Okula giden ve tutukevinde bulunan ergenlerin zorbalık tanımları ve zorbalık davranışlarının zorbalığın ahlaki kabulü ile ilişkisi
Definition of bullying, relations between bullying and moral approval of bullying in high school students and juvenile offenders
Yazar: SEVTAP YEŞİL
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA UÇANOK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlaki kabul = Moral approvall ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Suçlu ergenler = Delinquent adolescents ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmada okula devam eden ve tutukevinde bulunan ergenlerin zorbaca davranışları tanımlamaya yönelik kullandıkları terimleri karşılaştırmalı olarak incelemek hedeflenmiş, bunun yanı sıra zorbalığa dahil olma ile ergenlerin ahlaki kabul düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek amaçlanmıştır.Araştırmaya Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Ankara-Sincan Çocuk Tutukevi'nde bulunan 53 erkek ergen (Ort.= 16.76, s = .89) ve Ankara-Altındağ'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir lisede örgün eğitime devam eden 78 erkek ergen (Ort.= 16.56, s = .90) katılmıştır. Araştırmada ergenlere demografik bilgi formu, zorbalık statülerini belirlemeye yönelik sorular, ?Karikatür Görevi (Cartoon Task)? ve ?Zorbalığa ilişkin Ahlaki Kabul Ölçeği (Moral Approval of Bullying Scale)? uygulanmıştır.Zorbalığın yaygınlığına ilişkin betimsel istatistikler, okula devam eden ve tutukevinde bulunan ergenlerin kendilerini daha çok ?karışmayan? statüde değerlendirdiklerini ortaya koymuştur. Zorbalık alt türlerine göre ise tutukevinde bulunan ergenlerin fiziksel, sözel ve sosyal dışlama türünden zorbalığa okula devam eden ergenlerden daha fazla dahil oldukları söylenebilir.Ergenlerin zorbalığa ilişkin ahlaki kabul düzeyleri arasında bir farklılık olmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra tutukevinde bulunan ergenlerin zorbalığa dahil olma biçimlerinin ahlaki kabul düzeyleri üzerinde bir farklılık yaratmadığı ortaya konmuştur. Ancak okula devam eden ergenlerde fiziksel ve sözel zorbalık davranışları uygulayanların (zorba ya da zorba-kurban) bu türden zorbalığa maruz kalan (kurban) ve karışmayanlara göre ahlaki kabul düzeyinin düşük olduğu görülmüştür.Hem okula devam eden hem de tutukevinde bulunan ergenlerin zorbaca davranışları değerlendirirken saldırgan olan ve olmayan davranışları oldukça iyi bir biçimde ayırt ettiği görülmüştür. Okula devam eden ergenler fiziksel, sözel ve sosyal dışlama türünden zorbalığı ayırt ederken, tutukevinde bulunan ergenler fiziksel zorbalığı sosyal dışlama ve sözel zorbalıktan daha iyi ayırmıştır. Ergenlerin zorbaca davranışları tanımlamak için benzer terimleri kullandıkları, ?zorbalık? teriminin ergenler tarafından bilindiği ancak günlük yaşamda pek kullanılmadığı görülmüştür. Araştırma bulguları ergenlerin ?zorbalık, korkutmak/sindirmek ve eziyet etmek? terimlerini fiziksel zorbalık, ?alay etmek, taciz etmek ve aşağılamak? terimlerini sözel zorbalık, ?dışlamak? terimini ise sosyal dışlama türünden zorbaca davranışlar için daha fazla kullandıklarını ortaya koymuştur.

Abstract:
This study was designed to investigate the Turkish terms used to label bullying-like behaviors among Turkish juvenile offenders and high school studens. Also relations between moral approval of bullying and bullying behaviors were investigated.Paricipants were selected from Ankara Sincan Juvenile and Young Offenders Closed Prison and from a high school at Altındağ in Ankara. A total of fifty three male juvenile offenders between the ages of 13 and 17 (M = 16.76, SD = .89) and seventy eight adolescents between the ages of 14 and 18 (M = 16.56, SD = .90) were included in the sample. Demographic information form, questions aimed at determining the status of bullying, ?Cartoon Task? and ?Moral Approval of Bullying Scale? were applied to the adolescents.The results showed that adolescents taking part in two groups have been involved in different types of bullying. It can be said that juvenile offenders are more likely to be involved in physical, verbal and social exclusion types of bullying than high school students.It has been found that there is no difference among the moral approval levels of adolescents regarding bullying. It has been revealed that moral approval level does not make any difference for the juvenile offenders in terms of being involved in bullying. As for the adolescents who is in high school are involved in physical and verbal bullying (bully or bully-victim), it has been observed that the moral approval level is lower than those who are exposed to such bullying (victim) or not involved in them.It has been found when evaluating the bullying behaviors; adolescents do distinguish behaviors which are aggressive and not aggressive. While high school students differentiated bullying such as physical, verbal and social exclusion, juvenile offenders differentiated physical bullying from social exclusion and verbal bullying. It has been found that adolescents use similar terms concerning bullying behaviors and the term ?zorbalık? is known by adolescents but not used often in their daily lives. Research results also have revealed that adolescents tend to use the terms ?zorbalık, korkutmak/sindirmek, eziyet etmek? for physical bullying; ?alay etmek, taciz etmek ve aşağılamak? for verbal bullying; and ?dışlamak? for social exclusion type of bullying.