9-14 yaş Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı alan çocukların ailelerinin sorunla ilgili baş etme tarzlarına yönelik nitel bir çalışma
A qualitative study on coping styles of parents of children with ADHD aged 9-14 years
Yazar: SİNEM SANCAKTAROĞLU
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARI
Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, 9-14 yaş aralığında Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocuklara sahip ailelerin, çocuklarının tanısı kaynaklı sorunları ile baş etme çabalarını incelemektedir. Ankara il merkezinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı beş okul ile iletişime geçilmiş ve araştırma kriterlerine uygun olarak 14 aile belirlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Ebeveynlerin Eğitim Durumu ve Yaş Ortalaması: Ebeveynlerin çoğunluğunun üniversite mezunu olması, DEHB tanısı almış çocuklarla ilgili bilgi ve kaynaklara erişimlerini kolaylaştırmaktadır. Ayrıca, ebeveynlerin yaşlarının 37-50 arasında değişmesi ve yaş ortalamasının 42.07 olması, onların hayat tecrübesi ve ebeveynlik deneyimi açısından olgun bir grup olduğunu göstermektedir. Aileler, çocuklarının eğitiminde öğretmenler ve okul rehber öğretmenleri ile etkili bir iş birliği yapamadıklarını belirtmektedirler. Bu durum, çocukların eğitim sürecinde önemli bir destek mekanizmasından yoksun kalmalarına neden olmaktadır. Öğretmenlerin ve okul uzmanlarının DEHB tanısı konulmuş çocuklara yönelik tutumlarının olumsuz olması, çocukların eğitimine yönelik umutların azalmasına ve ailelerin öğrenilmiş çaresizlik yaşamasına yol açmaktadır. Bu çalışma, DEHB tanısı konulmuş çocukların eğitim süreçlerinde ebeveynlerin, öğretmenlerin ve rehber öğretmenlerin bilgi ve farkındalık düzeylerinin artırılmasının önemini vurgulamaktadır. Eğitim kurumlarının, öğretmenlerin ve rehber öğretmenlerin DEHB konusunda eğitim almaları ve ailelerle işbirliği yapmaları gerektiği önerilmektedir. Ayrıca, ailelerin çocuklarının eğitimine aktif katılımının sağlanması ve destekleyici eğitim ortamlarının oluşturulması önemlidir. Bu bulgular, DEHB tanısı konulmuş çocukların ve ailelerinin karşılaştıkları zorlukların aşılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar kelimeler: DEHB, Ebeveyn, Aile İşbirliği

Abstract:
This study examines the efforts of families with children diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) between the ages of 9-14 to cope with the problems caused by their children's diagnosis. Five schools affiliated with the Ministry of National Education in Ankara city center were contacted and 14 families were identified in accordance with the research criteria. The data obtained from the interviews were subjected to content analysis. Educational Status and Average Age of Parents: The fact that the majority of the parents were university graduates facilitated their access to information and resources about children diagnosed with ADHD. In addition, parents' ages ranged between 37-50 years and the mean age was 42.07, indicating that they were a mature group in terms of life experience and parenting experience. Parents state that they are unable to cooperate effectively with teachers and school counselors in their children's education. This situation causes children to be deprived of an important support mechanism in the educational process. The negative attitudes of teachers and school specialists towards children diagnosed with ADHD lead to decreased hopes for children's education and families experience learned helplessness. This study emphasizes the importance of increasing the knowledge and awareness levels of parents, teachers and counselors in the educational processes of children diagnosed with ADHD. It is recommended that educational institutions, teachers and counselors should receive training on ADHD and cooperate with families. In addition, it is important to ensure the active participation of families in their children's education and to create supportive educational environments. These findings may contribute to the development of strategies to overcome the difficulties faced by children diagnosed with ADHD and their families.

Keywords: ADHD, Parent, Family Cooperation