Üniversite öğrencilerinde besin alımı ile haz duygusuna bağlı açlık arasındaki ilişkiye yönelik bir çalışma /
Yazar: FULYA TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CEREN GEZER
Doğu Akdeniz Üniversitesi-Eastern Mediterranean University / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Günümüzde besin tüketimi yalnızca enerji ve besin ögeleri ihtiyacından dolayı
değil besinlerden alınan haz unsurunu da içermektedir. Bu haz unsurunu besinlerden
alınan tat, açlık durumu, besinlerle yaşanan deneyimler, hormonlar, endokannabinoid
sistemler etkilemektedir. Bu faktörlerin bireyde oluşturduğu çeşitli etkiler bireyin
besin tüketim davranışını etkileyebilmektedir.
Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinin, besin alımları ile haz
duygusuna bağlı yaşanan açlık durumlarına yönelik ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın
örneklemi rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup 275 üniversitesi öğrencisi
ile yürütülmüştür. Çalışmada bireylerin tanımlayıcı bilgileri, bazı antropometrik
ölçümleri, miktarlı besin tüketim sıklığı, Modifiye edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı
Ölçeği Sürüm 2.0 (mYYBÖ 2.0), Besin Gücü Ölçeği-BGS ve Lezzetli Besinleri
Tüketme Motivayonu Ölçeği-LBTMS yüz yüze yapılan anket tekniği ile
sorgulanmıştır.
Bireylerin yaş ortalaması 21,5±1,5 yıl olarak belirlenmiştir. Bireylere
uygulanan BGS'nin ölçek puanları ortalaması 2,5 üzeri olup besin gücü kaynaklı
hedonik açlık varlığı saptanmış ancak LBTMS ölçek puanları ortalaması 2,5 altı olup
motivasyon kaynaklı hedonik açlık varlığı saptanmamıştır. Hedonik açlığın yeme
bağımlılığı etkinliğinde bireylerin %97,8'inde yeme bağımlılığı saptanmamış ancak
yeme bağımlılığı saptanan bireylerde orta düzeyde yeme bağımlılığı %16,7, ciddi
düzeyde yeme bağımlılığı %83,3 olarak belirlenmiştir. Bireylerin beden kütle
indeksleri (BKI) ile BGS puanları (r=0,238; p<0,05) ve LBTMS puanları (r=0,196;
p<0,05) arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Bel çevre ölçümleriyle toplam BGS
puanları (r=0,152; p<0,05) ve LBTMS puanları (r=0,170; p<0,05) arasında pozitif
iv
yönlü ilişki saptanmıştır. Bireylerin bel/kalça oranları ile toplam BGS puanları
arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (r=0,188; p<0,05). Bu durumda bireylerin
hedonik yollu besin alımı isteği arttıkça ağırlık kazanımı artarak BKI, bel çevresi ve
bel/kalça oranı ölçüm değerleri de artış göstermiştir.
Sonuç olarak haz duyusuyla gelişen lezzetli besin tüketim arzusu, günlük
gereksinimden fazla enerji alımıyla zaman içinde vücut ağırlığı, BKI, bel çevresi gibi
ölçümlerinde artışa sebep olmaktadır. Bu artışlar süregelen zamanda obezite gibi
kronik hastalık risklerini arttırarak bireylerin yaşamlarını tehdit edecek boyuta
gelebilmektedir. Lezzetli besin tüketim durumu ve bu besinlerden alınan haz duygusu
belirlenirken bu isteklerin altında yatan sebepler belirlenmeye çalışılarak bireylerin bu
tüketimlerinden gelişebilecek yeme bağımlılığı durumları da göz ardı edilmemelidir.
Anahtar Kelimeler: Haz, Hedonik Açlık, Lezzetli Besin Tüketme Motivasyonu,
Besin Gücü, Yeme Bağımlılığı.

Abstract:
Today, food consumption includes not only the need for energy and nutrients
but also the pleasure element taken from food. This pleasure factor is influenced by
taste, starvation, nutritional experiences, hormones and endocannabinoid systems.
Various effects of these factors on the individual affect the individual's pleasure and
consumption behavior.
The aim of this study is to examine the relationship between the food intake of
university students and their hunger due to pleasure. The sample of the study was
determined by random sampling method and was conducted with 275 university
students. In the study, descriptive information of individuals, some anthropometric
measurements, quantified food consumption frequency, Modified Yale Food
Addiction Scale Version 2.0 (mYFAS 2.0), Power of Food Scale-PFS and Palatable
Eating Motives Scale-PEMS were questioned using face to face questionnaire
technique.
The average age of the individuals was determined as 21.5±1.5 year. The mean
scale scores of PFS applied to the individuals were over 2.5, the presence of hedonic
hunger due to food power was detected but the average of PEMS scale scores was
below 2.5 and the presence of motivational hedonic hunger was not detected. In the
hedonic hunger eating addiction activity, 97.8% of the individuals did not have food
addiction but in individuals with food addiction, moderate food addiction was
determined as 16,7% and severe food addiction was 83,3%. A positive correlation was
found between individuals' body mass indexes (BMI) and PFS scores (r=0.283;
p<0.05) and PEMS scores (r=0.196; p<0.05). A positive correlation was found
between waist circumference measurements and total PFS scores (r=0.152; p<0.05)
vi
and PEMS scores (r=0.170; p<0.05). A positive correlation was found between the
waist / hip ratios of the individuals and their total PFS scores (r=0.188; p<0.05). As
the hedonic-based nutrient intake increases, weight gain increases, BMI and waist
circumference and waist / hip ratio.
As a result, the desire to consume delicious food, which develops with the a
sense of pleasure, causes an increases in the anthropometric measurements such as
body weight, BMI, waist circumference over time with the intake of more energy than
the daily requirement. These increases may increase the risks of chronic diseases such
as obesity in the ongoing time, and may come to a level threatening the lives of
individuals. While determining the delicious food consumption status and the sense of
pleasure received from these foods, the underlying reasons of these desires should be
determined, and food addiction that may develop from these consumptions should not
be ignored.
Keywords: Pleasure, Hedonic Hunger, Delicious Food Consumption Motivation,
Power of food, Eating Addiction.