Avülsiyon yaralanmalarına yönelik hazırlanan broşür bazlı yüz yüze ve web tabanlı bilgilendirme araçlarının etkinliklerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative evaluation of the effectiveness of brochure based face to face and web based information tools prepared for avulsion injuries
Yazar: SERPİL SAĞDIÇ
Danışman: PROF. DR. TAMER TÜZÜNER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Avülsiyon = Avulsion ; Broşür = Brochure ; Hasta eğitimi = Patient education ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Dental avülsiyon; dişin yuvasından tamamen çıktığı, tüm diş yaralanmalarının %1-16'sını oluşturan, hem ebeveynler hem de çocuklar üzerinde psikolojik ve ekonomik zorluklar yaratan yaralanmalardır. Bu araştırmada amaç; katılımcılara iki farklı yöntemle avülsiyon yaralanmalarına müdahale eğitimi verilerek ilgili konu hakkındaki bilgi düzeylerinin, farkındalıklarının artırılması ve bu iki bilgi aracının etkinliğinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir.
            Araştırmaya 125 katılımcı broşür bazlı bilgilendirme (BBB) grubunda, 125 katılımcı web tabanlı bilgilendirme grubunda (WTB) olacak şekilde toplam 250 katılımcı katıldı. Eğitim klinikte hastalardan izole bir şekilde gerçekleştirildi ve her bir katılımcıya ayrı ayrı eğitim materyali uygulandı. Katılımcılardan içeriğinde demografik özelliklerin, travma öyküsünün, öz değerlendirme ve sağlık bilgi arama davranışlarının sorgulandığı anket formunu eğitimden önce; avülsiyon yaralanmalarına müdahale ile ilişkili bilgilerin sorgulandığı 6 sorudan oluşan anket formunu ise eğitimden önce (ÖT), eğitimden hemen sonra (ST1) ve eğitimden 3 ay sonra (ST2) doldurmaları istendi. İstatistiksel analizler sırasında Ki-Kare ve Mc Nemar testi kullanıldı. Tüm analizlerde p<0.05 düzeyi anlamlı olarak kabul edildi.
            Broşür bazlı bilgilendirme ve web tabanlı bilgilendirme eğitim grupları arasında katılımcılara yönetilen 'Daha önce travmatik diş yaralanmaları hakkında bilgi aldınız mı?' sorusunda istatistiksel olarak anlamlı fark (p=0.01; p<0.05) tespit edilirken; demografik özellikler, travma öyküsü, öz değerlendirme ve sağlık bilgi arama davranışları kapsamında yöneltilen diğer sorularda istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05).        
            Katılımcıların avülsiyon yaralanmalarının yönetimiyle ilgili bilgi düzeylerini ölçmek için yapılan ankette 1. soruda travma sonucu tamamen yerinden çıkan süt dişinin tekrar yerine yerleştirilip yerleştirilemeyeceği, 2. soruda travma sonucu tamamen yerinden çıkan daimi dişin tekrar yerine yerleştirip yerleştirilemeyeceği, 3. soruda tamamen yerinden çıkan daimi dişin yerine yerleştirilmeden önce nasıl temizleneceği, 4. soruda tamamen yerinden çıkan daimi dişi yerine yerleştirirken dişin nasıl yerleştirileceği, 5. soruda travma sonucu tamamen yerinden çıkan daimi dişe yapılacak müdahale için en uygun zaman, 6. soruda ise travma sonucu tamamen yerinden çıkan dişin en iyi saklama ortamının ne olduğu sorgulanmıştır.
           Sonuçlar değerlendirildiğinde; hem BBB hem de WTB grubunda yer alan katılımcıların bilgi düzeylerinin zamana bağlı değişim analizinde ÖT-ST1 arasında 2, 3, 4 ve 6. sorularda istatistiksel olarak anlamlı derecede artma tespit edildi (p<0.001). 1. soruda ise doğru cevap oranında istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı (p<0.001). Aynı eğitim grubunda ÖT-ST2 anketleri karşılaştırıldığında; 2, 3 ve 6. sorularda bilgi düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı artma (p<0.001), 1. soruda ise bilgi düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı azalma (p<0.001) meydana geldi. Son test 1-son test 2 anketleri arasında ise hem BBB grubunda (p<0.001) hem de WTB grubunda (p=0.021; p<0.05) 6. soruda katılımcıların bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı. Broşür bazlı bilgilendirme ve web tabanlı bilgilendirme gruplarında yer alan katılımcıların bilgi düzeyindeki değişiklikler birbirleri ile karşılaştırıldığında; ÖT anketinde 6 sorunun tamamında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmedi (p>0.05). Bununla birlikte ST1 anketinde 3. soruda WTB eğitim grubundaki katılımcılar (p=0.037; p<0.05), ST2 anketinde ise 1. soruda BBB eğitim grubundaki (p=0.007; p<0.05) katılımcılar istatistiksel olarak anlamlı derecede başarılı bulunmuştur.
