Epidural uygulanan bupivakain, bupivakain + fentanil,bupivakain + verapamil kombinasyonlarının nöroendokrin yanıta etkileri /
Yazar: AYÇA ATAKLI
Danışman: PROF. DR. AYTEN TRAKYA
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2001
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Cerrahi girişim ve anestezi hemodinamik, metabolik ve nöroendokrin
değişikliklere yol açabilmektedir. Çalışmamızda alt batın ve pelvik cerrahi uygulanan
hastalarda, epidural yolla bolus olarak lokal anestezik, lokal anestezik + narkotik
analjezik ve lokal anestezik + kalsiyum antagonisti ilaçlar kullanmak suretiyle
intraoperatif ve postoperatif dönemde hemodinami, analjezi ve stres hormonlarının seyri
üzerine olan etkilerini ve olası komplikasyonlarını araştırdık.
Çalışma üç grupta, toplam 45 hastada yapıldı. Birinci gruptaki 15 hastaya sadece
bupivakain, ikinci gruptaki 15 hastaya bupivakain + fentanil kombinasyonu, üçüncü
gruptaki 15 hastaya da bupivakain + verapamil kombinasyonunu bolus olarak
uyguladık.
Her üç gruptaki olguların preoperatif, peroperatif ve postoperatif sistolik,
diastolik, ortalama kan basınçları, kalp hızı, spO2 değerleri kaydedildi. Nöroendokrin
yanıtı değerlendirmek için tüm olgularda preoperatif , intraoperatif 30 ve 60.dakika ile
operasyon bitiminde ve postoperatif 24.saatteki AKŞ, ACTH, Kortizol, İnsülin, GH,
TSH ve PRL ölçümleri yapıldı. Olgulara Bromage skalası ve Pin-prick testi
uygulanarak, motor ve duyusal blok başlama ve bitiş zamanları ile Ramsey sedasyon
skalası kullanılarak peroperatif sedasyon derecelerini kaydettik.
İlaçlara bağlı olarak oluşan yan etkiler ; hipotansiyon, bradikardi, bulantı ? kusma,
kaşıntı, yetersiz blok, öksürük kaydedildi.
Operasyon bitimini takiben IV-Hasta kontrollü analjezi (HKA) yöntemi önce
yükleme dozunda, hemen ardından ise bazal infüzyon dozunda tramadol, lokal
anesteziğin ilk uygulanımı başlangıç kabul edilerek 24 saat devamlı infüzyon şeklinde
verildi.
Çalışmamızın sonuçlarına göre, gruplar arasında demografik veriler ve
hemodinamik parametreler bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu
(p>0,05). Yine gruplar arasındaki karşılaştırmada ACTH, AKŞ, İnsülin ve GH
düzeylerinde anlamlı farklılık saptamadık ( p>0,05 ). Grup 3? te 60.dakikadaki kortizol
düzeyinin diğer iki gruba göre istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdiği ( p<0,01 ), her
üç grupta postoperatif 24. saatteki kortizol konsantrasyonlarının grup 3? te daha belirgin olarak azaldığı görüldü. TSH? nın grup 2 ve 3? te, intraoperatif ve postoperatif
24.saattlerde gösterdiği azalma ile grup 3? te operasyon bitimindeki artışı istatistiksel
olarak anlamlıydı ( p<0,05 ). Prolaktin düzeylerinde ise grup 1 ve grup 2 arasında
saptanan fark anlamsız bulundu. Grup 3? te diğer iki gruba oranla intraoperatif 60.
dakika ve operasyon sonunda gözlenen artışlar anlamlıydı (p<0,05 ). Postoperatif 24.
saatte ise tüm gruplarda operasyon bitimine göre PRL düzeylerinde azalma olduğu ve
bu azalmanın grup 3? te anlamlılık gösterdiği saptandı (p<0,01 ).
Motor ve duyusal bloğun başlama ve bitiş süreleri bakımından grup 1 ve grup 2
arasında anlamlı bir fark yoktu ( p>0,05 ). Grup 3? te motor blok başlama ve bitiş
süresi diğer iki gruba göre kısalmıştı ve bu kısalma istatistiksel olarak anlamlıydı
(p<0,01). Duyusal blok başlama süresi grup 3? te grup 1? e göre daha kısaydı ve bu
istatistiksel olarak anlamlılık gösteriyordu (p<0,05). Duyusal bloğun bitiş süresi
bakımından grup 3? te saptanan belirgin kısalma daha da anlamlıydı (p<0,0001).
Peroperatif ve postoperatif dönemde en fazla analjezi gereksinimi grup 3? te oldu.
Grup 2? de ise analjezi gereksinimi en az düzeydeydi. Grup 1? de grup 2? ye göre daha
fazla miktarda tramadol kullanılmasına rağmen anlamlı bir farklılık yoktu ( p<0,05 ).
Komplikasyonlar bakımından hipotansiyon en sık gözlenen komplikasyondu.
Hipotansiyon % 23,7 görülme sıklığıyla en fazla grup 1? de rastlandı. Bulantı ? kusma
grup 1 ve grup 2? de hiç görülmedi. Kaşıntı ise grup 2 ve grup 3? deki olgularda
görüldü.

Abstract: