Hemşirelere uygulanan ölüme ilişkin eğitimin hemşirelerin kaygı, depresyon ve tutumlarına etkisi
Effects of death education on anxiety, depression, and attitudes of nurses.
Yazar: FİGEN İNCİ
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Eğitim = Education ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Araştırma, ölüme ilişkin eğitim programının terminal dönemdeki hastalara bakım veren hemşirelerin ölüm kaygısı, ölüme ilişkin depresyon ve ölümcül hastaya yönelik tutumlarına etkisini değerlendirmek amacı ile tek grupta ön test son test desenli müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Araştırma Hacettepe Üniversitesi Onkoloji ve İhsan Doğramacı Çocuk Hastaneleri'nde terminal dönem hasta bakımının verildiği klinikler ve yoğun bakım ünitelerinde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 45 hemşireyle yapılmıştır. Haftada bir kez ve toplam 7 oturumdan oluşan eğitim programının her bir oturumu oturumun başlığı çerçevesinde ve belirlenen amaçlar doğrultusunda 90 dakika süreyle, Onkoloji ve Çocuk Hastaneleri'nin toplantı salonlarında gerçekleştirilmiştir. Veriler; Hemşire bilgi formu ile ölüm kaygısı, ölüme ilişkin depresyon, ötenazi, ölüm ve ölümcül hastaya tutum ölçekleri uygulanarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde t Testi, Wilcoxon Testi, Mann Whitney U ve Kruskal-Wallis Testi kullanılmıştır. Araştırmada, eğitim sonunda hemşirelerin ölüm kaygısı ve ölüme ilişkin depresyon ölçeklerinden aldıkları puanların ortalaması istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalmıştır (p< 0.05). Ötenazi, ölüm ve ölümcül hastaya tutum ölçeğinde ise eğitim öncesi ve sonrası puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmamıştır (p> 0.05). Ölüme ilişkin eğitim programının etkisi; hemşirelerin yaşlarına, çalıştıkları kliniklere, çalışma yıllarına, terminal dönem hasta bakımından etkilenme biçimlerine ve ölüme verdikleri anlama göre farklılık göstermemiştir. Bu bulgular doğrultusunda, terminal dönemdeki hasta bakımını gerçekleştiren hemşirelerin nitelikli yaşam sonu bakım sağlayabilmeleri için ölüme ilişkin eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: psikiyatri hemşireliği, yaşam sonu bakım, eğitim, kayıp, ölüme yönelik tutum.

Abstract:
The research was carried out as a pre-test, post-test patterned intervention research in one group in order to assess the effects of death education on death anxiety of nurses who are nursing patients in terminal phase, their depression regarding death, and their attitudes towards the dying patient. The research was conducted with 45 nurses working in clinics wherein terminal phase patients were nursed and the intensive care units in Hacettepe University Oncology and İhsan Doğramacı Children?s Hospitals and who accepted to participate in the research. Each session of the training program which consisted of 7 total sessions once a week was given in the meeting halls of the Oncology and Children?s Hospital within the framework of the session and in harmony with the determined aims for duration of 90 minutes. Data were collected with a data collection form by implementing Scales of Death Anxiety, Death Depression Scale, The Attitude Scale About Euthanasia, Death, and Dying Patient. T-Test, Wilcoxon Test, Mann Whitney U and Kruskal-Wallis Test were utilized in data assessment. At the end of the education, average of the scores which the nurses got on the scales of death anxiety, and death depression scale decreased at a statistically significant level (p< 0.05). A statistically significant change was not determined in the attitude scale about of euthanasia, death, and dying patient between the pre-test and post-test average scores (p> 0.05). Effect of the education program regarding death didn?t vary according to the age of the nurses, the clinic in which they work, years they worked, manner of being affected from terminal phase patient nursing and meaning they attributed to death. The result of study revealed that it is recommended to spread out death education in order for nurses who are giving terminal phase patient care to provide qualified end-of-life care.Key Words: psychiatric nursing, end-of-life care, education, bereavement, attitude to death.