Antakya yöresi mezar stelleri
The Grove steles in Antakya neighbourhood
Yazar: ASLI SARAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Figür = Figure ; Hatay = Hatay ; Mezarlar = Graves ; Steller = Steles

Özet:
Çalışmamızda, Anadolu'nun en eski yerleşim merkezlerinden biri kabul edilen ve coğrafyasıyla olduğu gibi uzun tarihi geçmişiyle de dikkati çeken Antakya'nın mezar stellerini tanıtmayı amaçladık. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için çalışmamıza doğallıkla, Antakya'nın görkemli geçmişinden başladık ve yaklaşık üç yüzyıl süreyle Seleukos Kralhğı'nın başkenti olan kentin coğrafyası ile tarihçesine kısaca değindik. İkinci bölümde ise stelleri form özelliklerinden yararlanarak ana tiplerine göre kümelendirmeye ve niş formlarında görülen farklılıklara bakarak kendi içinde alt kümelere ayırmaya çalıştık. Bu arada belirlenen kümelerin dışında kalan ve formuyla onlardan ayrılanları diğerleri başlığı altında topladık. Çalışmamızın üçüncü- bölümünde figürleri tiplerine göre ayırıp, her birini fazla ayrıntısına girmeden gelişim süreci içinde değerlendirdik. Bu arada tekil örnekler oldukları için hiç bir ad altında toplanamayan bazı figürleri de diğerleri başlığı aranda inceledik. Aynca çok sayıda örnekle karşımıza çıkan ve sayılan kadın-erkek tiplerinin toplamına yaklaşan çocuk ve hizmetçi figürlerini de ayrı bir küme içinde değerlendirdik. Daha sonra, incelediğimiz stellerin genel özelliklerini ve diğer merkezlerle olan etkileşimini saptamaya çalıştık. Değerlendirme bölümünde nitelik ve rölyeflerin özelliklerine bakılarak aynı atölyede yapıldığını düşündüğümüz stelleri, atölyelere isim vermeksizin kümelendirmeye ve aralarındaki ilişkileri ortaya çıkarmaya çalıştık. Katalogda ise çoğunluğu bugüne kadar yayınlanmamış 187 tane mezar steli, işlenilen konulara, figür tiplerine ve yazıtlara bakılarak ayrıntılı olarak tanıtılmaya çalışılmış, sıralama ste! biçimlerine göre değil, figür tiplerine göre yapılmıştır. Ayrıntılar ise üzerlerinde betimlenen konular ile stel formlarına göre belirlenmiş ve kronolojik sıralama takip edilmemiştir.

Abstract:
In our research, we have intended to introduce grave reliefs of Antakya, drawing attention with its long historical background, as well as its geography, and accepted as one of the oldest centers of population of Anatolia. We have begun to study the splendid past of Antakya to make the subject be understood better. We have briefly mentioned the short history and geography of the city which has been the capital of Kingdom of Seleukos for nearly three centuries. In the second part, we have tried to form a group of reliefs according to their main types using the peculiarities of their forms and divide them into groups by the differences seen in their niche forms. Meanwhile, the ones different ones as for the forms, have come together under the heading "Others". In the third part of our study, we have grouped the figures by their types and evaluated every relief within the progression period without going into much detail. In the meantime, some figures being unique samples could not be gathered under any heading, so we have studied them under "Others". Besides, we have come across so many samples of child and servant figures which were almost equal in number to the total or woman and man types, and evaluated them in a different group. Later, we have tried to determine the general characteristics of the figures examined and their interaction with other centers. In the "Evaluation" part, considering the qualities and characteristics of the reliefs, we have tried to make a group of the reliefs made at the same workshop, without naming the workshops, and state the relationship between them. In the cataloque, 187 grave figures, most of which were not been published up to date, have been tried to be introduced in detail according to the subjects dealt with, types of the figures, and inscriptions. Arrangement has been done due to the figure types, not the form of figures. Details have been defined in respect of the forms of figures and the subjects described on them. Chronological order has not been followed.