Mimari tasarımda biçim-teknoloji ilişkisinin incelenmesi: ''Tünel Kalıp ile Mimari Biçim Oluşturma Olanakları''
Examination of relation between form and technology in architectural design: "Possibilities of Obtaining Form With Tunnel Formwork."
Yazar: MÜRÜVVET TAMER AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TAYFUN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'de Başbakanlık Toplu Konut İdaresinin (Toki) kurulması ile birlikte toplu konut üretiminde büyük artışların olduğu gözlenmektedir.  Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde üretilen toplu konutlarda yapı üretim teknolojisi olarak tünel kalıbın seçildiği görülmektedir. Geleneksel kalıp teknolojilerine nazaran çok daha rasyonel olan tünel kalıp teknolojisi hız, maliyet, kalıp, kullanım ömrü, depreme dayanıklılık gibi konularda büyük konut açığı olan ülkeler için doğru bir tercih olarak değerlendirilmektedir. Kullanılan bu teknoloji ile Türkiye'de ki konut açığı büyük oranda kapatılmıştır, ancak; tünel kalıp teknolojisi ile üretilen konutlarda bölgesel iklim faktörleri,  topografyaya uyum, benzer tiplerin kullanılmasıyla oluşan monotonluk,  farklı mimari form arayışına gidilmemesi bu teknolojinin olumsuz tarafları olarak görülmektedir. Bu tez çalışmasında öncelikle tünel kalıp teknolojisi tanıtılmış ve bu teknoloji ile üretilen konutlara farklı coğrafi, iklimsel bölgelerden örnekler verilmiştir. Diğer bölümde ise konut tipolojisinden ve mimarlıktaki biçim yaklaşımlarından bahsedilmiştir. Tezin özgün savı ise tünel kalıbın hızlı üretim özelliğini değiştirmeden ve farklı teknolojiler bir arada kullanılmadan,  mimari biçimlendirme farklı biçimlerin üretilebileceği önerilmektedir.  Bu amaçla mimari biçim yaklaşımları ve konut tipolojisi matrisi yapılmıştır. Bu matriste konut tipleri tünel kalıplar kullanılarak, mimari biçimlendirme yaklaşımlarına uygun farklı şemalar üretilmiştir.  Mimari biçimlerin üretilmesi tünel kalıp teknolojisinin hızından vazgeçmeden topografya, yönlenme, farklı coğrafi bölgeler ve iklim bölgelerine uygun farklı ve özgün konut biçimlerinin üretilebileceğini göstermektedir. Kavramsal olan bu şemalar tasarım alanına uygun biçimde mimari tasarımcılar tarafından geliştirilebilir.  Tez çalışmasının sonucunda birden fazla tünel kalıp çeşidinin kullanılması ile yerine özel özgün konut tasarımlarının olabilirliği, gerek mimari tasarımda gerekse kentsel yapılaşmada olumlu sonuçlar getireceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In conjunction with the establishment of the Republic of Turkey Prime Ministry Housing Development Administration (TOKİ), anenormous increase has been observed in housing production. Tunnel formwork system has been witnessed to be preferred in Turkey as mass housing production technology. When compared to the traditional formwork technologies, tunnel formwork technology, which is specifically efficient, has been evaluated as the accurate choice for the countries with huge housing deficit, on such subjects as cost-effectiveness, formwork lifecycle, speed, earthquake resistance. The housing deficit in Turkey has been closed with this technology used, however; in the houses constructed through formwork systems, regional climatic factors, compatibleness with topography, stereotypicality arising from the utilization of identical models, and  not setting off on a quest for dissimilar architectural forms have been considered as the negative sides of this technology. In this thesis study, the tunnel framework systems have been principallyintroduced, and the different examples for the houses built through this technology have been given from various geographical and climatic regions. In the other part, housing typologies and the morphological approaches in architecture have been discoursed. The sole argument of this thesis is to recommend that the diverse morphologies can be produced in architectural morphology without changing the rapid production property of tunnel formwork and using the various technologies together. For this purpose, the architectural morphological approaches and the housing typology matrix have been completed. In this matrix, housing types have been produced by using tunnel formworks with different schemes in accordance with the architectural morphology. The production of the architectural morphology shows that the distinctive housing in conformity with topography, orientation, and different geographical and climatic areas can be achieved without giving up tunnel formwork. These conceptual schemes can be improved by architectural designers in a way pursuant to design area. As a result of the thesis, it has been concluded that the use of multiple types of formworks allows for the possibility of exceptional and specific constructions and the positive results both in architectural design and urban construction.