Okul öncesi çocukların ebeveynlerine uygulanan pozitif disiplin programının etkililiği: Randomize kontrollü bir çalışma
Effectiveness of Positive Discipline Programme for Preschooler's Family:  A Randomized Controlled Trial
Yazar: HATİCE DAYILAR CANDAN
Danışman: DOÇ. DR. SATI DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ana-baba = Parents ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Ana-çocuk sağlığı = Maternal-child health ; Disiplin = Discipline ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting

Özet:
Amaç: Bu araştırma, okul öncesi çocukları olan ebeveynlere uygulanan pozitif disiplin programının; anne baba çocuk yetiştirme tutumları, eşlerin birbirlerinin çocuk yetiştirmeye ilişkin tutumları konusundaki algıları ve ebeveynin çocuğuyla iletişimine olan etkisini ölçmeyi amaçlamaktadır.  
Yöntem: Araştırma deneysel desende olup; girişim, aktif kontrol (active control group) ve temassız kontrol gruplu (no-contact control group) ön test, son test, izlem testli randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırma Mayıs 2020- Mayıs 2022 tarihleri arasında çevrimiçi olarak yürütüldü. Araştırmanın evrenini, İzmir Bornova 9 no'lu Şükrü Ergil Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı okul öncesi dönem çocuğa (3-6 yaş) sahip olan 653 ebeveyn oluşturdu. Örneklem büyüklüğü power analiz yapılarak bulunmuş, girişim, aktif kontrol ve temassız kontrol gruplarına 24'er kişi olarak (n=72) randomize atandı. Gruplara ön test sonrasında girişim grubuna haftada bir gün 90 dk'lık pozitif disiplin programı; aktif kontrol grubuna haftada bir gün 90 dk'lık ailelerin belirlediği konulardan oluşan serbest etkileşim grubu sekiz oturum olarak uygulandı. Temassız kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmadı. Veri toplamada Kişisel Bilgi Formu, Anne Baba Çocuk Yetiştirme Ölçeği (ABTÖ), Eşlerin Çocuk Yetiştirme tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (EŞTÖ) ve Ebeveynin Çocuğuyla İletişimi Ölçeği (EÇİÖ) kullanıldı. Verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, medyan en düşük, en yüksek, frekans ve oran değerleri kullanıldı. Değişkenlerin dağılımı kolmogorov simirnov test ile ölçüldü. Nicel bağımsız verilerin analizinde ANOVA (Tukey test), bağımsız örneklem t test, Kruskal-wallis, mann-whitney u test kullanıldı. Bağımlı nicel verilerin analizinde eşleştirilmiş örneklem t test, wilcoxon testi kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare test koşulları sağlanmadığında fischer test kullanıldı. Bağımlı nicel verilerin analizinde Mc Nemar testi kullanıldı. Analizlerde SPSS 28.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan ebeveynlerin ortalama yaşı ort 36.6±3.8, çoğunluğu kadın, evli, eşiyle birlikte yaşamakta, lisans mezunu, çalışıyor, ekonomik durumları orta, çekirdek aile yapısına ve tek çocuğa sahip planlı gebelerdir. Çoğunluğu, çocuklarının bakımında destek almakta olup bu desteği aile büyüklerinden almaktadır. Uygulama öncesi ebeveynlerin çoğu, demokratik tutum sergilemekte, eşlerinin demokratik tutum sergilediğini belirtmekte ve çocuğuyla iletişiminde saygı- kabulü destelemektedir. 
Eğitim sonrası "çocuğun bir problem olduğunda çözüm üretmesi" ve "ebeveynlerin çocuğuyla iş birliği yapması" girişim grubunda diğer gruplara göre anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). ABTÖ alt boyutlarında; baskıcı ve otoriter tutum skoru grup içi karşılaştırdığımızda girişim grubunda eğitim sonrası ve takip döneminde azalarak devam etmiştir (p<0.05). Eğitim sonrası ve takip dönemindeki bu değişim aktif kontrol grubu ve temassız kontrol grubuyla gruplar arası karşılaştırıldığında girişim grubunda anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0.05).
EŞTÖ alt boyutlarında; demokratik tutum skoru, grup içi karşılaştırdığımızda girişim grubunda eğitim sonrasında anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05) ve bu artış gruplar arası karşılaştırıldığında girişim grubunda anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.05). Aşırı koruyucu tutum grup içi karşılaştırmada girişim grubu takip izleminde anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0.05).
EÇİÖ toplam puanı ve engelsiz dinleme alt boyut skoru; grup içi karşılaştırma da hem girişim grubunda hem de aktif kontrol grubunda takip izleminde anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). Duyarlılık alt boyut skoru, grup içi karşılaştırmada; girişim grubu takip döneminde anlamlı düzeyde artmış (p<0.05) ve bu artış aktif kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Problem çözme alt boyut skoru; grup içi karşılaştırmada girişim grubunda eğitim sonrası ve takip izleminde anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05).
