Aksaray ilinde keçi yetiştiren işletmelerin teknik ve sosyo-ekonomik analizi
Technical and socio-economics analysis of goat growing enterprises in region of aksaray province
Yazar: ŞAHİN BAKIRTAŞ
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN GÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Aksaray = Aksaray ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Keçiler = Goats ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis

Özet:
Bu araştırmada Aksaray İli Merkez İlçeye bağlı köylerde sürü kompozisyonu açısından ağırlıklı olarak keçi yetiştiriciliği yapan işletmelerin teknik ve sosyo-ekonomik yapıları belirlenerek işletmelerin mevcut sorunlarına çözüm önerileri amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma materyalini, Merkez İlçeye bağlı köylerde üretim yapan işletmelerden tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 46 işletmenin 2014 yılı anket verileri oluşturmuştur. Örnek işletmeler hayvan varlığına bakılarak (anaç keçi varlığı baz alınarak 0-60 baş arası küçük ölçekli, 61-120 baş arası orta ölçekli ve 121 baş üzeri büyük ölçekli işletme) 3 gruba ayrılmıştır. 
Araştırma kapsamındaki işletmelerde keçi yetiştiriciliğinin asıl işi olduğunu söyleyenler %91,30 oranındadırlar. İşletmelerde /tarım dışı gelirin tüm gelir içindeki oranı %6,66'dır. İşletmelerien % 73.91' en az yıldan beri keçi yetiştiriciliği işle uğraşmalatadırlar. Yetiştirilen keçi ırklarının %77,85 kıl keçisi, %11,94 kıl keçi-malta keçisi melezi, %7,05 malta keçisi,  %2,17 kilis keçisi  ve  % 0,99 ise  tiftik keçisidir. İşletmelerdeki ortalama anaç kesi sayısı 126 baştır. Hayvan başı süt verimi, laktasyon süreleri ve sağım oranı sırasıyla 0,57 l kg , 141,85 gün ve sağılan keçi oranı %81,59 olarak belirlenmiştir.  Hayvan başı doğan oğlak sayısı, oğlak ölüm ve ikizlik oranları sırasıyla 0,89 baş, %28,02 ve %7,85' olarak bulunmuştur. Keçi yetiştiriciliğindeki tespit edilen 3 temel problemin oranları %27,04 ile girdi temini,  %25,16 sağlık, %22,64 oranında pazarlama olarak tespit edilmiştir. Keçi yetiştiriciliği yapan işletmelerde ana gelir kalemlerininin oransal dağılımı  %43,78 oranında süt ve süt ürünleri %31,39 oranında canlı hayvanlar satış gelirleri tespit edilmiştir.  İşletmelerde üretim masraflarının %37,62'sini işgücü %34,06'sını yem masrafları oluşturmaktadır. İşletmeler ortalama 16485,22 TL kar elde ederken anaç hayvan başına elde edilen gelir ortalama 117,03 TL olarak bulunmuştur.
Keçicilik işletmeleri üretime devam edebilmek için elinde bulunan ekonomik kaynakları ve olanakları günün koşullarına ayak uyduracak biçimde kullanmaya gayret etmektedir. Bu kapsamda elde ettikleri sütü peynire dönüştürerek daha uzun süre muhafaza etmeye çalışmakta ve bu ürünlerini süte kıyasla daha yüksek bir fiyat düzeyinden yerel pazarlarda kendileri satışa sunmaktadırlar. Üretici gelirlerinin artırılması ve pazarlamanın hayvancılık işletmelerinin günümüzde önemli bir sorun olarak devam ettiği pazarlama konusundaki yaşadıkları sorunların çözümünde kooperatif yapıların hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
In this research, the composition of the herds in the villages of Aksaray province Central district is presented with suggestions for the existing solutions to determine the technical and socio-economic structures that are predominantly goat breeding. The survey data of the 46 goat breeding enterprises selected by stratified random sampling method from the enterprises producing in the villages affiliated to the Central Province constitute the survey data for the year 2014. The sample enterprises were divided into 3 groups (small scale with 0-60, medium scale between 61-120 and large scale operation with over 121 heads) based on the existence of animal goat.
In a straight line distance between willages and the city center is 25,91 ± 0,4 km while the average altitude is 1340,20 ± 11,1m. 91.30% say that goat breeding is the main business. The ratio of non-agricultural income to total income in the enterprises is 6.66%. 73.91% of the enterprises have been engaged in goat breeding since at least a year. The dominant goat breeds are 77.85% bristle, 11.94% goat-malta goat hybrid, 7,05% maltese goat, 2,17% kilis goat and 0,99% angora goat. The average number of broodstock goats in enteprises is 126. The milk yield, milk lactation and milking per animal were determined as 0.571 kg, 141.85 days and 81.59%, respectively. Birth, death and twinning ratios were found to be 0.89 head, 28.02% and 7.85%, respectively. The rates of three main problems identified in goat breeding were determined as 27.04% input, 25.16% health and 22.64% marketing. Proportional distribution of main income items in goat farming enterprises 43,78% of milk and dairy products, 31,39% of live animal sales income were determined. In the enterprises, 37.62% of the production costs constitute the labor force and 34.06% are the nutrient. While the average profit of the enterprises was 16485,22 TL the average income per broodstock animal was found as 117,03TL.
The goat farms endeavor to use the available economic resources and facilities to keep up with the conditions of the day in order to continue production. In this context, they are trying to keep the milk they have obtained by converting them into cheese for a longer period and selling them in local markets for a higher price level. Cooperative structures must be passed on to solve the problems that they have experienced in the field of marketing, in which the incomes of producers are increased and marketing of livestock enterprises continues to be an important problem today.