Çocuk yoğun bakımda terapötik plazmaferez yapılan hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients receiving therapeutic plasmapheresis in pediatric intensive care unit
Yazar: GİZEM MALKAN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT EMEKSİZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Terapötik plazma değişimi (TPD) tedavisi günümüzde yaygın olarak kullanılan bir tedavi yöntemi olmuştur. Biz bu çalışmada, çocuk yoğun bakım ünitemizde TPD uyguladığımız hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerini incelemeyi, TPD'nin etkinliğini, yan etkilerini ile komplikasyonlarını araştırmayı ve TPD uygulanan hastaların prognozuna etki eden faktörleri değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde 1 Ocak 2019- 1 Haziran 2023 tarihleri arasında TPD uygulanan 1 ay-18 yaş arası tüm hastalar çalışmaya dahil edildi. Toplam 139 hasta çalışmaya katıldı. Çalışma hastaları sosyodemografik bilgi formu, klinik değerlendirme formu ve standart ölçeklerden oluşan mortalite ve morbidite değerlendirme formu ile değerlendirildi. Veriler geriye dönük olarak hasta dosyalarından kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 65'i (%46,8) kız, 74'ü (%53,2) erkekti.  Ortanca yaş 10'du (min,maks; 5 ay- 18 yaş). En sık görülen TPD endikasyonu sepsis ilişkili çoklu organ yetmezliği/trombositopeni ilişkili çoklu organ yetmezliği (TİÇOY) (%39,5) idi. Hastaların %89,2'sinde TPD komplikasyonsuz tamamlanırken, %10,8'inde komplikasyon meydana geldi. En sık komplikasyon 7 hastada (%5) görülen kateter ilişkili problemlerdi. TPD uygulanan 50 hasta (%36) yaşamını yitirdi. Yaşayan grupta 50 (%56,2) hastanın IVIG tedavisi aldığı, hayatını kaybeden grupta 19 (%38) hastanın IVIG tedavisi aldığı görüldü (p=0,04).  Yaşayan grupta 32 (%36) hastanın, hayatını kaybeden grupta ise 45 (%90) hastanın inotropik destek aldığı saptandı (p<0,001).  Hayatını kaybeden hastaların ortanca PRISM III ve PELOD 2 skorları, yaşayanlara kıyasla daha yüksek saptandı (7 vs. 21;  10 vs. 20, sırasıyla p= 0,004 ve 0,003). Hayatını kaybeden grupta mekanik ventilasyon tedavisinin daha sık uygulandığı görüldü (p:0,001). Çok değişkenli regresyon analizinde, eksitus ile en ilişkili parametrenin inotrop desteği alıp almamak olduğu bulundu. İnotropik destek ihtiyacı ve TPD endikasyonlarının beraber kullanıldığında eksitusun %87,8 doğrulukla saptanabileceği hesaplandı.
Sonuç: TPD'nin pediatrik yaş grubunda oldukça etkin olduğu, kritik kan değerlerinin normal seviyelere dönmesi ile saptanmıştır. Sepsis/TİÇOY ve hematoloji hastalarında TPD uygulaması her ne kadar kan değerlerinde iyileşme sağlasa da, eksitus riskini yeterince azaltamamaktadır. Yaşayan grupta IVIG uygulaması daha yüksek orandadır. Hayatını kaybeden grupta sepsis ve TİÇOY'un önemli bir risk faktörü olduğu göz önüne alındığında, IVIG verilmesinin eksitus riskini azaltılabileceği ileri sürülebilir. Hayatını kaybeden grupta PRISM III ve PELOD 2 skorları yaşayan gruba göre daha yüksektir. Bu bağlamda PRISM III ve PELOD 2 skorlarının kullanışlı ve güvenilir skorlama sistemleri olduğunu söylemek mümkündür. Komplikasyon ile eksitus arasında ilişki olmaması, işleme bağlı bir mortalite riski bulunmadığının göstergesidir. Özellikle sepsis/TİÇOY ile hematolojik TPD endikasyonlarının ve inotropik destek gereksiniminin eksitus ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Çocuklarda TPD'nin kapsamını ve sınırlamalarını daha fazla araştırmak için iyi yapılandırılmış, ileriye dönük klinik çalışmaların planlanması gerekmektedir.

Abstract:
Objective: Therapeutic plasma exchange (TPE) treatment has become a widely used treatment method today. In this study, we aimed to examine the clinical and laboratory characteristics of the patients to whom we performed TPE in our pediatric intensive care unit, to investigate the effectiveness, side effects, and complications of TPE, and to evaluate the factors affecting the prognosis of the patients.
Materials and Methods: All patients aged between 1 month and 18 years who underwent TPE in the Pediatric Intensive Care Unit between January 1, 2019 and June 1, 2023 were included in the study. A total of 139 patients participated in the study. Study patients were evaluated with a sociodemographic information form, a clinical evaluation form, and a mortality and morbidity evaluation form consisting of standard scales. Data were recorded retrospectively from patient files.
Results: Of the patients included in the study, 65 (46,8%) were female and 74 (53,2%) were male. The median age was 10 years (min, max; 5 months - 18 years). The most common TPE indication was sepsis-associated multiple organ failure and thrombocytopenia-associated multiple organ failure (TAMOF) (39,5%). While 89,2% of the patients completed TPE without complications, complications occurred in 10,8%. The most common complication was catheter-related problems in 7 patients (5%). 50 patients (36%) who underwent TPE died. It was observed that 50 (56,2%) patients in the surviving group received IVIG treatment, and 19 (38%) patients in the deceased group received IVIG treatment (p = 0.04). It was determined that 32 (36%) patients in the surviving group and 45 (90%) patients in the other group received inotropic support (p<0.001). The median PRISM III and PELOD 2 scores of patients who died were found to be higher than those who did not (7 vs. 21; 10 vs. 20, p:0.004 and p:0.003, respectively). Mechanical ventilation treatment was seen at a higher rate in the group that died (p:0.001). In multivariate regression analysis, inotropic support was found as the most associated parameter with death. If the need for inotropic support and plasmapheresis indications were used together, exitus could be detected with 87,8% accuracy.
Conclusion: It was determined that TPE was very effective in the pediatric age group, because in most of the patients critical blood values were returned to normal levels. Although TPE provides an improvement in blood values in sepsis/TAMOF and hematology patients, it cannot significantly reduce the risk of death. IVIG application rate is higher in the surviving group. Considering that sepsis and TAMOF are important risk factors in the group that died, it can be suggested that IVIG administration may reduce the risk of death. PRISM III and PELOD 2 scores are higher in the deceased group than in the surviving group. In this context, PRISM III and PELOD 2 scores seem as useful and reliable scoring systems. The absence of a relationship between complications and death indicates that there is no risk of mortality related to the TPE procedure. Especially sepsis/TAMOF and hematological TPE indications and the need for inotropic support are associated with death. Well-structured, prospective clinical studies need to be planned to further investigate the scope and limitations of TPE in child patients.