Altılı ve yedili halkalara kenetlenmiş izoksazolin türevi bileşiklerin sentezi
Synthesis of isoxazoline derivative compounds fused six and seven-membered rings
Yazar: MAHİRE EMEL OLĞUN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH MENZEK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Amaç: Altılı ve yedili halkalara kenetlenmiş yeni izoksazolinlerin sentezlenmesi.
Yöntem, bulgular ve sonuç: Yeni 3-(-p-Fenil)-3a,8a-dihidro-4H-sikloheptaizoksazol (25) ve 3-(4-metoksifenil)-3a, 8a-dihidro-4H-siklohepta[d] izoksazol (26), NaOCl varlığında sikloheptatrien ile ilgili oksimlerin tepkimelerinden elde edildi. Bileşik 25 ve 26'ların her birinin 1O2 ile siklokatılma tepkimelerinden, ilgili endoperoksitlerin (82 ve 98) yüksek verimlerle, tek ve yüz seçici olarak oluştuğu belirlendi. PTAD ile 25'in siklokatılma tepkimesinde benzer özelliklere sahip ilgili ürün (88) sentezlendi. Endoperoksitlerin oluşumu teorik hesaplamalarla yoğunluk fonksiyonel teorisi (density functional theory, DFT) desteklendi. İzoksazolin türevi 25'den oluşan endoperoksit 82'nin CoTPP, katalitik hidrojenasyon ve bromla tepkimelerinden sırayla bir bisepoksit, iki indirgeme ve üç bromür ürünü elde edildi.
İzoksazolin türevi 25'in izomeri olan 3-(p-tolil)-3a,8a-dihidro-6H-siklohepta[d]izoksazolün (27) sentez denemeleri yapıldı. Altı üyeli doymamış endoperoksitin nitriloksitle tepkimesinden bilinen ekzo- ve endo- izoksazolin türevleri elde edildi. Bunlardan endo ürünün (28) LiAlH4 ile indirgenmesi yapıldı.
Sentezlerde elde edilen bazı ürünlerin yapılarını desteklemek veya aydınlatmak amacıyla onların X-Ray analizleri yapıldı. Sentezlenen bileşikler ve onların oluşumu konusunda literatüre önemli bilgiler kazandırıldı.
Anahtar Kelimeler: Bromlama, density functional theory, Diels-Alders reaksiyonu, fotooksijenasyon, izoksazolin, yüz seçicilik.

Abstract:
Purpose: Synthesizing new isoxazolines fused new six- and seven-membered rings.
Method, findings and result: New 3-(-p-Phenyl)-3a,8a-dihydro-4H-cycloheptaisoxazole (25) and 3-(4-Methoxyphenyl)-3a,8a-dihydro-4H-cyclohepta[d]isoxazole (26) were obtained from the reactions of cycloheptatriene and related oximes in the presence of NaOCl. It was determined that the respective endoperoxides (82 and 98) were formed singly and face selectively in high yields from the cycloaddition reactions of each of the compounds 25 and 26 with 1O2. The related product (88) with similar properties was synthesized in the cycloaddition reaction of 25 with PTAD. The formation of endoperoxides was supported by theoretical calculations (density functional theory). One bisepoxide, two reduction products and three bromide products were obtained from the reactions of endoperoxide 82, consisting of isoxazoline derivative 25, with CoTPP, catalytic hydrogenation and bromine, respectively.
An attempt was made to synthesize 3-(p-tolyl)-3a,8a-dihydro-6H-cyclohepta[d]isoxazole (27), which is the isomer of isoxazoline derivative 25. Known exo- and endo-isoxazoline derivatives were obtained from the reaction of six-membered unsaturated endoperoxide with nitriloxide. Of these, the endo product (28) was reduced with LiAlH4.
X-ray analyzes were performed to support or elucidate the structures of some of the products obtained in the synthesis. Important information was added to the literature about the synthesized compounds and their formation.
Key Words: Bromination, density functional theory, Diels-Alders reaction, photooxygenation, isoxazoline, face selectivity.