Bipolar ve unipolar depresyon hastalarında ve sağlıklı kontrollerde zihin kuramı ve bilişsel işlevlerle ilişkisi
Theory of mind and its relationship with cognitive function in bipolar and unipolar depressive patients and in healthy controls
Yazar: BEHİYE BÜYÜKGÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL EŞEL
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Depresyon = Depression ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
ÖZET
Amaç: Bipolar ve unipolar depresyon, klinik görünümleri açısından birbirlerine oldukça benzeyen fakat tedavileri oldukça farklı olan hastalıklardır. Günümüzde, bu hastalıkların ayrımının yapılmasında güvenilir araçlar yoktur. Zihin kuramı (ZK) ve bilişsel işlevlerle ilgili bozukluklar bu hastalıkların etyopatogenezini yansıtabilir ve bulunması muhtemel farklılıklar birbirlerinden ayırt edilmelerine katkı sağlayabilir. Bilgilerimize göre literatürde bu iki hastalığı aktif hastalık döneminde ZK ve bilişsel işlevler açısından inceleyen başka bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada bipolar ve unipolar bozukluğu olan hastalarda depresif epizot dönemlerinde zihin kuramının değerlendirilmesi ve bilişsel işlevlerle zihin kuramı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: Bipolar depresyon (n=16) ve unipolar depresyon (n=19) tanısı alan toplam 35 hasta ve 20 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmacıların geliştirdiği ve sosyodemografik bilgileri içeren kişisel bilgi formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ), Gözler Testi, Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST), WAIS-R Sayı Menzili Alt Testi (SMT) ve Stroop Testi kullanılarak deneklerden veriler toplanmıştır. Karşılaştırmalar hastaların tamamı ile kontrol grubu arasında ve bipolar, unipolar depresyon ve kontrol grubu arasında olmak üzere iki farklı şekilde yapılmıştır.
Bulgular: Hasta grubunda Gözler Testi toplam puanı, DEZTÖ birinci derecede yanlış inanç puanı ve DEZTÖ ikinci derecede yanlış inanç puanının kontrol grubuna göre düşük olduğu tespit edilmiştir. Bipolar depresyon grubunda Gözler Testi toplam puanı ve DEZTÖ birinci derecede yanlış inanç puanının kontrol grubuna göre düşük olduğu, ancak bipolar ve unipolar depresyon grupları arasında zihin kuramı parametreleri açısından anlamlı fark olmadığı bulunmuştur. Uygulanan testlerin tamamında hasta grubunun nöropsikolojik parametrelerinin kontrollere göre anlamlı şekilde daha bozuk olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda ZK bozukluğu ile nöropsikolojik testlerdeki bozukluk arasında pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bipolar ve unipolar depresyon hastalarında hastalığın aktif döneminde sağlıklı kontrollere göre ZK bozukluğunun olduğu ve bipolar hasta grubunda bunun daha da belirgin olduğu tespit edilmiştir. Dahası, araştırmanın bulguları ZK ve bilişsel işlevlerin birbirleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Daha büyük örneklemlerde çalışmaların yapılması bu konunun aydınlatılmasını sağlayabilir. 

Anahtar kelimeler: Bilişsel işlevler, Bipolar Depresyon, Unipolar Depresyon, Zihin Kuramı

Abstract:
Aim: Bipolar and unipolar depression are very similar in their clinical presentations, but their treatments are quite different. Today, there are no reliable markers for the differential diagnoses of  these disorders. Deficits on theory of mind (ToM) and cognitive functions may reflect the eitopathogenesis of the disorders, and possible alterations on these parameters may contribute to differentiating between bipolar and unipolar depression. To the best of our knowledge, there is no study investigating ToM and cognitive functions in bipolar and unipolar depressive patients at the same time in the literature. Thus, this study aimed to investigate the ToM and its relationship with cognitive functions in bipolar and unipolar patients during depressive episode.
Materials and methods: A total of 35 patients (16 with bipolar depression and 19 with unipolar depression) and 20 healthy controls were included in the study. Data from the subjects were obtained using the personal sociodemographic information form developed by authors, Hamilton Depression Rating Scale, Dokuz Eylül Theory of Mind Scale (DEZTÖ), Eyes Test, Verbal Learning Test, WAIS-R Digit Span Subtest and Stroop Test. Two different comparisons were carried out: i) between the patients as a whole and the controls and ii) among the bipolar, unipolar depression patients and the controls.
Results: The Eyes Test total score, DEZTÖ primary false belief score, and DEZTÖ second false belief score were statistically significantly lower in the patients compared to the controls. The Eyes Test total score and DEZTÖ primary false belief score were significantly lower in the bipolar depression group compared to the control group, but there were no significant differences between unipolar and bipolar depression groups in the ToM scores. The performance of the patient group on the neuropsychological tests was significantly poorer than that of the control group. The scores on the neuropsychological tests and ToM tasks were positively correlated in the patient group.
Conclusion: In this study, significant ToM deficits were detected in the patients during bipolar and unipolar depressive episodes compared to the healthy controls, and these deficits were more pronounced in the bipolar group. Furthermore, our findings suggested that there were significant associations between ToM and cognitive functions. Studies with larger samples may further shed light on this issue.
Key words: Bipolar Depression, Cognitive Functions, Theory of Mind (ToM), Unipolar Depression