Mısır dış politikasında eksen değişimi ve ABD hegemonyası
Axis change in Egypt's foreign policy and U.S. hegemony
Yazar: HASAN FİDAN
Danışman: PROF. DR. HASAN KORKUT
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma Mısır'ın dış politika ekseninin Sovyetler Birliği'nden ABD'ye kayma 
sürecini incelemeyi amaçlamaktadır. Mısır, Cemal Abdülnasır döneminde Arap 
milliyetçisi ve Batı karşıtı bir dış politika anlayışına sahip iken Enver Sedat döneminde 
söz konusu dış politika anlayışını terk ederek ABD ekseninde bir politikaya yönelmiştir. 
Bu çerçevede Mısır'ın dış politikasında yaşanan eksen kaymasının siyasal, ekonomik, 
askeri ve sosyal nedenleri bu çalışmanın temel sorusunu oluşturmaktadır. 
Mısır'ın dış politika ekseninin Sovyetler Birliği'nden ABD'ye yönelimi farklı 
analiz düzeylerinde farklı siyasi, ekonomik ve stratejik faktörlerle açıklanabilir. Tezde 
bu faktörler açıklanırken Neogramşiyan hegemonya kuramının oluşturduğu çerçeve 
kullanılmış ve Gramsci'nin önemli gördüğü "maddi kaynaklar", "kurumlar" ve 
"ideoloji" bağımsız değişkenler olarak alınmıştır. Bunun yanında Neogramşiyan 
hegemonya kuramının kullandığı "yerel ve uluslararası düzeyde egemen toplumsal 
sınıflar arasında uyum", "zor araçlarına sahip olma" ve "rıza" gibi kavramlardan 
faydalanılmıştır. 
Tez yazılırken vaka çalışmalarında kullanılan süreç analizi metodundan 
faydalanmıştır. Süreç analizi yöntemiyle, önemli olaylar, karar alma süreçleri ve 
bağlamsal unsurlar sistematik olarak incelenmiş ve Mısır'ın stratejik yeniden 
hizalanmasını etkileyen faktörler ortaya konulmuştur. Çalışmanın en temel bulgusu, 
ABD ile Mısır'ın iktidar elitleri arasındaki maddi kaynaklar, kurumlar ve ideoloji 
üzerinden zamanla şekillenen güçlü ilişkilerin bu eksen kaymasının açıklayıcısı 
olduğudur.

Abstract:
This study aims to examine the process of Egypt's foreign policy shifting from the 
Soviet Union to the United States. Egypt, during the era of Gamal Abdel Nasser, had a 
nationalist and anti-Western understanding of foreign policy, but under Anwar Sadat, it 
abandoned this understanding and turned towards a policy centered around the United 
States. In this context, the political, economic, military, and social reasons behind Egypt's 
shift in axis in its foreign policy form the main question of this study.
Egypt's shift in foreign policy axis from the Soviet Union to the United States can 
be explained at different levels of analysis by different political, economic, and strategic 
factors. In this thesis, the framework created by Neo-Gramscian hegemony theory is used 
to explain these factors, and Gramsci's concept of "material resources," "institutions," and 
"ideology" is taken as independent variables. In addition, concepts such as "harmony 
among dominant social classes at the local and international levels," "possession of 
coercive tools," and "consent" used by Neo-Gramscian hegemony theory are also 
employed.
The method of process analysis, which is used in case studies, is employed in this 
thesis. Through process analysis, significant events, decision-making processes, and 
contextual factors are systematically examined, and the factors influencing Egypt's 
strategic realignment are identified. The main finding of this study is that the strong 
relationships formed over time between the dominant classes in the United States and 
Egypt through material resources, institutions, and ideology explain this shift in axis.