Satsuma mandarininde (Citrus unshiu Marc.) besin elementi alınım seyrinin belirlenmesi
Nutrient uptake pattern of satsuma mandarin (Citrus unshiu Marc.)
Yazar: NERİMAN TÛBÂ BARLAS
Danışman: PROF. DR. MEHMET EŞREF İRGET
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Satsuma mandarininde besin elementi (akümülasyon) alınım seyri incelenmiştir. Bu çerçevede İzmir bölgesinde mandarin yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı alanları temsilen seçilen 15 adet bahçeden 2 yıl süre ile aylık periyotlar halinde aktif organlardan (yıllık ve 1 yıllık sürgünler ve bunlara ait tomurcuk, çiçek, meyve, yaprak ve dal) örnekler alınarak ölçüm ve analizler yapılmıştır.
Besin elementi alınım seyrinin belirlenmesinde, dönemsel biyokütle oluşumu (artışı) ve bu döneme ait farklı organlardaki (tomurcuk, çiçek, meyve, yaprak, dal vb.) besin elementi konsantrasyonları dikkate alınmıştır. Hasat bitiminde, bitkiler ¼ oranında budanarak vejetasyon periyodu boyunca oluşan sürgün sayıları belirlenmiş ve buna bağlı dönemsel biyokütle oluşumu hesaplanmıştır. Araştırmada verim ve budama ile uzaklaştırılan besin elementi miktarları da bulunmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre, vejetasyon periyodunun başlangıcında (Mart sonu) aktif organların (1 yıllık sürgünler) 10 kg/ağaç olan kuru madde (biyokütle) miktarının, hasat bitiminde (Aralık ortası) yıllık sürgün gelişimi de dâhil olmak üzere 58 kg/ağaç değerine ulaştığı saptanmıştır. Biyokütle oluşumunun sürgün gelişimi (bahar sürgünleri) ve meyve büyümesine bağlı olarak farklı seyirler izlediği ve % 89 gibi önemli bir kısmının Ağustos ayına kadar oluştuğu saptanmıştır. Bu dönemden sonra artış hızının görece azaldığı görülmüştür. Biyokütlenin % 24'ünü meyve; % 53'ünü yaprak; % 23'ünü ise odun kısmı oluşturmaktadır. 1 yıllık sürgünlerin yaprak ve odun kısmının büyümeye devam etmesi ile biyokütleye olan katkısının görece az (% 19) olduğu saptanmıştır.
Araştırma sonuçları yaprak N ve Cu konsantrasyonunda gelişim periyodunun başından sonuna kadar azalış; Ca ve Mg'da artış; P, K, Fe, Zn ve Mn'da ise önce azalış, sonrasında ise artış eğilimi olduğunu göstermektedir. 
Bir vejetasyon periyodu (Mart sonu-Aralık ortası) boyunca Satsuma mandarininin aktif organlarında toplam 1214 g N, 122 g P ve 1142 g K/ağaç birikim olduğu saptanmıştır. Ca ve Mg için bu yöndeki sonuçlar 1617 ve 236 g/ağaç; Fe, Cu, Mn ve Zn için sırasıyla 6 g, 0,6 g, 2 g ve 1 g/ağaç şeklindedir. Sonuçlar aktif organlar tarafından akümüle edilen (alınan) besin elementi toplamı içerisinde remobilizasyon ile sağlanan kısmın önemli bir miktar oluşturabileceğini göstermektedir.
Besin elementlerinin dönemsel alınım (birikim) seyri; N'un % 19'unun gelişim periyodunun 1. ayında, % 66'sının 3. ayında ve % 96'sının ise 5. ayında gerçekleştiğini göstermektedir. Bu seyrin P açısından durumu % 11; 34; 66 ve K açısından % 16; 45; 77 şeklindedir.
Araştırma sonuçları, Satsuma mandarininde verim (40-160 kg/ağaç) ve budama (8-12 kg/ağaç) ile toplamda 1302 g N; 128 g P ve 1222 g K/ağaç uzaklaştırıldığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
The study aimed at determining the uptake (accumulation) of plant nutrients in Satsuma mandarins. To achieve this objective, samples were taken and analyzed at monthly intervals for two years from active organs (one-year-old and seasonal branches and the buds, flowers, fruit and leaves) on selected trees in 15 orchards representative of the extensive Satsuma producing region in Izmir. 
In evaluation of the trends, seasonal biomass increases and plant nutrient contents of the sampled organs (buds, flowers, leaf, branch etc.). After harvest, trees were pruned at ¼ severity-rate, and number of branches formed during the season counted and seasonal biomass accumulation calculated. In calculations, nutrients removed through harvested fruit yield and by pruning were also considered. 
The results displayed that initial biomass at the beginning of the vegetation period (end of March), which was calculated as 10 kg/tree increased and totaled to 58 kg/tree after harvest (mid-December) including branches formed during the season. Biomass formation rate fluctuated based upon the growth of the branches and fruit, and 89 % of the biomass formed until August. The increase rate slowed down thereafter. Twenty four % of the total biomass comprised of fruit, 53% of leaves and 23 % of wood. The contribution of one-year-old branches was relatively less (19%) due to the continuous leaf and wood growth. 
Leaf N and Ca concentrations decreased throughout the growth period; Ca and Mg levels increased, whereas P, K, Fe, Zn and Mn concentrations first decreased and then increased. 
During one vegetation period (end of March to mid-December), the accumulation of plant nutrients totaled to 1214 g N, 122 g P and 1142 g K/tree. The results for Ca and Mg were 1617 and 236 g/tree; and for Fe, Cu, Mn and Zn 6 g, 0,6 g, 2 g and 1 g/tree, respectively. Obtained data revealed that the major part of the accumulated plant nutrients were supplied through remobilization.
Seasonal accumulation of plant nutrients can be summarized as follows: N: 19% accumulated until the first month of the vegetation (growth) period, 66% by the third month and 96% by the 5th month; these rates were 11; 34; and 66% for P, and 16; 45; and 77%, respectively for K. 
In Satsuma mandarins, the total amount of nutrients removed through harvested fruit (40-160 kg/tree) and pruning (8-12 kg/tree) were calculated as 1302 g N; 128 g P and 1222 g K/tree.