Ceza Muhakemesinde hukuka aykırı delillerin ispat değeri
Probative value of illegally obtained evidence in Criminal Procedure
Yazar: YEŞİM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT KOCASAKAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Delil = Evidence ; Hukuk devleti = State of law ; Hukuka aykırılık = Unlawful

Özet:
Bireyin özgürlük alanına doğrudan müdahalelerde bulunma olanağına sahip 
olan ceza muhakemesi hukukunun olmazsa olmaz ilkeleri demokratik hukuk 
devletinin korunması, adil yargılanma hakkı ve bu kapsamda bireyin özgürlük ve 
haklarının devlet müdahalelerine karşı korunmasıdır. Suç teşkil eden bir fiilin somut 
olayda gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleştiyse ne şekilde gerçekleştiği ve bu 
fiilin kim tarafından gerçekleştirildiğine yönelik ispat faaliyeti çerçevesinde, ispat 
vasıtaları olan delillerin elde edilmesi, ortaya konulması, tartışılması ve 
değerlendirilmesi maddi gerçeğe ulaşma gayesi bakımından ceza muhakemesinin en 
önemli faaliyetlerindendir. Delil elde etme ve değerlendirme faaliyetleri, bireyin 
temel hak ve özgürlüklerine saygılı bir şekilde adil yargılanma hakkı ve hukukun 
belirlediği sınırlar içinde gerçekleştirilmelidir. Devlet, bütün faaliyetlerinde olması
gerektiği gibi delil toplama faaliyetinde de hukuk kurallarına uygun davranmalı ve 
bu kurallarla kendisini bağlı tutmalıdır. Bu doğrultuda bireylerin temel hak ve 
özgürlükleri güvence altında olacaktır. Suçu oluşturan olayları ortaya koyan delilleri 
elde etme faaliyeti çerçevesinde hukuka aykırı yöntemlere başvurulması halinde, 
karşımıza hukuka aykırı deliller çıkmaktadır. Benimsenen çözüm yolları
çerçevesinde, hukuka aykırı deliller ceza muhakemesinde kullanılabilmekte veya 
kullanılması reddedilebilmektedir. Bir hukuk devletinde hukuka aykırı delillere 
ilişkin düzenlemeler ve uygulamalar ayrıca önem taşımaktadır. Tez çalışmamızda, 
hukuka aykırı deliller sorunu, ceza muhakemesi hukukumuz kapsamında ele alınmış
olup, özellikle CMK'daki düzenlemelere, doktrindeki görüşlere, Yargıtay ve AİHM 
içtihadlarındaki yansımalara ve bazı ülke uygulamalarına yer verilmiştir. 
Vicdani delil sisteminin istisnasını teşkil eden hukuka aykırı deliller konusu 
günümüzün en önemli konularından birisidir. Uzun süredir yoğun tartışmalara ve 
farklı düşüncelerin ileri sürülmesine neden olan hukuka aykırı deliller ile ilgili 
tartışmalar halen güncelliğini korumakta olup, hukuka aykırı delillerin muhakemede 
kullanılmasına ilişkin ortak bir görüş ve uygulama benimsenmiş değildir. Türk 
doktrininde ve bazı ülke uygulamalarında bu konuya ilişkin farklı görüş ve 
uygulamalar bulunmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı yoğun bir biçimde tartışılan hukuka aykırı deliller 
sorununa ilişkin olarak bir hukuk devletinde olması gereken çözüm önerilerini ortaya 
koymak, hukuka aykırı delillerin ceza muhakemesi hukukumuzdaki yeri ve ispat 
açısından değerini belirlemeye çalışmak, getirilen önerilerin sonuçlarını ve başka 
tartışmalardaki etkilerini açıklamaktır. Bunun için, öncelikle, ceza muhakemesinin 
gayesine, ceza muhakemesinin temel ilkelerinden olan hukuk devleti ilkesi ve adil 
yargılanma hakkına, ceza muhakemesinde ispat ve delillere, delillerin elde 
edilmesine ve değerlendirilmesine ilişkin genel açıklamalara yer verilmiştir. Hukuka 
aykırı delil kavramını ortaya koymak açısından hukuka aykırılık kavramının anlam 
ve kapsamı ve bu doğrultuda hukuka aykırı deliller kavramı açıklanmaya 
çalışılmıştır. Devamında hukuka aykırı delillerin tarihsel süreçte gelişimi ve konuya 
ilişkin Türk Ceza Muhakemesi Hukuku'ndaki düzenlemeler ele alınmış; bazı hukuka 
aykırı delil yaratan durumlar gösterilmiştir. Daha sonra, ceza muhakemesinde 
hukuka aykırı delillerin kullanılmamasının amacı açıklanarak, vicdani delil sistemini xxii 
Deliller ancak hukukun çizdiği çerçevede elde edilebilir ve kullanılabilir. Bu 
konuda kural ve sınırlamalar ihlal edildiği takdirde, insan haklarına saygılı bir hukuk 
devletinde bu şekilde elde edilen hukuka aykırı delillerin kullanılmaması ve hükme 
dayanak yapılamaması gibi bazı sonuçlar söz konusu olacaktır. Anayasamızın 2. 
