Diyabetlilerde ilaç uyumunun önündeki pratik engeller ölçeği'nin türkçe uyarlamasının güvenirlik ve geçerlik çalışması
Reliability and validity study of the turkish adaptation of the practical barriers to medication compliance in diabetic scale
Yazar: BUŞRA YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SEVEN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışmamız İlaç Uyumunun Önündeki Pratik Engeller Ölçeği'nin diyabetlilerde güvenirlik ve geçerliğini belirlemek amacıyla metodolojik olarak planlandı. Araştırmamızın evrenini İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Diyabet Polikliniği'nde takipli diyabetli hastalar, örneklemini ise Mart 2022-2023 tarihleri arasında araştırmaya katılma kriterlerini karşılayan 334 diyabetli oluşturdu. Ölçeğin güvenirliği için; cronbach alfa korelasyon katsayısı ve madde toplam korelasyonu ile  test-tekrar test korelasyonu yapıldı. Geçerlilikte ise açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizinden yararlanıldı. Ölçeğin alt boyutlarının Cronbach Alpha değerleri 0.896- 0.820 arasında ölçeğin totali için 0.879'dur. İlaç uyumu'nun tüm boyutlarındaki maddelere ilişkin madde-toplam korelasyonları 0,396 ile 0,622 arasında olduğu ve uygulanan ICC testi sonucunda test-tekrar test ölçümleri arasında 0,995 (0,991-0,997) ilişki olduğu görüldü.  Geçerlik analizlerinde KGİ'nin 0.80'nin üzerinde (0.973), açımlayıcı faktör analizlerinde 3 faktörlü bir yapıya uyum sağladığı ve 0,496- 0,850 arasında faktör yüklerinin değiştiği görüldü. İUÖPEÖ'nin doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda, χ2/df, GFI, NFI, TLI, IFI, CFI, RMSEA ve SRMR genel uyum indekslerine bakıldığında diyabet hastalarında ilaç uyumunun önündeki pratik engeller ölçeğinin kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edildi. Sonuç olarak; İlaç Uyumunun Önündeki Pratik Engeller Ölçeği'nin Türkiye'deki diyabetli bireyler için uygun güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğu bulundu.

Abstract:
Our study was methodologically planned to determine the reliability and validity of the Practical Barriers to Medication Adherence Scale (MPRAQ) in diabetics. The study population covered patients with diabetes followed up in the Diabetes Outpatient Clinic of the Department of Internal Medicine, Division of Endocrinology and Metabolic Diseases, Department of Endocrinology and Metabolic Diseases, Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine Hospital, and the sample included 334 diabetic patients who met the inclusion criteria between March 2022-2023. For the reliability of the scales, Cronbach alpha value, Pearson correlation analysis for the relationship between the scales and dimensions, intraclass correlation coefficient (ICC) and analyses for test-retest, and exploratory and confirmatory factor analysis were used for validity. The overall Cronbach Alpha values of the scale were 0.879, the item-total correlations for the items in all dimensions of the MPRAQ were between 0.396 and 0.622, and the ICC test showed a correlation of 0.995 (0.991-0.997) between the test-retest measurements. In the validity analyses, the CQI was above 0.80 (0.973), consistent with a 3-factor structure in the exploratory factor analyses, and the factor loadings varied between 0.496 and 0.850. As a result of the confirmatory factor analyses of the MPRAQ, χ2/df, GFI, NFI, TLI, IFI, CFI, RMSEA and SRMR general fit indices showed that the MPRAQ was acceptable in diabetic patients. In conclusion, the Practical Barriers to Medication Adherence Scale was found to be a reliable and valid measurement tool suitable for individuals with diabetes in Turkey.