Baş boyun skuamöz hücreli tümörlerinde telomer uzunluğu ölçülmesi ve klinik kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation lenght and clinical use of telomere lenght in head and neck squamous cell tumors
Yazar: ÖZGÜL GERGİN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK İNANLI
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Karsinoma-yassı hücreli = Carcinoma-squamous cell ; Telomer = Telomere

Özet:
AMAÇBaş ve boyun kanserleri, dünyada en çok görülen beşinci kanser tipidir. Baş boyun kanserli hastalar; son yıllardaki cerrahi tekniklerde, radyoterapide ve kemoterapideki gelişmelerden önemli oranda faydalanmaktadırlar. Ancak tüm bu gelişmelere karşın baş boyun tümörlerinin 5 yıllık sağkalımı son 20 yıldır değişiklik göstermemiştir ve 5 yıllık sağkalım oranları % 45-55 arasında değişmektedir (1). Bu nedenle, baş boyun kanserlerinin teşhisi ve hedefe yönelik tedavileri için yeni metotlara ihtiyaç duyulmaktadır.Telomerler ökaryotik kromozomların sonunda yer alan ve replikasyon sürecinde kromozomların kontrolünü yapan fonksiyonel elementlerdir. Telomerlerin her replikasyonda kısalması telomeraz enziminin bu telomerlerin uzatılmasını sağlaması ile düzeltilir. İnsanlarda telomeraz aktivitesi sadece embriyonik ve kök hücrelerde gözlenir ve normal dokularda izlenmez, ancak tümör hücrelerinde de aktive olmaktadır.Son yıllarda baş boyun kanserlerinde telomer uzunluğu ve telomeraz aktivasyonu birçok yayında gösterilmiştir, ancak çalışmalarda klinik ve prognostik ilişki çelişkilidir. Telomerler, hedefe yönelik tedaviler açısından ümit vaat etmektedir ve telomer spesifik olası tedaviler gelişim aşamasındadır (5).Bu tez çalışmamızda, kliniğimizdeki baş boyun kanserli hasta popülasyonunda klinik belirteçler ile telomer uzunluğu ve telomeraz aktivitesini karşılaştırdık ve klinik kullanımını değerlendirdik.HASTALAR VE YÖNTEMLER2009-2011 yılları arasında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne refere edilen ve daha önce herhangi bir tedavi almamış 33 baş boyun kanseri hastası çalışmaya dahil edildi.Doku örnekleri cerrahi işlem esnasında tümör dokusu çıkarıldıktan sonra alındı. Kontrol dokuları tümör olmadığı bilinen kas dokusundan alındı. Tüm örneklerde şu parametreler değerlendirildi: hasta yaşı, tümör lokalizasyonu, histopatolojik derece, N- ve T- evresi ve telomer uzunluğu.BULGULAROrtalama telomer uzunluğu tümör dokularında normal dokuya göre belirgin şekilde artmış olarak izlenmiştir (p değeri < 0.05).Telomer uzunluğu ile hastanın 60 yaşından küçük olması, tümör derecesinin grade 2 ve 3 olması, T evresi 2 ve 3 olması ve sigara kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p < 0.05).SONUÇBu çalışmanın sonuçları, baş boyun kanserlerinde telomere uzunluğunun klinik kullanımı dair daha önceki bulguları desteklemektedir.Telomer uzunluğu hastalığın klinik seyrinin öngörülmesinde ve hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesinde yardımcı olabileceği gibi, daha yakın izlem ve ek tedaviler gerektiren hastaların belirlenmesinde de kullanılabilir.

Abstract:
OBJECTIVESHead and neck cancer is the fifth most common cancer in the world.The improvements in surgical techniques, radiotherapy modalities and chemotherapy protocols resulted better treatment responses in these patients. Despite to these improvements, the overall 5-year survival for carcinoma of the head and neck has not changed during the past 20 years and the 5-year survival rates of 45?55% remains unchanged. Therefore, new diagnostic modalities and targeted therapies for head and neck cancer are needed.Telomeres are functional elements at the ends of eukaryotic chromosomes and control chromosomes during the replication process. Telomere shortening in each replication activates the specific enzyme telomerase and the telomere lengthening process occurs with this activation. In humans, telomerase activity is present in embryonic and tissue stem cells, but it also becomes activated in tumour tissues.In recent years, telomere lenght and telomerase activation in head and neck cancer are reported in many studies but there are conflicting results of the correlation with prognosis.In this study, we compared clinical markers with telomere lenght and telomerase activity in patients with head and neck cancer and evaluated their clinical application.PATIENTS AND METHODSBetween 2009 and 2011, a total of 33 untreated head and neck cancer patients referred to the Marmara University School of Medicine Pendik Education and Research Hospital were included in the study. The study was approved by the Marmara University School of Medicine Ethical Committee and informed consent was received.Tissue specimens were collected at the time of surgical resection. An adjacent normal muscle tissue specimen without the tumoral involvement was also collected. The following parameters were evaluated: patient age, the localisation of the tumor, histopathological grade, T and N stage and telomere lenght.RESULTSMean telomere lenght was observed to be significantly lower in malignant tissues compared with the adjacent normal tissues (p value < 0.05).The following clinicopathologic characteristics of the patients was observed to be correlated with telomere lenght: patient age < 60 years, tumor grade of II and III, T stage of 2 and 3 and tabacco smoking (p < 0.05)CONCLUSIONSThe data obtained in the present study support the previous findings of the clinical usefulness of telomere length for head and neck cancer patients.Telomere lenght may be helpful for predicting the clinical course and developing targeted therapies of the disease, as well as for identifying the patients in need of a close follow-up and vigorous adjuvant treatment.