Sağlık çalışanlarında erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan sosyal destek ve stresle başa çıkma stratejilerinin tükenmişlik düzeyini yordayıcı etkisi
The predictive effect of health workers' early maladaptive schemas, perceived social support and coping strategies with stress
Yazar: SEBANUR SARISOY ÇUKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALP GİRAY KAYA
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık yönetimi = Health management ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Bu araştırmada sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri üzerinde erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan sosyal destek ve stresle başa çıkma stratejilerinin yordayıcı etkisi araştırılmıştır. Araştırma İstanbul Mehmet Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan ve 19-64 yaşları arasında yer alan 226 sağlık çalışanı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 63 erkek, 163 kadın sağlık çalışanı gönüllü olarak katılım göstermiştir. Araştırma bulguları elde edilirken kişisel bilgi formu, Tükenmişlik Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 'den yararlanılmıştır. Veri analizinde SPSS 24 programı kullanılmıştır. Gerçekleştirilen korelasyon analizleri sonucunda; duygusal tükenmişlik ile sosyal izolasyon/güvensizlik şeması ve zedelenmiş otonomi şema alanı arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır. Zihinsel tükenmişlik ile sosyal izolasyon/güvensizlik şeması, kopukluk ve zedelenmiş otonomi şema alanları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır. Fiziksel tükenmişlik ile sosyal izolasyon/güvensizlik şeması arasında pozitif yönde orta ölçüde bir korelasyon vardır. Tükenmişlik ile kopukluk şema alanı, sosyal izolasyon/güvensizlik şeması ve zedelenmiş otonomi şema alanları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır. Sosyal destek aile alt boyutundan alınan destek ile duygusal yoksunluk şeması ve kopukluk şema alanı arasında negatif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır. Sosyal destek arkadaş alt boyutundan alınan destek ile duygusal yoksunluk, sosyal izolasyon/güvensizlik, terkedilme şemaları ve kopukluk şema alanı arasında negatif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır. Araştırmadaki değişkenlerin tükenmişlik üzerindeki yordayıcı etkisini ölçmek için hiyerarşik regresyon modeli uygulanmıştır. Analiz sonucunda tükenmişlik yordama oranının en yüksek olduğu değişken erken dönem uyumsuz şemalar olarak bulunmuştur. Erken dönem uyumsuz şemalardan ise en büyük yordayıcı negatif etkiye sahip olan yüksek standartlar ve bastırılmışlık şema alanı bulunmuştur. Yani yüksek standartlar ve bastırılmışlık şema alanı arttıkça tükenmişlik oranının azaldığı ifade edilebilmektedir.

Abstract:
In this study, the predictive effect of early maladaptive schemas, perceived social support and stress coping strategies on burnout levels of health workers were investigated. The research was carried out on 226 health workers between 19-64 years of age working at Istanbul Mehmet Akif Ersoy Thoracic and Cardiovascular Surgery Training and Research Hospital. 63 male and 163 female health workers participated in the study voluntarily. Personal information form, Burnout Scale, Stress Coping Strategies Scale, Multidimensional Perceived Social Support scale and Young Schema Scale Short Form-3 were used to obtain research findings. SPSS 24 was used for data analysis. As a result of the correlation analysis performed; there is a positive moderate corelation between emotional exhaustion schema area and social isolation and impaired autonomy schema. There is a moderate positive correlation between mental exhaustion and social isolation schema subdimension, disconnected schema and impaired autonomy schema areas. There is a moderate positive correlation between physical exhaustion and social isolation schema. There is a moderate positive correlation between burnout and disconnected schema area, social isolation schema subdimension and impaired autonomy schema areas. There is a moderate negative correlation between the social support family subdimension and emotional deprivation schema and disconnected schema area. There is a moderate negative correlation between social support friend subdimension and emotional deprivation, social isolation, disconnected schemas and abandonment schema area. A hierarchical regression model was used to measure the predictive effect of the variables in the study on burnout. As a result of the analysis, the variable with the highest burnout predictor ratio was found to be early maladaptive schemas. Among the early maladaptive schemas, the highest predictive negative effect area was found to be the unrelenting schema area. In other words, it can be stated that as the unrelenting standarts schema area increases, burnout rate decreases.