Medyada doğu-batı temsilleri bağlamında terör eylemi haberlerinin karşılaştırması: Alman basını örneği
Comparison of terror action news in the context of eastwest representations in the media: Example of the German press
Yazar: AYÇA GÖKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EBRU DAVULCU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Almanya = Germany ; Gazete yayıncılığı = Newspaper publishment ; Gazeteler = Newspapers ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışmada Alman medyasının önde gelen ulusal gazetelerinin internet
sitelerinde Doğu/Müslüman kökenli kişiler ile Batı/Hristiyan kökenli kişilerin
gerçekleştirdikleri şiddet eylemleri haberlerinde sunum ve temsilleri incelenmiştir.
Doğu/Müslüman kaynaklı 2016 Berlin Noel Pazarı ve 2017 Barselona saldırıları ile
Batı/Hristiyan kaynaklı 2019 Christchurch ve 2020 Hanau saldırılarına ilişkin Bild, Zeit,
Taz ve Süddeutsche gazetelerindeki haberler, İçerik Analizi ve Teun A. van Dijk Eleştirel
Söylem Analizi modeline göre çözümlenmiştir. İçerik analizi için 1300 haber, söylem
analizi için 16 haber incelenmiştir. Analiz sonuçları Almanya ve Barselona'da
Doğulu/Müslüman kişiler tarafından gerçekleştirilen şiddet eylemleri haberlerinde olayın
ağırlıklı olarak "saldırı" ya da "terör saldırısı" biçiminde nitelendirildiği, eylemlerin bir
"terör örgütü" çatısı altında yapıldığı, "cihatçılık", "mültecilik" kavramlarıyla bağ
kurulduğu, fail/faillerin dini kimliğinin vurgulandığı ve aynı zamanda suç geçmişi
bulunan insanlar olarak tanımlandıklarını göstermiştir. Batı/Hristiyan kökenli kişilerden
kaynaklanan Hanau ve Christchurch eylemleri de büyük ölçüde "saldırı" ya da "terör
saldırısı" olarak tanımlanmıştır. Bununla beraber "aşırı sağcı", "ırkçı", "radikal sağcı"
güdülerle gerçekleştirildiği, faillerin de "aşırılıkçı" motivasyona sahip olduğu
vurgulanmıştır. Genel itibariyle failler ve olaylar, Batılı/Hristiyan kaynaklı şiddet
eylemlerinde aşırı sağ ile, Doğulu/Müslüman kişilerden kaynaklı şiddet eylemlerinde
radikal İslam ile ilişkilendirilirken, ilkinde münferit ve tek bir kişi tarafından
gerçekleştirildiği, diğerinde ise örgütler tarafından tasarlanan olaylar olarak lanse
edilmiştir. Eylemler Müslümanlardan da kaynaklansa Müslümanlara da yönelik olsa
Alman medyasının büyük ölçüde tarafgir bir tutumla İslamiyet'i tehlike, şiddet ve korku
temalarıyla ilişkilendirerek temsil etmeye çalıştığını söylemek mümkündür.

Abstract:
This study examines the presentation and representation of violent crimes
committed by individuals of Eastern/Muslim and Western/Christian origin on the
websites of leading national German media newspapers. News articles in Bild, Zeit, Taz
and Süddeutsche on the 2016 Berlin Christmas Market, 2017 Barcelona attacks of
Eastern/Muslim origin and 2019 Christchurch and 2020 Hanau attacks of
Western/Christian origin were analysed using content analysis and Teun A. van Dijk's
critical discourse analysis model. Content analysis was applied to 1300 news items and
discourse analysis was applied to 16 news items. The results of the analysis show that the
news coverage of violent acts committed by Eastern/Muslims in Germany and Barcelona,
predominantly described the events as an "attack" or a "terrorist attack", the acts were
carried out under the umbrella of a "terrorist organisation", a connection was made with
the concepts of "jihadism" and "refugee", the religious identity of the perpetrator(s) was
emphasised and they were also described as people with a criminal background. The acts
in Hanau and Christchurch by persons of Western/Christian origin were also largely
characterised as "attacks" or "terrorist attacks". It was also emphasised that the attacks
were carried out with "far-right", "racist" and "right-wing extremist" motives and that
the perpetrators had "extremist" motives. In general, perpetrators and incidents were
associated with the far right in the case of Western/Christian violence, and with radical
Islam in the case of Eastern/Muslim violence; in the first case they were presented as
isolated and carried out by a single individual, while in the second they were presented
as events planned by organisations. Whether the acts were by Muslims or against
Muslims, it can be said that the German media, largely through bias, have tried to portray
Islam in a way that associates it with danger, violence and fear.