Doğu ilminin Batı'ya aktarımında Endülüslü râhillerin rolü ve doğu'daki ilim merkezleri
The role of Andalusian scholars (Râhils) in the transfer of the Eastern knowledge to the west and the learning centers in the East
Yazar: MİHRİBAN GENÇ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Din adamları = Clergymen ; Endülüs = Andalucia ; Endülüs Emevileri = Andolucia Omayyads ; Eğitim = Education ; Rahi = Rahi ; Rıhle = Rıhle ; İlim = Science ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
İber Yarımadası'nın Müslümanlar tarafından fethi sonucunda İslam medeniyeti üç kıtaya yayılmıştır. İslam egemenliğine girmeden önce İber Yarımadası'nda Müslümanların miras alabileceği herhangi bir idari ve eğitsel kurum mevcut değildi. Bu nedenle Endülüslü âlimler, Endülüs'ün fethedildiği ilk dönemlerden itibaren Doğu İslam dünyasına rihleler düzenleyerek Doğu'nun yüksek kültürel ve ilmi üretim ve birikimine ulaşma gayreti göstermişlerdir. İslam dünyasında her ilim merkezinin belli bir alanda uzmanlık kazanmış âlimlerin etkisi altında olmasından dolayı Endülüslü râhillerin rihleler düzenlediği merkezlerin kapsamı da bu doğrultuda genişlemiştir. Bu ilim merkezleri arasında Bağdat, Küfe, Basra, Şam, Harran, Nişabur, Merv ve Kahire en yoğun seyahat edilen merkezler arasında yer almaktadır. Doğu'ya gerçekleştirilen ilmi seyahatler sonucunda rihle geleneği, Endülüs eğitim sisteminin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş ve Doğu İslam dünyasında edinilen bilgi, yöntem ve eserlerin Batı'ya aktarılmasında bir metot olarak kullanılmıştır. Endülüslü râhiller, Doğu ve Batı arasında sürekli ilmi seyahatler gerçekleştirerek İslam dünyasında üretilen bilgi ve yöntemlerin Doğu dünyasından Batı dünyasına aktarılmasında önemli bir aracı rolü üstlenmişlerdir. Böylece Avrupa'da ortaya çıkan Rönesans ve Aydınlanma hareketlerinin dayandığı temel bilgi kaynaklarından birini oluşturmuşlardır.
Bu çalışmanın amacı, bilgiye ulaşmak amacıyla Doğu'daki ilim merkezlerine seyahat eden âlimlerin iletişim kurdukları veya ders aldıkları âlimleri, seyahat ettikleri ilim merkezlerini ve bu âlimlerin özel ilgi alanları çerçevesinde Batıya, yani Endülüs'e taşıdıkları ilmi eserleri saptamakla beraber, bu âlimlerin Endülüs'te fukaha zümresi ve iktidar ile olan ilişkilerini, Endülüs'te oluşan ilmi ortamı şekillendirmede oynadıkları rolü ve çizdikleri âlim profilini belirgin kılmaktır. Böylece, antik çağların bilgi birikiminin İslam medeniyetinin benzersiz katkılarıyla nasıl dallanıp budaklandığı ve bu birikimin İslam medeniyetinin omuzlarında Batı dünyasına nasıl aktarıldığı açığa çıkarılacaktır.

Abstract:
As a result of the conquest of the Iberian Peninsula by the Muslims, the Islamic civilization spread over three continents. Before the Islamic rule, there were no administrative and educational institutions in the Iberian Peninsula that Muslims could inherit. For this reason, Andalusian scholars have made an effort to reach the high cultural and scientific production and accumulation of the East by organizing rihles to the Eastern Islamic world since the first periods when Andalusia was conquered. Due to the fact that every science center in the Islamic world is under the influence of scholars who have gained expertise in a certain field, the scope of the centers where Andalusian râhils organized rihles has expanded in this direction. Among these science centers, Baghdad, Küfe, Basra, Damascus, Harran, Nishapur, Merv and Cairo were among the most visited centers. As a result of the scientific travels to the East, the rihle tradition has become an integral part of the Andalusian education system and has been used as a method in transferring the knowledge, methods and works acquired in the Eastern Islamic world to the West. Andalusian râhils played an essential intermediary role in transferring the knowledge and methods produced in the Islamic world from the Eastern world to the Western world by making continuous scientific travels between the East and the West. Thus, they formed one of the main sources of information on which the Renaissance and Enlightenment movements that emerged in Europe were based.
The aim of this study is to determine the scholars who travel to essential learning centers in the East to reach knowledge, the scholars whom these scholars communicate with or take lessons from, the learning centers they traveled to and the scientific works these scholars have brought to the West, within the framework of their special interests. Moreover, it is to make clear the relationship of these scholars with the Maliki fukahâ, society and the government in power in Andalusia, the role they played in shaping the scientific atmosphere in Andalusia and the profile of the scholar they drew. Thus, it will be revealed how the knowledge of ancient times has branched out with the unique contributions of Islamic civilization and how this accumulation was transferred to the Western world on the shoulders of Islamic civilization.