Postoperatif adezyon oluşumunun önlenmesinde disülfiram kullanımının dişi rat modelinde histopatolojik ve immünhistokimyasal incelemeyle araştırılması /
Yazar: YILDIZ AKDAŞ REİS
Danışman: PROF. DR. SALİM ERKAYA ; PROF. DR. ÜMİT GÖKTOLGA ; PROF. DR. ÖMER LÜTFİ TAPISIZ
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Abdominopelvik adezyonların en sık nedeni geçirilmiş operasyonlardır. Postoperatif adezyon oluşumu, cerrahinin sonucunu belirleyen önemli parametrelerden biridir. Özellikle genç kadınlarda infertilite ve kronik ağrı gibi önemli sonuçlara neden olabilmektedir. Cerrahi sonrası adezyon oluşumunu engellemede cerrahi tekniklerdeki ilerlemelerle birlikte, birçok medikal ajanın postoperatif adezyonları azalttığı öne sürülmüştür. Ancak tüm bu çalışmalara rağmen postoperatif adezyonları önlemede herkes tarafından kabul edilmiş bir yöntem yoktur. 
Bu bilgiden yola çıkarak kurguladığımız çalışmanın amacı; ratlarda eksperimental olarak adezyon oluşturmak ve oluşturulan adezyon üzerine oral olarak verilen disülfiramın profilaktik ve tedavi edici etkisini makroskopik, histopatolojik ve immünohistokimyasal olarak araştırmaktır.
Materyal-Metod: Çalışmaya dahil edilen 72 Wistar Albino türü dişi gebe olmayan yetişkin rat tesadüfi sayılar tablosu ile randomize edilerek herbiri 12 rattan oluşan 6 gruba ayrıldı. Kontrol grubu (grup 1), sadece preoperatif 3 gün yüksek doz disülfiram (300 mg/kg) verilen grup (grup 2), preoperatif 3 gün ve postoperatif 14 gün düşük doz disülfiram (50 mg/kg) verilen grup (grup 3), preoperatif 3 gün ve postoperatif 14 gün yüksek doz disülfiram (300 mg/kg) verilen grup (grup 4), sadece postoperatif 14 gün düşük doz disülfiram (50 mg/kg) verilen grup (grup 5) ve sadece postoperatif 14 gün yüksek doz disülfiram (300 mg/kg) verilen grup (grup 6) olmak üzere gruplar belirlendi. Tüm gruplar iki kez opere edildi. İlk operasyonda literatürde tanımlandığı şekilde koterle uterin horn adezyon modeli oluşturuldu. İlk operasyondan 15 gün sonra ratlara ikincil bakış laparatomisi yapıldı. Bu operasyonda intraabdominal adezyonlar makroskopik olarak değerlendirildi. Ardından histopatolojik ve immünhistokimyasal inceleme için ilk operasyonda doku hasarı oluşturulan uterin horn alanları total eksize edilerek ratlar feda edildi. Makroskopik, histopatolojik ve immunohistokimyasal inceleme sonuçları grup içi ve gruplar arası karşılaştırıldı.
Bulgular: Makroskopik adezyon skorlarının disülfiram alan gruplarda, kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi (p<0,05). Gruplar histopatolojik olarak değerlendirildiğinde grup 4'te inflamasyonun istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptandı (p<0,05). Genel olarak kontrol grubuna göre disülfiram verilen diğer gruplarda inflamasyon daha az olmasına karşın bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p˃0,05). Fibrozis ve kollajenizasyon açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p˃0,05). Disülfiramın preoperatif dönemde başlandığı gruplarda neovaskülarizasyon yüksek oranda olmasına rağmen sadece grup 2'deki artmış neovaskülarizasyon istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Gruplar, yabancı cisim reaksiyonu açısından değerlendirildiğinde tedavi gruplarından grup 4'te yabancı cisim reaksiyonunun hiç olmadığı gözlendi (p˃0,05). Bununla birlikte grup 6'da yabancı cisim reaksiyonunun anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Çalışmamızda yapılan immünhistokimyasal değerlendirmede ise VEGF ve MMP-2 açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmazken, MMP-9'un grup 5'te belirgin olarak düşük olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda antiinflamatuar, antioksidan, antianjiogenik etkileri olduğu gösterilen disülfiramın postoperatif adezyon oluşumunu azalttığı, özellikle preoperatif dönemde kullanılmaya başlandığında, yüksek dozda kullanıldığında daha etkili olduğu ve bu etkiyi primer olarak inflamasyonu azaltarak yapabileceği gösterilmiştir. Ayrıca sonuçlar disülfiramın postoperatif adezyonu azaltıcı etkisinin MMP-2, MMP-9 ve VEGF'ten bağımsız olarak gerçekleştiğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Postoperatif Adezyon, Rat Model, Disülfiram, MMP-2, MMP-9, VEGF.

