20. yüzyıl Avrupa atonal müziğinin Türkiye'de algılanma ve uygulanma biçimleri
The 20th century European atonal music's perception and application manners in Turkey
Yazar: AYŞE HÜLYA YAZICIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇETİN KÖRÜKÇÜOĞLU
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Müzik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türkiye'de 20. yüzyıl Avrupa atonal müziğinin algılanma ve uygulanma biçimlerinin 
ele alındığı bu çalışmada, Avrupa'nın geleneksel tonal müziği ve 20. yüzyıl modern 
dönem atonal müziği araştırılarak bu müzik türlerinin teknik unsurları incelenmiştir. 
Avrupa'nın geleneksel tonal müziğinin, 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu döneminden 
itibaren Cumhuriyet dönemini de kapsayacak şekilde müzik eğitimi ve uygulama 
alanlarındaki yansımaları ortaya konularak, Türkiye'deki ilk Avrupa müziği temsilcileri 
tonal müziğin bestecilik anlamında bağlamını oluşturmak bakımından ele alınmıştır. 20. 
yüzyılın ilk çeyreğinde, Avrupa'daki atonal müzik alanındaki yenilikler Türkiye'deki 
ikinci kuşak besteciler olarak tanımlanabilecek müzik insanlarımızı etkilemiştir. 
Çalışmada hem Avrupa'da hem de ülkemizde atonal müziğin öncü bestecileri biyografik 
olarak sunulmuştur. Türkiye'deki ikinci kuşak besteciler ilk eğitimlerini Avrupa'ya 
giderek almışlar ve atonal müziğin hem teorik hem de uygulama alanında eğitimlerini 
ülkemizde vermişlerdir. Bestecilik alanında Türkiye'deki ilk uygulamalar ise daha çok
bu alanda eğitim almış ikinci ve takip eden tarihlerde üçüncü kuşak besteciler tarafından 
ya da yeni akımlara açık insanlar tarafından bestelenmiş, eserler şeklinde ortaya 
konulmuştur. Dinleyici kitlesi olarak henüz dar bir zümreye hitap eden bu müzik türünde, 
geniş manada bir izleyici kitlesinin oluşmadığı belirlenmiştir. Bir tür karşıt fikir, seslerin 
farklı şekilde işlenişi veya alışılmışın dışında tınıların ortaya konuluşu olarak tanımlanan 
atonal müziğin, Türkiye'nin geleneksel müzikleriyle olan ilişkisi ise yeniliğe açık bir alan 
olarak ortaya konulmuştur. Geleneksel müziklere dair enstrümanların yer aldığı atonal 
müzik uygulamaları olduğu, fakat eğitim ve icra alanında atonal müziğin yeterli düzeyde 
desteklenmediği ortaya konulmuştur. Çalışmada atonal müziğe dair yorumlar besteci ve 
müzisyenlerle yapılan kişisel görüşmelerle desteklenmiştir.

Abstract:
In this study, which deals with the perception and application of 20th-century
European atonal music in Turkey, traditional European tonal music and 20th-century
modern atonal music were investigated and the technical elements of these music genres
were examined. The reflections of the traditional tonal music of Europe in the fields of
music education and practice, starting from the 19th-century Ottoman Empire to the
Republican period, were presented, and the first European music representatives in
Turkey were discussed in terms of creating the context of tonal music in terms of
composition. In the first quarter of the 20th century, the innovations in atonal music in
Europe impacted our music people, who are described as second-generation composers
in Turkey. In the study, the leading composers of atonal music both in Europe and in our
country are presented biographically. The first practices in the field of composing in
Turkey, on the other hand, were presented in the form of works composed mainly by
second and later third-generation composers, who were educated in this field or by people
who were open to new movements. It has been determined that a coterie audience has not
been formed in this type of music, which still appeals to a narrow niche audience. The
relationship between atonal music, which is defined as a kind of opposing idea, the
different processing of sounds or the revealing of unusual tones, with Turkey's traditional
music has been put forward as an open field for innovation. It has been revealed that there
are atonal music practices in which instruments of traditional music are included, but
atonal music is not adequately supported in the field of education and performance. In the
study, interpretations of atonal music were supported by personal interviews with
composers and musicians.