Biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının 6.sınıf öğrencilerinin matematik başarısı, motivasyonu, öz yeterlik algısı ve kaygısı üzerindeki etkisi
The Effect of formative assessment practices on 6th grade students' mathematics achievement, motivation, self-efficacy, and anxiety
Yazar: ENGİN YİĞİT
Danışman: PROF. RECAİ AKKAYA
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment

Özet:
Bu araştırma, biçimlendirici değerlendirmenin 6. sınıf öğrencilerinin matematik başarısı, motivasyonu, öz yeterlik algısı ve kaygı düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bir devlet okulunda öğrenim gören toplam 60 altıncı sınıf öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında açıklayıcı ardışık karma desen benimsenmiş; ilk aşamada nicel veriler toplanmış, ardından bu veriler nitel yöntemlerle desteklenerek daha derinlemesine bir anlayış sağlanmıştır. Nicel veriler, matematik başarı testi, motivasyon ölçeği, öz yeterlik ölçeği ve kaygı ölçeği kullanılarak elde edilmiş ve faktöriyel ANOVA ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmada, 30 kişilik deney grubu ve 30 kişilik kontrol grubu oluşturulmuş; deney grubunda biçimlendirici değerlendirme yöntemleri, kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemleri uygulanmıştır. Uygulama, 12 hafta süresince matematik dersinin 4. ve 5. ünitelerini kapsayacak şekilde yürütülmüştür.
Nicel bulgular, biçimlendirici değerlendirmenin matematik başarısını artırdığını, matematik motivasyonu ve öz yeterlik algılarını güçlendirdiğini, matematik kaygısını ise azalttığını, faktöriyel ANOVA sonuçlarının ise deney grubu lehine tüm değişkenlerde anlamlı farklar ortaya koyduğunu göstermiştir. Nitel veriler, öğrencilerin biçimlendirici değerlendirme süreçlerini olumlu değerlendirdiklerini ve bu yöntemin öğrenme süreçlerini daha etkili ve anlamlı hale getirdiğini ortaya koymuştur. Öğrenciler, biçimlendirici değerlendirmenin öğrenme süreçlerine daha fazla odaklanmalarını sağladığını ve gelişimlerine katkı sunduğunu ifade etmişlerdir.
Sonuç olarak, biçimlendirici değerlendirmenin 6. sınıf matematik dersinde yalnızca akademik başarıyı artırmakla kalmayıp, motivasyon, öz yeterlik ve kaygı gibi duyuşsal özellikleri de olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bu bulgular, biçimlendirici değerlendirmenin öğrenci merkezli öğretim yaklaşımlarında etkili bir yöntem olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, eğitimciler ve eğitim politikaları için önemli öneriler sunarken, gelecekteki çalışmalara da ışık tutmaktadır.

Abstract:
This study aims to investigate the effects of formative assessment on 6th-grade students' mathematics achievement, motivation, self-efficacy perceptions, and anxiety levels. The study was conducted with a total of 60 sixth-grade students attending a public school. An explanatory sequential mixed design was adopted in the research; quantitative data were collected in the first phase and then supported with qualitative methods to provide a deeper understanding. Quantitative data were obtained using a mathematics achievement test, a motivation scale, a self-efficacy scale, and an anxiety scale, and analyzed using factorial ANOVA. Qualitative data were collected through semi-structured interviews and evaluated using descriptive analysis. In the study, an experimental group of 30 students and a control group of 30 students were formed; formative assessment methods were applied in the experimental group, while traditional teaching methods were used in the control group. The intervention was carried out over 12 weeks, covering the 4th and 5th units of the mathematics curriculum.

The quantitative findings indicated that formative assessment enhanced mathematics achievement, strengthened students' perceptions of motivation and self-efficacy, and reduced mathematics anxiety. The factorial ANOVA results revealed significant differences in favor of the experimental group across all variables. The qualitative data showed that students positively evaluated the formative assessment process and found it to make their learning experiences more effective and meaningful. Students stated that formative assessment helped them focus more on their learning processes and contributed to their development.

In conclusion, it was found that formative assessment not only increased academic achievement in 6th-grade mathematics but also positively affected affective characteristics such as motivation, self-efficacy, and anxiety. These findings suggest that formative assessment can be an effective method in student-centered teaching approaches. The results of the study provide significant recommendations for educators and education policymakers while also offering insights for future research.