Babanın toplumsal cinsiyet merceğinden çocukluk algısı; Türkiye'de çocuk ve çocukluk
Father's perception of childhood through the lens of gender; Children and childhood in Turkey
Yazar: SÜMEYYE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. DOLUNAY ŞENOL
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çocukluğun biyolojik değil kültürel bir kurgu olduğuna yönelik gelişmelere paralel olarak, çocuk ve çocukluk konusu akademik çevrelerce mercek altına alınmış, uzun yıllar ihmal edilen çocuk konusu, yıllar içerisinde bilimin öznesi haline gelebilmiştir. Çocuk ve çocukluk tanımlamalarında inşa unsuru ile gözler farklı toplum ve kültürlere çevrilmiş, tek ve evrensel çocuk fikrinden kopuşla Yeni Çocukluk Sosyolojisi alanı hareketlenmiştir. İki cins olarak kadın ve erkeğin farklı toplum ve kültürlerdeki kadınlık ve erkeklik tezahürleri, kadınlık ve erkekliğin inşasında toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümü kavramlarıyla izah edilmekte, inşa kavramı çocukluktan farklı kadınlık ve erkekliklere uzanan sürece eğilmeyi gerektirmektedir. Kadın ve çocuğun değişen konumu babanın konumu etkilemekte, süreç bu üç aktör arasındaki ilişki bağlamında değerlendirilmektedir. Sosyokültürel değişimlerle statüsü, rolleri ve toplumsal hayattaki yeri değişen çocukluk ve kadınlıkla beraber geleneksel babalık da kırılmaya ve kabuk değiştirmeye başlamıştır. Babalığın değişen, kırılan, evrilen, dönüşen ve yüzünü yeni babalığa çeviren bu sürece daha yakından bakmayı amaçlayan bu çalışmada, babaların kadınlık ve erkeklik algıları, çocuğu konumlandırışları, geleneksel ve yeni babalığa ilişkin düşünceleri anlaşılmaya çalışılmaktadır. Çocukluk, erkeklik, babalık ve yeni çocukluk sosyolojisi çerçevesinde yapılanan bu tezde inşa süreçlerinin aktörler açısından seyri ve birbirine olan etkisi üzerinde durulmaktadır. Bu tezde Türkiye'de çocukluk olgusu ve çocuğa olan bakış açısı analiz edilmek istenmekte, bu bağlamda farklı coğrafi bölgelerden belli sayıda babanın görüşlerine başvurmak suretiyle nitel desende bir araştırma yürütülmektedir. Babanın toplumsal cinsiyet merceğinden Türkiye'de çocuk ve çocukluk algısına dayanan çalışmada, belli ölçütleri karşılaması, bilgi açısından zengin durumların incelenmesine imkân vermesi bakımından seçkisiz örnekleme yöntemlerinden amaçsal örnekleme yöntemi ile benzer ve farklı durumların birlikte çalışılmasını sağlaması bakımından maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmış ve toplamda 86 baba ile yüz yüze görüşme gerçekleştiriliştir. Ataerkil ideoloji yüzyıllardır toplumun her bir kurumunun her bir birimine nüfuz etmiş, özel ve kamusal alanda, kadın, erkek ve çocukluk olgusu bu ideolojinin şifreleri ile kodlanagelmiştir. Görüşmeler neticesinde kadınlık, erkeklik ve yeni babalık ile ilgili algıların yapılanmasında geleneksel unsurların belirleyiciliği ve etkisi göze çarpmakta, yeni babalığı besleyen ana damarın geleneksel ideolojiden büyük oranda beslendiği anlaşılmaktadır. Değişim kabul edilmekle birlikte, dönüşümde geleneksel öğeler yalnızca farklı bir zeminde ve farklı bir dizilimle gerçekleşmekte, yeni babalık bir ayağı ile geleneksel zeminden sağladığı önemli aktarımlarla kurulumunu gerçekleştirmektedir. Sünnet, askerlik, iş, meslek, eğitim, evlilik, babalık ile ilgili olarak bölgeler arasındaki ayrım, kültür, sanayileşme, nüfus, göç, turizm, teknoloji gibi etkenlerin yükselen ve alçalan etkileri eşliğinde ortaya çıkmakta, ancak ayrımların mikro ölçekli ayrımlar olduğu göze çarpmaktadır. Ayrıca "yeni babalık", geleneksel babalığın üzerine kurulu olduğu dinamikleri ve değerleri tümüyle reddeden bir babalık olarak değil mevcut dinamik ve değerleri yine eril ideolojinin normları ölçüsü ve uyarınca müzakere ederek kısmi değişiklerle uyarlayan bir babalık formu olarak somutlaşmaktadır.

Abstract:
In parallel with the developments that childhood is a cultural construct, not a biological one, the subject of children and childhood has been scrutinized by academic circles, and the subject of children, which has been neglected for many years, has become the subject of science over the years. With the element of construction in the definitions of children and childhood, eyes turned to different societies and cultures, and the field of New Childhood Sociology became active with the break from the idea of a single and universal child. The manifestations of femininity and masculinity as two genders, men and women, in different societies and cultures are explained with the concepts of gender and gender-based division of labor in the construction of femininity and masculinity, and the concept of construction requires focusing on the process extending from childhood to different femininities and masculinities. The changing position of women and children affects the position of the father, and the process is evaluated in the context of the relationship between these three actors. Along with childhood and femininity, whose status, roles and place in social life have changed with sociocultural changes, traditional fatherhood has also begun to break down and change its shell. In this study, which aims to take a closer look at this process of fatherhood changing, breaking, evolving, transforming and turning its face to new fatherhood, it is tried to understand fathers' perceptions of femininity and masculinity, their positioning of the child, and their thoughts about traditional and new fatherhood. This thesis, structured within the framework of childhood, masculinity, fatherhood and the new childhood sociology, focuses on the course of construction processes in terms of actors and their effects on each other. In this thesis, it is aimed to analyze the phenomenon of childhood and the perspective on children in Turkey, and in this context, a qualitative research is carried out by consulting the opinions of a certain number of fathers from different geographical regions. In the study, which is based on the father's perception of children and childhood in Turkey through the lens of gender, the purposeful sampling method, one of the random sampling methods, was used to meet certain criteria and allows the examination of information-rich situations, and the maximum diversity sampling method was used to enable similar and different situations to be studied together, and a total of 86 samples were used. A face-to-face interview was held with the father. Patriarchal ideology has penetrated into every unit of every institution of society for centuries, and the phenomena of women, men and childhood have been coded with the codes of this ideology in the private and public spheres. As a result of the interviews, the decisiveness and influence of traditional elements in the structuring of perceptions about femininity, masculinity and new fatherhood are evident, and it is understood that the main vein that nourishes new fatherhood is largely fed by traditional ideology. Although the change is accepted, the traditional elements in the transformation only take place on a different basis and in a different sequence, and the new fatherhood ensures its establishment with one foot and important transfers from the traditional basis. The distinction between regions regarding circumcision, military service, work, profession, education, marriage and fatherhood emerges with the rising and falling effects of factors such as culture, industrialization, population, migration, tourism and technology, but it is noticeable that the distinctions are micro-scale distinctions. In addition, "new fatherhood" is embodied not as a fatherhood that completely rejects the dynamics and values on which traditional fatherhood is based, but as a form of fatherhood that adapts the existing dynamics and values with partial changes by negotiating and in accordance with the norms of masculine ideology.