Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı saptanan hastalarda albumin
alkalen fosfataz ve gama glutamil transferaz / albumin oranlarının fibrozis indeksleriyle karşılaştırılması /
Yazar: BUSE SEZEN FAZLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN AHBAB ; DR. EMRE HOCA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Karaciğer yağlanması = Fatty liver

Özet:
Amaç: Albumin / alkalin fosfataz oranı (AAPO) ve gama glutamil transferaz / albumin (GGT-ALB) oranını alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı tanısında kullanılan fibrozis skorlama indeksleriyle karşılaştırmak ve risk gruplarını NAFLD'ın erken evrelerinde klinik olarak öngörmede yeni pratik skorlamaları değerlendirmek amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları polikliniğine başvuran ve abdominal ultrasonografide hepatosteatoz saptanan 119 hasta çalışma grubunu oluşturmaktadır.
Çalışmaya dahil edilen hastaların verileri elektronik sağlık kayıtlarından ve hastanemiz veri tabanından alınmıştır. Hastaların demografik (yaş, cinsiyet) ve biyokimyasal parametreleri (ALT, AST, GGT, ALP, albümin, açlık glikozu, HbA1c, açlık insülini, toplam kolesterol, HDL, LDL, trigliserid, trombosit sayısı, ferritin) kaydedilmiştir. Bu değerler üzerinden AAPO, GGT/ALB oranı, fibrozis-4 skoru (FIB-4), AST/PLT oranı indeksi (APRI), AST/ALT oranı hesaplanmıştır. Skorlamalar, literatürde yer alan standart skorlama protokolleri ile belirlenmiştir.
Albumin / alkalin fosfataz oranı (AAPO) albumin düzeyinin alkalin fosfataz düzeyine oranı ile hesaplanmıştır. Gama glutamil transferaz / albumin oranı gama glutamil transferaz düzeyinin albumin düzeyine oranı ile hesaplanmıştır. Elde eldilen veriler, uygun istatistik yazılımlar tercih edilerek istatistiksel analiz ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya abdominal ultrasonografide NAFLD saptanan 84 kadın, 35 erkek hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 51.5 olarak hesaplanmıştır; minimum yaş 18, maksimum yaş 82'dir. Çalışma grubundaki hastaların %48.7'sinde I. derece, %28.6'sında II. derece, %11.8'inde I-II. derece, %4.2'sinde III. derece ve %6.7'sinde II-III. derece hepatosteatoz saptanmıştır. Hastaların elektronik sağlık kayıtlarından ve hastane veri tabanından alınan verileri ile AAPO, GGT/ALP oranı, AST/ALT oranı ve FIB-4 ile APRI skorları literatürde yer alan standart skorlama protokolleriyle hesaplanmış; istatistiksel yöntemler ile minimum, maksimum, ortalama değerler elde edilmiştir. AAPO, GGT/ALB oranı, AST/ALT oranı yaş ve biyokimyasal değerlendirme
sonuçları arasındaki ilişki tablo 3'te özetlenmiştir. AAPO'nun glukoz, AST, GGT,
ferritin, HbA1c ile negatif yönde ilişkisi saptanmıştır. GGT/ALB oranının ise glukoz,
trigliserit, AST, ALT, ALP, ferritin, HbA1c ile pozitif yönde ilişkisi saptanmıştır.
AST/ALT oranına bakıldığında yaş ile pozitif yönde; GGT, ALB, ferritin ile negatif
yönde ilişkisinin olduğu saptanmıştır. FIB-4 ve APRI skorlamaları için literatürde yer alan eşik değerler kullanılmıştır. Bu değerler FIB-4 için 1.3'ü altında ise anlamsız ya da düşük dereceli fibrozisi; 1.3 ile 3.25 arasında anlamlı fibrozisi, 3.25'in üstünde ise yüksek dereceli fibrozisi göstermektedir. Çalışmamızda FIB-4 skoru 3.25'in üzerinde saptanan yüksek dereceli fibrozis / sirozis grubu hastalar anlamlı fibrozis hasta grubuna dahil edilmiştir. APRI skorlamasında; 0.5'in altında kalan grup anlamsız ya da düşük dereceli fibrozisi; 0.5 ile 1.5 arasında kalan grup anlamlı fibrozisi göstermektedir. APRI skoru 1.5'in üzerinde saptanan yüksek dereceli fibrozis / sirozis grubu hastalar ise anlamlı fibrozis hasta grubuna dahil edilmiştir. FIB-4 skoru ile karşılaştırıldığında AST/ALT oranındaki artış fibrosizi göstermede istatistiksel olarak anlamlı bir değere sahiptir. Aynı şekilde APRI skorlaması ile AAPO ve GGT/ALB oranı arasında da fibrozisi göstermede anlamlı korelasyon saptanmıştır. İstatiksel analizler sonucu AAPO, FIB-4 skoru ve APRI skoru arasında negatif yönde; GGT/ALB oranı APRI skoru arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,009 p=0,016 p<0,001). Ayrıca AST/ALT oranının değerlendirilmesinde FIB-4 skoru ile pozitif yönde ve APRI skoru ile negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı (p=0,001 p<0,001)). USG değerlendirmesi ile AST/ALT oranı arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,002).
