Sorbus aucuparia yaprak ekstraktı kullanılarak gümüş ve selenyum bazlı nanopartikül üretimi ve fonksiyonel özelliklerinin değerlendirilmesi
Silver and selenium nanoparticle production by Sorbus aucuparia leaf extract and determine of functional properties
Yazar: RABİA BAYAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ENES DERTLİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gıda Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Antibakteriyel etkiler = Antibacterial effects ; Gümüş nanopartiküller = Silver nanoparticles ; Selenyum = Selenium ; Yeşil sentez = Green synthesis

Özet:
Nanoteknoloji, son günlerde hızla gelişen bir teknolojidir ve nano boyuttaki yapılar üstün özelliklere sahiptir. Bu teknoloji kullanılarak yeşil kimya ile nanopartikül üretiminde kimyasallara gerek duyulmamaktadır, az maliyetli ve toksik değildir. Bu avantantajlarından dolayı günümüzde üzerinde en fazla çalışma yapılan konulardan biri haline gelmiştir.
Bu çalışmada amaç bitki ekstraktı kullanarak gümüş (AgNP) ve selenyum (SeNP) nanopartikül üretimi gerçekleştirmek, üretilen nanopartiküllerin karakterizasyonunu ve biyolojik aktivitesini belirlemektir.
Çalışmamızda S. aucuparia (üvez) bitkisinin yaprak ekstraktları kullanılarak AgNP ve SeNP üretilmiştir. Üretilen nanopartiküller, çeşitli yöntemler ile karakterize edilmiştir. AgNPs ve SeNPs'in boyut analizi TEM cihazı kullanılarak belirlenmiştir. Nanopartikül boyutlarının 20-40 nm aralığında olduğu, SEM cihazı sonuçlarına göre küresel yapılı nanopartikül üretildiği görülmüştür. FTIR analizi ile indirgemeden sorumlu fonksiyonel gruplar tespit edilmiştir. Nanopartiküllerin kristal yapısı ve termal stabilitesi belirlenmiştir. Nanopartiküllerin antibakteriyel özelliği tespit edilmiş ve AgNP'ün SeNP'e kıyasla daha fazla antibakteriyel aktivite gösterdiği belirlenmiştir. AgNPs ve SeNPs, bakterilere karşı farklı konsantrasyonlarda farklı inhibisyon zon çapına sahiptir. 
Elde edilen sonuçlar gümüş ve selenyum nanopartiküllerin bitki ekstraktı ile başarılı bir şekilde üretilebildiğini kanıtlar niteliktedir. Nanopartiküllerin tespit edilen antibakteriyel özelliği, gıda sektöründe koruyucu ajan olarak kullanılabileceği konusunda fikir vermektedir.

Abstract:
Nanotechnology is a rapidly developing technology and nano scale materials has superior properties. In this technology, chemicals are not needed in the production of nanoparticles with using green chemistry. This method is cheaper and non-toxic. Therefore, method is has been the subject of many studies.
The aim of this study is to produce silver (AgNP) and selenium (SeNP) nanoparticles by plant extracts and to determine the characterization and biological activity of the produced nanoparticles. 
In our study, AgNP and SeNP were produced by using leaf extracts of Sorbus aucuparia plant. The produced nanoparticles have characterized by various methods. Size analyses of nanoparticles are determined by TEM metod. They are particle size of 20-40 nm. According to SEM method, nanoparticles are spherical in structure. FTIR analysis determined the functional groups responsible for the reduction. Nanoparticles are crystalline and have thermal stability. Silver nanoparticles have more antibacterial activity than selenium nanoparticles. AgNPs ve SeNPs have different inhibition diameter against bacteria by their different concentrations.
As a result, nanoparticles can be produced successfully and have antibacterial properties by plant extracts, therefore they can be protective agent.