Yetişkinlerde karar verme, dürtüsellik ve motivasyon arasındaki ilişki
The relationship between decision making, impulsivity, and motivation in adults
Yazar: GÖKSU GÜRE
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEREM DOKSAT
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dürtüsellik = Impulsivity ; Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Karar verme süreci = Decision making process ; Motivasyon = Motivation ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın yapılma amacı karar verme,dürtüsellik ve motivasyon kavramları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın başka bir amacı ise bu üç kavram arasındaki ilişkinin eğitim durumu, cinsiyet, çalışma durumu, algılanan gelir düzeyi ve medeni durumu açısından anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğini incelemektir. Bu araştırmada Yetişkinlerde Karar Verme, Dürtüsellik ve Motivasyon Arasındaki İlişki ve sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla, Melbourne Karar Verme Ölçeği, Barrat Dürtüsellik Ölçeği Ölçeği,Yetişkin Motivasyon Ölçeği ve demografik özellikler hakkında bilgi edinebilmek amacıyla öğrenmek adına Sosyodemografik bilgi formu kullanılmıştır. Bu araştırmanın evreni, Türkiye'den katılan 18 ile 60 yaş üzeri aralığındaki bireylerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem grubu, randomize olarak gönüllülük esasına göre seçilmiş olan 206'sı kadın ve 146'sı ise erkek toplamda 352 kişi katılımcıdan oluşmuştur Araştırmada, betimsel araştırma yöntemlerinden olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında tartışmanın gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ulaşılan bulgulara istinaden katılımcıların dürtüsellik seviyeleri ile karar vermede öz saygı arasında ilişki bulunmuştur. Katılımcıların dürtüsellik puanları ile dikkatli karar verme puanlarına bakıldığında dürtüsellik puanları arttıkça dikkatli karar verme puanlarının düşüş gösterdiği tespit edilmiştir. Dürtüsellik ile kaçıngan karar verme arasında ilişki vardır. Dürtüsellik puanları ile panik karar verme, erteleyici karar verme ve içsel motivasyon puanlar arasında ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, dürtüsellik puanları ile dışsal motivasyon puanları arasında da ilişki görülmüştür. Katılımcıların içsel motivasyon puanları ile karar vermede öz saygı, dikkatli karar verme, kaçıngan karar verme, erteleyici karar verme ve panik karar verme puanları arasında ilişki bulunmuştur. Dışsal motivasyon puanları ile karar vermede öz saygı ve dikkatli karar verme, kaçıngan karar verme, erteleyici karar verme ve panik karar verme puanları arasında ilişki bulunmuştur. Dürtüsellik ile karar verme ölçeği alt boyutlarından, karar vermede özsaygı ve dikkatli stil, kaçıngan stil, erteleyici stil ve panik stil ile ilişki görülmüştür.  Dürtüsellik ile içsel motivasyon ve dışsal motivasyon arasında ilişki bulunmuştur. Karar verme ölçeği alt boyutlarından karar vermede özsaygı ile içsel motivasyon arasında da ilişki olduğu görülmüştür. Karar vermede özsaygı ile dışsal motivasyon arasında ilişki bulunmamaktadır. Karar verme ölçeği alt boyutlarından dikkatli stil ile içsel motivasyon ve dışsal motivasyon arasında ilişki görülmüştür. Karar verme ölçeği alt boyutlarından kaçıngan stil ile içsel motivasyon ve dışsal motivasyon arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Karar verme ölçeği alt boyutlarından erteleyici stil ile içsel motivasyon ve dışsal motivasyon arasında ilişki bulunmaktadır. Karar verme ölçeği alt boyutlarından panik stil ile içsel motivasyon arasında ilişki görülmüştür. Panik stil ile dışsal motivasyon arasında ilişki bulunmamaktadır.Dürtüselliğin yaş değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmektedir. Karar vermede özsaygı puanlarının çalışma durumuna göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmektedir. Kadınların dürtüsellik ve karar vermede "panik stil" puanları erkeklere göre daha yüksektir. Yetişkin Motivasyon Ölçeği alt boyutlarından "içsel motivasyon" ve "dışsal motivasyon" puanlarının cinsiyete göre farklılık göstermemektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between the concepts of decision making, impulsivity and motivation. Another aim of the study is to examine whether the relationship between these three concepts shows significant differences in terms of educational status, gender, employment status, perceived income level and marital status. In this study, in order to examine the relationship between Decision Making, Impulsivity and Motivation in Adults and the relationship between sociodemographic characteristics, the Melbourne Decision-Making Scale, the Barrat Impulsivity Scale, the Adult Motivation Scale and the Sociodemographic information form were used to learn about demographic characteristics. The universe of this research consists of individuals between the ages of 18 and 60 who participated from Turkey. The sample group of the study consisted of a total of 352 participants, 206 female and 146 male, who were randomly selected on a voluntary basis. SPSS 21.0 statistical package program was used in the analysis of the data. It is aimed to carry out the discussion in the light of the findings obtained. Based on the findings of the study, a relationship was found between the impulsivity levels of the participants and their self-esteem in decision making. When the impulsivity scores and careful decision making scores of the participants were examined, it was found that as their impulsivity scores increased, their careful decision making scores decreased. There is a relationship between impulsivity and avoidant decision making. A relationship was found between impulsivity scores and panic decision making, procrastinating decision making and intrinsic motivation scores. In addition, a relationship was observed between impulsivity scores and extrinsic motivation scores. A relationship was found between the participants' intrinsic motivation scores and their self-esteem in decision making, careful decision making, avoidant decision making, procrastinating decision making and panic decision making scores. A relationship was found between extrinsic motivation scores and self-esteem and careful decision making, avoidant decision making, procrastinating decision making and panic self-esteem and extrinsic motivation in decision making. There was a relationship between mindful style and intrinsic motivation and extrinsic motivation, one of the sub-dimensions of the decision making scale. A significant relationship was found between avoidant style and intrinsic motivation and extrinsic motivation, which are sub-dimensions of the decision making scale. There is a relationship between procrastination style, intrinsic motivation and extrinsic motivation, which is one of the sub-dimensions of the decision making scale. There was a relationship between panic style and intrinsic motivation, one of the sub-dimensions of the decision making scale. There is no relationship between panic style and extrinsic motivation. Women's impulsivity and "panic style" scores in decision making are higher than men. "Intrinsic motivation" and "extrinsic motivation" scores of the Adult Motivation Scale sub-dimensions do not differ according to genderdecision making scores. Among the sub-dimensions of impulsivity and decision making scale, a relationship was observed with self-esteem and careful style in decision making, avoidant style, procrastinating style and panic style. A relationship was found between impulsivity and intrinsic motivation and extrinsic motivation. It has also been observed that there is a relationship between self-esteem and intrinsic motivation in decision making, one of the sub-dimensions of the decision making scale. There is no relationship between panic style and extrinsic motivation. It is seen that impulsivity differs significantly according to the age variable. It is seen that self-esteem scores in decision making differ significantly according to working status. Women's impulsivity and "panic style" scores in decision making are higher than men. "Intrinsic motivation" and "extrinsic motivation" scores of the Adult Motivation Scale sub-dimensions do not differ according to gender.