İklim değişikliğine dirençli habitat stratejilerinin belirlenmesi: KTÜ kanuni yerleşkesi örneği
Determining climate change resistant habitat strategies: KTU kanuni campus example
Yazar: DEMET ÜLKÜ GÜLPINAR SEKBAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Bitki Materyali ve Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; Yeşil kampüs = Green campus ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; Üniversite kampüsleri =

Özet:
İklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin şiddetle hissedildiği günümüzde, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerin azaltılması ve değişime adapte olabilmek için birçok kavram ve önlemler geliştirilmektedir.  Bu kavramların başında gelen ekosistem hizmetleri birçok değişkene bağlı olarak oluşan karışıkşık bir yapıya sahiptir. Sahip olduğu bu karışıkşık yapı kentsel yeşil alanların ekosistem hizmetleri üzerinden planlanmasını ve tasarlanmasını güçleştirir. Literatür incelendiğinde, ekosistem hizmetlerini sağlayacak bitki topluluklarının hangi özelliklerinin kazanımlara daha çok etki ederek topluluğun dirençlilik ve esneklik değerini yükseltebileceğine dair bulgular oldukça azdır. Yapılan bu tez çalışmasında kamusal açık alanlar içinde bulunan yerleşke peyzajlarının dirençli habitatlar geliştirmesi için düzenleyici ekosistem hizmetlerinin bir araç olarak kullanılması amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında mevcutta bulunan habitat lekeleri bitki tabanlı habitat sınıflandırma sistemiyle tanımlanmış ve habitatı oluşturan özelliklerin düzenleyici ekosistem hizmetleri hesaplanmıştır. Bu hesaplamalar sonucunda elde edilen kazanım çıktı değerlerine en etki eden girdi parametrelerinin neler olduğunu tespit edebilmek için 32 adet girdi parametresi ve 14 adet kazanım çıktısı makine öğrenmesiyle 4 farklı tahmin modelinde değerlendirilmiştir. En yüksek performansa sahip tahmin modeli sonuçlarına göre kazanımlara en çok etki eden 20 parametre tespit edilmiştir. Tespit edilen parametreler doğrultusunda dirençli habitat lekeleri oluşumları ve KTÜ Kanuni Yerleşkesi'ni oluşturan habitatların dirençliliği için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In today's world, where the negative impacts of climate change are strongly felt, many concepts and measures are being developed to mitigate the negative impacts of climate change and to adapt to change. Ecosystem services, one of the most important of these concepts, have a complex structure that depends on many variables. This complex structure makes it difficult to plan and design urban green spaces based on ecosystem services. When the literature is examined, there are few findings on which characteristics of plant communities that will provide ecosystem services can increase the resilience and flexibility value of the community by affecting the gains more. In this thesis, it is aimed to use regulatory ecosystem services as a tool to develop resilient habitats in campus landscapes within public open spaces. Within the scope of this purpose, the existing habitat patches were identified with the plant-based habitat classification system and the regulatory ecosystem services of the features that make up the habitat were calculated. In order to determine the input parameters that most affect the gain output values obtained as a result of these calculations, 32 input parameters and 14 gain outputs were evaluated in 4 different prediction models with machine learning. According to the results of the prediction model with the highest performance, 20 parameters that affect the gains the most, were identified. In line with the identified parameters, recommendations were developed for the formation of resilient habitat patches and the resilience of the habitats forming the KTU Kanuni Campus.