Türk Ceza Hukukunda yetkili merciin emrini ifa (TCK m. 24)
Execution of the order of the competent authority in Turkish Criminal Law (TPC art. 24)
Yazar: MELİKE EZGİ YETİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT KOCASAKAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devlet kamu hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak amacıyla hiyerarşik yapıda
örgütlenmiştir. Bu yapı çerçevesinde kamu hizmetlerinin yürütülmesi üst
kademedeki merciin alt mercie verdiği emirler vasıtasıyla sürdürülür. Emirler kamu
hizmetlerinin yürütülmesine yönelik olarak kişilerin hak ve menfaatlerini sınırlayıcı
veya ihlal eden bazı eylemlerin gerçekleştirilmesini içerebilmektedir. Bu durumda
üst merciin verdiği bir emri ifa etmekle yükümlü olan alt merciin o emrin ifasının bir
menfaati ihlal etmesi veya bir zarara yol açması halinde sorumlu olup olmayacağı,
diğer bir ifadeyle, yetkili merci tarafından verilen emri ifa etmiş olmanın kişiyi
hukuken sorumluluktan kurtaran bir neden olarak kabul edilip edilemeyeceği
sorusunun yanıtlanması gerekir. Bu soru yetkili merciin emrini ifa kurumunun temel
meselesini oluşturmaktadır. Çalışmamızın ana konusu yetkili merciin vermiş olduğu
emrin ifasının ceza sorumluluğuna etkisinin düzenlendiği hükümler çerçevesinde
Türk hukukunun değerlendirilmesini içermektedir. Türk ceza hukukunda yetkili
merciin emrini ifa, gerek mülga Türk Ceza Kanunu (TCK) gerekse yürürlükteki
TCK'de düzenlenmiş olsa da ilgili düzenlemelerin uygulanma şekline ve hükümlerin
içeriğine ilişkin tartışmalar halen devam etmektedir. Bu doğrultuda çalışmada Türk
hukukunda yetkili merciin emrini ifaya ilişkin tartışmaların konusunu oluşturan
temel hükümlerin düzenleniş şekliyle bu konuda öğreti ve içtihattaki görüşlerin
açıklanarak mevcut düzenlemelerin nasıl yorumlanması gerektiği konusunda görüşe
ulaşılması hedeflenmiştir.
Çalışmanın hazırlanmasında temel olarak Türk hukukuna, uluslararası hukuka
ve çeşitli yabancı ülkelere ait mevzuat ile öğreti kaynaklarının araştırılması ve
konuyla ilgili içtihat örneklerinin incelenmesi yöntemlerinden yararlanılmıştır.
Yetkili merciin emrini ifanın tarih boyunca çeşitli ülkelerde, farklı hukuk
sistemlerinde ve uluslararası ceza hukukunda düzenlenen bir kurum olması nedeniyle
karşılaştırmalı bir araştırma ve inceleme yöntemine ağırlık verilmiştir. Bu kapsamda
Türk yargı içtihatlarının yanı sıra uluslararası ceza mahkemelerinin içtihatları, farklı
hukuk sistemlerini benimseyen çeşitli ülkelerin içtihat örnekleri de araştırılmıştır.
Yine, konunun idare hukuku, disiplin hukuku, askeri hukuk gibi farklı hukuk
dallarını ilgilendiren bir niteliği bulunması nedeniyle disiplinlerarası bağlantıların
kurulabilmesine yönelik olarak bu alanlardaki mevzuat hükümleriyle öğretideki
yaklaşım ve görüşlerden yararlanılmıştır.
Türk ceza hukukunda yetkili merciin emrini ifayı konu alan çalışmamızın
birinci bölümü kurumun tarihsel gelişim süreci ile uluslararası hukukta ve çeşitli
yabancı ülke mevzuatlarında ele alınış şekline ayrılmıştır. Bu bölümde, ortaya çıktığı
ilk dönemlerden günümüze kadarki süreçte emrin ifasının ceza sorumluluğuna
etkisine ilişkin düşüncenin gelişim seyrinin izlenmesi ve çalışmamızın konusunu
oluşturan temel meseleye farklı hukuk sistemleri ve gelenekleri tarafından nasıl yanıt
verildiğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Böylece Türk hukukundaki
düzenlemelerin geliştirilme süreciyle karşılaştırılabilmesi, farklılıkların ortaya
çıkarılarak incelenebilmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, yetkili merciin emrini ifa
kurumunun tarihsel süreçte ortaya çıkışına bakıldığında, kişilerin otoriteden aldıkları
bir emri ifa etmiş olmalarının o emri ifadan doğan zarardan sorumlu tutulmalarını
engelleyen bir neden olması gerektiği düşüncesinin Roma hukukunun ilk dönemlerinden itibaren var olduğu, tarihsel süreçte geliştirilen kuralların her
dönemde bir yandan otoritenin emrini ifa etmiş olmanın sorumluluğu kaldıran bir
durum olarak kabul edilmesi gerektiği düşüncesini, diğer yandan bu sorumsuzluğun
bir sınırının da bulunması gerektiği düşüncesini içerdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Uluslararası hukuktaki seyrine bakıldığında da emrin ifasının emri ifa edenler
bakımından her zaman bir cezasızlık nedeni olabileceğini kabul eden veya hiçbir
koşulda cezasızlık nedeni olamayacağını öngören mutlak yaklaşımların yanı sıra
emri ifa eden kişinin belirli koşullar altında sınırlı hallerde sorumlu olabileceğini
kabul eden koşullu sorumluluk yaklaşımının geliştirildiği görülmektedir. Koşullu
sorumluluk anlayışının benimsendiği yargı kararlarında ve ulusal mevzuat
hükümlerinde sorumsuzluğun sınırını belirlemek için çeşitli ölçütler geliştirilmiş
olup, Roma Statüsü'nde sınırlı olarak kabul edilen emrin ifasının getirdiği
sorumsuzluğun sınırı emrin hukuka aykırı olduğunun bilinmesi ve açıkça hukuka
aykırılığı ölçütleriyle belirlenmiştir. Yetkili merciin emrinin ifasına ilişkin olarak
çalışmada ele alınan yabancı ülke mevzuatları değerlendirildiğinde, gerek Kıta
Avrupası hukuk sistemini gerekse Anglo-Amerikan hukuk sistemini benimseyen
ülkelerde emrin ifasının emri ifa eden kişinin ceza sorumluluğuna etki ettiğinin
genellikle kabul edildiği görülmektedir. Koşullu sorumluluk yaklaşımının
benimsendiği ülkelerde emrin ifasının ceza sorumluluğunu kaldırdığı hallerin sınırı
bakımından ölçüt olarak, Roma Statüsü'yle paralel olarak, emrin açıkça hukuka
aykırılığının dikkate alındığı tespit edilmiştir. Birinci bölümde yer verilen
incelemeler doğrultusunda, gerek tarihsel süreçte gerekse günümüzde çeşitli ülke
mevzuatlarında yetkili merciin emrini ifanın ceza sorumluluğuna etkisine mutlak bir
yanıt vermeye çalışan mutlak sorumluluk veya mutlak sorumsuzluk yaklaşımlarından
ziyade koşullu sorumluluk yaklaşımının sunduğu orta yolla çözüm aranmaya
çalışıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Emri alan kişinin emri ifa etmiş olmasının ceza
sorumluluğunu yalnızca belirli koşullar altında kaldırabileceği, sorumluluğunun
kaldırılmasının da genellikle "açıkça hukuka aykırı olması" ölçütüyle çizilen bir
sınırının bulunduğu kabul edilmektedir.
