Ortaokul fen bilimleri 6,7 ve 8.sınıf ders kitaplarında yer alan etkinliklerin 21.yüzyıl becerileri açısından incelenmesi
An examination of the activities in the secondary school science textbooks of 6th, 7th and 8th grades in terms of 21st century skills
Yazar: ASUMARAL GEZER
Danışman: PROF. DR. HİKMET SÜRMELİ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde teknolojik ve ekonomik gelişmelere bağlı olarak bireylerin sahip olması gereken özellikler de değişmektedir. Eğitim sistemleri de bu değişime uyarak, 21. yüzyıl becerileri olarak nitelenen özelliklerin öğrencilere kazandırılmasını hedeflemektedir. Kişilerin sahip olması gereken beceriler ve yeterlikler; Öğrenme ve Yenilik Becerileri, Yaşam ve Kariyer Becerileri, Bilgi, Medya ve Teknoloji Becerileri ana başlıkları altında tanımlanmıştır. Eğitim öğretimin yeni hedefleri doğrultusunda ders kitapları da öğrencilerin kazanmaları gereken becerilere odaklanmalıdır. Alanyazın taramasında, ülkemizde fen bilimleri ders kitaplarının çeşitli değişkenler açısından incelendiği çalışmalar bulunmasına rağmen, 21. yüzyıl becerileri açısından ele alınmış çalışmalara rastlanılmamıştır. Bu çalışmanın amacı 2020-2021 yıllarında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda okutulan ortaokul 6, 7 ve 8. Sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarında yer alan etkinlikleri 21. yüzyıl becerileri açısından incelemektir. Bu çalışma kapsamında doküman incelenmesi yapılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemiyle 2020-2021 eğitim öğretim yılında MEB Talim ve Terbiye Kurulu tarafından onaylanan, EBA platformunda yayınlanan 6,7 ve 8.sınıf düzeylerinde yer alan fen bilimleri ders kitapları örnekleme dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, ilgili alanyazın incelenerek hazırlanan kontrol listeleri kullanılmıştır. Ders kitaplarında yer alan etkinliklerin hazırlanan kontrol listesindeki becerilere ne düzeyde yer verdiği frekans olarak verilmiştir. Bu çalışmada incelenen ders kitaplarında yer alan etkinliklerde, 21. yüzyıl becerilerinden en fazla öğrenme ve yenilik becerileri, ardından yaşam ve kariyer becerileri ve en az da bilgi, medya ve teknoloji becerilerin yer aldığı tespit edilmiştir. Öğrenme ve yenilik becerileri kapsamındaki alt becerilerden en çok eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerinin, en az yaratıcılık ve yenilik becerilerinin yer aldığı görülmüştür. Yaşam ve kariyer becerileri kapsamındaki alt becerilerden esneklik ve uyum, girişimcilik ve özyönelim, sosyal ve kültürlerarası becerilere sınırlı sayıda yer verildiği, liderlik ve sorumluluk becerilerine hiç yer verilmediği; bilgi, medya ve teknoloji becerileri kapsamında ise alt becerilerden sadece bilgi okuryazarlığı ve teknoloji okuryazarlığı becerilerine sınırlı sayıda etkinlikte yer verildiği, medya okuryazarlığı becerilerine ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlardan hareketle 21.yy becerilerine ders kitabı etkinliklerinde daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Today, the characteristics that individuals should possess are also changing depending on technological and economic developments. Education systems also aim to provide students with the features that are described as 21st century skills by adapting to this change. The skills and competencies that the individual should have; It is defined under the main headings of Learning and Innovation Skills, Life and Career Skills, Information, Media and Technology Skills. In line with the new goals of education, textbooks should also focus on the skills that students need to acquire. In the literature review, although there are studies examining science textbooks in terms of various variables in our country, it has been determined that there are few studies in terms of 21st century skills. The aim of this study is to examine the activities in the secondary school 6th, 7th and 8th grade science textbooks in terms of 21st century skills, which are taught in schools affiliated to the Ministry of National Education in 2020-2021. Within the scope of this study, document analysis was carried out. With the purposive sampling method, science textbooks at the 6th, 7th and 8th grades, approved by the Ministry of Education Board of Education and Discipline in the 2020-2021 academic year and published on the EBA platform, were included in the sample. As a data collection tool, checklists prepared by examining the relevant literature were used. The frequency at which the activities in the textbooks include the skills in the prepared checklist is given as frequency. In the activities included in the textbooks examined in this study, it has been determined that 21st century skills are mostly learning and innovation skills, followed by life and career skills, and information, media and technology skills are the least. It was seen that among the sub-skills within the scope of learning and innovation skills, critical thinking and problem-solving skills were the most, and creativity and innovation skills were the least. Among the sub-skills of life and career skills, flexibility and adaptability, entrepreneurship and self-direction, social and intercultural skills are given a limited place in the activities, and leadership and responsibility skills are not included at all; within the scope of information, media and technology skills, it was concluded that only information literacy and technology literacy skills were included in a limited number of activities, while media literacy skills were not included at all.  Based on the results obtained, it is suggested that 21st century skills should be included more in textbook activities.