Farklı yoğunlukta hayvan otlatılan mera kesimlerinin botanik kompozisyonunun değişimi
Changes in botanical composition of rangeland sections grazed at different densities
Yazar: FURKAN UZUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KERİM GÜLLAP
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Çalışma Erzurum İli Yakutiye ve Pasinler İlçesine bağlı Köşk ve Büyükdere Mahallelerinde bulunan üç farklı (hafif, orta ve yoğun) yoğunlukta otlatılan mera kesimlerinde yürütülmüş olup araştırmada otlatma şiddetine bağlı olarak meralardaki botanik kompozisyon ve yem kalite değişimleri incelenmiştir.
Yöntem: Deneme Erzurum İli Yakutiye ve Pasinler İlçesine bağlı Köşk ve Büyükdere Mahallelerinde 2022 yılında yürütülmüştür. Araştırma hafif, orta ve ağır otlatılan mera kesimlerinde yapılmıştır. Çalışmada her bir mera kesiminin botanik kompozsiyon, benzerlik indeksi, toprağı kapalama oranı, mera durum puanı, mera durum ve sağlık sınıfı, ham protein, NDF ve ADF oranları incelenmiştir.
Bulgular: Farklı yoğunlukta otlatılan kesimlerinde Festuca ovina, Trifolium spp. ve Artemisia spicigera bitkileri baskın türler olarak ön plana çıkmaktadır. Baklagil oranı hariç mera kesimleri arasında istatistiki manada önemli bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Farklı yoğunlukta otlatılan mera kesimlerinde benzerlik indeksi değerleri %32,60 ile %40,16 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Çalışmada otlatma şiddetine paralel şekilde TKO ve MDP'nın azaldığı kaydedilmiştir. Otlatma yoğunluğuna bağlı olarak mera durum ve sağlığı sınıfı önemli değişimler göstermiştir. Mera kesimlerinde alınan ot örneklerinde yapılan yem kalite analizlerinde otlatma şiddetindeki artışa göre kalitenin önemli derecede azaldığı kaydedilmiştir.
Sonuç: Araştırmadan elde edilen veriler ışığında orta ve ağır şiddette otlatılan mera kesimlerinde uygulanan mera otlatma prensiplerinin yeniden gözden geçirilerek meraların sürdürülebilirliğinin yeniden sağlanması açısından uygun otlatma programlarının düzenlemesi yerinde olacaktır.

Abstract:
Purpose: The study was carried out in three different (light, moderate and intensive) intensively grazed pasture sections in Köşk and Büyükdere neighbourhoods of Yakutiye and Pasinler districts of Erzurum province. The botanical composition and forage quality changes in pastures were investigated depending on grazing intensity.
Method: The experiment was conducted in Köşk and Büyükdere neighbourhoods of Yakutiye and Pasinler Districts of Erzurum Province in 2022. The research was carried out in light, moderate and heavy grazed pasture sections. In the study, botanical composition, similarity index, soil coverage ratio, pasture condition score, pasture condition and health class, crude protein, NDF and ADF ratios of each pasture section were analysed.
Findings: Festuca ovina, Trifolium spp. and Artemisia spicigera were the dominant species in the sections grazed at different intensities. It was determined that there was no statistically significant difference between the pasture sections except the legume ratio. It was determined that the similarity index values varied between 32,60% and 40,16% in pasture sections grazed at different intensities. In the study, it was recorded that TKO and MDP decreased in parallel with the grazing intensity. Pasture condition and health class showed significant changes depending on grazing intensity. In the forage quality analyses performed on the grass samples taken from the pasture sections, it was recorded that the quality decreased significantly according to the increase in grazing intensity.
Results: In the light of the data obtained from the research, it would be appropriate to review the pasture grazing principles applied in moderately and heavily grazed pasture sections and to arrange appropriate grazing programmes in order to restore the sustainability of pastures.