Psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluşlarının, iş yerindeki stres kaynaklarına, çalışma yaşamı kalitelerine ve yaşam stillerine göre yordanması
Prediction of the well-being of psychological counselors and teachers according to their sources of stress at workplace, professional quality of life and life styles
Yazar: MERVE EMRE
Danışman: PROF. DR. FULYA YÜKSEL ŞAHİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Yaşam = Life ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam olayları = Life events ; Öğretmenler = Teachers ; İş hayatı kalitesi = Quality of work life

Özet:
Araştırmada, iş yerindeki stres kaynaklarının, çalışma yaşamı kalitelerinin, yaşam stillerinin, psikolojik danışman ya da öğretmen olmanın ve cinsiyetin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluşlarını anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Araştırma, betimsel ve nedensel bir çalışmadır. 
Araştırmanın çalışma grubunu 87 psikolojik danışman ve 463 öğretmen olmak üzere toplam 550 kişi oluşturmuştur. Araştırmada gerekli verileri elde etmek için, "PERMA İyi Oluş  Ölçeği", "Stres Kaynakları Ölçeği", "Yaşam Stilleri Envanteri'', ''Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği''ve "Kişisel Bilgiler Formu" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS21 Paket Programı'ndan yararlanılmıştır. 
Araştırmada, öncelikle iş yerindeki stres kaynakları, yaşam stilleri, çalışanlar için yaşam kalitesi ve iyi oluş için yüzdelik değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada, iş yerindeki stres kaynaklarının, çalışma yaşamı kalitelerinin, yaşam stillerinin, psikolojik danışman ya da öğretmen olmanın ve cinsiyetin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluşlarını anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını belirleyebilmek için Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin %48.9'unun iş yerindeki stres kaynakları düşükken-azken; %51.1'inde stres kaynakları yüksek-fazla bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda,  psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin sahip oldukları çalışma yaşamı kalitesi için; %48.6'sında mesleki doyum düşükken; %51.4'ünde mesleki doyum yüksek bulunmuştur. %44.2'sinda mesleki tükenmişlik düşükken; %55.8'inde mesleki tükenmişlik yüksek bulunmuştur. %49.8'inde empati yorgunluğu düşükken; %50.2'sinde empati yorgunluğu yüksek bulunmuştur.
Psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin sahip oldukları yaşam stilleri için %51.7'sinde kontrol stili düşükken; %48.3'ünde kontrol stili yüksek bulunmuştur. %51.7'sinde benlik saygısı düşükken; %48.3'ünün benlik saygısı yüksek bulunmuştur. %37.7'sinin memnuniyet stili düşükken; %62.3'ünün memnuniyet stili yüksek bulunmuştur. %29.9'unun mükemmeliyetçilik stili düşükken; %70.1'inin  mükemmeliyetçilik stili yüksek bulunmuştur. %52.1'inin beklenti stili düşükken; %47.9'unun beklenti stili yüksek bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda,  psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin %49.4'ünün iyi oluş düzeyi düşükken; %50.6'sında iyi oluş düzeyi yüksek bulunmuştur
Araştırmanın sonucunda, iş yerindeki stres kaynaklarına sahip olmak değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Stres kaynakları az olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, stres kaynakları fazla olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. 
Araştırmanın sonucunda, çalışma yaşamı kalitesinden mesleki doyum değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir                  yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Mesleki doyumu yüksek olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, mesleki doyumu düşük olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Çalışma yaşamı kalitesinden mesleki tükenmişlik değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Mesleki tükenmişliği düşük olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, mesleki tükenmişliği yüksek olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.  Çalışma yaşamı kalitesinden eş duyum yorgunluğu değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Eş duyum yorgunluğu düşük olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, eş duyum yorgunluğu yüksek olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda, yaşam stillerinden kontrolcü stilin ve beklenti stilinin,  psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur. Yaşam stillerinden mükemmeliyetçilik stilinin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Mükemmeliyetçiliği yüksek olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, mükemmeliyetçiliği düşük olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Yaşam stillerinden benlik saygısı stilinin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Benlik saygısı yüksek olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, benlik saygısı düşük olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.Yaşam stillerinden memnuniyet stilinin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Memnuniyeti yüksek olan psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş puan ortalaması, memnuniyeti düşük olanlarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda, psikolojik danışman ya da öğretmen olmak değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Psikolojik danışmanların iyi oluş puan ortalaması, öğretmenlerinkinden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ayrıca, araştırmanın sonucunda, cinsiyet değişkeninin, psikolojik danışmanların ve öğretmenlerin iyi oluş düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur. 
Araştırmanın bulguları, ilgili alanyazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: İyi Oluş, İş Yerindeki Stres Kaynakları, Çalışma Yaşamı Kalitesi, Yaşam Stilleri, Psikolojik Danışman, Öğretmen

