Dini ve mistik tecrübede evrensel öz problemi: Walter Stace-Steven Katz karşılaştırması
The problem of the universal core in the religious and mystical experience: the comparison of Walter Stace-Steven Katz
Yazar: FATMA YÜCE
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ALİ ÇETİNKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Benlik = Ego ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Evrensel öz = Universal core ; Evrensellik = Universality ; Felsefe = Philosophy ; Katz, Steven = Katz, Steven ; Stace, Walter = Stace, Walter ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; Öz kimlik = Self-identity

Özet:
Çalışmanın amacı değişmez tek bir gerçekliğin olup olmadığını ve bu gerçekliğin felsefi alana yansımasını evrensel öz temasıyla analiz etmektir. Tezde evrensel öz problemi öncelikle soyut bir çerçevede teorik tespitler kapsamında ele alınmıştır. Dini ve mistik tecrübe kavramları temel birimlerine kadar aralarındaki ayrımın evrensel öz açısından önemini anlamak için incelenmiştir. Daha sonra evrensel öz problemi somut bir çerçevede Stace ve Katz'ın argümanlarına göre pratik tartışmalar kapsamında ele alınmıştır. Tezde evrensel öz teması mistik tecrübedeki merkezi konumu dolayısıyla Stace'in kavramsallaştırmasına ve sistematik analizlerine göre değerlendirilmiştir. Bununla birlikte çalışmaya özgün yapı kazandıran akıl-sezgi dikotomisi evrensel öz için kullanılmıştır. Akıl-sezgi arasında öngörülen terkip fikriyle ulaşılan öneri, evrensel özcü ve bağlamsalcı yaklaşımların arasında yer alan ılımlı evrensel özcü yaklaşımdır. Stace ve Katz'ın argümanlarının karşılaştırılmasına dayanan felsefi değerlendirmelerin, kavramsal analizin ve fikirsel sentezin sonucunda muhteva, yöntem ve dil birliği gibi benzerliklerin farklılıklardan daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Netice olarak dini ve mistik tecrübelerde yapısal, yöntemsel ve linguistik benzerlik tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to analyze the problem whether there is an unchangeable unique reality and its reflection to the philosophical area in terms of universal core. Therefore in the dissertation the problem of universal core is studied firstly in an abstract frame within the scope of theorical ideas. Then the concepts of religious and mystical experience are examined in terms of basic units in order to understand the importance of their distinction for the universal core. Afterwards the problem of universal core is described in a concrete frame through the lenses of  practical discussions based on Stace's and Katz's arguments. More specifically in the dissertation the concept of universal core is discussed according to Stace's conceptualization and systematical analyses because of his central position in the field of mysticism. Beside this, the reason-intuition dichotomy that specifies the study is used for the universal core. Furthermore the proposal attained through the idea of combination between the reason and intuition is the moderate universal essentialist approach between the universal essentialist and contextualist approaches. As a result of the philosophical evaluations, conceptual analysis and synthesis of ideas regarding the comparisons of the arguments of Stace and Katz, it is revealed that the similarities such as the unity of content, method and language are much more than the differences and it is deduced that there are structural, methodical and linguistic similarities in the religious and mystical experiences.