Anadolu'da Attik-İon kaidesinin gelişimi
The development of Attic-Ionic bases in Anatolia
Yazar: AYTAÇ COŞKUN
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arkeoloji = Archaeology ; Attik steller = Attik steller ; Kaide = Base ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; İonia = İonia

Özet:
Klasik Dönem'de Kıta Yunanistan'da inşa edilen yapıların sütun kaidelerinde kullanımı ile dikkati çeken Attikprofil, Anadolu'da HellenistikDönem'de özellikle Hermogenes ile birlikte oldukça yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Bununla birlikte, Hellenistik Dönem öncesinde de Lykia Bölgesi'ndeki mezar anıtlarının kaidelerinde bu uygulama dikkati çekmektedir. Özellikle Hermogenes'den itibaren bütün yapılarda gerek sütun gerekse anta ve duvar kaidelerinde kullanılan, İonplinthosu ile birleştirilmiş torus-trokhilos-torus'dan oluşan Attik-ionprofilinin kullanımı ile ilgi bilgiler oldukça zayıf olmakla birlikte, bu yöndeki çalışmalar oldukça sınırlıdır. Anadolu'da da kullanılan bu profilden yola çıkarak özellikle tarihlendirmede sorunlar olan yapılar üzerinde aydınlatıcı bilgilere ulaşılabileceği gibi, elde edilen veriler ile birlikte konunun değerlendirilmesi, yorumlanması, profilin kökeni ve bölgesel etkileşimi üzerinde durulması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyacın yönlendirmesi sonucu yapılmasına karar verilen ?Anadolu'da Attik-İon Kaidesinin Gelişimi? başlıklı doktora tezinin konusu, Anadolu'da başlangıcından Hellenistik Dönem sonuna kadar anta, duvar ve sütun kaidelerinde uygulama alanı bulan Attik kaidenin köken ve gelişimi üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu doğrultuda; kullanıldığı ilk yapılardan başlamak kaydıyla, belirli merkezlerde uygulama alanı bulan Attik kaidelerin tipolojik açıdan irdelenmesi, mimari özelliklerinin belirlenmesi, sayısal oranlamalarının hesaplanması, kullanıldığı yapıların inşa evrelerine göre gösterdiği değişimin gözlemlenmesi, varsa mimari atölye-usta farklılıklarının saptanması sonucu elde edilecek veriler yardımıyla uygulandığı mimari birimlerin tarihleme sorunlarına olası yeni yaklaşımlar getirerek, bölgesel etkileşimlere ışık tutabilmek, çalışmanın ana amacı durumundadır.

Abstract:
The Attic profile which was used outstandingly in the column bases of the buildings constructed in Greece during the Classical Period was commonly used also in Anatolia in the Hellenistic Period, particularly by Hermogenes. This architectural practice was notably striking in the tomb monumental bases in the Lykia Region before the pre-Hellenistic Period as well. The information and the studies about the use of Attic-Ionic profile, which was used both in the columns, anta and wall bases of all the buildings from especially Hermogenes onwards and which consisted of torus-trokhilos-torus combined with Ionic plinthos, is rather inadequate and limited. Considering this profile used in Anatolia, one can acquire further explanatory information particularly on the buildings which have dating problems. The subject of the thesis study is mainly centered upon the origin and the development of Attic base, which was largely used in the anta, wall and column bases, beginning from its very first appearance in Anatolia until the end of the Hellenistic Period. Accordingly, the primary purposes of the study are, beginning from the early buildings they were used in the specific centers, to carry out thorough researches of Attic bases typologically, to define their architectural features, to explore their numerical proportions,to observe the change they undergo according to the buildings? construction stages, by virtue of the data gathered to detemine the differences of the architectural workshop-master if any, and finally to enlighten the regional interactions through providing new approaches for the dating problems of the architectural units they can be traced.