Kent suçunun görünür kılınması için bir yöntem önerisi: Kentsel imajlardan video temsillere, İzmir Kültürpark örneği
A method proposal for making urban crime visible: From urban images to video representations, The case of Izmir Kültürpark
Yazar: ALİ RIZA BAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. FİTNAT CİMŞİT KOŞ
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu tez, kentsel imajların video temsillere dönüştürülmesi yoluyla mimarlık-kent- temsil bileşenlerinin disiplinler arası alternatif bir eğitim ortamında sorgulanmasına yönelik İzmir, Kültürpark sahasında kent suçlarının görünür kılınması için bir yöntem önermekte ve bu yöntemin potansiyelini sorgulamaktadır. Mimarlık disiplininin kendi otonom temsil alanında ifade bulmakta zorlanan kent suçu kavramı, yaygın kullanımına karşın sınırları muğlak kalmaktadır. Bu çalışmada, kent suçlarının çerçevesinin belirgin olmayışı muğlaklığın sebebi olarak öngörülmektedir. Kent hakkı kavramının yaygın kullanımıyla birlikte, kente karşı suç kavramının belirli bir tanımının eksikliği tartışılmaktadır. Net bir tanımın olmaması, suç faillerinin görünürlüğünü azaltmakta ve suçu cezasız kılmaktadır. Bu tez, kent suçu kavramının tanımını netleştirmekten ziyade, tartışma alanının genişliğini ortaya koyarak, muğlak tanımlarla ihmal edilen uzantılarına disiplinler arası bir alandan ve informal bir eğitim pratiği içerisinden işaret etmeyi amaçlamaktadır. Kentin sermaye akışına mekân olduğu ve bunun toplumsal sonuçları olduğu bilinmektedir. Kent hakkı ihlali karşısında kolektif direnişlerin ortaya çıktığı görülmüştür. Bu direnişler, yurttaşların kenti sahiplenme çabaları olarak okunmuştur. Kent hakkı ve kolektif direniş gerilimindeki katmanların araştırılarak kent suçunun tartışmaya açılması amacıyla kentsel imajlar temel veri seti olarak görülmüş ve yöntemlerin eleştirel potansiyeli üzerinde durulmuştur. İzmir merkezindeki Kültürpark, kent suçu konusunun tartışılmasında olanaklı bir alan olarak ön plana çıkmaktadır. Bu doğrultuda, "Kentsel İmajlardan Video Temsillere" başlıklı bir atölye çalışmasında, kent hafızasında kent suçu olarak nitelendirilebilecek kavramların ve görünmeyen unsurların keşfi amaçlanmıştır. Mimarlık, sosyoloji, görsel iletişim tasarımı, şehir ve bölge planlama ve iç mimarlık ve çevre tasarımı öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilen atölyede, öğrenciler Kültürpark sahasında toprak rantı, erişim eşitsizliği, yapı yoğunluğu, kamusal alanın işgali ve hafıza mekânlarının yitimi gibi konuları ele alarak video denemeler üretmişlerdir. Bu denemeler, görünmeyen kent suçlarını görünür kılmayı amaçlamış ve kentsel imajların rolü ve video temsillerin potansiyelini tartışmaya açmıştır. Katılımcıların bireysel kent deneyimlerinin video denemeler aracılığıyla medya üretimine dönüştürülmesi, kente dair eleştirel bakışı geliştirirken, kente karşı suç kavramının muğlak tanımlarının katmanlı ve genişleyen yapısını ortaya koyarak eleştirel pratiğin gücünü göstermiştir.

Abstract:
This thesis proposes a method for making urban crimes visible in the Kültürpark area of Izmir, aiming to question the architecture-city-representation components in an interdisciplinary alternative educational environment by transforming urban images into video representations. Despite the widespread use of the concept of urban crime, its boundaries remain ambiguous within architecture's autonomous representation field. This study predicts that the ambiguity arises from the unclear framework of urban crimes. The thesis discusses the absence of a specific definition for urban crime alongside the widely used concept of the right to the city. The lack of a clear definition reduces the visibility of offenders and allows crimes to go unpunished. Therefore, this thesis aims not to clarify the definition of urban crime but to emphasize the broad scope of the discussion and indicate the neglected extensions from an interdisciplinary field and an informal educational practice. Cities have always been spaces for the flow of capital, with social consequences. Thinkers who critique urbanity have highlighted the spatial crisis of cities through Marxist theories. Capital has transformed urban spaces, resulting in land value speculation, displacement, and gentrification, leading to the loss of urban memory and the promotion of a capitalist lifestyle marked by consumerism. Instances of collective resistance against the violation of the right to the city have been interpreted as citizens' efforts to reclaim their cities. To explore the layers of tension between the right to the city and collective resistance, urban images were considered the primary data set, emphasizing the critical potential of methods constructed around these images. The thesis investigates the potential of images to critique urbanity, examining examples from cinema to experimental videos, and discussing the role of the video essay in generating critical discourse. The study focuses on Kültürpark, the largest public space in central İzmir, known for its frequent transformations and public discussions since its construction, making it suitable for discussing urban crime. A workshop titled "From Urban Images to Video Representations" aimed to discover concepts that could be classified as urban crimes and uncover invisible elements in urban memory. Students from architecture, sociology, visual communication design, urban and regional planning, and interior architecture and environmental design participated, producing video essays on issues such as land rent, access inequality, building density, public space occupation, and the loss of memory spaces in Kültürpark. These essays aimed to make invisible urban crimes visible, demonstrating the power of critical practice.