Türk turizm sektörünün girdi-çıktı modeli ile analizi
Analysis of turkish tourism sector by input-output model
Yazar: BERNA CANLI
Danışman: PROF. DR. A. AYŞEN KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Girdi-çıktı analizi = Input-output analysis ; Girdi-çıktı modellenmesi = Input-output modeling ; Talep = Demand ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Turizm talebi = Tourism demand ; Uluslararası turizm = International tourism

Özet:
Son 30 yıllık bir süreçte sürekli olarak büyüme ve çeşitlilik gösteren uluslararası turizm, dünyanın en hızlı büyüyen sektörleri arasında yer almaktadır. Sektörde emek faktörü ön plana çıkmakla birlikte gelir, ödemeler bilançosu, bölgesel kalkınma ve istihdam olmak üzere ekonomi üzerinde çok fazla olumlu etkiye sahiptir. Bu çalışmanın amacı hızla büyüyen turizm sektörünün ekonomik etkilerini incelemek, sektörlerarası ilişkideki yerini ortaya koymaktır. Buna ilave olarak seçilmiş OECD ülkelerinden Türkiye'ye yönelik olan uluslararası turizm talebini ampirik olarak analiz ederek, turizm talebine etki eden faktörleri belirleyebilmektir.Bu amaç doğrultusunda birinci bölümde Turizm sektörünün ekonomi içerisindeki yeri çeşitli göstergelerle ortaya koyulmuş ve sektörün ekonomi üzerindeki etkileri açıklanmıştır. İkinci bölümde turizm sektörü girdi-çıktı tabloları ile analiz edilmiş, sektörün bağlantı katsayıları hesaplanmıştır. Son bölümde ise 22 OECD ülkesinden 1990-2007 yılları arasında Türkiye'ye yönelik uluslararası turizm talebi ampirik olarak analiz edilmiştir. Analizde bağımlı değişken olarak, bu ülkelerden Türkiye'ye gelen turist sayısı kullanılmıştır. Gelen turist sayısının bir yıl gecikmeli değeri, ülkelerin gelir düzeyi, turist gönderen ülke ile Türkiye arasındaki göreli fiyat düzeyi, Türkiye'deki kamu yatırım miktarı turizm talebini açıklayan değişkenler olarak modele dahil edilip uluslararası turizm talebine olan etkileri araştırılmıştır. Bunlara ilave olarak 1999 yılında yaşanan Marmara Depremi ve 2001 yılında yaşanan 11 Eylül saldırısı modele kukla değişken olarak ilave edilmiştir.Turizm sektörünün ödemeler bilançosu ve istihdam üzerinde her geçen yıl daha önemli etkilere sahip olduğu bununla birlikte hem diğer sektörleri uyaran hem de besleyen bir sektör özelliğinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan ekonometrik analizle, OECD ülkelerinden Türkiye'ye yönelik turizm talebini belirleyen en önemli değişkenin sosyal şebeke etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
International tourism has displayed tremendous growth and variety in the world for the last 30 years, and it has taken part into the sectors which growth fast. In this sector, the labor has come into prominence. At the same time, it has many significant effects on the economy, and it has showed these effects especially on the balance of payments, regional development and employment. The purpose of this research is to examine the economic effects of rapidly growing sector of tourism, reveal the position of it among linkages of all the sectors, estimate empirically the international demand for the tourism of Turkey from selected 22 OECD countries and determine the factors affecting the tourism demand.For this purpose, in the first part, the effects of tourism sector on economy have defined through various indicators. In the second part, Turkish tourism sector has analyzed by input-output model, and the linkage coefficients of the sector have computed. In the last part of this research, the international tourism demand for Turkey among the years of 1990-2007 has been empirically analyzed. The purpose of this part is to determine the factors which effect international demand for Turkey?s international tourism by considering selected 22 OECD countries. The dependent variable used is the number of tourist arrivals. The explanatory variables used are the lagged dependent variable, GDP of the sending countries, relative prices between the host country and the sending countries, public investments in the host country and dummy variables to capture the Marmara region Earthquake (1999) and September 11 attack (2001).The tourism sector has significant effects on the balance of payments and employment year after year, at the same time it has been found that the sector has both stimulated and fed character on the other sectors. The econometric analysis has showed that the main variable that affects international tourism for Turkey is the lagged dependent variable which is the proxy of the world of mouth effect.