IB okullarında eşgüdüm: Fenomenolojik bir çalışma
Intra-coordination in ib schools: A phenomenological study
Yazar: ÖZLEM ÖZBEY DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE AYYILDIZ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Eğitim Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Koordinasyon = Coordination ; Okullar = Schools ; Uluslararası Bakalorya Programı = International Bacalaureate Program ; İşbirliği = Cooperation

Özet:
Türkiye'de uluslararası standartlaştırılmış eğitim programlarına ilginin artmasıyla, tüm 
dünyada senelerdir uygulanmakta olan Uluslararası Bakalorya (IB) Programlarına gösterilen 
rağbetin de arttığı görülmektedir. Kurumsal yapısına bakıldığında, okul topluluğunu oluşturan 
birçok farklı alan çalışanının olduğu bu okullarda, tüm bu bireylerin birlikte ve eşgüdüm 
içerisinde olması elzemdir. Uzman ve pozisyon çeşitliliğinin fazla olduğu kurumlarda, 
çalışanların karşılaşılan sorunlara çözüm ararken bireysel düşünme eğiliminde oldukları 
bilinmektedir. Bu durum, çalışanlar arasındaki iletişim ve eşgüdümün zarar görmesine neden 
olmaktadır. IB okullarında, programın felsefesi gereği okul topluluğunu oluşturan bireylerin 
disiplinlerarası ve disiplinlerüstü çalışmalarının gerekliliğine rağmen farklı alan ve 
pozisyonlardaki çalışan sayısının fazla olması, bu okullardaki eşgüdümün sağlanmasında 
zorluk yaratan bir faktör olarak ortaya çıkmaktadır. Daha önce hem IB okullarında eğitimini 
tamamlamış ve yıllardır bu kurumlarda farklı pozisyonlarda (öğretmen ve CAS koordinatörü) 
çalışmış biri olarak, kendi gözlem ve deneyimlerim dışında, IB okullarındaki eşgüdümün nasıl 
olduğu, hangi faktörlerden etkilendiği ve okul topluluğunu oluşturan bireylerin bu konudaki 
görüş ve deneyimlerini merak etmekteydim. 
Bu çalışmada, Türkiye'deki IB okullarındaki eşgüdümü araştırırken, nitel araştırma 
yöntemlerinden fenomenoloji yaklaşımını kullandım. Çalışmada, Türkiye'deki farklı (devletözel) IB okullarında çeşitli pozisyonlarda görev alan çalışanlarla (okul yöneticileri, 
öğretmenler, koordinatörler vb.), bu okullardan mezun olmuş öğrencilerle ve öğrenci velileriyle 
viii
yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirdim. 16 katılımcıyla yaptığım görüşmelerin 
analizinde Moustakas'ın transandantal fenomenoloji yaklaşımını kullandım.
Araştırma sonucunda eşgüdümü zorlaştıran durumlar ve eşgüdümü destekleyen durumlar 
olmak üzere iki ana tema, her bir ana temanın altında ise aynı isimlerle beşer alt tema 
oluşmuştur. Bu alt temalar, okulla ilgili yüz yüze veya yüz yüze olmayan bir araya gelişler 
(toplanmalar), okul kültürü, yönetimin tutumu, bireylerin tutumu ve kriz durumlarının etkisidir.
