Farklı sulama seviyeleri ve azot dozlarının silajlık mısırda (Zea mays L.) verim, verim öğeleri ile silaj kalitesine etkileri
Effects of different irrigation levels and nitrogen doses on yield, yield components and silage quality of maize (Zea mays L.)
Yazar: ÖZKAN BARAN
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KAPLAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hayvancılığımız için her geçen gün önemi anlaşılan silajlık mısırın tarımı hızla artmaktadır. Çiftçilerin kar etmeleri için en az masrafla en yüksek ve kaliteli yemi üretmeleri gerekmektedir. En fazla gideri oluşturan sulama ve azot gübrelemesi için en uygun dozların belirlenmesi ile maliyetin azaltılması, verim ve kalitenin arttırılması ve çevre kirlenmesine engel olunması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada silajlık mısır bitkisinde en uygun sulama miktarı ile azot dozunu belirleme amaçlamıştır. Bu amaçla 3 azot dozu (10, 20 ve 30 kg/da) ve tarla kapasitesi esas alınarak 3 sulama seviyesi (tarla kapasitesi esas alınarak; %100, %75 ve %50) kullanılmıştır. Bitkiler mayıs ayında ekilmiş ve yetişme süresince gerekli bakım işlemleri yapılmıştır. Su miktarı nötronmetre kullanılarak hesaplanıp damlama sulama ile verilmiştir. Azotun yarısı ekimle yarısı da sapa kalkma döneminde uygulanmıştır. Bitkinin arazi çalışmalarında bitki boyu, bitki çapı, yeşil ot verimi, koçan, yaprak ve gövde oranları ve kök gelişimi belirlenmiştir. Süt-hamur olum dönemine gelen bitkiler hasat edilerek silaj yapılmış ve 60 gün sonra açılan silajlarda kuru madde, pH, ADF, NDF, ham protein ve ham kül özellikleri incelenmiştir.
Çalışmamızda elde edilen değerlerde uygulamaların yeşil ot verimi üzerine etkisi su ve azot dozu uygulamalarında %1 seviyesinde çok önemli bulunmuş olup, en yüksek suxazot interaksiyonu değeri 7180,95 kg ile %75 su x 30 kg/da azot uygulaması olmuştur. Uygulamaların bitki boyuna etkisi su uygulamalarında %5 seviyesinde önemli olurken, Su x Azot uygulamasının en yüksek değeri 225 cm değeri ile %100 su x 30 kg/da azot uygulamasından elde edilmiştir. Uygulamaların yaprak oranına etkisi su uygulamalarının ve azot dozlarının etkisi %1 seviyesinde çok önemli çıkarken, en yüksek değer %23.43 ile %50 su x 10 kg/da N uygulaması olmuştur. Uygulamaların gövde oranına etkisi su uygulamalarında %5 seviyesinde önemli olurken en yüksek gövde oranı %31.84 ile %50 su x 30 kg/da N uygulamasından elde edilmiştir. Uygulamaların koçan oranı üzerine etkisi, azot dozlarında %5 seviyesinde çok önemli çıkarken, en yüksek değer %56.00 değeri ile %75 su x 20 kg/da N uygulamasında görülmüştür. Uygulamaların ham kül oranına etkisi, su uygulamalarında %1 seviyesinde önemli olurken en yüksek değer %6.23 ile %75 su x 30 kg/da N uygulaması olmuştur. Uygulamaların ADF üzerine etkisi, azot dozlarında %1 seviyesinde çok önemli olurken, en yüksek değer %29.13 ile %75 su x 30 kg/da azot dozlarında görülmüştür. Uygulamaların NDF üzerine etkisi, su uygulamalarında %1 seviyesinde çok önemli olurken, en yüksek değere %48.11 ile %75su x 30 kg/da N uygulamasında ulaşılmıştır. Uygulamaların ham protein üzerine  Su x Azot uygulamasının en yüksek değeri %7.26 değeri ile %75 su x 30 kg/da azot uygulamasından elde edilmiştir. Denememizde yapılan uygulamalarda alınan değerlerde bitki çapı ve pH oranına su uygulamaları ve azot dozlarının etkisi önemsiz bulunmuştur.
Denememizde elde edilen değerler değerlendirildiğinde, mısır bitkisi üzerine yeşil ot verimi, yaprak oranı, ham protein ve koçan oranı üzerine etkileri su uygulamaları ve farklı azot dozları uygulamasında önemli olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bitki çapı oranı ve pH oranına farklı su ve azot dozu uygulamalarının etkisinin önemsiz olduğu görülmüştür.

Abstract:
Silage maize culture is ever increasing with increasing livestock activities. Farmers should produce high quality feed with the lowest cost for a profitable production. Irrigation and nitrogen fertilization constitute the greatest cost items in maize culture. Therefore optimum irrigation levels and nitrogen doses should be determined to reduce the costs and to improve the yields and quality and to prevent possible environmental pollution. The present study was conducted to determine proper irrigation levels and nitrogen doses for silage maize. Thus, 3 different nitrogen doses (10, 20 ve 30 kg/da) and 3 different irrigation levels (100, 75 and 50% of field capacity) were experimented in this study. Plants were sown in May and relavent cultural practices were implemented throughout the growth season. Amount of irrigation water was calculated by using the soil moisture contents through a neutron meter. Half of nitrogen was applied at sowing and the remaining half was applied when the plants reached to a height of 50 cm. Plant height, stalk diameter, green herbage yield, cob, leaf and stalk ratios and root development were investigated as the experimental parameters. Plants were harvested at milk-dough stage and ensiled. Following 60 days of ensilage, dry matter, pH, ADF, NDF, crude protein and crude ash parameters were determined. 
Effects of irrigation water levels and nitrogen doses on green herbage yields were found to be significant at p<0.01 level. The highest yield (7180.95 kg) was observed in water x nitrogen interaction (with 75% water and 30 kg/da nitrogen). While the effects of treatments on plant height were significant at p<0.05 level, the tallest plant height (225%) was observed in 100% water x 30 kg/da nitrogen treatment. Effects of treatments on leaf ratio were found to be highly significant at p<0.01 level and the highest value (23.43%) was observed in 50% water x 10 kg/da nitrogen treatment. Effects of irrigation treatments on stalk ratio were found to be significant at p<0.05 level and the highest stalk ratio (31.84%) was observed in 50% water x 30 kg/da N treatment. Effects of nitrogen treatments on cob ratios were found to be highly significant and the highest value (56.00%) was observed in 75% x 20 kg/da N treatment. Effects of water treatments on crude ash rations were found to be significant at p<0.01 level and the highest value (6.23%) was observed in 75% water x 30 kg/da N treatment. Effects of nitrogen treatments on ADF ratios were found to be significant at p<0.01 level and the highest value (29.13%) ws observed in 75% water x 30 kg/da N treatment. Effects of water treatments on NDF ratios were found to be significant at p<0.01 level and the highest value (48.11%) was observed in 75% water x 30 kg/da N treatment. The highest crude protein ratio (7.26%) was observed in 75% water x 30 kg/da nitrogen treatment. Effects of treatment on stalk diameter and pH values were not found to be significant.
Current findings revealed that irrigation levels and nitrogen doses had significant impacts on green herbage yield, leaf ratio, crude protein and stalk ratio of silage maize. However, the effects of treatments on stalk diameter and pH levels were not found to be significant.