Açık uçlu materyaller ile çocukların oyun davranışlarında ve yürütücü işlev becerilerinde ortaya çıkan değişimin incelenmesi
Examining of the change in children's play behavior and executive function skills by loose parts materials
Yazar: NEŞE AŞKAR
Danışman: DOÇ. DR. MİNE CANAN DURMUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Oyun davranışı = Play behaviour ; Serbest parçalar = Loose parts ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Araştırmanın amacı, açık uçlu materyaller aracılığıyla çocukların oyun davranışları ve yürütücü işlev becerilerinde ortaya çıkan değişimi incelemektir. Çalışma, eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı, öğretmen-araştırmacı rolündedir. Ankara ili Etimesgut ilçesinde bir anasınıfındaki 60-77 ay arası 24 çocuk, çocukların ebeveynleri, öğretmen araştırmacı ve İnandırıcılık Komitesi üyeleri çalışmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Araştırma, durum saptama, uygulama süreci olarak iki evrede yürütülmüştür. Çocukların yürütücü işlev becerileri hakkında Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği (OÖDÖ), Baş-Ayak Parmakları-Dizler-Omuzlar Görevleri (BADO), Çocuk Davranışları Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ), Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteriyle (ÇDYİE); oyun davranışları hakkında ise Yürütücü İşlev Becerileri Odaklı Oyun Davranışları (YİBOD) Kontrol Listesi ve Oyun Gözlem Formu (OGF) aracılığıyla veri toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde tümevarımsal içerik analizi kullanılmıştır. Nicel verilerden kontrol listelerinin değerlendirmelerinde frekans ve ortalama değerleri hesaplanmıştır. Durum tespiti aşaması ve eylem döngülerinin tamamlanmasının ardından uygulanan ölçekler ön test- son test olarak değerlendirilmiştir. Normal dağılım koşulu sağlandığından grup içi karşılaştırmalarda "t testi" kullanılmış, elde edilen her anlamlı değer için etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Müdahale sonrası çocukların yürütücü işlev becerilerinden işleyen bellek, bilişsel esneklik, dikkat, engelleyici kontrol, organizasyon ve planlama becerilerinde ve önemli düzeyde gelişim gözlenmiştir. Uygulanan eylem döngüleri sonrasında sergilenen oyun davranışları bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde ise gözlenen değişimin olgunlaşmış oyun davranışlarına işaret ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of the research is to examine the changes in children's play behaviors and executive function skills through loose parts. The study was conducted using an action research design, with the researcher taking on the role of teacher-researcher. The participants of the study consisted of 24 children aged 60-77 months from a kindergarten in Etimesgut district of Ankara, their parents, the teacher-researcher, and members of the Credibility Committee. The research was conducted in two stages: identification of the situation and implementation process. Data on children's executive function skills were collected using the Preschool Self-Regulation Scale (PSRS), Head-Shoulders-Knees-Toes Tasks (HSKT), Child Behavior Rating Scale (CBRS), and The Childhood Executive Functioning Inventory (CHEXI). Data on play behaviors were collected using the Play Behavior Checklist Focused on Executive Function Skills (PBC-EFS) and the Play Observation Form (POF). The qualitative data was analyzed using inductive content analysis, and the quantitative data from the checklists was analyzed by calculating frequency and mean values. After the identification stage and completion of the action cycles, the scales were evaluated as pre-test and post-test. Since the normal distribution condition was met, paired t-tests were used for within-group comparisons, and effect sizes were calculated for each significant value obtained. After the intervention, significant improvements were observed in children's executive function skills, specifically in working memory, cognitive flexibility, attention, inhibitory control, organization and planning skills. When the observed changes in play behaviors following the implemented action cycles were evaluated from a holistic perspective, they indicated a shift towards mature play behaviors.