hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Memlûk Türkçesindeki karışık dil unsurlarının Kırım Tatarcasındaki görünümü
The appearance in Crimean Tatar of mixed language elements in Mamluk Turkish
Yazar: MEHMET TUĞRUL ÖZTÜRKKAN
Danışman: PROF. DR. CAN ÖZGÜR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Karışık dil, belli bir zaman ve belli bir çevrede yaşayan farklı ağız ve lehçelere sahip insanların oluşturdukları bir dilsel kavramdır. Söz varlığı, şekil (morfolojik), ses (fonolojik) bakımdan farklı kullanımları benimsemiş insanların bir arada yaşaması zamanla bu lehçelerdeki ses, şekil ve söz varlığı özelliklerinin birbirine geçmesine neden olur. Yani karşılıklı olarak dilsel özellikler ödünç alınmış olur.
Memlûk Türkçesi de aynı coğrafyada farklı Türk lehçelerinin bir arada bulunması nedeniyle karışık dil özelliklerini yapısında barındırmaktadır. Çalışmada Memlûk Türkçesindeki söz varlığı Kırım Tatarcası söz varlığıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Karşılaştırmalı söz varlığı yönünden yapılan bu çalışma Memlûk Türkçesi söz varlığının Kırım Tatarcasında ne ölçüde yer aldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Memlûk Türkçesi, Kırım Tatarcası, karışık dil, söz varlığı.

Abstract:
Hybrid language is a linguistic term created by people with various accents and dialects who live in a specific time and place. When the people that adopted different uses of vocabulary, morphology, phonology coexist with each other eventually it causes the features of vocabulary, morphology and phonology to interlace with each other. In other words linguistic features are borrowed reciprocatively.
Mamluk Turkish also has mixed langage features due to the coexistence of different Turkish dialects in the same geography. In the study, the vocabulary in Mamluk Turkish has been examined comparatively with the vocabulary of Crimean Tatar. This study, in terms of comparative vocabulary, reveals to what extent the Mamluk Turkish vocabulary is included in the Crimean Tatar language.

Key Words: Mamluk Turkish, Crimean Tatar, hybrid language, vocabulary.
İslam hukuku açısından sorumluluk oluşturacak soru meselesi
The question that will create responsibility in accordance with Islamic law
Yazar: MUHAMMED MUSTAFA TAŞTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS ARAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Soru sorma insanlık tarihi kadar eskiye dayanır. Soru sormanın bu kadar uzun bir geçmişe sahip olması insandaki merak duygusundan kaynaklanır. Sahip olduğu merak duygusunu tatmin etmek için insan, gözünü açtığı günden bugüne kadar gördüğü, şahit olduğu her şeyi sorgular. Bu durum hem pratik hayat için ve hem de genelde bütün bilimler özelde ise araştırma konumuz olan Temel İslam Bilimleri için de aynı şekilde söz konusudur. Dini metinlerde de insandaki bu merak olgusunu tatmin edecek pek çok soru örnekleriyle karşılaşmak mümkündür. 
Soru sormak temelde teşvik edilen bir aktivite olmakla birlikte her zaman olumlu ve kabul edilebilir sonuçlara yol açtığı söylenemez. Biz bu araştırmamızda soru sormanın İslam hukukunda nasıl ele alındığı, olumlu/teşvik edilen soru örnekleri, olumsuz (mekruh ve haram) soru örnekleri, bu tür soru örneklerinin hukukî alana etkisi gibi konulara değindik. 
Birinci bölümde soru meselesinin mahiyeti, kavramsal çerçevesi ve çeşitleri üzerinde durduk. İkinci bölümde Kur'an ve Hadislerde soru, üçüncü bölümde ise İslam hukukunda soru konularını ele aldık.

Abstract:
Asking questions is as old as human history. The fact that asking questions has such a long history stems from the sense of curiosity in people. In order to satisfy his sense of curiosity, a person questions everything he has seen and witnessed since the day he opened his eyes. This is the case both for practical life and for all sciences in general and the Basic Islamic Sciences, which is our research subject in particular. In religious texts, it is possible to encounter many examples of questions that will satisfy this phenomenon of curiosity in human beings.