Çalışmanın ikinci bölümü Türk hukukunda yetkili merciin emrini ifa
kurumunun mevzuattaki düzenleniş şekli, hukuki niteliği ve ceza sorumluluğuna
etkisine ayrılmış olup, bu bölümde yetkili merciin emrini ifanın ceza sorumluluğuna
etki eden bir kurum olarak mevzuatta nasıl düzenlendiği, ceza sorumluluğuna etki
eden benzer kurumlardan farklarının neler olduğu ele alınmıştır. Esasen kanun
hükmünün ve hukuka uygun bir emrin ifası "görevin ifası" üst başlığı altında
açıklanabilmekteyse de TCK'de emrin ve kanun hükmünün yerine getirilmesinin
farklı hükümlerde farklı uygulanma koşullarına bağlı ayrı kurumlar olarak
tanımlandığı görülmektedir. Yetkili merciin emrini ifanın hukuki niteliği konusunda
öğretide farklı yönde birçok görüş ileri sürülmüştür. Emrin hukuka uygun olması
halinde emrin ifasının hukuka uygunluk nedeni oluşturduğu konusunda öğretide bir
görüş birliği olduğu ifade edilebilecektir. Buna karşılık öğretide hukuka aykırı emrin
ifasının ceza sorumluluğuna etkisi konusunda hukuka uygunluk nedeni oluşturduğu,
kusurluluğu kaldıran hal oluşturduğu ve mazeret nedeni oluşturduğu şeklinde farklı
yönde yaklaşımlar sergilendiği görülmektedir. Hukuka aykırı emrin bağlayıcılığı
konusundaki değerlendirmelerimiz çerçevesinde, hukuka aykırı bağlayıcı emre
ilişkin hükümlerin esasen emrin hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesinin emri
alan kişiden beklenemeyeceği hallerde hukuka aykırı emrin ifasından
sorumsuzluğunu düzenlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bir hukuk devletinde kanun koyucunun hukuka aykırı emirlere itaat yükümlülüğü yüklediği kabul edilemeyeceği
için hukuka aykırı bir emrin ifası hukuka uygunluk nedeni oluşturamayacaktır. Emri
alan mercilerin emrin hukuka uygun olduğunu denetleyerek itaat etmeleri beklenir.
Ancak emrin hukuka uygun olduğunu takdir ederek bilmesinin kendisinden
beklenemediği veya emrin hukuka uygunluğunu denetleme yetkisinin bulunmadığı
hallerde verilen emrin hukuka aykırı olduğu konusundaki tereddüt altında itaat etmek
zorunda kalınması emrin ifasından dolayı sorumluluğu kaldıran bir neden olarak
kabul edilmiştir. İlk ihtimalde, AY m. 137/1 uyarınca, emri alan kişinin emrin
hukuka aykırı olduğu konusunda şüphesinin bulunması halinde emri veren merciin
tekrarıyla ifa etmek zorunda olacağı öngörülmüştür. Bu ihtimalde emri alan kişi,
emri veren merciin işleminin hukuka uygun olduğu kanaatinde olmasa da aksi yargı
kararıyla tespit edilene kadar emri yerine getirmek zorunda kılındığı için hukuka
aykırı olduğunu bilmeden gerçekleştirdiği eylemden sorumlu tutulamaz. Bununla
birlikte bu sorumsuzluğun sınırı, AY m. 137/2'de "konusu suç oluşturan emirler"
olarak belirlenmiştir. Kanaatimizce burada kastedilen emrin maddi yönden hukuka
aykırılığının ceza normuna aykırılık içerdiği hallerde emrin yerine
getirilmeyeceğidir. Bu nitelikteki emirlerin görev gereği olduğu ve bu yönde emir
verme yetkisinin bulunduğu dahi kabul edilemeyeceği gibi, emrin maddi yönden
ceza normuna aykırılığının bilinmesi beklendiği için idari merciin tekrarıyla yerine
getirilmesine izin verilmemektedir. Hukuka aykırı emrin bağlayıcı sayıldığı
hallerden diğeri, AY m. 137/3'te ve TCK m. 24/4'te belirtildiği üzere emrin hukuka
uygunluk denetiminin sınırlandırılmış olmasıdır. Emrin hukuka uygunluğunun
denetlenmesi yetkisinin sınırlandırıldığı bu hallerde emrin maddi yönden hukuka
aykırı olduğunu denetlemesi engellenen kişinin emrin maddi yönden suç oluşturan
veya suç oluşturmayan bir hukuka aykırılık içerdiğini tespit etmesi kendisinden
beklenemeyeceği için emri ifa etmesi halinde sorumlu tutulamayacağı kanunda yer
verilen istisnai hükümlerde öngörülmüştür. Bu nedenle hukuka uygunluk
denetiminin sınırlandırıldığı hallerde aldığı emri ifa etmek zorunda kalan kişinin
eyleminin suç oluşturması ihtimalinde eylemin hukuka aykırı olduğunu bilmesi
kendisinden beklenemeyeceği için kusurluluğunun bulunmadığı kanun koyucu
tarafından normatif olarak kabul edilmiştir. Bu durumda emir maddi yönden hukuka
aykırı olduğu ve ifası suç oluşturduğu için hukuka aykırılığı devam etmekte,
dolayısıyla emrin ifasıyla oluşan neticeden emri veren merci sorumlu
tutulabilmektedir. Bu değerlendirmenin sonucu olarak, her ne kadar AsCK
hükmünde emrin suç işlemek amacıyla verildiğinin bilinmesi şeklinde sübjektif ölçüt
getirilmiş olsa da, failin emrin hukuka aykırılığını bilmesinin beklenebileceği emrin
açıkça hukuka aykırı olduğu hallerin de objektif bir ölçüt olarak hukuka aykırı emrin
ifasından dolayı sorumsuzluğun bir sınırı olarak kabul edilmesi gerektiği tespit
edilmekte ve bu yönde genel bir ibarenin mevzuata eklenmesi önerilmektedir.
