Sağlıklı Menopoz Hemşirelik Bakım Modeli'nin geliştirilmesi ve uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi
Development of Healthy Menopause Nursing Care Model and Evaluation of application results
Yazar: CANAY ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. HATİCE YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu doktora tez çalışmasında Sağlıklı Menopoz Hemşirelik Bakım Modeli
(SMHBM)'ni geliştirip uygulamak ve etkinliğini değerlendirmek amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Randomize, kontrollü ve deneysel olarak tasarlanıp uygulanan bu çalışma
İzmir ilinde bulunan bir Eğitim Araştırma Hastanesinin Jinekoloji Polikliniğinde 15.03.2021-
15.12.2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışma kapsamına peri-post menopozal
süreçteki 50'si çalışma, 53'ü kontrol grubu olmak üzere 103 kadın alındı. Çalışma grubundaki
kadınlara geliştirilen Sağlıklı Menopoz Hemşirelik Bakım Modeli uygulandı. Modelin
etkinliğinin değerlendirilmesinde, Veri Toplama Formu, Sağlıklı Menopoz Hemşirelik Bakım
Modeli Tanılama Formu, Sağlıklı Menopoz Hemşirelik Bakım Süreci Hemşirelik Tanıları-
Hemşirelik Uygulamaları formu, Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) ve
Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği -II (SYBDÖ-II) kullanıldı.
Bulgular: Yapılan değerlendirmede çalışma grubundaki kadınların yaş ortalaması 49.6±4.1,
kontrol grubundakilerin 50,0± 4,3tü, eğitim düzeyi dışında diğer sosyo-demografik ve
menopoza ilişkin özellikler açısından iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Çalışma
grubundaki kadınlarda SMHBM doğrultusunda verilen hemşirelik bakımı sonrası; doğru
şekilde KKMM yapmanın %23,80'ten %100'e, menopozal semptomlarla baş etmeye yönelik
uygulama oranının %50'den %100'e çıktığı, üriner inkontinans oranının %62'den %18'e,
beden kitle indeksi ortalamasının 29,72'den 28,83'e düştüğü görüldü (p<0,05-0,001).
SMHBM uygulaması öncesi çalışma grubuna konulan hemşirelik tanılarının oranlarında
anlamlı düzeyde düşme saptandı (p<0,01-p<0,001). MSDÖ ve SYBDÖ-II puanlarındaki
değişimçalışma grubundaki kadınların lehine olup SMHBM doğrultusunda verilen bakımın
büyük oranda etkili olduğu görüldü (ƞ2>0,14).
Sonuç: Elde edilen sonuçlara göre SMHBM göre verilen bakımın; kadınların menopoz
semptomları ile etkili şekilde baş etmede, sağlıklı yaşam biçimi davranışı geliştirmede ve
etkili olduğu SMHBM'nin kadın sağlığı üzerinde etkili olmasının yanı sıra Doğum ve Kadın
Hastalıkları Hemşireliğinin bir alt dalı olarak menopoz hemşireliğinin bakım uygulamalarında
ve bakımın bilimini geliştirmede katkı sağlayacağı söylenebilir.

Abstract:
Objective: The aim of this doctoral thesis study was to develop and implement the Healthy Menopause Nursing Care Model (HMNCM) and evaluate its effectiveness.
Materials and Methods: This randomized, controlled, and experimental study was conducted at the Gynecology Polyclinic of an Education Research Hospital in Izmir province, Turkey, between March 15, 2021, and December 15, 2021. A total of 103 women, 50 in the study group and 53 in the control group, during the peri-postmenopausal period were included in the study. The Healthy Menopause Nursing Care Model, developed by the researchers, was implemented for the women in the study group. For the evaluation of the model's effectiveness, data were collected using a Data Collection Form, Healthy Menopause Nursing Care Model Diagnosis Form, Healthy Menopause Nursing Care Process Nursing Diagnoses-Nursing Practices form, Menopause Symptoms Assessment Scale (MRS), and Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II (HLBS-II).
Results: In the assessment, no significant difference was observed between the study group (mean age: 49.6±4.1) and the control group (mean age: 50.0±4.3), except for educational level (p>0.05). Following implementation of the Healthy Menopause Nursing Care Model (HMNCM), significant improvements were noted in the study group: correct Kegel exercise performance increased from 23.80% to 100%, coping with menopausal symptoms rose from 50% to 100%, urinary incontinence decreased from 62% to 18%, and mean body mass index decreased from 29.72 to 28.83 (p<0.05-0.001). Pre-HMNCM, nursing diagnosis rates significantly decreased in the study group (p<0.01-p<0.001). Changes in Menopause Symptoms Assessment Scale (MRS) and Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II (HLBS-II) scores favored the study group, indicating the HMNCM's substantial efficacy (ƞ2>0.14).
Conclusion: Based on the obtained results, it can be concluded that care provided according to the Healthy Menopause Nursing Care Model effectively helps women cope with menopausal symptoms, develop healthy lifestyle behaviors, and contributes to the field of menopause nursing care as a sub-discipline of Obstetrics and Gynecological Nursing, enhancing the science of care delivery.