Türkiye millî arşiv ağı için bir model önerisi
A proposal for Turkish national archival network
Yazar: FATİH SÜKÜT
Danışman: PROF. DR. HAKAN ANAMERİÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arşiv = Archive ; Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Türkiye geçmişten gelen arşiv belgesi varlığı/miktarı açısından oldukça zengindir. Bu zenginliğin yanı sıra günümüzde kurum ve kuruluşların iş ve işlemleri sebebiyle basılı ve elektronik ortamda ortaya çıkan, devleti ve toplumu ilgilendiren arşiv belgesi sayısı da gün geçtikçe artmaktadır. Niteliği sebebiyle iki türdeki arşiv belgesinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması önem arz etmektedir.

Çalışma kapsamında, yukarıda bahsi geçen önemdeki arşiv belgelerinin; ilgili tüm kesimlerin (yükümlülerin) katkısı ile belirleyici/yönlendirici bir kurum öncülüğünde tek elden, ulusal çerçevede ele alınması ve uluslararası standartlarda yönetilmesi amacıyla etkili ve somut bir millî arşiv ağı modeli ortaya konması amaçlanmıştır.

Çalışmada literatür taraması, mülakat, gözlem ve belge analizi nitel araştırma ve veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Literatür taraması ve kavramsal araştırmayı müteakip çalışma kapsamındaki yabancı ve yerli örneklemin belirlenmesi ve belirlendikten sonra arşivcilik faaliyetleri bağlamında bunların teşkilat yapıları, hizmetleri, uygulamaları ile teknik ve idarî kapasitelerinin etüt edilmesi amacıyla bunların web sayfaları, organizasyon şemaları, mevzuatta belirtilen görev ve tanımları ile stratejik plan, idarî/malî/faaliyet raporları incelenmiştir. Daha sonra Devlet Arşivleri Başkanlığı dâhil 9 farklı kurum/kuruluş ile mülakat yapılmış ve mülakatlar esnasında söz konusu kurum/kuruluşların teknik, fiziksel ve insan kaynakları yapıları/imkânları gözlemlenmiştir.

Sonuç olarak çalışmada ülkeye özgü bir millî arşiv ağı modeli oluşturulmuştur. Çalışma başında oluşturulan; "etkin ulusal arşiv politikalarının, modern arşivcilik uygulamalarının, verimli denetleme faaliyetlerinin ve yetkin kadroların tesisi, belirleyici/yönlendirici bir kurum tarafından ortak akılla ve tek merkezden yönetilen/koordine edilen özgün bir millî arşiv ağı kurulması halinde sağlanabilecektir" hipotezi doğrulanmıştır.

Abstract:
Türkiye is very rich in terms of the existence of archival records from the past. In addition to this richness, the number of archival records related to the state and society, which are produced in printed and electronic media as a result of the activities of institutions, is increasing every day. By their very nature, both types of archival records must be preserved and passed on to future generations.

In this context, the aim of the study is to present an effective and concrete model of a national archival network, to be managed from a single source, within a national framework and in accordance with international standards, with the contribution of all relevant parties (obligors) and under the leadership of a leading institution.

Literature review, interview, observation and document analysis, qualitative research and data collection methods were used in the study. After the literature review and conceptual research, websites, organisational charts, strategic plans, administrative/financial/activity reports were examined in order to identify the foreign and domestic samples within the scope of the study and to study their organisational structures, services, practices and technical and administrative capacities in relation to archiving activities. During the interviews and visits to 9 different institutions, including the Directorate of State Archives, the technical, physical and human resources structures/facilities of the said institutions were observed.

As a result, the hypothesis made at the beginning of the study was confirmed.