Uğur Mumcu'nun ölüm ve ölüm yıldönümlerinde Türk basınının gündeminde kalmasının haber değer kuramları açısından içerik analizi yöntemi ile bir inceleme /
Yazar: YASEMİN GÜLŞEN
Danışman: PROF.DR. ORHAN GÖKÇE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Haberler = News ; Kamuoyu = Public opinion ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Medya = Media ; Mumcu, Uğur = Mumcu, Uğur

Özet:
Kitle iletişim araçlarının gerçeği kurguladığı, diğer bir anlatımla sosyal gerçekten farklı olarak yeni bir sosyal gerçeklik oluşturduğu varsayımından hareket edilirse, kitle iletişim araçlarının kendi gerçeklerinde kullandığı kriterlerin varlığım kabul etmek zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma için, oluşumu ve sının belli bir olay hareket noktası olarak belirlenmiş ve bu olayın kitle iletişim araçlarına yansımasını incelenmiştir. Çalışma konusu için Uğur Mumcu suikastı temel hareket noktası olarak belirlenmiştir. Bu olayın seçilmesinin nedeni, Uğur Mumcu'nun kişiliği ile olayın kitle iletişim araçlarının ilgisini çekeceği ve kitle iletişim araçları tarafindan farklı şelkillerde algılanıp inceleneceği düşüncesidir. Bu çalışma ile, Uğur Mumcu olayının kitle iletişim araçlarında nasıl algılandığı ve nasıl işlendiği. Haber değer kuramlannm hangi ölçülerde ve ne şekilde etkili oldukları içerik analizi yöntemi ile incelenecektir. Bu çalışma için, 24 Ocak 1993 tarihinde bir suikaste uğrayan gazeteci-yazar Uğur Mumcu'nun ölüm ve ölüm yıldönümlerinde Türk basınında siyasal görüşleri, hedef kitleleri, tirajları, bakımından farklı gazeteler seçilmiştir. Çalışmada, belirlenen gazetelerin 24 Ocak 1993 tarihinden başlayarak, 25 Şubat 1997 yılına kadar geçen sürenin taraması yapılmıştır. Bu tarama aşamasında, 24 Ocak ve 24 Şubat tarihleri esas alınarak, çalışma bir aylık dilim içinde beş yıllık bir periyodu kapsamaktadır. Çalışmanın sınırlılıklarında ve amaçlarında belirtildiği gibi Türkiye'de yayınlanmakta olan günlük gazetelerin konu olarak Uğur Mumcu'nun ölüm ve ölüm yıldönümleri ile ilgili haberlerin yer aldığı sayfalar çalışmanın evreni olarak belirlenmiştir.Bu bağlamda Uğur Mumcu'nun ölüm ve ölüm yıldönümleri ile ilgili haberlere yer veren ve Türkiye'de yayınlanan günlük ulusal gazeteler (ki bunlar alfabetik sıra ile Cumhuriyet, Milli Gazete, Milliyet, Sabah, Türkiye ve Zaman) çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Uğur Mumcu'nun ölüm ve ölüm yıldönümlerinde çalışma için belirlenen ve incelenen gazetelerde haber sayısı, haber alanı, haber konumu, sayfa sayısı açısından değerlendirmenin yanı sıra haberlerin içeği açısından nasıl bir farklılık başka bir anlatımla Uğur Mumcu'nun ölümü ile ilgili olarak kamuoyuna haberin nasıl sunulduğu ve gündemin hangi açıdan belirlendiği ve gündemde nasıl kaldığı noktalarına değinilmektedir. Galtung ve Ruge'un belirlediği haber değer kuramlarından; konulaştırma, olayın önemi, olayın kaynağının statüsü, olayın süpriz niteliği, olayın yapısı, kriminellik, olayın kişileştirilmesi çalışmada değerlendirilmektedir. Bir olaya ilişkin olarak kitle iletişim araçlarının algılayış ve işleyiş biçimlerinin araştırılması bu çalışmanın başlıca amacını oluşturmaktadır. Bu çalışma ile Türk yazdı basını ile ilgilenenlere farklı bir bakış açısı kazandırarak, İçerik Analizi yöntemi ile ilgili çalışmalara yöneltilmesinin bu yönde yapılacak araştırmaların sağlıklı sonuçlar vereceği, Uğur Mumcu ve diğer faili meçhul olayları inceleyenlere, bu olgunun Türk toplumunda yazdı basının aktarımı de nasd detilidiği ve İçerik Analizi yöntemi de irdelenmesinde ortaya çıkan bdgderle, Uğur Mumcu olayının yazdı basmda nasd yansıdığı ve gündemde kaldığı konusunda düşünmeye yönlendirmesi, İletişim alanında araştırma yapanlara, Türk yazdı basınından secden Uğur Mumcu olayı İçerik Analizi yöntemi açısından verilerek, bu yöntemle ilgili çalışma yapacaklara farklı bir bakış açısı kazandırarak, araştırmacdara bu yöntem de ilgili çalışmalara yönlendirmesi açısından önemli görülmektedir.

Abstract:
If we think that, mass communacations tools create a new social reality, it is necessity that accepting the mass communications tools criterians using in their own reality. For this study, the event which it's beginning and limit is visible is determined. For this study start point and this event reflection is examined. For the subject of study, Uğur Mumcu's criminal attempt is mentioned for the start point. It's reason is Uğur Mumcu's personality and event take attention by the communication tools and it could mention in different ways by mass communication tools. News value theory's effects are selected about Uğur Mumcu's death, in his death anniversary, his political thoughts, target mass and circulation. This study includes selected newspapers from January 24, 1993 to February 25, 1997. During this research, study includes five years period in one month period.