Yeşil tüketim değerleri, kullanım yenilikçiliği ve algılanan eğlenilebilirliğin bireysel türetime etkisi
The effect of green consumption values, use innovativeness and perceived playfulness on individual prosumption
Yazar: NAZLI NUR UZ
Danışman: PROF. DR. GÜLFİDAN BARIŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Eğlenceler = Entertainments ; Tüketim değeri = Consumption value ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Yeşil tüketiciler = Green consumers ; Yeşil ürün = Green product

Özet:
Bu çalışmanın amacı yeşil tüketim değerleri, kullanım yenilikçiliği ve algılanan eğlenilebilirliğin bireysel türetim sıklığına; yeşil tüketim değerlerinin kullanım yenilikçiliğine ve kullanım yenilikçiliğinin algılanan eğlenilebilirliğe etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmanın modeli, bireysel türetim yapan (domestik faaliyetler, kendin yap ve sanat & zanaat faaliyetleri) 340 katılımcıdan çevrim içi ortamda kolayda örnekleme ile elde edilen verilerle yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonucunda yeşil tüketim değerlerinin kullanım yenilikçiliği ve bireysel türetim sıklığı üzerinde olumlu yönde doğrudan etkisi ile birlikte yeşil tüketim değerlerinin bireysel türetim sıklığı üzerinde kullanım yenilikçiliği aracılığıyla dolaylı etkisi tespit edilmiştir. Kullanım yenilikçiliği algılanan eğlenilebilirliği olumlu yönde doğrudan etkilemekte; algılanan eğlenilebilirliğin ise bireysel türetim sıklığı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte literatürde yer alan türetim ve türetimle ilişkili kavramlar derlenerek, türetimi gerçekleştirenin birey, şirket ve/veya topluluk olmasına göre bir sınıflandırma önerilmiştir. Bu çalışma, türetim sınıflandırmasının yanında bireysel türetim, şirket güdümlü birlikte türetim ve iş birlikçi türetim (eşler arası türetim ve kolektif türetim) tanımlarının yapılması; kullanım yenilikçiliğinde yaratıcı yeniden kullanım ve çoklu kullanım potansiyeli kavramlarının 'bir ürünün temel kullanım amacını sürdürebildiği kullanım ömrüne' göre yeniden tanımlanması; kullanım yenilikçiliği ve algılanan eğlenilebilirlik ölçeklerinin bireysel türetim bağlamına uyarlanması bakımından literatüre katkı sunmaktadır. Son olarak sürdürülebilir tüketim ve üretimin desteklenmesine yönelik olarak bireysel türetim pazarına hizmet sunan perakende yöneticileri ve gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationships among green consumption values, use innovativeness, perceived playfulness and individual prosumption frequency. Data were collected through an online survey using a convenience sampling technique from 340 participants who are individual prosumers that engage in either domestic activities, do-it yourself or arts & crafts activities. Structural equation modelling was employed to evaluate the proposed hypotheses. The results revealed that green consumption values has a direct and significant effect on use innovativeness and individual prosumption frequency. Green consumption values has an indirect effect on individual prosumption frequency through use innovativeness. Use innovativeness has a positive direct effect on perceived playfulness. An insignificant effect of perceived playfulness on individual prosumption frequency was observed. Moreover by reviewing the literature on prosumption and prosumption-related concepts, a classification framework for prosumption was proposed based on whether the prosuming actor is individual, company and/or community. Along with the prosumption classification, this study contributes to the literature by defining the concepts including individual prosumption, company driven co-prosumption and collaborative prosumption (peer-to-peer prosumption, collective prosumption). Another contribution of this study is the redefinition of subconcepts of use innovativeness -creative reuse and multiple use potential- considering the lifetime which a product can sustain its primary intended use and also the adaptation of perceived playfulness scale to the individual prosumption context. Finally, key managerial implications of the findings are discussed for the retail managers in the prosumption market, and also future research opportunities are reported.