Osmanlı Devleti'nde eski eser politikası ve Müze-i Hümayun'un kuruluşu
The ancient artifacts policy in the Ottoman Empire and the establishment of the Imperial Museum
Yazar: HÜSEYİN TÜRKSEVEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ SÖNMEZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski eser politikası = Ancient artifacts policy ; Eski eserler = Ancient monuments ; Müze-i Hümayun = Müze-i Hümayun ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Osmanlı Devleti, Tanzimat dönemine kadar eski eserlerin korunması konusunda bir bilince sahip değildi. Ancak Tanzimat dönemi ile farklı bir süreç başlamış ve sahip olunan eserler için ilk defa müze kurma fikri ortaya çıkmıştır. 1846 yılında Ahmet Fethi Paşa tarafından, o döneme kadar silah deposu olarak kullanılan Harbiye Ambarında bir müze kurulmuş ve müze içerisinde ilk olarak Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren toplanmış olan eski silahlar ve değerli nesneler sergilenmiştir. Osmanlı müzeciliği ve eski eserler açısından ilk kurumsallaşma hamlesi 1869 yılından sonra gerçekleşecektir. Zira 1869 yılında müze için ilk kez ?Müze-i Hümayun? tabiri kullanılırken, Edward Goold `ta müze müdürü olarak atanacak ve eski eserlerin ülke dışına çıkarılmasına engel olmak amacı ile 1869 ve 1874 yıllarında ardı ardına Asâr-ı Atika Nizamnameleri yürürlüğe girecektir.Osmanlı Devleti'nde müzecilik ve eski eser konusunda ikinci kurumsallaşma hamlesi, Osman Hamdi Bey'in 1881 yılında müze müdürü olarak göreve başlamasıyla gerçekleşecektir. Hamdi Bey döneminde Osmanlı müzeciliği kavram olarak gerçek anlamda kendi kimliğine kavuşmuştur. Hamdi Bey'in müze yöneticiliği süresince gerçekleştirmiş olduğu idari, hukuki ve arkeolojik çalışmalar, müzenin sonraki gelişimi için temel oluşturmuş, onun döneminde çıkarılan 1884 ve 1906 nizamnameleriyle Osmanlı Devleti, eski eserler üstünde gerçek bir denetim sağlayabilmiştir.

Abstract:
Ottoman Empire did not have the awareness of protection of historical artifacts until the period of administrative reforms. However, within this period a different procedure started and the first idea of creating a museum in order to save historical artifacts emerged. In 1846 the first museum was established at military affairs warehouse, which was used as a military depot at that time, by Ahmet Fethi Paşa and firstly old weapons and precious items, that were collected since the beginning of Ottoman Empire, had been exhibited. The first institutional move in terms of Ottoman Empire museology and historical artifacts was done after 1869.In 1869 for the first time the term ?Müze-i Hümayun? was used for the museum, Edward Goold was appointed as museum manager and in order to prevent the extraction of historical artifacts out of empire, the legislation of ?Asâr-ı Atika Nizamnameleri? came into force consequently at 1869 and 1874.The second institutional move in terms of Ottoman Empire museology and historical artifacts occured when Osman Hamdi Bey was appointed as museum manager at 1881. In this period Ottoman museology developed its own identity as a term. The administrative, judicial and archaeological works done by Hamdi Bey during his managerial period formed a basis for the subsequent development of museum, as well as Ottoman Empire provided a true control over historical artifacts via the regulations of 1884 and 1906 which came into force in his managerial period .