Preoperatif hipovoleminin değerlendirilmesinde inferior vena kava ultrasonografisi
Inferior vena cava ultrasonography in assessment of preoperative hypovolemi̇a
Yazar: ŞEVKİ SARI
Danışman: PROF. DR. SEMA TUNCER UZUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Bağırsaklar = Intestines ; Hipotansiyon = Hypotension ; Hipovolemi = Hypovolemia ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vena cava inferior = Vena cava inferior

Özet:
Amaç: Perioperatif hipovolemi, hipotansiyon, artmış bulantı kusma, yetersiz organ perfüzyonu ve azalmış doku oksijenasyonuna sebep olabilir. Preoperatif barsak hazırlığı sıvı kaybını artırmaktadır. İnferior vena kava (İVK) ultrasonografisi, intravasküler volüm durumunun noninvaziv, kolay, hızlı ve güvenilir bir göstergesidir. Bu çalışmada, preoperatif İVK ultrasonografisinin anestezi indüksiyonu sonrası gelişen hipotansiyonu ön görmede ve barsak hazırlığı yapılan hastalarda oluşan hipovolemiyi tespitte etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışma prospektif gözlemsel olarak planlandı. Genel anestezi altında gastrointestinal cerrahi operasyon geçirecek 18-65 yaş arası American Society of Anaesthesiologists physical status classification (ASA) I-II hastalar dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen 84 olgunun 42 sine barsak hazırlığı yapılmıştı. Hastaların inferior vena kava maksimun çapı (dİVKmaks) ve inferior vena kava minimum çapı (dİVKmin) ölçüldü. İnferior vena kava kollabsibilite indeksi (İVK-Kİ) hesaplandı [(İVKmaks-İVKmin)/İVKmaks × 100%]. İndüksiyon öncesi bazal ortalama arter basıncı (OAB) ölçüldü. İndüksiyon sonrası cerrahi insizyona kadar hastaların kan basıncı ölçümleri her iki dakikada bir gerçekleştirildi. OAB'da %30'dan fazla düşüş, OAB < 60 mm hg veya vazopressör ilaç kullanımı hipotansiyon olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda 100 hasta değerlendirildi. 16 (%16) hasta yetersiz görüntü kalitesi nedeniyle çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilen 84 hastanın 39'unda (% 46.4) genel anestezi indüksiyonundan sonra hipotansiyon gelişti. Olgularda hipotansiyon gelişimini öngörmede dİVKmaks ve İVK-Kİ nin tanısal bir değerinin olup olmadığı Receiver Operating Characteristics (ROC) eğrisi analizi ile incelendi. Eğri altında kalan alan ():0.644, %95 Cl:0.524-0.763, p<0.024). ROC eğrisi analizi ile dİVKmaks için cut-off değeri 15.750 mm olarak bulundu. 15.750 mm cut-off değeri için spesifite ve sensitivite sırasıyla %55.6-%71.8 olarak bulundu. AUC: 0.737, %95 Cl:0.622-0.852, p<0.001). ROC eğrisi analizi ile İVK-Kİ için cut-off değeri 32.7460 olarak bulundu. 32.7460 cut-off değeri için spesifite ve sensitivite sırasıyla %83.3-%74.4 olarak bulundu. Hipotansiyon gelişen 39 olgunun 27'sinde (%64,3), hipotansiyon gelişmeyen 45 olgunun 15'inde (%35,7) barsak hazırlığı yapıldığı gözlendi ve istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttu (p<0,05). dİVKmaks barsak hazırlığı yapılanlarda 13,99±2,85 mm iken, barsak hazırlığı yapılmayanlarda 16,12±3,55 mm idi. İstatistiksel anlamlı fark gözlendi (p<0,05). İVK-Kİ barsak hazırlığı yapılanlarda 40,62±14,33 iken, barsak hazırlığı yapılmayanlarda 26,12±12,87 idi. İstatistiksel anlamlı fark gözlendi (p<0,05).
