Bipolar Bozukluk tanılı hastalarda metabolik sendrom ve kronotip arasındaki ilişki
The in patients with Bipolar Disorder relationship between metabolic syndrome and chronotypy
Yazar: YONCA NURAL
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL POLAT OLCA
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma bipolar bozukluk tanılı hastaların metabolik sendrom ve kronotipi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Araştırmanın örneklemini Ankara ili Dış Kapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ve Etlik Şehir Hastanesinde tedavi gören bipolar bozukluk tanılı 159 hasta oluşturdu. Verilerin toplama aracı olarak "Kişisel Veri Formu'', "Beck Depresyon Ölçeği", "Young Mani Derecelendirme Ölçeği'', "Sabahçıl- Akşamcıl Anketi" ve 'NCEP ATP III Metabolik Sendrom Tanı Kriterleri" kullanıldı. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplandı. Verilerin istatistiksel analizinde; Mann–Whitney U, Kruskal-Wallis testleri, Ki kare/Fisher Exact test ve Spearman (Spearman's rho) korelasyon analizi kullanıldı. Hastaların; %25.8'i sabahçıl kronotip, %61.0'i ara kronotip %13.2'si akşamcıl kronotip grubunda yer almaktaydı. Hastaların % 52.2'sinde metabolik sendrom olduğu belirlendi. Tek değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda DM (p=.012), HT (p=.006), sigara (p=.025) ve gece yemek yeme durumunun (p=.014) metabolik sendromu anlamlı bir şekilde öngördüğü belirlendi. Çok değişkenli multinominal lojistik regresyon analizi sonucunda gece yemek yeme durumunun (p=.024) ara kronotipi anlamlı bir şekilde öngörürken, gece yemek yeme durumu (p=.024) ve yaşın (p=.002) akşamcıl kronotipi anlamlı bir şekilde öngördüğü belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda; psikiyatri hemşirelerinin bipolar bozukluk hastalarında metabolik sendrom taraması yapması, konuyla ilgili eğitimler vermesi, hastalarda metabolik sendrom görülme riskini azaltacak eğitim ve uygulamalar yapması önerilir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationship between metabolic syndrome and chronotype in patients with bipolar disorder. The sample of the study consisted of 159 patients diagnosed with bipolar disorder who were treated in Ankara province Dış Kapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital and Etlik City Hospital. "Personal Data Form", "Beck Depression Scale", "Young Mania Rating Scale", "Morning and Evening Questionnaire" and "NCEP ATP III Metabolic Syndrome Diagnostic Criteria" were used as data collection tools. Data were collected by face-to-face interview technique. Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis tests, Chi-square/Fisher Exact test and Spearman's rho correlation analysis were used for statistical analysis of the data. Of the patients; 25.8% were in the morning chronotype, 61.0% in the intermediate chronotype and 13.2% in the evening chronotype group. It was determined that 52.2% of the patients had metabolic syndrome. Univariate logistic regression analysis revealed that DM (p=.012), HT (p=.006), smoking (p=.025) and night eating (p=.014) significantly predicted metabolic syndrome. As a result of multivariate multinominal logistic regression analysis, it was determined that night eating status (p=.024) significantly predicted intermediate chronotype, while night eating status (p=.024) and age (p=.002) significantly predicted evening chronotype. In line with these results, it is recommended that psychiatric nurses should screen for metabolic syndrome in patients with bipolar disorder, provide relevant trainings, and provide trainings and practices to reduce the risk of metabolic syndrome in patients.