19. yüzyıl Ankara`sında sosyal ve kültürel yaşam
Social and cultural life in nineteenth century of Ankara
Yazar: ZELİHA ETÖZ
Danışman: PROF. DR. İLBER ORTAYLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara = Ankara ; Kentsel yaşam = Urban life ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Tarih = History

Özet:
Bu tezin konusunu, 19. Yüzyıl Ankara'sında sosyal ve kültürel yaşamın nasıl düzenlendiği ve örgütlendiği oluşturmaktadır. Çalışma, sosyal bilimlerde, özellikle de sosyoloji de yapıcı (structurist)' olarak adlandırılan yaklaşım temelinde inşa edilmiştir. Bu çerçevede, tezin kavramsal çerçevesi, sözü edilen yaklaşımın temsilcisi olan üç kuramsal çalışmaya dayanmaktadır. Bu yaklaşımın seçilmesinin nedeni, sosyal gerçekliğin işleyişini anlamada önemli sorunlar yaratan, birey/ toplum, eylem/yapı ikiciliklerini ortadan kaldırarak ve insan eylemliliğini çözümlemeye dahil ederek sadece bugünün sosyal oluşumlarının değil geçmiş sosyal oluşumların incelenmesine de uygulanabilir bir çerçeve sağlamasıdır. Çalışmanın temel iddiası, geçmişte sosyal ve kültürel yaşamın işleyişini çözümlemenin, ancak kuramsal bir yaklaşıma dayanarak, ama sosyal yaşamın insan eylemliliği ile kurulan ve yapılanan bir şey olduğunu ortaya koyan bir yaklaşımla gerçekleştirilebileceğidir. Bu kuramsal iddiadan hareketle çalışmada, 19. Yüzyılda Ankara'da sosyal yaşamın, faillerin eylemleriyle üretilen ve bu eylemlerin içinde gerçekleştiği konumlar ve kurumlarla nasıl örgütlendiği ve bunun hangi anlamlandırma şebekelerinden geçerek gerçekleştiği ele alınmıştır. Çalışmanın verileri, o dönemin şeriyye sicillerinden, salnamelerden ve seyahatnamelerden derlenmiştir. Veriler, *belgelere dayalı etnografik çözümleme' adı verilen teknikle çözümlenmiştir. Veriler ışığında, öncelikle 19. Yüzyıl Ankarası'nm nasıl bir görünümüne sahip olduğuna ilişkin genel bilgiler verilmiş, daha sonra da o dönemin temel sosyallik biçimleri, kültürel pratikler, savunulan yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
The subject of study is how social and cultural life is organized and ordered in nineteenth century of Ankara. The study is based on an approach called 'structurist' in social sciences, especially in sociology. In this context conceptual framework is based on three theoretical endeavours representing the structurist approach. This approach resolves dichotomies such as individual/ society, action/ structure producing the very problems in the illumination concrete processes of social life and, provides an useful framework applicable to analysing both today's and past social formations. Thesis of the study is that analysing of social and cultural life in the past must depend on a theoretical framework. However, this approach must analyze social life as a formation being constituted and structured by human agency. In this study it is tried to analyse how social life in nineteenth century in Ankara is organized by human agency producing positionings and institutions, and being structured by them. And also it is tried to examine meaning networks through which this process operates. Sources of data are judicial documents, almanacs and travels. These data are examined by a research technique called ethnographic analysis. Through the data first of all, it is tried to expose panorama of Ankara in the nineteeth century. And then the basic social forms and cultural parctices in this period are examined.