Bağımsızlığın ilk on yılında Hazar Bölgesi kapsamında Azerbaycan enerji politikaları
Azerbaijan's energy policies in the Caspian Region in the first decade of its independence
Yazar: ZABIT MUSTAFAYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN DİYARBAKIRLIOĞLU
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Bağımsızlık = Independence ; Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Hazar Gölü Havzası = Caspian Lake Basin ; Hazar bölgesi = Caspian region ; Hazar petrolü = Caspian petroleum ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Petrol, diğer enerji kaynaklarına ziyade daha geniş kullanım alanına sahip olup, dünyanın en önde gelen enerji kaynaklarından biri veya birincisidir. Sanayileşmenin başlaması, tüketimindeki hızlı yükseliş ve petrol enerji kaynağınaseçeneklerin bulunamaması, petrolün on dokuzuncu yüzyılın sonlarından başlayarak ham maddeler arasında mühim bir yer tutmasına getirip çıkarmıştır.
Tarihen Azerbaycan Cumhuriyetinin arazisiyeraltı kaynaklar bakımındanyüksek potansiyele sahip olmuştur. Ülke arazisinin yarıdan fazlası bu kaynaklar içerisinde en önemli yeri olan petrol bakımından çok zengin olmuştur. Petrol üretimin büyük bir kısmı Hazar Denizi'nden çıkarılıyordur. 1870'li yıllardan itibaren petrolün ticari üretimine başlandığı Azerbaycan ekonomisinde mühim rol oynamış, bağımsızlık sonrasında da ülkenin esasgelir kaynağı ve ihracatın dayanağı olmuştur. 
Ayrıca çalışmada 19. yüz yıldan günümüze kadar Azerbaycan petrol endüstrisi incelenmiş ve bu çalışma sonucunda elde edilen veriler ışığında gelişme hızı ve boyutları belirlenmiştir. Çalışmamız, Azerbaycan petrol endüstrisinin 170 yılı aşkın bir geçmişe sahip tüm aşamalarını incelemiş ve mevcut durum değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu çalışmalar ışığında petrol sektöründeki yabancı ve yerli yatırımlar ele alınmış, bu yatırımların Azerbaycan Cumhuriyetinin ekonomisine katkılarınadokunulmuş, yabancı petrol şirketlerinin Azerbaycan'da yaptığı ihalelere ve anlaşmalara dokunulmuş, yabancı kapital'inenerji sektörüne etkileri yansıtılmaya çalışılmıştır. 
Bundan ilave Hazar bölgesinin enerji kaynaklarının, uluslararası pazarlara ulaştırılması için seçilen güzergahlar araştırılmış ve tercih edilenrotaların bölge devletlerine edineceği avantajlara vurgu yapılmıştır. Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan'ın, sahip oldukları enerji kaynaklarını düzgün yönetmeleri halinde, hem bağımsızlıklarını güçlendirecek, hem de ekonomik istikrarısağlayabilecekleri belirtilmiştir.

Abstract:
Petroleum has a wider usage area rather than other energy sources and is one of the world's leading energy sources. The onset of industrialization, the rapid rise in consumption and the inability to find alternatives to petroleum energy sources have brought oil to occupy an important place among raw materials starting from the end of the nineteenth century.
Historically, the territory of the Azerbaijan Republic has had a high potential in terms of underground resources. More than half of the country's land has been very rich in oil, which is the most important place among these resources. Most of the oil production is extracted from the Caspian Sea. It has played an important role in the economy of Azerbaijan, where the commercial production of oil has started since the 1870s, and after independence, it has been the main source of income of the country and the basis of exports.
In addition, in the study, the oil industry of Azerbaijan from the 19th century to the present has been examined and the speed and dimensions of its development have been determined in the light of the data obtained as a result of this study. Our study has examined all stages of the Azerbaijan oil industry with a history of more than 170 years and the current situation has been evaluated. In addition, in this study, foreign and domestic investments in the oil sector were discussed, the contribution of these investments to the economy of the Republic of Azerbaijan was touched, the tenders and agreements made by foreign oil companies in Azerbaijan were touched, and the effects of foreign capital on the energy sector were tried to be reflected. 
In addition, the routes chosen for the transportation of the energy resources of the Caspian region to international markets were investigated and the advantages of the preferred routes for the states of the region were emphasized. It was stated that if Azerbaijan, Turkmenistan and Kazakhstan managed their energy resources properly, they would both strengthen their independence and ensure economic stability.