Türkçe 6-7-8 ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme etkinliklerinin düşünce becerisine katkısı
Turkish 6-7-8 contribution of listening/watching activities in textbooks to thinking skills
Yazar: BÜŞRA AKGÜN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ TEMİZYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dinleme = Listening ; Düşünme = Thinking ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Düşünme eğitimi = Thinking education ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İzleme = Monitoring

Özet:
Gün geçtikçe önemli hale gelen ve önemi artan düşünme kazanımlarıninTürkçe ders kitaplarındaki yansımasına bakmak dinleme ve düşünme/izleme etkinlikleri ile ilgisi bakımından meselenin irdelenmesini zorunlu kılmaktadır. Çünkü dinleme, sadece duymayı içermez; dinleme aynı süreda dikkat etmeyi ve duyduğunu düşünmeyi de içerir. Dinlerken sesleri duyar aynı süreda bilinçli olarak da değerlendirirsiniz. Yapılandırıcı yaklaşımla hazırlananTürkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda dinleme ve düşünme kabiliyeti ayrıntılı bir biçimde ele alınmış veTürkçe derslerindeki her temada en az bir dinleme ve düşünme metnine yer verilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Dinleme ve düşünme parçalarının işlenişinde kullanılabilecek yöntem/ tekniklere de programda yer verilmiştir. Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı'nın dinleme ve düşünme yöntem/teknikleri bölümünde yediçeşit dinleme ve düşünme yöntem/yönteminden bahsedilmiştir. Bu yöntem/teknikler katılımlı dinleme ve düşünme, katılımsız dinleme ve düşünme, not alarak dinleme ve düşünme, kendini konuşanın yerine koyarak dinleme ve düşünme (empati kurma), yaratıcı dinleme ve düşünme, seçici dinleme ve düşünme ve eleştirel dinleme ve düşünmedir. Dinleme ile ulaşılanbilgilerin zihinsel süreçlerini tamamlayarak bireye faydalı hale gelebilmesi için düşünme yeteneğinin de kazanılmış olması gerekmektedir. Bunların olmaması durumunda dinleme kabiliyeti amacına ulaşmamış olacaktır. Bu bağlamda düşünme açısından önemli olan birkaç teknikten yola çıkarak dinleme-düşünme bağlantısı hakkında değerlendrmeler yapmak gerekir. Böylece düşünme eğitimi için önemli olan, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, yansıtıcı düşünme, analitik düşünme , yanal (lateral ) düşünme ile dinleme ve düşünme/izleme yöntemlerinin ilintisi ortaya konularak bu etkinlik ve uygulamalar bağlamında düşünme eğitimine katkıları dile getirilmesinde yarar bulunmaktadır. Bu çalışmada 6, 7, 8. SınıfTürkçe dersi öğretmen kılavuz kitaplarında Bulunan dinleme ve düşünme parçalarınde hangi yöntemlere yer verildiği tespit edilmiş, bu yöntemlerin hangi parçalarle birlikte uygulandığı, hangiçeşit parçaların yer aldığı ve sözcük sayıları üzerinden de parçaların uzunluğu kısalığı üzerinde durularak düşünme eğitimine katkıları ifade edilecektir. Çalışmada her sınıf seviyesi için biri Bakanlık iki özel yayınevi olmak üzere üçer öğretmen kılavuz kitap incelemeye alınmıştır. " Çalışma dâhilinde bulunan kitaplarda mevcut parçaların tamamı olarak dinleme ve düşünme parçaları değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden basılı eser incelemesi ile vücut bulmuştur. Çalışma sonunda dinleme ve düşünme/izleme etkinliklerinin düşünce eğitimi üzerinde etkisi dile getirilecektir.

Abstract:
Looking at the reflection of the thinking skills that are becoming important and increasing in importance in Turkish textbooks makes it necessary to examine the issue in terms of its relevance to listening/watching activities. Turkish course prepared with constructivist approach (6, 7, 8. listening skills are discussed in detail in the curriculum and at least one listening text is required in every theme in Turkish courses. Methods/ techniques that can be used in the processing of listening texts are also mentioned in the program. Turkish Lesson (6, 7, 8. Seven types of listening methods/techniques are mentioned in the listening methods/techniques section of the curriculum. These methods/techniques are participatory listening, unattended listening, note-taking listening, self-substituting listening (empathy building), creative listening, selective listening and critical listening. In addition, critical thinking , creative thinking , reflective thinking , analytical thinking , lateral thinking and listening/monitoring methods are important for thinking education. 6, 7, 8 in this study. Turkish teacher guide book, listening in class, which are identified in the texts is given to the place where methods, these methods in which the texts of type text, and word counts, which is applied in conjunction with the texts on the length of contributions to education with an empözelis on thinking will be expressed in brevity. In the study, three teacher guidebooks were examined, one for each grade level and two private publishing houses of the Ministry. In this context, all texts in the books and especially listening texts were examined. The study was conducted with a document review from qualitative research methods. As a result of the study, the effect of listening/watching activities on thought training will be expressed.