Akademisyenlerde işe bağlı kas iskelet sistemi problemlerinin araştırılması: Kafkas Üniversitesi örneği
Investigation of work-related musculoskeletal problems in academicians: Example of Kafkas University
Yazar: GÖZDE OKÇU
Danışman: DOÇ. DR. NERİMAN MOR
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Halk sağlığı = Public health ; Kafkas Üniversitesi = Kafkas Universty ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Üniversiteler = Universities

Özet:
İşe bağlı kas iskelet hastalıkları sık görülen sağlık problemlerindendir. Akademisyenler kas iskelet sistemi problemleri açısından riskli meslek profesyonellerindendir. Masa başında uzun süre çalışmaları sağlık açısından olumsuzluklar doğurabilmektedir. Kas iskelet sistemi problemleri birçok olumsuzluğu beraberinde getirir ve iş gücünde kayba neden olur. Bu çalışma akademik personelin kas iskelet sistemi problemlerinin incelenmesi, riskli bölgelerin belirlenmesi ve bu problemlerin sosyodemografik, mesleki, bazı yaşam biçimi ve sağlık durumlarıyla olan ilişkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.

Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim döneminde Kafkas Üniversitesinde çalışan akademisyenler oluşturmaktadır. Toplam 867 akademisyen içerisinden örneklem seçilimine gidilmiş, 266 akademisyene ulaşmak hedeflenmiştir. Gönüllük esasına dayalı katılım sonucunda 262 kişiye ulaşılmış, 19 kişi dahil edilmeme kriterinden dolayı çalışmadan çıkraılmıştır. Araştırmanın materyalini 243 akademisyen oluşturmuştur. Çalışmanın literatürden derlenerek oluşturulan 22 soruluk anket formuyla verileri (sosyodemografik bilgiler, iş yaşamı ile ilgili bilgiler, bazı yaşam ve sağlık durumuna yönelik bilgiler) sorgulanmıştır. Nordic Kas İskelet Sistemi anketi ile ağrılı bölgeler belirlenmiştir. Verilerin analizi SPSS 28.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu skewness ve kurtosis değerleri ile kontrol edilmiştir. İki kategorik değişken arasındaki ilişki ki-kare ile test edilmiştir. 2'den fazla kategori olan ki-kare analizlerinde z değeri hesaplanarak post-hoc ki-kare yöntemi uygulanmıştır. p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.

Yaş ortalaması 36,82, min 25, max 58 ve standart sapması 6,72 olan  243 akademisyenin %41,2'si (n=100) kadın ve %58,8'i (n=143) erkek idi. Akademisyenlerin %30,5'i (n=74) öğretim görevlisi, %29,6'sı (n=72) dr.öğretim üyesi, %21,0'ı (n=51) araştırma görevlisi, %11,9'u (n=29) doçent ve %7,0'ı  (n=17) profesör idi. Akademik çalışma yılı ise ortalama 10,02 yıl idi. Çalışmaya katılan akademisyenlerin %53,5'i akademisyen olduktan sonra kas iskelet sistemi problemleri yaşadığını bildirmiştir. Akademisyenlerin KİS değerlendirildiğinde son 12 ay içerisinde akademisyenlerde en fazla boyun (%61,3), sırt (%64,5) ve bel (%60,9) ağrısı tespit edilmiştir. Son yedi gün içerisinde ise en fazla boyun (%36,6), bel (%36,2), sırt (%33,3) ağrısı tespit edilmiştir. Katılımcıların %28,4'ünde bel ağrısı, %23,5'inde boyun ağrısı ve %23,5'inde sırt ağrısından dolayı işlerini yapamadıkları tespit edilmiştir.  Son 12 ayda dokuz vücut bölgesinin herhangi bir bölgesinde ağrı durumu ile, cinsiyet, yaş, BMİ, çocuk olma durumu, gelir durumu, maruz kalınan postür, bilgisayarda geçirilen süre, sigara kullanımı, tanısı konulmuş hastalık varlığı, işe başlamadan önce KİS problemi olma durumu, akademisyen olduktan sonra KİS problemi olma durumu, rapor izin alma durumu ve iş yerinde KİS sorunlarını azaltmaya yönelik önlemler alındığına ilişkin düşünme durumu ile anlamlı bir ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Son 12 ayda dokuz vücut bölgesinin herhangi bir bölgesinde ağrı durumu ile medeni durumu, eğitim durumu, unvanı, meslekte geçirilen süre, akademik çalışma yılı, alkol kullanma durumu ile anlamlı bir  ilişki olmadığı gözlenmiştir (p>0,05).