maddesinde açıkça ifade edildiği üzere, devletimiz hukuk devleti ilkesini benimsemiş
ve hukuk kurallarına uyacağını beyan etmiştir. Aynı zamanda, Anayasamızın 36. 
maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı anayasal bir hak olarak teminat altına 
alınmıştır. Adil yargılanma hakkı çerçevesinde ceza muhakemesi, hukuka, 
hakkaniyete, insan ve sanık haklarına uygun olarak gerçekleştirilmelidir. İnsan 
haklarını koruyan, adaleti ve güvenliği sağlayan ve hukuk kurallarına bağlı olan bir 
hukuk devletinde, hukuka aykırı delillere yer olmamalıdır. Hukuk devleti ilkesine ve 
adil yargılanma hakkına yönelik en önemli saldırılardan biri de hukuka aykırı
delillerin kullanılması olarak görülmelidir. 
Türk hukukunda, 1992 yılına kadar hukuka aykırı delillere ilişkin somut bir 
hüküm bulunmamakla birlikte, 1412 sayılı CMUK'da, 18.11.1992 tarih ve 3842 
sayılı kanun ile önemli değişiklikler yapılarak, hukuka aykırı delillere ilişkin iki ayrı
hüküm getirilmiştir. CMUK'a eklenen m. 135/a uyarınca; "… ifade verenin ve 
sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü 
davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve şiddette 
bulunma, bazı araçlar uygulama gibi iradeyi bozan bedenî ve ruhî müdahaleler 
yapılamaz." CMUK 254. maddeye ise "Soruşturma ve kovuşturma organlarının 
hukuka aykırı şekilde elde ettikleri deliller hükme esas alınamaz." hükmü 
eklenmiştir. Bu maddelerden ilki olan CMUK 135/a maddesi, hukuka aykırı ifade ve 
sorgulama usulleri ile elde edilen delilleri kapsam dışı bırakmış; daha genel bir 
içeriğe sahip olan CMUK 254. maddesi ise tüm hukuka aykırı delilleri kapsam 
dışında bırakmıştır. Bununla birlikte, hukuk sistemimiz kanunda yer alan 
düzenlemeler ile yetinmemiş ve 03.10.2001 tarihinde yapılan değişiklik sonucu 
Anayasa'nın 38. maddesine "Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil 
olarak kabul edilemez." hükmünün eklenmesiyle söz konusu düzenlemeler anayasal 
garantiye kavuşturulmuştur. 
01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK ise hukuka aykırı
delillere ilişkin daha ayrıntılı hükümler getirmiştir. CMK'da bu konuya ilişkin delil 
elde etme yöntemlerine, delil elde etme yasaklarına, diğer hukuka aykırılıklara, 
delillerin ortaya konulmasına, tartışılmasına ve değerlendirilmesine ilişkin birtakım 
düzenlemeler bulunmaktadır. Anayasa hükmü ile birlikte, CMK'nın 148, 206/2-a, 
217/2. ve 289. maddelerinde de hukuka aykırı delillerin ceza muhakemesinde hiçbir 
şekilde kullanılamayacağına ve delil olarak değerlendirilemeyeceğine işaret eden 
düzenlemeler getirilmiştir. 
