Evlenmenin iptali
Nullification of the marriage
Yazar: ÜLKÜ GÖKTÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN AKINCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Evlenme, kadın ve erkeğin kanunî şartlara uygun olarak evlilik birliği oluşturmak üzere yaptıkları hukuki işlemdir. Aile kurumunu düzenleyen temel hukuk kuralları Türk Medeni Kanunu'nun Aile Hukuku kitabında düzenlenmiştir.Hukuken geçerli bir evlenmenin yapılabilmesi için uyulması gereken bir takım kanunî şartlardan bir kısmına uyulmaması halinde, geçersizlik yokluk derecesinde olmamakla birlikte ortada bir takım hukukî sonuçlar doğurabilen geçersiz bir evlenme vardır. Kaldı ki, evlilik geçersiz bile olsa kendiliğinden hükümsüz hale gelmesi mümkün değildir. Hâkim kararı ile ortadan kaldırılması gerekir. Evlilik hâkim kararı ile ortadan kaldırılıncaya kadar geçerli bir evliliğin doğurduğu tüm hüküm ve sonuçları doğurur. Hatta evlilik hâkim kararı ile iptal edilse bile, doğan bazı hukukî sonuçlar, evlilik ortadan kaldırıldıktan sonra da devam eder. İşte böyle durumlarda ortada Medenî Kanunumuzun Aile Hukuku kitabının dördüncü ayrımında düzenlenmiş bulunan ?batıl evlenmeler? vardır. Medenî Kanunumuzda düzenlenmiş bulunan evlenmenin hükümsüzlüğü hallerinin hepsi birbiriyle aynı ağırlıkta değildir. Bazı hükümsüzlük halleri, diğerlerine göre daha ağırdır. Bu hallere, Medeni Kanunumuzun deyimiyle mutlak butlan bize göre ise, evlenmenin butlanı denir. Kesin hükümsüzlük türlerinden biri olan butlanın evlilik hukukunda kabul ediliş amacı, kamu düzeninin korunmasıdır.Buna karşılık evlenme şartlarındaki bazı eksiklikler kamu düzenine dokunmamakla beraber eşlerden birinin menfaatini zedeleyecek mâhiyette ise, Medenî Kanunumuzun deyimiyle nisbî butlan bize göre ise evlenmenin iptalinden bahsedilir. İptalde korunan hukuki yarar daha ziyade bireyseldir. Böyle hallerde kanun, savcının veya ilgililerden herhangi birinin evlenmeyi iptal ettirmesinde fayda görmemiş ve iptal davası açmak yetkisini sadece menfaati bozulan eşe ve birde bu eşin menfaatini gözetmek durumunda olanlara tanımıştır. Yani, burada mutlak butlanda olduğu gibi menfaati olan herkes iptal hakkını kullanamaz. Ayrıca hâkim de, iptal ya da nisbî butlan müeyyidesini re'sen (kendiliğinden) dikkate alamaz. Bu özellikleri dolayısıyladır ki, doktrinde, nisbî butlan ve iptal kavramları birbirinin yerine kullanılabilmektedir. İptal müeyyidesiyle geçersiz olan bir evliliğin ortadan kaldırılmasını isteme hakkı da belirli bir süreye bağlıdır. Bu süre içerisinde iptal davası açılmazsa, artık evlilik geçerli bir şekilde yapılmış gibi hüküm ve sonuçlarını doğurmaya devam eder. Bundan dolayıdır ki, evlenmenin iptali, butlana göre biraz daha hafif bir geçersizlik derecesidir.

Abstract:
Marriage is a legal process made by a woman and a man to form a conjugal community according to requirements of the law. Basic rule of laws drawn the marital unity is drawn by the Book of Family by the Turkish Civil Law.There is an illegal marriage which may cause legal results if some of the requirements of the marriage law to form a legal conjugal community are not fulfilled. Marriage may become illegal. If the case is that marriage is illegal it can not be invalid automatically. It requires a judge?s order. Until a marriage is nullified by a judge, all legal results are as in the normal legal marriages. Yet, even a judge nullifies a marriage, some of the responsibility of the law still continues after the judgment. For such cases, there is section fallacious marriages section in the Book of Marriage of the Turkish Civil Law. Every fallacious marriage may not be categorized as a one case. Some of the nullification states may be serious than the some others. Such kind of circumstances are called absolute nullity and called marriage nullity by us. Marriage nullity which is one of absolute nullity is accepted to protect the civil order.On the contrary, if some of the unsatisfied conditions of marriage may not disrupt the civil order but may damage the benefit of one of the sides of the marriage, the situation is called partial nullity by the Law and called marriage cancellation. In such a condition, legal benefit is for personal rather than civil. Thus, the Law does not see a benefit at the nullification of marriage by the prosecutors or related civil servants, but give the nullification right to spouse who may lose his/her benefits, or the people who is responsible for benefits of the spouse. This means that everybody that may be a beneficent in the case can not use the right of nullification. Additionally judges can not consider sanctions of the absolute or partial nullification process by just themselves. Because of this characteristic, partial nullity or nullification is used in place of each other in the literature. The right to nullify a marriage is given for specified time duration. If there is not a case for the nullification during the interval, it continues to yield results as the marriage is legal. Consequently, nullification of marriage is less significant than that of the absolute nullity.