Turizm ve ekonomik büyüme ilişkisi: Üst-orta gelirli ülkeler üzerine panel veri analizi
Tourism and economic growth relationship: Panel data analysis on upper-middle income countries
Yazar: ŞAYAN SERAP ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR KOYUNCU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Panel eşbütünleşme = Panel cointegration ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Turizm = Tourism

Özet:
Turizm; istihdam, ödemeler dengesi ve ulaştırma gibi diğer sektörlere sağladığı geniş katkılardan dolayı ekonomik kalkınma ve büyümede önemli bir sektör olarak kabul görmektedir. Bu çalışma ile turizm ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ekonometrik analizlerle incelenmesi ve değişkenler arasındaki sayısal parametrelerin elde edilmesi amaçlanmaktadır. Literatürde turizm-ekonomik büyüme ilişkisini inceleyen çalışmaların çoğunlukla zaman serisi analizi gibi tek ülke verisi kullanılarak yapılan analizleri içerdiği görülmektedir. Diğer taraftan, literatürde panel veri analizi kullanan son dönem çalışmalar incelendiğinde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin analizlerde aynı anda kullanıldığı görülmektedir. Halbuki turizm faaliyetleri ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli ilişkinin incelenmesi aşamasında benzer gelir seviyesine sahip ülkelerin birlikte değerlendirilmesi, daha tutarlı sonuçlar elde etmek bakımından faydalı olacaktır. Bu sebeple çalışmada kullanılan panel veri analizinde Türkiye ile benzer gelir seviyesine sahip olan üst-orta gelirli ülkelerin verileri kullanılmıştır. Çalışmada yapılan panel eşbütünleşme testleri sonucunda, üst-orta gelirli ülke grubu için yapılan analizlerde turizm geliri ile ekonomik büyüme arasında ve ziyaretçi sayısı ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli ve çift yönlü pozitif bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Tourism is regarded as an important industry in economic development and growth due to its broad contributions to employment, balance of payments and other sectors like transportation. This study aims to examine the relationship between tourism and economic growth using econometric analysis and to obtain numerical relationships between variables. It is common to observe that studies examining the relationship between tourism and economic growth in the literature mostly focus on single country employing methods such as time series analysis. On the other hand, when the recent studies using panel data analysis are examined in the literature, it is seen that developed and developing countries are included simultaneously in the analysis. However, when examining the long-term relationship between tourism activities and economic growth, evaluating countries with similar income levels will be beneficial to obtain more consistent and comparative results. For this reason, this study uses panel data of upper-middle-income developing countries that have similar income levels to Turkey. As a result of the panel cointegration tests conducted for the upper-middle-income emerging country group, the presence of a long-term and two-way positive relationship was detected between tourism income and economic growth as well as between the number of international tourism arrivals and economic growth.