Türkiye siyasal hayatında uzlaşı kültürü: Milli Görüş partileri örneği
The culture of political compromise in Turkey: The example of Milli Gorus parties
Yazar: YUSUF YALANIZ
Danışman: PROF. DR. BEYHAN ZABUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Milli Görüş Hareketi = Movement of National Idea ; Milli görüş = National idea ; Siyasal sistem = Political system ; Siyasal toplumsallaşma = Political socialization ; Siyasal yapılanma = Political structuration ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi partiler = Political parties ; Sosyalleşme = Socialization ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Uzlaşma = Reconciliation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Milli Görüş partileri örneklemiyle siyaseti ve özelde de Türkiye siyasetini siyasal uzlaşı kültürü ve toplumsallaşma diyalektiği ile ele alarak faklı siyasal pratikler olarak görünen örüntülerin arkasındaki bağlamı ya da gerçekliği çözümlemeye disiplinler arası bir yaklaşımla katkı sağlamaktır. Çalışmanın metodoloji ve sistematiği açısından öncelikli olarak konunun bileşenleri kavramsal ve kuramsal olmak üzere iki temel kategoride ele alınmıştır. Kavramsal çerçevede konunun değerlendirileceği zemin ve disiplinler belirlenerek çalışmanın merkez aksı oluşturulmuştur. Bu doğrultuda çalışmanın odak düşüncesinin pekişmesinde ve kurgusunun oluşmasında ilk olarak felsefe alanının özellikle "insanın özü itibariyle nasıl bir varlık olduğu" üzerine geliştirdiği sorularından faydalanılmıştır. Bu izlenim ile özellikle Batı ve İslam medeniyetleri gibi farklı medeniyet formlarında oluşan paradigmal anlayışlar diyalektik olarak değerlendirilmiştir. Burada insanın siyasal ve toplumsal canlı olması gibi mahiyetine ilişkin yapılan vurgular ise konuyu topluma, toplum sözleşmelerine ve birlikte yaşama kültürüne taşımıştır. Bu aşamada insanlığın çeşitli evresindeki medeniyet kökleri aile, topluluk, toplum gibi formlarda incelenmiş ve birlikte yaşamanın mukaddem olarak politik bir mesele olduğu tespitine varılmıştır. Bundan dolayı toplumsallaşmak ve siyasallaşmak için temel ve aracı ilke olarak insanların yasalara, kurumlara ve toplumsal organizasyonlara ihtiyaç duyduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca bu ihtiyacın temel metni olarak ifade edilen "toplum sözleşmesinin" insanın doğası gereği nitelemesine, egemenlik ve hak anlayışı gibi siyasal anlam skalalarına sahip olduğu kadar insanların birbirlerini farklılıklarıyla karşılıklı birer özne olarak kabul edebilecekleri kültür, değer, ahlak gibi aksiyoloji biçimlerine de gereksinim duyduğu incelenmiştir. İkinci aşamada bu çok boyutlulukla ortaya çıkan devletin ana fonksiyonları siyaset teorileri bağlamında konuyla ilişkilendirilmiştir. Böylelikle çalışma, ortaya konan felsefi, sosyolojik ve siyasi doktrinasyonun özünde kolektif olarak var olan siyasal kültür, uzlaşı, toplumsallaşma ve demokrasi kavramlarının eklektik olarak belirlenmesiyle şekillenmiştir. Kavramsal çerçevenin oluşmasından sonra konu siyaset alanının yapısal yönüne nüfuz etmiş ve kuramsal çerçevenin nitelikleri böylelikle ortaya çıkmıştır. Bu bölümde siyasal yapının oluşmasındaki en önemli unsurlardan hükümet sistemleri, seçim sistemleri ve siyasi partiler bir bütün olarak dedüktif bir yöntem ve yeni bir tasnifleme şekliyle konuya uygun olarak yeniden ele alınmıştır. Çalışmanın bu safhasından sonra siyasal kültürün etkisi göz önüne alınarak önce Türkiye siyasal hayatındaki yapısal değişimler sonra da Türkiye siyasal hayatındaki uzlaşı ve toplumsallaşma nitelikleri incelenmiştir. Bu müktesebatın akabinde kurumsal çerçeve olarak ele alınan bölümde örneklemi desteklemesi ve bağlamı kuvvetlendirmesi amacıyla Milli Görüş partilerinin tarihsel, toplumsal ve siyasal arka planı, siyasal düşüncesinin temel ilkeleri ve Türkiye siyasal hayatındaki yeri başlıklarına yer verilmiştir. Bu noktada örnek seçiminde Milli Görüş partilerinin tercih edilmesi ele alınan çalışmanın konusu kapsamında Türkiye siyaset tarihi ve siyaset literatürü bakımından zengin bulgulara sahip olmasından ileri gelmektedir. Ayrıca Türkiye siyasal hayatına dâhil olduğu tarihten itibaren yaşamış olduğu serencam göz önünde bulundurulduğunda Milli Görüş partilerinin örnek olarak seçilmesinde siyasal düşüncesinin, siyasal sistem içerisindeki terminolojiyi yeniden tanımlamasının, farklı siyasal eğilimlerdeki partilerle müşterek yaptığı hamlelerin ve toplumsal bir hareket olarak da var olmasının etkileri olmuştur. Bu minvalde çalışmanın sonucunda Türkiye siyasetinin çeşitli evrelerinde siyasal metafiziğin, siyasal kültürün, siyasal yapının, siyasetin özgüsel ve geçerli durumlarının, tarihsel özgeçmişin ve devralınan siyasi mirasın, siyasal ve toplumsal değişim ve dönüşümlerin, çalışmanın