Although asking questions is basically an encouraged activity, it cannot be said that it always leads to positive and acceptable results. In this research, we have touched on issues such as how asking questions is handled in Islamic law, examples of positive/encouraged questions, examples of negative (makruh and haram) questions, and the effects of such examples of questions on the legal field.
In the first part, we focused on the nature, conceptual framework and types of the question. In the second part, we discussed the questions in the Qur'an and Hadiths, and in the third part, the questions in Islamic law.
İbnü'l-A'râbî ve Mevlânâ özelinde tasavvufî metaforların değerlendirilmesi
The evaluation of the sûfî metaphors specific to Ibnu'l-A'râbî and Mawlânâ
Yazar: ABDULLAH EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM ARSLAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Tarihsel süreçte birçok düşünür kendi içsel dünyasındaki fikirleri sunma ve anlatma konusunda birbirinden farklı yöntemler kullanmışlardır. Anlatımı güçlü kılmak için metafor kullanımı da bu yöntemler arasındadır. Amaç soyut olanı somut kılma, bakış açısını genişletme, akla indirgeme ve daha da anlaşılır kılmaktır.
Birçok disiplinde olduğu gibi tasavvuf ilminde de sembolizm, teşbih, metafor gibi kullanımı ve anlatımı farklı kılan daha başka yöntemler söz konusudur. Tasavvuf kültürüne bakıldığında tasavvufî meselelerin daha sarih kılınması, belirsizliğin giderilmesi, mânaları daha zengin kılma çabası, istenilen mesajı daha etkin iletme amacı gibi sebeplerden dolayı metaforların kullanıldığı görülür.
Bu çalışmamızda metaforik anlatımı işledikten sonra İbnü'l-A'râbî ve Mevlânâ özelinde harf, sayı, dil, aşk, zaman ve mekân metaforları ele alınmıştır. Ayrıca bu metaforlar arasındaki ilişkiler üzerinde değerlendirme yapılmıştır. Başka bir ifade ile gündelik hayatımızda kullandığımız kavramların tasavvuf ekseninde metaforik açıdan ele alınması ve muhteva olarak daha geniş açıdan işlenmesi ile aralarındaki münasebet vurgulanmıştır.

Abstract:
In the historical process, many thinkers have used different methods to 
present and express their inner world ideas. The use of metaphors to make the 
narration strong is among these methods. The aim is to make the abstract concrete, 
widen the point of view, reduce it to the mind and make it more understandable.
As in many disciplines, there are other methods such as symbolism, simile 
and metaphor that make the usage and expression different in Sufism. When we look 
at the Sufi culture, it is seen that metaphors are used for reasons such as making Sufi 
issues clearer, eliminating ambiguity, making the meanings richer, and conveying the 
desired message more effectively.
In this study, after processing the metaphorical expression, the metaphors of 
letter, number, language, love, time and space are discussed in particular of Ibn alA'râbî and Mevlânâ. In addition, the relations between these metaphors were 
evaluated. In other words, the relationship between the concepts we use in our daily 
life is emphasized by the metaphorical approach of mysticism and the processing of 
them from a wider perspective as content.
Eski Türkçede çatı ekli fiillerin semantiği
Semantics of voice verbs in Old Turkish
Yazar: KERİME ÇALIŞ
Danışman: PROF. DR. FERRUH AĞCA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Eski Türkçede bazı çatı ekli fiillerin anlamları ile kök fiil anlamları arasında meydana gelen anlam değişiminin sebepleri anlam ve işlev etkileşimi çerçevesinde ortaya konması amaçlanmıştır. 
Runik harfli metinler, Eski Uygur Türkçesi ve Karahanlı Türkçesi metinlerinden anlam değişmesine uğrayan çatı ekli fiiller tespit edilmiştir. Değerlendirmede kullandığımız ölçüt ve yöntem olarak; öncelikle çatı ekli fiilin anlamları, kök fiillerin anlamlarıyla karşılaştırıldı. Karşılaştırma sonucunda çatı ekinin fiile yeni bir anlam kazandırmasındaki rolü tespit edilmeye çalışıldı.  Sonra çatı ekinin meydana gelen yeni anlamdaki işlevleri kök fiil ve çatı ekli fiillerin kullanıldığı cümlelere bütüncül bir bakış açısıyla bakılarak değerlendirildi. Söz diziminde cümledeki özne-nesne ilişkisinde meydana gelen değişiklikleri ortaya çıkarmak için istem teorisi ve anlamsal rollerden faydalanıldı.
