Eğitim Aile Sağlığı merkezine başvuran tip 2 diyabet hastalarında hatırlatıcı kısa mesaj göndermenin diyabetik ayak farkındalığı üzerine etkisi
The effect of sending  short message with reminder on diabetic foot awareness in TYPE 2 diabetes patients applying to educational family HEALH center
Yazar: MUHAMMET ALİ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Kısa mesaj = Short message ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Diyabetin önemli komplikasyonlarından biri olan diyabetik ayak; bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Eğitim, diyabet komplikasyonlarının farkındalığını artırmakta ve komplikasyon gelişme riskini azaltmaya yardımcı olmaktadır. Çalışmamızda tip 2 diyabet hastalarında hatırlatıcı kısa mesaj gördermenin diyabetik ayak farkındalığı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma Eylül-Kasım 2021 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı eğitim aile sağlığı merkezilerinde yapıldı.  Çalışmaya müdahale grubunda 46, kontrol grubunda 47 hasta olmak üzere toplam 93 tip 2 diyabet hastası katıldı. Araştırmaya dahil edilen kişilere yazılı onamları alındıktan sonra Sosyodemografik Özellikler Formu, Diyabetik Ayak Bakımı Öz-etkililik Ölçeği (DABÖÖ), Ayak Bakımı Davranış Ölçeği (ABDÖ) uygulandı. Müdahale grubundaki hastaların telefonlarına üç ay boyunca her hafta diyabetik ayak ile ilgili hatırlatıcı ve bilgilendirici mesaj gönderildi. İlk görüşmenin ardından 3 ay sonra müdahale ve kontrol grubundaki tüm hastalar ikinci kez anketler uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 56±7 yıldı. Grupların yaş ortalamaları, cinsiyet dağılımları, gelir dağılımları, birinci derece yakınlarında diyabet hastası bulunma durumları, diyabet süreleri, diyabet tedavileri, sigara kullanma durumları arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Müdahale ve kontrol grubunun 3 ay sonraki ABDÖ puan ortalaması başlangıç puan ortalamasından daha yüksekti ve aradaki fark anlamlıydı (p<0,001). Müdahale ve kontrol grubunun 3 ay sonraki DABÖÖ puan ortalaması başlangıç puan ortalamasından daha yüksekti ve aradaki fark anlamlıydı (p<0,001). Müdahale ve kontrol grubunun 3. aydaki ABDÖ ve DABÖÖ puan ortalamaları arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre müdahale ve kontrol grubunda üç ay sonraki ölçümlerde hastalarda diyabetik ayak farkındalığının, bilgi ve özyeterliliğinin başlangıca göre anlamlı olarak arttığı görülmüştür. Üç ayın sonunda kontrol ve müdahale grubu değerlendirildiğinde hastaların diyabetik ayak farkındalığı, bilgi düzeyi ve özyeterliliği açısından gruplar arasında anlamlı fark olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Background: Diabetic foot, which is one of the important complications of diabetes; negatively affect the quality of life of individuals. Education raises awareness of diabetes complications and helps reduce the risk of complications. In our study, it was aimed to investigate the effect of sending reminder text messages on diabetic foot awareness in type 2 diabetes patients.
Methods: The study was carried out between September and November 2021 in the education family health centers of Atatürk University, Department of Family Medicine. A total of 93 type 2 diabetes patients, 46 in the intervention group and 47 in the control group, participated in the study. The Sociodemographic Characteristics Form, Diabetic Foot Care Self Efficacy Scale (DFCSES,) Foot Self Care Observation Guide (FSCOG) were applied to the individuals included in the study after their written consent was obtained. Reminder and informative messages about diabetic foot were sent to the mobile phones of the patients in the intervention group every week for three months. Three months after the first interview, all patients in the intervention and control groups were administered questionnaires for the second time. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: The mean age of the participants was 56±7 years. There was no significant difference between the groups' mean age, gender distribution, income distribution, presence of diabetes in their first-degree relatives, duration of diabetes, diabetes treatments, and smoking status (p>0.05). The mean DFCSES score of the intervention and control groups after 3 months was higher than the mean score of the baseline, and the difference between them was significant (p<0.001). The mean FSCOG score of the intervention and control groups after 3 months was higher than the mean score of the baseline, and the difference between them was significant (p<0.001).
Conclusion: According to the results of our study, it has been observed that the diabetic foot awareness, knowledge and self-efficacy of the patients increased significantly after three months compared to the baseline measurements both in the intervention and control groups. When the control and intervention groups were evaluated at the end of three months, it was found that there was no significant difference between the groups in terms of diabetic foot awareness, knowledge level and self-efficacy.