İmam hatip ortaokulunda aile katılım düzeyleri ile öğrenci başarısı arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A research on the relationship between family involvement levels and student achievement in imam hatip secondary school
Yazar: HALİL ERHUN
Danışman: PROF. DR. MUHİDDİN OKUMUŞLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Din eğitimi = Religious education ; Okul-aile birliği = School between-family association ; İmam hatip ortaokulları = Religious Vocational secondary school

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Denizli il merkezinde imam hatip ortaokulları 5. sınıfında öğrenim gören
öğrencilerin velilerinin okula katılım düzeyi ile öğrenci başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu
doğrultuda; aile katılımının velinin cinsiyet, yaş, öğrenciye yakınlık, öğrenim düzeyi, çalışıp-çalışmama ve
gelir düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı; öğrenci başarısının ise kendine ait odasının olması, ebeveynin
birlikte yaşaması, velinin mesleği ve çocuk sayısına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.
Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırma
desenlerinden açımlayıcı sıralı desen benimsenmiştir. Çalışmanın nicel bölümünde ilişkisel tarama deseni,
nitel bölümünde durum çalışması yaklaşımı kullanılmıştır. Bu doğrultuda, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında
Denizli ilinde imam hatip ortaokulu 5. sınıf öğrenci velisi olan 598 kişiye anket uygulanmıştır. Nitel aşamanın
çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında imam hatip ortaokullarında çalışan 30 öğretmen ve 5.
sınıfta öğrencisi olan 30 veli oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi belirlenirken ölçüt örnekleme
yöntemi benimsenmiştir. Araştırmada toplanan nicel verilerin analizinde test tekniklerinden Pearson
korelasyon, One Way ANOVA, İlişkisiz Örneklemler T-Testi ve post-hoc testlerinden Scheffe ve Tamhane T2
testi uygulanmıştır. Nitel verlerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Analizler sonucunda,
velinin katılım düzeyinin velinin cinsiyetine, yaşına, öğrenim durumuna, çalışıp-çalışmama durumuna ve
gelir düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı; öğrenci başarısının ise öğrencinin kendi odasının olup
olmamasına, anne-babasının birlikte yaşamasına ve velinin mesleğine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı
bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca, velinin katılım düzeyinin velinin öğrenciye olan yakınlığına göre; öğrenci
başarısının ise çocuk sayısına ve anne-babanın birlikte yaşamasına göre anlamlı bir farklılık göstermediği
sonucuna ulaşılmıştır. Velinin okula katılım düzeyi ile öğrenci başarı puanı arasında düşük düzeyde pozitif
bir ilişki tespit edilmiştir. Analizler sonucunda, öğretmenlerin genel olarak velilerin katılım düzeyini orta
seviyede, katılımın niteliğini ise zayıf seviyede buldukları anlaşılmıştır. Aynı zamanda öğretmenlerin, bazı
velilerin okula ve öğrenciye ilgisiz olduklarını, ev ödevlerinde öğrencilere fazla yardım ettiklerini ve velilerin
ekonomik durumları ile eğitim seviyelerinin katılımı etkilediğini düşündükleri saptanmıştır. Velilerin ise
genel olarak okul katılımını yeterli düzeyde gerçekleştirdiklerini ancak okullar tarafından aile katılım
çalışmalarının istenilen seviyede yapılmadığını, katılımla ilgili bilgi eksikliklerinin bulunduğunu, bu nedenle
ebeveynlere eğitim verilmesini istediklerini; ayrıca iş yoğunluğu, stres, tek ebeveynli olma ve katılım
etkinliklerinin uygun zamanlarda olmaması gibi sebeplerle bazen katılım çalışmalarının içerisinde yer
alamadıklarını düşündükleri saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Din eğitimi, İmam hatip ortaokulu, Aile katılımı, Okul-aile iş birliği.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the level of parental involvement in school and
student achievement among the parents of 5th-grade students attending Imam Hatip secondary schools in
the city center of Denizli. Accordingly, the study investigates whether parental involvement varies according
to the parent's gender, age, closeness to the student, educational level, employment status, and income level,
and whether student achievement varies based on factors such as having a room of their own, living with
both parents, the parent's occupation, and the number of children. In the study, a mixed-methods approach
was adopted, incorporating both quantitative and qualitative research methods, with the explanatory
sequential design being employed as the research design. The quantitative phase uses a correlational survey
design, while the qualitative phase employs a case study approach. In the 2020-2021 academic year, surveys
were administered to 598 parents of 5th-grade students in Imam Hatip secondary schools in Denizli. The
study group of the qualitative phase consisted of 30 teachers working in imam hatip middle schools in the
2020-2021 academic year and 30 parents with students in the 5th grade. Criterion sampling was used to
determine the study sample. In the analysis of the quantitative data collected in the study, Pearson
correlation, One Way ANOVA, Unpaired Samples T-Test and post-hoc tests Scheffe and Tamhane T2 tests
were applied. Content analysis technique was used to analyze qualitative data. As a result of the analyses, it
was found that the level of parental involvement differed significantly according to the gender, age,
education, employment status, and income level of the parents, while student achievement differed
significantly according to whether the student had his/her own room, whether his/her parents lived together,
and the occupation of the parents. Additionally, it was found that the level of parental involvement did not
significantly differ based on the parent's closeness to the student, and student achievement did not
significantly vary according to the number of children or whether the parents lived together. A low positive
correlation was found between the level of parental involvement and student achievement scores. As a result
of the analysis, it was understood that teachers generally found the level of parental participation to be
moderate and the quality of participation to be weak. It was also found that teachers thought that some
parents were indifferent to the school and students, that they helped students too much with homework, and
that parents' economic status and education level affected participation. Parents, on the other hand, were
found to think that they generally realized school participation at an adequate level, but that family
participation activities were not carried out at the desired level by schools, that they lacked information
about participation, that they wanted training to be provided to parents for this reason, and that they
sometimes could not take part in participation activities due to reasons such as workload, stress, being a
single parent and the lack of appropriate times for participation activities.
Keywords: Religious education, İmam hatip middle school, Family involvement, School-family collaboration.