Üniversite Özerkliği
University Autonomy
Yazar: BİLGE BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. ANIL ÇEÇEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; Özerklik = Autonomy ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Üniversite, modern içeriğine kavuştuktan sonra özerklik tartışmalarının hızı hiç kesilmemiştir. Çalışma üniversite özerkliğini, geniş bir perspektiften ve çok sayıda ülkeden örnekler verilerek, kıyaslama yapılmasına izin verecek şekilde ele almaya çalışmıştır. Bu doğrultuda ilk bölümde, üniversitenin, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ağırlıklı olarak Avrupa ve Türkiye'de geçirdiği evreler, tarihi süreç içerisinde, bu ülkelerin yükseköğretim sistemlerinin genel yapısını da içerecek şekilde, incelenmektedir. Toplumsal gerçeklikte ortaya konulan üniversite, daha sonra bir kurum olarak, örgütsel açıdan incelenmiştir. İkinci bölümde, özerklik olgusu ve onun farklı açılardan ifade ettiği anlam üzerinde durulmuş, asıl olarak hukuk düzeni içerisindeki özerklik anlayışı tartışılmıştır. Bunun ardından üniversite özerkliği, onun öğeleri ve üniversite üzerinde gözetim ve denetim olgusu irdelenmiştir. Üçüncü bölümde üniversite ve devlet ilişkileri ele alınarak öncelikle dünyada tartışılan baskın modellere yer verilmiş, ardından Almanya ve Türkiye'nin yükseköğretim sistemleri, güncel anlayış değişikliğini yansıtacak şekilde ve kısmen ABD yükseköğretim sistemi ile kıyaslama yapılarak incelenmiştir. Son bölümde ise, üniversite ile piyasa ilişkisi ele alınmış ve son dönemde ortaya çıkan üniversite modellerinden söz edilmiştir. Yükseköğretimdeki değişim, toplumsal dönüşüm ile birlikte ele alınmış ve bilgi toplumunda üniversitenin değişen rolü ortaya konulmuştur. Bu açıdan yeni kamusal alana dönüşen üniversite anlayışından, yeni kültür savaşlarının ve yeni sömürgeciliğin bir silahı olarak üniversite anlayışına kadar çeşitli olgular tartışılmıştır. Çalışma, üniversite özerkliğinin değişen tanımını, üniversite ve yükseköğretim alanında gerçekleştirilen reformlardaki tek yönlü ekonomik bakış açısının yetersizliğini irdelemekte ve Türkiye için, ülkenin somut koşullarını göz önünde bulundurarak bir yükseköğretim sistemi önerisinde de bulunmaktadır.

Abstract:
When the university met its modern concept, the speed of the autonomy arguments have never slowed down. The study, handles the university autonomy through a wide perspective by giving a variety of examples from different countries and therefore gives the reader a chance to make comparison. Accordingly, in the first chapter, the concept, the history and the evolution of the university in the United States of America, Europe -predominantly Germany and Turkey is being examined, including the general character of the higher education and state systems of those countries. After discussed in the social reality, the university is being discussed as an institution and in an organizational way. In the second chapter, the concept of autonomy which is unclear is examined from a philosophical perspective. Afterwards, the concept of autonomy, the elements of autonomy and the supervision of the state is discussed in a legal context. In the third chapter, the relationship between the university and the state is discussed by mentioning the prominent models of universities throughout the world. Then, the higher education systems of Turkey and Germany are being examined by representing the changing ideas and by partially comparing to the higher education system of United States of America. In the last chapter, the relationship between the market and the university is discussed and the latest models of universities are mentioned as a result of this intervention between the university and market. The change in the higher education is considered with the social change by discussing the changing role of the university in a knowledge based economy. In this respect, various facts are put forward like the concept of university as the new public sphere and the new weapon of the culture wars or the new imperialism. The study puts forth the new concept of autonomy in the inadequate one dimensioned point of view of the economic analysis which has occurred in the recent higher education reforms and offers a new higher education system for Turkey by considering the concrete social conditions.