Raylı sistemlerde iş güvenliği uygulaması: İstanbul T1 ve T4 tramvay örneği
Occupational safety application in rail systems: İstanbul T1 and T4 tramway example
Yazar: BİLAL ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KOÇAK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: FMEA = Failure Mode and Effects Analysis ; Fine Kinney yöntemi = Fine Kinney method ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Tramvay = Tram ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Ülkemizde ve dünyada nüfusun hızla artmasıyla beraber araç sayıları da hızla artış göstermektedir. Araç sayısının artması ile trafik problemini de beraberinde getirmektedir. Trafik problemini ortadan kaldırabilmek ya da bu problemi en az seviyeye getirmek için dünyanın bir çok metropol illerinde ulaşımı kolaylaştırıp ve akıcı hale getirecek tramvay, metro vs. akıllı ulaşım sistemleri kullanıldığı gözükmektedir. İstanbul ilinde tramvay hattını ayda iki milyonu geçen yolcular kullanmaktadır. Bu tramvay hattının yolcular için can ve mal kaybına neden olmaması için gerekli iş güvenliği tedbirleri alınması gereklidir. Tramvay hatları yapılırken iş güvenliği tedbirleri alındığı gibi işletme esnasında da gerekli iş güvenliği uygulamaları yapılmalıdır. Tramvaylarda araçtan inerken ya da binerken çarpma, düşme gibi kazalar ortaya çıkmaktadır. Tramvay hattında; trene binerken ya da trenden inerken yolcular için peron ayırıcı kapı sistemlerinin kullanılmaları iş sağlığı ve güvenliğinde örnek uygulama olarak gösterilebilir. Bunun yanı sıra acil çıkış kapılarının kontrolü, uyarı levhalarının eksik yerlerde temin edilmesi, tramvay ve araç veya yaya ile temastan kaynaklanan kazaları ortadan kaldırmak için tedbirler almak iş güvenliği uygulamalarındandır. İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarından olan risk değerlendirmesi bu tür kazalara uygulanarak bu kazaları en aza indirgemek ya da ortadan kaldırmak hedeflenmiştir. Bu hedefle Fine-Kinney, FMEA, Rıdley, 5x5 Matris ve FTA risk değerlendirme yöntemleri kullanılmıştır. 5X5 Matris metodunda %85 kesin risk, %5 önemli risk, %10 ciddi risk; Fine-Kinney metodunda %25 kesin risk, %45 önemli risk, %20 ciddi risk. %10 çok yüksek risk; FMEA metodunda ise %55 düşük risk, %25 orta risk, %20 yüksek risk ve Ridley metodunda ise %15 düşük risk, %25 orta risk, %60 yüksek risk elde edilmiştir.Bu sonuçlara göre Fine-Kinney daha hassas sonuçlar verdiği görülmektedir.Risk değerleri karşılaştırıldığında Fine-Kinney metodu daha hassas sonuçlar verip, FMEA olasılık ve şiddet değerleri daha net ve detaylı, 5x5 Matris metodu ise daha genel yani ön hazırlık yapılması için kullanılması daha sağlıklı olduğu görülmüştür. Rıdley analiz metodu ise, etkilenecek kişi sayısını belirleme bakımından bazı sorunlara yol açmaktadır. Aynı zamanda kalitatif risk metodları arasında yer alan hata ağacı analizi yapılmış ve diğer metodlara göre zaman alıcı fakat karmaşık sistemler için uygun olduğu görülmüştür.

Abstract:
With the rapid increase in the population in our country and in the world, the number of vehicles is also increasing rapidly, which brings along the traffic problem. In order to eliminate or minimize the traffic problem, smart transportation systems such as trams and subways are used to facilitate and streamline transportation in many metropolitan cities of the world. For example, more than two million passengers a month use the tram line in Istanbul. It is very important to take occupational safety measures of this tram line in order not to cause loss of life and property of passengers. While the tram lines are being built, occupational safety measures should be taken and required work safety practices should be done during the operation. Accidents such as crashing and falling while getting off or getting on the trams occur. The use of platform separator door systems for passengers while getting on or off the train can be shown as a sample practice in occupational health and safety on the tram line. Furthrmore, the control of emergency exit doors, the supply of warning signs to missing places, and taking measures to eliminate accidents caused by contact with trams and vehicles or pedestrians are among the occupational safety practices. To minimize or eliminate such accidents, risk assessment, which is one of the occupational health and safety practices, is applied. For this purpose, risk assessment methods such as Fine-Kinney, FMEA, Rıdley, 5x5 Matrix, and FTA were used. In the 5X5 Matrix method, sure risk of 85%, significant risk of 5%, serious risk of 10%; in the Fine-Kinney method, sure risk of 25%, significant risk of 45%, serious risk of 20%, very high risk of 10%; in FMEA method, low risk of 55%, medium risk of 25%, high risk of 20%; in Ridley method, low risk of 15%, medium risk of 25%, high risk of 60% were obtained. When the risk values were compared, it is seen that the Fine-Kinney method gave more accurate results, the probability and severity values of the FMEA method were clearer and more detailed, and the 5x5 Matrix method was more healthy to use for preliminary preparation. The Rıdley analysis method, on the other hand, causes some problems in determining the number of people to be affected. In addition, fault tree analysis, which is among the qualitative risk methods, was performed and it was found that it takes a long time than other methods, but is suitable for complex systems.