Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere ve Türkiye'de genel lise sosyal bilimler programlarının karşılaştırılması ve bir model önerisi
A comparison of the social sciences curricula of high schools in Germany, the United States of America, France, The United Kingdom, and Turkey and a model suggestion
Yazar: METİN AŞÇI
Danışman: PROF. DR. MEHMET. A. KISAKÜREK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere veTürkiye'de genel lise Sosyal Bilimler programlarının amaçları, içerikleri, öğretimsüreçleri ve değerlendirme teknikleri karşılaştırılmıştır. Tarihsel gelişiminden çokmevcut durumun incelenerek yatay yaklaşımın benimsendiği bu çalışma sonucunda,Türkiye'de genel liselerde okutulan Sosyal Bilimler dersleri için bir model önerisindebulunulmuştur.Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere ve Türkiye'deki genellise Sosyal Bilimler programları ile sınırlandırılan bu çalışma konusu gereğiuluslararası karşılaştırmalı bir çalışmadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı buçalışmada ağbağlam üzerinden ulaşılan ilgili ülkelerin lise Sosyal Bilimlerprogramlarından ve bu programlar hakkında yayımlanan makalelerden elde edilenveriler karşılaştırmalı eğitimin kendine özgü analiz yöntemlerine uygun olarakbenzerlik ve farklılıklar açısından analiz edilmiştir. Araştırma sorularından yolaçıkılarak veri analizi için bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çerçeveye göre verilerseçilmiş, düzenlenmiş, benzerlik ve farklılıklar bir araya getirilerek karşılaştırılmış veyorumlanmıştır.Çalışma bulguları açısından ele alındığında görülmektedir ki genel liseprogramlarında sosyal bilimler derslerine niceliksel olarak ağırlık veren ülkeTürkiye'dir. Türkiye'deki genel lise programlarında 13 Sosyal Bilim dersibulunmaktadır. Çalışma kapsamında ele alınan diğer ülkelerde bu sayı 4- 7 arasıdeğişmektedir. Haftalık ders saatleri ölçüt olarak alındığında genel liseprogramlarında Sosyal Bilimler derslerine en fazla saati ayıran ülke % 30'lık oranlaFransa'dır. Türkiye'de ise bu oran %15'dir. Sosyal Bilimler içinde yer alan Tarihdersi çalışma kapsamında ele alınan tüm ülkelerdeki genel lise programlarında yeralmaktadır. Coğrafya sadece Almanya'daki lise programlarında yer almazken,Ekonomi dersi ise sadece Türkiye'deki lise programlarında yer almamaktadır.Davranış Bilimleri dersleri incelenen ülkelerin lise programlarında seçimlik dersolarak yer almaktadır. Genel lise programları Sosyal Bilimler öğretimi açısındanincelenen ülkelerden A.B.D. Almanya ve Fransa'da lise Sosyal Bilim derslerininbütünleştirilmesine yönelik eğilimler tespit edilmiştir.Çalışma sonuçları, Türkiye'de genel liselerde okutulan Sosyal Bilimlerderslerinin tek disiplin içinde yaklaşımının parçalı modeline göre disipliner biranlayışla lise programlarına eklendiğini ortaya koymuştur. Çalışma kapsamında elealınan ve İngiltere'nin dışında kalan 3 ülkede bunun karşıtı bir uygulama mevcuttur.Bu nedenle Türkiye'deki lise Sosyal Bilimler derslerinin disiplinlerarası bir yaklaşımlaele alınması ya da ilköğretimdeki Sosyal Bilgiler dersi için kullanılan öğrenmealanlarının, ortaöğretimdeki Sosyal Bilimler dersleri için de kullanılarak 12 senelik birSosyal Bilgiler/Bilimler kültürü oluşturulması önemli görülmektedir. Ayrıca çalışmasonuçları, genel anlamda program geliştirme alanında Türkiye'de geçerliliğinikoruyan kademe anlayışının yerine disiplinler topluluğu anlayışının disiplinler arasıyatay ve dikey bağlantıların kurulması açısından daha uygun olabileceğinigöstermektedir. Çalışmanın son kısmında belirtilen bu çerçeve içinde Türkiye'dekilise Sosyal Bilimler programı için bir model önerisinde bulunulmuşturAnahtar Kelimeler:Sosyal BilimlerAmaçlarİçerikÖğretim SüreçleriDeğerlendirmeKarşılaştırmalı Eğitim Araştırması

Abstract:
The present study compares the Social Sciences Curricula offered in publichigh schools in Germany, the United States of America, France, the United Kingdomand Turkey in terms of their objectives, content, instructional methods, andevaluation techniques. Adopting the horizontal comparison method, which examinesthe existing situation rather than historical development, the study finally suggests amodel for the Social Sciences courses taught at general high schools in Turkey.Limited to the Social Sciences curricula of public high schools in Germany,the United States of America, France, the United Kingdom, and Turkey, the presentstudy is by nature a cross national comparative study. Adopting the qualitativeresearch method, the study makes an analysis of similarities and differences on thedata obtained from the countries? Social Sciences curricula and related articles onthe Internet in accordance with the specific analysis methods of comparativeeducation. A framework was constructed for data analysis based on the researchquestions. According to this framework, the data were selected, organized, groupedin terms of similarities and differences, compared, and interpreted.The findings of the study reveal that Turkey is the country which quantitativelyfocuses on the social sciences courses in public high school curricula. The publichigh school curricula in Turkey contain thirteen Social Sciences courses, while itranges from four to six in other countries under study. Taking weekly course hoursas the criterion, it is observed that France allocates the longest hours to SocialSciences courses in its public high school curricula with a rate of 30 percent, whilethe rate is 15 percent in Turkey. As a Social Sciences course, History is included inthe public high school curricula of all countries under study. Geography course isonly excluded from the public high school curricula in Germany, while Turkey is theonly country that does not include the Economy course in its high school curricula.Behavioral Sciences courses (Sociology and Psychology) are offered as electivecourses in the high school curricula of the countries under study. Among thecountries whose public high school curricula were analyzed in terms of SocialSciences instruction, USA, Germany, and France were found to display tendenciestowards integrating the Social Sciences courses at high schools.The results of the study demonstrate that the Social Sciences courses taughtat public high schools in Turkey are included in high school curricula from adisciplinary perspective in accordance with the fragmented model of the singledisciplineapproach. In three countries under study excluding the UK, an oppositepractice prevails. Therefore, it is considered as important that the Social Sciencescourses taught at high school level in Turkey should be either treated with aninterdisciplinary approach or the learning strands used for the elementary SocialStudies course should also be adopted for the Social Sciences courses at secondaryeducation level and thus, a twelve-year Social Studies/Sciences culture should becreated. Within this framework, the final chapter of the study suggests a model forthe high school Social Sciences curricula in Turkey. Furthermore, the results of theviiistudy demonstrate that instead of the notion of levels prevailing in Turkey in the areaof curriculum development in general, the notion of a community of disciplines mightbe more appropriate for building horizontal and vertical interdisciplinary links. Thefinal chapter of the study suggests, within this framework, a model for the highschool Social Sciences curricula in Turkey.Keywords:Social SciencesCross National Comparative StudyObjectivesContentInstructional MethodsEvaluation Techniques