İç ve dış hava ortamlarında partiküler madde (PM10, PM2.5 ve PM1) konsantrasyonlarının değerlendirilmesi
Assessment of particulate matter (PM10, PM2.5 and PM1) concentrations in indoor and outdoor environments
Yazar: BİLGE KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLEN GÜLLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Gerçekleştirilen bu çalışma, 0-2 yaş dönemi çocukların vakitlerinin önemli bir kısmını geçirdikleri kapalı ortamlardaki partikül madde (PM10, PM2.5 ve PM1) seviyelerinin ve kaynaklarının belirlenmesi ile sonuçların ev ve çevre koşullarına göre etkilerinin incelenmesi üzerinedir. Tez çalışması kapsamında Ankara ilinin çeşitli semtlerinde, evlerin oturma ve bebek odası ile dış ortamlarında PM ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma sırasında araştırmaya katılan ailelerin evlerinde eşzamanlı olarak PM10, PM2.5 ve PM1 ölçümleri gerçekleştirilerek, aynı zamanda bu ortamlarda yaşayan bireylerin yaşam alışkanlıkları, ev ve çevre koşulları da kayıt altında tutulmuştur. Bazı ölçüm dönemlerinde sıcaklık, bağıl nem ve CO2 konsantrasyonları da anlık olarak ölçülmüştür. Çalışmada, 6 saniye aralıklar ile elektronik kayıt sağlayan, havadan taşınan partiküllerin konsantrasyonunu ölçmek için geliştirilmiş "Grimm Environmental Dust Monitor (EDM) 107" toz konsantrasyonu ölçüm cihazı kullanılmıştır. Ölçümler her bir mikro ortamda 15 dakika süre ile gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın sonucunda genel olarak iç ortam PM seviyelerinin büyük oranda ortak kullanılan odalarda, ayrı olarak ise oturma ve bebek odalarına oranla yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, bebek odalarında gerçekleştirilen ölçüm sonuçlarının oturma odasına göre düşük olduğu tespit edilmiştir. CO2 seviyelerinin ise EPA'nın belirlediği limit değer olan 800 ppm'in üzerinde olduğu belirlenmiştir. Dış ortam ölçümleri gerçekleştirilen dönemlerde oturma ve bebek odalarına ait İ/D konsantrasyon oranları tüm kirleticiler için birden büyük olduğu dolayısıyla kirletici kaynağının iç ortamdan kaynaklandığı gözlenmiştir. Ev koşullarına göre yapılan analizlerde; soba ile ısınan evlerde PM10 konsantrasyonunun kombi kullanımı olan evlere göre yüksek, evin içerisinde sigara kullanılan evlerde sadece balkonda sigara içilen ve sigara içilmeyen evlere göre yüksek, dış ortamda PM konsantrasyonlarının örnekleme esnasında çevrede inşaat faaliyetlerinin olduğu evlerin olmayanlara göre yüksek olduğu gözlenmiştir. Dış hava kalitesinin ise meteorolojik faktörler ile belirgin değişim gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
This study is about determining the levels and sources of particulate matter (PM10, PM2.5 and PM1) in indoor environments where 0 to 2 years old children spend most of their time and examining the impacts of the results according to domestic and environmental conditions. Within the scope of thesis, PM measurements were carried out in the living, babies rooms and outdoor environments of the houses present in various districts of Ankara. During this study, PM10, PM2.5 and PM1 measurements were carried out simultaneously in the houses of the participant families and at the same time, the life styles of the family members and domestic and environmental conditions were recorded. In some of the measurement periods, temperature, relative humidity and CO2 concentrations were also measured instantly. In the study, "Grimm Environmental Dust Monitor (EDM) 107" dust concentration measurement device developed to measure the airborne particle concentration and record the data every 6 seconds was used. The measurements were carried out for 15 minutes en each micro environment.
As a result of the study, it was observed that: generally indoor PM levels were significantly higher in the joint rooms which were used for both living and baby room purposes compared to living and babies rooms. It was also determined that the measurement results were lower in the babies rooms compared to living rooms. It was identified that the CO2 levels were higher than the limit value of 800 ppm determined by EPA. Indoor to outdoor ratios for both living and baby rooms were higher than one meaning that the source of pollution was indoor environment. According to analyses of house conditions; PM10 concentration was higher in houses heated by stove compared to houses heated by central heating boiler; it was also higher in houses where cigarette is smoked within the house compared to houses where the cigarette is smoked only in the balcony or not smoked; the outdoor PM concentrations were higher in the houses around which a building was under construction compared to houses with no construction around. On the other hand, it is found out that the outdoor air quality varies significantly depending on the meteorological conditions.