Kemoterapi alan çocuklara uygulanan aromaterapinin bulantı-kusma yönetimine ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of aromatherapy applied for children who receive chemotherapy on nausea-vomiting management and quality of life
Yazar: YAĞMUR ŞANCI ÇEKİNGEN
Danışman: PROF. DR. SUZAN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bulantı = Nausea ; Kusma = Vomiting ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; Çocuklar = Children ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Araştırma kemoterapi alan 2-12 yaş arası çocuklar için aromaterapi difüzörü ile ortama verilen nane limon aromasının bulantı-kusma yönetimi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Randomize gruplarda ön test - son test kontrol gruplu deneysel tasarım şeklinde gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Hematoloji- Onkoloji Servisi'ne Ocak - Temmuz 2021 tarihleri arasında getirilen çocuklar, örneklemini araştırmaya dahil etme kriterlerine uygun 90 çocuk (deney:30, plasebo:30, kontrol:30) oluşturdu. Araştırma verileri Hasta Tanıtım Formu, Bulantı Kusma Öğürme İndeksi, Yaşam Kalitesi Ölçeği (PEDsQL 3.0 Kanser Modülü), Hasta Takip Formları kullanılarak toplandı. Deney grubuna difüzör ile Mentha Piperita ve Citrus Lemon uçucu yağı uygulanırken; plasebo grubuna  difüzör ile saf su uygulandı. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişim yapılmadı. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS programı kullanıldı. Aromaterapi uygulanan çocukların uygulama sonrası nabız ve solunum sayıları; diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük bulundu. Aromaterapi uygulaması sonrası deney grubu çocukların yaşam kalitesi, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p<0,01). Deney grubu çocukların 1. güne göre 4. gün Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksinden aldıkları puanlardaki değişim, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde yüksek belirlendi (p<0,01). Sonuç olarak, kemoterapiye bağlı bulantı-kusma semptomunun yönetiminde inhalasyon yolu ile nane-limon aromaterapi uygulamasının, plasebo ve kontrol grubuna göre etkili olduğu belirlendi.

Abstract:
The study was conducted to determine the effect of mint-lemon aroma given to the environment with aromatherapy diffuser on nausea-vomiting management and quality of life for children aged 2-12 years receiving chemotherapy. In randomized groups pretest-posttest with control group carried out as an experimental design. The population of the study consisted of children brought to Başakşehir Çam and Sakura City Hospital Pediatric Hematology-Oncology Service between January-July 2021, the sample consisted of 90 children (experiment:30, placebo:30, control:30) who met the criteria for inclusion in study. Research data were collected using Patient Information Form, Nausea Vomiting Gagging Index, PEDsQL 3.0 Cancer Module, Patient Follow-up Forms. While Mentha Piperita and Citrus Lemon essential oils were applied to experimental group with diffuser; placebo group received distilled water with a diffuser. No intervention was made in the control group. SPSS program was used to evaluate the data. Pulse, respiratory rates of children treated with aromatherapy; were found to be significantly lower than other groups. After aromatherapy application, quality of life of the children in the experimental group was found to be significantly higher than the other groups. The change in the scores of the children in the experimental group from the Nausea, Vomiting and Regurgitation Index on the 4th day compared to the 1st day was found to be significantly higher than the other groups. As a result, it was determined that the application of peppermint-lemon aromatherapy by inhalation was effective in the management of chemotherapy-induced nausea-vomiting symptoms compared to the placebo and control groups.