İki önemli diyabet komplikasyonunun Nrf2 gen polimorfizmleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of relationship between Nrf2 polymorphisms and two important microvascular complications of diabetes mellitus
Yazar: AYGÜL ÇELTİK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ZUHAL EROĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Nefroloji = Nephrology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Ayak ülseri = Foot ulcer ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies ; Komplikasyonlar = Complications ; Nükleer faktör-E2-ilişkili faktör 2 = Nuclear factor-E2-related factor 2 ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Giriş: Oksidatif stres, tip 2 diyabetes mellitusun (T2DM) mikrovasküler komplikasyonlarının patogenezinde rol almaktadır. Nükleer faktör E2 ile ilişkili faktör 2 (Nrf2), oksidatif strese yanıt olarak antioksidan genlerin ekspresyonunu regüle eden önemli bir transkripsiyon faktörüdür. Nrf2' nin promotör bölgesindeki polimorfizmlerin bazı hastalıklar ile ilişkili olduğu bildirilmektedir. Amacımız, T2DM olan hastalarda Nrf2 geninin promotör bölgesinde yer alan rs35652124 (T>C), rs6706649 (G>A) ve rs6721961 (T>G) polimorfizmlerinin diyabetik nefropati (DNP) ve diyabetik ayak ülserleri (DAÜ) gelişimi ile ilişkisinin irdelenmesidir. Yöntem: Çalışma grubu, DNP' si olan 110 hasta ve DAÜ olan 60 hastadan, kontrol grubu ise DNP ve DAÜ olmayan 90 hastasından oluşturulmuştur. Tüm hastaların T2DM' si vardır. Kişilerden alınan kan örneklerinden DNA izolasyonu yapıldıktan sonra Nrf2 geni promotör bölgesinde bulunan rs35652124 (T>C), rs6706649 (G>A) ve rs6721961 (T>G) polimorfizmleri polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) yöntemi ile çoğaltılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: DNP grubunun yaşı ve diyabet süresi kontrol grubu ile kıyaslandığında daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0,039 ve p=0,042). Kontrol grubu ile DNP grubu karşılaştırıldığında, DNP grubunda tahmini glomeruler filtrasyon hızı (tGFH) daha düşük (p<0,001) ve albüminüri düzeyi daha yüksek bulundu (p<0,001). DNP ile kontrol grubu rs35652124 (T>C) ve rs6721961 (T>G) polimorfizmleri açısından incelendiğinde genotip dağılımları arasında istatistiksel olarak bir benzerlik bulunuyorken (sırasıyla p=0,192 ve p=0,072) rs6706649 (G>A) genotip dağılımı bakımından ise aralarında anlamlı bir farklılığın olduğu belirlendi (p=0,048). rs6706649 (G>A) polimorfizmi DNP riski için incelendiğinde Wild-type olan GG genotipi GA genotipi ile kıyaslandığında sadece GA genotipinin DNP riskini arttırabildiği (Exp(B)=2,888, %95 Güven aralığı 0,160-7,189, p=0,023) gösterildi. rs6721961 (T>G) ve rs35652124 (T>C) polimorfizmlerinin DNP açısından bir risk faktörü olamayacağı vurgulandı. DAÜ grubundaki hastaların yaşı ve DM süresi kontrol grubu ile karşılaştırıldığında daha yüksek olarak bulundu (sırasıyla p=0,013 ve p=0,006). Ayrıca bu hastalarda
biyokimyasal verileri kontrol grubu ile kıyaslandığında HbA1c düzeyinin daha yüksek, tGFH' nin daha düşük ve albüminüri düzeyinin ise daha yüksek olduğu belirlendi (sırasıyla p=0,003, p=0,001 ve p<0,001). DAÜ olan hastalar çalışılan polimorfizmler açısından kontrol grubu ile kıyaslandığında rs35652124 (T>C), rs6706649 (G>A) ve rs6721961 (T>G) polimorfizmlerin genotip dağılımları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlendi (sırasıyla p=0,118, 0,625 ve p=0,196). Bu üç polimorfizmin DAÜ için risk faktörü olmadığı gözlendi. Sonuç: Çalışma bulgularımıza göre rs6706649 (G>A) polimorfizminin GA genotipinin DNP riskini arttırabilmekte iken rs35652124 (T>C) ve rs6721961 (T>G) polimorfizmlerinin DNP gelişimi ile ilişkili olmadığı belirlendi. Diğer yandan bu polimorfizminin DAÜ riski üzerine etkisi olmadığı gözlendi.

Abstract:
Introduction: Oxidative stress participates in the pathogenesis of microvascular complications of type 2 diabetes mellitus (T2DM). Nuclear factor E2-related factor 2 (Nrf2) is a transcription factor that regulates the expression of antioxidant genes in response to oxidative stress. Polymorphisms in the promoter region of Nrf2 have been shown to be associated with various diseases. Our aim is to evaluate the association of rs35652124 (T>C), rs6706649 (G>A), rs6721961 (T>G) single nucleotide polymorphisms in the promoter region of the Nrf2 gene with diabetic nephropathy (DNP) and diabetic foot ulcers (DFU) in patients with T2DM. Methods: The study included 110 patients with DNP and 60 patients with DFU. As control group, diabetic patients without DNP and DFU (n=90) were enrolled. All patients had T2DM. After DNA isolation, single nucleotide polymorphisms were studied by polymerase chain reaction. Results: Patients in DNP group were older (p=0,039) and had longer duration of diabetes (p=0,042) than patients in control group. When compared to the control group, DNP group had lower estimated glomerular filtration rate (eGFR) (p<0,001) and higher albuminuria level (p<0,001). The genotype distribution of rs35652124 (T>C) and rs6721961 (T>G) was not different between patients with DNP and patients in the control group (p=0,192 and p=0,072, respectively). The distribution of rs6706649 (G>A) genotypes was statistically different among patients with DNP and the control group (p=0,048). When rs6706649 (G>A) polymorphism was evaluated, only GA genotype was shown to increase the risk of DNP (Exp(B)=2,888, 95% CI 0,160-7,189, p=0,023) when compared to GG genotype. Patients with DFU were older and had longer duration of diabetes than patients in the control group (p=0,013 and p=0,006, respectively). Patients with DFU had higher HbA1c, lower eGFR and higher albuminuria level when compared to the control group (p=0,003, p=0,001 and p<0,001, respectively). The frequencies of genotypes of rs35652124 (T>C), rs6706649 (G>A) and rs6721961 (T>G) were similar between patients with DFU and the control group (p=0,118, 0,625 and p=0,196, respectively). These polymorphisms were not associated with DFU.
Conclusion: While rs6706649 (G>A) polymorphism GA genotype was a risk factor for DNP, no association was found between rs35652124 (T>C) and rs6721961 (T>G) polymorphisms and DNP. These polymorphisms were not associated with DFU.