İbn Sînâ'da beden felsefesi
Avicenna's philosophy of body
Yazar: NECATİ AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ DENİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Beden = Body ; Hastalık = Disease ; Mizaç = Temperament ; Nefs = Soul ; Sağlık = Health ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; İbn Sina = Ibn Sina

Özet:
Bu çalışmada İbn Sînâ'nın insan bedenine yaklaşımı ve beden felsefesi incelenmiştir. İbn Sînâ'nın beden felsefesi insanı aklıyla, ruhuyla ve bedeniyle bütüncül bir şekilde ele alarak incelenmiştir. İbn Sînâ metafiziğinde insan, bedeniyle ay-altı âleme, nefsiyle ay-üstü âleme ait bir varlıktır. Nefs ve bedenden mürekkep olan insan varlığı madde ile ilişkisi nedeniyle kozmik düzende oluş ve bozuluş âlemi olan ay-altı âlemde yer almakla birlikte, sahip olduğu rasyonel ve psikolojik yetiler nedeniyle ay-altı âlemin en değerli varlığı olarak konumlandırılmıştır.
İbn Sînâ insanın fiziksel yapısının kozmik elementler olan toprak, su, hava ve ateşin karışımından meydana geldiğini; vücudun kan, balgam, sarı safra, kara safra gibi hıltlar tarafından beslenip düzenlendiğini; soğuk, sıcak, nemli ve kuru gibi niteliklerin insan bedeninde oluşturduğu dengenin mizaçları ortaya çıkardığını savunarak insan bedeninin ontolojik yapısına dair kapsamlı bir açıklama sunmuştur. 
İbn Sînâ sağlıklı bir beden için dengeli bir mizaç; uygun besin ve sıvıların alınması; bedene fazlalık olan şeylerin atılması; organların yeterli bakımı; vücuttaki kirlenmiş havanın temizlenmesi; sağlıklı bir çevre ile fiziksel ve zihinsel faaliyetlerde dengenin sağlanması gerektiğini savunur. Hastalık durumunda ise bedenin yeniden sağlığına kavuşabilmesi için ilaç, ameliyat, hacamat veya sülükle tedavi ve dağlama gibi tedavi metotlarını önerir.

Abstract:
This research examines Avicenna's approach to human body and his philosophy of body. Avicenna's philosophy of body examines human being with its reason, soul and body. In the metaphysics of Avicenna human being belong to the sublunary realm through its body, and to the celestial realm through its nafs. Formed of body and nafs, human being, despite being positioned in the sublunary realm, which is the realm of generation and corruption in the cosmic order because of its relation to matter; is considered most valuable being of the sublunary realm with reference to its rational and psychological faculties. 
Avicenna offers a comprehensive explanation on the ontological composition of human body through maintaining that the physical structure of human body is formed of mixture of air, water, dirt and fire, which are the cosmic elements; and the body is nourished and regulated by blood, yellow bile, black bile and phlegm, called humors; and balance formed by the qualities of hot, dry, cold and wet brings about the balance in temperaments.
In order to preserve health, Avicenna advocates balance of the temperaments, taking of healthy food and fluids; discharge of residues; adequate maintenance of organs; purification of the air in the body; a healthy environment, and balance in physical and mental activities. In the circumstance of disease, he recommends methods of treatment through medicine, surgery, cupping, leaches and ambustion.