Dijital dönüşüm ortamında yalın itfaiye sistemi tasarımı
Designing a lean firefighting system in the context of digital transformation
Yazar: AYŞE ÜTÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİ BARAÇLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Halk Sağlığı = Public Health ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Acil durumlar ve afetler gibi sonuçları toplumsal ve çevresel olumsuz etkilere sahip olan durumların yönetilmesi büyük önem arz etmektedir. Hayat kurtarmak gibi asli bir görev üstlenen itfaiyeciler ve bağlı olduğu teşkilatlar için birçok sorun bulunmakla birlikte, yaptıkları görevler sebebi ile hiçbir hataya yer yoktur. İtfaiye teşkilatlarında verilen hizmetlerin kalitesi üstlendiği görevler düşünüldüğünde hayat kurtarıcı niteliğe sahiptir. 
Bu tez çalışmasında; Türkiye'deki itfaiye teşkilatlarının, itfai olay veri akışını hızlandırmak, düzenli olarak verilerin analiz edilmesini sağlamak, müdahale esnasında itfaiyecilerin güvenliğini sağlamak ve afet yönetimindeki etkinliğini belirlemek ve iyileştirme alanlarına yönelik alması gereken entegre eğitim müfredatını belirleyerek verilen hizmetin kalitesini artırmak amacıyla dijital dönüşümden faydalanarak 4 ana modül oluşturulmuştur. 'İtfai Olay Girdi Sistemi Modülü' ile itfaiye teşkilatlarının ortak olarak kullanabileceği itfai olay raporlarını oluşturmak amacıyla dijital ortam aracılığıyla bir sistem oluşturulmuş ve verilerin depolanması sağlanmıştır. 'Veri İşleme- Analiz Modülü' ile girilen itfai olay verileri işlenmiş ve bütüncül olarak grafikler aracılığı ile analiz edilmiştir. 'İtfaiyeci Güvenliği Bina Barkodlama Sistemi Modülü' ile itfaiyecilerin, yangın yerine müdahale etmeden önce mevcut olan tehlike ve riskleri görmelerini, daha etkin müdahalelerde bulunmalarını sağlayacak bir barkodlama sistemi tasarlanmıştır. 'İtfaiyecilerin Afet Risk Yönetimi Sürecindeki Etkinliği Modülü ile ülke genelinde 772 itfaiyeciye, güvenirlik ve geçerlik testleri yapılmış olan 'Afet Risk Yönetimi Ölçeği' uygulanmıştır. Uygulanan ölçekte, itfaiyecilerin afet risk yönetimi içerisinde İSG ve afet farkındalığının artırılması, hizmet içi eğitimlerde afetlere yönelik eğitim ve ilk yardım eğitim sürelerinin artırılması ve düzenli tatbikatların gerçekleştirilmesi gibi adımların, itfaiyecilerin meydana gelen afetlerdeki müdahale sürecini olumlu yönde etkileyeceği belirlenmiş ve bu modülde afet risk yönetimi konusunda itfaiye personellerine yönelik iyileştirme alanları sunulmuştur.  
Tasarlanan modüller ile 'Yalın' bir itfai olay raporlama sistemi oluşturulmuştur. Bu sistemde itfai olay raporları, dijital ortama entegre edilerek, standartlaştırılarak, eş zamanlı analiz edilerek, denetlenebilir, ölçülebilir ve tekrarlanabilir hale getirilmiştir. Sistem tasarımı için; Django, PostgreSQL ve Charts.js gibi teknolojiler kullanılmıştır. 
Bu çalışma, itfaiye teşkilatlarının daha iyi bir veri yönetimi süreci benimsemeleri, acil olay ve afet risklerini azaltmak için proaktif önlemler ve etkili stratejiler geliştirmeleri konusunda yol gösterici niteliktedir. Ayrıca bu çalışmada, endüstri 4.0'ın bir unsuru olan dijital dönüşümü katalizör olarak kullanarak, itfaiye teşkilatlarının kalitesini artırma amacıyla bir yol izlenmiştir.

Abstract:
The management of situations with societal and environmental adverse consequences, such as emergencies and disasters, holds great importance. Firefighters and their affiliated organizations, who undertake the vital task of saving lives, face numerous challenges, and there is no room for error due to the nature of their duties. Considering the life-saving nature of the responsibilities undertaken by fire departments, the quality of services provided therein is of paramount importance.
This thesis aims to utilize digital transformation to create four main modules with the objective of enhancing the quality of services provided by fire departments in Turkey. These modules are designed to accelerate the flow of fire incident data, ensure regular analysis of data, ensure the safety of firefighters during interventions, and determine and improve the effectiveness of disaster management. Additionally, an integrated training curriculum is proposed to address improvement areas, ultimately enhancing the overall quality of service. A digital system has been developed through the "Fire Incident Input System Module" to enable fire departments to collectively generate fire incident reports and ensure the storage of data in a digital environment. The "Data Processing and Analysis Module" processes the entered fire incident data and analyzes them comprehensively through graphical representations. Additionally, the "Firefighter Safety Building Barcoding System Module" entails the design of a barcoding system to allow firefighters to assess existing hazards and risks before intervening at the fire scene, enabling more effective interventions. The "Effectiveness of Firefighters in Disaster Risk Management Module" involved the application of the "Disaster Risk Management Scale," which had undergone reliability and validity tests, to 772 firefighters nationwide. Through this scale, it was identified that steps such as increasing occupational health and safety (OHS) and disaster awareness within the context of disaster risk management, enhancing disaster-related training and first aid training durations in in-service trainings, and conducting regular drills positively impact firefighters' intervention processes during disasters. Improvement areas in disaster risk management for firefighters were presented within this module based on the findings. 
The designed modules have facilitated the establishment of a "lean" fire incident reporting system. Within this system, fire incident reports are integrated into a digital environment, standardized, concurrently analyzed, and made auditable, measurable, and repeatable. Technologies such as Django, PostgreSQL, and Charts.js were employed for system design.
This study serves as a guiding framework for fire departments to embrace a more efficient data management process and develop proactive measures and effective strategies to mitigate emergency incidents and disaster risks. Furthermore, by leveraging digital transformation as a catalyst, a path has been charted in this study towards enhancing the quality of fire departments, utilizing digital transformation as an element of Industry 4.0.