İstanbul ili üç büyük devlet hastanesi acil servislerinde muayeneleri yapılan ve adli raporları düzenlenen olgularda adli tıbbi yaklaşım ve kayıt sisteminin irdelenmesi
Analysis of forensic medical approach and registration systems of cases that are evaluated and given forensic reports in the emergency departments of three major public hospitals in istanbul
Yazar: İPEK KAHYA
Danışman: PROF. M. ŞEVKİ SÖZEN
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Ülkemizde, adli tıp ile ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmekle yükümlü bulunan Adalet Bakanlığı'na bağlı Adli Tıp Kurumu ve Adli Tıp Kurumu'na bağlı grup başkanlıkları ve şube müdürlükleri resmi bilirkişi olarak hizmet vermektedir. Ayrıca, Yükseköğretim kurumları veya birimleri, adli tıp olaylarında ve diğer adli olaylarda resmi bilirkişi sayılmaktadır. Bunun yanı sıra, adli tıp hizmetlerinin bir bölümü Sağlık Bakanlığı'na bağlı yataklı tedavi kurumlarının acil servislerinde verilmektedir. Doğal olmayan dış etkenler sonucunda fiziksel ve ruhsal yönden hasara uğramış birey ilk olarak sağlık kuruluşlarının acil servislerine başvurmakta ve burada yapılan muayene sonucunda adli raporu düzenlenmektedir. Bu birimlerde yapılan muayene ve düzenlenecek rapor daha sonraki adli işlemler için yönlendirici niteliğe sahiptir ve büyük önem taşır.Kişiyi ilk gören sağlık kuruluşunun hasta ile ilgili elde ettiği bilgiler ve yapılan tıbbi girişim ile oluşturulan raporların adli tıbbi incelemedeki öneminden yola çıkılarak; çalışmamızda, İstanbul ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak görev yapan üç hastanenin acil servislerine başvuran adli olgular için tutulan kayıtlar, yapılan muayene biçimleri, tıbbi değerlendirmede izlenen prosedür ve rapor niteliklerinin saptanarak değerlendirilmesi ile mevcut genelge ve yasalar ışığı altında uluslar arası uygulamalarda göz önüne alınarak elde edilen sonuçların tartışılması amaçlanmıştır.Çalışma Sağlık Bakanlığı'na bağlı İstanbul ili Anadolu yakasında yer alan Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul ili Avrupa yakasında yer alan Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Taksim İlkyardım Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servislerinde yürütülmüş, bu birimlere muayene olup rapor almak amacıyla başvuran toplam 464 olguya ait tutulmuş olan kayıtlar ve düzenlenen raporlar incelenmiştir. Başvuran olgular erişkin erkek, erişkin kadın ve çocuk olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları SPSS 11.0 programı kullanılarak bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan 464 adli olgunun 312'si erişkin erkek, 96'sı erişkin kadın ve 56'sı çocuktur. Olguların %39'unu Marmara Bölgesi doğumlular oluşturmakla birlikte; %24.4'ünün Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğumlu olduğu tespit edilmiştir. Erişkin erkek (%26.3), erişkin kadın (%47.9) ve çocuk (%25) olgularda darp (künt travma) nedeniyle yapılan başvurular 1. sırada yer almaktadır. Olguların %43.1'i kolluk kuvveti ile, %32.5'i tanıdık ve/veya tanımadık kişiler ile birlikte ve %24.4'ü yalnız muayeneye gelmektedir. Olguların %58.2'sinin muayene sırasında soyulmadığı ve tüm vücut bölgelerinin detaylı olarak muayene edilmediği, %66.6'sı için laboratuvar tetkik ve/veya tahlil isteminde bulunulmadığı, %86.8'i için hastanede yatışın gerekli görülmediği belirlenmiştir.Sonuç olarak çalışmada olguların muayeneye geliş sebeplerinin yaş ve cinsiyete göre farklılıklar gösterdiği, muayeneye gelen olguların çoğu kez detaylı bir muayene sürecinden geçirilmedikleri, muayene ortamları ve şartlarının uluslar arası standartlara uygunluk göstermediği tespit edilmiştir. Hastanelerin acil servislerine başvuran adli olguların muayenesi için ayrı birimlerin oluşturulması, bu birimlerde görev alan sağlık personelinin kolluk kuvveti olmadan olguyu tamamen soyarak, vücudun tüm bölgelerinin incelenmesi yoluyla muayene edebileceği koşulların sağlanması, olguya yapılacak detaylı muayeneden elde edilen bulguların tam, doğru, anlaşılabilir ve açıklayıcı bir biçimde rapor edilmesi hem muayenenin uluslar arası standartlarda gerçekleşmesini sağlayacak hem de adaletin işleyişine önemli bir katkı oluşturacaktır.