2000 sonrası İstanbul konut mimarlığında düşey yoğun yapılaşma karakteri ve imge arayışları
Istanbul: The characteristics of vertical dense structuring and image making in high rise housing architecture after 2000's
Yazar: TÜBA SARI
Danışman: PROF. DR. FAZİLET YURDANUR DÜLGEROĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İstanbul'da önceleri kentin merkezi iş alanı Şişli-Maslak aksında yoğunlaşan ve çoğunluğunu iş merkezleri ve otellerin oluşturduğu yüksek binalar, son yıllarda konut tipolojilerinde de baskın hale gelerek farklı kentsel odaklar yaratmaktadır. Araştırma kapsamında 2000 sonrası İstanbul konut mimarlığında düşey yoğun yapılaşmanın arttığı Şişli-Maslak, Başakşehir-Beylikdüzü, Kozyatağı-Ataşehir, Maltepe-Kartal ve Suriçi-Çeperler bölgesini içeren farklı kentsel odaklar incelenmektedir. Böylece, düşey yoğun konut yapılaşmasının İstanbul metropoliten alanında gösterdiği çok merkezli gelişime ve dağılmaya dikkat çekilmek istenmektedir. Bu bağlamda, tezin sınırları doğrultusunda İstanbul'da beş farklı kensel odak üzerindeki konut ve konut ağırlıklı çalışılmış 20-25 kat ve üzerindeki düşey yoğun yapıların analiz ve sentezi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın dayandığı bir diğer hipotez ise, son yıllarda özellikle konut alanındaki mevcut yüksek yapı üretimi dikkate alındığında farklılık ve biçim arayışlarının ön plana çıktığı ve etrafına tanınabilirlik getirmeyi hedefleyen binalar ile imge odaklı bir mimarinin gelişimi kanıtlamaya çalışacaktır.
Elde edilen bulgular, İstanbul düşey yoğun konut yapılarının finans merkezi olarak gelişmesi öngörülen ya da geliştirilen yerleşimlerin çevresinde yer alması iş merkezlerinin gelişimi ile konut alanlarının gelişimi arasında doğrudan bir bağlantı olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bağlamda, İstanbul'un çok merkezli makroformunun finans ve iş merkezi yerleşim alanlarına göre şekillendirildiği görülmektedir. Düşey yoğun konut projelerinin biçim ve imge arayışlarını sorgulayan mimari-estetik imge analiz bulgularına göre, yapıların yükseklik iddiası ile biçim ve imge arayışları arasında bir paralellik olduğu izlenmektedir. Geometrik form dünyası içinde açıklanabile tanımlı geometrilerin dışında birleşik geometriler sergileyen yapıların form arayışları bağlamında farklılaşma çabaları sergilediği, kent içinde yükseklik ve ölçek iddiasının yanı sıra mimari biçimlenişine bağlı olarak bir ikonik imge yaratmayı hedeflediği görülmektedir.

Abstract:
In Istanbul, high-rise buildings, which are predominantly located on the axis of Şişli-Maslak, the central business area of the city, and which are mostly formed by business centers and hotels, have become dominant in housing typologies in recent years, creating different urban foci. Within the scope of the research, the different urban foci including Şişli-Maslak, Başakşehir-Beylikdüzü, Kozyatağı-Ataşehir, Maltepe-Kartal and Historical Peninsula-Walls districts are analyzed by virtue of vertical dense structuring rises in the residential architecture of Istanbul after 2000s. Thus, the attention should be paid to multi-centered development and disintegration of the vertical dense housing structures in the Istanbul metropolitan area.
The first hypothesis of the study argues that the multicentered disintegration increases with the high-rise buildings are spread throughout the residential structures, which forces urban fabric to the transformation. In this regard, residential and mixed-use high-rise buildings, which mainly focused on housing function, in the level of 20-25 floors and over are analyzed and synthesized in five different urban foci in Istanbul. Another hypothesis based on the research aims to prove that an image-focused architecture developes with the rise of buildings displaying the search of differentiation, form and image characterizing the city, especially considering the existing construction rate of high-rise buildings in the residential area in recent years. According to the result of architectural-aesthetic image analysis, which questions the form and image of the vertical dense housing projects, it is observed that there is a parallelism between the height claim of buildings and the seeking form and image.