Elmalı tüneli (Erzurum) güzergahında yer alan kaya kütlelerinin duraylılığı üzerine araştırma
Research on the stability of rock masses in the Elmali tunnel (Erzurum) route
Yazar: AYŞEGÜL KARAARSLAN
Danışman: PROF. DR. IŞIK YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Tünellerin projelendirilebilmesi için; gerekli olan güzergâh seçimi, geometrik, jeolojik, hidrojeolojik, mühendislik faktörlerinin ve projenin yapılabilirliğinin birlikte değerlendirildiği alan araştırmaları yapılır. Alan araştırmalarına bağlı olarak, yeraltı yapısını oluşturan kaya-zemin birimlerin jeoteknik özelliklerinin belirlenmesiyle tünel güzergahının jeolojik/jeoteknik modeli oluşturulur. Bu modele bağlı olarak, tünel güzergâhında gözlenebileceği öngörülen kaya sınıfları ve sonrasında tünel projelendirilmesine esas parametreler ile kazı destek sınıfları ortaya çıkarılır. Kazı ve destek sınıflarına en uygun kazı yöntemi seçilerek tünel için optimum yapım stratejisi belirlenir. 
Bu tez çalışmasında; Erzurum'da yer alacak Elmalı Tüneli güzergahı boyunca açılmış olan temel sondaj verileri, laboratuvar deney sonuçları ve arazi gözlemleri birlikte değerlendirilerek tünel boyunca kaya kütlelerinin sınıflandırılarak bir görsele oturtulması ve gerekli olacak kazı destek sistemleri önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre; öncelikli olarak tünel güzergahı boyunca kaya kütlelerinin "Çok Zayıf" tan "Orta" ya kadar aralıkta değişim gösterdikleri, ancak "Çok Zayıf" ve "Zayıf" kaya kütlesi karakteristiğinin yaygın olarak dağıldığı ortaya görülmüştür. Tünel güzergahı boyunca kaya kütlelerinin dağılımı göz önüne alındığında tünelin nerdeyse tamamında kalıcı destek (tahkimat) gereksinimin olacağı açıktır. Özellikle "Çok Zayıf" ve "Zayıf" kaya kütlesi karakteristiğinin belirlendiği lokasyonlarda desteksiz durma süresi 1 saat veya altında belirlenmiş olup ani çökmeye uğraması bakımından risklerin olduğu çok açıktır.

Abstract:
In order to design the tunnels; field studies are carried out in which the necessary route selection, geometric, geological, hydrogeological, engineering factors and the feasibility of the project are evaluated together. Depending on the field surveys, the geological/geotechnical model of the tunnel route is created by determining the geotechnical properties of the rock-soil units that create the underground structure. Depending on this model, the rock classes that are predicted to be observed on the tunnel route and then the parameters that are the basis for the tunnel project and excavation support classes are revealed. The optimum construction strategy for the tunnel is determined by choosing the most suitable excavation method for the excavation and support classes.
In this thesis; it is aimed to classify the rock masses along tunnel and to determine the suggestions for excavation support systems that will be necessary by evaluating the borehole data, laboratory test results and field observations along the Elmalı Tunnel route to be located in Erzurum. According to the results obtained from the studies; primarily, it has been observed that the rock masses vary in the range from "Very Weak" to "Medium", but the "Very Weak" and "Weak" rock mass characteristics are widely distributed along the tunnel route. Considering the distribution of rock masses along the tunnel route, it is clear that there will be a need for permanent support in almost the entire tunnel. Especially in locations where "Very Weak" and "Weak" rock mass characteristics are determined, the unsupported standing time is determined as 1 hour or less, and it is clear that there are risks in terms of sudden collapse.