Yeşilırmak nehrinde bazı su kalitesi parametrelerin trend analizi ve değerlendirilmesi
Trent analysis and evaluation of some water quality parameters in yeşilirmak river
Yazar: ELİF SÜRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. YASİN DEMİR
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Akarsular = Streams ; Su kalitesi = Water quality ; Sulama = Irrigation ; Yeşilırmak Havzası = Yeşilırmak Basin

Özet:
Yeşilırmak Nehrinde Bazı Su Kalitesi Parametrelerin Trend Analizi ve Değerlendirilmesi Su bütün canlıların yaşamlarını sürdürebilmesi için hayati bir öneme sahiptir. Artan
nüfusla birlikte ekosistemde meydana gelen değişimler su kaynaklarının korunmasını ve
izlenmesini zorunlu hale getirmiştir. Doğal veya suni etkiler neticesinde herhangi bir
bölgedeki su miktarında ve kalitesinde meydana gelen değişimlerin belirlenmesi
sürdürülebilirlik için önemlidir. Bu çalışmada Yeşilırmak nehrinin tarımsal sulama
açısından bazı su kalite parametreleri araştırılarak trend analizi yapılmıştır. Bu amaç
doğrultusunda Yeşilırmak nehrinin Samsun ili Çarşamba ilçesinde bulunan 47-00-27 nolu
Su kalitesi gözlem istasyonunda Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından analiz edilen
parametreler kullanılmıştır. Çalışma kapsamında 1995-2015 yılları arasında belirlenmiş
olan akım, pH, elektriksel iletkenlik, sodyum, kalsiyum, magnezyum, potasyum, klor,
karbonat, bikarbonat, sülfat, bor, sodyum absorbsiyon oranı ve yüzde sodyum
parametreleri kullanılmıştır. Çalışmada parametrelerin trend analizi için, parametrik ve
non-parametrik analizlerde yaygın olarak kullanılan Mann-Kendall yöntemi
kullanılmıştır. Trend analizi sonuçları anlamlılık düzeyine beş sınıfta
değerlenlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre suyun debisinde ocak ayında, pH ve
karbonat içeriğinde ise şubat ayında anlamlı pozitif trend meydana gelmiştir. Suyun
elektriksel iletkenlik değeri ile kalsiyum+magnezyum içeriğinde ocak ayında anlamlı
negatif trend meydana gelmiştir. Diğer sonuçlarda anlamlı bir trend tespit edilmemiştir.
Sulama sezonu olan aylarda anlamlı trendlerin olmaması dikkat çekmiştir.

Abstract:
Trent Analysis and Evaluation of Some Water Quality Parameters in Yeşilırmak River Water is of vital Water is of vital importance for all living things to survive. Changes in the ecosystem
along with the increasing population have made it necessary to protect and monitor water
resources. Determining the changes in water quantity and quality in any region as a result
of natural or artificial effects is important for sustainability. In this study, some water
quality parameters of the Yeşilırmak River in terms of agricultural irrigation were
investigated and a trend analysis was made. For this purpose, the parameters analyzed by
the State Hydraulic Works (DSİ) at the Water quality observation station numbered 47-
00-27 located in Çarşamba district of Samsun province of Yeşilırmak river were used.
Within the scope of the study, current, pH, electrical conductivity, sodium, calcium,
magnesium, potassium, chlorine, carbonate, bicarbonate, sulfate, boron, sodium
absorption rate and percent sodium parameters determined between 1995 and 2015 were
used. In the study, the Mann-Kendall method, which is widely used in parametric and
non-parametric analyses, was used for trend analysis of the parameters. Trend analysis
results were evaluated in five levels of significance. According to the analysis results, a
significant positive trend occurred in water flow rate in January and pH and carbonate
content in February. A significant negative trend occurred in the electrical conductivity
value and calcium + magnesium content of water in January. No significant trend was
detected in other results. It was noteworthy that there were no significant trends in the
months of the irrigation season.