Tip 1 diyabetli ve sağlıklı çocuklarda ağız-diş sağlığının ve ağız kokusunun değerlendirilmesi
Evaluation of oral and dental health and dental odor in type 1 diabetic and healthy children
Yazar: TAYYİBE ASLIHAN İŞCAN
Danışman: PROF. DR. MERYEM UZAMIŞ TEKÇİÇEK
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2018
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız kokusu = Halitosis ; Ağız sağlığı = Oral health ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Tip 1 Diyabetli ve Sağlıklı Çocuklarda Ağız-Diş Sağlığının ve Ağız Kokusunun Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Tezi, Ankara, 2018. Diabetes Mellitus; karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmalarında bozuklukların görüldüğü, çevresel ve genetik faktörlerden kaynaklanan, hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. Diabetes Mellitus'un temel olarak insülin bağımlı (tip 1 diyabet) ve insülin bağımlı olmayan (tip 2 diyabet) iki alt tipi tanımlanmıştır. Hastalığa bağlı olarak ağızda da bazı problemler görülebilmektedir. Bu çalışmada, tip 1 diyabeti olan ve olmayan çocukların ağız diş sağlığı durumlarının ve ağız diş sağlığıyla ilişkili alışkanlıklarının belirlenmesi ile ağız kokusu durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Hacettepe Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı'nda takipli tip 1 diyabetli çocuklar ve Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na başvurmuş sağlıklı çocuklar araştırmaya dahil edilmiştir. Velilerden yazılı onam alınmış, çocuklara ve velilere yönelik anket formu doldurulmuştur. Çocukların ağız-diş muayeneleri ayna, periodontal sond ve ünit ışığı altında; hava su spreyi ile dişler kurutularak yapılmıştır. Diş çürükleri; dmft/dmfs, DMFT/DMFS ve ICDAS II indeksleri, D0-D4 skalası ile; tedavi edilmemiş diş çürüklerinin yumuşak dokuda oluşturduğu klinik sonuçlar pufa indeksi ile; dişeti sağlığı ve plak durumu ile ilişkili kayıtlar ise gingival indeks ve plak indeksi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, çocuklarda organoleptik yöntem ve sülfür monitorizasyonu yöntemi ile ağız kokusu değerlendirilmiştir. Tüm çocukların yaşları 6-13 arasındadır. Tip 1 diyabetli 50 çocuğun (24 erkek, 26 kız) ortalama yaşı 10,3±2,1 ve tip 1 diyabeti olmayan 50 çocuğun (30 erkek, 20 kız) ortalama yaşı 9,9±1,5'tir. Tip 1 diyabetli çocukların ortalama dmft, dmfs, DMFT ve DMFS indeksleri sırasıyla 3,97±3,71; 9,41±10,61; 1,04±1,50 ve 1,34±2,20 olarak bulunmuştur. Sağlıklı çocukların ortalama dmft, dmfs, DMFT ve DMFS indeksleri sırasıyla 4,85±3,70; 12,51±11,43; 0,82±1,26 ve 1,34±2,26 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabetli çocukların %60,0 ve tip 1 diyabeti olmayan çocukların %58,0'ında kaviteli diş çürüğü gözlenmiş olup, ICDAS II indeksine göre tip 1 diyabetli çocukların %42,0'ında ve sağlıklı çocukların %56,0'ında ileri derecede diş çürüğü olduğu saptanmıştır. pufa prevalansı her iki grubun toplamında %20,6 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabeti olan çocukların ortalama plak ve gingival indeksi sırasıyla 1,15±0,83; 0,50±0,58 ile sağlıklı çocukların bu değerleri sırasıyla 1,40±0,65 ve 0,54±0,58 olup, iki grup arasında plak indeksinde yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,04). Tip 1 diyabetli çocukların %12,0'ında ve sağlıklı çocukların %18,0'ında uçucu sülfür bileşikleri (VSC) ≥150 ppb ve her iki grupta da organoleptik değerlendirmede alınan en yüksek skor 1 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, diş hekimleri tip 1 diyabete eşlik eden ağız sağlığı problemlerinin belirtilerinin farkında olmalıdır. Çocuk ve ailesine ağız-diş sağlığının, düzenli ağız bakımı ve diş hekimine gitmenin önemi vurgulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: tip 1 diyabet, çocuk, ağız sağlığı, ağız kokusu.

Abstract:
Assessment of the Oral Health Status and Halitosis of Healthy and Type 1 Diabetic Children. Hacettepe University, Faculty of Dentistry, Specialty Thesis in Pediatric Dentistry, Ankara, 2018. Diabetes Mellitus is a chronic metabolic disease characterized by hyperglycemia with disturbed carbohydrate, fat and protein metabolism, which can be caused by environmental and genetic factors. In general, two subtypes of Diabetes Mellitus have been defined as insulin-dependent (type 1 diabetes) and non-insulin dependent (type 2 diabetes). Some findings related to the disease may also be observed in the mouth. In this study, it was aimed to evaluate the oral health status, oral health related habits and halitosis of children with and without type 1 diabetes. The study was approved by Hacettepe University, Non-invasive Research Ethics Committee. The children with type 1 diabetes who had been under control by the Department of Pediatric Endocrinology, in Hacettepe University Medical Faculty and healthy children who had referred to the Faculty of Dentistry were included in the study. Written informed consents were obtained from the parents and a questionnaire was filled out for the children and their parents. The children's oral and dental examinations were performed under dental unit lighting using a mirror and explorer and by air-drying the teeth. The oral health status was evaluated by dmft/s, DMFT/S, D0-D4, ICDAS II indices. The effect of untreated teeth on the soft tissues was determined by pufa index whereas plaque and gingival health were evaluated by plaque and gingival indices. In addition, halitosis was determined by organoleptic assessment and sulfur monitoring methods. The age range of all children was 6-13 years. The mean age of the 50 children with type 1 diabetes (24 boys, 26 girls) was 10.3 ± 2.1 whereas the mean age of 50 healthy children (30 boys, 20 girls) was 9.9 ± 1.5. The mean dmft, dmfs, DMFT and DMFS indices of the children with type 1 diabetes were 3.97 ± 3.71; 10.61 ± 9.41; 1.04 ± 1.50 and 1.34 ± 2.20, respectively. The mean dmft, dmfs, DMFT and DMFS indices of the healthy children were 4.85 ± 3.70; 12.51 ± 11.43; 0.82 ± 1.26 and 1.34 ± 2.26, respectively Cavitated caries lesions were observed in 60.0% of children with diabetes and in 58.0% of children without diabetes. İt was found that 42.0% of children with diabetes and 56.0% of children without diabetes had severe decay according to the ICDAS II index. The prevalence of pufa was found to be 20.6% in both groups. The mean plaque and gingival index of children with type 1 diabetes was 1.15 ± 0.83 and 0.50 ± 0.58, respectively. Those values were 1.40 ± 0.65 and 0.54 ± 0.58 for healthy children, respectively and there was a statistically significant difference between the two groups with respect to plaque index (p = 0.04). In 12.0% of children with type 1 diabetes and in 18.0% of healthy children, volatile sulfur compounds (VSC) were determined to be ≥150 ppb and the highest score in the organoleptic evaluation was 1 in both groups. As a conclusion, pediatric dentists should be aware of the symptoms related to the oral health problems accompanying type 1 diabetes. It is important to emphasize the importance of oral and dental health, regular oral care and dental visits both to the patients and parents. 

Key Words: Type 1 diabetes, children, oral health, halitosis.