Saponin yüklü kitosan nanoparçacıklarının sentezi, karakterizasyonu ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Synthesis,characterization and investigation of biological activities of saponin-loaded chitosan nanoparticles
Yazar: AŞKIM CANSEL TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI SARIKAHYA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Saponinler; yapılarında triterpenik, steroidal veya alkaloidal aglikona sahip glikozitlerdir. Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarda pek çok farklı biyolojik aktivite rapor edilmiştir. Yüksek kompleks oluşturma etkinlikleri nedeniyle, ilaç salımında ve ilaç taşıyıcı sistemlerde de kullanım bulmaktadırlar. Bu çerçevede; bu tez çalışmasında ülkemize endemik saponinlerce zengin Cephalaria bitki türleri üzerinde çalışmalar yürütülmüştür. Bu amaçla ilk olarak, hedeflenen biyolojik aktif saponinler farklı ekstraksiyon, izolasyon ve saflaştırma işlemleri ile Cephalaria türlerinden elde edilmiş ve gelişmiş spektroskopik yöntemlerle yapıları aydınlatılmıştır. Yapı belirleme çalışmalarında 1 ve 2 boyutlu NMR ile HR-ESIMS gibi gelişmiş spektroskopik teknikler kullanılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise saponin yüklü kitosan nanoparçacıkları (SPCSNP), iyonik jelleşme tekniği ile sentezlenerek, saponin yüklü kitosan nanoparçacığının karakterizasyonu FTIR, TEM, XPS, SEM ve DLS yöntemleri ile yapılmıştır. SPCSNP'nin kapsülleme etkinliği ve parçacık boyutu sırasıyla % 38 ve 109,04±37,80 nm olarak bulundu. SP, CSNP'ler ve SPCSNP'lerin in vitro sitotoksisite çalışmaları SH-SY5Y, HL-60, PANC-1, PC-3 ve CCD34LU hücre hatları üzerinde yapılmıştır. Sonuç olarak, yerel ve yenilenebilir bitki kaynaklarından izole edilen tamamen doğal, biyolojik olarak parçalanabilen ve biyolojik olarak aktif saponinler içeren saponin yüklü kitosan nanoparçacıklarının, ilaç taşıyıcı sistemlerde taşıyıcı olarak kullanım potansiyelleri vardır.

Abstract:
Saponins; are glycosides with triterpenic, steroidal or alkaloidal aglycones in their structure. In recent years, many different biological activities of them have been reported in scientific literatures. Due to their high complexing efficiency, they also find usages in drug release and drug delivery systems. In this context; in this thesis, studies were carried out on Cephalaria plant species rich in saponins and endemic to our country. For this purpose, firstly, targeted biologically active saponins were obtained from Cephalaria species by different extraction, isolation and purification processes and their structures were elucidated by advanced spectroscopic methods. Advanced spectroscopic techniques such as 1D and 2D NMR and HR-ESIMS were used in structural determination studies. In the second stage of the study, saponin-loaded chitosan nanoparticles (SPCSNP) were synthesized by ionic gelation technique, and the characterization of saponin-loaded chitosan nanoparticles was performed by FTIR, TEM, XPS, SEM and DLS methods. The encapsulation efficiency and particle size of SPCSNP were found to be 38% and 109,04±37,80 nm, respectively. In vitro cytotoxicity studies of SP, CSNPs and SPCSNPs were performed on SH-SY5Y, HL-60, PANC-1, PC-3 and CCD34LU cell lines. In conclusion, saponin-loaded chitosan nanoparticles containing completely natural, biodegradable and biologically active saponins isolated from local and renewable plant resources have the potential to be used as carriers in drug delivery systems.