Firmalarda nakit kâr payı dağıtım politikalarını etkileyen mikro ve makro faktörler: BİST imalat sanayi firmaları üzerine panel veri uygulaması
Micro and macro factors affecting cash dividend distribution policies in companies: Panel data application on BIST manufacturing industry companies
Yazar: METİN SEYHAN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN AKBULUT
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kâr payı, ortakların firmaya yapmış oldukları yatırıma karşılık dönem sonlarında net kârdan ödenen artık değer olarak ifade edilebilir. Kâr dağıtım politikası ise firmaların elde ettiği net kârın dağıtılmamış kârlar, paydaşlar ve yedek akçeler arasındaki dağılımını belirleyen politikadır. Temettü politikalarını etkileyen birden çok faktör vardır. Firmalar kâr payı dağıtım politikalarını oluştururken bu değişkenlerin birçoğunu göz önünde bulundurmalıdır. Kâr payı dağıtım kararlarını etkileyen faktörler, mikro ve makro değişkenler olarak ikiye ayrılır. Bu çalışmanın amacı Borsa İstanbul (BİST) İmalat Sanayi Endeksine kayıtlı imalat firmalarının nakit kâr payı dağıtım politikalarına etki eden faktörleri ve bu faktörlerin etki yönünü tespit etmektir. Literatürün incelemesi sonucunda elde edilen bulgular ışığında firmaların nakit kâr payı dağıtım politikalarını etkileyen mikro ve makro faktörler doğrultusunda kurgulanan modeller ve bu modeller kapsamında oluşturulan hipotezler panel veri analizi ile test edilmiştir. Araştırmada, nakit temettü ile mikro ve makro faktörler arasındaki ilişkiler 2010-2020 dönemi içinde imalat sanayi sektörü baz alınarak incelenmiştir. Veri setinde yer alan firmaların, 2008 küresel ekonomik krizin etkilerinden arınmış olabileceği düşünüldüğünden dolayı çalışmaya konu olan dönemin başlangıç yılı 2010 olarak tercih edilmiştir. Araştırmanın temel kısıtlarından biri firmaların belirlenen dönemde istikrarlı olarak kâr payı dağıtmış olmasıdır. Veri setinde yer alan firmalar, BİST Sanayi Endeksinde payları devamlı olarak işlem gören ve verilerine tam olarak ulaşılabilen firmalardan oluşmaktadır. Veriler, panel veri analizi ile test edilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkeni net nakit kâr payı dağıtım tutarıdır. Mikro modelin bağımsız değişkenleri aktif kârlılık oranı, hisse başına kâr, Tobin Q oranı, piyasa değeri/defter değeri, büyüklük, likidite oranı, cari oran, finansal kaldıraç, yabancı kaynak vade yapısı, uzun vadeli finansal kaldıraç, kısa vadeli finansal kaldıraç, beta, halka açıklık oranı, firmanın faiz oranı, varlık yapısı, vergi kalkanı, finansal başarısızlık oranı, sahiplik yoğunlaşması, net satışlar, vergi ve nakit dönüşüm süresidir. Makro modelin bağımsız değişkenleri ise ekonomik büyüme, enflasyon oranı, faiz oranı, döviz kuru ve Türkiye'nin kredi temerrüt risk primidir. Elde edilen bulgular firmaların nakit kâr payı politikalarının aktif kârlılık oranı, cari oran, firmanın faiz oranı, Tobin Q oranı ve yabancı kaynak vade yapısı değişkenlerinden etkilendiğini göstermektedir. Makro faktörlerden de ekonomik büyüme, enflasyon oranı, faiz oranı, döviz kuru ve Türkiye'nin kredi temerrüt risk priminin nakit kâr payı dağıtım politikalarını etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
A dividend is a value that is paid to the shareholders at the end of the period in return for their investment in the company. The dividend policy is the policy that determines the distribution of the net profit earned by the companies in retained earnings, shareholders, and reserve capital. There are many factors that affect dividend policies. Companies should take into account many of these variables when forming their dividend policies. Factors that affect dividend distribution decisions are divided into micro and macro variables. This study aims to identify the factors that affect the cash dividend distribution policies of the manufacturing companies listed on the Exchange Istanbul (BIST) Manufacturing Industry Index and the direction of these factors. In light of the findings obtained from the literature review, the models and hypotheses developed within the scope of micro and macro factors that affect the cash dividend distribution policies of the companies were tested with panel data analysis. In the study, the relationships between cash dividends and micro and macro factors were examined in the manufacturing industry sector over the period 2010-2020. The starting year of the period under study was chosen as 2010, as it is thought that the companies in the data set may have been cleansed of the effects of the 2008 global economic crisis. One of the basic limitations of the research is that the companies have consistently distributed dividends during the specified period. The companies in the data set consist of companies whose shares are continuously traded on the BIST Industrial Index and whose data are fully accessible. The data were tested with panel data analysis. The dependent variable of the study is the amount of net cash dividend distribution. The independent variables of the micro model are return on assets, earnings per share, Tobin Q Ratio, market value/book value, size, liquidity ratio, current ratio, financial leverage, foreign source maturity structure, long-term financial leverage, short-term financial leverage, beta, public float ratio, company's interest rate, asset structure, tax shield, financial failure rate, ownership concentration, net sales, tax and cash conversion period. The independent variables of the macro model are economic growth, inflation rate, interest rate, exchange rate, and Turkey's credit default swap premium (CDS). The findings show that the cash dividend policies of the companies are affected by the variables of return on assets, current ratio, company's interest rate, Tobin Q Ratio, and foreign source maturity structure. Furthermore, it has been determined that macroeconomic factors such as economic growth, inflation rate, interest rate, exchange rate, and Turkey's credit default swap premium (CDS) affect cash dividend distribution policies.