Vergi incelemelerinde süreler
Durations for tax examinations
Yazar: FULYA ANGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK TEKİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Mükellef hakları = Taxpayer rigts ; Süre = Duration ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı = Presidency of Tax Inspection Board ; Vergi incelemeleri = Tax examinations ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergiler = Taxes

Özet:
Kamu harcamalarının finansmanının vazgeçilmez kaynağı olan vergilerin düzenli ve doğru şekilde beyan edilmeleri sadece mükelleflerin gönüllü uyumu ile değil aynı zamanda bir denetleyici unsur olarak vergi incelemesi ile de sağlanabilmektedir. Vergi incelemeleri, devletin egemenlik gücünden kaynaklanmakta ve yasalarla belirlenmiş ilgili mevzuatta hükmolunan hususlara uyulup uyulmadığını denetlemektedir. Bu denetim işlevinin de birtakım süreler içinde gerçekleştirilmesi ise bir zorunluluktur. Zira kamu düzeni ve disiplininin sağlanabilmesi için hak, ödev ve yükümlülükler ile idari tasarrufların kullanımına yönelik kanun koyucu tarafından birtakım sürelerin belirlenmiş olması bu zorunluluğun bir gereğidir. Süreler, genel olarak hem mükellefler hem de idare açısından bağlayıcı nitelikte olup hukuk devleti olmanın unsurlarından birini teşkil etmektedir. Hukuki güvenlik ilkesinin tesisi ve başta Anayasa ve yasalar olmak üzere belirlenen normatif ölçütlerin sağlıklı işlerliği için getirilen kurallarla belirlenmiş sürelerin vergi incelemelerini de etkilememesi olası değildir. Dolayısıyla vergi incelemelerine yönelik gerçekleştirilen idari tasarruflar, belirli süreler içinde gerçekleştirilmek durumundadır. Aksi halde vergi incelemelerinin başlangıcından itibaren tarh zamanaşımı süresi içinde bitirilebileceği hususu ciddi belirsizlikler yaratabilecektir. Bu ise mükelleflerin haklarını idari yargıda arayıp haklı olsalar bile aradan çok uzun zaman geçmesi sebebiyle yine de mağduriyetlere neden olabilecek, toplumsal adalet duygusunu zedeleyebilecektir. Mükellefler, vergi incelemelerinin başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen süreçte sürelerle sınırlandırılmış kuralların sıkı sıkıya uygulanmasını beklerler. Vergi incelemesi yetkisinin ölçüsüz ve sınırsız kullanımı hukuk devleti ilkesiyle de bağdaşmaz. Bu sebeple kanun koyucu tarafından vergi incelemelerinin belirli sürelerde tamamlanması kuralı getirilmiştir. Bu çalışmada vergi incelemesi kavramından başlanmak üzere vergi incelemesinde süreler ve vergi incelemesine ilişkin fiili uygulama süreçleri detaylı biçimde ele alınmıştır. Çalışmanın amacı vergi incelemesinde sürelerin önemini ve vergi inceleme işlemine yön verme kabiliyetini ortaya koymaktır. Vergi incelemesinde süreleri detaylıca inceleyebilmek amacına yönelik olarak ilk bölümde detaylı ve kapsamlı bir teorik arka plan hazırlanmış, ikinci bölümde genel vergi hukuku süreleri ele alınmış ve üçüncü bölümde vergi incelemesine ilişkin süre, süreç ve fiili uygulamalara yer verilerek çalışma tamamlanmıştır. Böylece vergi incelemesinde sürelere ilişkin geniş ve kapsamlı bir alan yazın taraması ortaya konulmuştur.

Abstract:
Regular and correct declaration of taxes, which renders indispensable monetary resource for public expenditures, can be achieved not only by voluntary compliance of taxpayers, but also by tax examination as a supervisory process. Originated from the sovereignty of state, tax examination scrutinize taxpayers' legal compliance. Tax examinations are supposed to be carried out in certain deadlines. For public order and discipline to be maintained, legislator is required to enumerate specific durations for use of rights, duties, obligations and execution administrative disposals. Tax deadlines, representing one of the qualities of a state of law, are binding for both taxpayers and administration. It is likely that tax deadlines, which are stipulated to ensure regular functionality of normative criterion such as establishment of the principle of legal security and constitution and laws in particular, affect tax as examinations well. Administrative tax disposals, therefore, have to be fulfilled within legal deadlines. Tax examinations may last until assessment prescription otherwise, giving rise to uncertainty and grievance even if taxpayers are to resort to jurisdiction. Taxpayers anticipate strict enforcement of legal time regulations over tax examination periods. The arbitrary use of tax examination competency contradict with state of law principle. Thus, the legislator enacted tax examination deadlines.