Üçüncü basamak bir hastanede yapılan beyaz kod başvurularının ve hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of white code callsat a tertiary hospital and the results of legal proceedings
Yazar: RAMAZAN ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KILIÇ ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beyaz kod = White code ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık = Health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Şiddet = Violence

Özet:
Üçüncü Basamak Bir Hastanede Yapılan Beyaz Kod Başvurularının Ve Hukuki Sonuçlarının Değerlendirilmesi
Amaç: Beyaz Kod gibi sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarına münhasır ve kapsamlı bir sistem Türkiye'de görece yeni bir uygulamadır. Bu nedenle, Beyaz Kod sisteminin prosedürlerini ve çıktılarını değerlendiren akademik çalışma sayısı kısıtlıdır. Çalışmanın amacı, sağlık personeline karşı şiddetin engellenmesine yönelik mevcut uygulamaların işleyişinin değerlendirilmesi amacıyla, üçüncü basamak bir hastanede yapılan Beyaz Kod başvuruları, bu başvuruların sonuçları ve varsa hukuki süreçlerin sonuçlarını incelemektir. Çalışmanın bulgu ve sonuçlarının, mevcut uygulamalardaki eksikliklere ve sistemin iyileştirilmesine yönelik adımlara ışık tutması beklenmektedir.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif kesitsel çalışmada, 2014-2015 yıllarında İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi genelindeki Beyaz Kod başvuruları ve hukuki sonuçları, bağımlı değişkenler olarak incelenmiştir. Bağımsız değişkenler olarak, sosyodemografik değişkenler, mağdurun sosyal ve profesyonel profili, olayın gerçekleştiği birim, şikayetçi olma durumu, davalarda avukat bulundurma, mağdurun duruşmalarda bulunması gibi veriler kullanılmıştır. Veriler, Beyaz Kod başvurusuna sebep olan olayın tutanağı, başvuru formu, hukuki yardım talep formu ve hukuki sürecin mahkeme tarafından karara bağlandığı ilamlardan derlenmiştir.
Bulgular: Çalışmada, 81 tanesi 2014 yılında, 60 tanesi 2015 yılında olmak üzere toplam 141 Beyaz Kod başvurusu değerlendirilmiştir. Mağdur sağlık çalışanlarının çoğunluğu genç (21-35) yaş grubundadır (n=64, %64,5) ve çoğunluğu kadın sağlık çalışanları (n=92, %65,2) ve asistan doktorlardır (n=75, %51,1). Olaylar en çok acil serviste cereyan etmekte (n=59, %41,8) ve büyük çoğunluğunda sözlü şiddet (n=121, %85,8) raporlanmaktadır. Failler daha çok hasta yakınları (n=86, %61,0) ve erkektir (n=86, %61,0).Beyaz Kod başvurularının %83'ünde (n=117) ceza davası açılmış ve mağdurların büyük kısmı (n=116, %82,3) failden şikayetçi olmuştur. Davaların %91,5'inde (n=107) mağdur bir avukat tarafından temsil edilmiş ve kendisi de duruşmalarda hazır bulunmuştur (n=112, %95,7). İlk duruşma olaydan ortalama 225 ±59 gün (minimum 110, maksimim 380) sonra yapılmış ve 73dava tek celsede karara bağlanmıştır (%62,4).Tüm davalar değerlendirildiğinde, olaydan ortalama 284 ±105 gün (minimum 150, maksimim 640) sonra yargı sürecinin tamamlandığı görülmektedir. Başvuruların%82,1'inde (n=115), dava açılan olayların ise hemen hepsinde (n=115, %99,1) failin suçlu bulunduğu görüldü. Davaların %78,3'ünde (n=90) para cezasına hükmedilirken ortalama para cezası miktarı 4.251,60 ±2.163,92 TL'dir. Hapis cezasına hükmedilen 21 davada (%18,3) ortalama ceza süresi 247,9 ±145,8 gündür (minimum 37, maksimum 730 gün).Davaların seyri sırasında sadece bir davada tutuklu yargılama yapılmış ve sadece o davada karar infaz edilmiştir. Diğer davalarda ise kararın açıklanması geri bırakılmıştır.
Sonuç: Beyaz Kod uygulaması ile başlayan hukuki süreç oldukça uzundur, hukuki süreç boyunca mağduru failden koruyacak tutuklama gibi tedbirler hemen hiç bir zaman uygulanmamaktadır ve her ne kadar hukuki süreç sonunda failin suçu çok yüksek oranda mahkemece sabit bulunsa da failin cezası hemen hiçbir zaman infaz edilmemektedir. Bu durum, Beyaz Kod uygulaması ile beraber düşünüldüğünde dahi yasal yaptırımların sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesindeki caydırıcı etkisinin oldukça sınırlı olacağını göstermektedir.

