Stratejik karar verme modelleri
Strategical decision making models
Yazar: AHMET NACİ ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ÜN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Savunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Savunma Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies

Özet:
ÖZET stratejik karar verme modelleri Stratejik Karar Verme Modelleri isimli doktora tez çalışması ile stratejik anlamda karar verecekler için doğrusal model kullanılarak bir Karar Destek Sistemi (KDS) tasarlanmıştır. Tasarlanan bu KDS 'ye ise Stratejik Karar Verme Modülü (SKVM) adı verilmiştir. Tezin, ilk bölümü olan giriş bölümünde, Uzman Sistemler (US) ve kullanım alanları açıklanmış ve bu sistemlerin fayda ve mahsurları üzerinde durulmuştur. 2 nci bölümde genel kısımlar başlığı allında; öncelikle Milli Güç (MG) kavramı üzerinde durularak, MG'yi oluşturan Milli Güç Unsurları (MGU) hakkında detaylı bilgilendirme yapılmıştır. Bilhassa son yüzyılda MG ve MGU'yu geliştirmeye yönelik yapılan çalışmalar üzerinde durularak, MG kavramının gelişimi ile bu gelişim sürecinde tek değişkenli ve çok değişkenli yaklaşımların neler olduğu açıklanmıştır. Bu açıklamaların ardından MGU'yu belirlemede kullanılan farklı yöntemlerden bahsedilmiştir. Bu yöntemlerden birincisi; ABD'nin önde gelen düşünce üretme merkezlerinden biri olan RAND Corporation tarafından yayınlanan ve Tellis J. vd. (2000) tarafından kaleme alman "Endüstri Çağı Sonrasında Milli Güç Ölçme" adlı çalışmadır. İkincisi yine ABD'de Savaş Koleji tarafından yayınlanan "Strateji Rehberi" (Cerami, 2001) adlı kitapta makalesi bulunan Jablonsky'nin yaklaşımıdır. Üçüncüsü ise ülkemizde Milli Güvenlik Kurulu (MGK)'ca belirlenen milli MGU yaklaşımıdır. 3 ncü bölümde, Malzeme ve yöntem ismiyle herhangi bir olgunun matematik modelinin çıkarılması, karar ortamı ve bu ortamın modellenmesi, doğrusal modelin ne olduğu ve bu modeli oluşturan seçeneklerin nasıl belirlenebildiği, karar matrisinin oluşturulması, MG kavramının doğrusal modelinin oluşturulması, oluşturulan modelin çalışabileceği bilgisayar programının hazırlanma süreci ve oluşturulan programı kullanım usullerinden bahsedilmiştir. 4 ncü bölümde Bulgular başlığı altında, son beş yıla ait komşu ülke verilerinin MG ve MGU cinsinden değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu değerlendirmeler SKVM içerisinde mevcut olan değerlendirme ekranları yardımıyla grafik olarak incelenerek ve ülkelerin yıllara göre gelişim değerlendirmeleri yapılarak yapılmıştır. Bu değerlendirmeler yapılırken, doğrusal modelin en önemli unsurlarından biri olan ağırlık kavramı üzerine durularak, stratejik seviyede herhangi bir karar alınması sırasında, doğrusal modelin karar alıcı için çok önemli bir karar destek unsuru olduğu üzerinde durulmuştur. 5 nci bölüm olan tartışma ve sonuç bölümünde de SKVM yardımıyla elde edilen bulgularının değerlendirilmesi ile varılan sonuçlar, mevcut literatür bilgisinden de Vlllyararlanarak yorumlanmış ve çalışmanın geliştirilmesi için ileride yapılabilecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur. IX

Abstract:
ÖZET stratejik karar verme modelleri Stratejik Karar Verme Modelleri isimli doktora tez çalışması ile stratejik anlamda karar verecekler için doğrusal model kullanılarak bir Karar Destek Sistemi (KDS) tasarlanmıştır. Tasarlanan bu KDS 'ye ise Stratejik Karar Verme Modülü (SKVM) adı verilmiştir. Tezin, ilk bölümü olan giriş bölümünde, Uzman Sistemler (US) ve kullanım alanları açıklanmış ve bu sistemlerin fayda ve mahsurları üzerinde durulmuştur. 2 nci bölümde genel kısımlar başlığı allında; öncelikle Milli Güç (MG) kavramı üzerinde durularak, MG'yi oluşturan Milli Güç Unsurları (MGU) hakkında detaylı bilgilendirme yapılmıştır. Bilhassa son yüzyılda MG ve MGU'yu geliştirmeye yönelik yapılan çalışmalar üzerinde durularak, MG kavramının gelişimi ile bu gelişim sürecinde tek değişkenli ve çok değişkenli yaklaşımların neler olduğu açıklanmıştır. Bu açıklamaların ardından MGU'yu belirlemede kullanılan farklı yöntemlerden bahsedilmiştir. Bu yöntemlerden birincisi; ABD'nin önde gelen düşünce üretme merkezlerinden biri olan RAND Corporation tarafından yayınlanan ve Tellis J. vd. (2000) tarafından kaleme alman "Endüstri Çağı Sonrasında Milli Güç Ölçme" adlı çalışmadır. İkincisi yine ABD'de Savaş Koleji tarafından yayınlanan "Strateji Rehberi" (Cerami, 2001) adlı kitapta makalesi bulunan Jablonsky'nin yaklaşımıdır. Üçüncüsü ise ülkemizde Milli Güvenlik Kurulu (MGK)'ca belirlenen milli MGU yaklaşımıdır. 3 ncü bölümde, Malzeme ve yöntem ismiyle herhangi bir olgunun matematik modelinin çıkarılması, karar ortamı ve bu ortamın modellenmesi, doğrusal modelin ne olduğu ve bu modeli oluşturan seçeneklerin nasıl belirlenebildiği, karar matrisinin oluşturulması, MG kavramının doğrusal modelinin oluşturulması, oluşturulan modelin çalışabileceği bilgisayar programının hazırlanma süreci ve oluşturulan programı kullanım usullerinden bahsedilmiştir. 4 ncü bölümde Bulgular başlığı altında, son beş yıla ait komşu ülke verilerinin MG ve MGU cinsinden değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu değerlendirmeler SKVM içerisinde mevcut olan değerlendirme ekranları yardımıyla grafik olarak incelenerek ve ülkelerin yıllara göre gelişim değerlendirmeleri yapılarak yapılmıştır. Bu değerlendirmeler yapılırken, doğrusal modelin en önemli unsurlarından biri olan ağırlık kavramı üzerine durularak, stratejik seviyede herhangi bir karar alınması sırasında, doğrusal modelin karar alıcı için çok önemli bir karar destek unsuru olduğu üzerinde durulmuştur. 5 nci bölüm olan tartışma ve sonuç bölümünde de SKVM yardımıyla elde edilen bulgularının değerlendirilmesi ile varılan sonuçlar, mevcut literatür bilgisinden de Vlllyararlanarak yorumlanmış ve çalışmanın geliştirilmesi için ileride yapılabilecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur. IX