Aksaray yöresi sedimanter/volkano-sedimanter örtü birimlerin stratigrafisi ve yapısal özellikleri
Stratigraphy and structural features of the sedmentary/volcano-sedimentary cover unit in Aksaray region
Yazar: MELTEM ÇOLAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIZ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
İnceleme alanında Orta Anadolu Kristalen Karmaşığına ait temel kayalarla, onların üzerine uyumsuz olarak gelen örtü kayaları yer alır. Temel kayalarını metamorfitler, ofiyolitler ve magmatik kayalar oluşturur. Geç Paleosen – Kuvaterner zaman aralığında çökelen sedimanter ve volkano-sedimanter kayalar örtü birimlerini oluşturur.
Örtü birimleri denizel, lagün ve akarsu-göl ortamında çökelmiştir. Geç Paleosen-Orta Eosen yaşlı Karapınar formasyonu sığ denizel ortamda çökelmiş transgresif nitelikli istiftir. Geç Eosen-Oligosen yaşlı Mezgit formasyonu lagüner ortam şartlarında çökelmiş karasal birim olup. Karapınar formasyonu üzerine açılı uyumsuzlukla gelir. Orta Miyosen yaşlı ve karasal göl ortamda çökelmeyle oluşan Göstük (Doğantarla) tüfiti, Mezgit formasyonunu açılı uyumsuzlukla örter. Üst Miyosen yaşlı birimler sırasıyla, Cemilköy ignimbiriti, Karakaya formasyonu ve Selime tüfü, Göstük tüfiti üzerine uyumlu olarak gelir. Göl ortamında çökelen Alt Pliyosen yaşlı Gençosman formasyonu, Selime tüfü üzerinde, aşınmalı yüzeyle paralel uyumsuz olarak yer alır. Alt Pliyosen yaşlı Kızılkaya ignimbiriti Gençosman formasyonu üzerine uyumlu olarak gelir. Pleyistosen (Erken Kuvaterner) yaşlı Yuva laharı alttaki birimleri uyumsuz olarak örter. Geç Pleyistosen-Holosen yaşlı travertenler fay zonlarına bağlı olarak çökelmiştir. Alüvyonlar dere yataklarında çakıl, kum ve silt boyu sedimanlardan oluşur.
İnceleme alanında Üst Miyosen yaşlı sedimanter, volkano-sedimanter birimlerin arasında paleotoprak oluşumu gözlenir. Paleotoprak oluşumları akarsu çökelleri üzerinde gelişmiştir. Paleotoprak üzerinde volkanik fasiyes yer alır. Paleotoprak seviyeleri Göstük tüfiti-Cemilköy ignimbiriti dokanağında, Selime tüfü-Kızılkaya ignimbiriti dokanağında ve Gençosman formasyonu-Kızılkaya dokanağında gözlenir. Çalışma alanı sıkışmalı ve genişlemeli tektonik rejimlere ait yapısal izler sunar. Alt Miyosende etkili olan sıkışmalı tektonik rejimle kıvrımlar, ters faylar ve tektonik pencere gelişmiştir. Geç Pleyistosen yaşlı genişlemeli tektonik rejimde, normal faylar ve hors-graben yapıları ortaya çıkmıştır. Tuzgölü fayının inceleme alanında kalan bölümünün yaşı, Geç Pleyistosen-Holosen olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Basement rocks belong to the Central Anatolian Crystallen Complex and cover unites are outcrops in the study area. Cover unites unconformably overlies the basement rocks. Basement rocks consists of metamorphic rocks, ophiolites and igneous rocks. Late Paleocene-Quaternary aged cover unites consists of sedimentary and volcano-sedimentary rocks. Cover unites were deposited in marine, lagoons and fluvial lacustrine environment. Late Paleocene-Middle Eocene aged Karapınar formation trasgressive sequence deposited in shallow marine environment. Late Eocene-Oligocene aged Mezgit formation has been deposited terrestrial lagoon environmental conditions. Mezgit formation overlies uncomformably on Karapınar formation. Middle Eocene aged Göstük (Doğantarla) tuffites whic was deposited terrestrial environment unconformably overlies Mezgit formation. Upper Late Miocene aged unites from bottom to top respectively Cemilköy ignimbrites, Karakaya formation and Selime tuff, overlies comformably Göstük Tuffites. Lower Early Pliocene aged Gençosman formation which was deposited lake environment overlies whith erosonal surface, parallel unconformably Selime tuff. Kızılkaya ignimbrites lower Pliocene eged overlies comformably Gençosman formation. Pleistocene (Early Quaternary) aged Yuva lahar overlies the old unites as uncomformably. Late Pleistocene-Holocen travertine was deposited along the fault zone. Alluvium in the river bed occurs gravel, sand and silt-sized sediments.
In the study area paleosol is observed in Late Miocene volcano-sedimentary unites. Paleosol formations have developed over fluvial deposits. Vitric tuffites at the bottom of the Kızılkaya ignimbrites, is located on paleosol level. Paleosol levels are observed between boundary of Göstük tüffites-Cemilköy ignimbrites, boundary of Selime tuff-Kızılkaya ignimbrites and boundary of Gençosman formation-Kızılkaya ignimbrites. Study area shows structural traces of compressional and extensional tectonic regime. Compressional tectonic regime Late Miocene has led to the emergence of folds, revers faults and tectonic window in the study area. Late Pleistocene extensional tectonic regime has developed normal faults and horst-graben structures in study area. Age of the remaining part of the Tuzgölü fault in the study area has been identified as Late Pleistocene-Holocene.