Okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkma yolları
Organizational stress sources of preschool teachers and ways of coping with stress
Yazar: GÜLTEN EKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABİHA DULAY
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Stresle başetme = Coping with stress ; Örgütsel stres = Organizational stress ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel stres kaynakları ile stresle başa çıkma yollarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ilişkisel modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. 
Araştırmanın evrenini; 2020 – 2021 Eğitim – Öğretim yılı bahar döneminde Denizli il ve ilçelerinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı bünyesindeki okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan 1104 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evren içerisinden kolay ulaşılabilir yöntemle seçilen 160 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak kişisel bilgi formu, örgütsel stres kaynakları anketi ve stresle başa çıkma ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemleri çözümlenirken Kruskall Wallis testi ve Mann Whitney U testi; frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada örgütsel stres kaynaklarının alt boyutlarıyla stresle başa çıkma yolları arasındaki ilişkiyi yordama gücünü belirlemek için çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.  
Araştırmada örgütsel stres kaynakları ile stresle başa çıkma yolları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır.  Araştırmada elde edilen bulgular da örgütsel stres kaynakları alt boyutlarının stresle başa çıkmayı olumlu yönde yordamamıştır. Örgütsel stres kaynakları alt boyutlarından kariyer gelişimden kaynaklı, işe özgü stres etkenler ve işteki ilişkilerden kaynaklı stres kaynaklarını pozitif yönde yordarken; örgütsel rolden kaynaklı ve örgütsel yapıdan kaynaklı stres etkenlerinin anlamlı düzeyde yordamamaktadır. Örgütsel stres kaynaklarında cinsiyet medeni durum, çocuk olma, görev yapılan okulun zorunlu hizmet kapsamında olması ve mesleki kıdem alt değişkenlerinde anlamlı fark bulunmazken yaş ve eğitim düzeyi değişkenlerinde anlamlı fark vardır sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular ilgili kuramsal çerçeve ve literatür ışığında tartışılmış, uygulayıcı ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research was conducted to determine the organizational stress sources of preschool teachers and their ways of coping with stress. The research is a descriptive study using the correlational design.  
The population of the research consists of 1104 teachers working in pre-school education institutions under the Ministry of National Education in Denizli province and districts in the spring term of the 2020 – 2021 academic year. The sample of the study consists of 160 teachers selected with convenience sampling. Personal information form, organizational stress sources questionnaire and coping with stress scale were used as measurement tools in the research. While solving the sub-problems of the research, Kruskall Wallis test and Mann Whitney U test; frequency, percentage, arithmetic means and standard deviation values were calculated. In the study, multiple regression analysis was used to determine the predictive power of the relationship between the sub-dimensions of organizational stress sources and ways of coping with stress.
In the study, a positive and significant relationship was found between organizational stress sources and ways of coping with stress. The findings obtained in the study did not positively predict coping with stress of organizational stress sources sub-dimensions. Organizational stress sources positively predict stress sources originating from career development, job-specific stressors, and relationships at work; does not significantly predict stress factors originating from organizational role and organizational structure. While there was no significant difference in the sub-variables of gender, marital status, being a child, the school being in the scope of compulsory service and professional seniority in organizational stress sources, it was concluded that there was a significant difference in the variables of age and education level. The findings were discussed in the light of the relevant theoretical framework and literature, and suggestions were presented to practitioners and researchers.