Türk basınında Osmanlı algısı (1950-1954)
Ottoman perception in the Turkish press (1950-1954)
Yazar: MUSTAFA ZENGİNBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞATAY BENHÜR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın tarihi = Press history ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Değer aktarımı = Value transfer ; Gazeteler = Newspapers ; Kültürel değerler = Cultural values ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk basını = Turkish press ; Türk inkılap tarihi = Turkish revolution history

Özet:
Gazete koleksiyonları tarih konusunda esaslı bir kaynak özelliği taşırlar. Bu kaynağa başvurulduğunda dönemlerin ruhunu; toplumun ilgi, kaygı ve beğenilerini; fikir ve değer yargılarını, siyasetin ve kamuoyunun ilgi ve yönelişlerini; geçmiş ve geleceğe dönük bakış açıları, beklenti ve tahayyülleri gözlemleyebiliriz.
Bu çalışma, basın ve tarih disiplinleri etkileşiminde, belirli bir konuyu seçilmiş bir dönemin gazeteleri üzerinde gözlemlemiş; 1950-1954 yılları aralığında DP iktidarının ilk dönemlerinde Türk ulusal basınının Osmanlı geçmişini yansıtma biçimini incelemiştir. Gazetelerde Osmanlı geçmişiyle ne tür yollarla ve ne ölçüde bir ilişki kurulduğunu, kurulan bu tarihsel ilişki düzleminde güncel gazete okuruna Osmanlı tarihî değerlerinin ne şekilde aktarıldığını gözlemlemeye çalışmıştır. 
Gazetelerde Osmanlı geçmişinin topluma hatırlatılış biçimi güncel haberler, köşe yazıları, araştırma-inceleme makaleleri, seri yayınlar, popüler tarihî romanlar gibi pek çok yayın kanalı üzerinden incelenerek analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu yayınlarda Osmanlı geçmişinden çeşitli gelişmelerin, tarihî kişiliklerin, edebî, sanatsal, sosyal ve kültürel değerlerin gazete okuruna yansıtılma biçimi irdelenmiştir. Yayınların eğitsel yönleri, imaj oluşturucu boyutları tartışılmış ve yarattıkları etkileşim evreni değerlendirilmiştir.  
Tarihsel olgu ya da değerler gazete sayfalarında bir metin içeriğinde okurlara sunulurken, dönemin siyasal ve toplumsal atmosferi; kitlenin talep ve düşünüşü; yazarların kişisel donanım ve ilgi evreni; gazetelerin ticarî beklentileri gibi pek çok etmenin etkileşiminde oluştukları ve bunların bir yansıması oldukları belirtilmelidir. Gazeteler bu yönüyle toplumsal belleğin oluşumunda ve yeniden inşasında önemli bir rol üstlenirler ve geleceğe de taşınacak bir etki evreni yaratırlar. Bu tez de 1950-1954 yılları Türkiye'sinde ulusal gazetelerin kitlenin belleğine sundukları Osmanlı geçmişinden değer ve imajları incelemiş, bunların gündeme gelme biçimlerini, sebeplerini ve etki potansiyellerini tartışmıştır.  

Anahtar Sözcükler: Tarihî ve Kültürel Miras, Cumhuriyet Tarihi, Demokrat Parti Dönemi, Osmanlı Geçmişi, Türk Basını, Gazete, Popüler Tarih

Abstract:
Newspaper collections are an essential source of history. When this resource is consulted, we can observe the spirit of the periods, the interests, concerns and inclinations of the society, the opinions and values, the interests and tendencies, past and future perspectives, expectations and imaginations of politics and the public.
This study, within the interaction of the press and history disciplines, observed a particular topic on the newspapers of a selected period, and examined the way Turkish national press reflected the Ottoman past in the early period of the DP government between 1950 and 1954. The study tried to observe in what ways and to what extent a relationship was established with the Ottoman past in newspapers, and how Ottoman historical values were conveyed to the current newspaper readers in the context of this historical relationship.
The way in which the Ottoman past was reminded to the society in newspapers were examined and analyzed through many publication channels such as current news, columns, research-review articles, serial publications, popular historical novels. In these publications, the way in which various developments in the Ottoman past, historical personalities, literary, artistic, social and cultural values were reflected to the newspaper readers were examined. The educational aspects and image forming dimensions of the publications were discussed and the interaction they created was evaluated.  
While historical facts or values are presented to the readers in a text content on newspaper pages, it should be noted that they are formed and reflected in the interaction of many factors such as the political and social atmosphere of the period, the demands and thinking of the mass, the personal traits and interests of the authors, and the commercial expectations of the newspapers. In this respect, newspapers play an important role in the formation and reconstruction of social memory and create an impact that will be carried to the future. This thesis also examined the values and images in the Ottoman past that national newspapers presented to the minds of the masses in Turkey between 1950-1954, and discussed the ways in which they came to the agenda, their reasons and their potential for influence.

Keywords: Historical and Cultural Heritage, Republican History, Democrat Party Period, Ottoman History, Turkish Press, Newspaper, Popular History