Tip 2 diyabetli hastalarda tuz tüketimi ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
An assesment on salt intake and dietary habits in patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: SEMA BÖREKCİ
Danışman: DOÇ. EMİNE YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Tuz = Salt ; Tuz tüketimi = Salt consumption

Özet:
Bu çalışmanın amacı, diyabetik hastaların tuz tüketim miktarı ile diyabetin metabolik kontrolünü ve bireylerin beslenme alışkanlıklarını değerlendirerek bu bireyler için uygun beslenme önerilerinin uygulanmasının önemini vurgulamaktır. Bu araştırma, Kazan Hamdi Eriş Devlet Hastanesi'nde izlenen ve daha önceden Tip 2 diyabet tanısı konmuş, 19-64 yaş arasında olan, oral antidiyabetik ilaç ve/veya insülin kullanan 70 kadın, 33 erkek olmak üzere toplam 103 birey üzerinde yürütülmüştür. Hastaların besin tüketim sıklığı anketi, besin tüketim kayıtları, bazı antropometrik ölçümleri (ağırlık, boy ölçümü, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı) ile bazı laboratuvar (açlık kan şekeri, HbA1c,  total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol, VLDL kolesterol, trigliserit, ALT, AST, spot ve 24 saatlik idrarda sodyum, potasyum, kalsiyum, kreatinin) değerleri ve kan basıncı ölçümleri alınmıştır. Günlük tuz tüketimini saptamak için 24 saatlik idrarda sodyum değeri ölçülmüştür. Çalışmaya katılan hastalar, tuz tüketim düzeylerine göre ≤2300 mgNa/gün >2300 mgNa/gün olmak üzere 2 gruba ayrılmış ve bu gruplar karşılaştırılmıştır. .Çalışmaya katılan hastaların %53.3'ünün 4'ünün (n=55) tuz tüketimi   ≤2300 mgNa/gün ve %46.7'sının 6'sının (n=48) tuz tüketimi >2300 mgNa/gün'dür. Katılımcıların tuz tüketimi ≤2300 mgNa/gün olanların diyabetli olma süresi ortalamaları 5.87±4.9 5.9 yıl, tuz tüketimi >2300 mgNa/gün olan hastaların 8.,08±4.,9 8.1 yıl olduğu görülmüştür. Diyabet süresi ile günlük tuz tüketimi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Hastaların günlük ortalama tuz tüketimi 2330.7±1047.7 mgNa yani 5826.9±2619.4 mg NaCl'diır5928,3±2664,9 mg Na yani 14.82±6.66 g tuz'dur. Diyabetin metabolik kontrolü açısından açlık kan şekeri, HbA1c, total kolesterol, HDL kolesterol, LDL kolesterol, VLDL kolesterol,  AST düzeyleri açısından  gruplarda anlamlı farklılık görülmemiştir. Tuz tüketimi ve diyabetin metabolik kontrolü göstergeleri arasında istatistiksel olarak önemli bir korelasyon gözlenmezken bireylerin sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri ile günlük tuz tüketimi arasında pozitif korelasyon gözlenmiştir (sırasıyla; Rr=0.195, Rr=0.348, p<0.05). Kadın hastalar arasında tuz tüketim düzeyine göre enerji ve diğer besin ögeleri tüketim düzeyleri açısından önemli bir farklılık görülmezken (p>0.05); erkek hastalar arasında tuz tüketimi yüksek olan grupta protein yüzdesi, B2 vitamini, kalsiyum miktarı açısından, tuz tüketimi düşük olan grupta da kolesterol ve C vitamini miktarı açısından istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak bu çalışma, Tip 2 diyabetli hastaların tuz tüketimin yüksek olduğunu, tuz tüketimin diyabetin metabolik kontrolünü etkilemediğini fakat kan basıncını yükselttiğini göstermiştir. Diyabetin kontrol altına alınması ve komplikasyonların gelişiminin önlenmesi ve tedavisinde e  bireye özgü planlanmış beslenme tedavilerinin diyetisyenler tarafından uygulanması büyük önem taşımaktadır. Diyabetik bireylerin tuz tüketimlerinin değerlendirilmesi ve tuz tüketiminin azaltılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesi gerekir.

Abstract:
The study was to aim emphasise the importance of implementing proper eating suggestions in patients with diabetes by examining their eating habits and the metabolic control of diabetes through salt intake. This research was conducted on a total of 103 people, 70 female and 33 male, aged between 19 and 64 who are patients of Kazan Hamdi Eriş State Hospital and have been using oral antidiabetic medication and/or insulin. A questionnaire was applied to collect data on patients' food consumption frequency and food consumption records and some anthropometric measurements (weight, height, waist circumference, hip circumference and hip/waist ratio) and lab tests (pre-prandial blood glucose, HbA1c, total cholesterol, HDL cholesterol, LDL cholesterol, VLDL cholesterol, triglyceride, ALT, AST, spot and 24h urine sodium, potasium, calcium, creatinine) were taken. To identify daily salt intake 24h urine sodium excretion was measured. Patients' daily salt intake in average was 2330.7±1047.7 mg Na/day, namely 5826.9±2619.4 mg NaCl. Patients who partook in this study was divided into two groups based on their salt intake: ≤2300 mgNa/day and >2300 mgNa/day. 53.4%of the participants (n=55) has a salt intake of ≤2300 mgNa/day while 46.6 %(n=48) has >2300 mgNa/day. During the course of this study it was also observed that patients whose salt intake is ≤2300 mgNa/day had diabetes, in average, for 5.87±4.9 years while those who consume salt >2300 mgNa/day had diabetes for 8.08±4.9 years. A significant relation was found between the duration of diabetes and salt intake (p<0.05). For the metabolic control of diabetes, the two groups did not demonstrate a significant difference in pre-prandial blood glucose, HbA1c, total cholesterol, HDL cholesterol, LDL cholesterol, VLDL cholesterol and AST levels. A statistically significant correlation was not found between the indicators of salt intake and metabolic control of diabetes but a positive correlation was found between systolic and diastolic blood pressures and daily salt intake of the patients (respectively, r=0.195, r=0.348, p<0.05). Although there was not a significant difference between the salt intake and the energy consumption of other nutrients in female patients (p>0.05), statistically significant differences were found in protein percentage, B2 vitamin and calcium levels in male patients with high salt intake and in cholesterol and C vitamin levels in male patients with lower salt intake (p<0.05). In conclusion, this study demonstrated that: salt intake in patients with type 2 diabetes was high; salt intake did not affect the metabolic control of diabetes but increased blood pressure. To keep diabetes in control and prevent and treat any further complications, it is very important that dieticians implement dietary programmes specifically planned for the individual. Strategies assessing the salt intake of patients with diabetes and attempting to reduce their salt intake must be developed.