Ultimatom oyununda bireylerin sosyodemografik ve kişilik özelliklerinin karar verme sürecine etkisi
The effect of individuals' sociodemographic and personality characteristics on the decision-making process in the ultimatum game
Yazar: ELİF DİLARA ÇELİKEL
Danışman: PROF. DR. CUMHUR TAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kişilik = Personality

Özet:
İnsanların karar verme süreci birçok araştırma tarafından incelenmiş bir fenomendir. Tek bir unsurla açıklanabilecek kadar basit olmayan ancak zihinsel ve duygusal özelliklerle de ilişkili olan karar verme herhangi bir konuda amaçlanan duruma ulaşmak için alternatiflerin belirlenmesi ve bu alternatifler içerisinden birisinin seçilmesi sürecidir. İnsanların birçok konuda rasyonel karar verdikleri düşünülse de yapılan çalışmalar insanların karar verme sürecinin duygusal zeminde oluştuğuna ve yaş, cinsiyet, sosyo- ekonomik düzey ve kişilik gibi bireyi yaşam boyu etkileyen farklı unsurların dahil olduğu bir süreç olduğuna yönelik önemli veriler sunmaktadır. Sosyal karar verme davranışını test eden bir oyun olan ultimatom oyunundan hareketle bu çalışmanın konusu bireylerin verdikleri kararların kaynağında yer alan sosyo-demografik ve kişilik ile ilişkili unsurları ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmanın amacı bireylerin sosyo-demografik ve kişilik özelliklerinin karar verme sürecini ne derece etkilediğini ultimatom oyunu ile test etmektir. Çalışmamızda kişiliğin beş faktörlü incelenmesi ölçeği ve üç boyutlu bağlanma stilleri ölçeği ile ayrıntılı bir sosyodemografik form kullanılarak insanların Ultimatom Oyunu yanıtları arasındaki ilişki incelenmektedir. Çalışmanın sonucunda bireylerin birtakım kişilik özelliklerinin karar verme sürecinde etkili olduğu ancak sosyodemografik özellikler ve bağlanma stillerinin bu sürece etki etmediği görülmüştür.

Abstract:
Human decision making is a phenomenon that has been studied by many studies. Decision-making, which is not simple enough to be explained with a single factor, but is also related to mental and emotional characteristics, is the process of determining alternatives and choosing one of these alternatives in order to reach the intended situation in any subject. Although it is thought that people make rational decisions on many issues, studies provide important data that people's decision-making process is formed on an emotional basis and that it is a process that includes different elements that affect the individual throughout life, such as age, gender, socio-economic level and personality. Based on the ultimatum game, which is a game that tests social decision-making behavior, the subject of this study is to reveal the socio-demographic and personality-related factors that are at the source of the decisions made by individuals. The aim of this study is to test to what extent socio-demographic and personality characteristics of individuals affect the decision-making process with the ultimatum game. In our study, the relationship between people's responses to the Ultimatum Game is examined by using a Big Five Personality Test and a Three-Dimensional Attachment Styles Scale and a detailed sociodemographic form. As a result of the study, it was seen that some personality traits of individuals were effective in the decision-making process, but sociodemographic characteristics and attachment styles did not affect this process.