Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuk ve ergenlerde Yürütücü İşlevler'in davranışsal ve nörokognitif yöntemlerle değerlendirilmesi
Behavioral and neurocognitive measures of executive functions in children and adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
Yazar: YASEMİN YULAF
Danışman: PROF. DR. M. YANKI YAZGAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Ergenler = Adolescents ; Ev ödevi = Homework ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ilkokul çağındaki çocuklarda en sık görülen nörodavranışsal bozukluktur. DEHB'nun ortaya çıkma nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte etiyolojide birçok biyopsikososyal nedenin birlikte rol aldığı düşünülmektedir. DEHB'de, sosyal, akademik, bilişsel ve motor işlevsellik alanlarında bozulmalar görülmektedir. Yürütücü işlevlerdeki eksiklikler, DEHB'nu anlayabilmenin önemli bir bileşenini oluşturmaktadır (Barkley, 2006; Sonuga-Barke, 2003). Bu çalışmanın ilk amacı performansa dayalı ölçümlerle DEHB olan çocuk/ergenlerin yürütücü işlevlerini kontrol grubu ile karşılaştırmak. İkinci amaç ise DEHB olan çocuk ve ergenlerin, geliştirilen ödev ve iş yapma alışkanlıkları anketi ile günlük hayatlarının nasıl etkilendiğini göstermek. Son olarak ödev ve iş yapma alışkanlıkları anketi ile performansa dayalı ölçümler arasındaki ilişkiyi incelemek.Çalışmaya, hasta grubu olarak Marmara Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi polikliniğinde DSM-IV'e göre ilk kez DEHB tanısı alan 7-17 yaş grubu çocuk ve ergenler (n=60), kontrol grubu olarak ise Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde çalışan sağlık personelinin çocukları (n=60) dahil edilmiştir.Olguların sosyodemografik özellikleri ayrıntılı bir formla, klinik değerlendirmeleri Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli ile değerlendirildi. Katılımcıların öğretmen ve ebeveynlerine, çocuk/ergenler ile ilgili bilgi almak için Conner's Anababa ve Öğretmen, ödev ve iş yapma alışkanlıkları formu verildi. Performansa dayalı yürütücü işlevleri değerlendirmek için çocuk/ergenlere, Wisconsin kart eşleme testi (WKET), Stroop Renk ve Kelime Testi (SRKT), İz Sürme Testleri (A ve B) uygulandı. Ayrıca çocuk/ergenlere Ödev ve iş yapma alışkanlıkları formu verildi ve zeka düzeyleri Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-gözden geçirilmiş formu ile değerlendirildi.Sonuç olarak, DEHB grubu kontrol grubuna kıyasla, tüm performansa dayalı yürütücü işlevler ölçümlerinde daha düşük performans gösterdikleri,ödev ve çalışma alışkanlıkları formundan daha düşük puanlar aldıkları ve elde edilen bu puanların performansa dayalı yürütücü işlevler testleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Attention Deficit and Hiperactivity Disorder (ADHD) is the most frequently seen neurobehavioral disorder in school-aged children. Although the main cause of ADHD is unknown, it?s thought that numerous biopsychosocial factors have a role in the etiology of ADHD. ADHD has been associated with impairment of functioning in motor, social, cognitive, academic, and behavioral domains. Executive function deficits are regarded as an important component of understanding ADHD (Barkley, 2006; Sonuga-Barke, 2003). The first purpose of this study was to compare executive functions in children and adolescents with and without ADHD using performance-based measures. The second aim was to demonstrate how daily functions of the children and adolescents with ADHD are impaired using the developed questionnaire about Homework and Work Habits (HWH). Finally, we aimed to investigate the relationship between HWH ratings and performance-based measures of executive functions.A group of children between the age of 7-17 who met the DSM-IV criteria for the first time for ADHD in Marmara University Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinic (n=60) as the patient group and Marmara University health care personnel?s children (n=60) as the healty control group were included in this study sample.The sociodemographic characteristics of the participants were assesed with a detailed form and clinical diagnoses were evaluated with the Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version. Parents and teachers of the participations were asked to fill up a form of Conner?s parent and teacher ratings and HWH ratings To evaluate performance based executive functions, Wisconsin Card Sorting Test (WCST), Stroop Color and Word Test (SCWT) and Trail Making Tests (A and B ) were applied to the children and adolescence. In addition, HWH questionnaire was given to the children and adolescence and their intelligence level was evaluated with Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised.In conclusion, ADHD group participants displayed lower performance on all of the performance-based executive functions measures and lower HWH scores compared to the controls. The low scores were found to be significantly related with performance based executive function tests.