hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Standartlaştırılmış kuraklık indeksi ve keşif kuraklık indeksi ile meteorolojik kuraklığın analizi
Analysis of meteorological drought with the standardized drought index and the reconnaissance drought index
Yazar: GÖZDE ALTIN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT SAMİ AKÖZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Adana = Adana ; Kuraklık = Drought ; Kuraklık indeksi = Drought index ; Standart yağış indeksi = Standard precipitation index

Özet:
Bu çalışmada, Adana ili ve bu il sınırları içerisinde bulunan Kozan, Karaisalı, Ceyhan, Yumurtalık, Karataş meteoroloji istasyonlarına ait 1970-2021 yılları arasındaki veriler kullanılarak meteorolojik kuraklık analizi gerçekleştirilmiştir. Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (Standardized Precipitation Index-SPI) ve Keşif Kuraklık İndeksi (Reconnaissance Drought Index- RDI) yardımıyla 3, 6 ve 12 aylık zaman ölçekleri için her bir istasyonun kuraklık oluşum yüzdeleri ile farklı kuraklık sınıflarının yıllar içindeki dağılım oranları tespit edilmiştir. Buna ilave olarak, her bir istasyona ait kurak ve yağışlı dönemler için kuraklık şiddeti, maksimum periyod ve meydana gelme zamanları belirlenmiştir. Karaisalı istasyonu hariç tüm istasyonlarda kuraklık oluşum yüzdeleri %50'nin altında kalmıştır. SPI ve RDI arasındaki %99'un üzerinde olan korelasyon değerleri, ele alınan bölgede RDI yerine sadece yağış verilerini kullanan SPI'nin kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Adana, Meteorolojik Kuraklık, Standartlaştırılmış Yağış İndeksi, Keşif Kuraklık İndeksi, DrinC

Abstract:
In this study, meteorological drought analysis was carried out using the data of Adana province and its districts, Kozan, Karaisalı, Ceyhan, Yumurtalık and Karataş meteorological stations between 1970-2021. Using the Standardized Precipitation Index (SPI) and the Reconnaissance Drought Index (RDI), the drought occurrence percentages of each station and the distribution rates of different drought classes over the years were determined for the 3, 6 and 12-month time scales. In addition, drought severity, maximum period and occurrence times were determined for the dry and wet periods of each station. Drought occurrence percentages were below 50% in all stations except Karaisalı station. The correlation values between SPI and RDI above 99% showed that SPI, which only uses precipitation data, can be used instead of RDI in the region under consideration.

Key Words: Adana, Meteorological Drought, Standardized
Selenyum ilavesinin gümüş esaslı HC-SCR katalistinin özelliklerine ve NOX dönüşüm performansı üzerine etkisi
Effect of selenium addition on the properties and NOX conversion performance of silver based HC-SCR catalyst
Yazar: EVREN GÜRLER
Danışman: DOÇ. DR. KERİMCAN ÇELEBİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Otomotiv Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Otomotiv Mühendisliği = Automotive Engineering
Dizin: Azot oksitler = Nitrogen oxides ; Dizel motorlar = Diesel engines ; Etanol = Ethanol ; Katalizörler = Catalysts ; Seçici katalitik indirgeme = Selective catalytic reduction

Özet:
Bu çalışma hidrokarbon-seçici katalitik indirgeme sisteminin (HC-SCR) azot oksitlerin (NOx) dönüşüm oranları üzerine etkisini araştırarak bu alandaki kısıtlı literatüre katkıda bulunmayı hedeflemiştir. Bu amaçla Ag/ TiO2, Ag-Ca/TiO2, Ag-Ca-Se (%0,5) /TiO2, Ag-Ca-Se (%1) /TiO2, Ag-Ca-Se (%1,5) / TiO2 katalizörleri emdirme yöntemiyle hazırlanmıştır. Katalizör ana taşıyıcı gövdesi olarak okzalik asitle ön işleme tabi tutulmuş olan kordiyerit kullanılırken indirgeyici madde olarak da etil alkol kullanılmıştır. Elde edilen katalizörlerin SCR test düzeneğinde NOX dönüşüm performansları analiz edilmiştir. Deneyler iki silindirli, V tipi 3000 devir/dakika sabit hızında çalışan bir dizel motor kullanılarak 1kW, 3 kW, 5kW yükler altında, 180 ℃ ile 270 ℃ sıcaklık aralığında, 30000 h-1 sabit gaz saatlik alan hızında gerçekleştirilmiştir. Katalizörlere ait kimyasal ve yapısal özellikler Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM), X-Ray Difraktometresi (XRD) ve Brunauer-Emmett-Teller (BET) analiz cihazı yardımıyla incelenmiştir. Sonuç olarak en yüksek dönüşüm oranları 5 kW yük altında, 270 ℃'de Ag-Ca-Se (%1) /TiO2 katalizöründe elde edilirken en düşük dönüşüm oranları ise 1 kW yük altında, 180 ℃ 'de Ag-Ca/TiO2 katalizörüne aittir.

