Kanser hastası olan çocukların annelerinde uyku kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety, depression levels and sleep quality in mothers of children with cancer
Yazar: ULVİYE UÇAR
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Depresyon = Depression ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Uyku = Sleep ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kanser tanısı almış ve kanserli çocuğu olmayan annelerin sosyo-demografik özellikleri, depresyon/anksiyete düzeyleri ve uyku kalitelerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Vaka kontrol tipindeki bu analitik araştırma 18.09.2014-27.02.2015 tarihleri arasında yapıldı. Olgu grubunu Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji servisine ve polikliniğine başvuran kanser tanısı almış çocukların anneleri (170 kişi), kontrol grubunu ise aynı hastanenin çocuk polikliniklerine başvuran ve kronik hastalık tanısı almamış çocukların anneleri (170 kişi) oluşturdu. Çalışmaya katılmayı kabul eden annelere kaynaklar doğrultusunda oluşturulan sosyodemografik anket formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) uygulandı. Tüm veriler SPSS 20,0 istatistik paket programı kullanılarak değerlendirildi. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanıldı. Chi-square testi, Student t testi, Pearson korelasyon ve regresyon analizi yapıldı.
Bulgular: Yaş ortalaması vaka grubunda 36,5±6,9 (23-54) yıl, kontrol grubunda 37.05±6.87 (20-54) yıl idi. Kanserli çocukların anneleri ile kanser olmayan çocukların annelerinde eğitim, çalışma durumu, yaşanılan yer ve eşlerin eğitimi istatistiksel olarak farklılık gösterirken (p<0.001), medeni durum ve eşlerin meslekleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Kanserli çocukların annelerinin %47,1'inde (n=80) anksiyete saptanırken, kanser olmayan çocukların annelerinin %8,8'inde (n=15) anksiyete vardı. Kanserli çocukların annelerinde anksiyete sıklığı diğer gruba göre 9.185 kat artmıştı [OR:9.185, %95CI (4.993-16.898)]. Kanserli çocukların annelerinin %84,1'inde (n=143) depresyon saptanırken, kanser olmayan çocukların annelerinin  %18,2'sinde (n=31) depresyon saptandı. Kanserli çocukların annelerinde depresyon sıklığı 23.748 kat artmıştı [OR=23.748, %95CI(13.480-41.837)]. Kanserli çocukların annelerinin %32,9'unda (n=56) uyku kalitesinde bozukluk saptanırken, kanser olmayan çocukların annelerinin %20,0'sinde (n=34) saptandı (p=0.007). Uyku kalitesi kötü olan annelerin %58,9'unda (n=53) anksiyete, %74,4'ünde (n=67) depresyon bulguları tespit edildi (p<0.001). 
Sonuç: Kanserli çocukların annelerinde hastalığın yönetimi ile ilişkili yaşadıkları güçlüklerin anksiyete, depresyon ve uyku problemlerinin ortaya çıkmasına neden olduğu bilinmektedir. Çalışmamızın sonuçları da literatürü desteklemektedir. Kanser hastası çocuğu olan ailelerin yaşayabilecekleri sıkıntılar göz ardı edilmemeli, hekimler ailelerin uyku kalitelerini, anksiyete ve depresyon düzeylerini değerlendirmelidir. Gerekirse yardım alabilecekleri kişi ve kurumlara ailelerin yönlendirilmesi çocuğun tedavi sürecini de olumlu yönde etkileyecektir.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate the socio-demographic features, sleep quality and anxiety/depression levels in mothers of children with cancer and the mothers with healthy children. 
 Material and Methods: This case- control and analitic study was held from18.09.2014 to 27.02.2015. Mothers of  (n=170) children with cancer who applied to Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine, Pediatric Hemotology and Oncology Clinic were taken as case group, mothers of  (n=170) children who were not diagnosed with a chronic illness and have applied to Pediatric Outpatient Clinics were taken as control group. Mothers who agreed to participate the study, completed a socio-demographic questionnaire, the Pittsburg Sleep Quality Index test and Hospital Anxiety and Depression Scale.  All data were analyzed by using SPSS. 20.0 statistical software package. During the evaulation of data mean, percentage and standard deviations were calculated. Chi-square test, Student t test, Pearson correlation and regression analyzes were applied. 
Findings: Mean age of case group was 36,5±6,9 (23-54) years, while the average age of the control group was 37.05±6.87 (20-54) years. While there was a  statistical difference between the mothers of children with cancer and the others in terms of  education, employment status, living place and education levels of their spouses (p<0.001), there was no  significance difference between  marital status and the professions of spouses (p>0.05). The rate of anxiety in mothers with children with cancer was 47.1% (n=80), the rate of anxiety was 8.8% (n=15) in the mothers without children with cancer. The prevelance of anxiety in mothers of children with cancer had increased 9.185 times compared to other group. [OR:9.185, 95%Cl (4.993-16.898)]. While the depression was determined in 84.1% (n=143) mothers of children with cancer, the  depression was determined in 18.2%, (n=31) mothers without cancer. The depression in mother of children with cancer has increased 23.748 times  [OR=23.748, 95%CI(13.480-41.837)]. In 32,9% (n=56) of mothers of children with cancer the sleep quality disorder was detected while 20,0% (n=34) (p=0.007) of the control group mothers suffered from sleep quality disorder. Moreover, the anxiety symptoms were determined in 58,9% (n=53)  and depression symptoms were determined in 74,4% (n=67)  of mother's who had poor sleep quality (p<0.001).
Results: The difficulties the mother of children with cancer face with, due to the management of the disease are known to lead to emergence of depression, anxiety and sleep disorders. The results of our study is also supported by the literature. The difficulties that could be faced with the family of children with cancer should not be ignored,  the levels of sleep quality, anxiety and depression should be evaluated.