Netįcetü's-Sülūk fį Naśįĥati'l-Mülūk (Metin-inceleme-dizin)
Netįcetü's Sülūk fį Naśįĥati'l Mülūk(Review-text-index)
Yazar: YUSUF GÖKKAPLAN
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Gazzali = Gazali ; Muhibbi = Muhibbi ; Osmanlıca = Ottoman ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Çalışmamızın konusu, 16. Yüzyılda 1558-59 yıllarında Osmanlı Türkçesi ile yazılmış
olan Netįcetü's-Süluk fi Nasįhati'l-Mülūk adlı eserin tespit edilen on iki nüshasından
müellif nüshası olduğunu belirlediğimiz, Nuruosmaniye Kütüphanesi numara 2256'da
kayıtlı yazmanın incelemesi, metni ve dizinidir. Eserin tam adı, esas aldığımız
Nuruosmaniye nüshasının 3b sayfasının 4. satırında Netįcetü's-Sülūk fi Naśįhati'l-Mülūk
olarak geçmektedir. Eser, 966/1558-59 yılında tamamlanmıştır ve müellifin elinden çıkan
nüshanın da bu nüsha olduğu tespit edilmiştir. Muhibbî söz konusu eseri Şehzade Bayezid
için yazmıştır fakat dönemin değişken politik şartları sebebiyle müstensih elinden çıkan
nüshalar II. Selim'e sunmuştur.
Muhibbî söz konusu eseri, Gazali'nin Nasihatü'l-Mülūk adlı eserinin Arapça
versiyonundan tercüme ederek ortaya koymuştur. Eser sadece bir çeviriden ibaret
değildir. Yazar tasavvuf, islam düşüncesi ve bazı ahlak kuralları ile ilgili fikir ve
görüşlerini de ekleyerek mevcut eseri önemli ölçüde değiştirmiştir. Kendi katkılarının yer
aldığı bölüme Netįcetü's-Sülūk adını vermiştir. Muhibbî, bu noktada eserin hem müellifi
hem mütercimi olmuştur. Müellifin "elsine-i selase"ye hakim olması ve Arapça, Farsça
ve Türkçe dillerini bir arada kullanması eserin dil çeşitliliğine zenginlik katmıştır.
Çalışmamızda, müellif nüshasından elde edilen veriler, dönemin ses ve şekil özellikleri
dikkate alınarak metnin yazı çevrimi yapılmıştır. Yazı çevrimi sırasında karşılaşılan
okuma güçlükleri diğer nüshaların yardımıyla aşılmıştır. Giriş kısmında yazar ve eser
hakkında bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde ise metnin kısa bir dil bilgisi
incelemesi yapılmıştır. Dizin bölümünde müellif nüshası esas alınarak metnin gramatikal
dizini yapılmıştır. Metinden çıkan önemli bulgular sonuç kısmında özetlenmiştir.
Çalışmamızın daha sonra yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı ön görülmektedir.

Abstract:
Subject of our studies is review-text-index of Netįcetü's-Sülūk fi Naṣiḥati'l-Mülūk. This
manuscript was written by Alayį b. Muhibbį eş-Şerif eş-Şirazi. We've detected 12
different copy from this manuscript and we decided this copy is original copy which was
recorded on Nuruosmaniye in 2256. This manuscript's full name is Netįcetü's-Sülūk fi
Naṣiḥati'l-Mülūk. This information is located on page 3b's 4 sentences. According to last
researchs, this manuscript's translate was completed on 1558-59. Acording to us, this
manuscript written for Şehzade Bayezid but because of some political changes was
presented to 2. Selim.
Muhibbî, translated this manuscript from Gazali's manuscript's Arabic version. But this
manuscript not only translate but also is unique book's of Muhibbî's. Because, Muhibbî
added some mystical thought, islamic thought and some ethics rules. This section was
given the name of "Netįcetü's Sülūk". Thus, this manuscript's name was Netįcetü's-
Sülūk fi Naṣįḥati'l-Mülūk and Muhibbî became both an interpreter and writer. He had
known three language which this are Arabic, Persian and Turkish. It is named "elsine-i
ŝelāse" and this manuscript have been written on transtion period. Therefore this
manuscript have a rich language material.
In our study, obtained language material from original copy was examined according to
phonology and morphology characteristic of period. As per obtained results was
transferred to transcription of the manuscript. Parts that we couldn't read were read with
the help of other copies. In introduction section is containing information about writer
and manuscript. In examination section is containing grammar review. In index section,
have been given grammatical index according to original copy. Obtained important
results have been given in finally section.
It is foreseen that our study will contribute to future studies.