Coğrafi bilgi sistemi tabanlı acil afet yönetim sistemi: İzmir ili uygulaması
Geographic information system based emergency disaster management system: Aplication of İzmir city
Yazar: MEHMET AKSARAYLI
Danışman: DOÇ.DR. VAHAP TECİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
ÖZET Dünyada ve Türkiye'de birçok bölge coğrafi yapısı nedeniyle tarih boyunca can ve mal kaybına yol açan büyük doğal afetlere uğramıştır, özellikle ülkemizde yaşanan son afetlerde, yöneticilerin hızlı ve doğru karar vermelerini sağlayacak araçlardan ve bilgiden yoksun oldukları ortaya çıkmıştır. Bu durum afetlerle mücadelede, bilginin ve bilgi teknolojilerini kullanmanın önemini ortaya koymuştur. Türkiye'de afetlerle mücadele için yöneticilere destek verecek bir bilgi sisteminin kurulması gerekmektedir. Bunun için, coğrafi çok hızlı ve rahat kullanılabildiği veri tabanı mantığında, görsel özellikte veri yapıları oluşturulmalıdır. Çözüm yaklaşımının, disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınması gerekmektedir. Son yıllarda çok fazla kullanım alanı ve kullanıcı bulan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) böylesi bir sistem olarak tasarlanabilir. CBS birçok sistem ve farklı disiplinlerin entegrasyonunu sağlamada önemli bir araç olması bakımından Afet Yönetimi için CBS yaklaşımı önemli kazanımlar sunmaktadır. Yapılan çalışmada CBS'nin Acil Afet Yönetim Sistemi odaklı kullanımının gerekliliği vurgulanmaktadır. Tezin amacı ve önemi bu noktada öne çıkmaktadır. Çünkü afet yönetimi konusunda CBS yetenekleri ve çözüm yaklaşımı yöneticiler tarafından yeterince keşfedilmemiştir. Afet yönetimi için dünyada CBS yaklaşımlı uygulama örnekleri hızla çoğalmaktadır. Türkiye'de ise henüz çok yeni bir konudur. Uygulamanın yapıldığı İzmir'de, olabilecek afetlerin başında depremin geldiği görülmektedir. Çalışmada, İzmir için CBS Tabanlı Acil Afet Yönetim Sistemi tasarlanmıştır. Sayısal altlıklar oluşturulduktan sonra, deterministik deprem tehlikesi altmda izmir genelinde meydana gelecek hasarlara, yaralanmalara ve maddi kayıplara ilişkin durum için Mapinfo paket programı kullanılarak Map Basic programlama dili ile interaktif bir yapı oluşturulmuştur. Tasarlanan altlık için sayısallaştırmalar yapılmış ve bazı analiz ve sorgulara yer verilmiştir. Söz konusu yaklaşımla, CBS'nin muhtemel deprem sonrası zararı en aza indirebilecek kritik yönetimsel kararlar tartışılmıştır. vı

Abstract:
ABSTRACT Many regions on Earth, including Turkey, suffer from big natural disasters which cause loss of life and property because of their geographical structure. Especially after the last disasters on Turkey, it came to light that managers are deprived of tools and information to help them decide quickly and accurately. This situation points to the importance of information and information technologies for the struggle against disasters. An information system to support managers in this struggle against disasters is needed in Turkey. In order to accomplish this, data structures in the form of fast, easily managed and visual databases should be formed. Solution approaches should be handled with an interdisciplinary manner. Geographical Information Systems (GIS) which has successful applications in many areas can be used for this purpose. Since GIS can integrate many systems and different disciplines, it promises many benefits for Disaster Management This study emphasizes the need of using GIS for Emergency Disaster Management System. Capabilities and solution approaches of GIS on disaster management have not been discovered yet by the managers. GIS focused applications of disaster management increase in the world, but it is a very new subject in Turkey. The objective and importance of this study is on this point. Application of the study focuses on İzmir, which earthquake is the most frequent disaster. In this study, a Emergency Disaster Management System based on GIS is designed for Izmir. After maps- are formed, an interactive structure is designed for damages, injuries and property losses which can occur in İzmir under a deterministic earthquake danger (risk?). The structure is programmed with Map Basic programming language in Mapinfo software. Digitizing are done for designed map and some analyses and queries are included. Critical management decisions based on this approach to make the damage minimum after the earthquake are discussed. vu