Çan taşı üretim atıklarının seramik sırlarında hammadde olarak kullanım olanaklarının araştırılması
Investigation of the use of Çan stone production wastes as raw material in ceramic glaze
Yazar: HANDE ÖZGE ÖZKUL
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÇAKI
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Artistik seramik = Artistic ceramic ; Endüstriyel seramik = Industrial ceramics ; Metalik seramik = Metallic ceramics ; Soyut seramik = Abstract ceramic ; Çok renkli seramik = Multicolor ceramic

Özet:
Doğal oluşumlar toplumların yaşamlarını sürdürebilmeleri ve güzelleştirebilmeleri bakımından en önemli kaynaklardır. Tarih öncesi çağlardan beri taşın estetik değeri ve benzersiz fiziksel dayanıklılığı sebebiyle insan yaşamında önemli bir yer kapladığı bilinmektedir. Doğal taşlar yüzyıllardır yapı malzemesi olarak kullanılmaktadır. Çoğu tarihi yapı doğal taşlardan inşa edilmiştir. Doğal taş, renk, şekil ve yüzey dokusu gibi özellikle tasarım olanakları açısından değerli bir kaynaktır. Magmatik, tortul ve metamorfik kayaçlar olarak sınıflandırılan bu malzemeler yapı ve seramik sektöründe, heykel ve seramik sanatında doğrudan veya hammadde bileşenleri olarak kullanılmaktadır. Çan taşı, riyolitik tüf olarak tanımlanmaktadır. Bej ve sarı rengin içinde koyu renkli olan çizgisel, haleli veya desenli yapısıyla cazip bir görünüme sahiptir. 
Bu çalışmanın amacı; riyolitik tüf olarak bilinen, Çan taşının üretimi esnasında ortaya çıkan atıkların seramik sırlarında hammadde olarak kullanım özelliklerini ve oranlarını belirlemektir. Çalışmada farklı işlemler sonunda ortaya çıkan iki farklı atık kullanılmıştır. Atık malzemelerin kimyasal analiz (XRF) yapılmış, sır reçetelerinde, %20 -95 arasında değişen oranlarda yer almıştır. 1160 °C- 1200 °C sıcaklıklarda renk ve ergime özellikleri saptanmıştır. 1160 °C- 1200 °C'deki sır pişirimleri sonrası çoğunlukla açık sarıdan bal rengine, kızıl kahveden çikolata kahveye geçişli parlak sırlar üretilmiştir. Çan taşı atık miktarı arttıkça matlaşan yüzeylere sahip sır bileşimleri elde edilmiştir.

Abstract:
Natural formations are the most important resources for societies to sustain and beautify their lives. Since prehistoric times, it is known that stone occupies an important place in human life due to its aesthetic value and unique physical durability. Natural stones have been used as building materials for centuries. Most historical buildings were built from natural stones. Natural stone is a valuable resource especially in terms of design possibilities such as color, shape and surface texture. These materials, which are classified as igneous, sedimentary and metamorphic rocks, are used directly or as raw material components in the construction and ceramics industry, sculpture and ceramic art. Çan stone is defined as rhyolitic tuff. It has an attractive appearance with its dark colored linear, patterned and haloed structure in beige and yellow colors. 
The aim of this study is to determine the usage properties and rates of the wastes generated during the production of Çan stone as a raw material in ceramic glazes. Two different wastes resulting from different processes were used. Chemical analysis (XRF) of waste materials was made and it was included in glaze recipes at rates ranging from 20 to 95%. Color and melting properties were determined at 1160 °C- 1200 °C temperatures. After the glaze firing at 1160 °C- 1200 °C, mostly bright glazes with a transition from light yellow to honey color, reddish brown to chocolate brown were produced. As the amount of bell stone waste increased, glaze compositions with matt surfaces were obtained.