Hukuk yargılamasında bilirkişi incelemesi
Expert examination in civil proceedings
Yazar: OSMAN SABRİ ÖMERBEYOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE HİLAL ÜÇÜNCÜ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bilirkişilik kurumunun amacı, hukuk bilimi haricinde uzmanlık bilgisi gerektiren konular hakkında, mahkemenin talep ettiği açıklamaların yargılamaya aktarılmasıdır. Talep edilen bilgilerin mahkemeye iletilme süreci, bünyesinde birçok özelliği ve sınırlandırmayı ihtiva etmektedir. Uzmanlık bilgisinin dava dosyasına aktarılmasında mahkemelerin ve bilirkişilerin uygulamada benimsediği yöntemler ve karşılaşılan ihtimaller, uyuşmazlığın sonunda verilen hükmü doğrudan etkilediği için hukuk yargılamasında bilirkişi incelemesi, çalışma konumuz olarak tercih edilmiştir. Çalışmamızın temelini, bilirkişi görüşünün ortaya çıkmasında mahkemenin ve bilirkişinin kullandığı inisiyatiflerin karşılıklı olarak birbirini etkilemesi oluşturmaktadır. Çalışma kapsamındaki nihai amacımız ise, bilirkişi incelemesi hakkında uygulamada gözlemlenen problemlere çözüm önerilerimizi dile getirerek, bilirkişi incelemesinin daha etkili gerçekleştirilmesine katkıda bulunulmasıdır. Çalışmamızın kapsamını büyük ölçüde, mahkemenin bilirkişiden iletmesini beklediği hususlar, bilirkişinin yazılı raporunu sunması veya duruşmada sözlü açıklamalarda bulunması esnasında karşılaşılan durumlar ve beyan edilen açıklamaların mahkeme tarafından değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bununla birlikte, çalışmamızda bilirkişilik kurumunun tanık, uzman görüşü ve hakem-bilirkişi müesseseleri ile karşılaştırılmasına da yer verilmiştir. Uyuşmazlığın sonunda verilen hüküm üzerinde önemli bir etkisi bulunan bilirkişi raporu, kanunlarda belirlenen kural ve sınırlandırmalara uygun olarak hazırlanmalıdır. Mevzuatta çizilen sınırlar, bilirkişi incelemesine başvurulması bakımından mahkemenin hareket alanını önemli ölçüde sınırlandırsa da ayrıntılı düzenlemeler içeren ve sürekli güncellenen hukuk disiplinleri ile yabancı hukukun uygulanması gibi hususlarda esnek bir uygulama benimsenmelidir. Bilirkişi incelemesine duyulan gereksinim, kural olarak, dava dosyasının analiz edilmesinin ardından ortaya çıkmaktadır. Mahkeme, dava dosyasını dikkatli ve özenli bir şekilde incelemeli, bilirkişi incelemesine başvurma nedenini gerekçeli kararına yansıtabilmelidir. Uyuşmazlıkla ilgili dilekçe ve belgeler doğru değerlendirildikten sonra bilirkişiye sorulması gereken sorular belirlenmelidir. Bu sürecin özverili bir şekilde tamamlanması, bilirkişinin sunacağı raporun içeriğini doğrudan etkilemektedir ve bilirkişilik kurumunun yargılamaya olan katkısı artırılmaktadır. Öncelikle bilirkişilik kurumunun hukukî niteliğini incelediğimiz çalışmamızda, bilirkişi incelemesine başvurulabilmesi için gereken şartlar, bilirkişinin görüşünü mahkemeye sunması ve tarafların bilirkişi raporuna itirazı ele alınmaktadır.

Abstract:
The purpose of the expert witness concept is to convey the explanations requested by a court to the trial on issues that require expert knowledge other than legal matters. The process of transmitting the requested information to a court includes many features and limitations. The combination of courts and experts in transferring expert knowledge to the case file, the changes adopted and the features of the rules, and expert examination in civil proceedings to directly change the judgment given at the end of the dispute have been preferred as our study subject. Since the methods adopted by courts and experts in transferring expert knowledge to the case file and the probabilities encountered directly affect the decision in a dispute, expert examination in civil proceedings has been preferred as our study subject. The basis of this thesis is the mutual influence between the initiatives used by the court and the expert when forming the expert evidence. The ultimate aim of this study is to contribute to the more effective conduct of expert examinations by expressing our suggestions for solutions to the problems observed regarding expert examinations. The scope of our study primarily consists of the issues that a court expects the expert to convey, the situations encountered when the expert presents her written report or makes oral statements at the hearing, and the evaluation of the statements made by a court. In addition, our study also includes a comparison of the expert witness institution with witnesses, experts appointed by parties to a dispute, and expert determination concepts. The expert report, which significantly impacts the judgment of a dispute, should be prepared under the rules and limitations specified in the law. Although the boundaries drawn in the legislation significantly limit a court's field of action in applying for expert examination, a flexible practice should be adopted in matters such as the application of foreign law and legal disciplines that contain detailed regulations and are constantly updated. In principle, the need for expert examination arises after the case file is analysed. A court should examine the case file carefully and meticulously and should be able to reflect the reason for applying for expert examination in its full judgment. After the petitions and documents regarding the dispute are adequately evaluated, the questions to be asked to the expert should be determined. Completing this process devotedly directly affects the content of the report to be submitted by the expert, and the contribution of the expert witness to the trial is increased. In our study, where we first examine the legal nature of the expert witness concept, the conditions required for applying for expert examination, the expert's presentation of her opinion to a court and the objections of the parties to the expert report are discussed.