Sosyolojik perspektiften estetik cerrahi: Medikal estetik uygulamaları yoluyla bedene müdahale örneği
Aesthetic surgery from a sociological perspective: An instance of body intervention through medical aesthetic practices
Yazar: SUDE DİZDAR
Danışman: DOÇ. DR. SELİN ATALAY
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Estetik cerrahi uygulamalar biyo-teknolojinin ilerlemesiyle birlikte en iyi şekilde sonuç vermeye odaklanmıştır. Estetik cerrahinin bir kategorisi olan ameliyatsız estetikler medikal estetik olarak adlandırılmaktadır. Medikal estetik uygulamalar müdahale sonrasında daha kısa sürece iyileşme sağladığı için diğer operasyonlara göre bireylere daha fazla avantaj sunmaktadır.
Modern iktidarı tanımlarken biyo-politika kavramını kullanan Foucault bu iktidar biçiminin bedenlerden oluşan nüfusun nasıl yönetildiğine odaklanmıştır. Neoliberal yönetimselliğe göre bireyler kendi bedenlerinden kendileri sorumludur. Bedenlerin yönetimselliği önemli bir ölçüde tıbbi bilgi üzerinden yürütüldüğü düşünüldüğünde bir sosyal kontrol mekanizması olan tıp, yaşama ilişkin her konuyu düzenleme gücüne sahiptir. Önceden tıbbi bir müdahale gerektirmeyen doğal süreçlere biyo-teknolojinin gelişmesiyle birlikte günümüzde tıbbi bir bakışla yaklaşılmaktadır. Hastalık olarak tanımlanması üzerine tedavi edilmesi zorunlu kılınan bu konular tıbbileştirilmiştir. Hamilelik, doğum süreçleri, yaşlılık, estetik uygulamalar ve beden ölçüleri tıbbi süreçler olarak değerlendirilmektedir. Günümüzde kapitalizmin yarattığı tüketim kültürü beden algılarının yaratılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Sağlıklı, genç ve güzel görünmeyi hedefleyen bireylerin ideal beden inşası üzerinden belirlenen kriterlere sahip olmayı arzulamaları nedeniyle çeşitli yollara başvurduğu bilinmektedir. Bu yollardan bazıları spor faaliyetleri, diyet programları ve estetik uygulamalardır. Sağlıklı bir görüntüye sahip olmayı genç ve güzel görünmekle ilişkilendiren birey ideal bir bedene ulaşmak için çaba harcamaktadır. Kişilerin kendilerinde fark ettikleri 'ideale uymayan' noktaları müdahale edilmesi gereken bir durum olduğunu düşünmesi nedeniyle kullanım alanı artan estetik cerrahi insanın bedenine yapmış olduğu bir yatırım alanıdır.
Bu çalışmada İzmir ilinde bulunan ve medikal estetik uygulamaları yoluyla bedenine müdahalede bulunmuş 23 bireyle görüşme yapılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcılara kartopu tekniği ile ulaşılmıştır. Bulguların elde edilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla bireylere yönlendirilecek sorular için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda medikal estetik uygulamalarını tercih etmiş bireyleri anlamak ve görüşlerini değerlendirmek için fenomenolojik metot kullanılmıştır. Bireylerin görüşleri biyo-iktidar kavramı çerçevesinde değerlendirilip tıbbileştirme tartışması temelinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
Aesthetic surgery applications are focused on achieving the best results with the advancement of bio-technology. Non-surgical aesthetics, which is a category of aesthetic surgery, is called medical aesthetics. Medical aesthetic applications offer more advantage to individuals compared to other operations as they provide a shorter recovery period after the intervention.
Using the concept of biopolitics to define modern power, Foucault focused on how this form of power governs a population of bodies. According to neoliberal governmentality, individuals are responsible for their own bodies. Considering that the governance of bodies is carried out to a significant extent through medical knowledge, medicine, as a social control mechanism, has the power to regulate every issue related to life. Natural processes that previously did not require medical intervention are now seen through a medical gaze of biotechnology. These issues, which require intervention being defined as diseases, have been medicalized. Pregnancy, birth processes, old age, aesthetic applications are considered as medical processes. Today, the consumption culture created by capitalism plays an important role in the creation of body perceptions. It is known that due to the ideal body perceptions aiming to look healthy, young, and beautiful, individuals resort to various ways to meet the specified criteria. Some of these ways are sports activities, diet programs, and aesthetic applications. Individuals who associate having a healthy appearance with looking young and beautiful strive to achieve an ideal body. Aesthetic surgery is an investment that people made in their bodies when they see 'flaws' that need to be fiped.
In this study, interviews were conducted with 23 participants in Izmir province who had interventions on their bodies through medical aesthetic practices. Within the scope of the study, the participants were reached using snowball technique. In order to obtain and evaluate the findings, a semi-structured interview form was used for the questions to be directed to the individuals and in-depth interviews were conducted. In line with the purpose of the study, the phenomenological method was used to understand the individuals who preferred medical aesthetic practices and to evaluate their views. The opinions of individuals were evaluated within the framework of bio-power and assessed based on the medicalization debate.