Çok ilaca dirençli tüberküloz (ÇİD TB) tedavisinde kültür konversiyonunu etkileyen unsurlar
Factors affecting culture conversion in multi-drug-resistant tuberculosis (MDR TB) treatment
Yazar: BÜŞRA BALKAY BABAEV
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF ÖZKARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Göğüs Has. ve Göğ. Cerr.Eğt. ve Arş. Hast. / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Balgam = Sputum ; Kültür teknikleri = Culture techniques ; Mikrobiyal duyarlılık testleri = Microbial sensitivity tests ; Mycobacterium tuberculosis = Mycobacterium tuberculosis ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Amaç: ÇİD TB tedavisinde balgam kültür konversiyonu uzun süreli tedavinin önemli bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. ÇİD TB tedavisinde kullanılacak yeni ilaçların test edildiği bir kriter olarak, standart temel ilaç tedavisine yeni ilacın eklendiği ve eklenmediği gruplarda balgam kültür konversiyonu karşılaştırılması kullanılmaktadır. Bu çalışmada Dünyada da klinik araştırmalara konu olan dirençli tüberkülozda kültür konversiyonunu etkileyen unsurları araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif olup Ocak 2012-Mart 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi TBC1A servisinde ÇİD TB tanısıyla tedavi alan ve takiplerine yine aynı merkezde devam eden, verilerine eksiksiz ulaşılan 205 olgu çalışmaya alındı. Olguların demografik, klinik, mikrobiyolojik özellikleri, radyolojik bulguları incelendi. Tanımlayıcı istatistikler yapıldı; kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde Pearson Ki-Kare ve Fisher's Exact testi, normal dağılıma uymayan sayısal değişkenler için analizler Mann-Whitney U ile değerlendirildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Olguların %85,9'u erkektir; yaş ortalaması 43,6'dır. %33,7'si yeni olgu, %25,9'u nüks, %32,7'si tedavi başarısızlığı olan ve %7,7'si takip dışı kalıp dönen grubundadır. 190 olguda (%92,7) sadece akciğer tutulumu, 14 olguda (%6,8) akciğere ek olarak başka organ tutulumu ve 1 olguda (%0,5) plevra TB saptanmıştır. %62'sinde akciğer filminde kavite, %35,6'sında akciğerde tek taraflı tutulum, %64,4'ünde çift taraflı tutulum izlenmiştir. Olguların %77,6'sında ilk 2 ayda konversiyon saptanmış, ortalama konversiyon zamanı 1,7 aydır. Kültür konversiyonu 1-2. ay ve 3-4. ay olarak 2 gruba bölündüğünde ilk yatış süresi (p=0,020), olguların doğduğu ülke (p=0,041), yeni olgular ile nüks olgular ve yeni olgular ile takip dışı kalıp dönen olgular arasında (p=0,036, p=0,08), tanıdaki yayma ARB pozitiflik derecesi (p=0,038) ile konversiyon zamanı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sonuç: İki ayda kültür konversiyonunu olumsuz etkileyen faktörler, tanıdan önce veya ÇİD TB tedavisinin erken döneminde kolayca tespit edilebilir. Bu, hastaları erkenden saptayarak ve etkili bir şekilde tedavi ederek hastaların bireysel olarak daha iyi bakılmasına yardımcı olabilir.
Anahtar Kelimeler: M. tuberculosis, ÇİD TB, Kültür konversiyonu

Abstract:
Introduction: In MDR TB treatment, sputum culture conversion is accepted as an important indicator of long-term treatment success. As a test criterion of new drugs to be used in the treatment of MDR TB the comparison of sputum culture conversion in the groups in which a new drug is added to the standard essential drug treatment or not is used. In this study, the factors affecting culture conversion, which are subject to clinical studies in the world, were investigated.
Materials and Methods: The study was retrospective and 205 patients who were treated with the diagnosis of MDR TB at the TBC1A service of the Health Sciences University Atatürk Chest Diseases and Thoracic Surgery Education and Research Center between January 2012 and March 2020, whose follow-up was continued in the same center and whose data were fully available, were included in the study. Demographic, clinical, microbiological characteristics and radiological findings of the cases were examined. Following descriptive statistics, Pearson Chi-Square and Fisher's Exact test were used to evaluate categorical variables, and analyzes were evaluated with Mann-Whitney U for numerical variables that did not conform to normal distribution. Statistically, a value of p <0.05 was considered significant.
Results: 85.9% of the cases are male, the average age is 43.6. 33.7% were new cases, 25.9% relapse cases, 32.7% treatment failure, and 7.7% were in the group who returned after lost to follow-up. In 190 cases (92.7%) there was only lung involvement, 14 cases (6.8%) had organ involvements in addition to the lung, and pleural TB was detected in 1 case (0.5%). Cavity was observed in chest 
X-ray in 62%, unilateral involvement in the lung in 35.6%, and bilateral involvement in 64.4%. Conversion was detected in the first 2 months in 77.6% of the cases, and the average conversion time was 1.7 months. Culture conversion time was divided into 2 groups as 1-2 months and 3-4 months. There was a significant correlation between conversion time and first hospitalization time, the country of birth of the cases, new cases and relapse cases, new cases and cases returning out of follow-up, and the degree of smear ARB positivity at diagnosis.
Conclusion: Factors negatively associated with culture conversion at 2 months can be easily detected before diagnosis or in the early course of MDR TB treatment. This can help to better care for individual patients by diagnosing them early and treating them vigorously.
Keywords: M. tuberculosis, MDR TB, Culture conversion