Göç ve kentleşme bağlamında sokakta çalışan çocuk olgusu; Van ili örneği
The case of children working on the street in the context of migration and urbanization: The case of Van province
Yazar: RAŞİM NARİN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KARATAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçler = Migrations ; Kentleşme = Urbanization ; Sokakta çalışan çocuklar = Children working on the street ; Van = Van ; Yoksulluk = Poverty ; Çocuk iş gücü = Child labor ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Sokakta çalışan çocuk olgusu, daha geniş anlamıyla çocuk işçiliği neredeyse tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de var olan ve üzerine çalışılması önem arz eden toplumsal bir sorundur. Bu çalışma sokakta çalışan çocuk olgusunun Van ilindeki tezahürünü betimsel olarak açıklamanın yanı sıra göç ve kentleşme olgularıyla arasındaki ilişkiyi deşifre etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada karma yöntem araştırma tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda Van il merkezinde sokakta çalıştıkları tespit edilen 104 çocuk ile anket formu kullanılarak yapılan görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu 104 çocuk içerisinden rasgele seçilen 10 çocuk ile yarı-yapılandırılmış form kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. 
Yapılan çalışmada, sokakta çalışan çocuklardan %78.8' inin eğitimine devam ettiği tespit edilmiştir. Eğitimine devam etmeyen %21.8' inin ise başta ekonomik zorluklar olmak üzere çeşitli nedenlerden ötürü eğitimine devam edemediği tespit edilmiştir.  Çalışmada ayrıca sokakta çalıştıkları tespit edilen çocuklardan %50' si göçü bizzat deneyimlediğini, %25' i ailesinin göç öyküsü bulunduğunu ancak kendisinin Van ilinde dünyaya geldiğini, geriye kalan %25'i ise ne kendisinin ne de ailesinin göç öyküsü olmadığını belirtmiştir. 
Çalışmanın bulgularından hareketle; sokakta çalışan çocuk olgusunun tekil bir nedene bağlanamayacağı; olgunun vuku bulduğu yerleşim yerinin ve bölgenin siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel unsurlarından bağımsız olmadığı gözlenmiştir. Sokakta çalışma olgusu ortaya çıkış atmosferi itibariyle ekonomik kaynaklı olsa da söz konusu olgunun oluşumunda göç, kentleşme ve kültürel yaşamın etkisi işbu çalışmamızda açık bir şekilde ortaya konmuştur.  

Anahtar Kelimeler: Çocuk İşçiliği, Göç, Kentleşme, Sokakta Çalışan Çocuk, Yoksulluk

Abstract:
The study aims to explain the phenomenon of children working on the street descriptively. Besides it considers this phenomenon together with the concepts of migration and urbanization. It also focused on the content of the relationship between the aforementioned phenomena. Mixed method research techniques were used in the study. In this context, interviews were conducted with 104 children who were found to be working on the streets in the city center of Van by using a questionnaire form. In addition, in-depth interviews were conducted with 10 children randomly selected from among these that 104 children by using a semi-structured form prpared by researcher. In the study, it was determined that 78.8% of the children working on the street continue their education. It was determined that 21.8% of them who did not continue their education could not continue their education due to various reasons, especially economic difficulties. In the study, 50% of the children who were found to work on the street stated that they personally experienced migration, 25% stated that their family had a history of migration, but they were born in the city center of Van, and the remaining 25% stated that neither he nor his family had a migration history.
Based on the findings of the study; the phenomenon of children working on the street cannot be attributed to a singular cause; It has been observed that the place of residence and the region where the phenomenon occurred is not independent from the political, social, economic and cultural elements. Although the phenomenon of working on the street is of economic origin in terms of its emergence atmosphere, the effect of migration, urbanization and cultural life in the formation of this phenomenon is clearly demonstrated in this study.

Keywords: Child Labor, Children Working on the Street, Migration, Urbanization, Poverty