Enerji bitkileri tarımı için konumsal uygunluk ve maliyet analizi modellemesi üzerine bir araştırma: Eskişehir ili dallı darı örneği
A research on geospatial suitability and cost analysis modelling for energy crop agriculture: Eskisehir province switchgrass case
Yazar: MEHTAP ÖZENEN KAVLAK
Danışman: PROF. DR. SAYE NİHAN ÇABUK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Ziraat = Agriculture ; İşletme = Business Administration
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Darı = Millet ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Yer seçimi = Location selection

Özet:
Küresel enerji talebi her geçen gün artmaktadır. İklim değişikliğine yönelik kaygıları en aza indirecek ve fosil yakıtlara alternatif oluşturacak yeni nesil yakıt arayışı, temiz enerji kaynağı sunan enerji bitkisi tarımına ivme kazandırmıştır. Buradan hareketle doktora tez çalışması, Türkiye'de henüz yeterince tanınmayan verimli enerji bitkilerinden biri olan dallı darı bitkisi tarımına odaklanmakta, Eskişehir ilinde dallı darı tarımına yönelik uygun konumların ve maliyetlerin belirlenmesine yönelik üç temel aşama içermektedir. İlk aşamada dallı darının, Eskişehir ilinde yetiştirilme olanakları ağırlıklı çakıştırma yöntemi ile belirlenmiş, ikinci aşamada toplam maliyetler, ekstra maliyetler ve kâr gibi maliyet kalemleri kullanılarak ürün satış fiyatını belirlemeye yönelik maliyet analizi modellemesi yapılmıştır. Çalışmanın üçüncü aşaması, birinci ve ikinci aşamalar kapsamında belirlenen bulguların konumsal olarak entegrasyonuna yönelik özgün yaklaşım ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, dallı darı tarımı için çalışma alanının beş ölçekli skalada, %70'inin yüksek uygun (4) ve %30'unun ise orta uygun (3) sınıflarda yer aldığını göstermektedir. Maliyet analizi modeli ile dallı darı yetiştiriciliğinde olması gereken optimum arazi büyüklüğünün 50 ha olduğu ve %23 kârlılık ile 24 USD/ton ürün satış fiyatının alınabileceği tespit edilmiştir. Konumsal maliyet analizi sonuçları ise arazinin sahip olduğu özelliklere göre spesifik olarak değişiklik gösterecek kâr ve satış fiyatlarının belirlenmesinde etkili olmuştur. Türkiye'nin yenilenebilir enerji politikaları göz önünde bulundurularak yapılan bu doktora tezi ile örnek bir yaklaşım ve metodoloji sunulması ayrıca alandaki sınırlı sayıdaki literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
Global energy demand is constantly increasing. The search for a new generation fuel that will minimize the concerns about climate change and create an alternative to fossil fuels has accelerated the energy crop agriculture that offers a clean energy source. From this point of view, the doctoral thesis study focuses on the cultivation of switchgrass, one of the efficient energy crops that is not yet sufficiently known in Turkey and includes three basic stages to determine the suitable locations and costs for the cultivation of switchgrass in Eskişehir. In the first stage, the cultivation possibilities of switchgrass in Eskişehir were determined by weighted overlay method, and in the second stage, cost analysis modeling was carried out to determine the product sales price by using cost items such as total costs, extra costs, and profit. The third phase of the study presents a novel approach for the spatial integration of the findings determined within the scope of the first and second phases. The results have revealed that 70% of the study area is in the high suitable (4) and 30% in the medium suitable (3) classes. for the cultivation of switchgrass on a five level suitability scale. With the cost analysis model, it has been determined that the optimum land size for the cultivation of switchgrass is 50 ha, and a product sales price of 24 USD/ton can be obtained with 23% profitability. The results of the spatial cost analysis, on the other hand, have been effective in determining the profit and sales prices that will change specifically according to the characteristics of the land. This doctoral thesis, which has been conducted in accordance with the energy policies in Turkey, is aimed at the presentation of an exemplary approach and methodology and contribution to the limited literature in the field.