Özel eğitim öğretmenlerinin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerine ilişkin görüşleri
The opinions of the special education teachers on the education services provided for students with severe and multiple disabilities
Yazar: MAİDE KOLAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Eğitim hizmetleri = Education services ; Çoklu yetersizlik = Multiple disabilities ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın genel amacı, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere
sunulan eğitim hizmetlerine ilişkin özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerini
belirlemektir.
Yöntem: Bu araştırmada, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni
kullanılmıştır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerle deneyim sahibi on özel eğitim
öğretmeni araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. On bir ana sorudan oluşan yarı
yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler
içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleriyle analiz edilerek yapılan kodlamalardan
beş tema ve on dört alt temaya ulaşılmıştır.
Bulgular: Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim
hizmetlerinin niteliğini olumlu anlamda etkileyen etmenlerin; özel eğitim öğretmenleri,
özel eğitim anaokulları, Özel Eğitim Okulları'nda hemşirenin olması, müfredat
içeriklerin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere uygun hale getirme çalışmaları ve
devletin özel eğitim alanını desteklemesi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ağır ve çoklu
yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğini olumsuz etkileyen
noktalar genel olarak; ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerin ihtiyaç duyduğu alan
uzmanlarının ve destek personellerinin eksikliği ve niteliğiyle ilgili sorunlar, eğitim
ortamının öğrencilerin gereksinimlerine tam olarak hitap etmemesi, aile ile karşılaşılan
sorunlar, materyal ve teknoloji eksikliği ve ağır ve çoklu yetersizlik ile ilgilenen
akademisyen sayısının az olması bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda katılımcılar, ağır
ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğini olumsuz
etkilediğini söyledikleri noktalara önerilerde bulunmuşlardır. Ağır ve çoklu yetersizliği
olan öğrencilere yönelik öğretimsel düzenlemeler ise; uyarlamalar, BEP ve teknoloji
olarak gruplanmıştır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerin eğitiminde gerekli olan uzman, personel ve kişilerin kimler olduğuna, bu paydaşlar arasındaki işbirliğine ait
bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca özel eğitim öğretmenlerinin ağır ve çoklu yetersizliği olan
öğrencilerle deneyimler temasından; çalışma isteğini etkileyen etmenler, bu öğrencilere
eğitim verme ile ilgili kendilerine yönelik yeterlik algıları ve özel eğitim lisans
programının yeterliliğine ilişin alt temalara ulaşılmıştır. Son olarak, ağır ve çoklu
yetersizliği olan öğrenciler için kapsayıcı eğitim ortamı teması; bu öğrencilere eğitim
verilen yerler ve bu öğrencilerin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim
uygulamalarından faydalanabilme durumu alt temaları ile incelenmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim
hizmetlerinin niteliğine ilişkin görüşlere bakıldığında; niteliği olumsuz olarak etkileyen
etmenlerin olumlu olarak etkileyen niteliklerden fazla olduğu görülmüştür. Ağır ve
çoklu yetersizliği olan öğrencilere hazırlanan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programının
kalitesini etkileyen etmenlerin var olduğu ortaya çıkmıştır. Bu öğrencilerin
gereksinimlerini karşılanması için; alan uzmanlarına yer verilmesi ve işbirliğine dayalı
ekip çalışmasının sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenleri,
ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere eğitim verme konusunda kendilerini yeterli
hissetmektedir. Özel eğitim öğretmenleri ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerle
çalışma isteğini etkileyen etmenleri ifade ederken hem olumlu hem olumsuz yöndeki
söylemlere yer vermişlerdir. Özel eğitim lisans programında uygulamanın yeterli
olmaması, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere eğitim verme konusunda öğretmen
adaylarının yeterliliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Ağır ve çoklu yetersizliği olan
öğrencilerin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim almaları şu anki sistemde
mümkün gözükmemektedir.

Anahtar kelimeler: Ağır ve çoklu yetersizlik, Özel eğitim öğretmeni, Eğitim hizmeti, Fenomenoloji

Abstract:
Purpose: The general purpose of this research is to determine the opinions of
special education teachers about the education services offered to students with severe
and multiple disabilities.
Method: In this study, phenomenology design, one of the qualitative research
designs, was used. Ten special education teachers who have experience with students
with severe and multiple disabilities formed the study group of the research. Interviews
were conducted with a semi-structured interview form consisting of eleven main
questions. The obtained data were analyzed by content analysis method and five themes
and fourteen sub-themes were reached from the coding made.
Results: Factors that positively affect the quality of education services offered to
students with severe and multiple disabilities; It has been found that there are special
education teachers, special education kindergartens, nurses in Special Education
Schools, efforts to make the curriculum content suitable for students with severe and
multiple disabilities, and the state's support for the field of special education. In general,
the points that negatively affect the quality of education services offered to students
with severe and multiple disabilities are; It was found that the lack of field experts and
support staff needed by students with severe and multiple disabilities and the problems
related to their quality, the educational environment not fully addressing the needs of
the students, the problems encountered with the family, the lack of materials and
technology, and the low number of academicians dealing with severe and multiple
disabilities. . At the same time, the participants made suggestions to the points that they
said negatively affect the quality of education services offered to students with severe
and multiple disabilities. Instructional arrangements for students with severe and
multiple disabilities; adaptations are grouped as Individualized Education Program and technology. Findings about the experts, personnel and people required in the education
of students with severe and multiple disabilities and the cooperation between these
stakeholders have been reached. In addition, from the experience of special education
teachers with students with severe and multiple disabilities; Sub-themes related to the
factors affecting the desire to work, their self-efficacy perceptions about teaching these
students and the adequacy of the special education undergraduate program were
reached. Finally, the theme of an inclusive education environment for students with
severe and multiple disabilities; The places where these students are given education
and the ability of these students to benefit from educational practices through
inclusion/integration have been examined with sub-themes.
Conclusion and Suggestions: Considering the views on the quality of education
services offered to students with severe and multiple disabilities; It has been seen that
the factors that affect the quality negatively are more than the ones that affect the
quality positively. It has been revealed that there are factors affecting the quality of the
Individualized Education Program prepared for students with severe and multiple
disabilities. In order to meet the needs of these students; It was concluded that field
experts should be included and collaborative teamwork should be ensured. Special
education teachers feel competent in teaching students with severe and multiple
disabilities. While expressing the factors affecting the desire to work with students with
severe and multiple disabilities, special education teachers included both positive and
negative statements. The inadequacy of the application in the special education
undergraduate program negatively affects the proficiency of teacher candidates in
teaching students with severe and multiple disabilities. It does not seem possible in the
current system for students with severe and multiple disabilities to receive education
through inclusion/integration.

Keywords: Severe and multiple disability, Special education teacher, Education service, Phenomenology