İç mekan tasarım modelinde malzemenin yeri ve seçim kriterleri
The place of material and its selection criteria in interior design model
Yazar: ELİF SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ TAVŞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Her tasarlama eylemi, kendisine ait bir geçmişe ve sürece sahiptir. Tasarımcının, tasarımı düşlerken uyguladığı tasarlama süreci, yarım yüzyıldan uzun süredir birçok bilim adamının gündemindedir. Bu çalışma, "tasarlama süreci, gerçekleştiği alanın içeriğine göre çeşitlilik gösterir ve belirli bir disiplin adı altında ele alınabilir" temel varsayımından hareketle iç mekan tasarım sürecine odaklanmakta olup, birincil olarak iç mekan tasarım sürecine hizmet edecek bir model önerisinin oluşturulmasını, ikincil olarak ise oluşturulan iç mekan tasarım süreci model önerisin de malzemenin yeri ve temel seçim kriterlerinin irdelenmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda kuramcı Alexander'ın (1977) "örüntü" modeli üzerinde durularak, deneyimli tasarımcıların deneyimleri ile iç mekan tasarım sürecinde izlenen zihinsel adımlar örüntü kavramı ile cevaplanarak ortaya konmaktadır. Önerilen model ile iç mekan tasarım sürecinde izlenen yolu ve bu yolda malzemenin yerini açıklamaya yardımcı çıkarımlar yapmak hedeflenmektedir. Birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve kuramsal çerçevesi ortaya konmuştur. Kuramsal çerçevede tezin amacı doğrultusunda "tasarım" ve "malzeme" konuları öncelikli olarak kavramsal yönleriyle tanımlanmıştır. İkinci bölümde ise, literatürde ön plana çıkmış deneyimli tasarımcılardan oluşan örneklem grubunun belirlenmesi, kullanılan görüşme tekniğinin tanıtımı, görüşme sorularının hazırlanması ve örüntü model kurgusuna yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Daha sonra görüşmelere bağlı olarak iç mekan tasarım süreci modelinin geliştirilmesi ve malzemenin süreçteki yeri tespit edilmeye çalışılmış, genel olarak iç mekan tasarımında malzeme seçimini etkileyen temel kriterler belirlenmiştir. Son bölümünde ise elde edilen bulgular ve veriler ışığında sonuçlar ortaya konmuştur. Çalışmanın, tasarım araştırmaları içindeki yeri ve gelecekte yapılacak tasarım araştırmalarına ilişkin öneriler tartışılmıştır.

Abstract:
Each design action has a past and process that are belong to it. Design process has been in agenda of many scientists for a long time since the mid of the 20th century. This study focuses on interior design process based on the assumption that the design process slightly varies according to the content of its field and can be investigated under the name of a specific discipline. The study aims at creating and proposing a model that will guide the interior space design process with special emphasis on the place of material and its main selection criteria in this model. In this direction, by means of experiences of experienced designers, following mental steps in interior space design process and correlating them with existing patterns based on the pattern model of theoretician Alexander (1977).  The proposed model targets at finding out inferences to explain the route that is followed in interior space design process and the place of selection of materials in this route. In the first section, aim, content, method and theoretical framework of this study are explained. Topics of 'design' and 'material' are described with their conceptual aspects in theoretical framework in line with the aim of this thesis. In the second section, studies with the selected sample of experienced designers having a significant role in literature. The interview technique is introduced. Upon the analyses of the interviews, interior space design process model is developed, the place of material in this process is determined and the main criteria effecting material selection in interior space design are disposed. In the last section, results are displayed in the light of obtained findings. The place of this study among design studies in literature and suggestions about design studies that can be performed in future are discussed.