Olumsuz yaşam olayları, anne ergen ilişkisi ve ergen uyumu arasındaki ilişkiler: Bir izleme çalışması
The associations among negative life events, mother–adolescent relationship and adolescent adjustment: A follow up study
Yazar: AYSUN ERGÜL TOPÇU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN GÜRE DURU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Çatışma = Conflict

Özet:
Araştırmada temel olarak aileye ilişkin olumsuz yaşam olayları (ekonomik güçlük ve eşler arasındaki çatışma) ile ergenin psikolojik iyilik hali (benlik saygısı ve yaşam doyumu) ve davranış problemleri (içe yönelim ve dışa yönelim problemleri) arasındaki ilişkilerde anne ergen ilişkisinin (anne davranışı ve anne ergen ilişki niteliği) aracı rolünün aile stres modeli çerçevesinde, ergen bildirimine dayalı ve boylamsal olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Ankara'da ilk ve orta öğretime devam eden 442'si (% 53.1) kız ve 390'ı (% 46.9) erkek toplam 832 ergen bir yıl arayla, iki kez dahil edilmiştir (1. Zaman ve 2. Zaman). Araştırmada önerilen yapısal eşitlik modelleri, sonuç değişkenlerin birinci zamandaki düzeyleri kontrol edilerek kızlar ve erkekler için ayrı ayrı analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kızlarda hem anne davranışı hem de anne ergen ilişki niteliğinin, erkeklerde ise sadece anne davranışının algılanan ekonomik güçlük ile ergenin psikolojik iyilik hali ve davranış problemleri arasındaki ilişkide aracı rolünün olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde, kızlarda eşler arasındaki çatışma ile ergenin psikolojik iyilik hali ve davranış problemleri arasındaki ilişkide hem anne davranışının hem de anne ergen ilişki niteliğinin aracı rolü olduğu görülürken; erkeklerde anne davranışının ve anne ergen ilişki niteliğinin eşler arasındaki çatışma ile yalnızca ergenin psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkide aracı rolü olduğu görülmüştür. Genel olarak, anne davranışı kızlarda ve erkeklerde ilgilenilen değişkenler arasındaki ilişkiler açısından benzer bir örüntü gösterirken, anne ergen ilişki niteliği farklılaşmıştır. İncelenen ilişkilerde gözlenen bu cinsiyet farklılığı, anne davranışı ve anne ergen ilişkisinin kızlar ve erkekler açısından değişen yönleri olan ayrı yapılar olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
This study mainly aims to examine mediating role of mother-adolescent relationship between negative life events in the family (economic hardship and marital conflict) and adolescent's well-being (self-esteem and life satisfaction) besides behavioral problems (internalizing and externalizing problems) within the framework of the family stress model and on the basis of adolescents' statements in a longitudinal approach. The sample of the study consisted of 832 adolescents (442 females-53.1% and 390 males-46.9%) in their primary and secondary education. The data was gathered twice (Time 1 and Time 2) with an interval of one year. The proposed structural equation models in the study were analyzed for females and males separately via controlling adjustment problems at Time 1. The results showed that both mothers' behaviors and the quality of mother-adolescent relationship for females, but only mothers' behaviors for males act as mediators on the associations between perceived economic hardship and psychological well-being and behavior problems. Similarly, both mothers' behaviors and the quality of mother-adolescent relationship for females act as mediators on the associations between marital conflict and adolescent's well-being and behavioral problems. But for males both mothers' behaviors and the quality of mother-adolescent relationship had a mediating role only on the associations between marital conflict and adolescent's well-being. Generally, mother behavior showed similar patterns between females and males in terms of the variables of interest, while the quality of mother-adolescent relationship showed differences. This difference on the basis of gender in terms of the observed relations indicates that mother behavior and the quality of mother-adolescent relationships are separate structures with differing qualities from the point of female and male adolescents.