Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörler
Rational drug use and affecting factors in individuals applicing to family medicine polyclinic
Yazar: MEHMET KİRİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA ÇELİK GÜZEL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN ÇEVİK VAROL
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Tıpta gelişmelerin artması ile daha fazla tanı ve tedavi şansı doğmaktadır. Bununla
beraber piyasadaki ilaç sayısının artması ve ilaç kullanımının da artması söz konusudur.
İlaçlar uygun kullanıldığında ne kadar yararlı ise yanlış kullanımlarında da bir o kadar zararlı
olabilmektedir. Bu çalışma ile AİK bilgi düzeyi ve etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçladık.
Çalışmamızın katılımcıları Aralık 2021 – Mart 2022 tarihleri arasında Tekirdağ Namık
Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne kontrol amaçlı veya
bir şikayet üzerine başvuran 18 yaş ve üzeri gönüllü bireylerdir (n:308). Veriler katılımcılara
literatür taranarak hazırlanan 40 soruluk anket formunun yüz yüze sorularak toplanmıştır.
Anket formunda hastaların sosyo-demografik özellikleri, ilaç kullanım özellikleri,
alışkanlıkları, kronik hastalıkları sorgulayan sorular ve Demirtaş ve ark. tarafından hazırlanan
21 soruluk AİK ölçeği bulunmaktadır. İstatistiksel analizleri yapmak için SPSS (IBM SPSS
Statistics 24) adlı paket program kullanılmıştır.
Akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyleri kadınların erkeklere göre, üniversite ve üzeri
eğitim seviyesine sahip kişilerin ilkokul eğitim düzeyine sahip olanlara göre, şehir merkezi ve
ilçe merkezlerinde yaşayanların diğer yerleşim yerinde yaşayanlara göre ve vitamin veya
mineral takviyesi alanların vitamin veya mineral takviyesi almayanlara göre istatistiksel
olarak yüksek bulunmuştur. (p<0,05).
Çalışmamıza katılan kişilerin çoğu genç yaş ve eğitim seviyeleri yüksek kişilerden
oluşmasına rağmen %17,8 oranında AİK bilgi düzeyleri yetersiz bulunmuştur. Bu noktada
hekimlere ve devlete sorumluluk düşmektedir. Gerekli eğitimlerin planlanarak halka
sunulması gerekmektedir. Bu şekilde AOİK'in önüne geçilebilir.

Abstract:
With the increase in the developments in medicine, more diagnosis and treatment
opportunities arise. However, there is an increase in the number of drugs on the market and an
increase in the use of drugs. The more useful the drugs are when used appropriately, the more
harmful they can be when misused. With this study, we aimed to determine the level of
knowledge of rational use of drugs and the factors affecting it.
The participants of our study are volunteers aged 18 and over who applied to Tekirdağ
Namık Kemal University Medical Faculty Hospital Family Medicine Polyclinic for control
purposes or upon a complaint between December 2021 and March 2022 (n:308). The data
were collected by asking the participants face to face with the 40-question questionnaire
prepared by scanning the literature. In the questionnaire form, there are questions about the
socio-demographic characteristics of the patients, drug use characteristics, habits, chronic
diseases and there is a 21-item AİK scale prepared by Demirtas et al. A package program
called SPSS (IBM SPSS Statistics 24) was used to perform statistical analysis.
The knowledge levels of women in AIK were found to be statistically higher
than those who have a university or higher education level than those who have primary
school education, those who live in the city center and district centers compared to those who
live in other settlements, and those who take vitamin or mineral supplements compared to
those who do not take vitamin or mineral supplements (p<0,05).
Although most of the people who participated in our study consisted of young people
and people with high education levels, 17.8% of them were found to have insufficient knowledge of rational use of drugs. At this point, physicians and the state have a
responsibility. Necessary training should be planned and presented to the public. In this way,
irrational use of drugs can be avoided.