Tanzimat Döneminde Osmanlı-Fransa ilişkileri (Askerî, ekonomik ve kültürel) 1839–1876
Ottoman-France relations in the Tanzimat Period (Military, economic and cultural) 1839–1876
Yazar: RABAR SLEMAN
Danışman: PROF. DR. ŞENNUR ŞENEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri ilişkiler = Military relations ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Fransa = France ; Kültürel ilişkiler = Cultural relations ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Türk-Fransız ilişkileri = Turkish-French relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu araştırmada Tanzimat Devri (1839–1876) boyunca, Fransa ve Osmanlı devleti arasındaki
kültürel, iktisadi ve askeri münasebetler ele alınmıştır. Araştırma konusu belirlenirken
Osmanlı devletinin dış ve iç siyasi münasebetleri kapsamında Fransa'nın Osmanlı
devletindeki tesiri incelenmiştir. Bu anlamda Tanzimat Devri'nde meydana gelen gelişmelerin
Fransa ve Osmanlı devleti arasındaki kültürel, iktisadi ve askeri münasebetlerine nasıl tesir
ettiği bu tezin hedefini teşkil etmektedir. Araştırmanın varsayımı anlamında, Fransa'nın
Osmanlı devletinin bütün siyasi faaliyetlerinde bu devirde etkili olduğu kabul edilmiştir.
Literatürde Osmanlı devletinin Tanzimat devrinde Fransa ile olan kültürel, iktisadi ve askeri
münasebetleri müstakil ve çok ayrıntılı bir şekilde inceleyen bir araştırmayla
karşılaşılmamıştır. Bu açıdan bu araştırmanın literatüre katkı sağlayacağı
öngörülmektedir. Araştırmanın neticeleri anlamında çıkarılan bulgular önem arz etmektedir.
Bu anlamda Fransa, Tanzimat devrinde Osmanlının kültürel yaşamında önemli bir etki
gücüne sahiptir. Bu tesirde en büyük etkenin Fransızca olduğu görülmektedir. Öte yandan
Fransa'nın Avrupa politik yaşamındaki etkin kuvveti de Fransa kültürünün onaylanmasını
daha kolay hale getirmiştir. Bu sebeple Osmanlı batılılaşmasında Fransız etkisi daha yoğun
olmuştur. Nitekim bu devirde Osmanlı idari sisteminde Fransa etkisi, Fransa'ya daha yakın
duran ve Fransa'nın desteğine gereksinim duyan idareciler vasıtasıyla olurken, hukuki ve idari
yapıda Fransa örneğine uygun değişimler yapma isteği artmıştır. Bu dönemde Osmanlı
devletinin Fransa'yla olan ticareti beş kat artmıştır. Bununla beraber mali ve ticarî sahalarda
Fransa'ya verilen ayrıcalıklar, sonrasında değişik ticarî sözleşmelerle diğer Avrupa
devletlerine de verilmiştir. Osmanlı yenileşmesi özellikle askeri ve siyasi sahada, Fransa
tesiriyle başlamıştır. Ancak Osmanlı devletinin içinde bulunduğu şartlar çerçevesinde bahse
konu ettiğimiz bu devirden önce ve sonra ise Osmanlıda bulunan Almanya nüfuzu
yükselmiştir. Siyasi, askeri ve iktisadi yönlerden bakıldığında Tanzimat devri, devletlerarası
rekabet ve devletin kendi iç sorunlarıyla başetme çabasında Fransa'nın desteği bir
argümandır. Siyasi iktisadi ve askeri ilişkilere bağlı olarak bir süre Fransa, İngiltere ve bir
süre de Almanya ön plana geçmiştir. Fransa'nın bu dönemde Osmanlı devleti üzerinde
etkinliğinin artmasında şüphesiz İhtilalin temel özelliklerinin zemininde kadim Fransa
dostluğu bulunmaktadır.

Abstract:
In this study, military, economic and cultural relations between the Ottoman Empire and
France were examined during the Tanzimat Period (1839 – 1876). In the context of the
internal and foreign political relations of the Ottoman Empire, France's influence in the
Ottoman Empire was questioned. Therefore, the purpose of this thesis is how the
developments in the Tanzimat Period affect the military, economic and cultural relations
between the Ottoman State and France. In the context of the assumption of the study, it was
assumed that France was active in all the policies of the Ottoman Empire during this period.
There was no study in the literature that detailed the military, economic and cultural relations
of the Ottoman Empire with France during the Tanzimat period. In this respect, it is thought
that this study will close the gap in the literature. For the findings obtained in the study
literature and literature review were conducted.The findings obtained in the context of the
results of the study are important. In this context, France had an important impact on the
cultural life of the Ottoman Empire during the Tanzimat period. The most important factor
that affects this is the dominance of French as a foreign language in education systems. In
addition, the dominant power of France in European political life facilitated the approval of
the French culture. Therefore, the influence of French has a great importance in the
Westernization of the Ottoman Empire. However, the preparation of the administrative order
of the Ottoman Empire by modelling from France led to the managers becoming dependent
on French aid, so France was the country that had the most influence on the administrative
and legal developments during this period. However, the privileges offered to France in
commercial and financial fields have also begun to be recognized in other European countries
with increasingly different commercial contracts. Therefore, it can be said that these
privileges have negative effects on the economy of the Ottoman Empire. On the other hand,
the Ottoman state entered a period of renewal under the influence of France. It should be
pointed out that France has a temporary influence on Ottoman Empire which occurred only
during the Tanzimat era.