Genetik ve metabolik epilepsilerin pediatrik epilepsideki yeri, klinik ve tanısal değerlendirmesi /
Yazar: MUHAMMED ÇAĞRI BAYRAKTUTAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK YALNIZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Epilepsi, her yaşta ortaya çıkan ve sık görülen bir nörolojik hastalıktır. Epilepsi, heterojen bir etiyolojik profile sahiptir, son yıllarda epilepsi etiyolojisinde moleküler genetik incelemelerdeki hızlanma eşliğinde genetik ve metabolik gruplar ile ilgili bilgi giderek artmaktadır. Çalışmamızda retrospektif olarak Ocak 2020 ile Aralık 2021 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı tarafından değerlendirilen epilepsi tanılı hastalar incelenmiş, bu hastalardan genetik ve metabolik etiyolojiye sahip hastaların klinik ve tanısal bulguları değerlendirilmiştir. Epilepsi tanı kodlarına sahip 972 hastanın 77'si epilepsi tanı kriterlerini karşılamadığı için çalışma dışında bırakılmıştır. Geriye kalan 895 hastanın 340'ında epilepsi etiyolojisi yapısal (%38), 99 hastada genetik (%11,1), 61'inde metabolik (%6,8), 21 hastada enfeksiyöz (%2,3), 15 hastada immün (%1,7), 359 hasta bilinmeyen etiyoloji (%40,1) olarak belirlenmiştir. Genetik epilepsi grubundaki 99 hastanın 66'sında tek gen hastalığı (%67), 25'inde kopya sayısı değişikliği (%25), sekizinde kromozomal hastalıklar (%8) tespit edilmiştir. Genetik epilepsiler içinde en geniş grup tek gen hastalıkları olup, tek gen hastalıkları içinde en büyük grup 15 hasta ile SCN1A patojenik varyantı saptanan hastalar olmuştur. Metabolik epilepsi grubundaki 61 hastanın 31'i küçük molekül hastalıkları (%50,8), 15'i kompleks molekül hastalıkları (%24,6) ve 15'i enerji metabolizması bozuklukları (%24,6) gruplarına aittir. Çalışmamızda genetik ve metabolik epilepsilerin erken yaşta başlayan, ilaç tedavisine dirençli nöbetlerle giden, anormal nörolojik muayene bulgularının, gelişimsel, bilişsel/nöropsikiyatrik ve medikal komorbiditelerin eşlik ettiği bir klinik tabloya sahip olduğu görülmüştür. Mortalite, metabolik epilepsiler grubunda özellikle mitokondriyal hastalıklarda yüksek bulunmuştur. Beniğn seyirli kendini sınırlayan genetik epilepsi ilişkili genler kohortumuzda literatüre oranla daha az görülmüştür. Genetik epilepsilerde ülkemizdekine benzer oranda akrabalık saptanmıştır, buna karşılık metabolik epilepsilerde bu oran daha yüksek bulunmuştur. Bunun nedeni metabolik epilepsilerde otozomal resesif geçiş paterninin hakim olmasıyla açıklanabilir.

Abstract:
Epilepsy is a common neurological disorder affecting patients of all ages. The etiology of epilepsy constitutes a heterogeneous group of entities. Information on genetic and metabolic etiologies of epilepsy has been increasing along with molecular genetic advancements. This study retrospectively assessed the medical records of children diagnosed with epilepsy, followed up at Hacettepe University, Faculty of Medicine, Department of Pediatric Neurology, between January 2020 and December 2021. Clinical and diagnostic findings for patients with genetic and metabolic epilepsy were further evaluated. Of 972 patients with epilepsy diagnostic codes, 77 were excluded since they did not fulfill the diagnostic criteria for epilepsy. The remaining 895 patients were categorized into etiologic groups: 340 with structural (38%), 99 with genetic (11,1%), 61 with metabolic (6,8%), 21 with infectious (2,3%), 15 with immune (1,7%) and 359 with unknown etiology (40,1%). Genetic epilepsies were divided into subcategories as monogenic disorders detected in 66 patients (67%), copy number variants in 25 patients (25%), and chromosomal disorders in eight patients (8%). SCN1A defect was found in 15 patients and was the most frequent variant in the monogenic disorders group which constituted the major subgroup of genetic epilepsies. Metabolic epilepsies were categorized into subgroups according to their pathophysiological mechanisms: small molecule disorders in 31 patients (50,8%), complex molecule disorders in 15 patients (24,6%), and energy metabolism disorders in 15 patients (24,6%). Early onset seizures, refractory epilepsy, abnormal neurological examination findings, and developmental, cognitive/neuropsychiatric, and medical comorbidities were common features among both genetic and metabolic epilepsies. The mortality rate was highest in the mitochondrial subgroup of metabolic epilepsies. Compared to genetic and metabolic epilepsy series in the literature, variants associated with self-limiting benign epilepsy were relatively rare within our cohort. In genetic epilepsies, the consanguinity rate was similar to the rate of consanguineous marriages in our country, whereas it was higher in metabolic epilepsies. This could be due to the abundance of autosomal recessive inheritance patterns in inborn metabolic disorders.