8x8 diallel ekmeklik buğday (T. aestivum L.) melez populasyonunda bazı tarımsal ve kalite özelliklerinin kalıtımı
Inheritance of certain agronomical and quality characteristics in 8x8 diallel bread wheat (T.aestivum L.) cross population
Yazar: ŞAHİN DERE
Danışman: PROF.DR. METİN BİRKAN YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET 8X8 DİALLEL EKMEKLİK BUĞDAY (T. aestivum L.) MELEZ POPULASYONUNDA BAZI TARIMSAL VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN KALITIMI DERE, Şahin Doktora Tezi, Tarla Bitkileri Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Metin Birkan YILDIRIM Eylül, 81 Sayfa Sekiz buğday genotipi ve bunlardan elde edilen resiproksuz Fi melezleri 2002-2003 ekim yılında Bornova 'da, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarımsal deneme tarlasında yetiştirilmiştir. Ölçülen tarımsal ve kalite özellikleri Jinks- Hayman metoduna göre değerlendirilerek populasyonun genetik yapısı hakkında aşağıdaki bilgiler elde edilmiştir. İncelenen diallel melez buğday populasyonunda, incelenen özellikler arasında bitki boyu ve bayrak yaprağı uzunluğu için kısmi dominantlık; bayrak yaprağı eni, başak uzunluğu, bin dane ağırlığı, tek bitki dane verimi ve kardeş sayısı ise üstün dominantlık özellMerinin hakim olduğu görülmüştür. Bitki boyu için Cumhuriyet, Marmara; Başak boyu için Cumhuriyet, Yüreğir, Bayrak yaprağı boyu için Malabadi, Ziyabey,Yüreğir; Bayrak yaprağı eni için Cumhuriyet, Basribey,VI Malabadi, Yüreğir; Kardeş sayısı için Cumhuriyet, Marmara, Seri-82, Kaşifbey; Tek bitki dane verimi için Cumhuriyet, Kaşifbey, Bin dane ağırüğı için ise Kaşifbey, Cumhuriyet, Basribey, Seri-82 geno tiplerde dominantlık özelliği saptanmıştır. Dar anlamda kalıtım derecesi için en yüksek değer bitki boyu için (0,45) en düşük ise (0,01) ile kardeş sayısından, geniş anlamda kalıtım derecesi için en yüksek kalıtım derecesi (0,60) ile başak boyu ve bitki boyu karakterlerinden en düşük geniş anlamda kalıtım derecesi ise (0,45) ile tek bitki dane veriminde elde edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Buğday, ( Triticum aestivum L. ) Jinks- Hayman Tipi Diallel Analiz Yöntemi, Verim, Verim Komponentleri, Morfolojik Özellikler.

Abstract:
ABSTRACT INHERITANCE OF CERTAIN AGRONOMICAL AND QUALITY CHARACTERISTICS IN A 8X8 DIALLEL BREAD WHEAT (T. aestivum L.) CROSS POPULATION DERE, Şahin Ph. D. Thesis, Field Crops Department Supervisor : Prof. Dr. Metin Birkan YILDIRIM September 2004, 81 pages The Fi progeny of a 8x8 half diallel cross of eight wheat genotype obtained in 2001 was grown at Bornova in 2002-2003. The agronomical traits and quality characteristics measured were analysed employing the techniques of Jinks- Hayman type diallel analysis. The conclusions drawn about genetic structure are summarized as followings: Genetic variation in the cross population was significantly high for the traits studied. Plant height, flag leaf length expressed significant levels of partial dominance, flag leaf width, spike length, thousand kernel weight, grain yield per plant and number of tillers shown significant levels of over dominance. Dominancy for each traits studied were given below as followings : Cumhuriyet and Marmara for plant height ; Cumhuriyet, and Yüreğir for spike length; Malabadi, Yüreğir and Ziyabey for flag leafvm length ; Cumhuriyet, Basribey, Malabadi and Yüreğir for flag leaf width ; Cumhuriyet, Kaşifbey, Marmara, Seri-82 for number of tilllers; Cumhuriyet, Marmara grain yield per plant; Cumhuriyet, Kaşifbey, Basribey and Seri-82 for kernel thousand weight. The highest heritability at narrow sense was estimated for plant height (0,45); the lowest value was obtained for number of tiller (0,01). The highest heritability at broad sense were estimated for spike length, plant height (0.60). The lowest heritability was estimated for grain yield per plant ( 0.45). Key words; Wheat (Triticwn aestivum L.), Jinks-Hayman Type Diallel Analysis Methods, Yield and Yield Components, Morphological Traits.