Total diz artroplastisi sonrası diz eklem pozisyon hissi ile denge fonksiyon ve reaksiyon zamanı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between knee joint position sense and balance function and reaction time after total knee arthroplasty
Yazar: AYŞE NİHAL YURTTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA ARACI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM AKKOYUN SERT
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Artroplasti = Arthroplasty ; Denge = Equilibrium ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Diz protezi = Knee prosthesis ; Fonksiyonel iyileşme = Recovery of function ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Propriyosepsiyon = Proprioception ; Reaksiyon zamanı = Reaction time

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; diz osteoartriti (OA) tanısı alan, diz OA nedeni ile unilateral total diz artroplastisi (TDA) geçiren ve sağlıklı bireylerin eklem pozisyon hissini değerlendirip birbirleriyle karşılaştırmak ve eklem pozisyon hissinin denge, fiziksel performans, reaksiyon zamanı, kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon üzerine olan etkisini incelemektir. Yöntem: Çalışma, diz OA tanısı almış (n=20), total diz artroplastisi geçirmiş (n=20) ve sağlıklı (n=20) 60 gönüllü birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin 15°, 45° ve 60° açılarda eklem pozisyon hissini (EPH) değerlendirmek için "RateFastGonio®" isimli telefon uygulaması, dengeyi değerlendirmek için "Berg Denge Ölçeği (BDÖ)", reaksiyon zamanını değerlendirmek için "Nelson Ayak Reaksiyon Testi", fiziksel performansı değerlendirmek için "Zamanlı Kalk Yürü (TUG)" ve "Merdiven İn-Çık Testi (MİÇT)", kinezyofobiyi değerlendirmek için "Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ)", bireyin bakış açısından ağrı, tutukluluk ve fiziksel kapasiteyi değerlendirmek için "The Western Ontorio and Mc Master University Osteoarthritis Index (WOMAC)" anketi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızın sonucunda, EPH ve reaksiyon zamanı sonuçlarında 3 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı ve sonuçların benzer olduğu görülmüştür (p>0,05). Berg denge test incelemelerinde sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Reaksiyon zamanı sonuçlarına bakıldığında 3 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı görülmüştür (p>0,05). TUG ve merdiven in-çık sonuçlarında her iki test için de sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde düşük olduğu (p<0,05) ayrıca osteoartrit grubunun değerlerinin de cerrahi grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon sonuçlarının tümünde sağlıklı grubun değerlerinin hem cerrahi hem de osteoartrit grubunun değerlerine göre anlamlı şekilde düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). 15°, 45° ve 60° EPH değerlerinin diğer değişkenler ile ilişkilerine bakıldığında; berg denge testi, merdiven in-çık, kinezyofobi, ağrı tutukluluk ve fonksiyon hiçbir grupta EPH 15°, 45° ve 60° değerleri ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Ancak osteoartrit grubunda EPH 60° değeri ile reaksiyon zamanı sonucunun istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca sağlıklı ve osteoartrit gruplarında EPH 15° değeri ile TUG değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkileri olduğu görülmüştür. Sonuç: Sonuç olarak, TDA'nın ve OA'nın dengeyi, fiziksel performansı kötüleştirdiği ve hareket korkusuna neden olduğu görüldüğü için tedavilerinin bu parametreleri geliştirecek yönde olması gerektiğini düşünmekteyiz. Ek olarak, her ne kadar TDA'nın EPH'yi net bir şekilde olumsuz yönde etkilemeği görülse de geliştirmediği de görülmüştür. Yaşlı nüfusun giderek arttığı göz önünde tutulduğunda hem OA'lı hem TDA'lı bireylere propriseptif egzersiz içeren koruyucu ve tedavi edici rehabilitasyon programlarının planlanmasını önermekteyiz.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate and compare the joint position sense of individuals diagnosed with knee osteoarthritis (OA), unilateral total knee arthroplasty (TKA) for knee OA and healthy individuals and to investigate the effect of joint position sense on balance, physical performance, reaction time, kinesiophobia, pain, stiffness and function. Method: The study was carried out with 60 volunteers who were diagnosed with knee OA (n=20), total knee arthroplasty (n=20) and healthy (n=20). 'RateFastGonio®' phone application was used to evaluate joint position sense (EPS) at 15°, 45° and 60° angles, "Berg Balance Scale (BBS)" was used to evaluate balance, and "Nelson Foot Reaction Test" was used to evaluate reaction time, 'Timed Up and Go (TUG)' and "Stair Climb and Descend Test (SCDT)" were used to assess physical performance, "Tampa Kinesiophobia Scale (TKS)" was used to assess kinesiophobia, and "The Western Ontorio and Mc Master University Osteoarthritis Index (WOMAC)" questionnaire was used to assess pain, stiffness and physical capacity from the individual's perspective. Results: The results of our study showed that there was no statistically significant difference between the 3 groups in EPH and reaction time results and the results were similar (p>0.05). In Berg balance test examinations, it was observed that the values of the healthy group were significantly higher than the values of both the surgical and osteoarthritis groups (p<0.05). When reaction time examinations were analysed, it was observed that there was no statistically significant difference between the 3 groups (p>0.05). In the TUG and stair ascent and descent examinations, it was observed that the values of the healthy group were significantly lower than the values of both the surgical and osteoarthritis groups for both tests (p<0.05), and the values of the osteoarthritis group were significantly lower than the surgical group (p<0.05). In all kinesiophobia, pain, stiffness and function, the values of the healthy group were significantly lower than those of both the surgical and osteoarthritis groups (p<0.05). When the relationships of EPH values of 15°, 45° and 60° with other variables were analysed; no statistically significant relationship was found between the EPH values of 15°, 45° and 60° in any group and the parameters of Berg balance test, stair ascent and descent, kinesiophobia, pain, stiffness and function. However, in the osteoarthritis group, there was a statistically significant, positive and moderate relationship between EPH 60° values and reaction time values, and there was a statistically significant, positive and moderate relationship between EPH 15° values and TUG values in the healthy and osteoarthritis groups. Conclusion: In conclusion, since TKA and OA have been shown to worsen balance, physical performance and cause fear of movement, we suggest that their treatment should be directed to improve these parameters. In addition, although TKA was found to have a significant negative effect on EPH, it did not improve it. Considering that the elderly population is increasing, we suggest that preventive and therapeutic rehabilitation programmes including propiceptive exercise should be planned for both OA and TKA patients.