Ergenlerde sınır kişilik özellikleri ile psikoz benzeri yaşantılar: Nörobiliş, sosyal biliş ve duygu düzenlemenin mediyatör etkisi
Borderline personality traits and psychotic-like experiences in adolescents: The mediating role of neurocognition, social cognition and emotion regulation
Yazar: MÜGE MUTLU
Danışman: PROF. DR. ESRA ÇÖP
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Çalışmamız kız ergenlerde Borderline Kişilik Bozukluğu'nun (BKB) nörobilişsel ve sosyal bilişsel yönüne ve eşlik eden duygu düzenleme güçlükleri ve bunların psikoz benzeri yaşantılar ile ilişkisine ışık tutmayı amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya 12-18 yaş arası, araştırmacı tarafından DSM 5'e dayalı klinik görüşme sonrası BKB açısından riskli görülen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan ve BKÖÖ-ÇEF ölçeğinden 69 puan ve üzeri alan 50 kız ergen ile yaş olarak eşleştirilmiş, klinik görüşme sonrası BKB açısından riskli görülmeyen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan ve BKÖÖ-ÇEF ölçeğinden 69 puan altı alan 50 kız ergen dahil edildi. Araştırmacı tarafından tüm katılımcılara ve ebeveynlerine Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (K-SADS) uygulandı. Sosyodemografik veri formu, Toplumda Psişik Yaşantıları Değerlendirme Ölçeği Çocuk Formu (CAPE), Çocuk ve Ergenler için Depresyon Ölçeği (CDI), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DERS), Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği-Ergen Formu (YİÖ) doldurmaları istendi. Araştırmacı tara-fından tüm katılımcılara Gözler Testi Çocuk Formu, Gaf Testi, Wisconsin Kart eşle-me Testi (WKET) ve Stroop Testi TBAG formu uygulandı. Ölçek ve test sonuçları gruplar arasında karşılaştırıldı. Ek olarak Borderline Kişilik Özellikleri yüksek gruba mediyatör analizi uygulanarak Borderline Kişilik özellikleri ile psikoz benzeri yaşantılar arasındaki ilişkide test ve ölçek sonuçlarının aracı etkisi araştırıldı. Verilerin analizi sonucunda p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Bu araştırmada Borderline Kişilik Özellikleri yüksek grubun nörobilişsel performanslarını değerlendiren WKET ve Stroop Testi; sosyal bilişsel performanslarını değerlendiren; Gözler testi ve Gaf testinde borderline kişilik özellikleri düşük gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derece daha düşük performans sergilediği, CAPE, DERS ve CDI puanlarının daha yüksek olduğu, YİÖ puanlarının ise daha düşük olduğu saptanmıştır. Ek olarak Borderline Kişilik Özellikleri yüksek olan ergenlerin deneyimlediği pozitif psikoz benzeri yaşantılara duygu düzenleme güçlüklerinin ve depresif belirtilerin kısmi aracı değişken olarak orta düzeyde aracılık etkisi olduğu bulunmuştur.
Sonuçlar: Bulgularımız Borderline Kişilik Özellikleri yüksek kız ergenlerin, dikkat, yürütücü işlevler gibi nörobilişsel alanlarda ve zihin kuramı becerilerinde Borderline kişilik özellikleri düşük ergenlere kıyasla bozulmalar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Borderline Kişilik Özellikleri yüksek kız ergenlerin deneyimledikleri pozitif psikoz benzeri yaşantılar major depresyonun şiddeti ve duygu düzenleme güçlükleri ile ilişkili bulunmuştur. BKB'deki nörobilişsel ve sosyal bilişsel kusurların tedavisi hastaların kişiler arası ilişkilerde yaşadığı güçlükleri azaltabilir. Duygu düzenleme güçlüklerinin tedavisi BKB'deki kötü prognoz ile ilişkili olan psikoz benzeri yaşantıları önleyebilir.
Anahtar kelimeler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Psikoz Benzeri Yaşantılar, Sosyal Biliş, Nörobiliş, Duygu Düzenleme Güçlükleri

Abstract:
Objective: This study aims to shed light on the neurocognitive and social cognitive aspects of Borderline Personality Disorder (BPD) in female adolescents, as well as the accompanying emotion regulation difficulties and their relationship with psychotic-like experiences.
Materials and Methods: This study included 50 female adolescents aged 12-18 who were deemed at risk of Borderline Personality Disorder (BPD) based on a DSM-5-based clinical interview conducted by the researcher. These adolescents met the criteria for participation in the study and scored 69 or higher on the Borderline Personality Features Scale for Children (BPFSC). Additionally, the study included 50 age-matched female adolescents who were not deemed at risk of BPD based on the clinical interview, met the criteria for participation in the study, and scored below 69 on the BPFSC. The Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS) was administered to all participants and their parents by the researcher. Participants were asked to complete the sociodemographic data form, The Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE) Child Form, the Child Depression Inventory (CDI), the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), and the Reflective Functioning Scale-Adolescent Form (RFS). The researcher administered the Child Form of the Reading the Mind in the Eyes Test, the Faux Pas Test, the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) and the Stroop Test TBAG form to all participants. The results of the scales and tests were compared between the groups. Additionally, a mediator analysis was conducted on the high Borderline Personality Features group to investigate the mediating effects of test and scale results on the relationship between Borderline Personality Features and psychotic-like experiences. Results with p<0.05 were considered statistically significant.Findings: In this study, it was found that the group with high Borderline Personality Features exhibited statistically significantly lower performance compared the group with low Borderline Personality Features on the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) and the Stroop Test, which assess neurocognitive performance, and on the Reading the Mind in the Eyes Test and the Faux Pas Test, which assess social cognitive performance. Additionally, the high Borderline Personality Features group had higher scores on the Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) and Children's Depression Inventory (CDI), and lower scores on the Reflective Functioning Scale (RFS). Furthermore, it was found that difficulties in emotion regulation and depressive symptoms had a moderate mediating effect as partial mediating variables on the positive psychotic-like experiences of adolescents with high Borderline Personality Features.
Conclusions: Our findings indicate that female adolescents with high Borderline Personality Features exhibit more impairments in neurocognitive domains such as attention and executive functions, as well as in theory of mind skills, compared to adolescents with low Borderline Personality Features. The positive psychotic-like experiences reported by female adolescents with high Borderline Personality Features were found to be associated with the severity of major depression and difficulties in emotion regulation. Treating the neurocognitive and social cognitive deficits in Borderline Personality Disorder (BPD) could reduce the interpersonal difficulties experienced by patients. Addressing emotion regulation difficulties might prevent psychosis-like experiences associated with poor prognosis in BPD.
Keywords: Borderline Personality Disorder, Adolescence, Psychotic-like Experiences, Social Cognition, Neurocognition, Emotion Regulation Difficulties