Bazı pamuk çeşitlerinin tarla koşullarında su kullanım etkinliklerinin belirlenmesi ve ilişkili fizyolojik parametrelerin incelenmesi
Water use efficiency of some cotton cultivars under field conditions and assesment of related physiological parameters
Yazar: UĞUR ÇAKALOĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGÜR TATAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Pamuk = Cotton ; Su kullanımı = Water use ; Sulama = Irrigation

Özet:
Mevcut çalışma, Akdeniz iklim özelliği gösteren Bornova koşullarında, Ege Üniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü Deneme alanlarında, 2014/2015 pamuk yetiştirme sezonunda tam ve kısıtlı olmak üzere iki farklı sulama uygulaması ve vejetasyon süreleri birbirine yakın 10 farklı pamuk çeşidi ile yürütülmüştür. Denemede gerçekleştirilen sulama uygulamalarının; bitki boyu, toplam kuru ağırlık (TKA), kütlü verimi, lif verimi, bitkide koza sayısı, çırçır randımanı, SPAD değeri, kanopi sıcaklık depresyonu (KSD), prolin akümülasyonu, transpirasyona dayalı su kullanım etkinliği (SKETr) ve agronomik su kullanım etkinliğinde (SKEAgr) meydana getirdiği değişimler değerlendirilmiştir. 
Kısıtlı sulama uygulaması, tüm verim parametrelerinde bir düşüşe neden olurken, MAY P 06 çeşidi toplam kuru ağırlık, ikinci el lif verimi, çırçır randımanı açısından öne çıkmıştır. Sulama kısıtlaması, SPAD değerinde ve prolin akümülasyonunda artış, KSD değerinde azalışa neden olmuştur. Ele alınan çeşitler arasında transpirasyon miktarında ki değişime benzer bir şekilde değişim gösteren TKA'dan dolayı, SKETr açısından önemli bir farklılık gözlemlenmezken, çeşitlerin SKEAgr'i farklılık göstermiştir. FLASH çeşidi ise en yüksek agronomik su kullanım etkinliğine (SKEAgr) sahip olmuş ve birim su artışını toplam lif verimine en iyi yansıtan bu çeşit ıslah çalışmalarında kullanılabilir nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bunun yanında, tarla koşullarında mikro-lisimetre yöntemi ile evaporasyon miktarları hesaplanmış ve bu yöntemin tarla koşullarında pratiğe aktarılması sağlanmıştır.

Abstract:
This study was conducted with two irrigation treatments (well irrigated and deficit irrigated) and 10 different cotton cultivars which have similar vegetation durations in experimental cite of Ege University at 2014/2015 growing periods. Two irrigation treatments were performed and differences in plant height, total dry weight, seed cotton yields, lint yields, boll number per plant, lint percentage, SPAD values, canopy temperature depression (CTD), proline accumulation, transpiration based water use efficiency (WUETr) and agronomic water use efficiency (WUEAgr) were evaluated. 
Deficit irrigation treatment caused a reduction on all yield parameters and MAY P 06 was featured cultivar in terms of total dry weight, second picking lint yield, lint percentage and SPAD values. With performing deficit irrigation, SPAD values and proline accumulation were increased, but KSD values were decreased. Among the cultivars, there were no significant differences in WUETr due to alteration of transpirations were similar to total dry weight in comparison to WUEAgr. Cv. FLASH had maximum agronomic water use efficiency (WUEAgr) and it can be useable in breeding programs. In addition, micro-lysimeter method has been well established in field conditions and evaporation in a single plot was successfully estimated.