COVID-19 salgını sırasında ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına ve COVID-19 aşısına karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Parents during the COVID-19 epidemic to childhood vaccinations and the COVID-19 vaccine evaluation of their attitudes
Yazar: FULYA ESİN GÜZEL
Danışman: PROF. DR. ERGİN ÇİFTCİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; SARS virüsü = SARS virus ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: 2019 yılında, Çin'in Hubei Eyaletindeki bir şehir olan Wuhan'da bir dizi
pnömoni vakasının nedeni olarak yeni bir koronavirüs tespit edilmiş, hızla yayılmış ve küresel olarak bildirilen vakalarla bir salgına neden olmuştur. Bu yeni tip koronavirüse SARS-CoV-2(Şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsü 2), neden olduğu hastalığa ise COVID-19(Coronavirus Disease 2019) adı verilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü 11 Mart 2020'de pandemi ilan etmiş, ülkemizde ilk COVID-19 vakası 11 Mart 2020 tarihinde saptanmış, erişkinlere aşılama ise Ocak 2021 itibari ile başlamıştır. Türkiye'de ilk kez 10 Temmuz 2021 de 16 yaş üstü çocuklar COVID-19 için aşı programına dahil edilmiş ve Pfizer ve BioNTech firmalarının ürettiği COVID-19 aşısının 16 yaş üstü çocuklarda kullanımı 23 Ağustos 2021 de FDA tarafından onaylanmıştır. Ancak tüm aşılara olduğu gibi COVID-19 aşıları konusunda da tereddüt ve aşı reddi mevcuttur.
Bu çalışmadaki amacımız ebeveylerin çocukluk çağı aşıları ve COVID-19 aşılama
programı hakkındaki düşünceleri, bilgi edindikleri kaynaklar, aşı karşıtı düşüncede olan
ebeveynlerin sıklığı ve aşı karşıtlığına sebep olabilecek değişkenleri saptamaktır. Çalışma
sonucunda elde edilecek verilerin, COVID-19 pandemisiyle mücadele açısından önemli olacağı
ve çocuklarda COVID-19 aşılama programına ışık tutabileceği düşünülmüştür.
Materyal ve Metot: Bu çalışmaya 01.11.2021-01.04.2022 tarihleri arasında Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Acil ve Çocuk Enfeksiyon polikliniklerine herhangi bir
nedenle başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve sorulara yanıt verebilecek bilişsel
yeterlilikte 0-18 yaş aralığında çocuğu olan 370 ebeveyn dâhil edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 370 ebeveynin çocuklarının yaş ortalaması 7.19±5.37 yıl,
hastaların %54.3'ü kız, %45.7'si erkek idi. Ebeveynlerin %96.5'inin çocuklarının rutin
çocukluk çağı aşılarını yaptırdıkları, %5.7'sinin salgın döneminde erteledikleri aşı olduğu,salgında ertelenen aşısı olanların %38.1'inin aşıyı erteleme nedeninin kendi gitmedikleri ve yine %38.1'inin aşıyı ASM'nin ertelemesi nedeniyle yaptırmadıkları saptandı. Ebeveynlerin %3.5'i çocuklarının rutin çocukluk çağı aşılarını yaptırmadığını söyledi. Ebeveynlerin %10'unun çocuğa yıllık influenza aşısı yaptırdıkları, yaptıranların %56.8'inin sadece bu yıl yaptırdıkları saptandı. Ebeveynlerin %13.8'inin aşı takvimi dışında özel aşı yaptırdıkları, özel aşı yaptıranlarda en fazla sıklıkta (%82.4) Rotavirüs aşısı yaptırdıkları saptandı. Çocuğuna İnfluenza aşısı ve özel aşı yaptıranlarda çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırmayı isteme oranı daha fazla idi. Çalışmamızda ebeveynlerin %13'ü çocuklarının COVID-19'a yakalanması konusunda az endişeli olduğu, %27.8'inin orta düzeyde endişeli olduğu, %25.4'ünün çok endişeli olduğu saptandı. Endişeli ve çok endişeli olanların COVID-19 aşısı için evet yanıtını verme oranları endişe oranı daha düşük olan ebeveynlerden daha fazla bulundu. Çalışmamızda daha önce COVID-19 testi yaptıran ailelerde, çocuğa COVID-19 aşısı yaptırma sorusuna evet diyenler daha fazla idi. Çocuğunda COVID-19 hastalık şüphesi olan ebeveynlerin çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırma sorusuna kararsız veya hayır yanıtını verme oranları daha fazla, evet yanıtını verme oranları daha düşük idi. Üniversite mezunu olan anne ve babaların çocuklarına influenza aşısı ve özel aşı yaptırma oranları ilkokul, ortaokul veya lise mezunu olanlara göre daha fazla bulundu. Anne yaşı 30'un altında olanların çocuklarına rutin aşı yaptırma oranları 30-40 yaş arasındaki annelere göre daha düşük idi. Aylık geliri daha düşük olan ebeveynlerin
çocuklarına rutin aşı yaptırmama oranı daha fazla idi. Aylık geliri daha yüksek olan
ebeveynlerin çocuklarına influenza aşısı ve özel aşı yaptırma oranı daha fazla saptandı.
