Yeniden işlevlendirilen kiliselerin incelenmesi ve koruma açısından değerlendirilmesi
Investigation of re-functioned churches and assessing in terms of conservation
Yazar: ÖMER ŞAHBAZ
Danışman: PROF. DR. CEMİLE NAKIŞ KARAMAĞARALI ; PROF. DR. ÖZLEM SAĞIROĞLU DEMİRCİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tarihi koruma = Historic preservation ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning

Özet:
Kültür varlıkları, geçmiş medeniyetlerle ilgili tarihi, kültürel, sosyal, teknik ve teknolojik çok önemli bilgileri barındırmaları yanı sıra ve bu bilgilerin gelecek nesillere aktarım bağlamında da korunmaları önem arz eden değerlerdir. Ancak kültür varlıklarının korunmasına olan ilginin bilimsel koruma kuramına evrilmesi yakın geçmişte gerçekleşebilmiştir. Yapıların bilinçli müdahalelerle çağdaş yaşam içinde kullanılarak korunmasının ortaya çıkan problemlerin en kısa sürede müdahale görmesi ve büyümeden engellenmesi gibi faydaları olduğu fark edilince; yeniden işlevlendirme kavramı önemli hale gelmiştir. Kültür varlıklarının özgün işlevlerinin çağdaş toplumda yeri olmadığı veya o işlev ile kullanımının plan organizasyonu, konfor koşullarının sağlanamaması veya ulaşım gibi sebeplerle mümkün olmadığı durumlarda, yapıya zarar vermeyecek ve istenen zamanda yapının özgün haline dönmesine engel olmayacak işlevlerle yapıyı kullanıma kazandırma yolu ile koruma ön plana çıkmıştır. Bu bağlamda çeşitli sebeplerle terkedilmiş veya kullanımı azalan kiliseler de yeniden işlevlendirilen yapılar arasında yerini almıştır. Bu tez kapsamında Türkiye ve Avrupa'daki kiliselerin çağdaş yaşama kazandırılmak bağlamında farklı işlevlerle restorasyonları incelenmiş ve işlevin getirdiği olumlu ve olumsuz durumlar kapsamında karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, ülkemizde çok fazla müdahale gerektirmeyen müze, kültür merkezi gibi işlevlerin tercih edildiğini ancak Avrupa'da ofis, kitapevi, otel, konut, restoran gibi alışılmışın dışında işlevlerin kilise yapılarının değerlendirilmesinde tercih edildiğini göstermiştir. Bu çalışma ile Türkiye'deki ve Avrupa'daki işlev çeşitliliği karşılaştırılmış, seçilen örnekler üzerinden Venedik Tüzüğü'nde belirtilen kurallar doğrultusunda kiliselere yapılan müdahaleler değerlendirilmiştir. Yapılan müdahaleler ile kiliselerin özgünlüğünün korunup korunmadığı tartışılmıştır.

Abstract:
Cultural properties are values that are important not only to contain historical, cultural, social, technical and technological information about past civilizations, but also to protect them in the context of handing down the next generations. However, the evolution of the interest in the protection of cultural properties into scientific conservation theory has only been possible in the recent past. The concept of re-functioning has become important when it is realized that the protection of the buildings by using them in contemporary life with conscious interventions has benefits such as the problems that arise as soon as possible and preventing them from growing. When the original functions of cultural assets do not have a place in contemporary society or when it is not possible to use them for their original purposes due to reasons such as plan organization, lack of comfort conditions, or transportation, protection through the use of functions that will not harm the structure and will not prevent it from returning to its original state at the desired time has become more prominent. In this context, abandoned or underutilized churches for various reasons have also found their place among the structures that have been refunctioned. In this thesis, the restorations of churches in Turkey and Europe with different functions in the context of being brought to contemporary life have been examined and compared in terms of positive and negative situations brought by their functions. The results show that in our country, functions such as museums and cultural centers that do not require too much intervention are preferred, while in Europe, uncommon functions such as offices, bookstores, hotels, residences, and restaurants are preferred in the evaluation of church structures. With this study, the diversity of functions in Turkey and Europe has been compared, and the interventions made to churches have been evaluated in accordance with the rules stated in the Venice Charter through selected examples. It was discussed whether the authenticity of the churches was preserved with the interventions.