Medyanın afetlerdeki rolü: Bitlis yerel basını Kahramanmaraş depremleri örneği
The role of media in disasters: the example of Bitlis local press Kahramanmaraş earthquakes
Yazar: HAKAN OKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEBAHATTİN KOÇ
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Eğitimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Dünya var oluşundan bu yana birçok afete maruz kalmıştır. İnsanlık tarihiyle yaşıt olan afetler geçmişten günümüze birçok insanın hayatını kaybetmesine ya da bir şekilde etkilenmesine neden olmuştur. Her anlamda insan hayatını olumsuz etkileyen afetlerin etkilerinin azaltılması noktasında ülkeler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları (STK), ulusal ve uluslararası kuruluşlar ve bireyler arasında yapılan işbirlikleri ise son derece önemlidir. Bu önemli işbirliklerinden biri de afet ve medya ilişkidir. Medya, afet öncesi bilgilendirme ve bilinçlendirme için en hızlı ve kolay erişilebilir araçlardan biridir. Bu anlamda Medyanın afet yönetiminde önemli bir rolü vardır. Medya, afete hazırlık süreçlerinde kitle iletişim araçlarını kullanarak bilinçlendirme amaçlı yaptığı yayınlarla toplumun her türlü afete karşı hazır olması sürecine katkı sunmaktadır. Medya aynı zamanda; afet sırasında ve sonrasında yaşananları da haberleştirmek suretiyle insanlara doğru bilgiyi ulaştırmakta ve aynı zamanda afetler hakkında hızlı ve doğru bilgi akışı sağlamaktadır. Bu da insanların afet süreçlerinde doğru kararlar almasına, afetlerden daha az etkilenmesine yardımcı olabilmektedir. 
Bu çalışmada da, Medya'nın afetlerdeki işlevi, rolü ve önemi ele alınmış olup, yapılan literatür taraması ile Medya-Afet ilişkisi irdelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, çalışmanın Bitlis örneği bölümünde ise Bitlis yerel medyasının Kahramanmaraş merkezli deprem ve genel afetlerde yüklenmiş olduğu rol, nitel araştırma yöntemlerinden olan gözlem ve doküman inceleme olmak üzere iki genel veri toplama tekniği kullanılarak incelenmiş, medyanın etkin kullanımı için öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, Afet Yönetimi bağlamında medya ve afet arasında önemli bir ilişki bulunduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan araştırmalar da, medyanın afet öncesi, sırası ve sonrasında toplumu bilgilendirme, hazırlık yapma ve yardım çağrılarını iletebilme gibi önemli roller üstlendiğini göstermektedir. Bu nedenle, afet yönetimi stratejilerinin bir parçası olarak medyanın etkin bir şekilde kullanılması afet yönetimi açısından oldukça önemlidir.

Abstract:
The world has been exposed to many disasters since its existence. Disasters, which are contemporary with the history of humanity, have caused many people to lose their lives or to be affected in some way from past to present. Cooperation between countries, local administrations, non-governmental organisations (NGOs), national and international organisations and individuals is extremely important in reducing the effects of disasters that negatively affect human life in every sense. One of these important collaborations is the relationship between disaster and media. Media is one of the fastest and easily accessible tools for pre-disaster information and awareness raising. In this sense, media has an important role in disaster management. Media contributes to the process of the society to be ready for all kinds of disasters with its publications for raising awareness by using mass communication tools in disaster preparedness processes. At the same time, the media also conveys accurate information to the people by reporting what happened during and after the disaster and at the same time provides fast and accurate information flow about disasters. This can help people to make right decisions in disaster processes and to be less affected from disasters. 
In this study, the function, role and importance of the media in disasters have been discussed and the relationship between media and disaster has been tried to be analysed through a literature review. In addition, in the Bitlis case part of the study, the role of Bitlis local media in Kahramanmaraş-centred earthquake and general disasters has been examined by using two general data collection techniques, namely observation and document analysis, which are qualitative research methods, and suggestions for the effective use of the media have been tried to be developed. As a result, it was concluded that there is an important relationship between media and disaster in the context of Disaster Management. Researches also show that media plays important roles such as informing the society before, during and after disasters, making preparations and conveying calls for help. Therefore, effective use of media as a part of disaster management strategies is very important for disaster management.