Türk sosyal sigortalar hukukundaki yasal düzenlemelerin cinsiyet eşitliği üzerindeki etkisi
The effect of legal regulations in Turkish social insurance law on gender equality
Yazar: ESRA ÇAKIÇI AKGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN TUAÇ YILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bir insan hakkı olan sosyal güvenliğin ülkemizdeki uygulama biçimi sosyal sigortalar sistemidir. Çalışmamızda Türk sosyal sigortalar hukuku yasal mevzuat kapsamında incelenerek cinsiyet eşitliği bağlamında değerlendirilmiştir. Anayasamızca korunan sosyal güvenlik hakkı, yasal düzenlemeler doğrultusunda belirli kişileri belirli risklere karşı koruyan sosyal sigorta tekniği ile sağlanmaktadır. Türk sosyal sigortalar hukuku mevzuatında 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu bulunmaktadır. Bu kanun kişileri ve ailelerini riskler, risklerin sebep olduğu ekonomik ve sosyal sonuçlar bağlamında koruma amacı taşımaktadır. Bu koruma tüm bireyleri kapsamakta olup kadın ve erkeğin biyolojik cinsiyetleri doğrultusunda özel hususlar ile de yapılmaktadır. Bireylerin biyolojik açıdan farklılıklarını biyolojik cinsiyet olarak tanımlanmaktadır. Bireylerin toplum tarafından cinsiyetlerine özgü atfedilen rolleri ve beklentilerini ise toplumsal cinsiyet olarak tanımlanır. Cinsiyetleri sebebiyle bireylerden beklenen roller, erkeklerin ve kadınların birçok alanda hak kaybına uğramalarına neden olmaktadır. Bu alanlar arasında sosyal sigortalar hukuku da bulunmaktadır. 
5510 sayılı kanun içerisinde kısa vadeli ve uzun vadeli sigorta kolları kapsamında sağlanan edimlerden kişiler belirli koşullar çerçevesinde faydalanmaktadır. Kanun, kadın ve erkek eşitliğini destekleyecek biçimde düzenlemeler içermektedir. Ancak bazı durumlarda ise toplumsal cinsiyet bakış açısı sebebiyle erkekleri ve özellikle kadınları olumsuz yönde etkileyerek, kadın erkek eşitliğini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle salt cinsiyetleri sebebiyle bireylerin sosyal güvenlik hakkından faydalanması ve/veya faydalanamaması, mevcut hakların eşitliği etkileyecek olması durumlarında mevzuatta değişiklikler yapılmasının kaçınılmaz olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The implementation of social security, which is a human right, in our country is the social insurance system. In my study, Turkish social insurance law was examined within the scope of legal legislation and evaluated in the context of gender equality. The right to social security, which is protected by our constitution, is provided by the social insurance technique that protects certain people against certain risks in line with legal regulations. Turkish social insurance law legislation includes the Social Insurance and General Health Insurance Law No. 5510. This law aims to protect individuals and their families in the context of risks and the economic and social consequences caused by the risks. This protection covers all individuals and is carried out with special considerations in line with the biological genders of men and women. Biological differences of individuals are defined as biological sex. The roles and expectations of individuals attributed to their gender by the society are defined as gender. The roles expected from individuals due to their gender cause men and women to lose their rights in many situations. Among these situations, there is also social insurance law.
Individuals benefit from the actions provided within the scope of short-term and long-term insurance branches within the scope of the Law No. 5510, under certain conditions. The law includes regulations to support the equality of women and men. However, in some cases, due to the gender perspective, it negatively affects men and especially women, negatively affecting gender equality. For this reason, it is considered that it is inevitable to make changes in the legislation in cases where individuals benefit from and/or cannot benefit from social security right due to their gender, and existing rights will affect equality.