Osman Hulûsî Efendi'nin "Dîvân-ı Hulûsî Dârendevî" adlı eserinde Kur'an ayetlerine yaklaşımı
Osman Hulûsî Efendi's approach to verses from the Quran in his work "Di̇vân-i Hulûsî-i̇ Dârendevî"
Yazar: AYŞE NUR ÇELİKKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER ÖZBEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Osman Hulusi Efendi = Osman Hulusi Efendi ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nakşibendiyye halifelerinden Osman Hulûsî Efendi, I. Dünya Savaşı'nın getirdiği sancılı ve çalkantılı bir ortamda 22 Ramazan 1331/12 Ağustos 1914 Pazartesi günü, Malatya'nın Dârende ilçesinde, Hacılar-Şeyhli mahallesinde dünyaya geldi. Bu kargaşada halkı dinî değerlerden yararlanarak bir arada tutma çabaları çoğu zaman halkın itibar ettiği dînî-tasavvufî önderler sayesinde olmuştur. Nitekim Mevlânâ, Yunus Emre vb. zatlar bu konuda önemli hizmetler ifa etmişlerdir. Halkın zor zamanlar geçirdiği anlarda birlik ve beraberliğin sağlanmasında benzer çabayı ortaya koyanlardan biri de Osman Hulûsî Efendi'dir. Osman Hulûsî Efendi, yazdığı eserlerle topluma yön vermiş, toplumun içinde bulunduğu buhrandan kurtulması için manevî dinamikleri harekete geçirmeye çalışmıştır. Onun bu amaçla kaleme aldığı eserlerden biri de Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî adlı eserdir. O, bu eserinde hem Allah'a bağlılığını göstermiş, hem de insan-ı kâmil'e ulaşmak için hangi vasıflara sahip olmak gerektiğini beyitlerle ifadeye dökmüştür.
Osman Hulûsî Efendi anlattığı her konuyu bir şekilde Kur'an'la ilintilendirmiş ve böylece Kur'an'ın ruhunu insanlara teneffüs ettirmeye çalışmıştır. Bu çalışmada Osman Hulûsî Efendi'nin Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî'de Kur'ân'la kurduğu ilişki üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Bu ilişki yanında ayrıca müellifin hayatı, eserleri, ilmi kişiliği ve Dîvân'ı hakkında da bilgi verilmiştir. Osman Hulûsî Efendi'nin Kur'an ayetlerine yaklaşımını ele veren örnekler onun Kur'an ayetleri paralelinde oluşturduğu beyitlerden seçilerek arz edilmiştir


Anahtar Kelimeler: Osman Hulûsî Efendi, Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî, Kur‟an Ayetleri

Abstract:
Osman Hulûsî Efendi, one of the caliphates of Naqhsbandi Tariqa, was born on Ramadan 22, 1331/August 12, 1914 in Hacılar-Şeyhli, a district of Dârende in Malatya during the painful and unsteady time of first world war. At that time, the efforts to hold people together using moral values were mostly made by the religious-sufi leaders who people respect. Poeple like Mevlana, Yunus Emre performed important duties in this regard. One of that people is Osman Hulûsî Efendi who made similar efforts to provide unity and solidarity at the period people had difficult times. Osman Hulûsî Efendi directed the society with his written works and tried to activate spiritual dynamics to save people from the crisis they were in. One of the works he wrote with this aim is the work named Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî. In this work, he both showed his faithfulness to Allah and explained the characteristics one should have to reach perfect human being with his couplets.
Osman Hulûsî Efendi associated all the subjects he mentioned with Quran in some way and so he tried to have people breathe the spirit of Quran. In this study, we try to emphasize the relationship that Osman Hulûsî Efendi built with Quran in his work Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî. Alongside of this relationship, some information are also given about author's life, works, wisdom and Dîvân. The samples that show Osman Hulûsî Efendi's approach to verses of Quran are presented by choosing from the couplets he wrote in parallel to verses from Quran.


Key Words: Osman Hulûsî Efendi, Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî, Quran verses