Ordu ili okul planlamasının sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme
An evaluation on the results of Ordu province school planning
Yazar: TUNCAY ZORBA
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim planlaması = Educational planning ; Okul binaları = School buildings ; Okullar = Schools ; Ordu = Ordu ; Planlama = Planning

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Milli Eğitim Bakanlığı okul binalarının planlanması, kullanım sürecine ilişkin bir çözümleme yapmak, planlama aşamasında yaşanan sorunları, okul binaları yapılırken dikkate alınan-alınması gereken ölçütleri, okul gereksinimini, okulların gereksinim fazlası (atıl) duruma düşmesinin nedenlerini, atıl duruma düşen okul binalarının eğitim bütçesine getirdiği yükü, kapanan okulların çevrelerine etkisini, atıl duruma düşmüş olan okulların nasıl değerlendirildiğini mercek altına almaktadır. 
Nitel araştırma tekniklerine uygun olarak tasarlanmış olan bu araştırmada, doküman incelemesinin yanı sıra, çalışma grubu (okul müdürleri, eğitim uzmanları, köy/mahalle muhtarları) daha ayrıntılı bilgiler almak, katılımcıların düşünce ve fikirlerini anlayabilmek amacıyla gözlem, görüşme, doküman incelemesi yöntemiyle veri kaynakları ve veri toplama yöntemlerinde çeşitlemeye gidilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile; atıl duruma düşen okulda müdürlük yapmış olmak, mahallesinde/köyünde atıl duruma düşmüş okul bulunmak ve okul binası yapımı ve kapanma sürecinde görev almış olmak katılımcı seçme ölçütü olarak belirlenmiştir.
Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmıştır. Araştırmada kullanılan dokümanlar ise Ordu İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü kayıtlarından elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin güvenirliği, eş uzman incelemesi, araştırmacı üçgenlemesi ve katılımcı teyidi yoluyla gerçekleştirilmiş; inanılırlık, güvenilebilirlik, onaylanabilirlik ve aktarılabilirlik ölçütleri ışığında araştırmanın nitel boyutunun geçerlik ve güvenirliği test edilmiştir. 
Görüşme yoluyla elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri yeğlenmiştir. Araştırma verileri her grup için ayrı ayrı çözümlenerek araştırma amacı ve alt amaçları doğrultusunda temalara, kategori ve kodlara ayrılmıştır. Yer yer katılımcıların görüşlerinden doğrudan alıntılar da yapılmıştır. 
Araştırmada, Ordu ilinde 966 okul binasının atıl durumda olduğu, okul binalarının planlanmasında bilimsel ölçütlerin ve bölge  koşullarının dikkate alınmadığı, okul planlamasının yerel veya merkez siyasetçilerinin etkilerine açık olduğu, veriye dayalı bir planlama yapılmadan inşa edilen ve bir süre sonra atıl duruma düşüp kapanan okulların bulundukları bölgenin sosyo-kültürel yapısını olumsuz etkiledikleri, okulların kapanmasıyla birlikte köyden kente göçün arttığı, kapanmış olan okul binalarının çoğunun uygun olarak değerlendirilmediği ve çürümeye bırakıldığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırmada ulaşılan bulgulardan hareketle; okul binalarının planlamasında çağ nüfusunun, öğrenci sayısının, coğrafi koşulların dikkate alınması, okul planlamasında yerel veya merkezi siyasi odakların istemlerinin değil bilimsel ölçütlerin merkeze alınarak ekonomiye kazandırılmaları, kapanmış olan okul binalarından uygun olanların soyso-kültürel ve eğitimsel amaçlı kullanılmak üzere köy/mahalle muhtarlıklarına veya halk eğitim merkezlerine ayrılması gerektiği önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the problems experienced in the planning of The Ministry of Education school buildings, making an analysis about utilization process of them, the problems faced with in the planning stage, the criteria to be taken into account when constructing school buildings, the need for schools, the reasons why schools are in surplus (inactive) state, the burden of idle school buildings on the education budget, the effect of closed schools on their environment and the idleness of school buildings along with how schools that have fallen into disrepair are evaluated.
In this research, which was designed in accordance with qualitative research techniques, in addition to document analysis, data sources and data collection methods (Triangulation) such as observation, interview, document review method were used to get more detailed information from the participants (school principals, education specialists, village/neighbourhood headmen) and to understand the thoughts and ideas of the participants.
The study group of the research was determined as being the principal of the school that became idle with the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, having an idle school in its neighbourhood/village, and being involved in the construction and closing process of the school building. 
Research data were collected with semi-structured interview forms developed by the researcher. The documents used in the research were obtained from the records of Ordu Provincial Directorate of National Education and Directorate of Environment, Urbanization and Climate Change. The reliability of the data obtained in the study was achieved through peer review, researcher triangulation and participant confirmation. The validity and reliability of the qualitative dimension of the research was tested in the light of credibility, reliability, confirmability, and transferability criteria.
Descriptive analysis and content analysis techniques were preferred in the analysis of qualitative data obtained through interviews. The research data were analyzed separately for each group and divided into themes, categories, and codes in line with the research purpose and sub-purposes. In some places, direct quotations from the views of the participants were also made.
In the study, it has been concluded that 966 school buildings in Ordu are idle, scientific criteria and regional conditions are not taken into account in the planning of school buildings, that school planning is open to the effects of local or central politicians, that schools built without a data-based planning and which are closed after a while, that they affect the socio-cultural structure negatively, that the migration from the village to the city has increased with the closure of the schools and that most of the closed school buildings are not evaluated as suitable and left to rot.
Based on the findings of the research, it has been suggested that in planning of school buildings the age population, number of students, geographical conditions, bringing scientific criteria into the centre, not the demands of local or central political centres should be considered and that that suitable ones from the closed school buildings should be allocated to village/neighbourhood mukhtars or public education centres to be used for socio-cultural and educational purposes.