Soğuk yıldızlardan sıcak yıldızlara kromosferik aktivite doğası
Chromospheric activity nature from cold stars to hot stars
Yazar: EZGİ YOLDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ALİ DAL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Bu tez kapsamında, 150 yılı aşkın süredir varlığı bilinip, doğası araştırılan, kromosferik aktivitenin en baskın belirteçlerinden olan "flare parlamalarının" doğası üzerine bir araştırma sunulacaktır.
Son 5 yıl içerisinde literatürde yer edinmiş çalışmaların kapsamını genişletip, flare parlamalarının gerçek doğası üzerine doğruya daha yakın sonuçlara ulaşmak için M tayf türünden F tayf türüne kadar geniş bir aralıkta, birbirine göre çok farklı doğaya sahip 5 örnek yıldız ve sistemin, Kepler Uydusu ile elde edilen yüksek zaman çözünürlüklü fotometrik verisi ışık eğrisi analizi, tutulmalar dışı parlaklık değişiminin Fourier ve SPOTMEDEL gibi farklı türden analizlere tabi tutularak, öncelikle yıldız ve sistemlerin fiziksel doğası (bileşen sıcaklıkları, kütle, yarıçap, vb.) ortaya çıkarılmış, ardından da bu tezin asıl inceleme konusu olan flare davranışı incelenmiştir.
Bu çerçeve içerisinde KIC 9641031, KIC 9761199, KIC 11548140, KIC 11231334 ve KIC 12004834 sistemlerinin Kepler Uydusu ile elde edilen yüksek zaman çözünürlüklü verisinde anlık kısa süreli parlamalar şeklinde ortaya çıkan flare parlamaları belirlenip, parametreleri hesaplanmış ve parametrelerin birbirleri ile ilişkileri incelenip, modellenmiştir. Bu modeller kullanılarak, geniş bir tayf türü aralığında flare davranışı belirlenmeye çalışılmış ve her bir yıldız altında ayrı ayrı tanımlanmaya çalışılmıştır.
Diğer yandan, çalışmanın ek ürünü olarak soğuk yıldız lekeleri sergileyen sistemlerin soğuk leke kaynaklı tutulmalar dışı sinüzoidal değişimler modellenmiş ve leke göç dönemleri hesaplanmıştır. Güneş benzeri zonklama gösteren sistemler içinse zonklama frekansları hesaplanıp, manyetik aktivite ile zonklama davranışının birlikte varlığına dair belirteçler elde edilmiştir. 
Bu çalışma kapsamında ayrıca bir sistemin tayfsal gözlemi yapılıp, tayf verisinin analizi ile dikine hız değişimi, bileşenin sıcaklık ve tayf türü tespit edilmiştir. Literatürde çoklu gezegen sistemi adayı olarak sunulan sistemin gezegenlerine ait geçiş gözlemleri tespit edilerek 3 gezegenin parametreleri hesaplanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Kırmızı Cüceler, Flare Aktivitesi, Yıldız Leke Aktivitesi, Zonklama, Örten Çift, Ötegezegen.

Abstract:
In this study, a research on the nature of "flare", which is one of the most dominant markers of chromospheric activity, known for more than 150 years, is being presented. In the last 5 years, 5 sample systems have been selected with a wide range of activities, ranging from M spectra to F spectra, in order to expand the area of this study in the literature and reach closer results to the true nature of the flares.
By applying different types of analyzes such as Fourier and SPOTMODEL to the high time-resolution photometric data, which are obtained from Kepler Mission, of these systems light curve analysis, variation of out-of-eclipses brightness, and so on, after revealing the physical nature of the systems (component temperatures, mass, radius, etc.), the behavior of the flare, which is the subject of this study, is examined.
In the high time-resolution data are obtained from the Kepler Mission, of KIC 9641031, KIC 9761199, KIC 11548140,  KIC 11231334 and KIC 12004834 systems, flares appearing in the form of instant flashes are calculated, parameters are calculated and the relations between the calculated parameters are examined and modeled. 
By using these models, we tried to determine the flare behavior in a wide spectral range and attempted to identify them separately under each star. On the other hand, the systems exhibiting cool star spots as an additional product of the study were modeled with cool spot-induced sinusoidal variations, and spot migration periods were calculated. For solar-like pulsating systems, pulsation frequencies were calculated and markers for the coexistence of magnetic activity and throbbing behavior were obtained.
In the comprehensiveness of this study, spectral observation of a system was also carried out and radial velocity change, temperature and spectral type of the component were determined by analysis of spectral data. The parameters of three planets are calculated by determining the transit observations of the planets of the system called as a candidate of multiple planetary system in the literature.

Keywords: Red Dwarf, Stellar Flare, Stellar Spot, Pulsation, Eclipsing Binary, Exoplanet.