Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlıklarını yordamada bilişsel esneklik ve maneviyatın rolü
The role of cognitive flexibility and spirituality in predicting the psychological resilience of university students
Yazar: EMRE GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. SEFA BULUT
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Maneviyat = Spirituality ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın temel amacı, pozitif psikoloji için önemli kavramlardan olan ve bireylerin güçlü yanlarının varlığına işaret eden bilişsel esneklik, maneviyat ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın yaklaşımı nicel yöntemlerden olan betimsel ilişkisel tarama modelidir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin bazı demografik özellikleri ile birlikte bilişsel esneklik, maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri belirlenerek bu değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma 250 kadın, 199 erkek olmak üzere toplam 449 kişiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi Sakarya Üniversitesi'nde çeşitli fakültelerde lisans okuyan öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklem uygun örnekleme yöntemiyle ve gönüllülük esasına dayanılarak seçilmiştir. Öğrencilere çevrimiçi kanallar vasıtasıyla ulaşılmıştır. Veriler katılımcıların bazı demografik değişkenlerini tespit edebilmek adına araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve nicel değişkenlerin ölçümlerini yapabilmek için geçerli ve güvenilir ölçekler olan Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ), Manevi Yönelim Ölçeği (MYÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) ile toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 25 yardımıyla analiz edilmiştir. Veri analizi için betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson momentler korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda psikolojik sağlamlık katılımcıların erkek veya kadın olmasına göre farklılaşmazken, bilişsel esneklik erkeklerde kadınlara göre, maneviyat ise kadınlarda erkeklere göre anlamlı bir şekilde farklılaşmış ve yüksek bulunmuştur. Araştırmada öğrencilerin "sosyal aktivitelere haftalık katılım" ve "aylık gelir seviyeleri" ile psikolojik sağlamlık becerileri arasında anlamlı bir fark bulunurken, "sınıf düzeyleri" ve "algılanan aile tutumuna" göre psikolojik sağlamlık puanları arasında herhangi anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bununla birlikte, yapılan korelasyon analizine göre katılımcıların bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık puanları arasında orta düzey pozitif yönlü bir ilişki varken, maneviyat ile bilişsel esneklik ve maneviyat ile psikolojik sağlamlık arasındaki korelasyon düşük düzeyde anlamlıdır. Bilişsel esneklik ve maneviyatın yordayıcı değişken, psikolojik sağlamlığın yordanan değişken olarak ele alınmasıyla kurulan çoklu doğrusal regresyon modeli düşük düzeyde anlamlı bulunmuştur. Modeli anlamlı kılan yordayıcı değişken bilişsel esneklikken, maneviyat model içerisinde anlamlı bir yordayıcı değildir.

Abstract:
The primary purpose of the research is to examine the relationship between cognitive flexibility, spirituality, and resilience of university students. The study's approach is a descriptive relational screening model, one of the quantitative methods. This study first determined and then examined some demographic characteristics of university students, cognitive flexibility, spirituality, and resilience levels, and the relationships between these variables. The research was conducted with 449 people, 250 women and 199 men. The sample consists of undergraduate students studying at various faculties at Sakarya University. The participants were selected by a convenient sampling method voluntarily. The data were collected through The Personal Information Form prepared by the researcher to determine some demographic variables, The Cognitive Flexibility Scale, The Spiritual Orientation Scale, and The Brief Resilience Scale, which are valid and reliable scales to measure the quantitative variables. The collected data were analyzed with the help of the SPSS 25. Descriptive statistics, the Independent Sample T-Test, the One-Way ANOVA, the Pearson Correlation Coefficient, and the Multiple Linear Regression were used for data analysis. As a result of the research, while resilience did not differ according to whether the participants were male or female, cognitive flexibility and spirituality significantly differed according to gender. In the study, while there was a significant difference between students' "participation in social activities weekly" and "monthly income levels" and their resilience skills, no significant difference was found in "grade levels" and "perceived-parental attitude." However, the correlation analysis found significant positive correlations between the participants' cognitive flexibility, spirituality, and resilience scores. The multiple linear regression model established by considering resilience as the predicted variable was low-significant. While cognitive flexibility is the predictor variable that makes the model meaningful, spirituality is not a significant predictor in the model.