Koyunlarda Kırım-Kongo kanamalı ateşi virusu (KKKAV) seroprevalansının araştırılması
Investigation of Crimean-Congo hemorrhagic fever virus (CCHFV) seroprevalence in sheep
Yazar: MUSTAFA ÜĞDÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASBİ SAİT SALTIK
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Viroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hemorajik ateş-Kırım = Hemorrhagic fever-Crimean ; Koyunlar = Sheep ; Nairovirüs = Nairovirus ; Seroprevalans = Seroprevalence

Özet:
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Virusu (KKKAV) ağırlıklı olarak Hyalomma keneleriyle bulaşan, insanlarda ölümcül seyreden, şiddetli hemorajik ateşe yol açan viral bir patojendir. Afrika, Asya ve Avrupa'da yaygın bir dağılıma sahip kene kaynaklı bir hastalık olan KKKA Türkiye'de de görülmektedir. Bu ölümcül patojen birçok evcil ve yabani hayvanı içeren kene-omurgalı-kene döngüsüyle doğadaki varlığını sürdürmektedir. KKKAV ile enfekte olan evcil hayvanlarda klinik belirti görülmez ancak bu hayvanların serumlarındaki antikor varlığı etkene maruziyetin en önemli kanıtıdır. Çiftlik hayvanlarında KKKAV'ye maruziyetin ortaya konması insan sağlığını tehdit eden KKKA'ya karşı avantaj sağlayacaktır. Bu çalışma, Türkiye'nin Batı Akdeniz bölgesindeki koyunlarda KKKA'nın yayılımı hakkında güncel bilgiler elde edilmesi amacı ile gerçekleştirildi. Bu amaçla 395 adet koyun kan serumunda KKKA'ya özgü antikor varlığı çift antijenli sandviç ELISA yöntemiyle test edildi. Kullanılan ELISA kitinin tanısal sensitivite ve spesifisite değerleri sırasıyla %96,8-99,8 ve %99,8-100 oranlarına sahipti. Koyunlarda KKKAV enfeksiyon seroprevalansı %95 güven aralığında %18,98 (75/395) olarak belirlendi. Test sonuçlarının yaş (x2=9,545 P<0,002), akarisit kullanımı (x2=21,088 P<0,000), kanatlı hayvan bulundurma (x2=3,951 P<0,047), ağıl yapısı (x2=23,363 P<0,000), ağıl zemini temizleme sıklığı (x2=4,674 P<0,031)'nden etkilendiği tespit edildi. Örneklerin alındığı koyunların üzerinde daha çok Rhipicephalus spp. kenelerin olduğu gözlendi. Bu çalışmada Batı Akdeniz bölgesindeki koyunlarda tespit edilen KKKA seroprevalansına dair bölgedeki ilk sero-epidemiyolojik veriler ortaya konmuştur. Sonuç olarak, bu etkenin Türkiye'de yeni lokasyonlara yayılmış olması nedeniyle, KKKA için kapsamlı izleme stratejilerinin uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
The Crimean Congo Hemorrhagic Fever Virus (CCHFV) is a viral pathogen that is mainly transmitted by Hyalomma ticks and causes a fatal hemorrhagic fever in humans. CCHF, which is a tick-vertebrate-tick disease with a widespread distribution in Africa, Asia, and Europe, is also seen in Turkey. This deadly pathogen maintains its existence in nature with its tick-rabal-ken cycle, which contains many domestic and wild animals. There is no clinical symptom in domestic animals infected with the CCHFV, but the presence of antibodies in the serums of these animals is the most important proof of active exposure. The discovery of exposure to the CCHFV in farm animals will provide an advantage against the CCHF, which threatens human health. This study was carried out to obtain up-to-date information about the spread of CCHF in sheep in the Western Mediterranean region of Türkiye. For this purpose, the presence of CCHF-specific antibodies in the blood serum of 395 sheep was tested by the double antigen sandwich ELISA assay. The diagnostic sensitivity and specificity values of the ELISA kit used were 96.8–99.8% and 99.8–100%, respectively. In a 95% confidence interval, the seroprevalence of the CCHF in sheep was determined to be 18.98% (75/395). The ELISA test results were found significantly affected by age (x2=9.545 P<0.002), acaricide using status (x2=21.088 P<0.000), keeping of poultry (x2=3.951 P <0.047), type of barn (x2=23.363 P<0.000), cleaning frequency of barn floor (x2=4.674 P<0.031). Rhipicephalus spp. ticks were frequently found on sheep, from which blood serum was taken. In this study, the first seroepidemiological data in the region of the CCHF seroprevalence detected in sheep in the Western Mediterranean Region were revealed. As a result, due to the fact that this agent has spread to new locations in Türkiye, it is recommended that the comprehensive monitoring strategies for the CCHFV be implemented.