Kültürün yeniden üretiminde yapay zekanın ve algoritmaların rolü: YouTube öneri sistemi örneği
The role of artificial intelligence and algorithms in the reproduction of culture: The case of YouTube recommendation system
Yazar: HAKAN KÜRKÇÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sosyal medya = Social media ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yeni medya = New media

Özet:
Yeni medya ortamında, içeriklerin popülerleşmesi ve geniş kitlelere yayılmasında yapay zekanın ve algoritmaların etkisi yadsınamaz düzeydedir. Ancak hem yapay zekanın hem de yapay zeka teknolojisindeki gelişmelerle beraber hayatımıza iyice yerleşmiş olan algoritmaların çalışma prensiplerine dair bazı temel problemler vardır. Bunlardan en önemlisi algoritmaların matematiksel işlemin kesinliğine dayanan bir biçimde, zaman zaman insan faktörünü devre dışı bırakarak, kültürel alan üzerinde belirleyici bir aktör olması ve çoğunlukla kar ve verimlilik maksimizasyonuna odaklanarak işlev göstermesidir. Böyle bir medya ortamında, kültürel ürünler, özgün ve yaratıcı olmasından hatta izleyici tarafından beğenilip beğenilmemesinden ziyade algoritmaların kodlanış biçimine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.
Bu çalışmada, yapay zekanın ve algoritmaların kültürel ürünlerin yapısını ve üretim aşamalarını nasıl etkilediği incelenmiştir. İlk iki bölümde; dijital kültür, yapay zeka ve "algoritmik kültür" üzerinde ortaya çıkan kavram ve tartışmalara odaklanılmıştır. Daha sonraki bölümlerde; çalışmanın perspektifini genişletebilmek adına, araştırmanın örnek konusu olarak günümüzün en önemli algoritma modellerinden biri olan YouTube öneri sistemi seçilmiş ve bu örnek özelinde kültürel üretimin nasıl şekillendiği incelenmiştir. Dolayısıyla üçüncü bölümde bir dijital platform olarak YouTube, öneri sistemi merkezde olmak üzere, politik-ekonomi perspektifiyle incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise YouTube içerik üreticileriyle yapılan görüşmeler ışığında, algoritma ve öneri sisteminin kültürel içerikler ve bu içerikleri üreten yaratıcılar üzerinde ne gibi etkileri olduğu araştırılmıştır. Tüm bu literatür ve saha araştırmasının sonucu olarak, algoritmanın içerik, üslup ve biçim gibi konularda son derece belirleyici bir rol oynadığı; üreticilerin isteyerek ya da istemeyerek algoritma hakkında bilgi, farkındalık ve sezgi sahibi olduğu; üreticilerle algoritma arasında çeşitli müzakere süreçlerinin geliştiği; özellikle küçük ve orta ölçekli YouTube kanalları ile algoritma arasında katı bir işveren-çalışan hiyerarşisinin ortaya çıkabildiği; geleneksel medyadaki editoryal süreçlerin artık çoğunlukla algoritma marifetiyle gerçekleştiği; algoritmanın çalışma biçiminden kaynaklı olarak üreticiler arasında görünürlük açısından adaletsizliklerin ortaya çıkabildiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
In the new media environment, the impact of artificial intelligence and algorithms on the popularization and dissemination of content to large audiences is undeniable. However, there are some major problems regarding the working principles of both artificial intelligence and algorithms, which have become deeply entrenched in our lives with the developments in artificial intelligence technology. The most important of these is that algorithms, based on the certainty of the mathematical process, are a determinative actors in the cultural sphere, sometimes bypassing the human factor, and they function mostly by focusing on profit and efficiency maximization. In such a media environment, cultural products appear depending on the way algorithms are coded, rather than whether they are original and creative, or even whether they are liked or disliked by the audience.
This study examines how artificial intelligence and algorithms affect the structure and production processes of cultural products. The first two chapters focus on the emerging concepts and debates on digital culture, artificial intelligence and "algorithmic culture". In the following chapters, in order to broaden the perspective of the study, the YouTube recommendation system, one of the most important algorithm models of today, is chosen as the case study of the research and how cultural production is shaped in this specific example is examined. Therefore, in the third section, YouTube as a digital platform is analyzed from a political-economy perspective, with the recommendation system at the center. In the fourth section, in light of interviews with YouTube content creators, the effects of the algorithm and the recommendation system on cultural content and the creators who produce it are explored. As a result of all this literature and field research, some of the conclusions that have been reached are that the algorithm plays a highly determinative role in issues such as content, style and form; that creators -intentionally or not- have knowledge, awareness and lore about the algorithm; and that various negotiation processes have developed between creators and the algorithm; that a strict employer-employee hierarchy can emerge between the algorithm and especially small and medium scale YouTube channels; that the editorial processes in traditional media are now mostly carried out by the algorithm and that injustices in terms of visibility may arise among producers due to the way the algorithm works.