İskenderun körfezinde D817 karayolu ve çevresindeki bitki ve toprakta ağır metal birikimi ve kirliliği
Heavy metal accumulation and pollution in plants and soil around the d817 highway in the gulf of i̇skenderun
Yazar: AHMET ÇALIK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL SANGÜN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution

Özet:
Bu çalışma, İskenderun Körfezi'nde yer alan D817 Karayolu çevresinde sanayi faaliyetlerinin ve yoğun trafik akışının bitki ve toprakta yarattığı ağır metal kirliliğini incelemektedir. Metal işleme tesislerinin bulunduğu bu bölgede çevreye yayılan metal kirliliğinin belirlenmesi amacıyla toprak ve bitki örnekleri (zeytin ve portakal yaprakları) toplanmıştır. 
Çalışmada, ICP-AES ve ICP-MS analiz yöntemleri kullanılarak alüminyum (Al), krom (Cr), manganez (Mn), demir (Fe), kobalt (Co), nikel (Ni), bakır (Cu), çinko (Zn) ve kurşun (Pb) gibi metallerin konsantrasyonları ölçülmüştür. Elde edilen veriler, toprakta özellikle Fe ve Cr gibi bazı metallerin yüksek düzeyde biriktiğini göstermiştir. En yüksek demir (Fe), değerlerinin İSDEMİR tesisine yakın toprak örneklerinde gözlemlenmesi, endüstriyel faaliyetlerin bu metalin çevre de birikimine neden olduğu düşündürmektedir. Krom ve nikel gibi metallerin de belirli mesafelerde sınır değerlere yaklaştığı gözlemlenmiş, bu durum ağır metallerin endüstriyel bölgeden uzak mesafelere dahi yayıldığını göstermiştir. Buna karşın çinko, bakır ve kurşun gibi metallerin topraktaki birikimlerinin sınır değerlerin altında olduğu tespit edilmiştir.
Bitki örneklerinden elde edilen değerlere özellikle portakal yapraklarında ağır metal birikiminin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. FAO/WHO sınır değerlerinin altında kalan bu seviyeler, bitkilerin çevredeki toprakta biriken ağır metallere karşı sınırlı bir biyo-birikim potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Zeytin yapraklarının krom gibi bazı metallerde daha düşük birikim göstermesi, bu bitkilerin çevresel kirlilikten nispeten daha az etkilendiğine işaret etmektedir.
Sonuç olarak, bu çalışma, İskenderun Körfezi ve D817 Karayolu çevresindeki endüstriyel ve trafik kaynaklı ağır metal kirliliğinin geniş bir alanda çevresel etkilere neden olduğunu ortaya koymaktadır. Toprakta yüksek metal konsantrasyonları, bu kirliliğin uzun vadede toprak sağlığını ve biyolojik çeşitliliği tehdit edebileceğini göstermektedir. Bitkilerde düşük seviyede de olsa tespit edilen ağır metal birikimi, insan tüketimi açısından risk oluşturabilecek potansiyel sağlık risklerine dikkat çekmektedir. Çalışma sonuçları, bu kirliliğin kontrol altına alınması için etkin çevresel düzenlemelere ve atık yönetimi stratejilerine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study investigates the heavy metal pollution caused by industrial activities and intense traffic flow in plants and soil along the D817 Highway in the Gulf of İskenderun. Soil and plant samples (olive and orange leaves) were collected from this region, where metal processing facilities are located, to determine the extent of metal pollution spreading into the environment.
In the study, the concentrations of metals such as aluminum (Al), chromium (Cr), manganese (Mn), iron (Fe), cobalt (Co), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), and lead (Pb) were measured using ICP-AES and ICP-MS analysis methods. The data obtained revealed that certain metals, particularly Fe and Cr, accumulated at high levels in the soil. The highest levels of iron (Fe) were observed in soil samples collected near the İSDEMİR facility, suggesting that industrial activities contribute to the accumulation of this metal in the environment. Metals such as chromium and nickel were found to approach threshold values at certain distances, indicating that heavy metals disperse to areas far from the industrial zone. However, the accumulation of metals such as zinc, copper, and lead in the soil was found to be below threshold values.
The results from plant samples revealed higher heavy metal accumulation, particularly in orange leaves. Although these levels remained below the FAO/WHO threshold values, they demonstrated that plants have a limited bioaccumulation potential for heavy metals present in the surrounding soil. The lower accumulation of some metals, such as chromium, in olive leaves suggests that these plants are relatively less affected by environmental pollution.
In conclusion, this study demonstrates that industrial and traffic-related heavy metal pollution in the Gulf of İskenderun and along the D817 Highway causes environmental impacts over a wide area. High concentrations of metals in the soil indicate that this pollution could pose long-term threats to soil health and biodiversity. The detection of low levels of heavy metal accumulation in plants, albeit limited, highlights potential health risks that could arise from human consumption. The results of the study underscore the need for effective environmental regulations and waste management strategies to control this pollution.