Birinci basamağa başvuran hastalarda tamamlayıcı-alternatif tedavi (TAT) kullanımı ve nedenleri
Utilization reasons of complementary-alternative medicine (CAM) on patients in primary care settings
Yazar: MUHAMMET ALİ KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. VİLDAN MEVSİM ; ÖĞR. GÖR. EDİZ YILDIRIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Hastalık = Disease ; Hipnoz = Hypnosis ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yoga = Yoga

Özet:
Amaç: Birinci Basamağa başvuran hastalarda tamamlayıcı-alternatif tedavi(TAT) kullanım nedenlerini ve yaygınlığını saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel analitik olarak yürütülen çalışma İzmir ili 11 merkez ilçe evreninden küme örneklem yönetimiyle seçilmiş 30 Aile Sağlığı Merkezine başvuran 462 katılımcı ile tamamlanmıştır. Araştırmada kullanılacak soru formu odak grup görüşmeleri ve literatür araştırması sonuçlarına göre oluşturulmuştur. TAT yöntemlerinin kullanımı ile ilgili oluşturulan anket, hastanın sosyodemografik verilerini, kronik hastalık durumunu, TAT kullanma nedenlerini, doktoruyla TAT yöntemi kullanımını konuşma durumunu, TAT nasıl elde ettiğini belirlemeye yönelik sorular içermekteydi. Veriler ASM?lerde yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmış ve SPSS 15.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı analizler ve ki kare analizi kullanılmış olup, p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Yaş ortalaması 50,25±11,48 olan katılımcıların %58,2 (269)?si kadın, %41,8 (193)?i erkekti. Kronik hastalığı olanların %53,2?si herhangi bir TAT yöntemi kullanıyordu. En sık kullanılan TAT yöntemi bitkiler (%89,5) olarak saptandı. Kanser, troid hastalığı, osteoporoz ve herhangi bir psikiyatrik rahatsızlığı olan kişiler daha fazla oranda TAT kullanıyorlardı (p<0,05). TAT yöntemi kullanma nedenlerine göre değerlendirildiğinde en yüksek çevrenin etkisi (%31) ve umutsuzluk-çaresizlik yüzünden (%30,3) kullandıkları bulunmuştur.
Sonuç: Kronik hastalığı olan hastalarımızın yarısından fazlası başta bitkisel tedavi olmak üzere alternatif tedavi yöntemlerini kullanmaktadır. Hastalar hastalıklarıyla ilgili olarak bitkisel ürünleri tercih etmekle beraber, medyada sağlıkla ilgili önerileri dinlemektedir. Doktorların kronik hastalığı olan hastalarda alternatif tedavi kullanma sıklığının farkında olması, hastaları bu tedavilere yönlendiren faktörleri daha iyi anlaması gerekir.

Anahtar kelimeler: Tamamlayıcı ve alternatif tıp, kronik hastalık, birinci basamak

Abstract:
Objective: The aim of our study is to determine prevalance and reasons of complementary-alternative medicine (CAM) utilization on patients in primary care settings.
Methods: As being conducted as a cross-sectional analytic study, our study was completed on 462 participants who applied to 30 Family Care Centers which were selected by cluster sampling method among 11 central administrative districts of Izmir province. Inquiry form that would be used within the study was created in consequence of focus group conversations and literature review. Inquiry prepared about utilization of CAM methods was consisted of sociodemographic data, chronic disease status, CAM utilization reasons, patient?s conversation about CAM method utilization with his/her doctor and by which means he/she reached CAM therapy methods. Data were collected within Family Care Centers by face ?to- face conversation method and were assessed by SPSS program version 15.0. While evaluating data, descriptive analysis and chi-square analysis were used and p<0,05 was accepted as significant.
Results: Mean age was 50,25±11,48. 58,2 per cent of the participants were female (n=269) and 41,8 per cent were male (n=193). 53,2 % of the participants who have chronic diseases were using any other CAM methods. The most frequent used CAM therapy method (89,5 %) was herbals. The participants who have cancer, thyroid disorder and osteoporosis and any other psychiatric disorder were using CAM therapy methods more (p<0,05). İf we assess the reasons of which CAM therapy methods were being used, it was found that most probably the effect of the environment (31 %) and despair-hopelessness (30,3 %).
Conclusion: More than half of the patients were using alternative therapy methods, most of all herbal therapy. Although patients prefer herbal products dealing with their diseases, they also listen to the proposals about health within the media. It is obligated that a doctor should be aware of the frequency of their patients?-who have chronic diseases- alternative therapy utilization and the factors leading patients to these kind of therapies.

Key words: Complementary and alternative medicine, chronic disease, primary care