Çocukların otizm spektrum bozukluğu derecesi ile duyu-biliş-motor özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
Determining relationships between severity of autism spectrum disorders and sensorial-cognitive-motor characteristics of children
Yazar: MUSTAFA ULUYOL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YANARDAĞ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel özellikler = Cognitive characteristics ; Duyuşsal özellikler = Affective characteristics ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Motorik özellikler = Motoric features ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocukların otizm spektrum bozukluğu derecesi ile duyu-biliş-motor özellikleri arasındaki ilişkileri belirlemektir. Araştırmaya Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü Gelişimsel Destek Birimi'nde destek eğitim alan otizm spektrum bozukluğu tanısı almış 4-6 yaş arası 30 çocuk katılmıştır. Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların demografik özelliklerini, OSB derecelerini, duyusal işlem düzeylerini, sözel olmayan zekâ düzeylerini ve motor yeterlik düzeylerini belirlemek üzere Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği 2 – Türkçe Versiyonu, Duyu Profili Bakım Veren Anketi, Okulöncesi Sözel Olmayan Zekâ Testi, Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlik Testi 2 ve Aile ve Çocuk Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 programına girilerek Pearson r, kısmi korelasyon analizi ve çok değişkenli kovaryans analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların OSB dereceleri ile sözel olmayan zekâ düzeyleri ve motor yeterlik düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu gösterirken OSB derecesi ile duyusal işlem düzeyi arasında anlamlı herhangi bir ilişki olmadığına işaret etmiştir. Ayrıca, farklı düzeyde OSB'den etkilenen çocukların sözel olmayan zekâ düzeylerinin ve motor yeterlik düzeylerinin farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sonunda, elde edilen bulgular ve araştırmanın sınırlılıkları tartışılmış, sonraki araştırmalara ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to determine relationships between severity of autism spectrum disorders (ASD) and sensorial-cognitive-motor characteristics of children with autism spectrum disorders. 4-6 year-old 30 children with autism spectrum disorders that were taking supportive education in Developmental Support Unit of Research Institute for Individuals with Disabilities of Anadolu University were assessed. Family and Child Information Form, Gilliam Autistic Disorders Rating Scale – 2 – Turkish Version, Sensory Profile Caretaker Questionnaire, Primary Test of Nonverbal Intelligence and Bruininks-Oseretsky Test of Motor Proficiency – 2 were used to determine children's demographic characteristics and to assess ASD severity, sensory processing level, nonverbal intelligence level and motor proficiency level. The data was analyzed with Pearson r, partial correlation analysis and multivariate covariance analysis via SPSS 21. Results showed that there was a significant negative correlation between ASD severity and nonverbal intelligence-motor proficiency levels while there was no significant correlation between ASD severity and sensory processing level. Besides, results indicated that nonverbal intelligence levels and motor proficiency levels of children in different ASD severity categories significantly differentiated. Finally, the results and limitations were discussed and suggestions were presented for further studies and implementation.