Süyûtî ve el-Eşbâh ve'n-nezâir isimli eseri
Al-Suyuti's "Al-Ashbāh wa al-Nazā'ir fī Furū' al-Shāfi'iyya"
Yazar: ŞEYMA YEŞİLYAYLA
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM ÖNDER
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Biyografi = Biography ; El-Eşbah = Al-Eşbah ; Istılah = Term ; Suyuti = Suyuti ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam ; Şafiler = Shafis

Özet:
Fıkıh ilminin teşekkül etmesiyle birlikte fıkhî müktesebâtın farklı bakış açılarıyla etüt edilmesi sonucunda kavâid, fürûk, eşbâh ve'n-nezâir, nevâzil, vâkıat, fetvâ, şerh, hâşiye, muhtasar, manzume ve tehzîb gibi konuları ele alış tarzı, amaç ve işlevleri gerek muhtevâ yönüyle gerekse teknik açıdan birbirinden farklı yazım türleri ortaya çıkmış ve zamanla fıkıh ilmine dair zengin bir literatür meydana gelmiştir. Zaman içerisinde fakihlerin çalışmaları sonucu oluşan bu alt edebî türlerin, fıkıh ilminin dinamik yapısına işaret etmekle beraber, hükümlere ulaşmada büyük bir kolaylık sağladığını belirtmek gerekir. Fer'î mes'eleler arasındaki benzerlik ve farklılıkları konu edinen el-Eşbâh ve'n-nezâir ilmi de bu yazım türlerinden biridir.
Bu çalışmada genelde kavâid edebiyatı, özelde ise el-Eşbâh ve'n-nezâir ilmi açısından önemli bir yer ihraz eden Celâleddin es-Süyûtî'nin el-Eşbâh ve'n-nezâir fi kavâid ve fürû'i fıkhi'ş-Şâfi'iyye isimli eseri incelenmektedir. Bu çerçevede ilmî açıdan velûd bir kişiliğe sahip olan Süyûtî'nin hayatı hakkında oldukça vecîz bilgiler verildikten sonra konumuzla yakından bağlantılı olması dolayısıyla kavâid terimi ve tarihsel gelişimi incelenerek kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde çalışmamızın asıl konusunu teşkil eden el-Eşbâh ve'n-nezâir ilminin gerek teorik gerekse pratik arka planı ele alınmış ve Süyûtî'nin eseri muhtevâ ve metod açısından incelenmeye tabi tutulmuş ardından aralarındaki farklılık ve benzerlikleri tespit etmek amacıyla aynı isimle yazılmış diğer çalışmalarla mukayese edilmiştir. Eserde geçen kaynak, ıstılah ve isimlerin incelendiği son bölümde Süyûtî'nin beslendiği fıkhî miras tespit edilmeye çalışılmış ve Şâfiî mezhebinde kavram ve ıstılahların gelişimi açısından önemli bir zamana tanıklık eden mezkûr eserde kavram ve ıstılahların gelişiminin izleri sürülmüştür.

Abstract:
Together with the emergence of fiqh (Islamic jurisprudence) and as a result of different perspectives on its body of knowledge, studies on disciplines such as qawa'id (regulations), ashbah wan nazair, nawazil, waqiat, fatwa (religious law), sharh (explanation), mukhtashar and tahdzib brought about different kinds of writings, purposes and functions in terms of content and methodology and a broad literature of fiqh has emerged within the time. It is also a necessity to mention that these sub-disciplines, as results of Islamic canonists' efforts, indicate the dynamic structure of fiqh as a science and provide great convenience in access to provisions within this field.  Al-Ashbāh wa al-Nazā'ir, which contains similarities and differences between accessory matters, is among the writings in disciplines mentioned above.
This study analyzes Jalal al-Din al-Suyuti's "Al-Ashbāh wa al-Nazā'ir fī Furū' al-Shāfi'iyya" (Inter-Related Topics in Shāfi'ī Law), which has a significant place in qawa'id literature in general and discipline of Al-Ashbāh wa al-Nazā'ir in particular. The study first gives a succinct background of al-Suyuti's life as an appreciated figure in Islamic sciences and briefly explains the concept and historical development of Qawa'id as a subject relevant to the context.  The first chapter analyzes both theoretical and practical sides of Al-Ashbāh wa al-Nazā'ir discipline and al-Suyuti's mentioned writing in terms of its content and methodology with a comparison with its namesakes, in the sequel. The last chapter, on the other hand, analyzes resources, terms and names and tries to identify al-Suyuti's fiqhî (jurisprudential) inheritance together with the development of concepts and terms mentioned in this special work which was written in a period of Shāfi'ī Madhhab (sect), a period significant for the development of its specific concepts and terms.