İşletmelerin çalışanlara yönelik sosyal sorumlulukları: Ekonomik kriz dönemlerindeki uygulamalara dair ampirik bir araştırma
Enterprise social responsibility towards employees: An empirical research about applications during economic crisis periods
Yazar: YEKTA TOK
Danışman: PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; İşletmeler = Businesses ; İşveren sorumluluğu = Employer responsibility

Özet:
Sosyal sorumluluk, işletmelerin ekonomik ve yasal koşullara, işleme içi ve çevresindeki kişi ve kurumların beklentilerine uygun bir çalışma stratejisi içinde olmasıdır. Günümüzde gittikçe önem kazanan sosyal sorumluluk uygulamaları, işletme itibarını yükseltmenin anahtarı haline gelmiştir. Sosyal sorumluluk denildiğinde ilk algılana gelen toplumsal bir problemin çözümü için yapılan faaliyetler olmaktadır. Ancak sosyal sorumluluğun kapsamında yalnızca işletme dışı çevreler değil işletme içi taraflar da olmalıdır. Bu bağlamda, çalışanlara yönelik sorumluluklar da önem kazanmaktadır.Bu araştırmada, işletmelerde çalışanlara yönelik uygulanan sosyal sorumluluklara değinilmiştir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, sosyal sorumluluğun kavramsal çerçevesi çizilerek, işletmelerin sorumluluklarına, sosyal sorumluluk yaklaşımlarına ve sosyal sorumluluk standartlarına yer verilmiştir.Araştırmanın ikinci bölümünde sosyal sorumluluk taraflarına değinilmiştir. Sosyal sorumluluk tarafı olarak ?paydaş? kavramı üzerinde durulmuş, işletmelerin kurum içi ve kurum dışı paydaşlara karşı sorumlulukları anlatılmıştır.Üçüncü bölüm ise araştırmamızın temel konusunu oluşturan, ?çalışanlara yönelik sosyal sorumlulukları? incelemektedir. Öncelikle sorumluluk anlayışının Türkiye'deki gelişimine değinilmiştir. Çalışanlara yönelik sosyal sorumluluklar iki başlık altında incelenmiştir. Sorumluluklar yasal olma ve olmama kriterine göre irdelenmiş, ardından sırasıyla detaylarına yer verilmiştir. Bölümün devamında araştırmanın uygulama konusu olan ?ekonomik kriz dönemlerinde çalışanlara yönelik sosyal sorumluluklar? üzerinde durulmuştur.Son bölümde ise kriz dönemlerindeki sosyal sorumluluk uygulamaları, hazırlanan bir anket ile işverenlere sorulmuş, elde edilen veriler analiz edilerek sonuçların değerlendirilmesine geçilmiştir.Yapılan çalışmada, işverenlerin yasal tarafı bulunan sosyal sorumluluklara daha çok önem verdikleri görülmüştür. Yasal olmayan sosyal sorumluluk uygulamalarında da artış olması sevindirici bir gelişmedir. İşverenler çalışanlarının başarılarını takdir etme, ödüllendirme, personelini motive etme, yönetsel kararların alınmasında çeşitli fikirlere önem verme gibi hususlarda olumlu görüşler bildirmişlerdir. Ayrıca işverenlerin kriz dönemlerinde hangi politikaları uyguladıkları da sorgulanmış ve alınan cevaplar değerlendirilmiştir. Bu konuda işverenlerin öncelikli olarak üretim ve faaliyetleri artırma yoluna gittikleri sonrasında işçi çıkarma politikasına yer verebilecekleri cevabı alınmıştır. Ekonomik kriz dönemi, işverenlerin ve çalışanların endişeli oldukları ve hızlı kararlar verdikleri bir dönem olmakla birlikte dikkatli adımların da atılmaya çalışıldığı bir süreç olarak yaşanmaktadır.

Abstract:
Social responsibility is an enterprise?s work strategies that are suitable for economic and legal terms, and expectations of internal and extarnal operations of the enterprise and other enterprises. Today, social responsibility applications emerge as a key to the success of an enterprise. Social responsibity term reminds us the operations to solve a social problem, at first hand. For this reason, in the scope of social responsibility, there must be both the external and internal parties. So, responsibities towards the employees have become important.In this research, responsibilities towards employees in enterprises were discussed. The research has 4 chapters. The first chapter is about the concept of responsibility, enterprises? responsibilities and social responsibility standarts.In the second chapter of the research, social responsibilities were mentioned. On the side of responsibilities ?shareholder? concept and enterprises? responsibilities towards internal and external shareholders were discussed.In the third chapter the basic subject of the research, ?social responsibilities towards employees? were analyzed. First of all, the improvement in the understanding of responsibility was discussed. Social responsibilities towards employees consist of two topics. Responsibilities are divided into two criteria, as legal and illegal, and details were given. Then, the practical subject of the research ?responsibilities towards employees during economic crisis? were discussed.In the last chapter, survey about the employers? applications of social responsibity during economic crisis periods and evaluation of the data were analyzed.In this research, it was seen that the employers minded legal social responsibilites more. It is a constructive devolopment to see increase in applications of social responsibilities which are not compulsory. Employers gave positive opinions about the topics such as appretiation of the employees, motivating employees, and the importance of the views of employees for board decision. Moreover, employers? policies during economic crisis were inquired and answers were evaluated. It was seen that, employers tried to gear up production first, and then the decision of dismissal was taken. The period of economic crisis is a term of quick decisions for employers and employees, which make them nervous, but also it is a time of proceeding cautiously.