İslam ibadet fıkhında niyet ve hükümlere etkisi
Intention in Islamic worship fiqh and its effcts onrulings
Yazar: MEDENİ ŞAVLI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SELİM ASLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Hüküm = Judgement ; Niyetler = Intentions ; Samimiyet = Sincerity ; İbadet = Worship ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanların yaratılış gayesi Allah Teâlâ'ya ibadet etmektir. İbadet ise Yüce
Allah'ın azameti karşısında derin bir saygıyla boyun eğmektir. Dinimizin emrettiği
her bir ibadetin kendine göre rükünleri, şartları ve sünnetleri vardır. Nasslarla
belirlenen kriterlere göre eda edilmeyen bir ibadet sahih kabul edilemez. Tüm
ibadetlerde gerekli olan en önemli kriter hiç şüphesiz niyet olarak kabul edilir. Zira
niyet ibadetlerin aslı ve ruhu olarak addedilir. Çünkü halis bir niyet olmayınca
yapılan ameller ve ibadetlerin tamamı manevi açıdan değersiz kalır. Niyete bu kadar
önem atfedilmesi üzerine biz de bu çalışmamızda "İslam İbadet Fıkhında Niyet ve
Hükümlere Etkisi" başlığı altında konuyu araştırdık.
Yaptığımız çalışmanın birinci bölümünde niyetin anlam alanı üzerinde
durarak ve niyetin tüm bileşenlerini (kasıt, ihlâs, irade, ihtiyar, azim) bu başlık
altında ele aldık. Özellikle bu kavramların semantik tahlilini yaparak ve niyetle olan
ilişkilerini ortaya koyduk. Ayrıca nasslar açısından niyet, niyetin kısımları, niyeti
iptal eden durumlar, niyetin yeri ve niyet-amel ilişkisine de değindik. Bu başlık
altında nasslar tarafından niyete büyük bir ehemmiyet verildiğini, niyetsiz hiçbir
ibadetin geçerli olmadığını ortaya koyduk. Gerekli şartları taşımayan bir niyetin
geçersiz olduğunu ve niyetin yerinin kalp olduğunu bu bölümde ele aldık. İkinci
bölümde ise, ibadetlerde (namaz, oruç, hac, zekât, kurban, yeminler, kefaretler, cihat)
niyetin hükmü, vakti, şekli ve niyette teşrik gibi konuları inceledik. Niyetin varlığını
bazı fakihler şart bazıları ise rükün olarak kabul etmiş, niyetin vakti, şekli ve niyette
teşrik gibi konularda ise ihtilafa düşmüşlerdir. Biz de bu konularda mevcut olan
ihtilafları ve fakihleri bu ihtilaflara sevk eden sebepleri değerlendirerek
çıkarsamalarda bulunduk.
Anahtar Kelimeler : Niyet, amel, ihlâs, ibadet fıkhı, hüküm.
Sayfa sayısı : 273
Tez Danışmanı : Doç. Dr. Mehmet Selim ASLAN

Abstract:
The aim of human beings to have been created is to worship Allah.
Worshipping is coming to heel for magnificence of Allah in a great respect. Every
worship our religion has ordered has obligations, sunnahs and elements according to
itself. According to criteria that determined by certain rules, a worship which is not
being performed can not be regarded as aunthentic. The most important criteria
which is essential in all of the worships is undoubtedly accepted as intention.
Because intention is assumed as the essence and soul of all worships. All of the
worships performed and actions taken without a pure intention is regarded as
worthless in view of spirituality. As great importance have been attributed to
intention, we have searched the topic under the title " Intention in Islamic Worship
Fiqh and its Effects on Ruling" in our study.
In the first section of our study, we have focused on the meaning field of the
intention and handled with all of the components of intention (deliberateness, sincere
commitment, will, old, perseverance) under this title. Particularly, we analysised
these concepts semantically and revealed their relationships with intention. We have
also mentioned about intention, parts of intention, conditions removing intention,
setting of intention and relationship of intention-action in terms of certain rules. We
have revealed under this title that intention is of great importance for certain rules
and no worship is valid without intention. We have discussed that intentions that do
not have necessary conditions are not valid and the place of intention is in heart. We
have studied the subjects such as ruling, timing and form of intention and making a
partner at intention during worships (salah, fasting, hajj, zakat, sacrifice, swearing,
penance, jihad) in the second section. Some canonists have accepted the existence of
intention as necessary whereas others have accepted it as element and have debated
on subjects such as timing , form of intention and making a partner at intention. We
have evaluated the avaliable conflicts on these matters, searched causes leading
canonists to conflicts and have had some conclusions.
Key Words: Intention, action, sincere commitment, worship fiqh, hüküm.
Quantity of Page : 273
Scientific Director: Doç Dr. Mehmet Selim ASLAN