Kahramanmaraş geleneksel meslek folkloru: Kapalı çarşı örneği
Kahramanmaraş traditional profession folklore: Grand Bazaar model
Yazar: ADNAN BOYUNDURUK
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Türk kültür hazineleri içinde önemli yere sahip olan geleneksel meslekler, usta çırak eğitiminde kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşamaktadır. Türk kültür coğrafyasının bir bölümünü teşkil eden Kahramanmaraş'ta geleneksel meslekler, usta çırak eğitiminde yaşamaya devam etmektedir.  Bu çalışmada araştırmaya kaynaklık eden veriler, gözlem ve görüşme metodu kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler doküman analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada Kahramanmaraş Kapalı Çarşıda yaşayan geleneksel meslek ustaları ve esnafların meslek hayatlarında meydana gelen folklor ürünleri ele alınmıştır. Bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın teorik ve metodolojik çerçevesi belirtildikten sonra meslek folkloruyla ilgili daha önce yapılan bazı çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın kavramsal çerçeve adlı birinci bölümünde Kahramanmaraş'ın tarihi, coğrafi, ekonomik ve kültürel özellikleri açıklanmış, esnaflık bağlamında meslek ahlakı hakkında bilgiler yer almaktadır. Fütüvvet, ahi teşkilatı, esnaf teşkilatının oluşumunun tarihi süreci, günümüz meslek örgütleri, Türk kültüründe geleneksel meslekler, somut olmayan kültürel miras ve Kahramanmaraş çarşıları hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın bulgular ve tartışma adlı ikinci bölümünde Kahramanmaraş Kapalı Çarşıda yaşayan geleneksel meslekler tanıtılmış, yörede ahiliğin izleri tespit edilmiştir. Sözlü edebiyat ürünlerinden âşık şiiri, atasözleri, deyimler, efsane, esnaf hatıratları, lakaplar, masallar ve maniler incelenmiş, geleneksel meslek ustaları ve esnafların yaşantısı etrafında oluşan bereket, siftah, nazar ve uğura yönelik inançlar tespit edilmiş bu inançların oluşum nedenleri eski Türk inançları ve İslam inancına göre açıklanmıştır. Geleneksel esnafların Facebook, Instagram ve YouTube gibi elektronik ortamda durumu incelenmiş, Kahramanmaraş esnafında usta-çırak ilişkisi ve yaşanan değişim ele alınmış, 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ta yaşanan depremin esnaflara etkisi açıklanmıştır.

Abstract:
Traditional professions, which have an important place in Turkish cultural treasures, live by being passed down from generation to generation in master apprentice training. In Kahramanmaraş Garand Bazaar, which constitutes a part of the Turkish cultural geography, traditional professions continue to live in master apprentice training. In this study, the data that is the source of the research are obtained by using the method of observation and interview. The obtained data are analyzed by document analysis method. In the study, folklore products that occur in the professional lives of traditional craftsmen and artisans living in Kahramanmaraş are discussed. This study consists of an introduction and two parts. In the introduction, after the theoretical and methodological framework of the study is specified, information about some previous studies on occupational folklore is given. In the first part of the study, called Conceptual Framework, the historical, geographical, economic and cultural characteristics of Kahramanmaraş are explained, and there is information about professional ethics in the context of tradesmen. Information about the futuvvet, the ahi organization, the historical process of the formation of the artisan organization, today's professional organizations, traditional professions in Turkish culture, intangible cultural heritage and Kahramanmaraş bazaars are given. In the second part of the study, titled Findings and Discussion, traditional professions living in Kahramanmaraş Garand Bazaar are introduced, and the traces of Ahi-order in the region are identified. Minstrel poetry, proverbs, idioms, legends, tradesmen's memories, nicknames, tales and manias, which are among the oral literature products, are examined, beliefs about fertility, effulgence, evil eye and auspiciousness formed around the lives of traditional craftsmen and tradesmen are determined and the reasons for the formation of these beliefs are explained according to old Turkish beliefs and Islamic beliefs. The situation of traditional tradesmen in electronic media such as Facebook, Instagram and YouTube is examined, the master-apprentice relationship and the change experienced in the tradesmen of Kahramanmaraş are discussed, the effect of the earthquake in Kahramanmaraş on February 6, 2023 on people is explained.