Türkiye'de başarılı yönetici algısı:Siyasal eğilim ve cinsiyet kaynaklı stereotipler bağlamında karşılaştırmalı bir araştırma
Perception of successful manager in Turkey: A comparative research in the context of political tendencies and sexual stereotypes
Yazar: SELDA LİMON
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAİT ÖZKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Başarı = Success ; Başarı algısı = Success perception ; Cinsiyet = Gender ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Stereotip = Stereotyping ; Yönetici beklentileri = Administrator expectationse ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bireyler içinde bulundukları toplumsal, siyasal ve kültürel çevreden etkilenerek, başarılı yöneticinin sahip olması gerektiğine inandığı birçok özelliği ve davranış biçimini zihinlerinde modellemektedir. Bu modeller başarılı yöneticinin davranış ve niteliklerine ilişkin bireyin zihninde oluşturduğu stereotiplerdir. Stereotipler sayesinde, bireylerin zihinlerinde yöneticiye ilişkin önceden bir model oluşmakta ve birey yöneticiyi gördüğü andan itibaren bu modele göre teşhis edip, yöneticinin nasıl birisi olduğunu ve ne tür davranışlar sergilemesi gerektiğini kolaylıkla ifade edebilmektedir.
Çalışmada bireylerin siyasi eğilimleri (muhafazakar, milliyetçi, sosyal demokrat, sosyalist) ile cinsiyetlerinin başarılı (iyi) bir yöneticide bulunması istenilen özellikleri tanımlamada algı farklılığı oluşturup oluşturmadığı incelenmiştir. Ayrıca başarılı yönetici prototipi ile siyasi eğilim (muhafazakar, milliyetçi, sosyal demokrat ve sosyalist) stereotipleri ve cinsiyet stereotipleri arasındaki ilişkiler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı başarılı (iyi) yönetici prototiplerinin farklı cinsiyet ve siyasi eğilimlere (muhafazakar, milliyetçi, sosyal demokrat, sosyalist) sahip olan bireylerin algılamalarında farklılık gösterip göstermediğini tespit edip, zihinlerinde şekillendirdiği başarılı (iyi) yönetici algısını ortaya çıkarmaktır.
Araştırmada 92 maddelik Schein Tanımlayıcı Endeks'i (STE) kullanılmıştır. Bu tanımlayıcı endeks, erkek, kadın, başarılı yönetici, milliyetçi, muhafazakar, sosyal demokrat ve sosyalist başlıkları ile yedi farklı örneklem grubuna uygulanmıştır. Araştırma Türkiye'de IBBS-1 (düzey-1) il gruplandırmasında yer alan 2500 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'deki başarılı yöneticilerin prototipi cinsiyet klişelerinin eril ve dişil özellikleriyle açıklanamamaktadır. Ancak bireylerin siyasi eğilim stereotipleri ile başarılı yönetici prototipleri arasında farklılıklar olduğu görülmüştür. Aynı zamanda başarılı olma isteği yüksek olan, atılgan, bilgi olarak donanımlı, agresif olmaktan rahatsız olmayan, hayatın gerçeklerini bilen, liderlik yeteneği yüksek olan, neşeli, istikrarlı, zeki ve düşünceleri duygularından etkilenmeyen yöneticilerin Türk kültürel ortamında başarılı yönetici olarak tercih edildiği gözlenmektedir

Abstract:
Individuals are influenced by the social, political and cultural environment in which they exist and they model many characteristics and behavior in the minds about the successful manager. These models are stereotypes created by the individual in his / her mind about the behavior and qualities of the successful manager. With the stereotypes, a model is formed in the minds of the individuals in the minds of the individuals and the individual can easily identify the manager according to this model from the moment he sees the manager and what kind of behaviors he / she should exhibit.
In this study, the political tendencies of individuals (conservative, nationalist, social democrat, socialist) and their gender were examined to determine whether there was any difference in perception in identifying the characteristics that would be required in a successful (good) manager. In addition, relations between successful manager prototype and political tendencies (conservative, nationalist, social democrat and socialist) stereotypes and gender stereotypes were analyzed comparatively. The main objective of the study is to determine whether successful (good) manager prototypes differ in the perceptions of individuals who have different gender and political tendencies (conservative, nationalist, social democrat, socialist) and to reveal the perception of successful (good) managers in their minds.
The 92-item Schein Descriptive Index (SDI) was used in the study. This descriptive index was applied to seven different sample groups with male, female, successful manager, nationalist, conservative, social democrat and socialist titles. Research was carried out in Turkey NUTS-1 (level-1) located in the city grouping with 2500 participants.
According to the research, the prototype of successful managers in Turkey can not be explained by gender stereotypes of masculine and feminine characteristics. However, it has been observed that there are differences between individuals' political tendencies stereotypes and successful executive prototypes. At the same time, the desire to be successful, dashing, knowledge-equipped, uncomfortable to be aggressive, who knows the realities of life, leadership skills, cheerful, stable, intelligent and thought to be influenced by the emotions of the leaders of the Turkish culture as a successful manager is preferred.