Adana – Tarsus (Mersin) güneyinde kalan bölgenin topraklarındaki ağır metal kirliliğinin araştırılması
Investigation the heavy metal soil pollution in the south of Adana – Tarsus (Mersin)
Yazar: CAN EKİN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKYILDIZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Yüksek lisans tez çalışmasında, Adana – Tarsus (Mersin) güneyinde yer alan topraklardaki ağır metal kirliliğinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Doğankent, Tuzla ve Karataş mahalleleri ve civarından toplam 134 toprak numunesi alınmıştır. Alınan toprak numuneleri laboratuvar ortamında çeşitli işlemlerden geçirilmiş ve bu işlemler sonucunda elde edilen çözeltilerin ağır metal içerikleri A.A.S. cihazı ile saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, seçilen beş ülke standardı ile karşılaştırılmış ve bu sayede çalışma alanı içerisinde ağır metal kaynaklı bir kirliliğin olup olmadığı irdelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca elde edilen tüm veriler bir CBS veritabanına aktarılmış ve bu sayede çeşitli haritalar oluşturulmuştur. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre, çalışma alanı ve civarında yüksek miktarlarda Cd, Ni, Pb ve Cr elementlerine rastlanılmıştır. Analizi yapılan diğer elementlerden Al, Fe, Zn, Hg, As, Cu, Co ve Mn elementleri, lokal düzeyde bazı noktalarda standartları aşmış olsa da genel olarak bakıldığında, çalışma alanında bu elementlerden kaynaklanan bir kirliliğin mevcut olmadığı saptanmıştır. Değerleri yüksek çıkan elementlerden Pb, trafiğin yoğun olduğu anayol civarlarında en yüksek değerlerine ulaşmıştır. Ayrıca kırsal bölgelerdeki böcek ilaçlama yöntemlerinin de kurşun değerlerini yükseltmesi de bir başka sebep olarak tahmin edilmektedir. Cd ise bölgenin genelinde çok yüksek değerler vermiştir ve bunun sebebinin tarımsal verimliliği arttırmak için kullanılan fosfat gübrelerinin neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bölge civarında yapılan çalışmalarda standartların çok üzerinde çıkan Ni değerlerinin, çalışma alanının yakınında yer alan ofiyolitik kayaçlardan kaynaklandığı, bunun yanında çalışma alanı ve civarındaki atölye, tamirhane ve sanayi kuruluşlarının da etkisi olduğu tahmin edilmektedir. Suni gübrelemenin Cr değerlerini yükselttiği de çalışmanın bir başka sonucu olarak saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to determine the heavy metal soil pollution in the south of Adana - Tarsus (Mersin) in the southern Turkey. This research involves a total of 134 soil samples which were collected across the Doğankent, Tuzla and Karataş area. Soil samples were subjected to various processing steps in the geochemical laboratory environment. The heavy metal contents of the solutions obtained from these processing steps were analyzed by A.A.S. device. These results were compared to selected five country standards to investigate the existence of any heavy metal pollution in the study area. In addition, all the obtained dataset was transferred to a GIS database and various maps were created. The results from this study shows that existence of high amounts of Cd, Ni, Pb and Cr elements in the vicinity of the study area. Results also shows that Al, Fe, Zn, Hg, As, Cu, Co and Mn elements have occasionally exceeded the standards in the local level however there is no strong evidence of pollution due to these elements in the study area. Pb element has been found to have high values and it has reached its highest points especially where the traffic is concentrated in the vicinity of the road. In addition, insecticides in pastoral areas has been determined as another reason for the high Pb values in the study area. Very high Cd values has been found throughout the region as a result of phosphate fertilizer applications to increase the agricultural productivity. It is estimated that the Ni values are well above the standards due to the ophiolitic rocks and the industrial establishments located near the study area.  The reason of the high Cr values has been found across the study area explained by the increased artificial fertilizer applications in the region.