Kırsal kesimde kadınların bilgi iletişim teknolojilerine erişimi, dijital okuryazarlık seviyelerinin tespiti; Çanakkale merkez köylerinde bir alan araştırması
Women's access to information and communication technologies in rural areas, determination of digital literacy levels; a field study in the central villages of Çanakkale
Yazar: DAMLA KARAGÜL
Danışman: DOÇ. DR. HİCRAN ÖZLEM ILGIN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Kırsal kadınlar = Rural womens

Özet:
Dijital bir çağda yaşamamıza rağmen bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimde yoksullar, kırsal alanda yaşayanlar ve kadınlar dezavantajlı durumdadır. Özellikle kırsal alanda yaşayan kadınlar, ekonomi ve toplumsal cinsiyet gibi faktörler nedeniyle bilgi iletişim teknolojilerine erişimde zorluk yaşamaktadırlar. Bu bağlamda çalışma, kırsal kesimde yaşayan kadınlar ile sınırlandırılmıştır. Araştırma kapsamında Çanakkale'nin Çınarlı ve Güzelyalı köyleri hariç en kalabalık ve internet erişimi olan 5 merkez köyü; Işıklar, Erenköy, Kumkale, Karacaören ve Sarıcaeli köylerinde yaşayan, kartopu örneklem tekniğiyle seçilen 60 kadın ile nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış sorular ile yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda kırsal kesimde yaşayan kadınların bilgi iletişim teknolojilerine erişimde çağın gerisinde kaldığı, dijital okuryazarlık seviyelerinin ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Bilgi iletişim teknolojilerine erişimi olan kırsaldaki kadınların, bu teknolojileri etkin ve verimli kullanmasında özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin bir engel teşkil ettiği değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda kadınların sosyal ağlarda bağımsız ve özgür hareket edemedikleri, dolandırılma gibi risklere karşın sınırlı sosyal medya kullanımına sahip oldukları saptanmıştır. Bu bağlamda, araştırma sonucunda kırsal kesimde yaşayan kadınların dijital platformlardan kısıtlanarak değil, ancak birer dijital okuryazar olarak bilinçli bir kullanıcı, dezenformasyon ve dolandırıcılık risklerine karşı farkındalıklı bir dijital aktör olacağı önerisi geliştirilmiştir.

Abstract:
Despite living in a digital age, the poor, those living in rural areas and women are disadvantaged in terms of access to information and communication technologies. Especially women living in rural areas have difficulty in accessing information and communication technologies due to factors such as economy and gender. In this context, the study was limited to women living in rural areas. Within the scope of the research, 60 women living in the 5 most crowded central villages with internet access, Işıklar, Erenköy, Kumkale, Karacaören and Sarıcaeli villages, excluding Çınarlı and Güzelyalı villages of Çanakkale, were selected with the snowball sampling technique and in-depth interviews were conducted using qualitative research methods. As a result of the in-depth interviews conducted with semi-structured questions, it was determined that women living in rural areas were behind the times in terms of access to information and communication technologies and that their digital literacy levels were low. It was evaluated that gender roles in particular constitute an obstacle for rural women who have access to information and communication technologies in using these technologies effectively and efficiently. According to the data obtained, it was determined that women could not act independently and freely on social networks and had limited social media use despite risks such as fraud. In this context, as a result of the research, it was suggested that women living in rural areas will not be restricted from digital platforms, but will become conscious users and digital actors who are aware of the risks of disinformation and fraud, by becoming digitally literate.