Engelli çocuğa sahip olan ve olmayan babaların aile işlevlerini algılamaları ile sosyal uyum düzeylerinin incelenmesi
A study of perceptions about family functions and social adjustment levels of fathers having and not having disabled children
Yazar: GÖKÇEN AKINCI
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ARAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics

Özet:
Bu araştırmada, engelli çocuğa sahip olan ve olmayan babaların aile işlevlerini algılamaları ile sosyaluyum düzeylerini incelemek, babaların aile işlevlerini algılamalarında ve sosyal uyumlarında bazıdeğişkenlerin etkili olup olmadığını belirlemek, engelli çocuğa sahip olan ve olmayan babaların aileişlevlerini algılamaları ile sosyal uyum düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır.Araştırmaya Ankara il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na ve Sosyal Hizmetler Çocuk EsirgemeKurumu'na bağlı özel özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden engelli çocuğu olan vegönüllü olarak katılan 100 baba ile karşılaştırma grubu olarak Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlıilköğretim okullarına devam eden aynı yaşlarda normal gelişim gösteren çocuğu olan ve gönüllüolarak katılan 100 baba olmak üzere toplam 200 baba dahil edilmiştir. Araştırmada çocuk, baba ve ailehakkında gerekli bilgileri toplayabilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen ?genel bilgi formu?,babanın aile işlevlerine ilişkin algılarını değerlendirmek amacıyla Epstein, et al. (1983) tarafındangeliştirilen Bulut (1990) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ?Aile Değerlendirme Ölçeği? ile babalarınsosyal uyum düzeylerini belirlemek amacıyla Özgüven (1992) tarafından geliştirilen Hacettepe KişilikEnvanteri'nin Sosyal Uyum Alt testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda engelli çocuğu olan veolmayan babalar arasında aile içi ilişkileri değerlendirme biçimleri bakımından Aile DeğerlendirmeÖlçeğinin alt boyutlarında babanın yaşına göre anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) belirlenirken, AileDeğerlendirme Ölçeğinin bazı alt boyutlarında öğrenim durumu, sosyal güvence, çocuk sayısı,cinsiyet, çocuğun yaşı ve çocuğuna yeterli zaman ayırabilme durumunun anlamlı farklılık yarattığıbulunmuştur (p<0,05). Babaların sosyal uyumları incelendiğinde ise babanın yaşı, çocuk sayısı, sosyalgüvence, çocuğun yaşı ve cinsiyet göre anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) belirlenirken, babanınöğrenim durumu ve çocuklarına yeterli zaman ayırabilme durumlarına göre anlamlı farklılık yarattığıbulunmuştur (p<0,05). Babaların sosyal uyum düzeyleri arttıkça aile işlevlerini sağlıklı algılamaları daartmaktadır (p<0.01).Anahtar Kelimeler: Aile, özel eğitim, engelli çocuk, baba, aile işlevleri, kişilik, sosyal uyum

Abstract:
This study aims to examine on perceptions about family functions and social adjustment levels offathers having and not having disabled children, to determine whether or not some variables influenceperceptions about the family functions and social adjustments of fathers, to establish the relationshipbetween perceptions about family functions and social adjustment levels of fathers having and nothaving disabled children. The study included a total of 200 fathers, consisting of 100 volunteer fathershaving disabled children attending at private special education and rehabilitation centers thatsubordinated by Ministry of National Education and Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu andfor comparison, another 100 volunteer fathers of children with normal development and same ageattending at primary school that subordinated by Ministry of National Education located in towncentre of Ankara. In this study, ?general information form?, developed by the author, was used forcollection of necessary information about child, his/her father and his/her family, ?Family EvaluationScale? developed by Epstein, et al. (1983) and adapted by Bulut (1990) was used to evaluateperceptions about family functions of fathers and Social adjustment Inferior Test of ?HacettepePersonality Inventory? developed by Özgüven (1992) was used to determine social adjustment levels?of fathers. In this study results, from the view point of evaluation of family relationships of fathershaving and not having disabled children has no significant difference (p>0,05) in the sub-dimensionsof ?Family Evaluation Scale? according to the fathers age. It is obtained in some sub-dimensions of?Family Evaluation Scale? such as social security, number of children, sexuality, age of child andspending enough time to child that this situation has created significant difference (p<0,05). In thestudy of fathers? social adjustment, it is determined that fathers age, number of children, socialsecurity, child?s age and sexuality have no significant difference (p>0,05), however, it is determinedthat father?s education and spending enough time to child have significant difference (p<0,05). It isalso determined that in case of an increase on fathers social adjustment level, fathers healthyperception of family functions also increase (p<0.01).Key Words: Family, special education, disabled child, father, family functions, personality,social adjustment