Sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamları kullanımlarına yönelik öz yeterlik algılarının incelenmesi
An investigation of classroom teachers' self-efficacy perceptions for their use of out-of-school learning environments
Yazar: ALEYNA ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ GELMEZ BURAKGAZİ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğrenme ortamı = Learning environment ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Eğitimde yaşanan değişimlerle birlikte öğrenme–öğretme strateji, yöntem ve tekniklerinde 
farklı gelişmeler yaşanmıştır. Eğitim, sınıflar ve okullarla sınırlı kalmamıştır, eğitim 
faaliyetlerinin sınıf içi ortamlarla sınırlandırılmaması da okul dışı öğrenmeleri gündeme 
taşımıştır. Bu çalışmanın amacı, okul dışı öğrenme ortamları kullanımına yönelik görüşler 
çerçevesinde bu ortamların kullanımına yönelik bir öz yeterlik algısı ölçeği geliştirmek ve 
sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik algılarının hangi düzeyde olduğunu ortaya koymaktır. 
Araştırma, keşfedici sıralı desenli bir karma yöntemler araştırmasıdır. Araştırmada, önce 
nitel bir çalışmayla Ankara'nın çeşitli ilçelerinde farklı sosyoekonomik düzeylere sahip 
okullarda görev yapan toplam dokuz sınıf öğretmeniyle yapılan yarı yapılandırılmış 
görüşmeler analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel aşamasında ise bu verilerden yola çıkarak 
"Okul Dışı Öğrenme Ortamları Kullanımına Yönelik Öz Yeterlik Algısı Ölçeği" geliştirilmiştir. 
Beş faktörden ve 29 maddeden oluşan bu ölçek ile 289 sınıf öğretmeninden veri toplanarak
öğretmenlerin öz yeterlik algıları incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin okul 
dışı öğrenme ortamları kullanımına yönelik öz yeterlik algılarının orta düzeyde olduğu
belirlenmiştir. Ölçeğin bilgi boyutunun öğretmenlerin en yüksek puan ortalamasına, 
uygulama boyutunun ise en düşük puan ortalamasına sahip olduğu görülmüştür. 
Araştırmada, lisansüstü eğitimi olan, üniversitede okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik bir 
ders alan ve öğretmenlik sürecinde okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik eğitim alan 
öğretmenlerin öz yeterlik algılarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada, 
öğretmen adaylarına üniversitede, öğretmenlere ise farklı hizmet içi eğitimlerle okul dışı 
öğrenme ortamları ve bu ortamların kullanımlarına yönelik eğitimler verilmesi ve 
öğretmenlerin bu ortamları etkili kullanabilmeleri amacıyla okul dışı öğrenmenin eğitimin 
tüm paydaşları tarafından desteklenmesi önerilmiştir.

Abstract:
With the changes in education, there have been developments in strategies, methods, and 
techniques of learning. Today, education is not limited to classrooms and schools. The fact 
that educational activities are not limited to classroom environments has brought the 
concept of out-of-school learning environments. The aim of this study is to develop a 
perceived self-efficacy scale within the framework of views on the use of out-of-school 
learning environments and to reveal the level of classroom teachers' perceived self-efficacy.
The research is exploratory sequential mixed methods research design. Firstly, a qualitative 
study was carried out to analyze semi-structured interviews with the nine classroom 
teachers working in schools with varying socioeconomic levels in different Ankara districts. 
In the quantitative phase of the study, based on these data, a perceived self-efficacy scale 
was developed. With the developed five factor - 29 item- scale data were collected from 
289 classroom teachers and teachers' self-efficacy perceptions were determined. As a 
result of the study, it was understood that teachers' self-efficacy perceptions towards the 
use of out-of-school learning environments were at a moderate level. It was seen that the 
knowledge dimensions of the scale had the highest mean score and the application 
dimension had the lowest mean score. In the study, it was concluded that the self-efficacy 
perceptions of teachers who had postgraduate education, took a course on out-of-school 
learning environments at university and received training on out-of-school learning
environments during the teaching process were higher. It was recommended in the study 
that the different training on out-of-school learning environments and their use in education 
should be given to teacher candidates at university and to teachers in in-service training 
and that out-of-school learning should be supported by the stakeholders of education in 
order for teachers to use these environments effectively.