Fârâbî'de siyaset felsefesinin metafizik temelleri
Methophysic fundamentals of political philosophy in Al-Fārābī
Yazar: MUHAMMET KURU
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezde Fârâbî'nin (870-950) varoluşsal süreci izah ettiği sudûr teorisi, insanın mâhiyeti ve gayesi ve son olarak yasaların kaynağı incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Fârâbî'de siyaset düşüncesinin metafizik temellerini tespit etmektir. Söz konusu tezde sudûr teorisinin, kemâl fikrinin ve mütehayyile gücünün Fârâbî'de siyaset düşüncesinin metafizik temellerini teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Fârâbî'nin felsefî kurgusunda toplumsal hayatın varlığı ve kuruluşu, tabii varlıklardaki işleyişin tezahürü olarak teşekkül eder. Bu bakımdan insanî varlık alanında teşekkül eden siyasî birliktelik, ilahî tedbirin uygulanabilir formu niteliğindedir. Bir başka ifadeyle toplumsal yapı, sudûr sürecinin insanî seviyedeki karşılığıdır. Fârâbî felsefesinde her bir varlık kendine özgü yetkinliği kazanmak için var kılınmıştır. İnsanın kendine özgü
yetkinliğini mutluluk olarak tasvir eden düşünüre göre insan, varlıktaki kemâline ancak siyasî organizasyonla ulaşabilir. Her bir fert varoluşundaki gayesini bilme ve ona ulaştıran fiilleri tespit etme de yeterli olmadığına göre söz konusu hakikat, siyasî zümre tarafından insanlara öğretilmelidir. İnsanların kabul etmesi gereken görüşler hususunda hareketlenmesi ve onları eylem alanına taşımak üzere ayaklanması da
ancak tahayyül ettirme ile mümkündür. Çünkü insanların çoğunluğu ya tabiat bakımından düşünüp taşınmaya sahip değildir ya da günlük hayatta onu kullanmaktan kaçınır. Bu sebeple halkın bilmesi gereken temel ilkeler, her bir insan için anlaşılır kılınabilecek duyusal formlara dönüştürülmelidir. O hâlde insanlara bilinmesi gerekenlerin öğretilmesi de ancak tahayyülle mümkündür.

Abstract:
In this thesis, the theory of emanation in which Al-Fārābī (870-950) explains the existential process, the nature and purpose of man, and finally the source of laws are examined. The aim of the study is to determine the metaphysical foundations of political thought in Fârâbî. In the thesis in question, it has been concluded that the theory of emanation, the idea of perfection and the power of imagination constitute the
metaphysical foundations of Al-Fārābī's political thought. In Al-Fārābī philosophical fiction, the existence and establishment of social life is formed as the manifestation of the functioning of natural entities. In this respect, the political unity formed in the field of human existence is the applicable form of divine measure. In other words, social structure is the equivalent of the emanation process at the human level. In Al-Fārābī's philosophy, each being is created to gain its own unique perfection. According to the thinker who describes man's unique perfection as happiness, man can only achieve his perfection in existence through political organization. Since it is not enough for each
individual to know his purpose in existence and to determine the actions that lead him to this goal, this truth must be taught to people by the political group. Mobilizing people about the views they need to accept and rising up to bring them to the field of action is only possible through imagination. Because the majority of people either do not have the ability to think naturally or they avoid using it in daily life. For this reason,
the basic principles that the public should know should be transformed into sensory forms that can be made understandable for every person. Therefore, teaching people what they need to know is only possible through imagination.