İnsan hakları bağlamında sağlık hakkı
The right to health in the context of human rights
Yazar: NOZAD HABİB ABBAS KAKİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN EMRE ZORLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Kamu hukuku = Public law ; Sağlık hukuku = Health law

Özet:
İnsan hakları arasında yaşam hakkı ilk sıralarda gelmekle birlikte yaşam hakkı ile sağlık hakkı arasında çok sıkı bir ilişki vardır. Yaşam hakkının da bir gerekliliği olarak gelişme gösteren sağlık hakkı iki görünümle karşımıza çıkar. Bunlardan ilki kişinin hastalanması halinde uygun tedaviye ulaşma hakkı olarak karşımıza çıkar. İdare bu hakkın gerekliliğini sağlık teşkilatlanması, modern cihazlarla ve yetkin hekimlerle dolu hastaneler ile sağlamaktadır. Sağlık hakkının bir diğer görünümü ise sağlıklı kalma hakkıdır. Kişinin sağlığını bozan fiziki ve psikolojik dış etkenlerden korunması olarak da ifade edilebilir. Sağlık hakkının ikinci görünümü olan sağlıklı kalma hakkı idareye birçok yükümlülük getirmektedir. Elbette sağlık hakkını öncelikle idarenin bizatihi kendisi ihlal etmemelidir. Sağlıklı ve dengeli bir ortam ile temiz çevre, gıda, su, sağlam ve yaşanabilir kent ve konutlar vb. daha birçok gerekliliğin yanı sıra iyi işleyen kolluk ve adalet sistemi vasıtasıyla fiziksel ve psikolojik şiddetin önlenmesi de hakkın gerçekleştirilmesi için gerekenlerdendir. Tüm bu sorumluluklar idareye pozitif yükümlülük anlamında yüklenmiştir. İdare eşitlik ilkesi gereğince herkesin eşit sağlık hizmeti alabilmesi için gereken tedbirleri almakla yükümlüdür. Konusu sağlık olan bilimsel verilere herkes ulaşabilmeli, tıp bilgi ve birikiminin artırılması için çaba sarf edilmeli ve etik veya ahlaki bir sakınca olmadıkça tıp bilimine ilişkin veriler sansüre tabi tutulmamalıdır. İdare ayrıca sağlık hakkının gereklerini yerine getirirken mülteci, engelli, mahkûm vb. özel duruma sahip kimselerin durum ve koşullarını göz ardı etmemelidir. Türkiye'de Sosyal Devlet ilkesinin bir gereği olarak sağlık hizmetlerinin gereklerini yerine getirmek üzere ve genel sağlığın korunması yönünde son derece kapsayıcı tedbirlerin alındığı ve alınmaya devam edildiği görülmektedir.

Abstract:
There is a very close relationship between the right to life and the right to health. The right to health, which has developed as a necessity of the right to life, appears in two aspects. The first of these is the person's right to access appropriate treatment in case of illness. The administration ensures the necessity of this right through health organization and hospitals filled with modern devices and competent physicians. Another aspect of the right to health is the right to stay healthy. It can also be expressed as protecting the person from physical and psychological external factors that harm his health. The right to stay healthy, which is the second aspect of the right to health, brings many obligations to the administration. Of course, the right to health should not be violated by the administration itself. A healthy and balanced environment, clean environment, food, water, solid and livable cities and housing, etc. In addition to many other requirements, preventing physical and psychological violence through a well-functioning law enforcement and justice system is also required to realize the right. All these responsibilities are imposed on the administration in the sense of positive obligation. In accordance with the principle of equality, the administration is obliged to take the necessary measures to ensure that everyone receives equal health care. Everyone should have access to scientific data regarding health, efforts should be made to increase medical knowledge and experience, and data related to medical science should not be subject to censorship unless there is an ethical or moral problem. The administration also fulfills the requirements of the right to health, including refugees, disabled people, prisoners, etc. The situation and conditions of people with special circumstances should not be ignored. It is seen that in Turkey, as a requirement of the Social State principle, very comprehensive measures have been taken and continue to be taken in order to fulfill the requirements of health services and to protect general health.