Abstract:
Objective: The most common reason for abdominopelvic adhesions is past operations. Formation of postoperative adhesion is one of the most important parameters that determines the outcome of the surgery. This can especially have important outcomes such as infertility and chronic pain in young women. It has been put forth that developments in surgical methods preventing the formation of post-operative adhesions along with many medical agents decrease postoperative adhesions. However, despite all these studies there is no method to prevent postoperative adhesions that has gained wide acceptance. 
The objective of this study which we based on this information is to create adhesion experimentally on rats and to examine macroscopically, histopathologically and immunohistochemically the prophylactic and treating effect of orally given disulfiram. 
Material-Method: The 72 Wistar Albino type non-pregnant adult rats included in the study were randomized using random number tables and 6 groups of 12 rats each were formed. The groups were determined as the control group (group 1), group to which high dose disulfiram was given for 3 days preoperatively (300 mg/kg) (group 2), low dose disulfiram (50 mg/kg) given group for 3 days preoperatively and 14 days postoperatively (group 3), high dose disulfiram (300 mg/kg) given group for 3 days preoperatively and 14 days postoperatively (group 4), the group to which low dose disulfiram (50 mg/kg) was given only for 14 days (group 5) and the group to which high dose disülfiram (300 mg/kg) was given for a period of 14 days postoperatively (group 6). All these groups were operated twice. In the first operation, cautery uterin horn adhesion model was created as has been defined in literature. Second look laparotomy operation was carried out on the rats 15 days after the first operation. In this operation, intraabdominal adhesions were evaluated macroscopically. Afterwards, the uterine horn areas on which tissue damage was made during the first operation were totally excised in order to carry out histopathological and immunohistochemical evaluations and the rats were sacrificed. Macroscopic, histopathological and immunohistochemical evaluation results were compared within the group and among the groups. 
Results: It was observed that the macroscopic adhesion scores decreased significantly in disulfiram taking groups in comparison with the control group (p<0,05). When the groups were evaluated histopathologically, it was determined that the inflammation in group 4 was statistically significantly lower (p<0,05). Even though inflammation was lower in disulfiram given groups in comparison with the control group, this difference was not statistically significant (p˃0,05). No statistically significant difference was determined among the groups in terms of fibrozis and collagenization (p˃0,05). Even though neovascularization was high in groups for which disulfiram was started in the preoperative period, increased neovascularization was determined to be statistically significant only in group 2 (p<0,05). When the groups were evaluated in terms of foreign body reaction, no foreign body reaction was observed in group 4 (p˃0,05). On the other hand, statistically significant foreign body reaction was determined in group 6 (p<0,05). Whereas no significant difference in terms of VEGF and MMP-2 was determined among the groups during the immunohistochemical evaluation carried out as part of our study, it was determined that MMP-9 was significantly lower in group 5 (p<0,05). 
Conclusion: As a result of our study, it has been shown that disulfiram which has anti-inflammatory, antioxidant and antiangiogenic effects decreases postoperative adhesion formation and that especially when started to be used during the preoperative period in high doses it becomes more effective thereby primarily decreasing inflammation. In addition, the results lead us to think that the postoperative adhesion decreasing effect of disulfiram is independent of MMP-2, MMP-9 and VEGF. 
Keywords: Postoperative adhesion, Rat Model, Disulfiram, MMP-2, MMP-9, VEGF