2000-2019 yılları arasında Türk sinemasında anneliğin sunumu
Presentation of motherhood in Turkish cinema between 2000-2019
Yazar: SİBEL TURAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF GİZEM UĞURLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Annelik = Motherhood ; Sinema = Cinema ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinema, toplumu ve kültürü yansıtan sanat dalları ve kitle iletişim araçlarının en önemlilerinden biridir. Sinemanın; insanın birey olarak nerede yaşadığını, kim olduğunu anlamasında, başkalarıyla olan ilişkilerini yorumlamasında, içinde yaşadığı toplumun dinamiklerini ve kültürünü öğrenmesinde, toplumsal değişme ve dönüşümleri kavrayabilmesinde yansıtıcı bir işlevi vardır. Toplumsal değişmeler, toplumsal kabuller, normlar, kültür, gelenek ve görenek, kadın-erkek ilişkileri, aile, toplumsal cinsiyet vb. konuların sinemaya yansımalarını görmek mümkündür. Türkiye'de 1980 sonrası dönemde ekonomik, toplumsal, kültürel ve ideolojik düzeyde bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu yıllarda yaşanan gelişmeler, 2000'ler Türkiye'sinin hayata bakışın ve yaşam biçimini doğrudan etkileyen olaylar olmuştur. Kadın ve erkeğe, biyolojik ve fiziksel olarak birbirlerinden farklı olmaları nedeniyle toplumsal ve kültürel olarak farklı kadınlık ve erkeklik rolleri atfedilmiştir. Annelik; kadının biyolojik yapısı gereği çocuk sahibi olabilme özelliği dışında aynı zamanda toplumsal cinsiyet rollerinden biridir. Bu çalışma çerçevesinde 1980 yılından itibaren ülkenin yaşadığı toplumsal değişimin etkilerinin görüldüğü annelik kavramının, Türk sineması 2000-2019 filmleri kapsamında nasıl ele alındığı, yansıtıldığı incelenmektedir. Amaçlı örneklem ile belirlenen 20 film kapsamındaki 25 anne, Delphy tekniği ile belirlenmiş kriterler çerçevesinde değerlendirilmiştir. 2000-2019 yılları arasında incelenen Türk filmlerinde annelik sunumlarının, filmsel anlatıda kimi zaman toplumsal gerçekliği ve toplumsal yapıdaki değişimleri tamamen yansıttığı kimi zaman bu değişimlere yer verse de tamamen yansıtmadığı bazen de toplumsal gerçeklik ve değişimleri göz ardı edebildiği ortaya çıkmıştır.
Anahtar Sözcükler: Sinema, Türk sineması, toplumsal cinsiyet, annelik, toplumsal değişme.

Abstract:
Cinema is one of the most important branches of art and mass media that reflects society and culture. Cinema has a reflective function in understanding where people live as an individual, who they are, interpreting their relationships with others, learning the dynamics and culture of the society they live in, and comprehending social changes and transformations. It is possible to see the reflections of subjects such as social changes, social acceptances, norms, culture, traditions and customs, male-female relations, family, and gender on the cinema. In the post-1980 period in Turkey, there has been a transformation at the economic, social, cultural and ideological level. Developments in these years have been events that directly affect the outlook on life and lifestyle of 2000s Turkey. Men and women have been assigned socially and culturally different roles of femininity and masculinity due to the fact that they are biologically and physically different from each other. Motherhood is one of the gender roles at the same time, except for the ability of a woman to have children due to her biological structure. Within the framework of this study, it is examined how the concept of motherhood, which shows the effects of the social change experienced by the country since 1980, is considered and reflected within the scope of Turkish cinema 2000-2019 films. 25 mothers within the scope of 20 films determined by purposeful sampling were evaluated within the framework of criteria determined by Delphy technique. Turkish films in the presence of maternal surveyed between the years 2000-2019, filmic narrative and social structure in place, although the changes are fully reflected the changes in social reality does not reflect the social reality and the changes that can be ignored completely that sometimes has emerged.
Keywords: Cinema, Turkish cinema, gender, motherhood, social change.