Ali el-Kârî'nin Şerhu Musnedi Ebî Hanîfe isimli eserindeki şerh metodu
The commentary methodology in the commentary on Musnad Abi hHanifah by Ali al-Qari
Yazar: EDILBEK KAINAZAROV
Danışman: PROF. DR. MAHMUT YEŞİL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ali el-Kari = Ali al-Qari ; Ebu Hanife = Ebu Hanife ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Bu çalışmada, Ali el-Kârî'nin Şerhu Musnedi Ebî Hanîfe isimli eserinin muhteva ve metodu tesbit edilmeye çalışılmış, Ebû Hanîfe'ye yöneltilen bazı tenkidlere müellifin verdiği cevaplar ortaya konmuştur. Netice itibarıyla bu şerh özelinde Ali el-Kârî'nin hadisçiliği hakkında fikir edinmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte çalışmada Ali el-Kârî'nin şerhini ilim dünyasında farklı yönleriyle gündeme taşımak hedefi güdülmüştür.
İslâmî ilimlerde önde gelen âlimlerden biri olan Ali el-Kârî, Afganistan'ın Herat şehrinde dünyaya gelmiş, Şah İsmail'in şîîleştirme siyasetinden dolayı Herat'ı terkedip Mekke'ye yerleşmiş ve orada 1014/1605 senesinde vefat etmiştir. İslâmî ilim dallarının hemen hemen tamamında eser yazmıştır. Eserlerinden bugün de istifâde edilmektedir. 
Ali el-Kârî, Musnedu Ebî Hanîfe'nin Hârisî (340/952) tarafından cem edilen ve Haskefî'nin (650/1252) ihtisar ettiği Musned üzerine şerh yazmıştır. İşte bugün Musnedu Ebî Hanîfe ismi ile meşhur olan ve Ali el-Kârî'nin şerh ettiği Musned budur.
Çalışma iki bölümden müteşekkildir. Birinci bölümde Ali el-Kârî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti, hadisçiliği ve Musned hakkında bazı bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Şerhu Musnedi Ebî Hanîfe'nin tanıtımı, şerhte kullanılan kaynaklar, şerhin muhteva ve metodu, Ebî Hanîfe'ye yöneltilen bazı tenkidler ve Ali el-Kârî'nin cevabı incelenmiş ve misallerle îzah edilmeye çalışılmıştır. 
Ali el-Kârî, genel olarak bu şerhi anlaşılır ve kolay ibarelerle, okuyan kimsenin rahatlıkla anlayabileceği bir üslûp benimseyerek, rivâyetleri kısa ifâdelerle şerh etmiştir. Hadisleri Hanefî mezhebi doğrultusunda şerh etmiş ve yer yer diğer mezheplerin görüşlerine de yer vermiştir. Hadisler arasındaki tearuzda genelde cem' ve te'lif, nesih ve haml yöntemlerini kullanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ali el-Kârî, Ebû Hanîfe, Musned, Şerh, Hadis.

Abstract:
In this study, the content and method of Ali Al-Qari's work named Sharh Musnad Abî Hanîfah was tried to be determined, and the answers of the author to some of the criticisms directed to Abu Hanîfah were revealed. As a result, it's been tried to get an idea of the Hadith aspect of Ali Al-Qari in this commentary work. However, in this study, the major goal was to bring Ali Al-Qari's work to the world of science with its different aspects.
Ali Al-Qari, one of the leading scholars in Islamic Sciences, was born in the city of Herat in Afghanistan. Due to Shah Ismail's policy of converting people to shiism, he has left Herat and settled in Mecca. He died there in 1014/1605. He wrote works in almost all branches of Islamic Science. His works are also being used today. 
Ali Al-Qari wrote an commentary on Musnad which was compilated and collected by Harisi (340/952) and then was shortened by Haskafi (650/1252). This is the same work which is known today as Musnad Abî Hanîfah with its commentary made by Ali al-Qari.
The study is composed of two parts. The first section deals with some information about Ali Al-Qari's life, his scientific personality, his proficiency in terms of hadith, and some details about Musnad. In the second part, the introduction of Sharh Musnad Abî Hanîfah, the sources used in it, the content and method of the sharh, some strictures directed to Abu Hanifah, and the answers of Ali al-Qari to those strictures were examined and tried to be explained with examples. 
Ali Al-Qari, wrote his sharh with open-and-shut inscriptions, in a manner that is easily understood to every reader and made his commentaries about the narrations with short and brief phrases, in general. He has made his commentary in accordance with the Hanafi school, and occasionally presented the opinions of other schools also. In contradicting cases between the hadiths, he generally used the methods of jam' and ta'leef, naskh and haml.

Key Words: Ali al-Qârî, Abū Ḥanīfa, Musnad, Commentary, Hadith.