Yoğun bakım ünitesinde renal disfonksiyonlu hastalarda ilaç ve enteral nütrisyon ile ilgili sorunlara klinik eczacılık hizmetlerinin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of clinical pharmacy services on drug- and enteral nutrition- related problems in patients with renal dysfunction in the intensive care unit
Yazar: BETÜL ÖZGAN
Danışman: PROF. DR. ŞULE APİKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Bu çalışma, renal disfonksiyonu olan yoğun bakım hastalarında ilaç ve nütrisyon ile ilgili sorunların klinik eczacılık hizmetleriyle saptanması, önlenmesi, azaltılması veya çözümlenmesi amacıyla tasarlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma toplam dokuz ay boyunca yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) yürütülmüş olan, gözlem ve müdahale dönemlerinden oluşan, prospektif, gözlemsel bir çalışmadır. Çalışmanın müdahale döneminde ilaç ve nütrisyon ile ilgili sorunlara yönelik klinik eczacı önerileri sağlık ekibine sunulmuştur. İlaçla ilgili sorunlar (İLİS), Avrupa Farmasötik Bakım Ağı [Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE)] Sürüm 9.1 ile sınıflandırılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya toplam 60 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastaların medyan (çeyrekler arası aralık) yaşı 73'tür (60,5-80) ve %58'i kadındır. En sık görülen komorbiditeler hipertansiyon (%55) ve diyabet (%46,7) olmuştur. Tüm dönemlere ait toplam 504 adet (8,4/hasta) İLİS tespit edilmiştir. Müdahale döneminde (MD) İLİS sıklığı %50 oranında azaltılmıştır (p<0,001). En sık tespit edilen İLİS nedenleri, düşük doz (%22,2), ilaç-ilaç etkileşimleri (%17) ve yüksek doz (%16,4) olarak belirlenmiştir. MD'de tespit edilen 169 İLİS'e yönelik toplam 143 (%84,6) öneride bulunulmuş ve bu önerilerin %97,9'u hekimler tarafından kabul edilmiştir. Klinik eczacı tarafından sağlanan, nütrisyon protokolüne uygun öneriler ile MD'de kalori ve protein hedefine ulaşma yüzdesinde anlamlı artışlar görülmüştür (p<0,05). En sık yapılan öneriler nütrisyon hızında değişiklik (%66,7), vitamin takviyesi (%16,7) ve EN ürün değişikliği (%7,7) olmuştur. 78 nütrisyon önerisinin %96,2'si hekimler tarafından kabul edilmiştir.
Sonuç: YBÜ'de renal disfonksiyonlu hastalar yüksek İLİS insidansına ve malnütrisyon riskine sahiptir. Klinik eczacının YBÜ ekibine dahil olarak, diğer sağlık çalışanlarıyla işbirliği içinde vizitlere katılması ve hasta bakımına dahil olması İLİS sıklığını etkili düzeyde azaltabilir ve daha çok hastada nütrisyon hedeflerine ulaşılmasını sağlayabilir.

Abstract:
Objective: This study was designed to detect, prevent, reduce or resolve drug- and nutrition- related problems in intensive care patients with renal dysfunction through clinical pharmacy services.
Methods: This prospective, observational study, consisting of observation and intervention periods was conducted in the intensive care unit (ICU) for a total of nine months. During the intervention period, clinical pharmacist recommendations regarding drug- and nutrition-related problems were presented to the healthcare team. A protocol for the evaluation of enteral nutrition was developed and drug-related problems (DRPs) were classified by Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE) Version 9.1.
Results: A total of 60 patients were included in the study. The median (interquartile range) age of all patients was 73 years (60.5-80). A total of 504 DRPs (8.4/patient) were identified for all periods. During the intervention period DRP was reduced by 50% (p<0.001). The most frequently identified causes of DRPs were low dose (22.2%), drug-drug interactions (17%), and high dose (16.4%). Recommendations were made for 84.6% of the DRPs detected in the intervention period. Majority (97.9%) of these recommendations were accepted by the physicians. In the intervention period by the clinical pharmacist's recommendations significant increases were observed in the number of patients reaching their calorie and protein targets (p<0.05). The most common recommendations were changes in feeding rate (66.7%), vitamin supplements (16.7%) and formula changes (7.7%). Majority (96.2%) of the nutritional recommendations were accepted by physicians.
Conclusion: Patients with renal dysfunction in the ICU have a high incidence of DRPs and a higher risk of malnutrition. The inclusion of the clinical pharmacist in the ICU team, participation in visits in collaboration with other healthcare professionals, and involvement in patient care can effectively reduce the frequency of DRPs and ensure that nutritional targets are achieved in more patients.