Medenî hukukta hakkın etkisizleşmesi
Forfeiture of the right in civil law
Yazar: REYHAN TUHAN BOZ
Danışman: DOÇ. DR. H. REYHAN DEMİRCİOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dürüstlük = Honesty ; Hak = Right ; Hakkın etkisizleşmesi = Forfeiture of the right ; Kötüye kullanma = Abuse ; Medeni hukuk = Civil law ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law

Özet:
Bir hakkın geç ileri sürülmesi, somut olayın koşullarına göre hakkın muhatabında hakkın gelecekte kullanılmayacağına dair korunmaya değer bir hukukî görünüşün yaratılması riskini barındırır. Öyle ki hakkın ileri sürülebilir olduğu ilk zamanlar hakkın ileri sürülmesini bekleyen muhatap, zamanın geçmesiyle birlikte hakkın ileri sürülmeyeceği yönünde bir beklenti geliştirir; içerisinde bulunduğu durumdan artık hakkın ileri sürülmeyeceğini çıkarır. Somut olayın koşullarına göre hakkın ileri sürülmesindeki gecikme devam ettikçe bu çıkarım, hakkın artık ileri sürülmeyeceği yönünde bir güvene dönüşür. Elbette hakkın söz konusu güven oluştuktan sonra da ileri sürülmesinde, hak sahibinin menfaati mevcudiyetini korumaya devam etmektedir. Fakat, hak sahibinin bu menfaatinin korunması hâlinde, hakkın artık ileri sürülmeyeceğine güvenen muhatap bakımından açıkça adil olmayan, taraflar arasındaki menfaat dengesini sarsacak sonuçlar doğabilir. Zira muhatap kendisini bu güven doğrultusunda ayarladıktan sonra hakkın ileri sürülmesi, muhatabı hakkın geciktirilmeksizin ileri sürülmesine nazaran daha dezavantajlı bir konumda bırakabilir. Hakkın sahibine tanıdığı menfaat ile muhatabın güvenin korunmasına dayanan menfaat arasındaki çatışma, hakkın dürüstlük kuralına aykırı olarak geç ileri sürülmesinden kaynaklanmaktadır. Hakkın bu şekilde dürüstlük kuralına aykırı kullanımını ifade eden olay grupları, hakkın etkisizleşmesi doktrini (Verwirkung) ile karşılanır.

Abstract:
Delayed assertion of a right involves the risk of creating a legal appearance that the right will no longer be asserted, on the other party. While the time goes by, the other party, who had expected the right to be asserted at the beginning, develops an expectation, and concludes a result from the situation (s)he was in, that the right will not be asserted anymore. While the delay continues, this conclusion turns into a trust, in the context of the circumstances of the concrete case. Of course, even after this trust is emerged, the right holder has an interest in asserting her/his rights. On the other hand, in case of this interest be protected by law some unfair results, which can be shake the balance of interests between the right holder and the other party, may be occurred. Because the assertion of the right after the other party adjust herself/himself to this trust may put the other party in a disadvantaged position compared to the exercise of the right without delay. The conflict between the interest granted by the right to the owner of the right and the other party's interest that based on the protection of her/his trust by law is caused by the late assertion of the right in violation of the objective good faith principle. Event groups that refer to the delayed assertion of the right in violation of the objective good faith principle are met with the doctrine of the forfeiture of the right (Verwirkung).