Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan hekimlerin sosyal medya kullanımının uyku kalitesine etkisi
The effect of social media use on sleep quality of physicians working at Bağcilar training and Research Hospital
Yazar: MESUT ÇOĞAÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Sosyal medya = Social media ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçekler = Scales ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan hekimlerin sosyal medya kullanımı ile uyku kalitesi arasındaki olası ilişkiyi ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmamız gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. Çalışma 01.04.2022-30.05.2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan 508 hekim içerisinden çalışmaya katılmayı kabul eden 179 katılımcı ile yapıldı. Katılımcılara Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği-Yetişkin Form (SMBÖ-YF), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve tarafımızca oluşturulan sosyodemografik form yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır.
Araştırmada değerlendirilen vakaların demografik ve klinik özellikleri betimleyici istatistiksel analizlerle (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma vb.) incelendi. Araştırmada değerlendirilen hekimlerin yaş, VKİ, SMBÖ ve PUKİ skorları arasındaki ilişki Spearman Korelasyon Analizi ve Pearson Korelasyon analizine göre değerlendirilmiştir. Araştırmada değerlendirilen hekim grupları arasında, cinsiyet grupları arasında, aile hekimliği ve diğer klinik grupları arasında PUKİ ve SMBÖ skor ortalamalarının karşılaştırılması Mann Whitney U testi ve Bağımsız gruplar t testine göre yapılmıştır. PUKİ Toplam skorlarını açıklamakla ilişkili Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlendi. Verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık ve çarpıklık değerleriyle (±1,5) kontrol edildi. Analizlerin uygulamasında IBM SPSS 22.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamızda hekimlerin uyku latansı ile Sanal iletişim ve SMBÖ skorları arasında anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada değerlendirilen hekimlerin gündüz işlev bozukluğu ile Sanal tolerans ve SMBÖ skorları arasında anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulunmuştur. Uzmanlık öğrencisi grubundaki kişilerin PUKİTP, Öznel uyku, Gündüz işlev bozukluğu, SMBÖ, Sanal tolerans ortalamalarının; Uzman ve akademisyen grubu kişilerinin PUKİTP, Öznel uyku, Gündüz işlev bozukluğu, SMBÖ, Sanal tolerans ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu görülmüştür. Aile hekimliği grubundaki kişilerin SMBÖ, Uyku latansı, Sanal iletişim, Sanal tolerans ortalamalarının diğer klinik grubu kişilerinin SMBÖ, Uyku latansı, Sanal iletişim, Sanal tolerans ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak diğer uzman grubu kişilerinin Öznel uyku, Uyku bozukluğu sorunu ortalamalarının aile hekimi grubundaki kişilerin Öznel uyku, Uyku bozukluğu sorunu ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. Kadın hekimlerin SMBÖ, Sanal tolerans ortalamalarının erkek hekimlerin SMBÖ, Sanal tolerans ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. PUKİ Toplam skorlarının %6'sının demografik özellikler tarafından açıklandığı buna karşın modelin istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı (F=1,68, p=0,118) tespit edilmiştir. Model alt değişkenleri incelendiğinde ise sadece Aile hekimliği/Diğer değişkeninin istatistiksel açıdan anlamlı derecede etkili bir değişken olduğu (p=0,048) bulunmuştur. Çalışmamızda sosyal medya kullanım sürelerine göre PUKİTP, Öznel uyku, Uyku süresi, Uyku bozukluğu sorunu, SMBÖ, Sanal tolerans, Sanal iletişim alt ölçek skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Araştırmamızda sosyal medya kullanım sürelerine göre Uyku ilacı kullanımı, SMBÖ, Sanal tolerans, Sanal iletişim alt ölçek skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda hekimlerin sosyal medya kullanımı toplam puanı ile uyku kalitesi toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmemektedir. Buna karşın alt parametrelerden Uyku latansı ile Sanal iletişim ve SMBÖ skorları arasında anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Uykuya dalış evresini kısaltmak için son bir saat içinde ekran maruziyetinden kaçınılması alınacak önlemler arasında düşünülebilir. Öte yandan çalışmamızda sosyal medyada geçirilen süre ile sosyal medya bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sosyal medyada süre kısıtlaması yöntemine başvurmak sosyal medya bağımlılığın önüne geçilmesi için atılacak ilk adım olabileceği kanaatindeyiz. Çalışmamızda hekimlerin genelinde uyku kalitesinin düşük olduğu bu durumun hekimlerin, mesai-gece nöbet düzenlemesi ve iş yoğunlukları azaltılarak önüne geçilebileceği kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Uyku Kalitesi, Sosyal Medya, Hekim

Abstract:
Aim: It is aimed to reveal the possible relationship between the use of social media and sleep quality by physicians working at Health Sciences University (SBU) Istanbul Bağcılar Training and Research Hospital.
