Astımlı adölesanlarda motivasyonel görüşmenin astım kontrolü, öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of motivational interviewing on asthma control, self-efficacy and quality of life in adolescents with asthma
Yazar: İLKNUR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MERAL BAYAT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Ergenler = Adolescents ; Motivasyon = Motivation ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma astımlı adölesanlarda motivasyonel görüşmenin astım kontrolüne, öz etkililiğe ve yaşam kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla ön test-son test randomize kontrol gruplu deneysel araştırma deseni ile yapılmıştır.
Çalışmaya, bir üniversite hastanesinin Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği'nde astım tanısı ile izlenen 12-18 yaş grubu 30 adölesan (15 çalışma, 15 kontrol grubu) katılmıştır. Çalışma için etik kurul, kurum onayı, adölesan ve ebeveynlerinden yazılı onam alınmıştır. Veriler; Adölesan-Aile Tanıtıcı Bilgi Formu, Astım Kontrol Testi, Astımlı Çocuklar ve Adölesanlar İçin Öz-Etkililik Ölçeği, Çocuklar için Astım Yaşam Kalitesi Ölçeği, Solunum Fonksiyon Testi, İlaç Uyum Anketi ile toplanmıştır. Bu ölçek ve formlar çalışma öncesi ve sonrası gruplara uygulanmıştır. Ayrıca çalışma öncesi ve sonrası ev ziyareti yapılarak Ev Ortamı Değerlendirme Formu doldurulmuştur. Çalışma grubundaki adölesanlarla yarı yapılandırılmış Motivasyonel Görüşme Formu ile üç motivasyonel görüşme yapılmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında tanımlayıcı istatistikler, homojenlik testleri, ki-kare, Cronbach alfa, Pearson Korelasyon, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testleri ve iki eş ortalama arasındaki farkın önemlilik testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Çalışmada; motivasyonel görüşme sonrası, çalışma grubundaki adölesanların astım kontrol testi ve öz etkililik ölçeği puan ortalamalarının çalışma öncesine göre arttığı (p<0.05), kontrol grubundaki adölesanların ise değişmediği (p>0.05) grupların puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Görüşme sonrasında, çalışma grubundaki adölesanların yaşam kalitesi tüm alt ölçek puan ortalamalarının çalışma öncesine göre arttığı (p<0.05), çalışma ve kontrol grupları puan ortalamaları arasındaki farkın ölçeğin belirtiler alt ölçeği (p<0.05) dışında istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, solunum fonksiyon testi ortalamalarının arttığı ancak farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Ayrıca görüşme sonrasında, çalışma grubundaki adölesanların çalışma öncesine göre ilaç kullanım özelliklerinde, inhaler kullanım becerilerinde ve ev ortamında olumlu değişimler olduğu belirlenmiştir. Çalışma öncesinde çalışma grubundaki adölesanların toplam yaşam kalitesi puan ortalamaları ile astım kontrol testi puan ortalamaları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki varken, çalışma sonrasında bunlarla birlikte öz etkililik puan ortalamalarında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, hemşirelerin astım yönetiminde motivasyonel görüşmeyi kullanmaları önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Astımlı adölesan, motivasyonel görüşme, öz etkililik, yaşam kalitesi, hemşire.

Abstract:
The study was conducted randomized-controlled and experimentally to determine the effect of motivational interviewing on asthma control, self-efficacy and quality of life in adolescents with asthma.
Thirty adolescents (15 in study, 15 in control group) who were 12-18 years old and followed up at Children's Allergy and Immunology Outpatient Clinic of a university hospital with asthma were enrolled. Written consent from adolescent/parents and ethical committee approval were taken. The data were collected with; Adolescent-Family Information Form, Asthma Control Test, Self-Efficacy Scale for Children and Adolescents with Asthma, Pediatric Asthma Quality-of-Life Questionnaire, Pulmonary Function Test Form, Drug Use Questionnaire. These scales and forms were applied on the groups before and after the study. In addition, Home Environment Assessment Form was completed through home visits before and after the study. Three motivational interviewing were performed with adolescents in the study group as an individual using semi-structured Motivational Interviewing Form. Data were evaluated by using descriptive statistics, homogeneity tests, Chi-square, Cronbach's alpha, Pearson correlation and significance tests of the difference between two means and significance tests of the difference between two equivalent means. After motivational interviewing, mean scores of asthma control and self-efficacy of adolescents in the study group were increased however did not change in the control group while the difference between mean scores was statistically significant (p<0.001). After interviewing, all the quality of life subscales of adolescents in the study group has increased, the study and control groups scores signs of the scale of the difference between the mean outside subscale (p<0.05) was not significant and the pulmonary function test was average (p>0.05). In addition, after the interviewing, the characteristics of drug use, the use of inhaled skills and home environments of adolescents in the study group was determined to have positive changes. While for the adolescents in the study group there was a significant positive correlation between the total quality of life scores and the asthma control test scores before the study, a significant positive correlation in the self-efficacy scores was also determined after the study.
According to these results, it is suggested that nurses should use motivational interviewing in the management of asthma.
Key Words: Adolescent with asthma, motivational interviewing, self-efficacy, quality of life, nurse.