Yoğun bakım hastalarında aralıklı hemodiyaliz vedevamlı renal replasman tedavisi uygulanmasının enerji gereksinimiüzerindeki etkisi
The effect of intermittent hemodialysis and continuous renal replacement therapy on energy requirement in intensive care patients
Yazar: GÜLAY ÇOBAN ALIÇ
Danışman: PROF. DR. KUBİLAY DEMİRAĞ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Amaç: Çalışmada yoğun bakım hastalarında uygulanan aralıklı hemodiyaliz ve
devamlı renal replasman tedavisinin enerji gereksinimine olan etkisini araştırmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Ege Üniversitesi Rektörlüğü Tıp Fakültesi Dekanlığı Tıbbi
Araştırmalar Etik Kurulu 07/10/2021 tarih ve 21-10T/11 nolu etik kurul onayı alındıktan
sonra 1 Ekim 2021-31 Temmuz 2022 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı yoğun bakım ünitesindeki hastalara uygulanan
aralıklı hemodiyaliz ve devamlı renal replasman tedavisinin enerji gereksinimleri üzerindeki
etkisinin prospektif olarak incelenmesi planlandı. 18 yaş üstü, böbrek hasarı nedeniyle renal
replasman tedavisi uygulanan, entübe, hemodinamik olarak stabil (son iki saat içinde medikal
tedavisinde değişiklik yapılmamış ve iki saat içinde yapılması öngörülmeyen) hastalar
çalışmaya alındı. Gebelik veya laktasyon dönemindeki hastalar, indirekt kalorimetre ile
yapılan ölçümün güvenilirliğini azaltacak durumların var olduğu hastalar; FiO 2 > %60,
pozitif ekspiryum sonu basıncın > 12 cmH 2 O, plato basıncının >30 cmH 2 0 olması, solunum
devresi veya endotrakeal tüp kafı çevresinden hava kaçağı olan hastalar, bronkoplevral fistül
veya göğüs tüpü olan hastalar, 8 ml/kg üzerinde tidal hacim uygulanan hastalar, hemodinamik
açıdan stabil olmayan hastalar (son iki saat içinde gelişen vazopressör, inotrop ihtiyacı olan
hastalar) ve hipo\hipertermi görülen hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların demografik
verileri (yaş, cinsiyet, tanı), üre, kreatinin, lökosit (WBC), vücut sıcaklığı, CRP değerleri,
APACHE II skoru, diyaliz süresi ve ultrafiltrat miktarı (UF) ile HD öncesinde, sırasında,
sonrasında indirekt kalorimetre ile ölçülen enerji tüketimleri ve VO 2 , VCO 2 , RQ (solunum
katsayısı) değerleri kayıt altına alındı. Hemodiyaliz (HD) uygulanan hastalarda diyaliz
öncesinde, diyalizin 2. saatinde ve diyaliz sonrası 4. saatte indirekt kalorimetre ile ölçümler
gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışmada 42 hastadan 87 ölçüm elde edilmiştir. Hastaların %42,9'u (18
hasta) kadın, %57,1'i (24 hasta) erkek bireylerden oluşmaktadır. Bireylerin yaşları 28 ila 91
arasında değişmekte olup medyan yaşın 67 olduğu belirlendi. Hastaların APACHE II skorları
ise 4 ila 35 arasında değişmekte olup medyan APACHE II skorunun 21 olduğu görüldü.
Hastaların hemodiyaliz süreleri 2 ila 5 saat arasında değişmekte olup medyan hemodiyaliz
süresi 4 saat olarak hesaplandı. Laboratuvar parametreleri incelendiğinde hastaların üre ve
kreatinin değerleri hemodiyaliz sonrasında düşüş gösterirken CRP ve lökosit değerlerinde
artış olduğu görüldü. Hastaların hemodiyaliz öncesi ile hemodiyalizin 2. saatindeki enerji
gereksinimi ölçümleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı belirlendi
(p>0.05). Hastaların hemodiyaliz öncesi ile hemodiyaliz sonrası 4. saat ölçümleri arasında
istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı belirlendi (p>0.05). Hastaların hemodiyalizin
2. saati ve hemodiyaliz sonrası 4. saat ölçümleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir
farklılık olmadığı belirlendi (p>0.05).
Sonuç: Hemodiyaliz uygulamasının hastaların enerji gereksiniminde istatiksel anlamlı
değişikliğe yol açmadığı kanaatine varıldı.
Anahtar kelimeler: yoğun bakım ünitesi, hemodiyaliz, enerji gereksinimi, indirekt
kalorimetre

Abstract:
Purpose: In this study, we aimed to investigate the effect of intermittent hemodialysis
and continuous renal replacement therapy on the energy requirements in intensive care unit
patients.
Material and Method: After receiving the approval of the Ethics Committee of Ege
University Rectorate Faculty of Medicine, Medical Research Ethics Committee dated on
October 7, 2021, with approval number 21-10T/11, a prospective investigation was planned to
examine the effect of intermittent hemodialysis and continuous renal replacement therapy on
the energy requirements of patients in the intensive care unit of the Department of
Anesthesiology and Reanimation at Ege University Faculty of Medicine, between October 1,
2021, and July 31, 2022. Patients aged 18 and above, receiving renal replacement therapy due
to kidney injury, intubated, hemodynamically stable (no changes in medical treatment within
the past two hours and no expected changes within the next two hours), were included in the
study. Patients who were pregnant or lactating, had conditions that could compromise the
reliability of the measurements performed with an indirect calorimeter, such as FiO 2 > 60%,
positive end-expiratory pressure > 12 cmH 2 O, plateau pressure > 30 cmH 2 O, air leakage from
the respiratory circuit or around the endotracheal tube, bronchopleural fistula or chest tube,
tidal volume exceeding 8 ml/kg, hemodynamically unstable (patients requiring vasopressor or
inotropic support in the past two hours), and patients with hypothermia/hyperthermia were
excluded from the study. Demographic data of the patients (age, gender, diagnosis), urea,
creatinine, white blood cell (WBC) count, body temperature, C-reactive protein (CRP) levels,
APACHE II score, duration of dialysis, and ultrafiltration volume, as well as the energy
expenditure, VO 2 , VCO 2 , and RQ (respiratory quotient) values measured by indirect
calorimetry before, during, and after hemodialysis (HD), were recorded. Measurements with
indirect calorimetry were performed in patients undergoing HD before dialysis, at the second
hour of dialysis, and at the fourth hour after dialysis.
Results: A total of 87 measurements were obtained from 42 patients in the study.
Among the patients, 42.9% (18 patients) were female and 57.1% (24 patients) were male. The
ages of the individuals ranged from 28 to 91, with a median age of 67. The APACHE II
scores of the patients ranged from 4 to 35, with a median APACHE II score of 21. The
duration of hemodialysis for the patients ranged from 2 to 5 hours, with a median duration of
4 hours. When examining the laboratory parameters, it was observed that the urea and
creatinine levels of the patients decreased after hemodialysis, while there was an increase in
CRP and white blood cell (WBC) values. There was no statistically significant difference
between the energy requirement measurements before hemodialysis and at the second hour of
hemodialysis (p>0.05). There was no statistically significant difference between the
measurements before hemodialysis and at the fourth hour after hemodialysis (p>0.05). There
was no statistically significant difference between the measurements at the second hour of
hemodialysis and at the fourth hour after hemodialysis (p>0.05).
Conclusion: It was concluded that hemodialysis did not cause a statistically significant
change in the energy requirement of the patients.
Keywords: intensive care unit, hemodialysis, energy requirement, indirect calorimetry