Yeni matematik öğretim programında benimsenen ölçme ve değerlendirme anlayışının 9. sınıf matematik ders kitaplarına yansımalarının incelenmesi
Examining the reflections of understanding of assessment and evaluation, which was adopted in new mathematics teaching programme, to the 9th grade mathematics lesson books
Yazar: KÖKSAL CANİBEY
Danışman: DOÇ. DR. ZEKERİYA NARTGÜN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Araştırmanın amacı; yeni matematik öğretim programında benimsenen ölçme ve değerlendirme anlayışının 9..sınıf matematik ders kitaplarına yansımalarının incelenmesi olup, bu yansımalar ışığında ders kitaplarında kullanılan her bir ölçme-değerlendirme tekniğinin kullanılma sıklığını tespit etmenin yanında ayrıca yeni matematik öğretim programında yer alan tamamlayıcı ölçme teknikleri (Yapılandırılmış Grid, Tanılayıcı Dallanmış Ağaç, Kavram Haritası, Kelime İlişkilendirme Testi) ile geleneksel ölçme teknikleri (Çoktan Seçmeli Test, Açık Uçlu Sorular, Kısa Cevaplı Sorular, Eşleştirme Tipi Sorular ve Doğru-Yanlış Soruları) sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığını tespit etmektir.
Bu araştırmada özel yayınevleri tarafından yazılarak 2011?2012 eğitim-öğretim yılında 9..sınıflarda matematik dersinde kullanılan öğretmen ve öğrenci kitapları ile random yöntemle seçilen iki yayınevinin öğretmen ve öğrenci kitapları ünite bazında incelenmiş ve elde edilen bulgular tablolaştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve nitel veri toplama yöntemlerinden biri olan doküman incelemesine başvurulmuştur.
Birinci araştırma sorusuna cevap verebilmek amacıyla, programda adı geçen her bir ölçme tekniğinin her bir ders kitabında, üniteler bazında ve toplamda kaç kez kullanıldığı sayılmış ve sonuçlar tablolaştırılmıştır. Nartgün (2009) tarafından geliştirilen ve ölçme tekniklerinin sahip oldukları özelliklere göre kategorize edilmiş olan tablo dikkate alınarak, ders kitaplarındaki ölçme teknikleri sınıflandırılmıştır.  
İkinci araştırma sorusunda yeni öğretim programında yer alan geleneksel ölçme teknikleri (Çoktan Seçmeli Test, Açık Uçlu Sorular, Kısa Cevaplı Sorular, Eşleştirme Tipi Sorular ve Doğru-Yanlış Soruları) ile yapılandırmacı anlayış gereği ders kitaplarında henüz yer almaya başlayan ölçme teknikleri (Yapılandırılmış Grid, Tanılayıcı Dallanmış Ağaç, Kavram Haritası, Kelime İlişkilendirme Testi) sahip olması gereken özelliklere göre tek tek incelenmiş ve bu bağlamda tekniklerin sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığı tespit edilmiştir. Bunun için ilgili tekniklere ilişkin yapılan araştırmalar incelenmiş ve uzmanların görüşlerine başvurularak ilgili tekniklerin her birinin sahip olması gereken özelliklere göre değerlendirme ölçütleri geliştirilmiştir. Bu geliştirilen ölçütlere göre de ders kitaplarında yer alan ilgili bütün teknikler incelenerek değerlendirilmiştir.
