Pandemik hastalıklarla mücadelede kamu politikaları ve etkinliği: Türkiye ve seçili ülkeler üzerinde bir inceleme
Public policies and effectiveness in the fight against pandemic diseases: A review on Turkey and selected countries
Yazar: HAMZA ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Sağlık hizmetleri kamusal niteliği ile hemen her dönem devletin en önemli hizmet alanlarından biri olmuştur. Özellikle koruyucu sağlık hizmetleri ve salgınla mücadele sağlık hizmetlerinin kamusal mal niteliğini ön plana çıkaran hizmet alanlarıdır. Bu kapsamda yoğun liberal iktisat politikalarının egemen olduğu ülkelerde bile devlet koruyucu sağlık hizmetlerinin sunulması ve salgınla mücadele söz konusu olduğunda gerekli bütçe ve politikaları oluşturarak süreci doğrudan yönetmektedir.
2019 yılının aralık ayında Çin'de ortaya çıkan ve Dünya genelinde hızla yayılan Covid-19 salgını ile mücadelede Türkiye'nin ve seçili ülkelerin salgına karşı uyguladıkları kamu politikalarının değerlendirilmesi tezin konusudur. Bu kapsamda seçili ülkelerde ve Türkiye'de Covid-19 salgınıyla mücadelede uygulanan kamu politikaları ve bu politikaların sosyal ve ekonomik yapı üzerinde yarattığı etkiler incelenecektir. Nüfus hareketliliğinin arttığı günümüzde, pandemilerin bir ülkeden diğer ülkelere yayılması çok hızlanmıştır. Covid-19 salgını ilk olarak Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkmış, daha sonra kısa sürede diğer ülkelere yayılmıştır. Salgının riskleri konusunda yeterli öngörülerde bulunamayan bazı ülkeler ilgili tedbirler konusunda da hızlı adımlar atamamışlardır. Salgın ekonomik büyüme, işsizlik oranı, ihracat-ithalat gibi temel makroekonomik göstergeleri olumsuz yönde etkilemiştir. Salgının yayılmaya başlaması ile sosyal ve ekonomik boyutta tedbirler alınmaya başlanmış olsa da salgın kısa sürede tüm ülkelere yayılmıştır. Çin, Japonya ve Türkiye gibi kimi ülkeler kapsamlı kamu politikaları ve zamanında müdahaleler ile salgın sürecini daha başarılı yürütürken İspanya, İtalya, ABD ve İngiltere gibi kimi ülkeler gerek zayıf kamu sağlık sistemleri gerekse salgının önemsenmemesi ve geç müdahaleler nedeniyle salgınla mücadelede çok başarısız olmuşlardır. Salgının ekonomik yapı üzerinde yarattığı etkilerin büyüklüğünde ise ülkelerin aldıkları ekonomik tedbirlerin niteliği ve kapsamı doğrudan belirleyici olmuştur. Salgınla mücadelede daha yoğun kamusal destek ve teşvik mekanizmalarını devreye alan ülkelerde ekonomik kayıplar daha düşük düzeylerde olurken söz konusu destek ve teşvik konularında yeterli katkıyı sunamayan ülkelerde kişisel gelir kayıpları ve genel iktisadi yapıdaki bozulmalar çok daha kapsamlı ve uzun süreli olmuştur. Salgınla mücadelede devlet müdahalesinin bir zorunluluk olduğu hiç tartışmasız kabul gören bir durumdur. Esaslı tartışmalar söz konusu müdahalede politika araçlarının neler olması gerektiği, hangi politikanın hangi yoğunlukta kullanılacağı ve sürecin mali boyutunun nasıl yönetilebileceği üzerine yapılan tartışmalardır.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Pandemi, Kamu Sağlık Politikası.

Abstract:
Health services, with their public nature, have been one of the most important service areas of the state in almost every period. Especially preventive health services and combating the epidemic are service areas that highlight the public good nature of health services. In this context, even in countries where intense liberal economic policies prevail, the state directly manages the process by creating the necessary budgets and policies when it comes to providing preventive health services and combating the epidemic.
The subject of the thesis is to evaluate the public policies implemented by Turkey and selected countries against the Covid-19 epidemic, which emerged in China in December 2019 and spread rapidly around the world. In this context, public policies implemented in the fight against the Covid-19 epidemic in selected countries and Turkey and the effects of these policies on the social and economic structure will be examined. Nowadays, when population mobility increases, the spread of pandemics from one country to other countries has accelerated. The Covid-19 epidemic first appeared in Wuhan, China, and then spread to other countries in a short time. Some countries, which could not make sufficient predictions about the risks of the epidemic, could not take rapid steps regarding the relevant measures. The epidemic has negatively affected basic macroeconomic indicators such as economic growth, unemployment rate, exports and imports. Although social and economic measures were taken as the epidemic began to spread, the epidemic spread to all countries in a short time. While some countries such as China, Japan and Turkey have managed the epidemic process more successfully with comprehensive public policies and timely interventions, some countries such as Spain, Italy, the USA and the UK have failed in the fight against the epidemic due to both weak public health systems, neglect of the epidemic and late interventions. The nature and scope of the economic measures taken by countries were directly determining the magnitude of the effects of the epidemic on the economic structure. While economic losses were at lower levels in countries that implemented more intense public support and incentive mechanisms in the fight against the epidemic, personal income losses and deteriorations in the general economic structure were much more comprehensive and long-lasting in countries that could not provide sufficient contribution to such support and incentives. It is unquestionably accepted that state intervention is a necessity in the fight against the epidemic. Essential discussions are about what policy tools should be used in the intervention in question, which policy will be used with what intensity, and how the financial dimension of the process can be managed.
Keywords: Covid-19, Pandemic, Public Health, Policy.