Samsun'da eğitim aile sağlığı merkezlerine başvuran diyabet hastalarının influenza ve pnömokok aşılanma oranları ve aşılanmayı etkileyen faktörler
Influenza and pneumococcal vaccination rate of diabetes patiens who applied to  education family health centers in Samsun and factors affecting the vaccination
Yazar: AHMET SAİD KARAKIRIK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Aşılama = Vaccination ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Pnömokok aşıları = Pneumococcal vaccines ; Pnömokok enfeksiyonları = Pneumococcal infections ; Samsun = Samsun ; İnfluenza = Influenza ; İnfluenza aşısı = Influenza vaccine

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada, Samsun'da, Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran diyabet hastalarının influenza ve pnömokok aşılanma oranlarını belirlemek ve bu oranları etkileyen faktörleri tespit etmek amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Çalışmamız tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Çalışmamıza 01.09.2020 ile 30.12.2020 tarihleri arasında Samsun'daki iki Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran, 18 yaş üstü, 230 diyabet hastası çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler yüz yüze ve anket formu uygulanarak toplanmıştır. Anket; sosyo-demografik verileri, diyabet hastalığının süresini, diyabetin komplikasyonlarını, eşlik eden komorbiditeleri, hastaların influenza ve pnömomok aşılanma durumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlayan sorulardan oluşmaktadır.
BULGULAR: Çalışmamıza katılanların %56,1'i kadın, %43,9'u 65 yaş ve üzeriydi. Hastaların % 48,3'ünün diyabet süresi 10 yıl veya üzerindeydi. Hastaların %57'sinde en az bir tane diyabete bağlı komplikasyon ve %82,2'sinde diyabet dışında en az bir tane komorbidite bulunuyordu. Çalışmamızda influenza aşılanma oranı %34,8, pnömokok aşılanma oranı %36,1'di. İnfluenza aşısını yaptırmayanların en sık nedeni gerek görmemek iken, pnömokok aşısı yaptırmayanlar en çok aşıyı bilmemelerini gerekçe göstermişti. Doktor tavsiyesi her iki aşıyı yaptırmada önemli bir etkenken, çalışmamızda pnömokok aşısı yapılmasını sağlayan en önemli etken COVID-19 pandemisi olmuştur. Çalışmamızda erkek cinsiyet, ≥65 yaş, ≥10 yıl diyabet süresi, diyabetik komplikasyon, komorbid hastalık (özellikle kronik akciğer hastalığı), aile hekimine sık gitmek influenza aşılanma oranını artırıyordu. Pnömokok aşısını ise ≥65 yaş olanlar, aile hekimine sık gidenler ve komorbid hastalık eşlik edenler daha fazla yaptırmıştı.
SONUÇ: Çalışmamızda influenza aşılanma oranı, ülkemizde yakın zamanda yapılan çalışmalara benzer, gelişmekte olan ülkelere göre ise oldukça düşüktür. Pnömokok aşılanma oranı önceki birçok çalışmanın üzerinde olsa da bunun sürekli bir durum olup olmadığı belli değildir.

Abstract:
OBJEKTIVE: In this study, it was aimed to determine the influenza and pneumococcal vaccination rates of diabetic patients admitted to primary health care services in Samsun and the factors affecting these rates.
METHOD: Our study is of descriptive type. 230 diabetes patients over the age of 18 to two Education Family Health Centers in Samsun between 01.09.2020 and 30.12.2020 participated in the study. Data were collected face to face and using a questionnaire form. The questionnaire consists of questions aiming to determine the sociodemographic data of the patients, duration of diabetes, complications of diabetes, concomitant diseases, influenza and pneumococcal vaccine status and the factors affecting it.
RESULTS: Of the participants in our study, 56.1% were women, 43.9% were 65 years or older. The duration of diabetes of 48.3% of the patients was 10 years or more. 57% of the patients had at least one diabetes-related complication and 82.2% had at least one comorbidity other than diabetes. In our study, the influenza vaccination rate was 34.8% and the pneumococcal vaccination rate was 36.1%. While those who don't have the influenza vaccine stated that they don't need the vaccine the most, those who don't have the pneumococcal vaccine stated that they don't know the vaccine most. While the doctor's advice was an important factor in vaccination against both vaccines, the most important factor in pneumococcal vaccine was the COVID-19 pandemic. In our study, male gender, age ≥65 years, duration of diabetes ≥10 years, frequent visits to the family physician, complications of diabetes, comorbid disease (especially chronic lung disease) increased the rate of getting influenza vaccine. Those aged 65 and over, frequent visits family physicians and those with comorbidities received more pneumococcal vaccination.
CONCLUSION: In our study, influenza vaccination rate was similar to the recent studies in our country, but it was found to be quite low compared to developing countries. Although the pneumococcal vaccination rate is higher than many previous studies, it is not clear whether this is a permanent condition.