Bursa-Uluabat kuvvet tünelinin jeoteknik incelemesi
Geotechnical investigation of the Bursa-Uluabat power tunnel
Yazar: RECEP AÇIKGÖZOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DALGIÇ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeolojik harita = Geological map ; Jeolojik inceleme = Geological survey ; Jeoteknik = Geotechnics ; Tünel açma makineleri = Tunnel boring machinery

Özet:
Emet-Orhaneli Projesi kapsamında; Orhaneli Çayı üzerindeki Çınarcık Barajı'ndaki su yükü ile +2 m. kotuna inşaa edilecek Hidroelektrik Santrali (HES)'de 328 m.'lik bir düşü ile enerji üretilmesi hedeflenmektedir. Baraj ile HES arasındaki su iletimi yaklaşık 11.465 km.'lik Uluabat Kuvvet Tüneli ve yaklaşık 1150 m. boyunda açıkta cebri boru ile sağlanacaktır. Bu tez çalışması Uluabat Kuvvet Tüneli'nin jeolojik ve jeoteknik açıdan incelenmesini ve karşılaşılan sıkışma koşullarını kapsamaktadır.Bu çalışma kapsamında kuvvet tüneli ile çevresini de içine alan bölgenin, genel jeoloji ve mühendislik jeolojisi haritaları yapılmıştır. Tünel hattı Triyas yaşlı Karakaya Formasyonu, Jura-Kretase yaşlı Akçakoyun Formasyonu ve Jura yaşlı Karakoca Formasyonları içinde açılacağı belirlenmiştir. Tünel hattı üzerinde 8 adet karotlu sondaj yapılmış, sondaj karotlarından elde edilen örneklerin gerekli fiziksel ve mekanik özelliklerini belirlemeye yönelik laboratuvar deneyleri gerçekleştirilmiştir. RQD, süreksizlik ve laboratuvar verileri birlikte değerlendirilerek, RMR ve Q (Barton) ya göre tünelin içinden geçeceği kaya kütlesinin normal koşullar için sınıflandırmaları yapılmıştır.Buna göre tünel hattı kaya kütlelerinin RMR ve Q sınıflandırma sistemlerine göre normal koşullar için çok zayıf-zayıf (Karakaya Formasyonu) ve zayıf-iyi kaya (Akçakoyun Formasyonu) sınıfında yer aldıkları belirlenmiştir. Tünelin 513.5 m'lik kesimi konvansiyonel yöntemle, tünel çıkış noktasından başlayarak ~3+100 km.lik kesimi TBM ile açılmıştır. Çalışmayı iki bölüme ayırmak mümkündür. Birinci bölümde tünel güzergahının mühendislik jeolojisi ve jeoteknik özellikleri belirlenmiş, ikinci bölümde ise tünel güzergahının konvansiyonel yöntemle yapılan kazı çalışmalarında yaşanan jeoteknik sorunlar ile TBM'deki kazı çalışmalarında yaşanan jeoteknik sorunlar değerlendirilmiştir. Kaya kütlesi sınıflama sistemleri ve laboratuvar verilerinden elde edilen sonuçlarla ilksel gerilmeler belirlenmiş, kaya sıkıştırmasının tanımı yapılarak sıkışmanın tespiti ve sınıflandırılması için Jethwa vd. (1984) ile Singh vd. (1992)'nin yapmış oldukları yaklaşım hesaplarından yararlanılmıştır. Daha sonra klasik yöntemde karşılaşılan deformasyonlarla, TBM'de karşılaşılan deformasyonlar birlikte değerlendirilerek hangi yöntemin daha avantajlı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Bursa-Uluabat Kuvvet Tüneli, TBM (Tünel Açma Makinası), ilksel gerilme, Kaya kütlesi sınıflaması (RMR ve Q), kaya sıkıştırması ve tanımı.

Abstract:
In the range of Emet-Orhaneli Project, over the Orhaneli river of Çınarcık Barrage which has been built the high of +2 m. Hydroelectric Power Plant (HEPP) to 328 m trough down to product the electricity. The water is transported the Uluabat Power Tunnel which is 11.465 km, and forced pipe which is 1150 m. which is moved from barrage to the HEPP. This thesis is included the geological and geotechnical inverstigation of Uluabat Power Plant and the squeezing of conditions.In the scope of this project, general geological and engineering geological maps were done in the areas and near enviroment the tunnel is to pass through and the surrounding area. It was determined that the tunnel excavated through the Triassic aged Karakaya Formation, the Jura-Cretase aged Akçakoyun Formation and the jura aged Karakoca Formation.Eight core drills were done on the tunnel area and laboratory experiments were done to identify the necessary physical and mechanical characteristics of the samples obtained from the core drills. On evaluating the laboratory data and RQD, the joint measurements, the rock mass of the area the tunnel will pass through was classified normal conditions according to RMR, Q (Barton).According to this, it was determined that the rock masses of the tunnel area, for normal conditions according to the RMR and Q classification system, occurred in the very weak-weak (Karakaya Formation) and good and weak (Akçakoyun Formation) groups.The region of the 513.5 m. to the tunnel is excavated the conventional method, As from the point of exit the tunnel is excavated by TBM which is over 3+100 km. The study is divided by two parts. In the first part, it was determined the tunnel routing of engineering geology and geotechnical properties, if in the second part, it was determined the geotechnical problems of the conventional method and the TBM excavation works to live the geotechnical problems. Evaluation of the rock quality classification systems and laboratory datum results are determined the primary stress, and the definition of the rock squeezing conditions by Jethwa and oth. (1984) and Singh and oth. (1992) to take advantage of the calculations. And then, the deformations of the conventional method is compared the deformation of the TBM methods, which method is most useful were determined.Key Words: Bursa-Uluabat Power Tunnel, TBM (Tunnel Boring Machine), primary stres, Rock mass classification (RMR and Q), Rock squeezing and definition.