Cebel-i Lübnan Nizamnamesinin Osmanlı Dönemi Lübnan idari yapısı üzerinde etkisi
The effect of Cebel-i Lebanon regulation on the administrative structure of lebanon in the Ottoman Period
Yazar: TUĞBA MANSUROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEHBİ ALPAY GÜNAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Cebel-i Lübnan = Cebel-i Lebanon ; Devlet idaresi = State administration ; Lübnan = Lebanon ; Nizamnameler = Nizamnames ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Tanzimat Dönemi, özellikle merkezileşmeyi sağlayabilmek adına birçok reformun ilk kez uygulandığı bir dönem olması sebebiyle Osmanlı Devleti için siyasal anlamda bir değişim dönemidir. Tanzimat reformlarının merkezi devlet dışında uygulanma şekilleri genellikle ihmal edilmiştir. Tanzimat, Osmanlı Devleti açısından Fransız İhtilali'nin getirdiği modernleşme hareketinin bir sonucudur. Fransız İhtilali mali, idari, siyasi ve sosyal alanlarda etkilerini göstermiştir. Bu etki sadece merkezde değil taşra eyaletlerinde de görülmüştür. Bununla birlikte Tanzimat reformlarının eyaletlerdeki uygulanma şekli genellikle ihmal edilmiştir. Benzer bir şekilde 19. Yüzyılda İmparatorluğun Lübnan bölgesindeki vilayetlerde yaşanan iç çatışma süreci de çokça tartışılmış ancak birçok çalışmada olayların karmaşık bir sosyo-ekonomik ve politik bir ilişkiler ağını yansıtmaktan ziyade Maruniler ve Dürziler arasındaki dinsel bir çatışma olarak incelenmiştir. Bu bağlamda Tanzimat reformlarının oynadığı rol de genelde ihmal edilmiştir. 
	Lübnan bölgesindeki çatışmaların sadece dini, sosyal ve ekonomik nedenlerle açıklanması yeterli değildir. Lübnan'daki gruplaşmalar ve çatışmalar dış devletlerin müdahaleleriyle artmıştır. Bir tarafta Fransa'nın desteğini alan Maruniler, öteki tarafta Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli ayrıcalıklar alan ve İngiltere desteği de gören Dürziler vardır. Avrupa devletleri din faktörünü kullanarak bölgedeki etkinliğini arttırmak istemiştir. Özellikle Fransa, bölgede misyonerlik faaliyetlerine girmiş sonrasında da sosyal kurumlarda nüfuz politikası uygulamıştır.
	Bölge güvenliğinin sağlanabilmesi için Osmanlı yönetimine Avrupa Devletleri tarafından sunulan öneriler, Osmanlı Devletine dış devletlerin müdahalesinin bir kanıtı olarak görülmektedir. Bu öneriler dış devletlerin çıkarları doğrultusunda ve Osmanlı Devleti'nin merkezi gücünü zayıflatan özellikler taşımaktadır. Çıkar politikaları iç dengeleri bozmuş ve çözüm olarak Lübnan'ın özerk bir biçimde yönetilmesi kararı alınmıştır. 1861 Vilayet Nizamnamesi imzalanarak, Osmanlı Devleti tarafından atanan Hristiyan bir mutasarrıf aracılığıyla bölgenin yönetilmesi kararı alınmıştır. Bu kararla olaylar çözümlenmiştir.
	 Bu çalışma aynı anda birkaç soruna birden cevap vermektedir. İlk olarak reformların nasıl uygulandığına, uygulamada yaşanan kısıtlara ve sonuçlarına dikkat çekilmektedir. İkinci olarak, Lübnan'daki iç çatışma süreci karmaşık bir yönetim yapısı ve toplumsal yapı ilişkileri açısından incelenmektedir. Çalışmanın temel amacı, Cebel-i Lübnan Nizamnamesinin nasıl ortaya çıktığını ve bölgenin mutasarrıflık dönemine kadar olan tarihi sürecinin bu durum üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada, devlet analizin merkezine koyulmakta ve reformların uygulanma şeklinin iç çatışmaya giden süreci ve çatışmaların Cebel-i Lübnan Vilayet Nizamnamesinin oluşmasını etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The Tanzimat Period is a period of change in the political sense for the Ottoman Empire because it is a period in which many reforms were implemented for the first time in order to ensure centralization. The ways in which Tanzimat reforms were implemented outside the central state were often neglected. Tanzimat is a result of the modernization movement brought by the French Revolution for the Ottoman Empire. This effect has not only been seen in the central but also in the provincial provinces. The way Tanzimat reforms are implemented in the provinces is often neglected. Similarly, the process of internal conflict in the provinces of the Ottoman Empire in the 19th century was much debated, but in many studies it was examined as a religious conflict between Maronites and Durzis rather than reflecting a complex socio-economic and political network of events. In this context, the role played by the Tanzimat reforms is often neglected.
	It is not enough to explain the conflicts in the Lebanese region only for religious, social and economic reasons.  The groupings and conflicts in Lebanon increased with the interventions of the external states. On the one hand, there are Maronites who receive the support of France, and on the other side the Druzes who take important privileges in the Ottoman Empire and also support England. Particularly, France entered missionary activities in the region and then implemented a policy of influence in social institutions.
	The proposals offered by the European States to the Ottoman administration in order to ensure the security of the region are seen as evidence of the intervention of the external states to the Ottoman State. These proposals are in line with the interests of the foreign states and weaken the central power of the Ottoman Empire. The policies of interest disrupted the internal balances and decided to manage Lebanon in an autonomous way. The 1861 Provincial Regulation was signed and it was decided to manage the region through a Christian governor appointed by the Ottoman Empire. With this decision, the events were resolved.
	This study answers several questions at the same time. First, attention is drawn to how the reforms are implemented, the constraints in implementation and the consequences. Secondly, the internal conflict process in Lebanon is examined in terms of the complex structure of governance and social structure relations. In the study, the state is placed at the center of the analysis and it is seen that the way of implementing the reforms leads to the internal conflict and the conflicts affect the formation of the Cebel-i Lebanon Regulation.