Valproik asit, karbamazepin , levetirasetam tedavisi alan epilepsili çocuklarda serum lipid düzeyleri ve karotis arter intima media kalınlığının kontrollü olarak değerlendirilmesi
Controlled evaluati̇on of serum li̇pi̇d levels and caroti̇d artery i̇nti̇ma medi̇a thi̇ckness i̇n i̇di̇opathi̇c epi̇lepti̇c chi̇ldrentreated wi̇th valproi̇c aci̇d, carbamazepi̇ne and leveti̇racetam
Yazar: BETÜL AKSOY
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ÜNAL ; DOÇ. DR. AYCAN ÜNALP
Sağlık Bakanlığı / İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Valproik asit, karbamazepin ve levetirasetam tedavileri alan idiopatik epilepsili hastalarda ateroskleroza yatkınlığın, serum kolesterol düzeylerinin ve aterosklerozun öncü lezyonu olan subintimal yağ birikiminin indirekt göstergesi olarak kabul edilen karotis arter intima media kalınlığının ölçülmesi ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araç ve gereçler: Çalışmaya en az bir yıldır antiepileptik ilaç olarak valproik asid (n=24),  karbamazepin (n= 15) veya levetirasetam (n= 15) monoterapisi gören idiyopatik epilepsili 6-12 yaş arasındaki 54 çocuk alındı. Kontrol grubu ise yaş ve cinsiyet bakımından bu hastalara benzer 20 sağlıklı çocuktan oluşturuldu. Tüm hastalardan trigliserid, total kolesterol, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein ( LDL) ölçümleri yapılmıştır. İntima media kalınlık ölçümleri tüm hastalarda benzer pozisyonda sol ana karotis arter bulbusunun 2 cm proksimalinden yapılmıştır. Hipertansiyonu olanlar, sigara kullananlar, diabeti olanlar, familyal hiperkolesterolemi saptananlar, ailede erken aterosklerozu olanlar, epilepsi dışında kronik hastalığı olanlar veya relatif ağırlığı %120'nin üstünde saptananlar (obezler) çalışmaya alınmadı.
Bulgular: Çalışma grubundaki hastaların tümü jeneralize epilepsi tanısıyla izlenmektedir. Çalışmaya 54'ü epilepsili, 20'si sağlıklı olmak üzere toplam 74 çocuk alınmıştır. Valproik asit alan hasta grubunun 12' si erkek (%50), 12' i kız (%50), karbamazepin alan hasta grubunun 7' si erkek (%47),  8' i  kız (%53)  levetirasetam alan hasta grubunun 7' si erkek (%47), 8'i kız (%53) kontrol grubunun 12 'i erkek (%60), 8' i kız (%40) idi. Valproik asit alan hasta grubunun yaş ortalaması 9.13±1.85 yıl,  karbamazepin alan hasta grubunun yaş ortalaması 9.21±2.32 yıl, levetirasetam alan hasta grubunun yaş ortalaması 9.044±2.35 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 8.84±2.13 yıl idi. Çalışmaya alınan epilepsili hastalar ile sağlıklı kontrol grubunun yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (P>0.05). 
            Epilepsili hastalar ile sağlıklı kontrol grubunun serum kolesterol değerleri ve boya göre ağırlık yüzdeleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (P>0.05).
             Sağlıklı kontrol grubu ile ilaç kullanan epilepsili hasta grupları arasında intima media kalınlık ölçümleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (P>0.05).
Sonuçlar: Sonuçta, valproik asit, karbamazepine ve levetirasetam tedavilerini alan hastalarımızda serum kolesterol değerlerinde önemli değişiklikler ve karotis arter intima media kalınlığında anlamlı artış görülmemiştir. Ateroskleroz çocukluk çağında başlayan ve ilerleyen yaşlarda klinik bulguları ortaya çıkan ve oluşumunda bir çok faktörün rol oynadığı hastalık olduğundan, ilaç kullanan epilepsili çocuklarda özellikle ailede hiperlipidemi ve ASKH için diğer majör risk faktörleri olanlarda periyodik olarak  lipid düzeyi bakılması ve periyodik olarak ultrasonografi ile karotis arter intima media kalınlığı ölçümünün gerekliliği yönünden geniş çaplı prospektif kohort çalışmalarının yapılması yararlı olacaktır. 
Anahtar kelimeler: Valproik asit, karbamazepin, levetirasetam, idiopatik epilepsi, ateroskleroz, intima media kalınlığı

Abstract:
Objective: It is aimed to evaluate the tendency for atherosclerosis in idiopathic epileptic children treated with valproic acid, carbamazepine and levetiracetam by measuring the serum cholesterol levels and carotid artery intima media thickness which is thougt to be the indirect marker of subintimal lipid deposition.
Methods: The study included 54 children with  idiopathic epilepsy aged between 6 to 12 years who had been receiving monoterapy with valproic acid (n=24), carbamazepine (n= 15) or levetiracetam (n= 15) at least for one year. A control group of 20 healthy children with similar characteristics as age and sex were also included for the study. Serum concentrations of triglyceride, total cholesterol, high density lipoprotein (HDL), low density lipoprotein (LDL) were measured in all patients. Intima media thickness measurements were performed in similar position from two cm. proximal of left main carotid artery bulbus in all patients. Patients with hypertension, history of smoking, diabetes mellitus, familial hypercholesterolemia, family history of early atherosclerosis, chronic illness aside from epilepsy, relative weigth>120% (obese) were not included for the study.
Results: All of the epileptic patients of the study group had generalized epilepsy. Among the patient group treated with valproic acid, there were 12 (50%) male and 12 (50%) female patients, the patient group treated with carbamazepine, there were 7 (47%) male and 8 (53%) female patients, the patient group treated with levetiracetam, there were 7 (47%) male and 8 (53%) female patients, and the control group consisted of 12 (60%) male and 8 (40%) female patients. The mean age of the valproic acid group was 9.13±1.85 years, carbamazepine group was 9.21±2.32 years, levetiracetam group was 9.044±2.35  years and it was 8.84±2.13 years for the control group. No statistically significant difference was detected between the epileptic children of the study and the healthy control group in respect to age and sex distrubution (P>0.05).         
         There was no statistically significant difference between the patients and control group in respect to serum cholesterol levels and weight for height percentages (P>0.05).
          There was no statistically significant difference between the measurements of intima media thickness between these groups (P>0.05).
Conclusion: There was no statistically significant difference between the patients and control group serum cholesterol levels and the measurements of intima media thickness. Since atherosclerosis starts in childhood and its clinical signs appear in advancing ages, larger  prospective cohort studies for the necessity of periodic evoluation lipid levels and  ultrasonographic measurement of carotid artery intima media thickness in idiopathic epileptic children treated with antiepileptics who are hiperlipidemic and have major risk factors for atherosclerotic heart disease.
Key words: Valproic acid, carbamazepine, levetiracetam idiopathic epilepsy, atherosclerosis, carotis intima media thickness