İstanbul ilinde ikamet eden 18-24 yaş arası genç yetişkinlerin besin çevreleri ve sağlıklı besine erişim ile ilgili algılarının değerlendirilmesi çalışması
Evaluation of food environment and access to healthy food perceptions of young adults aged 18-24 residing in i̇stanbul
Yazar: DAMLA İKBAL CEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÜL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Genç yetişkinler = Young adult ; Halk sağlığı = Public health ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Besin çevresi, bireylerin beslenme kararlarını vermek üzere gıda sistemiyle etkileşime girdiği fiziksel, ekonomik, politik ve sosyo-kültürel bağlamdır. Besin çevresini odağına alan halk sağlığı müdahaleleri, beslenme çıktılarını iyileştirme konusunda giderek önem kazanmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, İstanbul'da yaşayan genç yetişkinlerin, besin çevrelerine yönelik algılarını bulunabilirlik, erişilebilirlik ve ekonomik olarak karşılanabilirlik boyutları üzerinden incelemek ve gençlerin sosyodemografik özelliklerinin ve besin çevreleri algılarının besin tüketimlerini nasıl etkilediğini araştırmaktır. 
Araştırmada karma yöntem uygulanmıştır. Niceliksel anket çalışması ile toplum temelli katılımcı eylem araştırma yöntemi olan fotoses yöntemi birlikte kullanılmıştır. İstanbul'da yaşayan katılımcılar ile çevrimiçi olarak yürütülmüştür. 393 katılımcı araştırmaya dahil edilmiş olup bu kişilerin arasından 10 kişi fotoses araştırması için gönüllü olmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan niceliksel anket formu ve fotoses grup tartışması rehberi kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri uygulanmıştır. 
Araştırma bulguları genç yetişkinlerin besin tüketimlerinin ulusal beslenme rehberindeki önerileri karşılamadığını göstermektedir. Yüksek gelir, aile ile yaşama ve ücretli bir işte çalışmanın daha sağlıklı beslenme ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Katılımcıların çoğu besin çevrelerinin sağlıklı olduğu algısını taşımaktaydılar. Besin çevresini bulunabilirlik, erişilebilirlik ve ekonomik olarak karşılanabilirlik açısından sağlıklı algılayan katılımcıların daha sağlıklı beslenme çıktılarına sahip olduğu gözlenmiştir. Genç yetişkinler hangi besinlerin sağlıklı hangi besinlerin sağlıksız olduğuna yönelik farkındalığa sahiptiler. Ancak sağlıklı beslenmek öncelikleri değildi ve gençlerin içinde bulunduğu yaşam koşullarında sağlıklı besinler, fiyat, doyuruculuk, pratiklik, kolay ulaşım ve lezzet açısından elverişli ya da tercih sebebi olarak algılanmamaktaydı. Genç yetişkinler besin tercihlerinde yeni deneyimlere, uluslararası mutfaklara açık olup kişiselleştirilmiş, yerel, el yapımı ürünleri tüketmeyi sevmekte ve ambiyans, sunum gibi yeme deneyiminin önemli olduğunu düşünmekteydiler. 
Anahtar kelimeler: Genç yetişkinler, besin çevresi, fotoses, beslenme, besin tercihleri

Abstract:
The food environment is a physical, economic, political and socio-cultural context in which individuals interact with the food system to make dietary decisions. Public health interventions that focus on the food environment are becoming increasingly important in improving diet outcomes. 
The aim of this study is to examine the perceptions of young adults living in Istanbul towards their food environment through the dimensions of availability, accessibility, and affordability and to investigate how the sociodemographic characteristics of young adults and their perceptions of food environments affect their food consumption.
Mixed method was used in the research. A quantitative survey study and the photovoice method, which is a community-based participatory action research method, were used together. The research conducted online with participants living in Istanbul. 393 participants were included in the study, and 10 of these people volunteered for the photovoice research. Quantitative questionnaire form prepared by the researcher and photovoice group discussion guide were used to collect the data. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H tests were used to analyze the data.
The research findings show that the food consumption of young adults does not meet the recommendations in the national food-based dietary guideline. Higher income, living with a family, and working in a paid job were found to be associated with healthier diets. Most of the participants had the perception that their food environment was healthy. It was observed that participants who perceived the food environment as healthier in terms of availability, accessibility and affordability had healthier diet outcomes. Young adults have an awareness of which foods are healthy and which foods are unhealthy. However, eating healthy was not their priority and healthy foods were not perceived as convenient or preferred in terms of price, satiety, practicality, easy access and taste. Young adults are open to new experiences in food preferences, international cuisines; they liked to consume personalized, local, handmade products and thought that the whole eating experience such as ambiance and presentation was important. 
Key words: Young adults, food environment, photovoice, nutrition, food preferences