Hayat ve bireysel emeklilik şirketlerinin finansal performanslarının kümeleme analizi ile değerlendirmesi
Evaluation of financial performances of life insurance and personal pension companies with clustering analysis
Yazar: ŞEVVAL SULTAN CENDEK
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER DALKILIÇ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sigortacılık = Insurance

Özet:
Hayat sigortası ve bireysel emeklilik sistemleri, sosyal güvenliğin finansmanında karşılaşılan sorunlarına çözüm sağlar ve mevcut sosyal güvenlik sistemlerine ek olarak ortaya çıkmıştır. Bireysel emeklilik sistemiyle birlikte bireyler emeklilik dönemlerinde cari harcamalarından vazgeçme ve ek gelir elde etme imkanına sahip olmakta, katılımcılardan elde edilen birikimler ile sosyal güvenliğin finansmanını da kolaylaştırılmaktadır.
Araştırmada 2019, 2020 ve 2021 dönemleri arasında Türkiye'de yerli ve yabancı sermayeyle faaliyet gösteren 17 adet emeklilik ve hayat sigorta şirketinin çeşitli finansal göstergelerinden (yazılan primler, dönem net kar/zarar, varlıklar toplamı, toplam özsermaye, prim üretimleri, sektör pazar payı, alınan prim/özkaynak, özkaynak/aktif toplam) faydalanılarak sigorta şirketlerinin sınıflandırılması sağlanacaktır. Böylelikle yerli ve yabancı sigorta şirketleri kümelenerek hangilerinin homojen bir kümede yer aldığı tespit edilmiş olacaktır. Araştırmada farklı sigorta şirketleri arasında benzer özelliklerine dayanarak sınıflandırma yapmak için üç farklı kümeleme analizi yöntemine başvurulmuştur. Bu yöntemler; hiyerarşik olmayan (k-ortalamalar) kümeleme metodu, hiyerarşik kümeleme metodu ve iki adımlı (two step) kümeleme metodudur.  
Elde edilen bulgular yerli emeklilik ve hayat sigorta şirketlerinin finansal göstergelerinin özellikle de sektör pazar payı finansal göstergesi açısından yabancı sermayeli sigorta şirketlerine kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca araştırma kapsamında yer alan sigorta şirketleri; yabancı sermayeli şirketler, yerli sermayeli şirketler, yerli ve kamu sermayeli şirketler olarak 3 farklı kümede toplandığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Life insurance and private pension systems are recommended as a solution to the problems encountered in financing social security and alongside existing social security systems. Through the private pension system, individuals have the opportunity to give up their current expenses and earn additional income during their retirement. Besides, financing of social security system is facilitated by the savings obtained from the participants.
In this study 17 pension and life insurance companies operating in Turkey with domestic and foreign capital in the 2019, 2020 and 2021 periods will be classified according to their various characteristics by making use of various financial indicators (written premiums, net profit/loss for the period, total assets, total equity, premium productions, sector market share, premiums/equity received, equity/total assets). Thus, it will be determined which of the domestic and foreign insurance companies have a homogeneous structure. Three different cluster analysis methods were used to classify different insurance companies based on their similar characteristics; non-hierarchical (k-means) clustering method, hierarchical clustering method and two-step clustering method. 
According to the findings, it has been observed that the financial indicators of domestic pension and life insurance companies, especially the market share ratios of the sector, are higher than those of foreign capital insurance companies. In addition, it has been observed that the insurance companies within the scope of the study are gathered in 3 different clusters as companies with foreign capital, companies with domestic capital and companies with domestic and public capital.