Çalışmamıza katılan ebeveynlerin %64.9'unun kendine COVID-19 aşısı yaptırmayı
düşündüklerini, aşı yaptırmayı düşünenlerin %76.3'ü aşı devlet tarafından ücretsiz yapılırsa yaptıracağını söyledi. Ebeveynlerin %52.4'ü çocuklarına COVID-19 aşısı yaptırmayı
düşündüklerini, aşı yaptırmayı düşünenlerin %76.6'sı aşı devlet tarafından ücretsiz yapılırsa yaptıracağını söyledi. Çalışmamızda aylık geliri açlık sınırının altında olan ebeveynlerin çocuklarına COVID-19 aşısı yaptırma sorusuna kararsız yanıtını verme oranları daha fazla idi.
Ebeveynlerin aşılar ile ilgili bilgi kaynakları sorulduğunda katılımcıların %70'inin
bilgiyi sağlık personelinden edindiği, %48.4'ünün internet/sosyal medyayı kullandığı, %13.2'si bilimsel makale/yayınlardan, %42.4'ü yazılı/görsel basından edindiği saptandı. Aşı kaynakları hakkında bilgiyi sağlık personelinden alanlarda çocuklarına COVID-19 aşısı yaptırma sorusuna evet yanıtını verme oranları daha fazla, hayır yanıtını verme oranları daha düşük idi. Çocuğuna aşı yaptırmayı düşünenlerde en fazla sıklıkta (%45.4) istenen aşının Turcovac olduğu görüldü. Sinovac yaptırmak isteyenler %32, Biontech %42,3 oranında saptandı. Çocuğuna aşı yaptırmak isteyenlerin %17,5'i ise aşıyı hangi ülkenin bulduğunun önemi olmadığını söyledi. Çalışmamızda kendine COVID-19 aşısı yaptıran ebeveynlerin çocuğuna da COVID-19 aşısı yaptırmayı isteme oranı daha fazla idi. Kendine aşı yaptırmayı düşünen ebeveynlerin %75'i çocuklarına da aşı yaptırma konusunda istekliydi. Kendine aşı yaptırmak istemeyen veya kararsız olan ebeveynlerin %89.2'si çocuklarına aşı yaptırmak konusunda da isteksizdi.
