Primer dismenore şikâyeti olan kadınlarda santral sensitizasyon, ağrı felaketleştirme, psikolojik durum, uyku kalitesi ve kas sertliğinin araştırılması
Investigation of central sensitization, pain catastrophizing, psychological state, sleep quality and muscle stiffness in women complaints of Primary dysmenorrhea
Yazar: NİDA LALECAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA TOPRAK ÇELENAY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Primer dismenore (PD) şikâyeti olan kadınların santral sensitizasyon, ağrı felaketleştirme, psikolojik durum, uyku kalitesi ve kas sertliğini incelemek ve bu parametreleri sağlıklı kadınlarla karşılaştırmaktı.
Yöntem: Çalışmaya PD şikâyeti olan kadınlar (PD grubu, n=33, yaş=19,88±1,19 yıl, vücut kitle indeksi (VKİ)=21,98±2,95 kg/m2) ve olmayan asemptomatik kadınlar (kontrol grubu, n=31, yaş=19,90±1,35 yıl, VKİ=22,18±3,26 kg/m2) dahil edildi. Menstrüasyon ağrı şiddeti Vizüel Analog Skalası (VAS) ile, santral sensitizasyonu Santral Sensitizasyon Ölçeği (SSÖ) ile, ağrı felaketleştirme durumu Ağrı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ) ile, psikolojik durumları Depresyon Anksiyete Stres Skalası (DASÖ-21) ile ve uyku kalitesi Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi. Kas sertliği, ultrasonografik görüntüleme ile değerlendirildi. 
Bulgular: PD grubunun menstrüasyon ağrı şiddeti ortalaması 7,26±1,26 cm olarak bulundu. PD grubunun kontrol grubuna göre SSÖ puanının daha yüksek (p=0,014) ve santral sensitizasyon varlığının daha fazla olduğu bulundu (p=0,002). PD grubunun kontrol grubuna göre AFÖ (p<0,001), DASÖ-21-depresyon (p=0,012) ve PUKİ (p=0,036) puanlarının daha yüksek olduğu saptandı.  PD grubunun %87,9'unun, kontrol grubunun %54,8'inin kötü uyku kalitesine sahip olduğu bulundu (p=0,003). PD grubunun kontrol grubuna göre rektus abdominis, erektor spina, kuadratus lumborum kaslarının sertliğinin daha fazla olduğu (p<0,001), ancak rektus femoris ve hamstring kaslarının sertliğinin benzer olduğu (p>0,05) bulundu. 
Sonuç: Bu çalışmada PD şikâyetine sahip kadınların asemptomatik kadınlara göre santral sensitizasyon varlığının, ağrı felaketleştirme davranışının, psikolojik etkileniminin daha fazla olduğu, uyku kalitesinin daha kötü olduğu, rektus abdominis, erektor spina ve kuadratus lumborum kaslarının sertliğinin daha fazla olduğu görüldü. Bu sonuçlara göre PD yönetiminde bu parametrelerin dikkate alınması önemli olabilir.

Abstract:
Purpose: The aim was to examine central sensitization, pain catastrophizing, psychological status, sleep quality and muscle stiffness in women complaining of primary dysmenorrhea (PD) and to compare these parameters with healthy women.
Method: Women with PD complaints (PD group, n=33, age=19.88±1.19 years, body mass index (BMI)=21.98±2.95 kg/m2) and asymptomatic women without PD (control group, n=31, age=19.90±1.35 years, BMI=22.18±3.26 kg/m2) were included. The intensity of menstrüel pain with the Visual Analogue Scale (VAS), central sensitization with the Central Sensitization Scale (CSS), pain catastrophizing with the Pain Catastrophizing Scale (PCS), psychological status with the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21) and sleep quality with the Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) were assessed.  Muscle stiffness was determined with ultrasonographic imaging.
Results: The mean menstrüel pain intensity of the PD group was found to be 7.26±1.26 cm. It was found that the CSI score of the PD group was higher (p=0.014) and the presence of central sensitization was greater) compared to the control group (p=0.002). It was found that the PD group had higher PCS (p<0.001), DASS-21-depression (p=0.012) and PSQI (p=0.036) scores than the control group. It was found that 87.9% of the PD group and 54.8% of the control group had poor sleep quality (p=0.003). It was found that the stiffness of the rectus abdominis, erector spina, quadratus lumborum muscles in the PD group was higher than the control group (p<0.001), but the stiffness of the rectus femoris and hamstring muscles was similar (p>0.05).
Conclusion: In this study, it was observed that women with PD complaints had more central sensitization, pain catastrophizing behavior, psychological impact, worse sleep quality, and higher stiffness of the rectus abdominis, erector spinae, and quadratus lumborum muscles compared to asymptomatic women. According to these results, it may be important to consider these parameters in the management of PD.