Ankara Etlik Şehir Hastanesi jinekoloji polikliniklerine başvuran kadınların aile planlama yöntemleri tercihleri ve etkileyen faktörler
Family planning method preferences and affecting factors of women applying to Ankara Etlik City Hospital gynecology polyclinics
Yazar: YASEMİN ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Aile Planlaması = Family Planning ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Giriş ve Amaç: Aile planlaması, doğum kontrolü yöntemlerini kullanarak çocukların sayısını ve aralıklarını kontrol etme uygulamasını ifade eder. Çalışmanın amacı bir 3. basamak hastanesi örneğinde jinekoloji polikliniklerine başvuran kadınların korunma yöntemleri ile ilgili niyet ve tercihlerini ortaya koymak, kontrasepsiyon kullanımını etkileyebilecek sosyodemografik ve obstetrik özellikleri; yöntem tercihleri ve kontraseptif niyet düzeyiyle kıyaslamaya yöneliktir.
Gereç ve Yöntem: 18-49 yaş aralığındaki 286 kadına ulaşıldı. Sosyodemografik, obstetrik öyküden ve Kontraseptif Niyet Ölçeğinden oluşan (44 sorudan oluşan) anket formu kullanıldı. Araştırma Hipotezlerini test etmede Lojistik Regresyon Modeli (İkili ve Multinomial) uygulandı. Modelin sensitivitesi %96,2, ve spesifitesi %56 olduğu belirlendi. Model Gözlenen Nagelkerke R analizine göre olayı 0,513 (%51,3) oranında açıklayordu. Kategorik bağımsız değişkenler ile bağımlı değişken arasındaki ilişki Çapraz Tablo ve Ki-Kare analizleri (Pearson, Yates, Fisher testleri) ile, sayısal bağımsız değişkenler ile bağımlı değişken arasındaki ilişki, Student's T ve Mann Whitney U testi ile araştırıldı.
Bulgular: 286 katılımcının yaş ortalaması 34,58 ±6 ve kontraseptif yöntem kullananların ortalaması 34,90±6,98 idi. %58 çalışmayan/ev hanımıdır. Kontraseptif yöntemlerden en sık %32 ile bariyer yöntem, %20 ile geri çekme, %17 ile RİA, %5,3 OKS kullanılmaktaydı. İstenmeyen gebelik %37,7 oranındayken, karşılanmamış aile planlaması olanlar %7,3'tür. Grubun %18'i en az bir kez acil kontrasepsiyon kullanmıştı. Kontraseptif Niyet Ölçeği puanının kontraseptif yöntemlerin üzerinde etkili olduğunu belirlendi. Genel olarak baktığımızda kontraseptif yöntem kullananlarda ortalama 7,68 idi. Hiç yöntem kullanmayanlarda bu değer 4,14 idi.  Her yöntem grubundaki puan ortalamalarının yöntem kullanmayan gruba göre daha yüksek olduğu görüldü. Multinomial lojistik regresyon analizine göre yöntem kullanımını en çok etkileyen marjinal değişkenler Kontraseptif Niyet Ölçeği skorları (p=0,002), çocuk sayısı (p<0,001), gebelik sayısı(p=0,002), eğitim durumu(0,010), kürtaj sayıları(p=0,004), 2 yıl içinde gebelik isteği(p=0,003) ve istenmeyen gebelik öyküsü(p=0,05) idi.
Sonuç: Çalışmamız kontrasepsiyon kullanımını ve yöntem tercihlerini etkileyecek değişkenlerden; kontraseptif niyet, gebelik sayısı, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, kürtaj sayısı, çocuk isteme ve istem dışı gebe kalma faktörlerinin etkilerini ayrıntılı olarak ortaya koymuştur. Kontraseptif Niyet Ölçeği yöntem kullanım eğilimini belirleyecek etkili bir ölçüm aracı olarak kabul edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Aile planlaması, Kontraseptif niyet ölçeği, Kontraseptif yöntemler, 18-49 yaş kadın

Abstract:
ABSTRACT
Aim: Family planning refers to the practice of controlling the number and spacing of children using birth control methods. The aim of the study is to reveal the intentions and preferences of women applying to gynecology outpatient clinics in a tertiary hospital sample regarding contraceptive methods and to examine the sociodemographic and obstetric characteristics that may affect the use of contraception; It is aimed at comparing method preferences and contraceptive intention level.
Materials and Methods: 286 women between the ages of 18-49 were reached. A survey form consisting of sociodemographic, obstetric history and the Contraceptive Intent Questionnaire (total 44 questions) was used. Logistic Regression Model (Binary and Multinomial) was applied to test the Research Hypotheses. The sensitivity of the model was determined to be 96.2%, and the specificity was 56%. According to the Observed Nagelkerke R analysis, the model explained the phenomenon at a rate of 0.513 (51.3%). The relationship between categorical independent variables and the dependent variable was investigated with Cross Table and Chi-Square analyzes (Pearson, Yates, Fisher tests), and the relationship between numerical independent variables and the dependent variable was investigated with Student's T and Mann Whitney U tests.
Results: The average age of 286 participants was 34.58 ± 6 years old and the average age of those using contraceptive methods was 34.90 ± 6.98 years. 58% are unemployed/housewives. Among the contraceptive methods, the barrier method was used most frequently with 32%, withdrawal with 20%, IUD with 17%, and oral contraceptives with 5.3%. While the rate of unintended pregnancy is 37.7%, those with unmet family planning are 7.3%. 18% of the group had used emergency contraception at least once. It was determined that the Contraceptive Intent Questionnaire score was effective on using contraceptive methods.  Generally the average score among contraceptive users was 7.68. This value was 4.14 in those who did not use any method.  It was observed that the score averages in each method group were higher than those in the group that did not use the method. According to multinomial logistic regression analysis, the marginal variables that most affect method use are Contraceptive Intent Questionnaire scores (p=0.002), number of children (p<0.001), number of pregnancies (p=0.002), educational status (p: 0.010), number of abortions (p=0.004). ), desire for pregnancy within 2 years (p=0.003) and history of unwanted pregnancy (p=0.05).
Conclusion: This study examines the variables that will affect contraception use and method preferences; It revealed in detail the effects of contraceptive intention, number of pregnancies, education level, number of children, number of abortions, desire for a child and unintentional pregnancy factors. Contraceptive Intent Questionnaire has been accepted as an effective measurement tool that will determine the tendency to use methods.
Keywords: Family Planning, Contraceptive Intent Questionnaire, Contraceptive Methods, 18-49 year old women