Rekreatif fiziksel aktiviteye katılımı engelleyen unsurların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Şırnak ili örneği
Examination of the constraints for recreational physical activity participation in terms of various variables: A sample of Şirnak province
Yazar: AZRA BAĞDUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE MÜFTÜLER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Çalışmanın amacı Şırnak ilinde yaşayan bireylerin serbest zaman egzersize katılım düzeyi ile serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcılarının çeşitli demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırma genel tarama desenlerinden biri olan betimsel model olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak ilinde yaşayan 18-35 yaş arası ve 36 yaş üzeri bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini Şırnak ilinde ikamet eden ve araştırmaya gönüllü olarak katılan kolayda örneklem yöntemi ile ulaşılmış 350 (Kadın=223, Erkek=127) katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan bireylerin serbest zaman egzersiz düzeyini tespit etmek için Godin ve Shephard (1985) tarafından geliştirilen Türkçe adaptasyon çalışması Yerlisu Lapa ve Yağar (2015) tarafından yapılan "Serbest Zaman Egzersiz Anketi" kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların serbest zaman fiziksel aktivite engellerini tespit edebilmek için Öcal (2012) tarafından geliştirilen 38 maddelik "Serbest Zaman Fiziksel Aktivite Kısıtlayıcıları Ölçeği" kullanılmıştır. İstatistiksel verinin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Elde edilen veride tanımlayıcı istatistik analizinin yanı sıra demografik değişkenlere göre farklılıkların tespit edilmesi için bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi ve ki-kare testi uygulanmıştır.

Araştırma bulgularına göre Şırnak ilinde yaşayan bireylerin serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları demografik değişkenlere göre anlamlı fark bulunmuştur. Buna göre cinsiyet değişkenine göre kadınların erkeklere oranla daha fazla kısıtlandığı görülmüştür. Evli bireylerin bekar bireylere oranla daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte katılımcıların daha fazla kısıtlayıcıyla karşılaştığı tespit edilmiştir. Çocuk sayısının artmasıyla birlikte bireylerin daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir. Çalışmayan bireylerin özel ve kamuda çalışan bireylere oranla daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir. Gelir durumu düşük olan bireylerin gelir durumu yüksek olan bireylere oranla daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir. Okur-yazar olmayan bireylerin belirli düzeyde eğitim görmüş bireylere oranla daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak Şırnak ilinde yaşayan bireylerin serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları cinsiyet, medeni durum, yaş, çocuk, çalışma durumu, gelir ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlere göre önemli derecede farklılık oluşturmaktadır.

Araştırma bulgularına göre Şırnak ilinde yaşayan bireylerin serbest zaman egzersiz düzeyinin demografik değişkenlere göre anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine bakıldığında kadın katılımcıların hem orta düzeyde hem de aktif olma durumları erkek katılımcıların frekansına göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Yaş değişkenine göre 18-22 yaş aralığının orta aktif düzeyde ve 23-29 yaş aralığında bulunan bireylerin aktif olma durumları daha fazla görülmüştür. Çocuk değişkenine göre çocuğu olmayan katılımcıların hem orta düzeyde aktif hem de aktif oranlarının çocuk sahibi olan katılımcılara oranla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışma durumu değişkeninde çalışmayan katılımcıların hem orta düzeyde aktif hem de aktif oranları kamuda veya özelde çalışan katılımcılara oranla frekanslarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Gelir değişkenine göre bakıldığında gelir düzeyi düşük olan katılımcıların hem orta düzeyde aktif hem de aktif olma durumlarının diğerlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Eğitim değişkenine göre bakıldığında lisans eğitimi alan bireylerin hem orta düzeyde aktif hem de aktif olma durumlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Şırnak ilinde yaşayan bireylerin serbest zaman egzersiz düzeyi ile cinsiyet, yaş, çocuk, çalışma durumu, gelir düzeyi ve eğitim durumu değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık vardır.

Serbest zaman egzersiz düzeyi ile serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Fiziksel algı, sosyal çevre, aile, zaman ve yeterlilik algısı alt boyutlarında orta düzeyde aktif olan bireylerin ortalama puanlarının aktif olan bireylere oranla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Şırnak ilinde serbest zaman egzersiz aktivitelerinde "orta düzeyde aktif" olan katılımcılar, serbest zaman egzersiz aktivitelerinde "aktif" olan katılımcılara oranla daha fazla kısıtlayıcı olduğunu belirtmiştir.

