Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemilerinde DNA indeksi ve ilaç direncinin diğer prognostik faktörlerle ilşkisi /
Yazar: SELİM GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAKAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
60 ÖZET Lösemik hücrelerde kromozom sayısı anomalileri, çocukluk çağı ALL'lerinde bilinen bir risk faktörüdür. Yüksek hiperdiploidi (>50 kromozom veya DNA indeksinin 1.16 yada daha büyük olması) iyi prognozla ilişkili iken, hipodiploidi kötü prognostik faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Hipodiploid vakalarda translokasyonlann daha sık görüldüğü ve bunun kötü prognozla ilişkili olabileceği öne sürülmektedir. İndüksiyon başarısızlığı ve relaps hipodiploid vakalarda daha sık gözlenmektedir. Hücresel ilaç direnci kemoterapi başarısızlığının önemli bir sebebidir. İn vitro ilaç direnci testi, çocukluk çağı ALL'lerinde önemli prognostik bilgi sağlayabilir ve erken dönemde ilaç direncinin saptanması tedavinin kişiye özgü düzenlenmesine ve yeni tedavi stratejilerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Biz bu çalışmamızda yeni tanılı ALL hastalarında DNA indeksim, ilaç direncini, bunların birbirleriyle ve diğer prognostik faktörlerle ilişkilerini incelemeyi amaçladık. Çalışmamıza İTF Çocuk Sağl. ve Hast. Hematoloji/Onkoloji BD, Şişli Etfal Devlet Hastanesi ve SSK Bakırköy Çocuk Hastanesi'nde yeni tam alan ALL'li 37 hasta dahil oldu. Hastaların öykü, fizik muayene, laboratuar bulguları ve 7.gün prednisolon yanıtları incelendi. Hastalardan tam amnda alman kemik iliği ya da periferik kan örnekleri İÜ DETAE İmmünoloji Laboratuarında gerekli ön işlemden geçirildikten sonra Dr. Pakize Tarzi Laboratuarında akım sitometrisi ile DNA indeksi analizi yapıldı. 37 hastanın 34'ünde DNA indeksi analizi basan ile uygulandı. İTF Fizyoloji ABD 'de hastaların tam anındaki kemik iliği ya da periferik kan örneklerinde MTT ile in vitro ilaç direnci analizi yapıldı. Yeterli canlı hücre sağlanabilen 27 hastada Prednisolon, Vinkristin ve L-Asparaginaz için, 31 hastada prednisolon için test başarı ile uygulandı. Ayrıca deksametazon için 26 hastada,61 Daunorubisin için 27 hastada, Adriamisin için 25 hastada ve Sitarabin için de 26 hastada LC50 değerleri belirlendi. Hasta grubumuzun klinik özellikleri, risk grubu dağılımı ve remisyon oranlan literatür ile uyumlu idi. Erkek cinsiyetin >10 yaş ve yüksek lökosit sayışma sahip olma riskleri çalışmamızda desteklenmedi. Ayrıca Ll morfolojisi, T hücreli ALL ve cALLA antijeni varlığı literatüre göre oldukça az oranda idi. Relaps ve eksitus oram beklenildiği gibi yüksek riskli grupta daha fazla olmasına karşın istatistiksel olarak anlamlı değildi, ancak hasta sayısının sınırlı olması yanında izlem süresinin de kısa olması bu konuda yorum yapmamızı engelledi. DNA indeksi analizi sonucunda hasta grubumuzda, hipodiploid grubun diğer prognostik faktörlerle ilişkilerinin nonhipodiploid gruptan farklı olmadığı görüldü. Hipodiploid hasta sayısı literatürde bildirilen orandan daha fazla bulundu. Ayrıca hipodiploid grubun > 10 yaş olma olasılığı çalışmamızda desteklenmedi. Bu durumun hasta sayısının az olması ile ilişkili olduğu düşünüldü. Risk grubu dağılımı açısından hipodiploid ve nonhipodiploid grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Literatürde bu konuda çelişkili sonuçlar olması ve az sayıda çalışma nedeniyle ek çalışmalara gerek olduğu düşünüldü. Hipodiploid grupta literatürde bildirilenin aksine relaps ve eksitus nonhipodiploid gruptan farklı bulunmadı. Üç' lü ilaç direncine göre 10 yaş üzerindeki hastaların tümü dirençli gruptandı ve dirençli grubun median yaş değeri duyarlı gruptan anlamlı olarak yüksekti. İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte relaps olan vakaların tümü dirençli gruptandı. Klinik prednisolon yanıtı kötü olan grubun median LC50 değeri iyi yamtlı olan grubun değerinden yüksekti ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Literatürde bildirilenin aksine in vitro prednisolon direnci ile klinik prednisolon yanıtı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.62 DNR için hipodiploid grubun LC50 değerleri daha düşük idi ve sınırda anlamlılık taşıyordu. DEXA, VCR, ASP ve ADR için LC50 değerleri hipodiploid grupta anlamlı derecede yüksekti. Ayrıca hipodiploid grubun büyük çoğunluğu in vitro dirençli idi, ancak nonhipodiploid grup ile karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunamadı. Bu çalışma literatürde hipodiploid ve nonhipodiploid grubun ilaç direnci açısından değerlendirildiği ilk çalışma olması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca ülkemizde çocukluk çağı ALL'lerinde DNA indeksinin ilaç direnci ile ilişkisinin değerlendirildiği benzer bir çalışma bulunmamaktadır. Sık görülmeyen bir hastalıkta kısıtlı çalışma süresi, bazı hastalarda alınan kemikiliği ya da periferik kan örneklerinin teknik olarak yetersiz olması nedeniyle vaka sayımız sınırlı kalmıştır. Ancak vaka sayısının artırılması ve uzun süreli izlem hasta popülasyonumuzun özelliklerini tanımamızı ve çalışma sonuçlarımız hakkında daha rahat yorum yapmamızı sağlayacaktır. Ayrıca yurtdışında rutin uygulama alanına girmiş olan lösemilerde DNA indeksinin ülkemizde de rutine girmesi amaçlarımızdan biridir ve lösemili hastaların prognozlarının belirlenmesinde önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract: