Osmanlı basınında Tercümân-ı Ahvâl'in yeri ve önemi: 1860 - 1866
The role and significance of Tercümân-ı Ahvâl in the Ottoman press: 1860 - 1866
Yazar: GAMZE ERTUĞRUL
Danışman: PROF. DR. MEHMET VELİ SEYİTDANLIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tercüman-ı Ahval = Tercüman-ı Ahval ; Türk basını = Turkish press

Özet:
XIX. yüzyıl; Osmanlı İmparatorluğu için modernleşme girişimleri merkezinde
siyasetten askeriyeye, ekonomiden toplumsal yaşama her alanda pek çok değişimin
yaşandığı bir dönem olmuştur. Osmanlı 'geleneğinin' Batılı bir anlayışla yeniden
yazılması olarak da değerlendirilebilecek bu süreç, reformlarla birlikte değişimi de
getirmiş, ortam kendi dinamiklerini doğurmuştur. Bürokrat ve aydın sınıfının ortaya
çıkması, ortamda yeni aktörlerin var olması demektir ve bu aktörler, Osmanlı
modernleşmesinin mimarları olmuşlardır. Bu kimselerin halk ile arasında köprü vazifesi
görecek olan şey ise gazetelerdir. Bu çalışmanın konusu; Osmanlı basının ilk özel
gazetesi olan Tercümân-ı Ahvâl'in (1860-1866) mahiyetini ortaya koymaktır. Bu
gazete, Tanzimat döneminin fikir ve toplumsal hayatına yaptığı katkılar bakımından
basın tarihinde büyük önem arz eder. Tercümân-ı Ahvâl, Şinâsi ve Agâh Efendi
önderliğinde çıkarılmış olup, kadrosunda Namık Kemal, Ziya Paşa, Hasan Suphi gibi
dönemin önde gelen pek çok aydını yer almaktadır. XIX. yüzyıl Osmanlı basınında
büyük bir boşluğu dolduran ve Osmanlı'da basına kazandırdığı yeniliklerle etkisi
günümüze kadar sürecek olan değişimlerin temelini atan Tercümân-ı Ahvâl, herkesin
ilgisine göre bir şeyler bulabileceği ve dahası bilgisini geliştirebileceği bir okul gibidir.
Türk özel basının ilk siyasi makalesi, Batılı anlamda yayımlanmış ilk tiyatro oyunu,
basında ilk rekabet unsurları gibi modern gazeteciliğin temelleri sayılabilecek
uygulamalar bu gazetenin eseridir. Ayrıca bir 'Osmanlı kamuoyu' oluşturabilmek için
gerekli altyapıyı sağlamak hususunda dönemin imkanları dahilinde çok kıymetli
çalışmalar yapmıştır. Modernleşmenin bir ürünü olan gazete, Tercümân-ı Ahval'le
birlikte Osmanlı'da oturmuş bir yapıya kavuşmuş ve modernleşmenin üreticisi
durumuna gelerek edilgen konumunu etkin bir aktörlüğe bırakmıştır.

Anahtar Kelimeler
Osmanlı, Basın, Gazete, Şinâsi, Agâh Efendi

Abstract:
XIX. century was so remarkable period for the Ottoman empire which was founded on
concept of modernization. It consisted of reforms that spread in many terms such as
military, politics, economics and social life. Also, this modernization period generated
his own dynamics which can be evaluated as recreation of Ottoman conventions by
European thought, was brought lots of alternation. The emergence of bureaucrats and
intellectuals meant new actors and it assigned new responsibillities to them as a reform
leader. Newspapers acted as bridges between society and these reformers. This study is
formed on the role and significance of Tercümân-ı Ahvâl in the Ottoman Press (1860-
1866), which was the first non-state newspaper in the Ottoman Empire. This newspapaer
is very important because of its substantial contributions to Ottoman intellectual and
social life in history of press. It was published by Şinâsi and Agâh Efendi who were the
notable intellectuals of Tanzimat Era. Namık Kemal, Ziya Paşa, Refik Bey were also
corporatior of this newspaper. Tercümân-ı Ahvâl filled in the gap in Ottoman press and
gave many inexpriences to him whose influences will last until today. This newspaper
acted as a school and everyone could find something according to his own interests, also
could have a opportunity for education. First political article, first theatre play which was
written in European style, first competative area in the press; all of these things which are
the rules of modern press, were in newspaper. Furthermore; Tercümân-ı Ahval served
many utulities for molding the Ottoman public though, possibly. Newspapers as an
outputs of moderntiy, attained his own clear identity through Tercümân-ı Ahvâl. From
that day forward, it turned out to be a one kind of modernity producer, actively.

Keywords
Ottoman, Press, Newspaper, Şinâsi, Agâh Efendi