Metotreksat ile oluşturulan karaciğer ve böbrek hasarı üzerine süt serum proteinlerinin etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effect of milk serum proteins on the methotrexate induced liver and kidney damage
Yazar: ELİF TUFAN
Danışman: PROF. DR. TUĞBA AKBAY
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Ecz) Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Biyokimyası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Metotreksat = Methotrexate ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Serum proteinleri = Serum proteins ; Süt proteinleri = Milk proteins

Özet:
Amaç: Bu çalışmada metotreksat (MTX) ile oluşturulan karaciğer ve böbrek hasarına karşı süt serum proteinlerinin etkileri incelenmiştir.
Gereç ve yöntem: Çalışma 30 adet Sprague-Dawley cinsi sıçandan oluşan 4 grup (kontrol, kontrol+whey protein konsantresi, MTX, metotreksat+whey protein konsantresi) ile gerçekleştirildi. MTX gruplarına 20 mg/kg MTX (tek doz, i.p.) uygulandı. Kontrol ve MTX gruplarına on gün boyunca her gün oral gavaj ile 2 g/kg süt serum proteini konsantresi verildi. 10. günün sonunda kan örnekleri alındıktan sonra karaciğer ve böbrek doku örnekleri alındı. Serum örneklerinde serum protein elektroforezi, üre, kreatinin ve serum sitokin düzeyi ölçümleri yapıldı. Karaciğer ve böbrek dokularında glutatyon, malondialdehit ve nitrik oksit seviyeleri, glutatyon S transferaz ve süperoksit dismutaz aktiviteleri ölçüldü.
Bulgular: Süt serum proteini, MTX'in karaciğer ve böbrekte neden olduğu hasarı önemli ölçüde azaltmıştır. MTX grubunda serum üre düzeyinde azalma ve serum kreatinin düzeyinde artış saptanırken, süt serum proteini bu sonuçları kontrol grubu düzeylerine kadar tersine çevirdi. Süt serum proteinlerinin MTX grubuna uygulanması, karaciğer ve böbreğin histopatolojik hasar skorlarını önemli ölçüde tersine çevirdi.
Sonuç: Süt serum proteini uygulaması, antioksidan özellikleri nedeniyle karaciğer ve böbrek dokularında MTX kaynaklı oksidatif hasarı iyileştirmiştir. Süt serum proteinleri, MTX tedavisinde kullanılması gereken bir yardımcı olarak kabul edilebilir.
Anahtar kelimeler: Süt serum proteini, metotreksat, karaciğer, böbrek, oksidatif stres

Abstract:
Objective: In this study the effects of whey proteins against MTX-induced liver and kidney damage were investigated.
Material and methods: The study was conducted in four groups of 30 Sprague-Dawley rats (control, control+whey protein concentrate, methotrexate, methotrexate+whey protein concentrate). 20 mg/kg MTX (single dose, i.p.) was administered to the MTX groups. Control and MTX groups were given 2 g/kg whey protein concentrate by oral gavage every day for ten days. At the end of day 10, blood samples were drawn and liver and kidney tissue samples were taken. Serum protein electrophoresis, urea, creatinine and serum cytokine level measurements were carried out in serum samples. Glutathione, malondialdehyde and nitrike oxide levels, glutathione S transferase and superoxide dismutase activities were measured in liver and kidney tissues.
Results: Administration of whey protein concentrate significantly reduced the damage caused by MTX in the liver and kidney. While a decrease in serum urea level and an increase in serum creatinine level were detected in the MTX group, whey protein administration reversed these results up to control group levels.
Conclusion: Whey protein administration ameliorated the MTX induced oxidative damage in the liver and kidney tissues due to its antioxidant properties. Whey proteins can be considered as an adjuvant that should be used in MTX treatment.
Keywords: Milk serum proteins, methotrexate, liver, kidney, oxidative stress