Arap edebiyatında feminizm
Feminism in arabic literature
Yazar: HAYATİ ÖNCEL
Danışman: PROF. DR. NEVZAT HAFİS YANIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Ataerkil = Patriarchal ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Edebiyat = Literature ; Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women

Özet:
Asırlar boyunca dünyanın her tarafında kadın genellikle arka plana itilme durumunu yaşamış ve yaşamaya devam etmektedir.
Kadınların etkili bir şekilde tarih sahnesine çıkışları Avrupada 1789 yılında Fransız Devimiyle başlamıştır. 18. yüzyılın sonlarında başlatılan kadın hareketi, 19. yüzyılda feminizm adını alarak uluslararası bir hareket halini almıştır.
Genellikle kadının siyasî, ekonomik ve sosyal yönden erkekle eşit olmasını ifade eden feminizm hareketi, 19. yüzyıldan itibaren sömürgecilik ve oryantalizmle Arap dünyasını da etkisi altına almıştır. Avrupaya gönderilen öğrenciler tarafından Arapçaya çevrilen çeşitli eserler, kadınların eğitimi için okulların açılması, ulusal mücadeleye katılmaları ve kendi sorunlarını dile getiren gazete ve dergilerin kurulması Arap coğrafyasında kadın hareketinin gelişmesini sağladığı gibi kadın edebiyatının da oluşmasını sağlayan etkenler olmuştur.
Arap dünyasında feminizm terimi, ilk defa 1909 yılında Melek ifnî Nâifin Bâisetul-Bâdiye (Çöl Araştırıcısı) takma adıyla yazdığı, daha sonra en-Nisâiyyât adlı bir kitapta topladığı makalelerinde ve bazı demeçlerinde görülmüştür. Zamanla bu kelime Arap coğrafyasında kurulan derneklere, yayınlanan gazete ve dergilere ad olarak verilmiştir.
Edebun Nisâî ve Edebun Nisevî olarak isimlendirilen Arap kadın edebiyatının en belirgin özelliği, Verde el-Yâzicî, Mariyânâ el-Merrâş, Emîne Necîb, `Âişe et-Teymûriyye ve Cemîle el-Alaylî gibi kadın edebiyatçıların bu alanda nesirden daha çok şiir yazmış olmalarıdır.

Abstract:
Women have been ignored all around the world throughout history and they are still ignored.
Women first became active on the stage of history with the French Revolution in 1789. The women?s movement, which started in the late 18th century, turned into an international movement, taking the name `feminism.
Targeting political, social and economic equality between men and women, feminism affected Arabian world from the 19th century on with orientalism and colonialism. Such factors as works translated into Arabic by the students who had been sent to Europe, opening of schools for women?s education, women?s participation in the independence wars and the publication of newspapers and magazines which deal with women?s problems have not only formed women?s movement but developed it in Arabian geography.
In the Arabian World, the term feminism was firstly encountered in 1909 in the articles and statements of Malak Hifni Nasif, who wrote these articles and statements with the pseudonym ?Bahithat al-Badiya (Researcher in Desert) and who later collected and published them in a book called al-Nisaiyyat. In time, this term was used as a name for founded associations and published newspapers and periodicals throughout Arabian geography.
The most significant aspect of Arabian women literature, also called Edebun Nisâî and ?Edebun Nisevî in Arabic, is the fact that such women of letters as Warda al-Yaziji, Maryana al-Marrash, Amina Najib, Aisha al-Taymuriyya and Gamila El Alaily wrote verse more than prose.