Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) poliploit bitki eldesi ve karakterizasyonu
Obtaining and characterization of polyploid plant in sunflower (Helianthus annuus L.)
Yazar: ERTUĞRUL ALİ YAVUZ
Danışman: PROF. DR. MERAL ÜNAL
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
AYÇİÇEĞİNDE (Helianthus annuus L.) POLİPLOİT BİTKİ ELDESİ VE KARAKTERİZASYONU
Bu çalışmada, ayçiçeği tohumlarının farklı konsantrasyonlarda ve sürelerde kolşisin ile muameleden sonra poliploit birey eldesi ve bu konsantrasyonlara tepkilerin ortaya çıkartılması  amaçlandı. Ayçiçeğinin iki varyetesi olan Aga 1301 ve Es grafik cl varyetelerine ait tohumlar % 0,0005, % 0,001, % 0,002, % 0,005, % 0,01, % 0,02, % 0,03, % 0,05, % 0,08 ve % 0,1 konsantrasyonlarda 12, 24, 36 ve 48 saat  kolşisin muamelesinin ardından petri kaplarına ekildi. Bu varyetelerden Es grafik cl varyetesinin tohumlarının çimlenme oranının düşük olması ve kolşisin uygulamasından toksik etkilenmesi nedeniyle çalışmalar Aga 1301 varyetesi üzerinden yürütüldü. Ayrıca uygulanan konsantrasyonlardan % 0,01 ve üzerindeki konsantrasyonlarda çimlenme oranı düşük olduğundan en düşük 4 konsantrasyon üzerine yoğunlaşıldı. 
Kolşisin uygulaması yapılan tohumların çimlenmesiyle elde edilen kök uçlarından yapılan karyotip analizleri sonucunda triploit ve tetraploit bireyler saptandı. Poliploidi görülen iki konsantrasyon (% 0,0005 ve % 0,005) ve iki saat aralığı (36 ve 48 saat) baz alınarak tekrarlar yapıldı. Aga 1301 varyetesinin tohumlarına 36 saat süreyle % 0,005 konsantrasyonda kolşisin uygulanmasıyla triploit (2n=3x=51), 48 saat süreyle % 0,0005 konsantrasyonda kolşisin uygulanmasıyla tetraploit (2n=4x=68) kromozomlara sahip  bitkiler oluştuğu gözlemlendi.
Daha sonraki çalışmalar triploit ve tetraploidinin gözlendiği Aga 1301 varyetesinde 36 saat % 0,005 kolşisin uygulaması ve 48 saat % 0,0005 kolşisin uygulaması üzerinde yoğunlaştı. Yapılan morfolojik gözlemler sonucunda diploit bitkilere oranla poliploit bitkilerin yaprak alanlarının daha büyük, stoma yoğunluğunun az fakat stoma büyüklüklerinin daha fazla olduğu tespit edildi. Farklı olarak triploit bitkilerin gövde uzunluğu diploitlere göre daha kısa iken tetraploit bitkilerin gövde uzunluğu diploitlere göre daha uzun olduğu saptandı. Ek olarak poliploit bitkilerin yapraklarının diploitlere oranla daha koyu renkte olduğu ve yapılan total klorofil ölçümünde diploitlere göre daha fazla klorofil miktarına sahip oldukları tespit edildi.

Abstract:
OBTAINING AND CHARACTERIZATION OF POLYPLOID PLANT IN SUNFLOWER (Helianthus annuus L.)
In this study, the aim is the production of poliploid individuals after the treatment of sunflower seeds with colchicine. The seeds which of the two sunflower varieties belong to Aga 1301 and Es grafic cl varieties in the concentration of % 0,0005, % 0,001, % 0,002, % 0,005, % 0,01, % 0,02, % 0,03, % 0,05, % 0,08 and % 0,1 and in the periods of 12, 24, 36, 48 hours were planted in petri dishes after colchicine treatment. The studies were conducted through Aga 1301 variety because the seeds of  Es graphic  cl  variety of these varieties are observed to have low rate of germination and toxic effect of colchicine treatment. Moreover, we focused on the least 4 concentrations because germination rate displayed a decrease in the treated concentrations of  % 0,01 and above.
Triploid and tetraploid individuals were detected in the consequence of karyotype analysis made with root tips which were obtained through the germination of the seeds on which colchicine treatment were applied. Experiments were repeated by taking two concentrations (% 0,0005 and % 0,005) in which poliploid was seen and two time period (36 and 48 hours) as a base. It was observed that  plants, which consisted of cells that have triploid chromosome group arising from the treatment of colchicine on the seeds of Aga 1301 variety in the concentration of % 0,005 and for 36-hour-period and tetraploid chromosome group arising from the treatment of colchicine  in the concentration of % 0,0005 for 48-hour-period, were occured.
The subsequent studies focused on the treatment of  % 0,005 colchicine for 36 hours and the treatment % 0,005 colchicine for 48 hours in the Aga 1301 variety in which triploid and tetraploid cells were observed. In the result of morphological observations it was detected that the leaf areas of poliploid plants were bigger in  comparison with diploid plants, the stoma density of the poliploid plants was less, but their stoma sizes were larger. Distinctly, it was observed while the stem lengths of triploid plants were shorter  compared to diploids, the stem lengths of tetraploid plants were longer compared to diploids. 
In addition, it was detected that the leaves of poliploid plants possess a darker colour compared to diploids and  possess more dense chlorophyl compared to diploids in the measurement of total chlorophyl.