İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin olumlu toplumsal cinsiyet rollerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on developing positive gender roles of fourth grade primary school students
Yazar: HÜLYA ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. AHMET SABAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Eylem araştırması = Action research ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Konya-Çumra = Konya-Çumra ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Toplumlar, cinsiyet merkezli olarak bireylerden belli başlı rolleri benimsemelerini ve bu roller doğrultusunda davranmalarını beklemektedir. Bu roller bireylerin bulunduğu toplumun gelenek, inanç ve kültürüne göre değişim göstermektedir. Ayrıca, bu roller zamanla kalıp yargılara dönüşerek ve kadın-erkek arasında sosyal olarak sorunlar yaratarak eşitsizlik kavramını da beraberinde getirmektedir. Bu noktada olumlu toplumsal cinsiyet rolleri ediniminin bireylerin yaşamındaki önemi ortaya çıkmaktadır. Bireylerin toplumsal cinsiyet rolleri ediniminde ise aile ilk sırada yer alsa da eğitimin de önemli bir katkısı vardır. Özellikle küçük yaşlardan itibaren uygulamalı etkinlikler önem taşımaktadır. Bu kapsamda gerçekleştirilen bu eylem araştırmasında, uygulamalı öğretim etkinlikleri aracılığıyla ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinde olumlu toplumsal cinsiyet rollerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle mevcut durum tespit edilmiş ve sekiz hafta süresince toplam yedi öğretim etkinliği uygulanmıştır. Araştırma, 2021-2022 öğretim yılında Konya ili Çumra ilçesinde bulunan bir kamu ilkokulunda dördüncü sınıf düzeyinde öğrenim gören sekiz kız ve beş erkek olmak üzere toplam 13 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri katılımcı gözlem, anket, öğrenci günlükleri ve öğrenci ürünleri gibi veri toplama teknikleriyle elde edilmiş ve betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularında katılımcıların toplumsal cinsiyet kavramıyla daha önce karşılaşmadıkları ve belli başlı toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına sahip oldukları görülmüştür. Mevcut duruma yönelik uygulanan öğretim etkinliklerinin ardından öğrencilerin toplumsal cinsiyet kavramını eşitlikçi yönde açıklamaya çalıştıkları gözlenmiştir. Öğrencilerin gelenekçi bir anlayışla sahip oldukları kalıp yargıların yerine olumlu toplumsal cinsiyet rollerini benimsedikleri tespit edilmiştir. Bu araştırma, küresel anlamda önem arz eden olumlu toplumsal cinsiyet rollerinin ediniminde eğitim ortamının ve uygulamalı öğretim etkinliklerinin önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: İlkokul dördüncü sınıf öğrencileri, olumlu toplumsal cinsiyet rolleri, eylem araştırması

Abstract:
Societies expect their individuals to adopt specific gender roles and act accordingly. These roles vary based on the society's traditions, beliefs, and culture. They bring the concept of inequality between men and women and create social problems by turning into stereotypes over time. At this point, the importance of having positive gender roles emerges in individuals' lives. Although the family takes the first place for the acquisition of gender roles, education also has a significant contribution. Educational activities from an early age have significant effects on this progress. In this context, it is aimed in this research to develop positive gender roles in primary school students aged 9-10 through teaching activities. In this direction, at first, the current situation of gender roles was analyzed, and then seven teaching activities were implemented throughout eight weeks. Thirteen students in total were included in this study, eight girls and five boys, aged 9-10, currently studying in the fourth grade during the 2021-2022 academic year in a public primary school in Çumra (sub-province of Konya, in Turkiye). The research data was obtained from student diaries, questionnaires, and observations and analyzed descriptively. The study findings showed that the participants had not encountered the concept of social gender roles before, and they had had certain gender stereotypes. After eight weeks of practice with the teaching activities, it was seen that the students tried to explain the concept of gender in an egalitarian way. It has been marked that they have adopted positive gender roles instead of the stereotypes they have had with a traditionalist point of view. This research draws attention to the importance of the educational environment and the use of teaching activities on developing positive gender roles, an issue of global concern.

Keywords: Fourth-grade primary school students, positive gender roles, action research