Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf' un romanlarında varlık deneyimi olarak deniz
The marine as the existence experience in the novels of Halit Ziya Uşakligil and Mehmet Rauf
Yazar: YEŞİM ESİN HAMAMCI
Danışman: PROF. DR. SEVAL ŞAHİN GÜMÜŞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Denizler = Seas ; Mehmed Rauf = Mehmed Rauf ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu tezin amacı Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf romanlarındaki "denize bakmak
ve düşünmek" eyleminin karakterlerde neye karşılık geldiğini anlamlandırmaktır.
Denizin varlığının özelliklerini açıklarken farklı perspektiflerle yeni bir okuma imkânı
sağlama ve tez okuyucusunun da çabalarına yer vererek denizin "üç boyutlu"luluğunda
sunulan örtük manaları açığa çıkarmayı amaçlar. Servet-i Fünûn dönemi yazarlarının
romanlarında denizin incelenmesinin tez konusu olmasının amacı, bunun romanlarda
bir tema olup olmamasından ziyade farklı bir okuma denemesi gerçekleştirmek, denizsu yüzeysel imgelerinin altındaki çok daha derin, inatçı imgeleri açığa çıkarmaktır. Bu
da tezimin çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bunu yaparken kullanacağım kavramları –
epifani, görü anlatısı, karasal değerler, deniz değerleri…- açıklayıp denizin varlığının
ne manaya geldiğinden bahsettim.
Servet-i Fünûn döneminde sadece Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf'un
romanlarına yer vermemin sebebi ise bahsedeceğim kavramları incelemeye elverişli
olmaları, dönemin öncüleri ve karakteristiklerini eserlerinde barındırmalarıdır. Dahil
edilmeyen romanlar ve Servet-i Fünûn'dan sonraki dönemlerde denizin varlığı ayrı bir
araştırma konusu olabilir ve aralarındaki kavramsal farklılıklar karşılaştırılabilir. Türk
edebiyatı üzerine yazılantabiatın konu edinildiği inceleme tezleri mevcutsa da bunlar
daha genel kapsamlı, coğrafî bilgiler üzerinden ilerleyen ve doğanın temel
sembollerini yansıtan araştırmalardır. Bu çalışma ise doğanın bir parçası olarak
denizin varlığının bireysel bir değişim/dönüşüm süreci yaratıp yaratmadığı,
ruhbilimsel çözümlemeleri, sembolik olarak nasıl kullanıldığına odaklanarak bunları
adlandırır.
Anahtar Kelimeler: Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Servet-i Fünûn, deniz,
kara, sahil, epifani, görü anlatısı, bulanık zihin

Abstract:
The aim of this thesis is to interpretation of the meaning in the act of "overlooking the
sea and thinking" in the novels of Halit Ziya Uşaklıgil and Mehmet Rauf. As well,
provide a new reading perception and the sea's three dimensional including the
reader's efforts to reveal the implicit meaning of the sea while identifying the features
of the sea as a living creature. The purpose of exploration of the boundaries of the sea
in the novels of Servet-i Fünun authors is to bring another aspect of reading and
revealing the deeper, persistent images behind the sea-water surface other than
researching sea as a theme. Which creates the point of origin of my study. In my
research, I explained the meaning of the terms of -epiphany, visual narrative, terrestrial
values, nautical values…- and the meaning of the sea.
The reason for me to study only the novels of Halit Ziya Uşaklıgil and Mehmet Rauf
is mainly they are the eligible examples of the Servet-i Fünun containing the most
distinctive characteristics and pioneers of the era. In the meanwhile, it is also possible
to make a similar study of comparison of the conceptual differences in the Post Serveti Fünun Era novels and the ones which were not included in my research. Although
there are dissertations in the Turkish Literature which were discussing the nature
through a more general view with more geographical information reflecting
fundamentals of the nature whereas this study focuses whether the entity of the sea as
a part of nature creates an individual transformation alternation/ transformation
process, a psychological analysis and identifies how they all represented symbolically.
Key words: Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Servet-i Fünun Era, nautical, terrafirma, coast, epiphany, visual narrative, cloudy mind