Akademisyenlerde kronotip özelliklerin belirlenmesi, uyku kalitesi ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Determination of chronotype characteristics in academicians, examination of the relationship between sleep quality and nutritional status
Yazar: İDİL ALPAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Depresyon = Depression ; Kronotip = Chronotype ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, akademisyenlerin kronotip özelliklerinin, uyku kalitelerinin ve beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, İstanbul'da özel bir üniversitede görev yapan 86 akademisyen ile yürütülmüştür. Akademisyenler ile yüz yüze görüşülerek kişisel bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim kayıtları alınmış, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (MEQ) ve Depresyon, Anksiyete ve Stres-21 (DASS-21) ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Ayrıca tüm akademisyenlerin boy uzunluğu, bel çevresi ölçümü ve Biyoelektriksel İmpedans Analiz (BİA) cihazı ile vücut analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Akademisyenlerin %24,4'ünün sabahçı, %17,4'ünün akşamcı kronotip özellik gösterdiği ve çoğunun (%68,6) düzenli olarak egzersiz yapmadığı belirlenmiştir. Tüm akademisyenler arasında kötü uyku kalitesine sahip olanların çoğunlukta (%59,3) olduğu ve %33,7'sinin ana öğünlerden en az birini atladığı bulunmuştur. Çalışmada akşamcı kronotip özelliği ile kötü uyku kalitesi ve depresyon skoru arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Akşamcı kronotip grubunda öğünlerin daha düzensiz olduğu ve yüksek enerji, karbonhidrat, protein ve yağ alımı olduğu görülmüştür (p<0,05).
Sonuç: Akademisyenlerde akşamcı kronotip, kötü uyku kalitesi ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları arasında ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca, akşamcı kronotip ile depresyon arasında anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır. Kronotip özelliğin uyku kalitesi ve beslenme alışkanlığı ile ilişkili olduğunu gösterir daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the chronotype characteristics, sleep quality and eating habits of academicians and to examine the relationship between these variables.
Materials and Methods: The study was carried out with 86 academicians working at a private university in Istanbul. Personal information, dietary habits and food consumption records were obtained through face-to-face interviews with the academicians, and they were asked to fill in the Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI), Morning-Evening Questionnaire (MEQ) and Depression, Anxiety and Stress-21 (DASS-21) scales. In addition, height, waist circumference measurements of all academicians and body analyzes were made with the Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) device.
Results: It was determined that 24.4% of the academicians showed morning chronotype, 17.4% evening chronotype and most of them (68.6%) did not exercise regularly. Among all academics, it was found that those with poor sleep quality were in the majority (59.3%) and 33.7% skipped at least one of the main meals. In the study, a positive and significant relationship was found between the evening chronotype feature and poor sleep quality and depression score. Meals were more irregular and high energy, carbohydrate, protein and fat intake were observed in the evening chronotype group (p<0.05).
Conclusion: Evening chronotype was found to be associated with poor sleep quality and unhealthy eating habits in academics. In addition, a significant positive correlation was found between the evening chronotype and depression. There is a need for studies with larger samples showing that chronotype is associated with sleep quality and eating habits.