Biyotasarım kavramı kapsamında biyomalzemeler ile elde edilen kumaş yapıları ve deneysel uygulamalar /
Yazar: DERYA MERİÇ
Danışman: PROF. DR. NESRİN ÖNLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Biyomalzemeler = Biomaterials ; Gıda atıkları = Food wastes ; Tekstil = Textile ; Tekstil atıkları = Textile waste ; Tekstil sanatı = Textile art ; Tekstil tasarımı = Textile design ; Tekstil yüzeyleri = Textile surfaces ; Tekstil ürünleri = Textile products

Özet:
Yeni tasarım çözümleri üretebilmek için biyolojik süreçlerden faydalanan 
biyotasarım, gelişmekte olan yeni bir araştırma ve uygulama alanıdır. Doğayı taklit etme 
ve doğadan feyz alma olarak tanımlanan biyobenzetimden ayrıldığı nokta, salt olarak 
taklit etme ya da feyz alarak benimsemenin ötesinde doğa ile iş birliği içerisinde olmayı 
hedef alan bir bakış açısına sahip olmasıdır. Bu noktada yaşam döngüsünü oluşturan tüm 
paydaşların müşterek faydasını gözetmek ve yaşam döngüsünün devamlılığını sağlamak 
gibi parametrelerin önemi devreye girmektedir. Çevresel, sosyal ve ekonomik açıdan 
sürdürülebilirlik farkındalıkları ve kaygıları ile örtüşen bu çerçeve biyotasarım kavramı 
ile sürdürülebilir tasarım, döngüsel tasarım, yenileyici tasarım, çevre merkezli tasarım ya 
da malzeme odaklı tasarım gibi birçok tasarım yaklaşımı arasında etkileşim 
oluşturmuştur. Bu sayede en büyük çevre kirletici sektörlerden biri olan tekstil ve moda 
tasarımı alanı başta olmak üzere tıp, mühendislik, malzeme bilimi, sanat ve daha birçok 
alanda özgün ve heyecan verici çözüm önerilerinin oluşturulmasında önemli bir rol 
üstlenmiştir.
Çevresel sürdürülebilirlik açısından önem teşkil eden bir diğer konu ise atık 
meselesidir. Geçmişten günümüze kadar süregelen yanlış üretim, tüketim ve atık 
politikalarının bir sonucu olarak, atık problemi konusu yeryüzünce ciddi boyuta 
ulaşmıştır. Gıda atıkları ise gerek hammadde kaybı gerekse atık probleminin hattı sayılır 
bir bölümünü oluşturması sebebiyle önem teşkil etmektedir. Öte yandan, bugünün 
atıklarının geleceğin hammaddelerini oluşturabileceği bakış açısıyla; gıda atıklarının 
önemli potansiyeller taşıdığını da söylemek mümkündür. Bu bağlamda, gün geçtikçe 
kullanım alanları genişleyen ve alternatif çözüm önerileri sağlayan biyomalzemeler 
biyotasarım kavramı kapsamında değerlendirilmesi gereken önemli araştırma 
alanlarından biridir. Çok çeşitli alanlarda kullanım örneklerinin bulunduğu önemli 
potansiyellere sahip bu yenilikçi malzeme grubu tekstil ve moda tasarımı alanlarında da 
gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Gıda atıklarının hammadde olarak yeniden kullanımının 
söz konusu olduğu örnekler ise heyecan verici çözüm önerilerine imkân sağlamaktadırlar. 
Bu tez çalışmasında biyotasarım kavramı kapsamında biyomalzemeler detaylı 
bir şekilde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Tekstil ve moda tasarımı alanlarındaki 
kullanım olanakları ve kısıtları araştırılmış ve örnekler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu 
bakış açısı ile yola çıkarak gıda atıklarının ve pişirme yönteminin kullanımı ile yenilikçi 
biyomalzemeler geliştirilmiş ve bu malzemelerin ile deneysel kumaş tasarımları 
yapılarak alternatif kumaş yapılarının üretilebilirliği sorgulanmıştır.

Abstract:
Biodesign, which utilizes biological processes to produce new design solutions, 
is an emerging field of research and practice. It differs from biomimicry, which is defined 
as imitating nature and taking inspiration from nature, in that it has a point of view that 
aims to cooperate with nature beyond mere imitation or adoption. At this point, the 
importance of parameters such as considering the common benefit of all stakeholders that 
make up the life cycle and ensuring the continuity of the life cycle comes into play. This 
framework, which overlaps with environmental, social, and economic sustainability 
awareness and concerns, has created an interaction between the concept of Biodesign and 
many design approaches such as sustainable design, circular design, regenerative design, 
eco-centered design, or material-centered design. In this way, it has assumed an important 
role in the creation of original and exciting solution proposals in the field of textile and 
fashion design, which is one of the largest environmental polluting sectors, as well as in 
medicine, engineering, material science, art, and many other fields. 
Another important issue in terms of environmental sustainability is the issue of 
waste. As a result of the wrong production, consumption, and waste policies from the past 
to the present, the waste problem has reached a serious dimension in the world. Food 
waste, on the other hand, is important because it constitutes both the loss of raw materials 
and a considerable part of the waste problem. On the contrary, from the point of view that 
today's wastes may constitute the raw materials of the future; it is possible to say that food 
wastes have important potentials. In this context, biomaterials, whose usage areas are 
expanding day by day and providing alternative solutions, are one of the important 
research areas that should be evaluated within the scope of the biodesign concept. This 
innovative material group, which has significant potential with examples of use in a wide 
variety of fields, is becoming more and more widespread in the fields of textile and 
fashion design. Examples of the reuse of food waste as raw materials provide exciting 
solution proposals.
In this thesis, biomaterials have been examined and evaluated in detail within 
the scope of the concept of biodesign. The possibilities and limitations of use in the fields 
of textile and fashion design have been investigated and evaluated through examples.
From this perspective, experimental fabric designs were made with biomaterials obtained 
by using food wastes and cooking techniques, and the manufacturability of alternative
fabric structures was questioned.