Myra ve Andriake'de ele geçen takılar
Jewels found in Myra and Andriace
Yazar: SEMA TALU
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÇEVİK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Andriake = Andriake ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Myra = Myra ; Roma Dönemi = Roman Period ; Takılar = Jewellerys

Özet:
Bu tez içerisinde, Myra ve limanı Andriake kazılarında, mezarlardan ve çeşitli yapılardan ele geçen 130 takı ve takı ögesi kataloglanmıştır. Bu takılar tipolojik, stilistik, ikonografik ve teknik açılardan incelenmiştir. Tez kapsamında, küpe, yüzük, takı taşları, kolye sarkaçları, bilezikler ve boncuklar gibi takı türleri bulunmaktadır. Bu örneklerden bazıları takım oldukları için ya da birbirleri ile ilişkili görüldükleri için bağlamlarından kopmamaları amacıyla tek katalog numarası altında değerlendirilmiştir.
Bu çalışma içerisinde incelenen takılar, tipolojik gruplara ayrılmıştır. Her grubun, objelerin form ve bezeme özelliklerine göre oluşturulmuş alt grupları bulunmaktadır. Özellikle küpe buluntuları Roma Dönemi'nin ana küpe tipolojisiyle paralellik göstermektedir. Büyük bir çoğunluğu döneminin ana tipolojisini takip eden takı buluntularında çok çeşitli malzemeler kullanılmıştır. Myra ve Andriake takıları oldukça zengin tipolojik ve ikonografik özellikler taşımaktadır.
Mezarlardan ve çeşitli yapılardan ele geçen takıların neredeyse tamamında kullanım izlerinin gözlemlenmesi bu takıların sadece mezar armağanı olmadıklarını aynı zamanda günlük hayatta da kullanılmış olan ölü eşyaları olduklarını göstermesi açısından önemlidir. Bu durum, Myra ve Andriake takılarının ölü armağanı ya da adak için özel olarak üretilmediklerini gösterir. Takılar, birey tarafından yaşarken kullanılmış ve ölüm sonrası yaşamında da ona eşlik etmeye devam etmişlerdir.
Andriake'deki ÇA-5/B açma numaralı mezar ile Demre Çayı'nda bulunan altı lahit, antik dönemde soyulmamış oldukları için daha doğru değerlendirme yapmamıza olanak sağlamaktadır. Mezarlardan ele geçen örnekler M.S. 2.-3. yüzyıl takı geleneğinin izlerini taşır.
Kataloğumuzdaki en erken takı örneği olan 29 katalog numaralı Hermes betimli gemme M.S. 1.-2. yüzyıl aralığına tarihlendirilmiştir. Buluntular arasındaki en geç tarihli örnek ise İslami Dönem'e tarihlendirilen içte opak mavi cam ipliği bezemeli 93 katalog numaralı burgulu bilezik parçasıdır. Myra ve Andriake takılarının büyük çoğunluğu M.S. 2.-3. yüzyıllara aittir. Altın ve süs taşlarının yoğun olarak kullanıldığı bu zaman aralığına ait takıların neredeyse tamamı mezarlardan ele geçmiştir. M.S. 5. yüzyıldan sonra ise Hristiyanlık sembolleri ve anlatıları ile bezenmiş bronz takıların kullanımı artmıştır.
Andriake'de bulunan takılarda hem doğu hem de batı ikonografisinin kullanılması kentin kültürel dokusunu açıkça yansıtmaktadır. Roma ile Mısır arasında ticari ilişkilerin bulunması ve Andriake'nin bu noktada önemli bir liman olması göz önünde bulundurulduğunda uluslarası nesne trafiğine sahne olması şaşırtıcı değildir.

Abstract:
In this thesis, 130 jewellery and jewellery components were catalogued from the graves and various structures in the excavations of Myra and its harbour Andriace. These jewels were examined in terms of typological, stylistic, iconographic and technical aspects. Within the scope of the thesis, there are jewellery types such as earrings, rings, gemstones, pendants, bracelets and beads. Some of these examples have been studied under a single catalogue number, so that they do not break from their context as they are pairs or seem to be related to each other.
Jewels studied in this thesis is divided into typological groups. Each group has subgroups formed according to the form and decoration features of the objects. In particular, the earrings follow the general typology of the Roman Period. A wide variety of materials are found in jewellery finds, the vast majority of which follow the main typology of their time. The jewellery of Myra and Andriake has very rich typological and iconographic features.
It is important to observe the traces of wear marks that indicate usage in almost all jewels recovered from graves and various structures, as they show that these jewels aren't not only burial gifts but also burial gifts used in daily life. This indicated that jewels of Myra and Andriace aren't specially produced for grave gifts of votive. These jewels were used while living by their owner and continued to accompany him or her in his post-mortem life.
The grave numbered ÇA-5/B in Andriace and the six sarcophagi in Myros Stream allow us to make a more accurate assessment since they were not peeled in the ancient period. Jewels obtained from the graves bear the traces of the jewellery tradition of 2nd-3rd centuries AD.
The earliest jewellery example in our catalogue, the ring stone with the depiction of Hermes (Cat. No. 29), is dated to 1st-2nd centuries AD. The latest example among the finds is the twisted bracelet with an opaque blue glass trail decorated inside, dated to the Islamic Period (Cat. No. 93). The vast majority of Myra and Andriace's jewels belongs to 2nd-3rd centuries AD. Almost all of the jewels belonging to this period, in which gold and ornamental stones were used extensively, were recovered from the graves. After the 5th century AD, the use of bronze jewels decorated with Christianity symbols and narratives increased.
The use of both eastern and western iconography in jewels found in Andriace clearly reflects the cultural texture of the city. Considering the commercial relations between Rome and Egypt and Andriace is an important harbour at this point, it is not surprising that there is international object traffic in Andriace.