Maksillofasiyal bölgedeki önemli anatomik oluşumların üç boyutlu radyomorfometrik analizi
Three-dimensional radiomorfometric analysis of important anatomic organizations in the maxillofacial region
Yazar: MİNE ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDANE MAĞAT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Maksilla = Maxilla ; Maksillofasiyal gelişme = Maxillofacial development ; Morfometri = Morphometry ; Radyografi = Radiography ; Üç boyutlu görüntüleme = Three dimensional imaging

Özet:
Orbitanın alt duvarında ve maksilla gövdesinin orbital yüzeyinde yer alan infraorbital groove (İOG), posteriorda inferior orbital fissürden başlar ve önde infraorbital kanal (İOK) olarak devam eder. İOK, infraorbital foramen (İOF) yoluyla fasiyal yüzeye açılır. İOK, orbitayı ve maksiller sinüsü ayıran kemik duvarın içindeki İOG'yi devam ettirir ve infraorbital siniri (İOS) ve arteri İOF'ye iletir. Bu sinir İOK içerisinde ilerleyerek üç alveolar proksimal dala ayrılır ve bunlar: ön, orta ve arka üst alveolar sinirlerdir. Üst ön alveolar sinir, kesici ve kanin dişlerini innerve eder. Ardından Canalis Sinuosus (CS) adı verilen kemik ile çevrili bir kanal tarafından maksiller ön duvara geçer.
KIBT kullanılarak ayrıntılı çok düzlemli değerlendirme, nörovasküler yapıların hasar görmesini önlemek için anatomik yapılar ve varyasyonları hakkında doğru bilgi sağlayacaktır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, KIBT görüntülerinde İOK, İOG, İOF, CS ve Parinaud Kanalı (PK)'nın anatomisini, morfometrisini ve varyasyonlarını değerlendirmek ve çevre yapılarla ilişkilerini araştırmaktır. İkinci amacımız ise değerlendirdiğimiz bu parametrelerin yaş ve cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir.
Bu tez çalışmasına 2020-2021 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'na başvuran 11-87 yaş arasındaki KIBT görüntüsü olan 200 hasta dahil edildi.
Elde ettiğimiz verilere göre %47 oran ile en fazla dairesel İOF şekli gözlendi. Bireyler sağ ve sol taraf olarak incelendiğinde toplamda %55,39 oranında aksesuar İOF varlığı tespit edilmiştir. Her iki taraf için  erkeklerde kadınlara oranla daha yüksek aksesuar İOF varlığı tespit edildi. Yaşa göre değerlendirme yaptığımızda  sol tarafta 11-30 yaş grubunda daha az aksesuar İOF tespit edildi.
PK varlığı incelendiğinde her iki taraf için görülme insidansı %89,25 olarak bulundu. CS görülme insidansı ise toplamda 204 adet ile %50,50 olarak değerlendirildi. CS'nin ortalama uzunluğu incelendiğinde bu değer sağ taraf için ortalama 11,86 ± 4,45 mm iken sol taraf için 11,21 ± 4,97 mm olarak tespit edildi. Sağ CS uzunluğu bakımından cinsiyete göre anlamlı bir farklılık bulunmuş olup erkeklerde bu uzunluk daha yüksek tespit edildi. CS uzunluğunun en fazla görüldüğü yaş grubu ise 31-50 yaş aralığı olarak tespit edildi. Aynı zamanda sağ CS terminal ucu ile alveoler kret tepesi (AKT) ile  Nazal kavite tabanı  (NKT) arası mesafe cinsiyete göre anlamlı bir fark göstererek erkeklerde daha yüksek bulundu.
 Yaşa dayalı inceleme yaptığımızda sağ ve sol  İF çapı ile sağ ve sol İOG çapı bakımından anlamlı bir farklılık bulundu. Bu iki parametre için en yüksek ölçüm 51-87 yaş grubunda tespit edildi. Sağ ve sol İOK uzunluğu bakımından yaşa dayalı anlamlı bir farklılık bulundu. En yüksek ölçüm 11-30 yaş grubunda tespit edildi. Sağ ve sol CS-AKT mesafesi en yüksek 11-30 yaş aralığında bulundu. Aynı zamanda sağ tarafta parinaud kanal çapında yaşa dayalı anlamlı bir farklılık tespit edilerek yaş arttıkça parinaud kanal çapının 1 mm'den küçük olduğu belirlendi.
