Değişik oksin uygulamalarının 'domat' zeytini çeliklerinin köklenmesi üzerine etkileri
Effects of different auxin applications on the rooting of 'domat' olive cuttings
Yazar: MAHMUT OKDUMAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT İSFENDİYAROĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domat' zeytin çeşidinin çeliklerinin köklenmesinin çok yetersiz olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, söz konusu çeşit, zorunlu olarak çöğür anaçlarının veya doğadan sökülen delicelerin (O.europaea var. oleaster) aşılanmasıyla çoğaltılır. Bu yüzden fidan üretimi zaman almakta ve buna bağlı olarak da fidan maliyeti artmaktadır. Bu noktadan hareketle, 'Domat' zeytin çeşidinde, çeliklere dışarıdan uygulanan oksini desteklemek amacıyla, köklendirme ortamına düşük dozda oksin enjeksiyonunun etkilerinin yanı sıra, çeliklere dikimden itibaren farklı günlerde dışardan uygulanacak oksinin, en fazla etkiyi hangi günlerde göstereceğini saptamak amacıyla bu çalışmaya gerek duyulmuştur. 
Bu araştırmada, 'Domat' zeytininin yarı odun çelikleri kullanılmıştır. Köklendirme ortamı olarak Fenol Formaldehit Köpük ve Paper Pot (Kağıt Saksı) kullanılmıştır. Sonuçta, 0,005 g.l-1' lik IBA enjekte edilmiş, Fenol Formaldehit Köpük ortamına dikilen çelikler, % 76,7 ile en yüksek oranda köklenirken, hormon uygulanmamış köpük ortamına dikilen çeliklerde en yüksek kök adedi (2,9) ve kök uzunluğu (54,1 mm) gözlenmiştir. Çeliklerin dikimden itibaren farklı günlerde yapılan hormon uygulamalarında ise, 0. günde (dikim günü) 2 g.l-1'lik NAA uygulanarak, pot ortamına dikilen çeliklerde en yüksek köklenme oranı (% 83,3), kök adedi (4,4) ve kök uzunluğu (63,1 mm) elde edilmiştir.
Çeliğin kök kalitesini belirleyen başlıca özelliklere (köklenme oranı, kök adedi ve kök uzunluğu) ait en yüksek değerlerin, 0. günde yapılan 2 g.l-1'lik NAA uygulaması ile elde edilmesi nedeniyle, dışarıdan hormon uygulamalarının dikimde yapılmasının 'Domat' zeytini çeliklerinde yüksek oranda köklenme ve kök kalitesi açısından en doğru yaklaşım olacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Zeytin, çelik, köklendirme, Fenol Formaldehit Köpük, Paper Pot.

Abstract:
It is a known fact that the rooting capacity of 'Domat' olive cuttings is very low. Therefore, it is necessarily propagated by grafting onto the seedling rootstocks and wild olive (O.europaea var. oleaster) pulled out from the nature. Hence, nursery tree propagation takes many time, and consequently, the cost of the nursery tree increased. 
Thus, this work was necessitated to predict the effects of auxin injections to the rooting medium, in low concentrations to support the exogenously applied auxin. Besides, predicting the days when the exogenously applied auxin showed the highest effect on the cuttings treated with hormones in different days from the cutting insertion was also aimed.
In this study, semi-hardwood cuttings of 'Domat' olive was used. As the rooting medium Phenol Formaldehyde Foam and Paper Pot was used. The highest rooting percentage (76,6 %) in cuttings was obtained with the 0,005 g.l-1 IBA applied to the rooting medium however, the highest root number (2,9) and root lenght (54,1 mm) in cuttings was observed in cuttings inserted into the foam medium without injected with IBA. In application of hormones at different days, in cuttings treated with 2 g.l-1 NAA on day 0, highest rooting percentage (83,3%), as well as root number (4,4) and root lenght (63,1) were obtained.
Because of obtaining the highest values of the predicting features (percent rooting, mean root number and root lenght), determined the root quality of cutting, by the application of 2 g. l-1 NAA on day 0, exogenously hormone applications by the cutting insertion  would be a good aproach due to the highest rooting and root quality of 'Domat' olive cuttings was concluded.

Keywords: Olive, cutting, rooting, Phenol Formaldehyde Foam, Paper Pot.