İzmir'de perakende ticaret sektörünün mekansal hareketliliği ve geleceği üzerine stratejiler
Spatial mobility of the retail trade sector in İzmir and strategies for the future
Yazar: AHU DALGAKIRAN
Danışman: PROF. DR. SEZAİ GÖKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Bölümü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Araştırma; 1980 sonrasında İzmir'de yoğunluk kazanan toplu konut alanlarıgelişimi, ulaşım düzenlemeleri ve yeni yatırım kararları doğrultusunda kentin yağlekesi formunda dışa doğru büyüme içine girdiği bir süreçte, geleneksel kentmerkezinin perakende ticaret etkinliği yönünden önemini tartışmakta ve 1980-2000yılları arasında kentsel büyümedeki desantralizasyon eğilimine rağmen, kentselekonominin önemli bir bileşeni olan perakende ticaret fonksiyonunun santralizeolduğunu ileri sürmektedir.Bu varsayımın doğruluğunun sınanmasına yönelik olarak İzmir BüyükşehirBelediyesi'ne bağlı dokuz ilçe belediyesi sınırları içerisinde İzmir Ticaret Odası'nakayıtlı olarak kurulan ticari işletmeleri konu alan bir araştırma gerçekleştirilmiştir.Araştırma kapsamında öncelikle perakende ticaret sektörünün genelinin mekansal vesektörel profili ortaya konmuş, ardından analizler anahtar sektör grubu olarakbelirlenen tekstil ve konfeksiyon grubu üzerinde yoğunlaşmıştır. Analiz sonuçları,araştırma hipotezinin de ileri sürdüğü gibi, 1980 yılındaki perakende ticaret etkinliğiaçısından tek merkezli yapının önemini, 2000 yılı sonunda farklı alt merkezleringelişimine rağmen koruduğunu ortaya koymuştur.Sektörün geleceğine ilişkin geliştirilen öngörülerde, kentin gelişme senaryolarınıve gelecekteki arazi kullanım yapısını önemli ölçüde etkileyeceği düşünülen 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu belirleyici olmuştur. Kanun kapsamındasınırların yeniden belirlenmesi, perakende ticaret sektörünün çok daha geniş bir alanave nüfus büyüklüğüne hizmet edeceği gerçeğini beraberinde getirmiştir. Merkezkente bağımlı yeni gelişme odaklarının ortaya çıkacağı öngörüsüne bağlı olarak,merkez alanın kuzey, güney ve doğu yönlerinde genişlemesinin ve perakende ticaretile hizmetler sektörü ağırlıklı, çok daha yoğunlaşmış bir yapıya sahip olmasınınkaçınılmaz olacağı ileri sürülmüştür.

Abstract:
The research discusses the significance of central area in terms of retail trade inthe post 1980 period during when the growth pattern of Izmir has been outward inparallel to mass housing developments and major investments. Hypothesis of theresearch proposes that despite the tendency of decentralisation in urban growth, thereis a tendency of centralisation in retail trade sector.Within the context of research, spatial and sectoral profiles of retail trade existingwithin the borders of Greater Municipality of Izmir have been put forward and thefollowing analysis focused on key sector determined as textile and ready-madeclothing group. Appropriate to research hypothesis, findings of the analysis haverevealed that the mono-centric structure of city in terms of retail trade activity in1980 has sustained its significance in 2000 despite the development of sub-centres.The Act of Greater Municipality, which is expected to have a considerable effecton future land-use pattern of city, has been the main determinant in the scenariosdeveloped for the future of sector. The expanding borders of the municipality meansthat retail trade sector will serve a greater area and to a greater population. It isclaimed that with the emergence of new development poles, central area will expandand will have a more compact structure consisting of retail trade and service sectors.