Maternal kafeterya diyeti ve omega-3 takviyesinin yetişkinlik dönemindeki metabolik parametreler ve davranış üzerine etkisi
The effect of maternal cafeteria diet and omega-3 supplementation on metabolic parameters and behavior in adulthood
Yazar: ŞEYMA TEMİZYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP CAFEROĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Maternal sağlıksız beslenme nedeniyle intrauterin ortamdaki fetal programlama, yavrularda ileriki yaşamda hastalık riskini artırmaktadır. Bu çalışmada, maternal dönemde kafeterya diyetiyle beslenen anne farelere yapılan omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki öğrenme-hafıza fonksiyonları, metabolik parametreler (glikoz, insülin ve leptin) ve hipotalamik Bdnf geni mRNA ekspresyon düzeyleri üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gebe C57BL/6J cinsi fareler kafeterya diyeti veya kontrol diyeti alan ve omega-3 takviyesi (300 mg/kg/gün) yapılan/yapılmayan dört maternal gruba ayrılmıştır. Yavrular 3 haftalık olduğunda ise kontrol veya kafeterya diyetine ayrılarak sekiz grup oluşturulmuş ve 8 hafta takip edilmiştir: maternal kontrol – yavru kontrol, maternal kontrol – yavru kafeterya, maternal kafeterya – yavru kontrol, maternal kafeterya – yavru kafeterya, maternal kontrol+omega-3 – yavru kontrol, maternal kontrol+omega-3 – yavru kafeterya, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kontrol, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kafeterya. Davranış testleri uygulanmış ve 11 haftalıkken kan ve doku örnekleri alınmıştır. Maternal kafeterya ve yavru kontrol diyetiyle beslenen yetişkin farelerin uzun süreli öğrenme performansının daha iyi olduğu gösterilmiştir. Maternal kafeterya+omega-3 takviyesi alan farelerin yavru kontrol diyeti yerine kafeterya diyetiyle beslenmesi, uzamsal hafıza performansını olumsuz etkilemiştir. Maternal kafeterya diyetinin, yavruların yetişkin yaşamlarındaki glikoz ve insülin homeostazı üzerine olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Maternal kafeterya diyetine yapılan omega-3 takviyesinin ise insülin homeostazındaki bu olumsuz metabolik fenotip oluşumunu engelleyebileceği gösterilmiştir. Ancak maternal kontrol diyetine yapılan omega-3 takviyesi, yetişkin farelerde olumsuz glikoz ve insülin metabolizmasına neden olmuştur. Maternal ve yavru diyetinin leptin üzerine herhangi bir etkisi saptanmamıştır. Maternal kafeterya+omega-3 ve yavru kontrol diyetiyle beslenen farelerde kontrol grubuna göre Bdnf geni mRNA ekspresyon düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, bu çalışmayla maternal kafeterya diyetinin ve/veya omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki metabolik parametreleri, hipotalamik Bdnf gen ekspresyonu ve davranışları üzerine etkileri ortaya konmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Davranış; gen ekspresyonu; kafeterya diyeti; maternal diyet; metabolik parametreler; omega-3 yağ asidi.

Abstract:
Fetal programming in the intrauterine environment due to unhealthy maternal nutrition increases the risk of disease in offspring in later life. This study aimed to examine the effects of omega-3 supplementation to dams fed cafeteria diet during the maternal period on learning-memory functions, metabolic parameters (glucose, insulin, and leptin), and hypothalamic Bdnf gene mRNA expression levels in offspring in adulthood. Pregnant C57BL/6J mice were divided into four maternal groups feeding cafeteria or control diet and with or without omega-3 supplementation (300 mg/kg/day). The offspring were divided into control or cafeteria diets when they were three weeks old. Eight groups were formed, and offspring followed for eight weeks: maternal control – offspring control, maternal control – offspring cafeteria, maternal cafeteria – offspring control, maternal cafeteria–offspring cafeteria, maternal control+omega-3 – offspring control, maternal control+omega-3 – offspring cafeteria, maternal cafeteria+omega-3 – offspring control, maternal cafeteria+omega-3 – offspring cafeteria. Behavioral tests were applied. Blood and tissue samples were taken at 11 weeks of age. Adult mice fed the maternal cafeteria and offspring control diet have been shown to have better long-term learning performance. In mice fed the maternal cafeteria+omega-3 supplementation, feeding the offspring cafeteria diet instead of the offspring control diet negatively affected spatial memory performance in adulthood. Maternal cafeteria diet has been found to cause adverse effects on glucose and insulin homeostasis of offspring in adult life. It has been shown that omega-3 supplementation in the maternal cafeteria diet can prevent this negative metabolic phenotype in insulin homeostasis. However, omega-3 supplementation to the maternal control diet caused adverse glucose and insulin metabolism in adulthood. No effect of maternal and offspring cafeteria diet on leptin was detected. Bdnf gene mRNA expression levels were lower in mice fed maternal cafeteria+omega-3 and offspring control diet compared to the control group. In conclusion, this study revealed the effects of a maternal cafeteria diet and/or omega-3 supplementation on metabolic parameters, hypothalamic Bdnf gene expression, and behavior in offspring in adulthood.
Keywords: Behaviors; cafeteria diet; gene expression; maternal diet; metabolic parameters; omega-3 fatty acid.