İslam borçlar hukukunda akit hürriyeti
Freedom of contract in the İslamic law of liabilities
Yazar: HÜSEYİN KARAYAKA
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Sözleşme serbestisi = Freedom contract ; Sözleşme özgürlüğü = Contractual freedom ; Sözleşmeler = Contracts ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu tezin amacı İslam borçlar hukukunda akit hürriyetinin var olup olmadığını ve sınırlarının ne olduğunu ortaya koymaktır. Zira insanlık tarihi boyunca insanların ihtiyacına binaen var olan ve gelişerek zenginleşen borçlar hukuku alanına giren akitler, diğer hukuk sistemlerinde olduğu gibi İslam hukukunda da önemli bir yer işgal etmektedir. Bu sebeple biz de bu çalışmamızla İslam hukukunun, bu akitlere bakışının ne olduğunu ortaya koymayı hedefledik. 
Birinci bölümde konuyla ilgili kavramlar olan borç, akit, irade, hak, hürriyet ve akit hürriyeti kavramlarını ele aldık. İkinci bölümde konunun hukuki dayanaklarını, İslam hukukunun kaynaklar silsilesini dikkate alarak sırası ile ifade ettikten sonra hukukçuların bu hususta vardıkları kanaatlerini detaylı bir şekilde zikrettik. Üçüncü bölümde ise akit hürriyetinin kısımları olan akit yapma ve karşı tarafı seçme, akdin şeklini belirleme ve akdi düzenleme ve bu bağlamda akdin konusunu seçme, değiştirme ve sonlandırma hususundaki hürriyeti ve sınırlamalarını ele alıp inceledik.
Yaptığımız bütün bu incelemeler neticesinde vardığımız sonuca göre İslam hukukunda akitlerde asıl olan akitlerin gönül rızasına dayalı olması ve mubah olmasıdır.  Zira akitler, insanların ihtiyaçlarını gidermek için ihdas edilmiştir. Bunu tamamen yok saymak veya belli akitlerle sınırlı tutmak insanları ciddi anlamda sıkıntıya sokar. İslam hukuku insanların hayatında çok önemli bir yeri olan bu akitlerde, tarafların bir birlerini aldatmaması ve tarafları nizaya sevk etmemesi için akdin her yönü ile şeffaf olmasını istemiştir. Bu akitlerden sadece taraflardan birinin haksız kazanç elde ederek diğer tarafa zarar verecek mahiyette olanlarını yasaklamıştır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to reveal whether there is the freedom of contract in the Islamic law of liabilities and what its boundaries are. Because the contracts entering in the scope of law of liabilities which has existed owing to needs of human beings and has become richer by progressing throughout human history occupy a significant place in the Islamic law as it is in the other judicial systems. Therefore, by this study, we have aimed to put forth the view of the Islamic law to these contracts. 
In the First Part, we took up the concepts of debt, contract, willpower, right, and freedom of contract related to our subject. In the Second Part, after expressing the legal bases of the subject in order by taking the succession of the sources of the Islamic law into consideration, we mentioned the opinions of the jurists which they reached in this matter in detail. In the Third Part, we took up and examined the freedom and limits with respect to making contracts and choosing the counter side, determining the form of contracts and arranging them which are the sections of the freedom of contract, and in this context choosing the theme of contracts, changing and terminating it.
According to the results we have reached through our studies, what is essential in contracts in the Islamic law is that contracts must be based on the consent of heart and be permissible because contracts have been created to satisfy human needs. Ignoring this case entirely or limiting it by certain contracts gives rise to serious difficulties and troubles. The Islamic law have wanted contracts to be clear in every aspect for the sides not to deceive each other and not to cause conflicts and fight between them while making contracts that occupy an important place in the lives of human beings. It has prohibited only the contracts that one of the sides can make harm to the other side by gaining unfair profit through them.