Irak, İran ve Suriye eğitim sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Searching comparatively the education systems of Iraq, Iran, Syria
Yazar: M. VEHBİ DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SUAT PEKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim sistemi = Education system ; Irak = Iraq ; Suriye = Syria ; İran = Iran

Özet:
Karşılaştırmalı eğitim alanında yapılan bu araştırma ile Irak, İran ve Suriye eğitim sistemlerindeki benzer ve farklı yönler saptanmaktadır. Araştırma, incelenen ülkelerin eğitim sistemlerine etki eden faktörler, eğitimin amaçları, ilkeleri, yasal dayanakları, okul sistemlerinin öğretim kademelerine göre yapısı ile eğitim uygulamalarında karşılaşılan sorunları ortaya koymaya yöneliktir. Bu doğrultuda kullanılan veriler, ulusal ve uluslararası dokümanların incelenmesi ile ve hazırlanan "Görüşmeli Anket Formu" çerçevesinde ilgili ülkelerin Büyükelçiliklerindeki yetkili kişilerle görüşülmesinden elde edilmiştir. Sağlanabilen veriler ışığında, söz konusu ülkelerin eğitim sistemlerine etki eden faktörler, coğrafi durum, nüfus, dil, din, politik sistem ve ekonomik durum açılarından değerlendirilmiştir. Söz konusu faktörlerin, ilgili ülkelerin eğitim sistemlerini önemli ölçüde etkilemediği ancak etnik ve dinsel çeşitliliğin olduğu bulunmuştur. Irak ve Suriye eğitim sistemlerin amaçlan temelde sosyalist eğitim anlayışı doğrultusunda saptanmıştır. İran eğitiminin amaçları ise İslami anlayış doğrultusunda saptanmıştır. Irak ve Suriye eğitimde Arap milliyetçiliği ile laikliği temel ilke olarak kabul etmiştir. İran eğitiminde ise dinsel eğitim temel ilke olarak kabul edilmektedir. Her üç ülkede özel yeteneklerin eğitilmesi de temel ilkeler arasında yer almaktadır. İncelenen ülkelerin eğitim sistemleri, anayasaları ve eğitim yasaları ile yapılandırılmıştır. Bu yasal dayanaklara göre her üç ülkede de ilköğretim zorunlu ve parasızdır. Ortaöğretim Irak ve Suriye'de 6 yıllık zorunlu ilköğretim üzerine 3+3 modeline göre yapılandırılmış iki devre halindedir. Bu iki ülkede, zorunlu ilköğretim devresinden başlayarak bir üst öğretim kademesine geçişte merkezi sınav uygulanmaktadır. Bu yönüyle Irak ve Suriye okul sistemi eleyici bir yapıya sahiptir. İran'da ortaöğretim ise 5 yıllık zorunlu ilköğretim üzerine 3+4 modeline göre yapılandırılmış iki devre halindedir. İran'da bir üst öğretim kademesine geçiş rehberlik çalışmaları ile sağlanmaktadır. İncelenen ülkeler, ortaöğretimde mesleki ve teknik eğitime önem vermektedir. Ancak okullaşma oranlan düşüktür. Üç ülkede de nitelikli öğretmen yetiştirme sorunu vardır. Irak, İran ve Suriye eğitim sistemlerinin yönetimi merkezîdir. Üç ülkede de yükseköğretim bakanlığı vardır. Yukarıdaki bulgulara paralel olarak ulaşılan sonuçlar ise, incelenen ülkelerde okur-yazarlık oram oldukça düşüktür. Zorunlu ilköğretim süresi yetersizdir. Nitelikli öğretmen yetiştirme sorunlar vardır. Okullaşma oranlan düşüktür. Bu sonuçlar, aynı zamanda söz konusu ülkelerin eğitim sistemlerindeki sorunlar da yansıtmaktadır. Bunlara karşın, ilgili ülkelerin, eğitim sistemlerini geliştirme yönünde önemli çabalan vardır.

Abstract:
This search tends to bringup the structure of educational systems from levels to levels the problems the Factors which reflect the systems of these countries aims of educational the principles and legal things. This knowledge has been taken from the embassy, international an national documents and public survey related to these countries. These factors have been put to use point of view geographic position, population, language, religion, polictic systems and economical position. In fact, the factors don't affect the educational systems of these countries however there have been found ethnic and religious between these countries. The aims of educational systems in Iraq and Syria include the concept of socialist. The islamic understanding is in the educational of Iran. Iraq and Syria have accepted Arabic nationalism and secularism. Religious educational has been accepted in Iran. The basic aim of these three countries is to educate special abilities in people. Their educational systems are in their constitution Primary education in these countries is obligatory and they don't pay money for this education. Secondary education last six years in Iraq and Syria and this is called three plus three (3+3) model. There is a general exam after every education, beginning primary education till the upper education. The educational system of Iraq and Syria have an elimination structure in many points of view. Primary education is five years and obligatory in Iran after this education there is another one called three plus four (3+4). It has two terms while passing the upper education in Iran they need studies of guidance. The Countries searched give importance to occupational and technique. But they don't set up many schools. The rate of schools is low. There is a problem of training qualified teachers in these three countries. Their educational systems depend on the authorities. These three countries have higher education ministries. To sum up, the rate of literacy is very low in these three countries. The period of time of obligatory primary education is not enough. There is a problem of training qualified teachers. The rate of schools is low. These problems also reflect the problems in their educational systems.