Merziyye Necefova'nın hikâyeleri üzerine bir inceleme
A analysis of the Merziyye Necefova's stories
Yazar: UĞUR PEHLİVANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ ÖZKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Hikaye = Story ; Necefova, Merziyye = Necefova, Merziyye ; Savaş = War ; Savaş edebiyatı = War literature

Özet:
Merziyye Necefova 1970 yılında Azerbaycan'ın Beylegan şehrinde dünyaya geldi. Çocuk yaşta şiirler kaleme alan Merziyye Hanım'ın edebiyata yönelmesinde anne ve babasının oldukça etkisi olmuştur. Henüz yirmili yaşlarında Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan savaşa tanıklık etmiş ve bu savaş onu derinden etkilemiştir. Çevresindeki pek çok insanı bu savaşta kaybetmiştir. Merziyye Hanım, yaşadıklarının etkisiyle hikâyelerinin büyük bir çoğunluğunda savaş konusunu işlemiştir. Dedesinin İkinci Dünya Savaşı'nda şehit edilmesi, eşinin subay olması sebebiyle Azerbaycan-Ermenistan savaşının yaşandığı yıllarda Karabağ bölgesine gitmesi, iki ülke arasında yaşanan çatışmaların bu denli içinde olması ve yaşadığı acılar, hikâyelerinde savaş konusunu işlemeyi kaçınılmaz hale getirmiştir. Merziyye Hanım romantik çizgide eserler vermiş olsa da hikâyelerinde realizm ön plana çıkmaktadır. Hikâyelerini yaşadığı olaylardan esinlenerek sade bir dille kaleme almıştır. Yazar, günümüz insanının hiçbir şeye sabrının kalmadığını düşündüğü için hikâyelerini kısa tutmuştur. Savaş konusunu işlemediği hikâyelerinin bazılarında insan psikolojisi ön plana çıkmaktadır. Bazıları ise çocuk edebiyatı çerçevesinde değerlendirilebilecek hikâyelerdir. Bu çalışmada, Merziyye Hanım'ın çeşitli konularda yazmış olduğu hikâyeleri önce Türkiye Türkçesine aktarılmış ardından Metin Tahlili yöntemiyle olay, şahıs kadrosu, zaman, mekân, dil ve yapı unsuları dikkate alınarak tahlil edilmiştir. Yöntem uygulanırken Mehmet Kaplan'ın Hikâye Tahlilleri ve İsmail Çetişli'nin Metin Tahlillerine Giriş /2 kitaplarından yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Merziyye Necefova, hikâye, savaş

Abstract:
Merziyye Necefova was born in 1970 in Beylegan, Azerbaijan. Merziyye Hanım, wrote poems at a young age. Her parents had a great influence on her inclination towards literature. She witnessed the war between Azerbaijan and Armenia in her twenties and this war affected her deeply. She lost many people around her in this war. Ms. Merziyye dealt with the subject of war in most of her stories under the influence of her experiences. The fact that her grandfather was martyred in the Second World War, and her husband was a military officer, she went to the Karabakh region during the years of the Azerbaijan-Armenia war. Conflicts between the two countries and the pain she experienced made it inevitable to deal with the subject of war in her stories. Even though Merziyye Hanım produced works in romantic lines, realism comes to the fore in her stories. She wrote her stories in a simple language inspired by the events she lived. The author kept her stories short because she thought that today's people have no patience for anything. Human psychology comes to the fore in some of her stories, in which she does not deal with the subject of war. Some of them are stories that can be evaluated within the framework of children's literature. In this study, the stories written by Ms. Merziyye on various subjects were first transferred to Turkiye Turkish and then analyzed by using the Text Analysis method, considering the elements of event, character, time, place, language and structure. While applying the method, Mehmet Kaplan's Story Analysis and İsmail Çetişli's Introduction to Text Analysis/2 books were used.

 Keywords: Merziyye Necefova, story, war

ABSTRACT
A REVIEW OF THE MERZİYYE NECEFOVA'S STORİES
Merziyye Necefova was born in 1970 in Beylegan, Azerbaijan. Merziyye Hanım, wrote poems at a young age. Her parents had a great influence on her inclination towards literature. She witnessed the war between Azerbaijan and Armenia in her twenties and this war affected her deeply. She lost many people around her in this war. Ms. Merziyye dealt with the subject of war in most of her stories under the influence of her experiences. The fact that her grandfather was martyred in the Second World War, and her husband was a military officer, she went to the Karabakh region during the years of the Azerbaijan-Armenia war. Conflicts between the two countries and the pain she experienced made it inevitable to deal with the subject of war in her stories. Even though Merziyye Hanım produced works in romantic lines, realism comes to the fore in her stories. She wrote her stories in a simple language inspired by the events she lived. The author kept her stories short because she thought that today's people have no patience for anything. Human psychology comes to the fore in some of her stories, in which she does not deal with the subject of war. Some of them are stories that can be evaluated within the framework of children's literature. In this study, the stories written by Ms. Merziyye on various subjects were first transferred to Turkiye Turkish and then analyzed by using the Text Analysis method, considering the elements of event, character, time, place, language and structure. While applying the method, Mehmet Kaplan's Story Analysis and İsmail Çetişli's Introduction to Text Analysis/2 books were used.

 Keywords: Merziyye Necefova, story, war