Günümüz plastik sanatlarında görsel dil olarak tekstil
Textile as visual language i?n the contemporary plastic arts
Yazar: BARIŞ SÖNMEZATEŞ
Danışman: YRD. DOÇ. ÖZCAN UZKUR
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel dil = Visual language ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Tekstil = Textile ; Tekstil sanatı = Textile art

Özet:
İlkçağlardan beri insanlar, akıllarını ve güçlerini birleştirerek doğa şartlarına karşı koymuşlardır. İklim ve yaşam koşullarıyla konar-göçer yaşamaya zorlanan insanoğlu her geçen gün biraz daha gelişmiş ve bu şekilde ileriye gitmiştir. Gereksinimleri arttıkça, kısıtlı malzeme kaynağını zorlayarak yeteneklerini ve bilgilerini geliştirmişlerdir. Aynı zamanda kendi gereksinimlerini kendileri karşılayan insanların yaratıcı gücü; hem kendini, hem de barınağını yani yaşamını güzelleştirir olmuştur. Bu şekilde en eski üretim ürünlerinden olan tekstil bir barınma, ısınma ve korunma objesi görevinden çıkıp daha sonra güzel sanatlar kapsamına girecek bir olgu haline dönüşmeye başlamıştır.19. yüzyıl bu anlamda bir dönüm noktası olmuştur çünkü; savaş sonrası teknolojik ilerleme sürecinde ekonominin büyümesi ve genç nüfusun artması, tasarımdaki ve sanattaki hızlı değişimi ve daha ileri teknolojileri teşvik eden en önemli faktörlerden biri olmaya başlamıştır. Aynı zamanda tasarımcı ve sanatçı içinde farklı boyuttaki seçicilik dönemini beraberinde getirmiştir. Bu durum yeni görsellere ulaşma çabasının daha da artmasına sebep olmuştur.Günümüzde ise tekstil ürünlerini anlatmak için geliştirilmiş olan dil geniş bir boşluğun varlığına işaret etmektedir. Gelenekselden gelen tekstilin artık gelenekselden kopup çağdaş sanat disiplini içinde ele alınması, bu sanatın giderek diğer sanat dalları ile yakınlaşmasından ve etkileşiminden doğmuştur.Gerek yapısal ve gerekse ifadesel zenginlik açısından tekstiller, modern ve çağdaş sanat kapsamında plastik sanatlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Günümüzde tekstil kullanılarak yapılan resim ya da heykeller ya da dokunarak özgün efektler katılan düzenlemeler bir plastik sanatlar objesi olarak değerlendirilmektedir. Tabi bunda 20. Yüzyıl sanatı ile gelişen tekstil tasarımlarının, bir el sanatı olmasından öte, resim, heykel gibi bağımsız bir sanat dalı olarak var olmaya başlamasının önemi yadsınamaz.Tez çalışmam beş ana bölümden oluşmaktadır. Yöntem olarak birinci bölümde; 20. ve 21. yüzyıl sanatı başlığı altında bu döneme tekabül eden Modern Sanat, Çağdaş Sanat ve Postmodern Sanat olarak ele aldım. Bu bölümde 19. Yüzyıldan günümüze kadar olan sanatsal akımları ve bu akımlarla tekstilin yollarının kesiştiği noktalara dikkat çektim.Bu bölüm hem sanat akımlarının bir özeti hem de bu süreç içinde tekstilin zaman içinde nasıl bir sanat objesine dönüştüğünün , tekstil kullanılan plastik sanat eserlerinin bir sanat tarihi öyküsüdür.İkinci bölümde; Tekstil ana başlığı altında tekstili sınıflandırdım. Tekstil malzemesi olan elyafı türlerine göre sınıflandırarak, tekstil oluşturmada kullanılan teknikleri ele aldım ve bu şekilde tekstilin malzeme olarak olanaklarını, sanatçıya sunduğu yapısal özelliklerini plastik olanaklarını ele aldım. Ayrıca teknolojinin gelişmesi ile ortaya çıkan özel elyaf türleri ve yeni yapıları, bu yeni nesil elyafların sanat malzemesi olmasıyla birlikte tekstil ve sanatın birbirine daha çok yakınlaşmasını mevcut veriler ile ele aldığım. Bu sebeple ikinci bölüm sanat ve tekstil arasındaki ilişkiyi kurmak ve anlamlandırmak açısından önemli bir bölümdür.Üçüncü bölümde; Tekstil sanatı başlığı altında, sanatsal tekstillerin teknik olarak sınıflandırılması, lif sanatı ve giyilebilir sanat ve ham maddesi tekstil olmayan materyallerden oluşan tekstiller olarak dört bölümde ele alınmıştır.Bu bölümde 20. yüzyıl sanatı ile gelişen tekstil tasarımlarının, bir el sanatı olmasından öte, resim, heykel gibi bağımsız bir sanat dalı olarak var olmaya başlamasından ve bunun öneminden bahsedilmiştir.Dördüncü bölümde; tekstilin resim, heykel, performans sanatı, arazi sanatı ve enstalasyon gibi diğer plastik sanatlar ile ilişkisini inceleyerek sanatçıların bu yönde verdikleri işlerden örnekler ile sunulmuştur. Tekstil malzemesinin plastik sanatlar alanında kullanımı açısından örneklemeler ve branşlar arası sanatsal-tasarımsal etkileşimin detayları sorgulamalar bu bölümün ana kaynağını oluşturmaktadır. Bu bölüm aslında beşinci bölüme bir hazırlık yapma açısından dikkate alınmalıdır.Beşinci bölümde; ise tekstil malzemesi ya da tekniği kullanan sanatçılardan, Ramazan Bayrakoğlu, Gülsün Karamustafa, Joseph Beuys, Christo, Adrian Esparza, Maurizio Anzeri gibi sanatçıların yaşamları, eğitimleri ve neden tekstil içeren işler ürettikleri üzerine örneklerle sunularak araştırmanın sonuçları sunulmuştur. Burada en çok sorgulanan konu ise tekstilin nasıl bir sanat objesi haline dönüştüğü ve neden bu malzemenin tercih edildiği üzerinedir. Bu sebeple bu bölümde sık sık tekstil malzemesi kullanan sanatçıların fikirlerine yer verilmiştir. Ve tezim bu bölümlerden sonra sonuç ve kaynakçalar bölümleri ile tamamlanmıştır.

