Öğretmen adaylarının öz yeterlilik ve mesleğe yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of teacher candidates's self efficient and professional attitudes
Yazar: İREM CENGİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ÖZÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çağımızda ülkelerin eğitim seviyelerine göre sınıflama yapılmakta ve diğer ulusların
düzeyine ulaşmak yalnızca kaliteli eğitim stratejileri ile mümkündür. Bu bağlamda, eğitim
toplumun geleceği ve çağdaş yaşamla başa çıkabilmesi için hayati bir öneme sahiptir.
Geleceğin yetişkinleri, genç neslin eğitimine bağlıdır ve bu nedenle onları erken yaşlardan
itibaren hedefe yönelik ve nitelikli bir şekilde eğitmek büyük önem taşır. Bu bağlamda, eğitim
sistemi özellikle belirleyici bir role sahiptir ve nitelikli eğitim, kaliteli öğretmenlerin varlığına bağlıdır. Bu nedenle, öğretmen adaylarına kaliteli ve düzenli bir eğitim sunarak onları meslek hayatlarına hazırlamak, toplumun geleceği için son derece kritik bir adımdır.
Bu çalışma, Eğitim ve Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayı
olan öğrencilerin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ve öğretmenlik öz yeterlilik
düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel tarama ve
ilişkisel tarama yöntemi temel alınarak; öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik
tutumları ve öz yeterlik inançları formasyon eğitimi sertifikası alıp almadığı, cinsiyet, sınıf ve
öğrenim gördükleri fakülte değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini
evrenden tabakalı örnekleme yöntemi ile Akdeniz Üniversitesinde Eğitim ve Spor Bilimleri
Fakültelerinde eğitim gören 483 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin
toplanmasında kişisel bilgiler, öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öğretmenlik öz
yeterlik inancı ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubuna ait kişisel bilgiler,
araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Kişisel Bilgi
Formunda öğretmen adaylarının cinsiyetleri, öğrenim gördükleri fakülte, sınıfları ve
pedagojik formasyon eğitimi sertifikası alıp almadıkları sorulmuştur. Bir diğer ölçek olarak
öğretmen tutum düzeylerini belirlemek için Kahramanoğlu R. –Yokuş E. –Cücük E. –Vural S.
–Şiraz F. (2018) tarafından geliştirilen "Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği"
kullanılmıştır. Son olarak Çapa Y. –Çakıroğlu J.- Sarıkaya H. (2005) tarafından geliştirilen
"Öğretmen Öz yeterlilik Ölçeği" ile öğretmen adaylarının öz yeterlilik düzeyleri
değerlendirilmiştir. Öz yeterlilik ölçeğinin alt boyutu olarak öğrenci katılımı, sınıf yönetimi
ve öğretim stratejileri olmak üzere üç faktörden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen
verilerin analizinde Üç veya daha fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi, iki grup
karşılaştırmasında Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının öz yeterlilik ve
tutum düzeyleri cinsiyet, formasyon eğitimi sertifikası almaları, öğrenim gördükleri fakülte,
sınıf boyutlarında ilişkili olmasına göre değişip değişmediği araştırılmıştır.
Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının öz yeterlik düzeylerinin öğrenci katılımı,
sınıf yönetimi ve öğretim stratejileri olmak üzere üç faktörde olduğu görülmektedir.
Pedagojik formasyon eğitimi sertifikası alan öğretmen adaylarının mesleki açıdan kendilerini
yeterli düzeyde gördükleri saptanmıştır. Öğrenci katılımı faktöründe pedagojik formasyon
alan bireylerin almayan kişilere göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmektedir.
Ayrıca yapılan analizlerde öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve öz
yeterlilik düzeylerinde cinsiyet faktörüne göre kadın öğrencilerin daha yüksek ortalamalarının
olduğu görülmektedir. Sınıf değişkenine bakacak olursak en yüksek öz yeterlilik ve tutum
düzeyi 4. Sınıflarda, en düşük 1. Sınıflarda görülmektedir.

Abstract:
In our era, countries are being classified according to their levels of education, and
reaching the level of other nations is only possible through high-quality educational strategies.
In this context, education holds vital importance for the future of society and its ability to
cope with contemporary life. The adults of the future are dependent on the education of the
younger generation, and therefore, educating them in a goal-oriented and qualified manner
from early ages is of great significance. In this regard, the education system plays a
particularly decisive role, and quality education relies on the presence of competent teachers.
Hence, providing quality and consistent education to teacher candidates, preparing them for
their professional lives, is an extremely critical step for the future of society.
This study was conducted to examine the attitudes of teacher candidate students
enrolled in Education and Sports Sciences Faculties towards the teaching profession and the
relationship between their teaching self-efficacy levels. The research was based on descriptive
and relational survey methods. The attitudes of teacher candidates towards the teaching
profession and their self-efficacy beliefs were compared based on variables such as whether
they had received a pedagogical formation certificate, gender, class, and the faculty they were
studying in. The sample of the research consisted of 483 students studying in the Education
and Sports Sciences Faculties at Akdeniz University, selected using stratified sampling
method from the population. Personal information, attitudes towards the teaching profession,
and teaching self-efficacy belief scales were used to collect research data. Personal
information of the study group was collected through a Personal Information Form prepared
by the researcher. The Personal Information Form included questions about the gender of the
teacher candidates, the faculty they were studying in, their classes, and whether they had
received a pedagogical formation certificate. Another scale used was the "Attitude Scale
towards the Teaching Profession" developed by Kahramanoğlu R. – Yokuş E. – Cücük E. –
Vural S. – Şiraz F. (2018) to determine teacher attitude levels. Lastly, the "Teacher Self-
iv Efficacy Scale" developed by Çapa Y. – Çakıroğlu J. - Sarıkaya H. (2005) was used to
evaluate the self-efficacy levels of teacher candidates. As sub-dimensions of the self-efficacy
scale, student involvement, classroom management, and teaching strategies constitute three
factors. In the analysis of the data obtained from the research, the Kruskal-Wallis test was
used for comparisons involving three or more groups, and the Mann Whitney U test was used
for comparisons involving two groups. It was investigated whether the self-efficacy and
attitude levels of teacher candidates varied according to gender, pedagogical formation
certificate, the faculty they were studying in, and class dimensions.
As a result of the research, it is observed that teacher candidates' self-efficacy levels
exist in three factors: student involvement, classroom management, and teaching strategies. It
has been determined that teacher candidates who have received a pedagogical formation
certificate perceive themselves as sufficiently competent in their professional aspect. In the
factor of student involvement, individuals who have received pedagogical formation tend to
have higher averages compared to those who haven't. Furthermore, the analyses indicate that
in terms of attitudes towards the teaching profession and self-efficacy levels, female students
have higher averages compared to male students. Looking at the class variable, the highest
self-efficacy and attitude levels are seen in 4th grades, while the lowest levels are observed in
1st grades.