Yozgat Eosen yaşlı denizel tortulların paleoiklimsel değerlendirmeleri
Palaeoclimatic evolution of the Eocene marine sediments in Yozgat
Yazar: EMEK AŞKIN ŞAYİR
Danışman: DOÇ. DR. MİNE SEZGÜL KAYSERİ ÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Çankırı-Çorum havzası Arabın Mahallesi kömür katmanı içerisinden alınan 16 adet örnek, palinolojik olarak incelenmiştir. Çalışma alanı stratigrafik olarak temeli oluşturan Çiçekdağı Kuşağı ve bunu uyumsuzlukla üstleyen Çankırı-Çorum Havzası Sedimanter İstifi olarak iki farklı stratigrafiye sahiptir. Kömür örneklemesi yapılan katman, sedimanter istifi içerisindeki Yoncalı Formasyonunda bulunmaktadır. Örneklerde gözlenen polen formları, bu örneklerin Orta-Geç Eosen zamanında çökeldiğini göstermektedir. Ayrıca, örneklerde gözlenen mangrov ve mangrov gerisi bitkilere ait polenler, bu dönemde bölgede tropikal iklimin varlığına işaret etmekte ve depolanma alanın denize yakın olduğunu göstermektedir.  Coexistence approach yöntemiyle ilk kez elde edilmiş olan Yozgat-Arabın Mahallesine ait sıcaklık değerleri, nemli ve tropikal iklim koşullarının varlığını desteklemektedir. Çankırı-Çorum havzasının kuzeyi özellikle tatlısu ortamında gelişen ova, bataklık ve nehir kıyısı bitki örtüsü ile temsil edilmektedir. Bölgenin güneyinde denizel etkinin daha baskın olduğu gözlenmiş olup, havzanın kuzeyinden farklı olarak ova-bataklık ve akarsu kenarı bitki örtüsü daha az yaygındır. Havzanın kuzey ve güneyinde tropikal iklim koşullarını temsil eden termofil bitkiler yaygın olarak kayıt edilmiştir. Ayrıca orta topoğrafyalı alanlarda yaşayan Pinus ve ayrılmamış Pinaceae sadece havzanın güneyine ait örneklerde kayıt edilmiştir. Bu bulgu, Orta-Geç Eosen'de havzanın güneyinin daha yüksek bir topoğrafyaya sahip olduğu şeklinde yorumlanabilir. Sonuç olarak palinolojik veriler, Orta-Geç Eosen döneminde Anadolu'da nemli ve tropikal iklim koşullarının hakim olduğunu,  kıyı şeridi boyunca sıcaklık değerlerinin ve nemin çok yüksek olduğunu göstermekte, buna karşın kara iç kısımlarında daha serin iklim koşullarının varlığını işaret etmektedir. Buna göre, orta Anadolu'da karasal alan içerisinde paleotopoğrafya az ve orta yükseltide ve karışık orman topluluğu ile kaplı olmalıdır.

Abstract:
In this study, 16 samples recovered from the coal seam in Arabın district within the Çankırı-Çorum basin are examined by means of palynology. The area is of two different stratigraphic units consisting of Çiçekdağı unit as the basement and sedimentary sequence of Çankırı-Çorum basin unconformably overlying the basement unit. The sampled coal seam is located within the Yoncalı formation of the sedimentary unit. The pollen forms observed in the samples indicate that these samples were precipitated during Middle-Late Eocene times. In addition, observed pollens belonging to the mangrove and back mangrove plants show that tropical climate prevails during those times and the precipitation area was close to the marine environment. Temperature values were obtained for the first time for Arabın district by using coexistence approach method, and the results support the existence of tropical climate conditions in the area. Northern part of the Çankırı-Çorum basin is represented by the fresh water flora developed in the plain, swamp and riverside environments. In the southern part, marine environment conditions are predominant, and these type of flora is less common. Thermophile plants representing the tropical climate conditions in both north and south of the basin are widespread. In addition, Pinus living in moderatetopography areas and Pinaceae are observed only in samples from southern part. This is interpreted that southern part of the basin was topographically higher during MiddleLate Eocene times. In conclusion, palynological data indicates that humid tropical climate conditions prevailed in Anatolia during Middle-Late Eocene, and temperature and humidity were much higher along the coastline while cooler climate conditions co-existed landwards. Accordingly, paleo-topography in land areas of the Anatolia should have had low or moderate elevations covered by a mixed forest community.