Yapay olarak oluşturulmuş apikal kök rezorpsiyonlu dişlerde farklı elektronik apeks bulucuların çalışma uzunluğu saptama etkinliklerinin incelenmesi
Investigation of working length determination efficiency of different electronic apex locators in TEETH with simulated apical root resorption
Yazar: DUYGU KÜLAHCI
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental eğeler = Dental files ; Diş apeksi = Tooth apex ; Dişler = Teeth ; Kök rezorpsiyonu = Root resorption ; Sayısal tarayıcılar = Digital scanners

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, çekilmiş dişlerde yapay apikal kök rezorpsiyonu oluşturularak güncel üç farklı elektronik apeks bulucunun etkinliğinin karşılaştırılmasıdır. Ayrıca rezorpsiyon derecesi arttıkça, ölçüm esnasında kullanılan kanal eğesinin boyutunun da etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. 
55 adet çekilmiş insan alt orta ve yan kesici dişler aljinata gömülerek Root ZX Mini, Tri Auto ZX II ve Propex Pixi elektronik apeks bulucuları test edilmiştir. Apikal rezorpsiyonlar, farklı teknikler kullanılarak iki aşamada oluşturulmuştur. Birinci aşamada tüm dişlerin majör apikal forameni çevresinde elmas rond frez (14 no) ile çapı (1,4 mm) kadar olacak boyutta, aeratör yardımıyla su soğutması altında hazırlanmıştır.  İkinci aşamada ise daha önce rond frez yardımıyla rezorpsiyon oluşturulmuş örnek dişler üzerinde, ilk oluşturulan rezorpsiyonu da içine alacak şekilde 45 derecelik açı ile bukkalden linguale doğru (lingual daha kısa kalacak şekilde) separe disk yardımıyla hazırlanmıştır. Görsel ölçümler, eğenin apexten çıktığı noktada; elektronik ölçümler, "0" kabul edilen noktada beş saniye sabit kaldığında 0,01 mm hassasiyetteki dijital kumpas ile eğenin uzunluğu ölçülerek kayıt altına alınmıştır. Görsel ölçümler, her bir apeks bulucu için 10, 15 ve 20 numaralı K tipi eğeler kullanılarak yapılan elektronik ölçümler ile karşılaştırılmıştır. Sonuçta, ±0,5 mm klinik tolerans içerisinde Root ZX Mini %78,18, TriAuto ZX II %74,55, Propex Pixi %76,36 güvenilirlikle apikal daralımın konumunu doğru tespit etmişlerdir. Root ZX Mini (RZX), TriAuto ZX2 (TZX) ve Propex Pixi (PP) gruplarının ölçüm farkı dağılımları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p=0,904). İlk aşama rezorpsiyon oluşturulduktan sonra 10 ve 15 numaralı K tipi eğe ile ölçümler sırasıyla Root ZX Mini için %58,18 ve %58,18; TriAuto ZX II için %69,09 ve 67,27; Propex Pixi için %60 ve %65,45 olarak saptanmıştır. İkinci aşama rezorpsiyon oluşturulduktan sonra 10, 15 ve 20 numaralı K tipi eğe ile ölçümler sırasıyla Root ZX Mini için %63,64, %60,00 ve %72,73; TriAuto ZX II için %69,09, %72,73 ve %85,45; Propex Pixi için %65,45, %52,73 ve %65,45 olarak saptanmıştır. 
Bulgular değerlendirildiğinde, ±0,5 mm klinik tolerans içerisinde Root ZX Mini, TriAuto ZX II ve Propex Pixi apikal rezorpsiyonlu daimî dişlerde çalışma uzunluğunun saptanmasında klinik kullanım için güvenilir araçlardır. Ancak hiçbir EAB çalışma uzunluğunu saptamada %100  güvenilir bulunmamıştır. Ölçüm eğesi olarak farklı çaplarda eğe kullanımı, ölçüm sonuçlarının güvenilirliği açısından anlamlı bir farklılık oluşturmamaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to compare the effectiveness of three electronic apex locators by creating simulated apical root resorption in extracted teeth. In addition, as the degree of resorption increases, it is planned to evaluate the effect of the file size used during the measurement. 
Fifty-five extracted human mandibular central and lateral incisors were examined. Root ZX Mini, Tri Auto ZX II and Propex Pixi apex locators were tested. Apical resorptions were created in two forms. The first-stage simulated apical resorption was created with a diamond round bur (no 14) around the major apical foramen of the teeth under water cooling with the help of an aerator. In the second stage, apical resorption was created using a different method, including resorption previously created on the same tooth. The simulated apical resorption was prepared with a 45-degree oblique cut at the root apex with a disc such that the lingual wall was shorter than the buccal wall. Visual measurements recorded when the file was visible through the major apical foramen with the use of a magnifying loupe. Electronic measurements were recorded by measuring the length of the file with a digital caliper with a precision of 0.01 mm when it remained constant for five seconds at the point accepted as "0". Visual measurements were compared to electronic measurements using K-files 10, 15, and 20 for each apex locator. 
After the first stage of resorption was established, the measurements with 10 and 15 numbered K-files were 58.18% and 58.18% for the Root ZX Mini; 69.09% and 67.27% for TriAuto ZX II; 60% and 65.45% for Propex Pixi, respectively. After the second stage resorption was established, the measurements with 10, 15 and 20 K-files were 63.64%, 60.00% and 72.73% for the Root ZX Mini; 69.09%, 72.73% and 85.45% for TriAuto ZX II; 65.45%, 52.73% and 65.45% for Propex Pixi, respectively. Within the limitations of this study, Root ZX Mini, TriAuto ZX II, and Propex Pixi within ±0.5 mm clinical tolerance are reliable devices for clinical use in determining the working length in permanent teeth with apical resorption. On the other hand, no device can achieve 100% accurate measurement. The use of files of different diameters as measurement files does not make a significant difference in terms of the reliability of measurement results.