Metaverse kullanma niyetinin bazı psikososyal değişkenler açısından incelenmesi
Examination of the intention to use metaverse in terms of some psychosocial variables
Yazar: MUSTAFA ENES YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Metaverse, birbirine bağlı bir dizi dijital evren olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada Metaverse kullanma niyeti Planlı Davranış Kuramı (PDK) ekseninde ele alınmıştır. Çalışmada PDK'nın temel bileşenleri açısından Metaverse'e yönelik tutum ve Metaverse kullanma niyeti incelenmiştir. Ayrıca Öz Belirleme Kuramı (ÖBK) çerçevesinde temel psikolojik ihtiyaçlar, Dehşet Yönetimi Kuramı (DYK) çerçevesinde kalıcı eser bırakma isteği, etkileşim kaygısı ve dijital bağımlılık gibi değişkenlerin Metaverse kullanma niyetiyle ilişkileri ele alınmıştır. Bu perspektifle çalışmada; Metaverse tutumları, Metaverse kullanma niyeti ve kalıcı eser bırakma isteği konusunda ölçüm araçları geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçüm araçlarına yönelik geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır.
Çalışmanın örneklemi, Türkiye'de farklı bölümlerde okuyan 18-45 yaş arası 324 üniversite öğrencisinden (240 kadın, 84 erkek) oluşmaktadır. Araştırmada birbirleriyle ile ilişkilerini ölçmek üzere "Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği", "Metaverse Tutum Ölçeği", "Metaverse Kullanma Niyeti Ölçeği", "Kalıcı Eser Bırakma İsteği Ölçeği", "Etkileşim Kaygısı Ölçeği" ve "Dijital Bağımlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda geliştirilen ölçeklerin geçerli ve güvenilir olduğu görülmüştür. Ayrıca özerklik ve ilişki kurma ihtiyacı, Metaverse tutumları, etkileşim kaygısı ve dijital bağımlılık ile Metaverse kullanma niyeti arasında pozitif ilişkiler olduğu görülmüştür. Kalıcı eser bırakma isteği ile Metaverse arasında bir ilişki bulunamamıştır. Ek olarak Metaverse tutumlarının Metaverse kullanma niyetini yordadığı görülmüştür.

Abstract:
The Metaverse is described as a row of interconnected digital universes. This study addresses the intention to use the Metaverse within the axis of the Theory of Planned Behavior (TPB). In the study, the main components of TPB were examined in terms of Metaverse attitudes and the intention to use the Metaverse. Moreover, basic psychological needs within the framework of Self-Determination Theory (SDT), the desire to leave lasting piece of work within the framework of Terror Management Theory (TMT), and variables such as interaction anxiety and digital addiction and their relations with the intention to use the Metaverse were addressed. With this perspective, measurement tools were developed in the study regarding attitudes towards the Metaverse, intention to use the Metaverse, and the desire to leave a lasting piece of work. Validity and reliability analyses for the developed measurement tools were conducted.
The sample of the study consists of 324 university students (240 women, 84 men) aged 18-45 studying in different departments in Turkey. In the research, "Basic Psychological Needs Scale", "Metaverse Attitude Scale", "Metaverse Using Intention Scale", "Desire to Leave a Lasting Piece of Work Scale", "Interaction Anxiety Scale" and "Digital Addiction Scale" were used to measure their relations with each other. The conducted analyses showed that the developed scales have validity and reliability. In addition, it came to light that autonomy, relatedness, attitudes towards the Metaverse, interaction anxiety, and digital addiction have positive correlations with the intention to use the Metaverse. There was no relation between the desire to leave a lasting piece of work and Metaverse. Furthermore, it was observed that attitudes towards the Metaverse predict the intention to use the Metaverse.