Anahtar sözcükler: sağlık sektörü, şiddet, beyaz kod, hukuki süreç

Abstract:
Evaluation of White Code Callsat a Tertiary Hospital and the Results of Legal Proceedings 
Aim: The White Code system, which is comprehensive and exclusively used for incidents of violence against healthcare personnel, is a relatively new system in Turkey. For this reason, the number of academic studies evaluating the procedures and outcomes of the White Code system is limited. The purpose of the study is to examine the White Code calls, as well as the results of these calls and legal proceedings if any, at a tertiary hospital in order to assess the functioning of the existing system to prevent violence against healthcare personnel. It is expected that the findings of the study will shed light on the deficiencies in existing practices and on the steps to be taken to improve the system.
Material and Method: In the retrospective cross-sectional study, White Code calls at İzmir Tepecik Training and Research Hospital in 2014-2015 and their legal results were examined as dependent variables. Sociodemographic variables, social and professional profile of the victim, unit in which the events occurred, whether there are legal complaints, presence of a lawyer on the case, and participation of the victim in the hearings were used as the independent variables. The data were compiled from the reports of the case that caused the White Code call, the application form, the legal aid request form, and the legal proceedings and decisions at the court.
Results: A total of 141 White Code calls were evaluated in the study: 81 in 2014 and 60 in 2015. The majority of the victimized healthcare personnel were young (21-35 age group, n=64, 64.5%), mostly female (n=92, 65.2%), and resident doctors (n=75, 51.1%). Incidents occurred most frequently in emergency services (n=59, 41.8%), and in a great majority was verbal violence (n=121, 85.8%). The perpetrators were mostly relatives (n=86, 61.0%) and male (n=86, 61.0%). A large number of White Code calls (n=117, 83.0%) led to criminal lawsuits, and the majority of the victims (n=116, 82.3%) filed complaints. In a great majority of cases, the victim had legal representation (n=107, 91.5%) and was present at the court hearings (n=112, 95.7%). On average, the first hearing was 225 ±59 days after the event (minimum 110, maximum 380), and most of the cases were concluded in single session (n=73, 62.4%). All cases considered, the judicial process was completed after an average of 284 ±105 days (minimum 150, maximum 640). It was found that the perpetrator was found guilty in the majority of the White Code events (n=115, 82.1%) and in almost all of the cases brought to court (n=115, 99.1%). The perpetrator was fined in the majority of cases (n=90, 78.3%) with average fines amount to 4,251.60 ± 2,163.92 TL (minimum 600, maximum 7300 TL). In the 21 cases (18.3%) where the defendant was sentenced to jail, the average jail time was 247.9 ±145.8 days (minimum 37, maximum 730 days). The perpetrator was held in detention during the course of the legal proceedings only in one case; and only in that case the jail term was executed. In other cases, the announcement of the court decision has been postponed.
Conclusion: The legal process starting with the White Code call is quite long, the measures (i.e., arrests, detentions, restraining orders)to protect the victim from the perpetrator were almost never used during the legal process, and the court fines and sentences were not executed even if the perpetrator was found guilty in court at the end of a lengthy legal process. This suggests that the legal sanctions against the violence against healthcare personnel, even when considered together with the White Code system, will rather have limited deterrence.

Keywords: healthcare sector, violence, white code, legal process