Şanlıurfa Müzesi'nden bir grup kandil
A group of oil lamps from Şanliurfa Museum
Yazar: MEHMET ÖZGÜL
Danışman: PROF. DR. CEVAT BAŞARAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzecilik = Museology
Dizin: Aydınlatma = Lighting ; Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Kandiller = Lamps ; Müzeler = Museums ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Zengin bir tarihi geçmişi olan Şanlıurfa yöresi pek çok höyük ve eski iskan yerine sahiptir. Bölgede yapılan çok sayıda bilimsel kazıdan elde edilen eserler, 1948 yılında kurulan Şanlıurfa Müzesi'nde sergilenmeye başlanmış, zaman içerisinde ihtiyacı karşılayamayan müze binası, defalarca genişletilmesine rağmen, yer sıkıntısı nedeniyle günümüzde halen depoda muhafaza edilmekte olan çok sayıda tarihi esere sahiptir. Edessa ya da civarından ele geçtiğini düşündüğümüz, M.S. 4. ? 7. yüzyıllara tarihlendirdiğimiz çalışmamıza konu 83 kandil de 1974 yılında müzeye satınalma yoluyla kazandırılarak, günümüze kadar müze deposunda muhafaza edilmiş, herhangi bir restorasyon yapılmamıştır. Tezin amacı; eserlerin daha önce çalışılmamış olması nedeni ile buluntu yeri, tarihi ve özellikleri konusunda herhangi bir bilginin olmaması; bu malzemelerin bir kataloğunun çıkarılmasıyla, daha sonraki yıllarda yapılacak çalışmalara da katkı sağlayacağı düşüncemizdir.Çalışmamızda öncelikle Geç Roma ? Erken Bizans Dönemi'ne ait bu kandillerin üzerinde, palmiye, şua, lotus, güneş, güneş çarkı, çeşitli şekillerde haç, yıldız, yılan gibi bezemeler tanımlanmış, kandillerin formlarıyla birleştirilmiş ve tipoloji oluşturulmuş, aynı döneme tarihlenen diğer coğrafyaların kandilleriyle karşılaştırılarak kıyaslamalar yapılmıştır.Sonuç olarak Edessa ya da yakınlarından ele geçtiği düşünülen kandillerin yakın bölgelerle olan etkileşimi saptanarak, kentin bu bölgelerle olan sosyokültürel ve sosyo ekonomik ilişkileri saptanmıştır.

Abstract:
The Region of Şanlıurfa, having a rich historical background, has a great deal of mounds and old housings. Artifacts that were obtained from a wide range of scientific excavations made in the region began to be on display in Şanlıurfa Museum founded in 1948, and the museum building that couldn?t meet the needs in the course of time has a great number of historical artifacts that are still preserved today in store due to ground difficulty although it has been repeatedly expanded. The 83 oil lamps which we think to come to hand in or around Edessa and are subject to our study that we date to 4th ? 7th centuries A.D. were saved to the museum in 1974 by buying, and have been preserved in the store of the museum until today, but no restoration has been made. The aim of the thesis is not being any information about the whereabouts, dates and features of the artifacts due to their not being studied before, and our thought that they will also contribute to the studies which will be made in the following years by making a catalogue of these supplies.In our study, firstly, ornaments such as palm, beam, lotus, sun, swastika, various forms of cross, star and snake have been identified on those oil lamps pertaining to the late Roman ? the early Byzantine Period, then they have been combined with the forms of oil lamps, and then the typology has been constituted, and finally the comparisons have been made by comparing them with the oil lamps of other geographies dating to the same period.Consequently, the interaction of oil lamps that are thought to be obtained from Edessa or nearby with neighbour regions has been determined, and the city?s socio-cultural and socio-economic relationships with those regions have been arranged.