Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımları yardımıyla Çankırı Acıçay Deresi taşkın risk analizi
Flood risk analysis of Çankırı Acıçay river with the help of Geographical Information Systems (GIS) software
Yazar: TUĞRUL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. CİHAN DOĞRUÖZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Küresel iklim değişikliğinin etkileri; iklim kuşaklarının kayması, hava sıcaklıklarında artışların olması, buzulların erimesi, buzulların erimesine bağlı deniz seviyelerinde yükselme olarak bilinse de bu etkenlerin beraberinde getirdiği şiddetli fırtınalar ve yağışlar, taşkın olaylarının şiddetinde ve sıklığında artışa neden olmaktadır. Bunun neticesinde son yıllarda aşırı hava olayları ve meteorolojik afetler yaşanmaktadır. Bunlar içinde sel ve taşkınlar, en yıkıcı tehlikelerden birisi olarak kabul edilmekte ve ciddi can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Türkiye'de kuraklık, deprem, fırtına gibi doğal afetlerden sonra en büyük can ve mal kaybına neden olan doğal afet sel ve taşkınlardır. Bundan dolayı taşkın haritalama, ülkemizde taşkın risk yönetiminde kullanılan çok önemli bir unsurudur. Bu çalışmada Çankırı Acıçay Deresi taşkın risk analizi yapılabilmesi için çalışma alanı olarak Çankırı-Ankara karayolu Eldivan ayrımı ile Merkez ilçeye bağlı Süleymanlı köyü hattı arasında kalan kısım ele alınmıştır. Havzanın üç boyutlu modelinin elde edilmesinde ve incelenmesinde Surfer yazılımından faydalanılmıştır. Analiz geometrisinin oluşturulması için 1/25000 ölçekli halihazır harita kullanılarak Autocad Civil 3D'de toplam 143 enkesit tanımlanmıştır. Enkesitler HEC-RAS yazılımına aktarılarak Q2,  Q5, Q10, Q25, Q50, Q100 ve Q500 taşkın tekerrür debilerine göre analiz yapılmıştır ve analiz sonucu taşkın yayılım haritaları elde edilmiştir. En olumsuz koşula göre olan taşkın yayılım haritası sonucuna göre değerlendirmeler yapılmıştır ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The effects of global climate change; Although it is known as the shift of climate zones, the occurrence of series in air temperatures, the melting of glaciers, the rise in sea levels due to the melting of glaciers, the severe storms and demonstrations brought by these episodes cause an increase in the course and risk of flood events. On top of this, extreme weather events and meteorological disasters have been experienced in recent years. Among these, floods and overflows are considered as one of the most devastating dangers and cause serious loss of life and property. Floods are the natural disasters that cause the greatest loss of life and property after natural disasters such as drought, earthquake and storm in Turkey. Therefore, flood mapping is a very important component used by the flood risk management. In this study, the part between Çankırı-Ankara highway Eldivan junction and Süleymanlı village was considered as the study area in order to carry out flood risk analysis of Çankırı Acıçay River. Surfer software was used to obtain and examine the three-dimensional model of the basin.
In order to create the analysis geometry, a total of 143 cross-sections were defined in Autocad Civil 3D using the 1/25000 scaled map. The cross-sections were exported to the HEC-RAS software and analyzed according to the flow rates of Q2, Q5, Q10, Q25, Q50, Q100, Q500 and flood spread maps were obtained as a result of the analysis. Evaluations were made and suggestions were made according to the result of the flood spread map according to the most unfavorable condition.