Satıcının gemi satım sözleşmesinden doğan mülkiyeti nakil borcu ve bu borcun ifası
Seller's obligation to transfer ownership stemming from ship sale contract and performance of this obligation
Yazar: ALPER HAKKI YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN KARAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Deniz Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar = Debts ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Gemiler = Ships ; Nakil = Transport ; Satış sözleşmeleri = Sales contracts

Özet:
Gemi satım sözleşmesi, gemi mülkiyetinin devri amacıyla akdedilen bir sözleşmedir. Bu sözleşme esas olarak Borçlar Kanununun satım sözleşmesine ilişkin hükümlerine tâbidir. Bununla birlikte, ?Norwegian Saleform? gibi uygulamada kullanılan matbu gemi satım sözleşmeleriyle taraflar bu hükümlerin dışında hükümler de benimseyebilmektedirler. Satıcının bu sözleşme gereğince borçlanmış olduğu aslî edim yükümü, gemiyi teslim ve mülkiyetini alıcıya nakil borcudur. Çalışmanın esas olarak inceleme konusu da bu borcun ifası kapsamında gemi mülkiyetinin devri olarak belirlenmiştir. Bilindiği üzere taşınır mülkiyetinin devri Türk Medeni Kanunu 763. maddesi gereğince zilyedliğin nakli suretiyle gerçekleşmektedir. Gemi söz konusu olduğunda ise bu genel düzenlemeden farklı bir usulün benimsendiği görülmektedir. Türk deniz hukukunda gemi mülkiyetinin devri geminin süratle elden çıkartılabilme ihtiyacı gerekçe gösterilerek, alelâde taşınırların devrine nazaran daha basit bir hukukî rejime tâbi kılınmıştır. Bu noktada geminin bir Türk gemi siciline kayıtlı olup olmadığı hususu da ayrıca önem arz etmektedir. Bir Türk gemi siciline kayıtlı geminin mülkiyeti Türk Ticaret Kanununun 868. maddesi gereğince zilyetliğin devrine lüzum olmaksızın, şekle bağlı olmayan bir anlaşmayla alıcıya intikal edebilmektedir. Buna karşılık sicile kayıtlı olmayan gemilerde ise genel taşınırlara ilişkin düzenlemelerin geçerli olacağı belirtilmekle birlikte, taraflara mülkiyetin yalnızca anlaşma yoluyla devredilebileceğini kabul imkanı da tanınmıştır (TK. m. 867). Türk Ticaret Kanununun benimsediği hukukî çerçeve bu şekilde olmakla birlikte, bu düzenleme tarzının uygulamada kabul gördüğünü ifade etmek oldukça güçtür. Zira gemi gibi önemli bir ekonomik değer taşıyan malın, şekle bağlı olmayan bir anlaşmayla mülkiyetinin devri hâlinde, hukukî güvenlik açısından bir takım sakıncalarla karşılaşmak muhtemeldir. Bu sebeple, uygulamada hemen her zaman mülkiyetin intikalini sağlayan anlaşma şekle bağlı olarak yapılmakta ve dahası geminin sicil kaydında da yeni malik adına sicil kaydı tashih edilmektedir. Bu sebeple güncelliğini kaybetmiş olan bu düzenlemelerin değiştirilmesi gerekliliği muhakkaktır. Bu bağlamda, hâlihazırda Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda bulunan ve kısa sürede yasalaşması beklenen Türk Ticaret Kanunu Tasarısının öngörmüş olduğu düzenlemelerin bu gerekliliği karşılar nitelikte olması sebebiyle olumlu olduğunu belirtmek gerekmektedir.

Abstract:
Ship sale contract is a legal transaction whose purpose is to transfer the ownership of ship. This contract is essentially subject to provisions of Code of Obligations, related to contract of sale. On the other hand, parties to contract may also adopt different provisions via standard saleforms, such as Norwegian Saleform. İn accordance with this contract, the seller is under an obligation of delivery and to transfer the ownership of the ship. This study deals with this obligation and its performance. Generally, according to article 763 of Turkish Civil Code, ownership of movables is transferred through the transfer of possession. However, it is seen that, with respect to ships, a different procedure is adopted other than the general rule. In the Turkish Maritime Law, transfer the title to ship is arranged in a simpler way than other movables on the grounds that an immediate need to dispose the ship may arise. In this context, whether the ship is registered in a Turkish ship registry is also important. According to article 868 of Commercial Code, title to a ship which is registered in a Turkish ship registry is able to be transferred by an agreement without transfer of possession. Thus, the agreement of the parties alone suffices to transfer ownership. In contrast, as for unregistered ships, it is indicated that the general rules as to movables are valid, whereas parties to contract can also determine that the ownership would be transferred by an agreement without transfer of possession (Commercial Code art. 867). However the legal frame of Turkish Commercial Code is as explained above, it is very hard to express that this adopted way of statutory provisions is also adopted by practitioners. Because, in case of transferring the ownership of such a valuable property like ship through an informal agreement without delivery, it is very possible to face with drawbacks as far as legal security is concerned. For this reason, in practice almost all the agreements providing the transfer of the ownership are made in a written form and moreover the purchase is registered in the ship registry. That?s why; it is evitable that these unfashionable provisions in the Turkish Commercial Code be changed. In this context, it is necessary to indicate that the draft of Turkish Commercial Code which is for the time being present in the general assembly of Turkish Grand National Assembly and expected to be enacted in a short term is a positive event due to the fact that it meets the need for change.