Yabancı yatırımcı oranındaki değişimlerin BİST endeksi üzerine etkisi
The impact of changes in the foreign investor rate on Borsa Istanbul
Yazar: ADİL GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİT FERHAN BENLİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Sermaye Piyasası Ana Bilim Dalı / Sermaye Piyasası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerle birlikte sermayelerin hareket kabiliyeti artmış ve zahmetsiz bir şekilde ülke dışında yer alan finansal piyasalara yatırımlar yapılabilmesi hız kazanmıştır. Ülke ekonomisine kazandırılacak yabancı sermaye ile cari açıkların giderilmesi, döviz pozisyonunda iyileştirici konuma gelinmesi, firmalara yeni yatırımlar için uygun finansman sağlaması ve nihayetinde yatırımlara yönelen kaynaklarla birlikte ülke ekonomisinin toplam çıktısında artışlar sağlaması olasıdır. Bu çalışmanın amacı Türkiye özelinde de giderek önem kazanmakta olan yabancı portföy yatırımlarının Borsa İstanbul (BİST)-100 getiri endeksiyle olan ilişkinin analiz edilmesidir. Bu doğrultuda, 2010 ve 2021 yıllarını kapsayan çeyreklik dönemler baz alınarak yabancı yatırımcı portföy büyüklükleri ve BİST-100 getiri endeksi arasındaki ilişki incelenmiştir. Yabancı portföy büyüklüklerinin ve sayılarının değerleri, merkezi kayıt kuruluşundan elde edilirken BİST-100 getiri endeksine dair veriler ise Merkez Bankasının resmi sitesinden alınmıştır. Korelasyon testiyle ön analizi yapılan veriler, Granger nedensellik testi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, pay senedi getirilerinin (BİST-100 getiri endeksi) yabancı yatırımcı portföy değerinin nedeni olduğuna dair tek yönlü nedensellik ilişkisine ulaşılarak BİST-100 endeksinden Yabancı portföy değerine doğru nedensellik yönü tespit edilmiştir. Dolayısıyla, bu araştırmada, Türkiye'deki hisse senedi piyasasının performansının yabancı yatırımcıların portföy değerlerinden bağımsız olarak hareket ettiği sonucuna varılmıştır. Türkiye'deki finansal piyasaların dinamikleri ve yapısal özellikleri göz önüne alındığında, yabancı yatırımcıların sektörel ve şirket düzeyindeki yatırımlarının etkisi, genel hisse senedi getirilerine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle, bu sonuçlar kesin olarak yabancı yatırımcıların etkisinin olmadığını göstermemekle birlikte, bu araştırma kapsamında tartışılacağı gibi, yabancı yatırımcıların etkisinin farklı boyutlarını ortaya çıkarabilir.

Abstract:
As a result of globalization and technological developments, the mobility of capitals has increased and to make investments effortlessly in financial markets outside the country has gained speed. With the foreign capital to be brought to the country's economy, it is possible to eliminate the current account deficits, improve the foreign exchange position, provide suitable financing to the companies for new investments, and ultimately increase the total output of the country's economy with the resources directed to investments. The aim of this study is to analyze the relationship between foreign portfolio investments, which are gaining importance in Turkey, and Borsa Istanbul (BİST)-100 return index. To this end, the relationship between foreign investor portfolio sizes and BİST-100 return index was examined on the basis of quarterly periods covering 2010 and 2021. While the values of foreign portfolio sizes and numbers were obtained from the central registry, the data on the BİST-100 return index were obtained from the Central Bank's official website. The data were analyzed with the Granger causality test method. As a result of the study, a one-way causality relationship has been found from the BİST-100 index to the foreign portfolio value. Therefore, based on this analysis, the stock returns (BİST-100 return index) are determined to be the cause of the foreign investor portfolio value. This research has concluded that the stock market's performance in Turkey acts independently from the portfolio values of foreign investors. Considering the dynamics and structural characteristics of the financial markets in Turkey, the impact of foreign investors' sectoral and company-level investments may differ according to the general stock returns. Hence, although these results do not definitively show that there is no effect of foreign investors, as it will be discussed in the scope of this research, they may reveal different dimensions of the effect of foreign investors.