Türkiye'de internet bağımlılığı ile ilgili yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
An analysis of the graduate theses which are written on internet addiction in Turkey
Yazar: ELİF KURTOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET PEKŞEN SÜSLÜ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akademik çalışmalar = Academic studies ; Bağımlılık = Dependency ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Tezler = Theses ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2007-2020 (Haziran) tarihleri arasında Türkiye'de internet bağımlılığı ile ilgili yapılmış lisansüstü tezleri temalarına, türlerine, yıllara, üniversitelere, enstitülere, araştırma yöntemlerine, örneklem seçme yöntemlerine, örneklem büyüklüklerine, örneklem gruplarına, veri toplama araçlarına, veri analiz yöntemlerine göre incelemektir. Araştırmada YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından seçilen tezler analiz edilmiştir. Çalışmada amaçlı örnekleme yapılmıştır ve araştırma örneklemi 126 tezden oluşmaktadır. Araştırmada betimsel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır ve veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi seçilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak tez sınıflama formu kullanılmıştır. Tezlerden toplanan veriler betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri tablolarla sunulmuştur.
Araştırma bulgularına göre tezlerde en çok çalışılan temalar demografik-sosyodemografik özellikler ve kişisel özelliklerdir. Tez türlerine bakıldığında yüksek lisans tezlerinin doktora tezlerinden daha çok yapıldığı görülmüştür. Tezlerin yılları incelendiğinde en fazla çalışma yapılan yılın 2019 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaların yapıldığı üniversitelere bakıldığında en fazla tezin Üsküdar Üniversitesi'nde yapıldığı görülmüştür. Çalışmalar bağlı oldukları enstitüye göre incelendiğinde sosyal bilimler enstitüsünün en çok tezin bağlı enstitü olduğu görülmüştür. Tezlerin araştırma yöntemleri incelendiğinde en çok nicel yöntemin kullanıldığı görülmüştür. Nicel yöntemde en çok kullanılan desen ilişkisel tarama desenidir. Çalışmaların örneklem seçme yöntemlerine bakıldığında en fazla basit seçkisiz-rastgele örneklemenin  kullanıldığı görülmüştür. Tezlerde en fazla tercih edilen örneklem büyüklüğü 301-1000 kişidir. Tezlerin örneklem grupları incelediğinde ortaöğretim öğrencilerinin en çok tercih edildiği tespit edilmiştir. Çalışmalarda en çok kullanılan veri toplama aracı tutum/algı/kişilik/yetenek testleridir. Çalışmalarda kullanılan veri analiz yöntemlerine bakıldığında nicel veri analiz yöntemlerinin nitel veri analiz yöntemlerinden daha çok kullanıldığı görülmüştür. Nicel veri analiz yöntemlerinde en fazla betimsel istatistiklerin kullanıldığı, nitel veri analiz yöntemlerinde ise en fazla içerik analizinin kullanıldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: İnternet bağımlılığı, lisansüstü tez, Türkiye'de yapılan çalışmalar, betimsel içerik analizi.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the themes, types, years, universities, institutes, research methods, sample selection methods, sample sizes, sample groups, data collection tools, data analysis of postgraduate theses made in Turkey between 2007-2020 (June) examine according to its methods.  In the research, theses selected from the YÖK National Thesis Center database were analyzed. Purposive sampling was used in the study and the research sample consists of 126 theses. In the research, descriptive content analysis method was used and document analysis was chosen as the data collection technique. Thesis classification form was used as a data collection tool in the research. The data collected from the theses were analyzed by descriptive analysis. The frequency and percentage values of the obtained data are presented in tables.
According to the research findings, the most studied themes in the theses are demographic-sociodemographic characteristics and personal characteristics. Looking at the types of theses, it was seen that master's theses were done more than doctoral theses. When the years of the theses were examined, it was determined that the year in which the most studies were carried out was 2019. Looking at the universities where the studies were conducted, it was seen that the most thesis was done in Üsküdar University.  When the studies are examined according to the institute they are affiliated with, it is seen that the institute of social sciences is the institute affiliated with the most thesis. When the research methods of the theses were examined, it was seen that the most quantitative method was used. The most commonly used pattern in the quantitative method is the relational scan pattern.  Considering the sample selection methods of the studies, it was seen that simple random sampling was used the most. The most preferred sample size in theses is 301-1000 people. When the sample groups of the theses were examined, it was determined that secondary school students were the most preferred. The most commonly used data collection tool in studies is attitude/perception/personality/ability tests.  When the data analysis methods used in the studies are examined, it is seen that quantitative data analysis methods are used more than qualitative data analysis methods. It has been determined that descriptive statistics are used the most in quantitative data analysis methods, while content analysis is used most in qualitative data analysis methods.

Keywords: Internet addiction, postgraduate thesis, studies conducted in Turkey, descriptive content analysis.