Beş duyu algısının turistlerin restoran tercihine etkisi: Kartepe yöresel restoranları üzerinde bir araştırma
The effect of five sense perceptions on the restaurant preference of tourists: A research on local restaurants in Kartepe
Yazar: SEVDE ÖZBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY POLAT ÜZÜMCÜ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: AASHTO yöntemi = AASHTO method ; Duygusal tutum = Emotional attitude ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Duyusal pazarlama = Sensory marketing ; Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Kocaeli-Kartepe = Kocaeli-Kartepe ; Restoranlar = Restaurants ; Restorant atmosferi = Restaurant atmosphere ; Turistik ürünler = Touristic products ; Turistler = Tourists

Özet:
Günümüzde insanların çalışma saatlerinin kısalması, boş zaman etkinliklerinin artması, teknolojinin gelişimi, ulaşımın kolaylaşması ve mesafelerin kısalması sonucunda seyahatler artmış ve seyahat motivasyonları farklılaşmaya başlamıştır. Bu farklılaşan seyahat motivasyonlarıyla, farklı kültürler ve bu kültürlere ait farklı tatları keşfetme isteğinde olan turistler oluşmuştur. Turistler; gastronomik deneyimler yaşamak ve gittikleri turistik destinasyonlarda yiyecek içecekle ilgili aktivitelere katılmak isteyen özel ilgi turistleridir. Turistlerin, yeme ve içmeyi nasıl deneyimlediğini inceleyen bir bilim dalı olan nörogastronomi, insanların tercihinde; tat, koku, işitsel, dokunsal ve görsel unsurların etkisini araştırmaktadır. Bu kapsamda bu araştırma, Kocaeli ili Kartepe Maşukiye Alabalık Vadisini ziyaret eden turistlerin restoran seçimlerinde beş duyu algılarının restoran seçimlerine etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, araştırma Kocaeli Kartepe Maşukiye Alabalık Vadisi'nde yer alan yöresel restoranları ziyaret eden turistlere yöneliktir. 

Bu araştırmada ölçme araçlarından anket yöntemi kullanılmış olup, toplam 201 turiste ulaşılmıştır. Ancak anketlerin uygulanmasının pandemi sürecine denk gelmesi sebebiyle; 112 adet anket yüz yüze uygulanırken, 89 adet anket Google formlar aracılığıyla elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak regresyon ve fark testlerine tabi tutulmuştur. Bulgular; işitsel algı (,011), tat algısı (,017) ve dokunma algısının (,000) restoran tercihi üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte fark analizleri sonuçlarında; tat algısının cinsiyete göre (,002) anlamlı bir farklılık gösterdiği, koku algılarının medeni durumuna göre (,014) farklılaştığı, turistlerin yaşlarına göre, sadece yaş ve tat algısı arasında (,012) anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Ayrıca, tat algısının yaş ile anlamlı bir ilişki olması sebebiyle yapılan LSD analiz sonucunda, 17 – 25 ile 53 yaş ve üzeri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Beş Duyu Algısı, Maşukiye, Nörogastronomi, Restoran Tercihi,

Abstract:
Nowadays, traveling has increased, and the motivation for traveling has become different as a result of reduced working hours, increased leisure time, technological development, easy transportation, and shortened distance. With this diversifying motivation of traveling, gastronomic tourists who want to explore different cultures and those cultures tastes consisted of. Tourists are those who want to have gastronomic experiences and are uniquely interested in food-drink activities at their touristic destinations. Norogastronomy, a discipline investigating how tourists experience food & beverage, investigates the impacts of the role of gustative, olfactive, auditory, textural, and visual components. In this context, this research aims to determine the impacts of the five senses on the restaurant choices of tourists who visit Kartepe Masukiye Alabalik (Salmon) Valley in Kocaeli. For this purpose, this research is about  tourists who visit local restaurants in Kartepe Masukiye Alabalik Valley in Kocaeli.

In this research, a survey as a measurement tool was used, and a total of 201 tourists participated in the study. Yet, 112 surveys were implemented in person, whereas 89 surveys were implemented by using Google Survey because of the implementation of surveys during the global pandemic. The data gathered from participants were subjected to regression and (fark) analysis by using SPSS packaged software. Results presented that auditory (.011), gustatory (.017), and textural (.000) sensations have significant positive impacts on a restaurant's choice. In addition to that, in the result of …(fark) analysis, it is seen that gustatory is significantly different in terms of gender (.012), olfactory is significantly different in terms of marital status (.014), and only gustatory is significantly different in terms of age. Also, as a result of LSD analysis, which was used because of the significant relationship between gustatory and age, it is concluded that there is a significant relationship between 17-25 and 53 and over age groups.
Keywords: Norogastronomy, Restaurant choice, Five Senses, Masukiye.