Demir proflaksisinde farklı preparatların etkinliklerinin karşılaştırılması
The comperison of different preparations for iron prophylaxis
Yazar: ALİ AYDIN
Danışman: PROF. DR. EMEL GÜR
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Eritrositler = Erythrocytes ; Ferrik sülfat = Ferric sulphate ; Profilaksi = Prophylaxis ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
AmaçTüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de demir eksikliği anemisini önleme yöntemleri arasında yer alan; anne sütü ile beslenmeye destek programları, uygun zamanlı tamamlayıcı beslenmeye geçiş ve sağlıklı beslenmeyi teşvik programları, gebe ve süt çocuklarında demir desteği uygulamaları sürdürülmektedir. Ancak, demir proflaksisinde uygulanmakta olan demir preparatlarının etkinliği, uygun doz, uygulama biçimi ve süresi konusunda tartışmalar sürmektedir.Çalışmamızda; demir eksikliği profilaksisinde iki ve üç değerlikli demir preperatlarının (2 mg/kg/gün) karşılaştırmalı olarak etkinliğini ortaya koymayı amaçladık.Materyal ve MetodİÜ CTF Çocuk Sağ. ve Hast. ABD Sağlam Çocuk Polikliniğine Temmuz 2009-Temmuz 2010 yılları arasında başvuran, miadında doğan, doğum tartısı 2500g ve üzerinde olan, tek başına anne sütü ile beslenen çocuklar çalışmaya alınarak, prospektif olarak izlendi. Tüm vakalar 4-6 ay tek başına annesütü ile beslenmekte ve 4-6. aylarda ek besinlere başlandı. 4. ayın bitiminde vakalar rasgele iki gruba ayrılarak I. gruba iki değerlikli demir preperatı (ferroz sülfat), II. gruba ise üç değerlikli demir preperatı (ferik polimaltoz) 2 mg/kg/gün dozunda 5 ay süre ile uygulandı. Dördüncü ayın ve 9. ayın bitiminde tüm çocuklar boy, vücut ağırlığı, baş çevresi, beslenme durumu ve sağlık yönünden değerlendirildi ve alınan kan örneklerinde demir ve eritrosit parametreleri incelendi. Grup-1 ve grup-2 kendi içinde 4. ve 9. ay büyüme, demir ve eritrosit parametreleri yönünden karşılaştırıldı. Ayrıca her iki grup birbiri ile yukarıda sayılan parametrelerin 4. ve 9. ay değerleri, demir eksikliği (Hb>=11 g/dl ve TS<%16), demir eksikliği anemisi (Hb<11 g/dl ve TS<%16) sıklığı ve ilaç yan etkileri açısından kıyaslandı.BulgularÇalışma evrenini oluşturan 112 vakadan %51'ini kızlar oluşturmaktaydı. Elli altı vaka iki değerlikli demir preparatı (ferröz sülfat) 2 mg/kg/gün (Grup-1), geri kalan 56 vaka üç değerlikli demir preparatı (ferik polimaltoz) 2 mg/kg/gün (Grup-2) oral yolla almaktaydı. Dördüncü ayın bitiminde her iki grup; büyüme, demir ve eritrosit parametreleri yönünden karşılaştırıldığında, yalnızca demir ve transferin saturasyonu değerlerinin grup-1'de, grup-2'deki vakalara göre daha yüksek olduğu saptandı (sırasıyla p:0,013, p:0,033). Dokuzuncu ayın bitiminde ise grup-1'deki vakaların Hb, Htc, OEH, demir ve TS değerleri grup-2'deki vakalara göre daha yüksek bulunurken, grup-1'deki vakaların RDW değeri, grup-2'deki vakalara göre daha düşük bulundu (sırasıyla p:0,001, p:0,001, p:0,025, p:0,006, p:0,002, p:0,02). Dokuzuncu ayda her iki grubun OEHb, OEHbK, TDBK ve ferritin değerleri arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).Demir eksikliği grup-1'de 17 (%30,3) olguda, grup-2'de 23 (%41) olguda gözlendi. Demir eksikliği anemisi ise grup-1'de 5 (%8,9) olguda, grup-2'de 12 (%12) olguda saptandı. Her iki grup arasında demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi açısından istatiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).Grup-1 ve 2 arasında büyüme parametreleri ve yan etki açısından farklılık yoktu (p>0,05). Yan etki nedeniyle proflaksiyi sonlandıran vaka olmadı.SonuçlarÇalışmamızda, proflakside dördüncü aydan itibaren iki değerlikli demir preparatlarının, üç değerlikli demir preparatlarının 2 mg/kg/gün dozunda beş ay süreyle verilmesiyle eritrosit ve demir parametrelerinde yükselme gözlenmiş ve her iki preparatın etkinliği ve yan etkileri arasında farklılık gözlemlenmemiştir. Ayrıca yan etkilerin ilaca uyumu etkilemediği belirlenmiştir. Ancak beş aylık demir profilaksisi sonrası her iki grupta da demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi olan vakaların saptanması, demir profilaksisinin uygulama süresi ile ilgili yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, demir preparatları, demir profilaksisi, demir durumu, ferröz sülfat, ferrik polimaltoz, eritrosit parametleleri.

