Kimya öğretmenlerinin alternatif ölçme-değerlendirmeye yönelik öz yeterlilikleri ve kullanma düzeyleri
Chemistry teachers' self-efficiency and use levels toward alternative assessment-evaluation
Yazar: ZEYNEP DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. SUAT ÜNAL
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kimya öğretmenlerinin alternatif (tamamlayıcı) ölçme-değerlendirme (AÖD) yaklaşımlarına yönelik öz yeterliliklerini ve AÖD araç veya yöntemlerini kullanma düzeylerini belirlemektir. Bu amaca uygun olarak betimsel bir yöntem ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin farklı yerlerindeki Anadolu liselerinde görev yapmakta olan toplam 316 kimya öğretmeni oluşmaktadır. 
Araştırmadaki veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Alternatif Ölçme-Değerlendirme Yaklaşımlarına Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği (AÖDYYÖÖ)" ve "Alternatif Ölçme-Değerlendirme Araç veya Yöntemlerini Kullanma Düzeyleri Anketi (AÖDAYKDA)" ile toplanmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen nicel veriler SPSS 20.0 paket programı ile, nicel veriler ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. 
AÖDYYÖÖ' den elde edilen toplam puanlar dikkate alındığında; katılımcı kimya öğretmenlerinin AÖD yaklaşımlarına yönelik öz yeterliklerinin yüksek düzeyde ("Katılıyorum" aralığında) olduğu ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde katılımcı kimya öğretmenlerinin ölçeğin kaynak kullanımına yönelik öz yeterlilik ve uygulamaya yönelik öz yeterlilik alt boyutlarından aldıkları puanların da yüksek düzeyde ("Katılıyorum" aralığında) olduğu görülmüştür. Ancak ölçeğin zorluklarla başa çıkmaya yönelik öz yeterlilik alt boyutunda katılımcı kimya öğretmenlerinin kendilerini orta düzeyde ("Kararsızım" aralığında) gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Dahası çalışmada kimya öğretmenlerinin AÖD yaklaşımlarına yönelik öz yeterliliklerinin cinsiyet, AÖD yaklaşımlarına yönelik hizmet içi eğitim alma, eğitim düzeyi, mezun olunan fakülte türü ve hizmet yılı değişkenleri bakımından farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. AÖD araç veya yöntemlerinin kimya öğretmenleri tarafından kullanılma durumlarına bakıldığında; kimya öğretmenlerinin AÖD araçlarından performans ödevi, çalışma kâğıdı ve projeyi sıklıkla kullandıkları, günlük yazma, Vee diyagramı ve dramayı ise en az kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda; kimya öğretmenlerine verilmekte olunan hizmet içi eğitimlerde AÖD araçlarını sınıf içinde nasıl kullanabileceklerine dair pratiğe dönük uygulamalara ve bu araçlarla ilgili karşılaştıkları problemlerin nasıl üstesinden gelebileceklerine dair bilgilere yer verilmesi önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the self-efficacy of chemistry teachers towards alternative (complementary) measurement-evaluation (AME) approach and their level of use of AME tools or methods. In accordance with this purpose, a descriptive method, relational screening model was used. The sample of the research consists of a total of 316 chemistry teachers working in Anatolian high schools in different parts of Turkey.
The data in the research were collected with the "Personal Information Form", "Self-Efficacy Scale for Alternative Measurement and Evaluation Approach" and "The Survey on Teachers' Level of Use of Alternative Measurement and Evaluation Tools or Methods". Quantitative data obtained from data collection tools were analyzed using the SPSS 20.0 package program, and quantitative data were analyzed using the descriptive analysis method.
Considering the total scores obtained from the Self-Efficacy Scale for Alternative Measurement-Evaluation Approach, it was revealed that the participating chemistry teachers had a high level (in the range of "I agree") of self-efficacy towards AME approach. Similarly, it was observed that the scores of the participating chemistry teachers from the "self-efficacy for using resources" and "self-efficacy for application" sub-dimensions of the scale were at high levels (in the range of "I agree"). However, it was concluded that the participating chemistry teachers considered themselves to be at an intermediate level (in the range "I'm undecided") in the "self-efficacy for coping with difficulties" sub-dimension of the scale. Moreover, it was concluded that the self-efficacy of chemistry teachers towards AME approach does not differ in terms of gender, receiving in-service training on AME approaches, educational status, faculty from which they graduated and years of service. When we look at the usage of AME tools or methods by chemistry teachers, it was concluded that chemistry teachers frequently use performance homework, worksheets, and projects among the AME tools, and use diary writing, Vee diagram and drama least. At the end of the study, it can be recommended that in-service training given to chemistry teachers should include practical applications on how to use AME tools in the classroom and information on how to overcome the problems they encounter with them.