Yaşam temelli ve işbirlikli öğrenme ile ortaokul öğrencilerinin biyoteknoloji ve biyogüvenlik konularında akademik başarı, tutum, duyarlılık ve etik algılarının incelenmesi
Investigation of academic achievement, attitude, sensitivity and ethics perceptions of secondary school students on biotechnology and biosafety using life-based and cooperative learning
Yazar: AYSUN GÖCÜK
Danışman: PROF. DR. FATMA ŞAHİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Biyogüvenlik = Biosafety ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Duyarlılık = Sensitivity ; Etik = Ethics ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşam temelli öğrenme = Context based learning ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Bu çalışmada yaşam temelli öğrenme ve işbirliğine dayalı öğrenme yaklaşımlarının 8.sınıf öğrencilerinin biyoteknoloji ve biyogüvenlik kazanımlarına yönelik akademik başarı, duyarlılık, tutum ve etik konuları üzerindeki etkileri incelenmiştir. 
Araştırmanın pilot uygulaması 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, 8. Sınıfa devam eden 56 öğrencinin katılımıyla, haftada 2 ders olarak 6 hafta boyunca yürütülmüştür. Asıl uygulama ise 2019-2020 eğitim-öğretim yılında iki 8. Sınıf şubesinde öğrenim gören 44 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yöntemi gömülü karma yöntemdir. Yöntemin nicel boyutunda yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmada deney 1 grubu 22, deney 2 grubu 22 olmak üzere toplam 44 öğrenci yer almıştır.   Ön test son test iki deney gruplu deneysel desenin kullanıldığı bu araştırma, fen bilimleri dersi öğretim programına göre 2019-2020 eğitim-öğretim yılı I. döneminde iki 8. sınıfta eş zamanlı olarak araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. İçeriği biyoteknoloji ve biyogüvenlik kazanımlarına göre belirlenen dersler; deney 1 grubu öğrencilerine yaşam temelli öğrenme yaklaşımı, deney 2 grubu öğrencilerine işbirlikli öğrenme yaklaşımı ile işlenmiştir. Araştırma, "DNA ve Genetik Kod" ünitesinde, 10 haftada toplam 20 ders saatlik uygulamada gerçekleştirilmiştir. 
Karma yöntem araştırması olan bu çalışmada nicel ve nitel veriler bir arada kullanılmış, araştırmanın verileri dört veri toplama aracı ile toplanmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Akademik Başarı Testi", "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Duyarlılık Anketi" ve Sürmeli (2008) tarafından geliştirilen "Biyoteknoloji Tutum Ölçeği"   veri toplama araçları ile toplanmıştır. Akademik başarı testi, tutum ölçeği ve duyarlılık anketinden elde edilen sonuçların deney grupları ve süreç açısından karşılaştırılması nicel, öğrenci puanlarının frekans ve yüzde değerleri ise nitel olarak incelenmiştir. Ayrıca açık uçlu sorulardan oluşan "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Etik Envanteri" formlarının değerlendirilmesi araştırmacı tarafından nitel olarak içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen bulgular doğrultusunda öğrencilerin biyoteknoloji ve biyogüvenlik konularına yönelik akademik başarı, tutum ve duyarlılık analizleri deney gruplarının süreç ve öğretim yöntemi açısından regresyonu ile elde edilmiştir. "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Akademik Başarı Testi" bulguları doğrultusunda biyoteknoloji ve biyogüvenlik kazanımlarının öğretiminde öğrencilerin akademik başarısında yaşam temelli öğrenme yaklaşımının işbirlikli öğrenme yaklaşımına göre daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her iki deney grubunun ön test ve son test puanlarının karşılaştırılarak sürecin incelendiği bulgularda ise her iki öğretim yönteminin de akademik başarıyı olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. "Biyoteknoloji Tutum Ölçeği" veri toplama aracından elde edilen nicel bulgular yaşam temelli öğrenme ve işbirlikli öğrenme yöntemlerinin öğrencilerin biyoteknoloji ve biyogüvenlik kazanımlarına yönelik tutumlarında anlamlı bir fark ortaya çıkarmadığını göstermiştir. "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Duyarlılık Anketi" veri toplama aracının bulgularında biyoteknoloji ve biyogüvenlik kazanımlarına yönelik duyarlılık geliştirilmesinde uygulama yönteminin anlamlı bir fark oluşturmadığı ancak sürecin her iki deney grubu için yüksek düzeyde bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. BBBT, BTÖ ve BBDA veri toplama araçlarının nitel değerlendirme sonuçları; öğrencilerin biyoteknolojik çalışmaların sonuçlarından endişe duyduklarını, öğrencilerin biyoteknolojik ürün kullanımında temkinli olduklarını, organik tarımı tercih ettiklerini, çevre sorunlarının çözümünde biyoteknolojinin öneminin farkında olduklarını, biyoteknolojik çalışmalara yönelik kavram yanılgılarına sahip olduklarını ve biyogüvenliğin önemini kavradıklarını göstermiştir. "Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Etik Envanteri" veri toplama aracının nitel inceleme sonuçları; çalışmaya katılan öğrencilerin uygulama sonunda bireysel farklılıklar ve eşitlik konularına duyarlı olduklarını, canlı merkezli bir etik anlayışına sahip oldukları göstermektedir.

