Dağlık Kilikia'da antik dönemde Kent-Khora ilişkisi: Seleukeia Kalykadnos örneği
The relationship between city and its chora in rough Cilicia in antiquity: Seleukeia Kalykadnos
Yazar: OKAN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDINOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Dağlık Kilikya = Rough Cilicia ; Kent mimarisi = Urban architecture ; Kentsel arkeoloji = Urban archaeology ; Kentsel yayılma = Urban sprawl ; Kentsel yerleşim = Urban settlements ; Khora = Chora ; Kilikya = Cilicia ; Seleukeia am Kalykadnos = Seleukeia am Kalykadnos

Özet:
Seleukeia Kalykadnos kenti Dağlık Kilikia'da önemli kentler arasında yer alır. Hellenistik Dönemde I. Seleukos Nikator tarafından MÖ 295-294 yılında civardaki kentler bir araya getirilerek(=synoikismos) kurulmuştur. Kalykadnos(Göksu) nehrinin yanında yer alması jeostratejik ve politik bakımdan önemli bir kent olmasını sağlamıştır. MS 1. Yüzyılda Kilikia'ya Roma hakimiyeti gelmesiyle birlikte oldukça önemli kentler arasında yer almış büyük bir metropol haline gelmiştir. Kentteki kalıntılar olan Tapınak/Kilise, Kale, Sarnıç, Köprü, Tiyatro, Stadion, Nekropolis,  Aquaductuslar, Meryemlik ve Kiliseleri, Yazıtlar ve Sikkeler kentin görkemini göstermektedirler. Bununla birlikte bu kadar büyük bir kentin kendisini besleyen bir khora'ya da sahip olması gereklidir. Öyle ki Seleukeia Kalykadnos'un çevresinde birçok kırsal yerleşim tespit edilmiştir. Bu yerleşimler çeşitli özellikler barındırmakla birlikte Seleukeia Kalykadnos'a bağlanan vadiler ve yollar üzerinde tepelik alanda kurulmuşlardır. Bu yerleşimlerde tespit edilen arkeolojik verilerle Seleukeia Kalykadnos'la ilişkili oldukları dönemler içinde gelişip büyüdüklerini göstermektedir. Roma Döneminden sonra Geç Antik Dönemle birlikte yeni kurulan Isauria eyaletinin başkenti haline gelen Seleukeia Kalykadnos'un bu dönemde kırsalının da paralel olarak geliştiği görülmüştür. Tarımsal üretim ticaret bir hayli artmıştır. Yerleşimlerin dönüşümleri başlamış Kiliselerle birlikte tarım üretime işaret eden donanımların arttığı görülmüştür. Bu çalışmada ise, Seleukeia Kaykadnos kenti ve khorasındaki yerleşimler incelenerek Hellenistik, Roma ve Geç Antik Dönemde kent ve khorasının nasıl bir ilişkiye sahip olduğu saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla gerek Seleukeia Kalykadnos kentini gerekse de kentin khorasındaki Seleukeia Kalykadnos'a bağlı olan ve olduğu düşünülen yerleşimler ayrıntılı olarak incelenmiş, tarihsel süreçle bağlantıları irdelenmiştir. Böylece, gerek kentin gerekse de çevresindeki kırsal yerleşimlerin karakteri tanımlanmaya çalışılmış ve süreç içerisinde khoranın nasıl bir gelişin gösterdiği, bu sürecin merkez ve çevresi arasında ne şekilde gelişip ilerlediğini görülmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte Seleukeia Kalykadnos kentini incelemenin yanında khora ile ilgili teorik bilgilere yer verilerek, Akdeniz coğrafyasından bazı kırsal yerleşimler incelerek örnek oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Seleukeia Kalykadnos is one of the important cities in Rough Cilicia. In the Hellenistic Period, the neighboring cities were brought together(=synoikismos)  by Seleukos Nikator I in 295-294 BC. The location of the city beside the Kalykadnos (Göksu) river ensured it to be an important city from a geostrategic and political point of view. With the arrival of Roman domination in Cilicia in the 1st century AD, city became a big metropolis which is among the most important Cilician cities. The Temple/Church, the Castle, the Cistern, the Bridge, the Theater, the Stadion, the Necropolis, the Aquaducts, Meryemlik and the Churches, the Inscriptions and the Coins show the splendor of the city. However, it is necessary for a city as large as this to have a chora that nourishes itself. So many settlements around Seleukeia Kalykadnos were identified. These settlements, with various features, were built on the hillsides and roads connected to Seleukeia Kalykadnos. The archaeological finds found in these settlements indicate that Seleukeia grew up during the various periods they were associated with Kalykadnos. Seleukeia Kalykadnos, which became the capital of the newly founded Isauria province after the Roman period, was developed in parallel with the rural development. Agricultural production trade has increased considerably. Transformations of settlements have begun with churches. In this study, the settlements of Seleukeia Kaykadnos and its chora were examined and it was tried to determine how the city and the its chora had an association in Hellenistic, Roman and Late Antiquity. For this purpose, settlements around Seleukeia Kalykadnos which is believed to have been connected to Seleukeia Kalykadnos, have been examined in detail and their connections with the historical process have been examined. Thus, both the city and its surrounding rural settlements were tried to be defined and it was aimed to see how chora had developed in the process and how this process developed between the center and its surroundings. Along with this, the theoretical information about chora was included in addition to examining the city of Seleukeia Kalykadnos, and some rural settlements from the Mediterranean geography were studied and tried to create an example.