Şangay'ın (Çin) PISA başarısını sağlayan unsurlara ilişkin Türk öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Analyzing views of Turkish teachers on the factors underlying Shanghai's (China) PISA achievement
Yazar: RESUL BALTACI
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Eğitim = Education ; Eğitim sistemi = Education system ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkler = Turks ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Çin = China ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (The Organisation for Economic Co-Operation and Development - OECD) tarafından  geliştirilen ve İngilizce'deki adının (Programme for International Student Assessment) ilk harflerinden oluşturulmuş adıyla PISA olarak ifade edilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı,1997'den itibaren üç yılda bir 15 yaşındaki öğrencilerin bilgi ve becerilerini sınayarak dünya çapında eğitim sistemlerinin değerlendirilmesini sağlamaktadır. Matematik, fen ve okuma alanlarında yapılan PISA sınavları, yalnızca bilgi düzeyini ölçen sınavlar olmayıp, öğrencilerin gerçek yaşam koşullarında bilgileri ne ölçüde kullanabildiklerini belirlemektedir. Bu yönüyle de, her katılımcı ülkeye, hem öğrencilerini ne kadar etkili eğittiklerini göstermekte hem de kendilerini diğer ülkelerle karşılaştırma imkânı vermektedir. 
Bu çalışmada, genelde Çin, özelde ise, Şangay'ın PISA başarısında etkili olan faktörlerin neler olduğunun ve bu faktörlerin ülkemizdeki eğitimciler tarafından ne ölçüde kabul gördüğünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışrmada, nitel ve nicel yaklaşımları birleştiren karma yöntem uygulanmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda, doküman incelemesi tekniğiyle, genelde Çin, özelde Şangay eğitim sistemine özgü unsurlar belirlenmiştir. Nicel boyutta ise, genel tarama modeli kullanılmıştır. Bu modelde, araştırmaya katılanların demografik bilgilerine ait değişkenler ile Şangay'ın PISA başarısında etkili olduğu değerlendirilen faktörlere dair cevapları arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Böylelikle, söz konusu etkenlerden Türk eğitim sisteminde yararlanılabilecek olanların belirlenmesi hedeflenmektedir. 
Araştırmanın evrenini İstanbul ili Kadıköy ilçesindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmen ve okul yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, farklı kademelerdeki öğretmenler ile evrendeki tüm öğretmenlerin oranı doğrultusunda oranlı tabakalı örneklem tekniğine göre belirlenmiştir. 
Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen anketle toplanmıştır. Bu amaçla yapılan kapsamlı literatür taramasından sonra oluşturulan anket maddeleri hakkında öncelikle uzman görüşleri alınmıştır. Ardından, pilot uygulama yapılmış; pilot uygulamadaki çeşitli öneriler konusunda tekrar uzman görüşleri alınmış ve ifadelere son şekilleri verilmiştir. Beş alt başlık altında 72 maddeden oluşturulan toplam 580 adet anket formu dağıtılmış, toplam 387 adet geçerli anket formu geri dönmüştür. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 for Windows paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz kapsamında frekans ve yüzde hesaplamaları yapılmış; katılımcıların cinsiyetleri, çalıştıkları okul, branşları, kıdem yılları, eğitim düzeyleri, yönetim görevlerinin olup olmadığı, yabancı dil bilip bilmedikleri ve yabancı dil bilgilerinin seviyesi değişkenlerine göre Ki-kare analizi gerçekleştirilmiştir. 
