Doğu Akdeniz Bölgesi'nde organik ve fonksiyonel gıdalara yönelik tüketici yaklaşımları
Consumer approaches towards organic and functional foods in the East Mediterranean Region
Yazar: HÜSEYİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AYKUT GÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Fonksiyonel besinler = Functional foods ; Organik gıda = Organic food ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Bu tezde, Doğu Akdeniz Bölgesindeki tüketicilerin organik ve fonksiyonel gıdalara yönelik bilgi düzeyleri ve yaklaşımlarının belirlenmesi, tüketicilerin demografik özellikleri ile organik ve fonksiyonel gıdalara yönelik yaklaşımları arasında ilişki olup olmadığının tespit edilmesi ve satın alma davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Adana, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Hatay illerinden 384 kişiyle online anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen birincil verilerle SPSS programından yararlanılarak çeşitli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, fonksiyonel gıdalardan haberdar olduğunu belirten tüketicilerin en çok tercih ettikleri haber kaynağı internet ve sosyal medya'dır. Ayrıca, katılımcıların en fazla tükettiği organik gıda ürünlerinin organik salçalar ve organik zeytinyağı, fonksiyonel gıdaların ise Türk kahvesi, turşular ve maden suyu olduğu bulgusu elde edilmiştir. Tüketicilerin organik gıdalara yönelik yaklaşımlarına ilişkin ölçek içerisindeki ifadeler arasında en yüksek ortalama değeri, "Ekolojik Farkındalık" faktörü altında yer alan "Organik gıdalar çevre dostu yöntemlerle üretilirler" ifadesi almıştır. Diğer taraftan tüketicilerin fonksiyonel gıdalara yönelik yaklaşımlarına ilişkin ölçekte en yüksek ortalama değer, "Fayda" faktörü içerisinde yer alan "Fonksiyonel gıdaları tüketerek sağlığımı koruyabilirim" ifadesine aittir. Tüketicilerin fonksiyonel gıdalara yönelik bilgi düzeyinin artırılması ve aşırı tüketim halinde olası sağlık risklerinin olabileceği yönünde uyarılması için çeşitli kurumlar tarafından bilgilendirilme yapılması önem arz etmektedir. Ayrıca, Tüketicilerin organik tarım ve organik gıdalar hakkında ilgili bakanlık ve üniversiteler tarafından çeşitli faaliyetlerle detaylı bir şekilde bilgilendirilmesi, tüketicilerin bu konuda farkındalığını artırma anlamında oldukça faydalı olacaktır.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the knowledge levels and approaches of consumers in the East Mediterranean Region towards organic and functional foods, to determine whether there is a relationship between consumers' demographic characteristics and their approaches towards organic and functional foods, and to examine their purchasing behaviors. Within the scope of the research, an online survey was conducted with 384 people from the provinces of Adana, Osmaniye, Kahramanmaraş and Hatay. Various statistical analyzes were carried out using the SPSS program with the primary data obtained. According to the results of the research, the most preferred news sources of consumers who state that they are aware of functional foods are the internet and social media. In addition, it was found that the most consumed organic food products by the participants were organic tomato paste and organic olive oil, while functional foods were Turkish coffee, pickles and mineral water. The expression "Organic foods are produced by environmentally friendly methods", which is under the factor of "Ecological Awareness", has the highest average value among the statements in the scale regarding the approaches of consumers towards organic foods. On the other hand, the highest average value in the scale regarding consumers' approaches to functional foods belongs to the statement "I can protect my health by consuming functional foods" included in the "Reward" factor. It is important to be informed by various institutions in order to increase the level of knowledge of consumers about functional foods and to warn them about possible health risks in case of excessive consumption. In addition, it will be very useful to inform consumers in detail about organic agriculture and organic foods by the relevant ministries and universities through various activities, in order to increase the awareness of consumers on this issue.