Ülkemizde, adli tıp ile ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmekle yükümlü bulunan Adalet Bakanlığı'na bağlı Adli Tıp Kurumu ve Adli Tıp Kurumu'na bağlı grup başkanlıkları ve şube müdürlükleri resmi bilirkişi olarak hizmet vermektedir. Ayrıca, Yükseköğretim kurumları veya birimleri, adli tıp olaylarında ve diğer adli olaylarda resmi bilirkişi sayılmaktadır. Bunun yanı sıra, adli tıp hizmetlerinin bir bölümü Sağlık Bakanlığı'na bağlı yataklı tedavi kurumlarının acil servislerinde verilmektedir. Doğal olmayan dış etkenler sonucunda fiziksel ve ruhsal yönden hasara uğramış birey ilk olarak sağlık kuruluşlarının acil servislerine başvurmakta ve burada yapılan muayene sonucunda adli raporu düzenlenmektedir. Bu birimlerde yapılan muayene ve düzenlenecek rapor daha sonraki adli işlemler için yönlendirici niteliğe sahiptir ve büyük önem taşır.Kişiyi ilk gören sağlık kuruluşunun hasta ile ilgili elde ettiği bilgiler ve yapılan tıbbi girişim ile oluşturulan raporların adli tıbbi incelemedeki öneminden yola çıkılarak; çalışmamızda, İstanbul ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak görev yapan üç hastanenin acil servislerine başvuran adli olgular için tutulan kayıtlar, yapılan muayene biçimleri, tıbbi değerlendirmede izlenen prosedür ve rapor niteliklerinin saptanarak değerlendirilmesi ile mevcut genelge ve yasalar ışığı altında uluslar arası uygulamalarda göz önüne alınarak elde edilen sonuçların tartışılması amaçlanmıştır.Çalışma Sağlık Bakanlığı'na bağlı İstanbul ili Anadolu yakasında yer alan Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul ili Avrupa yakasında yer alan Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Taksim İlkyardım Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servislerinde yürütülmüş, bu birimlere muayene olup rapor almak amacıyla başvuran toplam 464 olguya ait tutulmuş olan kayıtlar ve düzenlenen raporlar incelenmiştir. Başvuran olgular erişkin erkek, erişkin kadın ve çocuk olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları SPSS 11.0 programı kullanılarak bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan 464 adli olgunun 312'si erişkin erkek, 96'sı erişkin kadın ve 56'sı çocuktur. Olguların %39'unu Marmara Bölgesi doğumlular oluşturmakla birlikte; %24.4'ünün Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğumlu olduğu tespit edilmiştir. Erişkin erkek (%26.3), erişkin kadın (%47.9) ve çocuk (%25) olgularda darp (künt travma) nedeniyle yapılan başvurular 1. sırada yer almaktadır. Olguların %43.1'i kolluk kuvveti ile, %32.5'i tanıdık ve/veya tanımadık kişiler ile birlikte ve %24.4'ü yalnız muayeneye gelmektedir. Olguların %58.2'sinin muayene sırasında soyulmadığı ve tüm vücut bölgelerinin detaylı olarak muayene edilmediği, %66.6'sı için laboratuvar tetkik ve/veya tahlil isteminde bulunulmadığı, %86.8'i için hastanede yatışın gerekli görülmediği belirlenmiştir.Sonuç olarak çalışmada olguların muayeneye geliş sebeplerinin yaş ve cinsiyete göre farklılıklar gösterdiği, muayeneye gelen olguların çoğu kez detaylı bir muayene sürecinden geçirilmedikleri, muayene ortamları ve şartlarının uluslar arası standartlara uygunluk göstermediği tespit edilmiştir. Hastanelerin acil servislerine başvuran adli olguların muayenesi için ayrı birimlerin oluşturulması, bu birimlerde görev alan sağlık personelinin kolluk kuvveti olmadan olguyu tamamen soyarak, vücudun tüm bölgelerinin incelenmesi yoluyla muayene edebileceği koşulların sağlanması, olguya yapılacak detaylı muayeneden elde edilen bulguların tam, doğru, anlaşılabilir ve açıklayıcı bir biçimde rapor edilmesi hem muayenenin uluslar arası standartlarda gerçekleşmesini sağlayacak hem de adaletin işleyişine önemli bir katkı oluşturacaktır.