Demans hastalarında tedaviye uyunç ve klinik eczacının rolü
Treatment adherence in dementia patients and clinical pharmacist role
Yazar: FATMA NİSA BALLI
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Demans = Dementia ; Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfusunun artış göstermesine bağlı olarak bu yaş grubunda en sık görülen hastalıklardan biri olan demans prevalansı da hızla artmaktadır. Demansın erken tanı ve tedavisi hastalığın seyri açısından oldukça önemlidir. Hastalık ilerledikçe artan davranışsal ve psikolojik semptomlar nedeniyle bakım veren kişilere destek sağlanması ve bu kişilerin uygun bakımı sağlamaları için demansın gelişimi ve yönetimi konularında bilgilendirilmeleri gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı klinik eczacı tarafından demans tedavisine olan uyuncun iyileştirilmesi ve bakım veren kişilerin demans bilgi düzeylerinin artırılmasıdır. Bu çalışma Ekim 2018-Mayıs 2019 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Geriatri Bilim Dalı Polikliniğinde yürütülmüştür. Toplam 94 demans hastası ve bu kişilere bakım veren 91 hasta yakını çalışmaya dahil edilmiş ve klinik eczacı tarafından değerlendirilmiştir. Hastalarla ve bakım veren yakınlarıyla başlangıçta ve bir sonraki poliklinik randevularında görüşülerek ilaç uyunç ölçeği, bakım verme yükü ölçeği ve demans bilgi ölçeği uygulanmıştır. Demans tedavisine yüksek uyunç gösterme oranı ilk görüşmede %70,2 olarak bulunmuştur. Demans ilaçları ile bildirilen yan etkiler en sık rivastigmin transdermal yama ile ilişki olmuştur. Bakım veren hasta yakınlarının büyük bir kısmının hastalık hakkındaki bilgi düzeylerinin yüksek, bakım verme yüklerinin ise şiddetli olduğu tespit edilmiştir. Klinik eczacı tarafından demans ilaçlarına uyuncun önemi ve hasta yakınlarının demans bilgi ölçeğinde verdiği yanlış cevaplar hakkında bilgilendirmesinin ardından yapılan ikinci görüşmede uyunçlu hasta sayısının %95,7'ye çıktığı ve bilgi ölçeğinde verilen doğru cevap sayılarında anlamlı artışlar meydana geldiği görülmüştür (p<0,05). Demans tedavisine uyuncun ve hasta yakınlarının hastalık hakkındaki bilgi düzeylerinin artırılmasında hekimler ile birlikte klinik eczacıların iş birliği önemli rol oynamaktadır.

Abstract:
Due to the increase in the elderly population in the world and in our country, the prevalence of dementia, which is one of the most common diseases in this age group, is rapidly increasing. Early diagnosis and treatment of dementia is very important for the course of the disease. Because of the increasing behavioral and psychological symptoms as the disease progresses, caregivers need to be supported and informed about the progress and management of dementia to ensure appropriate care. The aim of this study was to improve adherence with dementia treatment and to increase the dementia knowledge level of caregivers by clinical pharmacist. This study was conducted between October 2018-May 2019 in Hacettepe University Faculty of Medicine Department of Internal Disease Geriatrics Subdivision Outpatient Clinic. A total of 94 dementia patients and 91 caregivers were included in the study and evaluated by the clinical pharmacist. Patients and their caregivers were interviewed at the beginning of the study and following outpatient appointments and drug adherence scale, care burden scale and dementia knowledge scale were applied. The high adherence rate to dementia treatment was found to be 70.2% at the first interview. Side effects reported with dementia drugs were most commonly associated with rivastigmine transdermal patch. It was found that the knowledge level of the caregiver was high and the burden of caregiving was severe. In the second interview after the clinical pharmacist informed about the importance of adherence with dementia drugs and the caregiver about the wrong answers given in the dementia information scale, the number of patients with adherence increased to 95.7% and significant increase in the number of correct answers in the information scale was observed (p<0.05). Collaboration of clinical pharmacist with physicians plays an important role in improving adherence to dementia treatment and increasing the knowledge level of caregivers about the disease.