Lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihlerinin cinsiyete göre araştırılması: Bir meta analiz çalışması
Investigating high school student's STEM career chooses by gender: A meta analysis
Yazar: GÜLSÜN SAĞIROĞLU
Danışman: PROF. DR. NİHAL DOĞAN ; PROF. DR. DURU KARASOY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; FeTeMM = STEM ; Kariyer geliştirme = Career development ; Kariyer tercihi = Career choice ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meta analizi = Meta analysis

Özet:
STEM alanında kadınların yetersiz temsil edildiği ve bu alanda cinsiyet farkının olduğu yıllardır karşılaşılan bir problemdir. Bu doğrultuda meta analiz yöntemiyle yapılan bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihinde cinsiyet farkının olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu amaçla lisede öğrenim gören öğrencilerin STEM kariyer tercihini cinsiyet değişkenine göre inceleyen, 2004-2021 yılları arasında nitel, nicel, Türkçe ve İngilizce hazırlanmış tez, makale ve rapor gibi çalışmalar araştırmaya dahil edilmiştir. Taramada anahtar kelime olarak "STEM, kariyer seçimi/tercihi, lise öğrencileri, cinsiyet, meta analiz" kavramlarını içeren Türkçe ve İngilizce çalışmalar; Web of Science, ERIC, YÖK Tez Merkezi, Google scholar, Proquest elektronik veri tabanlarında taranmıştır. Çalışmaların seçiminde bazı ölçütler belirlenmiştir. Bunlar; 2004 ile 2021 yılları arasında çalışmaların yapılmış olması, lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihini içeren standart sapma ve ortalama değerlerinin bulunması gibi ölçütlerdir. Bunun sonucunda ilk taramada 305 çalışma tespit edilerek ve detaylı okunmuştur. Kriterleri karşılayanlara göre hazırlanan PRISMA yöntemiyle çalışmalar dışlanarak toplam 16 araştırma meta analize dahil edilmiştir. Elde edilen araştırmaların etki büyüklüğünün hesaplanmasında odds oranı kullanılmıştır. Heterojenliğini test etmek için Cochran Q istatiği testi ve I² değeri kullanılmıştır. Heterojen yapıdan dolayı rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Çalışmaların yayın yanlılığını incelemek amacıyla huni grafiği, Begg ve Mazumdar korelasyon testi, Egger regresyon testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda cinsiyet değişkeninin STEM kariyer tercihinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve STEM alanlarında kariyer tercihi eden erkek öğrencilerin kız öğrencilerden daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The under-representation of women in the STEM field and the gender gap in this area has been a problem for years. The aim of this study is to reveal whether there is a gender difference in the STEM career preferences of high school students with the meta-analysis method. For this purpose, studies such as qualitative, quantitative, Turkish and English theses, articles and reports examining the STEM career choice of high school students between 2004-2021 were included in the research. Turkish and English studies including the concepts of "students, gender, meta-analysis"; It was searched in Web of Science, ERIC, YÖK Thesis Center, Google scholar, and Proquest electronic databases. Some criteria were determined while selecting the studies to be included in the meta-analysis. These are; These are criteria such as the fact that the studies were conducted between 2004 and 2021, and the standard deviation and mean values that include the STEM career preference of high school students. As a result, 305 studies were identified in the first scan, and a total of 16 studies were included in the meta-analysis, excluding studies that were prepared according to the PRISMA method, which were read in detail and prepared according to the criteria. Odds ratio was used to calculate the effect size of the studies obtained. Cochran Q statistics test and I² value were used to test the heterogeneity. Random effects model was used due to the heterogeneous structure. Funnel plot, Begg and Mazumdar correlation test, Egger regression test were used to examine the publication bias of the studies. As a result of the research, it was concluded that the gender variable was statistically significant in STEM career preference and that male students who chose a career in STEM fields were more than female students.