Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklar ile sağlıklı çocukların bağırsak mikrobiyotasının incelenmesi
Investigation of intestinal microbiota of children with attention deficit hyperactivity disorder and healthy children
Yazar: CANSIN KARDELEN AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZNUR BİLAÇ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağırsak mikrobiyotası =   ; Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında başlayan ve dikkatsizlik, aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle karakterize olan bir nörogelişimsel bozukluktur. Patofizyolojisi henüz tam olarak netleştirilememiştir. Bağırsak mikrobiyotasının bu bozukluğun gelişiminde bir rol oynadığına dair kanıtlar giderek artmaktadır. DEHB ve bağırsak mikrobiyotası ilişkisini Türkiye'de araştıran bir çalışma henüz yayınlanmamıştır. Bu araştırmada DEHB'li çocuklar ile sağlıklı çocukların bağırsak mikrobiyota değerlerini ve aralarındaki farklılıkları saptamak, bununla beraber bu çocukların beslenme ve uyku alışkanlıklarını incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Aralık 2022 ve Kasım 2023 arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'nde yapılmıştır. Araştırma, polikliniğe başvuran ve "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi, Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (K-SADS-PL)" kullanılarak yapılan görüşmede DEHB tanısı almış olan çocuklar ile herhangi bir tanı saptanmamış 6-12 yaş arası çocuklardan oluşmaktadır. Çalışmada uyku ve yeme alışkanlıkları, "2. Düzey Uyku Bozukluğu Kısa Formu" ve "Çocuklarda Yeme Davranışı Değerlendirme Ölçeği" ile bir sosyodemografik veri formu aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmamızdaki bağırsak mikrobiyota analizi,16S NGS Metagenom Analizi'dir.
Bulgular: Bu araştırmada DEHB grubundaki çocukların annelerinin öğrenim durumlarının, kontrol grubundakilerin annelerine kıyasla anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. DEHB grubunda, kontrol grubuna kıyasla Shannon ve Simpson Çeşitlilik İndeksleri değerlerinin anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Yüzdesel fark olmasına rağmen tür, cins, aile, takım, sınıf ve şube bazında mikrobiyota açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Uyku ve yeme alışkanlığı ölçekleri skorları değerlendirildiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sonuç: DEHB grubunun bağırsak mikrobiyotasındaki tür çeşitliliğinin daha az olduğu anlaşılmış olup araştırmamız bağırsak mikrobiyotasının DEHB'nin patogenezinde rol oynadığı yönündeki kanıtları desteklemektedir. Daha büyük örneklemler ile daha ileri çalışmaların DEHB patogenezinin anlaşılmasına yardımcı olabileceğine inanılmaktadır.

Abstract:
Purpose: Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that begins in childhood and is characterized by inattention, hyperactivity, and impulsivity. Its pathophysiology has not been fully elucidated. There is growing evidence that the gut microbiota may play a role in the development of this disorder. A study investigating the relationship between ADHD and gut microbiota in Turkey has not been published yet. This study aimed to determine the gut microbiota of children with ADHD and healthy children, as well as the differences between them, and to examine the dietary and sleep habits of these children.
Materials and Methods: The research was conducted between December 2022 and November 2023 at the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Manisa Celal Bayar University. The study consisted of children aged 6-12 years diagnosed with ADHD during interviews conducted using the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) and children without any diagnosis. Sleep and eating habits were evaluated using the 2nd Level Sleep Disorder Short For and the The Children's Eating Behavior Inventory along with a sociodemographic form. Gut microbiota analysis in this study was performed using 16S NGS Metagenome Analysis.
Results: In this study, it was found that the education level of the mothers of children in the ADHD group was significantly lower compared to the mothers in the control group. The values of Shannon and Simpson Diversity Indexes were significantly lower in the ADHD group compared to the control group. Although there was a percentage difference, there was no statistically significant difference between the groups in terms of species, genus, family, order, class and phylum. When sleep and eating habit scale scores were evaluated, no statistically significant difference was found between the groups.
Conclusion: It was understood that the biodiversity of the gut microbiota was decreased in the ADHD group. Our study supports the evidence that gut microbiota plays a role in the pathogenesis of ADHD. It is believed that larger samples and further studies could help understand the pathogenesis of ADHD.