Milletlerarası ticari tahkimde hakem kararlarının iptali
Actions to set aside the arbitral awards in international commercial arbitration
Yazar: DANYAL ERSARİ
Danışman: PROF. DR. HATİCE SELİN PÜRSELİM ARNİNG
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde ticaretin globalleşmesi ile birlikte tahkim, uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde devlet mahkemelerine nazaran kişiler, şirketler ve devletler tarafından daha çok tercih edilir hale gelmiştir. Bu tercihin en önemli sebeplerinden biri tahkim yargılaması sonucunda verilen hakem kararlarının tıpkı mahkeme kararlarında olduğu gibi kesin ve bağlayıcı olmasıdır. Ancak aleyhine karar verilen taraf, ilgili hakem kararının adalete uygun olmadığını düşünebilir. Bu bağlamda hakem kararlarının devlet mahkemeleri tarafından denetlenebilmesi için neredeyse tüm milli hukuk sistemlerinde hakem kararlarına karşı denetim yolu olarak "iptal davası" öngörülmüştür.   
  İptal talebinde bulunan taraf belirli sebeplerin olması halinde tahkim yeri mahkemesinde iptal davası açabilecektir.  Hakem kararına karşı iptal talebinde bulunan tarafın amacı, kararın bir kısmını ya da tamamını geçersiz hale getirmek ve icrasını engellemektir. UNCITRAL Model Kanun ve ulusal hukuk sistemlerinde iptal sebepleri sınırlı şekilde sayılmıştır. Ancak bazen bu iptal sebeplerinin faklı şekillerde yorumlandığı görülmüştür. İptal sebeplerinin geniş yorumlanması hakem kararlarının iptal olasılığını orantısız şekilde arttıracaktır. Bu durum alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olan tahkimin güvenirliğine zarar verdiği gibi uzun, meşakkatli ve masraflı tahkim yargılama sürecini de boşa çıkaracaktır. Ancak, iptal sebeplerin adaletsizliğe yol açacak şekilde çok dar yorumlanması da keyfiliğe, tutarsızlığa ve tarafların istemediği sonuçlara yol açacaktır. Bu çerçevede Türk kanunları dahil çeşitli ülkelerdeki kanunları ve mahkeme uygulamalarını dikkate alarak kanımızca iptal sebepleri bakımından doğru yaklaşımları ortaya koymaya çalışacağız.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde milletlerarası tahkime ilişkin genel bilgiler, yabancı hakem kararlarının tabiiyetinin belirlenmesi ve iptal davasına konu olabilecek yabancı hakem kararlarının türleri yer almaktadır. Bunun devamında, ikinci bölümde, çeşitli ülkelerin tahkime ilişkin kanunları, tahkime ilişkin milletlerarası literatürde kabul gören hukuki metinleri de dikkate alınarak iptal sebepleri ortaya konulacaktır. Aynı zamanda, konu ile ilgili doktrindeki görüşlere yer verilerek çeşitli ülkelerde verilen mahkeme kararları çerçevesinde iptal sebeplerine ilişkin yaklaşımlara ver verilecektir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise iptal davasının tarafları, iptal davasında görevli ve yetkili mahkeme ve iptal davasından feragat konuları Türk hukuku ve karşılaştırmalı hukuk bakımından incelenmeye çalışılmaktadır.

Abstract:
Along with the globalization of trade, arbitration has become more preferred by individuals, companies and states than state courts in resolving international disputes. One of the most important reasons for this preference is that the arbitral awards given after the arbitration proceedings are final and binding, just as the court decisions. However, the party rendered against the award may consider it unjust. In this context, in order for the arbitral awards to be audited by the state courts, "annulment case" is designed as a legal remedy in almost all national legal systems.
The party requesting annulment may file an action for annulment in the court of the place of arbitration if there are certain reasons. The purpose of the party requesting annulment against the arbitral award is to invalidate some or all of the decision and to prevent its execution. Although the reasons for annulment are limited and similar in many legal systems, the interpretation of these reasons is of great importance. A broad interpretation of the grounds for annulment will disproportionately increase the possibility of annulment of arbitral awards. This situation will not only harm the reliability of arbitration, which is an alternative dispute resolution method, but will also nullify the long, laboursome and costly arbitration proceedings. On the other hand, much narrower interpretation of the grounds for annulment in a way that leads to injustice may lead to arbitrariness and inconsistency, as well as result in undesirable results by the parties. Considering these, we will try to put forward approaches that can be consistent in terms of the grounds for annulment, taking into account the laws and court practices in various countries, including Turkish laws.
This study consists of three parts. In the first part, general information about international arbitration, determination of the nationality of foreign arbitral awards and types of foreign arbitral awards that may be subject to annulment proceedings are included. Following this, in the second part, the reasons for annulment will be presented considering the arbitration laws of various countries and the internationally accepted legal texts on arbitration. At the same time, we try to put forward the approaches regarding the reasons for annulment within the framework of the court decisions given in various countries by giving place to the opinions in the doctrine on the subject. In the third and final part of our study, the parties of the annulment case, the competent court in charge of the annulment case and the waiver of the annulment case are to be examined in terms of Turkish law and comparative law.