Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda siberkondria düzeyi ve sosyal medya bağımlılığı
Cyberchondria level and social media addiction inpatients applying to family medicine polyclinic
Yazar: VEHBİ UFUK ŞAHİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bağımlılık = Dependency ; COVID 19 = COVID 19 ; Hipokondria = Hypochondriasis ; Medya = Media ; Pandemiler = Pandemics ; Siberkondri = Cyberchondria ; Sosyal medya = Social media ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
AMAÇ: Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de son üç ay
içerisinde internet kullanan bireylerin %69.3'ü sağlıkla ilgili arama yapmışlardır.
Siber ve hipokondriyazis kavramlarının birleşimi ile oluşan siberkondria terimi artan
sıkıntı veya kaygı ile ilişkili aşırı çevrimiçi sağlık araştırmalarını vurgulamaktadır.
Siberkondriada kişilere hoş olmayan duygular eşlik etmekte ve kişiler çevrimiçi
olarak aşırı derecede semptomlarını aramaktadırlar. Aynı zamanda günümüzdeki
teknolojik ilerleme ve internet kullanımının artışı sonucunda kişiler yaklaşık günde
üç saatlerini sosyal medyada geçirmektedirler ve bu süre günden güne artmaktadır.
Çalışmamızın amacı ileride iki büyük halk sağlığı problemi olabilecek siberkondria
ve sosyal medya bağımlılığının hem birbirleriyle hem de sosyodemografik faktörlerle
olan ilişkisini Covid-19 pandemisi döneminde incelemektir.
YÖNTEM: Çalışmamıza Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği
Polikliniği'ne 25.06.2021-31.08.2021 tarihleri arasında herhangi bir nedenle
başvuran 18 yaş ve üzeri, çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 446 hasta
katılmıştır. Çalışmamız analitik tipte kesitsel bir çalışmadır. Katılımcılara
sosyodemografik özellikleri içeren bilgi formu, siberkondria şiddet ölçeği ve sosyal
medya bağımlılığı ölçeği yetişkin formu uygulanmıştır. Siberkondria Şiddet Ölçeği
2014 yılında McElroy ve Shevlin tarafından geliştirilen bir ölçek olup bu ölçeğin
Türkçe geçerlilik ve güvenlilik çalışması ilk defa 2016 yılında Süleyman Utku
UZUN tarafından yapılmıştır. Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği Yetişkin Formu
(SMBÖ-YF) 2017 yılında Şahin ve Yağcı tarafından geliştirilen bir ölçek olup
Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı sanal iletişim alt boyutunda .91; sanal tolerans
alt boyutunda .92 ve geneli için de .94 olarak bulunmuş olup ölçeğin güvenilir
olduğu gösterilmiştir. Ankara Şehir Hastanesi 1 Nolu Klinik Araştırmalar Etik Kurul
Başkanlığı'ndan E1/1897/2021 karar numaralı etik kurul onayı alınmıştır. P
anlamlılık değeri >0,05 olarak kabul edildi ve Analizlerde SPSS 23.0 paket programı
kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmamızdaki katılımcıların %58,1'i kadındır ve yaş
ortalaması 39,97±13,72 olarak saptanmıştır. Kişilerin %69,8'i lisans ve lisansüstü
eğitim düzeyindeydi. Katılımcıların %36,5'inde kronik hastalık bulunmaktaydı ve
%79,4'ü son bir yıl içerisinde hastane veya aile sağlığı merkezlerinde muayene
olmuştu. Bu kişilerin %35,7'sinin sürekli kullandığı bir ilacı bulunmaktaydı.
Katılımcılardan hastalık kaygısı ve aşırı çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışında
bulunanların oranı %13,9 olarak saptanmış ve bu kaygısı altı aydan uzun sürenlerin
katılımcıların %8,5'unu oluşturmakta olduğu tespit edilmiştir.
SONUÇ: Siberkondria Şiddet Ölçeği'nden alınabilecek minimum puan 33
maximum puan 165 olup bizim çalışmamızda ortalama 69,38 ± 22,638 olarak
bulunmuştur. Sosyal medya bağımlılığı yetişkin formunda alınabilecek minimum
puan 20 maksimum puan 100 olup çalışmamızda erkeklerde 45,04±15,36 ve
kadınlarda 47,06±14,73 olarak bulunmuştur. Katılımcıların sosyal medya bağımlılık
düzeyleri ile siberkondria düzeyleri arasında anlamlı düzeyde pozitif yönde zayıf
korelasyon bulunmuştur.
Siberkondria düzeyi; hastalık kaygısı ve aşırı çevrimiçi sağlık bilgisi arama
süresi 2-6 ay arası olanlarda bir aydan kısa ve altı aydan uzun sürenlere oranla
anlamlı yüksek bulunmuştur. Bununla beraber "Doktora güvensizlik" düzeyleri yaşla
beraber anlamlı olarak azalmıştır. Medeni durumla siberkondria düzeylerindeki alt
ölçek analizinde bekar ve boşanmış bireylerin evli bireylere göre "doktora
güvensizlik" düzeyleri anlamlı yüksek bulunmuştur. Sosyal medya bağımlılığı
düzeyi ise yaşla beraber azalırken, bekar olanlarda, kronik hastalığı ve sürekli
kullandığı ilacı olmayanlarda, son bir yılda aile hekimliği veya hastanede muayene
olanlarda, sağlıkla ilgili aşırı ve uyumsuz davranış sergileyenlerde anlamlı yüksek
bulunmuştur.
