Yapay zekaya dayalı ara verme etkisi ile öğrenme kalıcılığının arttırılması
Increasing learning retention using artificial intelligence based spacing effect
Yazar: ÖZGÜR KOVAN
Danışman: PROF. DR. SEZAİ TOKAT
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Öğrenciler öğrenim hayatları boyunca her dönem belirli konulardan sınav
olurlar. Fakat öğrencilerin yoğun çalışma sonucunda elde ettikleri kazanımları, hâkim
oldukları konuları, edindikleri bilgi ve becerileri yıllar geçtikçe kaybettikleri, tekrar
hatırlamak için zaman ve emek harcadıkları görülmektedir. Eğer üzerinde sürekli
çalışılmıyorsa hemen hemen hiçbir konuda yeterli düzeye erişmek mümkün olmaz.
Oysa edinilecek bilgiler planlı aralıklarla sorularak öğrenciye hatırlatılırsa, bu bilgiler
bellekte kalıcı olarak yerleşebilir ve kısa süreli yoğun çaba ile her seferinde kaybedip
tekrar hatırlamak için çaba gösterilmesi gerekecek öğrenme süreci, zamana yayılmış
daha az çaba ile daha kalıcı bir biçime dönüştürülebilir. Bu öğrenme kavramı ara
verme etkisi olarak adlandırılmaktadır. Bu tez çalışmasında, doğru zamanlı soru
çekimi yapay zekâ kullanılarak yapılmaya çalışılmıştır. Basit bir uygulama ile soru
girişi, soru silme, kullanıcı seçimi, cevap seçimi ve hatırlama miktarı bilgileri
kullanılarak kullanıcıya hatırlatma işlemi gerçekleştirilmiştir. Bulanık bilgiden
yararlanmak için iki parametre üzerinde durulmuştur. Bunlardan birincisi kullanıcının
kendisinin belirlediği bir hatırlama oranı, diğeri ise doğruluk oranıdır. Doğruluk oranı
kullanıcının girdiği kelime ile doğru kelime arasındaki Levenshtein uzaklık metriği
sıfır ile bir arasına normalize edilerek üretilmektedir. Geliştirilen bu uygulamaya
unutulmaması gereken bilgileri korumasından yola çıkılarak Koruyucu ismi
verilmiştir.
Performans analizi için Finceden 20 adet kelime ile denemeler yapılmıştır.
Yapılan deney çalışmaları sonucunda ilk başta yoğun bir şekilde getirilen sorular için,
cevaplar doğru verildikçe tekrar süresinin aylarca sonrasına giderek uzayarak
ertelenebildiği, cevabı yanlış verilen sorular için ise beş dakikaya kadar tekrarlama
süresinin düştüğü gözlemlenmiştir. Kelimeler belirli bir anda öğrenildiğinde bellekte
tutabilmek için yalnızca aylık sürelerle tekrar yeterli olmaktadır. Tez çalışmasında
geliştirilen bulanık mantığa dayalı ara verme etkisi kullanan Koruyucu uygulaması
sonuçları, Süper Memo isimli ticari uygulama ile karşılaştırılmıştır. Yapılan deneysel
karşılaştırmalar ile bulanık mantığa dayalı ara verme etkisinin öğrenme kalıcılığını
arttırmada fayda sağlayabileceği görülmüştür.
ANAHTAR KELİMELER: Öğrenmede Ara Verme Etkisi, Öğrenme Kalıcılığı, Soru
çekme, Yapay Zekâ, Bulanık Mantık.

Abstract:
During their education, students take exams on certain subjects each semester.
However, it is seen that the students lose their gains, knowledge and skills gained as a
result of hard work, and they spend time and effort to recall. If it is not continuously
studied, it is not possible to reach a sufficient level in almost any subject. However, if
the student is reminded by asking the information that is planned to be acquired, the
information can be permanently placed in memory, which will have to be endeavored
to lose and recall each time with short time intensive effort, can be turned into a more
permanent form with less effort spread over time. This concept of learning is called
the spacing effect. In this thesis, artificial intelligence is tried to be taken in a timely
manner. To be able to test result an application has been created. Users can create
questions; different users can be selected and there is a textbox for the answer and a
sliding bar used to collect data about how much the user remembers. Two parameters
are emphasized in order to benefit from fuzzy information. The first is a recall rate that
the user determines himself, and the other is the accuracy rate. The accuracy rate is
generated by normalizing between zero and one using the Levenshtein distance metric
between the user-entered word and the correct word. The developed application is
called Protector. It is set out to protect what should not be forgotten.
For performance analysis, experiments were conducted with 20 words from
Finnish. As a result of the experimental studies, it was observed that for the questions
that were brought intensively at first, the repetition time could be delayed by going
back to months after the answers were given correctly, and the repetition time
decreased for up to five minutes for the answers given incorrectly. When words are
learned at a given moment, they are sufficient to keep them in memory only for
monthly periods. The results of the Protective application, which uses fuzzy logic
based spacing effect developed in the thesis study, are compared with the commercial
application called Super Memo. Experimental comparisons have shown that fuzzy
logic-based spacing effect may be beneficial in increasing the learning retention.
KEYWORDS: Spacing Effect in Learning, Learning Retention, Question Pulling,
Artificial Intelligence, Fuzzy Logic.