Diş dokularından DNA analizi ile cinsiyet tayini ve sonuçların odontometrik veriler ile karşılaştırılması
Determination of sex from dental tissues by DNA analysis and comparison of the results with the data obtained from odontometric studies
Yazar: YEŞİM DOĞAN ALAKOÇ
Danışman: PROF.DR. PENBE SEMA AKA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Antropoloji = Anthropology ; Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Demografik özellikler içerisinde üzerinde en sıklıkla çalışılan cinsiyettir. İnsankalıntılarından cinsiyetin belirlenmesi hem antropoloji hem de adli bilimler için önemlidir.Kimliklendirmenin güçleştiği, insan kalıntılarının ileri derecede bozulduğu durumlardadişler vücudun en dayanıklı dokusu olarak değerli bilgiler sağlarlar. Dişlerden cinsiyetinbelirlenebilmesi için odontometrik yöntem ve biyomoleküler çalışmalar olmak üzere iki tipuygulama yapılması mümkündür.Dişlerde metrik düzeyde bir seksüel dimorfizmin varlığı populasyonlar arasındadeğişmektedir. Türk populasyonunu temsilen seçilen Ankara Üniversitesi, Diş HekimliğiFakültesi öğrencileri üzerinde gerçekleştirilen iki çalışmada seksüel dimorfizm oranımesiodistal boyutta % 84 ve bukkolingual boyutta % 77 olarak bulunmuştur.Çalışmanın ilk bölümünde 110 çağdaş diş örneği üzerinde gerçekleştirilen odontometrikanalizlerle elde edilen cinsiyet sonuçları DNA analizleri ile kontrol edilmiş ve adliçalışmalarda tek bir diş örneği ile cinsiyet tespitinin güvenilirliği tartışılmıştır. İkinci bölümdeaynı yöntem Yoncatepe ve Adrasan kazılarından elde edilen antik dişlere uygulanmıştır.Çağdaş diş örnekleri üzerinde cinsiyet tayini için gerçekleştirilen DNA analizlerinde 110örneğin tamamında sonuç elde edilirken, Yoncatepe kazı örneklerinde 48/60, Adrasan kazıörneklerinde ise 42/50 örnekte DNA sonucu alınabilmiştir. DNA sonuçlarının odontometrikveriler ile karşılaştırılması neticesinde cinsiyetin belirlenmesi açısından çalışılan üç toplumdafarklı başarı oranları elde edilmiştir. Bu oranlar sırayla çağdaş dişlerde (MD %57,27; BL%61,8), Yoncatepe dişlerinde (MD %77,08; BL %72,92) ve Adrasan dişlerinde (MD %76,2; BL% 85,71) olarak bulunmuştur. Başarı yüzdeleri incelendiğinde odontometrik yöntemlerin tekbaşına cinsiyet belirlemede yeterli olmadığı ve diğer teknikleri destekleyen bilgilersağladığına karar verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Adli diş hekimliği, amelogenin, seksüel dimorfizm, cinsiyet tayini,dental antropoloji, DNA analizi, diş boyutu, kimliklendirme, STR analizi.

Abstract:
The sex is the most studied demographic future. Determination of sex from human remainsis critical for both anthropology and forensic sciences. In conditions where human remainsare extremely fragmented a tooth, as the most durable part of human skeleton, can provide alot of information. Determination of sex from a tooth is possible by two different methods;odontometric and biomolecular analysis.The sexual dimorphism in tooth dimensions differs in every population. In two studiesrepresenting Turkiye population mesiodistal and buccolingual tooth dimensions of AnkaraUniversity Faculty of Dentisty students were measured. The sexual dimorphism rate wasfound 84% for mesiodistal and 77% for buccolingual dimensions.In this study 110 contemporary teeth were measured for both mesiodistal and buccolingualdimensions and the sex results obtained from odontometric analysis were confirmed byDNA analysis to discuss the applicability of the method in forensic cases. Then the samemethods were applied to Yoncatepe and Adrasan archeological samples.The DNA results for all contemprary teeth samples were positive where 48/60 teeth inYoncatepe samples, and 42/50 teeth in Adrasan samples gave positive results. As a result,different success ratios in determining sex by odontometric analysis were found in thesethree populations. These ratios are respectively (57,27% MD; 61,8% BL) for contemporarysamples, (77,08% MD; 72,92% BL) for Yoncatepe samples and (%76,2 MD; %85,71 BL) forAdrasan samples. According to these success rates, it was decided that determination of sexby just odontometric technique is not accurate enough and should be supported by othermethods.Keywords: Forensic dentistry, amelogenin, sexual dimorfizm, dental anthropology, DNAanalysis, tooth size, identification, STR analysis.