Tip 1 diyabetes mellituslu olguların tanı ve tedavilerinin retrospektif değerlendirilmesi
A retrospective assessment of patients with diabetes mellitus TYPE 1 diagnosis and treatment
Yazar: ZEYNEP KARACA AYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH BATTAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetik ketoasidoz = Diabetic ketoacidosis ; Hiperglisemi = Hyperglycemia ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Çanakkale ili ve çevresinde yaşayan Tip 1 Diyabetes Mellitus (DM) tanılı 0-18 yaş aralığındaki olguların sosyodemografik özelliklerinin, klinik, laboratuvar bulgularının, başvuru anında diyabetik ketoasidoz (DKA) durumlarının ve aldıkları tedavilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları; Genel Pediatri Poliklinikleri, Adölesan İzlem Polikliniği, Çocuk Acil Servisine 01.04.2011-01.04.2019 tarihleri arasında en az bir kez başvurmuş olan, 0-18 yaş arası Tip 1 DM'li hastalar cinsiyet fark etmeksizin dahil edilerek, hasta dosyalarının retrospektif incelenmesi ile yapıldı. 165 DM tanılı hasta dosyası tarandı. Dosya kayıtları eksik olan 68 hasta, Tip 2 DM tanılı 4 hasta, MODY tanılı 1 hasta olmak üzere toplamda 73 hasta çalışma dışı bırakıldı. Geriye kalan 92 hasta çalışmaya dahil edildi.
Bulgular: Olgularımızın %54,35'inin kız cinsiyette olduğunu tespit ettik. Olguların %56,51'inin 0-8 (prepubertal) yaş aralığında, %35,88'inin 9-12 (pubertal) yaş aralığında, %7,61'inin 13-18 (adölesan) yaş aralığında tanı aldığını saptadık, ortalama tanı yaşını ise 7,6±3,9 yaş bulduk. Olguların en sık tanı aldıkları mevsimler sırasıyla sonbahar (%32,6) ve kış (%30,43) olarak saptandı. Olgularımızın %52,17'sinin merkeze 0-50 km uzaklıkta, %42,39'unun 50-100 km uzaklıkta, %3,27'sinin 100-150 km uzaklıkta, %2,17'sinin ise 150 km'den daha uzak mesafede olduğunu tespit ettik. Tüm yaş gruplarında poliüri ve polidipsi en sık görülen başvuru şikayetleri oldu. Olgularımızın %54,34'ünün DKA ile başvurduğunu ve bunların %32,0'sinin hafif, %26,0'sının orta, %42,0'sinin ağır DKA sınıfında olduğunu tespit ettik. Olgularımızın tanı öncesi semptom süresini ortalama 35,28±56,27 gün olarak saptadık, küçük yaş grubunda semptom süresinin daha kısa olduğunu tespit ettik. Olgularımızın %34,83'ünde lipodistrofi, %2,25'inde mikroalbüminüri saptadık. Olgularımızın 1'inde (%1,09) Hashimoto tiroiditi, 4'ünde (%4,35) hipotiroidi, 1'inde (%1,09) çölyak hastalığı eşlik ettiğini saptadık. HbA1c ortalamasının küçük yaş grubunda daha yüksek (%11,20±2,86), büyük yaş grubunda daha düşük (%11,18±2,62) olduğunu saptadık. Diyabetik ketoasidoz ile başvuran grupta HbA1c ortalamasını %12,0±2,24, C-peptid ortalamasını 0,32±0,30 ng/mL, DKA ile başvurmayan grupta HbA1c ortalamasını %9,96±2,49, C-peptid ortalamasını 0,96±1,37 ng/mL saptadık ve iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulduk. Diyabetik ketoasidoz ile başvuran olgularımızın %12'sinde ISPAD 2009 protokolü, %18'inde ÇEDD 2016 protokolü, %18'inde ISPAD 2014 protokolü, %16'sında ÇAYD 2017 protokolü, %36'sında ISPAD 2018 protokolü uygulandığını saptadık.
