40-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser ve kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behaviors of 40-70 year old individuals about colorectal cancer and colorectal cancer screening
Yazar: MUKADDES HÜSEYNİ GÜLLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE GAMZE ERTEN BUCAKTEPE
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç:Bu çalışmanın amacı 40-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser ve kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmektir.
Materyal ve Metod: Veri toplama araçlarımız iki formdan oluşmaktadır. Birinci form katılımcıların sosyodemografik verilerini, sağlık davranışlarını, kolorektal kanser bilgilerini ve kolorektal kanser tarama davranışlarını irdeleyen sorulardan oluşurken, ikinci form ise kolorektal kanser taraması inanç ölçeği (KKTİÖ) oluşturmaktadır.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 345 bireyin yaş ortalaması 51,5±8,34 olup %20,3'ü altmış yaş üstüdür. Katılımcıların %55,4'ü (n=191) kadın, %84,3'ü (n=291) evli ve %53,6'sı (n=185) üniversite/ön lisans mezunudur. Katılımcıların %21,7'si (n=89) obez (BKI>29,9kg/m²) ve %39,7'sinin kronik hastalığı mevcut (n=137) olup, %11'inin (n=38) ailesinde KRK (Kolorektalkanser) öyküsü pozitiftir. Eğitim durumu yüksek olanlarda tarama testleri hakkında bilgi sahibi olma oranları daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Kronik hastalık öyküsü olanlarda ve KRK taramaları hakkında bilgi sahibi olanlarda GGKT (Gaitada gizli kan testi) ve kolonoskopi yaptırma oranlarıdaha yüksek bulunmuştur (Sırasıyla p=0,006 ve p<0,001). Çalışmamızda GGKT'ni yaptıran bireylerde güven yarar algı puanı (p=0,025),kolonoskopiyi yaptıran bireylerde ise duyarlılık algı puanı (p=0,006) daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,025 ve p=0,006).
Sonuç:Çalışmamızda katılımcıların kolorektal kanser taramaları farkındalığı %65,8 olmasına rağmen katılımcıların %14,5'i (n=50) kolonoskopiyi, %24,3'ü (n=84) GGKT'yi yaptırmıştır. Taramalara katılımdaki bu düşük oranların en sık nedeni ise bireylerin şikayetlerinin olmayışı olarak saptanmıştır.
Sonuç olarak ülkemizin KRK bilgi düzeyinin ve KRKtaramalarına katılımının istenen düzeyde olmadığı saptanmıştır.Kanser taramalarına katılımın artmasında biz birinci basamak hekimleri olaraktaramalara yönelik farkındalığı arttırmalı ve KRK taramalarını halka daha fazla önermeliyiz.
Anahtar kelimeler: Kolorektal kanser, Taramalar, Kolorektal kanser inanç ölçeği, Bilgi, Tutum, Davranış

Abstract:
ABSTRACT
Aım: The aim of this study is to evaluate the knowledge, attitude and behavior of individuals between the ages of 40-70 about colorectal cancer and colorectal cancer screening.
Materıals Method: Our data collection tools consist of two forms. The first form consists of questions examining the sociodemographic data, health behaviors, colorectal cancer information and colorectal cancer screening behaviors of the participants, and the second form is the colorectal cancer screening belief scale (CCSBS).
Results:The average age of 345 individuals participating in our study was 51.5±8.34, and 20.3% of them were over 60 years old. 55.4% of the participants (n=191) were female, 84.3% (n=291) were married and 53.6% (n=185) were university/associate degree graduates.21.7% (n=89) of the participants were obese (BMI> 29,9 kg/m²) and 39.7% have chronic disease (n=137), 11% of the participants (n=38) CRC history in their family is positive.The rate of having information about screening tests was found to be higher in those with a high education level (p<0.001). Patients with a history of chronic disease and having information about CRC (Colorectal cancer) screening found higher rates of having FOBT (Fecal occult blood test) and colonoscopy (p=0.006 and p<0.001, respectively).In our study, trust-benefits score was found to be higher in the individuals who had the FOBT, and the sensitivity perceptionscore was found to be higher in the individuals who had the colonoscopy (p=0.025 and p=0.006,respectively).
Conclusion:In our study, although the awareness ratio of the colorectal cancer screening of the participants was 65.8%, only14.5% (n=50) of the participants had colonoscopy and 24.3% (n=84) had FOBT. The most common reason for these low rates of participation in screenings was determined to be the lack of complaints of the individuals.
In conclusion, it was determined that our country's CRC knowledge level and participation in CRC screenings were not at the desired level. In increasing participation in cancer screening, we, as primary care physicians, should increase awareness about screening and recommend CRC screenings more to the public.
Keywords: Colorectal cancer,Screening, Colorectal cancer belief scale, Knowledge, Attitude, Behavior