İnşaat sektörünün ekonomideki yeri ve önemi
The place and the importance of constructions sector in the economy
Yazar: MEHMET CAN HOZAN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ SEZER
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye ve Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kalkınma sürecindeki ülkemizde; hızlı nüfus artışı ve kentleşme ile birlikte,kalkınmanın gerektirdiği yatırım programlarına bağlı olarak gelişen ve büyüyen inşaatsektörü, bu gelişmesini özellikle kamu yatırım harcamalarındaki artışlarla sağlamıştır.Gayri Safi Milli Hasıla içindeki payı % 5-6 civarında gezinen inşaat sektörü, buözelliğini korumuş, 1980 yılından sonra ise, ekonomik büyümenin lokomotif sektörüniteliğine sahip olmuştur.Müteahhitlik hizmetleri veren inşaat şirketleri büyük ölçüde, kamu sektörünce açılanihalelerin hacmine bağlı olarak gelişme gösterebilmekte ve bu şirketler içerisinde özelsektörün payı ağırlık taşımaktadır.Öte yandan, müteahhitlik hizmetleri; ihale kanunundan kaynaklanan sorunların yanısıra, finansman, mesleki örgütlenmenin yetersizliği gibi ve ayrıca işgücü, iş makineleri vemalzemelerin kullanımında aşması gereken çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır.Ayrıca, Dışa açılmanın başladığı 1980 yılından sonra müteahhitlik hizmetlerinin yurtdışına da kayması sonucu, ödemeler dengesine sağlanan katkı ve yaratılan yeni pazarlar milliekonomiyi olumlu yönde etkilemiştir.Hızlı değişim içerisindeki iç ve dış koşullar yaşamımızın her alanını önemli ölçüdeetkilediği gibi inşaat sektörünü de önemli ölçüde etkilemektedir.Bu etkileşim, bir yandan yeni değişikliklere ve gelişmelere yol açarken, diğer yandanda yeni problemleri açık bir şekilde karşımıza çıkarmaktadır.İnşaat sektörü; çağdaş standartlarla bezenmiş, ulusal stratejik hedefler doğrultusundasürekliliği olan, dengeli ve planlı bir şekilde geliştirilmesi gereken, uluslararası rekabet gücüyüksek, ekonomik ve toplumsal verimliliği olması gereken bir sektördür. Gerek yarattığıkatma değer açısından, gerekse yarattığı istihdam açısından ülkemiz ekonomisinin önemlisektörlerinden biridir.İnşaat ve yapım hareketleri, insanların tarihi süreçte ortaya çıkmalarıyla başlamıştır.Kovukların düzenlenmesinden, ağaç kütükleriyle barınılacak bir yer yapılmasına kadaryapılan tüm işler, ilk inşaat ve yapı üretimi olarak bilinmektedir.Tarihi süreç içerisinde giderek gelişen inşaat yapım işleri, 19.yüzyılda sanayi devrimiile birlikte önemli bir değişim geçirmeye de başlamıştır. Bu gelişme bir yandan inşaatsektöründe kullanılan teknolojiyi, diğer yandan da inşaat sektöründe iş yapanlarınorganizasyon ve yönetim yapılarında da önemli değişiklikleri ortaya çıkarmıştır.İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan yıkımı ortadan kaldırmak için gösterilen çabalar veyenilemeler, aynı zamanda inşaat sektörünün önemli ölçüde büyümesini de sağlamıştır.8. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın ortaya koyduğu öngörü dikkate alındığında;kentleşme hızının, yılda yaklaşık olarak %4,75 olması, kent nüfusunun %44' ünün nüfusu 1milyonun üstünde olan kentlerde yaşaması, yaklaşık olarak 3000 belediyenin 900' ünde içmesuyu şebekesinin bulunmaması, yine bu belediyelerin büyük bir kısmında arıtma tesisi vekanalizasyon şebekesinin bulunmaması, her yıl 600.000' den fazla konutun yapılmasınaihtiyaç duyulması, enerjide dışa bağımlılığımızın %62'lere varması, toplam enerji üretimindedünya ortalamasının altında bulunmamız, yolcu ve yük taşımasındaki yetersizlikler, denizyoluve demiryolu ulaşımındaki altyapı eksikliği inşaat sektörünü yakından ilgilendiren konulardır.Geleceğin planlanması, özellikle yapılması gereken yatırımlar açısından son dereceönemli olmaktadır. Nüfus hareketinin ortaya çıkardığı ve çıkaracağı eğitim, sağlık, yol, enerji,konut, sulama v.b.yatırımlar; aynı zamanda inşaat sektörü ve istihdam politikaları açısındanda çok büyük önem taşımaktadır.Yine 2004 yılı verilerine göre AB' de yaşayan nüfusun %65'i 49 yaşın altında iken,ülkemizde bu oran %81 olarak karşımıza çıkmaktadır. 