Farklı tuz dozlarının Erciş domates ve lahana genotiplerinde tohum çimlenmesine etkileri
The effects of different salt doses on seed germination in Erciş tomato and yalova genotypes
Yazar: ALTAN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY KABAY
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tuzluluğun bitkisel üretim yapılan alanlarda artması, çeşitli çözüm yollarının aranmasına neden olmuştur. Bu gibi alanlarda en önemli yöntemlerden biride sulu alanlara tuza tolerans gösteren çeşitlerin tespit edilmesidir. Bu nedenle domates ve lahana genotipleri bakımından zengin olan Van'ın Erciş ilçesindeki domates ve lahana genotiplerinin tohumlarının tuzun 0, 50, 100 ve 150 ppm dozlarına verdikleri tepkiler incelenmiştir.
Domates ve lahana genotip tohumları petrilere, her petriye 20 adet olacak şekilde filtre kağıdı arasına ekilmiştir. Hazırlanan ve tohum ekilmiş olan her petriye 0, 50, 100 ve 150 ppm tuz dozları hazırlanıp, uygulanmıştır. Çalışma 3 tekrarlı ve her tekrarda 4 adet petri kabı olacak şekilde tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre dizayn edilmiştir. Domates ve lahana tohumlarının ekildiği petrilerde, günlük çimlenme verileri alınmıştır. Domates ve lahana tohumların çimlenmeleri 13 gün sonunda tamamlandığı için çalışma sonlandırılarak analizler yapılmıştır.
Çalışma sonucunda Erciş domates genotipleri ile lahana genotip tohumlarının tuz dozlarına verdiği tepkilerin sonuçlarına bakıldığında, tuz dozlarına tolerans gösteren domates ve lahana genotiplerinde çimlenme oranı yüksek, daha kısa sürede çimlenme gün sayısı görülmekle birlikte, taramalı elektronik mikroskop sonuçlarında da K ve Mg elementleri de saptanmıştır. Tuz dozlarına hassas olan genotiplerde ise K ve Mg elementleri görülmezken, çimlenme gün sayısı artmakta ve çimlenme oranında azalmaların olduğu belirlenmiştir. Özellikle taramalı mikroskop görüntülerinde, tohum kabuğundaki hücrelerde tuz dozlarının artmasıyla birlikte büzüşmelerin arttığı ve hücre genişliğinde azalma olduğu görülürken, domates tohumlarının tüylerinde ise ayrıca azalmalar olduğu görülmüştür.

Abstract:
The increase in salinity in plant production areas has led to the search for various solutions. One of the most important methods in such areas is to identify varieties that are salt tolerant in irrigated areas. For this reason, the responses of the seeds of tomato and Yalova genotypes in Erciş district of Van, which are rich in tomato and Yalova genotypes, to 0, 50, 100 and 150 ppm doses of salt were investigated.
Tomato and Yalova genotype seeds were sown in petri dishes with 20 pieces of filter paper in each petri dish. Salt doses of 0, 50, 100 and 150 ppm were prepared and applied to each petri dish prepared and seeded. The study was designed according to the randomized plots factorial design with 3 replications and 4 petri dishes in each replicate. Daily germination data were obtained from petri dishes planted with tomato and Yalova seeds. Since the germination of tomato and Yalova seeds was completed after 13 days, the study was terminated and analyzes were made.
As a result of the study, when the results of the responses of the Erciş tomato genotypes and Yalova genotype seeds to salt doses are examined, the germination rate is high in the tomato and Yalova genotypes that tolerate salt doses, the germination days are observed in a shorter time, and the K and Mg elements were also detected in the scanning electronic microscope results. While K and Mg elements were not observed in genotypes sensitive to salt doses, germination days increased and germination rate decreased. Especially in the scanning microscope images, it was observed that the shrinkage increased and the cell width decreased with the increase of salt doses in the cells in the seed coat, while there was also a decrease in the hairs of the tomato seeds.