Abstract:
In this study, the effects of life-based learning and cooperative learning approaches on the academic achievement, sensitivity, attitude and ethical issues of 8th grade students towards biotechnology and biosafety gains were examined.
The pilot application of the research was carried out in the 2018-2019 academic year, with the participation of 56 8th grade students, 2 lessons per week for 6 weeks. The actual application was carried out with 44 students studying in two different 8th grade classes in the 2019-2020 academic year. The method of the research is the embedded experimental mixed method. Quasi-experimental design was used in the quantitative dimension of the method, and case study was used in the qualitative dimension. A total of 44 students, 22 in the experimental group 1 and 22 in the experimental group 2, took part in the research. This research, in which the pretest and posttest experimental design with two experimental groups was used, was carried out by the researcher simultaneously in two 8th grades in the first semester of the 2019-2020 academic year, according to the science course curriculum. Courses, the content of which is determined according to the biotechnology and biosafety gains; The life-based learning approach was taught to the students of the experimental group 1 and the cooperative learning approach to the students of the experimental group 2. The research was carried out in the "DNA and Genetic Code" unit, in a total of 20 lesson hours in 10 weeks.
In this study, which is a mixed method research, quantitative and qualitative data were used together, and the data of the research were collected with four data collection tools. Quantitative data were collected with the data collection tools "Biotechnology and Biosafety Academic Achievement Test", "Biotechnology and Biosafety Sensitivity Questionnaire" developed by the researcher, and "Biotechnology Attitude Scale" developed by Sürmeli (2008). The comparison of the results obtained from the academic achievement test, attitude scale and sensitivity questionnaire in terms of experimental groups and the process was analyzed quantitatively, while the frequency and percentage values of student scores were analyzed qualitatively. In addition, the evaluation of the "Biotechnology and Biosafety Ethical Inventory" forms consisting of open-ended questions was carried out by the researcher using the content analysis method qualitatively. In line with the findings obtained from the quantitative data of the research, the academic achievement, attitude and sensitivity analyzes of the students towards biotechnology and biosafety were obtained by regression of the experimental groups in terms of process and teaching method. In line with the findings of the "Biotechnology and Biosafety Academic Achievement Test", it was concluded that the life-based learning approach is more effective than the cooperative learning approach in the academic success of the students in the teaching of biotechnology and biosafety gains. In the findings in which the pre-test and post-test scores of both experimental groups were compared and the process was examined, it was determined that both teaching methods had a positive effect on academic achievement. Quantitative findings obtained from the "Biotechnology Attitude Scale" data collection tool showed that life-based learning and cooperative learning methods did not reveal a significant difference in students' attitudes towards biotechnology and biosafety gains. In the findings of the "Biotechnology and Biosafety Sensitivity Questionnaire" data collection tool, it was determined that the application method did not make a significant difference in the development of sensitivity towards biotechnology and biosafety gains, but the process had a high level of effect for both experimental groups. Qualitative evaluation results of BBBT, BTÖ and BBDA data collection tools; It has been shown that students are concerned about the results of biotechnological studies, they are cautious in the use of biotechnological products, they prefer organic agriculture, they are aware of the importance of biotechnology in solving environmental problems, they have misconceptions about biotechnological studies and they understand the importance of biosafety. Qualitative analysis results of the "Biotechnology and Biosafety Ethical Inventory" data collection tool; At the end of the application, the students participating in the study show that they are sensitive to individual differences and equality and have a living-centered ethical understanding.