Medeni Usul Hukukunda ıslah
Amentments in Civil Procedure Law
Yazar: ORHAN EROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EFE DİRENİSA
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu = Code of Civil Procedure ; Islah = Improvement ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura

Özet:
Islah müessesi uygulamaya tam anlamı ile HUMK'un kabulü ile girmiştir. Kıta Avrupası hukuk sistemlerinde ıslah müessesi bulunmamaktadır. Anglo-Amerikan hukuk sisteminde ise Türk hukuk sistemine benzer ancak tam anlamı ile Türk hukuk sistemindeki ıslahla uyuşmayan bir şekilde uygulanmaktadır. Kıta Avrupası hukuk sistemlerinde iddianın veya savunmanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağı Türk hukuk sistemindeki gibi katı bir şekilde uygulanmadığı için bu hukuk sistemlerinde ıslaha ihtiyaç da bulunmamaktadır.

       		Islah, tek taraflı irade beyanı ile kullanılan ve davada taraflara sadece bir kez tanınmış bir haktır. Tarafların yargılama sürecinde kendilerine verilmiş olan ıslah hakkını çok dikkatli kullanmaları gerekmektedir. Özellikle HUMK'un yürürlükte olduğu dönemde ıslah, uygulayıcılar tarafından sadece dava değerinin artırılması olarak algılanmıştır. HMK'nın yürürlüğe girmesi ile kısmi davayı düzenleyen 109. maddenin ikinci fıkrası ile kısmi dava neredeyse açılamaz hale gelmiştir. HMK'nın 109. maddesinin ikinci fıkrasının,  01.04.2015 tarihinde 6644 sayılı kanunun 4. maddesi ile yürürlükten kalkması ile kısmi dava sayısı artmış ve ıslah da tekrar yoğun bir şekilde uygulanmaya başlamıştır.

       		Bu çalışmada, ıslahın tarihsel süreç içerisinde kullanımını, Kıta Avrupası ve Anglo-Amerikan hukuk sitemlerinde iddianın veya savunmanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağının uygulanması ve bu hukuk sistemlerinin ıslah ve ıslaha benzer uygulamaları, ıslahın şartlarını, özellikle HMK'nın kabulü ile Türk hukuk sistemine giren belirsiz alacak davası ile ıslahın uygulanışı ve karşılaştırılması, kısmi davada ıslahın uygulanışı, Türk hukuk sisteminde uzun zamandır tartışma konusu olan bozmadan sonra ıslahın yapılabilip yapılamayacağı ve bu hususta Yargıtayın verdiği değişik kararların karşılaştırılması, ıslah yapılamayacak durumlar ve kötü niyetli ıslah halinde mahkemelerin yapmaları gereken işlemler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sırasında mukayeseli hukuk dikkate alınmıştır.

   		Yukarıda belirtilen şekilde hazırlanan çalışmamda, özellikle ıslahın uygulanması açısından önerilerde bulunulmuş, diğer müesseselerle karşılaştırılmış ve idari yargılamada ve tahkimde ıslahın uygulanışı ile ilgili öneri ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Islah, Tahkikat, Ġddianın ve Savunmanın DeğiĢtirilmesi ve GeniĢletilmesi, Dava

Abstract:
The amendment regime was fully put into practice with the adoption of Turkish Code of Civil Procedur (No: 1086) on Civil Trial Procedures (CCTP). There is no amendment regime in the legal systems of civil law countries. As for the Common Law Legal System, they apply an amendment system that is similar to Turkish Legal System despite not overlapping completely. As the ban on the alteration or extension of the claim or defense is not applied as strictly as our system in the Legal Systems of Continental Europe, there is no need for amendment in these legal systems.
   		The amendment regime as applied in our legal system currently was initially regulated under between articles 83-90, CCTP No: 1086. Unlike Code No: 6100 on Civil Procedures (CCP), the correction of factual errors have not been regulated in the same chapter. As for CCP No: 6100, amendment has been regulated in Articles 176-182. 
    		Amendment is a right that is exercised upon the unilateral declaration of will and is granted only once to the relevant parties in a single trial. It is of crucial importance that the parties of a lawsuit exercise this right bestowed on them with due diligence during the trial process. Particularly during the period when CCTP No: 1086 was in force, amendment was perceived by the implementers as merely a process of enhancing the value of the trial. However with the entry into force of CCP No: 6100, Article 109 paragraph two which regulates partial trials blocked the means of filing a partial case. Following the annulment of Article 109 paragraph two of CCP No: 6100 through Article four of Law No: 6644 dated 01.04.2015, the number of partial trials started to increase gradually and amendment was once again used intensively. 
     		This dissertation analyses the implementation of amendment in the historic process, the practice of altering or extending the claim and defense in the Anglo-American and  Continental Europe Legal Systems as well as  amendment and similar other  regimes in these legal systems, amendment conditions, particularly the implementation and comparison of amendment in uncertain dept action which were introduced into Turkish legal system with the adoption of CCP No: 6100, the implementation of amendment in partial cases in particular, whether amendment can be applied after a reversal decision –which is a long-standing debate in Turkish legal system and a comparison of various judgments handed down by the Turkish Court of Cassation in this field, the circumstances where amendment cannot be applied as well as actions to be taken by courts in case of mala fide amendments. In this analysis, comparative law has been taken into consideration. This paper, which has been prepared in the format explained above, makes recommendations notably on the implementation of the amendment system, compares it with other regimes and provides a set of recommendations and comments on the implementation of amendment in other trial procedures.


Keywords: Amendment, Inquiry, Enlarging and Changing of Claim and Plea, Case,