Olağan ve olağanüstü gelirler olarak Türkiye'de vergi gelirleri ve borçlanma
Tax revenues and debt in Turkey as the ordinary and extraordinary income
Yazar: AYÇA SAYGI BEYAZİT
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH BURHAN BAHÇE
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Dış borçlanma = External borrowing ; Gelirler = Incomes ; Kamu borçları = Public debts ; Kamu gelirleri = Public revenues ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergiler = Taxes ; İç borçlanma = Domestic borrowing

Özet:
Kamu gelirleri, ülkelerin kalkınmaları için önemli bir araçtır. Devlet kalkınmayı sağlamak için kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasındaki ekonomik dengeyi sağlamalıdır. Kamu gelirleri içerisinde en fazla vergiler gelir sağlar. Ekonomik dengenin sağlanamadığı durumlarda borçlanma tercih edilir. Borçlanma kamu gelirleri içerisinde olağanüstü bir gelir olarak bilinir fakat günümüzde olağan hale gelmiştir. Vergilerin ve borçların arasındaki en bilinen fark, vergilerin mecburi, borçlanmanın ise gönüllü olarak alınmasıdır. Günümüz itibariyle borçlanma, vergilere benzemeye başlamış ve sadece olağanüstü durumlarda değil ekonomik dengenin sağlanması amacıyla da alınmaktadır. Bu çalışmada vergi gelirleri ve borçlanma ele alınarak 2000-2021 yılları arası verileri ile o dönemde yaşanan sıkıntılar doğrultusunda azalma ve artış eğilimleri incelenmiş ve çalışmanın son kısmında vergi gelirleri ve borçlanma gelirleri arasında eşbütünleşme testi yapılarak karşılaştırılmıştır. Yapılan eşbütünleşme testi sonucunda vergi gelirleri ile borçlanma arasında doğru orantılı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Daha sonra vergi gelirleri ve dış borçlanma, vergi gelirleri ve iç borçlanma analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak vergi gelirleri ile iç borçlanma arasında bir eşbütünleşme bulunamamış fakat bağımlı değişken olan dış borçlanma ile vergi gelirleri arasında bir ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dış Borçlanma, Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergiler, Eşbütünleşme, İç Borçlanma, Kamu Borçlanması, Türk Vergi Sistemi

Abstract:
Public revenues are an important tool for the development of countries. The state must ensure the economic balance between public expenditures and public revenues to ensure development. Among public revenues, taxes provide the most revenue. In cases where economic balance cannot be achieved, borrowing is preferred. Borrowing is known as an extraordinary income within public revenues, but today it has become ordinary. The most well-known difference between taxes and debts is that taxes are mandatory, while borrowing is voluntary. Today, borrowing has begun to resemble taxes and is taken not only in extraordinary situations but also to maintain economic balance. In this study, tax revenues and borrowing were discussed and the data between 2000 and 2021 were examined and their decreasing and increasing tendencies in line with the problems experienced in that period, and in the last part of the study, a cointegration test was performed between tax revenues and borrowing revenues. As a result of the cointegration test, it was determined that there was a directly proportional relationship between tax revenues and borrowing. Then, tax revenues and external borrowing, tax revenues and domestic borrowing were analyzed. As a result, no cointegration was found between tax revenues and domestic borrowing, but a relationship was detected between external borrowing, which is the dependent variable, and tax revenues.

Keywords: Turkish Tax System, Indirect Taxes, Direct Taxes, Public Borrowing, External Borrowing, Domestic Borrowing, Co-Integration