Takip araştırmalarında tekrarlanan başarısızlıkların modellenmesi: Göğüs hastalıkları veri seti üzerinde bir uygulama
Modeling of unsuccessful repeated in follow-up research: Application on a data set about chest diseases
Yazar: ŞİRİN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAL KENAN KÖSE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Hasta takibi = Follow up studies ; Hastalar = Patients ; Orantılı hazard modeli = Proportional hazard model ; Sağkalım = Survival ; Sağkalım analizi = Survival analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı yaşam analizlerinde karşılaşılan tekrarlanan başarısızlık verilerini en iyi şekilde açıklayan modelleri belirlemektir. Yaşam analizinde modellemeler tekrarlanan başarısızlıkları da modelleyebilecek biçimde de geliştirilmiştir. Bu modellerden birisi zayıflık modelidir. Zayıflık modeli Cox orantısal hazard modelin bir uzantısıdır. Bu çalışmada hem tekrarlayan başarısızlıkların modellenmesi hem de gizli risk faktörlerinin sebep olduğu heterojenliği açıklamak amacıyla yaşam analizinde kullanılan zayıflık modeli tüm ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Genetik ya da gözlenemeyen faktörlerden kaynaklanan heterojenlik ölçülemeyen rastgele etkinin hazard modeline eklenilmesiyle modellenmiştir.
Bu amaçla yapılan çalışmada KOAH hastalarının tekrarlayan ataklarından elde edilen veriler, tekrarlanan başarısızlıklarda kullanılan tabakalı Cox yaklaşımları ve zayıflık modeli ile analiz edilmiş ve sonuç olarak zayıflık modelinin veri üzerinde anlamlı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.
Sonuç olarak zayıflık modelleri yaşam analizinde tekrarlayan başarısızlıkların modellenmesinde ve bireyler arasındaki heterojenliğin açıklanmasında kullanılabilir. Bu heterojenliğin açıklanması yaşam analizinin modellenmesi sonucunda elde edilen yorumları daha etkin kılmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the models expressing ideally the recurrent events data encountered in the survival analyses. Modeling in the survival analysis has been developed in the manner that it can model the recurrent events. One of these models is the frailty model. The frailty model is an extension of Cox proportional hazard model. In this study, the frailty model, which is used in the survival analysis to explain the heterogeneity that both modeling of recurrent events and latent risk factors cause, has been explained in detail. The heterogeneity stemming from genetics or unmeasured covariates has been modeled with adduct of unmeasured random effect to the hazard model.
In the study for this purpose, data acquired from COPD patients' recurrent attacks have been analyzed with stratified Cox approach used in the recurrent events and frailty model, and consequently it has been observed that the frailty model has brought to a successful conclusion on data. 
In conclusion, the frailty models can be used in the modeling of recurrent events in the survival analysis, and in the explanation of heterogeneity among subjects. The explanation of this heterogeneity has dynamized the interpretation made in consequence of modeling of the survival analysis.