Dilek yarımadası Büyük Menderes Deltası Milli Parkı'nın rekreasyonel taşıma kapasitesinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A study of determining recreational carrying capacity in Dilek Peninsula Great Meander Delta National Park
Yazar: TENDÜ  HİLAL GÖKTUĞ
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA  BULUT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu araştırma 2009-2011 yılları arasında Dilek Yarımadası Büyük Menderes Deltası Milli Parkı'nda yürütülmüştür. Çalışmada, Milli Park'taki Kalamaki Koyları, Botanik Parkuru, Oluklu Kanyon, Eski Doğanbey Köyü, Karina Mevkii ve Büyük Menderes Deltası'ndaki rekreasyon alanlarının fiziksel, gerçek ve etkin taşıma kapasiteleri hesaplanmış ve sosyal taşıma kapasiteleri belirlenmiştir. Sosyal taşıma kapasitelerinin belirlenmesine yönelik olarak alan genelinde toplam 1200 ziyaretçi ile anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ziyaretçi kullanımlarının en yoğun olduğu aylarda rekreasyon faaliyetlerinden kaynaklanan baskılar gözlemlenmiştir.Araştırma sonucunda Kalamaki Koyları Fiziksel Taşıma Kapasitesi (FTK) 9206 kişi/gün, Gerçek Taşıma Kapasitesi (GTK) 1423500 kişi/yıl ve Etkin taşıma Kapasitesi (ETK) 474497 kişi/yıl olarak hesaplanmıştır. Sosyal Taşıma Kapasitesi (STK) ise 4393kişi/gün ile 8546 kişi/gün aralığında olduğu belirlenmiştir. Bu değerlere göre özellikle yaz aylarının hafta sonlarında ziyaretçi sayısının 12000 kişi/gün'ün üzerinde olduğu ve Kalamaki koylarına gelen ziyaretçi sayılarının rekreasyonel taşıma kapasitelerini aştığı saptanmıştır. Koylarda yapılan incelemeler neticesinde yoğun rekreasyonel kullanımlardan kaynaklanan çeşitli baskıların da olduğu gözlemlenmiştir.Yapılan hesaplamalar sonucunda Botanik Parkuru, Oluklu Kanyon, Eski Doğanbey Köyü, Karina Mevkii ve Büyük Menderes Deltası rekreasyon alanlarında rekreasyonel taşıma kapasitelerinin üzerinde bir kullanım olmadığı saptanmıştır. Nitekim rekreasyonel baskıların az olduğu gözlem lenmiş olup ancak tesis eksikliği ve yönetim boşluğu sebebi ile rekreasyon kaynağında birtakım dejenerasyonların oluştuğu saptanmıştır. Araştırma alanına yönelik olarak belirlenecek doğru bir ziyaretçi yönetim modeli dâhilinde rekreasyonel alan planlaması ve yönetim kararlarının alınması gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out in the Dilek Peninsula Great Meander Delta National Park between the years of 2009 and 2011. In the scope of the study, physical, real, effective, social and ecological carrying capacities of the recreational areas (Kalamaki Bays, Botanical Trail, Rilly Canyon, Old Doğanbey Village, Karina Site and Great Menderes Delta) in the National Park were evaluated.About 1200 visitors have been participated to the questionary study for evaluating social carrying capacities of the recreational areas. On the other hand, pressures due to recreational activities were monitored during the most intensive months of visitor uses.At the end of the study the physical carrying capacity (PCC) of Kalamaki Bays was estimated as 9206 persons/day and the real carrying capacity (RCC) as 1423500 persons/year and the effective carrying capacity (ECC) as 474497 persons/year. The social carrying capacity (SCC) was also estimated as between 4393 persons/day and 8546 persons day. Based upon these estimated carrying capacities, it was concluded that the number of visitors of Kalamaki Bays during the weekends of the summer months is more than 12000 persons per day which is higher than the carrying capacity. It was also obtained that there was great pressure because of intensive recreational uses.It was found as the result of the study that visitor use in Kalamaki Bays was excessively beyond recreational and social carrying capacity by causing ecological degenerations to some degree. It was also stated that in walking tracks (Botanic Trail and Oluklu Canyon), Old Doğanbey Village, Karina Regions, Büyük Menderes Delta were not used excessively however, recreational resources were degenerated to some degree due to lack of facilities and management. Therefore, it was suggested that recreational area plans should be prepared and management decisions should be made.