Dijital medya okuryazarlığı, gereksinimler ve yenilikçi uygulamalar üzerine bir inceleme
Digital media literacy and requirements, a study on innovative practices
Yazar: ALİ ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KORKMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Sayısal bölünme = Digital divide

Özet:
Medya okuryazarlığı son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte özellikle gençlerin ve çocukların farklılaşan medya kullanım alışkanlıkları doğrultusunda çok hızlı bir dönüşümden geçmektedir. Dijital teknolojilerin her geçen gün yeniden şekillendirdiği medya alanında eğitimsel gereksinimlerin uygun bir şekilde karşılanması zorlaşırken, ülkemizde medya okuryazarlığı eğitiminde teknolojik gelişmelere cevap verecek dönüşümsel yoksunluk ve yeni medya yapılanmalarına yönelik eğitim eksikliğinden bahsetmek mümkündür. Bu çalışma bu eksiklikten yola çıkarak medya okuryazarlığı alanında öncü ülkelerdeki örnek proje ve uygulamaların ülkemizdeki akademik bilgi birikimine aktarılmasını amaçlamaktadır. Çalışma çerçevesinde Kayseri ili Talas ilçesi ölçeğinde 3 ilköğretim okulunda 6, 7 ve 8. Sınıf öğrencileri ve öğretmenler üzerine yapılan anketlerde öğrencilerle öğretmenler arasındaki dijital bölünme ve öğrencilerin ve öğretmenlerin medya okuryazarlığı ihtiyaçları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda ülkemizdeki medya okuryazarlığı eğitimi alanındaki ilgili gereksinimlere cevap verebilecek çıktılar içeren, çeşitli ülkelerde başarıyla gerçekleştirilmiş ve alandaki öncü kuruluşlar tarafından örnek gösterilen 8 proje uygulamalı ve yenilikçi yönleriyle ele alınarak, modüler sistemde açıklanmıştır. Ülkemizde medya okuryazarlığıyla ilgili daha çok teorik bir müfredat uygulandığı göz önünde bulundurulduğunda, çalışma sonuçlarının medya okuryazarlığı eğitimini veren öğretmenlere zengin bir pratik kaynak oluşturacağı düşünülebilir. Aynı zamanda, araştırma çerçevesinde medya okuryazarlığı çeşitli yönleriyle ele alınarak Türkiye'de ve dünyada tarihsel gelişimi ve son zamanlarda ortaya çıkan yeni okuryazarlık türleri ve dijital paylaşımcı teknolojilere yönelik okuryazarlık ve eleştirel bakışın genel çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Ayrıca dijital bölünme kavramı açıklanarak öğretmenler ile öğrenciler arasında dijital bölünme olup olmadığı incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dijital Medya, Okuryazarlık, Medya Okuryazarlığı, Eleştirel Bakış, Dijital Bölünme, Medya Okuryazarlığı Gereksinimleri, Pratik Uygulamalar

Abstract:
The field of Media Literacy is passing through a rapid transformaion in correspondence with the evolution of digital media diets of young people and children. While it is getting hard to meet the requirements of young people in their struggle to cope with digital and social media use, there is an educational gap in Turkey when it comes to adoption of educational tools for frequent changes in the media sphere. The survey conducted under the study aims to analyze media literacy requirements of primary school students in 6th, 7th and 8th grades and teachers on the scale of Kayseri Talas as well as checking whether there is a digital gap between the two target groups. In this context, 8 projects, including findings applicable to Turkish requirements, successfully conducted in forerunning countries as well as their innovative methodology and easy to apply activities, are analyzed and listed in a modular way. Given the rather theoretical media literacy curriculum applied in Turkey, the findings of the study will be of high significance for the teachers giving media literacy courses in Turkish primary schools. The study introduces media literacy in its various aspects along with its historical development on the global and Turkish scale along with the emerging new types of literacies in response to the impacts of digital landscapes in our lives. Finally, the notion of digital divide is analyzed in connection with its possible implications in the gap between the children and their teachers in terms of media use and perspectives. 

Keywords: Digital Media, Literacy, Media Literacy, Critical Approach, Digital Divide, Media Literacy Needs, Best Practices