Dış ticaretin ekonomik büyümeye etkisi: Cezayir örneği (1980-2021)
The impact of foreign trade on economic growth: The case of Algeria (1980-2021)
Yazar: TAKOUA TALHI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSA KESKİN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde hiçbir ülke tüm ihtiyaçlarını kendi başına karşılayamaz. Bu nedenle ülkeler üretemedikleri mal ve hizmetleri ithalat yoluyla karşılarken, üretim fazlası olan mal ve hizmetleri de ihtiyacı olan diğer ülkelere ihraç ederler. Böylelikle dış ticaret bir yandan insanların ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlarken, diğer yandan üretim artışına ve ekonomik büyümeye katkıda bulunur. 
Cezayir tarihi süreç içerisinde çeşitli ekonomi politikalarının izlenmesine sahne olmuştur. Ekonomide önce merkezi planlama politikaları izlenirken, daha sonra serbest ekonomi politikaları izlenmeye başlamıştır. Son olarak tüm dünyaya yayılan küreselleşmenin etkisiyle çeşitli uluslararası kuruluşlara üyeliği de kapsayan ve dünya ekonomisine daha fazla entegre olduğu politikalar izlemeye başlamıştır. Dolayısıyla Cezayir son 50 yılda önemli bir ekonomik dönüşüm yaşamıştır. Yaşanan bu dönüşüm ve artan dış ticaret, Cezayir ekonomisinin büyümesinde de önemli bir rol oynamıştır. 
Bu çalışmada 1980-2021 yılları arasında dış ticaretin Cezayir'in ekonomik büyümesine katkısı incelenmektedir.  Çalışmanın ilk bölümünde dış ticaret ve ekonomik büyümenin kavramsal ve teorik çerçevesi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Cezayir ekonomisi hakkında bilgiler sunulmuştur. Üçüncü bölümde, Cezayir'de ve diğer ülkelerde dış ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi inceleyen literatür araştırmasına yer verilmiştir. Uygulamalı kısım olan dördüncü bölümde, Cezayir'de dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisine yönelik ekonometrik bir çalışma yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise ampirik çalışmanın sonuçları değerlendirilerek, dış ticaret yapısının Cezayir ekonomisinin gelişimine önemli katkı sağlayan bir yapıya kavuşturulması için uygulanması gereken politikalar ve alınması gereken makro ekonomik tedbirler hakkında görüş ve önerilere yer verilmiştir.
Çalışmada gayri safi yurtiçi hasıla, ihracat ve ithalat değişkenlerine ait verilerin elde edilebilme durumu göz önüne alınarak, 1980-2021 dönemi analize dahil edilmiştir. Çalışmada zaman serisi ve VAR yöntemi kullanılmıştır. Ekonometrik analiz bölümünde öncelikle birim kök testleri uygulanmış ve değişkenlerin birinci dereceden durağanlık koşulunu sağladığı tespit edilmiştir. Ardından, Johansen Eşbütünleşme Testi yapılmıştır. Analizde en az iki eşbütünleşme ilişkisinin olduğu belirlenmiştir. Daha sonra, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve varlığını belirlemek için Granger nedensellik testi yapılmıştır. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre, ihracattan ekonomik büyümeye ve ekonomik büyümeden ihracata iki yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bununla birlikte, ithalattan ekonomik büyümeye tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunurken, ithalat ve ihracat arasında bir ilişki tespit edilememiştir.
Anahtar Kelimeler: Cezayir  Ekonomisi, Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme, İhracat, İthalat.

Abstract:
Currently, no country can meet all its needs on its own. Therefore, countries import needed goods and services, while exporting their surplus. Thus, international trade contributes to meeting people's needs, as well as to foster production growth and economic development. 
Algeria has witnessed significant economic transformations in the past 50 years. Economic policies were initially based on central planning. Later on, free-market policies were introduced. Finally, with the impact of globalization, Algeria began to pursue policies that included membership in various international organizations and greater integration into the world economy. These undergone transformations along with increased foreign trade have played an important role in Algeria's economic growth. 
This study examines the contribution of foreign trade to Algeria's economic growth between 1980 and 2021. The first section provides information on the conceptual and theoretical framework of foreign trade and economic growth. The next section presents information data on the Algerian economy. In the third section, we review the literature regarding the relationship between foreign trade and economic growth in Algeria and other countries. Afterwards, we discuss in the fourth section the applied part of this study, where an econometric investigation is conducted on the impact of foreign trade on the economic growth in Algeria. In the conclusion section, the results of the empirical study are evaluated, and suggestions are made regarding policies and macroeconomic measures that need to be implemented to make the foreign trade structure a significant contributor to Algeria's economic development.
Based on available data regarding gross domestic product, export, and import, our analysis included time series and VAR methods to understand various relationships between the variables. First, unit root tests were applied, and it was determined that the variables met the first-order stationary condition. Then, the Johansen Cointegration Test was performed, and it was determined that there were at least two cointegration relationships. Next, the Granger causality test was conducted to determine the direction and presence of the relationship between variables. According to the results of the Granger causality test, there was a two-way causality relationship between exports and economic growth, and a one-way causality relationship between imports and economic growth. However, no relationship was found between imports and exports.
Keywords: Algerian Economy, Foreign Trade, Economic Growth, Export, Import.