Sanat piyasasında gösterişçi tüketimin yansımalarına ilişkin nitel bir çalışma
A qualitative research on the reflections of conspicuous consumption in art market
Yazar: İSA YEŞİLDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ BALOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Görsel sanat piyasası karmaşıklığını içerisindeki farklı aktör gruplarından almaktadır. Piyasadaki aktörler sanatsal ürünlerin iktisadi ve toplumsal değerlerine yön verebilmekte ve bu şekilde birbirlerinin sosyal davranışlarına etki edebilmektedir. Dolayısıyla görsel sanat eserleri geçmişten bugüne insanların yaşayış tarzları ve tüketim biçimlerini sergileme yollarından biri olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu araştırmada gösterişçi tüketimin çağdaş görsel sanat piyasasının farklı bazı aktörleri (galerici, tüketici, sanatçı ve küratör) tarafından nasıl deneyimlendiği ve değerlendirildiği ele alınmaktadır. Bu doğrultuda görsel sanatlar alanına odaklanılarak tüketicilerin statü kazanması için gerekli olan toplumsal ve iktisadi ilişkiler ağı içerisinde sanatsal ürünün ve sanat piyasası aktörlerinin rolü değerlendirilmektedir. 
Bu bağlamda bu tezin amacı, sanat ürününün değerinin belirlenmesinde ve tüketiminde sanat piyasası aktörlerinin rolü araştırılarak analiz edilmesidir. Araştırmada sanat alanına yönelik farklı iktisadi ve toplumsal perspektiflere sahip olan Thorstein Veblen, Pierre Bourdieu, Elizabeth C. Hirschman ve Paul J. DiMaggio'nun görüşlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca aktörlerin de sadece birine odaklanmak yerine tüketiciler, galericiler, küratörler ve sanatçılara odaklanılmıştır. Bu noktada, araştırmada görsel sanat piyasasında gösterişçi tüketimi ve onun deneyimlenme biçimlerini anlayabilmek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni benimsenmiştir.
Çalışma kapsamında İstanbul'da çağdaş sanat alanında aktif bir biçimde yer alan tüketiciler, galericiler, küratörler ve sanatçılardan oluşan toplam yirmi kişiyle (5 sanatçı, 5 küratör, 5 galerici ve 5 tüketici) yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler tüm katılımcılarla yüz-yüze gerçekleştirilmiştir. Sahadan toplanan verilerin değerlendirilmesi sonucunda elde edilen temel bulgular arasında sanat eserinin biricikliği, maliyeti ve içeriği, sanatçının tanınırlığı, deneyimi ve manipülasyon yer almaktadır. Sanatsal ürünlerin piyasadaki dolaşımı ve tüketilmesinde söz konusu unsurlar etkili olsa da katılımcılar statü, prestij ve sanat eserinin biricikliğine yoğunlaşmıştır. Literatüre bakıldığında sanat piyasası estetik açıdan değerlendirildiğinde sanat eserinin biricikliğinin kalmadığı ifade edilmektedir. Piyasa, yalnızca üretim ve üretim biçiminin estetik olması açısından incelendiğinde sanat eserleri sıradan ürünler olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla bu tezde sanat alanında ürünlerin tüketim biçimleri ve maddi değeri de ele alınmıştır. Ayrıca igili literatür çoğunlukla kavram tanımları üzerinden piyasayı incelemektedir. Örneğin sanat nedir, sanatçı nedir gibi sorulara yoğunlaşmaktadır. Sanat piyasasını Elde edilen bulgular incelendiğinde sanat eserinin benzersiz olması sanat aktörleri tarafından çok değerli olarak kabul edilmekte ve faillerin prestijine değer katmaktadır.

Abstract:
The visual art market derives its complexity from the different groups of actors within it. Actors in the market can direct the economic and social values of artistic products and thus influence each other's social behavior. Therefore, visual works of art can appear as one of the ways of displaying people's lifestyles and consumption styles from past to present. This research examines how conspicuous consumption is experienced and evaluated by some different actors of the contemporary visual art market (gallerist, consumer, artist and curator). In this regard, focusing on the field of visual arts, the role of artistic product and art market actors within the network of social and economic relations necessary for consumers to gain status is evaluated.
In this context, this thesis aims to investigate and analyze the role of art market actors in determining the value and consumption of art products. The views of Thorstein Veblen, Pierre Bourdieu, Elizabeth C. Hirschman, and Paul J. DiMaggio, who have various economic and social perspectives on the field of art were applied in the research. In addition, instead of focusing on just one of the actors, the focus is on consumers, gallerists, curators, and artists. At this point, the phenomenology pattern, one of the qualitative research methods, was adopted in the research in order to understand conspicuous consumption in the visual art market and its ways of experiencing it.
Within the scope of the study, semi-structured in-depth interviews were conducted with a total of twenty people (5 artists, 5 curators, 5 gallerists, and 5 consumers) consisting of consumers, gallerists, curators, and artists who are actively involved in the field of contemporary art in Istanbul. Interviews were conducted face-to-face with all participants. The main findings obtained as a result of the evaluation of the data collected from the field include the uniqueness of the artwork, its cost, and content, the artist's recognition, experience, and manipulation. Although these factors are effective in the circulation and consumption of artistic products in the market, participants focused on status, prestige, and the uniqueness of the work of art. When the literature is analyzed, it is stated that while the art market is evaluated from an aesthetic perspective, the uniqueness of the work of art does not exist anymore. When the market is examined only in terms of production and the aesthetics of the production method, works of art are evaluated as ordinary products. Therefore, in this thesis, the consumption patterns and material value of products in the field of art are also discussed. In addition, the relevant literature mostly examines the market through concept definitions. For example, it focuses on questions such as what is art or what is an artist? When the findings obtained from the art market are examined, the uniqueness of the artwork is considered very valuable by the art actors and adds value to the prestige of the perpetrators.