Bilim adamlarının bilgi arama davranışları ve bunları etkileyen nedenler
Information seeking behaviours of scholars and the reasons which effect these behaviours
Yazar: NAZAN ÖZENÇ UÇAK
Danışman: PROF.DR. NİLÜFER TUNCER ; PROF.DR. İRFAN ÇAKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kütüphanecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi arama = Quest of information ; Bilgi gereksinimleri = Information requirements ; Bilim insanı = Scientist

Özet:
" Bilgi gereksinimi " ve u bilgi arama davranışı " birbirini tamamlayan kavramlardır. Bilgi gereksinimi sonucu bilgi arama davranışı ortaya çıkmakta, ulaşılan bilgi yeni gereksinimleri oluşturmaktadır. Bilgi gereksinimi ve bilgi arama davranışı pek çok faktörden etkilenmektedir. Bunlar içinde en önemlilerinden biri ise meslek faktörüdür. Özellikle bilim adamlarının bilgi gereksinimleri ve bilgi arama davranışları, bağlı oldukları akademik disipline göre şekillenmektedir. Çalışmamızda, bilim adamlarının bilgi gereksinimleri ve bilgi arama davranışları üzerine, bağlı oldukları bilim dalının etkisi araştırılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar belirlenerek, elde edilen bulgular konuyla ilgili literatürde yer alan bulgularla karşılaştırılmış ve büyük ölçüde benzerlikler olduğu saptanmıştır. Sonuçta bu bulgulara dayanılarak öneriler geliştirilmiştir. Bilgi merkezlerinin kullanıcılarının. özelliklerine ve gereksinimlerine göre tasarlanmasının gereği ve önemi üzerinde durulmuştur. Karşılaştırmalı araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, veriler literatür incelemesi, anket ve görüşme teknikleri ile toplanmıştır. Araştırma hipotezimiz "Bilim adamlarının bilgi gereksinimleri ve bilgi arama davranışları bağlı oldukları bilim dalının özelliklerine göre farklılıklar göstermektedir " şeklinde düzenlenmiştir. Çalışma sonucunda hipotezimiz kanıtlanmıştır. Sonuçta fen, mühendislik, sosyal ve insan bilimleri alanlarında çatışan bilim adamlarının bilgi gereksinimleri ve bilgi arama davranışlarının birbirinden farklı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
"Information need" and "Information seeking behaviour" are two complementary concepts. Information need causes information seeking behaviour; as a result of this behaviour every information we reach causes new information needs. Information need and information seeking behaviour are effected by many factors. One of the most important factors is the occupation of the individual, especially if the individual is a scholar. Because information seeking behaviours of scholars are determined their academic disciplines. In this research, the effects of occupation on information needs and information seeking behaviours of scholars are examined, and the differences between academic groups are emphasized. The findings of our research are also compared with the results of previous researches which had already taken their places in the literature. As a results of this comparison the similarities are identified, and at the end some recommendations which are based on the results of this research are made for information centers. The most important of these recommendations is the necessity for flexibility, in other words, the necessity of establishing information centers in order to meet the characteristics and needs of the users who use these centers. This research is based on comparative study ; data have been collected through the analysis of literature, questionnaires and interview techniques. Research hypothesis is expressed as " Information needs and information seeking behaviours of scholars are different because the occupation of scholars differ from each other ". This hypothesis is proved at the end of this research. As a conclusion, it can be said that information needs and information seeking behaviours of scholars who study on different areas such as science, technology, social sciences and humanities are different from each other.