Farmasötik azo boyar maddeler ve noniyonik yüzey aktif maddeler arasındaki etkileşimler
Interactions between pharmaceutical dyes and nonionic surfactants
Yazar: CEYDA UÇKUN
Danışman: PROF. DR. SİNEM GÖKTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Azo boyar maddeler = Azo dyestuffs ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Noniyonik = Nonionic ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; Yüzey aktif maddeleri = Surfactants ; Yüzey gerilimi = Surface tension

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı farmasötik uygulamalarda sıklıkla kullanılan noniyonik YAM'ler (Tween 20, Tween 40, Tween 60 ve Triton X-100) ve Amarant (AMR) arasındaki etkileşimlerin çeştli fizikokimyasal yöntemler kullanılarak incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: AMR'nin hidrofobisitesi farklı noniyonik mikro-ortamlarda etkileşim mekanizması, YAM'lerin geniş derişim aralığında, spektrofotometrik, iletkenlik ve yüzey gerilim ölçümleri ile araştırıldı. 
Bulgular: AMR'nin YAM'lerle etkileşiminin derecesi spektrofotometrik ölçümler ve Benesi-Hildebrand yaklaşımı ile hesaplanan bağlanma sabitleri (Kb) ile karşılaştırıldı. YAM'lerin AMR varlığında ara yüzeylerinde gözlemlenen değişimler Gibbs Adsorpsiyon İzotermi ile değerlendirildi. İletkenlik ölçümleri yardımıyla AMR varlığında iletkenlik oranları yardımıyla etkileşimin derecesi sayısal olarak hesaplandı. Spektrofotometrik ölçümlerle birlikte yürütülen yüzey gerilim ve iletkenlik ölçümleri ile AMR'nin YAM'lerle etkileşim mekanizması ve misele bağlandığı yer ile ilgili aydınlatıcı bilgiler sağlandı.
Sonuçlar: Spektrofotometrik olarak belirlenen bağlanma sabitleri ve yüzey gerilim ölçümleri kullanılarak tahmini yüzey parametreleri AMR'nin bağlanma mekanizmasını açıklamak için kullanıldı. Noniyonik YAM'lerin yüzey gerilim ölçümleriyle izlenen yüzey özellikleri ile spektrofotometrik ölçümlerle hesaplanan bağlanma sabiti değerleri ile uyum gösterdi. Üç farklı yöntemle yürütülen bu çalışma ile AMR'nin farklı hidrofobikliğe sahip noniyonik YAM'lerle etkileşimlerinde hidrofobik etkileşimin rol oynadığı ve bu etkileşimlerin Tween 60 >Tween 40 > Tween 20 >TX100 sırasını izlediği görüldü.

Abstract:
Objective: The aim of this work is to study the interactions between nonionic surfactants (Tween 20, Tween 40, Tween 60 and Triton X-100) and Amaranth (AMR), which are frequently used in pharmaceutical applications using various physicochemical methods at 298 K.
Material and methods: Conductivity, spectrophotometry and surface tension measurements have been carried out at 298 K to study the interaction mechanism of AMR in wide range of different hydrophobic nonionic microenvironments.
Results: The binding constants (Kb) of bound AMR to micelles were calculated by means of Benesi-Hildebrand Equation. The influence of AMR on surface properties of nonionic surfactants was evaluated using Gibbs Adsorption Isotherm. Using conductivity measurements, the degree of interaction was calculated as conductivity ratios quantitatively in the presence of AMR. Surface tension, spectrophotometry and conductivity measurements gave information about the interaction mechanism and binding of AMR with nonionic surfactants.
Conclusion: The binding constants determined spectrophotometrically, the estimated surface properties of nonionic surfactants employing the surface tension measurements and conductivity ratios are used to explain binding mechanism of AMR. Changes in surface properties of surfactants determined by surface tension measurements in the presence of AMR are in good agreement with the binding constants determined spectrophotometrically as well as calculated conductivity ratios. As a result, it was observed that the hydrophobic interaction played a major role on the interactions of AMR with different non-ionic surfactants. The binding tendency of AMR followed the order of Tween 60> Tween 40> Tween 20> TX100.