Sonuç olarak; bağlamda anlam yapısı, anlam nitelikleri ve sınırları değişen çatı eklerinin türetimlik işlevinde değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu eklerin türetimlik işlevinde yeni bir anlam kazanarak yeni bir fiil meydana getirdiğinde çatı kategorisinin bazı niteliklerini aldığı görülür. Bu aşamadan sonra; tarihi ve günümüz çatı eklerinin, türetimlik işlevinde sözlükselleşme meydana getirmiş eklerden çıkmış olabileceğini düşünüyoruz.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the reasons for the change in meaning between the meanings of some voice verbs with suffixes being added to verbs in Old Turkish, within the framework of meaning and function interaction.
Verbs with morphemes have been determined from Old Turkish texts in runic, Old Uyghur and Karakhanid Turkish. As the criteria and method we use in the evaluation; first of all, the meanings of the verb with the voice suffix were compared with the meanings of the voice verbs. As a result of the comparison, the role of the suffixes in giving a new meaning to the verb was tried to be determined. Then, the functions of the suffix in the new meaning were evaluated by looking at the sentences in which the voice verbs and the verbs with the affixes are used from a holistic perspective. In order to reveal the changes in the subject-object relationship in the syntax, volition theory and semantic roles were used.
As a result; in this context, it is seen that the suffixes whose meaning structure, semantic qualities and boundaries change should be evaluated in the derivation function, and when the aforementioned suffixes gain a new meaning in the derivation function form a new verb. It takes some of the characteristics of the voice category. After this stage; we think that the historical and contemporary suffixes may have emerged from the suffixes that created lexicalization in the derivational function.
Müellifi bilinmeyen bir kıyâfetnâme örneği: İnceleme-metin
An example of clothing with unknown author: Review-text
Yazar: HURİYE GÖKSU
Danışman: DOÇ. DR. TUBA ONAT ÇAKIROĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kıyâfetnâmeler edebiyatımızda önemli yer tutan türlerden biridir. Elimize geçen ilk kıyafetname Hamdullah Hamdi'ye aittir. Bu çalışmalar daha fazla yapılmalıdır. Çünkü bu türde insanın hem iç hem dış yapısıyla ilgili bilgiler edinilmektedir. Bu çalışmamızda bilinmeyen bir müellifin kıyafetnamesinin metin okuması ve incelemesi yapılmıştır. Tez sürecinin başında müellif Kadı Asker Şerif Mehmed Molla Efendi olarak tespit edilmiştir. Süreç içinde bu bilgi silinmiştir. Metinde de bulunmadığından müellif tespit edilememiştir. Bu sebeple süreç içinde çalışmanın ismi değiştirilmiştir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kıyafetname ile ilgili genel bilgiler ve bulunan kıyafetnamenin özellikleri verimiştir. İkinci bölümde metnin incelenmesi, üçüncü bölümde metnin transkripsiyonuna yer verilmiştir.
Anahtar kelimeler: Bilinmeyen bir müellif , Kıyâfetnâme, Şair, Okuma

Abstract:
The outfits are one of the genres that have an important place in our literature. The first attire we received belongs to Hamdullah Hamdi. These studies should be done more. Because in this type, information about both the internal and external structure of the human is obtained. In this study, the text of an unknown author's clothing was read. At the beginning of the thesis process, the author was identified as Kadı Asker Şerif Mehmed Molla Efendi. This information was deleted in the process. The author could not be identified as he was not present in the text. For this reason, the name of the study was changed during the process.
The study consists of three parts. In the first chapter, general information about the dress code and the features of the clothing name are given. In the second part, the analysis of the text, and in the third part, the transcription of the text is given.
