Doğaya duyarlı mimarlıkta çağdaş teknolojilerden yararlanılması üzerine bir araştırma
An Investigation about high techniology competible on sustainable architecture
Yazar: ECEHAN ÖZMEHMET
Danışman: PROF. DR. ORCAN GÜNDÜZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Modern mimari = Modern architecture ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture

Özet:
21. yüzyıla girerken, daha sağlıklı bir geleceğe olanak sağlanması amacıyla, sürdürülebilir kentleşme, yapılaşma ve mimarlık kavramları yaygın biçimde tartışılmaktadır. Çevre sorunları, tüm canlı varlıkları, yaşam çevrelerini ve de sonuçta insanlığı ciddi bir şekilde tehdit etmektedir. Daha iyi bir yaşam amacıyla geliştirilen teknolojiler, doğanın yoğun biçimde sömürülmesine ve bozulmasına neden olurken, günümüzde insanların daha sağlıklı bir çevrede varolmalarına hizmet etmek durumundadır. Bu amaçla, sürdürülebilir, doğaya duyarlı mimarlık konusu yeni bir strateji oluşturmuştur. Doğaya duyarlı mimarlık uygulamaları ve örnekleri farklı boyutlarda ele alınabilir; topografya ile bütünleşen yapılar, doğanın içinde fark edilmeyen yapılar (toprağa gömülü yapılar gibi), binaların olabildiğince az ve doğanın daha fazla olduğu mimarlık, ekolojik yapılar gibi. Ancak, bu çalışmada, özellikle kentsel yaşantının yer aldığı, yoğun kullanımı olan yapılarda çağdaş teknolojilerin desteği ile doğaya duyarlı mimari çözümler üzerine yoğunlaşılmıştır. Giriş bölümünde, teknolojideki gelişmeler ve ihtiyaçların içerik ve boyutlarının değişmesi ile doğaya verilen zarar sonucu insanoğlunun çözüm arayışları ele alınmıştır. İkinci bölümde, doğaya duyarlı mimarlığın tarihsel sürecine kısaca değinilmiş, doğaya duyarlı yapıların önem ve gereği incelenmiştir. Doğaya duyarlılığın fosil kökenli, tükenebilir enerji kaynaklarının kullanımı yerine, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla sağlanabileceği açıklanmış ve bu kaynaklardan, mimarlık bağlamında kullanılan güneş ve rüzgar enerjileri araştırılmıştır. Bu bölümde ayrıca, yapılarda doğaya duyarlılığın parametreleri maddeler halinde tanımlanmıştır.VI Üçüncü bölümde, doğaya duyarlı bir yapıda tasarım kriterleri araştırılmıştır. İlk olarak, yapının dış çevre koşullarına doğrudan maruz kalan yapı kabuğuna değinilmiştir. Daha sonraki bölümde örneklenen yapıların tasarlanma süreçlerinde yararlanılan iklimsel verilerin açıklandığı, doğadan yararlanma şekilleri, doğal pasif ısıtma, doğal soğutma ve doğal aydınlatma konulan detaylı olarak incelenmiştir. Bu konulara ek olarak, yapılarda özel konumlan olan atriyum ve seralar ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, çağdaş teknolojiler kullanılarak oluşturulan doğaya duyarlı yapılarla ilgili olarak yurtdışından ve Türkiye'den örnekler incelenmiştir. İklimsel veriler bakımından çok uygun olduğu halde, Türkiye'de var olan ömek sayısının azlığı, örnek seçiminde kısıtlayıcı bir faktör olmuştur. Çalışmanın sonuç kısmını oluşturan beşinci bölümde ise, irdelenen örnekler ışığında "doğaya duyarlı mimarlık" olgusu tartışılarak bu konunun geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması değerlendirilmiş, öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
As we approach to the 21st Century, the principles of the sustainable urbanism, construction and architecture are widely discussed with the aim of providing a healthier future for man kind. The environmental problems threaten the whole living creatures, their living environments and humanity in a serious way. The technologies developed to provide a better life cause hazardous side effects, however, they expect to serve the humanity to live in a healthier environment. Keeping these in mind, sustainable and environmentally sensitive architectural concept has developed new strategies. In Introduction, as the results of technological developments and the needs, the damage given to the nature is evaluated. In Chapter 2, the historical development of environmentally sensitive architecture is briefly given and the importance of this concept is discussed. Furthermore, instead of using fossil energy sources, renewable energy sources such as solar and wind energies are studied. These renewable energy sources are evaluated in term of architecture. Moreover, in this chapter, the sensitivity parameters for buildings being compatible to the nature are itemised. In Chapter 3, the design criteria for being compatible to nature are investigated. First, outside conditions of the building being subjected to the environmental threat is evaluated. Then during designed examples, the use of climatic data such as topographic conditions, natural heating, cooling and day-lighting are studied in details. Furthermore, the special cases such as atrium and greenhouses are studied.vnı In Chapter 4, examples of buildings, built using high technology compatible to the nature, are studied both in the World and Turkey. Despite being climatically favourable, the low number of the examples in Turkey became a limit for the study. In the conclusion part of this thesis, the parameters of the environmentally sensitive buildings are critically evaluated and for the development and wide applications of this technology in Turkey are proposed.