Karagedik-ahiboz (Gölbaşı-Ankara) yöresi volkanik kayaçlarının petrolojisi
Petrology of volcanic rocks from karagedi̇k-ahi̇boz district, Gölbaşı-Ankara
Yazar: YASEMİN HATİCE CEHDİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KÜRŞAD ASAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Bölümü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mineraloji Petrografi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Karagedik-Ahiboz (Gölbaşı-Ankara) yakın civarında ortaç-asidik lavlar ve bunların piroklastiklerinden oluşan Neojen yaşlı volkanik kayaçlar yüzeylemektedir. İncelenen volkanitler Elmadağ volkanik kompleksinin (EVK) en güney ucunda yer almaktadır.
Kayaçlar mikrolitik porfirik, hyalo mikrolitik porfirik, hyalopilitik, trakitik dokulu olup, başlıca altere olivin, klinopiroksen (ojit), amfibol (magnezyo-hastingsit), plajiyoklas (andezin-labrador), alkali feldispat (anortoklas-sanidin) ve daha az Fe-Ti oksitlerden oluşmaktadır.
İncelenen volkanik kayaçlar bazaltik trakiandezit, andezit ve dasit bileşiminde olup, subalkali (kalk-alkali/toleyitik geçişi) karakterlidirler. K2O içeriklerine göre, bazaltik trakiandezitler yüksek-K kalk-alkali, andezit ve dasitler orta-K kalk-alkalidir. Ana oksit ve iz element değişimleri kayaçlar içinde gözlenen fenokristal fazların fraksiyonlaşmasıyla ilişkili olup, olivin + klinopiroksen + plajiyoklas + Fe-Ti oksit + apatit fraksiyonlaşmasına işaret eder. Volkanitler, yitimle ilişkili kayaçlar için tipik olan büyük iyon yarıçaplı element (BİYE), Th, U ve hafif nadir toprak element (HNTE)'lerce zenginleşme ve negatif Nb, Ta, Ti anomalileri gösterirler. Volkanik kayaçlar HNTE'lerce zenginleşmiş (LaN/LuN= 15-22), yatay ANTE dağılımlı NTE desenlerine sahiptirler. Kayaçlar Sr-Nd izotopik bileşimleriyle (87Sr/86Sr(i):0.70497-0.70533, 143Nd/144Nd(i):0.51268-0.51272) toplam yerküre rezervuarına benzerlik göstermektedirler. Volkanitler ana oksit, iz element ve Sr-Nd izotopları bakımından Elmadağ Volkanik Kompleksi (EVK) kayaçlarına oldukça benzer olup, EVK'nın güneydeki devamı olarak değerlendirilmektedir. 
Jeokimyasal ve jeolojik veriler beraber değerlendirildiğinde, kayaçların ana magmasının eski bir yitimden etkilenmiş manto kaynağından türediğine ve bu ana magmanın sonraki fraksiyonel kristalleşme ağırlıklı farklılaşmaya uğradığına işaret etmektedir.

Abstract:
The Neogene volcanic rocks composed of intermediate to felsic lavas and their pyroclastites outcrop in the vicinity of Karagedik-Ahiboz (Gölbaşı-Ankara). 
The rocks display microlitic porphyric, hyalo-microlitic porphyric, hyalopilitic, trachytic texture and include mainly altered olivine, clinopyroxene (augite), amphibole (magnesio-hastingsite), plagioclase (andesine-labradorite), alkali feldspar (anortoclase-sanidine) and rarely Fe-Ti oxide.
The investigated volcanic rocks are composed of basaltic trachyandesite, andesite and dacite with subalkaline (i.e. calc-alkaline/tholeiitic transition) tendency. Basaltic trachyandesites are high-K calc-alkaline, but andesites and dacites are medium-K calc-alkaline according to K2O contents. Variations of major and trace elements are related to fractionation of phenocrysts phases observed in the rocks, and indicate fractionation of olivine + clinopyroxene + plagioclase + Fe-Ti oxide + apatite. The volcanites exhibit enrichments in large ion lithophile elements (LILE), Th, U and light rare earth elements (LREE) with negative Nb, Ta, Ti anomalies, which is typical of subduction-related lavas. The investigated volcanic rocks have enriched LREE (LaN/YbN: 15-22)  and relatively flat HREE patterns. Sr-Nd isotopic compositions (87Sr/86Sr(i):0.70497-0.70533, 143Nd/144Nd(i):0.51268-0.51272) of the rocks resemble those of Bulk Earth reservoir. The investigated volcanic rocks are similar to rocks from the Elmadağ Volcanic Complex (EVC) in terms of major oxide, trace element and Sr-Nd isotopes, suggesting that they are southern extension of EVC.  
The geochemical data together with geological data point out the parental magmas of the rocks were derived from a mantle source affected by older subduction, and then these parental magmas experienced fractional crystallization-dominated differentiation.