Geleneksel alevilikte miraç anlatısının inanç ve ibadetlere yansıması
Reflection of mirac narrative on beliefs and worships in traditional alevism
Yazar: EZGİ ÜNSEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HULUSİ YILMAZ
İnönü Üniversitesi / Alevilik Araştırmaları Enstitüsü / Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Yüzyıllardır süre gelen Alevi İnancının inanç belleğinin şekillenmesinde önemli bir yere sahip olan Miraç Hadisesi ve Miraç'ta gerçekleştiğine inanılan Kırklar Cemi çalışılmıştır. Alevi İnancı içerisinde farklı bakış açılarını karşımıza çıkaran birçok anlatı karşımıza çıkmaktadır. Bu anlatılar Alevi yazılı kaynaklarında yer almakla beraber daha çok sözlü kültürde yerini bulmuştur. Çoğu anlatının şifahi olması ve Aleviliğin geniş bir coğrafyaya yayılması nedeniyle inanç, birçok farklılığı barındırmaya başlamış ve günümüze kadar ulaşmıştır. Sürek farklılıkları nedeniyle ibadetin ismi aynı olsa da gerçekleşme biçimi değişiklikler göstermiştir. Bu değişiklikler Cem törenlerine, oruç ibadetine, semah figürlerine, kaynaklara yansımıştır.
İnançta ortaya çıkan bu farklılıkların yanı sıra Cem İbadetinin özünü oluşturan ve Aleviler açısından hem fikir olunan anlatıların başında Kırklar Cemi anlatısı, Kırklar Söylencesi, gelmektedir. İnanca göre ilk Cem, Kırklar Meclisinde yaşanmıştır. Hz. Muhammed ve Hz. Ali'nin Kırklar Meclisinde yer alması ve ilk Cem ibadetinde bizzat bulundukları inancı söylenceyi daha önemli kılmaktadır. Her Cem ibadeti de Kırklar Cemi'nin bir tekrarı olarak algılanmaktadır. Bir diğer önemli husus olan Miraç Hadisesinin dönüş yolculuğunda Kırklar Cemi'nin yaşandığı inancı ve aynı zamanda Hz. Muhammed'in bu kutsal yolculuğunda sırasında Hz. Ali ile birçok noktada karşılaşmış olması inancı Alevilerin Hz. Ali algısının ve Allah-Muhammed inancının şekillenmesinde rol oynamıştır. Alevilerin Allah-Muhammed-Ali inancında çok büyük farklılıklar bulunmamakla beraber ''sır'' kavramıyla çevrelenmiş, inancın yapı taşını oluşturmuştur. Aynı zamanda bazı anlam karışıklıklarını da beraberinde getirmiştir. Alevi inancında özellikle Allah ve Hz. Ali algısının oluşması açısından Miraç ve Kırklar Cemi'nin belirleyici rol oynaması ve inanca başka hangi noktalarda etki ettiği üzerinde çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Alevilik, Kırklar Cemi, Miraç, Hz. Ali, Sürek, İnanç.

Abstract:
The Incident of Miraj, which has an important place in shaping the faith memory of the Alevi Faith, which has been going on for centuries, and the Cemi of the Forties, which is believed to have taken place during the Miraj, were studied. There are many narratives that reveal different perspectives within the Alevi Faith. Although these narratives are included in Alevi written sources, they have found their place mostly in oral culture. Since most narratives are oral and Alevism has spread over a wide geography, the belief has begun to contain many differences and has survived to the present day. Although the name of the worship is the same due to differences in duration, the way it is performed has changed. These changes were reflected in Cem ceremonies, fasting, semah figures and resources.
In addition to these differences in belief, one of the narratives that constitute the essence of Cem Worship and that are agreed upon by Alevis is the Forty Cemi narrative, the Legend of the Forties. According to belief, the first Cem took place in the Council of Forty. Hz. Muhammad and the Prophet. Ali's involvement in the Council of Forty and the belief that they were personally present at the first Cem worship make the legend more important. Each Cem worship is perceived as a repetition of the Kırklar Cem. Another important issue is the belief that the Cemi of Forties took place on the return journey of the Miraj Event and also the belief that Hz. During this sacred journey of Muhammad, Hz. The belief of Alevis that he encountered Ali at many points is related to Hz. He played a role in shaping the perception of Ali and the belief in Allah and Muhammad. Although there are no major differences in the Alevi belief in Allah-Muhammad-Ali, it is surrounded by the concept of "secret" and forms the building block of the belief. It has also brought about some confusion in meaning. In the Alevi belief, especially Allah and Prophet Muhammad. It has been studied how Miraç and Kırklar Cemi played a decisive role in the formation of the perception of Ali and at what other points they affected the belief.
Keywords: Alevism, Forties Cem, Miraç, Ali, Belief.