Engelli çocuğu olan ailelerin aile işlevlerinin değerlendirilmesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Evaluation of family functions of families with disabled children and determination of affecting factors
Yazar: HATİCE OĞUZHAN
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile işlevleri = Family functions ; Ana-baba = Parents ; Engelli çocuklar = Disabled children

Özet:
Amaç: Engelli çocuğa sahip ailelerin aile işlevlerini değerlendirmek ve etkileyen faktörleri belirlemekti. 
Metot: Tanımlayıcı olan araştırma, bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde, Haziran 2016-Haziran 2017 tarihinde gerçekleştirildi. Evreni, rehabilitasyon merkezine kayıtlı çocukların ebeveynleri (S=186) oluşturdu. Araştırmada, örneklem yöntemine gidilmeyip evrenin tümü ile çalışıldı. Verilerin toplanmasında, Soru Formu ve Aile Değerlendirme Ölçeği kullanıldı. Veriler yüz yüze görüşülerek elde edildi. Veriler, bilgisayar ortamında, tanımlayıcı istatistikler, varyans analizi ve Cronbach's alpha katsayı hesaplaması kullanılarak analiz edildi. Etik ilkelere bağlı kalındı. 
Bulgular: Ebeveynlerin aile işlevlerinin sağlıklı düzeyde (1.68±35), fakat roller (2.13±.41) (%62.9) ve gereken ilgiyi gösterme (2.36±.37) (%93) işlevlerinde sağlıksız seviyede olduğu saptandı. Çocukların, annelerin, babaların ve ailenin hemen hemen bütün özelliklerine göre ebeveynlerin roller, davranış kontrolü ve gereken ilgiyi gösterme işlevlerinde, sağlıksız seviyede olduğu belirlendi. Erkek (p<.05), okuma-yazması olmayan (p<.01), iki ve daha çok kardeşi olan (p<.001) ve birden fazla engeli olan çocukların (p<.05) ebeveynlerinin, eğitim seviyesi düşük (p<.001) ve çalışmayan (p<.05) annelerin, üniversite mezunu (p<.01) ve işçi (p<.001) babaların aile işlevleri önemli düzeyde daha yüksek, fakat sağlıklı seviyede, geniş ailede yaşayan (p<.01), sosyal güvencesi olmayan (p<.001) ve geliri giderinden az olan (p<.001) ebeveynlerin aile işlevleri önemli düzeyde daha yüksek ve sağlıksız seviyede saptandı. 
Sonuç: Genel olarak, çocukların, annelerin, babaların ve ailelerin hemen hemen bütün özelliklerine göre ebeveynlerin roller, davranış kontrolü ve gereken ilgiyi gösterme işlevlerinde, önemli düzeyde yüksek ve/veya sağlıksız seviyede olması, bu işlevler için profesyonel olarak desteklenmeleri gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile işlevleri, ebeveyn, engelli çocuk.

Abstract:
Objective: To evaluate the family functions of families with disabled children and determine the factors that affect them.
Method: The descriptive study was conducted at a special education and rehabilitation center from June 2016 to June 2017. The universe constituted the parents (S= 186) of the children enrolled in the rehabilitation center. Sampling method was not used in the research. The whole universe was studied. The questionnaire and the Family Assessment Scale were used to collect the data. The data were obtained by face-to-face interview. The data were analyzed on a computer using descriptive statistics, variance analysis and Cronbach's alpha coefficient calculation. Ethical principles are adhered to.
Results: In the study, parental family functions were found at a healthy level (1.68±35),  but to be in an unhealthy level in roles (2.13±.41) (%62.9) and interesting in need functions (2.36±.37) (%93) of parents. According to almost all characteristics of children, mothers, fathers and family were found to be at an unhealthy level in their roles, behavioral control and interesting in need functions. Family functions were found to be significantly higher, but at a healthy level in parents of children who are male (p<.05), illiterate (p<.01), have two or more siblings (p<.001), and have multiple disabilities (p<.05), mothers with low level of education (p <.001) and unemployed (p <.05), fathers with university graduates (p <.01) and workers (p <.001), to be significantly higher and unhealthy in parents living in large families (p <.01), those with no social security (p <.001) and lower income expense (p <.001).
Conclusion: Generally, parents' roles, behavior control and interesting in need functions are at a significantly higher and / or unhealthy level according to almost all characteristics of children, mothers, fathers and families are shown that parents should be professionally supported for these functions.
Keywords: Disabled child, family functions, parent.