Beyaz cevher hiperintensitesi olan ve olmayan migren baş ağrılı hastalarda transkranial doppler ultrasonografi bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of transcranial doppler ultrasound findings in migraine patients with or without white matter hyperintensities
Yazar: NESLİŞAH YILDIRIM SİTEMBÖLÜKBAŞI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELİKE DOĞAN ÜNLÜ ; PROF. DR. VEDAT ALİ YÜREKLİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Migren nörovasküler bir hastalıktır. Migrenin inme risk faktörleri arasında olduğu bilinmektedir. Bozulmuş vazomotor reaktivite, migren ve iskemik inme arasındaki pozitif ilişkinin nedeni olabilir. 
Bu çalışmanın amacı transkranial doppler ultrasonografi (TKD) ile interiktal dönemde migren hastaları ve sağlıklı kontroller arasında serebral kan akım hızlarını ve serebral vazoreaktivite (SVR) arasında farklılık olup olmadığını incelemektir. Aynı zamanda auralı ve aurasız migren hastalarında beyaz cevher hiperintensitesi (BCH) varlığının serebral vazoreaktivite ile olan ilişkini saptamaktır. 
Çalışmaya 2022- 2023 tarihleri arasında nöroloji kliniğinde takip edilen, benzer yaş ve demografik özelliklere sahip 33 aurasız, 17 auralı migren ve 30 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Migren hastaları interiktal dönemde değerlendirilmeye alınmıştır. Tüm bireylerin TKD ile bilateral orta serebral arter , anterior serebral arter , posterior serebral arter  ve baziller arter  üzerinden kan akım parametreleri kaydedilmiştir ve SVR'i değerlendirmek için bilateral OSA üzerinden nefes tutma testi uygulanarak hesaplanan nefes tutma indeksi (NFI) kullanılmıştır.
Migrenlilerde kontrollere kıyasla SVR yanıtında anlamlı azalma izlenmiştir. Aynı zamanda migrenlilerde BCH olanlarda olmayanlara göre daha düşük CO₂ -SVR yanıtı görülmüştür. Bazal intraserebral kan akım parametreleri arasında migrenliler ve sağlıklı kontroller arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Auralı ve aurasız migrenlilerin baş ağrısı olan taraf ile asemptomatik tarafı karşılaştımalı olarak değerlendirilmiştir. Semptomatik taraf ile diğer taraf arasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. 
Sonuç olarak atak sırasında oluşan vasküler değişikliklerin uzamış etkisi olarak ortaya çıkan vazodilatasyon mekanizmalarındaki bozukluk, hiperkaniye bağlı azalmış SVR yanıtının nedeni olarak düşünülmüştür. BCH'sı olan hastalarda, serebral endotel disfonksiyonun dolaylı bir ölçüsü olarak azalmış SVR varlığı migrenlilerde artmış inme riskinin nedenlerinden biri olabilir.
Anahtar kelime: Migren, Transkranial doppler ultrasonografi, Serebral vazomotor reaktivite, Beyaz cevher hiperintensitesi

Abstract:
Migraine is a neurovascular disease. It is known to be among the risk factors of stroke. Reduced cerebrovascular reactivity might be the cause of the pozitive relationship between stroke and migraine.
The aim of this study is to examine whether there is a difference in cerebral blood flow velocities and cerebral vasoreactivity (CVR) between migraine patients in the interictal period and healthy controls. Also to determine the relationship between the presence of white matter hyperintensities and cerebral vasoreactivity response in migraine patients with and without aura.
İn this study; 33 migraine patient with aura, 17 migraine patient without aura and 30 healthy volunteers with similar age and demographic characteristics who were followed up in the neurology clinic between 2022-2023 were included. Migraine patients evaluated in their interictal period. All participant's bilateral Middle Cerebral Artery, Anterior Cerebral Artery, Posterior Cerebral Artery, Basillary Artery blood flow parameters found by Transcranial Doppler Ultrasound were recorded and breath hold index calculated by applying breath hold test over MCA were used for evaluating CVR.
Compared to controls, significant reduction in CVR was observed in migraine patients. CO₂ - CVR response was also found to be decreased in migraine group with white matter hyperintensities. There was no meaningful difference in basal intracerebral blood flow parameters between migraine patients and healthy controls. Symptomatic and asymptomatic side of migraine patients with and without aura were evaluated comparatively. No evident difference was observed.
In conclusion, dysfunction in vasodilation mechanisms, which occurs as a prolonged effect of the vascular changes that happens during the attack, thought to be the cause of decreased hypercapnia related CVR response. In migraine patients with White matter lesions, presence of decreased CVR as an indirect measure of cerebral endothelial dysfunction may be one of the causes of increased stroke risk.
Keywords: Migraine, Transcranial doppler ultrasound, Cerebral vasomotor reactivity, White matter hyperintensity