Tevârih-i Deşt-i Kıpçak (Dil özellikleri-transkripsiyon)
Tevârih-i Deşt-i Kıpçak (Special features of language-transcription)
Yazar: SALİH TÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KENAN ACAR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Abdullah bin Rıdvan = Abdullah bin Rıdvan ; Deşt-i Kıpçak = Deşt-i Kıpçak ; Dil özellikleri = Language features ; Dilbilgisi = Grammar ; Kitaplar = Books ; Kırım Tatarcası = Crimean Tatar ; Osmanlıca = Ottoman ; Tevarih-i Deşt-i Kıpçak = Tevarih-i Deşt-i Kıpçak ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Tevarih-i Deşt-i Kıpçak 17. yüzyılda Abdullah bin Rıdvan tarafından kaleme alınmış manzum ve mensur bölümlerden oluşan bir siyasî tarih kitabıdır. Eser 18. yüzyıl sonlarında Osman el-Kırımî tarafından istinsah edilmiştir. Çalışmamızda 1777'de kopya edilen bu metni esas aldık ve çalışmanın kapsamını bununla sınırlı tuttuk.Eser üzerinde yaptığımız çalışma süreci şu adımlardan oluşmuştur: Eserin bilimsel çevriyazımının yapılması, elde edilen çevriyazı metni ve asıl metin dikkate alınarak ses ve şekil bilgisi incelemesinin yapılması, imlâ özelliklerinin belirlenmesi ve son olarak kişi ve yer adları indeksinin hazırlanmasıdır. İnceleme sırasında elde edilen bulgulardan hareketle Çalışmamızda eserin yazıldığı ve kopyalandığı dönemin hangi ses ve şekil özelliklerini yansıttığı konusunda verdiğimiz hükümleri örneklerle açıklığa kavuşturmaya çalıştık.Çalışmamızın sonunda bu yazma eserin 17. ve 18. yüzyıl Osmanlı Türkçesinin fonetik ve morfolojik özelliklerine sahip bir geçiş dönemi eseri olduğu kanaatine vardık. Eserde yazıldığı dönemin yazı dilinden önceki Eski Anadolu Türkçesinin izleri çok azdır. Eser bir Oğuz Türkçesi metni olduğu için genel özellikleri itibarıyla bu yazı dilinin özelliklerini taşımaktadır. Buna rağmen yazar ve müstensihten kaynaklandığını düşündüğümüz Kırım-Tatar (Kıpçak) Türkçesi özellikleri de göstermektedir.

Abstract:
`Tevarih-i Deşt-i Kıpçak? is a historical political book, including verse and prose sections, which was written ın the 17th Century by Abdullah bin Rıdvan. The work of art was copied for distribution by Osman el-Kırimi at the end of the 18th century. In this paper we based and limited our work on the copied version at 1777.These are the steps we will follow during this research: Scientific transcription of the work in light of the original version, phonological and morphological study of the translated piece, orthographic study of the piece, and lastly the index of names of the people and places. During our research we have tried to illustrate our conclusions by examples focusing on how this work of art presents the phonological and morphological properties of the times of the original and copied piece.At the end of our research, we have come to the conclusion that this very work of art has the phonological and morphological properties of the transitional period of Ottoman Turkish, which was spoken on the 17th and 18th century. In this work of art, there are only a few signs indicating previous written Old Anatolian Turkish. As being an Oghuz Turkish text, this work has the general properties of the language itself. On the other hand, there are also parts showing properties of Crimean-Tataric (Kıpçak) Turkish which we think because of the author of the original text and copier?s dispositions.