Türkiye'de katılım bankaları ile geleneksel bankaların çalışma prensipleri ve finansal performansları üzerine karşılaştırmalı bir analiz
A comparative analysis on working principles and financial performances of participation banks and conventional banks in Türkiye
Yazar: YASİN YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Finansal sistem = Financial system ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Mevduat bankaları = Deposit banks ; Türkiye = Türkiye ; İslami bankacılık = Islamic banking

Özet:
Bankacılık sektöründe temel finansal ihtiyaçların karşılanması bakımından iki önemli aktör olan katılım ve mevduat bankaları sunmuş oldukları finansal ürün ve hizmetlerde farklı çalışma yöntemlerini izlemektedirler. Toplumun ihtiyaçlarına benimsemiş oldukları farklı prensipler üzerinden çözüm üreten katılım ve mevduat bankalarının izlemiş oldukları yöntemlerin incelenmesi finansal sistemin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Bu kapsamda bu çalışma ile katılım ve mevduat bankalarının çalışma prensipleri ve sektörel verilerinin karşılaştırmalı bir analizinin ortaya konması amaçlanmıştır. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı bu çalışmada, öncelikle konuyla ilgili detaylı bir doküman incelemesi yapılarak her iki bankacılık modeline ilişkin sektörel raporlar incelenmiş ve ardından Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) tarafından yayımlanan sektörel veriler çeşitli tablo ve grafikler yardımıyla yorumlanmıştır. 2015-2023 dönemini kapsayan sektörel veriler, her iki banka türünün banka, şube ve personel sayıları, aktif büyüklükleri, toplanan ve kullandırılan fonlar, özkaynaklar ve net kârları üzerinden karşılaştırılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, mevduat bankalarının sektördeki ağırlıklı payı azalırken katılım bankalarının payının artmakta olduğu ve bu alanda istihdam edilen personel sayısı, toplanan ve kullandırılan fonlar, aktif büyüklük, özkaynaklar ve net kârlar konusunda da istikrarlı bir artış kaydedildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Katılım Bankacılığı, Mevduat Bankacılığı, İslami Finans, Finansal Sistemler, Karşılaştırmalı Analiz, Türkiye

Abstract:
In the banking sector, participation banks and deposit banks play crucial roles in fulfilling essential financial needs. However, they employ distinct working methods when offering financial products and services. Examining the approaches adopted by participation and deposit banks, which provide solutions based on different principles tailored to societal needs, can contribute to a better understanding of the financial system. Therefore, this study aims to present a comparative analysis of the working principles and sectoral data of participation and deposit banks in Türkiye. The study employs a mixed-methods approach, combining quantitative and qualitative research techniques. Firstly, a comprehensive document review was conducted, examining sectoral reports pertaining to both banking models. Subsequently, sectoral data published by the Banking Regulation and Supervision Authority and the Turkish Participation Banks Association was analyzed and interpreted using various tables and graphs. Sectoral data spanning the period 2015-2023 was compared across both bank types, encompassing the number of banks, branches, and personnel, as well as size of assets, funds collected and utilized, equity, and net profits. The findings of the study reveal a declining share of deposit banks in the sector, accompanied by a growing presence of participation banks. This trend is further reflected in a steady increase in employment within the participation banking sector, as well as in terms of funds collected and utilized, asset size, equity, and net profits.

Keywords: Participation Banking, Deposit Banking, Islamic Finance, Financial Systems, Comparative Analysis, Türkiye