NON-fonksiyonel adrenal insidentaloma hastalarında metabolik profil ve tiroid hastalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic profile and thyroid diseases in non functional adrenal insidentaloma patients
Yazar: RAGIP FATİH KURAL
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİDE GONCA ÖRÜK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adrenal bez hastalıkları = Adrenal gland diseases ; Adrenal bez neoplazmları = Adrenal gland neoplasms ; Adrenal bezler = Adrenal glands ; Adrenal bezler = Adrenal glands ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid nodülleri = Thyroid nodule ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Non-fonksiyonel adrenal insidentalomalar (NFAİ) ,benign radyolojik özellikleri olan ve hormonal hipersekresyonun klinik ve laboratuar kanıtlarının bulunmadığı adrenal kitlelerdir. NFAİ'ler genellikle yüksek insülin direnci prevalansı ve metabolik bozukluklarla ilişkilendirilmektedir. NFAİ'li hastalarda insülin direnci ile tiroid hastalıkları ve tiroid kanseri arasındaki ilişki henüz anlaşılamamıştır. Bu çalışmanın amacı NFAİ hastalarında tiroid hastalıkları ve tiroid kanseri sıklığını belirlemek ve tiroid hastalıkları ile insülin direnci ve metabolik bozuklukların ilişkisini araştırmaktır.
Materyal ve metod: Çalışmamızda 2010-2020 yılları arasında Katip Çelebi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma polikliniğine başvuran NFAİ'li hastalar ve normal adrenal görüntülemesi olan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya NFAİ'li 126 hasta ve normal adrenal görüntülemesi olan 114 kontrol grubu dahil edildi. Tüm hastaların; açlık kan şekeri, açlık insülin, lipid profilleri,serum C-reaktif protein (CRP), serbest triiyodotironin (sT3), serbest tiroksin (sT4), tiroid uyarıcı hormon (TSH), tiroid otoantikoru (anti-Tg ve anti-TPO) düzeyleri, tiroid ultrasonografi, ince iğne aspirasyon biyopsisi ve tiroidektomi sonuçları retrospektif olarak kaydedildi. İnsülin direncinin derecesi, IR'nin homeostaz modeli (HOMA-IR) değerlendirmesi ile açlık glukozu ve insülin konsantrasyonları kullanılarak hesaplandı. İnsülin direnci HOMA-IR temel alınarak 2,5'ten fazla olarak tanımlandı. Obezite, vücut kitle indeksi (VKİ) ≥30 kg / m² olarak tanımlandı. Sistemik inflamasyon düzeyi CRP ile değerlendirildi. NFAİ hastaları kitle boyutu <30 mm ve kitle boyutu ≥30mm olarak sınıflandırıldı.
Bulgular: 126 NFAİ'li hasta ile 114 kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu. NFAI hastalarının ortalama VKİ'si kontrol grubuna göre daha yüksekti (29.5±4.9'a karşı 27.4±4.7, p<0.001). Açlık insülin, HOMA-IR, total kolesterol, LDL kolesterol ve serum CRP düzeyleri NFAİ hastalarında anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). İnsülin direnci NFAİ hastalarında kontrol grubuna göre daha sıktı(%64.3'e karşı %46.5, p=0.006). Açlık kan şekeri, HDL kolesterol, trigliserit, TSH, sT3 düzeyleri her iki grupta da benzerdi (p>0.05). NFAİ hastalarının ortalama sT4 seviyeleri kontrol grubuna göre daha düşüktü (1.1 ± 0.2 karşı 1.2 ± 0.2, p = 0.027). Ayrıca NFAİ hastalarında pozitif Anti-TPO ve anti-Tg antikor prevalansı kontrol grubuna göre daha yüksekti (sırasıyla %36.5'e karşı %23.7 ve %29.4'e karşı %17.5). (sırasıyla p=0.031 ve p=0.032). NFAI hastalarının 89'unda (%70.6), kontrol grubunun 48'inde (% 42.1) en az bir tiroid nodülü saptandı. NFAİ hastalarında tiroid nodül sıklığı anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.001). Bununla birlikte, NFAİ hastalarında ortalama tiroid nodül sayısı kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti (2.0 ± 2.0 karşı 0.9 ± 1.4, p<0.001). NFAİ hastalarında ortalama toplam tiroid hacmi anlamlı olarak yüksekti (sırasıyla 13.0 ± 6.0 ve 0.9 ± 1.4 ml, p<0.001). NFAİ hastalarının 3'ünde (%2.4) diffüz guatr, 6'sında (%4.8) uninodüler guatr, 34'ünde (%27.0) multinodüler guatr (MNG), 3'ünde (%2.4) toksik MNG,1'inde (%0.8) graves saptandı. Ayrıca NFAİ hastalarının 9'unda da (% 7.1) tiroid kanseri tespit edildi. NFAİ hastalarında MNG ve tiroid kanseri anlamlı derecede daha sıktı (sırasıyla, p<0.001, p=0.046). Adrenal kitle boyutuna göre 2 grup halinde sınıflandırıldığında; AM boyutu ≥30 mm olanlarda ortalama VKİ, HOMA-IR düzeyleri ve tiroid nodül sıklığı, AM boyutu <30 mm olanlara göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla, p=0.008, p=0.005, p=0.037).
