Sebze tarımında hasat sonrasında kalan artıkların miktarı ve besin elementi içeriklerinin belirlenmesi
Quantification of residues and plant mineral content of vegetable crops
Yazar: SHAKIB AMINI ALAGHA
Danışman: PROF. DR. MEHMET EŞREF İRGET
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, farklı sebze türlerinin hasat sonrasında bıraktıkları artık miktarlarının belirlenmesi ve bu artık miktarlarına bağlı olarak toprağa geri dönüşebilecek besin elementi miktarlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çerçevede toplamda 12 sebze türü/ 13 çeşidi (Brokoli, Brüksel Lahanası, Enginar, Karnabahar, Kereviz, Kırmızı Lahana, Kırmızı Turp, Baş Lahana, Tatlı Mısır, Pırasa, Sofralık ve Salçalık Domates, Şalgam) seçilmiştir. Bu sebze türlerinden kalan artıklar için örneklemeler yapılmış (Yaprak, Kök, Sap, Meyve, Baş, Koçan); ve bu örnekler üzerinde analiz ve hesaplama yapılmıştır. 
Yapılan hesaplamalara göre incelenen sebzelerin hasattan sonra 139-2228 kg/da arasında değişen miktarlarda artık bıraktığı belirlenmiştir. Bu artıklar ile birlikte ortalama olarak 33,16 kg N/da; 3,89 kg P2O5/da; 20,20 kg K2O/da; 14,02 kg CaO/da ve 5,59 kg MgO/da bıraktıkları belirlenmiştir. İncelenen sebzeler içerisinde hasat artıkları ile en yüksek miktarda N bırakan bitkilerin sırası ile kırmızı turp (65,11 kg/da) ve Brüksel lahanası (63,10 kg/da) , en düşük N bırakanlar ise enginar (6,44 kg/da) ve salçalık domates (5,81 kg/da), en yüksek K2O bırakan bitkiler kırmızı turp (48,46 kg/da) ve tatlı mısır (32,88 kg/da), en düşük K2O bırakanlar salçalık domates (3,84 kg/da) ve enginar (2,42 kg/da), en yüksek P2O5 bırakan bitkiler kırmızı turp (7,93 kg/da) ve tatlı mısır (6,15 kg/da), en düşük P2O5 bırakanlar ise enginar (0,74 kg/da) ve sofralık domates (0,53 kg/da) olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to determine the residual quantities left by different plant varieties of vegetables after harvest and to determine the amounts of nutrient elements that return to the soil based on these residual quantities. Within this framework, a total of 13 plant varieties of vegetables (Broccoli, Brussels Sprouts, Artichoke, Cauliflower, Celery, Red Cabbage, Red Radish, Cabbage, Corn, Leek, Table and Plum Tomatoes, Turnip) were selected. Sampling was performed for the remains of these vegetable types (Leaves, Roots, Stems, Fruits), and analysis and calculations were carried out on these samples.
It was determined that the examined vegetables leave residual amounts ranging from 139 to 2228 kg/ha after harvest. Along with these residues, on average, they leave 33.16 kg N/da, 3.89 kg P2O5/da, 20.20 kg K2O/da, 14.02 kg CaO/da, and 5.59 kg MgO/da. Among the examined vegetables, the plants that leave the highest amount of N with harvest residues are, respectively, red radish (65,11 kg/da) and Brussels sprouts (63.10 kg/da), while the lowest N leavers are artichoke (6.44 kg/da) and paste tomatoes (5.81 kg/da). The plants that leave the highest amount of K2O are red radish (48,46 kg/da) and corn (32.88 kg/da), while the lowest K2O leavers are paste tomatoes (3.84 kg/da) and artichoke (2.42 kg/da). The plants that leave the highest amount of P2O5 are red radish (7,93 kg/ha) and corn (6.15 kg/da), while the lowest P2O5 leavers are artichoke (0.74 kg/da) and table tomatoes (0.53 kg/da).