Abbasîler döneminde Herseme b. Ayen'in siyasî faaliyetleri
Political activities of Herseme b. Ayen during the Abbasid period
Yazar: HÜSEYİN GÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUTLU SAYLIK
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Herseme b. A''yen  askerî ve siyasî anlamda Abbâsî Devleti'ne katkı veren önemli şahsiyetlerden biridir. Herseme, yaşadığı dönemdeki Abbâsî halifeleri tarafından yönetim ve askeri alanda birçok önemli görevlere tayin edilmiş, kendisine verilen bu görevleri başarılı bir şekilde yerine getirmiştir.  Özellikle Hârûnürreşîd döneminde birçok isyanı bastırmış ve Abbâsî Devletinin birçok bölgesinde valilik görevinde bulunmuş; Emîn ve Me'mûn arasında cereyan eden savaşta Me'mûn'un yanında yer alıp Emîn'e karşı savaşmıştır. Me'mûn döneminde Fars asıllı vezir Fazl b. Sehl'in halife'nin arkasından çevirdiği olayları ve fitneleri Me'mun'a haber vermek istemişse de Fazl, ondan önce Me'mûn'la görüşmesinde Herseme'nin devlet için bir tehdit olduğunu söyleyerek gözden düşmesini sağlamıştır. Halife kendisiyle görüşmeye gelen Herseme'ye kötü davranmış ve onun hapse atılmasını istemiştir.  Herseme'den hoşlanmayıp ona karşı düşmanlık besleyen Fazl b. Sehl tarafından hapiste öldürülmüştür. 
Herseme b. A'yen Abbâsîler'in ilk asrında siyasi ve askeri anlamda önemli bir figür haline gelmiştir. Özellikle Abbâsî Devleti'nin sınırları içinde yer alan bir bölgede başkaldırı veya bir problem ortaya çıktığında akla gelen ilk isimlerden olmuştur. Bunun nedeni askeri ve siyasi başarısının yanı sıra görev yaptığı bölgelerde halka güzel muamelede bulunarak halkın gönlünü kazanmış ve halk tarafından sevilen bir şahsiyet olmuştur.

Abstract:
Harthama b. A'yan is one of the important figures who contributed to the Abbasid State in military and political terms. Harthama was appointed to many important administrative and military duties by the Abbasid caliphs of his time, and he successfully fulfilled these duties given to him. Especially during the reign of Harun al-Rashid, he suppressed many rebellions and served as a governor in many regions of the Abbasid State; in the war between Amîn and Ma'mun, he sided with Ma'mun and fought against Amîn. During Ma'mun's period, he wanted to inform Ma'mun about the events and mischief that the Persian vizier Fazl b. Sahl was plotting behind the caliph's back, but Fazl, in his meeting with Ma'mun before that, ensured that Harthama was discredited by saying that he was a threat to the state. The Caliph treated Harthama badly when he came to meet him and wanted him imprisoned. He was killed in prison by Fazl ibn Sahl, who did not like Harthama and harbored hostility towards him. 
Harthama b. A'yan became an important figure in political and military terms in the first century of the Abbasids. He was one of the first names that came to mind when there was an uprising or a problem in a region within the borders of the Abbasid State. The reason for this was that in addition to his military and political success, he treated the people well in the regions where he served and won their hearts and became a person loved by the people.