COVİD-19 pandemi yoğun bakımında hipotermi gelişme sıklığı ve klinik seyir ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Hypothermia incidence and evaluation of its relationship with clinical progress in the COVİD-19 pandemia intensive care unit
Yazar: MERVE KARAŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ÖZAYAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hipotermi = Hypothermia ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Prognoz = Prognosis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: COVID-19 asemptomatik ya da hafif semptomlarla prezente olabileceği gibi; sepsis, septik şok, ARDS, MODS gibi ağır klinik tablolara da neden olabilir. COVID-19' un neden olduğu ağır klinik tablolarda hastalara uygun tedavinin verilebilmesi ve takibinin yapılabilmesi için yoğun bakım şartları gerekmektedir. Yoğun bakımda, etiyolojinin COVID-19 olmadığı septik hastalarda gelişen hipoterminin kötü prognoz göstergesi olduğu önceden yapılan çalışmalar sonucunda bilinmektedir. Yapmış olduğumuz bu çalışmada, yoğun bakımda takip edilen ve COVID-19 tanısı alan hastalarda hipoterminin gelişme insidansını ve klinik seyir ile olan ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 1 Nisan 2020 – 15 Eylül 2020 tarihleri arasında Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği Covid Yoğun Bakımında PCR + COVID-19 tanısı ile takip edilen hastaların dosyaları taranmış, hastaların demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, yandaş hastalık) kaydedilmiştir. Hastaların dosyalarından vücut sıcaklığı izlemleri taranarak takiplerinde en az bir kez <36°C vücut sıcaklığı ölçümü olan hastalar hipotermik olarak değerlendirilmiştir. Vücut sıcaklığı ölçümlerinin sonucuna göre hastalar hipotermi gelişenler ve hipotermi gelişmeyenler olarak iki gruba ayrılmıştır. Hastaların yoğun bakıma giriş APACHE Ⅱ skorları, ilk gün ve son gün hesaplanan SOFA skorları, yoğun bakımda takip edildikleri gün sayısı, mekanik ventilatöre bağlı kaldıkları gün sayısı, takipleri boyunca günlük bakılan WBC, lenfosit sayısı, ferritin, D-dimer, LDH, CRP, prokalsitonin düzeyleri, hastaların sonlanımı (exitus ya da servis taburculuğu), hipotermik olanların hipotermik oldukları gün ve saat sayısı, hipotermiden kaç gün sonra yoğun bakımdan çıktıkları ya da exitus kabul edildikleri kaydedilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 68 hasta dahil edilmiştir. Hipotermi gelişen hasta sayısı 37 olup hipotermik olmayan hasta sayısı 31' dir. Çalışmadaki 56 (%82,35) hastanın en az bir tane komorbiditesi mevcut olup en sık karşılaşılan komorbidite hipertansiyondur. 46 (%67,65) hasta entübe olarak takip edilmiş, 37
(%54,41) hasta ex olmuştur. 37 hastalık hipotermi grubunun mortalite oranı (%67,57, p=0,017) ve entübe olma oranı (%86,49, p<0,001) yüksektir ve hipotermi gelişmeyen hasta grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı istatistiksel fark mevcuttur. Hipotermi gelişen hastaların yoğun bakımda kalma sürelerinin (ortalama 24 gün, p<0,001) ve entübe kaldıkları sürenin (ortalama 19,5 gün, p=0,005) diğer gruba göre fazla olduğu tespit edilmiştir. Her iki grubun laboratuvar değerleri ve SOFA skorları karşılaştırıldığında ise ilk gün lökosit (p=0,044), ferritin (p=0,018) ve LDH (p=0,004) değerleri ile sonlanımın olduğu son gün ölçülen SOFA skoru (p=0,015), lökosit sayısı (p<0,001), ferritin (p=0,006), D-dimer (p=0,003), CRP (p=0,007), prokalsitonin (p=0,006) değerleri açısından istatistiksel anlamlı farklar elde edilmiştir.

Sonuç: COVID-19 tanısı ile yoğun bakımda takip edilen hastalarda hipotermi kötü prognozla ilişkilendirilmiş olup, hipotermik hastalarda mortalite riski daha yüksektir.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Hipotermi, Yoğun Bakım Ünitesi

Abstract:
Aim: COVID-19 patients present as asymptomatic or with mild clinical outcomes as well as with severe clinical outcomes such as sepsis, septic shock, ARDS or MODS. Intensive care unit settings are needed to provide the necessary treatment and follow-up in severe clinical outcomes of COVID-19. It's a known fact that hypothermia is a poor prognostic indicator in septic patients with etiologies other than COVID-19. In our study we aimed to evaluate the incidence of hypothermia and its relationship with clinical progress in patients who were followed in ICU and have diagnosis of COVID-19.
Materials and Methods: Files and demographic data (age, sex, comorbidities) of patients were recorded in COVID-19 Intensive Care Unit of Ankara Kecioren Training and Research Hospital Anesthesiology and Reanimation Clinic between 1 April 2020 – 15 September 2020. Body temperature follow up data recorded in patients' files were scanned and patients with body temperature <36o C at least once were accepted as hypothermic. Patients were divided into two groups as hypothermic and non-hypothermic according to their body temperature measurements. APACHE II scores of the first day in ICU, SOFA scores in the first and last day, length of intensive care unit stay; WBC count, lymphocyte count, ferritin, D-dimer, LDH, CRP, procalcitonin levels of every day, clinical outcome (exitus or discharge), duration of hypothermia (days and hours) in the hypothermic patient group, the number of days passed between the occurrence of hypothermia and patient discharge, or decease were recorded.
Results: 68 patients were included in our study. Number of patients in the hypothermic group was 37 whereas non-hypothermic group was 31. 56 (82,35%) patients had at least one co-morbidity and the most common co-morbidity was found to be hypertension in our study. 46 (67,65%) patients were followed as intubated. 37 (54,41%) of the patients died in the ICU. Mortality rate (67,57%; p=0,017) and the rate of intubation (86.49%; p<0,001) of the hypothermic patient group was higher than that of the non-hypothermic patient group and there was statistically significant
difference between two groups. Hypothermic patient group had higher length of stay in intensive care unit (mean 24 days, p<0,001) and had longer duration of intubation (mean 19,5 days, p=0,005) than that of the non-hypothermic patient group. When comparing the laboratory values and SOFA scores of two groups there were statistically significant differences between leukocyte count (p=0,044), ferritin (p=0,018) and LDH (p=0,004) levels of the first day whereas there were statistically significant differences between SOFA score (p=0,015), leukocyte count (p<0,001), ferritin (p=0,006), D-dimer (p=0,003), CRP (p=0,007) procalcitonin (p=0,006) levels of the last day.

Conclusion: In the patients followed in the ICU with COVID-19 diagnosis, hypothermia was found to be related with poor prognosis and hypothermic patients had higher mortality rate.

Keywords: COVID-19, Hypothermia, Intensive Care Unit