Farklı özellikteki alt grupların incelenmesinden doğan yanlılığın tanı doğruluğuna etkileri
Effects of bias, that results from examination of different subgroups, on the accuracy of test results
Yazar: JALE KARAKAYA
Danışman: PROF.DR. ERGUN KARAAĞAOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
ÖZETKarakaya J. Farklı Özellikteki Alt Grupların ncelenmesinden DoğanYanlılığın Tanı Doğruluğuna Etkileri. Hacettepe Üniversitesi Sağlık BilimleriEnstitüsü Biyoistatistik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2005. Tanıtestlerinin performans değerleri, bireylerin farklı özelliklerine göre değişkenlikgösterebilir. Böyle bir durumda hasta özelliklerini göz önüne almadan tek birperformans değerini kullanmak, hasta hakkında yanlış kararlar alınmasına yolaçabilir. Yanlı kestirimlere neden olmamak için hastaların kendi alt gruplarına aitperformans değerlerini kullanmak daha doğru olacaktır. Bu çalışmanın amacı, tanıtestlerinin performanslarını etkileyebilecek faktörleri belirlemek ve hastaspektrumuna göre alt gruplar oluşturup testin alt gruplarda performans değerleriniincelemektir. Bu çalışmada, spektrum etki ve spektrum yanlılık kavramlarıtanımlanmış, spektrum yanlılığın ortaya çıkma nedenleri irdelenmiş ve hastaspektrumunun yanlılığa etkisini belirleyen farklı yaklaşımlar tanıtılmış, tanıdoğruluğunu arttırmak için bu yanlılığa karşı alınabilecek önlemler konusundaönerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmada da bu istatistiksel yaklaşımların gerekliliği,diyabet tanısı koymak üzere kullanılan açlık kan şekeri testinin performansdeğerlendirilmesi ve yorumlanması ile ortaya konmuştur. Uygulama sonuçları,gerçektende test performanslarının hasta özelliklerine göre değiştiğinigöstermektedir. Bu sonuçlar test performansları belirlenirken hasta özelliklerinindikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur.Anahtar Kelimeler: Tanı Testleri, Spektrum Yanlılık, Spektrum Etki, Alt GrupAnalizi, Duyarlılık, Seçicilik

Abstract:
ABSTRACTKarakaya J. Effects of bias, that results from examination of differentsubgroups, on the accuracy of test results. Hacettepe University Institute ofHealth Science, Master Thesis in Biostatistics, Ankara, 2005. The performance oftest results may vary according to the patient characteristics. In such a case, thediagnosis will be not accurate if patient characteristics are neglected and a singlevalue which is true for the whole group is used. In order to avoid biased estimates,the use of test characteristics which are true for a given subgroup is more realistic.The aim of this study is explore the characteristics which may influence the testperformance and to create subgroups according to patient spectrum and evaluate testresults in each of these subgroups separately. Different concepts like spectrum biasand spectrum effect were defined, the reasons of spectrum bias and its effect on thediagnosis and methods which are used for finding out this type of bias andprecautions against it were discussed. In this study for the diagnosis of DM fastingblood glucose level (FBGL) is used as a diagnostic test. Its performance is evaluatedin different patient subgroups. Results revealed that the performance of FBGL variedwith different patient characteristics. In accordance with the findings of this study, itis concluded that, instead of using a single test characteristic, different testcharacteristics which are valid for a given subgroup should be used, in order toincrease the diagnostic accuracy.Key words: Diagnostic Tests, Spectrum Bias, Spectrum Effect, Subgroup Analysis,Sensitivity, Specificity