Aktaş Gölü ve çevresinin geç holosen dönemi vejetasyonunun palinolojik analizlerle belirlenmesi
Determination of late holocene vegetational history of Aktas Lake and its surrounding area by palynological analysis
Yazar: SİNEM ERSİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL KARLIOĞLU KILIÇ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Yüksek lisans tezi kapsamında yapılan bu çalışmada, Kuzeydoğu Anadolu'daki tek sodalı gölü oluşturan Ardahan'da bulunan Aktaş Gölü'nden alınan karotta palinolojik analizler yapılarak bölgenin Geç Holosen dönemine ait iklim ve vejetasyon özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Aktaş Gölü'nün su derinliğinin en fazla olduğu yerden alınan karotun laboratuvar ortamındaki analizleri incelenerek paleovejetasyon değişimlerinin belirlenmesi için gerekli olan fosil polen veri tabanı oluşturulmuştur. Ayrıca, bu çalışmada güncel polen dağılımının belirlenmesi için Avrupa Polen İzleme Programı'nın belirlediği kriterlere göre Aktaş Gölü'nün çevresine Tauber tipi polen tuzağı konularak örnek alanda cm2'ye düşen polen yoğunluğu belirlenmiştir. 
Aktaş Gölü'nden alınan karot üzerinde yapılan palinolojik analizler sonucu elde edilen polenler familya ve cins seviyesinde teşhis edilmiştir. Teşhis edilen polenler içerisinde 4 Gymnospermae ve 13 Angiospermae cinslerine ait odunsu bitki polenleri ile 13 familya ve 7 cinse ait otsu bitki polenlerine rastlanılmıştır. Fosil polen diyagramında otsu bitkilerin polen çeşitliliği odunsu bitkilere kıyasla daha fazla çıkmıştır. 
2015-2016 yılına ait 1 yıllık güncel polen verileriyle fosil polen diyagramının günümüze yakın özellikle en üst zonuna ait polen konsantrasyonu verileri kıyaslandığında Aktaş Gölü çevresinde otsu bitki türlerinin hâkim olduğu görülmektedir. Poaceae (Cerealia tip: tahıl polenleri) familyası ve Juglanspolenlerinin üst zonlara doğru fazla çıkması (özellikle LPAZ2'de), tarım ve ticari amaçlı olarak yapılan yetiştiriciliğin bu dönemde fazla yapıldığını göstermektedir. Pinus ve Picea'nın polen konsantrasyonlarının da üst zonlara doğru azalması ormansızlaşmanın bir göstergesidir. Araştırma alanında son 685 yıllık döneme bakıldığında, step vejetasyonunun alanda daha hâkim olduğu söylenebilir. 
Tez çalışmasında alınan karota ait sedimanlar alt zonda (LPAZ1) daha nemli, üst zonlarda (LPAZ2 ve LPAZ3) ise kuraklık eğiliminin arttığı bir dönemde çökelmiştir. Günümüzden 685 yıl önce, Ortaçağ Ilık Dönemi'nde Kuzeydoğu Anadolu yüksek volkanik platolar bölgesinde daha nemli koşulların yaşandığı anlaşılmaktadır. Bu dönemden itibaren gözlenen kuraklık eğilimi Küçük Buzul Çağı'ndaki soğuk-kurak koşulları dalgalanmalı olarak yansıtmaktadır.

Abstract:
Within the scope of this master thesis study, a sediment core covering the Late Holocene from Lake Aktaş, a shallow alkaline soda lake in Ardahan in the Northeast Anatolian highland of Turkey, was studied for pollen analysis to reconstruct climate and vegetation characteristics of this region. The fossil pollen database was established to determine the palaeovegetation changes by examining the analysis on the core taken from the deepest of Lake Aktaş. Also, in order to determine the modern pollen influx in this study, a modified "Tauber style" pollen trap was placed around the lake in accordance with the protocol of the European Pollen Monitoring Programme (EPMP), the pollen influx on the unit surface (cm2) of the sample area was defined. 
At the results of these palynological analyzes on the core taken from Lake Aktaş showed that these pollen grains were identified at the family and genus level. Among these identified pollen grains, 4 Gymnospermae and 13 Angiospermae species belong to the arboreal plants and, 13 families and 7 genera belong to herbaceous plants were encountered. In the fossil pollen diagram, the pollen variety of herbaceous plants was higher than that of arboreal plants. 
When modern pollen data for the one-year period of 2015-2016 and pollen concentration data of the uppermost zone of the fossil pollen diagram are compared, it is seen that the herbaceous plant species dominate around Lake Aktaş. Poaceae and Juglans pollen grains in the upper zones (especially at LPAZ2) indicate that the cultivation for agriculture and commercial purposes was carried out much in this period. The decline of the pollen concentrations of Pinus and Picea towards the upper zones is a sign of deforestation. Looking at the last 685 years in the study area, it can be said that steppe vegetation is more dominant in the field. 
The core sediments taken from the lake for the thesis study deposited in the lower zone (LPAZ1) were more humid, while in the upper zones (LPAZ2 and LPAZ3) deposited in the period when the tendency of drought increased. 685 years ago, it is understood that in the Medieval Warm Period (MWP), more humid conditions were experienced in the high volcanic plateaus region of Northeast Anatolia. The drought tendency observed from this period reflects the cold-dry conditions in the Little Ice Age (LIA) fluctuatingly.