Ortaokul öğrencilerinin aile tutumları ile akademik kendini engelleme davranışı arasındaki ilişkide öz düzenleme seviyesinin rolü
The moderating role of self regulation in the relationship between family attitudes and self sabotage
Yazar: BURHAN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNDOĞDU MEYDANERİ
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kişilerin akademik ve sosyal başarı durumlarının içinde yetiştikleri aile ortamından ve fiziksel çevreden etkilendiğine dair çalışmalar ilgili literatürde geniş biçimde yer almaktadır. Öğrencilerin okul yaşamları boyunca akademik başarılarını etkileyen en önemli faktörlerden biri, öğrencilerin aile içinde algıladıkları anne – baba tutumudur. Anne baba tutumunun öğrenciyi destekleyici, öz güvenini ve öz saygısını artırıcı şekilde olması öğrencinin başarısını doğrudan olumlu bir şekilde etkilemektedir. Öte yandan erken çocukluktan itibaren çocuğun rolünün arka planda kaldığı, çocuğa söz hakkının tanınmadığı ve yalnızca ailesinden kendisine iletilen talimat ve kurallara uyulmasının istediği ailelerde ise çocukların özgüvenlerinin ve öz saygılarının olumsuz etkilenmesi beklenmektedir. Kişilerin deneyimledikleri olumsuzlukları ve başarısızlıkları dış sebeplere bağlayarak kendilerini bu olumsuz durumdan soyutlamaya çalışmaları, "kendini engelleme" olarak tanımlanmaktadır. Öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimleri açısından olumsuz bir durumu ifade eden kendini engelleme davranışını artıran etmenleri belirlemek, öğrencilerin kendini engelleme davranışı göstermelerinin önüne geçmek açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin kendini engelleme davranışı göstermelerinde ailelerinde algıladıkları anne – baba tutumlarının etkisini araştırmaktadır. Ek olarak öz düzenleme davranışının da kendini engelleme davranışı ile ilişkisi ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında İstanbul ili, Ümraniye ilçesinde yer alan 4 ortaokuldaki öğrencilere anket formu uygulanmış ve araştırmanın hipotezleri test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda demokratik tutum sergileyen anne babaların çocuklarının daha fazla kendini engelleme davranışı gösterdikleri, öz düzenleme davranışı edinmiş öğrencilerin kendini engelleme davranışına daha az sığındıkları görülmüştür. Çalışma çerçevesinde otoriter anne baba tutumlarına maruz kalmış öğrencilerinse daha fazla kendini engelleme davranışı gösterdikleri görülmüştür. Bu sonuçlar göstermektedir ki öğrencilerin akademik başarıları açısından demokratik anne baba tutumlarının teşvik edilmesi önem arz etmektedir. Okullardaki rehberlik faaliyetlerinde bu konuya önem verilmesi gerektiği, bu çalışmanın ulaştığı uygulamaya yönelik sonuçlardandır.

Abstract:
The studies that show people's academic and social success can be affected from their families and physical environment are occupying a large place in the literature. Perceived parental attitude is one of the most important factors that affect students' academic success during school life. Parental attitude that support students and increase students' self – reliance and self – esteem directly affects students' success. Beside this, in families that children are kept in background, stroked from speaking about decisions in family, children's self-esteem and self-reliance will be affected negatively. Self-handicapping is defined as "accrediting personal failures to extrinsic factors and isolating herself/himself from negative outcomes. Determining the underlying causes of self-handicapping that states a negative behavior for academic and social development of students, have importance in preventing this behaviour. In this study, the effect of parental attitude on secondary school students' self-handicapping behavior is discussing. Additionally, the relation between self-regulating behaviour and self-handicapping behaviour is handled in this study. Under the scope of this thesis study, a survey is applied to secondary school students studying in 4 schools of Ümraniye district of İstanbul and hypothesis of the study tested. As results of the analysis, it is found that children of the families' that have democratic parental attitude show less self-handicapping behavior. Beside this, students those have self-regulated behavior, also show less self-handicapping behavior. Finally, it is found that students grow in autocratic families show self-handicapping behavior more frequently. These results show that it is important to encourage families to show more democratic attitudes to their children in order to improve their children's academic success. This study's practical implication for guidance teachers is focusing more on these topics in order to improve students' well-being and academic success.