Ortognatik cerrahinin faringeal hava yolu ve uyku kalitesi üzerindeki etkilerinin incelenmesi
The effects of orthognathic surgery on pharyngeal airway and quality of sleep
Yazar: TAHSİN TEPECİK
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ERTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Cerrahi = Surgery ; Farenks = Pharynx ; Polisomnografi = Polysomnography ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Ortognatik Cerrahinin Faringeal Hava Yolu ve Uyku Kalitesi Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi
Amaç: Bu çalışmanın amacı bimaksiller ortognatik cerrahi sonrası uykudaki solunum fonksiyonu ve faringeal havayolu boyutlarındaki değişiklikleri belirlemektir.
Materyal ve Metod: Hastalar, Le Fort I ilerletme ve bilateral sagittal split ramus geriletme osteotomisi cerrahilerinin eşzamanlı uygulanarak sınıf III iskeletsel ilişkileri düzeltilen 28 hastadan (17 kadın, 11 erkek) oluşmaktadır. Cerrahi öncesi (T1) ve cerrahiden sonraki 6-12. aylar arasında (T2) alınan konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile faringeal hacim, minimum aksiyel alan, doğrusal uzunluk ve hyoid pozisyonu ölçümleri çalışıldı. Tüm KIBT verileri Dolphin 11.8 yazılımı ile incelendi. Tam polisomnografi sistemi kullanılarak apne-hipopne indeksi (AHİ) ve diğer solunum parametreleri ölçüldü. Parametreler arası korelasyon analizi yapıldı.
Bulgular: Cinsiyet grupları arasında T1 ve T2 zamanlarındaki iskeletsel, faringeal boyut ve polisomnografik değişim farkları anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Fakat grup içi düzeyde, kadın ve toplam hasta gruplarında retrolingual hacim azalmış ve erkek ve toplam hasta gruplarında nazofaringeal hacim artmıştır. Retropalatal hacim sadece erkeklerde anlamlı derecede düşmüştür. Orofaringeal hacim tüm gruplarda azalmış ve total faringeal hacim sadece toplam hasta grudunda azalmıştır (p<0,05). Tüm minimum aksiyel alan parametreleri, tüm gruplarda daralma göstermiştir (p<0,05). Hyoid kemik kadın ve toplam hasta gruplarında infero-posterior yönde konum değiştirmiştir (p<0,05). Antero-posterior doğrusal ölçümler (AP) PNS düzeyinde tüm gruplarda artmış, kalan tüm AP ölçümleri kadın ve toplam hasta gruplarında azalmıştır (p<0,05). Lateral doğrusal ölçümler (LAT) PNS düzeyinde erkek ve toplam hasta gruplarında anlamlı derecede artmış, dil tabanı düzeyindeki LAT ölçümü kadınlarda ve toplam hasta gruplarında azalmış, uvula ucu düzeyindeki LAT ölçümü sadece toplam hasta grubunda azalma göstermiştir (p<0,05). %3'lük oksijen desaturasyon indeksi (ODİ) sadece erkek hasta grubunda artmış, %4'lük ODİ ise sadece toplam hasta grubunda artmıştır (p<0,05). İskeletsel değişimler faringeal havayolu değişimleri ile korelasyon göstermiştir havayolu değişimleri ile polisomnografik parametreler arasında korelasyon bulunmamıştır.
Sonuç: Bimaksiller ortognatik cerrahi faringeal havayolu değişimlerini anlamlı derecede etkilemiş fakat obstrüktif uyku apnesi sendromu için kritik belirleyici parametre olan AHİ'de anlamlı bir artışa neden olmamıştır. Erkeklerde %3 düzeyindeki ODİ, toplam hasta grubunda %4 düzeyindeki ODİ, azalmış havayolu boyutlarından etkilenmiştir. Faringeal havayolundaki değişiklerde cinsiyet farklılıklarının da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Abstract:
The Effects of Orthognathic Surgery on Pharyngeal Airway and Quality of Sleep
Aim: The aim of this study was to determine changes in respiratory function during sleep and pharyngeal airway dimensions following bimaxillary orthognathic surgery.
Material and Method: The subjects were 28 patients (17 female and 11 male) in whom Class III skeletal relationship was corrected by Le Fort I advancement and bilateral sagittal split ramus setback surgeries simultaneously. Pharyngeal volume, minimum axial area, linear measurements and position of the hyoid were studied using cone beam computed tomography (CBCT) immediately before surgery (T1) and during a period of 6-12 months postoperatively (T2). All the CBCT scans were assessed and analyzed using Dolphin 11.8 software. Apnoea–hypopnoea index (AHI) and other respiratory parameters were measured with a full polysomnography system. Correlations between the parameters were also analysed.
Results: Differences of surgical skeletal, pharyngeal dimensional and polisomographic changes between T1 and T2, did not show significant difference between gender groups (p>0,05). But in within-group level, retrolingual volume decreased significantly in women and whole sample and nazofaringeal volume increased significantly in men and whole sample. Retropalatal volume decreased significanly in only men. Orofaringeal volume decreased significantly in all of the groups and total faringeal volume decreased significantly in only whole sample group (p<0,05). All the minimum axial area parameters restricted significantly in all of the groups (p<0,05). Hyoid bone positioned infero-posteriorly significantly in women and whole sample groups (p<0,05). Antero-posterior linear measurements (AP) of PNS level increased significantly in all of the groups, and the rest of the AP measurements decreased significantly in women and whole sample groups (p<0,05). Lateral linear measurements (LAT) of PNS level increased significantly in men and whole sample groups, LAT of base of tongue level decreased significantly in women and whole sample groups, and LAT of uvula tip level decreased only in whole sample group (p<0,05). Oxygen desaturation index (ODI) of 3% is incresed significantyl only in men group, and ODI of 4% is increased significantly only in whole sample group (p<0,05). Skeletal changes correlated well with pharyngeal airway changes but airway changes did not correlate with polysomographic parameters.
Conclusion: Bimaxillary surgery significantly affected pharyngeal airway dimensions but did not cause increase of AHİ which is a critical determinant parameter for obstructive sleep apnea syndrome. Only the ODI of 3% in males and %4 of total samples groups were affected by decreased airway dimensions. Gender differences should be considered when considering changes in pharyngeal airway.