Otizm spektrum bozukluğu olan okulöncesi çocuklarda ortamlar arası geçişlerdeki problem davranışların azaltılmasında videoyla model olmanın etkililiği
Effectiveness of video modeling in reducing problem behaviors in the transitions between environments in preschool children with autism spectrum disorder
Yazar: ELİF SANAL ÇALIK
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ERGENEKON
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Ortamlar arası geçiş = Transitions between environments ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Problem davranış = Problem behavior ; Videoyla model olma = Video modelling

Özet:
Bu araştırmada OSB olan okulöncesi çocukların ortamlar arası geçişler sırasında sergiledikleri problem davranışları azaltmak ve uyumlu bir şekilde geçiş yapmalarını sağlamak üzere sunulan videoyla model olma uygulamasının etkililiğini, kalıcılığını ve genellemesini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca, araştırmaya katılan çocukların annelerinin araştırmanın sonuçlarına ve seçilmiş yöntemin işlevselliğine ilişkin görüşleri alınarak çalışmanın sosyal geçerliği belirlenmiştir. Araştırmada 3-6 yaş aralığında OSB olan üç erkek çocukla çalışılmıştır. Hedef davranışlar olarak özel eğitimden spor dersine, özel eğitim dersinden bir sonraki özel eğitim dersine ve özel eğitimden grup dersine geçişler sırasında ortaya çıkan problem davranışların azaltılması çalışılmıştır. Araştırmada tek-denekli araştırma modellerinden yoklama denemeli katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular tüm katılımcıların ortamlar arası geçişler sırasında sergiledikleri problem davranışların azaldığını, katılımcıların uyumlu bir şekilde ortamlar arası geçişi gerçekleştirdiklerini, öğrendikleri davranışı uygulama tamamlandıktan bir, üç, beş hafta sonra da sürdürdüklerini ve bu davranışları farklı kişilerle genelleyebildiklerini göstermiştir. Araştırmadan elde edilen sosyal geçerlik bulguları da araştırma sonuçlarının katılımcıların anneleri açısından memnuniyet verici olduğunu göstermektedir.

Anahtar Sözcükler: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), Videoyla model olma, Ortamlar arası geçiş, Problem davranış, Okulöncesi çocuklar.

Abstract:
The purpose of the study was to investigate the effectiveness, maintenance and generalization of implementation of video modeling in reducing problem behaviors and to provide transitions harmoniously. In addition, social validity of the study was determined by receiving opinions of mothers of participants related to results of the study and function of the skills chosen. In accordance with this purpose, problem behaviors that occurred during transition from special education to sports class, from special education class to the next special education class and from special education to group class skills were reduced with video modeling to three male children with autism spectrum disorder whose age range is 3-6. Multiple probe design with probe trials across participants was used in the study. The findings of the study show that the problem behaviors that occurred during transition between environments were reduced for all of the participants and they have maintained their performance one, three and five weeks after instruction and generalized with different people. Social validity findings of the study show that mother of participants was pleased with the results of the study.

Keywords: Autism spectrum disorder (ASD), Video modeling, Transition between environments, Problem behaviors, Preschool children.