Hak temelli sağlık yaklaşımı bağlamında tütün kontrolü haberlerinin basında çerçevelenmesi
Media framing of tobacco control news in the contex of right-based health approach
Yazar: ASLIHAN ARDIÇ ÇOBANER
Danışman: PROF. DR. MİNE GENCEL BEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Denetim = Control ; Habercilik = Journalism ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlık iletişimi = Health communication ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Tütün = Tobacco ; Yazılı basın = Written press ; Çerçeveleme = Framing ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışma hak temelli sağlık yaklaşımı bağlamında, dünyada en önemli ölüm ve hastalık nedenlerinden birisi olarak kabul edilen ve özellikle çocukları, gençleri, kadınları ve yoksulları tehdit eden, bir halk sağlığı sorunu olarak tütün kullanımı ve tütün kullanımının kontrolü (sınırlandırılması) politikalarının basında ne şekilde ve hangi çerçevelerle verildiğini incelemiştir.Yapılan analiz sonucunda, tütün kontrolü konusunun ?bireyselleştirme? ve ?tıbbileştirme? sürecinden oldukça etkilendiği ve sıklıkla epizodik (bireysel) çerçevelerle sunulduğu; tütün kontrolü konusunda geliştirilen politikaların ?yasak?, ?denetim?, ?ceza? vurgularını içeren, ?iktidar/muhalefet? tartışmalarını yansıtan politika temasına indirgendiği bulgusuna ulaşılmıştır. Böylece tütün kullanımının sosyal boyutu ve sağlık hakkı ile bağının koparılarak,  bireylerin başetmesi gereken bir ?sorun?, bağımlılık ve ?alışkanlık? olarak ?kurbanı? suçlayan çerçevelerle sunulduğu saptanmıştır.Analiz, tütün kontrolü konusunun hak temelli yaklaşım etrafında çerçevelenmesi için, habercilik, temsil pratikleri ve medyada savunuculuk açısından medyaya; kamuya ve sivil toplum örgütlerine yönelik birçok tespit ve öneriyi içermektedir.


Anahtar Kelimeler: Sağlığın Geliştirilmesi, Sağlık İletişimi, Medyada Savunuculuk, Haber Çerçeveleme, Tütün Kontrolü.

Abstract:
This study examines the media framing of tobacco use and tobacco use control (restriction) policies, which is a public health problem that is recognized as one of the leading causes of mortality and morbidity especially posing threats on children, young people, poor people and women, by focusing on how they were covered in the press in the context of rights-based health approach. As a result of the analysis, it was concluded that the tobacco control issue was under the impact of ?individualization? and ?medicalization? process, and frequently covered in episodic (individual) frames; the policies addressing tobacco control was demoted to a policy theme including ?prohibition?, ?inspection?, ?fine? emphasises that engages an argument of ?power/opposition?. Thus, it was observed that tobacco use was alienated from its social dimension and its relevance as a health right; and covered in the frames suggesting it as ?problem?, ?addiction? for individuals that puts the blame on the ?victim?. Furthermore, this study includes a number of findings and recommendations to media, governmental and non-governmental organizations in terms of journalism, presentation practices and media advocacy for framing of tobacco control issue in the context of rights-based health approach.


Key Words: Health Promotion, Health Communication, Media Advocacy, News Framing, Tobacco Control.