Erkek kuzularda hormonların doğumdan pubertaya kadar değişimleri
Changes of hormones in male lambs from birth to puberty
Yazar: NAGEHAN DEMİR ÖZGÖKÇEN
Danışman: PROF. DR. BEHİÇ SERPEK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Doğum = Delivery ; Ergenlik = Puberty ; Erkek kuzular = Male lambs ; Folikül uyarıcı hormon = Follicle stimulating hormone ; Hormonlar = Hormones ; Koyunlar = Sheep ; Kuzular = Lambs ; Lüteinleştici hormon = Luteinizing hormone ; Prolaktin = Prolactin ; Testosteron = Testosterone

Özet:
Hayvancılıkta teknolojinin gelişmesi ile erkek kuzulardan en erken dönemde kaliteli verim almak, döl verimi ve bireysel performansı artırmak, puberta dönemi ile ilgili sorunlara erken süreçte çözüm bulmak amacıyla, hormonların doğumdan pubertaya kadar değişimlerinin ve bu hormonların birbirleri ile etkileşimlerinin bilinmesi gerekmektedir.
Çalışmada Merinos ırkından 10 adet erkek kuzu kullanılmıştır. Doğumu izleyen 12 hafta boyunca her hafta, sonrasında her 15 günde bir kan örnekleri alınmış ve kan alımı kuzular bir yaşına gelinceye kadar sürdürülmüştür. Çalışmada kazanılan plazma örneklerinden LH, FSH, testosteron ve prolaktin düzeyleri Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemiyle ölçülmüştür.
Araştırmada doğumdan hemen sonra ölçülen ortalama plazma LH düzeyleri izleyen günlerde giderek azalmış ve bu düşme 7. haftaya kadar sürmüştür. 7. haftadan sonra tekrar başlayan düzeylerdeki artış 23. haftada pik değerlere ulaşmış ve 35. haftada en üst düzeyine ulaştıktan sonra giderek gerilemiştir. 23. ve 35. haftalar arasında görülen bu artışların istatistik açıdan anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Plazma FSH düzeyleri doğum gününü izleyen günlerde istatistik açıdan önemli görülmese de azalmış, 19. haftada tekrar yükselmeye başlamış ve 23. haftada en yüksek dereceye ulaşmıştır. Ancak bu artışlar LH' da olduğu gibi istatistik açıdan önemli bulunmamıştır. Plazma Prolaktin konsantrasyonları doğum günü yüksek bulunurken giderek azalmış ancak bu azalma istatistik açıdan anlamlı bulunmamıştır. 7. haftadan sonra düzeyler doğumdaki düzeylere yaklaşmış ve düzeyler 34. haftaya kadar yüksek seyretmiştir. Daha sonra biraz gerileyen plazma prolaktin konsantrasyonları araştırma sonuna kadar aynı seviyede seyretmiştir. Ancak tüm bu değişimler istatistik açıdan anlamlı bulunmamıştır. Ölçülemeyecek düzeylerde seyreden plazma testosteron düzeyleri 10. haftadan başlayarak giderek yükselmiş, 25. haftadan sonra iyice artan düzeyler 35. haftada en yüksek değere ulaşmış ve testosteron değerlerindeki bu artış istatistik açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05).
Çalışmada ölçülen Merinos ırkı kuzuların plazma LH, FSH, prolaktin ve testosteron düzeylerin arasındaki ilişkilerin incelenmesinde LH ile FSH, prolaktin ile testosteron, FSH ile prolaktin arasında istatistik açıdan çok önemli pozitif bir ilişkinin varlığı gözlenirken (p<0,001), testosteron ile prolaktin anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı (p>0,037) tespit edilmiştir.
Sonuç olarak erkek kuzularda sadece LH düzeylerinin artışı ile başlayan testosteron düzeylerindeki artışların, düşük seyreden LH düzeyleri yanı sıra FSH düzeylerince de düzenlendiği ve pubertaya giriş için LH, FSH ve testosteron düzeyleri arasındaki koordinasyon için önemli olduğu söylenebilir.
  Anahtar Sözcükler: Erkek kuzu, Folikül stimülan hormon, Luteinizan hormon, Prolaktin, Testosteron.

Abstract:
It is necessary to know the changes of hormones from birth to puberty and interactions of these hormones between each other in order to get high quality efficiency from male lambs at the earliest period with the development of technology in animal husbandry, increase productivity and individual efficiency and find early solutions for the problems related to puberty.
In this study, 10 lambs from Merino lambs were used. Bloods samples were taken every week during the 12 weeks following birth, later on once every 15 days and taking blood samples was continued until the lambs reach the age of one. Levels of LH, FSH, testosterone and prolactin are measured by Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) method.
In the study, plasma LH level, which was measured shortly after birth decreased gradually and such decrease continued until the week 7. Increase in levels, which begun at the week 7 reached their peak values at the week 23 and decreased gradually after reaching the top level at the week 35. These increases between the week 23 and 35 were detected as statistically significant (p<0.05). Plasma FSH levels decreased in the days following the day of birth, although not statistically significant, started to increase at the week 19 and reached at its top level at the week 23. However, such increases were not detected as statistically significant as were in LH. Plasma Prolactin concentrations were gradually decreased when they were detected as high at the day of birth, but this decrease was not detected as statistically significant. After the week 7, levels were closer to the levels at the birth and remained high until the week 34. Plasma prolactin concentrations, which regressed slightly afterwards, remained at the same level until the end of the study. However, all these changes were not detected statistically significant. Plasma testosterone levels, which were unmeasurable increased gradually from the week 10. The levels, which increased rapidly after the week 25 reached the highest value at week 35 and this increase in testosterone values was detected as statistically significant (p <0.05).
In studying of relation between LH, FSH, prolactin and testosterone levels of the lambs from Merino race measured in this study, it was observed that there is a statistically very important positive relation between LH and FSH, prolactin and testosterone, FSH and prolactin (p<0.001), and it was detected that there is no statistically significant relation (p>0,037) between testosterone and prolactin.
In conclusion, it could be concluded that the increases in testosterone levels, which are initiated only by the increase of LH levels in male lambs, are important for coordination between LH, FSH and testosterone levels for reaching puberty as well as low levels of LH, regulated by FSH levels.
Keywords: Male lamb, Follicle stimulated hormone, Luteinizing hormone, Prolactin, Testosterone.