Yeşil ürün satın alma niyetini belirleyen psikografik faktörler: Düşük ilgilenimli ürün örneği
Determining psychographic factors that effects green purchase intention: An example of a low-involvement product
Yazar: AYŞEN ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. MUAMMER ZERENLER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Psikografik profil = Psychographic profile ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Satın alma niyeti = Purchase intention ; Sosyal pazarlama = Social marketing ; Yeşil pazarlama = Green marketing ; Yeşil ürün = Green product ; Çevreci pazarlama = Environmental marketing ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
Tüketicilerin günlük hayat alışkanlıklarının ve satın alma davranışlarının pek çoğunun çevre üzerinde olumsuz etkisi vardır. Her ne kadar artan çevresel problemlere kayıtsız kalmayan tüketiciler satın alma davranışlarında çevreye duyarlı olmaya özen gösterseler de, bu davranışlarının altında yatan unsurları tespit etmek davranışları etkilemek ve değiştirmek adına önemlidir. Çalışmanın amacı, Planlanmış Davranış Teorisinden yararlanarak düşük ilgilenimli bir ürün için tüketicilerin çevreye duyarlı satın alma niyetleri üzerinde etkili olan çeşitli psikografik faktörlerin etkisini incelemektir.  Araştırma modelinde çevresel ilgisizlik, çevresel kontrol odağı, algılanan çevresel etki ve miyopluk değişkenleri çevresel tutumlar ve tüketicilerin satın alma niyetinin belirleyicileri olarak ele alınmıştır. Veriler profesyonel bir araştırma şirketi aracılığıyla Türkiye genelinde yaşayan 18 yaş üstü tüketicilerden online panel üzerinden toplanmıştır (N=365). Veri setini daha anlamlı yapılar haline dönüştürebilmek için açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Elde edilen faktörlerin ile oluşturulan ölçüm modeli doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirliği sağlandıktan sonra, araştırma modeli doğrultusunda ortaya konan hipotezler yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre çevresel ilgisizliği yüksek olan bireyler davranışlarıyla değişimin bir parçası olamayacaklarını ve kendilerinden daha üstün güçlerin varlığına dair inançlara sahiptir. Aynı zamanda davranışlarının çıktıları etkileyebileceğine inanan bireylerin pozitif çevresel tutumları ve satın alma niyetleri vardır. Şimdiki zaman odaklı yaşayan bireylerin çevresel konular hakkında değişime katkı bulabilecekleri inancı sonucu elde edilmiştir. Son olarak çevresel tutumların satın alma niyeti üzerinde etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Many of consumers' daily life habits and purchase behaviors have substantial negative impact on the environment. Although consumers tend to care environmental problems and try to be environmentally friendly, yet it is crucial to explore the underlying factors of environmentally friendly behavior in order to influence behavior change. The purpose of this research is to evaluate the impact of various psychographic factors on purchase intentions for a low involvement product with a model based on Theory of Planned Behavior. Environmental apathy, environmental locus of control, perceived environmental impact and myopia were analyzed as the determinants of environmental attitudes and green product purchase intentions. Data were collected through online panel by a professional research company (N=365). First, exploratory factor analysis was conducted and 6 factors were generated. The measurement model was tested by confirmatory factor analysis. Once the reliability and validity of the scales have been verified, research hypothesis were analyzed by structural equation modeling. According to the results, apathetic individuals tend to believe that they can not influence change with their behavior and powerful-others exist. Individuals with internal locus of control have positive environmental attitudes and purchase intentions. Additionally, myopic individuals found to have internal locus of control which means having beliefs regarding the abilities to control the outcomes about environmental issues. Finally, it was found that environmental attitudes have a positive effect on purchase intention.