Topluma yönelik sigara karşıtı müdahalelerin etkililiği: Bir meta analiz çalışması
Effectiveness of anti-smoking interventions towards community: A meta-analysis study
Yazar: EGEMEN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. SELMA METİNTAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı = Public health ; Kampanya = Campaign ; Meta analizi = Meta analysis ; Sigara = Cigarette ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Çalışma, Dünya Sağlık
Örgütü tarafından geliştirilen ve MPOWER (İzle, Koru, Öner, Uyar, Yasakla,
Vergilendir) olarak kısaltılan topluma yönelik sigara karşıtı müdahale
uygulamalarının tüm yaş gruplarında "sigara içme sıklığı", "sigara bırakma hızı" ve
"günlük içilen sigara sayısı" değişkenleri üzerine etkililiğini değerlendirmek amacı
ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı'nda
Ocak 2016-17 tarihleri arasında yürütülen bir meta analiz çalışmasıdır. Çalışmada
"smok*, tobacco, cigarette*" anahtar kelimeleriyle "Medline, Web of Science,
Scopus, Cochrane-Library" veri tabanlarından POWER kriterlerinin uygulama
alanlarına ilişkin tarama yapıldı. Makaleler araştırma ekibi tarafından başlık, özet,
tam metin, analize dâhil etme kriterleri ve kalite değerlendirilmesinden geçirilerek
meta analize alındı. Çalışmalarda 6 aydan kısa ve 6 ay ve daha fazla süre takipli
müdahaleler kısa ve uzun dönem olarak değerlendirildi. Analizler öncesi heterojenite
testi yapıldı, test sonucu p<0.05 ise rastgele, p≥0.05 ise sabit etki modeli kullanıldı.
Ana değişken olarak sigara bırakma hızını kullanan P (koru) ve O (öner) kriterlerine
ait uygulamalar en uzun takip döneminde erişkinlerde sigara bırakma hızını %39
artırırken [RR:1.39(1.23-1.57)], uygulamaların adölesanlarda sigara bırakma hızı
üzerine etkili olmadığı belirlendi [RR:1.13(0.90-1.42)]. Erişkinlerde sigara bırakma
hızı üzerine en etkili uygulama "NYKT temelli sigara bıraktırma çalışmaları" idi.
MPOWER uygulamalarının bir bütün olarak sigara kullanımı ile ilgili değişkenler
üzerine farklı düzeylerde etkili olduğu ve bu etkililiğin farklı yaş gruplarında ve
farklı zaman dilimleri içerisinde değişkenlik gösterdiği belirlendi. Sigara karşıtı
mücadelede etkililiği kanıtlanmış, uygun maliyetli, iyi planlanmış ve iyi denetlenen
sigara karşıtı uygulamaların, tüm ülkelerde, en yüksek seviyede yürürlüğe konması
halk sağlığının korunması adına büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
The
study is a meta-analysis study that performed on Eskisehir Osmangazi University
Faculty of Medicine, Department of Public Health between January 2016-2017 on
the purpose of assessment of effectiveness of community oriented anti-smoking
implementations enhanced by World Health Organization (WHO) and under the
name of MPOWER (Monitor, Protect, Offer, Warn, Enforce, Raise) on "smoking
prevalence rate", "quit rate" and "number of cigarettes smoked per day" variables in
all age groups. In the study, several searches have been made with "smok*, tobacco,
cigarette*" keywords from "Medline, Web of Science, Scopus, Cochrane-Library"
databases related to subdomain of POWER criteria. The articles are attached to metaanalysis after evaluation on quality assessment, inclusion criteria, full text, abstract,
title by research team. In the study, interventions which has less than 6 month and 6
month and over follow up period evaluated as short term and long term respectively.
Before the analysis, heterogeneity test was made. If the test resulted p<0.05 random
effects model were used, whereas the result p≥0.05 fixed effect model were used. It
is stated that quit rate were raised to %39 [RR:1.39 (1.23-1.57)] on adults in longest
survey term by implementations which uses quit rate as main variable belongs to P
and O criteria, whereas on adolescent, these implementations have no effect upon
quit rate [RR:1.13(0.90-1.42)]. The most effective implementation on quit rate of
adults was "NRT based smoking cessation studies". In the light of these results it is
stated that, MPOWER implementations have effect on different levels upon variables
which related to smoking and also this effectiveness vary from age groups to period.
Bringing into force of anti-smoking implementations, which well-controlled, wellplanned, cost-effective and effective on anti-smoking campaign on all countries have
great importance on prevention of public health.