Gazzali'de tövbe anlayışı
Understanding of repentance according to İmam Gazzali
Yazar: ABDULLAH ARAZ
Danışman: PROF. DR. TEMEL YEŞİLYURT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Gazzali = Gazali ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tövbe = Repentance ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı fikirleriyle ve derin ilmiyle, Kelam düşünce tarihinin mütekaddimun ve müteahhirun dönemi olarak iki döneme ayrılmasına sebep olan büyük İslam âlimi İmam-ı Gazzali'nin tövbe hakkındaki görüşlerini araştırmaktır. Tövbe Kur'ânî bir kavramdır. Terminolojik olarak tövbe, işlenen günahı derhal terk etmek suretiyle ondan pişman olmak, daha sonra bir daha o günaha dönmemeye kesin karar vermek anlamına gelmektedir. Çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemi üzerinde durulmuştur.
Giriş bölümünde, tövbe kavramının semantik analizi yapılarak tövbe ile ilgili kavram ve terimler belirlendikten sonra, tövbenin bu kavramlarla olan ilişkisi ve tövbenin insana sağladığı faydalar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Bundan sonra, tövbe kavramının tarihi süreçteki arka planı, yani; Hz. Peygamber (sav) sonrası ilk dönemde, tövbe kavramının ne şartlarda ortaya çıktığını ve kimler tarafından nasıl kullanıldığını daha iyi anlamak için İslam'ın ilk dönemindeki olaylar araştırılmıştır. Bu bölümde ayrıca; Kelam ekollerinin tövbe ve günah hakkındaki görüşleri incelenmiştir.
Son olarak, Gazzali'nin eserleri referans alınarak, tövbe kavramının tarifi, insan için tövbenin gerekliliği, ideal bir tövbenin unsurları, tövbenin şartları ve kapsamı eleştirel bir bakış açısıyla analiz edilerek incelenmiştir.
Tez çalışmamızda, Gazzali'nin; tefsir, kelam, fıkıh, mantık gibi birçok ilimde mütehassıs olduğundan dolayı tövbe kavramıyla ilgili özgün fikirlerinin ve orijinal düşüncelerinin olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak; Gazzali'nin tövbe kavramına ilişkin bazı farklı görüşleri olmakla beraber, genel itibariyle ehl-i sünnet ekolüyle aynı çizgide olduğu görülmüştür.

Anahtar kelimeler: 
Gazzali, Tevbe, Günah, Af, Bağışlanma, Cennet, Cehennem,

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the arguments of the great Islamic scholar Al-Ghazali on repentence, whose views and profound knowledge led to the commencement of two periods –known as the mutaqaddimin and the muta'akhirin – in the intellectual history of Ilm al-Kalam, the science of discourse. 
'Repentance' is a Quranic concept. Terminologically speaking, 'repentance' refers to regret for committing past wrongs and feeling contrition by avoiding the same wrong deed, and it involves a firm commitment to not repeating it once more.  This study consists of introduction and three chapters. The scope of the study, its purpose and importance as well as the method employed have been discussed in the introduction part.
In the entrance chapter, by semantically analyzing the concept of 'repentance' and determining terms and concepts related to it, the relationship between these terms and 'repentance' as well as benefits derived from it have been put forward. 
After that, the background of the concept of 'repentance' in its historical process, that is to say, events occurred in the early years of Islam have been investigated – in order to understand better in what circumstances it sprang up after Prophet Mohammed and how it was used by whom.  Further in this chapter, views taken by schools of al-Kalam on 'repentance' and 'sin' have also been examined.  
Finally , taking works of Al-Ghazali as a reference, the definition of the concept of 'repentance', its necessity for humans, elements of a 'ideal repentance' as well as its pillars and scope have been analyzed and explored with a critical approach. 
In this thesis, we have observed that Al-Ghazali put forward original ideas and views on the concept of 'repentance', as he was adept at many disciplines such as Tafsir, al-Kalam, Fiqh and Logic. As a result, although Al-Ghazali held some different views on the concept of 'repentance', it was observed that in general he shared the same views as the school of ahl as-sunnah. 

Keywords: 
Al-Ghazali, repentance, sin, forgiveness, heaven, hell