Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan hekimlerin sigara içme durumu ve sigara bırakma danışmalığı konusunda tutum ve davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of smoking status and the impact on attitudes and behaviors regarding smoking cessation counseling among physicians working at Aydın Adnan Menderes University Hospital
Yazar: CANDAN ÇALIŞ BOZDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA DİBEK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Tütün kullanımı, dünya genelinde önlenebilir ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir. Ülkemizde hekimlere, başvuran her hastasına çok kısa klinik sigara bırakma girişimini uygulaması önerilmektedir. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan hekimlerin sigara içme durumu ve bunun sigara bırakma danışmanlığı konusundaki tutum ve davranışlarına etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel-analitik tipteki çalışmaya 01.08.2023-31.10.2023 tarihleri arasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan 279 hekim katılmıştır. Sosyodemografik özellikler ve sigara bırakma danışmanlığı konusundaki tutum ve davranışlara ilişkin soruları içeren veri toplama formu katılımcılara yüz yüze uygulanmıştır. İstatistiksel analiz SPSS programı ile yapılmıştır. Normal dağılıma uymayan sayısal değişkenlerin karşılaştırmasında Mann Whitney U Testi, kategorik değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmasında ise Ki-Kare Testi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerin karıştırıcı etkilerini ortadan kaldırmak için lojistik regresyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,40±6,83 (25-63 yaş arası), %56,6 (s=158)'sı kadın ve %57,7 (s=161)'si bekardı. Katılımcıların %38 (s=106)'i sigara içiyordu. Dahili bilimlerde çalışıyor olmak hastaların sigara bırakma motivasyonlarını değiştirme girişiminde bulunmayı 4,319 kat artırıyordu (p=0,001). Araştırmaya katılan hekimlerden sigara içmeyenler içenlere göre hastalarına sigarayı bırakmayı daha fazla öneriyor (p=0,020), daha fazla yardım teklifinde bulunuyor (p=0,006) ve daha fazla danışmanlık hizmeti veriyordu (p=0,009). Hekimlerin hastaların sigara içme durumlarına karşı davranışlarının tümü üzerinde kendilerinde gördükleri yeterlilik ve hissettikleri sorumluluk etkiliydi (p<0,05).
Sonuç: Çalışmaya katılan hekimler genel nüfusa göre daha fazla sigara kullanmaktadırlar. Hekimlerin sigara bağımlılığı ile mücadele konusunda almış oldukları eğitim yetersiz görünmektedir. Beklenen davranış konusunda kendisini yeterli görmesi ve bunun hekim sorumluluğu olduğunu düşünmesi, hekimlerin çok kısa sigara bırakma girişiminde bulunmalarının başlıca belirleyicileridir. Hekimlerin sigara ile mücadeledeki sorumluluklarının farkında olmalarını artırmanın yanı sıra bu konudaki olumlu tutumların davranışa dönüşmesi için yeni yaklaşımlar geliştirilmesi önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Danışmanlık, hekimlerde sigara içiciliği, sigara bırakma, tutum

Abstract:
Introduction and Aim: Tobacco use is one of the leading causes of preventable deaths worldwide. In our country, physicians are advised to implement a brief clinical smoking cessation intervention for every patient who consults them. This study aims to evaluate the smoking status of physicians working at Aydın Adnan Menderes University Hospital and its impact on their attitudes and behaviors regarding smoking cessation counseling.
Materials and Methods: A total of 279 physicians working at Aydın Adnan Menderes University Hospital participated in this cross-sectional analytical study, which was conducted between August 1, 2023, and October 31, 2023. A data collection form, which included questions on sociodemographic characteristics and attitudes and behaviors regarding smoking cessation counseling, was administered to the participants face-to-face. Statistical analysis was performed using the SPSS program. The Mann-Whitney U test was used to compare numerical variables that did not conform to a normal distribution, and the Chi-Square test was used for comparisons between groups of categorical variables. Logistic regression analysis was applied to eliminate the confounding effects of independent variables.
Results: The mean age of the participants was 31.40±6.83 (range: 25-63 years), with 56.6% (n=158) being female and 57.7% (n=161) being single. 38% (n=106) of the participants were smokers. Working in internal medicine was associated with a 4.319-fold increase in attempting to change patients' smoking cessation motivations (p=0.001). Non-smoking physicians among the participants were more likely to recommend quitting smoking to their patients (p=0.020), offer more assistance (p=0.006), and provide more counseling services (p=0.009) compared to smokers. Physicians' perceived competence and sense of responsibility significantly influenced all aspects of their behavior towards patients' smoking status (p<0.05).
Conclusion: Physicians participating in the study smoke more than the general population. The training they receive regarding combating smoking addiction appears to be inadequate. The perception of being competent in the expected behavior and considering it as a physician's responsibility are the main determinants of physicians' engagement in brief smoking cessation interventions. Increasing physicians' awareness of their responsibilities in combating smoking, as well as developing new approaches to ensure that positive attitudes towards this issue translate into behavior, is important.
Keywords: Counseling, smoking among physicians, smoking cessation, attitude.