Farklı eğitim kurumlarındaki öğrencilerin ağız kokusu farkındalığının ağız sağlığıbilinci ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between subjective halitosis and oral health awareness in students from different educational institutions
Yazar: FATİH ÇAPAN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YAMAN
İstanbul Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı / Periodontoloji Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız kokusu = Halitosis ; Dental anksiyete = Dental anxiety

Özet:
Ağız kokusu sürekli yayılan kötü kokulu nefesle karakterize bir ağız sağlığı durumu ve sağlık sorunudur; diş hekimine başvurma sebebi olarak çürük ve periodontal hastalıklardan sonra en yaygın 3. sebep olduğu bildirilmiştir. Ağız kokusu, kişiler arası sosyal iletişimi etkileyerek bireylerin toplumdan izolasyonuna sebep olabilir, yaşam kalitesini düşürebilir. Birçok insan için tuhaf ve utanç verici olan bu durum oral veya tıbbi altyapıya sahip olabilir. 
Ağız kokusu ağız sağlığı kaybının bir göstergesi olduğu kadar toplumsal bir sorun olarak da algılanmalıdır. Ağız kokusu varlığı ile bundan muzdarip olduğunu düşünen bireyin psikolojik durumu arasındaki etkileşim kaçınılmazdır. Depresyon, anksiyete ve stres gibi halitozisin sebep olabildiği durumlar olduğu gibi, bazen bu durumların varlığında da halitozis gelişebilir. Bireyin ağız kokusu farkındalığına sahip olması ve tedavi arayışına girmesi bu durumun yönetiminde kritik bir aşamadır. 
Ağız kokusu farkındalığı, bireyin kendisini ve etrafındaki dünyayı algılama biçimi, yaşam biçimi, eğitimi, psikolojik durumu ve fizyolojik durumlar gibi birçok faktörden etkilenebilmektedir. Kişi, bu faktörlere bağlı olarak ağız kokusu gerçekte varken algılamayabilir, gerçekte yokken ağız kokusu olduğunu düşünebilir ya da doğru bir tahminde bulunabilir. Bu nedenle farkındalık düzeyini etkileyen faktörlerin varlığı, rolü ve kontrolü, halitozisin teşhis ve tedavisinin düzenlenmesinde atılacak önemli adımlardan biridir. 
En büyük nedeni ağız kavitesi olan ağız kokusunun teşhis ve tedavisinde diş hekimleri kritik öneme sahip bir meslek grubudur. Diş hekimleri ve adayları, toplumun ağız sağlığı açısından özel bir eğitim alan ve bu yönde örnek olması gerektiği düşünülen bir kesimidir. Bireyin aldığı genel eğitimin, kendi öz bakımına ve dolayısıyla ağız sağlığına yönelik bilincin; ağız bakımı alışkanlıkları ve dolaylı olarak ağız kokusu farkındalığına etkisi olabileceği düşünülmektedir. Diş hekimliği eğitimi süreci, hem öğrencilerin eğitim düzeyleri ile orantılı olarak ağız sağlığına yönelik tutum ve davranışlarındaki değişimin hem de diğer disiplinlere kıyasla iş yükü yüksek, stresli, yoğun bir eğitim olması dolayısıyla ağız kokusu algısına etki edebilecek faktörlerin gözlenebileceği ideal bir araştırma ortamı olarak düşünülebilir. 
