Türkiye'de gübre sanayinin gelişimi ve iktisadi performansı
The growth of fertilizer industry in Turkey and it's economic performance
Yazar: BAYRAM UNAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞİŞMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik durum = Economic situation ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Tarım sektörü gelismis veya gelismekte olan bütün ülkeler için, en basta yasamındevamlılıgını saglayan gıda ürünlerini tedarik etmesi özelligiyle büyük öneme sahiptir.Ancak Türkiye gibi gelismekte olan ve yakın bir geçmise kadar ekonomisi tarımadayanan bir ülkede tarımın genis ölçüde istihdam saglaması ve toplumsal yapı içindekiyeri tarım sektörünün sahip oldugu önemi Türkiye gibi ülkelerde daha da arttırmaktadır.Tarımsal faaliyetlerin üzerinde yapıldıgı ve tarımın en önemli girdisi olan toprakislendiginde sahip oldugu verimliliginde azalma meydana gelir. Verimlilikteki azalma,topragın bünyesinde bulunan ve bitkilerin yasaması için zorunlu olan bitki besinmaddelerinin bitkiler tarafından alınması neticesinde olur. Azalan bitki besinmaddelerinin telafisi, topraga ya çiftlik gübresi ya da kimyasal gübre verilmesiyle olur.Çiftlik gübrelerinin miktarının azlıgı gübrelerde kimyasal gübreleri, dolayısıyla dakimyasal gübre sektörünü öne çıkarmaktadır.Gübre sektörü, ham maddesi agırlıklı olarak bazı madenlere dayanan, maliyetleriiçinde enerjinin önemli payı olan ve sermaye yogun sayılabilecek bir sanayi dalıdır.Ham madde olarak kullanılan madenler ve dogal gaz bakımından Türkiye'nin zenginolmaması, gübre üretimi için bu maddelerde yogun ithalatı gerektirmektedir. Bunedenle sektörün üretim yapabilmesi için her yıl yurt dısına büyük miktarlarda dövizakısı olmaktadır. Sektördeki bu olumsuzluklara ve sektörün henüz 68 yıllık bir geçmisesahip olmasına ragmen Türkiye gübre sektörü iç piyasada rekabet edebilecek birseviyeye ulasmıstır.Özellikle Türkiye toprakları gibi yüzyıllardır yıldır islenen ve genelliklekarsılıgında gübre verilmeyen tarım alanlarında gübrenin, dolayısıyla da gübresektörünün önemi daha da artmaktadır.

Abstract:
The agricultural sector has a great importancy for developed and developingcountries in order to provide crucial agricultural products which is vital for human life.Especially for the countries which has been developing and have started to industrialize,such as Turkey. The main input of agriculture sector is soil whose fertility declineswhen it is used. For increasing fertility of the soil, manure or fertilizer are used to solvethat problem. The scarcity of manure in industry causes the fertilizer sector to play a bigrole in agriculture.The fertilizer industry has tree main characteristic which can be listed as follows:it needs heavy capital to start business, the main inputs of the products are heavilydepends on some minerals, and lastly the cost of energy which is used to producefertilizer has a big portion in the budget. However Turkey is poor country for theminerals which are used in fertilizers and Turkey also has not have enough natural gasto provide the needed energy. In spite of these negative facts and the short history ofTurkish Fertilizer Industry which has been operating for 68 years, the industry has beenachieved to be competitive in national borders.The use of earth in agriculture for centuries in Anatolia has caused to decline thefertility of the soil. In addition not using enough fertilizers also has bad effect.Therefore the importancy the fertilizer sector has been impro