Tüketicilerin bal tüketim tercihlerinin incelenmesi: Bingöl Balı örneği
Examination of consumers' honey consumption preferences: The example of Bingol Honey
Yazar: BÜŞRA GÖKŞENLİ
Danışman: DOÇ. DR. BEŞİR KOÇ
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi ve Siyaset Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bal = Honey ; Bingöl = Bingöl ; Faktör analizi = Factor analysis ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption ; Ölçekler = Scales

Özet:
Dünyada bal üretim miktarlarına bakıldığında Türkiye'nin büyük öneme sahip
olduğu görülmektedir. Fakat bal tüketimi ve bal tüketim tercihlerine bakıldığında
yeterince veriye ulaşılamamaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, Bingöl merkez
ilçesinde, Bingöl Balı olarak coğrafi işaret alan balın tüketimini etkileyen faktörleri
ortaya koymak ve tüketicilerin bal tüketim davranışlarını incelemek ve Bingöl bal
pazarının gelişimi için öneriler geliştirmektir.
Araştırma verileri Nisan- Temmuz 2022 tarihleri arasında 385 tüketiciye yüz yüze
anket tekniği uygulanarak elde edilmiştir. Anketler toplumun birbirinden farklı
sosyo-ekonomik katmanlarına dağıtmak üzere, mahallerin toplam nüfus içindeki
payları bulunarak, her mahallenin sahip olduğu oran, tek tek hesaplanan örneklem
hacmiyle çarpılarak söz konusu mahallede yapılacak anket sayısına ulaşılmıştır.
Bu bağlamda elde edilen verilerle SPSS 22.0 paket programı üzerinden
güvenilirlik analizi ve yapı geçerliliği testleri yapılmıştır. Bunun akabinde Frekans
Analizi, Cluster (Kümeleme) Analizi, Faktör Analizi yapılmış ve test sonuçları
sunulmuştur. Değişkenlerin güvenirlik testi Cronbach's Alpha değeri 0.811 olarak
bulunmuştur. Beşli likert ölçeği ile yapılan anketler sonucu Chronbach's alpha
güvenilirlik testi katsayısının 0.811 olarak hesaplanması, beşli likert ölçeği
seçiminin doğru olduğunu göstermiştir. Ayrıca faktör analizi sonucunda KMO
(Kaiser-Meyer-Olkin) testi 0.791 olduğu bu da veri setinin faktör analizi için uygun
aralıkta olduğu söylenebilir. Başka bir ifadeyle, KMO değeri 0.5'ten büyük
çıktığından değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu kanısına varılmıştır.VIII
Sonuç olarak bir toplumun, eğitimi, gelir seviyesi, mesleği, hayatı kavrayışı, dünyayı
okuma ve algılama yeteneği gibi değişkenler o toplumun gıda tüketim davranışlarını
etkilediği gibi bal tüketim tercihlerini de etkilediği anlaşılmaktadır. Bal satın alma
kararında tüketicilerin yakın çevresi büyük önem arz etmektedir. Genelde tüketiciler
bal satın alırken güvenilir olması nedeniyle yakın arkadaş, komşu, iş çevresi
tavsiyesini dikkate aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca tüketicilerin bal kalitesine son
derece önem verdikleri ve bununla birlikte en çok cam kavanozda satılan balı tercih
ettikleri belirlenmiştir.

Abstract:
Considering the amount of honey production in the world, it is seen that
Turkey has great importance. However, when looking at honey consumption and
honey consumption preferences, sufficient data cannot be reached. In this context,
the aim of the study is to reveal the factors affecting the consumption of honey that
has geographical indication as Bingöl Honey in the central district of Bingöl and
to examine the honey consumption behaviors of consumers. It is also to develop
proposals for the development of the honey market.Research data were obtained
by applying face-to-face survey technique to 385 consumers between April and
July 2022. In order to distribute the surveys to different socio-economic strata of
the society, the shares of the neighborhoods in the total population were found,
and the ratio of each neighborhood was multiplied by the sample size calculated
individually to reach the number of surveys to be made in the mentioned
neighborhood. In this context, reliability analysis and construct validity tests were
performed on the SPSS 22.0 package program with the data obtained.
After that, Frequency Analysis, Cluster Analysis, Factor Analysis were
performed and test results were presented. The reliability test of the variables
Cronbach's Alpha value was found to be 0.811. The calculation of the
Chronbach's alpha reliability test coefficient as 0.811 as a result of the
questionnaires made with the five-point Likert scale showed that the five-point
Likert scale selection was correct. In addition, as a result of factor analysis, the
KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) test was 0.791, and it can be said that the data set isX
in the appropriate range for factor analysis. In other words, since the KMO value
was greater than 0.5, it was concluded that the variables were suitable for factor
analysis.As a result, it is understood that variables such as education, income
level, occupation, understanding of life, ability to read and perceive the world of
a society affect the food consumption behaviors of that society as well as their
honey consumption preferences. The close environment of consumers is of great
importance in the decision to purchase honey. In general, it has been determined
that consumers take into account the advice of close friends, neighbors and
business circles, since it is reliable when purchasing honey. In addition, it has
been determined that the consumers attach great importance to the quality of
honey and they mostly prefer the honey sold in glass jars.