Sosyolojide bir yol ayrımı: "Dualite" çağdaş sosyologların dualizmlere yaklaşımları
A fork in sociology: "Duality" approaches of contemporary sociologist to dualisms
Yazar: MİRACE KARACA
Danışman: DOÇ. DR. ŞİNASİ ÖZTÜRK
Muğla Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dualite = Duality ; Dualizm = Dualism ; Sosyologlar = Sociologists ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma sosyolojik teoride kökleri oldukça eskiye dayanan ve hala varlığını sürdüren bir tartışma olarak sosyolojik dualiteleri ele almaktadır. Özellikle Aydınlanma ve modernleşme düşüncesinin sosyolojik teoriye kattığı bir tartışma olarak dualizm konusu, kendisine çok farklı tartışma mecraları bulmuştur. Ancak bu çalışma kapsamında dualizm konusu, özellikle sosyolojik yöntemde yer alan dualiteler açısından konu edilmiştir. Felsefi bir tartışma olarak temellendirilmiş dualizmler bu çalışma kapsamında sosyolojik yöntemlerdeki yeri bakımından değerlendirmeye alınmıştır. Dualitelerin, Bilimsel Devrim, Aydınlanma Düşüncesi, Pozitivist ve Hermeneutik Gelenek içindeki izleri takibe çalışılmıştır. Bu amaçla, dualiteler, Giddens, Bourdieu ve Layder örnekleri üzerinden çağdaş sosyologların dualitelere getirdikleri açılımlar çerçevesinde incelenmiştir. 
Başlangıç noktası Snow'un kadim "iki kültür" tartışması olan çalışma sırasıyla, doğa bilimleri-sosyal bilimler; nomotetik-idiografik bilimler, özne-nesne, teori-pratik ve yapı-fail benzeri ayrım ve dualiteleri ele alacaktır. Çalışmada bu nedenle dualitelerin yol açtığı yöntemsel yol ayrımı yerine bu dualiteleri aşma çabasının sevk ettiği alternatif yoldan yürüyen Giddens'ın "yapının ikiliği", Bourdieu'nün "habitus" kavramı ve son olarak en güncel çabalardan biri olan Layder'in "uyarlayıcı teorisi" ve bu düşünürlerin dualitelere dair yaklaşımları kuramsal ve yöntemsel benzerlikler ve farklılıkları çerçevesinde ele alınmıştır. 



Anahtar Sözcükler:  Dualite, habitus, iki kültür, uyarlayıcı teori, yapının ikiliği.

Abstract:
This study addresses sociological dualities that are a deep-rooted discussion topic in sociological theory and it still continues its existence. The subject of dualism has been put into sociological theory by the thought of enlightenment and modernization and, it has wide range of discussion fields.  However, the subject of dualism was discussed in this study with regards to dualities particularly in sociological method. Dualisms are grounded on philosophical discussion and they are considered in regard to its place in sociological method in this study. This study endeavours to track dualities in Scientific Revolution, the thought of Enlightenment, Positivist and Hermeneutic tradition. For this purpose dualities were analysed within the frame of new expansions brought by the contemporary sociologist Giddens, Bourdieu and Layder.
Starting point of this study will be the discussion of Snow's "Two Cultures", and then distinctions and dualities such as nature-social sciences, nomothetic-idiographic sciences, subject-object, theory-practice and structure-actor will be discussed respectively. Rather than methodological fork generated by dualities, this study addresses those walk on alternative road by the motive to exceed this dualities; Giddens's "duality of structure", Bourdieu's concept "habitus" and one of most recent effort, Layder's "adaptive theory" and theoretical and methodological similarities and differences in their approach to dualities were discussed in this study.



Keywords: Duality, habitus, two cultures, adaptive theory, duality of structure.