Orhun Yazıtlarının dilin dört becerisi açısından incelenmesi
Examination of Orkhon Inscriptions in terms of the four skills of language
Yazar: İSMAİL ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Dil becerileri = Language skills ; Dilbilgisi = Grammar ; Dinleme = Listening ; Göktürkler = Kök Turks ; Konuşma = Speech ; Okuma = Reading ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Yazma becerisi = Writing skills

Özet:
Orhun yazıtlarına ait metinlerin dilin dört becerisi açısından incelendiği bu çalışmanın amacı Orhun yazıtlarında yer alan dil becerileri ile ilgili kavram işaretlerini ve cümleleri tespit ederek bu metinlerin Türkçenin öğretimi açısından önemini ortaya koymaktır.Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Orhun yazıtları dil becerileri açısından incelenmiş; edilen veriler ışığında dilin dört becerisi ile ilgili değerlendirmeler ve yorumlarda bulunulmuştur.Dilin dört becerisine ek olarak son zamanlarda bazı araştırmacılar tarafından dil becerisi olarak kabul edilen dil bilgisinin diğer dil becerileri üzerindeki etkisi göz önünde tutularak Orhun yazıtlarının metinleri dil bilgisi açısından da incelenmiştir. Metinlerin özellikle dil becerileriyle ilgisi bulunan dil bilgisi özellikleri belirlenmiş; bunlarla ulaşılan bulgular arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.Orhun yazıtlarının dil becerileri açısından incelendiği bu çalışmada elde edilen bulgular, geçtikleri orijinal metinler, transliterasyonlu metinler ve açıklamaları ile birlikte dikkatlere sunulmuştur.Çalışma sonucunda Orhun yazıtlarında anlama ile ilgili dil becerilerine anlatma ile ilgili dil becerilerinden daha az yer verildiği; beşinci bir dil becerisi olarak kabul edilen dil bilgisinin bu becerilerle ilişkisinin olduğu; dil becerilerini yakından ilgilendiren ve mesajı etkili kılan ikileme, zıtlık, sıralama, benzetme, abartma, karşılaştırma, kuvvetlendirme, deyim, atasözü, yineleme, sıfat tamlaması ve anafor gibi anlamlı dil ögelerinin Orhun yazıtlarında son derece bilinçli bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Orhun yazıtları, dilin dört becerisi, okuma, dinleme, konuşma, yazma, dil bilgisi, Köktürk.

Abstract:
The aim of this study that examination of Orkhon inscriptions in terms of the four skills of language is to create the importance of these text in terms of Turkish teaching identifying concept marks and sentences concerned with language skills in Orkhon inscriptions.In study, it was used document examination of qualitative research. In study, Orkhon inscriptions were examined in terms of language skills; in terms of obtained data made assesment and comment concern with the four skills of language.The text of Orkhon inscriptions were examined in terms of grammar to considering the impact on other language skills of grammar which accept as language skill by some researcher lately in addition to the four skills of language. They were determined grammar features of text, especially concerned with language skills; was evaluated these and obtained the findings between relationship.In this study which Orkhon inscriptions in terms of language skills; obtained findings, the original texts, transliteration text and explanations were presented.In result of study, they were determined that language skills concerned with understanding less than language skills concerned with explain in Orkhon inscription; which accept as a fifth language skill is the relationship between these skills; like reiterative, contrast, alignment, simile, exaggeration, comparison, strengthening, idiom, proverb, repeat, adjective clause and anaphora related to language skills and optimize the message meaningful elements of language extremely conscious were used.Keywords: Orkhon inscription, the four skills of language, reading, listening, speaking, writing, grammar, Köktürk.