Okul merkezli yönetime ilişkin öğretmen görüşleri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research based on teachers' views related to school based management
Yazar: RAMAZAN ŞAMİL TATIK
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, eğitimde merkeziyetçiliğe alternatif olarak okul merkezli yönetime ilişkin öğretmenlerin bakış açılarını ortaya koymaktır. Bu amaçla; resmi ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okul merkezli yönetime ilişkin görüşleri alınmış ve yorumlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; nitel araştırma desenlerinden yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Okul Merkezli Yönetime ilişkin öğretmenlerin görüşlerini betimlemek amacıyla altı adet demografik soru ve beş adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmış ve 30 öğretmen ile görüşme yapılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle, Marmara Üniversitesi Eğitim Yönetimi ve Denetimi alanında lisansüstü yapan veya yapmış olan ve devlet okullarında çalışan öğretmenlerden çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizine başvurulmuş ve bu amaçla NVIVO 10 programı kullanılmıştır. 
Bu araştırmada merkezi atamanın yerel veya bölgesel özellikleri, şartları ve ihtiyaçları dikkate almadığı bulgusuna ulaşılmaktadır. Diğer bir bulgu da öğretmenlerin kararları etkileyebildiğidir. Öğretmenlerin okullarda karar alımlarında fikirlerine ve görüşlerine değer verilmediği görülmektedir. Yöneticilerin karar almada baskın olabildiği bir diğer bulgudur. Öğretmenlerin program konusunda çok da özgür hareket edemedikleri, okullara veya öğretmenlere öğretim programı hazırlama yetkisi verildiği takdirde programda eşitlik sağlanamayacağı bulgusuna ulaşılmaktadır. Ayırca, okulların kaynak arayışında oldukları, yeterli ödeneğin okullara dağıtılmadığı da görülmektedir.
Okul merkezli yönetimin, fiziksel ve sosyolojik anlamda kendisini daha iyi tanıyan okullara kendi kararlarını yerel ihtiyaçlara ve şartlara göre alabilme yetkisi tanıması açısından önemli olduğu söylenebilir. Okul merkezli yönetim sayesinde okulların, insan kaynaklarını kendileri oluşturabildiği ve kendi öğretim programlarını öğrencilerin ihtiyaçlarına ve yerel şartlara göre tasarlayabildikleri ifade edilmektedir. Okullar ayrıca kendi bütçelerini oluşturabilmekte ve kendi ihtiyaçlarına göre harcama yapabilmektedir.
Öğretmen istihdam yetkisinin okullara verilmesi durumunda öğretmenleri işe alacak kişilerin veya kurulların yeterlik olarak yükseltilebileceği önerilmektedir. Öğretim programı hazırlama yetkisinin okullara veya öğretmenlere verilmeden önce öğretmenlere hizmet içi eğitimler ve seminerler verilebileceği önerileri de verilmektedir. Okullara bütçe yetkisi verilmesi durumunda bütçenin denetlenmesi için bir mekanizmanın kurulabileceği bir diğer öneridir.

Anahtar Kelimeler: Okul merkezli yönetim, eğitimde yerelleşme, özyönetimli okullar

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the viewpoint of teachers about school based management as an alternative to centralization in education. For this purpose; the views of teachers about school based management working in officially primary and secondary education were received and interpreted. In accordance with this purpose; semi-structured interview method in qualitative research designs was used. To describe the views of teachers about school based management, a semi-structured interview form consisting of 6 demographic and 5 open-ended questions was prepared and 30 teachers were interviewed. Study group was constituted from teachers, who did or were doing his/her postgraduate education in Educational Administration and Supervision in Marmara University and actively worked in state schools by means of criterion sampling method among purposeful sampling methods. Content analysis was used to analyze the data obtained in the research and for this purpose, NVIVO 10 programme was used. 
In this research, it is made out that central assignment doesn?t take notice of the local features, conditions and needs. Another finding is that teachers can affect the decisions, It is seen that the managers don?t give value to the views of teachers and the managers can be dominant in decision making. It is also made out that the teachers can?t behave freely about the curriculum. In case of giving the authority of preparing the curriculum to the schools or the teachers; equality can?t be provided. And it is seen that schools are busy with fund seeking and sufficient fund aren?t distributed to schools.
It can be stated that school based management is important in terms of giving the authority of decision making to the schools knowing themselves better in physical and sociologic context according to local needs and conditions. It is stated that schools can set up its own human resources and design its own curriculum according to students? needs and local conditions. Furthermore, schools can set up their own budget and spend according to their own needs. 
In case of giving the authority of recruiting teachers; people or councils who will recruit teachers can be raised in terms of proficiency. Before giving the authority of preparing the curriculum to schools or teachers, teachers can be given inservice training and seminar. Another suggestion is that in case of giving the authority of budget to schools, a mechanism to control the budget can be set up.

Key Words: School-based management, localization in education, self-managing 
schools.