Çalışmamızda kendisine COVID-19 aşısı yaptırmada kararsız olan ve aşı yaptırmayı
düşünmeyen ebeveynlerde en fazla sıklıkta nedenin %51.5 ile "olası yan etkiler" olduğu
saptandı. Daha sonra sırasıyla sebepler %33.1 "güvenilir değil", %22.3 "içinde zararlı maddeler olabilir" olarak saptandı. Katılımcıların %23.8'i ise diğer insanlar aşı yaptırana kadar bekleyeceğini söyledi. Çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırmada kararsız olan ve aşı yaptırmayı düşünmeyenlerde en fazla sıklıkta nedenin %56.8 ile "olası yan etkiler" olduğu saptandı. Daha sonra sırasıyla sebepler %33.5 "güvenilir değil", %30.1 "içinde zararlı maddeler olabilir" olarak saptandı. Katılımcıların %20.5'i diğer insanlar aşı yaptırana kadar bekleyeceğini, %10.2'si aşı çocuklara yapılmaya başladıktan sonra 1 yıl bekleyeceğini söyledi. Diğer sebepler; aşının COVID-19 a karşı yeterince etkin koruma sağlamadığı düşüncesi %8.5, hastalığı geçirerek doğal bağışıklık kazanmanın daha iyi olduğu düşüncesi %5.1, aşının COVID-19 hastalığına sebep olacağı düşüncesi %5.1, COVID-19 hastalığı genellikle hafif seyrettiği için aşıya gerek olmadığı düşüncesi %4, dini nedenler %1.7 idi.
Sonuç: Çalışmaya katılan ebeveynlerin %64,9'unun kendilerine COVID-19 aşısı
uygulanması konusunda istekli olduğu, %52,4'ünün ise çocuğuna COVID-19 aşısı
uygulanması konusunda istekli olduğu görüldü. Çocuğuna aşı yaptırmayı düşünenlerde en fazla
sıklıkta istenen aşının %45.4 oranı ile Turcovac olduğu görüldü. Kendilerine COVID-19 aşısı
uygulanmasını istemeyen ebeveynlerin daha yüksek oranda çocuğuna da aşı uygulanmasını
istemediği saptandı. Ebeveynlerin çocuğuna COVID-19 aşılarının uygulanmasını
istememelerindeki en sık sebep aşıların yan etkisinin olabileceği düşüncesiydi.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Aşı, SARS-CoV-2

Abstract:
Objective: In 2019, a novel coronavirus was identified as the cause of a number of
pneumonia cases in Wuhan, a city in Hubei Province, China, spreading rapidly and causing an
epidemic with cases reported globally. This new type of coronavirus was named SARS-CoV-2
(Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2), and the disease it caused was named
COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). The World Health Organization declared a pandemic
on March 11, 2020, the first case of COVID-19 was detected in our country on March 11, 2020, and vaccination for adults started as of January 2021. Children over the age of 16 were included in the vaccine program for COVID-19 for the first time in Turkey on July 10, 2021, and the use of the COVID-19 vaccine produced by Pfizer and BioNTech companies in children over the age of 16 was approved by the FDA on August 23, 2021. However, as with all vaccines, there are hesitations and vaccine rejections regarding COVID-19 vaccines.
Our aim in this study is to determine the thoughts of parents about childhood vaccines
and the COVID-19 vaccination program, the sources they obtained information, the frequency
of parents who are anti-vaccine, and the variables that may cause anti-vaccination. It is thought that the data to be obtained as a result of the study will be important in terms of combating the COVID-19 pandemic and may shed light on the COVID-19 vaccination program in children.
Materials and Methods: This study included 370 parents who had children aged 0-18
years, who applied to Ankara University Faculty of Medicine Pediatric Emergency and
Pediatric Infection outpatient clinics for any reason, agreed to participate in the study, and were cognitively competent to answer the questions between 01.11.2021 and 01.04.2022. has been done.
Results: The mean age of the children of 370 parents who participated in the study was
7.19±5.37 years, 54.3% of the patients were girls and 45.7% were boys. It was determined that 96.5% of the parents had their children get routine childhood vaccinations, 5.7% of them had the vaccine postponed during the epidemic, 38.1% of those who had the vaccine postponed during the epidemic did not go because of the postponement of the vaccine, and again 38.1% of them did not get the vaccine due to the postponement of the ASM. 3.5% of parents said that their children did not receive routine childhood vaccinations. It was determined that 10% of the parents had their children vaccinated annually, and 56.8% of those who had had it only this year. It was determined that 13.8% of the parents had special vaccinations other than the vaccination schedule, and Rotavirus vaccination was the most common (82.4%) among those who had special vaccinations. The rate of wanting to have their child vaccinated against COVID-19 was higher in those who had their children vaccinated against influenza and special vaccines. In our study, it was found that 13% of the parents were less worried about their children catching COVID-19, 27.8% were moderately worried, and 25.4% were very worried.
