Lise öğrencilerinde siber zorbalık ve mağduriyetin ailedeki koruyucu etmenlerle ilişkisi: Afyonkarahisar ili örneği
Relationship between cyberbullying/cybervictimization and family protective factors in high schools: Afyonkarahisar province case
Yazar: FATİH BAYKAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜCAHİT GÜLTEKİN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin siber zorbalık ve mağduriyetlerinin ailedeki koruyucu etmenler ile ilişkisini incelemektir. Araştırma betimsel bir araştırma olup; araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Afyonkarahisar Şuhut ilçesinde öğrenim gören 669 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak "Siber Mağdur-Zorba Ölçeği" ve "Ailedeki Koruyucu Etkenler Ölçeği"  kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzdeler, sıra ortalaması, Kruskal Wallis H- Testi, Mann Whitney U-Testi ve Spearman Brown Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin siber mağduriyet ölçeğinden aldıkları puanlar ile ailedeki koruyucu etkenler ölçeğinden aldıkları puanlar arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken, siber zorbalık ölçeğinden aldıkları puanlar arasında ilişki bulunmamıştır. Öğrencilerin siber zorbalık ve siber mağduriyet ölçeğinden aldıkları puanlar sınıf düzeylerine ve anne-baba durumlarına (birlikte-ayrı-üvey) göre değişmezken; cinsiyet, okul türü, anne-baba eğitim düzeyi, günlük internet kullanım süresi, internet kullanımlarının ebeveynleri tarafından kontrol edilip edilmemesi, odasında internete bağlı bilgisayar olup olmaması ve anne-baba tutumu (demokratik-otoriter-ilgisiz) değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Siber zorbalık, siber mağduriyet, ailedeki koruyucu etmenler, lise öğrencileri

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relation of siber-bullying and siber-victimization to the family protective factors among a group of high school students. This descriptive study employs a correlational survey design. The sample of the study involves 669 high school learners randomly selected from high schools in Şuhut, Afyonkarahisar. Data were collected through the "Siber Victim-Bully Scale"  and the "Family Protective Factors Scale".  In the analysis and computation process of the data, frequencies, percentages and mean ranks were used. For the statistical analysis, Mann-Whitney U Test, Spearman Brown Correlation and Kruskal-Wallis H Test were practiced. Findings indicate that there is a significant negative relationship between the points attained from the Siber Victim Scale and those from the Family Protective Factors Scale. However, it is implied that any relation is not observed in the point attained from the Siber Bully Scale and the Family Protective Factors Scale. The points obtained from the Siber Bully Scale and Siber Victim Scale do not differ according to their grades or parental situation (married, divorced or being step or biological child). However, the points obtained from the scales significantly differ according to gender, type of school, parents' level of education, length of Daily internet use. This is also true for the variables of whether they have internet Access in their room and whether the parents strictly follow their time on the internet, whether the parents take on a liberal or authoritative attitude. 


Key words: Cyberbully, family protective factors, cybervictim, high school students.