Lise öğrencilerinin özgecilik ile empati ve sempati düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between altruism and empathy and sympathy levels of high school students
Yazar: MERVE BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. AYGEN ÇAKMAK
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada lise öğrencilerinin özgecilik ile empati ve sempati düzeylerini
değerlendirmek, etkili olabilecek etmenleri ortaya koymak, lise öğrencilerinin
özgecilik ile empati ve sempati düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek
amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Trabzon İli Ortahisar İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne bağlı 7 devlet lisesinde eğitim-öğretime devam 1116 öğrenciden
oluşmaktadır. Araştırmada, lise öğrencileri ve aileleri hakkında demografik bilgilere
ulaşabilmek amacıyla Genel Bilgi Formu, Çocuklar İçin Özgecilik Ölçeği ile
Adolesanlarda Empati ve Sempati Kurma Ölçeği veri toplama aracı olarak
kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Bağımsız Örneklemler T Testi, Tek Yönlü
Varyans Analizi, Post Hoc Testlerinden Tukey Testi ve Pearson Korelasyon
Katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda lise öğrencilerinin
özgecilik düzeyleri lise türü, cinsiyet, yaş, baba öğrenim düzeyi ve yaşanılan yer
değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmektedir. Kız Meslek Lisesine
devam edenlerin, 15 yaş grubunda olanların, kız öğrencilerin, babaları ortaokul
mezunu olanların ve ilçede yaşayan lise öğrencilerinin özgecilik puan ortalamalarının
diğer gruplara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Adolesanlarda Empati ve
Sempati Kurma Ölçeği'ne ait tüm alt boyutlarda lise türünün anlamlı bir farklılık
oluşturduğu, Duygusal empati ve Sempati alt boyutuna ait puanlarda kız öğrencilerin
ve babaları üniversite mezunu olanların puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu,
Duygusal empati alt boyutunda anneleri üniversite mezunu olanlar ile ilde yaşayan
öğrencilerin puan ortalamalarının anlamlı düzeyde diğer gruplara göre daha yüksek
olduğu belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin yaş ve sınıf düzeyinin Bilişsel empati ve
Duygusal empati alt boyut puanlarında anlamlı farklılık oluşturduğu ayrıca duygusal
empati alt boyutu ile özgecilik arasında düşük düzeyde, sempati alt boyutu ile
özgecilik arasında ise orta düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Lise Öğrencileri, Özgecilik, Empati, Sempati

Abstract:
This study aims to evaluate the altruism, empathy and sympathy levels of high
school students, to reveal the factors that may be effective in terms of various
variables, and to examine the relationship between altruism, empathy and sympathy
levels of high school students. The participants of the study were 1116 students who
were continuing their education in seven public high schools affiliated to Ortahisar
District Directorate of National Education in Trabzon Province. General Information
Form to collect demographic information about high school students and their
families, Altruism Scale for Children and Adolescent Measure of Empathy and
Sympathy Scale were used as data collection tools in the study. The data were
analyzed by using Independent Samples T-Test, One-Way Analysis of Variance,
Post-Hoc Analysis with Tukey's Test and Pearson Correlation Coefficient with. The
study showed that altruism levels of high school students significantly differed
according to high school type, gender, age, father's education level and place of
residence. It was found that the mean altruism scores of participants who were
attending Girls Vocational High School, in the age group of 15, female students,
students whose fathers graduated from secondary school and high school students
living in the district were higher than the other groups. High school type made a
significant difference in all sub-dimensions of the Adolescent Measure of Empathy
and Sympathy Scale. Also, it was determined that female students and those whose
fathers are university graduates have significantly higher scores in the Emotional
Empathy and Sympathy sub-dimension, and students whose mothers are university
graduates and those living in the province have significantly higher scores in the
Emotional empathy sub-dimension when compared to other groups. It was
determined that the age and grade level of high school students made a significant
difference in Cognitive empathy and Emotional empathy sub-dimension scores, and
there was a low-level relationship between emotional empathy sub-dimension and
vi
altruism, and a medium level relationship between sympathy sub-dimension and
altruism.
Keywords: High school students, altruism, empathy, sympathy