Laparoskopik sleeve gastrektomi ameliyatı ile mide rezeksiyonu sırasında alınan gastroözofagiyal yağ yastıkçığı, subkutanöz ve omental adipoz dokuda androjenik ve östrojenik reseptörlerin dağılımı ve CD36 ekspresyonu ile ilişkisi
The relationship of androgenic and estrogenic receptor distribution and CD36 expression in gastroesophageal fat pad, subcutaneous, and omental adipose tissue obtained during laparoscopic sleeve gastrectomy surgery and gastric resection
Yazar: ALPEREN HALİL HAYLA
Danışman: PROF. DR. SEMİN MELAHAT FENKCİ
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Obezite, günümüzün ve geleceğimizin önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ana patolojik 
mekanizma, artan enerji girdisine fizyolojik yanıt veremeyip hipertrofi ile büyüme gösteren 
yağ dokusudur. Santral yağlanma da denilen, özellikle iç organlar etrafında oluşan yağlanma 
ile organ ve sistem hasarı gelişir, ilerleyen süreçte organ yetmezliği ile sonuçlanabilir. Süreç 
içerisinde diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT), metabolik sendrom (MS) gibi pek 
çok sistemik hastalık görülebilir. Östrojen östrojen reseptörü-1(ESR1) ve östrojen reseptörü-2 
(ESR2) ile, androjenler androjen reseptörü(AR) ile ve CD36 da CD36 reseptörü ile yağ doku 
ve lipid metabolizması üzerine etkileri ile obeziteye etki eder. Cinsiyet farklılığı, menopoz, 
gebelik, ilaç kullanımı gibi faktörler reseptörlerin ekspresyonunu modifiye ederek obeziteye 
yol açabilir. Bu çalışmada, obezite cerrahisi olan hastalardan aldığımız numuneler ile 
obezitede farklı yağ doku bölgeleri ile ESR1, ESR2, AR ve CD36 ile cinsiyet farklılığı 
arasındaki ilişkiyi açıklamayı amaçladık.
Çalışmaya obezitesi olan 33 erkek ve kadın hasta dahil edilmiştir. Hastaların cerrahi 
öncesi antropometrik ölçümleri ve laboratuvar verileri not edilmiştir. Operasyon sırasında 
alınan üç farklı yağ doku bölgesine göre 33 hasta kendi içerisinde periton, periperiton ve cilt 
altı olarak gruplandırılmış, biyokimyasal parametreleri ve reseptör ekspresyon düzeyleri ile 
adiposit çapları ve cinsiyet bazında karşılaştırılmaları yapılmıştır. Elde edilen dokular 
öncelikle histolojik olarak işlenmiş ve mikroskop altında adiposit çapları mikrometre (μm)
cinsinden ölçülmüştür. Yağ dokulardan mRNA sentezi sonrası önceden belirlenmiş primer 
dizileri kullanılarak real time-PCR metodu ile reseptör ekspresyon düzeyleri LİVAC metodu 
ile ifade edildi.
Çalışma sonucunda ESR1, ESR2 ve CD36 ekspresyonları periton, periperiton ve cilt 
altında azalan sırayla bulunmaktadır(p<0.001). AR ekspreyonları diğerlerinden farklı olarak 
en yüksek periperitonda, azalarak periton ve cilt altında bulunmaktadır(p<0.001). Periperiton 
dokuda adiposit çapları erkeklerde daha büyüktür(p=0.030). Periton grubu için ESR1 
ekpresyonu ile HOMA-IR (r=0.417, p=0.016) ve insülin (r=0.352, p=0.044) ile anlamlı pozitif
yönlü ilişki, ESR2 ekpresyonu ile HDL (r=0.376, p=0.031) arasında anlamlı pozitif yönlü
IX
X
ilişki, AR ekpresyonu ile Kreatinin (r=-0.354, p=0.043) ve Potasyum (r=-0.356, p=0.042) 
değerleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki mevcuttur. Periperiton grubunda CD36
ekpresyonu ile sodyum (Na) (r=0.459, p=0.007) değerleri arasında pozitif yönde anlamlı bir 
ilişki saptanmıştır. Cilt altı grubunda ESR2 ekpresyonu ile LDL (r=0.401, p=0.021) arasında 
pozitif yönde anlamlı, CD36 ekpresyonu ile trigliserid (TG) (r=-0.355, p=0.043) arasında 
negatif yönde anlamlı, CD36 ekpresyonu ile İnsülin (r=0.355, p=0.043) arasında pozitif 
yönde anlamlı, AR ekpresyonu ile VKİ (r=0.343, p=0.049) arasında negatif yönde, kortizol 
(r=0.384, p=0.028) arasında ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır.
