Sigara bırakmanın solunum fonksiyon testi ve uyku kalitesi üzerine etkileri
The effects of smokıng cessatıon on sleep qualıty
Yazar: DERYA ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. H. CELAL KARLIKAYA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Kilo alma = Weight gain ; Nikotin = Nicotine ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Solunum = Respiration ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Uyku = Sleep

Özet:
Sigara ile uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi ve bunun bırakmaya bağlı kilo alımı ve solunum fonksiyonlarındaki düzelme ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. Mart 2004 - Şubat 2011 tarihleri arasında sigara bırakma polikliniğinde kayıtlı 692 olgu incelendi. Dosya bilgileri tam, günde 10 adetten fazla sigara içmiş, 1+ yıl kontrol altında kalmış hastalar çağırılarak tam klinik değerlendirmeden geçirildi ve Pittsburgh uyku kalitesi indeksi ve Epworth uyku anketleri yapıldı. Ekshale karbonmonoksit ölçümü ile teyid edilmiş, 1 yıldır sigara içmeyen olgular tedavi başarısı olarak kabul edildi. 106 olgunun 67'si erkek (%63,2), 39'u kadındı (%36,8). Olguların %39,6'sı (n=42) sigarayı bırakmış, %60,4'ü (n=64) sigarayı bırakmamıştı. Sigarayı bırakanların yaş ortalaması 50,69 ±11,01 yıl, bırakmayanların ise 47,41±11,12 yıl idi. Sigarayı bırakanların bırakmayanlara göre uyku kalitelerinin daha iyi olduğu saptandı: Pittsburgh uyku kalitesi indeksine göre bırakan olguların %23,8'i (10/42), sigarayı bırakmayanların ise sadece %7,8'i (5/64) iyi uyku kalitesi skoruna sahipti (p=0.021). Üstelik bu etki uyku kalitesini bozduğu bilinen kilo alımına rağmen gözleniyordu. Sigarayı bırakanların vücut ağırlığı ortalama 8,33 kg, vücut kitle indeksi ortalama 3,13 artmıştı (p<0,05); %52,4'ü 10 kg üzerinde kilo almıştı. Yine bırakan ve bırakmayan olgulardaki uyku kalitesi farklılığı da solunum fonksiyonlarında anlamlı bir değişiklikle ilişkili değildi. Epworth uykululuk ölçeğine göre, gündüz aşırı uykululuk hali açısından bırakan ve bırakmayan olgular arasında fark bulunmadı. Epworth ölçeği apne varlığını göstermede yararlı idi: apnesi olanların %47,8'inde Epworth ? 10 iken, apnesi olmayanların %15,4'ünde Epworth ? 10 idi (p<0,01).Sonuç olarak sigarayı bırakan kişilerin daha kaliteli uykuya sahip olduğunu, bu düzeltici etkinin kilo alınmasına rağmen ortaya çıktığını ve uyku kalitesindeki bu yüksekliğin solunum fonksiyonlarındaki düzelme dışı nedenlerle de ilişkili olabileceğini saptadık. Bu veriler kişilerin sigara bırakmasında isteklendirme aracı olarak kullanılabileceği gibi ayrıca sigara ve uyku ile ilgili ileri fizyopatolojik araştırmalara ışık tutabilir.Anahtar kelimeler: Sigara içme, uyku kalitesi, epworth ölçeği, pittsburgh uyku kalite indeksi, kilo alma.

Abstract:
In this study, we aimed to investigate the relationship between smoking and sleep quality, and to find any associations between sleep quality change, improvement of respiratory functions and weight gain after smoking cessation.The charts of 692 cases admitted to outpatient smoking cessation clinic between March 2004-February 2011 were assessed. A total of 106 cases that have complete charts, smoke more than 10 cigarettes per day, attended at least one year clinically evaluated and requested to fill Pittsburgh sleep quality index and Epworth sleepiness scales. Biochemically confirmed with exhaled carbon monoxide, one year smoke-free period after intervention was accepted as treatment success. 67 (63.2%) out of the 106 patients were male and 39 (36,8%) were female. %39.6 (n=42) of the cases had quitted smoking while %60.4 (n=64) were failed. The mean age of the quitters was 50.69±11.01 year while non-quitters? was 47.41±11.12. The sleep quality was observed to be better in patients who had quitted smoking compared with the patients who were failed: according to Pittsburgh sleep quality index, 23.8% (10/42) of exsmokers had good sleeping scores while only 7.8% (5/64) of the smokers had (p=0.021). Besides, this better sleep quality was observed while the exsmokers? weight gaining which known as disturbing the sleep quality. The patients who quitted had gained mean 8.33 kg and the body mass index was increased 3.13 (p<0.05); 52.4% of the patients had gained more than 10 kilograms. The better sleep quality of exsmokers was regardless of the improved respiratory functions. There was no difference in daytime sleepiness between smokers and exsmokers according to Epworth sleepiness scale, but Epworth scale was helpful in determination of apnea. Epworth scale was ? 10 in 47.8% of the patients with apnea symptom, where it was ? 10 only in 15.4% of patients that do not have apnea symptom (p<0,01).In conclusion, we found that people who quit smoking have a better sleep quality even after putting on weight and this improvement of quality might be related also to some other causes than improvement of respiratory functions These data can be used as a motivational tool for patients who intend to quit smoking, as well as it can enlighten further pathophysiologic studies on smoking and sleep research.Key Words: Smoking , sleep quality, epworth scale, pittsburgh sleep quality index, weight gain.