Deneysel sıçan endometriyozis modelinde implantasyon kusurunun histolojik olarak değerlendirilmesi
Histological evaluation of implantation deficiency in experimental endometriosis model of rats
Yazar: ÖZLEM YILMAZ DİLSİZ
Danışman: PROF. DR. MİNE ERTEM YURTSEVEN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Temel Tıp Bilimleri Bölümü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Sıçan dokusu = Rat tissue ; İmplantasyon = Implantation

Özet:
Deneysel sıçan endometriyozis modelinde uterus dokusunda implantasyonun belirlenmesi yanında; bu dönemde implantasyon olmayan alanların üreme üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada deney gruplarını cerrahi endometriyozis indüksiyonu uygulanan (n=20), sham operasyonu uygulanan (n= 10) ve işlem görmeyen kontrol grubu(n:10) olmak üzere 4-6 aylık yetişkin dişi albino (190-230 gr) sıçanlar oluşturmaktadır.Yöntemde operasyonlardan 6 hafta sonrasında ovulasyon indüksiyonu uygulamasını takiben aynı gece damızlık erkek sıçanlar ile (1:1) eşleştirilerek gebelik bulgusu göstermeyen sıçanlar yalancı gebe (foster -surrogate mother) olarak kabul edilmiş ve günlük smearlere göre takip edilerek gebeliğin spontan regresyonunun, implantasyonun gerçekleşmediği endometriyal epitelyal bölgelerdeki farklılıkların embriyogenez ve implantasyon yönündeki etkilerinin histolojik olarak ışık mikroskobik, elektron mikroskobik ve immunohistokimyasal yöntemlerin yanı sıra morfometrik olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Histolojik değerlendirmelerde endometriyum myometriyum ve perimetriyum ayrı ayrı hücre sayıları ve bütünlüğü ve mitoz yanı sıra kapillerizasyon, inflamasyon ve ödem, siklusa göre stromanın durumu gibi parametreler açısından değerlendirilmiştir. Her grupta sistematik rastgele örnekleme ile seçilen farklı histolojik kesitlerde 40x büyütmede elde edilen görüntüler görüntü analiz yazılımı yüklü bilgisayara kaydedilerek saptanan morfometrik değerlerin ortancaları istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Biyokimyasal olarak, uterus dokusu örneklerinin homojenizasyonu sonrasında TBARS, SOD ve CAT düzeyleri istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır.Histokimyasal bağ dokusu boyaları ile (Trikrom Gomori, M. Azan) bağ dokusu hücreleri ve liflerinin sentez değişikliklerine bağlı olarak ötopik endometriyumda doku kalınlığında hücresel azalma ve ultrastrukturel incelemelerde gerileyen pinopod yapıları belirlenmiştir. PAS boyası ile ötopik endometriyum bazal membran ve stromal yapılarında ve miyometriyum lifleri etrafındaki eksternal laminalarında boyanma kaybı belirlenmiştir. Gruplar arasında desidua reaksiyonunun izlenmesinde Fibronektin boyamasında fark izlenememiştir; ancak psödodesidual reaksiyon nedeniyle embriyonal olması beklenen yerlerde hem desmin hem de fibronektin boyamalarında ekspresyon kaybı izlenmektedir. Deney grubunda artmış ekspresyon izlenen yapılar stromal tenascin ekspresyonu, vasküler düz kaslarda eNOS ekspresyonu stromal iNOS aktivitesi ve ötopik endometriyumun bcl-2 ekspresyonlarıdır. Uterus dokusu homojenatlarında bakılan enzim düzeyleri içinde kontrol ve sham gruplarına göre farklı değerler özellile MDA enzimi için belirlenmiş olmasına karşılık gruplar arasında yapılan istatistiksel analizlerde anlamlı fark belirlenememiştir. Mann Whitney testi ile değerlendirilen miyometriyum kalınlıkları ölçüm bulguları endometriyozis ve sham grupları arasında anlamlı fark olduğunu göstermiştir (p=.010). Anova testi ile değerlendirilen endometriyum yüzey epitelinin kalınlığı ve stromal bezlerinin median uzunluk/alan değerlerinin gruplar arasında anlamlı fark bulunduğu belirlenmiştir (p= .000, p= .011)Sonuç olarak diğer gruplara göre azalmış olarak saptanan ötopik endometriyumun desidualizasyon bulguları, yeterli endometriyal morfolojinin normal endometriyal reseptiviteyi göstermediğini bir kez daha kanıtlamıştır. Saptanan mitotik figürlere karşılık; deneysel endometriyozis grubunda endometriyumun belirgin kalınlık farkı göstermekte olduğu istatistiksel olarak da gösterilmiştir. Buna göre uterin reseptivite defektlerinin farklı olarak düzenlenmekte olduğu ve endometriyal reseptiviteyi etkileyecek şekilde alternatif mekanizmaların bulunduğu söylenebilir. Ayrıca kullanılan ve gruplar arasında anlamlı fark izlenemeyen antikorların immunohistokimyasal ekspresyonlarının uterin reseptivite için belirleyici olmadıkları söylenebilir.

