Açık ve uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirme: Mega üniversitelerdeki uygulamalar
Assessment in open and distance education: Practices in mega universities
Yazar: NEJDET KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. AYDIN ZİYA ÖZGÜR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uzaktan Eğitim Ana Bilim  Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açıköğretim = Open education ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Öğretici ve öğrencilerin fiziksel olarak farklı mekânlarda olduğu açık ve uzaktan eğitimde öğrencileri değerlendirme sürecinde kullanılan ölçme araçları sınırlı kalmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler bu konuda bazı avantajlar sağlasa da aktif öğrenci sayısının yüz binin üzerinde olduğu mega üniversitelerde bu durum daha belirgindir.
Bu çalışmada, dünyada açık ve uzaktan eğitim hizmeti sunan mega üniversitelerden biri olan Anadolu Üniversitesi'nin Merkezi Açıköğretim Sistemi'nde ölçme ve değerlendirme uygulamalarının nasıl geliştirilebileceği araştırılmıştır. Öncelikle, Anadolu Üniversitesi ölçeğindeki mega üniversitelerdeki uygulamalar incelenerek öğrencileri değerlendirmede kullanılan ölçme araçları tespit edilmiş, sonra öğrenci merkezli yaklaşım kapsamında Sistem'de kayıtlı öğrencilerin mevcut ölçme ve değerlendirme uygulamaları hakkındaki görüşleri alınmış ve ağırlıklı olarak çoktan seçmeli testlerin kullanıldığı Merkezi Açıköğretim Sistemi'nde öğrencilerin değerlendirilmesinde kullanılabilecek başka ölçme araç ve teknikleri belirlenmiştir. 
Karma araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, hem nicel hem de nitel veriler toplanmıştır. Mega üniversitelerden çevrimiçi uygulanan anketle, Merkezi Açıköğretim Sistemi'ne kayıtlı öğrencilerden yarı yapılandırılmış görüşmeler ve anketle toplanan verilerin analizi sonunda elde edilen sonuçlar Sistem'de öğrencileri değerlendirmede kullanılan ölçme araçlarının çeşitlendirilmesi, süreç odaklı değerlendirme etkinliklerinin uygulanması, çevrimiçi öğrenme ve değerlendirme ortamlarının zenginleştirilmesi ve öğrenme ve değerlendirme süreciyle ilgili öğrencilere daha fazla geribildirim verilmesi gereğini ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Eğitim, Ölçme ve Değerlendirme, Uzaktan Ölçme ve Değerlendirme, Mega Üniversiteler, Öğrenci Merkezli Öğretim ve Değerlendirme

Abstract:
Tools that have been used in the process of assessing students remain limited in open and distance education in which instructors and students are physically located in different places. This limitation is more apparent in mega universities in which the number of active students is above a hundred thousand despite the fact that the developments in information and communications technologies provide opportunities regarding this issue.  
In this study, how to improve the assessment practices in the Central Open Education System of Anadolu University, which is one of the mega universities providing open and distance education in the world, was investigated. Firstly, tools used for assessing students were identified by examining the practices of mega universities which are similar in size with Anadolu University. Then, in the context of student-centered approach, opinions of registered students in the System were gathered regarding the current assessment practices, and other tools and techniques were identified that could be used for assessing students in the Central Open Education System, in which multiple-choice tests have been predominantly used.  
Both quantitative and qualitative data were gathered in the study in which the mixed research method was adopted. The results of the analysis of the data gathered from the mega universities through the online questionnaire, semi-structured interviews and the questionnaire applied to students revealed that assessment tools used in the Central Open Education System should be diversified, continuous assessment activities should be applied, online learning and assessment environments should be enriched and more feedback should be given to students for their learning and assessment process.

Keywords: Open and Distance Education, Assessment, Assessment in Open and Distance Education, Mega Universities, Learner-Centered Instruction and Assessment