Güneydoğu Anadolu bölgesi Antep fıstığı alanlarında toprak kökenli patojenlerin neden olduğu ağaç kurumalarının araştırılması
Investigation of drying of tree caused by soil-borne pathogens in pistachio fields of Southeastern Anatolia region
Yazar: KANDER KOÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ ERKILIÇ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antep fıstığı = Pistachio ; Ağaçlar = Trees ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Mantarlar = Fungi

Özet:
Bu tez çalışmasında, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan farklı Antep fıstığı üretim alanlarında, kurumalara neden olabilecek bazı toprak kökenli fungal patojenler araştırılmıştır. Gaziantep, Şanlıurfa ve Kilis illerinde bulunan 48 farklı Antep fıstığı bahçesinde 2021 yılı yetiştiricilik sezonu Haziran ve Eylül aylarında 1.900 ağaç incelenmiştir. Yapılan sörvey çalışmaları sonucunda en yüksek hastalık şiddeti ve hastalık yaygınlığı sırasıyla %11.4 ve %94.4 oranı ile Şanlıurfa ilinde, en yüksek hastalık oranı ise %23.1 ile Gaziantep ilinde belirlenmiştir. Çalışma kapsamında kuruma belirtisi gözlenen, ağaçların kök ve gövde kısımlarından örnekler alınıp, hastalık teşhisleri klasik ve moleküler yöntemler ile yapılmıştır. Yapılan çalışma sonunda 22 farklı fungus türü izole edilmiştir. Kök bölgesinde yapılan izolasyonlarda %73.3 oran ile en fazla Clonostachys rosae etmeni, gövdeden yapılan izolasyonlarda ise %44.2 oran ile en fazla Fusarium spp. türleri tespit edilmiştir. İzole edilen 22 fungus türünden seçilen 12 patojen türü ile yürütülen patojenisite çalışmaları kapsamında, UCB-1, Buttum, P. vera L. genotip anaçlarına inoküle edilmiştir. Yapılan patojenisite çalışması sonucu en geniş infeksiyon alanlarını; UCB-1 anacında Fusarium oxysporum, P. vera anacında Nectria sp., Buttum anacında Alternaria alternata etmenleri oluşturmuştur (sırasıyla 26 mm², 21 mm², 29 mm²). Sonuç olarak, izole edilen fungusların önemli bir kısmının zayıflık paraziti etmeni olması ve oluşturdukları infeksiyon alanlarının sınırlı olması nedeniyle ağaç kurumalarına izole edilen etmenlerin tek başına neden olamayabileceği, yapılan hatalı kültürel işlemler ve hatalı sulama sistemlerinin kullanımı ile birlikte zayıflık paraziti funguslarının zarar oluşturduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this thesis, some soil-borne fungal pathogens causing drying were investigated in pistachio production areas in the Southeastern Anatolia Region. 1.900 trees were observed in June and September of the 2021 growing season in 48 different pistachio orchards in Gaziantep, Şanlıurfa and Kilis provinces. Survey studies showed that the highest disease severity and disease prevalence were determined in Şanlıurfa with 11.4% and 94.4%, respectively, and the highest disease rate in Gaziantep with 23.1%. Within the scope of the study, samples were taken from the roots and stems of the trees with signs of drying, and the diagnosis of the disease was made with classical and molecular methods. At the end of the study, 22 different fungal species were isolated. Clonostachys rosae was the most common with 73.3% in the isolations made in the root region, and Fusarium spp species was determined the most with 44.2% in the isolations made from the stem. The 12 of the 22 fungal species obtained were inoculated to UCB-1, Buttum, Pistacia vera L. rootstocks in pathogenicity studies. In pathogenicity studies conducted with 12 pathogen species selected from 22 isolated fungal species, UCB-1, Buttum, P. vera genotypes rootstocks were inoculated. As a result of the pathogenicity study, the largest areas of infection; Fusarium oxysporum on UCB-1 rootstock, Nectria sp. on P. vera rootstock, Alternaria alternata on Buttum rootstock (26 mm², 21 mm², 29 mm², respectively). To conclude, it was revealed that due to the fact that a significant part of the isolated fungi were weak parasitic pathogen and the infection areas they create were limited. The isolated factors may not be the cause of drying of tree alone, and the weakness parasitic fungi cause damage with the use of faulty cultural processes and incorrect irrigation systems.