Vestibüler nöritli hastalarda vestibüler uzamsal çalışma belleği rehabilitasyon bulguları
Findings of vestibular spatial working memory rehabilitation in patients with vestibular neuritis
Yazar: IŞIK DENİZ KOTANKIRAN
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE ÖZLEM KONUKSEVEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Denge = Equilibrium ; Duruş = Posture ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Nöritler = Neurites ; Odyoloji = Audiology ; Postural denge = Postural balance ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler rehabilitasyon = Vestibular rehabilitation ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Giriş: Vestibüler nörit, nörotop virüsler ile meydana geldiği düşünülen, ani şiddetli baş dönmesi, bulantı ve kusma semptomlarının bulunduğu işitme ile ilgili bulguların görülmediği periferik tipte bir baş dönmesi nedenidir. Lezyon tarafındaki vestibüler sistemden uyarı gelmemesi sonucu yavaş fazı lezyon tarafına, hızlı fazı sağlam kulağa vuran nistagmus gözlenir. Vestibüler sistemin hasarı uzamsal çalışma belleğinde ve hafızada bilişsel eksikliklere yol açar. Uzamsal bellek kişinin çevresi ve mekânsal yönelimi hakkındaki bilgilerin kaydedilmesinden sorumlu bir hafızadır. Çalışma belleği bilgiyi işleyen geçici bir depolama aynı zamanda işlemleme sistemidir. Bilgilerin geçici olarak saklanmasına ve işlemesine izin veren sınırlı kapasiteli bir sistem olarak tanımlanabilir. Bu geçici depo, bilgileri akılda tutarken birinin karmaşık görevleri tamamlamasına veya üzerinde çalışmasına olanak tanır. Bu çalışmanın amacı günler süren ve tek atak olarak tanılanan vestibüler nöritli hastalarda uzamsal çalışma belleği değerlendirilmesi ve vestibüler uzamsal çalışma belleği rehabilitasyon sonuçlarını araştırmaktır. 
Metod:18 yaş ve üzeri (70,9 ±19,8) vestibüler nörit tanısı almış 30 bireye, uzamsal çalışma belleğini değerlendirmek için Bilgisayarlı Dinamik Postürografi- Denge Sınırları Testi ve vestibüler fonksiyonları ölçmek için Duyusal Organizasyon Testi ön test olarak uygulanmıştır. Vestibüler uzamsal çalışma belleği rehabilitasyon oyunları ile 48 dakikalık seanslardan oluşan haftada 1, 16 seans vestibüler uzamsal çalışma belleği rehabilitasyonu uygulanmıştır. 8. seanstan sonra ara test, 16. seanstan sonra son test olarak bu testler tekrar uygulanmıştır. 
Bulgular: Denge Sınırları Testi; sırasıyla ön test, ara test ve son test Total Surface, Front, Back, Right ve Left ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır [X2(2)=37,80 p<0,05], [X2(2)=40,35 p<0,05], [X2(2)=26,44 p<0,05], [X2(2)=38,47 p<0,05] ve [X2(2)=36,93 p<0,05]. Duyusal Organizasyon Testi; AP değerleri için, sırasıyla ön test, ara test ve son test D1, D2, D3, D4, D5 ve D6 ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır [X2(2)=18,47 p<0,05], [X2(2)=28,87 p<0,05], [X2(2)=32,60 p<0,05], [X2(2)=25,80 p<0,05], [X2(2)=44,87 p<0,05] ve  [X2(2)=21,66 p<0,05]]. ML değerleri için; sırasıyla ön test, ara test ve son test D1, D2, D3, D4. D5 ve D6 ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır [X2(2)=35,00 p<0,05], [X2(2)=26,87 p<0,05], [X2(2)=26,87 p<0,05], [X2(2)=48,80 p<0,05], [X2(2)=52,47 p<0,05] ve [X2(2)=17,90 p<0,05]. Sırasıyla ön test, ara test ve son test AP-GLOBAL, AP-VISUAL ve AP-VESTIBULAR ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır [X2(2)=45,87 p<0,05], [X2(2)=14,51 p<0,05] ve [X2(2)=45,87 p<0,05]. Ön test, ara test ve son test AP-SOMES ve AP-PREFER ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). Sırasıyla ön test, ara test ve son test ML-GLOBAL, ML-VISUAL, ML VESTIBULAR ve ML-PREFER ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır [X2(2)=56,27 p<0,05], [X2(2)=29,62 p<0,05], [X2(2)=51,88 p<0,05] ve [X2(2)=7,13 p<0,05].  Ön test ara test ve son test ML-SOMES ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). 
