Meme kanserinde göğüs duvarı ve lenfatik ışınlamada farklı tedavi tekniklerinin tedavi planlama sistemi ve dozimetrik yöntemlerle incelenmesi
Examination of various treatment techniques for breast cancer on the chest wall and lymphatic radiation through treatment planning system and dosimetric methods.
Yazar: MEHMET KARABUĞA
Danışman: PROF. DR. FERAH YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Onkoloji Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment ; Termolüminesans = Thermoluminescence

Özet:
Bu çalışmada mastektomi sonrası göğüs duvarı ve lenfatik ışınlama planlanan hastalarda hedef hacim ve kritik organ doz dağılımı açısından farklı teknikler arasında klinikte kullanılmaya en uygun teknik bulunmaya çalışılmıştır. Bu amaçla sol meme kanseri tanısı konan 10 hastanın tedavi pozisyonunda çekilmiş bilgisayarlı tomografi kesitleri üzerinde 4 farklı teknikle (kısmi geniş tanjansiyel, 30/70 foton elektron, 20/80 foton elektron, göğüs duvarı-ınternal mammari sadece elektron) 3 boyutlu planlama yapılmış, Alderson randofantom üzerinde her bir teknik simule edilerek dozimetrik ölçümler yapılmıştır. Üç boyutlu planlamada elde edilen doz volüm histogramları (DVH) üzerinde her bir hasta için hedef hacimler olan göğüs duvarı, supraklavikular, aksilla ve internal mammari lenfatiklerinin aldığı minimal, maksimal ve ortalama dozlar bulunmuş, kritik organ olarak belirlenen akciğer için V20, ortalama sağ akciğer ve sol akciğer dozları, kalp için kalbin aldığı ortalama doz ve V10, V30 değerlerine bakılmıştır. Alderson rando fantom üzerinde her bir teknik ayrı ayrı simule edilerek 3 boyutlu planlama yapılmış, planlamaya uygun şekilde her bir hacim için belirlenen noktalara TLD dozimetreler yerleştirilerek planlamanın doğruluğu test edilmiştir. Yüzey dozlarının değerlendirilmesi için de gafkromik film dozimetreler kullanılmıştır.Üç boyutlu planlama sonrası göğüs duvarında en homojen doz dağılımı kısmi geniş tanjansiyel tekniğinde bulunmuştur. Benzer şekilde akciğer ve kalp dozları kısmi geniş tanjansiyel tekniğinde diğer tekniklerden anlamlı azdır. Ancak sağ meme dozları bu teknikte diğerlerine göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Dozimetrik değerlendirmede planlama ile TLD ölçümleri arasında %0,6-7,9 fark bulunmuştur. Yüzey dozlarının gafkromik film dozimetreleri ile ölçülmesinde tanjansiyel foton alanları çıplak, 0,5 cm ve 1 cm doku eşdeğeri boluslar kullanılarak ışınlanmış, dozlar sırası ile 161,8± 2,7 cGy, 241,0±1,5 cGy 255,3±2,7 cGy olarak bulunmuştur.Sonuç olarak bu tez çalışmasında kısmi geniş tanjansiyel teknik gerek doz dağılımı gerekse set-up ve planlama kolaylığı açısından en uygun teknik olarak bulunmuştur. Sağ meme dozunun diğer tekniklere göre yüksekliği bu tekniğin en önemli dezavantajıdır.

Abstract:
In this study, the aim is to find the most suitable technique for patients who are expected to undergo chest wall and lymphatic radiation after mastectomy among various techniques that differ in target volume and critical organ dosage dispersal to be used in the clinic. For this purpose, 3D planning has been made on cross sections from CT scans of 10 patients diagnosed with left breast cancer using 4 different techniques (partial wide tangent, 30/70 photon electron, 20/80 photon electron, chest wall- internal mammary only electron) and dosimetric measurements have been made on Alderson Rando phantom using each technique. On dosage volume histograms (DVH) obtained from 3D planning, minimal, maximal and average dosages received by the chest wall, supraclavicular, axilla and internal mammary lymphatics have been measured for each patient, V20 for the lungs determined as the critical organ, average right and left lung dosages, for the heart the average dosage it receives and V10, V30 values have been examined. On Alderson Rando phantom each technique has been separately simulated, 3D planning has been made and the accuracy of the planning has been tested by placing TLD dosimeters on spots for each volume. For estimation of dosages on surface, gafchromic film dosimeters have been used. After 3D planning, the most homogeneous dosage dispersion on the chest wall has been found in partial wide tangent technique. Similarly, lung and heart dosages are significantly less in partial wide technique than other techniques. However, right breast dosages have been found significantly higher in this technique. Approximately 0.6-7.9% difference has been found between dosimetric evaluation and TDL estimations. In the measurement of surface dosages via gafchromic film dosimeters, tangential photon areas have been radiated using naked, 0.5cm and 1cm tissue equivalent bolus, dosages have been measured as 161.8± 2.7cGy, 241.0 ± 1.5cGy and 255.3 ± 2.7cGy respectively. As result of this study, partial wide tangent technique has been found to be the most convenient technique in terms of dosage dispersion, setup and planning. The main disadvantage of this technique is that the dosage on the right breast is higher than the other techniques.