Çalışmamızın üçüncü bölümü Türk ceza hukukunda yetkili merciin emrini
ifanın uygulanma koşullarının açıklanmasına ve yetkili merciin emrini ifaya ilişkin
bazı özel durumların değerlendirilmesine ayrılmıştır. Bu doğrultuda, TCK m. 24
kapsamında emrin ifasının uygulanma koşulları emrin hukuka uygun veya hukuka
aykırı olması ihtimallerinin bir arada ele alınmasına imkan verecek şekilde emrin
varlığı ve emrin bağlayıcılığı olmak üzere iki koşul çerçevesinde incelenmiştir.
Emrin bağlayıcı olması için öncelikle TCK m. 24 kapsamında bir emrin varlığı
koşulu sağlanmalıdır. TCK m. 24 kapsamında bir emrin varlığından söz edebilmek
için öncelikle emir ilişkisindeki merciler arasında kamusal nitelikte bir altlık-üstlük
ilişkisinin bulunması, bu ilişkide talebin üst merciden alt mercie yöneltilmesi ve yöneltilen talebin yerine getirilmesinin hukuken zorunlu olması gerekir. Emrin
bağlayıcılığı ise hukukumuzdaki düzenlenme şekli doğrultusunda, emrin hukuka
uygun olması ve hukuka aykırı olması ihtimallerinde söz konusu olabilmektedir. Bu
nedenle çalışmamızda TCK m. 24 kapsamında hukuka aykırı ve hukuka uygun emrin
bağlayıcılığını sağlayan koşullar ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Buna göre,
hukuka uygun bir emrin bağlayıcılığı emrin hem şekil hem de maddi yönden hukuka
uygun olmasına bağlıdır. Bu doğrultuda Türk hukukunda emri alan merci kural
olarak emrin şeklen ve maddi yönden hukuka uygunluğunu denetleyerek hukuka
uygun olduğunu tespit ederse itaatle yükümlüdür. Emrin hukuka aykırı olduğunun
tespit edilmesinin beklenmediği veya engellendiği hallerde ise hukuka aykırı olduğu
kanaatinde olunsa dahi ifa edilmek zorunda kalınacak, emir bu nedenle "bağlayıcı"
olacaktır. Bu doğrultuda çalışmada hukuka aykırı bir emrin bağlayıcılığı kapsamında
emrin hukuka uygunluğunun denetlenmesi yetkisinin kapsamı ve sınırları, denetleme
yetkisinin sınırlandırıldığı halleri düzenleyen mevzuat hükümleri, bu hükümlerin
nasıl uygulanması gerektiği ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Emrin denetlenmesi
yetkisinin sınırlandırıldığı askeri hukuk ve kolluk hukuku mevzuatı hükümleri ayrıca
incelenmiş, emrin hukuka uygunluğunun denetlenmesi yetkisinin sınırlandırıldığı
hallerde emri ifa eden kişilerin sorumsuzluğunun sınırlarının açıkça gösterilmesi
gerektiği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda hukuka aykırı emrin bağlayıcı olduğu
hallerin sınırlarının belirlenmesi hususu çalışmada ayrı başlıkta ayrıca
değerlendirilmiş, çalışmanın birinci bölümünde ele alınan çeşitli ülke mevzuatlarında
ve Roma Statüsü'nde yer alan sınırlama örnekleri olarak emrin açıkça hukuka aykırı
olması ve bazı suç tiplerinin tamamen hukuka aykırı emrin bağlayıcı olduğu hallerin
dışında tutulması yöntemlerine yer verilmiştir. Sonuç olarak, Türk hukukunda da
emrin açıkça hukuka aykırı olduğunun veya suç oluşturduğunun açık olduğu hallerin
emri ifa eden kişinin sorumsuzluğu bakımından dikkate alınan bir husus olduğunun
gerek öğretideki görüşlerden gerekse içtihat örneklerinden anlaşıldığı, öğreti ve
içtihatta kullanılan ölçütün mevzuatta açıkça belirtilmesinin yerinde olacağı, böylece
Roma Statüsü'ne taraf olunması halinde mevzuatımızla uyumun sağlanabileceği
kanaatine ulaşılmıştır.
Yetkili merciin emrini ifanın uygulamada bazı ceza hukuku kurumlarıyla bir
arada ortaya çıkması mümkün olabilmekte, bu özellik arz eden durumlarda kurumlar
arasındaki ilişkinin ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda kanunda
bazı emirlerin ifası sırasında başvurulabilecek zor kullanma yetkisinin tanındığı
hallerde zor kullanma yetkisi her ne kadar hukuka uygun bir emrin verilmiş olmasına
bağlı olarak doğan bir yetki olsa da doğrudan kanundan kaynaklanan bir yetki olarak
kullanıldığında kanun hükmünü icra; kanunda tanınan emir verme yetkisinin zor
kullanma emri verilmesi şeklinde kullanılması ve zor kullanma emri verilmesi
halinde ise yetkili merciin emrini ifa söz konusu olacaktır. Emrin ifasının meşru
savunma hukuka uygunluk nedeniyle bir arada ortaya çıkması da mümkündür. Emrin
ifası sırasında emri ifa eden kişinin saldırıya maruz kalması halinde, kendisine veya
başkasına ait bir hakka yönelik saldırı niteliği taşımayan emrin ifasına direnç
gösterme niteliğindeki eylemler bakımından emrin ifası sırasında görevini yerine
getirmek amacıyla zor kullanma yetkisini kullanabilecektir. Yine, hukuka aykırı bir
emrin ifası da emrin muhatabı olan üçüncü kişiler bakımından bir haksız saldırı
oluşturabilecek, aynı şekilde mutlak itaat hallerinde hukuka aykırı bağlayıcı emrin
ifasının söz konusu olduğu hallerde emri ifa eden kişinin kusurluluğu bulunmadığı
kabul edildiğinde emrin ifasına karşı meşru savunmadan yararlanılabilmesi mümkün
olacaktır. Emrin ifası sırasında emri ifa eden kişi bakımından zorunluluk halinin söz konusu olması halinde bazı kamu görevlerinin görevli kişileri tehlikeye maruz bırakır
nitelikte olmasının zorunluluk halinin tehlikeye göğüs germe yükümlülüğünün
bulunmaması koşulu bakımından dikkate alınması, görevinin gereği olarak tehlikeye
göğüs germe yükümlülüğünün bulunduğu hallerde de bu yükümlülüğün tehlikenin
yöneldiği menfaatin ağırlığına göre bir sınırının bulunması gerektiği ifade
edilmelidir. Bu bölümde ayrıca ceza muhakemesinde başvurulan soruşturma
işlemleri kapsamında yetkili merci tarafından verilen emirlerin kışkırtıcı ajanlık
faliyetleri kapsamında kalan eylemleri içermesi ihtimalinde emrin ifasının ceza
sorumluluğuna etkisi ele alınmıştır. Türk hukukunda suçların soruşturulması
sırasında kolluk görevlilerinin kışkırtıcı ajanlık faaliyeti kapsamında kalan eylemleri
gerçekleştirmelerine açıkça izin veren bir norm yer almamakla birlikte, "gizli
soruşturma yapan kolluk görevlisi" adı altında uyuşturucu madde alıcısı, fuhuş veya
rüşvet suçlarında müşteri kılığında hareket ederek suçun ortaya çıkarılması
eylemlerine başvurulmaktadır. Bu eylemlere yönelik emrin hukuka uygunluğunun
sınırının belirlenmesinde içtihat yerine mevzuatta sınırı gösteren bir hükme yer
verilmesinin yerinde olabileceği, bu konuda Fransa veya İtalya gibi ülkelerde yer
verilen kolluk görevlilerinin alıcı kılığına girerek şüphelileri suç üstü yakalamaya
yönelik eylemlerini açıkça belirleyerek izin veren mevzuat hükümlerinin dikkate
alınabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, Türk ceza hukukunda yetkili merciin emrinin ifasına ilişkin
kuralları içeren hükümlerin bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde anlaşılabilmesi için,
anılan hükümlerin emri ifa eden kişinin ceza sorumluluğuna etki edeceği koşulları
daha açık şekilde göstermesi gerektiğinin altı çizilmelidir. Bu kapsamda emrin
açıkça hukuka aykırılığının hukuka aykırı emri ifa eden kişinin sorumsuzluğunu
düzenleyen hükümlerin sınırını oluşturan ölçüt olarak yer verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The State is organized in a hierarchical structure in order to ensure the
execution of public services. Within the framework of this structure, the execution of
public services is carried out through the orders given by the higher authority to the
lower authority. Orders may include the performance of certain actions that limit or
violate the rights and interests of individuals for the execution of public services. In
this case, it is necessary to answer the question of whether the lower authority, who
is obliged to execute an order given by a higher authority, will be liable if the
execution of that order violates an interest or causes a damage; in other words,
whether the fact of having executed an order given by the competent authority can be
accepted as a reason that removes legal liability. This question constitutes the main
issue of the execution of the order of the competent authority. The main subject of
