Petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların Azerbaycan ekonomisi üzerinde etkisi
The impact of fluctuations in oil prices on the economy of Azerbaijan
Yazar: ELSHAN OSMANOV
Danışman: PROF. DR. ÖMER SELÇUK EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünyada üretimde kulanılan temel girdilerden birisi olan petrol her bir ülke ekonomisi için çok büyük öneme sahiptir. Sanayi Devrimi zamanında kullanılan enerji kaynağı kömür iken, zamanla petrol, doğalgaz, elektrik gibi farklı enerji kaynakları da kullanılmaya başlanılmış ve vazgeçilmez konuma gelmiştir. 1973 yılında yaşanan ilk petrol krizi petrolün ne kadar önemli bir enerji kaynağı olduğunu göstermiştir. Petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar sonucunda, petrolde dışa bağımlı ülke ekonomileri olumsuz etkilenmektedir.
Petrol fiyatlarındaki artış, çıktı düzeyini azaltarak maliyet enflasyonuna yol açmaktadır. Aynı zamanda fiyatlardaki artış uluslararası rekabette ticaret gücünün azalmasına, dolayısıyla da ödemeler dengesinin bozulmasına yol açmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, petrol ihracatçısı Azerbaycan'da petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların ekonomi üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda eonometrik analiz için EVIEWS 11 ekonometri programı kullanılmıştır. Çalışmada Azerbaycan'da 2007:Q1-2022:Q1 döneminde, petrol fiyatları, sabit sermaye birikimi, işgücü ve GSYH arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Petrol fiyatları bağımsız değişken, sabit sermaye birikimi ve işgücü kontrol değişken iken, GSYH bağımlı değişkendir. Elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında uzun dönemde ilişkinin olduğu görülmüştür. Yapılan nedensellik analizinde, petrol fiyatlarından GSYH'ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisisi bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Petrol fiyatları, Sabit sermaye birikimi, İşgücü, GSYH

Abstract:
Oil, which is one of the main inputs used in production in the world, is of great importance for the economy of each country. While the energy source used during the industrial revolution was coal, different energy sources such as oil, natural gas and electricity have started to be used over time and have become indispensable. The first oil crisis in 1973 showed how oil is important as an energy source. As a result of fluctuations in oil prices, the economies of countries dependent on oil are negatively affected.
	The increase in oil prices causes cost inflation by reducing the level of output. At the same time, the increase in prices leads to a decrease in power in international competition, and therefore to a deterioration in the balance of payments.
     The aim of this study is to examine the effect of fluctuations in oil prices on the in Azerbaijan economy as an oil exporter. In this direction, the EVIEWS 11 econometric programe was used for eonometric analysis. In the study, the relationship between oil prices, fixed capital accumulation and GDP in Azerbaijan in the periods between 2007:Q1-2022:Q1 was examined. Oil prices is the independent variable, and fixed capital accumulation and empleyment are the control variable, while GDP is the dependent variable. According to the findings obtained, it was seen that there is cointegration relationship to the variables a long-term. In the causality analysis, a one-way causality relationship was found from oil prices to fixed capital accumulation.
Keywords: Oil prices, Fixed capital, GDP