Ankara ilindeki aile hekimleri aile hekimliği asistanları ve uzmanlarının tüberkülozla ilgili bilgi ve yaklaşım düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of the knowledge and approaches of family medicine physicians, residents and specialists about tuberculosis in Ankara
Yazar: AYŞE ELİF BORA
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF ÖZKARA ; DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Tıp = Medicine ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda tüberküloz kontrolünün gerektirdiği temel bilgi ve yaklaşım konusunda birinci basamak hekimlerinin bilgi düzeyinin değerlendirilmesi, biyopsikososyal bakış gözetilerek hazırlanmış anket soruları ve yanıtlarını da içeren bilgilendirme broşürü kullanılarak tüberküloz farkındalığı oluşturulması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Gözlemsel, analitik ve prospektif yöntemlerle yapılan çalışmamıza Ocak-Şubat 2020 tarihleri arasında Ankara'da kendi örneklem alanındaki aile hekimleri, aile hekimliği asistan ve uzmanlarından oluşan 195 hekim dahil edildi. Katılımcıların genel ve mesleki demografik özellikleri ile tüberküloz bilgi ve yaklaşım düzeyini belirlemeye yönelik T.C. Sağlık Bakanlığı Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi 2019'a göre hazırlanan toplam 53 sorudan oluşan ve 3'lü likert tipi cevaplamanın kullanıldığı bir anket yüz yüze görüşme yöntemi ya da internet ortamı desteği alınarak uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS 22.0 paket programı kullanıldı. Çalışmanın tamamında tip-I hata değeri %5 alınarak p<0,05 değeri istatistiksel anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan toplam 195 hekimden 97'si (%49,7) aile hekimliği asistanı, 54'ü (%27,7) aile hekimi, 34'ü (%17,4) sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık öğrencisi ve 10'u (%5,1) aile hekimliği uzmanı idi. Katılımcıların yaş ortalaması 36,78±11,39 yıl iken mezuniyet sonrası hekimlik süresi yıl ortalaması 12,48±11,47 olarak saptandı. Polikliniklerinde günlük ortalama 55,83±23,75 hasta gördüğünü beyan eden katılımcıların yılda gördükleri tüberkülozlu hasta sayısı ortalaması 1,11±1,92 idi. Hekimlerin 17'sinin (%8,7) anketteki soruların %75'inden fazlasına, 161 hekimin (%82,6) soruların %50-%75'ine, 17 hekimin (%8,7) ise soruların %50'sinden azına doğru yanıt verdiği tespit edildi. Meslekte TB tanısı koymak (p=0,01), TB hastası takibi yapmak (p=0,047) daha yüksek başarı ortalaması ve farkındalık ile uyumlu bulundu. İstatistiksel karşılaştırmada cinsiyet, çalışma süresi, pratisyen ya da uzman olmak, çalışma yeri, tıp fakültesinde TB eğitimi almış ya da almamış olmak, tıp fakültesinden sonra TB eğitimi almış ya da almamış olmak, tıp fakültesinde TB hastası ile karşılaşmış ya da karşılaşmamış olmak doğru yanıt yüzdesi için gruplar arasında farklılık oluşturmadı. 
Sonuç: Sık görülmeyen hastalıklar, unutulan, üzerinde fazla durulmayan hastalıklardır ve kişilerin nadir görecekleri konularda bilgi sahibi olmak için ciddi bir çaba içerisinde olmayacağı düşünülmektedir. Aile hekimliğinde günde yaklaşık 56 hasta görülürken yılda görülen TB hastası sayısı yaklaşık 1'dir. Bu durum TB hastalığının insidansının azalmasıyla görülmesi beklenen bir durumken olası şüphe eksikliğini, tanı azlığını da akla getirmektedir. Bu nedenle  "Tüberkülozu düşün!" sloganıyla tek tek hekimlerin bilmeleri gereken temel bilgiyi içeren bir bilgi kaynağını ellerinin altında bulunduracakları bir başvuru yolu geliştirilebilir. Tüberkülozlu bir hasta ile karşılaşıldığında da tedavi, takip, temaslı muayenesi ve koruyucu tedavi konularında hekime, tanı konulan hasta ile ve hasta odaklı verilecek eğitimin teorik ve pratik bilginin birleştirilerek verilmesi noktasında daha etkin olacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Introduction and Aim: In our study, it was aimed to evaluate the level of knowledge of primary care physicians about the basic knowledge and approach required for tuberculosis control, and to raise awareness of tuberculosis by using an information brochure that includes questionnaire questions and answers prepared by considering a biopsychosocial perspective.
Material and Method: 195 physicians, consisting of family physicians, family medicine residents and specialists in their own sampling area in Ankara, were included in our study, which was carried out with observational, analytical and prospective methods. In order to determine the general and occupational demographic characteristics of the participants and the level of knowledge and approach to tuberculosis, a questionnaire consisting of a total of 53 questions prepared according to the Turkish Republic Ministry of Health Tuberculosis Diagnosis and Treatment Guideline 2019 and using 3-likert-type answers was applied with face to face interview method or internet support. IBM SPSS 22.0 package program was used for data analysis. In the whole study, the type-I error value was taken as 5% and p <0.05 was considered statistically significant.
Results: Of the 195 physicians who participated in our study, 97 (49.7%) were family medicine residents, 54 (27.7%) were family physicians, 34 (17.4%) were contracted family medicine residents and 10 (5.1%) was a family medicine specialist. The average age of the participants was 36.78 ± 11.39 years, while the average years of practice after graduation was 12.48 ± 11.47 years. The average number of patients with tuberculosis per year was 1.11 ± 1.92 for the participants who stated that they saw an average of 55.83 ± 23.75 patients per day in their outpatient clinics. Only 17 of the physicians (8.7%) had more than 75% of the questions in the questionnaire, 161 physicians (82.6%) had 50%-75% of the questions, 17 physicians (8.7%) had 50% of the questions. It was determined that few of them gave the correct answer Diagnosis of TB in the profession (p = 0.01) and follow-up of TB patients (p = 0.047) were found to be consistent with higher success average and awareness. In statistical comparison, gender, working time, being a general practitioner or a specialist, working place, having or not having TB education in medical school, having or not having TB education after medical school, having met or not met a TB patient at medical school, percentage of correct response it did not make any difference between the groups.
Conclusion: Uncommon diseases are those that are forgotten, and it is thought that people will not be in a serious effort to be informed about rare issues. While there are approximately 56 patients a day in family medicine, the number of TB patients seen per year is approximately 1. While this situation is expected to be seen with the decrease in the incidence of TB disease, it also brings to mind the possible lack of suspicion and low diagnosis. Therefore "Think about tuberculosis!" with the slogan, a reference method can be developed in which individual physicians will have a source of information containing basic knowledge they need to know. When a patient with tuberculosis is encountered, it is believed that the training to be given to the physician, the patient diagnosed and the patient focused on treatment, follow-up, contact examination and preventive treatment will be more effective at the point of combining theoretical and practical knowledge.