Erişkin tip DEHB'de sosyal kognisyon ve yürütücü işlevlerin ilişkisinin elektrofizyolojik yöntemle araştırılması
An electrophysiological research of social cognition and executive functions in adult ADHD
Yazar: ECE RUŞEN
Danışman: PROF. DR. BAHAR GÜNTEKİN ; PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal uyaran = Affective stimulus ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; Yüz ifadesi = Facial expressions

Özet:
ERİŞKİN TİP DEHB'DE SOSYAL KOGNİSYON VE YÜRÜTÜCÜ
İŞLEVLERİN İLİŞKİSİNİN ELEKTROFİZYOLOJİK YÖNTEMLE
ARAŞTIRILMASI
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), okul öncesi dönemde başlayan
ve hayat boyu devam eden nörolojik bir hastalıktır. DEHB'nin, dikkat eksikliğinin ön
planda olduğu tip, hiperaktivitenin ön planda olduğu tip, kombine tip olmak üzere üç
alt tipi bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite
Bozukluğu olan hastaların sosyal kognitif fonksiyonlarının sağlıklı bireylere göre nasıl
değişiklik gösterdiğini EEG olaya ilişkin beyin osilasyonları yöntemini kullanarak
incelemektir. Çalışmamızda 18-50 yaş aralığında 10 adet DEHB'li ve 10 adet sağlıklı
kontrol olmak üzere iki grup katılımcı alınmıştır (N=20). Katılımcılara
Nöropsikometrik Testler ve takiben Duygusal Seyrek Uyaran Paradigması verilerek
EEG çekimi uygulanmıştır. Duygusal Seyrek Uyaran Paradigması'nda iki farklı
uygulama gerçekleştirilmiştir. Birinci uygulamada katılımcılardan nötr yüzler
içeresinden kızgın yüzleri ayırt etmesi istenmiş, ikinci uygulamada katılımcılardan
nötr yüz ifadeleri arasından mutlu yüz ifadelerini ayırt etmeleri istenmiştir. Teta (4-7
Hz) ve alfa (8-13 Hz) frekans aralıklarında faz kilitlenmesi analizi gerçekleştirilmiş ve
gruplar ANOVA istatistiksel analizi ile karşılaştırılmıştır. Araştırmamız sonucunda
DEHB'li bireylerin nöropsikometrik testlerde gösterdiği çalışma belleği ve
sürdürülebilir dikkat performansları sağlıklı kontrollere oranla düşük bulunmuştur.
DEHB'li katılımcıların alfa faz kilitlenmesi değerleri negatif yüz ifadesi içeren
uyaranlar karşısında sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur (F(1, 18)=4.594 p =
.046, eta2= .203). Gruplar arasında alfa yanıtlarında negatif yüz ifadesi için açığa çıkan
bu farkın pozitif yüz ifadesi algılama sırasında açığa çıkmadığı görülmüştür. Tüm bu
bulgular Erişkin Tip DEHB olan bireylerin gelişimsel bazda çocukluk çağından
farklılaştığı, sosyal uyum için bilişsel ve emosyonel açıdan sağlıklı bireylere göre
farklı stratejiler geliştirdiği yönünde yorumlanmıştır.

Abstract:
AN ELECTROPHYSIOLOGICAL RESEARCH OF SOCIAL COGNITION
AND EXECUTIVE FUNCTIONS IN ADULT ADHD
Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurological disease that
starts at the preschool period and lasts life span. There are three types of ADHD;
attention deficit dominant, hyperactivity-impulsiveness dominant and a type that
combines both. The present study aims to investigate the social cognitive processes of
the patients with ADHD and healthy controls by using the methodology of EEG Event
Related Oscillations. In this research, there are two groups of participants in the 18-50
age range, 10 healthy participants and 10 participants with ADHD (N=20). ADHD
patients and healthy controls performed Neuropsychometric Tests, EEG was
recorded during Emotional Oddball Paradigm. Emotional Oddball paradigm was
applied in two different sessions. In the first session, the participants were asked to
count the "angry" facial expressions presented between "neutral" facial expressions.
In the second session, participants were asked to count the "happy" facial expressions
presented between "neutral" facial expressions. Phase locking analysis in theta (4-7
Hz) and alpha (8-13 Hz) frequency bands were performed and group comparisons were
analyzed with repeated measures of ANOVA. Results show that the group with
ADHD performed poorly in working memory and sustained attention compared to the
healthy group. The results of the present study showed that ADHD patients had
reduced alpha phase locking during identification of "angry" facial expressions (F(1,
18)=4.594 p = .046, eta2= .203). However, there were no statistical results for the
"happy" facial expression between groups. All of the findings are interpreted towards
ADHD individuals are differentiated development wise starting from their childhood,
developing different strategies than healthy people for social adaptation regarding
emotion and cognition.