Sonuç: Sonuç olarak, mevcut çalışma, pozitif disiplin programını kültürel olarak uyarlanmış bir versiyonunun randomize kontrollü bir denemesini sunmuş olup Türk popülasyonunda etkinliğine dair kanıt sağlamıştır. Pozitif disiplin programı; dil ve içerik açısından Türk kültürüne uygundur. Bu çalışmanın sonuçları, pozitif disiplin programını takiben çocukların ebeveynleriyle iş birliğinde ve problem çözme becerilerinde artma, baskıcı ve otoriter tutumda azalma, eşlerin demokratik tutumunda artma, aşırı koruyucu tutumda azalma, ebeveynin çocuğuyla iletişiminde artma, engelsiz dinleme, duyarlılık ve problem çözmede artma olduğunu göstererek, çevrimiçi uygulanan pozitif disiplin programının etkinliğine dair kanıtlar sunmaktadır. Bu bulgular, pozitif disiplin programının potansiyel faydalarını vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Pozitif disiplin, okul öncesi dönem, çevrimiçi ebeveyn eğitimi, ebeveyn çocuk iletişimi, psikiyatri hemşireliği.

Abstract:
Aim: The aim of this study was included determining the effects of positive discipline program on the; child upbringing attitudes of parents with preschool children, their perceptions regarding each other's child upbringing attitudes and the communication between preschool children and their parents.
Method: This randomized controlled experimental study included pretest, posttest, and monitoring test applications with an intervention group, an active control group, and a no-contact control group. The study was conducted online between May 2020 and May 2022. The universe of the study consisted of 653 parents with preschool (ages 3-6) children registered to the Izmir Bornova Şükrü Ergil Family Health Center No:9. Sample size was calculated using power analysis and assigned randomly to the intervention, active control, and no-contact control groups in groups of 24 (n=72). The intervention group was provided with eight weekly sessions of a 90 minutes positive discipline program while the active control group was provided with eight weekly 90 minutes sessions of free interaction group consisting of topics determined by the families. No intervention was performed with the no-contact control group. Data collection was performed using a Personal Information Form, "Parental Attitude Scale (PAS), Assessment of Parenting Attitudes of Couples Scale (APACS), and the Parent Child Communication Scale (PCCS). Descriptive statistics used in the study included mean values, standard deviation, median values, minimums, maximums, frequencies, and ratios. The distribution of the variables was evaluated using the Kolmogorov Smirnov test. The analyses of quantitative independent variables were performed using the ANOVA (Turkey test), the independent samples t test, the Kruskal Wallis test, and the Mann-Whitney u test. Dependent quantitative data was analyzed using the paired sample t test and the Wilcoxon test. Qualitative independent data was analyzed using the chi squared test, and when the testing prerequisites of the chi squared test could not be met, the fischer test was used. The Mc Nemar test was also used in the analysis of dependent quantitative data. The SPSS 28.0 package program was used for all analyses.
Results: The mean age of the parents included in the study was 36.6±3.8, and most were female, married, living with their spouse, employed and had moderate economic status, bachelor's degrees, nuclear family structures, and only one child. Most of the children were results of family planning. Most of the parents received support in child rearing, and most of those received such support from the elders in their family. Before the application, most of the parents exhibited democratic attitudes, stated that their spouses exhibited democratic attitudes, and supported respect and acceptance in their communication with their children.
After training, the variables of "the child providing a solution when a problem emerges" and "child parent cooperation" showed significant increases in the intervention group compared to the other groups (p<0.05). The oppressive and authoritarian attitude sub dimension scores of the PCRS decreased in the intervention group in the posttest and monitoring test (p<0.05). This decrease was significant when compared to the active control and no-contact control groups (p<0.05).
The democratic attitude sub dimension scores of the SCRAS increased significantly after training in the intervention group compared to the active control and no-contact control groups (p<0.05). The overprotective attitude sub dimension scores decreased significantly in the intervention group in the monitoring test (p<0.05).
PCCS total and uninterrupted listening sub dimension scores increased significantly in both the intervention and active control groups in the monitoring test (p<0.05). Sensitivity sub dimension scores increased significantly in the intervention group in the monitoring test compared to the active control group (p<0.05). Problem solving sub dimension scores increased in the intervention group significantly in the posttest and monitoring test applications (p<0.05).
Conclusion: As a result, this study provided a randomized controlled trial of a culturally adapted version of the positive discipline program, providing evidence on its effectiveness in a Turkish population. The positive discipline program was found to be appropriate for Turkish culture with regard to language and context. The results of this study have shown that children's cooperation with their parents and problem solving skills increased, the oppressive and authoritarian attitude decreased, the democratic attitude of the spouses increased, the overprotective attitude decreased, the communication of the parents with their child increased, the unhindered listening, sensitivity and problem solving increased; provides evidence to the effectiveness of the online positive discipline program as well. These findings thus provide evidence on the effectiveness of the positive discipline program and stress its potential benefits.
Key words: Positive discipline, preschool period, online parent training, parent child communication, psychiatric nurse.