Engelli çocuğa sahip ailelerin sosyal sorunlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the social problems encountered by the families having children with disabilities
Yazar: VİLDAN ÜSTÜN ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE CANATAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Damgalama = Stigmatization ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal izolasyon = Social isolation ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyal yalnızlık = Social loneliness ; Ötekileşme = Otherisation

Özet:
Bu araştırma ile engelli çocuğa sahip ailelerin engelli çocuğa sahip olmaya ilişkin yaşadıkları sosyal sorunlarının sosyolojik boyutlarıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle temel kavramlar ve kuramlar literatür bilgiler doğrultusunda ele alınarak kuramsal temel oluşturulmuştur. Bu kuramsal çerçevede araştırmanın genel bakış açısını, sosyal modelin engellilik hakkındaki kavramsallaştırması oluştururken; bu çalışma tıbbi modelin engellilik hakkındaki kavram ve tanımlarının eleştirisi şeklinde ele alınmıştır. Taşıdığı amaca ve dayandığı kuramsal yaklaşıma uygun olarak araştırmada kaynak taraması, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem tekniklerinin uygulandığı nitel bir araştırmaya yer verilmiştir. Kurtuluş Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde eğitim ve tedavi gören engelli bireylerin anneleri arasından "olasılıklı olmayan amaçlı örneklem yöntemi" ile seçilen 15 engelli bireyin annesi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu araştırmanın analizinde elde edilen sonuçlar, tıbbi modelin engelliliğe ilişkin bireysel ve ötekileştirici anlamlandırmalarının engelli çocuğu olan annelerin sosyal alanda iletişim ve etkileşim kurmasını engelleyerek, sosyal alanda 'etiketleme' (damgalanma), 'ötekileştirilme', 'sosyal dışlanma', 'sosyal izolasyon' ve 'sosyal yalnızlaştırılmaya' ilişkin sosyal sorunlar yaşadıklarını göstermektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to evaluate the social problems encountered by the families having children with disabilities in terms of sociological aspects. For this respect, firstly basic concepts and theories are handled in according to the literature so as to establish a theoretical frame. Within the frame of this theoretical foundation, while general perspective of the research is constituted by the conceptualization of the social model in terms of disability, this research is also the criticism of the concepts and definitions made by the medical model regarding disability. According to research purpose and the theoretical approach there of, a qualitative research is performed where literature review, semi-structured interview form and observation techniques have been applied. Research sample consists of 15 mothers elected via "non-probability purposive sampling method" among the mothers of the persons with disabilities, who are attending to Kurtuluş Private Training and Rehabilitation Centre for both training and treatment. The results obtained upon the analysis of this research indicate that the mothers of the children with disabilities encounter with social problems such as "labelling (tagging)", "marginalization", "social exclusion" and "social isolation" as the individual and marginalization definitions of the medical model.