Osmanlı'dan günümüze Yahudilik'te din eğitimi
Religious education in judaism: From Ottoman period to present
Yazar: ELİF KOÇAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAMİ BAYBAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism

Özet:
Anadolu topraklarında yerleşik bulunanlar dışında 16. Yüzyılda yoğun göç dalgaları ile Osmanlı'ya gelen Yahudiler beraberlerinde getirdikleri ilmi ve kültürel birikim sayesinde Osmanlı devleti nezdinde teveccüh görmüşlerdir. Karşılıklı hoşgörü ve barış ortamında Yahudiler "Altın Çağ"ını yaşamıştır. Ancak 17.yy ve nihayet Sabatay Sevi olayı sonrası ilmi ve maddi olarak gerileme sürecine girmişler ve imtiyazlı konumlarını kaybetmişlerdir. Bugün gelinen noktada ise Yahudi toplumunun b/ilim, toplumsal statü ve maddiyat bakımından dikkat çeken bir noktada oldukları görülmektedir. Çalışmamızın amacı bu çalkantılı süreç içerisinde Yahudilerin yeniden kalkınmasında eğitimin rolünü aydınlatmak ve bu eğitim içinde din eğitiminin yerini tespit etmektir. Üç bölümden oluşan eserde öncelikle Yahudilik açısından din eğitiminin önemi ve temel materyalleri konusunda değinilmiş, ikinci bölümde Osmanlı'daki Yahudilerin sosyokültürel konumları ve geleneksel eğitim veren kurumları tanıtılmış ve bu kurumlarda verilen eğitim din eğitimi bilimi açısından değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren Yahudi toplum açısından önemli olan gelişmelere ve mevcut eğitim kurumlarına değinilmiştir. Çalışmada literatür taraması yapılarak tasviri bir metot benimsenmiş, mümkün mertebe kronolojik sıraya bağlı kalınmıştır. Sonuçta sürgünlerin Yahudi tarihine etkileri, Yahudi kimliğinin korunmasında eğitimin rolü, eğitimin açık ve örtük programlarının Yahudi toplumu üzerindeki etkisi gibi konularda tespitler yapılmıştır.

Abstract:
Apart from those residing in Anatolian lands, the Jews who came to the Ottoman Empire with intense waves of immigration in the 16th century were appreciated by the Ottoman state thanks to the scientific and cultural knowledge they brought with them. In an environment of mutual tolerance and peace Jews lived their "Golden Age". However, in the 17th century and finally after the Sabatay Sevi case, they entered a period of scientific and material decline and lost their privileged position. At this point today, it is seen that the Jewish community is at a remarkable point in terms of science, social status and wealth. The aim of our study is to illuminate the role of education in the re-development of the Jews in this turbulent process and to determine the place of religious education in this education. In the work, which consists of three parts, firstly, the importance of religious education in terms of Judaism and its basic materials are mentioned, in the second part, the socio-cultural positions of the Jews in the Ottoman Empire and the institutions that provide traditional education are introduced and the education given in these institutions is evaluated regarding religious education. In the third part, important developments in terms of Jewish society since the foundation of the Republic and existing educational institutions are mentioned. In the study, a descriptive method was adopted by scanning the literature, and the chronological order was adhered to as much as possible. As a result, determinations were made on the effects of exiles on Jewish history, the role of education in the preservation of Jewish identity, the effect of the open and hidden programs of education on the Jewish community.