Mekkî ve medenî ayetlerin semantik çerçevesi: İtaat ve ittiba kavramları örneği
Mekkan and medinean verses in the framework of semantic science: An axample of the words obedience and following
Yazar: HAMZA SADAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÖRENER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Ayetler = Verses ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mekki = Mekki ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İtaat = Deference ; İttiba = Following

Özet:
Mekkî ve Medenî ayetlerin semantik çerçevesi: İtaat ve ittiba kavramları örneği adını taşıyan tezimiz, Mekkîlik-Medenîlik ve semantik ilminin verileri çerçevesinde itaat ve ittiba kavramlarının Kur'an'da kullanımı üzerinde yapılan bir çalışmadır.
Bu çalışmanın birinci bölümünde ayetlerin nüzul ortamının genel çerçevesini oluşturan Mekkîlik-Medenîlik konusu incelendi. Mekkîlik ve Medenîliğin mahiyeti, Mekkî ve Medenî ayetleri belirlemede hangi kriterin esas alınacağı ve Mekkî ve Medenî surelerin hangileri olduğuna dair ayrıntılı bilgi verildi. Yine aynı bölüm içerisinde semantikle ilgili çalışma yapıldı. Semantiğin niteliğine dair bilgi verildikten sonra tezin temelini oluşturan Mekkîlik ve Medenîliğin semantikle karşılaştırılması yapıldı. 
İkinci bölümde itaat ve ittiba kelimeleri ile ilgili sözlük çalışması yapıldı. Bu çalışmayla genellikle birbirinin yerine kullanılan itaat ve ittiba kelimelerinin temelde farklı anlamlar içerdiği ortaya konuldu.
Üçüncü ve dördüncü bölümde itaat ve ittiba kavramının geçtiği ayetler, Mekkî ve Medenî ayetler olarak iki başlık altında tasnif edildi ve her iki kelimenin taşıdığı anlam açısından değerlendirildi. Bu değerlendirme, Mekke dönemindeki konumu sebebiyle Hz. Muhammed (s.a.v.) için itaat kelimesinin kullanılmadığını, buna mukabil Medine döneminde yine konumu sebebiyle Hz. Muhammed (s.a.v.) için çok sayıda ayette itaat kelimesi kullanıldığını göstermiştir. İttiba kelimesinin de Mekke döneminde Medine dönemine göre çok fazla kullanıldığını ortaya koymuştur. 
İtaat ve ittiba kelimelerinin kullanımıyla ilgili olarak ortaya çıkan bu bilgiler, ayetlerde, kelimelerin, barındırmış olduğu anlamsal farklılığa uygun olarak- Mekke ve Medine dönemin şartlarına göre- kullanıldığını göstermektedir.

Abstract:
Our thesis is a work which is done on the usage of the words obedience and following within the framework of semantic science and Mekkan and Medinean Verses.
At the first part of this work the subject of Mekkan and Medinean Verses that establish the framework of the revelation order of the verses. Detailed information was given about the Mekkan and Medinean surrahs, which criteria will be taken into consideration to determine the Mekkan and Medinean Verses and the nature of the Mekkan and Medinean Verses. In the same section the work about the semantic was done. After giving information about the characteristics of the semantic science the comparison between the semantic science and Mekkan and Medinean Verses that establish the basics of this tesis was done.
At the second part, the dictionary work wasdone about the words obedience and following. Within this work it is seen that these words have different meanings and usage even they are used in place of each other in general.
At the third and the fourth part verses including the concepts obedience and the following are classified as Mekkan and Medinean Verses and both words were evaluated with regard to their meanings. In this evaluation it is seen that the word obedience wasn't used for the prophet Muhammed because of his status in the Mekkan period, however the word obedience was used inmany verses for the prophet Muhammed again because of his status in Medina. Also the word following was used more in the Mekkan period than in Medinean period.
These information coming up with the use of the words obedience and following show that these words properly with their semantic differences in the verses were used according to the situation of Mekkan and Medinean periods.