Yazınsal metinlerin farklı dil ve kültürlere aktarılması üzerine bir inceleme ?çocuk yazını çevirisi?
An analysis about the translation of literature texts into different languages and cultures `translation of children?s literature?
Yazar: DERYA OĞUZ
Danışman: PROF. DR. TAHSİN AKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Edebi metinler = Literary texts ; Kültürel farklılık = Cultural difference ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çevirmen = Translator ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Bu çalışmada, dilin kültürel işlevini temel alarak yazınsal metinlerin önemli bir alanı olan çocuk yazını ürünlerinin çevirisini ele aldık. Bunun için son yılların önemli çocuk yazını yazarlarından biri olan Cornelia Funke'nin Almanca ?Tintenherz? adlı yapıtını, yapıtın İngilizce ve Türkçe çevirilerini inceledik. İncelemelerimizi yaparken diller arası etimolojik ve morfolojik ayrımları ve yakınlıklarını göz önünde bulundurduk.Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çeviri olgusundan, çeviri kuramlarından, çeviri ürünleri olan yazınsal metinlerden, yazınsal metinlerin farklı bir türü olan çocuk yazını ürünlerinden, çocuk yazını ürünleri genel ilkelerinden ve bunların farklı kültürlere aktarılması sürecinde göz önünde bulundurulması gereken noktalardan söz ettik.İkinci bölümde ele aldığımız yapıtın özetine, kaynak dil yazarının biyografisine, yapıtlarında kullandığı dil ve anlatım özelliklerine, bunun yanı sıra erek dil çevirmenlerinin kimliklerine yer verdik.Üçüncü bölümde kaynak ve erek dil yapıtlarını önce tipografik bakımdan karşılaştırarak değerlendirdik. Sonra Türkçe'de anlaşılırlığı bakımından sorun olan metin birimleri tespit ettik, her üç dilde seçtiğimiz dilbirimleri sekiz düzlemde ayrıntılı olarak inceledik ve ortaya çıkan sorunlar için somut çözüm önerileri sunduk.Metin birimleri inceledikten sonra çevirmeni en çok zorlayan düzlemin dil oyunları, deyimler ve örtük iletiler olduğunu, bunun dışındaki anlam bulanıklıklarının, söz diziminden, kültüremlerden, eşdizim ve sözcükte anlam düzeylerinden kaynaklandığını gördük ve bunu sayısal verilerle kanıtladık. Bunun yanı sıra Almanca'nın morfolojik ve kültürel anlamda İngilizce'ye yakınlığının, bu dillerin birbirine çevirisinde sorunları azalttığını; Almanca'nın, yapısıyla ve kültürüyle oldukça farklı bir dizgede olan Türkçe'ye aktarımında ise söz konusu farklılığın önemli bir rol oynadığını saptadık.Anahtar Sözcükler: Yazınsal Metinler, Çeviri, Çocuk Yazını Çevirisi, Diller Arası Etimolojik ve Morfolojik Ayrımlar

Abstract:
In this study, we discussed the translation of children?s literature products which are an important area of literary texts on the basis of cultural function in language. For this aim, we analyzed the German language novel ? Tintenherz?, and it?s Turkish and English translations. ?Tintenherz? is one of the novels of Cornelia Funke, an important German author of children?s literature. In our analysis we have taken into account the etymologic and morphologic differantations and similarities of these three languages.Our study consist of three sections. In the first section we discussed the translation phenomen, translation theories, translated literary texts, children?s literature as an important field of literary texts, the general principles of children?s literary and the important points which need to be taken into account while in the process of transfering the concepts which are listed above into different cultures.In the second section we gave a summary of the novel ?Tintenherz?, the biography of the author and her language and manner of expression. Short biographies of both translators to Turkish and English are also provided.In the third section, at first we typhographicaly compared the source language novel and it?s Turkish and English versions. Then we detected the problem in terms of clarity of the text units according to Turkish understanding. We exhaustivly evaluated these text parts in eight titles and proposed concrete solutions.After reviewing the text parts we established that language games, idioms and implicit expressions were the most compelling text parts for translators. The other sence blurs originated from syntax, culture specific words, collocations, and semantics. We demonstrated these establishments with quantitative data. In addition, we established that the morphological and cultural similarities of German and English language decrease the translation problems and morphocultural differentations of German and Turkish languages play an important role in these translation problems.Key Words: Literary texts, Translation, Children?s literature, Morphological differentations, Etimologic differentations.