Kronik böbrek hastalarında ve son dönem böbrek hastalarında koku diskriminasyonunun malnutrisyon ve inflamasyon ile ilişkisi
The correlation of odor discrimination with malnutrition and inflammation in chronic kidney patients (stage 3-4 CKD) and end stage kidney patients (ESRD)
Yazar: RAGIBE GÜLŞAH DİLAVER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ZEYNEP BAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Koku = Odor ; Koku duyusu = Smell ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Malnutrisyon ve inflamasyon, KBH ve ESRD hastalarında hospitalizasyon ve mortalite riskinin değerlendirilmesinde birbirleri ile ilişkili kavramlardır. Birlikte incelenerek klinik sonuçlara olan etkilerinin değerlendirilmesi için Malnütrisyon inflamasyon skoru oluşturulmuştur.  Bu hastalarda protein-enerji kaybı (PEK) ve inflamasyon yüksek prevalansta gözlenir. PEK'e yol açan faktörler ve proinflamatuar sitokinler, malnütrisyon-inflamasyon kompleks sendromunun (MICS) sebebi olarak ortaya konurlar. Diyaliz hastalarında iştahsızlık ve malnütrisyon önemli bir problemdir. İştah konusunda koku duyusunun etkisi bilinmesine rağmen ESRD hastalarındaki koku almadaki bozulmayla ilgili bilgilerimiz kısıtlıdır. Bu çalışmamızda evre 3-4 kronik böbrek hastaları ve son dönem böbrek hastalarının koku fonksiyonlarını Sniffin' smell koku tarama kiti ile karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi ve MIS üzerinden PEK ve inflamasyon ile anlamlı bir ilişki içerisinde olup olmadığını göstermeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniklerine ve Hemodiyaliz ünitelerine başvuran 18-65 yaş arası, kronik böbrek hastalığı evre 3-4 hastaları ve son dönem böbrek hastaları ile gerçekleştirildi. Nefroloji polikliniklerinden ve hemodiyaliz ünitelerinden çalışmaya dahil olma kriterlerini karşılayan, KBH evre 3-4 sınıfından 50, son dönem böbrek hastalarından 55, toplamda 105 hasta çalışmaya dahil edilip, minimum kontrol grubu hasta sayısı da 30 kişi olarak belirlenip, çalışmaya alındı. Muayeneye gelen hastaların onamları alındıktan sonra demografik verileri kaydedildi. MIS ve Koku tarama testleri yapılarak sonuçları kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya toplamda 139 hasta alındı. Tüm hastaların 77'si kadın (%55.4), 62'si erkek (%44.6)'ti. Çalışmaya katılan hasta grupları kontrol (n=39), kronik böbrek hastalığı evre 3-4 hastaları (n=50) ve hemodiyalize giren kronik böbrek yetmezliği hastaları (n=55) idi. Hasta grupları yaş, cinsiyet, COVID geçirme ve sigara kullanma öyküleri ile hastalık etiyolojileri karşılaştırıldığı zaman istatistiksel olarak sonuçları etkileyecek anlamlı farklar oluşmadığı görüldü. 
Çalışmaya katılan hastaların MIS skorlama sistemine göre malnütrisyon ve inflamasyon seviyeleri değerlendirildiğinde böbrek hastalığı evresi arttıkça MIS'in total puan ortalamasında anlamlı bir artış gözlendi. Çalışmaya katılan hastalar koku total puanlarına göre değerlendirildiklerinde KBH ve KBY grupları arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Ancak kontrol grubu ile karşılaştırıldıkları zaman puanlarında anlamlı düşüş meydana geldiği gözlendi. Koku toplam sayısı ile MIS total puanı da hasta grupları arasında karşılaştırma yapıldığında anlamlı olarak negatif korele sonuçlar verdi.
