Genç yetı̇şkı̇nlerde yeme tutumunun yordayıcıları olarak erken dönem uyumsuz şemalar, benlik saygısı ve reddedilme duyarlılığı
Early maladaptive schemas, self esteem and rejection sensitivity as predictors of eating attitude in young adults
Yazar: BEYZA NUR BOZDUĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Genç yetişkinler = Young adult ; Reddedilme duyarlılığı = Rejection sensitivity ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Young Şema Modeli = Young Schema Model ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, erken dönem uyumsuz şemalar, benlik saygısı ve reddedilme duyarlılığının yeme tutumu üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Araştırma örneklemini 18-35 yaş arası genç yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Çalışma 214'ü kadın, 170'i erkek olmak üzere toplam 384 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci Covid-19 pandemisi sebebiyle çevrimiçi olarak e-mail grupları ve sosyal medya platformları üzerinden sağlanmıştır. Veri toplama aşamasında Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26), Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RSBÖ) ve Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (RDÖ) kullanılmıştır. Yeme tutumunun, katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Ana değişkenlerin yeme tutumu ile ilişkisini incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Yapılan Pearson korelasyon analiz sonuçlarına göre yeme tutumu ile erken dönem uyumsuz şemalardan karamsarlık (r=.14), sosyal izolasyon/güvensizlik (r=.17), terk edilme (r=.15) ve dayanıksızlık (r=.23) şemaları arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Benzer şekilde, benlik saygısı (r=.21) ve reddedilme duyarlılığı (r=.33) değişkenleri ile yeme tutumu arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Erken dönem uyumsuz şemalar, benlik saygısı ve reddedilme duyarlılığının yeme tutumu üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek adına çok değişkenli doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Değişkenlerin yeme tutumunu anlamlı bir şekilde yordadığı ve varyansın %22,8'ini (R2 = 0,228) açıkladığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bu modele beden kitle indeksi ve cinsiyet değişkenleri dahil edilerek uygulanan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda değişkenlerinin yeme tutumu üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi olduğu (R2 = 0,25) bulunmuştur. Çalışmanın bulguları ilgili literatür kapsamında ele alınarak, tartışma ve değerlendirme aşamaları gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the predictive effects of early maladaptive schemas, self-esteem, and rejection sensitivity on eating attitude. The research sample consists of young adult individuals between the ages of 18-35. The study was carried out with a total of 384 participants, 214 of whom were women and 170 were men. The data collection process was provided online through e-mail groups and social media platforms due to the Covid-19 pandemic. Socio-Demographic Information Form, Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-SF3), Rosenberg Self-Esteem Scale (RSS) and Rejection Sensitivity Scale (RSS) were used during data collection. Independent groups t-test and one-way ̈ analysis of variance (ANOVA) were applied to examine whether eating attitudes differed according to the socio-demographic characteristics of the participants. Pearson correlation analysis was applied to examine the relationship between the main variables and eating attitude. According to the results of Pearson correlation analysis, there is a relationship between eating attitude and early maladaptive schemas such as pessimism (r=.14), social isolation/insecurity (r=.17), abandonment (r=.15), and vulnerability (r=.23). significant and positive relationships were found. Similarly, significant, and positive relationships were found between self-esteem (r=.21) and rejection sensitivity (r=.33) variables and eating attitude. Multivariate linear regression analysis was performed to examine the predictive effects of early maladaptive schemas, self-esteem, and rejection sensitivity on eating attitude. It was found that the variables predicted eating attitude significantly and explained %22.8 (R2 = 0.228) of the variance. As a result of hierarchical regression analysis applied by including body mass index and gender variables in this model, it was found that the variables had a significant predictive effect on eating attitude (R2 = 0.25). The findings of the study were discussed within the scope of the relevant literature, and discussion and evaluation stages were carried out.