Türkiye-İran ilişkileri (1917-2017)
Relationship between Turkey and Iranian between 1917-2017
Yazar: NAİM GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ŞEFİKA MANGIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Türkiye ve İran Ortadoğu Bölgesi'nin önemli ve büyük iki devletidir. Türkiye ile İran'ın ilişkileri uzun yıllara dayanmaktadır. İki ülke arasındaki ilişkiler Osmanlı Devleti'nin son bulmasından sonra Türkiye'de Cumhuriyet'in kurulması ve İran'da Kaçar Hanedanlığı'nın yıkılarak yerine Pehlevi Hanedanlığı'nın kurulması ile ilişkiler gelişerek devam etmiştir. Yeni kurulan bu ülke ilişkilerini olumsuz etkileyen en önemli konu ise ayrılıkçı Kürt isyanları olmuştur. Bu soruna iki ortak hareket ederek işbirliği içerisinde olmuşlardır. İlki ilişkileri uluslararası sistem ve yabancı aktörlerin politikalarından da etkilenmiştir. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sürecinde İran'ın işgal edilmesi sürecinde Türkiye'nin İran ile ilişkilerinde İngiltere ve Rusya etkili olmuştur. Soğuk Savaş sürecinde de Sovyet Rusya etkisi nedeniyle Türkiye ve İran ABD ile yakın politika izlemiştir. İran'da Devrim ile yeni bir dönem başlamıştır. Her ne kadar Türkiye ile İran arasında bu dönemde gerginlikler yaşanmışsa da ticari ve ekonomik ilişkiler gelişerek devam etmiştir. Devrimden sonraki süreçte en önemli problem ise güvenlik ve PKK konusu olmuştur. Ancak iki ülke uzlaşı ve işbirliğini ön planda tutarak hareket etmeye devam etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye-İran İlişkileri, Şah Rıza Pehlevi, Sadabat Paktı, Bağdat Paktı, CENTO, RCD, ECO, Ağrı İsyanları, İran Devrimi, Arap Baharı, Irak-İran Savaşı, PKK, İran, Türkiye

Abstract:
Turkey and Iran are two important and large states in the Middle East. The relationship between Turkey and Iran goes back to many years.After end of Ottoman Empire, tehe relations between then two countries continued to develop with the establishment of the Republic in Turkey and with the establishment  of Pahlavi Dynasty instead of the Qajar Dynasty in Iran. The most important issue that negatively affected the relations of these newly established countries was the separatist Kurdish revolts. The two countries  cooperated jointly  to this problem. The relations of the two countries are influenced by the international  system and the policies of foreign actors. England and Russia  have been effective in Turkey's relations with Iran in the process of the invasion of Iran in the Second World War. Turkey and Iran followed a close policy with Amerika because of Russia during the Cold War. A new era has begun with the revolution in Iran.  Although Turkey experienced tensions with Iran during this period, trade and economic relations continued to develeop between two countries. The most important problem after the revolution was the issue of security and PKK. However, the two countries  have continued to act by prioritizing reconciliationand cooperation.  
Key Words: Turkish-Iran Relations, Reza Shah Pehlevi, Baghdad Pact, Sadabat Pact, CENTO, RCD, ECO, Ağrı Rebellions, Revolution of İran, Irak-Iran War, Arap Spring, PKK, Iran, Turkey