Yetişkin bireylerin yas süreçleri ile MMPI-2 profilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between grief processes of adult individuals and MMPI-2 profiles
Yazar: SAİT KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. MERAL ÇULHA
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kişilik özellikleri = Personality traits ; Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri-2 = Minnesota Versalite Personality Inventory-2 ; Minnesota Çok Yönlü Kişilik Testi = Minnesota Multiphasic Personality Inventory ; Yakının kaybı = Loss of loved one ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin yas süreçleri ile kayıp yaşantısına ilişkin değişkenler ve kişilik özelliklerini ifade eden MMPI-2 profilleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bireylerin yas süreçlerinin şiddeti, kaybı travmatik algılama düzeyleri ve kayıp sonrası sosyal işlevsellik düzeyleri ile kayıp yaşantıları değişkenleri olan ölüm şekli, ölüm nedeni, ölümün ani/beklendik oluşu, ölen kişinin yaşı, ölen kişi ile olan yakınlık vb. faktörler ve yas yaşayan kişinin kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bununla beraber yas yaşayan bireylerin sosyo-demografik özellikleri ile yas süreçleri arasındaki ilişkinin incelenmesi de hedeflenmiştir.
Bu araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde yaşamını sürdüren, 18 yaşın üzerinde olan ve verilerin toplandığı süreçte en az 6 ay en çok 2 yıllık süreç içerisinde birinci derece bir yakınını kaybetmiş olan 90 kadın ve 124 erkek olmak üzere toplam 214 yetişkin birey oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Temel Yas Unsurları Envanteri, İki Boyutlu Yas Ölçeği ve Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri-2 kullanılmıştır. Veri analizine başlamadan önce, toplanan veriler bilgisayar ortamına gönderilmiş ve istatistiksel analizi SPPS 25  programıyla yapılmıştır. Analizin ilk aşaması olan normallik testi uygulanmış ve basıklık-çarpıklık değerleri kontrol edilmiştir. Basıklık-Çarpıklık değerleri -2, +2 arasında olduğundan dolayı normal dağılım olduğuna karar verilmiştir. Güvenilirlik düzeyi %95 olarak belirlenmiştir. İki bağımsız değişken arasındaki farkın analizi için T-Testi uygulanmıştır. Çoklu grup arasındaki farkın analizi için ANOVA analizi uygulanmıştır. İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişki için Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Çoklu Doğrusal Regresyon kullanılarak, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkene etkisi görülmüştür.
Yapılan çalışma sonucunda MMPI-2 klinik ölçeklerinden depresyon, hipokondriyazis, hipomani, psikasteni ve sosyal içe dönüklük düzeylerinin yetişkin bireylerin yas süreçleri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. MMPI-2 içerik ölçeklerinden anksiyete, korkular, sağlık ile ilgili endişeler, öfke, düşük kendilik değeri ve aile sorunları puanlarının yas sürecinin ne şekilde seyrettiği ile ilişkili olduğu ortaya konulmuştur. Bunlarla beraber MMPI-2 PSY-5 alt ölçeklerinden saldırganlık, olumsuz duygulanım ve içe dönüklük ile tamamlayıcı ölçeklerden olan travma sonrası stres bozukluğu alt ölçeğinin de yetişkin bireylerin yas süreçleri ile ilişkili olduğu verilerine ulaşılmıştır. Sosyo-demografik özelliklerden cinsiyet ve medeni durum ile kayıp yaşantısına ait değişkenler olan ölüm nedeni, ölen kişinin ne kadar yakın algılandığı, ölümün beklendik olup olmaması ve kaybedilen kişinin yaşı ile yas süreçleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu sonuçları elde edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Yas Süreci, Kişilik Özellikleri, MMPI-2

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the grief processes of adult individuals and the variables related to loss experience and MMPI-2 profiles, which express personality traits.  The severity of the mourning processes of the individuals, the traumatic perception levels of the loss, the social functionality levels after the loss, and the type of death, which are the variables of loss experiences, the cause of death, the sudden / expected death, the age of the deceased, the relationship with the deceased, etc.  It is aimed to examine the relationship between factors and personality traits of the person experiencing mourning.  It is also aimed to examine the relationship between the socio-demographic characteristics of individuals experiencing mourning and their grief processes.
The sample of this study consists of a total of 214 adult individuals, 90 females and 124 males, who live in Istanbul, are over the age of 18 and have lost a first-degree relative within a period of at least 6 months and at most 2 years during the data collection process.  Personal Information Form, Basic Grief Elements Inventory, Two Dimensional Grief Scale and Minnesota Multiphasic Personality Inventory-2 were used as data collection tools in the study.  Before starting data analysis, the collected data was sent to computer environment and statistical analysis was made with SPPS 25 program.  The normality test, which is the first step of the analysis, was applied and the kurtosis-skewness values were checked.  Since Kurtosis-Skewness values are between -2 and +2, it was decided to be a normal distribution.  The reliability level was determined to be 95%. T-Test was used to analyze the difference between two independent variables.  ANOVA analysis was applied to analyze the difference between multiple groups.  Pearson Correlation analysis was used for the relationship between two or more variables.  Using Multiple Linear Regression, the effect of independent variables on the dependent variable was observed.
 As a result of the study, it was determined that the levels of depression, hypochondriasis, hypomania, psychosis and social introversion, among the MMPI-2 clinical scales, were effective on the grief processes of adult individuals.  It was revealed that the scores of anxiety, fears, health-related concerns, anger, low self-worth, and family problems from MMPI-2 content scales were related to how the grief process proceeded.  In addition, it was found that the MMPI-2 PSY-5 subscales, aggression, negative affect and introversion, and the post-traumatic stress disorder subscale, which is one of the complementary scales, are related to the grief processes of adult individuals.  Among the socio-demographic characteristics, the results were obtained that there were significant relationships between gender and marital status, variables related to the loss experience, the cause of death, how close the deceased was perceived, whether the death was expected or not, and the age of the disappeared and mourning processes.

Key Words: Mourning Process, Personality Characteristics, MMPI-2