Yapısalcılık-sonrası kuramsal görüşler doğrultusunda çeviri eğitimine giriş: Toplumsal oluşumcu yaklaşım ışığında uygulama örnekleri
Introduction to translation through post-structuralist thinking in translator training: Social constructivist approach classroom activities
Yazar: ESRA BİRKAN BAYDAN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ATASEVEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Eğitim = Education ; Yapısalcılık = Structuralism ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Çeviri yöntemleri = Translation methods ; Çevirmen = Translator

Özet:
Uygulama odaklı çeviri eğitimi konulu bu tezde bir ön kabulden yola çıkılmaktadır. Lisans düzeyindeki çeviri eğitimi uzmanlık (meslek) eğitimidir. Çevirmen, doktor veya avukat gibi bir uzmandır ve çeviri eğitiminde bu uzmanlığa ilişkin bilinç, beceri ve kavrayışların kazandırılması gereklidir. Bu çıkış noktasına ait destek, Hans J. Vermeer ve onun Skopos kuramından alınmıştır. Vermeer'e göre, çevirmen bir uzmandır. Çevirmen aynı zamanda farklı uzmanlık alanlarına girip çıkan ve bu alanlarda da uzmanmış gibi düşünen ve davranan kişidir. Bu çıkış noktasından iki temel soru üretilebilir. NE? Ve NASIL? Yani, çevirmen adaylarına neyi nasıl öğretmeliyiz? NE sorusunun cevabı üçayaklı bir araştırma üzerinden aranmıştır: 1) Yapısalcılık-sonrası kuramsal görüşler ve çeviribilime yansımaları; 2) Çeviri/ çevirmenlik edincinin ne olduğu konusunda çeviribilimcilerin görüşleri; 3) Çeviri sektöründe çevirmenin görev ve sorumlulukları. Bu çalışmanın sonucunda; 1) modern çeviribilimin metin, çeviri/yorum, çevirmen/yazar konusundaki bakış açılarının sonucu olan geniş çeviri perspektifi yapısalcılık-sonrası düşünceyle temellendirilmiş; 2) çeviri ve çevirmenlik edinci kavramları araştırılıp sorgulanmış; 3) EN15038 Avrupa Birliği Çeviri Standardı ve bu standartla çalışan bir çeviri işletmesinin çevirmenden beklentileri incelenerek çevirmenlik mesleğinin geleceğine dair ipuçları yakalanmıştır. NASIL sorusunu şekillendiren yaklaşım ise, Don Kiraly'nin çeviri eğitimine uyarladığı ?toplumsal oluşumcu? yaklaşımdır.Son olarak, saptanan her bir edinç alanını odak noktası olarak alan ve nihai hedefi çeviri üst edinci ve çevirmenlik edincini geliştirmek olan, bütünlüklü ?çeviriye giriş? dersi uygulamalarına yer verilmiş ve bu uygulamaların geribildirimi öğrencilerin çalışmalarıyla örneklendirilmiştir. Çeviri ve çevirmenlik edincini geliştirme konusunda ne ölçüde başarılı olunduğunu anlamak için sene başı ve sene sonunda uygulanan, Mariana Orozco'nun geliştirdiği ?çeviri nosyonları ve çeviri problemleri? araçlarından elde edilen bulgular değerlendirilmiş; ayrıca öğrencilerin kendi yorum ve ifadelerine yer verilmiştir. Bu çalışmanın, çeviri eğitimini genel olarak değil, yalnızca çeviriye giriş dersi açısından ele alıp değerlendirmesi ve çeviri eğitimine ilişkin fikirleri örnek uygulama ve öğrenci geribildirimleriyle detaylandırması, fikirlerin somut hale gelmesine hizmet etmiş; aynı zamanda bu fikirlerin sınanmasını sağlamıştır.Anahtar Kelimeler:Çeviri eğitimi, yapısalcılık-sonrası, çeviri edinci, çevirmenlik edinci, toplumsal oluşumcu yaklaşım, EN15038 Avrupa Birliği Çeviri Standardı, çeviri işletmeleri, çeviriye giriş dersi, çeviri uygulaması örnekleri

Abstract:
The underlying presumption of this dissertation thesis is that, translator training on the undergraduate level, is mainly aimed at the acquisation of a profession. Translators are experts, and therefore; translator training should raise awareness about expert behaviour and develop necessary skills. This notion finds support from Hans J. Vermeer?s skopos theory. Translators, as well as being experts in the field of translation and translating; also work, think and behave like experts in various fields of expertise. This starting point leads to two basic research questions: WHAT? and HOW? The answer to the first question is seeked through a tripartite research: 1) poststructuralist notions and their implications on translation studies; 2) translation researchers? views on translation and translator competence; 3) translators? duties and responsibilities in the translation sector. Consequently this study; 1) establishes the links with the broad translation perspective of modern translation studies and poststructuralist thought; through the notions of text and metatext, translation and comment, translator and author; 2) explores the concepts of translation and translator competence inquisitively; 3) examines EN15038 European Translation Services Standard and a certified translation services company to gain insights into the future of the profession. The guiding principles of the ?social constructivist? approach, as adapted to translator training by Don Kiraly, shapes the answer to the second research question.Finally, this study exemplifies ?introduction to translation? classroom activities, with feedback from works by students. Each activitiy is designed with a particular competence area focus but at the same time with the ultimate aim of developing translation and translator competence. The findings from ?translation notions and translation problems? instruments, developed by Mariana Orozco, which are implemented at the beginning and end of each year, are evaluated to find out the degree of success in translation and translator competence acquisation. Student commentaries and statements have also been included. This study helped solidify notions related to translator training and verify their validity with its particular focus on the ?introduction to translation? course and with examples from classroom activities and student feedback.Keywords: Translator training, poststructuralism, translation competence, translator competence, social constructivist approach, EN15038 European Translation Services Standard, translation services companies, introduction to translation course, translation class activities.