Kinetik mimarlık: Tasarım, yapı ve çevresel değerlerüzerinden bir değerlendirme
Evaluating the role of kinetic architecture: In humanistic, environmental and aesthetic values
Yazar: YII MIKULLOVCI
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA SAYIN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
"Değişmeyen tek şey değişimdir." - Heraclitus of Ephesus (c. M.Ö. 500)  
Arkeoloji verilere göre günümüzdeki kinetik mimari, yapılardaki hareket fikri, geçmiş bulgulara dayanarak takip edilebilmektedir. Kinetik mimarinin ilk elemanları elle kontrol mekanizmalarına sahip olmakla birlikte, çok pratik amaçlarda da kullanılmaktaydılar. Bununla birlikte, teknoloji ve dikkatle hesaplanmış hareket ilkeleriyle elde edilen sistemler sayesinde, bugün mimaride daha geniş bir hareket uygulaması bulunmaktadır. 
Son yıllarda, yaşam tarzı, teknolojik gelişmeler, artan dünya nüfusu ve doğal kaynakların azalması gibi temel değişikliklere tanık olmaktayız. Mimarinin uyum sağlaması gereken bu dünyada, bu durum önemli bir göstergedir. Ayrıca, yenilikçi yapılar, akıllı malzemeler, yeni sensör teknolojileri ve yeni ihtiyaçlar ile mimarlığı düşünmeye teşvik eden pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler, çağdaş kinetik yapıların geliştirilmesi için uygun bir ortam oluşturmuştur. Bu durum da mekan uyumu, güvenlik, erişilebilirlik, çeşitli çevresel ve iklim sorunlarına uygun çözümler sunmaktadır. Ayrıca, kinetik mimari çeşitli alanlardaki uzmanlıkların ortaklığını temsil etmektedir. Mimarlar, interdisipliner çalışma için fizikçiler, programcılar ve inşaat mühendisleriyle malzeme seçimleri başta olmak üzere birçok konuda birlikte çalışmaktadırlar. Ayrıca, kinetik bir bileşen tasarımı, çevresel, psikolojik, ticari, kentsel veya erişilebilirlik ile ilgili ek uzmanlık çalışmaları gerektirmektedir. Çağdaş kinetik yapılar, genel yapıların sahip olabilecekleri engellere karşı çıkarak, boşluk, doğal kaynakların kullanımı ve bazı durumlarda yapı davranışının kontrol edilmesi için etkili çözümler sunar. 
Bu araştırmada hareket, yöntemler ve bir bileşenin kullandığı araçların fiziksel ilkelerinin incelenmesi yer almaktadır. Çok çeşitli kinetik yapı bileşenlerinin ve alternatiflerinin, genel yapı performansını geliştirme amaçlı önerilerinin kullanılmasına yönelik örnekler bulunmaktadır. Ayrıca, mimari teknolojinin uzun ömürlülüğü, dış etkilerden korunma, fizibilite ve maliyet ile ilgili potansiyel dezavantajları tükenmemektedir. 
Çevresel sorunlar, dünya çapındaki nüfus artışı ve çağdaş teknolojik gelişmeler, yaşam tarzlarımızla aynı anda hareket eden ve uyum sağlayan dinamik bir mimari arayışındadır.

Abstract:
"Nothing is permanent but change" - Heraclitus of Ephesus (c. 500 B.C.)  
Despite the recent prosperity of kinetic architecture, according to the archaeological data, the concept of motion in buildings, historically can be traced back to the ancient past. The first kinetic elements in architecture had manual control mechanisms and they had mainly practical purposes. However, with the sophistication achieved through building technology and carefully calculated motion principles, today there is a broader application of motion in architecture. 
During the last decades, we have been witnessing a fundamental change in the dynamism of lifestyle, technological developments, increased world population and drain of natural resources. Which is a great indicator that architecture must be more adaptable in a world that is progressively changing. Besides, there are many factors that have encouraged the re-thought of architecture, starting with the new and innovative constructing methods, smart materials, new sensor technologies, and new needs. These factors have established an environment for further development of contemporary kinetic buildings, that offer more suitable solutions for space adaptability, safety, accessibility, and various environmental and climatic issues. Additionally, kinetic architecture represents a unification of experts from various fields. Architects are the ones that usually deal with the design of building components, reaching out to the physicians, programmers and civil engineers for materialization. Moreover, designing a kinetic component may require additional expertise addressing climatic, environmental, psychological, commercial, urban or accessibility related issues. Contemporary kinetic buildings can defy obstacles that static buildings normally may have, thus offering efficient solutions for the use of space, natural resources and controlling the building behavior in certain situations. 
This research represents an effort to investigate the physical principles of motion, ways, and means by which a component operates. Followed by examples that unfold the wide variety of kinetic building elements and alternatives to using motion to enhance the overall building performance. Nevertheless, the potential disadvantages regarding the longevity of the architectural technology, maintaining difficulties, feasibility and cost are not left out. 
The problems architecture is facing during the process of environmental crisis, worldwide population overgrowth and contemporary technological developments, seek a dynamic architecture that moves and adapts simultaneously with our lifestyles and our environment.