Öğrenci başarısına okul etkisinin araştırılması: TIMSS 2015 Türkiye verisine göre çok düzeyli bir analiz
Investigating of school effects on student achievement: A multilevel analysis of Turkey's TIMSS 2015 data
Yazar: AHMET ARİFOĞLU
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KAVAK
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul başarısı = School achievement ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu çalışma, okulların öğrenci başarısına olan etkisini bazı okul düzeyli değişkenler bağlamında incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Çalışmada okul etkililiği araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve okul düzeyli değişkenlerin başarı farklılıklarına olan etkisinin belirlenmesinde öğrencilerin sosyoekonomik düzeyi (SED) analizlerde kontrol altında tutulmuştur. Araştırmanın veri kaynağı TIMSS 2015 Türkiye 4 ve 8. sınıf matematik veri setidir. TIMSS 2015 uygulamasına Türkiye'den 4. sınıf düzeyinde katılan 242 ilkokuldan 6241 öğrenci ile 8. sınıf düzeyinde katılan 218 ortaokuldan 6040 öğrencinin verisi iki düzeyli HLM yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrenci başarısındaki toplam varyansın 4 ve 8. sınıf düzeyinde sırasıyla %37.6 ve %35.6'sı okullar arası farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte okul düzeyinde gözlenen başarı varyansının yaklaşık yarısı öğrencilerin SED farklılıkları ile açıklanabilmektedir. Okul düzeyindeki değişkenlerden okulun sosyoekonomik kompozisyonu ve okulun akademik başarı vurgusunun her iki sınıf düzeyi için başarı üzerinde manidar güçlü bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Buna karşın, okulun öğretim kaynakları ve öğretmen özellikleri (mesleki doyum, mesleki iş birliği ve mesleki özgüven) ile başarı arasında her iki sınıf düzeyinde de anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Sonuç olarak 4 ve 8. sınıf için okullar arasında gözlenen başarı farklılıklarının yaklaşık üçte ikisi öğrencinin sosyoekonomik düzeyi, okulun sosyoekonomik kompozisyonu ve okulun akademik başarı vurgusu değişkenleri tarafından açıklanmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of schools on student achievement in the context of some school-level variables. The research is a descriptive study in sense of correlational model. In this study, school effectiveness research approach was used and student' socioeconomic status (SES) was controlled in the analyses to determine the effect of school-level variables on student achievement differences. TIMSS 2015 Turkey's 4th and 8th grades mathematics datasets were the data source of this research. The study involves 6241 4th-graders from 242 primary schools and 6040 8th-graders from 218 middle schools which participated in TIMSS 2015 from Turkey. Datasets were analyzed with two-level Hierarchical Linear Modelling technique. Findings from this research showed that 37.6% and 35.6% of total variance of students' achievement in 4th and 8th grade is due to differences between schools respectively. However, about half of achievement variance observed at school level can be explained by SES differences of students. Socioeconomic composition of school and school emphasis of academic success at school level variables were found to have a significant effect on achievement for both grades. On the other hand, there was no significant relationship between the school' teaching resources and teacher characteristics (job satisfaction, cooperation and self-confidence) and achievement in both class levels. As a result, about two-thirds of achievement differences observed between schools for grades 4 and 8 were explained by socioeconomic status of student, socioeconomic composition of school, and school emphasis of academic success.