Fen bilgisi öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik öz yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi ve teknolojik pedagojik alan bilgisi öz güven ölçeği ile arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Developing the self-efficacy scale of science teachers for distance education and determining its relationship with the technological pedagogical confidence scale
Yazar: GÜLŞAH ZERMAN KEPCEOĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT PEKTAŞ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik öz yeterliklerini belirleyebilecek bir ölçek geliştirmek ve geliştirilen bu ölçek aracılığıyla ölçülen öz yeterliklerinin cinsiyet, mesleki kıdem ve eğitim durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Aynı zamanda fen bilimleri öğretmenlerinin öz yeterlikleri ile teknolojik pedagojik alan bilgisine yönelik öz güvenleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Bu bağlamda araştırma tarama modeli olarak desenlenmiştir. Amacına uygun olarak öncelikle ölçek geliştirme, uygulama ve ardından korelasyonel araştırma olmak üzere üç aşamadan meydana gelmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de ortaokullarda görev yapan fen bilimleri öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Türkiye'nin her coğrafi bölgesinden ikişer ilden seçilen 14 ilde görev yapan fen bilimleri öğretmenleri oluşturmuştur. Ölçek geliştirme aşamasında açımlayıcı faktör analizi için 600 öğretmenden, doğrulayıcı faktör analizi için 400 öğretmenden ve araştırma alt problemlerine yanıt vermek için ise 1855 öğretmenden veri toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırma kapsamında geliştirilen fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik öz yeterlikleri ölçeği (FBÖUEYÖYÖ) ile orijinali Graham vd. (2009) tarafından geliştirilen ve Timur ve Taşar (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Teknolojik pedagojik alan bilgisi öz güven ölçeği" (TPABÖGÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde açımlayıcı faktör analizi ve araştırma alt problemlerine yanıt vermek için SPSS paket programı, doğrulayıcı faktör analizi için ise LISREL programı kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda FBÖUEYÖYÖ'nün 46 madde ve 3 faktörden oluştuğu ortaya çıkmıştır. Açıklanan toplam varyansın %60,06 olduğu ve madde faktör yüklerinin ise 0,539 ile 0,857 arasında değiştiği sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin tamamının güvenirlik katsayısının 0,957 ve alt boyutlarının güvenirlik katsayılarının ise sırasıyla 0,977; 0,899 ve 0,862 olduğu saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ise yapısal eşitlik modeli uyum değerlerinin istenilen kriterlerde olduğu ve uyum verdiği belirlenmiştir.
Araştırma alt problemlerinde ise fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik toplam öz yeterlikleri ile alt boyutlarından uzaktan eğitime yönelik teknolojik öz yeterlikleri, uzaktan fen bilimleri öğretimine yönelik öz yeterlikleri ve uzaktan eğitime yönelik olumsuz öz yeterliklerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik toplam öz yeterlikleri ile alt boyutlarından uzaktan eğitime yönelik teknolojik öz yeterlikleri, uzaktan fen bilimleri öğretimine yönelik öz ve uzaktan eğitime yönelik olumsuz öz yeterliklerinin mesleki kıdem ve eğitim durumlarına göre farklılaşma gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca araştırma bulgularına göre fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik öz yeterlik ölçeğinden aldıkları toplam puanlar ile teknolojik pedagojik alan bilgisi öz güven ölçeğinden aldıkları toplam puanların arasında istatistiki anlamda güçlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to develop a scale that can determine the self-efficacy of science teachers for distance education and to examine whether the self-efficacy measured through this developed scale differs according to gender, professional seniority and educational status. It also aims to determine the relationship between science teachers' self-efficacy and their self-confidence in technological pedagogical content knowledge. In this context, the research is designed as survey method and it consists of three stages: scale development, application and correlational research. The participants of the study consisted of secondary school teachers working in two provinces in each of Turkey's seven geographical regions. During the scale development phase, data was collected from 600 teachers for exploratory factor analysis, from 400 teachers for confirmatory factor analysis, and from 1855 teachers to answer the research sub-problems. As data collection tools, the science teachers' self-efficacy scale for distance education developed within the scope of the research and the "Technological Pedagogical Content Knowledge Self-Confidence", originally developed by Graham et al. (2009) and adapted into Turkish by Timur and Taşar (2011) were used. In the analysis of the data, the SPSS package program was used to answer the exploratory factor analysis and research sub-problems, and the LISREL program was used for confirmatory factor analysis. As a result of the exploratory factor analysis, it was revealed that the self-efficacy scale of science teachers for distance education consists of 46 items and 3 factors. It was concluded that the total variance explained was 60,06% and the item factor loadings varied between 0,539 and 0,857. The reliability coefficient of the entire scale is 0,957 and the reliability coefficient of its sub-dimensions are 0,977; 0,899 and 0,862. As a result of the confirmatory factor analysis, it was determined that the structural equation model fit values met the desired criteria and were compatible.
In the research sub-problems, it was concluded that science teachers' total self-efficacy for distance education and their sub-dimensions technological self-efficacy for distance education, self-efficacy for distance science teaching and negative self-efficacy for distance education did not differ according to gender. On the other hand, it was determined that science teachers' total self-efficacy for distance education and its sub-dimensions technological self-efficacy for distance education, self-efficacy for distance science teaching and negative self-efficacy for distance education differed according to their professional seniority and educational status. In addition, according to the research findings, it was concluded that there was a statistically strong relationship between the total scores of science teachers from the self-efficacy scale for distance education and the total scores they received from the technological pedagogical content knowledge self-confidence scale.