Tuz Gölü çevresinde yetiştirilen yöresel kavun populasyonunun (Koçhisar kavunu) tuza tolerans özellikleri bakımından incelenmesi
Investigation on salt tolerance of the local melon populations (Koçhisar kavunu) grown in Salt Lake region
Yazar: SERKAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM ELLİALTIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'nin üçüncü büyük gölü olan Tuz Gölü, Şereflikoçhisar ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Sodyum ve magnezyum sülfatın klor formlarında bol miktarda tuz içermektedir. Gölün kıyı kesiminde kavun ve karpuz tarlaları bulunmaktadır. Bu bölgede yetişmeleri, tuza tolerans özelliğinin de yüksek olduğu yönünde bir fikir vermekte ve bu nedenle ıslah çalışmaları açısından önemli bir gen kaynağı potansiyeli sunmaktadır. Bu kavunların arasında tuza tolerans bakımından farklılık olup olmadığını belirlemek, olası toleranslarının düzeyini ortaya koymak ve tuzlu koşullarda iyonların bitkideki dağılımını incelemek amacıyla çalışma gerçekleştirilmiştir. Bitkisel materyal olarak toplam 10 adet kavun (Cucumis melo L.) genotipi kullanılmıştır. Bunlardan biri tuza tolerant bir yerli genotip olan Midyat kavunu, diğeri tuza duyarlı Yuva çeşididir. Geri kalan 8 genotip Şereflikoçhisar ilçesi ve çevresinde kavun yetiştiricilerinden temin edilen populasyonlardır. Tohumlar Vermikulit içerisinde çimlendirilmiş, fidelerin kotiledon yaprakları yatay duruma geldiğinde Hoagland besin çözeltisinde su kültürüne alınmışlardır. Kavun fideleri en az üçer yaprağa sahip olduktan sonra (yaklaşık 2 hafta) besin çözeltisinin içerisine üç gün süreyle kademeli artış yoluyla toplam 150 mM NaCl ilave edilmiş ve tuz uygulamasından 3 ve 7. günün sonunda ölçüm ve analizler yapılmıştır. Na+, K+ , Ca+2 ve Cl- iyonlarının ölçümü, Skala değeri, Bitki yaş ağırlığı ölçümleri yapılmıştır. İyonlar; kök, gövde, 1-4. Yapraklarda ayrı ayrı ölçülmüş ve toplam olarak da değerlendirilmiştir.Sonuç olarak Şereflikoçhisar'dan toplanan kavun genotipleri arasında tuza toleransı oldukça yüksek olanlar bulunduğu gibi (Gülhöyük B.C., Gülhöyük K.S., Koçhisar T-2), tuza toleransı daha düşük olanlar da ortaya çıkmıştır (Çiklota, Palazobası, Gülhöyük E.Ö., Koçhisar T-1). Midyat kavununun tuza toleransının yüksek olduğu, Yuva çeşidinin ise hassas olduğu görülmüştür. Kavunda tuza toleransın belirlenmesinde en önemli faktörün, bünyeye düşük düzeyde klor ve sodyum alma, bu iki iyonu uzak tutabilme yeteneği olduğu ortaya konmuş, K, Ca iyonu miktarlarının tuza toleransı belirlemede çok etkin olmadıkları anlaşılmıştır. İyon dağılımları organlar arasında farklılık göstermekle birlikte, tuza tolerans özelliği ile bağlantılı olmamıştır. Yeşil aksamdaki toplam Na ve Cl iyonlarının miktarı ile tuza tolerans arasında bir bağlantı olabileceği görülmüştür.Anahtar Kelimeler : Tuz toleransı, kavun, Cucumis melo L., iyon dağılımı, Na+, Cl-, K+, Ca+2

Abstract:
Tuz Gölü, which is the third largest of Turkey, locates within the borders of Şereflikoçhisar. It includes a lot of salt in the chlorine forms of Sodium and Magnesium Sulfate. On the side part of the lake, there are fields of melon and water melon. Their growing in this region explains that there exists high tolerance to the salt, and for this reason, it presents an important potential of gene source in terms of rehabilitation work. Amongst these melons, to determine whether there is difference for tolerance to salt, the study has been performed in order to explain the level of possible tolerances and examine the distribution of the ions in the plant. As the vegetal material, total 10 melons ( Cucumis melo L. ) genotypes were used. One of them is Midyat melon, which is local genotype tolerant to salt, and the other is the type Yuva, which is sensitive to salt. The rest 8 genotypes are the populations which were provided from the melon growers in Şereflikoçhisar country and around. The seeds were germinated in Vermiculite, and when the cotyledon leaves of seedlings become to horizontal position, they were taken to hydroponic culture in Hoagland solution of nutrient. The seedlings of melon, after reaching at least leaves ( about 2 weeks ), total 150 mm of NaCl was added in to the solution of nutrient for three days through the way in steps, and at the end of the 3rd and 7th day after applying salt, measuring and analysis were performed. Measuring the ions of Na+,K+, Ca+2, and Cl- ions, value of Scale, and plant wet weight were carried out. Ions were measured separately at root, stem, 1-4 Leaves, and valued totally.As a result, amongst the melon genotypes collected from Şereflikoçhisar, there have existed the ones whose tolerance to salt is quite high ( Gülhöyük B. C., Gülhöyük K. S., Koçhisar T-2 ), and there have existed the ones whose tolerance to salt is lower ( Çiklota, Palazobası, Gülhöyük E. Ö., Koçhisar T-1 ). It has been understood that Midyat melon?s tolerance to salt is high, but Yuva type is sensitive. To determine the tolerance of melon to salt, the most important factor is to take chloride and sodium in to the body at the low level, and the capability of keeping these two ions far away, and it has been understood that the amounts of K, Ca ions are not much active to determine the tolerance to salt. The distributions of ions resorts difference amongst the organs, and they haven?t been in connection with the feature of tolerance to salt. It has been observed that there may be a relation between the amount of total Na and Cl ions at the green part and the tolerance to salt.KEY WORDS : Salt tolerance, melon, Cucumis melo L., distribution of ions, Na+, Cl-, K+, Ca+2.