Abstract:
This study aimed to contribute to the limited literature in this field by investigating the effect of hydrocarbon-selective catalytic reduction system (HC-SCR) on the conversion rates of nitrogen oxides (NOX). For this purpose, Ag/TiO2, Ag-Ca/TiO2, Ag-Ca-Se (%0,5) /TiO2, Ag-Ca-Se (%1) /TiO2, Ag-Ca-Se (%1,5) / TiO2 catalyst were prepared by the impregnation method. Cordierite pretreated with oxalic acid was used as the catalyst main carrier body, while ethyl alcohol used as the reductant agent. The NOX conversion performance of the catalysts were analyzed in the SCR system. Experiments were carried out using a two-cylinder V type diesel engine operating at a constant speed of 3000 rpm, under 1 kW, 3kW, 5 kW loads, at a range of 180 °C to 270 °C, at 30000 h-1 constant gas hourly space velocity (GHSV). The chemical and structural properties of the catalysts were investigated with the help of Scannig Electron Microscope (SEM), X-RayDiffractometer (XRD) and Brunauer-Emmet-Teller analyzer. As a result, the highest NOx conversion was observed at 5 kW and 270 °C with Ag-Ca/TiO2 catalyst including %1 selenium while the lowest conversions belongs to Ag-Ca/TiO2 at 1 kW and 180 °C.
Ca'ferî mezhebinde icmâ anlayışı
The concept of consensus (Ijma) in the Ca'ferî sect
Yazar: ZEYNEP ÇİL
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada, İmâmiyye ekolünün temelini teşkil eden Ca'feriyye mezhebinin icmâ anlayışı konu edinilmiştir. 
İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde, Ehl-i sünnet fukahâsına göre icmâ ele alınmıştır. Ehl-i sünnet fukahâsı icmâı hücccet olarak kabul etmiş ve hüccet olduğuna dair Kur'an'dan ve sünnetten deliller getirmiştir. Özellikle Nisâ Sûresi 115. ayeti ve ümmetin ismeti ile ilgili hadisleri icmâın hüccet olduğuna dair dayanak olarak sunmuşlardır. Aynı zamanda icmâın bir senede dayanması gerektiğini; çünkü icmâın bir hüküm koymadan ziyâde hüküm sabitleme özelliği ile ortaya çıktığını ifade etmişlerdir. İkinci bölümde ise Ca'feriyye mezhebinin icmâ anlayışı ele alınmıştır. Ca'ferî âlimler icmâı hüccet olarak kabul etmenin yanında icmâa ahbârı keşfetme özelliği yüklemişlerdir. Onlara göre icmâ delilin delilidir. İcmâı delil olarak kabul etmelerinin dayanakları ise Sekaleyn hadîsi ve 'masum imamın ismeti' anlayışıdır.
Sonuç olarak Ehl-i sünnet'te icmâ delili ümmetin ismeti anlayışına dayandırılırken, Ca'feriyye'de masum imamın ismeti anlayışına dayandırılmıştır. Ca'feriyye'de icmâ ile hüküm tespit etmekten ziyade masumun konu hakkındaki görüşü bulunmaya çalışılmıştır.

 

Anahtar Kelimeler : Fıkıh, Ca'ferî Mezhebi, İcmâ, Usûliyyûn, Ahbâriyyûn.

