Milletlerarası Özel Hukukta istinabe
Rogatory in Private International Law
Yazar: METE ARSLANTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSA AYGÜL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk = Law ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; İstinabe = Rogatory

Özet:
Mahkemeler ancak kendi yargı çevreleri içinde yargılama faaliyetinde bulunabilirler. Mahkemeler kendi yargı çevresi dışında (başka bir mahkemenin yargı çevresi içinde) olan usulî işlemleri, o yargı çevresine giderek yapamazlar.Açılmış bir davada, davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin kendi yargı çevresi dışında (başka bir mahkemenin yargı çevresi içinde) yapılması gereken bir işlem için yargı çevresi içinde o işlemin yapılacağı mahkemeden hukukî yardım istemesine istinabe denir.İstinabe sadece Türk mahkemeleri arasında söz konusu değildir. Bir Türk mahkemesi yabancı bir mahkemeyi, yabancı bir mahkeme de bir Türk mahkemesini istinabe edebilecektir.Mahkemelerin uluslararası boyuttaki bu adlî işbirliğine genel olarak milletlerarası hukukî yardım denilmektedir.HUMK'da milletlerarası istinabeye ilişkin genel hükümler bulunmamakla birlikte sadece HUMK'un 343. maddesinde, yabancı ülkede istinabe yolu ile yemin edilmesi ve HUMK'un 527/3. maddesinde hakemlerin yabancı mahkemeyi istinabe edemeyecekleri belirtilmek suretiyle kısmen düzenlenmiştir diyebiliriz.Oysa ki birçok yabancı ülke kanunları milletlerarası istinabenin ne şekilde yapılacağı ve kabul edileceği konusunda hükümler kabul etmiştir. Türkiye'de ise milletlerarası istinabe, kabul edilen iki ve çok taraflı milletlerarası sözleşmeler aracılığıyla yürütülmektedir.Ülkemiz milletlerarası istinabe (hukukî yardım) konusundan pek çok ikili ve çok taraflı milletlerarası sözleşmeye imza atmıştır. Karşılıklı adlî yardımlaşmaya ilişkin bu sözleşmelerde konumuz olan milletlerarası istinabe de olmak üzere adlî müzaharet, teminattan bağışıklık, mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi, ceza davalarında istinabe ve suçluların iadesi gibi pek çok milletlerarası adlî yardıma ilişkin konular düzenlenmiştir. Ayrıca ülkemiz Avrupa Birliği ve Müzakere sürecinde olduğundan dolayı Avrupa Birliği ülkeleri arasında milletlerarası istinabenin nasıl yürütüldüğü de inceleme konusu olmuştur.

Abstract:
Courts may do trials only within their own jurisdiction. Courts can not do the procedural steps outside of their jurisdiction (within the jurisdiction of another court).Request for a legal aid in an opened case for a transaction by the appointed court fort he case which is out of it?s jurisdiction (within the jurisdiction of another court) from another court that the transaction will be done is called rogatory.Rogatory is not subject only for Turkish courts. A Turkish court can send rogatory request to foreign court and a foreign court also can send rogatory request to a Turkish court.The judicial cooperation of the courts in international scale is generally called international legal assistance.Although there are no general provisions relating to international rogatory in Code of Civil Procedure, it is partially prepared in item 343 of the Code of Civil Procedure oath by rogatory in a foreign country and in Code of Civil Procedure item 527/3 arbitrators can not do rogatory for foreign courts.But many foreign countries have provisions for how the international rogatory will be done and accepted. In Turkey, international rogatory is implementing by bilateral and multilateral international agreements.Turkey has signed many bilateral and multilateral agreements for international rogatory (legal aid). In these agreements which are about mutual legal assistance, international rogatory which is our subject, judicial legal aid, immunity form guarantee, recognition and approval of court decisions, rogatory in criminal cases and extradition are regulated. Moreover, because of the Turkey?s process of negotiations with European Union, how the rogatory is implemented in EU countries is also an object of this study.