Kocaeli ili Dilovası ilçesi gömülü boru hatlarının deprem risklerinin belirlenmesi
Determination of earthquake risks of buried pipelines in Dilovasi district of Kocaeli province
Yazar: HALİL TURGUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA İLKNUR KARA
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Depremler, dünya genelinde önemli can ve mal kayıplarına yol açan doğal afetlerdir. Bu afetler, üstyapılarda ciddi hasar ve yıkımlara neden olmanın yanı sıra, altyapı sistemlerinde de hasarlara yol açabilir. Altyapı hasarları, toplumun günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir ve acil durum müdahale süreçlerini zorlaştırabilir. Bu nedenle, depremler öncesinde tehlikelerin değerlendirilmesi ve senaryo çalışmalarının yapılması, risklerin belirlenmesi ve zararın hafifletilmesi için büyük önem taşımaktadır. Yerel yönetimler, bu hazırlık faaliyetlerinin ve acil durum planlamalarının temelini oluşturmaktadır.
1999 Kocaeli depremi sonrasında, Marmara Denizi'ndeki fay hatlarının kırılmasıyla İstanbul'u etkileyebilecek potansiyel depremler için önemli dersler çıkarılmıştır. Ancak, altyapılarla ilgili yapılan çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu bağlamda, tez çalışmamda, içerisinde sanayi ve liman bölgelerinin de bulunduğu, ülke ekonomisine önemli katkılar sağlayan Dilovası İlçesi'nin doğalgaz, içme suyu, atık su ve yağmur suyu gibi gömülü boru hatlarının deprem riski ve olası zararları incelenmiştir. Bu çalışma, gömülü altyapı hatlarının depremler sonrası oluşabilecek hasarlarını tahmin etmeyi ve bu etkileri en aza indirmeyi amaçlamaktadır ve ilçe yöneticileri için önemli bir kaynak sağlayacaktır.
Çalışma bölgesi, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın yakınında yer almakta olup, yüksek deprem aktivitesine sahiptir. Bu kapsamda, farklı deprem senaryoları belirlenmiş ve REDAS yazılımı kullanılarak sismik tehlike ve risk analizleri yapılmıştır. Analizlerde, kayma dalgası hızı haritası, kabul görmüş yer hareketi tahmin denklemleri ve hasar görebilirlik fonksiyonları kullanılmıştır.
Sonuç olarak, ilçeyi etkileyebilecek deprem senaryoları altında altyapı sistemlerinde oluşabilecek hasar durumları belirlenmiş ve afetten önce yerel yönetim için hazırlık ve önleme çalışmaları önerilmiştir. Bu yaklaşım, depremin altyapı sistemlerine ve sosyal hayata olumsuz etkilerini ve ekonomik zararlarını azaltarak yaraların hızla sarılmasını hedeflemektedir.

Abstract:
Earthquakes are natural disasters that cause significant loss of life and property on a global scale. In addition to causing serious damage and destruction to buildings and other above-ground structures (superstructures), earthquakes can also inflict damage on infrastructure systems. Such damage can significantly disrupt the daily functioning of society and hinder emergency response efforts. Therefore, assessing seismic hazards and conducting scenario studies prior to earthquakes are critical for identifying risks and mitigating potential damage. Local governments play a central role in these preparedness activities and emergency planning. Following the 1999 Kocaeli earthquake, important lessons were learned regarding potential earthquakes that could affect Istanbul, particularly due to the possible rupture of fault lines in the Marmara Sea. However, studies on the vulnerability of infrastructure have been limited.
In this context, my thesis focuses on the earthquake risk and potential damage to buried pipelines, such as those for natural gas, drinking water, wastewater, and stormwater, in Dilovası District, an area that includes industrial and port facilities and makes significant contributions to the country's economy. The aim of this study is to estimate the damage that may occur in subsurface infrastructure lines as a result of earthquakes, and to suggest strategies for minimizing these impacts. This research will serve as a valuable resource for district administrators in their disaster preparedness and risk mitigation efforts.
The study area is located near the seismically active North Anatolian Fault Line and is characterized by high earthquake risk. As part of this research, different earthquake scenarios were developed, and seismic hazard and risk analyses were conducted using the REDAS software. The analyses incorporated a shear wave velocity map, appropriate ground motion prediction equations, and vulnerability functions.
As a result, the study identified the potential damage to infrastructure systems under different earthquake scenarios affecting the district. Based on these findings, preparation and prevention strategies were recommended for local authorities to implement prior to a potential disaster. This proactive approach aims to reduce the negative impacts of earthquakes on infrastructure systems and social life, thus facilitating a more rapid recovery and minimizing economic losses.