Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin siber zorbalık ve mağduriyeti ile ilişkili etmenlerin araştırılması
Investigation of factors associated with cyber bullying and victimization among children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: REZZAN AYDIN GÖRÜCÜ
Danışman: PROF. DR. CİHAT KAĞAN GÜRKAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Siber suç = Cybercrimes ; Zorbalık = Bullying ; Çocuklar = Children ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuk ve Ergenlerin Siber Zorbalık ve Mağduriyeti ile İlişkili Etmenlerin Araştırılması
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu) tanısı konan ergenlerde siber zorbalık ve mağduriyet sıklığını kontrol grubu ile karşılaştırarak araştırmak ve ilişkili olabilecek psikiyatrik komorbidite, davranış sorunları, sorunlu internet kullanımı ve sosyal cevaplılık faktörlerinin etkisini araştırmaktır. 
YÖNTEM: Örneklem 65 DEHB tanısı konan ergen ve 59 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Gruplar yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik/sosyokültürel düzeylerine göre eşleştirilmiştir. Sosyodemografik bilgiler bir forma kaydedilmiş, siber zorbalık ve mağduriyet deneyimleri, sorunlu internet kullanımı, sosyal cevaplılık, psikopatoloji ve DEHB belirtilerinin şiddetine yönelik bilgiler ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe uyarlaması (ÇDŞG-ŞY) görüşmesi tanı koymak amacıyla her iki gruptaki ergenlere uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede gruplar arası sürekli değişkenlerin karşılaştırılması için t testleri, kategorik değişkenlerin karşılaştırılması için Ki-Kare testleri kullanılmış, siber zorbalık ve mağduriyet ile ilişkili değişkenlerin saptanmasında bağıntı ve lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır.
BULGULAR: DEHB grubunda katılımcıların % 16,9'unun siber zorba, % 23,1'inin siber mağdur, % 27,7'sinin hem siber zorba hem siber mağdur oldukları saptanmıştır. DEHB ve kontrol grubu arasında Siber Zorbalık Ölçeği ve Siber Mağduriyet Ölçeği ortalama puanları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. DEHB grubunda internet kullanımına ilişkin azalmış dürtü kontrolünün siber zorbalık, sosyal cevaplılıkta bozulmanın siber mağduriyet için risk faktörü olduğu saptanmıştır. 

TARTIŞMA: DEHB tanısı konan ergenlerle kontrol grubu arasında siber zorbalık ve siber mağduriyet sıklığı açısından farklılık saptanmamıştır. DEHB grubunda internet kullanımına ilişkin azalmış dürtü kontrolünün siber zorbalığı yordadığı, sosyal cevaplılıkta bozulmanın siber mağduriyet için risk faktörü olduğu saptanmıştır. Çalışmamız bildiğimiz kadarıyla ülkemizde DEHB grubunda siber zorbalığı ve siber mağduriyeti araştıran ilk çalışmadır.

Anahtar sözcükler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, siber zorbalık

Abstract:
Investigation of Factors Associated with Cyber Bullying and Victimization among Children and Adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder
OBJECTIVE: The aim of this research is to investigate the frequency of cyber-bullying and victimization among adolescents diagnosed with ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) by comparing with control group and to investigate factors such as psychiatric comorbidity, behavioral problems, problematic internet use and social responsiveness that may be associated with cyber bullying and victimization.
METHODS: Research sample consists of 65 ADHD diagnosed adolescents and 59 healthy adolescents. Groups are matched in terms of age, gender and socioeconomic-sociocultural levels. Sociodemographic information was recorded in a form, experiences of cyber bullying and victimization, problematic internet use, social responsiveness, psycopathology and severity of ADHD symptoms were collected through scales. Diagnostic Interview Kiddie-Sads-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) was used for diagnosis in both groups. For statistical evaluation, t tests were used to compare continuous variables, chi-square tests were used for the comparison of categorical variables between groups, correlation and logistic regression analysis were used for identification of variables associated with cyberbullying and victimization.
RESULTS: % 16,9 were cyber-bullies, % 23,1 were cyber-victims and % 27,7 were both cyberbullies and cyber-victims in ADHD group. There were no statistically difference in the mean scores of cyber bullying scale and cyber vicimization scales between ADHD and control group. We found that reduced impulse control associated with internet use increased the risk of cyber bullying, and poor social responsiveness increased the risk of cyber victimization in ADHD group. 
CONCLUSION: There were no statistical differences in the frequency of cyber-bullying and victimization between ADHD and control group. Reduced impulse control associated with internet use was found as a risk factor for cyber bullying, and poor social responsiveness was found as a risk factor for cyber victimization in ADHD group. As we know, our research is the first in our country that investigate cyber bullying and cyber victimisation in ADHD group. 

Key words: Attention deficit hyperactivity disorder, cyberbullying