Temporomandibular eklem sinoviyal sıvısında adipokin ve pro-inflamatuar sitokin seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of adipokines and pro-inflammatory cytokines levels in temporomandibular joint synovial fluid
Yazar: ŞEYMA BAYINDIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAY YILMAZ ASAN
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adipokinler = Adipokines ; Agrekan = Aggrecan ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Sinovyal sıvı = Sinovial fluid ; Sitokinler = Cytokines ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint

Özet:
Giriş: Temporomandibular bozukluklar (TMB); kaslarda ağrı,  çene hareketlerinde kısıtlılık, eklemde ses varlığı gibi semptomlara neden olan ve prevalansı giderek artan bir hastalıktır. Son yıllarda sinoviyal sıvı değişikliklerinin TMB patofizyolojisinde önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Yağ dokusundan salgılanan adipokinlerin eklemlerde osteoartrite neden olduğu bulunmuştur. Ayrıca artiküler kıkırdağın ana proteoglikanı olan agrekanın dejeneratif eklem hastalıklarında proteolize uğrayarak sinoviyal sıvıya geçtiği bilinmektedir.
Amaç: Bu çalışmanın amacı, agrekan ve adipokin ailesine ait olan adiponektin, resistin, apelin ile pro-inflamatuar sitokinlerin TMB patogenezi üzerindeki etkisinin araştırılması; temporomandibular eklem (TME) hastalıklarının klinik ve radyolojik özellikleri ile olan ilişkisinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntemler: TME rahatsızlığı nedeniyle artrosentez işlemi yapılan ve artrosentez sırasında sinoviyal sıvı örneği alınan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların dosya ve kayıtları retrospektif olarak taranarak; demografik, klinik ve radyolojik verileri kayıt altına alındı. Çalışmaya dahil edilen hastaların sinoviyal sıvılarındaki agrekan, adiponektin, resistin, apelin seviyelerinin belirlenmesi için ELISA yöntemi kullanıldı. Aynı zamanda, çalışmaya dahil olan eklemlerin, inflamasyon derecelerinin tespiti için, pro-inflamatuar sitokinlerden TNF-α, IL-1β, IL-6, VEGF ve PGE2 değerleri araştırıldı. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 41 hastaya ait 59 eklem dahil edildi. 22 eklemde redüksiyonlu anterior disk deplasmanı (ADD), 29 eklemde redüksiyonsuz ADD, 8 eklemde de osteoartrit olduğu tespit edildi. Redüksiyonlu disk deplasmanı grubundaki hastaların yaş ortalamaları anlamlı düşük bulunurken (p=0.005), maksimum ağız açıklığı değerleri istatistiksel olarak anlamlı daha fazla bulundu. (p=0.05) Apelin seviyesi redüksiyonlu ADD grubunda anlamlı düşük bulundu (p=0.008). Osteoartrit grubunda PGE2 seviyesi diğer gruplara göre anlamlı daha yüksekti (p=0.029) Eklemlerde lokalize ağrısı olanların, Agrekan ve PGE2 seviyeleri istatistiksel olarak daha yüksek bulundu. (sırasıyla; p=0.030, p=0.029). Yaşı yüksek olan hastaların, sinoviyal sıvı Adiponektin ve Apelin değerlerinin de yüksek olduğu gözlendi (p=0.025, p=0.006). VAS skorlarının, Agrekan ve VEGF seviyeleri ile ilişkili olduğu tespit edildi (p=0.032, p=0.017).  Radyografik olarak dejeneneratif değişiklikler gözlenen eklemlerde Agrekan seviyesi istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek idi (p=0.044). Biyokimyasal mediyatörlerin kendi aralarındaki ilişki değerlendirildiğinde; Agrekan ile Resistin, Adiponektin ile Apelin arasında anlamlı pozitif korelasyon izlendi (sırasıyla; p˂0.001, p=0.014). Benzer şekilde, Resistin ile PGE2; (p=0.011), Apelin ile de VEGF'nin pozitif korelasyonu tespit edildi (p˂0.10).  TNF-α seviyelerinin; IL-1β ve IL-6 ile doğru orantılı olduğu görüldü  (p˂0.001).
