Acil servise çoklu travma ile başvuran hastalarda önlenebilir ölüm nedenlerinin belirlenmesi
Determining the causes of preventable death in patients admitted to the emergency service with multiple trauma
Yazar: YILDIZ YILDIRIMER
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN DENİZ ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death ; Ölüm nedeni = Cause of death

Özet:
Amaç: Travma Türkiye ve dünyadaki en önemli sağlık sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Özellikle gelişmiş ülkelerde hızla artan travmalar, morbidite ve mortalite nedenleri arasında büyük yer tutmaktadır. Biz de bu çalışmamızda; AIS, ISS, RTS, TRISS, Ps ve GKS kullanarak, multi travma nedeniyle acil servise başvuran hastaların mortalitesini öngörmeye çalıştık ve hastaların ölüm nedenlerinin önlenebilir olup olmadığını belirlemeyi amaçladık.
	Materyal ve Metod: Çalışmamızda; 01.06.2018-31.12.2019 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğine multi travma nedeniyle başvuran 18 yaş üstü hastalar prospektif olarak incelenmiştir. Bu hastaların demografik özellikleri, vital bulguları, GKS, yaralanma mekanizması, yaralandığı anatomik bölgeler, laboratuvar bulguları ve sonlanımı incelendi. Ayrıca her hasta için AIS, ISS, RTS, TRISS ve Ps skorları hesaplandı. Bu skorlara göre ölen olguların ölümleri önlenemez, potansiyel olarak önlenebilir ve önlenebilir olarak 3 gruba ayrıldı ve ölüm nedenleri belirlendi.
	Bulgular: Çalışmaya toplam 196 hasta dahil edildi. Bunların %81.1'i erkekti. Hastaların yaş ortalaması 42 idi. Multi travmaların %83.2'si künt travma idi. Künt travmaların %34.4'ü araç dışı trafik kazası idi. Hastaların mortalitesi %24.4 olarak bulundu. 28 günlük mortalite için yapılan ROC analizinde TRISS için AUC= 0.910, RTS için AUC= 0.897, ISS için AUC=0.825 olarak tespit edildi. TRISS ve RTS'nin mortaliteyi öngörmede daha etkili olduğu görüldü. Hastaların en sık ölüm nedenleri sepsis/MODS ve ikinci sırada travmatik beyin hasarı idi. Önlenebilir gruptaki en sık ölüm nedeni travmatik beyin hasarı ve sepsis idi. Muhtemel önlenebilir grupta en sık ölüm nedeni travmatik beyin hasarı idi.
	Sonuç: Travma kaynaklı ölümlerin, özellikle önlenebilir ve muhtemel önlenebilir gruptaki ölümlerin uygun resüsitasyon, erken cerrahi müdahaleler, girişimsel işlemler ve aseptik koşullara daha fazla dikkat edilerek önlenebileceğini düşünmekteyiz. Önlenebilir ölümleri azaltmak için daha ileri araştırmalar yapılmalıdır.
	Anahtar Kelimeler: Travma, önlenebilir ölüm, travma skorları

Abstract:
Aim: It continues that trauma is one of the most important health problems in both Turkey and in the world. Traumas increasing rapidly especially in developed countries have an important place among the causes of morbidity and mortality. In this study, by using AIS, ISS, RTS, TRISS, Ps and GKS, we tried to predict the mortality of patients admitting to the emergency department due to multi-trauma and aimed to determine whether the causes of death of patients can be prevented.
Material and Method: In our study; patients over the age of 18 who were admitted to Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training Research Hospital Emergency Department between 01.06.2018-31.12.2019 due to multi-trauma were prospectively examined. The patients' demographic features, vital signs, GKS, injury mechanism, anatomical areas which patients were injured, laboratory findings and outcome were examined. According to these scores, the deaths of died patients were divided into 3 groups as unavoidable, potentially preventable and preventable and their death causes were determined.
Results: A total of 196 patients were included in the study and that of 81.1% were men. The average age of the patients was 42. 83.2% of multi-traumas were blunt trauma. 34.4% of blunt traumas were non-vehicle traffic accidents. The mortality of the patients was identified as 24.4%. In the ROC analysis for 28-day mortality, it was identified that AUC= 0.910 for TRISS, AUC= 0.897 for RTS, AUC= 0.825 for ISS. TRISS and RTS were found to be more effective in predicting mortality. The most common causes of death of the patients were sepsis / MODS and second place was traumatic brain injury. The most common cause of death in the preventable group was traumatic brain injury and sepsis. In the possible preventable group, the most common cause of death was traumatic brain injury.
Conclusion: We think that deaths relying on trauma, especially deaths in the preventable and potentially preventable group, can be prevented by paying more attention to appropriate resuscitation, early surgical interventions, interventional procedures and aseptic conditions. Further research should be done to reduce preventable deaths.
Keywords: Trauma, preventable death, trauma scores