Adana'daki celi yazıların hat sanatı bakımından değerlendirilmesi
The evaluation of celi calligraphies in Adana in terms of Islamic calligrapy
Yazar: MÜMİNE KÜTÜK DOYMUŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇAYCI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Adana = Adana ; Celi yazılar = Clear writings ; El sanatları = Handicrafts ; El yazısı = Handwriting ; Mimari eserler = Architectural works ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Çukurova birçok medeniyete ev sahipliği yapmasına rağmen Adana'da bulanan eserler ancak 14. Yüzyıldan sonra kendisini göstermektedir. Yapılan savaşlar neticesinde yıkım ve tahribat fazla olmuş, günümüze çok az eser ulaşabilmiştir. Bunların birçoğunun kitabeleri de ne yazık ki koruma altına alınamamış, gerektiği gibi sahip çıkılamamıştır. 
Tezimiz, "Adana'daki Celî Yazıların Hat Sanatı Bakımından Değerlendirilmesi" isimli başlığıyla kitabelerin hat sanatı içindeki yerini belirlemeyi amaçlamıştır. Celî yazılar, Adana Bölge Müzesi'nde ve yapıların üzerinde olmak üzere muhtelif yerlerde bulunmaktadır. Tahlil konumuz olan bu yazılar, cami, medrese, mescit, türbe, selamlık, haremlik, imaret, hamam, çarşı, han, arasta, köprü, çeşme, rüşdiye, konak gibi hem İslâmî hem sivil mimari olan eserlerin kitabelerini (mezar taşları hariç) kapsamaktadır. 
Tez çalışmamızda Adana'da bulunan celî yazılar, metinleri, istifleri, hattatı, yazı çeşidi, harf anatomileri, kalem ölçüleri, kitabenin üzerine yazıldığı malzeme ve tekniği, renkleri ve yazının dili gibi biçimsel özellikler vurgulanmıştır. Aynı zamanda bu biçimsel özellikler, değerlendirme başlığı altında farklı dönem ve tarihlerdeki yazılarla da karşılaştırma yapılarak hat sanatı ve sanat tarihi içerisindeki estetik kriterleri belirlemeyi hedeflemiştir. 

Anahtar Kelimeler: Adana, celî, hat sanatı.

Abstract:
Although Çukurova is home to many civilazitions, the artifacts found in Adana appear only after the 14th century. As a result of battles, the ravage and devastation were too much, and so only a few artifacts have survived to the present day. The inscriptions of many of these artifacts have not been able to protect unfortunetely.
Our study titled "The Evaluation of Celi Calligraphies in Adana in Terms of İslamic Calligraphy" aims to determine the place of the inscriptions in Islamic calligraphy. The celi calligraphies are located in Adana Regional Museum and on some buildings. These calligraphies, which are our main interest in the study, include the inscriptions of the monuments (except tombstones), which are both Islamıc and civil architecture, such as mosque, madrasah, masjid, tomb, greeting, haremlik, imaret, hamam, bazaar, khan, Ottoman bazaar, bridge, fountain, rüştiye and mansion.
This study has examined the celi calligraphies in Adana in terms of their formal features like their texts, stacks, calligraphies, types of writing, letter anatomies, pencil dimensions, material written on the inscription and technique, colors and writing lanquage. Our study also aims to determine aesthetic criteria in Islamıc calligraphy and art history by comparing with the inscriptions of different periods and dates.

Keyword: Adana, Celi Calligraphy, Islamıc Calligrapyh.