Kerem Operası librettosundaki kurgusal unsurların kerem ile aslı hikayesi ve Kerem ile Aslı Oyunu bağlamında inceleme ve karşılaştırılması
Inspection and comparison of the fictional elements in the libretto of Kerem the opera, in the contexts of the story and of the play of Kerem and Asli
Yazar: ELİF SANEM GÜLEÇ
Danışman: PROF. RUHİ AYANGİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2009
Konu: Müzik = Music
Dizin: Batu, Selahattin = Batu, Selahattin ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Kerem ile Aslı = Kerem and Aslı ; Libretto = Libretto ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Opera = Opera ; Saygun, Ahmet Adnan = Saygun, Ahmet Adnan ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Kerem operası, üç perde ve sekiz sahneden oluşan ilk büyük dramatik milli Türk operasıdır. Bestecisi A.Adnan Saygun (1907-1991), libretto yazarı Selahattin Batu'dur (1905 -1973).Cumhuriyetin kültür devrimi sürecinde, halk hikayelerini konu alan ulusal operalar bestelenmiştir. Bu ürünler, yüzünü Anadolu'nun kültür mirasına dönen devrim ruhunun eseridir. Kerem operası da konusunu halk hikayesi Kerem ile Aslı'dan almaktadır. Operanın öncülleri Kerem ile Aslı hikayesi ve Selahattin Batu'nun Kerem ile Aslı oyunudur.Araştırmanın amacı, Kerem operası librettosunun, halk hikayesi Kerem ile Aslı ve Batu'nun Kerem ile Aslı oyunu ile karşılaştırılarak çözümlenmesidir. Bu karşılaştırmada halk hikayeleri motif çözümlemeleri temel alınmıştır. Hikayede yer alan kültürel göstergelerin anlamları mitolojiye dayanarak açıklanmıştır.Kerem ile Aslı halk hikayesinin, Selahattin Batu tarafından önce Kerem ile Aslı oyunu, sonra Kerem operasının librettosu olarak yazımı, metinlerarası ilişki biçimlerinden biri olan, ?yeniden yazma? olarak tanımlanmıştır.Kerem operasında üç aşamalı olarak Kerem'in mistik yolculuğu anlatılır. Operanın düşünsel temelinin tasavvufa dayanması, Saygun ve Batu'nun tasavvuf inançlarının köklerinin Mevlana'da buluşmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle operada geçen semboller tasavvuf bağlamında değerlendirilmiştir.Kendi türünde ilk eser olan Kerem'de milli operanın temel ilkeleri belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Ahmed Adnan Saygun, Selahattin Batu, Cumhuriyet dönemi, Kerem operası, Kerem ile Aslı hikayesi, Kerem ile Aslı oyunu, metinlerarasılık, tasavvuf.

Abstract:
Kerem is the first dramatic Turkish national opera and it consists of three acts and eight scenes. Its composer is A. Adnan Saygun (1907-1991), its librettist is Selahattin Batu (1905 -1973).Many operas which received their themes from the folk tales were composed during the cultural revolution of the Turkish Republic period. These were the products of a revolutionary spirit which turned its face towards the cultural heritage of Anatolia. Kerem the opera is based on the folk tale, Kerem and Aslı. The antecedents of this opera were the folk tale, Kerem and Aslı; and the play entitled Kerem and Aslı by Selahattin Batu.The objective of this study is to make a comparative analysis of the libretto of Kerem the opera with the folk tale and the play by Batu. This comparison was based on motif analyses of folk tales. The cultural signs employed in the tale were explained in the light of mythology.The re-telling of the folk tale by Selahattin Batu, first in his play Kerem and Aslı and later in the form of a libretto of Kerem the opera, was defined as ?rewriting? which is one of the means of intertextuality.In Kerem the opera, Kerem?s mystical travel that has three phases is told. The philosophical background of the opera that is based on Sufism is a result of Saygun?s and Batu?s mystic Mevlevi beliefs. Owing to this fact the symbols employed in the opera were explained in accordance with Sufi ideas, Islamic mysticism.The main principles of national opera is determined in Kerem the opera, which is the first of its genre.Key Words: Ahmet Adnan Saygun, Selahattin Batu, Republic period, the opera Kerem, the tale of Kerem and Aslı, the play Kerem and Aslı; intertextuality, Islamic mysticism.