Sürdürülebilir konutlar için bir değerlendirme sistemi önerisi
An evaluation system proposal for sustainable houses
Yazar: ZÖHRE DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. BERRİN ŞAHİN DİRİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Endüstri devrimi ile üretim yöntemlerindeki köklü değişim, endüstriyel ürün miktarın kitlesel boyutlara ulaşması ve Dünya genelinde hızlıca artan nüfus yoğunluğu yenilenemeyen fosil kaynaklarının hızlı tüketimini de beraberinde getirmiştir. Doğal kaynaklarımızın önemli düzeyde azalması, insan neslini ve doğada yaşayan diğer canlıların geleceğini tehlikeye sokmaktadır. Bu tüketim sonucu atmosfere salınan sera gazlarının, 1860 yılından 21. Yüzyıla kadarki süreçte aşağı atmosfer sıcaklığının 0.6°C yükselmesi ile ilişkili olduğu bilimsel çevreler tarafından kabul görmektedir. Yenilenemeyen enerji tüketimi ile doğru orantılı olarak sera gazı üretimi gerçekleştiği kabul edildiğinde, Türkiye'de toplam sera gazı üretimin yaklaşık %30'unun, Dünya'da ise %50'sinin binalardan kaynaklandığı görülmektedir. Türkiye'de konutlarda kullanılan enerjinin %80'i klimatik konfor koşullarının sağlanmasına yönelik harcandığı kabul edildiğinde, binaların ürettiği sera gazlarının ve neden olduğu küresel ısınmanın birincil nedeni anlaşılmaktadır.Bina kaynaklı sera gazı üretiminin neden olduğu çevre etkileri araştırıldığında bir birleri ile ilişki içinde olan birçok kavramın incelenmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda; ekosistem, ekolojik denge, küresel ısınma gibi çevresel kavramlar tanımlanarak, sürdürülebilirliğin alt açılımları yapılmış, mimarlık ile ilişkisi çevre, toplum ve ekonomik bağıntılar ile çözümlenmeye çalışılmıştır. Yapılan çözümleme ile sürdürülebilir mimari yaklaşımların çerçevesi oluşturulmuş ve yararları ortaya konmuştur. Ancak yapılan çalışma sonucunda, bu yaklaşımların sistematik değerlendirilmesi, kıyaslanması, ölçümlenmesi ve belirli bir standarda oturtulması gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle gelişmiş ülkelerde benimsenen sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir çevreyi sağlamak için binaların enerji etkin olarak tasarlanmasının ve sistemleştirilmesinin, ülkemizde de ele alınması gerektiği saptanmıştır.Buna dayanarak bu tez çalışması çerçevesinde, sürdürülebilir mimari yapıların değerlendirilmesinde kullanılan ve Dünya'da kabul gören yaşam döngüsü değerlendirme sistemleri incelenmiş; bu sistemlerden, yaygın kullanımı ve diğer sistemlere göre avantajları nedeni ile BREEAM sertifika programı alt kriter değerlendirmeleri ile detaylı bir biçimde araştırılmıştır. Yapılan araştırma sonucu kriter analizleri örnek bina üzerinden değerlendirilmiş, bu inceleme sonucunda, BREEAM ve LEED sertifika programlarının ortak sonucu olarak, enerji verimliliği kriterinin diğer tüm kredilerden daha yüksek bir puanlama dilimine sahip olduğu görülmüştür.Sürdürülebilir mimarlığın temel hedefi; toplumların yaşam kalitesini arttırırken, yapma çevrenin ekosisteme olumsuz etkilerini azaltmak ve binanın kullanım maliyetlerini düşürmektir. Tüm bu bileşenlerin kesiştiği noktada; doğanın kendi içinde barındırdığı temiz ve tükenmez enerjiler bulunmaktadır. Bu enerjilerden yararlanmanın en akılcı yolu ise, bina tasarımını pasif iklimlendirme önlemleri ile birlikte organize etmektir. Bu nedenle BREEAM değerlendirme kriterlerinden enerji verimliliği ile de ilgili olarak bina iklimlendirmesinde enerji giderlerini azaltmaya yönelik pasif iklimlendirme yöntemleri de araştırılmıştır.Bir tasarımcının, sürdürülebilir mimari tasarımı bütünüyle kurgularken karşılaştığı en büyük güçlük; iklimsel, çevresel ve bölgesel parametrelere ait çok sayıda bileşen olması, bu parametre ve bileşenlerine dair ilişkiler ağının çözümlenerek optimum şekilde organize etmesidir. Bu nedenle değişkenlik gösteren bu parametrelerin ve parametreler arasındaki bağıntıların belirli bir strüktür içerisinde çeşitlendirilerek incelenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda tasarımcılar için pasif iklimlendirme yöntemlerinin bir birleri ile olan bağıntıları çözümlenerek bir değerlendirme çizelgesi oluşturulmuştur. İncelenen yöntemler ile ilgili aktif/pasif sistemler, bununla bağıntılı olarak, güneş ışınımı ile çalışan pasif/aktif sistemler, binada doğal ve yapay havalandırma, yağmur suyu hasadı ve atık su değerlendirme sistemleri gibi sistemler araştırılmış, elde edilen bilgi de örnek bina üzerinden analiz edilmiştir.Çalışmanın son ürünü olarak BREEAM değerlendirme kriterleri referans alınarak sürdürülebilir konutlar için bir değerlendirme sistemi önerisi oluşturulmaya çalışılmıştır. Değerlendirme sistem önerisi; pasif iklimlendirme yöntemleri, aktif/pasif sistemler, BREEAM kriterleri ile İzmir'de yapılması planlanan Karşıkule projesi üzerinden değerlendirilerek, sistem önerisinin kullanım yöntemi aktarılmaya çalışılmıştır.Tez çalışması sonucunda yapılmaya çalışılan değerlendirme sistem önerisi, yaşam döngüsü değerlendirme kriterlerinin analiz edilmesi sonucunda, Türkiye'de sürdürülebilir konut yapım ve uygulamalarında kullanmak üzere özgün bir değerlendirme sistem önerisi sunmayı hedeflemekte, tasarımcıya/uygulayıcıya bir ön değerlendirme metodu sunarak, sürdürülebilir mimari yaklaşımları desteklemeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
