Cumhuriyet döneminde yargılanan romanlar (1923-1960)
Novels on trial in the Republican (1923-1960)
Yazar: HANDE SONSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada 1923-1960 arası dönemde yargılanan romanlar ve bu romanların yargılanma sebepleri incelenmiştir. Giriş kısmında edebiyatın ve yargının merkezinde olan bireysel ahlak ve toplumsal ahlakın ayrıldığı ve birleştiği durumlar, siyasi açıdan ise modernleşme ile birlikte ele alınan sorunlara farklı yaklaşımların çerçevesi çizilmiştir. Tezimizin ilk bölümü "kurgu olan yargılanabilir mi?" sorusunun cevaplarını aramaktadır. Edebiyat ve hukukun kavram olarak ne olduğu ve içeriklerinin nasıl şekillendiği tezin başlığını kapsaması açısından bize yön çizmiştir. Hukuk ve edebiyatta çakışan ve her iki bilim dalında da mesafeli yaklaşılan bir başka anahtar kelime ise ahlaktır. Ahlakın zamana ve şartlara göre toplumun verili dilinden çıkarak uğradığı dönüşüm, ahlakın sübjektif bağlamda bilimlerle ilişkisi açısından ağırlıklı olarak yer alıp almaması konusundaki tartışmaları beraberinde getirmiştir. Ahlakın hukuktaki yeri ve kararlara etkisi hukuk felsefesinin ayrılan kolları açısından ele alınmıştır. Tezimizin II. Bölümü ise "Matbuat Nizamnameleri ve Sansür" başlığını taşımaktadır. Kitap basmanın ve toplatılmasının şartları ve cezaları nizamnamelerinin maddelerinde yer almaktadır. Osmanlı'da kitabın hukuki süreci ve sansürle olan imtihanı "ahlak ve siyaset" başlığı altında birçok söz söylemektedir. III. Bölüm ise tezimizin esas başlığını "Cumhuriyet Döneminde Yargılanan Romanlar"ı oluşturmaktadır. "Siyasi" ve "ahlaka mugayir" başlığıyla yargılanan romanlarda sözü edilen başlıklar romanın kurgusu itibariyle ele alınmıştır. Öncelikle savcının iddianamesi, avukat savunması, bilirkişi raporları, yazarın savunması olduğu gibi tezimizde yer almış, romanın incelenmesi ise bütün bu bilgilerden yola çıkılarak yazılmıştır.

Abstract:
This study examines the novels that were prosecuted and the reasons for their prosecution between 1923 and 1960. In the introduction, the situations where individual morality and social morality—central to both literature and law—diverge and converge are discussed. Politically, the framework of different approaches to the issues considered alongside modernization is outlined. The first chapter of our thesis seeks to answer the question, "Can fiction be prosecuted?" The concepts of literature and law, and how their contents have been shaped, have guided us in covering the thesis title. Another key term that intersects both law and literature and is approached with caution in both fields is morality. The transformation of morality as it departs from the given language of society, depending on time and conditions, has sparked debates about whether morality should play a significant role in relation to sciences within a subjective context. The place of morality in law and its influence on decisions are discussed from the perspective of different branches of legal philosophy. The second chapter of our thesis is titled "Press Regulations and Censorship." The conditions and penalties for publishing and confiscating books are outlined in the articles of the regulations. The legal process of the book and its confrontation with censorship in the Ottoman Empire offer significant insights under the title "Morality and Politics." The third chapter forms the main title of our thesis, "The Turkish Novel Before the Law." In novels prosecuted under the titles "Political" and "Against Morality", the issues mentioned have been analyzed based on the structure of the novel. First, the prosecutor's indictment, the defense attorney's arguments, expert reports, and the author's defense are presented in our thesis, and the analysis of the novel is written based on all this information.