Masif ve submasif pulmoner tromboemboli hastalarında ekokardiyografi takip sonuçları
Echocardiographic follow-up results in patients with massive and submassive pulmonary thromboembolism
Yazar: EYLÜL ESEN
Danışman: PROF. DR. AYŞE FÜSUN TOPÇU
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Ekokardiyografi = Echocardiography ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Amaç: Pulmoner tromboemboli (PTE) yaygın görülen, tanısı zor, önemli oranda morbidite ve mortaliteye yol açan bir hastalıktır. Bununla birlikte PTE tedavisi oldukça etkilidir. Ancak tedaviye rağmen hastaların az bir kısmında kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon (KTEPH) gelişim riski ortaya çıkar. (Tedavi edilmediği takdirde ise, yine hastaların az bir kısmında görülen KTEPH gelişimi riski artar). Akut PTE tanısı alan hastaların, en az 3 ay antikoagülan tedavi aldıktan sonra KTEPH açısından ekokardiyografi (EKO) ile değerlendirilmesi önerilmektedir. Çalışmamızda masif ve submasif PTE hastalarının başvuru sırasında ve takiplerindeki EKO sonuçları değerlendirilerek, takipte pulmoner hipertansiyonun (PH) ve ekokardiografik olarak sağ kalp etkilenme bulgularının devam edip etmediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı'na ve acil servisine Ocak 2015 ve Eylül 2020 tarihleri arasında başvuran, masif ve submasif PTE tanısı alan 137 hastanın başvuru sırasındaki ve tedaviden en az 3 ay sonraki kontrol EKO bulguları retrospektif olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Tüm hastaların 6'sında, yaşayan hastalardan trombolitik verilen toplamda 8 hastanın ise sadece 1'inde KTEPH gelişmiştir. KTEPH gelişen hastalardan 2'sinde PTE öyküsü, 4'ünde venöz tromboemboli (VTE) öyküsü, 5'inde non 0 kan grubu, 2'sinde trombofili bulunmaktadır. Çalışmaya katılan tüm hastaların tedaviden en az 3 ay sonraki sağ atrium çapı (RAD) ve sağ ventrikül çapı (RVD) (ortanca değerler sırasıyla 3,7 cm ve 3,6 cm) değerleri, ilk başvuru sırasındaki değerlerinden (ortanca değerler sırasıyla 4,4 cm ve 4,2 cm) istatistiksel olarak anlamlı olarak farkla düşük bulunmuştur (p<0,05). Hastaların tedaviden en az 3 ay sonraki pulmoner arter sistolik basıncı (PABS) değerleri (ortanca değer 30,0 mmHg) başvuru sırasındaki (ortanca değer 45,0 mmHg) değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı olarak farkla düşük bulunmuştur (p<0,05). Masif ve submasif hasta grupları ayrı ayrı değerlendirildiğinde RAD, RVD ve PABS için benzer sonuçlar elde edilmiştir.
Sonuç: Tedaviden en az 3 ay sonra PTE hastalarında sağ kalp etkilenme bulguları gerilemekte, PABS değerleri normale dönmektedir. PTE'de antikoagülan ve trombolitik tedavisi KTEPH gelişimini ve mortaliteyi önlemede etkilidir. Bununla birlikte masif ve submasif, özellikle KTEPH açısından risk faktörleri olan PTE hastalarında en az bir kez EKO kontrolü gereklidir. Non 0 kan grubu ve önceki VTE öyküsü KTEPH gelişen hastalarda en sık görülen risk faktörleridir.
Anahtar Kelimeler: Ekokardiyografi, masif pulmoner emboli, submasif pulmoner emboli

Abstract:
Objective: Pulmonary thromboembolism (PTE) is a common disease that is difficult to diagnose and causes significant morbidity and mortality. However, PTE treatment is quite effective. But despite treatment, a minority of patients are at risk of developing chronic thromboembolic pulmonary hypertension (CTEPH). (If left untreated, the risk of developing CTEPH, which is seen in a minority of patients, increases). It is recommended that patients diagnosed with acute PTE must be evaluated by echocardiography (ECO) for CTEPH after at least 3 months of anticoagulant therapy. In our study, we aimed to evaluate the echocardiographic results of massive and submassive PTE patients at admission and during follow-up, to determine whether pulmonary hypertension (PH) and echocardiographic findings of right heart involvement persist in the follow-up.
Materials and Methods: The control echocardiographic findings of 137 patients diagnosed with massive and submassive PTE, who applied to the Dicle University Medical Faculty Hospital Chest Diseases Department and the emergency service between January 2015 and September 2020, were evaluated retrospectively.
Results: CTEPH developed in 6 of the all patients, and in only 1 of the alive 8 patients who were given thrombolytics. Of the patients who developed CTEPH, 2 had a history of PTE, 4 had a history of VTE, 5 had non-0 blood group, 2 had thrombophilia. The right atrium diameter (RAD) and right ventricle diameter (RVD) values of all patients participating in the study at least 3 months after the treatment (median values of 3.7 cm and 3.6 cm, respectively) were found to be significantly lower than their values at the first admission (median values of 4.4 cm and 4.2 cm, respectively) (p<0.05). The pulmonary artery systolic pressure (PABS) values of the patients at least 3 months after the treatment (median value 30.0 mmHg) were statistically significantly lower than the values at admission (median value 45.0 mmHg) (p<0.05). Similar results for RAD, RVD and PABS were obtained when massive and submassive patient groups were evaluated separately.
Conclusion: At least 3 months after the anticoagulant and thrombolytic treatment, signs of right heart involvement regress in PTE patients, and PABS values return to normal. PTE treatment is effective in preventing the development of CTEPH and mortality. However, at least one ECO control is required in patients with massive and submassive PTE, especially those with risk factors for CTEPH. Non-0 blood group and previous history of venous thromboembolism (VTE) are the most common risk factors in patients who develop CTEPH.
Keywords: Echocardiography, massive pulmonary embolism, submassive pulmonary embolism