Hikâye örgüsü yöntemiyle öğretmen adaylarının su okuryazarlığının geliştirilmesi
Developing water literacy of teacher candidates by storyline method
Yazar: GÜLER DOĞRAYICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANİFE CAN ŞEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Su okuryazarlığı = Water literacy ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method

Özet:
Amaç: Bu çalışma hikâye örgüsü yöntemiyle verilen su okuryazarlığı eğitiminin öğretmen adaylarının su hakkındaki bilgileri, görüşleri, suya yönelik tutumları ve su okuryazarlıkları üzerindeki etkisini, hikâye örgüsü yöntemiyle ilgili bilgilerini ve hikâye örgüsü yöntemiyle verilen su okuryazarlığı eğitimini alan öğretmen adaylarının karşılaştıkları zorluklar ve kolaylıkları araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Yöntem: Araştırma karma yöntem çalışmasıdır. Araştırmanın deseni ise çeşitleme desenidir. Bu çalışmada katılımcı grubu, 2021/2022 Bahar Dönemi'nde, Türkiye'nin batı bölgesindeki bir ilde bulunan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinin Fen Bilgisi Öğretmenliği ve Okul Öncesi Öğretmenliği programlarında Topluma Hizmet Dersini alan öğretmen adaylarından seçilen 31 kişidir. Bu çalışmada öğretmen adaylarına "Su Bilgi Testi", "Su Tüketim Davranışları Ölçeği", "Su Tutum Ölçeği" (Çankaya, 2014) ve "Su Okuryazarlığı Ölçeği" (Sözcü ve Türker, 2020) öntest ve sontest olarak verilmiştir. Nitel veriler öğretmen adaylarına hikâye örgüsü eğitimi verilmeden önce ve sonra araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme sorularıyla ve katılımcıların hazırladıkları ders planlarını inceleyen rubrikle toplanmıştır. Öğretmen adaylarına hikâye örgüsü yöntemiyle su okuryazarlığı eğitimi ile ilgili sekiz haftalık bir eğitim verilmiştir. Bu eğitimin teması her hafta bilimsel, tarihsel, coğrafi, insan hakları, cinsiyet eşitliği, değerler ve kültürel çeşitlilik ve sürdürülebilirlik perspektiflerinden biri olmuştur. Bu temalar hikâye örgüsü yöntemiyle işlenmiştir. Hikâye örgüsü yöntemi yapılandırılmış sorgulamadan açık sorgulamaya doğru işlenmiştir. Bu kapsamda yöntemin kısımları olan anahtar sorular, öğrenci etkinlikleri, organizasyon, araç-gereçler, ürün, değerlendirme/kriterler ve ödev başlıkları ilk haftalarda araştırmacı tarafından tanımlanmıştır, ilerleyen haftalarda başlıkların tanımlanması aşama aşama öğretmen adaylarına bırakılmıştır. Eğitimden sonra öğretmen adaylarından bu dersi işleme yöntemini tarif etmeleri istenmiştir ve sonrasında öğretmen adaylarına hikâye örgüsü yönteminin öğretimi yapılmıştır. Hikâye örgüsü yönteminin öğretimi yapıldıktan sonra öğretmen adaylarından bu yöntemle su ile ilgili bir ders planı hazırlamaları istenmiştir. Araştırmanın uygulama sürecinin sonunda toplanan nitel veriler içerik analizi yöntemiyle, nicel veriler SPSS istatistik programıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Öğretmen adaylarının çoğunluğu hikâye örgüsü yöntemi eğitiminden önce ders işleme yöntemini etkinlik-uygulama diye tanımlarken az bir kısmı hikâye olarak tanımlamıştır. Öğretmen rolü için öğretmen adayları en çok "içeriği aktaran/sunan" yanıtını verirken, öğrenci rolü için en çok "aktif" benzetmesi kullanılmıştır. İçerik ve içerik sunumu için öğretmen adayları en çok su ve suyun farklı alanlardaki yeri, öğretme ortamını da en çok sınıf ve grup olarak tanımlamışlardır. Su okuryazarlığı düzeyleri testinden, ön test ve son testten elde edilen puanlar için istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Su bilgi testinden, ön test ve son testten elde edilen puanlar için istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Su tüketim testinden, ön test ve son testten elde edilen puanlar için istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Su tutum testinden, ön test ve son testten elde edilen puanlar için istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sonuç: Öğretmen adaylarının hikâye örgüsü yöntemini öğrendikleri, hikâye örgüsü yöntemiyle hazırladıkları ders planlarının hikâye örgüsüne ve araştırma-sorgulama dayalı öğretime uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fen Bilgisi ve Okul Öncesi öğretmen adaylarının hikâye örgüsü yöntemiyle su okuryazarlığı eğitimi verildikten sonra su okuryazarlık düzeylerinin ve su tüketim davranışlarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda öğretmen adayların su bilgi düzeylerinin ve su tutumlarının değişmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective: In this study, the effect of the water literacy education given by the storyline method on the knowledge, opinions, attitudes towards water and water literacy of the pre-service teachers, their knowledge about the storyline method, their self-efficacy towards research-inquiry after learning the storyline method and the water literacy given by the storyline method. This study was conducted to investigate the difficulties and conveniences faced by pre-service teachers receiving literacy education.
