Optik Nörit'te retinal sinir lifi tabakası kalınlığının Optik Koherans Tomografi (OKT) ile ölçümü; eş zamanlı nörooftalmolojik bakı, görsel uyarılmış potansiyeller, kraniyal ve orbital MRG ile karşılaştırılması
Retinal nerve fiber layer thickness measured by optical coherence tomography in Optic Neuritis and the comparison with neuroophthalmologic examination, VEPs and Cranial-Orbital MRI
Yazar: SERAP KASAR
Danışman: PROF. DR. EGEMEN İDİMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Aksonlar = Axons ; Kafa = Head ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Optik nörit = Optic neuritis ; Orbita = Orbita ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual

Özet:
Amaç ve Hipotez: Optik nörit (ON), optik sinirin akut enflamatuvar bir hastalığı olup, multipl skleroz (MS) ile ilişkisi çok iyi tanımlanmış bir klinik tablodur. ON, sıklıkla multipl sklerozun ilk belirtisi olarak ortaya çıkabilir (% 20) ya da hastalık sürecinde gelişebilir(% 55-60). Aksonal kayıp, bu hastalıklarda nörolojik özürlülüğün ana nedenidir. Retinal sinir lifi tabakası (RSLT), miyelin içermeyen aksonlardan oluştuğu için, RSLT kalınlığının ölçümü bu hastalarda aksonal kaybın izlenmesinde bir metod olarak kullanılabilir. Bu çalışmada, optik koherans tomografi (OKT) ile ölçülen RSLT kalınlığının aksonal dejenerasyonda bir belirteç olup olmayacağı araştırıldı. Ayrıca RSLT kalınlık değişiminin; nörooftalmolojik bulgular, görsel uyarılmış potansiyeller (GUP) P100 latans ve amplitüdleri ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG)'de özellikle total beyin volüm ölçümleri ile ilişkisi değerlendirildi.Materyal ve Metod: Çalışmaya akut ON atağı geçiren 17 MS (n=34 göz) ve 6 klinik izole sendrom (KİS) (n=12 göz) hastası alındı. Tüm incelemeler (Nörooftalmolojik bakı, GUP, MRG ve OKT) hastalara, başlangıçta ve bir yıl sonra olmak üzere iki kez yapıldı. Çalışmaya ayrıca yaş uyumlu 15 kontrol olgusu (n=30 göz) alındı. Kontrol grubuna bir kez olmak üzere yalnızca nörooftalmolojik muayene, OKT ile RSLT kalınlık ölçümü ve beyin MRG incelemesi yapıldı. Tüm değerlendirmeler gözler üzerinden; etkilenen, etkilenmeyen ve kontrol göz şeklinde yapıldı. Beyin total volüm ölçümleri, Slicer programı ile ?3 boyutlu gradient eko T1? MRG protokolüne göre tüm hasta (MS ve KİS) ve kontrol grubunda yapıldı.Bulgular: RSLT kalınlığı, ON atağından bir yıl sonra etkilenen MS gözlerinde 83±20.7 µm, KİS gözlerinde 85±14.2 µm iken etkilenmeyen MS gözlerinde RSLT kalınlığı 95±9.8 µm, KİS gözlerinde 103±6.1 µm bulundu. Kontrol grubuna ait gözlerde bu değer 104±10.4µm saptandı. ON atağı geçiren gözlerde RSLT kalınlık kaybı, etkilenmeyen gözler (p=0.009) ve kontrol gözler ( p< 0.001) ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlıydı. Bir yıllık değişime bakıldığında, RSLT incelmesi özellikle etkilenen gözlerde olmak üzere tüm gözlerde bulundu. Ancak sadece MS ve KİS akut etkilenen gözlerde istatistiksel anlamlılık saptandı (p=0.001, p=0.046). Temporal kadranda ki incelmenin sıklıkla anlamlılık düzeyine ulaştığı görüldü (etkilenen MS gözleri, p=0.001; etkilenen KİS gözleri, p=0.028 ve etkilenmeyen KİS gözleri, p=0.043). Görme keskinliği ve EDSS skorları bir yıl içerisinde belirgin düzelme göstermesine rağmen her iki inceleme arasında korelasyon saptanmadı (p=0.176, r = - 0.324 ). RSLT kalınlık değişimlerinin; görme keskinliği, MRG ile saptanan optik sinir atrofisi ve GUP ile karşılaştırılmasında korelasyon saptanmadı. Yalnızca etkilenmeyen MS gözlerinde P100 amplitüd değişimleri, RSLT kalınlık değişimi ile korele bulundu (p=0.003, r = -0.854). Beyin volüm ölçümleri ilk değerlendirmede MS hastalarında, kontrol grubu ve KİS hastalarına göre belirgin farklılık göstermekteydi. Ataktan bir yıl sonra beyin total volümünde azalma, kontrol grubuna kıyasla her iki hasta grubunda da belirgindi (p< 0.001). RSLT kalınlık değişimi ile beyin total volüm değişimi arası ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı(p< 0.001) .Sonuç: Bir yıl içinde OKT ile ölçülen RSLT kalınlık değişimi beyin MRG' deki bir yıllık volüm değişimi ile korele bulundu. Bu bulgu RSLT kalınlık değişiminin MS'te nörodejenerasyonun izlenmesinde bir belirteç olarak kullanılabileceğini gösterdi.Anahtar kelimeler: Optik nörit, Optik koherans tomografi, retinal sinir lifi tabakası, aksonal dejenerasyon

