Ortaokul düzeyi öğrencilerin yazılı metinlerinde metafor kullanma durumları
The determine the skills of secondary school students' using metaphors in their written texts
Yazar: SÜLEYMAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN ESMER
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benzetme = Converge ; Edebi metinler = Literary texts ; Metafor = Metaphor ; Metin = Text ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı iletişim = Written communication

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul düzeyi öğrencilerin yazılı metinlerinde metafor kullanma becerilerinin betimlenmesidir. Çalışmada nitel araştırma yönteminin olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma gurubu, Mersin ili Toroslar ilçesinde Mehmet Akif Ersoy Ortaokulunda 2020-2021 eğitim-öğretim yılında farklı sınıflarda (5, 6, 7 ve 8) eğitim gören ve genel akademik başarısı 70 puan ve üzerinde olan 102 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin çözümlenmesi Kavramsal Metafor Kuramına (Lakoff ve Johnson, 2015) göre yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak Ontolojik Metaforlar ve Yapı Metaforları'nın kullanım durumlarını anlamak amacıyla açık uçlu soru tekniğine göre hazırlanmış uyaranlardan oluşan yazılı değerlendirme formu ve Yönelim Metaforları'nın kullanım durumlarını anlamak amacıyla eşleştirme tablosu kullanılmıştır. Metafor kullanma becerisini ölçmek amacıyla kullanılan kavramların seçiminde alan uzmanlarının görüşleri dikkate alınmış ve öğrenci seviyesi göz önünde bulundurulmuştur. Veri çözümleme teknikleri olarak içerik analizi, betimsel analiz ve nedensel karşılaştırma araştırması kullanılmıştır. Geçerliği sağlamaya yönelik olarak bulguların aktarımı için derinlemesine betimleme kullanımı, negatif veya uyuşmaz bilginin tanıtımı ve dış uzman denetimi teknikleri kullanılmıştır. Güvenirliği sağlamaya yönelik olarak süreç aşamalarının ayrıntılı takibi yapılmış ve veriler kodlanmıştır. Elde edilen veriler arıtıldıktan sonra kavramsal kategorilere ayrılmış ve ki-kare analizi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda farklı metafor türlerini kullanabilme becerisi üzerinde sınıf düzeyi ve cinsiyetin istatistiki olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin bütün metafor türlerini yüksek oranda kullanabildikleri, kullanım tercihlerini gerekçelendirebildikleri ve kavramları farklı kategorik birimlerde algılayabildikleri tespit edilmiştir. Eğitim-öğretim süreçleri yapılandırılırken metafor kullanımına ağırlık verilmesinin, öğrencilerin farklı kavramlar arasında ilişki kurabilmelerini, kavramları farklı kategorik birimlerde algılayıp kullanabilmelerini desteklemesi dolayısıyla öğrenme süreçlerine katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the skills of secondary school students' using metaphors in their written texts. The phenomenology pattern of the qualitative research method is used in the research. The study group of the research consists of 102 students studying in different grades (5th, 6th, 7th, and 8th) of secondary school level and who have 70 points or more in general academic practice. The data is analyzed according to the Conceptual Metaphor Theory (Lakoff ve Johnson, 2015). As data collection tools, a written evaluation form consisting of stimuli prepared according to the open-ended question technique is used to understand the cases of use of Ontological Metaphors and Conceptual Metaphors, and a matching chart is used to understand the cases of use of the Orientational Metaphors. For the selection of the concepts used to measure the ability to use metaphors, the opinions of field experts are considered, and the level of the student is taken into consideration. Content analysis, descriptive analysis and causal comparison research are used as data analysis techniques. To ensure validity, the use of in-depth description, the introduction of negative or inconsistent information and external expert control techniques are used to convey the findings. To ensure reliability, detailed follow-up of the process stages is conducted, and the data is coded. After the obtained data are purified, they are divided into conceptual categories and chi-square analysis is applied. As a result of the analysis, it is determined that class level and gender did not have a statistically significant effect on the ability to use different types of metaphors. It is detected that students can use all metaphor types at a high rate, justify their usage preferences, and perceive concepts in different categorical units. It is evaluated that the emphasis on the use of metaphors while structuring the education-teaching processes will contribute to the learning processes by supporting the students to establish relationships between different concepts, to perceive and use the concepts in different categorical units.