Ülkemizde, adli tıp ile ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmekle yükümlü bulunan Adalet Bakanlığı'na bağlı Adli Tıp Kurumu ve Adli Tıp Kurumu'na bağlı grup başkanlıkları ve şube müdürlükleri resmi bilirkişi olarak hizmet vermektedir. Ayrıca, Yükseköğretim kurumları veya birimleri, adli tıp olaylarında ve diğer adli olaylarda resmi bilirkişi sayılmaktadır. Bunun yanı sıra, adli tıp hizmetlerinin bir bölümü Sağlık Bakanlığı'na bağlı yataklı tedavi kurumlarının acil servislerinde verilmektedir. Doğal olmayan dış etkenler sonucunda fiziksel ve ruhsal yönden hasara uğramış birey ilk olarak sağlık kuruluşlarının acil servislerine başvurmakta ve burada yapılan muayene sonucunda adli raporu düzenlenmektedir. Bu birimlerde yapılan muayene ve düzenlenecek rapor daha sonraki adli işlemler için yönlendirici niteliğe sahiptir ve büyük önem taşır.Kişiyi ilk gören sağlık kuruluşunun hasta ile ilgili elde ettiği bilgiler ve yapılan tıbbi girişim ile oluşturulan raporların adli tıbbi incelemedeki öneminden yola çıkılarak; çalışmamızda, İstanbul ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak görev yapan üç hastanenin acil servislerine başvuran adli olgular için tutulan kayıtlar, yapılan muayene biçimleri, tıbbi değerlendirmede izlenen prosedür ve rapor niteliklerinin saptanarak değerlendirilmesi ile mevcut genelge ve yasalar ışığı altında uluslar arası uygulamalarda göz önüne alınarak elde edilen sonuçların tartışılması amaçlanmıştır.Çalışma Sağlık Bakanlığı'na bağlı İstanbul ili Anadolu yakasında yer alan Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul ili Avrupa yakasında yer alan Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Taksim İlkyardım Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servislerinde yürütülmüş, bu birimlere muayene olup rapor almak amacıyla başvuran toplam 464 olguya ait tutulmuş olan kayıtlar ve düzenlenen raporlar incelenmiştir. Başvuran olgular erişkin erkek, erişkin kadın ve çocuk olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları SPSS 11.0 programı kullanılarak bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan 464 adli olgunun 312'si erişkin erkek, 96'sı erişkin kadın ve 56'sı çocuktur. Olguların %39'unu Marmara Bölgesi doğumlular oluşturmakla birlikte; %24.4'ünün Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi doğumlu olduğu tespit edilmiştir. Erişkin erkek (%26.3), erişkin kadın (%47.9) ve çocuk (%25) olgularda darp (künt travma) nedeniyle yapılan başvurular 1. sırada yer almaktadır. Olguların %43.1'i kolluk kuvveti ile, %32.5'i tanıdık ve/veya tanımadık kişiler ile birlikte ve %24.4'ü yalnız muayeneye gelmektedir. Olguların %58.2'sinin muayene sırasında soyulmadığı ve tüm vücut bölgelerinin detaylı olarak muayene edilmediği, %66.6'sı için laboratuvar tetkik ve/veya tahlil isteminde bulunulmadığı, %86.8'i için hastanede yatışın gerekli görülmediği belirlenmiştir.Sonuç olarak çalışmada olguların muayeneye geliş sebeplerinin yaş ve cinsiyete göre farklılıklar gösterdiği, muayeneye gelen olguların çoğu kez detaylı bir muayene sürecinden geçirilmedikleri, muayene ortamları ve şartlarının uluslar arası standartlara uygunluk göstermediği tespit edilmiştir. Hastanelerin acil servislerine başvuran adli olguların muayenesi için ayrı birimlerin oluşturulması, bu birimlerde görev alan sağlık personelinin kolluk kuvveti olmadan olguyu tamamen soyarak, vücudun tüm bölgelerinin incelenmesi yoluyla muayene edebileceği koşulların sağlanması, olguya yapılacak detaylı muayeneden elde edilen bulguların tam, doğru, anlaşılabilir ve açıklayıcı bir biçimde rapor edilmesi hem muayenenin uluslar arası standartlarda gerçekleşmesini sağlayacak hem de adaletin işleyişine önemli bir katkı oluşturacaktır.

Abstract:
