Osmanlı ve Cumhuriyet basınında kadın ve kadına yönelik siyasal bir analiz (1850-2016)
Woman and a political analysis for woman in the ottoman and the Republic of Turkey press (1850-2016)
Yazar: ZOZAN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. RABİA BAHAR ÜSTE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dergiler = Magazines ; Gazeteler = Newspapers ; Kadınlar = Women ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Siyaset = Politics ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyet fark etmeksizin bireyleri baskılarken bu baskıya en fazla kadınlar maruz kalmış, yaşadığı her alandan dışlanmıştır. Öyle ki uzun süre sanat yapamamış, yazamamış ve tüm tutkularından, hayallerinden uzak tutulmuştur. Sanatsal yaşama katılma çabasında ismini gizlemiş, takma erkek isimleri kullanmıştır. Bu durum kamusal alanda da gerçekleşmiş, sokaktaki kadın 'istenmeyen kadın' olarak tanımlanmıştır. Kadına sadece anne ve eş olma hakkı tanınmıştır.

17. Yüzyıldan çok önce başlayan kadın hareketleri, toplumlarda baskılanışları nedeniyle tarih sayfalarında hak ettikleri yeri alamamışlardır. Ataerkil tarih, sistemin pekiştiricisi olmuş ve ataerkil söyleme yakın olan kadınları sayfalarına taşımıştır. Tarih sayfalarında anne olduğunda kutsallaştırılan kadın, erkek egemen alanlarda görüldüğü zamanlarda devlet yıkıcı, entrikacı olarak tanımlanabilmiştir.

Tarih gibi ataerkinin pekiştirildiği alanlardan biri de basın olmuştur. Gerek kullanılan dil gerek haber yapılan kadın yaşamları bunu göstermiştir. Kadınlara, gazete ve dergilerin en çok moda ve reklam sayfalarında yer verilmiştir. Bunun dışında annenin kutsallaştırılması burada da devam etmiştir. Haber dili ise, cinsiyetçi unsurlarla bezenmiştir. Bununla birlikte basın tarihi boyunca kadının temsili de sorunlu olmuştur.

Bu düşüncelerden hareketle yola çıkılan tezin amacı, Osmanlı ve Cumhuriyet basınında kadınının yer alış biçimini, kadın haberlerinde kullanılan dili ve günümüze uzanan süreçte kadınların yaşadığı değişimin özellikle siyasal boyutuyla basına yansımasını ele almaktır. Bu bağlamda kaynak tarama yöntemiyle ilerlenen tezde, 1850'den 2016'ya pek çok gazete ve dergi bir araya getirilmiş, geri planda bırakılmış ya da daha önce değinilmemiş olan kadınlarla ilgili bilgiler ortaya çıkarılmaya çalışılmış, bu açıdan da literatüre, kadının yazılmayan tarihine katkı sunulması düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Basın, Osmanlı, Cumhuriyet, Kadın, Analiz, Mücadele, Siyaset.

Abstract:
While gender roles create suppression over individuals regardless of their genders, mostly women have been exposed to this suppression and they also have been excluded from every area in the society. So that they have not been able to do art and have been kept away from all of their passions and dreams for a long time. In fact, they had to hide their names or had to use male nicknames. This also have happened in public life and woman on the streets have been described as "unwanted". Women were only granted the rights to be mothers and wives.

Woman movements which began long before the 17th century, have not got their rightful place on the pages of history due to the fact that those movements have been suppressed by society. Patriarchal history writing gave place to women who support the patriarchal discourse by consolidating the system. When woman, who sanctified as mother in the pages of history, seen in male-dominated areas of public life, they could be described as scheming and destructive for the state.

Like history, the press has been also one of the areas in which the patriarchal structure is strengthened. Both used languages against women and news about women supported this fact. Newspapers, journals and magazines gave place to women mostly in their fashion and advertising pages. At the same time they continued to sanctified woman as mother in their pages. Also, the

language used in the news has been filled with sexist discourses. Besides, the representation of women have been problematic in many aspect through the history of media.

Based on those thoughts, the aim of this thesis, which the source scanning method is preferred, is to examine the role of women in the press, the language used in the news about women and to address the reflection of the change experienced by women in the press in particular with its political dimension until today. In this thesis, many newspapers, magazines and journals from 1850 to 2016 brought together and some information about women that are little or no mentioned in the press was revealed. In this respect, this thesis is thought to contribute to the literature and unwritten history of woman.
Keywords: Press, Ottoman, Republic, Women, Analysis, Struggle, Politics.