Türkiye'de Hıdırellez etrafında oluşan folklorik unsurlar üzerine bir inceleme
A study on folkloric elements formed around Hıdırellez in Turkey
Yazar: SEMA AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Bahar = Spring ; Halk bilimi = Folklore ; Halk inançları = Public beliefs ; Hz. Hızır = Hz. Hızır ; Hıdırellez = Hıdırellez ; Kült = Cult ; Kültür = Culture

Özet:
İlk çağdan bu yana Türkler bahar bayramlarına önem vermekte, Hıdırellez ve Nevruz bahar bayramları Türk kültür coğrafyasında ayrı bir yer teşkil etmektedir. Bu gerçekten yola çıkarak oluşturulan tezde Hıdırellez geleneğinin kökeni, etrafında oluşan halk gelenekleri, işlevleri, Türk edebiyatına yansıyışı ve günümüz noktasında geçirdiği ya da geçirebileceği dönüşümleri ele alınmıştır. Araştırma esnasında Türk kültür coğrafyası esas alınmış ve halk bilimsel bir çerçeve çizilmiştir. 
Hıdırellez, Türklerin yaşadığı coğrafyada ve tarihsel serüvende çeşitli kültür ve inanç sistemlerinin katkılarıyla oluşturulan bir gelenekler bileşkesidir ve insan doğasının çeşitli ihtiyaçlarına, işlevleriyle yanıt verebilmesi nedeniyle canlı kalabilmiştir. Çalışmanın genelinde geleneğin temelini oluşturan Hızır kültüne değinilmiş ve bu kült etrafında oluşan inanç halkalarının, toplumsal hayatta oynadığı roller ve insanların algısında oluşturduğu boyutlar nesnellikten uzaklaşmama çabası içinde ele alınmıştır.
Geleneğin modern dünyamızda almış olduğu form dikkat çekicidir ve bu form, desteklenerek küreselleştirilebilecek yapıyı ve dinamizmi bünyesinde barındırdığı için toplumsal yapı ve kültür ekonomisi bakımından değerlendirilmeye çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Hızır, Hıdırellez, Bahar, Bayram, Kült, Kültür, İnanç, Ritüel.

Abstract:
Since the early ages the Turks have given special importance to the spring festivals, Hıdırellez and Nevruz has an exclusive place among spring festivals in Turkish cultural geography. In this thesis, formed on this fact, the origin of the Hıdırellez tradition, the folk traditions formed out of Hıdırellez, their functions, its reflections on Turkish Literature and the transformations it has experienced and might be experiencing have all been studied. During the study, the Turkish cultural geography has been accepted as the main basis and the study has been established on a folkloric framework. 
Hıdırellez is a combination of traditions, which is created with the contributions of various culture and belief systems in a vast geographical and historical adventure and it is still alive since it can meet the various needs of the human nature thanks to the functions it provides. In this study, generally the Hızır Cult constituting the basis of the tradition is drawn upon. The belief circles formed around this cult, the part it plays in social life and the dimensions it generated in people's perceptions all have been analysed objectively.
The shape tradition has taken in the modern world is outstanding and special effort will be exerted for this shape to be evaluated in the framework of social structure and cultural economics since it includes the dynamism and formation which can be globalized through support.



Keywords: Hızır, Hıdırellez, Spring, Festival, Cult, Culture, Belief, Ritual.