Svilen Kapsizov'un (Keşif Ahmedov Kapsizov) "Akarsuların Sonu" adlı romanı
The novel "The End of Streams" by Svilen Kapsizov (Keshif Ahmedov Kapsizov)
Yazar: DENİZCAN ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ZAFER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Bulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Bulgar edebiyatı = Bulgarian literature ; Dil özellikleri = Language features ; Edebi inceleme = Literary analysis ; Kapsizov, Svilen = Kapsizov, Svilen ; Roman = Novel ; Türkçe = Turkish

Özet:
13 Ağustos 1941'de doğan Pomak yazar Svilen Kapsızov (Keşif Ahmedov
Kapsızov), Rodop halkının sesi olur. Ömrüne sığdırabildiği tek roman olan Akarsuların
Sonu Rodopların ruhudur. Yazar, Rodop halkının güzel sanatıyla, iyilik ve kötülüğü
birbirinden ayırır. Rodop türküleri söyleyen iyi yürekli Rodoplu kahramanlar,
türkülerini yalnızca maneviyat için söylerler. Bu türkülerini yalnızca güzel ruhlar
taşıyan insanların yanında söylerler.
Svilen Kapsızov, memleketi olan Rodopların yemyeşil coğrafyasında yaşayan
tüm insanların haklarının savunuculuğunu üstlenir. Totaliter sisteminin baskılarına
maruz kalan Bulgarların olduğu gibi Pomakların ve Türklerin haklarını da savunur.
Svilen Kapsızov ayrım yapmaksızın doğrunun ve iyiliğin tarafında savaşır. Todor
Jivkov'un karanlık çıkarlarına ulaşmak için komünizm maskesi altında kurduğu ve
diktatörlüğünün ürünü olan totaliter rejimde, yazılarıyla halkın yaşadığı acı ve
aşağılanmayı dile getirmekten çekinmez. Fakat yazdıkları hükümetin çıkarlarına ters
düştüğü için yayımlanmasına engel olunur. Edebi çabaları dışında Halk ve Özgürlükler
Partisi'nde milletvekili olduğu sıralarda, insan hakları için mecliste de çok büyük çaba
sarf eder.
Akarsuların Sonu adlı romanı, 1980'li yılların ikinci yarısında kaleme
alınmasına rağmen 15 Eylül 1992'de Novi Han yakınlarında gerçekleştirilen talihsiz
suikastından iki yıl sonra, ancak 1994 yılında yayımlanabilir. Yazar, kötü kaderini
önceden tahmin etmiş, akabinde çok kereler ölüm tehditleri de almış ancak sessiz
kalmamıştır. İnsanca yaşama hakları, isimleri ve kimlikleri çalınan insanlar için son
nefesine kadar çabalamıştır. Sessiz kalan çoğunluğun arasında sesini yükselten çok az
sayıda kişiden biri olmuştur.
Ülkemizde daha önce incelenememiş Çağdaş Bulgar Edebiyatı örneği olan
roman, Türk ve Pomakların da dâhil olmak üzere, komünist rejiminde yaşayan tüm
vatandaşlarının hayatlarını yakından tanıma fırsatı bulmamızı sağlamıştır. Dönem
insanının ülkesinin nasıl baskıcı bir hükümetin tuzağına düştüğüne tanık oluruz.
Totaliter Bulgaristan'da ne türden vahşi insanlık suçları işlendiğini, toplumun bazı
kısımlarının nasıl yozlaşmış olduğunu açıkça görürüz.
Roman, bağımsız bir sanatçı ruhunu taşıyan başkarakter Emiliya Kehayova'nın,
bu yozlaşmış ortama ve cadı kazanına düşme hikâyesidir. Emiliya'nın yıkıcı gerçekleri
gördükten sonra düştüğü büyük hayal kırıklıkları, bunun ardından ona hayal kırıklığı
yaşatan bu adaletsizliklere ve insanlık dışılığa verdiği mücadeleye tanık oluruz. Bunun
sonucunda bu anti demokratik ortamın genç, yetenekli, iyi ruhlu kişiyi yiyip bitirdiğini
ve onu kurban ettiğini görürüz.
