Ankara Üniversitesi Tıp fakültesi dönem 6 öğrencilerinde küresel iklim değişikliği farkındalığı ve ilişkili faktörler
Global climate change awareness and related factors in Ankara university faculty of medicine term 6 students
Yazar: MERVE SELEK
Danışman: PROF. DR. MELTEM ÇÖL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Küresel ısınma = Global warming ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Amaç: DSÖ'ye göre, iklim değişikliği 21. yüzyılda küresel sağlığa yönelik en büyük tehdittir. Bu tehdidin sağlık etkileri ile baş etmek, başta hekimler olmak üzere sağlık iş gücünün farkındalığı ile mümkündür. Çalışmanın amacı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 6 öğrencilerinin küresel iklim değişikliği farkındalığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte olup Ağustos-Kasım 2022 ayları arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, 2022-2023 yıllarında öğrenim gören 378 tıp fakültesi dönem 6 öğrencisi olarak belirlenmiştir. Araştırmada örneklem seçilmeden tüm evrene ulaşmak hedeflenmiş, 303 kişiye ulaşılmıştır (%80,15). Veriler Google forms yöntemi ile çevrim içi olarak toplanmıştır. Anket formu, sosyodemografik özellikler 16 soru, iklim değişikliğine yönelik bilgi, tutum, davranış 18 soru ve 4 alt boyuttan oluşan 65 soruluk Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği'nden (KİDFÖ) oluşmaktadır. KİDFÖ, Halady ve Rao (2010) tarafından geliştirilmiş ve Dal ve ark. (2015) tarafından Türkçe güvenirlik ve geçerliği yapılmıştır. Ölçekteki maddeler, 4'lü Likert tipindedir. Ölçek, küresel iklim değişikliğinin etkilerine yönelik farkındalık (KİDFÖ-E), küresel iklim değişikliği ile ilgili kişisel girişimlerin farkındalığı (KİDFÖ-K), küresel iklim değişikliği ile ilgili sanayi girişimlerinin farkındalığı (KİDFÖ-S) olmak üzere ilk üç bölümün puan ortalamaları ile davranışsal değişim eğilimi (KİDFÖ-D) bölümü arasında lineer regresyon analizi yapılarak değerlendirilmektedir. Tanımlayıcı istatistikler ortalama, standart sapma, ortanca, çeyrekler arası aralık, yüzde, minimum ve maksimum değerler olarak hesaplanmıştır. Tekli analizlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri; korelasyon analizinde Spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Anlamlı fark bulunan değişkenlerle çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin %54,8'ü kadındır ve yaş ortalaması 23,27±1,14'tür. Öğrenciler kendi ekonomik durumlarını %40,6 iyi/çok iyi olarak değerlendirmektedir. Katılımcıların %97'si küresel iklim değişikliğinin insan sağlığı için önemli bir sorun olduğunu düşünmekte, %91,1'i etkileri konusunda endişe duymakta, %96,4'ü ise Türkiye'nin bu konuda önlem alması gerektiğini düşünmektedir. Öğrencilerin %59,7'si iklim değişikliğini önleme konusunda kendini mesleki olarak sorumlu hissetmekte ancak yalnızca %31'i iklim değişikliğinin sağlık etkileri ile baş etme konusunda kendini yetkin olarak nitelendirmektedir. Öğrencilerin %30,6'sı tıp eğitimi almanın farkındalıklarını arttırdığını belirtirken, %84,8'i KİD konularının tıp eğitimine eklenmesinin faydalı olacağını düşünmektedir. Öğrencilerin %11,9'u bir çevre örgütüne üyedir. KİDFÖ-E puanları ortalama 3,35±0,66 iken KİDFÖ-K 3,32±0,66, KİDFÖ-S 3,08±0,86, KİDFÖ-D 3,29±0,67'dir. Ölçekte en yüksek puan 4 olduğundan öğrencilerin farkındalıklarının yüksek olduğu söylenebilir.
KİDFÖ'nün, tüm alt boyutları arasında aynı yönlü ve orta düzeyde korelasyon ilişkisi saptanmıştır. KİDFÖ tasarımı gereği, ilk üç boyuttan alınan puanların ortalamasının dördüncü boyuta etkisini lineer regresyon analizi ile incelenerek değerlendirmektedir. Model, farkındalık arttıkça davranış değişikliği eğiliminin arttığını göstermektedir ve bu ilişkiyi %57 oranında açıklamaktadır.
Tekli analizlerde ilişkili bulunan faktörlerle çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır. KİDFÖ-E (p=0,002) ve KİDFÖ-K (p=0,004) için ekonomik durumun iyi/çok iyi olması anlamlı fark oluşturmuştur. Ekonomik durumu iyi ya da çok iyi olanların (p=0,009), en uzun süre yaşadığı yer ilçe ya da köy olanların (p=0,028) ve çevre örgütüne üye olanların (p=0,044) davranış değişikliği eğilimi daha yüksektir.

