Şizofreni tanılı hastalarda intihar davranışının algılanan duygu dışavurumu, mizaç ve karakter özellikleri ile ilişkisi
The relationship between suicidal behaviour and perceived expressed emotion, temperament and character traits in patients with schizophrenia
Yazar: GÜLİSTAN MERVE KARACA
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ İZCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu dışavurum tarzları = Emotional expression styles ; Karakter = Character ; Mizaç = Temperament ; İntihar = Suicide ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: İntihar şizofrenide erken ölümlerin ana nedenlerinden biridir. Şizofreni hastalarında intihar öngörücülerini belirlemeye yönelik çabalar ile tedavi sürecini planlama çalışmaları devam etmekle birlikte intihar için risk oluşturan birçok faktör halen belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada şizofreni tanılı hastalarda yaşam boyu intihar davranışı ile algılanan duygu dışavurumu, mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya SBÜ Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran, DSM-5 kriterlerine göre "Şizofreni" tanısı alan, remisyonda olduğu belirlenen, yaşamı boyunca en az bir kez intihar girişiminde bulunmuş 41 hasta ve hiç intihar girişiminde bulunmamış 40 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme - Klinisyen Versiyonu (SCID-5-
CV), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS), Duygu Dışavurumu Düzeyi Ölçeği (LEE), İntihar Davranışı Ölçeği (İDÖ), Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE) uygulanmıştır.
Bulgular: İntihar girişimi öyküsü olanlarda olmayanlara göre; psikoz başlangıç yaşı daha küçük, tedavisiz geçen süre daha uzun bulundu. İntihar girişimi öyküsü olan grupta hastanede yatış sayısı, erken dönem olumsuz yaşantılar/stresli yaşam olayları öyküsü, hastalığın başlangıcında stresör/tetikleyici olay öyküsü, hostilite/saldırganlık öyküsü, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü ve ailede intihar davranışı öyküsü daha yüksek saptandı. Ayrıca sosyal desteği yeterli olanlarda intihar girişimi öyküsü daha düşüktü. İntihar girişimi öyküsü olanlarda İDÖ, LEE, PANSS ölçeklerinin toplam ve tüm alt ölçek puanları ortalamaları daha yüksekti, MKE'nin ise mizaç alt boyutlarından ZK1 (beklenti endişesi ve karamsarlık - sınırsız iyimserlik) puanı ortalamaları daha yüksek iken, karakter alt boyutlarından KY1 (sorumluluk alma - kınama) ve İY4 (acıma - intikamcılık) puanları ortalamaları daha düşüktü. İDÖ toplam ve tüm alt ölçek puanları ile PANSS toplam ve tüm alt ölçek puanları arasında, İDÖ toplam ve bazı alt ölçek puanları ile LEE toplam ve bazı alt ölçek puanları arasında, YA2 (dürtüsellik - iyice düşünme) puanları arasında, ZK toplam ve bazı alt boyut puanları arasında aynı yönlü korelasyon; KY toplam ve bazı alt boyut puanları arasında, İY toplam ve bazı alt boyut puanları puanları arasında ters yönlü korelasyon saptandı.
Sonuç: İntihar girişimi öyküsü olan ve olmayan hastalar arasında; psikoz başlangıç yaşı, tedavisiz geçen süre, hastanede yatış sayısı, erken dönem olumsuz yaşantılar/stresli yaşam olayları öyküsü, hastalığın başlangıcında stresör/tetikleyici olay öyküsü, hostilite/saldırganlık öyküsü, ailede psikiyatrik hastalık ve intihar davranışı öyküsü açısından farklılıklar görülmüştür. İntihar girişimi öyküsü olanlarda ve İDÖ puanları daha yüksek olanlarda algılanan duygu dışavurumu belirgin düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Ayrıca intihar girişimi öyküsü olan hastalarda olmayanlara göre; beklenti endişesinin, karamsarlığın, kınama özelliğinin ve intikamcılığın daha fazla olduğu bulunmuştur. Daha yüksek zarardan kaçınma, daha düşük kendi kendini yönetme ve daha düşük işbirliği yapma özellikleri gösteren hastalarda intihar davranışı riskinin daha yüksek olduğu söylenebilir.
Anahtar kelimeler: İntihar davranışı, şizofreni

Abstract:
Objective: Suicide is one of the main causes of premature death in schizophrenia. Although efforts to determine suicidal predictors and planning the treatment process in schizophrenia patients continue, many factors that create risk for suicide remain unclear. In this study, it was aimed to investigate the relationship between lifetime suicidal behavior and perceived expressed emotion, temperament and character traits in patients with schizophrenia.
Method: Patients (41 of patients who had at least one suicide attempt and 40 of patients who had not suicide attempt during their lifetime) who were diagnosed as schizophrenia according to DSM-5, followed up from Erenköy Mental Health Training and Research Hospital outpatient policlinics, who had clinical remission, were included in the study. Sociodemographic and Clinical Data Form, Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders - Clinician Version (SCID-5-CV), Positive and Negative Syndrome Scale (PANNS), Level of Expressed Emotion Scale (LEE), Suicidal Behavior Scale, Temperament and Character Inventory (TCI) were applied to the participants.
Results: The age of onset of psychosis was lower, duration of untreated psychosis was longer in patients with a history of suicide attempt than those without a history of suicide attempt. The number of hospitalizations, early negative experiences/stressful life events, history of stressor/triggering life events at the onset of the disease, history of hostility/aggression, family history of psychiatric illness and family history of suicidal behavior were higher in the group with a history of suicide attempt. In addition, suicidal attempt history was lower in patients with adequate social support. The mean scores of total and all of subscales of Suicidal Behavior Scale, LEE, PANSS were higher; while the mean scores of anticipatory worry were higher, the mean scores of responsibility and compassion were lower in patients with a history of attempted suicide. There was positive correlation between scores of total and all of subscales of Suicidal Behavior Scale and PANSS, between scores of total and some subscales of Suicidal Behavior Scale and scores of total and some subscales of LEE, scores of impulsivity, scores of total and some subscales of harm avoidance; there was negative correlation between scores of total and all of subscales of Suicidal Behavior Scale and scores of total and some subscales of self-directedness, scores of total and some subscales of cooperativeness.
Conclusion: There were differences between the patients with and without a history of suicide attempt, in terms of the age of onset, duration of untreated psychosis, number of hospitalizations, early negative experiences/history of stressful life events, history of stressor/trigger life event at the onset of the disease, history of hostility/aggression, family history of psychiatric illness and suicidal behavior. Perceived expressed emotion was significantly higher in patients with a history of suicide attempt and with higher scores of Suicidal Behavior Scale. In addition, patients with a history of suicide attempt compared to those who had not; expectation anxiety, pessimism, condemnation and revenge were found more prominent. It can be said that the risk of suicidal behavior is higher in patients with higher harm avoidance, lower self-directedness and lower cooperativeness attributes.
Key words: Suicidal behavior, schizophrenia