Modüler sistem kullanılarak geliştirilen üretken tasarım yaklaşımı: Geçici afet konutlarının biçim grameri yöntemi ile türetimi
Productive design approach developed using modular system: Derivation of temporary disaster housing with the method of shape grammer
Yazar: ŞULE KOLERİ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ÖZEN YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğal ve beşeri afetler fazla sayıda can kaybına ve önemli boyutlarda ekonomik kayıplara neden olan sürekli bir tehdit yaratmaktadır. Sonrasında karşılaşılan başlıca ve en büyük problemlerden birisi de "barınma" ihtiyacıdır. Türkiye birçok doğal afetle karşılaşan bir ülke olmakla birlikte, afet sonrası barınma; çadırlarda, geçici barınak ve konutlarda, kalıcı konutlarda barınma şeklinde büyük aşamalarla karşılanmaktadır. Bu tez çalışmasının odaklandığı "geçici konut" aşamasıdır. Ancak bu aşamada üretilen geçici çözümlerin, öngörülenden daha uzun süre barınma sağladıkları için kalıcı olduğu gözlenmiştir. Herhangi bir afet durumunda aile yapıları, kişi sayıları, kültürel alışkanlıkları gibi özellikleri göz önünde bulundurulmadan sağlanan aynı tip geçici konutların, afetzedelerin günlük yaşamlarını, fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılama adına yeterli olmadıkları genel bir kanı olup; alternatif çözümler aranmaktadır. Türkiye'de farklı coğrafi bölgelerin farklı ihtiyaçları ve çevresel faktörleri söz konusudur. Bu durumun bilincinde; tasarımda çeşitliliğe ve uyarlanabilirliğe önem verilmelidir. Geçmişteki afetler için geliştirilen barınak ve konut örnekleri incelendiğinde hızlı üretime verilen önceliğin ve ekonomik kısıtlılıkların çeşitliliğe olanak tanımadığını görmekteyiz. Bu problemlerle bağıntılı olarak bu tezde; hızlı ve uzun vadede geliştirilebilir nitelikte geçici afet konutu üretimine, üretken tasarım yaklaşımıyla modüler bir mimari çözüm önerilmiştir. Bu çalışma özelinde; afetzedelerin hayata ilişkin temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri, hızlı ve bir araya gelerek üretilebilen, sökülerek veya taşınarak tekrardan kullanılabilen, kendi kendine yetebilecek geçici konut modeli ve bu modeller arasındaki etkileşim, yerleşim düzeninin "yer"e özgü tasarım unsurları açısından üretken bir yaklaşımla ele alınmıştır. Ülkemiz konjonktüründe bu modelin farklı iklimsel, topoğrafik, sosyal, kültürel koşullara cevap verebilmesi bakış açısıyla, bu unsurları içeren analizler yapılmış ve elde edilen bulgularla model ile modeller arası ilişki tasarımının nasıl olabileceği belirlenmiş, üretken yaklaşımla geliştirilmiştir. Bütün bu adımlarla beslenerek yerleşim dokuları kurgulanmış olup, biçim grameri kuralları ve modüler tasarım ilkeleriyle alternatiflerin türetilmesi öngörülmektedir.

Abstract:
Natural and man-made disasters are constant threats causing large numbers of loss of life and significant economic losses. One of the major problems encountered after such disasters is the need for "sheltering". In Turkey this need is met through the stages of providing victims with tents, temporary shelters and housing, and then permanent housing. This thesis focuses on the stage of "temporary housing". However produced temporary solutions's in this stage, have been observed to be permanent because they provided to sheltering for longer than anticipated. It is a general opinion that the uniform housing provided to victims without taking into consideration family structures, the number of family members, culturel habits are not sufficient for them to meet their physical, social needs during their daily lives. The different regions in Turkey have distinctive needs and environmental factors, which emphasizes the importance of variety, adaptability in design. Considering the examples in the past, it can be seen that the priority given to rapid production and the economic constraints have prevented variety to develop. In this thesis, a modular architectural solution has been offered with the productive design approach for the production of temporary disaster housing, which is fast and improvable in the long-term. This study aims to show the temporary housing model, which allows the disaster survivors to satisfy their basic needs, can be rapidly assembled, disassembled, reassembled, movable, reusable and is self-sufficient as well as the relationship between such models. In other words, it aims to examine the settlement structure of temporary housing with a productive approach with regard to the design elements peculiar to "place". In the conjuncture of our country that this model, needs to respond different climatic, topographical, social, cultural conditions, analyzes including these elements were performed, the way that the relationship between the model and models might be designed was determined through the findings obtained and developed through productive approaches. The residential tissues have been planned after all these steps, it is envisaged to derive alternatives with shape grammer rules and modular design principles.