our study includes the evaluation of Turkish law within the framework of the
provisions regulating the effect of the execution of the order given by the competent
authority on criminal liability. Although the execution of the order of the competent
authority in Turkish criminal law was regulated under both the present and the
abolished Turkish Penal Code (TPC), debates on the application and content of the
related provisions currently continue. In this respect, our study aims to reach an
opinion on how the existing regulations should be interpreted by explaining the
views in the doctrine and jurisprudence on this subject by explaining the regulation
of the basic provisions that constitute the subject of the discussions regarding the
execution of the order of the competent authority in Turkish law.
During the preparation of the study, the methods of researching the legislation
and doctrinal sources of Turkish law, international law and various foreign countries
and examining the case law on the subject have been utilized. Since throughout
history the execution of the order of the competent authority has been an institution
regulated in various countries, different legal systems and international criminal law,
a comparative research and examination method has been emphasized. In this
context, in addition to the Turkish jurisprudence, the jurisprudence of international
criminal courts and the jurisprudence of various countries adopting different legal
systems have also been researched. Again, since the subject is of a nature that
concerns different branches of law such as administrative law, disciplinary law and
military law, the provisions of the legislation in these fields and the approaches and
opinions in the doctrine have been utilized in order to establish interdisciplinary
connections.
The first part of our study on the execution of the order of the competent
authority in Turkish criminal law is devoted to the historical development process of
the institution and the way it is handled in international law and in the legislation of
various foreign countries. In this section, it is aimed to trace the course of
development of the idea regarding the effect of the execution of the order on criminal
liability from the early periods of its emergence to the present day and to reveal how
different legal systems and traditions have responded to the basic issue that
constitutes the subject of our study. Thus, it is aimed to compare the regulations in
Turkish law with the development process, and to reveal and analyze the differences.
In this respect, when we look at the emergence of the institution of fulfillment of the order of the competent authority in the historical process, it has been concluded that
the idea that the fact that persons have fulfilled an order received from the authority
should be a reason that prevents them from being held liable for the damage arising
from the fulfillment of that order has existed since the early periods of Roman law,
and that the rules developed in the historical process have included the idea that the
fulfillment of the authority's order should be accepted as a situation that removes
liability, on the one hand, and that there should be a limit to this irresponsibility on
the other hand.
When the course of international law is examined, it is seen that in addition to
the absolute approaches, which accept that the execution of the order can always be a
reason for impunity for those who execute the order or that it cannot be a reason for
impunity under any circumstances, a conditional liability approach has been
developed, which accepts that the person who executes the order may be liable in
limited cases under certain conditions. In judicial decisions and national legislative
provisions adopting the approach of conditional liability, various criteria have been
developed to determine the limit of irresponsibility, and the limit of the
irresponsibility brought by the execution of the order, which is recognized as limited
in the Rome Statute, is determined by the criteria of knowledge that the order is
unlawful and its manifest illegality. When the foreign legislation regarding the
execution of the order of the competent authority is evaluated, it is generally
accepted that the execution of the order affects the criminal liability of the person
who executes the order in countries that adopt both the Continental European legal
system and the Anglo-American legal system. In countries where the approach of
conditional liability is adopted, it has been determined that, in parallel with the Rome
Statute, the manifest illegality of the order is taken into consideration as a criterion in
terms of the limit of cases where the execution of the order removes criminal
liability. In line with the analysis in the first part, it has been concluded that both in
the historical process and in the legislation of various countries today, a solution is
sought through the middle way offered by the conditional responsibility approach
rather than the absolute responsibility or absolute irresponsibility approaches that try
to provide an absolute answer to the effect of the execution of the order of the
competent authority on criminal liability. It is accepted that the execution of the
order by the person receiving the order can only remove the criminal responsibility
under certain conditions, and that the removal of the responsibility has a limit, which
is generally drawn with the criterion of "being manifestly unlawful".
The second part of the study is devoted to the way the institution of executing
the order of the competent authority is regulated in the legislation, its legal nature
and its effect on criminal responsibility in Turkish law, and in this part, how the
execution of the order of the competent authority is regulated in the legislation as an
institution affecting criminal responsibility and what are its differences from similar
institutions affecting criminal responsibility are discussed. Although the execution of
a legal provision and the execution of a lawful order can be explained under the title
of "execution of duty", it is seen that the execution of an order and the execution of a
legal provision are defined as separate institutions in different provisions of the TPC,
subject to different conditions of application. Many different opinions have been put
forward in the doctrine on the legal nature of the execution of the order of the
competent authority. It can be stated that there is a consensus in the doctrine that if
the order is in accordance with the law, the execution of the order constitutes a cause of justification. On the other hand, it is seen that there are different approaches in the
doctrine regarding the effect of the execution of the unlawful order on criminal
responsibility, such as constituting a cause of justification, constituting a situation
that removes culpability and constituting an excuse. Within the framework of our
evaluations on the binding nature of the unlawful order, it has been concluded that
the provisions on the unlawful binding order essentially regulate the irresponsibility
of the person receiving the order for the execution of the unlawful order in cases
where the person receiving the order cannot be expected to determine that the order
is unlawful. In a state of law, since it cannot be accepted that the legislator imposes
an obligation of obedience to unlawful orders, the execution of an unlawful order
cannot constitute a cause of justification. The authorities receiving the order are
expected to obey the order by checking that it is in accordance with the law.
