Bazı yeni şeker mısırı tiplerinin Tokat - Kazova koşullarında bazı verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some yield and quality components of selected new sweet corn types in Tokat - Kazova conditions
Yazar: ŞULE KÜÇÜKYAÇCI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünya'da son yıllarda tüketimi hızla artmakta olan şeker mısırı Türkiye'de yeterince tanınmamaktadır. Türkiye'de yüksek verim ve kaliteye sahip şeker mısırı üretebilecek uygun ekolojik bölgeler olmasına rağmen bu bitkiyle yapılmış pek fazla çalışma mevcut değildir. Dünya'da gerek verim ve kalite gerekse yeni çeşitler geliştirmeye dönük çok sayıda çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı da, farklı tiplerde yeni şeker mısırı çeşitlerinin Tokat-Kazova koşullarında verim, bazı verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesidir.Bu araştırma, 2009 yılında Tokat-Kazova, koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada bitkisel materyal olarak farklı şeker oranları ve tane renklerine sahip IOChief, Lumina, Peaches & Cream, Merit, Silver Queen, Sunshine, Bodacious, Cellestial, Ambrosia, Envy, Vega, Extra Tender ve Fantastic isminde 13 adet F1 şeker mısırı çeşidi ile 1 adet Sakarya kompozit çeşit kullanılmıştır. Tarla denemeleri tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ekim, 7 m uzunluğundaki parsellere sıra arası 70 cm, sıra üzeri 20 cm olacak şekilde 11 Mayıs 2009 tarihinde elle yapılmıştır. Her bir parsel sekiz sıradan ibaret olup, tozlaşmaya önlemek amacıyla parsel arası boşluklara 2 şer sıra sorgum ekilmiştir. Araştırmada bütün parsellere 14 kg saf azot ve 3 kg P2O5 hesabıyla gübre verilmiştir. Fosforlu gübrenin tamamı ekimle birlikte, azotlu gübrenin ise yarısı ekimle, diğer yarısı bitkiler 40-50 cm ulaştığı zaman verilmiştir. Hasat 29 Temmuz-14 Ağustos tarihleri arasında tamamlanmıştır. Elde edilen veriler deneme desenine uygun olarak varyans analizine tabii tutulmuş ve önemlilik gösteren ortalamalar arasındaki farklılıkları saptamak için Duncan testi uygulanmıştır.Çeşitlerin tepe püskülü çıkarma süresi 51-58 gün, koçan püskülü çıkarma süresi 52-64 gün, olgunlaşma süresi 73-88 gün, bitki boyu 132-219 cm, koçan uzunluğu 18.0-22.2 cm, koçan çapı 41-47 mm, koçanda sıra sayısı 14-19 adet, koçan uç boşluğu 0.1-4.1 cm, koçanda tane sayısı 556.2-747.3 adet, tek koçan ağırlığı 184.1-233.4 g, tek koçanda taze tane ağırlığı 91.9-170.7 g, bitki başına koçan sayısı 1.00-1.15 adet, dekara koçan sayısı 3688-5774 adet, dekara taze koçan verimi 900-1364 kg, dekara taze tane verimi 503.8?838.6 kg, hasıl verimi dekara 1566 ile 3330 kg, ortalama suda çözünür kuru madde miktarı su tipli çeşitlerde 16.9, se tipli çeşitlerde 20.1 ve sh2 tipli çeşitlerde 12.8 °Brix, ortalama sakkaroz oranı su, se ve sh2 tipli çeşitlerde sırasıyla 19.4, 34.1 ve 33.0, L değerleri sarı renkli çeşitlerde 66.47-73.01, iki renkli çeşitlerde 67.68-72.58, beyaz renkli çeşitlerde 73.47-77.19 arasında, Hue değerleri sarı renkli çeşitlerde 83.23-89.16, iki renkli çeşitlerde 79.98-85.33, beyaz renkli çeşitlerde 80.72-82.43 arasında, Kroma değerleri sarı renkli çeşitlerde 28.75-33.98, iki renkli çeşitlerde 24.54-27.39 ve beyaz renkli çeşitlerde 14.09-20.36 arasında değişmiştir.Araştırmada, incelenen özellikler bakımından nem içerikleri dışında çeşitler arasında önemli farklılıklar elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; Tokat-Kazova için erken olgunlaşan Bodacious ve Fantastic, iyi koçan özellikleri gösteren Lumina, IOChief ve Cellestial, dekara koçan sayıları en yüksek Fantastic, Sunshine ve Vega, dekara taze koçan verimi ve taze tane verimi, hasıl verimi gibi özellikler bakımından ilk sıralarda yer alan Cellestial, Fantastic ve Silver Queen, yüksek sakkaroz oranı gösteren Fantastic (sh2) ve Bodacious (se) çeşitleri ön plana çıkmaktadır. Verim ve kalite özellikleri bütün olarak ele alındığında sh2 tipinde iki renkli Fantastic ve se tipindeki beyaz renkli Cellestial çeşitlerinin Tokat ve benzeri ekolojiler için önerilebileceği görülmektedir.

