Türkiye'nin Ege kıyılarında avlanan lipsoz (Scopaena scrofa linnaeus, 1758) balığını enfekte eden anısakis türlerinin (Nematoda: Anisakidae) moleküler teşhisi
Molecular identificaton of Anisakis species  (Nematoda: Anisakidae) infecting red scorpionfish (scopaena scrofa linnaeus, 1758) caught in the Aegean coasts of Turkey
Yazar: COŞKUN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKMEN ZAFER PEKMEZCİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anisakis = Anisakis ; Balıklar = Fishes ; Dizi analizi = Sequence analysis ; Dizi analizi-DNA = Sequence analysis-DNA ; Ege Denizi = Aegean Sea ; Ege kıyıları = Aegean offshore ; Endoparazitler = Endoparasites ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Scorpaena scrof = Scorpaena scrof ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bugüne kadar Türkiye karasularında avlanan ticari değeri yüksek olan lipsoz (Scorpaena scrofa Linnaeus, 1758) balıklarını enfekte eden Anisakis (Nematoda: Anisakidae) türlerinin varlığı hakkında herhangi bir araştırma yapılmamıştır. Bu araştırmada ilk kez Ege Denizi kıyılarında avlanan lipsoz balıklarında Anisakis larvalarının enfeksiyon oranı, yoğunluğu ve bolluğunun araştırılması ile larvaların moleküler olarak tür düzeyinde identifikasyonlarının yapılması amaçlanmıştır.
Ege Denizi'nde (FAO 37.3.1) avlanan 272 lipsoz balığı parazitolojik yönden incelenmiştir. Lipsozlardan nematod larvaları toplanmış, sayılmış ve larvaların morfolojik identifikasyonları yapılmıştır. Sonrasında identifiye edilen Anisakis larvaların rDNA ITS gen bölgesi PZR ile çoğaltılmış ve Hha I ile Hinf I enzimleri kullanılarak RFLP analizleri yapılmıştır. RFLP ile tür teşhisleri yapılan bazı Anisakis larvaların mtDNA cox 2 gen bölgeleri çoğaltılmış ve DNA dizi analizleri ile tür doğrulamaları yapılmıştır. 
Sonuç olarak 272 lipsoz'un 26'sı Anisakis spp. larvaları ile enfekte bulunmuş ve enfeksiyon oranı %9,6 olarak belirlenmiştir. Anisakis spp. larvalarının enfeksiyon yoğunluğu 2,8 (1‒21 larva) ve enfeksiyon bolluğu 0,2 olarak saptanmıştır. Lipsozlardan toplam 74 Anisakis spp. larvası karın boşluğu, iç organlarının yüzeyi ve mezenteryumdan toplanmıştır. Lipsozların kas dokularında Anisakis spp. larvaları bulunmamıştır. Lipsoz balıklarında ilk kez Anisakis pegreffii, A. typica, A. simplex (s.s) x A. pegreffii hibrit genotip ve A. ziphidarum türleri moleküler olarak identifiye edilmiştir. Bu araştırma ile ülkemiz karasularında ilk kez A. ziphidarum rapor edilmiştir. Bunun yanında lipsoz türünün A. ziphidarum, A. typica ve A. simplex (s.s.) x A. pegreffii hibrit genotip için yeni bir ara/paratenik konak olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak lipsozlarda zoonoz karakterli A. pegreffii varlığı halk sağlığı açısından tüketicilere risk oluşturabilir. Ayrıca, tüketicilerde Anisakis pegreffii ile enfekte lipsozların tüketilmesi sonucunda parazitik alerji gelişebilir. Bu araştırmanın sonuçları yetkililerin gıda güvenliği için Anisakis'e bağlı alerji riskini azaltmak için HACCP programını yeniden düzenlemelerinde önemli bir etkiye sahip olacaktır.

Abstract:
To date, no research has been conducted on the presence of Anisakis species (Nematoda: Anisakidae) that infect high commercial value red scorpionfish Scorpaena scrofa (Linnaeus, 1758) caught in Turkish marine waters. Therefore, it was aimed to investigate the prevalence, mean intensity, and mean abundance of Anisakis larvae, and to molecularly identify the larvae at species level in red scorpionfish caught in the Aegean Sea coasts of Turkey for the first time in the present study.
Parasitological examination of 272 red scorpionfish caught in the Aegean Sea (FAO 37.3.1) were performed. Nematode larvae were collected, counted, and morphological identification of larvae was made. Subsequently, the rDNA ITS gene region of identified Anisakis larvae was amplified by PCR, and RFLP analysis was performed using Hha I and Hinf I restriction enzymes. The mtDNA cox 2 of some Anisakis larvae identified to species level with RFLP were amplified, and species confirmation was also carried out by DNA sequencing.
As a result, twenty-six of 272 red scorpionfish were infected with Anisakis spp. larvae and their prevalence was determined as 9.6%. Mean intensity and mean abundance of Anisakis spp. larvae were 2.8 (1‒21 larvae) and 0.2, respectively. A total of 74 Anisakis larvae were collected from the abdominal cavity, viscera, and mesenteries. No Anisakis larvae were found in the muscle of red scorpionfish. Anisakis pegreffii, A. typica, A. simplex (s.s) x A. pegreffii hybrid genotype, and A. ziphidarum were molecularly identified in the red scorpionfish for the first time. This is the first report of A. ziphidarum from Turkish marine waters. Moreover, the present study indicates red scorpionfish as a new intermediate/paratenic host records for A. typica, A. simplex (s.s) x A. pegreffii hybrid genotype, and A. ziphidarum. 
In conclusion the presence of zoonotic A. pegreffii in red scorpionfish may present a health risk for consumers. Furthermore, consumers may develop parasitic allergies due to consuming red scorpionfish infected with Anisakis pegreffii. The results of this research will have a significant impact for authorized people to reorganize the HACCP program to reduce the risk of allergies depends on Anisakis for food safety.