Türk toplumunda dental implant tedavisi öncesi tetkik amaçlı alınan konik-ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinde önemli anatomik yapılar ve varyasyonlarının görülme sıklığı ile tanımlayıcı analizlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the prevalence of important anatomical structures and variations in cone-beam computed tomography images taken for examination purpose before dental implant treatment in turkish population and descriptive analysis
Yazar: MERDAN ALLABERDİYEV
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL HAKAN AVSEVER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Cerrahi-diş hekimliği = Dentistry-operative ; Dental implantasyon = Dental implantation ; Dental implantlar = Dental implants ; Foramen mentale = Foramen mentale ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Mandibula = Mandible ; Mandibular kanal = Mandibular canal ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Varyasyon = Variation

Özet:
Gömülü üçüncü molar dişlerin çekimi, dental implant tedavisi ve sagittal split ramus osteotomisi gibi cerrahi prosedürlerde, geleneksel olarak kabul edilen anatomik yapılarla (insizal kanal, maksiller sinüs, burun boşluğu, çenelerin kompakt duvarları) birlikte, daha az bilinen, ancak daha az önemli olmayan, canalis sinuosus, antral alveolar arter, mandibular kanal, mental foramen ve submandibular fossa gibi bölgelerin de belirli bir hasar riski vardır. Bu tez çalışmasının amacı, diş hekimi kliniğine implant tedavisi amacıyla başvuran hastalarda tedavi öncesi anatomik yapıların ve varyasyonların tam olarak saptanabilmesi için konik ışınlı bilgisayarlı tomografi kullanmanın önemini vurgulamaktır. Çalışmada diş eksikliği nedeniyle implant tedavisi görmek için başvuran ve KIBT alınmış yaşları 20 ile 82 arasında değişen 240 kadın ve 260 erkek toplam 500 yetişkin hastanın tetkikleri retrospektif olarak incelendi. Tez kapsamında incelediğimiz nazopalatin kanal (NPK), canalis sinuosus (CS), antral alveolar arter (AAA), mandibular kanal (MK) varyasyonları, aksesuar mental foramen (AMF), mandibular kanalın mental foramen bölgesinde gösterdiği morfoloji (Anterior loop), submandibular fossa (SMF) gibi anatomik yapılara ve varyasyonlara ait görüntüler aksiyel, sagital, koronal ve üç düzlemdeki kesitlerin birbiriyle uyumlu olarak izlenebildiği multiplanar reformasyon (MPR) kesitlerde değerlendirilmiştir. Cinsiyete göre sağ bölgede CS'nin anatomik varyasyonu görülme oranları benzerdi (2=0,199; p=0,656). Erkeklerin %89,8'inde, kadınların %93,3'inde AAA kanal tespit edilmiştir. SMF derinliği en az 0,36 mm iken en çok 5,71 mm olarak ölçüldü. Sonuç olarak, KIBT diş implantasyonunu planlamak için günümüzde diş hekimliği pratiğinde en popüler 3D görüntüleme yöntemi haline gelmiştir. Bu tür bir çalışma sayesinde implantın konumunu tahmin etmek, ani protetik yükleme olasılığını hesaplamak ve önemli anatomik yapılarla ilgili tüm güvenlik bölgelerini kontrol etmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler:  Aksesuar mental foramen, anatomik varyasyon, canalis sinuosus, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, mandibular kanal.

Abstract:
Less known, but no less important, areas such as canalis sinuosus, antral alveolar artery, mandibular canal, mental foramen and submandibular fossa together with traditionally accepted anatomical structures (incisal canal, maxillary sinus, nasal cavity, compact walls of the jaws), also have a certain risk of damaging surgical procedures such as extraction of impacted third molars, dental implant treatment and sagittal split ramus osteotomy. The aim of this thesis study is to emphasize the importance of using cone-beam computed tomography in order to determine the anatomical structures and variations before the treatment in patients who apply to the dentist clinic for implant treatment. In the study, the examinations of 500 adult patients (240 female and 260 male), aged between 20 and 82 years, who applied for implant treatment due to missing teeth and had CBCT, were retrospectively analyzed. The images of anatomical structures and variations such as nasopalatine canal (NPK), canalis sinuosus (CS), antral alveolar artery (AAA), mandibular canal (MC) variations, accessory mental foramen (AMF), the morphology of the mandibular canal in the mental foramen region (Anterior loop), submandibular fossa SMF (SMF) which we examined within the scope of the thesis, were evaluated in multiplanar reformation (MPR) sections where axial, sagittal, coronal and three-plane sections can be viewed in consistence with each other. The incidence of anatomical variation of CS in the right region was similar according to gender (2=0,199; p=0.656). AAA canals were detected in 89.8% of men and 93.3% of women. SMF depth was measured as a minimum of 0.36 mm and a maximum of 5.71 mm. As a result, CBCT has become the most popular 3D imaging method in dental practice today for planning dental implantation. Thanks to this type of study, it is possible to predict the position of the implant, calculate the probability of sudden prosthetic loading and control all safety zones related to important anatomical structures.

Keywords: Accessory mental foramen, anatomical variation, canalis sinuosus, cone-beam computed tomography, mandibular canal.