Sağlık çalışanlarının etik iklim algısının hasta mahremiyeti algısına etkisi: Şanlıurfa ili örneği
The effect of healthcare professionals' perception of ethical climate on patient privacy perception: The case of Şanliurfa
Yazar: HÜMEYDE ASLANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBAHAR KESKİN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Algı = Perception ; Etik = Ethics ; Etik iklim = Ethical climate ; Hastalar = Patients ; Mahremiyet = Privacy ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Mahremiyet kavramı, bireyin bakım ve tedavi sürecinde açıklamak durumunda kaldığı fakat, sağlık personeli dışındaki bireylerden saklamak istediği yaşam alanı şeklinde tanımlanmaktadır. Ancak hasta haklarının en önemli unsurlarından birisi olmasına rağmen özellikle ülkemizde hasta mahremiyetine ilişkin çalışmaların sınırlı sayıda olduğu ve özellikle ülkenin batı bölgelerinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Diğer taraftan, sağlık personeli karşılaştıkları vakalar karşısında yarar ve zarara ilişkin huşuları değerlendirme konusunda uzlaşamamaktadır. Bu durum, sağlık vakalarında yarar ve zararın ne olabileceği noktasında somut bir kanıt olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu durumda çelişkilerin kaldırılması için en önemli hususlardan birisi etik değerlerin benimsenmesi ve uygulanmasıdır. Yapılan literatür taraması sonucunda etik iklim ve mahremiyet algısı arasındaki ilişkinin araştırıldığı bir çalışma bulunmadığı görülmüş olup, bu çalışmanın amacı, etik iklimin sağlık personelinin mahremiyet algısı üzerindeki etkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırma Şanlıurfa ilinde gerçekleştirilmiş olup, Güneydoğu Anadolu Bölgesi görevli sağlık personelinin hasta mahremiyeti algısının incelendiği ilk çalışma olma özelliğini taşımaktadır. 
Araştırma kapsamında Ocak-Şubat 2020 ayları arasında Şanlıurfa ilinde faaliyet gösteren toplam 10 kamu Hastanesinde görevli toplam 460 sağlık personeline anket uygulaması yapılmıştır. Anket uygulamasında Etik İklim Ölçeği ve Mahremiyet Ölçeğine ilave olarak araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik veri formu kullanılmıştır. Toplanan veriler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görevli sağlık personelinin etik iklim ve mahremiyet algı düzeylerinin yüksek olduğu ve sağlık personelinin etik iklim algısının mahremiyet algısı üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Demografik değişkenlere göre yapılan analizler sonucunda ise, etik iklim algısının yaşa, cinsiyete, medeni duruma, gelire, çalışılan servise, haftalık çalışma saatine, mesleği isteyerek seçme durumuna vardiyaya, mahremiyet ile ilgili eğitim alma durumuna ve hastanenin fiziksel koşullarına göre farklılaştığı, ancak eğitim seviyesine, meslekte çalışma süresine, birimde çalışma süresine göre farklılaşmadığı saptandı. Mahremiyet algısının medeni duruma, eğitim seviyesine, gelire, meslekte ve birimde çalışma süresine, mesleği isteyerek seçme durumun, vardiyaya, göreve ve hastanenin fiziksel koşullarına göre farklılaştığı, ancak yaşa, cinsiyete, çalışılan servise, haftalık çalışma saatine, mahremiyet ile ilgili eğitim alma durumuna göre farklılaşmadığı saptandı. 

Anahtar Kelimeler: Etik İklim, Mahremiyet, Sağlık Çalışanları.

Abstract:
Privacy is defined as the living space that a person has to explain in the care and treatment process, but wants to hide from individuals other than healthcare professionals. However, although it is one of the most important elements of patient rights, the studies on patient privacy are limited and mainly focused on the western regions of Turkey. On the other hand, healthcare professionals cannot agree on assessing the awe of benefit and harm in the face of the cases they encounter. This is due to the lack of concrete evidence of the benefits and harms in health cases. In this case, one of the most important issues for removing the contradictions is the adoption and application of ethical values. After a literature review, we saw that there is no study investigating the relationship between ethical climate and privacy perception. Hence, the purpose of this study is defined asto study of the effect of ethical climate on the perception of privacy of healthcare personnel. The research was carried out in Şanlıurfa province and it is the first study to examine the perception of patient privacy of healthcare professionals in the Southeastern part of Anatolia.
Within the scope of the research, a questionnaire was applied to a total of 460 health personnel working in 10 public hospitals operating in Şanlıurfa between January-February 2020. In addition to the Ethical Climate Scale and Privacy Scale, the socio-demographic data form is used in the questionnaire. The data are analyzed using IBM SPSS Statistics 22 program. As a result of the analysis, we found that the ethical climate and privacy perception levels of healthcare professionals working in the Southeastern Anatolia Region were high and that the ethical climate perception of the health personnel had a statistically significant effect on the perception of privacy. As a result of the analysis made according to the demographic variables, we found that the ethical climate perception differs according to age, gender, marital status, income, service worked, weekly working hours, shift, education about privacy and the physical conditions of the hospital, however, we found no difference between working time in profession and working time in the unit. Finally, we found that perception of privacy varies according to marital status, level of education, income, working time in the profession and unit, choosing the profession by willingly, the shift, task, and physical conditions of the hospital, hovewer, we found no significant difference according to age, gender, service to work, weekly working hours, and training status related to privacy.

Keywords:Ethical Climate, Privacy, Healthcare Professionals.