Literatürde kullandığımız parametrelerin aynı çalışmada değerlendirildiği örnek çalışma 
yoktur. Çalışma verilerinin alt grup incelemelerinde benzersiz sonuçlar mevcuttur. Hasta 
sayısının sınırlı olması, kontrol grubunun olmaması nedeniyle konu özelinde daha fazla hasta 
sayısı ve dengeli cinsiyet dağılımı ile yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Obesity is a significant public health issue for both the present and the future. The 
primary pathological mechanism involves adipose tissue, which cannot respond 
physiologically to increased energy intake and thus expands through hypertrophy. Central 
adiposity, particularly the accumulation of fat around internal organs, can lead to organ and 
system damage, eventually resulting in organ failure. During this process, several systemic 
diseases such as diabetes mellitus (DM), hypertension (HT), and metabolic syndrome (MS) 
may occur. Estrogens influence obesity through estrogen receptor-1 (ESR1) and estrogen 
receptor-2 (ESR2), androgens through the androgen receptor (AR), and CD36 through the 
CD36 receptor, all affecting adipose tissue and lipid metabolism. Factors such as gender 
differences, menopause, pregnancy, and medication use can modify the expression of these 
receptors, potentially leading to obesity. In this study, we aimed to elucidate the relationship 
between different adipose tissue regions, ESR1, ESR2, AR, and CD36, and gender 
differences in obesity, using samples from patients who underwent bariatric surgery.
The study included 33 male and female patients with obesity. Preoperative 
anthropometric measurements and laboratory data were recorded. Based on the three different 
adipose tissue regions sampled during surgery, the 33 patients were grouped into peritoneal, 
periperitoneal, and subcutaneous categories. Biochemical parameters, receptor expression 
levels, adipocyte diameters, and gender comparisons were conducted. The obtained tissues 
were first processed histologically, and adipocyte diameters were measured in micrometers 
(μm) under a microscope. mRNA synthesis from adipose tissues was followed by real-time 
PCR using predetermined primer sequences, and receptor expression levels were expressed 
using the LIVAC method.
Results showed that ESR1, ESR2, and CD36 expressions were highest in the peritoneal 
region, followed by periperitoneal, and lowest in the subcutaneous region (p<0.001). AR 
expressions differed, being highest in the periperitoneal region and decreasing in the 
peritoneal and subcutaneous regions (p<0.001). Adipocyte diameters in the periperitoneal 
tissue were larger in males (p=0.030). In the peritoneal group, there was a significant positive 
XI
XII
correlation between ESR1 expression and HOMA-IR (r=0.417, p=0.016) and insulin 
(r=0.352, p=0.044), a significant positive correlation between ESR2 expression and HDL 
(r=0.376, p=0.031), and a significant negative correlation between AR expression and 
creatinine (r=-0.354, p=0.043) and potassium (r=-0.356, p=0.042). In the periperitoneal 
group, there was a significant positive correlation between CD36 expression and sodium (Na) 
levels (r=0.459, p=0.007). In the subcutaneous group, there was a significant positive 
correlation between ESR2 expression and LDL (r=0.401, p=0.021), a significant negative 
correlation between CD36 expression and triglycerides (TG) (r=-0.355, p=0.043), a 
significant positive correlation between CD36 expression and insulin (r=0.355, p=0.043), and 
a significant negative correlation between AR expression and BMI (r=0.343, p=0.049), and a 
significant positive correlation between AR expression and cortisol (r=0.384, p=0.028).
There is no precedent in the literature for a study evaluating the same parameters used 
in this study. The results include unique findings from subgroup analyses. Due to the limited 
number of patients and the absence of a control group, further studies with larger patient 
populations and balanced gender distributions are needed on this topic.