Kant felsefesinde estetik ideler ve deha
The ideas of aesthetics and genius in Kant's philosophy
Yazar: BÜŞRA SAKAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET NESİM DORU
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Deha = Genius ; Estetik = Aesthetics ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; İdea = Idea

Özet:
Bu çalışma Kant'ın estetik ideleri ile akıl idelerinin benzer ya da birbirlerine
evrilemeyeceğini deha kavramı bağlamında ortaya koymaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde; Kant estetiğinin temel kavramlarından olan
'güzel'in eleştirisi yapılmış ve 'beğeni'nin özne ve nesne açısından nasıl gerçekleştiği
ifade edilmiştir. İkinci bölümde ise, Kant'ın güzel, iyi ve yüce olarak ayırdığı estetik
yargılar ve bu yargıların deneyim türleri açıklanmıştır. Güzelden duyulan
hoşlanmanın herkes tarafından kabul edilmesinin, güzelin içkin tümelliğinden
kaynaklandığı analiz edildikten sonra ise güzelin yargılandığı yeti olan, yargı gücü ve
işlevi anlatılacaktır. Daha sonra güzelden duyulan hoşlanmanın herkes tarafından
iletilebilirliğini sağlayan ortak duyu becerisine yer verilecektir. Kant'ın nesneleri güzel
ve yüce olarak ayırmasından hareketle yüce duygusu son başlık altında açıklanacaktır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, ilk olarak dehanın özellikleri tanımlanacaktır.
Sonra deha ve ürettiği sanat, sanat eserinin yargılanmasında görev alan beğeni ve deha
ilişkisi ifade edilecektir. Dehanın ürettiği sanat eseri ve sanat eserinde somutlaşan
estetik idelere değinildikten sonra estetik ideler ve aklın ideleri mukayese edilmiştir.
Sadece sanat alanında geçerli olan estetik ideler ve duyulur üstünü anlamlandıran akıl
ideleri farklı ideler olup herhangi bir noktada birbirlerine evrilebilmeleri mümkün
olmayan idelerdir.

Anahtar Kelimeler: Kant estetiği, güzel, beğeni yargısı, ortak duyu, deha, estetik ideler, akli ideler

Abstract:
This study reveals that the aesthetic ideas of Kant and the ideas of reason cannot
be similar or evolve into each other in the context of the concept of genius.
In the first part of the study, the critique of 'beautiful', which is one of the basic
concepts of Kant's aesthetics, is made and how 'liking' occurs in terms of subject and
object is expressed. In the second chapter, the aesthetic judgments that Kant
distinguishes between the beautiful, the good and the sublime and the types of
experience of these judgments are explained. After analyzing that the acceptance of
the liking for the beautiful by everyone is due to the inherent integrity of the beautiful,
the power and function of the judgment, which is the power by which the beautiful is
judged, is explained. Then the common sense skill is included, which ensures that the
pleasure for the beautiful can be transmitted by everyone. Proceeding from the fact
that Kant distinguishes objects as beautiful and sublime, the feeling of the sublime is
described under the last title. In the third part of the study, on the other hand, the
characteristics of genius are defined first. Then the relationship between genius and
the art it produces, the appreciation and genius involved in judging a work of art are
expressed. After referring to the work of art produced by genius and the aesthetic ideas
embodied in the work of art, the aesthetic ideas and the ideas of reason are compared.
The aesthetic ideas that apply only in the field of art and the ideas of reason that make
sense of the audible are different ideas and ideas that cannot evolve into each other at
any point.

Keywords: Kant aesthetics, beauty, appreciation judgment, common sense, genius, aesthetic ideas, mental ideas