Bina deprem yüklerinin 2007 ve 2018 Türkiye bina deprem yönetmeliklerine göre karşılaştırılması
Comparison of earthquake loads according to 2007 and 2018 Turkish building seismic codes
Yazar: AHMET FAZIL KARTAL
Danışman: PROF. DR. FUAT KÖKSAL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Depremler büyük can kayıplarına ve kazalara sebep olan bir doğal afetlerden biridir. Ülkemizin büyük bir bölümü deprem tehlikesi altındadır. Bundan dolayı inşa edeceğimiz yapıların tamamı depreme dayanıklı olmalıdır. Yapıların depreme dayanıklı olması için bir takım kurallara ihtiyaç vardır. Bu yapım kuralları deprem yönetmelikleri olarak belirlenmiştir.
Bu çalışmada, yürürlükten kaldırılan 2007 tarihli Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ne ve 2018 tarihli Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ne göre bina yüksekliği ve zemin sınıflarının deprem yükü üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Her deprem yönetmeliği için sünek çerçeve-perde duvar taşıyıcı sistemli bir yapı incelenmiştir. Taşıyıcı sistemi belirlenen yapıların, aynı parsele inşa edildiği düşünülerek Türk Deprem Yönetmeliği 2007'deki zemin sınıfları (Z1, Z2, Z3 ve Z4) ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018' de buna karşılık gelen (ZA, ZC, ZD ve ZE) zemin sınıfları dikkate alınarak dört farklı bina yüksekliği için deprem yükleri hesaplanmıştır.
Taban kesme kuvvetlerinin zemin sınıfı kötüleştikçe artması beklenirken; elde edilen bulgularda Türk Deprem Yönetmeliği 2007'ye göre bazı zemin sınıfı ve yapı yüksekliklerinde doğrusal bir artışın olmadığı, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e göre ise doğrusal bir artışın olduğu saptanmıştır. Bu karmaşık sonuçların nedeni olarak yapının deprem kuvveti hesabında yatay elastik spektral ivme değerlerinin etkili olduğu gözlemlenmiştir. Bu sebeple zemin sınıfı ve yapı yükseklikleri ile birlikte yatay elastik spektral ivmelerin yapılarda deprem kuvvetini nasıl etkilediği değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Yapılan analizlerde taban kesme kuvvetlerindeki en büyük artışın; TDY-2007'ye göre Z4 zemin sınıfında on bir katlı yapıda ve TBDY-2018'e göre ise ZE zemin sınıfında sekiz katlı yapıda (TBDY-2018 BYS=6) olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Earthquakes are one of the natural disasters that cause great loss of life and accidents. A large part of our country is in danger of earthquakes. Therefore, all of the structures we will build must be earthquake resistant. Some rules are needed for buildings to be earthquake resistant. These construction rules are determined as earthquake regulations.
In this study, the effects of building height and soil classes on earthquake load were investigated according to the Turkish Building Earthquake Code of 2007, which was repealed, and 2018. For each earthquake code, a structure with a ductile frame-shear wall load-bearing system was examined. Considering that the structures with the load-bearing system are built on the same parcel, the soil classes in the Turkish Earthquake Code 2007 (Z1, Z2, Z3 and Z4) and the corresponding ground classes in the Turkish Building Earthquake Code 2018 (ZA, ZC, ZD and ZE) are taken into account. Earthquake loads were calculated for four different building heights.
While the base shear forces are expected to increase as the soil class deteriorates; In the findings obtained, it was determined that there was no linear increase in some ground classes and building heights according to the Turkish Earthquake Code 2007, but there was a linear increase according to the Turkish Building Earthquake Code 2018. It has been observed that the horizontal elastic spectral acceleration values are effective in the earthquake force calculation of the structure as the reason for these complex results. For this reason, it has been evaluated how horizontal elastic spectral accelerations together with the soil class and building heights affect the earthquake force in the buildings.
As a result of the analyses made, the greatest increase in base shear forces; according to TDY-2007, it was determined to be an eleven-story building in Z4 soil class, and an eight-storey building in ZE soil class according to TBDY-2018 (TBDY-2018 BYS=6).