Histerektomi ameliyatı öncesi ve sonrasında ortaya çıkan sorunlarla başetmede hemşirelik müdahalesinin etkisi
The effects of nursing interventions in coping with problems during pre- and post-hysterectomy
Yazar: HANDAN GÜLER
Danışman: DOÇ.DR. LALE TAŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Histerektomi = Hysterectomy ; Histerektomi-vaginal = Hysterectomy-vaginal ; Kadınlar = Women

Özet:
»Eğitim ve danışmanlık hizmetinin birlikte verilmesinin iyileşme sürecine etkisi, «Doğurganlık döneminde olan bekar ve doğurganlık döneminde ol mayan evli kadınların histerektomi sonrası yaşadıkları psikososyal sorun ların incelenmesi,. Araştırmada eğitim materyali olarak kullanılan "Histerektomi Sonrası?" kitapçığından kadınların taburculuk eğitiminde yararlanma durumlarının belirlenmesi önerilir. IV.3. Özet Bu araştırma, histerektomi ameliyatı öncesi ve sonrası dönemler de uygulanan planlı sağlık eğitim hizmetinin kadınların iyileşme sürecinde (nekahat dönemi) yaşadıkları sorunlar ve çözümlerine etkisini incelemek amacıyla deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma örneklemini Cumhuriyet Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi ile Sivas Sosyal Sigortalar Kurumu Hastanesinde histe rektomi ameliyatı olan 31'i deney ve 33'ü kontrol grubu olmak üzere 64 kadın oluşturmuştur. Deney grubundaki kadınlara ameliyat öncesi ve sonrası dönemde bu dönemlere ve iyileşme sürecine yönelik eğitim verilmiştir. Araştırmada, veriler dört ayrı form aracılığı ile toplanmıştır. Form I, kadınların tanıtıcı özelliklerini, ameliyat öncesi ve sonrası döneme yönelik bilgisini belirlemek amacıyla, ameliyat öncesi dönemde; Form II ise, ameli yat sonrası yaşadıkları sorunları ve bunlarla başetme durumlarını, bir kadın olarak kendisini nasıl değerlendirdiğini ve iyileşme sürecine yönelik bilgisini belirlemek amacıyla taburculuk öncesi dönemde uygulanmıştır. Taburcu olduktan dört ay sonra kadınlar tekrar görüşmek üzere hastaneye çağrılmış ve bu görüşmede Form III ve Form IV uygulanmıştır. Form III, kadınların iyileşme sürecinde bazı günlük yaşam aktivitelerine yönelik yaptıkları uygulamaları, yaşadıkları sorunları, bunların çözümüne yönelik 71uygulamaları ve bir kadın olarak kendisini nasıl değerlendirdiğini belirlemek amacıyla; "Beck Depresyon Ölçeği" olan Form IV ise, kadınların depresyon düzeyini belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ki kare, bağımsız gruplarda iki yüzde arasındaki farkın önemlilik testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ve Mann- Whitney U testi kullanılmıştır. Bu araştırmada elde edilen bulgulara göre, deney ve kontrol grubundaki kadınların sosyo-demografik özellikleri ile yaşam koşullarının özellikleri benzer bulunmuştur. Grupların ameliyat ve taburculuk öncesi dönemlerine yönelik bilgi puan ortalamaları karşılaştırılmış ve deney grubundaki kadınların bilgi puan ortalamasının kontrol grubuna göre çok yüksek olduğu saptanmıştır. Ameliyat öncesi dönemde, ameliyat öncesi ve sonrası dönemlere yönelik eğitim verilen deney grubundaki kadınların ameliyat sonrası dönemde daha az sorun yaşadıkları ve bunların çözümüne ilişkin uygulamaların da doğru olduğu belirlenmiştir. Grupların iyileşme sürecinde yaşadıkları sorunlar karşılaştırılmış ve eğitim verilen deney grubunun sorun ortalama puanının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu, sorunlarını daha kısa sürede çözümlediği ve sorunları çözümleme ortalam puanının da çok daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kadınların bazı değişkenlere göre sorun ortalama puanları karşılaştırılmış ve çalışan kadınların bu puanlarının çalışmayanlara göre daha düşük olduğu görülmüştür. Eğitim verilen deney grubunun psikososyal sorunlarının (kendim bir kadın olarak nasıl gördüğüne, adet görmeme ve çocuk doğuramayacak olma konusundaki düşüncelerine ve cinsel yaşamına ilişkin) kontrol grubun göre daha az görüldüğü saptanmıştır. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda histerektomi ameliyatı sonrası görülebilecek sorunlar ve bunların önlenmesinde hemşirelerin eğitici rollerine ve yapabilecekleri etkinliklere göre öneriler de bulunulmuştur. 72

Abstract:
SUMMARY The Effects of Nursing Interventions in Coping with Problems During Pre- and Post-Hysterectomy This research work has been carried out experimentally to investigate the problems experienced by women during the convalescence period and effect of planned health educational services effected before and after hysterectomy. Sixty-four females, 31 experimental subjects and 33 controls undergoing hysterectomy were selected from the Cumhuriyet Universty Hospital and Social Insurance Institution Hospital of Sivas. The experimental group women were provided educational services during the pre- and post- operative periods about these periods and the convalescence process. From 1 was applied in the pre-operative period to determine the women's identity characteristics and knowledge about the pre- and post operative periods; Form II was applied to determine the problems they experienced after the operation and how they coped with these, self- evaluation as a women and knowledge about convalescence. The women were called for interview at the hospital four months after discharge and Form III and Form IV were used, during the interview. Form III was applied to determine the women's activities in some daily living activities during convalescence, the problems experienced, applications to solve these and self-evaluation as a woman; Form IV, a "Beck Depression Inventory", was applied to determine the women's depression levels. Percentage, chi-square, significance test about the difference between the percentagse of independent groups, the significance test on 73the difference between the two means and Mann- Whitney U Test were used in the evaluation of the data. According to the finding obtaned in this research, the sociodemographic characteristics and living conditions of women in the experimental and control groups were found to be identical. Average knowledge scores of the groups concerning the pre-operative and pre- discharge periods were compared and the average knowledge scores of women in the experimental group were determined to be much higher than those of the control group. It was determined that the experimental group women provided educational services about the pre- and post operative periods during the pre-operative period experienced fewer problems in the post-operative period and the applications towards their solution were appropriate. The problems faced during convalescence by the groups were compared and it was established that the mean problem scores of the experimental group provided educational facilities were much lower than those of the control group, they solved their problems in a shorter period of time and the average problem solving scores were much higher. Women's problem solving scores according to some variants were compared and it was observed that working women's scores were lower than these not employed. The psychosocial problems (self-evaluation as a woman, amenorrhea, thoughts that they can no longer bear children and sexual life) of the experimental group provided educational facilities were observed to be insignificant. In the hight of the results obtained, recommendations have been made on the problems to be observed after hsyrectomy and the educational role of nurses in preventing these and services to be provided. 74