Postmodern felsefede Platon eleştirisi
The critique of Plato in postmodern philosophy
Yazar: İSMAİL AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVER IŞIK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Hakikat = Truth ; Metafizik = Metaphysical ; Nesnellik = Objectivity ; Perspektif = Perspective ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Platon, Batı felsefi düşünce geleneğinin en önemli kurucu simasıdır. Zira metafizik karakterdeki felsefi düşünce geleneğinin önemli temel kavram, kabul ve ayrımları büyük ölçüde Platon (ve ondan ayrı düşünülemeyecek olan Sokrates) tarafından belirlenmiştir. Platon'un felsefe için belirlediği çerçeve günümüze dek felsefi düşüncenin güzergâhını belirlemiştir. Bu nedenle modern felsefe dahil olmak üzere tüm felsefi düşünce, kavram ve kategorilerin ardında Platon'un hayaletini görmek mümkündür. İşte özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında yaygınlık kazanan postmodern düşünsel yaklaşım bu egemen felsefi düşünce geleneğiyle hesaplaşmaya, düşünce için yeni yollar bulmaya, yeni bir düşünüş biçimi vücuda getirmeye giriştiğinde bir şekilde Platon'la hesaplaşmak ve onun   üstesinden gelmek zorunda kalmıştır.  Zira postmodern düşünürlerin nazarında Platon'un alt edilmesi ve onun felsefesinin çözülmesi, yapısökümüne uğratılması hakikat temelli metafiziksel, rasyonel felsefi geleneğin üstesinden gelmek olacaktır. Bu gerçekleştiğinde felsefi düşüncenin önüne yeni mecralar açılacak ve felsefe çoğulcu bir karakter kazanacaktır. Bu amaçla Lyotard, Derrida, Deleuze, Foucault, Baudrillard vb. düşünürler Platoncu felsefi geleneğin tamamını ya da bir kısmını yeniden değerlendirmeye ve eleştiriye tabi tutarak bu düşünce evreninin dışına çıkmaya çalışırlar. Çünkü onlara göre modern çağda yaşanan tüm düşünsel, toplumsal ve politik krizlerin kökeninde söz konusu metafizikçi felsefi düşünce geleneği yer almaktadır. Postmodern düşünürler Platon eleştirisinde büyük ölçüde Nietzsche ve onun takiben Heidegger'e yaslanırlar. 19. yüzyılda Nietzsche, Platon'un merkezinde yer aldığı felsefi düşünce ve kabullere çok şiddetli bir şekilde saldırarak onları yıkmaya, yeniden değerlendirmeye ve inşa etmeye girişir. Bu nedenle Nietzsche, postmodern yaklaşımın erken bir öncüsü olarak görülebilir.  Nietzsche'yi takiple postmodern düşünürler Platon'un üstesinden gelmenin felsefi düşünme biçiminin üstesinden gelinmesi olduğunu düşünmüşler ve eleştiri oklarını büyük ölçüde felsefeyi temsilen Platon'a yöneltmişlerdir.
Anahtar sözcükler: Platon, Postmodernizm, Metafizik, Hakikat, Nesnellik, Perspektif.

Abstract:
Plato is the most important founding figure of the Western tradition of philosophical thought. Indeed, the fundamental concepts, assumptions and distinctions of the metaphysical tradition of philosophical thought were largely determined by Plato (and Socrates, who cannot be separated from him). Plato's framework for philosophy has determined the trajectory of philosophical thought until today. For this reason, it is possible to see Plato's ghost behind all the concepts and categories of philosophical thought, including modern philosophy. Thus, when the postmodern intellectual approach, which became widespread especially in the second half of the 20th century, attempted to come to terms with this dominant tradition of philosophical thought, to find new ways of thinking, and to bring about a new way of thinking, it had to somehow come to terms with Plato and overcome him.  Because in the eyes of postmodern thinkers, overcoming Plato and deconstructing his philosophy would be to overcome the truth-based metaphysical, rational philosophical tradition. When this happens, new channels will open up for philosophical thought and philosophy will gain a pluralistic character. For this purpose, thinkers such as Lyotard, Derrida, Deleuze, Foucault, Baudrillard, etc. try to go beyond this universe of thought by subjecting all or part of the Platonic philosophical tradition to re-evaluation and criticism. Because according to them, this metaphysical philosophical tradition of thought is at the root of all intellectual, social and political crises experienced in the modern age. Postmodern thinkers lean heavily on Nietzsche, followed by Heidegger, in their criticism of Plato. In the 19th century, Nietzsche vigorously attacked the philosophical ideas and assumptions centered on Plato, attempting to demolish, reevaluate and reconstruct them. Nietzsche can therefore be seen as an early precursor of the postmodern approach.  Following Nietzsche, postmodern thinkers thought that to overcome Plato was to overcome the philosophical way of thinking and directed their arrows of criticism largely at Plato as the representative of philosophy.
Keywords: Plato, Postmodernism, Metaphysics, Truth, Objectivity, Perspective.