İlköğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin değer algılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi: İzmir ili örneği
A study of the value perceptions of principals and teachers in primary schools in İzmir in terms of some variables
Yazar: DENİZ ASKAN
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER YALÇINKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Eğitsel değerler = Educational values ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel değerler = Organizational values ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İzmir ili 4 merkez ilçesine bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin bireysel değer algılarını bazı değişkenlere (cinsiyet, medeni durum, görev, branş, kıdem, sendikaya üye olup olmama, üye olunan sendika, hayatlarının büyük bölümünü geçirdikleri yerleşim yeri, mezun olunan okul, aldıkları yöneticilik eğitimi, okullarının örgüt sağlığına ilişkin algıları) göre incelenmesi ve buradan hareketle öneriler getirilmesidir.Örgütler, farklı sosyo-ekonomik çevreden gelen, geçmiş yaşantıları birbirinden farklılık gösteren insanların bir araya geldiği karmaşık yapılardır. Bir insanı çözümlemek ne kadar zorsa, birden fazla bireyden oluşan örgütleri çözümlemek de o kadar zor olmaktadır. Her sosyal kesitin kendince öncelediği değerler vardır. Önemli olan bu değerlerin farkında olup, bunları örgüt yararına çevirebilmektir. İnsanların en çok zamanlarını geçirdikleri örgütten doyum sağlamaları, orada bulunmaktan mutlu olmaları, insanın genel ruh ve beden sağlığını olumlu etkileyecektir. Böylece, daha sağlıklı bir toplum oluşmasına da katkıda bulunulacaktır. Bu çerçevede oluşturulan yeni yönetim anlayışlarında çalışana verilen önem gittikçe artmaktadır.Araştırmanın örneklemini 2008?2009 öğretim yılı İzmir ili Konak, Bornova, Karşıyaka ve Buca merkez ilçelerine bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan 417 öğretmen ve 42 yönetici oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmen ve yöneticilerin bazı kişisel özelliklerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, değer algılarını belirlemek amaçlı Schwartz ve diğerleri (2001) tarafından geliştirilen ve Demirutku (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Portre Değerler Anketi kullanılmıştır. Ayrıca, öğretmen ve yöneticilerin okullarının örgüt sağlığı algılarını belirlemek için de Altun (1997) tarafından geliştirilen Örgüt Sağlığı Ölçeği kullanılmıştır.Elde edilen veriler, SPSS 13.0 programı kullanılarak istatistiksel analiz ve yorumlarda kullanılmıştır. Analizlerin yapılmasında, aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistiklerin yanı sıra, t testi, tek yönlü varyans analizi, LSD ve Scheffe testleri de kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir:1.İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin değer algıları güvenlik alt boyutunda; cinsiyet, görev değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.2.İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin değer algıları evrenselcilik alt boyutunda; medeni durum değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir.3.İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin değer algıları başarı alt boyutunda; cinsiyet ve sendikaya üye olup olmama değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.4.İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin değer algıları geleneksellik alt boyutunda; cinsiyet, medeni hal, sendikaya üye olup olmama, üye olunan sendika ve görev değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.5.İlköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin değer algıları hazcılık alt boyutunda; cinsiyet, kıdem ve hayatlarının büyük bölümünü geçirdikleri yerleşim yeri değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.6.İlköğretim okullarında görevli yöneticilerin değer algıları özyönelim alt boyutunda; aldıkları yöneticilik eğitimi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir.7.Öğretmen ve yöneticilerde değer algıları, örgüt sağlığına ilişkin algıları değişkenine göre, uyarılma, evrenselcilik, iyilikseverlik, geleneksellik, uygunluk ve güvenlik alt boyutlarında örgüt sağlığına ilişkin algıları yüksek olanlar lehine anlamlı farklılık göstermektedir.

Abstract:
This study aims to investigate individual value perceptions of administrators and teachers working at the state schools in 4 central districts of İzmir in terms of some variables (gender, marital status, duty, branch, length of service, being a member to a union or not, type of the union, place they spent most of their lives, type of school they graduated from, executive training, perceptions of their school health) and to give suggestions from this point of view.Organizations are complex structures in which different people coming from different socio-economical backgrounds meet. We know how difficult it is to analyze an individual; analyzing more than one individual is a much more difficult job. Each social group has some values they give priority to. It is important is to be aware of these values and to be able to use these for the benefit of the organization. Individuals? satisfaction with their organization where they spend most of their time and their happiness with being a part of the organization will affect their psychological and physical health in a positive way. By this way, a more healthy society will be created. In new administration systems created in this framework, importance of the employee is getting higher.The sample of the study consists of 417 teachers and 42 administrators working at state schools in 4 central districts of İzmir ? Konak, Bornova, Karşıyaka and Buca in 2008-2009 academic year. In the study, Personal Information Form prepared by the researcher herself was used to identify teachers? and administrators? personal backgrounds. Besides that, Portre Value Survey which was developed by Schwartz et. Al (2001) and translated into Turkish by Demirutku (2007) was used to identify participants? value perceptions. In addition, Organizational Health Survey which was developed by Altun (1997) was used to identify organizational health perceptions of teachers and administrators.Obtained findings were used in statistical analysis and comments by using SPSS 13.0 program. While analyzing the data, apart from descriptive statistics like arithmetic average, Standard deviation, t test, one way analysis of variation, LSD and Scheffe tests were used.Following results were obtained from the study:1. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to gender and duty variables in the security dimension.2. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to marital status variable in the universalism dimension.3. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to gender and being a member of a union or not variables in the achievement dimension.4. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to gender, marital status, being a member of a union or not, type of the union and duty variables in the tradition dimension.5. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to gender, length of service and the place they spent most of their lives variables in the hedonizm dimension.6. Value perceptions of administrators working at primary schools showed significant difference according to executive training variable in the self-direction dimension.7. Value perceptions of teachers and administrators working at primary schools showed significant difference according to their perceptions of organizational health variable in the stimulation, universalism, benevolence, tradition, conformity any security dimensions.