Pulmoner hipertansiyonda sağkalım ve prognostik belirteçler(Ege Üniversitesi Tıp fakültesi deneyimi)
Prognostic factors and survival in pulmonary hypertension (Ege University Medical School experience)
Yazar: TARIK ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. NESRİN MOĞULKOÇ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi = Ege University Medical Faculty Hospital ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon-pulmoner = Hypertension-pulmonary ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağkalım = Survival

Özet:
Bu çalışmada Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Pulmoner Hipertansiyon merkezinde takip ve tedavi edilen pulmoner hipertansiyon hastalarımızın; etyolojilerine göre sağkalımlarının belirlenmesi, gruplar arasındaki sağkalım farklılıklarının ortaya konması, sağkalım üzerine etkili olabilecek klinik, biyokimyasal ve hemodinamik parametrelerin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmamızda 2008 yılından günümüze kadar tümü sağ kalp kateterizasyonu ile tanı alan,  disiplinler arası konsey kararlarına göre takip ve tedavileri yapılan erişkin yaş grubundaki 169 pulmoner hipertansiyon hastası retrospektif ve prospektif olarak incelenmiştir.   Mekanizmaları belirsiz ve/veya çok faktörlü PH (grup 5) olan iki sarkoidoz olgusu subgrup analizi yapılamayacağı için sağkalım analizine alınmamıştır. Sağkalım analizleri 167 hasta üzerinden yapılmıştır. Hastaların tanı sırasındaki yaş ortalaması 41.9±18.9 olup 107'si kadındır. 2013 Nice Pulmoner Hipertansiyon sınıflamasına göre; hastaların 115'i grup 1-PAH, 14'ü grup 3 içinde yer alan İAH-PH, 38'i grup 4-KTEPH hastasıdır. Grup 1 hastalarının subgrup dağılımına bakıldığı zaman; 33 (%19.5) İPAH, 69 (%40.8) DKH-APAH, 13 (%7.7) BDH-APAH saptanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü fonksiyonel sınıflamaya göre 54 hasta (%32.3) FS II, 77 hasta (%46.1) FS III, 23 hasta (%13.8) FS IV içinde yer alırken, FS I hasta saptanmamıştır. Çalışma grubunu oluşturan hastaların 63'ünün (%37.7) izlem süresi içinde öldüğü anlaşılmıştır. Pulmoner hipertansiyon gruplarına göre ölen ve hayatta olan olguların dağılımına bakıldığında, İAH-PH gurubundaki olguların büyük bir çoğunluğunun (%85.7) öldüğü görülmüştür. DKH-APAH grubunda ise olguların %27.5'nin öldüğü saptanmıştır. Diğer bir parametre olan PH grubu değerlendirildiğinde; grup 1 İPAH grubu referans alındığında, bu gruba göre DKH'ye bağlı APAH grubunun ölüm riskinin daha az olduğu (HR = -0.40), akciğer hastalıklarına ve/veya hipoksiye bağlı PH (grup 3) grubunda ise riskin 4.54 kat daha fazla olduğu gözlenmiştir. Diğer gruplarda ise anlamlı bir fark bulunmamıştır. Analiz sonuçlarına göre, yaşın 1 yıl artışı ölüm riskini %0.5 oranında arttırmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü fonksiyonel sınıflama kategorisi arttıkça da, DSÖ-FS II'ye göre risk yaklaşık 3 ve 4 kat olmak üzere artmaktadır. Kardiyak indeksteki veya DLCO (% beklenen)'deki 1 birim artış ise riski azaltmaktadır (HR=0.57, HR=0.87). BNP değerinin 150 pg/mL'den ve NT-proBNP değerinin 553 pg/mL'den yüksek saptanması,  çalışmamızda sağkalım açısından belirleyici olmamıştır (sırasıyla p=0.018, p=0.001). Çok değişkenli analiz sonuçları incelendiğinde;  sağkalım üzerinde sadece, akciğer hastalıklarına ve/veya hipoksiye bağlı PH, tanıdaki yaş, izlemde KKY bulguların varlığı değişkenlerinin anlamlı etkisi olduğu görülmüştür (sırasıyla p=0.05, p=0.01, p=0.02).

Abstract:
This study aims to establish the mortality rates of pulmonary hypertension (PH) patients being treated at the Ege University Hospital Pulmonary Hypertension Centre and to demonstrate the variation of mortality rates based on the etiological differences between groups. The study also endeavours to identify clinical, biochemical and hemodynamic parameters as prognostic measures effecting survival. The study retrospectively and prospectively examines 169 adult PH patients who have undergone right heart catheterisation since 2008, and who have been reviewed and treated by a multidisciplinary team. As subgroup analysis could not be performed, two patients with sarcoidosis who had PH due to unclear multifactorial mechanisms (Group 5) have been excluded from the survival studies. Survival analysis has been made for the remaining 167 patients with age average 41.9 ± 18.9 (SD). One hundred and seven of the patients were female. Based on the 2013 Nice Pulmonary Hypertension Classification, 115 of the patients were in Group 1-Pulmonary Arterial Hypertension (PAH), 14 in Interstitial Lung Disease (ILD) and/or hypoxia related-PH as part of Group 3 and 38 in Group 4-Chronic Thromboembolic Pulmonary Hypertension (CTEPH).  Looking in detail at the dispersion of Group 1 patients, 33 (19.5%) were Idiopathic PAH (IPAH), 69 (40.8%) were Congenital Heart Diseases (CHD)-APAH and the remaining 13 (7.7%) were Connective Tissue Disease (CTD)-APAH. According to World Health Organisation (WHO) functional classification (FC), 54 patients were (32.3%) FC II, 77 patients (46.1%) FC III and 23 patients were (13.8%) FC IV. No FC I patients were identified. Sixty-three patients (37.7% of the study group) have not survived the observation period, the majority of these being in the ILD-PH (85.7%) group. Amongst the CHD-APAH group, 27.5% of the patients have died.  Examining the PH group as another parameter, taking group 1 IPAH group as a reference, the mortality risk of the APAH group based on CHD was relatively lower (HR = -0.40); however the risk was 4.54 times higher for the patients with ILD-PH (group 3). A significant difference has not been observed for other groups. Accordingly to the analysis, an increase of age by one year increased the mortality risk by 0.5%. As the WHO-FC category increased, risk increased by 3 to 4 times in comparison to WHO-FC II. It has been determined that 1 point increase in cardiac index or DLCO  (expected percent predicted) reduces the risk (HR = 0.57, HR = 0.97 respectively). Brain natriuretic peptide (BNP) value being higher than 150 pg/mL and NT-proBNP value being higher than 553 pg/mL have been determining factors for mortality as part of this study (p = 0.018, p = 0.001 respectively). When multivariate analysis results have been examined, taking into consideration other possible effects, age at the time of diagnosis only for patients with chest disease and/or hypoxia related PH (group 3) or  presence of congestive heart failure (CHF) symptoms during monitoring had a significant impact on survival (p = 0.05, p = 0.01 and p = 0.02 respectively).