Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980)
Ankara as a literary milieu in the Republican era 
(1923-1980)
Yazar: NECATİ TONGA
Danışman: DOÇ. DR. NEZAHAT ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ankara = Ankara ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Edebiyat = Literature ; Edebiyat mahfili = Lliterary gathering- places

Özet:
Bu çalışmada 1923-1980 yılları arasında Ankara, edebî muhit yönüyle incelenmektedir. Giriş'te edebî muhit ve edebî muhit ile ilgili terimler ele alınarak konunun kavramsal ve teorik çerçevesi ortaya konulmuştur. Edebî muhitin tanımı yapılmış, edebi muhitin en önemli göstergeleri olan edebiyat mahfilleri ana hatlarıyla değerlendirilmiş, edebî muhitin oluşmasında şehir kültürünün rolü üzerinde durulmuştur. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Cumhuriyet dönemine kadar Ankara'nın konumu ve Ankara'nın edebî muhit olmasına etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Bu bölümün ikinci kısmında Ankara'nın tarihî gelişimi ana hatlarıyla verilmiş, şehrin Cumhuriyet döneminden önceki sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi panoraması çizilmiştir. Aynı bölümde Cumhuriyet döneminden önce Ankara'nın edebiyat birikimi ve edebiyat mahfilleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bölümün devamında şehrin başkent seçilmesi, TBMM, Çankaya Köşkü ve şehirdeki diğer kurum-kuruluşlarla okullar; Ankara'nın edebî muhit olmasına etki eden yönleriyle ele alınmıştır. Tezin ikinci bölümünde 1923-1980 yılları arasında Ankara'daki edebiyat mahfilleri incelenmiştir. Bu bölümde Ankara'da ediplere iletişim imkânı sağlayan ve edebî eserlerde de zaman zaman yansımalarını gördüğümüz pastahaneler, lokantalar, şair ve yazar evleri, meyhaneler, kitabevleri, oteller ve kahvehaneler ile diğer edebiyat mahfilleri değerlendirilmiştir. Tezimizin üçüncü bölümünde Ankara, bir matbuat merkezi olarak incelenmiştir. Bu bölümde başkentte yayımlanan gazetelerle fikir, sanat ve edebiyat dergileri Ankara'nın edebî muhit yönünü açığa çıkaracak şekilde ele alınmıştır. Sonuç'ta Ankara edebî muhiti ile ilgili ulaştığımız neticeler bir bütün halinde ortaya konulmuştur. Tezin sonunda Ankara edebî muhitini değerlendirirken faydalandığımız kaynakların toplu bir bibliyografyası sunulmuş, Ekler'de TBMM'de görev yapan edipler ile başkentte yayımlanan fikir-sanat ve edebiyat dergilerinin listesi verilmiş, başkentteki edebiyat mahfillerinin fotoğraflarıyla çalışmamız görsel açıdan zenginleştirilmiştir.

Abstract:
This study aims to examine the literary milieus in Ankara in the years between 1923-1980. In the introduction part of the thesis, a conceptual and a theoretical frame is set by describing literary milieu and terms about this subject. Firstly, the definition of literary milieu is made, literary gathering places, which are the most important signifiers of literary milieu, are evaluated in general, and then the role of the city culture to establish a literary milieu is discussed. After the introduction there are 3 sections. The first section discusses the location of Ankara until the republican era and the factors that had made the city a literary milieu. In the second part of this section, the historical development of Ankara is given, and its social, cultural, economic and political panorama is presented. In the same part, the literary legacy and gathering places of Ankara are tried to be brought out. Then the events and factors like the selection of Ankara as the capital, the establishment of the Turkish Parliament, Çankaya Mansion, and other state institutions are examined with respect to their share in the process of Ankara's change into a literary milieu. In the second section of the study, the gathering places in Ankara in the years between 1923-1980 are introduced. This section evaluates pastry shops, restaurants, houses of poets and writers, taverns, book shops, hotels and coffee houses and other gathering places where poets and writers found chances to contact with each other and about which they sometimes wrote in their memoirs. The third section of the thesis examines newspapers, art and literature magazines to expose the aspect of Ankara in respect to being a center of publishing and a literary milieu. In the conclusion, the results about the study are presented as a whole. At the end of the thesis, the bibliography is given. In the appendix, there is a list of poets and writers who were deputies in Turkish Parliament, and also there's a list of the art and literature magazines that were published in the capital. Lastly, the thesis is enriched with photos of the literary milieus in Ankara.