Uzaktan eğitim öğrencilerinin iletişimci biçimleri ile sosyal buradalık algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the communication styles of distance education students and the perceptions of social presence
Yazar: YILDIRAY ERCAN
Danışman: PROF. DR. TUNCER BÜLBÜL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal bulunuşluk = Social presence ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Üniversite öğrencileri = University students ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İletişim teknikleri = Communication techniques

Özet:
Çağımızın giderek artan eğitim ihtiyaçlarına cevap vermek için alternatif olan uzaktan eğitim, özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yenilikleri bünyesine katmasıyla yaygınlığını artırmıştır. Zaman mekân sınırı olmaması, fiziki kısıtlamaları ortadan kaldırması, yaşam boyu eğitimi desteklemesi bu yaygınlığın nedenlerindendir. Uzaktan eğitim öğrencilerinin eğitim ortamlarında kendini gerçek ortamda gibi hissetmesi öğrenci başarısını ve motivasyonunu etkilemektedir. Bu algı alanyazında sosyal buradalık olarak tanımlanmış ve pek çok araştırma yapılmıştır. Bireylerin özellikleri ve psikolojik durumları iletişim etkinliklerini etkilemektedir. Kişilerin birbirinden farklı iletişim yapılarına sahip olması iletişimci biçimlerini oluşturmaktadır. İletişimci biçimleri kişilerin sosyal ortamdaki davranışlarını, arkadaş çevresini ve kurdukları iletişimin kalitesini etkilemektedir. Bu araştırmada uzaktan eğitim öğrencilerinin sahip oldukları iletişimci biçimlerinin sosyal buradalık algısı ile ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular uzaktan eğitim ortamlarının planlanmasında eğitim yöneticileri için veri oluşturacaktır.   
Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılında Trakya Üniversitesi'nde öğrenim gören 166 uzaktan eğitim öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Norton (1978, 1983) tarafından geliştirilen ve Dursun (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan İletişimci Biçimleri ölçeği, Hughes ve arkadaşları (2007) tarafından geliştirilen ve Kılıç Çakmak, Çebi ve Kan (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan Sosyal Buradalık (Bulunuşluk) Ölçeği ve demografik değişkenlerin toplandığı Katılımcı Bilgi Formu kullanılmıştır. 
Araştırmada toplanan veriler SPSS 22.0 programı ile çözümlenmiştir. Normallik varsayımları kontrol edildikten sonra parametrik testlerden yararlanılmıştır. Ölçeklerden alınan puanların cinsiyete göre farklılığını ölçmek için t testi, yaş ve çalışma durumuna göre farklılığını ölçmek için tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleriyle ilişkisini ölçmek için Pearson Korelasyon Katsayısı ve Çoklu Regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırma bulgularına göre sosyal buradalık ölçeği puan ortalaması yüksek bir puana sahiptir. Cinsiyet, yaş ve çalışma durumu değişkenlerinin sosyal buradalık üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. Cinsiyet değişkeni açısından bakıldığında tartışmacı faktöründe erkekler lehine sözsüz iletişim kuran faktöründe kadınlar lehine anlamlı fark bulunmuştur. Yaş ve çalışma durumunun iletişimci biçimleri üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. 
İletişimci biçimleri ile sosyal buradalık arasındaki ilişki için yapılan korelasyon analizine bakıldığında tartışmacı faktörü dışındaki tüm faktörlerin sosyal buradalık üzerinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisi vardır. Regresyon analizi sonuçlarına göre arkadaş canlısı, etki bırakan ve ilgili iletişimci biçimlerine sahip kişilerin sosyal buradalık algısı yüksek, tartışmacı iletişimci biçimine sahip kişilerin sosyal buradalık algısı düşüktür.

Abstract:
Distance education, which is an alternative to answering the growing educational needs of our age, has increased its prevalence, especially by adding innovations in information and communication technologies to its structure. Lack of space and time limits, eliminating physical restrictions, lifelong educational support is one of the reasons of this prevalence. Distance education students  to feel themselves in a real environment in educational settings affects student's success and motivation. This perception is defined as social presence in the literature and many researches has been done. Characteristics and psychological status of individuals affects communication activities. Individuals having different communication structures helps its building forms of communicators. Communicative forms affect the behavior of people in the social environment, the environment of friends and the quality of the communication they communicate. The main case of this study, is the relationship between the communicative forms of distance education students and the perception of social presence. The findings will create data for training managers in planning distance education environments.
The study group consists of 166 distance education students studying at Trakya University in the 2016-2017 academic year. The scale of communicative formats developed by Norton (1978, 1983) as a data collection tool and adapted to Turkish by Dursun (2011), Social presence scale developed by Hughes and his friends (2007) and adapted to Turkish by Kılıç Çakmak, Çebi and Kan (2014), participant information form was used where demographic variables were collected.
The collected data in the study were analyzed with SPSS 22.0 program. After checking the normality assumptions, parametric tests were used. The T-test was used to measure the differences between the scores obtained from the scales according to gender, the one-way variance analysis was used to measure the differences between the ages and working conditions. Pearson Correlation Coefficient and Linear Regression analysis were used to measure the relationship between the scales.
According to the results of the research, the social settlement scale has a average score is a high score. Age, gender, and working status variables have no significant impact on social position. In terms of gender variables, the difference was found in favor of men in the argumentative factor.  There was a significant difference in favor of women in the animated factor. Age and working status have no significant impact on communicator styles.
According to the correlation analysis conducted for the relationship between communicator styles and social presence, all factors except the argumentative factor have a positive and meaningful relationship with social presence. According to the results of regression analysis, the social presence of people with friendly, impession leaving, and attentive factors of communicator styles is high. The social perception of people with argumentative communicator styles is low.