Postmortem vakalara ait vücut sıvı ve dokularında  metamfetamin ve metabolitlerinin konsantrasyonlarının LC-MS/MS cihazıyla tayini ve dağılım çalışması
Determination and distribution study of methamphetamine and its metabolites in body fluids and tissues of postmortem cases by LC-MS/MS
Yazar: SONER HAYIRLI
Danışman: PROF. DR. ECE KÖK YETİMOĞLU ; DOÇ. DR. OYA YETER
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Metamfetamin, bireyin yaşamında büyük hasarlara neden olması sebebiyle ülkemizde ve dünyada kontrole tabi maddeler sınıfına alınmış yasa dışı bir maddedir. Üretildiği ilk yıllarda ilaç amaçlı kullanılmış ancak zamanla kötüye kullanımı yaygınlaşmıştır. Türkiye'de 2009 yılından bu yana artan bir ivmeyle ülke genelinde yaygın görülen metamfetamin, kolay ulaşılabilir olması, düşük maliyeti ve uzun süreli etkileri sebebiyle günümüzde önemli bir tehdit oluşturmakta ve metamfetamin kaynaklı ölümler de artmaktadır. Bu sebeple postmortem örneklerde metamfetamin ve metabolitlerinin tespiti zamanla daha önemli olmaktadır. Bu çalışmada; metamfetamin ve metabolitlerinin, postmortem kan, idrar, safra ve karaciğer örneklerinde tespit ve tayini  için analiz süresi kısa, belirsizlik oranı düşük, geniş bir doğrusallık aralığı sunan ve geri kazanımı yüksek bir yöntem tasarlanması hedeflenmektedir. 
Postmortem kan, idrar, safra ve karaciğer örneklerinin analiz öncesi hazırlığında, daha hızlı ve etkin bir örnek hazırlama yöntemi olan katı faz ekstraksiyonu (SPE) kullanılmıştır. Örnekler, SPE yöntemiyle saflaştırlıp daha sonra cihaz viallerine alınarak çok düşük miktarlardaki analitlerin kantitatif tayini için tercih edilen hassas ve seçici yöntemlerden biri olan LC-MS/MS cihazında kantitatif olarak tayin edilmiştir.
Elde edilen verilerde özellikle Metamfetamin birikiminin en yoğun olduğu biyolojik materyalin karaciğer olduğu bunu sırasıyla idrar, safra ve kan takip ettiği gözlemlenmiştir. Ayrıca 4-HA ve 4-HMA metabolitlerinin idrarda yoğun olarak biriktiği gözlemlenmiştir.
Bu yöntem, postmortem örneklerde metamfetamin ve metabolitlerinin eş zamanlı çalışılması konusunda bir ilk olduğundan, tayin ve tespit çalışmalarında  konsantrasyonları düşük analitlerin ve metabolitlerinin belirlenmesi ve adli toksikoloji alanındaki vakaların analizinde büyük yararlar sağlayacağı tahmin edilmektedir.

Abstract:
Methamphetamine is an illegal substance that has been classified as a controlled substance in our country and the world due to the great damage it causes to the individual's life. It was used for medicinal purposes in the early years of its production, but its abuse has become widespread over time. Methamphetamine, which has been increasingly widespread throughout the country since 2009, poses a significant threat today due to its easy accessibility , low cost, and long-term effects, and methamphetamine-related deaths are also increasing. For this reason, the detection and determination of methamphetamine and metabolites in postmortem samples becomes more important over time. In this study , it is aimed to design a method with short analysis time, low uncertainty rate, wide linearity range and high recovery for the determination and detection of methamphetamine and metabolites in postmortem blood, urine, bile and liver samples. 
In the preparation of postmortem blood, urine, bile and liver samples before analysis, solid phase extraction (SPE), which is a faster and more efficient sample preparation method, was used. Samples were prepared with the SPE and then placed in vials and quantitatively determined on the LC-MS/MS, which is one of the sensitive and selective methods preferred for the quantitative determination of very low amounts of analytes.
In the data obtained, it was observed that the biological material with the most intense Methamphetamine accumulation was the liver, followed by urine, bile and blood. It was also observed that 4-HA and 4-HMA metabolites accumulated heavily in the urine.
Since this method is the first to simultaneously study methamphetamine and metabolites in postmortem samples, it is expected to provide great benefits in the determination and detection of low concentration analytes and their metabolites in determination and detection studies and in the analysis of cases in the field of forensic toxicology.