İkinci Dünya Savaşı dönemi'nde Türkiye'de eğitim politikası (1939 – 1945)
Education policy in Turkey period the Second World War (1939 – 1945)
Yazar: HASAN ŞENEL
Danışman: DOÇ. DR. NADİR YURTOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Dünyadaki eğitim-öğretim hizmetleri çağlar boyunca toplumların gelişmesi için önemli bir fonksiyona sahip olmuştur. Pek çok olaydan etkilenen bu hizmetler İkinci Dünya Savaşı gibi büyük bir kaostan da müteessir olarak eğitim-öğretim faaliyetlerini etkilemiştir. Bu nedenle çalışmada İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'de uygulanan eğitim politikaları ile bu politikaların etkileri üzerinde durulmuştur. Araştırmanın amacına uygun olarak ele alınan konuda doküman incelemesi yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmanın kaynak materyalini Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi Belgeleri, resmi yayınlardan; TBMM Zabıt Ceridesi, kanunlar ve tutanak dergileri, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazetesi ile dönemin süreli yayınlarından dergi ve gazetelerin yanı sıra, kitap, makale ve tezler oluşturmaktadır. Toplanan verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'nin, İkinci Dünya Savaşı'na girmeme yönünde karar almasına rağmen bu süreçten eğitim-öğretim faaliyetleri bakımından etkilendiği görülmüştür. Zira önceliğin ekonomi ve savunmaya verilmesi eğitim-öğretim hizmetlerinin ikinci planda kalması sonucunu ortaya koymuş, yetersiz bütçe nedeniyle bir kısım okullar açılamamıştır. Ayrıca okul öncesi eğitimin ilköğretim kurumlarına dönüştürülme süreci de yaşanmıştır. Bu minvalde düzenlenen Birinci ve İkinci Maarif Şûrası ile köy okullarındaki sınıf sayısı üçten beşe çıkarılmış, tek tip ders kitabı uygulamasına geçilmiş ve yükseköğretim kurumları Maarif Vekâleti'ne bağlanmıştır. Bunların yanı sıra ortaokul yetersizliğinin giderilmesi için öncelik sıralaması yapılmış, ahlak ve anadil eğitimi çalışmaları artırılmış, öğretim programları düzenlenmiş ve milli tarih ile zehirli gaz konuları müfredata eklenmiştir. Yapılan bu çalışmalar neticesinde Köy Enstitüleri gibi modeller ortaya çıkarılarak eğitim-öğretim kademelerinde iyileştirmeler sağlanmıştır.

Abstract:
Educational services in the world have had an important function for the development of societies throughout the ages. These services, which were affected by many events, also affected the educational activities as a result of a great chaos such as the Second World War. For this reason, the study focuses on the education policies implemented in Turkey during the Second World War and the effects of these policies. In accordance with the purpose of the research, the document analysis method was preferred. The source material of the study is the Republic Archive Documents of the Presidency of the Republic of Turkey State Archives, official publications; It produces books, articles and theses, as well as the Turkish Grand National Assembly Memorandum, the laws and minutes magazines, the Official Gazette of the Presidency of the Republic of Turkey, and periodicals and newspapers from the periodical publications of the period. Content analysis method was used to analyze the collected data. Although Turkey decided not to enter the Second World War, it was observed that this process was affected in terms of educational activities. Because giving priority to economy and defense has resulted in education services being in the background, and some schools could not be opened due to insufficient budget. In addition, the process of transforming pre-school education into primary education institutions has also been experienced. With the First and Second Education Council held in this manner, the number of classes in village schools was increased from three to five, a uniform textbook application was started and higher education institutions were connected to the Ministry of Education. In addition to these, priority rankings were made in order to eliminate the inadequacy of secondary schools, moral and mother tongue education studies were increased, curricula were arranged, and national history and toxic gas subjects were added to the curriculum. As a result of these studies, models such as Village Institutes were revealed and improvements were made in education levels.