Sonuç: NFAİ hastalarında metabolik bozukluklarla birlikte yüksek insülin direnci saptandı. Ayrıca NFAİ'li hastalarda otoimmün tiroid hastalığı, nodüler tiroid hastalığı, multinodüler guatr ve tiroid kanseri riskinin arttığı tespit edidi. İnsülin direnci ve hiperinsülinemi, NFAİ'li hastalarda tiroid hastalıklarının artmasında temel rol oynayabilir. Bu nedenle tüm NFAİ hastalarının metabolik parametrelerin yanı sıra tiroid fonksiyon testi ve tiroid ultrasonografi ile değerlendirilmesi uygun olacaktır.

Abstract:
Aim: Nonfunctional adrenal incidentalomas (NFAI's) are adrenal masses with benign radiological characteristics and absence of clinical and laboratory evidence of hormonal hypersecretion. NFAI's are often associated with a high prevalence of insulin resistance and metabolic disturbances. The relationship between insulin resistance and thyroid diseases, as well as, thyroid cancer in NFAI patients is not yet understood. The aim of this study is to determine the frequency of thyroid diseases and thyroid cancer in NFAI patients and to investigate any possible association of thyroid diseases with insulin resistance and metabolic disturbances in NFAI patients. 
Material and method: In our study, patients with NFAI and patients with normal adrenal imaging who were admitted to Katip Celebi Ataturk Training and Research Hospital Department of Endocrinology and Metabolism outpatient clinic between 2010 and 2020 were evaluated retrospectively. 126 patient with NFAİ and 114 patient with normal adrenal imaging were included in the study. Fasting blood glucose, fasting insulin, lipid profile, C-reactive protein (CRP), serum free triiodothyronine (fT3), free thyroxine (fT4), thyroid stimulating hormone (TSH), thyroid autoantibody (anti-Tg and anti-TPO) levels, thyroid ultrasonography, fine needle aspiration biopsy and thyroidectomy results were registered retrospectively. The degree of insulin resistance was calculated using fasting glucose and insulin concentrations by homeostasis model assessment of IR (HOMA-IR). İnsulin resistance was defined as HOMA-IR >2.5. Obesity was defined as a body mass index (BMI) of ≥30 kg/m². Systemic inflammation level was assessed by serum CRP. The NFAİ patients were also classified as adrenal mass (AM) size <30 mm and ≥30 mm. Results: There were no significant differences between 126 NFAI patients and 114 control patients in terms of age and gender. The average BMI of NFAI patients was higher than the control group (29.5±4.9 versus 27.4±4.7, p<0.001). Fasting insulin, HOMA-IR, total cholesterol, LDL cholesterol and serum CRP levels were significantly higher in the NFAI patients (p<0.05). Insulin resistance was more prevalent in the NFAI patients than the control group (64.3% versus 46.5%, p=0.006). Fasting blood glucose, HDL cholesterol, triglyceride, TSH, fT3 levels were similar in both groups (p>0.05). NFAI patients had lower mean fT4 levels than the control group (1.1 ± 0.2 versus 1.2 ± 0.2, p = 0.027). NFAI patients had higher prevalence of positive Anti-TPO and anti-Tg antibodies than the control group (%36.5 versus 23.7% and 29.4% versus 17.5%, respectively). The divergences between groups were statistically significant (p=0.031 and p=0.032, respectively). At least one thyroid nodule was detected in 89 (70.6%) NFAI patients compared to 48 (42.1%) in the control group. The frequency of thyroid nodules was significantly higher in the NFAİ patients (p < 0.001). However, the average number of thyroid nodules in NFAI patients was significantly higher than the control group (2.0 ± 2.0 versus 0.9 ± 1.4, p<0.001). The mean total thyroid volume was significantly higher in the NFAI patients (13.0 ± 6.0 and 0.9 ± 1.4 ml, respectively, p<0.001). In NFAI patients; there were 3 patients (2.4%) with diffuse goiter, 6 patients (4.8%) with uninodular goiter, 34 patients (27.0%) with multinodüler guatr (MNG), 3 patients (2.4%) with toxic MNG, 1 patient (0.8%) with Graves disease. Also, thyroid cancer was detected in 9 (7.1%) of NFAI patients. Also MNG and thyroid cancer were significantly more common in NFAI patients (p<0.001,p=0.046, respectively). When the two groups were classified according to adrenal mass size; the patients with AM size ≥30 mm had significantly higher average BMI, HOMA-IR levels and thyroid nodules than the patients with AM size <30 mm (p=0.008, p=0.005, p=0.037, respectively).
Conclusion: In our study it was found that NFAI patients had an elevated risk of insulin resistance and metabolic disturbances. Also we detected that patients with NFAI have increased risk of autoimmune thyroid disease, nodular thyroid disease, multinodular goiter and thyroid cancer. İnsulin resistance and compensatory hyperinsulinemia may play a fundamental role in increasing the thyroid disorders in patients with NFAI. Therefore, it would be appropriate to screen NFAI patients with thyroid function test and thyroid ultrasonography as well as metabolic parameters.