Zaman perspektifinde sürdürülebilir tüketimin tüketici yenilikçiliğine etkisi
The effect of sustainable consumption on consumer innovativeness in a time perspective
Yazar: AYŞE GÜLGÜN TÜRKEN
Danışman: DOÇ. DR. AYTEKİN FIRAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sürdürülebilir pazarlama = Sustainable marketing

Özet:
Sürdürülebilirlik çağımızın en büyük problemlerinden biri haline gelmiştir. Bu hususun öneminin anlatılmasında tüm insanlar başta olmak üzere işletme ve pazarlamacılara da büyük pay düşmektedir. Pazarlamacılar giderek artan sürdürülebilir öneme kayıtsız kalamamış, pazarlama faaliyetlerini çevre, etik, sosyal sorumluluk, sade yaşam gibi birçok alanda duyarlılıklarını göstermeye başlamışlardır. Bu durumun tek taraflı bir sonuç vermeyeceğinin farkında olunması ve tüketicilerin sürdürülebilir konularda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Günümüzde yeşil ürünler, elektrikli araçlar, sıfır atık ve geri dönüştürülmüş ürünler gibi birçok yenilikçilik bu konuda çözüm aracı olarak üretilmektedir. Sürdürülebilirlik konusunda bilinçli tüketicilerin, sunulan bu yenilikleri tercih etmelerinin daha kolay olacağı düşünülmektedir. Alanyazında sürdürülebilir tüketim üzerine birçok çalışma bulunmakta ve sayısı gün geçtikçe artmaktadır.
Bu çalışmada sürdürülebilir tüketimin (çevre bilinçli tüketim, etik tüketim, sade yaşam ve sosyal sorumlu tüketim) tüketici yenilikçiliğine (sosyal güdü, fonksiyonel güdü, hedonik güdü, bilişsel güdü) etkisi ele alınmış, tüketicilerin zaman perspektifi (geçmiş olumlu-olumsuz, şimdi kaderci-hazcı, gelecek zaman)  yönelimleri ile konu derinlemesine incelenmiştir. Aydın-Denizli-Muğla illerinde yaşayan 20-69 yaş arası tüketicileri örneklem alan çalışmada; ilişki ve fark analizleri yapılmış, bahsi geçen değişkenler arasındaki anlamlı yollar irdelenmiş ve yapısal bir model kurulmaya çalışılarak birbirleri üzerindeki etkileri ortaya koyulmuştur. Bilinçli tüketicinin tüketici yenilikçiliğini etkilediği, bu etkide zaman perspektifinin düzenleyici rolü olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Sustainability has become one of the greatest problems of our time. It is essential to emphasize the importance of this issue not only to individuals but also to businesses and marketers. Marketers have increasingly become aware of the growing importance of sustainability and have begun to demonstrate their sensitivity in many areas such as the environment, ethics, social responsibility, and simple living through their marketing activities. It is crucial to realize that this situation will not yield unilateral results and that consumers need to be educated about sustainability issues. Today, many innovations such as green products, electric vehicles, zero waste, and recycled products are being produced as solutions in this regard. It is thought that environmentally conscious consumers will find it easier to prefer these innovations. There are many studies in the literature on sustainable consumption, and their number is increasing day by day.
This study has examined the impact of sustainable consumption (environmentally conscious consumption, ethical consumption, simple living, socially responsible consumption) on consumer innovativeness (social innovativeness, functional innovativeness, hedonic innovativeness and cognitive innovativeness) and has provided an in-depth perspective on consumers' time perspective (past positive-negative, present fatalistic-hedonistic, future time) orientations in the subject. In the study, which sampled consumers aged 20-69 living in Aydın-Denizli-Muğla provinces, relationship and variance analyses were conducted, significant paths between the mentioned variables were examined, and an attempt was made to establish a structural model to reveal their effects on each other. It was concluded that conscious consumers influence consumer innovativeness and that time perspective also plays a moderating role.