Stres hiperglisemisi saptanan hastalarda tiaminpirofosfat düzeyinin mortalite ve morbidite üzerıne olan etkisi
The effect of thiaminepyrophosphate levels on 
mortality and morbidity in patients with stress 
hyperglycemia
Yazar: ZEHRA VATANSEVER
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAKNUR AKYILDIZ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hiperglisemi = Hyperglycemia ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Stres = Stress ; Tiyamin pirofosfat = Thiamine pyrophosphate ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocuk yoğun bakımda kritik hastalık hiperglisemisinde etiyolojik ve tedavi edilebilir faktörlerden biri olan tiaminpirofosfat eksikliğini saptamak ve morbidite-mortalite üzerine olan etkisini değerlendirmek.
Hastalar ve Yöntem: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Çocuk Hastanesine başvuran 200 (126 kritik hasta, 74 sağlıklı kontrol) çocuk çalışmaya alındı. Çocuk Yoğun Bakım Ünitesine kabul edilen olguların yatışta yaş, cinsiyet, tanı, malnutrisyon varlığı; PRISM, PELOD skorları; takipte mekanik ventilasyon ve yatış süresi değerlendirildi. Başvuru anında kan glukoz, tiaminpirofosfat, kortizol, insülin, c-peptid, HbA1c düzeyi, vWF antijen düzeyi, kan gazında serum laktat örnekleri alınarak analiz edildi. 
Bulgular: Kan şekeri düzeyine göre gruplandırılan hastalardan, kan şekeri >150 mg/dl olan grupta sırasıyla yatış PRISM ve PELOD skorları daha yüksek; yoğun bakım ve mekanik ventilatörde kalış süreleri daha uzun; tiaminpirofosfat düzeyleri daha düşük olarak tespit edildi (p<0.001, p=0.005, p=0.008, p<0.001, p<0.01). Solunum ve kardiyak problemleri nedeni ile yatan hastaların kendi grupları içinde daha fazla oranda kan şekerinin 150 mg/dl'den yüksek saptandığı tespit edildi. Kan şekeri >150 mg/dl ve tiaminpirofosfat <180 nmol/l olduğu durumda mortalite 3.342 kat artıp istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0.014). Kan şekeri >150 mg/dl olan hasta grubunda sırasıyla insülin, c-peptid ve kortizol değerlerinin yüksek olduğu saptandı ve bulgular istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.001, p=0.005, p=0.040). Tiaminpirofosfat <180 nmol/l (n:38) olan grupta sırasıyla kan şekeri ve laktat yüksek; mekanik ventilasyon ve yoğun bakım yatış süresi daha uzun; PRISM skoru daha yüksek olup istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.001, p<0.001, p=0.002, p=.0.038, p=0.001).
Sonuç: Stres hiperglisemisi kritik hastada sık görülen ve klinik sonuçların kötüleşmesine neden olan bir tablodur. Stres hiperglisemisinin ve buna neden olan faktörlerin saptanması, kritik hasta çocukların tedavisine ışık tutacaktır. Tiamin eksikliği kritik hasta çocukta görülen ve klinik sonuçları kötüleştiren bir etkendir. Çalışmamızın verilerinde doğrultusunda stres hiperglisemisi görülen çocuklarda tiamin eksikliğinin de göz önüne bulundurulması ve tedavi edilmesi gereken bir durumdur.

Anahtar Kelimeler: kritik hasta çocuk, morbidite, mortalite, stres hiperglisemisi, tiaminpirofosfat

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the thiaminepyrophosphate deficiency and effects on morbidity-mortality as a treatable factor of critical illness hyperglycemia in pediatric intensive care. 
Patients and Methods: Two hundred children (126 critically ill patients, 74 healthy controls) were included in the study who admitted to Erciyes University Faculty of Medicine, Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Children's Hospital. At pediatric intensive care admission age, gender, diagnosis, malnutiriton, PRISM and PELOD scores; on follow mechanical ventilation and length of hospital stay durations recorded. Admission blood glucose, thiaminepyrophosphate, cortisol, insulin, c-peptide, HbA1c, vWF antigen, serum lactate in the blood gas sampling have been analyzed.
Results: The patients grouped based on blood glucose levels, the group whose glucose level in blood is more than 150 mg/dl; PRISM and PELOD scores were high, mechanical ventilation and length of stay in intensive care were longer, thiaminepyrophosphate levels were lower (p<0.001, p=0.005, p=0.008, p<0.001, p<0.01). Patients who have cardiac and respiratory problems more have been in the group whose blood glucose level is more than 150 mg/dl. In case of blood glucose >150 mg/dl and thiamine pyrophosphate <180 nmol/l is together; mortality incrases 3.342-fold and the case was statistically significant (p=0.014). The group whose glucose level in blood is more than 150 mg/dl respectively, insulin, c-peptide and cortisol levels found high and the findings were statistically significant (p<0.001, p=0.005, p=0.040). In case of thiaminepyrophosphate <180nmol/l (n=38); respectively, glucose and lactate were high; mechanical ventilation and ICU stay were longer; PRISM score was higher and the findings were statistically significant (p<0.001, p<0.001, p=0.002, p=0.038, p=0.001).
Conclusion: Stress hyperglycemia is a common situation seen in critically ill patients as a cause of worse clinical outcomes. Identification of stress hyperglycemia and causative factors of stress hyperglycemia, it will shed light on the treatment of critically ill children. Thiamine deficiency is common in critically ill patients and it's a worsening factor of clinical outcomes. According to the data of our study in children with stress hyperglycemia thiamine deficiency must be taken into consideration as a factor that should be treated.

Key Words: critically ill child, morbidity, mortality, stress hyperglycemia, thiaminepyrophosphate