Kadızâde İlmî Efendi`nin "İtmânü`l-Merâm Min Nazmi`l-Kelam" adlı eserinin tahlil, çeviri ve değerlendirilmesi
An analysis, evaluation and rendering it into modern Turkish of Qudâzâde `İlmî Efendî`s work entitled "Itmâmu`l-Marâm Mi`n-Nazmi`l-Kalâm"
Yazar: BETÜL BÜYÜKKEÇECİ
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN BAĞÇECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
Kadızâde İlmî Efendi'nin "İtmâmü 'l-Merâm nün Nazmi 'l-Kelam" adlı eseri Osmanlıca olarak yazılmış manzum bir eserdir ve akaid, fıkıh, tasavvuf gibi konulardan bahsetmektedir. Tezin birinci bölümü eserin çevirisinden oluşmaktadır. Tezin ikinci bölümü ise eserin akaid ile ilgili konularının kelam kaynaklarına ve ehli sünnet anlayışına göre tahlil ve değerlendirmesini içermektedir. Eserin baş tarafı daha çok giriş özelliği taşıyor olup ortalara doğru asıl arzu edilen konuya başlanıldığım belirtilmiştir. Önce Vacibul Vücudu güzelce tasdik edebilmek için onun sözünü öğretmek gerektiği vurgulanarak Allah'ın sıfatlarından övgü ile bahsedilmiş, dua ve hamdü sena da bulunulmuş, ardından Peygamberimize salat ve selam ile O'na övgüler yer almıştır. Sonra da Kur'ân-ı Kerimin yüceliği, Dört halifenin ve Ashabı kiramın fazileti, Müçtehitlerin fazileti ve akaid konuları ele alınmıştır. Eser, akaid ile ilgili olarak Allah'a ve Peygambere iman, efali ibad, istitaat, rızık, ecel, kabir azabı,haşir,sırat, Cennet-Cehennem ve imamet konularını içermektedir. Ve eser genel olarak bakıldığında Maturidiyye Akaidinin görüşlerine göre ele alınmıştır. Ehli sünnet görüşü, Maturidiyye ve İmam Azam eserde sık sık övülmüştür.Bütün akaid konuları işlenirken sonunda ehli sünnet,Maturidiyye ve İmam Azam görüşlerine paralel görüş bildirilmiştir. Sultan IV. Murat Han (1623-1640) zamanında yazılmış olan eser döneminin gereği padişaha övgü ve hayır dualar ile Rum müftüsü merhum Ahmet İbni Kemal Paşa Rum müftüsü Sadi Efendi ve merhum müftü Ebu's-Suud Efendi'den bahsetmektedir. Eserin sonunda ise akidenin tamamlandığı ve anlatılmak İstenenin bittiği belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler : Kelâm, Akaid, Kur'ân, İlmî Efendi

Abstract:
III An Analysis, Evaluation and Rendering it into Modern Turkish of Qudizada 'ilmî Efendî's Work Entitled "İtmâmuT-Marâm Mi'n-NazmiT-Kalâm" ABSTRACT The book was ritten in a poem shape and in the begining they had the subjects of the diopters in the index. After that thanked the holy lord and wished peace be ugon the prophet Muhainmed. The king was wished good wishes and prided, it vas the speciality of the time. It had been written by the time of 4. Sultan Murat Han. This book contains information about Akaid, fıkıh, tasavvuf and other subjects like it. But we are only interested in the subjectes of Akaid. In this book the subjects are written in red and important details mke the subject more interesting by the Verses of Kuran, the prophets saying nd is gruen. Place and Ihey had beed written in red to be moticed more. While the bok was being read they had the names of the boks they had help from in the chapters. That they were Tahavis "Akaid", Maturidi's "Tebsiretiil Edille" and "Muhammediye" from fıklıis book İmam Azami "Fıkhı ekber", from Gazali, Hasan Basrdi, Buhari, lmam-i Mali, İmanı-ı Şefi, Ahmet b. Hanbel, Güneydi Bagdad, Zımnin Mısrî, Ebu Osman Mekki, Bişri Hafi İbrhim Ethem, Kasım Kuşeyri and Fahreddhı Razi. Kadızade ilmi Efendi wanted the book to be memoridez easily and liked. Akaid was written as a poem. İn some places he put some words that didin't make sense with the poem. The begining of the book starts. With the information that explains special knowledge. İn the middle pat he starts the actual subjects. First of all the conformation of "Vacibul Vucud" Allah's quality of prarse and prayer take as a subject. Larter on the Kuran's holyness, the 4 caliphs, friends of the prophets and Muctedih's hollyness and akaid subjects was explained. Key Words : Kalâm, 'İlmi Efendî, Agâ'id, Qur'an.