Nüzûl sırasını esas alan tefsirlerin mukayesesi (Et-Tefsîru'l-Hadîs, Fehmu'l-Kur'âni'l-Hakîm ve Beyânu'l-Hak örneği)
The comparison of the commentaries based on the order of revelation (At-Tafsîru'l-Hadīth, Fahmu'l-Qur'an al-Hakîm and Beyânu'l-Hak example)
Yazar: MUSA GÜLER
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AYDIN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Beyanü'l-Hak = Beyanü'l-Hak ; Esbab-ı nüzul = Esbab-ı nüzul ; Et-Tefsiru'l-Hadis = Et-Tefsiru'l-Hadis ; Fehmu`l-Kur`an = Fehmu`l-Kur`an ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nüzul = Nuzul ; Sebeb-i nüzul = Cause of the revelation ; Tefsir = Commentary

Özet:
Kur'ân'ın nüzûl sırasına göre tefsir edilmesinin bir tefsir yazım yöntemi olarak ortaya çıkması XX. yüzyılın ikinci yarısına denk düşmektedir. Bu yöntemi benimseyenler bununla Kur'ân'ın daha iyi anlaşılacağı iddiasındadırlar.
Bu çalışmada, nüzûl sırası esas alınarak yapılan tefsirlerin arka planı ele alınmış, nuzûl tertibine göre hazırlanmış et-Tefsîru'l-Hadîs, Fehmu'l-Kur'âni'l- Hakîm ve Beyânu'l-Hak isimli tefsirler incelenmiş, metot ve içerik açısından birbirleriyle mukayese edilmiştir.
Tezimizin birinci bölümünde, tefsirin tarihçesi, nüzûl sırasına göre yazılan tefsirlerin arka planı, amaçları, faydaları ve bu tefsirlere yöneltilen eleştiriler ele alınmıştır.
İkinci bölümde et-Tefsîru'l-Hadîs, Fehmu'l-Kur'âni'il-Hakîm ve Beyânu'l- Hak adlı tefsirlerin özellikleri ve tefsir usûlleri incelenmiştir. Âyet ve sûrelerin tefsirinde bağlamın önemi vurgulanmıştır.
Üçüncü bölümde ise her üç tefsirin rivâyet ve dirâyet tefsiri ile Kur'ân  ilimleri yönünden özellikleri incelenmiştir.
Üç müfessir de Kur'ân'ın Kur'ân'la tefsiri, Kur'ân'ın sünnetle tefiri, Kur'ân'ın sahâbe ve tabiîn sözüyle tefsiri ve nüzûl sebepleriyle tefsirine önem vermiştir. Nüzûl sebeplerine ilişkin rivâyetler belli ölçütlere göre değerlendirilmiştir.
 
Her üç tefsirde, fikhî ve kelamî meseleler açıklanmış, müfessirlerin bilimsel tefsire yaklaşımları ortaya konmuştur. Ayrıca söz konusu tefsirlerin Kur'ân ilimleri yönünden özellikleri açıklanmıştır. Bu bağlamda müfessirlerin, Nesh, Muhkem- müteşabih, Kur'ân kıssaları, i'cazu'l-Kur'ân ve hakikat-mecaz konularına yaklaşımları incelenip karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The emergence of the comment of Quran in the order of the Qur'an's revealation as a commentary writing method coincide the second half of the century. Those who adopt this method claim that the Qur'an will be better understood.
In this study, the background of the exegesis on the basis of the order of revealation was examined, the at-Tafsîru'l- Hadīth, Fahmu'l-Qur'an al-Hakîm and Beyânu'l-Hak that their commentaries were prepared according to the order of revealation were examined, the method and content were compared with each other.
In the first part of our thesis, the history of the commentary, the background of the commentaries were written in the order of revelation and are emphasized on their aims and benefits, the criticisms directed to these examiners are discussed.
In the second chapter, the methods, the characteristics, specialities of tafsir, at-Tafsîru'l- Hadīth, Fahmu'l-Qur'an al-Hakîm and Beyânu'l-Hak, were examined. The importance of context in the interpretation of verses and suras is emphasized.
In the third chapter, the characteristics of all three tafsir with the narration  of verses and verses and their characteristics in terms of the science of Qur'an were examined.
The three commentators gave importance to the Qur'anic interpretation with the Qur'an, the commentary of the Qur'an with Sunnah, the Qur'anic commentary by words of the Companions of Moahammed (P.B.U.H) and the companions of the companions  of  Mohammed  (P.B.U.H)  and by the  reasons  of  the revelation.   The
 
rumors about the reasons of the revelation of the Quran were evaluated according to certain criteria.