Azerbaycan'ın doğal kaynak donanımının küresel enerji arz güvenliği çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of azerbaijan's natural resources in the framework of global energy supply security
Yazar: ABDERRAZZAK BEKKARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ERAY AKÇA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüz yeni Dünya düzeninde coğrafya, güç ve sistem arasındaki ilişki yeni jeopolitiklerle sınırlandırılmış bir jeopolitik rekabettir. Bu yeni jeopolitiklerden birisi olarak enerji jeopolitiği, devletler ve devlet dışı aktörler arasındaki işbirliği ve çatışmanın mekânsal karakteristiği sürdüğü müddetçe petrol ve doğal gaz ihtiyacının ülkesellik ilkesini çağrıştırmaya devam etmektedir. Bununla birlikte enerji jeopolitiğine, enerji güvenliği başta olmak üzere başka anlamlar da yüklenmektedir. Enerji güvenliği, öncelikle enerji kaynaklarının ve ulaşım güzergâhlarının saldırıya uğraması sonucunda ortaya çıkan siyasi, askeri ve ekonomik sorunları kapsamaktadır. Daha geniş anlamda ise enerji kaynağının kesintisiz bir şekilde elde edilmesinin sağlanmasına yönelik her türlü politik tutumdur.
Enerji kaynaklarının satın alınabilir bir fiyattan yeterli düzeyde güvenilir ve kesintisiz bir şekilde ulaşılabilirliği olarak tanımlanabilen enerji arz güvenliği, birçok ülkedeki politika uygulamalarının öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu bakımdan, dünyanın en gelişmiş ekonomik bütünleşme hareketlerinden birisi olan Avrupa Birliği (AB)'de de enerji arz güvenliği meselesi sürekli olarak gündemde kalmaya devam etmektedir. Dünyanın başlıca enerji arz tedarikçilerinden birisi olan Azerbaycan, Avrupa Birliği'nin enerji tedariki noktasında önemli bir pozisyonda bulunmaktadır. Bu bakımdan bu çalışmada temel olarak enerji güvenliği çerçevesinde Azerbaycan-Avrupa Birliği ilişkileri ele alınmaktadır. Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasını takiben karşılaştığı ekonomik ve politik problemler karşısında enerji kaynaklarından elde ettiği gelirler, bu problemlerin çözümü noktasında önemli rol oynamıştır. Bu süreçte Azerbaycan'ın en önemli ticari ve politik partnerlerinden birisi olan Avrupa Birliği, Azerbaycan'ın bağımsızlık sonrası toparlanması ve gelişimi aşamalarında etkin rol alarak Azerbaycan için daimi bir partner kimliği kazanmıştır. Avrupa Birliği ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler; Bağımsız Devletler Topluluğu'na Teknik Yardım (TACIS), Avrupa-Kafkasya-Asya Taşımacılık Koridoru (TRACECA), Avrupa'ya Eyaletler Arası Petrol ve Gaz Taşımacılığı (INOGATE) ve Avrupa Topluluğu İnsani Yardım Bürosu (ECHO) gibi programlar çerçevesinde yürütülmüştür. Azerbaycan-Avrupa Birliği ilişkilerinin gelişim sürecinde Azerbaycan'ın sahip olduğu enerji kaynakları kritik öneme sahiptir. Bu bakımdan Avrupa Birliği'nin enerji güvenliğini sağlama çabaları, özellikle de Rusya'ya olan bağımlılıktan kurtulma stratejisi çerçevesinde, Avrupa Birliği'ni Azerbaycan ile ekonomik ve politik meseleler başta olmak üzere birçok bakımdan güçlü ilişkiler kurmaya yönlendirmektedir. Bununla birlikte, enerji güvenliğinin daha kalıcı bir şekilde çözümünün özellikle enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş ile mümkün olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Doğal Kaynaklar, Enerji Arz Güvenliği, Azerbaycan, Avrupa Birliği.

Abstract:
In today's new world order, the relationship between geography, power and system is a geopolitical competition limited by new geopolitics. Energy geopolitics, as one of the new geopolitics, continue to evoke the principle of territoriality of oil and natural gas needs as long as the spatial characteristics of cooperation and conflict between states and non-state actors continue. However, other meanings are also attributed to energy geopolitics, especially energy security. Energy security primarily covers the political, military and economic problems that arise because of attacks on energy resources and transportation routes. In a broader sense, it is any political attitude aimed at ensuring uninterrupted availability of energy resources.
Energy supply security, which can be defined as the reliable and uninterrupted availability of energy resources at an affordable price, is among the priorities of policy implementation in many countries. In this regard, the issue of energy supply security continues to remain on the agenda in the European Union, one of the most advanced economic integration movements in the world. Azerbaijan, one of the world's main energy suppliers, occupies an important position in the energy supply of the European Union. In this respect, this study mainly deals with Azerbaijan-European Union relations within the framework of energy security. In the face of the economic and political problems that Azerbaijan encountered following its independence, the revenues it obtained from energy resources played an important role in solving these problems. In this process, the European Union, one of Azerbaijan's most important commercial and political partners, has gained an identity as a permanent partner for Azerbaijan by taking an active role in the post-independence recovery and development stages of Azerbaijan. Relations between the European Union and Azerbaijan were carried out within the framework of programs such as Technical Assistance to the Commonwealth of Independent States (TACIS), Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia (TRACECA), Interstate Oil and Gas Transport to Europe (INOGATE) and European Commission Humanitarian Aid & Civil Protection (ECHO). The energy resources of Azerbaijan are of critical importance in the development process of Azerbaijan-European Union relations. In this respect, the European Union's efforts to ensure energy security, especially within the framework of its strategy to get rid of dependence on Russia, direct the European Union to establish strong relations with Azerbaijan in many aspects, especially economic and political issues. However, it is thought that a more permanent solution to energy security may be possible, especially by diversifying energy sources and switching to renewable energy sources.
Keywords: Natural Resources, Energy Supply Security, Azerbaijan, European Union.