Kentsel dokuda avlu kullanımının Malatya kenti örneğinde incelenmesi
An examination of the use of courtyard in urban text in the sample of the city of Malatya
Yazar: GÜLŞEN DAYI
Danışman: PROF. DR. BÜLENT YILMAZ
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Avlu = Courtyard

Özet:
İnsanoğlu var oluşundan itibaren barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla arayışlara girmiştir. Bu arayışlar doğrultusunda iklimsel ve sosyal etkilerden korunmak için konut anlayışı ortaya çıkmıştır. Konut anlayışı gelişirken açık mekanlar ile ilişkilendirilme esas ilke olmuş ve böylece korunaklı açık mekan olgusu gelişmiştir. Avlu konutlarda genelde orta kısımda yer alan ve dış etkilerden soyutlanmış korunaklı açık mekan olarak tanımlanmaktadır. İlk avlu örnekleri Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarında karşımıza çıkmaktadır. Sadece konut alanında değil manastır, şato, tapınak gibi farklı işlevlere sahip yapılarda da kullanılmıştır. Fiziksel faktörlerin yanı sıra Uzak Doğu ve Hint-İslam kültürü gibi kültürel etkilerle de kullanılmaya başlanmıştır. Geleneksel Türk Evlerinde avlu kullanımı incelendiği zaman mahremiyet olgusunun ön planda olduğu görülmüştür. Sıcak kuru iklim bölgelerinde mikroklimatik alan oluşturmak için diğer bölgelerde ise mahremiyet sağlamak amacı ile kullanılmıştır. Malatya İlinde bulunan geleneksel evler incelendiğinde bütün evlerde avlu bulunmadığı bazı bölgelerde kullanıldığı, bunun sonucu olarak iklimsel faktörlerden daha çok kültürel etkiler neticesinde oluştuğu sonucuna varılmaktadır. İncelenen evlerin avluları planlamada ev ile sokak arasında yada ev ile bahçe arasındaki geçişi sağlamaktadır. Geleneksel dokunun sürdürülebilirliği üzerinde durulduğunda ise avlunun mekan olarak sürdürülebilirliğinin gerek iklimin olumsuz etkilerinden korunma gerekse dönemin ihtiyaçlarını karşılayacak bir mekan olarak tasarımlara dahil edilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Human beings have sought to meet the need for shelter since their existence. In line with these searches, an understanding of housing has emerged to be protected from climatic and social effects. While the housing concept was developing, associating with open spaces became the main principle and thus the concept of sheltered open space developed. The courtyard is defined as a sheltered open space that is located in the middle of the houses and isolated from external influences. The first examples of courtyards appear in Mesopotamian and Egyptian civilizations. It was used not only in residential areas, but also in buildings with different functions such as monasteries, castles and temples. In addition to physical factors, it has started to be used with cultural influences such as Far East and Indo-Islamic culture. When the courtyard usage in traditional Turkish houses is examined, it is seen that privacy is at the forefront. It has been used to create a microclimatic area in hot dry climates and to provide privacy in other regions. When the traditional houses in the province of Malatya are examined, it is concluded that they are used in some areas where there are no courtyards in all houses, and as a result, they are formed as a result of cultural effects rather than climatic factors. The courtyards of the houses examined provide the transition between the house and the street or between the house and the garden in planning. When it comes to the sustainability of the traditional texture, suggestions have been made to include the sustainability of the courtyard as a space, both as a place to protect it from the negative effects of the climate and to meet the needs of the period.