Trakya'da camiye dönüştürülmüş bir grup yapı üzerine araştırmalar
Research on a group of building which have been turned into mosques in Thrace
Yazar: AYŞE ALEV ÖZSAYIN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ SÖNMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mimari tasarım = Architectural design ; Sanat eserleri = Artistic works ; Trakya bölgesi = Thrace region ; Türk-İslam eserleri = Turkish-Islam architectures ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
?Trakya'da Camiye Dönüştürülmüş Bir Grup Yapı Üzerine Araştırmalar? isimli tez çalışmasında; Trakya Bölgesinin Türkiye sınırları içerisinde kalan kısmında ilk inşası sırasında başka bir amaçla yapılmış ancak daha sonra camiye çevrilerek işlev değiştirmiş yapılardaki mimari değişimler incelenmiştir. Coğrafi konumu açısından son derece stratejik öneme sahip bir bölge olan Trakya Bölgesi'nin bilinen tarihi M.Ö. 2. binin başlarına dayanmaktadır. Günümüze kadar geçen 4000 yıllık süreçte Pers, Roma, Bizans ve Osmanlı gibi pek çok medeniyet bölgeye damgasını vurmuştur. Birbirini takip eden süreçlerde bölgede yerleşen bu medeniyetlerin zaman içinde değişen toplumsal ihtiyaçlarına göre tez konumuzu oluşturan yapılar da mimari değişimler göstermiştir. Bu yapılara kazandırılan işlev değişikliği gerek mimari gerekse plastik sanatlardaki değişimler olarak karşımıza çıkmaktadır.Tezimizin birinci bölümünde çalışmamızın amacı ve yöntemine değinilmiştir.İkinci bölümde Trakya Bölgesinin tarihi coğrafyasına kısa bir bakış yaparak bölgenin kültürel yapısı anlatılmaya çalışılmıştır. Mimari eserler, o eseri inşa eden kültürlerin bize bıraktığı son derece değerli miraslardır. Bu mirası anlayıp sahip çıkabilmemiz için önce o eseri var eden kültürü anlamamız gerekmektedir.Üçüncü bölümde Trakya'da Osmanlı döneminde camiye çevrilen Bizans Kiliseleri başlığı altında kiliselerin genel özellikleri, işlev değişikliğine uğrama nedenleri ve bölgedeki dağılımları incelenmiştir.Dördüncü bölümde Trakya Bölgesinde bulunan ve Osmanlı döneminde camiye çevrilen 6 yapının işlev değişiklikleri sırasında gözlemlenen değişiklikler ele alınmıştır. Yapıların kültürel değişim sonucu özgün mimarilerindeki yeni düzenlemeler gözlemlenmeye çalışılmıştır.Beşinci bölümde ise yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkan değişiklikler değerlendirilmiş ve bir sonuç ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis named ?Research on a group of building which have been turned into mosques in Thrace?, in Thrace Region, part which is in Turkey, the architectural changes on the buildings, which were built for a different reasons but changed their function by being turned into mosques, have been researched. The known history of Thrace Region which has got a strategic importance in terms of geographical location goes back to 2000 B.C. Within the period of 4000 years until today, a lot of civilizations such as Persian, Roman, Byzantium and Ottoman made an impact on the region. According to the social needs of the successive civilizations who ruled this region, the architecture of the buildings have changed. We observe the functional changes of these buildings not only in architecture but also in plastic arts.In the first part of our thesis, the aims and method of our research are mentioned.At the second part, ethos of the region is tried to depict by looking at the historical geography of Thrace Region. Architectural pieces are the heritages of the culture that they are built on. For understanding and protecting of this heritage we need to understand the culture that generates it.At the third part, Byzantium Churches? general features, the reasons of their change and dispersal of them in the region are investigated entitling with `Byzantium Churches that turned into mosques at the period of Ottoman Empire?.At the fourth part, functional changes of the six buildings in Thrace Region that are turned into mosques at the period of Ottoman Empire are dealed. New designs at the unique architectures of the buildings as a result of the cultural changes are tried to observe.Lastly, changes as a result of the researches are considered and accordingly, an outcome is tried to bring up.