Fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin popüler bilime ilişkin görüşleri: Bir karma yöntem çalışması
Science and primary school teachers' opinions on popular science: A mixed-method study
Yazar: SONGÜL UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN KARADEMİR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilimleri = Sciences ; Popüler bilim = Popular science ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Amaç: Eğitimdeki yenilikçi yaklaşımlarla, fen öğretim programında bazı becerilerin ve yetkinliklerin kazandırılması günümüzde önemli hâle gelmiştir. Değişen fen programının hedeflediği becerilerin kazanılması, fen öğretiminin niteliğinin artması bakımından önem taşımaktadır. Fakat programdaki konu ve kazanımların öğretilmesinde; bazı fen konularının öğrencilere zor gelmesi, önceki öğrenmelerle bağlam kurulamaması, günlük hayatla ilişkilendirilememesi, öğrenilenlerin yeni durumlarda kullanılamaması gibi pek çok sorunla karşılaşılmaktadır. Bu nedenle, alternatif yöntemlerle fen dersini işlemek, öğretmenler için zorunluluk hâline gelmiştir.
Popüler bilim, bilimin her alanından karmaşık bilgilerin daha basit dille anlatılma şeklidir. Çocuklarda merak duygusu uyandıran, bilimsel araştırma yapmaya yönlendiren, problem çözme, eleştirel, mantıksal ve matematiksel düşünme becerileri kazandırabilen içerikler arasındadır. Bu bakımdan popüler bilim içeriklerinin (kitap, dergi, belgesel/diziler, bilim içerikli filmler, etkinlikler vb.), eğitim-öğretimin niteliğinin arttırılmasında etkili olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle popüler bilimin içerikleri gibi yenilikçi yöntemler kullanmak fen bilimleri müfredatının amaçlarına ulaşmada büyük rol oynamaktadır. Bu durumundan yola çıkılarak araştırmada fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin popüler bilime bakış açıları ve tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırmanın deseni nitel ve nicel verilerin toplandığı karma desen olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutu için yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ise veri toplamak için  Uçar ve Karademir (2020) tarafından geliştirilen Popüler Bilime Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmanın nitel boyutu için 7 fen bilimleri ve 7 sınıf öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Nicel boyutu için 2020-2021 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin farklı illerinde görev yapan 175 fen bilimleri öğretmeni, 298 sınıf öğretmeni olmak üzere, toplam 473 öğretmen seçilmiştir. Nicel verilerde bağımsız değişkenler için betimsel analizler, bağımsız gruplar t-Testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Nitel veriler ise, betimsel analiz ile çözümlenmiş ve elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı kalınarak yorumlanmıştır.
Bulgular: Araştırmada nitel ve nicel verilere göre, fen bilimleri öğretmenlerinin sınıf öğretmenlerine göre popüler bilime yönelik tutum ve bakış açılarının daha yüksek  olduğu bulunmuştur. "Kişisel gelişim bağlamında popüler bilime yönelik tutumları", "Öğretmenlik mesleği bağlamında popüler bilime yönelik tutumları" ve "Popüler bilime yönelik tutumları" 1-5 yıl kıdem yılına sahip öğretmenlerle 16 yıl ve üstü kıdem yılına sahip öğretmenler arasında 1-5 yıl kıdem yılına sahip öğretmenlerin lehine; 6-10 yıl kıdem yılına sahip öğretmenlerle 16 yıl ve üstü kıdem yılına sahip öğretmenler arasında 6-10 yıl kıdem yılına sahip öğretmenlerin lehine; anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Araştırmanın nicel verilere göre, öğretmenlik yapılan yıl arttıkça popüler bilimin derslerde kullanımına karşı bakış açısı ve tutumunun olumsuz yönde değiştiği belirlenmiştir. Kadın ve erkek öğretmenler arasında, "Öğretmenlik mesleği bağlamında popüler bilime yönelik tutumları" ve "Popüler bilime yönelik tutumlarının" (toplam puanların) bakımından, kadınlar lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Ayrıca fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin arasında, görev yaptığı yerler bakımından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.
Sonuç ve Öneriler: Nitel ve nicel verilere göre fen bilimleri öğretmenleri sınıf öğretmenlerine göre popüler bilim kitapları, dergileri, site ve uygulamaları, film ve belgesel vb. içerikleri takip etme ve kullanma oranı daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.
