Kadınların çalışma yaşamında yerini belirleyen faktörler: Türkiye ve OECD ülkeleri üzerine bir analiz
Factors determining the role of women in working life: Turkey and OECD countries
Yazar: GAMZE AYTUR
Danışman: PROF. DR. HATİCE EROL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kadınlar = Women ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Türkiye = Turkey ; İnsani gelişmişlik endeksi = Human development index ; İş gücüne katılım = Labor force participation ; İş hayatı = Work life ; İşe katılım = Job participation

Özet:
Bireyler çalışma ya da çalışmama adına kararlarını verirken; ekonomik, sosyal, siyasi olmak üzere birçok faktörden etkilenmektedir. Bu faktörlerin etki alanları genişledikçe bireylerin işgücüne katılımlarındaki kararlılıklarına da yansımaktadır. Özellikle küreselleşmeyle birlikte sermaye dolaşımının hız kazanması ile bu faktörlerin etki alanları büyük ölçüde genişlemiştir. İşgücüne ve istihdam yapısına yeni boyut kazandıran küreselleşme, emek cephesinde şartları daha da ağırlaştırmış ve işgücü piyasasında zaten istihdamı zor gerçekleşebilen kadın işgücü bu şartlardan en çok etkilenen kesimlerden biri olmuştur.
Bu çalışmada 1988 ve sonrası dönemde Türkiye ve OECD ülkelerindeki kadın işgücü yapısı incelenmiş ve Türkiye'deki kadınların işgücüne dâhil olmamalarının nedenleri literatürdeki faktörler ışığında değerlendirilmiştir. Kadınların işgücü piyasasına dâhil olmamasında etkili olan; ekonomik faktörlerden ücretlerdeki eşitsizlikler, ekonomik büyüme, gelir, kayıt dışılık sorunu; sosyal faktörlerden kırdan kente yapılan göçler, eğitim seviyesi, kültürel engeller ve toplum baskısı, işe alımlarda cinsiyete dayalı ayrımcılık, psikolojik taciz (mobbing) ve siyasi faktörlerden ise İnsani Gelişme Endeksi ve yasal düzenlemeler incelenmiştir. 
Bu çalışmanın ana amacı Türkiye'deki kadınların işgücüne katılım oranlarına etki eden değişkenlerin saptanması ve bu değişkenlerin kadınların işgücüne katılım oranları arasındaki ilişkinin varlığını, etkisini tespit etmektir. Bu çerçevede çalışmada Dünya Bankası, TÜİK ve OECD'nin yayınlamış olduğu veriler kullanılarak kadınların işgücüne katılıma oranı ile ekonomik büyüme, GSYİH, geçinme endeksi, asgari ücret artış oranları ve insani gelişmişlik endeksi verileri ele alınarak EKK yöntemi yardımıyla aralarındaki ilişki incelenmiştir. EKK analiz sonucunda; kadınların işgücüne katılım oranları ile ekonomik büyüme oranı arasında anlamlı bir etkileşim tespit edilememiştir. Asgari ücret artış oranları ile İnsani Gelişmişlik Endeksi değişkenlerinin kadınların işgücünü pozitif yönde etkilediği, GSYİH ve Geçinme Endeksi değişkenlerinin ise kadınların işgücüne katılım oranları negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. 

ANAHTAR SÖZCÜKLER: İşgücü, İşgücüne Katılma Oranı, İnsani Gelişme Endeksi.

Abstract:
When people make decisions on behalf of working or not working; they are affected by economic, social, political. As the impact areas of these factors expand, they are reflected in the determination of individuals in labor force participation. Especially with the acceleration of capital circulation along with globalization, the impact areas of these factors have expanded enormously. Globalization, which has given a new dimension to the labor force and employment structure, has aggravated the conditions on the labor front, and the women labor force, which can hardly be realized in the labor market, has been the most affected by these conditions.
In this study, socio-economic factors such as income, wage, economic growht, education level and marital status, which affect on decisions of Turkish women in working or not working; and Human Development Index are discussed. The study includes the post-1987 period. There are several factors that affect women's inability to enter the labor market. Economic factors include inequalities in wages, economic growth, income and informality. Social factors include rural to urban migration, education level, cultural barriers and community pressure, gender-based discrimination in recruitment, and psychological abuse (mobbing). As for political factors, Human Development Index and legal regulations were examined.
The main purpose of this study, to determine the parameters affecting women in the labor force participation rate in Turkey and the existence of the relationship between these variables of women's labor force participation rates is to determine the effect. In this context, the rate of women's participation in the labor force was calculated by using the data published by the World Bank, TURKSTAT and OECD. At the same time, economic growth, GDP, livelihood index, minimum wage increase rates and human development index data have been examined and the relationship between them has been examined with the help of OLS method. As a result of OLS analysis; there was no significant interaction between female labor force participation rate and economic growth rate. It was concluded that the minimum wage increase rates and Human Development Index variables had a positive effect on female labor force, while the GDP and Livelihood Index variables had a negative effect on female labor force participation rates.

KEY WORDS: Skilled Labour, Labor Participation Rate, Human Development Index.