Üretken yapay zekanın mimari tasarım süreçlerine etkisi: Konut cephelerinin görselleştirilmesi bağlamında nitel bir değerlendirme
The effect of generative artificial intelligence on architectural design processes: A qualitative evaluation in the context of visualisation of residential facades
Yazar: ASLIHAN FEDAKAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET İNCEOĞLU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bina cephesi = Building facade ; Cephe = Facade ; Görselleştirme = Visualization ; Konut = Dwelling house ; Mimari tasarım = Architectural design ; Tasarım = Design ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Üretken yapay zeka (ÜYZ) araç ve tekniklerinin mimari tasarım süreçlerine entegrasyonu, tasarımcıların iş yapış biçimlerini ve sonuçlarını köklü bir biçimde değiştirmektedir. ÜYZ, özellikle görselleştirme teknikleri kapsamında tasarım süreçlerini hızlandırmakta ve optimize etmektedir. ÜYZ, mimari tasarım süreçlerinde daha çok şematik tasarım aşamasında ve metinden görsel üretiminde kullanılmaktadır. Bu araçlar, hızlı bir şekilde kütle ve cephe görselleri oluşturmakta veya mevcut eskizleri iyileştirip geliştirilmiş görsellere dönüştürmektedir. Konut cephelerinin görselleştirilmesi, ÜYZ'nin mimari tasarım süreçlerine etkisini incelemek için ideal bir alan sunmaktadır. Ancak ÜYZ'nin entegrasyonu, çeşitli avantaj ve zorlukları da beraberinde getirmektedir. Bu tez, ÜYZ'nin mimari tasarım süreçlerine olan etkisini şematik tasarım aşaması bağlamında ve konut cephelerinin görselleştirilmesi özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma; literatür incelemesi, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve ilgili örneklerin incelenmesi gibi yöntemler çerçevesinde ÜYZ'nin tasarım süreçlerine etkilerini, cephe görselleştirmesinde nasıl kullanıldığını, bu kullanımın avantajlarını ve dezavantajlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. ÜYZ'nin etkilerini araştırmak amacıyla 15 mimar ve akademisyenle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelere ait transkriptlerin tematik analiz ve kodlama yöntemi ile analiz edilmesinden elde edilen bulgular ışığında ÜYZ'nin mimari tasarım süreçlerinde önemli bir potansiyele sahip olduğu ancak insan müdahalesi ve mesleki deneyimle dengelenmesi gerektiği ortaya konmuştur. ÜYZ'nin sunduğu avantajlar ve sınırlamalar dikkate alınarak tasarım süreçlerinde etkin ve bilinçli şekilde kullanılması önemlidir. Literatürde bu konuda bulunan araştırma boşluğunu doldurduğu düşünülen tez çalışması, mimarlık ve ÜYZ arasındaki ilişkiye dair kaynaklık edecektir.

Abstract:
The integration of generative artificial intelligence (GenAI) tools and techniques into architectural design processes is radically changing the way designers work and the outcomes. GenAI accelerates and optimises design processes, especially within the scope of visualisation techniques. In architectural design processes, GenAI is mostly used in the schematic design phase and in the production of visuals from text. These tools can quickly create mass and façade visualisations or improve and transform existing sketches into enhanced visualisations. The visualisation of residential facades offers an ideal field to study the impact of GenAI on architectural design processes. However, the integration of GenAI brings with it various advantages and challenges. This thesis aims to examine the impact of GenAI on architectural design processes in the context of the schematic design phase and the visualisation of residential facades. The study aims to reveal the effects of GenAI on design processes, how it is used in facade visualisation, the advantages and disadvantages of this use within the framework of methods such as literature review, semi-structured interviews and examination of relevant examples. Interviews were conducted with 15 architects and academicians in order to investigate the effects of GenAI. In the light of the findings obtained by analysing the transcripts of these interviews with thematic analysis and coding method, it was revealed that GenAI has an important potential in architectural design processes, but it should be balanced with human intervention and professional experience. It is important that the advantages and limitations offered by GenAI are taken into consideration and used effectively and consciously in design processes. The thesis study, which is thought to fill the research gap in the literature on this subject, will be a source of information on the relationship between architecture and GenAI.