Depresyon ve yaygın anksiyetenin belirtilerinin yordanmasında algılanan ebeveynlik biçimleri ve abartılmış sorumluluk tutumunun rolü
Perceived parental rearing styles and responsibility attitude as predictors of depression and generalized anxiety disorder
Yazar: CEREN KABAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER MÜCAHİT ÖZTÜRK
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Depresyon = Depression ; Sorumluluk = Responsibility

Özet:
Depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu, kişilerin bilişsel, davranışsal ve duygusal işlevselliğini etkileyen ve hayat kalitesini bozan, en sık görülen ruhsal rahatsızlıklardandır. Araştırmanın temel amacı 18-45 yaş arası klinik dışı bir örneklem (n=495) ile depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğuna yatkınlıkla ilişkili olabilecek faktörleri incelemektir. Bu çalışmada depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğunun yordanmasında algılanan ebeveynlik biçimleri ve abartılmış sorumluluk tutumunun rolü araştırılmıştır. Ek olarak, algılanan ebeveyn biçimleri ile depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu arasındaki ilişkide abartılmış sorumluluk tutumunun aracı rolüne bakılmıştır. Regresyon analizi sonucuna göre annenin aşırı korumacılığının yaygın anksiyete bozukluğunu ve abartılmış sorumluluk tutumunu yordadığı, babanın reddetmesinin depresyonu yordadığı bulunmuştur. Abartılmış sorumluluk tutumunun hem depresyon hem de yaygın anksiyete bozukluğu üzerinde yordayıcı etkisi olduğu gösterilmiştir. Ayrıca yapılan aracı değişken analizi sonucuna göre annenin aşırı korumacılığı ile yaygın anksiyete bozukluğu ilişkisinde abartılmış sorumluluk tutumunun aracı rolü olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, sorumluluk tutumunun farklı psikopatolojilerin bilişsel sürecinde rol oynayabildiği ve algılanan ebeveyn biçimleri ile ilişkisi olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmanın bulguları ilgili literatür ışığında tartışılmış, çalışmanın kısıtlılığı ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Depression and generalized anxiety are common mental disorders that negatively affect the cognitive, behavioral, emotional function of people and quality of life. The present study aims to investigate which vulnerability factors are related to depression and generalized anxiety disorder with participants ages of 18-45 in a non-clinical sample (n=495). In this study, the role of perceived parental rearing behaviors and responsibility attitudes in predicting depression and generalized anxiety disorder is investigated. Furthermore, the mediator role of responsibility attitudes in the relationship between perceived parental rearing behaviors and depression and generalized anxiety disorder was evaluated. The results of the regression analysis showed that perceived mother overprotection significantly predicted generalized anxiety disorder and responsibility attitudes; father rejection predicted depression. Responsibility attitudes significantly predicted both depression and generalized anxiety disorder. Furthermore, the results of the mediator analysis showed that responsibility attitudes mediated the relationship between mother overprotective and generalized anxiety disorder. As a result, responsibility attitude may have a role in the cognitive process of different psychopathologies and relationship with perceived parental rearing behaviors. The findings of the study were discussed in the light of the relevant literature, limitation of the study, and suggestion for future studies were presented.