İngilizce dersi zümre başkanlığının program liderliği bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the English department heads' curriculum leadership role
Yazar: MERYEM HAMSİ İMROL
Danışman: PROF. DR. FATMA BIKMAZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Durum belirleme = Assessment ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Program geliştirme = Program development ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Zümre öğretmenler kurulu = Council of teachers' group ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okullarda İngilizce dersi zümre çalışmalarının nasıl işlediğini ve zümre başkanlarının rolünü inceleyerek program liderliği bağlamında değerlendirmektir. Durum çalışması deseninde kurgulanan araştırmada, zümre başkanının belirlenmesinde rolü olan okul yöneticilerinden, özel ve devlet okullarında ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde zümre başkanlığı deneyimi olan İngilizce öğretmenlerinden veri toplanmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde kuramsal ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış; görüşmeler çevrimiçi ortamda araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunda özel okulda görev yapan 15, devlet okulunda görev yapan 12 zümre başkanı ile özel okulda görev yapan 4 müdür, 2 müdür yardımcısı ve 2 koordinatör yer almıştır. Veri toplama ve analiz süreci eş zamanlı gerçekleştirilmiş, verilerin analizinde tümevarımsal yaklaşım benimsenmiştir. Araştırma sonucunda, İngilizce zümre başkanlarının yönetimsel ve akademik liderlik boyutlarında gerçekleştirdiği faaliyetlere dayalı olarak zümre başkanlığı görevinin program liderliği potansiyelinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak zümre başkanlarının program liderliği faaliyetleri tüm okullarda aynı kapsamda gerçekleştirilmemekte ve görev kapsamı değişiklik göstermektedir. Söz konusu faaliyetlerin gerçekleşmesine etki eden bağlamsal koşullara ilişkin elde edilen bulgular ise zümre başkanlığının program liderliği potansiyelinin davranışa dönüşmesi ile okulun mesleki sermayesinin ilişkili olduğunu; mesleki sermayenin üç bileşeni olan insan sermayesi, sosyal sermaye ve karar verme sermayesinin birlikte güçlü olması gerektiğini göstermiştir. Mesleki sermayesi güçlü olmayan okul bağlamlarında zümre uygulaması ve zümre başkanlığının zorunlu olduğu için gerçekleştirildiği, program ve öğretimin geliştirilmesine yönelik zümrenin birlikte etkili biçimde çalışamadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, araştırma sonuçlarının ışığında zümre uygulaması ve zümre başkanının program liderliğini geliştirmek amacıyla uygulamaya yönelik öneriler açıklanmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the curriculum leadership role of the heads of the English departments in the school context by investigating English teachers' work in groups and the role of the head of the department (HoD) in that process. Designed as a case study, data was collected from school principals who have role in the assignment of HoDs; and English teachers who have experienced being a HoD in primary, secondary and high schools in both private and state schools. Study group was determined by theoretical and maximum variation sampling methods. Semi-structured interview form developed by the researcher was used for data collection; and all interviews were conducted online by the researcher. Study group consisted of 15 HoDs from private schools, 12 HoDs from state schools, 4 school principals, 2 deputy headteachers and 2 coordinators from private schools. Data collection and analysis were conducted simultaneously and data was analyzed based on inductive approach. The research revealed that the task of the HoDs of English have high curriculum leadership potential based on their functions as managerial and academic leaders. However, the extent of their functions and tasks are found to be varying; in other words they are not the same in every school context. Based on the findings about the contextual factors affecting HoDs' curriculum leadership functions, it is concluded that professional capital of the school is related with the reflection of the curriculum leadership potential of HoDs in their behaviors; and human capital, social capital and decisional capital as three components of the professional capital needs to be equally strong. In school contexts where the professional capital is not strong, teachers' group work and HoDs's work are carried out in accordance with the obligation; but it is understood that teachers are not able to work effectively as a group to improve curriculum and instruction. Finally, practical implications to improve teachers'group work and curriculum leadership role of HoDs are presented based on the findings of the research.