Müzenî'nin İmam Şâfiî'ye aykırı görüşleri ve mezhepteki yeri
Al-muzani's opposing views against İmam Al-Shafi'i and his place in madhab
Yazar: MEHMET ALİ SEZER
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Müzeni = Müzeni ; İmam Şafii = İmam Şafii ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam ; Şafiler = Shafis

Özet:
Şâfiî mezhebinin oluşmasında ve sistematik yapıya kavuşmasında ilk öğrencilerin etkisi ve katkısı inkâr edilemez. Bu anlamda Irak'ta Zaferânî, Mısır'da ise Büveytî, Müzenî ve Rebi' b. Süleyman el-Murâdî'yi sayabiliriz. Bu öğrenciler içerisinde Müzenî, önceleri kelâmî konularla ilgilenirken İmâm Şâfiî'nin Mısır'a gelmesiyle fıkhî konulara yönelmiştir. Dört yıl gibi kısa bir süre İmâm Şâfiî'ye öğrencilik yapmıştır. Münazara ehli ve delil sunma becerisinin güçlü olması gibi özellikleri ile İmam Şâfiî'nin beğenisini kazanmış ve İmam Şâfiî tarafından mezhebin yardımcısı olarak görülmüştür. İmam Şâfiî'nin vefatından sonra birçok eser yazmış ancak "Muhtasarü'l-Müzenî" eseriyle mezhepte şöhret bulmuştur.
Muhtasarü'l-Müzenî, Şafiî mezhebinin temel kaynakları arasında yer alır. İmam Şâfiî'nin el-Ümm kitabının ihtisar halini çağrıştırsa bile konu tertibinin farklı olması ve Şâfiî'nin el-Ümm'de bulunmayan görüşlerine ve kendi yorumlarına yer vermesi bakımından orijinal bir eser olarak karşımıza çıkmaktadır. Müzenî, kitabının başında "Bu kitabı Şâfiî'nin ilminden ve görüşlerinden ihtisâr ettim/özetledim." demektedir. Bu da Muhtasar olarak isimlendirilmesinde temel etken olmuştur. Yıllarca ders kitabı olarak okutulmuş, sistematik yapısı ile kendisinden sonraki eserlere örneklik teşkil etmiş, üzerine birçok şerh ve haşiyeler yapılmıştır.
Müzenî, Muhtasar'da ele aldığı her konuda ilk önce İmâm Şâfiî'nin görüşlerine yer vermiş, arkasından bu görüşleri yorumlamak suretiyle İmâm Şâfiî'nin ne kastettiğini ortaya koymaya çalışmıştır. Yaptığı yorumlarda kendi görüşlerine de yer vermiştir. Bu görüşleri mezhep görüşü olarak kabul edilmese bile değer görmüş ve birçok fıkhî eserde yer edinmiştir.

Abstract:
The contribution of the first students occuring the systematical structure and consisting Al-Shafi's Madhab is not deniable. The outstandings of his students are those Zaferani in Iraq; Buveyti, Muzani and Rebi bin Suleyman al-Muradi in Egypt. Among those students Muzani is the first interested in the words of the scripture. Then he begins to interest in Fıkh deeds mhen Imam Shafi comes to Egypt, Muzani becomes one of the students of Imam Shafi for a short time such as four years. Imam Shafi admires him because Muzani has agood of debate and proof. In the other words, he is a skillful debater. He becomes the madhab assistans of Imam Shafi. After the death of Imam Shafi, he writes many works. Moreover, he becomes very famous in the madhab with his noticeable work called 'Muhtasaru'l-Muzani'.
Muhtasaru'l-Muzani is among the main resource of Shafi Madhab. Even though Muzani's work resembles and shortens the book of Imam Shafi's al-Umm. It has various subject arrangement. For this reason, one cannot find Shafi's views in Muhtasaru'l-Muzani. It emerges as an original work because of taking place interpretation in his work. In addition to that, Muzani has also expressed from the begining of this book that "I have summarized this book from Imam Shafi's knowledge and thoughts." This book is called as 'Muhtasar'. Muhtasar is taught as a textbook for years and occurs a sample for later works with its systematical structure. Unfortunately, many commentaries and explanations have been expressed on it by the writers.
Firstly, Muzani gives places to Imam Shafi's Thoughts in every deed and then he brings up and interprets what Imam Shafi means in his Muhtasar. While explaining his instructor's views, he also added his opinions, too. His ideas are not thought as a madhab, however they are evaluated and include in many figh's works.