Koroner arter hastalarında sarkopeni riski ile polifarmasi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the risk of sarcopenia and polypharmacy in patients with coronary artery disease
Yazar: HALİL YÜNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda koroner arter hastalarında muhtemel sarkopeni ile
polifarmasi durumu, demografik özellikler, komorbiditeler, kullanılan ilaçlar ve
hastalığa spesifik parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim
ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerinde 01.05.2023-01.08.2023
tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya, 18-90 yaş arasında olan 260 gönüllü
koroner arter hastası dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, klinik
parametreler ile ilgili sorular, SARC-F anketi yüz yüze olarak uygulandı. Kalibre
edilmiş dijital bir dinamometre ile el kavrama gücü ölçümü (Handgrip strength)
yapıldı. Muhtemel sarkopeni, EWGSOP2 uzlaşı raporu kesme değerlerine göre
belirlendi. İstatistiksel değerlendirme IBM-SPSS 25.0 programı ile yapıldı ve
anlamlılık sınırı p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 78 kadın (%30) ve 182 erkek (%70) olmak üzere
toplam 260 koroner arter hastası dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması
64,04±10,26 (min=43, maks=89) olup kullandığı ilaç sayısı ortalaması 6,59±2,66'dır.
SARC-F anketine göre %38,22 oranında şüpheli sarkopeni, el kavrama testine göre
%31,92 oranında muhtemel sarkopeni gözlendi. Polifarmasi %52,31 oranında,
hiperpolifarmasi ise %17,69 oranında saptandı. Muhtemel sarkopeni sıklığı; KAH
tanısı, stent süresi ve MI sonrası geçen süre fazla olanlarda daha yüksek bulundu.
Çok değişkenli regresyon analizinde yaş, polifarmasi, hiperpolifarmasi, diüretik
kullanımı, PPİ kullanımının muhtemel sarkopeni için risk faktörleri olduğu
gözlenirken ortaokul ve üzeri eğitim düzeyinin muhtemel sarkopeniden koruyucu
olduğu görüldü. Her iki cinsiyette kavrama ortalamalarıyla yaş, ilaç sayısı, stent
süresi ve KAH tanı süresi arasında negatif; boy arasında pozitif korelasyon saptandı.
Yalnızca erkeklerde el kavrama gücü ortalamasıyla MI geçirme süresi arasında
negatif korelasyon saptandı. Çalışmamızda ROC analizi yöntemiyle muhtemel
sarkopeni ile yaş (sınır değer 63,5), ilaç sayısı (sınır değer 9,5) ve stent süresi (sınır
değer 5,5 yıl) arasında anlamlı ilişki bulundu.
Sonuç: Çalışmamızda ileri yaşta olan, eğitim düzeyi ortaokul altında olan,
diüretik ve/veya PPİ kullanan, stent süresi 5,5 yıldan fazla olan, polifarmasi veya
hiperpolifarmasi durumu olan (hiperpolifarmasi daha etkili olmak üzere) koroner
arter hastalarının muhtemel sarkopeni açısından daha riskli olduğu görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Koroner arter hastalığı, polifarmasi, sarkopeni, SARC-F.

Abstract:
Aim: Our study evaluated the relationship between probable sarcopenia and
polypharmacy status, demographic characteristics, comorbidities, medications and
disease specific parameters in patients with coronary artery disease.

Materials and Methods: This study was conducted between 01.05.2023-
01.08.2023 in the Family Medicine outpatient clinics of Health Sciences University
Ankara Training and Research Hospital. The study included 260 volunteer coronary
artery disease patients aged 18-90 years. Sociodemographic data form, questions
about clinical parameters and SARC-F questionnaire were administered to the
participants face to face. Handgrip strength was measured with a calibrated digital
dynamometer. Probable sarcopenia was determined according to the EWGSOP2 consensus report cut-off values. Statistical evaluation was performed with IBM-SPSS 25.0 program and the significance limit was accepted as p<0.05.

Results: A total of 260 coronary artery disease patients, 78 women (30%) and
182 men (70%), were included in the study. The mean age of the participants was
64.04±10.26 years (min=43, max=89) and the mean number of medications was
6.59±2.66. Suspected sarcopenia was observed in 38.22% according to SARC-F
questionnaire and probable sarcopenia in 31.92% according to handgrip test.
Polypharmacy was detected in 52.31% and hyperpolypharmacy in 17.69%. The
prevalence of probable sarcopenia was found to be higher in patients with CAD
diagnosis, stent duration and longer duration after MI. In multivariate regression
analysis, age, polypharmacy, hyperpolypharmacy, diuretic use, and PPI use were
found to be risk factors for probable sarcopenia, while secondary school education or
higher was protective against probable sarcopenia. There was a negative correlation
between mean grip strength and age, number of medications, duration of stenting,
and duration of CAD diagnosis in both genders; whereas a positive correlation was
found between height.
Only in men, a negative correlation was found between the mean hand grip
strength and the duration of MI. In our study, a significant correlation was found
between probable sarcopenia and age (cut-off value 63.5), number of medications
(cut-off value 9.5) and stent duration (cut-off value 5.5 years) by ROC analysis.

Conclusion: We observed that coronary artery disease patients who were
older, had an education level below secondary school, used diuretics and/or PPIs, had
a stent duration of more than 5.5 years, and had polypharmacy or
hyperpolypharmacy (with hyperpolypharmacy being more effective) were more at
risk for probable sarcopenia.

Keywords: Coronary artery disease, polypharmacy, sarcopenia, SARC-F.