Kalite iyileştirme süreci ölçeğinin geliştirilmesi: Girişimci ve yenilikçi üniversite göstergesi ile ilişkisinin analizi
Development of the quality improvement process scale: Analysis of the relationship between the entrepreneurial and innovative university indicator
Yazar: DERYA ÖZÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM YAŞAR UĞURLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ülkemizde faaliyet gösteren üniversitelerde toplam kalite yönetimi uygulamaları ve hizmet kalitesine yönelik ISO 9001 Kalite Yönetim Sisteminin kurulması ve işleyişine ilişkin çalışmalar, yapılan literatür incelemelerinde dikkat çekmiştir. Özellikle yükseköğretimde kalite alanında yapılan literatür taramalarında toplam kalite yönetimi üzerine birçok çalışma varken genelde uygulama, öğrenci farkındalığı ve memnuniyeti konularında durulduğu görülmüştür. Kalite yönetim sisteminin iyileşmesi sürecine yönelik araştırma olmamasının sağladığı motivasyonla bu araştırmada kalite iyileştirme süreci irdelenmiştir. Bu kapsamda; PUKÖ (Planla, Uygula, Kontrol Et, Önlem Al) döngüsü ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Kurum İç Değerlendirme Raporu temelinde algı ölçümüne ilişkin kalite iyileştirme süreç ölçeği geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Yapılan testler sonucunda ölçeğin kalite iyileştirme sürecini etkili ve güvenilir bir şekilde ölçme kapasitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Yükseköğretim kurumları ve kalite yönetim sistemi kurulan tüm kurumlarda kalite sürecine dair algının ölçülmesini hedefleyen ölçeğin bu anlamda literatüre katkı sunacağı varsayılmaktadır. Literatürde genellikle öğrenci algısı araştırılmışken bu araştırma ile akademik personel görüşleri değerlendirilmektedir. Ayrıca; kalite iyileştirme sürecinin yükseköğretim kurumları performans göstergelerinden biri olan girişimcilik endeksi ile ilişkisi de incelenmiştir. Araştırma sonucunda; kalite iyileştirme süreci ile üniversite girişimciliği arasında istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Buna ek olarak idari görev alan akademik personelin kalite iyileştirme süreci algısında anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiştir. Araştırmanın bahsi geçen ayırıcı özelliklerinin yanında ülkemiz açısından Yükseköğretim Kurulu ve özellikle son dönemde Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından artırılan kalite çalışmalarına da destek sağlayacağı, bu kapsamdaki çıktıların değerlendirilmesi yönünde yol gösterici olması açısından da önem arz ettiği düşünülmektedir.

Abstract:
Studies on the establishment and operation of the ISO 9001 Quality Management System for total quality management practices and service quality in universities operating in our country attracted attention in the literature reviews. In the literature review, especially in the field of quality in higher education, it has been seen that while there are many studies on total quality management, it is generally focused on practice, student awareness and satisfaction. With the motivation provided by the lack of research on the improvement process of the quality management system, the quality improvement process was examined in this research. In this context; It is aimed to develop a quality improvement process scale for perception measurement on the basis of the PDCA (Plan, Do, Check, Take Action) cycle and the Internal Evaluation Report of the Higher Education Quality Board. As a result of the tests, it was determined that the scale has the capacity to measure the quality improvement process effectively and reliably. It is assumed that the scale, which aims to measure the perception of the quality process in higher education institutions and all institutions with a quality management system, will contribute to the literature in this sense. While the perception of students is generally researched in the literature, the opinions of academic staff are evaluated with this research. Moreover; The relationship between the quality improvement process and the entrepreneurship index, which is one of the performance indicators of higher education institutions, was also examined. As a result of the research; No statistically significant relationship was found between the quality improvement process and university entrepreneurship. In addition, it has been observed that there is a significant difference in the perception of the quality improvement process of the academic staff who take administrative duties. In addition to the aforementioned distinctive features of the research, it is thought that it is important for our country in terms of supporting the quality studies increased by the Higher Education Council and especially by the Higher Education Quality Board in the last period, and it is also important in terms of guiding the evaluation of the outputs within this scope.