Ankilozan spondilit hastalarında oksidatif hasarparametrileri ve endotel disfonksiyonu ile ilişkiliserolojik göstergelerin değerlendirilmesi
Oxidative damage parametries and related to endotel dysfunction evaluation of serological indicators in patients with ankylosing spondylitis
Yazar: YAŞAR YILDIZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SARI
Sağlık Bakanlığı / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
İnflamatuvar romatizma hastalıklarında (özellikle romatoid artrit [RA] ve
sistemik lupus eritematozus [SLE]) hızlanmış ateroskleroz ve buna bağlı
kardiyovasküler (KV) mortalite son yıllarda sıklıkla bildirilmektedir. Bu hastalıklarda
artmış KV olayların klasik KV hastalık (KVH) risk faktörleri ile açıklanamaması
inflamasyonun bu konudaki etkisine işaret etmektedir.
Ankilozan spondilit (AS)' te artmış KV olaylara ilişkin ilk veriler 1970' li yılların
sonlarına dayanır ve bazı araştırmacılara göre AS' deki mortalitenin %30-50 kadarlık
bir kısmını oluştururlar. Romatoid artrit ve SLE' de gözlendiği üzere AS' deki
artmış KV risk de klasik KV risk faktörleriyle açıklanamamaktadır. Hatta AS' nin klasik
risk faktörleriyle olan ilişkisi diğer inflamatuvar romatizmal hastalıklardakinden daha
zayıftır. Artmış KV mortalite ve morbidite bildirilmesine karşın AS' de erken
aterosklerozu araştıran çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Son zamanlarda yapılan bir
çalışmada AS hastalarında erken aterosklerozun bir göstergesi olan endotel
fonksiyon bozukluğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada non-invaziv yöntemlerden,
ultrasonografi ile brakiyal arterin akıma bağımlı vazodilatasyonu (ABD) kullanılmış ve
sağlıklı gönüllülerle karşılaştırıldığında ABD' de belirgin bir azalma tespit edilmiştir12
.
Öte yandan morfolojik hasarın bir belirteci olan ana karotis arter intima media kalınlığı
(KİMK) hasta ve kontroller arasında bir fark göstermemiştir12
. AS hastalarında bu
çalışmadan sonra başka araştırmacılar tarafından ateroskleroz ve ona yönelik
ölçütler değerlendirilmiştir. Bir çalışmada erken aterosklerozun bir diğer belirtisi
olarak kabul edilen koroner mikrovasküler dolaşımın AS hastalarında kontrollere göre
belirgin olarak bozulduğu tespit edilmiştir. Yine bir başka çalışmada da AS
hastalarında KİMK' nın kontrollere göre değişmediği gözlenmiştir14
. Bu sonuçlar beraber değerlendirildiğine morfolojik hasar gelişiminden önce AS' de erken
ateroskleroz ile ilişkili bozuklukların ortaya çıktığı dikkati çekmektedir.
Son yıllarda damarsal hasarın değerlendirilmesinde kandan bakılan bazı
moleküllerin oldukça güvenilir sonuçlar verdiği gösterilmiştir. Bunlardan asimetrik
dimetil arjinin (ADMA) ve endotelin-1 (ET-1) KV hastalıklarda sıklıkla çalışılmaktadır.
ADMA nitrik oksit (NO) sentazın endojen inhibitörüdür. L-Arjinin aminoasitinden NO
oluşumunu geri dönüşümlü engellemektedir. NO gibi yapısal ve vazodilatatör bir
molekülün üretiminin azaltılması endotel disfonksiyonuna ve sonrasında ateroskleroz
gelişimine neden olacağından artmış ADMA düzeyleri KV risk belirteçi olarak
kullanılmaktadır. Endotelin peptid yapıda moleküller olup pek çok dokuda
üretilmektedir. Bunlardan damarsal yapıda en fazla bulunan formu ET-1' dir.
