Mihail Zoşçenko`nun öykülerinde hiciv
Satire in the stories of Mihail Zoshenko
Yazar: HÜSEYİN KANDEMİR
Danışman: DOÇ.DR. ZEYNEP GÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
ÖZET Tezimizin konusu Mihail Zoşçenko'nun öykülerinde hicivdir. Tez dört ana bölümden oluşmaktadır ve her bölümde kapsamlı olarak Zoşçenko'nun edebi yaşamı ve çalışmaları incelenmiştir. Mihail Mihailoviç Zoşçenko 1894 yılında Peterburg'da dünyaya geldi. I.Dünya Savaşı'na ve 1917 ekim Devrimi'nde aktif olarak yer aldı, bu nedenlerden dolayı eğitimini bırakmak zorunda kaldı. Bir çok farklı iş deneyen Zoşçenko, son olarak edebiyatta karar kıldı. Edebi yaşamının başında bir edebiyat stüdyosuna devam etti ve Serapion Kardeşler grubu içine girdi. Devam ettiği bu edebiyat stüdyosunda dönemin ünlü edebiyatçılarından ve eleştirmenlerinden çeşitli dersler ve seminerler aldı. Bu dönem edebi yeteneğinin gelişmesi ve şekillenmesi açısından oldukça önemlidir. Edebiyat yaşamı kısa öykülerle başlayan yazarın ilk kitabı 1920 yılında çıktı, bu ilk kitabı kendisine şöhreti getirdi. Bu dönemden itibaren çeşitli dergilerde yazarın öyküleri art arda yayınlanmaya başladı. Her ne kadar kısa öykü ustası olarak bilinse de, edebi mirası içinde birkaç uzun öykü ismi saymak mümkündür. Duygusal Öyküler, Geri Dönen Gençlik, Mavi Kitap, Güneş Doğmadan Önce isimli eserleri bu grubu oluşturan çalışmalarıdır. Mizah ve hiciv, eserleri için karakteristik bir türdür. XX.yüzyılın en ünlü ve başarılı mizah-hiciv yazarlarından birisi olarak kabul edilmektedir. Bu yüzyılın 20- 40'lı yılları hiciv dönemi olarak adlandırılmaktadır. Bu dönem, Rus sosyal, politik ve edebi yaşamında oldukça önemli ve etkili bir dönemdir. Devrim sonrasında Sovyet Rusya ülke içinde yeni bir ekonomik ve politik yapı kurmaya çalışıyordu. Toplumu devrim prensipleri doğrultusunda rehabilite etmek ve eğitmek için bir takım çalışmalar yürütülüyordu ve toplumcu bir yazar olarak Zoşçenko bu çalışmalaraedebi eserleriyle katkıda bulunuyordu. Görüşlerini mizah ve hiciv ile dile getirmeyi tercih eden yazar, eserlerinin merkezine odak figür olarak burjuvaları ve burjuva kültürünü oturtmuştur. Yazara göre burjuva kültürü köklerini çarlık döneminden alıyordu ve her insan yeni sosyal yaşama uyum sağlamak için eski alışkanlıklarını değiştirmek zorundaydı. Eserlerinde devrimin önemini ve anlamını anlamayan, yeni yaşamın parçası olmayan insanları eleştirmiştir. Bu gruba giren insanlar küçük insan olarak adlandırılmaktadır. 30'lardan sonra Zoşçenko ve bazı hiciv yazarları yeni bir hiciv türü oluşturdular ve bu yeni türü optimist hiciv olarak adlandırdılar. Tüm yaşamı boyunca devrim politikalarını destekleyen yazar tüm enerjisini bu düzenin kurulması ve sağlam temellere oturtulması için harcamıştır. Fakat belirli bir süre sonra siyasi otoriteler tarafından yanlış anlaşılmış ve eserlerinin basımı yasaklanmış, yazarlar Birliğinden ihraç edilmiştir. Ancak Stalin'in ölümünden sonra yeniden birliğe alınsa da, bu dönem içinde eski popülaritesini kaybetmiştir. Bu dönem içinde yazar hakkında objektif eleştiri ve araştırmalara rastlanmamaktadır. 1970 sonrası yazar üzerine objektif çalışmalar basılmaya başlanmıştır. Uzun süren yasak dönemine rağmen, günümüzde Zoşçenko en çok tanınan Sovyet-Rus yazarlarından birisidir. Eserleri bir çok dile çevrilmiş ve bir çok ülkede basılmıştır. 234

Abstract:
SUMMARY The subject of our dissertation is the satire in the stories of Mihail Zoshenko. This dissertation consists of four main chapters and in all these chapters we studied the versatile literary life and works of Zoshenko. Mihail Mihailovich Zoshenko was born in Sankt-Peterburg in 1894. He joined the World War I and in 1917 joined the October Revolution, and because of these events quitted his education. He has experienced a lot of different works and at last decided on literature. At the beginning of his literary life he attended a kind of literary studio, named Serapion Brothers. In this studio he has taken some literature lessons and seminars from the famous writers and literary critics. This period is very important to improve and refine his talant. He entered the literary world with short stories, in 1920 published his first book and the real fame came to him after this first book. Starting from that period the stories of Zoshenko started to be published one by one in some literary journals. Although he is known as a master of short story, in his literary heritage it is possible to count a few long stories. These are Sentimental Novels, The Returning Youth, The Blue Book and Before the Sunrise. Humour and satire are characteristic points in his works. He is one of the famous and successful humour-satire writers of the XX century. 20-40' s of this century are called satire period. This period played important and effective role in Russian political,social and literary lifes. After the revolution the Soviet Russia was trying to establish a new economic and political structure in the country. Some works started to rehabilitate comunity with revolutionary principles and as a socialist writer Zoshenko joined these works with his stories. He prefered to express his opinion by humour and satire. In the centre of his stories main figure are bourgeoises and writer 235criticized bourgeos culture. Zoshenko, in his works, had dealt with the mentality of the bourgeoises. To his opinion this culture is coming from the empire period and every person has to change his habits to adapt new social life. He criticized people, who could not understand importance of revolution and could not be part of new period and named this kind of people as little human. After the 30' s Zoshenko and the other satire writers found a new method and called this methos as optimist satire. It was necessary to reeducate and to teach them these people with revolutionary principles. In all his life writer supported the revolutional policy and wasted his energy to establish this system. But after a while political leaders misunderstood him and started to prohibit publishing of his works, and removed him from the writers association. After the death of Stalin again he joined this association but in the course of time, he has lost his popularity. In this period there was no objective critics and researches about him. Only after 1970 some new and objective researche studies were conducted and his works started to be publish in Russia. In spite of long prohibition period, at present Zoshenko is one of the most well-known Soviet-Russian writers in the world and his works have been translated into many different languages, and published in many countries. 236