Tip 2 diyabeti olan yetişkin bireylerde beslenme durumunun diyet asit yükü ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutritional status on DİET acid load and quality of life in adult individuals with TYPE 2 diabetes
Yazar: BÜŞRA CANARSLAN
Danışman: PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet asit yükü = Dietary acid load ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Diyet asit yükü, Tip 2 diyabet (DM) gibi kronik hastalıklarla ilişkili olup Tip 2 DM'lilerin diyet ve yaşam kalitesini etkileyen önemli bir parametredir. Bu çalışma, Tip 2 DM'li yetişkinlerin diyet asit yükü, diyet ve yaşam kalitesinin saptanarak bunlar arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla 18-55 yaş 95 Tip 2 DM'li ve 95 sağlıklı bireyde yürütülen kesitsel bir çalışmadır. Anket formuyla bireylerin genel ve sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve üç günlük besin tüketim kayıtları sorgulanmış; besin tüketim kayıtları kullanılarak potansiyel renal asit yükü (PRAL), net endojen asit üretimi (NEAP) ve Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (SYİ-2015) puanı hesaplanmıştır. Bireylerin yaşam kalitesini ve fiziksel aktivite durumunu belirlemek amacıyla sırasıyla Kısa Form-36 (SF-36) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu uygulanmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel, kalça ve boyun çevresi kaydedilmiştir. Tip 2 DM'lilerin yaş ortalaması, sağlıklılardan anlamlı şekilde daha yüksektir (p˂0,001). Tip 2 DM'li bireylerin ortalama PRAL ve NEAP değeri sırasıyla 7,6±11,89 mEq/gün, 60,7±15,31 mEq/gün iken sağlıklıların sırasıyla 9,3±7,47 mEq/gün ve 63,3±12,35 mEq/gün'dür (p˃0,05). Tip 2 DM'li bireylerin SYİ-2015 puanı sağlıklılardan anlamlı derecede daha yüksektir (p˂0,05). Tip 2 DM'lilerde SF-36'nın tüm puanları sağlıklılardan anlamlı olarak daha düşüktür (p˂0,05). Tip 2 DM'li erkeklerin ağrı ve genel sağlık puanı ile PRAL arasında ve sosyal işlevsellik, ağrı ve genel sağlık puanı ile NEAP arasında negatif, fiziksel rol güçlüğü puanı ile PRAL arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki vardır (p˂0,05). Sağlıklı erkeklerin SYİ-2015 puanı ile fiziksel fonksiyon ve genel sağlık puanı arasında negatif yönde anlamlı ilişki vardır (p˂0,05). Sağlıklı kadınların SYİ-2015 puanı ile fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı alt ölçek puanları ve fiziksel özet bileşeni ile pozitif yönde anlamlı ilişki vardır (p˂0,05). Sonuç olarak Tip 2 DM'lilerin SYİ-2015 puanı sağlıklılardan daha yüksek, SF-36 puanı ise daha düşüktür. Bu çalışmada Tip 2 DM'lilerin diyet ve yaşam kalitesinin egzersiz ve düşük diyet asit yüküne sahip diyet programıyla geliştirilmesi gerektiği ortaya konulmuş, diyet asit yükü, diyet ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu görülmüştür.

Abstract:
Dietary acid load is associated with chronic diseases such as Type 2 diabetes (DM) and is an important parameter that affects the diet and quality of life of people with Type 2 DM. This is a cross-sectional study conducted in 95 healthy individuals aged 18-55 years with Type 2 DM and 95 healthy individuals to determine the dietary acid load, diet, and quality of life of adults with Type 2 DM. The general and sociodemographic characteristics of the individuals, their eating habits and their three-day food consumption records were questioned with the questionnaire form; potential renal acid load (PRAL), net endogenous acid production (NEAP) and Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015) score were calculated using food consumption records. In order to determine the quality of life and physical activity status of individuals, Short Form-36 (SF-36) and International Physical Activity Questionnaire Short Form were applied, respectively. Body weight, height, waist, hip and neck circumference of the individuals were recorded. The mean age of patients with Type 2 DM is significantly higher than that of healthy people (p˂0,001). While the mean PRAL and NEAP values of individuals with Type 2 DM were 7,6±11,89 mEq/day, 60,7±15,31 mEq/day, respectively, 9,3±7,47 mEq/day and 63,3±12,35 mEq/day in healthy subjects. The HEI-2015 score of individuals with Type 2 DM is significantly higher than the healthy ones (p˂0,05). All scores of SF-36 in Type 2 DM patients were significantly lower than healthy ones (p˂0,05). In men with Type 2 DM, there is a negative correlation between pain and general health score and PRAL, and between social functionality, pain and general health score and NEAP, and a positive relationship between physical role difficulty score and PRAL (p˂0,05). There is a negative significant relationship between the HEI-2015 score of healthy men and physical function and general health scores (p˂0,05). There is a significant positive correlation between the HEI-2015 score of healthy women and physical function, physical role difficulty, pain subscale scores and physical summary component (p˂0,05). As a result, HEI-2015 score of Type 2 DM patients is higher than healthy ones, and SF-36 score is lower. In this study, it was revealed that the diet and quality of life of people with Type 2 DM should be improved with exercise and a diet program with low dietary acid load, and it was seen that more studies are needed to better understand the relationship between dietary acid load, diet and quality of life.