Konaklama işletmelerinde çevre duyarlılığı: Konaklama işletmeleri yöneticilerinin çevre duyarlılığı bakış açısına yönelik bir uygulama
Environmental sensitivity in the hospitality industry: A case study concerning the hospitality managers points of view
Yazar: NURAY TÜRKER
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğal çevre = Natural environment ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Oteller = Hotels ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Turizm = Tourism ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity

Özet:
II OZET Turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesinde en önemli kaynak olan doğa bir taraftan ekonomik faaliyetler diğer taraftan turistik hareketler nedeniyle giderek kirlenmektedir. Hatta bu kirlilik bazı yerlerde insan sağlığını tehdit eder boyutlara varabilmektedir. Bununla birlikte; 80Tı yıllardan itibaren tüketici ihtiyaç ve düşünceleri değişmekte ve buna paralel olarak global düzeyde artan bilinçlenme ile doğal çevrenin korunması yönünde yeni eğilimler ortaya çıkmaktadır. Bu değişim turizm sektöründe de kendini göstermekte; doğal çevreye duyarlı turist tipleri, doğal çevreye dayalı yeni turizm çeşitleri ve yeni pazarlar ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyle, faaliyetlerini devam ettirmek ve rekabetin yoğun olduğu bir pazarda rekabet edebilmek isteyen konaklama işletmeleri bu değişime ayak uydurmak zorundadırlar. 1990'lı yıllardan beri birçok konaklama işletmesi hem ortaya çıkan bu yeni eğilimlerden yararlanmak hem de sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir bir turizm için doğal çevrenin korunması konusunda giderek artan oranda çalışmalar yapmakta ve doğal çevreye karşı olan duyarlılıklarını bir rekabet avantajı haline dönüştürerek bunu rekabet edebilmek için önemli bir araç olarak kullanmaktadırlar. Bu çalışma ortaya çıkan bu değişimlerin bir sonucu olarak sürdürülebilir bir şekilde rekabet etmelerinde konaklama işletmelerine yol göstermesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde; işletmelerin çevre ile ilişkileri, işletmeleri etkileyen çevresel faktörler, çevresel faktörler ile doğal çevre arasındaki etkileşim, turizm ve çevre ilişkisi, turizm ve doğal çevre arasındaki olumlu ve olumsuz ilişkiler incelenecek ve dünya ve Türkiye boyutu ile turizmde çevre duyarlılığı ve çevre korumacılığı ve bu duyarlılığının doğal bir sonucu olan eko-turizm kavramı tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; turizm işletmelerinde strateji kavramı, stratejik yönetim, dış ve iç çevre analizi, rekabet kavramı, konaklama işletmelerinde rekabet stratejileri ve bir rekabet stratejisi olarak doğal çevreye karşı duyarlılık ele alınmıştır.HI Üçüncü bölüm, uygulama kısmı olup, uygulama çalışması Antalya Belek ve Side'de faaliyet gösteren 40 otelde yapılmıştır. Çalışmada yöneticilerin doğal çevre korumacılığına karşı olan tutumları, işletmelerde uyguladıkları çevre koruma programları ve çevre duyarlılığını bir rekabet stratejisi olarak kullanıp kullanılmadıkları belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
IV I SUMMARY Natural environment which is one of the most important resource of tourism industry has been polluted and destructed by both economic and touristic activities. Moreover pollution, in some places, reach the level of danger considering human health. In parallel to the increasing global consciousness there occurs new trends concerning the environmental protection. This change shows itself also in tourism sector; there occurs tourist types caring about the natural environment, new tourism types based on natural environment and new markets. The hospitality enterprises desiring to continue their economic activities and compete in the market must be compatible with these changes. Since 1990'ies most of the hospitality enterprises both for take the benefit of this new trend and to enable sustainable development and sustainable tourism have been making studies on the protection of natural environment and using their sensibility towards natural environment as a tool in order to compete in the market. This study has been put into practice for the purpose of directing the hospitality enterprises in the longlasting competition as a result of emerging change. This study consists of three parts. In the first part the relationship between environment and the enterprises, environmental factors affecting the enterprises, the interaction between environmental factors and natural environment, the relationship between natural environment and tourism, nagative and positive relationships between tourism and natural environment will be examined and globally and nationally environmental sensitivity and environmental protection in tourism industry and ecotourism concept, a result of this sensitivity will be discussed. In the second part strategies in tourism industry, strategic management, internal and external environmental scanning, competition concept, competitive strategies in the hospitality industry and as a competitive strategy, sensibility towards natural environment will be examined.The third part is a case study, a questionnaire concerning 40 hotels and holiday villages in Antalya Belek and Side has been applied. In the case study the attidutes of the hotel managers' towards the protection of natural environment, and applied environbmental programs and whether they make use of environmental sensibility as a competitive strategy or not has been tried to analysed.