Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kültürlerarası yaklaşım modeliyle konuşma becerisinin geliştirilmesi
Developing speech skills with intercultural approach model in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: KÜRŞAT İLGÜN
Danışman: PROF. DR. MUAMMER NURLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kullanılan ders kitaplarında konuşma becerisine yönelik tamamlayıcı etkinliklerin kültürlerarası iletişimsel yaklaşımın uygulanması bakımından yetersiz olduğu çalışmanın ana problemidir. Bununla birlikte ders kitaplarında yer alan etkinliklerin kazanım dağılımlarının Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nde yer alan yeterliklere uyumlu şekilde düzenlenmediği de çalışmanın alt problemlerinden birini oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel bölümünde, alanda yaygın olarak kullanılan İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti (İTÖS) ve Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti (YİTÖS) ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin kazanım dağılımları, en kapsamlı ve nitelikli olarak hazırlandığı düşünülen Türkiye Maarif Vakfı Öğretim Programı (TMVÖP)'nda yer alan kazanım dağılım çizelgesinden faydalanılarak çözümlenmiş, bu etkinliklerde tespit edilen kültürlerarası iletişimsel yaklaşıma ilişkin içerikler ve kültür ögeleri aktarılış biçimlerine göre sınıflandırılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından deneysel sürecin işletilmesi için B1 ve B2 kuru olmak üzere iki deneysel desen oluşturulmuştur. YİTÖS B1 ve B2 ders kitaplarında yer alan konuşma etkinlikleri kültürlerarası iletişimsel yaklaşıma göre yeniden tasarlanmış ve ön test sonrasında 120 saatlik kur içinde deney gruplarına uygulanmıştır. Kontrol gruplarında ise ders kitaplarında yer alan konuşma etkinlikleri değiştirilmeden yürütülmüştür. Ön test ve son test sürecinde, alanda çalışan on uzman tarafından puanlanan 30 sorudan en yüksek puan alan 25 soru konuşma becerisini değerlendirmek üzere uygulanmıştır. Konuşma becerisinin ölçülmesinde Konuşma Becerisini Değerlendirme Ölçeği üç uzman tarafından konuşma becerisinin puanlanmasında kullanılmıştır. Uzman puanlarının güvenilirlik değerleri Pearson Korelasyon analiziyle test edilmiş ve uzmanlar arası ilgileşim değeri yüksek çıkmıştır. Deney ve kontrol gruplarının konuşma becerisinden aldığı puanların karşılaştırılmasında SPSS 26.00 Programı aracılığıyla bağımsız örneklemler için t-test analiz tekniği kullanılmıştır. Kültürlerarası iletişimsel yaklaşım modeline dayalı konuşma etkinlikleri uygulanan deney gruplarının ön test ve son test sonucunda puanlarının anlamlı ve olumlu bir şekilde değiştiği tespit edilmiştir. Araştırma neticesinde kültürlerarası iletişimsel yaklaşım modelinin konuşma becerisini olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main problem examined in the study is that the complementary activities for speaking skills in the textbooks used in teaching Turkish as a foreign language are insufficient in terms of applying the intercultural communicative approach. However, one of the sub-problems analysed in the study is that the distribution of the gains of the activities in the textbooks is not arranged in accordance with the competencies in Common European Framework of Reference for languages. In the qualitative part of the research, the distribution of the outcomes of the speaking activities in the textbooks of Istanbul Turkish Teaching Set for Foreigners (İTÖS) and Yedi İklim Turkish Teaching Set (YİTÖS), which are widely used in the field, have been analysed by making use of the outcome distribution chart in the Turkish Maarif Foundation Curriculum (TMVÖP), which is thought to be prepared as the most comprehensive and qualifiedand the contents and cultural elements related to the intercultural communicative approach determined in these activities were classified according to the way they were transferred. In the quantitative part of the study, quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. Two experimental designs, B1 and B2 levels, were created by the researcher to run the experimental process. Speaking activities in YİTÖS B1 and B2 textbooks were redesigned according to the intercultural communicative approach and applied to the experimental groups within a 120-hour course after the pre-test. In the control groups, speaking activities in the textbooks were carried out without changing. In the pre-test and post-test process, the 25 questions with the highest scores out of 30 scored by ten experts working in the field were applied to evaluate speaking skills. In measuring speaking skill, the Speaking Skill Assessment Scale was used by three experts for scoring speaking skill. The reliability values of the expert scores were tested with Pearson Correlation analysis and the correlation between experts was found to be high. In comparison of the speaking skill scores of the experimental and control groups, t-test analysis technique was used for independent samples through the SPSS 26.00 Program. It was determined that the scores of the experimental groups who were applied speaking activities based on the intercultural communicative approach model changed significantly and positively as a result of the pre-test and post-test. As a result of the research, it was concluded that the intercultural communicative approach model affects speaking skill positively.