Belief terms in the texts of the ancient Turkish language period
Eski Türk dili dönemi metinlerinde inanç terimleri
Yazar: SANİYE YAĞCI
Danışman: PROF. DR. CAN ÖZGÜR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Budizm = Buddhism ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Gök Tanrı = Gök Tanrı ; Metin = Text ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Metin inceleme = Text examination ; Terimler = Terms ; İnançlar = Beliefs ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
Türkler tarih boyunca birçok dine inanmışlardır. Türklerin zengin bir inanç kültürüne sahip olması ve bu alanda yapılan çalışmaların yetersizliği inanç üzerine araştırma yapılmasını gerekli kılmaktadır. Bu yüzden İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası metinlerdeki inanç terimleri üzerine yapılan çalışmalar literatürde önemli bir değere sahiptir. Bu dönemlere ait kaynaklardan veri toplamak, inancın Türklerdeki görünümünün nasıl olduğunu bilimsel yöntemlerle tespit etmek açısından oldukça önemlidir.
"Eski Türk Dili Dönemi Metinlerinde İnanç Terimleri" başlıklı çalısmamız, Eski Türkçe (Orhun, Uygur, Karahanlı) Dönemi'ndeki Göktanrı, Budizm, Manihaizm ve İslami Dönem metinlerini kapsamaktadır.
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Tarih boyunca Türklerin inandığı Göktanrı inancı, Budizm, Manihaizm ve İslamiyet ile ilgili bilgiler verilerek Türklerin dini yaşamı açıklanmıştır. Ana bölümümüz olan ikinci bölümde ise elde edilen dini terimler alfabetik sıraya konularak tasnif edilmiştir. Ayrıca bu terimler öncelikle ET, Skr., Çin., Sgd., Toh., Ar., ve Far. olarak sıralanmış daha sonra da terimlerin Göktanrı inancında, Budizm'de ve İslamiyet'teki anlamları açıklanmıştır. Ardından, Eski Türkçe Dönemi'ndeki metinlerde taranan bu terimlerin geçtiği ilgili örneklere yer verilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe Dönemi, Göktanrı İnancı Terimleri, Budizm Terimleri, Manihaizm Terimleri, İslami Terimler

Abstract:
Turks have believed in many religions throughout history. The fact that the Turks have a rich culture of belief and the lack of studies in this field necessitates to research on belief. Therefore, studies on the belief terms in pre-Islamic and post-Islamic texts have an important value in the literature. Collecting data from sources belonging to these periods is very important in terms of determining the appearance of belief in Turks by using scientific methods. 
Our study titled" Belief Terms in the texts of the Ancient Turkish Language Period" includes the texts of the belief of Tengri, Buddhism, Manihaism and Islamic Period in Ancient Turkish (Orhun, Uyghur, Karakhanid) Period. 
The study consists of two chapters. In the first chapter, the religious life of the Turks is explained by giving information about the belief of Tengri, Buddhism, Manihaism and Islam which Turks believe throughout history. In the second part, which is our main section, the religious terms obtained were classified into alphabetical order. Firstly, these terms are divided into the ET, Skr., Çin., Sgd., Toh., Ar. and Far. then the terms have been explained in the belief of Tengri, in Buddhism and in Islam. Relevant examples of these terms, which obtained by scanning the texts in the Ancient Turkish Period, are given.
Key Words: The Ancient Turkish Language Period, The Belief Of Tengri Terms, Buddhism Terms, Manihaism Terms And Islamic Terms .