Üniversite öğrencilerinin sağlıklı internet kullanımını arttırmaya yönelik çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı ile grup rehberliği programının etkililiğinin incelenmesi
Investigating the effectiveness of solution oriented group counselling and group guidance programs to promote healthy internet use of university students
Yazar: MEHMET ENES SAĞAR
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER ÖZABACI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Grup rehberliği = Group guidance ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Çözüm odaklı psikolojik danışma = Solution focused counseling ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin sağlıklı internet kullanımını arttırmaya yönelik çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı ile grup rehberliği programının etkililiğini incelemek amaçlanmaktadır.
Yöntem: Araştırma 3x3 (üç grup; deney 1, deney 2, kontrol grubu; üç ölçüm; ön test, son test, izleme testi) modeline dayalı yarı deneysel bir çalışmadır. Bu araştırmanın bağımsız değişkenleri Sağlıklı İnternet Kullanımını Arttırmaya Yönelik Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışma Programı ile Sağlıklı İnternet Kullanımını Arttırmaya Yönelik Grup Rehberlik Programı uygulaması, bağımlı değişkeni ise üniversite katılımcılarının interneti problemli olarak kullanma düzeyleridir. Araştırmanın çalışma grubu, Afyon Kocatepe Üniversitesi Çay Meslek Yüksek Okulunda 2018-2019 öğretim yılı bahar döneminde eğitim gören üniversite öğrencileri arasından seçkisiz olarak seçilmiştir. Her grupta 13 kişi olmak üzere toplam 39 üniversite öğrencisi ile çalışılmıştır. Uygulamalardan önce (ön test), uygulamalardan sonra (son test) ve uygulamalar tamamlandıktan üç ay sonra (izleme testi) olarak Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği (PİKÖ) uygulanmıştır. Araştırmada çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumlarına katılan öğrencilerin katıldıkları her bir oturumdan sonra o oturuma ilişkin deneyimleri yapılandırılmış günlükler olarak mail yoluyla alınmıştır. Ön test, son test ve izleme testi ölçümlerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde, ölçüm ve gruplar arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için, karışık ölçümler için ANOVA (Mixed ANOVA) analizi tekniği kullanılmıştır. Yapılandırılmış günlüklerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmadan ulaşılan bulgulara göre; problemli internet kullanımı ölçeği internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutları ve problemli internet kullanımı ölçeği toplam puanları açısından müdahale x zaman etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür (p<.05). Elde edilen bu bulgu, farklı deneysel koşullarda yer almalarının ön test, son test ve izleme testi puanlarını farklı düzeyde etkilediğini göstermektedir. Bu farklılığa ilişkin kaynağın belirlenmesi amacıyla Bonferonni düzeltmesi uygulanmış çoklu karşılaştırmalar testinden yararlanılmıştır. Yapılandırılmış günlüklerin analizlerinden elde edilen bulgulara göre; çözüm odaklı psikolojik danışma grubunun oturumlara ilişkin deneyimlerinden farkına varma, interneti sağlıklı kullanabilmek, interneti çok kullanma sebeplerim, internet kullanımında oto kontrolün artması, olumlu değişim gibi kategorilerin (temaların) sıklıkla tekrar ettiği tespit edilmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın problemli internet kullanımı ölçeğinin genelinde ve internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutlarında etkili olduğu ve üç aylık izleme sonunda da kalıcılığını koruduğunu ortaya koymuştur. Grup rehberliğinin herhangi bir uygulama almayan kontrol grubuna göre problemli internet kullanımı ölçeğinin genelinde ve internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutlarında etkili olduğu ancak; çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın grup rehberliğine göre etkisinin daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumları ile üniversite öğrencilerinin kendileri ile ilgili farkındalıklar elde ettikleri, interneti daha sağlıklı kullanarak internet kullanımlarına sınırlandırmalar koydukları ve yaşamlarında olumlu değişimler kaydettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan ulaşılan sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara, psikolojik danışmanlara, eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Üniversite öğrencileri, Sağlıklı internet kullanımı, Çözüm odaklı yaklaşım, Grupla psikolojik danışma, Grup rehberliği

Abstract:
Purpose: In this study, the aim was to examine the effectiveness of solution-oriented group counselling and group guidance programs to increase healthy internet use of university students.
Method: This study is a semi-experimental study based on 3x3 (three groups: experimental 1, experimental 2, control group; three measurements: pre-test, post-test, follow-up test) model. The independent variables of the study are the implementations of Solution Focused Group Counselling Program to Promote Healthy Internet Use and Group Guidance Program to Promote Healthy Internet Use, and the dependent variable is the level of problematic internet use of participants. Participants are students at Afyon Kocatepe University Çay Vocational School in the spring term of 2018-2019 academic years were randomly selected and placed into the study group. The groups in the study consist of 13 students in each group and 39 students in total. The Problematic Internet Usage Scale (PIUS) was administered before as pre-test and after the implementations as post-test, and three months after the final implementation as follow-up test. In this study, the opinions of students who participated in the solution-oriented group of counseling sessions were taken through structured diaries via emails after each session they attended. In the analysis of the data obtained from the pretest, posttest and follow-up tests, ANOVA (Mixed ANOVA) analysis technique was employed for mixed measurements to determine whether there is a significant difference between the measurements and the groups. Structured diaries were subjected to content analysis.
Results: According to the findings of the research; the x time effect was significant in terms of the negative consequences of the internet, the social benefit/social comfort and the excessive usage subscales of the Problematic Internet Usage Scale and the total scores of the entire scale (p <.05). This finding revealed that the participants' involvement in different experimental settings influences the pretest, posttest and follow-up test scores at different levels. In order to identify the source of this difference, Bonferonni correction applied and multiple comparisons test was used. According to the findings obtained from the analysis of structured diaries, it has been determined that the categories (themes) such as noticing the solution-oriented psychological counseling group's experiences from the sessions, being able to use the internet in a healthy way, the reasons for using the internet a lot, increased auto control in internet use, and positive change frequently.
Conclusion and Suggestions: The solution-oriented group counselling sessions made positive contributions to the negative consequences of the internet, the social benefit/social comfort and the excessive usage subscales of the problematic internet usage scale and the total scores of the entire scale, and the positive effects maintained at the end of the three months follow-up phase. The group guidance program was also effective in the overall scale and the negative consequences of the internet, the social benefit/social comfort and the excessive usage subscales of the problematic internet usage scale when compared to the control group without any implementation; however, the solution-oriented group counselling program had a greater impact than the group guidance program. What is more, the university students increased their self-awareness, put limitations to the internet use, began using the internet healthier, and made positive changes in their lives by the help of the solution-oriented group counselling sessions. In the light of the findings of the study, suggestions for future researchers, counsellors, and educators were presented.

Keywords: University students, Healthy internet usage, Solution oriented approach, Group counselling, Group guidance