İç kontrol sisteminin hilenin önlenmesindeki rolünün incelenmesi üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on the role of the internal control system in the prevention of fraud
Yazar: UĞUR ÇİL
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÖZÇELİK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Hile = Fraud ; Hileli işlemler = Fraud process ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; Oteller = Hotels ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
İç kontrol, iş akışı ve süreçleri içine yerleştirilmiş; kişilerden etkilenen, işletmenin hedeflerine ulaşması durumlarında kullanılan ve makul oranlarda güvenilirlik sağlayan bir araç olarak ifade edilmektedir. İç kontrol sistemi ise işletmenin üst yönetim ve diğer tüm çalışanlarının etkilendiği bir süreçtir. İşletme içinde uygulanan tüm politika ve yöntemleri kapsamaktadır. İç kontrol sistemleri işletme varlıklarına zarar veren hata ve özellikle hilelerin tespit edilmesi ve önlenmesinde stratejik bir öneme sahiptir.
Hata, işletme faaliyetlerinde kasıt olmadan yapılan yanlışlıklardır. Hile ise, birini aldatmak ve yanıltmak için yapılan; düzen, dolap, oyun ve entrikalardır. İşletme faaliyetlerinde hile, menfaat sağlamak amacıyla işletme varlıklarına kasıtlı olarak verilen zararlardır. Hile nedeniyle işletme varlıklarında oluşan kayıplar her geçen zaman artmaktadır. Hile nedenlerini açıklayan teorilerden birisi de hile elmasıdır. Hile elması; baskı, fırsat, haklı gösterme ve kabiliyet bileşenlerinden oluşmaktadır.  
Çalışmanın amacı hilenin önlenmesinde iç kontrol sisteminin öneminin belirlenmesidir. Amaç doğrultusunda hile elması bileşenleri kapsamında otel işletmelerindeki hileler analiz edilerek, hile tespiti ve önlenmesinde iç kontrol sisteminin rolü değerlendirilmiştir.
Çalışmada doğal ortamdaki algıları, olayları, gerçek ve bütüncül bir şekilde ortaya çıkarmak için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada otel çalışanlarının, iç kontrol ve hile elması bileşenleri kapsamında hileye ilişkin görüşlerini derinlemesine inceleyebilmek için nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda; araştırma yapılan otellerde iç kontrol sistemlerinin zayıf olması baskı ve fırsat bileşenin doğmasına neden olarak hileye sebep olmaktadır. İç kontrol sisteminin yeterli olmamasından dolayı işletmede fırsat zafiyetine sebebiyet vererek hile ortamına zemin hazırlamaktadır. Hilenin özellikle nakit akışının yoğun olduğu; muhasebe, finans, satış-pazarlama ve ön büro bölümlerinde kabiliyet yeteneğine bağlı hile olayları ile karşılaşılmaktadır. Hile elmasından olan fırsat bileşeninin güven duygusundan kaynaklı ortamlarda hile vakaları ile karşılaşılmıştır. Hile yapanların kendilerine göre haklı bir mazeret üreterek hile yaptıkları tespit edilmiştir. Katılımcılara göre hile vakalarının tam olarak ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı, ancak en aza indirmek için otellerde iç kontrol sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Otel işletmeleri, İç kontrol sistemi, Hile, Hile Elması.

Abstract:
ABSTRACT
Built into internal control, workflow and processes; It is expressed as a tool that is influenced by people, used in cases where the business achieves its goals, and provides reliability at reasonable rates. The internal control system, on the other hand, is a process in which the top management and all other employees of the enterprise are affected. It covers all policies and methods applied within the enterprise. Internal control systems have a strategic importance in detecting and preventing errors and especially frauds that damage business assets.
          Errors are unintentional mistakes made in business activities. Fraud, on the other hand, is done to deceive and mislead someone; order, scam, games, and intrigues. Fraud in business activities is deliberate damage to business assets in order to gain profit. Losses in business assets due to fraud are increasing day by day. One of the theories explaining the reasons for fraud is the fraud diamond. Fraud diamond; pressure, opportunity, justification, and ability.
The aim of the study is to determine the importance of the internal control system in preventing fraud. In line with the purpose, the role of the internal control system in the detection and prevention of fraud has been evaluated by analyzing the frauds in hotel businesses within the scope of fraud diamond components.
In the study, qualitative research method was used to reveal the perceptions and events in the natural environment in a real and holistic way. In the research, a semi-structured interview form, which is one of the qualitative research methods, was used to examine the opinions of the hotel employees on fraud within the scope of internal control and fraud apple components.
As a result of the research; The weak internal control systems in the hotels surveyed cause the pressure and opportunity component to arise, leading to fraud. Due to the inadequacy of the internal control system, it causes a lack of opportunity in the business and prepares the ground for fraud. Especially where the cash flow of the fraud is intense; In accounting, finance, sales-marketing and front office departments, fraudulent incidents are encountered. There have been cases of fraud in environments stemming from the feeling of trust in the opportunity component of the cheating diamond. It has been determined that cheaters fraud by making a justified excuse according to themselves. According to the participants, it was emphasized that it is not possible to completely eliminate fraud cases, but that internal control systems in hotels should be strengthened in order to minimize them.

Keywords: Hotel businesses, Internal control system, Fraud, Fraud Diamond