Çocuk beden güvenliği aile eğitim programının dört-beş yaş çocuklarının kendini koruma bilgi ve beceri düzeylerine etkisi
The effect of child body safety family education program on self-protection knowledge and skill levels of four-five year old children
Yazar: SERAP DUYGU DEMİRKAN
Danışman: PROF. DR. HATİCE BEKİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel istismar = Sexual abuse ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk istismarı = Child abuse

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Çocuk Beden Güvenliği Aile Eğitim Programının dört-beş yaş arası çocukların kendini koruma bilgi ve becerileri düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma, yakınsayan paralel karma yöntem desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 18 deney ve 18 kontrol olmak üzere toplam 36 çocuk ile deney grubundaki çocukların 18 ebeveyni oluşturmuştur. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, Durum Böyleyse Testi ile elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri, İhtiyaç Belirleme Formu, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu, Araştırmacı Günlükleri ile toplanmıştır. Çocuk Beden Güvenliği Aile Eğitim Programı anne babalara haftada iki gün(günde bir saat) olmak üzere sekiz haftada uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, deney grubundaki çocukların DBT ölçeği tüm alt boyutlarının puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılaşma olmuştur. Kontrol grubundaki çocukların puanlarında herhangi bir farklılaşma olmamıştır. Yapılan izleme testleri sonucunda çocukların kendilerini korumaya yönelik bilgi ve beceri düzeylerinin korunduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan deney grubundaki çocukların anne babalarıyla Çocuk Beden Güvenliği Aile Eğitim Programı öncesinde ve sonrasında yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme verilerinin analizi sonucunda anne babaların ÇBGAEP sonrasında Çocuk Beden Güvenliği kavramına ilişkin tanımlarında değişiklik olduğu saptanmıştır. Program bitiminde deney grubundaki anne babaların programı değerlendirmeleri için dağıtılan formlarda, çoğunluğu uygulama yaparken en çok zorlandıkları konuların "güvenilir insanları tanımlamak" ve "cinsel organları anatomik isimleri ile anlatmak" olduğunu belirtmişlerdir. Anne babaların programa dair geri bildirimlerinde dikkat çeken bir diğer önemli husus da duyguları tanımlama, güven kavramı ve güvenilir insanları tanımlamaya sık vurgu yapmaları olmuştur. Anne babalar genel olarak, programın çocuklarıyla etkileşimlerini olumlu yönde etkilediğini ve çocuklarıyla daha sağlıklı iletişim kurabildiklerini belirtmişlerdir. Anne babalardan elde edilen veriler ile çocuklardan elde edilen veriler birlikte değerlendirildiğinde; anne babalar çocuklarıyla konuşmaktan çekindikleri konuları rahatlıkla konuşabildiğinde ve çocuklarıyla sağlıklı iletişim kurabildiğinde çocukların kendilerini koruma bilgi ve beceri düzeylerinde olumlu yönde değişim olduğu gözlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, çocuklara anne babaları aracılığı ile kendini koruma becerilerini öğretmeyi amaçlayan Çocuk Beden Güvenliği Aile Eğitim Programı'nın etkili ve uygulanabilir bir program olduğu söylenebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of the Child Body Safety Family Education Program on the level of self-protection knowledge and skills of children aged four to five years. The research was designed according to the convergent parallel mixed method design. The study group consisted of 36 children (18 experimental and 18 control) and 18 parents of the children in the experiment group. The quantitative data of the study were obtained with the Demographic Information Form developed by the researcher and the What If Situation Test. Qualitative data of the study were collected with the Needs Assessment Form, Semi-structured Interview Form, and Researcher Diaries. Child Body Safety Family Education Program was applied to parents two days a week (one hour a day) for eight weeks. According to the results of the study, there was a statistically significant difference in the scores of all sub-dimensions of the WIST scale of the children in the experimental group. There was any difference in the scores of the children in the control group. As a result of the follow-up tests, it was seen that children's knowledge and skill levels for self-protection were preserved. Semi-structured individual interviews were conducted with the parents of the children in the experimental group before and after the Child Body Safety Family Education Program. As a result of the analysis of the interview data, it was determined that the parents' definitions of the concept of Child Body Safety changed after the CBSFEP. At the end of the program, in the forms distributed to the parents in the experimental group to evaluate the program, the majority of the parents stated that the most difficult issues during the practice were "defining trustworthy people" and "explaining the genital organs with their anatomical names". Another important point that attracted attention in the parents' feedback on the program was the frequent emphasis on identifying emotions, the concept of trust and identifying trustworthy people. As a result of the follow-up tests, it was seen that children's knowledge and skill levels for self-protection were preserved. Generally, parents stated that the program positively affected their interactions with their children and that they were able to communicate with their children more healthily. When the data obtained from the parents and from the children were evaluated together, it was observed that there was a positive change in the self-protection knowledge and skill levels of the children when the parents could easily talk about the subjects they were afraid to talk about with their children and when they could establish healthy communication with their children. From the findings obtained from the study, it can be said that the Child Body Safety Family Education Program, which aims to teach children self-protection skills through their parents, is an effective and applicable program.