Sağlık sistemlerinin karşılaştırılmasına alternatif bir yaklaşım: Sağlık sistemi endeksinin oluşturulması
An alternative approach to comparison of health systems: Creating the health system index
Yazar: BANU KARAOSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. MİTHAT KIYAK
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışma, bir sağlık sistemi endeksinin oluşturulması ve kümeleme analizi
kullanılarak ülkelerin gruplandırılması yoluyla sağlık sistemlerinin
karşılaştırılmasına alternatif bir yaklaşım önermektedir. Çalışmada, uluslararası
kabul görmüş kaynaklardan sağlık sonuçları, kapsam ve erişim gibi sağlık çıktıları
ve harcama ve iş gücü gibi girdiler hakkında veri toplanmıştır. Veriler, daha sonra
kümeleme analizi yoluyla ülkeleri gruplandırmak için kullanılan sağlık sistemi
endeksini oluşturmak için kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, ülkeleri sağlık
sistemi çıktılarına göre gruplandırmak ve bu ülke grupları arasındaki benzerlikleri
ve farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Çalışmanın sonuçları, benzer sağlık sistemi
çıktılarına sahip ülkeler arasında net modeller ve benzerlikler olduğunu ortaya
koymuştur. İlk kümenin (Almanya, İsviçre, İzlanda, Norveç, İtalya, Fransa,
Danimarka, Avusturya ve Avustralya'dan oluşan), iyi sağlık sonuçları olan yüksek
performanslı sağlık sistemlerine sahip olduğu düşünülmektedir. Ancak ikinci
kümede yer alan ülkelerin (İsveç, Finlandiya, Slovenya, Güney Kore, Letonya,
Yeni Zelanda, İsrail, Kanada, Belçika ve Birleşik Krallık'tan oluşan) bu birinci
kümeye dahil olabilmeleri için 1000 kişiye düşen sağlık personeli sayısını artırmak,
kişi başına düşen sağlık harcamalarını artırmak, daha kaliteli hizmet sunarak temel
bakım hizmetlerinden memnun olan nüfusu artırmak ve yüz bin kişi başına düşen
önlenebilir hastalıklardan ölüm sayısını azaltmak gibi belli başlı göstergelerde
olumlu gelişmeler göstermeleri gerekmektedir. Bu eylemler sayesinde, ortalama
yaşam sürelerini artırmak mümkün olacaktır. Üçüncü kümede yer alan ve
Türkiye'nin de içinde bulunduğu ülkelerin bu kümeye dahil olabilmesi için sağlık
hizmetlerinden memnuniyeti artırması, kapsanan nüfus oranını artırması ve
önlenebilir hastalıklardan ölüm oranını düşürmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın
sonuçları, iyileştirme alanlarını belirlemek ve sağlık sistemi reformu için stratejiler
geliştirmek için kullanılabileceğinden, politika yapıcılar ve sağlık uzmanları için
önemli çıkarımlara sahip olacağı değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Sistemleri, Karşılaştırma, Sağlık Sistemi Endeksi,
Kümeleme Analizi, Ülke gruplaması
Tarih:

Abstract:
This study proposes an alternative approach to comparing healthcare systems by
creating a health system index and clustering countries using cluster analysis. Data
was collected on health outcomes, inputs such as expenditures and workforce, and
outputs such as scope and access from internationally recognized sources. The data
was then used to create a health system index that was used to cluster countries
using cluster analysis. The main aim of the study was to group countries based on
their healthcare system outputs and to identify similarities and differences between
these country groups. The results of the study showed clear patterns and similarities
between countries with similar health system outputs. The first cluster, consisting
of Germany, Switzerland, Iceland, Norway, Italy, France, Denmark, Austria, and
Australia, was believed to have high-performing healthcare systems with good
health outcomes. However, in order for the countries in the second cluster (Sweden,
Finland, Slovenia, South Korea, Latvia, New Zealand, Israel, Canada, Belgium, and
the United Kingdom) to be included in the first cluster, they need to increase the
number of healthcare personnel per 1000 people, increase per capita health
expenditures, increase the population satisfied with basic care services by providing
higher quality services, and reduce the number of preventable deaths per 100,000
people. These actions will make it possible to increase average life expectancy. For
the countries in the third cluster, including Turkey, to be included in the second
cluster, they need to increase satisfaction with healthcare services, increase the
proportion of the population covered by healthcare services, and reduce the
mortality rate from preventable diseases. The results of this study are deemed to be
of significant importance to policy makers and healthcare experts, as they can be
used to identify areas for improvement and develop strategies for healthcare system
reform.
Keywords: Healthcare Systems, Comparison, Healthcare System Index, Clustering
Analysis, Country grouping
Date: