TBMM'nin bütçe hakkı kullanım durumu:5018 sayılı kanun sonrası bütçe hakkı kullanımında etkinlik düzeyinin ölçümü
The situation in Turki̇sh National Parliament's budget right usage: Measurement of efficiency level in budget right following the no 5018 law implementations
Yazar: MEHMET SELİM BAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. HAKKI HAKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bütçe = Budget ; Etkinlik = Efficiency ; Kanunlar 5018 sayılı = Laws 5018 numbered ; TBMM = Turkish Grand National Assembly

Özet:
Temsili demokrasilerde kamusal karar oluşturma sürecinin önemli kurumlarından biri olan bütçe, modern devletin ve parlamenter demokrasinin oluşmasında önemli rol oynayan bütçe hakkına dayalı olarak yürütme organı tarafından hazırlanmakta ve yasama organınca görüşülerek onaylanmaktadır. 1980 sonrası yaşanan ekonomik, siyasal ve sosyal değişimler bütçe kurumunu ve kavramını şekil ve içerik açısından ciddi değişikliklere zorlarken bütçe hakkı da yeni anlam ve işlevler kazanmıştır.
Türkiye'de 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile birlikte bütçe kavramı ve bütçe hakkı yeni ve farklı içerik, anlam ve işlevler üstlenmiştir. TBMM'nin bütçe hakkını kullanırken; bütçeyi politika dokümanı, mali plan aracı, faaliyet rehberi, iletişim aracı ve kontrol, denetim ve hesap sorma aracı olarak kullanması gerekmektedir. Söz konusu gereklilik bütçe hakkı kullanımında etkinlik şartlarını oluşturmaktadır.
Bu çalışmada 5018 sayılı Kanun sonrası TBMM'nin bütçe hakkı kullanım düzeyindeki etkinliğin ölçülmesi amacıyla öncelikle literatür taramasından yararlanılarak bütçe hakkı kullanımında etkinlik göstergelerinin oluşturulması ve söz konusu göstergelere dayalı olarak TBMM'nin bütçe hakkı kullanım etkinlik düzeyinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Üretilen etkinlik göstergeleri çerçevesinde TBMM tarafından üretilen tutanak ve raporlar üzerinde yapılan incelemeler ile iktidar ve muhalefet dengesi dikkate alınarak 81 milletvekili ile yapılan 53 sorudan oluşan anketten elde edilen sonuçlara göre TBMM'nin bütçe hakkını etkin olarak kullanamadığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bütçe, Bütçe Hakkı, TBMM, Etkinlik Düzeyi

Abstract:
Budgeting is one of the main part and platform of the public decision process in representative democracies and power of purse (budget) has a significant role in modern government and parliamentary democracy's. Budget is prepared by executive body and approved by legislation body with considerations. After the 1980s' economical, political and social changes, budget institution and budget concept with regards to its regular form and content have been forced to change and restructured. At the same time power of purse has gotten new contents and functions consistent with the new budget reforms.
New budget reforms including power of purse have carried out new concept, contents and functions through mainly Public Finance Management And Control Law code 5018 in Turkey as consistent with other countries having similar conditions. When  Turkish  National  Assembly  (TBMM)  runs  power of purse (budget),  it  is necessary to have activity report, political statement documents, plan and programs such as medium term program, medium term fiscal plan, strategic plan, performance program. Those documents and statements hold accountability and transparency in parliamentary control over the government. This process also concerns efficiency and effectiveness in budgetary control.
Aims of this study are to make a literature research, determine efficiency criteria in measuring budget power of purse and then implement those criteria on measurement of TBMM's power of purse based on the budget responsibility and management rules mainly written in code 5018 for Turkey.
During the implementation of these efficiency criteria through a developed parliament member survey in thesis ruling and opposite parties' balance has been taken into account and 81 parliament members from both side were surveyed via 53 questionnaires under five main topics. According to the study, TBMM has not effectively used the power of purse.

Keywords: Budgeting, Power of Purse, Turkish National Assembly, Efficieny Level