Geçmişten günümüze haklı savaş kavramının yorumu
From past to present, the interpretation of the concept of the just war
Yazar: FERYAL KALKAVAN TASLAMAN
Danışman: PROF. DR. FARUK SÖNMEZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Haklı neden = Just cause ; Haklı savaş = Just war ; Savaş = War

Özet:
Bu tezde, insanlık tarihinin en yıkıcı fenomenlerinden biri olan savaşın hangi şartlarda haklı olabileceğini sorgulayan haklı savaş düşünceleri ele alındı. Bunun için bu konunun en önemli düşünürleri olarak kabul edilen kişilerin görüşleri incelendi. Bu yapılırken, tarihsel süreç içerisinde bu düşünürlerin haklı savaş teorilerini etkileyen sosyal, siyasal ve konjonktürel olayların neler olduğuyla beraber; bu teorilerin de toplumsal süreçlerin belirlenmesinde ne kadar etkili olduğu belirlenmeye çalışıldı. İncelenen uzun zaman dilimi içinde bu konunun ortak noktalar üzerinden açıklanabilmesi için ele alınan üç dönemdeki haklı savaş yorumlarına beş soru yöneltildi:1)Savaşmaya izin verilip verilmediği2)Ehil otoritenin kim olduğu3)Savaş için haklı sebeplerin neler olduğu4)Savaşta ayrımcılık ilkesinin neleri kapsadığı5)Savaşta orantılılık ilkesinin neleri kapsadığıHaklı savaş düşüncesinin nasıl ortaya çıktığının, dönemden döneme ne gibi farklılıklar gösterdiğinin, bu düşünceyle ilgili hangi konulara önem verildiğinin daha iyi anlaşılabilmesi için tezimizi dört ana bölüme ayırdık: Klasik dönem olan birinci bölümde haklı savaş düşüncesinin temelde dinlerin etkisinde yapılandığını, modern dönemde bu düşüncenin dini etkilerden uzaklaştığını ve aynı zamanda evrenselleşip dünyevileştiğini, XX. yüzyılda ise kısmen Hıristiyan, kısmen seküler referanslarla temellendirilmeye çalışıldığını gördük. Son bölümde bu konuyu Birleşmiş Milletler açısından değerlendirdik.Bu çalışmamızda haklı savaşla ilgili siyasi düşünce tarihindeki önemli isimlerin eserlerine giderek, onların görüşlerini, haklı savaş açısından önemli bulduğumuz yukarıdaki beş temel kriter açısından değerlendirerek, birbiri ile mukayese ettik ve bu yaklaşımlar hakkındaki kendi analizlerimiz aktarmaya çalıştık.

Abstract:
This thesis is a study of the just war theories, theories that attempt to determine the specific conditions that could justify the waging of a war, one of the most destructive phenomenons of the history of mankind. To achieve this, the ideas of the most important thinkers of this subject were analyzed, the social, political and conjectural events within the historical process that shaped the theories of the just war thinkers were decoded, and the effectiveness of these theories in determining the social process was evaluated. Because our investigation covered a very long time span, we identified three different eras and then directed five questions to each era in an attempt to find the common denominators through time.1)Is the waging of war ever allowable?2)Who is the right authority to make this decision?3)What are the just causes of war?4)What does the discrimination principle involve?5)What does the proportionality principle involve?We divided our thesis into four sections in order to clarify how this idea first came into existence, to determine the differences seen from one era to the other, and to shed light on which issues were more important in different periods of time. Our investigations led us to conclude that in the classical period, the first era, the just war theory was based mainly on religious foundations; in the modern era, the idea moved away from religious influence and became universal and secular and, in the XXth century, it was partly attached to religion and partly to secular values. In the last section, we evaluated the just war idea with the United Nations organization.The investigation into the works of the most important political philosophers on just war thought included an evaluation and comparison/contrast of their ideas according to the five criteria we determined. These approaches were then submitted to analysis.