Küresel şirketlerde etik anlayış ve toplumsal kültür ilişkisi: Fortune 500 şirketlerinin etik kodları üzerine bir araştırma
The relationship between ethical understanding and social culture in global companies: A research on the ethical codes of fortune global 500 companies
Yazar: İSMAİL TONBUL
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN AYTAR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Bu çalışma küresel şirketlerin etik taahhütlerinin odaklandığı temaları ve toplumsal kültür boyutları açısından bu temaların farklılaşma düzeyini inceleme konusu edinmiştir. Küresel ölçekte başarılı olan şirketlerin etik taahhütlerinin özgünlük boyutu merak uyandıran bir araştırma sorusudur. Araştırmada nitel araştırma kapsamında değerlendirilen içerik analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Çalışma kapsamında örneklem olarak Fortune Global 500 sıralamasında yer alan şirketler odak alınmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemine göre sıralama içinde en az on şirketi bulunan Çin, ABD, Japonya, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Güney Kore, İsviçre, Kanada ve Hollanda menşeili 430 şirketin etik taahhütleri analiz edilmiştir. Elde edilen veriler ile ülke özelinde taahhüt başlık kullanımları, kavram yoğunlaşması, tema yoğunlaşması ve Hofstede'in toplumsal kültür boyutları baz alınarak bu boyutlara göre farklılık düzeyleri incelenmiştir. Ülke özelinde etik taahhüt başlık kullanımlarında farklılık gözlenirken, toplumsal kültür boyutları açısından güç mesafesi boyutu dışındaki tüm boyutlarda kavram ve tema yoğunlaşmalarında önemli ölçüde benzerlik tespit edilmiştir. Sonuç olarak küreselleşme ve teknolojinin etkisiyle benzer koşullarla mücadele eden farklı kültürlerden başarılı şirketlerin etik taahhütlerinde zorlayıcı ve normatif izomorfizmin ortaya çıktığı değerlendirilmektedir. Farklı ülkelerden farklı sektörlerde faaliyet gösteren başarılı küresel şirketlerin etik taahhütlerindeki bu benzeşime rağmen sadece küresel karbon salınımı ele alındığında bile uygulamaya yansıyan sonuçların ironik biçimde birbirleriyle örtüşmediği görülmektedir.

Abstract:
This study examines the themes on which global companies' ethical commitments focus and the level of differentiation of these themes in terms of social culture dimensions. The originality of the ethical commitments of globally successful companies is an intriguing research question. In the research, the content analysis technique, which is considered within the scope of qualitative research, was used. Within the scope of the study, companies in the Fortune Global 500 rankings were focused on as samples. According to the criterion sampling method, the ethical commitments of 430 companies originating from China, the USA, Japan, Germany, France, the United Kingdom, South Korea, Switzerland, Canada and the Netherlands, which had at least ten companies in the ranking, were analyzed. With the data obtained, country-specific commitment title usage, concept concentration, theme concentration and Hofstede's social culture dimensions were examined and the levels of differences according to these dimensions were examined. While there are differences in the use of ethical commitment headings country-specific, significant similarities were detected in the concept and theme concentrations in all dimensions except the power distance dimension in terms of social culture dimensions. As a result, it is evaluated that coercive and normative isomorphism has emerged in the ethical commitments of successful companies from different cultures struggling with similar conditions under the influence of globalization and technology. Despite this similarity in the ethical commitments of successful global companies operating in different sectors from different countries, it is seen that the results reflected in practice ironically do not coincide with each other, even when only global carbon emissions are considered.