Stoması olan ve olmayan kolorektal kanser hastalarında yaşam kalitesi, başa çıkma tarzı ve psikososyal uyum
Quality of life, ways of coping and psychosocial adjustment in colorectal cancer patients with stoma and nonstoma
Yazar: IŞIL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. GÜLER BAHADIR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Preventif Onkoloji Ana Bilim Dalı / Psikososyal Onkoloji ve Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Onkoloji = Oncology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Psikososyal uyum = Psychosocial harmony ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, stoması olan ve olmayan kolorektal kanser hastalarının yaşam kalitesi, stresle başa çıkma tarzları ve psikososyal uyum değişkenleri açısından farklılıkları olup olmadığını belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla planlanıp gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ele alınan değişkenler, bazı sosyodemografik ve hastalıkla ilgili degiskenler açısından da karşılaştırılmıştır. Çalışmaya 60 kolorektal kanser hastası katılmıştır ve hastalara kolayda örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Hastalara Kişisel Bilgi Formu, EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği, EORTC QLQ-CR38 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arası farklara bakarken t testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilere Spearman Sıralama Korelasyon Katsayısı tekniği ile bakılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; yaşam kalitesi ölçeklerinin genel sağlık durumu, fiziksel fonksiyon, bilişsel fonksiyon, idrar problemleri, kemoterapi yan etkileri, mide-bağırsak semptomları ve kilo kaybı boyutlarında iki grup arasında anlamlı farklılıklar bulunmaktadır.Bu boyutlarda stoması olan hastaların yaşam kalitesi, stoması olmayan gruba göre daha düşüktür. Stresle başa çıkma tarzları açısından iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. İki grup da sosyal destek arama, kendine güvenli ve iyimser yaklaşım gibi etkili stratejileri daha çok kullanmaktadır. İki grubun hastalığa psikososyal uyumu orta düzeyde olmakla birlikte stoması olan hastaların genel psikososyal uyumu, stoması olmayan hastalara göre anlamlı düzeyde daha kötüdür. Stoması olan hastalar aile çevresi ve psikolojik alan boyutlarında da stoması olmayan hastalara göre daha fazla uyum sorunu yaşamaktadır. Hastaların yaşam kalitesi ile psikososyal uyumları arasında birçok boyutta anlamlı düzeyde korelasyon saptanmıştır. Yaşam kalitesi yükseldikçe hastaların psikososyal uyumunun da arttığı görülmüştür.

Abstract:
This study had been conducted with the aim to determine quality of life, ways of coping with stress and psychosocial adjustment of colorectal cancer patients with stoma and nonstoma amd to evaluate the relationships between these factors. Factors in the study were compared in terms of some sociodemographic and illness factors. 60 colorectal cancer patients contributed to the study. Participants were given a personal information form, EORTC QLQ-C30 quality of life questionnaire, EORTC QLQ-CR38 quality of life questionnaire, Ways of Coping with Stress Scale and Psychosocial Adjustment to Illness Scale. T-test and Mann Whitney-U tests were used in the evaluation of differences among these groups. Spearman correlation was used in the evaluation of relationships between factors. According to the results, patients with stoma were found to be different from the nonstoma group in terms of global health status, physical functioning, cognitive functioning, micturition problems, chemo side-effects, gastrointestinal problems and weight loss and in terms of psychosocial adjustment, domestic environment and psychologic distress. Other factors were similar in the two groups. In addition, there were positive correlations between quality of life and psychosocial adjustment.