Sigara bıraktıktan bir ay sonra uyku kalitesindeki değişikliğin değerlendirilmesi
Evaluation of changes in the quality of sleep for A month after quitting smoking
Yazar: AHMET TEPE
Danışman: UZMAN TEVFİK TANJU YILMAZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Uyku = Sleep

Özet:
AMAÇ: Sigara kullanan 18 yaş üstü bireylerin uyku kalitelerinin Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ile değerlendirilmesi, sigarayı bıraktıktan bir ay sonra uyku kalitelerindeki değişimin saptanması ve uyku kalitesi ile ilişkili faktörlerin belirlenerek sigara bıraktırma çalışmalarında çok fazla önemsenmeyen uyku kalitesinin de dikkate alınmasını sağlamaktır.
MATERYAL METOD: Bu çalışma; verilerin iki ayrı süreçte (1-sigarayı bırakmadan önce, 2-sigarayı bıraktıktan bir ay sonra) toplandığı kesitsel tasarım tipinde bir araştırmadır. Araştırma bölgesi İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniği olarak belirlenmiştir.Veri toplama sürecinde polikliniğe 70 birey başvurmuştur. Bu bireylerden dahil edilme kriterlerine uyan 67 birey çalışmaya katılmak için gönüllü olmuş ve çalışmanın ilk aşamasına katılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasına ise; çıkarılma kriterlerine uyan 17 kişinin dışlanmasıyla kalan 50 kişi dahil edilmiştir (n=50). Araştırmanın verileri iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada; çalışma grubuna, demografik değişkenleri içeren bir anket formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği araştırıcı tarafından yüz-yüze görüşme ile Sigara Bırakma Polikliniği'nde uygulanmıştır. İkinci aşama bireyler sigarayı bıraktıktan bir ay sonra gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada da Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği Sigara Bırakma Polikliniği'nde yüz-yüze görüşme ile uygulanmıştır. Ancak ikinci aşamada polikliniğe başvurmayan 34 bireyin verileri telefonla görüşülerek toplanmıştır.
BULGULAR: Çalışma grubunun sigarayı bırakmadan önceki PUKİ değerlerine göre %56,0'ının uyku kalitesi kötü iken, %44,0'ının iyidir.Sigarayı bıraktıktan bir ay sonra ise çalışma grubunun %72,0'ının uyku kalitesi iyi iken %28,0'ının ise kötüdür.Sigarayı bırakmadan önceki ve bıraktıktan sonraki uyku kaliteleri arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0,001). Uyku kalitesi bileşenlerinden; öznel uyku kalitesi, uyku latensi, uyku bozukluğu ve gündüz işlev bozukluğunda sigarayı bırakmadan önce ve sonra arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu saptanmıştır. Bu bileşenlerin tümünde çok kötü ya da oldukça kötü diyenlerin yüzdesi azalırken, çok iyi ya da oldukça iyi diyenlerin yüzdeleri ise artmıştır. Çalışma grubu ilk ve son PUKİ değerleri ile değerlendirildiğinde uyku kalitesinin; beden kitle indeksi, medeni durum, eğitim düzeyi,kronik hastalık varlığı, ilaç kullanımı ve alkol kullanımı ile anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Sigarayı bırakmadan önce medeni durumu bekar olanlarda uyku kalitesinin kötü olma olasılığı evli olanlara göre 6,11 (1,01-36,80) kat daha yüksek bulunmuştur. Sigarayı bıraktıktan sonra ise uyku kalitesinin kötü olma olasılığının kadınlarda erkeklere göre 5,08 (1,19-21,66) kat daha yüksek olduğu anlaşılmıştır.
SONUÇ: Sigara uyku kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.Sigarayı bırakan kişilerin uyku kaliteleri artmaktadır.Uyku bozukluğu olan hastaların anamnezinde sigara kullanımı mutlaka sorgulanmalıdır.Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara ile uyku kalitesi arasındaki ilişki açısından bilgilendirilmesi sigara bırakma sürecindeki motivasyonu artıracaktır.Çalışmamızın sigara ve uyku etkileşimini konu alan tüm araştırmalara yararı olacaktır.

Abstract:
ABSTRACT
AIM: Assesment of sleep quality of individuals over the age of 18 who smoke by the Pittsburgh Sleep Quality Scale, detection of changes in sleep quality one month after smoking cessation and to determine the factors related to sleep quality. In the mean time, we also aimed to underline the importance of sleep quality in smoking cessation which is usually disregarded. MATERIEL METHOD: This work; a study of the type of cross-sectional design in which data are collected in two separate processes (1-before leaving the cigarette, 2-one month after leaving the cigarette). The research area is İzmir Tepecik Education Research Hospital Smoking Cessation Policlinic. 70 individuals applied to the polyclinic during the data collection process. 67 individuals who met the inclusion criteria from these individuals volunteered to participate in the study and participated in the first phase of work. In the second phase of the study; the remaining 50 people were included with the exclusion of 17 persons meeting the exclusion criteria (n=50). The data of the study has been collected in two stages. First stage; The study group, a questionnaire containing demographic variables, and the Pittsburgh Sleep Quality Scale were administered by the investigator in a face-to-face interview at the Smoking Cessation Policlinic. The second phase was carried out one month after the individual left the cigarette. This phase was also conducted with a face-to-face interview at the Pittsburgh Sleep Quality Scale Smoking Cessation Policlinic. But the data of 34 individuals who did not resort to polyclinic in the second phase were collected by telephone interview. FINDINGS: The study group had 56.0% poor sleep quality compared to the PUKI values before leaving the cigarette but 44.0% was good. One month after leaving smoking, 72.0% of the study group had a good sleep quality while 28.0% was worse. There is a significant relationship between sleep quality before and after smoking cessation (p <0.001). Among the sleep quality components; subjective sleep quality, sleep latency, sleep disturbance and daytime dysfunction, there was a significant relationship between before and after smoking cessation. The percentage of very bad or fairly bad is low in all of these components, while the percentage of very good or fairly good is increased. When the study group was evaluated with first and last PUKI values, There was no significant relationship with body mass index, marital status, level of education, presence of chronic illness, drug use and alcohol use. The odds of poor sleep quality among those who were married before leaving the cigarette were 6.11 (1.01-36.80) times higher than those who were married. After leaving the cigarette, it was understood that the probability of poor sleep quality was 5.08 (1.19-21.66) times higher in women than in men.
RESULTS: Smoking affects sleep quality negatively. Sleep quality of people who quit smoking increases. The use of cigarettes must be questioned in the history of patients with sleep disturbances. Informing smoking cessation polyclinic patients about the relationship between smoking and sleep quality will increase motivation in the cessation phase. All studies that involve smoking and sleep interactions in our work will be beneficial.