COVID-19 pandemisinde bireylerin koruyucu davranışlara yönelik sağlık inançları ve korku düzeylerinin belirlenmesi
Determining individuals' health belief and fear levels regarding protective behaviors in the COVID-19 pandemic
Yazar: FATMA GÜLSÜM ASLAN
Danışman: PROF. DR. İLKNUR AYDIN AVCİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Evde Bakım Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık davranışı etkileşim modeli = Health behavior interaction model ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Amaç: Araştırmada, COVID-19 pandemisinde bireylerin koruyucu davranışlara
yönelik sağlık inançları ve korku düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı tipte tasarlanan bu araştırmanın evrenini 18-65 yaş
arası bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada, kartopu örnekleme yöntemi kullanılıp
427 kişiye ulaşılmıştır. Çalışmanın verileri sosyal medya ve Google Form ile
toplanmıştır. Araştırmada COVID-19 Salgını Korku Ölçeği ve literatür
doğrultusunda araştırmacılar tarafından oluşturulan COVID-19'dan Korunmaya
Yönelik Sağlık İnançları Soru Formu kullanılmıştır. Veri değerlendirilmesinde SPSS
20.0 paket programı kullanılarak Kolmogrov-Smirnov, Cronbach Alfa, MannWhitney U, Kruskal Wallis ve Pearson korelasyon analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Araşırmaya katılan bireylerin; %60.7'si kadın, %39.3'ü erkek ve yaş
ortalamaları 34.5±11.9'dur. Çalışmada, katılımcıların COVID-19'dan Korunmaya
Yönelik Sağlık İnançları Soru Formu'nun yarar algısı, öz etkililik ve sağlık
motivasyonu alt boyutlarına yüksek katılım gösterdikleri; engel algısına
katılımlarının düşük olduğu görülmüştür. Katılımcıların, COVID-19 Salgını Korku
Ölçeğin'nden ortalama olarak 22.5±7.2 puan aldıkları görülmektedir.
Sosyodemografik özelliklerin ve çalışma durumunun COVID-19 Salgını Korku
Ölçeği'nden alınan puanları etkilediği saptanmıştır. COVID-19 ile ilgili risk ve korku
algısı ile COVID-19 Salgını Korku Ölçeği'nin ilişkisine göre hastalığa
yakalanmayan bireylerin korku düzeyleri yüksek olarak bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Çalışmada bireylerin COVID-19 pandemisine yönelik sağlık inanç
düzeylerinin yüksek olduğu, katılımcıların hastalığa karşı orta düzeyde korku
hissettiği, ilçe ve köy/kasabada yaşayan bireylerin şehirde yaşayanlara göre, çalışan
katılımcıların çalışmayan katılımcılara göre, hastalığa yakalanmayan bireylerin
diğerlerine göre daha fazla korku hissettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: COVID-19, Koronavirüs, Salgın, Pandemi, Sağlık İnancı,
Koruyucu Sağlık Davranışları

Abstract:
Purpose: In the study, it was aimed to determine the health beliefs and fear levels of
individuals towards protective behaviors in the COVID-19 pandemic.
Material and Method: The population of this research, which was designed in
descriptive type, consists of individuals between the ages of 18-65. In the research,
snowball sampling method was used and 427 people were reached. The data of the
study were collected via social media and Google Form. In the study, the COVID-19
Pandemic Fear Scale and the Health Beliefs Questionnaire Regarding Protection
from COVID-19, created by the researchers in line with the literature, were used.
Kolmogorov-Smirnov, Cronbach Alpha, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis and
Pearson correlation analysis were performed using SPSS 20.0 package program for
data evaluation.
Results: Individuals participating in the research; 60.7% were female, 39.3% were
male, and their mean age was 34.5±11.9%. In the study, the participants showed a
high level of participation in the perception of benefit, self-efficacy and health
motivation sub-dimensions of the Health Beliefs Questionnaire Regarding Protection
from COVID-19. It was observed that individuals' participation in the perception of
disability was low. It is seen that the participants got an average of 22.5±7.2 points
from the COVID-19 Pandemic Fear Scale. It was determined that sociodemographic
characteristics and working status affected the scores obtained from the COVID-19
Pandemic Fear Scale. According to the relationship between the risk and fear
perception related to COVID-19 and the COVID-19 Epidemic Fear Scale, the fear
levels of the individuals who did not have the disease were found to be high
(p<0.05).
Conclusion: In the study, it was concluded that the health belief levels of the
individuals towards the COVID-19 pandemic were high, the participants felt
moderate fear of the disease, the individuals living in the district and village/town
felt more fear than the ones living in the city, the working participants compared to
the non-working participants, and the individuals who did not have the disease felt
more fear than the others.
Keywords: COVID-19, Coronavirus, Disease, Pandemic, Health Belief, Preventive
Health Behaviors