Pamuk hasat makinalarının bakım-onarım analizi
Maintenance-repair analysis of cotton harvesting machines
Yazar: DURSUN YENAL ERZURUMLU
Danışman: DOÇ. DR. SAİT MUHARREM SAY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Oluşacak arızaların sıklığı ve tespiti özellikle kısa periyot içerisinde çalışan hasat makinalarında önemli bir parametre olarak görülebilir. Pamuk hasat makinası diğer tarımsal ekipmanlara kıyasla daha kısa bir dönem içerisinde faaliyet göstermektedir bu nedenle makinaların sınırlı süre içerisinde azami verimle çalışması için bakımlarının zamanında ve eksiksiz yapılması, arızaların tespiti ve bu arızaların oluşmasından önce önleyici işlemler yapılması ayrı bir önem kazanmaktadır. Arızaların olması kadar arızaların onarımı için geçen süreler ve bu arızaların toplam maliyet üzerine etkisi de araştırılması gereken önemli konulardan biridir. Pamuk hasat makinası traktör kadar sabit bir alanda çalışmayıp belirli bir rota çizmektedir. Bu rota farklı koşullarda çalışma anlamına gelir. Bu koşullara göre arıza durumlarının değişimi, bakım durumları üzerine etkisi de makine sahipleri bakımından bilinmesi gerekir. Bu çalışmada doğruluk derecesi yüksek bir şekilde ülkemize özgü bakım-onarım analizinin yapılması hedeflenmiştir. Çalışma, Türkiye pamuk üretiminin %91,07'si ne sahip, dokuz ili kapsayan ve tip olarak toplam parkın %69'unu oluşturan 50 adet pamuk hasat makinasının beş senelik hasat dönemi içerisinde bakım ve arıza kayıtları toplanarak rota, arıza türleri ve dağılımları, arıza oranı ve bakım-onarım maliyetleri analizi yapılmıştır. Rota analizi sonucunda, bölgeler arasında bir rotanın olduğunu veya makinaların düşük kapasite ile çalıştıkları tespit edilmiştir. Arıza türleri ve dağılımları analizi sonucunda, en çok arıza veren sistem %21,4 ile üniteler olduğu, en az arıza veren sistemim ise %6 ile kabin olduğu tespit edilmiştir. Arıza oranı analizi sonucunda, ortalama yıllık pamuk hasat makinası kullanım süresi 569,7 h/yıl olarak hesaplanmıştır. 2019 yılı için arıza oranı 0,0055, 2020 yılı için arıza oranı 0,0068, 2021 yılı için arıza oranı 0,063, 2022 yılı için arıza oranı 0,0068 2023 yılı için arıza oranı 0,0082 olarak hesaplanmıştır. Çalışılan periyotta en küçük arızalı kalma süresi 11,5 saat, en büyük arızalı kalma süresi ise 57,75 saat olarak belirlenmiştir. Ortalama olarak arızalı kalma oranı %1,2 olarak hesaplanmıştır. Bakım-onarım maliyetleri analizi sonucunda, arıza gerçekleşen bölümler arasında en yüksek maliyeti hidrolik sisteminin aldığı tespit edilmiştir, oranı %23,6'dır. En düşük maliyet ise parça ve işçilik olarak kabin kısmında meydana gelmiştir, oranı %2,0'dir. Makinanın her çalışma saati başına 4,1 $'lık bir arıza maliyeti oluştuğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The frequency and detection of malfunctions can be seen as an important parameter, especially in harvesting machines operating in short periods. Cotton harvesting machines operate in a shorter period of time compared to other agricultural equipment, therefore, in order for the machines to operate with maximum efficiency in a limited time, it is of particular importance to perform timely and complete maintenance, detect malfunctions and take preventive actions before these malfunctions occur. In addition to the occurrence of malfunctions, the time taken to repair the malfunctions and the impact of these malfunctions on the total cost and profit are also important issues that need to be investigated. The cotton harvester does not work in a fixed area as much as a tractor, but follows a specific route. This route means working in different conditions. The change of fault conditions according to these conditions and their effects on maintenance situations should also be known for machine owners. In this study, it is aimed to carry out a maintenance-repair analysis specific to our country with a high degree of accuracy. In this study, route, failure types and distributions, failure rate and maintenance & repair analysis were made by collecting the maintenance and malfunction records of 50 cotton harvesting machines which have 91.07% of Turkey's cotton production covering nine cities and constituting 69% of the total park in within the five-year harvest period. As a result of the route analysis, it was determined that there was a route between the regions or the machines were operating at low capacity. As a result of the analysis of failure types and distributions, it was determined that the system that failure the most was the units with 21.4%, and the system that failure the least was the cabin with 6%. As a result of the failure rate analysis, the average annual cotton harvester usage time was calculated as 569.7 h/year. The failure rate for 2019 is calculated as 0.0055, the failure rate for 2020 is 0.0068, the failure rate for 2021 is 0.063, the failure rate for 2022 is 0.0068 and the failure rate for 2023 is 0.0082. In the studied period, the smallest downtime was determined as 11.5 hours and the largest downtime was 57.75 hours. The average failure rate was calculated as 1.2%. As a result of the maintenance-repair cost analysis, it was determined that the hydraulic system had the highest cost among the parts that malfunctioned, the rate being 23.6%. The lowest cost occurred in the cabin section in terms of parts and labor, the rate is 2.0%. It was determined that the machine had a repair cost of $4.1 per working hour.