Antimüllerian hormon ve folikül stimüle edici hormon diskordansının oosit kalitesi ve canlı doğum oranlarına etkisi
The effect of antimullerian hormone and follicule stimulating hormone discordance on oocyte quality and live birth rate
Yazar: SERAY KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı / Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Folikül uyarıcı hormon = Follicle stimulating hormone ; Gebelik = Pregnancy ; Kısırlık = Infertility ; Oositler = Oocytes ; Over = Ovary ; Over rezervi = Ovarian reserve

Özet:
Amaç: İnfertilite tedavisi yapılacak hastalarda tedavi şeklinin belirlenmesi ve elde edilecek başarı şansının tahmini için over rezervinin araştırılması önemlidir. Over rezervini değerlendirmek için kullanılan iki önemli parametre olan AMH ve FSH genellikle birbiri ile uyumlu seyretmektedir. FSH <10 IU/ml ve AMH ≥1 ng/ml olan olgularda iyi over rezervi olduğu ve gonadotropin stimülasyonuna iyi yanıt vereceği düşünülmektedir. Ancak klinisyenler çoğu kez bu iki parametrenin uyumsuzluğu ile karşılaşır yani değerlerden biri iyi over rezervi düşündürürken diğeri azalmış over rezervi gösteren hastalarda hangi parametrenin canlı doğum ve oosit kalitesini göstermede daha etkili olduğu bilinmemektedir. AMH'ın over rezervinde oosit sayısının öngörmede etkili olduğu bilinmektedir ancak canlı doğum öngörmede tahmin doğruluğu zayıftır. Biz uyumsuzluk gösteren hastalar için AMH'ın toplanan oosit sayısını, FSH'ın ise oosit kalitesini ve canlı doğumu öngörmede daha değerli olduğunu varsaydık.
Materyal ve Metod: Çalışmamız tek merkezli retrospektif tanımlayıcı bir çalışma olup 01.01.2016–31.12.2020 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi (GEAH) Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D Yardımcı Üreme Teknikleri Merkezi'ne çocuk istemi ile başvuran ve yapılan değerlendirmede infertilite tanısı alıp IVF planlanan 82 hasta üzerinde yapılmıştır. Over rezerv değerlendirilmesi amacıyla kullanılan yaş, AMH değeri, FSH değeri ve tedavi sonrası elde edilen oosit sayısı, toplanan matür oosit sayısı, canlı doğum veya düşük ile sonuçlanan gebelik durumu, elde edilen embriyo sayısı gibi verilere ulaşıldı. Verilerin analizi IBM SPSS 25.0 (Armonk, NY: IBM Corp.) ve MedCalc 15.8 (MedCalc Software bvba, Ostend, Belgium) istatistik paket programları kullanılarak yapıldı. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnow testi, basıklık-çarpıklık (skewness- kurtosis) ve grafiksel yöntemler (histogram, Q-Q Plot, Stem and Leaf, Boxplot) ile değerlendirildi. Araştırmada, normal dağılım gösteren niceliksel verilerin değerlendirilmesinde; Independent Samples t testi (bağımsız gruplarda t testi) ve One-Way Anova testi (tek yönlü varyans analizi) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi =0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Hastalar AMH <1 ng/ml ve FSH ≥10 IU/ml ve AMH ≥1 ng/ml ve FSH <10 IU/ml olarak iki gruba ayrıldı. Gruplara göre yapılan karşılaştırmalarda; kilo ve BMI değerleri yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) bulunurken, yaş ve boy değerleri yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu (p<0,05), AMH<1 ng/ml hastaların daha yaşlı ve kısa oldukları bulunmuştur. Toplanan oosit ve M2 oosit sayısı yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu (p<0,05), fark bulunan iki durumda da AMH<1ng/ml hasta grubunun değerlerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Canlı doğum, düşük ve elde edilen embriyo değerleri yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) bulunmuştur.
