Dans kompozisyonunda raslamsallık ve belirlenmemişlik öğeleri
Aleatory and indeterminate elements of dance composition
Yazar: ORÇUN OKURGAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPER MARAL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı / Modern Dans Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Cunningham, Merce = Cunningham, Merce ; Dans = Dance ; Kompozisyon = Composition ; Modern sanat = Modern art ; Raslantısal hareket hipotezi = Random movement hypothesis

Özet:
Dans sanatı, tıpkı "sanat" kavramının kendi gibi, ortaya çıkışından günümüze değin anlamlandırılması ve anlaşılması boyutunda son derece belirleyici farklılıklar göstermiştir. Dansın tarihsel gelişimi incelendiğinde özellikle 20. yy'ın ikinci yarısından itibaren yapıt/kompozisyon kavramının değişerek farklılaştığı gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, dans sanatının zamansal içeriği ve değişen kompozisyon anlayışı irdelenerek; kompozisyonu meydana getiren öğeleri, yapısal unsurları; günümüz dil ve anlam kavrayışımızda etkili yaklaşımlardan biri olan göstergebilimsel kavrayıştan da yararlanılarak tanımlanmıştır.

John Cage ve Merce Cunningham'ın ortak yapıtlarında belirleyici kavramlar olarak itibar ettikleri Raslamsallık ve Belirlenmemişlik ilkeleri üzerinden dans kompozisyonu; ve dans kompozisyonunun en önemli öğesi olan "hareket" üzerine diyalektik bir çalışma yürütülmüş ve bulgularının günümüz koşullarında uygulanabilirliğini araştırarak öngörülemeyen sonuçları deneyimlenmiştir.

Çalışmanın son aşamasında farklı gruplar ile Raslamsallık ve Belirlenmemişlik kavramlarının dans kompozisyonunda işlevselliği, uygulamalı olarak tecrübe edilerek sorgulanmıştır.

Sonuçta, "Sanat" ve "Varoluş" arasında çarpıcı bir ilişki boyutu keşfedilmiş; bunu da derinlemesine bir farkındalıkla; "verili değerler"e, ön-tanımlı "irade"ye tutunmadan, bireyin kendini sıfırladığı, disipline edilmiş bir raslamsallığa teslim olup algılarını özgür bırakabildiği zaman deşifre edebileceği; her şeyin gerçekte çok ilginç bir bütün oluşturduğu ve (sanat edimindeki bireyin ancak) o bütünün birbiriyle ilişkili parçalarından biri olduğu, tespitidir. 


Anahtar Kelimeler: Dans, Kompozisyon, Raslamsallık, Belirlenmemişlik, Sanat, Açık Yapıt, John Cage, Merce Cunningham

Abstract:
Perception and understanding of the art of dancing, like the concept of "art" itself, was subject to drastic, definitive changes from its primeval phases to the recent state of the day. This study focuses basically on the temporal content and conceptual changes of composition in the art of dancing regarding their elements, structures, etc., using some basic approaches of semiotics—an effective tool for our actual perception of meanings and their means. 

Through definitive concepts such as "Aleatory" and "Indeterminacy" in co-operative works by John Cage and Merce Cunningham, the dance-composition; and the most important element thereof—the movement—is elaborated: A comparative approach to evaluate the findings—besides the unpredictable results experienced—and their validity in given/actual conditions was the basic motivation of the work. 
  
In the last phase of the study, the functionality and "sense" of the concepts focused on—"Aleatory" and "Indeterminacy" regarding dance composition—are examined, whereas applied and experienced. 

Consequently, stunning and striking dimensions of interrelation between "art" and "existence" are discovered; thus but only to be recovered through a deep sensibility and awareness, while preset, meant to be compulsory values and willpower should be set aside, and a complete "resetting oneself" could be achieved. A disciplined randomness and openness to indetermination enabling the senses to be free might help to decipher, that everything in reality is strikingly interesting and interrelated, including the "individuum artisticum", as a part of an interwoven whole.



Keywords: Dance, Composition, Randomness, Aleatory, Indeterminacy, Art, Open Work, John Cage, Merce Cunningham