Türkçe Sözlük'teki fiillerin sınıflandırılması ve gövde eklerinin işlevsel tasnifi
The classification of the verbs in Turkish Dictionary and functional classification of stem prefixes and suffixes
Yazar: NESRİN AKINCI
Danışman: DOÇ.DR. H. İBRAHİM DELİCE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Türkçe Sözlük'ün 10. baskısı esas alınarak bu sözlükteki madde başı fiillerinyapısal sınıflandırılması ve gövde eklerinin işlevsel tasnifinin yapıldığı buçalışma, üç ana bölümden oluşmaktadır.I. Bölüm, fiilin anlam alanı ve fiilin yapısı başlıklarını içermektedir. Bubölümde, dilbilgisi ile ilgili kitap ve makalelerden bilgi toplanıp rapor hâlindeyazılmıştır.Buna göre fiil, -genellikle- iş, oluş, hareket ve durum bildiren sözcük türüolarak tanımlanmaktadır.Fiilin yapısı kök (basit), türemiş, genişletilmiş ve birleşik fiiller olarakgruplandırılmaktadır.Anlamlı en küçük parçadan oluşan ve yapım ekiyle türememiş fiiller, kök(basit) fiiller olarak adlandırılmıştır.Türemiş yapılı fiiller grubuna isim veya isim soylu sözcüklerden yapımekiyle türeyen fiiller dâhil edilmektedir.Birleşik yapılı fiiller grubuna da Türkçe veya yabancı isimle yardımcı fiildenoluşan; fiil tabanıyla zarf-fiil ya da kip ekiyle yardımcı fiilden oluşan; mecazanlamlı bir isimle mecaz anlamlı asıl fiil yapısıyla kurulan anlam açısındanbirbirini etkileyen fiiller gruplandırılmaktadır.Genişletilmiş fiiller, gramer kitaplarında fiilden fiil türeten yapım eki olarakadlandırılan eklerin fiil köklerine aslında yeni bir anlam kazandırmayıp var olananlamına genişlik kazandırdığı örneklerle anlatılmaktadır. II. Bölüm'de, TürkçeSözlük'te yer alan fiillerin yapılarına göre dizini yer almaktadır. Bu bölümde,fiillerin yapılarını etkileyen ekler, anlamını genişleten ekler ve öbek fiillerioluşturan fiiller gruplandırılarak dizin oluşturulmuştur.Bu bölümde, Kılışlama Fiilleri başlığı altında toplanan fiiller, oluş bildiren fiilköklerinin ?-Ar-, -r-, -t-, -TIr-? eklerini aldıktan sonra kılış özelliği kazanan veettirgenlik ifade etmeyen fiilleri içermektedir.Oluşlama Bildiren Fiiller de, kılış bildiren fiillerin ?-l-, -n-, -ş-? eklerinialdıktan sonra oluş özelliği kazanan fiilleri içermektedir.III. Bölümde de Türkçe Sözlük'te madde başı olarak yer alan fiillerinalfabetik dizini yer almaktadır.

Abstract:
This study, based on the 10th copy of Turkish Dictionary, contains threemain chapters and it makes group of the tab verbs in this dictionary and functionalclassification of affixes of stems.First chapter studies the semantic field and the structure of the verbs. Thispart is prepared as a report containing the data gathered from articles and grammarbooks.Verb is defined as a kind of word that indicates a type of action or ageneral state of existence.Verbs are classified as (simple) verbs, derived verbs, enlarged verbs andcompound verbs.The verbs formed as the smallest meaningful part and not derived with anyaffixes are called as simple or main verbs.The group ?derived verbs? includes the verbs that are derived with affixesfrom stems of nouns.The group ?compound verbs? includes; the helping verbs derived with aTurkish or foreign noun, compound verbs derived from a base verb and anadverb-verb or derived from a helping verb with a kip affix, compound verbsderived from a metaphoric verb and a noun.The group ?compound verbs? studies the affixes so-called deriving verbsfrom verbs in the grammar books. This chapter studies by giving examples thatthese affixes actually do not change but expands the meaning of the verbs.The second chapter includes an index of verbs in the Turkish Dictionaryaccording to their structures. The index includes; affixes changing the structure,affixes expanding the meaning and verbs forming verb phrases.This chapter studies the verbs under the title of kılışlama verbs and actionverbs that gain kılış features after deriving from affixes ?-r-,-t-, -tır-?.The group ?oluşlama verbs? includes the verbs that gain oluş featuresafter deriving from affixes ?-l-, -n-, -ş-?.The third chapter includes the alphabetical index of the tab verbs inTurkish Dictionary