Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yaşam kalitesinin psikolojik dayanıklılık ve içselleştirilmiş damgalanma ile ilişkisi
Quality of life in adults with attention deficit and hyperactivity disorder, its associations with internalized stigma and psychological resilience
Yazar: GAMZE KARABACAK SAĞMAN
Danışman: DOÇ. DR. OYA GÜÇLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı erişkinlerin içselleştirilmiş damgalanma, psikolojik dayanıklılık, yaşam kalitesi düzeylerinin belirlenmesi; DEHB tanılı ve sağlıklı kişiler arasında psikolojik dayanıklılık ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması; klinik belirtiler, içselleştirilmiş damgalanma ve psikolojik dayanıklılığın yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi psikiyatri polikliniklerinde takip edilen DEHB tanılı 64 kişi ve bu kişilerle yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi açısından benzer 64 sağlıklı kişi çalışmaya dahil edildi. Tanısal değerlendirme DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme ile yapıldı. Katılımcıların Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği kısa formunu (WHOQOL-BREF) doldurması istenerek, bu ölçekler sırasıyla mevcut ve çocukluk çağı DEHB belirtilerinin, içselleştirilmiş damgalanmanın ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için kullanıldı.
Bulgular: DEHB tanılı katılımcıların yaşam kalitesi ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu bulundu. DEHB tanılı katılımcıların yaşam kalitesinin içselleştirilmiş damgalanma ile anlamlı seviyede negatif, psikolojik dayanıklılık ile anlamlı seviyede pozitif korelasyonu olduğu bulundu. Yaşam kalitesini; bedensel, ruhsal ve sosyal alanlarda psikolojik dayanıklılığın, çevre alanında ise hem içselleştirilmiş damgalanmanın hem de psikolojik dayanıklılığın anlamlı düzeyde yordadığı bulundu. 
Sonuç: DEHB yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. DEHB belirtilerin şiddetinin fazla, içselleştirilmiş damgalanmanın yüksek ve psikolojik dayanıklılığın düşük olması, yaşam kalitesi düzeyinin düşük olması ile ilişkilidir. Ancak bedensel, ruhsal ve sosyal alanlarda yaşam kalitesi üzerine belirtilerin şiddeti ve içselleştirilmiş damgalanmanın ötesinde psikolojik dayanıklılığın etkisi vardır. İçselleştirilmiş damgalanma karşıtı ve psikolojik dayanıklılığı arttırmaya yönelik müdahaleler, DEHB tanılı kişilerde yaşam kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: In our study, it was aimed to determine the levels of internalized stigma, psychological resilience, and quality of life in adults with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD), to compare psychological resilience and quality of life between adults with ADHD and healthy controls, and to investigate the effects of clinical symptoms, internalized stigma, and psychological resilience on quality of life.
Materials and Methods: The study's sample included 64 adults with ADHD who were followed up in the psychiatry outpatient clinics of Istanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital and 64 healthy adults who were matched with participants with ADHD in terms of age, gender, marital status, and degree of education. The diagnostic evaluation was done via the Structured Clinical Interview for DSM-5. Participants were requested to complete the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), Wender Utah Rating Scale (WURS), Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI), Resilience Scale for Adults (RSA), and World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL-BREF), which were used to assess current and childhood symptoms of ADHD, internalized stigma, and quality of life, respectively.
Results: The psychological resilience and quality of life levels were found to be significantly lower in participants with ADHD as compared to healthy controls. It was found that the quality of life of the participants with ADHD was negatively correlated with internalized stigma whereas positively correlated with psychological resilience, and both correlations were statistically significant. Psychological resilience was found to be a significant predictor of quality of life in the physical, psychological, and social domains, and both internalized stigma and psychological resilience were revealed to be significant predictors of quality of life in the environment domain.
Conclusion: ADHD has a detrimental impact on quality of life. Low quality of life is linked to the severity of ADHD symptoms, high levels of internalized stigma, and low levels of psychological resilience. However, beyond the ADHD symptoms and internalized stigma, psychological resilience has an impact on several domains of quality of life. Interventions aimed at promoting psychological resilience and combating internalized stigma will contribute to improving the quality of life of individuals with ADHD.