Çok-etmenli sistemler için geliştirilen alana-özgü modelleme dillerinin değerlendirilmesi için analitik hiyerarşi sürecinin kullanılması
On the use of the analytic hierarchy process in the evaluation of domain-specific modeling languages for multi-agent systems
Yazar: TANSU ZAFER AŞICI
Danışman: DOÇ. DR. GEYLANİ KARDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Bilgisayar Ana Bilim Dalı / Bilgi Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Yazılım etmenleri ve bunların oluşturdukları çok-etmenli sistemler (MAS), çeşitli otonom ve karmaşık akıllı sistemlerin inşasında kullanılmaktadır. MAS geliştirmeyi kolaylaştırmak amacıyla çeşitli alana-özgü modelleme dilleri (DSML) mevcuttur. Ancak bu dillerin kullanılabilirlik değerlendirmesi çoğunlukla dikkate alınmamış ya da yalnızca tek bir MAS DSML'yi kapsayan basit değerlendirmeler yapılmıştır. Bu tez kapsamında Analitik Hiyerarşi Süreci'ne (AHP) dayalı karşılaştırmalı bir MAS DSML değerlendirme metodolojisi sunulmaktadır. Çok-kriterli karar verme için kullanılabilecek kategorize edilmiş bir MAS DSML kriterleri kümesi tanımlanmıştır. Bu kriterler, etmen geliştiricileri tarafından önceliklendirilebilir ve metodolojinin uygulanması, bu önceliklendirmelere dayalı olarak MAS DSML alternatiflerinin değerlendirilmesine imkân sağlar. Önem dağılımlarının otomatik hesaplanması sonucunda en uygun MAS DSML belirlenir. Bir grup etmen yazılımı geliştiricisinin katılımına dayanarak, yaygın olarak kullanılan dört MAS DSML'nin karşılaştırmalı değerlendirmesi için önerilen metodoloji uygulanmıştır. Gerçekleştirilen değerlendirme, etmen geliştiricilerinin bir MAS DSML'yi değerlendirmede en çok uygunluk, bütünlük ve geliştirme zamanının kısalması kriterlerini göz önüne aldığını ve gösterim çekiciliğinin dilin tercih edilmesinde minimum etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Her bir karşılaştırma kategorisi ve kriteri için favori DSML'ler de yine bu değerlendirmede belirlenmiştir.

Abstract:
Software agents and multi-agent systems (MAS) composed by these agents are used in the development of the complex intelligent systems. In order to facilitate MAS software development, various domain-specific modeling languages (DSMLs) exist. Unfortunately, the usability evaluation of these languages are mostly not considered or only a few assessments which cover one single MAS DSML are made. In this thesis, a comparative MAS DSML evaluation methodology based on the Analytical Hierarchy Process (AHP) is introduced. A categorized set of MAS DSML criteria which can be used for the multi-criteria decision making is defined. These criteria can be prioritized by the developers according to their modeling language expectations and the application of the methodology allows the evaluation of DSML alternatives based on this prioritization. As the result, the most appropriate DSML is determined. The proposed methodology was applied for the comparative evaluation of four well-known MAS DSMLs. The conducted evaluation showed that the agent developers prioritized appropriateness, completeness and shortening the development time as the most significant criteria while the attractiveness of the notations had a minimum effect on preferring a language. Favourite DSML for each comparison category and criteria was determined.