Abstract:
ObjectiveThe methods we are applying to in order to prevent iron deficiency anemia in our country, which are as well applied throughout the world, consist in programs supporting breastfeeding, right timing for supplemental feeding and healthy feeding program, iron supplemention in pregnants and infants. Although, the efficacy of the iron supplementing products, the right dosage, the proper administration route and the treatment course is still controversial.We aimed to clarify the efficacy of the divalent and three valent iron preparations, by making a comparison between the two, in the prophylaxis of iron deficiency.MethodsWe followed in a prospective study babies which applied to the healthy child policlinic of IU CSM Pediatrics department between July 2009-july 2010, and which were born term, with a birth weight over 2500 g, and were being fed only with mother?s milk. All the cases breastfed till the 4-6 month of life, and were started on supplemental feding in the 4-6th month of life. At the end of the forth month the patients were divided randomly in two groups, the first group was started on a two valent iron preparation( ferrous sulphate), while the second group was started on a three valent iron preparation( ferric polymaltous), both on 2 mg/kg/day for 5 months. In the end of the forth and ninth month all babies were evaluated for their body height, body weight, head circumference, state of feeding and health status, and had their iron and erythrocyte parameters studied. Group 1 and 2 had in the forth and ninth month the parameters of growth, iron and erythrocytes confronted. In addition to the above confronting criteria, both groups were at the end of the forth and ninth month evaluated for the frequency of iron deficiency (Hb>=11 and TS<16), iron deficiency anemia (Hb<11 and TS<16) and the medical preparation side effects.FindingsOf the 112 cases which were included in the study, %51 were female. 56 cases(half of the cases) were given ferrous sulphate 2 mg/kg/day, the remaining 56 cases were given ferric polymaltous 2 mg/kg/day by oral route.At the end of the forth month, according to the confrontation done on iron and erythrocyte parameters, only iron and transferring saturation was found to be higher in group 1 (p:0,013, p:0,033 respectively). At the end of the ninth month the cases in group 1 were found to have higher hgb, Htc, MCV, iron and TS values and lower RDW values than group-2 (p:0,001, p:0,001, p:0,025, p:0,006, p:0,002, p:0,02 respectively). No significant difference was found for MCH, MCHC, TIBC, ferritin values amongst the two groups.Iron deficiency was found in 17 (%30.3) cases in group 1, and 23 (%41) cases in group 2.Iron deficiency anemia was found in 5 (%8,9) cases in group 1, and 12 (%12) cases in group 2. There was no significant difference for iron deficiency and iron deficiency anemia between the two groups (p>0,05).There was no significant difference regarding the growth parameters and side effects between the two groups. There was no case who had the prophylaxi terminated because of the side effects.Conclusion;In our study, we observed a raising in erythrocyte and iron parameters with a prophylaxis of a two and three valented iron preparation given over a period of five months as 2 mg/kg/day, since the forth month of life, and we found no significant difference over between the two preparations? efficacy and side effects. In addition, side effects did not seem to effect the adaptation to the medicine. Although, as in both groups there were cases of iron deficiency and iron deficiency anemia despite the prophylaxis of 5 month, There is still need of new studies in order to establish the prophylactic treatment course with iron.Key words: iron deficiency, iron deficiency anemia, iron preparation, iron prophylaxis, iron status, ferrous sulphate, ferric polymaltous, erythrocyte parameters.