Trabzon yerel mısır popülasyonlarının bazı özellikler bakımından incelenmesi
Inverstigation of Trabzon local populations in terms of some characteristics
Yazar: FEYZA ÖZCELEP
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÖNER
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Trabzon ili Ortahisar ilçesi Bulak Mahallesinde gerçekleştirilmiştir.
Trabzon iline ait 36 yerel genotip ve 4 hibrit çeşit olmak üzere toplam 40 mısır genotipi
kullanılmıştır. Çalışmada 2022 yılında Trabzon'un 7 farklı ilçesinden yerel materyal
toplanmış 2023 yılında arazi ekim işlemleri yapılmıştır. Mısır genotipleri üzerinde bitki boyu,
ilk koçan yüksekliği, gövde çapı, tepe püskülü çıkış süresi, koçan püskülü çıkış süresi,
bitkide yaprak sayısı, bitkide koçan sayısı, koçan boyu, koçan çapı, koçanda sıra sayısı,
koçan sırasında dane sayısı, sömek çapı, koçanda tane ağırlığı, tek bitki verimi ve bin tane
ağırlığı gibi agronomik özellikleri incelemiştir. Her bir genotipin bu özellikler açısından
ortalamaları, en düşük ve en yüksek değerleri, varyasyon katsayıları ve özellikler
aralarındaki korelasyonlar analiz edilmiştir.
Bitki boyu 150.00-360.00 cm arasında değişmiş, ortalama 261.82 cm olarak belirlenmiştir.
En düşük bitki boyu 150.00 cm ile G29 genotipinde, en yüksek bitki boyu 360.00 cm ile G18
genotipinde ölçülmüştür. İlk koçan yüksekliği en düşük 14.00 cm ile G2 genotipinde, en yüksek ise
200.00 cm ile G18 genotipinde ölçülmüştür. Ortalama ilk koçan yüksekliği 107.84 cm olarak
hesaplanmıştır.
Gövde çapı 11.10 mm ile 32.50 mm arasında değişmiş, ortalama 20.61 mm olarak
belirlenmiştir. Tepe püskülü çıkış süresi 48-70 gün, koçan püskülü çıkış süresi ise 55-77 gün arasında
değişim göstermiştir. Yaprak sayısı 6.00-16.00 arasında değişmiş, ortalama 10.8 olarak
hesaplanmıştır.
Koçan boyu 10.6 -30.00 cm arasında değişmiş, ortalama 16.36 cm olarak belirlenmiştir.
Koçan çapı 11.05- 57.1 mm arasında değişmiş, ortalama 37.135 mm olarak hesaplanmıştır. Koçanda
sıra sayısı 3-25 arasında değişmiş, ortalama 8,97 olarak belirlenmiştir. Koçan sırasındaki dane sayısı
2-53 arasında değişmiş, ortalama 27.35 olarak hesaplanmıştır. Sömek çapı 11.10 mm ile 37.95 mm
arasında değişmiş, ortalama 22.78 mm olarak belirlenmiştir.
Koçanda tane ağırlığı 1.62-214.02 gram arasında değişmiş, ortalama 72.68 gram olarak
hesaplanmıştır. Tek bitki verimi 6-1344 gram arasında değişmiş, ortalama 31.66 gram olarak
belirlenmiştir. Bin dane ağırlığı 273.50 gram ile 539.80 gram arasında değişmiş, ortalama 406.65
gram olarak hesaplanmıştır.
Korelasyon analizinde, sıralar arası sap çapı (SDS) ile bitki boyu (BB) arasında pozitif ve %5
düzeyinde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = 0.698*). Ayrıca, SDS ile koçan sırasındaki tane ağırlığı
(KTA) arasında pozitif ve %1 düzeyinde anlamlı bir ilişki (r = 0.800**), SDS ile tek bitki verimi
(TBV) arasında pozitif ve %1 düzeyinde anlamlı bir ilişki (r = 0.807**) gözlenmiştir. KTA ile SPÇ
arasında pozitif ve %5 düzeyinde anlamlı bir ilişki (r = 0.699*) ve KTA ile TBV arasında pozitif ve
%5 düzeyinde anlamlı bir ilişki (r = 0.687*) belirlenmiştir. Ayrıca, KTA ile sap çapı (KSS) arasında
da pozitif ve %1 düzeyinde anlamlı bir ilişki (r = 0.789**) bulunmuştur.
Bu çalışma, mısır genotipleri arasındaki fenotipik özelliklerin ve bu özellikler arasındaki
ilişkilerin genetik çeşitlilik ve çevresel faktörlerden nasıl etkilendiğini ortaya koymaktadır. Mısır
popülasyonlarını hayvan beslenmesinde kullanımına göre sınıflandırmaktadır.

Anahtar kelimeler: Mısır, Ortahisar, Yerel çeşit

Abstract:
This study examined various agronomic characteristics of different corn genotypes,
including plant height, first ear height, stalk diameter, tassel emergence time, silk emergence
time, number of leaves per plant, number of ears per plant, ear length, ear diameter, number of
rows per ear, number of kernels per row, cob diameter, kernel weight per ear, single plant yield,
and thousand kernel weight. The averages, minimum and maximum values, coefficient of
variation, and correlations between these traits were analyzed for each genotype.
Plant height ranged from 150.00 cm to 360.00 cm, with an average of 261.82 cm. The
lowest plant height was 150.00 cm in genotype G29, while the highest was 360.00 cm in
genotype G18. First ear height ranged from 14.00 cm in genotype G2 to 200.00 cm in genotype
G18, with an average of 107.84 cm.
Stalk diameter varied from 11.10 mm to 32.50 mm, with an average of 20.61 mm. Tassel
emergence time ranged from 48 to 70 days, and silk emergence time ranged from 55 to 77 days.
The number of leaves per plant varied from 6 to 16, with an average of 10.8.
Ear length ranged from 10.6 to 30 cm, with an average of 16.36 cm. Ear diameter ranged
from 11.05 to 57.10 mm, with an average of 37.135 mm. The number of rows per ear ranged
from 3 to 25, with an average of 8.97. The number of kernels per row ranged from 2 to 53, with
an average of 27.35. Cob diameter varied from 11.10 mm to 37.95 mm, with an average of 22.78
mm. Kernel weight per ear ranged from 1.62 grams to 214.02 grams, with an average of 72.68
grams. Single plant yield ranged from 6.00 grams to 1344.00 grams, with an average of 316.00
grams. Thousand kernel weight varied from 273.5 grams to 539.8 grams, with an average of
406.65 grams.
Correlation analysis revealed a positive and significant relationship between stalk
diameter (SDS) and plant height (BB) at the 5% level (r = 0.698*). Additionally, there was a
positive and significant relationship between SDS and kernel weight per ear (KTA) at the 1%
level (r = 0.800**), and between SDS and single plant yield (TBV) at the 1% level (r = 0.807**).
A positive and significant relationship was found between KTA and SPÇ at the 5% level (r =
0.699*) and between KTA and TBV at the 5% level (r = 0.687*). Furthermore, a positive and
significant relationship was observed between KTA and stalk diameter (KSS) at the 1% level (r =
0.789**).
This study highlights the phenotypic characteristics among different corn genotypes and
how these traits and their relationships are influenced by genetic diversity and environmental
factors. Classifies maize populations according to animal diet.

Keywords: Corn, Local variety, Ortahisar