Travmatik kayıp (Ölümler) sonrasında dini inanç sahibi olan ve olmayan bireylerin ölüme, yasa ve sonrasında yaşanan sürece dair tutumlarının karşılaştırılması (Nitel bir araştırma)
Comparison attitudes of religious and non religious individuals in terms of death, grief and following process after traumatic losses (A qualitative research)
Yazar: SAİD SAMİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ateizm = Atheism ; Başa çıkma = Coping ; Din = Religion ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini değerler = Religious values ; Travma = Trauma ; Travma sonrası hayata küsme bozukluğu = Post-traumatic embitterment disorder ; Yas tutma = Bereavement ; Ölüm = Death ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı; travmatik kayıplı ölümler yaşayan inanç sahibi olan ve olmayan bireylerin yas süreci tutumlarını, dini başa çıkma süreçlerini ve buna yönelik etkinlikleri ortaya koymaktır. Bu şekilde çalışmamızda inanç eğilimleri ile yaşanılmış olan travmatik kayıp (ölüm) sonrası psiko-sosyal değişimler ve başa çıkma ilişkisi anlaşılmaya çalışılmıştır. Nitel bir araştırma içeren çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırma örneklemini belirlerken amaçsal örnekleme olan ölçüt ve kartopu örnekleme tercih edilmiştir. Örnekleme için travmatik bir şekilde yakını ölmüş ve inanç durumunu net bir şekilde inançlı veya ateist olarak tanımlayan, Türkiye'de yaşayan 14 kişi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan 7 ateist katılımcı Türkiye Ateizm Derneği aracılığı ile ulaşılmıştır. Katılımcılarla yarı yapılandırılmış mülakat formu ile yüz yüze görüşme ve gözlemler yapılmıştır. İçerik analizi ve betimsel analiz ile veriler çözümlenerek bulgular ortaya konulmuş ve gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. 
Elde edilen sonuçlara göre inançlı olan katılımcılar, ateist olan katılımcılara nazaran daha çok dini başa çıkma yöntemleri kullanmışlardır. Ateist olan katılımcılar ise daha çok sosyal çevre ve kaybı konuşmak gibi davranışsal uygulamalardan destek almışlardır. İnançlı olan katılımcılar, dinin yas sürecini daha hızlı atlatma konusunda destek aldıklarını belirtmişlerdir. Ateist olan katılımcılar ise inançlı olan bireylerin, ahiret düşüncesine sahip oldukları için bu süreci atlatmada daha şanslı olduklarını belirtmişlerdir. Katılımcılar yaşadıkları travmatik kayba ağlamak, şok olmak, donuk kalmak gibi ortak bazı tepkilerde bulunmuşlardır. Her iki grupta da ölen kişi ile olan bağın, kayıp şekli ve kayıp zamanı verilen yas tepkileri üzerinde etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The objective of this case study is to reveal attitudes of religious and non religious individuals during  grief process, the religious coping processes and their related activities following traumatic death.This study considers relation between faith-base psycho-social changes and  coping process  following a traumatic death.  In accordance with face-to-face interview method, the data used in this qualitative research was collected through semi-structured interview form.While decide research sampling,we prefered  criterion which is purposive sampling and snowboll sampling.The sample group of the reserach consist of 14  religious and atheist individuals living in Turkey who lost their relatives. 7 atheist participants were found by Turkey Atheism Association. Face-to-face interviews and observations are conducted with the sample group in semi-structured interview form. Then, by analyzing the data with descriptive analysis, findings are revealed and detailed evaluations are made.
 	According to findings, religious paticipants in sample group used positive religious coping methods more than atheist participants.Atheist participants took support from behavioral attitudes like their  social environments ,talking about their loss,listening music, moving on.Religious participants indicated that their religious beliefs support them to coping the grief process. Atheist participants also indicated that religious individuals are lucky in terms of coping their grief processes beacuse of afterlife belief.After their loss, Participants had some common reactions like crying,being shocked,standing stock-still. In both sample group we observed that relations with death and causes of death had some effects on grief reactions and grief process.