Ülke uygulamalarıyla birlikte siyasal özerklik ve Türkiye
With country practices political autonomy and Turkey
Yazar: HÜSEYİN ORMAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER KESKİNSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devletlerin; egemenliğini, özgürlüğünü, özerkliğini ve meşruiyetini esas alan Vestfalya Barış Antlaşması ile milliyetçilik ideolojisini siyasallaştırarak imparatorlukların parçalanmasına yol açan Fransız Devrimi sonrası, bünyesinde birçok ulusu barındıran imparatorluklar yıkılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu da bu süreçten nasibini almıştır. Saf bir ulus devlet inşası hiçbir yerde mümkün olmamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti de kurulduğundan bu yana birçok etnik unsuru ve farklı kültürleri bünyesinde barındırmaya devam etmiştir. Ancak; 1980'lerden sonra Türkiye'de yaşanan PKK temelli terör olayları, ülke yöneticilerini ve düşünürlerini terörün çözümü konusunda arayışlara itmiştir. Terör olaylarının çözümü amacıyla; yabancı ülkelerde de benzer yaşanan iç çatışmalarda gündeme gelen ve uygulama alanı bulan özerklik hususu ülkemizde tartışılmaya başlanmıştır. Kürt kökenli vatandaşların temsil ettiğini iddia eden siyasi kimi siyasi parti ve Çerkez dernek temsilcileri de zaman zaman söylemleriyle de özerklik tartışmalarını daha da alevlendirmiştir.  Türkiye'de bu konu hala tartışılmakta olup şu ana kadar somut bir eyleme dönüşmemiştir. Dünyada federal ya da üniter devlet sistemine sahip diğer ülkelerde özerk yapılar mevcuttur. Bu çalışmada Türkiye'de siyasal özerklik kavramının diğer özerklik türlerinden nasıl farklı olduğu, uluslararası düzeyde siyasal özerk yapıya sahip olan ülkelerin yapıları ve Türkiye'de siyasal özerk bir yapıya ihtiyaç olup olmadığı incelenmiştir. Karşılaştırmalı bir metodun izlendiği çalışmada özerklik kavramının tarihsel kökeni ve farklı türleri ele alınmış, ardından siyasal özerkliğin diğer türlerle karşılaştırması yapılmıştır. Uluslararası hukuk boyutunda özerklik ilkelere, iç hukuk boyutunda ise üniter ve federal devlet yapıları bağlamında siyasal özerklik düzenlemelerine sahip ülke örneklerine ve bu ülkelerin özelliklerine değinilmiştir. Son bölümde ise Türkiye'nin tarihi birikimleri göz önünde bulundurularak Kürtler ve Çerkezler özelinde siyasal özerklik tartışmaları ve Türkiye'nin siyasal özerk bir sisteme ihtiyaç olup olmadığı ele alınmış, bu yöndeki tartışmalara katkıda bulunmak maksadıyla çözüm önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
After the French Revolution, which politicized the principles of the Peace of Westphalia, emphasizing sovereignty, freedom, autonomy, and legitimacy, the empires that housed multiple nations collapsed due to the promotion of nationalism. The Ottoman Empire also experienced its share of consequences during this period. Building a pure nation-state was not feasible anywhere. The Republic of Turkey, established in place of the Ottoman Empire, continued to embrace various ethnicities and diverse cultures since its inception. However; PKK-based terrorist incidents in Turkey after the 1980s pushed the country's administrators and thinkers to search for a solution to terrorism. In order to resolve incidents of terrorism, the issue of autonomy, which has been brought to the agenda and implemented in internal conflicts in other countries, has begun to be discussed in our country. Representatives of certain political parties claiming to represent Kurdish citizens and representatives of Circassian associations have, at times, further inflamed the debate on autonomy with their statements. This issue is still being discussed in Turkey and has not turned into concrete action so far. Nevertheless, in other countries worldwide that have either federal or unitary state systems, autonomous structures exist. This study examines how the concept of political autonomy in Turkey differs from other forms of autonomy, the structures of countries with political autonomy at the international level, and whether there is a eed for political autonomy in Turkey. The study follows a comparative method, discussing the historical origins and different types of autonomy and then comparing political autonomy with other forms. It delves into examples of countries with political autonomy provisions from an international law perspective and explores their unitary and federal state structures within the context of internal law and their characteristics. In the last chapter, considering Turkey's historical background, political autonomy debates specifically for Kurds and Circassians and whether Turkey needs a political autonomous system are discussed, and solution suggestions are included in order to contribute to discussions in this direction.