Türkiye ve Orta Asya ülkeleri arasında gelecekteki ticari taşıma miktarının tahmini
Estimation of future commercial transport amount between Türkiye and Central Asian countries
Yazar: MERETBIBI SARBASHEVA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜRSOY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Dış ticaret =

Özet:
Bir ülkenin kalkınabilmesi için diğer ülkeler ile siyasi ve ticari ilişkilerinin kuvvetli 
olması gereklidir. Orta Asya ile Türkiye ilişkisi hepimizin bildiği gibi kardeşlik 
boyutundadır. Bunun nedeni bu ülkelerin ana omurgasını oluşturan milletlerin aynı 
soydan gelen boylardan olmasıdır. Doğal kaynaklar bakımından oldukça zengin 
olan bu ülkeler konum açısından da dünya ticaretinin kavşağıdır. Dünya ticaretini 
merkezlerden biri olan Çin Halk Cumhuriyeti'nin Doğu Asya'da bulunması bu 
durumun ana nedenidir. Orta Asya ve Türkiye'nin Tarihi İpek Yolu koridoru 
üzerinde olması, dış ticaretin büyümesine ve Avrupa ülkeleri ile ticari ve siyasi 
ilişkilerin güçlenmesine sebep olmuştur. Orta Asya ülkeleri ve Türkiye'nin halen 
büyük ticaret koridorları üzerinde olması bu ülkelerin ticari ve siyasi ilişkiler için 
güvenilir ortaklar olması anlamına da gelir. Çin'in başlatmış olduğu Kuşak ve Yol 
Girişimi (BRI) ve Çin Ekspres Demiryolu (CR Express) koridorlarında Orta Asya 
ve Türkiye güzergâhı kullanılması bu ülkelerin dış ticaretinde büyüme olanağı 
sunacaktır.   
Bu çalışmanın amacı, Türkiye ve Orta Asya ülkelerinin birbirleriyle yaptığı ithalat 
ve ihracatının analizi ve geleceğe yönelik tahminler yapmaktır ve bu tahminler için 
regresyon analizi kullanılmıştır. T.C Ticaret Bakanlığına göre belirlenen Orta Asya 
ülkeleri, Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan 
ve Kırgızistan'dır. Türkiye ile beraber bu sekiz ülkenin 2010 yılından itibaren 2021 
yılına kadar olan sürede birbirleriyle yapmış olduğu ticarete dair veriler 
kullanılmıştır. Temel veri kaynağı olarak, "The Observatory of Economic 
Complexity", "World Integrated Trade Solution" ve Dünya Bankası siteleri esas 
alınmıştır.

Abstract:
In order for a country to develop, it must have strong political and commercial 
relations with other countries. As we all know, the relationship between Central 
Asia and Turkiye is in the dimension of brotherhood. The reason for this is that the 
nations that form the backbone of these countries are from the same lineage. These 
countries, which are very rich in natural resources, are also at the crossroads of 
world trade in terms of location. The main reason of this situation is that the 
People's Republic of China, one of the centers of world trade, is located in East 
Asia. The fact that Central Asia and Turkiye are on the historical Silk Road corridor 
has led to the growth of foreign trade and the strengthening of commercial and 
political relations with European countries. The fact that Central Asian countries 
and Turkiye are still on major trade corridors also means that these countries are 
reliable partners for commercial and political relations. Using the Central Asia and 
Turkiye route in the Belt and Road Initiative (BRI) and China Railway Express (CR 
Express) corridors initiated by China will provide growth opportunities in the 
foreign trade of these countries. 
The aim of this study is to analyze the imports and exports of Turkey and Central 
Asian countries to each other and to make forecasting for the future, and regression 
analysis was used for these predictions. According to the Ministry of Commerce of 
the Republic of Turkiye, the Central Asian countries are Azerbaijan, Georgia, 
Kazakhstan, Turkmenistan, Uzbekistan, Tajikistan, and Kyrgyzstan. Data on the 
trade between these eight countries, including Turkiye, between 2010 and 2021 
were used. "The Observatory of Economic Complexity", "World Integrated Trade 
Solution" and World Bank websites were taken as the main data source.