However, in cases where they cannot be expected to know that the order is lawful or
where they do not have the authority to control the lawfulness of the order, having to
obey the order under the hesitation that the order is unlawful has been accepted as a
reason that removes responsibility for the execution of that order. The first
possibility, pursuant to Article 137/1 of the Constitution, if the person receiving the
order has a suspicion that the order is unlawful, he/she is obliged to carry out the
order if it is repeated by the issuing authority. In this possibility, even if the person
who receives the order is not convinced that the action of the authority issuing the
order is in accordance with the law, he/she cannot be held responsible for the action
he/she performs without knowing that it is unlawful, since he/she is obliged to
execute the order until its unlawfulness is determined by a judicial decision.
However, the limit of this irresponsibility is defined in Article 137/2 of the
Constitution as "orders whose subject matter constitutes a crime". In our opinion,
what is meant here is that the order will not be carried out in cases where the material
illegality of the order contradicts the criminal norm. It cannot be accepted that orders
of this nature are in the line of duty and that the administrative authority has the
authority to issue such orders, and since it is expected to know that the order is
contrary to the criminal norm in material terms, it is not allowed to be executed
following the repetition of the administrative authority. Another situation in which an
unlawful order is deemed binding is when the review of the lawfulness of the order is
restricted, as stated in Article 137/3 of the Constitution and Article 24/4 of the TPC.
In these cases where the authority to review the lawfulness of the order is limited, it
is stipulated in the exceptional provisions of the law that the person who is prevented
from reviewing that the order is materially unlawful cannot be held liable if he/she
executes the order, since he/she cannot be expected to determine whether the order
contains an unlawfulness that constitutes a crime or does not constitute a crime in
material terms. For this reason, it has been normatively accepted by the legislator
that the person who has to execute the order cannot be held responsible in cases
where the control of conformity with the law is limited, since he cannot be expected
to know that the action is unlawful. In this case, since the order is materially
unlawful and its execution constitutes a crime, its unlawfulness continues, and
therefore, the authority issuing the order can be held responsible for the result of the
execution of the order. As a result of this assessment, although the subjective
criterion of knowing that the order was given for the purpose of committing a crime
has been introduced in the Military Penal Code, it is concluded that cases where the
order is manifestly unlawful, in other words where the perpetrator can be expected to
know the unlawfulness of the order, should also be accepted as an objective criterion as a limit of irresponsibility for the execution of an unlawful order, and it is
recommended that a general phrase to this effect be added to the legislation.
The third part of our study is devoted to the explanation of the conditions for
the execution of the order of the competent authority in Turkish criminal law and the
evaluation of certain special issues regarding the execution of the order of the
competent authority. In this respect, the conditions for the execution of the order
within the scope of Article 24 of the TPC are analyzed within the framework of two
conditions, namely the existence of the order and the binding nature of the order, in a
way to allow the possibility of the order being lawful or unlawful to be considered
together. In order for the order to be binding, the condition of the existence of an
order within the scope of Article 24 of the TPC must first be met. In order to be able
to speak of the existence of an order within the scope of Article 24 of the TPC, first
of all, there must be a public subordination-superiority relationship between the
authorities, the request must be directed from the higher authority to the lower
authority in this relationship, and the fulfillment of the directed request must be
legally obligatory. In line with the way it is regulated in our law, the binding nature
of the order may be in question in the event that the order is lawful or unlawful. For
this reason, in our study, the conditions that ensure the binding force of an unlawful
and a lawful order within the scope of Article 24 of the TPC are examined under
separate headings. Accordingly, the binding force of a lawful order depends on the
lawfulness of the order both in form and substance. Accordingly, in Turkish law, the
authority receiving the order is, as a rule, obliged to obey the order if he/she
determines that the order is in compliance with the law in form and substance. In
cases where it is not expected or prevented to determine that the order is unlawful,
the order will have to be executed even if it is deemed to be unlawful, and the order
will therefore be "binding". Accordingly in the study, the content and limits of the
authority to review the lawfulness of an order within the scope of the binding nature
of an unlawful order, the provisions of the legislation regulating the cases where the
authority to review is limited, and how these provisions should be applied are
discussed in detail. The provisions of military law and law enforcement legislation
that limit the authority to review the order have also been examined, and it has been
determined that in cases where the authority to review the legality of the order is
limited, the limits of the irresponsibility of the persons executing the order should be
clearly indicated. In this direction, the issue of determining the limits of the cases
where the unlawful order is binding has been evaluated under a separate heading in
the study, and the methods of manifest unlawfulness of the order and the exclusion
of certain types of crimes from the cases where the unlawful order is binding are
discussed as examples of limitations in the legislation of various countries and the
Rome Statute, which were discussed in the first part of the study. As a result, it is
concluded that it is understood from both the opinions in the doctrine and the case
law examples that the cases where the order is manifestly unlawful or constitutes a
crime are taken into consideration in terms of the irresponsibility of the person who
executes the order in Turkish law, and that it would be appropriate to clearly state the
criterion used in the doctrine and jurisprudence in the legislation, so that our
legislation can be harmonized in case we become a party to the Rome Statute.
It may be possible for the execution of the order of the competent authority to
occur together with other criminal law institutions in practice, and in such cases, the
relationship between the institutions should be specifically evaluated. In this context, in cases where the law recognizes the authority to use force that may be applied
during the execution of certain orders, although the authority to use force is an
authority arising from the issuance of a lawful order, when it is used as an authority
arising directly from the law, it will be considered as the execution of the provision
of the law; if the authority to give an order recognized by the law is used in the form
of giving an order to use force and an order to use force is given, the execution of the
order of the competent authority will be in question. It is also possible for the
execution of the order to occur together with the legitimate defense. In the event that
the person executing the order is subjected to an attack during the execution of the
order, he/she will be able to use the authority to use force in order to fulfill his/her
duty during the execution of the order against the acts of resistance to the execution
of the order that do not constitute an attack on himself/herself or on a right belonging
to another person. Again, the execution of an unlawful order may also constitute an
unjustified attack on third parties who are the addressees of the order, and likewise,
in cases where the execution of an unlawful binding order is in question in cases of
absolute obedience, it will be possible to benefit from legitimate defense against the
execution of the order when it is deemed as a cause of removal of culpability. In the
event that there is a state of necessity for the person executing the order during the
execution of the order, it should be stated that the fact that some public duties expose
the persons in charge to danger should be taken into consideration in terms of the
condition that there is no obligation to face danger, and in cases where there is an
obligation to face danger as a requirement of the duty, this obligation should have a
limit depending on the weight of the interest to which the danger is directed. This
section also discusses the effect of the execution of the order on criminal
responsibility in the event that the orders given by the competent authority within the
scope of the investigation procedures applied in criminal proceedings which include
certain acts that fall within the scope of agent-provocateur. Although there is no
norm in Turkish law that explicitly permits law enforcement officers to carry out acts
that fall within the scope of agent-provocateur activities during the investigation of
crimes, actions to uncover the crime by posing as a drug buyer, a customer in
prostitution or bribery crimes are resorted to, under the name of "law enforcement
officer conducting undercover investigation". It is concluded that it may be
appropriate to include a provision in the legislation instead of jurisprudence
indicating the limit in determining the lawfulness of the order for these actions, and
in this regard, the legislative provisions in countries such as France or Italy, which
clearly define and allow such actions of law enforcement officers, can be taken into
consideration.
