Kuzguncuk Marko Paşa köşkü'nün restorasyon projesi
Restoration project of Kuzguncuk Marko Pasha mansion
Yazar: KADİR BİLGİNER
Danışman: PROF. DR. ELİF ÖZLEM AYDIN
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Koruma = Conservation ; Restitüsyon = Restitution ; Restorasyon = Restoration ; İstanbul-Kuzguncuk = İstanbul-Kuzguncuk

Özet:
1865 yılında Üsküdar'ın Kuzguncuk Mahallesi'nde inşa edilen Marko Paşa Köşkü önemli bir 19. Yy yapısıdır. Sultan Abdülaziz tarafından döneminin Hekimbaşı olan Marko Paşa için yaptırılmıştır. İlk işlevi konut olan yapı 1934 yılından itibaren eğitim yapısı olarak kullanılmaktadır. Yapının okul olarak kullanılmaya başlamasından sonra yapılan niteliksiz onarımlar yapının özgün mimarisine zarar vermiştir. Çalışmada yapıyla ilgili detaylı mimari belgeleme çalışması yapılıp koruma önerisinde bulunulmuştur. Yapı, 19. Yüzyıl'da Osmanlı sivil mimarlığıyla ilgili taşıdığı izler nedeniyle özgün bir yapıdır. Gelecek nesillere aktarılabilmesi amacıyla tez konusu olarak seçilmiştir. Marko Paşa Köşkü'nün gelecek kuşaklara aktarılması için öncelikle yapının güncel durumunun tespiti amacıyla yapının rölöve ve mimari belgelemesi hazırlanmıştır. Yapının yapım tekniği ve malzeme özellikleri, yapıda zaman içinde meydana gelen bozulmalar ve farklı dönemlerde yapılan ekler, analitik rölöve ve analizlerle irdelenmiştir. Yapının belgeleme çalışmaları tamamlandıktan sonra, yapıyla ilgili yazılı ve görsel kaynaklar incelenip yapıya ve bulunduğu bölgeye ait tarihsel araştırma yapılmıştır. Yapıdan gelen mevcut izler, literatür araştırmaları ve benzer dönem yapıları incelenerek yapının özgün durumuna yönelik restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Yapının restitüsyon çalışması ışığında hazırlanan restorasyon projesi, yapının özgün dönemine ve eğitim işlevine yönelik korunmasını sağlayacak müdahaleleri içermektedir. Hazırlanan restorasyon müdahale paftasıyla müdahale kararları sistematik bir şekilde ele alınmıştır. Yapı uzun yıllar eğitim yapısı olarak kullanılması sebebiyle bir konuttan ziyade akıllarda okul yapısı olarak yer almaktadır. Bu sebeple yapının restorasyonunda okul işlevinin devam ettirilmesinin kent hafızasının sürekliliği açısından faydalı olacağı düşünülmüştür. Çalışmanın 19. Yüzyıldaki Osmanlı sivil mimarisini yansıtan yapılarla ilgili literatüre katkı sağlaması ve Kuzguncuk Marko Paşa Köşkü'nün gelecek nesillere aktarılması konusunda yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Marko Pasha Mansion, which was built in Kuzguncuk District of Üsküdar in 1865, is an important 19th century structure. It was built by Sultan Abdulaziz for Marko Pasha, who was the Chief Doctor of his time. The building, whose first function was a residence, has been used as an education building since 1934. After the building started to be used as a school, some inappropriate repairs have been damaged the building's architectural originality. In this study, detailed architectural documentation of the building was made and a conservation proposal was made. The building is a unique structure due to the traces it bears on Ottoman civil architecture in the 19th century. It has been chosen as a thesis topic in order to transfer it to future generations.
In order to preserve the Marko Pasha Mansion for future generations, a survey and architectural documentation of the building was prepared in order to determine the current state of the building. The construction technique and material properties of the building, the deterioration in the building over time and the additions made in different periods have been examined with analytical surveying and analysis. After the documentation work of the building was completed, the written and visual sources related to the building were examined and a historical research was carried out on the building and its region. Existing traces from the building, literature research and similar period structures were examined and a restitution proposal was prepared for the original state of the building. The restoration project, prepared in the light of the restitution study of the building, includes interventions that will ensure the preservation of the building's original period and educational function. With the prepared restoration intervention sheet, intervention decisions were systematically addressed. Since the building has been used as an educational structure for many years, it is considered as a school structure rather than a residence. Therefore, it was decided that maintaining the school function in the restoration of the building would be beneficial for the continuity of the urban memory. It is thought that the study will contribute to the literature about the buildings reflecting the Ottoman civil architecture in the 19th century and will guide the transfer of Kuzguncuk Marko Pasha Mansion to future generations.