Sa'deddin Şirazi'nin Letaifnamesi
Sa'deddin Shirazi's Letaiafnama
Yazar: HARUN KAYA
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜLTEKİN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sa'deddin Şirazi'nin kaleme aldığı Mecmua-ı Letaif adlı eserde ele alınan latifeler; bu latifeleri desteklemek için örnekleri verilen şiir, kıt'a, mesnevi, nazm, mısra ve beyit örnekleri; eserdeki latifelerde isimleri geçen tarihî ve edebî şahsiyetler yer ve kişi dizininde tespit edilmiştir. Eser transkripsiyon harfleri ile günümüz alfabesine aktarılmıştır. Bu eserin çeviri yazısına bakıldığında latife geleneğinin yazında devam ettiği görülmüştür. Bu çalışmada elde edilen bulgulara göre latifelerin her çeşidinden izler bulunmuştur. Şöyle ki müstehcen latifeler, avcı latifeleri, bir çeşit fabl diyebileceğimiz hayvan latifeleri, mecnun latifeleri, hoca- talebe latifeleri, Rafızi- Sünni latifeleri, ateist- dindar latifeleri, şeyh- mürit latifeleri, Hristiyan- Müslüman latifeleri, Kur'an'dan iktibasla verilen cevaplarla oluşturulmuş latifeler tespit edilmiştir. Latifeler içerisinde Farsça beyit ve nazımlara da rastlamak mümkündür. Bu beyit ve nazımların bazılarının "yani" ya da "tercüme" ifadelerinden sonra Türkçe karşılıkları verilmiştir. Bazı beyit ve nazımların da tercümesi yapılmadan bunlar Farsça aslıyla verilmiştir. Araştırma sonucunda latife geleneğinin insanların gülme ve kıssadan hisse ihtiyaçlarını karşılama rolünün eserin yazıldığı dönemde de devam ettiği kanısına varılmıştır. Sa'deddin Şirazi özelinde alan yazında mevcut olan latifelerin deyim varlığı bakımından incelenip geçmişte kullanılmış olan deyimlerin günümüze aktarımı üzerine çalışmaların yapılması önerilmiştir.

 ANAHTAR KELİMELER: Latife, Sadeddin Şirazi, Letaifname, Latife Mecmuası

Abstract:
Latifs discussed in the work called Mecmua-ı Letaif written by Sa'deddin Shirazi; examples of poems, stanzas, masnavi, nazm, verse and couplet examples given to support these latifs; historical and literary personalities whose names are mentioned in the latifs in the work have been identified in the place and person index. The work has been transferred to today's alphabet with transcription letters. When the translation of this work is examined, it is seen that the latife tradition continues in the literature. According to the findings obtained in this study, traces of all kinds of latifes were found. That is to say, obscene latifes, hunter latifes, animal latifes, which we can call a kind of fable, madman latifes, teacher-student latifes, Rafizi-Sunni latifes, atheist-religious latifes, sheikh-disciple latifes, Christian-Muslim latifes, and latifes formed with answers given with quotations from the Qur'an were identified. It is also possible to come across Persian couplets and verses in latifes. Turkish equivalents of some of these couplets and verses are given after the expressions "namely" or "translation". Some couplets and verses are given in their Persian original without translation. As a result of the research, it is concluded that the role of the latife tradition in meeting people's need for laughter and parable continues in the period in which the work was written. It is suggested that studies should be conducted to analyze the latifas available in the literature in terms of the presence of idioms in Sa'deddin Shirazi and to transfer the idioms used in the past to the present. 



KEY WORDS: Latife, Sadeddin Shirazi, Letaifname, Latife Majmua