Sonuç: Preoperatif hastalara uygulanan İVK ultrasonografisi ile elde edilen ölçümler (dİVKmaks, İVK-Kİ) anestezi indüksiyonu sonrası hipotansiyonu öngörmede bilgi verebilir. Verilerimiz barsak hazırlığı yapılmayan hastalarla karşılaştırıldığında barsak hazırlığı yapılan hastalarda yüksek İVK-Kİ ve düşük dİVKmaks değerleri ve yüksek hipotansiyon insidansı görülmüştür. İVK ultrasonografisi barsak hazırlığı yapılan hastalarda preoperatif hipovolemiyi öngörmede faydalı olabileceği kanaatindeyiz.
Anahtar kelimeler: Barsak hazırlığı, hipotansiyon, hipovolemi, ultrasonografi, inferior vena kava,  inferior vena kava kollabsibilite indeksi

Abstract:
Aim : Perioperative hypovolemia may cause hypotension, increased nausea and vomiting, poor organ perfusion, and reduced tissue oxygenation. Preoperative bowel preparation increases fluid loss. Inferior vena cava (IVC) ultrasonography is a noninvasive, easy, fast and reliable indication of intravascular volume status. In this study, we aimed to demonstrate the effectiveness of preoperative IVC ultrasonography for predicting hypotension after induction of anesthesia and for detecting hypovolemia in patients undergoing bowel preparation.
Metod :. The study was planned prospectively and observationally. We included ASA (American Society of Anaesthesiologists physical status classification) I-II patients aged 18-65 years who underwent gastrointestinal surgery under general anesthesia. 42 of 84 patients included in the study were prepared for bowel preparation. Inferior vena cava maximum diameter (dIVKMax) and inferior vena cava minimum diameter (dIVCmin) were measured. The inferior vena cava collapsibility index (IVC-CI) was calculated [(dIVCmax - dIVCmin) / dIVCmax 100%]. Baseline mean arterial pressure (MAP) was measured before induction. Blood pressure measurements of patients untill surgical incision were performed every two minutes. More than 30% decreases or belove 60 mmHg at MBP or vasopressor drug use was accepted as hypotension.
Results : In our study, 100 patients were evaluated. 16 (16%) patients could not be evaluated due to insufficient image quality. 39 (46.4%) of 84 patients included in the study developed hypotension after induction of general anesthesia. The presence of a diagnostic value of dIVCmax and IVC-CI in patients with hypotension development was analyzed by Receiver Operating Characteristics (ROC) curve analysis. Area under curve (AUC): 0.644, 95% Cl: 0.524-0.763, p & lt; 0.024). The ROC curve analysis showed that the cut-off value for dIVCmax was 15.750 mm. AUC: 0.737, %95 Cl:0.622-0.852, p<0.001. The cut-off value for IVC-CI with ROC curve analysis was found to be 32.7460. Specificity and sensitivity for the cut-off value of 32.7460 were 83.3% -74.4% respectively. Bowel preparation was observed in 27 (64.3%) of the 39 cases with hypotension and in 15 of the 45 cases (35.7%) without hypotension and there was a statistically significant difference (p <0.05). dIVCmax were 13,99 ± 2,85 mm in bowel preparation constructions and 16,12 ± 3,55 mm in non-bowel preparations. Statistically significant difference was observed (p <0.05). IVC-CI was 40,62 ± 14,33 in bowel preparation, 26,12 ± 12,87 in non-bowel preparation. Statistically significant difference was observed (p <0.05). 
Conclusion: Measurements (dIVCmax, IVC-CI) obtained by IVC ultrasonography in preoperative patients may provide information on hypotension after anesthesia induction. Compared with patients without bowel preparation, our data showed high IVC-CI and low dIVKmax values and high incidence of hypotension in patients undergoing bowel preparation. IVC ultrasound may be useful in predicting preoperative hypovolemia in patients with bowel preparation.
Key words: Bowel preparation, Inferior vena cava collability index, hypotension, hypovolemia, ultrasonography