Hemodiyaliz hastalarında çoklu ilaç kullanımı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between multiple drug use and life quality in hemodialysis patients
Yazar: SEYYİD BİLAL AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL ; DOÇ. DR. SAVAŞ SİPAHİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kombinasyonları = Drug combinations ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Hemodiyaliz (HD) hastalarında yeni gelişen destek tedavilerin artması ve
komorbid durumların fazla olması polifarmasi sıklığını arttırmaktadır. Polifarmasinin
mortalite ve morbidite gibi bir çok durum üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu
gösterilmiştir. Özellikle yaşlı popülasyonda polifarmasinin yaşam kalitesi üzerine de
olumsuz etkilerinin gösterildiği birçok çalışma mevcuttur. HD hastalarında ise
polifarmasinin yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırıldığı çok fazla çalışma
bulunmamaktadır. Bu nedenle biz çalışmamızda polifarmasinin yaşam kalitesi üzerine
etkisini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Sakarya ilinde 4 ayrı HD merkezinde HD tedavisi alan hastalardan
ulaşılabilen ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar çalışmaya alındı. Hastaların
sosyodemografik ve klinik verileri, ek hastalıkları ve KBH etiyolojileri dosyalarından
kaydedildi. Günlük düzenli olarak kullandıkları ilaçlar belirlendi. İlaçlar etken maddelerine
göre sınıflandırıldı. Günlük kullanılan ilaç grubu sayısının 5 ya da daha fazla olması
polifarmasi olarak kabul edildi. Hastaların yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için SF-36
yaşam kalitesi ölçeği kullanıldı. Elde edilen veriler uygun istatistiki yöntemle
değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya 80'i (%37,0) kadın, 136'sı (%63,0) erkek olmak üzere 216 HD
hastası alındı. Hastaların yaş ortalaması 60,63±14,39 yıldı. Hastalar HD'e giriş sıklığı
açısından değerlendirildiğinde hastaların 1'i haftada bir, 26'sı haftada iki, 189'u haftada üç
kez HD girmekteydi.Hastaların günlük düzenli olarak kullanmakta oldukları ortalama ilaç
grubu sayısı 6,56±2,67 adetti. Polifarmasi saptanan hasta sayısı 167'ydi (%77). Polifarmasi
izlenen grubun SF-36 yaşam kalitesi ölçeği alt boyutlarının puanı polifarmasi izlenmeyen
gruptan anlamlı olarak daha düşüktü. İlaç grubu sayısı ile SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin
alt boyutları arasında da negatif korelasyon saptandı.
Sonuç: Sonuç olarak polifarmasi hemodiyaliz hastalarında yaşam kalitesi üzerinde
olumsuz etkileri bulunan bir risk faktörüdür. Hastaların takiplerinde polifarmasi açısından
da değerlendirilmesi ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınılması gerekmektedir.

Abstract:
Aim: Increased new supportive cares and comorbid conditions in hemodialysis (HD)
patients increase the frequency of polypharmacy. Polypharmacy has been shown to have
adverse effects on many conditions such as mortality and morbidity. There are many
studies showing the negative effects of polypharmacy on the quality of life, especially in
the elderly population. In HD patients, there are not many studies investigating the effect
of polypharmacy on the quality of life. For this reason, we aimed to investigate the effect
of polypharmacy on the quality of life in our study.
Materials and Methods: Patients who were admitted to participate in the study and who
could be reached from HD patients in 4 different HD centers in Sakarya province were
taken into the study. Sociodemographic and clinical data of patients, additional diseases
and etiology of chronic kidney disease were recorded from their files. Drugs used regularly
are identified. Drugs were classified according to their active ingredients. If the number of
drug groups used on a daily basis is 5 or more, it is considered as a polypharmacy. The SF-
36 quality of life scale was used to assess the quality of life of the patients. The obtained
data were evaluated with appropriate statistical methods.
Findings: 216 HD patients, 80 of whom were women (37,0%) and 136 (63,0%) were men,
were included in the study. The mean age of the patients was 60,6314,39 years. When the
patients were evaluated in terms of the frequency of entry into HD, 1 patient entered once a
week, 26 patients twice a week and 189 patients three times a week. The average number
of medication groups that patients regularly used on a daily basis was 6,562,67. The
number of patients who received polypharmacy was 167 (77%). The score of the SF-36
quality of life scale subscale of the polypharmacy group was significantly lower than that
of the nonpolypharmacy group. There was a negative correlation between the number of
drug groups and subscales of the SF-36 quality of life scale.
Results: In conclusion, polypharmacy is a risk factor that has adverse effects on the quality
of life in hemodialysis patients. Evaluation of polypharmacy in patients' follow-ups and
avoidance of unnecessary use of drugs is also required.