Attila İlhan'ın "Aynanın İçindekiler" roman serisinin edebiyat sosyolojisi bakımından incelenmesi
N investigation of Attila İlhan's "The Inside of the Mirror" novel series in terms of literary sociology
Yazar: MERVE TÜRKEŞ
Danışman: PROF. DR. SEMA ÖZHER
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bilim, gerçeklik ve sanat arasında sıkı bir bağ vardır, birbirlerini besler ve 
dönüştürürler. Ortaya çıkan bu etkileşim sonucunda edebiyat ve sosyolojinin doğrudan 
ilişki kurduğu saha olan edebiyat sosyolojisi başlığı altında eserlerin incelenmesi 
mümkündür.
 Edebî eser, salt yazarın düşünce dünyasından ibaret değildir. Toplumun üyesi 
olarak yazar, içinde bulunduğu toplumda meydana gelen olaylara kayıtsız kalmayıp 
yaşanan gelişmeleri romanlarında ele alır. Birey, yazar ve okuyucu etrafında gelişen 
olaylar neticesinde toplumcu gerçeklilik anlayışı, edebî eserlere yansır. Edebiyat
toplumla kurulan karşılıklı bağ üzerine inşa edilir. Toplum, edebiyatı etkilerken edebiyat
da toplumdan etkilenir. Bu bağlamda Attila İlhan'ın eserleri de okuyucunun bakış açısını
değiştirerek farklı ufuklara kapı aralayabilir.
 Batılılaşma aydının gelenek ve modernizm arasında bocalamasına neden olmuştur.
Bocalamalar neticesinde aydının halka yönelemeyişi sebebiyle bazı sorunlar ortaya 
çıkmıştır. Bu çalışmada, Attila İlhan'ın Aynanın İçindekiler roman serisinde yer alan 
eserleri psikolojik, sosyolojik ve kültürel manada anlamak ve anlamlandırmak için bir 
incelemeye tabi tutulmuş; böylece sanatçının şair kimliği ön planda olsa da aynı zamanda 
güçlü bir romancı kimliğine de sahip olduğu tanıtılmak istenmiştir.
 Bu tezde Attila İlhan'ın Aynanın İçindekiler serisi edebiyat sosyolojisinden 
faydalanılarak Türkiye'nin siyasal anlamda çalkantılı dönemlerinde aydın ve iktidar 
kanadı arasındaki ilişki incelenmiştir. Edebiyat toplumdan bağımsız düşünülemediği gibi 
yazar da içinde bulunduğu toplumdan bağımsız düşünülemez. Bu bağlamda 1908-1960 tarihleri ve devamında edebiyat ve toplum arasındaki ilişkiye roman kurgusu dahil 
edilerek hermeneutik yöntem ve metinlerarasılıktan faydalanılarak incelenmiştir.

Abstract:
There is a close bond between science, reality and art, they feed and transform 
each other. As a result of this interaction, it is possible to examine the works under the 
title of sociology of literature, which is the field where literature and sociology establish 
a direct relationship.
 A literary work does not consist solely of the author's world of thought. As a 
member of the society, the writer does not remain indifferent to the events taking place 
in the society he lives in, and deals with the developments in his novels. As a result of the 
events that develop around the individual, the writer and the reader, the social 
understanding of reality is reflected in literary works. Literature is built on the mutual 
bond established with society. While society affects literature, literature is also affected 
by society. In this context, Attila İlhan's works can also open doors to different horizons 
by changing the reader's perspective.
 The behaviors of the intellectuals in the Aynanın İçindekiler novel series, which 
reflects Attila İlhan's social sensitivity, in the face of social problems were examined in 
the light of literary sociology. Westernization caused the intellectual to hesitate between 
tradition and modernism. The focus was on the problems caused by the intellectuals' 
inability to turn to the people as a result of the vacillations in the country. In this study, it 
is aimed to introduce Attila İlhan, who stands out with his poet identity, as a novelist, and 
to give the reader a different perspective, in order to understand and give meaning to 
novels psychologically, sociologically and culturally under the title of sociology of 
literature.The method of the thesis has been examined under the title of literary sociology of 
the intellectuals and the ruling wing during the turbulent periods of the country, based on 
the reflections from Attila İlhan's pen. Just as literature cannot be considered 
independently of society, the author cannot be considered independently of the society he 
is in. In this context, the relationship between literature and society between 1908 and 
1960 was examined by including novel fiction, using hermeneutic methods and 
intertextuality.