Köroğlu Destanı`nın Ayvaz Kolu /
Yazar: ASUMAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. İSA ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ayvaz = Ayvaz ; Destanlar = Epics ; Folklor = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Köroğlu Destanı = Köroğlu Epic

Özet:
Ayvaz, Köroğlu Destanı içinde yer alan genç kahramanlardan biridir. Çocuk yaşta Köroğlu tarafından kaçırılarak Çamlıbel'e getirilen Ayvaz, Köroğlu'nun evlâtlığı, en yakın arkadaşı, aynı zamanda vârisi olur. Bütün bunların yanı sıra Çamlıbei'de beylerin meclisinde şakilik ve Köroğlu'nun hizmetkârlığını da yapmaktadır. Ayvaz'ın maceraları, bazı rivayetlerde Köroğlu veya kırk yiğidin etrafında yaşanan olaylar içinde verilirken, onun merkezî durumda bulunduğu müstakil kollar, epizotlar da mevcuttur. Köroğlu Destanı'nın Batı versiyonu kollar hâlinde sözlü gelenekte yaşamaktadır; fakat Doğu versiyonunda Köroğlu'nun babasından, en küçük torunu Cihangir'e kadar uzanan kolların yanı sıra müstakil dairelerin varlığı söz konusudur. Ayvaz, Köroğlu Destanı'nın aslî kollarından biridir. Onun etrafında teşekkül etmiş olan bazı anlatmalar, destanın ilk oluştuğu dönemlere kadar götürülebilir. Ayvaz'ın tarihî şahsiyeti hakkında elimizde yeterli bilgi bulunmamaktadır; ancak o, Türklerdeki evlât edinme geleneğini yansıtması bakımından önemlidir. Tezimizin giriş bölümünde Köroğlu Destanı'nın teşekkül ettiği devir hakkında kısaca bilgi vermeye çalıştık. Ayrıca destan metnini tespit ve yayın çalışmaları, destanın anlatım geleneği içindeki yeri ve Ayvaz ile ilgili kollar üzerinde durduk. Birinci bölümde, Köroğlu Destanı'nın Doğu ve Batı versiyonlarına ait varyantlardan ulaşabildiklerimizin özetlerini sunduk. ikinci bölümde Köroğlu Destanı'nın Ayvaz koluna ait Batı ve Doğu rivayetlerini karşılaştırarak inceledik. Bu sırada Köroğlu'nun Ayvaz ile ilgili olarak söylemiş olduğu şiirlere de yer verdik. Üçüncü bölümde, "Ayvaz" kelimesinin anlamı, Ayvaz'ın tarihî kişiliği, Köroğlu Destanı'nda Ayvaz'ın kimliği üzerinde durduk. Tezimizin sonunda Köroğlu Destanının Ayvaz kolu hakkında genel bir değerlendirme yaptık ve kaynakça bölümüne yer verdik.

Abstract:
Ayvaz is one of the young heros which take place in the legend of Köroğlu. He was kidnapped by Köroğlu at a very young age and became his son-in law, his closest friend, and his heir. In the meantime he served the drinks at the meetings of the lords and became Köroğlu's servant. While sometimes Köroğlu's adventures has been told in the events which turns around Köroğlu and forty brave men, there are also episodes which he is in the centre of.The west version of the legend of Köroğlu lives in oral tradition as different branches, however in the East version there are not only branches ranging from Köroğlu's father to the youngest grandson Cihangir but also independent circles. Ayvaz is one of the main branches of the legend of Köroğlu. Some of the stories wich take place around him can be traced back to the first days of the legend. There isn't enough information available about tyhe Ayvaz's historical personality, however reflecting the tradition of adopting a child, he is an important figure. In the introduction part of our study we have given some brief information about the period which the legend took place.We have also pointed out the efforts of publishing and establishing the form of legend, the place of legends in the story telling tradition and the branches about Ayvaz. In the first section we have stated the summaries of the variants belonging to the East and West versions of the legend of Köroğlu. In the second part we, by comparing.examined the tales of the West and the East which belong to the Ayvaz branch of the legend. Meanwhile we have also given some examples of the poems said by Köroğlu for Ayvaz. In the third part the meaning of the word "Ayvaz",the historical personality of Ayvaz and the identity of Ayvaz in the legend of Köroğlu have all been explained. A general comment has been made about the Ayvaz branch of the legend of Köroğlu in the last part and unavoidably we placed the references part at the end. 0& \*10P