Rıfat Ilgaz'ın Şiirlerinde İktidar ve Kimlik
Power and identity in the poetry of Rıfat Ilgaz
Yazar: DOĞANAY DAĞLAR
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL AKÇA ÖCAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma Türk edebiyatında birçok türde eser veren Mehmet Rıfat Ilgaz'ın seçilmiş
şiirlerinin iktidar ve kimlik kavramları bağlamında incelenmesi hakkındadır. Bu
doğrultuda şairin şiirlerinin adı geçen kavramlar etrafında aydınlatılması
amaçlanmaktadır. Seçilen metinlerden yola çıkılarak iktidarın, kimliğin ve şiir öznesinin
metin içinde yer alan ilişkileri dikkate alınmıştır. Çalışma, bilimsel bütünlüğünü
sağlayabilmek ve akademik açıdan bir iç tutarlılık oluşturabilmek adına üç bölüme
ayrılmıştır. İlk olarak edebiyatın diğer alanlarla olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Bu
bölümde edebiyatın toplumsal işlevselliğinin genişletilmesi gözetilmiştir. Dolayısıyla
edebiyatın kurduğu ilişkilere odaklanılmıştır. İkinci bölüm kimlik konusuna ayrılır. Bu
bölümde sosyolojik açıdan kimlik kavramının aydınlatılmasına, toplumsal düzlemdeki
yerine ve türlerine işaret edilmiştir. Kimliğin kavramsal zeminine odaklanılmasının yanı
sıra sosyal hayattaki önemi tartışılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümü Rıfat Ilgaz'ın
şiirlerinin iktidar ve kimlik kavramları etrafında incelenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde
şiir özneleri merkeze alınmıştır. İktidar yapıları, kimlik kurguları ve tüm bunların özne
üzerindeki etkisine dair tespitlerde bulunulmuştur. Sonuç olarak Türk edebiyatının belirli
bir dönemini oluşturan toplumcu gerçekçi anlayışa sahip Mehmet Rıfat Ilgaz'ın şiirlerinin
iktidar ve kimlik ilişkileri doğrultusunda inceleme alanı oluşturabilecek metinler olduğu
gün yüzüne çıkarılmıştır. Seçilen şiirlerde yer alan kişilerin iktidarın bir öznesi olarak
konumlanabileceği anlaşılmıştır. Böylece şiir öznelerinin toplumsal yapı içerisindeki
kimlikleri de gözler önüne serilmiştir. Ayrıca Rıfat Ilgaz'ın şiirlerinden yola çıkarak şiir
türünün hem iktidar hem de kimlik anlatıları etrafında okunabileceği görülmüştür.

Abstract:
This study examines the selected poems of Mehmet Rıfat Ilgaz, a prominent figure in
Turkish literature, within the framework of power and identity. The objective is to explore
how these concepts are articulated in Ilgaz's poems. The analysis takes into account the
relationships between power, identity, and the subject within the selected texts. The study
is structured into three parts to ensure academic coherence and a clear focus. The first
part emphasizes the relationship between literature and other disciplines, aiming to
expand literature's social functionality through its interdisciplinary connections. This
section highlights the societal role of literature and the relations it fosters. The second
part delves into the concept of identity, discussing its sociological foundation, its place
within the social sphere, and its various forms. It also examines the significance of
identity in shaping social dynamics. The third and final section focuses on the analysis of
Rıfat Ilgaz's poems in relation to power and identity. Here, the central focus is on how
power structures and identity constructs shape and influence the subjects of the poems.
As a result, it has been revealed that Ilgaz's socialist realist poetry, representing a critical
era of Turkish literature, offers fertile ground for analyzing the intersections of power and
identity. It is concluded that the figures in Ilgaz's poems can be interpreted as subjects of
power, with their identities clearly defined within the social structure. Additionally, his
poetry demonstrates how both power and identity narratives can be explored within the
poetic genre.