Anadolu Aleviliğinde kadın önderler ve "Analık"
Women leaders and "Motherhood" in Anatolian Alevism
Yazar: VELİMERT KOÇER
Danışman: PROF. DR. IŞIL ALTUN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Kadınlar = Women ; Kutsal insan = Holy person ; Ocaklar = Ocaks

Özet:
Bu çalışmada, Alevilikte Ana olarak isimlendirilen kutsal kadınlar işlenmiştir. Çalışmada Anadolu Aleviliği olarak isimlendirilen inancın tanımı, oluşum süreci, Alevilikte kadın, inanç önderi olarak Ana'lar ve onların inanca dair uyguladıkları pratikler açıklanmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde amaç, konu, kapsam, metot ve saha araştırmasında karşılaşılan güçlüklerden bahsedilmiştir.
Birinci bölümde Anadolu Aleviliğinin tanımı, tarihsel oluşumu, toplumsal kurumları ve geleneksel ritüelleri; akademik çalışmaların yanı sıra Alevilerin kutsal metin saydıkları metinler ve kaynak kişi ifadeleri ile açıklanmaya çalışılmıştır.
İkinci bölümde Alevilerin kutsal kadınlar olarak gördüğü başta Hz. Fatıma olmak üzere, Hz. Hatice Hz. Zeynep, Hüsniye ve Kadıncık Ana'nın tarihsel kişilikleri ile Alevilikteki tasavvurları verilmiştir.
Üçüncü bölümde Alevilikte Ana olgusu tanımlanmış, bu tanıma uyan günümüzdeki Ana'lar ile yakın dönemde vefat eden Ana'ların hayatları, Alevilik hakkındaki düşünceleri açıklanmıştır.
Dördüncü bölümde ise çalışmaya konu edilen Ana'ların inançsal ve kültürel temelli uygulamaları işlenmiştir. Söz konusu uygulamaların İslam öncesi inançlar ile bağlantısı kurulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda ise Ana'lık olgusunun tarihte günümüzden farklı olduğu, modern Alevilik olarak değerlendirilebilecek günümüz Aleviliğinde Ana'ların farklı misyonlar üstlendiği tespit edilmiştir.
 Son bölümde ise sahada çekilen fotoğraflar ile çalışma görseller ile desteklenmiş, yararlanılan yazılı ve sözlü kaynaklar sıralanmıştır.

Abstract:
In this study, the holy women referred to as Mother in Alevism were studied. In the study, the definition of the belief referred to as Anatolian Alevism, its historical process, the woman in Alevism, the Mothers as faith leaders and the practices they applied on belief were attempted to be explained.
In the introduction section of the study, the purpose, subject, scope, method and the difficulties encountered during the field research were mentioned.
In the first part, the definition, historical process, social institutions and traditional rituals of Anatolian Alevism were attempted to be explained through the texts that Alevis regard as sacred texts and the statements of people of reference.
In the second part, women regarded as holy by Alevis, particularly Hazrat Fatma, Hazrat Hatice, Hazrat Zeynep, Hüsniye and Kadıncık Mother, were presented with their historical personalities and their conception in Alevism.
In the third part, the phenomenon of Mother in Alevism was defined, and the lives of the present-day Mothers and Mothers who passed away recently and their thoughts on Alevism were explained.
In the fourth part, the religious and cultural practices of the Mothers subject to the study were discussed. The connection of these practices with pre-Islamic beliefs was aimed to be established. As a result of the study, it was determined that the phenomenon of Mother in history was different from what it is in the present day, and that Mothers have undertaken different missions in today's Alevism, which can be considered as modern Alevism.
In the last part, the study was supported with visuals through the photographs taken in the field, and the written and verbal sources benefited from were listed.