Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisine farklı sınıf içi uygulamalarının etkisi: Bir meta-analiz çalışması
The effectiveness of different instructional intervention on critical thinking skills in middle school: A meta-analysis study
Yazar: HANDE BAŞKALYONCU
Danışman: PROF. DR. DÜNDAR YENER ; PROF. DR. NİHAL DOĞAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meta analizi = Meta analysis

Özet:
Bu metaanaliz çalışmasında, fen eğitiminde, farklı sınıf içi uygulamalarıyla, ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisiyle ilgili yapılan deneysel araştırmaların ortak etki büyüklüğünü belirlemek ve moderatör değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Prisma akış şemasıyla yüksek lisans, doktora tezleri ve hakemli dergilerde 2000-2022 yılları arasında Türkçe, İngilizce ve İspanyolca yayımlanmış 57 çalışma araştırmaya dâhil edilmiştir. Meta analizin yapılabilmesi için bu çalışmalar detaylı ve defalarca okunarak kodlanmış ve betimsel istatistik yapılmıştır. Betimsel istatistik analiz sonuçları; çalışmaların en çok argümantasyon ve STEM uygulamasıyla, fiziksel olaylar konu alanında, 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisini geliştirmek için yapıldığını göstermiştir. Ayrıca en fazla Türkiye ve Asya ülkelerinde yapıldığı tespit edilmiştir. Dünya'da 2000 yılından sonra, Türkiye'de ise 2018 yılında değişen fen öğretim programıyla eleştirel düşünme konusunda araştırma sayısının önemli oranda arttığı görülmüştür. Bir başka ifadeyle özellikle Türkiye'de fen eğitimcilerinin araştırma konu seçimine değişen fen öğretim programının yön verdiği gözlemlenmiştir. Meta analiz ile elde edilen etki büyüklüğü ortaokul öğrencilerinin, eleştirel düşünme becerisinin, farklı sınıf içi uygulamalarıyla sınıf seviyesi arasında fark olmadığını ve her sınıf düzeyinde geliştirilebildiğini göstermiştir. Bununla birlikte, "Canlılar ve Yaşam" konusu tercih edildiği ve 5E sınıf içi uygulaması ile yapıldığında daha etkili olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca California ve Cornell gibi standart testler dışında farklı ülkelerde geliştirilen veri toplama araçlarının eleştirel düşünme becerisindeki değişim için daha yüksek sonuç verdiği belirlenmiştir. Buna bu testlerin güvenirlik ve geçerlilikleri düşük olmasının etkili olduğu düşünülmektedir. Gerçek/yarı deneysel desene sahip çalışmalarda ise sadece uygulama süresinin "1-4" hafta arasında olmasının "5 hafta ve üzeri" olan çalışmalara göre eleştirel düşünme becerisinin gelişiminde daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak meta analiz sonuçları; Türkiye'de son 22 yılda dört kez değişen fen öğretim programının, ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisini geliştirmede, yetersiz kaldığını göstermiştir. Programın yetersiz kalması sürecine öğretmen performansı, öğretim materyalleri ve sınıf içi uygulamaların sebep olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this meta-analysis study, it was aimed to determine the common effect size of experimental studies on middle school students' critical thinking skills with different classroom practices in science education and to examine them in terms of moderator variables. Using the Prisma flow chart, 57 studies published in Turkish, English and Spanish between 2000 and 2022 in master's and doctoral theses and refereed journals were included in the study. In order to conduct meta-analysis, these studies were read in detail and repeatedly, coded and descriptive statistics were performed. The results of the descriptive statistical analysis showed that most of the studies were conducted with argumentation and STEM applications, in the subject area of physical phenomena, to improve the critical thinking skills of 7th grade students. It was also found that most of the studies were conducted in Turkey and Asian countries. It has been observed that the number of studies on critical thinking has increased significantly after 2000 in the world and with the science curriculum changed in 2018 in Turkey. In other words, it was observed that the changing science curriculum guided the research topic selection of science educators especially in Turkey. The effect size obtained from the meta-analysis showed that the critical thinking skills of middle school students did not differ between grade levels and could be developed at every grade level with different classroom practices. However, it was revealed that it was more effective when the topic "Living Things and Life" was preferred and done with 5E classroom practice. In addition, it was determined that data collection tools developed in different countries other than standardized tests such as California and Cornell gave higher results for the change in critical thinking skills. It is thought that the low reliability and validity of these tests are effective in this. In the studies with true/quasi-experimental design, it was concluded that only the duration of implementation between "1-4" weeks was more effective in the development of critical thinking skills than the studies with "5 weeks or more". Finally, the results of the meta-analysis showed that the science curriculum in Turkey, which has changed four times in the last 22 years, is insufficient in developing critical thinking skills of middle school students. It is thought that teacher performance, teaching materials and classroom practices are the reasons for the inadequacy of the curriculum.