Öğretmen adaylarının benlik saygısı düzeylerine göre iyimserlik ve stresle başaçıkma tutumlarının incelenmesi
The resarch for teacher candidates, about their optimism and their style of coping with stress according to their self-esteems levels.
Yazar: İZZET PARMAKSIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELEHATTİN AVŞAROĞLU
Selçuk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Benlik saygısı = Self esteem ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers ; İyimserlik = Optimism

Özet:
Bu araştırma, öğretmen adaylarının benlik saygısı düzeylerine ve bazı demografik değişkenlere göre iyimserlik ve stresle başaçıkma tutumlarının anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi ortaya koymak ve de benlik saygısı, iyimserlik ve stresle başaçıkma arasında ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada bağımsız değişken olarak benlik saygısı, cinsiyet, sınıf, yaşamın çoğunun geçirildiği yer ve ailenin sosyo-ekonomik durumu ele alınmıştır. Bağımlı değişken olarak stresle başaçıkma ve iyimserlik ele alınmıştır. Verilerin analizinde bağımsız değişkenlerle bağımlı değişkenlerin ilişkisi için t testi ve F testi yapılmıştır. Çıkan farklılığın kaynağına ilişkin Tukey testi uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak öğretmen adaylarının benlik saygıları Benlik Saygısı Ölçeği (Arıcak, 1999), stresle başa çıkma tarzları Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği (Şahin ve Durak, 1995), iyimserlikleri ise İyimserlik Ölçeği (Balcı ve Yılmaz 2002) kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma grubunu 2010-2011 eğitim öğretim yılında Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesinde okuyan 543'ü kız 309'u erkek toplam 852 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda elde edilen bulgular aşağıda verilmiştir.1. Öğretmen adaylarının stresle başaçıkma tarzları alt boyutları puan ortalamalarının kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımlarında cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunurken, çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım alt boyutlarında anlamlı düzeyde bir farklılaşmanın olmadığı bulunmuştur.2. Öğretmen adaylarının sınıf değişkenine göre stresle başaçıkma tarzları puan ortalamaları arasında kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımında anlamlı düzeyde bir farklılaşma yoktur. Diğer taraftan çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım alt boyutlarında sınıf değişkenine göre anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmuştur.3. Öğretmen adaylarının yaşamlarının çoğunu geçirdikleri yer değişkenine göre stresle başaçıkma tarzları alt boyutları puan ortalamaları arasında kendine güvenli yaklaşım çaresiz yaklaşım iyimser yaklaşım boyun eğici yaklaşım) ve sosyal destek arama yaklaşımında anlamlı düzeyde bir farklılaşmanın olmadığı bulunmuştur.4. Öğretmen adaylarının ailelerinin sosyo-ekonomik durum değişkenine göre stresle başaçıkma tarzları alt boyutları puan ortalamaları arasında kendine güvenli yaklaşım iyimser yaklaşım boyun eğici yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımında anlamlı düzeyde bir farklılaşmanın olmadığı saptanmıştır. Stresle başaçıkma tarzları alt boyutlarından çaresiz yaklaşım boyutunda ise ailenin sosyo-ekonomik durumu değişkeni açısından anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur.5. Öğretmen adaylarının cinsiyet değişkenine göre iyimserlik puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma saptanmıştır.6. Öğretmen adaylarının sınıf değişkenine göre iyimserlik puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmuştur.7. Öğretmen adaylarının yaşamlarının çoğunu geçirdikleri yer değişkenine göre iyimserlik puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma saptanmamıştır.8. Öğretmen adaylarının ailelerinin sosyo-ekonomik durum değişkenine göre iyimserlik puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma saptanmıştır.9. Benlik saygısı alt boyutlarının (benlik değeri, özgüven, depresif duygulanım, kendine yetme, başarma ve üretkenlik) iyimserlikteki toplam varyansın % 42.9'unu açıklamaktadır. Kendine yetme alt boyutu ise iyimserliği yordamada önemli bir etkiye sahip değildir. Depresif duygulanım ile iyimserlik arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır10. Öğretmen adaylarının stresle başaçıkma kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımı alt boyutları ile benlik saygısı alt boyutlarından benlik değeri, özgüven, kendine yetme ve başarma ve üretkenlik alt boyutları arasında pozitif yönlü; depresif duygulanım ile negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Diğer taraftan çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım ile depresif duygulanım dışındaki benlik saygısı alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur.Anahtar kelimeler: Öğretmen Adayı, Stresle Başaçıkma, İyimserlik, Benlik Saygısı

Abstract:
The resarch carried out to introduce the relation between optimism and stressto determine precisely whether the attitudes of coping with stres and optimism differantiates or not according to the level of teacher trainers self esteem and some demogrophic variants.İn this study, as an independent variable self esteem, gender class, place and socia- economic status of families are discussed. As a dependent variable coping with stress and optimism discussed. T and F test were applied to show the relationship between independent and dependent variants. Tukey test was applied on the source of difference. the self-esteem of teacher trainees were determined by self esteem scala (Arıcak, 1999). The attidutes of coping with stress were determined by using scale of coping with stress (Şahin and Durak, 1995). And the optimism of teacher trainees was determined according to the scale of optimism (Balcı ve Yılmaz 2002). The resarch group who are teacher trainees in Ahmet Keleşoğlu Faculty of Selçuk University consist of 852 trainee. The findings are given below.1. While significiant differentration is determined betweeen overage scores of self confidence, optimist, social support seeking attitudes, no differentration is determined between thils of desperate and subsmissive attitudes in stres-dealing styless in gender variants.2. A significiant differantration is not determined between overage scores of self-confidence, optimist, social support seeking attitudes in class variant, at the other sicle remarkable (significiant) differantration is determined between those of desperate and subsmissive attidute.3. Remarkable differantration is not determined between overage scores of self-confidence, desperate, optimist, submissive and social-support seeking attitudes of teacher trainees in place variant where teacher trainees spend most of their life.4. Remarkable differantration is not determined between overange scores of self-confidence, optimist, submissive and social-support seeking attitudes in socio-economic variant but remarkable differantration is determined in desperate attitude of teacher trainees socio-economic situation of family.5. Remarkable differantration is determined between overage scores of optimist attitudes in gender variant.6. Remarkable differantration is determined between overage scores of optimist attitudes in class variant7. Remarkable differantration is not determined between overage scores of optimist attitudes in place variant8. Remarkable differantration is determined between overage scores of optimist attitudes in socio-economic variant9. Self esteem subscales explain % 42.9 total variant in optimism. But self suffficense subscale has not remarkable effect on optimism. Remarkable reverse effect is determined between depressive mood and optimism.10. Remarkable relation is determined between self confidence, optimism, social support seeking attitudes and self-esteem value, self confidence, self sufficience, success, productive subscales attitudes. Remarkable reverse effect is determined between overage scores ofdesperate, subsmissive attitudes and self esteem subscale.Keywords: Teacher Candidate, Coping With Stress, Optimism, Self-Esteem