Kuraklık ve tuzluluğa toleranslı kavun genotiplerinin tuz stresi karşısında anaç olarak etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of influence as rootstock of salt and drought tolerant melon genotypes under salt stress
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM KUŞVURAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım ve Yaşam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tuzluluk, en önemli abiotik stres faktörlerinden biri olup, dünyada sulanabilir alanların yaklaşık olarak %20'si bu problem ile karşı karşıyadır. Özellikle tolerant anaç üzerine aşılı bitkilerde tuz stresinin ortaya koymuş olduğu verim kayıpları önemli derecede azaltılabilmektedir. Gerçekleştirilen bu çalışmada ise farklı bir tür olan Cucurbitaceae familyası içerisinde yer alan kavunda, önceki çalışmalarda kuraklık ve tuzluluğa toleranslı olduğu belirlenmiş olan kavun genotiplerinin (CU159 ve CU196) ile Albastros ticari anaç çeşidinin yine hassas olduğu belirlenen kavun genotiplerine (CU40 ve CU252) anaç olarak kullanımının tuz stresine tolerans üzerindeki etkileri incelenmiştir. Stres bitkileri için, dört gerçek yapraklı aşamada tuz (200 mM NaCl) stresine başlanmıştır. Kontrol bitkileri ise besin çözeltisi ile sulanmıştır. Stres sonunda büyüme parametreleri, yaprak oransal su içeriği (YOSİ), membran zararlanma indeksi (MZİ), klorofil (SPAD) oranı, yeşil aksam ve kök iyon değişimleri bakımından değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; 200 mM NaCl uygulamaları özellikle hassas genotiplerde bitki gelişimini olumsuz yönde etkilemiştir. Hassas kavun genotipleri için anca olarak tolerant genotiplerin kullanılması ile bitkilerin tuz stresine toleransını artırmış ve aşısız kontrol bitkilerine oranla bitki büyüme parametreleri, YOSİ, SPAD, K ve Ca içerikleri bakımından %73-391 oranında iyileşme sağlanırken; membran zararlanmasında %45, Na ve Cl iyon alımı ise %27-50 düzeyinde sınırlandırılmıştır. İncelenen tüm veriler ışığında tolerant kavun genotiplerinin hassas genotipler için anaç olarak kullanıldığı aşı kombinasyonlarında, tuza toleransın artış gösterdiği, bu kombinasyonlar içerisinde özellikle CU196 kavun genotipi ile Albastros çeşidinin ön plana çıktığı belirlenmiştir.

Abstract:
Salinity is one of the most severe environmental stresses and it affects over 20% of the world's irrigated land. Grafting method is known for a long time and be applied into vegetables. The purpose of this research; it was non-grafted and rootstock-grafted melon to conditions of salt stresses to investigate whether grafted plants could improve tolerance to salinity. In here, 2 tolerant and 2 sensitive melon genotypes and Albastros variety which is rootstock varieties were used. When the plants were reached with four leaves, they were subject to salt stress (200 mM NaCl) stress. The control plants were irrigated to nutrition solution. The end of the experiment, plants were evaluated according to growth parameters, relative water content (RWC), membrane injury index (MII), chlorophyll (SPAD) ration, shoot and root ion contents contents. In the results of study; 200 mM NaCl applications negatively affected plant growth in all genotypes, especially in sensitive genotypes in terms of plant growth parameters. However, in applications where tolerant genotypes are used as rootstocks, the reduction in plant growth parameters as a result of salt stress occurs as 20-38%, RWC 20%, shoot and root K and Ca ion contents 15-21%. Additionally, MII increased by 30%, shoot and root Na and Cl ion contents increased by 288-1096%. For sensitive melon genotypes, the use of tolerance genotypes increased the tolerance of plants to salt stress and improved plant growth parameters, RWC, SPAD, K and Ca contents of 73-391% compared to un-grafted control plants. Moreover, MII and, Na and Cl ion uptake is limited to 45% and 27-50%, respectively As a result of the study, it was determined that grafting which tolerant melon genotypes were used as rootstocks for sensitive genotypes was improved to salt tolerance, especially CU196 melon genotype and Albastros variety came to the forefront among these combinations.