Farklı renkteki gölgeleme filelerin örtüaltı yapısının iç iklim etmenleri ile marul bitkisinin (Lactuca sativa L.) verim ve kalite parametrelerine etkisinin belirlenmesi
Determination effect of different color shading nets used under cover on indoor climate factors and yield and quality parameters of lettuce (Lactuca sativa L.)
Yazar: BİRAND ÖZSOY
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ÖZ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gölgeleme elemanları = Shading elements ; Isparta = Isparta ; Marul = Lettuce ; Nem = Moisture ; Radyasyon = Radiation ; Sıcaklık = Temperature

Özet:
Bu tez çalışması, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme alanında kurulmuş 4 adet, genişliği 3 m, uzunluğu 4 m ve çatı mahya yüksekliği 2 m olan yay çatılı plastik örtülü yüksek tünellerde yürütülmüştür. Çalışmada marul (Lactuca sativa L.) bitkisi materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma, Nisan-Haziran 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, marul bitkisinin örtüaltında yetiştirilmesinde, %55 gölgeleme oranına sahip renkli gölgeleme filesi kullanımının bitki gelişim parametreleri ile hasat değerleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Bunun için gölgeleme filesi kullanılmayan kontrol (K), kırmızı fileli (KF), mavi fileli (MF) ve yeşil fileli (YF) yüksek tüneller kullanılmıştır. Sıcaklık, nem ve ışınım enerjisi değerleri saatlik ölçülmüştür. Saatlik ortalama ışınım enerjisi değerleri incelendiğinde, büyükten küçüğe doğru sırasıyla K>KF>MF>YF olduğu belirlenmiştir. En yüksek ışınım enerji değerleri K yüksek tünelde 708 W.m-2, KF yüksek tünelde 578 W.m-2, MF yüksek tünelde 491 W.m-2 ve YF yüksek tünelde 337 W.m-2 olarak ölçülmüştür. En yüksek sıcaklık değerlerinin ise K yüksek tünelde 38.8°C olduğu anda KF yüksek tünelde 37.7°C, MF yüksek tünelde 36.5°C ve YF yüksek tünelde 35°C ölçülmüştür. En düşük bağıl nem değeri K yüksek tünelde %20.7 olduğu anda KF yüksek tünelde %22.7, YF yüksek tünelde %29.1 ve MF yüksek tünelde %32 ölçülmüştür.
Bitki verim, baş çapı, boy, gövde uzunluğu ve yaprak sayısı MF yüksek tünelde en yüksek değerde ölçülmüştür. Bitki gövde kalınlığı değeri ise en yüksek K yüksek tünelde ölçülmüştür. Bitki verim değerleri, MF yüksek tünelde 4.363 ton.da-1, YF yüksek tünelde 4.203 ton.da-1, KF yüksek tünelde 3.703 ton.da-1, K yüksek tünelde 3.303 ton.da-1 olarak ölçülmüştür. 
Sonuç olarak, araştırma konularına göre değerlendirildiğinde mavi renkli gölgeleme filesi kullanımının marul bitkisinin verim ve kalite parametrelerine önemli bir etkisi olduğuna sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This thesis was carried out in 4 spring-roofed plastic covered high tunnels with a width of 3 m, a length of 4 m and a roof ridge of 2 m, established in the experimental area of Isparta University of Applied Sciences, Agricultural Research and Application Center. Lettuce (Lactuca sativa L.) plant was used as material in the study. The study was carried out between April and June 2021. In the study, the effect of the use of colored shading net with a shading rate of 55% on plant growth parameters and harvest values in the greenhouse cultivation of lettuce was investigated. For this, control (K), red mesh (KF), blue mesh (MF) and green mesh (YF) high tunnels without shading mesh were used. Temperature, humidity, and radiant energy values were measured at the beginning of the hour. When the hourly average radiation energy values were examined, it was determined that from the largest to the smallest, they were K>KF>MF>YF, respectively. The highest radiated energy values were measured as 708 W.m-2 in the K high tunnel, 578 W.m-2 in the KF high tunnel, 491 W.m-2 in the MF high tunnel and 337 W.m-2 in the YF high tunnel. The highest temperature values were measured at 38.8°C in the K high tunnel, 37.7°C in the KF high tunnel, 36.5°C in the MF high tunnel and 35°C in the YF high tunnel. When the lowest relative humidity value was 20.7% in the K high tunnel, it was 22.7% in the KF high tunnel, 29.1% in the YF high tunnel and 32% in the MF high tunnel.
Plant yield, head diameter, height, stem length and number of leaves were measured at the highest value in the MF high tunnel. The plant stem thickness value was measured in the highest K high tunnel. Plant yield values were measured as 4.363 tons.da-1 in MF high tunnel, 4.203 tons.da-1 in YF high tunnel, 3.703 tons.da-1 in KF high tunnel, and 3.303 tons.da-1 in K high tunnel.
As a result, when evaluated according to the research subjects, it was decided that the use of blue shading net had a significant effect on the yield and quality parameters of the lettuce plant.