Kronik boyun ve bel ağrısı olan hastalarda fentanilin ağrı ve yaşam kalitesi üzerine etkinliği
Efficacy of transdermal fentanyl on quality of life and pain in patients with neck and low back pain
Yazar: ZELİHA BİRSEV KÜÇÜKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM ALTINDAĞ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Ağrı, var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen, hoşa gitmeyen duyusal ve emosyonel bir deneyimdir. Kronik ağrı, beklenenden daha uzun süre veya doku iyileşme süreci tamamlandıktan sonra da devam eden ağrıdır. Bu süre farklı kaynaklarda 3 veya 6 ay olarak tanımlanmaktadır. Adjuvan analjezikler ve fentanil kronik ağrıda başvurulan tedaviler arasında sayılabilir.Çalışmamıza, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniğine bel ve boyun ağrısı şikayetiyle başvuran, klinik ve radyolojik bulgulara göre servikal disk hernisi ya da lomber disk hernisi tanısı konulan 50 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, kullandıkları ilaçlar, dozları ve kullanma süreleri ile eşlik eden diğer hastalıkları sorgulandı. Yaşam kalitesi Kısa form 36 (KF 36), ağrı şiddeti ise Görsel Analog Skala (GAS) ile değerlendirildi. İlk değerlendirmeden sonra tüm hastalara transdermal fentanil 12 ?g/saat dozunda uygulandı.Bel ve boyun ağrısı olan iki grup hastada yaş ortalaması sırasıyla 43.6±10.5 ve 48.7±10.6 yıl olarak hesaplandı. Gruplar arasında yaş, cinsiyet dağılımı, tedavi öncesi eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) ve C reaktif protein (CRP) değerleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).Servikal disk hernili hastalarda KF 36 ölçeğinin emosyonel rol kısıtlanması, fiziksel fonksiyonlar, fiziksel rol kısıtlanması ve ağrı alt başlık skorları ile GAS skorunda tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı düzelme saptandı (p=0.020, p<0.001, p=0.005, p=0.007, p<0.001).Lomber disk hernisi olan hastaların KF 36 ölçeğinin sosyal fonksiyon, fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlanması ve ağrı alt başlıkları ortalama skorları ile GAS skoru ortalama değerlerinde tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.001, p=0.002, p=0.045, p<0.001, p<0.001).Çalışma sonuçlarımız kronik boyun ve bel ağrısı tedavisinde 12 ?g/saat dozunda kullanılan fentanilin hem ağrı şiddeti hem yaşam kalitesi üzerine etkili bir tedavi olduğunu göstermiştir. Kronik ağrı tedavisinde konvansiyonel analjezik tedavilerle sonuç alınamadığında fentanil etkili bir tedavi seçeneği olarak kabul edilebilir.Anahtar kelimeler: Kronik ağrı, Fentanil, Opioidler

Abstract:
Pain is an unpleasant sensory and emotional experience associated with actual or potential tissue damage, or described in terms of such damage. Chronic pain is a pain that is expected to continue for longer or after tissue healing process. It has been suggested that the duration of chronic pain was 3 or 6 months. Adjuvant analgesics and fentanyl occassionally preferred in management of chronic musculoskeletal pain.Study population included 50 subjects who were consecutively recruited from Gaziantep University Department of Physical Medicine and Rehabilitation among patients referred for screening of low back or neck pain. They were diagnosed as cervical or lumbar disc herniation according to their clinical and radiological findings. The demographical features, medications, duration of each medications, concomitant diseases, rutine test results were recorded. The severity of pain, health related quality of life was evaluated by Visual Analogue Scale (VAS), Short Form 36 (SF 36) in respectively. Transdermal fentanyl was applied as 12 ?g/h patch after the first evaluation.Mean age of patients with low back pain and neck pain was measured as 43.6±10.5 and 48.7±10.6 years, respectively. There were no significant differences between two patients group in respect to age, gender, erythrocyte sedimentation rate (ESR) and c-reactive protein (CRP) levels (p>0.05).There were significant healing in mean scores of role emotional, physical functioning, role physical, bodily pain subscales of SF 36 after treatment in cervical disc herniation group (p=0.020, p<0.001, p=0.005, p=0.007 respectively).There were significant healing in mean scores of social functioning, physical functioning, role physical, bodily pain subscales of SF 36 after treatment in lomber disc herniation group (p<0.001, p=0.002, p=0.045, p<0.001 respectively). Furthermore, the mean scores of VAS vas lower than before the treatment in both groups (p<0.001, for both).Our findings were indicated that 12 ?g/h transdermal fentanyl treatment was evidently effective on quality of life and pain in chronic neck and back pain. In conclusion transdermal fentanyl may be a good alternative in management of chronic musculoskeletal pain.Key words: Chronic pain, Fentanyl, Opioids.