Tarihi yapılarda yangın tehlikesine bağlı gelişen risklerin yönetimi üzerine bir değerlendirme
An assessment on the management of risks developed by fire hazards in historical buildings
Yazar: SEMA TULUNAY
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP GÜL ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, taşınmaz kültür varlıklarının karşı karşıya olduğu yangın tehlikesinden kaynaklanan risklerin yönetiminde yaşanan problemleri ve ülkemizde yürürlükte olan yangın yönetmeliğinin kültür varlıklarının korunması ile ilişkisi açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. 
Çalışma kapsamında öncelikle yangın kaynaklı risklerin yönetilebilmesi için, tarihi yapı – yangın ilişkisi incelenmiştir. Bu hedef ile İstanbul'da son 20 yılda anıtsal yapılarda meydana gelen 8 adet yangın vakası seçilmiş ve incelenmiş ayrıca Fatih İlçesinde yer alan ve sivil mimarlık örneği olan tarihi yapılarda son 10 yılda çıkan yangın vakaları tespit edilmiş ve bunlara dayanan analizler yapılarak istatistikî veriler oluşturulmuştur.
Yangın vakalarının incelenmesinden sonra, afet risk yönetiminde kullanılmakta olan terminoloji ile yangın tehlikesine ilişkin temel terminoloji ve tanımlar ele alınmıştır. Aynı bölümde, yangın olgusunun tarihi yapılarda neden olduğu koruma sorunları tespit edilerek açıklanmıştır.
Çalışmanın 4. bölümünde, Türkiye'de ve yurtdışında, yangınlara karşı önlem amaçlı olarak hazırlanan yasal düzenlemeler irdelenmiştir. Türkiye'de yangınlara karşı hazırlanmış olan ferman, yasa ve yönetmelikler, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi olarak 2 başlıkta incelenmiş; günümüzde yürürlükte olan yangın yönetmeliğinin tarihi yapılar açısından gelişimi ve güncel durumu, detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Yurtdışındaki ülkelerde yangın yönetmeliklerinin durumu, yayınlanmış olan kılavuz metinleri ve kodlar araştırılmıştır. İngiltere'de yayınlanmış olan GN 80 ile ABD'de yayınlanmış olan NFPA 909 ve NFPA 914'ün hükümleri, tarihi yapılarda yangından korunmaya yaklaşım açısından detaylı olarak incelenmiştir. Bölümün sonunda ise, ülkemizde yürürlükte olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile NFPA 914 Code for the Protection of Historic Structures / Tarihi Strüktürlerin Korunmasına İlişkin Kod'un yaklaşımları karşılaştırılarak, mevcut yönetmeliğimizin tarihi yapılar açısından durumu tespit edilmiştir. 
Çalışmanın sonunda, elde edilen tüm veriler değerlendirilerek mevcut yönetmeliğimizde tarihi yapılarda yangından doğan risklerin yönetilebilmesi için tanımlanması ve geliştirilmesi gereken noktalar ortaya konmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Tarihi yapılarda yangın, Afet risk yönetimi, Koruma sorunu olarak yangın, Yangın risklerinin yönetimi, Yangın yönetmeliği

Abstract:
This study aims to evaluate the problems experienced in the management of risks arising from the fire hazard faced by immovable cultural assets and the relationship between the fire regulations in force in our country and the protection of cultural assets.
In this study, first of all, historical structure - fire relationship has been examined in order to manage fire risks. With this aim, 8 fire cases occurred in monumental buildings in Istanbul in the last 20 years have been selected and examined. Furthermore, fire incidents occurring in the last 10 years in the historical buildings, which are examples of civil architecture in Fatih District, have been determined and statistical data have been created by making analyzes based on these.
After examining the cases of fire, the terminology used in disaster risk management and the basic terminology and definitions related to fire hazard are discussed. In the same section, protection problems caused by fire phenomenon in historical buildings are identified and explained.
In the 4th section of the study, the arrangements for fire safety in Turkey and abroad were examined. The edicts, laws and regulations about fire safety in Turkey are analysed in 2 topics as Ottoman period and Republican period. The development and current state of the fire protection regulation in terms of historical buildings are discussed in detail. The status of fire regulations, published guidance texts and codes in the countries abroad have been investigated. GN 80 published in the United Kingdom and NFPA 909 and NFPA 914 published in the USA are examined in detail in terms of approach to fire protection in historic buildings. At the end of the section, the state of fire regulation in Turkey is determined in terms of historical structures by comparing it with NFPA 914 the Code of the Protection of Historic Structures.
At the end of the study, all the data obtained were evaluated and the points that need to be defined and developed in our current regulation in order to manage the risks arising from fire hazards in historical buildings have been put forward.

Keywords: Fire in historical buildings, Disaster risk management, Fire as a protection problem, Fire risk management, Fire regulation