Türkiye ve dünyadaki bazı açık işletmelerde temel faaliyetlerin incelenmesi
Investigation of basic activities on some open pit mines in Turkey and the world
Yazar: SAYED ROHULLAH KAMIL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERDİNÇ BİLİR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Ülkeler için sürdürülebilir bir kalkınmanın can damarı olan madencilikte, düzenli veya düzensiz bir maden yatağının işletme ve planlaması iki temel seçeneğe göre şekillenir. Bunlar; yerüstü (açık) veya yeraltı (kapalı) işletme yöntemleridir. Her iki yöntemin de birbirine göre üstün ve zayıf yönleri olmakla birlikte maden yatağı veya cevherin bulunduğu derinlik işletme yönteminin seçiminde belirleyici faktördür. Mostra veren veya sığ derinliklerde bulunan tüm işletilebilir cevherlerde açık işletme madenciliği uygulanır. Açık işletme üretimi maliyeti, yeraltı üretim maliyetine eşit oluncaya kadar açık işletme, ondan sonra yeraltı işletmesi uygulanır veya ocak terkedilir.
Üretim yöntemi, şev duraylılığı, delme-patlatma, makine parkı, nakliyat, su atımı (drenaj) gibi konular açık işletme madenciliğinin temel faaliyetlerini oluşturur. Bu tezin amacı, işletme sırasında gerçekleştirilen temel faaliyetler göz önünde bulundurularak açık işletme madenciliğinin genel bir değerlendirmesini yapmaktır. Bu kapsamda, Türkiye ve dünyadaki açık ocaklar işletmeleri dilimli, paralel kademeli ve konik çukur şeklinde sınıflandırılarak ele alınmıştır. Türkiye'de 12 açık ocak işletmesi incelenmiştir. Bunlar; Tunçbilek, Bursa, Yeniköy, Afşin Elbistan ve Yatagan'da bulunan açık ocak linyit işletmeleri; Kırka, Emet, Bigadiç'de bulunan açık ocak bor işletmeleri, Murgul'da bulunan açık ocak bakır işletmesi; Himmetdede, Kışladağ ve Kaymaz'da bulunan açık ocak altın işletmesidir. Dünyada ise ABD, Avusturalya, Almanya Kanada ve Peru'daki açık ocak işletmeleri değerlendirilmiştir.
Dünya açık ocak madenciliğinde döner kepçeli ekskavatör ve dragline gibi yüksek kapasiteli ana iş makineleri kullanılmaktadır. Bunlar, 1970'li yıllardan beri Türkiye'de kullanılmakla birlikte kullanım ömürlerinin sonuna gelinmiştir. Dolayısıyla, yakın gelecekte açık işletme madenciliği açısından bir ilerlemeden çok gerileme olacağı beklenmektedir. Orta ve düşük kapasiteli hidrolik ekskavatör ve kamyonlardan oluşan makine parkına sahip yüklenici firmaların madencilik sektörüne hakim olacağı görüşü kuvvetlenmektedir.
2013-2017 yılları arasındaki mineral üretim miktarları ve Türkiye'nin dünyadaki yeri, açık işletme madenciliğindeki gerilemeyi destekler niteliktedir. 2017 yılında Türkiye'nin toplam mineral hammadde üretimi 126 milyon ton iken, Çin'in toplam mineral hammadde üretimi 4,2 milyar ton'dur. Türkiye, 2017 yılında Çin'in toplam mineral hammadde üretiminin 3.1'ini gerçekleştirebilmiştir.

Abstract:
In mining, which is the lifeblood of sustainable development for countries, operation and planning of a regular or irregular mineral deposit is shaped according to two basic options. These are surface mining and underground mining. Although both methods have superior and weak points relative to each other, the depth of the ore deposit or ore is the determining factor in the selection of the operating method. Open pit mining is applied to all operable ores at the outcrop or shallow depths. Open pit mining is applied until the open pit mining cost is equal to underground production cost, then the underground pit is applied or the quarry is abandoned.
Topics such as production method, slope stability, drilling-blasting, machine park, haulage, water discharge (drainage) are the main activities of open pit mining. The purpose of this thesis is to make a general assessment of open pit mining, taking into account the main activities carried out during the operation. In this scope, surface mines in Turkey and the world, clasified as strip mining, terrace mining and open pit mining, are discussed. Twelve surface mines in Turkey were examined. These are surface lignite mines located in Tunçbilek, Bursa, Yeniköy, Afşin Elbistan and Yatagan, surface boron mines in Kırka, Emet, Bigadiç, surface copper mine in Murgul, and surface gold mines located in Himmetdede, Kışladağ and Kaymaz. In the world, surface mines in the USA, Australia, Germany, Canada and Peru were evaluated.
High capacity main construction machines such as rotary bucket excavators and draglines are used in the open pit mining world. They have reached the end of their useful life, despite the use since the 1970's in Turkey. Therefore, it is expected that there will be a decline in the near future rather than an advance in terms of open pit mining. The view that contractors with machine park consisting of medium and low capacity hydraulic excavators and trucks will dominate the mining sector is strengthening.
Mineral production quantities of 2017 to 2013 and Turkey's place in the world is supported by the decline in open-pit mining. The total production of mineral raw materials Turkey and China in 2017, 126 million tons and 4.2 billion tons respectively. Turkey was able to make China's 3.1 of the total production of mineral raw materials in 2017.