Etkinlik hesaplama yöntemi olarak veri zarflama analizi ve İMKB'de işlem gören imalat sanayi şirketlerinin göreli finansal etkinliklerinin değerlendirilmesine ilişkin bir uygulama
Data envelopment analysis as an efficiency calculation method and application including evaluation about the relative financial efficiencies of ise Industrial Companies
Yazar: TEKİN TUNA ARIĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESRA ÖZTAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik tahmin modeli = Efficiency prediction model ; Finansal etkinlik = Financial efficiency ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Üretim işletmeleri = Production companies ; Üretim sektörü = Production sector ; İMKB = İstanbul Stock Exchange ; Şirketler = Companies

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı ülkemiz ekonomik büyümesinin anahtar sektörlerinden biri olan imalat sanayiinin göreli finansal etkinliğinin ölçülmesi ve değerlendirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın kapsamını İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören imalat sanayindeki şirketler oluşturmaktadır. Amaçlanan değerlendirme ve karşılaştırmanın yapılabilmesi için birden çok girdi-çıktının olduğu ve girdi-çıktıların farklı ölçü birimlerine sahip olduğu durumlarda, işletmelerin göreli etkinliğini ölçmeyi amaçlayan ve 1978 yılında Charnes, Cooper ve Rhodes tarafından geliştirilen veri zarflama analiz yönteminden yararlanılmıştır. Analiz için en uygun girdi-çıktı kümesi değişkenleri temel analiz yönteminde genel kabul görmüş finansal oranlardan oluşmaktadır. Bu doğrultuda girdi kümesi değişkenleri Cari Oran, Likidite Oranı, Nakit Oranı, Finansal Kaldıraç Oranı ve Finansman Oranı olarak belirlenmiştir. Çıktı kümesi değişkenlerinde ise Aktif Kârlılık Oranı (ROA), Özsermaye Kârlılık Oranı (ROE), Satışların Getirisi (ROS) ve Piyasa Değeri/Defter Değeri yer almaktadır. Bu oranların hesaplanmasında araştırmaya konu olan imalat sanayi şirketlerinin İMKB'den alınmış 2009 yılı Aralık dönemi bilançolarından yararlanılmıştır. Girdi çıktı kümelerinin belirlenmesini takiben analiz için en uygun veri zarflama yöntemi olarak girdi yönelimli CCR modeli seçilmiş ve EMS v1.3 paket programı ile analiz gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, 2009 Aralık dönemi itibariyle analize dahil olan 149 şirket içerisinden toplamda 34 tanesi etkin olurken imalat sanayinin ortalama etkinlik skoru yüzde 82,75 olarak hesaplanmıştır. Bunun yanında, çalışmada etkin olmayan firmaların etkin hale gelebilmeleri için gerekli potansiyel iyileştirme oranları da hesaplanarak önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca imalat sanayinin en fazla etkin firmaya sahip sektör içi alt birimi ?Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi? olarak bulgularda yer almaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to measure and evaluate relative financial efficiencies of manufacturing industry which is one of the key sectors of our country?s economic growth. For this purpose, the scope of the study is that the listed manufacturing firms on Istanbul Stock Exchange (ISE). During the application period the data envelopment method, which is able to analyze the multiple input-output and input-output units, was used. It is developed by Charnes, Cooper and Rhodes in 1978. The selected input-output variables are the most commonly accepted financial ratios. In this direction input variables are determined as Current Ratio, Liquidity Ratio, Cash Ratio, Financial Leverage Ratio and Financing Ratio. On the other hand, output variables are determined as Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE), Return on Sales (ROS) and Market Value / Book Value. These rates were calculated by using the databases of Istanbul Stock Exchange (ISE). And the research period is the balance sheet term of 31th December 2009. After the determination of input-output sets, the appropriate data envelopment analysis as a method for input-oriented CCR model was selected. And then the efficiency scores of CCR model are measured by using computer software, which is called EMS v1.3. As a result, 34 of 149 companies are efficient and the efficiency scores of the listed manufacturing firms is % 82,75 as an average for the period of December 2009. And the potential recovery rates are calculated for the inefficient manufacturing firms and made some recommendations how they might perform better. In addition to that the sub-unit of manufacturing industry ?Stone and Soil-Based Industry? has the highest number of efficient firms, is located in findings.