ABD Merkez Bankası ve Avrupa Merkez Bankası para politikalarının Türkiye işsizliğine etkileri
Effects of monetary policy of the US Central Bank and the European Central Bank on Turkey's unemployment
Yazar: AYLİN TUNALILAR
Danışman: PROF. DR. İRFAN CİVCİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Merkez Bankası = European Central Bank ; FED = Federal Reserve Bank ; Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; SVAR modeli = SVAR model ; İş gücü piyasası = Labour market ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Finansal piyasa sisteminde önemli bir yere sahip olan gelişmiş ülkelerin uyguladığı politikaların Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkenin reel makroekonomik büyüklüklerini etkilemesi nedeniyle ülkeler kendi politikalarını belirlerken hem hedefledikleri unsurları hem de gelişmiş ülkelerin politikalarını göz önünde bulundurmak zorunda kalırlar. Türkiye ekonomisinde yaşanan işsizlik sorununu çözebilmek ve bu sorunu daha iyi anlayabilmek için öncelikle işgücü piyasasını etkileyen uluslararası faktörlerin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışma ile Avrupa ve ABD Merkez Bankasının uyguladığı para politikalarının Türkiye'nin işgücü piyasasına etkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
Çalışmada, Avrupa ve ABD Merkez Bankasının uyguladığı para politikalarının Türkiye işgücü piyasasına olan etkisi 2005:01-2019:12 dönemine ait aylık veri setiyle hem Cholesky ayrıştırması hem de Yapısal VAR (SVAR) model kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre FED gölge faiz oranı, AMB gölge faiz oranı ve küresel fiyat endeksi şokları Türkiye sanayi üretim endeksi, işsizlik oranı, istihdam oranı, tüketici fiyat endeksi, M1 parasal büyüklüğü, TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti ve reel efektif döviz kuru üzerinde farklı etkilere neden olmuştur. Hem FED ve AMB'nin uyguladığı para politikası şoku hem de petrol fiyatı şoku Türkiye istihdam oranını düşürürken işsizlik oranını artırmıştır. Türkiye işsizlik ve istihdam oranlarının dışsal para politikaları şoklarına kıyasla dışsal reel şoklardan daha fazla etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca FED ve AMB para politikası şokları karşısında en büyük tepkiyi 15-24 yaş arası işsiz sayısı göstermekte iken cinsiyete göre işsiz grupları içerisinde farklılık göstermeden şokların işsizlik oranını artırdığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Countries have to take into consideration both their own targeting elements and developed countries policies when determining their policies due to policies implemented by the developed countries which have an important place in financial market system affect real macroeconomic variables of emerging countries such as Turkey. To solve the unemployment problems in Turkey's and better understand this problem, international factors affecting the labor market needs to be revised. In this direction, aim of the study is to investigate the effects of monetary policies of the US and the European Central Bank on Turkey's labor market.
In this study, the impact of the monetary policies implemented by ECB and FED on Turkey's labor market was analyzed from 2005: 01-2019:12 monthly data set using both Cholesky decomposition and SVAR model. According to the findings, FED shadow interest rates, the ECB shadow interest rate and global price index shocks cause different responses on Turkey industrial production index, unemployment rate, employment rate, consumer price index, the M1 monetary aggregate, CBRT policy rate and the real effective exchange rate. Both monetary policy shocks from FED and ECB and oil price shocks decreased employment rate while increasing unemployment rate.
Turkey's unemployment and employment rates more affected by external real shocks compared to external monetary policy shocks. Besides, it was observed that while the number of unemployed between the ages of 15-24 showed the biggest reaction against the FED and ECB monetary policy shocks, shocks increased the unemployment rate without differing among the unemployed groups by gender.