Terörizmin değişen yönü ve El Kaide'nin sosyo-kültürel yorumu
The changed face of terror and socio-cultural explanation of Al Queda
Yazar: GÖKAY HAVABULUT
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ KAYALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Din = Religion ; Terör = Terror ; Terörizm = Terrorism

Özet:
Tarihin çok eski dönemlerinden itibaren rastlanan terörizmi her ülkenin kendi çıkarına göre yorumlaması nedeniyle, bu kavramın uluslararası platformda ortak bir tanımı yapılamamakta olup, bu husus da terörizm ile mücadeledeki en önemli sorunlardan biridir.Ancak en evrensel haliyle terörizmin; devlet düzenine yönelik bir amacının olması (ideolojik boyut), illegal bir örgüt tarafından gerçekleştirilmesi (örgütsel boyut), korkutma, yıldırma, sindirme amaçlı eylemlerin (eylemsel şiddet boyutu) olması şeklindeki (3) temel unsuru içermesi gerekmektedir.Türkiye'de terörizmin hemen her türüne maruz kalmış ve halen kalmaktadır. Bu kapsamda, ülkemizde ideolojik terör dalgası (1980 öncesi terör), Ermeni (ASALA) terörü, etnik/bölücü terör dalgası (1980 sonrası terör), din (inanç) temelli terör dalgası (1990 sonrası terör) ve El Kaide bağlantılı uluslararası terör dalgası (11 Eylül 2001 sonrası) şeklindeki (5) terör dalgasının yaşandığı söylenilebilir.Gerçekten 11 Eylül 2001 günü ABD'de gerçekleştirilen saldırılar, bir milat olarak görülmektedir. ABD bu teröre karşılık vermek amacıyla Afganistan ve Irak'a yönelik askeri müdahalelerde bulunmuştur. Bu saldırılar ve devamındaki gelişmeler, tüm dünyayı olduğu gibi ülkemizi de etkilemiş, eylemler sonrasında terörizm özellikle de El Kaide merkezli uluslararası terör; küresel ölçekte günümüzün en önemli tehdit ve sorunlarından biri olarak görülmeye başlanılmıştır.11 Eylül eylemleriyle gündeme oturan kavramlardan birisi de ?islami terör? olmuştur. Batılı gazeteciler ve araştırmacılar tarafından ortaya atılarak sıklıkla kullanılan bu kavramın pek de doğru bir ifade olmadığı, diğer dinleri olduğu gibi İslamiyet'i de terörle birlikte görmenin yanlış sonuçlar doğurduğu/doğuracağı düşünülmektedir. Ayrıca bu gibi genellemelerin ElKaide vb. radikal gruplarca, taraftar bulmak amacıyla propaganda malzemesi olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır.Bu itibarla, ?islami terör? yerine, İslam dininin eylemlere meşruiyet aracı olarak kullanılmasını vurgulayan ?dini motifli terör? kavramının daha uygun bir ifade olduğu düşünülmektedir.İşte El Kaide'de, İslam dininden; eylemlerine meşruiyet kazandırmak için yararlanmaktadır. Bu kapsamda, El Kaide'nin temelinde dini gerekçelerden ziyade, güncel sosyo-kültürel bazı unsurların etkili olduğu söylenebilir.El Kaide merkezli terörün ortaya çıkmasındaki asli unsur, ABD'nin yanlış ve saldırgan politikalarının, örgüt tarafından Batı karşıtlığı temelinde kullanılmasıdır. Ayrıca bir diğer etken ise, İsrail ile Filistinliler arasındaki anlaşmazlıktır. Bu noktada El Kaide yanlıları İsrail'in ?siyonizm? çerçevesinde hareket ettiğini düşünmektedirler.El Kaide'nin taban bulmasında, Müslümanların yaşadığı bölgelerdeki çatışmalar ve ?islamofobia? da etkili olan diğer faktörler olarak sayılmaktadır.El Kaide bilinen terör örgütlerinden oldukça farklı bir yapılamaya sahiptir. Bu noktada El Kaide'yi bir örgütlenmeden ziyade bir ideoloji ya da hareket olarak görmek gerekmektedir.Ayrıca, Türkiye'de eylemler gerçekleştirmiş olsa da, El Kaide'nin Ülkemizde ciddi bir tabanı mevcut değildir. El Kaide'nin Türkiye'de; marjinal, çok küçük radikal gruplar arasından taraftar bulduğu, Türk halkının gerek Usame Bin LADEN'e gerekse El Kaide'ye itibar etmediği ve yapılan eylemlerin İslam dinine zarar verdiğini düşündükleri görülmektedir.El Kaide eylemlerini tüm Müslümanlara mal etmek yanlıştır. Batılılarca yapılan bu genelleme, dinler ve kültürler arası ön yargıları körüklemekte ve düşmanlığı artırmaktadır. Problemin çözümünün, özellikle ABD'liler başta olmak üzere Batı toplumunun konuya empatik yaklaşması ile çözülebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Terrorism can?t ben defined common on the international stage, because every country has read it for itself since the early eras, and this is one of the most crucial issues of counter-terrorism.But, generally accepted; terrorism must have these 3 items, to pursue a goal against legitiamate authority (ideological stage), an illegal organization (organizational stage), activities aiming to provocation, determent and suppression (operational violence stage).Turkey has experienced almost the all kinds of terrorism and just experiencing. These are ideological terror (before 1980), Armenian terror (ASALA), ethnic/separatist terror (after 1980), religious motivated terror (after 1990) and global terror linked with Al - Qaeda (after 11 September 2001).Actually, the 11 September 2001 terrorist attacks in USA, is called as the beginning point. USA made military interventions to Afghanistan and Iraq to response this attacks. These attacks and the events after this influence our country like all the world, and terrorism, especially global terror linked with Al - Qaeda, has been seen the most important threat and problem of the world after the attacks. An other concept; after 11 September attacks is ?Islamic Terror?. But, this concept often used by westerner journalists and researchers, is not an accurate statement, because thinking Islam or other religions with terror can cause serious problems. Also, these generalizations are used to win adherents by extremist groups Al ? Qaeda.So, using ?Religious Motivated Terror?, which means ?using Islam as a legitimation instrument? instead of ?Islamic terror? is more adequate.Al - Qaeda benefits from Islam, to legitimate its activities. In this context, the essence of the Al - Qaeda is socio-cultural factors, not only religious reasons.The main reason of the El-Kaide terror is the using of the USA?s wrong and aggressive policies with west antagonism. Furthermore, an other reason is the conflict of Israel and Paletsine. Supporters of Al - Qaeda thinks that Israel carries out ?Zionism?.The conflicts in the Muslim regions and ?Islamofobia? are the other reasons of the Al - Qaeda terror.Al ? Qaeda?s structure is considerably different from other terrorist organizations. At this point, you can call Al - Qaeda as an organization rather than an ideology or a movement.Al - Qaeda hasn?t got a serious base in Turkey although it made activities in here. Al - Qaeda has marginal, very little radical groups in Turkey and Turkish citizens think that its activities damage Islam and don?t like Bin Laden or Al - Qaeda.To impute El-Kaide?s activities to all Muslims is wrong. This Western?s people?s generalisation foments the bias between religions and cultures and deepens animosity. The solution of the problem is West?s especially USA?s empathy.