1923 nüfus mübadelesinde göç psikolojisinin kültürel yansımaları: Nea Sinasos örneği
Cultural reflections of migration psychology in the population exchange of 1923: The case of Nea Sinasos
Yazar: GÖNÜL MERVE FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ÜNSER
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mübadele, bireylerin kimlik algılarını, benlik saygılarını, uyum süreçlerini, sorunlarla başa çıkabilme mekanizmalarını etkileyen ve kitlesel etki alanına sahip bir zorunlu göç türüdür. Bu etki hali ise mübadillerin soyut ve somut olan kültürel değerlerini etkilemektedir. Bu çalışmada mübadele dönemi öncesi Nevşehir'in Sinasos adı verilen yerleşim yerinde yaşayan halkın, 1923 yılında ilan edilen zorunlu göç kapsamında Yunanistan'a yerleşmesi ve bu siyasi kararın sonuçlarının insan yaşamına ve deneyimine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kavramsal çerçevenin ardından mübadele sürecinin bireylerin yaşantısına olan etkisi soyut ve somut olan kültürel ögeler incelenerek tespit edilmiştir. Soyut olan kültürel ögeler kapsamında kültürel bağların yerleşim yerinin ismini, bölge yapısını, anıt ve kitabe yapısını belirlemedeki etkisi; somut olan kültürel ögeler kapsamında ise kültürel bağların mübadillerin türkü, ağıt ve şiirlerine yansıması incelenmiştir. 
Çalışmada siyasi kararlar sonucu gerçekleşen Türk-Yunan mübadelesinin "vatan" yerine koydukları evlerinden ayrılmak istemeyen, Türkçe konuşan Karamanlıları psikososyal açıdan etkilediği tespit edilmiştir. Bu etki ise soyut ve somut olan kültürel ögelere yansımaktadır. Farklı dil, kültür ve yaşantının bulunduğu Yunanistan'a göç eden mübadiller uyum sorunlarıyla karşılaşmıştır. Uyum süreci geciken bireylerde yalnızlaşma, kendini yaşantılardan yalıtma, benlik saygısının ve kimlik bütünlüğünün sarsılması, aidiyet duygusunun oluşmaması gibi psikososyal etkilenmeler görülmüştür. Yazılı metinlerde görülmektedir ki toplumsal yapının değişikliği ve bireylerin mübadil kimliği günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmelerinde dahi engel yaratmaktadır. Çalışmada ikincil kaynaklardan, yazılı metinlerden ve görsel ögelerden faydalanılmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde nitel araştırma veri analiz biçimlerinden içerik analizi tekniği kullanılmıştır.

Abstract:
Exchange is a form of forced migration that affects individuals' sense of identity, self-esteem, adaptation, and coping mechanisms and has a mass impact. This state of impact affects the intangible and tangible cultural values of the exchanged. In this study, it is aimed to analyze the people living in the settlement called Sinasos in Nevşehir before this terrible Population Exchange Period, settled in Greece within the scope of forced migration announced in 1923 and the results of this political decision had its components on human life and experience. After the conceptual framework, the effect of the exchange on the lives of individuals has been determined by examining the abstract and concrete cultural elements. Within the scope of intangible cultural elements, the effect of cultural ties on the name of the settlement, the regional structure, the settlement of monuments and inscriptions; and also within the scope of concrete cultural elements, the reflections of cultural ties on the folk songs, laments and poems of the exchanged people were examined.
In the study, it has been detected that the Greek-Turkish Exchange, which was a result of political decisions, psychosocially affected Karamanlis, who did not want to be separated from their homes, which they called their "homeland". This effect, on the other hand, is reflected in the cultural elements that are abstract and concrete. The exchanged who migrated to Greece, where a different language is spoken, with also a different culture and lifestyle, faced difficulties in the adaptation process. Psychosocial effects such as loneliness, isolation from their own lives, deterioration of self-esteem and identity image, and lack of belonging have been identified in individuals who have gone through the adaptation process. As seen in the written texts, change of social structure and the personality of exchanged individuals creates obstacles even in their daily life activities. In the research, secondary sources, written texts and visual elements are added. Additionally, document analysis method was used within the framework of qualitative research approach. Content analysis technique, one of the qualitative research data analysis forms, was used in the analysis of the data.