Material and Methods: The research is a mixed method study. The pattern of the research is the variation pattern. In this study, the participant group is 31 pre-service teachers who took the Community Service Course in the Science Education and Early Childhood Education programs of the Faculty of Education in the 2021/2022 Spring Semester of a university located at the western region of Türkiye. In this study, "Water Knowledge Test" (Çankaya, 2014), "Water Consumption Behavior Scale" (Çankaya, 2014), "Water Attitude Scale" (Çankaya, 2014) and "Water Literacy Scale" (Sözcü and Türker, 2020). Qualitative data were collected with interview questions prepared by the researcher and a rubric examining the lesson plans prepared by the participants before and after the storytelling training was given to the teacher candidates. Pre-service teachers were given an eight-week training on water literacy with the storyline method. The theme of this training has been one of the scientific perspective, historical perspective, geographic perspective, human rights perspective, gender equality perspective, values perspective, cultural diversity perspective and sustainability perspective each week. These themes were handled with storyline method. The storyline method has been processed from structured inquiry to open inquiry. Key questions, student activities, organization, equipment, product, evaluation/criteria and homework guides, which
are the details of this method of use, were determined by the researcher in the first weeks, and these dimensions were left to pre-service teachers in the following weeks. After the training, the pre-service teachers were asked to describe this lesson, and then the storyline method was taught to the pre-service teachers. After teaching the storyline method, the pre-service teachers were asked to prepare a lesson about water using this storyline method. Qualitative data collected at the end of the application process of the research were analyzed by content analysis method, and quantitative data were analyzed using SPSS statistical program and Wilcoxon Signed Rank Test.
Results: While most of the pre-service teachers defined the lesson as activity-practice before the storyline method training, only N=6 of them were defined as stories. For the teacher role, the pre-service teachers mostly gave the answer "transmitting/presenting the content", while the "active" analogy was used the most for the student role. For content and content presentation, pre-service teachers mostly defined water and the place of water in different areas, and the teaching environment mostly as classroom and group.They defined evaluation activities mostly as activity, material and product. After the storyline method training, the pre-service teachers defined the teacher role as the guide/guidance the most, while they defined the student role as student-centered/active participant. While they defined the learning environment mostly as classroom and group, they defined course evaluation mostly as question-answer and activity-design. No statistically significant difference was found for the pretest and posttest scores obtained from the water literacy levels test. No statistically significant difference was found for the pre-test and post-test scores obtained from the water knowledge test. A statistically significant difference was found for the pre-test and post-test scores obtained from the water consumption test. No statistically significant difference was found for the pre-test and post-test scores obtained from the water attitude test.
Conclusion: It was concluded that the teacher candidates learned the storyline method and the lesson plans they prepared with the storyline method were suitable for storyline and inquiry-based teaching. It was concluded that the water literacy levels and water consumption behaviors of the pre-service science and early childhood teachers increased after they were given water literacy training with the storyline method. At the same time, it was concluded that the pre-service teachers' water knowledge levels and water attitudes did not change.