Post-modern dönemde gençlerde din dilinin deistik eğilimlere etkisi
The effect of religious language on deistic tendencies in the pos-modern era
Yazar: YASEMİN ÇELEBİ DİLLİ
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN HIDIR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Hizmetlerinde İletişim ve Tebliğ Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Post-modern dönemde deizme yönelimin hızla arttığına dair iddialar, araştırmacıları konuyla ilgili alan araştırmaları yapmaya sevk etmektedir. Genellikle ortaöğretim öğrencilerinin deizm algılarının incelendiği çalışmaların yanı sıra çeşitli haber kaynaklarında da deizmin Türkiye'de gençler arasında hızla yayıldığına yönelik açıklamalar bulunmaktadır. Mevcut çalışmaların sonuçları incelendiğinde, deizmin varlığının iddia olmaktan öte, bir gerçeklik olarak güncel problemler arasında yer almasının gerekli olduğu söylenebilir. Bu bağlamda çalışmada, deizme yönelimde, dindarlar tarafından kullanılan din dili kaynaklı içsel faktörlerin tespitinde dayanaklık teşkil eden araştırma tablolarına ve bulgulara yer verilmiştir. Deizm- din dili ilişkisinin ölçülmeye çalışıldığı ankette, ergenliğin başlarına ve sonlarına tekabül eden 15-21 yaş arası hedef kitle seçilmiş, anket çalışması online olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılan gençlerin, din dili, dindarların medyayı ve dili kullanımı, TV programlarında yer alan din tartışmaları, Türkiye'de dinin kurumsallaşması, din-bilim ilişkisi, akıl- vahiy ilişkisi ile ilgili yöneltilen önermelere verdikleri cevaplar deizme eğilim bağlamında değerlendirilmeye gayret edilmiştir.
Bu eğilimin önüne geçebilmek için, öncelikle etkili faktörleri tespit etmek gerekir. Bu faktörlerin başında, kullanılan din dili gelmektedir. Din dili, salt vahyin dili veya teologların, din adamlarının, ilahiyatçıların kullandıkları dil olarak algılanmaktadır. Halbuki din dili, günlük hayatın içinde, zaman veya mekanla sınırlı olmayan bir dil alanıdır. 17. yüzyıldan itibaren dil alanında birçok çalışma yapılmış ve birtakım paradigmalar ileri sürülmüştür. Ülkemizde mevcut din dili çalışmalarının kapsamlarını incelediğimizde, çalışmaların tespit edebildiğimiz kadarıyla, Kur'an-ı Kerîm'in üslubunun incelenmesi, ulemânın kullandığı dilin özellikleri veya bir kelam problemi olarak "Tanrı" kavramı üzerine olduğunu gözlemlemekteyiz. Bu bağlamda
iv
çalışmamızda, din dili kavramı ile kastımızın ne olduğuna, literatürde bulunan çalışmalardan da hareketle deizmin artışıyla ilgili önemli gördüğümüz, din dili kaynaklı olduğunu gözlemlediğimiz içsel faktörlerin tespitine, 15-21 yaş arası lise ve üniversite gençlerinin katılımıyla gerçekleştirilen bir saha çalışmasına yer verilmiştir.

Abstract:
Claims that the tendency towards deism has increased rapidly in the post-modern period prompts researchers to conduct field studies on the subject. In addition to studies examining the perceptions of deism among secondary school students, there are also statements in various news sources that deism is spreading rapidly among young people in Turkey. When the results of the existing studies are examined, it can be said that the existence of deism should be among the current problems as a reality rather than a claim. In this context, the study includes research tables and findings that form the basis for the determination of internal factors originating from the language of religion used by religious people in the tendency to deism. In the survey, in which the relationship between deism and religion language was tried to be measured, the target audience between the ages of 15-21, corresponding to the beginning and end of adolescence, was selected, and the survey was conducted online. The answers of the young people participating in the study to the propositions about the language of religion, the use of the media and language of the religious, the discussions on religion in TV programs, the institutionalization of religion in Turkey, the relationship between religion and science, and the relationship between reason and revelation, were tried to be evaluated in the context of tendency to deism.
In order to prevent this tendency, it is necessary to identify the effective factors first. At the beginning of these factors is the language of religion used. The language of religion is perceived as the language of pure revelation or the language used by theologians, clergy, and theologians. However, the language of religion is a language field that is not limited to time or space in daily life. Since the 17th century, many
vi
studies have been carried out in the field of language and some paradigms have been put forward. When we examine the scope of the current religious language studies in our country, we observe that the studies are on the examination of the style of the Qur'an, the features of the language used by the scholars, or the concept of "God" as a problem of theology, as far as we can determine. In this context of our study, what we mean by the concept of religious language, the determination of the internal factors that we see as important about the increase of deism based on the studies in the literature and that we observe to be originated from the language of religion, a field study was carried out with the participation of high school and university youth between the ages of 15-21.