Kültürel miras ve kolektif bellek bağlamında toplumsal kimlik oluşumu: Açe-Endonezya kültürünün kültürel alan analizi
Social identity formation in the context of cultural heritage and collective memory: A cultural domain analysis of Aceh-Indonesian culture
Yazar: DARLİS AZİS
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE ZEYNEP GÜDER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Açe Darussalam Krallığı = Aceh Daru?s-Salam Kingdom ; Bellek mekanları = Place of memory ; Endonezya-Açe = Indonesia-Aceh ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Kültürel miras = Cultural heritage

Özet:
Kolektif bellek çalışmaları 19. yüzyılın sonlarından beri bellek alanı içinde sürekli artan bir söyleme sahiptir. Toplumsal belleği kapsayacak şekilde geçmişin analizi ve en doğru yöntemleri bulmak üzerine birçok düşünür yorumda bulunmuştur. Emile Durkheim toplumsal inşada mekanik ve organik dayanışma kavramı tartışmasından başlayarak, toplumun toplumsal birliği ve uyumu sürdürmek için sürekliliğe ve geçmişle bağlantıya ihtiyacı olduğunu iddia etmiştir. Maurice Halbwachs, Durkheim'ın çalışmalarına, kolektif belleğin güncel ve yerel gerçeklik (presentisme instrumental) gerektirdiği kolektif belleği canlandırarak devam etti. Bu çalışma, Açe toplumunun kolektif belleği ve bunun günümüz kimliğinin oluşumuyla ilişkisine yönelik vaka örnekleri ve analizlerine odaklanmaktadır. Tezin ana sorusu Açe çatışmasından sonra Açe'nin toplumsal kolektif belleği nasıl oluşturduğu ve kültürel dayanışmayı nasıl etkilediği üzerinedir. Halbwachs'ın kolektif bellek kavramını Almanya'da geliştiren Jan Assmann ve Aleida Assmann, kolektif imajının (Kollektives Selbstbild) kaynağı olan kolektif belleğin 6 özelliğinden bahseder. Bunlar; grup kimliğinin somutlaştırılması, yeniden inşa etme kapasitesi, objektivasyon, organizasyon, obligasyon (yükümlülüğü) ve refleksivite (düşünümsellik). Halbwach'ı takip eden çalışmalar gerçekleştiren Nora, Connerton, ve Hobsbawm, ortak bağların toplumdaki güç ilişkilerini yansıtan sosyal yapılar oluşturduğunu belirtmişlerdir. Kültürel miras ve arşivler, araştırma ve belleğin korunması için gerekli malzemeleri sağlar. Kültürel miras, bir topluluk veya ülke içinde kolektif kimlik ve dayanışma yaratan anımsatıcı bir enerji kaynağıdır. Bu çalışma, bir toplumda kolektif dayanışmanın oluşmasında kolektif belleğin rolünü ve grup/toplum kimliğini nasıl etkilediğini tanımlamayı amaçlamaktadır. Tezin yönteminde literatür çalışmalarından ve ilgili belgelerden elde edilen gözlemler ile saha araştırmasından elde edilen veriler analiz edilmiştir, yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve toplanan bilgiler sentezlenmiştir. Buradan elde edilen veriler mevcut teoriler kapsamında betimsel yöntemlerle ve nitel analizle değerlendirilip tez sonuçlandırılmıştır. Bu bağlamda da, tez Açe kolektif belleği kapsamında önemli veriler elde etmiştir. Bu tez kolektif bellek üzerine yapılmakta akademik çalışmalara özellikle kültürel miras ve kolektif kimlik bağlamında yönlendirici bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract:
Collective memory studies have had a growing discourse within the field of memory since the late 19th century. Many thinkers have commented on analyzing the past and finding the best methods to encompass social memory. Emile Durkheim argued that society needs continuity and a connection to the past to maintain social unity and cohesion, starting with the debate on the concept of mechanical versus organic solidarity in social construction. Maurice Halbwachs continued Durkheim's work by revitalizing collective memory where collective memory requires a present and vernacular actuality (presentisme instrumental). This study focuses on case examples and analyses of Aceh society's collective memory and its relation to the formation of contemporary identity. The central question of the thesis is how Aceh constructed collective memory and how it affected cultural solidarity after the Aceh conflict. Jan Assmann and Aleida Assmann, who developed Halbwachs' concept of collective memory in Germany, mentioned six (6) characteristics of collective memory as a source of collective image (Kollektives Selbstbild). These are: concretization of group identity, capacity for reconstruction, objectivation, organization, obligation and reflexivity. Following Halbwach, Nora, Connerton, and Hobsbawm argued that the common bonds create social structures that reflect the power relations in society. Common ties are born alongside family and society as group memory, both of which are emerging from a cultural heritage and vernakular language. Cultural heritage (both tangible & intangible heritage) is a source of mnemonic energy that creates collective identity and solidarity within a community or a country. This study aims to identify the role of collective memory in the formation of collective solidarity in a society and how it affects group/society identity. In the methodology of the thesis, observations from literature studies and relevant documents and data from field research were analyzed, semi-structured interviews were conducted and the collected information was synthesized. The data obtained from here were evaluated with descriptive methods and qualitative analysis within the scope of existing theories and the thesis was concluded. In this context, this thesis has obtained important data within the scope of Acehnese's collective memory. This thesis provides a guiding framework for academic studies on collective memory, especially in the context of cultural heritage and collective identity.