Engellilerin anayasal ve yasal hakları
Constitutional, legal rights of the disabled
Yazar: HAMİT DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KESKİNSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Engelli hakları = Handicapped rights ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Kanunlar = Laws

Özet:
Toplumumuzun azımsanmayacak çoğunluğunu oluşturan Engelliler, coğrafi bölgelerin kendi kültürel yapılarına, bölge halkının genel kabullerine göre bazı yargılamalara ve olumlu-olumsuz tutumlara maruz kalmışlardır. Şöyle ki; Engellileri toplumun bir parçası olarak gören çevreler ile engelli bireyleri bir kusur, bir eksiklik, bir sorun olarak gören ve toplumun bir parçası olan engelli bireyleri ötekileştiren, hatta ne yazık ki dışlayan çevreler de olmuştur. Özel gereksinime ihtiyaç duyan bireyler için sakat, mağdur, özürlü, engelli gibi bazı isimlendirmeler de yapılmıştır. Bu kavramların kullanımı ile de ilgili farklılıklar ve çeşitlilikler olmakla birlikte engelli kavramı biraz daha yaygınlık kazanmıştır. Engelli kavramının içeriği ile ilgili, belirlenmiş ölçütler olsa da, kavramların günlük hayatta, akademik boyutta ve mevzuattaki kullanımlarında farklılıklar gözlemlenebilmektedir. Engelliliğe bakış ile ilgili olarak bazı eksiklikler bulunsa da belli modeller bulunmaktadır. Diğer yandan engellilerin var olan nitelikleri gereği; görme kusurları olan bireyler için görme engelli, fiziksel kusurları olan bireyler için bedensel engelli, zihinsel kusurları olan bireyler için zihinsel engelli şeklinde belli türlere göre kendi içlerinde ayrıldıkları da görülmektedir. Engellilerin haklarına erişiminde toplumun algısının, eğitim düzeylerinin, zamanın ve kültürün etkisi büyüktür. Bu kapsamda Avrupa'da engelli haklarının yazılı kaynaklardaki görünürlüğü giderek artmıştır. Türkiye'de de engelli hakları ile ilgili pek çok hüküm bulunmaktadır. Tüm bu kaynaklarda engelli haklarına ilişkin temel ilkelerin de göz önünde bulundurulmaya çalışıldığı görülmektedir. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme ile sosyal hayata adaptasyonlarını sağlamak, gereksinimleri farklı olan Dünya Nüfusunun' da sayısal olarak azımsanmayacak çoğunluğunu oluşturan Engelli bireylere yönelik haklar tanınmıştır. Söz konusu sözleşmeye taraf aktör ülke Türkiye Cumhuriyeti olarak Anayasamız ile Engelli Hakları güvence altına alındı. Engellilerin güvence altına alınan hakları çıkarılan yasalarla da desteklendi.

Abstract:
Disabled people who constitute the considerable majority of our society have been subjected to some trials and negative attitudes according to their cultural structures of the geographical regions. The general acceptance of the people of the region. Namely; There were also people who saw individuals with disabilities as part of society while others saw people with disabilities as excluded individuals or even viewed them as if they had flaws, deficiencies and problems. Names such as disabled, victim and handicapped were also used for individuals who require special needs. Although there are differences and divercity regarding the use of these concepts, the concept of the disabled has become more widespread. Despite there being certain criteria related to the content of the concept of the disabled, differences can be observed in the use of the concepts in daily life, academic dimensions and legislation. There are some deficiencies regarding the view of disability. On the other hand, due to the existing qualities of the disabled; It is also seen that they are divided according to certain types such as visually impaired for individuals with visual defects, physically disabled for individuals with physical defects, and mentally disabled for individuals with mental defects. The perception of the society, education levels, time and culture has a great effect on how the disabled access resources and other things. In this context, the visibility of the rights of people with disabilities in Europe has increased gradually. Turkey also has many provisions relating to the rights of the disabled. In all these sources, it is seen that the basic principles regarding the rights of the disabled are tried to be taken into consideration. With the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities, the rights for disabled individuals, who constitute a minority of the World Population, which have different needs have been given to their adaptation to social life. Republic of Turkey took the disability rights guaranteed by the constitution. Rights of the disabled are protected by law.