Endonezya'da farklı mevsimlerin etlik piliç performans ve bazı stres parametreleri üzerine etkisi
The effect of different seasons on performance and some stressparameters in broiler in indonesia
Yazar: NAJEEBULLAH MOHAMMADI
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÇOBAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; Etlik piliç performansı = Broiler performance ; Kümes hayvanları = Poultry ; Sıcaklık stresi = Temperature stress ; Yüksek sıcaklık = High temperature

Özet:
Amaç: Çalışma Endonezya'da iklim kontrolü yapılmadan yetiştirilen etlik piliçlerde iklim faktörlerinin büyüme performansı, yürüyüş skoru ve taban yanığı, bazı kan parametreleri ve karkas parçaları üzerine etkisinin incelenmesi amacı ile yürütülmüştür.
Materyal ve Metot: Kurak mevsimde bir kez 5 tekerrür, yağışlı mevsimde iki kez 5 tekerrür olacak toplam 180 adet Cobb 500 broiler üzerinde yürütülmüştür. Deneme süresince her gün üç farklı zamanda çevre sıcaklık ve bağıl nem ölçülerek kayıt altına alınmıştır. Canlı ağırlık, yem tüketimi haftalık olarak ölçülmüş, yürüyüş skoru, taban yanığı, kan örneklerinin toplaması 34 günlük yaşta yapılmıştır. Deneme sonunda her tekerrür grubundan 2'er adet tavuk alınarak kesim özellikleri incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmanın yürütüldüğü kümeste ortalama sıcaklık ve bağıl nem sabah saatlerinde 28.8 °C ve %89.4, öğlen 32.4 °C ve %56.6, ikindi 30.4 °C ve %56.6 olarak gerçekleşmiştir. Kurak ve yağışlı mevsimde 28 günlük yaşa kadar benzer canlı ağırlıklar ölçülürken, 35. Günlük yaş döneminde kurak mevsimde ölçülen canlı ağırlık değeri daha düşük bulunmuştur. ∑sy değişimine bağlı canlı ağırlık kayıpları ait denklemin R2 değeri 0.66 olarak belirlenmiştir. Kurak mevsimde, yağışlı mevsime göre broilerler daha az yem ve yemden yaralanma oranı daha düşük olmuştur.
Sonuç: Her iki mevsimde de broilerlerin sıcaklık stresine girdiği, buna bağlı olarak daha az yem tüketerek daha az canlı ağırlık kazandıkları, sıcaklık stresi kaynaklı olarak elde edilen karkas parçalarının oranlarının değiştiği gözlenmiştir.

Abstract:
Aim: The study was carried out to investigate the effect of climatic factors on growth performance, gait score and pododermatitis, some blood parameters and carcass parts in broiler chickens raised without climate control in Indonesia.
Material and Method: The experiment was conducted on a total of 180 Cobb 500 broilers in 5 replicates once in the dry season and twice in 5 replicates in the rainy season. Environmental temperature and relative humidity were measured and recorded at three different times every day during the experiment. Live weight, feed intake were measured weekly, gait score, pododermatitis, blood samples were collected at 34 days of age. At the end of the experiment, 2 chickens were taken from each replicate group and slaughter characteristics were examined.
Results: The average temperature and relative humidity were 28.8 °C and 89.4% in the morning, 32.4 °C and 56.6% at noon, 30.4 °C and 56.6% in the afternoon. While similar live body weights were measured in the dry and rainy seasons until 28 days of age, the body weight value measured in the dry season was lower at 35 days of age. The R2 value of the equation for the live weight loss due to the change in ∑sy was determined as 0.66. During the dry season, broilers ate less feed and feed conversion rate was lower than during the rainy season.
Conclusion: It was observed that broilers were under temperature stress in both seasons, they consumed less feed and gained less live weight, and the proportion of carcass parts obtained due to temperature stress changed.