Üniversite, bürokrasi ve siyaset ilişkileri bağlamında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi: 1960-1980
University, bureaucracy, and politics in the context of the Faculty of Political Sciences at Ankara University: 1960-1980
Yazar: HIDIR TOK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF), Osmanlı
İmparatorluğu'nun son yüzyılında 1859'da kurulan Mekteb-i Mülkiye'nin
devamıdır. Mülkiye, modernleşme sürecinde Osmanlı bürokrasisinin
ihtiyaçlarına cevap vererek donanımlı kadrolar yetiştirmiş ve Türkiye
Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte bu önemli bir rolünü sürdürmüştür.
Mülkiye, akademik gelenek ve teorik içeriğiyle devletin ihtiyaçlarına uygun
bir eğitim kurumu olarak öne çıkmıştır. Kıta Avrupası ve Anglo-Sakson
düşünce sistemlerinden etkilenen okul, diğer eğitim kurumları üzerinde de
önemli bir etki bırakmıştır. Özellikle devlet yönetiminin gözetimi altında
bulunması, Mülkiye'nin devletle özdeşleşme geleneğini sürdürmesine neden
olmuştur. Kuruluşundan itibaren siyaset ve bürokrasiyle ilişki kuran Mülkiye,
siyasal gelişmelere karşı mesafeli bir tutum sergileyerek tarafsızlığını
korumuştur. Ancak, 1950'lerden itibaren ulusal ve uluslararası değişim
dinamikleriyle birlikte politikleşme ve aktörleşme sürecine giren SBF, 1960 ve
1970'li yıllarda önemli değişimlere uğramıştır. Çalışma, tarihsel sosyoloji ile
siyaset sosyolojisinin kavramsal araçlarını kullanarak Türkiye'deki üniversite,
bürokrasi ve siyaset alanlarının kesişim kümesinde yer alan SBF'nin
modernleşme, değişim ve politikleşme sürecini ve bunun politik ve toplumsal
etkilerini ele almaktadır.

Abstract:
Ankara University Faculty of Political Sciences (SBF) is the continuation
of Mekteb-i Mülkiye, founded in 1859 during the last century of the Ottoman
Empire. Mülkiye played a crucial role by meeting the needs of the Ottoman
bureaucracy during the modernization process and continued this role with
the establishment of the Republic of Turkey. Highlighted as an educational
institution with academic tradition and theoretical content tailored to the
needs of the state, Mülkiye has also exerted a significant influence on other
educational institutions, drawing inspiration from Continental European and
Anglo-Saxon thought systems. The close supervision by the state has led to the
perpetuation of Mülkiye's tradition of identifying with the state. From its
inception, Mülkiye has maintained relations with politics and bureaucracy,
displaying a reserved attitude towards political developments to uphold its
neutrality. However, starting from the 1950s, SBF underwent substantial
changes, including politicization and the emergence of actors, influenced by
national and international dynamics. This study employs the conceptual tools
of historical sociology and political sociology to explore the modernization,
transformation, and politicization processes of SBF, situated at the intersection
of university, bureaucracy, and political realms in Turkey, along with their
political and societal impacts.