Türkiye ve Azerbaycan ilişkileri çerçevesinde 2020 Karabağ Savaşı'nın askeri ve diplomasi yönlerinin incelenmesi
Examination of military and diplomacy aspects of the 2020 Karabakh War in the framework of Turkey and Azerbaijan relations
Yazar: VUSAL ATAYEV
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN KOCAOĞLU
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri harekatlar = Military operations ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Dağlık Karabağ Savaşı = Nagorno-Karabakh War ; Diplomasi = Diplomacy ; Karabağ = Karabakh ; Karabağ politikası = Karabakh policy ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
2020 Karabağ Savaşı, 19-20. yüzyıllar boyunca devam eden yapay bir "Ermeni meselesi" sorununun bir halkasıdır. Sovyet sonrası dönemde derinleşerek şiddetlenen Azerbaycan-Ermenistan uyuşmazlığı 1994'te ateşkes kararının alınmasıyla sonuçlanmıştır. Çeyrek asırdan fazla devam eden bu süreçte sorunun çözümü bakımından herhangi bir ilerleme sağlanamamıştır. Eylül 2020'de Ermenistan'ın saldırısı üzerine başlatılan Azerbaycan ordusunun karşı taarruzu Ermeni işgal ordusunun yenilgisiyle sonuçlanmıştır. Bu çatışma tarihe 2020 Karabağ Savaşı olarak geçmiştir. Tez çalışması bu süreçte Türkiye-Azerbaycan ilişkileri bağlamında 2020 Karabağ Savaşı'nı incelerken, askeri ve diplomatik zaferin sağlanmasında Türkiye'nin rolünü ele almıştır. Tezin ilk bölümünde uluslararası güvenlik, bölgesel güvenlik, self determinasyon, üniterlik ilkesi ve özerklik, ülkelerin toprak dokunulmazlığı vs. kavramların tanımı yapılmıştır. Sonraki bölümlerde Güney Kafkasya'da Ermeni meselesinin Dağlık Karabağ ekseninde gelişimi, sorunun tarihi gelişim süreci, Sovyetler Birliği'nin dağılma evresi, Birinci Karabağ Savaşı'nın başlaması, gelişim ve sonuçları ele alınmıştır. Son bölümde, 2020. Karabağ Savaşı'nın başlaması, gelişim süreci ve 10 Kasım Bildirisine yer verilirken, Türkiye'nin siyasi, askeri ve diplomatik desteğinin boyutları belirtilmiştir. Bu bölümde, sürecin önemli aktörlerinden olan Rusya Federasyonu'nun tutumu, izlediği siyaset ve dolaylı müdahale boyutuna yer verilmiştir. Bu bölümde ayrıca, 2020 Karabağ Savaş'ının zaferle sonuçlanmasının etkisiyle daha ileri düzeye taşınan Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde yaşanan son durum, Şuşa Beyannamesi tahlil edilmiştir.

Abstract:
The 2020 Karabakh War is a part of the artificial "Armenian Question" that existed throughout the 19th-20th century. The Azerbaijan-Armenia conflict that intensified as it deepened in the post-Soviet era came to an end with the ceasefire decision of 1994. In this process that lasted for more than a quarter of a century, no progress had been achieved for the resolution of the conflict. The counterattack initiated by Azerbaijan in response to Armenia's attack in September 2020 resulted in the defeat of the invading Armenian military forces.  These clashes have gone down in history as the Second Karabakh War. 
This thesis study analyzes the Second Karabakh War in the context of Turkey-Azerbaijan relations while discussing Turkey's role in securing military and diplomatic victory. 
In the first chapter of the thesis defines concepts such as international security, regional security, self-determination, the principle of unitary system and autonomy, and the inviolable nature of states' territorial integrity. The subsequent chapters discuss the development of the Armenian Question in the South Caucasus within the context of Mountainous (Nagorno) Karabakh; the issue's historical development process; the dissolution phase of the Soviet Union; and the start, development, and outcomes of the First Karabakh War. The final chapter gives space to the beginning and development process of the Second Karabakh War and the 10 November Statement, while also indicating the scale of Turkey's political, military, and diplomatic support. This chapter gives space to the position adopted, the policy pursued, and the scale of the indirect intervention by the Russian Federation, one of the important actors in this process. Additionally, the chapter analyzes the Shusha Declaration, the latest development in Turkey-Azerbaijan relations that have been elevated due to the victory achieved in the 2020 Karabakh War.