Sistemik hidroksiklorokin kullanan hastalarda retinal toksisitenin araştırılması
Research on retinal toxicity on patients systematically using hydroxychloroquine
Yazar: MİNE GÜL KIRBOĞA
Danışman: PROF. MEHMET OKKA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Görme alanları = Visual fields ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Hidroksiklorokin = Hydroxychloroquine ; Makula dejenerasyonu = Macular degeneration ; Retina = Retina ; Retina hastalıkları = Retinal diseases ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Amaç: Aminokinolin türevi hidroksiklorokinsülfat birçok romatizmal hastalığın tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta ve bu ilacın retinayla ilgili olduğu bilinmektedir. Retinada ciddi hasar oluşmadan; değişiklikleri erken evrede yakalamak büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle hidroksiklorokin kullanan hastalarda toksisite açısından risk faktörlerinin belirlenmesi ve görüntüleme yöntemlerinin karşılaştırılması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır.  
Yöntem: Sjogren ve Romatoid Artrit nedeniyle oral hidroksiklorokin tedavisi başlanan ve kliniğimize  belli aralıklarla yapılması gerekli göz muayenesi için başvuran 15 hastanın anamnezi alındıktan sonra görme keskinliği, ön segment ve dilatasyonsuz  fundus muayenesi, 10-2 ve 30-2 beyaz zemin üzerine beyaz uyaran otomatik perimetri, retina sinir lifi tabakası (RNFL) ölçümü, maküler optik kohorens tomografi (OCT) multifokal elektroretinografi ölçümleri yapılmıştır. Hastaların hidroksiklorokin tedavilerinin 4- 8- 12. aylarında muayene ve ölçümler tekrar edilerek yapılan ilk ölçümle diğer ölçümler karşılaştırılarak, hidroksiklorokinin retinal toksisitesi değerlendirilmiştir.   
Bulgular: Mann Whitney U testi ile gerçekleştirilen tüm ölçüm değerlerinin romatoid artrit ve Sjogren hastalıklarına göre, cinsiyete göre fark etmediği görülmüştür (p>0,05). 15 hasta verileri üzerinden yapılan Friedman İki Yönlü Varyans Analizi sonucunda; pre, 1., 2. ve 3. ölçümler arasında fark olmadığı görülmüştür (p>0,05). Romatoid artrit ve Sjogren hasta grupları ayrı ayrı değerlendirilerek tüm bağımlı ölçümler (pre, 1., 2. ve 3. Ölçümler) arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür (p>0,05).  
Sağ ve sol göz HFA (Humphrey görme alanı), RSLT (retina sinir lifi tabakası) ve OCT (optic koherans tomografi) ölçümleri arasında yüksek korelasyon görüldüğünden sağ ve sol göz ölçüm değerleri arasında fark olmadığı da anlaşılmıştır. 
Sonuç: Çalışmaya dahil edilen hastalar, literatürde yer alan günlük doz miktarı olan 200 mg dan 400 mg'a kadar kullandıklarından, hastalarda toksisite belirtilerine rastlanılmamıştır. Hastaların sistematik olarak bir yıl daha üçer ay aralıklarla teste tabi tutulmalarının uygun olacağı düşünülmektedir.  
 
Anahtar Kelimeler: Hidroksilorokin toksisitesi, Maküler görme alanı, Makülopati

Abstract:
Purpose: Primaquine-derived hydroxychloroquine sulfate is commonly used in treatment of many rheumatic diseases and it's known to be related to retina. It's crucial to identify changes in early stages before serious damages occur on retina. Thus, determining risk factors of patients using hydroxychloroquine in manner of toxicity and comparing methods of scanning compose the aim of this study.
Method: Following recording anamnesis of 15 patients on whom oral hydroxychloroquine treatment was started because of Sjögren's syndrome and Rheumatoid arthritis and who consulted to our clinic for eye examination required to be performed periodically, visual acuity examination, anterior segment, and fundus examination without dilatation, 10-2 and 30-2 white on white automated perimetry, retinal nerve fiber layer assessment, macular optical coherence tomography, assessment of multifocal electroretinography were performed. Retinal toxicity of hydroxychloroquine was evaluated by reperforming the examinations and assessments on 4th, 8th and 12th months of hydroxychloroquine treatments of the patients, and then comparing them with the first assessement.
Findings: It's been observed that all of the assessement value obtained with Mann-Whitney U test don't vary upon sexuality rather than Sjögren's syndrome and Rheumatoid (p>0,05). As a result Friedman's Two-way Analysis of Variance performed on the data of 15 patients, it's been observed that there's no difference among pre, 1st, 2nd and 3rd assessements (p>0,05). It's been revealed that there's not any meaningful variation among all dependent assessments (pre, 1st, 2nd and 3rd assessments) by evaluating Rheumatoid arthritis and Sjörgen's syndrome patient groups one by one (p>0,05). As high correlation was detected among hfa, mfl and oct assessments of right and left eyes, it's been understood that there's not any meaningful variation among right and left eye assessment values.
Conclusion: As the patients included in the study take from 200 mg up to 400 mg, which is the dosage content taking part in literature, no signs of toxicity has been found on the patients. It is thought that it would be useful to put the patients through tests once in three months for one more year.

Key Words: Toxicity of hydroxychloroquine, macular visual field, maculopathy