Yabancı bir tatlısu türü Ppseudorasbora parva (Temminck & Schlegel, 1846)'nın Sarıçay-Muğla'daki diğer balık türleriyle olan beslenme etkileşimleri
Dietary interactions between non-native species pseudorasbora parva (Temminck & Schlegel, 1846) and some other fish species in Sariçay stream-Muğla
Yazar: UĞUR KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ SERHAN TARKAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Pseudorasbora parva  (Temminck & Schlegel, 1846), türkçe ismiyle Çakıl Balığı, Doğu Asya kökenli bir sazangil türüdür. Doğal dağılım alanı Japonya, Kore, Çin ve Tayvan olan bu tür günümüzde dünyadaki en istilacı türlerden biri olarak kabul edilmektedir. Ülkemiz tatlı sularında 1984 yılından bugüne varlığı bilinen bu tür hakkında yalnızca dağılımı ve beslenme özellikleri ile ilgili bilgiler mevcuttur. Bu çalışmada ise P. parva'nın yabancı tür olarak bulunduğu Sarıçay (Milas-Muğla) Deresi'nde beslenme ekolojisi ve doğal türlerle (Oxynoemacheilus sp., Squalius fellowesii, Petroleuciscus symrnaeus) ve diğer bir yabancı tür (Lepomis gibbosus) olan besin etkileşimleri incelenmiştir. Bu kapsamda Mayıs 2012 – Nisan 2013 arasında aylık periyotlarla arazi çalışmaları yapılmış ve beş farklı türe ait toplam 151 bireyin sindirim kanalları ve mide içerikleri incelenmiştir. İncelenen örneklerden boy, ağırlık ve sindirim kanalı verileri alınmış, besin çakışmaları, besin ekolojileri, niş genişliği, trofik düzeyleri, nispi kondisyon faktörü, habitat tercihleri ve CPUE (birim çaba başına düşen av miktarı) değerleri karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Çalışmada elde edilen sonuçlar P. parva'nın baskın olarak insecta, tercihen detritus, copepoda ve diğer zooplankton grupları ile beslendiğini, nadir olarak ise makrofit, nematoda ve rotifer gruplarını tercih ettiğini, P. parva – L. gibbosus, P. parva – Oxynoemacheilus sp., L. gibbosus - Oxynoemacheilus sp. türleri arasında önemli kabul edilebilecek besin etkileşimlerinin olduğunu göstermiştir. Ayrıca P. parva'nın diğer türlere nazaran daha çeşitli bir besin spektrumuna ve niş genişliğine sahip olduğunu ve daha yüksek bir trofik düzeyde beslendiği görülmüştür. Bütün incelen türlerinin mide doluluk oranlarını birbirine benzer olarak çıkmıştır ancak çalışılan istasyonlar arasında nispi kondisyon ve çalışılan türler arasında CPUE farklılıkları tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular incelenen türlerin habitat tercihleri çerçevesinde yorumlanmış ve sonuçlar Sarıçay Deresi'nde P. parva ile yerel türlerin sınırlı oranda ancak yabancı tür L. gibbosus ile yüksek oranda bir besin etkileşimi olduğunu göstermiştir. Bu sonuçların yabancı türler, etkilediği yerel türler ve içinde bulundukları doğal alanın yönetim planlarının oluşturulması için temel teşkil etmesi öngörülmektedir.

Abstract:
Pseudorasbora parva (Temminck & Schlegel, 1846), topmouth gudgeon is a small cyprinid species originating from East Asia. It is distributed naturally in Japan, Korea, China and Taiwan and recognized as one of the most invasive fish species in the world. Presence of this species is known in Turkish waters since 1984, but there is only little information on its distribution and dietary features. In the present study, feeding ecology and dietary interactions of non-native species P. parva with native species (Oxynoemacheilus sp.,, Squalius fellowesii, Petroleuciscus symrnaeus) and other non-native species (Lepomis gibbosus) were examined in Sarıçay Stream (Milas-Muğla). In this context, samples were taken monthly periods between May 2012-April 2013 and digestive tracts and gut contents were examined with total 151 individuals belonging to 5 different species. Length, weight and digestive tracts of the examined samples were taken and diet overlap, ecology, niche width, trophic levels, relative condition factor, habitat preferences and CPUE (catch per unit effort) values were comparatively presented. Results of the study showed that P. parva feeds dominantly on insecta, preferably detritus, copepoda and other zooplankton groups, rarely macrophyta, nematoda and rotifers. The results also indicated that significant dietary interactions between P. parva – L. gibbosus, P. parva – Oxynoemacheilus sp., L. gibbosus - Oxynoemacheilus sp. species. Additionally, it was observed that P. parva has a variety of diet spectrum and niche width, further it feeds on higher trophic levels. Fullness of digestive tracts of all examined species was similar, but there were significant differences in relative condition between sampling stations and in CPUE between the examined species. Obtained results of examined species were interpreted within the concept of habitat preferences of the species and indicated limited feeding interactions with native species but significant one with non-native species L. gibbosus. It may be predicted that these conclusions can constitute basis for native species, which were affected by non-native species and management plans of their natural area.