Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 30-70 yaş arası kadınların meme kanseri taramalarına yönelik bilgi düzeyi ve kanser taramalarına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge level towards breast cancer screenings and atti̇tudes towards cancer screenings among women aged 30-70 applying to Family Medicine Clinics
Yazar: GÖZDE KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada, 30-70 yaş arası kadınların meme kanseri taramalarına yönelik bilgi düzeylerini ve kanser taramalarına yönelik tutumlarını ölçmek, kanser taramalarına yönelik farkındalıklarını arttırmak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma tek merkezli, kesitsel tanımlayıcı nitelikte bir çalışma olarak planlandı. Çalışmanın evreni Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 30-70 yaş arası 250 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmamıza katılan bireylere İlk bölümde yaş, medeni hal, eğitim durumu, çalışma durumu, hanenin toplam gelir düzeyi, sigara alkol kullanımı gibi sosyodemografik özellikler ve kronik hastalıkların varlığı, tanısı kesinleşmiş kanser hastalığı varlığı, ailede kanser hastalığı varlığı, kanser tarama testleri hakkında bilgi düzeyi ve daha önce kanser taraması yaptırma durumunu içeren 13 soru iletildi. Anket formunun 2. bölümünde katılımcılara meme kanseri taramaları hakkında bilgi düzeyini ölçen 14 soru yöneltildi. Anket formunun son kısmında ise araştırmaya katılanların kanser taramalarına yönelik tutumunun belirlenmesi amacıyla 15 maddelik "Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Form'' soruları yüz yüze anket uygulama tekniği ile uygulandı. Verilerin analizinde SPSS for Windows 22 programı kullanılmıştır. P değerinin <0.05 olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 45,9'dur. Katılımcıların %51,6'sı üniversite ve üstü eğitimde, %78'i evli, %49,6'sının kronik hastalığı, %5,2'sinin kanser tanısı vardı. Katılımcıların %55,2'si ülkemizde kanser tarama programları olduğunu biliyordu ve %59,6'sı daha önce en az bir kez kanser tarama testi yaptırmıştı. Katılımcıların %80,8'i KKMM yapmasını, %51,6'sı başlama yaşını, %51,2'si yapma sıklığını doğru biliyordu ve %8,8'i ayda bir kez KKMM yapıyordu. Katılımcıların %66,8'i KMM yaptırma sıklığını biliyor ve %54,0'ı yaptırıyordu. Katılımcıların %63,6'sı mamografi tarama yaşını %18,4'ü sıklığını doğru biliyordu ve 40-69 yaş grubunun %69,1'i mamografi taraması yaptırmıştı. Kanser taramalarına yönelik tutumun ölçeği puan ortalaması 66,9 olarak saptandı. Yaş arttıkça, aktif çalışanların ve emeklilerin, sigara kullananların, kanser tarama testleri hakkında bilgi sahibi olanların, daha önce kanser taraması yaptıranların, meme kanserinin erken tanıyla tedavi edilebilir olduğunu düşünenlerin, KKMM yapmasını ve yapma sıklığını bilenler ile yapanların, KMM yaptırma sıklığını bilenler ve yaptıranların, tarama amaçlı mamografi çektirme yaşını bilenler ve çektirenlerin kanser taramalarına yönelik tutumları daha olumlu saptanmıştır.
SONUÇ: Çalışmamızın verileri ışığında, kanser taramalarının toplumda henüz istenen düzeye ulaşamadığını ve hedeflenen kapsayıcılıktan uzak olduğunu fakat önceki araştırmalarla kıyaslandığında mamografi taramasına olan ilginin arttığı görülmektedir. Ayrıca, bireylerin kanser taramalarına karşı tutumları olumlu olmasına rağmen, taramalar hakkında henüz yeterli bilgiye sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Bu konuda, özellikle aile hekimleri başta olmak üzere tüm sağlık profesyonellerine önemli sorumluluklar düşmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Kanser tarama, Meme kanseri, Tutum

Abstract:
AİM: In this study, the aim is to measure the knowledge levels and attitudes of women aged 30-70 towards breast cancer screenings, and to increase their awareness regarding cancer screenings.
MATERİALS-METHODS: This study was designed as a single-center, cross-sectional descriptive study. The population of the study consists of 250 female participants aged 30-70 who applied to the Family Medicine outpatient clinic of Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital of the University of Health Sciences. In the first part of the study, participants were asked 13 questions covering sociodemographic characteristics such as age, marital status, educational level, employment status, total household income, smoking and alcohol use, presence of chronic diseases, presence of confirmed cancer diagnosis, family history of cancer, knowledge level about cancer screening tests, and previous cancer screening experiences. In the second part of the questionnaire, 14 questions were asked to measure the participants' knowledge level about breast cancer screenings. In the final section of the questionnaire, a 15-item "Attitude Scale Towards Cancer Screenings-Short Form" was administered face-to-face to determine the participants' attitudes towards cancer screenings. The data were analyzed using SPSS for Windows version 22. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.
RESULTS: The average age of the participants was 45.9 years. Among the participants, 51.6% had a university degree or higher, 78% were married, 49.6% had a chronic disease, and 5.2% had a cancer diagnosis. Additionally, 55.2% of the participants were aware of cancer screening programs in our country, and 59.6% had undergone at least one cancer screening test before. Of the participants, 80.8% knew how to perform a Breast Self-Examination (BSE), 51.6% knew the appropriate age to start, 51.2% knew the frequency of BSE, and 8.8% performed BSE monthly. Furthermore, 66.8% knew the frequency of Clinical Breast Examination (CBE) and 54.0% underwent CBE regularly. Moreover, 63.6% knew the appropriate age for mammography screening, 18.4% knew the frequency, and 69.1% of women aged 40-69 had undergone a mammography screening. The average score of the Attitude Scale Towards Cancer Screenings was 66.9. The study found that attitudes towards cancer screenings were more positive among older participants, those who were actively working or retired, smokers, individuals knowledgeable about cancer screening tests, those who had undergone cancer screening previously, those who believed that breast cancer is treatable with early diagnosis, those who knew and performed BSE, those who knew the frequency of CBE and underwent it, and those who knew and had mammography screenings at the appropriate age.
CONCLUSİON: Based on the data from our study, it is evident that cancer screenings in the community have not yet reached the desired level and are still far from achieving the targeted inclusiveness. However, compared to previous research, interest in mammography screening appears to have increased. Additionally, although individuals have a positive attitude towards cancer screenings, it has been determined that they still lack sufficient knowledge about the screenings. In this regard, significant responsibilities fall on all healthcare professionals, especially family physicians.
KEY WORDS: Cancer screening, Breast cancer, Attitude