TBK md. 162 vd. ile TBK md. 61 vd. hükümleri bağlamında müteselsil borç ilişkisi
Joint and several debt relationship in accordance with art. 162 and art. 61 of Turkish Code of Obligations
Yazar: NURCİHAN DALCI
Danışman: PROF. DR. ZARİFE ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar = Debts ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Kanunlar 6098 sayılı = Laws 6098 numbered ; Müteselsil borç = Consecutive debt ; Müteselsil sorumluluk = Continous respansibility ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
Esasen TBK md.162 vd. hükümlerinde düzenleme alanı bulan müteselsil borçluluk, alacaklı karşısında birden çok borçlunun yer aldığı birlikte borçluluk durumlarından birini teşkil etmektedir. Her bir borçlunun borcun tamamından sorumlu olması, borçluların tam ödemeye kadar sorumlu kalması ve alacaklının dilediği borçluya başvurabilmesine ilişkin seçim hakkı, müteselsil borçluluğun  karakteristik özellikleridir. Müteselsil borçluluk istisnai bir karakterde olduğu için, ya taraflarca kararlaştırılması ya da kanunen düzenlenmesi halinde söz konusu olmaktadır. Birden çok kişinin haksız fiilde bulunması halinde müteselsilen sorumlu olacaklarını öngören TBK md.61 vd. hükmü de, kanunen düzenlenmiş müteselsil borçluluk durumlarından biridir. TBK ile söz konusu hükümde önemli değişiklikler yapılmış, öğreti ve yargı kararlarınca kabul edilmiş olan eksik-tam teselsül ayrımı ile eBK md.51'de yer alan ve eksik teselsül olarak nitelendirilen durumlarda rücu ilişkisinde söz konusu olan sıralama kaldırılmıştır. Bu değişiklikle birlikte eBK döneminde söz konusu ayrıma ilişkin farklı sonuçlar da ortadan kalkmış bulunmaktadır. TBK ile müteselsil sorumluların kendi aralarında söz konusu olan rücu ilişkisinde, hangi borçlunun ne kadarlık bir pay ile sorumlu olacağı hakimin takdirine tabi tutulmuştur. Hakim takdir hakkını kullanırken tehlikenin yoğunluğu ve kusurun ağırlığı kıstaslarından yararlanacaktır. Müteselsil sorumluluk bağlamında uzun zamandır tartışmalı bir konu olan, bireysel indirim sebeplerinin dış ilişkide ileri sürülüp sürülemeyeceği meselesi ise, Tasarıda yer almasına rağmen TBK metnine alınmamıştır. Kanaatimizce her ne kadar bu husus kanuni bir düzenlemeye kavuşturulmamış olsa da, buna engel bir durum mevcut değildir.

Abstract:
Essentially, joint and several liability which is designated under Art. 162 of Turkish Code of Obligations (TCO), constitutes to be a kind of joint liability where a multiple number of debtors can be held liable against the creditor. The characteristic features of joint and several liability are as follows; each debtor is considered to be liable of the total amount of the debt, all the debtors remain liable until the full payment of the debt and the creditor has the option to request the payment from any of the debtors. As the joint and several liability is of an exceptional nature, it should be either agreed upon by the parties or should be specified by law. Art. 61 of TCO, which states that if two or more persons commit a tort, they all should be held liable, can demonstrate to be an example for a lawful designation of several liability. Some significant amendments have been made through TCO on the aforementioned designation, and the distinction between the incomplete succession and full succesion, made by the doctrine and court decisions as well as the order stated by Former TCO Art. 51 in case of incomplete successions, have been abrogated. Due to this amendment, different consequences related to the mentioned distinction at the time of Former TCO have been abrogated as well. Within the relation to recourse between the joint and several debtors, the matter of the determination of the percentage of the liability of each debtor is left upon the discretion of the judge. The judge should be expected to consider the immensity of the danger and the severity of negligence when exercising his/her judicial discretion.  Although the draft code included the matter of whether individual deduction reasons can be claimed within the external relationship, this issue is not designated under TCO. In our opinion, although this issue has not been lawfully designated, there is no obstacle for its existence.