Thymus Baseri Öztürk, Yaylacı, koyuncu & Ocak bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite özelliklerinin araştırılması
Investigation of phytochemical and biological activityproperties of thymus Baseri Öztürk, Yaylacı, Koyuncu & Ocak
Yazar: DUDU ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLMİRA ÖZEK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Kromatografi = Chromatography ; Lamiaceae = Lamiaceae ; Spektrofotometrik yöntem = Spectrophotometric method ; Thymus = Thymus

Özet:
Bu çalışmada Eskişehir civarında yetişen Thymus baseri Ozturk, Yaylaci,
Koyuncu & Ocak (Lamiaceae) bitkisinin üzerinde ilk kez fitokimyasal ve biyolojik
aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bitkiden; uçucu yağ, n-hekzanlı, metanollü ve
sulu herba ve kök ekstreleri, etanollü ve kloroformlu çiçek ekstreleri ve sabit yağ asitleri
elde edilerek kromatografik tekniklerle fitokimyasal incelemelere tabi tutulmuştur.
Uçucu yağ, yağ asitleri metil esterleri ve silillenmiş ekstrelerin kimyasal kompozisyonları
GC-FID/MS ile araştırılmıştır. Uçucu yağın majör bileşikleri olarak linalool (%34,4)
mirsen (%12,9), -karyofillen (%8,2) ve bisiklogermakren (%6,9) tespit edilmiştir. Yağ
asitleri kompozisyonunda bulunan majör bileşikler nonadekanoik (%44,6) ve
hekzadekanoik (%18,1) asitler olarak tespit edilmiştir. Silillenen ekstrelerde majör
bileşiklerin triterpenik asitler, ursolik asit ve oleanolik asit olduğu tespit edilmiştir. HPLC
ile yapılan araştırma sonucunda majör fenolik asit bileşiğinin tüm polar ekstrelerde
rozmarinik asit olduğu görülmüştür.
Elde edilen uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan kapasiteleri TEAC, DPPH ve
ORAC testleri ile değerlendirilmiştir. Biootografik HPTLC yöntemle antioksidan
aktiviteden sorumlu bileşikler tayin edilmiştir. Ekstreler için toplam fenol, toplam
flavonoit ve toplam hidroksisinnamik asit miktarları spektrofotometrik yöntemle analiz
edilmiştir. Uçucu yağ ve ekstrelerin antidiyabetik potansiyeli α-amilaz enzimi üzerindeki
inhibisyon etkisine bağlı olarak değerlendirilmiştir. En etkili ekstre metanollü kök
ekstresi (Inh %46,34) olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, phytochemical and biological activity studies were carried out for
the first time on the Thymus baseri Ozturk, Yaylaci, Koyuncu & Ocak (Lamiaceae) plant
growing around Eskişehir. The essential oil, n-hexane, methanol and aqueous herb and
root extracts, ethanol and chloroform flower extracts and fatty acids have been obtained
and subjected to phytochemical investigations with chromatographic techniques. The
chemical compositions of essential oil, fatty acids methyl esters and sillylated extracts
were investigated by GC-FID/MS. The main constituents of the essential oil were
identified as linalool (34,4%), myrcene (12,9%), -caryophyllene (8,2%), and
bicyclogermacrene (6,9%). In the composition of fatty acids nonadecanoic acid (44,6%)
and hexadecanoic acid (18,1%) were determined as the major compounds. It was found
that major compounds were triterpenic compounds, ursolic acid and oleanolic acid in the
sillylated extracts. As a result of HPLC analysis, it was found that rosmarinic acid was
the major phenolic acid compound in all polar extracts.
The antioxidant capacities of the essential oil and extracts were evaluated by TEAC,
DPPH and ORAC tests. Biootographic HPTLC method allowed to determine the
compounds with antioxidant activity. The total phenols, total flavonoids and total
hydroxycinnamic acid content of the extracts were analyzed by spectrophotometric
methods. The antidiabetic potential of the essential oil and extracts was evaluated based
on their inhibition potential on α-amylase enzyme. The most effective extract was found
to be methanol root extract (Inh 46.34%).