Bir stratejik maliyet yönetimi aracı olarak sahipliğin toplam maliyeti yaklaşımının tedarikçi seçimindeki rolü: 500 büyük sanayi işletmesinde bir uygulama
The role of total cost of ownership approach in supplier selection as a strategic cost management tool: An application in 500 large manufacturing enterprises
Yazar: HAKAN YAZARKAN
Danışman: PROF. DR. M. SUPHİ ORHAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Maliyet modeli = Cost model ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Sahipliğin toplam maliyeti = Total cost of ownership ; Tedarikçi değerlendirme = Supplier evaluation ; Tedarikçi seçim = Supplier selection

Özet:
İşletmeler faaliyetlerini sürdürebilmek için ihtiyaç duydukları mal ve hizmetlerin çoğunu dış kaynaklardan tedarik etmek durumundadır. Bu sebeple dışarıdan satın alınan varlıkların maliyetleri, toplam maliyetler içerisinde önemli bir paya sahiptir. Küresel ekonomi şartlarında bu maliyetlerde tasarruf sağlayabilen işletmeler ise rakipleri karşısında önemli bir üstünlük sağlamaktadır. Stratejik maliyet yönetimi tekniklerinden Sahipliğin Toplam Maliyeti (STM) yaklaşımı da satın alma maliyetlerini düşürme noktasında etkin bir araç olarak kabul görmektedir. Bu yaklaşım satın alma ve tedarikçi seçimi kararlarında sadece fiyata odaklanmanın ötesinde, satın alınacak varlığın ekonomik ömrü boyunca ortaya çıkabilecek bütün maliyetleri dikkate alarak işletmelere maliyet avantajı sağlamaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki sanayi işletmelerinin STM yaklaşımının temel karakteristikleri karşısındaki konumlarını belirlemek ve firmaların söz konusu yaklaşımın fayda ve zorluklarını önemseme düzeylerine göre yöntemi kullanma isteklerini Lojistik Regresyon yöntemi ile tahmin etmektir. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan anket, İstanbul Sanayi Odası'nın 2010 yılı için belirlediği Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu içerisinden 225 firmada uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda ankete katılan firmaların STM yaklaşımına ilgi duydukları ve yaklaşımın ismini bilmeseler de satın alma kararlarında birçok özelliğini kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca STM'nin faydalarının yaklaşımın firmalar tarafından benimsenmesinde herhangi bir etkiye sahip olmadığı ancak zorluklarının firmaların yaklaşıma olan ilgilerini ters yönde etkilediği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Maliyet, Sahipliğin Toplam Maliyeti, Stratejik Maliyet Yönetimi, Satın Alma, Tedarikçi Seçimi

Abstract:
Enterprises have to outsource the most of goods and services that they need in order to continue their operations. It is due to the costs of outsourced goods and services represent a significant percentage within total costs. Given the current global economic circumstances, enterprises who are able to achieve cost savings in these items sustain a significant competitive advantage over their rivals. Among the strategic cost management techniques, Total Cost of Ownership (TCO) approach is generally accepted as an effective tool for such cost savings. In purchasing and supplier selection decisions, beyond focusing solely on price, this approach enables a holistic view of all the costs that will be incurred within the economic lifetime of an asset and creates a cost advantage for enterprises.The main purpose of this study is to determine the position of manufacturing enterprises in Turkey regarding the main principles of TCO approach and to forecast the willingness of these enterprises to use this technique through understanding their applied level of importance to benefits and difficulties of this approach, using Logistic Regression. The survey which had been prepared for this purpose had been applied on 225 enterprises among the 500 Large Manufacturing Enterprises of Turkey, determined by Istanbul Chamber of Industry in 2010. Results showed that enterprises who have taken the survey is interested in TCO approach and even though they don?t know the name of it, they use its principles in their purchasing decisions. Additionally, it had been observed that the benefits of TCO have no effect on enterprises decision making process while difficulties of this approach have negative effects.Key Words: Cost, Total Cost Of Ownership, Strategic Cost Management, Purchasing, Supplier Selection