Tuzla fayının uzun dönem kayma hızı, paleosismolojisi ve deprem üretme potansiyeli, İzmir-Batı Anadolu
Long-term slip rate, paleoseismology and earthquake potential of Tuzla fault, İzmir-Western Anatolia
Yazar: UMUT ÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. HASAN SÖZBİLİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma, İzmir ilinin güneybatısında yer alan Tuzla Fayı'na ilişkin yapısal jeolojik, paleosismolojik ve jeomorfolojik özellikler arazide saptanıp bölgenin aktif tektoniğini ve depremselliğinin ortaya çıkarılmasını amaçlar.
Çalışma alanını kapsayan sayısal yükseklik modeli haritaları kullanılarak Tuzla Fayı ile ilişkili drenaj havzaları oluşturulmuştur. Derelerin sağ yanal ve sol yanal ötelenmeleri 1/25000 ölçekli haritalardan ölçülmüş ve tablo halinde sunulmuştur. Elde edilen veriler ışığında fayın uzun dönem maksimum kayma hızı 2,29 mm/yıl, minimum kayma hızı 0,7 mm/yıl ve ortalama kayma hızı 1,3 mm/yıl olarak hesaplanmıştır.
Tuzla Fayı'nın deniz tabanındaki uzunluğu ile minimum 55 km uzunluğunda ve fayın doğrultusunun kabaca K10D ile K60D arasında değişkenlik gösterdiği ortaya konulmuştur. Fayın ilk hareketi olarak kabul edilen sol yanal ve son hareketi olan sağ yanal hareketleri arazide gözlemlenmiş, ölçülmüş ve fotoğraflanmıştır. Fay üzerinde yapılan doğrultu, eğim ve kayma çizgisi ölçümleri kinematik analiz için listelenmiş ve eş yükselti haritasına işlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Tuzla Fayı'nın bölgede kabaca KD-GB yönde sıkışma ve KB-GD yönünde genişleme etkisinde geliştiği saptanmıştır.
Tuzla Fayı'nda hendek tabanlı paleosismoloji çalışması yapmak için toplam 3 adet hendek açılmıştır. Hendek kazılarından saptanan olaylar birlikte ele alındığında, fayın geçmişte 7 adet depreme kaynaklık ettiği belirlenmiştir. Çalışma kapsamında, Tuzla Fayı'nın üretmiş olduğu depremlerden yola çıkarak, fayın tekrarlanma aralığı Holosen dönemi için; 700 yıl ile 4000 yıl arasında değiştiği hesaplanmıştır.
Sonuç olarak paleosismolojik araştırmalar sonucunda ortaya çıkan, Tuzla Fayı üzerinde gelişen son deprem MS 160, 165, 177/178 ve 688 depremlerine karşılık gelmektedir ve son depremden sonra geçen zaman 1333 yıldır. Tuzla Fayı'nın maksimum deprem üretme potansiyeli M=7,11 olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
This study aims to reveal the active tectonics and seismicity of the region by determining the structural geological, paleoseismological and geomorphological features of the Tuzla Fault in the southwest of İzmir province.
Drainage basins associated with Tuzla Fault were created by using digital elevation model maps covering the study area. Right lateral and left lateral offsets of the streams were measured from 1/25000 scale maps and presented in tabular form. In the light of the data obtained, the long-term maximum slip rate of the fault was calculated as 2.29 mm/year, the minimum slip rate was 0.7 mm/year and the average slip rate was 1.3 mm/year.
It has been revealed that the Tuzla Fault has a minimum length of 55 km at the seafloor and the strike of the fault varies roughly between N10E and N60E. Left lateral movements, which are accepted as the first movement of the fault, and right lateral movements, which are the last movements, were observed, measured and photographed in the field. Strike, dip and slip line measurements on the fault are listed for kinematic analysis and plotted on the contour map. According to the results of the analysis, it was determined that the Tuzla Fault developed in the region under the influence of compression in roughly NE-SW direction and expansion in NW-SE direction.
A total of 3 trenches were dug in order to carry out trench-based paleoseismology studies on the Tuzla Fault. When the events determined from the trench excavations are considered together, it has been determined that the fault has been the source of 7 earthquakes in the past. Within the scope of the study, based on the earthquakes produced by the Tuzla Fault, the recurrence interval of the fault is for the Holocene; It has been calculated that it varies between 700 years and 4000 years.
As a result, the last earthquake that emerged as a result of paleoseismological studies and developed on the Tuzla Fault corresponds to the 160, 165, 177/178 and 688 earthquakes in AD, and the time elapsed after the last earthquake was 1333 years. The maximum earthquake generation potential of the Tuzla Fault was calculated as M=7.11.