Sanal gerçeklik gözlüğü ile verilen planlı davranış teorisi temelli eğitimin öğrencilerin el hijyeni davranışlarına etkisi
The effect of planned behavior theory-based education delivered with virtual reality glasses on students' hand hygiene behaviors
Yazar: MÜMİN SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. HANDAN ZİNCİR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
PLANLI DAVRANIŞ TEORİSİ TEMELLİ HAZIRLANAN SANAL GERÇEKLİK VİDEO EĞİTİMİ ve KLASİK EĞİTİMİN ÖĞRENCİLERİN EL HİJYENİ DAVRANIŞLARINA ETKİSİ
Mümin SAVAŞ
Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Hemşirelik Anabilim Dalı, Halk Sağlığı Hemşireliği
Doktora Tezi, Temmuz 2024
Danışman: Prof. Dr. Handan ZİNCİR
ÖZET
Bu araştırma, ilkokul öğrencilerinin sanal gerçeklik gözlüğü ve ile verilen planlı davranış teorisi temelli eğitimin öğrencilerin el hijyeni davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma, üç ilkokulda eğitim gören ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 195 öğrenci ile tamamlanmıştır. Bu öğrencilerden 65'i deney 1 grubu; 65'i deney 2 grubu ve 65'i kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Araştırmanın verileri sosyo-demografik bilgi formu ve hijyen davranışları ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Deney 1 grubuna sanal gerçeklik gözlüğü kullanılarak el hijyeni ile ilgili eğitim verilmiş, deney 2 grubuna planlı davranış temelli el hijyeni ile ilgili eğitim verilmiş, kontrol grubuna ise öğretmenler tarafından el hijyeninin önemi ile ilgili genel bilgilendirme yapılmıştır. Sanal gerçeklik gözlüğü ile el hijyeni eğitimi için Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan "Doğru Yöntemle El Yıkama Deneyi" videosu sanal gerçeklik gözlüğü ile izletilmiştir. Bir diğer grup olan deney 2 grubuna planlı davranış teorisi temelli hazırlanan el hijyeni eğitimi verilmiştir. Eğitim iki ders saatinde, 20 dakikada ve iki oturumda verilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS programında yapılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının değerlerinin karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarınının kategorik değişkenlerinin karşılaştırılmasında Ki-kare testi (Pearson ki-kare) kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının değişkenlerinin zaman içinde etkileşimlerini değerlendirmek için varyans analizi yapılmıştır. Istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.  Deney 1 grubu ve deney 2 grubundaki öğrencilerin hijyen davranışları kontrol grubundan daha yüksektir. Sanal gerçeklik gözlüğü ile eğitim alan öğrencilerin eğitim sonrası (41.66) öncesine (44.93) göre hijyen davranışlarının iyileştiği tespit edilmiştir (p<0.05). El yıkama istasyonu sonuçlarında da benzer sonuçlar bulunmuş olup sanal gerçeklik gözlüğü ile eğitim alan öğrencilerin hijyen puanı (10.65) klasik eğitim (8.76) ve kontrol grubundan (5.15), deney 2 grubundaki öğrencilerin hijyen puanı (8.76)  kontrol grubundan (5.15) hijyen puanı yüksektir (p<0.05). Araştırmanın sonuçlarına göre sanal gerçeklik gözlüğü ile verilen eğitimin el hijyeni davranışının kazanılmasında etkili olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda öğrencilere verilecek eğitimin farklı gruplar ve ebeveynlere verilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hijyen davranışı; Sanal gerçeklik gözlüğü; Planlı davranış temelli eğitim

Abstract:
THE EFFECT OF VIRTUAL REALITY VIDEO TRAINING AND CLASSICAL EDUCATION BASED ON THE THEORY OF PLANNED BEHAVIOR ON THE HAND HYGIENE BEHAVIOR OF STUDENTS 
Mümin SAVAŞ
Erciyes University Institute of Health Sciences
Department of Nursing, Public Health Nursing
Doctoral Thesis, July 2024
Advisor: Prof. Dr. Handan ZİNCİR
ABSTRACT
This research was conducted as a quasi-experimental study to determine the effect of planned behavioural-based education provided with virtual reality headset and classical education on the hand hygiene behaviours of primary school students. The research was completed with 195 students studying in three primary schools and volunteering to participate. 65 of these students are in the experiment 1 group; 65 were divided into the experiment 2 and 65 into the control group. The study data were collected by face-to-face interview using the socio-demographic information form and hygiene behavior scale. Researcher gave training on hand hygiene using virtual reality headset in the intervention group, training on planned behaviour-based hand hygiene in the classical education group, and generally informed the control group about the importance of hand hygiene. For hand hygiene education with virtual reality headset, the participants watched the "Hand Washing Experiment with the Correct Method" video prepared by the Ministry of Health with virtual reality headset. Researcher trained another group—the experiment 2 group—on hand hygiene based on the theory of planned behaviour. The researcher delivered the training in two sessions, each lasting 20 minutes, over two-course hours. Statistical analyses were carried out using the SPSS program. Independent samples t-test was applied to compare the values of the experimental and control groups. The chi-square test (Pearson chi-square) was applied to compare the categorical variables of the experimental and control groups. The analysis of variance was conducted to assess how the variables in the experimental and control groups interacted over time. The statistical significance level was accepted as p<0.05. The hygiene behaviours of the students in the experiment 1 and experiment 2 groups were higher than those in the control group. The hygiene behaviours of the students who were trained with virtual reality headset improved after training (41.66) compared to the pre-training (44.93) (p<0.05). Similar results were found in the hand washing stations, and the students who were trained with virtual reality headset had higher scores on hygiene (10.65) than the experiment 2 group (8.76) and the control group (5.15), and the students in the classical education group had higher scores on hygiene (8.76) than the control group (5.15) (p<0.05). According to the results of the study, it was observed that the training provided with virtual reality headset was effective in the acquisition of hand hygiene behaviour. Based on these results, it is recommended that the training to be given to students be delivered to different groups and parents. 
Keywords: Hygiene behaviour; Virtual reality headset; Planned behaviour-based education