Kentsel dönüşüm uygulamaları Ankara Büyükşehir Belediyesi: Dikmen Vadisi 3. Etap örneği
Urban regeneration applications Ankara Municipality: Dikmen Valley 3rd Stage case
Yazar: MURAT YAMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ankara-Dikmen vadisi = Ankara-Dikmen valley ; Dönüşüm = Transformation ; Gecekondular = Squatters ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel politika = Urban policy ; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı = Housing Development Administration ; Toplu konut alanları = Housing estates ; Yenileme = Renovation

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerin karşılaştıkları sorunların başında barınma sorunu gelmektedir. Barınma sorunu, her çağda insanoğlunun yaşadığı toplumsal, ekonomik ve kültürel değişimlerle farklı aşamalardan geçerek günümüze kadar devam etmiş; bu sorun için değişik çözümler üretilmiş ve konu güncelliğini her zaman korumuştur. 1980'lerde küreselleşmenin uzantısı olan neo-liberal politikaların etkileri yoğun bir şekilde görülmeye başlamıştır. Serbest piyasanın, her alanda daha etkin konuma getirilmesi için değişik uygulamalar yapılmıştır. Bu yeniden biçimlenme sürecinin uygulama alanı olarak da kentsel mekânların önemi artmıştır. Bu süreçte, Kentsel dönüşüm uygulamaları, mekânsal dönüşüme müdahale biçiminin temel aracı haline gelmiştir. Yerel yönetimler özellikle ``Büyükşehir Belediyeleri'' kentsel dönüşüm uygulamalarıyla gecekondu alanlarının dönüştürüldüğü kentsel projeler vazgeçilmez olmuştur.Bu tez çalışmasında; kentsel dönüştürme uygulamalarının temel aktörlerden biri olan büyükşehir belediyelerinin kentsel dönüştürme süreci içerisindeki yeri, yasal dayanakları, gecekondu alanlarına yönelik iyileştirme uygulamaları ile ortaya çıkan rantın dağıtılması ve paylaştırılmasındaki konumu incelenmiştir. Ayrıca kentsel dönüşümle kastedilenin ne olduğu, ortaya çıkan sonuçları ?Ankara Büyükşehir Belediyesi Dikmen Vadisi 3. Etap Kentsel Dönüşüm Uygulaması? kapsamında incelenmiştir.Bu çalışmada, kentsel dönüşümün aslında kentsel dönüştürme olduğu ve büyükşehir belediyelerinin kentsel dönüştürme uygulamalarıyla gecekondu alanlarındaki kentsel arsa değerlerine el konulduğu, bu alanlarda yaşayanların durumu hiç düşünülmeden insanlar yıkım süreci içerisine dâhil edildiği ve başka yerlere dolaylı ya da doğrudan gönderildiği görülmüştür. Kentsel dönüştürme uygulamalarıyla yapılan, ``gayrimenkul şirketiyle anlaş, hukuki zemini hazırla, gecekonduları yık, insanları yerinden et, yeni rant yarat, rantı paylaş, katılım araçlarından vazgeç ve gecekondu alanlarını soylulaştır'' mantığıyla biçimlenen bir kentleşme politikalarına yönelinmiştir.Sonuçta, ülkemizde küreselleşme ve neo-liberal politikaların mekâna müdahale biçimi olan kentsel dönüştürme uygulamalarının artık kent planlamasının alternatifi olduğu görülmüştür. Büyükşehir belediyeleri elde ettiği yasal yetkilerle kentleşme süreçlerini kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirme görevini üstlenmiştir. Kent yaşamındaki çelişkileri derinleştiren, kent toprakları üzerindeki rantları bölüştürmeye ve bunları göreli olarak büyüten bir büyükşehir belediyeciliği anlayışı ortaya çıkmıştır. Alan araştırması sonuçları böylece tartışmalı birçok konuya ışık tutmuştur

Abstract:
Accommodation is the one of the most important problem faced by the developing countries. To date, accommodation problem has passed through changes by means of the social, economical and cultural changes through which human kind has passed through. Different changes have been made for this problem and this subject matter has always been on agenda.Affect of neo- liberal policies which is the extension of globalisation in 1980s have been realised now. Different applications have been made so that the free marketing is more effective in many fields. The importance of urban residences, as an application area of the reshaping, has increased. In this process, the urban transformation applications have been a tool for the interfering the residential transformation. Local governments, especially ?Metropolitan Municipalities? have been indispensible with their urban transformation projects in which the shanty house areas are transformed.In this thesis study, the place of metropolitan municipalities in the urban transformation process as one of the main actors in urban transformation applications, the legal basis, distribution and sharing of profit which comes into being as a result of provisions for shanty houses have been analysed. Moreover, what does urban transformation mean and its results are analysed within the scope of ?Urban Transformation Application of the 3rd State of Dikmen Valley by the Greater Municipality of Ankara?In this study, it is seen that urban transformation is, actually, urban change and metropolitan municipalities make profit from the values of construction fields of the urban, the condition of the people living in such places is not taken into consideration and they have to face a de-construction process and they are sent to other places directly or indirectly. In the urban transformation application, the urbanisation policies are based on a reason which is: ?make an agreement with real estate advising companies, make legal basis for urbanisation, deconstruct the shanty houses, displace people forcefully, create new rants, share the rant, give up the participation tools and improve the shanty house areas.?As a conclusion, it is seen that urban transformation applications which a tool of globalisation and neo-liberal policies of our country to interfere into residences have been an alternative for city planning. Metropolitan municipalities undertake urbanisation process in line with their interests thanks to the legal authorities they are given. The mentality of governing metropolitan municipalities is changed so that it changes the contradictions in the life of city, share the profits on the lands of the city and increase them relatively. The results of the field investigation shed lights on similar controversial topics.