Din sosyolojisi açısından dini toplulukların yeni mekânları: Youtube kanalları
New spaces of religious communities in terms of sociology of religion: Youtube channels
Yazar: TANSU ABDALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM YENEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-toplum ilişkileri = Religious-society relations ; Dini gruplar = Religious groups ; Sosyal medya = Social media ; YouTube = YouTube

Özet:
Hayatın hemen her alanının dijital ortama aktarıldığı günümüzde dini niteliklere sahip kişi ve gruplar da buralarda yerini almıştır. Görsel, işitsel ve yazılı olarak içerik oluşturmaya yardımcı olan YouTube web sitelerine nazaran daha cazip hale gelmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren dini nitelikli YouTube kanalları ele alınmıştır. Çalışmamız boyunca örneklem grubu olarak ele alınan bu kanalların kendilerini nasıl tanımladıkları, hangi tür içerik içerik ürettikleri, kimleri öteki olarak tanımladıkları ve hangi bilgi kaynaklarını kullandıklarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Bunların yanı sıra söz konusu kanalların dünya görüşleri ve popüler gündelik hayata dair fikir ve söylemlerde hangi konular üzerine yoğunlaşıldığının da tespiti amaçlanmıştır.
Günümüzde sanal mekânlar giderek popülerlik kazanmaktadır. Din dâhil hayatın her alanı sosyal medyadaki yerini almıştır. Din, kişilerin tercihine göre bireysel ya da gruplar halinde de yaşanabilmektedir. Topluluk halinde dini hayatını sürdürmeyi tercih eden kişilerin oluşturdukları dini grupların bazıları direkt sanal mekânlarda yapılanabilmektedir. Bunun yanı sıra fiziksel olarak bir topluluğu bulunan dini gruplar varlıklarını çeşitli amaçlar güderek bu ortamlara yansıtabilmektedir.
Bizim çalışmamız YouTube'ta en fazla abone sayısına sahip altı kanalın incelenmesiyle oluşturulmuştur. En fazla abone sayısı olan Sözler Köşkü, Hayalhanem ve Maksat 114 YouTube kanallarının dernek adı altında fiziksel bir mekânlarının bulunduğu, ortak bir kaynaktan beslendikleri, yaptıkları faaliyetler itibariyle birbirilerinin benzerleri olduğu ve yeni bir hareket, yeni bir ekol olarak ortaya çıktıkları görülmüştür. Ele aldığımız diğer kanalların ise (Cübbeli Ahmet Hoca, Nurettin Yıldız, İhsan Şenocak) belirli dini toplulukların sosyal medyaya yansımasından ibaret olduğu tespit edilmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Dini gruplar, Sanal Dini Gruplar, Dini YouTube Kanalları
30.06.2022, 110 Sayfa

Abstract:
In today's world, where almost every aspect of life is transferred to digital media, people and groups with religious qualifications have also taken their place here. Helping to create content in visual, audio and written formats, YouTube has become more attractive than websites. In this study using qualitative research method, religious YouTube channels that produce content in Turkey are discussed. Throughout our study, it has been tried to reach how these channels, which are considered as a sample group, define themselves, what type of content they produce, who they define as the other and which information sources they use. In addition to these, it is aimed to determine which topics are focused on in the world views and popular daily life ideas and discourses of these channels.
Today, virtual spaces are gaining in popularity. Every aspect of life, including religion, has taken its place on social media. Religion can be lived individually or in groups, depending on the preferences of the people. Some of the religious groups formed by people who prefer to continue their religious life as a community can be organized directly in virtual spaces. In addition, religious groups that have a physical community can reflect their existence to these environments for various purposes.
Our study was created by examining the six channels with the highest number of subscribers on YouTube. It has been observed that Sözler Köşkü, Hayalhanem and Maksat 114 YouTube channels, which have the highest number of subscribers, have physical places under the name of the association, make use of a common source and resemble each other in terms of their activities. This channels has been determined emerge as a new movement, a new school and the other channels we have discussed (Cübbeli Ahmet Hoca, Nurettin Yıldız, İhsan Şenocak) consist of the reflection of certain religious communities on social media.
KEYWORDS: Religious groups, Virtual Religious Groups, Religious YouTube Channels
30.06.2022, 110 Page