Tip 2 diyabetli evde sağlık hastalarının bakım verenlerinin diyabet hakkındaki bilgi düzeyinin hastaların glisemik kontrolüne etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of diabetes knowledge levels of caregivers of home health care patients with type 2 diabetes on the patients' glycemic control
Yazar: MELTEM İNCESU EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Diyabet, insülin üretiminin yetersiz olması ya da vücudun insüline karşı direnç geliştirmesi nedeniyle oluşan bir metabolizma hastalığıdır. Diyabetin etkin yönetimi, glisemik hedeflere ulaşmayı, komplikasyonları önlemeyi ve sağlık sistemi üzerindeki yükü hafifletmeyi amaçlar. Diyabet kontrolü, yalnızca hasta bireyin değil, aynı zamanda ona bakım sağlayan kişilerin de sürece dahil olmasını gerektirir. Evde bakım hizmetleri, aile hekimliğinin temel yetkinliklerinden olan kişi merkezli bakım ve kapsamlı yaklaşım ile yakından ilişkilidir. T2DM'li evde bakım hizmeti alan
hastaların bakım verenlerin diyabet konusundaki bilgi düzeylerinin, bu hastaların kan şekeri kontrolüne etkisinin değerlendirilmesi bu çalışmanın amacını oluşturur.

Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi 04/07/2024-04/10/2024 tarihleri arasında Evde Sağlık Hizmetleri biriminden hizmet almış 18 yaş ve üzerindeki T2DM'li 355 hasta ve bakım verenleri dahil edilmiştir. Veriler hasta dosyalarından, hastane sisteminden ve bakım verenlerle yapılan görüşmeler sonucu bakım verenlere uygulanan sosyodemografik formlar ve DBA-24 ölçeğiyle elde edilmiştir. İstatistiksel analizler için uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 81.16±9,59 yıl, %65,9'u kadın cinsiyette, %49'u ileri derecede bağımlıdır. Hastaların ortalama HBA1c değerleri 6.95±1.54 bulunmuştur. Hastaların %87,6'sının glisemik regülasyonunun sağladığı belirlenmiştir. Bakım verenlerin Diyabet Bilgi Anket puanından aldıkları ortalama puan 15.62±4.12 şeklindedir. Kan şekeri regüle olan bireylerin bakım verenlerinin
DBA puanı 16.51±3.32 iken kan şekeri regüle olmayanların bakım verenlerinin puanı 9.30±3.72 şeklinde bulunmuştur (p<0.001). Bakım veren bireylerin DBA puanındaki 1 birimlik değişim hasta bireylerin HbA1c değerinde -0.248 birimlik değişim oluşturmaktadır(p<0.001).

Sonuç: Çalışmamızda diyabet bakım veren bilgi düzeyinin hastaların glisemik kontrolüne etkisi arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Diyabet bilgi düzeyindeki artışın hasta bireylerin glisemik kontrolünde belirgin bir iyileşme sağlayabileceğini vurgulamaktadır. Evde sağlık bakım modeli kronik hastalıkların tedavi edilmesinde büyük bir destek sağlar. Evde bakım hizmeti alan diyabetli hasta yönetimi, hasta ve bakım veren desteğiyle yürütüldüğü için bakım verenlerin bu sürece dahil etmeye teşvik edilmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Bakım veren, Diyabet Bilgi Düzeyi, Evde Sağlık Hizmetleri, Tip
2 Diyabetes Mellitus

Abstract:
Objective: Diabetes is a metabolic disorder caused by insufficient insulin production or the body's resistance to insulin. Effective management of diabetes aims to achieve glycemic targets, prevent complications, and alleviate the burden on the healthcare system. Diabetes control requires the active involvement not only of the individual with the condition but also of the caregivers who provide support. Home care services are closely linked to patient-centered care and a comprehensive
approach, which are among the core competencies of family medicine. The aim of this study is to evaluate the impact of the diabetes knowledge level of caregivers providing home care services to patients with T2DM on the glycemic control of these patients.
Materials and Methods: The study included 355 patients aged 18 years and older with T2DM and their caregivers who received services from the Home Health Care Unit of Ankara Bilkent City Hospital between July 4, 2024, and October 4, 2024. Data were collected from patient files, the hospital information system, and interviews conducted with caregivers. Caregivers were administered sociodemographic forms and the Diabetes Knowledge Questionnaire-24 (DKQ-24) scale. Appropriate
statistical methods were employed for data analysis.
Results: The mean age of the patients was 81.16±9.59 years, with 65.9% being female and 49% classified as severely dependent. The average HbA1c value of the patients was 6.95±1.54. Glycemic regulation was achieved in 87.6% of the patients. The mean DKQ score of the caregivers was 15.62±4.12. The DKQ score of caregivers for patients with regulated blood glucose levels was 16.51±3.32, whereas it was 9.30±3.72 for caregivers of patients with unregulated blood glucose levels (p<0.001). A one-unit change in the caregivers' DKQ score was associated with a -0.248 unit
change in the HbA1c value of the patients (p<0.001).

Conclusion: Our study identified significant relationships between the diabetes knowledge level of caregivers and the glycemic control of patients. It highlights that an increase in caregivers' diabetes knowledge can lead to a notable improvement in the glycemic control of patients. The home healthcare model provides substantial support in managing chronic diseases. Since the management of diabetic patients receiving home care services is carried out with the combined efforts of patients and their caregivers, it is essential to encourage caregivers to actively participate in this process.

Keywords: Caregiver, Diabetes Knowledge,Home Health Care, Type 2 Diabetes Mellitus