Potasyum dozlarının kışlık ve yazlık ekilen ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz]'in önemli tarımsal özellikleri üzerine etkisi
Effect of potassium doses on important agricultural characteristics of camelina [Camelina sativa (L.) Crantz] sown in winter and summer season
Yazar: HASAN HÜSEYİN SAMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖNDER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Camelina sativa = Camelina sativa ; Ketencik = False flax ; Potasyum sülfat = Potassium sulfate ; Tarım = Agriculture ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties

Özet:
Konya ekolojisinde gerçekleştirilen bu araştırma kapsamında, 2020 yılı ilkbahar ve sonbahar vejetasyon döneminde kışlık ve yazlık olmak üzere 2 farklı zamanda ekilen Arslanbey isimli ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz] çeşidine, 6 farklı dozda (0 kg/da, 10 kg/da, 15 kg/da, 20 kg/da, 25 kg/da, 30 kg/da) Potasyum Sülfat gübresi toprağa uygulanarak, bazı tarımsal özellikler üzerine etkileri tespit edilmiştir. Çalışmanın tarla denemeleri Tesadüf Blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Araştırma kapsamında yazlık yapılan ekimlerde bitki boyu 50.23-54.01 cm, bitkide dal sayısı 5.60-8.80 adet, bitkide kapsül sayısı 30.87-58.80 adet, kapsülde tohum sayısı 14.10-17.60 adet, ilk kapsül yüksekliği 39.55-45.28 cm, bitkide tane verimi 0.28-1.27 gram, bitkide tohum sayısı 252.53-1166.13 adet, bin tane ağırlığı 0.78-1.12 gram, tane verimi 63.76-77.75 kg/da, yağ oranı %22.54-%29.66, yağ verimi 14.05-22.25 kg/da aralığında tespit edilmiştir.
Bu çalışmada ketenciğin kışlık ekilmesi sonucunda elde edilen değerler; bitki boyu 52.04-57.74 cm, bitkide dal sayısı 8.33-11.70 adet, bitkide kapsül sayısı 199.80-274.67 adet, kapsüldeki tohum sayısı 11.50-13.23 adet, ilk kapsül yüksekliği 41.01-47.17 cm, bitkide tane verimi 1.24-1.65 gram, bitkide tohum sayısı 1754.43-2424.00 adet, bin tane ağırlığı 0.69-0.85 gram, tane verimi 80.65-125.93 kg/da, yağ oranı %14.47-%18.77, yağ verimi 11.97-19.74 kg/da olarak belirlenmiştir.
Çalışma sonucunda yazlık ekimlerde artan potasyum uygulaması ketencikte bitki tane veriminde 30.0 kg/da dozuna kadar artış göstermiş olup, 30.0 kg/da dozunda ise gübrenin uygulandığı diğer parsellere kıyasla bir düşme meydana gelirken sonbaharda ekilen ketenciğe uygulanan potasyum dozlarının bitki tane verimi üzerinde ciddi bir artış ya da azalmaya etki etmediği gözlenmiş ve kışlık ekilen ketenciklerde ilkbahar ekimine kıyasla yaklaşık iki kat artış ortaya çıkmıştır. Ayrıca potasyum dozlarının etkisinden bağımsız olarak ketencikte tane veriminin kışlık ekimlerde daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Kışlık ekimde en yüksek yağ oranı potasyum uygulanmayan parsellerde gözlenirken, yazlık ekimlerinde yağ oranının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yağ verimi değerlendirildiğinde ilkbahar ekimlerinde potasyum uygulanmayan parsellerde en düşük değer tespit edilirken, en yüksek değere ise 15.0 kg/da dozunda potasyum uygulamasında ulaşılmıştır. Ketenciğin sonbaharda ekilmesi durumunda ise yağ verimine ait en düşük değer 20.0 kg/da dozda meydana gelirken, en yüksek yağ verimi ise 10.0 kg/da dozda potasyum uygulanmış parsellerde gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Agronomi ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz.], kültürel uygulama, potasyum sülfat

Abstract:
For the scope of this research carried out in Konya ecology, Arslanbey [Camelina sativa (L.) Crantz] camelina cultivar, which was planted in 2 different times as winter and summer, in the spring and autumn vegetation period of 2020, was given at 6 different doses (0 kg da-1, 10 kg da-1, 15 kg da-1, 20 kg da-1, 25 kg da-1, 30 kg da-1) Potassium Sulphate fertilizer was applied to the soil and its effects on some agricultural properties were determined. Field trials of the study were established according to the Random Blocks trial design with 3 replications.
As the scope of the research, plant height 50.23-54.01 cm, number of branches per plant 5.60-8.80, number of capsules per plant 30.87-58.80, number of seeds per capsule 14.10-17.60, height of first capsule 39.55-45.28 cm, seed yield per plant 0.28-1.27 grams., the number of seeds per plant was 252.53-1166.13, thousand seed weight 0.78-1.12 grams, seed yield 63.76-77.75 kg da-1, oil rate 22.54%-29.66%, oil yield between 14.05-22.25 kg/da, in summer plantings.
In the present study, the values obtained as a result of the winter planting of camelina; plant height 52.04-57.74 cm, number of branches per plant 8.33-11.70, number of capsules per plant 199.80-274.67, number of seeds in capsule 11.50-13.23, height of first capsule 41.01-47.17 cm, seed yield 1.24-1.65 grams per plant, number of seeds per plant 1754.43-2424.00 pieces, thousand seed weight 0.69-0.85 grams, seed yield 80.65-125.93 kg da-1, oil rate 14.47-18.77%, oil yield 11.97-19.74 kg da-1, respectively.
Consequently, increasing potassium application in summer plantings showed an increase in plant seed yield of camelina up to 30.0 kg da-1, while a decrease was observed at 30.0 kg da-1 dose compared to other plots where fertilizer was applied, while potassium doses applied to camelina planted in autumn did not significantly increase or decrease plant seed yield. It was observed that it did not affect the decrease in the yield and the winter planted camelina increased approximately two times compared to the spring planting. Additionally, regardless of the effect of potassium doses, it was revealed that the seed yield of camelina was higher in winter sowing. 
While the highest oil rate was observed in the plots without potassium application in winter sowing, it was determined that the oil rate was higher in summer plantings. When the oil yield was evaluated, the lowest value was determined in the plots that did not apply potassium in spring planting, while the highest value was reached in the application of potassium at a dose of 15.0 kg da-1. In the case of planting caamelina in autumn, the lowest value of oil yield occurred at a dose of 20.0 kg da-1, while the highest oil yield was observed in plots treated with potassium at a dose of 10.0 kg da-1 application.

Keywords: Agronomy, camelina[Camelina sativa (L.) Crantz.], cultural practice, potasium sulphate