TSMK 1702 envanter numaralı yazma eserin minyatür açısından incelenmesi
Examination of the manuscript with inventory number TSMK 1702 in terms of miniature
Yazar: ZEYNEP AYDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ZEHRA SAYIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Toplumların fala olan inançları ve ilgileri nedeniyle Falname türünde eserler türetilmiştir. Bu
tür eserler, 17. yüzyılda hem resimli hem de resimsiz olarak üretilmiş olup çok az bir kısmı resimli
olarak günümüze ulaşmıştır. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde bulunan 1702 envanter numaralı
"Falname" adlı yazma eser içerisinde bulunan minyatürler açısından önemli bir yere sahiptir. Eserde elli
dokuz adet minyatürlü sayfa bulunmaktadır. Bu minyatürlerde; gezegenler, burçlar, peygamberlerin
hayatları ve ahiret gibi çeşitli konular detaylı bir şekilde tasvir edilmiştir. Bazı minyatürlü sayfaların
Osmanlı, bir kısmının ise Safevi üslubunda uygulanması dikkat çekicidir. Eserin içeriği ve sanat tarzı,
dönemin fal inançlarını ve estetik anlayışını anlamak için kıymetli bilgiler sunmaktadır.
Çalışma, dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında; araştırmanın konusu, amacı ve
kullanılan yöntem açıklanmış ve ilgili literatüre değinilmiştir. Birinci bölümde; minyatür sanatının
tarihsel gelişimi ele alınarak dönemsel olarak incelenmiştir. İkinci bölümde, fal ve falnameler bilgiler
verilmiştir. Üçüncü bölümde ise eserin katalog bölümü yer almaktadır. Bu bölümde eserin genel
özellikleri ve minyatürlü sayfaların kompozisyonu, renk skalası ve oran-orantı ilişkileri detaylı bir
şekilde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Son olarak, dördüncü bölümde değerlendirme ve sonuç kısmı
bulunmaktadır. Eserin değerlendirilmesi yapılıp, farklılıklar ve benzerlikler karşılaştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Minyatür Sanatı, Tasvir Sanatı, Falname, Falcılık, Topkapı Sarayı Müzesi
Kütüphanesi.

Abstract:
Due to societies' beliefs and interests in fortune telling, Falname type works were produced.
Such works were produced both with and without pictures in the 17th century, and very few of them
have survived to the present day with pictures. The manuscript named "Falname" with inventory number
1702 in the Topkapi Palace Museum Library has an important place in terms of the miniatures it
contains. There are fifty-nine miniature pages in the work. In these miniatures; various subjects such as
planets, zodiac signs, lives of prophets and afterlife are depicted in detail. It is noteworthy that some of
the miniature pages are applied in Ottoman style and some in Safavid style. The content and art style of
the work provide valuable information to understand the fortune telling beliefs and aesthetic
understanding of the period.
The study consists of four main sections. In the introduction; the subject, purpose and method
of the research are explained and the relevant literature is mentioned. In the first section; the historical
development of miniature art is discussed and examined periodically. In the second section, information
on fortune telling and falnames is given. In the third section, the catalog section of the work is included.
In this section, the general characteristics of the work and the composition of the miniature pages, color
scale and ratio-proportion relationships are examined and evaluated in detail. Finally, the fourth section
includes the evaluation and conclusion section. The work is evaluated and differences and similarities
are compared.
Keywords: Miniature Art, Depiction Art, Falname, Fortune Telling, Topkapi Palace Museum
Library.