Çalışmada İstanbul Üniversitesi'nin Diş Hekimliği Fakültesi ile Hukuk, Mimarlık ve Mühendislik Fakülte'lerinde eğitim gören öğrencilerde, ağız kokusu farkındalığı ve buna etkisi olabilecek (eğitim, öz bakım, duygusal durum, yaşam biçimi gibi) faktörlerle ilişkisi hakkında değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de üniversite gençliğinin ¼'ü ağız kokusundan şikayetçidir. Diş Hekimliği öğrencilerinin ağız kokusu şikayeti diğer fakültelere oranla daha düşük bulunmuştur. Subjektif ağız kokusu varlığının, alınan diş hekimliği eğitimi, ağız sağlığı farkındalığı ve ağız sağlığıyla ilişkili yaşam kalitesi ile ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, yaşam tarzı (sigara, stres), hazırlayıcı faktörler (ağız kuruluğu, geniz akıntısı) gibi risk faktörleri arasında sayılan durumların, subjektif ağız kokusu bildirimine etkisi gözden kaçırılmamalıdır. 
Türk toplumunun genç bireylerinde (dental/non-dental) ağız sağlığı farkındalığının dünya geneline kıyasla düşük olduğu görülmüştür. Diş hekimliği öğrencilerinin eğitimleri süresince genel sağlık ve ağız sağlığı konusunda bilinç düzeyinin yükseldiği ve davranış değişikliğinin gerçekleştiği, dental anksiyetenin azaldığı, stres seviyesinin ise yükseldiği gözlemlenmiştir. 
Subjektif halitozis(SH) ve ağız sağlığı bilinci birbiriyle ilişkili bulunmuştur, bu ilişki değerlendirilirken potansiyel karıştırıcı faktörler göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Halitosis is an oral health condition and a health problem characterized by persistent bad breath. After cavities and periodontal diseases, it is reported as the third most common reason for dentist visit. Bad breath can affect interpersonal interactions, causing isolation of individuals from society and reducing their quality of life. This condition, which can be embarrassing for many people, may have an oral or systemic background.
Halitosis should be perceived as a social problem as well as a indicator of oral health impairment. The interaction between the presence of halitosis and the emotional state of the individual who perceived halitosis is inevitable. Emotional status such as depression, anxiety and stress interact with the presence of subjective halitosis. Having a perception of bad breath and seeking treatment is a critical step in the management of this condition.
Halitosis perception can be affected by many factors, such as the way the individual perceives himself and the world around them, his lifestyle, education, emotional state and physiological conditions. Depending on these factors, the person may not perceive bad breath when it actually exists, perceive bad breath when it actually does not exist, or make an accurate estimation. Therefore, the existence, role and control of factors affecting halitozis perception is one of the important steps to be taken in the diagnosis and treatment of halitozis.
Dentists have a critical role in the diagnosis and treatment of halitosis, the major cause of which is the oral cavity. Furthermore, dentists and dentistry students are a part of the society who receive specialized education about oral health and are often perceived to be role models in this area. Lastly, the education level and self-care of the individual are believed to impact oral care habits and therefore indirectly affect halitosis perception. Considering these factors, the dental education process can be viewed as an ideal research environment where one can observe how the attitudes and behaviors of the students towards oral health changes as their education levels increase, as well as the factors that may affect the perception of halitosis during times of high workload, stress and intensity that often accompanies dental education, compared to other disciplines.
This study aims to evaluate the relationship between the subjective halitozis and the factors that can affect it, such as education, self-care, emotional state and lifestyle, in college students at the Faculty of Dentistry, Law, Architecture and Engineering at Istanbul University.
Our research indicates that 1 in 4 of college students in Turkey complain of bad breath. The presence of subjective halitosis was found to be lower in dentistry students than students in other disciplines. Subjective halitosis was found to be associated with dental education, oral health attitude, and oral health-related quality of life. On the other hand, the effect of the risk factors such as lifestyle (smoking, stress), predisposing factors (dry mouth, post-nasal drip) on the subjective halitozis must be taken into account.
We observed that the awareness of oral health in Turkish youth (both dental students and other disciplines) is low compared to the other parts of the world. We also found that, during dental education, the level of awareness about general health and oral health increases and related behavior changes occur, and that dental anxiety decreases, but stress levels increase.
Subjective halitosis and oral health awareness have been associated with each other in the present study, however, potential confounding factors should be considered when evaluating this relationship.