Kestane (Castanea sativa Mill.) genotiplerinin çiçek yapıları ve polen morfolojisi üzerine araştırmalar
Studies on flower structures and pollen morpholgy in chestnut genotypes
Yazar: RABİA SARIYAR
Danışman: PROF. DR. ENGİN ERTAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Aydın İli Nazilli İlçesinde yapılan seleksiyon çalışması sonucu seçilmiş olan, kestane genotiplerinin tozlayıcılarının ve bunların  dişi ve erkek çiçek yapılarının incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. 2018 ve 2019 yılı çiçeklenme döneminde alınan erkek çiçek püsküllerinde; püskül boyu, erkek çiçek küme sayısı, erkek organların tepale göre boyları, püskül üzerinde bulunan kümelerde çiçek sayıları, çiçek içerisinde erkek organ sayıları, anterlerin boyutları; dişi çiçeklerde ise çiçek kümesinde bulunan çiçek sayıları ve stil uzunlukları gibi özelliklere ilişkin ölçümler ve mikroskop altında incelemeler yapılmıştır. Bunun yanı sıra, tozlayıcı genotiplerde başçık ve çiçek tozlarının yüzeysel yapıları, anatomileri ile şekilleri incelenmiş ve aralarındaki farklılıklar belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda tozlayıcı niteliği olan genotiplerin (N 7-3, N20-2) ve belirlenen diğer tozlayıcı adaylarının (T2-1, T2-2, T4-1, T4-2, T5 ve T6) gözlem ve sayımları yapılmıştır. Stamen uzunluklarına bakıldığında kısa stamenli ve stamensiz tozlayıcının bulunmadığı, tozlayıcıların uzun ve orta stamenli olduğu belirlenmiştir. Bu anlamda, genel anlamda tüm tozlayıcı adaylarının erkek çiçek yapıları tozlayıcı olmaya uygun bulunmuştur. Taramalı elektron mikroskobunda yapılan incelemeler sonucu, çalışmada yer alan tüm kestane genotiplerinin anter ve çiçek tozu yüzey yapılarının benzerlik gösterdiği saptanmıştır, Genotiplerinin yüzey yapısının çokgen şekilli kabarık epiderma hücrelerinden oluştuğu görülmüştür.

Anahtar sözcükler: Kestane, erkek çiçek, kısırlık, başçık, dişi çiçek

Abstract:
This study was carried out to investigate pollinators of chestnut genotypes and their female and male flower structures which were selected as a result of selection study in Nazilli District of Aydın. For male flowers; the catkin length, the number of male flower cluster, the size of stamen according to tepal, the number of flower cluster on the catkin, the number of stamens in flower, anther sizes and for female flowers; measurements related to characteristics such as number of flowers and style lengths in flower cluster were examined under microscope during the blooming period in 2018 and 2019. With respect of pollinator chestnut genotypes, surface morphology and anatomical structures of anthers and pollens and forms of these organs were studied and differences were determined.
As a result of the research, observations and counts of pollinator genotypes (N-7-3, N-20-2) and other pollinator candidates (T2-1, T2-2, T4-1, T4-2, T5, T6) were performed. When the stamen lengths were examined, it was found that there were no astamine and brachistamine pollinators and the pollinators were longistamine and mezostamine types. In this sense, male flower structures of all pollinator candidates were found suitable to be pollinators. As a result of the scanning electron microscopy, it was found that all the chestnut genotypes in the study were similar to the anther and pollen surface structures. It was observed that the surface structure of the genotypes consisted of polygonal fluffy epiderma cells.

Keywords: Chestnut, stamen, sterility, anther, pistil.