Yeni diyabet tanısı almış ve diyabetik retinopatisi olmayan hastaların optik koherens tomografi anjiografi bulguları
Optical coherens tomography angiography findings of patients with new onset diabetes and no signs of diabetic retinopathy
Yazar: BAHADIR ÖZELBAYKAL
Danışman: UZMAN FİKRET ÜNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Sağlıklı kişilerde ve diyabetik retinopatisi olmayan diyabet hastalarındaki retina tabakalarının kalınlığı ve retina optik koherens tomografi anjiografi parametrelerindeki erken değişikliklerin saptanması ve karşılaştırması.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi etik komitesi tarafından onaylanmıştır (28/02/2018 sayı:172) ve Helsinki deklarasyonundaki etik satandartlara uygun olarak yapılmıştır. Tüm katılımcılardan bu araştırmanın yapılması ve yayınlanması için yazılı onay alınmıştır. Aralık 2018 ve mayıs 2019 tarihleri arasında 51 hastanın 102 gözü ve 54 sağlıklı kişinin 108 gözü optik koherans anjiografi ile prospektif olarak değerlendirildi ve fundus fotoları alındı. Sistemik hastalıklar ve HbA1c düzeyleri değerlendirildi. Foveal avaskuler alan (FAZ), flow area (FA), foveal dansite (FD), santral foveal kalınlık, yüzeyel kapiller pleksus ve derin kapiller pleksusdaki  damar dansitesi, iç retina tabakası (İNL) ve dış nükleer tabakanın (ONL) kalınlıkları OKTA ile değerlendirildi. İNL ve ONL kalınlıkları FAZ sınırında aynı gözlerdeki horizontal taramalardan ölçüldü.
Bulgular: Diyabetik retinopatisi olmayan diyabet hastalarıyla kontrol grubunu karşılaştırdığımızda YKP ve DKP'de tüm görüntü, fovea ve parafoveal damar dansitelerinin daha düşük olduğu görüldü (p<0.001). Foveal avaskuler alan (FAZ, p=0.073),flow area (FA, ,p=0.679),foveal dansite (FD , p=0.177) ve santral foveal kalınlık (SFK, p=0.073) açısından diyabetik retinopati bulgusu olmayan DM hastaları ile sağlıklı kontrol arasında istatistiksel açıdan fark görülmedi. DR olmayan DM tanısı konmuş hastalar ile sağlıklı kontroller de FAZ ve HbA1c, YKP, DKP arasındaki korelasyon istatistiksel olarak değerlendirildi. Ortalama SFK ile FAZ istatistiksel olarak anlamlı düzeyde negatif olarak korele bulundu (r= -0,742; p<0,001). Ortalama horizontal İNL kalınlığı  DR olmayan DM tanılı hastalarda ortalama 64,49±7,3 µm,sağlıklı kontrollerde 66,7±9,8 olarak bulundu. İNL kalınlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,282). Ortalama horizontal ONL kalınlığı  DR olmayan DM tanılı hastalarda ortalama 100±12,87 µm, sağlıklı kontrollerde 100,9±11,67 olarak bulundu. ONL kalınlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,634). Sağlıklı kontrollerde FAZ ile İNL kalınlığı arasında korelasyon bulunamamıştır (p=0.661). DR olmayan DM tanılı hastalarda FAZ  ile İNL kalınlığı arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmuştur  (r=0.662, p=0.001). Tüm gruplarda ONL kalınlığı ile FAZ arasında bir korelasyon bulunamamıştır (p=0.384). Ayrıca yaş ile damar dansitesinin düştüğünü saptadık.
Sonuçlar: Diyabetik retinopatinin klinik bulguları oluşmadan önce spesifik mikrovasküler modifikasyonlar oluşmaktadır. DR olmayan DM tanılı hastaların tüm görüntülerindeki  YKP ve DKP damar dansiteleri sağlıklı kontrol grubuna göre düşük olarak tespit edildi. Erken dönemdeki  diyabetik retinopatinin  tespiti için FAZ büyüklüğü duyarlı bir görüntüleme biyomarkerı  olmayabilir. FAZ sınırlarında İNL kalınlığı sabit kalmaktadır. DR olmayan DM tanılı grupta FAZ ile İNL arasındaki pozitif korelasyon, retina iç tabakasındaki disorganizasyonun (DRIL) erken belirteci olabilir. Bu korelasyonu anlayabilmek için ileri araştırmalar gerekmektedir. Sonuçlarımıza göre OKTA diyabetik gözlerde DR tespiti için rutin olarak kullanılabilecek bir cihazdır.

Abstract:
Purpose: To assess and compare early modifications in retinal layer thickness and optical chorence tomography angiography parameters in retina between control subjects and diabetic patients without clinical signs of diabetic retinopathy.
Methods: This study was approved by institutional ethics committees  of the  University of Health Sciences Adana City Training and Research Hospital (28/02/2018 number: 172) and was performed in accordance with the ethical standards laid down by the Declaration of Helsinki. Written informed consent for the research and publication of this study and any accompanying images was obtained from all participans. 102 eyes of 51 patiens and 108 eyes of 54 healthy control subjects were prospectively evaluated with optical coherens angiography  and color fundus photography between december 2018 and may 2019. Systemic diseases and HbA1c levels were also evaluated. Foveal vascular zone (FAZ), flow area (FA), foveal density (FD), central foveal thickness (CFT), vessel denstiy (VD) in superficial capillary plexus (SCP) and deep capilllary plexus (DCP), inner retinal layer (INL) and outer nuclear layer (ONL) thickness were evaluated with OCT-A. INL and ONL thickness were measured at the edges of the FAZ on the horizontal scans on the same eye.
Results: Whole image , fovea and parafoveal vessel density in both  SCP  and  DCP decreased in the eyes of  diabetic patients with no signs of DR  compared to normal controls (P<0.001). No significant difference were found in foveal avascular zone (FAZ, p=0.073), flow area  (FA, p=0.679), foveal density (FD, p=0.177) and  central foveal thickness (CFT, p=0.073) between  diabetic patiens with no signs of DR and healthy controls. The corelations between FAZ and HbA1c, CFT , FD, SCP, DCP were statistically determined. FAZ was not correlated with HbA1c, SCP, DCP in DM no DR patients and healthy controls. Mean CFT was significantly negatively correlated with FAZ (r= -0,742; p<0,001). The mean horizontal INL thickness  was 64,49±7,3 µm in diabetes with no DR patients and 66,7±9,8 in healthy controls. No significant difference was found in INL thickness (p=0,282).The mean ONL thickness was 100±12,87 in DM no DR and 100,9±11,67 in healthy controls. No significant difference was found  in ONL thickness (p=0,634). No significant correlation was found between mean INL thickness  and FAZ in healthy controls (p=0.661), mean INL thickness was positively correlated with FAZ in DM no DR pattients (r=0.662, p=0.001). No significant correlation was found between mean ONL and Faz in all groups (p=0.384). Also we found that vessel density decreased with age.    
Conclusion: There are spesific microvascular modifications even before clinical signs of diabetic retinopathy. SCP and DCP vessel density  in all images of diabetic patients without DR are both decreased compared to healthy subjects. FAZ size may not be a sensitive imaging biomarker to define early  DR. INL  was relatively constant thickness at the margins of the FAZ. Positive correlation between INL and FAZ parameters in DM no DR group may be one of the earliest signs of DRIL. Further investigation is needed to understand this correlation. Our results suggested that OCT-A might be a promising tool for regular screening of diabetic eyes for DR.