Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde prematüre bebeği olan emziremeyen annelerde aromaterapi masajının laktasyona etkisi
Effects of aromatherapy massage on lactation in non-breastfeeding mothers with premature newborns in neonatal intensive care unit
Yazar: DAMLA NUR AKSARAY
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÜNGÖR SATILMIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Bu araştırma, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde prematüre bebeği olan emziremeyen annelerde aromaterapi masajının laktasyona etkisini araştırmak amacıyla randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak planlanmıştır.  
Araştırmanın evrenini, Ekim 2022-Nisan 2023 tarihleri arasında İstanbul'da bir şehir hastanesinde preterm doğum yapan tüm anneler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemine ise, 18 yaş üzeri, preterm (<37 hafta) sezaryen doğum yapmış, tekil gebelik geçiren, postpartum ilk günde olan, bebeğin durumu nedeniyle emzirmediği için süt sağması istenen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan anneler arasından randomize olarak belirlenen 18 anne Aromaterapi grubu ve 18 anne Masaj grubu olmak üzere toplamda 36 anne dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı özellikler formu, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DAS-21), Laktasyon başlama belirtileri değerlendirme formu, Süt sağma izlem formu ve Visual Analog Skala (VAS) memnuniyet değerlendirme formu ile toplanmıştır. 
Tüm annelerle post operatif ilk 6-8 saat içinde Tanıtıcı Özellikler Formu ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği uygulanmış ve el ile süt sağma eğitimi verilmiştir. Üç gün boyunca günde 2 kez (15'er dakika), Aromaterapi grubu annelere taşıyıcı yağ olarak badem yağı içinde lavanta, rezene ve günlük uçucu yağları içeren bir karışımla aromaretapi masajı uygulanırken, Masaj grubundaki annelere yalnızca taşıyıcı yağ olan badem yağı ile masaj uygulanmıştır. Her iki grupta uygulamalardan sonra laktasyon belirtileri değerlendirilmiş ve her iki memeden en az 15 dakika boyunca süt sağılarak miktarları kaydedilmiştir. Ayrıca tüm anneler günde 8 kez süt sağarak 24 saatlik toplam süt miktarını kaydetmiştir. Son uygulama ardından VAS ile uygulamadan memnuniyetleri değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar, ki kare, Mann Whitney ve Friedman testleri uygulanmıştır.      	
Aromaterapi grubu ve masaj grubu anneler benzer şekilde 20-30 yaş grubunda, ortaokul-lise mezunu, orta gelir grubunda ve çalışmayan ev hanımlarından oluşmuştur. Grupların girişim öncesi depresyon-anksiyete-stres (DAS 21) ölçeği ve alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır.
Aromaterapi grubunda 1. günde sağılan 24 saatlik süt miktarları (4.22±8.16), masaj grubuna göre (1.24±1.43) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazladır (p=0.027). Diğer seans ve günlerde sağılan anne sütü miktarlarının aromaterapi grubu lehine daha yüksek olduğu gözlenmekle birlikte iki grup arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (p>0.05).
Laktasyon belirtilerini açısından gruplar arasında bir fark saptanmamış (p>0.05) ancak gruplar içinde günlere göre laktasyon belirtileri ve anne sütü miktarlarının artışı karşılaştırıldığında her iki grupta da günlere göre ileri derecede anlamlı düzeyde artışlar olduğu gözlenmiştir (p<0.05).
Aromaterapi ve masaj grupları arasında uygulamadan memnuniyeti ile ilgili VAS puanları karşılaştırıldığında her iki grupta memnuniyet puanlarının yüksek olduğu ve gruplara göre anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (Aromaterapi grubu=9,28±0,83; Masaj grubu=9,61±0,70).
Sonuç olarak; preterm bebeği olan annelerde postpartum aromaterapi masajının ilk 24 saatte laktasyonu arttırmada etkili olduğu, sonraki günlerde aromaterapi masajı ve sadece masaj uygulamalarının her ikisinin de günlük süt miktarının artışında benzer derecede olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Preterm annelerinde laktasyonu desteklemek amacıyla nonfarmakolojik ve etkili yöntemler olan aromaterapi ve masaj uygulamalarının kullanılması önerilir.

Abstract:
This study was planned as a randomized controlled experimental study to investigate the effects of aromatherapy massage on lactation in non-breastfeeding mothers with premature newborns in neonatal intensive care unit. The population of the research, was consisted of all mothers who gave birth preterm in a city hospital in Istanbul between October 2022- April 2023.  The sample of the study included a total of 36 mothers (18 in aromatherapy group, 18 in the massage group) who were randomly selected among the mothers who were over 18 years of age, had preterm (<37 weeks) cesarean section, had a single pregnancy, were on the first postpartum day, were asked to express their milk because of the baby's condition, and volunteered to participate in the study. 
The data of the study were collected with Participant Characteristics Form, Depression-Anxiety-Stress Scale (DAS-21), Lactation Onset Symptoms Evaluation Form, Milking Follow-Up Form and Visual Analog Scale (VAS) satisfaction evaluation form.
The Participant Characteristics Form and the Depression Anxiety Stress Scale were administered to all mothers within the first 6-8 hours post-operatively, and manual milking training was given. For three days, twice a day (15 minutes each), aromatherapy massage was applied with a mixture of lavender, fennel and frankincense essential oils in almond oil as a carrier oil, while mothers in the massage group were only massaged with almond oil, which is only the carrier oil. Lactation symptoms were evaluated after the massage in both groups and the expressed milk amount was recorded after milking both breasts for at least 15 minutes. In addition, all mothers expressed their milk 8 times a day and recorded the total amount of milk in 24 hours. After the last application, their satisfaction with the application was evaluated with VAS. Descriptive statistical methods, chi-square, Mann Whitney and Friedman tests were used to evaluate the data.
The mothers in the aromatherapy group and massage group were mostly composed of housewives in the 20-30 age group, secondary school-high school graduates, middle-income group and unemployed. There was no statistically significant difference between the scores of the groups in the pre-intervention depression-anxiety-stress (DAS 21) scale and its sub-dimensions.
The amount of 24-hour milk expressed on day 1 in the aromatherapy group (4.22±8.16) was statistically significantly higher than in the massage group (1.24±1.43) (p=0.027). Although it was observed that the amounts of breast milk expressed in other sessions and days were higher in favor of the aromatherapy group, the difference between the two groups was not statistically significant (p>0.05).
There was no difference between the groups in terms of lactation symptoms (p>0.05), but when the increase in lactation symptoms and breast milk amounts between the groups was compared according to days, it was observed that there were significant increases in both groups compared to days (p<0.05).
When the VAS scores regarding satisfaction with the application were compared between the aromatherapy and massage groups, it was determined that the satisfaction scores were high in both groups and there was no significant difference between the groups (Aromatherapy group=9.28±0.83; Massage group=9.61±0.70). .
In conclusion; it has been observed that postpartum aromatherapy massage is effective in increasing lactation in the first 24 hours in mothers with preterm infants, and aromatherapy massage and only massage applications have similar positive effects on the increase of daily milk amount in the following days. It is recommended to use aromatherapy and massage applications, which are non-pharmacological and effective methods, to support lactation in preterm mothers.