CMK'nın "İfade alma ve sorguda yasak usuller" başlıklı 148. maddesi uyarınca 
"Şüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici 
nitelikte kötü davranma, işkence, ilâç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte 
bulunma, bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz."
Aynı zamanda aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca, yasak usullerle elde edilen ifadeler 
rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemeyecektir. CMK'nın "Delillerin 
ortaya konulması ve reddi" başlıklı 206/2-a maddesi gereğince, delil kanuna aykırı
olarak elde edilmişse ortaya konulmasının reddolunacağı hüküm altına alınmıştır. 
Yine "Delilleri takdir yetkisi" başlıklı 217/2. maddesinde "Yüklenen suç, hukuka 
uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir." hükmüne yer xxiii 
verilmiştir. Ayrıca 5271 sayılı CMK'da önceki kanunda yer almayan bir 
düzenlemeye yer verilmiş ve CMK'nın 289. maddesinde, hükmün hukuka aykırı
yöntemlerle elde edilen delile dayanması mutlak bozma sebebi olarak 
düzenlenmiştir. Böylece kanunkoyucu, hukuka uygun elde edilmek şartıyla ceza 
muhakemesinde her şeyin delil olabilmesi ve hukuka uygun delillerin 
değerlendirilebilmesi esasını benimsemiştir. 
Delil elde edilmesine ilişkin yöntemi açıkça yasaklamış bir hukuk kuralına, 
hukuk kuralı açık bir yasaklama içermese de kuralda öngörülen usule veya bu kuralın 
amaç ve kapsamına veya genel olarak hukukun kaynaklarına ve evrensel hukuk 
ilkelerine aykırı davranılarak elde edilen deliller ile elde ediliş biçimi yönünden suç 
oluşturulan deliller hukuka aykırı delil kategorisinde değerlendirilecektir. Ceza 
muhakemesinde esas sorun ise hukuka aykırı delillerin ceza muhakemesinde 
değerlendirmeye alınıp alınmayacağı noktasında toplanmaktadır. Hukuka aykırı
delillerin ceza muhakemesinde değerlendirmeye alınıp alınmayacağı yani kullanılıp 
kullanılamayacağı konusunda doktrin ve uygulamada farklı görüşler ileri 
sürülmektedir. Hukuka aykırı delillerin değerlendirilmesi konusunda öncelikle 
irdelenmesi gereken, hukuka aykırı delillerin neden yasaklandığı ve hukuka aykırı
delillerin kullanılamayacağına ilişkin kuralın getirilmesinin amacının ne olduğudur. 
Hukuka aykırı delillerin değerlendirme dışı bırakılmasında esas olan amaç, temel hak 
ve özgürlüklerin korunması ve onlara saygı gösterilmesinin ötesinde hukuku 
uygulamak, hukuk düzeni ve hukukun üstünlüğünü korumak olarak kabul 
edilmelidir. Hukuka aykırı delil teorisinin altında yatan fikir bu olmalıdır. 
Hukuka aykırı delillerin ceza muhakemesinde kullanılıp kullanılamayacağına 
ilişkin olarak temelde üç ana yaklaşım ortaya koyulmaktadır. Modern ceza 
muhakemesinde terk edilmiş olsa da mutlak kabul yaklaşımına göre, "Hukuka aykırı
delil, aykırı elde edilmemişçesine değerlendirilir" ilkesi gereğince, hukuka aykırı
olarak elde edilen delillerin hükme esas alınması kabul edilmektedir. Mutlak red 
yaklaşımı ise, hukuka aykırı delillerin ceza muhakemesinde hiçbir şekilde 
kullanılamayacağını ifade etmektedir. Bu kapsamda herhangi bir hukuka aykırılık 
olduğu takdirde hukuka aykırı şekilde elde edilen tüm deliller kullanılamaz hale 
gelecektir. Bir diğer görüş olan esnek yaklaşım, hukuka aykırı delillerin ceza 
muhakemesinde kullanılıp kullanılamayacağı sorununa ilişkin olarak hukuka aykırı
delillerin kabul edilebilirliğine karar vermede sabit bir kural kabul edilmemektedir. 
