Algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisi
The relationship of perceived control with obsessive beliefs and obsessive-compulsive symptoms
Yazar: MERYEM GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KUNTAY ARCAN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan kontrol = Perceived control ; Obsesif inanışlar = Obsessive beliefs ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle olan ilişkilerinin ve algılanan kontrolün obsesif kompulsif belirtiler üzerindeki yordayıcı etkisinin sınanması amaçlanmıştır. Çalışmada veri toplanması amacıyla Demografik Bilgi Formu, Algılanan Kontrol Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Spielberger Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri, Padua Envanteri Washington Eyalet Üniversitesi Gözden Geçirilmiş Formu ve Obsesif İnanışlar Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Algılanan Kontrol Ölçeği Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik güvenirlik çalışması yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini uygun örnekleme yoluyla seçilen 18 yaş üstü 301 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre tehdidin kontrolü, stres kontrolü ve duygu kontrolü olmak üzere üç faktörlü yapı elde edilmiş olup, Algılanan Kontrol Ölçeği'nin psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir özelliklere sahip olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci aşaması uygun örnekleme yolu ile seçilen 18 yaş üstü 265 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, algılanan kontrolün hem obsesif inançlarla hem de obsesif kompulsif belirtilerle negatif yönde ve anlamlı düzeyde ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, algılanan kontrolün alt boyutlarından tehdidin kontrolünün obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin alt boyutlarından kendine/başkalarına zarar vermeye yönelik obsesyonel dürtüler ve kendine/başkalarına zarar vermeye yönelik obsesyonel düşünceleri yordadığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular literatürdeki bilgiler doğrultusunda tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to examine the relations of perceived control with obsessive beliefs and obsessive-compulsive symptoms and to investigate the effect of perceived control on obsessive-compulsive symptoms. Demographic Information Form, Anxiety Control Questionnaire-Revised, Beck Depression Inventory, Spielberger State-Trait Anxiety Inventory, Padua Inventory - Washington State University Revision and Obsessive Beliefs Questionnaire were used for data collection. In the first part of the study, the Anxiety Control Questionnaire-Revised was adapted into Turkish and reliability and validity studies was conducted. The sample of the study consisted of 301 participants over the age of 18. According to the results of the study, a three-factor structure, including threat control, stress control, and emotion control was obtained, and it was revealed that the Anxiety Control Questionnaire-Revised showed promising psychometric properties with respect to their reliability and validity analyses. The second part of the study was carried out with 265 participants over the age of 18. Results indicated that perceived control was negatively and significantly associated with both obsessive beliefs and obsessive-compulsive symptoms. Moreover,  threat control significantly predicted the obsessional thoughts about harm to oneself or others and obsessional impulses to harm oneself or others. The results were discussed in the light of literature.