Akıllı şehir seçim  kriterlerinin ANP yöntemi  ile önceliklerinin  belirlenmesi ve bir uygulama
Determination of priorities of smart city selection criteria by anp method and an applicatio
Yazar: GÖKAN ÖZKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE DEMİRHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Halk katılımı = Public participation ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Toplumsal katılım = Social participation ; Yönetime katılma = Participation management ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Şehir ekonomisi = Urban economy

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) altyapısından dolayı akıllı şehir olarak nitelendirilen dijital şehirlerle literatürdeki akıllı şehir tanımlamaları arasındaki temel farklar; geleneksel bölge teorisi ve şehir büyüme/gelişimi neoklasik teorisinin boyutlarıyla bağlantılı olarak bölgesel rekabet edebilirlik, ulaşım ve BİT ekonomisi, doğal kaynaklar, beşeri ve sosyal sermaye, yaşam kalitesi ve vatandaşların şehirlerin yönetimine katılım teorilerine dayanan altı karakter olarak değerlendirilmektedir. Değerlendirmelerde, bu karakterlerin elemanları olan üniversite, endüstri, yönetim ve sivil toplumun oluşturduğu karmaşık bir şehir ortamının olduğu varsayılmaktadır. İlk uygulamalarda genellikle, şehirler aynı kriter veya gösterge açısından birbirlerine göre göreceli önemleriyle karşılaştırılmakta ve gruplandırılmaktadır. Ancak bu durumda kriterlerin karşılıklı etkileşimleri dikkate alınmamaktadır. Daha sonra çok kriterli karar verme paradigmasıyla, farklı disiplinlerden oluşan odak grup tarafından 5 karakterli bir Analitik Ağ Süreci (ANP) tasarlanmıştır. ANP, akıllı şehir çalışmalarında sıkça kullanılan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemindeki hiyerarşik bir yapının aksine örümcek ağına benzer bir yapı analiziyle aralarında doğrudan bağlantı bulunmayan kriterler arasındaki geri bildirimleri de mümkün kılmaktadır. Araştırmada; 6 karakter, 30 alt kriterle kriterlerin kapsamını oluşturan ve uzmanların ikili karşılaştırma matrisindeki subjektif değerlendirmelerinde yararlandığı nicel verilerden oluşan 74 gösterge Avrupa Akıllı Şehirler Değerlendirme Raporu'ndan alınacaktır. Literatürde 5 karakterli ANP tasarımı mevcutken, araştırmamızda akıllı şehir 6 karakterle ve daha fazla içsel ve dışsal bağımlılığın olduğu ağ ilişkisiyle değerlendirilecektir. İkili karşılaştırma matrislerinde ise ortak grup kararı için geometrik ortalama yöntemi kullanılacaktır. Super Decisions programıyla ANP tasarımı ve analizi yapılarak, kriterlerin öncelik oranları ve sıralamaları elde edilecektir. Araştırma, küresel düzeyde bilimsel olarak dikkate alınan akıllı şehir kriterleri, değerlendirme yöntemi ve verileriyle bölge, şehir veya ülke yöneticilerine akıllı şehir kriterlerinin önem derecelerini, öncelikli yatırım yapmaları gereken alanları, göstergelerdeki nicel verilerle kendilerini rakipleriyle tüm boyutlarıyla karşılaştırarak hangi kritere hangi şehirden benchmarking yapabileceğini görme imkanı sunacaktır. Sonraki araştırmalarda, ANP tasarımı ve gösterge verilerinin TOPSIS, VIKOR, MOORA gibi yöntemlerle analiz edilmesiyle şehirlerin, bölgelerin akıllılık karşılaştırması, sıralanması için hibrit yöntemlerin oluşturulması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Akıllı Şehir, Kentsel Gelişim, Çok Kriterli Karar Verme, Analitik Ağ Süreci (ANP), Yenilikçilik.

Abstract:
The main differences between smart city defined in the literature and digital cities described as smart cities due to their information and communication technologies (ICT) infrastructure are six characters based on regional competitiveness, transportation and ICT economics, natural resources, humanities and social capital, life quality and citizens management participation theories related to the dimensions of traditional regional theory and urban growth/development neoclassical theory. There is a complex urban environment created by university, industry, government and civil society. In the first applications, cities are generally compared and grouped by the relative importance of the same criterion or indicator to each other. However, the interactions of the criteria are not considered. Then, with a multicriteria decisionmaking paradigm, 5-character ANP was designed by the focus group of different disciplines. ANP allows feedback between unconnected criteria, as opposed to AHP which is often used in smart city studies. 6 characters, 30 sub-criteria, and 74 indicators which consist of quantitative datas that experts use in subjective evaluations in the pairwise comparison matrix, will be taken from the European Smart Cities Evaluation Report. Although the literature has 5 characters ANP, the research will have 6 characters ANP and more internal and external dependency network relation. Geometric mean will be used for common group decision. ANP will be performed with the Super Decisions program, and the priority ratios and criterion rankings will be obtained. By using scientifically smart city criteria and quantitative indicators at the global level will allow city managers to compare themselves with all their dimensions to their opponents. They can see which city they can benchmark or the areas required to invest in priority. In later studies, it is aimed to create hybrid methods for comparison and ranking cities' smartness by ANP structure and analyzing the indicators with TOPSIS, VIKOR, MOORA methods.Key Words: Smart City, Urban Development, Multi-Criteria Decision Making, Analytic Network Process (ANP), Innovation.