Meme kanseri ilişkili lenfödemin önlenmesinde fiziksel aktivite programı ve basit lenfatik drenaj masajının etkinliği
The effects of physcial activity programme and simple lymphatic drainage massage in prevention of breast cancer-related lymphedema
Yazar: AYŞE ARIKAN DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Drenaj = Drainage ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Lenfatik sistem = Lymphatic system ; Lenfödem = Lymphedema ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Bu randomize kontrollü çalışmanın amacı, erken dönemde uygulanan fiziksel aktivite programı ve basit lenfatik drenaj masajının meme kanseri ilişkili lenfödemin önlenmesi üzerine etkisinin belirlenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Genel Cerrahi polikliniği ve kliniklerinde, Aralık 2014-Ağustos 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini yaş ve beden kitle indeksine göre blok randomizasyonla seçilen fiziksel aktivite ve basit lenfatik drenaj masajı (n=25) ve kontrol grubundan (n=27) toplam 52 meme kanseri hastası oluşturmuştur. Müdahale grubundaki hastalara (n=25) hafif egzersizler, aerobik egzersizler, germe egzersizleri ve basit lenfatik drenaj masaj uygulaması 6 hafta boyunca haftada 2 kez olmak üzere ev ziyareti ile araştırmacı tarafından yapılmıştır. Kontrol grubu ile (n=27) iki haftada bir görüşülmüş, araştırma süresince rutin bakım prosedürleri dışında herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Programa başlamadan önce (0. hafta) ve programa başladıktan sonraki 2., 4. ve 6. haftaların sonunda her iki gruba "Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi", mezura ile "Üst Ekstremite Çevre Ölçümü", "Visual Analog Skala" uygulanmıştır.  Araştırma sonucunda, müdahale grubunda lenfödem gelişmez iken, kontrol grubunun %59.3'ünde lenfödem geliştiği saptanmıştır.  Hastaların post-operatif dönemde 2., 4. ve 6. haftalarda yapılan metakarpofalengeal eklem ve kol çevresi ölçüm sonuçlarına bakıldığında, özellikle 6. haftada kontrol grubu hastalarda yaklaşık iki katı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca araştırmanın başlangıcından itibaren müdahale grubunda ağrı, günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlılık, ağırlık, gerginlik, uyuşma hissi puanlarının anlamlı şekilde azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Bu çalışmada, erken dönemde uygulanan fiziksel aktivite programı ve basit lenfatik drenaj masajının meme kanseri ilişkili lenfödemi önlemede etkili olduğu saptanmıştır. Hemşirelere, meme kanseri ilişkili lenfödemi önlemede hastalara fiziksel aktivite ve basit lenfatik drenaj masajı uygulaması önerilebilir.

Abstract:
The purpose of this randomized controlled trial is to determine the effects of physical activity programme and simple lymphatic drainage massage in prevention of breast cancer-related lymphedema. Trial was held in Hacettepe University Faculty of Medicine Department of General Surgery clinics between December 2014 – July 2015. The sample of study is consisted of total 52 patients with breast cancer, physical activity and simple lypmhatic drainage massage group (n=25) and control group (n=27) which are chosen through block randomization. Patients were blocked according to their ages and body mass indexes. Mild exercises, aerobic exercises, stretching exercises and simple lymphatic drainage massage were applied to intervention group (n=25) twice a week over six weeks by researcher via home-visits. Control group were interviewed once in two weeks, any intervention was not administered, routine hospital procedures were performed. "Disability of Arm, Shoulder and Hand Questionnaire", "Circumference Measurement of Upper Extremity" with tape and "Visual Analog Scale" to evaluate the presence of lypmhedema were implemented to both groups at the beginning and end of 2nd, 4th and 6th weeks after.  At the end of the study, lymphedema was not developed in intervention group whereas lymphedema was developed 59.3% of the control group. It has been observed that circumference measurements of metacarpophalangeal joint and arm increased as twice in control group, particularly in 6th week (p<0.05). Also pain, limitation of daily life activities, heaviness, tightness, numbness scores has significantly been decreased (p<0,05). In this study, physical activity programme and simple lymphatic drainage massage was found to be effective in prevention of breast cancer-related lymphedema. It is strongly recommended that nurses to apply physical activity programme and simple lymphatic drainage massage in prevention of breast cancer-related lymphedema.