Bir üniversite hastanesinde kullanılan hemşirelik bakım planını iyileştirme çalışması
An initiative to improvement of nursing care plan in a university hospital
Yazar: İLKAY YURTSEVER
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE KARAGÖZOĞLU
Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Plan = Plan ; Plan değişikliği = Plan alteration ; İyileştirme çalışmaları = Improvement studies

Özet:
Çalışma bir üniversite hastanesinin kliniklerinde kullanılan hemşirelik bakım planını iyileştirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nicel- nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma modelde tasarlanmış olup, tanımlayıcı ve kesitsel niteliktedir. Araştırmanın nitel boyutunda 3 ayrı grupla (25 sağlık çalışanı) Şubat- Mart 2017 tarihleri arasında her biri 60-75 dakika süren ikişer odak grup görüşmesi yapılmış, nicel boyutunda ise odak grup görüşmeleri ve ilgili literatür doğrultusunda oluşturulan soru formları bakım planı ile çalışan tüm profesyonellere uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini bir üniversite hastanesinde, 1 Şubat - 31 Temmuz 2017 tarihleri arasında çalışan, 232 sağlık profesyoneli (226 hemşire, 6 ebe) oluşturmuştur. Hemşire dışındaki profesyoneller kliniklerde hemşirelik bakım planı ile çalışmaları nedeniyle araştırma kapsamına alınmıştır. Nitel veriler, içerik analizi ile üç ana tema altında değerlendirilmiş olup, bu temalar yararlar, engeller, öneriler olarak belirlenmiştir. Nicel veriler ise SPSS (ver:16) paket programı ile değerlendirilmiştir. Nitel verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı, yüzde), nicel verilerin değerlendirmesinde ise Pearson Ki-kare testi kullanılmıştır. Çalışma için etik kurul kararı, katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda odak grup görüşmesine katılan sağlık çalışanları genel olarak hemşirelik bakım planı ile çalışmanın yararlı olduğunu ifade etmiş olmakla birlikte, hemşirelik bakım planını etkin yapamadıklarını, bakım planını isteksiz ve zorunlu olarak yaptıklarını, yapılan bakım planın etkin olmadığını ve bu duruma birçok faktörün neden olduğunu bildirmiştir. Bu faktörlerin başında hemşire sayısının az, hasta sayısının çok olması, zaman yetersizliği, bakım planı formatının kâğıt-tabanlı olması, uygun/yeterli olmaması, kliniklere özgü tanılamanın yapılamaması, daha çok fiziksel gereksinimlere odaklanılması, öğrencilik döneminde yaşanılan olumsuz deneyimler ve bakım planının iş yükü olarak görülmesinin geldiğini ifade etmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda yapılan analiz sonucuna göre; araştırmaya katılan sağlık profesyonellerinin %47.4'ü 26-32 yaş grubunda, %76.7'sı kadın, %94.8'i hemşire, %73.7'si lisans mezunudur. Katılımcıların %69.4'ü çalıştıkları kliniklerde bakım planlarının etkin kullanılmadığını belirtmiştir. Bakım planlarının etkin kullanımına engel olduğunu düşündükleri durumlar arasında; iş yükü fazlalığı (%65.1), personel sayısının azlığı (%64.2), zaman yetersizliği (%62.5) gelmektedir. Sağlık profesyonellerinin bakım planı kullanımının iyileştirilmesine ilişkin çözüm önerileri, kurumsal öneriler, eğitim ile ilgili öneriler ve format ile ilgili öneriler olarak gruplandırılmıştır. Kurumsal öneri olarak; personel sayısının artırılması (%96.6), hasta bakımı kaydında kullanılan form sayısının azaltılması (%93.5), eğitim ile ilgili olarak; bakım planı kullanımına ilişkin periyodik hizmet içi eğitimler verilmesi (%94.4) ve format ile ilgili olarak; mevcut bakım planının geliştirilmesine yönelik (%92.7) öneriler yer almaktadır.
Veriler profesyonellerin bakım planı ile çalışmayı yararlı bulduklarını, ancak uygulamada birçok engelle karşılaştıklarını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda olumsuz kurumsal faktörlerin ortadan kaldırılması ve profesyonellerin bu konulardaki taleplerinin dikkate alınması önemlidir. Ayrıca kurumda bakım planının etkin kullanımına engel olan format ve eğitimle ilgili faktörlerin düzeltilmesi konusunda okul hastane iş birliğinin sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
This study has been aimed to improve nursing care plans in clinics in a university hospital. This cross-sectional descriptive study has a mixed model involving both quantitative and qualitative methods. In the qualitative stage of the study, three focus groups including 25 health professionals were interviewed between February-March 2017 twice in sessions lasting about 60-75 minutes. In the quantitative stage, questionnaires prepared according to the results of the focus group interviews and related literature and care plans were administered to all the participants. The sample of the study consisted of 232 health professionals (226 nurses, 6 midwives) working in a university hospital between 1 February and 31 July 2017. Professionals except the nurses were included in the study because of their work with the nursing care plan in clinics. Qualitative data were evaluated under three main themes by content analysis and these were defined as benefits, obstacles, and suggestions. Quantitative data were evaluated by SPSS (ver: 16) package program. Descriptive statistical methods (number, percentage) were used in the evaluation of qualitative data, and Pearson Chi-square test was used in analysing quantitative data. Informed consent was obtained from the participants and the ethics committee for the study.
While the health professionals participating in the focus group interview in the qualitative dimension of the study stated that it is useful to work with the nursing care plan in general, they reported that they could not use the nursing care plans effectively but unwillingly and compulsively as well as saying that the care plans were made ineffective by many factors .These factors include the inadequate number of nurses, the excessive number of patients, lack of time, the care plan being in the paper format as well as being inappropriate/ inadequate, failure to make clinic specific diagnosis, focusing more on physical needs, negative experiences in the graduate education and the care plan seen as an overload of work.The  results of quantitative analysis indicated that 47.4% of the health professionals participating in the survey were in the 26-32 age group, 76.7% were female, 94.8% were nurses and 73.7% had undergraduate education. 69.4% of the participants stated that the care plans were not used effectively in clinics they worked  Among the factors or  barriers to effective use of the care plans  include work overload (65.1%), low number of personnel (64.2%) and lack of time (62.5%). The proposals for a solution to improve the use of care plans by health professionals were grouped into three parts as institutional, education and related to the format.  These are explained in the following: As an institutional recommendation,  increasing the number of personnel (96.6%) and decreasing the number of forms used for patient care (93.5%) were put forward. The recommendations regarding education include providing periodic in-service trainings on the use of the care plan (94.4%) and regarding the format, the improvement of the existing care plan (92.7%) were put forward. The data reveal that the professionals find it helpful to work with the care plans, but they face many obstacles in practice. In this context, it is important to remove the negative institutional factors and consider the demands of the health professionals in these issues. It is also recommended that coordination and cooperation between school and hospital be established to correct the factors related to the format and education that impede effective use of the institutional care plan.