Cephelerde kullanılan akıllı malzemeler için çok ölçütlü karar verme yöntemi ile bir seçim modeli önerisi
A proposed selection model with using multi-criteria decision making method for smart materials in facades
Yazar: NAZLICAN ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ KORKMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı tasarımında kullanılan malzemeler "konvansiyonel malzemeler" ve "akıllı malzemeler" olarak iki başlık altında incelenmektedir. Geçmişten günümüze kadar kullanılan ve hala kullanılmaya devam eden konvansiyonel malzemeler, bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile birlikte yerini akıllı malzemelere bırakmaya başlamıştır. Bu malzemelerin kullanıldıkları yere ve işleve göre çeşitli fonksiyonlara sahip olması gerekmekte ve akıllı malzemelerin yapıda kullanım ömürleri boyunca, çevresel etkilere karşı fonksiyonlarına katkı sağlayacak yararlı nitelik değişimleri yapması beklenmektedir.
Akıllı malzemeler yapının birçok bölümünde kullanılabilmektedir. Fakat çevresel uyaranlara doğrudan maruz kalan bölüm yapı kabuğudur. Dolayısıyla yapı kabuğunu oluşturan çatı ve cepheler akıllı malzeme kullanımının yoğun olduğu bölümlerdendir. Bu doğrultuda, cephelerde akıllı malzeme seçimi önem arz etmektedir. Enerji tasarrufu olarak birçok avantaja sahip olan bu malzemelerin beraberinde getirdiği bazı olumsuz durumlar bulunmaktadır. Bu durum fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerden kaynaklı olmakta ve yapı hasarlarına yol açmaktadır. Bu nedenle cephelerde çevresel koşullara uyumlu, kullanıcı gereksinimlerine cevap verecek en uygun akıllı malzemenin seçimi önem taşımaktadır.
Çağdaş mimaride yapıların tasarım ve yapım sürelerinin kısalmasıyla birlikte malzeme seçiminde karar verme süreci de kısalmış ve bu da doğru malzeme seçiminde çeşitli zorlukların yaşanmasına neden olmaktadır. Bu amaçla tez kapsamında, yapı tasarımının önemli adımlarından biri olan malzeme seçim sürecini kısaltmak ve cephe tasarımında doğru akıllı malzeme seçimini sağlamak için çok ölçütlü karar verme yöntemlerinden biri olan AHP yöntemi ile bir model önerisi geliştirilmiştir.
Tez kapsamında yapılan çalışmanın cephelerde akıllı malzeme kullanımı konusunda gelecekte yapılacak çalışmalara veri sağlayacağı, önerilen modelin yapının bulunduğu koşullara göre malzeme ölçütleri ile ilgili bir karar üretilmesine olanak tanıyarak, tasarımcının yapı ihtiyacına en uygun malzemeyi seçmesini sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: akıllı cephe malzemeleri, yapı kabuğu, AHP, çok ölçütlü karar verme yöntemi

Abstract:
The materials used in building design are examined under two headings as "conventional materials" and "smart materials". Conventional materials, used in the past and today, have started to leave their place to smart materials with scientific and technological developments. These materials need to have various functions according to the place and their function expected that smart materials will make beneficial quality changes that will contribute to their functions against environmental effects during their lifetime in the building.
Smart materials can be used in many parts of the building. However, the part that is directly exposed to environmental stimuli is the building envelope. The roofs and facades that make up the building envelope are among the sections where the use of smart materials is intense. Smart material selection is important. However, these materials have some negative situations. This situation is caused by physical, chemical and mechanical properties and causes structural damage. Therefore, it is important to choose the most suitable smart material that is compatible with environmental conditions and user needs.
With the shortening of the design and construction times of buildings in contemporary architecture, the decision-making process in material selection has shortened, which causes various difficulties in choosing the right material. Thus, within the scope of the thesis, a model proposal has been developed with the AHP method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, for shorting the material selection process, which is one of the important steps of building design, and to ensure the correct smart material selection in facade design.
It is thought that this study will provide data for future studies, and that the proposed model will enable the designer to choose the most suitable material for the building need by enabling a decision about the material criteria according to the conditions of the building.

Keywords: smart facade materials, building shell, AHP, multi-criteria decision making method