Türkiye demiryolları sektörü ve A.B.'ye katılım sürecinde yeniden yapılanma çalışmaları
Turkish railway sector and restructuring efforts in the accession period to European Union
Yazar: SEMİHA ÖZLEM ÇABUK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN MIHCI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Demir yolları = Railways ; Demir yolu işletmeleri = Railway businesses ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Türkiye = Turkey

Özet:
Ulaştırma, ekonomik gelişmenin, özellikle bölgeler arası dengesizliği gidermenin önemli bir aracıdır. Günümüzde, Dünyanın büyük ve tek bir pazar haline dönüşmesi sonucunda ulaştırma hizmetlerinin önemi daha da artmıştır. Yolcu ve yük taşımacılığının, mal ve hizmetlerin üretimi, dağıtımı ve tüketimi aşamalarında oldukça önemli payı bulunmaktadır. Ulaşım talebi, ekonomik büyüme, nüfus artışı, dış ticaret hacminin genişlemesi ve kentleşme gibi nedenlerle her geçen gün artmaktadır. Taşımacılık hizmetlerinin, bütün mal ve hizmet üretim sektörlerinin gelişiminin vazgeçilmez bir parçası olması, ekonomik büyüme ile ulaşım sektörü arasında karşılıklı bir bağımlılık oluşmasına neden olmaktadır. Son onbeş-yirmi yıllık süreçte, demiryolu sektörü tüm Dünyada büyük değişikliklerle birlikte zorlu ve fırsatlarla dolu bir dönem geçirmektedir. Küresel ticaretin gelişmesine paralel olarak, demiryolları sektöründe de önemli yapısal ve teknik değişim süreci yaşanmaktadır.Ülkemizde de Avrupa Birliği (AB) uyum sürecinde önem kazanan sektörün yeniden yapılandırılması çalışmalarında, sadece diğer ulaştırma sistemleri karşısında rekabet gücünün arttırılması değil, aynı demiryolu alt yapısı üzerinde birden fazla işleticinin faaliyetine imkan vererek sektör içinde rekabetin yaratılması, demiryolu altyapısının kullanım kurallarının belirlenmesi ve bu kuralların ülkeler arasında uyumunun sağlanması da gerekmektedir. Önümüzdeki yıllarda sektörün gelişmeye devam etmesi ve ülkemizde taşımacılığın karayolundan demiryoluna yönelmesi beklenmektedir.Avrupa Birliği ülkelerinde düzenleme (regülasyon) çalışmaları birliğin demiryolu taşımacılığına ilişkin yasal çerçeveleri ve direktifleri kapsamında yürütülmektedir. Avrupa Birliği, birlik ülkeleri içerisinde demiryolu taşımacılığına ilişkin tek pazarı öngörmektedir. Altyapının, tren işletmeciliğinden ayrılmasını öngören yeni demiryolu politikaları AB Direktifleri ile yürürlüğe konularak, özel sektör şirketlerinin altyapıya erişimi sağlanmıştır. AB'ye katılım sürecinde olan ülkemizde de çalışmaları devam eden yeni ?Demiryolu Çerçeve Kanunu? ile ?TCDD Kanunu? bu yönde düzenlemeler öngörmektedir.Bu yüksek lisans tezinin amacı, ülkemiz demiryolu sektörünün genel yapısını reform çalışmaları üzerinde odaklanarak incelemek ve sektörün karşılaştığı sorunlara bu bağlamda çözüm önerileri getirmeye çalışmaktır.122 sayfaAnahtar Kelimeler: Türkiye, Demiryolu Sektörü, AB Demiryolu Sektörü, Beyaz Kitap, Yeniden Yapılanma Çalışmaları.

Abstract:
Transportation is an essential asset for economic development and overcoming the interregional imbalance. Today, as a result of the transformation of the world as a big and a single market, the importance of transportation services has also increased. Passenger and freight transportation contributes significantly to the production, distribution and consumption of goods and services. Transportation demands increase consistently with regard to the economic development, population increase, expansion of international trade volume, urbanisation and so forth. The inevitability of the transportation services for the development of all goods and services sectors naturally bring about a mutual dependency between economic growth and transportation sector. During the last 15-20 years, railway sector has gone through a period of both challenging and full of opportunities. Parallel to the development of global trade, railway sector has also undergone an important structural and technical alteration process.In Turkey, within the restructuring efforts, which has become more of an issue with regard to the European Union (EU) integration process, it is necessary not only to increase the competitive capacity of the sector against other transportation systems, but also to encourage internal competition through enabling multiple operator activities on the same railway infrastructure, determine the rules for using railway infrastructure and harmonise these regulations internationally. For the near future, it is anticipated that the railway sector will continue its development and transportation in Turkey will tend towards railways instead of highways.The regulation works in EU countries have been conducted with regard to the Union?s legal frames and directives concerning railway transportation. EU proposes a single railway transportation market within the member countries. New railway policies that propose separation of the infrastructure from railway management are put into force via EU directives, and as a result private sector has been also enabled to access the infrastructure. In Turkey, as a country continuing its accession period to EU, new ?Railways Framework Law? and ?TCDD Law? also provide regulations with respect to EU?s mentioned policies.The main goal of this master thesis is to examine the general structure of the railway sector in Turkey with respect to reform works and, within this context, to propose solutions for the problems emerging during the process.122 pagesKeywords: Turkish, Railway Sector, EU Railway Sector, The White Paper, Reconstruction Efforts.