Abstract:
Since the beginning of humanbeing, humans have been fighting with the difficulties of nature by combining their mind and their strength. The humans who were forced to live unsettled because of harsh climate and life standarts have been sophisticated and proceeded. With the increase of requirements, they improved their skills by urging to use the limited material resources. In the meantime, the creativity that helps people provide their own needs on their own beautifies both humans and their living area. Thus, the textile that is one of the oldest production was not only the requirement for the shelter, the heat and the protection but also became the phenomenon that is to be considered to be part of fine arts.19th century was the turning point for the textile to be turned into the fine arts beacuse the growth of the economy and the number of skilled youth after the war became one of the most important factors which encourage the fast changing in art and design and the further technological investments. Also, for designers and artists, they brought the era of selectivity on different extents which led people to reach the different visuals.In present days, a language that is to describe the products of the textile points the huge emptiness . That language is born thanks to the interaction and the intimacy of other fine arts, which treats the textile as a contemporary art discipline instead of traditional art.The textile that is rich both in structural and expressional is widely used in the plastic arts in the scope with contemporary art. In present days, paintings and statues made from the textile or designs knitted with the original embroidery are considered as plastic art. Of course, the importance of the evaluation of the textile designs as an independance art like other arts such as statue, painting instead of as a handcraft cannot be denied.My thesis is formed of 5 categories. In the first section, under the name of 20th and 21st c. Art, I discuss about the Contemporary Art, Modern Art and Postmodern Art, which are associated with these era. I point out artistic trends and intersections of these trends with the textile from 19th c. till present.This part is both the review of artistic trends and transformation of the textile from basic needs to artistic object in time. Also , it is the story of plastic arts made from the textile.In the second section, i classified the textile under the name of `The Textile?. By classifying fibre in its kinds, I discuss about the technichs how to produce the textile. So, in that way, I discuss about the opportunities of the textile materials and the structural features of the plastic art, which present to the artists. Also, I discuss about new fibre kinds thanks to the new technological investments and approach between the textile and the art with that new fibre kinds becoming artistic material. Therefore, in the terms of understanding the relationship between art and textile, section two is important.In the third section, the techniclal classification of the textile used in art, fiber art and wearable art and the textile whose raw stuff is not the textile are discussed in four parts.In this section, it is discussed that the textile designs improved with the art in 20th. c. are not considered to be only handcraft but also independence art such as painting, statue and its importance.In the fourth section, studying the relationship between the textile and other plastic arts such as painting, statue, performance art, land art and entalation, I discuss about the examples that the artists have made in that way. The examples that show how the textile is used in the plastic art and the intersection of the artistic-schematic branches constitute the main source of the section. This section actually should be taken into the consideration beacuse of the preparation for the next fifth section.In the fifth section, the results of the research with the examples of the artists such as Ramazan Bayrakoğlu, Gülsün Karamustafa, Joseph Beuys, Christo, Adrian Esparza, Maurizio Anzeri and their lifestyle, inclination and reasons why thy produce materials that consist of the textile are discussed. Here, the most questioned subject is how the textile gets transformed into the artistic object and why it is preferred. Therefore, in this section, frequently the ideas of the artists who use the textile material are included.