Tıbbi kenevirin ilaç-ilaç etkileşimlerinin in siliko yöntemler ile belirlenmesi
Determination of drug-drug interactions of medicinal cannabis by in silico methods
Yazar: TUĞBA PESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SULTAN MEHTAP BÜYÜKER
Üsküdar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Tıbbi kenevirde en çok bulunan ve araştırılan kannabidiol ve delta-9-tetrahidrokannabinol biyomoleküllerinin terapötik etkileri geçmişten günümüze kadar birçok hastalığın semptomlarının azaltılmasında ve hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Ancak hem kötüye kullanımı hem de içerdiği psikoaktif bileşeni nedeniyle kenevir içeren ilaçlara günümüzde şüphe ile yaklaşılmaktadır. Çalışmamızın amacı tıbbi kenevirin emilim, dağıtım, metabolizma ve atılım özelliklerini, toksisitesini ve ilaç-ilaç etkileşimlerini in siliko yöntemler ile analiz ederek tıbbi kenevirin diğer ilaçlarla kullanımı sonucu oluşabilecek şiddet sınıflarını ve etkilerini gösterebileceği ilaç etkileşimlerinde rol oynayan P450 enzimlerini belirlemektir. Çalışmamızda in siliko yazılım programları olarak PubChem, SwissADME, Protox-II, Toxtree ve PASS Online kullanılmıştır. Kannabidiol ve delta-9-tetrahidrokannabinol biyomoleküllerinin toksisiteleri iki ayrı yazılım üzerinden 3 modelde incelenmiştir. Birinci yazılımdaki modele göre her iki molekül vücuda alındığında zararlı etki gösterirken diğer yazılımda ilk modele göre CBD'nin düşük THC' nin ise yüksek toksisite gösterdiği, ikinci modele göre ise her iki molekülün orta düzeyde toksisite gösterdiği bulunmuştur. Bu sonuçlara ek olarak Protox-II yazılımında CBD' nin immunotoksik etki gösterdiği ve mitokondriyal membran potansiyelini etkilediği, THC' nin immunotoksik ve mitokondriyal membran potansiyeline ek olarak aril hidrokarbon reseptörüne ve aramotaza da etki ettiği bulunmuştur. PASS Online yazılım sonuçlara göre kronik hastalıklarda kullanılan 12 ilaçta ilaç-ilaç etkileşimlerinin P450 enzimleri üzerinden etkileşim göstermediği sonucuna ulaşılırken, dört ilacın etkileşim sonuçlarında ise etkileşim sınıflarına ait herhangi bir vaka bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Çalışmamız tıbbi kenevir ile ilgili yeni ilaç keşiflerinde yapılacak in siliko ve klinik çalışmalara da ışık tutacaktır.

Abstract:
The therapeutic effects of cannabidiol and delta-9-tetrahydrocannabinol biomolecules, which are the most widely found and researched in medical cannabis, have been used in the treatment and reduction of symptoms of many diseases from past to present. However, today, drugs containing cannabis are viewed with suspicion due to both abuse and the psychoactive component it contains. The aim of our study is to analyze the absorption, distribution, metabolism and excretion properties, toxicity and drug-drug interactions of medicinal cannabis by in silico methods and to determine the severity classes that may occur as a result of the use of medicinal cannabis with other drugs and to determine the P450 enzymes that play a role in drug interactions that may show their effects. PubChem, SwissADME, Protox-II, Toxtree and PASS Online were used as in silico software programs in our study. The toxicities of cannabidiol and delta-9-tetrahydrocannabinol biomolecules were investigated in 3 models using two separate software. According to the model in the first software, both molecules have a harmful effect when taken into the body, while in the other software, CBD has low toxicity, THC has high toxicity compared to the first model, and both molecules have moderate toxicity according to the second model. In addition to these results, in the Protox-II software, it was found that CBD had an immunotoxic effect and affected the mitochondrial membrane potential, and THC also affected the aryl hydrocarbon receptor and aramotase in addition to the immunotoxic and mitochondrial membrane potential. According to the PASS Online software results, it was concluded that drug-drug interactions in 12 drugs used in chronic diseases did not interact via P450 enzymes, while there were no cases of interaction classes in the interaction results of four drugs. Our study will also shed light on in silico and clinical studies on new drug discoveries related to medical cannabis.