Köstendilli Süleyman Şeyhî'nin Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l İlâhiyyeti's-Sermediyye isimli eseri (Metin-inceleme)
Kostendilli Suleyman Sheikhî's work titled Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l İlâhiyyeti's-Sermediyye (Text-analysis)
Yazar: KEVSER AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM ARSLAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Köstendilli Süleyman Şeyhi = Köstendilli Süleyman Şeyhi ; Tasavvuf = Mystic ; Vahdet-i vücud = Unity of existence

Özet:
Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi, 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında Bulgaristan'ın Köstendil şehrinde yaşamış önemli bir âlim, şair, edebiyatçı, mutasavvıf ve müelliftir. O, kaleme aldığı otuza yakın eser ile hayata, olaylara ve tasavvufa bakış açısını ortaya koymuş üretken bir şahsiyettir. Onun eserlerinden birisi de "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye"dir.
 Osmanlı'nın sıkıntılı dönemlerinde yaşamış olan Köstendilli Süleyman Şeyhî, döneminde yaşanan mesele ve sıkıntılara yabancı kalmamıştır. Eserlerinden de anlaşıldığı üzere o, döneminde şahit olduğu aksaklıklara eleştiri, kendisine danışan ve soru yöneltenlere ise çözüm önerileri sunmuştur. 
Köstendilli, Nakşıbendi şeyhi olan Şâmizâde Mustafa Efendi'ye intisap ettikten sonra kısa sürede seyr ü sülûkunu tamamlamış ve mürşidi hayattayken irşad görevi ile görevlendirilmiştir. O, İbnü'l-Arabî'nin fikir ve düşüncelerini benimsemiş olarak eserlerini vahdet-i vücûd anlayışı ile kaleme almıştır. 
Bir giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Köstendilli'nin yaşadığı devrin siyâsî, toplumsal, ilmî ve tasavvufî durumu ele alındıktan sonra onun hayatı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Köstendilli'nin "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye" isimli eserinde geçen kavramlar ele alınarak incelenmiştir. Son bölümde ise Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye"nin transkripsiyonu/çevriyazısı yapılmıştır. Bu çalışmada, Köstendilli Süleyman Şeyhî'nin düşünce dünyası ve tasavvuf anlayışı incelenerek ortaya koyulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi, Vahdet-i vücûd, Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye, Tasavvuf.

Abstract:
Kostendilli Suleyman Sheikhî is an important scholar, poet mystic and writer who lived in the Köstendil of Bulgaria in the late 18th and early 19th centuries. He is a productive personality that reveals the point of view of life, events and mysticism with a work close to thirty that it received. One of his works is Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-Ilâhiyyeti's-Sermediyye. 
Kostendilli Suleyman Sheikhî, who lived during the troubled periods of the Ottoman Empire, did not stay from away with the problems experienced during his time. As it is understood from his works, he criticized the troubles he witnessed in his period, offered solutions to those who consulted him and asked questions.
After being subjected to Mustafa Mustafa Effendi, who was the Naqshbandi shaykh, Kostendilli completed the seyr-i sülûkun in a short time and was commissioned with the duty of irsad when he was alive. He has written his works according to the understanding of wahdat al-wujud as he has adopted the ideas of Ibn al-Arabi.
This study consists of an introduction and three chapters. In the first chapter, after the political, social, scientific and mystical situation of Kostendilli had been discussed, his life was informed. In the second chapter, the concepts of Kastendilli's work named Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye were examined. 
In the last chapter, the transcription of Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-Ilâhiyyeti's-Sermediyye written in Ottoman Turkish was done. In this study, the thought world of Suleyman Sheikhî and the understanding of mysticism were determined.

Keywords: Kostendilli Suleyman Sheikhî, Wahdat al-Wujud, Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye, Sufism (Mysticism).