Ortaöğretim kurumları öğrencilerinde tarihselbir olayın değişim ve süreklilik bakımındanöğretimi
Teaching of historical change and continuity in thecontext of a historical event in secondary schoolstudents
Yazar: HÜLYA SADIK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HAMZA KELEŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez araştırmasının amacı öğrencilerinin (15-16 yaş) sınıf ortamında tarih dersinde tarihsel
değişim ve süreklilik kavramına yönelik yaptıkları etkinlik çalışmalarının tarihsel değişim
ve süreklilik öğretimi bakımından etkisini belirlemektir. Bu araştırmanın modeli ön test ve
son test kontrol gruplu deneysel desen modelidir. Çalışmada, nitel ve nicel veri toplama
yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Bu nedenle araştırmanın modeli karma araştırma
yöntemi niteliğindedir. Tez araştırmasının çalışma grubunu kolay ulaşılabilir örnekleme
yöntemi ile belirlenen Çanakkale il Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bir ortaöğretim
okulunun 9. Sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın yürütüldüğü ortaöğretim 9.sınıf
öğrencilerinden oluşan A ve B şubeleri şansa bağlı olarak deney ve kontrol grubu olarak
ayrılmıştır. Araştırma grubunu deney grubunda 20-21; kontrol grubunda ise 25 öğrenci
oluşturmuştur. Araştırmada deney grubu öğrencilerine 6 hafta boyunca tarihsel değişim ve
süreklilik etkinlikleri eşliğinde yazının icadı konusu anlatılmıştır. Araştırmada öğrencilere
verilen etkinlikler için toplam 40 dakika süre verilmiştir. Verilen her bir etkinlikte görsel
materyal kullanmıştır. Araştırmada veriler, nicel ve nitel araştırma tekniklerine uygun olarak
toplanmış ve analiz edilmiştir. Araştırmanın deney ve kontrol grubu öğrencilerinin yazının
icadı ile ilgili hazırladıkları tarihsel değişim ve süreklilik metinlerinin puanlayıcılar
tarafından verilen puanları oluşturmuştur. Ayrıca deney grubu öğrencilerine tarihsel zaman
işleme, tarihsel önem ve kaynak analizi ile ilgili verilen etkinliklerde elde edilen veriler de
araştırmanın nicel verilerini kapsamaktadır. Araştırmanın nitel verilerini ise öğrencilerine
tarihsel empati, tarihsel değişim ve süreklilik cümlelerini kurmaya, değişimin doğası ve
tipini keşfetme, değişimin süresini ve etkisini algılamaya yönelik etkinliklerde elde edilen
veriler oluşturmaktadır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yanında öğrencilerin
doğrudan görüşleri de yansıtılmıştır. Öğrencilerin tarihsel bağlama ilişkin olarak kronolojik
ve mekânsal bağlamı bildikleri, ekonomik, politik ve sosyal kültürel bağlamı kısmen
değerlendirebildikleri, tarihsel zaman şeridi işlemede özellikle Eski Çağ'a ilişkin
tarihlendirmelerde başarısız oldukları, yazının icadı ile ilgili verilen tarihsel olaylara eşit
düzeyde önem verdikleri, yazının icadı ile ilgili verilen görüşleri katılımlarını ifade ettikleri,
bir öğrenci dışında tarihsel empati kurabildikleri, tarihsel değişim ve süreklilik cümlelerini
oluşturabildikleri, değişimin doğası, hızı ve etkisi etkinliklerinde değişimin doğasını
keşfetme, değişimin kısa, orta ve uzun vadeli etkilerini kısmen anlayabildikleri sonucuna
varılmıştır. Araştırmada öğrencilerin uygulama öncesi ve sonrası yazının icadı ile ilgili
hazırladıkları tarihsel değişim ve süreklilik metinlerin analizinde değerlendiricilerin puanları
arasındaki intrakorelasyon katsayısı yüksek güvenirliliğe sahip bulunmuştur. Uygulama
öncesi tarihsel değişim ve süreklilik metin analizleri bakımından değerlendiricilerin
intrakorelasyon katsayıları sırasıyla 0.88 ve 0.85 olmuştur. Uygulama sonrası deney ve
kontrol gruplarında intrakorelasyon katsayıları ise sırasıyla 0.89 ve 0.85 olarak tespit
edilmiştir. Uygulama öncesi deney ve kontrol grubu metin analizleriyle ilgili ortalamalar ve
standart sapmalar sırasıyla 3.87±2.16 ve 2.95±1.19'dir. Uygulama öncesi deney ve kontrol
grupları arasında istatistik olarak anlamlı farklılıklar bulunmamıştır (p: 0.098). Uygulama
sonrası deney ve kontrol grubuna ilişkin ortalamalar ve standart sapmalar sırasıyla
10.36±3.06 ve 2.88±1.46'dir. Ön ve son testler arasındaki farklılıklar ve t-testi sonuçları çok
önemli bulunmuştur (p<.001). Aynı şekilde ön test ile son test arasındaki farklar istatistik
olarak çok önemlidir (p<.001)

Abstract:
The aim of this thesis research is to determine the effect of high school students' (15-16 age)
activity studies on the concept of historical change and continuity in the classroom
environment in terms of historical change and continuity teaching. The model of this
research is the experimental design model with pretest and posttest control group. In the
study, qualitative and quantitative data collection methods were used together. Therefore,
the model of the research is mixed research method. The study group of the thesis research
consisted of 9th grade students of an secondory school School affiliated to Çanakkale
Provincial Directorate of National Education, which was determined by the easily accessible
sampling method. In the high school where the research was carried out, the A and B
branches, consisting of 9th grade students, were divided into experimental and control
groups depending on chance. 20-21 in the experimental group; The control group consisted
of 25 students. In the research, the invention of writing was explained to the experimental
group students for 6 weeks, accompanied by historical change and continuity activities. A
total of 40 minutes was given for the every of activities given to the students in the study.
He used visual material in each given activity. In the study, data were collected and analyzed
in accordance with quantitative and qualitative research techniques. The quantitative data of
the study consisted of the scores given by the raters of the historical change and continuity
texts prepared by the students in the experimental and control group about the invention of
writing before and after the application. In addition, the data obtained in the activities related
to historical time processing, historical significance and resource analysis for the
experimental group students formed the quantitative data of the research. The students know
the chronological and spatial context regarding the historical context, they can partially
evaluate the economic, political and social cultural context, they are unsuccessful in
processing the historical timeline, especially in the dating of antiquity, they give equal
importance to the historical events given about the invention of writing, and their views on
the invention of writing. It was concluded that they were able to express their participation,
to empathize with history apart from a student, to form historical change and continuity
sentences, to discover the nature of change in the nature, speed and impact of change
activities, to partially understand the short, medium and long-term effects of change. In the
study, the intra class correlation coefficient between the scores of the evaluators in the
analysis of the historical change and continuity texts prepared by the students about the
invention of writing before and after the application was found to have high reliability. In
terms of historical change and continuity text analyzes before the application, the intra class
correlation coefficients of the evaluators were 0.88 and 0.85, respectively. The mean and
standard deviations of the experimental and control group text analyzes before the
application were 3.87±2.16 and 2.95±1.19, respectively. There were no statistically
significant differences between the experimental and control groups before the application
(p: 0.098). After the application, the mean and standard deviations of the experimental and
control groups were 10.36±3.06 and 2.88±1.46, respectively. Differences between post-test
and pre-test and t-test results were found to be very significant (p<.001). Likewise, the
differences between the pretest and the post-test are statistically very significant (p<.001)