Prediyaliz hastalarında psikolojik sağlamlığı yordayıcı faktörler
Predictor factors of resilience in predialysis patients
Yazar: BENGÜSU TÜMER
Danışman: PROF. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan bu araştırma, prediyaliz hastalarında psikolojik sağlamlığı yordayıcı faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Nisan 2017 ve Eylül 2017 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Bilim Dalı polikliniği ve Nefroloji kliniği yataklı servislerinde yürütüldü. Belirlenen tarih aralığında başvuran; 18 yaş ve üstü, araştırmaya katılmaya gönüllü, psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan ve GFH 30 ml/dk'nın altındaki prediyaliz dönemdeki 74 hasta oluşturmuştur. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta ve Hastalığa İlişkin Tanımlayıcı Özellikler Formu, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği 25 (CD-RISC-25) kullanılarak toplanmıştır. Normal dağılmayan verilerde iki grup karşılaştırmasında Mann-Whitney U testi, çoklu grup karşılaştırmasında Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren verilerde  iki grup karşılaştırmasında t testi, çoklu grup karşılaştırmasında Anova testi kullanılmıştır. Psikolojik sağlamlığı yordayan faktörlerin belirlenmesi amacıyla hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışmada prediyaliz hastaları anksiyete açısından %77, depresyon açısından %89,2 riskli bulunmuştur. Erkeklerde anksiyete riski, gelir düzeyi düşük bulanlarda depresyon riski yüksek bulunmuştur (p<0,05). Evli olmayanlarda fiziksel fonksiyonun ve sosyal işlevselliğin, diyetine uymayanlarda ruhsal sağlığın daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Gelir düzeyini iyi bulan, diyaliz hazırlığı yapılmayan ve yeni tanı alan KBY hastalarında psikolojik sağlamlık daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hasta ve hastalığa ilişkin tanımlayıcı özellikler, psikolojik sağlamlık puanına ilişkin varyansın %24,2'sini açıklamaktadır. Anksiyete ve depresyon psikolojik sağlamlık puanına ilişkin varyansın %25,4'ünü açıklamaktadır. Diyaliz hazırlığı yapılması ve depresyon, psikolojik sağlamlık düzeyini negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Prediyaliz dönemde olan KBY hastalarının psikolojik sağlamlıklarını artırabilecek programlar ve baş etme becerilerini geliştiren müdahalelerde bulunulması; ruhsal sağlıklarının korunmasına, özellikle anksiyete ve  depresyon semptomları gelişmesinin önlenmesine katkı sağlayabilir.

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was conducted to identify predictors of resilience in predialysis patients. The study was carried out between April 2017 and September 2017 in Ankara University Faculty of Medicine Ibni Sina Research Hospital Department of Nephrology and Nephrology clinic inpatient services. Within the specified date range; a total of 74 patients aged 18 years and over, volunteered to participate in the study, with no history of psychiatric disease and GFR under 30 ml/min. The data were collected using The Descriptive Characteristics Form of the Patient and Disease, Hospital Anxiety and Depression Scale and SF-36 Quality of Life Scale and Connor-Davidson Resilience Scale 25 (CD-RISC-25), all applied by the researcher. Mann-Whitney U test was used for comparison of two groups of non-normal distribution and Kruskal Wallis tests for the comparison of multiple groups. In normal distributed data, t-test was used for comparison of two groups and Anova test for the multiple group comparisons. Hierarchical regression analysis was used to determine the factors predicting resilience. In the study, predialysis patients were found to be % 77 risky for anxiety and % 89.2 risky for depression. Risk of anxiety in men, the risk of depression was found to be higher in those within the lower income bracket (p <0.05). It was determined that physical function and social functioning were higher in unmarried patients and mental health was higher in patients who did not comply with diet (p <0.05). Resilience was found to be higher in newly diagnosed CKD patients without dialysis preparation who are within the higher income group (p <0.05). Descriptive characteristics of the patient and the disease explain % 24,2 of the variance related to resilience score. Also, anxiety and depression explain % 25,4 of the variance related to resilience score. Therefore, dialysis preparation and depression predict the level of resilience negatively and statistically significant. Programs that can improve the resilience of CRF patients in the predialysis period and as well as the interventions that improve coping skills can both contribute to the preservation of mental health and especially the prevention of the symptoms such as anxiety and depression.