Those who were anxious and very worried were more likely to answer yes to the COVID-19
vaccine than parents with lower anxiety. In our study, families who had a COVID-19 test before were more likely to say yes to the question of having their child vaccinated against COVID-19.
Parents with suspected COVID-19 disease in their child were more likely to answer undecided
or no to the question of getting their child vaccinated against COVID-19, and were less likely to answer yes. In our study, the rates of influenza vaccination and special vaccination to the children of parents who are university graduates were found to be higher than those of primary,secondary or high school graduates. The rate of routine vaccination of children of those whose maternal age was below 30 was lower than that of mothers between 30-40 years of age. In our study, the rate of not routinely vaccinating the children of parents with a lower monthly income was higher. Influenza vaccination and special vaccination rates were found to be higher for the children of parents with higher monthly income.
64.9% of the parents who participated in our study said that they were considering
getting themselves vaccinated against COVID-19, and 76.3% of those who were considering
getting vaccinated said they would do so if the state gave the vaccine free of charge. 52.4% of the parents said that they are considering getting their children vaccinated against COVID-19, and 76.6% of those who are considering vaccinating said they would if the vaccine is provided free of charge by the state. In our study, the rate of undecided answers to the question of getting their children vaccinated against COVID-19 was higher for parents whose monthly income was below the hunger limit.
When parents were asked about the sources of information about vaccines, it was found
that 70% of the participants obtained the information from the health personnel, 48.4% used
the internet/social media, 13.2% obtained it from scientific articles/publications, and 42.4% obtained it from the written/visual media. Those who received information about vaccine resources from health personnel were more likely to answer yes to the question of getting their children vaccinated against COVID-19, and were less likely to answer no.
Turcovac was found to be the most frequently requested vaccine (45.4%) in those who
were considering vaccinating their child. Those who wanted to have Sinovac were detected at
the rate of 32%, and Biontech at the rate of 42.3%. 17.5% of those who want to have their child vaccinated said that it doesn't matter which country found the vaccine. In our study, the rate of parents who vaccinated themselves against COVID-19 wanted to have their child vaccinated was higher. 75% of parents considering self-vaccination were willing to vaccinate their children as well. 89.2% of parents who did not want to vaccinate themselves or were undecided were also reluctant to vaccinate their children.
In our study, it was determined that "possible side effects" were the most common
reason with 51.5% in parents who were hesitant to vaccinate themselves for COVID-19 and did
not plan to have it. Afterwards, the reasons were determined as 33.1% "unsafe" and 22.3%
"may contain harmful substances", respectively. 23.8% of respondents said they would wait
until other people had the vaccine. In those who were hesitant to have their child vaccinated
against COVID-19 and did not plan to vaccinate, it was determined that the most common
reason was "possible side effects" with 56.8%. Afterwards, the reasons were determined as
33.5% "unsafe" and 30.1% "may contain harmful substances", respectively. 20.5% said they
would wait until other people vaccinated, 10.2% said they would wait 1 year after the vaccine started to be given to children. Other reasons; The opinion that the vaccine does not provide enough effective protection against COVID-19 8.5%, the thought that it is better to gain natural immunity by passing the disease 5.1%, the thought that the vaccine will cause COVID-19 disease 5.1%, the opinion that the vaccine is not needed because the COVID-19 disease is generally mild % 4, religious reasons were 1.7%.
Conclusion: It was seen that 64.9% of the parents participating in the study were willing
to apply the COVID-19 vaccine to themselves, and 52.4% were willing to apply the COVID-
19 vaccine to their children. It was observed that the most frequently requested vaccine was Turcovac with a rate of 45.4% in those who were considering vaccinating their child. It was determined that parents who did not want to be vaccinated against COVID-19 did not want their children to be vaccinated at a higher rate. The most common reason why parents did not want their child to be vaccinated against COVID-19 was the thought that the vaccines might have side effects.
Keywords: COVID-19, Vaccine, SARS-CoV-2