Kan bağışçılarının ve bir kamu kurumu çalışanlarının kan bağışına ilgisi, bilgi düzeyleri ve ulusal yeterliliğe ulaşma yöntemleri
The level of knowledge and the interest of the blood donors and the staff of a state society with the methods to ensure the national adequate level; about donation
Yazar: EDA AYŞE TULUNAY
Danışman: PROF.DR. SABRİ KEMAHLI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Tıp alanındaki hızlı gelismelere rağmen, kanın yerini tam anlamı ile tutacakbir kaynak bulunamamıstır. Ayrıca kanın klinik kullanım alanları çesitlenmekte veher geçen gün artmaktadır. Böylece kan, ?tek kaynağı insan olan, yasamsal bir ilaç?olma özelliğini korumaktadır. Bu nedenle, kan ihtiyacı ve kan bağısı konusundatoplumun bilinçlendirilmesi çok önemlidir. Toplumumuzun ?kan ihtiyacı? ve ?kanbağısı? konularında ne düzeyde bir farkındalığa sahip olduğunu gösterir az sayıdaçalısma bulunmaktadır. Bu çalısmada, toplumumuzda kan ihtiyacı ve gönüllü kanbağısının önemi konusunda farkındalık olusturacak toplumsal ilgi ve bilgiseviyesinin tespiti ile kan ve kan ürünleri konusunda ulusal yeterliliğe ulasmayısağlayacak yöntemlerin tespiti amaçlanmıstır.Ocak-Mart 2007 tarihleri arasında Türkiye Yüksek ?htisas Hastanesi KanMerkezine kan bağısı için gelen kisilere ve T. C Z?RAAT BANKASI çalısanlarınadaha önce hazırladığımız anket formları verilerek, profesyonel sağlık personelindenyardım almadan doldurmaları istendi. Bu anket, kan bağısçılarına daha öncekendilerine kan transfüzyonu yapılıp yapılmadığı, kaç defa kan bağısındabulundukları, hangi sıklıkta kan bağısı yaptıklarını, ilk kan bağısını nerede ve niçinyaptıklarını sorgulayan baslıklar içermekteydi. Kisileri düzenli kan bağısınayöneltecek en önemli etkenin ne olabileceği ve kan bağısının artırılması için neleryapılabileceğine iliskin çesitli baslıkları da içeren bu anket formunda kan bağısınınbağısçıya etkileri hakkında bilgi düzeyleri de değerlendirildi.Örnekleme alınan bireylerin anket sorularına verdikleri cevaplarincelendiğinde; %90.4'ünün kendisinin daha önce kana ihtiyacı olmadığı,% 38.8'inin daha önce 3 veya daha fazla defa kan bağısı yaptığı, ilk kan bağısınınyapılmasında %32.9'unun yardım amacıyla, % 26.4'ünün ise bir yakınının kanihtiyacı olması nedeniyle olduğu tespit edilmistir. Bir hayat kurtarma düsüncesinin(%71.1) düzenli kan bağısı için en önemli etken olduğu, toplumu okullardakieğitimlerle bilgilendirmenin kan bağısını artıracak en önemli özellik olduğu (%68.1),kan bağısı için Kızılay Kan Merkezinin en yüksek oranda tercih edildiği (% 53.8)tespit edilmistir.Çalısmamızın sonuçlarına göre toplumumuzda yardıma yönelik kanbağısçılığının ilk sırayı aldığı gözlenmektedir. Bu durum toplum yapımızda dahaetkin tanıtım çalısmaları ile bağısçı kazanımında basarılı olunabileceğinigöstermektedir.Anahtar Kelimeler : 1- Kan, 2- Kan ürünü, 3-Ulusal yeterlilik,4- Yıllık kan ihtiyacı.

Abstract:
?nspite of the medical progresses; there is no complete substitute for bloodyet. Blood which the only source is human, is still a life-saving product and is usedfor different clinical indications. Because of this reality; the civil society must beinformed and educated about the blood need and the volantary donation. The numberof study which investigate the knowledge level of Turkish people about the bloodneed and being a volantary donor; is very limited. So in this study we planned toestablish the knowledge level of Turkish people about the blood and donation. Alsoaccording to results; we wish to develop the national organization for self?sufficiency of blood in Turkey.Our questionnaires were answered by the all volantary, non-remunerateddonors who applied to the blood center of TY?H between January and March 2007and by the T. C Ziraat Bank workers.The answers were given directly by donors and workers; without the help ofthe professional staff.The questionnaires contained the items such an;- Have you ever need a transfusion?- How many times have you been a blood donor ?- In which intervals, have you been a donor?- Which center was your first donation place, and why?- When we evaluated the answeers in questionaires; we found that;- %90.4 donors have no need a transfusion before.- %38.8 donors have donations three or more.33- %32.9 donors became a volantary donor because of a need for anunknown recipient, while %26. 4 donors gave blood as it is needed for amember of their family.- %71.1 donors thought that, the most important factor for being a regularvolantry donor, is to save the life of a patient and it must be done withoutany benefit.- %68.1 donors thought that; to promote an active blood donation; theeducation of students is one of the most effective methods.- %53.8 donors prefer Red Crescent for the donation.The result of our study showed that the first reason of being a volantarydonor, was to save the life of an unknown people without any benefit, only becauseof humanity. So with more sensitive propagandas or organizations, according to ourthis socio-culturel trend, we can be more succesful to encourage volantary donationin Turkey.Key Words: 1- Blood, 2- Blood products, 3- National self ? sufficiency,4 ? Annual blood need.