Primer duyu nöronları ve satellit hücreleri arasındaki fonksiyonel ilişkinin araştırılması
Investigation of functional relationship between the primary sensory neurons and satellite cells
Yazar: AYŞE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN ÖZTÜRK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Arka kök ganglionlarında bulunan satellit hücreleri sinir sistemi hakkında en az bilgiye sahip olunan glial hücre tipidir. Son yıllarda artan sayılarına rağmen satellit hücre fizyolojisini ayrıntıları ile ortaya koyan çalışmalar hala sınırlıdır. Bu tez çalışmasında primer duyu nöronları ve bunları saran satellit hücreleri arasındaki fonksiyonel ilişkinin, özellikle satellit hücrelerinin nöronlar için koruyucu rol oynama ihtimali açısından araştırılması amaçlandı. Bunun için genç yetişkin farelerden arka kök ganglionları çıkartıldı ve enzimatik ve mekanik ayrıştırma ile primer duyu nöron kültürleri yapıldı. Bu kültürlerde çoğunluğu nöronlar üzerine tutunmuş şekilde bulunan satellit hücreleri de bulunuyordu. Satellit hücreleri ile nöronlar arasındaki ilişkileri irdelemek amacıyla floresan dekstran, oluklu bağlantıları geçebilen Lusifer sarısı, endositoz aktivitesini gösteren FM-5.95 ve Ca++ seviye değişikliklerini ortaya koyan Ca-green boyaları ile deneyler yapıldı. Nöronların uzayan akson uzantıları laser mikrodiseksiyon mikroskobu ile kesilerek floresan dekstran ve Lusifer sarısının nöronları boyaması sağlandı; bitişik bulunan satellit hücrelerine boyanın geçişi incelendi. Hücrelerdeki oluklu bağlantı varlığı immünositokimya yöntemiyle araştırıldı. Farklı işaretçi boyalar aynı anda kullanılarak nöron hasarı sırasında nöron ve satelit hücrelerinde meydana gelen Ca++ seviye değişiklikleri, endositoz aktivitesi ve buna bağlı hücre dışındaki floresan boyalarla boyanma özellikleri bir arada görüntülendi. Sonuç olarak bu tez çalışması, primer duyu nöronlarını saran satellit hücrelerinin aksotomi hasarı ardından yoğun bir endositoz yaptığını ve muhtemelen bu yolla mikro çevrede zararlı kimyasalların birikmesine engel olduğunu, Ca++ seviyesinin her iki hücre tipinde paralel değişiklikler gösterdiğini ve bunun muhtemelen nöronu aşırı Ca++'dan koruduğunu, nöron ve satellit hücreleri arasında bir çeşit haberleşmenin olduğunu ve iki tip hücre arasında oluklu bağlantı ve buna bağlı madde geçişi ve haberleşmenin olmadığını göstermektedir.Anahtar Sözcükler: Primer duyu nöronu, satellit hücresi, oluklu bağlantı, endositoz, kalsiyum.

Abstract:
Satellite cells in the dorsal root ganglia are the least known glial cell type in the nervous system. Despite their increasing number in recent years, the studies elucidating the physiology of satellite cell physiology in detail are still inadequate. In this thesis, the functional relationship between the primary sensory neurons and satellite cells were investigated, especially with regard to their putative protective effects on neurons. For this, dorsal root ganglia were removed from young mice and cultures of primary sensory neurons were set up with enzymatic and mechanical dissociation. Satellite cells, most of which were attached to the neurons also existed in these cultures. To study the relationships between the satellite cells and neurons experiments were conducted with fluorescent dextran, Lucifer yellow that can cross the gap junctions, FM-5.95 that indicates endocytotic activity and Ca-green that shows changes in Ca++ level. Growing axons were cut with a laser microdissection microscope to let fluorescent dextran and Lucifer yellow stain the neurons; the coupling of dyes to adjacent cells was examined. The presence of gap junctions in the cells were investigated with immunocytochemistry. By simultaneously using different dyes together, the changes in Ca++ levels in neurons and satellite cells following injury, endocytotic activity and staining patterns of neurons with extracellular fluorescent dyes through it were visualized. In conclusion, this thesis has demonstrated that following an axotomy damage, the satellite cells surrounding the primary sensory neurons heavily endocytose, thus possibly prevent the accumulation of harmful chemicals in the micro environment and Ca++ levels change concomitantly in two cell types, probably protecting neurons against excessive Ca++, that a kind of communication exists between neurons and satellite cells and that no gap junction or gap junction-dependent material exchange or communication exists between these cells.Keywords: Primary sensory neurons, satellite cell, gap junction, endocytosis, calcium.