Serbest zaman egzersiz katılım sıklığı ile serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları veri analizine göre nadiren/hiç egzersiz yapmayan bireylerin bazen veya sıklıkla egzersiz yapan bireylere göre daha fazla kısıtlandığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, katılımcıların serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcılarında ve serbest zaman egzersiz düzeyinde bazı demografik değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılık görülmüştür. Serbest zaman egzersiz düzeyi ile serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları alt boyutları arasında anlamlı düzeyde farklılık görülmüştür. Son olarak serbest zaman egzersiz sıklığı ile serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları arasında anlamlı düzeyde farklılık görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study is to examine the leisure time exercise level and leisure time physical activity constraints of individuals living in Şırnak province according to demographic variables. The research was designed as a descriptive model, which is one of the general survey designs. The population of the research consists of individuals who were between 18-35 years old and over the age of 36 living in Şırnak province. The sample of the research consists of 350 participants (Female = 223, Male = 127) who reside in Şırnak province and participated in the research voluntarily, reached by convenience sampling method. To determine the leisure time exercise level of the individuals participating in the research, "Leisure Time Exercise Questionnaire" which was developed by Godin and Shephard (1985) and the Turkish adaptation was conducted by Yerlisu Lapa and Yağar (2015) was used. In addition, the 38-item "Leisure Time Physical Activity Constraints Scale" developed by Öcal (2012) was used to detect the participants' leisure time physical activity barriers. SPSS program was used to analyze statistical data. In addition to descriptive statistical analysis of the obtained data, independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) test and chi-square test were applied to analyze differences according to demographic variables.

According to the research findings, a significant difference was found in the leisure time physical activity constraints of individuals living in Şırnak province according to demographic variables. It was found that women were more restricted than men according to the gender variable. Married individuals were more restricted than single individuals. The participants encountered more restrictions as they got older. It was determined that as the number of children increases, individuals become more restricted. Individuals who were not working were more restricted than individuals working in private and public sectors. Individuals with low income were found more restricted than individuals with high income. Illiterate individuals were more restricted than individuals with a certain level of education. As a result, leisure time physical activity constraints of individuals living in Şırnak province varried significantly according to demographic variables such as gender, marital status, age, child, employment status, income and education level.

According to the research findings, a significant difference was found in the leisure time exercise levels of individuals living in Şırnak province according to demographic variables. When we look at the gender variable, it was seen that the frequency of female participants being both moderately active and active is higher than the frequency of male participants. According to the age variable, individuals in the 18-22 age range were found to be moderately active, and individuals in the 23-29 age range were more active. According to the child variable, it was determined that both the moderately active and active rates of participants without children were higher than participants with children. In the employment status variable, it was determined that the frequencies of both moderately active and active participants who were not working were higher than the participants working in the public or private sector. When looked at according to the income variable, it was determined that participants with low income levels were both moderately active and more active than others. When looked at according to the education variable, it was determined that individuals with undergraduate education were both moderately active and more active. As a result, there is a significant difference in the leisure time exercise level of individuals living in Şırnak province in terms of gender, age, child, employment status, income level and education level variables.

A significant difference was found between leisure time exercise level and free-time physical activity constraints. It has been determined that the average scores of individuals who are moderately active in the sub-dimensions of physical perception, social environment, family, time and competence perception are higher than those who are active. As a result, in Şırnak province, participants who are "moderately active" in leisure time exercise activities feel more restricted in their leisure time physical activity than participants who are "active" in leisure time exercise activities.

According to the data analysis on the frequency of leisure time exercise participation and leisure time physical act
individuals who rarely/never exercise were more restricted than individuals who sometimes or frequently exercised.

As a result, there was a significant difference in the participants' leisure time physical activity constraints and leisure time exercise level according to some demographic variables. There was a significant difference between the leisure time exercise level and the leisure time physical activity constraints sub-dimensions. Finally, there was a significant difference between leisure time exercise frequency and leisure time physical activity constraints.