Türkiye'de muhafazakar modernleşme anlayışı ve Mümtaz Turhan
The conservative modernization approach in Turkey and Mümtaz Turhan
Yazar: UĞUR SERÇE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİYE DİNÇER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Anglo-Amerikan = Anglo-American ; Batılılaşma = Westernization ; Modernleşme = Modernization ; Muhafazakar demokrasi = Conservative democracy ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Tarihçilik = Historiography ; Turhan, Mümtaz = Turhan, Mümtaz

Özet:
Bu çalışmada, Mümtaz Turhan'ın görüşlerinin muhafazakar modernleşme yaklaşımı çerçevesindeki bir incelemesi yapılmaktadır. Türkiye'de muhafazakarlık çoğunlukla bir ideoloji değil, bir tutum olarak ele alınmış, aynı zamanda çoğu zaman gelenekselcilikle bir tutulmuştur. Muhafazakarlığın bu şekilde kavranışı, onu salt kültürel bir çerçeve içerisinde inceleme eğilimini de beraberinde getirmiş, muhafazakar düşüncenin modernleşme ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi ise ağırlıklı olarak muhafazakarlık içerisindeki reaksiyoner kanat baz alınarak yapılmıştır. Çalışmamızda ilk olarak, Mümtaz Turhan'ın hayatı ve düşünsel kimliği ana hatlarıyla anlatılmıştır. Sonrasında, muhafazakar dünya görüşü içerisindeki farklı ekollere yer verilerek, Anglo-Amerikan muhafazakarlığı üzerinden muhafazakarlığın modernleşmeci karakterine dikkat çekilmiştir. Bu bölümde, çalışmada bir ideoloji olarak yaklaşılan muhafazakarlığın temel prensiplerine de yer verilmiştir. Ardından Türkiye'deki muhafazakar modernleşme anlayışına dair bilgiler verilerek bu anlayış içerisinde öne çıkan vurgular ortaya konulmuştur. Modernleşmeci muhafazakarların çeşitli siyasal/toplumsal meselelere ilişkin görüşleri ortaya konulurken, ele alınan düşünürlerin Kemalist modernleşme projesi ile kurdukları ilişki de göz önünde bulundurulmuştur. Mümtaz Turhan'ın görüşlerine geçildiğinde ise düşünürün fikirleri, muhafazakar modernleşme yaklaşımı bağlamında ele alınmıştır. Bu yapılırken, Turhan'ın düşüncesinin Türk muhafazakar modernleşme anlayışıyla ve Anglo-Amerikan muhafazakar düşüncesiyle taşıdığı paralelliklere dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Turhan'ı Türk muhafazakar modernleşme anlayışı içerisindeki düşünürlerden farklı kılan noktalar da çalışma içerisinde kendisine yer bulmuştur. Ayrıca, Mümtaz Turhan'ın ve muhafazakar modernleşmecilerin Kemalist modernleşme projesine olan itirazlarının sınırlarına dair tespitlerimiz de çalışmamızda vurgulanmaya çalışılan noktalar arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Mümtaz Turhan, Anglo-Amerikan muhafazakarlığı, muhafazakar modernleşme, Batılılaşma

Abstract:
In this study, Mümtaz Turhan's views are analyzed within the framework of conservative modernization. Conservatism has usually been accepted not as an ideology, but as an attitude in Turkey and generally considered equal with traditionalism. Conceiving conservatism in this manner has lead to the tendency to analyze it in a purely cultural framework and the relationship between conservative thinking and modernization has predominantly been evaluated based on the reactionary wing within conservativism. In our study, firstly, Mümtaz Turhan's life and his intellectual identity have been outlined. Then, different approaches within conservative worldview have been presented and the modernist tendency in conservatism has been pointed out through Anglo-American conservatism. In this section, the basic principles of conservatism, which is considered as an ideology, has also been introduced. Afterwards, the conservative modernization approach in Turkey has been presented while drawing attention to the main emphasises within this approach. While the views of the conservative modernists on various political/social issues have been put forward, the relationship of the presented philosophers with the Kemalist modernization project has also been taken into consideration. In the section about the views of Mümtaz Turhan, the ideas of the thinker has been analyzed within the framework of conservative modernization. While doing so, the similarities of Turhan's ideas with Turkish conservative modernization approach and Anglo-American conservatism have been pointed out. The points which distincts Turhan from the other thinkers of Turkish conservative modernization approach have also found place in the study. Additionally, our evaluations on the limits of the objections of Mümtaz Turhan and the conservative modernists to the Kemalist modernization project are among the points that are tried to be emphasized in our study.

Key Words: Mümtaz Turhan, Anglo-American conservatism, conservative modernization, Westernization