Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri
Occupational health and safety responsibilities in the principal employer-subcontractor relationship
Yazar: EREN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. GÜLSEVİL ALPAGUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alt işveren = Subcontractor ; Kanunlar 6331 sayılı = Laws 6331 numbered ; Müteselsil sorumluluk = Continous respansibility ; Sorumluluk = Responsibility ; Yükümlülük = Obligation ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İşveren = Employer ; İşçi-işveren ilişkileri = Employee-employer relations

Özet:
Asıl işveren-alt işveren ilişkisi sahip olduğu birtakım özellikler nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği bakımından önem taşımaktadır. Ülkemizde yaşanan iş kazalarının önemli bir kısmının bu ilişkinin olduğu iş sahalarında ve alt işveren işyerlerinde yaşanması bunu göstermektedir. Alt işverenin, asıl işverenden bir işi almasıyla birlikte alt işveren işçileri asıl işverenin hâkimi olduğu iş sahasında çalışmaya başlamaktadır. Bu nedenle ilişkinin tarafı işverenlerin çoğu zaman fiziken ayrılması mümkün olmayan bu işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetlerini yerine getirirken işbirliği ve koordinasyon içinde hareket etmesi gerekir. Ayrıca uygulamada alt işverenlerin mali açıdan zayıf olmaları ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal etme eğilimleri dikkate alındığında, alt işveren işçilerini koruyucu birtakım önlemler alınmalıdır. Nitekim bu doğrultuda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde işverenlere kendi işyeri ve işçilerine karşı sahip olduklarının yanında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tarafı olmaları nedeniyle yerine getirmeleri gereken iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine de yer verilmiştir.
 Bu çalışmamızda öncelikle genel olarak asıl işveren-alt işveren ilişkisi kavramı, kurulma şartları, hüküm ve sonuçları ve hukuka aykırılığın yaptırımı açıklanmıştır. Daha sonra ise asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tarafı işverenlerin kendi işyeri ve işçileri için sahip oldukları iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden genel olarak bahisle beraber bu ilişki bakımından özellik gösteren yükümlülükleri ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Son olarak ilişkinin tarafı işverenlerin sahip oldukları iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranışının sorumluluğa ve yaptırımlara etkisi inceleme konusu yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Asıl işveren, alt işveren, asıl işveren-alt işveren ilişkisi, iş sağlığı ve güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, sorumluluk, müteselsil sorumluluk

Abstract:
The relationship between the principle employer and the subcontractor has importance on the issue of occupational health and safety; because of the characteristics of the subcontracting relationship. The fact that a considerable fraction of occupational accidents has occurred on the working site where subcontracting relationship is present and on the workplaces of the subcontractor supports the importance of subcontracting relationship on the matter. When the subcontractor is employed by the principle employer, workers of the subcontractor start to work on the work site where the principle employer is mainly in charge of. Hence, principle employer and subcontractor should act in cooperation and coordination to provide healthy and safe conditions for workers on work sites which are impossible to be separated physically. Besides, considering the relative financial weaknesses of subcontractors and their propensity to shirk their responsibilities regarding the health and safety of the work site, there should be extra measures to ensure the health and safety standards are implemented. For this reason, employers are liable for extra responsibilities when they are a side of subcontracting relationship by the Law No. 6331 and the related by-laws. 
Firstly, this study explains the notion of the relationship between the principle employer and the subcontractor, the conditions of engagement of the subcontracting relationship, related provisions and consequences, and sanctions of illegalities. Secondly, an employer's extra responsibilities which arises when in a subcontracting relationship are explained in detail alongside with the general assessment of the responsibilities of an employer when subcontracting is not present. Lastly, the effects of employers' practices which are against the legal responsibilities on the matter of occupational health and safety are analyzed. 
Keywords: principal employer, subcontractor, occupational health and safety, occupational health and safety responsibilities, liability, joint liability