Sınır kavramı ve iç mekan ilişkisi: Yaşama mekanları örneği
The relationship between the concepy of boundary and inner spaces: Sample of living spaces
Yazar: FUNDA KURAK AÇICI
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY ÖZDEMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Felsefe = Philosophy ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan tasarımı = Space design ; Mekansal organizasyon = Spatial organization ; Mimarlık = Architecture ; Sınır = Boundary ; İç mekan = Interior space ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Çalışmada ?yaşamın içinde, yaşamımızı devam ettirdiğimiz tüm mekanlarda ve her ölçekte fiziksel, duyusal ve algısal boyutta, soyut ve somut her biçimde sınırların var olduğu? varsayımından yola çıkılmıştır. Yaşamın başlangıcından beri tarihsel süreçte her dönem doğada, felsefede, mimaride ortaya çıkan sınır kavramını tanımlamak ve mimarinin en önemli parçası olan mekan ölçeğinde ele alınması hedeflenmiştir. Geçmişten günümüze insanın yaşam alanlarını kurmakta bilinçli ya da bilinçsiz yararlandığı sınır kavramı, mekan içinde farklı işlevleri barındıran alanlar yaratmak, mekanı farklı alt mekanlara ayırarak esnek ve işlevsel mekanlar oluşturmada en önemli kavramlardan biridir. Bu nedenle, bireyin zamanın en rahat hissettiği ve özellikle de iç mekan düzenlemesini kendisinin belirlediği konut örneklerinin seçilerek, sınır kavramı-iç mekan ilişkisinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu anlamda öncelikle birinci bölümde, sınır kavramının anlaşılabilmesi için mimarlık göstergesinin-mimari dilin-anlaşılabilmesi ve sınır kavramının anlaşılabilmesi ve anlamlandırılabilmesi, sınır kavramının düzanlam/ yananlamlarının ifade edilebilmesi için göstergebilim üzerinde durulmaktadır. Sınır kavramının sözlük anlamı (düzanlam/yananlamları), tarihsel süreçte sınır kavramı, sınır-mekan-insan ilişkisi verilerek; algı-biliş ve davranış sistemi içerisinde kişiselleştirme, kişisel mekan, mahremiyet, egemenlik alanı açıklandıktan sonra konut sınırları-çevresinden bahsedilerek; konut ölçeğinde sınıflandırmalar yapılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde sınır kavramının daha iyi ifade edilebilmesi için anlamı üzerine 50 kişiden oluşan akademisyen grupla bir ön anket çalışması yapılmıştır. Bu çalışma için sınır nedir ve iç mekanda sınır nedir sorularına verilen cevaplar sonrasında elde edilen bulgularla sınıflandırma için yeni bir anket çalışması yapılarak, ele alınan örnekler üzerinde iç mekan analizi için bir analiz tablosu ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde Türkiye genelinde, plan-kesit-görünüş vb. açılardan literatüre geçmiş müstakil konut-konut siteleri araştırılmış,bu özellikleri barındıran örneklerden Türkiye'nin batısında yer alan 30 örnek seçilerek, irdelemesi ve analizi yapılmıştır. Dördüncü bölümde iç mekanda sınır kavramı üzerine yapılan sınıflandırma yatay ve düşey boyutta ele alınarak irdeleme kapsamında belirlenen örnekler üzerinde uygulanmıştır. Sonuç bölümünde sınır kavramı üzerine yapılan tüm çalışmaların değerlendirmesi yapılmakta ve incelenen örnekler üzerinde ortaya çıkarılan sonuçlar yorumlanmakta ve önerilerde bulunulmaktadır.

Abstract:
In this study we started from the assumption that ?there are boundaries in all spaces where we continue our lives, in the life itself in every scale and in physical, sensible, and perceptible and in concrete or abstract forms?. From the beginning of the life throughout the history there have always been boundaries in nature, philosophy, architecture. Our purpose is to handle these boundaries in terms of space, which is an important part of architecture. Boundary is one of the most important concepts that human beings have always made use of during establishing living spaces and settlements unconsciously or sometimes consciously for allocating different functions to their living space, and for dividing their place as sub-spaces and using them as functional spaces. For this reason, we aim to determine the border-space relationship by choosing residence samples where the inner design in determined by the people and where people feel the most comfortable. For this purpose, especially in the first chapter, we emphasize the architecture displays in order the boundary concept to be understood; making the language and boundary concepts understandable; and especially emphasize the semiotics for boundary concept to become understandable in terms of denotation/connotations. The meaning (denotation/connotation) of boundary in dictionary, the concept of boundary in history, boundary-space-human relations; personification in perception-cognition and behavioral system, privacy, domination area and boundaries of residence are studied and classifications are made in the house scale. In the second chapter, we performed a pre-questionnaire with 50 academicians for the purpose of expressing the concept of boundary better. After the questionnaire the answers of ?What is boundary? and ?What is boundary in inner spaces? were classified and a new questionnaire was performed. On the samples we formed an analysis chart to be able to analyze the inner spaces. In the third chapter we studied the detached house and housing estates in terms of plan-sequence-vision in all over Turkey and chose 30 samples and analyzed them. In the fourth chapter, we studied the classifications on the concept of boundary in inner spaces in terms of vertical and horizontal concepts, and we applied our findings on specified samples. In the conclusion part, all the studies performed on the concept of boundary are assessed and the results from the examined samples are commented and recommendations are made.