Yetersiz süt algısı olan annelere telesağlık uygulaması ile verilen emzirme desteğinin annelerin bebeklerine ilk 6 ay sadece anne sütü vermesine etkisi
The effect of breastfeeding support provided to mothers with insufficient milk perception by telehealth application on mothers' feeding exclusive breastfeeding to their babies in the first 6 months
Yazar: NADİRE YILDIZ ÇİLTAŞ
Danışman: DOÇ. KIYMET YEŞİLÇİÇEK ÇALIK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne eğitimi = Mother education ; Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebekler = Infant ; Emzirme = Breast feeding ; Kadın sağlığı = Women's health ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yetersiz süt algısı olan annelere telesağlık uygulaması ile verilen emzirme desteğinin annelerin bebeklerine ilk altı ay sadece anne sütü vermesine etkisini belirlemektir. Karma yöntem çerçevesinde yürütülen, açıklayıcı ardışık desenden yararlanılan, nicel boyutu randomize kontrollü deneysel tasarımdan oluşturulan bir araştırmadır. Araştırma Eylül 2021-Ağustos 2022 tarihleri arasında, bir hastanenin doğumhane ünitesinde; dahil edilme kriterlerine uyan nicel veriler için toplam 70 (kontrol grubu:35;müdahale grubu:35) anne ile nitel veriler için müdahale grubundan 12 anne ile yürütüldü. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu, Yetersiz Süt Algısı Ölçeği, Emzirmeyi Bırakma Eğilimi Ölçeği, Emzirme Özyeterlilik Ölçeği" kullanılarak ilk izlem doğumhanede, diğer izlemler ise görüntülü konuşma aracılığıyla postpartum 2.-5. günler,13.-17. günler, 38.-40. günler, 2-3. aylar, 4-5. aylar arasında ve 6. ayın sonunda toplandı. Ayrıca müdahale grubuna Telesağlık Uygulamasından Duyulan Memnuniyet Düzeyi Derecelendirme Skalası ve nitel veriler için ise Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanıldı. Araştırmada müdahale grubuna doğumdan sonra altı ay boyunca belirlenen izlem sıklığında telesağlık uygulaması ile görselleştirilmiş mesajlar, e-broşür, videolar, eğitimlerin düz yazı hali gönderildi ve canlı destek verildi. Verilerin analizinde uygun istatistiksel testler ile tematik analiz yaklaşımı kullanıldı. Çalışmanın nicel bulgularında, müdahale grubundaki annelerin,13.-17.günlerdeki izlemlerden 6. ayın sonuna kadar olan izlemlerde bebeklerine sadece anne sütü verme durumlarının daha yüksek olduğu, Yetersiz Süt Algısı Ölçek puan ortalamalarının artmasının Emzirme Özyeterlilik ve Emzirmeyi Bırakma Eğilimi Ölçeğinin olumlu alt boyut puan ortalamalarını arttırdığı tespit edildi (p<0.05). Müdahale grubunun telesağlık uygulaması ile verilen emzirme desteğine yönelik memnuniyet düzeyi yüksek bulundu. Nitel bulgular ise; telesağlık desteğinin annelerin yetersiz süt algısına yönelik sağlık okuryazarlığını artırdığını, emzirme sürecine olumlu yönde etki ettiğini ve destekten memnun kaldıklarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak; telesağlık uygulamasının ilk altı ay sadece anne sütü verilmesinde etkili ve memnun edici bir destek olduğu belirlendi.  
Anahtar Sözcükler: Türkiye, Hemşirelik,Telesağlık, Sadece Anne Sütü, Öz-yeterlilik

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of breastfeeding support given to mothers with inadequate milk perception through telehealth application on mothers' giving only breast milk to their babies for the first six months. The study, which was carried out within the framework of mixed method, is a research using an explanatory sequential design, and its quantitative dimension is a randomized controlled experimental design. The study was conducted in the maternity unit of a hospital between September 2021 and August 2022 with a total of 70 mothers (control group: 35; intervention group: 35) for quantitative data and 12 mothers from the intervention group for qualitative data. Data were collected by using "Personal Information Form, Perceived Insufficient Milk Scale, Breastfeeding Attrition Prediction Tool, Breastfeeding Self-Efficacy Scale", the first follow-up was performed in the delivery room and the other follow-ups were performed via video call between postpartum days 2-5, 13-17, 38-40, 2-3 months, 4-5 months and at the end of the 6th month. In addition, the Level of Satisfaction with Telehealth Application Rating Scale was used for the intervention group and the Semi-Structured Interview Form was used for qualitative data. In the study, the intervention group was sent visualized messages, e-brochures, videos, plain text versions of trainings and live support with telehealth application at the determined follow-up frequency for 6 months after birth. Appropriate statistical tests and thematic analysis approach were used to analyze the data. In the quantitative findings of the study, it was found that the mothers in the intervention group were more likely to give only breast milk to their babies in the follow-ups from the 13th-17th days to the end of the 6th month, and the increase in the mean score of the Perceived Insufficient Milk Scale increased the positive sub-dimension mean scores of the Breastfeeding Self-Efficacy and Breastfeeding Attrition Prediction Tool Scale (p<0.05). The satisfaction level of the intervention group with the breastfeeding support provided by telehealth application was found to be high. Qualitative findings revealed that telehealth support increased mothers' health literacy regarding the perception of insufficient milk, had a positive effect on the breastfeeding process and they were satisfied with the support. In conclusion, telehealth was found to be an effective and satisfactory support for exclusive breastfeeding for the first six months.
Keywords: Turkey, Nursing,Telehealth, Exclusive Breastfeeding, Self-efficacy