Riskli gebelerde anneliğe uyum ile emzirmeyi bırakma eğilimleri arasındaki ilişki
The relationship between maternity adaptation and tendering release in risky pregnancies
Yazar: SERAP KIZILTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEZER ER GÜNERİ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-yüksek riskli = Pregnancy-high-risk ; Uyum = Adaptation

Özet:
Amaç: Bu araştırma; gebeliğin son trimesterinde riskli gebeliği olan kadınların, anneliğe uyumu ile emzirmeyi bırakma eğilimleri arasındaki ilişkiyi inceleyip doğumdan sonra da ilk üç aylık süreçte emzirme durumunu belirlemek amacıyla prospektif/longitudinal ve korelasyonel olarak yapılan bir çalışmadır. 

Yöntem: Araştırmanın evrenini 2020 yılının son altı ayında Balıkesir Atatürk Şehir Hastanesi Perinatoloji Polikliniği'nde takip edilen riskli gebeler (N=2500) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, evrenin bilindiği durumlarda kullanılan örneklem formülüne göre hesaplanmış ve çalışmaya en az 333 gebe alınması gerektiği belirlenmiştir. Çalışmaya toplam 340 gebe katılmıştır. Çalışmadaki veriler son trimesterde olup riskli gebeliği bulunan kadınlardan anket formu ile araştırmacı tarafından kalem-kağıt tekniği ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Örnekleme alınan gebelerden veriler doğum öncesi dönemde ''Birey Tanıtım Formu'' ve ''Prenatal Kendini Değerlendirme Ölçeği'' ve ''Emzirmeyi Bırakma Eğilimi Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan riskli gebeler daha sonra doğumlarından itibaren ilk üç ay boyunca her ay olmak üzere telefonla aranıp, emzirme davranışları değerlendirilmiştir. Telefonla görüşme tekniğiyle doğumdan sonraki ilk üç ay boyunca görüşülmüştür ve birinci ayda doğum sonrası ''Birey Tanıtım Formu'' kullanılmıştır. Daha sonraki iki ay boyunca ise ''Postnatal İkinci ve Üçüncü Ay Emzirme Durumu Formu'' kullanılıp telefonla görüşülerek bilgi alınmıştır. Veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20.0 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri için ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler ve yüzdelik sayılar kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini test etmek amacıyla çarpıklık (skewness) ve basıklık (kurtosis) deperlerine bakılmıştır. Karşılaştırmalara yönelik Student t Testi, One-Way-Anova ve Korelasyon analizleri yapılmıştır. Etkili faktörlerin etki düzeyini belirlemek için Basit Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi α=0.05 düzeyinde kabul edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 28,10±5,32 yıl, %60,9'u yükseköğretim ve üstü, %51,2'si çalışmaktadır. Eğitim seviyesi yüksek olan annelerin bebeklerini daha uzun süre emzirdikleri saptanmıştır. Ayrıca kadınların %84,1'i çekirdek aile yapısında ve %74,4'ünün geliri giderine denktir. Gelir düzeyi fazla ve çekirdek aileye sahip olan annelerin bebeklerini daha uzun süre emzirdikleri saptanmıştır. Araştırmaya katılan kadınların gebelik haftası ortalaması 38,13±1,93 olarak belirlenmiştir. Kadınların %85,9'u emzirme eğitimi almış, %98,1'i önceki bebeğini emzirmiş, kadınların önceki bebeğini emzirme süresi ortalaması 15,01±5,61 ay, %62,9'u şimdiki bebeğini ilk altı ay anne sütü ile emzirmeyi planlamakta, şimdiki bebeğini emzirmeyi planladığı süre ortalaması 16,38±6,38 ve %73,8'i çevreden emzirme desteği almaktadır. Kadınların %47,4'ü doğumdan hemen sonra bebeğini emzirmiştir ve %37,9'unun bebeğini emzirmeme nedeni bebeğin yoğun bakımda olması, yarık damak olmasıdır. Kadınların %56,5'i emzirirken sorun yaşamamaktadır. Gebeliğin eş tarafından istenmesi ve yaşayan çocuk sayısının birden çok olması ile annelerin bebeklerini daha uzun süre emzirdikleri tespit edilmiştir.

