İdarenin re'sen icra yetkisi
The power of ex officio execution of administration
Yazar: MELİKE ÖZGE ÇEBİ BUĞDAYCI
Danışman: DOÇ. DR. FATMA EBRU GÜNDÜZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu alacakları = Public claims ; Kamu gücü = Public force ; Kamu hukuku = Public law ; İcra = Performing ; İdare hukuku = Administrative law

Özet:
İdarenin re'sen icra yetkisi, idarenin icrai kararlarının veya bir kanun hükmünün gereklerini, araya yargısal bir karar girmeksizin doğrudan uygulayabilmesidir. İdarenin bir kamu gücü ayrıcalığı olarak sahip olduğu re'sen icra yetkisi ile, kamu hizmetlerinin sürekli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi amaçlanır. Re'sen icra yetkisi; idarenin cebir kullanıp kullanmamasına göre cebri olmayan re'sen icra ve cebri re'sen icra olarak sınıflandırılabilir. İdarenin cebri olmayan icra yetkisi mündemiç bir yetki olmasına rağmen, cebri re'sen icra yetkisi, ancak kanuni dayanak bulunması halinde kullanılabilir. Karşılaştırmalı hukukta re'sen icra yetkisinden ne anlaşıldığı, bu ülkelerde idare hukukuna atfedilen anlama göre şekillenmiştir. Almanya, idarenin re'sen icra yetkisini yasal bir zemine oturtmuş olması bakımından, diğer ülke örneklerinden ayrışmaktadır. Türk Hukukunda ise bu konuda tek bir yasal metin bulunmamakta, farklı mevzuatlarda bu yetkinin ne şekilde kullanılacağını düzenleyen hükümlere rastlanmaktadır. Re'sen icra yetkisi kendini en çok, muhatap adına icra, kamu alacaklarının tahsili, zor ve silah kullanma yetkisi ile yaptırım kararlarının uygulanması alanlarında hissettirir. İdarenin re'sen icra yetkisi, kişilerin temel hak ve hürriyetlerine müdahale etme ihtimali bulunduğundan; kanunilik, ölçülülük, eşitlik, kamu düzeni, kamu yararı gibi sınırlara uygun olarak kullanılmalıdır. Hukuka aykırı olarak kullanılan re'sen icra yetkisi sonucunda, kişilerin bir zarara uğraması halinde; bu kişilerin zararının idare hukuku ilkeleri çerçevesinde veya fiili yol hükümlerine göre giderilmesi gerekir.

Abstract:
The power of ex officio execution of the administration means that the administration enforces its executive decisions or the requirements of a statutory provision without any need of a judicial decision. As a privilege of public power, ex officio execution aims to get public services carried out on a continuous and regular basis. The power of ex officio execution can be classified as non-compulsory and compulsory ex officio execution. Although non-compulsory ex officio execution is an autonomous power, compulsory ex officio execution of administration can only be used if there is a legal basis. In comparative law, the concept of the power of ex officio execution has been shaped by the meaning of administrative law. Germany differs from the other countries by the fact that it has established a legal framework for the power of ex officio execution. In Turkish Administrative Law, there is no single legal source regulating how the administration will use the power of ex officio execution. Rather, the provisions from different regulations provide information about the use of this power. The power of ex officio execution is most commonly applied in the areas of the application on behalf of interlocutor, the collection procedure of public receivables, use of force and weapons and the enforcement of administrative sanctions. As there is a possibility of interfering with the fundamental rights and freedoms, the power of ex officio of the administration should be used in line with the principles of legality, proportionality, equality, public order and public interest. If unlawfull ex officio execution causes harm to individuals, their loss should be compensated within the framework of the principles of administrative law or voie de fait.