Trablusgarp Vilayeti'nde idari ve sosyo-ekonomik yapı: 1876-1911
Administrative and socio-economic structure in Tripoli Province: 1876-1911
Yazar: ABDULLAH ÖZDAĞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik yapı = Economic structure ; Libya-Trablusgarp = Libya-Tripoli ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Günümüzde Kuzey Afrika üzerine yapılan akademik çalışmalar önemli oranda artmışsa da Osmanlı Devleti'nin bir vilayeti olan Trablusgarp'ın sosyal ve ekonomik yapısı ile ilgili yeteri kadar çalışmanın yapıldığını söylemek güçtür. Bu alandaki mevcut çalışmalara katkıda bulunmak amacıyla hazırlanan bu çalışma beş bölüm halinde planlanmıştır. Birinci bölüm olarak kabul edilen giriş kısmında Trablusgarp'ın coğrafi özellikleri ve tarihi üzerinde durulmuştur. Giriş kısmından sonra Trablusgarp Vilayeti'nin idari ve fiziki yapısı ikinci bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise vilayetin ekonomik yapısı incelenmiştir. Ticari faaliyetler, tarım ve hayvancılık, madencilik ve mali yapı bu bölümü oluşturan konu başlıkları olmuştur. Dördüncü bölümde Trablusgarp'ın sosyal yapısı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın beşinci bölümü olan sonuç kısmında ele alınan konular değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivinden önemli ölçüde istifade edilmiştir. Bunun yanı sıra araştırmanın zenginleşmesine neden olan İngiltere ve Libya devlet arşivlerine ait belgeler de çalışmaya dâhil edilmiştir. Arşiv belgelerinden sonra özellikle Osmanlı Devleti'ne ait resmi verileri sunan Vilayet Salnamelerinden önemli ölçüde istifade edildiği gibi yazma eserlere, seyahatnamelere ve günümüzde yapılmış olan telif eserlerden de azami ölçüde istifade edilmiştir. Bu çalışmada uzun süre Osmanlı hâkimiyetinde kalan Trablusgarp'ın kendine has idari, ekonomik ve sosyal yapısıyla nasıl yönetildiği üzerinde durulmuştur. Bu esnada 19. ve 20. yüzyıllarda Avrupalı devletlerin Osmanlı toprakları üzerinde uyguladığı emperyalist faaliyetlere kaçınılmaz olarak temas edilmiştir. Dolayısıyla çalışmanın siyasi tarih yaklaşımına da önemli katkılarının olacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Although the number of academic studies conducted on North Africa has significantly increased recently, it is hard to say that there are sufficient studies regarding social and economic structures of Tripoli, which was once an Ottoman province. This study, aim of which is to contribute to the studies conducted in this field consists of five chapters. The first chapter, introduction part, explains geography and history of Tripoli. After the introduction part, second chapter focuses on administrative and physical structure of Tripoli. As to Chapter three, the focus has been on economic structure of Tripoli. In the same chapter, the titles are as follows: Trade, agriculture, livestock breeding, mining, and financial structure of Tripoli. Focus of the fourth chapter is social structure of Tripoli. Fifth chapter, which is the last and conclusion chapter, gives the conclusions of the discussed topics. This study made quite use of Prime Minister Ottoman Archives. Archives from England and Libya were also included to enrich the study. Furthermore, the study includes province salnames, which provides official data belonging to Ottoman Empire, the study of that period, travel book, and citations from most recent studies. This study mainly focuses on how Tripoli, which was under the rule of Ottoman Empire, was ruled with its unique administrative, economic, and social structures. In addition, imperialistic activities of European countries on Ottoman Empire during 19th and 20th century were indispensably mentioned. Therefore, it is thought that this would contribute to the political approach of the study.