In conclusion, it should be underlined that in order for the provisions of
Turkish criminal law containing the rules on the execution of the order of the
competent authority to be understood in integrity and consistency, the said provisions
should more clearly indicate the conditions that will affect the criminal liability of
the person who executes the order. In this context, it is suggested that the manifest
illegality of the order should be included as the criterion that forms the limit of the
provisions regulating the irresponsibility of the person who executes the unlawful order.








L'État est organisé selon une structure hiérarchique afin d'assurer l'exécution
des services publics. Dans le cadre de cette structure, l'exécution des services publics
se fait au moyen d'ordres donnés par l'autorité supérieure à l'autorité inférieure. Les
ordres peuvent inclure la réalisation de certaines actions qui limitent ou violent les
droits et intérêts des individus pour l'exécution des services publics. Dans ce cas, il
est nécessaire de répondre à la question de savoir si l'autorité inférieure, qui est
obligée d'exécuter un ordre donné par une autorité supérieure, sera responsable si
l'exécution de cet ordre viole un intérêt ou cause un dommage, en d'autres termes, si
le fait d'avoir exécuté l'ordre donné par l'autorité compétente peut être accepté
comme une raison qui libère la personne de la responsabilité légale. Cette question
constitue le principal enjeu de l'institution de l'exécution de l'ordre de l'autorité
compétente. L'objet principal de notre étude comprend l'évaluation du droit turc dans
le cadre des dispositions réglementant l'effet de l'exécution de l'ordre donné par
l'autorité compétente sur la responsabilité pénale. Bien que l'exécution de l'ordre de
l'autorité compétente dans le droit pénal turc soit réglementée à la fois dans le Code
pénal turc (CPT) abrogé et dans le CPT actuel, les discussions sur la mise en œuvre
des dispositions pertinentes et sur le contenu des dispositions se poursuivent. A cet
égard, cette étude vise à émettre un avis sur la manière dont les règlements existants
doivent être interprétés en expliquant les points de vue de la doctrine et de la
jurisprudence sur ce sujet et en expliquant la manière dont sont réglementées les
dispositions de base qui constituent le sujet des discussions concernant l'exécution de
l'ordre de l'autorité compétente en droit turc.
Dans la préparation de l'étude, les méthodes de recherche sur la législation et
des sources doctrinales du droit turc, du droit international et de divers pays étrangers
et l'examen de la jurisprudence sur le sujet ont été utilisées. L'exécution de l'ordre de
l'autorité compétente étant une institution réglementée dans divers pays, dans
différents systèmes juridiques et dans le droit pénal international au cours de
l'histoire, une méthode de recherche et d'examen comparative a été privilégiée. Dans
ce contexte, outre la jurisprudence turque, la jurisprudence des tribunaux pénaux
internationaux et la jurisprudence de divers pays adoptant des systèmes juridiques
différents ont également fait l'objet de recherches. Là encore, le sujet étant de nature
à concerner différentes branches du droit telles que le droit administratif, le droit
disciplinaire et le droit militaire, les dispositions de la législation dans ces domaines
ainsi que les approches et les avis de la doctrine ont été utilisés afin d'établir des liens
interdisciplinaires.
La première partie de notre étude sur l'exécution de l'ordre de l'autorité
compétente en droit pénal turc est consacrée au processus de développement
historique de l'institution et à la manière dont elle est traitée en droit international et
dans la législation de divers pays étrangers. Dans cette partie, il s'agit de retracer le
cours du développement de l'idée concernant l'effet de l'exécution de l'ordonnance
sur la responsabilité pénale depuis les premières périodes de son émergence jusqu'à
nos jours et de révéler comment les différents systèmes et traditions juridiques ont
répondu à la question fondamentale qui constitue le sujet de notre étude. Ainsi, l'objectif est de comparer les réglementations du droit turc avec le processus de
développement et d'analyser les différences en les révélant. À cet égard, l'examen de
l'émergence de l'institution de l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente dans le
processus historique permet de conclure que l'idée selon laquelle le fait que les
personnes exécutent un ordre reçu de l'autorité devrait être une raison qui les
empêche d'être tenues responsables des dommages découlant de l'exécution de cet
ordre existe depuis les premières périodes du droit romain, et que les règles
développées dans le processus historique comprennent l'idée que l'exécution de
l'ordre de l'autorité devrait être acceptée comme une situation qui supprime la
responsabilité, d'une part, et qu'il devrait y avoir une limite à cette irresponsabilité,
d'autre part.
Lorsqu'on analyse l'évolution du droit international, on constate qu'en plus des
approches absolues, qui acceptent que l'exécution de l'ordre peut toujours être une
raison d'impunité pour ceux qui exécutent l'ordre ou qu'elle ne peut en aucun cas être
une raison d'impunité, une approche de responsabilité conditionnelle a été
développée, qui accepte que la personne qui exécute l'ordre puisse être responsable
dans des cas limités et sous certaines conditions. Dans les décisions judiciaires et les
dispositions législatives nationales où l'approche de la responsabilité conditionnelle
est adoptée, divers critères ont été développés pour déterminer la limite de
l'irresponsabilité, et la limite de l'irresponsabilité apportée par l'exécution de l'ordre,
qui est acceptée comme limitée dans le Statut de Rome, est déterminée par les
critères de la connaissance de l'illégalité de l'ordre et de son illégalité manifeste.
