Osmanlı anayasal gelişmeleri içinde 1876 anayasası ve 1909 değişikliklerinin anayasal açıdan irdelenmesi
Research on 1876 constitution and 1909 cahnges from constitutional perspective in the view of Ottoman constitutional developments
Yazar: İLHAMİ KOÇAK
Danışman: Y.DOÇ. NECATİ AKSANYAR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Güçlü dönemlerinde, ülkeyi kontrolü altında yönetebilen ve vatandaslarının özgürlüksorunuyla ilgilenmeyen Osmanlı Devleti, XVI. Yüzyılla birlikte zayıflama sürecine girince,içteki otoritesini ve dıstaki saygınlıgını kaybetme asamasına gelmistir. Ülke, derebeyleritarafından yönetilen küçük parçalara ayrılmıs, Fransız ihtilali ile baslayan milliyetçilikakımlarının etkisiyle Osmanlı Devleti içindeki azınlıklar arasında hareketlenmeler baslamıstır.XIX. Yüzyıla gelindiginde Osmanlı Devletinin durumu daha da kötülesmis ve eskiotorite ve saygınlıgını kazanabilmek amacıyla devlet yönetiminde önemli reform hareketlerinegirisilmistir. Bu amaçla ilk olarak Ayanlarla 1808 tarihinde Sened-i ttifak imzalanmıstır. Dahasonra temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amacıyla 1839 tarihinde TanzimatFermanı ilan edilmistir.Bu fermanla Osmanlı Devleti diger çagdas devletlerin bir kısmından geç de olsa?hukukun üstünlügüne dayalı? bir devlet düzeni arayısı içine girmistir. Özellikle can ve malgüvenligi ile esitlik ilkelerinin vurgulandıgı Tanzimat Fermanında düsünce, basın yayın, dernekve toplanma ve çalısma ve kazanma ile ticaret hak ve özgürlüklerine yer verilmemistir.Tanzimat Fermanı'nın özellikle gayrimüslimler lehine beklenenler açısından umulanıvermedigi, uygulamaya tam olarak yansımadıgı gerekçesiyle, 1856 yılında Islahat Fermanı ilanedilmistir. Ancak Islahat Fermanı kısa vadede olumlu degisiklikler yapmamıs; fakat daha uzunbir süreçte daha aydın bir kesimin olusmasını saglayarak, Devlete mesruti düzeni ve 1876Anayasasını kazandırmıstır.1876 Anayasası Temel Hak ve Özgürlükler konusunda çok önemli adımlar atmıs olup ogünün modern anayasalarında var olan Temel Hak ve Özgürlüklerin hemen hemen hepsi 1876anayasasında da yer almıstır. 1909 Anayasa degisikligi ile padisahın yetkilerine sınır getirilipparlamenter sistem yönünde önemli adımlar atılmıstır. Bu gelismelerle yeni bir özgürlük ortamıdogmustur. Ancak bir süre sonra ttihat ve Terakki Partisi devlet yönetimini monarsidenoligarsiye dönüstürmüstür.

Abstract:
Ottoman Empire failed to keep the country under control and mismanagedfreedom of people during its powerful period. Hence, with the beginning of itsdeterioration in the 17th century, it started to lose authority in domestic arena and respectin international arena. Land was divided into smaller pieces dominated by ?derebey?. Inaddition, the spread of nationalism initiated by French Revolution led to movementamong minorities in Ottoman Empire.At 19th century, the situation of the country got worse and in order to regain itsauthority and respect, reform at government administration were implemented.Therefore ?Sened-i Ittifak? was signed with ?Ayan? in 1808. Then ?Tanzimat Fermani?was announced in 1839 to secure basic rights and freedom of people.With this ?ferman? Ottoman Empire, though after some of the developedcountries, has started to seek a government order which assumed `superiority of law?.While ?Tanzimat Fermani? especially stressed security of life and property as well asequity principle, it did not encompass freedom of media, trade, association and thought.Then in 1856 ?Islahat Fermani? was announced as ?Tanzimat Fermani? did not fullytake affect and did not meet expectations of non-Muslim people. Although ?IslahatFermani? did not have immediate positive impact, in longer term it fostered intellectualgroup of people whereby establishment of a non-centaralized government order and1876 constitution.Important steps were taken on basic rights and freedom with 1876 constitutionthat included almost all items covered in prevailing modern constitutions. With 1909constitution change emperor?s authority was restricted and steps for establishment ofparliamentary system was taken, whereby a new freedom environment was formed.Then, however, ?Ittihat ve Terakki? Party changed the government administration tooligarchy from monarchy.