Mühendislik mesleğinin profesyonelleşme düzeyi ve mühendisler için Y teorisi varsayımlarının geçerliliği
Professionalization level of engineering and validity of Y theory assumptions for engineers
Yazar: BARIŞ BİLGİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Meslekler = Occupations ; Mühendisler = Engineers ; Mühendislik = Engineering ; Profesyonellik = Professionalism ; Y teorisi = Y theory

Özet:
Toplumsal iş bölümünde önemli bir rolü olan meslekler ve bu mesleklere mensup doktorlar veya hukukçular gibi profesyoneller, sahip oldukları mesleki bilgi ve uzmanlık sayesinde diğer çalışanlardan büyük ölçüde farklılaşmış bir grup olarak değerlendirilmektedir. Bu farklılık, profesyonellerin gerek karar alma aşamasında sahip oldukları özerklikten gerekse de toplum içinde sahip oldukları saygınlıktan ve aldıkları göreceli olarak yüksek ücretlerden kolaylıkla görülebilmektedir. Bu nedenle profesyonellerin yönetiminde genellikle McGregor?un (1960) Y Teorisi varsayımları doğrultusunda hareket edilmesi tercih edilmektedir. 
Buna karşın günümüzde etkilerini giderek daha fazla hissettiren kapitalizm ve globalleşme olguları nedeniyle profesyonellerin, bu ayrıcalıklara sahip olmalarını sağlayan özerklik, toplumun diğer kesimleri tarafından ulaşılamayan bir uzmanlık bilgisine sahip olma ve etik kurallara bağlılık benzeri birçok özellik açısından sıkıntı yaşadıkları da bir gerçektir. Bunlar hem profesyoneller hem de toplum için birçok olumsuz sonuç ortaya çıkmasına da sebep olmaktadır. Örneğin büyük hastanelerde sıradan bir çalışan gibi istihdam edilmeye başlayan doktorlar, hissettikleri performans kaygısı ile etik kuralları ikinci plana iterlerse birçok kişi hayatını kaybedebilir veya ciddi sağlık problemleri yaşanabilir. Benzer şekilde gerek depremler sonrasındaki can kayıpları gerekse de çeşitli ürünlerin üretimi sırasında oluşan hataların toplumu ciddi olarak etkilemesi nedeniyle, günümüzdeki yaşam standartlarının oluşturulmasındaki en önemli faaliyetlerden biri olan mühendisliğin profesyonelleşme düzeyi ve mühendislerin yönetimi açısından Y Teorisi varsayımlarının geçerliliği de önemli tartışma konuları haline gelmiştir.
Oluşturulan araştırma modeli doğrultusunda, mühendisliğin profesyonelleşme düzeyi ve mühendisler için Y Teorisi varsayımlarının geçerliliği, mühendislerden oluşan bir örneklem üzerinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda mühendislerin yarı-profesyonel olarak kabul edilmeleri gerektiği ve mühendisler için profesyonelleşme düzeyi ile Y Teorisi varsayımlarının geçerliliği arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
Professions that have an important role in division of labor at the society and professionals like doctors or lawyers who are members of these professions are regarded as a substantially differentiated group from other employees due to their professional knowledge and expertise. This difference can easily be observed from both the autonomy they have during the decision making process and their respectability in the society or the relatively high wages they get. Therefore it is generally preferred to act according to the McGregor?s (1960) Y Theory at management of professionals. 
On the other hand it is a fact that professionals have difficulties at many characteristics like autonomy, ownership of an expert knowledge that can not be achieved by the other parties of the community and loyalty to the code of ethics which give the professionals these privileges due to the evoking effects of capitalism and globalization phenomenons nowadays. These also cause many negative consequences to bring out for both professionals and the community. For example, many people can lose their lives or experience serious health problems due to the performance anxiety and the ignorance of code of ethics by doctors who begin to work as an ordinary employee in large scale hospitals. Similarly, professionalization level of engineering which is one of the most important activities for the present life standard and validity of Y Theory assumptions for management of engineers become important discussion topics because both casualties after earthquakes and mistakes during the production of different goods seriously affect the community. 
Professionalization level of engineering and validity of Y Theory assumptions for engineers are evaluated according to the model generated in scope of the thesis on a sample of engineers in Turkey. As a result of this evaluation, it is concluded that engineers should be considered as semi professionals and there is a significant relationship between professionalization level and validity of Y Theory assumptions for engineers.