Müfessirlerin sebeb-i nüzûl rivâyeti tercihindeki etkenler -Hicri III. Asır örneği-
Factors influencing the mufassirs' preference for the narration of asbāb al-nuzūl -the 3rd Century Hijrī-
Yazar: TUBA SARIKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN TOPAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Müfessirler = Commentators ; Sebeb-i nüzul = Cause of the revelation ; Tefsir = Commentary

Özet:
Âyet veya sûrelerin nüzûlüne sebep olan olay ve şartları inceleyen esbâb-ı nüzûl, Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılması noktasında Ulûmu'l-Kur'ân'ın en önemli unsurlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Erken dönemden itibaren müfessirler, âyetleri açıklarken bir yöntem olarak esbâb-ı nüzûl rivâyetlerine başvurarak eserlerinde pek çok rivâyete yer vermişlerdir. Çalışmamızda incelediğimiz hicri III. asır müfessirleri de tefsirlerinde esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini farklı yoğunluklarda kullanmışlardır. Söz konusu müfessirlerin bir âyeti açıklarken kimi zaman ortak rivâyetlere kimi zaman ise farklı rivâyetlere başvurduklarını tespit edilmiştir. Bu durum onların rivâyet kabullerinde çeşitli faktörlerin olduğunu ve bunlardan birinin de müfessirin algısı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmamızda, ilk olarak müfessirlerin tefsirlerinde naklettikleri esbâb-ı nüzûl rivâyetleri ele alınmıştır. Akabinde bu rivâyetlerin kaynakları, senedleri ve müfessirlerin bu rivâyetler hakkındaki görüş ve düşünceleri tahlil edilmiştir. Çalışmada, her müellifin esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini sahip oldukları ilmî ve aidiyet kimlikleri çerçevesinde naklettiğini özellikle Şiî müelliflerin mezhebî görüşlerini temellendirmek için imâmet, velâyet, Ehl-i Beyt'in masumiyeti, Ali b. Ebî Tâlib'in faziletleri gibi konuları sürekli âyetlerle ilişkilendirerek açıklamalarda bulunup esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini bu çerçevede kullandıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Asbāb al-nuzūl which examines the events and conditions that caused the verses or suras to be revealed is one of the most important elements of 'Ulūmu'l-Qur'ān in terms of understanding the Qur'ān. From the early period onwards, mufassirin/commentators have used the narrations of asbāb al-nuzūl as a method of explaining the verses and have included many narrations in their works. Hijri 3rd-century mufassirins that we have examined in our study also used the narrations of asbāb al-nuzūl extensively in their tafsīr. We observed that these mufassirins, in this context, sometimes referred to common narrations and sometimes to different narrations when explaining a verse. This shows that there were various factors on their acceptance of asbāb al-nuzūl narrations and one of them was the perception of mufassirin. In this study, we first identified the narrations of asbāb al-nuzūl narrated by the mufassirins in their tafsir books. Subsequently, we examined the sources of these narrations, their isnads, and the opinions and thoughts of the mufassirins about these narrations. We have found in our study that every mufassirin used the narrations of the asbah al-nuzūl within the framework of their identities, and especially Shi'ite authors have constantly explained issues such as imāmah, wilāyah, rij'at, the innocence of Ahl al-Bayt, and the virtues of 'Ali ibn Abi Taalib by associating them with verses in order to justify their sectarian views.