Kentsel bellek kumbarası: Sivas kenti örneği
Urban memory hub: The province of sivas
Yazar: DİLARA MERVE KELKİT
Danışman: PROF. DR. AYŞEN ÖZTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR KARABABA DEMİRCAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Elektronik arşiv = Elektronic archive ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kentsel bellek = Urban memory ; Kolektif bellek = Collective memory ; Sivas = Sivas

Özet:
Kent farklı kültürlerden insanların birlikte yaşadığı herkese ait olan bir yaşam
alanıdır. Bu alan bireysel ve toplumsal olarak anılar, izler, semboller ve referanslar
barındırır. Herkesin kendi yaşamına dair parçalar barındıran kent aslında bir deneyim
alanıdır. Algısal ve eylemsel deneyimlerimize ev sahipliği yapan kent, bize bir yere ait
olduğumuzu hissettirir. Kentte yaşantılarına dair izler bulamayan bireyler kendini o kente ait
hissedemez. İnsanların kendini yaşadığı yere ait hissedememesinin en önemli sebebi
kentlerimizin geçirmiş olduğu hızlı değişim ve dönüşümdür. Bu hızlı dönüşüm insanların
belleklerinde süreksizliğe ve zaman zaman kopmalara sebep olmaktadır. Kamusal mekanlar
kentlerdeki hızlı dönüşümün en iyi gözlemlendiği yerlerdir. Belleğin sürekliliğinin
sağlanmasını amaç edinen bu çalışma, kentlerin bireysel ve kolektif bellek ögelerinin
deneyimler, anılar vb. materyaller üzerinden belgelenmesi ve geleceğe aktarımı için
dijital olarak arşivlenmesini, 'Dijital Kent Belleği Model Önerisi' oluşturulmasını
içermektedir. Bu amaçla yola çıkılan tezde Sivas kenti örneklem alanı olarak seçilmiştir.
Sivas'ın seçilmesinin nedeni, kentin tarihte sosyal ve kültürel açıdan farklı kırılmalar
yaşaması ve sahip olduğu tarihsel değerlerle Anadolu kentinin önemli temsilcilerinden biri
olmasıdır.
Bu çalışma; zaman içerisinde oluşan kentsel bellek öğelerinin toplanması, bugünün
kentinin analizi ve geleceğe aktarım için dijital arşiv oluşturulması olmak üzere üç aşamadan
oluşmaktadır. Medyada yer alan kentsel bellek ögelerini toplamak için öncelikle sözel ve
görsel medyalar analiz edilmiştir. Daha sonra kentte yaşayan bireylerin deneyim ve anılarını
elde etmek için; derinlemesine mülakat ve anket çalışması yapılmıştır. Sivas kentinin mevcut
durumunu tespit etmek için Kevin Lynch'in Kent İmgesi'nde ortaya koyduğu ögeler (yollar,
sınırlar/kenarlar, bölgeler, düğüm/odak noktaları, işaret öğeleri) üzerinden fiziksel analiz
yapılmıştır. Son bölümde, kentin belleğinin gelecek nesillere aktarımı için dijital arşiv
teknolojisi kullanılarak 'Dijital Kent Belleği Model Önerisi' oluşturulmuştur. Sonuç olarak,
kentsel bellek ögelerinin gelecek nesillere aktarılması psikolojik ve sosyolojik açıdan
önemlidir. Bu aktarımın, kentleri ve anılarla yaşanmışlıkları aktaran bireyleri ölümsüz
kılacağına inanılmaktadır.

Abstract:
The city is a living space that belongs to everyone, where people from different
cultures live together. This area contains individual and social memories, traces, symbols
and references. The city, which contains pieces of everyone's own life, is actually a field of
experience. The city, which hosts our perceptual and operational experiences, makes us feel
that we belong somewhere. Individuals who can not find traces of their life in the city cannot
feel that they belong to that city. The most important reason why people do not feel like they
belong to the place they live in is the rapid change and transformation that our cities have
undergone. This rapid transformation causes discontinuity and occasional ruptures in
people's memories. Public spaces are the places where rapid transformation in cities is best
observed. Aiming to ensure the continuity of memory, this study aims to analyze the
individual and collective memory elements of cities, such as experiences, memories, etc. It
includes the creation of a 'Digital Urban Memory Model Proposal', archiving it digitally for
documenting and transferring to the future through materials. For this purpose, the city of
Sivas was chosen as the sample area in the thesis. The reason why Sivas was chosen is that
the city has experienced different social and cultural breaks in history and it is one of the
important representatives of the Anatolian city with its historical values.
This work; It consists of three stages: collecting urban memory items in public
spaces, analyzing today's city and creating a digital archive for transfer to the future. In order
to collect the urban memory elements in the media, primarily verbal and visual media were
analyzed. Then, in order to obtain the experiences and memories of the individuals living in
the city; In-depth interviews and questionnaires were conducted. In order to determine the
current situation of the city of Sivas, a physical analysis was made on the elements (roads,
borders/edges, regions, nodes/focal points, sign elements) that Kevin Lynch revealed in the
City Image. In the last section, ''Digital Urban Memory Model Proposal'' was created by
using digital archive technology to transfer the memory of the city to future generations. As
a result, it is important psychologically and sociologically to transfer the elements of urban
memory to future generations. It is believed that this transfer will make individuals who
convey cities and memories and experiences immortal.