Sosyal reddedilme sonrası saldırgan ve prososyal davranışlar: Temel ihtiyaçların tehdit edilmesi ve olumlu-olumsuz duygulanımın rolü
Aggression and prosocial behaviors after social rejection: The role of basic need threat and positive-negative affect
Yazar: ARAS TÜRKELİ ALPAY
Danışman: PROF. DR. ASLI ASLAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut çalışmada temel olarak, sosyal reddedilmenin saldırganlık ve prososyal davranışlar üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Birinci çalışma kapsamında, sosyal reddedilmenin hem reddedenlere hem de masum üçüncü kişilere yönelik saldırganlık üzerindeki etkisi ile bu etkide temel ihtiyaçların tehdit edilmesi ve duygulanımların rolü incelenmiştir. Birinci çalışmanın örneklemini yaşları 18-28 arasında değişen 66'sı kadın ve 34'ü erkek 100 lisans ve yüksek lisans öğrencisi oluşturmuştur. Katılımcılara laboratuvar ortamında Sanal Top Oyunu (Cyberball) paradigması ile reddedilme manipülasyonu uygulanmış ve Taylor Saldırganlık Paradigması ile saldırganlık düzeyleri ölçülmüştür. Reddedilme öncesi, sonrası ve saldırganlık imkanı sonrası Pozitif-Negatif Duygulanım Ölçeği (PANAS) ile reddedilme manipülasyonu sonrasında İhtiyaç Tehdidi Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular, reddedilen bireylerin kabul edilenlere kıyasla, kendilerini reddeden kişiye yönelik olarak daha az saldırganlık sergilediklerini göstermiştir. İkinci çalışma kapsamında ise, sosyal reddedilmenin hem reddedenlere hem de masum üçüncü kişilere yönelik prososyal davranışlar üzerindeki etkisi ile bu etkide temel ihtiyaçların tehdit edilmesi ve duygulanımların rolü incelenmiştir. İkinci çalışmanın örneklemini yaşları 18 ile 28 arasında 67'si kadın ve 33'ü erkek 100 lisans öğrencisi oluşturmuştur. Öncesinde Sanal Top Oyunu uygulanan katılımcıların prososyal davranış düzeyleri Diktatör Oyunu ile ölçülmüştür. Reddedilme öncesi, sonrası ve prososyal davranış imkanı sonrası Pozitif-Negatif Duygulanım Ölçeği (PANAS) ile reddedilme manipülasyonu sonrasında İhtiyaç Tehdidi Ölçeği uygulanmıştır. Bulgulara göre reddedilenler, kabul edilenlerle kıyasla, hedef fark etmeksizin daha düşük düzeyde prososyal davranış göstermişlerdir. Ayrıca iki çalışma kapsamında da, reddedilmenin olumsuz duygulanımların artmasına, olumlu duygulanımlarının ise azalmasına neden olduğu görülürken; saldırgan ve prososyal davranış imkanlarının reddedilen bireylerin olumsuz etkilenen duygulanımlarını düzelttiği tespit edilmiştir.

Abstract:
In the current study, we aimed to examine the effect of social rejection on aggression and prosocial behaviors. In the first experiment, the effect of social rejection on aggression towards both rejecters and innocent third parties, and the roles of basic need threat and affects in this effect were examined. The sample of the first experiment consisted of 100 undergraduate and graduate students, 66 female and 34 male, aged between 18-28. Rejection manipulation was applied to the participants with the Cyberball paradigm in the laboratory environment and their aggression levels were measured with the Taylor Aggression Paradigm. The Positive-Negative Affect Scale (PANAS) was applied before and after Cyberball paradigm and after aggression, and the need threat scale after the rejection manipulation. The findings indicated that the individuals who were rejected showed less aggression towards the rejecters, than the ones who were accepted. In the second study, the effect of social rejection on prosocial behaviors towards both rejecters and innocent third parties, and the role of basic need threat and affects in this effect were examined. The sample of the second study consisted of 100 undergraduate students, 67 female and 33 male, between the ages of 18 and 28. The prosocial behavior levels of the participants were measured with the Dictator Game after Cyberball paradigm. Positive-Negative Affect Scale (PANAS) was applied before and after Cyberball paradigm and after prosocial behavior; and after the rejection manipulation, the need threat scale was applied. According to the findings, rejected participants showed lower levels of prosocial behavior, regardless of the target, compared to the ones who were accepted. In addition, within the scope of the both studies, we supported that social rejection increases negative affect and decreases positive affect; also both aggression and prosocial behavior opportunities repair the affective states of rejected individuals.