Nedîm Divânı'nda mekân unsurları
Space elements used in Nedim board
Yazar: EMRE GÖL
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR ERKAL
Artvin Çoruh Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Lale Devri = Tulip Period ; Mekan = Space ; Nedim = Nedim ; Şiir = Poem

Özet:
Klasik Türk şiiri inceleme geleneği tahlil metoduyla birlikte gelişerek devamı sağlanmıştır. Özellikle XIX. yüzyılda divan şiirine giren bu metodlar zamanla değiştirilerek kullanılmıştır. Bunlar dışında Batı'daki edebiyat araştırmalarında kullanılan metodlar da kullanılmıştır. Tahlil ve şerh geleneğinin bu yüzyıldan sonra gelişerek yoğun bir biçimde kullanıldığı söylenebilir.
Yapılan çalışmanın amacı divan şiirinde var olan mekânsal tasvirlerin nasıl kullanıldıklarını incelemektir. Şüphesiz klasik Türk şiirinde anlam dünyasının büyük çoğunluğunu -hatta denebilir ki şairlerinin divanlarına bakıldığında tamamını- mekân unsurlarının oluşturduğu görülmektedir. Yaptığımız çalışmada amaç Nedîm divanında mekân unsurlarının neler olduğunu tespit etmektir.

Divan incelenirken öncelikle şair ve yaşadığı dönem hakkında bilgiler verilmiş, ardından mekân kavramı üzerinde durulmuştur. Daha sonra mekânlar bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Sınıflandırma yapılırken aynı zamanda mekân unsurlarının açıkça verildiği beyitler değerlendirmeye alınmıştır. Ancak sınıflandırma yapılırken bazı farklılıklar doğduğu için başlıklandırmada birtakım düzenlemelere gidilmiştir. 

Kavramlar doğrudan değil de dolaylı olarak bir mekân algısı oluşturduğu için bunlar Dolaylı Anlatılan Mekânlar adlı bir başlık açılarak burada verilmiştir. Ayrıca isimsel olarak kullanılan yerler o isim başlığı altında verilmiştir. Bellirli bir adı olan mekân isimleri ise kendi sınıfında değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Mekân, mekân algısı, 18. Yüzyıl, Lâle Devri, Nedîm Divânı'nda mekân unsurları

Abstract:
The classical Turkish poetry analysis tradition has been developed with the analysis method and its continuation has been ensured. Especially the XIX. These methods, which entered the divan poetry in the century, were changed over time. Apart from these, methods used in literature research in the West were also used. It can be said that the tradition of analysis and annotation has developed after this century and has been used intensively.
The aim of the study is to examine the use of spatial depictions in divan poetry. Undoubtedly, in classical Turkish poetry, it is seen that space elements constitute the vast majority of the world of meaning - even the whole of the poets' divans. The purpose of our study is to determine what the spatial elements are in the Nedîm council.
While examining the Divan, firstly, information about the poet and the period he lived was given, and then the concept of space was emphasized. Later, the spaces were subjected to a classification. While classifying, couplets in which space elements are clearly given were taken into consideration. However, since some differences arise during the classification, some regulations have been made in the title.
Since the concepts create a perception of space not directly but indirectly, these are given here by opening a title called Indirectly Spoken Spaces. In addition, the places that are used as names are given under that name title. The names of places with a specific name were evaluated in their own class.

Keywords: Space, perception of space, 18th Century, Tulip Age, elements of space in Nedım sofa