Bir araya gelişlerin eşgüdüm üzerindeki zorlaştırıcı veya destekleyici etkisinde, iletişimi 
güçlendiren ortamların, dil bariyerinin, kullanılan iletişim kanallarındaki seçeneklerin 
fazlalığının veya kullanılan bu yolların karmaşıklığının, toplantıların yapılandırılmış ve planlı 
olup olmadığının önemi ortaya çıkarken; okul kültürünün eşgüdümü zorlaştırıcı veya bunu 
destekleyici etkisinin okul türü (devlet-özel), görev tanımlarının bilinirliği, okuldaki hiyerarşik 
sistem, okulda bulunan kültürel çeşitlilik ve sınır kapsamı rolü üstlenen (birimler arası iletişimi 
sağlayan, DP koordinatörü gibi) kişilerin yetkinlik durumundan etkilendiği görülmüştür. Bunun 
dışında yönetimin, çalışanlara kendilerini değerli hissettirmesi, anlayışlı olması, onlara 
profesyonel gelişim imkânı tanıması, çalışanları karar almaya katması, öğretmen özerkliğini 
desteklemesi, ulaşılmaz olması, dengesiz iş yükü planlamaları yapması ve yöneticilerin 
yeterince yetkin olmaması eşgüdümü zorlaştıran veya destekleyen noktalardır. Bireylerin 
tutumlarıyla ilgili eşgüdümü zorlaştıran veya destekleyen durumlar ise, iletişim kanallarının 
aşırı ve uygunsuz zamanlarda kullanımı, kişilerin motivasyon eksikliği, alışılagelen eğitim 
kültürü geçmişlerinin ve önyargıların etkisi, kişiler arası ilişkilerde şeffaf olmaları veya 
olmamaları, uygun olmayan şekilde ve zamanlarda inisiyatif alınması, kişilerin sorumluluk 
bilincine sahip olması ve iş birliği içinde çalışma konusunda istekli oluşları olarak ifade 
edilebilir. IB okullarındaki eşgüdümü hem zorlaştıran hem de destekleyen durumlar için 
katılımcıların ifadelerinden elde ettiğim son alt tema ise kriz durumlarıdır. Buna göre, bazı 
katılımcılar pandeminin eşgüdümü ve iletişimi azalttığını ifade ederken, bu süreçte eşgüdümün 
daha da kolaylaştığını belirten katılımcılar da olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Eşgüdüm, İş birliği, IB okulları, Okul topluluğu

Abstract:
With the increasing interest in international standardized education programs in Turkey, it is 
seen that the demand for International Baccalaureate (IB) Programs that have been applied all 
over the world for years has also increased. Considering the organizational structure, in IB
schools where there are many specialized people that make up the school community, it is 
essential for all of these individuals to be together in coordination. In organizations where there 
is a large variety of experts and positions, employees tend to think individually while seeking 
solutions to the problems encountered. This individual thinking causes damage to 
communication and coordination between employees. Although interdisciplinary and 
transdisciplinary studies of the individuals who form the school community are a necessity, the 
high number of employees in different positions appear as factors that create difficulty in 
maintaining coordination. As a person who has completed her education in IB schools and 
worked in different positions (teacher and CAS coordinator) in these institutions for years, I 
was curious about how the intra-coordination in IB schools is, the factors affect the intracoordination, and the opinions and experiences of the individuals who make up the school 
community, apart from my own observations and experiences.
In this study, while investigating the intra-coordination in IB schools in Turkey, I used the 
phenomenological approach which is one of the qualitative research methods. In the study, I 
conducted semi-structured interviews with the employees (school administrators, teachers, 
coordinators, etc.) working in various positions in different IB schools (public and private) in 
x
Turkey, students who graduated from these schools, and their parents. I used Moustakas's 
approach to transcendental phenomenology in the analysis of my interviews with 16 
participants.
As a result of this study, two main themes (the factors that prevent and strengthen intracoordination) and under each main theme five sub-themes emerged. These sub-themes are faceto-face or virtual gatherings in the school, school culture, attitude of management, attitude of 
individuals and the effect of crisis situations. In the complicating or supportive effect of 
gatherings on intra-coordination, the importance of communication-enhancing environments, 
the presence of language barrier, the excess number of communication channels, the complexity 
of these channels and the structure of the gatherings arises. 
The effect of school culture that complicates or supports intra-coordination was influenced by 
the type of school (private-state), the awareness of job descriptions, the hierarchical system in 
the school, the cultural diversity in the school, and the competence status of people who take 
on the role of boundary spanning (people who provide communication between units). Apart 
from this, the presence of understanding management which makes employees feel valued, 
provides them professional development opportunities, involves employees in decision-making 
processes and supports teacher autonomy, supports the intra-coordination whereas inaccessible 
and incompetent management that plans unbalanced workloads complicates the intracoordination. Situations that complicate or support the intra-coordination according to the 
individuals' attitudes can be expressed as: the use of communication channels at excessive and 
inappropriate times, the lack of motivation of individuals, the effect of their usual educational 
culture background and prejudices, their transparency or lack of transparency in interpersonal 
relations, taking initiative in inappropriate ways and times, people's sense of responsibility. and 
their willingness to work in collaboration. The last sub-theme I obtained from the statements of 
the participants for the situations that both complicate and support intra-coordination in IB 
schools is crisis situations. Accordingly, while some participants stated that the pandemic 
reduced intra-coordination and communication, there were also participants who stated that 
intra-coordination became easier in this process.
Keywords: Intra-coordination, Collaboration, IB schools, School community