Derleme sözlüğündeki ticaretle ilgili kavramlar
Commercial terms in the derleme sözlüğünde
Yazar: PINAR DEĞER
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KARACA
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Derleme sözlüğü = Collation dictionary ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Ticaret = Trade ; Ticari terimler = Commercial terms

Özet:
İnsanların ekonomik faaliyetlerinin tam olarak ne zaman başladığı bilinmemektedir. Ancak, bu faaliyetlerin çok eski tarihlere uzandığı anlaşılmaktadır. Toplumlar geliştikçe ihtiyaçları artmış ve bu ihtiyaçların karşılanması için ekonomik faaliyetler ortaya çıkmıştır. Erken dönem ekonomik faaliyetlerin ürünlerin karşılıklı değişimi yoluyla gerçekleştirildiği bilinmektedir. Paranın icadından sonra da bir yandan takas yöntemi devam ederken diğer yandan para kullanılmıştır. Türkler de en eski çağlardan itibaren artan kişisel ve toplumsal ihtiyaçlarının karşılanması için çeşitli ekonomik faaliyetlere başlamışlardır. Türklerin uzun süre takas yöntemini kullandıkları bilinmektedir. Daha sonraları Türkler de hemen her ekonomik aracı kullanan uluslar arasında yer almışlardır. Özellikle Türklerin yaşadıkları ve kontrol ettikleri İç Asya eski zaman ticaretinin çok yoğun olduğu bir bölgedir. Bu bölgede Çin'den başlayıp Akdeniz sahillerinde son bulan İpek Yolu eski dünyada ekonomik faaliyetlerin can damarı konumunda olmuştur. Türkler, İpek Yolu'nun kontrolünü yüzyıllar boyunca ellerinde tutmuşlardır. Bu sayede hem ticareti, lojistiği hem de üretim ve pazarlama yöntemleri gibi pek çok ekonomik faaliyeti öğrenmiş ve geliştirmişlerdir. Bunun yanı sıra Kürk Yolu olarak bilinen, Hazar ve Bulgar ülkelerinden başlayıp Çin'e uzanan ticaret yolunu Türkler kurmuş dense pek yanlış olmayacaktır. Çünkü canlı hayvanların yanı sıra hayvansal ürünler ve av hayvanlarının kürkleri Türk halkları için önemli kazanç kapıları arasında yer almıştır. Bu tür ekonomik faaliyetlerin bir birikimi olarak Türkler, ticaret alanında önemli gelişmeler kaydetmişlerdir. Örneğin Ahilik sistemi bu bilgi birikimin bir sonucu olarak Türk devletleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bunun yanı sıra Türkistan'da büyük pazarların kurulması ekonomik çeşitlilik açısından çok önemli olmuştur. Anadolu'ya da bu birikimler artırılarak getirilmiştir. Özellikle Ahilik teşkilatı Anadolu'da çok önemli bir ticari müessese olarak yüzlerce yıl ekonomiye yön vermiştir. Bu çalışmada Türklerin ekonomik faaliyetlerinin Anadolu insanındaki görünümü incelenmeye çalışılmıştır. Bunun için, Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nde yer alan ticaretle ilgili terimler esas alınarak Türk insanının Anadolu'daki ekonomik faaliyetleri hakkında bilgi edinmek ve bir yargıya varmak hedeflenmiştir.

Abstract:
It is known exactly when people's economic activities began. However, it is understood that these activities date back to very ancient times. As societies developed, their needs increased and economic activities emerged to meet these needs. It is understood that economic activities first started by exchanging hands, especially through the mutual exchange of products, tahat is, barter. After the invention of money, money was used while bartering continued. Turks have also started economic activities in order to meet their increasing personal and social needs since ancient times. It is known that the Turks used the barter method for a long time. Later, the Turks were among the nations that used almost every economic tool. Especially the Inner Asia, where the Turks live and control, is a region where ancient trade is very intense. The Silk Road, which started in China and ended on the Mediterranean coast in this region, has been the lifeboold of economic activities in the ancient world. The Turks have held the control of the Silk Road for centuries. In this way, they learned and developed many economic activities such as trade, logistics and production and marketing methods. In addition, it would not be wrong to say that the Turks established the trade route known as the Fur Road, starting from the Caspian and Bulgarian countries and extending to China. Because, in addition to live animals, animal products and furs uf game animals have been among the important income sources for Turkish people. As an accumulation of such economic activities, the Turks have made significant developmends in the field of trade. For example, the Ahi system has an important place in Turkish states as a result of this knowledge. In addition, the establishmend of large markets in Turkestan has been very important for domestic and foreing markets. These accumulations were brought to Anatolia by increasing. In particular, the Ahi organization has left its mark on the economy for hundreds of years as a very important commercial institution in Anatolia. In this study, the appearance of the economic activities of the Turks in the Anatolian people has been tried to be examined. Hence, it is aimed to obtain information about the economic activities of the Turkish people in Anatolia and to reach a judgment based on the terms related to trade in the Halk Ağzından Derleme Sözlüğü.