Yargı bağımsızlığı bağlamında Türk yargı sisteminde hesap verebilirlik
Accountability in the Turkish judicial system within the context of independence of jurisdiction
Yazar: ENGİN KOÇAKLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAKIR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hakimler = Judge ; Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu = The High Council of Judges and Prosecutors ; Hesap verebilirlik = Accountability ; Türk yargı sistemi = Turkish Judicial System ; Yargı = Judgment ; Yargı bağımsızlığı = Judical independence

Özet:
Hesap verebilirlik kavramı, devlet organlarının gözetim ve denetim altında olması ve yaptıkları işlem ve eylemlerden dolayı sorumlu tutulması şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde ortaya çıkan "Yeni Kamu Yönetimi" anlayışı ile daha fazla değer kazanan hesap verebilirlik, yargı dahil tüm organların yetkilerinin kötüye kullanımının denetlenmesi, kontrol altına alınması, kaynakların hukuka uygun kullanılmasını sağlamaktadır. Hesap verebilirliğin, hukuki, siyasi, bürokratik, mesleki, sosyal, dikey ve yatay hesap verebilirlik şeklinde türleri bulunmaktadır. Yargısal hesap verebilirlik kavramı ise, hâkimlerin bağımsızlığına ilişkin anayasal güvenceler korunarak ve bağımsızlık ilkesi zarar görmeden hesap verebilmesidir. 

	Yargısal hesap verebilirlik, çeşitli unsurların bir arada bulunması ile mümkündür. Yargının hukuki hesap verebilirliği, disiplin denetimi ile sağlanmaktadır. Yargının idari hesap verebilirliği ise, performans denetimi, kaynakların 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na uygun şekilde harcanıp harcanmadığını ve etik ilkelere uygun davranılıp davranılmadığının denetimiyle yapılmaktadır. Yargının demokratik hesap verebilirliği ise en yüksek yargı kurulu üyelerinin seçim yoluyla gelmesi, yargının medyaya, taraflara, kamuoyuna ve vatandaşlara hesap verme araçlarıyla sağlanmaktadır. Ülkemizde yargının hesap verebilirliği, yargının Hâkimler ve Savcılar Kurulu aracılığıyla denetlenmesi, yargı organının idari görevlerinde Adalet Bakanlığı tarafından denetlenmesi, yargı üyelerinin disiplin sorumluluğu, yargının eylem ve işlemlerinden dolayı tazminat sorumluluğu, yargı üyelerinin cezai sorumluluğu, yargının medyaya bilgi vermesi, yargının kararlarının üst dereceli mahkemeler aracılığıyla denetlenmesi, yargı kararlarının hak ihlalleri açısından Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları aracılığıyla ve yakın zamanda açıklanan yargı etiği ilkeleri aracılığıyla yerine getirilmektedir.

	Dünyada yargının hesap verebilirlik örneklerine bakıldığında, en geniş ve ayrıntılı uygulama ve düzenlemelerin ABD ve İngiltere'de olduğu görülmektedir.

	Anahtar kelimeler: yargısal hesap verebilirlik, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, disiplin denetimi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargısal etik

Abstract:
The concept of accountability emerges as the state organs being supervised and held responsible for their actions and actions. Accountability, which is gaining more value with the understanding of New Public Administration, which is emerging today, ensures the overseeing and prevention abuse of the powers of all organs including the judiciary and the use of resources in accordance with the law. There are types of accountability in the form of legal, political, bureaucratic, professional, social, vertical and horizontal accountability. The concept of judicial accountability is the ability of judges to account while maintaining constitutional guarantees of independence and without compromising the principle of independence.

	Judicial accountability is possible by the combination of various elements. The legal accountability of the judiciary is ensured through disciplinary supervision. The administrative accountability of the judiciary is determined by controlling whether the resources are spent in accordance with the Public Financial Management and Control Law No. 5018 and whether the ethical principles are followed. The democratic accountability of the judiciary is ensured by the election of the highest members of the judiciary, through the means of accountability of the judiciary to the media, sides, public opinion and citizens. The accountability of the judiciary in our country  is fulfilled by the audit of the judiciary through the Council of Judges and Prosecutors, supervision by the Ministry of Justice in administrative functions of the judiciary, the disciplinary responsibility of the judiciary, the responsibility of compensation for the actions and procedures of the judiciary, the criminal responsibility of the judiciary, the information of the judiciary to the media, the judicial decisions are examined by the high-level courts, the decisions of the Constitutional Court and the European Court of Human Rights in terms of violations of the rights of the judiciary and through the recently announced principles of judicial ethics

	When we look at the accountability examples of the judiciary in the world, it is seen that the most extensive and detailed applications and regulations are in the USA and England.

	Key words: judicial accountability, judicial independence and impartiality, disciplinary review, Council of Judges and Prosecutors, judicial ethics.