Antep fıstığında (Pistacia vera L.) gıda aldatmacasının belirlenmesinde yüksek çözünürlüklü erime (HRM) yönteminin optimizasyonu ve uygulaması
Optimization and application of the high resolution melting (HRM) technique for detection of food adulteration in pistachio (Pistacia vera L.)
Yazar: NESLİHAN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN HÜRKAN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Antep fıstığı = Pistachio ; Bezelye = Pea ; Tağşiş = Debasement ; Yüksek çözünürlük = High definition

Özet:
Gıda sahtekârlıklarına karşı tüketicileri korumak için gıdaların test edilmesi, değerlendirilmesi ve bu sahtekârlığının güvenilir ve hızlı bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Antep fıstığı (Pistacia vera L.) üretimi fazla yapılmasına rağmen tüketim miktarına bağlı olarak ekonomik açıdan değerli olan tarım ürünlerinden biridir. Bu durum piyasada ürün tağşişinin yapılmasına neden olmaktadır. Bezelye (Pisum sativum L.), toz formundayken renk ve doku bakımından Antep fıstığına oldukça benzer özelliği nedeniyle toz haline getirilmiş Antep fıstığı ürünleri içerisine karıştırıldığında tüketici tarafından tespit edilebilmesi imkânsızdır. Literatürde yer alan mevcut yöntemlerin fazlaca laboratuvar iş yüküne ihtiyaç duyması, analiz için fazla miktarda materyale ihtiyaç duyması veya düşük miktarlardaki tağşişi tespit edememesi gibi sebeplerden dolayı çok daha kolay, az işlem gerektiren, hızlı ve hassas bir yönteme ihtiyaç duyulmaktadır. Belirtilen sorunlardan dolayı bu tez çalışmasında Antep fıstığı içerisine karıştırılan bezelyenin belirlenmesi için DNA temelli, hassas, güvenilir ve hızlı bir yöntem geliştirilmek ve gıda aldatmacasının belirlenmesinde moleküler biyoloji laboratuvarlarında kolaylıkla uygulanabilecek Kantitatif Polimeraz Zincir Reaksiyonu (RT-qPCR) temelli Yüksek Çözünürlüklü Erime (HRM) yöntemi geliştirmek amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında her iki bitkinin de kloroplast DNA'sında bulunan atpA, rpoC1 ve ycf3 gen bölgelerini hedefleyen HRM primerleri tasarlanarak 90:10, 99:1, 499:1 ve 999:1 (Antep fıstığı:bezelye) oranlarındaki karışımlarda test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, geliştirilen yöntemin Antep fıstığı içerisinde %0,1 oranında karıştırılan bezelyeyi son derece hassas bir şekilde tespit edebildiği belirlenmiştir. Geliştirilen yöntem ile Antep fıstığı üreticilerine ürün orijinalliği sertifikasyonu sağlanabilecek, tüketicilere güvenilir ürüne ulaşabilme imkânı sağlanabilecektir. Ayrıca çok düşük miktarlarda bile gıda aldatmacasının tespit edilebilecek olması tüketici sağlığının korunması açısından da önem arz edecektir.

Abstract:
The pistachio nut (Pistacia vera L.) is a popular nut which is beneficial for health. As a result of its high price, adulteration of pistachio products with other foods is common. The green pea (Pisum sativum L.) is similar to pistachio in colour and texture when both are in a fine powder form, therefore powdered pistachio products are often adulterated with powdered green pea. Although there are several adulteration detection methods described in the literature, they need extensive laboratory workflow, bigger amount of study material or limited detection rate. In this study, we aimed to develop a novel method based on high resolution melting (HRM) to detect green pea adulteration in powdered pistachio products as low as in ratio. Novel primers that targeted the chloroplastidial sequence atpA, rpoC1 and ycf3 were tested on admixture ratios of 90:10, 99:1, 499:1 and 999:1 of pistachio:green pea. According to the results, the designed protocol could detect gree pea adulteration as low as 0.1% on pistachio. Sequencing of the amplicons supported the use of HRM to distinguish between pistachio and green pea. The use of HRM with novel rpoC1 and ycf3 primer sets was found to be useful for rapid, cost-effective and reliable detection of green pea adulteration of pistachio would to a ratio of 0.1%. With the developed method, product authenticity certification will be provided to pistachio producers, and consumers will be able to access reliable products. In addition, the fact that food adulteration can be detected even in very low amounts will be important in terms of protecting consumer health.