Fen bilimleri öğretmenlerinin fen okuryazarlık, stem özyeterlilik ve yansıtıcı düşünme beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between levels of science literacy, stem self-efficacy and reflective thinking skills of science teachers
Yazar: SİNEM SİNER
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKINOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri öğretmenlerinin fen okuryazarlık, STEM özyeterlilik ve yansıtıcı düşünme beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Fen bilimleri öğretmenlerinin mesleki gelişimsel durumlarını ve bu üç değişkenin birbiriyle ilişkilerini incelemek hedeflenmiştir. Fen bilimleri dersi öğrenen için yaşadığı dünyayı anlamlandırma da önemli yere sahiptir. Öğrenenlerin fen bilimleri dersindeki gelişimlerinde onlara rehberlik ve yol göstericileri olan öğretmenlerin dersin niteliklerine uygun yaklaşımlara sahip olmaları büyük ölçüde önemlidir. Araştırmadaki değişkenler literatürde incelendiğinde her biri için yapılan araştırmalara rastlamak mümkündür.  Bu amaç ve hedefler doğrultusunda araştırmada ilişkisel tarama (correlational model) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim- öğretim bahar dönemi Türkiye'nin farklı illerinde gönüllü fen bilimleri öğretmenleri ve İstanbul ilinde bulunan 337 fen bilimleri öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Evrensel Fen Okuryazarlık Ölçeği (EFOYÖ)", "STEM Uygulamaları Öğretmen Özyeterlilik Ölçeği" ve "Yansıtıcı Düşünme Envanteri" kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen her bir veri seti araştırmacı tarafından kontrol edilmiştir. Google form aracılığıyla elde edilen veriler Excel dosyasına dönüştürülüp analiz edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen veriler nicel veri olmasından dolayı istatistiksel veri analizleri kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler, bağımsız grup t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal Wallis H, Spearman Brown Sıra Farkları Korelasyon Katsayısı ve Çoklu Regresyon analizinden yararlanılarak test edilmiştir. Araştırmaya katılan fen bilimleri öğretmenlerinin fen okuryazarlık, STEM özyeterlilik, yansıtıcı düşünme düzeylerinin cinsiyet, kıdem ve eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmemiştir. Araştırmanın sonucuna göre STEM özyeterlilik ile fen okuryazarlık arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki olduğu, yansıtıcı düşünme ile fen okuryazarlık arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki olduğu, yansıtıcı düşünme ile STEM özyeterlilik arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca sonuçlar fen okuryazarlık düzeyi ve yansıtıcı düşünme becerisi birlikte STEM özyeterliliğinin anlamlı yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Bu araştırma sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin katılımıyla farklı düşünme beceri düzeyleri, STEM eğitim yaklaşımı ve fen okuryazarlık düzeyi incelenebilir.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between levels of science literacy, STEM self-efficacy, and reflective thinking skills of science teachers. The aim is to examine the professional development of science teachers and the relationship between these three variables. Science courses are important since they help learners make sense of the world that they live in. It is of great importance that teachers, who guide and instruct learners as they progress in science courses, have approaches that are suitable to the characteristics of the course. When the variables in the study are examined in the literature, it is possible to find studies conducted for each of them.  In line with these aims and objectives, a correlational survey model was used in this study. The study group of the research consisted of volunteer science teachers in different provinces of Turkey and 337 science teachers in Istanbul during the 2022-2023 academic year spring semester. "Universal Science Literacy Scale (USLS)", "Teacher Self-Efficacy Scale for STEM Practices" and "Reflective Thinking Inventory" were as data used in this study.  Each data set obtained from these scales was checked by the researcher. The data collected through Google Forms were converted into an Excel file and analyzed. Since the data collected from this study are quantitative data, statistical data analysis were used. The data obtained from the study were tested using independent group t-test, One Way Variance (ANOVA), Kruskal Wallis H, Spearman Brown Rank Differences Correlation Coefficients and Multiple Regression analysis. It was not seen that there was a significant difference in the science literacy, STEM self-efficacy, reflective thinking levels of the science teachers participating in the research according to the variables of gender, seniority and educational status. According to the results of the study, it was observed that there was a high level of positive and significant relationship between STEM self-efficacy and science literacy, a high level of positive and significant relationship between reflective thinking and science literacy, and a high level of positive and significant relationship between reflective thinking and STEM self-efficacy. Also, the results revealed that scientific literacy level and reflective thinking skills were significant predictors of STEM self-efficacy. As a result of this study, different thinking skill levels, STEM education approaches and science literacy levels can be examined with the participation of science teachers.