Türkiye'de İslam aile hukukunun gayrı resmi uygulanmasından kaynaklanan güncel sorunlar
Comtemporary issues caused by the unofficial implementation of Islamic law in Turkey
Yazar: KOMOLAKHON ROZİEVA
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN TAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Boşanma = Divorce ; Evlilik = Marriage ; Müslümanlar = Muslims ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyokültürel sorunlar = Socio-cultural problems ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde, günümüzün en önemli meselelerinden olan evlilik ve boşanma konuları her yönüyle incelenmektedir. Laik düzen içerisinde dinen geçerli olan evliliğin yok sayılıp sayılamayacağı sürekli tartışılmaktadır. Bu tezin birinci bölümde aile kurumunun önemine, Müslüman toplumların ilk aile kanun layihası olan Hukuk-ı Aile Kararnamesi'ne ve döneminin sorunlarını çözmek için getirmiş olduğu yeniliklere yer verilmiştir. Nikâh akdi alışageldiğimiz imam nikâhı ya da dini nikâh ve medeni nikâh şeklinde tasnif edilmeden, tezin de savunduğu argümanlar gereği kanuni ve imam nikâhı başlıkları ile tasnif edilmiştir. Bir diğer husus, yargısal olanla vicdani olan ayrımının sadece laik düzenle birlikte ortaya çıkmış olmadığı, önceden de ispat imkânı vermeyen veya yeteri kadar ispat edilemeyen konularda benzer bir taksimin mevcut olduğu vurgulanarak diyâni hüküm ve kazaî hüküm ayırımı yapılmıştır. Yargı kararı, müftînün görevleri, fetvânın bağlayıcılık mahiyeti, fetvânın tarihsel ve kurumsal işleyişi, fetvâ görevini resmi olarak üstlenen kurum olarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve onun fetvâ aktarma görevlerini en yoğun olarak yürüttüğü birimleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise İslâm aile hukukunun gayrı resmi olarak uygulandığı alanlar ve ortaya çıkan sorunlara yer verilmiştir. Ana bölüm nişanlılık, nikâh akdi ve boşanma başlıkları ile üç kısma ayrılmış ve her bir kısımda mevcut problemlerle önerilen çözümler ve çözüm argümanları zikredilmiştir. Önerilen çözümler 2017-2020 seneleri arasında Ankara Müftülüğü Aile ve Dini Rehberlik Bürosu'na gelmiş olan aile ile ilgili 8327 soru esas alınarak incelenmiştir.

Abstract:
Marriage and divorce which are among of the most important topics of today are examined in every aspects in this thesis.  Religious marriage contract which is valid in terms of religion having been discussed constantly whether it is acceptable in secular regime. The first chapter of this thesis, the importance of family, Hukuk-i Aile Kararnamesi which is the first composition of family law in Muslim society and the improvements which it brought to the society to solve problems were given place. The title of Marriage contract was classified as legal and customary as the thesis claims. Contrary to the common classification as the Imam and civil marriage contract. Another topic is that sometimes the seperation of judicial and conscious didn't emerge with secular regime and also it subsisted in the topics which weren't possible to prove or couldn't be proven enough were underlined and thus the seperation of religions judgement and legal judgement were made. It was given information about the dijudication, duties of mufti, fatwa's binding character, fatwa's institutional and historical working, Presidency of Religious affairs (DİB) which assumed the duty of giving fatwas officially and its units which are the most busy with giving fatwas. In the second chapter, the areas which Islamic Family Law were performed unofficially and the  emergent problems because of it were mentioned. Main section was seperated as 3 titles which are Engagemet, Marriage Contract, and Divorce and in each section, the problems related to the topic and solution proposals were held. Proposed solutions were examined based on 8327 questions asked to the Ankara Office of Mufti and Family and Religious Counseling Bureau in between 2017-2020.