Cerrahi hasta pozisyonları ile optik sinir kılıf çapı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Surgical patient positioning and its effects on intracranial pressure
Yazar: GİZEM DÖKEN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN TAPAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Supin, trendelenburg, pron, litotomi ve şezlong en sık kullanılan cerrahi hasta pozisyonlar olup bu pozisyonların hastalar üzerinde farklı fizyolojik etkileri bulunmaktadır. Özellikle intrakranial patolojisi olan hastalarda pozisyonun neden olduğu serebral hemodinamik etkileri bilmek önemlidir. Serebral perfüzyonu etkileyen intrakranial basıncın cerrahi hasta pozisyonlarına bağlı değiştiğini düşünmekteyiz. İntrakranial basınç artışı BOS akışı ile birlikte optik sinir etrafındaki subaraknoid boşluğa iletilerek dura materde genişlemeye ve optik sinir kılıf çapında artışa neden olmaktadır. Optik sinir kılıfının 5 mm ve üzerindeki çapı intrakranial basıncın 20 mmHg üzerinde seyrettiğini göstermektedir. Çalışmamızda pozisyona bağlı intrakranial basınç değişimlerinin takibini ultrasonografi eşliğinde optik sinir kılıf çapını (OSKÇ) ölçerek değerlendirmeyi amaçladık. 

Bu prospektif çalışma için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu (24-KAEK-004) onayı alınarak hastanemiz polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arası; bilinen nörolojik, göz ve kardiyovasküler hastalığı olmayanlar, daha önce geçirilmiş göz enfeksiyonu ve travması olmayanlar, göz ve kranial cerrahi geçirmeyenler, gebe olmayanlar ve yazılı onam verenler çalışmaya dahil edildi. Tüm gönüllülerin aydınlatılmış onamları alındıktan sonra demografik verileri kaydedildi. Elektrokardiyografi (EKG), non-invaziv kan basıncı, pulse oksimetre ile monitörize edildi ve 5 dakikada 1 ölçüm sonuçları kaydedildi. Ultrasonografi (USG) eşliğinde OSKÇ ölçümü her pozisyon verilmesinden 5 dakika sonra yapıldı ve her pozisyon öncesi gönüllüler 5 dakika supin pozisyonda dinlendirildi. Ölçüm yaparken gönüllünün gözüne tek kullanımlık şeffaf örtü örtüldü ve üzerine bol jel döküldü; gönüllüden gözü kapalıyken karşıya bakması istendi. USG'nin lineer probu ile transvers kesitte papillanın 3 mm gerisinden optik sinir kılıf çapı 3 kez ölçüldü ve ortalaması alınarak kaydedildi. Supin pozisyonda alınan ölçüm değeri bazal kabul edilerek diğer cerrahi hasta pozisyonlarından (trendelenburg, pron, litotomi, şezlong) elde edilen değerler supin pozisyon ile karşılaştırıldı. Trendelenburg, pron ve litotomi pozisyonlarında optik sinir kılıf çapında istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulunmuştur; şezlong pozisyonunda ise supin pozisyona göre istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlemlenmiştir. 

Farklı cerrahi hasta pozisyonlarının optik sinir kılıf çapının değiştirdiği USG ile gösterilmiştir.

Abstract:
Supine, trendelenburg, prone, lithotomy, and beach-chair are the most commonly used surgical patient positions, and these positions have various physiological effects on patients. It is particularly important to understand the cerebral hemodynamic effects caused by positioning in patients with intracranial pathologies. We believe that intracranial pressure, which affects cerebral perfusion, varies depending on surgical patient positions. An increase in intracranial pressure is transmitted to the subarachnoid space around the optic nerve through cerebrospinal fluid flow, leading to expansion in the dura mater and an increase in the diameter of the optic nerve sheath. A diameter of 5 mm or more of the optic nerve sheath indicates that the intracranial pressure is above 20 mmHg. In our study, we aimed to evaluate the changes in intracranial pressure related to position by measuring the optic nerve sheath diameter (ONSD) under ultrasound guidance.
Ethical approval for this prospective study was obtained from the Tokat Gaziosmanpaşa University Clinical Research Ethics Committee (24-KAEK-004). Participants included individuals aged 18-45 who visited the outpatient clinics of our hospital and did not have known neurological, ocular or cardiovascular diseases, had not previously experienced eye infections or trauma, had not undergone eye or cranial surgery, were not pregnant, and provided written consent. After obtaining informed consent from all volunteers, demographic data were recorded. Electrocardiography (ECG), non-invasive blood pressure, and pulse oximetry were monitored, and measurements were recorded every 5 minutes. ONSD measurements via ultrasound were performed 5 minutes after each position was given, and volunteers were allowed to rest in the supine position for 5 minutes before each measurement. A disposable transparent cover was placed over the volunteer's eye, and a generous amount of gel was applied; the volunteer was instructed to look straight ahead with their eyes closed. Using a linear probe in transverse section, the optic nerve sheath diameter was measured three times 3 mm behind the optic disc, and the average value was recorded. The measurement taken in the supine position was considered as the baseline, and the values obtained from other surgical patient positions (trendelenburg, prone, lithotomy, beach-chair) were compared to those of the supine position. Statistically significant increases in optic nerve sheath diameter were found in trendelenburg, prone, and lithotomy positions; however, a statistically significant decrease was observed in the beach-chair position compared to the supine position.
The study demonstrated that different surgical patient positions affect the optic nerve sheath diameter, as shown by ultrasound.