Asherman sendromu'na uterus kaynaklı mezenkimal kök hücrelerin ve eksozomlarının etkileri
Effects of uterus derived mesenchymal stem cells and their exosomes on asherman's syndrome
Yazar: GÜLİSTAN SANEM SARIBAŞ
Danışman: PROF. DR. CANDAN ÖZOĞUL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Adezyonlar = Adhesions ; Eksozomlar = Exosomes ; Fibroz = Fibrosis ; Genitalia-dişi = Genitalia-female ; Kök hücreler = Stem cells ; Uterus hastalıkları = Uterine diseases

Özet:
Asherman sendromu sezaryen ve endometrial cerrahi işlemler ile görülme sıklığı artan bir sorun haline gelmiştir. Yeni tedavi olanaklarının araştırılması amacıyla biz de Asherman modeli oluşturulan ratlarda uterus kaynaklı mezenkimal kök hücrelerin ve eksozomlarının etkilerini araştırmayı amaçladık. Endometriumun bazal tabakasına hasar verecek herhangi bir olay intrauterin adezyon olarak şekillenir ve Asherman Sendromu'na sebep olabilir. İntrauterin adezyonu olan hastalarda anjiyogenez ve revaskülarizasyon yetenekleri azalmakta; adezyon ilişkili sitokinlerin ekspresyonları ise artış göstermektedir. Sonuç olarak da adezyonlar atrofik endometriuma sebep olmaktadır. Mezenkimal kök hücreler, non-immünojenik, anjiyogenik, antifibrotik, antiapoptotik ve antiinflamatuar özellikler gibi bazı özelliklerle karakterize edilirler ve aynı zamanda hücre terapilerinde çeşitli faktörlerin ve kemokinlerin salgılanması yoluyla doku onarımını desteklerler. Eksozomlar hasarlı doku tamirinde büyük bir potansiyele sahip, aktif parakrin bileşenlerdir. Eksozomlar rejenerasyon ve anjiyogenezden sorumlu birçok parakrin faktörleri içermektedir. Çalışmada 10 adet yeni doğan Wistar rat mezenkimal kök hücre eldesi için kullanıldı. Ayrıca toplam 24 adet yetişkin Wistar rat kullanıldı. Ratlar, kontrol grubu (Grup I; n=6); asherman grubu (Grup II; n=6); asherman + uterus kaynaklı mezenkimal kök hücre uygulanan grup (Grup III; n=6); asherman + uterus kaynaklı mezenkimal kök hücre eksozomları uygulanan grup (Grup IV; n=6) olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Deney sonunda uterus dokuları histokimyasal ve immunohistokimyasal olarak değerlendirildi. Mezenkimal kök hücre ve eksozom tedavileri sonucunda uterus dokusunda proliferasyon belirteci olan PCNA ve anjiyogenez belirteci olan VEGFR-1 ekspresyonunun arttığı; masson ttrikrom boyaması ile fibrozisin azaldığı gösterildi. Ayrıca MMP-2 ekspresyonunun mezenkimal kök hücre ve eksozom uygulaması ile arttığı; ek olarak TIMP-2 ekspresyonunun azaldığı gösterilmiştir. Sonuç olarak, Asherman sendromunda ortaya çıkan fibrozis ve azalmış anjiyogenezis bulgularının uterus kökenli mezenkimal kök hücre ve eksozom tedavisi ile ortadan kalktığı gösterilmiştir. Tüm bulgular değerlendirildiğinde, eksozom tedavisi asherman sendromunun hasarını doku düzeyinde mezenkimal kök hücre grubuna kıyasla daha kısa sürede onarmıştır.

Abstract:
Asherman's syndrome has become a growing problem with the incidence of cesarean and endometrial surgical procedures. In order to investigate new therapies, we also aimed to investigate the effects of uterine mesenchymal stem cells and their exosomes in the rat models of the Asherman. A surgical procedure that can damage to the basal layer of the endometrium is formed as intrauterine adhesion and can cause Asherman Syndrome. In patients with intrauterine adhesion, angiogenesis and revascularization abilities decrease; the expression of adhesion-associated cytokines increases. As a result, adhesions cause atrophic endometriosis. Mesenchymal stem cells are characterized by some characteristics such as non-immunogenic, angiogenic, antifibrotic, antiapoptotic and antiinflammatory properties, also they support tissue repair by secretion of various factors and chemokines in cellular therapy. Exosomes are active paracrine components with a great potential for repairing damaged tissue. Exosomes include many paracrine factors responsible for regeneration and angiogenesis. In the study, 10 newborn Wistar rats were used to obtain mesenchymal stem cells. A total of 24 adult Wistar rats were also used. The rats were divided into 4 groups: control group (Group I, n = 6); asherman group (Group II, n = 6); asherman + uterine derived mesenchymal stem cell group (Group III; n = 6); Asherman + uterine derived mesenchymal stem cell exosomes group (Group IV, n = 6). At the end of the experiment, uterine tissues were evaluated by histochemical and immunohistochemical. As a result of mesenchymal stem cells and exosomes treatments, expression of markers such as PCNA and VEGFR-1, which are the markers responsible for proliferation and vascularization respectively in uterine tissue was increased. It was also shown to reduce fibrosis with masson's trichrome staining. MMP-2 expression was enhanced by mesenchymal stem cell and exosomal therapy; in addition, TIMP-2 expression was decreased. In conclusion, it has been shown that the findings of fibrosis and decreased angiogenesis in Asherman's syndrome are resolved by uterine-derived mesenchymal stem cell and exosomal therapy. When all the findings are evaluated, the exosomal treatment restored the damage of asherman syndrome at tissue at a shorter time than the mesenchymal stem cell group.