Hemodiyaliz,periton diyalizi ve renal transplantasyon uygulanan hastalarda yaşam kalitesi ve buna etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation quality of life and related factors in patients on hemodialysis, peritoneal dialysis and renal transplantation
Yazar: YEŞİM DOĞRUSÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik böbrek yetmezliği (KBY), dünya çapında gittikçe artan önemli bir sağlık problemi olmakla birlikte, bireylerin yaşam kalitesini de olumsuz yönde etkilemektedir. Son dönem böbrek yetmezliği tedavisinde iki önemli nokta mevcuttur. Birincisi, hastaların yaşam sürelerini uzatmak, ikincisi ise hastalara daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamaktır. Bu çalışmada amaç; hemodiyaliz (HD), periton diyalizi (PD) tedavisi alan ve renal transplantasyon (TP) uygulanmış hastalarda yaşam kalitesi düzeylerini belirlemek, uygulanan tedaviler arasında yaşam kalitesine etkileri açısından farkları ortaya koymak, bu grup hastalarda sosyodemografik özellikler ile klinik ve laboratuar durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmektir. 
Materyal ve Metod: Dicle Üniversitesi Hastanesi'nde takip ve tedavisi uygulanan 90 HD, 39 PD, 66 TP hastası değerlendirilmiştir. Ek olarak kontrol (KT) grubu oluşturmak amacıyla 50 sağlıklı birey incelenmiştir. Veriler; bireyleri tanıtıcı anket formu (sosyo-demografik özellikleri içeren ve hastalığa özgü özellikleri içeren sorular) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği anket formu kullanılarak elde edilmiştir.
Bulgular: KT grubu ve TP uygulanan hastaların yaşam kalite ölçekleri PD ve HD hastalarından, PD hastalarının yaşam kalite ölçeklerinin HD hastalarından istatistiksel olarak anlamlı seviyede (p<0,05) daha iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. HD hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, kötü ekonomik durum, ek hastalık, yeşil kart dışındaki sosyal güvenceye sahip olma, kan potasyum (K), fosfor (P), kan üre azotu (BUN), kreatin düzeyleri artışı, albumin, hemoglobin seviyesinin düşmesi, PD hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, evli olmak, çalışıyor olmak, uzun süredir KBY hastası olmak, Kt/V oranının düşük olması, kan albumin düzeyi düşmesi, paratiroid hormon değerinin artması, Transplant hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, nakil süresinin kısa olması kan P, K, kreatin değeri artışı, albumin, hemoglobin, hematokrit düzeyinin düşmesiyle istatistiksel olarak anlamlı seviyede (p<0,05) yaşam kalitesinin düştüğü saptanmıştır.
Sonuç: Son dönem böbrek yetmezliğine uygulanan tedavide yaşam kalitesini etkileyen birçok faktör mevcuttur. Geniş hasta modelleri ve farklı faktörler incelenerek yapılacak çalışmalar uygulanacak tedavilere ışık tutacaktır.

Anahtar Sözcükler: Yaşam kalitesi, son dönem böbrek yetmezliği, hemodiyaliz, periton diyalizi, renal transplantasyon

Abstract:
Introduction and aim: Being increasingly a worldwide important health problem,  chronic renal failure (CRF) affects the quality of life of individuals negatively. There are two major points in the treatment of end-stage renal failure. While the first one is to extend the life expectancy of patients, the second one is to provide a better quality of life. In this study, the aim is to determine the quality of life levels in patients who are on hemodialysis (HD) and peritoneal dialysis (PD) therapy and performed renal transplantation (TP), and to reveal the differences in terms of their impact on quality of life and to evaluate the impact of socio-demographic characteristics, clinical and laboratory conditions on the quality of life in those group patients.
Materials and Methods: 90 HD, 39 PD and 66 TP patients being followed up and treated in Dicle University Hospital were evaluated. Additionally, 50 healthy individuals were examined in order to create a control group (CG). Data were obtained by using socio-demographic data forms (questions, involving socio-demographic characteristics and disease-specific features) and SF-36 Quality of Life Scale questionnaire.
Results: Quality of life questionnaires were found to be in a better level in CG and TP group compared with PD and HD group, and also quality of life questionnaires were found to be in a better level in PD group compared with HD group (p <0.05). In HD patients; female gender, older age, low education level, poor economic status, comorbidity, having health insurance except for low health insurance card, increase of blood potassium (K), phosphor (P), blood urea nitrogen (BUN), creatine levels, and decrease of blood albumin, hemoglobin levels, in PD patients; female gender, older age, being married, having a profession, disease duration (to be CRF patient for a long time), low Kt / V ratio, decrease of blood albumin levels, increase of parathyroid hormone values, and in transplant patients; female gender, older age, low education level, short transplant period, increase of blood P, K, creatine levels, decrease of blood albumin, hemoglobin, and hematocrit levels were poor prognostic factors.
Conclusion: There are many factors affecting the quality of life in the treatment of end-stage renal failure. The studies investigating the different factors and involving large patient models will shed light on the treatments to be applied.

Key words: Quality of life, end-stage renal failure, hemodialysis, peritoneal dialysis, renal transplantation