Hipopitüiter, obez ve sağlıklı bireylerde oksitosin, leptin, vaspin ve melatonin düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of oxytocin, leptin, vaspin and melatonin levels in hypopituitary, obese and healthy individuals
Yazar: ECEM PARS UYGUR
Danışman: PROF. DR. GÜZİN FİDAN YAYLALI ; PROF. DR. YAVUZ DODURGA
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Hipopitütiter (HP) hastalarda obezite, insülin direnci ve dislipidemi insidansı
artmıştır. Ancak artan bu metabolik problemlerin kesin nedeni belirsizdir. Bu 
çalışmada obezite patogenezinden yola çıkarak serum oksitosin, leptin, vaspin ve 
melatonin düzeyleri ile hipopitüitarizm arasındaki klinik ve metabolik ilişkiyi 
inceledik. Aynı zamanda HP hastalarda santral diyabetes insipidus (SDI) varlığının
obezite, insülin direnci ve dislipidemi üzerine etkilerini aydınlatmayı amaçladık. 
Çalışmaya 18-75 yaş arasında, 30 santral diabetes insipidusu olmayan hipopitüiter
hasta (HP-SDI), 30 santral diyabetes insipidusu olan hipopiütier hasta (HP+SDI), 30 
obez hasta, 30 sağlıklı gönüllüyle beraber 120 katılımcı dahil edildi. Katılımcılardan
bir gecelik açlık sonrası sabah açlık kan şekeri, insülin, düşük yoğunluklu lipoprotein, 
yüksek yoğunluklu lipoprotein, trigliserit, total kolesterol, oksitosin, leptin, vaspin ve 
melatonin düzeyleri için venöz kan örnekleri alındı. Serum oksitosin, leptin, vaspin ve 
melatonin düzeyleri elisa yöntemiyle değerlendirildi. Vücut kitle indeksi hesaplandı 
ve vücut kompozisyonunu belirlemek için bioelektrik impedans analizi kullanıldı. 
Sonuçta SDI varlığından bağımsız olarak HP hastalarda kontrol grubundan daha 
yüksek vücut kitle indeksi ve vücut yağ oranları saptandı (p<0,05). HP+SDI hastalarda 
HP-SDI hastalara ve kontrol grubuna göre daha fazla insülin direnci bulundu (p<0,05). 
Serum oksitosin düzeyi, HP hastalarda obezlerden ve kontrol grubundan daha düşük 
saptandı (p<0,05). Serum leptin düzeyi, obezlerde yüksek bulunurken (p<0,05); diğer 
gruplarda anlamlı farklılık bulunmadı. Serum vaspin düzeyi, obezlerde en düşükken
(p<0,05); HP hastalarda ise kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulundu
(p<0,05). Serum melatonin düzeyi, HP+SDI grupta ve obezlerde kontrol grubundan 
anlamlı olarak daha düşük saptanırken (p<0,05), bu iki grup arasında anlamlı fark 
saptanmadı. HP+SDI grupta, serum oksitosin, leptin, vaspin ve melatonin düzeyi ile 
insülin direnci ve alanin aminotransferaz değeri arasında anlamlı negatif korelasyon 
saptandı (p<0,05). HP-SDI grupta, serum leptin ve vaspin düzeyi ile vücut yağ oranları 
arasında anlamlı negatif korelasyon saptanırken (p<0,05), melatonin ve oksitosin 
x
düzeyi ile antropometrik ve metabolik parametreler arasında anlamlı korelasyon 
saptanmadı. Lojistik regresyon analizine göre, SDI varlığı insülin direncinde artışa 
neden olan bağımsız bir değişkendir. HP hastalarda serum oksitosin ve vaspin 
düzeylerinin düşük olduğu, serum leptin ve melatonin düzeylerinde bir değişiklik 
olmadığı sonucuna vardık. SDI'ta serum oksitosin, leptin ve vaspin düzeylerinin 
değişmediğini; serum melatonin düzeyinin daha düşük olduğunu bulduk. Ayrıca, SDI
insülin direncini arttıcı bir risk faktörüdür. Aynı zamanda SDI'ta insülin direnci ve 
serum melatoninin arasında negatif korelasyon olması, insülin direncinin melatonin 
üzerinden ilerleyebileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
In hypopituitary (HP) patients, the incidence of obesity, insulin resistance and 
dyslipidemia increased. However, the exact cause of these increased metabolic 
problems is unclear. In this study, we examined the clinical and metabolic relationship 
between serum oxytocin, leptin, vaspin and melatonin levels and hypopituitarism 
based on the pathogenesis of obesity. At the same time, we aimed to elucidate the 
effects of central diabetes insipidus (CDI) on obesity, insulin resistance and 
dyslipidemia in HP patients. The study included 120 participants between 18-75 years 
of age, including 30 hypopituitary patients without central diabetes insipidus (HPCDI), 30 hypopiutary patients with central diabetes insipidus (HP+CDI), 30 obese 
patients, and 30 healthy volunteers. After an overnight fast, venous blood samples 
were collected in the morning for fasting blood glucose, insulin, low density 
lipoprotein, high density lipoprotein, triglyceride, total cholesterol and oxytocin levels. 
Body mass index was calculated and bioelectrical impedance analysis was used to 
determine body composition. As a result, regardless of the presence of CDI, higher 
body mass index and body fat ratios were detected in HP patients than in the control 
group (p<0.05). More insulin resistance was found in HP+CDI patients compared to 
HP-CDI patients and the control group (p<0.05). Serum oxytocin level was found to 
be lower in HP patients than in the obese and control groups (p<0.05). Serum leptin 
level was found to be high in obese patients (p<0.05); no significant difference was 
found in other groups. Serum vaspin level was the lowest in obese patients (p<0.05), 
while it was significantly lower in HP patients than in the control group (p<0.05). 
Serum melatonin levels were significantly lower in the HP+CDI group and in the obese 
group compared to the control group (p<0.05), but no significant difference was found 
between these two groups. In the HP+CDI group, a significant negative correlation 
was found between serum oxytocin, leptin, vaspin and melatonin levels and insulin 
resistance and alanine aminotransferase value (p<0.05). In the HP-CDI group, a 
significant negative correlation was found between serum leptin and vaspin levels and 
xii
body fat ratios (p<0.05), while no significant correlation was found between melatonin 
and oxytocin levels and anthropometric and metabolic parameters. According to 
logistic regression analysis, the presence of CDI is an independent variable that causes 
an increase in insulin resistance. We concluded that serum oxytocin and vaspin levels 
were low in HP patients and there was no change in serum leptin and melatonin levels. 
We found that serum oxytocin, leptin and vaspin levels did not change in CDI; serum 
melatonin levels were lower. In addition, CDI is a risk factor that increases insulin 
resistance. At the same time, the negative correlation between insulin resistance and 
serum melatonin in CDI suggests that insulin resistance may progress through 
melatonin.