Küresel su yönetimi ve su politikaları: Türkiye'de suyun özelleştirilmesi
Global water management and water policy: Privatization of water in Turkey
Yazar: FEYZA NAZAN TULUAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELİME GÜZELSARI SARI
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Küreselleşme = Globalization ; Su hizmet kuruluşları = Water utilities ; Su politikaları = Water policies ; Su yönetimi = Water management ; Yönetim = Management ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
İçme ve kullanma suyunun temini, atık suların toplanması ve arıtılması, kırsal sulamaya ve sanayi kullanımına ne kadar suyun ayrılacağı, su yatırımlarının finansmanının nasıl sağlanacağı gibi su yönetimi alanına giren birçok konu genellikle teknik konular olarak görülmesine rağmen, bu hizmetlerin nasıl yönetilmesi gerektiği özünde politik bir içeriğe sahiptir. Tarihsel süreç içinde suyun insan topluluklarının yanı sıra diğer canlı ve cansızların varlıklarını sürdürmelerindeki önemi ortaya çıktıkça, su yönetiminde kamusal çözüme dayalı politikaların geliştirilmesinin önü de daha fazla açılmıştır. Sanayi Devrimi sonrası bazı Batılı ülkelerin kentlerinde su hizmetleri özel şirketler tarafından sunulurken, ilerleyen dönemlerde halk sağlığında görülen ciddi bozulmalar başta olmak üzere karşılaşılan önemli sorunlar suyun kamu hizmeti olarak verilmesi için girişimlerin yapılmasına neden olmuştur. Günümüzde, bu hizmet alanında kamusal su arzı ve arıtma sistemleri dünya nüfusunun çok büyük bir bölümüne hizmet vermektedir. Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de su hizmetleri kamu tarafından sağlanmaktadır.Dünyada ve Türkiye'de özellikle son on yılda hem kentsel hem kırsal su hizmetleri ve su yönetimi alanına özel sektör katılımını içeren modellerin uygulamaları gündeme gelmiştir. Bu uygulamalar özellikle ?su kıtlığı? ve ?susuzluk? tehdidiyle neo-liberal ideolojiye dayalı olarak ortaya konmaktadır. Özel sektörü su yönetiminin işleyişine ortak yapmaya çalışan çeşitli politika ve reform önerilerinin temelinde ise, su krizinin ancak suyun piyasa kuralları çerçevesinde yönetilmesi halinde ortadan kalkacağı iddiası bulunmaktadır. Bu iddia doğrultusunda, son yıllarda suyun metalaştırılması ve piyasalaştırılmasına yönelik neoliberal politikalara küresel düzeyde işlerlik kazandırılmaya çalışılmaktadır. Çeşitli ülkelerde gündeme getirilen reformlarla, önceden kamusal hizmet anlayışı etrafında büyük ölçüde merkezi düzeyde örgütlenmiş olan su yönetiminin kurumsal yapılanmaları ya doğrudan ortadan kaldırılmak ya da kurumların işleyiş mantıkları dönüştürülmek istenmektedir. Bunun için, küresel düzeyde çokuluslu su şirketlerinin desteğiyle çeşitli girişimler ve platformlar oluşturulmaktadır.Bu çerçevede tez çalışmasında dünyada ve Türkiye'de su yönetiminde öne çıkan yapılar ve bu yapıların belirlediği küresel su politikaları incelenmektedir. Bu incelemenin merkezinde iki temel analiz yer almaktadır. Birincisi, doğal bir hak olarak kabul edilen suyun piyasada satılabilir bir meta olarak kabul edilişi ve bu süreçte rol oynayan uluslararası ve yerel unsurlar/aktörler incelenmektedir. İkincisi, kamusal bir hizmet olarak tanımlanan su hizmetleri ve yönetimi alanının neoliberal su politikaları doğrultusunda yönetsel, kurumsal ve hukuki açıdan yeniden yapılanması incelenmektedir. Söz konusu yeniden yapılanmalar ve su hizmetlerinin özelleştirilmesi Türkiye örneğinde ayrıntılı bir biçimde analiz edilmektedir.Anahtar Kelimeler: Kamu hizmeti, su, su yönetimi, küresel aktörler, Türkiye, özelleştirme, metalaşma.

Abstract:
Most of the issues evulated in water management like drinkable and potable water, storage and treatment of wastewater, how to quantificate of allocation of water to rural areas and industries and how to provide of financing of investments in water sector, have itself a politic substance in the context of how to manage these related services, although those are generally seen as technical issues. As getting more importance of maintaining human communities and also the other living beings? existence in historical process, development of policies which are based on public remedy in water management have been more brought to forefront, too. Whereas water services were being provided by private companies in some western countries? cities after Industrial Revolution, encountered important problems; particulary, serious impairments seen at community health at forthcoming terms had leaded up to attempts of providing water services as a public service. Today public supply of water and treatment systems provide services at this service area to most of the world population. As in most of the world?s countries, water services are provided by public in Turkey, too.In the worldwide and Turkey, especialy in the last decade, both urban and rural water services and also the applications of models which contain private sector participation in water management has been brought to agenda. These applications have been presented by the threats of ?water shortage? and ?waterlessness? which are based on neo-liberal ideology. On the basis of several politicies and reform proposals which seek to make private sector to participate in water management lies that water crisis would be removed only in case of water is managed in the market principle context. In line with this argument the neo-liberal policies which are oriented of commodization and marketization of water have been tried to make it gain functionality at the global level in the last years. Making a current issue bringing with reforms in several countries, institutional structuring of water management which was organized mostly at the central level formerly in the context of public service concept, is either wanted to be removed directly or to convert of functional rationales of institutions. Hence, several attempts and platforms are being developed by multinational water companies at the global level.In this context in the thesis study featured structures of water managent in the world and Turkey and global water policies which are determined by these structures are studied. At the center of this study two main analyses exist. First, acceptence of as an ordinary right of marketable of water as a commodity and multinational and local elements/actors that have roles in this process are studied. Second, water services and management area that are defined as a public service are studied of restructuring in terms of institutional and legal aspects in line with neo-liberal water policies. The related restructurings and privatization of water services are analysed in detailed manner at the Turkey sample.Key Words: Public service, water, water management, global actors, Turkey, privatization, commodization.