Sulayman Rısbaev ile Gülten Dayıoğlu'nun eserlerinin çocuk edebiyatı açısından karşılaştırılması
Comparison of the works of Sulayman Risbaev and Gülten Dayıoğlu inworks in terms of children's literature
Yazar: MÜZEYYEN İNALÖZ
Danışman: PROF. DR. OZAN YILMAZ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmada, Kırgız çocuk edebiyatı yazarı Sulayman Rısbaev ile Türk çocuk 
edebiyatı yazarı Gülten Dayıoğlu'nun hikâyeleri, çocuk edebiyatının temel öğelerini 
oluşturan iç yapı özellikleri dikkate alınarak karşılaştırılmalı şekilde incelenmiştir. 
Kırgız ve Türk ortak tarihi, farklı coğrafyaların kültür üzerindeki etkileri göz önünde 
bulundurularak, bu iki yazarın çocuk edebiyatı alanına kazandırdığı eserler çocuk 
edebiyatının temel öğelerini oluşturan; kurgu, konu, tema, kahramanlar, dil ve anlatım 
özellikleri ve değerler eğitimi açısından ele alınmıştır. İncelenen hikâyelerin 
karşılaştırılmasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi 
kullanılmıştır. Nitel verilerin çözümlenmesi aşamasında ise betimsel analizden 
yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sulayman Rısbaev'in Balanın Kanadı 
(Çocuğun kanadı) adlı hikâye kitabında yer alan 75 hikâye ve Gülten Dayıoğlu'nun 
Gelincik Dizisini oluşturan 14 hikâye kitabında yer alan 75 hikâye oluşturmaktadır. Her 
iki yazarın incelenen hikâyelerinde konu, kurgu, tema, kahramanlar, dil ve anlatım 
özellikleri ve değerler açısından benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıntılı 
anlatımlardan uzak, çocukların ilgisini çekecek temaların işlendiği görülmüştür.
Kahramanlar açısından karşılaştırıldığında; her iki yazarın hikayelerinde yer alan 
kahramanların çocukların yaşına uygun şekilde tasarlandığı, iyi ve kötünün net bir 
şekilde tasvir edildiği basit, anlaşılır ve okuyucunun hayal gücünü harekete geçiren 
özelliklere sahip oldukları tespit edilmiştir. Dil ve anlatım özellikleri açısından; 
deyimler, ikilemeler, atasözleri, benzetmeler, abartılar, mecazlar ve kalıp sözlerle 
karşılaştırılmıştır. Dil ve anlatım açısından verilerin frekansları tespit edilmiştir. G. 
Dayıoğlu'nun hikâyelerindeki deyim, ikileme, benzetme, abartı, mecaz ve kalıp sözlerin 
kullanım sıklığı bakımından S. Rısbaev'e göre daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Değerler açısından her iki yazarın da çalışkanlık ve dürüstlük değerlerini eserlerinde ön 
planda tuttukları tespit edilmiştir. Hikâyelerdeki yardımlaşma, misafirperverlik, 
büyüklere saygı gösterme gibi değerlerin yer alması ayrıca kültürel benzerliklerin 
varlığını ortaya koymuştur.
Anahtar sözcükler: S. Rısbaev, Kırgız Çocuk Edebiyatı, G. Dayıoğlu, Türk Çocuk 
Edebiyatı, Karşılaştırmalı Analiz, İç yapı özellikleri

Abstract:
In this research, the stories of the Kyrgyz children's literature writer Sulayman Rısbaev and the 
Turkish children's literature writer Gülten Dayıoğlu were examined comparatively, taking into 
account the internal structure of children's literature. Considering the common history of Kyrgyz 
and Turkish and the effects of different geographies on culture, the works that these two authors 
brought to the field of children's literature constitute the basic elements of children's literature; 
fiction, subject, theme, heroes, language and expression features and values. Document analysis 
method, one of the qualitative research methods, was used in the comparison of the analyzed 
stories. In the analysis of qualitative data, descriptive analysis was used. The sample of the 
research consists of 75 stories in Sulayman Rısbaev's story book Balan's Wing (Child's Wing) 
and 75 stories in 14 story books that make up Gülten Dayıoğlu's Gelincik Series. In the analyzed 
stories of both authors, similarities and differences were determined in terms of subject, fiction, 
theme, heroes, language and narrative features and values. It has been seen that the themes that 
will attract the attention of the children are handled far from detailed explanations. When 
compared in terms of heroes; It has been determined that the heroes in the stories of both 
authors are designed in accordance with the age of the children, good and evil are clearly 
depicted, simple, understandable and have features that activate the imagination of the reader. In 
terms of language and expression features; idioms, reduplications, proverbs, similes, 
exaggerations, metaphors and formulaic expressions. The frequencies of the data were 
determined in terms of language and expression. It has been concluded that the frequency of use 
of idioms, reduplications, similes, exaggerations, metaphors and stereotypes in G. Dayıoğlu's 
stories is higher than that of S. Rısbaev. In terms of values, it has been determined that both 
authors prioritize the values of hard work and honesty in their works.
Key words: S. Rısbaev, Kyrgyz Children's Literature, G. Dayıoğlu, Turkish Children's 
Literature, Comparative Analysis, Internal structure features.