Acil servis personelinde görülen ikincil travmatik stres düzeyinin disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı ve başaçıkma stratejileri açısından incelenmesi
The investigation of secondary traumatic stress levels observed in emergency service personnel in terms of dissociation level, perceived social support and coping strategies
Yazar: PINAR HAKSAL
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu arastırmada acil servislerde çalısan sağlık personelinin ikincil travmatik stresdüzeyleri, disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı puanları ve basa çıkma stratejileriaçısından incelenmistir. Çalısmaya, hastanelerin polikliniklerinde çalısan sağlıkgörevlileri karsılastırma amacıyla dahil edilmistir. Böylece verileri Ankara'da toplanançalısmaya 159'u acil servisten ve 153'ü poliklinikten olmak üzere toplam 312 kisikatılmıstır. Katılımcılara travma sonrası stres belirtilerini ölçmek amacıyla TravmaSonrası Stres Tanı Ölçeği, travma sonrasındaki disosiyasyonu ölçmek amacıyla TravmaSonrası Disosiyatif Yasantılar Ölçeği, algıladıkları sosyal destek düzeyin ölçülmesiamacıyla Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve basa çıkma stratejileriniölçmek amacıyla Basa Çıkma Yolları Envanteri uygulanmıstır. Bunların yanı sıratravma sonrası stres belirtileri ile yakından ilgili olduğu düsünüldüğünden katılımcılarıngösteriyor olabilecekleri psikopatoloji belirtilerine dair ölçümler ise Kısa SemptomEnvanteri ile alınmıstır.Analizlerde çalısılan yerle ve cinsiyetle travma sonrası stres belirtileri, psikopatolojibelirtileri, disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı ve basa çıkma stratejilerinin iliskisiarastırılmıstır. Bunun yanı sıra, cinsiyet ve yas değiskenleri sabit tutulduğunda, acilservis çalısanları ve poliklinik çalısanları için travma sonrası stres belirtilerinin vepsikopatoloji belirtilerinin yordayıcılarının ayrı ayrı belirlenmesi amaçlanmıstır.Analiz sonuçları incelendiğinde poliklinik çalısanlarının travma sonrası stresbelirtilerinin, psikopatoloji belirtilerinin ve disosiyasyon düzeyinin acil servisçalısanlarınkinden anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüstür. Sonuçlara göre acilservis çalısanları poliklinik çalısanlarından daha fazla sosyal destek algılamaktadırlar vekendine güvenli, iyimser ve sosyal destek aramaya yönelik basa çıkma stratejilerinianlamlı düzeyde daha fazla kullanmaktadırlar. Cinsiyet açısından ise kadınlarınerkeklerden daha yüksek düzeyde travma sonrası stres belirtileri, psikopatoloji belirtilerigösterdikleri ve travma sonrası disosiyatif yasantılarının daha fazla olduğu görülmüstür.Travma sonrası stres belirtilerinin yordayıcılarının arasında poliklinik çalısanları içintravma sonrası disosiyatif yasantılar ve çaresiz yaklasım yer alırken, acil servispersoneli için bunlara algılanan sosyal destek düzeyi ve iyimser yaklasım daeklenmektedir. Psikopatoloji belirtilerinin yordayıcılarının bazılarının ise her iki grupiçin de travma sonrası disosiyatif yasantılar, sosyal destek algısı, çaresiz yaklasım veiyimser yaklasım olduğu görülmüstür. Elde edilen bu bulgular ilgili literatür ısığındatartısılmıstır.Anahtar Kelimeler:?kincil travma, Acil servis çalısanları, Disosiyasyon, Algılanan sosyal destek, Basaçıkma yolları, Travma sonrası stres belirtileri, Psikopatoloji belirtileri

Abstract:
In this study, secondary traumatic stress levels of health personnel working atemergency services are examined in terms of dissociation level, perceived socialsupport and coping strategies. Health personnel working at hospital polyclinics wereincluded in the study for comparison purposes. Accordingly, 312 persons total haveparticipated in the study, as 159 of them from emergency services and 153 frompolyclinics. The participants received Posttraumatic Stress Diagnostic Scale in order toobserve post-traumatic stress symptoms, Peritraumatic Dissociative ExperiencesQuestionnaire in order to observe post-traumatic dissociation, Multidimentional Scaleof Percieved Social Support in order to observe social support level perceived by theparticipants and Coping Strategies Inventory in order to observe coping strategies of theparticipants. In addition, since it is supposed to have close relation with post-traumaticstress symptoms, observations regarding psychopathological symptoms likely to bepresented by the participants are performed via Brief Symptom Inventory.During the analyzes, relationship of the work place and gender with post-traumaticstress symptoms, psychopathological symptoms, dissociation level, perceived socialsupport and coping strategies was investigated. Furthermore, when gender and agevariables were controlled, it was aimed to determine predictors for post-traumatic stresssymptoms and psychopathologic symptoms of employers at emergency services andemployers at polyclinics separately.When the results of the analyses were examined, it was observed that post-traumaticstress symptoms, psychopathological symptoms and dissociation levels of theemployers at polyclinics were significantly higher than that of the employers atemergency services. According to the results, the employers at emergency servicesperceived more social support than the employers at polyclinics and they utilized selfixconfident, optimist coping strategies and strategies dedicated to seek for social supportsignificantly more. When gender was taken into consideration, it was figured out thatwomen presented more post-traumatic stress symptoms, psychopathological symptomsthan men and they had more post-traumatic dissociative experiences. While posttraumaticdissociative experiences and helpless approach are among the predictors forpost-traumatic stress symptoms of the employers at polyclinics; perceived socialsupport level and optimist approach were also added for the personnel at emergencyservices. It was also observed that certain predictors for psychopathological symptomswere post-traumatic dissociative experiences, social support perception, helplessapproach and optimist approach for both groups. Findings obtained are discussed in thelight of the relevant literature.Keywords:Secondary trauma, Personnel at emergency services, Dissociation, Perceived socialsupport, Ways of Coping, Posttraumatic stress symptoms, Psychopathologicalsymptoms