Batı Karadeniz Akçakoca açıklarının sismo-akustik yapısı
Seismo-acoustic structure offshore Akçakoca, Western Black Sea margin
Yazar: ÖZKAN ÖZEL
Danışman: PROF. DR. DERMAN DONDURUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Batı Karadeniz bölgesi = West Black Sea region

Özet:
Çalışma  alanı,  Batı  Karadeniz  kıta  sahasında  Akçakoca  açıklarında  şelf,  kıtasal 
yamaç  ve  yükselimini  kapsamaktadır.  Akustik  veri  setleri  2005,  2012  ve  2016 
yıllarındaki    deniz    araştırmaları    kapsamında    toplanmıştır.    Toplanan    veriler 
değerlendirilerek,  çalışma  alanı,  morfolojik,  stratigrafik  ve  sığ  gaz  ve  gaz  hidrat 
birikimleri  açısından  incelenmiştir.  Dokuz  Eylül  Üniversitesi  R/V  K.  Piri  Reis 
Araştırma gemisi  ile 2  farklı sefer  kapsamında yaklaşık 1550 km  uzunluğunda,  çok 
kanallı sismik yansıma, CHIRP sığ mühendislik sismiği ve çok ışınlı batimetri verileri 
toplanmıştır.  Ek  olarak  Alman  araştırma  gemisi  R/V  Poseidon  ile  yaklaşık  450  km 
uzunluğunda  sonar  verisi  toplanmıştır.  Şelf  ve  kıtasal  yamaç  morfolojisi  çok  ışınlı 
batimetri verileri  kullanılarak incelenmiş olup,  batıdan doğuya  doğru Sakarya-Doğu 
Kanyonu,  Akçakoca  Kanyon  Sistemi  ve  Kozlu-Batı  Kanyon  Sistemleri  olarak 
isimlendirilen  denizaltı  kanyon  sistemleri  ilk  kez  yüksek  ayrımlı  olarak  ortaya 
çıkarılmıştır.  Kanyonların  oluşumları  incelendiğinde,  birçok  ikincil  toplayıcı  koldan 
oluştukları gözlenmiştir. Stratigrafik çalışmalar kapsamında Akçakoca-1 kuyu bilgisi 
kullanılarak  üst  Miyosen,  üst  ve  orta  Eosen,  üst  Paleosen  ve  üst  Kretase  birimleri 
zamana bağlı yüzey haritaları oluşturulmuştur. Paleosen birimleri Kretase biriminde yer 
alan  Kozlu  Yükselimi'ne  üzerlenerek  (onlap) sonlanırken, üst  Eosen birimi ise bazı 
bölümlerde bu bölgesel sırtı aşarak derin havzaya ulaşmaktadır. Üst Miyosen birimi ise 
çalışma  alanının  tamamına  yakın  bölümde  Erozyonel  yüzey  olarak  yayılmaktadır. 
Çalışma alanının kıtasal yamaç ve kıtasal yükselim bölgelerinde sığ gaz birikimleri, su 
kolonuna gaz çıkışları, gaz bacaları ve BSR yansımalarının sırt tipi sedimanter yapıların 
altında dağılım gösterdiği ortaya konmuştur. Sahadaki sığ gaz birikim anomalilerinin 
dağılımı   çalışma   alanının   yaklaşık   %20'sini   kaplarken,   Tip-1   ve   Tip-2   BSR 
anomalilerinin dağılımı çalışma alanının yaklaşık %35'ini kapsamaktadır.

Abstract:
The study area covers the shelf, continental slope and rise on the offshore Akçakoca 
in the Western Black Sea. Acoustic datasets were collected as part of three research 
expeditions  in  2005,  2012  and  2016.  The  study  area  was  examined  in  terms  of 
morphological, stratigraphical, shallow gas and gas hydrate deposits. Approximately 
1550 km long, multi-channel seismic reflection, CHIRP sub-bottom profiler seismic 
and multi-beam bathymetry data were collected with the Dokuz Eylul University R/V 
K. Piri Reis. In addition, approximately 450 km of sonar data was collected with the 
R/V  Poseidon.  Using  multi-beam  bathymetry  data,  shelf  and  continental  slope 
morphology, which is one of the main objectives of the thesis, was examined. In this 
sense, submarine canyon systems named as Sakarya-East Canyon, Akçakoca Canyon 
System and Kozlu-West Canyon Systems which, from west to east were firstly imaged 
in high resolution, are consisted of secondary tributaries. 
 Within  the  scope  of  stratigraphic  investigations,  Upper  Miocene,  Upper  and 
Middle  Eocene,  Upper  Paleocene  and  Upper  Cretaceous  stratigraphic  units  were 
mapped  by  using  Akçakoca-1  well  information.  While  the  Paleocene  units  are 
terminated by onlap unconformities onto the volcanic Kozlu structure that is the top of 
the Cretaceous units, the upper Eocene unit reaches the deep basin beyond some of 
these regional ridges. The Upper Miocene unit were observed as an erosional surface 
covering almost the whole of the study area. It has been observed that shallow gas 
accumulations, gas flares to the water column, gas chimneys and BSR reflections are 
distributed under sedimentary ridge type sedimanter structures in the continental slope 
and  continental  rise  regions.  While  the  distribution  of  shallow  gas  accumulation 
anomalies in the field covers approximately 20% of the study area, the distribution of 
BSR anomalies covers approximately 35% of the study area.