Farklı yerleşim sıklığında barındırılan ve farklı rasyonlarla beslenen etlik piliçlerin gübresinde amonyak gazı konsantrasyonunun belirlenmesi
Determination of ammonia gas concentration in manure of broilers fed with different diets and raised in different raising frequency
Yazar: SERKAN YAZAREL
Danışman: PROF. DR. SEDAT KARAMAN ; PROF. DR. ŞENAY SARICA
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Amonyak = Ammonia ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Gübreler = Fertilizers ; Tarımsal yapılar ve sulama = Agricultural structures and irrigation ; Üreaz = Urease

Özet:
Bu araştırma; 2 farklı probiyotik bakteri ile fermente edilmiş un kurdu larva unu ilaveli karma yemle beslemenin 2 farklı yerleşim sıklığında barındırılan etlik piliçlerin gübrelerinin pH değeri, nem ve azot içeriği ile amonyak gazı konsantrasyonu ve üreaz enzimi aktivitesi üzerine olan etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 16 Nisan 2021- 22 Mayıs 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmada, istatistiki olarak benzer canlı ağırlığa sahip 450 adet günlük yaşta Ross 308 erkek etlik civciv 5 tekerrürlü olacak şekilde toplam 6 gruba tesadüfi olarak dağıtılmıştır. 2 x 3 faktöriyel deneme düzeninde, normal (12 civciv/m2) ve yüksek (18 civciv/m2) yerleşim sıklığında yetiştirilen civcivler, mısır soya küspesi esaslı ve fermente un kurdu larva unu içermeyen kontrol rasyonu (KONT); Lactobasillus plantarum'la fermente edilmiş un kurdu larva unu ilaveli (%0.4) rasyon (UKLULP) ve Lactobasillus brevis'le fermente edilmiş un kurdu larva unu ilaveli (%0.4) rasyonla (UKLULB) beslenmişlerdir. Etlik piliç gübresinin pH değeri, nem ve azot içeriği ile amonyak gazı konsantrasyonu ve üreaz enzimi aktivitesini belirlemek amacıyla denemenin 21-28., 28-35. ve 35-42. günleri arasında gübre örnekleri toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; deneme rasyonları 21-28., 28-35. ve 35-42. günler arasında toplanan etlik piliç gübrelerinin pH değerini, nem ve azot içeriğini önemli derecede etkilememiştir. Ancak UKLULP ve UKLULB rasyonlarıyla besleme KONT rasyonuyla beslemeye nazaran 21-28., 28-35. ve 35-42. günler arasında toplanan etlik piliç gübrelerinin amonyak gazı konsantrasyonunu ve üreaz enzim aktivitesini önemli derecede azaltmıştır. Ayrıca 18 adet/m2'de etlik pilicin yetiştirilmesi 12 adet/m2'de etlik pilicin yetiştirilmesine nazaran 21-28., 28-35. ve 35-42. günler arasında toplanan gübrelerin pH değerini, nem içeriğini, amonyak gazı konsantrasyonunu ve üreaz enzim aktivitesini önemli derecede artırmıştır. Ancak yerleşim sıklığı gübrelerin azot içeriklerini önemli derecede etkilememiştir. Yerleşim sıklığı x deneme rasyonları arasındaki interaksiyon gübrelerin pH değerini, nem ve azot içeriği ile amonyak gazı konsantrasyonunu önemli derecede etkilemezken, üreaz enzim aktivitesini önemli derecede etkilemiştir. Yerleşim sıklığından etkilenmeksizin UKLULP ve UKLULB rasyonlarıyla besleme KONT rasyonuyla beslemeye nazaran 21-28., 28-35. ve 35-42. günler arasında toplanan etlik piliçlerin gübrelerine ait üreaz enziminin aktivitesini önemli derecede azaltmıştır. Sonuç olarak; normal veya yüksek yerleşim sıklığında yetiştirilen etlik piliçlerin gübrelerinin pH değeri, nem içeriği, amonyak gazı konsantrasyonu ve üreaz enzim aktivitesi rasyona Lactobacillus plantarum'la veya Lactobacillus brevis'le fermente edilmiş un kurdu larva unu ilavesiyle azaltılabilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effects of feeding diets supplemented with mealworm larvae meal fermented with 2 different probiotic bacteria on pH value, moisture and nitrogen content, ammonia gas emission and urease enzyme activity of the manures of broiler chickens reared under 2 different stocking densities. The study was conducted between 16 April 2021 - 22 May 2021. A total of 450 one-day old Ross 308 male broiler chicks were weighed and randomly distributed into 6 groups of similar mean weight each of which included 5 replicates. In a 2 × 3 factorial arrangement, broiler chicks reared under NSD (12 chicks/m2)  or HSD (18 chicks/m2) were fed one of 3 different all-mash diets, which were based on corn-soybean meal:  CONT – a commercial basal diet which contained no fermented DMLM; FDMLMLP – diet supplemented of fermented DMLM with Lactobacillus plantarum (0.4 %); FDMLMLB – diet supplemented of fermented DMLM with Lactobacillus brevis (0.4 %). Manures were collected between days 21-28, 28-35 and 35-42  in order to determine their pH value, moisture and nitrogen content, the emission of ammonia gas and the activity of the urease enzyme. According to the results of the research; the experimental diets did not significantly affect pH value, moisture and nitrogen content of broiler manures collected between days 21-28, 28-35 and 35-42. However, feeding with FDMLMLP and FDMLMLB diets significantly decreased the emission of ammonia gas and the activity of the urease enzyme of broiler manures collected between days 21-28, 28-35 and 35-42 when compared to the CONT diet. In addition, raising 18 broiler chickens per m2 significantly increased pH value, moisture content, ammonia gas emission and urease enzyme activity of the manures collected between days 21-28, 28-35 and 35-42 when compared to raising 12 broiler chickens per m2. However, the stocking density did not significantly influence the nitrogen content of the manures. While the interaction between the stocking density x experimental diets did not significantly affect pH value, moisture and nitrogen content and ammonia gas concentration of the manures, it significantly affected the urease enzyme activities of the manures. Regardless of stocking density, feeding with FDMLMLP and FDMLMLB diets significantly decreased the activity of urease enzyme belonging to the manures of broiler chickens collected between days 21-28., 28-35. and 35-42. As a result; the pH value, moisture content, ammonia gas concentration and urease enzyme activity of the manures of broilers reared in normal or high stocking density can be reduced by adding mealworm larvae meal fermented with Lactobacillus plantarum or Lactobacillus brevis to the diet.