Yatan hastaların beslenme hizmetlerinden memnuniyet ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması
Development and application of inpatient satisfaction scale with nutrition  services
Yazar: ALİ EMRAH BIYIKLI
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE BİLİCİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme hizmetleri = Nutrition services ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Kalite = Quality ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; Yatan hastalar = Inpatients ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma,  yatan hastaların beslenme hizmetlerinden memnuniyetini belirlemek için ülkemize özgü bir ölçek geliştirmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Araştırmada ayrıca, geliştirilen ölçek kullanılarak hastaların beslenme hizmetlerinden memnuniyetlerini etkileyen alt boyutların tespit edilmesi ve bu alt boyutların da farklı değişkenlerle kıyaslanması hedeflenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, Yatan Hastaların Beslenme Hizmetlerinden Memnuniyet Ölçeği(HBMÖ) geliştirme çalışması Konya ilinde bulunan bir tıp fakültesi ve bir özel hastanede Şubat–Mart 2017 tarihleri arasında en az 3 gün hastanede yatan, 240 gönüllü hasta ile yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise geliştirilen ölçekle memnuniyet durumu belirlenip farklı değişkenlerin memnuniyet ile ilişkisi incelenmiştir. Bu aşamada HBMÖ, hasta tanılama formu ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) arasındaki ilişki Mart-Nisan 2017 tarihleri arasında en az 3 gün hastanede yatan 413 gönüllü hasta üzerinde incelenmiştir. HBMÖ için yapılan geçerlik(kapsam ve yapı geçerliği) ve güvenirlik (ölçek iç tutarlılığı) analizleri sonucunda 25 maddeden ve 6 alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçeğe ulaşılmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0,922 olarak bulunmuştur. Yatan hastaların beslenme hizmetleri memnuniyet ölçeği bütün alt boyut puanlarının toplam memnuniyet puanları ile pozitif korelasyonlu olduğu saptanmıştır.  En yüksek korelasyon ise besin kalitesi(r=0,85) alt boyutunda bulunmuştur. Geliştirilen ölçekle yapılan uygulama çalışmasına katılan 413 yatan hastanın (%57,9 kadın ve %42,1erkek) yaş ortalaması 42,3±12,6 yıl ve HBMÖ toplamından aldıkları puan ortalaması 4,29±0,02 olarak bulunmuştur. HBMÖ alt boyutlarına ait ifadelerden alınan puan ortalamalarına göre personel hizmet kalitesi alt boyutunun puan ortalamasının (4,71±0,02) en yüksek, besin kalitesi ve yemek servis kalitesi boyutunun puan ortalamasının ise (sırasıyla; 4,19±0,02, 4,19±0,02) en düşük olduğu saptamıştır.  Hastaların cinsiyetleri, medeni durumları, yaş grupları, eğitim seviyeleri, meslekleri, yaşadıkları yer, hastane kalış süresi, diyeti, ve anksiyete risk durumu ile HBMÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Fakat yatan hastaların iştah durumu, yatış yaptığı klinik, vücut ağırlığı değişimi ve depresyon risk durumu ile HBMÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p<0,05). HBMÖ yatan hastaların beslenme hizmetlerinden memnuniyet durumlarını  kolay ve hızlı bir şekilde ölçebilen geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak önerilmektedir. Alt boyutları sayesinde alana özgü eksikliklerin iyileştirilmesine yönelik faaliyetlerinin planlanmasında yarar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler : Beslenme hizmetleri, hasta memnuniyeti, sağlıkta kalite

Abstract:
This  study  was planned  and carried  out to identify inpatient satisfaction scale  with nutrition services, in order to develop a scale specific to our country. In the study, additionally, using  the scale  developed, it  was  targeted to identify sub dimensions  affecting satisfaction of  patients with nutrition  services and to  compare these  sub dimensions with  the other variables. In the first stage of  the study, the study on developing Inpatient Satisfaction Scale with Nutrition Services  (ISSNS) was carried out  with 240 patients  hospitalized  at least 3 days  in a Medical School Hospital and  Private Hospital in Konya City between  the months February- Mars 2017. In the second  stage of  the study, satisfaction state  was identified  by means of  the scale developed  and  the effect of  the different  variables  on satisfaction was examined.  In this stage, the  relationship  between  ISSNS, patient  diagnosis form,  and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) was examined on 413 voluntary patients,  hospitalized  at least 3  days, between the months February-March 2017. As a  result of validity (scope  and structure validity)  and reliability (scale internal consistency) analyses, made for ISSNS, a valid and reliable scale consisting of 25 items and 6 sub dimensions was  reached. Cronbach-alpha internal consistency coefficient of the scale was found 0.922. It was identified that all sub dimensional scores of Inpatient Satisfaction Scale with Nutrition Service were positively correlated with total satisfaction scores. The highest correlation was found in sub dimension of nutrient quality (r=0.85). Mean age of 413 inpatients (57.9%, female; 42.1%, male), participated in application study carried out with the developed scale, was 42.3±12.6 years and  mean score they take from total ISSNS was found as 4.29±0.02. According to mean total score taken from the expressions belonging to ISSNS sub dimensions,  it was identified that  mean score of  sub dimension "personnel service quality" was the highest (4.71±0.02), while mean scores of sub  dimension "nutrient quality" and food service quality was the lowest (respectively, 4.19±0.02, 4.19±0,02). Between the genders of patients; their marital status, age groups,  educational levels, professions;  the  place, where  they live, their staying time in hospital, their diets and their state of anxiety  risk and total  ISSNS scores, a statistically significant different was not found (p>0.05). But, between appetite of impatiens; clinic, where they hospitalized; variation of body weight of the patients; and the state of depression risk and ISSNS total scores, a statistically significant difference was found (p<0.05). ISSNS is suggested as a valid and reliable scale, which can rapidly and easily measure satisfaction stares with nutrition services of the patients. Thanks to its sub dimensions, it will be useful in carrying out activities toward improving deficiencies specific to area.

Key Words : Nutrition service, patient satisfaction, quality in health