Multiple sklerozlu hastalarda yeti yitimi, yalnızlık  
ve öz-bakım durumunun belirlenmesi
Etermination of disability, loneliness, and self-care agency in patients with multiple sclerosis
Yazar: ESENGÜL KAŞIKÇI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURAY DAYAPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Yalnızlık = Loneliness ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma, multiple sklerozlu (MS) hastalarda yeti yitimi, yalnızlık ve öz-bakım düzeyleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma,Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi nöroloji polikliniğine Ocak - Haziran 2015 tarihleri arasında başvuran 92 MS hastası ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, hasta tanıtım formu, yeti yitimi düzeyini belirlemek amacıyla KYA, yalnızlık düzeyini belirlemek amacıyla UCLA ve bireylerin öz-bakım gücünü değerlendirmek amacıyla ÖBGÖ'i kullanılmıştır.Verilerin analizi SPSS 18.00 istatistik paket programında değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yeti yitimine ait puan ortalaması 7.62±5.67 bulunmuştur. Hastaların yaşı, eğitim düzeyi, gelir durumu, birlikte yaşadıkları kişiler, hastalık süresi, geçirmiş olduğu atak sayısı ve başka hastalıkların bulunma durumu ile yeti yitimi puan ortalaması arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.05). Hastaların %32.6'sinde yeti yitimi olmadığı, % 22.8'inde hafif düzeyde yeti yitimi, %26.1'inde orta düzeyde yeti yitimi ve %18.5'ünde ağır düzeyde yeti yitimi olduğu belirlenmiştir.
MS'li hastaların öz-bakım gücüne ait  puan ortalaması 82.82±22.82 olduğu tespit edilmiştir. Yaş, eğitim düzeyi, gelir durumu, birlikte yaşadıkları kişiler, hastalık süresi ve başka hastalık bulunma durumu ile öz-bakım gücü puan ortalaması arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.05).
Araştırmaya katılan hastaların yalnızlık puan ortalaması ise 50.14±13.47 olarak bulunmuştur. Yaş, eğitim düzeyi ve gelir durumunu ile yalnızlık puan ortalaması arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).
Araştırma sonucuna göre; öz bakım gücü ile yeti yitimi ve yalnızlık arasında negatif yönde bir ilişki bulunurken (sırasıyla r= - 0.243,r= - 0.662) (p<0.05) (p<0.001), yeti yitimi ve yalnızlık arasında ise pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (r= 0.408) (p<0.001).
Sonuç: MS'li hastaların orta ağırlıkta yeti yitimi yaşadığı, öz bakım gücünün orta düzeyde olduğu ve yüksek düzeyde yalnızlık yaşadığı belirlenmiştir. Aynı zamanda, hastaların yeti yitimi ve yalnızlık düzeyi arttıkça öz bakım gücünün azaldığı ve yeti yitimi düzeyi arttıkça yalnızlık düzeyinin arttığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Multiple skleroz,öz-bakım gücü,yeti yitimi,yalnızlık.

Abstract:
Aim: This study was conducted in order to determine disability, loneliness, and self-care levels in patients with multiple sclerosis (MS) as well as the effective factors. 
Material and Method: This descriptive study was conducted with 92 patients with MS applying to the neurology outpatient clinic of Atatürk University Research hospital between January and June 2015. Patient description form, BDQ to determine the level of disability, UCLA to determine the level of loneliness, and SCAS to assess self-care agency of the individuals were used as the data collection tool. The data were analyzed by using SPSS 18.00 statistical software.
 Results: Disability mean scores of the patients, included in the study were found to be 7.62±5.67. It was determined that the difference between age, educational level, income status, cohabitants, duration of the disease, number of seizures, and presence of comorbidities and their disability mean scores was statistically significant (p<0.05).Also, it was determined that 32.6% had no disability, 22.8% had a mild disability, 26.1% had a moderate disability, and 18.5% had a severe disability.
 It was found that self-care agency mean score of the patients with MS was 82.82±22.82. The difference between age, educational level, income status, cohabitants, duration of the disease, and presence of comorbidities and self-care agency mean score was statistically significant (p<0.05).
 The loneliness mean score of the patients was found to be 50.14±13.47. The variables of age, educational level, and income status affected their mean score of loneliness scale (p<0.05).
The results of the study revealed that while the self care agency had a negative correlation with disability and loneliness (respectively r= - 0.243,r= - 0.662) (p<0.05) (p<0.001), there was a positive correlation between disability and loneliness (r= 0.408) (p<0.001).
Conclusion:It was determined that the patients with MS had a moderate disability, a moderate self-care agency, and a high level of loneliness. Moreover, it was found that as disability and loneliness levels of the patients increased, their self-care agency decreased; and as disability level of the patients increased, their loneliness level increased.
           Key Words: Disability,loneliness,multiple sclerosis, self-care agency.