Sonuç: Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda gebeliğin ilk olması, aile yapısının geniş olması, gelir durumunun ve eğitim düzeyinin düşük olması, gebeliğin planlı olmaması ve yapılan doğumun sezaryen olması kadınlar için riskli grup olarak düşünülmeli, bu kadınlar bebeklerini emzirirken yakından değerlendirilmelidir. Kadınların emzirme eğitiminin doğum öncesi dönemden itibaren başlayarak verilmelidir. Doğumdan sonra da hastanede emzirme eğitimlerinin düzenli bir şekilde yapılıp kadınların emzirme eğitimini tam olarak anlamaları sağlanmalıdır.

Anahtar sözcükler: Riskli Gebe; Anneliğe Uyum; Emzirmeyi Bırakma

Abstract:
Aim: This research is a prospective/longitudinal and correlational study to examine the relationship between adjustment to motherhood and the tendency to stop breastfeeding in women with risky pregnancies in the last trimester of pregnancy, and to determine breastfeeding status in the first trimester after delivery.

Method: The population of the study consists of risky pregnant women (N=2500) followed in Balıkesir Atatürk City Hospital Perinatology Polyclinic in the last six months of 2020. The sample of the study was calculated according to the sample formula used when the universe was known, and it was determined that at least 333 pregnant women should be included in the study. A total of 340 pregnant women participated in the study. The data in the study were collected from the women in the last trimester with a risky pregnancy by interviewing them face-to-face using the pencil-paper technique by the researcher using a questionnaire. The data from the pregnant women included in the sample were collected in the prenatal period using the "Individual Identification Form" and the "Prenatal Self-Assessment Scale" and "The Tendency to Stop Breastfeeding Scale". Risky pregnant women included in the study were then called every month for the first three months from their birth, and their breastfeeding behaviors were evaluated. Interviews were made during the first three months after the birth by telephone interview technique, and the "Individual Identification Form" was used in the first month after the birth. During the next two months, the "Postnatal Second and Third Month Breastfeeding Status Form" was used and information was obtained by talking over the phone. The data were analyzed with the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20.0 program. Mean, standard deviation, minimum and maximum values and percentiles were used for the descriptive statistics of the data. In order to test whether the data obtained in the study showed a normal distribution, skewness and kurtosis values were examined. Student t-Test, One-Way-Anova and Correlation analyzes were performed for comparisons. Simple Linear Regression Analysis was used to determine the effect level of influential factors. The significance level was accepted as α=0.05.
Results: The average age of the women participating in the research is 28,10±5,32 years, %60,9 of them are in higher education and above, %51,2 are working. It has been determined that mothers with higher education levels breastfeed their babies longer. In addition, %84,1 of the women are in the nuclear family structure and the income of %74,4 is equal to their expenses. It has been determined that mothers with a high income level and a nuclear family breastfeed their babies for a longer period of time. The mean gestational week of the women participating in the study was determined as 38,13±1,93. %85,9 of the women received breastfeeding education, 98.1% breastfed their previous baby, the average duration of breastfeeding for their previous baby was 15,01±5,61 months, %62,9 of them breastfed their current baby for the first six months. They plan to breastfeed their current baby with an average of 16,38±6,38 and %73,8 receive breastfeeding support from the environment. %47,4 of women breastfed their baby right after birth and %37,9 of women did not breastfeed because the baby was in intensive care and had a cleft palate. %56,5 of women do not have any problems while breastfeeding. It has been determined that mothers breastfeed their babies for a longer period of time because the pregnancy is desired by the spouse and the number of living children is more than one.

Conclusion: In line with the results obtained from the research, the fact that the pregnancy is the first, the family structure is large, the income status and education level are low, the pregnancy is not planned and the cesarean delivery should be considered as a risky group for women, and these women should be closely evaluated while breastfeeding their babies. Breastfeeding education of women should be given starting from the prenatal period. After the birth, breastfeeding education should be done regularly in the hospital and women should be fully understood about breastfeeding education.

Keywords: Risky Pregnant; Adaptation to Motherhood; Stop Breastfeeding