Elektrikli araçlara yönelik kamu politikaları seçilmiş ülkeler ve Türkiye değerlendirmesi
Public policies for electric vehicles: An evaluation of countries and Turkey
Yazar: HASAN HÜSEYİN ALEÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM TOSUNOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmanın amacı, seçilmiş ülkeler ve Türkiye'de elektrikli araçlara (EA) yönelik uygulanan kamu politikalarını karşılaştırarak değerlendirmektir. EA'lar üretildiği tarih itibariyle içten yanmalı motorlu araçların (İYM) bir alternatifi olsa da günümüzdeki kadar ülkelerin, uluslararası kuruluşların ve ülke birliklerinin ilgi odağı haline gelmemiştir. EA'lara olan bu ilginin sebebi, ulaşım sektörünün sera gazı emisyonuna ve iklim krizine bir çözüm olarak düşünülmesidir. Bu doğrultuda, birçok ülkü EA'lara yönelik kamu politikası uygulamakta ve çeşitli faydalarını görmektedir. EA'lara yönelik uygulanan kamu politikaları; vergi indirim ve teşvikleri, mali yardım ve hibeler, EA hedefleri ve yasaklamaları ve altyapı geliştirme destekleridir. Bu destekler aracılığıyla ülkeler EA kullanım oranını arttırmayı hedeflerken, EA'ların çevresel, ekonomik ve sağlık alanlarındaki faydalarından yararlanabilir. EA destek politikalarının, çeşitliliğine ve miktarına bağlı olarak EA kullanım oranını arttırdığı bir gerçektir. Norveç, İzlanda ve Danimarka gibi ülkeler EA teşviklerinin çeşidinin ve miktarının fazla olmasından dolayı en fazla EA stokuna sahip ülke konumundadır. Türkiye'nin ise EA'lara yönelik kamu teşvik çeşitliliği ve miktarı azdır. Bunun sonucu olarak yıllar itibariyle Türkiye'de EA'ların tescil edilen yeni araçları içerisindeki ve araç stoku içindeki payının az olduğu görülmektedir. Türkiye'nin EA destek politikalarının arttırması fosil yakıtlardan kaynaklı döviz şoklarını, ulaşım sektörünün sera gazı emisyonunu ve bu bağlamda iklim krizini azaltma etkileri doğrultusunda arttırması gereklidir.

Abstract:
The aim of this study is to compare and evaluate public policies towards electric vehicles (EVs) in selected countries and Turkey. Although EVs have been an alternative to internal combustion engine vehicles (ICE) since their inception, they have not been the focus of attention of countries, international organizations and associations of countries until today. The reason for this interest in EVs is that the transportation sector is considered as a solution to greenhouse gas emissions and the climate crisis. Accordingly, many countries are implementing public policies for EVs and seeing various benefits. Public policies for EVs include tax breaks and incentives, financial assistance and grants, EV targets and bans, and infrastructure development support. Through these supports, countries can aim to increase the rate of EV adoption while reaping the environmental, economic and health benefits of EVs. It is a fact that EV support policies increase the rate of EV use, depending on their diversity and quantity. Countries such as Norway, Iceland and Denmark have the largest stock of EVs due to the high variety and amount of EV incentives. Turkey, on the other hand, has fewer types and amounts of public incentives for EVs. As a result, it is observed that the share of EVs in new registered vehicles and in the vehicle stock in Turkey has been low over the years. Turkey needs to increase its EV support policies in order to mitigate fossil fuel-induced currency shocks, the greenhouse gas emissions of the transportation sector and, in this context, the climate crisis.