Serum amiloid a'nın idiyopatik pulmoner fibrozis tanılı hastalarda tanısal ve prognostik değeri
Diagnostic and prognostic value of serum amiloid a in patients with idiopatic pulmonary fibrosis
Yazar: SELMA YALÇIN
Danışman: PROF. DR. MELİKE BAĞNU YÜCEEGE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Amiloid = Amyloid ; Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Prognoz = Prognosis ; Pulmoner fibroz = Pulmonary fibrosis ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: İdiyopatik Pulmoner Fibrozis (İPF), geri dönüŞümsüz
solunum fonksiyon kaybı ve interstisyel pnömoninin tipik histolojik, radyolojik
paterni ile karakterize, ileri derecede fibrozis ile seyreden, prognozu kötü olan kronik
ve ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Sağkalım süresi genellikle tanıdan sonra 3-5 yıl
civarıdır. Kötü prognozlu bu hastalıkta erken tanı önemli iken, İPF tanısı genellikle
geç konulmaktadır. Bu nedenle İPF'yi öngörmede kullanılabilecek güvenilir bir
biyobelirteç ile erken tanı konulmasını; dolayısıyla, tedaviye erken dönemde
başlanması sağlanarak, hastalığın morbiditesi azaltılacak, sağ kalım sürecini
uzatılabilecektir. Bu hipotezden yola çıkarak planladığımız çalışmamızın amacı; İPF
tanılı hastalarda, Serum Amiloid A (SAA)'nın tanısal, prognostik değerini ve
biyobelirteç olarak kullanılabilirliğini araştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Bu çalışma; prospektif, vaka-kontrol çalışması
olarak tasarlanmıştır. Çalışma tek merkezli olarak, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Sağlık Uygulama ve Araştırma
Merkezi (SUAM) Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde yapılmıştır. Çalışmaya 20.04.2020
ile 01.01.2021 arasında kliniğimize başvuran, İPF tanısı almış 15 hasta ve 15 sağlıklı
dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik bilgileri, Solunum
Fonksiyon Testleri (SFT), Karbonmonoksit Difüzyon Kapasitesi (DLCO), 6 Dakika
Yürüme Testi (6DKYT) ve laboratuvar değerleri, ĠPF takip dosyalarından
edinilmiĢtir. Elde edilen veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiştir. Tüm istatistiksel
analizlerde p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Sayısal bağımlı ve
bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman Korelasyon Analizi ile analiz
edilmiştir. Sayısal bağımlı ile kategorik bağımsız değişkenler arasındaki ilişkilerde
Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır.
BULGULAR: İPF hastalarının sağlıklı gönüllülerle kıyaslandığında, SAA
değerleri arasında anlamlı fark olup, İPF hastalarının SAA değerleri çok daha yüksek
saptanmıştır (p:0,005). Hastaların SAA değerleri ile FVC değerleri arasında negatif
ilişki tespit edilmesine karşın, aralarında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). 
Hastaların SAA değerleri ile DLCO değerleri, 6 dk yürüme mesafesi, 6 dk süresi ve
6 dk sonrası desatuüasyon değerleri, GAP indeksi ve mMRC (Medical Resources
Council) dispne skorları arasında anlamlı ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05).
Hastaların SAA değerleri ile C Reaktif Protein (CRP) değerleri arasında anlamlı
pozitif ilişki tespit edilmiştir. SAA değerleri ile Yüksek molekül ağırlıklı lipoprotein
(HDL) ve diğer kolesterol değerleri arasında anlamlı tespit edilmemiştir. Hastaların
SAA değerleri ile tanı süreleri arasında negatif anlamlı iliĢki saptanmıştır.(p<0,05).
Bu sonuç yeni tanı almıĢ ve/veya tanısının erken dönemindeki hastaların SAA
düzeyinin daha yüksek olduğunu düşündürmektedir. Hastaların SAA değerleri ile
ilaç tedavisine başlama durumları arasındaki ilişkiyi incelemek için yapılan analiz
sonuçlarına göre, hastaların ilaç tedavilerine göre, SAA değerleri arasında anlamlı
farklılık saptanmamıştır(p>0,05). Fakat ilaç kullanmayan hastaların SAA'nın ortanca
değeri, kullananlara göre daha yüksektir.
