Konaklama işletmelerinde stratejik maliyet yönteminin belirlenmesine yönelik bir model önerisi
A model proposal for determining the strategic cost method in hospitality companies
Yazar: ELİF KARABULUT ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM NİLÜFER KARATAŞ ARACI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Stratejik maliyet yöntemi = Strategic cost method ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Stratejik yöntem = Strategic method ; TOPSIS = TOPSIS ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu çalışmanın amacı, işletme paydaşlarına daha doğru, ihtiyaca uygun ve zamanında cevap verebilmek için gerekli olan stratejik yönetim anlayışının en önemli ayaklarından biri olan etkin maliyet yönetiminin bir konaklama işletmesinde uygulanması ve sonuçların geleneksel yöntemle hesaplanan maliyet verileri ile karşılaştırılarak araştırmacı ve uygulayıcılara yol göstermesidir. Bu amacı gerçekleştirmek için;
Çalışmada ilk olarak, bir maliyet sisteminin sahip olması gereken kriterler belirlenmiş ve bu kriterlere dayalı bir karar hiyerarşisi oluşturulmuştur. Kriter önceliklerinin belirlenmesinde uzman kişilerin görüşlerine başvurulmuş ve kriterlerin göreceli ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Proses yöntemi ile Expert Choice programından yararlanılarak belirlenmiştir.
İkinci adım olarak her bir kriterin ağırlıkları dikkate alınarak uygun olan stratejik maliyet yönteminin seçilebilmesi için TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. TOPSIS yönteminin sonucuna göre konaklama işletmeleri açısından stratejik maliyet yöntemlerinden kullanılması en uygun olan maliyet yönteminin "Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme" olduğu görülmektedir.
Son olarak "Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme" yöntemi Antalya ilinde faaliyet gösteren bir konaklama işletmesinde uygulanmıştır ve işletmenin kullanmakta olduğu  geleneksel fiili maliyetleme yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda işletmenin geleneksel fiili maliyetleme yöntemine göre birim maliyetleri 212,4731 TL /yatak 'dır. İşletmenin "Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme" yöntemine göre birim maliyeti 139,266 TL/yatak hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Konaklama İşletmeleri, Stratejik Maliyet Yöntemleri, AHP, TOPSIS, Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme

Abstract:
The aim of this study is to effective cost management, which is one of the most important pillars of the strategic management approach which is necessary to respond to business stakeholders more accurately, appropriately and on time required to respond correctly application in an accommodation business and comparing the results with cost data were calculated by traditional methods guidance to researchers and practitioners by comparing them with cost data. To achieve this purpose:
First of all, the criteria that a cost system should have been determined and a decision hierarchy based on these criteria was established. The opinions of the experts were consulted in determining the criteria priorities and the relative frequencies of the criteria were determined by using the Analytical Hierarchy Process method and the Expert Choice program.
As a second step, TOPSIS method was used to select the appropriate strategic cost method taking into account the weights of each criterion. According to the results of the TOPSIS method, it is seen that the most appropriate cost method to be used among the strategic cost methods for accommodation businesses is Time Driven Activity Based Costing.
In the conclusion ''Tıme Drıven Actıvıty Based Costıng'' method has been applied in an accommodation business operating in Antalya province and the business is using to compared with the traditional actual costing method. As a result of the work, unit costs are 212,4731 TL/bed according to the traditional actual costing method of the enterprise. According to the cost data presented free of idle capacity of the enterprise, i.e. according to the '' Time Driven Activity Based Costing'' method, the unit cost was calculated as 139,266 TL/bed.

Keywords: Hospitality Businesses, Strategic Cost Methods, AHP, TOPSIS, Tıme Drıven Actıvıty Based Costıng