Sınıf ve fen bilimleri öğretmenlerinde kıdem yıllı arttıkça popüler bilime yönelik tutumlarının azaldığı ve popüler bilim içeriklerini daha aza kullandıkları ulaşılan sonuçlar arasındadır.
Kadın ve erken öğretmenlenler arasında; kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlerine göre popüler bilime yönelik tutumlarının daha yüksek olduğu ve popüler bilim içeriklerini daha çok kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca öğretmenlerin popüler bilim içeriklerini derste kullanmaları teşvik edilmesi ve EBA (Eğitim Bilişim Ağı)'ya tüm öğrencilerin yararlanabileceği farklı tür ve içeriklerde popüler bilim yayınları (kitap, dergi vb.) eklenmesi önerilmiştir.

Abstract:
Purpose: It has become significant to provide some skills and competencies in science teaching program with innovative approaches in education. Acquiring the skills targeted by the changing science program is important in increasing the quality of science teaching. However, in teaching the subjects and the objectives in the program, many  problems such as some science subjects being  difficult fort he students, not being able to setting a context fort he prior knowledge, not being able to relate to daily living  and not being eble to use what has been learned in new situations are encountered. For this reason, teaching science with alternative methods has become a necessity for teachers.
Popular science is a way in which complex knowledge from all fields of science is explained in simpler language. It is among the contents that arouse the curiosity of children and enable them to make scientific research, improving problem solving, reading, logical and mathematical and critical thinking skills. In this respect, it is thought that popular science contents (books, magazines, documentaries / series, movies containing science, activities, etc.) might be effective in increasing the quality of education. Therefore, using innovative methods such as the contents of popular science plays a major role in achieving the goals of the science curriculum. By taking this into consideration, it was aimed to examine middle school science and classroom teachers' perspectives and attitudes towards popular science.
Method: The design of this research was determined as a mixed design in which qualitative and quantitative data were collected. Semi-structured interview technique was used for the qualitative aspect of the study. In the quantitative aspect of the study, the Attitude Scale Towards Popular Science developed by Uçar and Karademir (2020) was used to collect the data.
For the qualitative aspect of the study, semi-structured interviews were conducted with 7 science teachers and 7 classroom teachers. For the quantitative aspect, a total of 473 teachers were selected, 175 science teachers, 298 classroom teachers working in different provinces of Turkey in the 2020-2021 academic year. Descriptive analyzes, independent groups t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were performed for the independent variables in the quantitative data. On the other hand for qualitative data, the findings obtained and examined by descriptive analysis, were interpreted depending on the research questions.
Results: According to the qualitative and quantitative data in the study, it was found that science teachers' attitudes and perspectives towards popular science were higher than classroom teachers. "Attitudes towards popular science in terms of personal development", "attitudes towards popular science as a science teacher" and "attitudes towards popular science" in the comparison between the teachers with a seniority year of 1-5 and teachers with a seniority year of 16 or more; a significant difference was found in favor of the teachers with a seniority of 1-5. Moreover, in comparison between the teachers with a seniority year of 6-10 years and those with a seniority year of 16 years or more; a significant difference was found in favor of the teachers with a seniority of 6-10. According to the qualitative data in the study has been determined that as the years of seniority in teaching increases, the attitude and the perspective towards using popular science in lessons decreases. A significant difference was found in favor of female  compared to male teachers in terms of gender in their "attitudes towards popular science as a science teacher" and "attitudes towards popular science" (total scores). In addition, no significant difference was found between science and classroom teachers in the terms of the place of duty. According to the findings obtained by the research, all results are interpreted and necessary suggestions are given.
Conclusion and Suggestions: Conclusions and Recommendations: According to qualitative and quantitative data, it has been concluded that science teachers compared to classroom teachers have a higher rate of following and using contents such as popular science books, magazines, web sites and applications, films and documentaries.
It is among the results achieved that as the seniority of classroom and science teachers increases their attitudes towards popular science decreases and they use popular science contents less.
Among female and male teachers; it has been concluded that female teachers has higher attitudes towards popular science than male teachers and they use popular science contents more.
In addition, it is recommended to encourage teachers to use popular science contents in the classroom and to add popular science publications (books, magazines and so on) in different types and contexts to the EBA (Educational Information Network) that all the students would benefit from.