Hizmet-içi aksiyon araştırması kurs programının fen bilgisi öğretmenlerine uygulanması: Bir örnek olay çalışması
Implementation of an in-service action research course program for science teachers: A case study
Yazar: MEHMET KÜÇÜK
Danışman: DOÇ.DR. SALİH ÇEPNİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Fen öğretmenlerinin kendi uygulamalarını sistematik bir şekilde incelemeleri, sınıflarında veya okullarında ortaya çıkan sosyal nitelikteki olaylara farklı açılardan bakmaları ve bu süreçte aksiyon araştırmaları yürütmeleri onların sınıf uygulamaları üzerinde etkili olmaktadır. Bununla birlikte ülkemizdeki öğretmenlik mesleğinin araştırma kültüründen uzak olduğuna, fen bilgisi öğretmenlerinin araştırma-inceleme faaliyetlerine katılmadıklarına, aksiyon araştırmasının farkında olmadıklarına ve mevcut eğitim araştırmalarının pratikte yankı bulmadıklarına inanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, fen bilgisi öğretmenlerinin eğitim araştırmalarına karşı sahip oldukları tutumları ve onlardan faydalanma düzeylerini belirlemek ve onların kendi sınıflarında araştırma yapmalarını teşvik etmek için geliştirip uygulanan bir hizmet-içi aksiyon araştırması kurs programının genel bir değerlendirmesini yapmaktır. Çalışma kapsamında, Trabzon il merkezi ve ilçelerindeki farklı ilköğretim okullarında çalışan yirmi dört fen bilgisi öğretmeniyle yan-yapılandırılmış mülakatlar yürütülmüş ve bunlardan sekizi uygulanan kursa katılmıştır. Kurs programının kursa katılan fen bilgisi öğretmenleri üzerindeki etkileri ve onların aksiyon araştırmasını anlama şekilleri derinlemesine incelenmiştir. Öğretmenlerin kurstaki yansıtmalarının tamamı; yan-yapılandırılmış mülakatlar, öğretmen günlükleri ve tutum anketi yardımıyla toplanmıştır. Bunun yanında, araştırmacı tarafından her dersten sonra yansıtıcı notlar tutulmuştur. Verilerden, fen bilgisi öğretmenlerinin uygulamalarında eğitim araştırmalarından hiç faydalanmadıkları ve onlara karşı bazı olumsuz tutumlara sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte uygulanan kurs programı katılımcıların eğitim-aksiyon araştırmalarına karşı tutumlarını olumlu yönde geliştirmiş ve bu yolla katılımcılar uygulamaları boyunca karşılaştıkları sosyal nitelikteki olayları eleştirel olarak incelemek suretiyle yansıtıcı öğretim yapmaya, sahip oldukları bireysel öğretim teorilerinin daha fazla farkında olmaya ve kendi aksiyon araştırmalarım planlayıp yürütmeye başlamışlardır. Katılımcıların projelerini tamamlayabilmeleri ve aksiyon araştırmalarının eğitim sistemimiz içinde yaygınlaşması için okul yönetimlerinin ekstra zamanı, üniversitedeki araştırmacıların ise daha fazla desteği kendilerine sağlamaları ve tamamlanan çalışmaların MEB tarafından ödüllendirilerek teşvik edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Fen Öğretmen Eğitimi, Aksiyon Araştırması, Öğretmenlerin Tutumları VI

Abstract:
Implementation of an In-Service Action Research Course Program for Science Teachers: A Case Study Science teachers' observation of their own teaching practices, looking at social quality phenomena occurring in classroom or school contexts from different view points and especially entering into collaborative action research with other teachers have significant impact on classroom practices. However, it is believed that teaching profession in our countyr is not based on research culture, teachers do not join into research- investigation activities, current researches do not have practical side and teachers are not aware of teacher-research model. The purpose of this study is to determine in-service science teachers' attitudes and experiences with educational research and to discuss the contributions of an in-service action research course program that was developed and implemented in order to make them do action research in their classrooms. In the content of the study, semi-structured interviews were implemented with the twenty-four science teachers who work at the different primary schools of Trabzon and its towns and, eight of them joint for the course program. The course program's influences on teachers' and their understanding of action research were critically examined. Their all reflections were gathered with the help of informal interviews, teachers' diaries and attitudes questionnaires. In addition, reflective notes were taken after each course hours by the researcher. Data showed that science teachers do not use educational researches in their practices and have some negative attitudes to them. However, implemented course program changed the participants' attitudes positively to educational action researches and in this way, the participants started to investigate the social quality problems systematically encountered by them during their practices, do reflective teaching and plan and implement their own action research projects. In order to help them to finish their projects and make public the action research in our educational system, school administrations should give extra time and university researchers should provide more support to teacher researchers and National Educational Ministry should encourage teachers' action research projects. Key Words: Science Teacher Education, Action Research, Teachers' Attitutes. VII