Ortaçağda Eskişehir ve çevresinde Türk sanatı (11-15. yüzyıllar mimarisi)
The Turkish art at the middle age in Eskişehir and its surround (architecture in 11 th-15 th centuries)
Yazar: EROL ALTINSAPAN
Danışman: PROF.DR. AYNUR DURUKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Eskişehir = Eskişehir ; Mescitler = Masjids ; Orta Çağ = Middle Ages ; Sanat = Art ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Türk sanatı = Turkish art

Özet:
ÖZET "Ortaçağ'da Eskişehir ve Çevresinde Türk Sanatı (11.-15. Yüzyıllar Mimarisi)" adlı çalışmamızda, Sanat Tarihi kapsamında Türklerin Anadolu'ya yerleşmeye başladıkları 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar geçen süre içerisinde, bölgedeki siyasi, sosyal, dini ve buna paralel gelişen yapısal faaliyetler bir bütün halinde ele alınmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda yapılan araştırma sonucunda; yirmidört mevcut, yüzbeş mevcut olmayan yapı tespit edilmiştir. Belirlenen yapı dokusu; ulaşabildiğimiz Vakfiye, Tapu, Maliye, Şeriyye, Mühimme Kayıtları'ndan oluşan, birinci el belgeler ve diğer kaynaklar ile desteklenmeye çalışılmıştır. Mevcut yapıların, plan, kesit, görünüş ve fotoğrafları ile birlikte ayrıntılı katalogları çıkartılmış, mevcut olmayan yapılar kaynak verileri ile birlikte sunulmuş ve Değerlendirme bölümünde genel mimari karşılaştırmaları yapılmıştır. Bölgenin, ele aldığımız dönemde büyük değişiklikler gösteren siyasi yapısı Tarihçe bölümünde, sosyal ve dini hayatı Toplumsal Yapı başlığında ele alınmıştır. Tüm bölümlerde siyasi, sosyal ve dini faktörler ile birlikte yapısal gelişimin bir bütün oluşturmasına dikkat edilmiştir. Ele aldığımız dönemde bölgede yaşanan yoğun siyasi, sosyal ve dini hareketlilik büyük yatırımlar gerektiren yapı faaliyetlerinin gerçekleşmesine engel olmuştur. Bu döneme özgü dini yaşamın oluşturduğu Ahilik ve Tarikatler'den oluşan örgütler, özellikle kırsal kesimde kurulan zaviyelerde insanları bir araya getirmiştir. Daha önce bu boyutu ile araştırılmayan bölge, yaptığımız çalışma ile bir bütün halinde sunulmaya çalışılmıştır. Çalışma bölge ile ilgili İlkçağ, Ortaçağ, Yeniçağ ve Yakınçağ'ları ele alan, yapılmış ve yapılacak çalışmalarla bütünlük sağlayabilecek bir bölümü oluşturmaktadır. Çalışmanın ayrıca, Selçuklu ve Beylikler döneminin bütünü ile ilgili yapılacak çalışmalara da yardımcı olmasını diliyoruz.

Abstract:
11 SUMMARY In the thesis called "The Turkish Art at the Middle Age in Eskişehir and its Surround (Architecture in 11 th-15 th Centuries)", in the extend of the Art History, it was tried to be taken charge of the political, social and religious events and developing in parallel building activities in the area as a whole from the 11th century that the Turks began to settle down Anatolia to the 15 th century. At the result of the search in this regard; it was fixed twenty-four buildings, existing and one hundred and five non-existing. The tissue of the building, determined, was tried to be supported by the primary sources (Vakfiye, Tapu, Maliye, Şeriyye, Mühimme Kayıtları) and other sources that we can get. Together with the plans, cross sections, views andphotograps of existing buildins, their catalogues were prepared in detail. And non-existing buildings were presented with the source datas. Their general architectural characteristics were compared at the part of the Evaluation. It was to be taken hand of the unstable political structure of tha area in the part of the History and its social ar religious life in the part of Social Structure. In the all parts, it was cared the completenes between the political, social, religious factors and building developements. At the period that we scrutinize, political, social and religious density, seen in the area, had prevented to realize the building activities required great investments. Organisations peculiar to this period and consisting af Akhis (Ahilik) and Tarikats (Tarikatler) had brought the people together especially in the zaviyes established in rural areas. Area, not searched before in the extent, was tried to be presented as a whole. Thesis consists of a part that will provide the completeness with the studies, done or will be done, taking hand of the Ancient, Middle Age, Modern Age and Near Age of the area. We also wish that the thesis is helpful! the studies interested in the entire of period of the Seljukids ) and Principalities (Beylikler).