Üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinde öz denetim, dürtüsellik, akıllı telefon bağımlılığı ve obezite arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship among self-control, impulsivity, smart phone addiction and obesity in university prep school students
Yazar: SİBEL KENDİR
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Obezite = Obesity ; Ölçekler = Scales ; Öz denetim = Autocontrol ; Öz kontrol = Self-control ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversitelerin hazırlık sınıflarında öğrenim görmekte olan öğrencilerde öz denetim, dürtüsellik, obezite ve akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu bağlamda öz denetim, akıllı telefon bağımlılığı, obezite ve dürtüsellik arasında bir ilişkinin olup olmadığı, öz denetim düzeyinin akıllı telefonların problemli kullanımını, dürtüselliği ve obeziteyi yordayıp yordamadığı incelenmiştir.
Araştırmanın evrenini bir devlet üniversitesinde hazırlık sınıfında öğrenim gören 274 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler kişisel bilgi formu, Tangney, Baumeister, & Boone (2004) tarafından geliştirilen ve Nebioğlu, Konuk, Akbaba, ve Eroğlu (2012) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Kısa Öz- Kontrol Ölçeği, Patton, Stanford, & Barrat (1995) tarafından geliştirilen ve Tamam, Güleç, ve Karataş (2013) tarafından Türkçe' ye uyarlanan  Barrat Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BDÖ-11-KF) ve Kwon, Kim, Cho, & Yang (2013) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Noyan, Darçın, Nurmedov, Yılmaz ve  Dilbaz (2015) tarafından yapılan Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi sırasında betimsel istatistikler, t testi, tek değişkenli varyans analizi (ANOVA), Kruskal Wallis, Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda öz denetim ile dürtüsellik arasında ve öz denetim ile akıllı telefon bağımlılığı arasında negatif ve anlamlı, dürtüsellik ile akıllı telefon bağımlılığı arasında ise pozitif ve anlamlı bir ilişkinin mevcut olduğu görülmüştür. Ancak, öz denetim ile beden kitle indeksi arasında ve dürtüsellik ile beden kitle indeksi arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Ayrıca, araştırma sonuçları öz denetimin akıllı telefon bağımlılığını ve dürtüselliği yordadığını ancak obezitenin bir yordayıcısı olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The main concern of this study is to examine the relationship among self-control, impulsivity, obesity and smart phone addiction in university prep school students. It also aims to examine whether self-control predicts smart phone addiction, impulsivity and obesity. 
The data were collected from 274 students at a state university. The data were collected through personal information form, Short Form of Self-control Scale developed by Tangney, Baumeister, & Boone (2004) and adapted to Turkish by Nebioğlu, Konuk, Akbaba, & Eroğlu, (2012), Short Form of Barrat Impulsivity Scale (BIS-11-SF) developed by Patton, Stanford, & Barrat, (1995) and adapted to Turkish by Tamam, Güleç, & Karataş, (2013) and Short Form of Smart Phone Addiction Scale developed by  Kwon, Kim, Cho, & Yang, (2013) and adapted to Turkish by Noyan, Darçın, Nurmedov, Yılmaz, & Dilbaz, (2015). To analyse the data, descriptive statistics, T-test, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis, Pearson Correlation and Simple Linear Regression were used.
With regard to demographic variables, results show that whereas the scores obtained from self-control and impulsivity scales do not differ based on gender, there is a significant difference between genders in terms of the scores obtained from smart phone addiction scale. The female participants' scores are higher than the male participants' scores, which can be explained through social orientation. However, the scores obtained from all the scales in the research and Body Mass Index do not show a statistically significant difference in terms of age.  There is a negative correlation between self-control and impulsivity. Similarly, there is a negative correlation between self-control and smart phone addiction. There is also a positive correlation between impulsivity and smart phone addiction. However, there is not a correlation between body mass index and self-control or impulsivity and body mass index. The results also suggest that self-control predicts smart phone addiction and impulsivity, but it is not a predictor of obesity.