Farklı eylemsel düzeylerde bireysel ve müşterek faillik hissinin incelenmesi
Investigation of self agency and joint agency at different joint actions
Yazar: YASEMİN YEŞİLYAPRAK
Danışman: DOÇ. DR. SEMA KARAKELLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Biz insanlar, "eylediğimize" ve "eylemlerimizin sonuçlarına bizim sebep olduğumuza"; dolayısıyla "fail" olduğumuza ilişkin bir hisse sahibiz. Diğerleri ile birlikte gerçekleştirdiğimiz eylemler sayesinde bir "bizlik" hissi deneyimler; yine eylemlerimiz aracılığıyla kendimiz ve diğerleri arasında ayrım yapabiliriz. Bu doğrultuda, mevcut araştırma sosyal etkileşimler içinde gerçekleştirilen müşterek eylemlerde deneyimlenen müşterek ve bireysel faillik hissinin belirleyicilerinin incelendiği bir betimsel çalışma ve müşterek ve bireysel faillik hissi üzerinde çözümlü-çözümsüz müşterek eylem koşullarının etkisinin sınandığı bir deneysel çalışma olmak üzere iki basamak halinde yürütülmüştür.
Araştırmanın betimsel çalışmasında zihinsel ve motor müşterek eylem türleri arasında müşterek ve bireysel faillik hissi açısından bir farklılaşma olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu farklı eylem türleri çerçevesinde müşterek ve bireysel faillik hissinin yordayıcılarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya 60 (Yaş Ort.= 23.42; SS=7.13) lisans öğrencisi (46 K, 14 E) katılmıştır. Katılımcılara, Edinburgh El Tercihi Envanteri, Raven Standart Progresif Matrisler Testi, Depresyon Anksiyete Stres-21 Ölçeği (DASS-21), Özetkinlik Ölçeği, Beklenti Tarzı Ölçeği ve Üstbilişsel Güven Kararı Ölçümü uygulanmıştır. Ardından katılımcılar müşterek eylem görevlerine çiftler halinde dahil edilmiş, gerçekleştirilen görevlerin ardından kendilerinden bireysel olarak faillik hissi bildirimleri alınmıştır. Bulgular iki farklı müşterek eylem türü arasında bireysel ve müşterek faillik hissi açısından farklılaşma olmadığını göstermiştir. Müşterek faillik hissinin en güçlü yordayıcısının gerçekleştirilen görev performansına duyulan güven olduğu bulunmuştur. Kişiler müşterek eylemdeki performanslarını ne kadar başarılı buluyorlarsa o kadar yüksek müşterek faillik hissi deneyimlemişlerdir. Bireysel faillik hissinin en güçlü yordayıcısının ise kişinin bireysel katkısına ilişkin değerlendirmesi olduğu görülmüştür.
Bu bulgular ışığında araştırmanın deneysel çalışmasında görev performansını değişimlemek ve başarısızlık hissi oluşturmak üzere çözümsüz koşul manipülasyonu uygulanmıştır. Bu manipülasyon aracılığıyla motor ve zihinsel müşterek eylemlerde deneyimlenen müşterek ve bireysel faillik hissi üzerinde çözümlü ve çözümsüz görev koşullarının etkisini sınamak amaçlanmıştır. Çalışmaya 80 (Yaş Ort.=22.08, SS=6.37) lisans öğrencisi (64 K, 16 E) katılmıştır. Katılımcılara, Edinburgh El Tercihi Envanteri, Raven Standart Progresif Matrisler Testi Kısa Formu, DASS-21 Ölçeği, Beklenti Tarzı Ölçeği ve Üstbilişsel Güven Kararı Ölçümü uygulanmıştır. Ardından katılımcılar müşterek eylem görevlerinin çözümlü ve çözümsüz koşullarına çiftler halinde dahil edilmiş, gerçekleştirilen görevlerin ardından kendilerinden bireysel olarak faillik hissi bildirimleri alınmıştır. Müşterek faillik hissinin her iki müşterek eylem türünde de çözümlü koşul lehine anlamlı farklılaşma gösterdiği bulunmuştur. Bireysel faillik hissi ise yalnızca motor müşterek eylemde çözümlü koşul lehine anlamlı farklılaşma göstermiş, zihinsel müşterek eylemde böyle bir fark görülmemiştir. Kişilerin iç atıf düzeylerinin bireysel faillik hissi üzerinde etkisinin anlamlı olduğu ve bu etkinin görevlerin yalnızca çözümlü koşullarında geçerli olduğu bulunmuştur. Bulgular müşterek eylemdeki görev performansının hem müşterek hem de bireysel faillik hissi üzerindeki rolü çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
We humans believe that we "act" and "we cause the results of our actions"; therefore we have a sense that we are the "agent". We experience "we-ness" through our actions with others; and we can also distinguish between ourselves and others through our actions. The present research was carried out in two steps: a descriptive study examining the determinants of sense of joint and self agency in joint actions; an experimental study examining the effect of resolved-unresolved joint action conditions on the sense of joint and self agency. In the descriptive study, it was aimed to examine whether there is a differentiation between cognitive and motor joint action types in terms of sense of joint and self agency. In addition, it is aimed to determine the predictors of the sense of joint and self agency within the framework of these different types of joint actions. 60 (Mean age= 23.42; SD=7.13)undergraduate students (46 F, 14 M) participated in the study. Edinburgh Handedness Inventory, Raven Standard Progressive Matrices Test, Depression Anxiety Stress Scale-21 (Dass-21), Self-efficacy Scale, Expectation Style Scale and Metacognitive Confidence Measure were administered to the participants. Then, the participants performed the joint action tasks in pairs and the reports of sense of agency were received individually. The findings showed that there was no differentiation between the two different types of joint action in terms of individual and joint agency. It was found that the strongest predictor of joint agency was confidence level in the performance of joint task. The more successful the individuals found their performance in joint action, the higher the sense of joint agency they experienced. Results showed that the strongest predictor of self agency was the individual's assessment of his/her individual contribution. In the light of these findings, in experimental study, unresolved task manipulation was carried out in order to create a sense of failure. Through this manipulation, it is aimed to test the effect of resolved and unresolved task conditions on the sense of joint and self agency experienced in motor and cognitive joint actions. 80 (Mean age=22.08, SD=6.37) undergraduate students (64 F, 16 M) participated in the study. Edinburgh Handedness Inventory, Raven Standard Progressive Matrices Test Short Form, DASS-21 Scale, Expectation Style Scale and Metacognitive Confidence Measure were administered to the participants. Then, the participants performed resolved and unresolved conditions of the joint action tasks in pairs and the reports of sense of agency were received individually. It was found that sense of joint agency showed a significant difference in favor of the resolved condition in both types of joint action. The sense of self agency showed a significant difference in favor of the resolved condition only in motor joint action, but no such difference was observed in cognitive joint action. It was found that the internal attribution had a significant effect on the self agency and this effect was valid only in the resolved conditions of the tasks. The findings are discussed in terms of the role of task performance in joint action on both joint and self agency.