Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) yaklaşımına dayanan çevre eğitiminin fen alanı öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarına ve eğitim sürecine yönelik görüşlerine etkisi
The effect of environmental education based on science, technology, engineering and mathematics (STEM) approach on pre-service science teachers' views on environmental literacy and education process
Yazar: EDANUR KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE YALÇIN ÇELİK ; PROF. DR. ÇELEBİ ULUYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment

Özet:
Araştırma STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminin fen alanı öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarına etkisini incelemeyi, öğretmen adaylarına çevre eğitiminde kullanılmak üzere STEM yaklaşımına uygun materyaller tasarlatmayı, öğretmen adaylarının STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitimine ve materyallerin hazırlanmasına yönelik görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, STEM eğitimini öğretmen adaylarına tanıtmakta araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Amaç kapsamında karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tek gruplu ön test- son test zayıf deneysel desen ve nitel kısmında ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. İlköğretim ikinci kademesinde çevre ile ilgili dersleri fen bilgisi öğretmenleri, ortaöğretim kademesinde ise kimya ve biyoloji öğretmenleri vermekte olduğu için araştırmaya biyoloji, fen bilimleri ve kimya öğretmen adayları (fen alanı öğretmen adayları) dâhil edilmiştir. Örneklemi, 2021-2022 yılı bahar döneminde Ankara ilinde bulunan bir devlet üniversitesinin biyoloji, fen bilgisi ve kimya eğitimi anabilim dallarında öğrenim görmekte olan 31 fen alanı öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel kısmı için öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarını incelemek amacıyla Kışoğlu (2009) tarafından hazırlanan "Çevre Okuryazarlığı Ölçeği"; nitel kısmı için araştırmacı tarafından hazırlanan STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitimine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla "Bireysel Yazılı Görüş Formu" ve hazırlanan materyallere yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla da "Odak Grup Görüşmesi" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Çevre Okuryazarlığı Ölçeğinden elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programıyla analiz edilmiştir. Bireysel Yazılı Görüş Formundan ve Odak Grup Görüşmesinden elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucu olarak; fen alanı öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık seviyelerinin STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminden sonra geliştiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, bireysel yazılı görüş formundan elde edilen bulgulara göre öğretmen adayların STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminin uygulanmasına yönelik "psikomotor becerileri geliştirdiği, anlamlı öğrenme sağladığı, 21. yy becerileri, üst düzey düşünme becerileri ve bakış açısı kazandırdığı" gibi olumlu görüşlerde oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, odak grup görüşmesinden elde edilen bulgulara göre öğretmen adayların hazırladıkları STEM yaklaşımına dayanan çevre materyalleri sayesinde "arduino setlerini tanıdıkları, robotik kodlama öğrendikleri, psikomotor, 21 yüzyıl ve üst düzey düşünme becerileri kazandıkları" gibi olumlu görüşler ifade etmişlerdir. Diğer araştırmacılara öneri olarak, Arduino setler için daha gelişmiş kodlar yazılabilir ve farklı etkinlikler tasarlanabilir. Bu araştırmada STEM yaklaşımında yer alan matematik disiplinine çok fazla yer verilememiştir. Çevre konularına yönelik matematik disiplinini daha fazla içeren bir çalışma gerçekleştirilebilir. Su, hava, toprak, gürültü ve ışık kirliliği gibi güncel sorunların yer aldığı ve çevre okuryazarlığının farklı alt boyutlarını ölçen bir ölçek tasarlanabilir. 
*: Bu çalışma Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi tarafından SYL-2021-6953 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

Abstract:
The research aims to examine the effect of environmental education based on the STEM approach on pre-service science teachers' environmental literacy, to have pre-service teachers design materials suitable for the STEM approach to be used in environmental education, and to determine pre-service teachers' views on environmental education based on the STEM approach and the preparation of materials. In addition, introducing STEM education to pre-service teachers is among the aims of the study. Within the scope of the purpose, mixed research model was used. A one-group pretest-posttest weak experimental design was used in the quantitative part of the study and a case study design was used in the qualitative part. Since science teachers teach environmental courses at the second level of primary education and chemistry and biology teachers at the secondary level, biology, science and chemistry pre-service teachers (pre-service science teachers) were included in the study. The sample consisted of 31 pre-service science teachers studying in the biology, science and chemistry education departments of a state university in Ankara during the spring semester of 2021-2022. For the quantitative part of the research, the "Environmental Literacy Scale" prepared by Kışoğlu (2009) was used to examine the environmental literacy of pre-service teachers; for the qualitative part of the research, the "Individual Written Opinion Form" to determine their views on environmental education based on the STEM approach and the "Focus Group Interview" to determine their views on the prepared materials were used as data collection tools. Data obtained from the Environmental Literacy Scale were analyzed with Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) program. Data obtained from the Individual Written Opinion Form and Focus Group Interview were analyzed using content analysis. The results showed that the environmental literacy levels of pre-service science teachers improved after environmental education based on the STEM approach. In addition, according to the findings obtained from the individual written opinion form, it was determined that the pre-service teachers had positive opinions about the implementation of environmental education based on the STEM approach such as "improving psychomotor skills, providing meaningful learning, 21st century skills, higher-order thinking skills and perspective" In addition, according to the findings obtained from the focus group interview, the pre-service teachers expressed positive opinions such as "they recognized arduino sets, learned robotic coding, gained psychomotor, 21st century and higher-order thinking skills " thanks to the environmental materials based on STEM approach. As a suggestion for other researchers, more advanced codes can be written for Arduino sets and different activities can be designed. In this research, the mathematics discipline in the STEM approach could not be included too much. A research that includes more mathematics discipline for environmental issues can be conducted. A scale that includes current problems such as water, air, soil, noise and light pollution and measures different sub-dimensions of environmental literacy can be designed.
*: This study has been supported by Gazi University Scientific Research Project Coordination Unit under grant number SYL-2021-6953.