İdarenin düzenleyici işlemleri kapsamında Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
Presidential decrees in the context of regulatory proceedings of the administration
Yazar: HAFSA NUR ENGELOĞLU
Danışman: PROF. DR. NUR ZELİHA KAMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cumhurbaşkanı = President ; Düzenleyici işlem = Regulatory operation ; Genellik ilkesi = Generality principle ; Kanun hükmünde kararnameler = Law-making ordinance ; Kararnameler = Decrees ; İdari işlemler = Administrative processes

Özet:
2017 Anayasa değişikliği ile uygulamaya geçen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin getirdiği en önemli değişiklik, Cumhurbaşkanına geniş bir alanda tanınan Kararname çıkarma yetkisidir. İdarenin düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri bu alan genişlemesi ile birçok tartışmaya neden olmuştur. Yasamanın genelliği ilkesinin ihlâli, kararnamelere özgü mahfuz alanın varlığı, kararnamelerin normlar hiyerarşisindeki yeri tartışma konularının başında gelmektedir. Bu çalışmada öncelikli olarak idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisinin zemini ortaya koyulmuştur. İdarenin düzenleyici işlemi olarak ele alınan kararnameler ise yetki, nitelik, konu ve sınırları bakımından incelenmiştir. Yine bu çalışmada olağan hâl kararnameleri ile olağanüstü hâl kararnameleri ele alınarak, kararname ile düzenlenmesi zorunlu alanlar tespit edilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile değişen yasama-yürütme sınırlarına dikkat çekilmiş, yürütmenin asli düzenleme yetkisi, mahfuz alan sorunu ve hiyerarşi tartışmalarına yer verilmiştir. 

Çalışmanın amacı, yürütmenin asli düzenleyici işlemi olarak kabul ettiğimiz kararnamelerin yasama yetkisinin genelliği ve asliliği ile kanuni idare ilkesini ihlâl edip etmediğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda Anayasa metninin ve sistematiğinin mahfuz alanı öngörüp görmediği tartışılmıştır. Ayrıca normlar hiyerarşisindeki kademelendirmenin nasıl olması gerektiği üzerinde durulmuştur.

Çalışma kapsamında, İdare hukuku kaynaklarının yanı sıra konunun Anayasa hukuku ile doğrudan bağlantılı olması nedeniyle Anayasa hukuku kaynakları da dikkate alınmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin yürütmenin düzenleyici işlem yapma yetkisine dair verdiği kararlar ile birlikte Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilgili kararları incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, İdarenin Düzenleyici İşlemleri, Kanuni İdare, Yasamanın Genelliği, Yasamanın Asliliği, Normlar Hiyerarşisi

Abstract:
The most important regulation introduced by new Presidential System, which was taken place by the 2017 Constitutional Amendment, is the authority of President to issue Presidential Decree in a broad sense. As one of the regulatory proceedings of the administration, the Presidential decrees have triggered such controversies regarding expansion of authority. The leading critiques against presidential decrees are the violation of the principle of the generality of legislation, the existence of regulation areas exclusive to decrees, and the statute of the decrees in the hierarchy of norms. This thesis primarily elaborates the source of the authority of the administration to make regulatory acts. In this context, the presidential decrees are examined in terms of jurisdiction, qualification, scope, and limitations. In addition, the thesis deals with ordinary decrees and emergency decrees, and determines the essential areas that must be regulated by decrees. In addition, the study; draws attention to the changing boundaries of the legislative and executive branches that have been brought about by the new presidential system, focuses on the primary regulatory power of the executive branch and the problem of exclusive areas of regulation, and finally, debates on hierarchy.

The aim of the study is to reveal whether the decrees, which are accepted as the main regulatory process of the executive, violate the generality and principality of the legislative power and the principle of legal administration. In this context, it has been discussed whether the text and the systematic of the constitution provides for the protected area. Furthermore, the study  focued on how the staging in the hierarchy of the norms should be.

Within the scope of the study, besides the administrative law resources, the Constitutional law resources are also taken into account since the subject is directly related to the Constitutional law. Along with the judgments of the Constitutional Court regarding the power of the executive branch to take regulatory actions, the judgments regarding the Presidential decrees have also been examined thoroughly.

Keywords: Presidential Decrees, Regulatory Acts of the Administration, Lawful Administrative Action, Generality of Legislation, Primacy of Legislation, Hierarchy of Norms