Übersetzungsanalyse und Fehlerlinguistik Analyse vonÜbersetzungen türkischer Studierenden der Abteilung für Übersetzungswissenschaften und das analytische Einordnen deren Fehler, Inauguraldissertation
Çeviri incelemesi ve hata analizi Hacettepe Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü öğrencilerinin çevirilerinin analizi ve hatalarının analitik sınıflandırılması
Yazar: DİDEM KAYA SOYKAN
Danışman: DOÇ. MAX FLORIAN HERTSCH
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Almanca = German ; Almanya = Germany ; Geri dönüş = Repatriation ; Hata analizi = Error analysis ; Türk öğrenciler = Turkish students ; Türkçe = Turkish ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis ; Çeviri bilim = Science of translation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Çeviribilim eğitiminde öğrencilerin gerek kaynak gerekse hedef dil bilgilerinin üst düzeyde olması beklenir. Ancak, bu her zaman böyle değildir. Bu nedenle bu araştırma Hacettepe Üniversitesi Almanca Mütercim-Tercümanlık Bölümü öğrencilerinin yaptığı çevirileri dilbilimsel hata analizi kapsamında ele almaktadır. Katılımcılar Almanya'dan Türkiye'ye geri dönenler (L1 Türkçe, L2 Almanca) ve üniversitede üçüncül dil olarak Almanca öğrenen göç geçmişi olmayan öğrencilerden (L1 Türkçe, L2 İngilizce, L3 Almanca) oluşmaktadır. Çalışmanın amacı öğrencilerin karşılaştıkları çeviri zorluklarını ortaya çıkarmak ve hatalara yönelik bir dil çiftine özgü genel geçer bir çözüm yaklaşımının geliştirme olasılığını sorgulamaktır. Bu amaçla her iki katılımcı grubunun A, B ve C düzeylerinde Türkçeden Almancaya ve Almancadan Türkçeye çevirdikleri metinlerdeki hatalar hata analizi yardımıyla tespit edilmiş, sınıflandırılırmış ve açıklanmıştır. Araştırmanın sonuçları kapsamında hataların mevcut bir bağlam içinde yer almaları, hataların çeşitliliği ve iki dil arasındaki büyük farklılıklar nedeniyle bir dil çiftine özgü genel geçer bir çözüm yaklaşımının uygulanabilir olmadığı düşünülmektedir. Bununla birlikte bu çalışmanın sonuçları öğrencilerin dil ve çeviri becerilerine ilişkin mevcut tabloyu resmeder ve bu da çeviri eğitimini geliştirmek için önemli bir başlangıç noktası olarak hizmet edebilir.

Abstract:
Im Studium für Übersetzungswissenschaft wird erwartet, dass Studierende über ein hohes Niveau sowohl in der Ausgangs- als auch in der Zielsprache verfügen. Jedoch ist dies nicht immer der Fall. Von daher befasst sich der vorliegende Beitrag mit einer fehlerlinguistischen Analyse von Übersetzungstexten der Studierenden der Abteilung für Übersetzen und Dolmetschen der Hacettepe Universität. Hierbei handelt es sich zum einen um deutsch-türkische Rückkehrer-Studierende (L1 Türkisch, L2 Deutsch) und um Studierende ohne Migrationshintergrund, die Deutsch als Tertiärsprache an der Universität lernen (L1 Türkisch, L2 Englisch, L3 Deutsch). Dabei zielt die Studie darauf ab, Übersetzungsschwierigkeiten der Studierenden aufzudecken und die Möglichkeit der Entwicklung eines allgemeinen sprachenpaarspezifischen Lösungsansatzes bezüglich der Fehler zu hinterfragen. Hierzu übersetzen die beiden Probandengruppen Texte der Niveaustufen A, B und C aus (dem Deutschen) und in die Muttersprache (Türkisch), in denen folglich Fehler mit Hilfe der Fehleranalyse identifiziert, klassifiziert und erklärt wurden. Aus den Untersuchungsergebnissen geht hervor, dass ein allgemeiner sprachenpaarspezifischer Lösungsansatz für das Übersetzten aufgrund der Einbettung der Fehler in den vorgegebenen Kontext, die Verschiedenartigkeit der Fehler sowie auch der großen Unterschiede zwischen den beiden Sprachen, nicht praktikabel ist. Vielmehr gewähren die Ergebnisse dieser Studie ein getreues Bild über die Sprach- und Übersetzungskompetenz der Studierenden, was eine wichtige Ausgangsbasis für die Verbesserung Übersetzerausbildung dienen kann.