Fen bilimleri dersi kazanımlarının ortaokul öğrencilerine bilim tarihi destekli argümantasyon süreçleriyle öğretimi
Teaching the science course outcomes to secondary school students with the argumentation process supported by the history of science
Yazar: SAFİYE SENA ÇETİNTÜRK ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN MIHLADIZ TURHAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Bilim tarihi = History of science ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Tasarım tabanlı araştırma = Design based research

Özet:
Her geçen gün gelişmekte olan bilim; bireylerden merak, araştırma, sorgulama,
inceleme, tartışma, eleştirel düşünme, analitik ve yansıtıcı düşünme, hayal gücü,
yaratıcılık, problem çözme, karar verme, işbirliği içinde çalışma ve iletişim kurma
gibi kritik becerilere sahip bilimsel okuryazar bireylerin yetiştirilme ihtiyacını ortaya
koymaktadır. Bireylerin bilimsel okuryazarlık seviyesine ulaşabilmelerinde
geçmişten günümüze bilimin ortaya çıkışı, gelişimi ve ortaya koyulan ürünlerin
keşfedilme süreçleri kısacası bilimin doğası unsurlarından biri olan bilim tarihi
anlayışı kazanmaları ve olaylara, olgulara araştıran/sorgulayan ve inceleyen bireyler
olarak bakabilmeleri için argümantasyon yaklaşımının öğretimde yer alması oldukça
önemli görülmektedir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı fen bilimleri dersi için
"Bilim Tarihi Destekli bir Argümantasyon Süreci (BTDAS)" tasarlayarak bir
öğretim modeli ortaya koymak ve bu modeli farklı açılardan değerlendirmektir.
Araştırma kapsamında bilim tarihi destekli argümantasyon süreci ile gerçekleştirilen
öğretim sürecinin; argümantasyon modeli unsurlarını içermesi, bilim tarihi temelinde
bilimin doğasının öğretime sağladığı katkılar, ünite kazanımlarının öğretim sürecine
entegrasyonu, öğrencilerin argüman oluşturma becerilerinin değerlendirilmesi
hedeflenmiştir.
Çalışmada nitel araştırmaya uygun olarak "Durum Temelli Tasarım Geliştirme"
deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu bir devlet okulunun 6.sınıfında
eğitim gören 23 öğrenci ve görev yapmakta olan bir fen bilimleri öğretmeni
oluşturmaktadır. Fen bilimleri dersi "Madde ve Isı" ünitesinin "yoğunluk"
konusunda BTDA süreciyle gerçekleştirilen öğretime ilişkin öğrenci görüşleri yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak ortaya koyulmuştur. Ayrıca öğretim
sürecinde, öğretim modelinin uygulayıcısı olan fen bilimleri öğretmeni ile de yarı
yapılandırılmış bir form aracılığıyla görüşme yapılmıştır. Bunun yanı sıra derslerden
elde edilen gözlem kayıtları ve dokümanlarda veri toplama aracı olarak
değerlendirilmiştir. Öğretmen ve öğrenci görüşlerini doğrulamak ve daha detaylı
anlamak için gözlemlerden önce ve sonra uygulayıcı öğretmen ve bir uzman ile
sürece ilişkin ayrıntılı görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda fen
bilimleri dersinde gerçekleştirilen BTDAS'nde öğrencilerin, argümantasyon modeli
unsurlarından iddia, veri ve gerekçe bileşenlerini yeterli ve doğru kullandığı fakat
destekleyici, niteleyici/sınırlayıcı ve çürütme bileşenlerini kullanmada yetersiz
kaldığı görülmüştür. Ancak bilim tarihi temelinde bilimin doğasının fen öğretimine
entegrasyonunun öğrencilere olumlu etkilerinin olduğu görülmüştür. Ayrıca ünite
kazanımlarının BTDAS yoluyla öğretimine ilişkin sonuçlar, araştırmada öğretim
tasarımını uygun nitelikte oluşturma ve kazanımları amaca uygun olarak derse
entegre etme konularında başarılı olunduğunu ve öğrencilerin argümantasyon
oluşturma becerilerinin yine bu süreçte desteklendiğini göstermektedir.

Abstract:
Developing science day by day; It reveals the need to raise scientifically literate
individuals with critical skills such as curiosity, research, inquiry, examination,
discussion, critical thinking, analytical and reflective thinking, imagination,
creativity, problem solving, decision making, working in cooperation and
communicating. In order for individuals to reach the level of scientific literacy, it is
considered very important to include the argumentation approach in teaching so that
they can gain an understanding of the history of science, which is one of the elements
of the nature of science, and to look at events and facts as individuals who
research/question and examine. In this context, the aim of the research is to design"
an Argumentation Process Supported by the History of Science (APSHS)" for the
science course, to present a teaching model and to evaluate this model from different
perspectives. Within the scope of the research, the teaching process carried out with
the argumentation process supported by the history of science; It is aimed to include
argumentation model elements, the contribution of the nature of science to teaching
on the basis of the history of science, the integration of unit gains into the teaching
process, and the evaluation of students' argument formation skills.
In the study, the "Case Based Design Development" model was used in accordance
with the qualitative research. The study group of the research consists of 23 students
studying in the 6th grade of a public school and a science teacher. The students' and
science teacher's views on the APSHS teaching for the matter of density in the
matter and heat unit of the science course, were revealed by using a semi-structured
interview form. In addition, observation records and documents obtained from the
lessons observations were evaluated as data collection tools. In order to confirm and
understand the views of teachers and students in more detail, detailed interviews
were held with the practitioner teacher and an expert before and after the
observations. As a result of the analyzes, it was seen that the students used the
argumentation model components of claim, data and justification adequately and
correctly, but were insufficient in using the supporting, qualifier/limiting and rebuttal
components in the APSHS conducted in the science course. However, on the basis of
the history of science, it has been seen that the integration of the nature of science
into science teaching has positive effects on students. In addition, the results
regarding the teaching of the unit outcomes by means of APSHS show that the
students were successful in creating an appropriate instructional design and
integrating the outcomes into the lesson in accordance with the purpose, and the
argumentation skills of the students were also supported in this process.