Örgüt kültürü ve öğretmenlerin epistemolojik inançlarının öğrenci başarısına etkisi
Organizational culture and the effect of teachers' epistemological beliefs on students success
Yazar: NURSEL BOLAT
Danışman: DOÇ. AYŞE NEGİŞ IŞIK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, örgüt kültürü, öğretmenlerin epistemolojik inançları ve öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, İstanbul ili Ataşehir ilçesinde 2022-2023 yılında devlet okullarında görev yapan Ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde basit rastlantısal örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Süreçte öncelikle Ataşehir ilçesinde bulunan ortaokullardan 14 tanesi rastlantısal olarak seçilmiş, sonrasında ise bu okullarda çalışmakta olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan öğretmenlere ölçekler yüz yüze veya online olarak uygulanmıştır. Örgüt kültürünü belirlemek amacıyla Şahin (2010) tarafından geliştirilen Okul Kültürü Envanteri ve öğretmenlerin epistemolojik inançlarını belirlemek amacıyla ise Aypay (2011) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan Epistemolojik İnançlar Ölçeği (EİÖ)'nden yararlanılmıştır. Okullara göre öğrenci başarısını belirlemek amacı ile 2021-2022 eğitim öğretim yılında LGS puanına göre merkezi yerleştirme ile öğrenci alan liselere yerleşmeye hak kazanan öğrenci sayıları baz alınmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin okullarının kültürünü olumlu algıladıkları görülmüştür. Epistemolojik inançlar ölçeğinin alt boyutlarına bakıldığında öğretmenlerin öğrenme süreci/uzmanlık bilgisine şüphe alt boyutuna ve öğrenme çabası alt boyutuna katıldıkları görülmüştür. Doğuştan/sabit yetenek ve bilginin kesinliği alt boyutlarına verdikleri puanlar ise kararsız olduklarını göstermektedir.  Öğrenci başarısı, okul kültürü ve öğretmenlerin epistemolojik inançları arasındaki ilişki incelendiğinde öğrenci başarısının okul kültürü envanterinin okul liderliği alt boyutu ile pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu, okul kültürünün diğer alt boyutları ve epistemolojik inançlarla anlamlı ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Öncelikle okul kültürünün öğrenci başarısını ne düzeyde etkilediğini belirlemek için regresyon analizi yapılmış ve yapılan regresyon analizi sonucunda okul kültürünün öğretmenlerin epistemolojik inançları üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Ayrıca okul kültürü ve öğretmenlerin epistemolojik inançlarının, okul başarısı üzerindeki etkisinin de anlamlı görülmüştür. Bu iki değişkenden hangisinin etkisinin anlamlı olduğunu değerlendirmek için β katsayıları ve regresyon katsayısının anlamlılığına ilişkin t-testi yapılmış ve okul kültürünün öğrenci başarısı üzerindeki etkisinin anlamlı olmadığı, öğretmenlerin epistemolojik inançlarının etkisinin ise anlamlı olduğu görülmüştür. İkinci aşamada modele öğretmenler tarafından algılanan sosyo-ekonomik düzey değişkeni dahil edilmiştir. Sosyo- ekonomik düzey de eklendikten sonra üç değişkenin okul başarısı üzerindeki etkisi birlikte incelenmiş, bu üç değişkenden sadece algılanan sosyo-ekonomik düzeyin etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Bu durum, algılanan sosyo-ekonomik düzey değişkeni dahil edildiğinde diğer değişkenlerin etkisinin istatistiksel olarak anlamsız hale geldiğini göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Okul kültürü, epistemolojik inançlar, öğrenci başarısı

Abstract:
This research aims to reveal whether there is a significant relationship between organizational culture, teachers' epistemological beliefs and students' academic achievements. For this purpose, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was preferred. The population of the research consists of secondary school teachers working in public schools in Ataşehir district of Istanbul province in 2022-2023. Simple random sampling method was used to determine the sample. In the process, first of all, 14 secondary schools in Ataşehir district were randomly selected, and then the scales were applied face to face or online to the teachers working in these schools and volunteering to participate in the research. The School Culture Inventory developed by Şahin (2010) was used to determine the organizational culture, and the Epistemological Beliefs Scale (EİÖ) adapted to Turkish by Aypay (2011) was used to determine the epistemological beliefs of the teachers. In order to determine student success by school, the number of students who were eligible to be placed in high schools that accept students through central placement according to their LGS scores in the 2021-2022 academic year was taken as basis. As a result of the research, it was seen that teachers perceived the culture of their schools positively. When the sub-dimensions of the epistemological beliefs scale are examined, it is seen that teachers agree with the learning process/doubt about expert knowledge sub-dimension and the learning effort sub-dimension. The scores they gave to the innate/fixed ability and certainty of knowledge sub-dimensions show that they are undecided. When the relationship between student success, school culture and teachers' epistemological beliefs was examined, it was seen that student success had a low-level positive relationship with the school leadership sub-dimension of the school culture inventory, and did not have a significant relationship with other sub-dimensions of school culture and epistemological beliefs. First of all, regression analysis was performed to determine to what extent school culture affects student achievement, and as a result of the regression analysis, it was seen that the effect of school culture on teachers' epistemological beliefs was significant. The effect of school culture and teachers' epistemological beliefs on school success was found to be significant. To evaluate which of these two variables had a significant effect, a t-test was conducted on the significance of β coefficients and regression coefficients, and it was found that the effect of school culture on student achievement was not significant, while the effect of teachers' epistemological beliefs was significant. In the second stage, the socio-economic level variable perceived by teachers was included in the model. After adding the socio-economic level, the effect of the three variables on school success was examined together, and it was seen that only the effect of the perceived socio-economic level was significant among these three variables. This shows that when the perceived socio-economic level variable is included, the effect of other variables becomes statistically insignificant.
Keywords: School culture, Epistemological beliefs, Student success