Türk medeni hukuku ve İslam hukukunda velayet
Custody in Turkish civil law and Islamic law
Yazar: SENİYYE ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN GÜLLÜOĞLU ALTUN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birlikte velayet = Joint guardianship ; Evlendirme velayeti = Marry guardianship ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; Velayet = Custody ; Çocuk velayeti = Child custody ; Çocuklar = Children ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu çalışma, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı altında yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır.Tezde, Türk medeni hukukunda velayet kurumu ile bu kurumun İslam hukukundaki ‎karşılığının incelenmesi ve birbirleriyle karşılaştırılması konusu akademik araştırmaya tabi tutulmuştur.
Çalışmada temel olarak Türk medeni hukuku ve İslam hukukunda ‎"velayet" adı altında‎ ana baba ve çocuklar arasındaki ilişkilerin ne suretle düzenlendiği üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda velayetin manası, hangi ilkelere dayandığı, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülükleri ile bilhassa çocukların doğdukları andan itibaren korunma, şefkat, yardım ve ilgi görme gereksinimlerine karşı ne gibi tedbirler getirildiği incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın ilgili bölümlerinde Türk hukuk öğretisi, İslam hukuku kaynakları ve mahkeme içtihatları ele alınmış ve uygulamadan örnekler ile açıklanmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde, aile hukuku açısından önemli bir yere sahip olan çocukların hukuken korunup gözetilmesini amaçlayan velayet müessesesinin Türk medeni hukuku ve İslam hukuku sistemlerindeki yeri, mahiyeti ve içeriği, tartışmalı noktalarıyla müstakil olarak ele alındıktan sonra üçüncü bölümünde, aralarındaki benzerlikler ve farklılıklar, konuya ilişkin kanunlaştırmalar ve yargı kararları ışığında incelemeye tabi tutulmuştur.
Genel olarak zayıfların korunması prensibinin bir sonucu olan velayete ilişkin olarak her iki hukuk sisteminin, çocukluk döneminin kendine has özellikleri ve ehemmiyetine binaen çocuklar bakımından özel hükümler içerdiği ve çocuğun yararını korumayı temel ilke olarak benimsediği gözlenmiştir. Bununla birlikte devlet müdahalesinin yoğunluğu, velayete sahip olanlar, onlara tanınan hak, yetki ve ödevlerin kapsamı ile velayetin sona ermesi gibi hususlarda iki hukuk sistemi arasında farklılıklar tespit edilmiştir. Tüm bu verilerden yola çıkarak bu çalışmanın, özellikle Türk medeni hukukunda velayet konusunda yapılacak akademik çalışmalar ‎için konuyla ilgili meselelerin İslam hukuku düşüncesindeki karşılığının tespitine dair ‎teorik zeminde yol gösterici bir çalışma olacağı ümidini taşıyorum.

Abstract:
This work has been prepared as a master's thesis under the Department of Private Law (Civil ‎Law) of the Social Sciences Institute of the Ankara Social Sciences University.‎ In the thesis, the ‎subject of examining and comparing the institution of custody in Turkish Civil Law and its ‎equivalent in Islamic Law has been academically researched.
In this study, it has been mainly focused on how the relations between parents and children ‎are regulated under the name of "custody" in Turkish Civil Law and Islamic Law. In this ‎context, the meaning of custody, the principles it is based on, the mutual rights and ‎obligations of the parties, and what kind of measures are taken against the needs of ‎protection, compassion, help and attention of children, especially from the moment they are ‎born, have been examined.
In the relevant parts of the study, Turkish legal teaching, sources in ‎Islamic Law and court jurisprudence are discussed and tried to be explained with examples ‎from practice.‎
In the first and second parts of the study, the place, nature and content of the custody ‎subject, which aims to legally protect and watch children, which has an important place in ‎terms of family law, in Turkish Civil Law and Islamic Law systems are discussed independently ‎with its controversial points. In the third part, the similarities and differences between them ‎have been examined in light of the laws and judicial decisions on the subject.‎
Regarding custody, which is a result of the principle of protection of the weak in general, it ‎has been observed that both legal systems contain special provisions for children based on ‎the unique characteristics and importance of childhood and adopt the protection of the ‎child's benefit as a fundamental principle. However, differences have been identified ‎between the two legal systems in terms of the intensity of state intervention, those who ‎have custody, the scope of rights, powers and duties granted to them, and the termination of ‎custody.‎
Based on all these data, we hope that this study will be a guide on the theoretical ground, ‎especially for academic studies to be carried out on custody in Turkish Civil Law, to ‎determine the equivalent of the issues in Islamic Law.‎