Çevresel faktörlerin aktarlardaki ürün çeşitliliğine etkisi
The effect of environmental factors on product diversity in herbals
Yazar: HÜSEYİN EMRE GÜVENİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ELKIRAN
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, çevresel faktörlerin aktarlardaki ürün çeşitliliğine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Sinop, Tokat, Yozgat ve Sivas il merkezlerinde hizmet veren aktarlarla yüz yüze görüşülerek tarafımızca hazırlanan sorular sorulmuştur. Sorduğumuz sorularla bu illerde faaliyet gösteren, aktarlık mesleğini yapan ve ürün tercihi yapan kişilerin demografik bilgileri ve sattıkları bitkisel ürünlerin etnobotanik değerleri araştırılamaya çalışılmıştır. Verilen cevaplar il bazında ve diğer çalışılan illerle karşılaştırılmıştır. Bitki örneklerinin halk arasındaki isimleri ve bilimsel isimleri takson ve familya bazında ortaya çıkarılmıştır. Sonuçlara göre çalışma yapılan her ilin kendi içerisinde farklı potansiyellere sahip olduğu kanısına varılmıştır. Yapılan çalışmada mevsimsel olarak da değerlendirmeler yapılmıştır. Aktarlarda ürün kullanımının özellikle kış mevsimlerinde yoğunlaştığını ve yine mevsimlere göre ürünlerin kullanım amaçlarının değişiklik gösterdiği ortaya çıkmıştır. Bu sayede özellikle coğrafik faktörlerin etkisinden kaynaklı olarak, ürünlerin çeşitlilik ve kullanım amacı açısından farklılık gösterdiği görülmüştür. Elde edilen sonuçlar etnobotanik anlamda değerli olacağı gibi, yerel halkın kullandığı bitkisel ürünlerin gelecek nesillere aktarılabilmesi ve ülkemizin bitki zenginliğinin farkındalığının arttırılabilmesi açısından literatüre katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study aimed to investigate the effect of environmental factors on product diversity in herbalists. Within the scope of the study, questions prepared by us were asked by interviewing herbalists serving in the city centers of Sinop, Tokat, Yozgat, and Sivas. With the questions we asked, the demographic information of the people operating in these provinces, performing the herbalist profession and choosing the product, and the ethnobotanical values of the herbal products they sell were tried to be investigated. The answers given were compared based on provinces and with other provinces examined. The names and scientific names of the plant specimens among the public were presented based on taxa and family. According to the results obtained, it was concluded that each province where the study was conducted has different potentials within itself. Seasonal evaluations were also made in the study. It has been revealed that the use of products by herbalists intensifies especially in winter seasons and the usage purposes of the products vary according to the seasons. In this way, it has been seen that the products differ in terms of diversity and usage, especially with the effect of geographical factors. The results obtained will be valuable in terms of ethnobotany and will contribute to the literature in terms of transferring the herbal products used by the local people to future generations and increasing the awareness of the plant richness of our country.