Abstract:
In this study, the understanding of ijma of the Ja'fariyya sect, which forms the basis of the Imamiyya school, is discussed.
In the first part of this study, which consists of two parts, ijma is discussed according to the scholars of Ahl as-sunnat. Scholars of Ahl as-Sunnah accepted ijma as proof and brought proofs from the Qur'an and Sunnah that it is proof. In particular, they presented the 115. verse of the Nisa Surah and the hadiths about the ismet of the ummah as a basis for ijma to be proof. At the same time, it is stated that the consensus should be based on one year; because they stated that ijma emerged with the feature of fixing a verdict rather than making a judgment. In the second part, the understanding of ijma of the Ja'fariyya sect is discussed. In addition to accepting ijma as a huccet, Ja'fari scholars ascribed the feature of discovering ijma's acquaintances. According to them, ijma is the proof of the proof. The basis of their acceptance of ijma as evidence is the hadith of Sekaleyn and the understanding of the 'Ismet of the innocent imam'.
As a result, while the evidence of ijma in Ahl as-sunna was based on the understanding of the ismet of the ummah, it was based on the understanding of the ismet of the innocent imam in Ja'fariyya. In Ja'fariyye, it has been tried to find the opinion of the innocent on the subject rather than determining the verdict by consensus.

 

Keywords: Fiqh, Ja'fari Sect, Icmâ, Usûliyyûn, Ahbariyyûn.
Kırkağaç kavunlarında genetik uzaklığın F1 hibrit üretiminde verim ve kaliteye etkisi
The effect of genetic distance on yield and quality in F1 hybrid production of Kırkağaç melon
Yazar: MİHRİBAN NAMLI
Danışman: PROF. DR. İLKNUR SOLMAZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Heterobeltiosis = Heterobeltiosis ; Kavun = Melon ; Kırkağaç Ovası = Kırkağaç Plain ; Melez azmanlığı = Heterosis

Özet:
Bu çalışma; Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama arazisinde 2019-2020 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada Kırkağaç (Cucumis melo L. var. inodorus) grubu saf hatlardan seçilen iki ana ebeveyn (7-32, SR-31) ile %29 ile %93 arasında değişen benzerlik oranlarına sahip baba ebeveynler (264-59, 67-27, Sİ-6-200S, SR-32, 7-20, SR-10-200S, 56-8, DA-60, 82-83, DA-5, Sİ-18, DA-8, BU-33) melezlenmiştir. Araştırmada kullanılan ebeveynler arasında resiprokal melezlemeler de yapılmış ve bu melezlemeler sonucunda 29 adet Fı hibrit geliştirilmiştir. Denemede geliştirilen hibritlerde, ebeveynlerde ve şahit çeşitlerde bitki büyümesi, toplam verim ve meyve özellikleri açık tarla koşullarında incelenmiştir. Hibritlerde heterozis ve heterobeltiozis oranları hesaplanmıştır. En yüksek pozitif heterozis ve heterobeltiozis oranına birinci yılda meyve ağırlığında %82 benzerlik oranına sahip SR-31×7-20 melezi olan MN-27 (%88.92, %60.71) hibriti, ikinci yılda toplam verimde %71 benzerlik oranına sahip SR-10-200S×7-32 melezi olan MN-12 (%36.41, %33.09) hibriti sahip olmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde, SR-31×DA-5 (MN-19), SR-31×DA-8 (MN-25), SR-31×7-20 (MN-27) ve 7-20×SR-31 (MN-28) melezleri ümitvar hibritler olarak öne çıkmıştır.

