Farklı arazi kullanımlarına dayalı alternatif bisiklet paylaşım istasyonu yer seçimi için cbs tabanlı hibrit bir yaklaşım
A gis-based hybrid approach for alternative bike-sharing station site selection based on different land use
Yazar: EZGİ EREN
Danışman: PROF. DR. FARUK FIRAT ÇALIM
Adana Alparslan Türkeş Bilim Ve Teknoloji Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Son on yılda dünya çapında giderek yaygınlaşan Bisiklet Paylaşım Sistemleri (BPS), akıllı hareketliliği desteklemeyi amaçlayan paylaşımlı bir akıllı ulaşım sistemi (AUS) teknolojisidir. Şehirlerde trafik sıkışıklıklarının, hava ve gürültü kirliliğinin ve doğal kaynak tüketiminin azaltılması açısından BPS'lerin verimliliğinin arttırılmasını sağlayacak karmaşık karar problemlerine çözüm önerilerinin geliştirilmesi, sürdürülebilir şehirlerde daha yaşanılabilir bir çevre için önem arz etmektedir. BPS'lerin verimliliğinin arttırılması noktasında en önemli stratejik kararlardan biri sisteme ait istayon yerlerinin belirlenmesi sürecidir. Bu çalışma, farklı arazi kullanım türüne göre alternatif istasyon yerlerinin belirlenmesi ve mevcut istasyon yerlerinin İzmir'deki bir BPS için uygunluğunun değerlendirilmesi için bilimsel bir çerçevenin sunulmasını amaçlamaktadır. Bu amaçla, BPS istasyonlarının konumlandırılmasında etkili olan kriterler belirlenmiş ve kriterler farklı arazi kullanım türüne göre AHP yöntemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. Aynı zamanda, arazi kullanım türüne göre kriter ağırlıklarındaki değişim değerlendirilmiştir. Potansiyel yolcuların, kriterlere ait tesislerden belirli bir erişim mesafesinde bulunan istasyonlarda potansiyel yolcuların gezi üretme eğiliminin belirsizliği, bulanık mantık yaklaşımını kullanarak karakterize edilmiştir. Son olarak İzmir ilinde yer alan bir BPS için ulaşım, rekreasyon ve eğitim amaçlı potansiyel istasyonlar tespit edilmiş ve mevcut istasyonlar ve potansiyel istasyonlar en iyiden en kötüye doğru VIKOR yardımıyla listelenmiştir. Çalışma sonucunda kentsel ulaşım sistemine entegre edilebilecek, rekreasyon faaliyetlerini destekleyebilecek ve eğitim alanlarına kolayca erişilebilek ulaşım, rekreasyon ve eğitim arazi kullanım türleri için 42, 28 ve 48 alternatif istasyon yerleri belirlenmiştir. Ayrıca, arazi kullanımına göre mevcut istasyonlardan 1105 numaralı istasyonun ulaşım, rekreasyon ve eğitim amaçlı gezileri en iyi şekilde destekleyeceği belirlenmiştir.

Abstract:
Bike-Sharing Systems (BSS), which has become increasingly widespread in the last decade, is a shared intelligent transportation system (ITS) technology that aims to support smart mobility. Developing solutions to complex decision problems that will increase the efficiency of BSSs in order to reduce traffic congestion, air pollution, noise pollution and natural resource consumption in cities is important to create a more livable environment in sustainable cities. One of the most important strategic decisions to increase the efficiency of BSS is the process of determining the station locations of the system (site selection). In this study, a scientific framework is presented for determining alternative station locations according to different land use type and evaluating the suitability of existing station locations for a BSS in İzmir. For this purpose, the criteria that are effective in deploying BPS stations have been determined and the criteria have been weighted by using AHP method according to different land use type. Also, the change in the criterion weights according to the land use type was evaluated. The uncertainty of the impact of potential passengers on the criteria of producing trips at the stations within a certain reach from the facilities was characterized by using fuzzy logic approach. Finally, potential stations for transportation, recreation and educational use were identified for BSS in the province of Izmir, and existing stations and potential stations were listed with the help of VIKOR from the best to the worst. As a result of the study, 42, 28 and 48 alternative station locations were determined for transportation, recreation and education land use types, which can be integrated into the urban transportation system, support recreational activities and easily accessible to educational areas. In addition, it was determined that the station number 1105 from the existing stations, according to the land use, is in a position to best support the trips for transportation, recreation and education.