Türkiye'de helal konseptli otel işletmelerinde israfın değerlendirilmesi
Evaluation of wastes in halal concept hotels in Turkey
Yazar: EYYÜP YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. NALAN IŞIK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Helal = Permissible ; Oteller = Hotels ; Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Turizm türleri = Tourism species ; İsraf = Extravagance ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Turizm endüstrisi dünyada ve Türkiye'de son derece hızlı gelişen sektörlerin başında gelmektedir. Birçok sektör de olduğu gibi turizm sektöründe de tüketici tercihlerinde farklılıklar yaşanmaktadır. Özellikle dini hassasiyeti olan Müslümanlar için helal mal, helal ürün ve helal hizmet süreçlerine giderek artan bir talep görülmektedir. Dünya üzerinde Müslümanların nüfusundaki artış, gelir ve eğitim seviyelerindeki yükseliş helal ürünlere ve hizmetlere olan talebin artmasına neden olmuştur. Artan bu talep karşısında İslami kurallara uygun ürün ve hizmet üreten turizm işletmeleri ortaya çıkmıştır.
Turizm sektöründe faaliyette bulanan otel işletmeleri fonksiyonları gereği önemli miktarlarda yiyecek-içecek, enerji ve su gibi birçok ürünün israf olmasına sebebiyet vermektedir. Bu bağlamda israf sorunu turizm sektöründe önemli bir konu haline gelmiştir. Bu araştırmanın genel amacı, helal konseptli otel işletmelerinin israfı önleme çalışmalarının neler olduğunun değerlendirilmesi ve helal konseptli otel çalışanlarının israfa yaklaşımlarının araştırılmasıdır. Ayrıca bu çalışmada Türkiye'de helal konsepti benimsemiş otel işletmelerinin konseptleri gereği israfı önlemek için yaptıkları çalışma ve yöntemlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Çalışmada anket yönteminden yararlanılmıştır. Anket uygulaması 1 Ağustos 2017 – 25 Ekim Aralık 2017 tarihleri arasında yapılmıştır. Anketlerin büyük kısmı yüz yüze görüşme yoluyla, bir kısmı ise otel işletmelerine e-posta yoluyla gönderilip yöneticilerden yardım alınarak doldurulması yoluyla gerçekleştirilmiştir.
Uygulanan 953 anket formunun eksik ve hatalı bilgi taşıyanlar ayıklanmış ve 705'i analize tabi tutulmuştur. Anket verileri güvenilirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi, tanımlayıcı istatistikler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen veriler korelasyon analizine tabi tutulmuştur. Yapılan faktör analizi sonucunda ortaya çıkan boyutlar ''İsrafı Önlemenin Amacı'', ''İsraf Önleme Farkındalığını Oluşturma Çalışmaları'' ve '' İsraf Önlemeye Yönelik Uygulamalar '' olmak üzere 3 faktörde toplanmıştır. Otel çalışanlarının genel ifade ortalamalası (x)=3,67 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç, helal konseptli otellerin israf önleme çalışmalarının genel olarak çalışanlar tarafından yüksek düzeyde algılandığına işaret etmektedir. 
Araştırmanın bulgularından hareketle işletmelerde meydana gelen israf, otel işletmesinde bir maliyeti temsil etmektedir. Gıda alımı, işçilik, su, enerji, misafir hizmetleri ve atık yönetimi gibi unsurların maliyetlerinin yükselmesine neden olmaktadır. Otel işletmeleri kendi bünyelerinde israfı azaltıcı yöntemler oluşturarak hem maddi hem de çevresel faydalar elde edebilirler. İsraf yöntemleri, işletmelerde uygun şekilde uyarlanıp uygulanır ise üretilen atık miktarının azalmasına yardımcı olacak elde bulunan kaynakların etkin ve verimli şekilde kullanılması sağlanabilir.
Anahtar kelimeler: Helal Turizm, Helal Konseptli Otel, İsraf, Turist, Tüketim

Abstract:
The tourism industry in the world and Turkey is one of the extremely fast growing sector. As in many sector, there are differences in consumer preferences in tourism sector. There is an increasing demand for halal goods, halal products and halal service processes, especially for Muslims with religious sensitivity. The rise in the population of Muslims in the world, the rise in income and education levels has led to an increase in demand for halal products and services. In the face of this increasing demand, tourism enterprises producing products and services in accordance with Islamic rules have emerged.
Hotel businesses operating in the tourism sector, due to their functions in a significant amount of food and beverage, energy and water causes many products such as wasting. In this context, the problem of waste has become an important issue in the tourism sector. The general purpose of this study is to evaluate the prevention of wastage prevention of halal concept hotel businesses and to investigate the approaches of halal concept hotel employees to waste. Also in this study for their work to prevent waste should have adopted the concept of halal concept of hotel business in Turkey and aimed to determine the method.
Descriptive research method was used in this study. The survey was conducted between August 1, 2017 and October 25, 2017. Most of the surveys were conducted through face-to-face interviews, and some of them were sent to hotel businesses via e-mail and received help from managers. The missing and incorrect information of the 953 questionnaire forms were extracted and 705 were analyzed. 
Questionnaire data were evaluated using reliability analysis, descriptive factor analysis, descriptive statistics. In addition, the data were subjected to correlation analysis. The dimensions that emerged as a result of the factor analysis were gathered under 3 factors: Purpose of Prevention of Waste, Awareness on Prevention of Waste, and Applications for Prevention of Waste. The general expression average of hotel employees was determined as (x) = 3.67. This result indicates that the wastage studies of halal hotels are generally perceived by the employees at a high level.
According to the findings of the research, the wastage in the enterprises represents a cost in the hotel business. The costs of food intake, labor, water, energy, guest services and waste management are increasing. Hotel businesses can achieve both tangible and environmental benefits by creating methods to reduce waste generation within their organization. If the waste methods are appropriately adapted and applied in the enterprises, it will be ensured that the available resources will be used effectively and efficiently to help reduce the amount of waste produced.
Keywords: Halal Tourism, Halal Concept Hotel, Waste, Tourist, Consumption, Questionnaire Data Analysis