Borçlanmanın büyüme üzerinde dinamik etkilerinin analizi: Teori ve OECD panel data çalışması
Analysis of the dynamic effects of debt on growth: A theory and a study of OECD panel data
Yazar: İBRAHİM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. FAİK BİLGİLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Çok değişkenli model = Multivariate model

Özet:
Tarihi gelişimi incelendiğinde ülkelerin borçlanmaya genellikle savaşların finansmanı, büyük çaplı alt yapı-bayındırlık hizmetleri ve vadesi gelen borçların ödenmesi gibi nedenlerle başvurdukları görülmektedir. Günümüzde ise borçlanmanın en önemli nedeni yüksek düzeye ulaşan kamu açıklarının finansmanıdır. Kamu açıkları, ya Merkez Bankası kaynakları ya da dış borçlanma veya iç borçlanma yöntemlerinden biri veya bunların bileşimi kullanılarak finanse edilebilmektedir. Ancak Merkez Bankası kaynaklarının kamu finansmanında kullanımı enflasyonist baskı oluşturduğundan, politik karar vericiler daha kolay finansman kaynağı olan dış borçlanmaya yönelmektedirler. Azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kalkınmanın finansmanı için gerekli olan kaynakların yetersiz olması, bu ülkeleri dış kaynak bulmaya zorlamaktadır. Bununla birlikte Türkiye'de toplumsal kalkınmanın finansmanında yoğun olarak kullanılan dış borçlanma; 1980'lerin ikinci yarısından itibaren amacından uzaklaşmaya başlamış, zamanla harcama disiplininden kopan kamunun bütçe dengesini sağlamak için yapılır hale gelmiş ve bunun sonucu olarak da ülke borç kısır döngüsüne girmiştir.Bu çalışmada amaç borçlanma ve büyüme değişkenleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek modelleyebilmektir. Bu bağlamda gözlemlenen bir modelde gözlemlenemeyen değişkenlere izin verilmesi, dinamik bir sistemde iterasyonla güçlü optimizasyona ulaşmak için sağlam bir algoritma kullanılması ve kendinden önceki modellere göre daha esnek olması nedenleriyle Markov-Switching modeli takip edilmiştir. Tez çalışmasında Türkiye ve OECD grubu ülkelerin analizlerine odaklanılmakta ve 1970-2009 yılları arasındaki dönemini kapsayan veri setinden faydalanılmaktadır.Analizlerde büyüme ve dış borçlanma arasındaki ilişki gerek kısa dönem ve uzun dönem gerekse kamu ve özel dış borç ayrımı yapılarak ele alınmıştır. Bu kapsamda çok değişkenli dinamik Markov-Switching modeli (ÇDDMSM) sonuçlarına göre, yatırım ve beşeri sermaye gibi temel büyüme değişkenleri beklenildiği şekilde büyümeyi pozitif yönde etkilemektedir. Borçlanma ile ilgili bulgular şu şekilde özetlenebilir. İlk olarak gerek kısa dönem ve uzun dönem gerekse kamu ve özel dış borçlanma değişkenleri hem rejim sıfırda hem de rejim birde büyümeyi negatif yönde etkilemektedir. İkincisi, kamu borçlanmasının ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisi özel borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisinden daha büyüktür. Üçüncüsü, kısa dönem borçlanmanın negatif etkisi uzun dönem borçlanmanın negatif etkisine göre daha küçüktür. Son olarak, ekonomik büyüme ve borçlanma değişkenleri arasındaki ilişki doğrusal değildir.Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Dış Borçlanma, State-Space, Markow-Switching

Abstract:
When economic history of countries is examined, countries generally went for debting to finance wars, large-size infrastructure-public works and the debts coming due. Today, the major reason for debting is to finance high public deficits. Public deficits are financed using one of the methods or a combination of Central Bank funds, external debting or internal debting. However, the use of Central Bank funds for public works causes an inflationary pressure, that?s why political decision-makers prefer external debting since it is easier financing method. In underdeveloped and developing countries, the insufficient funds to finance economic development are pushing these countries to find external resources. In Turkey, the excessive use of external debting in financing social development has become off the target since the second half of 1980s and over time, aimed to ensure budget balance of public that lost track of spending discipline, and eventually put the country in the a vicious cycle of debting.This study aims to examine the relationship between debt and growth variables. In this context, Markov-Switching model is used because it allows the examination of unobservable variables in an observable model and provides steady algorithm to achieve robust optimization by iterations in a dynamic system, and is more flexible than prior models. This dissertation concentrated on the analysis of Turkey and the OECD group of countries and utilized the data set for the period between 1970-2009.In analyses, the relationship between growth and external debting is examined in terms of either short-term and long-term debting or separation of public and private external debting. In this context, according to results of multivariate dynamic Markov-Switching model, the main growth variables such as investment and human capital have positive impact on growth as expected. Findings can be summarized as follows; firstly, either in short or long term, public and/or private external debting has negative impact on growth both in regime at zero and regime at one. Secondly, the negative impact of public debting on economic development is higher than that of private debting on economic development. Thirdly, the negative impact of short term debting is lower than that of long term debting. Finally, the relationship between economic development and debting variables is not linear.Key Words: Economic Growth, External Debt, State-Space, Markow-Switching