Lise öğrencilerinde mükemmeliyetçilik, karar vermede özsaygı ve karar verme stilleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships among perfectionism, decision self-esteem and decision-making styles in high school students
Yazar: FERHAN KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN EREN ARTAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin mükemmeliyetçilik düzeyleri, karar vermede öz saygıları ve karar verme stilleri arasındaki ilişkileri ortaya koymak ve mükemmeliyetçilik düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, betimsel özelliğe sahip ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın örneklemini Kilis il merkezinde farklı lise türlerine devam etmekte olan 748 (448 kız, 300 erkek) 9. 10. 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veriler, katılımcıların demografik bilgilerini ortaya koyan Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Ergenlerde Karar Verme Ölçeği'nden elde edilmiştir. Lise öğrencilerinden toplanan veriler SPSS 22 paket programında işlenmiştir. Betimsel, normallik ve önkoşul istatistikleri incelendikten sonra veriler bağımsız grupları karşılaştırmak için kullanılan T Testi, Tek yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskal Wallis ile test edilmiştir. Mükemmeliyetçilik,  karar vermede öz saygı ve karar verme stilleri arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson Korelasyon ve Basit Regresyon Analizi yapılmıştır.  Araştırmanın sonucu, lise öğrencilerinin mükemmeliyetçilik düzeylerinin cinsiyet ve algılanan sosyoekonomik statü açısından anlamlı bir farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Öte yandan sonuçlar, lise öğrencilerinin mükemmeliyetçilik düzeylerinin okul türü, algılanan anne baba tutumu ve akademik başarı ortalamasına göre önemli ölçüde farklılaştığını göstermiştir. Mükemmeliyetçilik düzeyi mesleki teknik anadolu lisesi öğrencilerinde en yüksek, fen lisesi öğrencilerinde en düşük olarak bulunmuştur. Ailelerini otoriter olarak algılayan lise öğrencilerinin mükemmeliyetçilik düzeyinin, ailelerini koruyucu ve demokratik olarak algılayan öğrencilere göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca akademik ortalaması düşük olan öğrencilerin mükemmeliyetçilik düzeylerinin diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın sonucu, mükemmeliyetçiliğin karar vermede özsaygı ve karar verme stillerinden biri olan ihtiyatlı seçicilik ile anlamlı bir ilişkisinin olmadığını, dolayısıyla mükemmeliyetçiliğin bu değişkenlerin üzerindeki yordayıcı rolünü incelemek için regresyon analizi yapılamadığını ortaya koymuştur. Diğer yandan lise öğrencilerinin mükemmeliyetçilik düzeylerinin karar verme stillerinden panik, umursamazlık ve sorumluluktan kaçmayı anlamlı derecede yordadığı bulunmuştur. Mükemmeliyetçilik karar verme stillerinden paniğin %7.7, umursamazlığı %4.7 ve sorumluluktan kaçmanın %4 'ünün varyansını açıklamaktadır. Araştırmanın bulguları tartışıldıktan sonra, gelecekteki araştırmacılara ve uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the relationships among ' perfectionism levels, decision self-esteem and decision-making styles of high school students, and to examine the perfectionism levels in terms of various variables. The research was descriptive study with correlational survey method. The sample of the study consisted of 748 ( female 448, 300 male) 9th 10th 11th and 12th grade students attending different types of high schools in the center of Kilis. The data were obtained from the Personal İnformation Form revealing demographic information of participants, Multidimensional Perfectionism Scale and Adolescent Decision-making Scale. The data collected from high school students were proceed with SPSS 22 program. After tested descriptive, normality and prerequsite statistics, the data were analyzed with T Test, One way Variance Analysis (ANOVA), Kruskal Wallis H test used for comparing independent groups. To examine the relationships among the perfectionism levels, decision self-esteem and decision-making styles of high school students, Pearson Correlartion and Simple Regression Analysis were applied. The results of the research, revealed that the perfectionism level of high school students did not differ significantly in terms of the gender and perceived socieconomic status.  On the other hand, the results showed that the level of perfectionism of high school students differed significantly according to the school type, perceived parental attitude, and academic achievement average. The level of perfectionism was found to be the highest in vocational technical Anatolian high school students and the lowest in science high school student. It was also found that the perfectionism level of the high school students who perceived their families as authoritarian were significantly higher than students who perceived their families as protective and democratic. The results indicated that the students with lower academic average had the higher perfectionism levels compared to other groups. The results of current study revealed that that perfectionism had no significant relationship with decison-self esteem and vigilance which is one of the decision making styles therefore It was not carried out regression analysis to examine prediction role for those variables on perfectionism. On the other hand, it was found that the perfectionism level of high school students significantly predicted panic, cope-out and complacency of decision-making styles, and perfectionism explained the variance of 7.7% of panic, 4% of cope-out, and 4.7% of complacency of decision making styles. After the findings of the research were discussed, the recommendations were presented for the future researchers and practitioners.