Sivas ili acil servis birimlerinin ve buralarda görev yapan hekim ve diğer sağlık çalışanlarının kimyasal biyolojik radyolojik nükleer (KBRN) vakalarına hazırlık durumlarının ve bilgi düzeylerinin ölçülmesi
Measuring the preparedness and knowledge levels of the emergency service units in Si̇vas and the physicians and other HEALTH professionals working here for chemical biological radiological nuclear (CBRN) cases
Yazar: SÜMEYYE GÜLKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEFA YURTBAY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis = Emergency service ; Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Anket formu = Questionnaire form ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Hemşireler = Nurses ; KBRN = CBRN ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sivas = Sivas

Özet:
KBRN tehditleri, yönetimi zor karmaşık tedavi algoritmaları ve kriz anını yönetmeye dayalı yeterli düzeyde eğitimi bulunmayan sağlık çalışanlarıyla, meydana geldikleri afet durumlarında, sağlık hizmetlerini son derece zorlayan vakalar haline gelebilmektedir. Teknolojinin birçok bilim dalında ilerleme kaydetmesiyle, KBRN tehlikelerinin ortaya çıkma oranları da paralel bir şekilde artış göstermektedir.
KBRN afetleri söz konusu olduğunda, ister olay yerinde isterse kazazedelere verilecek uzun süreli tedavi sürecinde, sağlık çalışanlarının rolü ve sorumluluğu son derece büyüktür. Bu tür durumlar toplumda panik haline, ortaya çıkan bilgi kirliliği ve bilinçsizlik ise kaos ortamına zemin hazırlayacaktır. Tedavi veya bilgi almak isteyen kazazedeler, tedaviye ihtiyacı olsun veya olmasın en yakın sağlık kuruluşlarına başvurmak isteyecek, bu ise hastanelerde karmaşaya ve sağlık hizmetlerinin etkin kullanılamaması sonucu yetersizliğe sebep olacaktır. Acil servisler bu tür durumlarda, 7/24 açık olması ve hasta kabul etmesi sebebiyle ilk akla gelen ve hasta yoğunluğunun yaşanacağı merkezler haline gelmiştir. KBRN afetleri karşılaşma ihtimali düşük fakat yönetilmesi oldukça zor vakalarla, acil servisleri ve çalışanlarını zorlayabilmektedir.
Sivas ili merkez ve ilçelere bağlı hastanelerin acil servis çalışanlarına uyguladığımız anket çalışmasıyla; bilgi düzeyleri ölçülmeye çalışılmış, KBRN vakaları konusundaki farkındalıkları ortaya konulmak istenmiştir. Aldıkları eğitim ve katıldıkları tatbikatlar doğrultusunda, vaka yönetim hususunda mesleki yeterlilikleri ve güven duyguları sorgulanmış, görev yaptıkları birimlerdeki mevcut şartların, KBRN vaka yönetimi açısından uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Elde ettiğimiz bu veriler doğrultusunda, sahip olduğumuz olumlu ve olumsuz yönlerimizi ortaya çıkararak acil sağlık çalışanları ve acil servis birimlerine verilecek olan eğitim ve destek çalışmalarına ışık tutmak, literetüre katkı sağlamak, yöneticilerimizin dikkatini KBRN tehditlerine yoğunlaştırarak mevcut bilinci arttırmak amaçlanmıştır.
Aldığımız sonuçlar değerlendirilecek olursa; Sivas ili merkez ve ilçe hastaneleri acil servis birimleri ve acil servis çalışanları, KBRN vakalarını yönetme konusunda yeterli donanıma ve bilgi birikimine sahip değildir. Çoğu birimde KBRN vaka eğitimini yeterli seviyede almamış personel görev almakta ve vaka yönetimine uygun olmayan servis şartlarında her an karşılacabilecekleri KBRN vakaları hakkında mesleki bilgi birikimlerine güvensizlik hissetmektedirler. Çalışmaya katılan hastaneler arasında merkez devlet hastaneleri, acil servisin fiziki şartları,  tatbikatlar yönünden üniversite ve ilçe hastanelerine göre daha donanımlı ve yeterli bulunmuştur. İlçe devlet hastanelerinin ise, eğitimli personel, KBRN ünitesi, KKE temini, tatbikat gerçekleştirme gibi birçok açıdan yeterli seviyede olmadığını gözlemlenmiştir. Mesleklere göre bilgi düzeyini ölçen sorulara doğru yanıt verme arasında anlamlı bir fark olmamakla birlikte öğretim görevlilerinin en yüksek oranda doğru cevap verdiği izlenmiştir. Hastaneler arası anlamlı bir fark izlenmezken, eğitim seviyesi ve görev süresi arttıkça doğru cevap oranının da arttığı görülmüştür.

Abstract:
CBRN threats can become extremely challenging cases in disaster situations when they occur, with difficult-to-manage complex treatment algorithms and healthcare professionals who do not have sufficient training to manage the crisis. With the advancement of technology in many branches of science, the incidence of CBRN hazards is increasing in parallel.
When it comes to CBRN disasters, the role and responsibility of healthcare professionals is extremely high, whether at the scene or in the long-term treatment process to be given to the victims. Such situations will pave the way for panic in the society, and the resulting information pollution and unconsciousness will pave the way for chaos. Victims who want treatment or information will want to apply to the nearest health institutions whether they need treatment or not, which will cause confusion in hospitals and inadequacy as a result of ineffective use of health services. In such cases, emergency services have become the centers that come to mind first and where patient density will be experienced, since they are open 24/7 and accept patients. CBRN disasters can challenge emergency services and their staff, with cases that are unlikely to be encountered but very difficult to manage.
With the survey we applied to the emergency service workers of the hospitals in Sivas city center and districts; their level of knowledge was tried to be measured, and their awareness about CBRN cases was tried to be revealed. In line with the training they received and the exercises they attended, their professional competence and confidence in case management were questioned, and it was investigated whether the current conditions in the units they worked were suitable for CBRN case management. In line with the data we have obtained, it is aimed to shed light on the training and support activities to be given to emergency health workers and emergency service units by revealing our positive and negative aspects, to contribute to the literature, and to increase the current awareness by focusing the attention of our managers on CBRN threats.
If the results we get are evaluated; Sivas province central and district hospitals emergency service units and emergency service workers do not have sufficient equipment and knowledge to manage CBRN cases. Most units employ personnel who have not received adequate CBRN case training, and they feel insecure about their professional knowledge of CBRN cases that they can meet at any time in service conditions that are not suitable for case management. Among the hospitals participating in the study, the central state hospitals were found to be more equipped and sufficient than the university and district hospitals in terms of physical conditions of the emergency department and exercises. It has been observed that the district state hospitals are not at a sufficient level in many aspects such as trained personnel, CBRN unit, PPE supply, and practice. Although there was no significant difference between giving correct answers to the questions measuring the level of knowledge according to occupations, it was observed that the instructors gave correct answers at the highest rate. While no significant difference was observed between hospitals, it was observed that the rate of correct answers increased as the education level and tenure increased.