Türkiye'deki okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özelliklerinin incelenmesi
The examination of physical characteristics of preschool institutions in Turkey
Yazar: ELİF KURŞUNLU
Danışman: PROF. DR. NURAY SENEMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Okul bahçeleri = School gardens ; Okul binaları = School buildings ; Okul mimarisi = School architecture ; Okul öncesi eğitim = Preschool education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından durumunu belirlemek ve bu yönde yapılacak iyileştirme çalışmalarına katkı sağlamaktır. Betimsel araştırma yöntemine başvurulan araştırmanın evrenini Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumları oluşturmaktadır. Aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak; İstanbul, Balıkesir, Bursa, İzmir, Ankara, Antalya, Kayseri, Samsun, Trabzon, Antep, Erzurum ve Malatya olmak üzere 12 ilden toplam 120 kurum seçilmiştir. Bu kurumlar, bağımsız anaokulları, ilkokula bağlı anasınıfları ve meslek liselerine bağlı uygulama anaokullarından oluşmaktadır. Ayrıca 36 öğretmen görüşme yoluyla araştırmaya katılmıştır. Araştırmada karma veri toplama yollarına başvurulmuştur. Araştırmanın alt problemlerine cevap verecek şekilde, araştırmacı tarafından 'Okul Mimarisi Genel Özellikleri Gözlem Formu', 'Okul Bahçesi Özellikleri Gözlem Formu',  'Sınıf İçi Fiziksel Ortam Özellikleri Gözlem Formu' ve 'Öğretmen Görüşme Formu' geliştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmış olup; yüzde, frekans ve ortalama hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının yasal fiziksel standartları, uluslararası standartlarla karşılaştırıldığında yeterli nitelikte değildir. Okul binaları genişlik, dış görünüm, ek eğitsel alanların varlığı gibi pek çok açıdan uygun nitelikte değildir. Okul bahçeleri genellikle beton zeminden oluşmakta, eğitsel düzenlemelere yer verilememektedir. Pek çok ilkokul ve lisede anasınıfına ayrılmış bir bahçe alanı yoktur. Sınıfların genişlikleri yetersiz, mevcutları fazladır. Öğrenme merkezlerinin etkili şekilde düzenlenmesi neredeyse hiçbir sınıfta gözlenmemiştir. Öğretmenlerin çoğu görev yaptıkları kurumun fiziksel özelliklerini yetersiz bulmaktadır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından niteliğinin iyileştirilmesi ve bu konudaki standartların geliştirilmesi gerektiği söylenebilir. Okul öncesi eğitimde nicel artışın yanında, etkili fiziksel düzenlemeler ile eğitimin niteliği de artırılmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Okul öncesi eğitim, okul mimarisi, okul binası, okul bahçesi, anasınıfı, öğrenme merkezleri, eğitsel materyaller

Abstract:
The purpose of this research is to specify physical properties of State Pre-school Education Institutions in Turkey, and makes contributions to improvement works with modern ideas. The descriptive research method is selected. The population of this research is constituted of State Pre-school Education Instutions in Turkey. 120 institutions from 12 cities; İstanbul, Balıkesir, Bursa, İzmir, Ankara, Antalya, Kayseri, Samsun, Trabzon, Antep, Erzurum, Malatya are attached to this search. These Institutions are independent preschools, preschools dependent on primary schools, preschools dependent on business high-schools. Meanwhile, 36 teachers joined to search by the way of interview. Mixed data collection method is used in this search. 'General Architectural Features of School Observation Form', 'General Properties of School Gardens Observation Form', 'Physical Properties of Classrooms Observation Form' and 'İnterview Form With Teachers' are developed to reveal sub-problem by the researcher. Descriptive statistics is used to analyse quantitative features. Content analyze method is used to analyse qualitative measurement. The results of the searches can be summarized as; the physical standarts of institutions are insufficent to compare international standarts. School buildings are not qualified on several counts such as; wideness, number of floors, additional education spaces. School gardens are generally concrete floor. There are not any educational design. Classroom size are above limit and wideless of classrooms are not sufficent. According to results of this search, the quality of pre-school education institutions in Turkey should be improved in terms of physical features and the standarts on this issue should be developed. 

Keywords: Pre-school education, school architecture, school buildings, school garden, kindergarden, learning centers, training materials.