Farklı ölçeklerdeki kentsel mekansal müdahalelerin yaşam kalitesine etkisi: Ankara Çankaya örneği
The effects of urban spatial interventions at different scales on urban quality of life: The case of Ankara Çankaya
Yazar: İREM AKKAYA BÜYÜKCİVELEK
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM VAROL ÖZDEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlilerin, kenti yönetenlerden beklentisinin öncelikle temel gereksinimlerin karşılanması sonra da mekansal yaşam kalitesini artırması olduğu söylenebilir. Ancak yaşam pratiklerimiz kentsel mekansal müdahalelerin her zaman kentlilerin yaşam kalitesini arttırıcı etki yapmadığını, kimi müdahalelerin yaşayanların yaşam kalitesini düşürücü etkiler yarattığını kanıtlar niteliktedir. Deneyimlerin oluşturduğu bu varsayımdan yola çıkan çalışma 'kentsel mekansal müdahalelerin kentlilerin yaşam kalitesine etkisinin ne olduğunu' ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kuramsal ve uygulamaya yönelik olmak üzere iki düzeyde gerçekleşmektedir. Çalışma kuramsal olarak iki farklı kuramsal yaklaşım olan kentleşme sürecinin önemli bir parçası olarak kentsel mekansal müdahaleler ve kentsel yaşam kalitesi tartışmaları üzerinden yapılmıştır. Kuramsal yaklaşımların uygulamaya yönelik değerlendirilmesi amacıyla Ankara ili Çankaya ilçesi alan çalışması olarak seçilmiştir. Çankaya ilçesinde mekanın şekillenmesinde rol alan farklı aktörlerce gerçekleştirilen kentsel mekansal müdahalelerin yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla Çankaya ilçesinde farklı ölçeklerde plan, plan değişikliği ve projeler ile gerçekleştirilen kentsel mekansal müdahaleler tespit edilerek, kentsel yaşam kalitesine etkisi açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen verileri test etmek, çalışmaya farklı bir bakış açısı katmak ve tartışmaları derinleştirmek amacıyla mekanın şekillenmesinde etkili olan farklı aktörlerle çalışmalar yapılmıştır. Bu bağlamda kentsel mekansal müdahalelere karar veren, süreçte yer alan ve kararları etkileyen uzman kişilerle derinlemesine görüşmeler ve Çankaya ilçesinde yaşayan vatandaşlar (kentte yaşayan ve kentin kullanıcıları) tarafından çalışma alanı seçilen ilçenin belediyesine yapılan şikayet ve talepler değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Çankaya ilçesi özelinde yapılan saha araştırmaları sonucunda edinilen bulgular nitel ve nicel yöntemlerle değerlendirilmiş, kentsel yaşam kalitesini yükseltmeye yönelik etkili ve başarılı politikaların üretilmesi için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The expectation of the citizens from those who govern the city is primarily to meet the basic needs. Then, comes the demands over the spatial quality of life. However, our life experience shows that urban interventions do not always produce positive effects on the quality of life of citizens. Further to this, some interventions are proven to decrease the quality of life of inhabitants. Based on this assumption, the thesis aims to answer the question 'What is the effect of urban spatial interventions on the quality of life of urban residents?'. The research is realised on two dimensions one being the theoretical while the other is practical. Theoretically, the research is based on the discussions evolved around urban spatial interventions and urban quality of life being two of the most important aspects of the urbanisation process. Çankaya district of Ankara Province is selected to evaluate theoretical discussion concerning a practical ground. To understand the effect of interventions produced by different actors on the quality of life; plans, plan alterations, and projects are analysed with reference to differential scales within Çankaya District. To verify the preliminary findings and contribute to further discussions semi-structured interviews are realised with people who contribute to decision-making processes and plan-making. Further to this, the petition and demands of inhabitants living in Çankaya District are taken into consideration. In the end, findings focusing on Çankaya district have been evaluated based on qualitative and quantitative methods and suggestions have been developed to produce effective and successful policies for improving the urban quality of life of citizens.