Abstract:
This study was conducted in Çukurova University, Faculty of Agriculture, Department of Horticulture, Research and Application Area during 2019-2020. In the study two female parents (7-32, SR-31) were selected from Kırkağaç (Cucumis melo L. var. inodorus) group and crossed with male parents (264-59, 67-27, Sİ-6-200S, SR-32, 7-20, SR-10-200S, 56-8, DA-60, 82-83, DA-5, Sİ-18, DA -8, BU-33) which have genetic similarity from 29% to 93%. Paternal lines with different similarity indices were crossed reciprocally and 29 Fı hybrids weredeveloped. The plant growth, total yield and some fruit characteristics performances of hybrids were examined in open field conditions. Also heterosis and heterobeltiosis rates were calculated. In the first year, MN-27 (88.92%, 60.71%) hybrid, the SR-31×7-20 hybrid with 82% similarity index had the highest fruit weight, and MN-12 (36.41%, 33.09%) hybrid, SR-10-200S×7-32 hybrid with 71% similarity index had the highest rate of heterosis and heterobeltiosis in the second year. When all the data obtained as a result of the study are evaluated together, SR-31×DA-5 (MN-19), SR-31×DA-8 (MN-25), SR-31×7-20 (MN-27) and 7-20×SR-31 (MN-28) hybrids were found promising.
Kalay ilavesinin gümüş esaslı HC-SCR katalistin özellikleri ve NOX dönüşüm performansı üzerine etkisi
Effect of tin addition on properties and NOX conversion performance of silver based HC-SCR catalyst
Yazar: EVRİM KÖYLÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KERİMCAN ÇELEBİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Otomotiv Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Otomotiv Mühendisliği = Automotive Engineering
Dizin: Azot oksitler = Nitrogen oxides ; Dizel motorlar = Diesel engines ; Emisyon = Emission ; Katalizörler = Catalysts ; Seçici katalitik indirgeme = Selective catalytic reduction

Özet:
Bu çalışmada, Hidrokarbon Seçici Katalitik İndirgeme Sistemi (HC-SCR) için AgNO3 esaslı katalistlerin geliştirilmesi ve bu katalistlerin NOx dönüşümleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Katalizörler daldırma yöntemi ile kordiyerit malzemeden üretilmiştir. Bu amaçla 4 farklı türde, Ag/TiO2, Ag-P/TiO2, Ag-P-Sn(%1)/TiO2, Ag-P-Sn(%2)/TiO2 bazlı katalizör üretimi gerçekleştirilmiştir. Kullanılan katalizörün kimyasal ve yapısal özellikleri taramalı elektron mikroskopu (SEM), yüzey alanı ölçümü (BET) ve X-ışını difraktometresi (XRD) analiz sonuçları ile incelenmiştir. Katalizörler SCR test sisteminde 180 °C ile 270 °C arasındaki sıcaklıklarda testlere tabi tutulmuştur. Testler, 1 kW/ 3 kW/ 5 kW yükler altında sabit motor hızında (3000 devir/dakika), 2 silindirli V- Tip dizel motor kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sistemde etanol indirgeyici olarak kullanmıştır. Sonuç olarak, en yüksek NOX dönüşüm oranları 5 kW yükte, 270 0C sıcaklıkta, 30000 h-1 gaz saatlik alan hızında ölçülmüş ve NOx dönüşüm oranı en yüksek Ag-P-Sn(%2)/TiO2 katalizöründe %95,58 olarak elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, the development of AgNO3 based catalysts for Hydrocarbon Selective Catalytic Reduction System (HC-SCR) and the effect of these catalysts on NOx conversions were investigated. The catalysts are produced from cordierite material by dipping method. For this purpose, 4 different types of Ag/ TiO2, Ag-P/ TiO2, Ag-P-Sn(1%)/ TiO2, Ag-P-Sn(2%)/ TiO2 based catalysts were produced. The chemical and structural properties of the catalyst used were investigated with scanning electron microscope (SEM), surface area measurement (BET) and x-ray diffractometry (XRD) analysis results. The catalysts were tested in the SCR test system at temperatures between 180 °C and 270 °C. The tests were carried out using a 2-cylinder V-Type diesel engine at a constant engine speed (3000 rpm) under loads of 1 kW/ 3 kW/ 5 kW. Ethyl alcohol was used as a reducing agent in the system. As a result, the highest NOx conversion rates were measured at 5 kW load, 270 °C, 30000 h-1 gas hourly field speed, and the highest NOx conversion rate was obtained as 95.58% in Ag-P-Sn(2%)/TiO2 catalyst.
Siyah alaca ineklerde ileri beslemeli geri yayılımlı çok katman algılayıcılı tam bağlantılı yapay sinir ağları ile somatik hücre sayısı tespiti
The determination of somatic cell count by fully connected artificial neural networks with feed forward back propagation multilayer perceptron
Yazar: MUHAMMED İKBAL YEŞİL
Danışman: PROF. DR. SERAP GÖNCÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture ; Zooloji = Zoology
Dizin: Derin öğrenme = Deep learning ; Elektriksel iletkenlik = Electrical conductivity ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks

