Üstbilişsel farkındalık ile akılcı olmayan inançlar ilişkisinde örtük zêka anlayışının aracılık rolü
The mediatory role of the implicit understanding of intelligence in the relationship between metacognitive awareness and irrational beliefs
Yazar: BAKİ CAN MORAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN NEJAT AKFIRAT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akılcı duygusal davranışçı terapi = Rational emotive behavioral therapy ; Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık, akılcı olmayan inanç ve örtük zêka anlayışları arasındaki ilişkiyi cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, kardeş sayısı, doğum sırası, ders başarısı değişkenleri açısından incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama yönteminden faydalanılmıştır. 231 kadın 182 erkek olmak üzere 413 üniversite öğrencisi üzerinde yapılan araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın analizinde bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi,  pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına bakıldığında üstbilişsel farkındalık cinsiyet, yaş, baba eğitim düzeyi ve ders başarısı değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmakta; anne eğitim düzeyi, kardeş sayısı ve doğum sırası değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmamaktadır. Araştırmada akılcı olmayan inançlar cinsiyet, yaş, kardeş sayısı ve doğum sırası değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmakta; anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve ders başarısı değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmamaktadır. Örtük zêka anlayışının sabit zihniyet alt boyutu yaş, kardeş sayısı, baba eğitim düzeyi, doğum sırası ve ders başarısı değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmakta; cinsiyet ve anne eğitim düzeyi değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmamaktadır. Örtük zêka anlayışının büyüme zihniyeti alt boyutu cinsiyet, yaş, kardeş sayısı, baba eğitim düzeyi, doğum sırası ve ders başarısı değişkenlerine göre istatistiksel anlamda farklılaşmakta; anne eğitim düzeyi değişkenine göre istatistiksel anlamda farklılaşmamaktadır. Araştırmada üstbilişsel farkındalık ile büyüme zihniyeti arasında, akılcı olmayan inançlarla sabit zihniyet arasında ve akılcı olmayan inançlarla büyüme zihniyeti arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki; büyüme zihniyeti ile sabit zihniyet arasında negatif yönde anlamlı ilişki gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırmada üstbilişsel farkındalığın büyüme zihniyetini, akılcı olmayan inançların ise hem büyüme zihniyetini hem de sabit zihniyeti yordadığı bulunmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the concepts of and the relationships between the metacognitive awareness, irrational beliefs and implicit intelligence conceptions of university students with the help of the variables such as gender, age, education level of the parents, number of siblings, birth order, and the course of achievement. Convenience sampling method was used to determine the sample of the research conducted on 413 university students, 231 female and 182 male. The data is analyzed using t test for independent groups, one-way analysis of variance, Pearson product-moment correlation analysis, and simple linear regression analysis methods. The results showed that metacognitive awareness differed statistically according to gender, age, father's education level, and course achievement. However, it did not differ statistically according to mother's education level, number of siblings, and birth order. In addition, irrational beliefs differ statistically according to gender, age, number of siblings, and birth order, but they do not differ statistically according to mother's education level, father's education level, and course achievement. The fixed mindset sub-dimension of implicit intelligence differs statistically according to age, number of siblings, father's education level, birth order, and course achievement, yet it does not do so according to gender and mother's education level. The growth mindset sub-dimension of implicit intelligence differs statistically according to gender, age, number of siblings, father's education level, birth order, and course achievement while it does not do so according to mother's education level. In the study, a significant positive relationship was observed between metacognitive awareness and growth mindset, between irrational beliefs and fixed mindset, and between irrational beliefs and growth mindset. On the other hand, a significant negative relationship was observed between growth mindset and fixed mindset. Finally, it was found that metacognitive awareness predicted growth mindset and irrational beliefs predicted both growth mindset and fixed mindset.