Normalde ET-1 düzeyleri ölçülemeyecek seviyelerdedir bu nedenle bu molekülün
artmış düzeyleri vasküler hasarı göstermektedir . Son yıllarda bir hücre zarı proteini
olan CD40 ve onun ligandı (CD40L)'nın ateroskleroz ile ilişkisine dair pek çok makale
yayınlanmıştır. CD40L' nin çözünebilir hali kanda tespit edilebilmektedir (sCD40L) ve
bu molekülün artmış kan düzeyleri KV olaylar ve KV risk faktörleriyle ilişkili
bulunmuştur. Bu nedenle artmış sCD40L seviyeleri bir KV risk belirteci olarak
yorumlanmaktadır.
AS' de bu bahsedilen KV hastalık risk belirteci olarak yorumlanan
moleküllerin düzeylerine ilişkin bilgi henüz bulunmamaktadır. Bu nedenle biz bu
çalışmada; AS hastaları ve sağlıklı kontrollerde ADMA, ET-1 ve sCD40L düzeylerini
değerlendirmeyi amaçladık.

Abstract:
Accelerated atherosclerosis and related cardiovascular (CV) mortality in inflammatory rheumatic diseases (especially rheumatoid arthritis [RA] and systemic lupus erythematosus [SLE]) have been reported frequently in recent years. The fact that increased CV events in these diseases cannot be explained by classical CV disease (CVD) risk factors indicates the effect of inflammation on this issue.
   The first data on increased CV events in ankylosing spondylitis (AS) date back to the late 1970s and according to some researchers, they constitute 30-50% of the mortality in AS. As observed in rheumatoid arthritis and SLE, the increased CV risk in AS cannot be explained by classical CV risk factors. In fact, the relationship of AS with classical risk factors is weaker than that of other inflammatory rheumatic diseases. Although increased CV mortality and morbidity have been reported, studies investigating early atherosclerosis in AS are very limited. In a recent study, endothelial dysfunction, which is an indicator of early atherosclerosis, was detected in AS patients. In this study, flow-dependent vasodilation of the brachial artery (USA) by ultrasonography, which is one of the non-invasive methods, was used and a significant decrease was found in the USA when compared to healthy volunteers. On the other hand, common carotid artery intima-media thickness (CIMT), a marker of morphological damage, did not show any difference between patients and controls. After this study in AS patients, atherosclerosis and its criteria were evaluated by other researchers. In one study, coronary microvascular circulation, which is considered another sign of early atherosclerosis, was found to be significantly impaired in AS patients compared to controls. In another study, it was observed that CIMT did not change in AS patients compared to controls. Considering these results together, early in AS before the development of morphological damage. It is noteworthy that disorders associated with atherosclerosis have emerged.
In recent years, it has been shown that some molecules examined from blood give very reliable results in the evaluation of vascular damage. Of these, asymmetric dimethyl arginine (ADMA) and endothelin-1 (ET-1) are frequently studied in CV diseases. ADMA is an endogenous inhibitor of nitric oxide (NO) synthase. It reversibly inhibits the formation of NO from the amino acid L-Arginine. Since reducing the production of a structural and vasodilator molecule such as NO will cause endothelial dysfunction and subsequently the development of atherosclerosis, increased ADMA levels are considered a CV risk marker is used. Endothelin is a peptide structure and is found in many tissues.
is produced. ET-1 is the most abundant form in the vascular structure. Normally, ET-1 levels are at levels that cannot be measured, so increased levels of this molecule indicate vascular damage. In recent years, many articles have been published on the relationship of CD40, a cell membrane protein, and its ligand (CD40L) with atherosclerosis. The soluble form of CD40L can be detected in the blood (sCD40L), and increased blood levels of this molecule have been associated with CV events and CV risk factors. Therefore, increased sCD40L levels are interpreted as a CV risk marker.
There is no information on the levels of these molecules, which are interpreted as CV disease risk markers, in AS yet. Therefore, in this study we; We aimed to evaluate ADMA, ET-1 and sCD40L levels in AS patients and healthy controls.