Temettuat defterlerine göre Biga kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı (1840-1845)
The social and economic structure of the Biga district according to the temettuat registers (1840-1845)
Yazar: MUHAMMET BEDREDDİN ŞİMŞEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AŞKIN KOYUNCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Temettuat defterleri, Osmanlı Devleti?nin XIX. yüzyıl ortalarında sosyo-ekonomik durumu hakkında önemli bilgiler içermektedir. Bu defterler Tanzimat Fermanı yenilikleri ile birlikte kişilerin kazançları ölçüsünde vergi alınarak, vergi adaletinin sağlanması düşüncesiyle, ilk defa 1840 yılında kaydedilmeye başlanmıştır. İltizam sistemi kaldırılarak mültezim ve voyvoda gibi tahsildarların tasfiye edilmesiyle, vergi dağıtmak ve toplamakla görevlendirilen muhassıllar, bu defterlerden sorumlu birinci kişiler olarak tayin edilmişlerdir. Fakat uygulamalarıyla eski tahsildarları aratmayan muhassılların görevlerine kısa bir süre sonra son verilmiş ve defterlerin kaydedilmesi işi de bırakılmıştır. Fakat 1844 yılına gelindiğinde tekrar temettuat defterleri tutulmaya başlanmıştır. Bu sefer defterler imam, muhtar gibi yerel idareciler tarafından kaydedilmiş ve kaza müdürleri, kaymakamlar, sancaklara atanan defterdarlar, meclisler ve valiler tarafından kontrol edilmeye çalışılmıştır. Temettuat defterleri, Tanzimat döneminde Osmanlı şehirlerinin sosyal ve ekonomik durumunu ortaya koymak adına büyük bir öneme sahiptir. Defterlerden, ilgili şehir veya kazanın demografisi, mesleki yapısı, tarım ve hayvancılık faaliyetleri, senelik gelirleri ve ödedikleri vergileri gibi pek çok bilgi elde etmek mümkündür. Bu çalışmada, öncelikli olarak 1840 ve 1844-45 temettuat sayımlarının kimler tarafından yürütüldüğü, karşılaşılan problemler ve sayımların sistematiği hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, 1840 ve 1844-45 yıllarına ait temettuat defterlerine göre Biga Sancağı?nın idari merkezi olan Biga Kazası?nın sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir.




Anahtar Kelimeler: Muhassıl, Temmettuat Vergisi, Temettuat Defterleri, Biga Kazası

Abstract:
The Temettuat defters (income registers) contain important information about the socio-economic condition of the Ottoman Empire at the middle of the 19th century. These registers began to be recorded for the first time in the year 1840 for the thought of establishing justice of taxation by collecting taxes according to the people?s incomes as a part of the Tanzimat Edict Reforms. The İltizam system was abolished, tax collectors such as Mültezims and Voivods were discharged and the Muhassıls charged with distributing and collecting taxes were appointed as the primary people responsible from these registers. However, a short time later the Muhassıls, whose implementations became indifferent from the previous tax collectors, were removed from office and the keeping of registers was abandoned. Yet, the Temettuat registers began to be recorded again in the year 1844. This time the registers were recorded by local administrators such as imams and mukhtars and the district managers, qaimaqams and provincial treasurers appointed to sanjak districts were attempted to be controlled by assemblies and governors.The Temettuat registers contain great importance for revealing the social and economic situation of Ottoman cities during the Tanzimat period. It is possible to acquire vast amount of data on the demography, vocational structure, agricultural and husbandry activities, annual incomes and the taxes of the cities and districts studied in the thesis. In this study, it has been tried to provide information primarily for the people who made the Temettuat counts of 1840 and 1844-45, the problems encountered with and the systematics of the counts. That said, the social and economic structure of the Biga district, which was the administrative center of the Biga Sanjak, has been studied according to the Temettuat defters of the years 1840 and 1844-45.





Key Words:Muhassıl, Income Tax, Temettuat Registers, Biga District