Türkiye'deki sanat müzelerinde uygulanan eğitim programlarının feminist perspektiften eleştirisi
A critique of educational programs in art museums in Türkiye from a feminist perspective
Yazar: EMEL AKSAN
Danışman: DOÇ. DR. CEREN GÜNERÖZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Müze Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müze Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Modern müzecilik = Modern museology ; Postmodern feminizm = Postmodern feminism

Özet:
Çokkültürlülük kavramı içinde ele alınan gruplardan biri, toplumda farklı kültürel ögelere de sahip olmaları sebebiyle kadınlardır. Kadının toplum içindeki konumunu belirlerken müzeler gibi kamusal alanların nasıl ve ne ölçüde kullanılabildiği önemli bir araştırma konusudur. Müzelerde kadınların istihdamı, kadın çalışan oranları ve kadınların diğer ziyaretçilere oranları bu araştırmanın incelediği ilk konudur. Bununla birlikte müzelerin feminist perspektiften incelenerek kapsayıcı müzecilik kavramı içinde kadının müzedeki konumunun belirlenmesi de araştırmanın üzerinde durduğu ikinci konudur. Araştırmada çalışma grubunu oluşturan müzeler Ankara'da Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, Eskişehir'de Odunpazarı Modern Müze ve İstanbul'da Arter ile İstanbul Modern Müzeleridir.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; müzelere ilişkin veriler doküman tarama ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Müzelerin mevcut durumda kadın istihdamı, kadın sanatçı ve müze eğitimlerine dair veriler doküman tarama tekniğiyle toplanmıştır. Müze eğitimcileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler araştırmacının belirlemiş olduğu temalar çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarının raporlaştırılmasında grafiklerden ve görüşme alıntılarından faydalanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, müzelerde kadın personel istihdamı yüksektir ancak kadınların müzelerde sanatçı olarak temsilleri düşüktür. Müzelerin çocuk ve yetişkin eğitim programlarında kapsayıcı etkinliklerin sıklıkla uygulandığı, deneyim odaklı eğitimlerin düzenlendiği sonucuna da varılmıştır. Ayrıca müze eğitimcilerinin kapsayıcı müze kavramı hakkında bilinçli olduğu, müzelerin eğitim politikalarına bunu yansıdığı görüşmelerle ortaya konmuştur. Görüşmelerde kapsayıcı müzecilikte en büyük sorunun müzelerin kendilerini toplumun farklı kesimlerine duyurabilmeleri olduğu; bunun çözümü içinse kurumlarla iş birliği yapılmasının şart olduğu sonucu çıkmıştır.

Abstract:
One of the groups addressed within the concept of multiculturalism is women, as they have different cultural elements in society. How and to what extent public spaces such as museums can be used to determine the position of women in society is an important research topic. The employment of women in museums, the ratio of female employees and the ratio of women to other visitors is the first topic analysed in this research. In addition, analysing museums from a feminist perspective and determining the position of women in museums within the concept of inclusive museology is the second issue that the research focuses on. The museums that constitute the study group in the research are Erimtan Archaeology and Art Museum in Ankara, Odunpazarı Modern Museum in Eskişehir, Arter and Istanbul Modern Museums in Istanbul. Qualitative research method was used in the study; data on museums were obtained through document scanning and semi-structured interviews. Data on the current situation of female employment, female artists and museum education in museums were collected by document scanning technique. Semi-structured interviews were conducted with museum educators. These interviews were analysed within the framework of the themes determined by the researcher. Graphs and interview excerpts were used in reporting the research results. According to the results of the research, female staff employment in museums is high, but the representation of women as artists in museums is low. It was also concluded that inclusive activities are frequently implemented in the child and adult education programmes of museums and experience-oriented education is organised. In addition, the interviews revealed that museum educators are aware of the concept of inclusive museums and that museums reflect this concept in their educational policies. In the interviews, it was concluded that the biggest problem in inclusive museology is the ability of museums to announce themselves to different segments of the society, and that cooperation with institutions is essential for the solution of this problem.