Dimethoat'ın rat akciğer dokusu üzerine toksik etkisi ve ferulik asit'in koruyucu rolü
Toxic effect of dimethoat on rat lung tissue and protective role of ferulic acid
Yazar: BÜRGE ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KALENDER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Organofosfatlı bir pestisit olan dimethoat (O,O-dimetil-S-N-metilkarbamoilmetil fosforoditioat) böceklerin ve akarların kontrolünde kullanılmaktadır. Tarım alanlarında dimethoat, özellikle elma, armut ve diğer meyveler, tütün ve yaprak biti kontrolünde sıklıkla tercih edilmektedir. Fenolik bileşikler ise bitkilerde fazla miktarda bulunan sekonder metabolitlerdir. Bu çalışmada kullanılan ferulik asit bir polifenol bileşiğidir. Bu çalışmada 28 gün boyunca (subakut)  dimethoat, 3 mg/kg v.a. (vücut ağırlığı) (1/100LD50, düşük doz) ve 30 mg/kg v.a. (1/10LD50, yüksek doz) dozu şeklinde iki ayrı dozda ve ferulik asit 30 mg/kg v.a. dozlarında ratlara gavaj yoluyla verilmiştir. Ferulik asit, düşük ve yüksek dozda dimethoat ile birlikte ratlara verilmiştir. Bu çalışmada oksidatif stres parametreleri olan süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon-S-transferaz (GST) enzim aktiviteleri ile lipid peroksidasyonun belirteci olan malondialdehit (MDA) seviyesi araştırılmıştır. Deneylerin sonunda kontrol grubu ratlarla, düşük ve yüksek doz dimethoat uygulanan gruplar karşılaştırıldığında SOD, CAT, GPx, GST enzim aktiviteleri ve MDA seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olduğu gözlenmiştir. Düşük ve yüksek doz dimethoat uygulanan gruplarla, ferulik asit+dimethoat uygulanan gruplar karşılaştırıldığında MDA seviyesinde ve SOD, CAT, GPx, GST enzim aktivitelerinde istatiksel olarak anlamlı bir azalma meydana gelmiştir. Histopatolojik çalışmalarda düşük ve yüksek doz dimethoat uygualanan ratların akciğer dokusunda hücre infiltrasyonu, interalveolar septumda kalınlaşma, hemoraji, kongesyon ve alveolar keselerde daralma gibi patolojik bulgular gözlenmiştir. Ferulik asit+dimethoat uygulanan ratlarda patolojik bulguların azaldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Dimethoate (O, O-dimethyl-S-N-methylcarbamoylmethyl phosphorodithioate), an organophosphate pesticide, is used for the control of insects and mites. In agriculture, dimethoate is often preferred, especially in the control of apples, pears and other fruits, tobacco and aphids. Phenolic compounds are secondary metabolites that are abundant in plants. The ferulic acid used in this study is a polyphenol compound. In this study, two doses of dimethoate, 3 mg/kg v.a. (body weight) (1/100LD50, low dose) and 30 mg/kg v.a. (1/10LD50, high dose) in and ferulic acid 30 mg/kg v.a. rats were given by gavage throughout 28 days. Ferulic acid has rats with low and high doses of dimethoate. In this study, oxidative stress parameters, superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), glutathione peroxidase (GPx), glutathione-s-transferase (GST) enzyme activities and malondialdehyde (MDA) levels, which are indicative of lipid peroxidation, were investigated. At the end of the experiments, there was a statistically significant increase in SOD, CAT, GPx, GST enzyme activities and MDA levels, when control group rats were compared with low and high dose dimethoate groups. There was a statistically significant decrease in MDA level and SOD, CAT, GPx, GST enzyme activities when low and high dose dimethoate groups were compared with dimethoate plus ferulic acid treated groups. Histopathological studies showed pathological findings such as cell infiltration in the lung tissues, thickening of the interalveolar septum, hemorrhage, congestion and alveolar sacs in rats administered low and high doses of dimethoate. The pathological findings were decreased in dimethoate plus ferulic acid treated rats.