Frekans ve yüzde analizi sonucunda yapılan değerlendirmede, araştırmaya katılan eğitimcilerin yarısından fazlasının Şangay eğitim sistemine özgü 72 faktörden 42'sine olumlu yaklaştığı; olumlu yaklaşılan bu maddelerin çoğunlukla eğitim yönetim, müfredat ve profesyonel gelişim alt başlıkları altındaki maddeler olduğu; daha ziyade geleneksel Konfüçyüsçü düşünceyi yansıtan toplumsal anlayış ve eğitim anlayışı alt başlıklarındaki maddelere ise genel olarak aynı oranda olumlu yaklaşılmadığı görülmüştür. Araştırmacıların aynı oranda katılmadığı maddeler arasında Şangay eğitim sistemine özgü, kaliteli oldukları kabul edilen okulların daha zayıf okulları yönetmesi, derslerin meslektaşlar ve/veya velilere de açık olması, kentsel/kırsal bölgelerdeki öğretmenlerin karşılıklı değiştirilebilmesi, öğretmenlerin profesyonel statülerini belirten kategorilerin oluşturulması, öğretmenlerin bir sonraki haftanın ders planını hep birlikte yapmaları, tüm ülkede tek tip müfredat yerine üç parçalı (ulusal, yerel, okul bazlı) müfredat uygulanması ve öğretmen eğitiminin okul temelli gerçekleştirilmesi gibi profesyonel gelişim, müfredat veya eğitim yönetimi alanlarına ait hususların da olduğu görülmektedir. Demografik bilgiler değişkenlerine göre yapılan Ki-kare analizinde ise, katılımcıların eğitim düzeyleri değişkeni dışındaki tüm değişkenlerle çeşitli maddelere verdikleri yanıtlar arasında ilişki olduğu görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: PISA, ġangay eğitim sistemi, Çin eğitim sistemi

Abstract:
PISA (Programme for International Student Assessment Test) developed by OECD (The Organisation for Economic Co-Operation and Development) has been implemented triennially since 1997 to evaluate worldwide education systems by testing knowledge and skills of 15-year-old students. PISA tests of mathematics, science and reading not only test students' level of knowledge but also to what extent they can use that knowledge in real life situations. Thus, it lets every participating nation/economy both check how effectively they educate their students and compare themselves with other participants. 
This study aimed at determining what factors underlie the achievement of Shanghai at PISA tests, and to what extent the educators in Turkey accept those factors.  The study used mixed method, which integrates qualititative and quantitative research designs. As a qualitative technique, document analysis was used to determine the features specific to the education system in China in general and in Shanghai specifically. General survey test, on the other hand, was used for quantitative data collection. Designed as a general survey test, the research studied if there was any relationship between the replies to the factors assumed to be underlying Shanghai's PISA success and the demographical changes of the participant. Thus, it was expected to determine the factors that can be implemented in Turkish education system.
Teachers and school administrators at primary, middle and high schools in Kadıköy town of İstanbul made the universe of the research. Research sample was determined according to stratified sampling technique which determines the number to be included in research in accordance with the ratio of teachers at various levels and total number of teachers in the universe. 
Research data was collected by means of a questionnaire developed by the researcher. For this purpose, following a comprehensive literature review, a draft questionnaire was presented to experts for their opinions. After that, it was applied to the pilot group. Changes were made on the statements based on a few proposals from the pilot study, and the questionnaire was completed by final opinions of experts. A total of 580 questionnaire forms, composed of 72 items in five subcategories, were distributed to the schools in Kadiköy, and 387 valid forms were received in total. The analysis of data was conducted by SPSS 22.0 for Windows. Frequency and percentages of were calculated; Chi-square analyses were made according to variables of gender, branch, level of participants' schools, year of seniority, level of education, whether they had a managerial position, whether they spoke a foreign language and level of their foreign language.       
The findings indicated that more than half of the participants accepted 42 of the 72 factors assumed to be characteristic of Shanghai education system. Majority of those items were from educational administration, curriculum and professional development subcategories. Nevertheless, the items under subcategories of educational, and communal mentality, which rather reflects traditional Confucian values, were the ones that participants did not affirm so highly. Some characteristics of Shanghai education system from professional development, curriculum, and educational administration subcategories were also among those disaffirmed items. Entrusted management, which includes quality schools administering low-performers or sending good teachers from urban schools to village schools, class observations by teachers and/or parents, forming professional stages for teachers, teachers preparing lesson plans as a group,  implementing a three-part (national, local and school based) curriculum instead of just one nationwide curriculum, and carrying out teacher professional development school-based were examples to those disaffirmed items. Moreover, Chi-square analyses showed that there was significant relationship between replies of the participants and their demographical variables except for level of education.


Key Words: PISA, Shanghai education system, Chinese education system