Okul müdürlerinin öz yeterlik algıları ile çatışma yönetim stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between school principals' self efficiency perceptions and conflict management styles
Yazar: GÖKHAN SAİD MAMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM EROL
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Okul yöneticileri = School administrators ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmada okul müdürlerinin kurumlarında ortaya çıkan çatışmayı yönetme
tarzları ve bu konuda öz yeterlikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma anketi
Kütahya ve Uşak il merkezi ve ilçelerindeki İlkokul, Ortaokul ve Lise seviyesindeki
okulların müdürlerine uygulanmış olup 343 okul müdürü ankete katılım göstermiştir.
Okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinin problem çözme, uzlaşma, hükmetme,
kaçınma ve uyma boyutları ile öz yeterlik algılarının öğretimsel, yönetimsel ve etik
boyutları arasındaki ilişki bu çalışmanın araştırma konusu olmuştur. Bunu yaparken yaş,
cinsiyet, mesleki kıdem, örgütsel kıdem ve branş değişkenleri kullanılmıştır. Çalışma
korelasyonel tarama modelinde desenlenmiş olup, oijinali Tschannen-Moran ve Gareis
(2004) tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlaması ise Baltacı (2019) tarafından yapılan
Okul Müdürü Öz Yeterlik Algısı Ölçeği ve orijinali De Dreu, Carsten K. W. ve Van
Vianen, A. E. M. (2001) tarafından geliştirilip Polat ve Metin (2012) tarafından Türkçe'ye
uyarlanan Çatışma Yönetim Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliği
açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analiziyle (DFA) test edilmiştir.
Yapılan analiz sonucunda öz yeterliğin öğretimsel, yönetimsel ve etik boyutları
ile çatışma yönetim türlerinin bütünleştirme (problem çözme), uzlaşma, hükmetme, uyma
ve kaçınma boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yaş,
cinsiyet, mesleki kıdem, örgütsel kıdem ve branş değişkenlerine göre öz yeterlik ile
çatışma yönetim boyutlarının aralarındaki ilişki miktarı değişkenlik göstermiştir. Genel
anlamda bulgulara bakıldığında, katılımcıların genel öz yeterlik inançları arttıkça probem
çözme, uzlaşma ve hükmetme boyutlarına yöneldikleri gözlemlenmiştir. Öz yeterliği
yüksek okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinden birini kullanarak ortamdaki
sorunun üstesinden geldiği görülmüştür. Dolayısıyla bir okul müdürü çatışmadan
korkmamalıdır çünkü çatışma kaçınılmazdır. Çatışma sürecini iyi yönetebilmeli ve bunu
yapabilmek için öz yeterliği yüksek olmalı, ortam ve kişilerin durumuna göre doğru stratejiyi kullanmalıdır. Doğru yönetilen çatışma sonucu ortamda verimlilik artacak, hareketlilik oluşacaktır.

Anahtar Kelimeler: Çatışma yönetimi, Öz yeterlik, Okul müdürü

Abstract:
In this study, the relationship between school principals' styles of managing
conflict in their institutions and their self-efficacy in this regard was examined. The
research questionnaire was applied to the principals of various types of schools at the
primary, secondary and high school levels in the city center and districts of Kütahya and
Uşak, and 343 school principals participated in the questionnaire. The relationship
between the problem solving, compromise, domination, avoidance and compliance
dimensions of school principals' conflict management styles and the instructional,
administrative and ethical dimensions of their self-efficacy perceptions has been the
research subject of this study. While doing this, age, gender, professional seniority,
organizational seniority and branch variables were used. The study was designed in the
correlational survey model and in this study, the School Principal Self-Efficacy Scale,
which was originally made by Tschannen-Moran and Gareis (2004) and adapted into
Turkish by Baltacı (2019), and Conflict Management Styles Scale, which was originally
developed by De Dreu, Carsten K. W. and Van Vianen, A. E. M. (2001) and adapted into
Turkish by Polat and Metin (2012), were used. The construct validity of the scales was
tested with exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA).
As a result of the analysis, statistically significant relationships were found
between the instructional, managerial and ethical dimensions of self-efficacy and the
integration (problem solving), compromise, domination, compliance and avoidance
dimensions of conflict management types. The amount of relationship between slfefficacy and conflict management dimensions varied according to age, gender,
Professional seniority and branch variables. Looking at the findings in general, it was
observed that as the general self-efficacy beliefs of the participants increased, they tended
towards problem solving, reconciliation and dominiation dimensions. It has been
observed that school principals with high self efficacy overcome the problem in the
environment by using one of the conflict management styles. Therefore, a school principal should not be afraid of conflict because conflict is inevitable. He/she should be
able to manage the conflict process well, and in order to do this, he/she should have high
self-efficacy and use the right strategy according to the situation and people. As a result
of properly managed conflict, productivity will increase and mobility will occur in the environment.

Keywords: Conflict management, Self efficacy, School principle