Malzeme sentezi yapılan araştırma laboratuvarlarının iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi: Örnek bir malzeme sentezi uygulaması
Evaluation of material synthesis research laboratories in terms of occupational health and safety: A sample material synthesis application
Yazar: ŞAKİR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ZENGİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Nanoteknoloji araştırmaları alanındaki çok sayıda çalışan nedeniyle sentez laboratuvarlarındaki tehlikeler ve riskler önemli bir konudur. Kantitatif veya kalitatif yöntemlerle risk değerlendirmesi, laboratuvar ortamında risklerin yönetilmesi için önemli bir yoldur. Risk değerlendirmesi, nanomalzemelerin sentezlendiği laboratuvarlarda fikir birliği sağlayan kalitatif yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Nanoteknolojinin yükselişi, adsorpsiyon, hidrojen üretimi, sensör ve süper kapasitör gibi farklı uygulamalarla nanomalzemelerin alternatif malzemeler olarak araştırma ve ticarileştirme olanaklarını açmıştır. Ancak ölçek büyütmeden önce laboratuvar ölçeğinde sentez sürecine ilişkin genel bir tehlike tanımı yapmak gerekir. Bu çalışmanın amacı, nanomalzemelerin üretimi sırasında gerçekleştirilen deneylerin ve bu deneyler sırasında insan sağlığını etkileyen faktörlerin ve risklerin değerlendirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesidir. Bu amaçla nanomalzemelerin sentezlendiği laboratuvar ortamında örnek bir malzeme sentezi için tehlike analizleri olursa ne olur tekniği kullanılarak detaylı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Burada poli(2-aminoetil metakrilat)-aşılı manyetik bentonit, örnek bir malzeme sentezi olarak tartışılmaktadır. Sonuçlar, bu malzemenin sentezindeki ana tehlikelerin küçük yaralanma potansiyeli ve toksik kimyasallara maruz kalma olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu malzeme sentezinin ölçeği arttıkça, daha derin değerlendirmeler yapılması gerekmektedir ve bu çalışma gelecekte bu tür tehlikelerin belirlenmesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Hazards and risks in the synthesis laboratories are a significant issue due to the large number of employees in the area of the nanotechnology research. The risk assessment with quantitative or qualitative methods is an important way for the management of risks in the laboratory environment. Risk assessment can be carried out by qualitative methods that gather consensus in laboratories where nanomaterials are synthesized. The rise of nanotechnology has opened up research and commercialization possibilities of nanomaterials as alternative materials with different applications such as adsorption, hydrogen production, sensor, and super-capacitor. However, before scaling up, it is necessary to make a general hazard definition regarding the synthesis process at the laboratory scale. The aim of this work is aimed to evaluate the experiments carried out during the production of nanomaterials, and the factors and risks affecting human health during these experiments, and to evaluate them in terms of occupational health and safety. For this purpose, hazard analyzes for an exemplary material synthesis in the laboratory environment where nanomaterials are synthesized were carried out in detail using the what-if technique. Here, poly(2-aminoethyl methacrylate)-grafted magnetic bentonite is discussed as an exemplary material synthesis. The results show that the main hazards in the synthesis of this material are the potential for minor injury and exposure to toxic chemicals. Consequently, as the scale of this material synthesis increases, deeper considerations are required and this work will contribute to identifying such hazards in the future.