El-Bendenîcî'nin Kitâbü't-Takfiyesi ve sözlükbilim açısından değeri /
Yazar: İBRAHİM EMRE ÖZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SONER GÜNDÜZÖZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Ebu Bişr el-Bendenici = Ebu Bişr el-Bendenici ; Kitabü’t-Takfiyesi = Kitab al-Taqfiya ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology

Özet:
el-Bendenîcî'nin Kitâbü't-Takfiyesi ve Sözlükbilim Açısından Değeri isimli tez 
çalışmamız giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir.
Giriş bölümünde; sözlükbilim, sözlükçülük kavramları ve tarihçeleri, Arap 
sözlükçülüğü, Arap sözlükçülüğü tarihi, Arap sözlükçülüğünde kavram, Araplarda dil 
malzemesi derlemi ile ilk sözlük soyundan girişimler ve Arap geleneğinde sözlük 
türlerine yer verilmiştir. Giriş kısmının detaylandırılması; ele alınan eserin türünde öncü 
olması, hakkında yapılan çalışmaların yetersiz ve eksik olması nedeniyle Arap 
sözlükçülüğündeki yerinin tespiti noktasına özen gösterilmesi ve sözlükbilim tarih ve 
atmosferi hakkında edinilecek birikimin eseri anlamlandırmada yararlı olacağı saiki ile 
gerekçelendirilmiştir.
Birinci bölümde; Kitâbü't-Takfiye'nin yazarı hakkında erişilen tüm kaynaklar 
incelenip derlenmiş ve eksiksiz olarak aktarılmaya çalışılmıştır. Bunu yaparken de 
yazarın bilimsel birikim ve yeterliliğinin aktarımına atfedilen önem, eserleri ve hocaları 
hakkında nakledilenleri özenli ve eksiksiz bir şekilde ele almayı gerektirmiştir.
Çalışmamızın temelini oluşturan ikinci bölümde ise Kitâbü't-Takfiye; konu, 
yöntem, nüsha, rivâyet, kâfiye ekolündeki yeri, kaynakları, istişhâd biçemi ve morfolojik 
düzenlilik vb. birçok yönden incelenmiş; tarafımızda yapılan tespitler, eser hakkında 
yapılan çalışmaların verileri ışığında aktarılmıştır.

Abstract:
This thesis, titled Kitâb al-Taqfiya by al-Bendenîcî and its value in terms of 
Lexicography, consists of an introduction and two main chapters.
In the introduction, lexicography, lexicography concepts and their history, Arabic 
lexicography, history of Arabic lexicography, concepts in Arabic lexicography, the 
corpus of language materials in Arabs and the attempts of the first dictionaries and the 
types of dictionaries in the Arabic tradition are presented. Elaboration of the introduction; 
because the work under consideration is a pioneer in its genre and the studies on it are 
inadequate and incomplete. it is justified that the determination of its place in Arabic 
lexicography and the knowledge to be gained about the history and atmosphere of 
lexicography will be useful in making sense of the work.
In the first chapter, all the sources about the author of the Kitab al-Taqfiya have 
been examined, compiled and tried to be conveyed in full. In doing so, the importance 
attributed to the transfer of the author's scientific knowledge and competence required 
careful and thorough consideration of what was conveyed about his works and his 
teachers.
In the second part, which forms the basis of our work, the Kitab al-Taqfiya; 
subject, method, copy, narration, place in the rhyme school, sources, style of istishhad 
and morphological regularity, etc. have been examined in many ways; the findings made 
by us were conveyed in the light of the data of the studies on the work.