Şizofreni hasta yakınlarına uygulanan kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitimin damgalanma düzeylerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-based psychoeducation on stigmatization levels of schizophrenia patient relatives
Yazar: GAMZE ÇİNÇİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE OKANLI
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu tez çalışması şizofreni hasta yakınlarına uygulanan kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitimin damgalanma düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma, randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak gerçekleştirildi. Araştırma https://clinicaltrials.gov/ adresine kayıt edilmiştir (ClinicalTrials.gov Identifier: NCT06368011). 
Araştırma Nisan 2023 Temmuz 2023 tarihleri arasında Ankara'da bulunan T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Nafiz Körez Sincan Devlet Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde takip edilen şizofreni hastalarının yakınlarından 18 girişim 18 kontrol grubu olacak şekilde toplamda 36 birey ile gerçekleştirildi. Girişim grubuna 8 hafta süre ile kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim uygulandı. Kontrol grubuna herhangi bir eğitim uygulanmadı. Verilerin toplanmasında; Kişisel Bilgi formu, Damgalama Ölçeği (DÖ), Şizofreni Hasta Yakınları İçin Damgalama Ölçeği (ŞHYDÖ) kullanıldı. Veri toplama araçları kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim etkinliği öncesinde, sonrasında ve 1 ay sonrasında olmak üzere her iki gruba da üç kez uygulandı. Verilerin analizinde Ki-Kare, Fisher Exact testi, t- testi, One Way Anova testi yapıldı. 
Girişim ve kontrol grubunun ön test ve son test ŞHYDÖ puanları arasında anlamlı fark bulunmadı. İzlem ölçümlerinde ise girişim grubunun ŞHYDÖ puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı olarak azalma gösterdiği saptandı (p<0,05). Girişim ve kontrol grubundaki hasta yakınlarının ön test DÖ puanları arasında anlamlı olarak fark bulunmadı. Girişim grubunun etiketleme alt boyutu dışında DÖ ön test puanları son test ve izlem ölçümlerinde anlamlı olarak azalma gösterdi (p<0,05).   
Sonuç olarak, şizofreni tanılı hastaların yakınlarına uygulanan Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli psikoeğitimin damgalanma düzeylerini düşürdüğü belirlendi. Çalışma, ACT'in şizofreni ailelerinde damgalanma ile başa çıkmada etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This thesis study was conducted to determine the effect of acceptance and commitment therapy-based psychoeducation on the stigmatization level of relatives of schizophrenia patients. The study was conducted as a randomized controlled experimental research with pretest-posttest, follow-up measurement, experimental and control groups. The study was registered at https://clinicaltrials.gov/ (ClinicalTrials.gov Identifier: NCT06368011).
The study was conducted between April 2023 and July 2023 with a total of 36 individuals, including 18 intervention and 18 control groups, from the relatives of schizophrenia patients who were followed up at the Ministry of Health Dr. Nafiz Körez Sincan State Hospital Community Mental Health Center in Ankara, Turkey. The intervention group received acceptance and commitment therapy-based psychoeducation for 8 weeks. No education was applied to the control group. Personal Information Form, Stigmatization Scale (SS), Stigmatization Scale for Relatives of Patients with Schizophrenia (SSRS) were used for data collection. Data collection tools were administered to both groups three times: before, after and one month after the psychoeducation activity based on acceptance and commitment therapy. Chi-Square, Fisher Exact test, t-test, One Way Anova test were used to analyze the data.
There was no significant difference between the pre-test and post-test scores of the intervention and control groups. In the follow-up measurements, it was found that the scores of the intervention group showed a significant decrease compared to the control group (p<0.05). There was no significant difference between the pre-test DS scores of the relatives of the patients in the intervention and control groups. Except for the labeling subscale, the pretest scores of the intervention group showed a significant decrease in the posttest and follow-up measurements (p<0.05).   
As a result, it was determined that Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-based psychoeducation applied to the relatives of patients diagnosed with schizophrenia reduced their stigmatization levels. The study shows that ACT is an effective method for dealing with stigmatization in schizophrenia families.