Lorsque l'on évalue la législation étrangère concernant l'exécution de l'ordre de
l'autorité compétente, il est généralement admis que l'exécution de l'ordre affecte la
responsabilité pénale de la personne qui l'exécute dans les pays qui adoptent à la fois
le système juridique de l'Europe continentale et le système juridique angloaméricain. Dans les pays où l'approche de la responsabilité conditionnelle est
adoptée, il a été déterminé que, parallèlement au Statut de Rome, l'illégalité
manifeste de l'ordre est prise en considération comme critère pour limiter les cas où
l'exécution de l'ordre supprime la responsabilité pénale. En accord avec les analyses
de la première partie, on a conclu que, tant dans le processus historique que dans la
législation de divers pays aujourd'hui, on a essayé de trouver une solution avec la
voie médiane offerte par l'approche de la responsabilité conditionnelle plutôt que les
approches de la responsabilité absolue ou de l'irresponsabilité absolue qui tentent de
fournir une réponse absolue à l'effet de l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente
sur la responsabilité pénale. Il est admis que l'exécution de l'ordre par la personne qui
le reçoit ne peut supprimer la responsabilité pénale que sous certaines conditions, et
qu'il existe une limite à la suppression de la responsabilité, qui est généralement
tracée par le critère du "caractère manifestement illégal".
La deuxième partie de l'étude est consacrée à la réglementation de l'exécution
de l'ordre de l'autorité compétente dans la législation, sa nature juridique et son effet
sur la responsabilité pénale en droit turc. Dans cette partie, la façon dont l'exécution
de l'ordre de l'autorité compétente est réglementée dans la législation en tant
qu'institution affectant la responsabilité pénale et quelles sont ses différences par
rapport aux institutions similaires affectant la responsabilité pénale sont discutées.
Bien que l'exécution d'une disposition légale et l'exécution d'un ordre légal puissent
être expliquées sous le sous-titre "exécution du devoir", on constate que l'exécution
d'un ordre et l'exécution d'une disposition légale sont définies comme des institutions distinctes dans des dispositions différentes du CPT, soumises à des conditions
d'application différentes. De nombreuses opinions différentes ont été émises par la
doctrine sur la nature juridique de l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente. On
peut affirmer qu'il existe un consensus dans la doctrine selon lequel si l'ordre est
conforme à la loi, l'exécution de l'ordre constitue un fait justificatif. D'autre part, on
constate qu'il existe différentes approches dans la doctrine sur l'effet de l'exécution
de l'ordre illégal sur la responsabilité pénale, telles que l'exécution de l'ordre illégal
constitue un fait justificatif, constitue une cause de non-culpabilité et constitue une
excuse. Dans le cadre de nos évaluations sur le caractère contraignant de l'ordre
illégal, il a été conclu que les dispositions sur l'ordre illégal contraignant règlent
essentiellement l'irresponsabilité pour l'exécution de l'ordre illégal dans les cas où
l'on ne peut pas s'attendre à ce que la personne recevant l'ordre détermine que l'ordre
est illégal. Dans un état de droit, puisqu'il ne peut être admis que le législateur
impose une obligation d'obéir à des ordres illégaux, l'exécution d'un ordre illégal ne
peut constituer un fait justificatif. Les autorités qui reçoivent l'ordre sont censées
obéir à l'ordre en vérifiant qu'il est conforme à la loi. Cependant, dans les cas où l'on
ne peut pas s'attendre à ce qu'ils sachent que l'ordre est conforme à la loi ou lorsqu'ils
n'ont pas l'autorité pour contrôler la légalité de l'ordre, le fait d'être obligé d'obéir à
l'ordre dans le doute de son illégalité a été accepté comme une raison qui supprime la
responsabilité de l'exécution de l'ordre. Dans la première possibilité, conformément à
l'article 137/1 de la Constitution, il est prévu que si la personne recevant l'ordre a un
doute sur l'illégalité de l'ordre, elle sera obligée d'obéir à l'ordre suivant la répétition
de l'autorité émettrice de l'ordre. Dans cette hypothèse, même si la personne recevant
l'ordre ne croit pas que l'action de l'autorité émettrice de l'ordre est conforme à la loi,
elle ne peut être tenue responsable de l'action qu'elle accomplit sans savoir qu'elle est
illégale, puisqu'elle est obligée d'exécuter l'ordre jusqu'à ce que le contraire soit
déterminé par une décision judiciaire. Toutefois, la limite de cette irresponsabilité est
définie à l'article 137/2 de la Constitution comme "les ordres dont l'objet constitue
une infraction". A notre avis, ce qui est signifié ici est que l'ordre ne sera pas exécuté
dans les cas où l'illégalité matérielle de l'ordre est contraire à la norme pénale. On ne
peut pas admettre que des ordres de cette nature soient donnés dans le cadre du
service et que l'autorité administrative soit autorisée à donner de tels ordres, et
comme on est censé savoir que l'ordre est contraire à la norme pénale sur le plan
matériel, il n'est pas permis de l'exécuter avec la répétition de l'autorité
administrative. Une autre situation dans laquelle un ordre illégal est considéré
comme contraignant est celle où le contrôle de la légalité de l'ordre est restreint,
comme le stipulent l'article 137/3 de la Constitution et l'article 24/4 du CPT. Dans
ces cas où le pouvoir de vérifier la légalité de l'ordre est limité, il est stipulé dans les
dispositions exceptionnelles de la loi que la personne qui est empêchée de vérifier
que l'ordre est matériellement illégal ne peut pas être tenue responsable si elle
exécute l'ordre, car on ne peut pas s'attendre à ce qu'elle détermine si l'ordre contient
une illégalité matérielle qui constitue une infraction ou ne constitue pas une
infraction. Pour cette raison, il a été normativement accepté par le législateur que la
personne qui doit exécuter l'ordre reçu dans les cas où le contrôle de la conformité à
la loi est limité, ne peut pas être tenue pour négligente car on ne peut pas s'attendre à
ce qu'elle sache que l'action est illégale dans le cas où l'action constitue une
infraction. Dans ce cas, puisque l'ordre est matériellement illégal et que son
exécution constitue une infraction, son illégalité perdure et, par conséquent, l'autorité
émettrice de l'ordre peut être tenue responsable du résultat de l'exécution de l'ordre.
À la suite de cette évaluation, bien que le critère subjectif de savoir que l'ordre a été donné dans le but de commettre une infraction ait été introduit dans la disposition
relative du Code Pénal Militaire, il est déterminé que les cas où l'ordre est
manifestement illégal, où l'on peut s'attendre à ce que l'auteur connaisse l'illégalité de
l'ordre, devraient également être acceptés comme critère objectif limitant
l'irresponsabilité pour l'exécution de l'ordre illégal, et il est recommandé qu'une
phrase générale dans ce sens soit ajoutée à la législation.
