Adolesan dönemi çocuklarda D vitamini yetersizliği ve etkileyen faktörler
Vitamin D insufficiency and risk factors in adolescents.
Yazar: MURAT KONAK
Danışman: PROF. DR. HANDAN ALP
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
D vitamini yetersizliği sadece küçük çocuklarda değil gebelerde, doğurganlık yaşındakikadınlarda ve adolesan dönemi çocuklarda da sık görülmektedir. Pubertede doruk kemikkitlesinin %30-60'ı kazanılır ve bu dönemde gelişecek D vitamini yetersizliği bukazanımı azaltıp erişkin yaşta kemik sağlığını olumsuz etkileyecektir. ÇalışmamızdaErzurum'un üç farklı sosyoekonomik statüdeki bölge okul çocuklarında, D vitaminiyetersizliğinin prevelansını ve yetersizliğe neden olan faktörleri, pelvis grafisi veBMD'ne etkisini göstermeyi amaçladık. Çalışmaya Nisan ile Ekim 2008 tarihleri arasındaherhangi bir şikayeti olmayan, yaşları 13-17 arasında değişen, farklı sosyoekonomikdüzeye sahip okul öğrencilerinden olgular alındı. Kronik hastalığı olan veya D vitaminimetabolizmasını etkileyen ilaç kullanan çocuklar çalışmadan çıkarıldı. Çalışmayailkbaharda 343, sonbaharda 246 adolesan alındı. D vitamini düzeyi < 10 ng/ml olanlar Dvitamini eksikliği, < 20 ng/ml olanlar D vitamini yetersizliği, > 20 ng/ml olanlar normalolarak değerlendirildi. Çalışmaya alınan olguların 198'ı (%57.7) erkek, 145'i (%42.3)kızdı. Olguların yaş ortalaması 15,44±1,28 yıldı. İlkbaharda olgularda %17.7 D vitaminieksikliği, %72 oranında D vitamini yetersizliği tespit edildi. Yaz sonunda ise bu düzeylersırasıyla %1.6 ve %41.1 idi. D vitamini eksikliği kışın kızlarda erkeklerden 9 kat daha sıkgörülmekteydi. Yaş arttıkça D vitamini eksikliği daha sık görülüyordu. SES'nin, oral Caalımının, BMI'in D vitamini seviyesine etkisi yoktu. D vitamini düzeyini etkileyen enönemli faktör güneşlenme ve fiziksel aktivite süreleriydi. Kız olguların % 83'ü kapalıgiyiniyordu ve giyim tarzının D vitamini düzeyine etkisi yoktu. Ancak yazın açık kızlardaD vitamini eksikliği tespit edilmedi (p<0.05). D vitamini ile PTH arasında negatifkorelasyon vardı. D vitaminin 22 ng/ml değerinden sonra PTH'nın plato yaptığı görüldü.B-ALP yüksekliği D vitamini eksikliği olan grupta daha sık tespit edildi. Pelvis grafisi veBMD bulguları ile D vitamini düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. BMD'nde kışın%11.4 osteoporoz, %20.1 osteopeni tespit edildi. D vitamini eksikliği olanların en sıkşikayeti kas ağrısı, yetersizlik tespit edilenlerin ise eklem ağrısıydı. Sonuçta, bölgemizdeD vitamini eksikliği veya yetersizliği adolesan çocuklarda hala yaygın durumdur. Dvitamini seviyesine etki eden major faktör ise yetersiz güneşlenme ve yetersiz fizikselaktivitedir.Anahtar Kelimeler: Adolesan riketsi,

Abstract:
Vitamin D insufficiency commonly represents in pregnant women, reproductive femalesand adolescents as well as in younger children. Since 30-60 % of peak bone mass isaccumulated during puberty, vitamin D insufficiency during childhood period may resultin deterioration of bone health in adulthood. In this study, we aimed to investigate theprevalance of vitamin D insufficiency, risk factors associated with this situation andeffects of vitamin D insufficiency on BMD measurement and pelvic x-rays findings. Ourstudy has been conducted on three different district schools which have differentsocioeconomic status in Erzurum. Subjects aged between 13 and 17 years from differentsocioeconomic status were chosen between April 2008 and October 2008. None ofsubjects had medical complaints. Students with chronic diseases or use of drug affectingvitamin D metabolism were excluded. 343 and 246 adolescents were included in thestudy in spring and autumn, respectively. Subjects with vitamin D levels < 10 ng/ml wereaccepted as vitamin D deficiency, with < 20 ng/ml as vitamin D insufficiency and with>20 ng/ml as normal. 198 of subjects (57.7 %) were male and 145 (42.3%) were female.Mean age of the cases was 15.44 ± 1.28 years. In spring, vitamin D deficiency wasdetected in 17.7 % and vitamin D insufficiency was detected in 72 % of subjects. At theend of summer these rates were 1.6 % and 41.1 %, respectively. In winter vitamin Dinsufficiency was 9 times more common in girls than boys. Frequency of vitamin Dinsufficiency was corelated with age. There were no effects of socioeconomic status,BMI and oral Ca administration on vitamin D levels. The most important factorsaffecting on the vitamin D levels were physical exercise and sunlight exposure. 83 % offemale adolescents were wearing covered but there was no difference between vitamin Dlevels and clothing style. However, in summer, there was no vitamin D deficient girlsamong the with uncovered dressing (p<0.05). There was a negative correlation betweenPTH and vitamin D levels. When vitamin D levels 22 ng/ml were more than, PTHshowed a plateau pattern. High B-ALP values detected more common in group withvitamin D deficiency. There was no significant difference between vitamin D levels andBMD measurements and pelvic x-rays findings. In winter months, when BMDmeasurements of cases were evaluated 11.4 % showed osteoporosis and 20.1 % showedosteopenia. Most common complaints were muscle pain in subjects with vitamin Ddeficiency and joint pain with vitamin D insufficiency. In conclusion, vitamin Ddeficiency or insufficiency is still prevalent among the adolescents in our region. Themajor factors affecting on vitamin D levels in adolescents were less of physical exerciseand sunlight exposure.Keywords: Adolescent rickets, vitamin D insufficiency, Subclinic vitamin D Deficiency,Sunlight exposure, Pelvic X-ray.