Yetiştirme kuramı: Web tabanlı dijital platformların insanların sosyal gerçeklik kavramlaştırmaları ve dünya algılamaları üzerindeki rolü
Cultivation theory: The role of web-based digital broadcasting platforms on people's conceptualizations of social reality and perceptions of the world
Yazar: RIDVAN CEVHER
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZER
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Etkileşimli televizyon = Interactive television ; Gazetecilik = Journalism ; Popüler televizyon dizileri = Popular television series ; Sayısal televizyon = Digital television ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal televizyon = Social television ; Türk televizyon dizileri = Turkish TV series ; Özel televizyonlar = Private televisions ; İletişim = Communication ; İnternet protokulü televizyonu = Internet protocol television

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı dijital platformlar örneğinde belirlenen mesaj sistemlerinin, insanların sosyal gerçeklik kavramlaştırmaları ve dünya algılamalarına katkısını anlamaktır. Araştırma, Türkiye'de yayın yapan dijital yayın platformlarını incelemektedir. Ek olarak Yetiştirme Kuramını dijital yayın platformları bakımından temel alması Türkiye açısından bir ilki temsil etmektedir. Çalışmanın katılımcıları olan gençler yaklaşık 20 yıldır yayında olan dijital yayın platformlarıyla büyümektedir. Bu bakımdan gençlerin yetişmelerinde dijital yayın platformlarının rolünü anlamak önemlidir. Araştırmada, dijital web platformlarının yetiştirme rolü, kuramın önermeleri çerçevesinde ortaya konulmaktadır. Bu açıdan birbiriyle ilişkili mesaj sistem ve yetiştirme çözümlemeleri gerçekleştirilmiştir. Mesaj sistem çözümlemesi, dijital yayın platformlarının hikâyeleri ile ilgilidir. Yetiştirme ve anaakımlaştırma çözümlemeleri ise bu platformların, sosyal gerçeklik kavramlaştırmaları ve dünya algılamalarına olan rolünün anlaşılmasına dönüktür. BluTv, Netflix ve PrimeVideo'da yayınlanan diziler: konu, karakter, cinsellik ve şiddet sunumu bakımından incelenmiştir. Mesaj sistem bulgularına göre Yetiştirme ve Anaakımlaştırma testleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Yetiştirme Kuramına yönelik yoğun eleştirilerde bulunan Paul M. Hirsch'ün eleştirileri çerçevesinde bir dizi test gerçekleştirilmiştir. Mesaj sistem çözümlemeleri sonucunda ortaya konan 18 yetiştirme hipotezinin 2 tanesinde yetiştirme delili bulunmuştur. Anaakımlaştırma çerçevesinde hazırlanan testlerde ise 15 anlamlı sonuç saptanmıştır. Bu bakımdan dijital yayın platformlarının gençler üzerinde yetiştirme rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eleştirilere yönelik hazırlanan yetiştirme testlerinin sonucuna bakıldığında ise Hirsch'ün eleştirilerine destek bulunamamıştır. 
Anahtar Kelimeler: Yetiştirme Kuramı, Dijital Yayın Platformları, Sosyal Gerçeklik Algılamaları, Mesaj Sistem Çözümlemesi, Şiddet.

Abstract:
The main aim of this thesis is to understand the contribution of message systems identified in digital platforms to people's conceptualizations of social reality and perceptions of the world. The research examines digital broadcasting platforms in Turkey as an example. Additionally, it represents a first for Turkey by basing its analysis on the Cultivation Theory with respect to digital broadcasting platforms. The participants of the study have been growing up with digital broadcasting platforms that have been on air for approximately 20 years. Therefore, it is important to understand the role of these platforms in the upbringing of young people. The cultivation role of digital web platforms is presented within the framework of the theory's propositions. In this regard, interrelated analyses of message systems and cultivation are conducted. The analysis of message systems focuses on the narratives of digital broadcasting platforms, while the analyses of cultivation and mainstreaming aim to understand the role of these platforms in conceptualizations of social reality and perceptions of the world. Series broadcasted on BluTv, Netflix, and PrimeVideo are examined in terms of their subject matter, characters, presentation of sexuality, and violence. Based on the findings of the message system analysis, cultivation and mainstreaming tests are conducted. In addition, a series of tests are conducted within the framework of the criticisms by Paul M. Hirsch, who heavily criticizes the Cultivation Theory. Among the 18 cultivation hypotheses presented as a result of the message system analysis, evidence of cultivation is found in 2 of them. In the tests prepared within the framework of mainstreaming, 15 significant results are identified. Therefore, it is concluded that digital broadcasting platforms have a cultivation role on young people. As for the results of the cultivation tests prepared in response to the criticisms, no support for Hirsch's criticisms is found.
KeyWords: Cultivation Theory, Digital Broadcasting Platforms, Social Reality Perceptions, Message System Analysis, Violence.