La troisième partie de notre étude est consacrée à l'explication des conditions
d'exécution de l'ordre de l'autorité compétente en droit pénal turc et à l'évaluation de
quelques cas particuliers concernant l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente. A
cet égard, les conditions d'exécution de l'ordre au sein de l'article 24 du CPT sont
analysées dans le cadre de deux conditions, à savoir l'existence d'un ordre et le
caractère contraignant de l'ordre, de manière à permettre d'envisager ensemble la
possibilité que l'ordre soit licite ou illicite. Pour que l'ordre soit contraignante, il faut
tout d'abord que la condition de l'existence d'une ordre relevant de l'article 24 du
CPT soit remplie. Pour pouvoir parler de l'existence d'un ordre dans le cadre de
l'article 24 du CPT, il faut tout d'abord qu'il y ait une relation de subordinationsupériorité publique entre les autorités dans la relation d'ordre, dans cette relation, la
demande doit être dirigée de l'autorité supérieure vers l'autorité inférieure et la
réalisation de la demande dirigée doit être légalement obligatoire. Conformément à la
manière dont elle est réglementée dans notre droit, le caractère contraignant de
l'ordre peut se presenter en cas de légalité ou d'illégalité de l'ordre. C'est pourquoi,
dans notre étude, les conditions qui assurent la force contraignante d'un ordre illégal
et celle de l'ordre légal sont analysées sous des rubriques distinctes. Par conséquent,
la force contraignante d'un ordre légal dépend de la légalité de l'ordre tant dans sa
forme que dans son fond. En conséquence, en droit turc, l'autorité qui reçoit l'ordre
est obligée d'obéir à l'ordre si elle détermine que l'ordre est conforme à la loi dans sa
forme et son fond. Dans les cas où il n'est pas prévu ou il est empêché de déterminer
que l'ordre est illégal, l'ordre devra être exécuté même s'il est considéré comme
illégal, et l'ordre sera donc "contraignant". À cet égard, la portée et les limites du
pouvoir de contrôler la légalité d'une ordre dans le cadre du caractère contraignant
d'une ordre illégale, les dispositions législatives régissant les cas où le pouvoir de
contrôle est limité et la manière dont ces dispositions doivent être appliquées sont
examinés en détail dans cette étude. Les dispositions de la loi militaire et de la
législation relative à l'application de la loi qui limitent le pouvoir de contrôler l'ordre
ont été examinées séparément, et il a été déterminé que dans les cas où le pouvoir de
contrôler la légalité de l'ordre est limité, les limites de l'irresponsabilité des personnes
exécutant l'ordre devraient être clairement indiquées. Dans ce sens, la question de la
détermination des limites des cas où l'ordre illégal est contraignant a été évaluée
séparément sous une rubrique distincte dans l'étude, et les méthodes d'illégalité
manifeste de l'ordre et l'exclusion de certains types d'infractions des cas où l'ordre
illégale est contraignante sont incluses comme exemples de limites adoptés dans la
législation de divers pays et le Statut de Rome, qui ont été discutés dans la première
partie de l'étude. En conséquence, il a été conclu qu'il est entendu, tant dans les avis
de la doctrine que dans les exemples de jurisprudence, que les cas où l'ordre est
manifestement illégal ou constitue une infraction sont pris en considération en termes
d'irresponsabilité de la personne qui exécute l'ordre en droit turc, et qu'il serait
approprié d'énoncer clairement le critère utilisé dans la doctrine et la jurisprudence
dans la législation, de sorte que l'harmonisation avec notre législation puisse être
assurée en cas d'adhésion au Statut de Rome.
Il est possible que l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente se presente
conjointement avec certaines institutions de droit pénal dans la pratique, et dans ces
cas spécifiques, la relation entre ces institutions doit être évaluée séparément. Dans
ce contexte, dans les cas où la loi reconnaît le pouvoir de recourir à la force qui peut
être appliqué lors de l'exécution de certains ordres, bien que le pouvoir de recourir à
la force soit un pouvoir découlant de l'émission d'un ordre légal, lorsqu'il est utilisé
comme un pouvoir découlant directement de la loi, l'exécution de la disposition de la
loi sera en question; si le pouvoir de donner un ordre reconnu dans la loi est utilisé
sous la forme d'un ordre de recourir à la force et qu'un ordre de recourir à la force est
donné, l'exécution de l'ordre de l'autorité compétente sera en question. Il est
également possible que l'exécution de l'ordre ait lieu en même temps que la défense
légitime. Dans le cas où la personne qui exécute l'ordre fait l'objet d'une agression
pendant l'exécution de l'ordre, elle peut faire usage du pouvoir d'utiliser la force afin
de remplir son devoir pendant l'exécution de l'ordre en termes d'actes de résistance à
l'exécution de l'ordre, qui ne constituent pas une atteinte à sa personne ou à un droit
appartenant à une autre personne. Encore une fois, l'exécution d'un ordre illégal peut
également constituer une attaque injustifiée contre des tiers qui sont les destinataires
de l'ordre, et de même, dans les cas où l'exécution d'un ordre contraignant illégal est
en cause en cas d'obéissance absolue, il sera possible de bénéficier de la légitime
défense contre l'exécution de l'ordre lorsqu'il est admis que l'exécution de l'ordre
affecte la culpabilité. Dans le cas où il existe un état de nécessité pour la personne
qui exécute l'ordre, il convient de préciser que le fait que certaines fonctions
publiques exposent les personnes qui en sont chargées à un danger doit être pris en
considération sous la condition que l'état de nécessité n'oblige pas à supporter le
danger, et dans les cas où il existe une obligation de supporter le danger comme
exigence de la fonction, cette obligation doit avoir une limite en fonction du poids de
l'intérêt auquel le danger est destiné. Ce chapitre traite également de l'effet de
l'exécution des ordres donnés par l'autorité compétente dans le cadre des procédures
pénales comprennent des actes entrant dans le cadre des activités de l'agentprovocateur. Bien qu'aucune norme du droit turc n'autorise explicitement les agents
de police à accomplir des actes dans le cadre d'activités de provocation au cours
d'enquêtes criminelles, sous le nom d'"agent de police menant une enquête sous
couverture", il est recouru aux actions consistant à révéler le crime en se faisant
passer pour un acheteur de drogue, à la prostitution ou aux délits de corruption en se
faisant passer pour un client. Il a été conclu qu'il pourrait être approprié d'inclure une
disposition indiquant la limite dans la législation plutôt que dans la jurisprudence
pour déterminer la limite de la légalité de l'ordre pour ces actions, et à cet égard, les
dispositions législatives dans des pays comme la France ou l'Italie, qui définissent
clairement et permettent les actions des agents de la force publique pour attraper les
suspects en flagrant délit en se faisant passer pour des acheteurs, peuvent être prises
en considération.
En conclusion, il convient de souligner que pour que les dispositions du droit
pénal turc contenant les règles relatives à l'exécution de l'ordre de l'autorité
compétente soient comprises de manière intègre et cohérente, lesdites dispositions
devraient indiquer plus clairement les conditions qui affecteront la responsabilité
pénale de la personne qui exécute l'ordre. Dans ce contexte, il est suggéré d'inclure
l'illégalité manifeste de l'ordre comme critère qui constitue la limite des dispositions
réglementant l'irresponsabilité de la personne qui exécute l'ordre illégal.