Tam kan sayımı, koagülasyon, rutin biyokimya, immünolojik testler parametrelerinde hasta bazlı gerçek zamanlı kalite kontrol (HBGZKK) yöntemlerinin uygulanması, uygulanan kalite kontrol yöntemlerinin optimizasyonu ve validasyonu
Application of patient based real-time quality control (PBRTQC) methods for complete blood count, coagulation, routine biochemistry, immunological tests parameters, optimization and validation of applied quality control methods
Yazar: İLKNUR ALKAN KUŞABBİ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN YÜCEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Kalite kontrol = Quality control ; Kan sayımı = Blood cell count ; Koagülasyon = Coagulation ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management

Özet:
Amaç: Hasta bazlı gerçek zamanlı kalite kontrol (HBGZKK) yöntemlerinin, geleneksel iç kalite kontrol (İKK) uygulamalarının destekleyicisi olarak kullanılabilirliğini, uygulanabilirliğini, yararlılığını belirlemek ve her parametre için uygulama kurallarını belirleyip optimizasyonunu ve validasyonunu sağlamak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Tam kan sayımı, koagülasyon, rutin biyokimya ve immünolojik test parametreleri için 6 aylık veri hastane laboratuvar bilgi sisteminden alındı. Tüm testler için ölçüm aralığı dışındaki sonuçlar dışlanarak tek tek Excel sayfaları oluşturuldu. Test sonuçları zamana göre sıralı olarak dizildi. Genel ortalama ve ortalama günlük sonuç sayıları hesaplandı. Tüm testlerin dağılım özellikleri incelendi. Normal dağılmayan testler için uç değer analizi yapılarak kesme limitleri oluşturuldu. Kesme limitleri de dışlandıktan sonra ortalama günlük sonuç sayıları hesaplandı ve <20 olan testler çalışmadan çıkarıldı. Kesme limitleri uygulandıktan sonra tüm sonuçlara 10, 25, 50, 100 seri büyüklükleri ile hareketli ortalama (HO) ve 0.02, 0.04, 0.05, 0.1, 0.2 ağırlık faktörleriyle üssel ağırlıklı hareketli ortalama (ÜAHO) algoritmaları uygulandı. Bulunan ortalama değerleri aralığı, her seri büyüklüğü ve her ağırlık faktörü için ayrı ayrı, yanlış alarm olasılığı ayda bir olacak şekilde ayarlandıktan sonra kontrol limitleri olarak belirlendi. Sonrasında verilere negatif ve pozitif yönde %2-100 aralığında çeşitli bias değerleri uygulandı. Bias'lı verilere 10, 25, 50, 100 seri büyüklükleri ile hareketli ortalama (HO) ve 0.02, 0.04, 0.05, 0.1, 0.2 ağırlık faktörleriyle üssel ağırlıklı hareketli ortalama (ÜAHO) algoritmaları uygulandı. Belirlediğimiz kontrol limitleri kullanılarak bias belirleme olasılıkları bulundu. x ekseninde bias, y ekseninde bias belirleme olasılığı olan güç fonksiyon grafikleri çizildi. Bu grafikler incelenerek çeşitli seri büyüklükleri ve ağırlık faktörlerinin bias belirleme performansları karşılaştırıldı, en uygun seri büyüklüğü ve ağırlık faktörü seçildi. Seçilen seri büyüklüğü ve ağırlık faktörü için bias simülasyon analizleri yapıldı. Kesme limitleri uygulanmış verilere %1-100 aralığında bias değerleri farklı zaman noktalarında uygulandı ve uygulanan bias değerlerinin belirlenmesi için gereken hasta sonuçları sayıldı. Bias'a karşı, bias belirleme için gereken ortalama sonuç sayısı ile bias simülasyon analizi grafikleri çizildi. Bu grafikler değerlendirildi ve her parametre için HO ve/veya ÜAHO'nun bias belirleme performansı saptanarak total izin verilen hata (TEa) ile karşılaştırıldı. Böylece günlük laboratuvar uygulamasında kullanılabilirliği belirlendi.
Bulgular: Ortalama günlük sonuç sayısı <20 olan AFP, CA-125, CA 19-9, CA 15-3, CEA, kortizol, estradiol, FSH, LH, progesteron, hCG, total PSA, serbest PSA, GH, total testosteron parametreleri çalışmadan çıkarıldı. Genel olarak çoğu parametre için seri büyüklüğü arttıkça ya da ağırlık faktörü küçüldükçe bias belirleme olasılığının arttığı izlendi. HO ve ÜAHO uygulamaları arasında bias belirleme performansı açısından belirgin fark gözlenmedi. MPV, monosit sayısı ve direkt bilirubin için HO ve/veya ÜAHO ile belirlenebilen bias değerleri TEa hedefine ulaştı. Eozinofil sayısı, aPTT, GGT, amilaz, lipaz, total bilirubin, CK, CRP, ferritin, insülin (açlık), TSH, total vitamin D, hs-TnT ve CK-MB (kütle) için ortalama günlük sonuç sayısının düşük olması, sonuçların geniş dağılımı gibi nedenlerle bias belirleme performansı çok düşüktü. Çalışmanın büyük kısmını oluşturan geri kalan parametreler için belirlenebilen bias değerleri TEa hedefine ulaşamadı, bununla birlikte günlük laboratuvar pratiğinde fayda sağlayabilecek, TEa hedefine çok veya orta derecede yakın düzeydeki bias değerleri belirlenebildi.
