Hiperaktvite ve dikkat eksikliği olan çocuklarda aile tutum ve davranış ve duygu durumlarının etkisi
Attention deficit hiperactivity disorder diagnosed children's 
parents' attitudes, behaviors and emotional statement
Yazar: AYŞE HANDAN ÖZKAN SELİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAVVA NÜKET İŞİTEN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile tutumu = Family attitude ; Duygudurum = Mood ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktivite bozukluğu = Hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada,  Nöropsikiyatri  Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi 

Polikliniklerinde 5 ile 16 yaş aralığında yer alan "Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite 

Bozukluğu" tanısı almış çocukların anne babalarının tutum, davranış ve duygu 

durumları  ile; 5 ile 16 yaş aralığında yer alan  normal çocukların, anne babalarının 

tutum, davranış ve duygu durumlarının çocuklarına olan etkilerini karşılaştırılarak, bu 

alanda yapılacak çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. 

Anne ve babaları ile sağlıklı özdeşim kuran çocuklar "Kontrol Grubu" olarak 

belirlenmiştir.Ayrıca kontrol grubunda yer alan çocukların anne babalarının tutum, 

davranış ve duygu durumları değerlendirilmiş  ve bu durumun  çocuklarda Dikkat 

Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nu etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. 

Anne ve babaları ile sağlıklı özdeşim kuramayan çocuklar ise "Deney Grubu"  

olarak belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunda yer alan çocukların  anne ve babalarının 

tutum, davranış ve duygu durumlarının çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite 

Bozukluğu'nu etkileyip etkilemediği araştırılmıştır.

Araştırma evreni NP İstanbul Hastanesine Çocuk Ruh Sağlığı bölümüne 

başvuran DEHB tanısı almış 5 ile 16 yaş aralığında yer alan çouklar ve bu çocukların 

anne babaları yer almaktadır. Kontrol grubunda yer alan çocuklar ve bu çocukların anne 

ve babalar ise İstanbul içinde random seçilerek oluşturulmuştur. Araştırma tarama 

modelindedir. 

Araştırmadan elde edilen veriler "SPSS Versiyon 20" programı kullanılarak 

analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.Araştırmada, Beck Depresyon Envanteri(BDE), Beck 

Anksiyete Envanteri (BAE), Conner's Aile Değerlendirme Formu (CAD), 4-18 Yaş 

Çocuk ve Gençler İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL), Aile Hayatı ve Çocuk 

Yetiştirme Tutum Ölçeği (PARI) uygulanmıştır. 

Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki grup arasındaki farkı belirlemek için 

Mann Whitney-U testi, ölçek boyutlarının kendi aralarındaki ve kendi içindeki alt 

faktörlerle olan ilişkilerini incelemek için pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. 

Kesikli verilerin karşılaştırılmasında iki grup arasındaki farkı belirlemek için Ki-Kare 

testi, Mann Whitney U testi, gözelerin herhangi birinde 4' den küçük veri bulunuyorsa 

Fisher's Exact Test kullanıldı. Danışan grubunda kontrol grubuna göre ölçeklerin artış 

miktarını belirlemek için Lojistik Regresyon analizi uygulanmıştır.

Sonuç olarak; Hiperaktivite belirlemek amacı için ölçekler tek tek 

uygulandığında istatistiksel olarak  en belirleyici olanlar; CBCL' alt testleri  , Conner' s 

alt testleri olarak bulunmuştur. PARI Anne ve Baba tutum ölçekleri alt testleri olan, 

Aşırı Koruyucu Annelik Boyutu, Demokratik Davranma ve Eşitlik Tanıma, , Ev 

Kadınlığını Reddetme, Karı Koca Geçimsizliği, Baskı ve Disiplin ile Dikkat Eksikliği 

ve Hiperaktivite Bozukluğu arasında düşük seviyede  anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. 

Beck Anksiyete ve Beck Depresyon Envanterleri ile Hiperaktivite ve Dikkat Eksikliği 

arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir.



Anahtar Sözcükler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, dikkat eksikliği, hiperaktivite, anne baba tutum, davranış ve duygu durumları.

Abstract:
In this research, children with "Attention Deficit Hyperactivity Disorder" between the 

ages of 5 and 16 who were diagnosed by NP Hospital's Psychiatry Polyclinic for 

Children and Adolescence, and their parents' attitudes, behaviors and emotional 

statements are aimed to compare with  between the ages of 5 and 16 normal children 

and their parents' attitudes, behaviors and emotional statements and intented to 

contribute to the studies in this area. 

The children who have healthy identification, had been defined as "Control 

Group". Furthermore their parents' attitudes, behaviors and emotional statements have 

been evaluated. In addition,  the effect or no effect of parental attitudes, behaviors and 

emotional statement on the Attention Deficit Hyperactivity Disorder had been 

On the other hand, the children who don't have healthy identification, have been 

defined as "Sample Group". Furthermore their prents' attitudes, behaviours and 

emotional statements had been evaluated. In addition,  the effect or no effects of 

parental attitudes, behaviors and emotional statement on the Attention Deficit 

Hyperactivity Disorder had been investigated.

The sample group have been choosen from NP Hospital. 5-16 years old children  

who consult to Children Mental Health Department and diagnosed with Attention 

Deficit Hyperactivity Disorder and their parents were investigated. The control group 

children and their mother and father were rondomly selected from İstanbul. Survey 

Obtained data are analized by SPSS version 20 program and interpreted. Beck 

Depression Inventory (BDE), Beck Anxiety Inventory (BAE), Conner's Parent Rating 

Scale (CAD),  4-18 Child Behaviour Checklist For Ages 4-18 (CBCL), Parent Attitude 

Research Instrument (PARI) were used for this research. 

Mann Whitney-U Test is used to compare and determine the differences between 

two groups.  Pearson Correlation Coefficient is used to analyze the internal dimensions 

of  scales and the relationships with sub-factors. Ki-Square Test and Mann Whitney U 

Test are used to determine the differences between to groups and to compare  discrete 

datas. Fisher's Exact Test is used if there is a value below 4 in a cell.  Logistic 

Regression Analyze is used to determine the scales increase; in the sample groups 

In conclusion; the Sub-tests of CBCL and Sub-tests of Conner's are the most 

defining factors to identify Hiperactivity Disorder as statistically. Extreme Protective 

Motherhood, Democratic Attitudes and Equality, Rejecton of Housewife Role, Marriage 

Problems, Disciplinary and Press which are sub-tests of  Parent Attitude Research 

Instrument (PARI); has got a meaningful relationship with ve Attention Deficit 

Hyperactivity Disorder. Also a meaningful relationship is found Beck Anxiety and Beck 

Depression Inventory with  Attention Deficit Hyperactivity Disorder.



Key Words: Attention Deficit Hyperactivity Disorder Attention Deficit, Hyperactivity, Parental attitude, behaviour, emotional statement.