Elektrokonvulzif tedavi (EKT) uygulanan ve uygulanmayan şizofreni tanılı hastaların ve hasta yakınlarının EKT algı-bilgi ve içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin karşılaştırılması, damgalanmayı öngören etmenler
Comparison of perceptions and knowledge about electroconvulsive therapy (ECT) and internalized stigma of patients with schizophrenia and their relatives according to  whether or not receiving ect and the predictors of  stigma
Yazar: YUSUF EZEL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. PINAR ÇETİNAY AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Konvülsif terapi = Convulsive therapy ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Elektrokonvulzif Tedavi (EKT) birçok psikiyatrik hastalığın tedavisinde etkinliği ve güvenilirliği kanıtlanmış bir tedavi olmasına karşın yaygın bir şekilde damgalayıcı tutumlara maruz kalmaktadır. Çalışmamızda EKT uygulamasının şizofreni tanılı hastalar ve bu hastaların yakınlarının EKT ile ilişkili bilgi ve algı düzeylerine etkisinin ve içselleştirilmiş damgalanma düzeylerini öngören etmenlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı toplum ruh sağlığı merkezlerinden şizofreni tanısıyla izlenen, içleme ve dışlama kriterlerine uygun olan daha önce EKT uygulanan 50 hasta ve bu hastaların tedavi süreçlerine tanıklık eden ve hastaya aktif olarak destek veren 50 yakını ile geçmişte EKT uygulanmamış 50 şizofreni tanılı hasta ve 50 yakını, ardışık olarak dahil edilmiştir.Hasta grubuna Sosyodemografik Veri Formu, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), EKT Algı ve Bilgi Ölçeği (EKT-AB Ölçeği) ve İlaç Tutumu Ölçeği-10, hasta yakınlarına Sosyodemografik Veri Formu, EKT-AB Ölçeği ve Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmamızda EKT-AB Ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. 
BULGULAR: Çalışmamızda geçmişte EKT uygulanan hasta ve yakınlarının uygulanmayan gruba göre EKT-AB Ölçeği'nin Bilgi ve Algı alt ölçeklerinden daha yüksek puan aldıkları belirlenmiştir. EKT uygulanan ve uygulanmayan hastaların içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. İçselleştirilmiş damgalanma düzeyini öngören etmenlerin belirlenmesi için yapılan lineer regresyon modelinde hastaların eğitim düzeyi ve hasta yakınlarının ruhsal hastalıklarla ilgili inanışlarının RHİDÖ puanlarını anlamlı düzeyde öngördüğü bulunmuştur. EKT ile ilişkili olumlu yöndeki algıları yordayan etmenler hasta grubunda geçmişte EKT uygulanması ve ilaç kullanımına yönelik olumlu tutumlar olurken hasta yakınlarında geçmişte yakınlarına EKT uygulanması, psikiyatri başvurusunda bulunmuş olmak ve ruhsal hastalıklara yönelik olarak olumsuz inanışlar olmuştur.
SONUÇ: EKT uygulanmış şizofreni tanılı hasta ve yakınlarının uygulanmayan gruba göre EKT ile ilişkili bilgi düzeyinin yüksek ve olumlu algılara sahip olması EKT'yi deneyimlemenin ve tanık olmanın EKT'ye yönelik algılar üzerine etkisini ortaya koymuştur. EKT ile ilişkili algılar ve damgalanma üzerinde hasta yakınlarının tutumlarının belirleyiciliği dikkate alındığında damgalanma ile mücadelenin hasta yakınlarını da kapsayan bütüncül bir yaklaşımla gerçekleşebileceği düşünülmektedir.  
Anahtar Kelimeler: Elektrokonvulzif Tedavi, Şizofreni, Damgalama

Abstract:
OBJECTIVE: Electroconvulsive Therapy (ECT) is widely surrounded by stigmatizing attitudes, although its efficacy and safety have been proven in the treatment of many psychiatric diseases. In our study, it was aimed to determine the effect of ECT on the knowledge and perception levels of patients with schizophrenia and their relatives, and the factors predicting the level of internalized stigma.
MATERIALS AND METHODS: Patients with schizophrenia who were followed up at  the community mental health centers of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital were included in our study. 50 patients who had previously undergone ECT and 50 relatives who witnessed the treatment processes of these patients and actively supported the patient, as well as 50 patients with schizophrenia who did not receive ECT in the past and 50 relatives were included in the study consecutively. Sociodemographic Data Form, Montreal Cognitive Assessment, Positive and Negative Syndrome Scale, Internalized Stigma of Mental Illness (ISMI), ECT Perception and Knowledge (ECT-PK) and Drug Attitude Inventory-10 (DAI-10) were administered to the patient group. Sociodemographic Data Form, ECT-PK and Beliefs Towards Mental Illness Scale (BMI) were applied to the relatives of the patients. In our study, Turkish validity and reliability analysis of the ECT-PK were performed.
RESULTS: In our study, it was determined that the patients and their relatives who received ECT in the past scored higher on the Knowledge and Perception subscales of the ECT-PK compared to the group who did not receive ECT. There was no significant difference between the levels of internalized stigma in patients with or without previous ECT application. It was found that the education level of the patients and the beliefs of the patients' relatives about mental illnesses significantly predicted ISMI scores in the linear regression model. The factors that predicted positive perceptions related to ECT were the previous history of ECT and DAI-10 score in the patient group, while the previous history of ECT and psychiatry application and BMI score in the patient relatives.
CONCLUSION: In our study, patients with schizophrenia who received ECT and their relatives had higher knowledge and positive perceptions about ECT compared to the group who did not, and this result revealed the effect of experiencing and witnessing ECT on perceptions of ECT. Considering that the attitudes of patients' relatives are determinative on perceptions and stigmatization about ECT, it is thought that the fight against stigma can only be realized with a holistic approach.
Keywords: Electroconvulsive Therapy, Schizophrenia, Stigmatization