Erzurum şartlarında farklı olgunlaşma süresine sahip mısır çeşitlerinin farklı ekim ve hasat tarihlerinde silajlık performanslarının belirlenmesi
Determination of silage performances in different sowing and harvesting dates of maize (Zea mays L.) varieties having different maturity period in the Erzurum conditions
Yazar: ERDAL GÜNEY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizde silaj tekniği ve silajla hayvan besleme hızla yaygınlaşmaktadır. Ancak yüksek rakımlı doğu bölgelerimizde silaj kullanımı hala istenilen düzeyde değildir. Çünkü bu bölgelerde yüksek rakım ve kısa gelişme periyodundan dolayı mısır tarımı ile ilgili bazı riskler mevcuttur. Bu araştırma Erzurum şartlarında 3 farklı olgunlaşma süresine sahip mısır çeşidinin (TC-513, Prestige ve OSSK-644) farklı ekim (15 Mayıs, 1 Haziran ve 15 Haziran) ve farklı hasat (1 Eylül, 10 Eylül ve 20 Eylül) tarihlerindeki performanslarını belirlemek amacıyla planlanmıştır. Araştırma 2012 ve 2013 yıllarında Şansa Bağlı Tam Bloklar deneme planında faktöriyel düzenlemeye göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada uygulamaların silajlık mısırda verim, bazı bitkisel özellikler ve kimyasal kompozisyon üzerine etkileri incelenmiştir. 
Elde edilen sonuçlar Erzurum şartlarında silajlık mısır tarımında çeşit, ekim tarihi ve hasat tarihinin önemli olduğunu ortaya koymuştur. Mevcut şartlarda 550 FAO olum grubuna sahip orta erkenci Prestige çeşidi daha yüksek silajlık verim ve kuru madde verimine sahip olmuştur. Bu çeşidin yaprak oranı, sap oranı, koçan sayısı, sap kalınlığı ve kuru madde oranı da yüksektir. Araştırmada ekimlerin erken yapılması silajlık verim, kuru madde verimi, kuru madde oranı, bitki boyu ve koçan oranını artırmıştır. Benzer olarak geç yapılan hasatlarda da verimler, kuru madde oranı, nispi yem değeri, sap kalınlığı, koçan oranı ve bitki boyu artmıştır. Bu araştırma sonuçlarına göre Erzurum şartlarında silaj amacıyla Prestige çeşidinin yaklaşık olarak 15 Mayıs tarihinde ekilerek 20 Eylül tarihinde hasat edilmesi tavsiye edilebilir. 

Anahtar Kelimeler: Mısır, silaj, çeşit, ekim tarihi, hasat tarihi, verim, kimyasal kompozisyon

Abstract:
The silage technique and animal feeding with silage are becoming common rapidly in our country. However, silage usage is still not at desired level in the high altitude eastern regions. Because of the high attitude and short growing period in these regions, there are some risks concerning maize agriculture. This research was planned to determine the performances of maize varieties (TC-513, Prestige and OSSK-644) having three different maturity periods in different sowing (15 May, 1 June and 15 June) and harvesting (1 September, 10 September and 20 September) dates in the ecological conditions of Erzurum. The research was carried out with respect to the randomized complete block factorial experimental design as three replications in the years 2012 and 2013. In the research, the effects of applications on yield, some vegetative features and chemical composition in silage maize were examined.
Results obtained have pointed out that variety, sowing and harvesting date are important in the agriculture of silage maize in the ecological conditions of Erzurum. The middle-early Prestige variety having 550 FAO group has had the highest silage yield and dry matter yield. Also, this variety consists of high leaf ratio, stem ratio, cob number, stem diameter and dry matter ratio. In this research, the sowings in the earliest period increased the silage yield, dry matter yield, dry matter ratio, plant height and cob ratio. Similarly, the late harvestings increased yields, dry matter ratio, relative feed value, stem diameter, cob ratio and plant height. According to the results of this research, it can be recommended that the Prestige variety be sown on 15 May and harvested on 20 September with the aim of silage.

Keywords: Maize, silage, variety, sowing date, harvest date, yield, chemical composition