Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları işinde görev alan şoför ve operatörlerin karşılaştıkları risk ve tehlikelerin iş stresi düzeylerine etkisi
Effects of the risk and hazards on stress levels of drivers and operators who work in excavation, contruction and demolition waste business
Yazar: KÜBRA ULAŞLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLGÜN ULUTAŞDEMİR
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Mesleki risk = Career risk ; Operatörler = Operators ; Risk = Risk ; Sürücüler = Drivers ; İnşaat = Construction ; İş sağlığı = Occupational health ; İş stresi = Job stress

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışma; Gaziantep'teki hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları işinde görev alan şoför ve operatörlerde mesleki riskler ve etkilerini belirlemek ve iş stresi düzeylerini azaltmak için öneriler geliştirmek amacıyla planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan çalışmanın evrenini Mayıs-Haziran 2015 tarihlerinde Gaziantep'te hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarında görev alan şoför ve operatörler (217) oluşturmaktadır. Evrenin tümü araştırma kapsamına alınmış ve 187 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri; sosyo-demografik özellikler, çalışma ortamı kaynaklı risk ve tehlikeler algısı, İSG uygulamalarını etkilediği düşünülen faktörler ile "İş Stresi Ölçeği" sorularından oluşan anketin direkt gözlem altında uygulanmasıyla toplanmıştır. Verilerin analizi ki kare, man whitney U, t testi, kruskal-wallis, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki şoför ve operatörlerin tamamı erkek olup %47.8'i 30-39 yaş grubundadır. Şoför ve operatörlerin %39.0'ı ilkokul mezunu, %41.2'si ortaokul mezunudur. Çalışanların özel ve kamu çalışanları arasında anlamlı bir farklılık olmamasına karşılık, şoförler operatörlere göre daha fazla iş stresine maruz kalmaktadır. Bu araştırmanın yapıldığı sektörde iş güvenliğinin sağlandığı ancak şoför ve operatörlerin iş stresi; "bazı yönleriyle kişiyi zorlayarak verimliliği arttırırken, bazı yönleriyle de sağlığı tehdit edebilir" şeklindedir. Düzenli beslenen şoför ve operatörler daha düşük iş stresi yaşamaktadır.
Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın yapıldığı sektör çalışma ortamı güvenliğini sağlamakta ancak şoför ve operatörler "uyarıcılığı yüksek, sorumluluğu fazla ancak kişiye çekici gelen iş stresi" düzeyindedir. Şoför ve operatörler "çalışma ortamı kaynaklı tehlikeler ve stresle baş etme" konularında eğitilmelidir.

Abstract:
Introduction and Aim: This study was performed to develop recommendations for decreasing stress levels of drivers and operators who work in excavation, construction and demolition waste business in Gaziantep. 
Materials and Methods: The universe of the cross-sectional and descriptive study was composed of drivers and operators (217) who work with excavation, construction and demolition waste in Gaziantep between May-June 2015.Totally, 187 individuals could be reached. The data were collected by using direct observation method.Socio-demographic characteristics, hazards and risks perception associated with work environment, factors affected by occupational health and safety applications and responses to Occupational Health Scale were obtained.Statistical Chi-square, man whitney U, t-test, kruskal-wallis, ANOVA and correlation analyses were used.
Findings: All of the participants were male, 47.8%of them were between 30-39 years old. Of all participants, 39% of them graduated from primary school and 41.2% of them graduated from secondary school. Although there was no significant difference between private and public employees, drivers were exposed to stress more than operators.Despite occupational safety applications, the stress levels of drivers and operators 'increased the efficiency by forcing employees whereas sometimes this stress levels threaten their health'.  Regularly fed participants were less affected by stress. 
Conclusion and Recommendations: The occupational safety was provided but drivers and operators had the stress level which is defined as 'high stimulant with high responsibility but attractive'.Drivers and operators should be trained about 'how to gain coping ability against occupational stress and hazards'.