Diyadin (Ağrı) jeotermal sahasında oluşan killerin mineralojik ve jeokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of mineralogical and geochemical properties of clays occurred in Diyadin (Ağrı) geothermal field
Yazar: MEHMET ŞERİF YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKER YAKUPOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma alanı, Diyadin ilçesinin güneyinde Mollakara Köyü'nün güneybatısında yer almaktadır. Diyadin (Ağrı) Jeotermal sahasında hidrotermal akışkanların neden olduğu kil mineralleri ile yüzeyde atmosferik koşulların etkisi ile oluşan kil minerallerini ayırt ederek jeolojik özellikleri X-Işını kırınım yöntemi ve kimyasal analizlerle saptanmaya çalışılmıştır. Sahada sondaj karotlarından alınan kil örneklerinin XRD tüm kayaç bileşimlerinde kil mineralleri, kuvars, mika, alunit, dolomit mineralleri belirlenmiştir. Kil fraksiyonlarında ise kil minerali olarak, kaolinit ve klorit mineralleri saptanmıştır. Yüzeyden alınan örneklerin (6 örnek) mineral çeşitliliği sondaj örnekleri kadar zengin değildir. 2 örnekte sadece kuvars ve 1 örnekte sadece dolomit belirlenmiştir. Ayrıca kuvars, kaolinit, mika ve feldspat mineralleri saptanmıştır. Elde edilen veriler kil mineral oluşumlarının özellikle feldspat minerallerinin hidrotermal alterasyonu sonucu oluştuğunu göstermektedir. Kimyasal analiz sonuçları örneklerin Fe2O3, Al2O3 ve SiO2 bakımından zengin olduğunu göstermiştir. Örnekler daha az oranda CaO, K2O, MgO, MnO, Na2O, P2O5 ve TiO2 içermektedir. İncelenen örneklerin tamamında kuvars bulunması ve kil minerali içeren örnek sayısının da fazla olması nedeniyle SiO2 oranları yüksek çıkmıştır. Alınan tüm kil örneklerinin kimyasal analizleri incelendiğinde ateş kaybı değerlerinin genel olarak yüksek olması kil örneklerinin karbonat ve organik madde ihtiva ettiğini göstermektedir.

Abstract:
The study area is located in the south of Diyadin district and southwest of Mollakara Village. By distinguishing the clay minerals formed by hydrothermal fluids in Diyadin (Ağrı) geothermal field and the clay minerals formed on the surface by the effect of atmospheric conditions, their geological features were tried to be determined by X-ray diffraction method and chemical analysis. Clay minerals, quartz, mica, alunite, dolomite minerals were determined in whole rock compositions of the clay samples taken from drilling cores in the field. Kaolinite and chlorite minerals were determined as clay minerals in clay fractions. The mineral diversity of the samples taken from the surface (6 samples) is not as rich as the drilling samples. Only quartz was determined in 2 samples and only dolomite in 1 sample. In addition, quartz, kaolinite, mica and feldspar minerals were determined. Obtained data show that clay mineral formations are formed as a result of hydrothermal alteration especially of feldspar minerals. Chemical analysis results showed that the samples were rich in Fe2O3, Al2O3 and SiO2. The samples contain lesser amounts of CaO, K2O, MgO, MnO, Na2O, P2O5 and TiO2. SiO2 ratios were high due to the presence of quartz in all of the examined samples and the high number of samples containing clay minerals. When the chemical analyzes of all the clay samples taken are examined, the fact that the loss in ignition values are generally high indicates that the clay samples contain carbonate and organic matter.