Pamukta gölgeleme ve normal gelişme koşullarında verim, kalite ve bazı fizyolojik parametrelerin belirlenmesi
Determination of yield, quality and some physiological parameters under shading and normal growing conditions in cotton
Yazar: ÖMER KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE KARADEMİR
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lif kalitesi = Fiber quality ; Pamuk = Cotton ; Verim = Yield ; Yüksek sıcaklık = High temperature

Özet:
Bu araştırma normal gelişme ve % 30 gölgeleme koşullarında yetiştirilen 5 farklı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşidinde gölgelemenin pamuk verimine, lif kalitesine ve bazı fizyolojik parametrelere etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Denemede 5 pamuk çeşidi (DP 499, Stoneville 468, Stoneville 498, MAY 455, MAY 558) ve %30 gölge sağlayan gölge tülü materyal olarak kullanılmıştır. 
Araştırmada normal ve gölgeleme koşullarının kütlü pamuk verimi, lif verimi, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı, boğum sayısı, boy/nod oranı, koza sayısı ve ilk el kütlü oranı üzerine önemli etkilerinin olduğu, çeşitler arasında ilk meyve dalı boğum sayısı, meyve dalı sayısı, boğum sayısı, koza ağırlığı, koza kütlü ağırlığı, çırçır randımanı ve ilk el kütlü oranı özelliklerinde önemli istatistiki farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. 
Normal gelişme koşullarında kütlü pamuk veriminin 353,75 kg/da, gölgeleme koşullarında ise 263,81 kg/da olduğu, lif pamuk veriminin ise normal gelişme koşullarında 158,99 kg/da, gölgeleme koşullarında ise 118,19 kg/da olduğu, gölgeleme ile kütlü pamuk veriminin % 25,42 oranında, lif pamuk veriminin ise % 26,66 oranında azaldığı belirlenmiştir. Gölgelemenin lif kalite kriterlerine önemli bir etkisinin olmadığı, kısa lif oranının gölgeleme ile arttığı, lif üniformite oranında uygulama x çeşit interaksiyonunun önemli olduğu tespit edilmiştir. 
Araştırma sonucunda gölgeleme ile kütlü pamuk verimi, lif pamuk verimi, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı ve boğum sayısının azaldığı, odun dalı sayısı, koza sayısı, boy/nod oranı, ilk el kütlü oranı ve kısa lif oranının arttığı, gölgelemenin yüksek sıcaklığın etkisini azaltarak pamuk veriminde ve kalitesinde olumlu bir etki yaratmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to determine the effects of shading on cotton yield, fiber quality and some physiological parameters in 5 different cotton (Gossypium hirsutum L.) varieties grown under normal development and 30% shading conditions. In the experiment 5 cotton varieties (DP 499, Stoneville 468, Stoneville 498, MAY 455, MAY 558) and 30% shade providing shade netting were used as material. 
In the study, it was determined that normal and shading conditions had significant effects on seed cotton yield, fiber yield, number of monopodial branches, number of sympodial branches, number of node of first fruiting branch, number of nodes, height/node ratio, number of bolls and first picking percentage. It was determined that there were significant statistical differences among the varieties in the number of node of first fruiting branch, number of sympodial branches, number of nodes, boll weight, seed cotton boll weight, ginning percentage and first picking percentage
It was determined that the seed cotton yield was 353,75 kg/da under normal development and 263,81 kg/da under shading conditions, fiber yield was 158,99 kg/da under normal development and 118,19 kg/da under shading conditions, and that the seed cotton yield decreased by 25,42% and the fiber yield decreased by 26,66% with shading. Shading did not have a significant effect on fiber quality criteria, the short fiber ratio increased with shading, and the application x variety interaction was significant in fiber uniformity ratio. 
As a result of the study, it was determined that with shading, seed cotton yield, fiber yield, number of sympodial branches, number of node of first fruiting branch, number of node decreased, number of monopodial branches, boll number, height/node ratio, first picking percentage and short fiber index increased, and shading did not have a positive effect on cotton yield and quality by reducing the effect of high temperature.