Mimarlıkta mekân plastisitesi
Space plasticity in architecture
Yazar: ZEYNEP SADIKLAR
Danışman: PROF. DR. ASU BEŞGEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Gömülü teori = Grounded theory ; Mimarlık kuramı = Architectural theory ; Plastisite = Plasticity

Özet:
Günümüzde mekân sadece bir fiziksel ortam olmaktan çıkmış etkileşim ortamı haline 
gelmiştir. Bu değişim mekânın algılanmasını olduğu kadar biçimlenmesini de etkilemiştir. Mekânın 
fiziksel niteliklerinin yanında maddi olmayan ilişkisel sistemleri de biçimlenmesi üzerinde etkilidir. 
Biçimlenmeyle yakından ilgili olan plastisite kavramı mimarlık literatüründe çeşitli olgular 
bağlamında kullanılsa da kavramın tanımı literatürde yeterince yapılamamıştır. Bu çalışma, mimarlık 
literatüründe ifade olarak yer almasına rağmen net bir tanımına rastlanamamış olan mekân 
plastisitesine bir kuram çerçevesinde açıklama getirebilmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Genel 
Bilgiler, Yapılan Çalışmalar 1, Yapılan Çalışmalar 2, Bulgular ve İrdelemeler ile Sonuçlar olmak 
üzere beş bölümden oluşmaktadır. Genel Bilgiler bölümünde problemin tanımı, varsayımın ortaya 
konulması, yöntemin tanıtımı yapılmıştır. Yapılan Çalışmalar 1 kısmında plastik, plastisite ve mekân 
biçimlenmesi tanıtılmaya çalışılmış, plastik ve plastisite kavramlarının farklı disiplinlerdeki 
tanımları kavramlaştırılmış ve bölüm sonunda plastisite kavramları listesi elde edilmiştir. Yapılan 
Çalışmalar 2 bölümünde mekân tanımı içeren söylemler Gömülü Kuram yaklaşımıyla analiz edilmiş 
mekânın kavramsal dinamikleri ortaya çıkarılmıştır. Bulgular ve İrdeleme kısmında yapılan 
çalışmalardan elde edilen bilgiler haritalanarak karşılaştırılmış, benzerlikleri ve farklılıkları 
üzerinden tartışılmış, sonuç bölümünde elde edilen bulgulara dayalı kuram üretimi gerçekleşmiştir.

Abstract:
Today, architecturel space is no longer just a physical environment, it has become an interaction environment. This change has affected the perception of the space as well as its shaping. 
In addition to the physical qualities of the space, its non-material relations are also effective on its formation. Although the concept of plasticity, which is closely related to formation, is used in the context of various phenomena in the architectural literature, its definition has not been found. 
Therefore, this study was carried out in order to explain the plasticity of space within the framework of a theory. 
The study consists of five parts: General Information, Previous Studies 1, Previous Studies 2, 
Findings and Discussions and Results. In the General Information section, the definition of the 
problem, the explanation of the assumption and the introduction of the method are made. In Studies 
Previous 1, plastic, plasticity, and spatial shaping are introduced, and the definitions of the concepts of plastic and plasticity in different disciplines are conceptualized and listed at the end of the chapter. 
In Previous Studies 2, discourses containing the definition of space were analyzed with the 
Grounded Theory approach and the conceptual dynamics of space were revealed under four 
categories: impulses, tools, actions and quality. The information obtained from the studies conducted in the Findings and Discussion section was mapped and compared, their similarities and differences were discussed, and the theory was produced based on the findings in the conclusion section.