Sonuç: Klinik olarak osteoartrit tanısı almayan, TME internal düzensizliği bulunan eklemlerde radyografik olarak dejeneratif değişiklikler izlenebilir. Sinoviyal sıvıda agrekan ve adipokinlerin tespit edilmesi osteoartrit veya dejeneratif eklem hastalığının habercisi olabilir. Bu mediyatörler TME hastalıklarının tanısında prognostik belirteçler olarak görev yapabilirler. Aynı zamanda eklem bölgesinde lokalize ağrı varlığının, dejeneratif değişikliklerin erken bulgusu olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Anahtar kelimeler: Adipokinler, agrekan, sinoviyal sıvı, osteoartrit, dejenerasyon

Abstract:
Introduction: Temporomandibular disorders (TMD) are a disease that causes symptoms such as muscle pain, limited jaw movements and joint noises, and its prevalence is gradually increasing. In recent years, synovial fluid changes are thought to play an important role in the pathophysiology of TMD. Adipokines secreted from adipose tissue have been found to cause osteoarthritis in the joints. In addition, it is known that aggrecan, which is the main proteoglycan of articular cartilage, diffuses into synovial fluid by proteolysis in degenerative joint diseases. 
Objectives: The aim of this study is to investigate the effect of aggrecan, adiponectin, resistin, apelin and pro-inflammatory cytokines on TMD pathogenesis and evaluate the relationship between clinical and radiological features of temporomandibular joint (TMJ) diseases.
Materials and Methods: Patients who underwent arthrosynthesis due to TMJ disease and who received a synovial fluid sample during arthrosynthesis were included in this study. The patients's files and records were reviewed retrospectively. Demographic, clinical and radiological data were obtained and recorded. ELISA method was used for analysis of aggrecan, adiponectin, resistin, apelin, TNF-α, IL-1β, IL-6, VEGF and PGE2 in TMJ synovial fluids. And also, the values of TNF-α, IL-1β, IL-6, VEGF and PGE2, as known as pro-inflammatory cytokines, were investigated to determine the inflammation degree of the joints included in the study.
Results: 59 joints of 41 patients were included in the study. Anterior disc displacement with reduction was detected in 22 joints, anterior disc displacement without reduction was detected in 29 joints and osteoarthritis in 8. While the mean age of the patients in the group of anterior disc displacement with reduction was significantly more lower (p=0.005), the maximum mouth opening values were found to be statistical significantly more higher (p=0.05). In osteoarthritis group, PGE2 level was significantly higher than the other groups (p=0.029). Aggrecan and PGE2 levels were statistically higher in joints with localized pain. (p=0.030, p=0.029, repectively). It was also observed that synovial fluid Adiponectin and Apelin values were  higher in elderly  patients (p=0.025, p=0.006). The VAS scores correlated significantly with Aggrecan and VEGF levels (p=0.032, p=0.017, respectively). In the joints where radiographically degenerative changes was observed, the Aggrecan level was statistically significant higher in the degenerated group (p=0.044). When the relationship between biochemical mediators was evaluated, there was a significant positive correlation between Aggrecan and Resistin, and also, Adiponectin and Apelin (p˂0.001, p=0.014, respectively). Similarly, Resistin was correlated with PGE2 (p=0.011), and Apelin showed positive correlation with VEGF (p˂0.10). TNF-α levels were directly proportional to IL-1β and IL-6 (p˂0.001).
Conclusion: Although it is not clinically diagnosed as osteoarthritis, radiographic degenerative changes may be observed in joints with internal derangement of TMJ. The detection of aggrecan and adipokines in synovial fluid may be a precursor of osteoarthritis or degenerative joint disease. These mediators may act as a prognostic markers in the diagnosis of TMJ diseases. Besides, it should be taken into account that the presence of localized pain in the joint area may be an early sign of degenerative changes.
Keywords: Adipokines, aggrecan, synovial fluid, osteoarthritis, degeneration