Yükseköğretim kurumlarında akademik kendileşmenin bilimsel üretkenliğe etkisi
The effect of academic inbreeding on scientific productivity in higher education institutions
Yazar: DUYGU ÖZEN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik kariyer = Academic career ; Akademik kendileşme = Academic inbreeding ; Bilimsel verimlilik = Scientific productivity ; Öğretim üyeleri = Instructors ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmada; Eğitim Yönetimi alanındaki öğretim üyelerinin, akademik kendileşmenin kariyer süreçlerine nasıl yansıdığına ilişkin görüşleri ve bilimsel üretkenliğe etkisi incelenmektedir. Türkiye'de Eğitim Yönetimi alanındaki akademisyenlerin kendileşme kategorileri incelendiğinde yarı kendileşmiş üç akademisyen olması nedeni ile analizlerden bu sınıflandırma çıkartılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel analizin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmalarından yakınsayan araştırma deseni kullanılmaktadır.

Nitel araştırmada katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme bağlı olarak maksimum çeşitlilik ve kartopu örnekleme teknikleri kullanılmıştır. Akademik kendileşmenin kariyer süreçlerine nasıl yansıdığına ilişkin görüşlerini belirleyebilmek için geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile 16 akademisyenden veriler toplanmıştır. Nitel veriler Nvivo11 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen verilerden altı tema ortaya çıkmaktadır. Bu temalar; kariyer yönetimi, kariyer basamakları, kariyer başarısı, kariyer sermayesi, bilimsel üretkenlik ve akademik kendileşme olarak sıralanmaktadır. Araştırmada elde edilen temalar; klasik ve sınırsız kariyer yaklaşımı boyutlarında kendileşme kategorilerinin yer aldığı karşılaştırma matrisleri ile incelenmektedir.

Nicel araştırmada ise Eğitim Yönetimi alanında doktorasını tamamlamış 483 akademisyene ait veriler çalışmada yer almaktadır. Nicel analiz için örneklem belirlenmeyerek evrenin tamamına ait veriler Web of Science, Google Akademik ve YÖK Akademik veri tabanlarında araştırmacı tarafından toplanmıştır. Nicel analiz için toplanan sayma verileri akademisyenlerin bilimsel üretkenlik göstergelerinin; cinsiyet, kendileşme kategorileri, üniversitede doktora sonrası çalışma süreleri (deneyim), unvan, doktora eğitimlerini yaparken araştırma görevlisi olarak çalışma durumları (görev) ve hareketlilik bağımsız değişkenlerinin yordama durumunu regresyon analizleri ile incelemektedir. Elde edilen nicel verilerin analizi R programında MASS paketinde bulunan glm.nb() ve  pscl  paketindeki zeroinfl() fonksiyonları kullanılarak analiz edilmiştir. Bilimsel üretkenlik bağımlı değişkenleri için regresyon analizlerinden Poisson, negatif binomiyal (NB), sıfır değer ağırlıklı Poisson (Zero Inflated Poisson=ZIP), sıfır değer ağırlıklı negatif binomiyal (Zero Inflated Negative Binomial=ZINB) regresyon analizleri yapılmıştır.

Araştırmanın nitel analiz sonuçlarında saf kendileşmiş ve çakılı kadro akademisyenler klasik kariyer anlayışının özelliklerini gösterdiği, mobil kendileşmiş ve kendileşmemiş akademisyenlerin ise sınırsız kariyer anlayışının özelliklerini taşıdığı görülmektedir. Saf kendileşmiş akademisyenler kurumsal bağlılığa vurgu yaparken, kendileşmemiş akademsiyenler mesleki bağlılığa vurgu yapmaktadır.  Nicel analiz sonuçlarında; h-indeksi, yönetilen tez sayısını, ulusal-uluslararası ve toplam makale ve bildiri sayısını saf kendileşmiş akademisyenler pozitif yönde, kendileşmemiş ve çakılı kadro akademisyenler ise negatif yönde anlamlı şekilde yordamaktadır. Nicel analiz sonuçlarında sadece proje sayılarını kendileşmemiş ve çakılı kadro akademisyenler pozitif yönde yordarken saf kendileşmiş akademisyenler negatif yönde yordamaktadır. Tez çalışmasının karma araştırma olarak yapılmış olması nitel ve nicel olarak çıkan sonuçların karşılaştırılarak değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Eğitim yönetimi alanındaki akademisyenlerin yarısından fazlası (%53) çakılı kadrolarda bulunmaktadır. Bu durum ise bilimsel üretkenliği olumsuz etkilemektedir.

Anahtar Sözcükler: Akademik kendileşme, akademik kariyer, bilimsel üretkenlik

Abstract:
The purpose of this study was to analyses the academics view of academic inbreeding in their career and the impact of academic inbreeding in relation to scientific productivity in Educational Administration departments. In Turkey, there were only three silver-corded academics in Educational Administration departments, so the researcher excluded this category from the analyses. In the research, convergent parallel design in mixed method was used. In this method, both qualitative and quantitative analysis were used together.

In the qualitative part, the researcher applied purposeful sampling method, maximum variation, and snowball sampling to select the participants. The researcher also prepared a semi-structural interview form and gathered the data via this form from sixteen academics. The data was analyzed with Nvivo11 program. The data was grouped into six themes; career management, career stage, career success, career capital, scientific productivity and academic inbreeding. To evaluate the data, the dimensions of classic and boundaryless career theory was used with cross matrix tables.

In quantitative part, the researcher searched the 483 academics of Educational Administration departments via Web of Science, Google Scholar and YÖK Scholar databases.  In the analysis, the dependent variable was the scientific productivity indicators and independent variables were sex, career experience year, academic inbreeding categories, mobility, academics career stage and working status as research assistants while doing their doctorate education. To fit these models, the glm.nb function from the MASS and zeroinfl() from pscl  R package (Venables & Ripley, 2002) were used. Besides this, Poisson, Negative Binomial (NB), Zero Inflated Poisson (ZIP) and Zero Inflated Negative Binomial (ZINB) were used in regression models.

Pure inbred and adherents were like classic career theory properties else mobile inbred and non-inbred were like the boundaryless career theory features in qualitative analyses results. In quantitative analyses, pure inbred estimate, the h-index, number of doctoral dissertations supervised, number of article and congress in positive way where adherents and non-inbred estimate these dependent variables in negative way. In only project numbers of academics estimated by adherents and non-inbred in a positive way. It has been concluded that the adherents, who constitute 53% of the area, negatively affected the scientific productivity of the academics and that this situation was one of the subjects that should be evaluated primarily.

Keywords: Academic inbreeding, academic career, scientific productivity