Avrupa Birliği'nde bölgesel politikalar ve Türkiye'nin uyum sorunları
Regional policies in european union and harmonization problems of Turkey
Yazar: İBRAHİM ÇAĞAN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ARİFE SEMA GÜN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Avrupa Birliği'nin kurucu antlaşmalarında belirtildiği üzere, üye ülkeler arasındaki bölgesel farklılıkların azaltılması temel amaçlardan biridir. Bölgesel farklılıkların giderilmesine yönelik olarak AB Bölgesel Politikası geliştirilmiştir. Bölgesel politika yıllar içinde reforma tabi tutulmuş ve 2008 yılı krizi sonucunda oluşturulan 2020 Stratejisi kapsamında "Akılcı Büyüme" odaklı hale getirilmiştir. Türkiye'de, bölgesel farklılıkların giderilmesi çalışmalarına 1963 I. kalkınma planı ile başlanmış, fakat merkezi kararların bölgesel yapıdan farklı olmasından dolayı başarılı olunamamıştır. Türkiye'nin AB'ye adaylık sürecinin başlamasıyla birlikte, bölgesel politika konusunda uyum çalışmaları hızlanmıştır. AB İlerleme Raporlarına göre 2009 yılına kadar sınırlı bir ilerleme kaydedilmiştir. Yapılan çalışmaları genelde yasal düzenlemeler olup, bölgesel gelişmeye etki edecek atılım sağlanamamıştır. 2010 yılında kalkınma ajanslarının kurulması ile bölgesel projeler yerel düzeyde hazırlanmaya başlanmış, bölgesel kalkınma planları hazırlanmış ve merkezin projeler üzerindeki yetkisi azaltılması amaçlanmıştır. Türkiye'nin bölgesel gelişme konusunda yaptığı uyum çalışmaları her ne kadar yasal mevzuat üzerinde uyumlu gözükse de, AB 2020 stratejisi kapsamındaki bölgesel gelişme hedeflerinden uzaktır. Bölgesel projelerin ve bölgesel kurumların etkinliğinin ölçülememesi, bölgesel farklılıkların azaltılması konusunda Türkiye'nin hangi noktada olduğu ile ilgili belirsizlik yaratmaktadır. Bölgesel politika yürütücülerinin, yerel düzeyde sadece mali bir araç olarak faaliyet göstermesi ve aktardığı fonları denetleyememesi, aynı zamanda politika üretme ve yürütme konusunda merkez ekseninden çıkamaması, etkin bölgesel gelişme politikalarını engellemektedir. Uyumun sağlanabilmesi amacı ile, uyum performansına ait hedef göstergelerinin objektif olarak hazırlanması ve takip edilmesi gereklidir. Ayrıca, AB tarafından hibe olarak verilen mali yardımlar ile bölgesel politikanın finanse edilmeye çalışılması gerçekçi değildir. Olası AB üyeliği sonrasında bölgesel bütçe dağılımının oldukça etkileneceği ve AB tarafından buna karşı bir önlem alınacağı çok açıktır. Bu sebepten dolayı Türkiye'nin sabit sermaye yatırımlarına ihtiyacı vardır ve bu yatırımların bölgesel farklılıkların yüksek olduğu bölgelere yatırımcı çekilerek yapılması ve Ar-Ge ve teknoloji yoğun sektörlere yönelik olması katma değer üzerinde olumlu etki yapacaktır. Bölgesel politika konusunda sorumlu olarak kurumların idari kapasitelerinin kuvvetlendirilmesi ile fonların bölgesel politika konusunda kullanımı konusunda verimlilik artışı sağlanacaktır. Kalkınma ajanslarının merkezi yönetimden bağımsız olarak üretecekleri bölgesel politikaların daha etkin olacağı  gayet açıktır.

Abstract:
As it is stated in the founding treaties of the European Union, decreasing regional differences among member nations has been one of the main objectives. European Union Regional Policy has been developed in order to eliminate regional discrepancies. The regional policy has been reformed throughout the years and has shifted its focus towards "Smart Growth" with the Europe 2020 Strategy developed after the 2008 crisis. In Turkey, studies to eliminate regional discrepancies have started with 1963 I. Development Plan; however the studies failed since the decisions made by the central authority were not compatible with the regional structure. Along with the acceptance of Turkey's accession stage to the European Union, practice on competence in regional policies has started. Until 2009 there has been limited improvement according to the Progress Reports. A substantial portion of the practices were legislative regulations and they could not provide the breakthrough that would affect regional development. With the founding of development agencies in 2010, regional policies have started to be prepared at the local level and central authority on the projects has been planned to get reduced. Regional plans prepared by the development agencies have been made compatible with the central plans. Despite the seeming compatibility of Turkey's competence practices in regional development with the European Union in the legislations, it is still far away from the regional development goals identified in the context of EU 2020 strategy. Not being able to assess the effectiveness of regional policies and regional institutions creates ambiguity on where Turkey is in decreasing regional discrepancies. Regional policy executioners operating only as financial tools on local level, not controlling the funds they transfer and at the same time not leaving the axis of central authority in making and pursuing policies restrain effective regional development policies. In order to provide compliance, target indicators regarding the compliance performance are required to be prepared and monitored objectively. Attempts to finance regional policies only with financial aids donated by EU are not realistic. It is clear that after a potential Turkey membership, regional budget distribution is sure to be affected considerably and EU is to take precautions against this. For this reason, Turkey needs fixed capital investments and it is important that these investments which R&D and technology intensive sectors would have positive effect on value added are made by attracting investors to regions with high regional discrepancy. Investments in. By strengthen the administrative capacity of regional policy responsible institutions,, the efficiency of fund usage on regional policy would increase. It is clear that the policies produced by development agencies independently from central  administration would be more efficient.