Kalp yetersizliği olan hastalarda egzersizin dispne ve yorgunluk üzerine etkisi
The effect of exercise on dyspnea and fatigue in the patients with heart failure.
Yazar: SEYHAN ÇITLIK SARITAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP TAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Kalp yetmezliği-konjestif = Heart failure-congestive ; Yorulma = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, kalp yetersizliği olan hastalarda egzersizin dispne ve yorgunluk üzerine etkisini incelemek amacıyla tek grup öntest sontest deneme öncesi modeli olarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Süleyman Demirel Tıp Merkezi Aziziye Araştırma Hastanesi Kardiyoloji kliniğinde KY tanısı almış, en az 6 aydır izlenmekte olan New York Kalp Derneği'ne (NYHA) göre sınıf II-III'de yer alan ve klinik açıdan son 3 aydır stabil bulunan hastalar oluşturmuştur.Araştırmanın örneklemi ise; bu hastalar arasından KY tanısı ile Nisan-Ekim 2008 tarihleri arasında kardiyoloji klinik ve polikliniğine başvuran; okur-yazar, görme-işitme problemi olmayan, sözel iletişim kurulabilen, tanılanmış psikiyatrik sorunları olmayan, araştırma kriterlerine uyan ve gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 62 hasta oluşturmuştur.Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu, Borg Dispne Skalası ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde; bireylerin tanıtıcı özelliklerini belirlemek için yüzdelik dağılımlar, ölçek puanlarını belirlemek için ortalama, ölçek puanlarının tanıtıcı özelliklerle ilişkisini incelemek için Mann Withey U testi, Kruskall Wallis analizi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.Hastaların dispne düzeyi öntest puan ortalamasının 3.04±0.77, sontest ortalamasının 2.46±0.76 olduğu ve ölçümler arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu (p<0.05) saptanmıştır.Araştırmaya katılan hastaların yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ile dispne öntest sontest puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Hastaların hastalık süresi ile dispne puan ortalaması karşılaştılaştırıldığında; öntest ve sontest istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).Hastaların toplam yorgunluk puan ortalaması öntestte 4.82±0.77, sontestte 4.36±0.49 olarak tespit edilmiştir. Hastaların öntest ve sontestte yorgunluk ölçeğinin davranışsal, duygulanım, duyusal alanlarından aldıkları puan ortalamaları ve toplam yorgunluk puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Yorgunluk ölçeğinin bilişsel alan puan ortalamaları öntest ve sontestte aynı kaldığı için istatistiksel işlem yapılamamıştır. Yaş, cinsiyet, medeni durum ve eğitim durumu ile yorgunluk ölçek toplam puan ortalaması ve alt boyutlara ait puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Hastalık süresi ile toplam yorgunluk ölçeği öntest ve sontest puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş (p<0.05).Sonuç olarak, egzersizin kalp yetersizlikli hastalarda dispne ve yorgunluk düzeyini azaltmada etkili olduğu tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Kalp yetersizliği, egzersiz eğitimi, dispne, yorgunluk.

Abstract:
This study was carried out as the model prior to experiment single group pre-test post-test with the aim of examining the effect of exercise on dyspnea and fatigue in the patients with heart failure.The context of the study consisted of the patients who have been stable for three months clinically and taking the place in class II-III according to NHYA which has been followed for at least six months and diagnosed with heart failure in Cardiology Clinic of Aziziye Research Hospital of Suleyman Demirel Medical Centre of Atatürk University.The sampling of the study; the sampling consisted of 62 patients accepting to participate in the study volunterily and suitable with the criteria of the study and not having a diagnosed psychiatric problem and enabling to communicate orally and not having a audial or visual problem and being literate and applying for cardiology clinic between the dates April-October 2008 diagnosed with heart failure.In collection of the data, Patient Information Form, Borg Dyspnea Scale and Piper Fatigue Scale were used.In the assessment of the data, percentega distributions in order to determine informative features of the individuals, and average for determining statistisc in statistical analysis, Mann Withey U test, Kruskall Wallis analysis for examining the relationships with informative features and t test in indepent groups were used.It was found out that pre-test score average of dsypnea levels of the patients was 3.04±0.77, and that post-test score average was 2.46±0.76, and the distinction between the measurements was statistically significant (p<0.05).It was found out that the distinction between and education level of the patients was pre-test and post-test dyspnea score averages and age, gender, marital status and education level of the patients was statistically insignificant (p>0.05). When the duration of the disease of the patients were compared with dyspnea score averages, it was found out that the distinction pre-test and post-test was statistically significant (p<0.05).It was detected that total fatigue score averages of the patients pre-test was 4.82±0.77, and post-test score average was 4.36±0.49. the distinction between total fatigue score averages and score averages the patients received from behavioral subscale, affective subscale, sensory subscale was statistically significant (p<0.05). Cognitive subscale score averages of fatigue scale aren?t processed because they are the same pre-test and post-test. The distinction between subscale of fatigue score averages and total score average of fatigue scale with age, gender, marital status was found statistically insignificant (p>0.05). The distinction between total fatigue scale pre-test and post-test score averages with duration of the disease was statistically significant (p<0.05).In conclusion, ıt was found out that exercise affected the reduction of fatigue level and dyspnea in the patients with heart failure.Key words: Heart failure, exercise training, dyspnea, fatigue.