Evli bireylerin eş tükenmişliğinin benliğin ayrımlaşması, aile yaşam döngüsü ve bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi
The investigation of spouse burnout of married individuals in terms of differentiation of self, family life cycle and some demographic variables
Yazar: SAMET UYAR
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLAL ERKAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile yaşam döngüsü = Family life cycle ; Benliğin ayrımlaşması = Differentiation of self ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Tükenmişlik = Burnout ; Yaşam döngüsü = Life cycle ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin eş tükenmişliği ile benlik ayrımlaşmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi, aile yaşam döngüsünün (AYD) farklı evrelerindeki evli bireylerin eş tükenmişliğinin bazı demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konulmasıdır. Bu çalışma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırma niteliğindedir. Araştırmaya 382'si (%71,4) kadın, 153'ü (%28.6) erkek olmak üzere toplam 535 evli birey gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", Çapri (2013) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Eş Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu", Işık ve Bulduk (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi için IBM SPSS 21.0 istatistik programı kullanılmıştır. Veriler normal dağılmadığı için verilerin analizinde parametrik olmayan yöntemlere yer verilmiştir. Evli bireylerin, eş tükenmişliği ile benliğin ayrımlaşması (duygusal tepkisellik, ben pozisyonu alma, duygusal kopma, başkalarına bağımlılık) arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla "Spearman Sıra Farkları Korelasyon Katsayısı" hesaplanmıştır. Aile yaşam döngüsünün farklı evrelerinde yer alan evli bireylerin, eş tükenmişliğinin çeşitli değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için ise Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H Testleri yapılmıştır.
Bu çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre, benliğin ayrımlaşmasının tüm alt boyutlarıyla eş tükenmişliği arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif bir ilişki bulunmuştur. Ergen çocuklu aile döngüsünde eş tükenmişliğinin cinsiyete göre kadınların lehine farklılaştığı görülmüştür. Okul çağı aile ve ergen çocuklu aile döngüsünde eş tükenmişliğinin çalışma durumlarına göre çalışmayanların lehine farklılaştığı görülmüştür. Yaşlı ve yalnız ana baba döngüsünde eş tükenmişliğinin gelir düzeyi açısından, asgari ücret altı ile asgari ücret kategorileri arasında asgari ücret lehine farklılaştığı görülmüştür. Çocuksuz aile ve okul çağı aile döngüsünde eş tükenmişliğinin evlenme biçimleri açısından görücü usulü evlenen bireyler lehine anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmüştür. Diğer yandan aile yaşam döngüsü evrelerinin tamamında eş tükenmişliğinin eğitim düzeyi, çocuk sayısı,  köken aile tipi ve köken aile ile aynı şehirde yaşama açısından anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular literatür doğrultusunda tartışılmış, araştırmanın sonuçlarına yer verilmiş ve konu ile ilgili öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between spouse burnout and differentiation of self of married individuals, and to reveal whether spouse burnout of married individuals at different stages of the family life cycle (FLC) differs according to some demographic variables. This study is a descriptive research in the relational screening model. A total of 535 married individuals, 382 (71.4%) women and 153 (28.6%) men, participated in the study voluntarily. In the research "Personal Information Form", "Couple Burnout Scale" which adapted into Turkish by Işık and Bulduk (2015) and "Differentiation of Self Scale" which adapted into Turkish by Çapri (2013) were used as data collection tools. IBM SPSS 21.0 statistical program was used for the analysis of the data obtained in the research. Since the data were not normally distributed, non-parametric methods were used in the analysis of the data. "Spearman Rank Differences Correlation Coefficient" was calculated in order to determine the relationships between spouse burnout and differentiation of self (emotional reactivity, "I" position, emotional cutoff, fusion with others) of married individuals. Mann Whitney U and Kruskal Wallis H Tests were used to examine whether the spouse burnout of married individuals at different stages of the FLC differed statistically according to various variables. 
According to the findings obtained as a result of this study, a statistically significant negative relationship was found between all sub-dimensions of differentiation of self and spouse burnout. It has been observed that spouse burnout differs in favor of women according to gender in the family with adolescent children. It has been observed that spouse burnout in the school-age family and family with adolescent children differs in favor of those who do not work according to their working status. It has been observed that spouse burnout in the cycle of elderly and single parents differs in favor of the minimum wage between the below minimum wage and minimum wage categories in terms of income level. It has been observed that spouse burnout in the childless family and school age family cycle differs significantly in favor of the individuals who have arranged marriages in terms of marriage styles. On the other hand, it was observed that spouse burnout did not differ significantly in terms of education level, number of children, types of family of origin, and living in the same city with the family of origin in all phases of FLC. The findings were discussed in line with the literature, the results of the research were included and suggestions were presented on the subject.