The expertise services for the forensic medicine are performed by the Forensic Medicine Association and also affiliated to group directorates and agencies, which are authorized to declare their opinion for scientific and technical issues in the field of forensic medicine in Turkey. Furthermore, Institutes of higher education and their units are also deemed to be experts for the forensic medicine and other forensic events. Apart from these, some part of the forensic medicine services given by the hospitals affiliated to the ministry of health. A person being physically and/or psychologically injured as the result of extraordinary external incidents initially applies to the emergency services of the health Institutions and then the forensic report is prepared according to the examination performed there. These reports prepared in those facilities are vitally important and plays a leading role for the subsequent judicial processes.In our study, relevant information with patient obtained by the health institution that has been the first to meet the person and the importance of the reports which prepared after the medical examination in evaluating the forensic medicine; It is targeted to determine with evaluate the records for judicial cases in the emergency services of the three hospitals affiliated to the ministry of health, methods of examination, procedures followed to make the forensic evaluations and also quality of the reports and to discuss the conclusions are established present notice and laws under care about international practices.This study has been executed at Emergency Services of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital, which are on the Anatolian part of Istanbul and at Şişli Etfal Training and Research Hospital, Taksim First Aid Training and Research Hospital, which are on the European part of Istanbul and has been examined records and reports about comes 464 cases for being examination and taking reports from these places. The cases have been taken up separately as adult man, adult woman and child. The findings of this study have been computerized with the program SPSS 11.0 and then evaluated. 312 of the 464 forensic cases who have joined to this study were adult men, 96 of them were adult women and the rest 56 were children. 39% of the cases were born in the Marmara Region and 24.4% of the cases were born in the East and South - East Region of Turkey. Blow (Bold Trauma) takes the first place with the percent of 26.3 in the adult men, 47.9 of women cases and the percent of 25 in the children cases. %43.1 of the cases come with cuff police, 32.5 of the cases come with familiar and/or unfamiliar people and %24.4 come to the examination alone. 58.2 % of the cases has not been taken off clothes completely when the time of examination and has not been examined all body parts with details, % 66.6 of the cases has not been requested scrutiny and /or analysis in the laboratory and it was determined that it is not necessary for 86.8 of the cases to stay in the hospital.As a result, it was determined by this study that the cases which are examination requested varies depending on the sex and the age, most of the time a detailed examination is not applied to them and also the examination environment and the conditions do not comply with the international standards. In this context, forming different units for examination of the forensic cases, which are applied emergency services in the hospitals, ensuring conditions that the personnel working in these units to completely undress the patient and examine all parts of their body without policemen accompany to them, reporting the findings with fully, proper, understandable, clearly will both ensure these examinations are executed according to the international standards and will constitution remarkable value on the processes of justice.