Farklı birikte yetiştirme sistemlerinin bazı sebze türlerinde bitki gelişmesine, mineral madde alımına, alan kullanımına, ekonomik dönüşüme ve verime etkisi
Effect of different intercropping systems on growth, mineral matter uptake, land equivalent ratio, economic returns and yield of some vegetable species
Yazar: ERTAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL GÜVENÇ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki gelişimi = Plant development ; Bitki yetiştirme = Cultivation ; Seralar = Greenhouses ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield

Özet:
Bu çalışma, tarla ve sera şartlarında bazı sebze türlerinde farklı bitki kombinasyonlarının bitki gelişmesi ve verime etkisini belirlemek amacıyla Erzurum (İspir) ekolojik koşullarında, 2000 ve 2001 yıllarında yürütülmüştür. Tarla denemesinde, ana ürün olarak karnabahar ve lahana, ara ürün olarak fasulye, marul, kıvırcık salata, turp ve soğan; sera denemesinde ise ana ürün olarak hıyar ve patlıcan, ara ürün olarak ta fasulye, marul ve kıvırcık salata kullanılmıştır. Araştırmada, tarla ve sera denemesinde farklı bitki kombinasyonlarının, bazı bitki gelişme özelliklerine, verim ve elde edilen gelire etkisi tespit edilmiştir. Her iki denemede de birlikte yetiştiricilik uygulamalarında alan kullanım etkinliğinin ifadesi olarak AEO (Alan Eşdeğer Oram) değeri hesaplanmıştır. Ayrıca, tarla denemesinde birlikte yetiştiriciliğin karnabahar ve lahanada baza besin maddesi içeriğine etkisi belirlenmiştir. Araştırmadan edilen sonuçlara göre, tarla denemesinde ara ürün olarak turp hariç birlikte yetiştiricilik uygulamalarının karnabahar ve lahanada bitki gelişmesi ve verime olumsuz etkisinin olmadığı, ara ürün olarak fasulye, marul, kıvırcık salata ve soğan kullanıldığında elde edilen geliri yalına göre artırdığı ve AEO değerinin tüm bitki kombinasyonlarında l'den büyük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, karnabahar ve lahanada farklı bitki kombinasyonlarının azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir içeriğine etkisinin her iki yılda da önemli olmadığı saptanmıştır. Sera denemesinde, birlikte yetiştiricilik uygulamalarının ana ürün hıyar ve patlıcanda bazı bitki gelişmesi özellikleri ile verime etkisinin önemli olmadığı belirlenmiştir. Bunun yanında, birlikte yetiştiricilikte AEO değerinin l'den büyük olduğu da tespit edilmiştir. Hıyar veya patlıcanın marul, kıvırcık salata ve fasulye ile birlikte yetiştirildiği uygulamalar yalın yetiştiriciliğe göre elde edilen geliri artırmıştır. Anahtar kelimeler: Birlikte ve yalın yetiştiricilik, bitki gelişmesi, verim, AEO, ekonomik gelir

Abstract:
The objective of this study was to determine the effects of different intercropping systems on yield and growth of some vegetable species under field and greenhouse conditions in Erzurum (ispir), in 2000 and 2001. In field experiments, cabbage and cauliflower as main crop, and bean, cos lettuce, leaf lettuce, radish and onion as intercrop were used as plant materials. In greenhouse experiments, eggplant and cucumber as main crop, and bean, cos lettuce and leaf lettuce as intercrop were used. In the study the effect of different plant combinations on some growth characteristics, yield and economic return was found out. In both experiments the land equivalent ratio (LER) as land use efficiency in intercropping systems was evaluated by considering yields of each crop. In addition, the effect of intercropping on some mineral matter content in cauliflower and cabbage was determined. Results of this study indicated that different intercropping systems compared with sole did not affect some growth caharacteristics and yields of cabbage and cauliflower except for radish as an intercrop. In field experiments, net income increased when used cos lettuce, bean, leaf lettuce and onion as intercrop. LER values were always more than 1 in intercropping systems. Nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium and iron contents of cauliflower and cabbage did not vary depending on cropping systems. In greenhouse experiments, it was determined that intercropping systems did not affect some growth caharacteristics and yields of cucumber and eggplant. LER values belonging to intercropping treatments were found out to be more than 1. m the greenhouse experiments, all intercropping systems compared with sole increased net income.  Keywords: Intercropping and solecropping, plant growth, yield, LER, economic income u