Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesi halk oyunları ve bu bölgelerdeki "Halay" ların folklorik incelemesi /
Yazar: TÜRKER EROĞLU
Danışman: PROF.DR. TUNCER GÜLENSOY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1994
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Folklor = Folklore ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Halay = Anatolian folk dance ; Halk oyunları = Folk dances ; Oyunlar = Games

Özet:
ÖZET «Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde Halk Oyunları ve 'Halayların Halkbilimi Açısından incelenmesine yönelmiş bulunan bu çalışma, 5 bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde araştırma konusu ele alınarak, araştırmanın amacı, araştırma sahası, araştırmada kullanılan metod ve teknikler, araştırmada karşılaşılan zorluklar ve temel kavramlar gibi konulara yer verilmiştir. Temel kavramlar aktarılırken, oyun kavramı ve tanımından bahsedilmiş, oyun türleri, Türklerde oyun ve oyun türleri, dans kavramı ve tanımı, halk oyunları ve Türk halk oyunları konularına temas edilmiştir. ikinci bölümde, araştırma sahasının tanıtılması ana başlığı altında Anadolu'nun Türkleşmesinden bahsedilerek, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri kısaca tanıtılmıştır. Bu bölümde ayrıca, folklorun sınır tanımazlığı meselesi tartışılarak, araştırma sahasındaki idari yapı hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, araştırma sahasında halk oyunlarının genel yapısı; oyun (adım), müzik ve kıyafet başlıklarıyla incelenmiştir. Bu başlıklar altında öncelikle araştırma sahasındaki halk oyunlarının tasnifi yapılarak; sahadaki müzik ve kıyafet yapıları genel olarak ele alınmıştır. Üçüncü bölümün son kısmında "Halaylar ele alınmış; halay kavramı hakkında bilgiler verilerek bölgedeki halay adlı oyunlara temas edilmiştir. Bu kısımda Elazığ, Diyarbakır ve Bitlis illerinden birer oyunun, adım ve müzik yapılan incelenerek karşılaştırma yapılmıştır. Dördüncü bölümde bu çalışmadan elde edilen sonuçlar anlatılmış, beşinci bölümde ise kaynak kişiler (mahallî uzmanlar)'in listesi, soru listesi, fotoğraf ve nota bilgileri ile bibliyografyaya yer verilmiştir. --260- Bu çalışmayla Halkbiliminin araştırma sahalarından biri olan halk oyunlarının, bir doktora tezinde, doğrudan halkbilimi ile ilgili olarak ilk defa ele alındığı düşünülmektedir. "Türk Halk Oyunlarında Tür Meselesi" ile "Folklorun Sınır Tanımazlığı" gerçeğinden hareketle, Türk halk oyunlarının ne şekilde sınırlandırılıp tasnif edilmesi gerektiği konuları ilk defa bu çalışmada ele alındığına inanılan önemli konulardır. Ayrıca iki coğrafi bölge sınırları içinde bulunan halk oyunları ve bunlar içerisinde "halaylar" veya "halay" adı taşıyan oyunların detaylı olarak ele alınması, Türk Folkloru atlaslarının çıkarılmasına da hizmet edebilecektir. Çalışmada 300 civarında halk oyunu ele alınarak tasnif edilmiş, araştırma sahasındaki kıyafetler ile adımlar 58 adet fotoğrafla görüntülenmiştir. Üç halk oyununun oyun formları ile müzik notaları da verilmiştir.

Abstract:
-261- SUMMARY This research which is studied from the viev point of folfdorical analysis of folk dances and " Haley"% in East and Southeast Anatolia, consists of 5 units. In the first unit we gave some information about these topics: "The Subject Of The Research", "The Aim Of The Research9, "The Field Of The Research" ', "The Method and Tecniques Of The Research", "The Difficulties That Were Faced To During The Research" and "The Basic Concepts". In the "Basic Concepts" part the following concepts and definitions are studied: "Game", "The Kinds Of Game Of The Turks", "Dance", "Folk Dances" and "Turkish Folk Dances". In the second unit we gave information about "East and Southeast AnatoUa" and discussed in folklore the administrative, "Political and Geographical Limits". In tie third part investigated tie followings the structure of folk dances in "East and Southeast AnatoUs" (figures, music and costumes), "The Classification Of The Folk Dances", "The Structure Offfalafs". In the fourth part the results of the research are given. In the fifth part the following lists are given: "Regional Experts Of Folk Dances", "Question List and knowledge about "Music Notes", "Photographs" in addition to this, "BibUography" is given lastly. This is the first doctorate study in the field of " Turkish Folk Dances". With this study the folowing subjects were investigated: "The Question Of Kind in Turkish Folk Dances", "The Limit Of Folklore" and the 'ffalafs". In this research 300 folk dances are classified, 58 photographes are used and music notes of 3 folk dances are given.