Ayak ülseri olan tip 2 diyabetik hastalarda düzenli ayak egzersizinin yara iyileşmesine etkisi
Effects of regular foot exercises on wound healing in TYPE2 diabetic patients with foot ulcer
Yazar: ŞAHİZER ERAYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLÇİN AVŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Egzersiz = Exercise ; Hemşirelik = Nursing ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Amaç: Bu çalışma, ayak ülseri olan tip 2 diyabet hastalarında düzenli ayak egzersizinin yara iyileşmesine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
 Materyal ve Metot: Bu çalışma randomize, kontrol gruplu ve yarı deneysel bir çalışmadır. Çalışmanın evrenini Şubat 2014–Haziran 2015 tarihleri arasında Wagner sınıflamasına göre 1 veya 2. derece ülseri olan 116 hasta oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise evrendeki hastalardan çalışma kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 65 hasta oluşturmuştur. Çalışmada hastalar deney ve kontrol gruplarına randomizasyonla atanmıştır. Çalışmanın verileri "Hasta Tanıtım Formu", "Wagner Yara Değerlendirme Formu" "Diyabetik Ayak Egzersizleri Formu" ile toplanmıştır. Çalışmanın başlangıcında deney grubu hastalarına diyabetik ayak egzersizleri öğretilmiş ve 12 hafta boyunca her gün bu egzersizleri yapmaları konusunda bilgilendirilmiştir. Deney ve kontrol grubu hastalarının 4., 8., ve 12. haftalarda ülserleri incelenmiş, ülser boyutu  ve derinliği gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Verilerin analizinde frekans dağılımı, aritmetik ortalama, varyans analizi ve bağımsız gruplarda t testi ve ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Ülser alan ortalamaları deney grubunda başlangıçta 12.63±14.43  ve 4. 8. ve 12. haftalarda sırasıyla 6.91±5.44, 4.30±3.70 ve 3.29±3.80 cm2(p<0.05),  kontrol grubunda ise başlangıçta 24.67±20.70 ve 4. 8. ve 12. haftalarda sırasıyla, 24.75±20.84, 20.33±20.79 ve 18.52±21.49' cm2 dir (p<0.05). Deney grubunda ülser alanı ortalaması başlangıca göre her üç izlemde anlamlı derecede azalmış iken, kontrol grubunda başlangıca göre son izlemde azalmıştır. Ülser derinlik ortalamaları deney grubunda başlangıçta 0.56±0.85 ve 4. 8. ve 12. haftalarda sırasıyla 0.42±0.68, 0.36±0.50, 0.28±0.38 cm (p<0.05), kontrol grubunda ise başlangıçta 0.61±0.84, ve 4. 8. ve 12. haftalarda sırasıyla 0.82±1.07, 0.83±1.21, 0.80±1.26 cm'dir (p>0.05). 
Sonuç: Sonuç olarak deney grubu hastalarının ülser alanı ortalaması, kontrol grubunun ülser alanı ortalamasına göre her 3 izlemde anlamlı derecede azalmıştır. 

Anahtar kelimeler: diyabetik ayak egzersizi, diyabetik ayak ülseri, hemşirelik, yara iyileşmesi.

Abstract:
Aim: The study was conducted to investigate the effects of regular foot exercises on wound healing in type 2 diabetic patients with foot ulcer. 
Materials and Methods: The population of this randomized controlled, quasi-experimental study with a control group comprised 116 patients with stage 1 or 2 ulcers according to Wagner classification who were followed between February 2014 and June 2015. Of these patients, 65 who met the study criteria and agreed to participate in the study were included in the sample, and randomly assigned to experimental and control groups. The study data were collected with the ""Patient information form", "Wagner Wound Evaluation Form" and "Diabetic Foot Exercises Form". At the beginning of the study, the experimental group patients were taught about diabetic foot exercises and told to do them every day for 12 weeks. Experimental and control group patients' ulcers were examined at the 4th, 8th, and 12th weeks, and the groups were compared in terms of the ulcer size and depth. To analyze the data, frequency distribution, arithmetic mean, variance analysis and independent samples t test and chi-square test were used.
Results: The mean ulcer areas were 12.63±14.43, 6.91±5.44, 4.30±3.70 and 3.29±3.80 cm2 in the experimental group (p<0.05) and 24.67±20.70, 24.75±20.84, 20.33±20.79 and 18.52±21.49 cm2 in the control group at the baseline and at the 4th, 8th, and 12th weeks respectively (p <0.05). While the mean ulcer areas measured at the baseline significantly decreased in all the three follow-ups in the experimental group, in the control group, they decreased only in the last follow-up. The mean depths of the ulcer were 0.56±0.85, 0.42±0.68, 0.36±0.50, 0.28±0.38cm in the experimental group (p<0.05) and 0.61±0.84, 0.82±1.07, 0.83±1.21, 0.80±1.26cm in the control group respectively at the baseline and at the 4th, 8th, and 12th weeks respectively (p> 0.05). 
Conclusion: The ulcer areas decreased more significantly in the experimental group than in the control group during the three follow-up measurements.

Key words: diabetic foot exercises, diabetic foot ulcers, nursing, wound healing.