Romandaki ayrıca çok önemli ikinci bir unsura daha değiniriz. Svilen
Kapsızov'un tek romanı olan Akarsuların Sonu, dil özelliği bakımından çok özeldir.
Romanı incelerken asıl dilinde (Bulgarca), karşılaştığımız sayısız Türkçe sözcük, ortak
kültür özellikleri, deyim ve diyalektler dikkate değerdir. Roman, özellikle ana dili
Türkçe olan okuyucu açısından oldukça heyecan verici olmuştur. Çünkü okuyucu,
roman ile bu unsurlar bakımından da yakınlık hissetmiş, dolayısıyla manevi olarak
güçlü bir bağ da kurulmuştur.
Sonuç olarak Akarsuların Sonu edebi niteliği, arka plan tarihi, kültürlerarası
etkileşimi ve ortak sözcüklerden oluşan yazın diliyle kapsamlı, bilgi verici bir yapıt
olmasından dolayı incelememiz için önemli bir edebi eser niteliğindedir.

Abstract:
Pomak writer Svilen Kapsizov (Keshif Ahmedov Kapsizov), born on August 13,
1941, becomes the voice of the Rhodope people. The author distinguishes between good
and evil with the fine art of the Rhodope people. Good-hearted Rhodope heroes sing
Rhodope folk songs only for spirituality. They sing these songs only in the presence of
people with beautiful souls.
Svilen Kapsizov, undertakes to advocate for the rights of all people living in the
green geography of his hometown Rhodopes. He defends the rights of Pomaks and
Turks, as well as Bulgarians, who have been subjected to the pressure of the totalitarian
system. Svilen Kapsizov indiscriminately fights on the side of truth and goodness. He
has not hesitate to express the pain and humiliation of the people during the totalitarian
regime that Todor Jivkov established under the mask of communism and under his
dictatorship in order to reach his dark interests. However, because of her writings
against the dark interests of the government, the writings have been prevented from
being published. Apart from his literary efforts, he also has made great efforts for
human rights in the parliament when he was a Member of Parliament from the Rights
and Freedoms Party.
Although The End of the Streams was written in the second half of the 1980s,
the book was only published in 1994, two years after his unfortunate assassination on 15
September 1992 near Novi Han. The author has predicted his bad fate, and subsequently
received death threats many times, but has not remained silent. He has fought until his
last breath for the people whose right to live humanely, whose names and identities
were stolen. He had been one of the very few to raise his voice among the majority who
remained silent.
The novel, which is an example of Contemporary Bulgarian Literature that has
not been studied in our country before, has provided us with the opportunity to get to
know the lives of all citizens living in communist Bulgaria, including Turks and
Pomaks. We witness how the country of the people of the period fell into the trap of an
abusive government. We can clearly see what kind of brutal crimes against humanity
were committed in totalitarian Bulgaria, how corrupt parts of society were.
The novel is the story of the main character Emiliya Kehayova, who has the
spirit of an independent artist, falling into this corrupt environment, this witch's
cauldron. We witness Emiliya's great disappointment after seeing the devastating truths,
and then her struggle against these vices, injustices, and inhumanity that disappointed
her. As a result, we see this wild environment devour and sacrifice this young, talented,
good-spirited, and moral person.
We also mention a second very important element in the novel. The End of the
Streams, the only novel of Svilen Kapsızov, is very special in terms of language. While
examining the novel, the numerous Turkish words, common cultural features, idioms
and dialects we encountered in the original language (Bulgarian) are remarkable. The
novel has been quite exciting especially for the reader whose mother tongue is Turkish.
Because the reader felt an affinity with the novel in terms of these elements, so a strong
spiritual bond has been established.
As a result, The End of the Streams is an important literary work for our study
because it is a comprehensive and informative literary work with its literary quality,
background history, intercultural interaction and literary language consisting of
common words.