Solunum kas kuvveti ile aerobik kapasiteyi etkileyen seçilmiş bazı değişkenlerin ilişkisi
Relationship between respiratory muscle strength and some selected variables affecting aerobic capacity
Yazar: GÜLSÜM ARSLANTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL COŞKUN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Koşu = Running ; Oksijen tüketimi = Oxygen consumption ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum kasları = Respiratory muscles

Özet:
Bu çalışma, solunum kas kuvveti ile zirve oksijen tüketimi (VO2zirve), koşu ekonomisi ve solunum fonksiyon testi sonuçları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.  Çalışmaya, Ankara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören 30 öğrenci (8 kadın ve 22 erkek) (yaş=21.83±2.09yıl) gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Katılımcılara antropometrik ölçümler, dinlenimde kalp atım hızı ve oksijen saturasyon ölçümü, solunum kas kuvveti ölçümü (S-index), solunum fonksiyon testleri, VO2zirve ve koşu ekonomisi testleri uygulanmıştır. Solunum fonksiyon testleri spirometre ile, solunum kas kuvveti Powerbreathe K5 cihazı ile, VO2zirve ve koşu ekonomisi testleri ergospirometre sistemi gaz analizörü ile ölçülmüştür. VO2zirve testi, koşu bandında %1 sabit eğimde, 6 km/h hızda, 5 dk ısınma ile başlamıştır. Ardından ara vermeden 8 km/h hızda test protokolü başlamış ve her 2 dakikada 1 km/h hız artırılarak katılımcı tükenene kadar teste devam edilmiştir. Testin son 2 dakikadaki 30 saniyelik oksijen tüketim ortalamaları üzerinden VO2zirve hesaplanmıştır. Koşu ekonomisi, VO2zirve değerinin %70 ve %80 şiddetlerinde sabit hızda 6 dakikalık uygulanan koşu bandı testleri ile ölçülmüştür. Ölçülen değişkenler ile solunum kas kuvveti arasındaki ilişki, normal dağılım gösteren değişkenler için Pearson; normal dağılım göstermeyen değişkenler için Spearman korelasyon analizi ile test edilmiştir. S-index, vücut kompozisyonu değişkenlerinden YVK (r=0.661), TVS (r=0.667) ve VKİ (r=0.602) ile pozitif anlamlı ilişki göstermiştir (p<0.05). S-index ile koşu ekonomisi testlerinden belirlenen VO2 (ml/kg/dk) değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmazken (p>0.05), VO2zirve (ml/kg/dk) ile arasında pozitif anlamlı ilişki (r= 0.380) bulunmuştur (p<0.05). Koşu ekonomisi testlerinden %70 testi ile belirlenen maksimum kalp atım hızı (r= -0.448) ve AZD (r= -0.495) ve %80 testindeki AZD (r= -0.402) değerleri S-index ile negatif anlamlı ilişki göstermiştir (p<0.05). Solunum fonksiyon testlerinden ise zorlu vital kapasite (r= 0.634), birinci saniyedeki zorlu ekspiratuar hacim (r=0.600), zirve ekspiratuar akım (r=0.768), maksimum istemli ventilasyon (r=0.770) ve tidal volüm (r=0.622) değerleri S-index ile arasında pozitif anlamlı ilişki göstermiştir (p<0.05).     
Sonuç olarak, solunum kas kuvvetinin yağsız vücut kütlesi ve solunum fonksiyon testleri ile doğrusal ilişkili olduğu bulunmuştur. Aerobik kapasitenin önemli göstergelerinden olan VO2zirve ve koşu ekonomisi sonuçlarına göre solunum kas kuvvetinin submaksimal egzersizlerden ziyade maksimal egzersizdeki oksijen tüketimi ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimler: Solunum kas kuvveti; VO2zirve, Koşu Ekonomisi; Solunum Fonksiyon Testi.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between respiratory muscle strength and peak oxygen consumption (VO2peak), running economy, and pulmonary function test results. A total of 30 students (8 female and 22 male) (age=21.83±2.09) from Ankara University Faculty of Sport Sciences participated voluntarily in the study. Anthropometric measurements, heart rate and oxygen saturation measurements at rest, respiratory muscle strength (S-index), respiratory function, VO2peak and running economy tests were applied to the participants. Pulmonary function tests were measured with a spirometer, respiratory muscle strength was measured with the Powerbreathe K5 device, VO2peak and running economy tests were measured with an ergospirometry system. The VO2peak test started with a 5 min warm-up on the treadmill at a 1% constant incline at 6 km/h speed. Then, the test protocol was started at 8 km/h speed without a break and continued by increasing the speed by 1 km/h every 2 minutes until the participant was exhausted. VO2peak was calculated over the 30-second averages of oxygen consumption in the last 2 minutes of the test. Running economy was measured by treadmill tests applied for 6 minutes at constant speed at 70% and 80% of VO2peak. The relationship between measured variables and respiratory muscle strength was tested with Pearson correlation analysis for normally distributed variables and with Spearman correlation analysis for non-normally distributed variables. S-index showed a significant positive correlation with body composition variables, LBM (r=0.661), TBW (r=0.667), and BMI (r=0.602) (p<0.05). While there was no significant correlation between the S-index and VO2 (ml/kg/min) determined from running economy tests (p>0.05), a significant positive correlation was found between S-index and VO2peak (ml/kg/min) (r=0.380) (p<0.05). The values from the running economy tests, the maximum heart rate (r= -0.448) and rating of perceived exertion (RPE) (r= -0.495) determined by the 70% test, and the RPE (r= -0.402) from the 80% test, showed a significant negative correlation with the S-index (p<0.05). From the variables of the pulmonary function test, forced vital capacity (r= 0.634), forced expiratory volume in the first second (r=0.600), peak expiratory flow (r=0.768), maximum voluntary ventilation (r=0.770), and tidal volume (r=0.622) showed a significant positive correlation with the S-index (p<0.05).
In conclusion, it was found that respiratory muscle strength was linearly related to lean body mass and pulmonary function tests. According to the results of VO2peak and running economy, which are important variables of aerobic capacity, it is thought that respiratory muscle strength may be relevant to oxygen consumption in maximal exercise rather than submaximal exercise.

Key Words: Respiratory muscle strength; VO2peak, Running Economy; Pulmonary Function Test.