örnekleminde incelendiği üzere siyasi parti zihniyet, tutum ve politik yaklaşımlarının siyasetin uzlaşma biçimine ve toplumsallaşma niteliklerine önemli ölçüde etki ettiği değerlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to contribute to the analysis of the context or reality behind the patterns that appear as different political practices, with an interdisciplinary approach by considering politics, particularly Turkish politics, with the dialectic of the culture of political compromise and political socialization by the example of Milli Görüs parties. In terms of the study's methodology and systematics, the subject's components were primarily discussed in two basic categories as conceptual and theoretical. In the conceptual framework, the central axis of the research was formed by determining the area and disciplines on which the subject will be evaluated. In this direction, in the consolidation of the focus idea and the formation of fiction of this research were firstly used from the questions developed by the field of philosophy, particularly on the thought of "Inherently, what kind of creature is the human being." With this impression, paradigm understandings were evaluated dialectically which have been formed in different forms of civilization, such as the Western and the Islamic. In this chapter, the emphasizes on the character of humans such as being political and social creature has carried the issue to society, community contracts and cohabitation culture. In this stage, the roots of civilization in various stages of humankind were examined in forms such as family, community and society and it was determined that living together a political issue as predecessor. Therefore, it has been observed that people need laws, institutions and social organizations as the basic and intermediary principle for socialization and politicization. In addition, it has been examined that the "social contract", which is expressed as the basic text of this need, has the definition of by nature of man and political meaning scales such as understanding of sovereignty and of rights as well as the social contract needs forms of axiology such as culture, value and morality, in which people can accept each other as mutual subjects with their differences. In the second stage, the main functions of the state which emerged with this multidimensionality were correlated with the topic in the context of political theories. Hence, the study has been shaped by the eclectic determination of the concepts of political culture, consensus, socialization and democracy, which are collectively at the core of the philosophical, sociological and political doctrine. After the formation of the conceptual framework, the subject penetrated the structural aspect of the field of politics and thus the characteristics of the theoretical framework emerged. In this section, the most important ingredients in the formation of the political structures such as government systems, electoral systems and political parties were re-examined as a total according to the subject with a deductive method and a new form of classification. After this phase of the research, firstly the structural changes and then the characteristics of compromise and socialization in the political life of Turkey were examined considering the influence of political culture. Following this acquis, has been covered the historical, social, and political background of the Milli Gorus parties, the basic principles of their political thought and their place in the political life of Turkey In the section considered as an institutional framework, in order to support the sample and to strengthen the context. At this juncture, the preference of Milli Görüs parties in the example selection is since it has rich outputs in terms of Turkish political history and political literature within the scope of the subject of the research. In addition, the political thought, the redefinition of the terminology in the political system, the mutual steps they made with the parties of different political tendencies and the existence as a social movement had effects to take Milli Görüs parties as an example, its considering the story it has lived since the date of his involvement in Turkish political life. As a result of this research, it was evaluated that political metaphysics, political culture, political structure, unique and conjunctive situations of politics, historical past and inherited political heritage, political and social changes, and transformations, as examined in the sample of the research; mentality and attitude of political parties, political approaches significantly affect the form of compromise and characteristics of socialization.