Gayto Gazdanov'un roman sanatı
The novel art of Gaito Gazdanov
Yazar: RABİA ÖZBERK
Danışman: PROF. DR. GAMZE ÖKSÜZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Biyografi = Biography ; Gazdanov, Gayto = Gazdanov, Gayto ; Göçmen edebiyatı = Migrant literature ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Roman = Novel ; Rus edebiyatı = Russian literature

Özet:
Sovyet Rusya'da yasaklı yazarlardan olan Oset asıllı Gayto Gazdanov, Rus göçmen edebiyatının en önemli temsilcilerinden biridir. Hayatı Petersburg'da başlayıp Münih'te son bulan ve cenazesi Paris'te defnedilen Gazdanov fırtınalarla dolu yaşamından geriye geniş çaplı bir edebi miras bırakır. Gazdanov'un yazın sanatının temel unsurunu, kaleme aldığı dokuz romanı oluşturmaktadır. Sanatçının otobiyografik özelliklerle başladığı romanlarındaki Rus karakterler zamanla yerlerini Fransız karakterlere bırakır. Böylece içinden geldiği Rus kültürüyle yaşamak zorunda kaldığı Avrupa kültürünün sentezi eserlerine yansır. Ölüm olgusunu ve hayatın anlamını devamlı sorgulayan Gazdanov, XX. yüzyılın en önemli akımlarından biri olan varoluşçuluğu sanatının merkezine yerleştirir. Sanatçı eserlerine büyük önem verdiği N. V. Gogol, F. M. Dostoyevski ve L. N. Tolstoy gibi XIX. yüzyılın en önemli Rus edebiyatçılarına da romanlarında gönderme yapar. Yazarın edebi sanatında Fars ve Yunan mitolojisi unsurlarının yeri yadsınamaz boyuttadır. Didaktik edebiyata karşı çıkan ve Doğu felsefesine yakın ilgi duyan Gazdanov lirik kahramanlarıyla okuyucuya seslenir. Romanlarının yanı sıra, Avrupa'da Rus göçmenlerin gür sesi olan Radyo Svoboda çalışmaları sanatçının edebi görüşlerini daha geniş kitlelere ulaştırmasına olanak tanır. Altmış sekiz yıl süren hayatı boyunca kültürel kimliğine ve hafızasına daima sahip çıkan Gazdanov ancak XX. yüzyılın sonlarında gerçek Rus okuyucusuyla buluşur ve ana vatanında itibar görmeye başlar. Gazdanov'un yazın sanatı günümüze kadar birçok Rus ve yabancı araştırmacı tarafından ele alınmıştır. Bu çalışmamızda ülkemizde hakkında fazla bilgi bulunmayan Gazdanov'un hayatını ve romanlarını irdeledik.

Abstract:
Ossetian origin Gaito Gazdanov, an outlawed writer in Soviet Russia, is one of the most significant figures in Russian emigre literature. Gazdanov, whose life began in Petersburg and ended in Munich, and was buried in Paris, left behind a large-scale literary heritage from his stormy life. Gazdanov's nine novels constitute the basic element of his literary art. The Russian characters in the novels of the artist, which began with autobiographical features, were replaced by French characters over time. By this way, the synthesis of the Russian culture he came from and the European culture he had to live with is reflected in his works. Gazdanov, who constantly questions the phenomenon of death and the meaning of life, places existentialism, which is one of the most important movements of the XX. century, at the center of his art. The author also makes reference to the most significant XX. century Russian writers, including N. V. Gogol, F. M. Dostoevsky and L. N. Tolstoy, whose works he emphasizes heavily in his books using the intertextuality technique. The place of Persian and Greek mythological elements in the author's literary art is undeniable. Gazdanov, who opposes didactic literature and has a close interest in Eastern philosophy, addresses the reader with his lyrical heroes. In addition to his writings, the author can reach a wider audience with the efforts of Radio Svoboda, the outspoken voice of Russian immigrants in Europe. Throughout his sixty-eight years of existence, Gazdanov always maintained his cultural identity and memory, but it wasn't until the end of the XIX. century that he first encountered real Russian readers and started to gain respect in his native country. Gazdanov's literary art has been studied by many Russian and foreign researchers until today. In this current study, we discussed the life and novels of Gazdanov.