Kronik karaciğer hastalarında somatostatin, losartan, somatostatin ve losartan uygulanışının portal basınç ve böbrek fonksiyonlarına etkisi
The effect of administration of somatostatin, losartan, somatostatin and losartan on portal pressure and renal capacity in chronic disease patients.
Yazar: AYSUN ERDEM YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. SADETTİN HÜLAGÜ
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Siroza bağlı oluşan portal hipertansiyonun en önemli komplikasyonlarından özefagus varis kanamalanruh kontrol ve tedavisi önemli bir klinik problem olagelmiştir. Kanamanın kontrolünde vazopresin, nitrogliserin, somatostatin vb. birçok ilaç kullanılmış olmasına karşın, yan etkisi en az, terapötik düzeyi en fazla olarak somatostatin ve sentetik analoglarının kullanılması öne_rilmektedir. Bu ilacın pahalı ve tedavi etkinliğinin kısa olması nedeniyle yeni ilaçlar üzerinde araştırma yapılmaktadır. Losartan sirozlu hastalarda yükselen anjiotensin II'nin etkisini inhibe ederek, arterioler ve venöz vazodilatasyon yapmaktadır. Bu çalışma ile, losartanın portal basınç üzerine etkisini araştırmayı, varis kanamalarında temel ilaç olarak kullanılan somatostatinle beraber kullanımını değerlendirmeyi amaçladık. Ayrıca sirozda sıklıkla renal hemodinamik bozukluklar da klinik tabloya iştirak etmektedir. Bu nedenle bu iki ilacın böbrek fonksiyonları üzerine etkisi de ayrıca araştırılmıştır.
Çalışmaya 7'si erkek, l0'u kadın olmak üzere 17 kronik karaciğer hastası alındı. Bunların 8'i dekompanse karaciğer sirozuydu.
Çalışmanın tüm günlerinde hastaların hipovolemik durumlarını düzeltebilmek amacıyla 2ml/dk %5 dekstroz infüzyonu (toplam 240 ml), 2. gününde 250µg bolus S'in hemen ardından 250µg/saatte 2 saatlik infüzyon, 4. gününde 25 mg oral losartan, 6. gününde 2. ve 4. gün uygulanan S ve L aynı dozda kombine olarak uygulandı.
S uygulanan hastalarda başlangıç değerlerine göre 30, 60 ve 120.dakikalarda akım volümü ve velosite değerlerinde anlamlı bir artış görüldü. (akım volüm; başlangıç : 0.47±0.19 L/dk, 30. dk: 0.79±0.32 L/dk, 60.dk: 0.79±0.34 L/dk, 120.dk:1.00±0.62 L/dk (p<0.05), velosite değerleri; başlangıç:0.12±0.04m/sn, 30.dk: 0.15±0.03 m/sn, 60. dk: 0.18±0.09 m/sn, 120. dk: 0.18±0.05 m/sn)
(p<0.001). Bu anlamlı artışın 120. dakikada da devam ettiği gözlendi. Losartan uygulanan hastalarda, başlangıç değerlerine göre akım volümlerinde 60, 120 ve 240 dk.larda anlamlı bir artış görülürken, velositede sadece başlangıca göre 126.0.88±0.35 L/dk) (p<0.0001), velosite değerleri; başlangıç: 0.11±0.03 m /sn, 60.dk: 0.15±0.07 m/sn, 120 dk: 0.19±0.10 m/sn, 240.d : Q.18±0.05 m/sn (p<0.01 ). Bu
anlamlı artışın 240. dakikada da sürdüğü gözlendi. S+L grubunda, başlangıç
değerlerine göre akım volüm ve velositede 30•, 60, 120 ve 240. dakikalarda
anlamlı artışlar görülmüştür. 30. ve 60. dakikalara göre 240 dk daki artış anlamlı olmuştur. (akım volüm değerleri; başlangıç: 0.47±0.24 L/dk, 30.dk: 0.76±0.39 L/dk, 60. dk: 0.83±0.32 L/dk, 120. dk: 0.86±0.36 L/dk, 240. dk: 1.12±0.71 L/dk,
(p<0.001) velosite değerleri; başlangıç: 0.11±0.07 m/sn, 30. dk: 0.16±0.03 m/sn,
60. dk: 0.17±0.03 m/sn, 120. dk:· 0.19±0.06 m/sn, 240. dk: 0.22±0.09 m/sn) (p<0.0001).
Somatostatin uygulanan hastalarda başlangıç değerlerine göre Cr Cl anlamlı
oranda artmıştır (başlangıç 55.04±28.68 ml/dk, somatostatin 87.02±70.90 ml/dk , p<0.001). Serum kreatinini ve serum Na'u, 24 saatlik idrar volümü ve Na'unda ki değişiklikler anlamlı bulunmamıştır.
