Hemodiyaliz hastalarında intradiyalitik yüksek yoğunluklu aralıklı ve orta yoğunluklu egzersizlerin diyalizin etkinliği ve fonksiyonel kapasite üzerine etkisi
The effect of intradialytic HİGH-intensity interval training and moderate intensity training on dialysis adequacy and functional capacity in hemodialysis patients
Yazar: YASEMİN ASLAN KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKŞEN KURAN ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH), insidansı dünya çapında artış gösteren küresel bir halk sağlığı sorunudur. Bozulmuş homeostazi ile karakterize olan KBH birçok sistemi olumsuz etkilemesi nedeniyle yüksek mortalite ve morbidite oranı ile ilişkilidir. Egzersiz kardiyorespiratuar, nöromusküler, metabolik ve kognitif yararları ile KBH'ın tüm evreleri için rehabilitasyonda kilit rol oynamaktadır.
Amaç: Çalışmanın amacı hemodiyaliz hastalarında intradiyalitik yüksek yoğunluklu aralıklı egzersiz eğitimi (HIIT) ile orta yoğunluklu egzersiz eğitiminin (MCIT) diyaliz etkinliği, fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini karşılaştırmaktır.
Yöntem: Çalışmaya dahil edilen 69 olgu randomize olarak 3 gruba ayrıldı.  İntradiyalitik egzersiz programı 1. gruba HIIT ve 2. gruba MCIT egzersiz eğitimi şeklinde 8 hafta süreyle (24 seans) uygulandı. Kontrol grubunu oluşturan 3. grup ise rutin hemodiyaliz tedavisine devam etti. Değerlendirmeler tedavi öncesi ve 8. haftalık tedavi sonunda yapıldı. Olguların diyaliz yeterliliği Kt/V değeri, fonksiyonel kapasite Altı Dakika Yürüme Testi (6 DYT) ve Beş Kez Otur Kalk Testi (5KOKT), yaşam kaliteleri Kidney Disease Quality of Life-36 (KDQOL-36) yaşam kalitesi anketi, depresyon durumu Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), yorgunluk düzeyi Görsel Analog Skala (GAS), kas kuvveti ise hand-held dinamometre, kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: Tedavi sonunda 3 grupta da diyaliz yeterliliği parametresinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmedi (p>0.05). Fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi, depresyon düzeyi, yorgunluk durumu ve kas kuvveti her iki egzersiz grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme (p<0,05) gösterirken gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). Kontrol grubunda ise yaşam kalitesi, depresyon düzeyi ve yorgunluk durumu parametrelerindeki olumsuz değişim istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). 
Sonuç: Çalışmamız hemodiyaliz hastalarında intradiyalitik HIIT ve MCIT egzersiz eğitimlerinin fonksiyonel kapasiteyi iyileştirmede birbirlerine alternatif olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, HIIT, Fonksiyonel kapasite, Yaşam kalitesi, Diyaliz yeterliliği

Abstract:
Introduction: Chronic Kidney Disease (CKD) is a global public health problem with increasing incidence worldwide. Characterized by impaired homeostasis, CKD is associated with high mortality and morbidity rates due to its adverse effects on many systems. Exercise plays a key role in rehabilitation for all stages of CKD with cardiorespiratory, neuromuscular, metabolic and cognitive benefits.
Objective: The aim of the study was to compare the effects of intradialytic high-intensity intermittent exercise training (HIIT) and moderate-intensity continuous exercise training (MCIT) on dialysis efficiency, functional capacity and quality of life in hemodialysis patients.
Methods: The 69 patients included in the study were randomly divided into 3 groups.  Intradialytic exercise program was applied for 8 weeks (24 sessions) as HIIT in group 1 and MCIT in group 2. The 3rd group, which constituted the control group, continued routine hemodialysis treatment. Evaluations were performed before and at the end of the 8th week of treatment. Dialysis adequacy was assessed using Kt/V value, functional capacity was assessed using Six Minute Walk Test (6MWT) and Five Times Sit and Stand Test (5XSST), quality of life was assessed using Kidney Disease Quality of Life-36 (KDQOL-36) quality of life questionnaire, depression was assessed using Beck Depression Inventory (BDI), fatigue was assessed using Visual Analog Scale (VAS) and muscle strength was assessed using hand-held dynamometer.
Results: At the end of the treatment, no statistically significant change was observed in the dialysis adequacy parameter in all 3 groups (p>0.05). Functional capacity, quality of life, depression level, fatigue status and muscle strength showed a statistically significant improvement (p<0.05) in both exercise groups, but the difference between the groups was not statistically significant (p>0.05). In the control group, the negative change in quality of life, depression level and fatigue status parameters was statistically significant (p<0.05).
Conclusion: Our study shows that intradialytic HIIT and MCIT can be used as alternatives to each other in improving functional capacity in hemodialysis patients.
Keywords:  Hemodialysis, HIIT, Functional capacity, Quality of life, Dialysis adequacy