Buna göre, hukuka aykırı deliller, yapılacak değerlendirme sonrasında bazı
durumlarda hükme esas alınabilecek, bazı durumlarda ise alınamayacaktır. Böylece 
mahkemelere takdir yetkisi tanıyan bu görüş çerçevesinde her somut olay ayrıca 
değerlendirilecektir. 
Hukuka aykırılığın hiçbir mazereti olamayacağı gibi, hukuka aykırılıklar 
arasında önemli-önemsiz, şekli-maddi, hafif-ağır gibi birtakım sübjektif ayrımlar 
yapılması hukukun üstünlüğünün benimsendiği bir hukuk devletinde kabul edilemez. 
Hukuka aykırı delillerin değerlendirme dışı bırakılmasındaki amaç ve hukukun 
üstünlüğü ilkesi kapsamında, esnek yaklaşıma ilişkin görüşlerdeki hatalı yaklaşım ve 
eksiklikler de göz önüne alındığında, tüm hukuka aykırı deliller, ceza muhakemesi 
hukukumuzdaki düzenlemeler kapsamında ele alınmalı ve hukuka aykırı deliller ceza 
muhakemesinin hiçbir safha veya evresinde ve hiçbir şekilde kullanılmamalıdır. Esas 
itibariyle, hukuk devleti ilkesi ve adil yargılanma hakkı bu kabulü zorunlu 
kılmaktadır. xxiv 
Hukuka aykırı delillerin kullanılabilirliğine ilişkin çeşitli ülkelerde farklı
uygulamalar benimsenmiştir. Bazı ülkeler hukuka aykırı deliller ile ilgili olarak ceza 
muhakemesi kanunlarında çeşitli düzenlemelere yer vermiş, bazıları ise bu konuda 
hiçbir düzenleme getirmemiş olup konu içtihadlar çerçevesinde şekillenmiştir. 
Hukuka aykırı deliller konusundaki hukuk sistemleri farklı olmakla birlikte, birçok 
sistem bakımından genellikle ortak özellik işkence ve kötü muamele ile elde edilen 
deliller bakımından ortaya çıkmaktadır. Bu kapsamda ABD ile birlikte İngiltere, 
Fransa, İsviçre, Almanya ve İtalya ceza muhakemesi sistemlerinde hukuka aykırı
delillerin değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeler ve uygulamalar özellik 
arzetmektedir. 
Günümüzde hukuka aykırı delillerin kabul edilebilirliğine ilişkin en etkili 
doktrinlerden biri AİHM tarafından oluşturulmuştur. AİHM, hukuka aykırı delillerin 
kullanılmasının yargılamayı bir bütün olarak AİHS'in 6. maddesine aykırı, adil 
olmayan bir duruma getirip getirmediğine, başvurucunun savunma haklarına saygı
gösterilmesi ve söz konusu delilin kalitesi ve önemi gibi, olayın içinde bulunduğu 
şartlara bakarak karar verdiği bir test geliştirmiştir. Aynı zamanda özellikle işkence, 
insanlık dışı veya aşağılayıcı mualeme sonucunda, susma hakkı ve kendini 
suçlandırmama hakkı ihlal edilmek suretiyle veya avukatın yokluğunda alınan 
ifadeler ile ilgili olarak delillerin dışlanmasına ilişkin kurallar oluşturmuş
bulunmaktadır. Bununla birlikte, uluslararası ceza hukuku alanında, Uluslararası
Ceza Mahkemesi'nin yaptığı bir ceza yargılamasında hukuka aykırı delillerin 
kullanılabilip kullanılamayacağı konusunda Roma Statüsü'nde sübjektif bir ölçüt 
içeren özel bir düzenleme getirilmiştir. 
Anglo Sakson Hukukunda "zehirli ağacın meyveleri" olarak adlandırılan 
hukuka aykırı delillerin uzak etkisi yani hukuka aykırı deliller yoluyla ulaşılan 
delillerin değerlendirilip değerlendirilmeyeceği tartışmalı bir konudur. Türk 
hukukunda hukuka aykırı deliller arasında dolaylı veya doğrudan gibi bir ayrıma 
gidilmemiş olup önemli olan, bir delilin elde edilme biçiminde ve temelinde bir 
hukuka aykırılığın yapılıp yapılmadığıdır. Dolayısıyla hukuka aykırılığın doğrudan 
veya dolaylı olduğuna bakılmaksızın, söz konusu delillerin muhakemenin hiçbir 
aşamasında ve hiçbir surette kullanılamayacağı kabul edilmelidir. 
