Calvert koleksiyonu'ndaki kırmızı figürlü pelikeler
Red figured pelikai in the calvert collection
Yazar: NALAN DEMİRKAN
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Calvert, Frank = Calvert, Frank ; Figür = Figure ; Koleksiyon = Collection ; Kırmızı = Red ; Motifler = Motifs ; Pelike = Pelikai ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tipoloji = Typology

Özet:
Calvert Koleksiyonu'ndaki kırmızı figürlü pelikeler ilk defa M.Ö. 520 yıllarında Attik kırmızı figür ile birlikte ortaya çıkarak Klasik Dönemin geç evrelerinde IV. yüzyıl Atina tercihi olup uzun ve narin bir form kazanan Tip I ve bunun devamında gelişerek farklılaşarak amphora Tip C'lere benzeyen Tip II olmak üzere iki tipolojik gruptan oluşmaktadır.Koleksiyon dahilindeki örneklerin tümünde figüratif sahne ve süslemeler dışında kullanıldığı tespit edilen en önemli bezek `'dil bezeği'' motifidir. Örnekler üzerinde gerçekleştirilen genellemelerden yola çıkılarak her örnekte düzensiz ve acele ile oluştutulmuş bir izlenim sergileyen dil bezeğinin tespit edilen en temel kullanım şekli, ağız kenarı, boyun ve alt gövde üzerinde gerçekleştirilmiş olanıdır.Tez konusunu oluşturan pelikelerin yalnızca birkaçında dil bezeği dışında motifsel bir süsleme göze çarpmaktadır. Bu motifsel süsleme, figüratif sahnelerin içinde kullanıldığı tespit edilen lotus-palmet ve girift-spiral bezekleri şeklinde karşımıza çıkmaktadır.Calvert Koleksiyonu'ndaki kırmızı figürlü pelikeler üzerinde görülen figüratif sahneler `'Günlük hayata dair sahneler'' ve `' Mitolojik öğelere sahip sahneler'' olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Günlük hayata dair sahneler `'Gymnasion sahneleri'',''Ayna tutan kadın ve büyük bir kadın başı sahnesi'', `'İki kadın ve sandık sahnesi'', ''Sadece tekli veya ikili figürlerden oluşan sahneler'' olarak çeşitlilik göstermektedir. Mitolojik öğelere sahip sahneler `'Eros ve Satyr'', `' Eros ve genç kız sahnesi'', `'Eros ve büyük bir kadın başı sahnesi'', `'Amazonomakhi sahnesi'', `'Grifona binmiş süvari ve genç kız sahnesi''olarak çeşitlenmektedir.Calvert Koleksiyonu'ndaki kırmızı figürlü pelikelerin çeşitli müzeler ve yayınlarda karşılaştığımız paralelleri ile yapılan karşılaştırmalarda büyük çoğunluğunun Amazon Ressamı, Grup G (Grifon) , Otchet Group'a ait pelikeler ile tipolojik ve motifsel, farklı formlardaki örneklerle ise yalnızca figürlerin işlenişi ve motifsel anlamda ya birebir ya da pek çok noktada benzer oldukları anlaşılmıştır.Calvert Koleksiyonu'ndaki kırmızı figürlü pelikeleri incelediğimiz zaman tipolojik ve motifsel değerlendirmenin sonucunda bu pelikeleri M.Ö. IV.yüzyıl başı ve IV. yüzyıl ortalarına kadarki tarihler aralığına yerleştirmek uygun görülecektir.

Abstract:
The red figure pelikai in the Calvert Collection, consist of two different types, first representing the Athenian favour of Late IV.th century B.C red figure tradition with a long and slimmer profile and the second one, Type II, a derivatice of the 520 B.C. Attic red figure examples looking just like Amphora Type C.All the red figure pelikai in the Collection consists of both decorational and figurative motives. Apart from the rich variety of figurative motives and decoration the only known motif is the so called ?festoon? motif. If one wants to generalize from the known examples of pelikai from the Collection, it will be easily revealed that this motif was done in an irregular and sloppy way. The main usage of this motif can be seen on the lips, neck and lower body of the pelikai.Apart from the ?festoon? motif there is another motif which was used only in a few instances: The lotus-palmet. This decorative motif was used tpgether with the figurative scenes generally being placed on the flanks of the scenes just under the loops.The red figure pelikai in the Calvert Collection show a rich and assorted figurative decoration which can be collected under two main groups as ?Scenes of daily life? and ?Scenes with mythological features?. ?Scenes of daily life? consists of sub-groups as ?Gymnasion scenes?,?Scene of a woman holding a mirror together with a woman portrait?, ?Two women and a chest?, ?Scenes of one or two figures?. ?Scenes with mythological scenes? includes sub-groups of ?Eros and Satyr?, ?Eros and the young girl?, ?Eros and a portrait of woman?, ?Scenes of Amazonomachi?, ?Griffon rider and the young girl?.The information about parallels and related examples of the red figure pelikai were obtained from the various museum catalogues and many publications were used to identify the creators and painters of the Calvert examples. By doing so it was found out that most of the pelikai from the Collection can be easily related with Amazon Painter, Group G and Otchet Group examples with many efficacious similarities.Using this data and blending it with the other results which were obtained through this study the red figure pelikai from the Calvert Collection can be easily dated to the early phases of IV.th century B.C. and the middle IV.th century B.C.