Bitlis geleneksel çocuk oyunlarının kök değerler açısından incelenmesi
Investigation of Bitlis traditional children's plays in terms of root values
Yazar: MEHMET DAĞDAGÜL
Danışman: PROF. DR. AKİF ARSLAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Oyunlar = Games ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Geleneksel çocuk oyunları, bir topluluğu millet hâline getiren kültürel ögeler ve toplumsal değerlerden beslenen; bünyesinde bu öge ve değerleri taşıyan zengin içeriklere sahip ürünlerdir. Bu çalışmanın amacı, Bitlis'in geleneksel çocuk oyunlarını ''Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine...'' başlıklı basılı yayında adı geçen kök değerler (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) açısından incelemektir. Çalışma, nitel bir araştırma olup ilk aşamada çocuk oyunlarının derlenmesi için saha araştırması yapılmıştır. Saha çalışmasında yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış ve elde edilen geleneksel çocuk oyunları yazıya geçirilmiştir. Bu oyunlardaki kök değerleri tespit etmek için ilgili tutum ve davranışların da yer aldığı bir görüşme formu oluşturulmuş; formun Türkçe, sınıf, okul öncesi, beden eğitimi ve sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından doldurularak değerlendirilmesi sağlanmıştır. Daha sonra doküman analizi yöntemi kullanılarak oyunların içerik analizi yapılmış ve elde edilen verilerden hareketle çeşitli kavram ve temalara ulaşılmıştır. Saha araştırmasındaki bulgular incelendiğinde 94 adet oyun derlendiği, derlenen Bitlis geleneksel çocuk oyunlarının kök değerler açısından zengin bir içerikte olduğu; ilgili oyunlarda adalet, dostluk, dürüstlük gibi kök değerlere yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu verilerden hareketle sabır, saygı, sevgi gibi değerlerin gelecek nesillere kazandırılabilmesi gibi amaçlarla, ilgili geleneksel çocuk oyunlarının beden eğitimi derslerinde oynatılması gibi çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Oyun, çocuk, Bitlis geleneksel çocuk oyunları, kök değerler

Abstract:
Traditional children's games that are arising from cultural elements and social values transforming a community into a nation, can also be considered as rich contents that carry cultural values and elements. The purpose of this paper is to study important values of children games of Bitlis such as; fairness, fellowship, honesty, patience, self-determination, respect, love, responsibility and patriotism as mentioned in the publishing of Ministry of National Education named as "Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine". As a qualitative research, the first stage of this study provides field investigation that compiles different kinds of children's games. The fieldwork and names of traditional children's games were written down according to semi structured forms. A form of interview has been created to identify root values in these games, including relevant attitudes and behaviors, and the form has been completed and evaluated by teachers of Turkish, Classroom, Pre-school, Physical Education and Social Studies lessons. Then using the document analysis method, content analysis of the games was done and various concepts and themes were reached by moving from the data obtained. In the light of the findings obtained in the field research in which 94 games were evaluated, it was concluded that the compiled Bitlis traditional children's games are rich in root values such as justice, friendship and honesty. Based on these data, various recommendations have been made, such as playing traditional children's games in physical education classes, for the purposes of bringing values such as patience, respect and love to future generations.

Keywords: Game, child, Bitlis traditional children's games, root values