Çağdaş sanatta ekofeminist yaklaşımlar
Ecofeminist approaches on contemporary art
Yazar: MERVE DEMİRAYAK
Danışman: PROF. NECLA RÜZGAR
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ekofeminizm = Ecofeminism ; Modern sanat = Modern art ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Resim sanatı = Painting art ; Çevre = Environment ; Çevresel sanat = Environmental art

Özet:
1970'lerde hız kazanan çevre hareketi, kadın hareketi ile; aynı eril mantalitenin ürünü oldukları teziyle birleşmiş ve ekolojik prensipler ile feminist teoriyi kapsayan "ekofeminizm" anlayışı gündeme gelmiştir. Ekofeminist teorinin temel ilkesine göre; kadınların ve doğanın ehlileştirilme, sömürülme ve tahakküm altına alınma çabasının altında bir iktidar pratiği olarak eril zihniyet yatmaktadır. Bu noktada; bu zihniyeti oluşturan ve sürdüren psiko-sosyolojik örüntüleri düşünmek de önem taşımaktadır. 

Ekofeminist sanat; ekofeminizmin temel anlayışını; çevre sanatının ekolojik yaklaşımı ile birleştiren bir çevresel sanat türü olarak kabul edilmektedir. Özellikle 1970'lerden itibaren, çevre ve kadın sorunlarını çözmeye yönelik eylemler sanatsal pratiğe dahil olmuştur. Temelde ortak bir söyleme sahip olan ekofeminist tavır;  kadın-doğa özdeşliğinin kaynağı ve ifadesi konusunda görüş ayrılıklarına düşmüştür. Sanat literatüründe ekofeminist olarak tanımlanan işlere bakıldığında; kadın-doğa arasında biyolojik özdeşlik kuran (kültürel ekofeminizm) üretimlerin yanında; bu özdeşliğe sosyo-tarihsel süreçleri hatırlatarak karşı çıkan ve bu anlamda iktidar sistemlerine eleştiri getiren (sosyal ekofeminizm) işler de izlenmektedir. 

Fikir ayrılıklarına rağmen ekofeminist sanatın ortak çabası; "doğanın dili"nden konuşarak insanlara döngüsel ve birbirine bağlı bir ağın parçaları olduğunu hatırlatma ve bu anlamda ötekileştirilmiş tüm tahakküm formları için toplu bir adalet çağrısında bulunma çabasıdır.

Anahtar Kelimeler: Ekofeminizm, ekofeminist sanat, çevre sanatı, toplumsal cinsiyet, kültürel ekofeminizm, sosyal ekofeminizm.

Abstract:
After environmental and feminist movements gained momentum in the 1970s, ecological principles and feminist theory conjoined under the concept of "ecofeminism" based on the thesis that they are the product of the same masculine mentality. According to the basic principle of ecofeminist theory, the masculine mentality and the associated supremacy ideals constitute the main driver to tame, exploit and dominate both women and nature. To this extent, it would be important to consider the psycho-sociological patterns that create and maintain this mentality.
 
Ecofeminist art is acknowledged as a type of environmental art that combines the main principle of ecofeminism with the ecological approach of environmental art. Especially since the 1970s, actions aimed at solving environmental and women's problems have been included in this artistic practice. Ecofeminist attitudes which mostly have a common discourse exhibits discord about the source and expression of the woman-nature identity. Aside from the works that establish a biological identity between woman and nature (cultural ecofeminism), there are works that oppose this identity by reminding socio-historical processes and criticizing power systems (social ecofeminism).
 
Despite differences in opinion; the joint effort of ecofeminist art is to, by virtue of speaking the "language of nature", remind people that they are part of a cyclical and interconnected network, and in this sense, call for collective justice for all marginalized forms of domination.

Key Words: Ecofeminism, ecofeminist art, environmental art, gender, cultural ecofeminism, social ecofeminism.