The Industrial Revolution movement, and rising global population brought along the massive consume of nonrenewal fosil resources. The reduce of natural sources dramatically, distresses the human generation and the other species living in the natural areas. It?s accepted by science people that there is a correlation between massive consume of nonrenewal fossil resources and 0.6° C accretion of the average low atmosphere temperature since 1860 from 21th Century. In the acknowledgment of direct proportion between using fossil resources and production of greenhouse gasses, in Turkey buildings causes 30% of greenhouse gases in the total. In the World, this proportion is approximately 50%. In the acknowledgment of buildings use the 80% energy in total for providing climatic comfort conditions, it?s understood that the preliminary reason for the buildings which produce greenhouse gases and cause global warming.Researching the greenhouse gases effects on nature, it?s been appeared that many terms should be investigated that related with each other. In this context, like ecosystem, ecological balance, global warming environmental terms are explained and subdivision of sustainability is determined. The relationship between architecture and sustainability is tired to be built with environment, society, and economics subdivisions. With created analyze, it?s been built that the sustainable architectural context and it is tried to be explained the benefits of it. But as a result of this analyze, it?s understood that sustainable architecture should be evaluate, compare, estimate with a standard systematic way, in our country.According to this stiuation, it?s been investigated the worldwide accepted life cycle assessment systems, evaluating the sustainable architecture. BREEAM certificate system is studied in detail with its subdivide criterions, because the advantage of usage method comparing with the other ones. As a result of the made study, criterions analyses is transferred to the study and they are evaluated on example building. After the investigate, both result of the BREEAM and LEED certificate systems, energy efficiency has greater value than the other ones.The main goal of sustainable architecture is: while increasing the life quality of societies, decreasing the negative effects of artificial environment on ecosystem and building usage costs. In this intersection point, there is clean and endless energy resources stands which the nature includes itself. The most rational way of getting benefit from these energy resources is, organize building design with passive climate methods. For this reason, related with BREAAM energy efficiency criterion, the passive climate methods are researched.Projecting through sustainable architectural design, the hardest problem that a designer has to deal with is; solving and organizing the relationship between the parameters such as climate, environment and building zone correctly and optimal. For this reason, it is decided to research these variable parameters and correlation between them with diversifying in a specific structure. For this reason, it is decided to research these variable parameters and correlation between them with diversifying in a specific structure. In this context, passive and active systems are investigated with segments like; working with sun, passive and artificial ventilation in building, rainwater harvest and gray water recycle systems. As a result of this research, the collected information is analyzed on an example building.As a result of final product, it?s tried to be create an evaluate system proposal for sustainable homes with taking reference BREEAM evaluate criterions. The evaluate system proposal is analyzed on Karşıkule project which is planning to be built in İzmir, with using passive climate methods, active/passive systems, BREAAM evaluate criterions. According to made study and given example, it?s tried to be showed that how to use this proposal method.In the end of the thesis study which is tried to be create an evaluate system proposal with analyzing the life circle assessment systems; aims to be used in the sustainable house design and build in Turkey. Also this thesis study objects to assist sustainable architectural approaches with preferring a preliminary evaluate method to the designers and builders.