Yüksek hızlı trenlerde (YHT)  sefer-makinist eşleştirmesi
Trip-driver matching in high speed trains (HST)
Yazar: HALİM DUMAN
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Görev planlama = Mission planning ; Personel planlama = Personnel planning

Özet:
YÜKSEK HIZLI TRENLERDE (YHT)  SEFER-MAKİNİST EŞLEŞTİRMESİ 
 (Yüksek Lisans Tezi)
Halim DUMAN
		GAZİ ÜNİVERSİTESİ 
FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
Aralık 2024
ÖZET
TCDD, 2003 yılında Yüksek Hızlı Tren (YHT) hatlarını ilk olarak Ankara-Eskişehir arasında döşemeye başlamıştır. 13 Mart 2009 tarihinde Ankara-Eskişehir-Ankara hattının ticari seferlere açılması ile birlikte hızlı tren işletmeciliğine geçilmiştir. Seferler Ankara-Eskişehir arası 2'si gidiş, 2'si geliş olmak üzere günlük 4 sefer ile başlamış olup, 04.05.2024 tarihi itibariyle Ankara, Eskişehir, Konya, İstanbul, Karaman ve Sivas şehirlerine 32 gidiş, 32 geliş olmak üzere toplam 64 sefere ulaşmıştır. Artan sefer sayısı ile birlikte trenlerde görev alan personel sayısı artmış ve bu personelin planlanması da zorlaşmıştır. YHT'lerde görev alan personelin mevcut seferler için planlanması, ilgili birimler tarafından elle (manuel olarak) yapılmaktadır. Planlamanın manuel yapılması; makinist çalışma sürelerinin dengesiz olması ve yetersiz planlama sorunları ile birlikte planlama safhasının da uzun sürmesine neden olmaktadır. YHT için Ankara, Eskişehir, Konya, İstanbul, Karaman ve Sivas hatlarına ek olarak önümüzdeki yıllarda Bursa, İzmir ve Kayseri hatlarının da açılacak olması bu süreci daha da karmaşıklaştıracaktır. Bu çalışma ile, YHT trenlerinin optimum sefer eşleştirmesi yapılarak makinist ihtiyacının belirlenmesi sağlanmıştır. Planlama sürecinde ilk olarak kapasite planlaması yapılmış, sonrasında ise mevcut personeli optimum çalıştırabilmek için matematiksel modeller geliştirilmiştir. İki aşamadan oluşan sefer-makinist eşleşmesinin birinci aşamasında, makinistin bir günde alabileceği seferlerden oluşan olası tüm eşleşmeleri gösteren bir eşleşme kümesi (uygunluk matrisi), Sarah Frisch ve arkadaşlarının geliştirmiş olduğu Geniş Öncelikli Arama Sezgisel Algoritmasından yararlanılarak, MS Excel VBA programlama dilinde kodlanıp oluşturulmuştur. İkinci aşamada Küme Kapsama yöntemi kullanılarak modelin kısıtları ve amaç fonksiyonu ile birlikte MS Excel eklentisi olan OpenSolver'da problem çözdürülmüştür. Sefer-makinist eşleştirme programı olası durumlar için en iyi çözümleri bulabilmektedir.

Abstract:
TCDD, first started track laying of the High Speed Train between Ankara and Eskişehir in 2003. With the opening of Ankara-Eskişehir-Ankara line to commercial services in the 13th of March in 2009, speed train management was started. Train services started with a total of 4 trips per day, 2 departures and 2 arrivals, between Ankara and Eskişehir and as of 04.05.2024, it has reached a total of 64 train services, 32 departures and 32 arrivals, to the cities of Ankara, Eskişehir, Konya, İstanbul, Karaman and Sivas.With the increasing number of trips, the number of personnel working on trains has increased and the planning of this personnel has become difficult. In YHTs, the planning of personnel working for the current train services is done manually by the relevant department. Manuel planning; in addition to the problems of unbalanced machinist working hours and insufficient planning, it also causes the planning process to take a long time. For YHT, in addition to the Ankara, Eskişehir, Konya, İstanbul, Karaman and Sivas lines, Bursa, İzmir and Kayseri lines will soon be opened, which will further complicate this process. With this study, the optimum train service matching of YHT trains were determined and the need for machinist was determined. In the planning process, firstly capacity planning was done and then mathematical models were developed to make the existing staff work optimally. In the first stage of the two-stage train service–machinist matching, a match set (suitability matrix) showing all possible matches consisting of the service that the machinist can take in a day was created by coding in MS excel VBA programming language using the Breadth-First-Search Construction Heuristic Algorithm developed by Sarah Frisch and her colleagues. In the second stage, it was solved using the MS Excel add-in OpenSolver together with the constraints of the model and the objective function, by using the Set Covering method. The train service-machinist matching programme can find the best solutions for possible situations.