Çevrimiçi tartışma yapısının öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile gerçek ve yansıyan eleştirel düşünme performanslarına etkisi
The effect of online discussion structure on pre-service teachers? critical thinking dispositions with real and reflected critical thinking performance
Yazar: FİLİZ KALELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ DERYAKULU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Harmanlanmış öğrenme = Blended learning ; Tartışma = Discussion ; Tartışma = Discussion

Özet:
Bu araştırma, harmanlanmış öğrenme ortamları için tasarımlanan çevrimiçi tartışma forumu yapısının öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Başkent Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Türkçe Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği ve İlköğretim Matematik Öğretmenliği programlarında öğrenim gören ve ?Sınıf Yönetimi? dersini alan 92 öğretmen adayı üzerinde gerçekleştirilmiştir.Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden (mixed method) üçgenleme desen (triangulation design) kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı 3x(2) faktöriyel desende yürütülmüştür. Araştırmanın bağımsız değişkeni, serbest tartışma, yapılandırılmış tartışma ve yönlendirilmiş tartışma olmak üzere üç düzeyi bulunan çevrimiçi tartışma yapısıdır. Bağımlı değişkeni ise eleştirel düşünme eğilimidir. Eleştirel düşünme eğilimi puanlarına California Eleştirel Düşünme Eğilimi anketi ile ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise deneysel işlemler sonrasında çevrimiçi tartışma ortamındaki iletiler eleştirel düşünme içerik çözümleme şablonu temel alınarak çözümlenmiş ve sayısallaştırılmıştır. Bunun yanı sıra, öğrencilerin bu süreç hakkındaki düşüncelerini ve önerilerini almak amacıyla kendilerine yöneltilen açık uçlu sorular ise içerik çözümleme yöntemi ile incelenmiştir.Araştırma sonuçlarına göre tartışma yapısı, öğretmen adaylarının California Eleştirel Düşünme Eğilimi anketi ile belirlenen eleştirel düşünme eğilimleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmamıştır [F(1,89)=0.30 p>.05]. Başka bir anlatımla, öğretmen adaylarının serbest, yapılandırılmış ya da yönlendirilmiş yapıdaki çevrimiçi tartışmaları eleştirel düşünme eğilimlerinde anlamlı bir farklılığa yol açmamıştır. Ancak, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme performansları incelendiğinde, üç grup içinde en çok yönlendirilmiş gruptakilerin çevrimiçi tartışmalarda eleştirel düşünmelerini yansıttıkları görülmüştür.Öğretmen adaylarının açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar incelendiğinde, farklı çevrimiçi tartışma yapılarını kullanan gruplar arasında yönlendirilmiş gruptakilerin en memnun grup olduğu belirlenmiştir. Grupların karşılaştıkları sorunlar incelendiğinde, üç grupta da benzer sorunların yaşandığı görülmüştür. Buna göre, her üç gruptaki öğretmen adayları da akıcı tartışmaların yapılamamasını ve tartışma içermeyen yorumların yazılmasını sorun olarak ifade etmişlerdir.Sınıf Yönetimi dersinin çevrimiçi tartışmalarla desteklenmesi konusunda en olumlu görüşe sahip grup yönlendirilmiş gruptur, onu sırasıyla yapılandırılmış grup ve serbest grup izlemektedir. Ancak her üç grup da çevrimiçi tartışmanın iyi, etkili ve yararlı bir uygulama olduğunu düşünmektedir. Ayrıca, tüm katılımcılar çevrimiçi tartışmalar sayesinde derste işlenen konuların, özellikle de sınıf yönetimi modellerinin daha kalıcı olarak öğrenildiği konusunda ortak bir görüşe sahiptirler.Çevrimiçi tartışmaların düşünme becerilerinin gelişimi üzerindeki etkisine en çok yönlendirilmiş grup inanmaktadır. Her üç gruptaki öğretmen adayları çevrimiçi tartışmaların en çok farklı düşünceleri görme, çözüm ortaya koyma ve farklı bakış açılarını kullanma üzerinde etkisi olduğunu düşünmektedirler.Çevrimiçi tartışma sürecinin daha etkili olması için en çok öneri sırasıyla yönlendirilmiş, yapılandırılmış ve son olarak da serbest grup tarafından yapılmıştır. Her üç gruptaki öğretmen adayları da benzer öneriler geliştirmişlerdir. En çok yapılan öneriler şöyledir: tartışma süreci ile ilgili dönüt verilmesi, grupların yalnızca tek bir bölümün öğrencilerinden oluşması ve tartışmaların her hafta olmamasıdır.Çevrimiçi tartışmanın öğrencilere kazandırdıkları sorulduğunda sırasıyla en çok kazanım yönlendirilmiş grup, daha sonra yapılandırılmış grup ve son olarak da serbest grup tarafından belirtilmiştir. Her üç grup tarafından da belirtilen kazanımlar: derste anlatılan sınıf yönetimi modellerini daha iyi anladıkları, farklı bakış açıları geliştirdikleri ve eleştirel düşünebildikleri biçimindedir.

Abstract:
The aim of this study is to find out the effect of online discussion structure designed for blended learning on pre-service teachers? critical thinking skill. The participants of this study were 92 students from the programs of Turkish Education, Primary Education and Elementary Mathematics Education, (Faculty of Education, Baskent University) and who were enrolled to the ?Classroom Management? course.The research was carried out in triangulation design. The quantitative part of the research was carried out in 3x(2) factorial design. The independent variable of the study was discussion structure having three levels as open discussion, structured discussion and prompted discussion. The dependent variable of the study was critical thinking disposition. The scores of the critical thinking were gathered through California Critical Thinking Disposition Questionnaire. In the qualitative part of the research, after the experimental process, the messages in online discussion platform were analyzed and digitized based on the content analysis models of critical thinking. In addition, the opinions of the pre-service teachers? about experimental process were also analyzed through content analysis.The results of the study showed that there was no significant difference of discussion structure on pre-service teachers? real critical thinking dispositions [F(1,89)=0.30 p>.05]. In other words, discussion in a way of open, structured or prompted did not cause significant differences on critical thinking dispositions of pre-service teachers. However, when the reflection of pre-service teachers? critical thinking performance into discussion environment were examined, among three groups prompted group were reflected themselves more in terms of critical thinking.When the answers that pre-service teachers gave to open-ended questions were examined, prompted group seemed to be most satisfied group in terms of the structure of online discussion. When groups were compared regarding the problems they faced, similar problems were observed in three groups. Having no fluent debate and posting comments without discussion were explained as general problems in three groups.On the subject of supporting classroom management course with online discussion, the most positive thinking group was prompted, second was structured and third was open discussion group. However, the students in three groups thought that online discussion was a good, efficient and useful application. In addition to this, they thought as the same that they learned the topics covered in class and models of classroom management permanently with the help of online discussion.The prompted group mostly believed the impact of online discussion on thinking skills. The students in structured and open discussion were in second place on this issue. All the groups thought the impact of online discussion on different ideas, producing solutions and usage of different perspectives.On the subject of making online discussion more efficient, the most suggestions were made by prompted, structured and open discussion group respectively. While similar suggestions were proposed within three groups, getting feedback about discussion process, forming groups from one department and the lack of discussion each week were expressed as suggestions.When attainments from online discussion were proposed to the pre-service teachers, the most attainment were gathered from prompted, second was from structured and third was from open discussion group. Attainments mentioned in three groups were as understanding topic and classroom management models better, developing different perspectives and thinking critically.