Bu çalışma sonucunda kas iskelet sistemi problemlerinin akademisyenler arasında yaygın olduğu belirlendi. Akademik personelde işe bağlı kas iskelet sistemi problemlerini önceden belirlemek, koruyucu önlemler almak, eğitim vermek iş verimi ve çalışanların sağlığını korumak için önemlidir.

Abstract:
Work-related musculoskeletal diseases are among common health problems.Academicians are risky professionals in terms of musculoskeletal system problems. Working at a desk for a long time can cause adverse health effects. Musculoskeletal system problems bring many negativities and cause loss of workforce. This study was conducted to examine the musculoskeletal system problems of academic staff, to identify risky areas, and to reveal the relationship of these problems with sociodemographic, occupational, some lifestyle, and health conditions.

The universe of the research consists of academicians working at Kafkas University in the 2020-2021 academic year. It was aimed to reach 266 academicians by choosing a sample from a total of 867 academicians. As a result of participation voluntarily, 262 people were reached and 19 people were excluded from the study due to the exclusion criteria. The material of the research consisted of 243 academicians. The data of the study (sociodemographic information, information about business life, information about some life and health status) were questioned with a questionnaire consisting of 22 questions compiled from the literature. Painful areas were determined by the Nordic Musculoskeletal System questionnaire. Data analysis was done using SPSS 28.0 program. The conformity of the data to the normal distribution was checked with skewness and kurtosis values. The relationship between two categorical variables was tested with chi-square. In chi-square analyzes with more than 2 categories, the z value was calculated and the post-hoc chi-square method was applied. p<0.05 was considered significant.

41.2% (n=100) of the 243 academicians with a mean age of 36.82, min 25, max 58, and standard deviation 6.72 were female and 58.8% (n=143) were male.30.5% (n=74) of the academicians are lecturers, 29.6% (n=72) are lecturers, 21.0% (n=51) are research assistants, 11.9%' u (n=29) were associate professors and 7.0% (n=17) were professors. The average academic year of study was 10.02 years. 53.5% of the academicians participating in the study reported that had musculoskeletal problems after becoming an academician. When the BMS of the academicians was evaluated, neck pain (61.3%), back (64.5%), and low back pain (60.9%) were found in the last 12 months.In the last seven days, the most neck (36.6%), low back (36.2%), and back (33.3%) pain were detected. It was determined that 28.4% of the participants could not do their work due to low back pain, 23.5% neck pain, and 23.5% back pain. Any part of the nine body regions in the last 12 monthswith pain, gender, age, BMI, child status, income status, exposed posture, time spent on the computer, smoking, the presence of a diagnosed disease, having a WMD problem before starting work, having a WMD problem after becoming an academic, report permit statusand the state of mind that measures have been taken to reduce WMD problems in the workplace a significant relationship was observed (p<0.05). It was observed that there was no significant relationship between pain in any part of the nine body regions in the last 12 months, and marital status, education level, title, time spent in the profession, academic years of study, and alcohol use (p>0.05). As a result of this study, it was determined that musculoskeletal problems are common among academicians. It is important to predetermine work-related musculoskeletal problems in academic staff, to take protective measures, and to provide training to protect the work efficiency and health of the employees.