Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal baskınlık yönelimleri
Social dominance orientations of social studies teacher candidates
Yazar: ELİF MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL BALOĞLU UĞURLU
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının sosyal baskınlık yönelimlerinin belirlenerek, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenine göre sosyal baskınlık yönelimlerinin farklılığını tespit etmektir. Araştırma grubunu 2023 – 2024 Eğitim Öğretim yılının Bahar yarıyılında farklı üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören 228 Sosyal Bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır.  Araştırma karma araştırma modellerinden açımlayıcı sıralı desene göre planlanmıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Ho v.d. (2015) tarafından geliştirilen ve Kaynak, Kaynak Malatyalı ve Hasta (2021) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Sosyal Baskınlık Yönelimi Ölçeği (SBY) kullanılmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 21 istatistik paket programı ile analiz edilirken, nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının sosyal baskınlık yönelimlerinin nispeten düşük düzeyde olduğu ve cinsiyet ile sınıf düzeyi değişkenlerine göre de farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmanın önerileri grup hiyerarşisini engellemek ve bireylerin sosyal baskınlık yönelimlerini azaltmak için başta empati ve hoşgörü başta olmak üzere demokratik değerlerin kazandırılması üzerine yapılandırılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the social dominance orientations of Social Studies teacher candidates and to determine the differences in social dominance orientations according to gender and grade level variables. The research group consist of 228 Social Studies teacher candidates studying at the Education Faculties of different universities in the Spring semester of the 2023 - 2024 Academic Year. The research is planned according to the explanatory sequential design, which is one of the mixed research models. In the research, the Social Dominance Orientation Scale (SDO) which is developed by Ho et al. (2015) and adapted into Turkish by Kaynak, Kaynak Malatyalı, and Hasta (2021), was used as a quantitative data collection tool. For qualitative data, a semi-structured interview form developed by the researcher was used. While the quantitative data of the research were analyzed with the SPSS 26 statistical package program, the qualitative data were resolved with the content analysis method. As a result of the research, it was determined that the social dominance orientations of Social Studies teacher candidates were relatively low and showed differences according to gender and grade level variables. The recommendations of the research are structured on the acquisition of democratic values, especially empathy and tolerance, in order to prevent group hierarchy and reduce individuals' social dominance tendencies.