Üniversite öğrencilerinde menü etiketi algısının besin seçimi ve obezite üzerine etkisi
The effect of menu labelling perception among college students on food choice and obesity
Yazar: EKİN ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Sağlıklı besin seçimlerini sağlamak amacıyla tüketicilerin bilgilendirilmesi esasına dayanan menü etiketleri, birçok ülkede yaygınlaşmakta ve bir politika olarak kullanımı yolu ile obezite ve beslenme ilintili bulaşıcı olmayan hastalıkların mücadelesi için bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin menü etiketlerine yönelik algı ve tutumlarının besin seçimi ve obezite üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bir vakıf üniversitesinde eğitim gören 350 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilen bu araştırmada, katılımcılara, sosyo-demografik özelliklerine, menü etiketi farkındalığına ve tutumuna, besin seçimlerini etkileyen faktörlere yönelik sorular içeren, fiziksel aktivite ve besin tüketim kayıtları ile antropometrik ölçümlerinin de yer aldığı altı bölümlük bir anket uygulanmıştır. Erkeklerin %20'si ve kadınların %30,90'ı daha önce menü etiketi ile okuduğunu belirtmiş (p<0,05); BKİ<25 kg/m2' olan bireyler arasında menü etiketi ile karşılaşma oranı %25,2 olarak bulunmuştur (p>0,05). Menü etiketinde bulunması önemli olan bilgiler sırasıyla; enerji, karbonhidrat, protein, toplam yağ ve şeker içeriği olarak bulunurken; toplam yağ (%75,7), protein (%75,4), şeker (%73,3), trans yağ (%69,1), enerji (%66,0) ve karbonhidrat (%63,4) içeriğine ilişkin bilgilerin, bireylerin besin seçimlerini değiştireceği bulunmuştur. Besinin enerji değerine karşılık gelen fiziksel aktivite cinsinden ifade edilen (%26,9) ve enerji ile besin ögelerine ilişkin bilginin bulunduğu standart menüler (%21,4), katılımcılar tarafından en anlaşılır menü etiketi sunumları olarak seçilirken; anlaşılır menü etiketi tercihlerinin, cinsiyete göre farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Duyusal cazibe, aşinalık, sağlık, kolaylık, doğal içerik, fiyat, ruh hali, etik kaygı ve ağırlık kontrolü: sırasıyla besin seçimi üzerinde en etkili faktörler olarak bulunmuştur. Menü etiketi ile karşılaşma durumunun, bireylerin, enerji ve besin ögesi alımları üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, obezite ile mücadelede giderek önem kazanan menü etiketlerinin ülkemizde daha yaygın olarak kullanılması önerilmektedir.


Anahtar kelimeler: Menü etiketi, obezite, besin seçimleri

Abstract:
Menu labels based on informing consumers to ensure healthy food choices are becoming widespread in many countries and are used as a tool for the fight against obesity and non-communicable diseases related to nutrition through its use as a policy. In this study, it is aimed to analyze the effects of college students' perceptions and attitudes towards menu labels on food choice and obesity. In this study, which was conducted with the participation of 350 students studying at a foundation university, a six-part questionnaire was administered to participants, including questions about their socio-demographic characteristics, menu label awareness and attitude, factors affecting nutrient choice, physical activity and food consumption records and anthropometric measurements. Among individuals with BMI 25 kg / m2, the rate of encountering the menu label was found to be 25.2% (p> 0.05). As the important information to be included in the menu label were as follows; energy, carbohydrate, protein, total fat and sugar content, and the information related to the contents of total fat (75.7%), protein (75.4%), sugar (73.3%), trans fat (69.1%), energy (66.0%) and carbohydrate (63.4%) was found to change the purchasing behavior of individuals. While the menus (26.9%), which were expressed by physical activity corresponding to the energy value of the food, and the standard menus (21.4%) with information on energy and nutrients were chosen by the participants as the most understandable menu label presentations, it was observed that understandable menu label preferences differ according to gender (p<0.05). Sensory attraction, familiarity, health, convenience, natural content, price, mood, ethical concern and weight control were found to be the most influential factors on nutrient selection, respectively. It was found that encountering with the menu label did not affect individuals' energy and nutrient intake. As a result, it is recommended that menu labels, which are becoming increasingly important in the fight against obesity, should be used more widely in our country.