Tarihi taş duvarların onarımında kullanılan enjeksiyon malzemesinin performans değerlendirmesi
Performance evaluation of injection material used in repairing historical stone walls
Yazar: CANER ŞENGÖNÜL
Danışman: PROF. DR. NABİ YÜZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tarihi yapılar kültürel mirasımızın ve insanlık hafızasının temel taşlarından biridir. Bu doğrultuda yapıların mevcudiyetinin devam ettirirebilmesi amacıyla onarım ve koruma yöntemlerine ihtiyaç duyulur. Enjeksiyon yöntemi bu amaçla sıkça uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntem geri alınamayan bir uygulama olmasına karşın, tarihi yapıdaki özgün malzemelerle uyumlu şekilde kullanıldığında tarihi yapıların korunması, sağlamlaştırılması ve yapısal iyileştirilmesine olanak sağlar. İstenilen performansın elde edilebilmesi için enjeksiyon tekniğinin uygulanması ve enjeksiyon malzemesinin tercihinde Venedik Tüzüğü ve ilgili diğer yönetmeliklerle standartlara uygun hareket edilmesi gerekmektedir. 
Enjeksiyon uygulaması hakkındaki araştırmalar ve farklı uygulamalara daha çok yurtdışında gerçekleştirilen çalışmalarda rastlanmakta, ülkemizde ise uygulamalarda büyük oranda hazır enjeksiyon malzemesi tercih edilmektedir. Hazır enjeksiyon malzemeleri kullanılırken ise gerekli taze ve sertleşmiş hal özelliklerinin belirlenmesinde yeterince hassasiyet gösterilmediği görülmektedir. Bu doğrultuda enjeksiyon yönteminin performansının belirlenmesi, kullanılan enjeksiyon malzemesinin uygulama öncesi ve sonrası özelliklerinin araştırılması hususlarındaki eksiklikler göz önüne alınarak oluşturulan bu tezde ilk olarak literatürde yer alan çalışmalardan bahsedilmiştir. Enjeksiyon malzemesinin özgün malzemelerle uyumlu olması gerektiği esasından yola çıkılarak tarihi yığma yapılarda kullanılan malzemelerle özelliklerine yer verilmiştir. Tarihi yapılarda zaman içerisinde meydana gelen hasarlar, hasarları meydana getiren faktörler, bunların önüne geçilebilmesi için gereken onarım ve koruma yöntemleriyle enjeksiyon yönteminin bu bağlamdaki yeri açıklanmıştır.
Deneysel çalışmaların yer aldığı bölümde tezde kulanılan malzemelerin fiziksel, mekanik ve taze hal özellikleri belirlenmiştir. Enjeksiyon yönteminin performansının değerlendirilebilinmesi amacıyla günümüzde de kullanılagelen özgün malzeme özelliklerine uygun malzemelerle çift sıra model taş duvarlar üretilmiştir. Sabit düşey yük altında yatay yük etkitilerek duvarlarda hasar oluşması sağlanmıştır. Çalışma kapsamında belirlenen karışım yöntemiyle hazırlanan piyasada kullanılan hazır enjeksiyon şerbetiyle taş tozu ilave edilerek oluşturulan enjeksiyon şerbeti duvarlara enjekte edilmiştir. Enjeksiyon yöntemiyle onarılan duvarlar ilk durumdaki teknikte olduğu gibi yeniden kırılarak onarım öncesi ve sonrasında elde edilen kırılma yükleri, çatlak haritaları, ultrases ölçüm değerleri ortaya konmuştır.
Tezin sonuçlar ve öneriler bölümünde enjeksiyon uygulaması öncesi ve sonrasındaki veriler karşılaştırılarak enjeksiyon yönteminin performansı irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler:   Tarihi yapılar, yığma yapılar, enjeksiyon yöntemi, taş duvarlar

Abstract:
Historical buildings are one of the cornerstones of our cultural heritage and human memory. These structures, which have techniques, materials specific to the period they were built, have been damaged due to many reasons in the historical process. The injection method stands out as a method used for this purpose. In order to achieve the desired performance, it's necessary to apply the injection technique and to act in accordance with the Venice Statute and other relevant regulations and standards in the choice of injection material.
When using ready-made injection materials, it is seen that sufficient sensitivity isn't shown in determining the required fresh, hardened state properties. For this purpose, this thesis, which was created by considering the deficiencies in the determination of the performance of the injection method applied as a repair and preservation technique in historical buildings, and the investigation of the properties of the injection material before and after the application, firstly the studies in the literature were mentioned.
In the section where the experimental studies take place, the physical and mechanical properties of the stone, mortar and injection materials used in the thesis are determined. Double row model stone walls were produced with original materials. Under constant vertical load, the horizontal load was affected, resulting in damage to the walls. Afterwards, the ready-made injection syrup prepared with the mixture method determined within the scope of the study and the injection syrup formed by adding stone powder were injected into the walls. The walls repaired with the injection method were re-broken as in the first case, the fracture loads, crack maps, ultrasound measurement values obtained before, after the repair were revealed.
In the results and recommendations part of the thesis, the performance of the injection method applied was examined by comparing the data obtained before and after injection.
Keywords:   Historical structure, masonry, grouting, stone walls.