Mekânsal planlar yapım yönetmeliği'nin ekokent standartlarıyla değerlendirilmesi: Yağmur suyu hasadı örneği
Spatial plans construction regulation evaluation with eco city standards: Case of rainwater harvesting
Yazar: FATİH FİLDİŞİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNCÜL KIRLANGIÇ IŞIL
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, ekokent standartlarından "Su Yönetimi" başlığını kavramayı ve "Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği" kapsamında varlığının tespiti, imar planları içerisinde tanımlamaları ile teknik dökümleri bulmayı hedeflemektedir. Mevzuatın çevresel boyutunun mekâna dair yerleşim tasarımı ve doğal çevresel faktörler, iklim değişikliği krizi ve kentsel dirençli planlama bağlamında değerlendirilmiştir.
İlk bölümde, çalışmanın amacı, üzerinde durulan kavramsal çerçeve ve araştırma yöntemleri üzerinde durulmuştur. 
Çalışmanın ikinci bölümünde, düzensiz ve çabuk kentleşme ile oluşan ve geleceği tehdit eden iklim değişikliği ele alınmış, kentlerde oluşan sorunlarla karşılaşıldığında bu sorunlara çözüm amaçlayan kentsel dirençlilik terimi anlatılmıştır. Ekokent kavramının iklim değişikliği ve dirençli kentler konusu altında, ortak bir amaca doğru ekokent standartları açıklanırken, bu standartların uygulama alanlarına yönelik açıklamalara gidilmiştir. Sonrasında küresel platformda tercih edilen uluslararası çevresel sürdürülebilirlik değerlendirme listelerinde yer alan Amerika kökenli LEED ve Türkiye'de Resmi makamlarca oluşturulan YeS-TR yeşil sertifika sistemleri incelenmiştir. Sürecin bu noktasına kadar toplanan datalar dahil edilerek detaylı ve kapsayıcı "Suyun etkin kullanımı ve Yağmur suyu hasadı" yaklaşımları irdelenmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, Türkiye'deki kentsel planlamaya dair ekokent standartları içeren mevzuat örnekleri incelenerek ortaya konmuştur. "Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği"nde yer alan "Nazım İmar Planı" ile "Uygulama İmar Planı" nezdinde suyun etkin kullanımına dair planlama standartları kritik edilmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde, ekokent kavramı verileri ile mevzuat düzenlemeleri yönergesiyle, "Yağmur Suyu Hasadına" dair dünyadan örnekler dikkate alınmıştır. Türkiye'de yönetmelik kapsamında yerleşmeler bağlamında yağmur suyu hasadı gösteriminin yapılması sonrası sahada uygulamaya dönük teknik ve asgari standartlarının belirlenmesi üzerinde durulmuştur. Böylece nazım ve uygulama imar planlarındaki bu boşluğun doldurulmasına yönelik hesaplama yöntemine gidilmiştir.
Sonuç bölümünde "Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği" içerisinde "Su Yönetimi" kavramı kısmen belirtilse de "Yağmur Suyu Hasadı" başlığının imar planlarına yansımadığı görülmüştür. Böylece imar planlarındaki bu boşluğu doldurmak üzere mekânsal biçimlenmenin ekokent kavramı açısından eksikliklerini doldurmayı amaçlayarak, nüfus örneklemi ile asgari yağmur suyu hasadı standartları oluşturulmuştur. 
Anahtar kelimeler: Ekokent, Mekânsal planlar yapım yönetmeliği, Yeşil sertifika sistemleri, Yağmur suyu hasadı.

Abstract:
This study aims to understand the title of "Water Management" from ecocity standards and to determine its existence within the scope of the "Spatial Plans Construction Regulation", to find its definitions and technical breakdowns in zoning plans. The environmental dimension of the legislation was evaluated in the context of spatial settlement design and natural environmental factors, climate change crisis and urban resilient planning.
In the first part, the purpose of the study, the conceptual framework and research methods are discussed. 
In the second part of the study, climate change, which occurs due to irregular and rapid urbanization and threatens the future, is discussed, and the term urban resilience, which aims to solve these problems when faced with problems in cities, is explained. While ecocity standards are explained towards a common goal under the subject of climate change and resilient cities of the ecocity concept, explanations are made regarding the application areas of these standards. Afterwards, the American LEED and YeS-TR green certification systems created by the official authorities in Turkey, which are among the international environmental sustainability assessment lists preferred on the global platform, were examined. By including the data collected up to this point of the process, detailed and comprehensive "Effective use of water and rainwater harvesting" approaches have been examined.
In the third part of the study, examples of legislation containing ecocity standards regarding urban planning in Turkey were examined and presented. Planning standards regarding the effective use of water have been criticized in the "Master Development Plan" and "Implementation Development Plan" included in the "Spatial Plans Construction Regulation".
In the fourth part of the study, examples from around the world on "Rainwater Harvesting" were taken into consideration, with the data of the ecocity concept and the legislative regulations directive. Following the demonstration of rainwater harvesting in the context of settlements within the scope of the regulation in Turkey, emphasis was placed on determining the technical and minimum standards for application in the field. Thus, a calculation method was adopted to fill this gap in the master and implementation development plans.
In the conclusion section, although the concept of "Water Management" is partially stated in the "Spatial Plans Construction Regulation", it has been observed that the title of "Rainwater Harvesting" is not reflected in the development plans. Thus, in order to fill this gap in the development plans, minimum rainwater harvesting standards were established with the population sample, aiming to fill the deficiencies of the spatial formation in terms of the ecocity concept.
Keywords: Ecocity, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, Green certification systems, Rainwater harvesting.