Yapay zekânın yol açtığı zararlardan doğan hukuki sorumluluk
Civil liability arising from the damages caused by artificial intelligence
Yazar: ORHAN EROL
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ARBEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Parlamentosu = European Parliament ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Kişilik = Personality ; Kusurlu sorumluluk = Faulty liability ; Kusursuz sorumluluk = Irreproachable respensibility ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Yapay zekâ, bilgisayarsistemlerinin insana benzerşekilde düşünmesi, öğrenmesi ve karar
vermesi için tasarlanan bir bilim dalıdır. Yapay zekâ, doğal dil işleme, görüntü işleme, makine
öğrenmesi, derin öğrenme, doğal dil işleme, robotik gibi birçok teknolojiyi içermektedir. 
Teknolojinin gelişimi sağlamış olduğu devasa faydanın yanında birçok sorunu da beraberinde
getirmektedir. Bunlardan biri de yapay zekâlardan doğan zarardan kimin sorumlu olacağı
meselesidir. Yapay zekâlar ile insanların günlük yaşamlarındaki etkileşim ve iletişimleri arttıkça,
hukuki açıdan ortaya yeni ve farklı sorunlar çıkmakta ve mevcut hukuki düzenlemeler ile bu
sorunlara bir çözüm getirmek zorlaşmaktadır.
Yapay zekâlı varlıkların meydana getirmiş olduğu zararlardan kimin sorumlu olacağı
hususu, yapay zekâlı varlıkların hukuki kişiliğe sahip olup olmadığı sorusunu gündeme
getirmektedir. Bu varlıkların sorumluluğunun söz konusu olabilmesi için hukuki olarak kişiliğe
sahip olmaları gerekmektedir. İnsanlar gibi düşünebildiği ve hareket edebildiği kabul edilen
yapay zekâlı varlıklara kişilik tanınması durumunda zarar vukuunda yapay zekâya
başvurulabileceği değerlendirilmektedir. Öğretide süper yapay zekâlı sistemlerin kendi
davranışlarının ve bu davranışların sonuçlarının farkında olması nedeniyle eylemlerinden
sorumlu sayılabileceği ifade edilmektedir. Kendi kendine öğrenme potansiyeline sahip olan bu
yapay zekâlar hukuken kişi olarak kabul edilebilecektir. Ancak hali hazırdaki hukuk sistemlerinde
böyle bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple yapay zekâlar haksız fiilleri sonucu neden
oldukları zararlardan dolayı sorumlu tutulmayacaklardır.
Yapay zekâlardan kaynaklanan zararlarda kime başvurulması gerektiği hususu önem arz
etmektedir. Yapay zekâlar bir insanın idaresinde ve denetiminde olabileceği gibi kendi kendine,
otonom olarak da hareket edebilmektedir. Her iki durumda da yapay zekâ mal varlığı, yaşam
hakkı, vücut bütünlüğü, onur ve haysiyet, özel hayatın gizliliği vb. maddi veya manevi birçok
değerde zarara neden olabilmektedir.
Tepkisel ve sınırlı yapay zekâ türleri göz önüne alındığında kısıtlı otonomiye sahip olan
ve hukuk sistemimizde eşya veya ürün olarak kabul gören ve hukuki anlamda kişi olarak kabul
edilmeyen bu yapay zekâların neden olduğu zararlarda, yürüklükte olan yasal düzenlemeler belirli
ölçüde uygulama alanı bulabilecektir. Somut durumun özelliklerine göre kusur sorumluluğu,
kusursuz sorumluluk, ürün sorumluluğu, sözleşme sorumluluğu hükümlerine başvurulabilecektir.
Bu tür yapay zekâların davranışları sonucu ortaya çıkan zararın tazmini için "arka plandaki
insanlara" yani yasaların fiillerine hukuki neticeler bağladığı kişilere başvurulabilecektir.
Karşısındaki insanların güdülerini, inançlarını, hislerini, niyetlerini yani psikolojik
durumunu algılayarak onlarla etkileşime girebilen zihin teorisi ve kendilerinin farkında olan ve
içsel durumlarını ve diğerlerinin duygularını, davranışlarını ve zekâsını algılayabilen kendini
tanıyan yapay zekâlar açısından klasik sorumluluk türleri ihtiyacı karşılamaktan uzaktır. Bu
nedenle yapay zekâlı varlıkların neden olduğu zararların tazmini bağlamında Avrupa
Parlamentosu Tavsiye Raporu'ndakine benzer yeni bir kusursuz sorumluk türüne yönelik
düzenleme yapılması uygun olabilecektir.
Anahtar kelimeler: Kişilik, Yapay Zekâ, Hukuki Sorumluluk, Kusur Sorumluluğu,
Kusursuz Sorumluluk, Ürün Sorumluluğu, Sözleşme Sorumluluğu, Avrupa Parlamentosu
Tavsiye Raporu.

Abstract:
Artificial intelligence is a branch of science designed for computer systems to think, learn
and make decisions similar to humans. It includes many technologies such as artificial
intelligence, natural language processing, image processing, machine learning, deep learning,
natural language processing, robotics. The development of technology brings with it many
problems as well as the huge benefits it provides. One of them is the issue of who will be
responsible for the damage caused by artificial intelligence. Asthe interaction and communication
of artificial intelligence and people in their daily lives increase, new and different problems arise in terms of law and it becomes difficult to solve these problems with the current legal regulations.
The issue of who will be responsible for the damages caused by artificial intelligence
assets raises the question of whether artificial intelligence assets have legal personality. In order
for these assets to be liable, they must have legal personality. It is considered that artificial
intelligence can be applied in case of harm, if personality is given to artificial intelligence beings,
which are accepted to be able to think and act like humans. In the doctrine, it is stated that super
artificial intelligence systems can be considered responsible for their actions because they are
aware of their own behavior and the consequences of these behaviors. These artificial
intelligences, which have the potential to learn by themselves, can be legally accepted as persons.
However, there is no such regulation in the current legal systems. For this reason, artificial
intelligence will not be held responsible for the damages they cause as a result of tortious acts.
It is important to whom to apply for damages caused by artificial intelligence. Artificial
intelligence can be under the supervision and control of a human, or it can act autonomously. In
both cases, artificial intelligence can may damage to many material or moral values like property,
right to life, bodily integrity, honor and dignity, privacy etc.
Considering the reactive and limited types of artificial intelligence, the legal regulations
in force will find a certain area of application in the damages caused by these artificial
intelligences, which have limited autonomy and are accepted as goods or products in our legal
system and are not legally accepted as a person. According to the characteristics of the concrete
situation, the provisions of defect liability, strict liability, product liability, contract liability may
be applied. In order to compensate for the damage caused by the behavior of such artificial
intelligences, "people in the background", that is, those whose actions the laws attribute legal
consequences, can be applied.
Classical types of responsibility are far from meeting the need in terms of theory of mind,
which can perceive and interact with the motives, beliefs, feelings, intentions, that is, the
psychological state of the people in front of them, and artificial intelligences that are aware of
themselves and can perceive their inner states and the emotions, behaviors and intelligence of
others. For this reason, it may be appropriate to make a regulation for a new type of strict liability,
similar to the European Parliament Recommendation Report, in the context of compensation for
damages caused by artificial intelligence assets.
Keywords: Personality, Artifical Intelligence, Defect Liability, Strict Liability, Product
Liability, Contract Liability, European Parliament Recommendation Report.