Tekman ilçesi'nin kom yerleşmeleri
Small village settlements of Tekman district
Yazar: ŞAHİN KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KODAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Türkiye'de birçok köy ve köy altı (kom, yayla, oba, bağ evleri) kırsal yerleşim birimleri vardır. Bu yerleşmeler toplumsal, ekonomik, coğrafi ve nüfus özellikleri ile şehirden ayrılan düşük nüfus yoğunluğa sahip kırsal yerleşim birimleri olup ekonomik olarak genelde tarım ve hayvancılığa dayanır. Ülkemizin özellikle doğu kesiminde daha belirgin halde görülmektedir. Fakat bu yerleşim yerlerinde sürekli olarak tarım ve hayvancılık gibi üretime dayalı ekonomik faaliyet gösterdikleri için ülke ekonomilerine büyük katkılar sağlamaktadır. Bundan dolayı bu alanlarda oluşan sorunları göz ardı edilmeksizin, bu tip yerleşme alanlarında yürütülen ekonomik faaliyetler için destekleyici ve bilinçlendirici yöntem ve çalışmalar uygulanmalıdır. 
Tekman ilçesi Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat Van Bölümü içerisinde kalır. Erzurum iline bağlı 20 ilçeden biridir. Erzurum'un güneydoğusunda yer alan Tekman ilçe merkezinin, Erzurum şehrine kuş uçuşu uzaklığı yaklaşık 40 km'dir. Ancak karayolu ile 79 km'dir. Erzurum ili sınırları içerisinde kalan inceleme sahası, yüz ölçümü 2197 km² ile Tekman ilçesinin idari sınırlarını oluşturmaktadır. Tekman ilçesini, doğuda Köprüköy ve Karayazı batıda Çat ilçesi, kuzeyde Palandöken ve Pasinler ilçeleri ve güneyde ise Varto (Muş), Karlıova (Bingöl) ile Hınıs ilçeleri arasında yer alır. Tekman İlçesi'ne 71 köy ve bu köylere bağlı 46 kom mevcuttur. Bu komlar sürekli yerleşme halini almışlardır. Araştırma sahasında Doğu Anadolu sert karasal iklimi görülmektedir. Bölgenin doğal çevre şartları, nüfusun sosyo-ekonomik faaliyetleri üzerinde etkili olmaktadır. Bu durum meskenlerde kullanılan yapı malzemelerinden, yerleşme dokularından,  tarım ve hayvancılık faaliyetlerine kadar birçok alanda büyük bir tesir göstermektedir. Tekman ilçesine bağlı kom yerleşmelerinde nüfus artışında uzun yıllar değişiklik göstermemiştir. Farklı bir ekonomik sektör olmadığı için aktif nüfusun tamamının tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Tekman ilçesinin kom yerleşmelerinde kişi başına düşen hayvan sayısı ülkemize oranla oldukça fazladır. Kom yerleşmelerinde yaşayan sakinlerin ekonomik durumlarında büyük farklılık görülmediği için mesken özelliklerinde benzerlik vardır. Karayolları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tekman ilçesi, kom yerleşmeleri, nüfus, meskenler, hayvancılık

Abstract:
There are many villages and sub-village (kom, plateau, oba, vineyard houses) rural settlements in Turkey. These settlements are rural settlements with low population density, separated from the city by their social, economic, geographical and population characteristics, and are generally economically based on agriculture and animal husbandry. It is seen more clearly especially in the eastern part of our country. However, since these settlements constantly carry out production-based economic activities such as agriculture and animal husbandry, they make great contributions to the country's economy. Therefore, without ignoring the problems occurring in these areas, supportive and awareness-raising methods and studies should be implemented for the economic activities carried out in these types of settlement areas.
Tekman district remains within the Upper Murat Van Section of the Eastern Anatolia Region. It is one of the 20 districts of Erzurum province. Located in the southeast of Erzurum, Tekman district center is approximately 40 km away from Erzurum city as the crow flies. However, it is 79 km by road. The study area, which is within the borders of Erzurum province, constitutes the administrative borders of Tekman district with a surface area of 2197 km². It is located between Tekman district, Köprüköy and Karayazı in the east, Çat district in the west, Palandöken and Pasinler districts in the north, and Varto (Muş), Karlıova (Bingöl) and Hınıs districts in the south. There are 71 villages in Tekman District and 46 coms connected to these villages. These communities have become permanent settlements. The harsh continental climate of Eastern Anatolia is observed in the research area. The natural environmental conditions of the region have an impact on the socio-economic activities of the population. This situation has a great impact on many areas, from the building materials used in residences, settlement patterns, to agriculture and animal husbandry activities. Population growth in the com settlements of Tekman district has not changed for many years. Since there is no separate economic sector, the entire active population is engaged in agriculture and animal husbandry. The number of animals per capita in the com settlements of Tekman district is quite higher compared to our country. Since there are no major differences in the economic situations of the residents living in Kom settlements, there are similarities in their housing characteristics. Transportation is provided by highways.

Keywords: Tekman district, kom settlements, population, dwellings, livestock