Türkiye için yapıların yıkım güvenliği raporunun oluşturulması
Generation of demolition safety report of structures for Turkey
Yazar: MERVE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞAHMARAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Gelişen teknoloji, artan nüfus, yaşam tarzındaki değişiklikler, doğal afetler, mevcut binaların ekonomik ve kullanım ömürlerini tamamlamış olması, eski binaların beklentileri karşılayamıyor olması ve kentsel dönüşüm planları yapıların yıkım sebepleridir. Ülkemizde de 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" un yürürlüğe girmesiyle riskli olduğu tahmin edilen 6,5 milyon yapının 20 yıllık bir süreçte yıkılmasının planlanması ve zorunlu yıkım halleri yıkım güvenliği sorununu gündeme getirmiştir. Bu tezde yıkım işinde Avrupa Birliği ülkelerinde, Amerika'da ve Ülkemizde mevcut olan durum, saha uygulamaları ve mevzuatlar irdelenmiştir. Yıkım işiyle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olan mevzuat ve saha uygulamaları ele alınmıştır. Sahada iş sağlığı ve güvenliği açısından iş güvenliği tedbirlerinin yeterliliği incelenmiştir. Yıkım güvenliği açısından bakıldığında yıkım işinde genel yapı işlerinin tehlikelerinin yanı sıra yıkım işine özgü ek tehlikeler de bulunmaktadır. Sahada yapılan incelemelerde, yıkım işi yapı işleri içerisinde kendine özgü tehlikeler içeren çok tehlikeli bir çalışma olmasına rağmen özel yıkım tedbirleri ve yıkım prosedürü uygulamaları görülememiştir. Yıkım işyerlerinde inşaat işlerinde alışagelen iş güvenliği tedbirlerinin dışına çıkılamadığı, sahadaki uygulayıcı kişilerin yıkım güvenliği konusunda tam olarak bilgi sahibi olmadığı, mevcut mevzuatın öngördüğü zorunlulukların yıkım işlerine uyarlanarak uygulanamadığı tespit edilmiştir. Tez kapsamında yapılan incelemeler sonucunda gelişmiş ülkelerde yıkım güvenliğinin sadece genel iş sağlığı ve güvenliği mevzuatıyla sağlanmadığı, yıkım güvenliğinin yıkım standartları, kılavuzlar ve uygulama kodları gibi uygulamayı kolaylaştırıcı çalışmalarla desteklendiği görülmüştür. Yıkım işindeki iş güvenliğinin genel iş güvenliği mevzuatıyla sağlanamaması yıkım işlerinde iş güvenliği bakımından yol gösterici bir kaynak ihtiyacının olduğunu ortaya çıkarmıştır. Sonuç olarak bu tez kapsamında yıkım güvenliği yönünden gelişmiş ülkelerdeki ve Ülkemizdeki mevcut durum, yıkım işlerindeki saha uygulamaları, yıkım işindeki tehlike ve riskler kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiş olup, yıkım işindeki rehberlik edici kaynak eksikliğinin tespiti üzerine Türkiye için yapıların yıkım güvenliği raporu oluşturulmuştur. Ülkemiz için yıkım güvenliği bakımından bu tezin yardımcı bir kaynak olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Developing technology, increasing population, lifestyle changes, natural disasters, end of economic and useful life of existing buildings, failure of old buildings to meet expectations and urban transformation plans are the causes of demolition of buildings. In our country, the planning of the demolition over 20 years of 6.5 million buildings which are estimated to be risky and forced demolitions with the entry into force of the Law No. 6306 "Transformation of Areas Under Disaster Risk" have brought the issue of demolition safety into the agenda. In this thesis, the situation, field applications and legislation of demolition in the European Union countries, America and Turkey are discussed. The legislation and field practices which are directly or indirectly related to demolition work are handled. The adequacy of occupational safety measures in the field in terms of occupational health and safety has been examined. From the point of view of demolition safety, in addition to the dangers of general construction work in the demolition work, there are additional hazards specific to the demolition work. In the field surveys, although demolition work was a very dangerous work involving peculiar hazards in construction works, special demolition measures and demolition procedure practices could not be seen. It has been determined that the construction work in the demolition workplaces could not exceed the usual occupational safety measures, that the practitioners in the field are not fully aware of the demolition safety, and that the requirements stipulated by the current legislation could not be adapted to the demolition work. As a result of the investigations carried out within the scope of the thesis, it has been seen that the demolition safety in developed countries is not provided only by general occupational health and safety legislation, and the demolition safety is supported by the efforts to facilitate the implementation such as demolition standards, guidelines and application codes. The fact that the occupational safety in demolition work could not be achieved by general occupational safety legislation has revealed that there is a need for guidance in terms of occupational safety in demolition work. As a result of this study, the current situation of the demolition safety in the developed countries and our country, the field applications in demolition, the dangers and risks in demolition work are evaluated in a comprehensive manner, upon detection of lack of guiding resources demolition safety report of the structures for Turkey was generated. It is thought that this thesis could be an assistant source for our country in terms of demolition safety.