Çilek yetiştiriciliğinde gübreleme materyali olarak sıvı atıkların kullanımı
The use of liquid waste as ertilizing material in strawberrycultivation
Yazar: SEDA YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. SAİME SEFEROĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM NALAN AKAROĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sultanhisar Meslek 
Yüksekokulu'na ait 260 m2
'lik plastik örtülü serada, Rubygem (Fragria xananassa Duch., 
cv. Rubygem) ve Sabrina (Fragria xananassa Duch., cv. Sabrina) çilek çeşitlerine ait 
bitkilerde, zeytin posası suyuna sıvı hayvan gübresi (şerbet) ve peynir altı suyu ve kimyasal 
gübre takviyesi yapılarak elde edilen farklı içeriğe sahip K2 ve K3 karışımlarının % 2, 3 ve 
4 lük dozlarının, yaprak besin elementi içeriği, meyve kalitesi ve verimi üzerine etkilerini 
araştırmak amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Çilek çeşitlerine ait yaprak örneklerinde; N, P, K, Ca, Fe, Mg, Mn, 
Cu, B ve Zn analizleri yapılmıştır. Meyve örneklerinde, meyve eni, meyve boyu, meyve 
ağırlığı, TSEM (toplam suda erir kuru madde miktarı), asitlilik, pH, renk analizleri 
yapılmıştır.
Bulgular: Rubygem çeşidinde en yüksek meyve ağırlığı (ort.17,46 g) K3 %3'lük dozu mayıs 
ayında elde edilirken, Sabrina çeşidinde (ort.17,56 g) en yüksek meyve ağırlığı K2 %2 lik 
dozunda elde edilmiştir. Bitki başına düşen en yüksek meyve verimi mayıs ayında Sabrina 
çeşidinde (ort. 278,88 g/bitki) K2 %2'lik dozunda elde edilirken, haziran ayında Rubygem 
çeşidinde (ort. 245,22 g/bitki) K3 %3'lük dozunda elde edilmiştir. Rubygem ve Sabrina 
çeşitlerine ait bitkilerde yaprak N içeriği K3 %3'lük dozunda, P ve K içeriği K2 %2'lik 
dozunda ve Mg içeriği K2 %4'lük dozunda artmıştır. Ca içeriği Sabrina çeşidinde K3 %3'lük 
dozunda artarken Rubygem çeşidinde tüm uygulamalarda kontrole göre azaldığı 
saptanmıştır. Na içeriği ise Rubygem ve Sabrina çeşitlerinde en düşük K2 %2'lik dozunda 
elde edilmiştir. Fe, Zn, Mn ve Cu içeriği kontrole göre aylara ve çeşide göre farklılık 
göstermiştir. 
Sonuç: Rubygem ve Sabrina çilek çeşitlerine ait bitkilerde zeytin posası, şerbet ve peyniraltı 
bakımından Sabrina çilek çeşidinde K2 %2'lik dozu kaliteyi arttırırken, K3 %3'lik dozu 
Rubygem çeşidinde meyve eni ve meyve boyu bakımından kaliteyi arttırmıştır. Rubygem 
çeşidinin özellikle N ve Ca isteğinin Sabrina çeşidine göre daha fazla olduğu 
gözlemlenmiştir. Sonuç olarak çilek yetiştiriciliğinde meyve kalitesi ve verimini arttırmak 
amacıyla zeytin posası suyu, şerbet ve peyniraltı suyu gibi bitkisel ve hayvansal atıkların 
gübre olarak ekonomiye kazandırılması ekonomik katkı sağlaması dışında çevre ve insan 
sağlığı açısından da sağlıklı çilek meyvelerinin üretimini gerçekleştirilmesine de katkı 
sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: This study was conducted in the application greenhouse of Sultanhisar Vocational
School, Aydın Adnan Menderes University, by Rubygem (Fragria xananassa Duch., cv.
Rubygem) and Sabrina (Fragria xananassa Duch., cv. Sabrina) was conducted to investigate
the effects of olive pulp juice on plant and fruit quality and yield of the mixture obtained by
adding chemical fertilizer to the organic mixture obtained by mixing olive pulp juice with
different organic materials (sorbet and whey) in strawberry varieties (organomineral
fertilizer).
Material and Methods: The study material consists of olive pulp juice, which is olive oil
factory waste, and a mixture of liquid animal feces, whey and KNO3 fertilizer, which are
additionally mixed in certain proportions. The experiment was conducted in a 260 m2 plastic
covered greenhouse and fresh seedlings of Sabrina and Rubygem strawberry varieties were
used. April May and June 2021 Fronds of strawberry varieties were taken in the following
months; N, P, K, Ca, Fe, Mg, Mn, Cu, B and Zn analyses were performed. June May fruit
samples, fruit width, fruit length, fruit weight, TSEM (total amount of water soluble dry
matter), acidity, pH, color analyses were performed. Variance analysis (5%) was applied to
the obtained data using the SPSS 25 package program in the three-repeated two-factor
coincidence plots trial pattern, and averages were grouped using the Duncan test (5%).
Results: In the Rubygem variety, the highest fruit weight (average 17.46 g) was obtained at 
the K3 3% dose in May, while in the Sabrina variety (average 17.56 g) the highest fruit weight 
was obtained at the K2 2% dose. The highest fruit yield per plant was obtained at a 2% dose 
of K2 in the Sabrina variety (average 278.88 g/plant) in May, while at a 3% dose of K3 in the 
Rubygem variety (average 245.22 g/plant) in June. has been obtained. In plants belonging to 
Rubygem and Sabrina varieties, leaf N content increased at K3 dose of 3%, P and K content 
increased at K2 dose of 2%, and Mg content increased at K2 dose of 4%. While the Ca content 
increased at 3% dose of K3 in the Sabrina variety, it was found to decrease in the Rubygem 
variety compared to the control in all treatments. The lowest Na content was obtained at the 
lowest K2 dose of 2% in Rubygem and Sabrina varieties. Fe, Zn, Mn and Cu contents differed 
depending on the month and variety compared to the control.
Conclusion: Olive pulp, sherbet, whey and chemical fertilizer mixtures in plants belonging 
to Rubygem and Sabrina strawberry varieties. While 2% dose of K2 increases the quality in 
terms of fruit width, fruit length and fruit flesh hardness in Sabrina strawberry variety, K3 3% 
dose increases the fruit quality in Rubygem variety. It has increased the quality in terms of 
fruit width and fruit size. It has been observed that Rubygem variety has higher N and Ca 
requirements than Sabrina variety. As a result, in order to increase fruit quality and yield in 
strawberry cultivation, adding plant and animal wastes such as olive pomace juice, sherbet 
and whey to the economy as fertilizer will not only make an economic contribution, but will 
also contribute to the production of strawberry fruits that are healthy for the environment and 
human health.