Türkiye'de resmi miliyetçiliğin "Türklük" kavrayışı: "Dış Türklerden Sorumlu" Devlet Bakanlığı ve Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) incelemesi
Formal nationalism's "Turkishness" conception in Turkey: Investigation of Ministry of State "Responsible for Turks Abroad" and Turkish International Cooperation and Development Agency (TICA)
Yazar: AKIN ÖGE
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ERÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dış Türkler = Turkish diaspora ; Milliyetçilik = Nationalism ; Türk milliyetçiliği = Turkish nationalism ; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı = Turkish International Cooperation and Development Agency ; Türkler = Turks

Özet:
?Türk? kavramının içeriği ve kapsamı Cumhuriyet'in kuruluşuna ve hatta Osmanlı'nın son dönemlerine kadar uzanan tartışmalara konu olmuştur. Akademik düzeyde de bu tartışma sürmüş, ?Türklüğün? vatandaşlık bağına mı yoksa etnik, dini vb. bağlılıklara mı dayalı olarak kavrandığı üzerine çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalarda özellikle resmi açıklama, metin ve uygulamalar mercek altına alınmıştır. Kısacası bu tartışma Türkiye'de hem tarihsel ve güncel bakımdan siyasi alanda hem de akademik alanda önemli yer tutan bir konu olarak gözükmektedir. Mevcut yüksek lisans tez çalışmasında da ?Türk? kavramının resmi düzeydeki kavranışı mercek altına alınmıştır. Bu kavrayışı çözümlemek amacıyla, Türkiye'nin ?dış Türkler? politikalarına bakılmış; bu politikalarsa ?dış Türkler?e yönelik faaliyetlere odaklanan iki kuruluşun, ?Dış Türklerden Sorumlu? Devlet Bakanlığı ile Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA)'nın faaliyetleri yoluyla gözlemlenmiştir. Bu amaçla, Soğuk Savaş sonrası dönemin birer ürünü olan anılan kuruluşların, kuruluş tarihlerinden (TİKA ? 1992, Bakanlık ? 1994) 2008 yılı sonuna kadarki aralıkta gerçekleşen faaliyetleri incelenmiştir. Bu incelemede, anılan kuruluşlar bünyesinde üretilen açıklama ve metinler ile bu kuruluşların faaliyetlerinin izlenebileceği materyaller kullanılmıştır. Bu incelemeye esas alınan çerçeve, daha çok etnik milliyetçilik ? sivil milliyetçilik ayrımı olarak adlandırılan milliyetçilik sınıflandırmalarına eleştirel bir yaklaşım sonucu ulaşılmış olan sınama ölçütlerinin kullanılmasıyla oluşmuştur. Böylece resmi milliyetçiliğin ?Türklük? kavrayışını, ?vatandaşlık bağı? ve ?ilksel bağlar? ölçütlerini kullanarak sınamak mümkün olmuştur. Anılan kuruluşların faaliyetlerinin bu iki ölçüt çerçevesinde değerlendirmesiyle, Türkiye'de resmi milliyetçiliğin ?Türklüğü? salt vatandaşlığa dayalı olarak kavramadığı, bunun yanında bazı ilksel bağların (ortak dil, köken, tarih ve kültür tasavvurlarının) bu kavrayışa dayanak olduğu görülmüştür. Böylece resmi düzeyde, vatandaşlık bağıyla temellenen ?vatandaş Türk?ten ayrı, sayılan ilksel bağlara dayanarak tasavvur edilen bir ?gerçek Türk?ün varlığı gözlenmiştir.

Abstract:
The content and scope of the concept of ?Turkish? (Türk) has been subject of discussions extending until the establishment of the Turkish Republic and even last period of Ottoman State. Also this discussion has been continuing in academic level and studies have been made about conception of ?Turkishness? based on citizenship or ethnic, religious etc. attachments. In these studies, especially official declarations, texts and practices were investigated. In short, this discussion is important for Turkey?s political and academic areas in the past and today. This thesis also examines conception of the ?Turkishness? in official level. Turkey?s ?Turks abroad? policies were examined for this purpose. These policies, have been observed through the activities of Ministry of State ?Responsible for Turks Abroad? and Turkish International Cooperation and Development Agency (TICA). For this purpose, firstly, the distinction of ethnic nationalism ? civic nationalism have been criticized and then testing criteria have been identified. These criteria are identified as ?citizenship? and ?primordial attachments?. Consequently, this thesis argued that the formal nationalism?s ?Turkishness? conception is not only based on citizenship. It?s also based on some primordial attachments (assumed common language, descent, history and culture). In the official level there are two different ?Turkish?; first one is based on citizenship and it can be called ?citizen Turkish?, second one based on primordial attachments and it can be called ?real Turkish?.