Ağızda dağılabilir tablet formülasyonlarının geliştirilmesi ve farmasötik kalite kontrolleri
Development of orally disintegrating tablet formulations and their pharmaceutical quality controls
Yazar: MUSTAFA KOZAN
Danışman: PROF. DR. MÜZEYYEN DEMİREL
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmasötikler = Pharmaceuticals ; Kalite kontrol = Quality control ; Ketiapin = Quetiapine ; Tabletler = Tablets ; İlaç formülleri = Formularies ; İlaç tüketimi = Drug consumption ; İlaç üretimi = Drug production ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Ketiapin, şizofreni ve bipolar bozukluk tedavisinde kullanılan atipik antipsikotik bir etkin maddedir. Piyasada ketiapin fumarat tuzu halinde bulunmaktadır. Ketiapin fumarat yüksek permeabilite ve düşük çözünürlük ile Biyofarmasötik Sınıflandırma Sistemine göre sınıf 2 bir etkin maddedir.
Ağızda dağılabilir tabletler (ADT), gastrointestinal kanalda absorpsiyonu ve hasta uyuncunu artıran dozaj formlarıdır. Bu çalışmanın amacı saf ketiapin fumarat, ketiapin fumarat içeren inklüzyon kompleksi ve katı dispersiyon kullanarak ağızda dağılabilir tablet formülasyonları geliştirmek ve hazırlanan formülasyonları in vitro farmasötik kalite yönünden değerlendirmektir. Öncelikle 2-hidroksipropil-β-siklodekstrin, ɣ-siklodekstrin ile inklüzyon kompleksleri ve Soluplus®, PEG 2000 ile katı dispersiyonlar dondurarak kurutma yöntemiyle hazırlanmıştır. Hazırlanan inklüzyon kompleksleri ve katı dispersiyon formları çözünürlük, morfolojik özellikler ve etkin madde ile polimerler arasındaki kimyasal etkileşimler açısından değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda ADT formülasyon çalışmalarının 2-hidroksipropil-β-siklodekstrin inklüzyon kompleksi ve Soluplus® katı dispersiyonu ile sürdürülmesine karar verilmiştir. 
Seçilen inklüzyon kompleksi, katı dispersiyon ve tablet yardımcı maddeleri ile toz karışımlar hazırlanarak bu karışımlar yığın açısı, basılabilirlik indeksi ve Hausner oranı açısından incelenmiştir. Tabletler doğrudan basım yöntemiyle basılmıştır. Aynı zamanda saf ketiapin fumarat içeren ADT'ler de hazırlanmıştır. Tüm ADT'ler çap, kalınlık, kırılmaya karşı direnç, dağılma zamanı, ortalama ağırlık, in vitro çözünme hızı açısından incelenmiştir.

Abstract:
Quetiapine is an atypical antipsychotic drug used for the treatment of schizophrenia and bipolar disorder. Quetiapine is commercialized as fumarate salt. Quetiapine fumarate (QF) is Biopharmaceutical Classification System (BCS) class II drug substance with its high permeability and low solubility.
Orally disintegrating tablets (ODTs) are dosage forms that improve absorption in the gastrointestinal tract and enhance patient compliance. The purpose of this study is to develop QF, its inclusion complexes and its solid dispersions containing ODTs and to evaluate prepared ODTs in terms of in vitro pharmaceutical quality control parameters. Prior to formulation studies, 2-Hydroxypropyl-β-cyclodextrin, ɣ-cyclodextrin inclusion complexes and Soluplus® and PEG 2000 solid dispersions of QF were prepared by freze-drying method. Inclusion complexes and solid dispersions powders were evaluated for solubility, morphological properties and chemical interactions between active substance and polymers. According to the evaluations done of these tests, hydroxypropyl-β-cyclodextrin inclusion complex and Soluplus® solid dispersion were selected to do ODT formulation studies.
Powder mixtures were prepared with selected inclusion complex, solid dispersion and tablet excipients. Flow properties ODT of these powder mixtures were evaluated using angle of repose, compressibility index and Hausner ratio. ODTs are obtained using these powder mixtures by direct compression method. ODTs containing only QF and tablet excipients were also developed. All ODTs were tested for diameter, thickness, crushing strength, disintegration time, average weight and in vitro dissolution.