Watson insan bakım kuramına temellendirilmiş mandala sanatının ve değer açıklaştırmanın kanser tanılı çocukların ebeveynlerinin kaygı ve duygu durumuna etkisi
The effect of mandala art and value clarification based on watson human care theory on the anxiety and emotional state of parents of children diagnosed with cancer
Yazar: MELTEM GÜRCAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVCAN ATAY TURAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırmada Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş mandala sanatı ve değer açıklaştırma uygulamasının kanser tanılı çocukların ebeveynlerinin kaygı ve duygu durumuna etkisini ve ebeveynlerin yaşadığı deneyimleri görüşme ve mandala yorumlama ile belirlemek amaçlanmaktadır.
Yöntem: Araştırma Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniği'nde yatan kanser tanılı çocukların ebeveynleri ile randomize kontrollü deneysel bir çalışma ve nitel bir çalışmadan oluşan araştırma yöntemleri ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemi üç grup; mandala grubu (n:25), değer açıklaştırma grubu (n:25) ve kontrol grubu (n:25) olarak toplam 75 kişiden oluşmuştur. ClinicalTrials.gov kayıt numarası: NCT05907070. Mandala grubu müzik eşliğinde 2 seans bireysel mandala sanat etkinliğine katılmıştır. Değer açıklaştırma grubu müzik eşliğinde 2 seans bireysel yazarak değer açıklaştırma etkinliğine katılmıştır. Nitel çalışmada katılımcı ikinci seansta çizdiği mandalanın renk ve şekillerini yorumlamıştır ve yarı yapılandırılmış form ile görüşme yapılmıştır. Nicel çalışmada girişim gruplarına Birey Tanıtım Formu, ön test ve son test verileri için birinci seanstan önce ve ikinci seanstan sonra Durumluk Kaygı Ölçeği (DKÖ) ve Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği (PNDÖ) uygulanmıştır. Kontrol grubuna girişim gruplarıyla aynı veri toplama araçları uygulanmıştır.
Bulgular: Mandala ve değer açıklaştırma gruplarının DKÖ puanı ve PNDÖ negatif duygu puanı kontrol grubuna göre anlamlı şekilde azalmış ve PNDÖ pozitif duygu puanı anlamlı şekilde artmıştır (p <0.05). Nitel kısımda iki ana tema: Sürecin Ebeveynin Hayatına Yansımaları, Baş Etme Kaynakları ve beş alt tema belirlenmiştir.
Sonuç:  Mandala sanatı ve yazarak değer açıklaştırma pozitif duyguları artırmada, negatif duyguları ve kaygı düzeyini azaltmada etkilidir. Ebeveynlerin hayatına olumsuz yansımalar olmasına ragmen çeşitli baş etme kaynaklarının olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: çocuk, değer açıklaştırma, ebeveyn, kanser, mandala, pediatri hemşireliği

Abstract:
Objective: The aim of the study is to determine the effect of mandala art and value clarification practice based on Watson Human Care Theory on the anxiety and emotional state of parents of children diagnosed with cancer and the experiences of parents through interviews and mandala interpretation.
Method: The research was conducted with research methods consisting of a randomized controlled trial and a qualitative study with the parents of children diagnosed with cancer in Akdeniz University Hospital Pediatric Hematology and Oncology Clinic. The sample of the study is three groups; It consisted of a total of 75 people as mandala group (n:25), value clarification group (n:25) and control group (n:25). ClinicalTrials.gov registration number: NCT05907070. Mandala group participated in 2 sessions of individual mandala art therapy accompanied by music. Value clarification group participated in the value clarification activity in 2 sessions of individual writing accompanied by music. In the qualitative study, the participant interpreted the colors and shapes of the mandala he drew in the second session and an interview was conducted with a semi-structured form. In the quantitative study, a Personal Information Form, State Anxiety Scale and Positive-Negative Emotion Scale were applied to the both groups before the first session and after the second session for pre-test and post-test data. 
Results: Both scale scores of the intervention 1 group decreased significantly compared to the intervention 2 and control groups (p <0.05). Both scale scores of the intervention 2 group decreased significantly compared to the control group (p <0.05). In the qualitative part, two main themes (a) Reflections on the Parent's Life, (b) Coping Resources and five sub-themes were identified.
Conclusion: Mandala art therapy was found to be more effective in increasing positive emotions and reducing negative emotions and anxiety levels than value clarification. It has been determined that although childhood cancer has negative effects on parents' lives, they have various coping resources.
Key words: cancer, child, mandala, parent, pediatric nursing, value clarification