Mekanik ventilatörle ilişkili pnömonide ağız bakımının önemi
The importance of oral care in mechanical ventilator-associated pneumonia
Yazar: SÜMEYRA KAYACAN YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SIDDIKA ERSOY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Sodyum bikarbonat = Sodium bicarbonate ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Bu çalışma, yoğun bakım ünitesinde mekanik ventilatöre bağlı bulunan hastalarda, ventilatörle ilişkili pnömoni gelişiminin önlenmesinde iki farklı ağız bakım solüsyonunun etkinliğini (klorheksidin; sodyumbikarbonat) araştırmak amacıyla planlanmıştır.
Deneysel nitelikteki bu çalışmanın örneklemini Isparta Şehir Hastanesi yoğun bakımında yatan 60 hasta oluşturmuştur. Örneklem grubu deney ve kontrol grubu olarak 2' ye ayrılmıştır. Deney grubunu oluşturan 30 hasta, klorheksidin ve süngerli çubuk yardımıyla ağız bakımı verilerek değerlendirilirken kontrol grubunu oluşturan 30 hasta ise yoğun bakım ünitelerinde sıklıkla kullanılan sodyum bikarbonat ve süngerli çubuk ile ağız bakımı verilerek hastalar değerlendirilmiştir. Deney ve kontrol gruplarına çalışmada tanımlandığı şekli ile 5 gün boyunca 6 saat arayla günde toplam 4 kez olacak şekilde ağız bakımı verilmiştir. Hastalarda ağız bakımının verildiği günler boyunca meydana gelen değişiklikler, sabahları ağız değerlendirme ölçeği kullanılarak değerlendirilmiş ve elde edilen veriler oral mukoza değerlendirme formuna kaydedilmiştir. Ventilatörle ilişkili pnömoni belirtilerini tespit edebilmek için 1. ve 5. gün klinik pulmoner enfeksiyon skoru kullanılarak veriler toplanmıştır. İlk yatışta Ventilatörle ilişkili pnömoni'si, trombositopenisi ve lökopenisi bulunan hastalar araştırma dışında bırakılmıştır. Elde edilen veriler, yüzdelik alma, ki kare testi, bağımsız örneklem t testi, Anova testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi, Mann Whitney U testi ve oranlar arası z testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırmaya dahil olan hasta özellikleri ve demografik verileri irdelendiğinde, yapılan karşılaştırmada entübasyon süresi dışındaki parametrelerde istatistiksel anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Klinik pulmoner enfeksiyon skoru ve trakeal aspirat kültür sonuçları irdelendiğinde ise; her iki solüsyonda tek başına ele alındığın da günler arasında istatiksel anlamda farklılık olduğu (p<0,005); solüsyonlar birbirleri ile karşılaştırıldığında ise istatiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır (p>0,005).
Sonuç olarak ventilatör ile ilişkili pnömoni gelişimini önlemede iki farklı solüsyon ile verilen ağız bakımının ventilatör ile ilişkili pnömoni gelişimini önlemede birbirlerine karşı üstünlükleri bulunamamış; her iki solüsyonda da ventilatör ile ilişkili pnömoni gelişimi görülmüştür.

Abstract:
This study was planned to investigate the effectiveness of two different oral care solutions (chlorhexidine; sodium bicarbonate) in preventing the development of ventilator-associated pneumonia in patients on mechanical ventilation in the intensive care unit.
The sample of this experimental study consisted of 60 patients hospitalized in the intensive care unit of Isparta City Hospital. The sample group was divided into 2 as experimental and control groups. While 30 patients in the experimental group were evaluated by giving oral care with the help of chlorhexidine and sponge stick, 30 patients in the control group were evaluated by giving oral care with sodium bicarbonate and sponge stick, which are frequently used in intensive care units. Oral care was given to the experimental and control groups as defined in the study, 4 times a day at 6-hour intervals for 5 days. Changes in the patients during the days of oral care were evaluated using the oral evaluation scale in the morning and the data obtained were recorded in the oral mucosa evaluation form. Data were collected using the clinical pulmonary infection score on day 1 and day 5 to detect signs of ventilator-associated pneumonia. Patients with ventilator-associated pneumonia, thrombocytopenia, and leukopenia at first admission were excluded from the study. Obtained data were analyzed using percentile taking, chi-square test, independent sample t-test, Anova test, Wilcoxon signed-rank test, Mann Whitney U test and inter-ratio z test.
When the patient characteristics and demographic data included in the study were examined, no statistically significant difference was found in the parameters other than the intubation time (p>0.05). When the clinical pulmonary infection score and tracheal aspirate culture results are examined; When both solutions are considered alone, there is a statistical difference between the days (p<0.005); When the solutions were compared with each other, it was found that there was no statistical difference (p>0.005).
As a result, oral care given with two different solutions in preventing the development of ventilator-associated pneumonia could not be found to be superior to each other in preventing the development of ventilator-associated pneumonia; development of ventilator-associated pneumonia was seen in both solutions.