Özet:
Sunulan tez kapsamında bir makine öğrenmesi yöntemi olan yapay sinir ağları (YSA) modeli ile sütün ilk sağım esnasındaki sıcaklığı (İSESS), pH'sı, elektriksel iletkenliği (Eİ) ve yoğunluğu gibi sütün fiziksel özellikleri üzerinden subklinik mastitisin altın-standart indikatörü Somatik Hücre Sayısının (SHS) tahmininde klasik yöntemlere alternatif bir model geliştirilmesi hedeflenmiştir. Model performansı çapraz doğrulama ile önceden modele tanıtılmamış veri üzerinde test edilerek kontrol modeli olarak belirlenen klasik doğrusal model (çoklu doğrusal regresyon) ile kıyaslanmıştır. Kayıp ve başarım performansı (AIC=-338; HKOK=0,01; R2=0,95) bakımından modelin tatmin edici sonuçlar sergilediği gözlenmiştir. Yüksek sayıda parametre (81) kullanmasına rağmen YSA ile oluşturulan test modeli performansının (AIC=-338), klasik doğrusal model ile oluşturulan kontrol modeline (AIC=-240) göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak Büyük-veri ve süper-bilgisayar ya da paralel sistemler diye tabir edilen makineler üzerinde yürütülecek olan öğrenme sonucunda daha başarılı bir tahmin performansının elde edilebileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
Within the scope of the thesis presented, it is aimed to generate an alternative model to classical methods in the estimation of the somatic cell count (SCC) is the gold standard indicator of subclinical mastitis using artificial neural networks (ANN) model which is a machine learning method from the physical properties of milk such as electrical conductivity (EC), pH, density and temperature at fore milking (TFM). Model performance was evaluated by testing with cross validation on a data that was not previously introduced to the model before and compared with the classical linear model (multiple linear regression) defined as the control model. The results showed that the model has satisfactory results in terms of loss and achievement performance (AIC=-338; HKOK=0.01; R2=0.95). Despite using a high number of parameters (81) comparison to the control model, it was observed that the performance of the test model (AIC=-338) created with ANN was higher than the control model (AIC=-240) created with the classical linear model. More successful prediction performance can be obtained as a result of the learning to be carried out using big-data obtained from automated milking information (such as milk yield, lactation sequence and period) on the machines called super-computer or parallel systems.
Adana ilindeki üreticilerin yağlık ayçiçeği üretim ve tohumluk seçimi tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting the preferences of production and seed selection of oil sunflower producers in Adana
Yazar: AYTEKİN GÖRDEBİL
Danışman: PROF. DR. DİLEK BOSTAN BUDAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adana = Adana ; Ayçiçeği = Sunflower ; Tohumlar = Seeds ; Üreticiler = Producers

Özet:
Adana, Türkiye yağlık ayçiçeği ekim alanlarının %9,3'üne sahiptir. Türkiye'deki toplam yağlık ayçiçeği üretiminin ise %10,3'ü Adana tarafından karşılanmaktadır. Adana'nın Türkiye için önemli yağlık ayçiçeği üretim merkezlerinden biri olmasından dolayı bu çalışma Adana'da, yağlık ayçiçeği üreticilerinin üretim tercihlerini etkileyen faktörlerin ortaya konulması ve üreticilerin üretimde kullandıkları tohumluk seçimlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Adana'da yoğun olarak yağlık ayçiçeği tarımı yapılan Ceyhan ve Sarıçam ilçelerinin 8 farklı köyünde 70 üretici ile yüz yüze anket çalışması yapılarak yürütülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, yağlık ayçiçeğinin mekanizasyona elverişli oluşu, satışının kolaylığı, diğer ürünlere göre üretiminin kolay olması, ekim nöbetine uygunluğu, kuruda yetiştirilebilecek alternatif bir ürün olması, fazla işgücü gerektirmemesi ve ekonomik oluşu üreticilerin yağlık ayçiçeği üretim tercihlerinde çok önemli bulunmuştur. Üreticilerin yağlık ayçiçeği tohumluk seçimlerinde, verim performansını, erkenciliği, tohumun kolay bulunmasını, tohumluğun kuraklığa dayanıklı olmasını, hastalık/zararlı dayanımını ve tabla şeklini çok önemli gördükleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yağlık Ayçiçeği, tohum, üretici, Adana

