Örgütlerde sosyalizasyon ve uyumun performansa etkisi: Eğitim kurumlarında bir uygulama
The effect of socialization and adaptation on performance in organizations: A Practice in educational institutions
Yazar: ZEYNEP DİLARA TINAZ
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL EROL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim örgütleri = Education organizations ; Sosyalleşme = Socialization ; Örgütsel sosyalizasyon = Organizational socialization ; Öğretmenler = Teachers ; İş performansı = Job performance ; İş uyumu = Work harmony

Özet:
Bu araştırmanın amacı örgütsel sosyalizasyon ile görev performansı arasındaki ilişkide kişi-örgüt ve kişi-iş uyumunun aracı değişken rolünün olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın ana kütlesini Tokat il merkezinde faaliyet gösteren ilk ve orta dereceli eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Ana kütleyi temsilen bu kurumlarda çalışan 418 öğretmenden veri toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için demografik sorulardan, örgütsel sosyalizasyon, örgütsel uyum ve görev performansı ölçeklerinden oluşan bir veri toplama aracı hazırlanmıştır. Araştırma modelinin testi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırma sonuçları örgütsel sosyalizasyonun alt boyutları anlayış, iş arkadaşları desteği ve gelecek beklentisinin görev performansını pozitif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Eğitim alt boyutu ise görev performansını etkilememektedir. Ayrıca örgütsel sosyalizasyonun anlayış, iş arkadaşları desteği ve gelecek beklentisi alt boyutlarının performans üzerindeki etkisine kişi-iş uyumunun aracılık ettiği tespit edilmiştir. Kişi-örgüt uyumunun ise örgütsel sosyalizasyonun görev performansına etkisinde herhangi bir aracılık rolü bulunmamaktadır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre kurumda verilen eğitim kişi-iş uyumunu ve görev performansını etkilememekte, ayrıca kişi-örgüt uyumu da görev performansını etkilememektedir. Bu sonuçlar ilk ve orta dereceli eğitim kurumlarında verilen eğitimin niteliği ve amacı, ayrıca kişi-örgüt uyumunu sağlayan değerler konusunda daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Örgütsel sosyalizasyon, Görev performansı, Kişi-iş uyumu, Kişi-örgüt uyumu

Abstract:
The aim of this study is to determine whether person-organization and person-job fit have a mediating role in the relationship between organizational socialization and task performance. The main body of the research consists of teachers working in primary and secondary education institutions operating in the city center of Tokat. Data were collected from 418 teachers working in these institutions, representing the population. In order to collect the research data, a data collection tool consisting of demographic questions, organizational socialization, organizational adaptation and task performance scales was prepared. Structural equation model was used to test the research model. The results of the research reveal that the sub-dimensions of organizational socialization, understanding, support from co-workers, and future expectation affect task performance positively. The training sub-dimension does not affect task performance. In addition, it was determined that the effect of the sub-dimensions of understanding, co-workers support and future expectation of organizational socialization on performance was mediated by person-job fit. On the other hand, person-organization fit does not have any mediating role in the effect of organizational socialization on task performance. According to the results of this research, the training given in the institution does not affect the person-job fit and task performance, and the person-organization fit does not affect the task performance. These results reveal the necessity of doing more comprehensive studies on the quality and purpose of the education given in primary and secondary education institutions, as well as the values that ensure person-organization harmony.
Keywords: Organizational socialization, Task performance, Person-job fit, Person-organization fit