Molla Hüsrev'in Dürer isimli eserinde küllî kâideler
General pirincibles in Molla Husrev's work named Durer
Yazar: EVREN TORBALI
Danışman: PROF. DR. ALİ BAKKAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Dürerü`l-Hükkam = Dürerü`l-Hükkam ; Kaide = Base ; Molla Hüsrev = Molla Hüsrev ; İslam Hukuku = Islamic Law ; Şerh = Commentary

Özet:
İslâm fıkhı çok farklı ve uzun meseleleri ihtiva etmektedir. Bir Müslümanın ise bütün bu meseleleri bilmesi, hafızasında tutması çok zor gözükmektedir. İşte tam burada, imdadımıza, meselelerin hangi temel prensiplere dayandığı fikri yetişmektedir. Bu temel prensiplerin kaynağını da kimi zaman Kur'ân-ı Kerîm, kimi zaman Hadîs-i şerîf, kimi zaman da müçtehitlerin içtihadı oluşturmaktadır. Bu temel prensiplere küllî kâide (genel hukuk kuralları) ve dâbıt (özel hukuk kuralları) ismi verilmektedir. Küllî kâide ve dâbıtlar bilindiği takdirde, çok derin meseleler içerisinde boğulmaktan kurtulacak, aynı zamanda da sağlam bir düşünce yapısına kavuşmak mümkün olacaktır.
Küllî kâide ve dâbıtları öğrenmenin yolu, bunlarla alakalı müstakil eserlere veya bunların uygulamalı olarak verildiği fıkıh kitaplarına müracaat etmekten geçer. Küllî kâide ve dâbıtların uygulamalı olarak verildiği fıkıh kitaplarının en önemlilerinden birisi de, Osmanlı devletinin yükseliş döneminde yazılan ve asırlar boyunca medreselerde fıkıh kitabı olarak okutulmuş, mahkemelerde de hukuk kaynağı olarak kullanılmış, Düreru'l-Hukkâm fî Şerhi Gureri'l-Ahkâm isimli eserdir. Eseri, Fatih Sultan Mehmet tarafından "Zamanımızın Ebû Hanîfesidir" iltifatına mazhar olan Molla Hüsrev'in kaleme almış olması daha da önemli kılmaktadır.
Bu çalışmada Molla Hüsrev'in Düreru'l-Hukkâm isimli eserinde yer verdiği hükümler incelenerek, bu hükümlerin dayanağı konumunda bulunan küllî kâide ve dâbıtların tesbiti yapılacaktır. Müellifin küllî kâide ve dâbıtları kullanım amacı ve yöntemi ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Islamic law contains many different and long issues. It is very difficult for a muslim to know all these things and to keep them in memory. At this point, the idea that issues are based on the fundamental principles saves us. The source of these basic principles is consisted of sometimes the Qur'an, God's Word, sometimes Hadith-i Sharif, sometimes ijtihad of the mujtahids. These basic principles are called the legal maxims (general law rules) and dâbît (private law rules). If the legal maxims and dâbits are known, it is possible to get rid of drowning in very deep issues and at the same time it is possible to attain a thought structure.
The way of learning legal maxims and dâbits is to apply to independent books which are related to them or apply fıqh books which express pratically. One of the most important of the fiqh books in which the legal maxims and dâbits are practically applied is the Düreru'l-Hukkâm fî Şerhi Gureri'l-Ahkâm, which was written during the ascension period of the Ottoman state and was taught as a legal book in medresses for centuries and used as a legal source in the courts. It is even more important that Molla Husrev's, who has the compliment of Fatih Sultan Mehmet "Abu Hanîfes of our time" wrote it.
In this study, the provisions in Molla Husrev's work named Düreru'l-Hukkâm will be analyzed and will be identified of the legal maxims and the dâbits. It will be tried to reveal the purpose and the methods of author's using legal maxims and dâbits.