Method: Our study is an observational, descriptive and cross-sectional study. The study was conducted with 179 participants among 508 physicians working at Health Sciences University Istanbul Bağcılar Training and Research Hospital between 01.04.2022 and 30.05.2022. Social Media Addiction Scale-Adult Form (SMAS-AF), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and sociodemographic form created by us were applied to the participants by face-to-face interview technique.
Demographic and clinical characteristics of the cases evaluated in the study were analyzed with descriptive statistical analyzes (number, percentage, mean, standard deviation, etc.). The relationship between age, BMI, SMDI and PSQI scores of the physicians evaluated in the study was evaluated according to Spearman Correlation Analysis and Pearson Correlation analysis. Comparison of PSQI and SMDS score averages among physician groups evaluated in the study, between gender groups, family physicians and other specialist groups was made according to Mann Whitney U test and Independent groups t test. Multivariate Linear Regression Analysis was used to explain the PSQI Total scores. The significance level for all analyzes was determined as p<0.05. The conformity of the data to the normal distribution was checked with the values of kurtosis and skewness (±1.5). IBM SPSS 22.0 program was used in the analysis. 
Results: In our study, it was determined that there was a significant positive correlation between physicians' sleep latency and Virtual communication and SMAS scores. In addition, it was found that there was a significant positive correlation between daytime dysfunction and Virtual tolerance and SMAS scores of the physicians evaluated in the study. PSQITP, Subjective sleep, Daytime dysfunction, SMAS, Virtual tolerance averages of the residents in the residency group; It was observed that the experts and academicians were statistically significantly higher than the PSQITP, Subjective sleep, Daytime dysfunction, SMAS, Virtual tolerance averages. It was determined that the averages of SMAS, Sleep latency, Virtual communication, Virtual tolerance of the people in the family physician group were statistically significantly higher than the averages of SMAS, Sleep latency, Virtual communication, and Virtual tolerance of the people in the other specialist group. In addition, it was observed that the Subjective sleep and sleep disorder problem averages of the other specialists group were statistically significantly higher than the Subjective sleep and sleep disorder problem averages of the family physicians group. It was determined that the mean SMAS and Virtual tolerance of female physicians were statistically significantly higher than the mean of SMAS and Virtual tolerance of male physicians. It was found that 6% of the total PSQI scores were explained by demographic characteristics, but the model was not statistically significant (F=1.68, p=0.118). When the model sub-variables were examined, only the Family Physician/Other scale was found to be a statistically significant variable (p=0.048). In our study, PSQITP, Subjective sleep, Sleep duration, Sleep disorder problem, SMAS, Virtual tolerance, Virtual communication subscale scores were found to differ statistically according to the duration of social media use. In our study, it was determined that the scores of sleeping pill use, SMAS, Virtual tolerance, Virtual communication subscales differed statistically according to the duration of social media use.
Conclusion: In our study, no statistically significant difference was observed between the total score of physicians' social media use and total sleep quality score. On the other hand, it was determined that there was a significant positive correlation between the sub-parameters Sleep latency, Virtual communication and SMDS scores. Avoiding screen exposure within the last hour can be considered among the measures to be taken to shorten the sleep phase. On the other hand, in our study, a significant relationship was found between the time spent on social media and social media addiction. We believe that applying the time limit method in social media can be the first step to prevent social media addiction. In our study, we believe that this situation, in which the sleep quality of physicians is generally low, can be prevented by arranging shifts at night and reducing their work intensity.
Key words: Sleep Quality, Social Media, Physicians