Postmastektomi radyoterapi (PMRT)'de bolus kullanımının cilt dozuna etkisinin dozimetrik incelemesi ve PMRT uygulanan hastalarda lokal nüks değerlendirmesi
Dosimetric evaluation of the effect of bolus use on skin dose in postmastectomy radiotherapy (PMRT) and local recurrence evaluation in patients treated with PMRT
Yazar: KÜBRA TÜLÜ
Danışman: DOÇ. DR. KAMURAN İBİŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Bolus materyali = Bolus material ; Deri = Skin ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Mastektomi = Mastectomy ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nüks = Recurrence ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
AMAÇ: Mastektomili hastaya uygulanan göğüs duvarı radyoterapisinde cilt dozunu arttırmak amacıyla bolus kullanılmaktadır. Bolus kullanımı ile cilt toksisitesinde artış görülürken lokal kontrole etkisi belirsizdir. Çalışmamızda bolus kullanımının gerekliliği dozimetrik ve retrospektif veriler ışığında incelenmiştir. 
HASTALAR VE YÖNTEMLER: 2010-2020 yılları arasında İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü'ne başvuran ve PMRT uygulanan T3 ve/veya nod pozitif meme kanseri tanılı 235 hasta çalışmamıza dahil edilmiştir. Bolus kullanılan (n = 138) ve kullanılmayan (n =97) hasta grupları arasında lokal nüks, uzak metastaz, hastalıksız sağkalım ve genel sağkalım, yan etki karşılaştırmaları yapılmıştır. Rando fantom üzerine yerleştirilen jelatin bolustan oluşturulmuş meme maketi varlığında ve yokluğunda boluslu ve bolussuz göğüs duvarı ışınlamasıyla cilt dozu ölçümleri yapılmıştır.  
BULGULAR: Dozimetrik incelemede implantlı ve implantsız hastayı temsil eden fantomda bolussuz ışınlamayla ortalama cilt dozu sırasıyla tanımlanan dozun %40'ı ve %34'ü, implantsız hastayı temsil eden fantomda ışınlamanın yarısında bolus kullanıldığında ortalama cilt dozu tanımlanan dozun %42'si olarak bulunmuştur. Medyan takip süresi 56 ay olup %3 oranında lokal nüks (7/235, bolus alt grubunda 3/138, bolus kullanılmayan alt grupta 4/97) görülmüştür. Lokal nükssüz sağkalım üzerine yapılan tek ve çok değişkenli analizde neoadjuvan kemoterapi sonrası T evresi lokal nüks ile istatistiksel olarak ilişkili (p = 0,03) bulunurken, bolus kullanımı ile ilişki saptanmamıştır. 
SONUÇLAR: Bolus kulanımı ile lokal nükste fark görülmezken cilt toksisitesinde artış saptanmıştır. Cilt tutulumu olan, T ve N evresi yüksek hastalarda bolus kullanımı önerilir. Bu hastalar dışında PMRT'de toksisiteden korunurken lokal kontrolden ödün vermeden bolus kullanımından kaçınılabilir.

Abstract:
OBJECTIVE: Bolus is used to increase the skin dose in chest wall radiotherapy applied to patients with mastectomy. While increased skin toxicity has been observed with bolus use, the effect on local control is unclear. In our study, the necessity of bolus use was examined in the light of dosimetric and retrospective data.
PATIENTS AND METHODS: Between 2010-2020, 235 patients with T3 and/or node-positive breast cancer who applied to the I.U. Oncology Institute and underwent PMRT were included in our study. Local recurrence, presence of distant metastasis, disease-free and overall survival and adverse effects were compared between bolus use (n = 138) and non-use (n = 97) groups. Skin dose measurements were performed by bolus and non-bolus chest wall irradiation in the presence and absence of a breast model formed from a gelatin bolus placed on a random phantom.
RESULTS: In the dosimetric evaluation, the mean skin dose was 40% and 34% of the defined dose on the phantom representing the implanted and non-implanted patient, respectively. And the mean skin dose was 42% of the defined dose when a bolus was used during half of the irradiation on the phantom representing the non-implanted patient. The median follow-up was 56 months, with 3% local recurrence (7/235, 3/138 in the bolus subgroup, 4/97 in the no bolus subgroup). In univariate and multivariate analyzes of local recurrence-free survival, T-stage after neoadjuvant chemotherapy was found to be statistically associated with local recurrence (p = 0.03), but not with bolus use.
CONCLUSIONS: There was no difference in local recurrence with bolus use, but an increase was observed in skin toxicity. Bolus use is recommended in patients with skin involvement and advanced T or N stages. Apart from these patients, bolus use can be omitted without sacrificing local control, while avoiding toxicity in PMRT.