Sovyetler Birliği döneminde Kırgızistan'da folklor politikaları ve çalışmaları (1917?1958)
The folklore policies and studies in Kirghizistan in the Soviet Union Period (1917?1958)
Yazar: NEZİR TEMÜR
Danışman: PROF. DR. İSA ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada ?Folklor ve İdeoloji? ilişkisi çerçevesinde Sovyetler Birliği döneminde Kırgızistan'daki folklor politikaları ve çalışmaları ele alınmıştır. Öncelikle çalışmamıza daha geniş bir bakış açısı kazandırması amacıyla XIX. yüzyıldaki romantik milliyetçiliğin etkisiyle ideolojik bir boyutta gelişmeye başlayan folklor çalışmalarının, XX. yüzyıl dünyasının önemli toplumsal olaylarındaki yeri ortaya konmuştur. Folklor ve ideoloji ilişkisi çerçevesinde nasyonalist ve komünist ideolojilerde folklor ürünlerinin nasıl algılandığı ve folklor çalışmalarının karakteri karşılaştırılarak ayrıntısıyla verilmiştir. Çarlık Rusyası döneminin Sovyetler Birliği döneminde de ana çizgileriyle süreklilik gösteren temel politikalarından biri olan milliyetler politikası değerlendirilmiştir. Ayrıca milliyetler politikası ile aynı eksen üzerinde yer aldığı düşünülen Sovyetler Birliği dönemi kültür politikalarından dil ve folklor politikaları üzerinde ana hatlarıyla durulmuştur. Sovyetler Birliği dönemi Kırgızistan'daki folklor politikaları ve bu politikalar paralelinde 1917 ? 1958 yılları arasında yürütülen çalışmalar iki döneme ayrılarak verilmiştir. Sovyetler Birliği dönemi hakim ideolojisinin folklor ürünlerine müdahale şekilleri ise metinlerle örneklendirilerek değerlendirilmiştir. Temelleri Lenin döneminde atılan Stalin döneminde ise daha fazla belirginleşen yeni bir Sovyet İnsanı(Homo Sovieticus) ya da bütün milli kimliklerin içerisinde eridiği yeni bir Sovyet Kimliği yaratma çalışmaları içerisinde folklor hem bu amacın etkili bir propaganda aracı olmuş hem de yaratılmak istenen bu yeni kimliğin önemli bir kültürel unsuru (Sovyet Folkloru) haline gelmiştir denilebilir.

Abstract:
In this study, the folklore policies and activities in Kirghizistan during the Soviet Union period have been studied within the framework of Folklore and Ideology? relationship. First of all, the effect of folklore activities ? which developed in a ideological dimension with the effect of romantic idealism in the 19th century ? on the prominent social events of the 20th century have been stated to provide a broader scope to our study. How folkloric products are perceived in nationalist and communist ideologies within the framework of folklore and ideology relationship and the charateristics of folklore activities have been given in detail by comparison. Policy of nationalities, which is one of the basic policies showing continuity with its main lines in the Soviet Union of the Tsardom of Russia has been evaulated. In addition, language and folklore policies which are part of the cultural policies of the Soviet Union period and which are thought to be on the same axis as the policy of nationalities have been stated with their main lines. The folklore policies in the Soviet Union period Kirgizhistan and the activities carried out between 1917 ? 1958 parallel to these policies have been given in two seperate periods. The intervention of the ideology dominant in the Soviet Union period on the folklore products has been examplified and evaluated through texts. Within the new Soviet Person (Homo Sovieticus) the roots of which were established in the Lenin period and became clear in the Stalin period and the efforts to create a new Soviet identity within which all national identities would disappear ? folklore not only became on effective propaganda tool of this goal but also an important cultural element of this new identity which was tried to be created.