Ortaokul öğrencilerinin "canlı" ve "cansız" kavramlarına ilişkin metaforik algılarının karşılaştırılması
Comparison of metaphoric perceptions of secondary school students related to "Living" and "Lifeless" concepts
Yazar: BATTAL BARIŞ DİNÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ERDEMİR
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramlar = Concepts ; Kavramsal öğrenme = Conceptual learning ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Bu çalışmada ortaokul 6, 7 ve 8.sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi kapsamında yer alan "canlı" ve "cansız" kavramlarına ilişkin algılarının metafor yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Fen Bilimleri dersinde kavramların öğretimi büyük öneme sahiptir. Bunun yanı sıra ortaokula gelen öğrenciler, Fen Bilimleri dersine dair bir takım ön bilgileri ilkokuldaki Hayat Bilgisi dersinde kazanmış olmaktadırlar. Ancak öğrencilerde kavram yanılgıları, farklı bakış açıları ve yaşantıları oldukça farklı bir durum olarak görülmektedir. Metafor yöntemi gerek yeni kavramların öğretiminde, gerekse de kavram yanılgılarının ortadan kaldırılmasında etkili bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Nitel araştırmada fenomenoloji yöntemi kullanılarak yürütülen bu araştırmada, öğrencilerin "canlı" ve "cansız" kavramlarına ilişkin metaforik algılarını öğrenmek için anket tekniğinden faydalanılmıştır. Veri toplama formu iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğrencilerin demografik bilgilerini talep eden sorular varken, ikinci bölümde "Canlı  ……….…'ya benzer/gibidir. Çünkü………………………………" ve "Cansız ………………'ya benzer/gibidir. Çünkü…………………………" şeklinde canlı ve cansız kavramlarına ilişkin metaforları öğrenmek amacıyla boşluklu sorular yer almıştır. 210 öğrencinin katılım gösterdiği bu çalışmada eleme sonrasında "canlı" kavramı için 195, "cansız" kavramı için ise 197 cevap analize dâhil edilmiştir. Çalışmada toplanan verilerin analizi için içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre "Canlı" kavramına ilişkin 109, "Cansız" kavramına ilişkin ise 111 metafor üretilmiştir. "Canlı" kavramına ilişkin üretilen metaforlar ortak özellikleri dikkate alınarak 13, "Cansız" kavramına ilişkin üretilen metaforlar ise 5 kavramsal kategori altında birleştirilmiştir. Bunların yanı sıra öğrencilerin sundukları metaforlara ilişkin yapmış oldukları yorumlar da içerik analizi ile analiz edilmiş ve metaforu konuya bağlayan özellik bakımından kategorileştirme yapılmıştır. "Canlı" kavramına ilişkin metaforu konuya bağlayan özellik bakımından 17, "Cansız" kavramına ilişkin metaforu konuya bağlayan özellik bakımından ise 23 kategori elde edilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonucunda "Canlı" ve "Cansız" kavramlarına ilişkin ortaya çıkan metaforu konuya bağlayan özelliklerin sınıf seviyesine göre farklılık gösterdiği anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the perceptions of middle school 6th, 7th and 8th grade students about the concepts of "Living" and "Lifeless" within the scope of Science course with metaphor method. Teaching of concepts is of great importance in the Science course. In addition, students coming to secondary school gain some preliminary information about the Science course in the Life Science course in primary school. However, misconceptions, different perspectives and experiences are seen as a very different situation in students. Metaphor method is used as an effective method both in teaching new concepts and in eliminating misconceptions. In this research, which was carried out using the phenomenology method in qualitative research, the survey technique was used to learn the metaphorical perceptions of the students about the concepts of "Living" and "Lifeless". This data collection form survey consists of two parts. While there are questions asking demographic information of students in the first part, it is similar to / like "Live ……….…" In the second part. Because ……………………………… "and" Lifeless ……………… "is similar to / like. Because ...… there are empty questions in order to learn metaphors about living and inanimate concepts such as ………………………… ". In this study, in which 210 students participated, after the elimination, 195 answers were included in the analysis for the concept of "Living" and 197 for the concept of "Lifeless". Content analysis technique was used to analyze the data collected in the study. According to the findings obtained from the research, 109 metaphors about the concept of "Living" and 111 about the concept of "Lifeless" were produced. The metaphors produced for the concept of "Living" are combined under 13 conceptual categories, while the metaphors produced for the concept of "inanimate" are combined under 5 conceptual categories. In addition, the comments made by the students regarding the metaphors they presented were analyzed by content analysis and categorization was made in terms of the feature connecting the metaphor to the subject. In terms of the feature that connects the metaphor of the concept of "Living" to the subject, 17 categories were obtained in terms of the feature that connected the metaphor of the 23 concept of "Lifeless" to the subject. In addition, as a result of the study, it has been understood that the features connecting the metaphor about the concepts of "Living" and "Lifeless" differ according to the grade level.