Karahanlılar Döneminde Kâşgar(840-1212)
Kashgar in the Karahanid Period (840-1212)
Yazar: MUHERREM EMİN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN AYDINLI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
En az M.Ö. 6. asırdan başlayarak tarih kayıtlarında zikredilmeye başlayan Kâşgar şehri uzun tarihi, bütünleşmiş medeniyeti, bağımsız ve güçlü ekonomisi, dünyada tanınan ünlü alimleri, günümüze kadar devam eden geleneksel kültürleri, özel yaşam tarzı gibi birçok yönüyle önemli şehirlerden biri olmuştur. Şehre altın çağını yaşatan Karahanlı dönemi ise merak edilen konulardan birisidir. "Karahanlılar Döneminde Kâşgar (840-1212)" adlı çalışmamızda Kâşgar şehrini, Karahanlıların İslam öncesi ilk dönemi ile şehrin İslamlaşması ve Karahanlılar döneminin sonuna kadarki tarihini aydınlatmaya çalıştık. Kâşgar tarihi ile ilgili farklı dillerde ve Uygurca çalışmalar yer almakla birlikte Türkiye'de neredeyse doyurucu bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada Karahanlılar döneminde Kâşgar'ın siyasî, iktisadî, sosyal ve kültürel hayatını Çince de dahil farklı dildeki kaynak ve araştırmalar ile aydınlatmaya çalıştık. 
         Kâşgar'ın Karahanlı dönemi tarihini ele almadan önce konunun daha iyi anlaşılması için şehir ve çevresinin coğrafi durumu ile İslâmiyet öncesi dönemine kısaca değindik. Siyasî ve askerî bölümde Kâşgar'ın İslâm fethinden başlayarak her dönemini aydınlatmaya çalıştık. İktisadi bölümde şehrin dünyaca meşhur eski İpek Yolu'ndaki önemli rolünü ortaya koyarak o dönemki güçlü iktisadi durumunu açıklamaya çalıştık. İlmi ve Kültürel kısımda medeniyetin beşiği olan bu kadim yurdun yüksek medeniyetini, geçmişten gelen ve yeni din İslâm ile yoğrularak meydana gelen yeni Türk İslâm medeniyetini, bunlarla birlikte ilmin ocağı olan yüksek eğitimli medreseleri ve bölgede yetişen büyük alimleri de açıklamaya gayret ettik. Sosyal hayat bölümünde ise Kâşgar halkının örfleri, gelenekleri ve özel yaşam tarzlarını ifade etmeye çalıştık.Neticede Kâşgar'ın Türk İslâm tarihindeki yerini tespit etmekle insanların bu şehirle ilgili derin ve yeni bilgiler edinmelerine yardımcı olacağını ümit ediyoruz.

Abstract:
The city of Kashgar, which began to be mentioned in historical records starting at least from the 6th century BC, has become one of the important cities with its long history, integrated civilization, independent and strong economy, famous scholars known worldwide, traditional cultures that continue to the present day, and special lifestyle. The Karakhanid period, which brought the city its golden age, is one of the topics of interest. In our study titled "Kashgar in the Karakhanid Period (840-1212)", we tried to shed light on the city of Kashgar, the early pre-Islamic period of the Karakhanids, the city's Islamization and its history until the end of the Karakhanid period. Although there are studies in different languages and Uyghur regarding the history of Kashgar, there is almost no satisfactory study in Turkey. Therefore, in this study, we tried to shed light on the political, economic, social and cultural life of Kashgar during the Karakhanid period with sources and research in different languages, including Chinese. 
Before discussing the history of Kashgar in the Karakhanid period, we briefly touched on the geographical situation of the city and its surroundings and the pre-Islamic period for a better understanding of the subject. In the political and military section, we tried to shed light on every period of Kashgar, starting from the Islamic conquest. In the economic section, we tried to explain the city's important role in the world-famous old Silk Road and its strong economic situation at that time. In the scientific and cultural section, we tried to explain the high civilization of this ancient country, which is the cradle of civilization, the new Turkish Islamic civilization that came from the past and was formed by mixing with the new religion Islam, as well as the highly educated madrasahs that are the hearths of science and the great scholars who grew up in the region. In the social life section, we tried to express the customs, traditions and special lifestyles of the people of Kashgar. As a result, we hope that determining the place of Kashgar in Turkish Islamic history will help people gain deep and new information about this city.