Mütercim tercümanlık öğrencilerinde çeviri edincinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi
The measurement and evaluation of translation competence in translation studies' students
Yazar: AYŞE IŞIK AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. FATMA EMEL ERGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri edinci = Translation competence ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Ölçüm yöntemleri = Measurement methods ; Öğrenciler = Students

Özet:
"Mütercim Tercümanlık Öğrencilerinde Çeviri Edincinin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi" başlıklı bu çalışma çeviri eğitimi bağlamında çeviri edincinin değerlendirilmesi için kullanılan ölçütleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle araştırmacılar tarafından farklı biçimlerde ele alınan çeviri edinci kavramı araştırılmış ve çeviri edincini oluşturan alt-edinçler kapsadıkları yeterliklerle birlikte saptanmıştır. Söz konusu alt-edinçler araştırma edinci, çeviri bilgisi edinci, çeviri hizmeti sağlama edinci, dil edinci, ekin edinci, konu edinci, metin edinci, stratejik edinç, teknolojik edinç ve ruhsal- fizyolojik öğedir. Bu alt-edinçler tez boyunca tüm incelemelere dayanak olmuştur. Daha sonra ulusal ve uluslararası standartların yer aldığı sektörel değerlendirmeler ve uluslararası sınavların değerlendirme yöntemleri incelenmiştir. İncelemede hatalardan, notlanan davranışlardan/ bilgi-becerilerden yola çıkılarak yeterlikler belirlenmiştir. Yeterlikler saptanan alt-edinçlere göre gruplandırılmıştır. Aynı yaklaşım, Mütercim Tercümanlık Bölümü bulunan üniversitelerin Bologna süreci kapsamında tanımladıkları ders izlencelerinin incelenmesinde de benimsenmiştir. Böylelikle sektörde ve eğitimin farklı alanlarında saptanan alt-edinçler arasında karşılaştırma olanağı doğmuştur. Elde edilen bulgulara göre standartlar dışında sektörde ve uluslararası sınavlardaki değerlendirmede önemli işlevleri olan alt-edinçler benzerlik göstermektedir. Ulusal meslek standardı ve EN 15038 kalite standardı bu araştırma çerçevesinde belirlenen tüm alt-edinçleri kapsamaktadır. Araştırmanın sonucunda "çeviri edincinin değerlendirilmesine konu olan alt-edinçler üniversitelere göre değişim göstermektedir" biçimindeki hipotez doğrulanmıştır. Çeviri edincinin değerlendirilmesini örneklemek amacıyla seçilen Proje/ Bitirme Tezi için her anabilim dalının farklı alt-edinçleri kazandırmayı amaçladığı belirlenmiştir. Ayrıca, çalışmanın sonunda Proje/ Bitirme Tezi gibi çeviri edincinin değerlendirmesini öngören bir ders için yeterlikler ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study entitled "The Measurement and Evaluation of Translation Competence in Translation Studies' Students" is to determine the criteria for the assessment of translation competence in educational context. Primarily, the concept of translation competence, since it is defined in different ways by the scholars, is studied and both the sub-competences forming the translation competence and the qualifications forming the sub-competences are determined. The sub-competences concerned are: cultural competence, domain competence, language competence, research competence, technologic competence, textual competence, translation knowledge competence, translation service provision competence, stratejic competence and the psycho-physiological component. These sub-competences constitute the basis of all the analyses in the thesis. Then, assessment procedures encountered in professional life (such as national and international standards) and in international translation exams are analysed. In the analysis, qualifications are determined and qualification descriptors are formed due to errors, scored outcomes, knowledge and proficiencies. Qualification descriptors are grouped in accordance with the determined sub-competences. The same approach is followed in analyzing the course details determined within the scope of Bologna process in the universities offering BA program in Translation Studies and this enabled the comparison of sub-competences arising from professional and educational context. According to data obtained, except standards, competences emerging from professional and educational context show similarities. Also, national standard and EN 15038 quality standard comprise all the sub-competences determined in this study. At the end of the research, the hypothesis "In the assessment process, sub-competences underlying the translation competence show differences among universities" has been verified. The Project course is chosen to set an example of the assessment of translation competence. It is determined that each discipline aims different sub-competences for this course. As a result, qualification descriptors for the Project course (or any similar course that aims to evaluate translation competence) are revealed.