Kemâlüddîn el-Enbârî'nin "Kitâbü'd-dâ'î ile'l-İslâm fî Usûli 'İlmi'l-Kelâm" isimli eserinde Yahudilik ve Hristiyanlık eleştirisi
Kemaluddin el-Enbâri's criticism of jewish and Christianity  in the work titled "Kitâbü'd-dâ'î ile'l-İslam fî usûli 'İlmi'l-Lelâm"
Yazar: AYŞE BETÜL BUDAK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hristiyanlık = Christianity ; Kelam = Islamic theology ; Kemalüddin el-Enbari = Kemaluddin el-Enbari ; Peygamberlik = Prophethood ; Uluhiyet = Divinity ; Yahudilik = Judaism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kemâlüddîn El-Enbârî, hicri altıncı asırda Bağdat'ta yaşamış ve Arap dilindeki derin bilgisiyle tanınınmış bir alimdir. Eserlerinin büyük çoğunluğu Arap dili ve edebiyatı alanında olan Enbârî'nin 'ed-Dâi ile'l-İslâm' kitabı kelam konularını ihtiva eden günümüze ulaşan tek kitabıdır. O, bu eserinde birçok dini ve felsefi düşünceyi akli ve nakli deliller eşliğinde değerlendirmiştir. Enbârî, reddiye türü bir eser olan bu kitabının son bölümlerinde Yahudilik ve Hıristiyanlık dinlerini incelemiş, bu dinlerin bâtıl inanışlarını ele alarak tahrif edildiklerini ispata çalışmıştır. Enbârî, Yahudilik eleştirisini nesih üzerine temellendirerek onların nesih hakkındaki argümanlarını çürütmüş, Tevrat'taki tahriflere örnekler getirmiş ve onlara karşı Hz. İsâ ve Hz. Muhammed'in nübüvvetini ispâta çalışmıştır. O, Hıristiyanlık eleştirisine ise Hıristiyanların Allah'a cevher denebileceği iddiasına cevap vererek başlamıştır. Ardından teslîs düşüncesini ele almış ve. Hıristiyanların Hz. Îsâ'nın tabiatı hakkındaki Mesih-Kelime arasındaki ilişkiye yönelik düşüncelerine eleştiriler getirmiştir. Enbârî, karşı çıktığı düşünceleri mantık çerçevesinde değerlendirmiş ve muhattabının inanışlarına kendi kaynaklarından deliller getirerek yanlışlığını ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Kemâlüddîn El-Enbarî is a scholar who lived in Baghdad in the sixth century AH and is known for his deep knowledge of the Arabic language. Enbari's book 'ed-Dâi ile'l-Islam', whose majority of his works are in the field of Arabic language and literature, is the only book that has survived to the present day that includes the topics of kalam. In this work, he evaluated many religious and philosophical thoughts with mental and transplant evidence. In the last chapters of this book of refutation, Enbari examined the religions of Judaism and Christianity and tried to prove that these religions were falsified by dealing with their superstitious beliefs. By basing his criticism of Judaism on naskh, Anbari refuted their arguments about naskh, brought examples of the distortions in the Torah and opposed them to Hz. Jesus and Hz. He tried to prove the prophethood of Muhammad. He started his criticism of Christianity by responding to the claim of Christians that God can be called substance. Then he dealt with the idea of trinity and. Christians' St. He brought criticism to his thoughts on the relationship between the Messiah and the Word about the nature of Jesus. Enbari evaluated the ideas he opposed within the framework of logic and revealed his falsity by bringing evidences from his own sources to the beliefs of his interlocutor.