Mezhepler tarihi açısından Ebû Cafer Muhammed Bâkır
Abû Jafar Mohammad Al-Bâqır as regards the history of the creeds
Yazar: ÖZNUR KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ATALAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Ebu Cafer Muhammed Bakır = Ebu Cafer Muhammed Bakır ; Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
Hicri birinci ve ikinci asır pek çok ilmi, mezhebi, dini ve siyasi hareketlerin zuhur ettiği dönemdir. Yaşanan dini ve siyasi hareketler neticesinde Mu'tezile, Hariclik Mürcie ve Şîa gibi mezhepler ortaya çıkmıştır. Biz araştırmamızda Şîa mezhebinin önemli gördüğü bir sima olan Ebû Câfer Muhammed Bâkır'ı ele alacağız. 
Tezimiz giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde izlenilen metoda, kullanılan kaynaklara ve Muhammed Bâkır'ın yaşadığı döneme kısaca yer verilmiştir.
Birinci bölümde onun ilmi, sosyal ve siyasi hayatına yer verilmiştir. O siyasetten ziyade ilmi çalışmalarıyla ön plana çıkmıştır. Döneminde meydana gelen karışıklıklarda hiçbir şekilde yer almayıp kendini ilme vermiştir. 
Muhammed Bâkır'ın Ebû Hanîfe ile olan ilişkisi, hadis, tefsir ve fıkıh ilmindeki yeri,alimlerin özellikle kaynaklarda onun rivayetlerinden yararlanması da değerlendirmeye 
çalıştığımız konulardır. Ayrıca onun ders aldığı diyebileceğimiz hocaları ve öğrenci silsilesi hakkında bilgi verdik.
İkinci bölümde bedâ, takiyye, imamet, rec'at sahabe, mehdîlik gibi konulardaki görüşleri değerlendirildi. O gulât fırkaların aşırı fikirlerinden uzak kalmış hatta ona mehdîlik, rec'at kendisine özel mana atfedenleri lanetlemiştir. Yine tevhid, nübüvvet, 
Kur'an, kader ve iman konuları hakkındaki görüşleri değerlendirilip onun Şiilikten uzak Medine ehline yakın olan fikirleri ortaya çıkarılmaya gayret edilmiştir.

Abstract:
The first and second centuries of hijri were a period in which many scientific and political movements emerged. As a result of the scientific and political movements experienced, sects such as Mu'tazila, Haricilik Murjie, Shia emerged. Among these sects, the Shia sect has an important place and Muhammad Bâkır, a figure that this sect 
also considers important, is the subject of our research. Our thesis consists of an introduction and two parts. In the introduction, the method followed, the sources used and the period in which Muhammed Bâkır lived are briefly mentioned.
In the first part, his scientific, social and political life is included. He has come to the fore in the scientific aspect rather than the political aspect. He did not take any part in the confusions that occurred in his period and gave himself to science. His relationship with Abu Hanifa was tried to be evaluated. Again, scholars have evaluated him as a strict narrator and his place in the science of hadith, tafsir and fiqh has been tried to be 
revealed. Again, it was tried to focus on his teachers, which we can call his sources of knowledge, and the line of students who transfer this knowledge to the next generation.
In the second part, his views on subjects such as beda, taqiyya, imamet, rec'at companion, and the Mahdi were evaluated. He stayed away from the extreme ideas of the gulat sects on such matters attributed to him, and even cursed those who attributed 
special meanings to him in matters such as being the Mahdi and rec'at. Again, his narrations about tawhid, prophecy, the Qur'an, destiny and faith were evaluated and it was tried to reveal his ideas that were close to the people of Madina, who were far from Shiism.