İklim, tercihli yemleme ve verim düzeyinin süt sığırlarında beslenme davranışları ve süt verim özelliklerine etkileri
The effects of season, diet selection and production level on feeding behaviour and milk yield properties of dairy cows
Yazar: MUSTAFA BOĞA
Danışman: PROF. DR. MURAT GÖRGÜLÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Bölümü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada mevsim, yemleme sistemi ve verim düzeyinin süt sığırlarında beslenme davranışları ve süt verimi ve kompozisyonuna etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla 2 mevsim (yaz, kış), 2 yemleme sistemi (TMR ve tercihli yemleme) ve 2 verim düzeyi (düşük ve yüksek verim) 5 tekrarlı olarak tesadüf parselleri deneme deseninde 2x2x2 faktöriyel teripte analiz edilmiştir. TMR, 1.5-2 cm boyutlarında (%40) kıyılmış yonca kuru otu, arpa, mısır, soya fasülyesi küspesi, mısır gluten unu ve buğday kepeğinden oluşmuştur. Tercihli yemleme sisteminde TMR de kullanılan yem hammaddeleri hayvanlara seçmeli olarak sunulmuştur. Sığırlar tarafından tercih edilen rasyonlar, yonca kuru otunun düşük ve buğday kepeğinin yüksek oranda tercih edilmesinden dolayı, daha yüksek ME ve daha düşük hamselüloz içeriğine sahip olmuştur (P<0.05). Kuru madde ve besin madde alımı mevsimden etkilenmiş; kış aylarında yaz aylarından daha yüksek olmuştur (P<0.05). Tercihli yemlenen hayvanların kuru madde ve besin madde tüketimleri TMR alanlara göre düşük olmuştur (P<0.05). Verim düzeyi canlı ağırlık kazancı, süt üretim etkinliği, ME, ADF, NDF ve yağ tüketimleri yüzdesi olarak yem tüketiminde önemli etkiye sahip olmuştur (P<0.05) ve yüksek verimli süt ineklerinde düşük verimlilere oranla daha yüksek olmuştur. Ana etkiler süt kompozisyonunda önemli etkiye sahip olmuştur (P<0.05). Kış mevsimi süresince yağsız kuru madde, protein, kazein içeriği yaz mevsiminden daha yüksek olmuştur. TMR ile yemlenen sığırlardaki süt kuru maddesi, yağ ve üre düzeyleri tercihli yemlenen sığırlardan daha yüksek olmuştur. Sütteki laktoz içeriği düşük verimli sığırlarda yüksek verimlilere göre daha düşük iken, yağsız kuru madde, protein ve kazein içeriği düşük verimli sığırlarda yüksek verimli sığırlara nazaran daha yüksek olmuştur. Mevsim; sığırların solunum sayısı, nabız oranı, deri sıcaklığı ve rektal sıcaklık gibi fizyolojik parametrelerde önemli etkiye sahip olmuştur (P<0.05). Ayrıca yemlenme davranışı mevsim ve yemlenme metodundan etkilenmiştir (P<0.05). Öğün süresi, toplan öğün süresi ve öğünler arası süre kışa göre yazın daha düşük olmuştur; ancak öğün sayısı kışa oranla yazın daha fazla olmuştur. TMR ile yemlenen sığırlar düşük öğün arası süreden dolayı tercihli yemlenen sığırlardan daha fazla öğün sayısına sahip olmuştur. Sonuç olarak farklı verim düzeyine sahip ineklerin rasyon tercihlerini değiştirmedikleri, ancak yem tüketimini değiştirerek besin madde alımlarını kontrol ettikleri gözlenmiştir. Bu muhtemelen sığırların yem tüketim kapasitelerinin yüksek olmasından kaynaklanmıştır.

Abstract:
The aim of the study was to investigate the effects of season, feeding method and production level on milk yield and composition, and feeding behaviour of dairy cows. Two seasons (winter and summer), two feeding methods (TMR and choice-feeding) and production level (high and low yielding) were tested in a complately randomized design with 2x2x2 factorial arrangement with 5 replicates. TMR was composed with corn, barley, soybean meal, corn gluten meal, wheat bran and alfalfa hay grounded in 1.5-2 cm size (40%). The diet selected by cows had higher ME and lower fiber content due to high preferences to grain and low preferences to alfalfa hay(P<0.05). Dry matter and nutrient intakes were affected by season and intakes were higher for Winter than for Summer (P<0.05). Choice feeding decreased nutrient intake due to changes in diet preferences and low dry mater intake (P<0.05). Production level had significant effects on feed intake as percentage of body weight, milk production efficiency, ME, ADF, NDF and ether extract intakes (P<0.05). High yieding cows had higher values for those parameters than low yielding cows. Main effects had significant effects on milk composition (P<0.05). Solid non fat, protein, casein content during winter were higher than those during summer. Dry matter, fat and urea in milk were higher for cows fed TMR than those of choice fed cows. Solid non fat, protein and casein content were higher for low yielding cows than those high yielding cows while lactose content of milk was lower for low yielding cows than high yielding cows. Season had significant effects (P<0.05) on physiological parameters such as respiration rate, pulse rate, skin temperature and rectal temperature of cows and these walues were higher during summer than during winter. . Feeding behaviour was also affected by season and feeding methods (P<0.05). Meal lenght, total meal lenght, meal size were lower for summer than winter but meal number was higher during summer compared to winter. TMR fed cows had high number of meal than choice fed cows due to low intermeal interval in those cows. Inconclusion, while the cows having different production levels did not change their diet preferences, they changed their total feed intake significantly to control their nutrient intakes. This could be probably resulted from high feed intake capacity of cattle.