Adana, Gaziantep, Hatay ve Osmaniye illeri ormanlık alanlarda nematod faunası ve biyoçeşitliliği üzerine bir çalışma
An investigation of nematode fauna and biodiversity in forest areas of Adana, Gaziantep, Hatay, and Osmaniye provinces
Yazar: EKREM ASLAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Nematodlar = Nematoda ; Popülasyon gelişimi = Population development

Özet:
Bu çalışmada, Adana, Hatay, Gaziantep ve Osmaniye İlleri ormanlık alanlardaki nematod faunasının tespiti ile Adana İlinde Sarıçam, Çukurova, Salbaş, Varda ve Pozantı Bölgelerinde belirlenen alanlarda farklı toprak derinliğindeki nematod biyoçeşitliliği ve popülasyon gelişiminin araştırılması amaçlanmıştır. Adana (Feke, Karaisalı, Kozan, Pozantı, Saimbeyli, Osmaniye (Kadirli), Hatay (Antakya, Dörtyol, İskenderun) ve Gaziantep olmak üzere 109 Orman İşletme Şefliğine bağlı ormanlık arazilerden 2022-2024 yılları arasında toprak örneklemesi gerçekleştirilmiştir. Alınan toprak örneklerinden eldeedilen nematodların cins ve tür düzeyinde teşhisleri yapılarak yoğunlukları tespit edilmiştir. Tylenchida, Aphelenchida ve Dorylaimida takımlarına bağlı 9 familya içinde sınıflandırılan toplam 25 adet nematod türü saptanmıştır. Orman alanlarındaki nematod faunasının saptanması amacıyla yapılan çalışmada en sık karşılaşılan türler olarak ilk 5 sırayı Xiphinema malaka, Pratylenchus thornei, Xiphinema pachtaicum, Xiphinemadiversicaudatum, Aphelenchus avenae almış olup, bulunma sıklıklarının sırasıyla, %25.29, %20.69, %20.69 %17.24, %13,29 olduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen türlerden Xiphinema malaka Türkiye nematod faunası için yeni kayıt niteliğindedir. Tespit edilen türlerin tamamı Türkiye ormanlık alanlar nematod faunası için ilk kayıt niteliğindedir. Adana İli nematod biyoçeşitliliğini ve önemli bitki paraziti türlerin popülasyon gelişimleriniaraştırmak için seçilen altı alt bölgeden alınan örneklerden nematod tür çeşitliliği ve trofik gruplarının dağılımı incelenmiştir. Bitki paraziti nematodların sınıflandırıldığı 16 cins saptanmıştır. Bakterivor nematodlar serbest yaşayan fauna içerisinde 16 cins ile temsil edilerek çeşitlilik bakımından en zengin grubu oluşturmuştur. Omnivor nematodlarda 3 cins ile ve predatör grup 3 cins ile fungivor grup temsil edilerken düşük çeşitliliğe sahip iki trofik grup olarak belirlenmiştir. Bitki paraziti nematodların faunada içindeki oranı %24, bakterivorların %40, fungivorların %26, predatör ve omnivorların oranı ise %10 bulunmuştur. Çalışmada,  her alt bölgede 0-30 cm toprak derinliğinde bulunan nematod yoğunluğunun 30-60 cm toprak derinliğine göre daha yüksek yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to identify the nematode fauna in the forested areas of Adana, Hatay, Gaziantep, and Osmaniye provinces, and to determine the nematode biodiversity and population development at different soil depths in designated areas within the Adana province, specifically in the Sarıçam, Çukurova, Salbaş, Varda, and Pozantı regions. For this purpose, soil sampling was carried out between 2022 and 2024 from forested lands under the jurisdiction of 109 Forest Management Chief Offices in Adana (Feke, Karaisalı, Kozan, Pozantı, Saimbeyli), Osmaniye (Kadirli), Hatay (Antakya, Dörtyol, İskenderun), and Gaziantep. The nematodes extracted from the collected soil samples were identified at the genus and species level, and their densities were determined. A total of 25 nematode species classified within 9 families of the orders Tylenchida, Aphelenchida, and Dorylaimida were identified. In the study conducted to determine the forest nematode faunas, the five most frequently encountered species were identified as Xiphinema malaka, Pratylenchus thornei, Xiphinema pachtaicum, Xiphinema diversicaudatum, and Aphelenchus avenae, with occurrence frequencies of 25.29%, 20.69%, 20.69%, 17.24%, and 13.29%, respectively. Among the identified species, Xiphinema malaka is a new record for the nematode fauna of Turkey. All species identifiedrepresent new records for the nematode fauna of forested areas in Turkey. In order to investigate the nematode biodiversity and the population development of significant plant-parasitic species in Adana province, the nematode species diversity and the distribution of trophic groups were examined from samples taken from six selected sub-regions. Sixteen genera of plant-parasitic nematodes were identified. Bacterivorous nematodes, represented by 16 genera within the free-living fauna, constituted the most diverse group. Omnivorous and predatory groups were represented by 3 genera, while the fungivorous group, also represented by 3 genera, was identified as the two trophic groups with the lowest diversity. The proportion of plant-parasitic nematodes in the fauna was found to be 24%, bacterivores 40%, fungivores 26%, and predators and omnivores 10%. Consistently, higher nematode densities were detected in the 0-30 cm soil depth in each sub-region studied.