Eski Çağ Doğu Anadolu'da bağcılık
Viticulture in Old Age Eastern Anatolia
Yazar: OYA TUĞCU
Danışman: DOÇ. DR. YASİN TOPALOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
"Eskiçağ Doğu Anadolu' da Bağcılık" adlı çalışmamızın konusunu oluşturan bağ, bağcılık ve bunun sonucunda ortaya çıkan üzüm meyvesinin, şarabın nerelerde, nasıl yetiştirildiği hangi aşamalardan geçtiği, Anadolu coğrafyası ve özellikle Doğu Anadolu'da hangi bölgelerde hangi dönemlerde bulunup tarıma alındığı ve gündelik yaşamda, dini ritüellerde, ekonomide, sanatta ne gibi etkilerinin olduğu yapılmış olan arkeo-botanik, filolojik ve arkeolojik çalışmalarla birlikte ele alınarak değerlendirilmiştir. Tezimiz zamansal olarak Tarih öncesinin tüm dönemleri kapsamakla birlikte ağırlıklı olarak Urartu devletinin Doğu Anadolu bölgesindeki hakimiyetini kapsayan Demir Çağı Dönemini oluşturmaktadır. Tezimizin amacı Eski Çağda Doğu Anadolu'nun zor ve çetin coğrafya şartlarına rağmen bağcılık tarımının nasıl yapıldığını anlamak ve yorumlamaktır. Bu sebeple tezimizde öncelikli olarak Doğu Anadolu coğrafyası ve bölgenin tarihsel geçmişi bölge ikliminin bağcılık tarımına etkisi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ihtiyaç hiyerarşisinde en başta olan ve insanoğlunun beslenmesinde önemli besinler arasında yer alan Asma (Üzüm) bitkisine ve bu bitkiden elde edilen şaraba dair arkeolojik bilgiler verilerek Anadolu'da hangi dönemde nerede bulunduğuna ve uygarlıkların sosyal ekonomik, kültürel hayatlarındaki yerine değinilmiştir. Ayrıca şarap türleri ve yapım tekniklerinin yanında pekmez, sirke gibi kullanım alanları hakkında bilgiler de verilmiştir. Üçüncü bölümümüzde ise Mit dünyasında Bolluk ve bereketin simgesi olan kutsal bir meyve olarak kabul edilen üzümün ve üzümden yapılan dini ritlerde tanılara sunulan Şarabın Eski çağ toplumlarının mitolojilerindeki yerine değinilmiştir. Son olarak Doğu Anadolu bölgesinde Demir Çağı Döneminin en büyük ve etkili uygarlığı olan Urartuların zor bölge coğrafyası ve olumsuz iklim koşullarına rağmen bölgede Bağcılık ve üzüm yetiştiriciliği ve şaraba dair arkeolojik veriler ele alınmıştır.

Abstract:
The vineyard, which is the subject of our study titled "Viticulture in Ancient Eastern Anatolia", viticulture and where and how the resulting grape fruit and wine are grown, what stages it goes through, the Anatolian geography and especially in which regions in Eastern Anatolia it was found and taken into agriculture, and what effects it has on daily life, religious rituals, economy and art, together with the archaeo-botanical, philological and archaeological studies carried out, Evaluated. Although our thesis covers all periods of prehistory temporarily, it mainly covers the Iron Age Period covering the dominance of the Urartu state in the Eastern Anatolia region. The aim of our thesis is to understand and interpret how viticulture agriculture was carried out despite the difficult and difficult geographical conditions of Eastern Anatolia in the Ancient Age. For this reason, in our thesis, primarily the geography of Eastern Anatolia and the historical background of the region, the effect of the climate of the region on viticulture agriculture are discussed. In the second part, archaeological information about the Vine (Grape) plant, which is at the top of the hierarchy of needs and among the important nutrients in the nutrition of human beings, and the wine obtained from this plant is given and it is mentioned where it was found in Anatolia and its place in the social, economic and cultural lives of civilizations. In addition, in addition to wine types and production techniques, information about areas of use such as molasses and vinegar is also given. In our third part, the place of the grape, which is accepted as a sacred fruit that is the symbol of abundance and abundance in the myth world, and the Wine presented to the diagnoses in the religious rites made from grapes in the mythologies of the ancient societies are mentioned. Finally, despite the difficult regional geography and adverse climatic conditions of the Urartians, the largest and most influential civilization of the Iron Age Period in the Eastern Anatolia region, archaeological data on viticulture and grape cultivation and wine in the region were discussed.