Halüsinasyon yapan yeni tasarım psikoaktif maddelerden biri 5-meo-mipt'in idrarda tayinine yönelik kemometrik yöntem geliştirilmesi
Development a chemometric method in urine for new designer psychoactive hallucinating substance, 5-meo-mipt
Yazar: EZGİ EMEN
Danışman: PROF. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık Toksikolojisi Ana Bilim Dalı / Bağımlılık Toksikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry
Dizin: Adli toksikoloji = Forensic toxicology ; Bağımlılık = Dependency ; Halüsinasyonlar = Hallucinations ; Halüsinojenler = Hallucinogens ; Kemometrik yöntem = Chemometric method ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics ; İdrar tahlili = Urinalysis

Özet:
Yeni tasarım maddeler grubundan olan triptaminlerin kullanımı ile ilgili son yıllarda ölüm raporları ve zehirlenme bildirimleri hızlı bir artış içindedir. Bu maddelerin gerçek içerikleri, akut ve uzun vadeli etkileri ve toksikolojik riskleri ve hatta bağımlılık potansiyelleri tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada triptamin türevlerinden olan 5-Metoksi-N-metil-N-izopropiltriptamin (5-MeO-MiPT)'in sentetik olarak üretilen idrarda hassas, güvenilir ve duyarlı analizine olanak sağlayacak yöntem geliştirilmesi amaçlanmıştır. 5-MeO-MiPT, sentetik idrar numunelerinde katı faz ekstraksiyon (SPE) metodu ile analiz edilmiştir. Kemometrik tarama tasarımı için Plackett-Burman tasarımı kullanılmış ve 7 faktör (numune hacmi, hidroliz maddesi hacmi, hidroliz sıcaklığı, hidroliz süresi, şartlandırma hacmi, yıkama hacmi ve elüsyon hacmi) için 8 deney yapılmıştır. En etkili üç faktör belirlenmiş ve merkezi kompozit tasarım uygulanmıştır. Sonuçlar yüzey yanıt metodolojisi ile değerlendirilmiş, optimum çalışma koşulları belirlenmiştir. Yöntem seçicimliklik, doğrusallık, saptama alt sınırı (LOD), belirtme alt sınırı (LOQ), doğruluk, gün içi tekrarlanabilirlik, seyrelme tamlığı, kararlılık ve taşınma etkisi paramtreleri incelenmiştir. Tüm deneyler Gaz Kromatografisi Kütle Spektrometresi (Thermo Finnegan ISQ MS) ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada kemometrik tarama tasarımı sonucunda, en etkili parametreler idrar analizinde örnek hacmi, hidroliz sıcaklığı ve elüsyon hacmi olarak bulunmuştur. Merkezi kompozit tasarım ile bu 3 faktör için sonuçlar sırasıyla 1 ml, 30°C, 3,5 ml olarak belirlenmiştir. Optimize edilen bu yöntem ile yapılan validasyon çalışmalarında, seçimlilik, doğrusallık (25-500 ng/ml), LOD 5,63 ng/ml, LOQ 18,75 ng/ml, doğruluk (%43,01- %101,47), gün-içi tekrarlanabilirlik (100 ng/ml derişimde 3 paralel, % RSD 4,43), seyreltme tamlığı, taşınma etkisi ve kararlılık parametreleri çalışılmıştır. Kısa sürede daha az maliyetli analizler yapmak ve ayrıca en etkili sonuçları elde etmek adli toksikolojik analizler yönünden oldukça önemlidir. Kemometrik tarama tasarımları analitik deneylerdeki faktörlerin belirlenmesinde ayrıca az sayıda denemeler ile büyük miktarda bilgi üretilmesi ve yanıtların değişkenler arasındaki etkileşim etkisini değerlendirmesinde önemli bir role sahiptir.  Analizinin yapılamaması nedeniyle kullanıcıların saptanmasını engelleyen bu maddelerin analizi için geliştirilen toksikolojik analiz yöntemi; sağlık kuruluşlarında rutin analize imkân sağlayabileceğini öngörmekteyiz.

Abstract:
Recent years, poisoning and death reports related to the use of tryptamines from the NPS (New Psychoactive Substances) are found in the literature. Real composition of these products, their acute and long-term effects and their toxicological risks or even their addictive potential remain unknown. In the scope of this thesis, the analysis and optimization of the effects of hydrolysis and solid-liquid extraction processes during the analysis of 5-MeO-MiPT by GC-MS (Gas Chromatography-Mass Spectrometry). 5-MeO-MiPT was used in synthetic urine samples with solid phase extraction (SPE) method. For chemometric screenings design, Plackett-Burman were used. 8 experiments were performed for 7 factors (sample volume, hydrolysis agent volume, hydrolysis temperature, hydrolysis time, conditioning volume, washing volume and elution volume). The most effective three factors were determined and central composite design (CCD) was applied and results were evaluated with surface response methodology. Optimum values were determined and method were validated for selectivity, linearity, limit of detection (LOD), limit of quantitation (LOQ), accuracy, between intra-day repeatability, stability and carry over. All experiments were performed by GC-MS. In this study, the most effective parameters were found sample volume, hydrolysis temperature and elution volume for 5-MeO-MiPT in urine analysis. Optimum values for these parameters were calculated by surface response methodology and the results were determined 1 ml, 30°C, 3,5 ml, respectively. The optimized method was validated for selectivity, linearity (linear between 25-500 ng/ml), limit of detection (LOD 5,63 ng/ml), limit of quantitation (LOQ 18,75 ng/ml) accuracy (43,01%-101,47%), between intra-day repeatability (at 100 ng/ml concentration, 3 parallel, 4,43% RSD), stability and carry over parameters. In a short period of time, it is very important to make less cost analysis and also to find the most effective results. For this reason, chemometric screening designs are important for determining factors in analytical experiments also the generation of large amounts of information from a small number of experiments and the possibility of evaluating the interaction effect between the variables on the response. The toxicological analysis method developed for the analysis of these substances which prevent the detection of users due to the lack of analysis; health organizations can provide the possibility of routine analysis.