Türkiye'de liberal siyaset ve Adnan Menderes
Liberal politics in Turkey and Adnan Menderes
Yazar: MURAT YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULVAHAP ULUÇ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokratik Parti = The Democratic Party ; Liberalizm = Liberalism ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments

Özet:
Liberalizm bilhassa batılı devletler tarafından kabul gören, önde gelen politik düşüncelerden biridir. Liberalizm modern Avrupa'nın ilk çağları olan 17. Yüzyıl da ortaya çıkmıştır. Bu dönem serbest ticaretin uygulanması ve özgürlükler açısından insanların düşüncelerinin değişmeye başladığı bir dönem olmuştur. Batıdaki gelişmelere ilgisiz kalmayan Türkiye'de, tamamen liberalizmi benimseyen bir tutum içine girmese de, sürekli kendi koşullarını da göz önünde bulundurarak gelişim
ihtiyacını gidermeye çalışmıştır. Türkiye siyasi tarihinde yaşanan gelişmelere ve bu gelişmelerin yaşandığı dönemlere bakıldığında liberalleşme açısından en dikkat çeken dönemin Menderes iktidarları dönemi olduğu görülmektedir. Adnan Menderes, siyasi söylem ve görüşleri ile liberalizmin gereklerini Türkiye'de uygulamaya çalışan lider olmuştur. Menderes liderliğindeki Demokrat Parti 10 yıl boyunca iktidar olmuş ve Türk siyasal hayatında derin izler bırakmıştır. Menderes iktidarı döneminde ekonomik açıdan önemli adımlar atılmıştır. Menderes iktidarı, tarım reformu, yatırım harcamalarının yükselişi, sanayileşmede özel sektöre öncülük verme, dış ticaretin serbestleştirilmesi, işçilere yönelik sosyal politika yasalarının çıkarılması dönemin en belirgin özellikleri arasında yer almıştır. Bu anlamda Türkiye'de katı politik yapı son bulmuş ve Cumhuriyet tarihinin en önemli değişimine şahit olunmuştur. Tek parti dönemindeki devletçilik politikasından vazgeçilmek istenmiş ve liberalizm savunulmuştur.
Bu çalışmada Adnan Menderes dönemindeki liberal siyaset anlayışının sosyoekonomik politikalara yansımaları incelenmiştir. Çalışmanın bir durum tespit araştırması olmasından yola çıkarak Menderes iktidarı döneminin ilk yarısında gerek sosyal gerekse ekonomik durum liberal politikalar açısından olumlu olduğu izlenmiştir. Fakat dönemin ikinci yarısı itibarıyla bu gelişmelerin tam anlamıyla
sağlanabildiğini söylemek güçtür. Menderes, iktidarının ilk yıllarında birey özgürlüğünü, serbest piyasayı, basın hürriyetini ve birçok hakları savunmuştur. Ama kötü gitmeye başlayan ekonomik durumdan kaynaklı halk desteğini kaybetmeye başlayan menderes tüm bu liberal fikirlerden vazgeçerek devletin baskın gücünü toplumun tüm kesimine yansıtmıştır. Bunun sonucunda da 27 Mayıs askeri darbesine maruz kalmıştır.
Anahtar Kelimeler: Liberalizm, Menderes, Demokrat Parti, Sosyo – Ekonomik Politikalar.

Abstract:
Liberalism is one of the most prominent political perspectives that is particularly widespread in the Western countries. Liberalism emerged in the 17th century, at the beginning of modern Europe. It was a period of free trade and political liberties that changed people's mindset. Turkey, a country receptive to the developments in the West, did not completely adopt liberalism but fulfills its
developmental needs through constant attendance to its own conditions. Looking at the developments in the political history of Turkey, we can notice that Menderes governments are particularly important for the liberalization of the country. Adnan Menderes aimed at applying liberalism in Turkey as a political leader by his discourses andperspectives. Under Menderes' leadership, Democratic Party ruled for 10 years in Turkey and significantly marked the Turkish political life. During his government in power, significant economic improvements were achieved. The agriculture reform, increase in investments, prioritization of private sectors in industry, liberalization of foreign trades, legislation of social policies for workers are some of the major developments
during the Menderes governments. The rigid political structure in Turkey ended during that period, which could be characterized as one of the most significant developments within the history of the Republic.It was desired to abandon the statism policy in the single party period and liberalism was advocated. This thesis analyzes the impacts of Adnan Menderes' liberal political thought
on the socio-economic policies of the era. As a descriptive study, the results indicate  that the first half of Menderes' era indicates significant improvements in the social and economic life. Nevertheless, it is harder to argue so for the second half of his rule. During the first half, Menderes defended the individual freedoms, free markets, press freedoms, and various other political rights. However, his popular support decreased due to worsened economic conditions that resulted in Menderes to abandon most of his liberal ideas- he resorted to the forceful power of the state
against the discontented public. As a result, he was subjected to the May 27th military coup.
Keywords: Liberalism, Menderes, Democratic Party, Socio-Economic Policies.