Behçet Mahir'in hikâyelerinde karakter incelemeleri
Character analysis in Behçet Mahir's tales
Yazar: PINAR KOÇ ARATAN
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL ADAY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Behçet Mahir'in hikâyeleri, Türk halk hikâyeleri içerisinde yer etmiş tiplerle 
birlikte oldukça zengin şahıs kadrosuna sahip anlatılardır. Hikâyelerin şahıs kadrosunda 
yer alan karakterler, olay örgüsündeki işlevlerine göre olumlu veya olumsuz nitelikler 
taşımaktadır. Bu çalışmada V. Propp'un yapısalcı yaklaşımına göre Behçet Mahir'den 
derlenmiş metinlerdeki karakterlerin incelemesi yapılacaktır. Amaç, seçili metinlerde yer 
alan şahıs kadrosunun Propp'un metoduyla tasnif ve analizinin yapılmasıdır.
Çalışmanın "Giriş" kısmında, araştırmamızın konu, kapsam, amaç ve 
yönteminden bahsedilmiştir. Ayrıca Behçet Mahir'in hayatına ve hikâyelerdeki 
karakterlerle olan ilişkisine değinilmiştir. Birinci Bölüm'de tipoloji çalışmalarında 
kullanılan kavramlar hakkında açıklamalara ve eleştirilere yer verilmiştir. Aynı zamanda 
yapısalcı yöntem hakkında kuramsal bilgi verilmiştir. Yapısalcı yöntemin karakter 
incelemelerinde kullanım şeklinden bahsedilmiştir. Çalışmanın İkinci Bölüm'ünde 
Behçet Mahir'in hikâyelerindeki karakterlerin yapısalcı yönteme göre tasnifi 
oluşturulmuş ve metinlerden eylem örnekleri verilerek tasnif desteklenmiştir.
Karakterlerin yönteme göre işlevleri belirlenmiş ve anlatının yapısal birimlerinde 
gerçekleştirdikleri eylemlere göre karakterlerin roller arası geçişleri tespit edilmiştir. 
Çalışmanın "Sonuç" kısmında ise yapısalcı yönteme göre elde edilen veriler genel olarak 
değerlendirilmiştir. Ayrıca anlatıcının karakter seçimi üzerine tespitlerde ve 
değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Behçet Mahir's tales are narratives with a rich character cast that contains types 
which have taken root in within Turkish folklore. The characters within the cast of the 
tales differ according to their purpose either as positive or negative in the narrative. 
Manuscripts assembled from Behçet Mahir will be examined according to V Propp's 
constructive approach. The aim is to sort and analyze the cast within the excerpts with 
Propp's method. 
In the study's "Introduction" part, our research's topic, scope, aim and methods 
used has been metioned.Additionaly; Behçet Mahir's life and its relation with the 
characters in the tales has been touched upon.In chapter 1, explanations and critisms 
regarding the notions used in typology studies has been given.Meanwhile, hypothetical 
information regarding constructive method has been given.The way constructive method 
is being used in character examinations has been mentioned.In chapter 2, the sorting of 
the characters within Behçet Mahir's tales has been made and supported by the action 
examples in accordance with the constructive method.The characters's function 
according to the method has been determined and characters's transition between roles 
according to the actions committed in the structural unit of the narrative has been detected. 
In the "Conclusion" part of the study, the data obtained according to the constructive 
method has been evaluated as a whole. Also determinations and evaluations regarding the 
character choices of the narrator has been made.