Topraksız tarımda farklı domates çeşitlerinin meyve kalite özelliklerinde mevsimsel değişimler
Seasonal variations in fruit quality of hydroponic tomatoes
Yazar: MITRA BONAKDARZADEH
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de topraksız tarım yapan modern sera işletmelerinde özellikle salkım domates yetiştiriciliği yaygındır. Bu çalışma, jeotermal enerji ile ısıtılan bir ticari topraksız tarım işletmesinde perlitte yetiştirilen farklı salkım domates çeşitlerinin kalitesindeki değişimin sezon boyunca izlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Denemede 6 çeşide ait meyve örnekleri cam (cvs. Climberley, Locatelli ve 366 Enza) ve plastik seradan (cvs. Climberley, Bandita, Diamentino ve Soupless) kırmızı olum aşamasında alınmıştır. Örnek alımları Aralık ayından Haziran ayına kadar olan dönemde aylık aralar gerçekleştirilmiştir. Salkım başına meyve sayısı, salkım ağırlığı, ortalama meyve ağırlığı, karpel sayısı, meyve rengi, suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM), titre edilebilir asitlik (TA), meyve eti sertliği, kuru madde miktarı, vitamin C miktarı, antioksidan aktivitesi ve toplam fenol miktarı belirlenmiştir. Ayrıca tüketici beğenisini ortaya koymak üzere beş panelist tarafından meyveler görünüş, tat ve aromaları dikkate alınarak 1-5 skalasına (1: çok kötü; 2: kötü; 3: orta ve pazarlanabilirliği sınırlı; 4: iyi; 5: mükemmel) göre değerlendirilmiştir. Üç farklı grupta (cam serada yetiştirilen çeşitler, plastik serada yetiştirilen çeşitler, Climberley çeşidinde cam ve plastik seralar) toplanan verilere ayrı ayrı istatistiksel analiz uygulanmıştır.
Elde edilen sonuçlar, ısıtılan modern seralarda yetiştirilen salkım domateslerin meyve kalite özelliklerinde hasat tarihine bağlı değişimler olduğunu ortaya koymuştur. Meyve kalitesine örtü materyalinin etkisi çok önemli bulunmamıştır. Test edilen çeşitler birlikte değerlendirildiğinde, Bandita çeşidine ait meyvelerin diğer çeşitlere göre tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilebileceğini ve Bandita çeşidinin hasat sezonu boyunca performansını koruduğu saptanmıştır. Bununla birlikte Climberley ve Diamentino çeşitlerinin de verimlilik açısından üstün oldukları saptanmıştır. Bandita'ya kıyasla, Climberley (Şubat ve Mart) ve Diamentino (Aralık ve Mart) çeşitlerinin özellikle kış aylarında kalite performanslarını koruyamadıkları saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Sera, örtü materyali, perlit, salkım ağırlığı, meyve ağırlığı, meyve rengi, SÇKM, TA, meyve eti sertliği, kuru madde, vitamin C, antioksidan aktivitesi, toplam fenol miktarı, duyusal test.

Abstract:
In Turkey, production of cluster tomatoes is dominant in soilless culture in high technology greenhouses. The aim of this study was to determine seasonal variations in fruit quality of different cluster type tomato varieties grown in perlite in a commercial greenhouses heated by geothermal energy. Samples were taken monthly from December up to July from 6 different cultivars grown in glass (cvs. Climberley, Locatelli and 366 Enza) or polyethylene (cvs. Climberley, Bandita, Diamentino and Soupless) covered greenhouses. Cluster weight and fruit number per cluster, average fruit weight, fruit colour, fruit firmness, total soluble solids, titratable acidity, dry matter content, vitamin C content, antioxidant activity and total phenolic content were determined and sensory evaluations were made.  Data obtained as three groups (cultivars in glasshouse, cultivars in polyethylene covered greenhouse, Climberley cultivar grown both in glass and polyethylene covered greenhouses) were analysed separately. 
Results showed that significant variations according to the harvest date were observed in fruit quality of cluster tomatoes grown in heated modern greenhouses. Effect of covering material on fruit quality was not significant. Among the tested varieties in both greenhouses, Bandita was superior in respect to fruit quality throughout the harvest season. On the other hand, Climberley and Diamentino were superior regarding to yield. But, compared to Bandita, these varieties could not keep quality performances during winter.

Keywords: greenhouse, covering material, perlite, cluster weight, fruit weight, fruit colour, TSS, TA, fruit firmness, dry matter, vitamin C, antioxidant activity, total phenolic content, sensory evaluation.