Çocuklarda davranış yönlendirmede anlat-göster-yap, anlat-oynat-yap, film modelleme ve mobil dental uygulama kullanımının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of tell-show-do, tell-play-do, film modeling, and mobile dental application use in behavior guidance in children
Yazar: ZEHRA SAVRAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA KIZILCI
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı çocuklarda dört farklı davranış yönlendirme tekniğinin (anlatgöster-yap, anlat-oynat-yap, film modelleme ve mobil dental uygulama) etkinliğini 
karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir.
Çalışmaya, Erciyes Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği 
Bölümü'ne tedavi amacıyla başvuran, sistemik hastalığı ve diş hekimliği deneyimi 
bulunmayan, klinikte tedavi yaptırabilen (Frankl 3 ve 4), 6-10 yaş aralığındaki 48 
çocuk (22 kız, 26 erkek) dahil edildi. Her grupta 12 hasta olacak şekilde dört grup 
(anlat-göster-yap, anlat-oynat-yap, film modelleme ve mobil dental uygulama) 
oluşturuldu. Hastalara üç seans (fissür örtücü, lokal anestezisiz restoratif tedavi, lokal 
anestezili restoratif tedavi) uygulandı. Hastaların anksiyete düzeyleri fizyolojik
(sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, nabız, oksijen saturasyonu (SpO2) ve 
ateş), psikometrik (Değiştirilmiş Çocuk Diş Kaygısı Ölçeğinin Yüzler versiyonu 
(MCDAS(f)), projektif tekniklerle (Raghavendra, Madhuri, Sujata resim skalası 
(RMS-PS)), ağrı düzeyleri ise Wong-Baker Yüzler Ağrı Derecelendirme Ölçeği ile 
subjektif olarak değerlendirildi. Tüm seanslarda, uygulama öncesi ve sonrası
ölçümler kaydedildi.
Tüm gruplarda, vital bulgular normal değer aralığında seyretmiştir. Tüm seanslar 
değerlendirildiğinde ise gruplar arası en düşük sistolik basınç ortalama değeri mobil 
dental uygulama grubunda tespit edilmiştir (p<0,001). Gruplar arası SpO2 değerleri
de istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiştir (p<0,05). En düşük SpO2 ortalama 
değerleri anlat-göster-yap grubunda görülmüştür. Nabız, diyastolik kan basıncı ve 
ateş değerleri açısından gruplar arası anlamlı fark görülmemiştir. (p>0,05). Gruplar
arası Wong-Baker Yüzler Ağrı Derecelendirme Ölçeği puanı istatistiksel olarak 
anlamlı farklılık göstermiş olup, en düşük değer film modelleme ve mobil dental 
uygulama grubunda bulunmuştur (p<0,05). MCDAS(f) ve RMS-PS puanları 
açısından ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p<0,05).
Çalışmamızda, mobil dental uygulamaların çocukların diş tedavileri sırasında 
yaşadıkları anksiyete ve stresi azaltmada etkili bir yöntem olduğu gösterilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Anksiyete; davranış yönlendirme; mobil dental uygulama; 
ölçek; vital bulgular

Abstract:
The aim of this study is to comparatively evaluate the effectiveness of four different 
behavior guidance techniques in children (tell-show-do, tell-play-do, film modeling, 
and mobile dental application).
The study included 48 children (22 girls, 26 boys) aged 6-10 who were admitted to 
Erciyes University, Faculty of Dentistry, Department of Pediatric Dentistry for 
treatment, had no systemic diseases or prior dental experience, and were able to 
undergo treatment in the clinic (Frankl 3 and 4). Four groups were formed with 12 
patients in each group (tell-show-do, tell-play-do, film modeling, and mobile dental 
application). Three sessions were conducted for each patient (fissure sealant, 
restorative treatment without local anesthesia, and restorative treatment with local 
anesthesia). The children's anxiety levels were assessed physiologically (systolic 
blood pressure, diastolic blood pressure, pulse, oxygen saturation, and temperature), 
psychometrically (Modified Child Dental Anxiety Scale- face version (MCDAS(f))), 
projectively (Raghavendra, Madhuri, Sujata Picture Scale (RMS-PS)). Their pain 
levels were subjectively evaluated using the Wong-Baker FACES Pain Rating Scale. 
Measurements were recorded before and after the procedures in all sessions.
In all groups, vital signs remained within the normal range. When all sessions were 
evaluated, the lowest average systolic blood pressure was observed in the mobile 
dental application group (p<0.001). There was also a statistically significant 
difference in SpO2 values between the groups (p<0.05), with the lowest average 
SpO2 values found in the tell-show-do group. There was no significant difference 
between the groups in terms of pulse, diastolic blood pressure and fever values 
(p>0.05). The Wong-Baker FACES Pain Rating Scale scores showed a statistically 
significant difference between the groups, with the lowest values found in the film 
modeling and mobile dental application groups (p<0.05). There was no significant 
difference between the groups in terms of MCDAS(f) and RMS-PS scores (p<0.05).
Our study has shown that mobile dental applications are an effective method for 
reducing anxiety and stress experienced by children during dental treatments.
Keywords: Anxiety; behavior guidance; mobile dental application; scale;ital signs.