Bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe proje seçimine yönelik karar analizi
Project selection oriented decision analysis in information and telecommunication technologies industry
Yazar: UTKU ER
Danışman: PROF. DR. FAZIL GÖKGÖZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü = Information and communications technology ; Proje seçimi = Project selection

Özet:
Günümüzde BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri), küresel rekabet ortamında şirketler için hayati önem arz etmektedir. İşletmelerin bu alanda aldığı kararlar ve yaptığı yatırımlar kurumsal gelecekleri için her zamankinden daha önemli hale gelmiştir. Bu anlamda BİT alanında yapılacak yatırımlar ve projeler sadece maliyet unsuru ya da kar amacı olma gibi geleneksel finansal yaklaşımlardan uzaklaşıp işletmelerin geleceğinde belirleyici rol oynayan stratejik bir unsur haline gelmiştir. Bu alanda verilecek kararlar her zamankinden daha karmaşık bir yapıya bürünmekle beraber etkileri anlamında da kurumlar için kritik bir hal almıştır. Buradan hareketle, bu çalışma kapsamında, işletmelerin bu zor ve karmaşık karar sürecini etkileyen nicel ve nitel faktörleri bilimsel karar analizi yöntemleriyle ele alarak bir çözüm yaklaşımı sunulmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, BİT yatırım ve proje seçim süreçlerine ilişkin genel bir giriş yapıldıktan sonra ikinci bölümde karar verme kavramına ve tekniklerine değinilmiştir. Yine ikinci bölümde BT (Bilgi Teknolojileri) yatırım ve proje seçim süreçlerine ilişkin yapılan karar analizi yaklaşımlarına değinildikten sonra bu alanda çok kriterli karar verme teknikleriyle yapılmış çalışmalara ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Üçüncü bölümde BT proje seçim sürecine ilişkin stratejik yaklaşımlara vurgu yapıldıktan sonra Türkiye'deki BİT sektörüne genel bir bakış sunulmuş ve sonrasında bu sektörde faaliyet gösteren bir firmanın proje önceliklendirme ve seçim süreci ANP (Analytic Network Process) ve TSHP (Tam Sayılı Hedef Programlama) ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) teknikleriyle ele alınmıştır. Değerlendirme kapsamına alınan projelerin öncelik sıralaması ANP tekniğiyle elde edildikten sonra bu veriler ve firma tarafından sağlanan diğer somut kısıt ve bağımlılıklar, TSHP tekniğine tabi tutularak hayata geçirilmesi en optimum proje seçim kümesi elde edilmiştir. Çalışmada kullanılan ANP tekniği proje önceliklendirmesi için belirlenen kriterlerin kendi aralarındaki etkileşim ve bağımlılıklarını çözüm sürecine dahil etmesi açısından gerçekçi ve uygulanabilir sonuçlar üretmiştir. TSHP yöntemi ise sunduğu matematiksel optimizasyon modeli sayesinde kaynakların verimli kullanımı ve KV (karar verici)'ye kısıtlarla oynama esnekliği sağlaması açısından değerli sonuçlar üretmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise elde edilen sonuçlara ilişkin genel bir değerlendirme yapılmıştır. Sonuç olarak BİT alanında proje seçimine yönelik bütünleşik ÇKKV yöntemleriyle yapılan bu çalışma uygulanabilir ve gerçekçi çıktılar üretmesi açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: ANP, tam sayılı hedef programlama, proje seçimi, bilgi iletişim teknolojileri.

Abstract:
Nowadays, information and communication technologies is vital for companies in global competition. Investment decisions taken in this area of business has become more important than ever for the future of the enterprise. In this sense, investments and projects to be done in the field of information and communication technologies has become a strategic element that play a decisive role in the future of the business away from traditional financial approach such as cost or profit driven. Hence, quantitative and qualitative factors influencing this difficult and complex decision-making process of businesses covered by this study, aims to present a solution by taking the scientific approach to decision analysis.
After a general introduction made on information and communication technology investments and project selection process in the first section of the study, decision making concept and techniques were discussed in the second part. Also in the second section, decision analysis approaches regarding to information technology investment and project selection process was discussed and literature review conducted on studies in this area made by multi-criteria decision-making techniques. In third section, after theemphasis on strategic approach in the information technology project selection process, a general overview of information and telecommunication sector in Turkey was presented, then the project prioritization and selection process of an organization acting in this sector was approached with multi-criteria decision making techniques as ANP and ZOGP (Zero One Goal Programming). ANP was utilised to obtain priority list of projects included in evaluation. With the gathered data from ANP and other tangible constraint and dependency data provided by company, ZOGP utilised to obtain the optimum set of project selection. The ANP technique used in the study for the project prioritization has produced realistic and practical results in terms of inclusion in interaction and dependencies of the criterias specified. Mathematical optimization model offered by ZOGP has produced valuable results from perspective of efficient resource usage and ensuring the decision maker has the flexibility of tune with constranints.Lastly, a general evaluation was presented regading to obtained results in the fourth and last section. As a result, this study made with integrated MCDA (Multi Criteria Decision Analysis) methods for the selection of projects in the field of information and communication technologies is important in terms of producing viable and realistic outcomes.
Keywords: ANP, ZOGP, project selection, information and communization technologies