Covid-19 pandemisinin neden olduğu korku ve belirsizlik ortamı küresel
yanlış bilgi salgını yani infodemiyi de beraberinde getirmiştir bunun sonucu olarak
siberkondria düzeyleri daha da artmıştır. Ayrıca pandemi döneminde evde kal
uygulamaları ve bazı kısıtlamalar sebebiyle insanlarda sosyal medya bağımlılığının
artmasına sebep olmuştur. Bu iki durum arasında çalışmamızda pozitif yönde anlamlı
bir ilişki tespit edilmiştir. Bu hususlarda aile hekimlerinin danışmanlığı ile kişilerin
hem hastalıkları konusunda doğru bilgilendirilmesi hem de doğru bilgiye ulaşma
metodlarının kavranmasıyla aşılabilir.
ANAHTAR KELİMELER: Siberkondria, sosyal medya bağımlılığı,
internet bağımlılığı, internet kullanımı, infodemi, beşincil koruma

Abstract:
AIM: According to the data of the Turkish Statistical Institute, 69.3% of individuals
using the internet in Turkey in the last three months have made health-related
searches. The term cyberchondria, which is a combination of the concepts of cyber
and hypochondriasis, highlights excessive online health research associated with
increased distress or anxiety. People with cyberchondria are accompanied by
unpleasant feelings, and people search for their symptoms online excessively. At the
same time, as a result of today;technological progress and the increase in internet
use, people spend about three hours a day on social media and this time is increasing
day by day. The aim of our study is to examine the relationship between
cyberchondria and social media addiction, which may be two major public health
problems in the future, both with each other and with sociodemographic factors
during the Covid-19 pandemic period.
PATIENTS AND METHODS: 446 patients aged 18 years and over who voluntarily
accepted to participate in the study, who applied to Ankara City Hospital Family
Medicine Outpatient Clinic between 25.06.2021 and 31.08.2021 for any reason,
participated in our study. Our study is a cross-sectional study of analytical type. An
information form including sociodemographic characteristics, cyberchondria
violence scale and social media addiction scale adult form were applied to the
participants. The Cyberchondria Violence Scale is a scale developed by McElroy and
Shevlin in 2014, and the Turkish validity and safety study of this scale was carried
out for the first time in 2016 by Süleyman Utku UZUN. Social Media Addiction
Scale Adult Form (SMBÖ-YF) is a scale developed by Şahin and Yağcı in 2017, and
the Cronbach Alpha internal consistency coefficient is .91 in the virtual
communication sub-dimension; It was found to be .92 for the virtual tolerance sub-
dimension and .94 for the overall scale, and the scale was shown to be reliable.
Ethics committee approval with the decision number E1/1897/2021 was obtained
from Ankara City Hospital No. 1 Clinical Research Ethics Committee. P significance
value was accepted as <0.05 and SPSS 23.0 package program was used in the
analyses.
RESULTS: 58.1% of the participants in our study were women and the mean age
was 39.97±13.72 years. 69.8% of the individuals were at the undergraduate and
postgraduate level. 36.5% of the participants had a chronic disease and 79.4% had
been examined in a hospital or family health center in the last year. 35.7% of these
people had a drug that they used regularly. It was determined that the rate of the
participants with illness anxiety and excessive online health information seeking
behavior was 13.9%, and it was determined that those who had this anxiety for
longer than six months constituted 8.5% of the participants.
CONCLUSION: The minimum score that can be obtained from the Cyberchondria
Severity Scale is 33, and the maximum score is 165, and it was found to be 69.38 ±
22,638 in our study. The minimum score that can be obtained in the adult form of
social media addiction is 20, and the maximum score is 100, and in our study it was
found to be 45.04±15.36 in males and 47.06±14.73 in females. A significantly
positive weak correlation was found between the social media addiction levels of the
participants and their cyberchondria levels.
Cyberchondria level; The duration of illness anxiety and excessive online health
information search was found to be significantly higher in those aged 2-6 months
compared to those lasting less than one month and longer than six months. However,
"doctor distrust" levels decreased significantly with age. In the subscale analysis of
marital status and cyberchondria levels, single and divorced individuals' "doctor
distrust" levels were found to be significantly higher than married individuals. While
the level of social media addiction decreased with age, it was found to be
significantly higher in those who were single, did not have a chronic disease and did
not have a regular medication, were examined in a family practice or hospital in the
last year, and exhibited excessive and maladaptive behaviors related to health.
The environment of fear and uncertainty caused by the Covid-19 pandemic has
brought with it the global misinformation epidemic, that is, the infodemic, as a result
of which the levels of cyberchondria have increased even more. In addition, due to
stay at home practices and some restrictions during the pandemic period, it has
caused an increase in social media addiction in people. A positive and significant
relationship was found between these two conditions in our study. These issues can
be overcome with the consultancy of family physicians, both by informing people
about their diseases correctly and by understanding the methods of accessing the
right information.
KEYWORDS: Cyberchondria, social media addiction, internet addiction, internet
use, infodemi, quintile protection