TRT repertuvarında bulunan Kadıoğlu çeşitlemelerinin bağlama icrası yönünden incelenmesi
Analysis of Kadıoglu diversifications in TRT repertoire from the point of baglama performance
Yazar: ALİ ALTINIŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAN AKINCI
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Zeybekler, Türk halk müziğinde önemli bir yere sahiptir. Genellikle yörede 
zurna, klarnet gibi çalgılarla icra edilmiştir. Bağlamayla icrası ise zurna ve klarnetten 
uyarlama biçiminde olmuştur. Üflemeli enstrümanlarla icra edilen müziğin telli ve 
mızraplı bir saza uyarlanmasında sazın yapısından kaynaklı farklı icra biçimleri 
ortaya çıkmıştır. Zurnanın üflediği uzun sesler bağlamada tril ve çırpma tezene ile 
karşılık bulmuştur. Bu sebeple bağlamada da "zeybek tezene tavrı" olarak bir icra 
biçimi ortaya çıkmıştır. 
Çalışmada öncelikle TRT Türk halk müziği repertuvarında bulunan Kadıoğlu 
çeşitlemeleri tespit edilerek incelenmiştir. TRT'de kullanılan notalar genel bir 
zümreye hitap ettiği için tezene biçimleri, icra özellikleri genellikle sade biçimde 
yazılmıştır. Tavır özelliği olan eserler ise icra esnasında meşk yöntemi ile 
uygulanmıştır. Ancak zamanla usta-çırak yönteminin kaybolmaya başlamasıyla 
yöresel icra ve tezene tavırları da kaybolmaya ya da yanlış icra edilmeye 
başlanmıştır. Bu sebeple halk müziğinde meşk usulü icra önemli bir yerdedir.
Çalışmada; tespit edilen zeybeklerin notalarının yeniden yazılması ihtiyacı, yöreye 
hakim olmayan icracıların da eserleri yöresel tavıra uygun olarak icra edebilmesi 
açısından gerekli olduğu düşünülerek yazılmıştır.
Bu çalışmada tarama modeli kullanılmış olup, gerekli literatür taramaları
yapıldıktan sonra repertuvardaki 8 Kadıoğlu çeşitlemesi belirlenmiş ve incelenmiştir. 
Repertuvardaki nota ile icradaki farklılıklar kıyaslanmış, tablolar oluşturularak 
incelenmiştir.
Çalışmanın giriş bölümünde, Türk halk müziği ve zeybekler ile ilgili kısa 
bilgiler verilmiştir.
İkinci bölümde, literatür araştırması olarak kullanılan kaynaklar 
gösterilmiştir.
Üçüncü bölümde, gereç ve yöntemlerden bahsedilmiş, çalışmanın amacı, 
yeri, zamanı, evreni, örneklemi ve değerlendirme süreci hakkında bilgiler verilmiştir. 
Çalışmanın dördüncü bölümünde Türk halk müziği hakkında genel bilgiler 
verilmiş, halk müziğinde bağlamanın ve yöresel tezene tavırlarının önemi 
vurgulanmıştır. 
Çalışmanın beşinci bölümünde zeybek ve efelik kavramları hakkında genel 
bilgiler verilmiş, Kadıoğlu çeşitlemelerinin derlendiği Aydın ve Muğla yörelerinin 
müziği hakkında bilgi verilmiştir. 
Çalışmanın altıncı bölümünde ise Kadıoğlu çeşitlemeleri hakkında bilgiler 
verilmiş ve icra yönünden incelenmiştir. Repertuvardaki Kadıoğlu çeşitlemelerinin
icrası notaya alınmış ve repertuvar notası ile icradaki nota farklılıkları
karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Zeibeks have an important place in Turkish folk music. It was usually 
performed with instruments such as zurna and clarinet in the region. As for the 
baglama, the performance was in the form of conformation from zurna and clarinet. 
In the adaptation of music originally performed with wind instruments to a stringed 
and plectrum instrument, different kinds of performance have emerged originating 
from the structure of the instrument. Long sounds blown out by the zurna are 
replaced as "tril" and "çırpma" on the baglama. Therefore, a performance style called 
"Zeibek plectrum style" has emerged on the baglama too.
In the study, primarily, Kadıoğlu diversifications in TRT Turkish folk music 
repertoire were identified and examined. Since the notation used in TRT appeals to a 
general coterie, the forms of the plectrum and the performance characteristics are 
usually written in a simple form. As for the works that have style characteristics, they 
were applied with the "meşk" method during the performance. However, with the 
disappearance of the master/apprentice system over time, local performance and 
plectrum styles began to be lost or performed incorrectly. Therefore, the "meşk" 
method of performance has an important place in folk music. In this study, the need 
to rewrite the notes of the identified zeibek pieces was considered necessary for the 
performers who are not acquainted with the region to perform the works in 
accordance with the local style.
In this study, the survey model was used, and after the essential literature 
review, 8 Kadıoğlu diversifications in the repertoire were identified and examined. 
The discrepancy between the notes in the repertoire and the performance were 
compared and examined by creating charts.
In the introduction chapter of the study, brief information about Turkish folk 
music and zeibeks are given.
In the second chapter, the sources used as literature research are shown.
In the third chapter, appliances and method are referred, and information 
about the purpose, place, time, nature, sample, and consideration process of the study 
is given.
In the fourth chapter of the study, overall information about Turkish folk 
music is given, and the importance of the baglama and local plectrum styles in folk 
music is underlined.
In the fifth chapter of the study, general information about the notions of 
zeibek and efelik is given, and information about the music of Aydın and Muğla 
regions where Kadıoğlu diversifications were collected is also given.
In the sixth chapter of the study, information about Kadıoğlu diversifications 
were given and examined from the point of performance. The performance of 
Kadıoğlu diversifications in the repertoire were notated and the differences between 
the repertoire notes and the notes in the performances were compared.