Konya Altınapa baraj gölü havzası örneğinde optimal alan kullanım planının belirlenmesi
The determination of optimal land use planning in the sample of Altinapa lake dam watershed
Yazar: NURGÜL KONAKLI
Danışman: PROF. DR. GÜNGÖR UZUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Altınapa barajı = Altınapa dam ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process

Özet:
Bu çalışma, havza bazında ekolojik yapının korunmasını hedef alarak farklı alan kullanım seçeneklerini bütünleştirecek, kalkınmayı sağlayacak optimal alan kullanımının oluşturulmasını sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.Bu amaçla çalışma alanı olarak seçilen Altınapa Baraj Gölü havzasının doğal yapısı, mevcut alan kullanımları ve sosyo-ekonomik yapısı ortaya konmuştur. Uygunluk analizinin gerçekleştirilmesinde coğrafi bilgi sistemleri metodolojisi ile çok ölçütlü karar verme yöntemlerinden biri olan ?Analitik Hiyerarşi Süreci? (AHS) birlikte kullanılmıştır. Çalışmada tarım, mera, orman, yerleşim ve rekreasyon olmak üzere beş farklı alan kullanım türü değerlendirmeye alınmıştır.Elde edilen uygunluk değerleri ve uygunluk katsayıları Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) aracılığıyla sorgulanarak her bir kullanım için potansiyel uygunluk haritaları hazırlanmıştır ve elde edilen bu haritaların birleştirilmesi ile optimal alan kullanım haritası oluşturulmuş ve oluşturulan harita ile mevcut alan kullanım durumu kıyaslanmıştır.Optimal alan kullanım haritasına göre araştırma alanının % 50,96'sının ?orman? %4,43'ünün ?tarım?, % 33,32'sinin ise ?mera?, % 8,73 ?yerleşim? ve % 2,65 ?rekreasyon olarak kullanılması önerilmiştir. Önerilen optimal alan kullanımı ile mevcut alan kullanım durumu karşılaştırıldığında, mevcut alan kullanımında tarım alanlarının önerilen tarım arazilerinden fazla olduğu, orman ve mera alanlarının ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Buna göre araştırma alanında alanların bir bölümünün potansiyeline uygun olarak kullanılmadığı, orman veya mera olarak değerlendirilmesi gereken alanların bir bölümünde tarım yapıldığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, land suitability analysis of the Altınapa Dam Lake watershed based on geographical information systems and analytical hierarchy process, a technique used for multi-criteria decision making studies, was carried out. The determination of suitability in terms of the main five land use types, i.e. agriculture, meadow-pasture, forest, recreation and settlement an optimal land use map was produced and results were compared to the present-day land use situation.Factors used for potential zones (suitability rates) were determined. Then, each factor were counted by means of analytic hierarchy process for determining suitability rates. Acquired suitability rates and suitability coefficient were examined by means of Geographical Information System (GIS). Potential suitability maps were prepared and these maps were overlaid for suggesting optimal land use map was created.Based on optimal land use results, an area of 4,43% is suggested for agricultural activities. The area proposed for meadow-pasture lands corresponds to only about 33,32%. Forest areas constitute, however, the foremost class with the suggested value of 50,96%. An area of 2,65% and 8,73% for recreation and settlement, respectively. When data from optimal land use is compared with that in the present-day conditions, it is noticed that the proportion of agricultural areas excesses the suggested value of optimal land use, as opposed to the proportions of forest and meadow-pasture areas having smaller distributions.This implies that some agricultural areas, which are recommended to be evaluated as forest and meadow-pasture areas herein, are presently used for agricultural purposes.