Yaşlı hastalara bakım veren bireylerdeki bakım yükünün ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of care burden and affecting factors in individuals caring for elderly patients
Yazar: NECİFE AYDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU KARABAĞ AYDIN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşlı bakım hizmetleri = Aged care services ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Bu çalışma yaşlı hastalara bakım veren bireylerdeki bakım yükünün ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda yapılmıştır. Çalışmanın verileri 17 Ekim-25 Aralık 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışmaya Iğdır Devlet Hastanesi dahiliye, palyatif, kardiyoloji, göğüs hastalıkları, nöroloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniklerinde yatan 65 yaş ve üzeri yaşlı hastalara bakım veren 334 birey gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Yaşlı hastaya bakım veren bireye Kişisel Bilgi Formu ve Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ) uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Her bakım veren birey için ZBYÖ puan ortalaması alınmıştır. Normal dağılım gösteren ikili gruplarda Independent Samples t testi, ikiden fazla gruplarda One Way Anova testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada hastalara bakım verenlerin yaş ortalamasının 43.55±14.80 (min:18-max:82) olduğu, %60.5'inin kadın olduğu saptanmıştır. ZBYÖ toplam puan ortalaması 33.83±14.71 (min:3-max:76) olarak bulunmuştur. Yaşlı hastaya bakım veren bireylerden çalışmayanlarda, ev hanımı-emekli-öğrenci olanlarda, hastaya yakınlık derecesi "gelin" olanlarda, 3-5 yıl ve 6 yıldan uzun süredir bakım verenlerde ZBYÖ puan ortalaması anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Bakım verilen yaşlı hastaların yaş ortalamasının 74.66±7.70 (min: 65-max:94) olduğu bulunmuştur. Bakım verilen yaşlı hastalardan bekâr olanlarda, eğitim durumu okur-yazar değil ile okur-yazar olanlarda, kardiyovasküler sistem hastalığı olanlarda ZBYÖ puanının ortalaması anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmada, yaşlı hastaların bakım vericilerin bakım yükü hafif ile orta derecede (21-40 puan arası) bulunmuştur. Bakım verenlerinin yükünün çalışma durumundan, mesleklerinden, hastaya olan yakınlık derecesinden ve bakım verdiği süreden etkilendiği saptanmıştır. Bakım verenlerin yükünü azaltmak için aile desteğinin arttırılması, hastanelerde geriatri birimlerinin kurulması, hemşireler tarafından bakım vericinin yükünün değerlendirmesi ve bu yönde hemşirelik girişimlerinin planlanması ve uygulanması önerilmiştir.

Abstract:
Objective: This study aimed to determine the factors affecting the burden of care of caregivers of elderly patients.
Material and Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted between 17 October and 25 December 2021. The sample consisted of 334 caregivers of elderly patients (over 64 years of age) hospitalized in the internal medicine, palliative, cardiology, chest diseases, neurology, physical therapy, and rehabilitation clinics of Iğdır State Hospital. Participation was voluntary. Data were collected through face-to-face interviews using a sociodemographic characteristics questionnaire and the Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS). The data were analyzed using descriptive statistics. Normality was tested. The t-test was used for the analysis of two independent groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) was used for the analysis of more than two independent groups.
Results: Participants had a mean age of 43.55±14.80 years (min: 18-max: 82). More than half the participants were women (60.5%). Participants had a total mean ZCBS score of 33.83±14.71 (min: 3-max: 76). Unemployed participants, those who were housewives/retired/students, daughters-in-law, and those caring for more than three years had significantly higher ZCBS scores (p<0.05). Patients had a mean age of 74.66±7.70 years (min: 65 - max: 94). Participants caring for illiterate and literate single patients with cardiovascular system diseases had a significantly higher ZCBS score (p<0.05).
Conclusion: Participants had a mild to moderate care burden level (21-40 score). The results show that employment status, occupation, degree of affinity, and work experience affect the burden of care. Healthcare professionals should support family members to reduce the burden of caregivers. Hospitals should open up geriatric units. Nurses should assess the burden of care and plan and implement nursing interventions.