Para politikasının etkilerinin asimetriliği sorunu: Türkiye örneği
Asymmetric effects of monetary policy: The case of Turkey
Yazar: MÜBARİZ HASANOV
Danışman: PROF.DR. ERDİNÇ TELATAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası uygulanması sonucunda üretim düzeyinde meydana gelen daralmaların, genişletici para politikası uygulanması sonucunda üretimde meydana gelen artışlara kıyasla daha büyük ve daha uzun süre etkili olması, pozitif ve negatif parasal şokların simetrik etkiye sahip olmadığı görüşünün yaygınlaşmasına neden olmuştur. Negatif ve pozitif şokların üretim düzeyi üzerinde asimetrik etkiye sahip olması, toplam arz fonksiyonun dışbükey olması ile açıklanabilir. Çeşitli nominal ve reel katılıklar, kısa dönem toplam arz eğrisinin dışbükey olmasına neden olabilemektedir. Piyasa katılıklarının, nominal şoklar, bireylerin dönemlerarası optimizasyon kararlarının doğal bir sonucu olarak reel değişkenleri asimetrik olarak etkilemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de uygulanan genişletici ve daraltıcı para politikalarının üretim üzerinde mutlak değerce aynı etkiye sahip olup olmadığının istatiksel olarak araştırılmasıdır. Bu bağlamda, çalışmanın konusu, sadece üretimin negatif ve pozitif parasal şoklara tepkisi ile sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla, üretimin konjonktürel dalgalanmaların farklı aşamalarındaki davranışı ile diğer makro iktisadi değişkenlerin para politikasına tepkisi ayrıca incelenmemiştir. Para politikasının üretim üzerindeki etkilerinin simetrik olup olmadığını tespit etmek amacıyla, dört değişkenli düzgün geçiş vektör hata düzeltme (STVEC) modeli kurularak 1990:1-2004:2 dönemi için tahmin edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, para arzının üç aylık değişim oranı, ekonomik değişkenlerin doğrusal olmayan yapısını ve rejim değişikliğini belirleyen en uygun değişim değişkenidir. Parasal şokların büyüme üzerindeki dinamik etkisi, Genelleştirilmiş Etki-Tepki Fonksiyonu (GIRF) yardımıyla analiz edilmiştir. Hesaplanan GIRF değerleri, negatif ve pozitif parasal şokların büyüme üzerinde asimetrik etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ulaşılan bir diğer önemli sonuç da, pozitif şokların, negatif şoklara kıyasla büyüme üzerinde daha az süreyle etkili olduğudur. Bunun dışında, para politkasının üretim üzerinde neden olduğu asimetrinin derecesinin, ekonominin başlangıç koşullarına bağlı olduğu da tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, kısa dönem toplam arz eğrisinin dışbükey olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The fact that contractionary monetary policies implemented for fighting inflation had larger and long lived effects on real economic activity compared to the effects of expansionary monetary policies has raised interest of economists in asymmetric effects of negative versus positive monetary shocks. Possible asymmetry can be explained by convexity of the short run aggregate supply (SRAS) cune. Various nominal and real rigidities that are characteristics of many economies can lead to convex SRAS schedule. In addition to market failures, it has been demonstrated that real variables such as consumption, investment, real money balances, and production response asymmetrically to nominal demand shocks as a result of intertemporal optimization decisions of economic units. The main purpose of this thesis is to investigate whether expansionary and contractionary monetary policies implemented in Turkey had different effects in absolute value on production. Within this context, the scope of the thesis was limited to assessment of response of the production to negative and positive money shocks. Therefore, the fluctuations of production in different phases of business cycles as well as responses of other variables to monetary shocks were not examined explicitly. The effects of monetary policy on economic growth were assessed by estimation of a four-variable Smooth Transition Vector Error- Correction Model (STVECM) for the 1990:1-2004:2 period. The variables included in the model are money supply (Ml), consumer pride index, industrial production index, and interbank overnight interest rates. Using a standard linear VECM, it has been shown that the null hypothesis of linearity can be strongly rejected against the alternative of STAR-type nonlinearity. The important result from the first stage of identification of the STVECM is that the quarterly growth rate of money was identified as the transition variable, the variable which governs the smooth transition between regimes. The dynamic effects of the policy shocks were examined by Generalised Impulse-Response Function (GIRF). The GIRF reveals that negative shocks have stronger and long-lived effects when compared to effects of the positive shocks. In addition, it has been found that the effects of policy shocks depend on initial conditions of the economy. These results are compatible with the view that the SRAS curve is convex.