Safahat'ta ahlaki unsurlar
Ethical elements in Safahat
Yazar: REFİK ÖKSÜZ
Danışman: PROF.DR. HAYRANİ ALTINTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ersoy, Mehmet Akif = Ersoy, Mehmet Akif ; Safahat = Safahat ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yaptığımız bu araştırma göstermiştir ki Mehmed Akif, Safahat'ta ahlâk felsefesi yapmıştır. O, Safahat'ta kişisel, sosyal ve aile ahlâkı ile ilgili ahlâkî unsurları büyük bir titizlik ile irdelemiş, toplumun düşünce dağarcığına katkıda bulunmuş ve şiiri ustaca kullanarak topluma ahlâk konusunda önemli mesajlar vermiştir. Safahat kişisel, sosyal, aile ve vatan ahlâkı ile ilgili ahlâkî unsurları uygulanan ve idealde olması gereken yönleri ile ortaya koyan, Müslümanlığın ulviyetini, hakikî Müslümanlığın esaslarının milleti ne kadar yükselteceğini, gerçek medeniyetin ilim, teknik, sanat ve fikir alanlarında yurdumuza nasıl gireceğini, cehaletin toplumu mahfeden bir hastalık olarak tedavisinin nasıl yapılacağını, lâkayıtlık ve düzensizlik ile mücadelenin şekline, dinine, milletine, vatanına gönülden bağlı kahraman ve samimî bir neslin yetişmesini ve bu neslin Türk ve Müslüman kudretinin mazideki büyüklüğüne erişmesini temenni eden, bunun için hâl çareleri gösteren kaynak olabilecek nitelikte bir ahlâk felsefesi eseridir. Akif ahlâkçı yapıda bir sanatkârdır. Bundan dolayı o, etrafındaki güzellikleri güzel, çirkinlikleri de en çirkin yönleri ile ortaya koymuş, kişisel, sosyal ve ailevî ahlâkın aksayan taraflarını tespit etmiş, idealde olması gerekenleri göstermiştir. Ahlâkî konulardaki tespit ve yorumlarının toplumun bütün kesimleri tarafından anlaşılması amacı ile şiirlerinde üslûp olarak sadeliğe önem vermiş, halk 285diline ve mahalle konuşmasına ağırlık vererek toplumda yaşayanlara bizzat kendilerini kendi dilleriyle tanıtarak ahlâkî bakımdan yaptıkları yanlışları anlamalarını sağlamıştır. Akif, ahlâk konusunda düşüncelerinin İslâmın ruhuna uygun olmasına büyük önem vermiş, ahlâkî iyük ve kötülük konusundaki düşüncelerini, İslâmın iyi ve kötü tanımlaması şekillendirmiştir. Kişisel, sosyal ve aile ahlâkı konusunda idealindeki ahlâklı insan tipini "Âsim" ile ahlâklı toplum idealini de "Âsim' in Nesli" ile gerçekleştirmeyi düşünmüştür. 286

Abstract:
The research done shows that Mehmed Akif did ethical philosophy in Safahat. He analysed the personal, social, familial and patriatic ethical components fastialiusly, he contributed to the thought of society and he gave many important ethical massages to the society. Safahat is a ethical philosophy masterpiece that comprises the personal, social, familial and patriotic things and shows the ideal form of them, the contribution of the Muslims sublimity, science, technique, art and thought in the solution of ignorance, it shows the ways of struggling with being nonchalant and out of order and it suggests and shows the ways in order and it suggests and shows the ways in order have the sincere, patriotic and religious generation, to reach to the level as in the past, the Turkish and Islamic power. Akif is a ethical craftsman. He shows the fair things bround him fair, the unfair things unfair; he finds the hitdes about personal, social, familial ethic, he shows the ideal things. He gives importance to his style about his comments in order to be understood by all the people in the society. He tries to enable the people to understand their ethical mistakes by using simple speech style. 287Akif gives importance to the suitability of his ethical ideas to the spirit of Islam. Islamic definition about "good" and "bad" made his thoughts about "goodness" and "badness". He describes the ideal type of ethical person by the name "Âsim" and the ideal form of ethical society by the name "Âsimin Nesli". 288