Üniversite öğrencilerinin beslenme durumlarının değerlendirilmesi ve sağlıklı yeme indekslerinin saptanması
Assessment of nutritional status of university students and determination of the healthy eating indices
Yazar: RÜVEYDA ESRA ERÇİM
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Yemek yemek = Eating ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma Bingöl Üniversitesi öğrencilerinin beslenme durumlarınının, diyet örüntülerinin, beslenme alışkanlıklarının, besin çeşitliliği, diyet kalite indeksi ile sağlıklı  yeme indekslerinin saptanması amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmaya 19-35 yaş arasındaki  gönüllü  498 üniversite öğrencisi (erkek: 230, %46.2;  kadın:268, %53.8) katılmıştır. Sorukağıdı ile öğrencilere ilişkin genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklıkları, 24 saatlik besin tüketim  durumu saptanmış,antropometrik ölçümleri alınmış ve öğrencilerin besin çeşitliliği (diet quality score-DDS), diyet kalite indeksi  (diet quality index international,  DQI-I)  ve sağlıklı yeme indeksi  (healthy eating index, HEI -2005) hesaplanmış, indeksle yaş, barınma, anne-baba eğitimi, gelir düzeyi vb. ileilişkisi incelenmiştir.  Öğrencilerin yaş ortalaması erkeklerde 22.1±2.8, kadınlarda 21.7±3 yıldır. Ortalama  beden  kütle indeksi (BKİ)  (kg/m2) erkeklerde 23.1±2.7, kadınlarda 22.4±3.5 kg/m2 olarak bulunmuştur.Öğrencilerin %86.3'ünün  herhangi bir sağlık sorunu bulunmamaktadır. Erkek ve kadın bireylerin DDS ve DQI-I skorları arasındaki farklılık anlamlı bulunmazken;  HEI-2005 skorları  arasındaki farklılık  anlamlı ve kadınların skorunun erkeklerin  skorundan  fazla olduğu bulunmuştur (p<0.05). Erkek öğrencilerin  DDS skoru ile alkol tüketimi; DQI-I ile yaş, sigara ve alkol kullanma durumları arasındaki farklılık anlamlı bulunmuştur  (p<0.05).  Alkol tüketen öğrencilerin DDS skoru tüketmeyenlerden düşük; DQI-I skoru 30-35 yaş grubunda, sigara içmeyen öğrencilerde ve alkol tüketmeyen öğrencilerde yüksektir (p<0.05). Tüm öğrenciler için ikinci öğretimde okuyan öğrencilerin HEİ -2005 skoru birinci  öğretimde okuyanlardan; önlisans öğrencilerin skoru lisans öğrencilerinin skorundan ve sigara içmeyenlerin skoru içenlerden daha yüksektir (p<0.05). Kadın bireylerde ise DDS skoru ile evli olanlarda bekârlara göre, önlisansta okuyanların skoru lisansta okuyanlardan, Kuzey  Anadolu  Bölge'sinde yaşayan kadınların skoru diğer bölgelerde yaşayanlara göre daha fazladır (p<0.05).  Kadınların DQI-I skoru ise evli kadınlarda  bekârlara  göre ve ailesi ile yaşayan kadınlarda diğer yerlerde barınan öğrencilere göre daha  yüksek bulunmuştur(p<0.05).  Üniversite öğrencileri; beslenme alışkanlıklarının düzenlenebileceği ve yetişkin dönemde ortaya çıkabilecek hastalıkların önlenebileceği bir gruptur.  Öğrencilerde beslenme bilgisinin ve farkındalığının geliştirilmesine yönelik  eğitimler düzenlenmeli,  programlar ve politikalar oluşturulmalıdır.

Abstract:
The aim of this study was to  evaluate the nutritional status, dietary patterns, eating habits and to  assess the dietary quality  index  (DQI-I),  dietary diversity  score  (DDS)  and healthy eating index  (HEİ-2005)  of  Bingöl University students.Study was a  cross-sectional and descriptive study.  Sample was consisted of  a total of 498 (male: 230, 46.2%; female: 298, 53.8%) students,  aged 19-35 years  from  different academic 
departments.  The students' general  characteristics, nutritional habits, frequency of foods consumed, 24-hour recalls  were determined by using  a questionnaire,  anthropometric 
measurements were assessed and diet diversity score (DDS), diet quality index international (DQI) and healthy eating index (HEI-2005) were calculated and  also  relationships with  age, housing, parental  education, income  level etc.  were  evaluated. Mean age of male and female students were 22.1±2.8 and 21.7±3 years, respectively. Mean body mass index (BMI)(kg/m2) was  23.1±2.7 in men and 22.4±3.5 kg/m2 in women.  Totally,  86.3%  of students had no  health problems.  DDS and DQI-I scores  were  not  significantly different for males and females,  but  HEI-2005 score  of the females was higher  thencompared to men  (p<0.05). Significant correlations were found between  DDS score and  alcohol consumption and  DQI-I scores and age, smoking and alcohol consumption in  males (p<0.05).  DDS score was low in alcohol consuming males and  DQI-I score  was high in 30-35 age group  and also  in smoking and non alcohol consuming students  (p<0.05).  For all students HEI-2005 score of the students  was  higher in  secondary education  group compared to  first  level  education;  four years  students' scores  was higher than two years' students scores  and non-smokers  score was higher than smokers scores (p<0.05). DDS scores of the females were higher in married group than single    living  ones and  in two years  education level  students  than  license students and living in other  areas  than living in northern regions  (p<0.05).  Also  the  DQI-I scores  of the students  were higher  in women,  married and living  with families  (p<0.05).University  students  are  an important  group  whose  eating habits could  be  controlled and improved,  so that the development of adulthood period diseases could be prevented. Training programmes  should be implemented  for increasing nutrition awareness and knowledge; programmes and  policies should be  planned and  implemented for university students.