Modern yönelişlerin tefsir üzerindeki etkileri -Oryantalizm Kur'âniyyûn ve tarihsellik üzerine bir çalışma-
The effects of modern trende on tafsir -A study on orientalism,the Qur'an and historiography-
Yazar: SEMA NUR TAŞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAYSAL ARPAGUŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: 11111 = 12345

Özet:
XVII. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkmış olan modernizm; Aydınlanma ile 
birlikte, Batı dünyasının kültürel, siyasi, askerî ve ekonomik alanlarda gelişmişliğine 
paralel olarak, tüm dünyayı etkisi altına alan bir olgudur. Akılcılık, hümanizm, 
sekülarizm ve bireycilik gibi kavramlar, modernizmin içinde bulundurduğu değerler 
olmuştur. Bütün dengelerin Batı'nın lehine değişmesiyle modernizmden büyük ölçüde 
etkilenen İslâm dünyası, yeni şartlarla karşı karşıya kalmış, modernizm düşüncesi, her 
alanda etkisini gösterdiği gibi tüm İslâmi disiplinlerde de etkisini göstermiştir. İslâm 
dünyasının Batı'dan almış olduğu darbeler, Müslümanları, Kur'ân-ı Kerim üzerinde 
tekrar düşünmeye sevk etmiş ve Müslümanların fikri arayışları, İslâm dünyasının çeşitli 
bölgelerinde kendisini göstermiştir. Toplumun kendi içinde geçirdiği değişim ve 
dönüşümler ile birlikte, dış etkenler de Kur'ân'ı yorumlama faaliyetlerinde etkin rol 
oynamış ve Kur'ân'ın yorumuyla ilgili farklı yönelişler ortaya çıkmıştır. 
Bu yönelişlerden birisi, Hint alt kıtasında sistemleşmiş, daha sonra bir ekol 
haline gelmiş, Kur'ân'a tekrar dönülmesini dile getiren Kur'âniyyun ekolüdür. Kur'ân'a 
metin merkezci yaklaşarak, her şeyin Kur'ân'da bulunduğunu ileri süren ve te'vile 
sonuna kadar kapılarını açan bu ekol, geleneksel yaklaşıma eleştirilerde bulunmuştur. 
Bir diğer yöneliş ise Kur'ân'ın tarihsel yorumudur. Kökeni itibari ile Batı kaynaklı olan 
bu düşünce, tarihsellik, tarihsel yorum ve tarihselcilik gibi birbiri ile çelişkili isimlerle 
ifade edilmektedir. Meselenin araştırmacılar tarafından farklı şekillerde algılanması 
konuyu daha da karmaşık hale getirmiştir. 
Çalışmada, modernizmin ortaya çıkardığı, çoğu zaman tartışma gündemini 
oluşturan konular, ayrıntılarına dalmadan incelenmeye, ekol mensuplarının fikirlerinden 
hareketle de ekolün Kur'ân-ı Kerim ile ilgili anlayışı tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Ayrıca çalışmamızda, Kur'ân'ın yorumlanmasında tarihselci yorumun imkân ve 
sınırlılıkları üzerinde durularak, nasıl istifade edileceği hususu üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kavramlar: Tefsir, Modernizm, Oryantalizm, Kur'âniyyun, 
Tarihsellik.

Abstract:
XVII. modernism that emerged in Europe in the century; Along with the 
Enlightenment it is a phenomenon that takes the whole world under its influence, in 
parallel with the development of the Western world in cultural, political,military and 
economic fields. Concepts such as rationalism, humanism, secularism and individualism 
have been the values that modernism has in. The world of Islam, which was greatly 
influenced by modernism with the change of all balances in favor of the West, faced 
with new conditions, the idea of showed its influence in all disciplines as well as in 
fields. The coups that the Islamic world has taken from the West have prompted 
Muslims to rethink the Qur'an and the search for the idea of Muslims has shown itself 
in various parts of the Islamic world. Along with the changes and transformations that 
the society has undergone in itşself, external factors have also played an active role in 
the activities of imterpreting the Qur'an and different trends have emerged regarding the 
interpretation of the Qur'an.
One of these orientations is the Qur'aniyyun echol, which is systematized in the 
Indian subcontinent, later became an echol expressing its return to the Qur'an. This 
ecol, which approached the text centrist to the Qur'an and claimed that everything was 
in the Qur'an and opened is doors to the end of the te'vile, ciriticized the traditional 
approach. Another orientation is the historical interpretation of the Qur'an. This thoght, 
whose origin is from the West with its reputation, is expressed in contradictory names 
such as historicality, historical interpretation and historicalism. The perception of the 
issue in different ways by the researchers made the subject even more complicated.
In the study, the issues raised by modernism, which often constitute the 
discussion agenda, were tried to be examined without diving into their details, and to 
determine the understanding of the echol about the Qur'an, based on the ideas of the 
echol members. In addition, our study focused on the possibilities and limitations of the 
historical interpretation in the interpretation of the Qur'an and how to take advantage of 
it.
 Keywords: Tafsir, Modernism, Rationalism, Qur'aniyyun, Historicity.