XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı toplumunda kimsesiz çocuklar ve evlatlıklar
In the 16th and 17th century in the Ottoman society and adoption of orphoned children
Yazar: EMİNE GAZANKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİKRET YILMAZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Evlatlıklar = Foster childs ; Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı toplumu = Ottoman society ; Yetim = Orphan ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Toplumlar ve insanların tarihsel süreç içinde nasıl değiştikleri, yaşadıkları veya gündelik alışkanlıklarının hayatlarını ne ölçüde yönlendirdiği batı tarihçiliğinde eski demeyi hak eden bir zamandan beri çalışılıyor ancak Osmanlı tarihçiliğinde bu konuların yeni başladığını belirtmek gerekir. Özellikle çocuklar ve onlara verilen değer, eğitimleri, kimsesiz, kayıp veya evlatlık çocukların hukuksal veya toplumsal koşulları hakkında bilgimiz yok denecek kadar az. Bu nedenle tezimin temel problematiğini çocuklar ve onların hukuksal konumlarının ne olduğu hakkında  seçtim. Tezin temel kaynaklarını Avrupa tarihçiliğinde bu konuda yapılmış çalışmalar ve az sayıdaki Osmanlı tarihi ve hukukuna ait eserler ile Osmanlı mahkeme defterlerinden topladığım konuyla ilgili dava kayıtlarıdır. Bütün bunlardan yararlanarak 16.ve17.yüzyılda çocukların karşılaştığı sorunlar, kimsesiz çocuklar, kayıplar ve evlatlıklar hakkındaki çalışmamı tamamladım.
 
Tezin en önemli çıktısı ve katkısı, bu konuyu daha geniş bir şekilde araştırmak için bana sağladığı araştırma deneyimi yanında Osmanlı toplumunda İslam hukukunun etkisiyle evlatlık kurumunun tasvip edilmediği ve son derece seyrek olarak uygulandığıdır. Evlilik politikaları gereği insanların evlatlık yerine üremesi için yeniden evlenmesi veya cariyelerden yararlanarak çocuk sahibi olmaları teşvik edilmektedir. Diğer taraftan kayıp ve kimsesiz çocukların mahkemenin tespit edeceği bir vasiye verilerek, ihtiyaçları için uygun bir nafaka belirlendiği anlaşılmaktadır

Abstract:
How societies and people change and live during the historical process and to which extent their everyday habits direct their life is elaborated in the western historiography for a long time. However, these subjects have started to be researched recently in the Ottoman historiography. The information at our disposal is very scarce about the children's position in the society, their education and the social and legal conditions of the foundlings, orphans and foster children. Thus, my thesis' primary problematic is the children's legal position. My sources are the studies regarding this subject in the European historiography, some works on the Ottoman history and Ottoman law, as well as the related examples I have found in the Ottoman court records. Benefiting from these sources, I completed my study about the aforementioned children in the sixteenthandseventeenthcenturies. 
 
The most important contribution of this thesis for me is the research experience I have had in order to study this subject further. My subsequent findings are; Due to the influence of the Islamic love, adoption of the children is not approved in the Ottoman society and is rarely seen; according to the marriage policies, people are urged to remarry or have a child from their concubines instead of adopting a foster child; on the other hand, foundlings are orphans are entrusted to a guardian determined by the court and they receive an allowance for their needs.