İleri yaş ve engelli turizmi kapsamında erişilebilir hastane mimarisinin incelenmesi: SCÜ Sıcak Çermik FTR Hastanesi
Examination of accessible hospital architecture within the scope of tourism for the aged and disabled: SCU Sıcak Çermik FTR Hospital
Yazar: GÖKHAN TAŞTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURPERİHAN TOSUN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Turizmi İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Turizm = Tourism
Dizin: Engelliler turizmi = Handicappeds tourism ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Hastane binaları = Hospital buildings ; Hastaneler = Hospitals ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Turizm = Tourism

Özet:
Sağlığına kavuşmak isteyen insanların ikamet ettikleri bölgeden, başka
bölgelere tedavi amacıyla gitmeleri sağlık turizmi kavramını ortaya çıkarmıştır.
Günümüzde özellikle de gelişmekte olan ülkelerin odak noktası olan sağlık turizmi,
ekonomik olarak da ülkelere katkı sağlayan stratejik öneme sahip bir sektördür.
Sağlık turizminin türlerinden olan ileri yaş ve engelli turizmi, küresel ölçekte hızla
yaşanan nüfus, tüketicilerin profilleri, istek ve beklentilerinin değişmesi, artan kronik
ve yaşlılığa bağlı hastalıkların etkisiyle birlikte niş bir alan olarak ortaya
çıkmaktadır. Yaşlı ve engelliler gerek turizm faaliyetlerinde gerekse günlük
yaşamlarında erişilebilirliğe ilişkin birçok sorun yaşamaktadırlar. Herhangi bir
ürünün veya hizmetin ileri yaştaki kişiler ve engelliler dahil herkes tarafından
ulaşılması amacı erişilebilirlik kavramını ortaya çıkarmıştır. Erişilebilirlik kavramı
tüm fiziki alanları kapsamaktadır. Bu tez çalışmasının amacı Sivas Cumhuriyet
Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezinin fizik koşullarının ve
mimarisinin erişilebilirlik açısından değerlendirilmesi ve sunulan önerilerle ileri yaş
ve engelli turizmi açısının potansiyelinin ortaya konulmasıdır. Çalışmanın
yönteminde tarama, betimleme ve mekânsal analiz tekniklerinden yararlanılmıştır.
Çalışmada evrensel veriler çerçevesinde yürürlükteki standartlar incelenmiş olup,
hastane mimarisinin erişilebiliğinin değerlendirilmesinde dokuz adet kriter
belirlenmiştir ve bu kriterlerle göre yerinde ve hastane planı üzerinden incelemeler
yapılmıştır. Hastanenin belirlenen kriterlere göre mimari açısından erişilebilirliği
incelendiğinde, engelli rampası, asansör, havuz asansörü, engelli tuvaletleri,
ortopedik engelli için düzenleme, görme engelli için düzenleme, işitme engelli için
düzenleme, yüzey uygulamaları, kaldırım uygulamaları ve otopark uygulamaları
kriterlerine uygun olmadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak ileri yaş ve engelli
bireyler için fiziki çevrenin ve ortamın fiziksel engel olmaması için hastane
mimarisinin erişilebilirlik standartları doğrultusunda tasarlanması ve gerekli alt yapı
çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda FTR Merkezi çevresine
yapılacak kaldırımlar ve bu kaldırımlara entegre hissedilebilir yüzey uygulamaları ile
rampalar uygulandığı zaman, engellilere özel bir otopark alanı oluşturulduğunda,
bina girişlerindeki rampaların erişilebilirlik standartlarına uygun şekilde
tasarlandığında, hol, koridor gibi ortak alanlara gerekli işaretlemeler ile birlikte
xv
hissedilebilir yüzey uygulamaları yapıldığında, asansörlerin ve merdivenlerin
erişilebilirlik standartlarına uygun şekilde yeniden revize edildiğinde, biri bayan biri
bay olmak üzere en az iki adet engelli tuvaleti yapıldığında; Sivas Sıcak Çermik
Termal bölgesinde bulunan, hastane içi termal altyapıya sahip olan Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon Merkezinin ileri yaş ve engelli turizmi açısından önemli bir
potansiyele sahip olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, İleri Yaş ve Engelli Turizmi,
Erişilebilirlik, Erişilebilir Hastane Mimarisi

Abstract:
The concept of health tourism has revealed that people who want to regain
their health go from their region of residence to other regions for treatment purposes.
Today, health tourism, which is the focal point of especially developing countries, is
a strategically important sector that also contributes to countries economically.
Tourism for the elderly and disabled, which is one of the types of health tourism,
emerges as a niche area with the effect of the rapidly living population on a global
scale, the profiles of consumers, the change in their wishes and expectations, and the
effect of increasing chronic and old age-related diseases. Elderly and disabled people
experience many problems regarding accessibility both in tourism activities and in
their daily lives. The aim of reaching any product or service by everyone, including
the elderly and the disabled, has revealed the concept of accessibility. The concept of
accessibility covers all physical areas. The aim of this thesis is to evaluate the
physical conditions and architecture of Sivas Cumhuriyet University Physical
Therapy and Rehabilitation Center in terms of accessibility and to reveal the
potential of elderly and disabled tourism with the suggestions presented. Scanning,
description and spatial analysis techniques were used in the method of the study. In
the study, the standards in force were examined within the framework of universal
data, and nine criteria were determined in the evaluation of the accessibility of the
hospital architecture. When the architectural accessibility of the hospital is examined
according to the determined criteria, it has been observed that it does not comply
with the criteria of disabled ramp, elevator, pool lift, disabled toilets, arrangement for
orthopedically disabled, arrangement for the visually impaired, arrangement for the
hearing impaired, surface applications, pavement applications and parking
applications. As a result, hospital architecture should be designed in line with
accessibility standards and necessary infrastructure works should be done so that the
physical environment and the environment are not physical barriers for elderly and
disabled individuals. In this context, when the sidewalks to be built around the FTR
Center and integrated tangible surface applications and ramps are applied to these
sidewalks, a special parking area is created for the disabled, the ramps at the building
entrances are designed in accordance with the accessibility standards, and the tactile
xvii
surface applications are made with the necessary markings in common areas such as
halls and corridors, When elevators and stairs are revised in accordance with
accessibility standards, at least two toilets for the disabled, one for women and one
for men, are built; It is thought that the Physical Therapy and Rehabilitation Center,
which is located in Sivas Hot Çermik Thermal region and has in-hospital thermal
infrastructure, will have an important potential in terms of tourism for the elderly and
disabled.
Keywords: Health Tourism, Tourism for the Elderly and Disabled,
Accessibility, Accessible Hospital Architecture