Sırât-ı Müstakîm ve Sebîlürreşâd'da Hindistan (1908-1918)
India in Sırât-i Müstakîm and Sebîlürreşâd (1908-1918)
Yazar: BEYTULLAH MISIR
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SAFA ÜSTÜN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Dergiler = Magazines ; Hindistan = India ; Hint Müslümanları = Indian Muslims ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Pan-İslamizm = Pan-İslamism ; Sebilürreşad dergisi = Sebilürreşad magazine ; Sırat-ı Müstakim dergisi = Sırat-ı Müstakim magazine ; Türk-Hindistan ilişkileri = Turkish-Indian relations ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Sırât-ı Müstakîm adıyla yayım hayatına başlayan Sebîlürreşâd, İslâmî yayımcılığın önde gelen dergilerinden biridir. Bünyesinde barındırdığı önemli yazarlar ve İslam dünyası ile olan etkileşimi sebebiyle dergi, yaşanan olay ve olgular karşısında İslamcı düşüncenin seyrini takip etmek açısından önem taşımaktadır. II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 1908 yılından 1918 tarihine kadar etkileri epeyce fazla olan olaylar meydana gelmiştir. Sultan II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi, Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşları bu süre zarfında yaşanan önemli olaylardan bazılarıdır. Öte yandan tüm bu gelişmelerle birlikte süregelen panislamist bir politika söz konusudur. Bu bağlamda Osmanlı'nın dünya Müslümanları ile ilişkilerinde hilafet merkezli bir politika görülmektedir. Bu politikanın en canlı örneklerinden biri hiç şüphesiz Hindistan Müslümanları'dır. Halifeye ve kutsal topraklara karşı düşkün ve sağduyulu olan Hindistan Müslümanları ile ilişkiler, belirtilen dönemde güçlü bir şekilde varlığını hissettirmektedir. Sırât-ı Müstakîm ve Sebîlürreşâd dergilerine bu ilişkiler geniş bir şekilde yansımıştır. Dergi, devletlerarası ilişkinin ötesinde aydınlar ve halklar arasındaki bağı görme imkânı da sağlamaktadır. Hatta dergide yer alan yazılar, Hindistan'da yaşananlar ve Osmanlı-Hindistan münasebetlerine dair pek çok bilgi ve detayı içerisinde barındırmaktadır. Tez bağlamında dergide iki yüz civarında yazı incelenmiştir. Çalışmanın amacı Sırât-ı Müstakîm ve Sebîlürreşâd dergilerinde Hindistan hakkında yapılan yayımların ortaya konması ve konumuz çerçevesinde değerlendirilmesini kapsamaktadır. Osmanlı Devleti ile Hindistan Müslümanları arasındaki ilişkiler ve yardımlara dair çeşitli çalışmalar bulunsa da konu hakkında belirtilen yazılar doğrudan ve kapsamlı olarak daha önce ele alınmamıştır. Bu anlamda ilgili tezin Osmanlı, hilafet, panislamizm ve Hindistan Müslümanları gibi konularda yapılacak çalışmalara katkı sağlaması umulmaktadır.

Abstract:
Sebîlürreşâd, which began its publication under the name Sırât-ı Müstakîm, is one of the leading journals of Islamists of the period. Thanks to its distinguished contributers and its interaction with the Islamic world, the journal allows us to follow the course of islamist thought in the face of events and facts. Between 1908 and 1918, many incidents which had serious consequences occurred. II. Constitutionalism's declarate, Sultan II. Abdulhamid's dethronement, Trablusgarp, Balkan and World I Wars are some of the important events during this period. On the other hand, there is an ongoing panislamist policy along with all these developments. In this context, a caliphate-centered policy is seen in the Ottoman relations with Muslim World. One of the most vivid examples of this policy is undoubtedly with that of the Muslims of India. Relations with Indian Muslims, who are fond of the Caliph and the holy land, continued to exist strongly, albeit from time to time fluctuations. These relations reflected widely in Sırât-ı Müstakîm and Sebîlürrşâd journals. Beyond international relations, the journal provides us the opportunity to see the relationship between the intellectuals and the peoples of these two communities. Moreover, the articles in the journal contain many information and details about the events in India and the Ottoman-India relations. In the context of the thesis, around two hundred articles were examined in the journal. In this sense, the aim of our study is to reveal the publications about India in Sırât-ı Müstakîm and Sebîlürreşâd journals and to evaluate them within the framework of our subject. Although there are various studies on the relations and aids between the Ottoman Empire and the Muslims of India, the entries mentioned on the subject in the journal have not been dealt with directly and comprehensively before. In this sense, it is hoped that the thesis will contribute to the studies on Ottoman, caliphate, panislamism and Indian Muslims.