Anadolu Beyliklerinde dini hayat (Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Saruhanoğulları)
Religius life in the  Anatolian Principalities (Aydınids, Menteşe and Sarukhanids)
Yazar: FATİH SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. NADİR ÖZKUYUMCU
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu beylikleri = Anatolian principality ; Aydınoğulları = Aydınoğulları ; Dini hayat = Religious life ; Dini yapılar = Religious buildings ; Menteşeoğulları = Menteşeoğulları ; Saruhanoğulları = Saruhanoğulları

Özet:
Bu çalışmanın amacı Saruhanoğulları, Aydınoğulları ve Menteşeoğulları Beyliklerindeki dini hayatı incelemektir. Bu amacı gerçekleştirmek için beyliklerin idarecilerinin din ve dini hayat ile ilgili siyasetleri ele alınmıştır. Daha sonra her bir bey dönemindeki dini şahsiyetlerin ve zümrelerin dini hayatta üstlendikleri roller incelenmiştir. 
Genellikle ele aldığımız beylikler dönemde merkezi yerleşim birimlerindeki dini hayatın somut simgeleri; cami, medrese, tekke, zaviye ve benzeri yapılardır. Kırsal da ise büyük ölçüde zaviyeler dini hayatın somut simgeleri olmuşlardır. Bu kurumların temsilcileri genellikle merkezi yerleşim birimlerinde müderris, fıkıh âlimi gibi şahsiyetler olurken; kırsalda ise şeyh, hoca, ahi, seyyid ve benzeri şahsiyetlerdir. Beyler, bu şahsiyetleri İslami hayatı devam ettirmek amacıyla desteklerken bunlar üzerinden iskân politikalarını yürütmeyi amaçlamışlardır.  
Saruhanoğulları, Aydınoğulları ve Menteşeoğulları Beyliklerinin idarecileri, bulundukları bölgeleri Müslüman toprağı haline getirmek için gayret sarf etmişlerdir. Bu hedeflerini gerçekleştirmek için iskân siyasetini dini şahsiyetler ve zümreler eliyle yürütmüşlerdir. Bu siyasette kullandıkları dini şahsiyetler, genel itibariyle Sünni İslamı temsil edenlerden oluşmaktadır. Sonuç olarak, bu beyliklerin vatan haline getirdikleri toprakları İslamlaştırmaları buraların Türkleşmesini de beraberinde getirmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the religious life in the principalities of Sarukhanids, Aydınids and Menteşe. In order to realize this aim, the policies related to religion and religious life of the rulers of the principalities were dealt with. Later on, the roles of religious characters and communities in the era of each ruler were scrutinized. 
	Generally, the concrete symbols of religious life in central settlements in the principalities we investigated were Mosque, madrasa, tekke, zawiyya etc. However; in the countryside, zawiyyas widely became concrete symbols of religious life. While the representatives of these institutions were generally characters like mudarris, scholar of Islamic jurisprudence etc. in the central settlements; sheikh, hoca, ahi, sayyid etc. were the representatives of similar institutions in the countryside. In order to pursue their populating policies by the agency of these characters, rulers supported them to maintain Islamic life. 
	The rulers of the Sarukhanids, Aydınids and Menteşe principalities tried to make their regions lands of Muslims. In order to achieve these goals, they run the populating policy with the help of religious personalities and groups. The religious characters they used in this policy were generally composed of the representatives of Sunni Islam. Consequently, Islamization of the lands made homeland by these principalities was accompanied by the Turkification of these lands.