Finansal krizlerin öngörülebilirlik analizi
Predictability analysis of financial crises
Yazar: MUHAMMET ALİ AVCI
Danışman: PROF. DR. N. OĞUZHAN ALTAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Markov değişim modeli = Markov exchange model ; Sinyal denetleme teorisi = Signal detection theory ; Öngörülebilirlik = Predictability

Özet:
Bu çalışmanın amacı 1990-2010 döneminde beş gelişmiş ve beş gelişmekte olan ülkede yaşanan finansal krizlerin öngörülebilirliğini incelemektir. Bu amaçla üç model kullanılmıştır. Modellerde nominal döviz kuru, faiz oranı ve döviz rezervlerindeki yüzde değişimlerin standardize edilmiş değerlerinden oluşan finansal baskı endeksi bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Finansal baskı endeksini açıklamak üzere de on beş farklı değişken belirlenmiştir. Uygulanan ilk model sinyal yaklaşımıdır. Sinyal yaklaşımında reel faiz oranı, reel döviz kurunun trendden sapması, reel faiz oranı farklılığı, para piyasası baskı endeksi ve yurtiçi kredilerin endüstriyel üretime oranındaki artışlar finansal krizlere neden olmaktadır. İkinci yöntem sınıflama ve regresyon ağaçları (CART) modelidir. Bu modele göre para piyasası baskı endeksi, yurtiçi kredilerin endüstriyel üretime oranı, M2'nin uluslararası rezervlere oranı, reel döviz kurunun trendden sapması, reel faiz oranındaki artışlar ile reel mevduat stoğundaki azalmalar finansal kriz olasılığını önemli oranda artırmaktadır. Üçüncü yöntem markov rejim değişimi modelidir (MRD). MRD modeli sonuçlarına bakıldığında reel faiz oranı farklılığı, reel döviz kurunun trendden sapması, M2'nin uluslararası rezervlere oranındaki artışlar ile reel mevduat stoğundaki ve endüstriyel üretimdeki azalmalar önemli oranda finansal krizlere yol açtığı görülmektedir. Üç model birlikte değerlendirildiğinde M2'in uluslararası rezervlere oranı, yurtiçi kredilerin endüstriyel üretime oranı, para piyasası baskı endeksi, reel döviz kurunun trendden sapması ve reel faiz oranındaki artışlar finansal krizlerin önemli nedenlerindendir. Finansal krizleri öngörme konusunda en başarılı model MRD modelidir. Model analiz kapsamındaki ülkelerde gerçekleşen önemli finansal krizlerin tamamına yakınını öngörmede başarılı olmuştur. Kullanılan üç modelin tahmin sonuçlarına göre Türkiye ve Malezya'da 2008 Küresel Finansal Krizi öngörülememiştir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the predictability of financial crises in the period of 1990-2010 for five developed and five developing countries. For this purpose, three model are used. Financial pressure index composed of standardized values of percentage changes at nominal exchange rate, interest rate and foreign exchange reserves is taken as a dependent variable. Fifteen different independent variables are determined in order to explain the dependent variable. Firs model applied is the signal approach. Increases at real interest rate, deviation of real exchange rate from trend, real interest rate differential, money market pressure index, ratio of domestic credit to industrial production cause financial crises according to the signal approach. Moreover as a second, classification and regression trees model (CART) is applied. According to this model, increases at money market pressure index, ratio of domestic credit to industrial production, ratio of M2 to international reserves, deviation of real exchange rate from trend, real interest rate and decreases at real deposit stock rise probability of financial crises dramatically. Third method is markov regime switching model (MRS). According to MRS model, increases at real interest rate differential, deviation of real exchange rate from trend, ratio of M2 to international reserves and decreases at real deposit stock and industrial production lead to financial crises. Three models assessed together, increases at ratio of M2 to international reserves, ratio of domestic credit to industrial production, money market pressure index, deviation of real exchange rate from trend and real interest rate are important reasons of financial crises. The most successful model to predict financial crises is MRS model. This model is successful to predict financial crises emerged in the countries considered in the model. On the other hand 2008 Global Financial Crisis couldn?t be predicted at Turkey and Malaysia in terms of empirical result of these three models.