Behice Boran: Siyasal ve entelektüel bir biyografi
An intellectual and political biography: Behice Boran
Yazar: GÖKHAN ATILGAN
Danışman: PROF.DR. CEM EROĞUL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu doktora tezi, yirminci yüzyıl Türkiyesinin en önemli Marksist aydınlarından birisi olan Behice Boran'ın siyasal ve entelektüel portresini çizmektedir.Tezde, siyasal cesareti bilimsel bir yaratıcılıkla birleştiren Boran'ın yaşamı ve eseri, belirli bir dönemleştirme yapılarak incelenmiştir. Dönemleştirme, Boran'ın yaşamını anlamlandıran temel izleklere göre yapılmıştır. Genç bir yurtsever, bir sosyolog, Türkiye'nin ABD güdümüne sokulmasına karşı çıkan bir eylemci, sosyalist bir siyasetci, siyasal bir lider, bir milletvekili ve bir siyasal kuramcı olarak Boran'ın siyasal ve entelektüel oluşumu, her bir dönemin siyasal ve ideolojik ortamlarıyla ilişkilendirilerek ele alınmıştır.Behice Boran, sosyalist harekette, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal örgütlenme biçimlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen ve böylece Türkiye'ye özgü sosyalizm yönteminin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunan bir öğretim üyesi olarak yer almak istiyordu. Fakat, siyasal bir kararla üniversiteden koparıldığı için aktif siyaset alanına girdi. Sosyalist bir siyasetçi ve kuramcı olarak Boran'ın ayırt edici özellliği, siyasal ve kuramsal çözümlemelerini belirli bir yöntemi tutarlı bir biçimde izleyerek yapmasıydı. Boran, gerek Türkiye'nin tarihsel, toplumsal ve siyasal yapıları, gerekse de iç ve dış politika gelişmelerine ilişkin çözümlemlerinde tarihsel materyalist yöntemi yetkin bir şekilde kullanmasıyla dikkat çetki. Bu özelliği onun toplumbiliciliğinden geliyordu. Bu nedenle tezde, Boran'ın toplumbilimci kimliği ile siyasal kuramcı kimliği arasındaki ilişkiselliğe özel bir önem verilmiştir.Behice Boran'ın Türkiye'de sosyalist düşünceye en büyük katkısı, sosyalist devrim teziydi. Bu tezin iki dayanağı vardı. Birincisi, Türkiye'nin kapitalistleşme ve sınıf oluşumu süreçlerinin kendine özgülüklerinin Marksist kurama dayanılarak çözümlenmesiydi. İkincisi, düzçizgisel bir tarih ve toplum kavrayışı yerine eşitsiz ve bileşik gelişme yasasına dayanmasıydı. Boran, sosyalist devrim tezine temel teşkil eden bu iki önemli özelliği toplumbilimsel araştırmaları sırasında kazanmıştı. Bu bakımdan, tezde, Boran'ın sosyolojik çalışmalarıyla siysal çalışmaları arasındaki ilişkinin izleri sürülmüştür.

Abstract:
This dissertation aims to draw the political and intellectual portrait of Behice Boran, who was one of the most influential Marxist intellectuals of the 20th century in Turkey.In the dissertation, the life and work of Boran, whose intellectual creativity was combined with political courage, are examined by focusing on certain phases of her life. These phases are structured around the most important aspects of her life history. As a young patriot, a sociologist, an activist who stood against the imperialist aims of the US in Turkey, a socialist politician, a political leader, a member of parliament and a political theorist, Boran?s political and intellectual story is examined in relation to the political and ideological context of the time.In the socialist movement, Behice Boran desired to continue her life as a social scientist, examining the structures of Turkey?s economic and social organization and then putting forward original methods for bringing socialism to Turkey. However, after being thrown out of the university as the result of an anti-democratic trial concerning her political activism at the university, she had to enter active political life. As a politician and theorist, her most distinctive feature was a consistent methodology that offered political and theoretical analysis. Her ability in the use of the historical materialist method in the analysis of the Turkey?s historical, social and political structures, and also in developments in foreign and home affairs, was distinctive. This was due to her being a social scientist. Therefore, this dissertation makes a special effort to draw attention to the relationship between her academic and political identities.Boran?s most important contribution to socialist thought in Turkey was the theory of socialist revolution. This theory has two aspects. First, the original history of the progress of Turkey?s capitalisation and class development was analysed using Marxist theory. Second, she adopted the law of uneven and combined development, instead of a perception of an even development of history and society. These two important basic aspects of Boran?s theory of socialist revolution were discovered during her academic field research. In this regard, this dissertation seeks traces of connections within her political and sociological works.