Demiryollarının deregülasyonu küresel uygulamalar ve Türkiye için öneriler
The deregulation of railways global applications and proposals for Turkey
Yazar: ELVAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. METİN ŞENBİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yolcu ve yük taşımaya yönelik kapsamlı faaliyetlerin ve birimlerin oluşturduğu sistem olan demiryolu ulaşım sektörü yol yapımı, sabit tesis işletmeciliği, lokomotif işletmeciliği, yol seyrüsefer ve trafik kontrol hizmetleri, yer ve ikram hizmetleri, eğitim, bakım, ilgili alt ve üst yapılar ve diğer faaliyetleri ile bütün bu faaliyetlerin uluslararası kurallara göre koordinasyonu ve denetimini kapsamaktadır. Tezin amacı küresel ölçekteki (de)regülasyon ve özelleştirme uygulamalarından yola çıkılarak, ülkemiz demiryolları için öneriler ortaya koyabilmek ve bu tür stratejilerin hazırlanabilmesine öncülük edebilmektir. Uluslararası karşılaştırmalar kullanılarak yapılan çalışmanın kapsamı; mevcut durum tespiti, dünya demiryolu ulaşım ağında yaşanan gelişmeler, serbestleşme hareketlerinin değerlendirilmesi, Türkiye'de bugüne kadar oluşturulan demiryolu ulaşımının durumu, beklentiler ve sektörle alakalı önerilerden oluşmaktadır. Tez çalışmasında ilk olarak; raylı ulaştırma sektörünün tarihsel serüvenini ve mevcut durumu ile gelişmişlik seviyesini dünya ve Türkiye olarak değerlendirilmiştir. Dünyadaki mevcut durum kapsamında bölgesel ve ekonomik değişmelere yer verilmiştir. Türkiye'de genel olarak; demiryolu sektörünün geleceği, sektör içindeki konumu, TCDD'nin benzer faaliyet gösteren yabancı kuruluşlarla karşılaştırmaları, demiryolu ulaştırmasındaki trafik gelişimi, yeniden yapılandırılması, gar ve istasyonların genel durumu, alt ve üst yapının finansal sorunları ile yük ve yolcu taşımacılığı itibariyle incelenmiştir. Tez çalışmasının son bölümünde genel bir değerlendirme yapılmış olup üzerinde durulan konular itibariyle Türkiye demiryolları için bir kısım tavsiyelere yer verilmiştir. Çalışmanın, demiryolu ulaşım sektörlerindeki deregülasyon/özelleştirme stratejileri ile devletin bu yöndeki rolünün belirlenebilmesi ve geliştirilmesi açısından bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Rail transport sector, that is system made up of comprehensive operations and units for rail transport, includes road construction, fixed facilities management, engine management, road and traffic control services, location and catering services, training, maintenance, related lower and the upper structures and other activities according to the international rules. Also, these activities include the coordination and supervision. The aim of the thesis, according to global scale deregulation and privatization practices, to put forward proposals for the railways in our country and to lead such strategies to be prepared. The content of the study using international comparisons consists of determination of the current situation, developments in the world of rail transportation network, evaluation of liberalization, proposals about the sector and expectations. Firstly, in the study of thesis; historical adventure of the rail transport sector and the development level of the current situation were evaluated as world and Turkey. It includes regional and economic changes under the current situation in the world. In Turkey; generally the future of the rail industry, position in the industry, comparison between TCDD and the similar organizations of TCDD in the world, traffic development in rail transport, the restructuring, the overall condition of the station and the station as freight and passenger transport with instructer and superstructure's financial problems are examined. In the last part of the thesis study, a general evaluation was made and some suggestions were made for Turkish railways. It is considered that the study will contribute to the determination of deregulation / privatization strategies and the role of the state in the rail transport sectors.