Fiziksel aktivite destekli psiko eğitim programının özel yetenekli öğrencilerin öz yeterlik, motivasyon, sosyal duygusal iyi oluş ve fiziksel aktivite düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of physical activity supported PSYCHO education program on self-efficacy, motivation, social emotional well-being and physical activity levels of gifted students
Yazar: SEYİT KARABURÇAK
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN GÜNDÜZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Sosyal iyi oluş = Social well being ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Özellikle 2020 yılının başından bu yana tüm dünyadaki yaşamı etkileyen salgın nedeniyle daha önce bilinen ancak önemi giderek artan konulardan biri de fiziksel aktivite olmuştur. En temel anlamıyla organizmanın tüm hareketlerini içeren fiziksel aktivite; kişinin  sosyal, duygusal, fizyolojik, ruhsal açıdan gelişimi ve değişimine  katkı sağlamaktadır. Özellikle akranlarından asenkron olarak gelişim gösteren özel yetenekli bireylerin özel yetenek alanlarının bu süreçte yeterince desteklenememesi bu bireylerde yaşanan sorunların da artışına neden olabilmektedir. Özel yetenekli bireyler akranlarından akademik, spor, sanat, müzik, genel kültür vb. alanlarda yüksek düzey performans sergiler. Bu kapsamda zenginleştirilmiş, hızlandırılmış ve farklılaştırılmış eğitim programlarına ihtiyaç duydukları bilinmektedir. 

       Bu çalışmada fiziksel aktivite destekli psiko eğitim programı hazırlanarak özel yetenekli öğrencilerin öz yeterlilik, motivasyon ve sosyal duygusal iyi oluşları ve fiziksel aktivite düzeylerine etkisi incelenmiştir. İki bölümden oluşan psiko eğitim programı haftada bir gün ve 60 dakika olarak planlanmış ve toplam 10 oturum-5 hafta olarak uygulanmıştır. Her oturum için programın ilk bölümü 30 dakika, ilgili bağımlı değişkene uygun önleyici/koruyucu grup rehberlik etkinliği, ikinci bölüm 30 dakika ise ilgili bağımlı değişkene uygun fiziksel aktivite etkinliklerinden oluşturulmuştur. Fiziksel aktivite destekli psiko eğitim programı 6. Sınıfa devam eden özel yetenekli 28 öğrenciden oluşan deney grubuyla yürütülmüş, program etkililiğinin karşılaştırılması için 20 kişilik kontrol grubu oluşturulmuştur. Yarı deneysel desen çerçevesinde gruplara ön test ve son test uygulanmış, ayrıca FİZPEP uygulamasının bitiminden 4 hafta sonra deney grubuna izleme testi uygulanmıştır. Çalışmada; Çocuklar için öz-yeterlik ölçeği, Harter iç-dış motivasyon ölçeği, Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formu ölçme araçları uygulanmıştır.

       Araştırmanın bulgularına bakıldığında; FİZPEP uygulaması sonrasında deney grubunun öz yeterlik ve sosyal duygusal iyi oluş düzeyleri anlamlı biçimde farklılaşmıştır (p<.05). Motivasyon puan ortalamaları yükselirken bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. FİZPEP uygulaması sonrasında fiziksel aktivite puan ortalamalarında anne ve babaların eğitim durumuna göre  istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.

Abstract:
Especially since the beginning of 2020, physical activity has been one of the previously known but increasingly important issues due to the epidemic that has affected life all over the world. In its most basic sense, physical activity, which includes all movements of the organism; It contributes to the social, emotional, physiological and spiritual development and change of the person. In particular, the inability to support the special talent areas of special talented individuals who develop asynchronously from their peers in this process may cause an increase in the problems experienced in these individuals. Special talented individuals can learn from their peers in academic, sports, art, music, general culture, etc. exhibits high performance in the fields. In this context, it is known that they need enriched, accelerated and differentiated education programs.

       In this study, a physical activity-supported psycho-education program was prepared and the effects of gifted students on self-efficacy, motivation and social-emotional well-being and physical activity levels were examined. The psycho-education program, which consists of two parts, was planned as one day a week and 60 minutes, and was implemented in a total of 10 sessions-5 weeks. For each session, the first part of the program consisted of 30 minutes of preventive/protective group guidance activity appropriate for the relevant dependent variable, and the second part of the program consisted of 30 minutes of physical activity activities appropriate for the relevant dependent variable. Physical activity supported psychoeducation program was carried out with an experimental group consisting of 28 gifted students attending the 6th grade, and a control group of 20 people was formed to compare the effectiveness of the program. Pre-test and post-test were applied to the groups within the framework of the quasi-experimental design, and the follow-up test was applied to the experimental group 4 weeks after the end of the FİZPEP application. In the study; Self-efficacy scale for children, Harter internal-external motivation scale, Emotional and Psychological Well-Being Scale for Children and Physical Activity Questionnaire for Primary School Students were applied.

       Considering the findings of the research; After the FİZPEP application, the self-efficacy and social emotional well-being levels of the experimental group differed significantly (p<.05). While the motivation score averages increased, this increase was not found to be statistically significant. After the FİZPEP application, a statistically significant difference was found in the mean physical activity scores according to the educational status of the parents.