İvesi ve markaraman koyunlarında bazı kan karakterleri ile çeşitli verim özellikleri arasındaki ilşkiler /
Yazar: MUSTAFA YAPRAK
Danışman: PROF.DR. HAKKI EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Canlı ağırlık = Live weight ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Koyunlar = Sheep ; Sığır besiciliği = Cattle fattening ; Verim = Yield

Özet:
Bu çalışma, koyunlarda hemoglobin (Hb) ve transferrin (Tf) tiplerinin tayini, bunlarla çeşitli verim özellikleri arasında bir ilişki olup olmadığının tepiti amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Atatürk üniversitesi Ziraat fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde bulunan İvesi ıkından 49 Morkaraman ırkından 52 adet olmak üzere toplam 101 adet saf anaç koyun üzerinde yürütülmüştür. Doğum, sütten kesim, 90. gün ağırlığı,mer' a sonu ağırlığı, canlı ağırlık ve sütten kesime kadar günlük canlı ağırlık artışı ile kirli yapağı verimi tespit edilmiştir. Hayvanların boyun toplar damarından (W.v Jugularis) 7.5 cc kan alınmıştır. Alınan kan örneklerinin serum ve alyuvar kısımları ayrılmıştır. Yatay nişasta jel elektroforez yöntemi ile serumdan transferrin, hemolizattan hemoglobin tipi tayin edilmiştir. Araştırmada iki hemoglobin alleli (A ve B) ve bu allellerin oluşturduğu üç hemoglobin fenotipi (AA, BB ve AB) gözlenmiştir. Sürülerde Hb BB hakim durumdadır. Morkaraman 1 arda canlı ağırlık Hb AB lehine çok önemli (P<0.01), sütten kesime kadar günlük canlı ağırlık artışı Hb BB lehine önemli (P<0.05) derecede yüksek bulunmuştur. Irklar arasında Hb tipleri bakımından görülen fark istatistiki olarak önemsizdir (X2» 1.92, SD=2, P=0.38). Araştırmada bes transferrin al lel i (A, B, M, D ve E) ve bu alleller tarafından oluşturulan üç homozigot (AA, BB ve MM), altı heterozigot (AB, AM. AD, BD, BM ve BE) olmak üzere toplam 9 fenotip gözlenmiştir. Doğum ağırlığında Tf BM, MM ve AB tipliler Tf BD tipinden; sütten kesim ağırlığında, Tf BD tipi Tf AD, AA ve BM tiplerinden; 90. gün ağırlığında Tf MM tipi Tf AD, BD, AM ve BB tiplerinden, Tf BM tipi Tf AD tipinden; sütten kesime kadar günlük canlı ağırlık artışında ise Tf MM tipi diğer bütün tiplerden, Tf AB tipi Tf AD, AA, BB ve AM tiplerinden önemli derecede (P<0.05) yüksek bulunmuşlardır. Aynı özellik, Tf BD tipinde Tf AD, AA, BB, AM ve BM tiplerinden, Tf BM tipi Tf AD ve AA tiplerinden, Tf AM, BB ve AA tipleri ise Tf AD tipinden önemli derecede (P<0.05) yüksek bulunmuştur. Mer'a sonu ağırlığında Tf BM tipi diğer bütün tiplerden, Tf AM ve BB tipleri ise Tf AB tipinden önemli derecede (P<0.05) yüksek bulunmuştur. Canlı ağırlık bakımından Tf BM tipi diğer bütün tiplerden, Tf AM ve BD tipleri Tf AD ve AA tiplerinden, Tf BB, AB ve MM tipleri Tf AD tipinden önemli derecede yüksek bulunmuştur. Kirli yapağı veriminde Tf BD tipi Tf AM ve AA tiplerinden, Tf AB ve MM tipleri ise Tf AM tipinden önemli derecede (P<0.05) yüksek bulunmuştur. Irklar arasında Tf tipleri (X2=2.25, SD»8, P=0.73) ile homozigot-heterozigot tipler (X2=0.40, SD=1» P=0.52) bakımından görülen fark istatistiki olarak önemli bulunamamıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to find out the types of haemoglobin (Hb) and transferrin (Tf) to determine their relationship with different production traits. The research was carried out on total 101 sheep consisted of 47 pure breed of Awassi and 52 pure breed Redkaraman raised at Atatürk University Agricultural Researh and Application Farm. In this study; birth weight, weaning weight, 90. day weight, daily gain at preweaning weight at the and of grazing season, greasy fleece weight and body weight were determined. Taken 7.5 cc of blood samples from W. Jugularis were seperated to sera and red cell fraction. The type of transferrin (Tf) from sera and the type of haemoglobin (Hb) from hemolysate were determined with horizental starch gel electrophoresis. In the reaserch, two haemoglobin allels (A,B) and three haemoglobin phenotypes (AA.BB and AB) consist of A and B allels were determined. The Hb BB was found to be "predominant in flocks. In Redkaraman, body weight was found highly significant (P<0.01) for Hb AB and daily gain at preweaning was found significantly (P<0.05) higher for Hb BB. The weight at the end of grazing season, in Awassi, was found significantly (P<0.05) higher for types of Hb AB. Any significant differences were not obseved between breeds with respect to the types of Hb (X2= 1.92, DF=2, P=0.38) In the study, five transferrin allele (A, B,M, D and E) were izolated. Three homozygot types (AA, BB and MM) and six heterozygot types were detected from the five transferrin all e Is. Thus, total nine phenotypes were observed in this investigation. At birth weight, the types of Tf BM, MM, AB and AM were found significantly (P<0.05) higher than the types of Tf BD. At weaning weight, the types of Tf BD were found significantly (P<0.05) higher than the types of Tf AD, AA, BM and the types of Tf AB, AM, MM were found higher than the types öf Tf AD. At 90. days weight, the types of Tf MM were found significantly (P<0.05) higher than Tf AD, BD, AM, BB and the types of Tf BM were found, also, significantly (P<0.05) higher than the types of Tf AD. With respect to the daily gain at preweaning, the types Tf MM were found significantly (P<0.05) higher than all the other types. Also, the Tf AB types of ewes had significantly (P<0.05) higher weight of preweaning than the types of Tf AB, AA, BB and AM. The daily gain values at preweaning of the ewes which have Tf BD type were found higher than the types of AD, AA, BB, AM and BM. In the same trait, the types of Tf BM had significantly (P<0.05) higher values than the Tf AD and AA types. The Tf AM. BB and AA ewes had higher daily gain at preweaninig than Tf AD ewes. With respect to the weight at the end of grazing season, the types of Tf BM were found to be significant (P<0.05) higher than all the other types. In the same character, the Tf AM and BB ewes had significantly higher values than Tf AB ewes. At body