Akut pankreatitlerde mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörler
Factors influencing mortality and morbidity in acute pancreatitis
Yazar: MEHMET SERTKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATİH MEHMET YAZAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis

Özet:
Akut pankreatit, sık karşılaştığımız, standart ve kendine has bir tedavisi
olmayan, morbidite ve mortalitesi yüksek olabilen önemli bir inflamatuar hastalıktır.
Etyopatogenezde çok sayıda etken rol almaktadır.
Fakültemizde 2010-2016 tarihleri arasında akut pankreatit tanısı ile yatırılıp
tedavi altına alınan toplam 273 hastanın morbidite ve mortalitesini etkileyen
faktörleri belirlemek amacıyla bu hastaların dosyalarındaki verileri retrospektif
olarak incelendi. Demografik, klinik ve biyokimyasal bazı parametrelerin hastalık
şiddeti ve dolayısıyla morbidite ve mortalitesi üzerinde etkili olup olmadıkları
araştırıldı. İstatistiksel analiz için NCSS 2007, Mann Whitney U testi, FisherFreeman-Halton
testi, Fisher's Exact testi ve Bacward Stepwise Lojistik Regresyon
analizi kullanıldı.
Yaş ortalaması 18 ile 98 (Mean±SD: 56,94±19,21) arasında değişen 273
hastanın 105'i erkek ve 168'i kadındı. Şifa ile taburcu olan (n=265) ve mortalite
gelişen (n=8) hasta grupları arasında yaş, semptom ile başvuru arasında geçen süre,
hipertansiyon ve diğer ek hastalıkların olması, kronik ilaç kullanımı gerektiren
hastalık sayısı, yoğun bakımda takip gerektiren klinik durum, nekroz veya diğer
nedenlerden dolayı opere edilme durumu, başvuru anındaki ve 48 saat içindeki
Ranson değerleri, 48 saat içerisinde gelişen hipokalsemi ve başvuru anındaki CRP
yüksekliği açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tesbit edildi. Morbidite
gelişmeyen (n=131) ve morbiditesi artmış hasta grupları arasında ise kadın cinsiyet,
antibiyotik kullanılmasını gerektiren durumlar, kronik ilaç kullanımı gerektiren
hastalık varlığı, başvuru anındaki hiperglisemi, nötrofil lenfosit oranı (NLR), BUN,
ALT, GGT ve CRP değerleri ve 48 saat içindeki BUN yüksekliği, Ranson değeri ve
hipokalsemi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tesbit edildi. Anlamlı
sonuçlar veren parametrelerin Lojistik Regresyon Analizine göre mortaliteyi en iyi
derecede sırasıyla Ranson 48.saat ölçümleri, semptom ile başvuru arasında geçen
süre ve hastanın yaşı tahmin edebilmekte iken morbiditeyi ise en iyi derecede
sırasıyla Ranson 48.saat ölçümleri, CRP ve NLR tahmin edebilmektedir.
Akut pankreatitin şiddetinin değişmesinde rol alarak mortalite ve
morbiditesini etkileyen çok sayıda faktör sözkonusudur. Bütün hastalara karşı
yaklaşımda hızlı ve kolay bir algoritmanın takip edilerek başlangıç aşamasında
şiddetin değerlendirilmesi ve hastalık süresince bazı faktörlerin göz önünde
bulundurulması hayati öneme sahiptir. Bundan dolayı hastalık şiddetinin erken
değerlendirilmesi ve mortalite ve morbiditeyi etkileyen daha spesifik parametrelerin
belirlenebilmesi için halen çok sayıda yüksek volümlü ve çok yönlü çalışmaya
ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, mortalite, morbidite

Abstract:
Acute pancreatitis is widespread inflammatory disease of pancreas gland
which has no specific treatment and sometimes has high mortality and morbidity
rate. Many different factors take part in the etiopathogenesis.
Were retrospectively analyzed data from files of total of 273 patients
hospitalized in our faculty with a diagnosis of acute pancreatitis between 2010-2016
years in order to determine the factors affecting morbidity and mortality of these
patients. Demographic, clinical, and some biochemical parameters were investigated
in terms of their impact on the disease severity, and thus on morbidity and mortality
of patients with acute pancreatitis. For statistical analysis, NCSS 2007, the MannWhitney
U test, Fisher-Freeman-Halton test, Fisher's exact test and Bacward
Stepwise logistic regression analysis were used. Average age of 273 patients was
ranging from 18 to 98 (mean ± SD: 56.94 ± 19.21) and 105 were women and 168
men. Between the patients discharged healthy (n=265) and the patients with
mortality (n=8), there were statistically significant differences with regard to age, the
time between symptoms and admission, hypertension and other disease, the number
of diseases that require chronic use of drugs, clinical situations that require the
intensive care unit, operation due to necrosis or other reasons, Ranson values on
admission and in 48 hours, hypocalcemia developing within 48 hours and CRP
values on admission. Between groups without morbidity (n=131) and with increased 
morbidity (n=134), there were statistically significant differences with regard to
female gender, situations which requires the use of antibiotics, the presence of
diseases that require chronic use of drugs, hyperglycemia, neutrophil lymphocyte
ratio (NLR), BUN, ALT, GGT and CRP values on admission and the elevation of
BUN, hypocalcemia and Ranson values within 48 hours. In according to the logistic
regression analysis of the parameters that have significant results, while the best
parameters in predicting mortality were respectively the Ranson 48th measurements,
the time elapsed between symptoms and admission and the age of patients, the best
parameters in predicting morbidity were Ranson values within 48 hours, CRP and
NLR, respectively.
Taking part in the change of the severity of acute pancreatitis, there is such a large
number of factors affecting mortality and morbidity. Following a quick and easy
algorithm for all patients to evaluate the severity of the disease in the initial phase
and to keep in mind some factors for all duration of the illness is crucial. Therefore,
for the initial assesment to determine the more specific parameters affecting the
severity of the disease and mortality and morbidity, a large number of high-volume
still and versatile work is needed.
Key Words: Acute pancreatitis, mortality, morbidity