9 Numaralı Mühimme Defteri (Özet ve Transkripsion)
Mühimme Defteri numbered as 9th (Summary and Transcription)
Yazar: ORHAN PAŞAZADE
Danışman: PROF.DR. MÜCTEBA İLGÜREL
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
Divân-ı Hümâyûn Osmanlı Devleti merkez teskilatının en mühim müessesesiidi ve devletin siyasî, askerî, malî isleriyle mesgul olur, her türlü dava ve sikâyetlerebakardı. Divân-ı Hümâyûn'da alınan kararlar, ferman, berat ve hükümlerin nakil kısmıDivân-ı Hümâyûn sicilleri olarak da bilinen mühimme defterlerine kaydedilirdi.Özellikle padisaha ait belgelerden birisi olan "ferman" sefer açılması, asker sevki, vergi,vs. devlet islerine dair, doğrudan doğruya Divân-ı Hümâyûn'un kararı ve padisahın emriüzerine hazırlanıp ilgili sahıslara gönderilirdi. Konumuz olan mühimme defterleriDivân-ı Hümâyûn kalemlerinden Beylikçi veya Divân Kalemi diye adlandırılan kalemdairesinde "mühimmenüvisân" denilen kâtipler tarafından kaleme alınır ve hıfzedilirdi.Kaleme alınan bu mühimme defterlerindeki hükümlerin üstlerinde, hükümlerin nasılmeydana geldiği, ne gibi muamele gördüğü veya cevabın mahiyeti ile ilgili olan vezamanla, belki de Reisü'l-küttab'ın yönlendirmesine göre değisiklik gösteren çesitlikayıtlar mevcuttur. Bu kayıtlar Osmanlı bürokrasisi bakımından olduğu kadardiplomatiği açısından da ehemmiyet arz etmektedir.Tarih arastırmacıları çin hazırladığımız, 1569-1570 yıllarına ait olan 9Numaralı Mühimme Defteri de yukarıda belirttiğimiz özelliklere sahip olup, devrininsiyasî, askerî, malî, içtimaî vs. hadiseleri hakkında birçok malumatı ihtiva etmektedir.Defterimiz II. Selim devrine aittir. Bu yıllar bir yandan yükselis devrinin devam ettiği,Akdeniz'de hakimiyetin devamı için yapılan mücadelelerin sürdüğü, batı Anadolu'nunve Çanakkale Boğazı'nın emniyeti düsünülerek Malta, Sakız gibi bazı adalarınfethedildiği, Kıbrıs'ın fethi için kusatmaların ve hazırlıkların devam ettiği yıllardır.Diğer yandan da Yemen isyanlarının basgösterdiği, devletin içinde birtakım eskıyanınbozgunculuk faaliyetlerinde bulunduğu bir dönemdir.

Abstract:
Divân-ı Hümâyûn which is the most important body of the central organizationof Ottoman Empire, was involved in political, military and financial affairs of the state.And take care of any actions and complaints therewith. The decrees resolved with TheRoyal state council Divân-ı Hümâyûn, the royal orders ferman, royal warrant andprovisions were recorded with the ledger books called mühimme which was also knownas the registration of The Royal state council Divân-ı Hümâyûn. Particulary the royalorders ferman, which was one of the exclusive documents of the sultans, used to beissued based on the direct resolutions of The Royal state council Divân-ı Hümâyûn, orotherwise the sultan's himself. For the matters particularly related to the major stateaffairs such as; declaration of wars, mobilization, taxes ete, and relayed to theauthorities concerned accordingly. The ledger books, which constitute the subjectmatters of this study, were used to be written and kept by the royal clerks calledmühimmenüvisân who as a matter of fact were employed in the royal clerk's officeBeylikçi (chancery office) or Divân Kalemi (the office of Secretary of State Council).Over the provisions included in these ledger books called mühimme are various notesshowing many changes either related to the time, or the answer backs and how it wastreated by the office and the process of the provision itself, probably including thedirection of the Reisü'l-küttab (Minister of foreign Affairs). Such notes and records areimportant in terms of Ottoman Bureaucracy and diplomacy.Mühimme Defteri numbered as 9th which belonged to the years 1569 / 1570,that we have prepared for history researches have the characteriestres that we havemantioned above. Besides it also involves too much information of politics, military,financial, social, etc. events in this period. This defter include the period of Selim II.Those years were the years in whieh the development period was continuing, thestruggles were prograssing in order to keep the saverinity in Mediterranien the conquestof the islands Malta and Sakız for the safety of Western part of Anatolia and theBosphorus of Çanakkale. On the oher hand it was a period when the rebellions hadstarted in Yemen. Bandits had started also such kind of illegal as well.