Klasik Türk şiirinde meslekler
Professions in classic Turkish poetry
Yazar: ERKAN AKALIN
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahilik = Akhism ; Devlet memurları =   ; Divan şiiri = Court poem ; Loncalar = Guilds ; Pazar esnafı = Market artisan

Özet:
"Klasik Türk Şiirinde Meslekler" başlıklı bu çalışmada, Devlet-i Aliyye'nin sosyo-ekonomik dinamiklerinden biri durumundaki çârsû-bâzâr mahallinin başlıca aktörleri olan meslek erbabının, müşterilerin, arz-talep edilen ürün ve hizmetlerin dahası mesleklerle irtibatlı bir dizi ilke, unvan, söylem ve eylemin klasik Türk şiirinde bulduğu karşılıklar XIV-XIX. yüzyıllar arasında nazma çekilmiş birtakım eserler üzerinden irdelenmiştir. Böylece gerçek ve mecaz düzlemde başvurulan mesleki terminolojinin klasik Türk şiirine malzeme temin eden en işlek ifade kanallarından biri olduğu ispata çalışılmıştır. 
 Çalışma; giriş, dört bölüm, sonuç, kaynaklar ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışma temellendirilmiş; çalışmanın önemi, çalışmayla sağlanması hedeflenen kazanımlar, çalışmanın kapsamı, çalışmada izlenen yöntem ve içerik planlaması hakkında bilgi verilerek problem durumu belirlenmiş; birinci bölümde "İnsan insana neden muhtaçtır?", "İnsan yaşamı için işbölümü ve ihtisaslaşma ne kadar önemlidir?" ve "İnsan-meslek ilişkisinin tezahür noktaları nelerdir?" gibi sorulara birtakım yanıtlar getirilmiş ve böylece kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. "İslamiyet Öncesi Türk Kültüründe ve Türk-İslam Medeniyetinde Meslekleşme" başlıklı ikinci bölümde İslamiyet öncesi Türk kültüründe ve Türk-İslam medeniyetinde ve daha özelde Âl-i Osman'da, meslek loncalarının ve hirfet ehlinin bağlı olduğu dinî, siyasi, ahlaki ve iktisadi paradigmaların yönetim, denetim ve eğitim özellikleri çerçevesinde ele alındığı metin birlikleri oluşturulmuş; "Meslekte Şiir" başlıklı üçüncü bölümde mesleki birikimin şiir aracılığıyla ortaya konduğu örnekler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın omurgasını teşkil eden "Şiirde Meslek" başlıklı dördüncü bölümde ise mesleki bağlama sahip şiir dizeleri muhtevaları itibarıyla çözümlenmiş ve sınıflandırılmıştır. Sunulan bilgi, belge ve açıklamalardan elde edilen çıkarımlar "Sonuç", çalışma esnasında başvurulan kaynakların künyeleri "Kaynaklar", amacı ve sonucu destekler mahiyetteki istatistik verileri ise "Ekler" bölümünde sıralanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Klasik Türk şiiri, meslekler, hüner sahipleri

Abstract:
In this study titled "Professions in Classic Turkish Poetry", the equivalence found by the profession experts, customers, services supplied and demanded that are the primary actors of the market-bazaar that is in a state of one of the social-economic dynamics of the Ottoman Empire, moreover a series of equivalences principle, title, expression and action connected with the products that found equivalence in the classical Turkish poetry were reviewed through some works were arranged as poetry between XIV-XIX centuries. In this way, it was tried to prove that professional terminology that have been resorted in the reel and metaphor platform is one of the peak expression channels that supply material to the classic Turkish poetry.
 The study consisted of introduction, four chapters, result, bibliography and appendixes. In the introduction chapter the study was based, problem state was determined by giving information about importance of the study, acquisitions targeted to obtain with the study, its scope and the method followed in the study and content planning, in the first chapter, some answers were brought to the questions such as "Why human being needs human?", "How much importance are the work-sharing and specialization for human life?", "What are the appearing points of the human-profession relationship?" and so a theoretical framework was established. İn the second chapter, religious, political, moral and financial paradigms to which craft guilds and craftsman competent are affiliated in the Pre-İslamic Turk culture and Turk-Islam civilization and more peculiarly in the Sublime Ottoman with title of "Professionalization in the Pre-İslamic Turkish culture and Turkish-Islam civilization" text unities in which management, inspection and training features were formed, in the third chapter titled as "Poetry in Profession", emphasis laid on the samples in which occupational accumulation was revealed by instrumentalisation the poetry, in the fourth chapter titled "Profession in Poetry" forming the backbone of the study, the poetry lines that have profession context were analyzed and classified by their contents. The inferences obtained from the presented information, document and explanations are arrayed in the "Result", mastheads of the sources referred to during the study in the "References", statistical data in nature of supporting the purpose and result are arrayed in the "Appendixes" chapter. 

Key Words: Classic Turkish Poetry, professions, skilled persons