Söylen kavramı üzerinden plastik çözümlemeler
Plastic analysis through the concept of myth
Yazar: SÜMEYYE AYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİ ÖZDEN
Düzce Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Mitler = Myths ; Mitoloji = Mitology ; Modern resim = Modern painting ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Modern sanat = Modern art ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Tekinsiz = Unconny

Özet:
"Söylen Kavramı Üzerinden Plastik Çözümlemeler" başlıklı raporda, söylenlerin
toplumlarda nasıl var olduğu ve ilerleyen süreçlerde değişim geçirerek, toplumların kendi
söylenlerini nasıl var ettiklerine yönelik örneklere yer verilmiştir. Bir başlık olarak "Güncel
Söylenler" birinci bölümde güncel mit yaratmanın bilinci üzerinde durulmuş ve LeviStrauss'un mit analizine göre mitleri birbirine birçok şekilde bağlayarak, yeniden kodlayarak
yeni mitler oluşturulabilir. Devamında, çağdaş sanatta söylen kavramının yansımaları
üzerinde durulmuştur. Bu incelemeyi yaparken de Dionisien felsefesiden yararlanılmış ve
söylen kavramına göndermede bulunan doğrudan mitolojik imgeleri betimleyen ve kendi
mitini oluşturan sanatçılara örnek verilmiştir.
İlerleyen bölümlerde bir diğer başlık, çağdaş sanatta kişisel mitolojik anlatımlar bölümünde,
genel tarihsel bir bakışla Harald Szemann'ın sanat tarihine kazandırdığı "kişisel mitoloji"
kavramı anlatılmış ve örnek oluşturabilecek sanatçı çalışmalarına yer verilmiştir. Bu
bağlamda kişisel mitolojiler perspektifinden yola çıkarak kendi üretmiş olduğum çalışmalar
eklenerek, sanat üretimimin arka planındaki düşünsel bağlantılar aktarılmaya çalışılmıştır.
Tezin ikinci bölümünde, eski çağ söylenleriyle günümüz söylenleri arasında bir köprü
kurarak mitolojik kaynaklardan hareketle, kadın imgesinin mitsel kökeni incelenmiş ve
Anatanrıça'dan, ataerkil erkek tanrıya geçişte ki kadının statüsündeki düşüşüyle fahişe
tanrıçalardan Bakire Meryem'e gelişi, özelde kadının adım adım mutlak bir bedene ve cinsel
metaya nasıl dönüştüğü üzerine durulmuştur. Bugün kadın ekseninde dönen bu dönüşüm
mitolojiden miras kalarak günümüz söylencelerine yansıyarak ortak söylenceleri
oluşturmaktadır. Çalışmanın son başlığı olan "Çağdaş Sanatta Tekinsizlik Bağlamında
Kadın Söylenceleri" bölümünde toplumsal cinsiyet bağlamında ele alabileceğim tekinsizlik
kavramıyla da ilişkilendirilebilecek sanatçı çalışmaları üzerinden bir söylen okuması
yapılması amaçlanmıştır. Güncel söylen meselesi bağlamında ilişkilendirilebilir sanat
üretimleri araştırılarak bu konuya yaklaşımlar örneklerle desteklenmeye çalışılmıştır. Son olarak güzellik söyleni bağlamında uygulama çalışmaları bölümünde günümüz güzellik
söyleni çizgisinde ürettiğim çalışmalara yer vererek bir yol izlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Söylen, Güncel söylenler, Tekinsizlik, Kişisel mitolojiler, Güzellik
söyleni

Abstract:
In the report titled "Plastic Analysis over the Spoken Concept", examples of how what is
said exist in societies are included. As a title, "Current Discourse", in the first part, the
consciousness of creating current myths is emphasized and according to Levi-Strauss's myth
analysis, new myths can be created by linking and recoding myths in many ways. In the
following chapters, the concept of "personal mythology" brought by Harald Szemann to the
history of art with a general historical perspective is explained in another title, personal
mythological narratives in contemporary art, and artist works that can set an example are
included. In this context, by adding the works I have produced on the basis of the perspective
of personal mythologies, it has been tried to convey the intellectual connections in the
background of my art production.
In the second part of the thesis, the mythological origin of the female image has been
examined, based on mythological sources. In the transition to patriarchy, the status of women
fell and the image of the dominant woman evolved into Virgin Mary with the influence of
religions, and in particular, the woman turned into an absolute body and a sexual commodity.
In the last title of the study, "Women's Myths in the Context of Uncertainty in Contemporary
Art", it is aimed to make a discourse reading over the artist's works that can be associated
with the concept of uncanny in the context of gender. By researching associative art
productions in the context of the current discourse issue, approaches to this subject have
been tried to be supported with examples. Finally, in the context of beauty rumor, a path has
been followed by including the works I have produced in the line of today's beauty discourse
in the application studies section.

Keywords: Myth, Current Myths, Uncanny, Personal Mythologies, Beauty Mytholog