Refahiye`nin coğrafi etüdü /
Yazar: İBRAHİM FEVZİ ŞAHİN
Danışman: PROF.DR. HAYATİ DOĞANAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Erzincan-Refahiye = Erzincan-Refahiye ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Çevresel özellikler = Environmental properties

Özet:
II ÖZET DOKTORA TEZİ REFAHİYE'NİN CO?RAFÎ ETÜDÜ İbrahim Fevzi ŞAHİN Danışman: Prof.Dr. Hayati DO?ANAY 1997; SAYFA: 298 Jüri: Prof.Dr. Hayati DO?ANAY Araştırma sahasını oluşturan Refahiye ve çevresi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde ve Erzincan ili sınırları içerisinde yer tutmaktadır. Tipik kasaba özellikleri gösteren Refahiye Dumanlı dağının doğu eteğinde, güneyden kuzeye doğru uzanan bir vadinin içerisinde kurulmuştur. D. 100 devlet karayolu kenarında yer alan kasaba, Erzincan'a 70 km. ve Sivas'a ise, 180 km. kadar uzaklıkta bulunmaktadır. Yüzölçümünün 1746 km2, kadar olduğu araştırma sahası kuzeydoğuda Şiran (Gümüşhane), kuzeyde Alucra (Giresun), kuzeybatıda Akıncılar ( Sivas), batıda İmranlı (Sivas), güneybatıda İliç (Erzincan), güneyde Kemah (Erzincan) ve doğuda Erzincan ili merkez ilçesi ile komşudur. Araştırma sahasında 1996 yılı itibariyle bir kasaba (Refahiye), 121 köy ile 121 dolayındaki mahalle ve geçici yerleşmelerle birlikte, 242 adet yerleşme bulunmaktadır. Bu yerleşme birimlerinde 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre, toplam 21.977 nüfus vardı. Bunun % 31,8'i (6996) kasabada, % 68,2 (14.981) kadarı ise kırsal yerleşmelerde oturuyordu. Bazı jeologların yanlış bir ifade olarak Anatolid dedikleri Kuzey Anadolu tektonik birliği içerisinde bulunan inceleme sahamız, genel olarak doğu-batı yönünde uzanan dağ sıraları, yüksek platolar ve bunlar arasında yer alan akarsu vadilerinden oluşmaktadır. Sahanın orta kısmında ise, denizel ve karasal Miyosen oluşuklarının meydana getirdiği depresyon sahası bulunmaktadır. Beşerî faaliyetlerin de yoğunluk kazandığı bu depresyon sahasının etrafını çevreleyen dağlık ve tepelik sahalardaki hakim formasyonu ofıyolitik kayaçlar oluşturmaktadır.Ill Yukarı Fırat Bölümünde yer alan araştırma sahamız iklim, bitki örtüsü ve ekonomik faaliyetler bakımından bazı ayırıcı özelliklere sahiptir. Refahiye Meteoroloji İstasyonu'nun yapmış olduğu gözlem sonuçlarına göre, yıllık ortalama sıcaklık 6,8 °C dir. Yine tespit edilen yıllık ortalama yağış miktarı ise 559,5 mm. kadardır. Doğu Anadolu Bölgesi 'nin genelinde olduğu gibi, araştırma sahamız da İrano- Turaniyen Fitocoğrafya Bölgesi içerisinde yer almaktadır. Sahamızın alçak kesimlerinde step elemanları yaygınken, yüksek kesimlerinde sarıçam (P. Silvestris) ormanları yayılış gösterir. Ancak bu ormanlar içerisinde yer yer meşe (Quercus), kavak (Populus) ve ardıç (Juniperus) türlerinden oluşan ağaç toplulukları da dikkati çeker. Sahada, temel ekonomik faaliyet tarımdır. Bunun da, hayvan yetiştiriciliği kolu ağırlık kazanmıştır. Yaklaşık 1960 sonrası hayvancılığa arıcılık eklenmişse de, esas faaliyet büyük ve küçük baş hayvan yetiştiriciliğidir. Çevrede önemli sayılabilecek doğal ve beşerî turizm değerleri bulunmaktadır. Diğer yandan, D. 100 karayolunun Refahiye kasabasından geçmesi, bölge ekonomisi ve ulaşımı için ayrı bir önem taşımaktadır. Ancak, başta iklim elemanlarının olumsuz etkisi olmak üzere, tarım alanlarının verimsiz ve yetersiz, geçim kaynaklarının sınırlı oluşu nedeniyle, bölge sürekli olarak göç vermekte ve nüfus azalmaktadır. Buna bağlı olarak bölgedeki nüfus yoğunluğu çok düşük seviyededir. Nitekim araştırma sahamızdaki matematik nüfus yoğunluğu 1990'da km2.ye 12 kişi dolayında idi. Sonuç olarak Refahiye; olumsuz doğal çevre koşullarının ekonomik faaliyetleri sınırlandırması nedeniyle yavaş gelişen ve bu yüzdende sürekli göç veren geri kalmış bir yöreyi oluşturmaktadır.

Abstract:
IV ABSTRACT DOCTORA THESIS GEOGRAPHICAL STUDY of REFAHİYE Ibrahim Fevzi ŞAHİN Supervisor: Prof. Dr. Hayati DO?AN AY 1997, Pages: 298 Jury: Prof.Dr. Hayati DO?ANAY Refahiye and its surrounding, the area of this study, is located in Upper Euphrates Reigon, within the borders of Erzincan. Refahiye, the largest settlement of the area loking like a small town is on the eastern outskirts of Dumanlı mountain, in a valley extending from south towards north. The town center near D-100 motorway is 70 km. away from Erzincan and 1 80 km. away from Sivas. The area of study, containing about 1 746 sguare kilometres is the neighbour of Şiran (Gümüşhane) in the north-east, Alucra (Giresun) in the north, Akıncılar (Sivas) in the north-west, İmranlı (Sivas) in the west, İliç (Erzincan) in the south-west, Kemah (Erzincan) in the south. Erzincan in the east. There are a town (Refahiye), 121 villages and 121 temporary settlements, totally 242 settlements. According to the census in 1990, the population of these settlements is 21 977. 3 1.8 % (6996) of the people lived in towns, 68,2 % (14981) in rural areas. The area, within Anatolid tectonic construction, contains mountain ranges and river valleys among these mountains. The centre of the area is a location of depression formed by sea and land Myosin formations. The surrounding of this area of depression which has intensive human activities is formed by hilly and mountainous lands of ofiyolitic rocks. The area of research, located in Upper Euphrates, has some distinctive features in view of climate, plant cover and economical activities. According to measurements byV Refahiye Meteorology Station, average yearly temperature is 6,8 °C. Again, average yearly rainfall is 559,5 mm. As in most parts of Eastern Anatolia Region, the area of research is within Irano- Turanian fitogeographical region. Step elements are widespread in low areas while pinus silvestris forests are ample in high areas. However, in these forests are Quercus, populus and juniperus tree groups observed. The economy of the area is agriculture and animal raising. Apiculture is on a trend of development. Important natural and human touristic valves can be added. In addition, the fact that D-100 motor way passed by Refahiye facilitated the economy and transportation in the area. But, there is a continuous migration and lessening of population due to negative climatic effect and infertility of agricultural lands. Due to this, population density is 12,5 person/square kilometres. As a result, Refahiye is a slowly developing town with a continuous migration because negative environmental conditions limit economical activities.