Türkiye için özel mülkiyetli kamusal açık alan sistemine bir yaklaşım önerisi
A proposal for approach to privately owned public open space system for Turkey
Yazar: DUYGU KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET İNCEOĞLU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Özel mülkiyetli kamusal açık alanlar (ÖMKAA), özel sektör tarafından kamusal açık alan ağını güçlendiren, bireysel ve toplumsal yaşamın kalitesini artıran, canlandıran ve güvence altına alan önemli bir unsurdur. Yapılaşma oranı ve yüksek katlı bina sayısındaki artışın kamusal açık alanlar üzerindeki baskıları artırmakta olmasına karşın, dünya çapında büyük önem kazanan özel mülkiyetli kamusal açık alan kavramı ülkemizde kendine yer bulamamıştır. Özel mülkiyet dahilinde plaza olarak tanımlanan açık alanlar, kamusal yaşama ve sosyal sürdürülebilirlik üzerinde aktif görev yapabilecek potansiyele sahiptir. Fakat Türkiye'de plazalar herhangi bir yasal sürece dahil olmayıp yalnızca bina kullanıcıları için özelleştirilmiş hale gelmiştir. Bu nedenle ÖMKAA'ların ülkemizin kentsel planlama pratiğinde ve politikasında yer alması, kamusal açık alanların zenginleştirilmesi ve toplumsal yaşama katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu süreçte ÖMKAA konusunda öncü olan ABD, Kanada, Hong Kong, Japonya ve Güney Kore'nin sistemleri incelenmiş, her sistemin kültürel yapı ve kullanıcı tercihine göre şekillendiği görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumsal yapısına uygun kriterlerinin belirlenmesi için sanal ortam (VE) teknolojisine dayalı bir anket çalışması uygulanmış, elde edilen veriler sonucunda profesyonellerin, yönetimlerin ve halkın takip edeceği ÖMKAA'lar için Tasarım, Yönetim ve Başvuru Kılavuzu oluşturulmuştur. Bu çalışma, kentsel planlama, mimari tasarım, sosyal araştırmalar ve ekonomik değerleme alanında literatürlere katkıyı sağlamaktadır.

Abstract:
Privately owned public open spaces (ÖMKAA) are an important element that consolidates public open space network, enhances, enlivens and secures the quality of both individual and social life by the private sector. Despite the increasing pressures on public open spaces from the rate of construction and the number of high-rise buildings, privately owned public open spaces, which have gained great importance worldwide, have not carved a niche itself in our country. Open spaces, defined as plazas within private ownership, have the potential to play an active role in public life and social life. However, plazas that are not involved in any legal process in Turkey, have become privatized only for building users. For this reason, it is aimed to enrich the public open spaces and contribute to social sustainability by ensuring that ÖMKAA is included in the urban planning practice and policy of our country. In this process, the systems of the USA, Canada, Hong Kong, Japan and South Korea, which are pioneers in ÖMKAA, were examined and it was seen that each system was taken form according to the cultural structure and user preference. A survey based on virtual environment (VE) technology was applied to determine the design criteria suitable for the social structure of the Republic of Turkey, and as a result of the data obtained, the Design, Management and Application Guide for ÖMKAA to be followed by professionals, administrations and the public. This study contributes to the literature in the fields of urban planning, architectural design, social studies and economic valuation.