24 yaşın altındaki nüfus dağılımı dageleceğimiz açısından önemli olmaktadır. Avrupa'da nüfusun %29,1'i, ülkemizde isenüfusun %44,9' u 24 yaşın altındakilerden oluşmaktadırİnşaat sektörü; gerek mühendis ve mimarların istihdamı, gerekse kendi adlarına işyapanlar açısından önemli bir sektördür. Gıda ve tekstilden sonra 3. büyük sektördür. Ayrıca,dışa bağımlı olmayan yerli sermayeye dayanan bir sektör olduğu gibi, 200'den fazla altsektörün harekete geçmesini de sağlamaktadır. Bu özelliği ile lokomotif sektördür. Ayrıcabüyük istihdam kaynağı olması açısından da ?Sünger Sektör? olarak tanımlanmaktadır.Çimento başta olmak üzere inşaat demiri, seramik, cam, boya ve mermer gibi sektöregirdi sağlayan inşaat malzemelerinin çoğu kalite açısından dünya pazarlarıyla rekabetedebilir düzeydedir. Bu rekabet sadece malzeme ölçeğinde değil; mühendislik, mimarlık vemüteahhitlik hizmetleri ölçeğinde de geçerlidir. Buna karşın ülkemizde kayıt dışı vedenetimsiz hizmetlerin oldukça yaygın olması, bazı özendirme politikalarının yetersizliği,haksız rekabet koşullarının ortadan kaldırılmaması ve kayırmacılık sektörün önünde duranönemli problemlerdirİnşaat sektörünün ve yapı üretiminin geleceğini kalıcı kılmak için, iş gücünün eğitimdüzeyine ilişkin sorunları da ortadan kaldırmak gerekir.Ayrıca; ülkemizdeki sabit sermaye yatırımlarının %50'sini inşaat yatırımlarıoluşturmakta, GSMH içindeki doğrudan payı %6 olduğu gibi, doğrudan veya dolaylıetkilediği sektörlerle birlikte bu oran %30'lara kadar çıkmaktadır.1995-2004 yılı arasındaki 10 yıllık dönemde inşaat sektörü, %14,7 oranındaküçülmüştür. Bu dönemde ortalama her yıl %1,47 oranında küçülen sektör; 2004 yılından buyana büyümesini sürdürmektedir. Gerek 1999 depremleri, gerekse 2001 yılı krizleri nedeniyleortaya çıkan talep daralması, yeni bir sunum ve taleple ortaya çıkmıştır. Özellikle orta ve üstgelir gruplarına yönelik başta TOKİ olmak üzere üretilen konut inşaatları, banka kredifaizlerinin düşüklüğü nedeniyle de sektör açısından yeni bir iklim yaratmıştır. Öyle ki, maketüzerinden konut satışları bile yapılmaya başlanmıştır.Her alanda olduğu gibi, konut üretimi bağlamında da strateji ve planlama eksikliğiyeniden kendisini göstermeye başlamıştır. Önümüzdeki dönemlerin ihtiyaçlarına göre birstrateji ve planlama yapmaktan çok; kısa erimli, günü kurtarmaya dayalı, ?sürdürülebilir?olmaktan uzak bir sunuma soyunulmuştur. Gerçekten konuta ihtiyacı olanlar, her zamanolduğu gibi bir kenarda beklemektedirler. Az da olsa altyapı, daha çok konut inşaatlarınayönelik hareketlenmeye karşın halen, mühendislik ve mimarlık hizmetleriyle birlikte yapıalanına yönelik sorunlar devam etmektedir. Sağlıklı çözümlerden yana adım atılmamaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, Sektöre yapılan yatırımla kalkınmadaki paralelliği ortayakoyarak, Bir Ülkenin gelişiminde ve İstihdamın artmasında etkinliğine işaret etmek, Yurtdışındaki müteahhitlik hizmetlerinin verimliliğinin Ülkenin prestijine ve mali girdisinekatkısını anlatmak ve sorunlarını ortaya koyarak bir perspektif oluşturup, İnşaat SektörününEkonomi de ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu göstermektir.

