Çocuk edebiyatında kurmaca gerçeklik üzerine bir inceleme
An analysis on the fictional reality in children's literature
Yazar: ERHAN ŞEN
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Gerçeklik = Reality ; Kurmaca = Fictional ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı çocuk edebiyatında kurmaca gerçekliğine somutluk kazandıran yapıyı betimlemektir. 
Çocuk edebiyatı yapıtlarının kurgulanması öncelikle yetişkin yazar ya da çizerin eylemine dayanır. Gerçekliğin alımlanma biçimi, çocuk ve yetişkin arasında farklılık gösterdiğinden çocuklara seslenen kurmaca evren indirgenmiş bir gerçeklik modeline dayanır. Başka bir deyişle çocuk okurun anlamlandırmakta güçlük çekebileceği durumlar, olaylar ya da düşünceler bu evrenin dışında tutulur, onun gelişim özelliklerine uygun olmayan kurgulama yöntem ve araçlarından indirgenerek yararlanılır. Bu açıdan özellikle çocuk edebiyatında kurgunun görme biçimi parçalıdır. 
İzlerkitlesi çocuk okur olan kurgusal yapıtlar etik bir sorumluluğa ve duyarlığa gereksinim duyar. Bu açıdan çocuk edebiyatında kurmaca gerçeklik her şeyden önce etik bir kozmostur. Etiğe benzer bir işleyişe sahiptir. Kurmacayı görünür kılan tüm katmanların da —çocuğun iyiliği için— etik evrensel değerlere dayanması gerekir.  
Çocuk edebiyatında kurmaca gerçekliği yapılandıran yazınsal katman çocuk okurun yaş düzeyi, ilgi ve gereksinimlerine uygun bir çeşitlilik göstermelidir. Bu katmanda öncelikle çocuk okurun gereksinim duyduğu devinimi ortaya çıkaran bir yol izlenmelidir. Çocuk okurun parçalı, canlı, devingen, karnavalistik ve kimi kurgularda da grotesk görme biçimi yakalanmalıdır. Böylece kurgunun görme biçimi daha inandırıcı ve daha estetik bir düzleme yerleştirilebilir.  
Gerçek dünyada genellikle yetişkin otoritesindeki çocuk okur, kurmaca evren aracılığıyla kendine güvenli ve özgür bir devinim alanı bulur. Özellikle karnavalistik çocuk karakterler, çocuk okur için birer eşduyumsal özdeşim imgelerine dönüşürler. Yetişkin denetiminden sıyrılan bu tür karakterlerin gücü ellerine almaları çocuk okur için bir umut kaynağı olur. Bu nedenle kurgusal çocuk edebiyatı yapıtlarında çocuk karakterlere güç verilmeli ve bireyin toplumsal kurumlar üzerindeki dönüştürücü gücü sezinletilmelidir. 
Hem sempatiye hem de eşduyumsal süreçlere dayanan kurgulama edimi çocuk edebiyatı açısından sevgi temeline dayanmalı, umudu diri tutmalı ve evrensel etik değerlere göre biçimlendirilmelidir. 
Anahtar sözcükler: çocuk edebiyatı, kurmaca gerçeklik, kurmaca eğitimi, dil ve edebiyat öğretimi, doküman incelemesi.

Abstract:
This study, which was carried out by the document analysis in the qualitative research, consists of five parts. The aim of this study is to describe what makes the fictional reality in the children's literature to be real/concrete.
The fictionalizing period of children's literature works are primarily based on the performance of the adult writer and illustrator. As the comprehending form of reality are differentiated between the children and adults, the fictional cosmos addressing to the children presents a reduced/reified reality model.
Situations, events, or thoughts, which could be difficult to make clearer sense by the child reader are kept away from this cosmos and the methods and tools of fictionalizing that are inappropriate for their developmental characteristics are benefitted reducing in the fictional works addressing the children. From this point of view, the style of handling fiction especially in children's literature is fragmented.
The works addressing to the child reader are on an ethical responsibility and sensitivity. For this reason, the fictional reality in the children's literature are above all an ethical cosmos. It has practically a similar function to ethics. All layers which make the fiction visible are expected to base on an ethical code of universal sensitivity— especially for the well-being of the child.
The literary layer should vary in accordance with the child's age level, interests and needs. In this layer, a path should be followed to reveal the movement that child reader needs. The lively, dynamic, carnivalesque, and even grotesque in some fictions ways of seeing of child reader should be emphasized. Thus, the ways of seeing the fiction could be more persuasive/convincing and more aesthetic.
In the real world, child reader usually under adult authority finds himself a safe and free experimental area of development through fictional cosmos. In particular, carnivalesque child characters become empathic identification images for child reader. The fact that these types of characters getting rid of the adult control in turn take the control is a source of hope for child readers. For this reason, child characters in fictional children's literature works should be empowered and should be sensed them the transformative power of the individual on social institutions.
The fictional performance consisting of both sympathies and empathic processes   should be based on love in terms of children's literature, kept the hope alive and shaped according to universal ethical codes.
Key Words: Children's literature, fictional reality, fictional education, language and literature teaching, qualitative document analysis.