2013 yılında gerçekleştirilen Reyhanlı bombalı saldırıları sonucunda bölgede bulunanların travma sonrası stres ve depresyon düzeylerinin incelenmesi
Investigation of post-traumatic stress and depression levels of people in the region as a result of the Reyhanlı bomb attacks in 2013
Yazar: SEDA UĞRAŞ
Danışman: PROF. DR. KAYIHAN OĞUZ KARAMUSTAFALIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: 11 Mayıs 2013 yılında Türkiye tarihinin en kanlı terör eylemlerinden biri gerçekleştirilmiş ve 53 vatandaş hayatını kaybetmiş, 146 vatandaş da yaralanmıştır. Hatay Reyhanlı'da art arda 2 patlama gerçekleşmiştir. Çalışmanın hedefi 11 Mayıs 2013 yılında saat 13.37'de belediye binası önünde ve 13.40' da belediye binasına yaklaşık 700 m uzaklıkta olan PTT binası önünde art arda 2 bombalı eylem düzenlenen patlamalar esnasında bölgede olanların travma sonrası stres ve depresyon düzeylerinin incelenmesidir. Yöntem: Araştırmanın örneklemini Reyhanlı bombalı saldırıları esnasında orada bulunan ve patlamaya işitsel veya görsel olarak maruz kalmış 308 gönüllü oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini Hatay 2013 yılında gerçekleşen bombalı saldırılar sırasında Reyhanlı'da olup patlamaya işitsel veya görsel olarak maruz kalmış kişiler oluşturmaktadır. Gruplar Reyhanlı'da bulunanlar (grup 1) ve Reyhanlı dışında Hatay il merkezi ve ilçelerinde bulunanlar (grup 2) olarak sınıflandırılmıştır. Ölçeğin uygulandığı sayı gerekli istatiksel analizlerin yapılmasını olanaklı kılmıştır. Tartışma: Çalışmanın sonucunda patlamalar esnasında Reyhanlı'da bulunanların travma sonrası stres (p=.000**) ve depresyon düzeyleri (p=.000**), olay yerinden uzakta olanlara göre daha yüksek çıkmıştır. Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği için Cronbach's Alfa güvenirlik katsayısı .859 olarak hesaplanmıştır. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi için Cronbach's Alfa güvenirlik katsayısı .972 olarak hesaplanmıştır. Hızlı Depresif Belirti Envanteri-Öz Bildirim Formu için Cronbach's Alfa güvenirlik katsayısı .937 olarak hesaplanmıştır. Sonuçlar: Çıkan sonuç doğrultusunda yardıma ihtiyacı olduğu tespit edilen bireylere yapılacak olan ruhsal yardımın boyutunun belirlenmesi ve neler yapılabileceğinin tespitinin yapılması amaçlanmaktadır. Böylece yaşanacak benzer olaylarda travmaya maruz kalmış kişilere uygulanacak ruhsal yardım süreçleri önceden belirlenmiş olacak ve halk sağlığı korunarak daha kötüye gidilmesinin önüne geçilmesi sağlanmış olacaktır. Çalışmanın hipotezleri sınanmış ve ön görülen sonuçlar elde edilmiştir. Patlamaya direk maruz kalmış kişilerde diğerlerine oranla daha yüksek travma sonrası stres bozukluğu görülmüştür (t(283,642)= -6,670; p<.01). Patlamadan sonra travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bireylerde depresyon diğerlerine oranla daha fazla görülmüştür (r= ,475; p<,01). Çocukluk çağı travmaları olan bireylerde Reyhanlı patlamasından sonra travma sonrası stres bozukluğu daha fazla görülmüştür (r= ,193; p<,01).

Abstract:
Purpose: On May 11, 2013, one of the bloodiest terrorist acts in the history of Turkey was carried out and 53 citizens lost their lives and 146 were injured. There were 2 explosions in Hatay Reyhanlı. The aim of the study is to examine the post-traumatic stress and depression levels of those who happened in Reyhanlı district of Hatay during the explosions in front of the municipality building at 13.37 on 11 May 2013 and at 13.40 in front of the PTT building, which is approximately 700 m away from the municipality building. Method: The sample of the research consists of 308 volunteers who were there during the bomb attacks in Reyhanlı and were visually or audibly exposed to the explosion. The population of the research consists of people who were in Reyhanlı during the bomb attacks in Hatay 2013 and were visually or audibly exposed to the explosion. The groups are classified as those located in Reyhanlı (group 1) and those located in Hatay city center and districts of Hatay outside Reyhanlı (group 2). The number of times the scale was applied made it possible to make the necessary statistical analyzes. Discussion: As a result of the study, post-traumatic stress (p=.000**) of those present in Reyhanlı during the explosions. and depression levels (p=.000**) were higher than those far from the scene. The Cronbach's Alpha reliability coefficient for the Childhood Mental Trauma Scale was calculated as .859. The Cronbach's Alpha reliability coefficient for the Post Traumatic Stress Disorder Checklist was calculated as .972. The Cronbach's Alpha reliability coefficient for the Rapid Depressive Symptom Inventory-Self-Report Form was calculated as .937. Results: In line with the result, it is aimed to determine the extent of the spiritual help to be given to individuals who are determined to need help and to determine what can be done. Thus, the mental aid processes to be applied to people who have been exposed to trauma in similar events will be determined in advance and it will be ensured that public health is protected and prevention of worsening is ensured. The hypotheses of the study were tested and the predicted results were obtained. People who were directly exposed to the explosion had a higher incidence of post-traumatic stress disorder than others (t(283,642)= -6,670; p<.01). Depression was more common in individuals with post-traumatic stress disorder after the explosion (r= .475; p<.01). Post-traumatic stress disorder was more common in individuals with childhood traumas after the Reyhanlı explosion (r= ,193; p<,01).