Beğavî'nin Meâlimu't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahrîç ve değerlendirilmesi (Nahl ve İsrâ sûreleri)
The extraction and evaluation of hadiths in the commentary of al-Baghawi titled Ma'alim at-Tanzil (Surah al-Nahl and al-Isra)
Yazar: RAMAZAN ERİŞGEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSA ERKAYA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Begavi = Begavi ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mealimü't-Tenzil = Mealimü't-Tenzil ; Nahl suresi = Nahl sura ; Tahric = Explanation ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İsra suresi = Isra sura

Özet:
Beğavî, Meâlimu't-Tenzîl'inde başta Hz. Peygamber (s.a.s) olmak üzere sahâbe ve tâbiin neslinden pek çok rivâyet nakletmiştir. Müellif kimi rivâyetleri merfû'-muttasıl, kimisini senedini hazfederek kimisini de taktî' yaparak aktarmıştır. Bunlar arasında sıhhat bakımından sahîh, hasen ve zayıf olanların yanı sıra az da olsa mevzû' rivâyetler mevcuttur.
Çalışmamızda öncelikle Beğavî'nin hayatı, hocaları, talebeleri, eserleri, tefsirinde hadis nakletme sebep ve yöntemlerinin yanı sıra tahrîç ile ilgili kısa bilgiler verdik. Daha sonra Meâlimu't-Tenzîl'de Nahl ve İsrâ sûrelerinin tefsirinde aktardığı 98 rivâyetin tahrîç ve değerlendirmesini yaptık. Rivâyetlerin değerlendirilmesi aşamasında Tirmizî, Hâkim en-Nîsâbûrî, Zehebî, Heysemî, Şuayb Arnavut, Abdurrezzâk el-Mehdî, Abdulmuhsin et-Türkî, Hüseyin Selim Esed ed-Dârânî, Muhammed Fuad Abdulbâkî, Muhammed Avvâme gibi münekkit muhaddis ve muhakkiklerin sıhhat değerlendirmelerinden yararlanarak kanaatlerimizi ortaya koyduk.
 Ulaştığımız sonuca göre rivâyetlerin sıhhati ile ilgili olarak şunları söyleyebiliriz: İçerisinde yer aldığı kaynak bakımından 98 rivâyetin 68'i (% 69.38) Kütüb-i Tis'a'da, 10'u (% 10.20) diğer hadis kitaplarında, 17'si (% 17.34) hadis kitapları dışında (Tefsir-Tarih vb.) yer alırken 3'ü (% 3.06) başvurulan kaynaklarda tespit edilememiştir. Yine bu 98 rivayetin sıhhat bakımından 72'si (% 73.46) makbûl, 21'i (% 21.42) merdûd olup 5'i (% 5.10) hakkında ise herhangi bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Makbûl rivâyetlerin 51'i (% 52.04) sahîh, 21'i (% 21.42) hasendir. Merdûd rivâyetlerin ise 15'i (% 15.30) zayıf, 6'sı (% 6.12) da mevzû'dur.

Anahtar Kelimeler: Beğavî, Meâlimu't-Tenzîl, Nahl Sûresi, İsrâ Sûresi, Hadîs, Tahrîç

Abstract:
Baghawi, in his Ma'alim at-Tanzil, narrated many narrations from firstly the Prophet Mohamad, and his companions and followers. Author narrated some interpretations by merfu muttasıl, some by sectioning, and some by eliminating the imputation. Among those interpretations, in terms of correctness, there are precise ones, there are also favourable and weak ones, and leastwise fabrication ones.
In our study, first of all, we gave brief information about the life of Baghawi, his teachers, his students, his works, the reasons and methods of narrating hadith in his interpretation as well as extraction. Following, we made the analysis and evaluation of 98 narrations in the interpretation of the Surah Nahl and Isrâ in Ma'alim at-Tanzil. At the stage of evaluating the narrations, we have stated our opinions by using of evaluations of our commentator hadith narrators and investigators such as Tirmidhi, Hâkim en-Nîsâbûrî, Zehebî, Heysemi, Shuayb Arnavut, Abdurrezzâk al-Mahdi, Abdulmuhsin et-Türkî, Hüseyin Selim Esed al-Dârânî, Muhammed Fuad Abdulbâkî, Muhammed Avvâme.
According to the result we have reached, we can say the following regarding the correctness of the narrations: In terms of the source, it is in, 68 (69.38%) of the 98 narrations are in Kutub-i Tis'a, 10 of them (10.20%) are in the other hadith books, while 17 (17.34%) of them are except from the other hadith books (Tafsir-History, etc.), 3 of them (3.06%) could not be identified in the referenced sources. Again, 72 (73.46%) of these 98 narrations are agreeable, 21 (21.42%) of them are disowned, and 5 (5.10%) of them hasn't been evaluated. 51 (52.04%) of the agreeable narrations are correct, 21 (21.42%) of them are favourable. 15 (15.30%) of the disowned narrations are weak and 6 (6.12%) of them are fabrication.

Keywords: Baghawi, Ma'alim at-Tanzil, Surah al-Nahl, Surah al-Isra, Hadith, Extraction