Çarpanalı kolan ve yer tezgahında kolan dokumaların teknik ve geleneksel özellikleri
The characteristics of tablet and loom weavi̇ng
Yazar: MELEK EBRU ALTUNTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. H. SERPİL ORTAÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokuma sanatı = Weaving art ; Dokuma teknikleri = Weaving techniques ; Dokuma tezgahları = Weaving looms ; Dokumalar = Weavings ; Kolan dokuma = Kolan weaving ; Çarpana = Çarpana

Özet:
Araştırmanın genel amacı yer tezgahında kolan ve çarpanalı kolan dokumaların özelliklerini ve iki dokuma özelliklerini ortaya çıkarmak, dokuma ürünlerini inceleyerek bulunan örnekleri yöresel özellikleri ile belgelemek, tanıtmak, dokuyucu görüşlerini alarak bu alanda bilimsel bir doküman hazırlamaktır. Araştırma Malatya ili Çamurlu köyü çarpanalı kolan ve Ordu ili Kumru beldesi yer tezgahında kolan dokumalarını kapsamaktadır. Araştırma kapsamında Malatya İli Çamurlu köyünde çarpanalı kolan  dokuma yapan 19, Ordu İli Kumru Beldesinde yer tezgahında kolan dokuma yapan 24 bireyle, 11 soruluk görüşme formu doğrultusunda birebir görüşmeler yapılmıştır. Görüşme formları, dokuyucuların künye bilgilerine, kolan dokumada kullandıkları araç gereç özelliklerine, dokuma renk, desen ,motif özelliklerine, kullanım alanlarına ilişkin bilgilerin elde edilmesi için hazırlanmıştır. Görüşme formlarından elde edilen verilerin frekans analizleri yapılmıştır. Bu araştırmada elde edilen tüm veriler ve amaçlar doğrultusunda sonuçlar çıkarılmıştır. Günümüzde araştırma yapılan yörelerde dokumalar hızla önemini yitirildiği tespit edilmiştir. Eskiden her evde genç, yaşlı herkes dokuma yaparken, günümüzde yok denecek kadar az ve genellikle orta yaş üstü bireyler tarafından yapılmaktadır. Geçmişte yörelerde kolan dokuma evlenecek kızların çeyizinin olmazsa olmazıyken, günümüzde böyle bir geleneğin kalmadığı görülmektedir. Kolan dokuma yapan bireylerin eğitim durumu incelendiğinde okuma-yazma bilenlerin sayısının çok az olduğu görülmektedir. Yer tezgahında ve çarpanalarla dokunan kolanların atkı ve çözgüsünün genellikle yün olduğu tespit edilmiştir. Günümüzde ise sentetik ipliğin kullanıldığı görülmektedir. Kullanım alanlarına göre farklı ende ve boyda olan kolan dokumalarda, renk olarak çoğunlukla sarı, kırmızı, siyah, beyaz, bordo ve lacivertin yoğun olarak kullanıldığı dikkati çekmektedir. Kolan dokumalarda kullanılan desenlerin çoğunun eski örneklerden esinlenerek çıkarıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: 
Ordu-Kumru, Malatya-Çamurlu, Çarpana Dokumalar, Kolan Dokumalar, Dokuma , Kart, Tezgah

Abstract:
The general aim of this inquiry is to discover the characteristics of loom and tablet loom weaving on the weaving loom ,and to mark the features of these two weaving styles , to document the existing examples with their local features by analysing the textile goods , introducing them , and to prepare a scientific document on this field by considering the opinions of weavers. The inquiry includes the tablet loom weaving in the village of Malatya , named Camurlu and the loom weaving on the weaving loom in the town of Ordu named Kumru. Interview forms have been prepared for being informed about the identity information of the weavers , the characteristics of the equipment which they use for loom weaving , the colour , the design and the fields which the weavings can be used on. The frequency analysis of the data gained from the interview forms has been done. There have been results based on the data gained from this inquiry and the targets. It is ascertained that the weavings lose its importancy in the regions in which the inquiries have been carried out. Although every person whether they are young or old were doing weaving in their houses in the past , today less people or usually people , who are above middle age , do weaving. In the past kolan weaving was indispensable for the dowries of the girls who were going to get married , now it has been seen that there is no such a custom. By having a look on the education status of the people who do loom weaving , we see that the number of people who has literacy is really low. It is found that the straps and the warps of the looms which are weaved on the weaving loom with carpanas are wool. Today it is seen that synthetic rope is used for it. It draws attention that weawers mainly use yellow ,red, black , white , burgundy and dark blue for the loom weaving in different breadth and in different height according to their fields of use . It is seen that the most of the designs used for loom weaving have been formed by being impressed with the old examples.

Key Words: 
Ordu-Kumru, Malatya-Çamurlu, Tablet Weaving, Loom Weaving, Weaving, Cards, Loom.