Bulanık çok kriterli karar verme yöntemleriyle türkiye'deki ulaştırma projeleri fizibilite etütlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of feasibility studies of transportation projects in turkey with fuzzy multi-criteria decision-making methods
Yazar: ÖZLEM BATTAL ŞAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ÇUBUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Kara yolu ulaşımı = Land transportation ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
Ulaştırma yatırım projeleri, ülkelerin ekonomik büyümesinde eşi ve benzeri bulunmayan bir kalkınma aracıdır. Ulaştırma yatırımları değerlendirme aşamasında, teknik, ekonomik, mali, olmak üzere birçok yönden incelenmelidir. Hazırlanan fizibilite etütleri; yatırımın amaçlarını belirlemeyi, projelerin tüm aşamalarında görülebilecek problemleri tespit etmeyi ve yatırımın gerçekleşmesi durumunda sağlanacak faydaları görmeyi sağlamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki ulaştırma yatırımlarının fizibilite etütlerinin içerik bakımından hangi bilgilere yer verilmesi gerektiği, fizibilite etütlerinin değerlendirilmesinde ve seçilmesinde çok kriterli karar verme tekniklerinin entegrasyonundan oluşan model önerilmektedir. Üç aşamalı bir model geliştirilmiştir. Aşama 1'de kriterler ve alternatifler belirlenmiştir. Aşama 2'de kriterlerin önem seviyelerinin belirlenmesinde ağırlıklandırma yöntemi olan Best Worst Method kullanılmıştır. Aşama 3'te ağırlıklandırılmış kriterler bulanık TOPSIS ve bulanık VIKOR metotları kullanılarak çok kriterli bulanık bir değerlendirme yöntemi önerilmiştir. Önerilen yöntemin etkinliğini göstermek için gerçek bir vaka çalışması yapılmıştır. Yapılan çalışma ile ekonomi, teknoloji ve ulaştırmanın fizibilite etütlerinin değerlendirilmesinde daha etkili kriterler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Transportation investment projects are a unique development tool in the economic growth of countries. During the evaluation phase of transportation investments, it should be examined from many aspects, including technical, economic and financial. Prepared feasibility studies; it enables identify objectives of investment, to identify the problems that can be seen at all phases of the projects and to see the benefits that will be ensured if the investment is realized. In this study, a model consisting of integration multi-criteria decision-making techniques is suggested in the evaluation and selection of feasibility studies, which information should be included in respect to the content of the feasibility studies of transportation investments in Turkey. A three-stage model has been developed. In Stage 1, criteria and alternatives are determined. In Stage 2, the Best-Worst Method, a weighting method, was used to identify importance levels of the criteria. In Stage 3, a multi-criteria fuzzy evaluation method is suggested by using the weighted criteria fuzzy TOPSIS and fuzzy VIKOR methods. Current projects have been identified as alternatives to indicate the efficiency of the recommended process. With the study, it was concluded that economy, technology and transportation are more effective criteria in the evaluation of feasibility studies.