Osmanlı İmparatorluğu'nda şarap üretim süreci ve iktisadi katkısına bir örnek: İktisat vekâleti sanayi zirai şarapçılık
Wine production process and its economic cantribution in the Ottoman Empire: Economy ministry industry angricultural winery
Yazar: İREM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN NAKİBOĞLU
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Şarap, binlerce yıldan itibaren üretilen ve tüketilen alkollü bir içecek olarak bilinmektedir. Şarap yalnızca üzümden değil çeşitli birçok meyveden üretilmektedir. Şarabın üretimindeki en önemli nokta, üzümlerin ezilerek elde edilen su, kabuk ve şeker ile mayalanarak fermantasyonun gerçekleşmesidir. Şarap sadece alkollü içecek olarak değil, aynı zamanda üretildiği toplumun kültür yansıması olarak da ifade edilmektedir. Şarap, disiplinler arası ilişkileri ile ön plana çıkmıştır. Bu noktada ekonomik etkileri dikkat çekmektedir. Ülkelerin iç ve dış pazarında yer tutan şarap, vergilendirme gibi bazı ekonomi politikalarının uygulanması ile ülke hazinesine önemli miktarda gelir ve döviz kazandırmıştır.
Çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nda şarap üretim süreci, bölgeleri ve iktisadi katkı olarak vergilendirme süreci, koşulları ve miktarları incelenerek bilgiler aktarılmıştır. Vergilendirme sürecinin dönemin padişahlarının kararlarına göre şekillendiği söylenebilmektedir. Bazı padişahların şarap üretim, tüketim ve ticaretini serbest kılarken bazı padişahlar kesin olarak yasaklamış ve yasağa uymayanlar cezalandırılmıştır. Bu süreçte meyhaneler dahi kapatılmıştır. Fakat imparatorluğun ekonomisini olumsuz etkilemesi nedeniyle şarap üretim, tüketim ve satışı vergilendirme usulüyle serbestleşmiştir. Aynı zamanda çalışmanın son bölümünde yer alan İKTİSAT VEKÂLETİ NEŞRİYATINDAN, İKTİSAT VEKÂLETİ MERKEZ SANAYİ-İ ZİRAİYE VE KİMYA-LABORATUAR ŞEFİ
TEKNOLOG-KİMYAGER ZAFER RIZA' nın 'ŞARAPÇILIK' adlı eserinin tercümesi gerçekleştirilerek teorik bilgiler çerçevesinde eklenmiştir. Bu eserde şarap üretim süreci ve bu süreçte kullanılması için gerekli olan aletlerin kullanımı görseller ile detaylıca aktarılmıştır. Bağbozumundan başlayan bu süreç şişeleme ve mantarlama ile son bulmuştur. Mevcut dönem koşullarınca gerçekleştirilen bu adımlar tüm ayrıntılarıyla aktarılmıştır. Şarap elde etmek için kullanılabilecek üzüm türleri, alkol oranı ve şeker dengesinin sağlanması için gereken şartlar gram cinsinden ifade edilmiştir.

Abstract:
Wine is known as an alcoholic beverage produced and consumed for thousands of years. Wine is produced not only from grapes but also from various fruits. The most important point in the production of wine is fermentation by fermenting with water, skin and sugar obtained by crushing the grapes. Wine is expressed not only as an alcoholic beverage, but also as a cultural reflection of the society in which it is produced. Wine has come to the fore with its interdisciplinary relations. At this point, its economic effects attract attention. Wine, which has a place in the domestic and foreign markets of countries, has brought a significant amount of income and foreign currency to the treasury of the country with the implementation of some economic policies such as taxation.
The study analyses the wine production process, regions and the taxation process, conditions and amounts as an economic contribution in the Ottoman Empire. It can be said that the taxation process was shaped according to the decisions of the sultans of the period. While some sultans liberalised the production, consumption and trade of wine, some sultans strictly prohibited it and those who did not comply with the ban were punished. Even taverns were closed down in this process. However, due to its negative impact on the economy of the empire, the production, consumption and sale of wine was liberalised through taxation. At the same time, in the last part of the study, the translation of the work titled 'WINEMAKERY' by ZAFER RIZA ZAFER RIZA, TECHNOLOG-CHEMYAGER, CHIEF OF THE CENTRE INDUSTRY, INDUSTRY, ZIRAIYE AND CHEMISTRY-LABORATORY, from the
IKTISAT VEKÂLETI NEŞRIYATAN, which is included in the last part of the study, has been translated and added within the framework of theoretical information. In this work, the wine production process and the use of the tools necessary for use in this process are explained in detail with visuals. This process, which started with the vintage, ended with bottling and corking. These steps, which were carried out under the conditions of the current period, are described in full detail. The types of grapes that can be used to obtain wine, the conditions required to ensure the alcohol ratio and sugar balance are expressed in grams.