Sanığın lehine olan hukuka aykırı delillerin değerlendirilip 
değerlendirilemeyeceği konusu da tartışmalı olmakla birlikte, bir hukuk devletinde, 
hukuka aykırı olarak elde edilen ancak sanığın beraat etmesini sağlayacak olan 
delillerin de ceza muhakemesinde kullanılamayacağını ve hükme esas 
alınamayacağını kabul etmek gerekecektir.
Resmi sıfatı bulunmayan özel kişiler tarafından elde edilen hukuka aykırı
delillerin ceza muhakemesinde kullanılıp kullanılamayacağı konusunda da farklı
görüşler ileri sürülmektedir. Bu konuda özel kişiler tarafından elde edilen hukuka 
aykırı delillerin muhakemede kullanılabileceği iddia edilse de, kim tarafından elde 
edilmiş olursa olsun hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş olan deliller ceza 
muhakemesinde kullanılmamalıdır. 
Bir delilin hukuka aykırı olduğu talep üzerine veya hâkim tarafından re'sen 
saptandığında, bu delilin ceza muhakemesinde değerlendirme dışı bırakılması söz 
konusu olacaktır. Bununla birlikte, böyle bir durumda hukuka aykırı delilin dava 
dosyasından çıkarılıp çıkarılmayacağı hususu sorunludur. Ceza muhakemesi 
hukukumuzda yer alan düzenlemeler uyarınca hukuka aykırı bir delilin dosyadan xxv 
çıkarılması mümkün olmamakla birlikte, olması gereken hukuk açısından hukuka 
aykırılığı tespit edilen bir delilin dosyadan çıkarılmasını sağlayacak açık bir ceza 
muhakemesi düzenlemesine ihtiyaç olduğu kabul edilmelidir. 
Cumhuriyet savcısı iddianame düzenlerken delilleri değerlendirme yetkisi 
kapsamında ispat konusunda getirilen kural ve sınırlamaları dikkate almak 
zorundadır. Mevcut düzenlemeler uyarınca, hukuka aykırı deliller ceza 
muhakemesinde esas alınamadığına göre, hukuka aykırı delillere dayanılarak 
iddianame düzenlenmesi de kabul edilemez. Bu kapsamda alternatif bir çözüm 
önerisi olarak, hukuka aykırı bir delile dayanılarak düzenlenen iddianamenin iadesi 
de mümkün görülmelidir. 
Delilin hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmesi, delilin ceza muhakemesinde 
kullanılamaması ve hükme esas teşkil edememesi gibi sonuçlar doğurmakla birlikte, 
tazminat davası açılmasına ve fiil aynı zamanda suç teşkil etmekte ise, kişinin 
cezalandırılabilmesine neden olabilmektedir. Delil elde ederken hukuka aykırı
yöntemlere başvurulmasının önlenmesi bakımından tazminat sorumluluğu ve cezai 
yaptırımlar ayrıca bir önem arzetmektedir

Abstract:
The indispensable principles of Criminal Procedure Law which may directly 
intervene in the realm of freedom of an individual are the protection of the 
democratic constitutional state, right to a fair trial and protection of the rights and 
freedoms of individuals against government intervention. For purposes of proving 
whether a criminal action has been realized in the present case and if realized, who 
has committed the relevant criminal action and how, gathering, establishing, 
discussing and evaluating the evidence are the most important activities of criminal 
procedure law in terms of reaching the truth. The activities of obtaining and 
evaluating evidence shall be carried out by honoring the basic rights and freedoms of 
individuals in the restrictions governed by right to a fair trial and law. The state shall 
act in accordance with rules of law in the activity of gathering evidence as it should 
act in all other activities as well, and shall bound itself by these rules. In such a case 
basic rights and freedoms of individuals shall be secured. If illegal methods are 
applied for gathering evidence that establish the incidents causing crime, we will be 
face to face with illegally obtained evidence. As per the ways of solution adopted, 
illegally obtained evidence may be accepted to be used in the criminal procedure law 
or may be rejected. In the state of law, the regulations and practices on illegally 
obtained evidence are also important. In our thesis study, the issue of illegally 
obtained evidence is discussed under the scope of criminal procedure law with a 
particular focus on the provisions of Code of Criminal Procedure Law, views in 
doctrine, the reflections in the judgments of the Court of Appeal and the European 
Court of Human Rights and also the practices of some other countries have also been 
disclosed. 
