Batı exlibris sanatçılarının kadın kimliği ve aidiyeti üzerine yaptıkları eserlerin yorumları
Interpretations of the works of Western exlibris artists on female identity and belonging
Yazar: SİNEM ALGAN
Danışman: PROF. DR. TOLGA AKALIN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Ekslibris = Exlibris ; Kadın imajı = Women image ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; İmge = Image

Özet:
Exlibris Sanatı özgün tasarımlarla kişiye aidiyet kazandırmasıyla oldukça önemli bir sanattır. İletişim ihtiyacından  meydana gelmiş  olmasının yanında estetik değerlerle tasarlanmakta olan  özgün  sanat yapıtları  olmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı exlibris sanatında kadın imgesine yer veren sanatçıların eserlerindeki  kimlik yorumlarının incelenmesi olmaktadır.  Araştırmada  konuyla alakalı  kitap, Dergi ve Kataloglar incelenerek exlibris sanatı alanında genel literatür taraması yapılmıştır. 
Araştırmada exlibris sanatına yer veren exlibris sanatçılarının kadın imgesini konu alan eserleri incelenerek, kadın kimliğine dair yaklaşımları, kullanmakta oldukları teknik ve yöntemleri incelenmiştir.  Dört  ana bölümden oluşmakta olan tezin  Birinci bölümünde Araştırmanın yöntem kısmında yer alan araştırmanın amacı, önemi ve sınırlılıklarından bahsedilmektedir. İkinci Bölümde yer alan bölümde uzun bir geçmişe sahip olan Exlibris sanatının tarihsel süreçleri, kullanım alanları, tasarımlarında sıklıkla yer alan konuları, yazı ve tipografinin exlibris sanatındaki  önemi ve Teknik özelliklerden bahsedilerek, gelişmekte olan exlibris koleksiyonerliği hakkında bilgiler ve  örnekler verilmiştir.  "Sanatta kadın imgesi ve kimliği "başlığı altında Kadın imgesinin sanattaki yerine örnekler verilerek incelemeler yapılmıştır. Kadın kimliği üzerine tarihsel araştırmalar yapılarak farklı tanımlamalara ulaşılmıştır. Kimlik tanımı filozofların "ben kimim" sorusundan Freud'un öğretilerine kadar dünyanın temel sorularından olmuştur. 
Günümüz  dünyasında  küreselleşme yoluyla hissedilmekte olan modernite ve postmodernite konularının tartışma konusu  olduğu topluluklarda ise kimlik arayışlarından meydana gelmekte olan rol ve modeller ortaya konularak zamanla değişime uğramaktadır. Toplumda cinsiyete yönelik olan eşitsizlik insanlığın en ilkel ve eski  dönemlerine kadar devam etmektedir. Kadının toplumdaki eşitsizliğine karşı mücadele veren feminizm hareketine ve beraberliğinde gelişen feminist eleştiri felsefesine değinilmektedir. Batı exlibris sanatçılarının kadın imgesi ve kimliğine dair eserleri ve eserlerinde kullanmış oldukları kadın imgeleri  incelenerek neden ve sonuç ilişkisiyle yorumlamalar yapılmıştır. 
Üçüncü Bölümde  yer verilen Araştırmanın yöntemi ele alınarak elde edilen sonuçlardan bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ise exlibris sanatına dair sanatçılarla yapılan görüşmelere yer verilerek araştırmacı tarafından Kadın imgesi ve  kimliğine yönelik örnek tasarımlara yer verilmiştir. Tasarım sürecinde kullanılan teknikler  Bilgisayar destekli  tasarım baskı tekniği (CGD)  ile 10 tasarım, Lınolyum Baskı Tekniği (X3) ile 5 exlibris tasarım uygulama örneği tasarlanmıştır. Tasarım sürecinde kadın imgesi ve kimliği üzerine yaklaşımlarda bulunularak, exlibrisin temel amaçlarından olan kişiye aidiyet duygusu kazandırmak hedef alınmaktadır. Araştırmanın sonuç bölümünde yer alan araştırmada elde edilen bulgular ve İleriye dönük değerlendirmeler yapılarak önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Exlibris, Exlibris Sanatı, Kadın, İmge, Kimlik.

Abstract:
Exlibris Art is a very important art by giving belonging to the person with original designs. In addition to being formed from  the need for communication, there are original works of art that are designed with aesthetic values. The main purpose of this research is to examine the identity interpretations in the works of artists who include the image of women in exlibris art. In the research, books, magazines and  Catalogs related to the subject were examined and a general literature review was conducted in the field of exlibris art.
In the research, the works of exlibris artists, which include exlibris art, on the subject of female image were examined, their approaches to female identity, the techniques and methods they use were examined. In the first part of the thesis, which consists of four main sections, the purpose, importance and limitations of the research, which are included in the method section of the research, are mentioned. In the second section, which has a long history in art of the historical section exlibris processes, application areas, often located in design, topics, writing and typography by being the technical specifications mentioned the importance of art and exlibris, exlibris contains information about developing the collectors and examples. Under the title of "Female image and identity in art ", studies have been conducted by giving examples of the place of female image in art. Different definitions have been reached by conducting historical research on female identity. The definition of identity is based on the philosophers' question "who am I  " It has been one of the basic questions of the world until Freud's teachings.
In today's world, in the communities where the issues of modernity and postmodernity, which are felt through globalization, are the subject of discussion, the roles and models that arise from the search for identity are being changed over time. Gender inequality in society continues until the most primitive and ancient periods of humanity. The feminism movement, which fights against the inequality of women in society, and the feminist criticism philosophy that has developed together are mentioned. The works of Western ex-libris artists about female image and identity and the female images they used in their works were examined and interpretations were made with cause and effect relationship.
The results obtained by considering the method of the research included in the Third Section were mentioned. In the fourth section, interviews with artists about exlibris art are included and sample designs for women's image and identity are given by the researcher. Techniques used in the design process 10 designs were designed with computer aided design printing technique (CGD), 5 exlibris design application examples were designed with Linoleum Printing Technique (X3). In the design process, approaches are made on women's image and identity, and it is aimed to gain a sense of belonging to the person, which is one of the main goals of the exlibris. The findings and prospective evaluations obtained in the research included in the conclusion section of the research have been made and suggestions have been made.

Keywords: Exlibris, Exlibris Art, Woman, Image, Identity.