Türk romanında melankoli, histeri ve paranoya (1860-1946)
Melancholy, hysteria and paranoia in Turkish novel (1860-1946)
Yazar: MUHAMMED MURAT UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN ŞEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Histeri = Hysteria ; Melankoli = Melancholia ; Paranoya = Paranoia ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Uzman, Mazhar Osman = Uzman, Mazhar Osman ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
"Türk Romanında Melankoli, Histeri ve Paranoya (1860-1946)" isimli
çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde melankolinin tarihi
perspektiften anlatımının ardından kadın ve erkek başlıklarına ayrılmıştır.
Kadın melankolikler Sergüzeşt, Pakize, Zehra, Eylül Heyula ve Sevda Peşinde
romanlarından alınmıştır. Erkek melankolikler ise Meşakk-ı Hayat, Eylül, Yaban
Gülü, Dudaktan Kalbe ve Son Menzil isimli romanlardaki ana erkek
karakterlerdir. Seçilen romanlardaki karakterlerin hastalığın Mazhar Osman'ın
kitabındaki belirtilerle örtüşüp örtüşmediği gösterilmiştir.
İkici bölümde histeri Antik Yunan'dan itibaren 19.yüzyıla nozolojik
olarak tarihî perspektif içinde aktarılmıştır. Daha sonra Mazhar Osman'ın
kitabındaki histeri belirtileri sıralanmıştır. Romanlardan Hayal ve Hakikat,
Zehra, Aşk-ı Memnû, Bir Akşamdı ve Kıskanmak örneklem olarak alınmıştır.
Kadın karakterler üzerinden incelenen bu hastalığın önceki bölümde olduğu gibi
tıbbî bilgiyle uyumluluğu kontrol edilmiştir.
Son bölüm olan paranoya az sayıda esere konu olması sebebiyle melankoli
ve histeriye göre daha küçük görünse de Mazhar Osman için önemli bir
hastalıktır. İncelemede öncelikle tarihî seyir içinde verilen paranoya, Uzman'ınv
görüşleriyle açıklanmıştır. Sonrasında Çengi, Siyah Gözler ve Denizin Çağırışı
romanlarındaki karakterler üzerinden paranoyanın Türk anlatısındaki yeri
belirlenmiş ve Mazhar Osman'ın görüşlerine paralelliği açıklanmıştır.

Abstract:
The study entitled "Melancholy, Hysteria and Paranoia in Turkish Novel
(1860-1946)" consists of three chapters. The first chapter, after the assessment of
melancholy from a historical perspective, is divided into two titles: men and
women. The female melancholics were chosen from the novels Sergüzeşt, Pakize,
Zehra, Eylül Heyula and Sevda Peşinde. Male melancholics are the main male
characters in the novels Meşakk-ı Hayat, Eylül, Yaban Gülü, Dudaktan Kalbe
and Son Menzil. It has been shown whether the characters in the selected novels
match up with the symptoms of the disease as included in Mazhar Osman's book.
In the second chapter, hysteria has been reviewed from Ancient Greece to
the 19th century in a nosologically historical perspective. Then, the symptoms of
hysteria in Mazhar Osman's book are listed. The novels Hayal ve Hakikat, Zehra,
Aşk-ı Memnû, Bir Akşamdı and Kıskanmak were taken as samples in the
chapter. The compatibility of this disease, which was examined through female
characters, with medical knowledge was checked as in the previous chapter.
Although the last chapter focusing on paranoia seems less comprehensive
than the chapters on melancholy and hysteria, Mazhar Osman deems it as anvii
important disease. First of all, the paranoia, which was discussed from a historical
course in the chapter, was explained with the help of the expert opinions of
Uzman. Afterwards, the place of paranoia in the Ottoman-Turkish narrative was
determined through the characters in the novels Çengi, Siyah Gözler and Denizin
Çağırışı, and their parallels with Mazhar Osman's views were clarified.