Ayar kuramlarının geometrisi ve genelleştirilmiş kütleçekim kuramları
Geometry of gauge theories and generalized theories of gravity
Yazar: ÇAĞLAR PALA
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER ADAK
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Matematik = Mathematics

Özet:
Genel Görelilik (GG), Einstein tarafından 1915 yılında yayınlandığından bu yana, birçok gözlemsel ve deneysel testlerden başarıyla geçerek günümüzde, gravitasyon hakkında elimizdeki en iyi model olmuştur. Özellikle güneş sistemi skalasında (daha özel olmak gerekirse, görece zayıf gravitasyon alanlarında) verilerle gayet uyumlu teorik öngörülerde bulunabilmiştir. Bununla birlikte, zaman içinde gelişen teknolojik ilerlemeler sayesinde evrenin farklı bölgelerinde ve ekstrem koşullar altında yapılabilen gözlemler göstermiştir ki GG, klasik tanımı çerçevesinde bazı soruları cevaplamakta yetersiz kalabilmektedir. Standart Model kapsamındaki kuantum alan teorilerine benzer bir reçete ile kuantize edilememesi de GG' nin günümüzdeki belki de en önemli teorik sorunudur. Büyük başarıları yanında, yukarıda bahsedildiği gibi, yıllar içindeki gelişmeler sayesinde birçok soru işareti GG' nin hala cevaplamakta zorlandığı problemleri doğurmuştur. Bu noktada bilim insanları, alternatif gravitasyon modelleri üzerinde çalışmaya başlamıştır. Yapılan bu çalışmalar, çok çeşitli olup, hem GG' nin var olan yapısını güncelleme / modifiye etme / vb. gibi işleri kapsarken hem de GG' nin matematiksel altyapısından tamamen farklı yapılar üzerine inşa edilmiş modelleri içermektedir. Ayrıca, gelişen bilgisayar ve dijital işlem gücü ile birlikte nümerik gravitasyon çalışmaları da başlı başına bir aktivite sahası olmuştur. Bu tez kapsamında ise, özellikle gravitasyonun bir ayar teorisi olarak anlaşılması amaçlanmış ve çeşitli Riemann-dışı geometrik altyapılarda kurulan altenatif gravitasyon modelleri çalışılmıştır. Bu modeller bağlamında, test parçacıklarının davranışı ve madde alanının gravitasyon ile etkileşimi incelenmiştir.

Abstract:
Since its publication by Einstein in 1915, General Relativity (GR) has successfully passed many observational and experimental tests, making it the best model of gravity we have today. It has been able to make theoretical predictions that agree well with the data, especially at the solar system scale (more specifically, in relatively weak gravitational fields). However, thanks to technological advances over time, observations in different regions of the universe and under extreme conditions have shown that GR may be insufficient to answer some questions within the framework of its classical definition. The fact that it cannot be quantized with a recipe similar to the quantum field theories within the Standard Model is perhaps the most important theoretical problem of GR today. Despite its great successes, as mentioned above, developments over the years have left many question marks that GR still has difficulty to answer. At this point, scientists have attacked the problems that GR is inadequate for by working on alternative gravity models. These studies are very diverse and include updating / modifying / etc. the existing structure of GR and models built on structures completely different from the mathematical infrastructure of GR. In addition, with the developing computer and digital processing power, numerical gravity studies have become an activity field in their own right. In this thesis, especially, it is aimed to understand gravity as a gauge theory and alternative gravitational models established on various non-Riemannian geometrical substructures are studied. In the context of these models, the behavior of test particles and the interaction of matter field with gravity are investigated.