Ergenlerde öznel iyi oluş, bilişsel esneklik, algılanan stres ve duygu düzenleme güçlüğü: Alternatif modellerin test edilmesi
Subjective well-being, cognitive flexibility, perceived stres and emotion regulation difficulties in adolescents: Testing alternative models
Yazar: EMRAH ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. BAKİ DUY
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde öznel iyi oluş, bilişsel esneklik, algılanan stres ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin oluşturulan üç alternatif model aracılığıyla test edilmesidir. Araştırmanın katılımcıları 9, 10, 11 ve 12. sınıf lise öğrencisi olan toplam 1053 ergenden oluşmaktadır. Yaşları 14-19 (x̄: 16.16, Ss: 1.22) aralığında olan katılımcıların 561'i (%53,3) kadın, 492'si (%46,7) ise erkektir. Veri toplamak amacıyla, "Öğrenci öznel iyi oluş ölçeği", "Algılanan stres ölçeği", "Bilişsel esneklik ölçeği", "Duygu düzenlemede güçlükler ölçeği" ve "Kişisel bilgi formu" kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modellemesi ve Bootstrap testi (5000 yeniden örnekleme) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, bilişsel esnekliğin bağımsız değişken, algılanan stres ve duygu düzenleme güçlüğünün aracı değişken, öznel iyi oluşun ise bağımlı değişken olarak ele alındığı model üçün kabul edilebilir değerler ürettiği tespit edilmiştir. Model üç üzerinde yapılan analizler sonucunda, bilişsel esneklik ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide hem algılanan stresin hem de duygu düzenleme güçlüğünün aracılık etkisinin anlamlı olduğu ve algılanan stres üzerinden oluşan dolaylı etkinin duygu düzenleme güçlüğü üzerinden oluşan dolaylı etkiye göre daha güçlü olduğu görülmüştür. Elde dilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to test the relationships between subjective well-being, cognitive flexibility, perceived stress and emotion regulation difficulties in adolescents through three alternative models. The participants of the study were high school students from 9th to 12th grade, a total of 1053 adolescents. Of the participants aged 14-19 (x̄: 16.16, SD: 1.22), 561 (53.3%) were female and 492 (46.7%) were male. The "Student subjective well-being scale," "Perceived stress scale," "Cognitive flexibility scale," "Difficulties in emotion regulation scale," and "Personal Information form" were used to collect data. Structural equation modeling and Bootsrap test (5000 resampling) were used to test the research hypotheses. As a result of the analyses, it was determined that model 3, in which cognitive flexibility was considered as the independent variable, perceived stress and emotion regulation difficulties as mediator variables, and subjective well-being as the dependent variable, produced acceptable values. As a result of the analyzes conducted on Model 3, it was found that the mediating effects of both perceived stress and emotion regulation difficulties in the relationship between cognitive flexibility and subjective well-being were significant, and the indirect effect through perceived stress was stronger than the indirect effect through emotion regulation difficulties. The findings were discussed in accordance with the relevant literature and recommendations were presented.