Doris Lessing'in hayatta kalma güncesi ve Tahsin Yücel'in Gökdelen adlı romanlarında modernite eleştirisi olarak Distopya
Dystopia as a critique of modernity in Doris Lessing's the memoirs of a survivor and Tahsin Yücel's Gökdelen
Yazar: HANDE ALTAR
Danışman: DOÇ. DR. RAİKA ŞEYDA ÜLSEVER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Distopya = Dystopia ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Lessing, Doris = Lessing, Doris ; Modernite = Modernity ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yücel, Tahsin = Yücel, Tahsin ; Ütopya = Utopia ; İngiliz edebiyatı = English literature ; İngiliz romanı = British novel

Özet:
Bu çalışmada İngiliz edebiyatından bir distopya örneği olan Doris Lessing'in Hayatta Kalma Güncesi adlı romanı ve Türk edebiyatından bir distopya örneği olan Tahsin Yücel'in Gökdelen adlı romanı, modernite eleştirisi teması çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Bu çalışmanın amacı, distopyanın modernite ile ilişkisini ortaya koymaktır. Romanların incelenmesinde, eserleri tarihsel-toplumsal bağlamlarında ele alan sosyolojik eleştiri yöntemi esas alınmıştır. Karşılaştırmanın metodolojisini ise karşılaştırmalı edebiyatta farklılıkları karşılaştırmanın kuramsal çerçevesini çizen Varyasyon Kuramı oluşturmuştur.  
Bu karşılaştırmalı incelemenin sonunda, iki eserdeki modernite eleştirisinin arasında benzerlikler ve farklılıklar olduğu tespit edilmektedir. Bu bağlamda iki eserin de sınıflı toplum yapısı, modern kitle iletişim araçları, modernitenin tarihsel ilerleme fikri gibi konulara eleştiriler yönelttiği ve ütopyacı bir umut ışığıyla sona erdiği görülmektedir. Ancak iki eserdeki anlatının odak noktaları, hedef aldıkları söylemler, ortaya koydukları karşı söylemler ve biçimleri, birbirinden farklılık göstermektedir. Bu farklılıkların temelinde, eserlerin arka planlarındaki farklı toplumların deneyimlediği farklı modernite süreçleri ve yazarların sahip oldukları farklı ideolojiler ve yaşam felsefeleri bulunmaktadır.

Abstract:
In this study, Doris Lessing's dystopian novel The Memoirs of a Survivor in British literature and Tahsin Yücel's dystopian novel Gökdelen in Turkish literature are examined comparatively within the frame of the critique of modernity theme.
The aim of this study is to reveal the relation between dystopia and modernity. 
The study of the novels is based on sociological criticism that approaches to works in social-historical context. The methodology of the comparison is Variation Theory which sets the framework for comparing differences in comparative literature.
After making the comparison, it is found that there are similarities and differences between the novels. In this context, both of the novels criticise class society, modern mass media and the idea of historical progress in modernity and they both end with a utopian ray of hope. However, the focal points of the narratives, the discourses the narratives target, the counter-discourses they put forward and the forms of the narratives in the novels are different from each other. The basis of these differences are the different modernity processes of different societies in the social background of the works and the different ideologies and life philosophies of the authors.