Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tartışmalı konuların öğretimine yönelik tutumları
Attitudes of social study teachers to the education of contractual subjects
Yazar: GÜLSEREN ÖZÜDOĞRU
Danışman: PROF. DR. MESUT AYDIN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tartışmalı ve hassas konular = Controversial and sensitive subjects ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sosyal bilgiler dersi, sosyal bilim dallarından beslenen bir vatandaşlık eğitimi dersidir. Geçmişten günümüze devletlerin vatandaşlık eğitimi programı değişmekte ve yaşanılan yüzyıla göre şekillenmektedir. Yirmi birinci yüzyıl bireylerin, eleştirel ve yansıtıcı düşünmelerini, aktif bir şekilde sosyal hayata katılım göstermelerini, kendilerini özgürce ifade edebilmelerini, bilimsel düşünme basamaklarını kullanmalarını ve toplum ile ilgili sorunlara çözüm önerileri getirmelerini beklemektedir. Tüm bu beceriler ve çoğulcu demokrasilerin uygulandığı ülkelerdeki hedeflenen demokratik ve etkin vatandaş tipi, ülkemizde de hedeflenmektedir. Güncel sosyal bilgiler dersi programında öğrencilerin, problem durumlarını sınıf ortamında tartışmalarını, özgürce kendilerini ifade etmelerini ve bilimsel düşünme metotlarıyla ileri sürülen fikirleri değerlendirmelerini içermektedir. Demokratik vatandaş tipi soran, sorgulayan ve aktif olarak sosyal çevresine katılan vatandaş tipidir. Yaşadığı toplumun sorunları üzerine düşünen kişiler etkin vatandaşlardır. Bireyler yaşadıkları toplumun sorunlarıyla, küçük yaşlarda ve okul sıralarında tanışmalıdır. Ancak bu şekilde gerçek hayata hazırlanabilirler. Öğrencileri gerçek hayata hazırlamak için toplum içerisinden seçilen konularla yüz yüze getirmek ve sınıfta demokratik bir tartışma atmosferi oluşturarak tartışmalı konuları sunmak gerekmektedir.
Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının tartışmalı konuların öğretimine yönelik tutumlarının araştırıldığı bu çalışmada, nicel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı, anket olarak belirlenmiş ve veriler iki bölümden oluşan anket vasıtasıyla elde edilmiştir. Anketin ilk bölümünde katılımcıların değişkenleri, ikinci bölümünde tartışmalı konuların öğretimine yönelik sorular yer almaktadır. Çalışmanın evrenini; İnönü Üniversitesi, Dicle Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi'nde öğrenim gören Sosyal Bilgiler öğretmenliği bölümündeki tüm sınıf düzeylerinden 385 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bu çalışma bir nedensel karşılaştırma araştırmasıdır. Katılımcıların; cinsiyetleri, anne-baba eğitim seviyeleri, öğrenim gördükleri üniversite, mevcut sınıf düzeyleri, ait oldukları ekonomik tabaka ve yaşamış oldukları yerleşim yeri değişkenlerini cevaplamaları istenmiştir. Bu değişkenlerin, tartışmalı konuların öğretimine ilişkin tutumlarında farklılaşmaya neden olup olmadığı incelenmiştir. Elde edilen bulgular SPSS 26 programına işlenmiş ve analiz edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tartışmalı konuların öğretimine ilişkin tutumları ortalamalar bağlamında değerlendirildiğinde, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının tartışmalı konuların öğretimine ilişkin tutumlarının yüksek veya iyi durumda olduğu söylenebilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, tartışmalı konular.

Abstract:
Social studies course is a citizenship education course fed by social sciences. From the past to the present, the citizenship education program of the states has been changing and shaped according to the century lived. The twenty-first century expects individuals to think critically and reflectively, to actively participate in social life, to express themselves freely, to use the steps of scientific thinking, and to offer solutions to social problems. All these skills and the targeted democratic and effective citizen type in countries where pluralist democracies are practiced are also targeted in our country. The current social studies curriculum includes students to discuss their problem situations in the classroom, to express themselves freely, and to evaluate the ideas put forward with scientific thinking methods. The democratic citizen type is the type of citizen who asks, questions and actively participates in his social environment. People who reflect on the problems of the society they live in are active citizens. Individuals should be acquainted with the problems of the society they live in, at an early age and at school. Only in this way can they prepare for real life. In order to prepare students for real life, it is necessary to bring them face to face with selected topics from the society and to present controversial topics by creating a democratic discussion atmosphere in the classroom.
Quantitative research method was used in this study, in which the attitudes of social studies teacher candidates towards teaching controversial subjects were investigated. The data collection tool was determined as a questionnaire and the data were obtained through a questionnaire consisting of two parts. In the first part of the questionnaire, there are the variables of the participants, and in the second part, questions about the teaching of controversial issues. The universe of the study; It consists of 385 teacher candidates from all grade levels in the Department of Social Studies teaching at İnönü University, Dicle University and Muş Alparslan University. This study is a causal comparison study. Participants; They were asked to answer the variables of their gender, parental education level, the university they attended, their current class level, the economic stratum they belonged to and the place of residence they lived in. It was examined whether these variables caused differentiation in their attitudes towards teaching controversial subjects. The findings were processed and analyzed in the SPSS 26 program. When the attitudes of social studies teacher candidates towards teaching controversial topics are evaluated in the context of averages, it can be said that social studies teacher candidates' attitudes towards teaching controversial topics are high or in good condition.
Keywords: Social studies, controversial issues.