Canlı böbrek vericilerde nefrektomi sonrasıhemodinamik değişimlerin orta vadede böbrekve kardiyovasküler sistem etkileri
Mid-term effects of hemodynamic changes to renal andcardiovascular systems in living donors after nephrectomy
Yazar: EMRULLAH SÖĞÜTDELEN
Danışman: PROF. DR. FAZIL TUNCAY AKI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Üroloji = Urology

Özet:
Canlı böbrek verici (CBV)'lerde nefrektomi sonrası tek böbrekte meydana gelen
kampansatuvar değişimlerin kardiyovasküler ve renal etkilerini araştırmak amacıyla
Ocak 2010- Ocak 2015 yılları arasında nefrektomi yapılan ve kliniğimizde en az bir
yıllık takibi olan 123 verici çalışmaya alındı. Nefrektomi sonrası halihazırda gebe olan,
gebelik geçirmiş olan ve kliniğimizde en az bir yıllık takibi olmayan adaylar
çalışmadan çıkarıldı. Vericiler kontrole geldiğinde tam kan sayımı, serum
biyokimyası, spot idrarda protein ve kreatinin incelendi. Transtorasik ekokardiyografi,
brakiyal arter FMD ölçümü ve böbrek ultrasonu yapıldı. Değerler; preoperatif
değerleriyle ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldı. CBV'lerinin ortanca yaşı 46 yıl,
ortanca takip süresi 39 ay, kadın/erkek oranı 86/37 olarak bulundu. CBV'lerin
preoperatif serum kreatinin, MDRD ve CKD-EPİ t-GFH değerleri sırasıyla; 0,72±0,15
mg/dl, 101,38±25,29 ml/dk/1.73m2 ve 102,16±15,2 ml/dk/1.73m2

iken; son kontrol
değerleri sırasıyla 0,95±0,92 mg/dl, 73,16±16,33 ml/dk/1.73m2 ve 80,8±16,72
ml/dk/1.73m2 olarak bulundu (p=0,001). Son kontrol t-GFH değerine etkili faktörler
incelendiğinde erkek cinsiyet, ileri yaş ve bazal t-GFH değerinin olumsuz etkilediği
saptandı (sırasıyla p=0,01, 0,002 ve 0,001). Böbrek hacim/VKİ oranı ortalamadan
küçük olanlarda son kontrol t-GFH daha düşük bulundu (p=0,001). CBV'lerin
preoperatif spot idrar protein/kreatinin oranı 0,07±0,05 iken, son kontrol değeri
0,16±0,16 olarak bulundu. Tahmini proteinüri değerine göre 24 saatlik idrarda
300mg/dl den fazla proteinüri saptanan verici oranı %6,8 olarak saptandı. VKİ'ye göre
büyük böbreklerde daha fazla proteinüri saptandı (p=0,01). Takip sonunca kalan
böbrekte %24 oranında kompansatuvar hipertrofi saptandı. VKİ'ye göre küçük
böbreklerde daha fazla büyüme görüldü (p=0,001). Sağlıklı kontrolle yapılan
karşılaştırmada brakiyel arter FMD değişim oranı %12 olarak saptandı ve anlamlı
olarak düşük bulundu (p=0,016). Son kontrol transtorasik ekokardiyografi preoperatif
değerlerle karşılaştırıldığında sol ventrikül diyastol ve sistol sonu çapı daha düşük, sol
ventrikül arka duvar ve septum kalınlığı anlamlı olarak daha yüksek bulundu
(p=0,002-0,026). T-GFH değerlerine göre son kontrolde %11,3 CBV'sinin evre 3
KBH sürecinde olduğu saptandı. Bu orta vadedeki bulgular ışığında verici nefrektomi
sonrası geç dönemde risk oluşturan ve mortalite sebebi olan kardiyovasküler ve renal
fonksiyon bozukluklar, özellikle genç canlı vericilerde sıkı ve uzun süreli takip
gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
We have
analyzed retrospectively 123 living kidney donor (LKD)s who were undergone
nephrectomy and were followed-up at least one year in between January 2010 to
January 2015 in order to examine effects of compansatory changes to renal and
cardiovascular systems. Donors that are still pregnant, have pregnancy history after
nephrectomy and have been followed-up less than 1 year were excluded. Complete
blood count, serum biochemistry, spot urine protein and creatinin levels were
examined when they admitted to regular control visit. Transthoracic
echocardiography, FMD alteration of brachial artery and renal ultrasound were
performed. Results were compared with preoperative values of donors and values of
healthy individuals. Median age was 46 years, median follow-up period was 39 months
and female to male ratio was 86/37 in LKDs. In LKDs, the last control values of serum
creatinin, MDRD and CKD-EPI e-GFR were found as in order; 0,95±0,92 mg/dl,
73,16±16,33 ml/min/1.73m2 ve 80,8±16,72 ml/min/1.73m2 whereas pre-operative
values were in order; 0,72±0,15 mg/dl, 101,38±25,29 ml/min/1.73m2 ve 102,16±15,2
ml/min/1.73m2

. Male gender, elderly age and basal e-GFR values were found as
negatively effective on the last control e-GFR values (in order p=0,01, 0,002 and
0,001). The last control e-GFR values were found lower in low renal volume/BMI
ratio (p=0,001). In living donors, the last control of spot urine protein/creatinin ratio
was found 0,16±0,16 whereas it was 0,07±0,05 preoperatively. According to predicted
proteinuria levels in 24-hour urine samples, donors that have more than 300mg/dl
proteinuria in urine was found to be 6,8%. Higher proteinuria levels were detected in
bigger kidneys through BMI (p=0,01). Compensated hypertrophy was revealed 24%
in the remaining kidney. Higher growth ratio was observed in smaller kidneys
(p=0,001). FMD alteration of brachial artery was found 12% and statistically
significant lower than healthy individuals (p=0,016). When comparing the last control
transthoracic echocardiogram with pre-operative states, left ventricular end-diastolic
and end-sistolic dimensions were found lower, left ventricular back wall and septum
thickness were in higher as statistically significant (p=0,002-0,026). According the last
control values 11,3% of LKDs were found to be phase 3 CKD through t-GFR levels.
According to this mid-term findings, this study reveals that especially in younger
LKDs, cardiovascular and renal dysfunctions that causes mortality and late stage risk
factor after nephrectomy needed to have strict and long term surveillance.