HIV ile enfekte bireylerde kırılganlığı öngörmede oksidatif stres belirteçlerinin rolü
The role of oxidative stress indicators in predicting frailty in HIV-infected individuals
Yazar: HAYRİYE ALTUNAY
Danışman: PROF. DR. SERHAT ÜNAL ; DOÇ. DR. ŞEHNAZ ÖZYAVUZ ALP
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antiretroviral ajanlar = Anti-retroviral agents ; Enfeksiyon = Infection ; HIV = HIV ; Kırılganlık = Vulnerability ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
İnsan immün yetmezlik virüsü (Human Immunodeficiency Virus: HIV) ile enfekte bireylerde etkili antiretroviral tedavi (ART) kullanımının yaygınlaşması ile birlikte viral baskılanma sağlanmaktadır. Viral baskılanmaya rağmen devam eden immün aktivasyon, oksidatif stres ve ilaç yan etkileri nedeniyle HIV ile yaşayan bireyler komorbid durumlar ile daha sık karşı karşıya kalmakta ve daha erken yaşlanmaktadır. Kırılganlık, çeşitli stresörlere karşı hassasiyetin arttığı ve düşmeler, uzun süreli bakım ihtiyacı ve mortalite dahil kötü klinik sonlanımlar açısından artmış riske neden olan bir geriatrik sendromdur. HIV ile yaşayan bireyler arasında, ölüme karşı daha savunmasız olanları tanımlamak ve hastalığın ve tedavinin sağlık durumu üzerindeki etkilerini ölçmek için de, kırılganlık araştırılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda 40 yaş üstü HIV ile yaşayan bireylerde kırılganlık durumu ve bununla ilişkili olabilecek sarkopeni durumu, kardiyovasküler hastalık riski ve nörokognitif bozukluk gibi HIV ile enfekte hastalarda sıklığı artan komorbiditeler ve mortalite riski arasındaki ilişki incelenmiştir. Hastalarda kırılganlık, sarkopeni, artmış mortalite riski, nörokognitif bozukluk ve artmış kardiyovasküler hastalık riskini öngörmede oksidatif hasar belirteçlerinin kullanılabileceği hipotezi kurulmuştur. Bu amaçla hastalarda malondialdehit (MDA) ve total antioksidan kapasite (TAK) düzeyleri incelenmiştir. Çalışmaya 71 hasta dahil edilmiş olup 3 hasta kırılgan, 32 hasta ise pre-kırılgan olarak bulunmuştur. MDA düzeyi kırılgan olmayan hastalarda anlamlı olarak daha düşük saptanırken (p<0,001) azalmış kas gücü, düşük mini mental durum testi (MMT) skoru ve yüksek VACS (Veterans Aging Cohort Study) skoru MDA düzeyi ve kırılganlıkla ilişkili bulunmuştur (MDA ile sırasıyla azalmış kas gücü, VACS, MMT arasındaki ilişkinin p-değerleri: 0,029, 0,031, 0,004). TAK düzeyi ile kırılganlık arasında bir ilişki gösterilememiştir. İnflamatuar belirteçlerden C-Reaktif Protein (CRP) ve D-Dimer düzeyleri de araştırılmış; ancak bu belirteçler ile oksidatif sistem belirteçleri ve kırılganlık arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çalışmanın sonucunda MDA'nın, HIV ile yaşayan bireylerde kırılganlığı öngörmede kullanılabileceği bulunmuş olup, daha geniş hasta popülasyonunda oksidatif stresle ilişkili ek belirteçlerin kullanılabileceği ileri çalışmaların yapılmasının yararlı olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
With the widespread use of effective antiretroviral therapy (ART) in individuals infected with the human immunodeficiency virus (HIV), viral suppression is achieved. Despite viral suppression, individuals living with HIV are faced with comorbid conditions more frequently and age earlier, due to the ongoing immune activation, oxidative stress and drug side effects. Frailty is a geriatric syndrome that causes an increased risk in terms of poor clinical outcomes including increased sensitivity to various stressors and falls, long-term care need and mortality. Frailty has begun to be investigated too, to identify those who are more vulnerable to death and to measure the effects of disease on well-being, as well as outcomes of treatment among individuals living with HIV. In our study; the relationship between comorbidities increasing in frequency in HIV-infected patients, such as the frailty and associated sarcopenia status, risk of cardiovascular disease and neurocognitive impairment and mortality is investigated. The hypothesis that oxidative damage markers can be used in patients to predict the risk of frailty, sarcopenia, increased mortality risk, neurocognitive impairment, and increased cardiovascular disease is established. For this purpose, malondialdehyde (MDA) and total antioxidant capacity (TAC) levels were examined in patients. Among 71 patients included in the study, 3 patients were found to be frail and 32 patients to be pre-frail. While MDA levels were found to be significantly lower in non-frail patients (p <0.001), decreased muscle strength, low mini mental test (MMT) score and high VACS (Veterans Aging Cohort Study) score were found to be associated with MDA level and frailty (p-values of the relationship between decreased muscle strength, VACS, MMT with MDA respectively: 0.029, 0.031, 0.004). Any relationship between TAC level and frailty was not found. C-Reactive Protein (CRP) and D-Dimer levels, which are among inflammatory markers, were also investigated; and no significant relationship between these markers and oxidative system markers and frailty. As a result of the study, it was found that MDA can be used to predict frailty in individuals living with HIV, and further studies with additional markers of oxidative stress will be of value in a wider patient population.