Vergilendirme sürecinde dijital dönüşümün gelir dağılımı ile ilişkisi: OECD ülkeleri üzerine ampirik bir inceleme
Relationship of digital transformation with income distribution in the taxation process: An empirical study on OECD countries
Yazar: SELCAN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ALİ ÇELİKKAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmada, dijital dönüşümün yükselişi ile vergi dairelerinin bu dönüşümden nasıl etkilendiği, bu etkinin vergi denetimine ve vergiye gönüllü uyuma yansımasının nasıl gerçekleştiği, OECD ülkelerinden uygulama örnekleri incelenerek değerlendirilmektedir. Dijital dönüşümden etkilenen bir diğer alan, gelişmiş ülkelerin de odaklandığı en önemli gündem konusu ve çözülmesi öncelikli bir sorun olan gelir eşitsizliğidir. Dijital dönüşümün bireyler için çevrimiçi hizmetlere erişim sağlamak, dijital uçurumu kapatmak ve iş geliştirmek dahil olmak üzere birçok faydası bulunmaktadır. Devletler teknolojiyi tüm işlemlerine entegre etmesi ile daha hızlı ve daha az masraf ile hizmet sağlayabilmekte, en önemli gelir kalemi olan vergi için, vergilendirme sürecini pratikleştirmekte ve daha fazla kamu geliri elde etmenin dijital kanallarla yollarını aramaktadır. Bunun yanında dijital dönüşümün gelir dağılımını olumsuz etkilediği bazı alanlar bulunmaktadır. Bilgi teknolojileri sektöründe çalışanların ve teknoloji okuryazarlığı olan kişilerin gelirlerinin artmasını hızlandırırken, diğer sektörlerdeki çalışanların gelirlerini düşürmesi söz konusu olabilmektedir. Robotik süreç otomasyonu ile insan gücüyle gerçekleştirilen işlerin dijital yollarla yapılıyor ve/veya yapılacak olması da zaman içerisinde gelir dağılımını bozma etkisi oluşturabileceği tartışılmaktadır. Bu amaçla çalışmada gelir eşitsizliğini etkileyen ekonomik büyüme, yolsuzluk kontrolü, hukukun üstünlüğü gibi diğer faktörlerde açıklanarak, dijital dönüşümün gelir dağılımına etkisinin olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğu sorusuna cevap bulmak için vergi dairelerinin dijitalleşmesi özelinde gelir dağılımının ne şekilde etkilendiği ampirik analiz ile araştırılmaktadır. OECD ülkelerinin verileri dikkate alınarak, Sistem GMM (Genelleştirilmiş Momentler Metodu) ile dinamik panel veri analizi gerçekleştirilerek, vergilendirme sürecinde gerçekleşen dijitalleşmenin, gelir dağılımını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmaktadır. Analiz sonucu Scumpeter'in geliştirdiği hipotezi desteklemektedir.

Abstract:
In this study evaluates how tax administration are affected by this transformation with the rise of digital transformation, and how this impact is reflected in tax auditing and voluntary tax compliance by examining application examples from OECD countries. Another area affected by digital transformation is income inequality, which is the most important agenda issue that developed countries also focus on and is an essential problem to solve. Digital transformation has many benefits for individuals, including providing access to online services, closing the digital divide and improving business. States can provide services faster and with less expense by integrating technology into all their transactions. For taxes, which is the most important revenue item, it makes the taxation process practical and searches for ways to obtain more public revenue through digital channels. In addition, there are some areas where digital transformation negatively affects income distribution. While it accelerates the increase in the incomes of those working in the information technologies sector and those who are technologically literate, it may decrease the incomes of employees in other sectors. It is argued that the fact that the work done by human power through robotic process automation is being done and/or will be done by digital means may have the effect of disrupting income distribution over time. For this purpose, the study explains other factors that affect income inequality, such as economic growth, corruption control, and the rule of law, and empirical analysis investigates how income distribution is affected by the digitalization of tax offices in order to find an answer to the question of whether the effect of digital transformation on income distribution is positive or negative. Taking into account the data of OECD countries, dynamic panel data analysis is carried out with System GMM (Generalized Method of Moments), and it is concluded that digitalization in the taxation process positively affects income distribution. The analysis result supports the hypothesis developed by Scumpeter.