Konya ili Meram ilçesinde bulunan anıt ağaçların incelenmesi ve koruma statülerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
A research on the examination of monumental trees in Meram district of Konya province and determination of their conservation status
Yazar: CAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. SERPİL ÖNDER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Anıtsal ağaçlar = Monumental trees ; Konya-Meram = Konya-Meram ; Koruma = Conservation ; Tabiat varlıkları = Natural wealts

Özet:
Doğal peyzajın en önemli unsurlarından biri olan ağaçlar, kırsal ve kentsel ekosistemde; ekolojik, estetik, sosyo-ekonomik ve insan sağlığı ile ilgili faydaları yönünden peyzaj çalışmalarının gelişiminde önemli katkılar sağlamaktadır. Doğal hayatın vazgeçilmez bir parçası olan ağaçların bir bölümü de tabiat varlığı niteliğinde bulunan anıt ağaçlardır. Anıt ağaçlar belirli bir yaşa ve kültürel özelliklere sahip, manevi, tarihi, görsel, mistik özelliği bulunan ağaçlardır. Çok sayıda kültür ve medeniyete ev sahipliği yapmış olan ülkemizde, ekolojik faktörlerin etkisiyle geçmişten günümüze ulaşmış ve anıt ağaç olarak tanımlanan çok sayıda ağaç türleri bulunmaktadır. Anıt ağaçlar geçmiş döneme ve birçok doğal olaya ışık tutsa da korunan alanlar içerisinde en az ilgi ve koruma bilinci düşük olan tabiat varlıkları olmuştur. Bu nedenle plansız kentleşme, çevre sorunları, ağaçların tespit, koruma ve bakım kurallarının yeterince yapılmaması bu ağaçları tahrip etmekte, yok olmasına neden olmaktadır.
Bu çalışma, doğal ve kültürel mirası zengin olan Konya İli, Meram ilçesinde yürütülmüştür. Çalışma kapsamında ilçede bulunan hızlı kentleşme, altyapı çalışmaları, kentsel sorunlar nedeniyle hayati faaliyetleri kısıtlanmış bakımsız, envanter bilgisi eksik ve koruma alan sınırları belirlenmemiş anıt ağaç statüsündeki Saplı Meşe (Quercus robur L.), Doğu Çınarı (Platanus orientalis L.) ve Akkavak (Populus alba L.) türündeki 66 adet ağaç ele alınmıştır. Bu ağaçların gövde ve tepe çapı ölçümleri yapılmış, boy, koruma alan sınırı hesaplanarak çevresel faktörleri belirlenmiştir. Bunun sonucunda anıt ağaçların fiziksel verileri ve koruma alanı sınırları tespit edilmiş, yeni envanter kayıtları oluşturulmuştur. 
Yapılan çalışma ile bölgenin tarihi dokusuna uyumlu ve sürdürülebilir bir kent peyzajı oluşturmak için elde edilen güncel envanter bilgileri, ilgili kanunlar ve TSE standartları kapsamında değerlendirilmiş, mevzuat ve uygulamalar arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, anıt ağaçların tespit, tescil, bakım, koruma ve çevresel şartlarının iyileştirilmesi için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Trees, which are one of the most important elements of the natural landscape, provide important contributions to the development of landscape studies in terms of ecological, aesthetic, socio-economic, and human health benefits in rural and urban ecosystems. Some of the trees, which are an indispensable part of natural life, are monumental trees, which are natural assets. Monument Trees have cultural, spiritual, historical, visual, and mystical features as well as being old. In our country, which has hosted many cultures and civilizations, there are many tree species defined as monumental trees that have survived from the past to the present due to ecological factors. Although monumental trees shed light on the past period and many natural events, these old trees have been the natural assets with the least attention and conservation awareness among the protected areas. For this reason, unplanned urbanization, environmental problems, and insufficient determination, protection, and maintenance of trees destroy these trees and cause them to disappear.
This study was carried out in Meram district of Konya Province, which has a rich natural and cultural heritage. Within the scope of the study, Common Oak (Quercus robur L.), Oriental Plane (Platanus orientalis L.) and White Poplar (Populus alba L.) in the status of monumental trees whose vital activities were restricted due to rapid urbanization, infrastructure works, urban problems species were examined in 66 trees. The trunk and crown diameters of these trees were measured, the height protection field border was calculated and the environmental factors were determined. As a result, the physical data of the monumental trees and the boundaries of the protection area were determined and new inventory records were established.
With the study, up-to-date inventory information was obtained in order to create a sustainable urban landscape that is compatible with the historical texture of the region. It had been evaluated within the scope of relevant laws and TSE standards and the relations between legislation and practices were revealed. In conclusion, suggestions were offered for the determination, registration, maintenance, protection and improvement of environmental conditions of monumental trees.