Türkiye'deki çevre hareketlerinin gelişimi ve Doğu Karadeniz bölgesindeki hes karşıtı çevre hareketi
Development of environmental movements in Turkey: Hepp (Hydroelectric power plant) opposing environmental movement in Eastern Black Sea
Yazar: EBRU HACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ORHAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Hidroelektrik santralleri = Hydroelectric power plants ; Sosyal hareketler = Social movements ; Yoksulluk = Poverty ; Çevre = Environment ; Çevre hareketleri = Environmental movements ; Çevrecilik = Environmentalism

Özet:
Çevre hareketleri 1960'ların yeni toplumsal hareketlerinin uzun soluklularından birisidir. Çevre hareketlerinin oluşum ve gelişimlerin altında yatan nedenler farklılık göstermektedir. Çevre sorunları Türkiye'nin gündemine 1970'lı yıllarda girmiş ve günümüze kadar birçok çevre mücadelesi gerçekleşmiştir. Bu çalışma kapsamında Doğu Karedeniz Bölgesinde 2000 yılı sonrası dönemde hızla gelişen ve ülke gündemine giren HES (Hidroelektrik Santrali) karşıtı mücadeleler ele alınmıştır. Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesindeki HES karşıtı çevre hareketine katılan kişilerin mücadeleye katılma nedenleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Mücadeleye katılan kişilerin anlam dünyalarını ortaya koyulabilmesi için fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında çevre hareketinin dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi ve çevre hareketlerini açıklamaya yönelik yapılan sınıflandırmalar ele alınmıştır. Mücadeleye katılan kişilerin mücadeleye katılma sebeplerinin ortaya koyulabilmesi için gerçekleştirilen alan araştırmasında Rize ve Artvin'deki mücadelelerde yer alan kişilerle görüşülmüştür. 2019 yılında on kadın ve yirmi üç erkekle yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yapılmıştır. Literatürde yer alan çevre hareketlerinin ortaya çıkışının altında yatan nedenleri açıklamaya yönelik yapılan sınıflandırmalar çerçevesinde Doğu Karadeniz Bölgesindeki HES karşıtı gelişen çevre hareketleri değerlendirilmiştir. Alan araştırmasında yapılan görüşmeler sonucunda katılımcıların mücadeleye katılma nedenlerinin literatürde sınıflandırmalarından post-materyalist değerlere göre açıklanamayacağı sonucuna varılmıştır. Bunun yanında katılımcıların NIMBY başlangıçlı olup süreç içerisinde hoşnutsuzların çevreciliği yaklaşımıyla ve kısmen de yoksulların çevreciliği ve derin ekoloji yaklaşımıyla açıklanabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevre Hareketleri, Yoksulların Çevreciliği, Hoşnutsuzların Çevreciliği, HES Karşıtı Mücadele, Doğu Karadeniz Bölgesi

Abstract:
Environmental movements are one of the long-lasting new social movements of 1960s. Underlying reasons behind the formation and development of environmental movements differ. Environmental problems have been brought to agenda of Turkey in 1970s and a number of environmental struggles have taken place until today. Within the scope of this study, struggles against Hydroelectric Power Plants (HEPP), which has developed rapidly in the Eastern Black Sea Region and has been brought to the agenda of our country, are discussed. In this study, it is aimed to reveal the reasons why people participate in the environmental movement against HEPP in the Eastern Black Sea Region. The method of phenomenological research was used to reveal the world of meaning of the people participating in the struggles. Within the scope of the study, the classifications made to explain the development of the environmental movement in Turkey and in the world are discussed. In order to determine the reasons for the participation of the people involved in the struggles, the people involved in the struggles in Rize and Artvin were interviewed. Semi-structured in-depth interviews were conducted with ten women and twenty-three men in 2019. Environmental movements against HEPP in the Eastern Black Sea Region have been evaluated within the framework of the classifications made to explain the underlying reasons for the emergence of environmental movements in the literature. As a result of the interviews conducted in the field study, it is concluded that the reasons why participants participate in the struggle cannot be explained according to post-materialistic values. Besides, it has been concluded that participants are NIMBY (Not in my backyard) based, and their involvement in the process can be explained with reference to environmentalism of the malcontent and partly with the environmentalism of the poor and deep ecology approaches. Key Words: Environmental Movements, Environmentalism of the Poor, Environmentalism of Malcontent, The Struggle Against HEPP, Eastern Black Sea Region