Modern sanat akımları kapsamında yemek tabağı tasarımı
Dinner plate design within the scope of modern art trends
Yazar: BERRİN ONURLAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Bir yemeğin sunumu sadece bir süsleme olmaktan öte, çok boyutlu yemek deneyiminin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmelidir. İnsanlar yiyecekleri çok boyutlu bir şekilde algılamakta ve değerlendirmektedir. Bu nedenle bir yemeğin nasıl hazırlandığı ve sunulduğu çok büyük önem kazanmaktadır. Bir yiyeceğin görsel özellikleri sadece yiyeceğin algısını etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda gıda ile ilgili beklentilerimizi yönlendirmede, gıda seçimlerimize yol göstermede önemli bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı, tabak tasarımlarına sanatsal bir bakış açısı geliştirerek tabak tasarımı metodolojisine destek olmaktır. Bu amaçla modern sanat akımlarının prensiplerine göre oluşturulan farklı ana yemek tabağı tasarımlarının tüketicilerin beğenileri ve algıladığı ticari değer üzerindeki etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda çalışmaya dahil edilen modern sanat akımlarından Empresyonizm, Fovizm, Kübizm, Fütürizm, Sürrealizm, Soyut Ekspresyonizm, Pop Art, Op Art ve Minimalizm sanat akımlarının temel prensipleri göz önünde bulundurularak hazırlanan sunum tabakları ile bir anket formu oluşturulmuştur. "Google Forms" uygulaması ile dijital ortamda hazırlanan anket 18 yaş üstü 410 katılımcıya yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre sanat akımlarına göre tasarlanan sunum tabakları geleneksel sunum tabağından fazla beğenilmiştir. Tabak tasarımları ile tüketicilerin beğeni durumları arasında anlamlı bir ilişki mevcut olup, tabak tasarımının tüketicilerin beğenileri üzerinde etkisinin olduğu tespit edilmiştir.  Minimalizm hariç araştırmada kullanılan diğer sanat akımının prensiplerine göre tasarlanan yemek tabakları ile daha fazla ücret ödemeye razı olma durumu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu durum tabak tasarımlarının algılanan ticari değer üzerindeki etkisini açıkça ortaya koymaktadır.  Minimalizm ve Pop Art sanat akımının prensiplerine göre tasarlanan tabaklar haricinde diğer tüm tabaklar katılımcıların çoğunluğu tarafından sanatsal bir obje olarak değerlendirilmiştir. Tüketicilerin beğeni ve fiyat algılarını ortaya çıkaran bu çalışmanın sonuçları tüketici eğilimlerini göstermesi açısından yiyecek içecek işletmeleri için büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
The presentation of a dish should be recognised as an integral part of the multidimensional dining experience, rather than just a decoration. People perceive and evaluate food in a multidimensional way. Therefore, how a food is prepared and presented gains great importance. The visual characteristics of a food not only affect the perception of the food, but also play an important role in guiding our expectations about food and guiding our food choices. In this context, the main purpose of the research is to support the plate design methodology by developing an artistic perspective on plate designs. For this purpose, it was tried to determine the effect of different main course plate designs created according to the principles of modern art movements on consumers' tastes and perceived commercial value. In this context, a questionnaire form was created with the presentation plates prepared by considering the basic principles of Impressionism, Fauvism, Cubism, Futurism, Surrealism, Abstract Expressionism, Pop Art, Op Art and Minimalism art movements. The questionnaire prepared in digital environment with the "Google Forms" application was applied to 410 participants over the age of 18. According to the results of the research, the presentation plates designed according to the art movements were liked more than the traditional presentation plates. There is a significant relationship between plate designs and consumers' taste and it is determined that plate design has an effect on consumers' taste.  Except for minimalism, the willingness to pay more with the dinner plates designed according to the principles of the other art movement used in the research was found to be statistically significant. This situation clearly reveals the effect of plate designs on perceived commercial value.  Except for the plates designed according to the principles of Minimalism and Pop Art art movement, all other plates were evaluated as an artistic object by the majority of the participants. The results of this study, which reveals consumers' taste and price perceptions, are of great importance for food and beverage businesses in terms of showing consumer trends.