Parkinson hastaları için radboud oral motor envanteri'nin Türkçeye uyarlanması
Adaptation of radboud oral motor inventory for parkinson patients to Turkish
Yazar: BATUHAN ÖKTE
Danışman: PROF. DR. SAİME SEYHUN TOPBAŞ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Tükürük = Saliva ; Tükürük salgılama = Salivation ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yutma = Deglutition ; Ölçekler = Scales

Özet:
Parkinson hastalığı Alzheimer'dan sonra en sık görülen ikinci nörodejeneratif hastalıktır. Parkinson hastalığında konuşma ve yutma bozukluğu ile salya akıntısı gibi problemler görülebilmektedir. Bu durum hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkilemekte ve aynı zamanda ölüm riskini de artırmaktadır. Parkinson hastalığında konuşma ve yutma bozuklukları ile salya akıntısı sorunu birçok aletsel ve standardize testler ile değerlendirilebilmektedir. Ancak bu üç alanın aynı anda değerlendirmesine olanak tanıyan bir öz değerlendirme aracı Türkçeye kazandırılmamıştır. Bu çalışma; konuşma, yutma ve salya akıntısı alanlarında hasta yanıtlı bir öz değerlendirme aracı olan Parkinson Hastaları için Radboud Oral Motor Envanteri'nin (Radboud Oral Motor Inventory for Parkinson's Disease-ROMP) Türkçeye uyarlanması, güvenilirlik ölçümü, sağlıklı bireylere göre karşılaştırılması ve belirli demografik değişkenlere göre incelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda ölçeğin Türkçe'ye uyarlanma süreci tamamlandıktan sonra, 30 erkek ve 17 kadın hastaya 2 hafta arayla ikişer defa uygulanmıştır. Veriler yüz yüze ve telefon görüşmesi yoluyla toplanmıştır. İstatistik ölçümü için normallik analizi, bağımlı ve bağımsız grup t testi, Pearson korelasyon katsayısı, Cronbach alfa katsayısı, sınıf içi korelasyon katsayısı, doğrulayıcı faktör analizi ve kikare analizi yöntemleri kullanılmıştır. Güvenilirlik analizi sonucunda iyi derecede güvenilirlik katsayısına sahip olduğu (α=0,89), test-tekrar test korelasyon değerlerinin yüksek olduğu ve test-tekrar test değerleri arasında fark olmadığı saptanmıştır. Parkinson hastalarının aldığı puanların sağlıklı bireylere göre anlamlı olarak farklı çıktığı saptanmıştır. Cinsiyet ve eğitim durumuna göre ROME alt testleri ve toplam puanları arasında anlamlı fark bulunurken; yaş ve tanı süresine göre ROME alt testleri ve toplam puanları arasında anlamlı fark bulunamamıştır. ROME ölçeğinin Türkçe konuşan Parkinson hastalarının öz değerlendirmesini sağlamak amacıyla güvenilir bir test olduğu düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Konuşma, Parkinson hastalığı, Salya kontrolü, Uyarlama, Yutma

Abstract:
Parkinson's disease is the second most common neurodegenerative disease after Alzheimer's. Problems such as speech and swallowing disorders and drooling can be seen in Parkinson's disease. This situation negatively affects patients' quality of life and increases the risk of death. Speech and swallowing disorders and drooling problems in Parkinson's disease can be evaluated with many instrumental and standardized tests. However, a self-assessment tool that allows the simultaneous evaluation of these three areas has not been adapted to Turkish. This study aims to adapt the Radboud Oral Motor Inventory for Parkinson's patients, a patient-responsive self-assessment tool in speech, swallowing, and drooling, into Turkish, measure its reliability, compare it with healthy individuals, and examine it according to specific demographic variables. For these purposes, after the adaptation process of the scale into Turkish was completed, it was administered to 30 male and 17 female patients twice, with an interval of 2 weeks. Data were collected face-to-face and via telephone interview. Normality analysis, dependent and independent group t-test, Pearson correlation coefficient, Cronbach's alpha coefficient, intraclass correlation coefficient, confirmatory factor analysis and chi-square analysis methods were used for statistical measurement. As a result of the reliability analysis, it was determined that it had a good reliability coefficient (α=0.89), the test-retest correlation values were high, and there was no difference between the test-retest values. The scores of Parkinson's patients show a different appearance compared to healthy individuals. The ROME scale is considered a reliable test for the self-evaluation of Turkish-speaking Parkinson's patients While there was a significant difference between ROME subtests and total scores according to gender and educational status; no significant difference was found between ROME subtests and total scores according to age and diagnosis time.

Key words: Adaptation, Parkinson's disease, Saliva control, Speech, Swallowing