Entelektüel sermayenin firma performansına etkisi: BİST Aracı Kurum Endeksi üzerine bir uygulama
Intellectual capital to company performance impact: On BIST Brokerage Index application
Yazar: MUSTAFA OĞUZHAN BERİGEL
Danışman: PROF. DR. SAMİ KARACAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration

Özet:
Yüzyıllar boyunca değişen toplum yapıları her seferinde farklı bir yöne doğru 
evirilmektedir. Bilgi toplumunun ortaya çıkmasıyla beraber işletmeler temelinde bilgi 
yer alan maddi olmayan duran varlıkların önemini fark etmeye başlamıştır. Geleneksel 
muhasebe ilk başta bu maddi olmayan duran varlıkları şerefiye olarak tanımlamış olsa 
da zamanla bu şerefiye kavramı maddi olmayan duran varlıkları ifade etmekte yetersiz 
kalmıştır. 1960'lı yıllarda ortaya atılan entelektüel sermaye kavramının önemini gün 
geçtikçe daha fazla anlayan işletmeler, bu kaynaklara yatırımlarını arttırmış aynı 
zamanda da bu kavramı doğru bir şekilde hesaplamak istemişlerdir. Bilim adamları 
günümüze kadar olan süreçte bu kavramı hesaplayabilmek adına birden fazla 
hesaplama yöntemi geliştirerek literatüre katkı sağlamışlardır.
Bu çalışmada Borsa İstanbul'da işlem gören Aracı Kurum Endeksine dahil 8 
adet şirkete ait veriler, Ante Pulic'in geliştirmiş olduğu Entelektüel Katma Değer 
Sayısı (VAIC) yöntemi yardımı ile hesaplanmıştır. Şirketlere ait veriler Kamuyu 
Aydınlatma Platformuna yapılan faaliyet raporlarında temin edilmiştir.
İşletmelere ait 2018-2022 yıllarına ait verilerle panel veri analizi yapılmıştır. 
Yapılan analiz sonunda çalışmada kullanılan tüm değişkenlerin ROA değişkeniyle 
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç 
olarak entelektüel sermayeye yatırım yapmak firma performansını olumlu yönde etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler: Entelektüel Sermaye, BİST, Firma Değeri

Abstract:
Over the centuries, societal structures have evolved in different directions. 
With the emergence of the knowledge society, businesses have begun to realize the 
importance of intangible fixed assets that contain knowledge. Although traditional 
accounting initially defined these intangible fixed assets as goodwill, over time, the 
concept of goodwill has become insufficient to express intangible fixed assets. 
Businesses, increasingly understanding the significance of the concept of intellectual 
capital introduced in the 1960s, have increased their investments in these resources 
and sought to calculate this concept accurately. Scientists have contributed to the 
literature by developing multiple calculation methods to calculate this concept until 
today.
In this study, data belonging to 8 companies included in the Brokerage Firm 
Index traded on the Borsa Istanbul were calculated using the Value Added Intellectual 
Coefficient (VAIC) method developed by Ante Pulic. The data for the companies were 
obtained from the activity reports submitted to the Public Disclosure Platform.
Panel data analysis was performed with data for the years 2018-2022 of the 
companies. At the end of the analysis, it was concluded that there is a statistically 
significant relationship between all the variables used in the study and the ROA 
variable. As a result, investing in intellectual capital positively affects firm  performance.

Keywords: Intellectual Capital, BIST, Firm Value