Behçet hastalarında bazı antioksidan enzim polimorfizmlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of some antioxidant enzyme polymorphisms in Behçet's patients
Yazar: İSMAİL BENLİ
Danışman: DOÇ. DR. İSKENDER PARMAKSIZ ; PROF. DR. ŞEMSETTİN ŞAHİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine
Dizin: Glütatyon peroksidaz = Glutathione peroxidase ; Süperoksit dismutaz = Superoxide dismutase

Özet:
Behçet hastalığı ağız içinde aftlar, genital bölgede yaralar, deri lezyonları ve göz tutulumu gözlenen enflamatuar seyirli kronik bir hastalıktır. Behçet hastalığının nedeni henüz net olarak açıklanamamıştır. Ancak araştırmalarda genetik, çevresel faktörler, enfeksiyonel ajanların neden olduğu immün yanıtlar ve koagulasyon sistemindeki bozukluklar gibi etkenlerin hastalığa neden olduğu ifade edilmektedir. Oksidatif stres Behçet hastalığı ile ilişkisi kurulan nedenlerden birisidir. Bu araştırmada; antioksidan enzimlerden olan SOD2, GPX1 ve PON1 enzimlerini kodlayan genler üzerinde gözlenen ve enzim aktivitelerinde değişikliğe neden olan SOD2 Ala-9Val, GPX1 Pro198Leu, PON1 L55M ve PON1 Q192R polimorfizmlerinin Behçet hastalığının patogenezindeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın hasta grubunu 110 Behçet hastası, kontrol grubunu ise 100 sağlıklı birey oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan bireylerin tam kan örneklerinden DNA izolasyonu yapılmıştır. Genotipleme Real-Time PCR yöntemi ile hibridizasyon problar kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonunda erime eğrisi analizi yapılarak SOD2 Ala-9Val, GPX1 Pro198Leu, PON1 L55M ve PON1 Q192R polimorfizmleri tespit edilmiştir. Elde edilen verilerle genotip frekansı, allel frekansı ve genotip frekansına göre göreceli risk oranları hesaplanarak hasta ve kontrol grupları istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. SOD2 Ala-9Val, PON1 L55M ve PON1 Q192R polimorfizmlerinde hasta ve kontrol grupları arasında genotip frekansı, allel frekansı ve genotip frekansına göre göreceli risk oranlarında istatistiksel olarak anlam bulunmamıştır. Hasta grubunda GPX1 Pro198Leu polimorfizminde gözlenen Leu allel frekansı kontrol grubuna göre anlamlı şekilde artmıştır (P=0,037, OR=1,52, 95% CI (1,02-2,27)). Aynı zamanda Leu allelini heterozigot veya homozigot olarak taşıyan bireylerde (Pro/Leu+Leu/Leu) Behçet hastalığı için artmış risk tespit edilmiştir (P=0,048, OR=1,75, 95% CI (1,0005?3,06)). Sonuç olarak; Behçet hastalarında ilk defa incelenen GPX1 Pro198Leu polimorfizminin Behçet hastalığı için genetik bir risk faktörü olabileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Behçet Hastalığı, Polimorfizm, GPX1, SOD2, PON1

Abstract:
Behçet's disease is a chronic inflammatory disease. It is characterized by oral aphthous ulcers, genital ulcers, skin lesions and ocular involvement. The causes of the Behçet?s disease is not understood yet. The factors like, genetic and environmental factors,  immune responses caused by infectious agents and coagulation system disorders can cause the disease has been expressed. The oxidative stress is the one of the reasons that has a relation with Behçet?s disease. SOD2, GPX1 and PON1 are antioxidant enzymes.  SOD2 Ala-9Val, GPX1 Pro198Leu, PON1 L55M and PON1 Q192R polymorphisms are located on the genes that coding these enzymes and cause decrease in enzyme activity. In this study, we aimed to investigate the role of these polymorphisms in Behçet?s disease. 110 Behçet patients and 100 healthy control subject were included in this study. DNA was isolated from whole blood samples of individuals who participated in the study. Genotyping was performed Real-Time PCR using hybridization probes. SOD2 Ala-9Val, GPX1 Pro198Leu, PON1 L55M and PON1 Q192R polymorphisms were detected with melting curve analyzing. Genotype frequency, allele frequency and relative ratio of genotype frequency were obtained. Patients and control groups were compared statistically using these findings. No significant difference was found in allel frequency, genotype frequency and relative ratio of genotype frequency of SOD2 Ala-9Val, PON1 L55M and PON1 Q192R polymorphisms between patient and control subjects. A significant difference in the allele frequency of the GPX1 gene was found between patient and control subjects; the frequency of the Leu allele in the patients was significantly higher than in the control subjects (P=0,037, OR=1,52, 95% CI (1,02-2,27)). Increased risk for Behçet's disease was determined in individuals carrying Leu allele heterozygous or homozygous (Pro/Leu+Leu/Leu) (P=0,048, OR=1,75, 95% CI (1,0005?3,06)). As a result; GPX1 Pro198Leu polymorphism that is studied for the first time in Behçet's disease, might be a genetic risk factor for Behçet's disease.
Keywords: Behçet?s Disease, Polymorphism, GPX1, SOD2, PON1