Key words: An unknown author, KıyÀfetnÀme, Poet, Reading
Kripto paralar ile makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi: Yüksek gelir grubu ülkeler üzerine bir uygulama
Causal relationship between crypto coins and macroeconomic variables: A practice on high income countries
Yazar: MURAT GÜNGÜL
Danışman: PROF. DR. ŞENNUR SEZGİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kripto paralar, piyasaya ilk çıktığı zamanlarda sembolik değerlere sahip iken günümüzde trilyon dolar değerini aşmış ve birçok ülkenin ekonomik ve politik gündemine girmiştir. Bazı ülkeler ilk etapta yasal düzenleyici adımlar atmış, bazı ülkeler yasaklayıcı bir tavır sergilemiş ve bazı ülkeler ise bekle gör politikası izleyerek herhangi bir olumlu veya olumsuz tepki göstermemiştir. Ancak kripto paralar her geçen gün gerek piyasa hacmi gerek kullanım yoğunluğu ile küresel bir faktör olma yolunda gelişmiş ve çoğalmıştır. Bunun sonucu birçok araştırmaya, rapora ve akademik çalışmaya konu olmuştur. 
Bu tezin amacı kripto paraların küresel açıdan temel ekonomik göstergelere etkisini ve bu etkinin boyutunu analiz etmeye yönelik olacaktır. Bu bağlamda özellikle yüksek gelirli ekonomiler için kripto paralar ile seçili temel ekonomik göstergeler arasında nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Analiz, ülke bazlı ayrı ayrı sonuç vermesi ve bir takım öncü testlere ihtiyaç duymamasından dolayı Kónya (2006) nedensellik testi ile yapılmıştır. Çalışma sonucunda kripto paraların yüksek gelir grubuna dâhil ülkelerin makroekonomik değişkenlerinin nedeni olduğu ve söz konusu değişkenleri etkileyecek potansiyelinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
While cryptocurrencies had symbolic values when they first appeared on the market, today they exceeded the trillion dollar value and entered the economic and political agenda of many countries. Some countries took legal regulatory steps in the first place, some countries showed a prohibitive attitude, and some countries did not show any positive or negative reaction by following a wait and see policy. However, cryptocurrencies have developed and multiplied day by day to become a global factor with both market volume and usage intensity. The result of this has been the subject of many researches, reports and academic studies. 
The aim of this thesis will be to analyze the effect of cryptocurrencies on basic economic indicators and the size of this effect. In this context, the causality relationship between crypto currencies and selected basic economic indicators, especially for high-income economies, has been investigated. The analysis was carried out with the Kónya (2006) causality test, as it gives separate results on a country basis and does not need some pioneering tests. As a result of the study, it has been determined that cryptocurrencies are the cause of macroeconomic variables of high-income countries and have the potential to affect these variables.
Dilbilimsel Etnobiyoloji açısından Eski Türkçede canlı
Alive in Old Turkish in terms of Linguistic Ethnobiology
Yazar: BURAK SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türkçe = Old Turkish

Özet:
Dilbilimsel Etnobiyoloji insanların canlıyı dil üzerinden nasıl ifade ettikleri, dili nasıl kullandıkları gibi konular üzerine yoğunlaşan bir alandır. Eski Türkçe içerisinde canlılar kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk ve yaşlıg gibi kavramlarla ifade edilmiştir. Bu çalışmada, Dilbilimsel Etnobiyoloji açısından kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk ve yaşlıg kavramları ve bunlara ait formların Eski Türkçe içerisinde anlamsal olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Eski Türkçenin farklı çevrelerinde yazılmış metinler taranmış kavramlarla ilgili örnekler bağlamlar halinde verilmiştir. Her bir kelime için ayrı ayrı kavram haritaları hazırlanmıştır. Sonuç olarak kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk ve yaşlıg kavramları etrafında Türklerin canlıyı nasıl anlamlandırdığı, nasıl ifade ettiği ve nasıl sınıflandırdığı ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Linguistic Ethnobiology is a field that focuses on how people express living things through language and how they use language. In Old Turkish, living things were expressed with concepts such as kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk and yaşlıg. In this study, it is aimed to evaluate the concepts of kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk and yaşlıg and their forms semantically in Old Turkish in terms of Linguistic Ethnobiology. In the study, the texts written in different environments of Old Turkish were scanned and examples related to the concepts were given in context. Separate concept maps were prepared for each word. As a result, it has been revealed how Turks interpret, express and classify living things around the concepts of kişi, kul, özlüg, tınlıg, tirig, turalıg, yalŋuk ve yaşlıg.
