Azerbaycan ve Türkiye'deki ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algılarının incelenmesi
Examination of secondary school students' perceptions of mathematics course self-efficiency in Azerbaijan and Turkiye
Yazar: HAYRİYE CIRITCI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CEM BABADOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkiye = Türkiye ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Azerbaycan ve Türkiye'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmada betimsel ve ilişkisel tarama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara, Antalya ve Bakü şehirlerinde 10-14 yaş arasındaki ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ile Umay (2001) tarafından hazırlanan Matematiğe Karşı Özyeterlik Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya ait veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizinden önce yapılan normallik testinde verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ortalama, frekans, standart sapma gibi betimsel istatistiksel yöntemlere yer verilmiş ayrıca ölçek toplam puanı bağımsız değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde parametrik testlerden t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularında her iki ülkede öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algıları orta düzeyde çıkmıştır. Ölçek alt boyutlarına göre yapılan analizde matematik benlik algısı alt boyutunda özyeterlik algısı hem Azerbaycan hem de Türkiye'de yüksek düzeyde, matematik konularında davranışlarındaki farkındalık ve yaşam becerilerine dönüştürebilme alt boyutunda özyeterlik algıları orta düzeyde bulunmuştur. Azerbaycan'da öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin özyeterlik algıları sadece yaş değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Türkiye'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin özyeterlik algıları ise sadece anne çalışma durumuna göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Ölçek alt boyutlarına göre yapılan analizlerde Azerbaycan'da öğrenim gören öğrencilerin yaş değişkenine göre matematik benlik algısı ve matematik konularında davranışlarındaki farkındalık alt boyutunda özyeterlik algıları anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Yaşam becerilerine dönüştürebilme alt boyutunda sadece Türkiye'de öğrenim gören öğrencilerin yaş değişkenine ve anne eğitim durumu değişkenine göre özyeterlik algıları anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Matematik özyeterlik algısının hem Azerbaycan hem de Türkiye'de orta düzeyde çıkması her iki ülkede de özyeterlik algısının artırılmasına yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the mathematics course self-efficacy perceptions of secondary school students studying in Azerbaijan and Turkiye in terms of various variables. Descriptive and relational survey methods were used in the research. The study group of the research consisted of secondary school students aged 10-14 in Ankara, Antalya and Baku. In the study, the personal information form prepared by the researcher and the Self-Efficacy Perception Scale against Mathematics prepared by Umay (2001) were used. The data of the research were analyzed using the SPSS 26.0 program. In the normality test performed before the data analysis, it was determined that the data showed a normal distribution. Descriptive statistical methods such as mean, frequency and standard deviation were used in the analysis of the data, and t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) from parametric tests were used to determine the relationships between the scale total score and independent variables. In the research findings, the mathematics course self-efficacy perceptions of the secondary school students studying in both countries were found to be moderate. In the analysis made according to the sub-dimensions of the scale, the self-efficacy perception in the mathematics self-perception sub-dimension was found to be high in both Azerbaijan and Turkey, and the self-efficacy perceptions in the sub-dimension of awareness of their behavior in mathematics and transforming them into life skills were found to be moderate. The self-efficacy perceptions of secondary school students studying in Azerbaijan differ significantly only according to the age variable. The self-efficacy perceptions of secondary school students studying in Turkey differ significantly only according to the working status of their mothers. In the analyzes made according to the sub-dimensions of the scale, the self-efficacy perceptions of the students studying in Azerbaijan differ significantly in the sub-dimension of mathematics self-perception and awareness of their behavior in mathematics subjects according to the age variable. In the sub-dimension of transforming into life skills, the self-efficacy perceptions of only students studying in Turkey differ significantly according to the age variable and the mother's education level variable. The fact that the perception of mathematics self-efficacy is moderate in both Azerbaijan and Turkey shows that there is a need for studies to increase the perception of self-efficacy in both countries.