COVİD-19  tanılı hastalarda hepatit B ve hepatit C seroprevalansının değerlendirilmesi
In patients diagnosed with COVID-19  hepatitis b and hepatitis C evaluation of seroprevalence
Yazar: MUSTAFA CİHAT ÇELİKÖZ
Danışman: PROF. DR. NAZLI ŞENSOY
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit C = Hepatitis C ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Seroprevalans = Seroprevalence

Özet:
Amaç: COVİD-19 hastalarında karaciğer hasarının patogenezi tam olarak bilinmemekle birlikte, muhtemelen çok faktörlü olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizde kronik karaciğer hastalığının en sık nedeni Hepatit B ve Hepatit C enfeksiyonlarına bağlı kronik viral hepatitlerdir. Bu çalışma ile COVİD-19 tanısı almış hastalarda Hepatit B ve Hepatit C seroprevalansının değerlendirilmesi ve sosyodemografik özellikler ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı kesitsel nitelikte olup 1 Ocak 2021- 30 Haziran 2021 tarihleri arasında üniversite hastanesi COVİD polikliniğine başvuran PCR testi pozitif çıkan 1026 hasta ile yapıldı. Hastalara uygulanan olgu bilgi formunda: sosyo-demografik özellikler, sarılık risk faktörleri, başvuru şikayeti, Toraks BT sonucu yer aldı.  Ayrıca AST, ALT, GGT, Total Bilirubin, Direk Bilirubin, İndirek bilirubin, Hemogram, HBsAg, anti-HBs, anti-HBc IgG, anti-HCV düzeyleri çalışıldı. Verilerin analizi için tanımlayıcı istatistikler ve nonparametrik testler kullanıldı. İstatistiksel analiz için SPSS 20 programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 45,11±16,12; %53,6'sı (n=550) kadın; %30,0'u (n=308) lise mezunu; %25,7'si (n=264) ev hanımıdır.  Başvuran hastalarda sırasıyla öksürük %39,9 (n=409), halsizlik %34,3 (n=352), ateş %26,1 (n=267) en sık belirtilen şikayetlerdi. Katılımcıların HBsAg seroprevalansı %1,4 (n=14/1026); AntiHbs seroprevalansı %48,5 (n=498/1026); AntiHbc IgG seroprevalansı %18,2 (n=187/1026); Anti HCV seroprevalansı %0,5 (n=5/1026) saptandı. Hastaların hepatit seroloji sonuçları cinsiyete göre karşılaştırıldığında kadınlarda belirlenen AntiHbs sonuç negatifliği erkeklerden daha yüksek bulundu (p=0,034). Çalışmamızda COVİD-19 hastalarında WBC %13,5'inde, NEU %21,0'inde AST %9,5'inde, ALT %12,6'sında, GGT %7,1'inde, Total Bilirubin %2,9'unda, CRP %57,0'sinde (n=700); Ferritin %52,5'inde (n=421) yüksek bulundu. LY %23,7'sinde, HGB %51,8'inde, PLT  %10,7'sinde düşük bulundu. Toraks BT çekilen hastaların %60,5'inde (n=310/512) BT bulgusu pozitif olarak bulundu.
Sonuç: COVİD-19 korunma, tanı ve tedavi şartlarındaki gelişmelere ve toplumu aşılama çalışmalarındaki ilerlemelere rağmen önemli bir morbidite ve mortalite nedeni olarak etkisini sürdürmektedir. 
Anahtar Kelimeler: COVİD-19, Seroprevalans, Hepatit B, Hepatit C

Abstract:
Objective: Although the pathogenesis of liver injury in COVID-19 patients is not fully known, it is presumed to be possibly multifactorial. The most common cause of chronic liver disease in our country is chronic viral hepatitis due to hepatitis B and hepatitis C infections. The aim of this study was to evaluate the seroprevalence of Hepatitis B and Hepatitis C in patients diagnosed with COVID-19 and to compare them with sociodemographic characteristics.
Methods: This descriptive,cross-sectional study was conducted with 1026 patients with positive PCR test who applied to the university hospital COVID outpatient clinic between January 1, 2021 and June 30, 2021. The case information form applied to the patients included socio-demographic characteristics, jaundice risk factors, admission complaint, and Thorax CT result. In addition, AST, ALT, GGT, Total Bilirubin, Direct Bilirubin, Indirect Bilirubin, Hemogram, HBsAg, anti-HBs, anti-HBc IgG, anti-HCV levels were studied. Descriptive statistics and nonparametric tests were used for data analysis. SPSS 20 program was used for statistical analysis and p<0.05 was considered significant.
Results: The mean age of the participants was 45.11±16.12; 53.6% (n=550) were women; 30.0% (n=308) were high school graduates; 25.7% (n=264) are housewives. The most common complaints were cough in 39.9% (n=409), fatigue 34.3% (n=352) and fever 26.1% (n=267) in the patients who applied, respectively. HBsAg seroprevalence of the participants was 1.4% (n=14/1026); AntiHbs seroprevalence 48.5% (n=498/1026); AntiHbc IgG seroprevalence 18.2% (n=187/1026); Anti-HCV seroprevalence was 0.5% (n=5/1026). When the hepatitis serology results of the patients were compared according to gender, AntiHbs result negativity in women was found to be higher than in men (p=0.034). Of the COVID-19 patients who participated in our study, 13.5% had WBC, 21.0%  had AST, 9.5% had NEU, 12.6% had ALT, 7.1% had  GGT and  2.9% had  Total Bilirubin levels that was found to be high . 57.0% of patients  had high CRP levels (n=700) and  52.5% had  high Ferritin levels (n=421). LY  in 23.7%, HGB in 51.8%, and PLT in 10.7% of patients was found to be low. The CT finding was positive in 60.5% (n=310/512) of the patients who underwent thorax CT.
Conclusion: Despite advances in prevention, diagnosis and treatment conditions, and advances in community vaccination, COVID-19 continues to be an important cause of morbidity and mortality.
Keywords: COVID-19, Seroprevalence, Hepatitis B, Hepatitis C