Kriz dönemlerinde medya ve yaşlılık: Televizyon haberlerinin yaşlı bireyler üzerine etkisi
Media and old age in times of crisis: The impact of television news on older adults
Yazar: ZEHRA BALKANOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELDA İÇİN AKÇALI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Televizyon haberleri = Television news ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Elderly

Özet:
Covid-19 salgın sürecinde medya, 65 yaş ve üzeri bireylere getirilen kısıtlamaların 
aktarılmasında önemli bir araç haline gelirken, aynı zamanda bu kısıtlamaları yaşayan 
bireylerin deneyimlerinin keşfedilmesi de büyük önem kazanmıştır. Medyanın, güç ve 
iktidar ilişkilerine bağlı olması nedeniyle 65 yaş ve üzeri bireylere yönelik kısıtlamaları 
aktarma biçimleri de ana haber bültenlerinin yayınlandığı kanallara göre farklılık 
göstermektedir. Bu farklılıklar, toplum içinde ortak duyuya dair tarafsız bir yaşlılık algısı 
oluşturulmasını da zorlaştırmaktadır. Bu noktada çalışmanın konusu; medyada, güç ve 
iktidar ilişkileri içinde Covid-19 sürecinde, yaşlılık algısının ana haber bültenleri 
aracılığıyla nasıl oluşturulduğu, yaşlı bireylerin ise yaşlılık algılarını nasıl 
geliştirdikleridir.
Bu çalışmanın amacı; Covid-19 döneminde uygulanan, 65 yaş ve üzeri sokağa 
çıkma kısıtlamalarında medyanın, ana haber bültenlerinde yaşlılık üzerinden ortak 
duyuyu nasıl oluşturduğunu, nasıl aktardığını inceleyerek ve yaşlı bireylerin baskı altında 
kalmadan kendi yaşamlarına, topluma, medyaya, kısıtlamalara dair düşüncelerini, 
deneyimlerini ortaya çıkararak, salgın dönemlerinde ortak duyu kapsamında oluşturulan 
toplumsal ilişkilere yönelik kodları belirlemektir.
Covid-19 döneminde uygulanan, 65 yaş ve üzeri sokağa çıkma kısıtlamalarında 
medyanın, ana haber bültenlerinde yaşlılık üzerinden ortak duyuyu nasıl oluşturduğunu, 
nasıl aktardığını inceleyerek ve yaşlı bireylerin kendi yaşamlarına, topluma, medyaya, 
kısıtlamalara dair düşüncelerini, deneyimlerini ortaya çıkararak, salgın dönemlerinde 
ortak duyu kapsamında oluşturulan, toplumsal ilişkilere yönelik kodları belirlemektir.
Tez çalışması kapsamında iki farklı aşamadan oluşan araştırma 
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında içerik analizi yönteminden 
faydalanılarak 65 yaş ve üzeri bireylerin sokağa çıkma yasağına ilişkin televizyonlarda 
yayınlanan ana haber bültenleri (Atv, Fox TV, Show Tv) analiz edilmiştir. Analiz 
sonucunda 6 ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar; "Haberde İçerik ve Söz Sahipliği", "65 
ii
Yaş + Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Politik Enformasyonu", "Haber Spikerinin 65 Yaş+ 
Sokağa Çıkma Kısıtlamalarına Bakışı", "65 Yaş+ Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Uzman 
Görüşleri ile Değerlendirilmesi", "65 Yaş+ Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Bütüncül 
Değerlendirmesi", "Yasakların Reddinin Toplumsal Çatışma Boyutu" olarak ifade 
edilmiştir. İkinci araştırmada ise amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 21 katılımcıyla 
(67 yaş ve üzeri) derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda 
elde edilen veriler, bilgisayar destekli Maxqda programı ile kodlanmıştır.
