Konaklama endüstrisinde maliyet yapısı
Cost structure of hospitality industry
Yazar: VEDAT ACAR
Danışman: PROF.DR. REMZİ ÖRTEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Konaklama endüstrisi dünyada en hızlı büyüyen endüstrilerden birtanesidir. Bu özelliği ile giderek büyüyen oranda istihdama ve ekonomiyekatkıda bulunan konaklama endüstrisinde faaliyette bulunan otel işletmeleri,kendine has özellikleri ile diğer endüstri işletmelerinden de önemli farklılıklargöstermektedir. Bu özellikler otel işletmelerinin maliyetleri üzerinde de etkiliolmakta ve uygulamada otel maliyetlerinin tamamen sabit olduklarıkonusunda bazı genellemelere sebep olmaktadır.Son yıllarda ülkeler arasında artan turizm rekabeti nedeniyle işletmeler,artan girdi maliyetlerine karşılık, fiyat ayarlamaları yoluyla kâr marjlarınıkoruma imkanından da mahrum kalmaktadırlar. Bu yüzden işletmeler,maliyetlerini daha sıkı kontrol altına almak ve daha fazla tasarruf yapmaksuretiyle kâr marjlarını korumak ya da arttırmak zorundadırlar. Bu bağlamdaişletmelerin tüm maliyet unsurlarını sabit kabul etmek bir çözümolmamaktadır. Kaldı ki otel işletmelerinin maliyet unsurlarının tamamen sabitkabul edilmesi de gerçeklerden uzaktır.Tez kapsamında, yukarıdaki açıklamalardan hareketle, otel maliyetlerikonusunda yapılan genellemelerin her durum ve her işletme için geçerliolamayacağını, tamamen sabit kabul edilen bazı maliyetlerin, otelden otelefarklılıklar göstermekle birlikte, önemli oranda değişken unsurlar içerdiğinigösteren maliyet analizleri yapılmıştır. Bu analizler ile değişik maliyet türlerininsabit ve değişken unsurları ayrıştırılarak, toplam maliyet fonksiyonları eldeedilmiştir. Böylece işletmelerin fiyatlama kararları yanında, geleceğe yönelikmaliyet öngörülerinin yapılmasında kullanabilecekleri toplam maliyetfonksiyonlarına ulaşmak hedeflenmiştir.Yukarıda belirtilmiş amaçları gerçekleştirmek üzere tez üç bölümdenoluşmaktadır. Birinci bölümünde konaklama işletmelerine ilişkin temelkavramlardan bahsedilmiş ve bu kapsamda konaklama işletmelerinin genelözellikleri, organizasyon yapısı ve tezin amacına uygun sınıflaması hakkındaaçıklamalarda bulunulmuştur.Tezin ikinci bölümünde, maliyet bilgilerine duyulan ihtiyacınnedenlerinden başlamak üzere, maliyetler açısından konaklama işletmelerininfarklılıkları ve çeşitli maliyetleme yöntemleri hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıcabölümün sonunda, tezin ana amaçlarına uygun olarak, maliyet yapı analizindekullanılan yöntemler ve bu yöntemler içerisinde konaklama işletmelerineuygun olanlarının kullanılmasında karşılaşılan sorunlar hakkındaaçıklamalarda bulunulmuştur.Tezin üçüncü ve uygulama ağırlıklı son bölümünde ise tez kapsamındaanalize tabi tutulan otellerin genel özellikleri, analiz sırasında izlenen süreç ilebu sürece ilişkin çerçeve ve kısıtlamalar ve otellerde verilen hizmetlerinmaliyetini oluşturan gider türlerinin, faaliyet ölçüsüne (doluluk) karşı olanduyarlılıklarını ölçerek, toplam maliyet fonksiyonlarının tespitine yönelikanalizler bulunmaktadır. Ayrıca değişkenlik yapısına yönelik analizler dışında,maliyet yapı analizi içerisinde düşünülen ve gider türlerinin toplam giderleriçerisindeki payı ve satılan oda başına gider türlerinin analizine ilişkinaçıklamalarda da bulunulmuştur.

Abstract:
Hospitality industry is one of the industries that develop the fast in theworld. With this characteristic of it, the hotel managements in the hospitalityindustry assisting the employment and economy more and more day by dayindicate different features from the other industrial managements with theiroriginal characteristics. These characteristics are effective on the cost of hotelmanagements, and at the practice, it causes some generalizations on thesubject that the costs of hotel are completely fixed.Recently, because of the tourism competition increased internationally,managements have been deprived of possibility for keeping their profit marginsby means of price adjustments against the increasing input costs. Therefore, bycontrolling their costs more seriously and saving more, managements have tokeep or increase their profit margins. In this context, it hasn?t been a solution tothink all the elements of the managements completely fixed. Nevertheless, it isfar from the reality to agree the cost components of hotel managements as fixedcompletely.In the scope of the thesis, concerning the above explanations, the costanalysis has been performed indicating that the generalizations carried outabout the hotel costs isn?t valid for every situation and every management, thatthey include a great deal of variable elements, although some costs thought asfixed completely indicate difference from hotel to hotel. By this analysis, the totalfunctions of cost have been obtained analyzing the fixed and variable elementsof different types of costs. Thus, beside the pricing decisions of themanagements, it is aimed to reach the total cost functions that they can use atperforming the foresights of cost over the future.In order to perform the above mentioned objectives, this thesis includesthree parts. In the first part, the basic concepts are mentioned concerning thelodging managements, and in this scope, some explanations have beenperformed on the general characteristics of the lodging managements, theirorganization structure, and classification convenient to the objective of thethesis.In the second part of the thesis, starting from the reasons of therequirement for information of cost, some sort of knowledge has been presentedabout the differences of lodging managements according to the costs and aboutdifferent costing methods. Furthermore, at the end of the part, as convenient tothe main objectives of the thesis, some kind of explanations have beenpresented concerning the methods used at cost structural analysis and amongstthese methods, the problems met while using the ones suitable to the lodgingmanagements.In the third and final part especially practical one, there exist the generalcharacteristics of the hotels analyzed in the scope of the thesis, measuring theprogress followed during the analysis and the frame and abbreviationsconcerning this progress, and the sensitivity of the expense types which consistof the cost of the services performed in the hotels against the activitymeasurement (occupancy), and the analysis for determining the total costfunctions. In addition, other than the analysis for the structure of variability,descriptions have also been performed on the share in the total expenses ofexpense types and thought within the cost structural analysis, and about theanalysis of the expense types for each room sold.