Gentiona olivieri griseb üzerinde farmakognozik araştırmalar /
Yazar: TAYFUN ERSÖZ
Danışman: DOÇ.DR. İHSAN ÇALIŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1988
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Gentiana olivieri = Gentiana olivieri

Özet:
120 ÖZET Türkiye'de Gentians cinsinin 12 türü bulunmaktadır. Bu türlerden bazıları Anadolu'nun değişik yörelerinde halk ilacı olarak kullanılmaktadır. Bu türlerden biri olan G. olivieri Griseb. bitkisi. Doğu ve Güneydoğu Anadolu' da "Afat" adıyla bilinmekte ve acı tonik, iştah açıcı gibi amaçların yanı sıra, şeker hastalığı ve aşırı korkmuş kişilerde oluşan tutukluğun gi derilmesi konularında da kullanılmaktadır. Bu tür üzerinde /kim yasal yapının aydınlatılması amacıyla yapılmış detaylı bir ça lışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda, G. olivieri bitkisinin toprak üstü kısımla rından hazırlanan kloroform ekstresi ve metanolik ekstrelerden Yöntem-1 ve Yöntem-2 ile hazırlanan sulu ekstreler kullanılmış tır. Yöntem-1 ile hazırlanan metanolik ekstrakttan elde edilen sulu ekstre önce etil asetat ve n-butanol ile ekstre edilmiştir, Daha sonra çeşitli açık kolon k roma to gr af isi sistemi ve vakum lu sıvı kromatografisi sistemi yardımı ile çalışılarak dört se- koiridoit triflorozit, svertiamarin, gentiopikrozit ve sverozit ile bir iridoit heteroziti loganik asit izole edilmiştir. Yön tem-2 ile kazanılan sulu ekstreden ise dört flavon-C-heteroziti izoorientin, izoorientin-4' -O-glikozit, îzoorientin-2"-0-gliko- zit ve orientin-2" -O-glikozit elde edilmiştir. Kloroformlu ekstreden ise ursolik asit izole edilmiştir.121 îzole edilen bileşiklerin kimyasal yapıları spektral yön temler kullanılarak aydınlatılmıştır. Farmakolojik aktivitelerin belirlenmesi amacıyla metano- lik ekstre (Yöntem-2) ile iridoit ve flavonoit fraksiyonlarının hipoglisemik, antidepresan ve antikonvülsan etkileri araştırıl mıştır. Bu çalışmalarda metanolik ekstre ve iridoit fraksiyonu nun antidepresan aktivite gösterdikleri ; iridoit fraksiyonunun antikonvülsan etkide olduğu bulunmuştur. Bitkinin kloroformla ekstre edilmesinden sonra hazırlanan metanolik ekstre ise kan şekerini yükseltmiştir.

Abstract:
122 SUMMARY The genus Gentiana ( Gentianaceae) reperesents twelve species in Turkey. Some of them are used as folk medicine in different regions of Turkey. The crude drog "Afat" (aerial parts of G. olivier i Griseb.) has been used as a bitter tonic, stomachic, and in the treatment of diabetis and some mental disorders caused by a great affair in eastern and south-eastern Anatolia. It had not been chemically studied. We have studied the water soluble part of the methanol ic extract (obtained by Methods-1 and -2 respectively) and the chloroform extract obtained from the aerial parts of G.olivieri. Water soluble part of the methanolic extract ' (Method- 1) was extracted with ethyl acetate and n-butanol respectively. Further fractionations using open column chromatography and finally reversed-phase vacuum liquid chromatography yielded four secoiridoids trifloroside, swertiamarin, gentiopicroside, and sweroside, one iridoid glucoside loganic acid. The water soluble part of the second methanolic eks tract yielded four flavon-C-glucosides isoorientin, iöcorientin-4'-0-glucoside, isoorientin-2"-0-glucoside and orientin-2"-0-glucoside. Ursolic acid was obtained from chloroform extract. The structures of the isolated substances were establis hed by spectral methods.123 Pharmacological studies were performed to test the hypoglycemic, antidepressan and anticonvulsant activities of the metanolic extract, iridoid and flavonoid fractions. Both the metanolic extract and iridoid fraction showed significant antidepressan activity and iridoid fraction showed anticonvul sant activity. Metanolic extract of the crude drog, obtained after extracting the plant material with chloroform, showed hyperglycemic activity