Hastane eczacılarının iş sağlığı ve güvenliğine yönelik görüş ve tutumları: Ankara örneği
Opinions and attitudes of hospital pharmacists for occupational health and safety: The case of Ankara
Yazar: ÖZGE ÖZER
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ŞAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Hastaneler = Hospitals ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczane servisi-hastane = Pharmacy service-hospital ; Eczaneler = Pharmacies ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-özel = Hospitals-private ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Sağlık işletmeleri = Health care organizations ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği, çalışanın ve yapılan işin korunması çalışmalarını kapsayan geniş bir bilim dalıdır. İnsan ve çalışma odaklı bir konu olması nedeniyle hem ulusların kendi içerisinde hem de küresel anlamda bütün dünyayı ilgilendiren bir alan olmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği çalışmaları, insan sağlığını merkez aldığı ve önleyici çalışmalar ortaya koyduğu için konunun devlet, işveren ve çalışanlar tarafından dikkatle ele alınması gerekmektedir. Hastane işletmeleri gibi zor ve tehlikeli çalışma ortamlarında hem hasta hem çalışan sağlığını direkt etkilemesi yönünden detaylı planlanması önem arz etmektedir. Bu araştırma kapsamında, sağlık işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda esas taraflar olan; devlet, işveren olarak hastane yönetimi ve çalışan olarak eczacının kendisinin iş sağlığı ve güvenliğinde üzerine düşen yükümlülükleri ne ölçüde yerine getirdiğinin değerlendirilmesi ve bu sonuçlara etki eden faktörlerin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliğinde eczacılar arasında görüş ve tutum değişikliklerine neden olan demografik ve çalışma ortamı kaynaklı etkenler belirlenerek, hastane işletmelerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının oluşturulması için gerekli koşulların tespit edilmesine çalışılmıştır. Hastane eczacılarından alınan bu görüşler ışığında iş sağlığı ve güvenliği için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca eczacıların vermiş oldukları yanıtlardan elde edilen bulgular; devlet, özel ve üniversite hastaneleri arasında analiz edilmiş olup, iş sağlığı ve güvenliği konusunda hastanelerin durum farklılıkları ortaya koyularak bütün hastaneleri kapsayan ortak bir iş sağlığı ve güvenliği düzenlemesi için gerekli değişkenler araştırılmıştır. Devlet, işveren ve çalışan yükümlülüklerinin belirlenmesi amacıyla Devebakan (2007) tarafından geliştirilen ve Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış Sağlık İşletmelerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Ölçeği kullanılmıştır. 206 hastane eczacısından alınan veriler analiz edilmiştir. Elde edilen verilere açıklayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizi başta olmak üzere istatistiksel çalışmalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda hastane eczacılarının değerlendirmeleri incelendiğinde; iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri konusunda kendilerine yüksek oranlarla öz değerlendirme yaptıkları ve kendi çalışmalarını çok olumlu olarak nitelendirdikleri görülmüştür. Eczacıların, devletin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumluluklarını yerine getirdiğini düşündükleri ve hastaneler arasında en çok özel ve üniversite hastanelerinde çalışan eczacıların devletin çalışmalarını olumlu yönde değerlendirdikleri bulunmuştur. Hastane yönetimlerinin değerlendirildiği bölümdeki sonuçlar ise; devlet ve çalışan yükümlülükleri bölümlerine göre daha düşük oranlara sahip olsa da, genel olarak olumlu değerlendirilmiştir. Üniversite hastaneleri yönetimleri, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirme açısından en iyi yönetim durumu olarak nitelendirilmiştir. Hastane eczacılarının değerlendirmelerini etkileyen faktörlere detaylı analizler uygulandığında ise, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almış olma durumunun araştırma modelindeki en önemli değişken olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Occupational health and safety is a broad discipline that covers the work of the employee and the work done. Since this discipline is a human and work-oriented subject, it is an area that concerns the whole world both within the nations and globally. Since occupational health and safety studies focus on human health and prove preventive efforts, the issue needs to be carefully addressed by the state, employer and employees. It is crucial to plan the process in detail, considering it has a direct impact on both patient and employee health in difficult and hazardous working environments such as hospital enterprises. Main stakeholders in occupational health and safety in health facilities are; the state, hospital management as an employer, pharmacist himself / herself as an employee. The scope of this of this research is to assess to what extent do these stakeholders fulfill their obligations regarding the occupational health and safety, and to evaluate the factors altering these results. Moreover, demographic and working environment-related factors that cause changes in opinion and attitude among pharmacists in occupational health and safety have been determined and the necessary conditions for establishing a healthy and safe working environment in hospital enterprises have been tried to be determined. In the scope of this thesis its aimed that opinions that are taken from the pharmacists, precautions that can be done in occupational health and safety field are going to determined. In addition, findings in this research, which are obtained from the pharmacists help to gather information for occupational health and safety field and analyzed for the state, private and university hospitals with comparative study. After that study, occupational health and safety legislation is researched for the state, private and university hospitals. Devebakan (2007) were conducted and were developed a study for analyzing the obligations of the state, the employer and the employee. This study contains, Turkish Health and safety scale in the field of occupational health and safety in health industry and data are analyzed that are obtained from 206 hospital pharmacists. The data that are taken, is processed by using statistical approaches that are factor analysis, correlation and regression. As a result of this work, hospital pharmacists feedbacks are examined; It was observed that many of the pharmacists made self-assessment on occupational health and safety obligations and described their studies as very positive. After all these researches, pharmacists, especially the private and university hospital pharmacists, implied that the state is fulfill their requirements in the field of occupational health and safety. Although the state and employee obligations are less than their colleagues, in the section of the assessment about hospital management, generally positively evaluated. The hospital management of university hospitals, take occupational health and safety field more serious when compared with others. When parameters are analyzed that affect the evaluation taken from the hospital pharmacists, the most important variable in this research, is occupational health and safety education.