Oyun temelli baba-bebek etkileşim programının baba ve bebek davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of game based father-infant interaction program on father and infant behaviours
Yazar: ESRA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BELGİN AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Babalık davranışı = Paternal behavior ; Etkileşim = Interaction ; Oyunlar = Plays ; Çocuk davranışları = Child behavior ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırma, Oyun Temelli Baba-Bebek Etkileşim Programı'nın (OTEBABEP) baba ve bebek etkileşim davranışları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada Tamis-LeMonda, Shannon, Pinter, Acevedo, Baumwell ve Spellmann tarafından geliştirilmiş olan Baba-Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği (Caregiver-Child Affect, Responsiveness and Engagement Scale)' nin Türkçeye uyarlama çalışması için geçerlik ve güvenirlik ölçümleri değerlendirilmiş ve sonrasında OyunTemelli Baba-Bebek Etkileşim Programı'nın baba ve bebek davranışları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Uyarlama çalışması, 12-15 aylık (±2 hafta) 85 bebek ve babaları üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında Oyun Temelli Baba-Bebek Etkileşim Programının uygulaması, 12-15 aylık 40 bebek ve babası (20 deney, 20 kontrol) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Muş il merkezinde bulunan 40 baba ve bebeği oluşturmuştur. Araştırmada bilgi toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", "Baba-Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği (B-ÇDYMÖ) ve  "Denver Gelişimsel Tarama Testi II" kullanılmıştır. Araştırmada ön test-son test-izleme testi kontrol gruplu model kullanılarak deneysel bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol grubunda yer alan babaların yaşı, öğrenim durumu, evlilik süresi, aile tipi ile bebeklerin yaşı, cinsiyeti, doğum sırası ve kardeş sayısı bilgileri değerlendirilmiştir. Araştırmaya dâhil edilen bebek ve babalara ön test uygulamaları sonunda deney grubuna haftada bir gün (45 dakika) olmak üzere on hafta boyunca Oyun Temelli Baba-Bebek Etkileşim Programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise söz konusu eğitim verilmemiştir. Kontrol grubundaki baba ve bebeklere ölçme araçları ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Uygulama sonrasında ölçme araçları deney grubuna son test olarak; uygulamadan üç hafta sonra ise eğitim programının kalıcılığını tespit etmek için izleme testi olarak uygulanmıştır. Elde edilen verileri analiz etmek için SPSS (Statistical Program for Social Sciences) 22 paket programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, medyan, frekans, oran, minimum, maksimum) kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren nicel verilerin iki grup karşılaştırmalarında Student t Testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerin karşılaştırmalarında ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren değişkenlerin grup içi karşılaştırmalarında Bağımlı Gruplar t Testi (Paired Samples Test) ve normal dağılım göstermeyen değişkenlerin grup içi karşılaştırmalarında ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi (Wilcoxon Signed Ranks Test) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; deney ve kontrol grubundaki babaların B-ÇDYMÖ Baba Formu ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı, son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu, ön test ve son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubundaki bebeklerin B-ÇDYMÖ Çocuk formu ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı, son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu, ön test ve son test ön test ve son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. B-ÇDYMÖ İkili formu ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı, son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu, ön test ve son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubundaki bebeklerin kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor alanda ön test toplam puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı, kişisel-sosyal alan, dil ve kaba motor alanda son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu ince motor alanında anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubundaki bebeklerin ince motor, dil ve kaba motor alanda ön test-son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu, kişisel-sosyal alanda ön test-son test puanları arasında kontrol grubu lehine anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Deney grubundaki babaların B-ÇDYMÖ Baba formu son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu, çocuk formu ve ikili formu son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmüştür. Deney grubundaki bebeklerin DENVER II Gelişimsel Tarama Testi toplam puan, kişisel-sosyal, ince motor ve kaba motor alt boyutlarına ilişkin son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasında anlamlı fark olduğu dil alanında anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Araştırmada edinilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research was conducted to examine the impacts of Game Based Father-Infant Interaction Program (OTEBABEP) on father and child interaction behaviors. The research was carried out in stages. In the first stage, after evaluating validity and reliability of measurements in order to adapt the Caregiver-Child Affect, Responsiveness and Engagement Scale which was developed by Tamis-LeMonda, Shannon, Pinter, Acevedo, Baumwell and Spellmann, into Turkish, the effects of Game Based Father-Infant Interaction Program on father and infants' behavior was studied. Adaptation work was performed on 85 infants who are 12-15 months old (± 2 weeks)  and their fathers. In the second stage of the study, the implementation of game-based father-infant interaction program on 40 infants who are 12-15 months old and their fathers (as 20 tests and 20 controls) was conducted in the research. The study group of the research is consisted of 40 fathers and their infants who live in Mus city centre. In order to gather information on the study, "Personal Information Form", "Father-Baby Affect, Responsiveness and Occupation Scale (B-ÇDYMÖ) and" Denver Developmental Screening Test II " was used. In the research, an experimental treatment was carried out using pre-test and post-test-test with control group model. In experimental and control groups fathers' ages, educational levels, duration of marriage, family type and the infants' ages, genders, number of siblings, birth orders were evaluated. After the infant and father who are involved in the study were performed pre-tests, they were conducted the Game Based Father-Infant Interaction Program once a week (45 minutes) for 10 weeks. The control group did not receive such training. Measuring instruments to fathers and infants in the control group were administered as pre- and post-test. At the end of the application, measuring tools were applied to experimental group as post-test, after three weeks of application, a follow up test was applied to determine the permenance of the training program. In order to analyze the gathered data, SPSS (Statistical Program for Social Sciences) 22 software program was used. While the data were being analyzed, the descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency, rate, minimum, maximum) were used. The quantitative data in the comparison of the two groups with normal distribution,Student's t test, the comparison of variables in non-normal distribution Mann-Whitney U test was used. In intra-group comparisons of normally distributed variables, Paired Samples Test, in intra-group comparisons of non-normally distributed variables Wilcoxon Signed Ranks Test was used. At the end of the research, the fathers in the experimental and control groups revealed no significant difference between the means of B-ÇDYMÖ Father Form pre-tests scores, a significant difference between the mean post-test scores, between pretest and posttest mean scores, a significant difference in favor of experimental group was found. The infants in the experimental and control groups revealed no significant difference between the mean of B-ÇDYMÖ Infant Form scores, a significant difference was seen between the mean of post-test scores, between pretest and posttest mean scores, a significant difference in favor of experimental group was determined. B-ÇDYMÖ binary form pre-test scores revealed no significant difference between the mean, a significant difference was seen between the posttest mean scores, between pretest and posttest mean scores, a significant difference in favor of experimental group was determined. In personal-social, fine motor, gross motor and language areas of infants in the experimental and control groups showed no significant difference between pre-test total score, a significant difference was seen between the mean of the post-test scores in personal-social, language and gross motor areas, it showed no significant difference in the fine motor area. The infants in the experimental and control groups showed a significant difference between pre-test and post-test scores in the favor of experimental group in fine motor, language and gross motor areas, in personal-social area, a significant difference was found between the mean of the pre-test and post-test scores  in favor of control group. A significant difference was found between the means of post test and permanence test scores of fathers in experimental group in the B-ÇDYMÖ Father Form, there was seen no significant difference between the means of post-test and permanence test scores of Infant Form and the binary form. The infants in experimental group, there was a significant difference between the means of the scores in post-test and permanence test related to personal-social, fine motor, gross motor dimensions and Denver Developmental Screening Test II total scores it was determined no significant difference in language area. According to research findings, it has been made various suggestions.