Yoğun bakım hemşirelerinin beyin ölümü gerçekleşen hasta ailelerini/yakınlarını organ bağışına yönlendirmedeki rolü
The role of the intensive care unit (ICU) nurses to direct the families/relatives of patients with brain death to organ donation
Yazar: AHMET KARAMAN
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AKYOLCU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Beyin ölümü = Brain death ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Organ nakli = Organ transplantation ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölüm = Death

Özet:
Araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin beyin ölümü gerçekleşmiş hasta ailesi/yakınlarını organ bağışına yönlendirmedeki rolünü belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve gerçekleştirildi.
Araştırma evrenini oluşturan 1710 hemşireden,  "Tabakalı Rastgele Örnekleme" yöntemi ile seçilen 353 yoğun bakım hemşiresi örneklem grubunu oluşturdu. Veriler 31 aralık 2014 ve 10 Mart 2015 tarihleri arasında, araştırmacı tarafından hazırlanan '' Veri Toplama Formu'' kullanılarak toplandı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (ortalama, standart sapma, medyan, sıklık ve oran), Kruskal Wallis testi, Mann Whitney U testi, Pearson Ki-Kare testi, Yates Continuity Correction ve Fisher's Exact test kullanıldı. Araştırmaya katılan yoğun bakım hemşirelerinin %63,7'sinin beyin ölümü ya da organ bağışına ilişkin herhangi bir eğitim almadığı, hemşirelerin %40,8'inin  beyin ölümü ve organ bağışı konusunda bilgilerinin kısmen yeterli olduğunu ifade ettikleri, çalıştıkları birimlerde beyin ölümü olasılığı bulunan hastanın ailesi/yakınlarının organ bağışı konusundaki görüşleri ya da yaklaşımlarının sorgulandığını belirten (n=283) yoğun bakım hemşirelerinin % 4,2'sinin bu sorgulamayı hemşirenin yaptığını ifade ettiği saptandı. Hasta ailesi ve yakınlarının hastanın organlarının bağışlanması konusunda yönlendirildiğini belirten (n=265) hemşirelerin %3,3'ünün bu sorumluluğu hemşirenin yaptığını ifade ettiği belirlendi. Yoğun bakım hemşirelerinin, %74,5'inin beyin ölümü gerçekleşmesi olası ya da gerçekleşmiş hasta ailesi/yakınlarını bu süreçte dikkatle dinlediği ve duygu düşüncelerini açıkça ifadesi için desteklediği; yoğun bakımda yatan hastanın ailesi/yakınları organ bağışıyla ilgili bilgi almak istediğinde %20,7'sinin ön açıklamayı kendisinin yapıp, ayrıntılı bilgi için organ nakli koordinatörüne yönlendirdiği, %10,8'inin  ön açıklamayı kendisinin yapıp, ayrıntılı bilgi için yoğun bakım hekimine yönlendirdiği, %3,1'inin genellikle bu bilgilyi kendisinin verdiği; %0,8'inin ise iş yoğunluğu nedeniyle hasta ailesi/yakınlarının bu isteklerini yanıtsız bıraktığı belirlendi. Yoğun bakım hemşirelerinin eğitim düzeyi ile beyin ölümü gerçekleşmesi olası ya da gerçekleşmiş hastanın ailesi/yakınlarına uyguladıkları bakım girişimlerine ilişkin bulgular karşılaştırıldığında, lisans üstü mezunu olan hemşirelerde, organ bağışı konusunda aileyi yönlendirmede doğru yaklaşımda bulunanların oranının, anlamlı düzeyde yüksek, ön lisans mezunlarında ise düşük olduğu saptandı (p=0,048;p<0,05).

Abstract:
The study was planned as descriptive and performed for determining the role of the Intensive Care Unit (ICU) nurses to direct the families/relatives of patients with brain death to organ donation.
353 ICU nurses selected by the "Stratified Random Sampling" method from 1710 nurse who constitute the population of the study were formed the sample group. Data was collected using the "Data Collection Form" by prepared by the researcher from 31 December 2014 to 10 March 2015. The statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency and ratio), Kruskal Wallis test, Mann Whitney U test, Pearson Chi-Square test, Yates Continuity Correction and Fisher's Exact test were used when evaluating the data of the study.
It was found that 63.7% of the ICU nurses attended the study expressed that they have not trained with respect to brain death or organ donation, 40.8% of the nurses expressed that their information on the brain death and organ donation is partially sufficient, that 4.2% of the ICU nurses expressed (n=283) that the opinions or approaches of the families/relative of the patients who have probability of brain death were questioned by the nurse. It was found that 3.3% of the nurses who expressed (n=265) that family and relatives of the patient are directed for organ donation expressed that this responsibility is carried out by the nurse. It was found that 74.5% of the ICU nurses expressed that they carefully listened to the family/relatives of the patient with brain death or likely to be and supported them to clearly express their feelings and thoughts; that 20.7% of the nurses expressed that they conducted a preliminary conversation when the family/relatives of the patient in the ICU want to get information on the organ donation and then directed them to the coordinator for organ donation for detailed information, that 10.8% of the nurses expressed that they conducted a preliminary conversation and directed them to the coordinator for organ donation for detailed information, 3.1% of the nurses expressed that they generally provided that information themselves, and 0.8% of the nurses expressed that they leaved unanswered that kind of requests of the family/relatives of the patient due to workload.
When compared the status of training of the ICU nurses with the findings regarding the care interventions they applied to family/relatives of the patient with brain death or likely to be, it was found that the ratio of those who have right approach in directing the family in organ donation is significantly high in the graduate nurses and low in nurses with associate degree (p=0,048; p<0,05).