21. yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri ölçeğinin geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Development of the 21st century digital literacy skills scale, validity and reliability study
Yazar: RÜSTEM KALAYCI
Danışman: PROF. DR. NECMİ EŞGİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim kademesindeki öğrencilerin ve öğretmenlerin 21. yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri ile ilgili görüşlerini belirlemeye dönük geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. Ölçek geliştirme aşamasında ilk önce kapsam geçerliği sağlamış ve 3 alt bileşenden (bilgi okuryazarlığı, medya okuryazarlığı, teknoloji okuryazarlığı) oluşan 102 maddelik madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşü sonrası 102 madde toplamda 94 maddeye düşürülmüş ve ölçek geliştirme aşamasının ilk uygulaması için toplam 794 kişiye ölçek uygulanmıştır. İlk uygulama sonucunda elde edilen veriler her bir bileşen için ayrı ayrı açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve güvenirlik çalışmalarına tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda geçerlik ve güvenirliği sağlanmış toplam 48 maddeden oluşan (bilgi okuryazarlığı alt bileşeni iki faktörlü, medya okuryazarlığı 3 faktörlü ve teknoloji okuryazarlığı alt bileşeni 3 faktörlü) ölçek elde edilmiştir. Ölçeğin faktör yapısının uygunluğunun test edilmesi için ölçek toplam 418 kişiye uygulanarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonucunda ölçeğin faktör yapısı (uyum indeks değerleri) istenilen referans aralıklarında çıkmıştır. Çalışmanın alt amaçları doğrultusunda öğrencilerin cinsiyeti ve öğretmenlerin kıdem yılı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre sadece teknoloji okuryazarlığı açısından erkek öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık gözlemlenmiştir. Öğrenci ve öğretmenler arasında tüm boyutlar arasında öğretmenler lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Ölçeğin tüm analiz çalışmaları sonucunda toplam 42 maddeden oluşan geçerliği ve güvenirliği yeterince kanıtlanmış ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilir bir ölçek geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop a valid and reliable scale to determine the opinions of secondary school students and teachers about 21st century digital literacy skills. In the scale development phase, firstly, content validity was ensured and an item pool of 102 items was created, consisting of 3 sub-components (information literacy, media literacy, technology literacy). After the expert opinion, 102 items were reduced to 94 items in total and a total of 794 people were administered the scale for the first application of the scale development phase. The data obtained as a result of the first application were subjected to exploratory factor analysis (EFA) and reliability studies for each component separately. As a result of the analysis, a total of 48 items (information literacy subcomponent with 2 factors, media literacy with 3 factors, and technology literacy subcomponent with 3 factors) was obtained. In order to test the suitability of the factor structure of the scale, confirmatory factor analysis (CFA) was performed by applying the scale to a total of 418 people. As a result of the analysis, the factor structure (fit index values) of the scale were found within the desired reference ranges. In accordance with the sub-objectives of the study, there was no significant difference according to the variables of the gender of the students and the seniority of the teachers. According to the gender variable of the teachers, a significant difference was observed in favor of male teachers only in terms of technology literacy. It was observed that there was a significant difference between students and teachers in favor of teachers among all dimensions. As a result of all the analysis studies of the scale, a scale consisting of 42 items, which can be applied to secondary school students with proven validity and reliability, was developed.