Charles Sanders Peırce'ün pragmatik felsefesinde dil, düşünce ve anlam ilişkisi
The relationship between language, thought and meaning in the pragmatic philosophy of Charles Sanders Peirce
Yazar: HASAN HÜSEYİN KARGIN
Danışman: PROF. DR. CELAL TÜRER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez çalışması, Charles S. Peirce'ün, pragmatik felsefesinde dil düşünce ve anlam
ilişkisini ele almaktadır. Peirce, geliştirdiği pragmatik yöntemiyle ve kurduğu göstergebilimi
teorisi ile modern dil felsefesinin öncülüğünü yapar. Peirce'ün pragmatik yöntemi bir
önermedeki kapalı ifadeleri ve metafizik kavramları açıklığa kavuşturma amacındadır. Bu
noktadan hareketle düşünür, varlığı bölümlemek yerine, öznedeki tezahürünü bölümlemeyi
tercih eder. Peirce'ün bu kategorileri fenomonolojik yapıda olup Birincilik, İkincilik ve
Üçüncülükten oluşur. Peirce, pragmatizmin temelinde ve kendi fenomonoloji anlayışının çatısı
altında bilimleri mimari bir bütünlük içinde bir araya getirmeye çalışır. Deneyimci bir filozof
olan düşünürümüze göre deneyim dili, dil, düşünceyi, düşünce de anlamı meydana getirir. Dil,
düşünce ve anlam ilişkisine üç farklı yaklaşım söz konusudur. İlk grup: düşüncenin esas, dilin
ise bir vasıta olduğunu, ikinci grup: dil ve düşüncenin bir olduğunu, üçüncü grup ise: dilin,
düşünceyi meydana getirdiğini iddia etmiştir. Pragmatizm bir yaşam felsefesi olduğundan, bu
felsefenin anlam kuramı kullanımı esas alır. Kullanılan ve insanın karşı karşıya kaldığı
problemlerin çözümüne katkı sağlayan önermeler anlamlıdır. Benlik, göstergeleri sınıflandırır,
sürekli olarak gösterge alımlar, gösterge yayar, hatta kendisi de bir gösterge olur. Benliğin
diyolojik yapısı, benlik ile dünya, benlik ile insan ve toplum arasındaki irtibatı sağlar. Anlam,
sabit değil bağlamsaldır. Yer ve zaman değiştiğinde bağlam da değişecektir. Bu nedenle anlamı
sabitleme girişimleri ve dilin çoğul yapısını teke indirgeme girişimleri beyhude girişimlerdir.
Peirce, semiyotik oyun kuramıyla, tüm dilsel ifadeleri gündelik hayattaki anlık gösterge (dil)
oyunları olarak değerlendirir.

Abstract:
This thesis study, examines the relationship between language, thought, and meaning in
the pragmatic philosophy of Charles S. Peirce. Through his development of the pragmatic
method and his theory of semiotics, Peirce became a pioneer of modern philosophy of language.
His pragmatic method aims to clarify closed expressions and metaphysical concepts in
propositions. From this point, he chooses to divide the manifestation of the subject rather than
dividing existence. Peirce's categories are phenomenological in structure and consist of
Firstness, Secondness, and Thirdness. As a demarcationist philosopher, Peirce attempts to bring
the sciences together under the umbrella of his own phenomenology. According to the
philosopher, experience creates language, which in turn creates thought, and thought creates
meaning. There are three different approaches to the relationship between language, thought,
and meaning. The first group argues that thought is primary and language is a tool; the second
group argues that language and thought are one; and the third group argues that language creates
thought. Since pragmatism is a philosophy of life, its theory of meaning is based on usage.
Propositions that contribute to solving problems faced by humans and those that classify
indicators are meaningful. The self classifies indicators, constantly receives and sends
indicators, and even becomes an indicator itself. The dialogical structure of the self establishes
the connection between the self and the world, the self and humans, and the self and society.
Meaning is contextual, not fixed. When time and place change, the context changes as well.
Therefore, attempts to fix meaning and to reduce the plurality of language to a single form are
futile. Using his theory of semiotic play, Peirce evaluates all linguistic expressions as
momentary sign (language) games in everyday life.