Hatay ili ahududu ve böğürtlen alanlarında virüs hastalık etmenleri ile vektörlerinin ve doğal konukçularının araştırılması
Investigatin on viruses and their vectors and natural hosts in blackberry and raspberry orchards in Hatay province of Turkey
Yazar: ERTUĞRUL HİLMİ DOLUNAY
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN SERTKAYA
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hatay ilinde ahududu ve böğürtlen bahçeleri ile fidanlıklarında sorun olabilecek bazı virüsler ile bunların doğal konukçuları ve vektörlerini araştırmak amacıyla 2009–2012 yıllarında çalışmalar yürütülmüştür. AMV, ApMV, ArMV, CLRV-e, CRLV, INSV, POTY, PNRSV, RBDV, RpRSV, SLRSV, ToRSV, TRSV, TSV, TSWV ve TMV virüsleri DAS-ELISA, DNA boyama-DAPI ve biyolojik indeksleme yöntemleri ile araştırılmıştır. Ülkemizde ApMV, ArMV, CLRV-e, INSV, PNRSV, RBDV, RpRSV, SLRSV, ToRSV, TRSV virüsleri ile vektör nematod Xiphinema sp., böğürtlen ve ahududu alanlarında ilk kez belirlenmiştir.
Böğürtlen ve ahududu örneklerinde en çok RBDV (% 25.40), ToRSV (%12.21), RpRSV (% 11.89), ArMV (% 10.28) ve TRSV (% 8.68) virüslerine rastlanmıştır. En çok rastlanan karışık enfeksiyonlar ise RBDV+RpRSV (%3.27), ArMV+RBDV (%2.90)'dir. Böğürtlen örneklerinde üçlü enfeksiyon olarak en çok RBDV + RpRSV + ToRSV (% 0.72)  karışık enfeksiyonu belirlenmiştir. Bulunan virüslerin karışık enfeksiyonlarına ve simptomlarına bağlı olarak ülkemizde Böğürtlen Sarı Damar Hastalığının (Blackberry yellow vein disease: BYVD) olduğu belirlenmiştir.
 Böcek, nematod ve akar türlerinden, bazıları potansiyel vektör olan 12 zararlı tür ve 3 doğal düşman belirlenmiştir. Ahududu ve böğürtlen bahçelerinde yaygın olarak 22 yabancı ot türü saptanmıştır. Böğürtlen alanlarında ilk kez AMV ve Poty virüsler ile enfekteli Sonchus oleraceus ve Solanum nigrum türleri belirlenmiştir. Bahçedeki bitkilerin rizosfer bölgesinden alınan örneklerden izole edilen Xiphinema sp. ergin bireyleri ile sağlıklı Cucumis sativus bitkilerine ToRSV taşıması yapılmıştır.
2014, 71 sayfa
Anahtar Kelimler: ELISA, DAPI, Rubus sp., virüs, yabancı ot

Abstract:
Some viruses (AMV, ApMV, ArMV, CLRV-e, CRLV, INSV, POTY, PNRSV, RBDV, RpRSV, SLRSV, ToRSV, TRSV, TSV, TSWV and TMV) their natural hosts and vectors were investigated by DAS-ELISA, DNA staining-DAPI and biological indexing methods in Raspberry and blackberry nursery and orchards in Hatay province in 2009–2012. ApMV, ArMV, CLRV-e, INSV, PNRSV, RBDV, RpRSV, SLRSV, ToRSV, TRSV and virus vector nematode Xiphinema sp. have been identified for the first time in blackberry and raspberry areas in Turkey.
The most abundant viruses were found as RBDV (25.40%), ToRSV (12.21%), RpRSV (11.89%), ArMV (10.28%) ve TRSV (8.68%) in blackberry and raspberry samples. The most common dually infections were detected as RBDV+RpRSV (3.27%) and ArMV+RBDV (2.90%) in blackberry samples. The most common multiple infections were detected as RBDV+ RpRSV+ToRSV by rate of 0.72%. According to the results of mixed infections and symptomology, the presence of Blackberry yellow vein disease (BYVD) has been determined in Turkey.
 Total of 12 insect, nematode and mite species that some of them are important as potential vectors of the viruses and 3 natural enemies have been identified in the orchards. Raspberries and blackberries in the common garden weed species has been identified as 22 from the root zone of plants Xiphinema sp. blackberry. Total of 22 weeds were identified as the most common species in Raspberry and blackberry. Sonchus oleraceus and Solanum nigrum species infected with AMV and Potyviruses can also infect Rubus species were identified for the first time in the blackberry orchards. ToRSV was transmitted to healthy C. sativus plants by adult Xiphinema sp. induviduals isolated from samples taken from rhizospheres of plants in the orchards.
2014, 71 pages
Key Words: ELISA, DAPI, Rubus sp., virus, weed