Sonuç olarak; somatostatin ve losartan tek veya kombine kullanımında
partal basınçta anlamlı seviyede düşmelere neden olmuştur. Buna ilaveten losartanın bu etkisinin 240. dakikada da devam ettiği belirlenmiştir. Ayrıca bu ilaç kullanımlarının renal hemodinamide olumsuz bir etkisi olmadığı gibi, hafif düzeltici etkisi de görülmüştür. Losartan kullanımında düşük oranda görülmesine rağmen hipotansiyon yönünden dikkat edilmesi gerektiği gözlenmiştir. Losartan kullanımının kolay ve ucuz olması, ayrıca etkisininde uzun olduğu göz önüne alındığında, partal basıncın düşmesi istenilen klinik tablolarda, alternatif tedavi olarak kullanılabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
The prevention and control of variceal bleeding which is the most important complication of portal hypertension associated with cirrhosis is an important clinical problem. İt is suggested that somatostatine and its synthetic· analogs that have the least adverse effect and the highest therapeutic level should be used in the control of bleeding, although many drugs lik.e vasopresine, nitroglycerine and somatostatine have been tried. New researches into new drugs have been doing because of high price and short therapeutic effect of these drugs Losartan dilates arteriols and veins by inhibiting the effects of angiotensin II which is increased in cirrhotic patients. İn this study, we intentended to :find aut the effects of losartan on partal pressure and evaluated the combined usage of losartan with somatostatin which is a fundamental drug in the treatment of variceal bleeding. İn addition, deterioration of renal hemodynamics often participate clinical pictures. Therefore, we also investigated the renal effects of these two drugs
Seventeen patients (seven male and ten female) with chronic liver disease
were included in this study. Eight ofthem had decompansated liver cirrhosis.
Patients were perfused 5 % dextroze (2 ml/min, total 240 mi) every day of the study. Following the 250 µg bolus dose, somatostatin was administered 250 µg/ hr for two hours on day 2. 25 mg losartan by oral route is adminestered on day 4. On the 6 th day sornatostatin and losartan were applied the same dose as that of on day 2 and 4.
We observed significant increase in flow volume and velocity in patients
who received sornatostatin at 30 th, 60 th and 120 th minutes. ( flow voluine values at the beginning: 0.47±0.19 L/m, 0.79±0.32 L/m at 30 th minutes, 0.79±0.32 L/m at 60 th min., 1.00±0.62 L/m at 120 min (p< 0.005).; velocity
values at the beginning 0.12±0.04 mis, 0.15±0.03 mis at 30 th min., 0.18±0.09 mis at 60 th min., 0.18±0.05 mis at 120 min., p< 0.001) Significant increase in flow volume and velocity values was extended up to 120 th minutes. While flowvolume were increased significantly in patients who received losartan at 60 th, 120 th, 240 th minutes comparing with the values at the beginning, we observedsignificant increase in velocity only at 120 th and 240 th rninutes.(flow volume values at the beginning, 0.40±0.19 L/m, 0.73±0.2_9 L/m at 60 th min., 0.88±0.35 L/m at 120 rnin., 0.88±0.35 L/m at 240 th min (p< 0.0001).; velocity values at the beginning 0.11±0.33 mis, 0.15±0.07 mis at 60 th min., 0.19±0.10 mis at 120 th rnin.,0.18±0.05 mis at 240 th min., p< O.Ol) Significant increase in flow volume was extended up to 240 th minutes. İn patients who received somatostatin and losartan together, we observed significant increase in flow volume and velocity at 30 th, 60 th, 120 th and 240 th minutes. The increase at 120 rninutes was signifıcant comparing with that of 30 th and 60 th minutes. (flow volume at the beginning 0.47±0.24 L/m, 0.76±0.39 L/m at 30 th min., 0.83±0.32 L/m at 60 th min., 0.86±0.36 L/m at 120 th min., 1.12±0.71 L/m at
240 th min (p< 0.001).; velocity values at the beginning 0.11±0.07 mis,
0.16±0.03 mis at 30 th min.,0.17±0.03 mis at 60 th min., 0.19±0.06 mis at 120 th
min., 0.22±0.09 mis at 240 min (p< 0.001).
Creatinine clearence was significantly increased in patients who received somatostatin.( creatinine clearence at the beginning; 55.04±28.68 , somatostatine 87.02±70.90, p< 0.001). We did not observed significant change in serum creatinine, serum sodium, urine volume in 24 hour, and urine sodium in 24 hour.
We concluded that losartan significantly decreased portal pressure alone or
combination with somatostatin. İn addition, we observed that this effect of losartan continued at 240 th rninutes. Moreover, we even observed slight improvement on renal hemodynamics as well as no negative effect by this type of drug usage. We should be careful about hypotension although it is observed rarely. Because losartan is cheap, and has long therapautic effect and easy usage, it could be an altemative treatment in clinical conditions that need decrease in portal pressure.