Premçand'ın öykülerinde kadın motifleri
Woman motifs in Premchand's stories
Yazar: CANAN YOĞURT
Danışman: PROF. DR. HATİCE DERYA CAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Hindoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Hikaye = Story ; Hint edebiyatı = Indian literature ; Hint kültürü = Indian culture ; Kadın motifleri = Women motifs ; Kadınlar = Women ; Premçand, Munshi = Premchand, Munshi

Özet:
1880-1936 yılları arasında yaşamış olan Munşī Premçand, Hindistan'da modern öykünün kurucusu oluşu ve toplumcu gerçekçiliğin temsilcisi olmasından ötürü hem Hindistan'da hem de dünya genelinde pek çok çalışmaya konu olmuş önemli bir yazardır.  Premçand, aslen Hindu olmasına rağmen edebî kariyerine Urdu dilinde başlamış, daha sonra Hindī dilinde eserler vermiştir. Bunun doğal sonucu olarak da hem Hindī hem de Urdu edebiyatı tarafından sahiplenilmesi de kaçınılmaz olmuştur. Premçand yazın hayatı boyunca toplumsal olaylara değinmiş bir yazar olarak, Hint kültürüne ait motifleri kendi eserlerinde özgün bir şekilde kullanmıştır. Premçand'ın öyküleri incelendiğinde onun bir öyküsünün birden fazla motif barındırdığı görülmektedir. Premçand öykülerinde ataerkil Hint toplum düzeni karşısında kadınların çaresizliğini gözler önüne sermektedir. Premçand öykülerinde Hint toplumunda yer alan her sınıftan (kast içi, kast dışı, Hindu, Müslüman) kadınlara genellikle de geleneksel Hint kadını rollerine yer vermiştir. Bu kadın karakterler sevgi, saygı, nezaket, hoşgörü ve alçakgönüllülükle kocasına ve onun ailesine hizmet eden fedakâr ve vefakâr karakterler olarak karşımıza çıkmaktadır. Premçand öyküleri aracılığıyla Hint kültüründe kadının yeri ve önemine ışık tutmakla kalmamış, aslında kendisinin görmeyi arzuladığı ideal Hint kadınını resmetmiştir. Bu çalışma kapsamında Premçand'ın Mānsarovar adlı sekiz ciltlik öykü derlemesinde yazarın "ideal kadın" imajının iz düşümleri ortaya çıkarılmıştır. Öykü metinleri üzerinden Hint kültürünü anlamaya yönelik olan bu çalışmada "yakın okuma" edebi eleştiri tekniği kullanılmıştır. Bu sayede Premçand'ın öykülerindeki kadın motifleri saptanmış buna göre öykülerin sınıflandırılması yapılmıştır. Bu saptamalar yapılırken de sadece yazarın öykülerinin tek başına içerdiği anlamlara odaklanılmamış, yazarın hayatından ve yaşadığı dönemden, kullandığı dilden de yola çıkarak ve Hint kültürünü oluşturan temel kaynaklar bağlamında da bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Munshi Premchand, who lived between 1880 and 1936, is an important writer who has been the subject of many studies both in India and around the world, as he is the founder of the modern story in India and the representative of socialist realism. Although Premchand is originally a Hindu, he has started his literary career in the Urdu language and later produced works in the Hindī language. As a natural consequence of this, he is inevitably owned by both Hindī and Urdu literature. As a writer who has touched on social events throughout his literary life, Premchand has used the motifs of Indian culture in his works in an original way. When Premchand's stories are examined, it can be seen that even a single story of him contains many motifs. Premchand reveals the desperation of women in the face of the patriarchal Indian social order in his stories. In his stories, Premchand has featured women of all classes (in-caste, non-caste, Hindu, Muslim) in Indian society, especially traditional Indian female roles. These female characters can be seen as devoted ones serving their husband and his family with love, respect, kindness, tolerance, and humility. Not only Premchand has shed light on the place and importance of women in Indian culture through his stories, but also he has portrayed the ideal Indian woman he aspires to see. Within the scope of this study, the projections of the author's image of the 'ideal woman' in Premchand's eight-volume story collection named 'Mānsarovar' have been interpreted with qualitative methods. The literary criticism technique of 'close reading' has been used in this study, which aims to understand Indian culture through story texts. In this way, female motifs in Premchand's stories have been determined and classified accordingly. While making these determinations, not only focused on the meanings of the writer's stories alone, but also an evaluation has been made based on the author's life, the period he lived, the language he used, and in the context of the basic sources that constitute the Indian culture.