Türkiye-Avrupa Birliği ticari ilişkilerinde Brexit etkisi
The impact of Brexit to Turkey and European Union trade
Yazar: SELİM ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ASENA BOZTAŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Serbest ticaret anlaşmaları = Free trade agreement

Özet:
Brexit, Birleşik Krallık'ın 30 Ocak 2020 tarihinde Avrupa Birliği'nden resmen ayrılması anlamına gelmektedir. Bu tezde amaç Brexit'in Türkiye'nin Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık ile ticaretindeki etkileri doküman analizi yöntemiyle ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla Birleşik Krallık, Türkiye, Avrupa Birliği ve uluslararası istatistik kuruluşlarının resmi verileri kullanılmıştır. Brexit'in etkilerini anlamak adına verilerin Brexit öncesi ve sonrası karşılaştırmalı olarak analizi yapılmıştır. Başlangıç olarak Brexit öncesi Türkiye, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği'nin ticareti hakkında bilgiler verilirken birbirleri ile olan ticari ilişkileri incelenmiştir. Ticari ilişkilerin ardından Brexit süreci açıklanmış ve tezin devamında Brexit sonrası ticari ilişkiler yaşanan gelişmeler ve etkileri ile birlikte incelenmiştir. Birleşik Krallık, Avrupa Birliği'nin en büyük ekonomilerin ve Türkiye'nin dış ticaret fazlası verdiği ülkeler arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Avrupa Birliği ise Türkiye'nin toplam ticaretinin %40'ını oluşturarak Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olarak yer almaktadır. Türkiye, Birleşik Krallık ve diğer Avrupa Birliği ülkeleri ile ticareti Gümrük Birliği kapsamında gerçekleştirmektedir. Birleşik Krallık Brexit ile Avrupa Birliği'nin yanısıra Gümrük Birliği'nden de ayrılmıştır. Birleşik Krallık'ın Gümrük Birliği'nden ayrılması Türkiye'nin dış ticaret fazlası verdiği en önemli ticari partnerlerinden olan Birleşik Krallık ile ticaretinde vergi ödemek durumunda kalacağı ve ticaretin maliyetinin artacağı anlamına gelmektedir. 2016 yılında yapılan ve Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılması yönünde sonuçlanan referandumun Brexit'in henüz gerçekleşmesine uzun bir süre olmasına rağmen o yıllarda Birleşik Krallık'ın ayrılması sonrası yaşanacak belirsizlikler nedeniyle Türkiye'nin Birleşik Krallık ile olan ticaretinde düşüş yaşanmıştır. Birleşik Krallık Brexit sonrası Avrupa Birliği ve Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması imzalamıştır. Yapılan Serbest Ticaret Anlaşmaları ile Brexit sonrası ticaretin Gümrük Birliği'nde gerçekleştiği şekilde devam etmesi amaçlanmıştır. Türkiye'nin Birleşik Krallık ile Serbest Ticaret Anlaşması yapması Türkiye için oluşabilecek dezavantajlı durumu ortadan kaldırmıştır. Ancak Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası ticaret akışını Avrupa Birliği dışındaki ülkelere yönlendirmesi Türkiye'nin Birleşik Krallık ile olan ticaretini durağan hale getirirken bu durum Avrupa Birliği ülkeleri için Türkiye ile olan ticaretlerinde artış olarak ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye-Avrupa Birliği Ticareti, Brexit, Serbest Ticaret Anlaşmaları

Abstract:
Brexit means the United Kingdom's formal departure from the European Union on 30 January 2020. The aim of this thesis is to reveal the effects of Brexit on Turkey's trade with the European Union and the United Kingdom by using a document analysis method. For this purpose, official data of the United Kingdom, Turkey, the European Union and international statistical institutions were used. In order to understand the effects of Brexit, a comparative analysis of the data was made before and after Brexit. To begin with, while giving information about the trade of Turkey, the United Kingdom and the European Union before Brexit, their commercial relations with each other were examined. After the commercial relations, the Brexit process has been explained and in the continuation of the thesis, the post-Brexit commercial relations are examined together with the developments and their effects. The United Kingdom is one of the largest economies in the European Union and among the countries where Turkey has a foreign trade surplus. The European Union, on the other hand, is Turkey's largest trading partner, accounting for 40% of Turkey's total trade. Turkey carries out trade with the United Kingdom and other European Union countries within the scope of the Customs Union. The United Kingdom left the Customs Union as well as the European Union with Brexit. The departure of the United Kingdom from the Customs Union means that Turkey will have to pay taxes in its trade with the United Kingdom, one of the most important trade partners with which it has a foreign trade surplus, and the cost of trade will increase. Although it was a long time before the Brexit referendum, which was held in 2016 and resulted in the United Kingdom's departure from the European Union, there was a decrease in Turkey's trade with the United Kingdom due to the uncertainties to be experienced after the United Kingdom's departure in those years. The United Kingdom signed a Free Trade Agreement with the European Union and Turkey after Brexit. With the Free Trade Agreements, it is aimed to continue post-Brexit trade as in the Customs Union. Turkey's Free Trade Agreement with the United Kingdom has eliminated the disadvantageous situation that may arise for Turkey. However, the post-Brexit trade flow of the United Kingdom to countries outside the European Union makes Turkey's trade with the United Kingdom stagnant, while this situation emerges as an increase in trade with Turkey for European Union countries.

Keywords: Turkey-European Union Trade, Brexit, Free Trade Agreement