Görme engelli bireylerin Türk müziği usûl öğrenim sürecinde yeni bir yaklaşım: TMUBİS
A new approach in the turkish music usul learning process of visually impaired individuals: TMUBİS
Yazar: ÖMER ZEKİ URHAN
Danışman: PROF. DR. SERHAT YENER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Müzikte Yorumculuk Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Müziğin iki ana unsurundan biri ses bir diğeri de ritimdir. Türk Müziği'nde ritim olgusu usûl kavramıyla açıklanmaktadır. Bu araştırmada, Braille yazı sisteminde Türk Müziği usûlleri için özgün bir işaretleme sistemi tasarlanmış, usûllerin gösterimi bu sistemle ele alınmıştır. Görme engelli müzisyenlerin usûlleri çalışırken yazılı bir kaynağa erişmelerinin önemi göz önünde bulundurularak, Türk Müziği Usûlleri Braille İşaretleme Sistemi (TMUBİS) geliştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca sistemin çalışma grubunda yer alan katılımcıların usûl öğrenim süreci üzerindeki etkileri incelenmiştir. Katılımcıların geri bildirimleri doğrultusunda sistemin etkinliğinin analiz edilmesi, geliştirilmesi amaçlanmıştır. Böylece, görme engelli bireylerin usûl öğrenim sürecinde kullandığı yöntemlerin zenginleştirilmesi ve çeşitlendirilmesi hedeflenmiştir.
1829 yılında Louis Braille tarafından icat edilen Braille yazı sistemi, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından görme engelli bireyler için kabul edilmiş tek işaretleme dilidir. Bu sistem, eğitim başta olmak üzere birçok alanda görme engelli bireylerin gelişimine katkı sağlamaktadır. Buna karşın, Türk Müziği usûllerinin Braille yazı sistemine uyarlanmamış olması, bu alandaki yazılı kaynak eksikliği ile birlikte görme engelli öğrencilerin usûlleri öğrenmesini zorlaştırmaktadır. Bu noktadan hareketle bu araştırmada, "Türk Müziği Usûlleri Braille İşaretleme Sistemi", görme engelli öğrencilerin usûl öğrenim sürecini nasıl etkiler" Sorusuna yanıt aranmıştır.
Bu araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan bütüncül tek durum deseni kullanılarak tasarlanmıştır. Verilerin toplanmasında görüşme ve veri kaynak taraması yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada yer alan çalışma grubunun belirlenmesinde, nitel araştırmalara uygun olarak amaçlı örneklem türlerinden ölçüte yönelik çalışma grubu tercih edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analiz tekniği kullanılmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre, TMUBİS'in görme engelli bireyler için Türk Müziği usûllerinin öğrenimini kolaylaştıran, kalıcı ve erişilebilir hale getiren faydalı bir sistem olduğu, sistemin usûl derslerinde kullanılmasının ders içi başarıyı önemli ölçüde arttıracağı, fırsat eşitliğini sağlayacağı, bireysel özerkliği arttıracağı, yazılı kaynaklardan usûllerin daha rahat çalışılabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Music consists of two main elements: sound and rhythm. In Turkish Music, the concept of rhythm is explained by the term "usul". This study aims to design an original notation system for Turkish Music usuls (rhythmic patterns) within the Braille writing system and to examine the representation of usuls using this system. Considering the importance of visually impaired musicians having access to a written resource for studying usuls, the Braille Turkish Music Usul Notation System (BTMUIS) has been developed. Additionally, the effects of the participants in the system's working group on their usul learning process were investigated. The analysis of the system's effectiveness based on the participants' feedback aimed to improve and develop the system. Thus, it is aimed to enrich and diversify the methods used by visually impaired individuals in the process of learning usuls.
The Braille writing system, invented by Louis Braille in 1829, is the only notation system accepted by the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) for visually impaired individuals. This system contributes to the development of visually impaired individuals in many fields, especially in education. However, the lack of adaptation of Turkish Music usuls to the Braille writing system, along with the lack of written resources in this field, makes it difficult for visually impaired students to learn usuls. In this context, this study seeks to answer the question: "How does the Braille Turkish Music Usul Notation System (BTMUIS) affect the learning process of usuls for visually impaired students?".
This study was designed using the holistic single case pattern, one of the qualitative research approaches. The interview and data source scanning methods were used to collect data. In determining the study group, the criterion-based working group was preferred among the purposive sampling types suitable for qualitative research. Content analysis technique was used in the analysis of the data.
According to the findings of the study, BTMUIS was found to be a useful system that facilitates, makes permanent and accessible the learning of Turkish Music usuls for visually impaired individuals. It was concluded that the use of the system in usul lessons would significantly increase in-class success, provide equal opportunities, increase individual autonomy, and make it easier to study usuls from written sources.