Türkçe DBT-WCCL'nin geçerlik, güvenirlik ve faktör analizi çalışması
Validity, reliability and factor analysis study of Turkish DBT-WCCL
Yazar: EZGİ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖMER AYDEMİR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Başa çıkma, stresli olayların ve faktörlerin olumsuz etkileriyle başa çıkmak için kullanılan belirli davranışsal ve psikolojik çabaları içerir. Bu çalışmada, Diyalektik Davranış Terapisinin (DDT) merkezinde yer alan Diyalektik Davranış Terapisi Beceri Eğitiminin (DDT-BE) etkinliğini değerlendirebilecek Dialectical Behavior Therapy Ways of Coping Checklist (DBT-WCCL) Ölçeğinin, Türk kültürüne uygun şekilde, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yürütülmesi amaçlanmıştır. Yapılan bu çalışma 18-74 (Ort.= 36.48, SS= 14.64) yaş aralığında 454 kadın (%74) ve 157 erkek (%25) olmak üzere toplamda 611 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma verileri, Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Türkçe DBT-WCCL, COPE: Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği ve Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiş olup; ölçüt bağıntılı geçerliği incelemek için keşfedici faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlığı ise Cronbach Alfa yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre Cronbach Alfa katsayısı 0,948 olarak bulunmuştur. KMO Örneklem Uygunluk kat sayısı 0,936, Bartlett küresellik testi df değeri ise 1711 (p<0.001) olarak bulunmuştur. KMO ve Bartlett testi sonuçlarına göre keşfedici faktör analizini yapmaya uygun bulunmuştur. Faktör öz değerlerine ilişkin yamaç-birikim grafiği göz önüne alındığında yapının 3 faktör altında değerlendirilmesinin uygun olduğuna karar verilmiştir. Döngüsüz metod kullanılmış olup, faktör çözümlemesiyle birlikte 3 faktörlü yapının elde edilmesi sağlanmıştır. Sonucunda ise birinci faktörün toplam varyansın %26,39'unu, ikinci faktörün %11,27'sini, üçüncü faktörün ise %3,71'ini açıkladığı görülmüştür. Sonuç olarak DBT-WCCL Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlamasının, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu bulunmuştur. Bu çalışma için özellikle DBT-WCCL ölçeğinin tercih edilmesinin nedeni, ölçeğin dört beceri modülünün her birinden tüm DDT becerilerini kapsayan ilk ölçek olma niteliği taşımasıdır. Konuyla ilgili alan yazın kapsamında Türkiye'deki psikoloji ve psikiyatri çalışmalarına ve uygulamalarına önemli bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Diyalektik Davranış Terapisi, Beceri Eğitimi, DBT-WCCL, Başa Çıkma.

Abstract:
Coping includes certain behavioral and psychological efforts used to cope with the negative effects of stressful events and factors. In this study, it is aimed to conduct the validity and reliability study of the Dialectical Behavior Therapy Ways of Coping Checklist (DBT-WCCL) Scale, which can evaluate the effectiveness of Dialectical Behavior Therapy Skills Training (DDT-ST), which is at the center of Dialectical Behavior Therapy (DBT), in accordance with Turkish culture. This study consisted of a total of 611 participants, 454 females (74%) and 157 males (25%), in the age range of 18-74 (Mean= 36.48, SD= 14.64). Research data were collected using the Socio-Demographic Information Form, Turkish DBT-WCCL, COPE Inventory (Coping Orientation to Problems Experienced), DERS (Difficulties in Emotion Regulation Scale), Distress Tolerance Scale, Five Facet Mindfulness Questionnaire. The data obtained were analyzed with the SPSS program; exploratory factor analysis was performed to examine criterion-related validity. The internal consistency of the scale was evaluated with the Cronbach Alpha method. According to the results of the analysis, the Cronbach Alpha coefficient was found to be 0.948. KMO Sample Conformity coefficient was found to be 0.936, and Bartlett sphericity test df value was found to be 1711 (p<0.001). According to the results of KMO and Bartlett test, it was found suitable for exploratory factor analysis. Considering the scree-plot graph of the factor eigenvalues it was decided that it would be appropriate to evaluate the structure under 3 factors. The loopless (unrotated) method was used and a 3-factor structure was obtained with factor analysis. In fact, it was seen that the first factor explained 26.39% of the total variance, 11.27% of the second factor and 3.71% of the third factor. As a result, the Turkish adaptation of the DBT-WCCL Scale was found to be a valid and reliable measurement tool. The reason why the DBT-WCCL scale was especially preferred for this study is that it is the first scale to cover all DBT skills from each of the four skill modules. Within the scope of the literature on the subject, it is predicted that it will make an important contribution to psychology and psychiatry studies and practices in Turkey.

Keywords: Dialectical Behavioral Therapy, Skills Training, DBT-WCCL, Validity, Reliability.