Turist deneyiminde profesyonel turist rehberlerinin rolü
The role of professional tourist guides in the tourist experience
Yazar: MUSTAFA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. FATMA FÜSUN İSTANBULLU DİNÇER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Turist rehberi = Tourist guides ; Turistler = Tourists ; Turizm = Tourism ; Tüketici deneyimi = Consumer experience

Özet:
Turizm yazınında turist deneyiminin incelenmesi için pek çok araştırma
yapılmıştır. Ancak rehberli turlar çerçevesinde turist deneyimi ile ilgili çok az çalışma
bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, rehberli turlarda turist deneyimi ve
davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Çalışmanın ampirik bölümünü
yazın taraması sonucu niteliksel veri toplama araçlarıyla hazırlanan anketin yanı sıra
turistlerle yarı yapılandırılmış mülakatlar oluşturmaktadır. Ankette kullanıacak
deneyim boyutları belirlenmeden önce turist deneyimi ile ilgili yarı yapılandırılmış
mülakatlar yapılmıştır. Ankette kullanılacak bu boyutlari oluşturan ifadeleri
belirlemek amacıyla içerik analizi yapılmıştır. Sonuç olarak belirlen boyutlar yazınla
karşılaştırılmış ve anketin son versiyonu oluşturulmuştur.
Turizm etkinliği, eşsiz deneyimleri içermektedir. Turizm ayrıca eşsiz
deneyimler yaşamak, rutin hayattan kaçmak, geçici olarak farklı bir zaman ve çevrede
yaşamak, sıradışılığı aramak için seyahat etme etkinliği olarak da tanımlanabilir.
Refah düzeylerinin artması ve gelirlerinin artması insanları ekonomik anlamda
zenginleştirirken zaman anlamında fakirleştirmektedir. Bunun için de son zamanlarda
tüketiciler zamanını en iyi şekilde değerlendirmek ve hatırlanabilir deneyimler
yaşamak için bir arayışın içine girmektedirler. Turizm de tüketicilerin arayış içerisinde
olduğu eşsiz deneyimleri sunan alternatif eğlence etkinliklerinden birisidir. Böylece
turist deneyimi kavramını tanımlanması, deneyimi oluşturan boyutları açıklanması ve
turist deneyimin oluşturulma süreci ve stratejisini belirlenmesi bu konunun turizm
yazınında popüler olmasına sebep olmaktadır.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın amacı ve
kapsamı açıklanmıştır. Çalışmanın birinci bölümü deneyim kavramını, tanımlarını,
gelişimini içermekte ve deneyim kavramının turizmle ilişkileri ve turist deneyimini
etkileyen faktörler bu bölümde tartışılmıştır. İkinci bölüm turist rehberlerini, turist
iv
rehberlerinin turizm endüstrisindeki yeri, turist deneyiminin oluşmasını kolaylaştıran
turist rehberlerinin rölünü incelemektedir. Üçüncü bölüm yazında toplanan verilerle
desteklenerek oluşturulan araştırmanın kavramsal çerçevesini içermektedir.
Araştırmanın yöntemi ve analizi üçüncü bölümde bulgularla birlikte tartışılmıştır.
Sonuç bölümü araştırmanın sonuçlarını, sınırlılıklarını ve gelecek çalışmalar için
önerileri içermektedir.
Bu çalışma, çeşitli faktörler altında belirlenen farklı deneyimsel ifadeleri
sınıflandırmıştır. Turist deneyiminde turist rehberinin etkisi de araştırılmıştır.
Sonuçların rehberli turlarda turist deneyimini etkileyen faktörlerin hem uygulamacılar
hem de akademisyenler için daha iyi anlaşılabilmesine yardımcı olabileceği
umulmaktadır.

Abstract:
In tourism literature, various research on the measurement of tourist experience
were conducted. Yet, little is known about tourist experience in the context of guided
tours. The aim of this study is to identify factors affecting tourist experience and
behaviours in guided tours. The empirical part of the study is based on interviews with
tourists on their experiences as well as a survey designed based on the qualitative data
and literature. Before experience dimensions were identified to be used in the survey,
preliminary qualitative interviews about tourist experience were conducted, these were
content analyzed in order to identify emerging themes to be used in the survey. Finally
the dimensions were compared with literature and the final version of the survey was
created.
Tourism activity includes unique experiences. Tourism is also defined as
travelling for experiencing something different, escaping daily routines, living
temporary in a novel time and space, and a quest for extraordinary. Increasing welfare,
growing economies made people financially richer but poor in time. Consumers started
to look for quality time and memorable experiences. Tourism is one of the alternative
leisure activities that offer the novel experiences consumers are looking for. Defining
tourist experiences, identifying components of it and sugessting strategies and
processes to create tourist experiences are becoming popular subjects in tourism
literature.
The study consists of three parts. The introduction section includes the scope
and the purpose of this study. The first section of the study introduces the concept of
experience; definitions, development, its relation with tourism and factors affecting
tourist experiences are discussed in this section. The second section defines tour
guides, their place in the tourism system and roles of guides in creating and facilitating
tourist experience. The Third section involves the description of the field research and
supporting material from the literature. Methodology and analysis are discussed on
chapter three with the findings. The final section includes the conclusions, limitations
and suggestions for future study.
The study grouped different experiential items identified under various factors.
The impact of guide on tourist experience is also explored. It is very much hoped that
the results can give both practitioners and scholars a better understanding of factors
affecting tourist experiences in guided tours.