Alkol bazlı el dezenfektanlarının nazal fonksiyonlar ve kan alkol düzeylerine etkisinin araştırılması
Researching ethanol-based hand sanitizer effects on nasal functions and blood alcohol levels
Yazar: ABDULBAKİ SÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU TATAR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Alkoller = Alcohols ; Burun = Nose ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Dezenfektanlar = Disinfectants ; El = Hand ; Etanol = Ethanol ; Mukosilyer temizleme = Mucociliary clearance ; Nazal kavite = Nasal cavity

Özet:
Giriş ve Amaç: Enfeksiyon kontrolünde ve önlenmesinde alkol bazlı el dezenfektanı kullanımı hayati bir öneme sahiptir. Sağlık çalışanları, çalışma esnasında sık el dezenfektanı kullanmaları nedeniyle transdermal yol ve inhalasyon yolu ile alkole maruz kalmaktadırlar. Bu maruziyet sonrası, absorbe olan kan alkol düzeylerinde artışa neden olabilmektedir. Ayrıca alkol periferde vazodilatör etkiyle nazal mukozada şişlik yaparak ve santral sinir sisteminde sempatik tonusu azaltarak nazal dirençte artış yapabilmektedir.
Bu çalışmada amacımız sağlık çalışanlarında sık olarak alkol bazlı el dezenfektanı kullanımının kan alkol düzeyinde artışa neden olup olmadığını ve nazal fonksiyonlar üzerine etkilerini araştırmaktır. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama hastanesinde görev yapan, 18 yaş üzerindeki, toplam 60 gönüllü sağlık çalışanı dahil edildi. Katılımcılar 20'şer kişilik üç gruba ayrıldı. Çalışma öncesi gönüllülerden en az 12 saat öncesinden deney bitimine kadar alkol içerikli gıda almamaları ve parfüm gibi alkol içeren ürünlerden kullanmamaları istendi.
Grup 1(el dezenfektanı kullanan)' deki katılımcılara ürün etiketine göre %70 etanol içeren poviexin el dezenfektanı, 8 saat süresince her kullanımda yaklaşık 2 ml olacak şekilde 25 kez kullandırıldı.
Grup 2  (kolonya kullanan)' deki katılımcılara ürün etiketine göre ürün etiketine göre 70° alkol içeren parfüm kolonya, 8 saat süresince her kullanımda yaklaşık 2 ml olacak şekilde 25 kez kullandırıldı.
Grup 3 (kontrol grubu) deki katılımcılardan 8 saat süresince alkol içeren el dezenfektanı kullanmamaları ve el dezenfeksiyonu için alkol içermeyen sabunlarla ellerini yıkamaları istendi.
1. ve 2. Gruptaki katılımcılardan, alkol bazlı el dezenfektanı kullanımından önce ve sonra (sekiz saatlik çalışma periyodunun başında ve sonunda) toplamda iki kez olmak üzere, venöz kan örneği alındı ve sırasıyla VAS skoru anketi, endoskopik muayene ve rinomanometri ölçümleri yapıldı. Sonra katılımcıların sol nazal kavitesinde sakkarin testi yapıldı ve sağ nazal vestibülden kültür alındı.
3. gruptaki katılımcılardan sekiz saatlik çalışma periyodunun sonunda; venöz kan örneği alındı ve sırasıyla VAS skoru anketi, endoskopik muayene, rinomanometri yapıldı. Sonra katılıcıların sol nazal kavitesinden sakkarin testi yapıldı ve sağ nazal vestibülden kültür alındı.  
Bulgular: Üç grupta katılımcıların yaş ve cinsiyet dağılımları bakımından istatiksel fark yoktu (p>0,05).  
Grup 1'de el dezenfektanı kullanımı sonrası, el dezenfektanı kullanımı öncesi ile karşılaştırıldığında; total nazal havayolu direnci (TNHD) açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sakkarin testi süresi (STS), serum etanol düzeyleri, VAS skor, endoskopik skor ve nazal kültür açısından ise anlamlı fark bulundu (p<0,05).
El dezenfektanı kullanımı sonrası ile kontrol grubu karşılaştırıldığında; TNHD ve STS açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Serum etanol düzeyleri, VAS skor, endoskopik skor ve nazal kültür açısından ise anlamlı fark bulundu (p<0,05).
Grup 2'de kolonya kullanımı sonrası ile kolonya kullanımı öncesi karşılaştırıldığında; TNHD, VAS skor ve endoskopik skor açısından fark bulunmadı (p>0,05). STS, serum etanol düzeyleri ve nazal kültür açısından anlamlı fark bulundu (p<0,05).
Kolonya kullanımı sonrası ile kontrol grubu karşılaştırıldığında; TNHD, serum etanol düzeyleri, VAS skoru ve endoskopik skor açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). STS ve nazal kültür açısından anlamlı fark bulundu (p<0,05).    
