Seçmenlerin belediyeler hakkındaki etik algısı: Ankara örneği
Voters' ethical perceptions about the municipalities: The case of Ankara
Yazar: YASİN APA
Danışman: DOÇ. DR. M. KEMAL ÖKTEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Algı = Perception ; Ankara = Ankara ; Belediyeler = Municipalities ; Etik = Ethics ; Seçmen davranışı = Voter behaviour ; Seçmenler = Voters ; Yerel seçimler = Local electiond ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Son yıllarda kamu yönetiminde yozlaşma, kayırma ve verimsizlik gibi faktörlerin ciddi sorunlar olarak hissedilmesi nedeniyle kamu hizmeti etiği daha çok tartışılan ve dikkat sarf edilen bir konu haline gelmiştir. Kamu hizmetinde etik kavramı, kamu hizmetinde etik değerlerin önemsenmesi ve kamu görevlilerinin kamu hizmetlerini yerine getirirken uymak zorunda oldukları ilke ve kurallar bütünü olarak ifade edilmektedir. Kamu hizmetlerinin muhatabı olan halkın bu hizmetlerin denetleyicisi rolünü üstlenmeleri kamuda yaşanan yolsuzluk ve etik dışı uygulamaları azaltmak bakımından oldukça önemlidir. Ancak, alan yazın incelendiğinde etik ilke ve değerler ile yozlaşma ve yolsuzluk kavramlarının toplumda farklı bireyler için farklı anlamlar ifade ettiği görülmektedir. Bu nedenle, kamu hizmetini sunan kamu görevlileri ile bu hizmetlerden yararlanan vatandaşların etik kural, ilke ve standartlara ilişkin algı ve tutumlarının örtüşmesi önem kazanmaktadır.Bu tez çalışmasının amacı seçmenlerin belediyeler hakkında kamu hizmeti etiğine ilişkin ilke, değer ve standartlar bağlamında nasıl algı ve tutumlara sahip olduğunu ve söz konusu tutum ve algılarda hangi faktörlerin etkili olduğunu belirleyebilmek, dolayısıyla kamu hizmeti etiği alanına ampirik temelli bulgu ve bilgilerle katkıda bulunabilmektir. Bu çalışmada, belediyelerin sayısız elzem ve önemli kamu hizmetini sunan halka en yakın yerel yönetim birimleri olması nedeniyle araştırma alanı olarak belediyeler seçilmiştir. Araştırma evrenini Ankara İli anakent alanında yer alan İlçe Belediyelerinde ikamet eden seçmenler oluşturmaktadır.Bu araştırma yöneldiği amaç bakımından betimleyici ve kullanılan veri toplama tekniği bakımından uygulamalı bir alan araştırmasıdır. Araştırma problemine ilişkin birincil veriler kuramsal çerçeveye dayanarak oluşturulan anketlerin belirlenen örneklem kümesine uygulanması yoluyla derlenmiştir. Örneklem kümesi Ankara anakent alanında yer alan dokuz ilçeden (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle) yüzer kişi olmak üzere toplam dokuz yüz katılımcıdan oluşmaktadır.Anketlerden elde edilen veriler, tez çalışmasının amacı gereği kamu hizmeti etiğine etki eden çok sayıdaki faktörü daha az sayıda kavramsal değişkenle özetlemek ve yorumlanabilir hale getirebilmek için açımlayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Bunun yanı sıra seçmenlerin kamu hizmeti etiği faktörlerine ilişkin algıları ile demografik nitelikleri arasında ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır.Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçekteki değişkenlerin tek faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu faktör kuramsal çerçeveye dayanarak "kamu hizmeti etiği" faktörü olarak adlandırılmıştır. Ayrıca, t-testi ve tek yönlü varyans analizleri sonucunda seçmenlerin kamu hizmeti etiği algıları ile yaş, eğitim düzeyi ve medeni durum faktörleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Diğer taraftan, cinsiyet, ikamet edilen belediye, ikamet süresi, siyasi eğilim ve gelir düzeyi gibi demografik nitelikleri ile seçmenlerin kamu hizmeti etiği algısı arasında ise anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Seçmenlerin belediyeler hakkında kamu hizmeti etiği değişkenlerine ilişkin tutum ve algılarında seçmenlerin demografik faktörlerinin etkileri de tek tek incelenmiş ve "62 yaş ve üzeri" grubun neredeyse tüm değişkenlerde en olumsuz algıya sahip olduğu; kadınların erkeklere göre daha olumsuz algıya sahip olduğu; "evli" ve "bekâr" seçmelerin genelde benzer bir tutum sergilediği; "üniversite ve üzeri" grubunun genel olarak en olumsuz görüntüyü çizdiği; "1 yıldan az" ikamet süresi grubunun oldukça olumlu, "1-4 yıl arası" grubun ise oldukça olumsuz bir algıya sahip olduğu; genel olarak "liberal" ve "sosyalist" seçmenlerin olumlu bir tutum sergiledikleri, buna karşılık "merkez sol" ve özellikle "köktendinci" görüşlü seçmenlerin ise oldukça olumsuz bir algıya sahip oldukları; "Mamak" ve "Keçiören"de ikamet eden seçmenlerin en olumsuz, "Çankaya" ve "Yenimahalle"de ikamet eden seçmenlerin ise en olumlu tutuma sahip olduğu; "900-2800 TL" geliri olan seçmenlerin en olumlu görünümü sergilediği sonuçlarına ulaşılmıştır:Seçmenlerin ölçekteki değişkenlerin tamamını %40'ın üzerinde, büyük bir çoğunluğunu ise %50'nin üzerinde bir oranda olumsuz değerlendirdiği görülmüştür. Bu kapsamda elde edilen bulgulara göre seçmenlerin belediye görevlilerinin ahlakiliği hakkındaki algısının ve güveninin olumsuz düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu durum, halkın gözünde belediyelerin kurumsal imajının zedelendiği biçiminde yorumlanmıştır.Son olarak, belediye görevlilerinin "faydacı etik" anlayışına yönelik önermeye seçmenlerin büyük bir oranda olumsuz görüş bildirdiği ve belediye görevlilerini faydacı bulmadığı görülmüştür. Öte yandan, liberal siyasi eğilime sahip seçmenlerin, belediye görevlilerini "faydacı" bulma oranının diğer siyasi eğilim gruplarına oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştirAnahtar SözcüklerEtik, Profesyonel Etik, Etik Değerler, Kamu Değerleri, Kamu Yönetimi Etiği, Kamu Hizmeti Etiği, Yerel Yönetimler, Belediyeler.

