Türkiye Cumhuriyeti'nin 50. yılı kutlamaları
50th anniversary celebrations of the Republic of Türkiye
Yazar: AYTAÇ KEPİR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN DOĞANER
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye Cumhuriyeti'nin 50. Yılı Kutlamalarını; öncülleri ve dış dünyadan örnekleri ile karşılaştırarak, kutlamalar kapsamında yapılan etkinlikleri ve işlenen temaları ortaya koymaktır. Çalışma başta dış dünyadan örnekleri ile karşılaştırılması, taşrada yapılan kutlamalara da ağırlık verilmesi ve dönemin tanıklarının bakış açılarının ortaya konulması yönünden özgün niteliği ile özellikle 1960'tan sonraki Cumhuriyet bayramları ile ilgili alandaki boşluğa katkı sunacağından önem taşımaktadır. 
Çalışma giriş dışında 3 bölümden oluşmaktadır. Girişte konunun tanımı, önemi, sınırlılıkları, kullanılan kavramlarla ilgili genel bilgiler, araştırmanın yöntemi ve konuyla ilgili alanda yapılan çalışmalara değinilmiştir. Birinci Bölümde SSCB, İran, Yunanistan ve ABD'de yapılan milli gün kutlamaları genel hatlarıyla incelenmiş ve yakın dönemdeki ardılları ile karşılaştırmalar yapılarak işlenen temaların değişip değişmediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yine aynı bölümde Osmanlı'dan Cumhuriyetin 50. Yılına Türkiye'de yapılan milli bayram ve genel tatil günleri kutlamaları irdelenerek çalışma ile ilgili bir alt yapı oluşturulmuştur. İkinci Bölümde kutlama süreci içerisinde yapılan tüm alanlardaki etkinlikler ve kutlamaların basın ve yayınlar üzerimdeki etkileri incelenmiştir. Burada Türkiye'de yapılan tüm etkinlikler ve resmi törenler kapsamında devletin etkinlikler ile hedef kitlesine verdiği mesajların sıklığı ve yönteminin altı çizilmiştir. 
Üçüncü Bölümde ise kutlamalara atfedilen amaç ve beklentiler, kutlamalarla ilgili yapılan değerlendirmeler ele alınmış, Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet dönemi ile ilgili birçok alanda yapılan geçmişin muhasebesi ve dönemin hali hazırdaki durumuna devletin ve basının bakışı incelenmiştir. 50. Yıl Türkiye'sinde gerek devletin yaklaşımı gerekse basında ortaya konulan geleceğe yönelik beklentilerin hangi alanlarda yoğunlaştığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dönemin tanıkları ile yapılan sözlü tarih çalışması ile de devletin hedef kitleye verdiği mesajların hafızalarda nasıl kaldığı da tespit edilmiştir. Çalışmanın tüm alt ve ana bölümlerinin sonunda ortaya konulan tespitler tartışılmıştır. Sonuçta da milli bayramların işlevleri, ortaya konulan vurgular ve dış dünyadaki örnekleri açısından kutlamalarla ilgili çıkarsamalar yapılmıştır. Cumhuriyetin 50. Yılı Kutlamalarında 10. Yıl Kutlamaları model alınmaya devam edilmiş; fakat diğer on yıllar arasında 10. Yıl'dan sonra en coşkulu kutlanan Cumhuriyet Bayramı olmuştur. Kutlama haftasında açılan Boğaziçi Köprüsü törenlere damgasını vurmuştur. Ana esaslarında büyük bir değişiklik olmayan kutlamaların resmi törenler bölümü laik bir karakter taşımaya devam etmiştir. Kutlamalar seçimlerle şekillenen siyasi atmosferin etkisinde kalmakla birlikte, bir siyasi çekişme alanı olmaktan uzak kalmış, devlet toplumun tüm kesimlerine hitap edecek şekilde vermeye çalıştığı mesajlarını tüm gücü ile ulaştırmaya çalışmıştır. Atatürkçülük ve Cumhuriyetin kazanımları, milli birlik ve beraberlik, bağımsızlık, demokrasi, özgürlük, temel hak ve hürriyetler, TBMM, barış ve saygın devlet kavramlarının vurgulanması üzerine oturtulan kutlama sürecinde, 50 yıllık dönemin muhasebesi geniş ve sağduyulu bir yaklaşımla yapılmıştır. Cumhuriyet idaresinin bir yandan İslam dini ile uyumuna vurgu yapılırken, diğer yandan Boğaziçi Köprüsü açılışı aracılığı ile Batı dünyasının da bir parçası olarak doğu ile batı arasında bir medeniyet köprüsü konumunda olunduğu mesajı da verilmeye çalışılmıştır. Tüm gelişmelerin Atatürk'ün sayesinde ve Cumhuriyet rejimi ile birlikte başladığı vurgusunun sıklıkla tekrar edildiği söylemlerde, Atatürk imajı özlenen, liyakatli, halktan biri ve büyük devlet adamı olduğu yönünde şekillenmiştir. 50. Yıldan geleceğe yönelik geniş bir medeniyet tasavvuru ortaya konulamasa da kutlamalar olumlu ve gelecekten umutlu bir atmosferde gerçekleşmiş, dönemin tanıklarının hafızalarında somut unsurlardan çok soyut unsurlar daha fazla yer edinmiştir. Önemli milli günleri incelenen 5 ülkenin de kutlama yöntemlerinin benzer karakterler taşıdığı görülmüş, devletler milletlerinin ordu, tarih ve tarihi kişilikleri ile dünya medeniyetine yaptıkları katkıları öne çıkararak içeride özgüven ve umut, dışarıya güçlü ve köklü bir rejim mesajı vermeye çalışmışlardır.

