Türkiye'de kamu verilerinin açık devlet uygulamaları ve belge 
yönetimi çerçevesinde değerlendirilmesi: Bir model önerisi
Evaluation of public data in context of open government 
approaches and records management in Turkey: A propsed model
Yazar: ŞAHİKA EROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KÜLCÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi ve belge yönetimi bölümleri = Information and records management undergraduate programmes ; Elektronik belge yönetimi = Electronic records management ; Elektronik devlet = Electronic government

Özet:
Açık erişime dönük eğilimlerin artmasıyla kamu kaynaklarıyla üretilen verinin yeniden kullanımı ve bilgi erişim hakları çerçevesinde paylaşıma açılması daha da önem kazanmıştır. Kamu verilerinin açık paylaşımı, vatandaşların yönetime katılımı, katılımcı demokrasi ve yeni ekonomiler yaratma adına önemli görülmektedir. Kamu verilerinin vatandaşların erişimine açılmasıyla şeffaflık ve hesap verilebilirlik adına önemli bir yol alınmıştır. Bu bağlamda kamu verilerinin açılması ile birlikte açık devlet uygulamaları ortaya çıkmış ve konuya yönelik politik söylemler geliştirilmiştir. 
Devlet verilerinin açılması ve bu bağlamda ekonomik, sosyal ve politik kazanımlar elde edilmesi literatürde "açık devlet" (open government) olarak tanımlanan uygulamaların önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Açık devlet herhangi bir kısıtlama olmadan her kesimin serbest bir şekilde açık formattaki devlet verilerine ulaşması ve bu verileri yeniden kullanabilmesi anlamına gelmektedir. Zamanla ülkeler açık devlet hedeflerine ulaşmak için geliştirdikleri açık devlet ulusal hareket planlarını uygulamaya geçirmişlerdir. Konuya yönelik son dönemlerde açık devlet modellemeleri, değerlendirme kriterleri, açık devlet verilerinin hazırlanmasına yönelik bilimsel çalışmalar da önemini artırmaktadır. 
Çalışmada Türkiye'de açık devlet süreçlerine temel oluşturacak olan kamu verileri, açık devlet ve belge yönetimi uygulamaları kapsamında literatür, kurumsal ve yasal koşullar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede Türkiye'de açık devlet süreçlerine yönelik strateji ve eylem planları giriş seviyesindedir. Ülkemizde açık devlet uygulamaları ve açık devlet verilerinin yapılandırılması ile ilgili politik, teknik ve yasal sorunlar yaşanmakta ve sürdürülebilir bir yapı bulunmamaktadır. Araştırmada, çeşitli strateji ve eylem planlarında Türkiye'de açık devlet uygulamalarından sorumlu kurumlar ve mevcut e-devlet portalına entegre olan 21 kurum literatürdeki benzer çalışmalar ve modellere dayanılarak geliştirilen bir değerlendirme aracıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlar doğrultusunda "Türkiye'de kamu kurumlarının açık devlet uygulamalarına hazırlanmalarına yönelik farkındalık yaratılamamakta, açık devlet uygulamalarına yönelik içeriğin tanımlanması ve yönetimine ilişkin süreçler yapılandırılamamakta ve konuyla ilgili politik, teknik ve hukuksal altyapı eksiklikleri bulunmaktadır" şeklinde belirlenen hipotez doğrulanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda Türkiye'de açık devlet uygulamaları ve kamu verilerinin açılması süreçlerinde yararlanılmak üzere bir model geliştirilmiştir.



Anahtar Sözcükler
Açık Devlet, Açık Devlet Verisi, Kamu Verisi, Veri Yönetimi, Belge Yönetimi

Abstract:
Since the increase in open access trends, ensuring the reusability and availability of publicly funded data with reference to the right to access information have become more and more important. Data transparency is crucial in terms of citizen engagement, participatory democracy and developing new economies. After ensuring citizen access to publicly funded data, a significant progress has been made regarding its transparency and accountability. In this context, with the opening of public data, open government practices and new political discourses emerged.
The opening-up of government data and obtaining economic, social and political gains constitute an important pillar of the agenda defined as "open government" in the related literature. Open government is a doctrine that enables free public access to government data by all segments of society and (re)using it without any restrictions. Over time, countries have developed open government national action plans and put them into practice to achieve the objectives. In this respect, open government models, evaluation criteria, and scientific studies on collecting open government data continues to grow in importance.
In this study, within the scope of institutional and legal frameworks, public data that is the key element of open government processes in Turkey has been evaluated with reference to the literature on open government processes and information management practices. Open government strategies and action plans of Turkey are in fact too basic. Thus, Turkey has been facing political, technical and legal issues regarding open government practices as well as open government data configuration, and it has no sustainable structure. 
In this study, an evaluation instrument is devised based on similar studies and models in the literature to analyse 21 institutions that are conferred responsibility for Turkey's open government practices in various strategies and action plans and integrated into e-government portal. According to the results obtained in this study, the following hypothesis is verified: There is a lack of political, technical and legal infrastructure related to defining the content and management processes related to open government practices and creating the awareness about the preparation of public institutions for open government applications in Turkey. In line with the results, a model that can be used as a guide for the open government practices and the opening-up of the public data has been developed.



Keywords
Open Government, Open Government Data, Public Data, Data Management, Records
Management