Ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin dünya ve evren öğrenme alanına yönelik kavram imajlarının tespiti: Tabu oyunu
Determination of the concept images of 6th and 7th grade students towards the earth and universe learning area: Taboo game
Yazar: HATİCE HALAÇ
Danışman: PROF. DR. AYKUT EMRE BOZDOĞAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram imajı = Consept image ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tabu oyunu = Taboo game

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tabu oyunu yardımıyla ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin Dünya ve
Evren öğrenme alanı konu ve kavramlarına yönelik kavram imajlarının tespit edilmesi ve
öğrencilerin tabu oyununa yönelik görüşlerinin belirlenmesidir. Yapılan çalışmada nitel
araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019
– 2020 yılında Tokat ilindeki bir merkez okulundan 6. sınıf düzeyinde 69 kız ve 54 erkek
öğrenci, 7. sınıf düzeyinde 50 kız ve 42 erkek öğrenci olmak üzere toplam 215 öğrenci
oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulmuştur. Çalışmada 2 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bunlardan
birincisi öğrencilerin kavram imajlarını belirlemek için kullanılan tabu kartlarıdır. İkinci veri toplama aracı ise öğrencilerin tabu oyununa yönelik görüşlerinin belirlenmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan ve 3 açık uçlu sorudan oluşan anket formudur. Tabu oyunu, çalışma grubundaki öğrencilerin tamamıyla oynanırken, anket formu çalışma grubu içinden rastgele seçilen 92 öğrenciye uygulanmıştır. Tabu oyununda kullanılan tabu kartları uzman görüşü ve uygulamayı yapan iki fen bilimleri öğretmenin görüşü alınarak uygun hale getirilmiş ve uygulanmıştır. Öğrencilerin tabu oyununa uyum sağlayabilmeleri için dersin öğretmeni
tarafından fen bilimleri dersi 6. sınıf konularından kuvvet ile elektrik konularında, 7. sınıf
düzeyinde ise iş ve enerji ile hücre konularında internet üzerinde hazır olarak bulunan tabu
kartları ile 4 ders saati uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan tabu kartları ders kitabında geçen kavramlardan 6. sınıf düzeyinde 17 kavram ve 7. sınıf düzeyinde 18 kavram
seçilerek hazırlanmıştır. Her kavramı bilimsel olarak tanımlayan 4 kavram yasaklı kelime olarak tabu kartında anlatılması gereken kavramında altında verilmiştir. Tabu oyunu uygulanırken sınıf iki gruba ayrılarak her gruptan bir anlatıcı iki dakika boyunca tabu kartındavi yazan kavramı yasaklı kelimeleri kullanmadan grup arkadaşlarına anlatmaya çalışmıştır. Anlatamayacağını düşündüğü kavramlar için iki kez pas hakkı verilmiştir. Oyun esnasında öğrencilerin anlatımları ses kaydı ile kayıt altına alınmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Oyun esnasından kaydedilen ses kayıtları iki bağımsız araştırmacı tarafından dinlenerek kodlama işlemi gerçekleştirilmiş ve uyuşum yüzdesi %92 olarak bulunmuştur. Farklılık gösteren kodlar üzerinde tekrar çalışılarak ortak bir sonuca ulaşılmıştır. Ses kayıtları dinlenerek elde edilen verilerden, öğrencilerin kavramları anlatım yöntemleri incelendiğinde kavramı konum bilgisi kullanarak, kavramla ilgili örnek vererek ve kavramı parçalayarak anlatmanın ön plana çıktığı görülmüştür. Anlatım yöntemleri incelendiğinde öğrencilerin kavramları tanımlamaktan ziyade kavramı hatırlatacak bir veya iki kelime kullanarak anlattığı görülmektedir. Öğrenciler kavramı anlatırken kavramı hatırlatacak kavramla alakasız kavramlar da kullanarak anlatma yoluna gitmiştir. Öğrencilerin Dünya ve Evren öğrenme alanı kavramına yönelik kavram imajı hücrelerinin birçoğunun ya anlamsız olduğu ya da yanlış tanımlamaların yer aldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin bazı kavramlara yönelik de kısmen doğru kabul edilebilecek fakat kavramı tanımlamada yetersiz olan kavram imajları kullandıkları tespit edilmiştir. Günlük yaşamda hiç duymadığı veya herhangi bir durumla veya kavramla eşleştiremediği kavramları ise öğrenciler anlatmamayı tercih etmiştir. Anket formundan elde edilen veriler de içerik analizi kullanılarak kodlama yapılmış ve kodların ortak yönlerine göre temalar oluşturulmuştur. Anket formundan elde edilen veriler de incelendiğinde öğrencilerin büyük çoğunluğunun tabu oyununu güzel ve öğretici bulduğu, Dünya ve Evren öğrenme alanı konu ve kavramlarına yönelik bakış açısını değiştirdiği ve tabu oyununun fen bilimleri dersinin diğer konu ve kavramlarında kullanılmasını istediği görülmüştür. Bu araştırma sonucunda vurgulanmak istenen düşünce, öğretim başlanmadan önce öğrencilerde var olan hem doğru bilgiyi hem de kavram yanılgısını içeren kavram imajlarının tabu oyunu kullanılarak belirlenmesinin önemini ortaya koymaktır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the concept images of the 6th and 7th grade students of
