Bir yeraltı kömür madeninde kömürün kendi kendine yanmasına etki eden parametrelerin analizi
Analysis of parameters affecting the self-combustion of coal in the underground coal mine
Yazar: GURSEL AKHUNDOV
Danışman: PROF. DR. ATAÇ BAŞÇETİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Havalandırma = Ventilation ; Kömür = Coal ; Oksitlenme = Oxidation ; Yanma = Combustion

Özet:
Kömür madenciliğinde sıklıkla karşılaşmakta olan en önemli sorunlardan biri de kömürün kendi kendine yanmasıdır. Gerek İş sağlığı ve Güvenliği açısından, gerekse de ekonomik kayıpların yaşanmaması için yapılacak olan tedbirlerin zamanında ve doğru uygulanmasında bu konu önem arz etmektedir. Çevresel ve üretimden kaynaklanan kömürün oksitlenerek yanması dünyada ve Türkiye genelinde oluşan kazaların artmasıyla konunun önemi artmıştır. 
Oluşan kayıpların önlenebilmesi için mutlaka kömürün kendiliğinden yanmasına neden olan koşulların ve oksidasyon mekanizmasının, kendi kendine yanma parametrelerinin, özellikle hava akış ve basınç kayıplarını nasıl etkilediği araştırılmalıdır. Ayrıca kendi kendine yanmaya etken olan tüm parametreleri kullanarak, bu parametreler arasındaki ilişkinin bilimsel olarak ortaya konması, yanmanın gelişiminin önceden tahminini kolaylaştırmaktadır. Böylece yanmanın olası gelişimine bağlı olarak, alınabilecek tedbirler ön görülebilecektir.
Bu çalışmada Garp Linyitleri İşletmesi, Tunçbilek sahasında bulunan Ömerler yeraltı madeninde önceden yapılan araştırmalarda "yüksek riskli" grupta bulunduğundan, yanmanın oluşabileceği zamana uygun olarak hava ve gaz ölçümleri değerlendirilmiştir. Daha sonra bu ölçümler uygun bir paket programında tekrar kontrol edilerek yangının önlenmesi açısından önemli olacak parametreler ortaya konulmuştur.

Abstract:
One of the most important problems frequently encountered in coal mining is the self-combustion of coal. This issue is important both in terms of occupational health and safety and in the timely and correct implementation of the measures to be taken in order to avoid economic losses. The importance of the subject has increased with the increase in accidents in the world and in Turkey due to the oxidation of combustion of environmental and production-related coal.
In order to prevent the losses, it must be investigated how the conditions that cause the spontaneous combustion of the coal, the oxidation mechanism, the self-combustion parameters, especially the air flow and pressure losses. In addition, scientifically revealing the relationship between these parameters by using all the parameters that are effective in self-combustion facilitates the prediction of the development of combustion. Thus, depending on the possible development of combustion, the measures that can be taken can be foreseen.
In this study, since the Ömerler Underground Mine, located in the Tunçbilek area of the Garp Lignites Enterprise, was in the "high risk" group in the previous studies, air and gas measurements were evaluated in accordance with the time when combustion may occur. Then, these measurements were checked again in a suitable package program and parameters that would be important in terms of fire prevention were determined.