Bakırköy aile mahkemelerince karara bağlanan boşanma davalarında tıbbi nedenlerin değerlendirilmesi
Evaluation of medical reasons in the divorce cases decided by bakirköy family courts
Yazar: FERHAT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. NADİR ARICAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Aile mahkemeleri = Family courts ; Boşanma = Divorce ; Davalar = Cases ; İstanbul-Bakırköy = İstanbul-Bakırköy

Özet:
Giriş ve Amaç: İnsan sosyal bir varlıktır ve toplum içinde diğer bireyler ile kurduğu ilişkiler yaşamının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Toplumdaki temel kavramlardan biri olan "aile" ise kişinin paylaşmayı ve birlikte yaşamayı deneyimlediği ilk ve en önemli sosyal yapıdır. Bu çalışmada boşanma istemi ile başvuran bireylerin sosyodemografik, sosyoekonomik durumları ile birlikte varsa fiziksel ve ruhsal hastalık öykülerinin değerlendirilerek boşanma sürecine yol açan nedenlerin aydınlatılması, bu alanda çalışan sağlık profesyonellerinin süreçle ilgili dikkate almaları gereken noktaların belirlenmesi, bireylerin boşanma kararı alma süreçlerinin daha iyi anlaşılması ve bu konu hakkında farkındalığın artırılması hedeflenmektedir.

Yöntem: Bu tez çalışması, çekişmeli boşanma dava dosyalarının retrospektif olarak taranmasıyla elde edilen veriler ile yürütülmüştür. Bu çalışmada Bakırköy Aile Mahkemelerince gerekçeli kararları 2018-2020 tarihleri arasında açıklanmış çekişmeli boşanma dosyaları uygun anahtar kelimeler aracılığı ile UYAP üzerinden taranmış ve 201 dava dosyası çalışmaya dahil edilmiştir. Retrospektif tarama verileri, dava dosya numaraları, davaya taraf kişilerin kimlik bilgileri, adresleri ve iletişim bilgileri gibi tanımlama için kullanılabilecek kişisel veriler kaydedilmeden analiz edilmiştir. İstatiksel analiz SPSS-22 (Statistical Package for Social Sciences) kullanılarak yapılmıştır. Öncelikle tanımlayıcı istatistikler yapılmış olup, Ki-Kare testi, Student-t testi, Mann-Whitney-U testi, Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır.

Bulgular: Dava dosyaları incelendiğinde; davayı açan tarafın 162'sinin (%80.8) kadın olduğu, boşanma yaşının erkeklerde ortalama 37.7, kadınlarda 34 olduğu, ortalama evlilik süresinin ise 10 yıl olduğu tespit edilmiştir. Boşanma gerekçelerinden birinin "cinsel problemler" olduğu belirtilen dava dosyalarında ortalama evlilik süresinin 8.23 olduğu saptanmış olup diğer gerekçelere kıyasla en kısa evlilik süresi olduğu tespit edilmiştir. Boşanma nedeni olarak dava dilekçesinde en çok öne sürülen tıbbi nedenlerin %51 ile alkol/madde bağımlılığı, %15 ile diğer psikiyatrik rahatsızlıklar ve %9 ile cinsel problemlerin olduğu saptanmıştır.

Tartışma ve Sonuç: "Boşanma" hem eşler hem de çocuklar üzerinde kalıcı etkileri olan bir süreç olup toplumsal bir antite olarak tanımlanması ve çok boyutlu olarak analiz edilerek buna yönelik politikaların geliştirilmesi ve multidisipliner yaklaşılması gereken bir süreçtir. Çalışmada boşanmaların tıbbi sebepleri irdelendiğinde alkol/madde bağımlılığının önemli sıklıkta (n:115) boşanma sebebi olarak gösterildiği saptandı. 95 dava dosyasında  (%44.3) mahkemece tıbbi bilirkişi raporu istendiği gözlenmiş olup, evliliğin sürdürülmesine engel mahiyet ve derecede olduğu kanaatine varılan tıbbi nedenlerin psikiyatrik nedenler olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Introduction and Aim: Human is a social being and the relationships he establishes with other individuals in society comprise an important part of his life. "Family", one of the basic concepts in society, is the first and most important social structure in which a person experiences sharing and living together. In the current study, it is aimed to elucidate the reasons leading to the divorce process,  to determine the points that health professionals working in this field should consider about the process, to better understand the divorce decision-making experiences of individuals, and to raise awareness about the subject through assessing the sociodemographic and socioeconomic status of individuals who applied for divorce, as well as their histories of physical and mental illness.

Method: The current study was carried out with the data retrospectively obtained by the contentious divorce case files. In the present study, the contentious divorce files, whose reasoned decisions were announced by Bakırköy Family Courts between 2018-2020, were searched through UYAP using keywords, eventually 201 case files were included in the study. The retrospective data were analyzed without recording personal data that could be used for identification, such as case file numbers, identities, addresses and contact details of the parties to the case. Statistical analysis was performed using SPSS 22.0 (Statistical Package for Social Sciences). Initially, descriptive statistics were made. Chi-Square test, Student-t test, Mann-Whitney-U test, Kruskal-Wallis test were applied.

Findings: When the case files were examined; It was determined that 162 (80.8%) of the parties who started to divorce process were women, the average age of divorce was 37.7 for men and 34 for women, and the average marriage period was 10 years. In the case files, where one of the grounds for divorce was stated to be "sexual problems", it is determined thar the average duration of marriage was 8.23, and it was the shortest marriage period compared to other grounds. The most cited medical reasons for divorce were alcohol/substance abuse (51%), other psychiatric disorders (15%), and sexual problems (9%).

Discussion and Conclusion: "Divorce" is a process that has lasting effects on both spouses and children, and that needs to be defined as a social entity, analyzed multidimensionally, and needs policies developed for and a multidisciplinary approach. When the medical reasons for divorce investigated in the study, it was found that alcohol/substance addiction was shown as the reason for divorce at a significant frequency (n:115). It was observed in 95 case files (44.3%) that a medical expert report was requested by the court, and the medical reasons that were considered to be of a nature and degree to prevent the continuation of the marriage were psychiatric reasons.