Aşılı asma fidanı üretiminde farklı aşı tipi ve esansiyel yağ uygulamalarının aşı kaynaşması üzerine etkilerinin anatomik ve histolojik olarak incelenmesi
In grafted grapevine production anatomical and histological investigation of the effects of different graft types and different essential oils on graft fusion
Yazar: CUMA ARIK
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDİŞLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2018-2019 yıllarında Alaşehir Meslek Yüksekokulu'nda gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Sultani Çekirdeksiz çeşidine ait kalemler ve 1103P, 41B ve Ramsey anaç çelikleri kullanılmıştır. Masabaşı omega aşı ve yongalı göz aşısı ile aşılanan çeliklere parafinleme öncesi ticari esansiyel yağ (kekik, yasemin ve ısırgan) (%0, %1 ve %2) uygulamaları yapılmıştır. Farklı anaçların, farklı aşı tiplerinin ve farklı esansiyel yağ uygulamalarının aşı özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla morfolojik ve histolojik incelemeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca farklı fiksasyon yöntemlerinin (Gliserin:etanol:su, formaldehit:glasiyel asetik asit:%70 alkol ve %70 alkol) ve farklı kesit boyama yöntemlerinin (Toluidin mavisi, safranin + Lugol ve safranin + hematoksilen) etkileri değerlendirilmiştir. 
Sonuç olarak genel değerlendirmede 1103P anacı ön plana çıkmıştır ve 1103P/S.Ç. aşı kombinasyonu için omega aşı, 41B/S.Ç. ve Ramsey/S.Ç. aşı kombinasyonları için yongalı göz aşısı önemli olmuştur. Ayrıca esansiyel yağ uygulamalarının, anaçlara ve aşı tiplerine bağlı olarak değişmekle birlikte aşı özellikleri üzerine farklı düzeylerde etkili olduğu anlaşılmıştır. Anaç kısmındaki kallus miktarı ve toplam kallus miktarı 1103P/S.Ç. omega aşı %1 kekik (1.443,8 mg, 1.457,9 mg); kalem kısmındaki kallus miktarı 1103P/S.Ç. omega aşı %1 yasemin (32,3 mg); kallus gelişim düzeyi puanı 28.günde 1103P/S.Ç. omega aşı %1 ısırgan (3,7),  1103P/S.Ç yongalı göz aşısı %1 kekik (3,2) ve Ramsey/S.Ç. yongalı göz aşısı %1 kekik (1,3); dip kısmında çürüme görülen aşılı çelik yüzdesi 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı %2 yasemin (%17), 41B/S.Ç. omega aşı %1 kekik (%13), 41B/S.Ç. yongalı göz aşısı %2 kekik (%30), Ramsey/S.Ç. yongalı göz aşısı  %1 yasemin (%13) ve %1 ısırgan (%10); ortalama sürgün uzunluğu 42.günde 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı %2 ısırgan (18 cm), %2 kekik (15 cm); histolojik incelemede, histolojik toplam puan bakımından 35.günde 1103P/S.Ç. omega aşı %2 kekik (43), 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı %2 kekik (43), %1 kekik (26), %2 ısırgan (25); kambiyal bağlantı puanı 1103P/S.Ç. omega aşı 21.gün %2 kekik (12), 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %1 ısırgan (8) ve 35.gün %2 kekik (8), 41B/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %1 ısırgan (10), Ramsey/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %1 ısırgan (8) ve %2 kekik (6); yeni ksilem puanı 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı 35.gün %1 kekik (6) ve %2 kekik (7); yeni floem puanı 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı 35.gün %2 kekik (4) ve %2 ısırgan (4), Ramsey/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %2 kekik (4); kallus durumu 41B/S.Ç. omega aşı 21.gün %1 kekik (8); nekrotik tabaka durumu 1103P/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %1 kekik (1) ve 35.gün %2 kekik (0), 41B/S.Ç. yongalı göz aşısı 21.gün %1 kekik (1). Ayrıca asma aşı örnekleri için gliserin:alkol:su fiksasyon (1:1:1) yöntemi ile toluidin mavisi boyama yöntemi uygulanabilir bulunmuştur.

Abstract:
This research was performed in 2018-2019 years in Alaşehir Vocational School. In the study, scions of Sultani Seedless and cuttings of 1103P, 41B and Ramsey rootstocks were used. After omega bench grafting and chip-budding grafting methods were performed on, the concentrations (0%, 1% and 2%) of the essential oils (thyme, jasmine and nettle) were applied before paraffin application. For the purpose of determining effects of different rootstocks, different graft types and different essential oil applications on graft properties, morphological and histological examinations were conducted. Also, the effects of different fixation methods (glycerine:ethanol:water, formaldehyde: glacial acetic acid: 70% alcohol and 70% alcohol) and different section staining methods (toluidine blue, safranin + Lugol and safranin + hematoxylin) were evaluated. 
In general evaluation, 1103P rootstock had highest points and among grafting methods, in 1103P/S.S combination omega and in 41B/S.S. and Ramsey/S.S. combinations chip-budding grafting methods had better results than other method. Also, it's understood that on graft properties, the essential oil applications were effective at different levels which were varied with depending on rootstocks and graft types. Callus weight on cutting and total callus weight 1103P/S.S. omega 1% thyme (1.443,8 mg, 1.457,9 mg); callus weight on scion 1103P/S.S. omega graft 1% jasmine (32,3 mg); callus level in the grafting area in 28th day 1103P/S.S. omega graft 1% nettle (3,7),  1103P/S.S chip-budding 1% thyme (3,2) and Ramsey/S.S. chip-budding 1% thyme (1,3); roting ratio in basal area 1103P/S.S. chip-budding 2% jasmine (%17), 41B/S.S. omega graft 1% thyme (13%), 41B/S.S. chip-budding 2% thyme (30%), Ramsey/S.S. chip-budding 1% jasmine (13%) ve 1% nettle (10%); shoot length average in 42nd day 1103P/S.S. chip-budding 2% nettle (18 cm), 2% thyme (15 cm); in histological examination, total point in 35th day 1103P/S.S. omega graft 2% thyme (43), 1103P/S.S. chip-budding 2% thyme (43), 1% thyme (26), 2% nettle (25); cambial continuity point in 21st day 1103P/S.S. omega graft 2% thyme (12), 1103P/S.S. chip-budding 1% nettle (8), 41B/S.S. chip-budding 1% nettle (10), Ramsey/S.S. chip-budding 1% nettle (8) and 2% thyme (6), in 35th day 1103P/S.S. chip-budding 2% thyme; new xylem point in 35th day 1103P/S.S. chip-budding 1% thyme (6) ve 2% thyme (7); new phloem point in 21st day Ramsey/S.S. chip-budding 2% thyme (4), in 35th day 1103P/S.S. chip-budding 2% thyme (4) and 2% nettle (4); callus formation point in 21st day 41B/S.S. omega graft 1% thyme (8); necrotic layers status in 21st day 1103P/S.S. chip-budding 1% thyme (1), 41B/S.S. chip-budding 1% thyme (1) and in 35th day 1103P/S.S. chip-budding 2% thyme (0). In addition, glycerin:alcohol:water (1:1:1) fixation method and toluidine blue staining method are found to be applicable.