Nevşehir Kapadokya bölgesi'ndeki Çavuşin köyü ve Güllüdere vadisi kiliselerinin duvar resimlerinde mevcut korunma durum tespiti ve arkeometrik incelemeler
Conservation status and archaeometric investigations in wall paintings of Çavuşin village and Gulludere valley churches in the region of Nevşehir, Cappadocia
Yazar: BİLGESU ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AKIN AKYOL
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeometri = Archaeometry ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Kiliseler = Churchs ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Spektrum analizi-raman = Spectrum analysis-raman ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Tez kapsamında, Nevşehir Kapadokya Bölgesi Çavuşin Köyü ve Güllüdere Vadisi Kiliseleri duvar resimlerinde kullanılan pigment ve sıvaların arkeometrik analizi ve mevcut koruma durumu ele alınmıştır. Çavuşin Köyü Vaftizci Yahya Kilisesi, Güllüdere Vadisi Ayvalı Kilisesi ve Üç Haçlı Kiliselerinde bulunan duvar resimlerinden örneklenen 26 pigment, 6 sıva ve 4 kayaç örneği üzerinde gerçekleştirilen arkeometrik analizler; Commission Internationale de L'Eclairage (CIE L*a*b*) renk sistemi, Konfokal Raman Spektrometresi, Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FT-IR) ve Attenuated Total Reflectance (ATR), Taramalı Elektron Mikroskobu ve Enerji Dağılımlı X-ışını (SEM-EDX), stereo ve polarize ışık mikroskop (PLM) yöntemleri olmuştur. Pigment örneklerinin kimyasal birleşimlerinin inorganik kökenli oldukları ve atmosferik koşullar sebebiyle kimyasal kompozisyonlarında değişiklik göstererek oluşan bozulma unsurlarına sahip oldukları tespit edilmiştir. Kiliselerin İkonaklastik dönem resimlerinde sıva kullanılmadığı, Arkaik dönem sıvalı duvar resimlerinin ise secco tekniğiyle üretildiği, toprak kökenli pigmentlerin sıva yüzeyine tutunması için organik bağlayıcı kullanıldığı tespit edilmiştir. Elde edilen arkeometrik veriler ve kiliselerin mevcut durum incelemeleri doğrultusunda duvar resimlerinde görülen bozulmalar ve sebepleri de tez kapsamında ele alınmıştır.

Abstract:
In this thesis, The Archeometric Analysis and The Deterioration of The Pigments Used in The Wall Paintings of Çavuşin Village and Güllüdere Valley Churches in The Region Nevşehir Cappadocia Region has been studied. The archaeometric analysis on 26 pigments, 6 plasters and 4 rock samples taken from the murals found in The Church of St. John The Baptist at Çavuşin Village, Ayvalı Church at Güllüdere Valley and The Church of The Three Cross were the methods of Commission Internationale de L'Eclairage (CIE L * a * b *) color system, Confocal Raman Spectrometry, Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FT-IR) and Attenuated Total Reflectance (ATR), Scanning Electron Microscopy and Energy Dispersion X-ray (SEM-EDX), stereo and polarized light microscope (PLM) microscopy methods. When the chemical composition of the pigment samples were determined, it was found that the samples were of pigments containing inorganic soil minerals and they had deterioration elements formed due to the change in chemical composition because of atmospheric conditions. It was determined that the plaster was not used in The Iconoclastic paintings of the churches and that the plastered wall paintings of The Archaic Period were produced by secco technique and organic binders were used to hold the soil origin pigments on the plaster surface. According to the findings and the current situation of the churches, the deteriorations in the wall paintings and the causes of these were identified.