Avrupa Birliği ülkelerinde sosyoekonomik dinamikler, plastik atık üretimi ve geri dönüşümü: Döngüsel ekonomi üzerine bir değerlendirme
Socioeconomic dynamics, plastic waste production and recycling in European Union countries: An assessment on the circular economy
Yazar: SETENAY OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH KOÇAK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Hızla gelişen sanayileşme ile üretim sürecinde sürekli yeni girdilere ihtiyaç duyulmaktadır. Döngüsel ekonomi ve atık yönetimi üzerine yapılan çalışmalar ile kaynakların sürdürülebilir kullanımının hem ekonomik hem de çevresel açıdan önemli bir etkiye sahip olduğunu anlaşılmıştır. Bu çalışmalar bir yandan çevreyi korurken bir yandan da ekonomik büyüme ve kalkınmayı amaç edinmiştir. Bu nedenle atık yönetiminin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi incelenirken ampirik çalışmalar tercih edilmiştir. Bu çalışma 25 Avrupa Birliği ülkesinin, 2004 - 2021 yıllarını kapsayan yıllık verileri kullanılarak ve STIRPAT modelinden faydalanılarak panel veri analizi ile yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin mevcut olduğu ortaya koyulmuştur. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve esneklik katsayılarını belirlemek için ise Panel Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) ve Panel Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) testleri uygulanmıştır. FMOLS ve DOLS test sonuçlarına göre kişi başına gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) ve sanayinin GSYH'ye katkısı ile kişi başına plastik ambalaj atığı üretimi arasında pozitif yönde, okullaşma ve kentleşme oranı ile kişi başına plastik ambalaj atığı üretimi arasında ise negatif yönde bir ilişkinin varlığı belirlenmiştir. Kişi başına GSYH, okullaşma ve kentleşme oranının geri dönüşüm oranı üzerinde pozitif yönde bir etkisi varken; sanayinin GSYH'ye katkısının geri dönüşüm oranı üzerinde negatif yönde bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
With rapidly developing industrialization, new inputs are constantly needed in the production process. With the studies on circular economy and waste management, it has been understood that the sustainable use of resources has a significant impact both economically and environmentally. These studies aim to achieve economic growth and development while protecting the environment. Therefore, empirical studies have been preferred to examine the impact of waste management on sustainable development. This study was conducted with panel data analysis using annual data of 25 European Union countries covering the years 2004 - 2021 and utilizing the STIRPAT model. According to the findings, it is revealed that there is a long-run relationship between the variables. Panel Fully Modified Least Squares (FMOLS) and Panel Dynamic Least Squares (DOLS) tests were applied to determine the direction of the relationship between the variables and the elasticity coefficients. According to FMOLS and DOLS test results, there is a positive relationship between GDP per capita and industry's contribution to GDP and plastic packaging waste generation per capita, and a negative relationship between schooling and urbanization rate and plastic packaging waste generation per capita. While GDP per capita, schooling and urbanization rate have a positive effect on the recycling rate, the contribution of industry to GDP has a negative effect on the recycling rate.