Doğu kayını (Fagus orientalis lipsky.) odununda yaşa bağlı anatomik varyasyonlar
Age dependent anatomical variations in the wood of the eastern beech (Fagus orientalis lipsky.)
Yazar: ELİF ÖZKAN GÜNGÖR
Danışman: YRD. DOÇ. BARBAROS YAMAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doğu Kayını (Fagus orientalis Lipsky.)'nın odun anatomisi özellikleri literatürdenbilinmekle birlikte, odun özelliklerindeki varyasyonların nispeten daha az incelenmişolması bu türün odununun tez çalışmasına konu olarak seçilmesine neden olmuştur. DoğuKayını gövdelerinde özden kabuğa doğru gidildikçe sekonder ksilem elemanlarında ortayaçıkabilecek potansiyel değişimlerin incelenmesi tez çalışmasının amacını teşkil etmektedir.Fagus orientalis Lipsky.'nin odununu oluşturan elemanlardan traheler, özışınları, lifler veodun paranşimleri ayrıntılı olarak incelenmiş, trahelerin odundaki konumu, trahe teğet veradyal çapları, trahe hücre uzunluğu, trahe çeper kalınlığı, 1 mm kare'deki trahe sayısı,trahe gruplaşması, trahelerin ve diğer odun elemanlarının oduna katılım yüzdesi,vulnerabilite ve mezomorfi oranları, perforasyon tablası, trahe-özışını ve trahe-trahekarşılaşma yeri horizontal ve vertikal çapları, özışınlarının tipi, yüksekliği ve genişliği, 1mm'deki sayısı, lif boyutları (lif uzunluğu ve genişliği, lif lümen çapı, lif çeper kalınlığı),lif oranları ve odun paranşimine ait bilgilere yer verilmiştir.iiiÖZET (devam ediyor)İncelenen örnek ağaçlara ilişkin yapılan regresyon analizi sonucunda, bazı odun elemanlarıile vaskular kambiyum yaşı arasında % 95 ve üzeri güvenilirlik düzeyinde anlamlı ilişkibulunmuştur. Buna göre; trahe teğet çapı U, D3 ve D4 örnek ağaçlarında, trahe radyal çapıD3 ve D4 örnek ağaçlarında, trahe hücre uzunluğu U örnek ağacında, trahe gruplaşmaoranı D4 örnek ağacında, kenarlı geçitlerin horizontal çapı D4 örnek ağacında, trahe-özışını karşılaşma yeri horizontal geçit çapı U ve D2 örnek ağaçlarında, biseri özışınıgenişliği D4 örnek ağacında, multiseri özışını yüksekliği U örnek ağacında, lif uzunluğu Uörnek ağacında, lif genişliği U, D3 ve D4 örnek ağaçlarında, lif çeper kalınlığı U ve D4örnek ağaçlarında, vulnerabilite ve mezomorfi oranları D3 örnek ağacında özden kabuğadoğru gidildikçe artmaktadır. Buna karşın 1 mm kare'deki trahe sayısı D3 örnek ağacında,trahe-özışını karşılaşma yeri vertikal geçit çapı D2 örnek ağacında, multiseri özışınıgenişliği ile biseri özışını yüksekliği D2 ve D3 örnek ağaçlarında, uniseri özışını yüksekliğiU örnek ağacında, 1 mm'deki özışını sayısı D3 örnek ağacında özden kabuğa doğrugidildikçe azalmaktadır.Bu çalışma Fagus orientalis odununda vaskular kambiyum yaşına bağlı anatomikmodifikasyonları ortaya çıkarmıştır. Odun elemanları oluştukları yaşa bağlı olarakfarklılıklar göstermiştir.Anahtar Sözcükler : Fagus orientalis Lipsky., Ontogeni, Odun Anatomisi.Bilim Kodu : 502. 19. 01iv

Abstract:
Although the anatomical characteristics of Eastern Beech?s wood is known from theliterature, the relatively insufficient investigation on the variations of the woodcharacteristics lead to the preference of the wood of this species as the issue of this thesisstudy. The investigation of the potential variations possible to occur on the secondaryxylem elements from the pith to the bark of the trunk of the Eastern Beech is the purposeof this thesis study.The vessel diameter and element length, vessel frequency, vessel wall thickness, vesselgroupings, vessel arrangement, intervessel pits and their arrangement and size, perforationplate, vessel-ray pitting, fiber dimensions (fiber length, fiber width, fiber lumen diameterand fiber wall thickness), ray width and height, rays per millimeters, axial parenchyma ofEastern Beech wood were investigated from pith to bark qualitatively and quantitatively.vABSTRACT (continued)As a result of the regression analysis depending upon each sample tree, 95% and morereasonable relation between some wood elements and vascular cambium age weredetermined. According to this, the tangential vessel diameter for U, D3 and D4 sampletrees, the radial vessel diameter for D3 and D4, the vessel element length for U, the vesselgroupings and the size of intervessel pits for D4, the horizontal size of vessel-ray pits for Uand D2, the width of biseriate rays for D4, the height of multiseriate rays for U, fiberlength for U, fiber width for U, D3 and D4, fiber wall thickness for U and D4, vulnerabilityand mesomorphy for D3 increase from pith to bark on the Eastern Beech wood. However,the number of the vessels in 1 square millimeter for D3, the vertical size of vessel-ray pitsfor D2, the width of multiseriate rays and the height of biseriate rays for D2 and D3, raysper millimeters for D3, the height of uniseriate rays for U decrease from pith to bark on theEastern Beech wood.In this study to examine variations due to the vascular cambium age of the Eastern Beechwood.Keywords : Fagus orientalis Lipsky., Ontogeny, Wood Anatomy.Science code : 502. 19. 01vi