Yahudilikte talmud eğitimi ve kadınlar: Yasaklar, istisnalar ve günümüzdeki yaklaşımlar
Talmudic education and women in Judaism: Prohibitions, exceptions and contemporary attitudes
Yazar: FUNDA KOCAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GÜL
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Tarihsel olarak Yahudi kadınlar, Talmud çalışmalarına erişim söz konusu olduğunda geleneksel, toplumsal ve dinî normlardan kaynaklanan önemli engeller ve yasaklarla karşılaşmışlardır. Bu tez, Yahudi kadınların Rabbani literatürde merkezî bir metin olan Talmud'la olan ilişkilerinin genellikle göz ardı edilen tarihini incelemekte ve geleneksel Yahudi eğitiminde kadınların Talmud çalışmalarına yönelik tarihsel yasağı araştırmaktadır. Tez, tarihsel analize yer vermekle birlikte kadınların Talmudik çalışmalara katılımına ilişkin çağdaş perspektifleri de incelemektedir. Yüzyıllar süren kısıtlamalar ve dışlamalara rağmen kadınların Talmudik çalışmalara erişimini kolaylaştırmaya hizmet eden çağdaş kurumların ortaya çıkışının, Yahudi kadınların Yahudilik içerisindeki statülerinde birtakım değişikliklere zemin sağladığı ifade edilebilir. Bu noktada tez Talmud eğitimi alan Yahudi kadınların motivasyonlarını, karşılaştıkları zorlukları ve isteklerini araştırmaktadır. Tez, üzerine müstakil çalışma yapılmamış olan söz konusu yasağın değişen yorumlarının ve uygulamalarının üzerinde durarak Dinler Tarihi alanına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
Üç bölümden müteşekkil bu araştırmanın ilk bölümünde konunun zeminini hazırlaması adına Talmud'un teşekkül süreci ve kısaca içeriği açıklanmaktadır. Bu bölüm, tekrara düşmemek gayesiyle yalnızca temel kavramlara yer verecek şekilde kısa tutulmuştur. İkinci bölümde Rabbani geleneğe göre Tora/Talmud çalışma sürecinin işleyişine değinilmektedir. Çalışmanın ana konusu üçüncü bölümde ele alınmıştır. Bu bölümde kadınların Talmud okuma yasağının gelenek içerisinde nasıl değerlendirildiği ortaya konulmuştur. Bu gelenek içerisinde öne çıkan kadın Talmudistlere örnekler verilmiştir. Bu örnekler Talmud'da ismi geçenler ve Talmud'da ismi geçmeyip 11. yüzyıl ila 19. yüzyıl arasında yaşayan Talmud çalışmış kadınlar olarak iki kısma ayrılmıştır. Elbette Talmud çalışmış tüm Yahudi kadınları bu araştırmaya dâhil etmek mümkün değildir. Daha eski dönemlere dair veriler oldukça sınırlı ya da hiç yoktur. Bunun yerine, öne çıkan isimlerden sadece birkaç örneğe yer vermek tercih edilmiştir. Bu bölümde ayrıca Talmud çalışan kadınların kendileri hakkında menfi pasajlar ihtiva eden bu külliyatla nasıl bağ kurdukları ve Talmud çalışmanın Ortodoks Yahudi kadınların, Yahudi cemaatler içerisindeki statülerinde nasıl bir değişime öncü olduğu ele alınmıştır. Üçüncü bölümün son iki başlığında günümüzde Ortodoks Yahudi kadınların Talmud çalışmalarına rehberlik eden kurumlara yer verilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde yer alan bu kurumlara dair çalışmalar oldukça sınırlı ve yetersizdir. Bu kurumlara dair veriler doğrudan kurumların web sitelerinden ya da kurumların kurucularının kişisel yazılardan elde edilmiştir.

Abstract:
Historically, Jewish women have faced significant barriers and prohibitions stemming from traditional, social, and religious norms regarding access to Talmudic study. This thesis examines the often overlooked history of Jewish women's engagement with the Talmud, a central text of rabbinic literature, and explores the historical prohibition of women's Talmudic study in traditional Jewish education. In addition to historical analysis, the thesis examines contemporary perspectives on women's participation in Talmudic studies. Despite centuries of restriction and exclusion, the emergence of contemporary institutions that serve to facilitate women's access to Talmudic studies provides a basis for changes in the status of Jewish women within Judaism. This thesis explores the motivations, challenges, and aspirations of Jewish women who study the Talmud. The thesis aims to contribute to the field of religious history by focusing on the changing interpretations and applications of the prohibition in question, which has not been studied independently.
In the first part of this study, which consists of three chapters, the process of the creation of the Talmud and its contents are briefly explained in order to prepare the ground for the subject. This section is kept short to avoid repetition, and only basic concepts are included. In the second part, the functioning of the Torah/Talmud study process according to rabbinic tradition is mentioned. The main subject of the study is dealt with in the third chapter. In this section, it is shown how the prohibition of women reading the Talmud is evaluated within the tradition. Examples of prominent women Talmudists within this tradition are given. These examples are divided into two parts: those who are mentioned in the Talmud and those who are not mentioned in the Talmud but lived between the 11th and 19th centuries and studied the Talmud. Of course, it is not possible to include all Jewish women who studied the Talmud in this study. Data for earlier periods is very limited or non-existent. Instead, we have chosen to include only a few representative examples of women. The chapter also discusses how women who studied the Talmud came to engage with a corpus that contained unfavourable passages about them, and how the study of the Talmud led to a change in the status of Orthodox Jewish women within Jewish communities. The last two chapters of the third part discuss the institutions that guide Orthodox Jewish women's Talmudic studies today. The research on these institutions in the third part of the study is very limited and inadequate. The data on these institutions were taken directly from their websites or from the personal writings of their founders.