Amerikan dış politikasındaki yerini karşılaştırmakta ve aynı zamanda diğer konjonktürel gelişmelerin ve sorunun taraflarının Amerika ile olan ilişkilerini incelemektedir. Çalışma, dört bölümden oluşmakta: İlk bölümde Soğuk Savaş dönemi genel olarak analiz edilerek o dönemdeki mevcut konjonktürel durum ve Amerikan yönetimlerinin bu dönemde izlediği politikalar genel hatlarıyla anlatılarak, Soğuk Savaş mantığı içinde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Soğuk Savaş sonrası oluşan yeni dünya düzeni ile birlikte Amerika'nın Kıbrıs politikaları değişen ve değişmeyen yönleriyle ele alınmıştır. Bu dönemde sorunun çözümü için atılan dönemsel adımlar sırasıyla Nelson Ledsky'ın ve BM Genel Sekreteri Butros Gali ile Richard Hoolbroke'un arabuluculuk çabaları incelenmiş ve sundukları çözüm önerileri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde Türk dış politikasında meydana gelen değişim ve bu değişimin Kıbrıs üzerine yansımaları ile Türkiye ? ABD ve Türkiye AB boyutunda nasıl geliştiği incelenmiştir. Buna ek olarak AKP hükümetleri döneminde izlenen Kıbrıs politikası ve bu politikanın ABD ve AB politikaları ile ne derece örtüştüğü yada örtüşmediği incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise daha önceki bölümlerde incelenen konular bir sentez haline getirilerek ABD'nin Kıbrıs konusunda izlediği politikalar ile bu politikaları etkileyen faktörler incelenmiştir. Bunun yanında, Kıbrıs sorununa müdahil olan tarafların ABD ile ilişkileri ortaya konarak soğuk savaş mantığı içinde ve soğuk savaş sonrası dönemde değişen ve değişmeyen stratejiler ortaya konmuştur. Ayrıca Kıbrıs sorununda gelinen son durum ABD'nin izlediği strateji ile 8 Temmuz süreci olarak adlandırılan süreçte izlediği yaklaşımlar ele alınmış ve ABD'nin Kıbrıs sorununun çözümüyle ilgili taşıdığı temel görüşler ile Ada'daki mevcut çözümsüzlüğün Amerikan dış politikasındaki genel algılanışı ortaya konmuştur.Çalışma kaynak taraması yöntemiyle yapılmış olup bu noktada özellikle ilk bölümde Amerikan arşivlerinden yararlanılmış bunun yanında çalışmada literatüre katkı sağlayan kitap ve makalelerden faydalanılarak analizler yapılmıştır.Anahtar Sözcükler: ABD'nin Kıbrıs Politikası, Soğuk Savaş, Türkiye ? ABD İlişkileri, Kıbrıs Sorunu, AKP dönemi Kıbrıs politikası

Abstract:
In Today?s world the USA known as super power in International Relations and involved almost all crisis by using it?s economic, politic and military power either solve or incite the problem for its national interests. The America can be seen sometimes behind the stage and sometimes directly within the events, therefore the methods and approaches of America generally accepted as controversial in world politics. This situation based on exceptionalist characteristics of USA because the America called as hegemonic power or gendarmerie of world by many scholars.The essential aim of this study is to examine US policy toward Cyprus which take parts in one of the most strategic location of world and still engage agenda of international community as known as unsolved crisis for a long time. Although there are similar works about USA policies on Cyprus, but this study is different from previous works in terms of concept because this study compare America?s cold war and post ? cold war policies until today. at the same time, the study investigate conjuncture developments and relations between USA and related sides with Cyprus question. This study contains four chapters. In the chapter 1, the atmosphere and logic of cold war described in general context and the USA policies has analyzed in this framework. In chapter 2, the post ? cold war period has evaluated in the light of new world order and the study put forward the changed and unchanged American policies in Cyprus problem. In this chapter, the mediation initiatives of USA and UN have examined orderly Nelson Ledsky, Butros Ghali and Richard Holbrooke. In that case, the study discusses solution proposals and peaceful attempts of these figures to be able to find a solution in divided island. In chapter 3, the developments in Cyprus problem during Justice and Development Party reign and essential foreign policy changes in Turkey and also how this fundamental transformation affects Turkey?s Cyprus question perceptions and relations with USA and European Union. In chapter 4, the previous chapters analyzed as a whole and formed a synthesis in order to American policies and strategies on Cyprus and also determined all the factors effecting decision making process about Cyprus problem. In addition to that this chapter put forward also stable and unstable American strategies in island, furthermore, the study finally evaluate general perceptions of Cyprus question in 6American foreign politics and how existing situation (divided Cyprus) benefit for USA national interest in long term.This study constituted by research review method, and also in the first chapter, the American archive records used to be able to determine US policies during cold war. On the other hand, the other books and articles related with Cyprus question used to be able to make analysis.Key words: USA policy toward Cyprus, Cold War, Cyprus Question, Turkish-American Relations, Justice and Development Party and Turkish Foreign Policy