Hospitalize yaşlı hastalarda uyku durumunun, uykunun etkileştiği faktörlerin ve geriatrik sendromlara etkisinin incelenmesi
Evaluation of sleep quality status, associated factors and its effects on geriatric syndromes in hospitalized geriatric patients
Yazar: İPEK AZİZOĞLU ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU BALAM YAVUZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Komorbidite = Comorbidity ; Uyku = Sleep ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Yaşlanma ile uyku ritmindekayma, daha erken uyanma ve uyku latansında uzama olur. Yatakta geçirilen süreuzar, gece uyanmaları artar, gündüz şekerlemesi vardır. Toplam uyku süresi, nonREM ve REM uykusu azalır. Yetersiz uyku kalp hastalıkları, diyabet, depresyon,
düşme, deliryum, bozulmuş kognisyon, demans ve düşük hayat kalitesi için bir risk
faktörüdür. Artmış morbidite ve mortalitenin bir habercisidir. Bu çalışmada
hospitalize edilen yaşlı hastalarda uyku hastalıklarının ve etkileştiği faktörlerin
ölçümünün kolay uygulanabilir yöntemlerle tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya
Ağustos 2017 ile Ocak 2018 arasında Hacettepe İç Hastalıkları Servisleri'nde yatışı
yapılan 54'ü kadın, 47'si erkek toplam 101 hasta dahil edildi. Bir hafta sonraki
değerlendirmeye 73 kişi alınabildi. Hastaların uyku kalitesi ölçümleri yatışları
sırasında Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi
(UŞI) kullanılarak yapıldı. Hastalara kapsamlı geriatrik değerlendirme testleri ve
Charlson Komorbidite Skoru uygulandı. Komorbid hastalıkları, kullandığı ilaçları ve
hastanede yapılan tahliller kaydedildi. Hastalar PUKI'ye göre ve UŞI'ye göre
'insomnia yok' ve 'insomnia var' olmak üzere 2 gruba ayrılarak incelendi.
Kapsamlı geriatrik değerlendirmeye göre Katz puanın düşük olması (p:0,029) ve
MNA'nın düşük olması (p:0,029) insomnia ile ilişkili bulundu. İlaçlardan da
diuretikler (p:0,044) ve inhalerler (p:0,017) insomnia arasında ilişki vardı. PUKI
ölçeğinde insomnianın kronik hastalıklardan astım ile ilişkili olduğu görüldü
(p:0,016). Uykuyu bölen faktörler arasında da her iki uyku ölçeğinde uykuyu bölen
faktörler olarak öksürük (p:0,013), ağrı (p<0,001) ve huzursuz bacak sendromu
(p<0,001) tespit edildi. UŞI' ye göre nefes darlığı (p:0,006) da insomnia ile ilişkili
bulundu.
Bir hafta sonraki görüşme ve bazal değerlendirme arasında PUKI'nin alt
komponentleri içinde sadece uyku süresindeki kısalma anlamlı bulundu (p<0,001),
diğer alt komponentlerinde anlamlı fark görülmedi. UŞI skoruna göre hastaların
median skoru insomnia eşik değerinde değildi ve 1 hafta sonra bakılan iki görüşmede
skorlar arasında anlamlı farka rastlanmadı. Regresyon analizlerinde PUKI
Ölçeği'nde huzursuz bacak sendromu, ağrı, Katz puanın düşük olması ve hastanın
daha genç yaşta olması insomnia ile bağımsız olarak ilişkili olduğu saptandı. UŞI
Ölçeği'nde ise Katz puanın düşük olması, Yesevage Geriarik Depresyon Ölçeği
puanın yüksek olması, huzursuz bacak sendromu ve diuretik kullanımı insomniayla
ilişkili faktörler arasında olduğu görüldü. Yatış ilaç sayısı ile yatışındaki PUKI Skoru
(p:0,025; r:0,223) ve Charlson Komorbidite Skoru zayıf kuvette korrele bulundu
(p:0,014; r:0,245). Korelasyon analizlerinde Yesevage Geriatrik Depresyon Skalası
(p:0,005; r:0,283) ile insomnia koreleyken; MNA-sf (p:0,006; r:-0,173),
Enstrumental GYA (p:0,006; r:-0,271), Katz GYA (p<0,001; r:-0,377) skoru ile
insomnianın negatif korele olduğu gözlendi. Bu çalışmanın sonucunda hospitalize
yaşlı hastalarda insomnianın geriatrik sendromlarla ilişkisinin olduğu ve 1 haftalık
yatış süresi sonunda uyku süresinin azaldığı bulundu. Hastanede yatan yaşlılarda
uyku değerlendirmesi rutin değerlendirmenin bir parçası olmalıdır

