Tomoterapi ile glioblastoma (GB) radyoterapisinin dozimetrik değerlendirilmesi
Dosimetric evaluation of glioblastoma (GB) radiotherapy with tomotherapy
Yazar: ÖNDER GÜL
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR DİRİCAN
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Bu çalışmada Glioblastoma (GB) tanılı 9 hastanın, tedavi öncesi çekilen Bilgisayarlı Tomografi (BT) kesit görüntüleri kullanılarak Tomoterapi ile tek faz, hipofraksiyonel ve iki faz olmak üzere 3 ayrı tedavi planlaması ve doz doğrulaması yapılmıştır. 
Planlanan hedef hacim (PTV)?e tek ve iki fazlı tedavide günlük fraksiyon dozu 2 Gy, toplam 60 Gy; hipofraksiyonel tedavide günlük fraksiyon dozu 2,66 Gy, toplam 40 Gy?dir
Tek fazlı tedavide, 2,5 cm çene genişliği ile karşılaştırıldığında, 1 cmlik çene genişliğiyle yapılan planlamalarda hedef hacmin almış olduğu maksimum doz % 1,3 azalırken, minimum doz % 9,3 artmaktadır. Kritik organ dozları maksimum dozlarda beyin sapı için %5,00, optik kiazma için %7,67, sağ optik sinir için %31,70, sol optik sinir için %15,17, sağ lens için %29,47, sol lens için %23,10 ve ortalama dozlarda sağ göz için %33,93, sol göz için %19,63 azalmaktadır. 2,5 cm çene genişliğine göre 1 cm çene genişliği kullanıldığında tedavi süresi ortalama olarak %103 artmaktadır. 
İki fazlı tedavide, 2,5 cm çene genişliği ile karşılaştırıldığında, 1 cmlik çene genişliğiyle yapılan planlamalarda hedef hacim maksimum dozu faz 1 için %1,3, faz 2 için %3,5 azalırken; minimum doz ise faz 1 için %14,4 faz 2 için %16,4 artmış ve daha iyi doz homojenitesi sağlanmıştır. Kritik organ dozları ise maksimum dozlarda beyin sapı için %13, optik kiazma için %5,1, sağ optik sinir için %31,4, sol optik sinir için %35,5, sağ lens için % 21,sol lens için %48,1 ve ortalama dozlarda sağ göz için %30,1, sol göz için %66,5 azalmıştır. Buna karşı tedavi sürelerinde faz 1 için %128, faz 2 için %125 artış vardır.
Hipofraksiyonel tedavide, hem fraksiyon sayısı düşürülmüş hem de 2,5 cm çene genişlikleriyle planlamalar yapılarak tedavi süreleri azaltılmıştır. Hedef hacim için homojenite indeksi (HI) değeri 1,05 bulunmuştur. Toplam doz değerinin 40 Gy olması nedeniyle kritik organ doz değerleri tolerans değerleri altında kalmıştır.
Tomoterapide, planlamaların tedaviye uygunluğunun test edilmesi gerekmektedir. Planlamada elde edilen veriler, ölçüm verileriyle karşılaştırılmıştır. Tüm kesitlerde tek fazlı tedavide ortalama %98, hipofraksiyonel tedavide %96, iki fazlı tedavide ilk faz için %97, ikinci faz için %98 uygunluk sağlanmıştır.
Glioblastoma tedavisinde tüm tedavi seçeneklerinde 1 cm?lik çene genişliği hedef organ için daha homojen doz dağılımı ve daha az kritik organ dozu sağlar. 2,5 cm çene genişliği ise tedavi süresi nedeniyle uygun çene genişliğidir.
Anahtar Kelimeler: Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi, tomoterapi, Glioblastoma (GB)

Abstract:
In this study, 3 individual therapy planning and dose verification including single phase, hypofractional and double phase with Tomotherapy capable for Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT) by using section images of Computed Tomography (CT) taken before the therapy for 9 patients diagnosed with Glioblastoma (GB) were performed.
The prescribed doses were to PTV total dose of 60 Gy at 2 Gy per daily fraction in single and double phase therapy; total dose of 40 Gy at 2,66 Gy per daily fraction in hypofractional therapy.
For single phase therapy, when compared with 2,5 cm jaw width, maximum dose received by target volume decreased by 1,3% whereas minimum dose increased by 9,3% in planning done with 1 cm jaw width. Critical organ doses were decreased 5.00% for brain stem, 7,67% for optic chiasm, 31,70% for right optic nerve, 15,17% for left optic nerve, 29,47% for right  lens, 23,10% for left lens at maximum dose and 33,93% for right eye, 19,63% for left eye at mean dose. Therapy period increases by 103% in mean when 1 cm jaw width was used instead of 2,5 cm jaw width. 
In double phase therapy; when compared with 2,5 cm jaw width, maximum dose for target volume in planning dose with 1 cm jaw width decreased 1,3% for phase 1, 3,5% for phase 2 whereas minimum dose for such target volume increased by 14,1% for phase 1 and 16,4% for phase 2; and better dose homogeneity was provided. Critical organ doses were decreased 13% for brain stem, 5,1% for optic chiasm, 31,4% for right optic nerve 35,5% for left optic nerve, 21% for right lens, 48,1% for left lens at maximum dose and 30,1% for right eye, 66,5% for left eye at mean dose. In spite of that, there is an increase in therapy periods by 128% for phase 1, 125% for phase 2.  
In hypofractional therapy both were reduced number of fractions and therapy periods by planning with 2,5 cm jaw width. Homogeneity index value for target volume is 1.05. Because total dose value was 40 Gy, critical organ dose values were below tolerance values.
Therapy planning should be testes for compatibility to the therapy in tomotherapy. Data for planning were compared with measurement data. In all sections, median compatibility was obtained by 98% for single phase therapy, 96% for hypofractional therapy, 97% for the first phase and 98% for the second phase in double phase therapy. 
For all therapy options in GB treatment, although more homogenous dose for target organ and less critical organ dose was achieved with jaw width of 1 cm, a jaw width of 2.5 cm is an appropriate jaw width because of therapy period.