Türkiye'de lojistik köy yeri seçiminin çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of logistic village location selection in Turkey with multi-criteria decision making methods
Yazar: NUH KELEŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET PEKKAYA
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Benchmarking = Benchmarking ; DEMATEL = DEMATEL ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Lojistik = Logistics ; Lojistik köy = Freight village ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Yer seçimi = Location selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Lojistik sektörünün ve lojistik köylerin önemi her geçen gün artmaktadır. Lojistik sektörü yaklaşık 836 milyar Euro cirosuyla Avrupa ekonomik sektörler tablosunda üçüncü sırada yer almıştır. Europlatforms verilerine göre Avrupa'da yaklaşık 25.891 Ha alan üzerine kurulu 240 lojistik köy bulunur. Avrupa'da lojistik köylerde binlerce istihdam sağlanmakta ve ülke ekonomilerine önemli katkılar sunulmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı Lojistik Köy Kuruluş Yeri Seçiminde (LKYS) dikkate alınan kriterleri kıyaslama çalışmasıyla tespit etmek, ÇKKV yöntemleriyle kriter etkileşimlerini modellemek, kriter önceliklerini belirlemek, Batı Karadeniz'de LKYS'ni araştırmak, elde edilen bulguları/sonuçları araştırmacılara, yatırımcılara ve karar vericilere bilgi olarak sunmaktır. Belirtilen amaçla yola çıkılarak piyasadan elde edilen veriler ve uzman görüşleri dikkate alınmıştır. Bu çalışmadaki veri setlerine uygunluklarına göre kriter etkileşimlerini belirlemek için DEMATEL, kriter ağırlıklarını belirlemek için AHP, Entropy, CRITIC ve Reciprocal kullanılmıştır. Endeks oluşturma sürecinde GRA ve PROMETHEE yöntemleri bu çalışmada kullanılmıştır. Modelin başarı değerlendirmesi ve bulguların duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma sonucunda 6 ana kritere ve 29 alt kritere göre yapılan değerlendirmede ticaret potansiyeli, ekonomik faktörler ve ulaşım ağları diğer ana kriterleri en fazla etkilemiş ve daha çok etkileşimde bulunmuştur. Ticaret potansiyeli en önemli ana kriter olarak gözlenmiş, bunu ulaşım ağları ve ekonomik faktörler takip etmiştir. Alt kriterlerde ise dış ticaret potansiyeli, limana yakınlık ve pazar fırsatları en önemli kriterler olarak bulunmuştur. Alternatifler arasında yapılan değerlendirmede ilk üç sırayı Kayseri-Boğazköprü, Konya-Kayacık, Zonguldak-Çaycuma almıştır.

Abstract:
The importance of logistics sector and logistics villages is increasing day by day. The logistics sector ranked third in the European economic sectors table with a turnover of approximately 836 billion Euros. According to Europlatforms data, there are 240 logistics villages established on an area of approximately 25891 Ha in Europe. Thousands of jobs are provided in logistics villages in Europe and significant contributions are made to the country's economy.
The aim of this study is to determine the criteria taken into account in the Logistics Village Location Selection (LVLS) with a benchmarking study, to model the criteria interactions with MCDM methods, to determine the criteria priorities, to investigate the LVLS in the Western Black Sea, and to present the findings/results to researchers, investors and decision makers as information. Based on the stated purpose, the data obtained from the market and expert opinions were taken into consideration. According to their suitability to the data sets in this study, DEMATEL was used to determine criteria interactions and AHP, Entropy, CRITIC and Reciprocal were used to determine criteria weights. GRA and PROMETHEE methods were used in the index creation process in this study. Success evaluation of the model and sensitivity analysis of the findings were performed.
As a result of the research, in the evaluation made according to 6 main criteria and 29 sub-criteria, trade potential, economic factors and transportation networks affected and interacted more with other main criteria. Trade potential was observed as the most important main criteria, followed by transportation networks and economic factors. In the sub-criteria, foreign trade potential, proximity to the port and market opportunities were found to be the most important sub-criteria. In the evaluation made among the alternatives, Kayseri-Boğazköprü, Konya-Kayacık, Zonguldak-Çaycuma took the first three places.