Siyasal ve hukuksal boyutlarıyla insani müdahale olgusu: Yeni bir müdahale doktrini (Mi?)
The phenomenon of humanitarian intervention with its political and legal dimensions: A new doctrine of intervention (?)
Yazar: OĞUZHAN BAL
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet egemenliği = State sovereignty ; Egemenlik = Sovereignty ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Milliyetçilik = Nationalism ; Uluslararası hukuk = International law ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention ; İç savaş = Civil war

Özet:
Soğuk Savaş sonrası dönemde güvenlik odağı devletten bireye doğru dönüşmeye başlamıştır. Birleşmiş Milletler Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi sonrasında evrensel bir uluslararası insan hakları standardı oluşturma çabası Soğuk Savaş döneminde pek mümkün olmamıştır. Soğuk Savaş'ın getirdiği iki kutuplu ortam ve ideoloji üzerinden süren kutuplaşma, dönemin bitmesiyle farklı mecralara kaymıştır. Özellikle din ve milliyetçiliğin güç kazanmasıyla devlet içi çatışmalar artmaya başlamıştır. Bu çatışmalar sonrası ortaya insani krizler çıkmış ve bu krizlerin sona erdirilebilmesi için insani müdahale kavramı uluslararası ilişkiler disiplinin başat konularından biri haline gelmiştir. Disiplinde kendine önemli bir yer edinen insani müdahale kavramıyla ilgili tartışmalar günümüzde sürmektedir.
İnsani müdahale kavramı, 1648 Westphalia Antlaşması'ndan beri uygulamada olan klasik devlet egemenliği anlayışına meydan okumaktadır. İnsani müdahale her ne kadar evrensel amaçlarla yapılsa da devletlerin içişlerine karışmama kuralını ihlal ettiği için kabul edilmesi ve üzerinde uzlaşılması zor bir kavramdır. İnsani müdahale kavramı geldiği nokta itibariyle devlet egemenliği ve içişlerine karışmama kuralının yeniden değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durmaktadır. Konu insan hayatı olunca kavram uluslararası kamuoyu tarafından oldukça destek görmektedir. Özellikle yeni iletişim araçları sayesinde haberleşmenin eriştiği hız, insani krizlerin gizli kalmasını engellemektedir. Bu sayede hem vatandaşlar kendi devletlerine insani krizi sonlandırması için ciddi bir baskı yapabilmekte hem de insani krize sebep olan ülkeleri toplumda itibarsızlaştırmaktadır. Soğuk Savaş sonrası uluslararası ilişkiler disiplininde oldukça popüler bir kavram haline gelen insani müdahale gerek kırılgan yapısı gerekse de manevi sorumluluğu sebebiyle oldukça hassas bir kavramdır. Objektif kriterlere dayandırılmaması halinde suiistimale açık olan bu kavram, hareketsiz kalınması halinde ise sorunların büyümesine neden olabilmektedir. Hem insani krizlerin artmaması hem de kavramın suiistimal edilerek uluslararası toplumdaki güvenilirliğinin sarsılmaması adına bugüne kadar atılan en ciddi adım 2001 yılında yayınlanan Koruma Sorumluluğu raporudur. Bu raporla birlikte insani müdahale kavramına ilişkin objektif kriterler belirlenmiş ve kavrama olan güven arttırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In the post-Cold War period, the focus of security began to shift from the state to the individual. The effort to establish a universal international human rights standard after the United Nations Universal Declaration of Human Rights was not possible during the Cold War period. The polarization, which continued through the bipolar environment and ideology brought about by the Cold War, shifted to different channels with the end of the period. Intra-state conflicts began to increase, especially with the strengthening of religion and nationalism. After these conflicts, humanitarian crises emerged and the concept of humanitarian intervention has become one of the main subjects of the international relations discipline in order to end these crises. Discussions about the concept of humanitarian intervention, which has an important place in the discipline, have not ended today.
The concept of humanitarian intervention challenges the classical understanding of state sovereignty that has been in place since the 1648 Treaty of Westphalia. Although humanitarian intervention is carried out for universal purposes, it is a difficult concept to accept and agree on since it violates the rule of non-interference in the internal affairs of states. The concept of humanitarian intervention necessitates a re-evaluation of the rule of state sovereignty and non-interference in internal affairs. The concept is highly supported by the international community when it comes to human life. The speed of communication, especially thanks to new communication tools, prevents humanitarian crises from being hidden. In this way, citizens can both put serious pressure on their own states to end the humanitarian crisis and discredit the countries that caused the humanitarian crisis in the society. Humanitarian intervention, which has become a very popular concept in the discipline of international relations after the Cold War, is a very sensitive concept due to its fragile nature and moral responsibility. This concept, which is open to abuse if not based on objective criteria, can cause problems to grow if it is inactive. The most serious step taken so far in order not to increase the humanitarian crisis and not to harm the credibility of the international community by the abuse of the concept is the Responsibility to Protect report published in 2001. With this report, objective criteria regarding the concept of humanitarian intervention have been determined and it has been tried to increase the confidence in the concept.