Yansıtıcı düşünme ile kişisel hesap verebilirliğin mesleki profesyonellik açısından incelenmesi
An investigation on reflective thinking and personal accountability in terms of professionalism
Yazar: DERYA ÜLHATUN BOZKURT
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hesap verebilirlik = Accountability ; Profesyonellik = Professionalism ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Öğretmenlerin mesleki anlamda profesyonelleşmesi karar ve uygulamalarının etkililiğine ve bu doğrultuda sorumluluğu üstlenmesine bağlı görülmektedir. Bu sebeple öğretmenlerin kişisel gelişimlerinde etkili olan yansıtıcı düşünme ve kişisel hesap verebilirliğin onların mesleki anlamda profesyonellik kazanmalarında önemli olduğu düşünülmektedir.  Öğretmenlerin etkili bir eğitimci olabilmeleri ve mesleki anlamda profesyonelleşmeleri değişmeye ve gelişmeye açık olabilmelerine, bilgi ve deneyimlerinden faydalanabilmelerine, karar ve uygulamalarının sorumluluğunu alabilmelerine bağlı olduğundan öğretmenlerin yansıtıcı düşünmesi ve kişisel hesap verebilir olması beklenmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki profesyonellik, yansıtıcı düşünme ve kişisel hesap verebilirlik algıları arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle öğretmenlerin kişisel hesap verebilirliğini belirlemeye yönelik "Öğretmenlerin Kişisel Hesap Verebilirliği Ölçeği" geliştirilmiştir. Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algılarının yansıtıcı düşünme, kişisel hesap verebilirlik algıları tarafından yordanıp yordanmadığı ile ilgili doğrudan ve dolaylı etkilere odaklanan nicel araştırma yönteminden karmaşık yordayıcı korelasyonel desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde 2020-21 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ve özel okullarda görev yapmakta olan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi; basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş olup 478 öğretmenden oluşmaktadır. 
Araştırma verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, "Öğretmenlerin Mesleki Profesyonellik Ölçeği", "Öğretmen ve Öğretmen Adayları için Yansıtıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği" ve "Öğretmenlerin Kişisel Hesap Verebilirliği Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise öğretmenlerin mesleki profesyonellik, yansıtıcı düşünme ve kişisel hesap verebilirlik algıları arasındaki ilişkileri incelemek için SPSS 22.0 programında Pearson Korelasyon ve Regresyon Analizi kullanılmıştır. Mesleki profesyonellik, yansıtıcı düşünme ve kişisel hesap verebilirlik arasındaki ilişkiler örüntüsünü belirlemek için kuramsal ilişki temel alınarak bir model önerisinde bulunulmuştur. Model, AMOS programı kullanılarak Yapısal Eşitlik Modeli'ne göre test edilmiştir.  Bu araştırmanın geçerli ve güvenilir sayılabilmesi için gerekli önlemler alınmıştır. 
Araştırma sonuçları, öğretmenlerin mesleki profesyonellik, yansıtıcı düşünme ve kişisel hesap verebilirlik algıları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarına göre; yansıtıcı düşünme genel ve alt boyutları mesleki profesyonellik üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir. Kişisel hesap verebilirlik genel, içsel ve dışsal alt boyutları mesleki profesyonellik üzerinde olumlu etkiye sahiptir; fakat kişisel fayda ve kontrol alt boyutları mesleki profesyonellik üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Son olarak kurulan model, yansıtıcı düşünmenin doğrudan ve kişisel hesap verebilirlik üzerinden dolaylı olarak mesleki profesyonelliği yordadığını göstermektedir. Bu araştırmanın sonuçları doğrultusunda araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
It is believed that teachers' adoption of professional conduct depends on the effectiveness of their decisions and practices and their attitude to take responsibility in this respect. Therefore, it is suggested that reflective thinking and personal accountability, which are factors affecting teachers' personal development, are also important for their professionalism. Since teachers can be effective and professional educators if they are open to change and development, draw on knowledge and experience, and take responsibility for their decisions and practices, they are expected to have the disposition to think reflectively and to be personally accountable. To this end, the purpose of the study was to determine the relationships between teachers' professionalism, reflective thinking, and personal accountability. In accordance with this purpose the ''Personal Accountability Scale for Teachers" was developed to determine teachers' personal accountability. A multiple correlation predictive design, one of the quantitative research methods, was used in the study. It is a study design that particularly focuses on direct and indirect effects as regards whether teachers' perceptions concerning professionalism in the workplace are predicted by their perceptions of reflective thinking and personal accountability. The study population consisted of teachers who served at the public and private schools affiliated with the Ministry of National Education in the province of İstanbul in the academic year of 2020-21. The sample of the study selected using random sampling method consisted of 478 teachers.
The study data were collected using "The Professionalism Scale" for Teachers (2014) developed by Yılmaz and Altınkurt (2014), "The Scale of Reflective Thinking Disposition for Pre-service and In-service Teachers" developed by Semerci (2007) and "The Teachers' Personal Accountability Scale" developed by the researcher of the present study. In the analysis of the data, the study drew on the SPSS 22.00 program and used the Pearson Correlation and Regression analysis to investigate the relationships between teachers' professionalism, reflective thinking, and personal accountability. A model was proposed based on the theoretical relationship to determine the pattern of relationships between professionalism, reflective thinking, and personal accountability. Then, the model was tested according to the Structural Equation Model by using the AMOS program. Necessary measures were taken to ensure the validity and reliability of the present study.   
The study results show a significant relationship between the teacher's professionalism, reflective thinking, and personal accountability perceptions. The study results also indicate that reflective thinking and the sub-dimensions of it had a positive effect on professionalism. Personal accountability general terms and internal and external sub-dimensions had a positive effect on professionalism. However the sub-dimensions of personal benefit and control of it had a negative effect on professionalism. In conclusion, the model established shows that reflective thinking explains professionalism directly and indirectly through personal accountability. Finally, the study proposed recommendations for researchers and practitioners in line with the results.