Acil servise başvuran üst gastrointestinal sistem kanamalı hastaların tıbbi sonlanımları ile şok indeksi, modifiye şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi, kan gazı laktat ve baz eksisi düzeylerinin ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between clinical outcomes and shock index, modified shock index, age shock index, and blood gas lactate levels and base deficit in upper gastrointestinal bleeding admitted to the emergency department
Yazar: NURETTİN KADIOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMET PARLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Laktatlar = Lactates ; Şok = Shock

Özet:
Acil Servise Başvuran Üst Gastrointestinal Sistem Kanamalı Hastaların Tıbbi Sonlanımları İle Şok İndeksi, Modifiye Şok İndeksi, Yaş İlişkili Şok İndeksi, Kan Gazı Laktat Ve Baz Eksisi Düzeylerinin İlişkisinin Değerlendirilmesi
Amaç:
Gastrointestinal sistem kanamaları, ciddi morbidite ve mortalite ile seyreden durumlardan biri olup, acil servislere sık başvuru nedenleri arasındadır. Treitz ligamanın proksimalinden kaynaklanan üst gastrointestinal kanamalar, tüm gastrointestinal kanamaların % 85'ini oluşturmaktadır. Yaş ve komorbit hastalıkların gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda mortaliteyi arttırdığı bilinmektedir. Çalışmamızda üst gastrointestinal kanamalı hastalarda yaşa ve komorbit durumlara ek olarak laktat, baz eksisi, şok indeksi, modifiye şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi gibi parametreler ile hastaların tıbbi sonlanımlarını değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal-Metod:
Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Etik Kurulundan onay alındıktan sonra, 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2017 tarihleri arasında başvuran, dosya bilgilerine ulaşabildiğimiz, üst gastrointestinal sistem endoskopisi yapılmış olan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 104 hasta alındı.	Hastaların yaşları, cinsiyetleri, başvuru şikayetleri, komorbit hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, geçmiş gastrointestinal hastalık öyküleri, vital bulguları, fizik muayene bulguları, laktat ve baz eksisini içeren laboratuar sonuçları ve klinik sonlanımları önceden hazırlanmış olan veri kayıt formuna işlendi. Hastaneye başvuru anındaki vital değerleri kullanılarak şok indeksi, modifiye şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi hesaplandı. Hastaların endoskopi raporları incelenerek Rockall ve Glascow Blatchford skorlamaları hesaplandı. Hastaların tıbbi sonlanımları, 30 günlük sağ kalım ve hastane yatış süreleri kaydedildi. Veriler istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: 
Çalışmaya dâhil edilen hastaların yaş ortalaması 65,52 ± 18,88 olup, % 67,3'ü erkekti. Hastaların % 45'ine hipertansiyon eşlik etmekte idi. Hastaların gastrointestinal özgeçmişi incelediğinde % 63'inde peptik ülser mevcuttu. Hastaların % 50'sinde melena, % 49'unda hematemez mevcuttu. İlaç kullanım öyküsü olan hastaların % 25'i asetil salisilik asit kullanmakta idi. Hastaların ortalama sistolik kan basınçları 118, ortalama diyastolik kan basınçları 69, ortalama arteriyel basınçları 85, nabız ortalamaları 92 idi. Ortalama şok indeksi 0.81, ortalama modifiye şok indeksi 1.13, ortalama yaş ilişkili şok indeksi 51.86, ortalama laktat 2.86, ortalama baz eksisi 0.55 idi. Hastaların % 13'ü 30 gün içinde eksitus oldu. Kronik böbrek yetmezliğinin varlığı 30 günlük mortalite için anlamlı idi. Yine 30 günlük mortalitede kreatin yüksekliği istatistiksel olarak anlamlı bulundu. 30 günlük mortaliteyi öngörmede yaş, şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi ve Rockall skoru istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Baz eksisi ve laktat düzeyi, şok indeksi ve yaş ilişkili şok indeksi ile paralel olarak artmakla birlikte, tek başlarına 30 günlük mortaliteyi öngörmede istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.  
Sonuç: 
Çalışmamızın bulguları; yaş, şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi, Rockall skoru, kreatin  düzeyinin yüksekliği ve  kronik böbrek yetmezliğinin varlığının 30 günlük mortaliteyi öngörmede istatistiksel olarak anlamlı olduğunu gösterdi. Bulgularımızın bu yönüyle klinik pratik uygulamalara ve literatüre katkı sunabileceği düşünülebilir.
Anahtar Kelimeler:
Gastrointestinal kanama, şok indeksi, modifiye şok indeksi, yaş ilişkili şok indeksi, Rockall skoru, laktat

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of the relationship between clinical outcomes and shock index, modified shock index, age shock index, and blood gas lactate levels and base deficit in upper gastrointestinal bleeding admitted to the emergency department 
Objective: 
Gastrointestinal (GI) bleeding is a common cause of emergency admittance and is a condition associated with serious morbidity and mortality. Upper GI bleeding originating proximal to the Treitz ligament account for 85% of all cases of GI bleeding. It is known that age and comorbidities cause increased mortality in patients with GI bleeding. In this study, we aimed to investigate clinical outcomes according to age and comorbidities as well as parameters such as lactate, base deficit, shock index, modified shock index, and age shock index in patients with upper GI bleeding.
Material and Methods: 
In this retrospective observational study, after receiving ethics approval from the Izmir Bozyaka Education and Research Hospital ethics committee, a total of 104 patients admitted between Janurary 1 2017 and December 31 2017, who underwent upper GI endoscopy, with accessible medical records and met inclusion criteria were included in the study. 
Age, gender, reasons for admission, comorbidities, drug use, history of GI disorders, vital signs, physical examination findings, laboratory results including lactate levels and base deficit, and clinical outcomes of the patients were documented on a previously prepared data form. Shock index, modified shock index, and age shock index were calculated using vital signs recorded at admission. Rockall and Glasgow Blatchford scores were calculated by evaluating patients' endoscopy reports. Clinical outcomes, 30-day survival, and lengths of hospital stay were documented. The data was statistically analyzed. 
Results: 
The mean age of the patients included in the study was 65.52±18.88 years and 67.3% were male. Hypertension was present in 45% of the patients. According to gastrointestinal clinical history, 63% of the patients had peptic ulcer. Melena was present in 50% and hematemesis in 49% of the patients. In patients using medications, 25% were using salicylic acid. Mean systolic blood pressure was 118, mean diastolic blood pressure was 69, mean arterial pressure was 85, and mean pulse was 92. Mean shock index was 0.81, mean modified shock index 1.13, mean age shock index 51.86, mean lactate 2.86, and mean base deficit was 0.55. Within 30 days, 13% of the patients had deceased. Chronic renal failure as well as elevated creatinine levels were significantly associated with 30-day mortality. Age, shock index, age shock index, and Rockall score were found to be significant predictors of 30-day mortality. Although base deficit and lactate levels increased parallel to shock index and age shock index, they were not significant predictors of 30-day mortality.
Conclusion: 
According to the results of our study, age, shock index, age shock index, Rockall score, elevated creatinine levels, and presence of chronic renal failure were found to be statistically significant in predicting 30-day mortality. We believe our findings may contribute to clinical practice and the literature. 
Keywords: 
Gastrointestinal bleeding, shock index, modified shock index, age shock index, Rockall score, lactat