Rusya ve Atlantikçi aktörlerin Afganistan politikalarının karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of Afghanistan policies of Russia and Atlanticist actors
Yazar: BETÜL ELÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MERVE İREM YAPICI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Atlanticilik = Atlanticism ; Avrasyacılık = Eurasianism ; Rusya = Russia ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Rusya'nın tarihsel süreç içerisinde oluşturmuş olduğu Avrasyacı politikalar, uluslararası sistemin de etkisiyle, Avrasya etki alanlarında Atlantikçi dünya ile sürekli biçimde rekabet oluşturmuştur. Avrasyacı düşüncenin Atlantikçilik ile zıt bir temele dayanması ve büyük güçlerin Avrasya'da giriştiği hâkimiyet mücadelesi, bu coğrafyanın bir rekabet merkezine dönüşmesine yol açmıştır. Geçmişten günümüze Rusya'nın ve Atlantikçi aktörlerin belirlediği Afganistan politikası da, Rusya-Atlantik rekabetinin Avrasya bölgesindeki temel dinamiklerinden olmuştur. 19. yüzyıl itibariyle başlayan Afganistan'daki hâkimiyet mücadelesi, başlangıcından itibaren Rusya-Atlantik rekabeti temelinde ilerlemiş ve bu mücadele Avrasya'daki güç dengesini yansıtmıştır. 
Bu çalışmanın konusu, Rus Avrasyacılığının ve Atlantikçiliğin temellerinin belirlenmesiyle birlikte, Rusya'nın ve Atlantikçi aktörlerin tarihsel süreç içerisinde oluşturduğu Afganistan politikası üzerinden şekillenen Rusya-Atlantik rekabeti olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda çalışmada, Rusya'nın Çarlık döneminden Federasyon dönemine kadar belirlemiş olduğu Afganistan politikaları ile buna paralel ve cevaben Atlantik bloğunun tarihsel süreçte oluşturduğu Afganistan politikaları incelenmiştir. Ayrıca bu politikalar sonucunda şekillenen Rusya-Atlantik rekabeti, özellikle Afganistan üzerindeki etki ve sonuçları tartışılmıştır. Gerek Rusya ve Atlantik taraflarının politika ve stratejileri gerekse de bu politikalara zemin oluşturan Avrasyacılık ve Atlantikçilik akımları, çalışma boyunca karşılaştırmalı analiz yöntemi ışığında ele alınmıştır. Çalışmadan çıkarılan sonuç, Afganistan üzerinde oluşan Rusya-Atlantik rekabetinin, hem ülkesel hem de bölgesel istikrarsızlığa sebep olduğu ve taraflara beklenilen faydayı sağlayamadığı yönündedir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: ABD, Afganistan, Atlantikçilik, Avrasyacılık, Rusya.

Abstract:
The Eurasian policies that Russia formed in the historical process with the influence of the international system created a constant competition with the Atlanticist world in the Eurasian spheres of influence. The fact that Eurasian thought is based on a contrasting basis with Atlanticism and the struggle for dominance that the great powers are engaged in in Eurasia has led to the transformation of this geography into a competitive center. The Afghanistan policy determined by Russia and Atlanticist actors from the past to the present has also been one of the main dynamics of the Russia-Atlantic rivalry in the Eurasian region. The struggle for dominance in Afghanistan, which started in the 19th century, has progressed on the basis of the Russia-Atlantic rivalry since its beginning, and this struggle has reflected the balance of power in Eurasia.
The subject of this study has been determined as the Rusya-Atlantic rivalry, which is shaped by the Afghanistan policy formed by Russia and Atlanticist actors in the historical process, together with the determination of the foundations of Russian Eurasianism and Atlanticism. In this context, the study examines the Afghanistan policies determined by Russia from the Tsarist period to the Federation period, as well as the Afghanistan policies formed by the Atlantic Bloc in parallel and in response to this in the historical process. In addition, the impact and consequences of the Russia-Atlantic rivalry formed as a result of these policies, especially on Afghanistan, were discussed. Both the policies and strategies of the Eurasian and Atlantic sides, as well as the Eurasianism and Atlanticism currents that form the basis for these policies, have been discussed in the light of the comparative analysis method throughout the study. The result of the study is that the Russia-Atlantic rivalry over Afghanistan caused both national and regional instability and could not provide the expected benefit to the parties.

KEYWORDS: Afghanistan, Atlanticism, Eurasianism, Russia, USA.