Astım hastalarında inhaler cihaz kullanma becerisi ile hastalık kontrolü arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the ability to use inhaler devices and disease control levels in asthma patients
Yazar: SERTAC YİĞİT BİNZET
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Astım = Asthma

Özet:
Giriş ve Amaç: Astım tüm dünyada önemli bir mortalite ve morbidite sebebidir. Tedavide kullanılan ilaçların büyük kısmı inhalasyon yolu ile uygulanmaktadır. İnhaler tedavilerin doğru kullanımı astım kontrolünde önemli rol oynar. Bu çalışmada astım hastalarında inhaler cihaz kullanma becerileri ile astım kontrol düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniklerine 01.08.2023-30.11.2023 tarihleri arasında başvuran astım tanılı ve inhaler tedavi kullanan 18 yaş ve üzeri gönüllülerin katılımıyla yapıldı. Katılımcılara sosyodemografik verilerle astım ve inhaler kullanımı ile ilgili bazı soruları içeren anket formu, inhaler kullanım becerisi değerlendirme formları ve Astım Kontrol Testi (AKT) yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. 
Bulgular: Çalışmaya 206'sı (%79,2) kadın, 54'ü (%20,8) erkek olmak üzere toplam 260 kişi katıldı. Astım süresi ortalama 9,82±7,88 yıl, inhaler kullanım süresi ortalama 8,69±7,05 yıl olarak bulundu. Katılımcıların 128'i (%49,2) ölçülü doz inhaler (ÖDİ) kullanırken 156'sı (%60) kuru toz inhaler (KTİ) kullanıyordu. İnhaler kullanma becerileri değerlendirildiğinde 114 (%43,8) katılımcı cihazı kullanamama, 58 (%22,3) katılımcı hatalı kullanım ve 88 (%33,8) katılımcı doğru kullanım sergiledi. Astım kontrol testi (AKT) puan ortalaması 17,70±4,68 bulundu. Günde 10-20 adet sigara içenlerde, düşük eğitim düzeyine sahip kişilerde, Diabetes Mellitus tanısına sahip olanlarda, inhaler tedaviyi düzensiz kullananlarda, inhaler kullanırken herhangi bir basamakta zorlandığını/başarısız olduğunu düşünenlerde, AKT puanı düşük olanlarda inhaler cihaz kullanım becerilerinin düşük olduğu görüldü. Gençlerde, evli olmayanlarda, düşük eğitim seviyesine sahip kişilerde, uzun süre inhaler tedavi kullananlarda, ÖDİ kullananlarda, inhaler tedaviyi düzensiz kullananlarda, inhaler tedaviden memnun olmayanlarda, inhaler kullanırken herhangi bir basamakta zorlandığını/başarısız olduğunu düşünenlerde astım kontrol düzeyleri daha düşük saptandı. İnhaler cihaz kullanma becerileri ile astım kontrol düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptandı.

Sonuç: Araştırmada inhaler cihaz kullanma becerileri ile astım kontrol düzeyi arasında ilişki saptandı. Başarılı bir astım tedavisi ve astım kontrolünün sürekliliği için inhaler kullanma becerilerinin arttırılmasının gerekliliği açıktır.

Abstract:
Introduction and Aim: Asthma is a important cause of mortality and morbidity worldwide. The majority of medications used in its treatment are administered through inhalation. Proper use of inhaler treatments plays a crucial role in asthma control. This study aims to evaluate the relationship between asthma patients' inhaler device usage skills and the level of asthma control.
Material and Methods: The study was conducted with the participation of volunteers aged 18 and above diagnosed with asthma and using inhaler treatment, who presented to the Chest Diseases outpatient clinics of Ankara Training and Research Hospital between 01.08.2023 and 30.11.2023. Participants were administered a questionnaire comprising sociodemographic data, questions related to asthma and inhaler usage, assessment forms for inhaler usage skills, and the Asthma Control Test (ACT) through face-to-face interviews.
Results: A total of 260 individuals participated, comprising 206 females (79.2%) and 54 males (20.8%). The average duration of asthma was 9.82 ± 7.88 years, while the mean duration of inhaler usage was 8.69 ± 7.05 years. Of the participants, 128 (49.2%) used metered-dose inhalers (MDIs) while 156 (60%) used dry powder inhalers (DPIs). When assessing inhaler usage skills, 114 (43.8%) participants were unable to use the device, 58 (22.3%) exhibited incorrect usage, and 88 (33.8%) showed correct usage. The mean score on the Asthma Control Test (ACT) was 17.70 ± 4.68. It was observed that individuals who smoked 10-20 cigarettes per day, had a lower level of education, were diagnosed with Diabetes Mellitus, irregularly used inhaler treatment, experienced difficulty/failure at any step while using the inhaler, and had lower ACT scores exhibited lower inhaler device usage skills. Additionally, lower levels of asthma control were found in younger individuals, unmarried individuals, those with lower educational levels, long-term inhaler users, MDI users, irregular inhaler treatment users, dissatisfied inhaler treatment users, and those who experienced difficulty/failure at any step while using the inhaler. A positive correlation was found between inhaler device usage skills and asthma control levels.
Conclusion: The study revealed a relationship between inhaler device usage skills and the level of asthma control. Enhancing inhaler usage skills is essential for successful asthma treatment and continuity in asthma control.