Cizre- Silopi karayolunun esnek üstyapı bozulmalarında yüksek sıcaklık etkisinin araştırılması ve beton yol alternatifi
Investigation of high temperature's impact on flexible pavement destructions on the Cizre-Silopi highway and concrete road option
Yazar: TURAN FIRAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT ÖZCANAN
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Beton yollar = Concrete roads ; Bitümlü sıcak karışım = Bituminous hot mixture

Özet:
Tasarlanan bir karayolunun öngörülen servis ömrü boyunca kaliteli bir hizmet sağlayabilmesi, bozulmalara karşı göstereceği dirençle doğrudan ilişkilidir. Karayolunun bozulmalara karşı gösterdiği direnç ise büyük ölçüde mekanik performansa bağlıdır. İklim ve sıcaklık, esnek üstyapılarda mekanik performansı etkileyen en önemli çevresel faktördür. Bu sebeple herhangi bir yol kesiminde üstyapı tasarımı yapılırken bölgenin sıcaklık değerleri göz önüne alınmalıdır.

Silopi-Cizre karayolu, Habur Sınır Kapısı aracılığıyla gerçekleştirilen sınır ticaretinin yoğun bir şekilde gerçekleştiği önemli bir ulaşım hattıdır. Ulaşımın ağır araçlarla sağlandığı bu yol, geniş trafik hacmiyle beraber kayda değer dingil yükleri ve gerilmelere maruz kalmaktadır. Bununla birlikte yörenin, Türkiye'de en yüksek sıcaklıkların görüldüğü bölge olması faktörü de üstyapıdaki bozulma ve deformasyonları kaçınılmaz hale getirmiştir.

Bu çalışmada bahsi edilen sebeplerden ötürü birçok kesimde bozulmaya uğramış Silopi-Cizre yolu özelinde sıcak bölgelerde uygulanabilir üstyapı tiplerinin sıcaklıkla mekanik davranış ilişkisi araştırılmıştır. Bu amaçla belirli sıcaklıklarda (20°, 30°, 40° ve 50°) mevcut asfalt kaplamalı karayoluna ait karot örnekler bir dizi Marshall stabilite testine, laboratuvarda üretilen C25 beton ve silindirle sıkıştırılmış beton (SSB) numuneler ise bir dizi standart basınç testine tabi tutularak mekanik performansları karşılaştırılmıştır. Testler sonucunda mevcut asfalt kaplamanın basınç dayanımında 50°'den 20°'ye oranla %52'ye varan bir azalma gerçekleştiği, bu oranın C25 beton için stabil kalmakta iken, SSB numuneler için % 23'lük dayanım artışı görülmektedir. Sonuç olarak asfalt kaplamaların yüksek sıcaklıkta mekanik performansını önemli ölçüde yitirdiği anlaşılmış olup sıcak bölgelerde asfalt kaplama yerine beton yol veya SSB yolların tercih edilebileceği önerilmiştir.

Abstract:
The ability of a designed highway to provide a quality service throughout its predicted service life is directly related to its resistance to deterioration. The roadway's resistance to disturbances is largely dependent on mechanical performance. Climate and temperature are the most important environmental factors affecting the mechanical performance of flexible pavements. For this reason, the temperature values of the region should be taken into account when designing the pavement in any road section.

The Silopi-Cizre highway is an important transportation line where border trade through the Habur Border Gate takes place intensively. This road, where transportation is provided by heavy vehicles, is exposed to significant axle loads and stresses together with the large traffic volume. However, the fact that the region is the region with the highest temperatures in Turkey has made the deterioration and deformations in the superstructure inevitable.

In this study, the relationship between temperature and mechanical behavior of flexible pavement types in hot regions was investigated, especially on the Silopi-Cizre road, which has deteriorated in many parts due to the reasons mentioned. For this purpose, core samples of asphalt-pavement highways at certain temperatures (20°, 30°, 40° and 50°) are subjected to a series of Marshall stability tests, while C25 concrete and roller compacted concrete (RCC) samples produced in the laboratory are subjected to a series of standard pressure tests. Mechanical performances were compared. As a result of the tests, there is a decrease of up to 52% in the compressive strength of the existing asphalt pavement compared to 50° to 20°, while this rate remains stable for C25 concrete, a 23% increase in strength is observed for RCC samples. As a result, it has been understood that asphalt pavements lose their mechanical performance at high temperatures, and it has been suggested that concrete roads or RCC roads may be preferred instead of asphalt pavement in hot regions.