Türk Borçlar Hukuku'nda ceza koşulu /
Yazar: ECEM ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET AYAR
Kadir Has Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Cezai şart = Penal clause ; Kanunlar 6098 sayılı = Laws 6098 numbered ; Seçimlik ceza koşulu = Optional penalty clause ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; İfaya eklenen ceza koşulu = Cumulative penalty

Özet:
Bu çalışmada, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 179 ile 182 maddeleri arasında düzenlen ceza koşulu kurumu, Yargıtay kararları İsviçre Borçlar Kanunu ve Almanya Medeni Kanunu'dan örneklerle incelenmiştir. Ceza koşulu, alacaklının, borçlunun borç ilişkisine uygun davranmasını sağlayan güvencelerinden biridir. Ceza koşulu, sadece sözleşmelerden doğmak zorunda değildir. Sözleşme dışı borçlar bakımından da ceza koşulu kararlaştırılabilir. Ceza koşulunun konusunu oluşturan edim para bir şey verme, bir şey yapma veya yapmama edimi de ceza olarak kararlaştırabilir. Ceza koşulunun seçimlik ceza koşulu ve ifayı ekleyen ceza koşulu ve ifayı engelleyen ceza koşulu olmak üzere üç çeşidi bulunmaktadır. Tarafların aralarında kararlaştırdığı ceza koşulunun türüne göre, alacaklı ya aynen ifayı ya da ceza koşulunu veya hem ifayı hem de ceza koşulunu birlikte talep edebilir. Ceza koşulu asıl borca bağlıdır, feri niteliktedir. Alacaklı zarara uğramasa dahi, ceza koşulunun ödenmesi gerekir. Ceza koşulunu aşan zarar, alacaklının borçlunun kusurunu ispat etmesi şartıyla tazmin edilebilir. Ceza koşulunun indirilmesi, emredici bir kural olup kamu düzeninden kaynaklanmaktadır. Ceza koşulunun aşırı olması sebebiyle indirilmesi kuralı, borçlunun tacir sıfatına sahip olması ve borcun ticari işletmesiyle alakası olması durumunda uygulanmayacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 22. maddesine göre tacir sıfatına sahip olan olan ceza koşulundan indirim talep edemeyecektir. Ancak ceza koşulunun ödenmesi borçlu tacirin mahvına neden olacak ise ceza koşulundan indirim mümkün olabilmektedir.

Anahtar Kelimeler: ceza koşulu, ceza koşulunun türleri, ceza koşulunu aşan zarar, ceza koşulunun indirilmesi

Abstract:
In this study, the penal clause which regulated between articles 179 and 182 of the Turkish Code of Obligation was with examples from the decisions of The Turkish Court of Appeals, Swiss Code of Obligations and German Civil Code. The penal clause is one of the guarantees of the creditor, allowing the debtor to act in accordance with the debt relationship. The penal clause can be decided not only in terms of the obligations arising from the contract but also in terms of non-contractual liabilities. The subject of the penal can be decided as a Money, something to be given, to be done or not to be done. There is three types of penal clause: the optional penal clause, the penalty that adds to the performance, and the penalty that prevents the performance. Depending on the type of penal clause agreed between the parties, the creditor can demand the fulfillment of either the primary obligation or the penal clause, or both. The penalty clause depends on the actual debt. Even if the creditor does not incur any losses, the penalty must be paid. Damage exceeding the penalty clause can be compensated on the condition that the creditor proves the fault of the debtor. The reduction of penalty clause is a mandatory rule and arises from public order. According to the 22nd article of the Turkish Commercial Code No. 6102, the person who has the title of trader will not be able to request a reduction from the penalty clause. However, if the execution of the penalty clause will cause the destruction of the trader debtor, a reduction from the penalty clause can be possible.

Keywords: penal clause, types of penal clause, damage exceeding the penalty clause, the reduction of penal clause.