COVID-19 enfeksiyonu ile ilgili ailelerin algı, kaçınma ve kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of perception, avoidance and anxiety levels of families related to COVID-19 infection
Yazar: BURCU ÖZGE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEDA TOPÇU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Algı = Perception ; Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Kaçınmalar = Hedges ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Amaç: Ebeveynlerin COVID-19 pandemisini nasıl algıladığını, bu konudaki kaygı düzeylerini, korunmak için neler yaptıklarını ve bu durumu etkileyen faktörleri değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Vaka-kontrol türündeki bu çalışma Şubat 2021-Eylül 2021 arasında, çocuklarını Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Polikliniği'ne rutin takibe getiren 500 ebeveyne sosyodemografik özellikler ile COVID-19 enfeksiyonu ile ilgili algı, korunma ve kaçınma davranışları ve kaygı düzeylerini ölçen sorulardan oluşan anket formu yüz yüze uygulanarak yapılmıştır. Bu çocuklardan çekirdek ailesinde veya ikinci derece akrabalarında COVID-19 tanısı almış biri bulunan 250'si vaka grubunu, bulunmayan 250'si ise kontrol grubunu oluşturmuştur.
Bulgular: Çalışmamıza dahil olan çocukların yaklaşık %40'ı 0-2 yaş grubunda idi. Ebeveynlerin beşte biri COVID-19 salgınının çocuklarının sağlığında olumsuz etkilere sebep olduğunu, üçte biri sağlık izlemlerinde gecikme yaşadığını, yarısından fazlası çocuklarının eğitimlerinin olumsuz etkilendiğini ve yaklaşık yarısı çocuklarıyla duygusal ilişkilerinin olumsuz etkilendiğini belirtti. Ebeveynlerin beşte biri salgın nedeniyle yaşamın tüm alanlarında zorlandığını belirtirken; büyük etkinin daha çok sosyal ve psikolojik alanda olduğu görüldü.
Ebeveynlerin hastalık ile ilgili algı düzeyleri vaka ve kontrol grubunda genel olarak yüksek saptandı. Neredeyse tüm ebeveynlerin COVID-19'dan korunmak için uyguladıkları kişisel tedbirlerden en dikkat çekicisinin el hijyeni olduğu görüldü. Maske takma, sosyal mesafenin korunması ve aşı yaptırmanın her beş ebeveynden dördünde benzer olarak önemli algılandığı saptandı. Ebeveynlerin COVID-19'dan korunmak için işe (%18,4), hastaneye (%20,6) gitmemek, çocuğunu okula (%28,4), hastaneye (%25,2) götürmemek, alışveriş merkezine gitmemek (%60), toplu taşıma araçlarını kullanmamak (%59,6), sosyal etkinliklere katılmamak (%74,4) gibi önlemler aldığı saptandı. Ebeveynlerin üçte ikisi COVID-19 ile karşılaşma fikrinden korkarken; benzer oranda ebeveyn COVID-19 yüzünden gelecekle ilgili endişeleri olduğunu belirtti. Ebeveynlerin yarısına yakını SARS-CoV-2'nin biyolojik silah olarak üretildiğini ve komplo teorilerine inandıklarını belirtti.
Vaka ve kontrol grupları arasında algı ve kaygı düzeylerinde anlamlı farklılık saptanmazken; COVID-19 sebebi ile yakınını kaybeden ebeveynlerin kaygı düzeyi, kaybetmeyenlere göre daha yüksek bulundu. Bunun yanı sıra eğitim seviyesi ve ekonomik durumun yüksekliği kaygıyı azaltırken; 0-2 yaş grubu çocuğu olan annelerin algı düzeyi, 7 yaş ve üstünde çocuğu olanlara göre daha yüksek saptandı. Sigara içmeyenlerin algı düzeyi sigara içenlere göre daha yüksek saptanırken, kaygı düzeyinde fark saptanmadı. Sigara içenlerin daha yüksek oranda COVID-19 ile ilgili komplo teorilerine inandığı saptandı. Rutin çocukluk çağı aşılamalarını yaptıran ebeveynlerin algı düzeyi yaptırmayanlara göre daha yüksek saptanırken, kaygı düzeylerinde fark saptanmadı. Anne yaşı, kronik sağlık problemi, toplam çocuk sayısı ve kalabalık ailede yaşamanın algı ve kaygı düzeylerinde anlamlı farklılığa sebep olmadığı görüldü.
