Hayvansal atıkların taban suyuna etkileri ve etki haritalarının oluşturulması: Adana-Ceyhan ilçesi örneği
Effects of animal waste on ground water and creation of impact maps: Adana-Ceyhan district example
Yazar: HASAN BASRİ DUYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ERKAN CAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklardan atıklar ve hayvansal gübre, yüzey ve yer altı su kaynakları ile doğal çevre için önemli kirlilik tehditlerindendir. Hayvansal atıklar, doğru bir şekilde yönetilmezse çeşitli çevresel sorunlara neden olabilir. Hayvan gübresi, tarım alanlarında kullanılan önemli bir gübre kaynağıdır. Ancak, aşırı kullanımı ve yönetimindeki hatalar, yeraltı suyu kirliliği riskini artırabilir. Taban suyu, suların takibinde önemli bir parametredir. Tarım ve hayvancılık uygulamalarının taban suyu üzerindeki etkilerini anlamak, sürdürülebilir su yönetimi için kritik bir adımdır. Bu noktada, sürdürülebilir tarım ve hayvancılık uygulamalarının geliştirilmesi ve hayvansal atıkların etkin bir şekilde işlenmesi büyük bir önem taşımaktadır.
Bu çalışma, hayvansal atıklar, hayvan gübresi, taban suyu ve çevre ilişkileri arasındaki karmaşık bağlantılara odaklanarak hayvancılık ve tarım sektöründeki çevresel etkileri taban suyu kalitesi ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, seçilen çalışma alanında deneme deseni oluşturularak taban suyu gözlem kuyuları açılmış ve bu kuyulardan taban suyu numuneleri alınarak spektrofotometre ile su analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde en yüksek ve en düşük konsantrasyonlar, sıra ile nitrat için 108.47 mg L-1 ve 3.34 mg L-1; nitrit için 1.989 mg L-1 ve 0.005 mg L-1; fosfor için 2.13 mg L-1 ve 0.02 mg L-1; EC için 2.31 mS cm-1 ve 0.36 mS cm-1; pH için ise 8.67 ve 7.01 olarak ölçülmüştür. Elde edilen sonuçların alan üzerindeki dağılımlarının takibi için ise dağılım haritaları oluşturulmuştur. Hayvancılık faaliyetlerinin hem toplu hem de yayılı olarak yapılması nedeniyle seçilen çalışma alanında sürdürülen hayvancılık faaliyetlerinin mevcut durumunu tespit edebilmek amacıyla anket ve gözlem çalışmaları da sürdürülmüştür. Görüşülen işletmelerin %70'inde gübre deposu bulunmadığı ve gübreleri yığın halinde çevrede biriktirdikleri belirlenmiştir.

Abstract:
Wastes and animal manure from livestock activities are important pollution threats to surface and underground water resources and the natural environment. Animal waste may cause various environmental problems if not managed properly. Animal manure is an important source of fertilizer used in agricultural areas. However, its overuse and mistakes in its management can increase the risk of groundwater pollution. Shallow ground water is an important parameter in water monitoring. Understanding the impacts of agricultural and livestock practices on shallow groundwater is a critical step towards sustainable water management. At this point, the development of sustainable agriculture and animal husbandry practices and the effective treatment of animal waste are of great importance.
 This study aims to examine the environmental impacts in the livestock and agriculture sectors on the axis of shallow ground water quality by focusing on the complex connections between animal waste, animal manure, ground water and environmental relations. For this purpose, ground water observation wells were drilled in the selected study area by creating an experimental design and shallow ground water samples were taken from these wells and analyzed by spectrophotometer. As a result of the analyses, the highest and lowest concentrations were measured as; 108.47 mgL-1   and 3.34 mg L-1   for nitrate; 1.989 mg L-1   and 0.005 mg L-1   for nitrite; 2.13 mg L-1   and 0.02 mg L-1   for phosphorus; 2.31 mS cm-1 and 0.36 mS cm-1 for EC; 8.67 and 7.01 for pH, respectively. Distribution maps were created to track the distribution of the results obtained over the area. Survey and observation studies were also carried out in order to determine the current status of livestock activities in the selected study area, as livestock activities are carried out both collectively and widely. It was determined that 70% of the interviewed enterprises did not have manure storage and that they accumulated manure in bulk in the environment.