Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan sağlık personelinde bel ağrısı ve bel ağrısını etkileyen faktörler
The lower back pain of health care professionals at Elaziğ Training and Research Hospital and the factors that affect it
Yazar: EYYÜP DEMİRPOLAT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE FERDANE OĞUZÖNCÜL
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağrı = Pain ; Bel ağrısı = Back pain ; Elazığ = Elazığ ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Prevalans = Prevalence ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Sağlık hizmet alanında, özellikle de hastanelerde, çalışma ortamı iş sağlığı ve güvenliği bakımından önemli riskler taşımaktadır. İşyeri kaynaklı kas-iskelet sistemi hastalıkları, çok görülen sağlık problemlerindendir. Bel ağrısı, kas-iskelet sistemi hastalıkları içinde en sık görülen hastalıktır. Bu çalışma, sağlık çalışanlarında bel ağrısı görülme sıklığı ve bel ağrısını etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini Elazığ ili sınırları içindeki Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan sağlık personeli oluşturmuştur. Bu kapsamda Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev alan sağlık personeli sayısı; 207 doktor, 368 hemşire, 166 ebe ve 283 diğer sağlık personeli olmak üzere toplamda 1024'dür. Araştırmanın kapsamında herhangi bir örneklem seçilmemiştir. Anketler araştırma kapsamına alınan kişiler ile yüz yüze görüşme yöntemi ile katılımcılar tarafından doldurulmuştur. Cevaplılık oranı %48,8 olmuştur.
Veri toplama aracı olarak sağlık çalışanlarının sosyo-demografik özelliklerine ilişkin soru formu ve Oswestry Bel Ağrısı ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada, bel ağrısını etkilediği düşünülen sigara ile ilişkili, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi anket formu uygulanmıştır.
Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının, %67,4'ü kadın olup; %19,4'ü hekim, %57,2'si hemşire/ebe %5,6'sı diğer sağlık personeli, %12,6'sı teknisyen/tekniker, %1,6'sı fizyoterapist ve %75,2 si evli, %18'i doktora eğitimlidir. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %29,4'ünde bazen, %55,2'sinde sürekli bel ağrısı şikayetleri olduğu belirlendi. Araştırma kapsamına alınan sağlık çalışanları %47.4'ü bel ağrısı nedeniyle hekime başvurduğunu, %63,3'ü bel ağrısı nedeniyle ilaç kullandığını, %21,4'ü bel ağrısı nedeniyle rapor aldığını, %40,4'ü bel ağrısının çalışma performansını etkilediğini, %7.2'si bel ağrısı nedeniyle iş yükü daha az olan bir alana geçtiğini belirtti. Bel ağrısına sahip olanlarda ağrının şiddetini ve neden olduğu engelliliği ölçen "Oswestry ölçeği" nden aldıkları puanların ortalamaları tüm çalışanlarda 33.78±1,37 olarak bulundu. Cinsler arası bakıldığında kadınlarda 35,47±13,96 ile erkeklerden daha yüksek olduğu görüldü. Bel ağrısı ile sigara kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı.
Bel ağrısı yönünden riskli oldukları belirlenen sağlık çalışanlarına bel sağlığını korumaya yönelik etkin öneriler bulunmaktadır. Buna bağlı olarak sağlık personelinde bel ağrısının azaltılması ve sağlıklı çalışmaları için iş ortamlarının mutlaka ergonomik açıdan değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte yaygın sağlık eğitimi verilerek kas iskelet sistemi açısından da sağlıklarını korumak ve sürdürmek için uygun alışkanlıklar kazandırılmalıdır.

Abstract:
Work environments in the field of health service and especially hospitals involves important occupational health and safety risks. Workplace-related musculoskeletal disorders are one of the most common health problems. Lower back pain is the most commonly seen disorder. This study examined the prevalence of lower back pain in health professionals and the factors that affect it. It used a descriptive research design.
The universe of the study consisted of health care professionals at Elazığ Training and Research Hospital in Elazığ Province. The number of these health care professionals was 1,024 in total, including 207 doctors, 368 nurses, 166 midwives and 283Bother medical stuff. No sample was selected. A questionnaire form was administered to the healthcare professionals included. The participants filled out questionnaires, and face-to-face interviews were used. The response rate was 48.8% (500 people).
A question form about the sociodemographic characteristics of the health care professionals and the Oswestry Lower Back Pain Scale were used as data collection tools. The Fagerstrom Test for Nicotine Dependence for cigarette smoking, which is thought to affect lower back pain, was also administered to them.
Of the health care professionals, 67.4% were female, 19.4% were doctors, and 57.2% were nurses or midwives. Of them, 5.6% were other medical personnel, 12.6% were technicians or mechanics, and 1.6% were physiotherapist. Of them, 75.2% were married and 18% had doctorates. Of the participants, 29.4% had occasional lower back pain complaints, and 55.2% were suffering from lower back pain complaints. Of the health care professionals, 47.4% reported that they had visited a doctor due to lower back pain, 63.3% reported that they took medication for lower back pain, and 21.4% reported that they had taken sick leave due to lower back pain. Of them, 40.4% reported that their pain affected their work performance, and 7.2% said that they had changed their work units to a unit with less work-load because of their lower back pain. Their mean score on the Oswestry Scale, which assesses the severity of lower back pain and disability caused by this pain, was found to be 33.78±1.37. The mean score was found to be higher for female professionals (35.47±13.96) than for male professionals. No significant correlation was found between lower back pain and smoking.
There are several effective recommendations for health care professionals who are at risk in terms of lower back pain to maintain their health. Therefore, lower back pain should be relieved, the work environments of health care professionals should be assessed ergonomically and necessary arrangements should be made so that they can work healthily. Also, common education should be offered to health care professionals to enable them to adopt proper habits to protect and maintain their musculoskeletal system's health.