Şizoaffektif bozukluğu olan hastalarda metabolik sendrom sıklığının incelenmesi
Research on the incidence of metabolic syndrom in patients with schizoaffective disorder
Yazar: GÜLÇİN ELBOĞA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÜNAL
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Trankilizan ajanlar = Tranquilizing agents ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Kronik psikiyatrik hastalığı olan bireylerin genel nüfusa göre beklenen yaşam
sürelerinin 10-15 yıl düştüğü tahmin edilmekte, şizofreni de bu sürenin genel topluma
oranla %20 daha kısa olduğu bildirilmektedir. Şizoaffektif bozukluğun etyolojisinin,
şizofreni ve ikiuçlu bozukluk etyolojisine benzer olduğunu iddia eden çalışmalar ve
tedavi ajanlarının benzerliği dikkate alındığında, bu durum şizoaffektif bozuklukta da,
metabolik sendrom (MetS) ve kardiyovasküler hastalık görülme sıklığının artışına işaret
etmektedir. Bu çalışmayla şizofreni ve ikiuçlu hasta gruplarının bir parçası olmadan,
yalnızca şizoaffektif populasyonda metabolik sendrom sıklığını ve bunun kullandıkları
ilaçlarla ilişkisini incelemeyi planladık.
DSM-IV'e göre şizoaffektif bozukluk ikiuçlu tip ve depresif tip tanısı konulan
80 hasta çalışmaya alındı. Daha sonra 3 hastanın ilaç kullanımı olmaması sebebiyle
çalışmadan dışlandı. Hastalara sosyodemografik ve klinik bilgilendirme formu
uygulandı. Hastalardan venöz kan örnekleri alındı. Her iki gruptaki hastaların
biyokimyasal olarak açlık kan glukozu, LDL, HDL, total kolesterol ve trigliserit
düzeyleri ölçüldü. Arteryel kan basıncı, boy, vücut ağırlığı ve bel çevresi ölçümleri
yapıldı. Metabolik sendrom açısından değerlendirme; NCEP-ATP III (National
Cholesterol Education Program -Adult Treatment Protocol), NCEP-ATP IIIA (National
Cholesterol Education Program-Adapted Adult Treatment Protocol) ve IDF
(International Diabetes Federation) tanı kriterlerine göre ayrı ayrı hesaplandı.
77 şizoaffektif bozukluk hastasının katıldığı bu çalışmada hastalarının yaş
ortalaması 36, hastalık süresi 12.6 yıl olarak hesaplandı. MetS sıklığı; ATP III tanı
ölçütlerine göre %33.8, ATP III A'ya göre %36.4 ve IDF tanı ölçütlerine göre ise
%44.2 olarak tespit edilmiştir. Hastaları tipik, atipik ve tipik&atipik antipsikotik alanlar
şeklinde 3 gruba ayırdığımızda, ATP III'e göre gruplar arasında MetS sıklığı açısından
anlamlı fark saptanmamıştır ancak antipsikotiğe ek antidepresan kullanımıyla MetS
sıklığı arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur. MetS riski
yönünden kullanılan antipsikotiklerin çoktan aza doğru sıralaması klozapin,
ketiyapin=risperidon, olanzapin, aripiprazol, tipik antipsikotikler şeklinde olmuştur.
Flupentiksol ve ziprasidon kullanan hastalarda her üç tanı ölçütlerine göre metabolik
sendrom saptanmamıştır.
Sonuçlarımız genel nüfus taramalarından elde edilen sonuçlarla kıyaslandığında
şizoaffektif bozuklukta artmış metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalık riskine
işaret etmektedir. Şizofreni veya duygudurum bozuklukları ile ilgili çalışmaların bir
parçası olmadan, sadece şizoaffektif bozukluk populasyonunda gerçekleştirilecek
sistemli araştırmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Life expectancy of the individuals having psychiatric disorders is estimated to
decrease by 10-15 years compared to general population, while this duration is reported
to be 20% shorter in schizophrenia compared to general society. The studies claiming
that etiology of schizoaffective disorder is similar to the etiologies of schizophrenia and
bipolar disorder, and similarity of the treatment agents indicates increased incidence of
metabolic syndrome (MetS) and cardiovascular disease in these patients. Objective of
this study was to investigate the incidence of metabolic syndrome in schizoaffective
population alone without considering schizophrenia and bipolar disorder, and its
correlation with the medications used. A total of 80 patients diagnosed with
schizoaffective bipolar type and depressive type according to DSM-IV was included in
this study. Then 3 patients were excluded since they were not using drugs.
Sociodemographic and clinic information forms were applied on the patients. Venous
blood samples were collected from the patient and control groups. Biochemical
parameters of the patients including fasting blood glucose, and levels of LDL, HDL,
total cholesterol and triglycerides were measured. Arterial blood pressure, height, body
weight and waist circumference were measured too. Assessments in terms of metabolic
syndrome were separately calculated according to the NCEP-ATP III (National
Cholesterol Education Program - Adult Treatment Protocol), NCEP-ATP IIIA
(National Cholesterol Education Program - Adapted Adult Treatment Protocol) and IDF
(International Diabetes Federation) diagnostic criteria.
In this study included 77 schizoaffective disorder patients, mean age was found
as 36 years and duration of disease as 12.6 years. MetS incidence was found as 33.8%
according to the diagnostic criteria of NCEP-ATP III, 36.4% according to NCEP-ATP
III A and 44.2% according to diagnostic criteria of IDF. When we divided the patients
into 3 groups as receiving typical, atypical and typical & atypical antipsychotics; no
significant difference was found between the groups in terms of MetS incidence
according to NCEP-ATP III, but a statistically significant positive correlation was
observed between to use of additional antidepressant treatment and MetS incidence.
Many-to-few ranking of the antipsychotics used in terms of the risk for MetS was found
as clozapine, quetiapine=risperidone, olanzapine and aripiprazole. Metabolic syndrome
was not observed in patients who was using flupenthixol and ziprasidone according to
all of the three diagnostic criteria.
Comparing to the data obtained from general population screening, our results
indicate the increased risk for metabolic syndrome and cardiovascular disease in
schizoaffective disorder. Further systematic studies are needed to be conducted on the
schizoaffective disorder population without being a part of schizophrenia or mood
disorders.