Çok katmanlı kentlerin korunmasında tasarım destekli yöntem arayışları ve önlemsel yaklaşımlar: Eski Foça örneği
Design-aided method seeking and preventive approaches on preservation of multi-layered cities: Implementation on the Ancient Foça
Yazar: HATİCE ECEM DEMİRDEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ALTINÖRS ÇIRAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Çok katmanlılık = Multi-layered

Özet:
İnsanoğlunun yerleşik yaşama geçmesinin ardından bazı bölgeler, sunduğu coğrafya, doğal kaynaklar, jeolojik yapı gibi olanaklar sebebiyle sürekli yerleşime konu olmuştur. İnsanoğlunun yaşadığı çevreyi değiştirmesi ve dönüştürmesi de tarih boyunca süregelen bir olgudur. Bu sebeple, sürekli yerleşim alanı olarak seçilen bölgeler, üzerinde yaşayan topluma göre şekillenmiş ve değişmiştir. Her bir tarihsel süreç kendi toplumsal, ekonomik ve kültürel ilişkiler ağını kente yansıtmış ve izlerini bırakmıştır. Zaman içinde birikerek değişen ve dönüşen bu ilişkiler ağı, bazen birbiri içinde kaynaşmış, bazen terk edilmiş, kabul edilmemiş, yok edilmiş ve yeniden inşa edilmiştir. Ancak her türlü durumda birbiri üzerine biriken deneyim ve ilişkiler örgüsü kente yansıyarak çok katmanlı kentleri ortaya çıkarmıştır.
Çok katmanlı kentlerden, hem tarihsel bağlamının yoğunluğu ve katmanlarının okunabilirliği hem de doğal ve kültürel varlıklarının koruma sınıflarının çeşitliliği bakımından örnek olarak seçilen Eski Foça kentinin yerleşim tarihi Tunç Çağı'na dayanmaktadır. Sonrasında gelişen on iki tarihsel katmanın her birinin izlerini günümüze taşıyan kent, modern kent yaşantısına da uyum göstermeye çalışmaktadır. Bu bağlamda, toprak üstündeki özgün kentsel doku ile toprak altındaki arkeolojik değerlerin (Phokaia antik kenti) yaşamlarını uyum içinde sürdürebilmelerine ilişkin temel yaklaşımların belirlenmesi ve önlemlerin alınmasına yönelik öneriler ortaya konmuştur. Geliştirilen önerilerle çok katmanlı kentlerin korunmasında geçmiş ve bugünün birlikte ele alınması, koruma ve kültür bilincinin topluma aktarılması yöntemleri aranmış, farklı coğrafyalarda yer alan çok katmanlı kentlerin korunmasına yönelik genel çerçeve değerlendirilmiştir.

Abstract:
After humankind adopted a settled life, some regions have become prominent for permanent settlement due to their advantages such as geography, natural resources and geological structure. It is a continual phenomenon throughout history that humankind changes and converts the environment where it lives in. For this reason, regions selected as permanent settlements have undergone change and taken form by societies which have lived on them. Each historical process has reflected its own social, economic and cultural relation pattern to cities and has left traces. This network of relations that varied and transformed in time have sometimes engaged in each other and sometimes been refused, destroyed and reconstructed. However, in any case, cumulating memory and relations network created multi-layered cities. 
The history of the settlement of The Ancient Foça, chosen as an example among multi-layered cities when considered both its wealth of history and comprehensibleness of layers and variety of conservation classes of natural, cultural entities, dates back Bronze Age. The city, that brings each of traces of twelve developing historical layers to present day, strives to accord to modern city life. In this regard, in order to provide harmonically coexistence of both over ground unique urban pattern and underground archaeological wealth (the ancient city Phokaia), the proposals to take measures and to determinate of the main approaches are presented. With developing proposals, both past and present day regarding preservation of multi-layered cities are addressed entirely. Methods for conveying consciousness of preservation and culture to society is researched and general framework regarding preservation of multi-layered cities located in different geography is evaluated.