Türkiye'de ücret gelirlerinin vergilendirilmesinin vergileme ilkeleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the taxation of wage income in Turkey in terms of taxation principles
Yazar: OĞUZHAN DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergi yükü = Tax burden ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; Ücret = Wage ; Ücretliler = Wage earners

Özet:
Çalışma; insanın, temel ihtiyaçlarını giderme konusunda gerek bedenen
gerekse fikren yapmış olduğu faaliyetlerin bütünü olarak tanımlanmıştır.
İnsanın çalışma zahmetine girişmesine, tatmin etmesi gereken ihtiyaçların varlığı
neden olmuştur. İlkel olarak adlandırılan dönemlerde; çalışma, sadece geçimlik
ve artık değer üretmeyen bir amaca hizmet etmiştir. Tarım toplumuna geçiş ile
birlikte artık değer yaratılmaya başlanmış ve üretilen ürünler stoklanabildiği için
yerleşik düzene dayalı toplumsal ilişkiler türemiştir. Artık değer; ilk başlarda eşit
şekilde dağıtılırken, bazı toplumsal yapılarda bu değere el koyan kişi ve gruplar
türemeye başlamıştır. Böylelikle çalışma yaşamında vesayet dönemi olarak
adlandırılan köleci toplum düzeni ortaya çıkmıştır.
Feodalite ile birlikte tarıma dayalı senyör ve serfler dönemi başlarken,
sanayi devrimi ile birlikte feodalite sona ermiş ve üretim ilişkileri büyük bir
değişim göstermiştir. Sözleşmeye dayalı ücretli emek bu devrimin sonucundan
ortaya çıkmıştır. Ücretli çalışma olgusunun yaygınlaşması ile birlikte, ücretli
çalışanların, nasıl vergilendirilmesi gerektiği sorusu da teoride tartışılmaya
başlanmıştır. Emeğin, sermayeye karşı zayıf konumda bulunması, onun farklı
bir vergilemeye tabi tutulmasını zorunlu hale getirmiştir.
Çalışmanın amacı; ücretlilerin vergilendirme sisteminin vergileme ilkeleri
açısından analiz edilerek çalışanlar üzerindeki vergi yükü ve vergi takozunun
gerçek boyutlarını ortaya koymaktır. Bu amaçla, Türk vergi sisteminde
ücretlilerin vergilendirme rejimi incelenerek vergileme ilkeleri açısında
değerlendirmeler yapılmıştır. Aynı zamanda milli gelirden pay alan üretim
faktörleri esas alınarak ücretliler üzerindeki vergi yükünün dağılımı
incelenmiştir. Daha sonra VAR modeli yöntemi ile büyüme, enflasyon ve
işsizliğin ücretler üzerindeki vergi yüküne etkisi değerlendirilmiştir. Çalışma;
araştırma, değerlendirme ve analizlerle ortaya çıkan bulgulara göre çözüm ve
önerilerde bulunarak sonuçlandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ücretlilerin Vergilendirilmesi, Vergileme İlkeleri, Vergi
Yükü, Ücret Gelirleri, Vergi Takozu

Abstract:
Work is defined as the accumulation of the activities which are done both
physically and mentally in order to fulfill the basic needs. The presence of basic
needs have caused humanbeing to put themselves out for working. In the periods
defined as primitive, work had served a purpose of only livelihood without
creating residual value. Together with a transition from Hunter-Forager period
to agricultural society, residual value started to have been created and social
relationship based on permanent settlement has been come into existence thanks
to the opportunity of stocking goods. While residual value had been distributed
equally initially, some groups and classes started to seize this value in some sociel
structures.
Thus, slaver society which is defined as tutelage period has been emerged
in work life. As the period of seigneur and serfs based on agriculture together
with feudality started, feudality ended with industrial revolution and relations of
production has had a huge change. Wage labor based on contract has emerged as
a result of this revolution. Together with the proliferation of wage work
phenomenon, the question of how to tax wage labor has been discussed in theory.
It has been obligatory to tax labor differently as being in the weak position against
capital.
The aim of the study is to put the real dimensions of tax burden and tax
wedge on employees forward by analyzing the tax system of wage labor in the
scope of tax principles. For this purpose, evaluations are made in terms of tax
principles by examining tax regime of wage labor in Turkish tax system. The
distribution of tax burden on wage labor is investigated by basing factors of
production among national income on simultaneously. Afterwards the effect of
development, inflation, and unemployment on tax burden for wages is evaluated
using VAR model. This study is concluded by solutions and recommendations
due to the findings of research, evaluation and analyses.
Keywords: Taxation of Wage Labor, Taxation Principles, Tax Burden, Wage,
Tax Wedge.