Abstract:
Objective and Hypothesis: Optic neuritis (ON) is an acute inflammatory disorder of the optic nerve and its relationship with multiple sclerosis (MS) is well defined. ON, often occurs as the initial manifestation of multiple sclerosis ( 20 %) or develops during the course of this disease ( 55-60 %) . Axonal loss is the main cause of neurological disability in this disease. Since the retinal nerve fiber layer (RNFL) is composed only of unmyelinated axons, measuring RNFL thickness , represents a viable method of monitoring axonal loss in these patients. In this study, we aimed that RNFL thickness, measuring with optical coherence tomography (OCT), could be a biomarker for axonal degeneration. We also aimed to investigate the relation RNFL thickness changes between neuroophthalmologic findings,P 100 latency and amplitude of visual-evoked potentials (VEPS) and magnetic resonance imaging (MRI) features especially brain volume measurements.Material and Methods: Seventeen patients with multiple sclerosis ( n=34 eyes) and 6 patients with clinically isolated syndromes ( CIS) (n=12 eyes) after an acute ON episode were studied. All tests (Neuroophthalmologic examination, VEPs, MRI and OCT) were performed 2 times; at baseline and one year later . Fifteen age-matched control subjects (n=30 eyes) were also examined. Only neuroophthalmologic examination, RNFL thickness and brain volume measurements were performed in control subjects once. All assessments were performed through the eyes; also affected, unaffected and control eyes. Brain total volume measurements were studied in patients (MS and CIS) and control groups according to a MRI protocol ?3 dimensional gradient eko T1? by programme Slicer.Results: RNFL thickness in eyes affected by ON was in MS 83±20.7 µm and in CIS85±14.2 µm. In unaffected eyes RNFL thickness was 95±9.8 µm in MS and 103±6.1 µm in CIS patients. In control eyes that value was 104±10.4µm. All studies found a significant reduction in RNFL in eyes affected by ON compared with unaffected eyes (p=0.009) and eyes of controls (p< 0.001). Differences in one year, after ON attack were clear that RNFL thinning was certain in each eye particularly in affected eyes. But there was statistical significance only in affected MS and CIS eyes (p=0.001;p=0.046). Temporal quadrant thinning was often seen in each group; affected MS eyes (p=0.001), affected CIS eyes (p=0.028 ) and unaffected CIS eyes (p=0.043). Although improvement was seen in visual acuity and EDSS scores for each group after one year, there was no correlation between the two parameters (p=0.176,r = - 0. 324 ). If RNFL thickness changes were compared with visual acuity, VEPs and optic nerve atrophy measured by MRI, there was not correlation between all tests. Only P100 amplitüd change in unaffected MS eyes was statistically difference correlated with RNFL thinning (p=0.003; r = -0.854). When brain volume changes were examined, there was significant difference between MS patients with control subjects and CIS patients at first evaluation. One year later after ON attack, the brain volume reductions were clear in patients when compared with control subjects (p< 0.001). The relationship between RNFL thinning and brain volume changes was statistically significant (p< 0.001).Conclusion: Within one year, variation of RNFL thickness measured by OCT, was correlated with brain MRI volume changes . This mean that, RNFL thickness could be a biomarker for neurodegeneration in multiple sclerosis.Key Words: Optic neuritis, Optical coherence tomography, retinal nerve fiber layer, axonal degeneration