Sonuç: İklim değişikliğinin farkında olmanın bu konuda harekete geçmek üzerine etkili olduğu gösterilmiştir. Ekonomik durumun iyi olması ve çevre örgütü üyeliği de davranış değişikliği eğilimini arttırmaktadır. Tıp öğrencilerinin farkındalığını arttırmak için iklim sağlığı konuları tıp fakültesi müfredatlarına entegre edilmeli, bunun yanında öğrencilerin çevre örgütleri konusundaki bilinçleri arttırılmalı ve çeşitli etkinlikler, tanıtımlar, sosyal medya kampanyaları vb. düzenlenmelidir.

Abstract:
Aim: According to WHO, climate change is the biggest threat to global health in the 21st century. Coping with the health effects of this threat is possible with the awareness of the health workforce, especially physicians. The aim of the study is to determine the global climate change awareness and related factors of Ankara University Faculty of Medicine Term 6 students. 
Materials and Methods: The study is cross-sectional and was carried out between August and November 2022. The universe of the research was determined as 378 medical faculty term 6 students studying in 2022-2023. In the research, it was aimed to reach the whole universe without selecting a sample, and 303 people were reached (80.15%). The data were collected online using the Google forms method. The data collection form consists of 16 questions about sociodemographic characteristics, 18 knowledge, attitudes and behaviors towards global climate change, and 65 questions of ACCQ, which consists of 4 sub-dimensions. ACCQ was developed by Halady and Rao (2010) and Dal et al. (2015) Turkish reliability and validity were done. Items in the scale are 4-point Likert-type. The questionnaire is evaluated with linear regression analysis between mean scores of the first three sections, which are ACCQ-1, ACCQ-2, ACCQ-3, and ACCQ-4. Descriptive statistics were calculated as mean, standard deviation, median, interquartile range, percentage, minimum and maximum values. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests in single analyses; Spearman correlation test was used in the correlation analysis. Multiple linear regression analysis was performed with the variables found to be significantly different.
Results: 54.8% of the students participating in the study were female. The mean age of these students is 23.27±1.14. Students evaluate their economic situation as 40.6% as good or very good. 97% of the participants think that global climate change is an important problem for human health. 91.1% of the respondents are concerned about the effects of global climate change, and 96.4% think that Turkey should take precautions in this regard. 59.7% of the students feel professionally responsible for preventing climate change, but only 31% describe themselves as competent in dealing with the health effects of climate change. 30.6% of the students stated that taking medical education increased their awareness on this subject. 84.8% of the participants think that it would be beneficial to add climate change issues to medical education. 11.9% of the students are members of an environmental organization. 
ACCQ-1 scores on average 3.35±0.66, ACCQ-2 3.32±0.66, ACCQ-3 3.08±0.86, and ACCQ-4 scores were 3.29±0.67 on average. Since the highest score on the scale is 4, it can be said that students' awareness is high. Due to its design, ACCQ evaluates the effect of the average of the scores from the first three dimensions on the fourth dimension by examining it with linear regression analysis. The model shows that as awareness increases, pro-climate change friendly behavior increases and 57% of observed variation can be explained by this model.
Multiple linear regression analysis was performed with related factors in single analyses. Good/very good economic situation made a significant difference for ACCQ-1 (p=0.002) and ACCQ-2 (p=0.004). Those with good or very good economic status (p=0.009), those whose place of residence is a district or village (p=0.028) and those who are members of environmental organizations (p=0.044) have higher pro-climate change friendly behavior.

Conclusion: It has been shown that being aware of global climate change is effective in taking action on this issue. Good economic situation and environmental organization membership also increase the pro-climate change friendly behavior. In order to increase the awareness of medical students, climate health issues should be integrated into medical school curricula, besides, students' awareness of environmental organizations should be increased and various events, promotions, social media campaigns, etc. should be organized.