Makro ekonomik performans farklılıklarında devletin rolüne kurumsal bir yaklaşım
An institutional approach to the role of the state in the distinctness of macroeconomic performance
Yazar: SİNAN ATAER
Danışman: PROF. DR. BİNHAN ELİF YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu maliyesi = Public finance ; Kamu politikaları = Public policies ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics

Özet:
Bu çalışmada kurumların ekonomik sistem ile bağı ve ilişkisi, devletin kurumsal yapıyı ve ekonomik performansı etkileme kabiliyeti bağlamında incelenmiştir. Kurumların ekonomik performansla etkileşiminde devletin rolü doğrudan ekonomik performans üzerinden değil, kurumsal değişimin sağlanması üzerinden ele alınarak, kamu ekonomi politikalarının daha sağlam kurumlar inşa etmesinin mümkün olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmaya Asıl Kurumsal İktisat ve Yeni Kurumsal İktisat ekollerinin ele alınmasıyla başlanmış, kurumsal iktisat çatısı altında sınıflandırılan diğer iktisat akımları incelenmiş ve tüm kurumsal iktisat çerçevesinin kamu maliyesi ile temas noktalarına değinilmiştir. Ekonomik performans ve kamu kesimi büyüklüğü gibi temel konular açıklandıktan sonra, kamu otoritesinin doğrudan hükümet tercihleri ile etkileyebileceği kamu maliyesi göstergelerinden vergi gelirleri, kamu borçlanması ve kamu harcamaları kavramları daha ayrıntılı olarak ve kurumsal yapı üzerindeki muhtemel etkileri düşünülerek ortaya koyulmuştur. Çalışmanın son bölümünde kamu maliyesi ile kurumsal yapının kalitesi arasındaki ilişki ampirik olarak analiz edilmiştir. İlk olarak vergi gelirlerinin, kamu harcamalarının ve kamu borçlarının kurumsal yapı üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu dinamik panel veri analiz yöntemlerinden biri olan Sistem GMM yöntemi ile tahmin edilmiştir. Ardından her bir kamu maliyesi göstergesinin kurumsal kalite üzerindeki etkileri panel zaman serisi yöntemlerinden panel eşbütünleşme ve panel hata düzeltme yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Analiz sonucunda hem gelişmiş ülkelerde devletin daha az vergi topladığı, daha az kamu harcaması yaptığı ve daha az borçlandığı durumlarda kurumsal kalitenin olumlu etkileneceği görülmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde sadece vergiler ve kurumsal kalite arasında anlamlı uzun dönemli ilişki bulunabilmiş ve sonuç gelişmiş ülkelerdeki gibi daha kaliteli kurumsal yapı için daha az vergi toplanması yönünde elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, the relationship and the tie between institutions and the economic system is examined in the context of the ability of the state to effect the economic performance. The role of the state in the interaction between institutions and economic performance is investigated through institutional change by asking if it is possible to construct more sound institutions via public economic policies. As a start, the Original Institutional Economics and the New Institutional Economics are handled, the other economic approaches under the institutional economics are examined and the touchpoints of those with the public finance are addressed. After explaining the basic concepts as economic performance and government size, the indicators of public finance; tax revenues, public debt and public expenditures are put forward by thinking their possible impacts on the institutional structure. In the last chapter of this study, the relationship between institutional quality and the public finance is analyzed emprically. Firstly, the impact of tax revenues, public debt and public expenditures on the institutional quality is estimated by using a dynamic panel data analysis tool System GMM. Secondly the impact of the public finance indicators on the institutional quality is estimated via panel time series methods as panel cointegration and panel error correction models. As a result, the estimates show that collecting less tax revenues, spending less from the public budget and borrowing less as a public body have positive impact on the institutional quality for the advanced economies. For the emerging economies, only tax revenues seem to have significant impacts on the institutional quality and the estimates say that collecting less tax revenues is better for the quality of institutions.