Çözüm odaklı yaklaşımın fazla kilolu ve obez ergenlerin beslenme-egzersiz tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of the solution focused approach on nutrition-exercise attitudes and behaviors of overweight and obese adolescents
Yazar: NURCAN AKGÜL GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÜMİT SEVİĞ ; DOÇ. DR. NURAN GÜLER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Egzersiz = Exercise ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Çözüm teknikleri = Solving techniques

Özet:
Bu araştırma çözüm odaklı yaklaşımın fazla kilolu ve obez ergenlerin beslenme-egzersiz tutum ve davranışlarına etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. 
Ön test-son test randomize kontrol gruplu bir çalışmadır. Çalışma, Çocuk Endokronoloji Polikliği'ne başvuran araştırma ölçütlerine uyan 32 fazla kilolu ve obez ergen (16 müdahale grubu, 16 kontrol grubu) ile gerçekleştirilmiştir. Etik kurul onayı, kurum izni, ergen ve ailelerinden yazılı ve sözlü izin alınmıştır. Veriler araştırmacı tarafından, her iki gruba aynı dönemlerde ilk, üçüncü ve altıncı ay izlemlerinde antropometrik ve metabolik ölçümler yapılarak, Aile ve Ergen Tanıtıcı Bilgi Formu, Beslenme-Egzersiz Davranış Ölçeği ve Beslenme Egzersiz Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubuna 30-45 dakika süren ikişer hafta aralıklarla sekiz görüşmeden oluşan bireysel çözüm odaklı yaklaşım uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde uygun istatistiksel testler kullanılmış,  p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular, çözüm odaklı yaklaşım uygulamasının müdahale grubundaki fazla kilolu ve obez ergenlerin ilk izleme göre üçüncü ve altıncı izlemlerinde sağlıklı beslenme-egzersiz tutum ve davranış puanlarını arttığını, antropometrik değerlerde azalma ve metabolik değerlerde iyileşme sağladığını ve izlemler arasındaki bu farkın anlamlı olduğunu (p<0.05) göstermektedir. Kontrol grubunda vücut kütle indeksi standart sapması, vücut kütle indeksi persentil değeri, insülin direnci ve trigliserid değerleri hariç açlık kan şekeri, açlık insülin, kolesterol değerlerinde farkın anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). Kilo ölçümlerinde müdahale grubunda ortalama 6.8 kilogramlık bir azalma olurken, kontrol grubunda 3.9 kilogramlık bir artış olduğu belirlendi. Ayrıca ergenlerin beslenme-egzersiz tutum ölçek puanları ile beslenme-egzersiz davranış ölçek puanları arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. 
Çözüm odaklı yaklaşım uygulamasının maliyet etkililiğinin analiz edildiği çalışmaların yapılması ve bu yaklaşımı sunan özelde hemşirelerin genelde tüm sağlık ekibinin çözüm odaklı yaklaşım stratejileri konusunda eğitilmesi önerilebilir. 

Anahtar Kelimeler: Çözüm Odaklı Yaklaşım; Ergenlik; Obezite; Beslenme; Egzersiz

Abstract:
This research was conducted to eveluate the effect of the solution focused approach on nutrition-exercise attitudes and behaviors of overweight and obese adolescents. 
This study is pre-and post-test randomized control group study. Study was carried out with total of 32 overweight and obese adolescents (16 intervention group and 16 the control group)  that meet the criteria to be taken to study and admitted to The Clinic of Pediatric Endocrinology. Ethics committee approval, institution permission and written and verbal informed consent was obtained from adolescents and their parents. The data were collected by the researcher, both groups in the same period, making anthropometric and metabolic measurements in follows at first, third and sixth months using Family and Adolescent Information Form Nutrition-Exercise Behavior Scale and Nutrition-Exercise Attitudes Scale. Short-term and individual solution-focused Approach including eight interventions at two week intervals for 30-45 minutes was applied to intervention group. Appropriate statistical tests was used for the evaluation of the data. p values <0.05 were considered significant as statistical significance. 
The results showed that solution focused approach increased healthy eating-exercise behavior and attitude scores and decresed the anthropometric measurements and improved the metabolic values at third and sixth follows as the first follow and the difference between follows was significant (p<0.05). In the control group, excluding Standard deviation of body mass index, percentile values of body mass index, insulin resistance, and triglyceride values, the differences between fasting insulin, Fasting blood glucose, cholesterol levels were found to be significant (p<0.05). It was determined that an increase of 3.9 kilograms in the control group, while an average reduction of 6.8 kilograms in weight measurement in the intervention group. Also it was found that there is a significant positive relationship between nutrition and exercise attitude scale scores and nutrition and exercise behavior scale scores of adolescents. 
It can be recommended that the studies analysing the cost-effectiveness of solution focused approach may be conducted and nurses in the private and generally the entire health care team offering solution-focused approach can be trained solution-focused approach strategies.

Keywords: Solution Focused Approach; Adolescent; Obesity; Nutrition; Exercise