           Bu çalışma sonucunda; BBB ve WTB grubunda yer alan katılımcıların eğitim öncesi avülsiyon yaralanmalarının yönetimiyle ilgili bilgi düzeyleri eğitim sonrasında çoğunlukla yükselme eğilimi gösterdiği gözlenmiştir. Bilgilerin kalıcılığı yönünden değerlendirildiğinde her iki eğitim grubunda da 3 ay sonra anket sorularına verilen yanıtların başlangıç düzeyine göre genel olarak arttığı saptanmıştır. Sonuç olarak avülsiyon yaralanmalarına müdahale ile ilgili eğitimlerin başarılı olduğu düşünülebilir. İki farklı bilgi aracı soru bazlı ve karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde iki eğitim grubunun birbirine belirgin bir üstünlüğü olmamıştır.

Abstract:
Dental avulsion is when the tooth is completely out of its socket; these are injuries that make up 1-16% of all dental injuries and create psychological and economic difficulties on both parents and children. The aim of this study is to provide participants with avulsion injury intervention education by two different methods and to increase their knowledge level and awareness about the related subject and to evaluate the effectiveness of these two information tools comparatively.
           A total of 250 participants participated in the study, including 125 participants in the brochure-based information group (BBI) and 125 participants in the web-based information group (WBI). The education was carried out in isolation from the patients in the clinic and the training material was applied to each participant separately. Before the training, the questionnaire form in which demographic characteristics, trauma history, self-assessment and health information seeking behaviors were questioned by the participants; they were asked to fill out a questionnaire consisting of 6 questions about the information related to the intervention for avulsion injuries before the education (pretest), immediately after the education (post test 1) and 3 months after the education (post test 2). Chi-square and Mc Nemar tests were used during statistical analysis. A p<0.05 level was considered significant in all analyzes.
            While there was a statistically significant difference (p=0.01; p<0.05) in the question "Have you received information about traumatic dental injuries before?" directed to the participants between the brochure-based information and web-based information training groups; No statistically significant difference was found in other questions asked within the scope of demographic characteristics, trauma history, self-evaluation and health information seeking behaviors (p>0.05).
           The questionnaire used to measure participants' level of knowledge about the management of avulsion injuries; Q1. 'Whether the primary tooth that was completely displaced as a result of trauma could be replaced', Q2. 'Whether the permanent tooth that was completely displaced as a result of trauma could be replaced', Q3. 'It was not possible to replace the completely displaced permanent tooth', Q4. 'How to hold the fully displaced permanent tooth while placing it', Q5. 'The most appropriate time for the intervention to the permanent tooth that was completely displaced as a result of the trauma', Q6. 'The best storage environment for the tooth that was completely displaced as a result of trauma was questioned.
            When the results are evaluated; in the analysis of the time dependent change in the knowledge levels of the participants in both the BBI and WBI groups, a statistically significant increase was found between pretest (PT)- post test 1 (PT1) in questions 2, 3, 4, and 6 (p<0.001). In the first question, there was a statistical decrease in the rate of correct answers (p<0.001). When the pretest (PT)-post test 2 (PT2) questionnaires were compared in the same education group; there was a statistically significant increase (p<0.001) in the level of knowledge in the 2nd, 3rd and 6th questions, and a statistically decrease in the level of knowledge in the 1st question (p<0.001). Between the PT1-PT2 questionnaires, there was a statistical decrease in the knowledge levels of the participants in the 6th question in both the BBI group (p<0.001) and the WBI group (p=0.021; p<0.05). When the changes in the knowledge level of the participants in the brochure-based information and web-based information groups are compared with each other; no statistically significant difference was found in all 6 questions in the PT questionnaire (p>0.05). On the other hand, the participants in the WBI training group (p=0.037; p<0.05) were found to be statistically successful in the 3rd question of the PT1 questionnaire. In the 1st question of the PT2 questionnaire, the participants in the BBB training group were found to be statistically successful.
            As a result of this study, it was observed that participants in the BBI and WBI group tended to increase mostly their knowledge of the management of avulsion injuries before training. When evaluated in terms of the permanence of the information, it was determined that the answers given to the questionnaire questions increased after 3 months in both education groups compared to the initial level. As a result, it can be thought that the education on the intervention of avulsion injuries was successful. When two different information tools were evaluated on a question-based and comparative basis, the two education groups did not have a clear advantage over each other.