Olaylara dayalı senaryoların genetik algoritma ile optimizasyonu
Scenarios optimization based on events with genetic alghoritms
Yazar: BÜLENT ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ÜSTÜN ÖZEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Genetik algoritmalar = Genetic algorithms ; Modelleme = Modelling ; Olaylar = Events ; Optimizasyon = Optimization ; Optimizasyon modelleri = Optimization models ; Senaryo = Scenario

Özet:
Bu tez çalışmasında, stratejik seviyede sosyal bir optimizasyon modeli amaçlanmıştır. Modellenen bir sistemi, verilen olaylar kullanılarak, mevcut durumdan istenen duruma getirebilmek için geçerli ve optimize edilmiş çözüm yolları bulan bir algoritma geliştirilmiştir. Başka bir deyişle, tezin amacı mevcut durum uzayını modelleyerek ve verilen olaylar ile üretilen senaryoları simülasyon ile çözerek uygulayabileceğimiz hareket tarzları içinden bizi en yüksek ihtimalle en iyi sonuca götürecek yolu bulabilmektir.
Algoritmada, yöntemin gereklerine uygun ve daha verimli sonuçlar üretmek amacıyla puanlama, analiz, tam analiz olmak üzere üç adet çaprazlama yöntemi geliştirilmiştir. Modelin yapısına göre, bu üç yöntemden biri seçilebilmektedir.
Çalışmada iki örnek uygulama yapılmıştır; İlki, masaüstü bilgisayar üretimi ve pazarlaması yapan bir firmanın, kârını maksimize etmek üzere yeni ürün projelendirme, ürün geliştirme, reklam, promosyon gibi hareket tarzlarını içeren bir model geliştirilmiş ve firmanın üç yıllık stratejisini belirlemek için geliştirilen optimizasyon modeli kullanılarak senaryolar oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlar, ürün hayat dönemi üzerine olan beklentiler ve kendi içindeki sebep sonuç ilişkileri ile karşılaştırılarak geçerliliği ve doğruluğu incelenmiştir. 
İkinci örnek uygulama olarak geliştirilen model yapısı ile önceden tanımlanmış fonksiyonlar kümesinden yapılacak seçimlerle oluşturulacak işlemler dizisinin bir veri kümesine istenen türde değişimleri yapabilecek veya ilk hali bilinen veri kümesinin muhteviyatı bilinmeyen böyle bir işlemler dizisinden geçtikten sonra işlemler dizisinin yapısını bulabilecek bir model denenmiştir. Bu maksatla resim, çizim, manzara gibi farklı özelliklerdeki resimler bazı filtrelerden geçirilerek geliştirilen algoritmadan yapılan filtrelerin yapılış sıraları ile birlikte bulunması istenmiş ve tam sonuç elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Optimizasyon, Senaryo, Genetik Algoritma, Olay

Abstract:
In this study, a social optimization model at the strategic level is intended. An algorithm, which finds valid and optimal solutions using given events to improve a modelled system from its current state to the desired state, is developed. In other words, the purpose of the thesis is to model the current system and given events to find the best scenario, which is solved via simulations, with the highest probability to occur. 
Three new crossover methods are developed to produce more efficient results according to the requirements of the algorithm; scoring, analysis, and full analysis. In order to improve the performance, considering the structure of the model, one of the three methods can be selected. 
Two sample applications were conducted in this thesis. In the first sample application, a company, which manufactures and markets desktop computers, requires producing a three-year strategy using events including developing new products, advertisements, promotions, and others. Using the model developed in this thesis, many scenarios were produced and sorted as solutions. These scenarios were analyzed and verified over the expectations of the product's life-cycle and the cause-effect relations.
The model developed as the second sample application, had a function pool to be built a sequence to modify a data set from the beginning state to a target state or to find out the sequence of functions which had already made this kind of modifications. For this reason, the second model was tested with some multi filtered images with different patterns. The model was asked for and fully succeeded to find the filter sequence where the original and filtered images were given.

Keywords: Optimization, Scenario, Genetic Algorithm, Event