Osmanlı hariciyesinde bir Ermeni: Ohannes Kuyumcuyan Efendi (1858-1933)
An Armenian in the Ottoman province: Ohannes Kuyumcuyan Efendi (1858-1933)
Yazar: YILDIZ SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇELİK
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Ermeniler, diplomasi ve bürokraside verdikleri hizmetler dolayısıyla Osmanlı Hariciyesinde istihdam edilen gayrimüslimler içerisinde önemli bir yere sahip olmuştur. Bunun yanında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde siyasi, idari ve kültürel haklara sahip olan Ermeniler, Osmanlı idaresinde çeşitli üst düzey görevlere getirilmişlerdir. Bu üst düzey önemli göreve gelen ve Tanzimat bürokrat ve diplomatlarından olan ayrıca döneminde yaşanan siyasi karışıklıklara rağmen başarılı hizmetler veren Ermeni asıllı hariciyecilerden biri de Ohannes Kuyumcuyan Efendi'dir. Katolik Ermeni bir aileden gelen Ohannes Kuyumcuyan Efendi (1858-1933), Osmanlı bürokrasisinde üstlendiği üst düzey görevlerindeki başarılarından dolayı Osmanlı İmparatorluğu, İtalya ve Belçika Krallığı tarafından kendisine çeşitli nişan ve rütbeler verilmiştir. Kariyerindeki yükselişini sırasıyla Hariciye Nezareti Tahrirat-ı Ecnebiye Kalemi, İstişare Odası Muavinliği, Roma Sefareti Başkâtipliği, Şura-yı Devlet Azalığı, Hariciye Müsteşarlığı ve  Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı yaparak hizmetlerini sürdürmüştür.  Osmanlı idaresinde otuz yılı aşkın bir süre üst düzey devlet memuriyetinde bulunmuştur. Yukarıdaki bağlamdan hareketle merkeze aldığımız Ohannes Kuyumcuyan Efendi'nin hayatı, memuriyeti ve önemli hizmetleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı Osmanlı İmparatorluğu idaresindeki Ermeniler ve Türkler arasındaki ilişkilere ve Ermeni Diasporasının dayattığı tarihsel yanılsamalara yeni bir fikir vermesi amacına yönelik çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ohannes Kuyumcuyan, Hariciye Nezareti, Osmanlı Ermeni Bürokratları

Abstract:
Armenians have an important place among the non-Muslims employed in the Ottoman Foreign Affairs due to the services they provided in diplomacy and bureaucracy. However, Armenians, who had political, administrative and cultural rights within the borders of the Ottoman Empire, were appointed to various high-level positions in the Ottoman administration. Ohannes Kuyumcuyan Efendi is one of the Foreign Ministers of Armenian origin who was one of the Tanzimat bureaucrats and diplomats and who served successfully despite the political turmoil during his period. Ohannes Kuyumcuyan Efendi (1858-1933) came from a Catholic Armenian family. He was given various aiming and ranks by the Ottoman Empire, Italy and the Kingdom of Belgium due to his success in his high-level positions in the Ottoman Bureaucracy. He continued his rise in career by serving as Foreign Auditing Department of the Ministry of Foreign Affairs, Deputy of consultation room, Chief Secretary of the Rome Embassy, Member of the State Council, Undersecretary of Foreign Affairs, and Lieutenant governor of Jabal Lebanon. He worked as a high-level civil servant in the Ottoman administration for more than thirty years. Based on the above context, the life, civil service and important services of Ohannes Kuyumcuyan Efendi, whom we have focused on, have been examined. The aim of the study was to give a new idea to the relations between Armenians and Turks under the Ottoman Empire and the historical illusions imposed by the Armenian Diaspora.
Key Words: Ohannes Kuyumcuyan, Ministry of Foreign Affairs
Ottoman Armenian bureaucrats