Abstract:
At process of development our country, speedily population increase and withurbanization (of an area) together , development of causal relationship wıth due to investmentprogram grow up and to become large of the sector construction, this grow up especially to beprovided with increase the expend of puplic investment.Gross National Product of the construction sector is approximatly % 5-6, to guard thisspecial feature, after the year 1980, this sector becames the locomotiv of economy.Services of construction business of the companys genarlly growing up with the puplicsbid of the construction contract`s volume and that special companys to get share of theheaviness part of the sector.The other ways, services of construction business; due to bid construction of the law?sproblems, the process of getting money (for a project),not enough to be occupational organizedand separately workship , workpower ,work mechanics and harder to use supleis makes jopsfor constructor to cross this kinds of the problems.Separately ,to be opened out countrys at 1980 years services of construction business,slide out of country results, getting help economys balace of payment and genesis new bazaarmake better affect math for national economy .Speedly change inside and outside conditions ,like have influence on all our life , haveinfluence on construction sector .This affection , one ways cause new changes and development, the other ways makes anew problem for the construction sector.The construction sector;to developped with look like contemporary standarts,continuity of the national strategical marks , moderate and plans.And have the characteristichigh power of vie with internatiol,economical and societal productivity. Whether createaddition value or create employ this sector becomes more important for our nationaleconomys.Movement of construction and building , expose beginnig of humanity history.To beput in order cavity ,to trunk of a tree for make a boarding house like this kinds of things knowsfirst construction and buildings production.Construction production develop in historical march. Especially at 19 century industryrevolution makes important change on construction production.This changes one waysimproves technology of construction sector and the other ways makes a big change on theorganization and management structure.After Second World War to showing strive of hide demolishing and innovations,makes important big grow up construction sector.8th Five-Year Development Plan foresight is carefully examine, velocity ofurbanization, for year approximately beeing %4,75, % 44 of city population lives in the citywhich have over a million population, approximately 3000 municipalitys ,only 900municipalitys have not exist drinking water network,and again this municipalitys have notexist refining and sewer system network,every year to serve a need building over 600.000dwelling,on energy dependence high to external countrys become % 62,total energy suplys atthe world our country is under awerage world, not sufficiently qualified to carry passenger andcarrier ,maritimeline and railway arrival substructure deficiency all of them is relative with theconstruction sectorFuture planning, especially investment which needed point of view is hard to important.Population motion to make or makes education,health,road,energy,dwelling,wateringetc.investments.The same time this motion makes very important for the construction sectorand employment politics.Once again accord to 2004 years data base ,lives population of Europe Union % 65 `s isunder 49 year old, in our country this rate becomes % 81.For our future under 24 year oldpopulation becomes important for us. Lives population of europe union % 29,1 and for ourcountry this rate %44,9 is under 24 year old.The construction sector;is important for whether engineer and arcitecture `s invesmentor special sector.İt is the third big sector after then food and textile sector.Separately this sectoris not depended on outher country .And this sector have moved more then 200 subsector.Thisspeacial feature the sector becomes locomotive sector. Separately this sector is employmentsources for that reason it called `` Sponge Sector ??.In our countrys cement is look first,building irons, ceramic, glass, paint and marblewhich includes the sector, like this kind of materials competition with world bazaar for theirsquality. This competition not on the materials also on engineering, arcitecting and buildingconctactors area. Opposite of this in our country the not enroll and not inspection duty arebecome to much prevalent, and some not enough to cause population to take pains overpolitics,there is not support unfair competition condition yet and special treatment are bigproblem for the construction sector.For the construction sector and building produce futures want to make permanent ,work forces education rank problem must be unjust.Also ;our country fixed capital investments %50 is the construction sector,portion ratioof the Gross National Product is %6,with direct and indirect make effect on other sector thisratio becomes %30.Between 1995-2004 years term of 10 years construction sector become small %14,7ratio.This term average every year become small %1,47 ratio that sector;after 2004 years tonow this sector is growing up. Whether 1999 earthquake or 2001 year economic crisis for thatreasons be reveal requiring constriction, makes produce new presentation and requiring.Especially for middle and high level of income groups from the beginning TOKİ to anotherkind of building construction, because of interest of bank credit lower the sector have a newregion.Thusly they sale their building only it `s scale model.Every area like this area ;context building production there is strategy and planningdeficiency are seeing again.According to front part of terms necessity there is not more anystrategy and planning, there is short range,only rescue the day idea against , far awaybeeing``continious??presentation is make.really whom have need building,like beeing everytime they wait a place away from it.A few subbuilding ,is made building constucting but thereis not yet solve engineering and architects problem for building constucting. There is nothealty step for that area.This study basic principle is,to show investment of sector to develop sector have parallelreleationship. That reason makes a country development and to remain more employement,thistwo concept have relationship to.This study shows that the constructors duty yields make helpbetter country prestige and help inputs finance of country.Also this study wants to suggest theproblem of sectors and makes a point of view that shows how economy is important for theconstruction sector.