1980 sonrası Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ticari bankalarla ilişkileri ve ekonomide uyguladığı para politikaları
After 1980 Turkish Republic Central Banks relations between commercial banks and money policies that are practiced in the economy
Yazar: ELİF MORGÜL
Danışman: PROF.DR. F. NURAY ALTUĞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Mali sistem Türkiye'de, bankacılık sisteminin ağırlıklı olduğu bir yapıda gelişmegöstermiştir. Mali sistemin en ağırlıklı kesimini oluşturan bankacılık sektörünün yaygın şubeağı ve sunduğu hizmet yelpazesi ile kaynak birikimi, akımı ve dağılımında dolayısıyla, ülkekalkınmasında etkin rolü bulunmaktadır. Ekonomideki fon akımlarının büyük bir dilimibankalar sisteminden geçmektedir.1980'li yıllara kadar Merkez Bankasının faaliyetleri kalkınmanın finansmanına fonsağlama ve kaynaklarının hükümet tarafından belirlenen öncelikli sektörlere kaydırılmasıişlemleri olmuştur. Bunun nedeni, piyasayı etkileyebilecek araçların sınırlı olması ve mevcutaraçların da piyasadaki likidite ayarlama işlevinden çok teşvik politikasına daha uygunolmasıdır. 1980'li yılların ikinci yarısında piyasaya anında müdahale eden, Bankalararası ParaPiyasası, Döviz ve Efektif Piyasası, Açık Piyasa İşlemlerinin işlerlik kazanması, MerkezBankasının para politikasında etkinlik kazanabilmesi açısından önemli gelişmedir. MerkezBankası bu işlemlerle, kısa vadeli likidite dalgalanmaları ve bunun faiz oranı ve döviz kurlarıüzerindeki ani baskıyı gidermeye çalışmaktadır. Aynı zamanda, karşılık ve reeskont kredisiuygulamaları da para politikaları açısından önceki dönemlere kıyasla daha uygun durumagelmişlerdir.4651 Sayılı Merkez Bankası Kanunuyla, Merkez Bankasının etkinliğini azaltacakunsurlar elimine edilmeye çalışılmıştır. Bu kanunla, Merkez Bankasının Hazineye avansvermesi ve kamu kurum ve kuruluşlarına kredi açması işlemleri yürürlükten kaldırılmıştır. Busuretle karşılıksız para basılması engellenmiş olunmaktadır. Bu doğrultuda, yapılandüzenlemenin fiyat istikrarının karşılanması amacına en doğrudan katkıyı sağlayacakbağımsızlık ilkesi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Merkez Bankasının daha etkilikılınmasının piyasaların gelişmesi açısından daha uygun olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Finance system in Turkey has shown an improvement in a type of one side of higherbanking system. Banking sector, that creates the most developed and weighted part of financesector, with its widespread branch net and services that are representing has an affective rolein nation?s development. The large part of the fund movements in the economy aretransmitted across the banking system.Since 1980s central bank?s activities (services) were development?s financing withfunds and sliping the resources to the sectors which were determined by the governmentbefore. The reason is limited tools which could affect the market and these tools were onlysuitable for inducement policies rather than liquidity problems. In the half part of 1980sbetween banks Money market, foreign currency and effective market, open market operationswhich all interfere to the market, were importent developments for the efficiency of thecentral bank. With these activities central bank, try to prevent the market from sudden forceson the short term liquidity frequencies, interest rate and foreign currency. In the same timerequired and reeskont credit practices have also became more suitable than the previousterms.With 4651 central bank?s law, elements which can decrease the efficiency of thecentral bank tried to be eliminated. With this law, central bank?s advance to the treasury andcredits to the public sector were canceled. So that uncovered printing money could beprevented. In this way, it wouldn?t be wrong to say that this regulation is the independencyprincible that can contribute price stability. It is thought that more effective central bank ismore suitable for the developing of markets.