Doğrudan yabancı yatırımların Türkiye'de sektör bazında determinantlarının belirlenmesi
To determine sectoral level determinants of foreign direct investment in Turkey
Yazar: BİLGİN ORHAN ÖRGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ALAATTİN KIZILTAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisindeki İmalat Sanayi ile Toptan ve Perakende Ticaret sektörlerindeki DYY (Doğrudan Yabancı Yatırım) determinantlarının tespit edilmesidir. Bahsedilen determinantlar bölgesel avantajlardan yola çıkılarak incelenmiş ve belirtilen sektörlerden hangisinin hangi bölgesel avantajlara ve dolayısıyla hangi determinantlara sahip olduğu için DYY'lan çektiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Tezin başlangıç bölümlerinde DYY'larm ortaya çıkmasına neden olan hususlar ortaya konmaya çalışılarak bir sebep sonuç ilişkisi araştırılmış, müteakiben DYY'larm tarifi yapılmaya çalışılarak, bu yatırımların nedenleri, nasıl yapıldıkları ve bu yatırımları açıklamaya çalışan yaklaşımlar ortaya konmuştur. Son bölümde, Türkiye ekonomisindeki sektör bazında DYY determinantları, 1980-2006 yılları arasındaki çeşitli değişkenlere ait veriler kullanılarak zaman serisi analizleri yapılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Analizde kullanılan verilerin temel kaynaklarını, T.C. Merkez Bankası, Hazine Müsteşarlığı, TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) istatistikleri, World Bank'in World Development Indicators CD-2006, The Freedom House'nin Democracy Database ve UNCTAD'm World Investment Report'undan alman veriler oluşturmaktadır. Bu araştırma sonuçlarına göre; DYY'larm belirleyicilerini kesin ve tam olarak açıklayabilen bir model ve teori olmadığı, bu belirleyicilerin yıldan yıla, durumdan duruma ve bölgeden bölgeye değişebilmekte olduğu, ancak genel olarak ev sahibi ülkelerin DYYTarı kendilerine çekebilmek için sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye, istikrarlı bir politik yapıya, genişleyen bir pazara sahip olmaları gerektiği yorumu yapılabilir.�

Abstract:
The aim of this study is to determine the determinants of FDI (Foreign Direct Investment) in Manufacturing sector and Wholesale and Retail Trade sector in Turkey. Mentioned determinants above were analyzed by means of regional advantages and it is tried to determine that which sector has what kind of regional advantages and so which determinants to attract FDI. In First three chapters, a reason-conclusion relationship was researched by explaining reasons and effects for FDI, and then by trying to identify FDI, the reasons of FDI, how is FDI made and the approaches of FDI were explained. In the last chapter, the determinants of the FDI in Turkey were identified by using various economical data in time series analyses between years 1980-2006. This data was taken from T.R. Central Bank, under secretariat of Treasury, Turkish Statistic Institute, World Bank World Development Indicators CD-2006, The Freedom House, Democracy Database and UNCTAD World Investment Report. According to the conclusion of this thesis, it can be commented that there is no any econometric model and theory which can completely explain determinants of FDI and these determinants are changed in different countries, different time period and different situations, but generally to attract FDI, host countries should have sustainable economic growth, stable political situation and growing market.