Üstbilişsel okuma stratejileri öğretiminin öğrencilerin üstbilişsel farkındalığı, İngilizce okuma başarısı ve öz yeterliklerine etkisi
The effect of metacognitive reading strategies instruction on students' metacognitive awareness, reading achievement and self efficacy in English
Yazar: SEVGİ BEKTAŞ BEDİR
Danışman: YRD. DOÇ. FEVZİ DURSUN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Bilişüstü okuma stratejileri = Metacognitive reading strategies ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okuma = Reading ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Araştırmanın amacı üstbilişsel okuma stratejileri öğretiminin öğrencilerin okuma stratejileri üstbilişsel farkındalığına, İngilizce dersi okuduğunu anlama başarılarına ve öz yeterliklerine etkisini belirlemektir. 
 Araştırmanın çalışma grubunu Zile'de 2016-2017 eğitim öğretim yılında dokuzuncu sınıfa devam eden  60 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 30 öğrenci deney grubunu 30 öğrenci kontrol grubunu oluşturmaktır. 
 Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Karma yöntem desenlerinden ise iç içe desen çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda deneysel araştırma modellerinden biri olan ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ve nitel boyutunda durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel deseni bir deney ve bir kontrol grubundan oluşmaktadır. Çalışma kapsamına alınan konular deney grubunda üstbilişsel okuma stratejileri öğretimine göre planlanırken, kontrol grubunda İngilizce öğretim programına ve ders kitabına göre planlanmıştır. Araştırma, haftada 4 ders olmak üzere 8 hafta sürmüştür. Deney grubundan 17 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Ayrıca deney grubu öğrencilerine her okuma parçası öğretiminden sonra ve  sekiz haftalık tüm süreç tamamlandıktan sonra ders değerlendirme formu dağıtılmıştır.  
 Bu araştırmada belirlenen alt amaçlara ilişkin verileri elde etmek amacıyla hem nicel hem de nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Mokhtari ve Reichard (2002) tarafından geliştirilen, Öztürk (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri; araştırmacı tarafından geliştirilen İngilizce Okuduğunu Anlama Başarı Testi ve Hancı Yanar ve Bümen (2012) tarafından geliştirilen İngilizce Okuma Becerisi Öz Yeterlik İnancı Ölçeği hem deney grubuna hem de kontrol grubuna ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve Ders Değerlendirme Formu da öğrencilerin üstbilişsel okuma stratejileri öğretimi hakkındaki düşüncelerini almak için veri toplama araçları olarak kullanılmıştır.  
 Başarı Testinin madde analizinde TAP 6 programı kullanılmış; madde güçlük ve ayırt edicilik indeksleri, varyans, standart sapma, ortalama ve KR 20 güvenlik katsayısı hesaplamaları yapılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizlerinde α= 0.05 olarak kabul edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun akademik başarı açısından eşitliğini  göstermek için öğrencilerin Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş sınavı ve ön testlerin standart sapma, ortalama değerleri ve bağımsız gruplar t testi verileri dikkate alınmıştır. Ön test son test gruplar arasındaki farklarını görmek için karma ANOVA yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmenin betimsel analizi için MAXQDA 12 nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Ders değerlendirme formu verileri de betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.  
     Araştırmada İngilizce dersinde üstbilişsel okuma stratejileri öğretimi yapmanın öğrencilerin okuma stratejileri üstbiliş farkındalıkları, İngilizce dersi okuduğunu anlama başarıları ve  öz yeterlikleri üzerinde anlamlı derecede etkisi olduğu tespit edilmiştir. 
 Yarı yapılandırılmış görüşme ve ders değerlendirme formunun betimsel analizi sonuçları öğrencilerin, kendilerinde hem okuma stratejilerine karşı üstbilişsel farkındalık oluştuğunu hem de İngilizce okumaya karşı öz yeterliklerinde artış olduğunu düşündüklerini göstermektedir. 
 Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, Üstbilişsel Farkındalık, Öz Yeterlik, Okuduğunu Anlama, Yabancı Dil Öğretimi

Abstract:
The purpose of this study is to determine the effect of metacognitive reading strategies instruction on students' metacognitive awareness, reading comprehension achievement and self efficacy for reading in English. 
The sample of the study was consisted of 60 students attending ninth grade in 2016-2017 academic year in Zile. 30 students of these students were in the experimental group and 30 students were in the control group. 
Mixed method was used in this research. The nested model which is one of the mixed method designs was implemented in the study. A pre-test post-test quasi experimental design with control group was used in quantitative dimension and case study was used in the qualitative dimension. The experimental design of the study was consisted of an experimental and a control group. The topics covered by the study were planned according to metacognitive reading strategies instruction in the experimental group while they were planned according to the English curriculum and course book in the control group. The study lasted 8 weeks including 4 courses per week. Semi structured interviews were conducted with 17 students in experimental group. A course evaluation form was also filled by experimental group after every reading passage and at the end of the instruction. 
 Both quantitative and qualitative data collection tools were used in order to obtain the data for identifying sub-problems. Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory developed by Mokhtari and Reichard (2002) and adapted by Öztürk (2012), English Reading Comprehension Achievement Test developed by the researcher and Self Efficacy Scale for English developed by Hancı Yanar and Bümen (2012) were applied as pre-test and post-test in both control and experimental groups. Semi structured interview and a course evaluation form developed by the researcher were also used to gather the views of the students in the experimental group related to metacognitive reading strategies instruction.  
 TAP 6 was used to conduct the analyses after the pilot application of the achievement test and item difficulty and discrimination indices, variance, standard deviation; mean and KR 20 reliability coefficient calculations were carried out. The significance level was assumed to be α= 0.05 in the analyses of the quantitative data. In order to demonstrate the equality of experimental and control groups in terms of academic success, standart deviation, mean and independent samples t test results of Transition from Basic Education to the Secondary Education Exam and pre-tests were used. Mixed ANOVA was used to demonstrate the mean of differences between the experimental and control group's pre-test and post-test scores. MAXQDA 12 qualitive analysis program was used to descriptive analysis of qualitive data of semi structured interview. The course evaluation form was also analysed by using descriptive analysis method.  
 According to the results of the study, it was found out that metacognitive reading strategies instruction had a positive effect on increasing metacognitive awareness of reading strategy, reading comprehension achievement and self efficacy for reading in English. 
 The results of semi structured interview and course evaluation form also showed that students had views that metacognitive reading strategy instruction increased their metacognitive awareness and self efficacy for reading in English. 
Keywords: Metacognition, Metacognitive Awareness, Self Efficacy, Reading Comprehension, Teaching Foreign Language