Sonuç: Vestibüler nöritli hastalarda vestibüler uzamsal çalışma belleği rehabilitasyon oyunları ile ön test, ara test ve son test rehabilitasyon sonuçlarında; ön test düşük Denge Sınırları Test sonuçları vestibüler nöritli hastalarda uzamsal çalışma bellek işlevlerinin zayıf olduğunu, ara ve son test Denge Sınırları Test sonuçlarının birbirlerine yakın olması 8. Seansa kadar adaptasyon, 8.- 16. Seans arasında habitüasyon olduğunu göstermiştir. Ayrıca bilişsel vestibüler rehabilitasyon modüllerinin vestibüler fonksiyonları iyileştirdiğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Vestibüler Nörit, Vestibüler Rehabilitasyon, Uzamsal Çalışma Belleği, Bilgisayarlı Dinamik Postürografi, Denge Sınırları Testi.

Abstract:
Introduction: Vestibular neuritis is a peripheral type of vertigo, thought to be caused by neurotope viruses, with sudden severe vertigo, nausea and vomiting symptoms, and no auditory findings. As a result of the lack of stimulation from the vestibular system on the side of the lesion, nystagmus is observed in the slow phase hitting the lesion side and the fast phase hitting the healthy ear. Damage to the vestibular system leads to cognitive deficits in spatial working memory and memory. Spatial memory is a memory responsible for recording information about one's environment and spatial orientation. Working memory is a temporary storage that processes information and is also a processing system. It can be defined as a system with limited capacity that allows temporary storage and processing of information. This temporary repository allows someone to complete or work on complex tasks while keeping information in mind. The aim of this study is to evaluate spatial working memory and to investigate the results of vestibular spatial working memory rehabilitation in patients with vestibular neuritis that lasts for days and is diagnosed as a single attack.
Method: Computed Dynamic Posturography-Limits of Stability Test to evaluate spatial working memory and Sensory Organization Test to measure vestibular functions were applied as pretest to 30 individuals aged 18 years and older (70.9 ±19.8) diagnosed with vestibular neuritis. Vestibular spatial working memory rehabilitation games and 16 sessions of vestibular spatial working memory rehabilitation, consisting of 48-minute sessions, were applied once a week. These tests were applied again as an intermediate test after the 8th session and as a posttest after the 16th session.
Results: Limits of Balance Test; There is a statistically significant difference between the pre-test, mid-test and post-test Total Surface, Front, Back, Right and Left measurements, respectively [X2(2)=37.80 p<0.05], [X2(2)=40 .35 p<0.05], [X2(2)=26.44 p<0.05], [X2(2)=38.47 p<0.05], and [X2(2)=36.93 p<0.05]. Sensory Organization Test; For AP values, there is a statistically significant difference between pre-test, mid-test and post-test D1, D2, D3, D4, D5 and D6 measurements, respectively [X2(2)=18.47 p<0.05], [X2 (2)=28.87 p<0.05], [X2(2)=32.60 p<0.05], [X2(2)=25.80 p<0.05], [X2(2) )=44.87 p<0.05] and [X2(2)=21.66 p<0.05]]. For ML values; pretest, intermediate test and posttest D1, D2, D3, D4, respectively. There is a statistically significant difference between D5 and D6 measurements [X2(2)=35.00 p<0.05], [X2(2)=26.87 p<0.05], [X2(2)=26 .87 p<0.05], [X2(2)=48.80 p<0.05], [X2(2)=52.47 p<0.05] and [X2(2)=17.90 p<0.05]. There is a statistically significant difference between pre-test, mid-test and post-test AP-GLOBAL, AP-VISUAL and AP-VESTIBULAR measurements, respectively [X2(2)=45.87 p<0.05], [X2(2)= 14.51 p<0.05] and [X2(2)=45.87 p<0.05]. There was no statistically significant difference between pre-test, mid-test and post-test AP-SOMES and AP-PREFER measurements (p>0.05). There is a statistically significant difference between pre-test, mid-test and post-test ML-GLOBAL, ML-VISUAL, ML VESTIBULAR and ML-PREFER measurements, respectively [X2(2)=56.27 p<0.05], [X2( 2)=29.62 p<0.05], [X2(2)=51.88 p<0.05] and [X2(2)=7.13 p<0.05]. There was no statistically significant difference between pretest mid-test and posttest ML-SOMES measurements (p>0.05).
Conclusion: In vestibular spatial working memory rehabilitation games and pre-test, mid-test and post-test rehabilitation results in patients with vestibular neuritis; The test results showed that the spatial working memory functions were weak in patients with vestibular neuritis, the intermediate and post-test Limits of Stability were close to each other, and there was adaptation until the 8th Session, and habituation between the 8th and 16th Sessions. It has also shown that cognitive vestibular rehabilitation modules improve vestibular functions.
Keywords: Vestibular Neuritis, Vestibular Rehabilitation, Spatial Working Memory, Computed Dynamic Posturography, Limits of Stability Test.