Neuman sistemler modeline temellenen hemşirelik danışmanlığının preterm eylem riski olan gebelerde algılanan stres, stresle başa çıkma ve doğum sonuçlarına etkisi
The effect of nursing counseling based on the neuman systems model on perceived stress, coping and birth outcomes in pregnant risk of preterm labor
Yazar: AYŞE METİN
Danışman: PROF. DR. ÖZEN KULAKAÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Danışmanlık = Consulting ; Doğum = Delivery ; Gebelik = Pregnancy ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Amaç: Preterm eylem riski olan gebelere Neuman Sistemler Modeli'ne yapılandırılan Hemşirelik Gebe Eğitim ve Danışmanlık Programının (HEGDAP) gebelerde stres algısı, stresle başa çıkma ve doğum sonuçları üzerine etkisini belirlemektir.
Yöntem: Bu araştırma, öntest, ara izlem ve sontest kullanılarak, non-randomize çift körlü olarak 30 deney ve 30 kontrol olmak üzere 60 preterm eylem riski olan gebeyle yürütülmüştür. Veriler, kişisel bilgi formu, Riskli Gebeliklerde Algılanan Stres Soru Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Doğum Sonuçları Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Deney grubuna, Neuman'ın Sistem Modeli'ne temellendirilmiş hemşirelik danışmanlığı uygulanmıştır. Veriler t-testi, ki-kare, gibi analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada preterm eylem riski olan deney ve kontrol grubu gebelerin stres algısı, stresle başa çıkma tarzları ve doğum sonuçlarında farklılıklar olduğu saptanmıştır. Çalışma sonucunda deney grubu gebelerin algılanan stres puanında statistiksel olarak anlamlı 18 puanlık (p=0.0001), kontrol grubu gebelerde 7 puanlık düşüş olduğu ancak bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Deney grubu gebelerde stresle başa çıkmada aktif yaklaşımlardan "kendine güvenli yaklaşım" ve "iyimser yaklaşım" da istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu (p=0.0013, p=0,0016), stresle başa çıkmada pasif yaklaşımlardan "çaresiz yaklaşım"da ise 2 puanlık istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu (p=0,0008) saptanmıştır. Deney grubunda 14, kontrol grubunda 6 gebe termde doğum yapmış, bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,027). Bebeğin doğumda komplikasyon yaşama durumunun kontrol grubunda 11, deney grubunda 2 olduğu ve aralarında istatistiksel olarak fark olduğu belirlenmiştir (p=0,005). Kontrol grubu gebelerde araştırmada ölçülen herhangi bir parametrede istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. 
Sonuç: Neuman Sistemler Modeli'ne temellendirilen Hemşirelik Gebe Eğitim ve Danışmanlık Programının preterm eylem riski olan gebelerde stresle başa çıkmada etkili olmayan yaklaşım kullanımını azaltarak, etkili yaklaşım kullanımını artırdığı, algılanan stresi ve olumsuz doğum sonuçlarını azalttığı saptanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Preterm Eylem Riski, Neuman Sistemler Modeli, Stres, Stresle Başa Çıkma, Doğum Sonuçları.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the effect of the Pregnant Nursing Education and Counseling Program (HEGDAP), which is structured on the Neuman Systems Model, on the perception of stress, coping with stress and birth outcomes in pregnant women with preterm labor risk.
Method: This study was conducted with 60 pregnant women at risk of preterm labor, including 30 experimental and 30 control, non-randomized double-blind pregnant women using pretest, interim follow-up and posttest. Data were collected using a personal information form, Perceived Stress in Risky Pregnancies Questionnaire, Ways of Coping with Stress Scale and Birth Outcomes Evaluation Form. Nursing counseling based on Neuman's System Model was applied to the intervention group. Data were evaluated using analysis methods such as t-test, chi-square, etc.
Results: In this study, it was determined that there were differences in stress perception, coping styles and delivery results of pregnant women in the experimental and control groups with preterm labor risk. As a result of the study, it was determined that there was a statistically significant decrease of 18 points (p=0.0001) in the perceived stress score of the pregnants in the experimental group. There was determined that there was decrease of 7 points in the pregnants in the control group, but this decrease was not statistically significant. There was a statistically significant increase in "self-confident approach" and "optimistic approach" (p=0.0013, p=0.0016), which are active approaches in coping with stress in pregnant women in the experimental group, and a 2-point increase in "desperate approach" from passive approaches in coping with stress a statistically significant decrease (p=0.0008) was found. 14 pregnant women in the experimental group and 6 pregnant women in the control group gave birth at term, this result was found to be statistically significant (p=0.027). It was determined that the baby's complications at birth were 11 in the control group and 2 in the experimental group, and there was a statistical difference between them (p=0.005). No statistically significant difference was found in any of the parameters measured in the study in the control group of pregnant women.
Conclusion: It was determined that the Nursing Pregnant Education and Counseling Program, which was structured in the Neuman Systems Model, decreased the use of ineffective approaches in coping with stress in pregnant women with preterm labor risk, increased the use of effective approaches, decreased perceived stress and negative birth outcomes.
Keywords: Risk of Preterm Labor, Neuman Systems Model, Stress, Coping with Stress, Birth Outcomes.