Turist rehberinin kültürlerarası iletişim yeterliliği: İstanbul örneği
Intercultural communication competence of tour guide: The example of İstanbul
Yazar: ELİF BAK ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. UYSAL YENİPINAR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Tur rehberliği = Tour guidance ; Turist rehberi = Tourist guides ; Yeterlilik = Sufficiency ; İletişimsel yeterlilik = Communicative competence

Özet:
Turist rehberi, turizm endüstrisinde öncü ve kilit rol oynayan en nitelikli meslek
gruplarından birine sahiptir. Turist rehberi, turist ile ülkesi arasında iletişim köprüsü kurma
rolünü üstlenen profesyonel turizm tanıtım elçisidir. Turist rehberinin kültür farklılıklarından
kaynaklanan iletişim özelliklerini ve söz konusu ülkenin/bölgenin kültür kodlarını ayrımsamada
bir birikime sahip olması gerekir.
Doktora tezinin amacı, Türkiye'de profesyonel turist rehberi için önemli olan
kültürlerarası iletişim yeterliliğinin üç alt boyutu olan kültürlerarası duyarlılık, kültürlerarası
farkındalık, kültürlerarası etkililik değişkenlerini turist rehberliği mesleği bağlamında
incelemektir. Araştırmada belirlenen amaca ulaşmak için, kültürlerarası iletişim yeterliliğinin alt
boyutlarının seviyelerinin, örneklem grubuna göre farklılaşma durumlarını ve değişkenler
arasında ilişki olup olmadığını tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın amacına uygun geçerli
ve güvenilir bulgulara ulaşabilmek için, turist rehberlerinin kültürlerarası iletişim yeterliliğinin
güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenerek, farklı iki örneklem grubu olarak, İstanbul'da profesyonel
turist rehberliği hizmeti alan yabancı turistlerden ve tur düzenleyen seyahat acentalarından
uygun veri elde etme ortamı sunabileceği kanaati oluşarak veri toplanması hedeflenmiş ve turist
rehberi özelinde bir araştırma tasarımı yapılmıştır.
32 seyahat acentası temsilcisi ve yetkilisinden; turist rehberlerinin yabancı dil bilgisinin
ve akıcı dil kullanmasını 7 kişi ilk sırada ifade etmişlerdir. Genel kültür bilgisinin gerekliliğini
yüksek düzeyde ve yeterli olması gerekliliğini 7 kişi ikinci sırada ifade ederek ikisinin bir bütün
olduğunu dile getirmişlerdir. Araştırma bulgularında yabancı turistlere göre, turist rehberinin
kültürlerarası farkında olma algısı cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir.
Kadın yabancı turistlere göre, turist rehberini kültürlerarası farkında olma algısının daha yüksek
olduğu bulgulanmıştır. Yabancı turistlere göre, turist rehberinin kültürlerarası duyarlı olma
algısının medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği ve evli olan yabancı
turistlere göre, turist rehberinin kültürlerarası duyarlı olma algısının daha yüksek olduğu
bulgulanmıştır.
Çalışmanın, geliştirilen öneriler ile birlikte, öncelikle turist rehberleri, seyahat acenteleri,
destinasyon yöneticileri, tur operatörlerine, turizm rehberliği eğitim ve öğretimine, ilgili
alanyazına, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Turist Rehberleri Birliği'ne (TUREB) katkı
sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yeterlilik, kültürlerarası duyarlılık, farkındalık, etkililik, turist rehberi

Abstract:
The tourist guide has one of the most qualified occupational groups who plays a leading
and key role in the tourism industry. Tourist guide is a professional tourism promotion
ambassador, who plays the role of establishing a communication bridge between the tourist and
their country.The tourist guide must have an accumulation of discriminating the communication
characteristics resulting from cultural differences and the cultural codes of the country / region
in question.
The aim of the doctoral thesis, which is important for professional tourist guide, is to
examine the variables of intercultural sensitivity, intercultural awareness and intercultural
effectiveness, which are three sub-dimensions of intercultural communication competence, in
the context of tourist guidance profession. In order to reach objectives, it was tried to determine
the levels of sub-dimensions of intercultural communication competence, differentiation status
according to the sample group and whether there is a relationship between the variables. In
order to reach valid and reliable findings that are suitable for the purpose of the research, it is
believed that, as the two different sample groups, the tourist guides can provide a suitable data
acquisition environment from the foreign tourists who receive professional tourist guidance
service in Istanbul and travel agencies that organize tours. Data collection was targeted and a
research design was designed for the tourist guide.
From 32 travel agency representatives and officials; 7 people stated that tourist guides
use foreign language knowledge and fluent language in the first place. 7 people expressed the
necessity of general knowledge of culture at a high level and sufficient and stated that the two
were a whole. According to the findings of the research, the perception of intercultural
awareness of the tourist guide showed a significant difference according to the gender variable.
It was found that the perception of cross-cultural awareness of the tourist guide is higher for
female foreign tourists than male foreign tourists. According to foreign tourists, the perception
of intercultural sensitivity of the tourist guide varies significantly according to the marital status
variable and the perception of the intercultural sensitivity of the tourist guide is higher for
married foreign tourists than single ones.
Working together with development proposals, primarily tourist guides, travel agencies,
destination managers, tour operators, tourist guidance to education and training related field,
type the Culture and Tourism Ministry of Turkey Tourist Guides Association are expected to
contribute.
Keywords: Competence, intercultural sensitivity, awareness, effectiveness, tourist guide