Bağımsızlığından günümüze (1919-2020) Afganistan'da siyasal gelişmeler (Sorunlar ve çözüm önerileri)
The political developments in Afghanistan from independence to present (1919-2020) (Problems and solutions)
Yazar: FERİDUN BATUR
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SEVİNÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Siyasal gelişme kavramını, kolektif ve bireysel çıkar çatışmalarının çözümü için siyasal sistemlerin çalışma kapasitesinin artırılması, siyasal sistemlerin demokratikleşmesi ve kurumsallaşması ve bir toplumda özgürlüğün genişletilmesi olarak tanımlanabilir. 
Tarihsel ve siyasal çalışmalar, siyasal gelişme sürecini üçüncü dünya ülkelerinde ve gelişmekte olan ülkelerde çoğunlukla başarılı olamadığını göstermiştir başka bir ifade ile söz konusu ülkelerde siyasal gelişme süreci, siyasal, toplumsal, kültürel bölünme sorunlarıyla karşılaşmıştır. Afganistan stratejik ve jeopolitik konumu itibarıyla dünyada önemli ülkelerden sayılmaktadır ve ülkede siyasal gelişmeye yönelik ilk önemli adımlar, 1919 yılında Emanullah Han döneminde, ikinci adım Zahir Şah'ın son on yıllık döneminde, üçüncü adım ise 2001 yılından sonra Hamid Karzai ve Eşref Gani'in ilk döneminde atılmıştır. Ancak söz konusu dönemlerde siyasal gelişmeye yönelik atılan adımlar, uzun süre devem edememiş ve ülkede otoriterlik, haksızlık, baskı başlamış ve sivil özgürlükler kısıtlanmaya çalışılmıştır. Bu nedenle bu araştırmada, Afganistan'ın 1919-2020 yılları arasındaki siyasal açıdan gelişmesini engelleyen sorunlar araştırılmış ve dengeli gelişme, kültürel entegrasyon vb. gibi çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Yaklaşık bir asırdan (1919-2020) bu yana modernleşme ve siyasal gelişmeye yönelik atılan adımlarda başarılı olamayan Afganistan gibi bir ülke için bu konunun akademik bir prespektifle araştırılması az yapılmış ve bu nedenle araştırılması önem taşımaktadır. 
Bu araştırmada incelenen konunun detaylı bir şekilde tanımlanması ve açıklanması hedefini barındıran betimsel araştırma yöntemi kullanılmış ve Afganistan, İran ve Türkiye kütüphelerinde literatür araştırması yapılmıştır. Afganistan, sahip olduğu geleneksel siyasal kültüründen, mozaik toplumsal ve farklı mezhepsel yapısından ötürü gelişmediği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Afganistan, Siyasal Gelişme, Modernleşme, Dengeli Gelişme, Kültürel Entegrasyon, Geleneksel Siyasal Kültür

Abstract:
The idea of political development involves enhancing the operational capability of political systems to address conflicts related to collective and individual interests, along with fostering the democratization and institutionalization of political systems and promoting increased freedom within a society. 
Historical and political research has revealed that the political development process in third-world and developing nations has frequently faced challenges and failed to achieve success. In simpler terms, these countries have encountered issues related to political, social, and cultural divisions during their political development. Due to its strategic and geopolitical location, Afghanistan holds significant global importance. The initial significant strides in the country's political development occurred in 1919 under the rule of Emanullah Khan. The subsequent step occurred in the final decade of Zahir Shah's reign, and the third phase unfolded after 2001 during the initial terms of Hamid Karzai and Ashraf Ghani. Nevertheless, the efforts made for political development during these periods were short-lived, leading to the emergence of authoritarianism, injustice, and oppression in the country, accompanied by attempts to curtail civil liberties. Consequently, this study delves into the obstacles hindering Afghanistan's political development from 1919 to 2020 and endeavours to propose solutions, including balanced development and cultural integration. In the case of Afghanistan, a country that has struggled to achieve success in the endeavours toward modernization and political development spanning almost a century (1919-2020), there has been limited academic research on this matter. Consequently, it is crucial to conduct an in-depth investigation into this issue.
This study employed the descriptive research method, seeking to meticulously define and elucidate the subject under examination. A comprehensive literature search was conducted in the libraries of Afghanistan, Iran, and Turkey. The findings indicate that Afghanistan's lack of development is attributed to its traditional political culture, diverse social mosaic, and varied sectarian structure. 
Keywords: Afghanistan, Political Development, Modernisation, Balanced Development, Cultural Integration, Traditional Political Culture