Post-truth çağda yeni medyada gerçeklik: Bireylerin yeni medya okuryazarlığı ve epistemolojik inançları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Truth in new media in the age of post-truth: Examining the relationships between individuals' new media literacy and epistemological beliefs
Yazar: CEM YÜCETÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ONUR AKYOL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Yeni medya = New media

Özet:
İnsanların kişisel değer ve düşüncelerinin gerçeklik olarak kabul edildiği ve rasyonel akıl yürüterek gerçeğe ulaşma çabasına ihtiyaç duyulmayan Post-Truth çağda insanlar inançları, duyguları ve hassasiyetleri doğrultusunda yeni medya araçlarının gücünü kullanarak kendi gerçekliğini üretme, yayma ve kabul ettirmeyi amaçlamaktadır. Medyada üretilen her haber içeriği ideolojik ya da ticari bir amaç doğrultusunda oluşturulur. Bu doğrultuda insanların fikir ve kanaatlerini belirlemeyi amaçlayan yeni medya aktörleri dezenformasyon ve sahte haber gibi pek çok yöntemi kullanmaktadır. Her ne kadar devletler çeşitli önlemler alarak vatandaşlarını bu olumsuz atmosferden korumaya çalışsa da yeni medya araçlarını günlük hayatının önemli bir parçası haline getiren insanlar için medyanın olumsuz etkisinden korunmak giderek zorlaşmaktadır. Editoryal bir denetimden geçen kitap, gazete, radyo ve televizyon gibi geleneksel kitle iletişim araçlarının aksine İnternet aracılığıyla herkesin istediği şekilde, istediği konuda, istediği gönderiyi bir bilgi kılığında dolaşıma sokabilme yetisine kavuşması hangi bilgilerin güvenilir olup olmadığını ayırt etmek için daha fazla emek harcanmasını gerektirmektedir. Dolayısıyla hakikat ötesi çağda, yeni medya ekosisteminde yer alan kullanıcıların yeni medya okuryazarlığı becerilerine sahip olması çok daha önem kazanmaktadır. Haber doğrulama platformları hakikate ulaşma amacında olan insanlara yardımcı olmaya çalışsa da kutuplaşma atmosferinin giderek yükseldiği bir ortamda bilgi kaynaklarına olan güvensizlik de artmaktadır. Bu sebeple insanların hakikate ulaşmalarını engelleyen bilişsel önyargılarının farkına varabilmeleri ancak yeni medya okuryazarlığı becerilerini geliştirmeleri ile mümkün olabilir.  Bu çalışmada farklı demografik özelliklere sahip 528 üniversite öğrencileri maksimum çeşitlilik örneklem yaklaşımı benimsenerek çalışmaya dahil edilmiştir. Nicel bir araştırma deseni olan İlişkisel Tarama Modeli kullanılarak katılımcıların yeni medya okuryazarlığı ve yeni medyaya özgü epistemolojik inanç düzeyleri incelenmiştir. Veriler yorumlanırken post truth çağın geleceğine yönelik tahminlere, yol açabileceği toplumsal tehditlere ve bu tehditleri azaltmaya yönelik çabaların verimliliğine ilişkin çıkarımlar yaparak, sorunun çözümüne ilişkin öneriler hazırlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca tez kapsamında elde edilen bulgulara göre, katılımcıların "eğitim durumu, gelir durumu, yaşanılan yer, günlük internet kullanım süresi" gibi değişkenlerle arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Post Truth, Yeni Medya, Yeni Medya Okuryazarlığı, Post-Modernizm, Sahte Haber.

Abstract:
In the Post-Truth era, where personal values and beliefs are accepted as reality and the need to reach the truth through rational thinking is not necessary, individuals aim to produce, disseminate and establish their own reality using the power of new media tools according to their beliefs, emotions, and sensitivities. Every news content produced in the media is created for an ideological or commercial purpose. In this regard, new media actors aiming to determine people's ideas and opinions also use many methods such as disinformation and fake news. Although countries take various measures to protect their citizens from this negative atmosphere, it is increasingly difficult for people who make new media tools an important part of their daily lives to protect themselves from the negative effects of the media. Unlike traditional mass communication tools such as books, newspapers, radio, and television that pass through an editorial check, the ability of everyone to circulate any post they want on the internet, in any subject and any way they want, in the guise of information, requires more effort to distinguish which information is reliable. Therefore, in the post-truth era, users in the new media ecosystem having new media literacy skills become more and more important. Although news verification platforms try to help people who aim to reach the truth, the distrust of information sources is also increasing in an environment where the polarization atmosphere is rising. Therefore, people can only be aware of their cognitive biases that prevent them from reaching the truth by improving their new media literacy skills. In this study, 528 university students with different demographic characteristics were included in the study by adopting a maximum diversity sampling approach. The Relational Survey Model, a quantitative research design, was used to examine the participants' new media literacy and new media-specific epistemological belief levels. When interpreting the data, predictions about the future of the post-truth era, social threats it may pose, and efforts to reduce these threats were made, and suggestions were prepared for the solution of the problem. Additionally, it was found that there was a significant difference between the participants and variables such as "educational status, income status, place of residence, and daily internet use time" according to the findings obtained within the scope of the thesis.

Keywords: Post-Truth, New Media, New Media Literacy, Post modernism, Fake News