Ünlü-ünlü ses geçişleri ile oluşan kortikal n1 cevabını oluşturan akustik olayların incelenmesi /
Yazar: SALİH SENCER AÇIKGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARALI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
F2 formant frekansı değişim gösteren ünlü-ünlü hecelerdeki ses geçişlerinin akustik değişim kompleksi (ADK) adlı bir cevap oluşturduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır.  /ui/ uyaranı ile oluşturulan ADK cevabı dikkate alındığında bu cevaba uyarandaki akustik değişimi sağlayan /i/ uyaranının başlangıcının ve/veya /u/ sesinden /i/ sesine geçişte gerçekleşen f2 frekans rampasının toplam cevaba olan katkısı yapılan çalışmalarda incelenmemiştir. Yapılan bu çalışmada, "standart /ui/" uyaranı ile bu uyarandan /i/ sesinin tamamen çıkarıldığı /u rampa/ ve /i/ sesinin 0.05 ve 0.1 msn'lik kısımlarının oluşturduğu /ui/ uyaranları olmak üzere toplam 4 uyaran, 18-30 yaş arası 20 bireye 70 dB SPL şiddetinde sunulmuştur. Analizlerde /ui/ uyaranı ile elde edilen ADK N1 amplitüdleri (Md=-1.647), /u rampa/ uyaranı ile elde edilen ADK amplitüdlerinden (Md=-2.957) anlamlı derecede daha düşük çıkmış (p=0.029), /i/ sesi uyarana dahil oldukça ADK N1 amplitüdlerinde anlamlılık seviyesine ulaşmasa da kademeli düşüş olmuştur. ADK N1 latansları açısından karşılaştırıldığında ise /u rampa/ uyaranı en kısa ortanca latans değerine (Md=652) sahip olmuştur. /u rampa/ uyaranının en büyük amplitüd ve en kısa latans değerine sahip olması f2 formant frekans rampasının toplam değişim cevabına azımsanmayacak derecede katkısı olduğunu göstermektedir. İleriki çalışmalarda farklı f2 formant frekans değişikliklerinin olduğu rampa uyaranları da kullanılarak f2 rampasının işitsel ayırt etme sürecine olan katkısının incelenmesi ve koklear implant ve işitme cihazı kullanan bireylerde rampa cevabının toplam akustik değişim cevabına ne derecede etki ettiğinin araştırılması önerilebilir.

Abstract:
It has been proven by studies that the sound transitions in vowel-vowel syllables with a change in F2 formant frequency evoke a response called acoustic change complex (ACC). Considering the ACC response evoked by the /ui/ stimulus, the contribution of the onset of /i/, which provides the acoustic change in the stimulus, and/or the contribution of the f2 frequency ramp occurring during the transition from /u/ to /i/ to the total response has not been examined previously. In this study, a total of 4 stimuli, including the "standard /ui/" stimulus, and the /u ramp/ stimulus where the /i/ sound is completely removed, and the /ui/ stimulus formed by 0.05 and 0.1 msec parts of the /i/ sound were utilized. The stimuli was presented at an intensity of 70 dB SPL to 20 participants. The results showed that the ACC N1 amplitudes evoked by the /ui/ stimulus (Md=-1.647) were significantly lower (p=0.029) than the amplitudes evoked by the /u ramp/ stimulus (Md=-2.957).  As the /i/ sound was included in the stimulus, the ACC N1 amplitudes gradually decreased, although not reaching significance. When compared in terms of ADK N1 latency, the /u ramp/ stimulus had the shortest median latency (Md=652). The fact that the /u ramp/ stimulus has the largest amplitude and the shortest latency value shows that the f2 formant frequency ramp has a substantial contribution to the total change response. In future studies, using ramp stimuli with different f2 formant frequency changes, and examining the contribution of the f2 ramp to the auditory discrimination process may be suggested. Besides, the extent to which the ramp response affects the total acoustic change response in individuals using cochlear implants and hearing aids can be studied.