Kamu okullarında bütçeleme ötesi yönetim modelinin uygunluğunun incelenmesi
Examining the suitability of the beyond budgeting management model in public schools
Yazar: HALİL TUNCEL
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZET
KAMU OKULLARINDA BÜTÇELEME ÖTESİ YÖNETİM MODELİNİN UYGUNLUĞUNUN İNCELENMESİ

TUNCEL, Halil
Doktora Tezi, Eğitim Yönetimi Anabilim Dalı
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Kasım KARAKÜTÜK
Eylül, 2024, xx+273 Sayfa 

Bu araştırmada okul yöneticisi ve öğretmenlerin görüşlerine göre kamu okullarında bütçeleme ötesi yönetim modelinin uygunluğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma modele uygun çalışılmış ve araştırmacı tarafından geliştirilen anket nicel verileri, yarı yapılandırılmış görüşme formu ise nitel verileri elde etmek için kullanılmıştır. 
Araştırmanın nicel boyutunda tabakalı örneklem yöntemi kullanılarak belirlenen Kayseri merkez ilçelerde görev yapan 384 okul yöneticisi ve öğretmenin görüşleri alınmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak belirlenen 30 kişilik çalışma grubunun görüşleri 06/02/2023-16/06/2023 tarihleri arasında alınmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarına göre kamu okullarında bütçe hedeflerinin okul yönetimi tarafından belirlenmediği, bütçelerin başarıyla yönetilmesiyle ilgili ödüllendirme olmadığı, bütçe planı yapılmadığı, kaynakların büyük oranda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sağlandığı, bütçenin okul içi eşgüdüme katkısının bulunduğu ve uygulanmasının kontrolünün okul yönetimi tarafından yapıldığı; okul müdürünün bütçeyi yönetme konusunda liderlik davranışlarını sergilediği belirlenmiştir. Araştırma sonunda kamu okullarında, bütçeleme ötesi yönetim modelinin yönetim süreçlerinden olan ödüllendirme ve eşgüdüm ilkelerinin uygulanabilir, hedefler, planlama, kaynak ve kontrol ilkelerinin uygulanamaz; liderlik ilkelerinin ise tümünün uygulanabilir olduğu saptanmıştır.
Elde edilen sonuçlardan hareketle uygulayıcılara yönelik, kamu okullarının bütçe hedefleri belirlenirken öğretmenlerin sürece katılması ve çevresel koşulların dikkate alınması, bütçe yönetimine yönelik takım ödüllendirmesi yapılması, planlama sürecinin katılımcı olması ve benzer uygulamaların göz önüne alınması, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kamu okullarına okul tarafından yapılan planlara uygun bütçe ayrılması, üst yönetimler tarafından benzer okullar arasında eşgüdüm sağlanması, ödeneklerin ve bağışların nasıl değerlendirildiğine ilişkin öğretmenlere bilgi verilmesi, bütçeleme ötesi yönetim modelinin liderlik ilkeleriyle ilgili okul yöneticilerine eğitimler verilmesi önerilmiştir. Çalışmanın son bölümünde araştırıcılara yönelik, modelin uygunluğunun kamu okullarının farklı türlerine göre incelenmesi ve liderlik ilkelerinin hangi liderlik yaklaşımıyla tam olarak örtüştüğünün araştırılması önerileri getirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Okul bütçesi, bütçeleme ötesi, eğitim yönetimi

Abstract:
ABSTRACT
EXAMINING THE SUITABILITY OF THE BEYOND BUDGETING MANAGEMENT MODEL IN PUBLIC SCHOOLS
 
TUNCEL, Halil
Dissertation, Department of Educational Administration
Supervisor: Prof. Dr. Kasım KARAKÜTÜK
September, 2024, xx+273 Pages

This study aims to examine the suitability of the management model beyond budgeting in public schools according to the opinions of school administrators and teachers. The research was conducted in accordance with the mixed model and the questionnaire developed by the researcher was used to obtain quantitative data and the semi-structured interview form was used to obtain qualitative data.
In the quantitative dimension of the research, the opinions of 384 school administrators and teachers working in Kayseri central districts, determined using the stratified sampling method, were taken. The opinions of the study group of 30 people determined using the purposeful sampling method in the qualitative dimension of the research were taken between the dates of 06/02/2023-16/06/2023. 
According to the results of the research, it was determined that budget targets in public schools are not determined by the school administration, there are no rewards related to successful budget management, no budget plan is made, resources are largely provided by the Ministry of National Education, the budget contributes to internal coordination and the implementation is controlled by the school administration; the school principal exhibits leadership behaviors in managing the budget. At the end of the research, it was determined that the principles of rewarding and coordination, which are one of the management processes of the management model beyond budgeting, can be applied in public schools, the principles of goals, planning, resources and control cannot be applied, and the leadership principles are all applicable.
Based on the results obtained, it was suggested for the practitioners that teachers should be included in the process and environmental conditions should be taken into consideration when determining the budget targets of public schools, team rewards should be provided for budget management, the planning process should be participatory and similar practices should be taken into consideration, the Ministry of National Education should allocate budgets to public schools in accordance with the plans made by the school, coordination should be provided between similar schools by the upper management, teachers should be informed about how the funds and donations are evaluated, and school administrators should be trained on the leadership principles of the management model beyond budgeting. In the last part of the study, suggestions were made for researchers to examine the suitability of the model according to different types of public schools and to investigate which leadership approach the leadership principles fully overlap with.

Keywords: School budget, beyond budgeting, educational administration