Sonuç: AMH ve FSH uyumsuzluğu olan vakalarda yaptığımız çalışma sonucunda; AMH'ın over rezerv değerlendirmelerinde, oosit sayısını öngörmede daha değerli olduğunu, oosit kalitesi açısından yapılan değerlendirmede ise toplanan M2 oosit oranları değerlendirildiğinde yine AMH'ın daha değerli olması nedeniyle, uyumsuzluk olan vakalarda AMH daha başarılı tahmin değeri olmasından dolayı önemlidir. Ancak canlı doğum, elde edilen embriyo ve gebelik oranları açısından yapılan değerlendirmede her iki parametre açısından bir fark olmadığı sonucuna vardık. Dolayısıyla AMH ve FSH infertilite hastalarında prognoz tahmini için açık klinik fayda gösterse de, tek başına değerlendirilen veya birlikte alınan belirteçlerden biri hastanın canlı doğum olasılığını tahmin etmek için yetersizdir.

Abstract:
Aim: Investigation of ovarian reserve is important for determining the treatment modality and estimating the chance of success in patients to be treated for infertility. AMH and FSH, two important parameters used to evaluate ovarian reserve, are generally compatible with each other. In cases with FSH <10 IU/ml and AMH ≥1 ng/ml, it is estimated that the ovarian reserve is sufficient and the patient will respond well to gonadotropin stimulation. However, clinicians often encounter the incompatibility of these two parameters. While one of these values may suggest sufficient ovarian reserve, the other may suggest decreased ovarian reserve. It is not known which parameter is more effective in showing live birth and oocyte quality in these patients. AMH is known to be effective in predicting the amount of oocytes in the ovarian reserve, however, its accuracy in estimating the probability of live birth is poor. In patients who are in such incompatible; we hypothesized that AMH is more valuable in predicting the amount of oocytes retrieved from patients, FSH is more valuable in predicting oocyte quality and live birth.
        Material and Method: Our study is a single-center retrospective descriptive study. The study was carried out with 82 patients who applied to Gülhane Training and Research Hospital (GEAH) Department of Obstetrics and Gynecology, Assisted Reproductive Techniques Center between 01.01.2016- 31.12.2020 and were planned for IVF with the diagnosis of infertility. Data used in the evaluation of ovarian reserve, such as age, AMH value, FSH value, number of oocytes retrieved after treatment, number of mature oocytes collected, pregnancy status resulting in live birth or miscarriage, and number of embryos were obtained. Data analysis was performed using IBM SPSS 25.0 (Armonk, NY: IBM Corp.) and MedCalc 15.8 (MedCalc Software bvba, Ostend, Belgium) statistical package programs. The compatibility of the data with the normal distribution was evaluated by Kolmogorov-Smirnow test, skewness-kurtosis and graphical methods (histogram, Q-Q Plot, Stem and Leaf, Boxplot). In the study, evaluation of the quantitative data showing normal distribution; Independent Samples t-test (t-test in independent groups) and One-Way Anova test (one-way analysis of variance) were used. Statistical significance level was accepted as =0.05.
         Results: Patients were divided into two groups as AMH <1 ng/ml and FSH ≥10 IU/ml and AMH ≥1 ng/ml and FSH <10 IU/ml. In comparisons made according to groups; While there was no statistically significant difference between the groups in terms of weight and BMI values (p>0.05), there was a statistically significant difference between the groups in terms of age and height values (p<0.05), AMH <1 ng/ml patients were found to be older and shorter. It was found that there was a statistically significant difference (p<0.05) between the groups in terms of the number of collected oocytes and M2 Oocytes, and the values of the AMH<1ng/ml patient group were lower in both cases where there was a difference. It was found that there was no statistically significant difference between the groups in terms of live birth, miscarriage and embryo values (p>0.05).
         Conclusion: In cases with AMH and FSH incompatibility, AMH is more valuable in evaluating ovarian reserve and predicting the amount of oocyte; in the evaluation for oocyte quality, the collected M2 oocyte ratios were evaluated and AMH was found to be more valuable. Therefore, AMH is important because it has more successful predictive values in cases with incompatibility. However, we concluded that there was no difference in terms of live birth, embryo obtained and pregnancy rates in both parameters. Although AMH and FSH show clear clinical utility for predicting prognosis in infertility patients; markers which is evaluated alone or taken together are insufficient to predict the patient's probability of live birth.
         Key Words: AMH, FSH, ovarian reserve, live birth, oocyte quality