Modern doğal hak kuramında yaşam hakkı: Agamben'in biyopolitika anlayışı üzerinden bir değerlendirme
The right to life in modern natural law theory: An assessment through Agamben's biopolitical perspective
Yazar: YUNUS SAYİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEN ÇAMURCUOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Biyopolitika = Biopolitics ; Doğal hukuk = Natural law ; Kamu hukuku = Public law

Özet:
İnsanın doğuştan vazgeçilmez ve devredilmez haklara sahip olduğuna ilişkin insan hakları söyleminin 300 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. Söz konusu söylemde yaşam hakkı merkezi bir konumda yer almaktadır. İnsanın sahip olduğu tüm hak ve özgürlüklerin temelinde yaşam hakkı bulunmaktadır. Yaşam hakkının kuramsal kökenleri incelendiğinde doğal hukuk ve doğal haklar yaklaşımına ulaşılmaktadır.  Doğal hukuk ve doğal haklar düşüncesi insan haklarını evrensel, devredilmez ve vazgeçilmez doğal haklar olarak meşrulaştırmaktadır. Çalışma boyunca yaşam hakkı klasik doğal hak ve modern doğal hak ayrımı üzerinden ele alınmıştır. Klasikler doğal hukuk ve doğal hak düşüncesinin temellerini oluşturmakla birlikte insanın haklarından ziyade ödevlerine odaklanmışlardır. Modern doğal hak düşünürleri yaşamı koruma güdüsünün (hakkının), doğa yasasının temelini oluşturduğunu savunmuşlardır. Söz konusu temelden hareketle sivil toplumun sınırlarını da doğal hakka dolasıyla yaşam hakkını korumak üzerine kurgulanmıştır. Modern doğal hak düşüncesinin kurucusu Thomas Hobbes'dur. John Locke ve konumu tartışmalı olmakla birlikte Jean Jack Rousseau kuramın diğer temsilcileridir. Agamben'e göre siyasetin varlık koşulunu insanın doğal haklarının korunmasına indirgemek, siyaseti sınırlamak değil, büsbütün siyasal öncesi duruma kadar ilerletmektedir. Çünkü doğal hak ve özgürlükleri beşeri her şeyin üzerinde konumlandırmak, hakları koruyacak egemenin kapsamını ve boyutunu da genişletmektedir. Sonuç olarak egemenin kudreti doğa durumunda sahip olunan yalın yaşama müdahale edilecek şekilde genişlemektedir. Agamben egemenin doğrudan insanların yaşamları üzerindeki bu yönetim kapasitesini biyopolitikaya ilişkin düşünceleri üzerinden açıklamaktadır. Agamben'nin biyopolitika anlayışında istisna hali ve kamp kavramları ön plana çıkmaktadır. Kamp, geçici bir durum olan istisnanın kural olarak yürütüldüğü yerlerdir. Kamplarda insanlar bütün haklarını kaybedip biyolojik varlıklarına indirgenmektedir. Kökenleri modern doğal hak düşüncesinde bulunan ve yaşam hakkını korumak üzerine kurgulanan devlet yapısının yönetim kapasitesi, biyopolitik uygulamalarla insan yaşamını her açıdan kontrol etmesinin yanı sıra en başta yaşam hakkı olmak üzere temel insan haklarını ihlal edebilecek şekilde genişlemektedir.

Abstract:
The human rights discourse, which states that humans have inalienable rights from birth, has a history of 300 years.  The right to life has a central position in this discourse,and is the basis of all human rights and freedoms. When analyzing the theoretical origins of the right to life, it leads to the perspective of natural law and natural rights. The idea of natural law and natural rights legitimizes human rights as universal and inalienable natural rights. In this study, the right to life is discussed through the distinction between classical natural rights and modern natural rights. Although the classics form the foundations of natural law and natural rights, they focused on human duties rather than rights. Modern natural rights thinkers have argued that the instinct (right) to protect life forms the basis of natural law. Based on this foundation, it is designed to protect the boundaries of civil society according to natural rights, and therefore the right to life. The founder of modern natural right thought is Thomas Hobbes. John Locke, and, although his position is controversial, Jean Jack Rousseau are other representatives of the theory. According to Agamben, oversimplifying the condition of existence of politics to the protection of human natural rights does not limit politics, but rather advances it to the pre-political state. Because placing natural rights and freedoms above everything human, also expands the scope and size of the sovereign who protects rights. Consequently, the power of the sovereign expands to interfere with the simple life enjoyed in the state of nature. Agamben explains this management capacity of the sovereign directly over people's lives through thoughts on biopolitics. In Agamben's understanding of biopolitics, the concepts of the state of exception and the camp hold significance. Camps are places where exception, which is a temporary situation, is carried out as a rule. In there, people lose all their rights and are brought down to their biological existence. The management capacity of the state structure, which has its origins in the modern idea of natural rights and is built on protecting the right to life, is expanding in a way that it can violate fundamental human rights, especially the right to life, in addition to controlling every aspect of human life through biopolitical practices.