Anadolu'da antik dönem su sistemleri
The ancient water systems in Anatolia
Yazar: MUSTAFA ÇİDEM
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT AKKURNAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia

Özet:
İnsan ve doğa denkleminde Antik Dönem'den beri önemli bir yaşam kaynağı olan su, bu iki kavramın varoluşu olup insan, doğa ve çevre arasındaki ilişkinin temelini oluşturmuştur. Yaşamın devamlılığı için suyun kutsallığına ve gerekliliğine inanan insanoğlu, yerleşim alanlarını çoğunlukla nehir ve akarsu kıyılarına kurmuş ve günlük ihtiyaçlarını buradan karşılamıştır.
Bu çalışmada suyun insan hayatındaki yeri ve insan hayatını nasıl etkilediği dini ve sosyo-kültürel açıdan ele alınmıştır. Bu bağlamda öncelikle suya ulaşımı sağlayan ve suyun yaşadıkları her noktaya iletilmesini sağlayan mühendislik yapıları gösterdikleri gelişimle birlikte incelenmiştir. Kaynaktan kente, buradan yaşadıkları alanlara dağıtıma kadar olan süreç ve kullanılan yapı tipleri üzerinde durulmuştur. Bu konuda düzenin sağlanması için suyun yönetimi ve kullanımı ile ilgili yasal düzenlemelere değinilmiştir. Bu çalışmanın bir diğer önemi ise su yapılarının finansal kaynaklarının nasıl oluşturulduğudur. Su sistemlerinin nüfus hesaplamaları açısından önemi antik veriler ve modern bilgiler ışığında vurgulanmıştır. Antik Dönem'deki tüm su yapılarının toplumun sosyal hayatına etkileri ve sağlık unsurunda dikkate alınan hususlara yer verilmiştir. Bununla birlikte Anadolu'daki su sistemlerinin kaynaktan kente kadar olan sürecinin tanımlanması, kent içinde dağılımı ve kanalizasyon sistemleri aracılığıyla kent dışına deşarjının bir bütün olarak ele alınması, bölgedeki konumunun incelenmesi ve kent nüfusuyla ilişkisinin vurgulanması gibi konulara odaklanılmıştır. Bu kapsamda ele alınan konu geniş olduğu için Hellenistik Dönem'den Bizans Dönemi'ne kadar olan su sistemlerinin seçkin örneklerine yer verilmiştir.

Abstract:
The water, which has been an important source of life since ancient times in the equation of man and nature, forms the basis of the relationship between man, nature and the environment that forms the existence of these two concepts. Believing in the sanctity and necessity of water for the continuity of life, humanity has mostly established its settlements on the banks of rivers and streams and met its daily needs from there.
In this study, the place of water in human life and how it affects human life are discussed from a religious and socio-cultural perspective. In this context, first of all, the engineering structures that provide access to water and ensure that water is transmitted to every point where they live are examined together with the development they show. The process from the source to the city, from here to the distribution to the areas where they live and the types of structures used are emphasized. In order to ensure order in this regard, the legal regulations regarding the management and use of water are mentioned. Another importance of this study is how the financial resources of water structures are created. The importance of water systems in terms of population calculations is emphasized in the light of ancient data and modern information. The effects of all water structures in the Ancient Period on the social life of the society and the issues taken into consideration in the health element are included. In addition, we focused on issues such as defining the process of water systems in Anatolia from the source to the city, addressing its distribution within the city and its discharge outside the city through sewage systems as a whole, examining its location in the region and emphasizing its relationship with the city population. In this context, distinguished examples of water systems from the Hellenistic Period to the Byzantine Period were discussed.