Aile ve dini rehberlik büroları bağlamında ailelerin karşılaştığı dini-manevi sorunlar (Ankara ili örneği)
Religious-spiritual problems faced by families in the context of family and religious guidance offices (Example of Ankara province)
Yazar: AMİNE NURİYE ÇITIRIK
Danışman: PROF. DR. ZEKİ SALİH ZENGİN ; PROF. DR. ASIM YAPICI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Din eğitimi = Religious education

Özet:
Araştırmada Aile ve Dini Rehberlik Bürolarına (ADRB) gelen sorular doğrultusunda toplumumuzda, ailenin problemlerini, sıkıntılarını, beklentilerini tespit etmek amaçlandı. Yanı sıra, bireyin yeterli din eğitimi almamasının hangi sorunlara yol açabileceği ve hangi konularda dini-manevi danışmanlık ve rehberlik almak istediği araştırıldı. Ankara il ve ilçelerini kapsayan çalışmamızla Ankara özelinde ailevi soru ve sorunları analiz ederek genel bir sorun haritası çıkartıldı. Gerek literatür gerek görüşme sorularının bulguları üzerinden ADRB'ye yöneltilen sorularda değişim ve süreklilik tespit edildi. Ankara il ve ilçe müftülüklerinde ADRB koordinatörleriyle yapılan görüşmeler, yaygın din eğitimi bağlamında yapılan çalışmalar konusunda fikir verdi. Tüm veriler doğrultusunda aile ile ilgili Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) din hizmeti ve eğitimi alanında daha çok hangi problemli alanlarda ve konularda ne tür faaliyetler yapılabileceği tespit edilmeye çalışıldı. Çalışmada konu ile ilgili ikincil kaynaklar taranarak ADRB'nin alanı, yöntemi ve tarihi gelişim süreci hakkında kısaca bilgi verildikten sonra veri toplama tekniği olarak doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanıldı. Kartekslerde yer alan sorular, incelediğimiz dokümanları oluşturdu. 2015-2018-2020 yıllarına ait kartekslerde yer alan 7151soruyu soran danışanların, demografik özellikleri yıllara göre karşılaştırılmalı olarak incelendi. Sonrasında 7151 soru içerik analizine tabi tutuldu. Böylelikle ciddi bir alan bilgisine ulaşıldı. Danışmanlarla yapılan mülakat sonucunda danışmanların gözüyle değerlendirme de yapıldı. Elde edilen bulgulara göre ADRB'lerin toplumun dini manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin karşılanmasında önemi anlaşıldı. Bilgiye kolay ulaşım sağlanan günümüzde bireylerin; irşat, nasihat, tebliğ gibi bilinen yöntemlerin yanında manevi soru ve sorunlarını daha deneyimli, alanında uzman hizmet sunan kişilerle görüşmeler yaparak çözme eğiliminde oldukları görüldü. Bu bağlamda personelin alan eğitiminde, fıkhi ve kelami bilgilerinin kuvvetlendirilmesi, dini-manevi danışmanlık ve rehberlik alanında yeterliliklerinin artırılması gerektiği sonucuna ulaşıldı. Ayrıca DİB'in yetişkin din eğitiminde fıkhi bilgi ve genel bilgi aktarımının yanında sorun çözmeye yönelik eğitimler planlaması gerektiğinin önemi anlaşıldı. Bu manada DİB'in, yetişkin din eğitim formatını yeniden gözden geçirmesi yararlı olabilecektir.

Abstract:
This research aimed to determine the problems, troubles, and expectations of the family in our society in accordance with questions received from the Family and Religious Guidance Offices (FRGO-ADRB). In addition, we investigated which problems an individual's lack of adequate religious education might cause and which subjects they would like to receive religious-spiritual counseling and guidance. With our study covering Ankara provinces and districts, a general problem map was created by analyzing family questions and problems specifically in Ankara. Changes and continuity were detected in the questions directed at FRGO, both through literature and the findings of the interview questions. The meetings held with the FRGO coordinators in Ankara Provincial and District Muftis gave an idea of the studies carried out in the context of informal religious education. In line with these data, attempts have been made to determine what kinds of activities can be carried out in problematic areas and subjects in the field of religious service and education of the Presidency of Religious Affairs (PRA). In this study, secondary sources related to the subject were scanned, and briefly informed about the field, method, and historical development process of FRGO. Document reviews and semi-structured interviews were used as data collection techniques. The questions on the cards formed the documents examined. The demographic characteristics of the counselees who asked 7151 questions in the charts of–years 2015-2018-2020 were compared according to the years. Subsequently, 7151 questions were subjected to content analysis. Thus, a significant amount of knowledge has been gained. As a result of the interviews with the consultants, an evaluation was also made through the eyes of the consultants. According to the findings, the importance of FRGOs in meeting the religious, spiritual consultancy, and guidance services of society is understood. Nowadays, individuals have easy access to information; it has been observed that they tend to solve spiritual questions and problems by meeting with more experienced people who provide expert services in their field, in addition to known methods such as guidance, advice, and notification. In this context, it was concluded that personnel's knowledge of jurisprudence and theological knowledge should be strengthened in their field training, and their proficiency in the field of religious-spiritual counseling and guidance should be increased. In addition, it was understood that the PRA should plan problem-solving trainings in addition to the transfer of legal knowledge and general knowledge in adult religious education. In this sense, it may be useful for PRA to reconsider the adult religious education format.