Kurumcu iktisat okulu perspektifinden blokzinciri teknolojisinin anlamı
Blockchain technology: From the perspective of institutional economics
Yazar: BEKİR ASLANER
Danışman: PROF. DR. AZİZ BURAK ATAMTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Para sistemi = Monetary system ; Sanal para = Virtual money ; Sosyal-kurumsal yönler = Social-ınstitutional aspects ; Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics

Özet:
Araştırmanın amacı, hayatımıza büyük bir hızla giren blokzinciri teknolojisinin getireceği değişimi anlamaktır. Blokzinciri sadece iktisadi hayatı değil, sosyal ve politik hayatı da derinden etkilemektedir. Bu nedenle konu sosyal düzenin her alanı ile iktisat arasında sıkı bağ kuran kurumsal iktisat perspektifinden incelenmiştir.
Kurumcu düşünce ve sistemci düşüncenin ontolojik ve epistemolojik temelleri örtüşmektedir. Bunların senteziyle Genel Kurum Modeli oluşturulmuştur. Blokzinciri teknolojisi iktisadi aktörler arasında güven tesis etmek için ihtiyaç duyulan merkezi gücü, kriptolojik bir algoritma vasıtasıyla ikame eden teknolojidir. Kurumsal değişimi Genel Kurum Modelinde kütük olarak tanımlanan sistem elemanı üzerinden tetikler. Bu kanaldan mevcut kurumları değiştirdiği gibi yeni kurumların oluşmasına da imkân yaratır. Bu nedenle kurumsal bir alt yapı teknolojisidir. Yeni Kurumsal Okul yaklaşımına göre değişim Schumpeterian ve Coasian niteliklidir. Büyük boyutlu ve hızlı değişimlere neden olsa dahi genel paradigma değişikliğine neden olmayacaktır. Asıl Kurumsal Okul yaklaşımına göre ise Veblenian nitelikli değişime neden olacaktır. Aktörlerin düşünce alışkanlıkları ve değer yargılarının birikimli olarak değişmesi merkeziyetsiz kurumların hâkim olduğu bir ekosisteme doğru evrimsel bir paradigma kaymasına neden olabilir. Ancak sosyal sistemlerin evrimsel değişiminin yönü belirsizdir. Sayısız eleman ve ilişki, elemanların davranışları ve değişimi tetikleyen devrimci yeniliklerin ortaya çıkmasındaki olasılıklar bu belirsizliğin temel nedenleridirler.

Abstract:
The research aims to understand the change that blockchain technology would bring. Blockchain profoundly affects not only economic life but also social and political life. Therefore, the subject has been examined from the perspective of institutional economics which sees close connections between all areas of the social order and economics.
The ontological and epistemological foundations of institutional and systems thinking overlap. By the synthesis of these thoughts in the research, a General Institution Model is established where the role of ledgers is pointed. Blockchain replaces the need for a central authority to keep ledgers trustfully. It triggers institutional change. According to the New Institutional School approach, the expected change is Schumpeterian and Coasian in nature. Therefore, even if the triggered change may cause large-scale and rapid changes, it will not conclude a paradigm shift. On the other hand, according to the Original Institutional approach, it will cause a change that has Veblenian in nature. The cumulative change of thought habits and value judgments of social actors may lead to an evolutionary paradigm shift towards an eco-system dominated by decentralized institutions. However, the direction of evolutionary change in social systems is uncertain. Countless elements and relationships, probabilistic behavior, and the emergence of counter-disruptive innovations are the main reasons for this uncertainty.