secondary school on the subjects and concepts of the Earth and the Universe learning area with the help of the taboo game and to determine the students' views on the taboo game. The phenomenology method, one of the qualitative research methods, was used in the study. The study group of the study consists of 215 students, 69 girls, and 54 boys in the 6th grade, 50 girls and 42 boys in the 7th grade, from a central school in Tokat in 2019-2020. The study group was formed by using the appropriate sampling method, one of the purposeful sampling methods. Two different data collection tools were used in the study. The first of these is the taboo cards used to determine students' concept images. The second data collection tool is the questionnaire form, which consists of 3 open-ended questions, prepared by the researcher to determine the students' views on the taboo game. While the Taboo game was played with all of the students in the study group, the questionnaire form was applied to 92 randomly selected students from the study group. Taboo cards used in the game of taboo were adapted and applied by taking expert opinion and the opinion of two science teachers who made the application. In order for the students to adapt to the taboo game, the teacher of the lesson applied 4 lesson hours with the taboo cards readily available on the internet on the subjects of force and electricity, which are among the 6th grade subjects of the Science lesson, and on the subjects of work and energy and cell at the 7th grade. Taboo cards, which are used as data collection tools, were prepared by selecting 17 concepts at the 6th grade level and 18 concepts at the 7th grade level from the concepts mentioned in the textbook. Four concepts that scientifically define each concept are given under the concept that should be explained in the taboo card as forbidden words. While the taboo game was being practiced, the class was divided into two groups and a narrator from each group tried to explain the concept written on the taboo card to theviii group friends for two minutes without using the prohibited words. He/she was given two pass rights for concepts he/she thought he/she could not explain. During the game, the expressions of the students were recorded by voice recording, and the data obtained were analyzed by content analysis. The audio recordings recorded during the game were listened to by two independent researchers and the encoding process was performed and the percentage of agreement was found to be 92%. A common result was achieved by reworking the different codes. When the methods of expressing the concepts by students were examined from the data obtained by listening to the audio recordings, it was seen that expressing the concept by using
positional information, giving examples about the concept and breaking down the concept came to the fore. When the expression methods are examined, it is seen that the students describe the concepts by using one or two words to remind them rather than describing them. While explaining the concept, the students preferred to explain the concept by using unrelated concepts that would remind the concept. It has been determined that most of the concept image cells of the students for the concept of the Earth and the Universe learning area are either unreasonable or have incorrect definitions. It has been determined that students have concept images regarding some concepts, which can be considered partially correct, but are insufficient in defining the concept. Students preferred not to explain concepts that they had never heard of or could not match with any situation or concept in daily life. The data obtained from the questionnaire form were coded using content analysis and themes were created according to the common aspects of the codes. When the data from the questionnaire was examined, it was seen that the majority of the students found the game of taboo beautiful and instructive, it changed their perspective on the subjects and concepts of the Earth and Universe learning area, and the students wanted the taboo game to be used in other subjects and concepts of the Science course. As a result of this research, the idea that is desired to
be emphasized is to reveal the importance of determining the concept images, which include both correct information and misconception, by using the taboo game before the teaching begins.