Abstract:
This experimental induction study model of endometriosis for rats has been accomplished in order to describe uterine implantation as well as to detect the effects of this model on non implanted areas for fertility. Experimental study groups consists of surgical endometriosis induction group (n=20), sham operated (n= 10) and non operated control (n:10) groups of 4-6 months old adult femal albino rats.All groups have gone through ovulation induction therapy 6 weeks after the first surgery and the same night couples of rats were left for mating with male rats, already known for fertile. In result non pregnant females were accepted as foster-surrogate mothers and with daily smears spontaneous regression of pregnancy and decidua reaction were detected and studied with routine histologic light microscopic, electron microscopic and immunohistochemical techniques as well as biochemical and morfometeric analysis. In histological assessments each layer of uterus (endometrium, myometrium, perimetrium) were studied for cellular integrity, cell numbers and mitosis, capillarisation, inflammation, oedema and cycle status of the stroma. In each group randomly chosen numbers and areas of histologic sections were used for morphometric analysis under 40x objectives and images detected were saved on a special computer with image analysis software. Means of detected morphometric parameters were analysed statistically. For biochemical studies, homogenates of uterin tissue were evaluated for TBARS, SOD and CAT enzyme levels statistically.Due to changes in synthesis of fibers and stromal cells histochemical stains (like trichrome Gomori and M. Azan) revealed cellular decrease in tissue thickness as well as regressive pinopods were described ultrastructurally. Lack of PAS staining was observed for basal membrane structures and stromal elements in eutopic endometrium as well as for external laminas of smooth muscle fibers. There was not any difference between groups for fibronectin staining in visualising decidua reaction; but due to the pseudodecidual reaction, decreased expression of both desmin and fibronectin were determined in presupposed embryonal regions. Increased expressions were determined for the experimental group for stromal tenascine expression, eNOS expression of vascular smooth muscles , stromal iNOS activity and bcl-2 expression of eutopic endometrium. There were not any significant difference between MDA enzyme levels statistically for all uterine tissue homogenate groups; although there were different values encountered between groups. Myometrium thickness values were significantly different between endometriosis and sham groups statistically by Mann Whitney test (p=.010). Thickness of Endometrium surface epitelium and median lenght/area values of endometrial stromal glands were statistically significant between all experimental groups (in order; p= .000, p= .011)As a result; relatively decreased decidualisation findings of eutopic endometrium defines once again that adequate endometrial morphology would not display normal endometrial receptivity. Although mitotic figures were described, experimental endometriosis group revealed significant thickness differences; which is also described statistically as well. So it is possible to report that uterin receptivity defects are regulated differently while there are other alternative mechanisms to effect endometrial receptivity. Additionally unsignificant differences of immunohistochemical expressions revealed due to the antibodies used, could be described as non descriptive for uterine receptivity in experimental endometriosis.