III. Selim döneminde Avrupa'dan askerî doktrin transferi: Vauban çevirileri
Military doctrine transfer from Europe during the reign of Selim the third: Vauban translations
Yazar: MUSTAFA YİĞİT BALDAN
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Bilgi birikiminin aktarılması açısından çeviri faaliyetleri askerî tarih açısından önem arz etmektedir. Teknik bilgilerin sürekliliği ve ileri nesillere de intikal edebilmesi için usta-çırak ilişkisi kadar bilgilerin muhafaza edilmesi ve yazılı kayıt altına alınması önemlidir. Kale, istihkam yapıları ve yöntemleri tarih boyunca dost kuvvetlerin ilerleyişini kolaylaştırmak, düşman kuvvetlerinin de ilerleyişini zorlaştırmak amacıyla sürekli gelişme göstermiştir.  Kuşatma yöntemleri ve araçları da çeşitli dönemlerde gelişme kaydetmiştir. Özellikle kale sayısının artmasına bağlı olarak piyade askerinin ve istihkamcı birliklerinin önemi artmıştır. Sultan III. Selim dönemi Osmanlı Devleti'nin Nizam-ı Cedid devrine geçiş yaptığı, askerî açıdan da tercümeler yapılmaya başlanan bir dönemdir. Bu dönemde yaşanan reformlarda askerî dönüşüm hareketlerinin yeniliklere öncülük ettiği ve Fransa'nın da çağın önde gelen kara gücü olarak Osmanlıların ilgisini çektiği görülmüştür. Padişahın isteği doğrultusunda yapılan tercümelerden biri olan "Vauban Çevirileri" bu çalışmanın esas konusunu teşkil etmektedir. Fransa'nın harp tarihi açısından askerî konumu dikkate alındığında Vauban'ın önemli bir isim olarak öne çıktığı görülmektedir. 1791-93 yılları arasında Vauban'a ait iki eserin tercümesinin ele alındığı bu çalışmada istihkamcılık, lağımcılık ve kale muhasarasın kaldırmak için yazılmış iki yazma eser incelenmiştir. Eserin yazarı Fransız Mareşal Sebastien Vauban'ın ve eserlerin tercümesiyle görevlendirilmiş Fenerli bir Rum olan Konstantin İpsilanti'nin hayatı ve nitelikleri de çalışmamıza konu olan ayrı bir husustur.

Abstract:
In military history research, translation studies have an important role in transmitting the accumulation of knowledge. Knowledge conservation with a written record is as essential for continuity and passing on knowledge to future generations as the master-apprentice relationship. Construction techniques for fortresses and fortifications have continuously improved throughout history to restrain enemy movement and make it easier for friendly forces. Siegecraft methods and tools have developed in various periods. Especially with the increase in the number of fortifications, the importance of foot soldiers and engineer corps increased. The reign of Sultan Selim the Third marked the transition to Nizam-i Cedid, which had also begun to actualize military translations. In this period, it has seen that military transformations were pioneering the reforms and innovations, and France, as a major land-based military in that era, engaged the interest of the Ottomans. In this study, translations of Vauban, which occurred by request of the Sultan, form the main topic of the work. Taking into consideration the position of France in the matter of military history, Vauban's name comes into prominence. Two of Vauban's translated manuscripts were about fortification, mine warfare, and conducting and resisting sieges. They were translated between the years of 1791-1793 are examined in this study. This research also includes the work's author, French Marshall Sebastien Vauban, and the work's translator, Phanariot Konstantin Ipsilanti.