Bingöl (Çapakçur) ve çevresinde Ermeni - Müslüman ilişkileri (1856?1914)
The relationship between Armenians and Muslims in Bingöl (Chapakchur) and surrounds
Yazar: ERCAN ÇAĞLAYAN
Danışman: DOÇ. DR. MUAMMER DEMİREL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalısmada, Islahat Fermanı'nın yayımlanmasından (1856), I. DünyaSavası'nın çıkmasına (1914) kadar olan dönemde, Bingöl (Çapakçur) ve çevresindeErmeni- Müslüman iliskilerini, daha ziyade arsiv kayıtlarından istifade ederek ortayakoymaya çalıstık. Tez, giris, dört bölüm ve sonuç kısmından olusmaktadır. Giriskısmında, Ermeni sorununun ortaya çıkmasından önce iki toplum arasındaki iliskiler elealınmıs; Ermeni olaylarının baslamasında Islahat Fermanı, Ermeni Milleti Nizamnamesive Berlin Antlasması'nın etkileri üzerinde durulmustur. Ayrıca bu gelismelerden sonraErmenilerin örgütlenmeleri ve Anadolu'da çıkarmıs oldukları isyanlara kısacadeğinilmistir.Birinci bölümde, yörenin tarihine değinilerek yörede hâkim olan medeniyetlerhakkında bilgi verilmistir. ?kinci bölümde, yörede meskûn milletler ve yörenindemografik yapısı kaleme alınmıstır. Üçüncü bölümde, yöredeki ErmenilerleMüslümanlar arasında dinî, kültürel, eğitsel, sosyal ve ekonomik iliskiler ele alınmıstır.Dördüncü bölümde, XIX. yüzyılın son çeyreğinde Ermeni- Müslüman iliskilerininbozulmaya baslaması, olayların çıkmasında yabancı konsolosların etkisi ve yöredeErmenilerin çıkarmıs olduğu isyanları kaleme aldık. Sonuç bölümünde, bugünkü Bingölsınırları içerisinde, Osmanlı hâkimiyeti boyunca Müslüman nüfusun Ermeni nüfusanazaran olukça fazla olduğunu; Ermenilerin din, eğitim, kültür ve ekonomi alanlarındagenis bir özgürlüğe sahip olduklarını ortaya koyduk. Son olarak, Fransız ?htilali'ningetirmis olduğu milliyetçilik akımının etkisinde kalan Ermenilerin, Müslümanlarla, sonyüzyılda ciddi sorunlar yasadıklarını ve bu durumun iki toplum arasında büyükkırılmalara neden olduğu gerçeğiyle çalısmamızı neticelendirdik.

Abstract:
In this thesis, based on archive registry, I have tried to set forth the relationshipsbetween Armenians and Muslims in Bingöl and surrounds, especially during the periodfrom Islahat Fermanı to the I. World War. The thesis is consisting of introduction, fourchapter and conclusion. In the introduction part, the relationships of the two societiesbefore the Armenian problem are handled. The effects of Islahat Fermanı, NationalRegulation of Armenian (Ermeni Milleti Nizamnamesi) and Berlin Agreement onstarting point of Armenian trouble are mentioned. Also after these situations, Armeniancommunity and the troubles coming from them are mentioned shortly.In the first part, the information about the dominating civilization of the region isgiven. In the second part, the residential nation in the region and the demographicsituation of the region are (written down mentioned) typed. In the third part, thereligional, cultural, educational, social and economical relations between Muslims andArmenians of the region are mentional. In the fourth part, I have mentioned and writeabout how the relationships between the Armenians and Muslims broke down, theeffects of the foreign consul on the problem and the riots those are brought out by theArmenians. In the conclusion part; I have mentioned that, inside today?s Bingöl borderduring Ottoman Empire, Muslim population was extremely much more than Armenianspopulation and Armenian had completely freedom about education, religion, culture andeconomy. Finally I have concluded my thesis with the truth that; in the last century theArmenians under the effect of the nationalism which comes from French Revulationhad very big troubles with the Muslims and this caused a very deep impact, problembetween the two societies.