Ebeveynlerin Tip 1 diyabet hastalığı hakkındaki bilgi düzeylerinin incelenmesi
Assessment of parents' knowledge levels of Type 1 diabetes
Yazar: MERT UMUT BALKI
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bakım verenler = Caregivers ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1

Özet:
Amaç: Diyabet dünya genelinde prevalansı yüksek seyreden ve ciddi
komplikasyonları olan kronik bir hastalıktır. Çocukluk çağının hastalığı olarak da
bilinen Tip 1 diyabet bulgularının aileler tarafından erken fark edilmesi, hekimler
tarafından hızlı teşhis edilip tedaviye zamanında başlanması, çocuğun ölüme kadar
yol açabilen diyabetin ciddi sistemik etkilerinden korunmasını sağlamaktadır.
Araştırmamızda ebeveynlerin Tip 1 Diyabetes Mellitus hakkındaki bilgi düzeylerinin
değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir çalışmadır.
Araştırmanın merkezi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi olup
araştırmanın evreni ise hastane içerisinde herhangi bir polikliniğe başvuran 20-50 yaş
arası ebeveynler olarak belirlenmiştir. Çalışmamıza ankete katılmak için onay veren
300 anne veya baba dahil edildi. Veriler iki kısımdan oluşan ve yüz yüze uygulanan
anketler aracığıyla toplanmıştır. Anket bölümü TEMD tanı kriterleri esas alınarak ve
literatür taranarak hazırlanmıştır. Anket öncesinde ebeveynler bilgilendirilmiştir ve
bilgi düzeylerini ölçen anket sorularının cevaplanması istenmiştir. Ebeveynler, kendi
aralarında sosyodemografik özelliklere göre sınıflandırılarak veriler üzerinden
katılımcıların bilgi düzey farkı ortaya konulmuştur. Anket sonrasında katılımcılara
Tip 1 Diyabet hastalığı hakkında bilgilendirici broşürler dağıtılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 300 ebeveyn gönüllü olarak katılıp anket sorularımıza yanıt
vermiştir. Katılımcıların 157'si (%52,3) kadın, 143'ü (%47,7) erkektir ve yaş
ortalaması 36,8 ±9,1 olarak hesaplandı. Eğitim düzeyi açısından incelendiğinde
%68,3'ü lise mezunu, %15'i üniversite, %14,7'si ilköğretim mezunudur.
Katılımcıların 18'inde (%6) diyabet tanısı bulunmaktadır. Çalışmaya katılan
ebeveynlerin 298'i (%99,3) tip 1 diyabet hastalığını daha önceden duyduğunu ifade
etti. Bilgi kaynakları sorgulandığında katılımcıların 118'i (%39,3) internetten, 107'si
(%35,7) aile hekiminden, 93'ü (%31,0) yakınlarından ve 9 (%3) kişilik az bir bölümü
ise film izlerken öğrendiğini belirtti. Çalışmaya katılanların 8'inin (%2,7) tip 1
diyabet tanılı çocuğu bulunurken 24'ünün (%8) tip 1 diyabet tanılı yakını mevcuttu.
Eğitim ve gelir düzeyine göre sınıflandırılan ebeveynler arasında; üniversite mezunu
ve daha yüksek gelire sahip olanlar, tip 1 diyabet hakkında ortaya konmuş genel
bilgileri ölçen ifadelerin büyük bir bölümüne anlamlı oranda doğru yanıt vermiştir
(p<0,05). Kendisi diyabet olan, çocuğunda veya herhangi bir yakınında diyabet tanısı
bulunan ebeveynler anket sorularına anlamlı oranda doğru cevap vermiştir (p<0,05).

Sonuç: Çalışmamızda S.B.Ü. İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi
polikliniklerine başvuran ebeveynlerin tip 1 diyabet hakkında bilgi düzeyleri
değerlendirilmiştir. Bilgi düzeyini eğitim seviyesi, gelir düzeyi, diyabet hastalığına
sahip olma, tip 1 diyabet hastası çocuğa veya yakına sahip olma gibi değişkenlerin
etkilediği görülmüştür. Ebeveynlerin tip 1 diyabet semptomları hakkında bilgi
düzeylerinin arttırılması açısından çalışmalar yapılması gerektiği sonucuna
varılmıştır.

Abstract:
Aim: Diabetes is a chronic disease with a high prevalence and serious complications
worldwide. Familial recognition of Type 1 diabetes, also known as childhood
disease, and rapid diagnosis and timely treatment by physicians protects the child
from severe systemic effects of diabetes, which can lead to death. In our study, we
measured the level of knowledge about type 1 diabetes on parents.
Materials and Methods: Our research is a single-center, cross-sectional, descriptive
study. The center of the research is İzmir Bozyaka Training and Research Hospital,
and the universe of the research is determined as parents between the ages of 20-50
who apply to any outpatient clinic. Our study included 300 mothers or fathers who
gave their consent to participate in the survey. The data were collected through
questionnaires, which consisted of two parts and were applied face to face. The
questionnaire section was prepared based on the SEMT diagnostic criteria and by
scanning the literature. Parents were informed before the questionnaire and asked to
answer questionnaire questions measuring their level of knowledge. Parents were
classified according to sociodemographic characteristics among themselves, and the
level of knowledge of the participants was revealed based on the data. After the
questionarrie, parents were given a brochure which informs them about Type 1
Diabetes.

Findings: 300 parents voluntarily participated in our study and answered our survey
questions. 157 (52,3%) of the participants were female and 143 (47,7%) were male
and the average age was calculated as 36,8 ± 9,1. In terms of education level, 68,3%
are high school graduates, 15% are university, 14,7% are primary school graduates.
18 of the participants (6%) have a diagnosis of diabetes. 298 (99,3%) of the parents
who participated in the study stated that they already knew type 1 diabetes. When the
sources of information were questioned, 118 (39,3%) of the participants stated that
they learned from the internet, 107 (35,7%) from family physicians, 93 (31,0%) from 
the relatives and 9 (3%) from movies. While 8 of the participants (2,7%) had
children with type 1 diabetes, 24 of them (8%) had relatives with type 1 diabetes.
Among the parents classified according to education and income level; university
graduates and those with higher income responded significantly to most of the
statements measuring general information about type 1 diabetes (p <0,05). Parents
with a diagnosis of diabetes in their children or in any of their relatives and parents
with diabetes significantly answered the questionnaire correctly (p <0,05).

Result: In our study, we measured the knowledge level of the parents who applied
any outpatient clinic in İzmir Bozyaka Training and Research Hospital. Education
level, family income, having diabetes, having child or relative with type 1 diabetes
are the factors that affect knowledge levels of the parents. In conclusion, it is thought
that parents must be informed about type 1 diabetes to increase their knowledge
levels.