Ahlat Meydan Mezarlığı'ndaki Hacı Miran bin Yusuf'a ait mezar taşları
Headstones belonging to Hajji Miran bin Yusuf in Ahlat Common Graveyard
Yazar: CANSU REİSOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. EYLEM GÜZEL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bitlis-Ahlat = Bitlis-Ahlat ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Mezarlıklar = Cemeteries

Özet:
Kültür ve Sanat Tarihi açısından büyük önem taşıyan mezar taşları toplumun belleği niteliğindedir. Mezar taşları, ait oldukları toplumun kültürel yapısı, inancı, ekonomik koşulları ve sanat zevklerinin birer göstergesidir. 
Türk tarihinde önemli bir yer tutan mezar taşlarının Anadolu'daki ilk örnekleri Ahlat'ta bulunmaktadır. Bu mezar taşlarının, göçlerin Anadolu'ya geldiği ilk döneme kadar tarihlendirilmesi köklü bir kültür geleneğinin göstergesidir. Bu tarihi belgelerin Anadolu'daki en eski örneklerinin yer aldığı Ahlat Meydan Mezarlığı'nda, günümüzde yaklaşık 1500 mezar taşı bulunmaktadır. Bu mezar taşlarının kitabeleri üzerinde yapılan incelemeler sonucu otuzu aşkın sanatkârın imzası tespit edilmiştir. Bu eserlerin tamamını bir yüksek lisans tezinde ele almak mümkün olmamıştır. Dolayısıyla, Meydan Mezarlığı'nda en çok eser veren sanatkârlardan biri olan Hacı Miran bin Yusuf'un eserleri tespit edilerek Sanat Tarihi disiplini açısından değerlendirilmiştir.  
"Ahlat Meydan Mezarlığı'ndaki Hacı Miran bin Yusuf'a Ait Mezar Taşları'' adlı bu yüksek lisans tezi çalışmasında, sanatkârın tespit edilen 59 eserinin 41 tanesi katalog düzeni içerisinde ele alınmıştır. Geriye kalan 18 eser ise kırılmış durumdadır.  
İlk olarak Ahlat'ın coğrafi konumu ve geçirdiği tarihi devirler ile çalışmanın önemi hakkında bilgi verilmiştir. Bunun devamında ise Ahlat mezar taşlarının önemi, dağılımı ve Meydan Mezarlığı ile ''Miran Ailesi'' hakkında ayrıntılı bilgi sunulmuştur. Katalog bölümünde Ahlat Meydan Mezarlığı'ndaki Hacı Miran bin Yusuf'a ait 41 adet mezar taşının kitabe içerikleri ve tanımlamaları yapılmıştır. Değerlendirme ve Sonuç bölümünde ise sandukalı, şahideli sandukalı olmak üzere iki farklı tipolojiye ayırdığımız mezar taşlarının, yapım teknikleri, kitabe ve süsleme içekleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümün ardından yararlandığımız kaynaklar alfabetik listeye göre ele alınmış, nihayet mezar taşlarının çizimleri ile fotoğrafları katalog düzenine göre sıralanmıştır. Böylelikle, her geçen gün biraz daha tahrip olan bu milli değerlerimizin Türk Sanatı'ndaki önemine vurgu yapılmıştır.

Abstract:
Headstones are crucial for Culture and Art History having the nature of being a memory of a society. Headstones are indications of cultural composition, faith, economic conditions and art gusto of the society they belong to. 
First examples of headstones in Anatolia, which have a significant place in Turkish history, are located in Ahlat. Dating these headstones back until the first arrival period of the migrations to Anatolia is an indication of a rooted cultural tradition. Today, there are approximately 1500 headstones in Ahlat Common Graveyard where there are the oldest examples of these historical documents in Anatolia. More than thirty signatures of artists were determined in the studies conducted on the tablets of these headstones. It was not possible to scrutinize the entirety of these artworks in a master's thesis. Therefore, the artworks of Hajji Miran bin Yusuf, who produced the most number of artworks in the Common Graveyard, were determined and assessed in terms of Art History discipline.In this master's thesis study, titled "Headstones belonging to Hajji Miran bin Yusuf in Ahlat Common Graveyard", 41 out of 59 artworks of the artist have been discussed in a catalogue arrangement. The remaining 18 artworks are in a shattered state.
Initially, information on the geographical position and the historical eras of Ahlat and the significance of the study has been provided. Subsequently, detailed information has been presented on the significance and distribution of Ahlat headstones and the Common Graveyard and "Miran Family". The tablet contents and definitions of 41 headstones belonging to Hajji Miran bin Yusuf in Ahlat Common Graveyard have been presented in the catalog section. In the Evaluation and Conclusion section, information has been presented on the construction techniques, tablet and ornamentation contents of the headstones, which were separated into two different typologies as headstones with symbolic coffin and without symbolic coffin. Following this section, the resources that we benefited have been handled in an alphabetical list and finally the drawings and photographs of the headstones have been organized in a catalogue arrangement. Hence, significance of these national treasures which gradually fall into ruins each day has been emphasized. 
Key Words:  Ahlat, Ahlat Common Graveyard, Hajji Miran bin Yusuf, Headstone, Ornamentation