Sulak alanlarda, kuşları enfekte eden schistosomatidae ailesindeki parazit türlerinin dışkı, su ve yumuşakça numuneleri kullanılarak araştırılması
Investigation of parasite species in the family schistosomatidae in wetlands using fecal, water and molluscum samples
Yazar: ONUR OKUR
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN ÖZKAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Kuş şistozomları tanımlanmış 18 cins içerisinde 100 den fazla türe sahip olarak Schistosomatidae ailesindeki parazit türlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Son konak olarak kuşları, ara konak olarak ise su yumuşakçalarını kullanan kuş şistozomlarının serkerleri insanlar için patojendir. Tesadüfi olarak insan derisine penetre olan serkerler "Serkaryal Dermatit" adı verilen kaşıntılı deri problemlerine yol açarlar. Memeliler üzerinde yapılan çalışmalarda bazı memeli türlerinde kuş şistozom türlerinin deriyi geçerek göç edebildiği ve konakta felç ve solunum problemleri gibi ciddi birtakım patolojilere neden olabildiği görülmüştür. Bu yüzden araştırmacılar kuş şistozom türlerinin insanlarda da bazı özel durumlarda göç etmesinin mümkün olabileceğini, dolayısıyla bu parazitlerin basit birer dermatit salgınından çok daha tehlikeli sağlık problemlerine yol açabileceğini düşünmektedir.
Yapılan bu proje ile Türkiye'de ilk defa kuş şistozom türleri araştırılmıştır. Araştırma Ankara, Samsun, Sinop ve Zonguldak illerinde belirlenen 8 farklı noktada yürütülmüştür. Sulak alanlardan toplanan 120 litre su numunesi ve 1533 adet yumuşakça numunesiyle ağırlıklı olarak ötücü kuşlardan toplanan 496 dışkı numunesi çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Kuşlardan toplanan dışkı numunelerinin mikroskobik incelemesi sırasında 1 boz ötleğenden (Slvia borin) elde edilen parazit yumurtasının Anserobilharzia brantae, 1 kır kırlangıcından (Hirundo rustica) elde edilen parazit yumurtasının Trichobilharzia sp., 1 çizgili ötleğen (Curruca nisoria) ve 1 akgerdanlı ötleğenden (Curruca communis) elde edilen parazit yumurtalarının ise Gigantobilharzia sp. olarak tanımlaması yapılmıştır. Şimdiye kadar yapılan çalışmaların sonuçları tarandığında boz ötleğen, çizgili ötleğen, akgerdanlı ötleğen ve kır kırlangıcında ilk defa kuş şistozom türleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The avian schistosomes constitute a large part of the parasite species in the Schistosomatidae family, with more than 100 species in 18 defined genera. Cercariae of avian schistosomes, which use birds as final hosts and aquatic molluscs as intermediate hosts, are pathogenic for humans. Cercariae, that incidentally penetrates into human skin, cause itchy skin problems called as "Cercarial Dermatitis". In some research on mammals, it has been observed that avian schistosome species can migrate through the skin and cause serious pathologies such as paralysis and respiratory problems. Therefore, researchers think that it is possible for avian schistosome species to migrate in humans in some special cases and these parasites may cause health problems much more dangerous than a simple dermatitis epidemic. With this project, avian schistosome species were investigated for the first time in Turkiye. The research was carried out at 8 different areas determined in Ankara, Samsun, Sinop and Zonguldak provinces. The material of the study consisted of 120 liters of water samples collected from wetlands, 1533 mollusca samples and 496 fecal samples mainly collected from songbirds. During the microscopic examination of the fecal samples collected from birds, it was determined that the some parasite eggs obtained from one garden warbler were Anserobilharzia brantae and the parasite eggs obtained from one barn swallow were Trichobilharzia sp. Besides that, the parasite eggs obtained from one common whitethroat and one barred warbler were defined as Gigantobilharzia sp. With the results obtained, for the first time, avian schistosome species were detected in gray warbler, striped warbler, masked warbler and prairie swallow.