Yazma eserlerde estetik tamamlama sorunu ve uygulama örneği
The problem of aesthetic completion in manuscript and an example of application
Yazar: MERYEM ÇAKAR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BANU UÇAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arşiv = Archive ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Türk kitap sanatları = Turkish arts of the book

Özet:
Sanat eserlerinin konservasyonunda fiziksel bütünlüğün yanı sıra görsel bütünlüğün korunması önemli olmuştur. Konservasyonda eksik kısımların tamamlanmasında görsel yaklaşıma yönelik yayınlar tablo ve duvar resmi gibi sanat eserleri alanında yapılmaktadır. Kitap sanatlarını içeren yazma eserlerde ise bu tür yayınların olmadığı görülmüştür. Sanat eserinde bulunan eksik kısımların tamamlanmasında farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu tezde tamamlamada görsel yaklaşımlar taklitçi tamamlama ve estetik tamamlama olarak ikiye ayrılmıştır. Taklitçi tamamlama kaybın taklit edilerek orijinalden ayırt edilemeyecek şekilde tamamlandığı tamamlama yaklaşımını ifade etmektedir. Estetik tamamlama ise tamamlamanın görsel bütünlüğü sağlarken orijinal eserden ayırt edildiği tamamlama yaklaşımını ifade etmektedir.
Bu tez çalışmasında yazma eser konservasyonu alanında uygulanan tamamlama yöntemlerinin hangi durumlarda ve nasıl uygulandığı üzerinde durulmaktadır. İlk bölümde bu tamamlama yöntemlerinin uygulama sahası olan kitap sanatları ele alınmıştır. İkinci bölümde tamamlama yaklaşımları, uygulama alanları ve uygulama teknikleri üzerinde durulmuştur. Bu bölüm tamamlama yaklaşımlarına yönelik araştırma anket çalışması ile desteklenmiştir. Son bölümde ise Manisa Yazma Eser Kütüphanesine ait, 45HK koleksiyonuna kayıtlı yazma eserin konservasyon uygulaması ile estetik tamamlama uygulaması örneklendirilmiştir. Eserin tezhipli kısımlarında oluşan parça kayıplarından birinde farklı tamamlama yöntemleri dijital ortamda yapılan çizimle denenmiştir. Tamamlama yöntemlerini kıyaslama olanağı sağlayan bu çizimlerin içinden bir yöntem seçilerek eser üzerinde uygulanmıştır.
Anahtar kelimeler: Yazma eserler, Kitap sanatları, Tamamlama yöntemleri, Estetik tamamlama, Taklitçi tamamlama.

Abstract:
In the conservation of works of art, it has been important to preserve the visual integrity as well as the physical integrity. Publications for the visual approach in the completion of the missing parts in conservation are made in the field of works of art such as paintings and wall paintings. It has been observed that there are no such publications on manuscripts including book arts. There are different approaches to the completion of missing parts in the work of art. In this thesis, visual approaches to completion are divided into two as imitative completion and aesthetic completion. Imitative completion refers to the completion approach in which the loss is imitated and completed in a way that cannot be distinguished from the original. Aesthetic completion, on the other hand, refers to the completion approach in which the completion is distinguished from the original work while providing visual integrity.
This thesis focuses on how and in which cases the completion methods applied in the field of manuscript conservation are applied. In the first chapter, book arts, which are the application area of these completion methods, are discussed. In the second chapter, completion approaches, application areas and application techniques are emphasized. In this section, the research on completion approaches is supported by a questionnaire study. In the last part, the concept of aesthetic completion is exemplified with the conservation practice of the manuscript work registered in the 45HK collection of Manisa Manuscript Library. Different completion methods were tested with a digital drawing in one of the pieces lost in the illuminated parts of the work. A method was selected from these drawings, which provided the opportunity to compare the completion methods, and applied on the work.
Key words: Manuscripts, Book arts, Completion methods, Aesthetic completion, Imitative completion.