Midhat Paşa döneminde Irak'ta idari ve mali reform
During the period of Midhat Pasha administrative and financialreform in Iraq
Yazar: ALAN SHERZAD MOHAMMED MOHAMMED
Danışman: PROF. ABDULLAH EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Midhat Paşa'nın 1869-1872 yılları arasında Irak'ta yaptığı reformlar genelde Osmanlı
İmparatorluğu'nun, özelde de Irak devletinin tarihinde hususî bir değer ve öneme sahiptir. Çünkü 3,5
yıl içinde yapılan reformların etkisi Irak'ta durumu tamamen değiştirmiş, ülke için yeni bir dönem
başlamış, nüfusta da kayda değer bir artış yaşanmıştır. Irak dönemsel olarak ekonomik ve siyasi çöküş yaşamıştır. Bazı dönemlerde ülke yeniden canlanmaya çalışmış ve refah dönemleri yaşanmıştır.
Çünkü Irak, elverişli iklim koşullarına ve topraklara sahip bir ülkedir. Bugün Irak'ın, sadece yer üstü değil bundan daha da ileri seviyede olmak üzere yer altı zenginliklerinden de bahsetmek mümkündür. Fakat tüm zenginliğine rağmen nüfusun çoğunluğu yoksulluk sınırının altındadır. Bu durumun oluşmasının temel nedenleri arasında, Irak'ın doğal kaynaklarının israf edilmesi ve yolsuzluklar yer almaktadır. Midhat Paşa'nın Irak'ta başlattığı reform süreci, pek çok sorun ve dirençle karşı karşıya kalmıştır. Benzer şekilde bugün de reform kanununun yürürlüğe girmesi, hüküm ve ilkelerinin uygulamaya konulması sonrasında ülkede, birçok siyasi engel baş göstermiştir. Reform tasarısının yolsuzluklara zemin hazırlaması ve onların güç ve sermayelerini sınırlaması bunun temel nedenleri olarak gösterilebilir. Bu hususlar göz önüne alındığında reform tasarısının uygulanması aşamasında irade, adalet ve güce gereksinim ve ihtiyacın varlığı ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Midhat Paşa'nın hayatı ve politik mirasına dair kapsamlı bir bakış sunmak, aynı zamanda onun Osmanlı İmparatorluğu tarihinde ve başta Irak olmak üzere reformist etkisini ve katkılarını
vurgulamaktır. Tezimizde, genel olarak kişiliği, ve yenilikçi faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca Midhat Paşa'nın valiliği döneminde, Irak'ta gerçekleştirilen reformlar konusu üzerinde çalışılarak, idarî malî reformları detaylı olarak ele alınacaktır. Bu alanda iyi bir bilgi birikimine sahip olmak, araştırma yaparken ve tezimi yazarken uzmanlık kazanabilmek, aynı zamanda Türkiye'de iki yıldır üzerinde çalıştığım konular hakkında edindiğim bilgileri kullanabilmek de tarafımdan temel amaçlar olarak belirlenmiştir. Midhat Paşa'nın 1869-1872 yılları arasındaki valilik süreci araştırmanın konusunu içermektedir. Onun Irak'taki görevi sürecinde, her alanda büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Üç yıl süren valilik döneminde yapılan reformlar değerlendirilmektedir. Midhat Paşa, siyasi alanda Avrupalı devletlerin politikaları ve uygulamalarından etkilenmiş, bunların temel ilkelerini Osmanlı Devleti'nde, özellikle de başta Irak olmak üzere Arap ülkelerinde uygulamaya çalışmıştır. Araştırmamız dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Midhat Paşa'nın biyografisi ve kişiliğine temas edilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise Midhat Paşa'nın idarî alanda geniş siyasi faaliyetleri ve ilk Osmanlı anayasasındaki başlıca rolü ele alınmaktadır. Üçüncü bölüm idarî reformların incelendiği kısımdır. Dördüncü bölümde ise malî ve ekonomik reformlara değinilmiştir.

Abstract:
Midhat Paşa's reforms in Iraq between 1869-1872 have a special value and importance in the history
of the Ottoman Empire in general and the Iraqi state in particular. Because the effect of the reforms carried out in 3,5 years completely changed the situation in Iraq, a new era began for the country, and there was a significant increase in the population. Iraq has periodically experienced economic and political collapse. In some periods, the country tried to revive and experienced periods of prosperity. Because Iraq is a country with favourable climatic conditions and soils. Today, it is possible to talk about Iraq's riches not only above ground but also underground, even more advanced than that. However, despite all its wealth, the majority of the population is below the poverty line. The main reasons for this situation were the waste of Iraq's natural resources and corruption. The reform process initiated by Midhat Paşa in Iraq faced many problems and resistance. Similarly, today, many political obstacles have arisen in the country after the enactment of the reform law and the implementation of its provisions and principles. The main reasons for this are the fact that the reform bill paves the way for corruption and limits their power and capital. Considering these issues, the need for will, justice and power in the implementation of the reform bill comes to the fore. The main purpose of this study is to provide a comprehensive overview of Midhat Paşa's life and political legacy, as well as to emphasise his reformist influence and contributions in the history of the Ottoman Empire, particularly in Iraq. The thesis focuses on his personality and reformist activities in general. In addition, the reforms carried out in Iraq during Midhat Paşa's governorship will be studied and his administrative and financial reforms will be discussed in detail. My main objectives are to have a good knowledge in this field, to gain expertise while researching and writing my thesis, and to use the knowledge I have gained about the subjects I have been working on for two years in Turkey. Midhat Paşa's governorship period between 1869-1872 is the subject of this study. During his tenure in Iraq, great progress was made in every field. The reforms made during his three-year governorship are evaluated. Midhat Paşa was influenced by the policies and practices of European states in the political field and tried to implement their basic principles in the Ottoman Empire, in Arab countries, especially in Iraq.