İstanbul'da bir aile sağlığı merkezine başvuran kişilerin geleneksel ve tamamlayıcı tıbba yaklaşımlarının araştırılması
İnvestigation of traditional and complementary medical approaches of people applying to a family health center in Istanbul
Yazar: ARZU ZORLU ÖZOĞUL
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÜL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Halk sağlığı = Public health ; Hastalar = Patients ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Çalışmada, kişilerin geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) uygulamalarına yaklaşımlarında, sosyodemografik özelliklerinin, sağlık durumlarının etkisinin, bilgi düzeylerinin, bilgiyi temin ettikleri kaynakların araştırılması, uygulamalar sonrası görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
İslambey Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 400 katılımcıya anket uygulanmıştır. Veriler değerlendirilirken SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 21,0 programı kullanılmıştır. Değişkenlerin karşılaştırmalarında Tek yönlü varyans analizi, Kruskal-Wallis testi, Pearson ki-kare testi, Spearman korelasyon, Lojistik regresyon analizi yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık %95 Güven düzeyinde, p<0,05 kabul edilmiştir.
Çalışmaya göre en bilinen GETAT yöntemi masajdır (%90), en az bilineni osteopatidir (%4,5). Katılımcıların %59,5'i GETAT'ın yararlı olduğunu düşünmektedir, %51,3'ü GETAT kullandığını belirtmiştir. Aile büyükleri-akrabalar GETAT'a başlamakta en büyük etkendir (%51,2). Kadınların ve kronik hastalığı olanların GETAT'a başvurularının daha çok olduğu görülmüştür, yaş ilerledikçe GETAT kullanım oranı artmaktadır.
Toplumun GETAT'a temkinli olmakla birlikte sıcak baktığı görülmektedir. Dolayısıyla hastaların yöntemlerin zararı, yan etkileri konusunda bilinçlenmesi sağlıklarını yönetmeleri açısından önem kazanmaktadır. Sağlık çalışanlarının bu konuda yetkinlik kazanmaları, bilgilerini yenilemeleri ve medyanın yönlendirmelerinin denetlenmesi de halk sağlığı açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Geleneksel tıp, tamamlayıcı tıp, alternatif tıp, halk sağlığı

Abstract:
In the study, it was aimed to investigate the sociodemographic characteristics, the effect of their health status, the level of knowledge, the sources from which they provided the information, and to evaluate the opinions after the applications in the approaches of the people to the traditional and complementary medicine (GETAT) practices.
A questionnaire was applied to 400 participants who applied to İslambey Family Health Center. While evaluating the data, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 21,0 program was used. One-way analysis of variance, Kruskal-Wallis, Pearson chi-square, Spearman correlation, Logistic regression analysis were used to compare the variables. Statistical significance was accepted at 95% Confidence level, p<0,05.
According to the study, the most known GETAT method massage (90%), the least known osteopathy (4,5%). 59,5% of the participants think GETAT is useful, 51,3% of them stated that they use GETAT. Family elders-relatives the biggest factor in starting GETAT (51,2%). It has been observed that women and those with chronic diseases are more likely to apply GETAT, and rate of GETAT use increases with age.
It is seen that the society looks warmly to GETAT, although it is cautious. Therefore, it is important for patients to be aware of the harm and side effects of the methods in terms of managing their health. It is also important for public health that healthcare professionals gain competence in this regard, renew their knowledge, and control the media's directions.
Keywords: Traditional medicine, complementary medicine, alternative medicine, public health