İstanbul'daki turist rehberlerinin sözlü anlatılarının güncellenmesi üzerine halk bilimsel inceleme
A folkloric study on the modernization of oral narratives by tourist guides in Istanbul
Yazar: SEMA KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR EMEKSİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dönüşen dünya ile değişen ihtiyaçlar listesi oluşturan modern insanın tatil beklentilerindeki farklılıklar, kültürel değerlerin otantik olana yönelişi noktasında önem arz etmeye başlamış ve turizm algısı bu yönde şekillenme eğilimi göstermiştir. Bunun yanı sıra ekonomik kalkınma, kişisel gelir düzeylerindeki iyileşme, kitle haberleşme araçlarının yaygınlaşması, ulaşım alanında yaşanan gelişmeler gibi etmenler nedeniyle turizme katılım gösteren insanların sayısında ve daha nitelikli zaman geçirme arayışında artış yaşanmıştır.
Turizm, somut olmayan kültürel mirasın gelişimi ve korunması için güçlü, teşvik edici bir faktördür. Somut olmayan kültürel miras ise destinasyonların özgün yanlarını ortaya koyarak kültür turizminin renklenmesinde, turistin ilgi çekici deneyimler yaşamasında rol alan ana bileşenlerdendir. Ve bu anlamdaki karşılıklı işlevsellik, somut olmayan kültürel miras doğal olarak da halk bilimi ve turizm etkileşimini göstermesi açısından önem arz etmektedir. 
İçinden deniz geçen, iki kıtayı birleştiren, kültür, sanat, sağlık, gastronomi, inanç turizmi gibi pek çok alanda öne çıkan bir turizm şehri olan İstanbul'un turizm potansiyelinin yeterli oranda kullanılıp kullanılmadığını değerlendirebilmek adına hareket edilen bu çalışmada turistlere kültürel deneyim kazandıran kişiler olarak turist rehberlerinin sözlü anlatı geleneğinin güncellenmesi bağlamında kültürel misyonları üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bunun için literatür taramasının dışına çıkılarak turist rehberlerine uygulanan anketler ve turist rehberleriyle yapılan görüşmeler ışığında konuyu destekleyici verilere ulaşılmıştır.
Somut olmayan kültürel miras ögelerinin birçoğunun küreselleşme tehdidi altında oluşu nedeniyle onun taşıyıcısı, üreticisi noktasında devreye giren turist rehberleri; kültürel mirası koruma ve paylaşma, topluma ekonomik katkı yaratma, sürdürülebilir turizme katkıda bulunma gibi görev ve sorumluluklara da sahiptir. Rehberin bu bağlamdaki rolüne ve mevcut durumdaki eksikliklere işaret eden bu çalışmayla turist rehberlerinin üstlenmeleri gereken sorumlulukların bilincinde olup olmadıkları ortaya çıkarılmaya çalışılmış ve turizm halk bilimi ilişkisinin önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
The differences in vacation expectations of modern individuals, who create lists of needs in line with the transforming world, have begun to gain importance in terms of a shift towards authentic cultural values and which has influenced the perception of tourism, which shows a tendency to align with these changing expectations. Moreover, factors such as economic development, improvements in personal income levels, the widespread use of mass communication tools, and advancements in transportation have led to an increase in both the number of people participating in tourism and their pursuit of more meaningful leisure experiences.
Tourism serves as a powerful and encouraging factor for the development and preservation of intangible cultural heritage. Intangible cultural heritage plays a crucial role in highlighting the unique characteristics of destinations, enriching cultural tourism, and providing tourists with engaging and memorable experiences. The mutual functionality in this context underscores the significance of the interaction between intangible cultural heritage, folklore, and tourism.
This study focuses on the cultural missions of tourist guides, who provide cultural experiences to visitors, within the framework of "modernizing oral narrative tradition." The research  which was carried out in order to evaluate whether the tourism potential of Istanbul -a city renowned for its geographical uniqueness as a sea-crossing metropolis that bridges two continents, and its prominence in various fields such as culture, art, health, gastronomy, and faith tourism- is used sufficiently. Beyond a literature review, surveys conducted with tourist guides and interviews held with them provided supportive data for the study.
Given that many elements of intangible cultural heritage are under the threat of globalization, tourist guides, as carriers and transmitters of this heritage, hold significant responsibilities. These include preserving and sharing cultural heritage, contributing economically to society, and supporting sustainable tourism. This study highlights the roles tourist guides play in this regard, points out the existing deficiencies, and aims to assess whether guides are aware of the responsibilities they need to undertake. Additionally, it emphasizes the importance of the relationship between tourism and folklore.