Anahtar sözcükler: Pittsburgh Uyku İndeksi, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi, Charlson
Komorbidite Skoru, geriatrik hastalarda insomnia.

Abstract:
With aging, sleep rythm shifts, waking up early and increased sleep latency are seen. Time spent in bed is increased, night awakening and napping are frequent. Total sleep time, non REM and REM sleep are decreased.Older people with sleep problems have increased risk of heart failure, diabetes mellitus, depression, falls, dementia, delirium, impaired cognition and low quality of life. Sleep problems is a predictor of high morbidity and mortality. In this research our aim was to diagnose sleep disorders and their associated factors in older patients who are hospitalized at internal medicine wards by using practical methods and
evaluate poor health outcomes. One hundred and one patients aged 65 years and over
(54 female and 47 male) were included between August 2017 and September 2018.
Seventy three patients were included at the second interview 1 week later. Sleep
quality and insomnia were assessed by Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQ) and
Insomnia Severity Index (ISI). Comprehensive geriatric assesment tests and Charlson
Comorbidity Index were performed. Comorbidities, medications and laboratory
results were recorded. Patients were divided into two different groups according to
PSQ and ISI scores, as insomnia present and absent. After comprehensive geriatric
assesment, lower score of Katz (p:0,045) and lower score of MNA-sf (p:0,025) were
found to be related to insomnia significantly. Patients using diuretics (p:0,044) and
inhalers (p:0,017) had significantly higher scores on PSQ that means insomnia. At
PSQ scale presence of asthma (p:0,016) within the chronic diseases were related to
insomnia. Factors causing disruption in sleep according to both scales were cough
(p:0,013), pain (p<0,001) and restless leg syndrome (p<0,001). These were
significantly related to insomnia. According to ISI scale dyspnea was also related to
sleep disturbance significantly (p:0,006).
According to PSQ scale the total sleep duration was decresead significantly after one
week (p <0,001) and the other components of PSQ were not significantly effected.
Median score of the ISI scale was lower than the insomnia cut-off and there was no
significant difference between the baseline and first week ISI scores. In regression
analysis, presence of restless leg syndrome, pain, lower score of Katz and younger
age were associated factors with insomnia according to PSQ scale. However lower
score of Katz Scale, higher score of Yesavage Geriatric Depression Scale, presence
of restless leg syndrome and diuretic usage were associated factors with insomnia
according to USI scale. Number of medications (p:0,025; r:0,223) and Charlson
Comorbidity Scores (p:0,014; r:0,245) were correlated with PSQ scores on the first
interview. Yesevage Geriatric Depresion Scale score was positively correlated with
insomnia (p:0,005; r:0,283) but MNA-sf score (p:0,006; r:-0,173), Lawton Brody
score (p:0,006; r:-0,271) and Katz score (p<0,001; r:-0,377 had negatively weak
correlation with insomnia. Results of this study revealed association between sleep
problems and geriatric syndromes. Furthermore, sleep duration decreases after 1
week of hospitalization. Assessment of sleep should be a routine part of geriatric
assessment in hospitalized patients.

Key Words: Pittsburgh Sleep Index, Insomnia Severity Index, Charlson Comorbity
Score, geriatric patient with insomnia