El yapımı patlayıcılara müdahalede sanal gerçeklik ile kazaların önlenmesine yönelik bir uygulama
An application to prevent accidents with virtual reality infighting against improvised explosive device
Yazar: MUSTAFA GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DİLİPAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Kazalar = Accidents ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies

Özet:
Son 25-30 yılda terör örgütleri eylem türlerinde değişiklikler yaparak, eylemlerinde ağırlıklı olarak mayın, el yapımı patlayıcılar (EYP) kullanmışlardır. Bu tip saldırıların icrasının nispeten kolay olması, dost unsurlar tarafından patlayıcıların bulunmasının zor olması ve bu eylemlerin önemli ölçüde kayıplara neden olması nedeniyle, günümüzde mayın ve el yapımı patlayıcıların bulunması ve etkisiz hale getirilmesi konuları oldukça önem kazanmıştır. Bu çalışma içerisinde mayın ve EYP ile mücadele eden unsurların eğitimlerine katkı sağlamak amacıyla bilgisayar destekli ciddi oyun uygulaması ve sanal gerçeklik uygulaması olmak üzere iki farklı uygulama hazırlanmıştır. Birinci
uygulamada dedektör operatörlerinin eğitimi dikkate alınmış, bilgisayar üzerinden mayın dedektörü kullanarak arazide patlayıcı madde araması yapmaları istenmiştir. İkinci uygulamada göreve çıkan tüm personel dikkate alınmış ve araziye yerleştirilmiş patlayıcı maddelerin emarelerini gözle tespit etmeleri istenmiştir. İkinci uygulamada sanal gerçeklik teknolojilerinden faydalanılmıştır. Her iki uygulamanın öncesinde yapılan hazırlıklar (modelleme, animasyon, vb.) Unity oyun motoru içerisine aktarıldıktan sonra, oyuncu kontrollerinin belirlenmesi, modellerin düzenlenmesi, kullanıcı ara yüzünün hazırlanması, görsel ve ses efektlerinin eklenmesi, bileşenler arası ilişkilerin kodlanması gibi işlemler Unity oyun motoru içerisinde gerçekleştirilmiştir. Ayrıca belirlenen ihtiyaca göre farklı
görev türleri ve sahneler hazırlanmıştır. Birinci uygulamada kullanıcıdan, dedektörle aramanın nasıl yapılacağı, detektörden gelen sinyale nasıl müdahale edeceğini göstermesi istenmektedir. İkinci uygulamada Oculus Rift marka sanal gerçeklik gözlüğü kullanılarak, göreve çıkan tüm personelin emare araması yapması istenmektedir. Bu uygulamada personelden araziye yerleştirilen patlayıcı madde ve emareleri herhangi bir şekilde temas etmeden gözle tespit etmeleri istenmektedir. Bu ve benzer çalışmaların devam ettirilmesi özellikle zor koşullarda çalışan personel ile savunma sektöründe görev yapan personelin eğitimine olumlu şekilde katkı sağlayacağı değerlendirmektedir. Personelin eğitimleri ve harcanan maliyet düşünüldüğünde benzer uygulamaların maliyet etkin çözümler olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
In the last 25-30 years, terrorist organizations have made changes in their types of actions and mainly used mines and Improvısed Explosıve Devıce (IEDs) in their actions. Since such attacks are relatively easy to execute, explosives are difficult to find by friendly elements, and these actions cause significant losses, the issues of finding and neutralizing mines and hand-made explosives have become very important today. In this study, two different applications, computer-aided serious game application and virtual reality application, were prepared in order to contribute to the training of the elements fighting against mines and IED. In the first application, the training of detector operators was taken into consideration, and they were asked to search for explosives in the field using a mine detector on the computer. In the second application, all the personnel on duty were taken into
consideration and they were asked to visually detect the signs of explosives placed in the field. In the second application, virtual reality technologies were used. After the preparations (modeling, animation, etc.) made before both applications were transferred into the Unity game engine, the operations such as determining the player controls, editing the models, preparing the user interface, adding visual and sound effects, coding the relations between the components were carried out in the Unity game engine. In addition, different task types and scenes were prepared according to the determined need. In the first application, the user is asked to show how to search with the detector and how to intervene in the signal coming from the detector. In the second application, all personnel on duty are asked to search for signs using Oculus Rift branded virtual reality glasses. In this application, personnel are required to visually detect explosive substances and signs placed in the field without any contact. It is considered that the continuation of similar studies will contribute to the training of personnel, especially those working in the defense sector. Considering the training of the staff and the cost, similar applications are considered to be cost effective solutions