Süfyân es-Sevrî'nin tefsiri ile Süfyân İbn Uyeyne'nin tefsirinin karşılaştırması
Comparison between both the interpretation of Sufyan al-Thawri and the interpretation of Sufyan bin Uyaynah
Yazar: MOHAMAD ALMUSTAFA
Danışman: PROF. DR. ŞADİ EREN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Araştırmamızda tefsir ilminde dönemlerinin önemli simalarından olan Süfyân
es Sevrî (ö. 161/778) ve Süfyân İbn Uyeyne'nin (ö. 198/814) tefsirleri arasında
karşılaştırma esasına dayanan bir çalışma yapılmıştır. Karşılaştırmalı çalışmalar bahse
konu eserlerin özgün ve farklı yönlerini açığa çıkaracağından önem arz etmektedir. Bu
nedenle çalışmamızda Tebeu't tâbiînin döneminin temsilcisi olan Süfyân es Sevrî ile
Süfyân İbn Uyeyne arasında yöntem ve ka p sam açısından karşılaştırmalı çalışma modeli
tercih edilmiştir. K anaatimizce çalışmamız dönemsel bazda tefsirin gerek muhteva
gerekse de yöntem açısından geçirdiği değişim ve dönüşümün takibine imkân
verecektir. Ayrıca bu türden yapılacak yeni çalışmalar i çin örnek teşkil etmesi
beklenmektedir.
Giriş, iki bölüm ve sonuç kısımlarından oluşan çalışmamızın giriş kısmında
konunun önemine, tercih nedenine, kapsamına ve konu hakkında yapılmış çalışmalara
dair bilgiler verilmiştir. Birinci bölümünde tefsirin tanım ı, karşılaştırmanın şartları,
Süfyân es Sevrî ve Süfyân İbn Uyeyne'nin hayatları, tefsir kaynakları, bu iki âlimin
kendi dönemlerindeki müfessirlere etkisi ve bağlantıları ele alınacaktır. İkinci bölümde
karşılaştırma yapılabilmesi adına üç tablo hazırlanm ış olup birinci tabloda es Sevrî
tarafından tefsir edilen âyetler, ikinci tabloda İbn Uyeyne tarafından tefsir edilen
âyetler, üçüncü tabloda ise adı geçen tefsircilerce aynı şekilde tefsir edilen âyetler
gösterilmiştir. Nihayetinde söz konusu tablolardan verilen örnekler hakkında detaylı
bilgiler verilerek her iki tefsircinin farklılaşan özgün yaklaşımları ile kesişen ortak
paydaları açıklanmıştır.
Sonuç kısmında ise her iki müfessirin ortak paydaları olduğu gibi farklı yönleri
olduğu tespit edilmiştir. O rtak yönlerine Abdullah b. Mes'ûd, Abdullah b. Abbas ve
Mücâhid gibi Selef'ten nakil, tefsirde kısa ifade tercihi, hadislerden yararlanma, Mekke
ve Medine ekollerini birleştirme çabası, Sünni inanca sahip çıkmak ve Mu'tezile'ye karşı durmak gibi yönleri ör
nek göstermek mümkündür. Özgün yönleri ise şu şekilde
özetlenebilir: İbn Uyeyne'nin aktardığı İsrâiliyat es Sevrî'den daha fazladır. es Sevrî,
hurûf ı mukattaa konularına daha fazla dikkat ederken, İbn Uyeyne sadece Yâsin
sûresinde bu konuya değinmiştir. İ bn Uyeyne, çoğunlukla Sahâbenin söylediklerine
dayanırken, es Sevrî, Sahâbenin fiillerine daha fazla itibar etmiştir.

Anahtar Kelimeler:
Tefsir, es Sevrî, İbn Uyeyne, Tâbiîn Tefsiri, Tebeu't tâbiîn Tefsiri.

Abstract:
In our research, a research was conducted based on comparison between the
tafsir of Sufyan Al Thawri and Sufyan Ibn Uyeyn ah , who are important commentators
of their period in the science of tafsir. Comparative studies are important as they will
reveal the original and different aspects of the works in question. For this reason, as the
subject of our study, a comparative method was preferred in terms of method and scope
between Sufyan Al Thawri, who is the representative of the Tabi'in period, and Sufyan
Ibn Uyeyne h , who is considered the representative of the Tebeu't tabi'in. In our opinion,
our study will allow us to follow the change and transformation of tafsir in terms of both
content and method on a periodic basis. It is also expected to pave the way fo r new
studies of this type.
In the first part of our study, which consists of an introduction, two chapters
and a conclusion, the definition of tafsir, the conditions of comparison, the lives of
Sufyan Al Thawri and Sufyan Ibn Uyeyn ah , the sources of tafsi r, and the influence and
connections of these two scholars on the commentators of their time will be discussed.
In the second part, three tables have been prepared for comparison; in the first
table, the verses interpreted by A l Thawri, in the second table , the verses interpreted by
Ibn Uyeyn a , and in the third table, the verses interpreted in the same way by the
mentioned commentators are shown. Finally, with the examples given from the tables in
question, the common denominators that intersect with the di fferent original approaches
of both interpreters are explained.
In the conclusion, it was shown that both interpreters have commonalities and
different aspects. Among the common denominators we can mention: Abdullah b.
Masoud, Abdullah b. Abbas, and Mujahi d. They used to quote from the predecessors
using brief expressions, especially when quoting from Ibn Abbas or from Mujahid.They were interested in benefiting from the hadiths, trying to unify the two sects in Me kk a and Medina, defending the doctrine of the Sunnis, and stan ding against the Mu'tazilites.

Keywords:
I nterpretation Thawri , Ibn Tabiin interpretation , Tabiu Tabiin interpretation.