Anadolu ve diğer kültürlerde göz motifinin sanatsal uygulamalardaki yeri
Place of the eye motif in artistic applications in anatolia and other cultures
Yazar: ADA BÜŞRA BOSTAN BAKIR
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu tez, Anadolu ve diğer kültürlerde göz motifinin sanatsal uygulamalardaki yerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Göz motifinin, tarihi boyunca farklı kültürlerde nasıl bir sembol haline geldiği ve bu sembolizmin ardındaki anlamlar incelenmiştir. 
Araştırmanın ilk bölümünde, Horus'un gözü ve nazara karşı korunma için kullanılan göz sembolü gibi ikonik örnekler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu sembollerin tarihsel kökenleri, kültürel bağlamları ve bu bağlamlarda nasıl algılandıkları açıklanmıştır. Özellikle Horus'un gözü, antik kültürlerde koruyucu bir sembol olarak öne çıkarken, Amerikan dolarının üzerindeki her şeyi gören göz sembolü, modern toplumlarda güç ve gözetim sembolü olarak değerlendirilmektedir.
Tezin ikinci bölümünde, günümüzde birçok markanın ve sanatçının göz motifini nasıl kullandığına dair örnekler sunulmuştur. Moda, grafik tasarım, seramik ve dövme tasarımları ve çağdaş sanat gibi çeşitli alanlarda göz motifinin estetik ve sembolik kullanımları incelenmiştir. Bu bölümde, göz motifinin ticari ve sanatsal değerinin yanı sıra, bu kullanımın tüketici üzerindeki etkileri de değerlendirilmiştir.
Son bölümde ise araştırmacının kendi deneysel çalışmaları ve bu çalışmaların sanatsal yorumları yer almaktadır. Bu çalışmalar, göz motifinin evrensel bir sanat öğesi olarak sürekliliğini ve günümüz sanatında nasıl yeni anlamlar kazandığını göstermektedir.
Bu tez, göz motifinin sanatsal ve kültürel bir sembol olarak tarihsel süreçteki gelişimini ve modern sanattaki yerini ortaya koyarak, bu motifin evrensel bir sanat dili haline gelmesini ve toplumlar üzerindeki etkisini gözler önüne sermektedir.

Abstract:
This thesis comprehensively examines the place of the eye motif in artistic applications within Anatolian and other cultures. It explores how the eye motif has become a symbol throughout history in different cultures and the meanings behind this symbolism.
In the first part of the research, iconic examples such as the Eye of Horus and the eye symbol used for protection against the evil eye are analyzed in detail. The historical origins of these symbols, their cultural contexts, and how they are perceived within these contexts are explained. Particularly, the Eye of Horus stands out as a protective symbol in ancient cultures, while the all-seeing eye on the American dollar bill is considered a symbol of power and surveillance in modern societies.
The second part of the thesis presents examples of how many contemporary brands and artists use the eye motif. The aesthetic and symbolic uses of the eye motif in various fields such as fashion, graphic design, ceramics, tattoo designs, and contemporary art are examined. This section evaluates not only the commercial and artistic value of the eye motif but also its impact on consumers.
The last section includes the researcher's own experimental studies and artistic interpretations of these studies. These works show the continuity of the eye motif as a universal art element and how it has gained new meanings in today's art.artistic element and how it has gained new meanings in contemporary art.
This thesis reveals the historical development of the eye motif as an artistic and cultural symbol and its place in modern art, highlighting its evolution into a universal artistic language and its impact on societies.