Diyarbakır'daki Suriyeli sığınmacıların karşılaştığı toplumsal kabul ve dışlanma pratiklerinin dinsel bağlamı
The religious context of social acceptance and exclusion practices encountered by Syrian refugees in Diyarbakir
Yazar: SABRİ AKMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA ASLAN TURAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini yapı = Religious structure ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal kabul = Social acceptance ; Suriyeliler = Syrians ; Sığınmacı = Asylum seeker ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Özellikle son yüzyılda savaş ve çatışmaların artması, ulaşım ve iletişim imkânlarının gelişmesi, küreselleşme, devletlerin ve ulusötesi şirketlerin ekonomik ve siyasi hamleleri sonucunda ortaya çıkan göçler, dünya genelinde yaşanan toplumsal değişimlerin önemli bir dinamiği olarak karşımıza çıkar. Sözü geçen diğer faktörlerin de süreçte etkisi olmakla beraber temel sebebin son on yıldır devam eden savaş ve çatışmalar olduğu Suriyelilerin göçü, küresel çapta bir hareketlilik yaratmış; fakat bundan en çok Türkiye etkilenmiştir. Zira dört milyona yakın sayıyla, Suriyeli sığınmacı en çok Türkiye'de bulunmaktadır. Sığınmacılar göç ettikleri ülkede, ülkenin yerel halkını da etkileyen toplumsal kabul veya dışlanma eksenli tecrübeler yaşarlar. Çünkü kabul ve dışlanma pratikleri içeren "birlikte yaşam" çabası, sığınmacıları olduğu kadar yerel halkı da etkiler. Bu çalışmada da Diyarbakır'da, sığınmacı-yerel halk etkileşiminde gerçekleşen kabul veya dışlama pratiklerine dinin etkisi araştırılmıştır. Araştırmada söz konusu toplumsal kabul veya dışlama pratiklerinde bireyin toplum içindeki davranışlarının arka planının, duygu ve düşüncelerinin irdelenmesi amaçlandığı için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla sahadaki gözlemlerin yanı sıra 20 Suriyeli ve 20 yerel halktan olmak üzere toplam 40 kişiyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. 
Din; kişiye merhamet katma, değer ve vicdan oluşumunu sağlama, mazluma ve muhtaca yardım etme sorumluluğu verme, Allah'tan korkma ve Allah rızasını kazanma, ortak ritüeller aracılığıyla dayanışma ortamı sağlama, gündelik hayatı şekillendirme, yaşam tarzı ortaklığı kazandırma ve ideoloji oluşturma işlevleriyle Suriyeli sığınmacıların toplumsal kabulünde etkili olabilmektedir. Bununla beraber ekonomik kaygılar, Suriyelilerden dolayı kamu hizmetlerinin aksadığını düşünme, Suriyelilerle ilgili medyadan edinilen olumsuz bilgiler, etnik ve ideolojik ayrılıklar ile kültürel farklılıklar din ortaklığının önüne geçip Suriyelilerin dışlanmasına sebep olabilmektedir. Araştırmada dinin, sığınmacıları kabul veya dışlama pratiklerinde her zaman başat bir etken olmadığı; ekonomik, politik ve kültürel faktörlerle birlikte düşünülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Sözcükler
Suriyeli Sığınmacılar, Diyarbakır, Toplumsal Kabul, Dışlanma, Din.

Abstract:
Migrations, which has emerged as a result of the increase in wars and conflicts, the development of transportation and communication facilities, globalization, economic and political moves of states and transnational companies, especially in the last century, emerges as an important dynamic of social changes throughout the world. Although other factors mentioned above had an impact on the process, the Syrian migration, the main reason of which was the ongoing war and conflicts for the last ten years, created a global movement; but Turkey was most affected by this. Because the highest number of Syrian refugees, with close to four million, is in Turkey. Refugees experience social acceptance or exclusion in the country they migrate to, which also affects the local people of the country. Because the effort of "living together", which includes practices of acceptance and exclusion, affects the local people as well as the refugees. In this study, the effect of religion on acceptance or exclusion practices in the refugee-local people interaction in Diyarbakır was investigated. Qualitative research method was used in our research since it is aimed to examine the background of the individual's behavior in society, feelings and thoughts in the said social acceptance or exclusion practices. For this purpose, in-depth interviews were conducted with a total of 40 people, 20 from Syrians and 20 from local people, in addition to observations in the field. 
Religion; can be effective in the social acceptance of Syrian refugees with the functions of adding compassion to the person, providing the formation of values and conscience, giving the responsibility of helping the oppressed and the needy, fearing Allah and gaining Allah's approval, providing an environment of solidarity through common rituals, shaping daily life, gaining a lifestyle partnership and forming an ideology. However, economic concerns, thinking that public services are disrupted due to Syrians, negative information obtained from the media about Syrians, ethnic and ideological differences and cultural differences can prevent religious partnership and cause the exclusion of Syrians. In research, religion is not always a dominant factor in the practices of accepting or excluding refugees; It has been concluded that it should be considered together with economic, political and cultural factors.
Keywords
Syrian Refugees, Diyarbakır, Social Acceptance, Exclusion, Religion.