Karadeniz bölgesi referans evapotranspirasyon hesaplamalarında güneş radyasyon verileri ve referans evapotranspirasyon frekans analizi
Using solar radiation data in calculation of reference evapotranspiration and Black Sea region reference evapotranspiration frequency analysis
Yazar: ASLI KIRTAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÜNLÜKARA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Referans evapotranspirasyon, bitki su tüketimi hesaplamalarında atmosferin bitki üzerindeki buharlaştırma talebini göstermektedir. Gelişme dönemine bağlı bitki katsayıları ile referans evapotranspirasyon çarpılarak bitki su tüketimi hesaplanmaktadır. Son yıllarda referans evapotranspirasyon hesaplamalarında Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Sulama ve Drenaj Yayınları No.56 tarafından önerilen yöntem standart olarak kullanılmaktadır. FAO 56 tarafından bir bölgede güneş radyasyonuna ilişkin verilerin hesaplanmasında yerel Angstrom katsayılarının kullanılması önerilmektedir. İşte bu çalışmanın ana amacını Karadeniz Bölgesi için yerel Angstrom katsayılarının belirlenmesi oluşturmaktadır. Bu amaçla Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden Bölgeye ilişkin uzun yıllar iklim verileri temin edilmiştir. Karabük dışında Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Bartın, Çorum, Zonguldak, Sinop, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Bolu, Düzce, Kastamonu, Amasya, Tokat ve Gümüşhane illeri Angstrom katsayıları saptanmıştır. Uzun yıllık iklim verileri ve Angstrom katsayıları kullanılarak tüm bu illerin aylık ortalama referans evapotranspirasyon verileri hesaplanmıştır. Elde edilen veri serisine frekans analizi yapılmış ve zamanın %95, %75, %50, %25, %10 ve %5 ihtimalle görülmesi muhtemel referans evapotraspirasyon değerleri belirlenmiş ve frekans eşitlikleri verilmiştir. Yıllık ortalama toplamlar bakımından en düşük ETo değerine 884 mm ile Rize ili ve en yüksek 1507 mm ile Tokat ili sahip olmuştur. Tüm illerde yıllık toplam ETo değerleri, Türkiye'de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri rehber değerlerinden %16.9-48.9 oranında daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
Reference evapotranspiration represents atmospheric evaporation demand on crop water consumption estimations. Crop water consumption was calculated by multiplying crop coefficients, depend on crop growth stage, with reference evapotranspiration. Recently, the reference evapotranspiration method offered by Food and Agricultural Organization (FAO) Irrigation and Drainage Paper No.56 used as a standard method. Using regional Angstrom coefficients were offered for calculations of solar radiation data by the paper of FAO 56. Therefore, the main purpose of this study is to obtain these Angstrom coefficients of the provinces in Karadeniz Region. For this purpose, long climate data of the region was obtained from Turkish Meteorology General Directorate. As a result, Angstrom coefficient of Bartın, Çorum, Zonguldak, Sinop, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Bolu, Düzce, Kastamonu, Amasya, Tokat and Gümüşhane were obtained for the Region except Karabük. Monthly reference evaptranspiration data of all of these provinces of the Region were calculated with long term climate data and these regional Angstrom coefficients. Frequency analysis of monthly evapotranspiration data were performed and reference evapotranspiration values at 95%, 75%, 50%, 25%, 10% and 5% of time were determined and reference evapotranspiration frequency equations of the provinces were presented in the study. Depending on annual total ETo, Rize province has the least value as 884 mm and Tokat province has the highest value as 1507 mm. Annual total ETo values in this study for whole provinces in Black Sea Region were found 16.9-48.9% higher than ones presented by the Guidelines of Evapotranspiration of Irrigated Crops in Turkey.