Mardin ekolojik koşullarında iskenderiye üçgülü ile bazı tahılların kaba yem olarak değerlendirme potansiyelinin araştırılması
Investigation of the evaluation potential of berseem clover and some cereals as forage in Mardin ecological conditions
Yazar: EBÜZER AK
Danışman: PROF. DR. CELAL YÜCEL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma, Mardin koşullarında, kışlık ara ürün yetiştirme döneminde, İskenderiye üçgülü'nün (Trifolium alexandrinum L.) yanısıra, bazı serin iklim tahıllarının (Tritikale, Arpa ve Buğday) ot verimi ve kalitesinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2020-21 yıllarında kışlık olarak, tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekrarlamalı olarak sürdürülmüştür.  Araştırmada, tahıllar  süt-hamur  olum döneminde,  İskenderiye üçgülü   ise
%100 çiçeklenme döneminde hasat edilmiştir. Araştırma sonucunda saptanan ot verimi ve verimle ilişkili özelliklerden; tahılların bitki boyunun 96.2-108.2 cm, yaş ot veriminin 1478.9- 1666.8 kg/da, kuru ot veriminin 558.0-898.4 kg/da ve kuru ot oranının %36.46-61.13 arasında değişitiği; İskenderiye üçgülünün bitki boyunun 48.7 cm, yaş ot veriminin 596.9 kg/da, kuru ot veriminin 194.0 kg/da ve kuru ot oranın %32.93 arasında değişitiği saptanmıştır. Araştırmasonucunda  ot  kalitesi  ile  ilgi  özelliklerden tahılların  ham protein (HP)  oranının
%6.87-13.20, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %63-21-80.12, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %29.60-46.05, Kalsiyum (Ca) %0.080-0.098, Potasyum (K) %3.078- 3.878, Magnezyum (Mg) %0.030-0.125, Fosfor (P) %0.293-0.330, sindirilebilir kuru madde (SKM) oranı %53.03-65.84, kuru madde tüketimi (KMT) %1.50-1.92, nispi yem değeri (NYD) 61.62-98.48, net enerji (NE) 1.25-1.48 Mkal/kg ve ham protein verimi 56.24-73.91 kg/da arasında değişiği; İskenderiye üçgülünün HP oranının %15.12, NDF %41.49, ADF%31.54, Ca %1.545, K %2.998, Mg %0.243, P %0.285, SKM oranı %64.33, KMT
%2.94, NYD 147.32, NE 1.447 Mkal/kg ve ham protein verimi 28.83 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda tahıllar içerinde Tritikalenin ot verimi bakımından, buğdayın ise ot kalitesi bakımında öne çıktığı, İskenderiye üçgülün soğuktan zarar gördüğü için ot veriminin tahıllardan daha düşük olduğu, ancak bir baklagil olması nedeniyle de ot kalitesi bakımından tahıllardan daha üstün olduğu görülmektedir.

Abstract:
This research was carried out to determine the forage yield and quality of some cool season cereals (Triticale, Barley and Wheat) as well as berseem clover (Trifolium alexandrinum L.) in Mardin conditions during the winter intermediate growing period. The research was carried out under Artuklu farmer conditions in the winter of 2020-21years. Experiment was carried out in randomized blocks design with 4 replications. In the study, cereals were harvested in the milk-dough period and the berseem clover was harvested in the 100% flowering period. As a result of the research, the plant height varied between 96.2-108.2 cm, the biomass yield 1478.9-1666.8 kg da-1, the hay yield 558.0-898.4 kg da-1 and the dry matter ratio between 36.46-61.13% of cereals; It was determined that the plant height of berseem clover was 48.7 cm, forage yield of 596.9 kg da-1, hay yield 194.0 kg da-1 and dry matter ratio of 32.93%. As a result of the study, the crude protein (HP) ratio of cereals, which are among the features related to cereals quality is 6.87-13.20%, neutral detergent fiber (NDF) 63-21-80.12%,  acid  detergent  fiber  (ADF)  29.60-46.05%,  Calcium  (Ca)  0.080-0.098%,
Potassium (K) 3.078-3.788%, Magnesium (Mg) 0.030-0.125%, Phosphorus (P) 0.293- 0.330%, digestible dry matter (DDM) ratio 53.03-65.84%, dry matter intake (DMI) 1.50- 1.92%, relative feed value (RFV) 61.62-98.48, net energy (NE) 1.25-1.48 Mcal kg-1 and crude protein yield between 56.24-73.91 kg da-1; the CP ratio of berseem clover is 15.12%, NDF 41.49%, ADF 31.54%, Ca 1.545%, K 2.998%, Mg 0.243%, P 0.285%, DDM ratio 64.33%,
DMI 2.94%, RFV 147.32, NE 1.447 Mcal kg-1 and crude protein yield 28.83 kg da-1. As a result of the research, it is seen that among the cereals, Triticale stands out in terms of forage yield and wheat stands out in terms of forage quality, because the berseem clover is damaged by cold during winter, forage yield was lower than cereals, but because it is a legume, it is superior to cereals in terms of forage quality.