Abdominal aort anevrizmalarında endovasküler onarım (Evar) sonrası remodelinge etki eden faktörler /
Yazar: MEHMET ALİ TÜRKCÜ
Danışman: PROF. DR. HAKKI ZAFER İŞCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Amaç: Abdominal aort anevrizmalarında kullanımı yaygınlaşan Endovasküler Aort
Onarımı (EVAR) tedavisinin volümetrik ölçüm analizi kullanılarak anevrizma
remodelingine etki eden faktörlerin tespiti ve tedavinin etkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Şubat 2019- Şubat 2023 arasında hastanemizde elektif evar
uygulanan, preoperatif ve postoperatif kontrastlı bilgisayar tomografisi (BTA),
demografik verileri, postoperatif takip verileri olan 131 hasta değerlendirmeye
alınmıştır.
Bulgular: Endovasküler anevrizma onarımı (EVAR) sonrası volümetrik analiz ile
kese hacminde % 10 ve üzerinde azalma pozitif ''remodeling'' olarak değerlendirildi.
Takipteki 131 hastadan 44'ünde pozitif remodeling saptandı. Morfolojik parametreler
değerlendirildiğinde lomber arter sayısının 4 ve fazla olmasının (≥4) kese volümü
azalmamasında yaklaşık 4 kat riskli olduğu saptandı (OR:3.80, %95 güven aralığı
1.56-9.22, p=0.003).
DAPT kullanmamak yaklaşık 3 kat, 3 ve daha az lomber arterin açık olması yaklaşık
4 kat, kontrolde endoleak olmaması yaklaşık 6 kat, pozitif remodelling için bağımsız
prediktör olarak tespit edildi.
Kontrolde tipinden bağımsız olarak endoleak saptanmış olması kese volümünde
azalma olmaması ile ilişkili saptanmıştır (OR:6.83, %95 güven aralığı: 1.95-24.0,
p=0.003). Ayrıca kese volümünde azalma olmayan hastalarda sekonder girişim riski
yüksek bulunmuştur (OR:8.25, %95 güven aralığı:1.05-64.93, p=0.045).
EVAR sonrası morfolojik incelemede anevrizma çapı ortalama 65 mm'den
postoperatif ortalama 62 mm'e anlamlı azalmıştır (p<0.001). Anevrizma volümü
ortalama 221 cm3'ten 215 cm3'e anlamlı fark olmayacak şekilde düşmüştür
(p=0.487). Çap A 23 mm'den 26 mm'e, Çap B 24 mm'den 27 mm'e artmıştır
(p<0.001). Alfa açısı,39 dereceden 32 dereceye düşmüştür (p<0.001).
Postoperatif anevrizma volümünün 233.5 cm3'ün üzerinde olması %80 sensitivite,
%76.7 spesifisite ile sekonder girişim ile ilişkiliydi (p=0.001). Postoperatif trombüs
volümünün 204 cm3'ün üzerinde olması %73.3 sensitivite, %81.6 spesifisite ile
sekonder girişim ile ilişkiliydi. (p=0.002). Postoperatif trombüs volümünün aort kese
ix
volümüne oranının %74'ün üzerinde olması %66.7 sensitivite, %71.1 spesifisite ile
sekonder girişim ile ilişkiliydi (p=0.047).
Pozitif remodeling olan ve olmayan hastalar arasında 5 yıllık sağkalımda fark yoktu.
(p=0,88)
Sonuç: Bu çalışma EVAR sonrası oversize ve endogreftin radial gücünün etkisi ile
boyun çapının arttığı, infrarenal boyun açılanmasının ortalama 7 derece azaldığını
göstermiştir.
Hastalar % 10 ve üzeri kese hacmi azalması baz alınarak değerlendirildiğinde, pozitif
remodeling için DAPT kullanmamanın, preoperatif aortik yan dalların tespitinin,
EVAR işleminde ve sonrasında endoleak olmamasının önemli olduğu çalışmamızda
gösterilmiştir.
Takip edilen hastalar için kese çapındaki değişim anlamlı olarak azalmasına karşın,
kese hacminde anlamlı değişimin olmaması, EVAR sonrası patolojik sürecin daha
verimli takibi ve hasta güvenliği açısından çap ölçümü ile hacimsel analizin korole
edilmesi gerektiğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: EVAR, Abdominal Aort Anevrizması, Endoleak, remodeling,
anevrizma volümü, trombüs volümü

Abstract:
Aim: Widespread use of Endovascular Aortic Repair (EVAR) in abdominal aortic
aneurysms mandate carefull follow-up. The aim of our study is to determine the factors
affecting aneurysm remodelling and the postEVAR volumetric measurement.
Materials and Methods: Between February 2019 and February 2023, 131 patients
who underwent elective EVAR in our hospital, had preoperative and postoperative
contrast computed tomography (CTA), demographic data, and postoperative followup data were evaluated.
Results: After EVAR, a 10% or more reduction in aneursym sac volume was evaluated
as positive "remodeling" by volumetric analysis. Positive remodeling was detected in
44 of 131 patients at follow-up. When the morphological parameters were evaluated,
it was found that the number of lumbar arteries of 4 or more (≥4) was approximately
4-fold risky for not decreasing the sac volume (OR: 3.80, 95% confidence interval
1.56-9.22, p=0.003).
Not using DAPT was found to be approximately 3 times, 3 or less lumbar artery
patency approximately 4 times, no endoleak in control approximately 6 times,
independent predictor for positive remodelling.
Detection of endoleak independent of the type in the control was associated with no
decrease in sac volume (OR:6.83, 95% confidence interval: 1.95-24.0, p=0.003). In
addition, the risk of secondary intervention was found to be high in patients who did
not have a decrease in sac volume (OR:8.25, 95% confidence interval: 1.05-64.93,
p=0.045).
The aneurysm diameter decreased significantly from a mean of 65 mm to a mean of
62 mm postoperatively (p<0.001). The aneurysm volume decreased from 221 cm3 to
215 cm3 with no significant difference (p=487). Diameter A increased from 23 mm to
26 mm, Diameter B increased from 24 mm to 27 mm (p<0.001). Alpha angle decreased
from 39 degrees to 32 degrees (p<0.001).
Postoperative aneurysm volume greater than 233.5 cm3 was associated with secondary
intervention with 80% sensitivity and 76.7% specificity (p=0.001). Postoperative
thrombus volume over 204 cm3 was associated with secondary intervention with
73.3% sensitivity and 81.6% specificity. (p=0.002). The ratio of postoperative
xi
thrombus volume to aortic sac volume above 74% was associated with secondary
intervention with 66.7% sensitivity and 71.1% specificity (p=0.047).
There was no difference in 5-year survival between patients with and without positive
remodeling. (p=0.88)
Conclusion: This study showed that after EVAR, the neck diameter increased and the
infrarenal neck angulation decreased by an average of 7 degrees with the effect of
oversize and the radial power of the endograft.
When the patients are evaluated on the basis of 10% or more sac volume reduction, it
has also been shown in this study that it is important not to use DAPT for positive
remodeling, to detect preoperative aortic side branches, and not to have an endoleak
during and after the EVAR procedure.
Although the change in sac diameter decreased significantly for the patients followed,
the absence of a significant change in the sac volume showed that the pathological
process continued outside the graft during surveillance after EVAR, and that diameter
measurement and volumetric analysis should be correlated.
Keywords: EVAR, Abdominal Aortic Aneurysm, Endoleak, remodeling, aneurysm
volume, thrombus volume