Zeytinde halkalı leke hastalığının Bursa koşullarındaki biyolojisi üzerinde araştırmalar
Investigation on biology of olive leaf spot disease in Bursa condition
Yazar: NAGİHAN İŞALMAZ
Danışman: DOÇ.DR. HİMMET TEZCAN
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ZEYT NDE HALKALI LEKE HASTALIĞININ BURSA KOŞULLARINDAK B YOLOJ SÜZER NDE ARAŞTIRMALARNagihan ŞALMAZBu çalışmada, Bursa koşullarında Spilacaea oleagina (Cast.) Hughes'in neden olduğuzeytinde yaprak lekesi hastalığının biyolojisi 2004 ve 2005 yetiştiricilik dönemleri boyuncaçalışılmıştır. Çalışma Bursa'da en yaygın olarak yetiştirilen, hastalığı orta derecede duyarlı,Gemlik çeşidi ile yapılmıştır. Buna göre Bursa'nın önemli zeytin yetiştirilen ilçeleri olanOrhangazi ve Görükle'de hastalığın seyrinin genel olarak benzer olduğu gözlenmiştir.Orhangazi'deki üretici bahçesinde uzun yıllardır fungisid uygulanmaması nedeniyle hastalığınGörükle'de zeytin fidanları ile yeni kurulan denemeye göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Buda hastalığın yıllar içerisinde önemini arttırdığını göstermektedir. Buna göre Orhangazi'defungisid uygulanmayan üretici bahçesinde hastalıklı yaprak yüzdesi yetiştiricilik dönemi boyunca5,6 - 62,9 arasında, hastalık şiddeti ise (Towsend-Heuberger formülüne göre) 1.1 - 31.8arasında saptanmıştır. Görükle'de ise hastalıklı yaprak yüzdesinin 0,3 - 9,9 asında, hastalıkşiddetinin ise 0,6 - 4,9 olduğu ve mevsimlere göre değiştiği saptanmıştır.S.oleagina'nın bitkiye penetrasyon yapabilmesi için bütün yıl (12 ay) süresince uygunkoşulların sağlandığı tahmin edilmektedir. Fungus giriş yaptıktan sonra hava koşullarına bağlıolarak inkübasyon süresinin değiştiği düşünülmektedir. Optimum gelişme sıcaklıklarına yakınilkbahar başında bu süre en kısa olup hastalık belirtileri ilkbaharın sonunda görülür. lkbaharınsonunda meydana gelen enfeksiyonlarda ise inkübasyon süresinin yaz sıcaklıkları nedeniyleuzamasıyla ilk belirtilerin sonbaharda görüldüğü tahmin edilmektedir. Benzer olarak sonbahardaoluşan enfeksiyonlar ise kış periyodundaki soğuk hava nedeniyle ilk belirtilerini ilkbahardagösterdiği düşünülmektedir. Ayrıca kış enfeksiyonlarının bir kısmının uzun süre latent kalmasıve sıcaklıkların düşük olması nedeniyle çok önemli olmadığı düşünülmektedir. Tarım veKöyişleri Bakanlığının önerdiği şekilde yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar mevsimlerindeilaçlama ile hastalığın önüne geçilebilmiştir.S.oleagina ile enfekteli bir yaprak 9 ay boyunca hiç dökülmeden kalabilir ve 3 mevsimboyunca inokulum kaynağı özelliğini devam ettirebilir. Genel olarak leke çapları Eylül- Ekimdönemlerinde ve beyaz lekelerin bir kısmı hariç Mart-Nisan-Mayıs dönemlerinde geliştiğigözlenmiştir. S.oleagina'nın tipik belirtilerinden farklı olarak görülen beyaz lekelerin direk beyazolarak oluştuğu veya tipik lekelerin sonradan beyazlaştığı düşünülmektedir. Beyaz lekelerefungusun gelişmesi için uygun olmayan hava koşullarının neden olduğu düşülmektedir.Anahtar kelimeler: Zeytin, Zeytinde Halkalı Leke Hastalığı, Spilocaea oleagina, Bursa

Abstract:
INVESTIGATIONS ON BIOLOGY OF OLIVE LEAF SPOT DISEASE IN BURSACONDITIONNagihan ŞALMAZIn this study, the biology of olive leaf spot disease caused by the fungus Spiloceaeoleagina (Cast.) Hughes. was investigated during 2004 and 2005 growing seasons.Experiments were conducted on cv. Gemlik olive (Olea europaea L.) that was moderatesusceptible and the most common cultivar in Bursa. The disease progress was similar inOrhangazi and Görükle. In contrast, the data on young seedlings grown in Görükle indicated alower disease level compared to Orhangazi due to absence of synthetic fungicide applicationsfor many years. These results demonstrated that the increase of disease levels in each offollowing years. In Orhangazi orchard that received no fungicide applications for many years,percentage of diseased leaves ranged from 5,6 to 62, while that of disease severity (acording toTowsend-Hueberger) ranged from 0,3 to %31,8 in one growing season. Percentage ofdiseased leaves in Görükle ranged from 0,3 to 9,9, while that of disease severity ranged from0,6 to 4,9. The disease levels varied from one season to another.The weather conditions were favorable during the growing year (12 months) for thepenetration of S.oleagina. The incubation period followed by penetration period was the shortestin early spring due to the optimum temperature and the symptoms of disease occurred in latespring. The incubation period of pathogen extended in the infections occurred in late spring andfirst symptoms were observed in autumn. Similarly, autumn infections were thought to be seenin spring because of the cold winter days. Furthermore, winter infections were considered to beslightly important since the infections were in latent period due to the low temperature. Thedisease was controlled with the application of synthetic fungicides in spring and autumn asrecommended by the ministry of agriculture and rural development.A leaf which was infected by S.oleagina, could stay on tree for 9 months withoutdefoliation and it could have serve as a source of inoculum for 3 seasons. The increase inlesion diameters was higher in early autumn and spring compared to the other periods. Thewhite lesions observed on leaves were considered to be the untypical symptoms of disease andcaused by adverse weather conditions.Key Words: Olive, olive leaf spot, Spiloceae oleagina, Bursa