Yaptığımız çalışma, infraorbital bölge, PK ve CS morfolojisi ile ilgili literatüre bilgi eklemiştir. Cerrahi açıdan önem taşıyan anatomik noktaların lokalizasyonlarını belirleyerek maksillofasiyal cerrahi sırasında nörovasküler yapıların hasar görmesinin önlenmesi, lokal anestezi uygulamaları ve diğer invaziv işlemler bakımından yol gösterici olabilir.
Anahtar Kelimelere: İnfraorbital kanal, Parinaud kanalı, Canalis sinousus

Abstract:
Located on the lower wall of the orbit and on the orbital surface of the maxilla body, the infraorbital groove (IOG) begins posteriorly from the inferior orbital fissure and continues anteriorly as the infraorbital canal (IOC). The IOC opens to the facial surface via the infraorbital foramen (IOF). The IOC continues the IOG in the bony wall separating the orbit and the maxillary sinus and transmits the infraorbital nerve (IOS) and artery to the IOF. This nerve runs through the IOC and divides into three alveolar proximal branches: the anterior, middle, and posterior upper alveolar nerves. The superior anterior alveolar nerve innervates the incisors and canines. It then passes into the maxillary anterior wall by a bone-lined canal called the Canalis Sinuosus (CS).
Detailed multi-plane evaluation using CBCT will provide accurate information about anatomical structures and their variations to prevent damage to neurovascular structures. Therefore, the aim of this study is to evaluate the anatomy, morphometry and variations of IOC, IOG, IOF, CS and Parinaud's Canal (PK) in CBCT images and to investigate their relationship with surrounding structures. Our second aim is to determine whether these parameters we evaluated differ according to age and gender.
In this thesis study, 200 patients with CBCT images between the ages of 11-87 who applied to Necmettin Erbakan University Faculty of Dentistry, Department of Oral, Dental and Maxillofacial Radiology between 2020-2021 were included.
According to the data we obtained, the most circular IOF shape was observed with a rate of 47%. When the individuals were examined as right and left sides, the presence of accessory IOF was found to be 55.39% in total. For both sides, the presence of accessory IOF was found to be higher in men than in women. When we evaluate according to age, less accessory IOF was detected in the 11-30 age group on the left side.
When the presence of PC was examined, the incidence of both sides was found to be 89.25%. The incidence of CS was evaluated as 50.50% with a total of 204. When the mean length of the CS was examined, this value was found to be 11.86 ± 4.45 mm for the right side and 11.21 ± 4.97 mm for the left side. In terms of right CS length, a significant difference was found according to gender, and this length was found to be higher in men. The age group with the highest CS length was determined as 31-50 years old. At the same time, the distance between the right CS terminal tip and ridge crest (RC) and Nasal Cavite (NC) was found to be higher in males, showing a significant difference according to gender.
When we made an age-based analysis, a significant difference was found in terms of right and left IF diameters and right and left IOG diameters. The highest measurement for these two parameters was found in the 51-87 age group. A significant age-based difference was found in terms of right and left IOC lengths. The highest measurement was found in the 11-30 age group. The highest right and left CS-RC distance was found in the 11-30 age group. At the same time, a significant age-based difference was detected in the diameter of the parinaud canal on the right side, and it was determined that the diameter of the parinaud canal was smaller than 1 mm as the age increased.
Our study has added information to the literature on infraorbital region, PK and CS morphology. By determining the localizations of surgically important anatomical points, it can be a guide for preventing neurovascular damage during maxillofacial surgery, local anesthesia applications and other invasive procedures.
Keywords: Infraorbital canal, Parinaud's canal, Canalis sinousus