Tarihi ve kültürel gezi rota planlamasının metasezgisel algoritmalarla oluşturulması: Şanlıurfa ili örneği
Creation of historical and cultural travel route planning using metaheuristic algorithms: An example of Şanlıurfa province
Yazar: MEHMET YETKİN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BERKAN AYDİLEK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Günümüzde hızla gelişen teknoloji ile her yaştan kullanıcının teknoloji ile etkileşimi de hızla artmaktadır. Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte kullanıcılar farklı sektörlere yönelmektedir. Yeni nesil mobil cihazlarda ve tabletlerde günlük hayatta kullandığımız işlerimizi kolaylaştıran uygulamalar bulunmaktadır. Navigasyon kullanarak bilinmeyen bir adrese ulaşabilir, bulunduğumuz yere en yakın otobüs ya da taksi durağını bulabilir, ses, video, fotoğraf vb. belgeleri eposta yolu ile gönderebilir, sosyal medya ortamında birçok kişi ile görüntülü görüşebilir ya da yazışabilir, alışveriş vb. birçok işlemimizi uygulamalar üzerinden gerçekleştirebiliriz. Ancak, birçok şehirde olduğu gibi Şanlıurfa ilinde bulunan tarihsel mekanlar hakkında kapsamlı bir rehberlik sağlayan bir Dijital uygulama eksikliği bulunmaktadır. Şanlıurfa'ya gelen yerli ve yabancı turistler, tarihsel mekanları ziyaret etmek isteseler dahi, bu mekanlar hakkında yeterli bilgiye sahip olma ve gezebilecekleri yerleri planlama konusunda zorluklar yaşamaktadırlar. Gezi süresi sınırlamaları, kültürel yerlerin hangi sıra ile gezileceği konusundaki belirsizlikler ve ulaşım güçlükleri, turistlerin deneyimlerini olumsuz etkilemektedir. Bu noktada, Şanlıurfa'daki tarihsel mekanları ziyaret etmeyi planlayan kullanıcılara rehberlik edecek, görsel, metinsel ve sesli bilgiler sunacak, diğer ziyaretçilerin deneyimlerini paylaşmalarına olanak tanıyacak, minimum maliyetle optimal bir rota oluşturacak bir mobil uygulama geliştirmek önemli bir ihtiyaçtır. Bu uygulama, Gezgin Satıcı Problemi'ni çözerek kullanıcılara en kısa ve en etkili rotayı sunmayı amaçlamaktadır.  Önerilen uygulama turistlerin tarihsel mekanları daha kolay ve bilinçli bir şekilde gezmelerini sağlayarak, yaşadıkları zorlukları en aza indirmeyi hedeflemektedir. Şanlıurfa'nın tarihi zenginliklerini keşfetmelerine yardımcı olmak için geliştirilen bu Dijital uygulama, turizm deneyimini önemli ölçüde iyileştirebilir. Bu tez çalışması iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama Microsoft Visual Studio araç programı üzerinde C# programlama dili kullanılarak tasarlanmıştır. Bu aşamada Karınca kolonisi algoritması ve Genetik algoritma süre, mesafe ve en iyi yolun bulunduğu iterasyon yönünden karşılaştırılarak deneysel sonuçları incelenmiştir. Sonuçta karınca kolonisi algoritmasının süre ve rota mesafesi yönünden genetik algoritmadan daha iyi sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. İkinci aşamasında ise Yapay zekâ algoritmalarından olan Karınca kolonisi algoritması günümüz mobil uygulama yazılım dillerinden biri olan dart-flutter ile tekrardan kodlanıp, görsel ekranlar ayarlanarak Google maps üzerinde tarihi mekanların minimum rota planlamasının kullanıcılara yapay zekâ destekli akıllı bir turizm rehberi olarak IOS ve Android işletim sistemine sahip tüm mobil cihazlarda kullanıcıların kullanımına sunulması amaçlanmıştır. Bu çalışma Yapay Zekâyı Turizm sektöründe uygulamak isteyenlere ve Şanlıurfa iline gelen turistlere rehber olarak ışık tutacak niteliğe sahip olacaktır.

Abstract:
In today's rapidly advancing technological landscape, the interaction of users with technology is escalating across all age groups. With the swift progression of technology, users are diversifying into various sectors. Modern mobile devices and tablets host many applications that people use in their daily lives. Through navigation applications, they can reach unfamiliar addresses, find the nearest bus or taxi stops, send documents such as sound, video, and photos via email, engage in visual or text-based communication with numerous individuals on social media, and conduct various transactions, including shopping. However, in many cities, including Şanlıurfa province of Türkiye, a digital application is deficient in providing comprehensive guidance on historical sites. Local and foreign tourists visiting Şanlıurfa, even if they wish to explore historical sites, face difficulties acquiring sufficient information about these places and planning their visit. Time constraints during trips, uncertainties about the order in which cultural sites to visit, and transportation difficulties adversely impact tourists' experiences. At this juncture, there is a significant need to develop a mobile application that guides users planning to visit historical sites in Şanlıurfa. This application should provide visual, textual, and auditory information, enable users to share their experiences and create an optimal route with minimal cost. This application aims to solve the traveling salesman problem, providing users with the shortest and most effective route. The proposed application seeks to minimize the challenges tourists face when exploring historical sites in Şanlıurfa, making it easier to navigate purposefully. Developed to assist in discovering the historical riches of Şanlıurfa, this digital application has the potential to enhance the tourism experience significantly. This thesis comprises two stages. The first stage involves design using the C# programming language on the Microsoft Visual Studio tool. In this phase, the Ant Colony Algorithm and Genetic Algorithm are compared in terms of time, distance, and the iteration direction where the best route is found, and the experimental results are examined. In conclusion, it was observed that the Ant Colony Algorithm outperforms the Genetic Algorithm in terms of time and route distance. In the second stage, the Ant Colony Algorithm, an artificial intelligence algorithm, was recoded using Dart-Flutter, a contemporary mobile application development language. Visual screens were configured, and the minimum route planning for historical sites on Google Maps was transformed into an AI-supported intelligent tourism guide. The application is intended for use on all IOS and Android mobile devices, providing users with an AI-assisted smart tourism guide. This study holds significance for those wishing to implement artificial intelligence in the tourism sector and serves as a guiding light for tourists visiting the Şanlıurfa province.