Helikopter kontrol kollarının kullanımının insan faktörleri mühendisliği bakış açısıyla değerlendirilmesi
Evaluation of the use of helicopter control grips from a human factor engineering perspective
Yazar: EMİNE DEĞERLİ ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN RIZA BÖRKLÜ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bu tez, helikopter kokpitlerinde kullanılan kontrol kollarının insan faktörleri mühendisliği perspektifinden ergonomik değerlendirmesini yapmakta ve pilot konforu ile operasyonel verimliliği artırmaya yönelik yeni bir kavramsal tasarım önermektedir. Çalışmada, Eurocopter EC135 modeli referans alınarak dijital insan modelleme (DHM) yöntemi ile yüzde 5'lik kadın ve yüzde 95'lik erkek pilot gruplarına yönelik ergonomik uygunluk analizleri gerçekleştirilmiştir. Özellikle "cyclic" ve "collective" kontrol kollarının pilotların kas-iskelet sistemi üzerindeki yüklenme düzeyi ve fiziksel yorgunluk riski üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda, mevcut kokpit tasarımının MIL-STD-1333B gibi askeri standartlara dayalı olarak pilotların fiziksel gereksinimlerine uygunluğu değerlendirilmiş; bulgular doğrultusunda yeni bir kavramsal tasarım geliştirilmiş ve analiz edilmiştir. Sonuçlar, önerilen tasarımın ergonomik uyum açısından mevcut düzenlemelere göre iyileştirmeler sunduğunu ve pilot yorgunluğunu azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, helikopter kokpit tasarımında antropometrik uyumun ve kullanıcı merkezli ergonomik iyileştirmelerin, pilot sağlığını koruma ve görev performansını optimize etme açısından önemini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın bulguları, kokpit tasarımında kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik ergonomik standartların sağlanmasının, pilotların uzun vadeli sağlık ve güvenliği üzerinde olumlu etkileri olacağını vurgulamaktadır.

Abstract:
This thesis evaluates the ergonomic suitability of helicopter cockpit control grips from a human factors engineering perspective and proposes a new conceptual design aimed at enhancing pilot comfort and operational efficiency. Using the Eurocopter EC135 model as a reference, ergonomic suitability analyses were conducted with digital human modeling (DHM) for pilot groups representing the 5th percentile female and 95th percentile male. The study specifically examines the impact of cyclic and collective control grips on the musculoskeletal load and physical fatigue risk for pilots. In this context, the ergonomic compatibility of the current cockpit design with military standards such as MIL-STD-1333B was assessed for its alignment with pilots' physical requirements, and a new conceptual design was developed and analyzed based on the findings. Results indicate that the proposed design offers improvements in ergonomic compatibility over the current configuration and effectively reduces pilot fatigue. This study underscores the importance of anthropometric compatibility and user-centered ergonomic enhancements in helicopter cockpit design to optimize pilot health and task performance. Furthermore, the findings highlight that meeting ergonomic standards tailored to user needs in cockpit design can positively impact pilots' long-term health and safety.