Abstract:
Public service ethics has become a more discussed and attention attracted issue in recent years, because the factors such as corruption, favoritism and inefficiency, were perceived as serious problems in public administration. The concept of ethics in the public service means that to attach importance to the ethical values, and the whole of rules and principles that they are obliged to follow by public officials carrying out public services. In terms of reducing corruption and unethical practices in the public sphere, it is important that the public which is the adressee of public services, to take on the role of controller of these services. However, considered the review of the literature, it is seen that the ethical principles, values, corruption and degeneration mean different things to different individuals in society. Therefore, the overlap of perceptions and attitudes of public officials who provide public services and citizens who benefit from these services relating to ethical rules, principles and standarts, come into prominence.The purpose of this dissertation is to be able to determine, what kind of perceptions have the voters about municipalities, in the context of principles, values and standarts related to public service ethics; and which factors affect attitudes and perceptions in question. In consequence, this study aims to contribute to the field of public service ethics by means of empirically-based information and findings. Municipalities were prefered as the research area for this study, because of that, municipalities, provide numerous essential and important public services, are closest local government units to public. The research universe consists of the voters, who are residing in the districts located in the metropolitan area of Ankara.This research can be defined directed in terms of purpose as descriptive, and in terms of data collection techniques used, as applied field research. Primary research data relating to the problem has been collected through the survey, which created on the basis of the theoretical framework, by applying sample group. The sample group, a hundred person from each district (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan and Yenimahalle) located in metropolitan area of Ankara, includes a total of 900 participants.As the requirement of the dissertations purpose, the data obtained from surveys, were subjected to an exploratory factor analysis in order to summarize a large number of variables that affect ethics of public service a small number of conceptual factors, and to make them interpretable. In addition that, one-way variance analysis (ANOVA) and ttests were made in order to determine whether there is a relationship between voters? perceptions about the factors of public service ethics and demographic characteristics. As a result of exploratory factor analysis, it was observed that survey variables grouped under a single factor. Based on the theoretical framework, this factor is labeled as ?public service ethics?. Also, as a result of t-test and one-way variance analysis, between voters? perceptions of public service ethics and the factors such as age, educational level and marital status, were not observed a significant relationship. On the other hand, between voters? perceptions of public service ethics and the demographic characteristics such as gender, district of residence, inhabitancy period, political tendency, and income level has been concluded a significant relationship. The effects of voters? demographic factors on voters? perceptions and attitudes related to public service ethics variables about municipalities were examined one by one, and the following conclusions were reached: the group over the age of 62 have almost about all the variables the most negative perception; women have a more negative perception than men; married and single voters exhibit similar attitudes in general; group of university and higher education in general, draws the most negative profile; the group of with less than 1 year duration of residence is very positive, in contrary that the group of 1?4 years has quite a negative perception; the liberal and socialist voters in general exhibit a positive attitude, whereas the center-left and the fundamentalist wing voters have quite a negative perceptions; the voters residing in the district Mamak and Keçiören have the most negative, and the voters residing in the district Çankaya and Yenimahalle have the most positive attitudes; voters whose level of income between 900?2800 TL, draw the most positive profile.İt is observed that all of the variables in the scale negatively assessed by over %40 of voters, and also a large majority of the scale items negatively assessed by over %50 of voters. According to this findings its determined that voters perceptions and trust about the morality of officials of the municipality are negative. Therefore, the institutionalimage of municipalities effected negatively too. Lastly, a large proportion of voters have negative opinions about the "utilitarian ethics" approach of municipal officials, and they don?t assess the municipal officials as utilitarian. On the other hand, it is observed, that the rate of liberal voters, who qualify municipal officials as the "utilitarian", were higher than the voters with other political tendency.Key WordsEthics, Professional Ethics, Ethical Values, Public Values, Public Administration Ethics, Public Service Ethics, Local Governments, Municipalities.