Kâbisî ve Zernûcî'nin eğitim görüşlerinin karşılaştırılması
Comparison of educational opinions of Kâbisî ve Zernûcî
Yazar: AYSEL ODABAŞI
Danışman: DOÇ. DR. SAFİYE KESGİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İslam, eğitim-öğretime oldukça önem veren bir dindir. Hz. Peygamberin "Ben bir öğretmen olarak gönderildim." sözü de öğrenme ve öğretme faaliyetlerini hızlandırmıştır. Bu eğitim- öğretim faaliyetleri, İslam'ın yayılmasında da oldukça etkili olmuştur. Müslüman toplumlar tarih boyunca başarılı eğitim kurumları kurmuş, Müslüman eğitimciler de eğitim- öğretim faaliyetlerini bu teşkilatlı yapılar içerisinde sürdürmüşlerdir. Bu araştırmanın konusu, bahsi geçen Müslüman eğitimcilerden kabul edilen Ebu'l Hasan El-Kâbisî ve İmam Burhaneddin ez-Zernûcî'nin eğitim ve öğretim hakkındaki görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu incelemeyi yaparken temel amaç, bu âlimlerin eğitim- öğretim görüşlerinin kendi aralarındaki benzerlik ve farklılıklarına yer vermektir. Bu, aynı zamanda araştırmanın önemini de ortaya koymaktadır. Literatür incelendiğinde her ne kadar Zernuci'nin ve Kabisi'nin tek tek görüşleri ele alınmış olsa da birbirlerinin görüşleri karşılıklı olarak incelenmediği görülmüştür. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden literatür taramasına başvurulmuştur. Literatür taramasında Kâbisî'nin Er-Risaletü'l Mufassala kitabı ve Zernûcî'nin Ta'limü'l-Müte'allim' kitabı incelenmiştir. Her iki Müslüman âlimin de eserlerinin günümüze kadar ulaşmış olması, araştırmada veri elde etmeyi kolaylaştırmıştır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu ve önemi, problemi, amaçları ve bu konuda yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Birinci bölümde her iki müellifin hayatı, yaşadığı ülke ve dönemi, eserleri, hocaları, talebeleri ve yazma gayeleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde araştırmanın temel sorusu ve alt soruları üzerinden, müelliflerin görüşleri karşılaştırılmıştır. Elde ettiğimiz bulgulara göre Kâbisî ve Zernûcî'nin eserlerinde, eğitimcilerin öğrencilerine karşı şefkat ve merhametli olmaları konusunda tavsiyeleri belirlenmiş ve hangi eğitim-öğretim yöntemlerini kullandıkları tespit edilmiştir. Her iki müellifin eğitim-öğretimde önceliklerinin tasnifi belirlenmiş, öğretimde gerekli, caiz ve caiz olmayan konuların neler olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Her iki müellifin eğitim-öğretimle ilgili kullandıkları kavramlar ve eğitimlerinin muhtevasının neler olduğu hakkında bilgiler tespit edilmiştir. Ayrıca temel eğitim felsefesinde varlık, bilgi ve değer anlayışlarının neler olduğu, eğitimde tatil günleri, kadın eğitimine bakış açıları, çocuk eğitiminin nasıl olduğu bilgisine de ulaşılmıştır. Bununla birlikte eğitimde kullandıkları kavramlar ve tavsiye ettikleri yöntemler bakımından çoğunlukla ortak görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Bu benzerliğin özünde eğitime bakışlarındaki İslam anlayışının etkili olduğu ifade edilebilir. Ayrıca var olan küçük farklılıkların ise yaşadıkları bölgede yaygın olan ve mensup oldukları mezhepsel farklılıklara dayalı olarak oluştuğu da söylenebilir.

Abstract:
Islam is a religion that attaches great importance to education. Hz. The Prophet said, "I was sent as a teacher." The word also accelerated the learning and teaching activities. These educational activities were also very effective in the spread of Islam. Muslim societies have established successful educational institutions throughout history, and Muslim educators have continued their education and training activities within these organized structures. The subject of this research is the comparative analysis of the views of Ebu'l Hasan El-Kâbisi and Imam Burhaneddin ez-Zernûcî, which are considered to be among the aforementioned Muslim educators. The main purpose of this review is to include the similarities and differences between the education-teaching views of these scholars. This also demonstrates the importance of research. When the literature is examined, although the views of Zernuci and Kabisi are discussed one by one, it is seen that each other's views are not mutually examined. In this study, literature review, one of the qualitative research methods, was used. In the literature review, Kabisi's Er-Risaletü'l Mufassala book and Zernûcî's Ta'limü'l-Müte'allim' book were examined. The fact that the works of both Muslim scholars have reached the present day has made it easier to obtain data in the research. In the introduction part of the study, the subject and importance of the research, its problem, aims and studies on this subject are discussed In the first part, the lives of both authors, the country and period in which they lived, their works, teachers, students and writing purposes are emphasized. In the second part, the opinions of the authors were compared over the basic question and sub-questions of the research. According to the findings we obtained, in the works of Kâbisî and Zernûcî, they recommended the educators to be compassionate towards their students and it was determined which education-teaching methods they used. The classification of the priorities of both authors in education has been determined, and the information about the necessary, permissible and illegal subjects in education has been reached. Information about the concepts used by both authors about education and the content of their education has been determined. In addition, the knowledge of what are the concepts of existence, knowledge and value in the basic education philosophy, holidays in education, perspectives on women's education, and how child education is have been reached. However, it has been seen that they mostly have common views in terms of the concepts and methods they use and recommend in education. At the core of this similarity, it can be stated that the understanding of Islam in their view of education is effective. In addition, it can be said that the small differences that exist are based on the sectarian differences that are common in the region they live in and they belong to.