Sosyal dışlanmanın alkol ve madde bağımlısı bireylerin sosyal yaşamlarına etkilerinin incelenmesi
Review of the effects of social exclusion on the social life of alcohol and substance addicts
Yazar: TUNAHAN BULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BİRİNCİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Bağımlılık = Dependency ; Dışlanmışlık = Exclusion ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Alkol ve madde bağımlılığı evrenseldir. Yapılan araştırmalar, özellikle çocuk ve genç yaştaki bireylerin alkol ve madde bağımlılığı sorunları yaşadıklarını, söz konusu bağımlılıkları sebebiyle de toplum içerisinde sıklıkla sosyal dışlanma ve damgalanma sorunlarına maruz kaldıklarını göstermektedir.
Araştırmanın hedef evrenini Türkiye'de yaşayan alkol ve madde bağımlılığı sorununa sahip bireyler oluşturmaktadır. Örneklemini (çalışma grubu) ise, Bağımsız Yaşam Derneği'nden yatılı ve ayakta destek alan 136 alkol ve madde bağımlısı birey oluşturmaktadır. İlgili dernekte anket yoluyla, bağımlı bireylerin sosyal dışlanma ve damgalanma deneyimleriyle beraber bu sorunların sosyal yaşamlarına etkilerinin ne olduğuna ilişkin veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 25. sürüm istatistik yazılımıyla kayıt altına alınarak, frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve ki kare testleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmamıza katılan bağımlı bireylerin %77,9'unun sosyal dışlanmaya ve bununla beraber bazı damgalayıcı ifadelere maruz kaldığı, bu sorunların tekrar alkol ve madde kullanımına sebep olduğu ve bağımlı bireyleri daha çok yalnızlığa sürüklediği, aile ve öğrenim yaşamlarını olumsuz etkilediği ve sadece kendileri gibi bağımlı olan bireyler tarafından bağımlılık sorunlarının daha iyi anlaşılacağını düşündükleri tespit edilmiştir. Ayrıca zaman içerisinde bağımlılığın sınırı genişlediğinde ve olumsuz etkileri arttığında, sosyal dışlanma ve damgalanmanın bağımlı bireylerin sosyal yaşamlarını daha fazla etkileme potansiyeli olan sorunlar olabileceği görülmektedir. Ancak sosyal dışlanma sorunlarının bireyleri tedaviye yönlendirmede etkili bir unsur olmadığı görülmektedir.
Bağımlılığın biyolojik, psikolojik ve sosyal ölçekte getirdiği zararlar sebebiyle henüz ortaya çıkmadan önce kontrol altına alınması gerekmektedir. Bu yönüyle özellikle çocuk ve gençlerle beraber onların ailelerine yönelik koruyucu ve önleyici hizmetlerin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Ayrıca bağımlılık tedavilerinde tıbbi destek kadar psikolojik ve sosyal desteğe de ağırlık verilmesinin gerekli olduğu ve en önemlisi bağımlılık ve sosyal dışlanma ilişkisi üzerine akademik ve gönüllü çalışmalar yapmanın faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Alcohol and substance abuse are universal. Studies show that especially children and young people experience alcohol and substance addiction problems, and they are frequently exposed to social exclusion and stigmatization problems in society due to addiction.
The target population of the research consists of people living in Turkey with alcohol and substance addiction problems. The sample of the study (working group) consists of 136 alcohol and substance addicted individuals who receive inpatient and outpatient support from the İstanbul Independent Living Association. Through the survey, data on the social exclusion and stigmatization experiences of addicts and the effects of these problems on their social lives were collected. The obtained data were recorded with SPSS 25th version statistical software and evaluated using frequency, percentage, arithmetic mean and chi-square test.
According to the results obtained, it is seen that 77.9% of the addicted individuals participating in our study are exposed to social exclusion and some stigmatizing expressions, these problems negatively affect their family and education life, social exclusion causes alcohol and substance use again and drags the addicted individuals to more loneliness. In addition, it has been determined that they think that addiction problems will be better understood by individuals who are addicted just like themselves. In addition, when the negative effects of addiction increase over time and its limits expand, it is seen that social exclusion and stigmatization problems may have the potential to affect the social lives of addicted individuals. However, it is seen that social exclusion problems are not an effective factor in directing individuals to treatment.
Due to the biological, psychological and social harms of addiction, it needs to be brought under control before it emerges. In this respect, it is very important to develop protective and preventive services especially for children and young people and their families. In addition, it is thought that it is necessary to focus on psychological and social support as much as medical support in addiction treatments, and most importantly, it will be beneficial to conduct academic and civil society studies on the relationship between addiction and social exclusion.