Endüstri 4.0'ın doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkileri: Ampirik çalışma ve Türkiye ekonomisi için çıkarımlar
Effects of industry 4.0 on foreign direct investments: empirical study and inferences for Turkish economy
Yazar: SUAT AKSOY
Danışman: PROF. DR. CENGİZ BAHÇEKAPILI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Kalkınma İktisadı ve İktisadi Büyüme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik etki = Economic effect ; Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu tez çalışmasının odağında Endüstri 4.0 ve onunla bağlantılı olarak doğrudan yabancı sermaye hareketleri yer alır. Bu doğrultuda, çalışma ikisi ampirik inceleme olmak üzere üç ayaktan oluşmaktadır. Birincisi dünyadaki reshoring (üretim yerinin yeniden konumlandırılması) olaylarına ait bulguların toplanması ve analizinden oluşur. Hem reshoring hareketi hem de Endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanımı yeni bir olgu olmakla birlikte elde edilen sonuçlar, bu iki değişken arasında (belirli sektörlerde) pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. İkincisi, Türkiye'nin de yer aldığı seçilmiş ülkelerin Endüstri 4.0'a hazır olma ve olgunluk düzeylerinin ölçüldüğü indeks çalışmasıdır. İndekse (2015-2019) dair ampirik inceleme sonuçlarına göre Türkiye'de Endüstri 4.0'ın yeterli olgunluk seviyesinde olmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuç aynı zamanda Türkiye'nin mevcut küresel rekabet gücünü kaybedebileceğine dair güçlü sinyaller içerir. Türkiye'nin hem ulusal hem de küresel ölçekteki ekonomi hedeflerine ulaşabilmesi için birçok alanda eş zamanlı değişim ve dönüşüm hamlelerine ihtiyacı olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, firma ve kurumlar düzeyinde politik önerilerin yanında Türkiye'de dijital becerileri geliştirmeye dönük katkı sunabilecek bir yol haritasına yer verilmiştir. Diğer ampirik çalışmada ise doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYSY) belirleyicileri analiz edilmiştir. Model 48 ülkeden oluşur ve 2000–2018 dönemini kapsar. Panel veri yöntemi kullanılarak yapılan çalışmanın sonucuna göre, ekonomik karmaşıklık, ekonomik özgürlük ve ekonomik açıklık (küreselleşme) değişkenlerinin DYSY üzerindeki etkisi pozitif yönde bulunmuştur. Buna göre firmalar yatırım yeri tercihini belirlerken ilgili ülkede bir yandan teknolojik boyut olarak Endüstri 4.0'a uygun şartların varlığını göz önüne alırken, diğer yandan ülke içindeki kurumsal yapının durumu ve iş yapma kolaylığını, ülke dışında ise dünya ekonomisiyle ne derece entegrasyon sağlandığı konularını dikkate almaktadır.

Abstract:
This thesis focuses on the interrelated issues of Industry 4.0 and foreign direct investment (FDI) flows. In this context, this study consists of three pillars, two of which are empirical studies. The first pillar consists of collecting and analyzing the findings of reshoring implementations in the world. Although both the reshoring movements and Industry 4.0 technologies are new phenomena, the results show that there is a positive and significant relationship between these two variables (in certain sectors). The second pillar of the study is based on developing a new index: The Industry 4.0 Maturity Index (2015-2019). Accordingly, Industry 4.0 levels of selected countries, including Turkey, are measured. According to the results of the index examinations, it has been determined that Turkey's Industry 4.0 level is not at a sufficient level of maturity. This result also gives strong signals that Turkey may lose its current global competitiveness. It is seen that Turkey needs simultaneous transformation attempts in many areas of the economy in order to achieve its economic goals on both national and global scales. Among policy implications created for the Turkish economy, a roadmap that can contribute to the development of digital skills in Turkey and some policy recommendations at the level of companies and institutions are included. In the third pillar, the determinants of FDI were analyzed emprically. The model consists of 48 countries and covers the period 2000–2018. According to the results of the study using the panel data method, the effects of economic complexity, economic freedom and economic openness (globalization) variables on FDI were found to be positive. Accordingly, while determining the investment location preference, companies consider the existence of conditions suitable for Industry 4.0 in terms of the technological dimension in the relevant country, in addition to taking into account the status of the corporate structure, ease of doing business and the degree of integration with the world economy.