İstanbul ilinde öğrenim gören 14-17 yaş aralığındaki bir grup lise öğrencisinin somatizayson sorunları, aleksitimi ve gözlerden zihin okuma becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationships between somatization problems, alexithymia and abilities of reading mind in the eyes in 14-17 year old high school students in İstanbul
Yazar: SAMRA GULIYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT YAVUZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bedenselleştirme = Somatization ; Lise öğrencileri = High schools students ; Zihin okuma = Mind-reading ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı 14-17 yaş aralığındaki lise öğrencilerinde, somatizasyon sorunlarının, aleksitimi karakter özellikleri, gözlerden zihin okuma becerisi ve davranışsal sorunlar arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 

Yöntem: Araştırmanın örneklemi, İstanbul'da bulunan toplam 5 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 812 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Öğrencilerin 488'i (%60,1) kız, 324'ü (%39,9) erkektir. Araştırmanın verileri; Demografik Bilgi Formu, 20 soruluk Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), DSM-5 Düzey 2 Bedensel Belirtiler Ölçeği (11-17 Yaş) ile Güçler ve Güçlükler Anketi 11/17 Özbildirim Formu (GGA) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS 20 programı kullanılarak yapılmıştır. Ölçek puanlarının cinsiyete göre karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t testi kullanılmıştır. Ölçekler arası ilişki analizinde Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Aleksitimi puanları, gözlerden zihin okuma becerisi, davranışsal sorunlar ve yaşın somatizasyonu yordama gücü çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
 
Bulgular: Somatizasyon puanları kızlarda erkeklere oranla anlamlı ölçüde yüksektir. Somatizasyon puanları ile TAÖ-20 ve GGA duygusal sorun, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik, davranış sorun ve akran sorun alt ölçek puanları arasında anlamlı korelasyon görülmüştür. Regresyon analizi sonuçlarına göre TAÖ-20 faktör 2 ve 3, GGA duygusal sorun, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik, akran sorun alt ölçek puanları ve yaşın somatizasyonu anlamlı ölçüde yordadığı görülmüştür. Somatizasyon puanı ile GZOT-ÇF puanı arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 

Sonuç: Duyguların ifade edilmesinde güçlük ve aşırı dışa dönük düşüncenin 14-17 yaş ergenlerde somatizasyon belirtileri ile ilişkili olduğu görülmüştür. Bu araştırmanın verileri negatif duyguların ifade edilebildiği, stres faktörlerinin içsel süreçler ile ilişkisine dair farkındalığın kazandırıldığı terapötik müdahalelerin somatik belirtilerin iyileştirilmesinde faydalı olabileceğine dair kanıtlar sunmaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the associations between somatization problems, alexithymia personality traits, abilities of reading mind in the eyes, and behavioral problems in 14-17 year old high school students.
 
Method: The participants were 812 high school students from 5 different secondary schools in Istanbul. Of those students, 488 (60,1%) were female and, 324 (39.9%) were male.  Demographic data form, 20 item Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Reading the Mind in the Eyes Test, child form (RMET-C), DSM-V level 2 somatic symptom scale (11/17 year old) and Strenghts and Difficulties Questionnaire (SDQ) self-report form were used.  Data were analyzed by IBM SPSS 20 programme. Independent sample t test was used in order to compare the mean scale scores of male and female participants. Pearson product moment correlation coefficient test was used to evaluate the associations between the scales. The predictive effects of alexithymia levels, the abilities of reading mind in the eyes, behavioral problems and age were analyzed by multivariate linear regression analysis.

Results: The somatization scores of females were higher than males, significantly. Somatization scores were significantly correlated with TAS-20, SDQ emotional problems, inattention/hyperactivity, conduct problems and peer relation problems. The results of the regression analysis indicated that TAS-20 faktor 2 and 3, SDQ emotional problems, inattention/hyperactivity, peer relation problems anda age predict the somatization levels, significantly.  There was no siginificant relationship between somatization and RMET-C scores.
 
Conclusion: It is suggested that difficulties in expressing the emotions, and extroverted cognitive style are associated with somatization scores in 14-17 year old adolescents. It may be helpful to use therapeutic interventions about increasing the expression of negative emotions, and improving insight about the associations between stress factors and inner processes of the adolescents.