Zîver Divanı: İnceleme ve tenkitli metin
Divan by Zîver: A textual analysis and critical edition
Yazar: SEÇİL ALTEN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY GENÇTÜRK DEMİRCİOĞLU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Ahmed Ziver Efendi = Ahmed Ziver Efendi ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tezin konusu 18. yüzyıl Osmanlı şairlerinden Zîver'e ait Dîvân'dır. Çalışmanın asıl amacı ise Dîvân metnini doğru bir biçimde tespit ederek şairin hayatı ve edebî kişiliği hakkında bilgi vermek, sonrasında metni şekil, içerik ve dil özellikleri bağlamında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle, Dîvân'ın tespit edilen 3 yazma nüshası karşılaştırılarak tenkitli metni hazırlanmıştır. Kısa bir giriş bölümünün ardından çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgilerden hareketle şairin hayatı ve sanat anlayışı ele alınmıştır. Sonrasında ise metin ile ilgili inceleme aşamasına geçilmiştir. Metin incelemesi aşamasında öncelikle şekil özellikleri bakımından bir değerlendirme yapılmıştır. Böylelikle Dîvân'daki nazım şekilleri ve bunların dağılımı, vezin kalıpları, kafiye ve redifler tespit edilmiştir. Hemen sonrasında eserin dil ve üslup özellikleri ortaya konulmuştur. İçerik incelemesinde ise dinî-tasavvufi unsurların, sosyal hayatın ve astrolojik unsurların şiirlerdeki yansımalarına bakılmış, sevgili ve âşığa ait unsurların işlenişine yer verilmiştir. Son bölümde ise yazma nüshaların tavsifleri yapılmış, nüshalar arasındaki ilişkiyi tanımlamak üzere nüshalar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, tenkitli metin için seçilen YK nüshasındaki imla özelliklerine ve müstensih hatalarına değinilmiştir. Ardından metnin tespitinde izlenen yol açıklanmış ve kullanılan transkripsiyon sistemleri gösterilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonuna tenkitli metin için esas alınan YK nüshasının tıpkıbasımı da eklenmiştir.

Abstract:
The subject of this thesis is the Dîvân, by Zîver, one of the Ottoman poets who lived in 18th century. The main aim of this study is to give information about Zîver's life and literary personality and  then to present and analyse the Dîvân in terms of form, content and language. For this purpose, I first compared the three manuscript copies of Dîvân and I prepared a critical edition of it. After a brief introduction, I examined Zîver's life and literary personality, using information obtained from various sources. In the textual analysis part, I first evaluated Dîvân structurally. I determined verse forms and their distribution in the text, rhythm patterns, rhyme and repeated voices/words after rhyme. Then, I examined the language and expression styles of the text. Following this analysis, I examined the reflections of the religious and sufistic elements, social life and astrological elements in the poems. In addition, I studied the themes of lover and the beloved. In the final part, I put forward a description of the manuscripts that I had evaluated comparatively to define the relationship between them. Also, I mentioned orthographic characteristics and mistakes of the copyist of the YK copy. I then explained the methodology which I used in transcription and I demonstrated the schemas of transcription alphabets. A facsimile of the original manuscript is presented at the end of the study.