Din felsefesi açısından Yunus Emre'de Tanrı ve insan
God and man for Yunus Emre in philosophy of religion
Yazar: ELİF DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ERTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Aşk = Love ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Yunus Emre = Yunus Emre ; İnsan = Human ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil ; İslam dini = Islam religion ; İslam felsefesi = Islamıc philosophy

Özet:
Tezimizde Yunus Emre'nin Divan ve Risale'sinde üzerinde uzun uzun durduğu, onun düşüncesinin temel iki konusu olan Tanrı ve insana ilişkin görüşlerini vermeye çalıştık. Bu iki konu ve bunların yakından ilişkili olduğu aşk ve dini tecrübe konularına ilişkin görüşlerini din felsefesi açısından çözümlemeye tabi tutarak ele aldık. Bunu yaparken Yunus'un entelektüel manada dönemini yakaladığını, döneminde sistemleşmiş vahdet-i vücud düşüncesini kavradığını ve bu düşünce sistemini halk nezdinde anlaşılır kılmaya gayret göstererek zamanını aştığını gördük.Yunus, Tanrı, insan ve insan ?Tanrı arasındaki ilişkide takip edilmesini tavsiye ettiği yolla ilgili, inandığı dinin sınırları içinde kalmaya özen göstererek, düşüncelerini açıklamaya ve rasyonel açıdan temellendirmeye çalışmıştır. Bu bağlamda Tanrı ve insan konularıyla ilgili felsefi ciddi saptamalar ve çözümlemeler yapmıştır. Tezimizde onun Divan ve Risale'sinde dağınık halde bulunan bu saptamalarını ve çözümlemelerini bir bütün halinde gözler önüne sermeye çalıştık. Bunalım yüzyıllarından biri olarak niteleyebileceğimiz yaşadığı dönemde, toplumun ihtiyaçlarını iyi okuyan Yunus, toplumun kültürel birikimini yeniden yorumlayarak ortaya koymuş olduğu çözüm yolunu bir mürşid edasıyla anlatmaya, açıklamaya ve bunu yaparken de kökleriyle bağını koparmamaya özen göstermiştir.Yunus'u felsefi platformda anlamak onun fikir dünyasını anlamaya katkı sağlayacaktır. Yunus vahdet-i vücud düşüncesinin toplumsal planda ilk anlatım denemesini gerçekleştirmiştir. Vahdet-i vücud gibi anlatılması ve algılanması zor bir düşünce sistemini anlatma yöntemlerini ve metodlarını görmede Yunus'u incelemenin araştırmacılara yeni ufuklar açacağı kanaatindeyim. Aynı zamanda, onun Tanrı ve insanla ilgili düşüncelerini felsefi yönden ele aldığımız bu çalışma ilerde Yunus'u modern varoluşcularla karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak isteyenlere de yardımcı olacaktır. Teist bir varoluşcunun düşünce dünyasının ufuklarında dolaştığımız bu tezin temel kavramları Tanrı ve insandır.Anahtar Kelimeler: Tanrı, İnsan, Aşk, Dini Tecrübe ve İnsan-ı Kâmil v.b.'dir.

Abstract:
In our thesis, we have tried to express the reflections of Yunus Emre on God and man, which are the two main subjects of his thought and on which he laid much stress in both his Tractate and Diwan. We have discussed his thoughts on these two subjects and the subjects of love and religious experience with which those subjects have close relationship, analyzing them from the point of philosophy of religion. While doing this, we have found that Yunus had intellectually caught up with his period, grasped the then systemized thought of the unity of existence, and gone beyond his age trying hard to make this system of thought clear for the common public.Yunus tried to express and rationally ground his thoughts on God, man, the way he advised to follow for the relation between man and God , paying attention to stay within the limits of the religion he believed. In this context, he made careful philosophical analysis and determinations concerning the subjects of God and man. We have tried to reveal these analyses and determinations dispersedly placed in his Diwan and Tractates as a whole in our thesis. Yunus, who read well the needs of the society during the period in which he lived and which we may call one of the distressful centuries, paid attention to explain and to describe the solution he proposed in a manner of a guru through re-interpreting the cultural background of the society and also not to drift away from his roots while doing this.To understand Yunus in a philosophical platform will contribute to understand his world of ideas. Yunus brought about the first trial of social explanation for the thought of unity of existence. I am of the opinion that to investigate Yunus will expand the horizons of the researchers to see the style and methods to explain such a difficult system to understand and perceive as the unity of existence. Furthermore, this study in which we philosophically dealt with his thoughts concerning God and man will help in the future to the ones who want to compare and contrast Yunus with the modern existentialists. The key terms of this study in which we discoursed the world of thought of a theist existentialist are God, Man.Key Words: God, Man, Love, Religious experience and Perfect Human Being etc.