Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of discipline problems experienced in secondary schools according to views of teachers and students
Yazar: MUSTAFA KARADAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN USTA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Disiplin = Discipline ; Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerini öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre incelemektir. Çalışmada disiplin problemlerinin nedenleri; ortaöğretimdeki öğretmenlerin cinsiyetine, görev yaptıkları okul türüne, görev yaptıkları okulların öğrenci mevcuduna,  kıdemlerine ve mezuniyet durumlarına göre incelenmiştir. Aynı şekilde araştırmada disiplin problemlerinin nedenleri, ortaöğretimdeki öğrencilerin ise, cinsiyetine, bulundukları sınıf düzeyine, okudukları kitap sayısına ve ailenin aylık gelirine göre analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar üzerinden çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. 
	Araştırmanın evrenini, 2018-2019 Eğitim-öğretim yılı Şanlıurfa il sınırında yer alan resmi ortaöğretim okullarında görev yapan 5.975 öğretmen ve bu okullarda eğitim gören 103.884 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 415 öğretmen ile 741 öğrenci örneklem grubuna dahil edilmiştir. Araştırmada, betimsel-ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın amaçlarını başarmak ve ortaöğretim okullarında disiplin problemleri hakkında ihtiyaç duyulan verilere ulaşmak için Pehlivan (2007), tarafından geliştirilen "Okullarda Yaşanan Disiplin Problemlerinin Nedenleri Ölçeği" kullanılmıştır. 
1) Araştırma sonunda ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri birinci aşamada öğretmenlerin cinsiyetine, mezuniyet durumlarına, kıdemlerine, görev yaptıkları okul türüne ve bu okullardaki öğrenci mevcuduna göre değerlendirilmiş ve ulaşılan sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenmiştir: 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğretmenlerin cinsiyeti bağlamında; Aileden kaynaklanan nedenler boyutu ile öğrenciden kaynaklanan nedenler boyutunda istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ortaya koymuştur. 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğretmenlerin mezuniyeti bağlamında; tüm boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğretmenlerin kıdemi bağlamında; Öğretmenden Kaynaklanan Nedenler Boyutu, Aileden Kaynaklanan Nedenler Boyutu, Okuldan Kaynaklanan Nedenler Boyutu, Başarısızlıktan Kaynaklanan Nedenler Boyutu ve Öğrenciden Kaynaklanan Nedenler Boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ortaya koymuştur. 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğretmenlerin görev yaptıkları okullardaki Öğrenci Sayısı bağlamında; Aileden Kaynaklanan Nedenler Boyutu ile Öğrenciden Kaynaklanan Nedenler Boyutunda istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ortaya koymuştur. 
         2) Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri ikinci aşamada öğrencilerin cinsiyetine, sınıf düzeyine, okul türüne, okunan kitap sayısına ve ailenin aylık gelirine göre değerlendirilmiş ve ulaşılan sonuçlar aşağıdaki gibi değerlendirilmiştir. 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğrencilerin cinsiyeti bağlamında; tüm boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğrencilerin bulundukları Sınıf Düzeyi bağlamında; öğrenciden kaynaklanan nedenler boyutu hariç olmak üzere, diğer tüm boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. 
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğrencilerin öğrenim gördükleri Okul Türü bağlamında; öğretmenden kaynaklanan nedenler boyutu ile okuldan kaynaklanan nedenler boyutunda istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ortaya koymuştur.
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğrencilerin okuduğu Kitap Sayısı bağlamında; tüm boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.
•	Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri öğrencilerin Aylık Aile Geliri bağlamında; tüm boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. 
   3) Ortaöğretim okullarında yaşanan disiplin problemlerinin nedenleri araştırmaya katılanların Statüsüne (öğretmen-öğrenci) göre değerlendirilmiş elde edilen sonuçlar tüm boyutlarda öğretmenlerin lehine istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Disiplin, Ortaöğretim, öğretmen, öğrenci.

Abstract:
The aim of this study is to analyze discipline problems in secondary schools according to the opinions of teachers and students. In the study, the causes of discipline problems were examined according to the gender of secondary teachers and the type, student size, seniority and graduation status of school they work at. Similarly, the reasons of discipline problems in the study were analyzed according to the gender of the students in secondary education, the level of the class they were in, the number of books they read, and the monthly income of the family. Eventually some solutions were tried to be developed based on the obtained results.
The population of the research consists of 5,975 teachers working in official secondary education institutions which located in Sanliurfa province border and 103,884 students who studying in these schools in 2018-2019 academic year. Stratified sampling method and descriptive scanning model have been used and perceptions of 415 teachers and 741 students have been accepted as sampling. The "Causes of Discipline Problems in Schools Scale" developed by Pehlivan (2007) was used to achieve the objectives of the research and to reach the data needed about discipline problems in secondary schools.
       1) Primarily, the reasons of the discipline problems experienced in secondary schools were evaluated according to teachers' gender, graduation status, seniority, type of school where they are working, and the student size of the schools. The results are summarized as follows:
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of teachers' gender; it revealed statistically significant results in the context of family-related and student-related reasons.
•	Reasons of discipline problems in secondary education in the context of teachers' graduation; it was not statistically significant in all dimensions.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of teachers' seniority; statistically significant results were revealed in the dimensions of teacher, family, school, failure, and students.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of the number of students in the schools where teachers work; statistically significant results were revealed in the dimensions family and students.  
       2) Secondly, the reasons of discipline problems experienced in secondary schools were evaluated according to the gender of the students, the grade level, the type of school, the number of books read, and the monthly income of the family. The results are summarized as follows:
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of the gender of students; it was not statistically significant in all dimensions.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of the class level of students; all dimensions were found statistically significant except for students.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of school type; statistically significant results were revealed in the dimensions of the teacher and school.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of the number of books read; it was not statistically significant in all dimensions.
•	Reasons of discipline problems experienced in secondary schools within the context of the monthly income of the family it was not statistically significant in all dimensions.
 3) The reasons of discipline problems in secondary schools were evaluated according to the status of the participants (teacher-student). According to the results obtained, it was found statistically significant in favor of teachers in all dimensions.
Keywords: Discipline, secondary education, teacher, student.