Abstract:
Adana has 9.3% of Turkey's oil sunflower cultivation area. It meets 10.3% of the total oil sunflower production in Turkey. Since Adana is one of the important oilseed sunflower production centers for Turkey, this study was carried out in Adana in order to reveal the factors affecting the oilseed sunflower production preferences of oilseed sunflower producers and to reveal the criteria according to which the producers make their seed choices. Within the framework of this purpose, this study was carried out by evaluating the data collected through 70 face-to-face questionnaires in 8 different villages of Ceyhan and Sarıçam districts where oil sunflower is intensively cultivated in Adana. According to the findings obtained as a result of the research, it has been found very important that the oil sunflower is suitable for mechanization, easy to sell, easy to produce compared to other products, suitable for crop rotation, being an alternative product that can be grown in dry, not requiring much labor and being economical. It has been determined that the producers consider yield performance, earliness, easy finding of seeds, drought resistance and head shape very important in the selection of oil sunflower.  

Key Words: Sunflower, seed, farmer, Adana
Hudûs teorisinde Tanrı-zaman ilişkisi: İmam Mâtüridî örneği
God-time relationship in Hudus theory: The example of Imam Mâturidi
Yazar: RABİA TUTARLI
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ŞIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Hudûs; Müslüman Kelâmcıların alemin sonradan yaratıldığı fikrinden yola çıkarak Allah'ın varlığını ispat etmek amacıyla oluşturdukları bir teoridir. Hudûs fikrine göre Tanrı ezeli, ebedi ve ihtiyaçsız olan tek varlıktır. Allah zamanın, mekânın ve bütün mevcudatın mutlak yaratıcısıdır. O'nun dışında kalan bütün varlıklar zamanda yaratılmışlardır. Yani başlangıçları ve sonları olan varlıklardır. Yaratılış Kuran'da belirtildiği üzere sonradan olma belli bir zaman ve mekânda gerçekleşme özelliğini taşır.
Kelâmcılara göre Tanrı hem zâtî hem de zamansal anlamda evrenden önce yer alır. Bu düşünce zamansal hudûs olarak adlandırılır. İslâm filozofları ise ay-üstü alemde Tanrı'nın varlığı sadece zatıyla öncelediğini ay-altı alemde ise hem zatı ile hem de zamansal olarak öncelediğini söyleyerek zâtî hudûs fikrini savunurlar. Müslüman kelamcılar ay-üstü alemde bulunan varlıkların zamansal olarak Tanrıyla bir kabul edilmesinin alemin kadim olduğunu savunmak anlamına geldiğini söylerler. Bu düşünce tevhit ilkesiyle çeliştiği için eleştirilmiştir.
Mâtüridî hudûs fikrini sistemli olarak ele alan ilk düşünürlerdendir. Kelâmın henüz felsefe ile iç içe girmediği bir dönemde yaşayan Mâtüridî söz konusu yaratılış teorisinde Allah'ın evrenle sürekli etkileşim halinde olduğunu ifade etmiştir. Tanrı evreni yaratırken belli bir zaman diliminde yaratmaya mecbur olmaksızın dilediği anda yaratmıştır. O'na göre Allah sıfatları ve fiilleriyle kadimdir, fiillerin taalluku ise hâdistir

Abstract:
Our study has been prepared to examine the concepts of God and time in hudûs theory.  We are planning to deal with the subject in the perspective of the Maturidi sect, within the framework of Imam Maturidi's hadesu'l-a'yan evidence and his views on time.
There is a very large literature on the theory of hudus in Islamic theology. Therefore, it does not seem possible to examine all views in a single study, even within the framework of the concept of time.  For this reason, the subject is limited to Maturidi's works and views.
The study consists of three parts.  First of all, existence, non-existence, time, creation in the Qur'an and Islamic thought are discussed.  The second chapter is devoted to the relationship between the hudûs proof and the concepts of creation and time.  Finally, the relationship between God and time in the theory of hudûs in Mâturîdî's system has been examined.
I would like to thank Çukurova University Faculty of Theology Prof. Dr. İsmail ŞIK for his contributions and guidance.  I would like to thank everyone who contributed to the writing process of the thesis.