Muhammed Rızâ Âgehî'nin Riyâzü'd-Devle'si (1b-61b) (giriş-metin-inceleme-dizin)
Muhammed Rızâ Âgehî's Riyâzü'd-Devle (1b-61b) (introduction-text-analysis-index)
Yazar: DUYGU KOCA
Danışman: PROF. DR. TALİP YILDIRIM
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Agehi = Agehi ; Dil özellikleri = Language features ; Dilbilgisi = Grammar ; Hive Hanlığı = Hive Khanate ; Riyazü'd-Devle = Riyazü'd-Devle ; Çağatay edebiyatı = Chagatay literature ; Çağatayca = Chagatay language

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Muhammed Rızâ Âgehî tarafından yazılan, Çağatay Türkçesinin son dönem eserlerinden Riyâzü'd-Devle adlı tarih kitabının [1b-61b] arasındaki varakları kapsamaktadır. Bu çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Çağatay edebiyatı, Riyâzü'd-Devle'nin Hive Hanlığı Tarih Yazıcılığındaki yeri, eserin yazarı ve eser hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde Riyâzü'd-Devle'nin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Metin kurulurken İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde bulunan T 82/02 numaralı nüsha esas alınmıştır, metne yapılan eklemeler köşeli parantez içinde gösterilmiştir. Üçüncü bölümde eserin yazım ve dil özellikleri incelenmiş, geleneksel metin inceleme yöntemlerine bağlı kalınmıştır. Dördüncü bölümde, metnin sözlük ve gramer dizini verilmiştir. Dizin hazırlanırken Reşit Rahmeti Arat'ın Kutadgu Bilig adlı eserindeki dilbilgisi sıralaması esas alınmıştır. Metinde geçen kişi, yer adları, etnik adlar ayrı bir bölümde verilmiştir. Beşinci bölümde metnin tıpkıbasımından örnekler verilmiş ve ekler bölümüne Hive Hanlığı dönemine ait harita eklenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Riyâzü'd-Devle, Çağatay Türkçesi, Hive Hanlığı tarihi, Âgehî

Abstract:
This study prepared as a Ph.D. thesis contains the folios between [1b-61b] of the historical book named Riyâzü'd-Devle which is one of the latest works of Chagatai Turkish written by Muhammed Rızâ Âgehî. This study consists of five chapters. In the introduction chapter, it was given information about Chagatai Literature, the position of Riyâzü'd-Devle in the Khanate of Khiva Historiography, the author of the work, and the work itself. The transcriptional text of Riyâzü'd-Devle was given in the second chapter. The copy numbered as T 82/02 existing in İstanbul University Library was used as the base for the establishment of the text, the additions to the text are shown in square brackets. In the third chapter, the writing and language properties of the work were investigated, and the traditional text analysis methods were adhered to. In the fourth section, the dictionary and grammar index of the text was given. Reşit Rahmeti Arat's grammar index used in the work named Kutadgu Bilig was taken as the base while preparing the index. The person, place names, and ethnic names mentioned in the text were given in a separate section. In the last chapter, examples from the original edition of the text were given and a map belonging to the period of Khanate of Khiva was added to the appendix section.

Keywords: Riyâzü'd-Devle, Chagatai Turkish, The History of Khanate of Khiva, Âgehî