Düzenleyici devlet ve radyo, televizyon piyasası düzenlemesi: RTÜK örneği
The regulatory state and radio, television market regulation: The case of Radio and Television Supreme Council
Yazar: YUNUS YİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜN AKDURAN EROL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; RTÜK = Radio Television Broadcasting Commission ; Radyo ve Televizyon Üst Kurulu =   ; Radyo yayıncılığı = Radio broadcasting ; Radyo-Televizyon Kanunu = Radio and Television Law ; Televizyon sektörü = Television sector ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Üst kurul = Supreme coincil

Özet:
Bu tez, küresel düzeyde refah devletinin sönümlenişi sonrası uygulamaya konan neoliberal politikalar ile hızla önem kazanan bağımsız idari otoritelerin Türkiye'de kuruluş amaçlarının ne olduğu ve kuruluş amaçlarına yönelik politikalar izleyip izlemediğini Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) özelinde incelemektedir. Kamusal olarak sunulan ve doğal tekel niteliği taşıyan elektrik, doğalgaz, telekomünikasyon gibi birçok sektör neoliberal politikalar sonucunda özelleştirilmiştir. Özelleştirilen bu sektörlerden biri de radyo ve televizyon piyasası olmuştur. Dolayısıyla devlet, özelleştirme sonrasında oluşabilecek piyasa başarısızlıklarına karşı düzenleme yapma gereği duymuştur. Bu düzenlemeler bağımsız idari otoriteler tarafından yapılmıştır. Türkiye'de 1990'lı yıllarda radyo ve televizyon sektöründe kamu tekeli kaldırılarak piyasaya giriş serbest hale gelmiştir. Bu gelişmeler neticesinde radyo ve televizyon piyasasını düzenlemek amacıyla 1994 yılında RTÜK kurulmuştur.
Çalışma, radyo televizyon piyasasının düzenlenmesinde ve toplumun sosyal, kültürel, ahlaki yapısının korunmasında kendisini sorumlu gören RTÜK'ün bu konudaki işlevselliğini konu edinmiştir. Bu bağlamda RTÜK'ün piyasada yayın hizmeti sunan medya hizmet sağlayıcılara ve bu hizmetleri alan izleyicilere veya dinleyicilere yönelik faaliyetleri düzenleme, denetleme ve yaptırım kavramları ekseninde ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Diğer yandan dünyadaki RTÜK benzeri kurumlar incelenerek bu kurumların yönetsel yapısı, karar süreçleri, görevleri ve bağımsızlık düzeyleri üzerinden karşılaştırma yapılmıştır. Türkiye'deki radyo ve televizyon piyasasının haritası çıkarılmış, geçmişe dönük karşılaştırma yapılarak RTÜK'ün etkinliği tartışılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular neticesinde Türkiye'de radyo ve televizyon piyasasında yabancı şirketlerin hisse oranlarına ilişkin kanuni sınırlamanın esnetildiği ve bu sebepten ötürü yabancı şirket sayısının arttığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak birkaç büyük medya kuruluşunun piyasanın yarısından fazlasına hâkim olduğu kanaatine varılmıştır. Diğer yandan RTÜK'ün aktörlere yönelik yaptırım uygulamalarını 2011 yılından sonra artırdığı anlaşılmıştır. Ayrıca RTÜK'ün sahip olduğu görev ve yetkiler dâhilinde kamu menfaatine yönelik düzenlemeler yaptığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This dissertation examines the establishment of Independent Regulatory Agencies (IRA) in Turkey which rapidly gained importance after the weakening of the welfare state and are enforced with the neoliberal policies globally. And also investigate whether IRAs follow policies that they aimed to or not and also how they regulate the market based on the case of Turkish Radio and Television Supreme Council. Many sectors such as electricity, natural gas and telecommunication, which are publicly offered and natural monopoly, have been privatized as a result of neoliberal policies. One of these privatized sectors was the radio and television market. Therefore, the state needed to regulate the market failures after privatization. These regulations were made by independent regulatory agencies. In the 1990s, public monopoly was abolished in the radio and television sector in Turkey. Thus, entry into the market has become free. As a result of these developments, Radio and Television Supreme Council was established in 1994 to regulate the radio and television market. The study focuses on the functionality of The Radio and Television Supreme Council, which considers itself responsible for the regulation of the radio, television market and the social, cultural and moral structure of the society. In this context, the activities of The Radio and Television Supreme Council for media service providers offering broadcast services in the market and their activities for viewers or listeners have been evaluated separately in terms of regulation, supervision and enforcement. On the other hand, institutions like The Radio and Television Supreme Council in the world are examined and compared with the administrative structure, decision processes, duties and independence levels. Map of the radio and television market in Turkey has been drawn. Thus, the effectiveness of The Radio and Television Supreme Council was discussed by comparing it with the past. As a result of the findings obtained in the study of radio and television market, in Turkey's legal restrictions on the proportion of foreign companies in media it has been found to become flexible. For this reason, the number of foreign companies has been increased. In addition, it was concluded that several major media outlets dominated more than half of the market. On the other hand, it was understood that The Radio and Television Supreme Council increased the sanctions for actors after 2011. Furthermore, it was concluded that The Radio and Television Supreme Council made arrangements for the public interest within the scope of its duties and powers.