Travma sonrası stres bozukluğunun tazminat hukuku kapsamında biyolojik bir belirteci olabilir mi?
Can post traumatic stress disorder have a biological marker undercompensation law?
Yazar: SERTAÇ AK
Danışman: PROF. DR. GÜROL CANTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Duyarlılık = Sensitivity ; Hukuki sonuç = Judicial conclusion ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Tazminat = Compensation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tanı sistemlerinde (DSM 5-ICD 10) tanımlanan şekli ile şiddetli bir travmatik
olaydan sonra gelişen "Travma Sonrası Stres Bozukluğu" (TSSB) adli psikiyatrinin
önemli sorunlarından birisi durumuna gelmiştir. Özellikle tazminat hukuku alanında,
travmanın oluş biçimine de bağlı olmak kaydıyla, tanının kesin olarak belirlenmesi,
ilgili hukuki süreçlerde psikiyatri uzmanlarından beklenmektedir. Bu konuda yapılan
genetik değişkenler ile ilgili yapılan çalışmalarda RORA geninin
rs717947 ve rs8042149 polimorfik alellerinin TSSB ile ilişkili olabileceği öne
sürülmektedir. Travmanın doğası ile ilişkili değişkenler kontrol edildiği takdirde bu
biyolojik belirteçlerin önem kazanacağı açıktır. Hâlihazırda klinik görüşme dışında bir
tanı koyma aracı bulunmayan TSSB'nin, gelişmiş olduğunu ya da gelişme riski
bulunan kişilerin önceden saptanması için bulunabilecek nesnel biyolojik bir gösterge,
alanda pek çok gelişmenin önünü açabilecektir. Geçirmiş olduğu trafik kazası sonrası
TSSB belirtileri gelişmesi şikâyeti nedeniyle tazminat talebi bulunan, araştırmanın
planlandığı birime çalışma süresince başvuran, kafa travması bulunmayan 18-65 yaş
arası kişilerin araştırmanın vaka grubunu oluşturması planlanmıştır. Kontrol grubu ise
çalışmaya katılan kişiler ile benzer kazayı yaşamış ancak TSSB belirtisi gözlenmeyen,
araştırma grubu ile akrabalık ilişkisi bulunmayan çalışmaya katılmayı kabul eden
kişilerden oluşmuştur. Vaka grubuna 53 kişi, kontrol grubu da 49 kişi olmak üzere;
çalışmaya toplam 103 kişi alınmıştır. Araştırmaya gönüllü olan kişiler ile yüz yüze
görüşmeler yapılmıştır. 2 adet EDTA'lı tüpe venöz kan örneği alınarak araştırma
süresince -20 derece buzdolabında muhafaza edilmiştir. Hasta ve kontollere
Sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği ve
Anksiyete Duyarlılığı Ölçeği -3 uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda trafik
kazası sonrası TSSB gelişenlerde, RORA geninin rs717947 ve rs8042149 polimorfik
alellerini taşıma hızı benzer bir trafik kazası geçiren ve TSSB tanısı almayan kişilerden
farklı bulunmamıştır. Bizim örneklemimizde ilgili gen bölgelerinin literatürün aksine
TSSB gelişimi ile ilişkisi saptanamamıştır. Bunun yanında çalışmamızda, yüksek
düzeyde eğitim düzeyine sahip olmanın literatüre uygun biçimde TSSB gelişimine
31
karşı koruyucu olabileceğine dair sonuçlar elde edilmiştir. Literatürde bulunmayan
ancak araştırmamızda saptadığımız en ilgi çekici sonuç ADİ'nin Sosyal Alt Ölçeğinin
TSSB'yi güçlü ve sürekli bir biçimde yordadığı bulgusudur. Bu sonucu güçlendirmek
için daha öncesinde ADİ uygulanmış kişilerin uzunlamasına bir takip ile geçirdikleri
bir travma sonrasında TSSB geliştirme hızlarının ADİ'nin Sosyal Alt Ölçeği ile
ilişkisini incelemek gerekecektir.

Abstract:
Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD), which develops after a severe traumatic
event, as defined in the diagnostic systems (DSM 5-ICD 10), has become one of the
important problems of forensic psychiatry. Especially in the field of compensation law,
depending on the form of the trauma, the definitive determination of the diagnosis is
expected from psychiatrists in the relevant legal processes. Studies on genetic variants
on this subject suggest that rs717947 and rs8042149 polymorphic alleles of the RORA
gene may be associated with PTSD. It is clear that these biomarkers will gain
importance if the variables associated with the nature of the trauma are controlled. An
objective biological indicator that can be found to pre-detect PTSD, which does not
currently have a diagnostic tool other than clinical interview, or people at risk of
developing it, will pave the way for many developments in the field. The case group
of the study was planned to be composed of people aged 18-65 who did not have a
head injury, who applied to the unit where the research was planned, and who had a
claim for compensation due to the development of PTSD symptoms after a traffic
accident. The control group, on the other hand, consisted of people who had
experienced a similar accident with the people participating in the study, but did not
have PTSD symptoms and did not have a kinship relationship with the research group,
who agreed to participate in the study. 54 people in the case group and 49 people in
the control group; A total of 103 people were included in the study. Face-to-face
interviews were conducted with people who volunteered for the study. Venous blood
samples were taken into 2 EDTA tubes and kept in the refrigerator at -20 degrees
during the research. Sociodemographic data form, Hamilton Depression Rating Scale
and Anxiety Sensitivity Scale-3 were applied to patients and controls. As a result of
the analysis, the rate of carrying the rs717947 and rs8042149 polymorphic alleles of
the RORA gene was not different from those who had a similar traffic accident and
were not diagnosed with PTSD in those who developed PTSD after a traffic accident.
Contrary to the literature, it was determined that the relevant gene regions could not
predict the development of PTSD in our sample. In addition, in our study, results were
obtained that having a high level of education can be protective against the
development of PTSD in accordance with the literature. The most interesting result,
which is not found in the literature but we found in our study, is the finding that the
Social Subscale of ASI strongly and consistently predicts PTSD. In order to strengthen
this result, it will be necessary to examine the relationship between the rates of PTSD
development and the Social Sub-Scale of ASI after a trauma experienced by
individuals who have previously undergone ASI with a longitudinal follow-up.