Tarihsel romanın milliyetçi dönüşümü: Bir yeniden yazım örneği olarak Namık Kemal'in Cezmi'si
Nationalist transformation of the historical novel: Namık Kemal's Cezmi as an example of rewriting
Yazar: KÜBRA ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY AKYILDIZ
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cezmi = Cezmi ; Milliyetçilik = Nationalism ; Namık Kemal = Namık Kemal ; Roman = Novel ; Tarihi roman = Historical novels ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk milliyetçiliği = Turkish nationalism ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Cumhuriyet döneminde iktidarın öncelikli hedeflerinden biri ortak dil, kültür ve tarih
birliğine sahip yeni bir Türk ulusu/kimliği yaratmaktır. Bu hedefin yazın alanındaki
yansıması ise ulusal bir edebiyat kanonu oluşturulmaya çalışılmasıdır. 1928'deki
Harf Devrimi ile birlikte Osmanlı-İslam geçmişiyle aradaki bağlantı koparılmış ve
cumhuriyet öncesi metinlerden pek çoğu uzun süre tarihin tozlu raflarına terk
edilmiştir. Osmanlı edebiyatından yeni kanona dâhil edilen en dikkat çekici metinler
ise erken dönem romanları sayılabilir. Çünkü bu eserler modern Türk edebiyatının
kurucu ögeleri olsalar da kaleme alındıkları imparatorluk ve yeniden yayınlandıkları
cumhuriyet dönemi arasında söylemsel/ideolojik farklılıklar mevcuttur. Bu durum ise
akla metinler kanona kazandırılırken herhangi bir müdahalede bulunulup
bulunulmadığı sorusunu getirmektedir. Bu bağlamda bu tezin odağı, Namık
Kemal'in 1880 yılında okuyucuyla buluşturduğu tarihi romanı Cezmi'dir. Yazarın
cumhuriyet dönemindeki ününe ve eserlerinin popülerliğine karşın Cezmi ilk kez
1963'te Fazıl Yenisey tarafından Türkçeye aktarılır. Üstelik metin incelendiğinde
tarihi, dinî ve kültürel ifadeler başta olmak üzere orijinal anlatıdaki işlevsel pek çok
detayın cumhuriyetin milliyetçilik anlayışına adapte edildiği, çeşitli ekleme, çıkarma
ve değişikliklerle romanın yeniden yazıldığı gözlemlenir. Bu tezin amacı,
karşılaştırmalı bir inceleme ile Cezmi'nin yeniden yazımını milliyetçi bir pratik
olarak okumak ve Yenisey'in metni Türk milli kimliğini yüceltmek için nasıl bir araç
haline getirdiğini ortaya koymaktır.

Abstract:
One of the government's primary goals in the republican era is to create a new
Turkish nation/identity with a common language, culture and historical unity. The
reflection of this goal in literature is to try to establish a national literary canon. With
the Alphabet Revolution in 1928, the connection with the Ottoman-Islamic past was
severed, and many pre-republican texts were left on the dusty shelves of history for a
long time. The most remarkable texts from Ottoman literature included in the new
canon are the early novels. Because although these works are the founding elements
of modern Turkish literature, there are discursive/ideological differences between the
empire in which they were written and the republican period in which they were
republished. This situation brings to mind whether any interventions were made
while bringing the texts to the canon. In this context, the focus of this thesis is Namık
Kemal's historical novel Cezmi, which he introduced to the reader in 1880. Despite
the author's reputation in the republican period and the popularity of his works,
Cezmi was first translated into Turkish by Fazıl Yenisey in 1963. Moreover, when
the text is examined, it is observed that many functional details in the original
narrative, essentially historical, religious and cultural expressions, have been adapted
to the nationalist understanding of the republic, and the novel has been rewritten with
various additions, deletions and changes. This thesis aims to read the rewriting of
Cezmi as a nationalist practice with a comparative analysis and reveal that Yenisey
makes the text a tool to glorify the Turkish national identity.