Tekdüzen hesap planına göre inşaat tahhüt işletmeleri muhasebesi /
Yazar: YÜCEL ÇAKILLIK
Danışman: PROF. DR. YILMAZ BENLİGARAY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Muhasebe kayıtları = Accounting records ; Muhasebe sistemleri = Accounting systems ; Tek düzen hesap planı = Uniform accounting plan ; Yapı malzemeleri = Building materials ; İnşaat taahhüt işletmeleri = Building contract enterprises

Özet:
înşaat taahhüt işletmeleri, inşaat üretim faktörlerini biraraya getirerek, gereksinim duyulan biçim, nitelik ve miktarlarda inşaatlar üretirler. Özellikle ürettikleri inşaatlar nedeniyle, genel eko nomiyi sürükleyici ve geliştirici işlevi herkesçe kabul görmektedir. İnşaatlar için harcanan paraların çok olması, bunların bir defada ödenmesinin güçlüğü ve işle rin bir yıldan daha fazla sürmesi nedeniyle, inşaat taahhüt işletmelerinin değişik sektörlerde faali yette bulunan işletmelerin tümünden daha çok planlamaya, maliyet kontrolüne ve denetime önem vermesini gerektirmektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin en büyük özelliği yaptıkları inşaatların süre açısından uzun yıllar almasıdır. Bu özellik inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesini önemli ölçüde etkilemekte ve muha sebeye gereken önemin verilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle, birden fazla inşaat işinin bir likte yürütülmesi, bunlar ile ilgili oluşan giderlerin biriktirilmesi, dağıtılması ve ertelenmesi gibi ilginç konulan inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesi içine sokmuştur. Ve yapılan her işin birbirin den farklılık göstermesi, muhasebede "sipariş maliyeti" yönteminin kullanılmasını gerekli kıl maktadır. înşaat taahhüt işletmeleri muhasebesinde en önemli konu, herbir inşaat taahhüdünün sonucunu doğru olarak tespit edebilmektir. Bu amaçla, esas alınabilecek kâr tespit yöntemlerinin hepsinin temelinde hasılat maliyet karşılaştırması yatar. Kanuni açıdan işin tam bitimi yönteminin kullanıl ması zorunluluk olmasına rağmen işletme isterse, işin kısmen bitimi yöntemini benimseyebilir. Tekdüzen Hesap Planı her iki yöntemin kullanılmasına imkan vermektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin kendilerine has özellikler nedeniyle, bu işletmelerin muhasebesi diğer üretim yapan işletmelerin muhasebesinden farklılıklar gösterebilmektedir. Özellikle kayıtla malarda kullanılan hesaplar bu farklılığı açıkça ortaya koymaktadır. înşaat taahhüt işletmelerinin maliyet muhasebesi amaçlarına ve özellik maliyet kontrol amacı na hizmet edebilecek bir tahminin yapılabilmesi için, maliyetleri belirlemede iş sınıflarını gider merkezleri olarak ele almamız gerekir. Yani maliyet muhasebesinin özellikle kontrol işlevini ye rine getirebilmesi için inşaat maliyetlerinin gerekli ayrıntıda -gider yeri, gider merkezi, gider çeşi di ve türü olarak- izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılmasını gerektirmektedir. Bu sayede, iş sınıfları itibariyle yapılan maliyet tahminlerini gerçek leşmelerle karşılaştırabilirle imkanına kavuşulacaktır. înşaat taahhüt işletmeleri faaliyet sonuçlarını doğru olarak saptayabilmek ve düzenlenen mali tabloların güvenilir olması için herbir inşaat taahhüdü ile ilgili giderlerin yakından izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılması gerekir. Özellikle ana hesaplar altında açılacak alt hesapların ayrıntılı bilgi vermesi bakımından inşaat taahhüt işlet meleri muhasebesinde ayrı bir yeri vardır. Yani Tükdüzen Hesap Planı'na ait hesapların detaylan- dınlması üst yönetimin almak istediği bilgiyle çok yakından ilgili olmaktadır.

Abstract:
Construction Contractors have produced buildings and various structures in the required shape, quality and guantity gathering construction production factors. Particularly due to their productions everybody accepts their functions progressing and developing the general economy. Because of high level of the contsruction costs and of the difficulty to affect payment all at once and of that the works have lasted over one year, the construction contractors need to give more importance for planning, cost control and inspections than all other enterprises which have been working in the different sectors. The distinguished feature of construction contractors is the work lasting for many years. This fact influences the accounting of construction contracting enterprises to a big extent and it makes unevitable to give a considerable importance on the accouinting. Especially the fact of to implement a number of construction works simultenously puts some interesting procedures such as gathering, distributing and putting back the relative expenditures into construction contractor accounting. And differency of the works carried out requires to use "order cost" method in the accounting department. The most important point of construction contractors accountancy is to define the result of each construction contractor correctly. Thus all profit determination methods are based on comparison of proceeds costs. Even it is a legal obligation to use Final Completion Method, if the company desires, it can select the method of partly work completion method. Single Order Accounting Plan enables to use both of methods. Due to. specific particularities of Construction Contractors their accountancy may be different comparing to the accounting procedures of the other companies. Especially the accounts used for records indicate this difference clearly. In order to make an estimation for cost accountancy and specially cost control purposes of the construction contractor firms, we have to consider the work classes as central expense items. Further in order that the cost accounting is able to carry out its control furction it is required to follow up the construction costs in required details -expense location, expense center, expense type- and to keep the accounting records according to the single order account plan. Thus it will be possible to compare the cost estimations made based on work classes with the realisations. In order to correctly determine the results of activities of construction contractor companies and to have reliable financial tables, it is needed to follow up the expenses related to the construction contracting works closely and to keep the accounting records according to the Single Order Account Plan. Especially the sub-accounts to be opened under main account has a specific place in the accounting of construction contractor companies with regard to obtain detailed information. With other words detailing of accounts in the Single Order Account Plan is closely related to the information which the top management wanted to obtain.