Calendula officinalis L. bitkisi üzerinde fitoterapötik çalışmalar
Phytotherapy researches on Calendula officinalis L.
Yazar: TUBA ÇEÇEN
Danışman: PROF. DR. GÜLNUR TOKER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Calendula officinalis bitkisinin çiçekleri başta yara iyileştirici etkisi olmak üzere çeşitli amaçlarla kullanılmakta ve kültürü birçok ülkede yapılmaktadır. Ülkemizde süs bitkisi olarak yaygın şekilde yetiştirilmesine rağmen, halk arasında kullanılışı yoktur ve bitki üzerinde yapılmış çalışmaya rastlanmamıştır.Bu çalışmada C.officinalis bitkisinin botanik ve kimyasal özellikleri, biyolojik aktiviteleri ve kullanılışı ile ilgili ayrıntılı bir bilgi derlemesi yapılmıştır. Ayrıca ülkemizde yetişen C.officinalis bitki numuneleri, aktarlarda satılan droglar ve çeşitli formlar halindeki ticari preparatlarla deneyler yapılarak karşılaştırılmıştır. Bu amaçla Avrupa Farmakopesi'nde verilen analizlerin yanı sıra farklı solvan sistemleri kullanılarak ITK analizi yapılmıştır.Bitkisel materyallerin makroskobik ve mikroskobik analizleri farmakopeye uygun çıkmıştır. Kurutmada kayıp testi sonuçları % 6,5 - 8.45, bütün kül tayini sonuçları % 8.2 - 9 aralığındadır ve bu sonuçlar farmakopeye uygun değerlerdir. Bir aktar numunesinin yabancı madde tayini testi, farmakopedeki değerden yüksek bulunmuştur (%3.35). Bitkisel materyaller ve ticari preparatlar ITK analizinde çeşitli solvan sistemleri ile flavonoitler, saponozitler ve apolar maddeler yönünden araştırılmıştır. Bitkisel numunelerin kimyasal bileşimleri birbirine benzer bulunmuştur. Preparatlarda ise daha ziyade apolar maddelerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu da preparatlara Calendula çiçeklerinin yağda çözünen ekstrelerinin katıldığını düşündürmektedir.

Abstract:
Calendula officinalis flowers were used for many purposes especially for wound healing and cultivation of this plant is made in many countries. It is used widely as ornamental plants in our country and there is no medicinal usage and investigations on this plant.In this study, botanical and chemical properties, biological activities and usage of the C.officinalis were investigated widely. Moreover, C.officinalis plant samples which grown in our country, sold in markets and the commercial preparations in various forms were compared with the experiments. For this purpose, the desired analysis of European Pharmacopoiea as well as the analysis of TLC by using different solvent systems was made.Macroscopic and microscobic analysis of plant-material was appropriate to pharmapoeia. The results of the loss on drying test 6.5-8.45 %, the total ash test 8.2-9 % and these results are appropriate to pharmacopeia too. Only the foreign matter test was higher than value of the pharmacopoiea (3.35 %) in one sample sold in market. The plant materials and the various commercial preparations have been investigated by various solvent systems from the standpoint of flavonoids, saponins and apolar substances in the TLC analysis. Chemical compositions of herbal samples were similar to each other. In preparations, more apolar substances were determined. These suggest that, lipid souble compounds of Calendula flowers were added to these preparations.