Abstract:
Sweet corn, a corn subspecies with rapidly growing consumption rates in the world, has not been adequately recognized in Turkey. Turkey has ecological regions suitable for sweet corn production, yet there is not enough study on sweet corn production in Turkey. Numerous studies have been conducted in the world on sweet corn with respect to yield, quality and new cultivar development. The purpose of this research was therefore to determine in Tokat-Kazova conditions the yield, certain yield and quality components of new sweet corn varieties with distinct endosperm types.The research was conducted in Tokat-Kazova and carried out in the 2009 growing season. Thirteen F1 sweet corn (IOChief, Lumina, Peaches &Cream, Merit, Silver Queen, Sunshine, Bodacious, Cellestial, Ambrosia, Envy, Vega, Extra Tender, Fantastic) varieties with varying sugar contents and grain colors and a composite variety (Sakarya) were used as plant materials. The trials was conducted by the randomized complete block experimental design with three replications. The seeds were sown in 7 m long eight-row plots with 70 cm between rows in 11 May 2009. Plant spacing within the rows was 20 cm. Sorghum was sown as two rows spaces among plots for controlling pollination. In the research, 14 kg pure N per decare and 3 kg P2O5 was applied to each plot. All of the phosphorus fertilizer was applied at sowing while nitrogen fertilizer was splitted, half applied at planting and half when the plants were 40-50 cm. Harvest was performed from 29 July-14 August. The data collected from the trials were subjected to the analysis of variance in accordance with the experimental design, and the means with statistically significant differences were compared using the Duncan multiple range test.Tasseling periods of varieties varied from 51 to 58 days, silking periods from 52 to 64 days, fresh maturity periods from 73 to 88 days, plant height from 132 to 219 cm, ear length from 18.0 to 22.2 cm, ear diameter from 41 to 47 mm, number of row per ear from 14 to 19, percent end-fill from 0.1 to 4.1 cm, number of kernel per ear from 556.2 to 747.3, single ear weight from 184.1 to 233.4 g, fresh kernel weight per ear from 91.9 to 170.7 g, number of ear per plant from 1.00 to 1.15, number of marketable ear per decare from 3688 to 5774, fresh ear yield per decare from 900 to 1364 kg, fresh kernel yield per decare from 503.8 to 838.6 kg, fodder yield per decare from 1566 to 3330 kg, the average of total sugar was 16.9 °Brix in the su type varieties, was 20.1 °Brix in the se type varieties and was 12.8 °Brix in the sh2 type varieties, the average of sugar (sucrose) contents were 19.4, 34.1 and 33.0 in the su, se and sh2 type varieties, respectively, L value varied from 66.47 to 73.01 in the yellow-colored varieties, from 67.68 to 72.58 in the bicolor varieties, from 73.47 to 77.19 in the white- varieties, Hue value varied from 83.23 to 89.16 in the yellow-colored varieties, from 79.98 to 85.33 in the bicolor varieties, from 80.72 to 82.43 in the white-colored varieties and Croma value varied from 28.75 to 33.98 in the yellow-colored varieties, from 24.54 to 27.39 in the bicolor varieties, from 14.09 to 20.36 in the white-colored varieties.In the trial, differences among varieties were significant for all studied characters, except for humidity rate. According to results; early maturity period with Bodacious and Fantastic, good ear characteristics with Lumina, IOChief and Cellestial, the highest number of marketable ear per decare with Fantastic, Sunshine and Vega, the highest value of ear, fresh kernel and fodder yield per decare with Cellestial, Fantastic and Silver Queen, the highest sucrose rate with Fantastic (sh2) and Bodacious (se) were suitable sweet corn varieties for Tokat-Kazova. Fantastic with sh2 type, bicolor and Cellestial with se type, white-colored can be recommended for Tokat and the same regions when taking into the all of yield and quality characteristics investigated.