Sürdürülebilir havalimanı yolcu terminal binaları için ulusal ölçekte bir tasarım modeli önerisi
A national scale design model proposal for sustainable airport passenger terminal buildings
Yazar: FİGEN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ŞAYESTE TÜLİN GÖRGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design

Özet:
Havacılık sektörü, büyük bir hızla gelişmeye devam ederken gerek uluslararası gerekse kıtalararası bütünleşmede büyük rol oynamakta, hatta öncülük etmektedir. Bilişim sektörünün ardından teknolojik gelişmelerin hem öncüsü hem de öncelikli uygulayıcısı olması dolayısı ile havalimanı yatırımları çok pahalı, alternatif kullanımı olmayan yatırımlar haline gelmiştir. Havacılık sektörünün çevreye en fazla zarar veren ulaşım sektörü olması sebebiyle, kısıtlı olan kaynakların en etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla ülkemiz de dahil olmak üzere dünya genelinde havalimanlarının işletmeci kuruluşları işletme etkinliklerinin verimliliğini, doğal kaynaklarının korunmasını ve sosyal sorumluluk bütünlüğünü sağlamak amacıyla sürdürülebilir yaklaşımlara yönelmektedir.
Çalışma kapsamında yapılan literatür taramasında, sektörün olumsuz etkilerini azaltma yönünde yapılan çalışmaların genellikle işletme boyutunda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Oysaki havalimanlarında çevrenin ve doğal kaynakların korunumuna ilişkin yapılacak çalışmaların, sadece işletme boyutunda değil, planlama ve yapım süreciyle beraber bir bütün olması sürdürülebilirlik hedefine ulaşılmasını sağlayacaktır. 
Bu çalışma ile birlikte; "sürdürülebilirlik" kavramı ışığında, havalimanlarının kalbi olan terminal yapıları tasarımıyla sürdürülebilir gelişme bileşeni olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, sürdürülebilirliği sertifika ile tescillenmiş terminaller ile otoritelerce sürdürülebilir kabul edilen terminaller incelenmiştir. Çalışmada; sürdürülebilir bir havalimanı terminal binası temin ve tesis edilmesi için tasarımcılara mevcut ve yeni terminal yapılarında sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilmeleri amacıyla, yönlendirici olacak kriterler tespit edilerek sıralanmıştır.
Ulusal ölçekte sürdürülebilir bir tasarım modeli önerisi oluşturmak amacıyla, elde edilen bu kriterlerin, ülkemizin bölgesel ve ekonomik standartları göz önünde bulundurularak Alaçatı bölgesinde havalimanı terminal binası üzerinde örneklenmesi çalışmanın özgün yönünü güçlendirmektedir.

Abstract:
The aviation industry plays a major role, While it continues to develop at a rapid pace, it even leads, in both international and intercontinental integration. After the information sector, since it is both the pioneer and the primary practitioner of technological developments, airport investments have become very expensive investments with no alternative use. 
Since the aviation sector is the transportation sector that harms the environment the most, the operators of airports around the world, including our country, turn to sustainable approaches in order to ensure the efficiency of their operating activities, the protection of their natural resources and the integrity of social responsibility in order to make the most of the limited resources.
In the literature review conducted within the scope of the study, it has been determined that the studies conducted to reduce the negative effects of the sector are generally concentrated on the enterprise dimension. On the other hand, the fact that the works to be carried out for the protection of the environment and natural resources at the airports are integrated not only in the operational dimension, but together with the planning and construction process will ensure the achievement of the sustainability goal.
With this study; in the light of the concept of "sustainability", terminal structures, which are the heart of airports, are considered as a sustainable development component with their design. Within the scope of the study, terminals whose sustainability was certified with a certificate and terminals deemed sustainable by the authorities were examined. In the study; in order to provide and establish a sustainable airport terminal building, the guiding criteria have been determined and listed in order for designers to reach their sustainability targets in existing and new terminal structures. Sampling these criteria on the airport terminal building in Alaçatı region, taking into account the regional and economic standards of our country, in order to create a sustainable design model on a national scale, strengthens the original aspect of the study.