Diş ürünleri üretiminde AHP ve ABC yaklaşımları ile stok sınıflandırması
Stock classification with AHP and ABC approaches in dental products production
Yazar: SOUFIANE MIFDAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY SARAÇOĞLU
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Yapılan çalışma, endüstri mühendisliğinin önemli faaliyet alanlarından biri olan stok 
yönetimi ve sınıflandırılmasında optimizasyonun sağlanabilmesi adına dental 
ürünlerin stok yönetiminde Hiyerarşik Karar Verme Yöntemi (AHP) ve Etkinlik 
Temelli Maliyetlendirme (ABC) analizleri uygulanabilirliğini incelemektedir. Bu 
kapsamda firmanın stokları tam bir envanter analizinden geçirilmiş ve hem finansal 
değerleri hem de stratejik önemleri açısından bir değerlendirme yapılmıştır. ABC 
analizinde ürünler finansal değerlerine göre A, B ve C kategorilerine ayrılırken, AHP 
analizinde ürünler çok kriterli bir yapıda stratejik önemlerine göre talep, fiyat, teslim 
süresi, değer kaybı ve önem derecesi üzerinden sıralanmıştır. Bu iki yaklaşımın 
birlikte değerlendirilmesiyle daha kapsamlı bir stok yönetimi stratejisi 
oluşturulmuştur.ABC analizinde A kategorisindeki ürünler, toplam stok değerinin 
%80'ini, B kategorisindeki ürünler toplam stok değerinin %15'ini, C kategorisindeki 
ürünler ise %5'ini temsil etmiştir. A kategorisi ürünleri ciddi bir stok takibi ve 
kontrolü gerektirirken, B kategorisi orta dereceli öneme sahip ürünleri, C kategorisi 
ise düşük maliyetli ve yüksek miktarlı ürünleri içermiştir.AHP analizi ise, ürünlerin 
stratejik önemini değerlendirmek için talep, teslim süresi, fiyat ve değer kaybı gibi 
kriterleri dikkate almıştır. Bu sayede stratejik açıdan önemli ürünler tespit edilmiştir. 
AHP analizinde ilk 10 sırada yer alan bazı ürünler ABC analizinde de A 
kategorisinde değerlendirilirken, bazıları ise B ve C kategorilerinde yer almıştır. Bu 
farklılık, AHP'nin stratejik önceliklere odaklandığını, ABC'nin ise finansal 
değerlendirme odaklı olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, AHP ve ABC analizlerinin 
bir arada kullanılmasının stok yönetimi açısından önemini ortaya koymuş ve stratejik 
karar alma sürecinde her iki yöntemin kombinasyonunun, stok yönetimi bağlamında 
ve finansal, stratejik açılardan önemli ürünlerin belirlenmesini ve yönetilmesini 
kolaylaştırdığını göstermiştir.

Abstract:
This study investigates the applicability of Hierarchical Decision Making Method 
(AHP) and Activity Based Costing (ABC) analysis in dental product inventory
management to optimize one of the crucialareas of industrial engineering: inventory
management and classification. Within this scope, the company's inventory
underwent a comprehensive inventory analysis and was evaluated both in terms of 
financial value and strategic importance. In ABC analysis, products are categorized
into A, B, and C based on their financial value. In AHP analysis, products are ranked
based on their strategic importance in a multicriteria structure considering demand, 
price, delivery time, value loss, and importance level. A more comprehensive
inventory management strategy was developed by evaluating these two approaches
together. In ABC analysis, products in category A represented 80% of the total 
inventory value, products in category B represented 15%, and products in category C 
represented 5%. Category A products required rigorous inventory tracking and
control, while category B products included items of moderate importance, and
category C products encompassed low-costandhigh-volumeitems. The AHP analysis, 
on the other hand, considered criteriasuch as demand, delivery time, price, and value
loss to evaluate the strategic importance of products. This enabled the identification 
of strategically important products. While some products ranked in the top 10 in the 
AHP analysis were also classified as A in the ABC analysis, others were categorized 
as B and C. This difference highlights that AHP focuses on strategic priorities, while 
ABC is focused on financial evaluation. These results demonstrate the significance 
of using AHP and ABC analyses together for inventory management. The
combination of both methods in the strategic decision-making process facilitates the
identification and management of critical products in terms of inventory
management, both financially and strategically.