İlaç uygulama tutum ölçeği Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri
Psychometric properties of Turkish version of medication attitudues questionnaire
Yazar: TÜLAY DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BEKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Analjezikler = Analgesics ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; İlaç Uygulama Tutum Ölçeğinin Türkçe Psikometrik Özelliklerinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Bu çalışmanın örneklemini Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalında ameliyatı planlanan ebeveynler tarafından yapılmıştır. Veriler Mayıs 2019- Haziran 2019 tarihleri arasında toplanmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği, çocuk sağlığı alanından 5 uzmanın görüşüne başvurularak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde korelasyon analizi, sayı/yüzde, t testi, faktör analizi ve cronbach α güvenirlik katsayısı yöntemleri çalışılmıştır.
Bulgular: Ölçeğin tamamının cronbach α güvenirlik değeri 0.73 olarak bulunmuştur.. Ölçeğin ortalama puanı 54.21-+ 14.05 olarak saptanmıştır. Ölçekte taban ve tavan etki saptanmamıştır. Kaiser – Mayer- Olkin (KMO) kat sayısı 0.671, Barlett testi x2 değeri 507.510 ve p= 0.000 olarak saptanmıştır. Dört alt boyut varyansın 52.771'ini göstermektedir. Ölçeğin dört alt boyutunun cronbach alfa değerleri sırasıyla 0.71, 0.72, 0.50, 0.40 olarak saptanmıştır. Dört alt boyut toplam varyansın 52.771'ini açıklamaktadır. Ölçeğin birinci alt boyutunun faktör yükleri 0.300- 0.739 arasında değiştiği, ikinci alt boyutun 0.475-0.783 arasında değiştiği, üçüncü alt boyutun 0.656-0.701 arasında değiştiği ve dördüncü alt boyutun ise faktör yüklerinin 0.565-0.851 arasında değiştiği belirlenmiştir. Dört faktörlü modelin hesaplanan ki-kare değeri 165.90, serbestlik derecesi 95 ve p=0.000 olarak saptanmıştır. X2/ SD bölümü ise 1.746 olarak belirlenmiştir. Uyum indekslerinden CFI 0.86, RMSEA 0.075, IFI 0.87,GFI 0.86, NFI 0.84 ve NNFI 0.83 olarak saptanmıştır. Doğrusal Faktör Analizi sonucuna göre; ölçeğin birinci alt boyutunun faktör yüklerinin 0.41-0.65 arasında değiştiği, ikinci alt boyutunun 0.36-0.77 arasında değiştiği, üçüncü alt boyutunun 0.31-1.00 arasında değiştiği ve dördüncü alt boyutun 0.25-0.95 arasında değiştiği belirlenmiştir.
Sonuç: Yapılan analizler ve değerlendirmeler sonucu İlaç Uygulama Tutum Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirliği yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlar göz önüne alındığında, geliştirilen bu ölçeğin, Türkiye'de yapılacak araştırmalar için başarıyla kullanılabileceğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Ağrı Kesici, İlaç Uygulama Tutum Ölçeği, Güvenirlik ve Geçerlik

Abstract:
Aim: The aim of this study; was to evaluate the Turkish Psychometric properties of Medication Attitudes Questionnaire scale. 
Methods: The sample of this study was conducted by the parents who were scheduled to undergo surgery at Dokuz Eylül University Department of Pediatric Surgery. Data were collected between May 2019 and June 2019. The scope validity of the scale was evaluated with the opinion of 5 experts in the field of child health. Correlation analysis, number / percentage, t test, factor analysis and Cronbach α reliability coefficient were used in the analysis of the data.
Findings: The cronbach α reliability value of the whole scale was found to be 0.73. The mean score of the scale was 54.21- + 14.05. Floor and ceiling effects were not detected in the scale. Kaiser - Mayer - Olkin (KMO) coefficient was 0.671, Barlett test x2 value was 507.510   and p = 0.000. The four sub-dimensions show 52.771 of the variance. The cronbach alpha values of the four sub-dimensions of the scale were 0.71, 0.72, 0.50, 0.40, respectively. The four sub-dimensions explain 52.771 of the total variance. Factor loads of the first subscale of the scale varied between 0.300 and 0.739, the second subscale varied between 0.475-0.783, the third subscale varied between 0.656-0.701 and the fourth subscale varied between 0.565-0.851. The chi-square value of the four-factor model was 165.90, degree of freedom was 95 and p = 0.000. X2 / SD section is determined as 1.746. The index of fit was found to be CFI 0.86, RMSEA 0.075, IFI 0.87, GFI 0.86, NFI 0.84 and NNFI 0.83. According to Linear Factor 


Analysis; The factor loadings of the first sub-dimension of the scale varied between 0.41-0.65, the second sub-dimension varied between 0.36-0.77, the third sub-dimension varied between 0.31-1.00, and the fourth sub-dimension varied between 0.25-0.95.
Conclusion: As a result of the analyzes and evaluations, the validity and reliability of the Drug Administration Attitude Scale was found to be high. Given these results, the development of this scale shows successfully be used for research to be done in Turkey.
Key Words: Pain Relief, Medication Attitudes Questionnaire, Validity and Reliability