Lise öğrenimine yatılı olarak devam eden öğrencilerin dindarlıklarındaki yurt iklimi fenomeni (Erzurum ili örneği)
Domestic climate phenomena in the religiousness of students whocontinues high school education (Erzurum provincial example)
Yazar: HATİCE GÜVEN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED KIZILGEÇİT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Eğitimde pansiyon hayatı faktörü birçok psikolog ve eğitimcinin dikkatini çekmiş, ilgili
alanlarda konu üzerine çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalarda, pansiyon hayatının
öğrencilerin yaşam ve kişiliklerine etkisi temasına odaklanılmıştır. İlgili din psikolojisi
literatürü incelendiğinde yurt fenomenini dini gelişim ve dindarlık açısından ele alan
çalışmaların henüz yeterli düzeye ulaşamadığı fark edilmiştir. Bu çalışmada insanoğlunun
kimlik oluşturma çağı olan ergenlik döneminin bir bölümüne denk gelen lise yurt yaşantısı
dindarlık açısından ele alınmıştır. Yatılı lise öğrencilerinin yaşadıkları ortamı algılayıp
değerlendirme şekillerinin, onlarda meydana gelmesi ihtimal dâhilinde olan psiko-sosyal ve dini
değişimlerle ilişkisi saptanması amaçlanmıştır. Çalışma, irdelenen probleme uygun olarak nitel
araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgu bilim) desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın
çalışma grubu, Erzurum ili sınırlarında bulunan bazı liselere yatılı olarak devam eden öğrenciler
arasından ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen öğrencidir. Araştırmanın veri toplama
aracı ise yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Literatürdeki ergenlik dönemi gelişim
özellikleri, ergenlik dönemi dini gelişimi, dindarlığın boyutları ve ortaöğretim yurt ortamı
üzerine yapılan çalışmalardan istifade edilerek hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları
aracılığıyla öğrencilerle çoklu mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakat sonucu elde edilen
veriler değerlendirilirken içerik analizi kullanılmış, veriler kod, tema ve kategorilere ayrılarak
raporlaştırılmıştır. Yapılan analizlerin güvenilirliği artırmak amacıyla analiz ve raporlaştırma
sürecinde uzman görüşünün yanı sıra NVİVO programına başvurulmuştur. Çalışma sonucunda
yatılılık sürecinin öğrencilerde meydana getirdiği psiko-sosyal değişimler, yatılı ortamda dini
yaşantı ve yurt ortamı fenomeninin öğrencilerin dindarlıklarının inşası sürecindeki işlevleri
dindarlığın inanç, ibadet, bilgi, duygu ve etki boyutlarından her biri için ayrı ayrı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Din, Dindarlık, Din Psikolojisi, Dini Gelişim, Ergenlik Dönemi, Gelişim Psikolojisi, Yurt Yaşantısı.

Abstract:
The factor of hostel life in education has attracted the attention of many psychologists and educators, and
studies have been carried out on the subject in related fields. The studies focused on the effect of hostel
life on students' lives and personalities. When the relevant psychology of religion literature is examined,
it has been noticed that the studies dealing with the dormitory phenomenon in terms of religious
development and religiosity have not reached a sufficient level yet. In this study, high school dormitory
life, which coincides with a part of adolescence, which is the age of identity formation of human beings,
is discussed in terms of religiosity. It is aimed to determine the relationship between the way boarding
high school students perceive and evaluate the environment they live in, and the psycho-social and
religious changes that are likely to occur in them. The study was designed according to the
phenomenology (phenomenology) pattern, one of the qualitative research designs, in accordance with the
problem under consideration. The study group of the research is the student selected by using the criterion
sampling method among the students attending some high schools in Erzurum province as boarding
students. The data collection tool of the research is the semi-structured interview form. Multiple
interviews were conducted with the students through semi-structured interview questions prepared by
making use of the studies on the developmental characteristics of adolescence, religious development in
adolescence, dimensions of religiosity and the secondary school dormitory environment in the literature.
While evaluating the data obtained as a result of the interview, content analysis was used and the data
were reported by dividing them into codes, themes and categories. In order to increase the reliability of
the analyzes made, the NVIVO program was applied in addition to the expert opinion during the analysis
and reporting process. As a result of the study, the psycho-social changes caused by the boarding process
in the students, the functions of the phenomenon of religious life in the boarding environment and the
dormitory environment in the process of building the religiosity of the students were determined
separately for each of the belief, worship, knowledge, emotion and effect dimensions of religiosity.

Keywords: Religion, Religiosity, Psychology of Religion, Religious Development, Adolescence, Developmental Psychology, Dormitory Life.