Ana - Kız Okuldayız Okuma - Yazma Kampanyasına ilişkin bir çözümleme
Evaluation of the Literacy Campaign Mothers and Daughters are at School
Yazar: SAYİM FİKRET BULUT
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-Kız Okuldayız Okuma-Yazma Kampanyası = Mothers and Daughters are at School Campaign ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim projeleri = Education projects ; Eğitim sorunları = Education problems ; Kadın eğitimi = Women education ; Okuma-yazma bilmezlik = Illiteracy ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetişkin eğitimi = Adult education

Özet:
Bu çalışmada, 8 Eylül 2008 ve 8 Eylül 2012 tarihleri arasında ülke genelinde
uygulanan Ana-Kız Okuldayız Okuma-Yazma Kampanyası (AKOK)
değerlendirilmiştir. Betimsel tarama modeli niteliğinde olan araştırmanın evrenini,
çalışmanın alt problemlerine ilişkin olarak Türkiye'de AKOK kapsamında 2008-2012
yılları arasında uygulanmış olan tüm okuma-yazma kursları oluşturmaktadır.
Türkiye'de yetişkin okuryazarlığını yaygınlaştırma çalışmalarının uzun bir geçmişi
vardır. Cumhuriyet'in ilanından günümüze yetişkinlere yönelik birçok okuma-yazma
programı uygulanmış, kampanya ve seferberliklerle sorunun çözümüne çalışılmıştır. Bu
geniş kapsamlı çabaların günümüz itibariyle sonuncusu "Ana-Kız Okuldayız Okuma-
Yazma Kampanyası"dır. Kampanya, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Adrese Dayalı
Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2008 yılı verilerine göre ülkemizde okuryazar olmayan
toplam 4.876.892 yetişkin bireyin % 60'ını oluşturan yaklaşık 3 milyon okumazyazmaz
nüfusu dört yılda okuryazar duruma getirmeyi hedeflemiştir. Kampanyanın
hedefindeki yetişkin okumaz-yazmazların 2008 yılında % 80'ini kadın okumazyazmazlardan
oluşmaktadır. Okumaz-yazmazlığın bir kadın sorunu olduğunu açıkça
gösteren mevcut verilere rağmen kadınlara ve tüm okumaz-yazmazlara yönelik herhangi
yeni bir plan-program hazırlanmamış, önceki kampanyalardan hiçbir farklı yaklaşım
geliştirilmemiştir. Buna rağmen daha önceki kampanyalardan daha başarılı olacağı
beklenmiştir. Öyle ki dört yılın sonunda hedeflenen sayıya ulaşabilmek için nüfusun
orantılı olarak ilk yıl % 15'ini, ikinci yıl % 30'unu, üçüncü yıl % 45'i ve kampanyanın
son yılı olan dördüncü yılında da % 60'ını okuryazar hale getirme ve tüm katılımcıları
bir üst öğrenim programına yönlendirme amaçlanmıştır.
MEB kampanyada iki hedefine ulaşmak amaçlı yetişkinlere yönelik herhangi bir
güdüleyici çalışma yapmamış, bu süreçte kampanyanın tüm alt boyutlarında (tanıtım,örgütlenme, finansman, öğreticiler vd.) sorunlar yaşanmıştır. Nitekim AKOK sonunda
da hem nicel hedefin hem de üst öğrenime yönlendirme hedefinin oldukça gerisinde
kalınmıştır.

Anahtar Sözcükler: 
Okuma-yazma, yetişkin okuryazarlığı, yetişkin eğitimi, halk
eğitimi.

Abstract:
In this study, the literacy campaign Mothers and Daughters are at School (MDAS),
which applied countrywide between 8 September 2008 and 8 September 2012, has been
evaluated. All the literacy courses opened in the context of MDAS between the years of
2008-2012 has formed the target population of the study which is in descriptive survey
model.
In Turkey the efforts for extending adult literacy have a long history. Many literacy
programs for adults have been applied since the foundation of the Republic, the problem
has been tried to solve by campaigns and mobilisations. The recent one of these farreaching
efforts is "Mothers and Daughters are at School Campaign". The campaign
aimed to make literate % 60 of the adults in the whole illiterate adult population of the
country, which was in total 4.876.892 according to the address-based population
registration system of Turkish Statistical Institute, in four years. % 80 of these illiterate
adults in the target of the campaign is illiterate women in 2008. Although these existing
data that shows illiteracy is a women issue no plan and programme has been prepared
for women and for all the illiterate people and no different approach different from the
previous campaigns has been developed. However it has been expected to be more
successful than the previous campaigns. So that in order to reach the aimed number at
the end of four years, comparatively in the first year % 15, in the second year % 30, in
the third year % 45 and in the fourth year which was the last year of the campaign % 60
of the population has been aimed to get literate and to direct all the participants for the
next upper education programme.
Ministry of National Education (MONE) didn't do any incentive study devoted to
the adults in order to reach the two aims of the campaign and in this process many
problems occurred in all sub-dimensions (introduction, organization, financing,educators, etc.) of the campaign. Thus at the end of MDAS, it has been fallen far behind
both the quantitative goal and its directing to upper education goal.

Key Words: 
Literacy, adult literacy, adult education, public education.