Almanca Seyahatnameler (1850-1912) temelinde Türkiye'ye dair bir kültür rotası önerisi
Proposing a cultural route in Turkey on the basis of Travelogues written in German (1850-1912)
Yazar: AYSEL KAYA
Danışman: PROF. DR. ŞADUMAN HALICI
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Almanca = German ; Alt yapı = Infrastructure ; Doğal yapı = Native state ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers ; Turist rehberi = Tourist guides ; Türkiye = Turkey ; Üst yapı = Pavement

Özet:
Seyahatnameler, bir seyyahın veya gözlemcinin çeşitli amaçlarla ziyaret ettiği belli bir coğrafi bölgeye ve belirli bir döneme ait izlenimlerini anlattığı eserler olması bakımından önemli bilgi kaynaklarıdır. Bu araştırmanın amacı 1850-1912 yılları arasında Osmanlı Devleti'ne çeşitli amaçlarla seyahat eden Alman ve Avusturyalı seyyahların seyahat izlenimlerinin incelenmesi ile dönemin Türkiye algısının ortaya konulması ve bu bağlamda günümüz kültür turlarında faydalanılmak üzere öneriler geliştirilmesidir. Bu noktadan hareketle çalışmada ele alınan seyahatnameler, araştırmacı tarafından okunup tercüme edildikten sonra seyyahların gezdiği yerler belirlenmiştir. Araştırma kapsamında birbirinden farklı meslek gruplarına mensup yedi seyyah tarafından Almanca olarak kaleme alınan seyahatnameler incelenmiştir. Bu seyyahlar; Andreas David Mordtmann, Alfred Körte, Joseph Grunzel, Eduard von Bodemeyer, Karl Baedeker, Stefan von Kotze ve Richard von und zu Eisenstein'dır. Seyyahların yoğun olarak gezdiği yerler belirlenerek İstanbul, Sakarya, Bilecik, Eskişehir, Bursa ve İznik üzerinden bir rota oluşturulmuştur. Nitel yöntemin benimsendiği araştırmada Maxqda yardımıyla elde edilen kodlar dört tema altında toplanmıştır. Belirlenen temalar (1) Tarihsel, toplumsal ve kültürel yapı, (2) Doğal yapı,  (3) Ekonomik yapı ve (4) Altyapı ve üstyapı şeklindedir. Çalışmanın sonuçları iki başlık altında verilmiştir. İlkinde seyyah ve seyahatnamelere yönelik genel tespitler verilmiştir. İkincisinde ise oluşturulan rota üzerindeki altı yerleşim yerine dair sonuçlar, belirlenen temalar altında ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Turist rehberi, Seyahatname, Alman seyyahlar, Avusturyalı seyyahlar, Kültür rotası, Türkiye

Abstract:
Travelogues are important sources of information, since these are the recollections of travelers or observers describe their impressions on a certain geographical region that they visited for various purposes and a certain period. The purpose of this study is to reveal the perception of Turkey in that period by examining the impressions of German travelers, who visited the Ottoman Empire for various purposes between 1850 and 1912, and to bring some suggestions for today's cultural tours. From this viewpoint, the travelogues discussed in this study were read and translated by the researcher, and the places that the travelers visited were designated. Within the scope of this research, the travelogues written in German language by seven different travelers, who were members of different occupational groups, were reviewed. These travelers are Andreas David Mordtmann, Alfred Körte, Joseph Grunzel, Eduard von Bodemeyer, Karl Baedeker, Stefan von Kotze and Richard von und zu Eisenstein. The places most commonly visited by the travelers were designated and a route through Istanbul, Sakarya, Bilecik, Eskisehir, Bursa, and Iznik was created. In this qualitative study, the codes obtained via Maxqda were grouped under four themes. These themes are: (1) Historical, Social, and Cultural Structure, (2) Natural Structure, (3) Economic Structure, and (4) Infrastructure and Superstructure. The results of the research were given under two titles. The general evaluations regarding the travelers and the travelogues were discussed in the first part. The route and the findings regarding these six settlements on this route were discussed under the themes in the second part.

Keywords: Tour guide, Travelogue, German travelers, Austrian travelers, Culture route, Turkey