Abstract:
This study analyzes whether the sources of stress at workplace, professional quality of life, life styles, being a psychological counsellor or a teacher and gender significantly predict the well-being of psychological counselors and teachers. This is a descriptive and causal study.
The study group consists of 550 people, 87 of which are psychological counselors and 463 teachers. "PERMA Well-being Scale", "Sources of Stress Scale", "Life Styles Inventory (LSI)", "Professional Quality of Life" and a "Personal Information Form" were employed to obtain the required study data. Data analysis is based on the Software Package SPSS21. 
First, the percentage values of sources of stress at workplace, life styles, professional quality of life and well-being were calculated for the study. Linear Regression analysis was performed to identify whether the sources of stressat workplace, life styles, professional quality of life, being a psychological counsellor or a teacher and gender significantly predict the well-being of psychological counselors and teachers. 
The results revealed that 48.9% of psychological counselors and teachers have low-less sources of stress at workplace, while 51.1% of them have high-more sources of stress at workplace. The results of the study demonstrated that as for professional quality of life of psychological counselors and teachers, 48.6% of them have low levels of job satisfaction, while 51.4% of them have high levels of job satisfaction. 44.2% of them have low levels of occupational burnout, while 55.8% of them high levels of occupational burnout. 49.8% of them exhibit low levels of empathy fatigue, while 50.2% of them have high levels of empathy fatigue. 
For the life styles of psychological counselors and teachers, 51.7% of them were found to have low levels of control styles, while 48.3% of them have high levels of control styles. 51.7% of them were found to possess low self-esteem, while 48.3% of them have high self-esteem. 37.7% of them display low levels of satisfaction style, while 62.3% of them have high levels of satisfaction style. 29.9% of them were found to have low levels of perfectionism style, while 70.1% of them have high levels of perfectionism style. 52.1% of them have low levels of expectation style, while 47.9% of them have high levels of expectation style.
According to the results of the study, it was revealed that 49.4% of psychological counselors and teachers have a low level of well-being, while 50.6% of them were found to have a high level of well-being. 
The results of the study showed that the variable of having sources of stress at  workplace is a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. It was found that psychological counselors and teachers with less sources of stress have significantly higher mean scores of well-being than those with more sources of stress. 
According to the results of the study, as part of the professional quality of life, job satisfaction variable was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with high levels of job satisfaction were found to be significantly higher than those with low levels of job satisfaction. As part of the professional quality of life, occupational burnout variable was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with low levels of occupational burnout were found to be significantly higher than those with high levels of occupational burnout. As part of the professional quality of life, compassion fatigue variable was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with low levels of compassion fatigue were found to be significantly higher than those with high levels of compassion fatigue. 

The results of the study demonstrated that of all the life styles, controlling and expectation styles are not significant predictors of the well-being levels of psychological counselors and teachers. Among all the life styles, perfectionism style was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with high levels of perfectionism were found to be significantly higher than those with low levels of perfectionism. Of all the life styles, self-esteem style was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with high levels of self-esteem were found to be significantly higher than those with low levels of self-esteem. Among all the life styles, satisfaction style was found to be a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of the well-being of psychological counselors and teachers with high levels of satisfaction were found to be significantly higher than those with low levels of satisfaction.
The results of the study showed that the variable of being a psychological counselor or a teacher is a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. The mean scores of well-being of psychological counselors were found to be significantly lower than the mean scores of well-being of teachers. Moreover, the results of the study revealed that the gender variable is not a significant predictor of the well-being levels of psychological counselors and teachers. 
The study results are discussed in the light of the literature and certain suggestions are made.
Keywords: Well-being, Sources of Stress at Workplace, Professional Quality of Life, Life Styles, Psychological Counselor, Teacher