Serviks kanserinin radyasyon tedavisinde brakiterapi ve eksternal radyoterapi birleşim doz dağılımının incelenmesi ve belirsizliklerin araştırılması
The Dosymetric analysis of the combination of brachytherapy and external radiotheraphy in cervix ca. and determination of uncertainties
Yazar: NİNA TUNÇEL
Danışman: PROF. DR. IŞIK ASLAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Brakiterapi = Brachytherapy ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms

Özet:
Özet: Amaç:lntrakaviter brakiterapi (ICBT) ve eksternal radyoterapinin (ERT) uygulandığı jinekolojik tümörlü hastaların tedavi planlamasında radyoduyar organların aşırı doz almasını önlemek amacıyla ortahat bloğu kullanılır. Bloklar altında doz dağılımında bazı belirsizlikler vardır. Bu çalışmada, ERT ve ICBT nin birleşik doz dağılımı iki farklı blok tekniği ile değerlendirilmiş ve belirsizlikler TPS, CT ve invivo dozimetri verileri ile araştırılmıştır. Metod ve materyal: Çalışmaya 18 evre Ib serviks kanserli hasta alınmıştır. Hastalara 60 Gy ICBT sonrası Wertheim+LA uygulanmıştır. Pozitif lenf ganglionları nedeniyle cerrahi sonrası açık pelvik alandan 10 Gy, orta hat bloğu kullanılarak 40 Gy ilave ışınlama yapılmıştır. ICBT için İUOE Töre aplikatörü kullanılmıştır. Bilgisayarlı tomografi kesitleri aplikatör hastaya yerleştirildikten sonra rektal işaretleyici tüp ve mesane radyoopak mayi ile doluyken alınmıştır. Her kesitte uterus, mesane ve rektum işaretlenmiştir. Kaynak lokalizasyonu için izosentrik üç film tekniği (3FT) kullanılmıştır. Eksternal ışınlama 18 MV-X foton ile izosentrik olarak yapılmıştır. Tandemin distal ucundan geçen kesit 0 olarak alınmıştır. Doz-volüm histogram (DVH) analizleri TPS verileri ile yapılmıştır. Rektum ve mesane dozlarının invivo ölçümleri için TLD ve diyotlar kullanılmıştır. Sonuçlar: Ortalama referans doz hızı 33.9 cGy/hr dır. TPS-CT tekniği ile elde edilen ortalama rektum dozu (85.49±26.23 Gy), TPS-3FT ile elde edilen dozun (33.68±6.62 Gy) 2.5 katı olarak bulunmuştur. TPS-CT tekniği ile bulunan ortalama mesane balonu taban dozu (72.81 ±29.31 Gy),TPS-3FT ile elde edilen dozun (45.42±18.96) 1.6 katı olarak bulunmuştur.Ortalama %10 mesane volümü (30.1 cc) ve rektum volümü (10.8 cc), 60 Gy referans dozun sırasıyla %67.5 ve %78.6'sını almıştır. Rektum ve mesane dozlarının TLD ve diyotlarla ölçüm sonuçları, TPS- 3FT ile benzer bulunmuştur. Bireysel şekilli blok tekniği ile rektum, standart blok tekniğiyle olduğundan daha iyi korunmuş, fakat mesane balon dozları anlamlı farklılık göstermemiştir. Buna karşılık %10, 25 ve 50 kümülatif mesane volüm dozları bireysel blok tekniğinde standart blok tekniğinden daha düşük bulunmuştur. Katkılar: Bireysel sekili blokların kullanımı farklı anatomik yapılara göre hazırlandığı için bu özelliği taşımayan standart bloklardan daha uygundur. Mesane ve rektumun nokta dozları komplikasyonların dozimetrik analizinde yeterli değildir; yerine doz-volüm analizleri kullanılmalıdır. Bu çalışmadan elde edilen veriler benzer çalışmalara yardımcı olabilir. Serviks kanserinin 3D tedavi planlaması için ICRU tanım ve parametrelerinin gözden geçirilmesi ve geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Aynı şekilde eksternal ortahat bloklama teknikleri için protokol hazırlanmalıdır.

Abstract:
Summary: Purpose: The midline blocks are used to prevent excess dosage to sensitive organs in the treatment plans for patients with gynaecological cancer, undergoing combined ICBT and ERT. The dose distribution under the blocks has many uncertainties. In this study, the combined dose distribution of ERT and ICBT was evaluated for two different blocking techniques and uncertainties were researched using TPS, CT and invivo dosimetry data. Methods and Materials: The study includes 18 patients with stage lb cervix Ca. Patients were applied Wertheim + LA following an ICBT of 60 Gy. Due to the positive nodes, pelvic areas received 10 Gy of open- field and 40 Gy of midline blocked supplementary doses. The IUOI Töre applicator was used for intracavitary brachytherapy. CT slices were obtained with a rectal tube while the bladder contained radioopaque fluid and the applicator was in the patient In each slice, the target, uterus, bladder and rectum were marked. For source localization, the isocentric three film technique (3FT) was used. The external irradiation of the patients was performed AP-PA isocentrically with 18 MY-X photons. The slice at the distal end of the tandem was taken as 0. Dose volume histogram analyses was performed using data from the TPS. In vivo measurements of rectum and bladder doses were obtained by TLD (thermoluminescence dosimetry) and diodes. Results: The mean reference dose rate was 33.9 cGy/hr. The mean rectum dose obtained by the TPS-CT technique (85.49±26.23 Gy) was 2.5 times the dose obtained by the TPS-3F technique (33.68±6.62Gy). The mean dose of the bladder balloon base obtained by the TPS-CT technique(72.81 ±29.31 Gy) was 1.6 times the dose obtained by the TPS-3F technique (45.42±18.96 Gy). 10 % of mean bladder volume, which was 30.1 cc, had 67.5% and 10 % of mean rectum volume, which was 10.8 cc, had 78.6 % of the reference dose of 60 Gy. Measurements of rectum and bladder doses were performed by both TLD and diodes that their results were found similar to those of TPS- 3FT. With the customized block technique, rectum was shielded better than standart block technique was, but the bladder balloon point doses did not show significant differences. However cumulative doses of 10%, 25% and 50% of bladder volume was lower in customized blocking technique than standard blocking technique. Conclusions: The use of customized blocks is favorable because they are compatible with different anatomical structures whereas standard blocks are not. Bladder and rectum point doses are insufficient for dose analyses of complications. Dose volume analyses should be used instead. The data obtained from this study may be helpful for similar studies. For 3D study of radiation therapy in cervical carcinoma, determinations and parameters used by ICRU need to be reviewed and dose-volume protocols need to be improved. Similarly, a protocol on blocking techniques that are used in external midline shielding fields should be prepared.