0-6 aylık bebeği olan annelerin özel aşılar hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Information, attitudes and behaviors about special vaccines of mothers with 0-6 months old baby
Yazar: ZELİHA BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anneler = Mothers ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
bulaşıcı hastalıklardan korunmak, sebep olabileceği morbidite ve mortaliteyi engellemek, 
aynı zamanda toplumsal bağışıklığa katkı sağlamaktır. Bağışıklama programları maliyetetkinlik açısından en başarılı sağlık yatırımı olarak öngörülmektedir. Aşılanma oranının 
artması ile toplumsal bağışıklık da sağlanmaktadır. Amacımız; çocukluk çağıdaki ulusal 
aşı takviminde yer alan,ayrıca özel olarak uygulanan aşılar hakkında annelerin bilgi 
düzeylerini ve aşıya karşı tutumlarını değerlendirerek, aşılama oranlarından elde edilen 
veriler doğrultusunda ülkemizdeki aşı ve özel aşı farkındalığı ve özel aşı tutumları 
hakkında bilgi sahibi olmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmada 01.04.2021-01.09.2021 tarihleri arasında 
5 (beş) aylık zaman diliminde Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Aile 
hekimliği Kliniği 'ne bağlı polikliniklere başvuran başvuran 0–6 aylık bebeği olan, Türkçe 
konuşabilen, çalışmaya katılmaya gönüllü, koopere ve oryante anneler dahil edilmesi 
planlandı. Tanımlayıcı bir çalışmadır. Bu çalışmaya 152 kişi katıldı. Tarafımızca 
hazırlanmış, yüz yüze uygulanan sosyo-demografik bilgileri içeren 7 soru, aşı hakkındaki 
tutum ve davranışlarını değerlendiren 12 soru, aşı hakkındaki bilgi düzeyini değerlendiren 
16 soru ve geçerlilik- güvenirliliğini almış 7 sorudan oluşan corona korku ölçeği dahil 
olmak üzere toplam 42 sorudan oluşan anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS.25 
programı ile analize tabi tutuldu.
BULGULAR: Çalışmaya 152 kişi katılmıştır. 42 soruluk aşı tutum anketinden 
ortalama 54,01 puan elde edilmiştir. Aşı Tutum Ölçeği toplam puanı ile meslek grupları 
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Aşı Tutum Ölçeği toplam 
puanı diğer meslek gruplarına kıyasla beyaz yakalılarda daha yüksek bulunmuştur 
(KV=6,485 p=0.039). Aşı Tutum Ölçeği toplam puanı ile eğitim durumu arasında 
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Aşı Tutum Ölçeği toplam puanı diğer 
gruplara kıyasla lisans ve üzeri mezunlarında daha yüksek bulunmuştur (KV=12,376 
p=0.002). Aşı Tutum Ölçeği toplam puanı ile gelir durumu arasında istatistiksel olarak 
viii
anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Aşı Tutum Ölçeği toplam puanı diğer gruplara kıyasla 
gelir seviyesi 4401 TL ve üzeri olanlarda daha yüksek bulunmuştur (KV=19,209 
p<0.001).
SONUÇ: Bu çalışmada özel aşılar hakkındaki bilgi seviyesindeki artışın 
aşıyaptırma oranına, korona korkusunun aşı uygulama oranlarına veaşıların ücretli ve 
pahalı olmasının aşının uygulanmasında azalışa etki ettiği görüldü. Hekim 
bilgilendirilmesi ile aşı yaptırılma olasılığının artacağı öngörüldü.Bu veriler ışığında, özel 
aşılar hakkındanormal poliklinik, çocuk izlem veya herhangi bir sebeple muayeneye gelen 
annelere bilgi verilmeli ve önerilmelidir. Özel aşıların bakanlık tarafından ücretsiz 
karşılanması için gerekli çalışmaların yapılması gerektiğini düşündürmektedir.Özel aşılar 
hakkındaki çalışmaların daha da artacağı öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler: çocukluk çağı aşıları, özel aşılar, annelerin aşı tutumu

Abstract:
programs; To be protected from preventable infectious diseases, to prevent the morbidity 
and mortality that it may cause, and to contribute to social immunity at the same time. 
Immunization programs are envisaged as the most successful health investment in terms 
of cost-effectiveness. With the increase in the vaccination rate, herd immunity is also 
provided. Our aim; To have information about the vaccination and special vaccination 
awareness and special vaccination attitudes in our country, in line with the data obtained 
from the vaccination rates, by evaluating the knowledge levels of mothers and their 
attitudes towards the vaccine, which are included in the national vaccination calendar in 
childhood and also specially applied vaccines.
MATERIALS AND METHODS:In this study, between 01.04.2021 and 
01.09.2021, within 5 (five) months, Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital, 
who applied to the outpatient clinics of the Family Medicine Clinic, had a 0-6 month old 
baby, could speak Turkish, volunteered to participate in the study, and was cooperative. 
It was planned to include oriented mothers. It is a descriptive study. 152 people 
participated in this study. A questionnaire consisting of 42 questions was used, including 
7 questions that included face-to-face socio-demographic information, 12 questions 
evaluating attitudes and behaviors about the vaccine, 16 questions evaluating the level of 
knowledge about the vaccine, and the corona fear scale consisting of 7 questions with 
validity-reliability prepared by us. . The obtained data were analyzed with the SPSS.25 
program.
RESULTS: 152 people participated in the study. An average of 54.01 points was 
obtained from the 42-question vaccine attitude questionnaire. A statistically significant 
difference was found between the total score of the Vaccine Attitude Scale and the 
occupational groups. Vaccine Attitude Scale total score was found to be higher in whitecollar workers compared to other occupational groups (KV=6.485 p=0.039). A 
statistically significant difference was found between the Vaccine Attitude Scale total 
x
score and educational status. Vaccine Attitude Scale total score was found to be higher in 
undergraduate and higher graduates compared to other groups (KV=12.376 p=0.002). A 
statistically significant difference was found between the Vaccine Attitude Scale total 
score and income status. Vaccine Attitude Scale total score was found to be higher in those 
with an income level of 4401 TL and above compared to other groups (KV=19,209 
p<0.001).
CONCLUSION: In this study, it was seen that the increase in the level of 
knowledge about private vaccines affected the rate of vaccination, the fear of corona 
affected the rate of vaccination, and the expensive and expensive vaccines affected the 
decrease in the application of the vaccine. It was predicted that the probability of being 
vaccinated would increase if the physician was informed. In the light of these data, 
mothers who come to the normal polyclinic, child follow-up or examination for any reason 
about special vaccines should be informed and recommended. It makes us think that 
necessary studies should be carried out in order to provide private vaccines free of charge 
by the ministry. It is foreseen that studies on special vaccines will increase even more.
Keywords:childhood vaccinations, special vaccinations, vaccination attitude of 
mothers