Türkiyat Mecmuası ve tarih anlayışı (1925-1933)
Journal of Turkology and understanding of history (1925-1933)
Yazar: ALİ SÖYLEMİŞ
Danışman: PROF. DR. FAHRİ YETİM
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Türkiyat mecmuası = Turkiyat magazine

Özet:
Türkiyat Enstitüsünün 1924'te Gazi Mustafa Kemal'in talimatı ile kurulmasının ardından enstitünün yayın organı olan Türkiyat Mecmuası 1925'te neşredilmeye başlamıştır. Türkiyat Mecmuasının ilk üç cildinin yayımlandığı 1925-1933 yılları arasındaki dönem tez çalışmamızın da tarih aralığını oluşturmuştur. Cumhuriyetin kurucu kadroları yoğunluklu olarak bu tarih aralığında Türk milletine yeni bir kimlik kazandırmak, Osmanlı'dan devralınan toplum yapısı yerine yeni bir Türk ulusu inşa etmek amacıyla birçok inkılabı hayata geçirmişlerdir. Uygulanan bu inkılapların itici gücü ve dayanak noktası olarak tarih bilimi kullanılmış, bu uygulamalar kapsamında Birinci Türk Tarih Kongresi toplanarak Türk Tarih Tezi oluşturulmuş, tarih bilimi resmi ideolojinin parçası haline gelmiştir. Genel çerçevesi çizilen bu esaslar ışığında Türkiyat Mecmuasının tarih anlayışının tespit edilerek bu dönemde tarih alanında yapılan çalışmalara olan etkilerinin, uyumlu ya da uyumsuz yönlerinin ortaya konması tezimizin problemini oluşturmuştur. 
Tez çalışmamızın yöntemi olarak; Türkiyat Mecmuasının tarih anlayışını açıklamak maksadıyla derginin bu üç cildinde yayımlanan makalelerin geniş özetleri çıkarılmış ve tarih metodolojisi açısından bir değerlendirilmesi yapılmıştır.  
Türkiyat Mecmuası, aynı dönemde ortaya çıkan Türk Tarih Tezi'nden farklı olarak, Mehmet Fuat Köprülü'nün Muhafazakar Tarih Tezi kapsamında çağdaş ve bilimsel tarih yazıcılığı metotlarıyla, Türk tarihinin hiçbir dönemini ve Türk devletini paranteze almadan bütüncül olarak değerlendirmiştir. Buradan hareketle de Türkiyat Mecmuasının Anadolu'daki Türk varlığının köklerini Osmanlı ve Selçuklu devletlerinden geriye doğru bir bütün halinde Orta Asya'ya kadar takip eden bir anlayışa sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
After the establishment of the Turkic Institute in 1924 by the instruction of Gazi Mustafa Kemal, the institute's publication organ was Journal of Turkish Literature it started to be published in 1925. Journal of Turkish Literature the period between 1925 and 1933, when the first three volumes of the were published, also formed the date December of our Dec. The founding cadres of the Republic have implemented many revolutions in order to give the Turkish nation a new identity during this December, and to build a new Turkish nation instead of the social structure inherited from the Ottoman Empire. Historical science was used as the driving force and mainstay of these applied revolutions, within the scope of these practices, the First Turkish History Congress was convened and a Turkish History Thesis was created, historical science became part of the official ideology. In the light of these principles, the general framework of which is drawn Journal of Turkish Literature the problem of our thesis was to determine the understanding of history and to reveal the effects, compatible or incompatible aspects of its effects on the studies conducted in the field of history during this period. 
As a method of our thesis study; Journal of Turkish Literature in order to explain the understanding of history, extensive summaries of the articles published in these three volumes of the journal have been extracted and an evaluation has been made in terms of historical methodology.  
Journal of Turkish Literature unlike the Turkish History Thesis, which appeared in the same period, Mehmet Fuat Köprülü's Conservative History Thesis evaluated any period of Turkish history and the Turkish state holistically without taking brackets with contemporary and scientific historiography methods. Starting from here, too Journal of Turkish Literature it has been concluded that the Turkish presence in Anatolia has an understanding that traces its roots back from the Ottoman and Seljuk states to Central Asia as a whole.