Ekonomik büyüme kapsamında orta gelir tuzağı: Türkiye ile Güney Kore ve Yunanistan üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Middle income trap within economic growth: A comparative analysis on with Turkey, South Korea and Greece
Yazar: MELAHAT YEŞİLKAYA
Danışman: PROF. DR. EMİNE FIRAT
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Güney Kore = South Korea ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Türkiye ; Yunanistan = Greece ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Ülkeler ekonomik büyüme hedefleri doğrultusunda kişi başına düşen gelirlerini, yaşam beklentilerini, sosyal ve eğitim olanaklarını artırmayı her daim ön planda tutmuşlardır. Globalleşmenin etkisiyle birlikte 1980 yılında ihracata dayalı büyüme modellerini hayata geçiren ülkelerin belirli bir bölümü bu umut ettikleri gelişim trendini yakalayamamıştır. Özellikle yükselen ve geri kalmış ekonomilerin karşılaştığı fakirlik ve gelir dağılımı alanındaki önemli ekonomik büyüme sorunları her geçen gün artarak çeşitlenmiştir. Bu kapsamda en çok tartışılan ve yükselen ekonomileri ilgilendiren ekonomik büyüme sorunlarının başında "Orta Gelir Tuzağı" (OGT) gelmektedir. Dünya bankası tarafından oluşturulan kişi başına milli gelir sınıflandırmasına göre, orta gelir grubuna ulaşmış ekonomilerin söz konusu düzeyi aşamayıp bu grupta takılı kalması ve gelişmiş ekonomiler düzeyine ulaşamaması OGT olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye ile seçilmiş üst gelirli ülke örnekleri üzerinden, yakınsama yöntemi ve çeyreklik veriler kullanılarak oluşturulan zaman serisi analizleriyle 1996Q1-2019Q1 dönemi incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin yıllardır karşı karşıya kaldığı OGT durumuna dikkat çekmek, Türkiye'nin kişi başına düşen gelir seviyesini seçilmiş gelişmiş ülkeler seviyesine nasıl çıkarabileceği konusunu ve OGT ile mücadelede etkili olabilecek ekonomik ve sosyal göstergeleri incelemektir. Yakınsama analizi çerçevesinde, seçilmiş olan ülkelerin başlangıçtaki kişi başına düşen gelir seviyelerini baz alınan dönem boyunca yükselttikleri saptanmıştır. Ülkelerin bireysel performanslarının incelendiği birim kök testi analizleri itibariyle Türkiye'nin 2005Q1  öncesi dönemden 2009Q1 dönemine kadar Güney Kore'ye yakınsadığı; 2009Q1'den 2019Q1'e kadar olan süreçte ise Güney Kore'den ıraksadığı tespit edilmiştir. Zaman serisi analizi sonuçları, Türkiye'nin mevcut ekonomik yapısının, Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerinin ve beşerî sermaye gibi faktörlerinin gelişmiş ülkeleri yakalayabilmede elverişli olmadığını ve OGT'ye yakalandığını göstermektedir.

         Analiz bulguları itibariyle Türkiye'nin, yeni global ekonomide ortaya çıkan fırsatları değerlendirebilmesi için OGT ile mücadelede özgürlük, adalet, inovasyon, eğitim gibi alanlarda köklü yapısal reformları ivedilikle hayata geçirmesi gerektiği, aksi takdirde Güney Kore'nin ve Yunanistan'ın sergilemiş olduğu büyüme trendine girebilmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Orta Gelir Tuzağı, Yakınsama ve Zaman Serisi Analizi

Abstract:
Countries have always been at the forefront of increasing their per capita income, life expectancy, social and educational opportunities in line with their economic growth goals. With the impact of globalization, a particular portion of the countries that implemented export-driven growth models in 1980 have not been able to achieve this hoped-for development trend. Significant economic growth issues, particularly in the area of poverty and income distribution faced by emerging and backward economies, have diversified, increasing day by day. In this context, the "Middle Income Trap" (OGT) is one of the most discussed and issues of economic growth involving emerging economies. According to the classification of national income per capita established by the World Bank, it is is expressed to as the OGT that economies that have reached the middle income group cannot exceed that level and remain stuck in that group and cannot reach the level of developed economies. In this study, examined the period 1996Q1-2019Q1 with time series analyzes of some variables created using the convergence method and quarterly data, based on the examples of high income countries selected by Turkey. The objective of this study, is to draw attention to the OGT situation that Turkey has been facing for years, to examine the issue of how Turkey can increase its per capita income level to the level of selected developed countries and economic and social indicators that can be effective in combating the OGT. Within the framework of the convergence analysis, selected countries were found to have raised their initial per capita income levels over the period on basis. As part of the unit root test analyses that examine individual performance of countries, Turkey converges on South Korea from the pre-2005Q1 period to the 2009Q1 period; In the period from 2009Q1 to 2019Q1, it was found to have diverged from South  Korea. The results of the time series analysis show that Turkey's current economic structure, Research-Development (R&D) activities and factors such as human capital are not conducive to capturing developed countries and are caught in the OGT.

        The analysis found that Turkey needs to implement immediately fundamental structural reforms in areas such as freedom, justice, innovation, education in the fight against the OGT in order to assess the emerging opportunities in the new global economy, otherwise it is not possible for South Korea and Greece to enter the growth trend it has demonstrated.
Key Words : Economic Growth, Middle Income Trap, Convergence and Time Series Analysis.