Mikro tarih yazımına bir örnek: Safiye Erol'un Ciğerdelen romanında tasavvuf anlayışı
An example of micro history analysis: The understanding of sufism in Safiye Erol's novel, Ciğerdelen
Yazar: ÖZLEM ÖZAŞİR DERECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME CANGÜZEL GÜNER ZÜLFİKAR
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Erol, Safiye = Erol, Safiye ; Roman = Novel ; Tarih = History ; Tarih kitapları = History books ; Tarihçilik = Historiography ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyet'ine geçiş döneminde eserler vermiş bir kadın yazarımız olan Safiye Erol'un (1902-1964), Ciğerdelen romanındaki tasavvuf anlayışının tahlîlini içermektedir. Erol, edebî eserlerini simgesel boyutta derinliğe ulaştıran bir yazardır. Romanın çözümlenmesinde kullanılan yöntem, Carlo Ginzburg'un 'mikro tarih' yazımı olarak adlandırılan bakış açısıdır. Bu çalışmada amaç, Erol'un tüketilemez olan eserine derinlemesine okuma yaparak tasavvufî arka plana nüfuz edebilmektir. Erol'un bireyi merkeze alarak ruhsal tahlillere yer verdiği ve bireyi tekâmüle erdirme çabasını değerlendirme niyetinde olan çalışmanın ilk kısmında, Erol'un hayâtına ve san'at anlayışına yer verildikten sonra romanın çözümlenmesine geçilmiştir. Mikro tarih yazımı aşamalarına ayrılan çalışmanın ikinci bölümünde ise, mikro tarih yazımının oluşum süreçleri incelenerek, bir mikro tarih anlatısı olarak Ciğerdelen'in, kurgu, kimlik ve kavram bağlamında analiz edilmesi, çalışmanın özgün tarafını teşkil etmektedir. Mikro tarih yazımından hareketle romandaki târihî arka plan ele alınmış ve san'atkârın özgün bir medeniyet tasavvuru düşüncesi olduğu karârına varılmıştır. Çalışmanın son kısmında romanın tasavvufî arka planı mistisizm kavramı üzerinden ele alınarak, özellikle kendisinin üç bölümden oluşan Ken'an Rifâî'yi tanıttığı Ken'an Rifâî ve Yirminci Asrın Işığında Müslümanlık kitabındaki etüdü, Ciğerdelen romanının tasavvufî tahlîlinde yöntem belirleyicimiz olarak kullanılmıştır. Çalışmanın son kısmında romanın anlam ve kurgu evreninin ulaştırdığı sonuçlar üzerinde durularak çalışma nihâyete erdirilmiştir.

Abstract:
This study analyses the understanding of sufism in the novel, Cigerdelen, authored by Safiye Erol (1902-1964), who is one of the women writers of the transition era from the Ottoman Empire to Turkish Republic. Erol is a successful writer in achieving symbolic depthness in her work. The method used in the analysis of the novel is Carlo Gibzburg's approach called "micro history". This study aims to read this perpetual work extensively to comprehend the foreground of Sufism. It examines Erol's effort in taking the individual at the center and analysing the spirituality to help for an achievement of a mystic evolution. In the first part of this study, a brief background on Erol's life and work has been presented, after which a detailed analysis of the novel has been provided. The second part details various steps in micro history. The use of micro history in the analysis of Cigerdelen through the levels of fiction, identification and conceptualisation is the originality of this study. Micro history has helped to study the historical background in the novel and this has led to an understanding of the writer's conceptualisation of a unique civilisation. In the last part of the study, the sufi background of the novel has been analysed through the term "mysticism". Erol's own work, Ken'an Rifai and Being a muslim in 20th century, where she has introduced and studied Ken'an Rifai, has been used as a methodology in the analysis of sufism in Cigerdelen. The study has ended with the findings derived through the novel's meaning and fiction.