Ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between secondary school principals' ethical leadership behavior and teachers' organizational identification levels
Yazar: İSMAİL KÖKDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KAZANCI TINMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarını belirlemek, bu algıların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak, öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerini ortaya koymak ve etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleme düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, küme örneklem belirleme yöntemi ile belirlenmiştir. Örneklem Samsun iline bağlı seçilen beş İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nde görev yapan 389 ortaokul öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Etik Liderlik Ölçeği" ve "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 28.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Cinsiyet ve öğrenim durumu değişkeni için bağımsız gruplar t- testi, kıdem değişkeni için tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Etik liderlik davranışları ve örgütsel özdeşleşme değişkenleri arasındaki ilişkinin yönü ve gücünü belirlemek için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Değişkenler arasındaki yordayıcılık ilişkisi tespiti için ise çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin algıladıkları ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının tüm boyutlarda (iletişimsel, iklimsel, karar verme, davranışsal) ve örgütsel özdeşleşme düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin ortaokul müdürlerinde algıladıkları etik liderlik davranışlarından karar vermede etik boyutu hariç, tüm boyutlarda elde edilen puan ortalamalarının öğretmenlerin cinsiyetine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin ortaokul müdürlerinde algıladıkları etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin öğrenim durumuna, kıdemlerine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerinin cinsiyetlerine, öğrenim durumlarına ve kıdem gruplarına göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin ortaokul müdürleri için algıladıkları etik liderlik davranışlarının alt boyutları ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasında pozitif yönde, güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmada uygulanan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, etik liderlik boyutlarında iklimsel etik dışında diğer üç değişkenin (iletişimsel, karar verme, davranışsal) öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme algıları üzerinde pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordayıcı olduğu görülmüştür. Tüm sonuçlar doğrultusunda etik liderlik davranışının okul yöneticileri tarafından üst düzeyde sergilenmesi gerektiğinin önemli olduğu söylenebilmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the ethical leadership behaviors of school administrators according to teachers' perceptions, to reveal whether these perceptions differ according to demographic variables, to reveal the organizational identification levels of teachers, and to determine the relationship between ethical leadership behaviors and teachers' organizational identification levels. The relational research model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The sample of the research was determined by the cluster sampling method. The sample consists of 389 secondary school teachers working in five selected District Directorates of National Education in Samsun province. "Ethical Leadership Scale" and "Organizational Identification Scale" were used as data collection tools. SPSS 28.0 statistical package program was used to analyze the data. Independent groups t-Test was used for the gender and educational background variables, and One-Way Analysis of Variance was used for the seniority variable. Pearson Product Moment Correlation Coefficient was calculated to determine the direction and strength of the relationship between ethical leadership behaviors and organizational identification variables. Multiple Linear Regression Analysis was used to determine the predictive relationship between variables. 
According to the research findings, it is seen that the levels of communicative ethics, climatic ethics, ethics in decision-making and behavioral ethical leadership and organizational identification among the ethical leadership behaviors of secondary school principals perceived by the teachers are high. It was determined that the mean scores obtained in all dimensions except the ethical dimension in decision-making, among the ethical leadership behaviors perceived by teachers in secondary school principals, did not differ according to the gender of the teachers. It was determined that the ethical leadership behaviors perceived by teachers in secondary school principals did not differ according to the teachers' education level and seniority. It was determined that the organizational identification levels of teachers working in secondary schools did not differ according to their gender, education level and seniority groups. It was found that there is a positive, strong and statistically significant relationship between the sub-dimensions of ethical leadership behaviors perceived by teachers for secondary school principals and teachers' organizational identification levels. As a result of the Multiple Linear Regression Analysis applied in the research, it was seen that three variables (communicative, decision-making, behavioral) except climatic ethics in ethical leadership dimensions were positively and significantly predictive of teachers' organizational identification perceptions. In line with all the results, it can be said that it is important that ethical leadership behavior be displayed at a high level by school administrators.