Vergi uyumu açısından izaha davet müessesesinin meslek mensuplarının görüşü çerçevesinde etkinliği
Efficiency of the invitation of explanation in terms of tax compliance within the view of the accountants
Yazar: ZEHRA ÖTGEN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR BİYAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Mali müşavirlik = Fiscal consultancy ; Muhasebeci = Accountant ; Serbest muhasebecilik = Financial consultants ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi uyumu = Tax compliance ; Vergiler = Taxes ; Yeminli mali müşavirlik = Sworned certified public accountancy ; Ölçekler = Scales ; İzaha Davet = Invitation to Explanation

Özet:
Mükelleflerin vergiye uyum sağlaması öteden beri akademinin tartışma konularından biridir. İzaha davet düzenlemesi de vergi uyumunu artırmaya yönelik en son uygulama olarak Türk Vergi Hukukunda kendini göstermektedir. Bu çalışmada vergi uyumunun teorik alt yapısı dikkate alınarak izaha davet müessesesine yönelik kanuni düzenlemeler irdelenmektedir. Diğer yandan çalışma, izaha davet müessesesinin vergiye uyum konusundaki etkinliğini bilimsel olarak ölçmek amacıyla yapılan bir analize dayanmaktadır. Bu kapsamda Türkiye'de Denizli ilinde Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve muhasebe meslek elemanlarından oluşan 300 kişiye yapılan anket verileri ışığında izaha davet müessesesinin vergi uyumuna etkisi; vergi uyumu, izaha davet müessesesi ve izaha davet müessesesine güven şeklinde üç değişken çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırmanın hipotezine göre, vergi uyumu düzeyi ile izaha davet müessesesine adapte olma düzeyi arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Cronbach Alfa Katsayı yöntemi ile araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirlikleri test edilmiş, kullanılan ölçeklerin geçerliliğinde ise Açımlayıcı Faktör Analizi yöntemi kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerliliği ve güvenilirliği belirlendikten sonra değişkenler arasındaki ilişki Pearson Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. Daha sonra araştırma hipotezleri Lineer Regresyon ve Çoklu Regresyon Analizi ile test edilmiştir. Sonuçlar önerilen hipotezleri doğrulamaktadır. Ancak elde edilen sonuçlara göre, izaha davet müessesesine güvenin, vergi uyumu ve izaha davet müessesesi ilişkisinde düzenleyici (moderatör) bir değişken olmadığı tespit edilerek okuyucuların bilgisine sunulmuştur.

Abstract:
Tax compliance of taxpayers has long been one of the discussion topics of the academy. The arrangement of invitation to tender also manifests itself in the Turkish Tax Law as the latest application to increase tax compliance. In this study, the legal regulations for invitation to an explanation are examined, taking into account the theoretical infrastructure of tax compliance. On the other hand, the study is based on an analysis conducted to scientifically measure the effectiveness of the invitation for disclosure organization in tax compliance. In this context, a Certified Public Accountant in Denizli in Turkey, Certified Public Accountants and accounting professionals consisting of 300 people conducted the survey data on the impact of tax harmonization explained to the invited institutions in the light; It has been analyzed within three variables: tax compliance, trust in the invitation to an explanation and inability to adapt to the invitation to an explanation. According to the hypothesis of the research, there is a negative relationship between the level of compliance with tax and the level of non-compliance with the invitation to explanation. The reliability of the scales used in the study was tested with the Cronbach Alpha Coefficient method, and the Exploratory Factor Analysis method was used for the validity of the scales used. After determining the validity and reliability of the scales, the relationship between variables was analyzed using Pearson Correlation Analysis. Then the research hypotheses were tested by Linear Regression and Multiple Regression Analysis. The results confirm the proposed hypotheses. However, according to the results obtained, it was determined that there is no moderator variable in the relationship between trust in the invitation to an explanation, compliance with tax and inability to comply with the invitation to an explanation organization, and it was presented to the readers' information.