Yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART) tekniğinde  in vivo dozimetri için elektronik portal görüntüleme sistemi (EPİD) ve diyot dedektörlerin kullanılması
Investigating electronic portal imaging system and diode detectors for in-vivo dosimetry in intensity modulated radiation therapy
Yazar: FAZLI YAĞIZ YEDEKÇİ
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ FADIL AKYOL ; YRD. DOÇ. DR. METE YEĞİNER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Onkoloji Ana Bilim Dalı / Radyasyon Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Kalite kontrol = Quality control ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Tıbbi fizik = Medical physics ; Yeni fizik = New physics

Özet:
Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) üç boyutlu konformal radyoterapi tekniklerinin gelişmiş bir yöntemidir. YART tekniğinde hastaya özgü kalite kontrolleri çok önemlidir. Sıklıkla bu kontroller tedavi öncesi yapılmaktadır. Ancak tedavi sırasında hasta anatomisinde  kiloya ya da ödeme bağlı değişiklikler görülebilmektedir. Tedavi öncesi yapılan kalite kontrolleri bu noktada yetersiz kalmakta ve in-vivo ölçümlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada diyot dedektörlerin ve elektronik portal görüntüleme sisteminin (EPID) YART planlarının in-vivo dozimetrisinde kullanılabilirliği araştırılmıştır. Diyot ölçümleri için daha önceden tedaviye girmiş 10 baş boyun hastasının tedavi planları seçilmiştir. Dinamik YART tekniğiyle yapılmış bu planlar aynı zamanda statik YART planlarına da dönüştülmüştür. Elde edilen 20 YART planı evrensel fantom üzerine tek tek taşınarak diyot ve iyon odaları ile ölçümler alınmıştır.  Alınan ölçümler tedavi planlama sisteminden (TPS) elde edilen dozlar ile karşılaştırılmıştır. Sonuçlarımız diyot dedektörlerin hem statik hem de dinamik YART planlamaları için in-vivo dozimetride kullanılabileceğini göstermektedir. Hasta anatomisine daha yakın bir yapısı olan Alderson Rando® fantom üzerinde de test edilen diyot ölçümleri diyotların YART planları için in-vivo dozimetride kullanılabileceğini göstermektedir. Fakat ölçüm tecrübemize dayanarak diyotların hasta  ya da Rando® fantom üzerindeki pozisyonlamasının dikkatli yapılması gerektiğini önermekteyiz.
	EPID ile tedavinin 1, 15, ve 33. günü alınan geçen radyasyon ölçümleri gama analizi yöntemi ile karşılaştırılmıştır. 1 ve 33. gün alınan ölçümlerin gama analizi sonucu elde edilen hatanın 1 ve 15. gün alınan ölçümler arasında yapılan analize göre daha fazla olduğu görülmüştür. Gama analizinde artan bu hata ile hastaların kilo kayıpları ve boyun çevresindeki incelmeler arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlarımız YART planlarında fraksiyonlar arasında oluşabilecek hataların algılanması açısından EPID' in in-vivo ölçümlerde kullanılabileceğini göstermektedir. Çalışmamızda iş yükü açısından 15 günde bir alınan EPID ölçümlerinin hataların zamanında algılanması açısından 5 günde bir alınmasını önermekteyiz.

Abstract:
Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT) is an advanced method of three-dimensional conformal radiotherapy techniques. Patient-specific quality assurances are very important for IMRT technic. These assurances are often performed pre-treatment. However, the anatomy of the patient can be change during  the treatment related to weight loss or edema. Thus, pre-treatment quality assurance are inadequate at this point and in-vivo measurements are required. In this study, diode detectors and electronic portal imaging system (EPID) were investigated for in-vivo dosimetry in IMRT. 10 treated head and neck patients' IMRT plans have been selected for the diode measurements. At the same time, all these 10 dynamics IMRT plans were transformed into the static IMRT so we obtained 20 IMRT plans. In the next step, 20 IMRT plans moved on universal phantom individually and recalculated. Then we have measured the doses  with diodes and ion chambers. The diode and ion chamber measurements have been compared with the doses that achieved from treatment planning system (TPS). The results showed that diodes can be used for in-vivo dosimetry in static and dinamic IMRT. Also, diode measurements have been tested on Alderson Rando® phantom which has a closer stucture with human anatomy. These measurements are compatible with universal phantom measurements. However, based on our experience, we suggest that the location of the diodes must be done carefully on patient or Rando ® phantom due to the dose gradients. 
	In thıs study EPID was used to measure transmitted radiation. The transmitted radiation have been measured on 1, 15, and 33th fraction and analyzed with each other using gamma method. As a result of gamma analysis it has been seen that there is a  relationship between the gamma result  and the patient's weight loss and thinning of the patient neck. Results showed that EPID can be used to detect the errors between fractions for IMRT. In our study we have mesured the transmitted doses in terms of workload  in every 15 days but we suggest that measuring the doses in every 5 days to detect the errors on time.