Sonuç: AAPO ve GGT/ALB oranı NAFLD riski taşıyan hasta grubunda öngörücü indeksler olarak kullanılabilir. Rutin tetkikler ile kolay hesaplanabilir, ucuz maliyetli
olduğu için klinik pratikte tercih edilebilir bir seçenek olmaktadır. Bu indekslerin
kullanımı ile klinikte karşılaşılan yağlı karaciğer açısından risk taşıyan hastaların erken
saptanması ve karaciğer histolojisinde koruyucu, fibrosizin progresyonunda önleyici
önlemler almak hedeflenmektedir. Bu indeksler için yeterli kanıt taşıyan çalışmalar
literatürde günümüzde hala az sayıda bulunmaktadır. Çalışmamız ile literatüre katkıda
bulunmak hedefimizdir.

Abstract:
Objective: It is aimed to compare albumin-to-alkaline phosphatase ratio (AAPR) and gamma glutamyl transferase - albumin ratio with fibrosis scoring indices used in the diagnosis of non-alcoholic fatty liver disease and to evaluate new practical scoring systems for clinically predicting risk groups in the early stages of NAFLD.
Materials and Methods: Our study was planned as a single-center, retrospective cross-sectional study. Patients who applied to the internal medicine outpatient clinic of the University of Health Sciences Istanbul Haseki Training and Research Hospital and were detected to have hepatosteatosis on abdominal ultrasonography constitute the study group.
The data of the patients included in the study were taken from electronic health records and our hospital database. Demographic (age, gender) and biochemical parameters (ALT, AST, GGT, ALP, albumin, fasting glucose, HbA1c, fasting insulin, total cholesterol, HDL, LDL, triglyceride, platelet count, ferritin) of the patients were recorded. Based on these values, AAPR, GGT/ALB ratio, fibrosis-4 score (FIB-4), AST/PLT ratio index (APRI), AST/ALT were calculated. Scores were determined by standard scoring protocols found in the literature.
Albumin to alkaline phosphatase ratio (AAPR) was calculated as the ratio of albumin level to alkaline phosphatase level. Gamma glutamyl transferase / albumin ratio was calculated as the ratio of gamma glutamyl transferase level to albumin level. The obtained data were evaluated by statistical analysis by choosing appropriate statistical software.
Result: The study included 84 female and 35 male patients with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) detected by abdominal ultrasonography. The average age of the patients was calculated as 51.5, with a minimum age of 18 and a maximum age of 82. In the study group, 48.7% of patients had grade I, 28.6% had grade II, 11.8% had grade I-II, 4.2% had grade III, and 6.7% had grade II-III hepatosteatosis. Data obtained from electronic health records and the hospital database were used to calculate the Albumin-Alkaline Phosphatase Ratio (AAPR), Gamma-Glutamyl Transferase/Albumin (GGT/ALB) ratio, Aspartate Aminotransferase/Alanine Aminotransferase (AST/ALT) ratio, and Fibrosis-4 (FIB-4) and AST to Platelet Ratio Index (APRI) scores using standard scoring protocols found in the literature. The relationship between AAPR, GGT/ALB ratio, AST/ALT ratio, age, and biochemical evaluation results is summarized in Table 3. Negative correlations were found between AAPR and glucose, AST, GGT, ferritin, and HbA1c. The GGT/ALB ratio showed positive correlations with glucose, triglycerides, AST, ALT, ALP ferritin, and HbA1c. Positive correlations with age and negative correlations with GGT, ALB, and ferritin were observed in the AST/ALT ratio. Threshold values from the literature for FIB-4 and APRI scores were used. For FIB-4, values below 1.3 indicate insignificant or low-grade fibrosis, while values between 1.3 and 3.25 indicate significant fibrosis and values above 3.25 indicate high grade fibrosis. In our study, patients with a FIB-4 score above 3.25 were included in the high-grade fibrosis/cirrhosis group, representing significant fibrosis patients. For APRI scoring, a group with a score below 0.5 indicates insignificant or low-grade fibrosis, while a score between 0.5 and 1.5 indicates significant fibrosis. Patients with an APRI score above 1.5 were included in the high-grade fibrosis/cirrhosis group, representing significant fibrosis patients. When compared to the FIB-4 score, an increase in the AST/ALT ratio has a statistically significant value in indicating fibrosis. Similarly, a significant correlation has been found between the APRI scoring and AAPR, as well as the GGT/ALB ratio, in indicating fibrosis. Statistical analysis revealed a negative correlation between AAPR, FIB-4 score, and APRI score, and a positive correlation between GGT/ALB ratio and APRI score (p=0.009, p=0.016, p<0.001, respectively). Additionally, in the evaluation of the AST/ALT ratio, a positive correlation with FIB-4 score and a negative correlation with APRI score were statistically significant (p=0.001, p<0.001). A statistically significant negative correlation has been observed between the ultrasound (USG) assessment and the AST/ALT ratio (p=0.002).
Conclusion: AAPR and GGT/ALB ratio can be used as predictive indices in patient groups at risk of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). These indices can be easily calculated with routine tests and represent a cost-effective option in clinical practice. The use of these indices aims to achieve early detection of patients at risk for fatty liver in clinical settings and to implement protective measures against liver histology and prevent the progression of fibrosis. However, studies providing sufficient evidence for these indices are still limited in the current literature. Thus, your study aims to contribute to the literature by providing new insights into this area.