Kadınların eğitim yoluyla güçlenmesinin yetişkin eğitimi bağlamında çözümlenmesi
An analysis of women's empowerment through education in the context of adult education
Yazar: AYFER YAKAR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüştürücü öğrenme = Transformative learning ; Eğitim = Education ; Güçlendirme = Empowerment ; Kadın eğitimi = Women education ; Kadınlar = Women ; Yetişkin eğitimi = Adult education

Özet:
Bu çalışmada, kadınlara yönelik bir eğitim programına katılan kadınların güçlenme deneyimlerini yetişkin eğitimi bağlamında analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda  sivil toplum merkezlerinden olan Ankara ili Mamak ilçesi Ege mahallesinde bulunan "Çağdaş Kadın ve Gençlik Vakfı 75. Yıl Toplum Merkezi'nde  en az bir eğitim programını tamamlamış  kadınların genel olarak eğitime yükledikleri anlam, eğitime katılma dinamikleri,  katıldıkları eğitim sürecine ilişkin değerlendirmeleri, eğitime katılmanın yaşamlarında yol açtığı dönüşüm çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, kadınların dönüşümü nasıl yaşadığı nasıl anlamlandırdığı, hangi boyutlarda güçlendikleri kadınların kendi anlatıları üzerinden toplumsal cinsiyet bağlamında anlamaya ve açıklamaya yönelik bir çerçeveden analiz edilmiştir. Nitel yaklaşımla tasarlanan bu araştırmada öncelikle kuramsal bir yaklaşım geliştirmeye yönelik  literatür taraması   yapılmıştır. Veriler gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir.  Bu süreçte  araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak araştırma grubunda bulunan 21 kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin analiz edilmesinde  MAXQDA programı kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda;  
 Eğitime devam süresi arttığında,
 Katılmayı kolaylaştırıcı olanak sunulduğunda (kapısının sürekli açık olması, fiziksel ortam, kreş vb.),
 Kadınlara kendilerinin ve yaşam deneyimlerinin değerli olduğu hissettirildiğinde,
 Eğitim konuları kadınların ihtiyaçları ile ilişkilendirildiğinde ve bu ihtiyaç kadınlara hissettirildiğinde,
 Yetişkinlerin öğrenme özelliklerine uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında, özellikle aktif öğrenme yöntemi kullanıldığında,
 Öğrenme süreci, sınıf dışı ortamlarla desteklendiğinde (sosyal ve kültürel etkinlikler, yurt içi ve yurt dışı geziler, kamu kurumlarını tanıma vb. gibi), eğitimin içeriği ve biçimi kadınların güçlenme kanallarını esas aldığında kadınlara güçlendirme becerileri kazandırma bakımından katkıda bulunduğu görülmüştür.
Güçlenme deneyimleri incelendiğinde, araştırma kapsamındaki kadınların ataerkil ve geleneksel aile yapılarına rağmen, aldıkları eğitimlerin onları bilişsel, psikolojik, ekonomik ve politik olarak tanımlanan boyutlarda güçlendirmede başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Güçlendirmenin daha zayıf kalan yönünün politik güçlenme olduğu görülmüştür. Çalışmada psikolojik ve ekonomik güçlenme boyutunun diğer boyutların temeli olduğu, bilişsel güçlenmenin değişken süreçleri içerdiği, politik güçlenmenin  diğer boyutlara göre daha zor ulaşılan bir boyut olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Ayrıca; eğitimlerden çok sonra maddi kazanç gibi nedenlerle kadınlar arasında rekabet ve çıkar çatışması ile ilgili sorun çıktığı  görülmüştür. Kadınlar arası dayanışma ve diyaloğu zedeleyen bu durumun güçlenme deneyimi üzerinde olumsuz etki oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yetişkin eğitimi, kadınların güçlendirilmesi, katılım örüntüleri, dönüştürücü öğrenme

Abstract:
This study aims to analyse the empowerment experiences of women who have attended an educational programme for women in the context of adult education. To this end, the general meaning attributed to education by women who completed at least one educational programme in "Çağdaş Kadın ve Gençlik Vakfı 75. Yıl Toplum Merkezi" (Contemporary Women and Youth Foundation 75th Year Society Centre), one of the Civil Society Centres located in Ege neighbourhood of Mamak district in Ankara, and the dynamics of their participation in education, the assessment of the education process of the programme they attended, and the transformation in the lives of these women brought about by participation in education were analysed. In this respect, the ways in which women make sense of and experience this transformation, and in what capacity they have been empowered or made to feel empowered have been analysed through their own narratives from a perspective aimed to understand and explain their views in the context of gender. In this research designed by qualitative approach, firstly, a literature review was conducted in order to develop a theoretical approach. The data was obtained by observation and semi-structured interview technique. In this process, by using a semi-structured interview form developed by the researcher, a series of in-depth interviews were conducted with 21 women who participated in the research group.  The MAXQDA tool was used in the analysis of the gathered data. The research has arrived at the conclusion that when the content and form of education serve women's empowerment channels, the educational programme contributes to women's acquisition of empowerment skills provided that;
 the attendance period to education increases,
 the opportunity that facilitates attendance is provided (e.g. the door being open at all times, physical environment, nursery, etc.),
 women are made to feel that themselves and their life experiences are valuable
 the educational subjects are related to the needs of women and women are made aware of this need, 
 methods and techniques suitable for adult education are used, particularly the active learning method, 
 the learning process is supported by extracurricular activities (social and cultural activities, domestic and international expeditions, recognition of public institutions, etc.) 
When the empowerment experiences were analysed, it was revealed that the education received by the women within the scope of this study was successful in empowering them cognitively, psychologically, economically, and politically despite their patriarchal and traditional family structures. However, the political empowerment dimension appeared to be the weaker aspect of empowerment. In line with this, the study has concluded that the dimensions of psychological and economic power are the foundation of all the other dimensions of empowerment, and that cognitive power involves variable processes, while political empowerment is a more difficult dimension to attain.   
Further, it has been observed that long after their education, issues related to financial gain gave rise to rivalry and conflict of interest among women. This study concludes that this situation, which poses damage to solidarity and dialogue among women, has a negative effect on the experience of power and empowerment. 

Keywords: Adult education, empowerment of women, participation patterns, transformative learning