Çocuklukta algılanan ebeveyn kabul veya reddinin yetişkinlik dönemi yakın ilişkileri üzerindeki etkileri
Effects of perceived parental accaptance-rejection on intimate relationships in adulthood
Yazar: AYŞE ERYAVUZ
Danışman: DOÇ.DR. AZMİ VARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Ebeveyn Kabul-Red Kuramı (EKAR Kuramı) üzerine temellendirilmiş olan bu araştırmadaçocuklukta yaşanan ebeveyn kabul-reddi ile yetişkinlikte yaşanan eş kabul-reddi arasındakiilişki incelenmiştir. Araştırma örneklemi 153 bekar, 145 evli toplam 298 kadın ve erkektenoluşmuştur. Deneklere Rohner'in (1986/1999) geliştirdiği Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği Anneve Baba formları, Kişilik Değerlendirme Ölçeği ve Eş Kabul-Red Ölçeği uygulanmıştır.Yakın ilişkisinden memnun olmayan denekler, ilişkisinden memnun olanlara göre, hemçocuklukta ebeveynleri tarafından hem de bugünkü yaşamlarında eşleri (veya sevgilileri)tarafından daha fazla red algılamaktadırlar. Çocuklukta ebeveynleri tarafından kabul edilendenekler bugün eşleri tarafından daha çok kabul algılamaktadırlar. Ebeveyn ve eş kabul-reddiölçümleri arasındaki korelasyonlar, çocukluk ve yetişkinlikteki kabul-red açısından ortaderecede bir sürekliliğin olduğunu göstermektedir. Ayrıca ebeveyn kabul-reddi, eş kabul-reddi ve kişilik uyumu ölçümleri arasında saptanan korelasyonlar da EKAR Kuramıgörüşleriyle uyumludur. Çocuklukta ebeveynleri tarafından red algılayan deneklerinpsikolojik uyumsuzluğu daha yüksek düzeydedir. Psikolojik uyumu etkileyen en önemlifaktörler erkeklerde eş kabulü, kadınlarda ise ebeveyn kabulü olarak ortaya çıkmıştır. Bubulgular, EKAR Kuramı ile yapılan çalışmalarla uyumludur ve çocukluk ve yetişkinlikdönemleri arasındaki süreklilik konusunda Türkiye'deki yetişkinler açısından ampirik verilersağlamıştır.

Abstract:
Drawing from the theoretical framework of Parental Acceptance-RejectionTheory (PARTheory), the main aim of the study was to investigate the link betweenperceived parental acceptance-rejection in childhood and perceived partneracceptance-rejection in adulthood. The sample consisted of 153 dating and 145married (a total of 298) participants. Subjects were administered Parental Acceptance-Rejection Questionnaire, Personality Assessment Questionnaire, and PartnerAcceptance-Rejection Questionnaire developed by Rohner (1986/1999). Compared tothe satisfied respondents, dissatisfied respondents reported significantly higher levelsof rejection both in their current intimate relationships and in their childhoodrelationships with their parents. Respondents who had been accepted by their parentsin childhood were also most likely to feel accepted by their intimate partners.Correlations between childhood and adulthood measures of acceptance revealed thatboth maternal and paternal acceptance-rejection were moderately related to intimatepartner acceptance-rejection. These modest correlations and correlations betweenmeasures of parent/partner acceptance-rejection and psychological adjustment wereconcordant with PARTheory assumptions. Psychological adjustment was poor insubjects who perceived rejection in childhood. Partner acceptance in males andparental acceptance in females appeared as the most important factors affectingpsychological adjustment. Overall, the findings of the study were in line with theprevious findings and provided empirical support for the continuity of perceivedacceptance-rejection from childhood to adulthood.