Muhammed 'Abdü'l-'Azîz el-Hakîm (V. 1350/1931) ve el-Fütûhâtü'r-Rabbâniyye fî Tefsîri mâ Verade fi'l-Kur'âni Mine'l-Evâmiri ve'n-Nevâhî'l-İlâhiyye adlı tefsîrinin tahlîli
Muhammed 'Abdü'l-'Azîz el- Hakîm (V. 1350/1931) and analysis of his exegesis which named el-fütûhâtü'r-rabbâniyye fî tefsîri mâ verade fi'l-Kur'âni mine'l-evâmiri ve'n-nevâhi'l-ilâhiyye
Yazar: AKİLE TEKİN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tefsir Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Ahkamu`l-Kur`an = Ahkamu`l-Kur`an ; Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhammed Abdü'l-Aziz el-Hakim = Muhammed Abdü'l-Aziz el-Hakim ; Müfessirler = Commentators ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm tüm insanlık için hidâyet ve rahmet olarak indirilmiştir. Kur'ân'ın amelî yönünü, âyetlerden hüküm istinbât etme usûlü çerçevesinde ele alan yaklaşım "Ahkâmu'l-Kur'ân" adıyla bir literatür haline gelmiştir. Tezde, Kur'ân'daki bazı emir ve nehiy âyetlerinin konu edildiği el-Fütûhâtü'r-Rabbâniyye Fî Tefsîri Mâ Verade Fi'l-Kur'âni Mine'l-Evâmiri Ve'n-Nevâhi'l-İlâhiyye adlı tefsîrin Ahkâmu'l-Kur'ân literatürü açısından ele alınması amaçlanmıştır. Birinci bölümde, tefsîr ilmi çerçevesinde Ahkâmu'l-Kur'ân'ın tanımı ve bu literatürün ortaya çıkışı kronolojik olarak incelenmiş, Kur'ân'ın kavramları ve üslûbu ile oluşan dili içerisinde Kur'ân ahkâmı analiz edilmiştir. İkinci bölümde tefsîrin müellifi Muhammed 'Abdü'l-'Azîz el-Hakîm'in biyografik özelliklerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde tez konusu eser tahlîl edilmiş, eserde ele alınan âyetler yorumlama yöntemiyle değerlendirilmiştir. Tezde ahkâm, Kur'ân üslûbu içerisinde, tedrîcî ve küllî maksatlara yönelik bir tarzda ele alınmıştır. Herhangi bir âyetin ahkâm âyeti olarak tavsîf edilmesinin tâbiûn döneminde sistemleştiği tesbit edilmiştir. Müfessirin kişisel özelliklerinin ve yaşadığı dönemin etkilerinin, âyet yorumlarına yansıdığı fark edilmiştir. Teze konu edilen tefsîrde, müfessir tarafından emir ve nehiylerin inanç, amel ve ahlâk bütünlüğünde ele alındığı görülmüştür. Sonuç olarak tefsîrde emir ve nehiy âyetlerinin, tefsîr ilminin usûlleri ile 20. yüzyılın toplumsal ihtiyaç ve problemleri çerçevesinde yorumlandığı belirlenmiştir.

Abstract:
The Holy Qur'an has been sent for guadience and mercyfull for all mankind. At the practical side of understanding for Qur'an, there is a way of which named "the verdict of Qur'an" get became in literature. Consisted and inspected some obligations and prohibitions that are in the context of exegesis which named el-Fütûhâtü'r-Rabbâniyye Fî Tefsîri Mâ Verade Fi'l-Kur'âni Mine'l-Evâmiri Ve'n-Nevâhi'l-İlâhiyye was aimed for research on the scope of this literature.  From this point, on the scope of exegesis discipline, verdict of Qur'an analysed with its definition and chronolgy by all manners. Verdict of Qur'an was analysed by using Qur'an language which forms up its unique concept and manners. Muhammed 'Abdü'l-'Azîz el-Hakîm's who are the explicator of this exegesis, biographical specialities mentioned on the second part. At the third part, the matter of thesis deeply analysed and the verses which located in the exegesis critisized by commentatory way. In the thesis, verdict as in Qur'anic manner of understanding,  evaluated for purpose and gradual. It is determined that the verdict of verses was systemized in the term of Tabiun. Explicators personal life and effects of social environments that reflected on his comments was inspected. In the exegesis mentioned on thesesis, obligations and prohibitons were evaluated by the explicator on the way of practical and moral are also inspected. In conclusion, the effects of 20th centuries social needs and obstacles engandered explicator to made comments about obligatory and prohibition verses on that way, has been evaluated on this exegesis.