Çocuk, başarı, öğretmen ve okul kavramlarına ilişkin kültür kodları
The cultural codes for child, achievement, teacher and school concepts
Yazar: ZÜBEYDE DOĞAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Kültür = Culture ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okullar = Schools ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Türk kültürü = Turkish culture ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuklar = Children ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocuk, başarı, öğretmen ve okul kavramlarının kültürel kodlarının incelenmesidir. Bu kavramların kültürümüzdeki tanımları, hangi metaforlarla ifade edildikleri,  bu metaforların ne anlama geldikleri,  kavramların kültür kodlarının ne olduğu ve bu kavramlara yüklenen anlamların eğitim uygulamalarına ne şekilde yansıdıkları araştırılmıştır. Araştırma grubu, amaçlı örnekleme sistemi ile seçilen ve Ankara'da vakfa bağlı bir özel okulda çalışmakta olan 20 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır.  
İnsan davranışlarının anlaşılabilmesi için yapılan çalışmalarda kültür önemli bir değişkendir. Her toplumun aynı olayı/durumu farklı yorumlaması ve farklı reaksiyon vermesi kültürel ve kültürlerarası çalışmaların ilgi odağı olmuştur. Son yıllarda Rapaille (2011) tarafından geliştirilen "kültür kodları"nın keşif seansı da, bir toplumun kodu araştırılan nesne/duygu/davranış ile ilgili gerçek algılarını ortaya koymaktadır. Bu araştırma kapsamında katılımcıların çocuk, başarı, öğretmen ve okul kavramları ile ilgili zihinlerindeki metaforları ve bu kavramlarla ilgili ilk ve eski anılarını paylaşmaları istenmiştir. Nitel veri analizleri için kullanılan Nvivo 11 programı ile elde edilen analiz raporları; kültürümüze ait çocuk, başarı, öğretmen ve okul kavramları açısından yorumlanmıştır. 
Bulgulara genel olarak bakıldığında çocuk kavramının şekil verilebilen, ilgi ve bakıma muhtaç şeklinde ifade edilmesinden dolayı çocuk kavramının kültür kodunun "edilgenlik" olduğu düşünülmektedir. Dışsal motivasyonla emek harcanarak ulaşılan akademik başarının en sık tekrarlanan paylaşım olması sebebiyle başarı kodunun "onaylanma" olabileceği; yol gösterici, bilgi kaynağı oluşunun yanı sıra otoriter ve yargılayıcı örnekleri de dile getirilen öğretmen kavramının kodunun "manipülasyon" olabileceği ve öğretmenlerin öğrencilerin eğitim sürecini nasıl yönlendirdikleri bulunmuştur. Öğrenciyi sosyal yaşama hazırlayan, üreten, dayanışma yeri olan okulların öğrenci ihtiyaçlarına cevap verebilmek için her parçasının en iyi şekilde inşa edilmesi gerektiğinden okul kavramının kodunun "baraj" olduğu düşünülmektedir. 
Araştırmada kavramlara dair elde edilen bulguların ve ulaşılan kültür kodlarının şu anki Eğitim Sistemi'nin yorumlanmasında ve revize edilme sürecinde anlamlı katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the cultural codes of the concepts of child, achievement, teacher and school. The definitions of these concepts in culture, what metaphors they are expressed, what these metaphors mean, what are the cultural codes of these concepts and how the meanings attributed to these concepts are reflected in educational practices were investigated. The research group consisted of 20 preschool teachers working in a private preschool in Ankara and selected by purposeful sampling method.
	Culture is an important variable in understanding the human behaviors. The fact that each society interprets the same event / situation differently and reacts differently has been the focus of interest in cultural and intercultural studies. The discovery session of "cultural codes" developed by Clotaire Rapaille in recent years reveals a society's real perceptions of what the object /emotion / behavior is being investigated. Within the scope of the research, participants were asked to share their metaphors in their minds about the concepts of children, achievement, teacher and school, and their first and old memories about these concepts. The analysis reports obtained with NVIVO 11 program used for qualitative data analysis were interpreted in terms of children, achievement, teacher, and school concepts in Turkish Culture. 
	When the findings are examined in general, it is thought that the cultural code of the child concept is "passivity" because the concept of the child is expressed in a being that can be shaped, in need of care. The achievement code may be "approval" because the most frequently repeated sharing is the academic achievement optained by exerting effort with external motivation; it was found that the code of the concept of the teacher, whose authoritarian and judgmental examples were mentioned, could be "manipulation" and how the teachers directed the students' education process. It is considered that the code of the concept of the school is "dam" since every part of the schools, which prepare and produce solidarity for the social life, and should be built in the best way in order to meet the needs of the students.
	 It is thought that the findings and cultural codes obtained in the study will contribute significantly to the interpretation and revision of the current educational implementations.