90'lardan günümüze yoksulluk temsilleri ve armağan kültürü
Representation of poverty and gift culture in turkish cinema from 90's to present
Yazar: VOLKAN IŞIL
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK TUNALI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Armağan = Gift ; Mauss, Marcel = Mauss, Marcel ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Marcel Mauss tarafından kaleme alınan Armağan (Hediye) Üzerine Deneme (Essai sur le Don) isimli çalışma, Armağan kültürünü ya da Potlaç kavramını anlayabilmemiz açısından önemli bir yere sahiptir. İlkel toplumların zihinsel dünyasının anlaşılabilmesinde armağan kültürü merkezi bir rol oynamaktadır. Bu evrende toplumsal ilişkiler, armağan mübadeleleri sonucunda şekillenmektedir.  Vermek-almak ve daha fazlasıyla geri iade etmek, toplumsal ilişkilerin karşılıklı hale gelmesinde ve toplumsal statülerin belirlenmesinde oldukça önemlidir. Toplumsal statü modern toplumlarda olduğu gibi servetin birikimi üzerinden değil, tersi bir hareketle servetin tüketimiyle sağlanmaktadır. Bu anlamıyla armağan kültürü ya da potlaç düzeni modern toplumlardan farklı bir görünüme sahiptir. Osmanlı'dan günümüze, Türkiye toplumsal tarihinde armağan kültürünün güçlü etkileri bulunmaktadır. İçinde yaşadığımız toplumun kültür ve zihniyet dünyası, armağan ilişkilerini bugün de devam ettirmekte ve bu etki Türkiye sinemasında görülebilmektedir. 
Bu araştırma, armağan kültürü ve potlaç düzeni üzerinden Türkiye sinemasındaki yoksulluk temsillerine odaklanmaktadır. Armağan kültüründe belirleyici olan veren el-alan el ilişkisi, tahakküm ve tabiiyet, karşılıklı yükümlülük, cömertlik ve cimrilik, değer ya da mana, büyü ve din, şans ve kader, zenginlik, şeref ve prestij, gösterişçi tüketim gibi kavramlara yoğunlaşarak kültür ve zihniyet üzerinden Türkiye sinemasındaki yoksulluk temsillerine bir bakış açısı geliştirmektedir. Yeşilçam filmlerinden 90'lı yılların sinemasına ve günümüzden örnek filmlerle yoksulluğun temsil edilme biçimlerini armağan kültürüyle birlikte okumaya çalışmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın içerisinde ticari ve popüler filmlerden iki, bağımsız ve sanat sinemasından üç film olmak üzere toplam beş film, detaylı olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
The Gift (Essai sur le Don), which is written by Marcel Mauss is a key text to understand the gift culture and potlatch. Gift culture has a pivotal role to understand the mentality of archaic societies. In this universe, social relations are shaped by gift exchange. To give, to receive and to reciprocate are crucial acts to define the social relations and to make them interrelated. Therefore, social status is defined by the consumption of the wealth as opposed to modern societies in which social status is characterized by wealth accumulation. In this way, gift culture and potlatch look different than the way modern societies operate. Since the time of the Ottoman Empire, gift culture has strong effects on Turkey's social history. The culture and mentality of the society we live in reproduce the relations based on gift exchange and this impact can also be seen in Turkey's cinema. 
This research focuses on the representations of poverty in Turkey's cinema through the lens of the gift culture and potlatch. To achieve this goal, this study approaches to the representations of poverty through culture and mentality by adopting some defining concepts of the gift culture: Give and take relations, oppression and subordination, reciprocity, generosity and parsimony, value or meaning, magic and religion, chance and destiny, wealth, honor and prestige, and conspicuous consumption. This research attempts to elaborate upon the representations of poverty together with the gift culture framework in the movies from Yeşilçam period (Turkey's popular cinema between the 1960s and late 1980s), 1990s and today. In this respect, the research contains the in-depth analyses of five movies including two popular and commercial, and three independent and art movies with the framework of the gift culture and representations of poverty.