Antik Yunan düşüncesinde – sanatında etnik anlatımlar ve onların bölgesel sanatla karşılaştırılması
Ethnical narratives in Ancient Greek thought – art and theircomparison with the local art
Yazar: KRISTINA CEZAYİROĞLU
Danışman: PROF. DR. TANER KORKUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Antik Yunan = Ancient Greece ; Etnik unsurlar = Ethnic elements ; Kabartma sanatı = Relief art ; Keltler = Celts ; Ortadoğu = Middle East ; Sanat = Art ; Thraklar = Thracians ; Yabancılar = Foreigners ; İskitler = Skythians

Özet:
"Antik Yunan düşüncesinde – sanatında etnik anlatımlar ve onların bölgesel sanatla karşılaştırılması" başlıklı doktora tezi kapsamında antik kaynaklar aracılığıyla günümüze kadar ulaşan "yabancı" terminolojisinin özellikle arkeolojik verilerde vurgulanan "yabancı" betimlemelerinin tespit edilerek birbiriyle karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Tez çalışması kapsamında konu dört bölüm altında irdelenmiştir. Birinci bölümde antik kaynaklarda bahsi geçen yabancı ve yabancı anlamında kullanılan terimler üzerinde durulmuştur. Zamansal olarak ise Homeros'tan başlayıp Erken Roma Dönemi'ne kadar olan süreçteki antik kaynaklar incelenmiştir. Ağırlıklı olarak incelenen antik kaynaklar arasında Homeros, Herodotos, Euripides, Sophokles, Thukydides, Xenophon, Platon ve Aristoteles'in eserleri önemli bir yer tutmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda toplam 51 adet yabancı ve yabancı anlamında kullanılan terim tespit edilmiştir. Tespit edilen terminoloji kullanım alanlarına göre 5 farklı ana başlık altında toplanarak değerlendirilmiştir. Yapılan incelemeler antik kaynakların Yunanca orijinal metinlerine dayanmaktadır.
İkinci bölüm Antik kaynaklarda barbar/yabancı olarak adlandırılan halkların listesinden oluşmaktadır. Burada listelenmiş halkların ayrıca kısa bir tanıtımı da yapılmıştır.
Üçüncü bölümde arkeolojik verilere dayanarak antik kaynaklarda yabancı olarak adlandırılan halkların kendi sanatı değerlendirilmiştir. Arkeolojik veriler arasında mezar anıtlarındaki insan tasvirli kabartmalar, heykeller ve vazolar üzerindeki sıklıkla anlatımlar kullanılmıştır. Halklar coğrafyasına göre bölünmüştür. Her etnik grup ayrı bir bölüm altında incelenmiştir. Ayrıca her bölümün girişinde halkların coğrafyası, etnik kökeni ve Yunan kaynaklarındaki bilgileri verilmiştir.
Dördüncü bölümde ise Yunan sanatında yabancıların resmedilmesi incelenmiştir. Özellikle Yunan vazo sanatında bir yabancının Yunanlılardan ayıran belirli giysi, silah, saç ve sakal stili gibi görsellere değinilmiştir.
Tez çalışması kapsamında değerlenen bu bilgiler bütüncül açıdan önemli bir veri akışı sağlanmıştır. Yunan kaynakları tarafından barbar/yabancı olarak adlandırılan halklar hem kendi sanatları ile hem de Yunan sanatındaki görseller ile karşılaştırılmıştır. Söz konusu bu halkların Yunan kaynaklarındaki ve sanatındaki tanımlamalar kendi tanımlamalarıyla benzerlik gösterip göstermediği sorusuna cevap aranmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sanat, Yabancı, Kabartma, Anadolu, Orta Doğu, İskit, Thrak, Kelt

Abstract:
Within the scope of this doctorate thesis titled "Ethnical narratives in Ancient Greek thought – art and their comparison with the local Art" the goal is to compare the ancient Greek terminology of the term "foreigner", foreigners in the Greek art and the art of those nations who had been labeled as foreigners by the Ancient Greek literature.
The research consists of four main chapters. The first chapter is dedicated to the terms used to identify the foreigner and verbal expressions connected with it. The subject of the study are all the ancient Greek literature sources from Homeros to the Early Roman period. More detailed research was given to the works of Homeros, Herodotos, Euripides, Sophocles, Thucydides, Xenophon, Plato ve Aristoteles. In conclusion, 51 terms had been used to identify the foreigner. All the terminology is divided into 5 different chapters.
The second chapter consists of the list and short description of the nations reffered to as foreigners by the ancient Greek sources.
The third chapter is dedicated to the local art of the nations reffered to as foreigners. The archaeological material consists of monumental tombs with figural representations, sculpture and vase painting. Each ethnic nation is evaluated under the separate chapter.
In the fourth chapter, the foreign groups has been analyzed in the Greek art. Especially important differences like clothes, armour, hairstyle and beard has been examined.
Keywords: Art, Ancient Sources, Foreigner, Relief, Anatolia, Middle East, Scythian, Thracian, Celt