Bir turizm çeşidi olarak Türkiye'de kuş gözlemciliği
As a kind of bird-watching tourism in Turkey
Yazar: GİRAY KOCAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN ARSLAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Alternatif turizm = Alternative tourism ; Ekoturizm = Ecotourism ; Göçmen kuşlar = Migratory birds ; Kuş gözlem turizmi = Bird watching tourism ; Ornitoturizm = Ornithotourism ; Yabani kanatlılar = Wild birds ; Yırtıcı kuşlar = Predatory birds ; Özel ilgi turizmi = Special interest tourism

Özet:
Klasik anlamda deniz turizmi ve kültür turizmi gibi belli başlı alanlarda başlayan turizm etkinlikleri zamanla insanların özel ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda çeşitlenerek birçok yeni turizm alanını ortaya çıkarmıştır. Bu çıkan alanlardan biri de doğal hayatımızın içinde yer alan yabanıl kuş türlerini doğal ortamlarında gözlemlemeyi esas alan kuş gözlemciliği turizmidir. Kuşların doğal ortalamalarında gözlemlenip kayda geçirilmesi şeklinde gerçekleşen kuş gözlemciliği dünya çapında yıldan yıla artan sayıda insanın katıldığı çevreye duyarlı bir turizm çeşididir. Türkiye'nin coğrafi konumunun verdiği avantaj ile hem göçmen kuşların ana göç güzergahları üzerinde bulunması hem de sahip olduğu geniş coğrafi çeşitliliğin sağladığı farklı ortam özellikleri ile birbirinden farklı habitatlara sahip olması Türkiye'yi bulunduğu bölgede kuş gözlemciliği potansiyeli açısından ön sıralara taşımaktadır
Turizmin emek yoğun bir sektör olması ve az gelişmiş bölgelerin gelişmesine olan olumlu katkısı düşünüldüğünde özellikle diğer çekiciliklerin olmadığı ekonomik yönden zayıf, göç veren bölgelerin kalkındırılmasında önemli bir etkide bulunabileceği söylenebilir. Genelde ekoturizm özelde ise kuş gözlemciliğine dayalı turizm faaliyetleri ülkenin böyle geri kalmış bölgelerinde ekonomik kalkınma ve yerel halka sağlayacağı etkiler önemlidir. Bu durum kuş gözlemciliğine dayalı turizm faaliyetlerinin önemini arttıran bir özelliktir. 
Türkiye'de geneli ele alan Türkiye'nin ülke olarak kuş gözlemciliği turizmi açısından potansiyelini ortaya koyan bir çalışmanın olmaması hem Türkiye hem de coğrafya alanı açısından bir eksikliktir. Bu çalışma ile Kuş türlerinin Türkiye içindeki dağılımları ile kuş gözlemciliği açısından önemli alanların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Kuş gözlemcilerinin hangi bölgeleri, hangi amaçlar ile ziyaret ettiklerinin bilinmesi ile gelecekte kuş gözlemciliğine dayalı olarak yapılacak turizm çalışmaları için bir zemin oluşturulması amaçlanmıştır.

Abstract:
Tourism activities, which started in certain areas such as sea tourism and cultural tourism in the classical sense, have diversified over time in line with people's special interests and needs, and many new tourism areas have emerged.  One of these emerging areas is birdwatching tourism, which is based on observing wild bird species in their natural habitats. Birdwatching, which is realized by observing and recording birds in their natural habitats, is an environmentally sensitive type of tourism that is attended by an increasing number of people worldwide. With the advantage of Turkey's geographical location, being on the main migration routes of migratory birds and having different habitats with different environmental features provided by its wide geographical diversity, Turkey is at the forefront in terms of birdwatching potential in its region.
Considering that tourism is a labor-intensive sector and its positive contribution to the development of underdeveloped regions, it can be said that it can have a significant impact on the development of economically weak, migratory regions where other attractions are not available. Ecotourism in general and birdwatching-based tourism activities in particular are important for economic development in such underdeveloped regions of the country and the effects they will provide to local people. This is a feature that increases the importance of tourism activities based on bird watching. 
The lack of a study that reveals the potential of Turkey as a country in terms of bird watching tourism is a deficiency in terms of both Turkey and the field of geography. With this study, it is aimed to determine the distribution of bird species in Turkey and important areas in terms of bird watching. By knowing which regions are visited by birdwatchers and for what purposes, it is aimed to create a basis for future tourism studies based on bird watching.