Türkiye yaşlı nüfusunda bilişsel gerileme ile D vitamini yetersizliği ilişkisi: Sistematik bir inceleme
Cognitive decrease in Turkey's elderly population relationship with vitamin D deficiency: A systematic examination
Yazar: FERDA ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN BAŞIBÜYÜK
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Geriatri = Geriatrics ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Demans = Dementia ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Sinir dejenerasyonu = Nerve degeneration ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Türkiye'de yaşlı popülasyonunda D vitamini yetersizliği ile bilişsel bozukluk
ve demans, Alzheimer (AH) ve Parkinson hastalığı (PH) ilişkisini konu alan
araştırmaların sistematik derleme yapılarak incelenmesi sonucu kanıta dayalı
bilimselliği ispatlanmış verilerin elde edilmesi ve literatüre katkı sağlanması
amaçlanmıştır.
Yöntem: Türkiye'deki yaşlılarda D vitamini yetersizliği ile bilişsel durum ve demans,
Alzheimer ve Parkinson hastalıkları ilişkisini içeren daha önce yapılmış literatürdeki
araştırmalar sistematik derleme ile taranmış ve incelenmiştir. Araştırma konusundaki
ikincil veriler Google Akademik, Pubmed Health, DergiPark, Yüksek Öğretim Kurulu
Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında araştırılmıştır. Literatürde 1965-2021
ve 1970 – 2021 yılları arasında yayınlanmış, araştırmalar PRISMA ile önceden
karalaştırılmış kriterlere göre ayıklanmış ve değerlendirilmeye kabul edilmiştir.
Bulgular: Kriterleri karşılayan 6 araştırma makalesi ve 4 tez olmak üzere toplam 10
çalışma değerlendirmeye kabul edilmiştir. Bu çalışmalar yöntem, denek sayısı, D
vitamini eşik değerleri, bilişsel ölçüm testleri açısından detaylı olarak
değerlendirilmiştir. Demans, AH ve PH olan bireylerin D vitamini düzeylerinin düşük
olduğu tespit edilmiştir. D vitamini yetersizliği özellikle bakım merkezlerinde yaşayan
bireyler için hayati önem taşımaktadır.
Sonuç ve Tartışma: Türkiye'de ve dünyada ileri yaştaki bireyler arasında demans,
AH ve PH gibi hastalıklar artmaktadır. Araştırmalar bilişsel bozukluk ile D vitamini
eksikliği/yetersizliği arasındaki ilişkinin önemini göstermektedir. Araştırmalarda
kullanılan yöntem ve eşik değerleri, denek sayısı gibi farklılıklar karşılaştırmanın
güvenirlilik istatistiksel açıdan düzeyini azaltmaktadır. Hastalık teşhisinde D vitamini
biyobeliteç olarak kullanılabilir. Bazı araştırma sonuçları D vitamini düzeyi ve bilişsel
işlev arasındaki ilişki olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte güçlü kanıtlar için
detaylı araştırmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: This research aims to obtain evidence-based scientifically proven data and
contribute to the literature as a result of systematic review of studies on the relationship
between vitamin D deficiency and cognitive impairment such as dementia,
Alzheimer's (AD) and Parkinson's (PD) in the older population in Turkey.
Method: Published studies covering the relationship between vitamin D deficiency
and cognitive status, dementia, AD and PD in the older adults in Turkey, were scanned
and examined under the systematic review approach. Secondary data were
accomplished from the data base of Google Academic, Pubmed Health, DergiPark,
National Thesis Center of the Council of Higher Education. The studies published
between 1965-2021 and 1970-2021, were searched and selected according to criteria
previously agreed with PRISMA and accepted for evaluation.
Results: A total of 10 studies, including 6 research articles and 4 graduate theses, were
accepted for the evaluation. These studies were evaluated in detail in terms of method,
number of subjects, vitamin D threshold values and cognitive measurement tests.
Vitamin D levels of individuals with dementia, Alzheimer's and Parkinson's disease
were found to be low. Vitamin D deficiency is of vital importance, especially for
individuals living in care centers.
Conclusion and Discussion: Diseases such as dementia, AD and PD are increasing
among older individuals in Turkey and in the world. Research shows the importance
of the relationship between cognitive decline and vitamin D deficiency. Differences
such as the methods and threshold values and the number of subjects in the studies
reduce the statistical level of reliability of the comparison. Vitamin D can be used as a
biomarker in disease diagnosis. Although some research results show the relationship
between vitamin D level and cognitive function, detailed research is required for strong
evidence.