Pamukta (Gossypium hirsutum L.) bazı ileri hat ve çeşitlerin yarım diallel melezlenmesi sonucu elde edilen f1 döllerinde, verim verim unsurları ve lif teknolojik özelliklerinin kalıtımı üzerine araştırmalar
Research on the heritage of fiber production elements and fiber technological properties in f1 products obtained by half diallel hybridation of some advanced lines and varieties in cotton (Gossypium hirsutum L.)
Yazar: BİRGÜL GERGERLİ
Danışman: PROF. DR. AHMET YILMAZ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Pamuk, geniş kullanım alanına sahip bir kültür bitkisi olup, hem yaygın ve zorunlu kullanım alanıyla hem de yarattığı katma değer ve istihdam olanaklarıyla stratejik açıdan büyük ekonomik öneme sahiptir. Bu çalışmada, yedi anaç ve bunların yarım diallel melezlemesinden elde edilen 21 F1 melezinde verim, verim unsurları ve lif teknolojik özellikleri yönünden genel ve özel uyum yeteneği etkileri değerlendirilerek üstün hat veya çeşitleri saptamak amaçlanmıştır. Çalışma, 2014 ve 2015 pamuk yetiştirme sezonlarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışma sonucunda odun dalı sayısı ve meyve dalı sayısı, nod sayısı ve koza sayısı haricindeki tüm özelliklerde eklemeli gen etkileri önemli bulunmuştur. Koza kütlü ağırlığı yönünden (1x7) melezi, 100 tohum ağırlığı, yönünden (6x7) melezi, kütlü verimi yönünden (1x7) melezi, erkencilik oranı yönünden (3x4),  lif uzunluğu yönünden (2x7), lif kopma dayanıklılığı yönünden (1x2), parlaklık yönünden (6x7), eğrilebilme yeteneği yönünden (6x7) melezlerinden en yüksek değerler elde edilmiştir. Odun dalı sayısı yönünden (3x4), nod sayısı yönünden (4x7), lif inceliği yönünden (1x7), lif sarılık değeri yönünden (6x7) melezlerinden en düşük değerler elde edilmiştir.

Abstract:
Cotton is a cultivated plant with a wide range of uses and strategically important both in terms of widespread and compulsory use as well as added value and employment opportunities and great economic importance. With this study, it is aimed to determine the appropriate lines or varieties by evaluating the general and special combination ability effects for fiber quality traits of 7 parent and their 21 F1 combination obtained from half diallel crosses combination. The study was conducted with 3 replications according to the randomized block trial design in the 2014 and 2015 cotton growing seasons. As a result of the study, additive gene effects were found to be significant in all traits except the number of monopodial branches and number of sympodial  branches, the number of nodes and the number of boll. The highest values were obtained from the (1x7) hybrid in terms of seed cotton weight per boll, (6x7) hybrid in terms of 100 seed weight, (1x7) hybrid in terms of seed cotton yield, (3x4) hybrid in terms of earliness rate, (2x7) hybrid in terms of fiber length, (1x2) hybrid in terms of strength value, (6x7) hybrid in terms of brightness, (6x7) hybrid in terms of spinning ability. The lowest values were obtained from the (3x4)  hybrid in terms of the number of monopodial branches, (4x7)  hybrid in terms of the number of nodes, (1x7)  hybrid in terms of fiber fineness, and (6x7) hybrid in terms of yellowness value.