Kentsel yeşil alanların değişimlerinin, yeterliliklerinin ve erişilebilirliklerinin değerlendirilmesi: Taşkent örneği
Evaluation of the changes, adequacies and accessibilities of urban green areas: The case study of Tashkent
Yazar: SIROJIDDIN FAYZULLAEV
Danışman: PROF. DR. DİLEK KOÇ SAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Hızlı nüfus artışı ve kırdan kente göç, kentlerin hızla büyümesine ve yayılmasına neden olmakta, kentlerin plansız gelişimi doğal kaynakların yok olmasına neden olmakta, ekolojik çevrenin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır. Kentsel yeşil alanlar doğal kaynakların ve çevrenin korunması, kentlerin estetiği, kentlilerin mental ve fiziksel sağlığı açılarından kentler için çok önemlidir. Bu nedenle, kentsel alanlarda doğal kaynakların korunması, yeterli yeşil alanların bulunması ve bunların korunması önemlidir. Bu çalışmada uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) verileri, analiz ve yöntemleri kullanılarak mevcut yeşil alanların tespit edilmesi, zaman içerisindeki değişimlerinin belirlenmesi, yeterliliklerinin ve erişilebilirliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak, Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent şehri seçilmiştir. Çalışmada Landsat 8 OLI uydu görüntüleri, Open Street Map (OSM) verileri ve demografik veriler kullanılmıştır. Yeşil alanlar 2013, 2019 ve 2022 yılları Landsat 8 OLI uydu görüntülerinden Normalize Fark Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI) kullanılarak belirlenmiş, değişimleri tespit edilmiştir. 2022 yılı için OSM verilerinden elde edilen yeşil alanlar ile NDVI analizi sonuçları birlikte değerlendirilerek aktif kentsel yeşil alanlar belirlenmiştir. Yeşil alanların yeterlilikleri, kişi başına düşen alanlar hesaplanarak farklı ülkelerin kentsel planlama standartları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, CBS analizleri kullanılarak kentsel yeşil alanların erişilebilirlikleri incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular, Taşkent şehrinde kentsel yeşil alanların zaman içerisinde azaldığını ve yeterli olmadığını ortaya koymuştur. Öte yandan yeşil alanların kent merkezinde yoğunlaştığı ve kent dışına doğru azaldığı, erişilebilirlik açısından da kent merkezinin daha avantajlı olduğu görülmüştür.

Abstract:
Rapid population growth and rural-to-urban migration cause the rapid growth and spread of cities, the unplanned development of cities causes the destruction of natural resources and negatively affects the ecological environment. Urban green areas are very important for cities in terms of the protection of natural resources and the environment, the aesthetics of cities, and the mental and physical health of citizens. Therefore, the protection of natural resources in urban areas, availability of sufficient green areas and their protection are important. In this study, it is aimed to identify existing green areas, determine their changes over time, and evaluate their adequacy and accessibility by using remote sensing and Geographical Information System (GIS) data, analysis and methods. The city of Tashkent, the capital of the Republic of Uzbekistan, was chosen as
the study area. Landsat 8 OLI satellite images, Open Street Map (OSM) data and
demographic data were used in the study. Green areas were determined using the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) from Landsat 8 OLI satellite images of 2013, 2019 and 2022, and their changes were determined. For the year 2022, active urban green areas were determined by evaluating the green areas obtained from OSM data and the results of NDVI analysis together. The adequacy of green areas was compared with the urban planning standards of different countries by calculating the areas per capita. In addition, the accessibility of urban green spaces was examined using GIS analysis.The findings obtained from the study revealed that urban green areas in the Tashkent city have decreased over time and are not sufficient. On the other hand, it has been observed that green areas are concentrated in the city center and decrease towards the fringes of the city, and the city center is more advantageous in terms of accessibility.