Uluslararası Ceza Mahkemesi ve devlet egemenliği ile ilişkisi
The relation between iInternational Criminal Court and state sovereignty
Yazar: GÜLNUR GÜNGÖR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAKIR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet egemenliği = State sovereignty ; Roma Statüsü = Rome Statute ; Uluslararası Ceza Mahkemesi = International Criminal Court ; Yargı yetkisi = Juristiction

Özet:
Soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçu gibi uluslararası toplumu ilgilendiren en ciddi suçları işleyen kişiler üzerinde, yargı yetkisine sahip olan Uluslararası Ceza Mahkemesinin yargılama yetkisinin "tamamlayıcı" nitelikte olduğu Roma Statüsü'nün giriş bölümünde ve 1. maddesinde vurgulanmıştır.
Tamamlayıcılık ilkesi gereği, öncelikli yargılama yetkisi ulusal yargı mercilerine ait olacak, ulusal yargı mercilerinin yargılama yapmakta "isteksiz" veya "yetersiz" oldukları anlaşılırsa Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yargı yetkisi devreye girecektir. Her ne kadar tamamlayıcılık ilkesi ile ilk bakışta Uluslararası Ceza Mahkemesi devlet egemenliğine yönelik bir sınırlama getirmez gibi görünse de, "isteksizlik" ve "yetersizlik" hallerinin var olup olmadığına yine Uluslararası Ceza Mahkemesi karar verecektir. Bu kavramların muğlâk ve sübjektif oldukları da dikkate alındığında Mahkeme'nin elinde önemli bir takdir yetkisinin bulunduğu ve bu yetkinin kullanılış tarzının devlet egemenliği ve yetki alanlarının kapsamı bakımından önemli sonuçlar meydana getirebileceği ortaya çıkmaktadır. Yine statünün 16. maddesi gereği siyasi bir nitelikte arz eden BM Güvenlik Konseyi'ne tanınan yetki de Mahkeme'nin devletlerin egemenliğine müdahalesinin ne denli mümkün olduğunun diğer bir göstergesidir.
Devlet egemenliğinin doğal bir sonucu olarak, her devlet kendi vatandaşının işlediği suçlar ve ülke topraklarında işlenen suçlar ile başka bir şekilde yargı yetkisi dâhilinde gerçekleşen suçlar bakımından, yargılama yetkisine ve hakkına sahiptir. Statü'ye taraf olan devletin yargılama yetkisini Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne devretme ihtimali karşısında mahkemenin yargı yetkisi ile devlet egemenliği çatışacaktır. Türkiye ve ABD gibi birçok devletin statüye taraf olma konusundaki ihtiyatlı yaklaşımının temel kaynağını oluşturan "egemenlik" kaygısı giderilmedikçe mahkemenin gerçek anlamda bağımsız, tarafsız ve daimi bir "Uluslararası" Ceza Mahkemesi niteliğini taşıması pek mümkün gözükmemektedir.


Anahtar Sözcükler: Tamamlayıcılık Ġlkesi, Egemenlik, Uluslararası Ceza Mahkemesi, Yargı Yetkisi, Roma Statüsü

Abstract:
It is provided within the preamble and underscored within Article 1 of the Rome Statute that the jurisdiction of the International Criminal Court, which enjoys jurisdiction over the parties, who commit such severe crimes that concern the international community as the crime of genocide, the crimes against humanity, war crimes and the crime of aggression, is of "complementary" nature.
According to the principle of complementarity; the primary jurisdiction shall be vested in the national judicial authorities, and the jurisdiction of the International Criminal Court shall apply should it be established that the national judicial authorities act "unwillingly" or "incompetently" in trial. Even though it may, prima facie, seem that the International Criminal Court does not, by way of the principle of complementarity, impose a restriction over state sovereignty; it is also at the International Criminal Court's discretion to decide where and whether or not any national judicial authority acts "unwillingly" and "incompetently". Considering the obscure and subjective nature of the said notions, the Court may well be suggested to hold a considerable discretionary power and the manner of exercise of such power may most likely lead to significant consequences in terms of state sovereignty and the scope of jurisdictions. Moreover, the powers granted to the UN Security Council, which also poses a political nature, under Article 16 of the Statute represent another pointer, indicating the extent of possibility for the Court to interfere with the sovereignty of states.
Each state has the powers and rights to try its citizens for the crimes they may commit, the crimes committed within its territory and for such crimes that may otherwise be subject to its jurisdiction. In a case, where a contracting state for the Statute were to convey its jurisdiction to the International Criminal Court; a conflict between the jurisdiction of the Court and the sovereignty of the state would emerge. The Court does not likely seem to enjoy the nature of and be recognized actually as an independent, impartial and permanent "International Criminal Court" unless the "sovereignty" concern, being the main cause of the precautionary approach that numerous states, including Turkey and the USA, adopt for participating to the statute.



Keywords: Principal of Complementarity, Sovereignty, International Criminal Court, Rome Statute