Sigara bırakma tedavisinde partner desteğinin etkisinin incelenmesi: Randomize kontrollü çalışma
Examining the ımpact of partner support on smoking cessation behavior: a Randomized Controlled study
Yazar: AYŞEGÜL YILMAZ TÜRKER
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, sigara bırakma davranışı üzerine partner destekli sigara bırakma tedavisinin etkisini saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim dalı Sigara Bırakma Polikliniğinde başvuran 18 yaş üstü katılımcılar ile yürütülmüştür. Araştırma paralel gruplu, açık etiketli randomize kontrollü deney olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın birincil sonuç çıktısı partner desteğinin sigara bırakma davranışı üzerine etkisidir. Etki düzeyi (effect size) =0,25, 0,05 hata payı, %80 güç ve %20 kayıp oranı ile örneklem sayısı 144 hasta olarak belirlenmiştir. 
Hastalara Aşerme Yaşantı Ölçeği, Sigara İçme Arzusu Ölçeği, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Sigara Bırakma Tedavisi İzlem Formu, İlaç Uyum Bildirim Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ile veriler toplanmıştır. Müdahale 3 ay ve izlem de 3 ay devam etmiştir.
Veri analizinde tanımlayıcı analizler, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi, khi kare analizi ve intention-to treat analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan 140 katılımcının 71'i müdahale grubunda, 69'u kontrol grubundadır. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların müdahale grubunun yaş ortalaması 46,13 ± 14,85 , kontrol grubunun yaş ortalaması 41,07 ± 13,14 yıldır. Çalışmaya katılan müdahale grubundan 71 kişinin %53,3'ü (n=32) kadın, %48,8'i (n=39) erkek; kontrol grubundan 69 kişinin %46,7'si, (n=28) kadın, 51,2's, (n=41) erkektir. Her iki grubun başlangıçtaki sosyodemografik özellikleri, sigara kullanım miktarları ve 'Aşerme Yaşantı ölçeğinden aldıkları puanlar benzer olarak saptanmıştır. Müdahale grubu katılımcılarında daha önce sigara bırakmayı düşünen katılımcı sayısı kontrol grubundan daha fazla olduğu görülmüştür.  Sigara bırakmanın 6.ayında iki grup arasında sigara bırakma durumları ve tedavi uyum puanları arasında fark yoktur. Sigara bırakmanın 6. ayında sigara bırakan katılımcıların daha düzenli ilaç kullandığı görülmüştür. Sigara bırakmanın 6.ayında müdahale grubunun tedavi izlem formunda memnuniyet oranının arttığı görülmüştür.
Sonuç: Sigara kullanımı nedeniyle her gün binlerce insan yeni morbidite ve mortalite ile yüz yüze kalmaktadır. Sigara bırakma oranları gün geçtikçe artsa da halen istenilen düzeyde değildir. Çalışmamızda istatiksel olarak anlamlı sonuç oluşturmasa da müdahale grubunda sigara bırakma oranlarının daha fazla olması partner desteğinin sigara bırakmayı destekleyebileceği sonucu ortaya koymaktadır. Bu sebeple sigara bırakma tedavisinde partner desteğinin etkisini inceleyen daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Aile Hekimi, Sigara bırakma, Partner Desteği

Abstract:
Aim: In this study, the aim is to determine the effect of partner-supported smoking cessation treatment on smoking cessation behavior.
Method: The research was conducted with participants over the age of 18 who applied to the Smoking Cessation Clinic of the Family Medicine Department at Dokuz Eylül University. The study was designed as a parallel-group, open-label randomized controlled trial. The primary outcome of the study is the effect of partner support on smoking cessation behavior. With an effect size of 0.25, a 0.05 margin of error, 80% power, and a 20% loss rate, the sample size was determined to be 144 patients.
Data were collected from the patients using   the Craving Experience Questionnaire, the Desire to Smoke Scale, the Fagerström Test for Nicotine Dependence, the Smoking Cessation Treatment Follow-up Form, the Medication Adherence Report Scale, and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The intervention lasted for 3 months, followed by a 3-month follow-up period.
Descriptive analyses, t-tests for dependent and independent groups, chi-square analysis, and per-protocol analysis were performed in the data analysis.
Results: Of the 140 participants in the study, 71 were in the intervention group and 69 were in the control group. The average age of the participants in the intervention group was 46.13 ± 14.85 years, while the average age of the control group was 41.07 ± 13.14 years. In the intervention group, 53.3% (n=32) were women and 48.8% (n=39) were men; in the control group, 46.7% (n=28) were women and 51.2% (n=41) were men. The baseline sociodemographic characteristics, smoking amounts, and scores from the Craving Experience Questionnaire were found to be similar between the two groups.
It was observed that the number of participants in the intervention group who had previously considered quitting smoking was higher than in the control group. At the 6th month of smoking cessation, there were no differences between the two groups in terms of smoking cessation status and treatment adherence scores. Participants who quit smoking by the 6th month were observed to use their medication more regularly. By the 6th month of smoking cessation, the intervention group showed an increase in satisfaction rates in the treatment follow-up form.

Conclusion: Every day, thousands of people face new morbidity and mortality due to smoking. Although smoking cessation rates are increasing, they are still not at the desired level. In our study, although the results were not statistically significant, the higher smoking cessation rates in the intervention group suggest that partner support may aid in smoking cessation. Therefore, more studies are needed to investigate the effect of partner support in smoking cessation treatment.

Keywords: Family Doctor, Smoking Cessation, partner support