İşitime engelli gençlere uygulanan sözcük dağarcığı geliştime stratejilerinin incelenmesi
The investigation of vocabulary development strategies applied to the hearing impaired youngs
Yazar: GÜZİN KARASU
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT GİRGİN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Bölümü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meslek dersleri = Professional course ; Meslek eğitimi =   ; Söz varlığı = Vocabulary ; Özel eğitim = Special education ; Üniversite öğrencileri = University students ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, işitme engelli üniversite öğrencilerinin mesleki eğitimlerindeki sözcük dağarcıklarının gelişimi için kullanılan stratejilerin incelenmesidir. Araştırmanın katılımcıları Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu, Grafik Bölümü birinci sınıfına devam eden on işitme engelli üniversite öğrencisi, araştırmacı, meslek dersinden sorumlu öğretim elemanı ve tez danışmanlarıdır.Araştırma `Hazırlık Süreci', `Uygulama Süreci' ve `Zenginleştirme Çalışması' olmak üzere üç süreçte gerçekleştirilmiştir. Hazırlık ve uygulama süreci örgün eğitim, zenginleştirme çalışmasında ise internet üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri videoteyp kayıtları, geçerlik komitesi ses kayıtları ve toplantı tutanakları, ders planları ve yansıtmalı değerlendirmeler, öğrenci ürünlerinden ve sözcük dağarcığı düzeylerini belirleme amaçlı test sonuçlarından oluşmaktadır. Döngüsel olarak toplanan veriler araştırma sürecinde ve sonunda çeşitli analiz teknikleri ile analiz edilmiştir. Veriler tez izleme komitesi tarafından düzenli olarak incelenmiştir.Disiplinlerarası modellerden Paralel Disiplinler Modeli ile gerçekleştirilen eğitim sırasında, işitme engelli öğrencilerin mesleki sözcük dağarcıklarının geliştirilmesine yönelik bir model oluşagelmiştir. Doğrudan ve dolaylı sözcük dağarcığı geliştirme stratejileri, etkili sözcük dağarcığı geliştirmenin temelini oluşturan; yeni öğrenilen sözcüklerin önceki bilgilerle bütünleştirilmesi, sözcüğün anlamlı bağlamlarda yeterli sayıda tekrar edilmesi ve öğrenilen sözcüklerin anlamlı bir şekilde kullanılmasına ortam sağlama özellikleri ile uygulanmıştır.Araştırma bulguları işitme engelli üniversite öğrencilerinin, mesleki sözcüklerin öğretilmesinde meslek ve dil derslerinin birlikte yürütüldüğü disiplinlerarası modelden yarar sağladıklarını göstermektedir. Araştırmada işitme engelli öğrencilerin sözcük dağarcıklarını geliştirmek için soru sorma, boşluk doldurma ve metnin içeriğinden sözcüğün anlamını tahmin etme dolaylı sözcük dağarcığı geliştirme stratejileri kullanılmıştır. Aynı amaçla tanımlama yapma, sözcüğün eş anlamlısını verme, sözcük dağarcığı stratejilerinin doğrudan öğretimi ve grafik düzenleyiciler kullanma doğrudan sözcük dağarcığı geliştirme stratejileri kullanılmıştır. Tanımlama yapma ve soru sorma en fazla kullanılan sözcük dağarcığı geliştirme stratejileri olmuştur. Dersler sırasında doğrudan ve dolaylı sözcük dağarcığı geliştirme stratejileri birlikte uygulanmış ve öğrencilerin mesleki sözcükleri öğrenmelerine yarar sağladığı belirlenmiştir. Araştırmada işitme engelli öğrencilerin örgün eğitimden internet üzerinde gerçekleştirilen eğitime göre daha fazla yarar sağladığı belirlenmiştir.

Abstract:
The general purpose of this research is to be investigated of the strategies used for vocabulary development at the vocational education of hearing impaired university students. The participants of the research are ten hearing impaired first year university students attending to Graphic Art Department of School For The Handicapped, Anadolu University; the researcher, the instructor responsible for the vocational class and thesis supervisors.The research has been done at three periods such as `Preparatory Process?, `Practicing Process? and `Enrichment Process?. Preparatory and Practicing Process are done on Formal Education, but Enrichment Process is done in internet. Research data, video teyp records, voice records and meeting records of validity committee, lesson plans and reflecting evaluation are formed of students products and test results aimed determining the levels of vocabulary development. Obtained data as cycling are analyzed with several analysis techniques during research and final. Data have regularly been examined by thesis observing committee.During the education done with the Parallel Discipline Model out of Interdisciplinary Models, a model has been emerged about developing vocational vocabulary development of the hearing impaired students. Indirect and direct vocabulary development strategies have been applied with the features of preparing atmosphere where learned words have meaningfully been used and words have sufficiently been repeated in meaningful context, newly learned words have sufficiently been completed with the former knowledge which forms the basis of developing effective vocabulary development.The research findings have indicated that hearing impaired university students have benefited from the interdisciplinary models where vocational and language lessons are organized together in being taught the vocational vocabulary. The strategies of asking questions to improve hearing impaired students? vocabulary development, fill in the blanks an guessing the meaning of the word related to the text context have been used as indirect vocabulary development. With the same purpose defining, giving the synonym of the word, teaching the vocabulary developing strategies directly, using the graphic organizers and developing vocabulary have been used in this research as directly vocabulary development strategies. Describing word and asking question have become the most used vocabulary developing strategies. Direct and indirect vocabulary developing strategies have been applied together during the lessons, and it has been determined that it has helped the students learn the vocational vocabulary. It has also been determined that hearing impaired students have benefited from formal education more than education on internet.