The issue of illegally obtained evidence, which is an exception of the 
conscientious evidence system, is one of the most significant issues of today. The 
discussions on illegally obtained evidence that have been causing serious arguments 
and different points of views for a long time are still continuing and there is not a 
common consensus or practice accepted on using the illegally obtained evidence in 
the criminal procedures. In Turkish doctrine and in the practices of some other 
countries, there are different views and practices. 
The purpose of this study is to establish the solution suggestions in the state of 
law, try to determine the value of the illegally obtained evidence in terms of proving 
activity and its place in our law, and explain the outcomes of the suggestions brought 
and its impacts on other discussions. In this respect, general explanations regarding 
the purpose of the criminal procedure law, principles of rule of law and right to a fair 
trial which are the main principles of criminal procedure law, proof and evidence in 
criminal procedure law and gathering and evaluating the evidence have been given. 
In order to examine the illegally obtained evidence concept, the meaning and scope 
of the term illegality and illegally obtained evidence are clarified. Development of 
illegally obtained evidence in historical process and the provisions of Code of the 
Turkish Criminal Procedure Law have also been evaluated and some situations of 
illegally obtained evidence have been mentioned. We have also explained the xvii 
that if the evidence has been gathered illegally establishment of the evidence should 
be refused. As per the Article 217/2 titled "Judicial Discretion of Evidence" "the 
crime attributed can be proved by all kinds of evidence legally gathered". 
Furthermore, in the Code of Criminal Procedure No. 5271, a new clause not existing 
in the previous code has also been governed, as per the Article 289 of Code of 
Criminal Procedure, if a sentence depends on illegally obtained evidence, this should 
be an unconditional reason for overruling the subject sentence. Consequently, the 
lawmaker has adopted to accept everything as evidence in criminal procedure law 
provided that the subject evidences are gathered legally and permitted the 
consideration of legal evidence only. 
The evidence gathered by depending on a legal principle explicitly prohibiting 
a method of gathering, even if there is no explicit prohibition, the evidence gathered 
in contrary to a method governed in the principle or to the purpose and content of 
this principle or generally to the sources of law and to the international principles of 
law and the evidence committing a crime in terms of gathering method shall be 
considered illegally obtained evidence. The main problem in the criminal procedure 
is whether illegally obtained evidence shall be evaluated in the criminal procedure. 
There are different points of view in doctrine and in practices on whether illegally 
obtained evidence should be taken into consideration, in other words whether it 
should be used, in criminal procedure. In discussing the evaluation of illegally 
obtained evidence, the first issue to be explicated is why the illegally obtained 
evidences are prohibited and the purpose of bringing the rule of not using illegally 
obtained evidence. The main purpose in excluding illegally obtained evidence is 
accepted as protecting basic rights and freedom and honoring them, applying law and 
protecting the rule of law. The underlying idea of illegally obtained evidence theory 
shall be this purpose. 
There are three basic approaches in using the illegally obtained evidence in 
criminal process. Although left in contemporary criminal procedure, as per the 
absolute inclusion approach, the principle is that "İllegally obtained evidence is 
evaluated as if not being gathered illegally", therefore illegally gathered evidences 
are accepted to be the basis of a sentence/judgment. As per the absolute exclusion 
approach, illegally obtained evidence should not be used in criminal procedure in no 
ways. Within this scope, if there is a contradiction to law, all the evidences gathered 
illegally shall be invalid. Another approach is the flexible approach that does not 
accept a constant rule in using the illegally obtained evidence in criminal procedure. 
According to this approach, as a result of the evaluation to be carried out, illegally 
obtained evidence in some cases may be the basis of a sentence, but in some other 
cases it may not be applicable. Therefore, this approach grants a judicial discretion to 
the courts to be evaluated in each present case. 
