Memlük toplumunda cariyelik
Concubinage in the Mamluk society
Yazar: ESRA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Cariyeler = Bondwomans ; Kölelik = Slavery ; Memlük Devleti = Mamluk State ; Memlükler = Mamluks ; Müzik = Music ; Siyasal etki = Political clout ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Ticaret = Trade

Özet:
Medeniyetlerdeki çeşitlilikten dolayı cariyeler hakkında farklı yorumlar mevcuttur. Bu çeşitli algılamalardan dolayı farklı bir perspektif sunulmaya çalışılmış ve yaşanan dönem içinde başka statülerine değinilmiştir. Böylelikle cariyelerin var olan köle statüsünün arkasında çeşitli rolleri olduğunun farkına vararak ve cariye denilince sadece alternatif eş algısının önüne geçmek için çaba gösterilmiştir. Çalışmada Doğu ve Batı kültürleri analiz edilerek cariye kavramı karşılaştırılmış ve Doğuda kadına verilen değer Batıya nispetle çok iyi konumda bulunmuştur.
Çalışmanın diğer bir sonucu kölelerin hür konumuna gelmeden önceki çabalarını ele alarak hürriyetlerine kavuşan cariyelerin, yaptığı faaliyetler ortaya konulmuştur. Akabinde cariyeler konusunu siyasi, sosyal, iktisadi, ilmi ve mimari alanda olmak üzere beş boyutlu ele alınıp sarayın içi ve dışında bir tasnif yapılmıştır. Ayrıca Memlük dönemi cariyeleri, hayatı boyunca gelebilecek on ana statü ile özetlenmiştir. Saraya girip sultan olmak, -Bu durum Şecerüddür için geçerlidir- sultan eşi olarak ümmü'l-veled konumuna yükselmek ve veliaht annesi olmak, -Hong Togay, Beyaz, Urdu, Hond Çolban, Hond Semra, Sul, Surbay vb.- haremin işlerinden sorumlu olmak, -Sitt Hadak- muhbirlik yapmak, efendi ile sultan arasında köprü vazifesi kurmak, azat edilip harem emirlerinden biriyle evlenmek, ilimle uğraşmak, mimari alanda etkin olmak, şarkıcı ve hizmetçi konumunda olup on ana statü altında toplanmaktadır. Ayrıca çalışmada bu genel sınıflandırma dışında alt başlıklarda farklı konumlara daha sahip oldukları ve bu alanlarda faaliyet gösterdikleri belirtilmiştir.
Dolayısıyla sorular çevresinde elde edilen konunun sonucu olarak cariyelerin konumu diğer devletlere nazaran çok farklıydı. Bunun en büyük karinesi ise cariyenin sultan olması idi. Keza sultan eşi olarak hür kadın statüsünde olmuş, mehir almış, miras bırakmıştır. Yani köle gibi bir başkasına miras bırakılmamıştır.

Abstract:
There are different interpretations of concubines due to the diversity of civilizations. Due to these various perceptions, a different perspective was tried to be presented and their status was mentioned during the period experienced. Concubines are not just slaves. They have different statuses. In the study, efforts were made to determine these statuses. In the study, the concept of concubines was compared by analyzing Eastern and Western cultures, and the value given to women in the east was in a very good position compared to the west.
Another result of the study is that the activities of the concubines, who gained their freedom by taking the efforts of the slaves before they become free, were revealed. Subsequently, the subject of concubines was handled in five dimensions; political, social, economic, scientific and architectural fields, and classified inside and outside the palace. Mamluk period concubines were also summarized with ten main statuses that can come during his life. To enter the palace and being a sultan, -this is valid for Shajar al-Durr- rising to umm al-walad position as a sultan's wife and being a prince's mother such as Hong Togay, Hond Colban, White, Urdu, Hond Semra, Sul, and Surbay. To be responsible, - Sitt Hadak - to be an informant or spy, to act as a bridge between the master and the sultan, to be freed and married to one of the harem orders, be engaged in science, be active in the architectural field, is in the position of singer and maid and gathered under ten main status. Also, in the study, it was stated that they have different positions in subheadings other than this general classification and that they operate in these areas.
Therefore, as a result of the issue obtained around the questions, the position of concubines was very different compared to other states. The biggest presumption of this was that the concubine was the sultan. Likewise, she became the status of a free woman as the wife of the sultan, took a mahr and inherited it. That is, a concubine was not bequeathed like a slave.