Kanser hastalarına uygulanan psikoeğitim programının hastaların uyku kalitesine ve algıladıkları stres düzeylerine olan etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of the psycho-education program applied to cancer patients on sleep quality and perceived stress levels of the patients
Yazar: MUSA PAÇA
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL KAPLAN
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Kanser hastalarına uygulanan psikoeğitim programının hastaların uyku kalitesine ve algıladıkları stres düzeylerine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, ön test-son test ve deney-kontrol gruplu deneysel tiptedir ve araştırmanın evrenini 01.04.2023- 25.08.2023 tarihler arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde yatarak veya ayaktan tedavi alan hastalar oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ilgili hastanede yatmakta olan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar oluşturmuştur. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Richard-Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ) kullanılarak elde edilmiştir. Çalışmaya 16 deney ve 16 kontrol grubu olmak üzere toplam 32 hasta katılmıştır. Deney grubunun %56,3'ü kadın, %56,3'ü şehirde yaşamakta, %81,3'ü evli, %43,8'i düşük gelir durumuna sahip, %25'i GİS sistem kanserlerine sahip, %62,5'i başka bir kronik hastalığa sahip ve %50'si kendi psikolojisini düşük olarak belirtmiştir. Çalışmaya katılan kanserli bireylerin gruplara göre algılanan stres ve uyku puan ortalamalarının karşılaştırıldığında deney grubunun ASÖ ön test puan ortalamasının 47.5 ± 5.07, ASÖ son test puan ortalamasının 43.13 ± 4.77 olduğu; RCUÖ ön test puan ortalamasının 51.09 ± 11.56, RCUÖ son test puan ortalamasının ise 58.65 ± 11.05 olduğu belirlenmiştir. Psikoeğitim sonrası deney grubundaki hastaların algıladıkları stres deney grubuna göre anlamlı bir şeklide azalmış (t= 6.143, p<0.001); uyku kalitesi ise anlamlı bir şeklide artmıştır (t= 5.736, p<0.001). Çalışmaya dahil edilen kontrol grubunun ASÖ ön test puan ortalamasının 41.56 ± 4.1, ASÖ son test puan ortalamasının 44.25 ± 5.52 olduğu; RCUÖ ön test puan ortalamasının 56.98 ± 13.51, RCUÖ son test puan ortalamasının ise 55.74 ± 14.46 olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubundaki kanser hastaların algılanan stres ölçeği ön test-son test puan ortalamaları arasında anlamlı farkın olmadığı tespit edilmiştir (P=0.098). Kontrol grubundaki kanser hastalarının uyku kaliteleri ön test-son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı görülmüştür (p=0.356). Araştırmanın sonuçlarında elde edilen bulgulara doğrultusunda uygulanan psikoeğitim programının kanserli bireylerin algıladıkları stres düzeyini azalttığı ve uyku kalitesini artırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of the psychoeducation program applied to cancer patients on their sleep quality and perceived stress levels. The study was of experimental type with pretest-posttest and experimental-control group and the population of the study consisted of patients receiving inpatient or outpatient treatment in a training and research hospital between 01.04.2023 and 25.08.2023. The sample of the study consisted of patients who were hospitalized in the relevant hospital and met the inclusion criteria. Research data were obtained using the Personal Information Form, Perceived Stress Scale (PSS) and Richard-Campbell Sleep Scale (RCS). A total of 32 patients, 16 in the experimental group and 16 in the control group, participated in the study. In the experimental group, 56.3% were female, 56.3% lived in the city, 81.3% were married, 43.8% had low income, 25% had GI tract cancers, 62.5% had another chronic disease, and 50% reported their psychology as low. When the mean perceived stress and sleep scores of the individuals with cancer participating in the study were compared according to the groups, it was determined that the mean ASQ pre-test score of the experimental group was 47.5 ± 5.07 and the mean ASQ post-test score was 43.13 ± 4.77; the mean RCQ pre-test score was 51.09 ± 11.56 and the mean RCQ post-test score was 58.65 ± 11.05. After psychoeducation, the stress perceived by the patients in the experimental group decreased significantly (t= 6.143, p<0.001) and sleep quality increased significantly (t= 5.736, p<0.001). It was determined that the mean pre-test score of the control group included in the study was 41.56 ± 4.1 and the mean post-test score of the ASS was 44.25 ± 5.52; the mean pre-test score of the RCAS was 56.98 ± 13.51 and the mean post-test score of the RCAS was 55.74 ± 14.46. It was determined that there was no significant difference between the pre-test and post-test mean scores of the perceived stress scale of cancer patients in the control group (P=0.098). There was no statistically significant difference between the pre-test and post-test mean scores of sleep quality of cancer patients in the control group (p=0.356). In line with the findings obtained in the results of the study, it was determined that the psychoeducation program applied decreased the perceived stress level of individuals with cancer and improved sleep quality.