Sonuç: Tip 1 DM pankreas beta hücrelerinin otoimmun veya otoimmun dışı nedenlerle yıkımı sonucu, insülin eksikliği ve hiperglisemi ile sonuçlanan, çocukluk çağı yaş grubunun en sık görülen diyabet türüdür. Hastalarda DKA, hiperglisemi gibi akut ve retinopati, nefropati, nöropati, ateroskleroz gibi kronik komplikasyonlar görülebildiği için tanı ve takip önemlidir. Hastalığın bölgesel özelliklerinin araştırılması, etiyolojide önemli yer tutan genetik ve çevresel faktörler açısından yol gösterici olmaktadır. Bizim çalışmamız Güney Marmara bölgesinde çocukluk çağı yaş grubunda Tip 1 DM tanısı ile takip edilen olguların incelendiği ilk çalışmalardan biridir. Tespit ettiğimiz bulgular yapılan benzer çalışmaların sonuçları ve literatürle uyumludur.
Anahtar kelimeler: Tip 1 Diyabetes Mellitus, Hiperglisemi, Diyabetik ketoasidoz.

Abstract:
Objective: It was aimed to evaluate the sociodemographic characteristics, clinical and laboratory findings, diabetic ketoacidosis (DKA) status at the time of admission and the treatments of patients with Type 1 Diabetes Mellitus (DM) between the ages of 0-18 living in and around Çanakkale.
Method: A retrospective study of the files of Type 1 DM patients, irrespective of their sex, between the ages of 0-18 who came at least once in between the dates 01.04.2011-01.04.2019 to the Çanakkale Onsekiz Mart University Faculty of Medicine Health Practice and Research Hospital Child Health and Diseases; General Pediatrics Polyclinics, Adolescent Observation Polyclinics, Pediatric Emergency Service was carried out. A total of 165 files for DM patients have been studied. 68 patient with incomplete files, 4 patients with Type 2 DM, 1 patient with MODY (overall 73 patients) have been left out of the scope of the study. The remaining 92 patients were included in the study.
Results: 54.35% of our cases were female. We found that 56.51% of the cases were diagnosed in the 0-8 (prepubertal) age range, 35.88% in the 9-12 (pubertal) age range, and 7.61% in the 13-18 age range (adolescent). Average age was 7.6±3.9. Most of the cases were diagnosed in Fall (32.6%) and Winter (30.43%). 52.17% of the cases resided within 0-50 km of the city center, 42.39% within 50-100 km, 3.27% within 100-150 km and 2.17% further than 150 km. In all cases, polyuria and polydipsy were the most frequent complaint. 54.34% of the cases complained with DKA among which 32.0% were mild, 26.0% medium, and 42.0% as strong. We determined that the average period for symptoms before a diagnosis was made was 35.28±56.27 days, with a shorter period of the small age group. We determined that 34.83% of the cases have lipodystrophy, 2.25% have microalbuminuria. 1 case (1.09%) had Hashimoto thyroiditis, 4 case (4.35%) hypothyroidism, 1 case (1.09%) had celiac disease. Average value of HbA1c in the smaller age group is higher (11.20±2.86%), and smaller in the larger age group (11.18±2.62%). In the group that were admitted with diabetic ketoacidosis the average of HbA1c was 12.0±2.24%, the average of C-peptide was 0.32±0.30 ng/mL, in the group without DKA the average of HbA1c was 9.96±2.49% and the average of C-peptide was 0.96±1.37 ng/mL; and we determined a statistically significant difference between the two groups. We found that 12.0% of our patients who applied with DKA had the ISPAD 2009 protocol, 18.0% the CEDD 2016 protocol, 18.0% the ISPAD 2014 protocol, 16.0% the CAYD 2017 protocol, and 36.0% the ISPAD 2018 protocol.
Conclusion: Type 1 DM is the most common type of diabetes in the childhood age group, resulting in insulin deficiency and hyperglycemia as a result of autoimmune or non-autoimmune destruction of pancreatic beta cells. Since acute complications such as DKA, hyperglycemia, and chronic complications such as retinopathy, nephropathy, neuropathy, and atherosclerosis can be seen in patients, diagnosis and follow-up are important. Investigating the regional characteristics of the disease is guiding in terms of genetic and environmental factors that have an important place in etiology. Our study is the one of the first study investigating the cases followed up with the diagnosis of Type 1 DM in the childhood age group in the South Marmara region. The findings we have determined are consistent with the results of similar studies and the literature.
Key words: Type 1 Diabetes Mellitus, Hyperglycemia, Diabetic ketoacidosis.