Sonuç: Sonuç olarak HO ve/veya ÜAHO'nun, tam kan sayımı, biyokimya ve bazı rutin immünolojik test parametrelerinin rutin laboratuvar pratiğinde tek başına KK aracı olarak kullanılmasının pek mümkün olmadığı, geleneksel İKK'ye yardımcı olarak, programlanmış İKK ölçümleri arasında, sürekli KK sağlamasının uygun olacağı düşünüldü. Koagülasyon testleri için HO ve/veya ÜAHO'nun yararı çok sınırlıydı. Rutin immünolojik ve acil kardiyak parametreler için genel olarak HO ve/veya ÜAHO'nun geleneksel İKK'ye yardımcı olarak ek fayda sağlamayacağı düşünüldü.

Abstract:
Objective: It is aimed to determine the usability, applicability and usefulness of patient-based real time quality control (PBRTQC) methods for supporting traditional internal quality control (IQC) practices, and to determine the application rules for each parameter and ensure their optimization and validation.
Materials and Methods: 6-month data for complete blood count, coagulation, routine biochemistry and immunological test parameters were obtained from the hospital laboratory information system. Individual Excel sheets were created for all tests, excluding results outside the measuring range. Test results were arranged in chronological order. The overall mean and the mean daily number of results were calculated. The distribution characteristics of all tests were examined. For tests that were not normally distributed, outlier analysis was performed and truncation limits were established. After excluding data outside truncation limits, average daily results were calculated, and tests <20 were excluded from the study. After the truncation limits were applied, moving average (MA) algorithms with batch sizes of 10, 25, 50, 100 and exponential weighted moving average (EWMA) algorithms with weight factors of 0.02, 0.04, 0.05, 0.1, 0.2 were applied to all results. The range of mean values found were determined as control limits after adjusting for each batch size and each weight factor separately, with the probability of one false alarm per month. Afterward, various biases in the range of 2-100% were applied to the data in the negative and positive directions. Moving average (MA) algorithms with batch sizes of 10, 25, 50, 100 and exponential weighted moving average (EWMA) algorithms with weight factors of 0.02, 0.04, 0.05, 0.1, 0.2 were applied to biased data. By using the control limits we determined, the probabilities of bias detection were found. Power function graphs with the possibility of bias determination on the x-axis and bias on the y-axis were drawn. By examining these graphs, the bias detection performances of various batch sizes and weight factors were compared, and the most appropriate batch size and weight factor were selected. Bias simulation analyzes were performed for the selected batch size and weight factor. Various biases in the range of 1-100% were applied to the data with the truncation limits applied at different time points, and the patient results required to detect the applied biases were counted. By bias versus the average number of results required for bias detection, bias simulation analysis graphs were plotted. These graphs were evaluated and the bias detection performance of MA and/or EWMA for each parameter was determined and compared with the total allowable error (TEa). Thus, its usability in daily laboratory practice was determined.
Results: AFP, CA-125, CA 19-9, CEA, CA 15-3, cortisol, estradiol, FSH, LH, progesterone, hCG, total PSA, free PSA, GH and total testosterone parameters with an average number of daily results <20 were excluded from the study. In general, for most parameters, it was observed that the probability of bias detection increased as the batch size increased or the weight factor decreased. There was no significant difference in bias detection performance between MA and EWMA algorithms. For MPV, monocyte count, and direct bilirubin, bias determined by MA and/or EWMA reached the TEa target. Because of the small average number of daily results and wide distribution of the data, the bias detection performance was very low for eosinophil count, aPTT, GGT, amylase, lipase, total bilirubin, CK, CRP, ferritin, insulin (fasting), TSH, total vitamin D, hs-TnT and CK-MB (mass). The bias values that can be determined for the remaining parameters, which constitute the majority of the study, did not reach the TEa target. However, bias values very close to the TEa target or moderately close to the TEa target could be identified, which could be beneficial in daily laboratory practice.
Conclusion: As a result, it was thought that it is not possible to use MA and/or EWMA as a QC tool alone in routine laboratory practice of complete blood count, biochemistry, and some routine immunological test parameters, and as an adjunct to traditional IQC, it would be appropriate to provide continuous QC along with programmed IQC measurements. For coagulation tests, the benefit of MA and/or EWMA was very limited. For routine immunological and emergency cardiac parameters, it was generally thought that MA and/or EWMA would not provide additional benefit as an adjunct to traditional IQC.