Türkiye`de ulusal ölçekte yayın yapan özel radyolardaki özdenetim sisteminin işleyişi
Functioting of auto-control system in nationwide broadcasting private radios in Turkey
Yazar: ÖZLEM TÜRKER
Danışman: PROF.DR. ÖZDEN CANKAYA
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Denetim = Control ; Hukuki denetim = Legal rewiew ; RTÜK = Radio Television Broadcasting Commission ; Radyo = Radio ; Öz denetim = Autocontrol ; Özel radyo = Private radio

Özet:
YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ TÜRKİYE'DE ULUSAL ÖLÇEKTE YAYIN YAPAN ÖZEL RADYOLARIN ÖZDENETİM SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ özlem TÜRKER Basım ve Yayımcılık Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Danışman: Prof.Dr. Özden ÇANKAYA Eylül, 2001 Bu çalışmada, Türkiye'de ulusal ölçekte yayın yapan özel radyolarda yayıncılık anlayışı bakımından günün gelişim ve değişimlerine göre fark meydana çıktığı, yeni birimler kurulduğu ve yayıncılık tarzı ve amacının değişime uğramış olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, özel radyo yayıncılığında hem özdenetimin hem de hukuksal denetimin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Çalışmanın amacı, günümüzde Türkiye'de TRT dışındaki, ulusal ölçekli yayın yapan özel radyolardaki özdenetim sisteminin nasıl işlediğinin belirlenmesidir. Çalışmanın kuramsal boyutunda ilk olarak Türkiye'de radyo yayıncılığının gelişiminden başlayarak, yasal düzenlemelere, TRT kuruluşuna ve günümüz özel radyolarına geçiş sürecine yer verilmiştir. İkinci bölümde, denetim ve özdenetim kavranılan incelenmiştir. Özel radyoların ortaya çıkmasıyla gelişen hukuksal yapı irdelenmiş, böylece denetimin ve özdenetimin gerekliliği denetim sisteminin olduğu yerde özdenetim sisteminin nasıl işlediği sorgulanmıştır. Denetim kavramının siyasal rejimler ile ilişkisi incelenmiş, medyada özdenetimin varlığı ve işleyişi sorgulanmıştır.Özel radyoların ortaya çıkmasıyla gelişen hukuksal değişimlerde siyasal sistemin özel radyolara nasıl baktığı da, hukuksal denetimin nasıl gerçekleştiği, toplumsal denetimin ortaya çıkış biçimi araştırılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, Türkiye'de ulusal ölçekte yayın yapma gücüne sahip 40 radyo saptandıktan sonra bunlardan dinlenme oran yüksekliği ve örgütsel yapısının diğerlerine göre daha gelişmiş olması kriterlerine bağü kalınarak 15 tanesi örneklem olarak belirlenmiştir. Belirlenmiş radyoların yöneticilerine yönelik sormaca hazırlanmış, elden ve feks yoluyla kendilerine iletilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre Türkiye'de ulusal ölçekte yayın yapmakta olan özel radyolar, denetim gerekliliğine inanmaktadır. Özdenetimin işleyişini sağlamaya çalışmaktadır. Aynı zamanda da var olan yasal düzenlemelerin aksaklıklarının giderilerek, RTÜK benzeri bir kuruluş tarafindan denetimin sağlanmasını işlemektedir. Yapılacak yeni yasal düzenlemelerin kısıtlayıcı değil yol gösterici nitelikte olması gerektiğini düşünmektedirler. uı

Abstract:
ABSTRACT FUNCTIONING OF AUTO-CONTROL SYSTEM IN NATIONWIDE BROADCASTING PRIVATE RADIOS IN TURKEY Özlem TÜRKER Printing and Publication Major Branch Anadolu University Graduate School of Social Sciences, September 2001 Advisor: Prof. Dr. Özden ÇANKAYA It is thought, in this thesis, that the way of broadcasting is subject to change due to developments, and that new departments are established due to needs, in nationwide broadcasting private radios in Turkey. This introduces the necessity of auto-control as well as legal control. The aim of this thesis is to investigate how auto-control systems in nationwide broadcasting private radios in Turkey functioning. In the beginning, the historical development of radio broadcasting, legal arrangements, establishment of TRT and progression of private radios are mentioned. In the second part, concepts of control and auto-control are examined. Also the developments of legal structure after private radios, and need for control and auto- control, and their functioning are researched. The correlation of the concept of control and political regime is investigated. In the last part, results of the poll taken from 15 radios selected among the total 40 radios broadcasting nationwide, considering their rating and developed establishment structure, evaluated. According to results of the poll, private radios broadcasting nationwide believe in the necessity of control and auto-control. They try to establish better auto-control systems. They also wish that troubles due to current legal structure must be IVovercome. They want new legal structure not to be limiting but leading achievements in a better way.