Selçuklu Dönemi Türk devlet yapısı ve yönetim anlayışını şekillendiren unsurlar
The factors that shape the structure of Turkish state and administration in Seljuk period
Yazar: ESRA AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEHBİ ALPAY GÜNAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Devlet idaresi = State administration ; Geleneksel yaklaşım = Traditional approach ; Geleneksel yöntemler = Traditional methods ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; Yönetim = Management

Özet:
Oğuz Devleti'ne bağlı Kınık boyuna mensup olan Selçuklu hanedanı 1040 senesinde yaşanan Dandanakan zaferi ile Horasan'da büyük bir devlet kurmuş, kendisine özgü idari yapının temellerini burada atmıştır. Selçukluların kurmuş olduğu devlet daha sonra genişleyerek kendine bağlı birçok devlete hükmetmiş, bugün dahi karışık olan bir bölgeyi idare edebilmiştir. Selçukluların sahip olduğu köklü devlet yapısı ve yönetim anlayışı daha sonra kendinden sonra kurulacak olan Türk-İslam devletlerine model olmuş, aynı zamanda günümüz Türk kamu yönetiminin de en önemli temellerinden birini oluşturmuştur. Bizi bu çalışmaya yönelten en temel neden, Selçuklu hanedanının kurmuş olduğu devleti kamu yönetimi özelinde inceleyerek, günümüz Türk idaresini anlamak için oldukça önemli bir geleneksel devlet olan Selçuklu devletinin yapısı ve yönetim anlayışının menşeini açıklamaya çalışmaktır. Bu açıdan Selçuklu devlet yapısı ve yönetim anlayışı bilhassa kamu yönetimi özelinde incelenmeye değerdir. Ancak bir devletin sahip olduğu örgütlenme biçimi ve yönetim anlayışını anlayabilmek için de, bu yapı ve anlayışın nasıl ve hangi yönetsel etkenler çerçevesinde şekillendiği hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. Selçuklu devlet yapısı ve yönetim anlayışı incelendiğinde ise devletin, en başta içine doğduğu Orta Asya devlet geleneği ve bugünkü İran coğrafyasında kurulmasından dolayı İran-İslam devlet geleneği ile idari yapının şekillenmesinde etkin rolü olan Nizamülmülk'ün devlet yönetimine ilişkin sahip olduğu ve ideal gördüğü anlayışın izlerini taşıdığı görülmektedir. Bu nedenle çalışmada, bahsedilen bu izlerin Selçuklu devlet yapısı ve yönetim anlayışını nasıl ve ne ölçüde etkilediği açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The Seljuk dynasty, a member of the Kınık tribe of the Oghuz State, founded a large state in Khorasan with the victory of Dandanakan in 1040 and laid the foundations of its own administrative structure. The state which was founded by the Seljuks then expanded and governed many states under its control and managed a region that is still complex even today. The deep-rooted state structure and management mentality of the Seljuks became a model for the later Turkish-Islamic states, and it was also one of the most important foundations of today's Turkish public administration. The main reason that leads us to this study is to examine the state that was established by the Seljuk dynasty in the context of public administration and to try to explain the origin of the state structure and management of the Seljuk state, which is an important traditional state to understand today's Turkish administration. In this respect, the Seljuk state structure and management mentality are worth examining especially in the public administration. However, in order to understand the organizational form and the management mentality of a state, it is necessary to have knowledge of how this structure and understanding is shaped within the framework of the administrative factors. When the state structure and management of the Seljuk State is examined, it is seen that Nizamülmülk, which has an effective role in shaping the Iranian-Islamic state tradition and administrative structure due to the establishment of the Central Asian state tradition and the Iranian geography in which it was born, carries the traces of the understanding of the state management. For this reason, it has been tried to explain how and what it affects the Seljuk state structure and management perception of these traces that were mentioned in this study.