Ortaöğretim öğrenci ve öğretmenlerinin okul ve ideal okul algılarının metafor yoluyla analizi
The analyse of secondary school students? and teachers? mental images of school and ideal school by using metaphor
Yazar: EMEK AKKAYA
Danışman: PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Benzetme = Converge ; Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Liseler = High schools ; Okullar = Schools ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırma, ortaöğretimde öğrenci ve öğretmenlerin okulu ne olarak kavramsallaştırdıklarını ve ideal okul yaşantısıyla ilgili olarak tasarladıkları okul kavramlarının ne olduğunu metafor yoluyla ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.Katılımcılar, Ankara'nın çeşitli semtlerinden seçilen 6 ?düz lise? olarak adlandırılan ortaöğretim kurumundan 576 öğrenciden ve 55 öğretmenden oluşmuştur. Katılımcılardan her birinin ?Okul' u herhangi bir canlı, bir nesne, bir masal kahramanı ya da bir tarihsel kimliğe benzetmenizi istesem neye benzetirdiniz?, Niçin?? ve ?İdeal Okul' u herhangi bir canlı, bir nesne, bir masal kahramanı ya da bir tarihsel kimliğe benzetmenizi istesem neye benzetirdiniz?, Niçin?? sorularını yanıtlamasıyla elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların okula karşı olumsuz bir tutuma sahip oldukları; okulu gelişimi engelleyici, itaat zorunluluğu olan ve bu yüzden bir an önce terk edilmesi gereken bir yer olarak algıladıkları ortaya çıkmıştır. Çalışmada ortaöğretim öğrencileri çok sayıda ?hapishane? metaforunu kullanmış; kendilerine özgürlük tanınmadığını ve okulda kendileri için demokratik bir ortamın oluşmadığını belirtmişlerdir. Dolayısıyla eğitimin öğrenci merkezli olmadığı ortaya çıkmıştır. Bu sonuç okullarımızın hala bilgi toplumu öncesi sanayi toplumunun özelliklerini taşıdığını göstermektedir.Katılımcılar tarafından ikinci sırada ?ev/aile? metaforunun tercih edilmiş olması, okulun ayrıca sevgi, saygı, huzur bulunan ve aidiyet duygusunu geliştiren bir yer olarak algılandığını göstermiştir.Araştırmanın diğer bir sonucu ise, okul kademesi arttıkça öğrencilerin okula karşı daha fazla olumsuz tutum sergilediğidir. Ayrıca alt sosyo-ekonomik gruba ait katılımcıların okula dair daha olumlu tutum sergilediği; okulu güven ve mutluluk veren bir yer olarak gördüğü ortaya çıkarken orta ve üst sosyo-ekonomik düzeye ait olan katılımcıların okulu tanımlarken daha fazla olumsuz tutum sergilediği, okulu sınırlandıran, sıkıntı veren ve cezalandıran bir yer olarak algıladığı ortaya çıkmıştır.Ortaöğretim öğrenci ve öğretmenlerinin ideal okul kavramı ile ilgili olarak ürettikleri metaforlar incelendiğinde okulu güven, mutluluk ve heyecan veren aynı zamanda bilgi veren ve aydınlatan bir yer olarak görmek istedikleri ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This study aims to examine how secondary school students and teachers conceptualize their school and ideal school life through the help of metaphors.Participants of this study included 576 students and 55 teachers from 6 secondary schools located in different districts of Ankara. In order to collect data, participants were asked to answer the questions: ?If I want you to associate your school with a living creature, an object, a hero of a tale or a historical identity, what would you would prefer to use? Why?? and ?If I want you to associate your ideal school with a living creature, an object, a hero of a tale or a historical identity, what would you would prefer to use? Why?? Descriptive data analysis was utilized to analyze the data.Overall results indicated that the participants had negative attitudes towards school; school was perceived as a place for hindering the development, highly disciplined and therefore as a place that should be abandoned as soon as possible. Many students used ?prison? metaphor to describe their school. They stated that there wasn?t freedom and democratic environment at their school. It was also found that there wasn?t learner-centered education system and schools still had the features of pre-industrial society.It was found that majority of the participants perceived school as a loving, care-giving and a home like place. They used ?family/home? metaphor to describe the positive atmosphere they had at their schools.Results also indicated that lower grade students had more positive attitudes towards their schools than higher grade students. Alhough lower grade students perceived their schools as care-giving and home-like places, higher grade students perceived their schools as prohibitive places.The participants from the schools with low socio-economic status held relatively more positive conception towards their schools than middle or high socio-economic status schools. Although low socio-economic status school participants stated that their school gave confidence and happiness; middle and high socio-economic status school participants stated that their schools were boring and always gave punishments to the students.Results concerning the ideal school indicated that both students and teachers described the main functions of ideal school as giving entertainment, happiness and reassuring places. Participants also described their ideal school as a place of knowledge and enlightment.