Tarım alanlarında kullanılan herbisit grubu ilaçların kalıntılarının toprakta ve oligochaeta sınıfı toprak solucanlarında araştırılması
Investigation of herbicide group drugs residues used in the agricultural field in soil and oligochaeta group earthworms
Yazar: HANDAN AYDIN
Danışman: PROF.DR. NURAY UZUNÖREN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
6. ÖZET : Artan nüfusa paralel olarak ortaya çıkan gıda ihtiyacını karşılamak üzere tarımsal ürünlerde verim ve kaliteyi artırmak amacıyla özellikle son 30 yılda dünyada olduğu gibi ülkemizde de kullanımı artan pestisitler aynı zamanda çevre kirliliğine neden olarak doğal dengeyi bozmakta ve çevre sağlığını tehdit etmektedir. Bu konuya ilişkin olarak çalışmamızda da İstanbul ve çevresindeki tarım arazilerinde yaygın olarak kullanılmakta olan 2,4-D, Klorsulfuron ve Propanil herbisitlerinin kalıntılarının toprakta ve ekotoksikolojik çalışmalarda indikatör organizma olarak belirtilen toprak solucanlarında HPLC metodu ile analizi gerçekleştirildi. Saha taramalarında ilk olarak İ.Ü. Veteriner Fakültesi çiftliğinde buğday tarımı yapılan bir tarım arazisinin 2000 yılı Mart ayı başlangıcında 200 cc/da dozunda 2,4-D herbisiti ile ilaçlamayı takiben birer hafta aralıklarla herbisitin topraktaki parçalanmasını saptamak amacıyla toprak numuneleri toplandı ve yarılanma ömrünün 21 gün olduğu, 4. haftanın sonunda da herbisitin saptama limitinin(50 ppb) altına düştüğü görülmüştür. Sonraki saha örnekleri Hadımköy, Büyükçekmece Karaağaç, Büyükçekmece Tepecik, Çatalca ve Çatalca İnceğiz köylerinden toprak ve toprak solucanları olmak üzere toplandı. Toprak ve solucan örnekleri için 2 ayrı metod kullanıldı ve seçilen metodların her ikisinin de modifikasyonu sonucunda iki herbisitin de birlikte saptanmasına olanak sağlandı. Toprak örneklerinde ilaçlamayı takiben bir ay sonra alınan örneklerde 0-5 cm derinlikte ortalama 0,51 ± 0,27 ppm (n=3) ve 5-15 cm derinlikte ortalama 0,31 ± 0,16 ppm (n=3) 2,4-D saptandı. Bunu takiben üç ay sonunda alınan örneklerde topraktaki kalıntısının saptama düzeyinin altına düştüğü görüldü. Buna karşılık toprak numunelerine eşzamanlı olarak toplanan solucan örneklerinin ilk analizinde bu herbisitin konsantrasyonu ortalama 0,93 ±0,15 ppm(n=3) ve üç ay sonraki analizde 50ortalama 1,13 ± 0,37 ppm (n=3) olarak saptandı. Aynı herbisitin İÜ. Veteriner Fakültesi çiftliğindeki ilaçlamayı takiben üçüncü haftada toplanan solucan numunelerindeki konsantrasyonu topraktaki konsantrasyonunun 3,6 katı ve ilaçlamayı takiben üç ay sonra toplanan solucan örneklerinde ise üçüncü haftadaki toprak konsantrasyonunun 5,2 katı oranında biriktiği saptanmıştır. Klorsulfuron herbisitinin saha araştırmasında topraktaki konsantrasyonları ilaçlamayı takiben bir ay sonra 0-5 cm derinlikte 0,76 ± 0,46 ppm (n=3) ve 5-15 cm derinlikte 0,46 ± 0,49 ppm (n=2) olarak saptanmış olup, sonraki 1 ay sonunda toprakta rezidüsüne rastlanmamıştır. Klorsulfuron'un solucanlardaki konsantrasyonu ilaçlamayı takiben 2 ay sonunda 0,76 ± 0,40 ppm (n=8) olarak saptanmış olup, her iki herbisitin de toprak solucanlarında birikim yaptığı görülmüştür. 51

Abstract:
7. SUMMARY INVESTIGATION OF HERBICIDE GROUP DRUGS RESIDUES USED IN THE AGRICULTURAL FIELD IN SOIL AND OLIGOCHAETA GROUP EARTHWORMS. Pesticides have been used increasingly, especially in the last 30 years, in our country and in the world, in order to raise production and for getting high quality of agricultural commidities aiming to meet the food requirment arising from the increasing population. Pesticides also disrupt ecological balance by creating pollution and are a threat to environmental health. In our study, residues of 2,4-D, Klorsulfuron and Propanil herbicides, that are widely used in agricultural areas in and around Istanbul, were analysed in soil and earthworms, which are described in ecotoxicological studies as indicator organisms, using the HPLC method. In the field investigations, a wheat field in the I.U. Veterinary Faculty Farm was treated with the 2,4-D herbicide at a dose of 200 cc/da at the beginning of March of 2000. Following this application, soil samples were collected at 1-week intervals in order to determine degradation time of herbicide in the soil. It was seen that the half-life of the herbicide was 21 days and that by the end of the 4th week, the herbicide dropped beneath the detection limit (50 ppb). Subsequent field samples were collected in the form of soil and earthworm from the villages of Hadımköy, Büyükçekmece Karaağaç, Büyükçekmece Tepecik, Çatalca and Çatalca İnceğiz. Two different methods were used for soil and earthworms. With the modification of these two selected methods, detection of both herbicides together was achieved. In the soil samples obtained 1 month after herbicide application a mean of 0,51 ± 0,27 ppm (n=3) 2,4-D was found at a depth of 0-5 cm, and a mean of 520,31 ±0,16 ppm (n=3) 2,4-D was found at a depth of 5-15 cm. In samples collected 3 months after this reading, it was seen that residue in the soil had dropped beneath detection level. On the other hand, in the earthworm samples collected at the same time as soil samples, concentration of this herbicide was determined as a mean of 0,93 ±0,15 ppm (n=3) in the first analysis and as a mean of 1,13 ± 0,37 ppm (n=3) in the analysis 3 months later. In the third week following application of this herbicide in the I.U. veterinary Faculty Farm, herbicide concentration in earthworm samples collected from the farm was determined to be 3,6 times the soil concentration. Also, herbicide concentration in earthworm samples obtained 3 months after application was determined as accumulating at a rate of 5,2 times the soil concentration at 3 weeks. Soil concentrations of the herbicide Chlorsulfuron in field studies 1 month after application was determined as 0,76 ± 0,46 ppm (n=3) at a depth of 0-5 cm and as 0,45 ± 0,49 ppm (n=2) at a depth of 5- 1 5 cm. There was no residue by the end of the following month. Concentration of chlorsulfuron in earthworms, at the end of 2 months after herbicide application, was determined to be 0,76 ± 0,40 ppm (n=8) and it was observed that both herbicides accumulated in earthworms. 53