No excuses should be made for illegality and qualifying illegal cases 
subjectively as important – unimportant, formal – material, light – heavy cannot be 
accepted in a state of law adopting the rule of law. By considering the purpose of 
excluding illegally obtained evidence and the inaccurate point of view and 
deficiencies in flexible approach under the principle of rule of law, all illegally 
obtained evidences should be taken into account as per the provisions in our criminal 
procedure law and illegally obtained evidence should not be used in any stages of 
criminal procedure in no case. Mainly, rule of law principle and right to a fair trial 
make this acceptance mandatory. xviii 
In different countries various practices have been adopted regarding 
availability of illegally obtained evidence. Some countries have governed illegally 
obtained evidence in their relevant codes whilst some others have shaped the issue in 
the light of court judgments. Although the approaches of different laws may vary in 
terms of illegally obtained evidence; generally, common characteristic of many 
systems are becoming evident on especially evidence gathered by means of mistreatment and torture. In this regard, together with the USA in the criminal procedure 
systems of England, France, Switzerland, Germany and Italy, the rules and practices 
regarding the consideration of illegally obtained evidence and practices carry some 
specialties. 
In today's world, the most impressive doctrine for the availability of illegally 
obtained evidence has been brought forward by ECHR. ECHR has developed a test 
deciding on the availability of illegally obtained evidence by considering whether 
benefitting from illegally obtained evidence causes a trial as a whole to become 
unfair and whether it is in contrary to Article 6 of European Convention of Human 
Rights, and by considering honoring the applicant's right of defense and the quality 
and importance of the subject evidence. In the meantime, ECHR has established 
principles for excluding evidence especially for the depositions taken as a result of 
torture, inhuman or degrading treatment by violating the right to remain silence and 
the right against self-incrimination or for the depositions taken in the absence of a 
lawyer. Notwithstanding, in the field of international criminal law, in a criminal trial 
carried out by the International Criminal Court, on the issue of whether the illegally 
obtained evidence shall be used, in Rome Statue, a special regulation has been 
accepted, including a subjective criteria. 
In Anglo-Saxon law, the distant action of the illegally obtained evidence 
named "fruits of a poisonous tree", in other words the consideration of the evidence 
gathered via illegally obtained evidence, is a question in dispute. In Turkish law, 
there is no such separation of direct and indirect; the important issue is whether there 
is a contradiction to law in the gathering method and the basis of evidence. 
Therefore, without taking into account whether the illegality is direct or indirect, it 
should be accepted that the subject evidence should not be used in any stages of a 
trial in no ways. 
Although whether illegally obtained evidence in favor of accused should be 
used is also a question in dispute, it should be necessary to accept in a state of law 
that even the evidence gathered illegally that might provide acquittal of the accused 
shall not be used in criminal procedure and shall not be the basis of a sentence. 
A number of different arguments have also been posited on the issue of 
whether the illegally obtained evidence gathered by private persons not having an 
official role should be used in criminal procedures. Although it is alleged that 
illegally obtained evidence gathered by private people may be used during trial, we 
are of the opinion that the evidence collected by illegal methods should not be used 
in criminal procedure. 
When it is determined upon request or by the judge ex officio that any evidence 
is illegal, it shall be excluded whilst consideration of evidence in criminal procedure. 
However, it is questionable whether this evidence should be removed from the court 
file. According to the relevant provisions in our criminal procedure law, although it 
is not possible to remove illegally obtained evidence from the file, it should be xix 
accepted that there is a need for an explicit criminal procedure rule that will provide 
the removal of the evidence from the file determined as illegal. 
The public prosecutor must take into consideration the rules and restrictions on 
proving activity whilst preparing indictment under the authorization of consideration 
of evidence. As per the current legislation, since illegally obtained evidence shall not 
be the basis of criminal procedure, preparing an indictment depending on illegally 
obtained evidence cannot be accepted. In such a situation, as an alternative 
suggestion of solution, the return of an indictment prepared depending on illegally 
obtained evidence shall be possible. 
Gathering evidence by illegal methods, in addition to its outcomes of not being 
able to use the subject evidence in criminal procedure and not being able to accept it 
as the basis of a sentence/judgment, may also cause a compensation act to be filed 
and the punishment of the person gathering the evidence if that behavior is also a 
crime. In order to prevent applying illegal methods whilst gathering evidence, 
compensation responsibility and penal sanctions have further importance