3-6 yaş arası çocukları olan annelerin sağlık okuryazarlığı ile erken çocukluk çağı ağız sağlığı etki ölçeği arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy and early childhood oral health impact scale of mothers with children aged 3-6
Yazar: ECEM KULAKSIZ
Danışman: DOÇ. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anneler = Mothers ; Ağız = Mouth ; Ağız sağlığı = Oral health ; Diş çürükleri = Dental caries ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı 3- 6 yaş arası çocukları olan annelerin sağlık okuryazarlığı  ile Erken Çocukluk Çağı Etki Ölçeği  arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Polikliniklerine 3 aylık zaman diliminde başvuran 3-6 yaş arası çocuğu olan 218 anneye tarafımızca literatür araştırması yapılarak oluşturulan Veri toplama formunun ardından Erken Çocukluk Çağı Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (ECOHIS) ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY32) yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin ortalama yaşının 33,08 (SD:5,80); eğitim düzeyinin %7,3 (n=16) okuma yazma bilmediği %49,2 (n=107) lise ve üstü olduğu görülmüştür. Bireylerin SOY düzeyleri ise; %22,9'si yetersiz SOY, %68,8'i sınırlı SOY, %6'sı yeterli SOY ve %2,3'ü mükemmel SOY olarak gözlenmiştir. Çalışmamızda eğitim durumu ve gelir düzeyi arttıkça SOY düzeyleri ve çocukların ağız sağlığına bağlı yaşam kalitelerinin arttığı gözlenmiştir. (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001) Katılımcıların çocuk sayısı arttıkça SOY düzeylerinin düştüğü saptanmış olup diş fırçalama sıklığı düzenli olan annelerin fırçalamayanlara göre SOY düzeyi yüksek bulunmuştur.(p<0,001, p<0,001) Diş çürüğü olan çocukların ECOHİS puanları yüksek saptanırken annelerinin ise SOY düzeyi düşük saptanmıştır.(p<0,001, p<0,001). Çalışmamızda ECOHİS ölçeği ile SOY düzeyi arasında ilişki bulunmuş annelerin SOY düzeyleri arttıkça ECOHİS toplam puanların azaldığı görülmüştür. (p<0,001)
Sonuç: Annelerin SOY düzeylerinin artışının çocukların ağız sağlığı yaşam kalitesine olumlu yönde etki yaptığı göz önünde bulundurulmalıdır. Bireylerin SOY düzeyinin artırılması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, ağız sağlığı, ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi, diş çürüğü

Abstract:
Aim: The aim of sour study was to investigate the relationship between the health literacy and The Early Childhood Oral Health İmpact Scale of mothers with children aged 3 to 6.
Materials and Methods: Our study was 218 mothers with children between the aged 3 to 6 who applied to the Health Sciences University Şişli Hamidiye Health Application and Research Center Family Medicine Polyclinics in a 3 month period. Data Collection Form, which were created literature research, The Early Childhood Oral Health İmpact Scale (ECOHİS) and Heath Literacy Scale of Turkey (TSOY-32) were used by face-to-face interview methods. SPSS 25.0 package program was used for statistical methods.
Results: The average age of mothers participating in the study was 33,08 (SD:5,80). It was observed that 7,3% (n=16) of the education level was illiterate  and 49,2% (n=107) was at the high school and above level. The HL levels of individuals were observed as 22,9% insufficient HL, 68,8% limited HL, 6% sufficient HL 2,3% perfect HL. In our study, it was found that as the educational status and income level of the participants increased, the levels of HL and children's oral health qualty of life increased. (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001) İt was determined that as number of children of the participants increased , the level of HL decreased and the level of HL was found to be higher in the mothers whose teeth brushing frequency was regular compared to those who did not brush. .(p<0,001, p<0,001) While ECOHİS scores of the children with dental caries were found to be high, the HL level of their mothers was found to be low. (p<0,001, p<0,001) In our study, a relationship was found between the ECOHİS and HL level and it was observed that the ECOHİS total scores decreased as the HL levels of the mothers increased. (p<0,001)
Conclusion:It should be considered that the increase in the level of HL of the mothers has a positive effect on the oral heath quality of life of the children. Necessary studies should be carried out to increase the level of the HL of individuals.
Keywords: Health literacy, oral health, oral health qualty of life, dental carries