Abstract:
This study aims to compare the 50th Anniversary Celebrations of the Republic of Türkiye with its predecessors and examples from abroad and to reveal the activities and themes covered within the scope of the celebrations. The study is significant because it will fill to the gap in the field of Republic celebrations after 1960, especially with its unique quality in terms of comparing it with examples from the outside world, focusing on the celebrations held in the provinces and revealing the perspectives of the witnesses of the period. The study consists of 3 chapters apart from the introduction. In the introduction, the definition, importance, limitations of the subject, general information about the concepts used, the method of the research and the studies conducted in the field are mentioned. In the first chapter, national day celebrations in the USSR, Iran, Greece and the USA are analyzed in general terms, and comparisons are made with their recent successors to reveal whether the themes have changed. In the same chapter, the celebrations of national and public holidays in Türkiye from the Ottoman Empire to the 50th Anniversary of the Republic are analyzed, and a background for the study is created. The second section analyses the effects of events and celebrations in all areas of the celebration process on the press and publications. This section underlines the frequency and methodology of the messages that the state conveys to its target audience through all events and official ceremonies in Türkiye. In the third section, the aims and expectations attributed to the celebrations, the evaluations made about the celebrations, the accounting of the past in many areas related to the pre-Republican and Republican periods, and the state's and the press's perspective on the current situation of the period are examined. In the 50th Anniversary of Türkiye, it has been tried to reveal in which areas the state's approach and the expectations for the future outlined in the press are concentrated. The oral history study conducted with the witnesses of the period has also determined how the messages given by the state to the target audience remained in the memories. The findings are discussed at the end of all sub-sections and main sections of the study. In the end, conclusions were made about the functions of national holidays, the emphases put forward, and the celebrations in terms of examples from abroad. The 
celebrations of the 50th Anniversary of the Republic continued to be modelled on the 10th Anniversary celebrations; however, it was the most enthusiastically celebrated Republic Day after the 10th Anniversary among the other decades. The opening of the Bosphorus Bridge during the celebration week marked the ceremonies. The official ceremonies part of the celebrations, whose main principles did not change significantly, continued to carry a secular character. Although the celebrations were influenced by the political atmosphere shaped by the elections, they remained far from being an arena of political contention, and the state tried to convey its messages to all segments of society with all its power. During the celebration process, which was based on emphasizing the concepts of Kemalism and the achievements of the Republic, national unity and solidarity, independence, democracy, freedom, fundamental rights and freedoms, the Turkish Grand National Assembly, peace and a respectable state, an accounting of the 50 years was made with a broad and common-sense approach. While emphasizing the compatibility of the Republican administration with the Islamic religion, the opening of the Bosphorus Bridge was also used to convey the message of being a bridge of civilization between the East and the West as a part of the Western world. In the discourses where the emphasis was frequently repeated that all developments started thanks to Atatürk and the Republican regime, the image of Atatürk was shaped as a longed-for, meritorious, famous and outstanding statesman. Although the 50th Anniversary did not reveal a broad vision of civilization for the future, the celebrations took place in a positive and hopeful atmosphere, and abstract rather than concrete elements were more present in the memories of the witnesses of the period. The celebration methods of the five countries whose important national days were examined were observed to have similar characteristics. By highlighting the military, history and historical personalities of their nations and their contributions to world civilization, the states tried to convey a message of self-confidence and hope internally and a solid and rooted regime externally.