Araştırmanın birinci aşamasında, her kanalın kendi yayın politikalarına göre 65 
yaş ve üzeri bireylerin sokağa çıkma yasağını ele aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu 
durum, ana haber bültenlerinin yaşlılığa dair ortak duyuyu kendi yayın politikaları 
doğrultusunda şekillendirdiklerini göstermektedir. Aynı zamanda yaşlı bireyler üzerinde 
tahakküm oluşturacak algının da beslendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın ikinci aşamasında ise 7 ana temaya ulaşılmış olup, bu temalar; 
"Pandemisiz Günlerde Yaşamda Var Olma Mücadelesi", "Yaşam Boyu Medya Serüveni",
"Yaşlanma Sürecinde Yaşlılık Dönemini Anlamlandırma", "Yaşam ve Toplum 
Değerlendirmesi", "65 Yaş Üzeri Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının Sınıfsal Deneyimi", "65 
Yaş+ Bireylerin Kısıtlamalar Sürecindeki Enformasyon Yorumu" ve "65 Yaş+ Sokağa 
Çıkma Kısıtlamalarının Yaşanmışlıklar ile Değerlendirilmesi" olarak belirlenmiştir. 
Temalar değerlendirildiğinde ise yaşlı bireylerin kendilerini toplumun aktif bir sınıfı 
gördükleri, medyaya dair algılarının ise yıllar içinde olumsuz yönde dönüştüğü (özellikle 
pandemi döneminde bunun belirginleştiği) sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
During the Covid-19 pandemic, the media became an important tool for conveying 
the restrictions imposed on individuals aged 65 and over. It also gained significant 
importance in exploring the experiences of individuals undergoing these restrictions. 
However, since the media is influenced by power and power relations, the ways in which 
restrictions on individuals aged 65 and over are conveyed differ according to the channels 
broadcasting the main news bulletins. These differences make it challenging to create an 
unbiased perception of old age within society.
The aim of this study is to determine the codes for social relations created within 
the scope of common sense during the pandemic period by examining how the media, 
through the lens of old age, created and conveyed common sense in the main news 
bulletins during the Covid-19 lockdowns, and by revealing the thoughts and experiences 
of elderly individuals about their own lives, society, media, and restrictions without being 
under pressure.
In line with this purpose, a research consisting of 2 different stages was carried 
out within the scope of the thesis study. In the first stage of the research, content analysis 
method was used to analyse the main news bulletins (Atv, Fox TV, Show TV) broadcasted 
on television regarding the curfew of individuals aged 65 and over. As a result of the 
analysis, 6 main themes were reached. These themes are; "Content and Speech Ownership 
in the News", "Political Information of the 65+ Curfew Restrictions", "News Announcer's 
View of the 65+ Curfew Restrictions", "Evaluation of the 65+ Curfew Restrictions with 
Expert Opinions", "Holistic Evaluation of the 65+ Curfew Restrictions", "Social Conflict 
Dimension of the Rejection of the Curfews". In the second research, in-depth interviews 
were conducted with 21 participants (aged 67 and over) determined by the purposeful 
sampling method. The data obtained as a result of the interviews were coded with the 
computer-aided Maxqda programme.
iv
In the first stage of the research, it was concluded that each channel addressed the 
curfew of individuals aged 65 and over according to their own broadcasting policies. This 
situation shows that they shape the common sense of old age in line with their own 
broadcasting policies. At the same time, it has been concluded that the perception that 
will create domination over elderly individuals is also fed. In the second stage of the 
research, 7 main themes were reached and these themes were determined as; "Struggle to 
Exist in Life in Pandemic-Free Days", "Lifelong Media Adventure", "Making Sense of 
Old Age in the Aging Process", "Life and Society Evaluation", "Class Experience of 
Street Restrictions Over 65", "Information Interpretation of 65+ Individuals in the 
Restrictions Process" and "Evaluation of 65+ Street Restrictions with Experiences". 
When the themes are evaluated, it is concluded that older individuals see themselves as 
an active class of society, and their perceptions of the media have transformed negatively 
over the years (especially during the pandemic period).