Konutlarda enerji tüketimi ile ekonomik büyüme, enerji ithalatı, döviz kuru ilişkisi: Türkiye örneği
Relationship between residential energy consumption and economic growth, energy import and exchange rate: Turkey's example
Yazar: MAHMUT POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY GÜLER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Taşınmaz Geliştirme Ana Bilim Dalı / Taşınmaz Hakları ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy

Özet:
Makroekonomik göstergeler ekonomide yer alan tüm aktörler tarafından karar alma sürecinde kullanılan araçlardır. Ekonomik gösterge olmalarının ötesinde aslında ifade ettikleri rakamlar sosyal değerleri de içermektedir. Açık bir ifade ile sosyoekonomik bir içeriğe sahiptirler. Söz konusu göstergelerin her biri farklı bir büyüklük için düzenlenmiştir. Örneğin; gayrisafi yurt içi hâsıla, bir ülkede belirli bir dönemde mal ve hizmet üretimi yoluyla ortaya çıkan katma değerin ölçüsü iken, enerji ithalatı toplam olarak yurt dışından satın alınan farklı enerji gruplarına ilişkin toplam ödenen bedeli ifade etmektedir. Ya da döviz kuru yerli para ile satın alınabilecek belirli bir ülke parasını ifade etmektedir. Bu üç gösterge ekonomideki birçok gelecek veya geçmiş sosyoekonomik bulguların habercisi, dayanağı, sebebi ve sonucu olabilmektedirler. Birbirleri ile yakın ilişki içerisinde olan bu büyüklüklerle ilgili birçok çalışma literatürde mevcut bulunmaktadır. Makroekonomik olgu veya göstergelerle ilgili birçok çalışma gibi bu büyüklüklerle ilgili çalışmaların da literatürde mevcut olması son derece doğal karşılanabilir. Ancak bu üç büyüklük ekonomik olay veya olguların birçoğunun sebebi veya sonucu olmaktadır. İçerisinde birçok sebep sonuç ilişkili sosyoekonomik olguyu barındıran ekonomik büyüme sanayileşme ile doğru orantılıdır. Sanayinin ise doğada kıt kaynak niteliği taşıyan enerjiye ihtiyacı bulunmaktadır. İhtiyaç duyulan enerjinin yurt içinde üretilemeyen kısmı yurtdışından tedarik edilmektedir. Daha açık bir ifade ile dışarıdan satın alınmaktadır. Dünya çapında neredeyse tüm para birimleri ile karşılıklı ilişki içerisinde olan dolar kuru ise satın alma için gerekli olan değişim aracının yerli para birimiyle oransal ifadesidir. Bu üç göstergeden bağımsız ekonomide gerçekleşebilecek bağımsız bir olgu veya olay bulunmadığı varsayılabilir. Ekonomik bir aktör olan hane halkı da bu üç göstergeden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmektedir. Aldığı birçok kararda bu göstergeler ile ya anlık ya da beklenti biçiminde bir ilişkiye sahip bu ekonomik birimin tüketimine konu olan elektrik ve doğal gaz tüketiminin de bu göstergelerden etkilendiği düşünülmektedir. Çalışmada, ARDL modeli uygulanmıştır. Sonuç bulgularına göre; ekonomik büyüme ve konutlarda elektrik tüketimi arasında kısa dönemde zayıf, uzun dönemde kuvvetli bir ilişki olduğu saptanmıştır. Döviz kuru ile konutlarda elektrik tüketimi arasındaki ilişkinin uzun dönemde kısa döneme göre daha kuvvetli olarak gerçekleştiği gözlenmiştir. Konutlarda elektrik tüketiminin enerji ithalatı ile bir ilişkisine rastlanmamıştır. Doğal gaz tüketimi ile ekonomik büyüme arasında hem kısa hem de uzun dönemde bir ilişkiye ulaşılamamıştır. Döviz kuru ile ilişkisi incelendiğinde, üç dönem öncesi ile negatif, iki dönem öncesi ile pozitif ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Enerji ithalatında meydana gelen artışın konutlarda doğal gaz tüketiminde azalmaya neden olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Macroeconomic indicators are tools used in the decision-making process by all actors in the economy. Beyond being economic indicators, the numbers they express also include social values. To put it plainly, they have a socioeconomic content. Each of the indicators in question is arranged for a different magnitude. For example, while gross domestic product is a measure of the added value generated by the production of goods and services in a country during a certain period, energy imports refer to the total price paid for different energy groups purchased from abroad. Or the exchange rate refers to a particular country's currency that can be purchased with local currency. These three indicators can be the harbinger, basis, cause and result of many future or past socioeconomic phenomena in the economy. There are many studies in the literature about these quantities, which are closely related to each other. It can be considered quite natural that, like many studies on macroeconomic phenomena or indicators, there are studies on these quantities in the literature. However, these three dimensions are the cause or result of many economic events or phenomena. Economic growth, which includes many cause and effect related socioeconomic phenomena, is directly proportional to industrialization. Industry needs energy, which is a scarce resource in nature. The part of the energy needed that cannot be produced domestically is supplied from abroad. To put it more clearly, it is purchased from outside. The dollar exchange rate, which has a mutual relationship with almost all currencies around the world, is the proportional expression of the medium of exchange required for purchase in the local currency. It can be assumed that there is no independent phenomenon or event that can occur in the economy independent of these three indicators. Household, an economic actor, is also directly or indirectly affected by these three indicators. It is thought that the consumption of electricity and natural gas, which is the subject of consumption of this economic unit, which has either an instantaneous or an expected relationship with these indicators in many of the decisions it makes, is also affected by these indicators. In the study, the ARDL model was applied. According to the final findings; It has been determined that there is a weak relationship between economic growth and residential electricity consumption in the short term and a strong relationship in the long term. It has been observed that the relationship between exchange rate and residential electricity consumption is stronger in the long term than in the short term. No relationship has been found between electricity consumption in residences and energy imports. No relationship has been found between natural gas consumption and economic growth in both the short and long term. When its relationship with the exchange rate was examined, it was concluded that it had a negative relationship with three periods ago and a positive relationship with two periods ago. It has been determined that the increase in energy imports causes a decrease in natural gas consumption in residences.