Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere uygulanan akupresin susuzluk şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupressure applied to individuals receiving hemodialysis treatment on severity of thirst and quality of life
Yazar: ALEV YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupresür = Acupressure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Susuzluk ve ağız kuruluğu hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde en sık karşılaşılan sorunlar arasında yer almaktadır. Bu çalışma, kantitatif ve kalitatif olarak iki aşamada yürütülmüştür. Çalışmanın kantitatif aşaması, hemodiyaliz tedavisi alan bireylere 6 hafta süresince haftada üç kez CV-23, SJ-17, Kid-1 akupunktur noktalarına 15 dk süre ile uygulanan akupresin susuzluk şiddeti ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacı ile randomize kontrollü çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması, çalışmaya katılmayı kabul eden müdahale grubundaki hastalarla akupres uygulaması öncesi ve sonrası, bireysel görüşme tekniği kullanılarak yarı yapılandırılmış soru formu ile kalitatif çalışma olarak uygulanmıştır. Araştırma, bir il merkezindeki iki hemodiyaliz merkezinde, 30 kişi müdahale, 30 kişi plasebo grubu olmak üzere 60 hasta ile tamamlanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur ve kurum izinleri alınmıştır. Araştırmada veriler, hasta tanıtım formu, Visüel Analog Skala (VAS)- susuzluk skalası, Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği, akupres uygulama çizelgesi, müdahale ve plasebo grubu uygulama çizelgeleri kullanılarak toplanmıştır. 
Müdahale grubundaki bireylere akupres uygulama protokolü doğrultusunda akupres uygulama aleti çalışır konumda, plasebo grubundaki bireylere alet çalışmaz konumda 6 hafta süresince, haftada üç kez her diyaliz seansında CV-23, SJ-17, Kid-1 akupunktur noktalarına toplam 15 dk süre ile akupres uygulaması yapılmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde, t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (Post-Hoc test: Bonferoni), karışık ölçümler için iki faktörlü Anova, Ki-kare, Pearson korelasyon analiz testleri kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda p<0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Müdahale grubundaki bireylerin plasebo grubundakilere göre haftalık tükürük miktarındaki artış ve haftalık VAS susuzluk miktarındaki düşüşün anlamlı olduğu (p<0.05) saptanmıştır. Müdahale ve plasebo grubu arasında 1. ve 6. hafta izlemdeki Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin mental komponent alt boyutundaki fark anlamlı (p<0.05) diğer tüm alt boyut ve toplam puan ortalamaları arasındaki farklılık anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Akupres uygulaması sonrası ağız kuruluğu ve susuzluğa yönelik hastalar, ağzı içinde rahatlama, hararette azalma, ağız içinde sulanma, salgı yoğunlaşması, ağız içinde damla damla akıntı, ağız kuruluğunda azalma olduğunu, kendilerini iyi hissettiklerini ve uygulamadan memnun olduklarını belirtmişlerdir.
Çalışma sonucunda CV-23, SJ-17, Kid-1 akupunktur noktalarına uygulanan akupresin, tükürük miktarını artırdığı, VAS susuzluk şiddetini azaltığı, yaşam kalitesinin mental komponent alt boyutu hariç diğer boyutlarını etkilemediği belirlenmiştir. Bu sonuca göre, hemodiyaliz hastalarında tükürük miktarını artırma ve susuzluk şiddetini azaltmada akupres bütünleşik bir uygulama olarak hastalara önerilebilir.

Abstract:
Thirst and dryness of the mouth are among the most common problems of individuals receiving hemodialysis treatment. This study was carried out in two ways: quantitative and qualitative. In quantitative phase, the study was carried out in a randomized-controlled way to define the effect of acupress on thirst intensity and quality of life, performed on CV-23, SJ-17 and Kid-1 acupuncture points for 15 min three times a week for 6 weeks in patients on hemodialysis. The second phase of the study was carried out as a qualitative study by using an individual interview technique and a semi-structured question form with the intervention group patients before and after the acupressure application who agreed to participate in the study. The study was completed in two hemodialysis centers in a province center with 60 patients in total: 30 in the intervention group and 30 in the placebo group. Ethics committee approval, informed consent from volunteers and institutional permissions were obtained for the study. The research data were obtained using patient introduction form, Visual Analog Scale (VAS)-thirst scale, Kidney Disease Quality of Life Scale, acupressure application chart, and application charts of intervention and placebo groups.
 In line with the acupressure application protocol, acupressure was applied to individuals in the intervention group while the acupressure device was in operating state and to individuals in the placebo group while it was in non-operating state for a period of 15 minutes on CV-23, SJ-17 and Kid-1 acupuncture points during each dialysis session three times a week for 6 weeks. T test, variance analysis for the repeated measurements (Post-Hoc test: Bonferoni), two-factor ANOVA for mixed measurements, Chi-square test and Pearson's correlation analysis test were used in the evaluation of the data. In comparisons, p<0.05 was considered to be significant. The weekly increase in the saliva amount and the weekly decrease in the VAS thirst level in the individuals from the intervention group compared to those from the placebo group were found to be significant (p<0.05). In the 1st and the 6th week surveillances the difference between the intervention group and the placebo group in terms of the mental component sub-dimension of the Quality of Life scale was found to be significant (p<0.05), the difference between all other sub-dimensions and averages of total scores was not found to be significant(p>0.05). In reference to the dryness of the mouth and thirst, the patients reported that there is a decrease in thirst, relief in the mouth, dilution in the mouth, increase in salivation, dripping in the mouth and decrease in dryness of the mouth, and that they are satisfied with the application and they feel better after the acupressure application. 
As a result of the study, it was determined that the acupressure applied to CV-23, SJ-17 and Kid-1 acupuncture points with the acupressure device increased the saliva amount, decreased the severity of VAS thirst and had no effect on other dimensions of the quality of life except the mental component sub-dimension. According to this result, to patients with hemodialysis the acupressure can be suggested as an integrated application that increases the amount of saliva and decreases the severity of thirst.