Türk siyasal hayatında bir şablon arayışı: İktidar-muhalefet rolleri ve değişmeyen yapısal özellikler - koşullu demokrasi
The search for a template in Turkish political life: Power-opposition roles and unchanging structural features - conditional democracy
Yazar: OSMAN ÖZLÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖCAL ; PROF. DR. FATİH ERTUGAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrat = Democrat ; Muhalefet = Opposition ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi iktidar = Political power ; Siyasi muhalefet = Political opposition ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; İktidar = Government

Özet:
Bu çalışmada, 1945-2002 yılları arasında Türk siyasal hayatında görülen siyasi partiler incelenerek, "çok partili demokratik sisteme geçildikten sonra siyasette yer alan partilerin iktidar ve muhalefet rollerine bağlı olarak ortaya çıkan değişen ya da değişmeyen karakteristik özellikler nelerdir?" sorusuna cevap aranmaya çalışılmıştır. Türkiye'de iktidar ve muhalefet ilişkilerine dair tartışmalar, özellikle Osmanlı Devleti'nin son döneminden itibaren muhalefetin kurumsallaşma süreci içerisine girmesiyle ortaya çıkmış, Cumhuriyet dönemi boyunca da devam etmiştir. İktidarlar, devleti kendileriyle özdeşleştirerek kutsallaştırmışlar, muhalefete karşı sert bir siyaset tarzı benimsemişlerdir. Demokratik siyasal yaşam için gerekli olan şekli şartlar (çok partili hayat, seçimler gibi) yerine getirilse de Türk siyaseti demokrasi kültürünü içselleştirmekte büyük güçlüklerle karşılaşmış, koşullu bir demokrasi anlayışı sistemin işleyişinde etkili olmuştur.
Seçim sonuçlarına bağlı olarak partilerde rol değişimleri olsa da bu rollerin içeriği, tezahürleri ve davranış kalıpları sabit kalmış, yalnızca aktörler (kişiler/partiler) değişmiştir. Türk siyasal hayatındaki yapısal sorunlar (koşullu demokrasi gibi) benzer şekilde devam etmiş, bu durum karakteristikleşerek hemen her dönemde görülmüştür. Bu açıdan bu çalışmada isimler, aktörler ve durumların değişmesine karşın, değişmeyen, hatta giderek daha da istikrarlı hale gelen ve bu bakımdan Türk demokrasisini aralıklarla krizlere sokan iktidar-muhalefet ilişkisi ve döngüselliği sorunsalını çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Siyasal İktidar, Siyasal Muhalefet, Otoriter, Demokrat, Türk Siyaseti

Abstract:
In this study, by examining the political parties seen in Turkish political life between 1945-2002, an attempt was made to find an answer to the question. "What are the changing or unchanging characteristics that emerged depending on the power and opposition roles of the political parties after the transition to the multi-party democratic system?" Discussions on the relations between power and opposition in Turkey emerged with the institutionalization of the opposition especially since the last period of the Ottoman Empire and continued throughout the Republican period. The governments have sanctified the state by identifying it with themselves, and have adopted a harsh political style against the opposition. Even though the formal conditions required for democratic political life (such as multi-party life, elections) were fulfilled, Turkish politics faced great difficulties in internalizing the culture of democracy, and a conditional understanding of democracy was effective in the functioning of the system.
Although there are role changes in the parties depending on the election results, the contents, manifestations and behavior patterns of these roles have remained constant, only the actors (persons/parties) have changed. Structural problems (such as conditional democracy) in Turkish political life continued in a similar way, and this situation became characteristic and was seen almost in every period. In this respect, the study aims to analyze the problems of the power-opposition relationship and cyclicality, which do not change despite the changes in names, actors and situations, and which have become more and more stable and thus, throwing Turkish democracy into crises from time to time.
Keywords: Political Power, Political Opposition, Authoritarian, Democrat, Turkish Politics.