Iğdır aras nehri kuş cenneti'ndeki ötücü kuşlarda (aves: passeriformes) avian haemosporidian parazitlerin yaygınlığı ve genetik çeşitliliği
Prevalence and genetic diversity of avian haemosporidian parasites inpasserine birds (aves: passeriformes) in İğdir aras river bird paradise
Yazar: AYŞEGÜL KARAAHMETOĞLU ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. BARIŞ SARI ; DOÇ. DR. ARİF ÇİLOĞLU
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology

Özet:
Bu çalışmada, Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti'nde yerel ve henüz göç geçirmemiş juvenil göçmen ötücü kuşlarda avian haemosporidian parazitlerin (Plasmodium spp., Haemoproteus spp. ve Leucocytozoon spp.) yaygınlığı ve genetik çeşitliliklerinin mikroskobik ve moleküler yöntemlerle ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 2022 yılı Mart-Kasım ayları arasında ilkbahar, yaz ve sonbahar mevsimlerini kapsayan 9 aylık bir sürede çalışma alanındaki 10 aile, 14 türden oluşan 400 adet ötücü kuştan kan alınmıştır. Kan örneklerinden hazırlanan sürme preparatların mikroskopik incelenmesi sonucunda 400 kuşun 201 tanesinde (%50,25) avian haemosporidian parazitleri tespit edilmiştir. Çalışmada, moleküler teşhis amaçlı olarak 400 örneğe Multipleks PZR analizi uygulanmış, bu yöntemle pozitif çıkan 270 (%67,5) adet örnek ise Nested PZR analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen 259 (%95,92) adet pozitif amplikonun 149 tanesi (kuş türlerini temsil edecek minimum örnek sayısı) seçilerek sekanslama analizlerine tabi tutulmuş ve elde edilen parazit nesillerinin DNA barkodlamaları sağlanarak GenBank ve MalAvi veri tabanlarına özgün izolatlar olarak kayıtları yapılmıştır. Bunun yanında, izolatların parazit nesli ve haplotip bazında dünyadaki diğer homolog haemosporidian izolatları ile filogenetik yapılanmaları da ortaya çıkarılmıştır. Buna göre; çalışmada, avian haemosporidian parazitlere ait 33 nesil saptanmış olup, olup bu nesillerin 6'sı (Haemoproteus spp.'ye ait 2, Leucocytozoon spp.'ye ait 4 nesil) ilk defa çalışmada tespit edilmiştir. Böylece Iğdır Aras Nehri Kuş Cenneti'ndeki yerel ve henüz göç etmemiş juvenil göçmen ötücü kuşlardaki avian haemosporidian parazitlerin yaygınlığı farklı metotlarla araştırılarak genetik nesiller ortaya çıkarılmış ve ilgili araştırma bölgesinde uygulanan moleküler metotla özgün veriler elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, identification of the prevalence and genetical diversity of avian haemosporidian parasites was aimed both in resident and unmigrated juvenile passerine birds in Iğdır Aras River Bird Paradise, with microscopic and the molecular methods. For this purpose, we used blood samples from 400 birds in Iğdır Aras River Bird Paradise, collected from March to November (including spring, summer and fall seasons) in 2022. Out of 400 birds, 201 (50.25%) were positive for avian haemosporidian parasites using microscopic examination of the blood smears. We also tested the same 400 birds using Multiplex PCR protocols and 270 (67.5%) were identified as being positive for haemosporidian parasites. All the positive samples were subjected to Nested PCR protocol and 259 samples (out of 270; 95.92%) were confirmed as positive.149 amplicons among 259 positive samples (minimum number representing the bird species) obtained from Nested PCR protocol were subjected to sequencing. We then used DNA barcoding to identify the parasite lineages of each sample and the resulting lineages were registered as unique isolates in Genbank and MalAvi databeses. Filogenetic analyses of the isolates were performed on the bases of parasite lineage and haplotips, interrelatedly with the other homolog haemosporidian isolates in the world. We isolated 33 distinct parasite lineages with 6 were (2 Haemoproteus spp., 4 Leucocytozoon spp.) being recorded for the first time. Thus, the prevalence and genetical diversity of avian haemosporidian parasites both in resident and unmigrated juvenile passerine birds were researched with different methods in Iğdır Aras River Bird Paradise, parasite lineages were obtained and unique data were determined by the molecular methods used in the relevant field of study.