Mobil arayüz ve deneyim tasarımında temel ilkeler
Basic principles of mobile user interface & experience design
Yazar: YUNUS EMRE BAŞTABAK
Danışman: DOÇ. DR. PELİN ÖZTÜRK GÖÇMEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Medya Tasarımı Ana Sanat Dalı / Medya Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Arayüz tasarımı = Interface design ; Arayüzler = Interfaces ; Cep telefonu = Mobile phone ; Grafiksel kullanıcı arayüzü = Graphical user interface ; Kullanıcı arayüz elemanları = User interface elements ; Kullanıcı arayüz sistemleri = User interface systems ; Kullanıcı etkileşimi = User interaction ; Kullanıcı odaklı tasarım = User-Centered design ; İnsan-bilgisayar etkileşimi = Human-computer interaction

Özet:
Mobil arayüz tasarımını beyinden, algılardan, insan davranışlarından, sosyolojiden ve psikolojiden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Estetik kaygılardan önce beynin nasıl çalıştığını, gözün nasıl gördüğünü, insanın bilişsel yeteneklerini, insanların kültürel ve sosyolojik özelliklerini iyi analiz etmek gerekmektedir. Yani kısaca insanı iyi anlamak gerekmektedir. Bu sayede daha kullanılabilir, daha faydalı arayüz ve deneyim tasarımları yapılabilir. 

2007'de Apple iPhone'un çıkışıyla kullanılabilirlik ve deneyimin bir kez daha önem kazandığı, 6 Milyardan fazla insanın kullandığı, 2021 yılında 187.5 Milyar Dolarlık sektöre sahip olan akıllı telefonlar için kullanıcı dostu arayüz ve deneyim tasarlamak sektörün en önemli unsuru haline gelmiştir. Alandaki araştırmalar da mobil kullanılabilirlik çalışmalarına artan bir odaklanmayı işaret etmektedir. Bu tür çalışmalar sektördeki uygulayıcılara kullanıcılar tarafından benimsenebilecek arayüzler tasarlanması için gerekli iç görüler sunmaktadır. Alpha jenerasyonunun belki de "tıklama" etkileşimini hiç tanımayıp sadece dokunarak veya daha yeni etkileşim şekilleriyle karşılaşacağı düşünüldüğünde bu alan için yeni ilkeler ve tasarım yöntemlerinin irdelenmesi gerekmektedir.  

Etkileşimli sistemlerde ve özellikle mobil arayüzlerde kullanılabilirlik ana kalite unsurlarındandır. Mobil arayüz tasarımı süreçlerinde geleneksel yöntemler, kullanılabilirlik değerlendirmeleri ve ilkeler bu cihazların doğasına tam olarak uymamaktadır. Geleneksel kullanılabilirlik ve tasarım ilkelerinin yeni şekillerde uyarlanması, mobil kullanımın bağlamının da daha derin incelenerek ilkelerle birlikte değerlendirilmesi de önem kazanmıştır. 

Bu çalışmanın ilk katkısı geleneksel ilkelerin mobil arayüz tasarım ve deneyimine uyarlanarak araştırılmasıdır. İkinci olarak da daha etkin, kullanılabilir mobil arayüzler için bir dizi tasarım ve süreci yöntemi araştırılmıştır. Bu yöntemler kullanılarak örnek bir mobil uygulama tasarımı yapılmıştır.

Abstract:
It is not possible to think about mobile interface design independently from the brain, senses, human behavior, sociology, and psychology. It is necessary to analyze well how the brain works, how the eye sees, human cognitive abilities, and cultural and sociological characteristics of humans, in other words, to understand humans well. In this way, more usable and useful interface and experience designs can be made.

With the launch of the Apple iPhone in 2007, usability and experience once again gained importance, and designing user-friendly interfaces and experiences has become the most important factor in the industry of smartphones, which have a market worth of 187.5 billion dollars in 2021 and are used by more than 6 billion people. Research in the field also indicates an increasing focus on mobile usability studies. These studies provide the necessary insights for designers to create interfaces that can be adopted by users in the industry. When it is considered that the Alpha generation may not know the "click" interaction at all and will only encounter it through touch or newer interaction forms, it is necessary to examine new principles and design methods for this field.

Usability is one of the main quality elements in interactive systems, and especially in mobile interfaces. Traditional methods, usability evaluations, and principles do not fully comply with the nature of these devices in mobile interface design processes. It has also become important to adapt traditional usability and design principles in new ways and to evaluate principles in the context of mobile use by more deeply examining the context of mobile use.

The first contribution of this study is to examine traditional principles adapted to mobile interface design and experience. Secondly, a series of design and process methods for more effective and usable mobile interfaces have been investigated. A sample mobile application design has been made using these methods.