Sağlık profesyonellerinin namus anlayışı ile toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki ilişki
Health professionals the relationship between honor perception and gender roles
Yazar: SEMA BERBER
Danışman: PROF. DR. HATİCE YANGIN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışma, sağlık profesyonellerinin kadına ilişkin namus algıları ve toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek, ayrıca sağlık profesyonellerinin namus algıları ve toplumsal cinsiyet rollerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Çalışma, bir kamu hastanesinde çalışan 194 sağlık profesyoneli ile yürütülmüştür. Çalışmanın verileri Temmuz–Eylül 2023'te "Sağlık Profesyoneli Bilgi Formu", "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ)" ve "Kadına İlişkin Namus Anlayışı Tutum Ölçeği (KİNATÖ)" kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Sağlık profesyonellerinin %73.2'sinin kadın, %64.9'unun evli, %34'ünün 26-32 yaş aralığında, %60.8'inin lisans mezunu, %53.6'sının hemşire, %31.4'ünün 1-5 yıl arasında hizmet yılı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada toplam puan ortalaması TCRTÖ için 156.08±19.24, KİNATÖ için ise 103.59±16.09'dur. İki ölçek arasında olumlu yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (r=0.79, p<0.05). Sağlık profesyonellerinin TCRTÖ ortalamalarına göre en yüksek ortalamanın evlilikte cinsiyet rolü alt boyutunda, KİNATÖ en yüksek ortalamanın ise eşitlikçi yaklaşım alt boyutunda olduğu belirlenmiştir. Hemşire ve ebelerin ölçek toplam puan ortalamasının hekimlerden, kadın sağlık profesyonellerinin puan ortalamasının erkeklerden, 40 yaş altı sağlık profesyonellerinin puan ortalamasının, 40 yaş ve üzerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık profesyonelleri genel olarak eşitlikçi bir namus algı ve toplumsal cinsiyet rol tutumlarına sahiptir. Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları eşitlikçi oldukça kadına ilişkin namus anlayışları ve tutumları da benzer şekilde artış göstermiştir. Cinsiyet, yaş, medeni durum ve hizmet yılı kadına ilişkin namus algısı ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumunu etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: namus anlayışı, toplumsal cinsiyet, hemşire, ebe, hekim

Abstract:
Objective: This thesis study has been conducted to reveal the bonds between the honor perceptions and gender roles of health professionals in addition to determining the factors affecting these concepts among health professionals.
Method: The study was conducted with the help of 194 health professionals, working in a state hospital. The data of the study were obtained with face-to-face meetings in July-September 2023 through several surveys: "Health Professional Information Form", "Gender Roles Attitude Scale (GRAS)", and "Honor Concept Perception Toward Women Scale (HCPTWS)". The data are assessed by using SPSS 24.0 package program.
Results: Among the professionals participating in the surveys, 73.2% were women, 64.9% were married, 34% were between ages 26-32, 60.8% had a bachelor's degree, 53.6% were nurses, 31.4% had a service time between 1-5 years. GRAS and HCPTWS total point averages are found as 156.08±19.24 and 103.59±16.09, respectively. A strong, positive-sided correlation is found between GRAS and HCPTWS metrics (r=0.79 ρ<0.05). Among the professionals, the greatest average of GRAS is found in the context of gender roles in marriage, whereas the greatest average of HCPTWS is found in the sub-context of the egalitarian approach. It is found that the scale total average score of nurses and midwives was higher than that of physicians, the average score of female health professionals was higher than that of men, and the average score of health professionals under the age of 40 was higher than that of those aged 40 and over (all with statistical significance).
Conclusion: The health professionals generally had an egalitarian sense of honor and gender roles. As the health professionals held more egalitarian gender role ideas, their sense of honor perception and attitudes towards women tended to increase. The biological sex, age, marital status, and years of service affected the scores for gender role attitudes and honor concept perception. 
Key words: sense of honor, gender, nurse, midwife, doctor