Menopoz dönemindeki cinsel problemlerin çözümünde PLISSIT modeli doğrultusunda verilen danışmanlığın etkisi
The effect of the counseling given in line with the PLISSIT model in the solution of sexual problems in the menopause period
Yazar: NURTEN DENİZHAN KIRCAN
Danışman: DOÇ. DR. SEZER ER GÜNERİ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel sorunlar = Sexual problems ; Cinsellik = Sexuality ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Menopoz = Menopause

Özet:
Amaç: Araştırma, menopoz dönemindeki cinsel problemlerin çözümünde PLISSIT modeli doğrultusunda verilen danışmanlığın etkisini belirlemek amacıyla  gerçekleştirildi.

Yöntem: Çalışma, kartopu örnekleme yöntemi ile örneklem kriterlerine uyan, 45 yaş üstü menopozda olan kadınlarda, Ağustos 2021-Mart 2022 tarihlerinde  ön-test son-test, kontrol gruplu deneysel ve prospektif çalışma olarak yapılmıştır. İki aşamalı olarak yürütülen çalışmanın birinci aşamasında, G-Power analizine göre belirlenen  örnekleme kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşıldı. Kadınlarla yüz yüze/telefonla görüşülerek sözel onamları alındıktan sonra, veriler anket formu ve Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (KCİÖ) ile toplandı. KCİÖ kesme değerine (≤26.55) göre cinsel problemi olan ve olmayan kadınlar belirlendi. Çalışmanın ikinci aşamasında; cinsel problemi olan kadınlar (N=80) randomizer org. programında basit rastgele  örnekleme yöntemi ile (Eğitim=40, Kontrol=40) iki gruba ayrıldı. Eğitim grubundaki kadınlara PLISSIT modeli doğrultusunda danışmanlık verildi. Veriler Statistical Package For Social Science (SPSS) 25.0 paket programı kullanılarak girildi ve tanımlayıcı istatistiksel metotlar sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ile değerlendirilmiştir. Eğitim ve kontrol gruplarının homojen olup olmadığı Ki-kare ve Fisher ki-kare analizi ile, verilerin normal dağılıma uygunluğu ise Kolmogorov Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile test edilmiştir. Normal dağılım göstermeyen verilerde niceliksel verilerin karşılaştırılmasında birbirinden bağımsız iki grup arasındaki fark Mann Whitney U, birbirine bağımlı iki ölçüm arasındaki fark Wilcoxon işaretli sıra testi, bağımlı yapıda en az üç ölçüm arasındaki fark durumunda ise Friedman testi yapılmıştır. Friedman analizi sonucunda ölçümler arasında farklılık çıkması durumda ölçümlerin ikili karşılaştırmaları Bonferroni analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmada, kadınların yaş ortalaması 54.23±5.63 yıl, evlilik süresi ortalaması 31.78±7.45 yıl, menopoz yaşı ortalaması 47.03±4.41 yıl, menopoz süresi 7.15±5.64 yıl olarak belirlenmiştir. Kadınların, %76.3'ünün menopoza girdikten sonra cinsel sorun yaşadığı; menopozdan sonra  en çok yaşanan cinsel sorunun ise cinsel istekte azalma (%86.9) olduğu tespit edilmiştir. Kadınların %98.4'ü cinsel sorunlara yönelik bilgi-danışmanlık almadığını, %52.5'i ise cinsel his olarak isteksiz olduğunu belirtmiştir. Kadınların ön test KCİÖ puan ortalamaları eğitim grubunda 18.95±5.60; kontrol grubunda 18.07±7.11 olarak benzer bulunurken (p>0.05), kadınların son test KCİÖ puan ortalamaları eğitim grubunda 22.32±4.69; kontrol grubunda 17.84±7.38 olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Eğitim grubunda olan kadınların; ön test, ikinci görüşme, üçüncü görüşme ve son test KCİÖ ve tüm alt boyut puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu saptandı (p<0.05).  
Sonuç: Araştırma sonuçları gözönüne alındığında menopozal dönemdeki  kadınların cinsel problemlerinin çözümünde PLISSIT modeli doğrultusunda verilen cinsel danışmanlığın yararlı olduğu ve hemşirelik uygulamalarında başarı ile kullanılabileceği söylenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Menopoz, cinsellik, cinsel problemler, PLISSIT modeli, hemşirelik bakımı.

Abstract:
Objectives: The research was carried out to determine the effect of counseling given in line with the PLISSIT model in the solution of sexual problems during menopause.
Methods: The research was carried out in menopausal women over the age of 45 who met the sampling criteria with the snowball sampling method, between August 2021 and March 2022; pre-test post-test, experimental with control group and prospectively. In the first stage of the study, which was carried out in two stages, the sampling determined according to the G-Power analysis was reached by the snowball sampling method. After obtaining their verbal consent through interviewing the women both face-to-face/ by phone, the data were collected with a questionnaire  and The Female Sexual Function Index (FSFI). Women with and without sexual problems were determined according to the FSFI cut-off value (≤26.55). In the second stage of the study; women with sexual problems (N=80) were divided into two groups (Education=40, Control=40) with a simple random sampling method  in the randomizer org program.  The women in the training group were given four interviews and counseling in line with the PLISSIT model. Data were entered using the Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 package program and descriptive statistical methods were evaluated with number, percentage, mean, and standard deviation. The homogeneity of the training and control groups was analyzed with Chi-square and Fisher's chi-square analysis, and the compatibility of the data with the normal distribution was analyzed with the Kolmogorov Smirnov and Shapiro-Wilk test. In the comparison of quantitative data in non-normally distributed data, the difference between two independent groups was Mann Whitney U, the difference between two interdependent measures Wilcoxon signed-rank test, and in case of difference between at least three measurements in a dependent structure, the Friedman test was used.In the event of differences between measurements as a result of Friedman analysis, pairwise comparisons of measurements were evaluated with Bonferroni analysis.
Results: In the study, the mean age of women was 54.23±5.63 years, the mean age of marriage was 31.78±7.45 years, the mean age of menopause was 47.03±4.41 years, and the duration of menopause was 7.15±5.64 years. It was determined that 76.3% of women had sexual problems after menopause; It was determined that the most common sexual problem after menopause was a decrease in sexual desire (86.9%). 98.4% of the women stated that they did not receive information-counseling about sexual problems, and 52.5% of them stated that they were reluctant in terms of sexual feelings.The mean pre-test FSFI scores of women were; 18.95±5.60 in the training group and 18.07±7.11 were found to be similar in the in the control group (p>0.05); The post-test mean FSFI scores were 22.32±4.69 in the training group and 17.84±7.38 in the control group (p<0.05). The difference between the mean scores of the pretest, second interview, third interview, posttest SSRI and all sub-dimensions that belong to the women in the training group was found to be significant (p<0.05). 
Conclusion: Considering the results of the research, it can be said that sexual counseling given in line with the PLISSIT model is beneficial in solving the sexual problems of women in the menopausal period and can be used successfully in nursing practices.
Keywords: Menopause, sexuality, sexual problems, PLISSIT model, nursing care.