İslâm hukukunda ihtilat
Differences in Islamic law
Yazar: NECMETTİN ACAR
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS ARAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm hukukunda ihtilat denilince akla ilk gelen kadın ve erkeğin bir arada bulunması akla gelmektedir. Klasik fıkıh eserlerinde de kavramsal olarak daha çok bu bahis işlenmektedir. Ancak daha detaylı bakıldığında ihtilat kavramının fıkhın başka konularına da şamil olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın nihai hedefi bu bahisleri ortaya çıkararak fıkhın genel ilkeleri çerçevesinde meseleye açıklık getirmektir. 
Çalışma üç ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde ihtilat ve onunla iltisaklı olan diğer kavramlar ele alınmıştır. 
İkinci bölümde ihtilatın furu' fıkıhtan sular, kuyular, zekât, alışveriş, şirket vb. birçok kalemde örnekler verilerek konunun kapsam alanları ortaya konmaya çalışılmıştır.
Üçüncü ve son bölümde ise fıkıh bilginlerinin ihtilatı giderme ve çıkış yollarındaki yöntem/metotları ortaya konmuştur.

Abstract:
In the introduction section, the scope and purpose of the study, the methods followed in the study and the sources of the research are mentioned.
In the first chapter, the concept of mixture and other concepts related to it will be tried to be discussed and situations where there is or is not a conflict will be determined. In the second section, the issues / places where there is a dispute will be determined using the classical canon law books and examples will be presented to try to reinforce them.
In the third section the methods of getting rid of mixture will be discussed. Care will be taken to handle the issues identified by the scholars of canon law (Fiqh) such as research, short chat (istishab), proof, draw, precaution, complying with the reverse, asking for a fatwa.
Murtazâ Sükûtî Dîvânı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Context index and functional dictionary of Murtazâ Sükûtî Dîvâni
Yazar: SONGÜL TAY
Danışman: PROF. DR. TUBA ONAT ÇAKIROĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Klasik Türk Edebiyatı ürünleri çok geniş bir kültür coğrafyasından beslenerek günümüze kadar gelmiştir. Bu zengin mirasın gelecek nesillere aktarılması, tanıtılması ve anlamaları için çeşitli sözlük çalışmaları yapılmış ve hala yapılmaktadır. Edebi eserlerin söz varlığını ortaya çıkarmak, bu alan çalışmalarına katkı sağlamaktadır. Bu sebeple bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmaları Türk Edebiyatının ürünlerini daha geniş kapsamlı bir biçimde inceleme fırsatı sunmaktadır. 
Bu doğrultuda TEBDİZ projesi kapsamında yer alan Murtazȃ Sükȗtȋ Dȋvȃnı'nın Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü adlı çalışmamız proje içerisinde belirlenen kurallara uygun olarak hazırlanmıştır. XIX. yy mutasavvıf Türk şairi Sükȗtȋ Dȋvȃnı'nın söz varlığı ortaya konularak elde edilen verilerin sınıflandırılmasına yönelik üslȗp incelemesine yer verilmiştir. Çalışmanın bağlamlı dizin bölümü, alfabetik sıralanan madde başlıkları altında toplanması ve Murtazȃ Sükȗtȋ Dȋvȃnı'ndaki şiirlerin kullanım sıklıklarının ortaya konulmasından oluşmaktadır. 
Böylece Murtazȃ Sükȗtȋ'nin şiir dilini oluşturan dil unsurları tespit edilmiş ve şairin kendine has üslubu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Classical Turkish Literature products have survived to the present day by being fed from a very wide cultural geography. Various dictionary studies have been and are still being carried out to transfer, introduce and understand this rich heritage to future generations. Revealing the vocabulary of literary works contributes to this field work. For this reason, contextual index and functional dictionary studies offer the opportunity to examine the products of Turkish Literature in a more comprehensive way.
In this direction, our study named Context Index and Functional Dictionary Of Murtazȃ Sükȗtȋ Dȋvȃnı, which is within the spoce of the TEBDİZ Project, has been prepared in accordance with the rules determined within the Project. XIX. the stylistic analysis of the data obtained by revealing the vocabulary of the 17th century sufi Turkish poet Sükȗtȋ Dȋvȃn is included. The contextual index part of the study consists of collecting them under the headings of items listed alphabetically and revealing the frequency of use of the poems in the Murtazȃ Sükȗtȋ Dȋvȃnı.
Thus, the language elements that make up the poetic language of Murtazȃ Sükȗtȋ have been determined and the poet's unique style has been revealed.