Eğitim örgütlerinde lider davranış biçimleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki (Nevşehir ili örneği)
The relationship between leadership styles of principals and organizational citizenship behaviours of teachers in Nevsehir
Yazar: SELDA ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. NİYAZİ CAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim örgütleri = Education organizations ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Nevşehir il merkezi, merkeze bağlı kasaba ve köylerde bulunan ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul müdürlerinin lider davranış biçimlerini (dönüşümcü, sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik) algılama ve örgütsel vatandaşlık davranışı (özgecilik, üstün görev bilinci, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem) gösterme eğilimlerini tespit etmektir. Çalışmada veriler anket yoluyla toplanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, dönüşümcü ve sürdürümcü lider davranış biçimleri ile örgütsel vatandaşlık davranışının tüm boyutları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Yani okul yöneticilerinin dönüşümcü ve sürdürümcü liderlik davranışı sergileme eğilimleri arttıkça, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları da artmaktadır. Serbestlik tanıyan lider davranışları ile örgütsel vatandaşlık davranışının özgecilik, üstün görev bilinci ve nezaket boyutları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı yani ilköğretim ve liselerde görev yapan yöneticilerin serbestlik tanıyan liderlik tarzını benimsemesinin, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarından özgecilik, üstün görev bilinci ve nezaket boyutlarında değerlendirilen davranışları göstermesi üzerinde belirleyici olmadığı anlaşılmıştır. Fakat serbestlik tanıyan lider davranışı ile örgütsel vatandaşlık davranışının centilmenlik ve sivil erdem boyutları arasında pozitif yönde bir ilişkinin olduğu araştırma sonunda elde edilen bulgulardır. Ayrıca araştırma sonucunda elde edilen bulgulara ve sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, sürdürümcü liderlik, serbestlik tanıyan liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı.

Abstract:
The study is carried out in order to determine the leadership styles of principals (transformational, transactional and laissez faire leadership) that teachers perceive and the inclinations of teachers to display organizational citizenship behaviors (altruism, conscientiousness, courtesy, civic virtue and sportsmanship) in primary and secondary educational institutions in Nevşehir. The data are obtained via questionnaires. According to the results of the analysis, positive relations are revealed between transformational and transactional leadership styles and all dimensions of organizational citizenship behaviors. In other words, the more the principals trend to act transformational and transactional leadership styles the more the teachers display organizational citizenship behaviors. No significant relations are found out between laissez faire leadership style and altruism, conscientiousness and courtesy, that is, laissez faire leadership behaviors of the principals do not have any influence on the behaviors of teachers studied under altruism, conscientiousness and courtesy. On the other hand, it is realized that laissez faire leadership styles relate positively to civic virtue and sportsmanship dimensions of organizational citizenship behaviors. At the end of the study, several suggestions are made according to the findings and results of the research.Key Words: Transformational leadership, transactional leadership, laissez faire leadership, organizational citizenship behaviors.