Yatırımcı-devlet tahkiminde orantılılık ilkesinin analizi
Analysis of the principle of proportionality in investor-state arbitration
Yazar: AHMET CEVAT BAŞBUĞ
Danışman: DOÇ. DR. GALİP ENGİN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu hukuku = Public law ; Milletlerarası hukuk =   ; Ölçülülük ilkesi = Principle of proportionality

Özet:
Uluslararası yatırım hukukunun, ikili veya çok taraflı yatırım antlaşmaları ağıyla oluşturduğu geniş rejim, kamusal anlamda küresel yönetişim için her geçen gün daha önemli hale gelmektedir. Söz konusu antlaşmalar kapsamında ortaya çıkan ihtilaflar, yatırımcı-devlet tahkiminde çözülmektedir. Tahkimin bir tarafında ev sahibi devletin, diğer tarafında özel kişi olan yatırımcının bulunması sebebiyle, kamusal çıkarlar ile gerçek veya tüzel kişilere tanınan hakların çatışması, uyuşmazlıkların temelini oluşturmaktadır. Ancak, geniş antlaşmalar ağı doğrultusunda, özel amaçla kurulan tahkimlerin başvurduğu çözümler tutarlılık göstermemektedir. Bu sebeple, uyuşmazlıklarda istikrarı sağlayacak bir inceleme yöntemi ve standardının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Orantılılık ilkesi, yatırımcı-devlet tahkiminin özel amaçlı kurulan yapısıyla uyumlu bir şekilde, ev sahibi devletin ve yatırımcının çıkarlarının optimum şekilde uzlaştırılması potansiyeline sahiptir. Önemli sayıda tahkimde, hakemlerin, orantılılık ilkesini veya çeşitli unsurlarını kullandığı görülmektedir. Bununla birlikte, yatırımcı-devlet tahkiminde en yüksek tazminat bedellerine hükmedilen davalarda, orantılılık ilkesine başvurulmaktadır. Çalışmada, önce orantılılığın genel bir ilke olarak neden kabul edilmesi gerektiği incelenmektedir. Ardından, ilkeye başvurulurken ortaya çıkan çeşitli risklerin en aza indirilebilmesi için, hangi inceleme yöntemi ve standardına başvurulması gerektiği belirtilmektedir. Son olarak, yatırımcı-devlet tahkiminde hangi standartların nasıl ihlal edildiğinin değerlendirilmesinde orantılılık ilkesinin kullanımı açıklanmaktadır.

Abstract:
The broad regime created by international investment law through a network of bilateral or multilateral investment agreements is becoming more important for global governance in the public sense. Disputes arising within the scope of the agreements in question are resolved in investor-state arbitration. Since the host state is on one side of the arbitration and the private investor is on the other side, the conflict between public interests and the rights granted to real or legal persons forms the basis of disputes. However, in line with the wide network of agreements, the solutions used by arbitrations established for special purposes are not consistent. For this reason, an examination method and standard that will ensure stability in disputes needs to be examined in detail. The principle of proportionality has the potential to optimally reconcile the interests of the host state and the investor, in line with the ad hoc structure of investor-state arbitration. In a significant number of arbitrations, arbitrators appear to have used the principle of proportionality or some element of it. However, in cases where the highest compensation amounts are awarded in investor-state arbitration, the principle of proportionality is used. The study first examines why proportionality should be accepted as a general principle of law. Hence, it is stated which review method and standard should be used to minimize the various risks that arise when applying the principle. Finally, the use of the principle of proportionality in assessing which standards and how they are violated in investor-state arbitration is explained.