El dezenfektanı kullanımı sonrası ile kolonya kullanımı sonrası karşılaştırıldığında; TNHD, STS, serum etanol düzeyleri ve nazal kültür açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05), VAS skorları ve endoskopik skorlar açısından anlamlı fark bulundu (p<0,05). 
Sonuç: Hem el dezenfektanı kullanımı sonrası hem de alkol içerikli kolonya kullanımı sonrası, insanlar için toksik düzeyde olmasa da serum etanol düzeylerinde artış meydana geldiği saptandı. Alkol bazlı preparatların kullanılması ile indirekt olarak transdermal yol ve inhalasyon yolu alkol maruziyeti sonrası, nazal fonksiyonlarda patolojik düzeylere varmayan değişimler gözlemlendi. Çalışmamızın sonuçları nazal fonksiyonlar açısından alkol bazlı el dezenfektanlarının ve alkol içerikli kolonyanın antiseptik amaçla güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Researching Ethanol-Based Hand Sanitizer Effects On Nasal Functions and Blood Alcohol Levels
Introduction: To prevent infection transmission and control, hand sanitizer use is vital. Healthcare workers are exposed to alcohol due to frequently used hand sanitizer via transdermal and inhalation, during working in healthcare settings. And the absorbed alcohol can be detected in the blood. Furthermore, alcohol causes nasal mucosal swelling peripherally and by decreasing the sympathetic tone as well, increases the nasal resistance. 
We primarily aim to research whether healthcare workers frequently use hand sanitizer to increase blood alcohol levels. Secondarily, to research the alcohol effects on nasal functions.
Materials And Methods: This study was carried out, by including 18 ages over, a total of 60 healthy voluntary health workers at the Medicine Faculty of Ataturk University. The study, which each has 20 volunteers, is divided into three groups. And the study was done in an eight-hour work period. Before the study, all voluntary have been instructed not to take alcohol-containing foods and do not use alcohol-containing perfumes, colognes before at least 12 hours and up to the end of the study.
In group 1 (hand sanitizer use) participants, according to the product label, the hand sanitizer containing 70% ethanol was used approximately 2 ml and 25 times.
In group 2cted (cologne using) by the participants, according to the product label, the perfume containing 80° ethanol was used approximately 2 ml and 25 times to the volunteers.
In group 3 (control group), the participants were instructed about not using alcohol-containing hand sanitizer and to use alcohol-free soap for hand hygiene for 8 hours.
Before and at the end of eight-hour work, to be a total of two times before and after, from participating of groups 1 and 2, firstly approximately taken 3 ml of the venous blood sample, VAS score test, endoscopic nasal examination, rhinomanometry was applied and then, saccharin test was done left nasal cavity and nasal culture was done right nasal vestibule on participants, respectively. 
In group 3 (control group), twenty volunteers were included, including didn't use hand sanitizer and cologne. At the end of the eight-hour work, firstly to take 3 ml of the venous blood sample, then a VAS score test, endoscopic nasal examination, rhinomanometry was applied, then saccharin test was done left nasal cavity and nasal culture was done right nasal vestibule on participants, respectively. 
Results: There was no statistical difference in the three groups regarding gender and age distribution (p>0,05).
In group 1, once compared before and after hand sanitizer use; It was not found a significant difference (p>0,05) in terms of total nasal airway resistance (TNR). But, in terms of saccharin transit time (STT), blood ethanol levels, VAS score, endoscopic score, and nasal culture, it was found a significant difference (p<0,05). And compared after hand sanitizer use with the control group; it was not found a significant difference in terms of TNHD and STS (p>0,05). In terms of blood ethanol levels, VAS score, endoscopic score, and nasal culture, it was found a significant difference (p<0,05).
In group 2, once compared before and after cologne use; it was not found a significant difference concerning TNR, VAS score, and endoscopic score (p>0,05). It was found a significant difference concerning STT, blood ethanol levels, and nasal culture (p<0,05). And compared after cologne use with the control group; it was not found a significant difference in TNR, blood ethanol levels, VAS score, and endoscopic score (p>0,05). About STS and nasal culture; it was found a significant difference(p<0,05). 
When compared after hand sanitizer use with after cologne use; it was found a significant difference in terms of VAS score and endoscopic score (p<0,05). It was not found a significant difference concerning TNR, STT, blood ethanol levels, and nasal culture (p>0,05).
Conclusion: It was detected that after both hands sanitizer use and cologne use occurred some increase in ethanol levels, though it is not a toxic level for people. It was observed changes in nasal functions which do not reach up to pathological levels, after indirect exposure to alcohol via transdermal and inhalation with alcohol-based products use. The results of our study show that alcohol-based hand sanitizer and alcohol-containing cologne can use safely antiseptics in terms of nasal functions.