Bir ilkokul öğrencisinin geometrik kavramlara ilişkin soyutlama süreci: Tahmini öğrenme yol haritalarına dayalı bir öğretim deneyi
A primary school student's abstraction processes related to geometric concepts: A teaching experiment based on the hypothetical learning trajectory framework
Yazar: BURCU KARAKUZU ATAŞ
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER KÖSE
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğrencilerin geometrik düşünme düzeylerini küçük yaşlardan başlayarak yükseltmek matematikte olduğu kadar birçok bilimsel, teknik ve mesleki alanda da çok önemli olduğundan matematik öğretiminin temel amaçlarından biridir. Bu araştırmada, bir ilkokul öğrencisinin geometrik kavramlara ilişkin matematiksel düşünmesi ve öğrenme sürecini incelemek, tahmini öğrenme yol haritası çerçevesinde tasarlanan birebir öğretim deneyinde öğrencinin geometrik cisim, şekil, simetri ve temel geometrik kavramlara ilişkin matematiksel soyutlama sürecini izlemek ve bu süreç sonunda soyutlama mekanizmalarını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.
	Bu amaçla araştırmada bir ilkokul üçüncü sınıf öğrencisi ile yürütülen on iki haftalık öğretim deneyi gerçekleştirilmiştir. Öğrencinin geometrik kavramlara dair anlayış ve beceri geliştirmesinde izlediği yollarla birlikte şekil oluşturma ve şekli parçalarına ayırma düzeyleri bağlamında soyutlama mekanizmalarını ortaya çıkarmak için teorik çerçeve olarak Piaget'in soyutlama teorisi kullanılmıştır. Araştırmada odak öğrenci ile gerçekleştirilen klinik görüşmelerin ve öğretim derslerinin video kayıtları, çalışma kâğıtları veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, tahmini öğrenme yol haritası çerçevesinde tasarlanan öğretim deneyi sonunda öğrencinin geometrik cisimleri ve şekilleri tanıma, isimlendirme, özelliklerini ve birbirleriyle olan ilişkilerini; simetri, eşlik ve simetri doğrusu kavramlarını; nokta, doğru, doğru parçası, ışın ve açı kavramlarını soyutlayabildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca süreçte odak öğrencinin derin soyutlamalarında kendi bireysel eylemlerinin yanı sıra kullanılan somut ve teknolojik materyallerin öğrenmeyi destekleyici bir rol oynadığı görülmüştür. 
Anahtar Sözcükler: Matematik Eğitimi, Tahmini öğrenme yol haritası, Geometrik kavramlar, Matematiksel soyutlama, Birebir öğretim deneyi

Abstract:
Increasing students' geometric thinking levels starting from young ages is one of the main goals of mathematics teaching since it is very important in many scientific, technical and professional fields as well as in mathematics. In this study, the mathematical thinking and learning of an elementary school student in the context of geometric concepts will be examined. The aim of this study is to monitor the mathematical abstraction processes of a third grade student regarding geometric objects, shapes, symmetry and basic geometric concepts in a one-to-one teaching experiment designed within the framework of the Hypothetical learning trajectory and to reveal the abstraction mechanisms at the end of this process. In this teaching experiment, a twelve-week classroom teaching experiment was conducted with a thirdgrade primary school student. 
Piaget's theory of abstraction was used as the theoretical framework to reveal the abstraction mechanisms in the context of the student's abstraction mechanisms in the context of the levels of shape formation and shape decomposition, along with the paths followed by the student in developing understanding and skills related to geometric concepts. Video recordings of the clinical interviews and teaching lessons with the focus students and worksheets were used as data collection tools. The findings of the study revealed that, at the end of the teaching experiment designed within the framework of the Hypothetical learning trajectory, the student was able to abstract the concepts of recognition, naming, properties and relations between geometric objects and shapes; the concepts of symmetry, congruence and line of symmetry; and the concepts of point, line, line segment, ray and angle. It was also observed that the concrete and technological materials used in the process played a supportive role in the deep abstractions of the focus student in addition to their individual actions.
Keywords: Mathematics Education, Hypothetical learning trajectory, Geometric concepts, Mathematical abstraction, One-to-one teaching experiment