Bağımsız düzenleyici kuruluşlar ve Türkiye'de enerji sektöründe uygulanması
Independent regulatory authority and their application to energy market in Turkey
Yazar: AYTAÇ UĞURLU
Danışman: DOÇ. DR. M. NEJAT COŞKUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Doğal tekel = Natural monopoly ; Elektrik sektörü = Electricity sector ; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu = Energy Market Regulatory Authority ; Regülasyon = Regulation

Özet:
2001 yılında yürürlüğe giren 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu) kurulmuş ve Avrupa Birliği standartlarından birisi olan Elektriğin Liberalizasyonu konusunda önemli bir adım atılmıştır. Aynı yıl içerisinde çıkarılan 4646 sayılı Kanun ile doğalgaz piyasasını, 5015 sayılı Kanun ile petrol piyasasını ve 5307 sayılı Kanun ile de LPG piyasasını düzenleme ve denetleme yetkisi EPDK'ya verilmiştir.Enerji sektöründeki regülâsyonun ana amacı, tüketicilere kesintisiz, kaliteli ve ucuz elektrik enerjisinin temin edilebilmesidir. Enerji üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticaretinin kamusal hizmet alanı yaklaşımı terk edilerek ve tekelci yapılar parçalanarak, rekabetin tesis edilmesine imkân tanıyacak bir yasal çerçeveye oturtulabilmesi için gereken araçlardan en önemlisi olan ana mevzuata ve bu kapsamda şeffaf bir enerji piyasasının işlemesini sağlayacak olan bağımsız bir düzenleyici kurulun oluşturulmasına büyük önem verilmiş ve bu bağlamda EPDK hayata geçirilmiştir.Türkiye enerji sektörüne yönelik düzenleme, AB uyum süreciyle birlikte gündeme gelmiş, Avrupa Birliği Direktifleri ve enerji piyasasında yaşanan büyük yolsuzluklar da EPDK gibi bağımsız bir kurulun kurulmasını hızlandıran etkenlerdir.EPDK; genel anlamda piyasa faaliyetlerinin ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülükleri belirleyen lisanslar ile mevcut sözleşmelerin bu kanun hükümleri gereğince düzenlenmesi, uygulama yönetmeliklerinin oluşturulması, iletim-dağıtım-toptan ve perakende satış tarifelerinin incelenmesi ve onaylanması, piyasa faaliyetlerinin denetlenmesi ile piyasanın yasaya uygun olarak işlemesini sağlamak üzere görevlendirilmiştir.Türkiye'nin enerji talebinin büyüme performansı ve yaşam standartlarındaki yükselmeye bağlı olarak artacağı, arzın ise talebin gerisinde kalacağı tahmin edilmektedir. Bu bağlamda da enerji sektörünün yeniden yapılandırılma sürecinin başarılı olmasında EPDK'nın yerinde uygulamaları ve performansı etkili olacaktır.

Abstract:
EMRA (Energy Market Regulatory Authority) had been established with the Electrical Market Law numbered 4628 enforced on 2001 and an important step has been taken on the way to Electrical Liberalization which is one of the important standards of European Union. EMRA had been entitled for regulating the natural gas market with the Law number 4646, the Petroleum Market with the law number 5015 and LPG market with the law number 5307 to be enforced on the same year.The main purpose for regulations in the energy sector is to provide continuous, qualified and cheap electrical energy. A main regulation which is one of the most important media to establish a legal structure for competition, to break the trust structure and to leave the public institution approach for producing, conveying and distributing the energy and to establish an independent regulation unit for transparent action in the energy market and EMRA has been established within this respect.The regulation in the energy sector of Turkey has come in to agenda with EU adaptation process and European Union Directives and also serious corruptions had resulted the establishing of an independent institution like EMRA.EMRA; generally has been charged for regulating the market activities and the licenses and present contracts, determining the rights and liabilities arisen from such activities in accordance with the law, crating the application regulations, observing the transmission, distribution, wholesale and retailer sales and approving thereof, auditing the market activities and run of the market in accordance with the law.It is estimated that the energy demand in Turkey will increase dependent on growing performance and increase in the life standards, but the supply will be under this demand. In this respect the applications and performance of EMRA will be effective on success of re-structuring process of the energy sector.