SONUÇ: Çalışmamız, SAA'nın İPF hastalarında anlamlı derecede yüksek
olduğunu göstermiş olup, tanıyı öngörmede kullanılabilecek güvenilir bir
biyobelirteç olacağını düşündürmektedir. Ayrıca tanı süreleri ile kıyaslandığında,
yeni tanılı ve hiç tedavi almamıĢ hastalara kıyasla, tedavi altında olan ve daha uzun
süreli tanısı olan hastaların, SAA değerleri daha düşük gelmiş olup, SAA'nın tedavi
takibinde de kullanılabileceğini düşündürmüştür. Ancak hastaların solunum
fonksiyon testleri ve diğer fonksiyonel parametreleri ile karşılaştırıldığında,
prognostik olarak kullanılabilirliğine yönelik anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.
Gelecekte daha geniş hasta grupları ile yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
ANAHTAR KELİMELER: İdiyopatik Pulmoner Fibrozis, Serum Amiloid
A Biyobelirteç, C Reaktif Protein

Abstract:
ABSTRACT
INTRODUCTION: Idiopathic Pulmonary Fibrosis (IPF) is a chronic and
progressive lung disease characterized by irreversible loss of respiratory function and
typical histological and radiological pattern of interstitial pneumonia, with severe
fibrosis and poor prognosis. While early diagnosis is important in this disease with
poor prognosis, IPF is generally diagnosed late. Therefore, a reliable biomarker that
can be used to predict IPF will ensure early diagnosis and, by starting treatment
early, it will reduce the morbidity of the disease and prolong the survival process..
The aim of our study, to evaluate the diagnostic, prognostic value and usability of
SAA as a biomarker in patients with a diagnosis of IPF.
MATERIAL AND METHODS: This study was designed as a prospective,
case-control study. The study was single centered, in the T.C Ministry of Health,
Health Sciences University DıĢkapı Yıldırım Beyazıt Health Application and
Research Center (SUAM) Pulmonology Clinic. 15 patients who were diagnosed
with IPF and 15 healthy individuals were included in the study. The demographic
information, PFT, DLCO, 6MWD performances and laboratory values of the patients
included in the study were obtained from the IAH follow-up files. The data obtained
were analyzed using SPSS. With all statistical analyzes, p <0.05 was accepted as the
level of significance. Relationships between numerical dependent and independent
variables were analyzed with Spearman correlation analysis. Mann Whitney U test
and Kruskal Wallis test were used in the relationships between numerical dependent
and categorical independent variables.
RESULTS: There was a significant difference between the LAA values of
IPF patients, and the LAA values of IPF patients were found to be much higher
(p: 0.005). Although there was a negative correlation between the SAA values and
FVC values of the patients, there was no significant relationship between them
(p> 0.05). There was no significant relationship between the SAA values and DLCO
values of the patients. There was no significant correlation between the SAA values
of the patients and the 6-minute distance, 6-minute duration and 6-minute 
xiii
desaturation values (p> 0.05). A significant positive correlation was found between
the SAA values and CRP values of the patients, but not significant between the SAA
values and HDL, LDL values. There is no significant correlation between the SAA
values of the patients and the GAP score and the mMRC dyspnea score (p> 0.05).
There is a negative significant correlation between the SAA values of the patients
and the duration of diagnosis (p <0.05). This result indicates that patients with newly
diagnosed and / or early stages of diagnosis have higher SAA levels. According to
the results of the analysis performed to examine the relationship between the SAA
values of the patients and the initiation of drug treatment, there was no significant
difference between the SAA values of the patients according to their drug treatment
(p> 0.05). However, the average rank of SAA values of patients not using drugs is
higher than those who use drugs.
CONCLUSION: Our study has shown that SAA is significantly higher in
patients with IPF, suggesting that it will be a reliable biomarker that can be used to
predict the diagnosis. In addition, when compared to the time of diagnosis, patients
with newly diagnosed and never received treatment, under treatment and with a
longer-term diagnosis, had a lower SAA, suggesting that SAA can also be used in
treatment follow-up. However, no significant result could be obtained regarding the
prognostic utility of the disease to the patient with pulmonary function tests and other
respiration. Further studies with large patient groups are needed.
KEYWORDS: Idiopathic Pulmonary Fibrosis, Serum Amyloid A,
Biomarker, CRP