Tip 2 diyabetli bireylerde verilen teknoloji temelli eğitimin ve izlemin diyabet yönetimine etkisi
The effect of technology-based education and follow-up on diabetes management in individuals with TYPE 2 diabetes
Yazar: FADİME YEL
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Mobil uygulama = Mobile application

Özet:
Diabetes mellitusun en yaygın tipi olan tip 2 diyabet gittikçe artan prevalansı ve neden olduğu komplikasyonlar sebebiyle ülkemizde ve dünya çapında önemli bir sağlık sorununa dönüşmüştür. Randomize kontrollü deneysel nitelikte olan bu araştırmanın amacı, Tip 2 diyabetli bireylerde verilen teknoloji temelli eğitimin ve izlemin diyabet yönetimine etkisini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini Antalya İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Dahiliye Polikliniğine başvuran 102 hasta (53 deney ve 49 kontrol) oluşturdu. Hastalar, yaş ve HbA1c değeri dağılımlarına göre bloklara ayrılarak randomizasyon sağlandı. Verilerinin toplanmasında Hasta Tanıtıcı Formu, Diyabet Öz Yönetim Skalası (DÖYS), Diyabet Yönetimine İlişkin Bilgi ve Davranış Değerlendirme Formu, Metabolik Kontrol Değişkenleri Değerlendirme Formu ve mobil hasta takip uygulaması olarak geliştirilen Hasta Uyarı Sistemi (HUS) kullanıldı. Deney ve kontrol gruplarının verileri yüz yüze görüşme yöntemiyle araştırmacı tarafından toplandı. Deney grubundaki bireylerin, internet erişimli android işletim sistemli cep telefonlarına HUS yüklendi. Yüklenen HUS aracılığıyla diyabet yönetimine ilişkin bilgi mesajları 6 ay boyunca her iki günde bir gönderildi. Bu mesajlar diyabetli bireylerin fiziksel aktivite, beslenme, ilaç kullanımı, sağlık hizmetlerinin kullanımı, tedaviye uyum, kan şekeri izlemi ve DM komplikasyonları ile ilgili bilgi ve davranışlarına katkı sağlamak amacıyla oluşturulan mesajlardı. Kontrol grubuna poliklinikte uygulanan standart izlem yapıldı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve parametrik olmayan testler kullanıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 52,67±9,17 olup, %52'si kadındır. Çalışmada deney ve kontrol grubunun özellikleri benzerdi. Deney grubunda eğitim öncesi DÖYS toplam puan ortalaması 4,32±2,40 iken eğitim sonrasında 7,82±1,20'ye yükseldi. Aradaki fark anlamlı bulundu. Deney grubunun DÖYS toplam puan ortalamasının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı. Deney grubunda ön ve son testlerde HbA1c, kan glukoz düzeyi, trigliserid, total kolesterol, BKI, sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı ortalaması farkı istatistiki olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Deney grubunda diyabet yönetimine ilişkin bilgi ve davranış değerlendirmelerine yönelik verilen yanıtların ön ve son testleri arasında olumlu yüzdelik değişimlerin olduğu saptandı. Araştırma sonucunda; teknoloji vasıtasıyla tip 2 diyabetli bireylerin öz yönetiminde, bilgi ve davranışlarında ve metabolik kontrol değişkenlerinde iyileşme sağlandı.

Abstract:
Type 2 Diabetes, which is the most common type of Diabetes Mellitus, has become an important healthcare issue in our country and on a global scale with increasing prevalence and complications. The purpose of this randomized-controlled experimental study was to determine the effects of technology-based education and follow-up on diabetes management in individuals with Type 2 Diabetes. The sample of the study consisted of 102 patients (53 experimental and 49 control) who applied to the Internal Medicine Polyclinic of a Training and Research Hospital of Antalya Provincial Health Directorate. Randomization was made by dividing the patients into blocks according to ages and HbA1c value distributions. The Patient Identification Form, Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ), Diabetes Management Information and Behavior Evaluation Form, Metabolic Control Variables Evaluation Form and Patient Alert System (PAS) that were developed as a mobile patient follow-up applications were used to collect the study data. The data of the experimental and control groups were collected by the researcher with the face-to-face interview method. PAS was installed on the android operating system mobile phones of the individuals in the experimental group who had internet access. Information messages on diabetes management were sent every other day for 6 months through the uploaded PAS. These messages were created to contribute to the knowledge and behaviors of individuals who had diabetes regarding physical activity, nutrition, drug use, use of healthcare services, adherence to treatment, blood glucose monitoring, and DM complications. The control group underwent standard follow-up in the clinic. Descriptive statistics and parametric and non-parametric tests were used in the statistical evaluation of the data. The mean age of the participants was found to be 52.67±9.17, and 52% of them were women. The characteristics of the experimental and control groups were similar. Although the mean DMS total score was 4.32±2.40 before the training in the experimental group, it increased to 7.82±1.20 after the training, and the difference was found to be significant. It was also found that the mean DMS total score of the experimental group was significantly higher than that of the control group. The differences in HbA1c, blood glucose levels, triglyceride,  total cholesterol, BMI, systolic blood pressure and mean diastolic blood pressure were statistically significant in the experimental group in the pre-and post-tests (p<0.05). It was found that there were positive percentage changes between the pre-and post-tests of the answers given for the knowledge and behavior evaluations regarding diabetes management in the experimental group. As a result of the study, it was found that technology has improved self-management, knowledge and behavior, and metabolic control variables of individuals with Type 2 Diabetes.