Tartışma ve Sonuç: Salgın hastalıkla mücadelede hastalığın doğasına ilaveten toplumların demografik yapıları, sosyokültürel ve ekonomik durumları hastalığın algılanma şeklini ve salgının otoritelerce yönetimini belirlemektedir. Salgın sona erse bile ekonomik, sosyal, fiziksel ve ruhsal sağlık üzerindeki etkileri devam edebilmektedir. Araştırmamızda salgının fiziksel etkilerinden çok sosyal ve psikolojik etkilerinin daha yüksek oranda saptanması salgın bitse bile mücadelenin sürmesi gerektiğini göstermektedir. Ebeveyn eğitiminin ve ekonomik durumun yüksek olmasının kaygıyı azaltması ise gelecek salgınlarla mücadelede dayanıklılığın nasıl artırılacağı yönünde ipuçları vermektedir. Elde edilen veriler doğrultusunda toplumun farklı kesimlerine ihtiyaçları olan eğitimi vermenin ve salgın hastalık kaygısına yönelik alınacak önlemlerin belirlenmesinin şimdiki ve olası salgın hastalıklarla mücadeleye katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate how parents perceive the COVID-19 pandemic, their level of anxiety about it, what they do to protect themselves and the factors affecting this situation.
Materials and methods: This case-control study was conducted on 500 parents who routinely followed up their children at Ankara University Faculty of Medicine, Social Pediatrics Outpatient Clinic between February 2021 to September 2021. A questionnaire consisting of questions measuring sociodemographic characteristics, perception, protection and avoidance behaviors and anxiety levels related to COVID-19 infection was applied to the parents face to face. The case group consists of 250 children who had one person diagnosed with COVID-19 infection among nuclear family or second degree relatives. Remaining 250 children who has no history of COVID-19 infection in the family was considered as the control group.
Results: Approximately 40% of the children included in our study were in 0-2 years age group. One-fifth of the parents said that the COVID-19 epidemic caused negative effects on the health of their children, one-third of them experienced delays in their health follow-ups, more than half of them said that children's education was negatively affected and about half of them stated that their emotional relationships with their children were adversely affected. While one-fifth of the parents said that they had difficulties in every field of life due to the epidemic, it was seen that the greatest effect was in the social and psychological areas.
Parents' level of perception about the COVID-19 infection was found to be high in the case and control groups in general. It has been seen that the most remarkable of the personal measures that almost all parents take to protect themselves from COVID-19 is hand hygiene. It was determined that wearing a mask, maintaining social distance and getting vaccinated were perceived as similarly important in every four of five parents. Precautions took by parents to prevent themselves and their children from getting COVID-19 infection were, by not going to work (18.4%), not sending kids to school (28.4%), not going to hospital (20.6%) and not sending their kids to hospital (25.2%). Among other precautions were not taking part in social activities (74.4%), by not going to shopping mallls (60%) and by avoiding public transport (59.6%). While two-thirds of parents fear the idea of encountering COVID-19 infection; a similar proportion of parents stated that they have concerns about the future because of COVID-19. Almost half of the parents thought that SARS-CoV-2 was produced as a biological weapon and they believed in conspiracy theories.
There was no significant difference in perception and anxiety levels between the case and control groups. The anxiety level of parents who lost a loved one due to COVID-19 was found to be higher than those who did not. While the higher level of education and economic situation reduces anxiety; the perception level of mothers with children in 0-2 years age group was found to be higher than those with children aged 7 years and above. The perception level of non-smokers was higher than that of smokers while there was no difference in anxiety level between this two groups. Rate of believe in conspiracy theories related to COVID-19 was higher among smokers compared to non smokers. While the perception level of parents who had routine childhood vaccinations was found to be higher than those who did not and their was no difference in the anxiety levels between this two groups. It was observed that maternal age, chronic health problem, total number of children and living in a large family did not cause a significant difference in perception and anxiety levels.
Conclusions: In the fight against the epidemic diseases, in addition to the nature of the disease, the demographic structures, socio-cultural and economic conditions of the societies determine the perception of the disease and the management of the epidemic by the authorities. Even after the epidemic ends, the effects of life on economic, social, physical and mental health can continue. In our research, the detection of the social and psychological effects of the epidemic at a higher rate than the physical effects shows that the struggle should continue even if the epidemic is over. The fact that parental education and high economic status reduce anxiety gives clues about how to increase resilience in the fight against future epidemics. In line with datas obtained, educating different segments of society is as important as taking measure to prevent anxiety related to epidemic diseases to fight againts current and possbile pandemics in future.