Risk odaklı iç denetim yaklaşımı ve tekstil sektöründe bilgisayar destekli bir uygulama
Risk based internal auditing approach and a computer assisted application in textile industry
Yazar: AHMET TANÇ
Danışman: PROF. DR. NEJAT BOZKURT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgisayar destekli denetim = Computer aided control ; Denetim = Control ; Risk = Risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Tekstil sektörü = Textile sector ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Risk odaklı iç denetim, bütün iç denetim faaliyetleri ile yönetimin risk değerlendirmeleri arasında bağlantı kuran ve aynı zamanda yönetimin sorumluluklarına destek sağlayan süreç odaklı stratejik bir girişimdir. Türkiye'de konu ile ilgili çalışmaların ve uygulama örneklerinin sınırlı sayıda olması nedeniyle; bu tez çalışması kapsamında, denetim kavramı temel çatısı altında yer alan iç denetim fonksiyonunun kullandığı en yeni metodoloji olan risk odaklı iç denetim yaklaşımı ele alınmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; risk odaklı iç denetim yaklaşımının kavramsal çerçevesini oluşturmak ve uygulama süreci aşamalarını açık bir şekilde ortaya koymaktır. Ayrıca risk odaklı iç denetim ile ilgili bilgisayar destekli bir uygulamaya yer vererek, denetim literatürüne katkıda bulunmaya gayret etmek ve meslek mensuplarına uygulamada az da olsa yol gösterici rolü oynamaktır.Çalışma kapsamında, tekstil sektöründe faaliyet gösteren Koza Tekstil A.Ş.'de bilgisayar destekli bir risk odaklı iç denetim uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırma yöntemi olarak saha araştırması modeli kullanılmış ve uygulamanın kapsamı hammadde kabul ve depolama iş süreci ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca uygulamaya ilişkin veriler, Koza Tekstil A.Ş.'de görüşme ve gözlem teknikleri kullanılarak elde edilmiş ve elde edilen veriler bir iç denetim yazılımı olan PAWS yardımıyla incelenmiştir.Koza Tekstil A.Ş.'de gerçekleştirilen risk odaklı iç denetim uygulaması neticesinde, işletmenin hammadde kabul ve depolama süreci için denetim görüşü ?yetersiz? olarak belirlenmiştir. Denetim görüşünün ?yetersiz? olarak belirlenmesine yol açan uygulama sonuçları üç grupta toplanabilir. Birincisi, pamuk numunelerine ait laboratuar test sonuçlarının çıktısı ile numunelere ilişkin kontrol prosedürünün, yetki ve sorumluluk alanına girmediği halde idari işler ve personel müdürü tarafından izlenmesidir. Bununla birlikte, laboratuar test sonuçlarından şüphe duyulması durumunda işletme, numunelerini rakip olarak nitelendirilebilecek firmaların laboratuarlarında test etmektedir. Ayrıca işletmede laboratuar departmanında, her test faaliyeti öncesinde test cihazlarının kalibrasyon ayarları yapılmamaktadır. İkincisi, işletmede giriş kalite kontrol ve hammadde kabul sürecinde numune alınması işleminin her zaman uzman bir laboratuar sorumlusu tarafından gerçekleştirilmemesidir. Ayrıca net ticari ağırlığın belirlenmesinde nem ölçüm işlemi etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine rağmen, balya ambalaj ağırlığının tespitinde bazı yetersizlikler bulunmaktadır. Üçüncüsü, işletmede hammadde depolama sürecinde belli standartların olmaması nedeniyle, bu sürece ilişkin kontrollerin etkin olmamasıdır. Aynı zamanda, hammadde depolama faaliyetlerinde iş güvenliği konusundaki önlemler de yetersizdir.Son olarak çalışmada, tespit edilen sorunların çözümüne yönelik önerilere yer verilmiş ve bazı aksiyonlar geliştirilmiştir.

Abstract:
Risk based internal auditing is a process based strategic initiative that ties all internal audit work into management?s own assessment of risk, at the same time as reinforcing management?s responsibilities. Since the number of studies and applications on this subject are limited in Turkey, risk based internal auditing which is the newest methodology used by internal audit function placed under the main framework of auditing was discussed in this dissertation. In this context, the aim of this study is to compose the theoretical framework of risk based internal auditing approach and to display its steps of application process. Another aim of this study is to make a little contribution to the auditing literature and to give some guidelines that may help the professionals by making a computer assisted application about risk based internal auditing.In the scope of this study, a computer assisted risk based internal auditing application was performed in Koza Tekstil A.Ş. that operates in textile industry. Field study model was used as a research method and the extent of the application was limited to raw material acceptance and storage business process. Application data were obtained by using interview and observation techniques in Koza Tekstil A.Ş. and these data were analyzed with internal audit software, PAWS.As a result of the risk based internal auditing application performed in Koza Tekstil, audit opinion was determined as ?unsatisfactory? for firm?s raw material acceptance and storage process. The results of application lead to ?unsatisfactory? audit opinion can be gathered into three groups. Firstly; monitoring of control procedure concerning with samples and output of cotton samples? laboratory test results, performed by administrative affairs and staff executive despite the fact that this job is beyond the scope of his authority and responsibility. Furthermore, firm analyzes its own samples in laboratories of other firms that can be seen as competitors, when a doubt exists on the accuracy of laboratory test results. In addition to, test equipment is not calibrated before each test activity in laboratory department. Secondly; sampling operation is not always performed by a professional laboratory staff in firm?s first quality control and raw material acceptance process. Although measurement of humidity process is performed effectively in designating the net commercial weight, there are some insufficiencies in determining the weight of bale package. Thirdly; since there is not certain standards in the firm about raw material storage process, controls related to this process are not effective. At the same time, precautions about work safety in raw material storage activities are insufficient.As a result, suggestions were made to solve determined problems and some actions were developed.