Primula vulgaris Huds.'un moleküler, yağ asidi ve toprak özelliklerinin alt tür düzeyinde değerlendirilmesi
A comparative study on Primula vulgaris huds. in terms of molecular, fatty acids and soil properties at subspecific level
Yazar: ZEYNEP ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. KAMİL COŞKUNÇELEBİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, Primula vulgaris Huds.'un ülkemizde yayılış gösteren iki alttürüne ait 18 populasyonu nrDNA ITS bölgeleri, morfolojik, yağ asidi ve toprak özellikleri bakımından karşılaştırılmıştır. İncelenen bitki materyali ve toprak örnekleri araştırma alanı olarak seçilen bölgeden 2011 yılında yapılan arazi çalışmalarıyla toplanmıştır. Toplanan örnekler geleneksel yöntemlere göre herbaryum örneği haline dönüştürülerek üzerinde gerekli morfolojik ölçümler yapılmıştır. Çeşitli ülke floralarında adı geçen ve/veya bu çalışmada ilk defa tespit edilen karakterler kullanılarak bir teşhis anahtarı hazırlanmıştır. Alttürleri ayırmada etkili olan karakterin yaprak alt yüzeyi tüylenme durumu olduğu tespit edilmiştir. P. vulgaris subsp. vulgaris ve P. vulgaris subsp. sibthorpi' ye ait 18 populasyon nrDNA ITS profilleri bakımından analiz edilerek taksoniçi ve taksonlararası benzerlik ilişkisini gösteren parsimoni ağacı (MP) oluşturulmuştur. MP ağacında dalların subsp. vulgaris ve subsp. sibthorpi ye karşılık gelen iki grup altında toplandığı görülmüştür. ITS bölgesinin subsp. vulgaris de 708-713 bp uzunluk aralığında, % GC içeriğinin ise 52,8-53,2 arasında değiştiği; buna karşılık subsp. sibthorpii'nin ise ITS bölgesinin 716-711 bp arasında bir uzunluğa ve 53,1-53,3 % GC içeriğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Alttür düzeyinde ve çeşitli yükseltiler esas alınarak yapılan yağ asitleri (%) analizinde taksoniçi ve taksonlar arasında fark tespit edilememiştir. Yapılan toprak profili incelemeleri sonucunda yalnızca yükselti istikametinde toprak tekstürü ve pH nın alttür düzeyinde anlamlı şekilde değiştiği bulunmuştur.

Abstract:
In this study, 18 populations of two subspecies of Primula vulgaris Huds. distributed in Turkey were investigated based on nrDNA ITS, phenetic, fatty acid and soil properties. Plant material and soil samples used in this study were collected from the selected localities during the field work in 2011. Firstly samples collected from the selected localities were dried according to the herbarium techniques and they were used for further morphological observations and examinations. After further examinations, an identification key was prepared for P. vulgaris at subspecific level. During the preparation of the keys we generally followed flora of Turkey and various national flora books and also examination of the samples used in the present study. The states of pubescence of leaves beneath are the most important traits in distinguishing the subspecies. nrDNA ITS profiles for 18 populations belong to subspecies were also analyzed to represent phylogenetic relationship at intra and interspecific level among the examined populations. Maximum Parsimony (MP) analysis shows that all the examined population fall in two distinct cluster corresponding to traditionally treated as the subsp. vulgaris and subsp. sibthorpii. It was found that length of ITS region is 708-713 bp and GC % content varies 52,8-53,2 in subsp. vulgaris, on the other hand the lenght of ITS region is 716-711 and GC % content varies 53,1-53,3 in subsp. sibthorpii. It was also found that there are no significant differences among popuations of P. vulgaris at subspecific level and different altitudes with respect to fatty acids content (%), but only the texture type and pH among the soil properties varies significantly depending on altitudes in the examined populations of P. vulgaris.