Sanayi işletmelerinde iç denetimin işletme performansına olan etkisi ve bir anket çalışması
The effect of internal audit on business performance in industrial enterprises and a survey study
Yazar: YILMAZ UZUN
Danışman: PROF. DR. SİNAN ASLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Finansal performans = Financial performance ; Performans = Performance ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit ; Şirket performansı = Company performance

Özet:
İşletmeler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere kurulurlar. Bu durum işletmelerin, mevcut kaynaklarını etkin şekilde kullanmalarını, faaliyetlerini geliştirmelerini ve amaçlarına ulaşmalarını engelleyecek risklerden korunmalarını sağlayacak çeşitli uygulamalardan yararlanmalarını gerektirmektedir. İşletmede değer yaratmaya odaklanan bağımsız iç denetim fonksiyonu oluşturmak ve etkin bir performans ölçüm sistemi kurmak bu gerekliliğin karşılanmasında önemli bir rol oynar. Mevcut çalışmanın temel amacı sanayi işletmelerinde iç denetim ile işletme performansı arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Bu çerçevede; üst yönetim desteğinin, iç denetimin bağımsızlığının, iç denetçilerin mesleki yeterliliklerinin ve iç kontrol sisteminin finansal performans (aktif karlılığı, öz kaynak karlılığı ve net kar marjı) üzerinde bir etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmada, Borsa İstanbul'da yer alan imalat sanayi işletmelerine bir anket uygulanarak elde edilen veriler SPSS (Versiyon 26) aracılığı ile parametrik olmayan yöntemlerden Kruskal-Wallis H Testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda; üst yönetim desteği, mesleki yeterlilik ve iç kontrol sistemi ile aktif karlılığı ve öz kaynak karlılığı oranları arasında anlamlı bir ilişki olduğu; iç denetimin bağımsızlığı ile söz konusu oranlar arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca net kar marjı oranı ile üst yönetim desteği, mesleki yeterlilik, iç kontrol sistemi ve iç denetimin bağımsızlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Enterprises are established to achieve particular goals. This fact requires enterprises to benefit from various practices that will enable them to use their existing resources effectively, to develop their activities and to protect them from the risks that will prevent them from achieving their goals. Establishing an independent internal audit function that focuses on creating value in the enterprise and setting an effective performance measurement system play an important role in meeting this requirement. The main purpose of the present study is to determine the relationship between internal audit and business performance in industrial enterprises. In this context, it was examined whether the senior management's support, the internal audit's independence, the internal auditors' professional competencies and the internal control system have an effect on the financial performance (return on assets, return on equity and net profit margin). In the study, the data obtained through applicaiton of a questionnaire on the manufacturing industrial enterprises in Borsa Istanbul were analyzed with Kruskal-Wallis H Test, a non-parametric method via SPSS (Version 26). As a result of the analysis; it has been determined that there exists a significant relationship between senior management support, professional competence or internal control system and the return on assets and the return on equity; and that there exists no significant relationship between the independence of the internal control and the rates mentioned. Besides, it has been detected  that there exists no significant relationship between net profit margin rate and senior management support, internal control system or the independence of the internal control.