Klasik İslam filozoflarının kadın algısı
Women's perception of classical Islamic philosophers
Yazar: MERYEM BÜŞRA BERBER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM MARAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Kadınlar = Women ; Ontoloji = Ontology ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Türk-İslam düşünürleri = Turkish-Islamic thinkers ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmada klasik İslam filozoflarının kadınlar hakkında doğrudan ya da dolaylı ifadelerinden yola çıkarak kadın algıları araştırılmaktadır. Çalışma kapsamında, 10. ve 12. yüzyıllar arasında yaşamış filozoflardan Kindî, Ebûbekr er-Râzî, Fârâbî, İhvan-ı Safâ, İbn Meserre, İbn Miskeveyh, İbn Sînâ, İbn Bâce ve İbn Rüşd konu edinilmektedir.
Çalışmanın birinci bölümünde Klasik İslam filozoflarına kaynaklık eden kültürel, dini ve entelektüel kaynaklarda kadın konusu araştırılmıştır. Kültürel kaynaklar içerisinde siyasetnameler, seyahatnameler ve masallarda kadın imge ve algısı araştırılmıştır. Dini Kaynaklar içerisinde Kur'an'da ve onun ilk dönem yorumlarında, entelektüel kaynaklar içerisinde Antik Yunan felsefesinde kadının konumu araştırılma konusu yapılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise birinci bölümdeki tartışmayı arkaplana yerleştirerek mezkur filozofların eserlerindeki ifadeleri üzerinden ontoloji ve siyaset felsefesi bağlamında nasıl bir kadın algısına sahip oldukları anlaşılmaya çalışılmaktadır.
Sonuç olarak Klasik İslam filozoflarının kadın algıları çeşitlilik göstermekle birlikte, bu algıların genel karakterinin hiyerarşik bir cinsiyet anlayışına dayandığı anlaşılmaktadır. Ontoloji bağlamında Fârâbî ve İbn Rüşd, siyaset felsefesi bağlamında ise yalnızca İbn Rüşd genel yargıdan ayrışarak daha eşitlikçi bir tutum takınmaktadır.
 
Anahtar Kelimeler: Kadın, Klasik İslam Filozofları, Cinsiyet, Siyaset Felsefesi, Ontoloji

Abstract:
In this study, perceptions of women of classical Islamic philosophers are investigated based on their direct or indirect statements about women. Within the scope of the study, Kindî, Ebûbekr er-Râzî, Fârâbî, İhvan-ı Safâ, İbn Meserre, İbn Miskeveyh, İbn Sînâ, İbn Bâce and İbn Rüşd, who are philosophers who lived between the 10th and 12th centuries, are studied.
In the first chapter of the study, the issue of women has been explored in the cultural, religious and intellectual sources of classical Islamic philosophers. In cultural sources section, the image and perception of women were investigated in book of governments (siyasetnamas), travel books (seyahatnames) and fairy tales. In religious sources section the Qur'an and its early interpretations and in intellectual sources section the Ancient Greek philosophy was studied in the context of the position of the woman. In the second chapter of the study, based on the discussion in the first chapter, it is tried to understand what the perceptions of women of the mentioned philosophers are in the context of ontology and political philosophy referring to their statements in their works.
As a result, although perceptions of women of classical Islamic philosophers vary, it is understood that the general character of these perceptions is based on a hierarchical understanding of gender. As ontology, Fârâbî and İbn Rüşd; as political philosophy, only Ibn Rushd differs from the general stance and adopts a more egalitarian attitude.

Keywords: Women, Classical Islamic Philosophers, Sex, Political Philosophy, Ontology