Beşeri coğrafya konularının öğretiminde coğrafi bilgi sitemlerinin kullanımına yönelik örnek uygulamalar
Sample applications for the use of geographic information systems in the teaching of human geographical issues
Yazar: OKAN ERTOĞRAL
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bilgi iletişim teknolojilerinin kullanımı hayatın her anlamda daha çok kendini göstermektedir. Bu bağlamda coğrafya öğretiminde de bilgi iletişim teknolojileri kullanılmaktadır. Coğrafya öğretiminde hemen her konuda teknoloji kullanılmakla birlikte beşeri coğrafya öğretiminin teknoloji kullanımı için daha uygun olduğu belirtilebilir ve coğrafyada teknoloji denildiğinde ilk akla gelenlerden biri de Coğrafi Bilgi Sistemleridir. Bu araştırmada beşeri coğrafya eğitiminde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanımın önemi ortaya koyulmaya çalışılmış ve örnek CBS uygulamaları oluşturulmuştur. Araştırmada eylem araştırması ve doküman analizi yöntemlerinden oluşan karma bir yöntem kullanılmıştır. Eylem araştırması yöntemiyle araştırıcının ve araştırıcının meslektaşları olan coğrafya öğretmenlerinin konu ile ilgili deneyimlerinden yararlanılmıştır. Doküman analizi yöntemi ile eğitimde teknoloji kullanımı, eğitimde teknoloji kullanımına velilerin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve idarecilerin yaklaşımı, coğrafya eğitiminde CBS kullanımı ve beşeri coğrafya eğitiminde CBS kullanımı üzerine yapılan akademik çalışmalar incelenmiştir. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitimde teknoloji kullanımı için yaptığı donanım, yazılım ve müfredat çalışmaları ve bu çalışmalar üzerine yapılan akademik çalışmalar incelenmiştir. Bu çalışmalardan yola çıkarak beşeri coğrafya konuların öğretiminde kullanılabilecek "Türkiye'de Tarımsal Üretim" ,"Türkiye'de Madenlerin Dağılışı" ve "Türkiye'de Nüfusun Dağılışı" üç adet uygulama örneği oluşturulmuştur. Uygulamalarda kullanılan veriler Türkiye İstatistik Kurumu, Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü ve British Geological Survey'in internet sitesinden excel formatında indirilmiştir. Excel formatında indirilen bu veriler daha sonra CBS programlarında kullanılabilecek hale getirilmiştir. Uygulamalarda kullanılan tematik haritalar Arc Map 10.4 programında, kullanılan sayısal haritalar Mapinfo 15.0 programında, kullanılan grafikler Microsoft Excel 2013 programında oluşturulmuştur. Uygulama Map Basic 15.0 programında hazırlanan butonlar vasıtası ile Mapinfo 15.0 programında gerçekleştirilmektedir. Uygulamaların coğrafya öğretmenleri tarafından kullanılabilmeleri için, uygulamanın bütün aşamaları ekran görüntüleri ile adım adım anlatılmıştır. Doküman analizi sonucu elde edilen veriler öğretmenler, öğrenciler ve diğer bileşenlerin eğitimde teknoloji kullanımına genel anlamda olumlu yaklaştıklarını göstermektedir. Bu nedenle oluşturulan uygulama örnekleri coğrafya öğretmenleri tarafından kolaylıkla kullanılabilecek ve geliştirilebilecektir.
Anahtar Kelimeler: Teknoloji, coğrafya eğitimi, coğrafi bilgi sistemleri, coğrafya öğretmenleri

Abstract:
The use of information and communication technologies is more evident in every aspect of life. In this context, information communication technologies are used in geography teaching. Although technology is used in almost every subject in geography teaching, human geography teaching is more suitable for the use of technology and at Geography one of the first things that come to mind when technology is mentioned is Geographic Information Systems(GIS). In this research, the importance of Geographical Information Systems (GIS) in human geography education has been tried to be put forward and sample GIS application have been created. In the research, a mixed method consisting of action research and document analysis methods was used. The experience of the researcher and her colleagues geography teachers related to the subject has been utilized by the method of action research. The use of technology in education by document analysis method, the use of technology in education, the approach of parents, teachers, students and administrators, the use of GIS in geography education and the academic studies on the use of GIS in human geography education were examined. In addition, the hardware, software and curriculum studies of the Ministry of National Education for the use of technology in education and the academic studies on these studies were examined. Data used in the applications, Turkey Statistical Institute and General Directorate of Mineral Research and Exploration of the British Geological Survey has been downloaded in excel format from the website. This data, which was downloaded in Excel format, was later made available in GIS programs. Thematic maps used in the applications were created in Arc Map 10.4. , Quantitative maps were created in Mapinfo 15.0 .The graphics used were created in Microsoft Excel 2013 program. The applications is carried out in Mapinfo 15.0 program by the buttons prepared in Map Basic 15.0 program. In order for the practices to be used by geography teachers, all the steps of the applications are explained step by step with screenshots. The data obtained as a result of document analysis show that teachers, students and other components are generally positive approach about the use of technology in education. For this reason, the applications examples can be easily used and developed by geography teachers.