Karl Jaspers felsefesinde üniversite kavramı
The concept of university in the philosophy of Karl Jaspers
Yazar: ZEHRA ŞEKERTEKİN
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı 20. yy'da varoluş filozofları arasında sayılan ve birçok ülkede
çok iyi tanınmasına rağmen ülkemizde az derecede tanınan Alman filozof Karl Jaspers'in
üniversite fikrini incelemek ve Türkçe literatüre kazandırmaktır. Filozofun üniversite
fikrini konu hakkında ortaya koyduğu eseri The Idea of the University ve diğer eserlerinde
üniversite hakkındaki fikirleriyle açığa çıkarmak temel amaçtır. Filozofun ileriye sürdüğü
fikirlerle üniversite konusunda dikkat edilmesi gereken temel düşünceleri yeniden
gündeme getirmek ve bu alandaki literatüre katkıda bulunmak temel amaçlar arasındadır.
Çalışma kapsamında Karl Jaspers'in üniversite fikrini ortaya koymak için onun konu
hakkındaki temel eseri olan The Idea of the University isimli kitabı ve diğer eserleri
incelenmiştir. Genel felsefesinde üniversite kavramını anlamak için Türkçe'ye çevrilen
eserleri ve elde edilen diğer tüm kaynaklar nitel araştırma yöntemlerinden doküman
analizi yoluyla ele alınmıştır.
Elde edilen bulgulara göre; Jaspers, bir varoluş filozofu olarak felsefesinin temeline
insanı koymuş; insanın dünyadaki varlığını anlamlandırmaya, insanın bir olanak olarak
sahip olduğu varoluşunu anlatmaya ve bu varoluşu aydınlatma yollarını ortaya koymaya
çalışmıştır. Jaspers, insanın bilme isteğiyle varolduğunu, bu hakikate ulaşma çabasını ise
üniversite gibi evrensel olan, bilim ve felsefeyi bünyesinde barındıran bir kurumda
sürdürebileceğini düşünmüştür. İnsanlığa hizmet edecek bir kurum olan üniversite
Jaspers ve onun öncesinde var olan Alman idealistlerin görüşlerinde önemlidir. Başta
Immanuel Kant olmak üzere Johann Gottlieb Fichte, Friedrich Schelling ve
Schleiermacher gibi Alman filozoflar üniversite fikrini önemsemiş; konu hakkında
fikirlerini ortaya koymuşlardır. Jaspers, konu hakkında özellikle Schleiermacher ve Kant
fikirlerine bağlı kalmış; üniversite fikrini onların fikirlerine yakın kılmıştır.
Jaspers, üniversitede yapılacak temel işin araştırmacıların ve öğrencilerin birlikte
hakikati aramak olduğunu yazar. Ona göre üniversite insana bir meslek kazandırmalı,
genel olarak insanı eğitmeli ve araştırma yapmalıdır. Üniversitenin bünyesinde bilim ve
bilginlik, entelektüel hayat, bilim ve felsefe, araştırma, eğitim ve öğretimi sağlamak,
iletişim, üniversitenin bir kurum olarak var olması, üniversitede tüm bilimlerin birlik ve
bütünlüğünün sağlanması, üniversitenin devlet ile olan kaçınılmaz bağı ve üniversiteye
öğrenci seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar düşüncelerinde yer alan başlıca
konulardır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the university idea of the German philosopher
Karl Jaspers, who was considered among the existential philosophers in the 20th century
and who was well known in many countries, but little known in our country, and to bring
it into the Turkish literature. The main aim is to reveal the philosopher's idea of university
with his ideas about the university in The Idea of the University and other works. It is
among the main objectives to bring up the basic ideas that should be considered about the
university with the ideas put forward by the philosopher and to contribute to the literature
in this field.
Within the scope of the study, Karl Jaspers's book The Idea of the University, which
is his main work on the subject, and other works were examined in order to reveal the
idea of university. In order to understand the concept of university in his general
philosophy, his works translated into Turkish and all other sources obtained were
discussed through document analysis, one of the qualitative research methods.
According to the findings obtained; as an existential philosopher, Jaspers focused on
human being in his philosophy. He tried to make sense of the existence of man in the
world, to explain the existence of man as a possibility, and to reveal the ways of
illuminating this existence. He thought that man exists with the desire to know and he can
continue his effort to reach this truth in an institution like a university that is universal
and incorporates science and philosophy. The university, which is an institution that will
serve humanity, is important in the views ofJaspers and the German idealists who existed
before him. German philosophers such as Johann Gottlieb Fichte, Friedrich Schelling and
Schleiermacher, especially Immanuel Kant, gave importance to the idea of university;
have expressed their opinions on the subject. Jaspers adhered to the ideas of
Schleiermacher and Kant on the subject; made the idea of university close to theirs.
Jaspers writes that the main task to be done at the university is to seek the truth
together with researchers and students. According to him, the university should give
people a profession, generally educate person and conduct research. Science and
scholarship, intellectual life, science and philosophy, research, education and training
within the university, communication, existence of the university as an institution,
ensuring the unity and integrity of all sciences in the university, the inevitable link of the
university with the state and the important factors to be considered in the selection of
students to the university are the main issues in his thoughts.