Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri arasında endüstri-içi ticaretin analizi
Analyzing intra-industry trade between Turkey and European Union countries
Yazar: ÖZGÜL BİLİCİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. DİLEK SEYMEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Aynı endüstri altında tanımlanmıs ürünlerin es anlı olarak ihraç ve ithaledilmesi anlamına gelen endüstri-içi ticaretin dünya ticareti içindeki payı artısgöstermektedir. Buna baglı olarak iktisat literatüründe son yıllarda endüstri-içiticarete yönelik çalısmalar yapılmaktadır. Uluslararası karsılastırmalıüstünlüklere dayalı endüstriler arası ticaretin yanında, dünya ticareti içindeönemli bir yere sahip olan bu ticaret sekli, Faktör Donatımı Teorisi ilebütünüyle açıklanamamaktadır. Ülkelerin, farklı faktör donanımlarına sahipolmaları nedeniyle ticaret yaptıklarını savunan faktör donatımı teorisi, özelliklebenzer faktör donanımına sahip gelismis ülkeler arasında gerçeklesen bu ticaretseklini açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Bunun nedeni, ürün farklılastırması,ölçek ekonomileri ve eksik rekabet piyasaları gibi etkenlerin söz konusu teoritarafından ihmal edilmis olmasıdır. Yeni Dıs Ticaret Teorileri içindeMonopolcü Rekabet Teorisi kapsamında ortaya çıkan endüstri-içi ticaretin iseiki temel nedeni, ölçek ekonomileri ve ürün farklılastırmasıdır.Bu çalısmanın amacı, endüstri-içi ticaret teorisini ele aldıktan sonraTürkiye'nin Avrupa Birligi ülkeleri ile gerçeklestirdigi ticaret içinde endüstriiçiticareti analiz etmektir. Bu dogrultuda çalısmanın ilk bölümünde endüstriiçiticarete yönelik kuramsal çerçeve içinde endüstri-içi ticaretin tanımı, gelisimive nedenleri ele alınmıstır. kinci bölümde endüstri-içi ticareti ölçmeye yönelikgelistirilmis endekslere, belirleyen etmenlere ve literatürde endüstri-içi ticaretile ilgili ampirik çalısmalara yer verilmistir. Son bölümde ise Türkiye ve ABülkeleri arasında gerçeklesen ticaret içinde endüstri-içi ticaretin payı, ülke veendüstri bazında incelendikten, Türkiye için endüstri-içi ticaretin ülkeye özgübelirleyenleri ampirik olarak analiz edilmistir. Çalısmada, SITC Rev.3sınıflamasına göre sınıflandırılmıs 3 basamaklı ticaret verileri kullanılarak1980-2005 dönemi için standart Grubel-Loyd endeksi hesaplanmıstır.Türkiye'nin toplam dıs ticareti içinde endüstri-içi ticaretin payının yıllaritibariyle artmıs oldugu gözlenmistir. Endüstri bazındaki ölçümler, Türkiye'ninözellikle imalat sanayi ticaretinde yüksek endüstri-içi ticarete sahip oldugunugöstermistir. Söz konusu dönemde Fransa, Almanya, talya, Portekiz veYunanistan, Türkiye'nin endüstri-içi ticaretinde yüksek paya sahip ülkelerolarak tespit edilmistir.Anahtar Kelimeler: Endüstri-içi Ticaret, Grubel-Lloyd Endeksi, Avrupa Birligi,Panel Veri Yöntemi.

Abstract:
Intra-industry trade, which means simultaneous export and import ofgoods classified in the same industry, increases its proportion in world trade.Depending on this, many studies have been done about intra-industry trade ineconomic literature during last four decades. Intra-industry trade, which has asignificant proportion in world trade next to inter industry trade based oninternational relative advantages, can not be explained by Factor EndowmentTheory. The Factor Endowment Theory, which explains reasons of trade amongcountries by their different amount of factor endowment, can not explain tradeamong countries (especially developed countries) with similar factorendowment. Because theory in question ignores product differentiation, scaleeconomies and imperfect competitive markets. Intra-industry trade withinMonopolistic Competition in New Trade Theories has two main reasons as scaleeconomies and product differentiation.The aim of this study is to analyze Turkey?s intra-industry trade in hertotal trade with European Union countries after examining intra-industry tradetheory. In this sense, in the first part of this study, definition, evolution andreasons of intra-industry trade have been handled in a theoretical frame. In thesecond part, measuring methods and determinants of intra-industry trade andempirical studies made before have been examined. In the last part, intraindustrytrade between Turkey and EU countries has been analyzed based onboth industry and country frame. Then, country determinant of intra-industrytrade has been examined as well in the same part. By using 3 digits SITC-Rev. 3classification, the Standart Grubel-Lloyd Index has been measured for bothcountry and industry data. According to analyses, there is an increase in shareof intra-industry trade between Turkey and European Union. Turkey hasrelatively high intra-industry trade in manufacturing industry. France,Germany, Italy, Portugal and Greece have high intra-industry trade shares inTurkey?s trade with EU.Key Words: Intra-industry Trade, Grubel-Lloyd Index, European Union, Panel DataMethod.