Uluslararası sermaye akımlarının etkileri ve bankacılık sektörünün kârlılığı: Türkiye'den ampirik bir kanıt
International capital flows' effects and banking sector's profitability: An empirical evidence from Turkey
Yazar: SEMLIKO FULBERT DOSSOU
Danışman: PROF. DR. AHMET AKSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Karlılık = Profitability ; Sermaye akımları = Capital flows ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Yabancı sermaye = Foreign capital

Özet:
Gelişmekte olan ülkeler sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve hatta genel olarak sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak amacıyla ulusal kaynakları destekleyecek yabancı sermayenin gerekli olduğunu (oldukça erken) anlamıştırlar. Bu bağlamda, 1980'lerden bu yana gelişmekte olan ülkelerin çoğunda, finansal serbestleşmeye yönelik eğilim, Uluslararası Sermaye Akımları (USA)'nın serbest hareketlerine yol açmıştır. Ancak, yabancı sermaye akımlarının ülke ekonomileri üzerinde olumlu etkileri olduğuna dair genel inanç da, 2008 küresel finansal krizinden alınan dersler (tecrübelerin) sonrasında sorgulanmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, uluslararası sermaye akımlarının, 1975-2016 döneminde Türkiye'deki bankacılık sektörünün kârlılığı üzerine etkilerini incelemektir. Önceki çalışmaların çoğu, ekonomik büyüme üzerine etkilerini analiz ederek, uluslararası sermaye akımlarının yalnızca bir veya iki ana bileşenine odaklanmıştır. Bu çalışma beş bileşeni dikkate almaya çalışmakta ve bunların Türkiye'deki bankacılık sektörü üzerine etkilerini incelemektedir. Çalışmada 42 yıl kapsayan ikincil yıllık veriler kullanılmış ve 52 faaliyet gösteren banka incelenmiştir. Bu bankalar 5 türe ayırt edilimiştir. Ekonomik ve/veya finansal krizlerle ayrılan farklı dönemlere de dikkat edilmiştir. Benimsenen model, çoklu bir regresyon modelidir ve dinamik bir panel modeline dayalı olarak, sonuçların sağlamlığı amacıyla iki çift tahmin yöntemi kullanılmıştır: (1) Sabit Etkiler Modeli ile Genelleştirilmiş Panel Momentler Metodu; veya (2) Rastgele Etkiler Modeli ile Genelleştirilmiş Lineer Model. İki bağımlı değişken kullanılmıştır: Aktif Kârlılığı ve Özkaynak Kârlılığı. Bağımsız değişkenler konusunda, uluslararası sermaye akımlarının beş bileşeni, açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. Yani: (1) Doğrudan Yabancı Yatırımlar, (2) Yabancı Portföy Yatırımları, (3) Dış Borç Akımları (Kısa Vadeli ve Uzun Vadeli), (4) Dış Yardımlar ve (5) Kişisel Alınan Para Havaleleri. Buna ek olarak, beş kontrol değişken kullanılmıştır. Genel olarak sonuçlarda, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Kısa Vadeli Dış Borç Akımları'nın bankacılık sektörünün karlılığı üzerine en olumlu etkilerine sahip olduğu gösterilmiştir. Bu iki sermaye akımlarını takip edenler ise, Yabancı Portföy Yatırımları ve Kişisel Alınan Para Havaleleri olmak üzere ikinci sırada gelmiştir. Finansal serbestleşme ve küreselleşmenin uluslararası sermaye akımlarının önemini artırdığı anlaşılır ve dünyadaki hareketlerini uyandırmıştır. Böylece, bu sermaye akımlarının (ilgili ülke veya ekonominin farklı faaliyet sektörleri üzerine) etkileri ortaya çıkmaktadır. Bu olgular hemen yakın zamanda durmaya hazır değildir.

Anahtar Kelimeler: Finansal Serbestleşme, Bankacılık Sektörünün Karlılığı, Uluslararası Sermaye Akımları, Türkiye

Abstract:
Emerging countries soon realized that foreign capital was needed to supplement national resources to achieve sustainable economic growth and even sustainable development in general. In this context, the tendency towards financial liberalization in most of emerging countries since the 1980s has led to the free movements of International Capital Flows (ICF). However, the general belief that foreign capital flows have positive effects on national economies has been questioned after the lessons learned from the 2008 global financial crisis. The main objective of this study was to examine the effects of international capital flows on the banking sector's profitability in Turkey over the 1975-2016 period. Most of the previous studies focused on only one or two major components of ICF, analyzing their impact on economic growth. This study examined five components analyzing their impact on the banking sector in Turkey. The study used secondary annual data covering 42 years and examined 52 operating banks that were distinguished into five types. Also attention was paid to the distinct periods separated by economic and/or financial crises. The model adopted was a multiple regression model and based on a dynamic panel model, two pairwise estimation methods were used for results robustness reasons: (1) the fixed-effects model and the generalized method of moments; or (2) the random-effects model and the generalized linear model. Two dependent variables were used: Return on Assets and Return on Equity. Regarding the independent variables, the five components of international capital flows were used as explanatory variables: (1) Foreign Direct Investments, (2) Foreign Portfolio Investments, (3) External Debts (Short-Term and Long-Term), (4) External Aids, and (5) Remittances. In addition, five control variables were used. Globally, findings indicated that Foreign Direct Investments and External Short-Term Debts had the most positive effects on the banking sector profitability. These two capital flows were followed by the Foreign Portfolio Investments and the Remittances. It's clear that the financial liberalization and globalization have stimulated the growing importance of ICF and their movements around the world. That certainly led to repercussions of these capital flows effects in different activities sectors of any country or economy concerned. These phenomena are not ready to stop so soon.

Key Words: Financial Liberalization, Banking Sector Profitability, International Capital Flows, Turkey