Multipl skleroz hastalarında sesin objektif ve subjektif değerlendirilmesi
Objective and subjective evaluation of voice in patients with multiple sclerosis
Yazar: GÖKÇE AKSOY YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH ÖĞÜT
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, Multipl Skleroz (MS) hastalarının seslerini, objektif ve subjektif yöntemlerle değerlendirerek seslerinin bu hastalıktan etkilenip etkilenmediğini ve ne derece etkilendiğini tespit etmek istedik.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya 72 Multipl Skleroz tanılı hasta ve 65 benzer demografik özelliklere sahip sağlıklı gönüllüler alındı. Tüm katılımcıların sesleri objektif (videolaringostroboskopik muayene, Praat ses analiz programı ile akustik analiz, maksimum fonasyon süresi, s/z oranı) ve subjektif (GRBAS, Ses Handikap İndeksi-10 anketi, Sesle İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği, Ses Yorgunluğu Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği) yöntemlerle değerlendirildi. 
Bulgular: Hastaların %62,50'si, kontrol grubunun %67,70'si kadındı. Yaş ortalaması hasta grubunda 41,60±9,66 yıl, kontrol grubunda 40,94±6,28 idi (p>0,05). Gruplar arasında Ses Handikap İndeksi-10 anketi, Sesle İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05) ancak Ses Yorgunluğu Ölçeği ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği ölçek puanları açısından anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla p=0,001; P=0,007). Ses Yorgunluğu Ölçeği skorunun kontrol grubunda, Yorgunluk Şiddet Ölçeği skorlarının ise hasta grubunda yüksek saptanması istatistiksel olarak anlamlıydı. Akustik analizlerde F0, Jitter ve NHR ölçümlerine göre gruplar arasında  farklılık saptanmadı (p>0,05). Shimmer değeri hasta grubunda kontrol grubundan yüksekti (p=0,001). Kadın MS hastalarında maksimum fonasyon zamanı kontrol grubundaki kadınlara göre kısa bulundu (p=0,038). Grade, Roughness ve Breathiness ölçümlerinde gruplar arasında fark yokken, Asthenia ve Strain ölçümlerinde istatistiksel anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla p=0,005, p=0,001).
Sonuç: MS'de ses ve ses parametreleri etkilenebilmektedir. Klinisyenlerin ses ve ses patolojileri yönünden farkındalığının artması ve multidisipliner hasta yönetimi ile bütüncül bir yaklaşım sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: multipl skleroz;ses; ses analizi.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the voice quality in patients with multiple sclerosis by using objective and subjective methods and determine the presence and degrees of voice disorders. 
Material and Methods:72 patients with MS and 65 controls with similar demographic characteristic were included in this study. All participant's voices are determined by objective (videolaryngostroboscopic examination, acoustic analysis by Praat analysis program, maximum phonation time and s/z ratio) and subjective (GRBAS, Voice Handicap Index, Voice-Related Quality of Life, Vocal Fatigue Index, Beck Depression Inventory, The Fatigue Severity Index) methods.  
Results:62,5% of the patients and 67,7% of the controls were female.The mean age was 41.60±9.66 years in the patient group and 40.94±6.28 years in the control group (p>0,05). There was no significant difference in the Voice Handicap Index, Voice-Related Quality of Life and Beck Depression Inventory scores (p>0.05); but a significant difference was found in terms of Vocal Fatigue Index and the Fatigue Severity Scale scores (p=0.001; p=0.007, respectively). It was statistically significant that the Vocal Fatigue Index value was higher in the control group and the Fatigue Severity Scale value was higher in patients. No difference was found between the groups according to F0, Jitter and NHR measurements in acoustic analysis (p>0.05). Shimmer value was higher in the patient group than controls (p=0.001). Maximum phonation time was shorter in female MS patients than in females in controls (p=0,038).  While there was no difference between the groups in Grade, Roughness and Breathiness measurements, there was a statistically significant difference between Asthenia and Strain measurements (p=0.005, p=0.001, respectively).
Conclusion: In Multiple Sclerosis disease voice and voice parameters can be affected. Increasing the awareness of clinicians in terms of voice and vocal pathologies, multidisciplinary patient management can improve patients' quality of life in this disease. 
Keywords: multiple sclerosis; voice; acustic analysis.