Kamu sektöründe dış kaynak kullanımına Türk Hava Yolları örneği üzerinden alternatif model arayışı: "Ortak kaynak kullanımı."
In search of an alternative to outsourcing in the public sector: Cosourcing" and the case of Turkish Airlines
Yazar: FATİH TURAN
Danışman: PROF. DR. BELGİN AYDINTAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Dış kaynaklardan yararlanma = Outsourcing ; Kamu sektörü = Public sector ; Kamu yatırımları = Public investments ; Ortak kaynak kullanımı = Cosourcing ; Türk Hava Yolları = Turkish Airlines

Özet:
Toplumu oluşturan bireylerin, mal ve hizmet sunumu talep ettiği kamu kurumları aynı zamanda kendi ihtiyaçları da olan büyük ölçekli yapılardır. Devlet tarafından, bu taleplerin karşılanması için tercih edilen yöntemler ve kamu faaliyeti ihtiyaçlarının tedarik biçimleri ise etkisi altında olunan kamu yönetimi anlayışına göre şekillenmektedir. Yeni Kamu İşletmeciliği anlayışının etkisi ile özel sektör piyasası dinamiklerinde başarılı bulunan Dış Kaynak Kullanımı yöntemi mevcut haliyle doğrudan alınarak, kendine özgü farklı koşulları bulunan kamu sektörüne önerilmiş ve kendisine kamusal faaliyetlerde geniş uygulama alanları bulmuştur. Özel sermaye odaklı kamu sektörü uygulamalarının artması, devletin kâr getirme potansiyeline sahip alanlardan çekilmesine ve bu alanları özel sermaye paydaşlarına bırakmasına neden olmaktadır. Oysa kamusal faaliyetlerde toplum çıkarlarına en az zarar verecek yöntemin seçilmesi arzu edilendir. Bu kapsamda THY A.O.'nun ikram hizmetleri ve uçak yakıtı ihtiyaçlarını klasik Dış Kaynak Kullanımı Yöntemi ile doğrudan dışarıdan temin etmek yerine, kendi ortağı olduğu şirketler üzerinden karşılaması tercihi incelemeye değer görülmüştür. İkram hizmetleri temini için Viyana merkezli Do&Co ortaklığında kurulan Turkish Do&Co ile uçak yakıtı temini için Opet ortaklığında kurulan THY Opet Havacılık Yakıtları Anonim Şirketleri kendilerinden önceki dönemlerle kıyaslanacak şekilde incelenmiştir. Bu doğrultuda THY A.O.'ya ait 2002-2018 yılları arasındaki tüm faaliyet raporları, finansal raporlar, yıllık raporlar taranmış ve her yıla özgü döviz kurları, enflasyon oranları, uçuş mesafeleri, Brent petrol ortalama varil fiyatları ile kazanılan başarılar dikkate alınarak bulunan yaklaşık değerlerler üzerinden karşılaştırma yapılmıştır. Elde edilen veriler, THY A.O.'ya ait örneklerde olduğu gibi uzun süreli ve büyük ölçekli ihtiyaçların temini için sözleşme temelli iş ortaklıklarının hem maliyetler üzerinde olumlu etki gösterdiği, hem de kalite ve süreç kontrolünde avantaj sağladığı yönündedir. Devletin kendisine ait uzun süreli ve büyük ölçekli ihtiyaçlarının temini için özel sektörü dışlamadan yeniden üretim rolünde var olacağı Ortak Kaynak Kullanımı modelinin inşası ve bu modelin kamu sektörüne entegre edilmesi tezin en önemli amacını oluşturmaktadır.

Abstract:
Society demands the provision of certain goods and services by public enterprises, which in turn are large-scale organizations with needs of their own. The methods adopted by states for the servicing of societal demands and for meeting the needs of public enterprises depend on the approach of the public administration. Under the influence of the New Public Management approach, the method of outsourcing that was found to be successful under private sector market dynamics was taken as is, and was recommended for the public sector, despite operating under different conditions, and was adopted by many public enterprises. With the increase in the number of private sector-oriented public enterprises, the state leaves profitable fields of activity to private-sector stakeholders, although the operation of public enterprises should aim for the maximum protection of public interest. In this context, Turkish Airlines' practice of using companies in which it holds a stake for the provision of catering services and aviation fuel, instead of using outsourcing, merits deeper examination. Turkish Do&Co, established in partnership with the Vienna-based Do&Co for the provision of catering services, and THY Opet Aviation Fuels, established in partnership with Opet for the supply of aviation fuel, are examined with a comparison with earlier periods. To this end, activity reports, financial statements and annual reports of Turkish Airlines for the 2002–2018 period are examined, and comparisons made using approximate values for annual exchange rates, inflation numbers, flight distances, Brent oil average prices and achievements. The findings suggest that for companies like Turkish Airlines, meeting their long-term and largescale needs through contract-based business partnerships can help reduce costs and provide advantages in terms of quality control and process management. The thesis thus recommends the creation of a co-sourcing model that can be integrated into the public sector to meet long- term and large-scale needs, allowing the state can re-assume a production role without wholly excluding the private sector.