Kurumsal sürdürülebilirlik performansının çok kriterli karar verme yöntemleriyle karşılaştırılması: BIST sürdürülebilirlik imalat şirketleri üzerine bir araştırma
Comparison of corporate sustainability performance with multi-criteria decision making methods: A research on BIST sustainability manufacturing companies
Yazar: YASİN MURAT FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ÖZDEMİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Entropi = Entropy ; Gri ilişkisel analiz = Grey relational analysis ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; TOPSIS = TOPSIS ; WASPAS yöntemi = WASPAS method ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Sanayi devriminden sonra yaşanan nüfus artışı toplumsal yaşamdaki sorunları beraberinde getirmiştir. Kitlesel üretime geçen işletmeler sınırlı olan kaynakların bilinçsizce tüketilmesine ve üretim sonrası ortaya çıkan atıkların çevreye zarar vermesine neden olmuşlardır. Bu doğrultuda sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmış ve giderek önem kazanmıştır. Son dönemde tüketiciler daha fazla bilinçlenmiş ve içinde bulunduğu toplum için daha iyisini talep etmeye başlamışlardır. Dolayısıyla sürdürülebilirlik kavramı şirketler düzeyinde de ciddiyetle ele alınması gereken bir kavram haline gelmiştir. Şirketler yaşanan bu gelişmeler neticesinde ekonomik, sosyal ve çevresel faktörlere uyum derecelerini açıklamayı bir görev haline getirmişler ve gönüllülük esasına göre her yıl sürdürülebilirlik raporlarını yayımlamaya başlamışlardır.
Bu çalışmanın amacı, Aralık 2020 – Ekim 2021 dönemi BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan imalat şirketlerinin kurumsal sürdürülebilirlik performanslarının ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarıyla ölçülüp karşılaştırma yapılmasına imkân sağlamaktır. Raporların içeriği tam ve karşılaştırılabilir olmaması nedeniyle çalışma, tüm verilere eksiksiz ulaşılabilen 13 imalat şirketi ve 2020 yılı ile sınırlandırılmıştır. Değerler, şirketlerin 2020 yılında yayımlamış oldukları finansal tablolarından, sürdürülebilirlik raporlarından ve entegre raporlarından elde edilmiştir. Elde edilen değerler, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleriyle analiz edilmiştir. Değerlerin ağırlıklarını belirlemek için Entropi yöntemi tercih edilirken, alternatifleri sıralamak için Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) ve Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemleri tercih edilmiştir.
Kurumsal sürdürülebilirlik performansını ölçmede kullanılan yöntemlerin, ekonomik ve sosyal boyutta benzer, çevresel boyutta farklı sıralama verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Analizde kullanılan yöntemlerin, sürdürülebilirliğin nasıl ölçülebileceği konusunda araştırmacılara, analiz sonuçlarının ise sürdürülebilir katma değer yaratma adına şirketlere yol göstermesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
The population growth experienced after the industrial revolution brought along problems in social life. Enterprises that switched to mass production have caused the unconscious consumption of limited resources and the waste generated after production to harm the environment. In this direction, the concept of sustainability has emerged and has become increasingly important. Recently, consumers have become more conscious and have begun to demand better for the society they live in. Therefore, the concept of sustainability has become a concept that needs to be taken seriously at the level of companies. As a result of these developments, companies have made it a duty to explain their degree of compliance with economic, social and environmental factors and have started to publish their sustainability reports every year on a voluntary basis.
The aim of this study is to measure and compare the corporate sustainability performances of manufacturing companies included in the BIST Sustainability Index for the period December 2020 – October 2021 with their economic, environmental and social dimensions. Since the contents of the reports are not complete and comparable, the study is limited to 13 manufacturing companies and the year 2020, where all data are fully accessible. The values are obtained from the financial statements, sustainability reports and integrated reports published by the companies in 2020. The obtained values were analyzed by Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods. While the Entropy method was preferred to determine the weights of the values, the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) and Gray Relational Analysis (GIA) methods were preferred to rank the alternatives.
It has been concluded that the methods used to measure corporate sustainability performance give similar rankings in economic and social dimensions, but different in environmental dimension. It is aimed that the methods used in the analysis will guide researchers on how sustainability can be measured, and the results of the analysis will guide companies in order to create sustainable added value.