Şırnak ili ve ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerinin soğuk zincir uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of cold chain applications of family HEALTH centers in Şirnak province and districts
Yazar: YAVUZ ADLIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KARASU
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Sağlık personeli = Health personnel ; Soğuk zincir = Cold chain ; Şırnak = Şırnak

Özet:
Bağışıklama programlarının başarısı yüksek aşı kapsayıcılığı kadar uygulanan aşının etkinliğine de bağlıdır. Aile sağlığı merkezlerinde soğuk zincir sisteminin varlığı ve işlemesi yaşamsal öneme sahiptir. Aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personelinin soğuk zincir konusunda donanımlı bilgiye sahip olması var olan soğuk zincir malzemelerinin uygun kullanılması ve soğuk zincirin tam işleyebilmesi için önemlidir. Bu araştırma Şırnak ili ve ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerinin soğuk zincir uygulamalarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Şırnak ili ve ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimi ve aile sağlığı elemanları araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Tanımlayıcı tipteki çalışmada örneklem seçimine gidilmeyerek evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Ağustos-Kasım 2021 tarihleri arasında çalışmaya katılmaya gönüllü olan 213 sağlık çalışanı ile araştırma yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında, soğuk zincir anketi ve soğuk zincir gözlem formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde yüzde, frekans, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler hesaplanmıştır. Bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında anlamlılık ki kare testi kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul ve kurum izni alınmıştır. Aile sağlığı merkezlerinin %78,0'ında elektrik kesintilerinin aşılara sorun yaratacak kadar sık kesildiği; %87,8'inin buzdolaplarında donma göstergesinin olmadığı; sağlık çalışanlarının %53,5'inin soğuk zincir ile ilgili herhangi bir eğitim almadığı belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının yaş, cinsiyet, meslek ve meslekte çalışma yılına göre soğuk zincirin tanımını bilme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılığın olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Sağlık çalışanlarının yaş ve meslek durumlarına göre DaBT-IPA-Hib ve OPA aşısının buzdolabında saklanma yerini bilme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir (p>0,05). Sonuç olarak; sağlık çalışanlarının soğuk zincir konusunda bilgi eksikleri ve uygulama hataları bulunmaktadır. Soğuk zincirin teoriği ve uygulama esaslarıyla ilgili hizmet içi eğitim ve seminerler planlanmalı ve bunlar periyodik olarak tekrarlanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Soğuk zincir; Aile sağlığı merkezi; Aile sağlığı elemanı.

Abstract:
The success of immunization programs depends on the effectiveness of the administered vaccine as well as high vaccine coverage. The existence and operation of the cold chain system in family health centers is of vital importance. It is important for the health personnel working in family health centers to have a well-equipped knowledge of the cold chain for the proper use of existing cold chain materials and for the cold chain to function properly. This research was carried out to evaluate the cold chain practices of family health centers in Şırnak province and districts. Family physician and family health personnels working in family health centers in Şırnak province and districts constituted the universe of the research. In the descriptive study, it was aimed to reach the entire universe by not selecting the sample. The study was conducted with 213 healthcare professionals who volunteered to participate in the study between August and November 2021. In the collection of research data, cold chain questionnaire and cold chain observation form were used. In the evaluation of the data obtained from the research, percentage, frequency, mean, standard deviation, minimum and maximum values were calculated. Significance chi-square test was used to compare independent variables. Ethics committee and institutional permission were obtained to conduct the study. In 78.0% of family health centers, power cuts are frequent enough to cause problems for vaccinations; 87.8% of them did not have a freezing indicator in their refrigerators; It was determined that 53.5% of the health workers did not receive any training on the cold chain. It was determined that there was no statistically significant difference between the health workers' knowledge of the definition of cold chain according to age, gender, occupation and working year in the occupation (p>0.05). A statistically significant difference was determined between the knowledge of the refrigerator storage place of DaBT-IPA-Hib and OPA vaccine according to the age and occupational status of healthcare workers (p>0.05). As a result; there are lack of knowledge and application errors of healthcare professionals about the cold chain. In-service training and seminars on the theory and application principles of cold chain should be planned and these should be repeated periodically.
Key words: Cold chain; Family health center; Family health worker.