Ortaokul öğrencilerinin gök cisimlerinin yapısı ve hareketleri konularındaki başarı ve alternatif kavramlarının tespit edilerek bazı değişkenlere göre karşılaştırılması
Determining the achievement and alternative concepts of secondary school students on subjects about the structure and motions of celestial bodies and comparing them according to some variables
Yazar: MELTEM KOCAKUŞAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER ŞENSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Astronomi eğitimi = Astronomy education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education

Özet:
Bu çalışmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Çalışmada ilk olarak ortaokul öğrencilerinin gök cisimlerinin yapısı, gök olayları ve gök cisimlerinin hareketleri konularında sahip olabileceği alternatif kavramların belirlenmesi sonrasında tespit edilen alternatif kavramların sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenleri açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın ikinci temel amacı ise ortaokul öğrencilerinin gök cisimlerinin yapısı, gök olayları ve gök cisimlerinin hareketleri konularındaki başarılarının sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenine göre karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın ilk amacı olan alternatif kavramları tespit etmek için araştırmanın nicel veri toplama aracı olan Alternatif Kavram Belirleme Testi (AKBT) oluşturulmuştur. AKBT test geliştirme aşamaları takip edilerek, gerekli geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak KR-20 değeri 0,82 ve Cronbach-Alpha değeri 0,83 olarak bulunmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim- öğretim yılında Yozgat ilinin bir ilçesinde bulunan ortaokul 5. 6. 7. 8. sınıfta eğitim gören 332 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada örneklem olasılığa dayalı olmayan yöntemlerden monografik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. AKBT'de her biri üç aşamadan oluşan 20 madde bulunmaktadır. AKBT uygulanarak öğrencilerin alternatif kavramları tespit edilerek frekansları tablolaştırıldıktan sonra tipik durum örneklemesi yöntemiyle belirlenen öğrenciler arasından rastgele seçilen 16 öğrenci için yarı yapılandırılmış görüşme formları hazırlanarak öğrencilerle görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın nitel veri toplama aracı olan yarı yapılandırılmış görüşme formları için gerekli geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Yapılan görüşmeler transkript edilerek betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmada nitel ve nicel yöntem birlikte kullanıldığından çalışmanın yöntemi karmadır. Çalışmada önce nicel veriler, nicel verilerin analizi sonrasında nitel veriler toplandığından çalışmanın deseni açıklayıcı desendir. Araştırmada AKBT ile tespit edilen alternatif kavramlar sonrasında yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerdeki diyaloglarla açıklanarak desteklenmiştir. Araştırmanın ikinci temel amacı olan ortaokul öğrencilerinin gök cisimlerinin yapısı, gök olayları ve gök cisimlerinin hareketleri konularındaki başarılarının sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenine göre karşılaştırılması için uygulanan test verileri istatistik paket programıyla analiz edilerek her öğrencinin Doğru Puanları ve Alternatif Kavram Puanları olmak üzere 5 çeşit puan türü elde edilmiştir. Oluşturulan bu puan türleri için de güvenirlik analizi yapılarak tüm puan türlerinin Cronbach-Alpha değeri 0,80 bulunmuştur. Çalışmada elde edilen puan türleri sınıf düzeyleri ve cinsiyet değişkenleri açısından tek yönlü ANOVA ve bağımsız örneklem t-testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin alternatif kavram frekanslarının sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenine göre dikkate değer bir farklılık göstermediği anlaşılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin gök cisimlerinin yapısı, gök olayları ve gök cisimlerinin hareketleri konularındaki başarıları sınıf düzeyi değişkeni açısından karşılaştırıldığında Doğru Puanları çoğunlukla anlamlı farklılık gösterirken, Alternatif Kavram Puanı çoğunlukla farlılık göstermemiştir. Cinsiyet değişkeni için karşılaştırıldığında bütün puan türlerinde anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür.

Abstract:
This study has two main purposes. The aim of the research is, first of all, to determine the alternative concepts that secondary school students may have about the structure of celestial bodies, celestial events and movements of celestial bodies, and then to compare the determined alternative concepts in terms of grade level and gender variables. The second main objective is to compare the performance of secondary school students in the subjects of the structure of celestial bodies, celestial events, and movements of celestial bodies according to their grade level and gender. The Alternative Concept Identification Test (ACIT) was created to find alternative concepts. This test is used for quantitative data collection in research. The development stages of the ACIT test were followed, and necessary validity and reliability studies were performed. The results showed that the KR-20 value was 0.82, and the Cronbach-Alpha value was 0.83. The study group consisted of 332 students from 5th, 6th, 7th, and 8th grades in a district of Yozgat province during the 2022-2023 academic year. The sample in the study was determined using the monographic sampling method, which is a non-probability-based method. The ACIT consists of 20 items, each with three stages. Semi-structured interview forms were prepared after applying the ACIT and tabulating the students' alternative concepts and frequencies. Sixteen students were randomly selected from the sample determined by the typical case sampling method, and interviews were conducted with them. Validity and reliability studies were conducted for the semi-structured interview forms used in this study, which are qualitative data collection tools. The interviews were transcribed and analysed using descriptive analysis. This study uses a mixed-method approach, combining both qualitative and quantitative methods. As the study collected quantitative data first and qualitative data after the analysis of the former, its design is explanatory.The research explains alternative concepts identified with ACIT, which were supported through dialogues in semi-structured interviews. The second main purpose of the research was to compare the success of secondary school students in subjects related to the structure of celestial bodies, celestial events, and movements of celestial bodies, based on grade level and gender. A statistical package program was used to analyze the test data, and 5 types of scores were obtained for each student, including Correct Scores and Alternative Concept Scores. Reliability analysis was performed on these score types, and the Cronbach-Alpha value of all score types was found to be 0.80. The score types obtained in the study were compared in terms of grade levels and gender variables using one-way ANOVA and independent samples t-test. The study found that students' alternative concept frequencies did not show a significant difference based on grade level and gender. When comparing the achievements of secondary school students in terms of grade level variables, it was observed that Correct Scores showed a significant difference in their understanding of the structure of celestial bodies, celestial events, and movements of celestial bodies. However, no significant difference was seen in the Alternative Concept Score. Furthermore, when comparing the scores with respect to gender, it was found that all score types did not show any significant difference.