Hz. Ömer'in tefsir rivayetleri
Qur?anic exegesis narrations of Umar
Yazar: MUHAMMET ALİ ERDAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Hz. Ömer = Hz. Ömer ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma Kur'an ve tefsir tarihinde çok önemli bir yere sahip olan Hz. Ömer'in tefsirle ilgili rivayetlerinin tematik ve sistematik tasnifini içermektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde ilk olarak Hz. Ömer'in İslam öncesi ve sonrası hayatı, bilhassa halifeliği dönemindeki önemli icraatları ve uygulamaları hakkında bilgi verilmiştir.İkinci bölümde Hz. Ömer'in Kur'an'ın metinleşme tarihindeki belirleyici rolü ve Ulûmu'l-Kur'ân kapsamındaki belli başlı konularla ilgili rivayetlerine yer verilmiştir. Bu bölümdeki rivayetler ışığında Hz. Ömer'in Ulûmu'l-Kur'ân'la ilgili rivayetlerinin ağırlıklı olarak kıraat ve esbâb-ı nüzûl konusuyla ilgili olduğu tespit edilmiştir.Üçüncü bölümde ise önce Hz. Ömer'in ?Muvâfakât-ı Ömer? diye bilinen ve bir bakıma ilâhî vahiyle duygudaşlık (empati) kurmanın beşerî bir imkân olduğunu gösteren rivayetler sunulmuştur. Daha sonra ise zaman ve şartlara göre Kur'an'ın bazı hükümlerini uygulamaması ya da ayetlerde belirtilenden farklı şekilde uygulaması gibi içtihat ve yorumlarıyla ilgili rivayetlere yer verilmiştir. Söz konusu içtihatlarla ilgili rivayetlerden Hz. Ömer'in Kur'an'daki herhangi bir ayetin hükmünü ilga/iptal etmediği, sadece askıya aldığı sonucuna varılmıştır.Bu üç bölüm kapsamında sunulan rivayetlerinden Hz. Ömer'in Kur'an'ın doğru anlaşılması ve yaşanması noktasında olgusal durumu öncelediği sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Hz. Ömer, Tefsir, Yorum, İçtihat, Rivayet, Muvâfakat, Recm Ayeti.

Abstract:
This study includes the thematic and systematic classification of Qur?anic exegesis narrations of Umar, who has an important place in the history of exegesis and Qur?an. The study consists of three chapters, of which the first contains primarily the information on Umar?s life before and after Islam and especially on his activities and actions during the era of his caliphate.The second chapter includes Umar?s decisive role in the writing of Qur?an and his narrations on certain matters of Sciences of Qur?an. In the light of the narrations in this chapter, Umar?s narrations on Sciences of Qur?an are found to focus, to a large extent, on reading and the reason of revelation.The third chapter presents certain narrations of Umar known as ?Umar?s Approvals/Consents? and indicating that developing empathy with divine revelation is an opportunity for human. Subsequently, certain other narrations are given on his opinion and comments for the application of the rules of Qur?an in different times and condition or different application than rules given in the verses of Qur?an. From these narrations, it is concluded that Umar did not annul/rescind any rule in the verses of Qur?an, but only temporarily suspended.From the narrations given within the three chapters, it is concluded that Umar gives priority to factual situation to correctly understand and live the Qur?an.Keywords: Caliph Umar, Exegesis, Commentary, Jurisprudence, Narration, Approval/Consent, Rajm Verse.