Birinci araştırma sorusu neticesinde; yeni matematik programının yapılandırmacı anlayış içerisinde yazılmış olduğu aşikâr durumdayken, özel yayınevlerince hazırlanan ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme bölümlerinin geleneksellikten tam olarak kurtulamadığı sonucuna varılmıştır. İlgili ders kitaplarında geleneksel ölçme ve değerlendirme tekniklerine çok fazla sayıda yer verilmişken, tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme tekniklerine ise az sayıda yer verilmiştir. Hatta performansa dönük ölçme ve değerlendirme tekniklerinin bir kısmına ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
İkinci araştırma sorusu neticesinde ise; her ölçme ve değerlendirme tekniğinin kendine özgü teknik özellikleri vardır. Teknik özellikler programda henüz yeni olan (YG, TDA, KH, KİT vb.) bazı ölçme ve değerlendirme tekniklerinde biraz daha fazla ayrıntılı olabilir ama bu onun gerekli olan teknik özelliklerin tamamını taşımaması anlamına gelmez. A yayınevi tarafından hazırlanan ders kitaplarında geleneksel ölçme ve değerlendirme teknikleri tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme tekniklerine göre daha iyi durumda iken B yayınevi tarafından hazırlanarak kullanımına izin verilen ders kitaplarında ise bunun tam tersi bir durum vardır. Her ne kadar eksiklikler tespit edilmiş olsa da B yayınevi tarafından hazırlanan ders kitaplarında geleneksel ölçme ve değerlendirme tekniklerinden tamamlayıcı tekniklere geçişin biraz daha fazla olduğu görülmektedir. Ders kitaplarında kullanılan ölçme ve değerlendirme tekniklerinin özellikle uygun yönerge, ifade netliği, puanlamanın nasıl yapılacağı konularında eksik ve yetersiz olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Bu sonuçlar doğrultusunda yeni matematik programında ölçme değerlendirmeye ilişkin benimsenen anlayışlar ve vurgu yapılan durumlar ışığında ders kitaplarına yansıyan ölçme değerlendirme anlayışı tartışılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda eğitimcilere bazı önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri, Tamamlayıcı Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri, Ders Kitabı, Öğretim Programı

Abstract:
The main purpose of my study is examining the understanding of assessment and evaluation that reflects to the 9th grade lesson books which were prepared in the light of new Mathematics teaching programme, throughout this aim each of assessment techniques which were mentioned in the programme were examined according to frequency of usage. After that it was fixed that whether some techniques, which take part in Mathematics teaching programme (Structured Grid, Diagnostic Tree, Concept Map, Word Association Test and Multiple Choice Questions, Open Ended Questions, Short Answer Questions, Matching Type Questions, True-False Questions ), carry the features that they need to have or not. 
In this research with teacher?s and student?s books used in Mathematics lessons in the 9th grade in 2011-2012 educational year, a private publish house?s teacher?s and student?s book, chosen by random method, were examined up to units and findings were shown in a chart. In the study qualitative searching method was used and document examining which is one of the qualitative data collection methods was applied.
To give an answer to the first  question of the research ,how many times each of assessment techniques used in each lesson book on the base of units was counted and the results were shown in a chart. In this stage, techniques in the  lesson book were developed by Nartgün (2009) and they were classified by taking the chart ,which was categorized according to features they had, into consideration.
In the second  question of the research traditional assessment techniques (Multiple Choice Questions, Open Ended Questions, Short Answer Questions, Matching Type Questions and True-False Questions) which take part in the new teaching programme and assessment techniques (Structured Grid, Diagnostic Tree, Concept Map, Word Association Test) which have taken part in lesson books recently in accordance with the Constructive  Approach were examined one by one according to the features they should have and in this manner it was determined whether they carry the features which these techniques should carry or not. For this, evaluation criterions were developed related  to each technique according to the features they should have by applying to the searches done in the literature related to the techniques and view of specialists. Every techniques take part in lesson books were examined and evaluated according to the criterions which were developed.
At the result of the first question of the research ,it was obtained as a result that, although a new programme was written in The Constructive Approach assessment and evaluation parts of the course books which belong to both National Ministry of Education and Private Publications couldn?t get rid of  traditionality .Whereas traditional assessment techniques were used so much, complimentary assessment techniques were given part in less number. Also it was found out that a part of  assessment techniques had never been given place.
As a result of the second search question, every assessment and evaluation technique has characteristic technical features. Technical features can be more detailed in some assessment and evaluation techniques (SG, DT, CM, WAT etc.) which are new in the programme but it does not mean that it doesn?t carry the all of necessary technical features .Whereas publications of the National Ministry of Education are in better condition in traditional assessment techniques than complimentary techniques, there is a contrary situation in private publications. Although deficiencies were found out ,it is seen that passing from traditional assessment techniques into complimentary techniques is a bit more. It was seen that assessment techniques used in course books were incomplete and inadequate especially in this subjects; Appropriate Instruction, Clearance of Expression and Scoring.
According to these results in the new Mathematics programme, understanding of assessment and evaluation reflected on the course book was evaluated by discussing  in the light of adopted understanding which is related to assessment and evaluation  and the situations which were stressed on .Throughout these obtained results some suggestions were given to educators.




Key Words: Traditional Assessment and Evaluation Techniques, Complementary Assessment and Evaluation Techniques, Lesson Book, Teaching Programme.