Aracı kurumlarda iç kontrol sistemi ve analizi
Internal control system in intermediary institutions and its analysis
Yazar: İZZET GÖKHAN ÖZBİLGİN
Danışman: PROF. DR. HASAN KAVAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aracı kurumlar = Intermediary institutions ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Risk = Risk ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
İşletmelerde gerçekleştirilen faaliyetlerinin çoğalması ve karmaşıklaşması, bu faaliyetlerin işletme yönetimleri için sürekli kontrol edilmesini gerekli kılmış, söz konusu bu gereklilik işletmelerde iç kontrol sistemlerinin kurulmasına yol açmıştır. İç kontrol sistemi; bir işletmenin tüm personeli tarafından etkilenen, ?faaliyetlerin etkinliği ve verimliliği?, ?finansal raporlamanın güvenilirliği? ve ?yürürlükteki yasa ve düzenlemelere uyum? amaçlarına ulaşmasında makul güvence sağlamak üzere tasarlanmış bir süreçtir.Sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışması için bu piyasanın önemli aktörlerinden biri olan aracı kurumların etkin bir iç kontrol sistemine sahip olmaları gerekmektedir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk Sermaye Piyasası Mevzuatı dikkate alınarak aracı kurumlar hakkında genel bilgi verilmektedir. İkinci bölümde iç kontrol sistemi ele alınmakta ve özellikle tüm Dünya'da kabul görmüş olan COSO Raporu'nun önerdiği iç kontrol sistemi hakkında açıklamalar yapılmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise risk kavramı ve çeşitleri genel olarak tanıtıldıktan sonra, aracı kurumların faaliyetleri sırasında karşılaşılabilecekleri riskler anlatılmaktadır. Son olarak dördüncü bölümde aracı kurumların iç kontrol sistemi, mevcut Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilmekte ve aracı kurumlarda iç kontrol sistemlerinin iyileştirilmesine yönelik önerilere yer verilmektedir. Tüm bu çalışmalar neticesinde aracı kurumlara,iç kontrol sistemlerinin etkinliği, verimliliği, yürürlükteki düzenlemelere uyumu gibi hususları gerek COSO Raporu gerekse tabi oldukları düzenlemelere göre değerlendirmelerinde yardımcı olabilecek bir rehber sunulmaktadır. Aksi takdirde bu kurumların başarısızlığı sadece kurumların kendilerini değil, tüm ekonomiyi etkileyerek krizlere yol açabilmektedir. Bu bakımdan bu çalışmada aracı kurumların iç kontrol sistemleri inceleme konusu yapılmıştır.

Abstract:
Due to the increase and becoming complicated of the operations in the firms, the management of these firms need to make ongoing monitoring and control activities on these operations. This obligation leads to the institutions to build internal control system. Internal control system is a process effected by all personnel, designed to provide reasonable assurance regarding the achievement of objectives in the following categories: ?effectiveness and efficiency of operations?, ?reliability of financial reports? and ?compliance with applicable laws and regulations?. The intermediary institutions, which are one of the important actors of capital markets, must have an effective internal control system in order to achieve the secure, transparent and stable functioning of the capital market. Otherwise, the failure of these institutions not only damages themselves, but also lead to a crisis. Therefore; the subject of this study is the analysis of the internal control system in the intermediary institutions. This study covers four sections. In the first section, the intermediary intitutions in Turkey are explained, with a general focus of the Capital Markets Law and its regulations. In the second section, the internal control system is explained in detail, with the COSO Report, which is accepted by whole world. Thirdly, the risk and its types are told, and then the risks which brokerage firms are faced with while performing their activities. In the forth and last section, current internal control system is evaluated with the regulations formed by CMB and the suggestions are made to improve the success of these systems. At the end of this study, a guide is provided that would intermetiary isntitutions during the evaluation process of their internal control system according to the COSO report and the regulations with which they must comply.