Prematüre retinopatisi muayenesi sırası ağrı kontrolünün sağlanmasında pozisyon vermenin etkinliği
Efficacy of positioning in providing pain control during examination for retinopathy of prematurity
Yazar: ÖZLEM METREŞ
Danışman: PROF. DR. SUZAN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Fizik muayene = Physical examination ; Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde çocukluk çağı körlük nedenleri arasında ilk
sıralarda yer alan prematüre retinopatisinin tanılanmasında uygulanan ROP muayeneleri
pretermler için ağrılı bir işlem olup büyük bir stres kaynağıdır. En yaygın yöntem olan
binoküler indirek oftalmoskop ile yapılan muayenelerde skleral depresyon, ekstraoküler
kaslara uygulanan traksiyon, globa uygulanan basınç ve kullanılan kapak spekulumunun
etkisi ile pretermlerin hissettikleri ağrının şiddeti artmaktadır. Ağrının azaltılmasına
yönelik farmakolojik ve non-farmakolojik yöntemler uygulanmakla birlikte ROP
muayeneleri sırası ağrı kontrolüne yönelik standart bir protokolü bulunmamaktadır.
Araştırma; ROP muayeneleri sırası ağrı kontrolünün sağlanmasında pozisyon vermenin
etkinliğini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel bir tasarım olarak
gerçekleştirildi. Araştırmaya ait etik izin araştırmanın yapıldığı kamu hastanesinin
Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alındı. Deney grubu pretermlerine ROP
pozisyonu ile birlikte emzik, kontrol grubu pretermlerine sadece emzik verilerek
pretermlerin muayene öncesi, sırası ve sonrası ağrı puanları, ağlama ve muayene
süreleri ile KTA ve SaO2 ölçümlerinin ortalamaları karşılaştırıldı. Araştırma evrenini
Nisan 2015-Ocak 2016 tarihleri arasında YYBÜ'de yatan 1354 preterm, örneklem
grubunu her grupta 35'er preterm olmak üzere vaka seçim kriterlerine uyan toplam 70
preterm oluşturdu. Çalışma sonucunda; deney grubundaki pretermlerin ağrı puanları
muayene başlangıcında ve muayene sonunda (6.51±1.84; 5.34±1.85) kontrol grubuna
(10.69±2.99; 8.97±2.83) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p=0.001) düşük
bulundu. Deney grubu pretermlerinin ağlama süreleri (42.49±18.94) kontrol grubuna
(60.29±32.78) göre daha kısa süreli olup muayene süreleri açısından gruplara arasında
fark tespit edilmemiştir. Kontrol grubu pretermlerinin KTA'ları muayene sırasında ve
sonrasında artarken, gruplar arasında SaO2 ortalamaları benzer bulunmuştur. Sonuç
olarak; pretermlerin göz muayeneleri sırasında verilen ROP pozisyonu ağlama süresi,
PIPP ağrı puanları ve KTA üzerinde etkilidir. Uygulaması kolay, pratik ve maliyetsiz
xiv
bir non-farmakolojik yöntem olan ROP pozisyonunun YYBÜ'lerde göz muayenelerinde
kullanılmasını ve diğer non-farmakolojik yöntemler ile karşılaştırılmasını önerebiliriz.

Abstract:
In developed and developing countries, retinopathy of prematurity (ROP) is ranked
among the top causes of blindness in childhood and the examination for ROP is a
painful procedure that poses an important stress factor for preterm infants. As the most
commonly used method, examination with binocular indirect ophthalmoscope further
increases the intensity of pain during scleral depression, traction applied to extraocular
muscles, pressure on the globe and irritation caused by the eyelid speculum. Although
pharmacological and non-pharmacological methods are available to reduce procedural
pain, there is no standardized protocol to provide pain control during examinations for
ROP. The present study was designed as a randomized, controlled and experimental
research trial, in order to evaluate the efficacy of positioning in providing pain control
during examination for ROP. Permission was obtained for the research study from the
Clinical Trials Ethics Committee of the relevant public hospital. Preterm infants in the
experimental group were placed in the ROP position and providing with a dummy and
control group infants received only dummy, and the two groups were compared in terms
of pain scores before, during and after examination, crying and examination times, KTA
and SaO2 measurements. The universe of the study sample comprised 1354 preterm
infants admitted to the NICU between April 2015 and January 2016, and the study
sample comprised 70 preterms infants meeting the selection criteria (35 in each group).
At the end of the study, the mean pain scores of preterm infants before and after
examination in the experimental group (6.51±1.84; 5.34±1.85) were significantly lower
than the control group (10.69±2.99; 8.97±2.83) (p=0.001). The mean crying time in the
experimental group (42.49±18.94) was shorter than the control group (60.29±32.78) and
the mean examination time between the groups did not differ. The KTA of preterm
infants in the control group increased during and after examination, and the mean SaO2
were similar in the two groups. In conclusion, ROP position during eye examination of
preterm infants affect crying times, PIPP pain scores, and KTA. We suggest that the
results of the present study indicate that during the ROP examination this position is a
xvi
straightforward, practical, non-pharmacological and cost-free method for use in NICUs
when compared with other non-pharmacological methods.