Parkinson hastalığı ve parkinsonizme radyolojik açıdan farklı bir bakış "transkraniyal sonografi"
Parkinson's disease and parkinsonism a different radiological perspective "transcranial sonography"
Yazar: ŞEYMA EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM SÜCÜLLÜ KARADAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Radyoloji = Radiology ; Substantia nigra = Substantia nigra ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Substansia nigranın Transkraniyal Sonografi yöntemi ile değerlendirilmesiyle elde edilen bulguların; Parkinson Hastalığı (PH) tanısındaki güvenilirliği ve klinik özelliklerine göre gösterdiği farklılıklar ile PH dışı parkinsonizm sendromlarında tanı ve ayırıcı tanıya katkısının incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği'ne 01.06.2018- 01.08.2018 tarihleri arasında başvuran 52 PH hastası, 9 diğer parkinsonizm nedenli hasta (4 ilaca bağlı parkinsonizm, 2 Multisistem atrofi, 1 Progresif supranükleer palsi, 1 Kortikobazal dejenerasyon, 1 Vasküler parkinsonizm) ve 54 sağlıklı birey çalışmaya alınarak, 3 grup şeklinde ayrıldı. Tüm hastaların demografik bilgileri kaydedildi, PH hastaları için klinik özellikleri içeren Parkinson hastalığı değerlendirme formu dolduruldu. Tüm bireylerin substansia nigraları;  hastaların tanılarına kör, tek bir nörosonolog tarafından uygulanan Transkranial B mod Sonografi ile değerlendirildi, hiperekojen alan ölçümü yapıldı, bu ölçümler PH, PH dışı parkinsonizm sendromlu hastalar ve sağlıklı bireyler arasında kıyaslandı. Kestrim değeri 0,24 olarak belirlendi. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 20 (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak yapıldı ve istatistiksel anlamlılık değeri 'p<0,05' olarak kabul edildi.
Bulgular: Parkinson hastalarının yaş ortalaması 65,6, diğer parkinsonizm nedenli hastaların 67.6, sağlıklı bireylerin 63.6 idi. Parkinson hastalarının %64.4 ile çoğunlu erkek bireylerden oluşmaktaydı. Hastaların %42, 2'si Hoehn & Yahr Evre I iken ortalama UPDRS II skoru 12,9, ortalama UPDRIII skoru 21,5 bulundu. Hastalık süreleri ortalama 6,12 yıl olan Parkinson hastalarının % 37,8'inde motor komplikasyon görüldü. En sık motor komplikasyon %22,2 hastada görülen On-Off dalgalanmalarıydı. Hastaların 29' u (%64,4) tremor dominant, 15'i (%33,3) bradikinezik - akinetik rijit, 1' i ise (%2,3) postural instabilite hakim subtipindeydi.
Tüm gruplar içinde Parkinson hastalarının SN hiperekojeniteleri en yüksek değere sahipti. PH tanısında TKS' nin spesifitesi 87,5, sensitivitesi 73,3 olarak hesaplandı. PH' da hastalık tarafı, hastalık süresi, H&Y evresi ile hiperekojenite arasında ilişki bulunmazken, akinetik rijit subtipte daha yüksek hiperekojenite görüldü. Hastalık yaşı, UPDRS II ve III skoru ile hiperekojenite arasında aynı yönlü düşük bir ilişki bulundu.
Sonuç: Bu çalışmada PH' de TKS ile SN hiperekojenitesinin belirlenmesinin tanısal değer taşıdığı, tanısında güçlük çekilen atipik parkinsonizmlerde ayırıcı tanıda faydalı olabileceği gösterilmiştir. Hiperekojenite artışı ile PH evresi, hastalık süresi arasında ilişki bulunamamıştır. Ancak TKS bulgularının subtip, hastalığın evresi ile ilişkisi, dominant taraf ilişkisi ve prognozdaki yeri hakkında daha fazla bilgi edinebilmek için daha geniş subgrup çalışmalarına ve hastaların takiplerinde kontrol TKS ile değerlendirilmelerine ihtiyaç vardır. PH dışı parkinsonizmlerde ise TKS' den faydalanabilmek için; sadece SN değerlendirilmesinin yetersiz olduğu mezensefalonun, diğer bazal ganglionların ve 3. ventrikül' ün de değerlendirilmesinin daha uygun olacağı düşünülmüştür.

Anahtar kelimeler: Parkinson Hastalığı, parkinsonizm sendromları, substantia nigra, transkranial sonografi

Abstract:
Objective: The findings obtained by the evaluation of the substantia nigra by Transcranial Sonography method; To examine its reliability in the diagnosis of Parkinson's Disease (PD) and its differences according to its clinical features and its contribution to the diagnosis and differential diagnosis of nonPD parkinsonism syndromes.
Materials and Methods: Ankara Numune Training and Research Hospital Neurology Clinic, 01.06.2018- 01.08.2018 admitted between 52 PD patients, 9 other parkinsonism induced patients (4 drug-induced parkinsonism, 2 Multiple system atrophy (MSA), 1 Progressive supranuclear palsy (PSP) , 1 Corticobasal degeneration (CBD), 1 Vascular parkinsonism) and 54 healthy individuals were included in the study and divided into 3 groups.
Demographic information of all patients was recorded, the Parkinson's disease assessment form containing clinical features for PH patients was filled out. Substansia nigra of all individuals; The diagnoses of the patients were evaluated with Transcranial B-mode Sonography, which was applied by a blind, single neurosonologist, hyperechogenic area was measured, these measurements were compared between PD, non-PD patients with parkinsonism syndrome and healthy individuals. The predictive value was determined as 0.24. Statistical analysis of the data was performed using the SPSS 20 (Statistical Package for Social Sciences) program, and the statistical significance value was accepted as 'p <0.05'.
Results: The mean age of Parkinson's patients was 65.6 years, other parkinsonism patients were 67.6 and healthy individuals were 63.6. Most of the Parkinson's patients (64.4%) were male. While 42.2% of the patients were Hoehn & Yahr Stage I, the mean UPDRS II score was 12.9 and the mean UPDRIII score was 21.5. Motor complications were seen in 37.8% of Parkinson's patients whose disease duration was 6.12 years on average. The most common motor complications were On-Off fluctuations in 22.2% patients. 29 (64.4%) of the patients were tremor dominant, 15 (33.3%) bradykinetic - akinetic rigid, and 1 (2.3%) postural instability dominant subtype.
Among all groups, SN hyperechogenicity of Parkinson's patients had the highest value. The specificity of TKS in the diagnosis of PD was 87.5, and its sensitivity was 73.3. While there was no relationship between disease side, disease duration, H&Y stage and hyperechogenicity in PD, higher hyperechogenicity was observed in the akinetic rigid subtype. A low correlation in the same direction was found between disease age, UPDRS II and III score and hyperechogenicity.
Conclusion: In this study, it has been shown that the determination of SN hyperechogenicity with TCS in PD has a diagnostic value and can be useful in the differential diagnosis of atypical parkinsonism, which is difficult to diagnose. No relationship was found between increased hyperechogenicity and PD stage and duration of the disease. However, in order to obtain more information about the subtype of TCS findings, its relation with the stage of the disease, the relationship of the dominant side, and its place in prognosis, larger subgroup studies and evaluation of patients with control TCS in their follow-up are needed. In order to benefit from TCS in non-PD parkinsonism; It was thought that it would be more appropriate to evaluate the mesencephalon, other basal ganglia and the third ventricle, for which only the SN evaluation is insufficient.

Keywords: Parkinson's Disease, parkinsonism syndromes, substantia nigra, transcranial sonography