Ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Investigating middle school students' mathematical metacognition awareness and critical thinking dispositions
Yazar: GÜLCAN KILINÇER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERDOĞAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve eleştirel düşünme eğilimlerinin düzeylerini incelemek ve bunları demografik değişkenlere (cinsiyet, sınıf ve matematik başarı düzeyi) göre karşılaştırmaktır. Nicel araştırma modellerinden tarama, nedensel karşılaştırma ve ilişkisel araştırma modelleri kullanılarak yapılan bu çalışmanın örneklemi ortaokul beş, altı, yedi ve sekizinci sınıflarında öğrenim gören 482 öğrencidir. Veri toplama araçları olarak "Matematiksel Üstbiliş Farkıdalık Ölçeği" ve "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" ölçekleri kullanılmıştır. Veri analizi için betimleyici istatistikler, tek faktörlü gruplar arası varyans analizi, bağımsız örneklem t-testi, korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin hem metematiksel üstbiliş farkındalık düzeyleri hem de eleştirel düşünme eğilimi düzeyleri "yüksek"tir. Çalışma sonuçları, öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıklarının cinsiyet değişkenine göre kız öğrenciler lehine anlamlı düzeyde farklılaştığını fakat eleştirel düşünme eğilimlerinin cinsiyete göre anlamlı farklılaşmadığını göstermiştir. Sınıf düzeylerine göre öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıkları beş ve altıncı sınıflar lehine, eleştirel düşünme eğilimlerinin ise altı ve yedinci sınıf öğrencilerinin lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Matematik başarı düzeyi yüksek öğrencilerin hem matematiksel üstbiliş farkındalıkları hem de eleştirel düşünme eğilimlerinin anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Çalışmada, öğrencilerin matematiksel üstbiliş ve eleştirel düşünme eğilimleri arasında yüksek düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca regresyon çözümlemesi, matematiksel üstbiliş farkındalıklarının eleştirel düşünme eğilimini yordayan bir değişken olduğunu göstermiştir. Bu sonuçların yanısıra, matematiksel üstbiliş farkındalığı, eleştirel düşünme eğilimine ilişkin varyansın %35'ini açıklamaktadır. Çalışma sonuçları ışığında, araştırmacılar ve uygulayıcılara dönük öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Eleştirel Düşünme, Üstbiliş, Matematiksel Üstbiliş Farkındalık, Matematik Eğitimi

Abstract:
The aim of this study is to examine the levels of mathematical metacognitive awareness and critical thinking disposition of middle school students and to compare them according to demographic variables (gender, class and mathematics achievement level). This study, which was conducted using survey, causal comparison and correlational research models from quantitative research models, has 482 students who are studying in the fifth, sixth, seventh and eighth grades of secondary school as its sample. The "Mathematıcal Metacognıtıon Awareness Inventory" and "Critical Thinking Dispositions Scale" were used as data collection tools. Descriptive statistics, one-way analysis of variance between groups, independent samples t-test, correlation and simple linear regression analysis were used for data analysis. According to the findings obtained from the study, both the mathematical metacognitive awareness levels and the critical thinking disposition levels of the students are "high". The results of the study showed that the mathematical metacognitive awareness of the students differed significantly in favor of female students according to gender variable, but their critical thinking disposition did not differ significantly according to gender. It was observed that the mathematical metacognitive awareness of the students differed significantly in favor of fifth and sixth grades according to class level, while their critical thinking disposition differed significantly in favor of sixth and seventh grade students. It was determined that both mathematical metacognitive awareness and critical thinking disposition of students with high mathematics achievement level differed significantly. In the study, it was found that there was a high level, positive and significant relationship between students' mathematical metacognition and critical thinking disposition. In addition, regression analysis showed that mathematical metacognitive awareness was a variable that predicted critical thinking disposition. Besides these results, mathematical metacognitive awareness explained 35% of the variance related to critical thinking disposition. Suggestions for researchers and practitioners were presented in light of the results of the study
Key Words: Critical Thinking, Metacognition, Mathematical Metacognitive Awareness, Mathematics Education