Kültürlerarası iletişim bağlamında sağlık iletişimi: Antalya ilindeki göçmenlere yönelik bir araştırma
Health communication in the context of intercultural communication: A research on immigrants in Antalya province
Yazar: ZİYA ÖZTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL GÖK DEMİR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'nin Antalya ilinde yaşayan göçmenlerin sağlık hizmetlerinden
yararlanma sürecinde karşılaştıkları iletişim sorunlarını ve bu sorunların sağlık hizmetlerine
erişimlerini nasıl etkilediğini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, Antalya
ilindeki göçmen nüfusun sağlık hizmetlerinden yararlanma sürecinde yaşadıkları iletişim
sorunlarını, bu sorunların sağlık iletişimi bağlamında nasıl bir etki yarattığını ve göçmenlerin
bu süreçteki deneyimlerini değerlendirmektir. Göçmenlerin sağlık hizmetlerinden yararlanma
sürecinde yaşadıkları deneyimlerin, sağlık hizmetlerinin etkinliği ve göçmenlerin topluma
entegrasyonu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda, araştırmada göçmenlerin sağlık
iletişimiyle ilgili algı ve memnuniyet düzeyleri değerlendirilmiştir.
Bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve Antalya ilinde yaşayan 385
göçmene anket uygulanmıştır. Anket, sağlık hizmetlerinden yararlanma sürecinde yaşanan dil
ve kültürel farklılıklar, hasta-hekim iletişimi, sağlık hizmetlerinin sunumu ve genel
memnuniyet gibi konuları kapsayan sorulardan oluşmuştur. Anket sonuçları, sağlık iletişimi
boyutları altında (sağlık sisteminden memnuniyet, dil, kültürel farklılıklara saygı, zaman,
tercüman kullanımı, sağlık sisteminde yerlilik ve göçmen kökenli olma) kategorize edilerek
analiz edilmiştir. Verilerin analizinde frekans analizi, bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA
testleri kullanılmıştır. Bu testler, cinsiyet, yaş grubu, eğitim durumu ve göçmenlerin geldikleri
bölgelere göre sağlık hizmetlerine erişim ve memnuniyet düzeylerindeki farklılıkları
belirlemek amacıyla uygulanmıştır.
Araştırmada, sağlık personeli ile göçmenler arasındaki iletişimde dil ve kültürel
farklılıkların belirleyici olduğu, bu farklılıkların sağlık hizmetlerinden yararlanma sürecini
zorlaştırdığı tespit edilmiştir. Göçmenler, hizmetlerin tüm bireylere eşit olarak sunulmasına
rağmen, toplumsal ve kültürel farklılıklar nedeniyle eşit hizmete erişimde engellerle
karşılaştıklarını belirtmiştir. Dil sorunu, göçmenlerin sağlık hizmetlerinden yararlanma
sürecinde karşılaştıkları en büyük engellerden biri olarak ortaya çıkmıştır. Türkçe dil bilgisi
seviyesi düşük olan göçmenler, sağlık hizmetlerinden yararlanma sürecinde daha fazla zorluk
yaşamış ve hizmetlere erişimde daha fazla engel hissetmiştir. Aynı dili konuşan hekimlerle
iletişim kurabilen göçmenlerin topluma entegrasyon süreçlerinin daha kolay olduğu ve sağlık
hizmetlerinden daha yüksek memnuniyet duydukları belirlenmiştir. Kültürel farklılıklara
saygı ve sağlık hizmetlerinin sunumu açısından da göçmenler arasında anlamlı farklılıklar
tespit edilmiştir. Göçmenlerin büyük bir kısmı, sağlık personelinin kültürel farklılıklara
yeterince saygı göstermediğini belirtmiştir. Bu durum, göçmenlerin sağlık hizmetlerine
güvenini ve hizmetlerden memnuniyetini olumsuz etkilemiştir. Ayrıca, sağlık hizmetlerinde
tercüman kullanımının yetersiz olduğu ve bu yetersizliğin hasta-hekim iletişimini olumsuz
yönde etkilediği belirlenmiştir. Tercüman kullanımı ihtiyacının karşılanmaması, göçmenlerin
sağlık sorunlarının tam olarak anlaşılmasını ve uygun tedaviye erişimini zorlaştırmaktadır.
Yaş grupları arasında yapılan analizler, yaşlı göçmenlerin (56 yaş ve üzeri), genç göçmenlere
göre sağlık sisteminden daha memnun olduklarını ortaya koymuştur. Genç göçmenler (25 yaş
ve altı), dil konusunda daha fazla sorun yaşadıklarını ve sağlık hizmetlerinden memnun
olmadıklarını belirtmiştir. Eğitim durumu da sağlık hizmetlerinden yararlanma ve
memnuniyet düzeyini etkilemektedir. Türkiye'de eğitim gören göçmenler, sağlık
hizmetlerinden daha memnun olduklarını ifade etmişlerdir.
