Ulus-devlet olma yolunda Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk siyasal kimlikleri ve modernleşme
Turkish political identities and modernization to Repuplic from Tanzimat in nation-state process
Yazar: İLKNUR MEŞE
Danışman: PROF.DR. GÜLAY ARIKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Tezin konusu, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerilemeye başladığı 19. yüzyıldan bir ulus- devlet olan Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu 20. yüzyıla kadar geçen zaman sürecinde yaşanan değişimlerin bir ürünü olarak ortaya çıkan, değişen koşullarla birlikte yeni anlam ve içerik kazanan, çıkış noktalan "devleti kurtarmak" olan, Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık ve Türkçülük olarak adlandırılan Türk siyasal kimlikleridir. Siyasal kimliklerin oluşum ve dönüşüm koşullarını ortaya koyarak genel bir profilini çizebilmek ve aralarındaki geçişleri ve ilişki boyutlarını açıklayabilmek amacıyla başlanılan bu çalışmada konunun uzman araştırmacı ve yazarlarının ilk elden arşiv ve belge taramaları sonucu yazdıkları eserlerinden yeterince yararlanmaya çalışılmıştır. Türk siyasal kimliklerinin Osmanlı devlet-toplum yapısı ve aydm-bürokratlann eylemleri bağlamında bir oluşum ve dönüşüm süreci olarak ele alınması, sosyolojik bakışın yanında tarihsel bir bakışı da gerektirdiği için, tarihsel sosyolojik yöntemden, özellikle de bu yöntem içerisinde özel bir yere sahip olan Annales Okulu'nun argümanlarından faydalanılmıştır. Bu şekilde bir yöntem ve seyir izleyen araştırmada: modernleşme süreci içinde uç veren ve tanımlanan siyasal kimliklerin, dış etkilere rağmen büyük ölçüde Osmanlı'nın siyasal, toplumsal ve kültürel yapısmda şekillendiği; bunun yanında 19. yüzyıl modern bürokrasisinin Batı deneyimlerinin ve yetkinliklerinin belirleyiciliğinin ve yönlendiriciliğinin de siyasal kimlik oluşturucuları olarak önemli bir rol oynadığı; hem Osmanlı modernleşmesinin hem de onun içinde oluşan siyasal kimliklerin temel karakteristiğinin ılımlı ve muhafazakar olması; her siyasal kimliğin hem muhafazakar hem de yenilikçi unsurları barındırması ve aralarında keskin ayrımlar yapılamaması nedenleriyle kimlikler arasında ikili ve üçlü sentezlere izin verebilecek geçişlerin olabilmesi gibi sonuçlara ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler Modernleşme, siyasal kimlik, ulus-devlet, siyasal muhalefet, milli kimlik, laiklik, Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Türkçülük.

Abstract:
The subject of this thesis is the Turkish political identities, defined as Ottomanism, Islamism, Westernism and Turkism, which acquired new meanings and essences by the altering circumstances, revealing themselves as the outcomes of these changing situations which took place starting with the period of when the Ottoman Empire had been in recession and till the establishment of the Turkish Republic in the 20th century. In order to put forward the constitution of these political identities and the affinities between them, in this thesis a great effort has been spent in benefiting from many of the works by professional reseachers and writers who created their works by scanning through the archieves and related documents. Dealing with the Turkish political identities in context with the structure of Ottoman government and society in relation with the actions of intellectual bureaucrats requires not only the sociological point of view but also a historical point of view, therefore historical-sociological method and within this method the arguments of Annales School which have a distinctive place in it are used. It can be concluded that these political identities which had been in formation and defined in the modernization era, despite the external factors, formed but only within the social and cultural structure of the Ottoman Empire. Besides, the western experiences of the 19th century modern bureaucracy, the determination and orientation of the perfections played a crucial role in the formation of the political identities. Also, the fundamental characteristics of the modernization of the Ottoman Empire and the political identities which formed within the Empire being moderate and conservative, every political identity possesses both the conservative and the innovative elements and because no distinction could be made between them, there may be transitions which permit twofold or threefold syntheses between the identities. Key Words Modernization, political identity, nation-state, political opposition, national identity, secularism, Ottomanism, Islamism, Westernism, Turkism.