Yukarı Peri Suyu Havzası'nın coğrafyası
Geography of up Peri Water Basin
Yazar: SEVDA BAYRAM
Danışman: PROF. DR. SALİHA KODAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsular = Streams ; Coğrafya = Geography ; Fırat Havzası = Fırat Basin ; Fırat Nehri = Euphrates River ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Peri Çayı = Peri Stream

Özet:
Tez, Fırat Havzası'nın çalışılmamış bir bölümüne ışık tutacak, yörede yapılması planlanan çeşitli projeler ve bilimsel çalışmalar için gerekli temel bilgilerin bir arada bulunduğu bir kaynak görevi görecektir. Yukarı Peri Suyu Havzası'nın Coğrafyası tezi, Fırat Havzası'nın bir bölümünü daha aydınlatacaktır; bu çalışma kendi başına, kapsamına giren yörelerin fiziki ve buna bağlı beşeri ve ekonomik özelliklerini ortaya koymasının yanında, Fırat Havzası'nın bir bütün olarak ele alınıp iyi bir şekilde algılanmasına destek olacaktır. Çalışma Peri Suyu Havzası ve çevresinin temel coğrafi özelliklerini bir bütün halinde sunmaktadır. Bu yönüyle birçok çalışma ve projeyi destekleyecektir.
Havza içerisinde ya da yakınında yer alan birim ve kurumlardan jeolojik, jeomorfolojik, meteorolojik veriler ile toprak ve su envanterleri ayrıca nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyet alanlarına ilişkin bilgiler sağlanmıştır. Bu veriler yardımı ile uygun konularda, verilen bilgileri desteklemek üzere haritalar yapılmış, tablo ve grafikler hazırlanmıştır. Yazılı belge ve bilgilerin yanı sıra yöreye yapılan gezilerde yöre halkından edinilen bilgiler değerlendirilmiştir. Bilgileri desteklemek üzere fotoğraflar çekilmiştir.
Yukarı Peri Suyu Havzası fiziki, beşeri ve ekonomik yapısı ile özgün bir alandır. Bu yöreye Türkiye'de benzediğini söyleyebileceğimiz başka bir yer yoktur. İçerisinde bulunduğu Doğu Anadolu'dan bile birçok açıdan farklılaşmaktadır. Zengin bir jeolojik yapıya sahiptir ve depremsellik açısından Türkiye'nin en tehlikeli bölgesidir. Ortalama yükselti 2000 metre dir. Genel olarak karasal iklim bölgesinde bulunmakla beraber sıcaklık, yağış, nem ve rüzgar şartları kısa mesafelerde değişmektedir. Bitki örtüsü ve toprak türleri de iklim şartları gibi kısa mesafelerde değişiklik göstermektedir. 
Havza'da hem etnik hem de dinsel yapı çeşitlilik arz eder. Böylece zengin bir kültürel yapı ortaya çıkmıştır. Tarım, hayvancılık, arıcılık, balıkçılık, ormancılık temel geçim kaynaklarıdır. Sanayi ve ticaret çok az gelişmiştir. Bu durum Yüksek, dağlık ve engebeli topografya ile sert karasal iklimin olumsuz etkilerine bağlanmaktadır. Bu ifade gerçeği tam olarak yansıtmaz. Doğal şartlar elbette kısıtlayıcı bir rol oynamıştır. Ancak havzanın gelişiminin önündeki en büyük engel otuz yılı aşkın bir süredir devam eden terör olaylarıdır. En büyük sermayesi bozulmamış doğası olan havzada güvenlik tam anlamı ile sağlandığında doğal kaynakların işlenmesi mümkün olacak, ekonomi güçlendikçe göç sona erecektir.


Anahtar Kelimeler: Peri Çayı, Terör, Engebe, Göç.

Abstract:
The thesis has shed light on a part of the Euphrates river basins. various projects planned in the area and will serve as a resource that contains a combination of basic information necessary for scientific studies. In this study, the studies on the Euphrates basin adds a new chain. Study offers basic geographical features of the basin and the environment as a whole. This aspect will support several studies and projects.
Located near the basin or in the records held by institutions of the geological and geomorphological unit, with meteorological data are also populations of soil and water inventory, information about the settlement and economic activity are provided. These data were made with the help of the map in the appropriate topic, tables and graphs were prepared. Written documents and information as well as excursions to the region were evaluated information obtained from the local population. Photographs are taken to support the information.
The study area is physical, human and economic structure of the original space. We can say that this region is like no other place in Turkey. In eastern Anatolia where even differ in many respects. It has a rich geological and tectonic aspects of the most dangerous regions of Turkey. The average elevation is 2000 meters. Although there are overall temperature in the continental climate zone, precipitation, humidity and wind conditions vary over short distances. Vegetation and soil types also vary over short distances, such as climatic conditions. Both highly diverse ethnic and religious buildings as well. Thus revealed a rich cultural structures. Agriculture, animal husbandry, beekeeping, fishing, forestry are the main source of livelihood. Industry and commerce are very underdeveloped. In this case, high, mountainous and is connected to the negative effects of the harsh climate and rugged topography. This statement does not reflect reality exactly. Naturally of course, has played a role in limiting conditions. However, the development of the basin for over thirty years are the biggest obstacles to the ongoing terrorism. The largest capital provided by the security literally in the basin will be able to process the pristine nature of natural resources, the economy will end up stronger migration.



Keywords: Peri Stream, Terrorism, Ruggedness, Migration