Meme kanserli hastalarda radyoterapinin erken dönemde kalp işlevlerine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of radiotherapy on heart functions in patients with breast cancer
Yazar: HİLMİ UĞRAŞ
Danışman: PROF. DR. BELGİN BÜYÜKAKILLI
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı / Biyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Kalp = Heart ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kardiyografi-impedans = Cardiography-impedance ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Meme kanserinin tedavisinde kullanılan radyoterapi (RT) sırasında kalbin iyonize radyasyona maruz kalması kalbin işlevlerinde değişime ve sonrasında koroner kalp hastalığı ve kardiyak mortalite riskinde artışa neden olabilmektedir. Bu araştırma meme kanserli hastalarda RT'nin erken dönemde kalp işlevlerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini, 15 Şubat 2020-15 Aralık 2020 tarihleri arasında primer meme kanseri tanısı ile Mersin Üniversitesi Hastanesi Dahili Tıp Bilimleri Radyasyon Onkolojisi Polikliniği'ne başvuran, RT alan ve araştırma kriterlerine uyan 35 hasta oluşturdu. Veriler, hastaların tanıtıcı özelliklerini ve RT öncesi ile bitiminde (1-3 ay sonra) empedans kardiyografi (ICG) ile ölçülen kalp işlevlerini gösteren hemodinamik parametrelerin kaydedildiği iki bölümden oluşan veri toplama formuyla toplandı. 
Cerrahi girişim tarafı göz önüne alınmadan araştırmaya katılan tüm hastaların RT öncesine göre kardiyak output (CO) ve kardiyak indeks (CI), stroke volüm (SV), stroke volüm indeksi(SVI), torasik sıvı hacmi (TFC), toraks hacmi (VEPT) değerleri RT sonrasında anlamlı olarak artarken; total periferik direnç (TPR), total periferik direnç indeksi (TPRI) ve temel empedans (Z0),  ve ortalama arteriyel kan basıncı (MAP) değerleri ise anlamlı olarak azaldı (p<0,05). Sağ tarafa RT uygulanan hastaların SVI, CO, CI ve kontraktilite indeksi (IC) değerleri sol tarafa RT uygulananlardan anlamlı olarak düşüktü (p<0,05). Sol tarafa RT uygulanan hastaların RT sonrası Z0, TPR, ve TPRI değerleri RT öncesine göre anlamlı olarak düşerken; CO, CI,  TFC, VEPT,  SV ve SVI değerleri ise arttı (p<0,05). RT sonrası kronik hastalığı olan hastaların MAP değerinin kronik hastalığı olmayanlardan anlamlı olarak yüksek olduğu (p=0,019); menopoza doğal yoldan giren ve menopoza ilaçla giren hastaların RT öncesi ve sonrası ölçülen hemodinamik parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0,05).
RT sonrası akut radyodermatit kaynaklı olduğunu düşündüğümüz bazı hemodinamik parametrelerdeki pozitif yöndeki bazılarında ise negatif yöndeki değişimlerin, ne kadar süre sonra RT öncesi değerlere döneceği veya RT öncesine göre olası akut kardiyak hasarı gösterecek olan bazı parametrelerde negatif yönde (SV, SI, CO, CI) değişimler görüleceğinin geniş çaplı araştırmalarla değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak; araştırma bulguları, meme kanserli hastalarda RT'nin kalp işlevleri üzerine kısa dönem etkilerinin olmadığını gösterdi. RT alan hastaların tedavi planının bir parçası olarak ICG ile kalp işlevlerinde değişikliklerin belirlenmesi ve hastaların daha uzun süre takip edileceği yeni araştırmaların planlanması önerilebilir.

Abstract:
Exposure of the heart to ionizing radiation during radiotherapy (RT) used in the treatment of breast cancer may cause changes in the functions of the heart and subsequently increase the risk of coronary heart disease and cardiac mortality. This study was conducted to determine the effect of RT on heart functions in the early period in patients with breast cancer.
The sample of the descriptive study consisted of 35 patients who applied to Mersin University Hospital Internal Medicine Radiation Oncology Polyclinic with the diagnosis of primary breast cancer between February 15, 2020 and December 15, 2020, received RT and met the research criteria. Data were collected with a data collection form consisting of two parts, in which the descriptive characteristics of the patients and the parameters showing the heart functions measured by impedance cardiography (ICG) before and after RT (1-3 months) were recorded.
Cardiac output (CO) and cardiac index (CI), stroke volume (SV), stroke volume index (SVI), thoracic fluid volume (TFC), thoracic volume (VEPT) of all patients participating in the study, regardless of the surgical intervention side, compared to pre-RT. values increased significantly after RT; total peripheral resistance (TPR), total peripheral resistance index (TPRI) and baseline impedance (Z0), and mean arterial blood pressure (MAP) values were significantly decreased (p<0.05). The SVI, CO, CI and contractility index (IC) values of the patients who underwent RT on the right side were significantly lower than those who received RT on the left side (p<0.05). While Z0, TPR, and TPRI values of patients who underwent RT on the left side were significantly lower after RT than before; CO, CI, TFC, VEPT, SV and SVI values increased (p<0.05). The MAP values of patients with chronic disease after RT were significantly higher than those without chronic disease (p=0.019); It was found that there was no statistically significant difference between the hemodynamic parameters measured before and after RT in the patients who entered menopause naturally and those who entered the menopause with drugs (p>0.05).
After RT, positive changes in some hemodynamic parameters and negative changes in some parameters which we think to be caused by acute radiodermatitis should be evaluated with large-scale studies in how long after RT will return to pre-RT values. Also, how long after RT can be recorded parameters suggestive of possible acute heart injury should be demonstrated in these large-scale studies.
As a result; research findings showed that RT had no short-term effects on cardiac function in patients with breast cancer. As a part of the treatment plan of patients receiving RT, it may be recommended to determine changes in heart functions with ICG and to plan new studies in which patients will be followed for a longer period of time.