Tıbbi atıkların doğru toplanması ve sağlık çalışanlarının bu konudaki bilgi düzeylerinin ölçülmesi
Accurate collection of medical wastes and measuring the knowledge levels of healthcare professionals on this issue
Yazar: SELMA AK
Danışman: PROF. DR. LATİFE MAMIKOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Tıbbi Ekoloji ve Klimatoloji = Medical Ecology and Climatology ; İstatistik = Statistics
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Atıklar = Wastes ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tıbbi atık = Medical waste

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Antalya ili Muratpaşa ilçesine bağlı ASM'lerinde çalışan sağlık personellerinin, tıbbi atıklarla ilgili bilinç düzeylerini ortaya koymak ve önerilerde bulunmaktır. Bu sayede sağlık tesislerinde atıkların kaynağında ayrıştırma kültürü oluşturulması ve atık minimizasyonunun sağlanmasına ve yaralanmaların/enfeksiyon bulaşma riskinin en aza indirilmesine katkıda bulunmak esastır.
Yöntem: Araştırmamız, sağlık çalışanlarının "Tıbbi Atık" ile ilgili bilgi düzeylerinin belirlenmesine yönelik, anket metodu ile kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmıştır. 
Bulgular: Muratpaşa ilçesine bağlı 26 ASM'de, ''Tıbbi Atık'' ile ilgili anket formları, toplam 102 sağlık personeline uygulanmıştır. Araştırmamız; doktorlar (n=45), ebe-hemşireler (n=39), hizmetliler vb. (n=18) sağlık görevlilerini kapsamaktadır. Katılımcıların bilgi düzeylerine yönelik sorulan sorulara, %95,10'u tıbbi atıkların ayrı toplanması gerektiğini, %37,25'inin  tıbbi atıkla ilgili eğitim aldığını cevaplamıştır.  Sağlık çalışanları, %49,01'i tıbbi atık yönetmeliği hakkında bilgili olduğunu, %54,90'ı birimde atık yönetimi ile ilgili talimatın olduğunu, %62,74'ü kurumda atık birim sorumlusu olduğunu, %59,82'si atıkların ayrı renk poşetli kovalara atıldığını, %71,57'si kurumda atık geri dönüşümü uygulandığını, %55,87'si evsel atıkların konulduğu poşet renginin siyah olduğunu ve %68,62'si tıbbi atıkların konulduğu torbanın renginin kırmızı olduğunu doğru bilmiştir. Katılımcılar, %63,72'si kesici-delici aletler ayrı kutularda toplanır doğru yanıtını, %57,83'ü etkin denetim sorununun var olduğunu belirtmiştir. Değerlendirmede tüm sorulara verilen doğru cevapların toplam puanı, 150 olarak hesaplanmıştır. "Tbbi atık bilinç düzeyleri", doktorların; ortalama puanı 112,29±38,48, ebe-hemşirelerin; 99,87±48,55, hizmetliler vb.; 77,56±44,03 olup, 1'ci ve 3'cü gruplar arasında anlamlı bir fark mevcuttur; (F=4,129, p=0,019). (p<0,05)'tir. 
Sonuç: Çalışanların, tıbbi atıklarla ilgili yeterli eğitim almadıkları, atık yönetimi sorunları yaşadıkları,  sağlık tesislerinde, kaynağında atık ayrıştırma işleminin tam olarak yapılamadığı ve atıkların atık kutularına atılırken dikkat etmeleri gereken hususlar hakkında bilgi eksikliklerinin olduğu anlaşılmıştır. Demografik özelliklerin (yaş, meslek, eğitim alma, çalışma süresi, vb.), tıbbi atıklarla ilgili bilgi düzeylerini etkilediği belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Aile Sağlığı Merkezi, Tıbbi Atık, Tıbbi Atık Yönetimi, Tbbi Atık Bilinci.

Abstract:
Aim: The aim of this research is to reveal the awareness level of healthcare personnel working in ASM's in Antalya province Muratpaşa district about medical wastes and make recommendations. In this way, it is essential to create a separation culture at the source of the waste in health facilities and to ensure minimization of waste and to minimize the risk of injuries / infections. 
Method: Our research, it was planned as a cross-sectional and descriptive research with questionnaire method, aimed at determining the knowledge level of healthcare workers about "Medical Waste".
Findings: Questionnaire forms on "Medical Waste" were applied to a total of 102 healthcare personnel in 26 ASM's in Muratpaşa district. Our research; doctors (n=45), midwives-nurses (n=39), servants etc. (n=18) included healthcare professionals. To the questions asked about the knowledge level of the participants, %95.10 answered that medical waste should be collected separately and %37.25 received training on medical waste. Healt workers, %49.01 of them are knowledgeable about the medical waste regulation, %54.90 have an instruction on waste management in the unit, %62.74 are in charge of the waste unit in the institution, %59.82 wastes are thrown into separate colored bag buckets, %71.57 of them were recycled at the institution, %55.87 of them knew that the color of the bags containing domestic waste was black and %68.62 of them knew that the color of the bag containing medical waste was red. Participants, %63.72 of cutting-piercing tools are collected in separate boxes, the correct answer is %57.83 stated that they have an effective control problem. The total score of correct answers given to all questions in the evaluation was calculated as 150. "Medical waste awareness levels", doctors; mean score of 112.29±38.48, midwives-nurses; 99.87±48.55, servants etc.; It was 77.56±44.03, and there was a significant difference between the first and third groups; (F=4,129, p=0.019). (p<0,05). 
Results: Employees, do not receive adequate training on medical waste, they experience waste management problems, In health facilities, waste separation process cannot be done completely at the source It has been determined that there is a lack of information about the issues to be taken into consideration while disposing of wastes to waste bins. It has been determined that demographic characteristics (age, profession, education, operation time, etc.) affect their knowledge about medical waste.

Key words: Family Health Center, Medical Waste, Medical Waste Management, Medical Waste Awareness.