Sonuç: Kronik böbrek hastalığı evresi arttıkça malnütrisyon ve protein enerji kaybında görülme sıklığı arttığı gözlendi. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığı zaman koku fonskiyonunda  da azalma mevcuttu. Çalışmamızda kronik böbrek hastaları ve son dönem hemodiyaliz hastalarında koku diskriminasyonunun malnütrisyon ve inflamasyon üzerine olan etkisini Malnutrisyon-İnfalamasyon Skoru ile değerlendirerek, MIS skorunun hastalık evresi ile pozitif korele olarak artmış olduğunu ve koku diskriminasyonu da bununla ters orantılı olarak azalmış olduğunu gösterdik. Sonuç olarak,  koku diskriminasyonunun böbrek hastalığı olan hastalarda azalmış olduğunu ve bu hasta grubunda etiyolojisinde bir çok nedenin bulunduğu  malnütrisyon ve inflamasyonu üzerine etkisi olabileceği görüşündeyiz. Çalışmamızda değerlendirilen veriler arasındaki ilişkinin gücünü artırabilmek adına, daha fazla hasta sayılı gruplar ile çalışırken tarama kiti yerine koku tanı, eşik değeri ve diskriminasyonunun değerlendirilebileceği daha geniş kapsamlı tanı kitleri kullanılarak daha geniş kapsamlı çalışmalar yapılabileceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, Inflamasyon, Koku Disriminasyonu, Kronik Böbrek Hastalığı, Hemodiyaliz.

Abstract:
Objective: Malnutrition and inflammation are interrelated concepts in the assessment of hospitalization and mortality risk in patients with CKD and ESRD. MIS was created to evaluate the effects on clinical outcomes by examining them together. Protein-energy wasting (PEW) and inflammation are observed with a high prevalence in these patients. Factors leading to PEW
and proinflammatory cytokines have been put forward as the cause of malnutrition-inflammation komplex syndrome (MICS). Anorexia and malnutrition are important problems in dialysis patients. Although the effect of the sense of smell on appetite is known, we have limited information about the deterioration of smell in ESRD patients. In this study, we aimed to evaluate the olfactory functions of stage 3-4 chronic kidney disease patients and end-stage renal disease patients in comparison with the Sniffin' smell odor screening tests and to show whether there is a significant relationship between PEW and inflammation via MIS.
Materials and Methods: The study was conducted with patients aged 18-65 years, chronic kidney disease patients stage 3-4 patients, and end-stage kidney patients who applied to Ankara Training and Research Hospital Nephrology outpatient clinics and hemodialysis units. A total of 105 patients, 50 from CKD stage 3-4, and 55 from the end-stage renal disease were included in the study, and the minimum number of patients in the control group was determined as 30 and included in the study. Demographic data of the patients who came to the examination were recorded after their consent was obtained. MIS and odor screening tests were performed and the results were recorded.
Results: A total of 139 patients were included in the study. Of all patients, 77 (55.4%) were female and 62 (44.6%) were male. The patient groups participating in the study were control (n=39), chronic kidney disease stage 3-4 patients (n=50), and end-stage renal disease patients undergoing hemodialysis (n=55). When the patient groups' age, gender, COVID and smoking histories, and disease etiologies were compared, it was observed that there were no statistically significant differences that would affect the results.
When the malnutrition and inflammation levels of the patients participating in the study were evaluated according to the MIS scoring system, a significant increase was observed in the mean of MIS as the kidney disease stage increased. When the patients participating in the study were evaluated according to their olfactory total scores, no significant difference was found between the CKD and ESRD groups. However, a significant decrease was observed in the scores when compared with the control group. When the total number of odors and the MIS total score were compared between the study groups, they gave significantly negative correlative results.
Conclusion: It was observed that the incidence of malnutrition and protein-energy wasting increased as the stage of chronic kidney disease increased. There was also a decrease in olfactory function when compared with the control group. In our study, we evaluated the effect of olfactory discrimination on malnutrition and inflammation in patients with chronic kidney disease and end-stage renal diseases patients with hemodialysis renal replacement therapy using the Malnutrition-Inflammation Score and showed that the MIS scores increased in positive correlation with the disease stage and that olfactory discrimination decreased inversely. In conclusion, we think that olfactory discrimination is decreased in patients with kidney disease and may have an effect on malnutrition and inflammation, which have many etiologies in this patient group. To increase the strength of the relationship between the data evaluated in our study, we think that more comprehensive studies can be carried out by using more comprehensive diagnostic kits in which odor diagnosis, threshold value, and discrimination can be evaluated instead of a screening kit when working with groups with a larger number of patients.
Keywords: Malnutrition, Inflammation, Odor Discrimination, Chronic Kidney Disease, Hemodialysis.