Afganistan dış politikasında Pakistan faktörü
Pakistan factor in afghanistan foreign policy
Yazar: BESHTA AZIZI
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Pakistan = Pakistan ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Afganistan'ın siyaseti ve güvenliği, son yıllarda Güney Asya'daki siyasi olaylar ve güvenlik gelişmeleri ile iç içe geçmiş durumdadır. Özellikle Durand Hattı sorunu ve Pakistan'ın Hindistan'dan ayrılması bu karmaşayı artırdı. Afganistan ve Pakistan derin dini, kültürel ve tarih benzerliklere rağmen birbirlerini anlamakta güçlük çekti. Öte yandan Afganistan'da son kırk yıldır yaşanan istikrarsızlık ve terör, uyuşturucu kaçakçılığı Pakistan'da milyonlarca Afgan mültecinin varlığı ve iki ülkenin Afganistan ile ilişkilere farklı yaklaşımı gibi siyasi olaylar ve gelişmeler, Hindistan, NATO ve Amerika Birleşik Devletleri'nin tavrı iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan zorlukları artırmıştır.
Bölgesel fırsatların önemini kabul eden Afganistan, dış politikasını Pakistan da dahil olmak üzere komşularına müdahale etmeme, karşılıklı saygı duyma ve gerilimi düşürmeye dayandırmaya çalışmaktadır. Pakistan'ın rolü ve konumunun Afganistan için önemli olduğu düşünülen çok taraflılığa ve karşılıklı iş birliğine dayalı bölgesel fırsatların güçlendirilmesine yönelik bu yaklaşımı vurgulamaktadır. Afganistan'ın tarihsel geçmişi ve kültürel kimliği, Orta Asya, Orta Doğu ve Güney Asya'nın üç bölgesinin siyasi, güvenlik, kültürel, ekonomik ve sosyal yapısından ve bağlamından etkilenir. Ancak üç yüzyıllık çağdaş tarihinde Güney Asya bölgesiyle, özellikle Hindistan ile ayrıca 1947'den beri Pakis tan ile ilişkisi vardır. Hindistan'ın İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazanması ve Pakistan'ın 1947 yılında ülkeden ayrılmasından sonra Afganistan, yeni kurulan Pakistan ile ilişkilerinde birçok iniş ve çıkışlar yaşamıştır.Tarihsel süreç, ikili ilişkilerinin istikrarlı olmadığını ve iki ülke arasındaki etkileşimlerin dostane, rekabetçi ve düşmanca durumlarda dalgalandığını göstermektedir. İki ülke, dini, kültürel, etnik benzerliklerine ve yaklaşık 2460 km'lik ortak varsayımsal çizgiye (Durand) rağmen birbirlerine yönelik dış politikalarının temellerini kalıcı bir dostlukla belirleyememiştir. Durand Hattı, Peştunistan'ın kaderi, büyük bölgesel ve uluslararası güçlerle ilişkiler, ulaşım ve transit hatları gibi konular Afganistan ve Pakistan arasındaki rekabetin temelini oluşturmaktadır.

Abstract:
Afghanistan's politics and security have been intertwined in recent decades withpolitical events and security developments in South Asia, especially after Pakistan seceded from India and before that the issue of the Durand Line hypothesis has added to this complexity. Afghanistan and Pakistan, despite their deep religious, cultural and historical commonalities, have not been able to overcome this difficulty in understanding each other. Trade, the presence of millions of Afghan refugees in Pakistan, and the two countries' differing approaches to relations with India and relations with NATO and the United States have added to the difficulties of relations between the two countries. Recognizing the importance of regional opportunities, Afghanistan seeks to base its foreign policy on non-interference, mutual respect, and detente with its neighbors, including Pakistan. Emphasizes this approach to multilateralism and the strengthening of regional opportunities based on cooperation, in which Pakistan's role and position are considered important for Afghanistan. Afghanistan's historical transition and cultural identity are influenced by the political, security, cultural, economic, and social structure and context of the three regions of Central Asia, the Middle East and South Asia. But in its three centuries of contemporary history, it has had the most interactions and mutual influence with the South Asian region, especially with India, as well as with Pakistan after 1947. After India's independence from British rule and Pakistan seceded from the country in 1947, Afghanistan has experienced many ups and downs in its relations with the newly established country of Pakistan. The historical process shows that their bilateral relations have not been stable and stable, and the interactions between the two countries have fluctuated in friendly, competitive, and hostile situations. Despite religious, cultural, and ethnic commonalities and about 2,430 kilometers of common Durand Line, the two countries have not been able to define the basis of their foreign policy with a lasting friendship. Issues such as the Durand Line, the fate of Pashtunistan, relations with great regional and international powers, transportation lines and transit are the roots and areas of competition between Afghanistan and Pakistan.