Kadın bakış açısından kadın bedeninin estetik inşasında Instagram'ın rolü: Üniversite örneği
The role of Instagram in the aesthetic construction of the women's body from a woman's perspective: University example
Yazar: ABDULSELAMİ SARIGÜL
Danışman: PROF. DR. NURAY KARACA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Estetik duyarlılık = Aesthetics sensivity ; Kadın bedeni = Woman body ; Kadınlar = Women ; Sosyal medya = Social media ; Üniversiteler = Universities ; İnstagram = Instagram

Özet:
Bu çalışma da kadın bakış açısından kadın bedeninin estetik inşasında Instagram'ın rolü araştırılmış ve bu durum alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve Instagram'da "iktidar yapılarının" tüketim, estetik ve beğeni yoluyla kadın bedeni üzerindeki hükümranlığını nasıl pekiştirdiği, kadın bedeninin müdahaleyle nasıl yönetilip yönlendirildiği üzerinde durulmuştur. Sosyal medyayla hayatımıza giren görünürlükle birlikte insanların yaşamları büyük oranda performansa dönüşmüş durumdadır. İnsanların yarışa dönüşmüş güzellik idealleri ve bunun  paylaşım performansları hem tüketimi artırarak doğal çevrenin kirlenmesine, dünyadaki ham maddenin azalmasına, birilerinin daha fazla tüketirken ötekilerinin daha fazla çalışmak zorunda kalmalarına hem de yaşamlarını performansa çevirmiş bu insanların durmadan tüketerek "daha değerli olmak" yönünde çaba sarf etmelerine yol açmaktadır. Bu durum toplumsal bir yarışa dönüşerek; insanları tek tipleştirmiş, israf ekonomisini, bilinçsiz tüketimi arttırmış dolaylı olarak çevre kirliliğini ve toplumda hasetin bir kültür olarak ortaya çıkmasına neden olmuş, sonuç olarak bütün bu sayılanlar toplumsal çatışmaların çıkmasına zemin hazırlamıştır. İlgili literatür incelendiğinde Instagram ve kadın bedeni ile ilgili çalışmalar olduğu görülmekle birlikte; konuyu, çeşitli yaklaşımlardan hareketle ele alan ve özgün bir ölçekle veri toplayan başka bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda, çeşitli kuramsal perspektiflerden hareketle kavramsallaştırdığımız yalnızca bu çalışma için geliştirilmiş bir ölçek kullanılması açısından çalışmanın diğer benzer konulu çalışmalardan ayrıldığı ve literatüre katkı sağlaması bakımından önemli olduğu söylenebilir. Ayrıca çalışmanın kapsadığı illerde daha önce bu şekilde karşılaştırmalı bir çalışma yapılmadığı, söz konusu illerde bulunan üniversitelerdeki kadın öğrencilerin karşılaştırılmasına imkan verdiği için bu çalışma daha sonra yapılacak olan benzer çalışmalar için önemli göstergeler sağlayacağı da söylenebilir.  
Bu çalışma tarama modeli ile gerçekleştirilmiş nicel bir araştırmadır.  Çalışmanın örneklem seçiminde ölçüt ve amaçlı örneklem yöntemleri tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu İstanbul Üniversitesi, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 2403 kadın üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Bu çalışmada bedene yönelik algının, tüketimin, beden ve estetiğe yönelik algının kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasını yordama düzeyini belirlemek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çalışmacı tarafından geliştirilen üç faktörlü ve 36 maddeden oluşan "Estetik Algı Ölçeği"yle elde edilmiştir. Bu çalışmada bedene yönelik algının, tüketimin, beden ve estetiğe yönelik algının kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasını yordadığı sonucu bulunmuştur ve kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasında Instagram'ın önemli bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca demografik faktörler, Instagram kullanma durumları ve kadın bedeninin estetik inşası arasındaki ilişkiler incelendiğinde, günümüzde Instagramı'ın kadınların bedenleri üzerinden dünyayı algılamalarında büyük bir etkiye sahip olduğu düşünülebilir.

Abstract:
In this study, the role of Instagram in the aesthetic construction of the female body from a woman's point of view was investigated and this situation was discussed in line with the literature, and it was emphasized how the "power structures" on Instagram reinforced the dominance of the female body through consumption, aesthetics and appreciation, and how the female body was managed and directed by intervention. With the visibility that comes into our lives with social media, people's lives have turned into performance to a large extent. People's ideals of beauty turned into a race and their sharing performances both lead to the pollution of the natural environment by increasing consumption, the decrease in raw materials in the world, the fact that some people consume more while others have to work harder, and these people, who have turned their lives into performance, constantly strive to be more valuable by consuming opens. This situation turns into a social race; It has standardized people, increased the wasteful economy, unconscious consumption, indirectly caused environmental pollution and envy in the society to emerge as a culture, and as a result, all these have paved the way for social conflicts. When the relevant literature is examined, it is seen that there are studies on Instagram and the female body; No other study has been found that deals with the subject from various approaches and collects data with a unique scale. In this context, it can be said that the study differs from other similar studies in terms of using a scale developed only for this study, which we conceptualized from various theoretical perspectives, and it is important in terms of contributing to the literature. In addition, it can be said that this study will provide important indicators for similar studies to be carried out in the future, since such a comparative study has not been carried out before in the provinces covered by the study, and it allows the comparison of female students in universities in these provinces.
 This study is a quantitative research conducted with the screening model. Criterion and purposeful sampling methods were preferred in the sample selection of the study. The sample group of the research consists of 2403 female university students studying at Istanbul University, İzmir Dokuz Eylül University, Ağrı İbrahim Çeçen University and Erzurum Atatürk University. In this study, simple linear regression analysis was used to determine the level of perception of the body, consumption, perception of the body and aesthetics, to predict the aesthetic construction of female university students' bodies. The data of the study were obtained with the "Aesthetic Perception Scale" developed by the researcher, consisting of three factors and 36 items. In this study, it was found that the perception of the body, consumption, perception of the body and aesthetics predicted the aesthetic construction of the female university students' bodies, and it was concluded that Instagram had an important role in the aesthetic construction of the female university students' bodies. In addition, when the relationships between demographic factors, Instagram usage situations and the aesthetic construction of the female body are examined, it can be thought that Instagram has a great impact on women's perception of the world through their bodies.