Tükenmişlik sendromu yaşamanın sağlık çalışanlarının psikolojik sağlamlıklarına ve kullandıkları savunma mekanizmalarına etkisi
The effect of experiencing burnout syndrome on health workers' psychological resilience and the defense mechanisms they use
Yazar: ÖZGE YAMAN
Danışman: PROF. DR. NERMİN GÜRHAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Çalışma, sağlık çalışanlarının yaşadıkları tükenmişlik sendorumunun psikolojik sağlamlık düzeylerine ve kullandıkları savunma mekanizmalarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmış olup, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırmanın evrenini, Tokat ili merkezinde faaliyet gösteren Gaziosmanpaşa Üniversite Hastanesi'nde görev yapan tüm sağlık çalışanları (hemşire ve hekimler) oluşturmuştur. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan 22 Mart 2023 ve 15 Haziran 2023 tarihlerinde kurumda görev yapan iki yüz on iki hemşire ve doksan üç hekim örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, sağlık çalışanları için kişisel bilgi formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (YPSÖ) ve Savunma Biçimleri Testi-40 (SBT-40) ile elde edilmiştir. Araştırma verilerimizin değerlendirilmesinde IBM SPSS V25 programı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirliğin hesaplanmasında ise Cronbach Alpha değerlerine bakılmıştır. Veriler normal dağılıma uygunluğu için normallik testi yapılmıştır ve Kolmogorov-Smirnov analizi sonucuna göre verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir (p<0,05). Gruplar arasındaki farklılığın tespitinde Mann-Whitney U (MWU) ve Kruskal-Wallis H (KWU) testi kullanılmıştır. Ölçeklerin arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca bütün ifadelerin ve değişkenlerin frekans değerlerine bakılmıştır. Çalışmada, MTÖ ile YPSÖ arasında istatistiksel olarak negatif yönde yüksek düzeyde bir ilişki; MTÖ ile SBT-40 arasında istatistiksel olarak negatif yönlü yüksek düzeyde bir ilişki saptanmış, tükenmişlik düzeyi ile yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, kronik hastalık varlığı, aile ile yaşama, ailede bakmakla yükümlü olunan kronik veya psikiyatrik hastalığı olan birinin varlığı, depresyon veya uyum bozukluğu tanısı alma durumu, sigara, alkol veya madde kullanım durumu ve çalışılan birim arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik sağlamlık düzeyi ile cinsiyet, eğitim durumu, meslek, çalışılan birim, kronik hastalık varlığı, ailede bakmakla yükümlü olunan psikiyatrik hastalığı olan birinin varlığı, sigara alkol veya madde kullanımı arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Savunma biçimleri ile, çalışma yılı, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, çalışılan birim, psikiyatrik tanı varlığı, ailede bakmakla yükümlü olunan birinin varlığı, sigara, alkol veya madde kullanımı ve sigara kullanımında günde ne kadar kullanıldığı arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının tanımlayıcı özelliklerinin tükenmişlik, psikolojik sağlamlık ve savunma mekanizmaları üzerinde etkili olabileceği saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyini azaltmayı, psikolojik sağlamlık düzeyini arttırmayı ve etkili baş etmeyi destekleyecek olan savunma mekanizmalarını kullanmasını sağlayacak olan girişimlerde, bu özelliklerin dikkate alınmasının önemli olduğunu düşünülmektedir.

Abstract:
The study was conducted to determine the effect of burnout syndrome experienced by healthcare workers on their psychological resilience levels and the defense mechanisms they use. The population of the study consisted of all healthcare professionals (nurses and physicians) working at Gaziosmanpaşa University Hospital operating in the center of Tokat province. Two hundred and twelve nurses and ninety-three physicians working in the institution on March 22, 2023 and June 15, 2023 who volunteered to participate in the study constituted the sample group. The data of the study were obtained by personal information form, Maslach Burnout Scale (MBS), Adult Psychological Resilience Scale (APS) and Defense Styles Test-40 (DST-40). IBM SPSS V25 program was used in the evaluation of our research data. Cronbach Alpha values were used to calculate the reliability of the scales used in the study. The data were tested for normality and according to the results of Kolmogorov-Smirnov analysis, it was determined that the data did not show normal distribution (p<0.05). Mann-Whitney U (MWU) and Kruskal-Wallis H (KWU) tests were used to determine the differences between the groups. Spearman Correlation analysis was used to determine the relationship between the scales. In addition, frequency values of all statements and variables were analyzed. In the study, a statistically negative and high level relationship was found between ITS and YPSÖ; a statistically negative and high level relationship was found between ITS and SBT-40; and a statistically significant relationship was found between burnout level and age, gender, education level, marital status, presence of chronic disease, living with family, presence of a dependent with chronic or psychiatric disease in the family, diagnosis of depression or adjustment disorder, smoking, alcohol or substance use status and the unit of employment. It was determined that there was a statistically significant relationship between the level of psychological resilience and gender, educational level, occupation, unit of employment, presence of chronic illness, presence of a dependent with psychiatric illness in the family, smoking, alcohol or substance use. It was found that there was a statistically significant relationship between defense mechanisms and years of employment, gender, educational status, occupation, unit of employment, presence of psychiatric diagnosis, presence of a dependent in the family, smoking, alcohol or substance use, and the number of cigarettes used per day. It was determined that the descriptive characteristics of healthcare workers may be effective on burnout, psychological resilience and defense mechanisms. It is thought that it is important to take these characteristics into consideration in interventions that will reduce the burnout level of healthcare workers, increase the level of psychological resilience and enable them to use defense mechanisms that will support effective coping.