Sirna taşınması için bitkisel kaynaklı eksozom eldesi ve değerlendirilmesi
Evaluation and obtaining of plant derived exosome for sirna delivery
Yazar: BURAK ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. BEHİYE ŞENEL
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Farmasötik Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Lipidik, polimerik ya da inorganik nanopartiküller, çeşitli antikanser, antifungal, analjezik ilaçların ve önemli biyolojik moleküllerin vücut içerisinde taşınabilmesi için kapsamlı bir şekilde uzun yıllardır araştırılmaktadır. Bununla birlikte, kararsızlık ve toksisite olmadan uzun süre dolaşım sisteminde kalma kabiliyetine sahip, bağışıklık sisteminden kaçabilen, hedef bölgeye ulaşan ve uzun süre kalabilen, biyouyumlu ve biyoparçalanabilir güvenli bir taşıma sistemi hala bulunamamıştır. Son yıllarda hücrelerden salınan ve doğal bir taşıyıcı olarak nitelendirilen eksozomlar, bu açılardan nanopartiükler sistemlerin dezavantajlarını önleyebilmektedir. Bu tez çalışmasında bitki kaynaklı olarak limondan elde edilen eksozomlar, akciğer kanser hücrelerinde etkili olabilecek bir siRNA taşıma sistemi olarak kullanılmıştır. Çalışma kapsamında limondan üç yöntem ile elde edilen eksozomların NTA, DLS, zeta potansiyel, TEM analizleri ile karakterizasyonu gerçekleştirilmiş, protein içerik tayini, immünofenotipleme, siRNA yükleme ve siRNA yüklenmiş eksozomların transfeksiyonu araştırılmış, HUVEC, A549 ve MCF-7 hücreleri üzerindeki hücre canlılığı etkileri ve apoptotoik etki düzeyi değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak bu tez çalışması ile ilk defa limon kaynaklı eksozomlara BCL- 2 siRNA yüklenmiş ve etkisi değerlendirilmiştir. Nano boyutta elde edilen eksozomların, tek başına hücreler üzerinde sitotoksik etki göstermediği ancak, A549 hücrelerinde BCL-2 siRNA yüklü olanlarının hücre canlılığını düşürücü etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda kanser tedavisinde kullanılabilecek bitki kaynaklı eksozomların, genetik materyal taşıyıcı sistem olarak geliştirilmesinin mümkün olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
For many years, lipidic, polymeric or inorganic nanoparticles have been extensively investigated for the transport of various anticancer, antifungal, analgesic, drugs and important biological molecules within the body. However, a safe delivery system that is biocompatible and biodegradable, capable of remaining in the circulatory system for a long time without instability and toxicity, evading the immune system, remaining at the target site for a long time, has still not been found. Exosomes, which have been released from cells in recent years and act as natural carriers, can prevent the disadvantages of nanoparticle systems in these respects. In this thesis study, plant-derived exosomes obtained from lemon were used as an siRNA delivery system that could be effective in lung cancer cells. Within the scope of the study, characterization analyzes (NTA, DLS, zeta potential, TEM), protein content determination, immunophenotyping, transfection, siRNA loading and cell viability effects of siRNA-loaded exosomes on HUVEC, A549 and MCF-7 cells on exosomes obtained from lemon by three methods were evaluated as MTT and apoptotic effect level. As a result, with this thesis study, BCL-2 siRNA was loaded into lemon-derived exosomes for the first time and its effect was evaluated. As a result of the analyses, it is thought that it will pave the way for the development of plant-derived exosomes that can be used in cancer treatment as a candidate genetic material carrier system.