Bu araştırma, göçmenlerin sağlık hizmetlerinden yararlanma süreçlerinde
karşılaştıkları iletişim sorunlarını ve bu sorunların sağlık hizmetlerine erişim ve memnuniyet
üzerindeki etkilerini ortaya koyarak literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Bulgular, göçmen
sağlığı politikalarının geliştirilmesi ve sağlık iletişimi stratejilerinin iyileştirilmesi açısından
sağlık otoritelerine önemli bilgiler sağlamaktadır. Bulgular göçmenlere yönelik sağlık
iletişimi politikalarının, dil ve kültürel farklılıkların göz önünde bulundurulması gerektiğini
vurgulamaktadır.
Sonuç olarak, bu çalışma, göçmenlerin sağlık hizmetlerine erişim süreçlerinde
karşılaştıkları iletişim sorunlarını ve bu sorunların sağlık hizmetlerinden memnuniyet
düzeylerine etkisini ortaya koymaktadır. Dil ve kültürel farklılıkların, sağlık hizmetlerine
erişim ve memnuniyet üzerinde önemli bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Sağlık iletişimi
politikalarının, göçmenlerin dil ve kültürel ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi ve bu ihtiyaçların
sağlık hizmetlerinde dikkate alınması gerekmektedir. Bu çalışmanın bulgularının, sağlık
otoriteleri için politika geliştirme ve uygulama sürecinde rehber niteliği taşıması temenni
edilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık iletişimi, Kültürlerarası iletişim, Göçmen sağlığı, Dil engeli,
Kültürel farkındalık, Sağlık hizmetleri erişimi, Hasta-hekim iletişimi, Tercüman kullanımı.

Abstract:
This study aims to investigate the communication problems faced by migrants living in
Antalya province of Turkey in the process of utilizing health services and how these problems affect
their access to health services. The main purpose of the research is to evaluate the communication
problems faced by the migrant population in the process of utilizing health services in Antalya
province, the impact of these problems in the context of health communication and the experiences of
migrants in this process. The effects of migrants' experiences in the process of benefiting from health
services on the effectiveness of health services and the integration of migrants into the society were
examined. In this context, the perception and satisfaction levels of migrants regarding health
communication were evaluated in the study.
In this study, quantitative research method was used and a questionnaire was applied to 385
migrants living in Antalya province. The questionnaire consisted of questions covering issues such as
language and cultural differences in the process of utilizing health services, patient-physician
communication, delivery of health services and general satisfaction. The survey results were
categorized and analyzed under the dimensions of health communication (satisfaction with the health
system, language, respect for cultural differences, time, use of interpreters, nativity in the health
system and being of immigrant origin). Frequency analysis, independent sample t-test and ANOVA
tests were used to analyze the data. These tests were applied to determine the differences in access to
health services and satisfaction levels according to gender, age group, educational status and regions
of origin of migrants.
In the study, it was determined that language and cultural differences were determinant in the
communication between health personnel and migrants, and that these differences made the process of
benefiting from health services difficult. Migrants stated that although services are provided equally to
all individuals, they face obstacles in accessing equal services due to social and cultural differences.
The language problem emerged as one of the biggest obstacles faced by migrants in the process of
benefiting from health services. Migrants with low level of Turkish language skills experienced more
difficulties in the process of utilizing health services and felt more barriers in accessing services. It
was determined that migrants who could communicate with physicians who spoke the same language
had an easier integration process into the society and had higher satisfaction with health services.
Significant differences were also found between migrants in terms of respect for cultural differences
and the provision of health services. A large proportion of migrants stated that health personnel did not
respect cultural differences sufficiently. This situation negatively affected migrants' trust in and
satisfaction with health services. In addition, it was determined that the use of interpreters in health
services is inadequate and this inadequacy negatively affects patient-physician communication. Failure
to meet the need for the use of an interpreter may affect the full understanding of migrants' health
problems and appropriate treatment.
This study contributes to the literature by revealing the communication problems faced by
migrants in the process of utilizing health services and the effects of these problems on access to and
satisfaction with health services. The findings provide important information to health authorities in
terms of developing migrant health policies and improving health communication strategies. The
findings emphasize that health communication policies for migrants should take into account language
and cultural differences.
In conclusion, this study reveals the communication problems faced by migrants during their
access to health services and the impact of these problems on their satisfaction levels with health
services. Language and cultural differences were found to have a significant impact on access to health
services and satisfaction. Health communication policies should be organized according to the
language and cultural needs of migrants and these needs should be taken into account in health
services. It is hoped that the findings of this study will serve as a guide for health authorities in the
policy development and implementation process.
Keywords: Health communication, Intercultural communication, Migrant health, Language barrier,
Cultural awareness, Health care access, Patient-physician communication, Use of interpreters.