Küreselleşme ve milli kültür
Globalization and national culture
Yazar: CAHİT GELEKÇİ
Danışman: PROF. DR. M. CAHİT ÖZÖNDER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kültür = Culture ; Kültürel etki = Cultural effect ; Kültürlerarası ilişkiler = Intercultural relations ; Küreselleşme = Globalization ; Milli kültür = National culture ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Dünyanın yaşadığı son aşamayı kavramsal laştırmak için kullanılan, hakkında yoğun tartışmaların devam ettiği ve henüz üzerinde fikir birliğine varılmamış bir sürece işaret eden "küreselleşme" tartışıldığı zemine ve bakış açısına göre değişik anlamların atfedildiği çok karmaşık bir kavramdır. Günümüzde kullanılan anlam genişliği içerisinde ele alındığında yeni bir kavram olan "küreselleşme" herkesin baktığı noktaya göre anlamını bulan, hakkında olumlu ve olumsuz yaklaşımlarda bulunulan karmaşık bir sosyolojik olgudur. Başlangıçta tartışmaların özellikle ekonomik boyutu üzerinde yoğunlaştığı "küreselleşme", siyasi, sosyo-kültürel, teknolojik ve ekolojik yönü olan çok boyutlu bir süreçtir. 1960'lı yıllarda Fransa ve Amerika'daki yazılarda geçmeye başlayan son zamanlarda ise dünyadaki bütün önemli dillerde yerini alan "küreselleşme"; gelişen teknoloji ve ulaşım alanında yaşanan hızlı gelişmeler çerçevesinde insanların, sermayenin, malların, bilginin küresel düzeyde akışlarının artmasına bağlı olarak toplumlar arasındaki ilişkilerin ve etkileşimin yoğunlaşmasına gönderme yapar. Bu çerçevede, başlangıçta daha çok ekonomik ve teknolojik gelişmeler bağlamında kullanılan küreselleşme kavramı 1980'li yıllarda akademik düzeyde 2000T\ yıllarda ise hemen her alanda tartışılan bir konu haline gelmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda bu araştırma son zamanlarda dünyada ve Türkiye'de sıkça tartışılan küreselleşme kavramının ne anlama geldiğini, küreselleşme sürecini modernleşme ve postmodernleşme süreçlerini de dikkate alarak bölgeselleşme ve yerelleşme süreçleri ile birlikte açıklamayı ve küreselleşme ile ilgili yaklaşımları ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada küreselleşmenin ekonomik, sosyo-kültürel, siyasi, teknolojik ve ekolojik boyutları incelenmiş, küreselleşme sürecinin aktörleri bağlamında ise ulus-devletler, uluslar arası örgütler ve çokuluslu/ulusötesi şirketler ele alınmıştır. Küreselleşme ile ilgili yaklaşımlarda küreselleşmenin siyasi, ekonomik ve kültürel açıdan nasıl kavramsallaştırıldığı, daha önceki dönemile ilişkilendirildiğinde ise çağdaş küreselleşmenin ayırt edici unsurlarının neler olduğu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın uygulamalı bölümünde ise ikinci dünya savaşından sonra uluslar arası düzeyde siyasi, ekonomik, teknolojik ve kültürel alanlarda kendisini yoğun bir şekilde hissettirmiş olan küreselleşme sürecinin ulus- devlete ve millî kültüre etkileri Türkiye örneğinde ele alınarak incelenmiştir. Bu bağlamda; küreselleşme, bölgesel bütünleşme ve yerelleşme sürecinde Türkiye'nin konumu araştırmanın evreni ve örneklemi çerçevesinde belirlenen Türk aydınını görüşlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda değerlendirilmiştir.

Abstract:
As a term referring to the conceptualization of the final stage that the world has undergone, and still being devoid of a consensus over its definition, "globalization" is quite a complicated concept, which is attributed different meanings according to the point of view and context of the ongoing discussion. When it is evaluated on the basis of this broad definition, "globalization" becomes a complicated sociological phenomenon, which is redefined positively or negatively according to the point of view of the researcher. The discussions concerning "globalization" previously focused merely on economical dimension; however it is a multi-dimensional process with political, socio-cultural, technological and ecological facets. The term "globalization" was first mentioned in papers around 1960's in France and America; and now it exists in any prominent world language, referring to the increasing societal interactions and relations that stem from global transfer of people, capital, goods and information due to the rapid development of technology and transportation. Within this framework, the concept of globalization, which is previously used in the sense of economical and technological developments, became an academic subject in 1980's and finally in 2000's it turned to a widespread subject commonly discussed in various areas. The aim of this research has been to define the concept of globalization; to explain the process of globalization together with the processes of localization and regionalization, taking into account the processes of modernization and post modernization, and to reveal the approaches to globalization. In the research, economical, socio-cultural, political, technological and ecological dimensions of globalization and within the context of the actors of globalization context, national states, international organizations and multi-national companies have been scrutinized. Within the frame of approaches to globalization, it has been examined the way globalization is conceptualized in political, economical and cultural perspectives. In the application section of this study, globalization, which became very prominent after the Second World War in political, economical, technological and cultural arenas, has been examined in case of Turkey as its implications on nation-state and national culture. In this context, the place of Turkey in the processes of globalization, regional integration and localization has been evaluated on the basis of the arguments of the Turkish intellectuals that had been identified within the universe and sampling of the research.