Tezyinî açıdan Hacı Musa Cami
Hacı Musa Mosque in terms of ornamentation
Yazar: FATMA KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN TOKTAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Tasarım desenleri = Design patterns ; Türk süsleme sanatı = Turkish decorative art

Özet:
Ankara'da Altındağ Belediyesi'ne bağlı Hacettepe Mahallesi sınırları içerisinde bulunan Hacı Musa Cami, birçok kaynağa göre 15. yüzyıla tarihlenen ancak bazı araştırmacılar tarafından ise 17-18. yüzyıllara ait olduğu öne sürülen bir camidir. Daha önceleri kayıtlarda mescit olarak anılan caminin sülüs yazı ile yazılmış yapım kitabesinde caminin Hacı Musa oğlu Seyfeddin tarafından yaptırıldığı yazılmıştır. Hicri olarak yapım yılı yazan kitabe ise caminin 15. yüzyıla ait olduğunu netleştirir. Birkaç kez onarım geçiren camiye, bu onarımlar sonucunda bazı mimari eklemeler yapılmıştır. Hem bu sonradan yapılan eklemeler hem de caminin orijinal yapım yılından kalan diğer süslemeler camiye eşsiz bir karakter kazandırmıştır. Caminin mimari elemanlarında yer alan bazı süslemeler dönemin diğer camileriyle benzerlik göstermektedir. Camide bulunan diğer süslemelerde ise Ankara'da yapıldığı dönem veya sonrasında görülmeyen özgünlükte tezyinat unsurları bulunmaktadır. Özellikle caminin ana giriş kapısı, mihrabı ve minberinde bulunan tezyini unsurlar bunlardan bazılarıdır. Cami daha çok klasik döneme işaret eden süslemelere ve bezemelere sahiptir. Diğer yandan cami, minberinde yer alan birbirinden farklı İslami geometrik desenler ile kendine özgü karakterini sergiler. Bu çalışma, Ankara Hacı Musa Cami mimari elemanlarında bulunan tezyinatları geleneksel Türk süsleme sanatları açısından değerlendirecek,ayrıca bu tezyinatların nasıl çizildiği aşamalarla gösterilerek, tezyinatların hem kompozisyonları hem de birebir çizimleri ortaya konacaktır.

Abstract:
Hacı Musa Mosque is located within the borders of the Hacettepe Neighborhood of Altındağ Municipality in Ankara. It is a mosque claimed to date back to the 15th century according to many sources, but according to some researchers, it is dated to the 17th-18th century.  In the construction inscription written in the thuluth script of the mosque, which was previously referred to as a masjid in the records, it was written that Seyfeddin, the son of Hacı Musa, built the mosque. The inscription, which shows the year of construction in Hijri, clarifies that the mosque dates back to the 15th century. The mosque has undergone repairs several times, and some architectural additions have been made due to these repairs. These later additions and other decorations from the mosque's original construction year have given the mosque a unique character. Some decorations on the architectural elements of the mosque are similar to other mosques of the period. Other decorations in the mosque contain original decoration elements that were not seen in Ankara during or after the period it was built. Some of these are particularly the decorative elements on the main entrance door, mihrab, and pulpit of the mosque. The mosque has ornaments and decorations that mostly point to the classical period. On the other hand, the mosque displays its unique character with different Islamic geometric patterns on its pulpit.This study will evaluate the decorations on the architectural elements of Ankara Hacı Musa Mosque in terms of traditional Turkish decorative arts. It will also show how these decorations are drawn in stages, and both their compositions and exact drawings will be presented.