Türk mobil telekomünikasyon piyasalarında rekabet (şebeke endüstrileri açısından üç firma örneği)
Competition in Turkish mobile telecommunication markets (the case of three firms in network industries)
Yazar: MEHMET KARAÇUKA
Danışman: PROF.DR. RECEP KÖK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Enformasyonun üretim sürecinin önemli bir girdisi oldugu günümüzekonomilerinde telekomünikasyon sebekeleri enformasyona dayalı üretimin alt yapısınıolustururken, bu piyasalarda sunulan hizmetlerin ekonomideki yeri de önemli düzeylereulasmıstır. Arz yönünden ölçek ekonomileri, talep yönünden ise sebeke etkileri bupiyasalarda tam rekabet kosullarının olusmasını ve optimal refah düzeyine ulasılmasınıengelleyebilmektedir.Ülkemizde sabit hat piyasalarında rekabet olgusu henüz islevsel olmaktan uzakiken, mobil telekomünikasyon piyasalarında göreceli de olsa bir rekabet süreciyasanmaktadır. Firmaların rekabet sürecinde stratejik etkilesim içinde oldugu mobiltelekomünikasyon piyasalarında ise sebeke etkileri ile beraber arabaglantı ve erisimücretlerinin, rekabetin önemli araçları oldugu görülmüstür.Çalısmamızın uygulama kısmında elde edilen bulgular, Türk mobiltelekomünikasyon piyasalarında rekabetin henüz arzu edilen seviyede olmadıgınıgöstermektedir. Rekabet sürecinin ilk dönemlerinde mobil telekomünikasyonfirmalarının arabaglantı ücretlerinde yaptıkları anlasmaların, perakende piyasalardagizli isbirligine yol açtıgı ve fiyat rekabetinin önlendigi görülmektedir. Elde ettigimizampirik sonuçlara göre de tarifeler rekabet sürecini açıklamakta kısmen yetersizsayılabilir. Bunda piyasadaki yüksek degistirme maliyetlerinin de payı önemlidir.Ayrıca ampirik sonuçlara göre sebeke etkilerinin gücü belirgin bir sekilde ortayaçıkmaktadır. Bu etkiler analizlerden de anlasılacagı gibi firma bazında önemli olmaklabirlikte piyasa bazında önem derecesi azalmaktadır. Özetle, ülkemizdekitelekomünikasyon piyasalarının birbirleri ile uyumsuz (incompatible) sebekelerdenolustugu, tüketicilerin ise hem makro hem de mikro sebeke etkilerinden yaralanmakiçin birden fazla hat (multihoming) kullanımına yöneldikleri görülmektedir. Çalısmanınpanel veri bulgularını saha bulguları da desteklemektedir.Anahtar Kelimeler: Sanayi ktisadı, Firma Stratejileri, Türk Mobil TelekomünikasyonPiyasaları, Sebeke Etkileri, Telekomünikasyon Piyasalarında Rekabet, TelekomünikasyonPiyasalarında Regülasyon, Multinomial Logit Modeller, Panel Veri.

Abstract:
Services that are based on telecommunication networks, which arecrucial infrastructural elements of the information societies, have been gainingincreasing attention as composing higher shares within the economies. However,economies of scale in the supply side and network effects in the demand sideprevent these markets to be perfectly competitive, and to reach social welfaremaximizing equilibria.Turkish mobile telecommunication services form the most competitivesegment of overall telecommunication services in Turkey, where the competitionprocess is dysfunctional in the fixed line services. Our study shows that accessand interconnection agreements and network effects have been importantinstruments of the strategic interaction among the firms in the mobiletelecommunications.The empirical findings of our study point out that competition in Turkishmobile telecommunication services is far from the socially desirable levels.Tariff variables show statistically insignificant effects within both time seriesand panel data regressions based on firm level data. This can be explainedpartly due to high switching costs and by lack of price competition due to highinterconnection agreements among firms in the early periods, which might havelet to tacit collusion in the retail markets. The empirical results also show thatnetwork effects are an important determinant of the growth of markets andmarket shares of the firms. However, these effects are significant only for firmlevel whereas insignificant in the market level. These results imply that thefirms in Turkish mobile telecommunication markets are incompatible with eachother and this leads the consumers to ?multihome? by using more than onenetwork, in order to benefit from both micro and macro level networkexternalities. This hypothesis is also supported by panel data and survey dataanalyses within this study.Key Words: Industrial Organization, Firm Strategies, Turkish MobileTelecommunication Markets, Network Effects, Regulation in TelecommunicationMarkets, Multinomial Logit Models, Panel Data.