Evre 3-4-5 kronik böbrek hasarı olan hastalarda nozokomiyal enfeksiyon risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of nosocomial infection risk factors in patients with stage  3-4-5 chronic kidney disease
Yazar: SEZİN YILDIZHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik Böbrek Hasarı'nda (KBH) enfeksiyonlar önemli bir mortalite ve
morbidite nedenidir. KBH hastalarında kullanılan venöz kateterler, idrar kateterizasyonu,
diyaliz tedavileri, transfüzyon, sık hastaneye yatış gibi sebepler nozokomiyal enfeksiyon
gelişmesine ve sıklığının artmasına neden olmaktadır. Nozokomiyal enfeksiyonlar sebep
oldukları hastane maliyetlerinde artış, mortalite ve morbidite nedeni ile günümüzde önemli bir
sağlık problemidir. Çalışmadaki amacımız KBH hastalarında nozokomiyal enfeksiyonlar için
risk faktörlerinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza 2014 – 2017 tarihleri arasında evre 3-4-5 KBH tanısı ile
yatan ve nozokomiyal enfeksiyon tanısı konmuş 87 hasta (Grup 1) ve evre 3-4-5 KBH
nedeniyle takip edilen ve herhangi bir enfeksiyon bulgusu olmayan (Grup 2) 81 kontrol
hastası retrospektif olarak dâhil edildi. Çalışmaya alınan vakalar arasında laboratuvar
parametreleri, kalıcı ve geçici santral venöz kateter(SVK) varlığı, idrar foley sonda varlığı,
transfüzyon, hemodiyaliz(HD), diyabetes mellitus(DM), serebro vasküler olay(SVO),
hipertansiyon(HT), kalp yetmezliği(KY), anemi, konfuzyon, H2 reseptör antagonisti
kullanımı gibi risk faktörleri değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda nozokomiyal enfeksiyon gelişen hastalarda, enfeksiyon en sık
kateter ile ilişkili bakteriyemi (%40.2) şeklinde meydana gelmektedir. Çalışmamızda
nozokomiyal enfeksiyon olarak ilk üç sırada kateter ilişkili bakteriyemiyi sırası ile idrar yolu
enfeksiyonu (IYE) (%28.7) ve kan ile ilişkili bakteriyemi (%27.5) izledi. Kültür üremelerinde
en sık izole edilen bakteri Stafilokokkus Aureus oldu. Nozokomiyal enfeksiyon gelişen
hastalarda CRP, ferritin, lökosit, kreatin, LDH, RDW ve nötrofil düzeyleri ve hastanede yatış
süresi nozokomiyal enfeksiyon gelişmeyen kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek
bulundu (p<0.001). Nozokomiyal enfeksiyon gelişen hastalarda albümin, kalsiyum,
hemoglobin, hematokrit düzeyleri ise nozokomiyal enfeksiyon gelişmeyen kontrol grubuna
göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0.001). Multivariyabilite regresyon 
analizine göre çalışmamızda nozokomiyal enfeksiyon gelişen hastalarda kalıcı SVK kullanımı
enfeksiyon riskini 414.42 kat, geçici SVK kullanımı riski 11.97 kat, transfüzyon yapılması
riski 12.421 kat, idrar sondası kullanımı riski 5.002 kat arttırmaktadır.
Tartışma ve Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda KBH hastalarında SVK kullanımı, idrar
kateterizasyonu yapılması, transfüzyon ve yatış süresinin uzunluğu önemli bir morbidite ve
mortalite nedeni olarak; nozokomiyal enfeksiyon gelişmesi yönünden her birinin bağımsız
birer risk faktörü olabileceğini saptadık. Risk faktörlerinin saptanıp önleyici tedbirlerin
alınması, gereksiz invaziv girişimlerden kaçınılması ve invaziv girişimlerin en asgari düzeye
indirilmesi, hasta ve sağlık personelinin eğitimi, genel hijyen kurallarına uyulması ve
hastanede yatış süresinin mümkün olduğu kadar kısa tutulmasının nozokomiyal enfeksiyon
gelişim sıklığını azaltmakta etkili olabileceğini öngörmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Laboratuar Parametreleri, Nozokomiyal Enfeksiyonlar, Kronik Böbrek
Hasarı

Abstract:
Determination of nosocomial infection risk factors in patients with stage 3-
4-5 chronic kidney disease
Background and Aim: Infections in Chronic Kidney Disease (CKD) are an important cause
of mortality and morbidity. Used venous catheters, urinary catheterization, dialysis
treatments, tranfusion, and frequent hospitalization in CKD patients cause nosocomial
infection and increase in frequency. Nosocomial infections are an important health problem
due to the increase in hospital costs caused by mortality and morbidity. The aim of this study
is to investigate the risk factors for nosocomial infections in CKD patients.
Material and Methodology: Our study retrospectively included 87 patients diagnosed with
nosocomial infection, hospitalized with stage 3-4-5 CKD diagnosis between 2014-2017
(Group 1) and 81 control patients followed up for stage 3-4-5 CKD without any finding of
infection (Group 2). Cases included in the study were evaluated in terms of risk factors
including laboratory parameters, use of temporary and permanent central venous catheter
(CVC), urinary folley catheterization, transfusion, hemodialysis (HD) treatment and comorbid
diseases, diabetus mellitus (DM), cerebrovascular accident (CVA), hypertension (HT),
anemia, confusion, use of H2 receptor antagonist.
Findings: In our study, infection mostly occurred in association with the catheter (40.2%) in
patients who developed nosocomial infection. Catheter related bacteremia was followed by
urinary track infection (UTI) (28.7%) and blood related bacteremia (27.5%), respectively, as
nocosomial infections in the study. The most isolated bacterium in culture reproduction was
Stafilokokkus Aureus (Staff. Aureus). In nococomial infection patients, CRP, ferritin,
leukocyte, creatine, LDH, RDW and neutrophile levels and length of hospitalization were
significantly higher than the control group that did not develop an infection (p<0.001). In
patients with nocomial infection, albumin, calcium, hemoglobin, hematocrit levels were
significantly lower than the control group with nosocomial infection (p<0.001). According to
the multivariability regression analysis, use of permanent CVC in nosocomial infection
patients increases the infection risk by 414.42 times, the risk of use of temporary CVC by
11.97 times, the transfusion risk by 12.421 times and the risk of use of urinary catheter by
5.002 in our study.
Discussions and Conclusion: In conclusion, were determined in our study that each of use of
CVC, urinary catheterization, transfusion and length of hospitalization in CKD patients can be
independent risk factors in terms of developing nocosomial infection as an important reason
for morbidity and mortality. We suggest identifying the risk factors and taking preventive
measures, avoiding and minimizing unnecessary invasive interventions and keeping the length
of hospitalization as short as possible may be efficient in reducing the frequency of
developing nosocomial infection.