Arap dilinin Bengal dili ve edebiyatına etkileri /
Yazar: ABU FAİSAL MOHAMMAD SHAMİM HIDER
Danışman: PROF. DR. YAKUP CİVELEK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Bengalce = Bengali ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Edebiyat = Literature

Özet:
Bu çalışmada, Arap Dili'nin Bengal dili ve edebiyatı üzerindeki etkileri incelenmektedir.
Müslümanların ticaret ve İslamı yaymak için Bengal Bölgesine gelmeleriyle, bölge halkı ilk defa 
İslam dünyası ile karşılaşmıştır. Daha sonraki süreçte, Bangladeş bölgesi Arap Dili, edebiyat ve 
kültüründen etkilenmiştir. Müslüman Araplar, bölgede dil ve kültürü ile tanınmıştır. Din 
adamlarının davetiyle insanları İslam'ı kabul etmiş, Bengal'de camiler, medreseler ve dini eğitim 
kurumları inşa edilmiştir. Arap bilim insanlarının kurdukları ilmi ve dini merkezler aracılığıyla
ilmi ve dini alandaki faaliyetler artmıştır. Bu durum Bengal halkının günlük yaşamda daha sık 
Arapça kelimeler kullanmasına yol açmıştır. Arapça kelimeler orijinal halleriyle Bengal diline 
girmiş, hatta bu dil Bengalce için iyi bir sentez oluşmuştur. 
Arap dil ve edebiyatının Bengalce üzerindeki etkisini belirleyebilmek için kapsamlı literatür 
taramaları, Bangladeş'teki İslam alimleri, Arap dili uzmanları ve politikacılar ile derinlemesine bir 
görüşmeler yapılmış, çalışmanın niteliği ve kapsamını daha da zenginleştirilmiştir. Çalışma 
sonucu ortaya şu veriler çıkmıştır: 
a) Bölgeye Müslümanların gelişiyle Bengal diline giren Arapça kelimeler tespit edilmiştir.
b) Arapça kelimelerin Bangladeş ve Bengalce'ye giriş yöntemleri belirlenmiştir.
c) Arap dilinin Bengal dil ve edebiyatını ne ölçüde ve nasıl etkilediği açıklanmaya 
çalışılmıştır.
d) Bangladeş'teki İslami din kurumlarının Arap dilinin yaygınlaşmasına katkısı ele alınmıştır. 
Arap dilinin Bengalce'deki etkisi, Bengal halkının İslam dünyasıyla yakınlaşmasına olumlu 
katkı sağlayacaktır. Bu yüzden Bangladeş Dil Akademisi ve Alia ve Qawmi Medresesi'ndeki 
eğitim sistemi aracılığıyla okulların Arapça öğretim yapan kurumlara destek verilmelidir. 
Çalışmamızda Bangladeş'teki Arap dilinin etkisi, kapsamı ele alarak, bu alanda bu çalışma ile, 
bu alana katkı sunulmuş ve yeni bulgular ortaya konulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Arapça, Arapça Öğretimi, Arap Dili'nin gelişimi, Bengal, Bengalce, 
Bengal kültürü, İslami Okulları, İslami Eğitim.

Abstract:
The particular study aims at finding evolution of Arabic Language and its influences over 
Bengali language and literature. Since the discovery of Bengal by Arabs for trading purpose and 
the coming of Muslim saints to spread religion, Bengal or Bangladesh more specifically of the 
then un-divided India has been influenced by Arabic Language and their culture. Arab as a nation 
has own long renowned culture and Arabic language has the recognition of worldly accepted 
sacred language. Being motivated by preachers a lot of people embrace Islam and Bengal observed 
establishment of mosques, madrasas and higher religious educational institutions. Due to 
exploration of Arabs and establishment of religious centers and subsequently to perform religious 
activities people of Bengal have had the experience of being introduced with and started using 
Arabic words more frequently in their daily life. Thus, a lot of Arabic words entered in Bangla 
language in their original form and gradually Arabic made an entry in Bangla language and 
sometime these two have made a mixture. 
The prospective study will be qualitative in nature using extensive literature surveys and 
an in-depth interview from the experts, users and policy makers of Islamic and Arabic studies in 
Bangladesh. Study result will reveal:
a) The history of entrance of Arabic Language in Bangladesh and Bangla Language, b) 
Methods of inclusion of Arabic words in Bangladesh and Bangla language, c) To what extent and 
how Arabic language influences the culture of Bangladesh and d) The contribution of Islamic 
religious institutions in circulation of Arabic Language in Bangladesh.
The study limits its exploration within the scope of Bangladesh and only on Arabic 
language. The present study will contribute with most recent findings and will display scholar's 
opinions regarding Arabic practices in Bangladesh.
Keywords: Arabic, Arabic teaching, development of the Arabic language, Bengal, Bengali, 
Bengali culture, Islamic Schools, Islamic education.