Çocukların dil gelişimi için uygulanan dil bilimsel yöntemlerin Türkiye'de ve Almanya'da kullanılan ders kitapları üzerinden karşılaştırılması
A comparative study on linguistic methods applied for language development of children in school books used in Turkey and Germany
Yazar: SİNA GÜZİN CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ŞEFİK ŞENLİK
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Almanya = Germany ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil gelişimi = Language development ; Türkiye = Türkiye ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada ana dili ders kitaplarında kullanılan dilbilgisel ve dil bilimsel yöntemlerin çocukların dil gelişimi üzerindeki etkisinin öneminden hareketle, Türkiye'deki ve Almanya'daki devlet okullarında okutulan 4. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları mukayeseli bir biçimde incelenmiştir.

Araştırmada dünya genelinde ana dili ders kitaplarında kullanılan yöntemler kısaca aktarılmış ve Türkiye ile Almanya'daki ana dili öğretim programları hedef davranışları ayrıca karşılaştırılmıştır. Her iki ülkenin PISA Okuma Becerileri sıralamaları mukayese edildiğinde, Alman öğrencilerinin Türk öğrencilerinden daha yüksek skorlar aldıkları görülmüştür.

Araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Her iki ders kitabındaki metinlerde yer alan toplam kelime ve farklı kelime sayıları, cümle sayıları, bir cümlede kullanılan ortalama kelime sayısı, en uzun üç cümlenin içerdiği yan cümle ve bağlaçlar, yan cümle ile bağlaçların miktarları ve çeşitleri, yan cümle ile bağlaçların ünite bazında dağılımları mukayese edilmiştir. Her iki ders kitabında kullanılan kısaltmalar sayı ve çeşitlilik bakımından, yabancı sözcükler nasıl okunduğu bilgisi açısından karşılaştırılmıştır. Türkçe ders kitabında yer alan anlatım bozuklukları ile imla ve basım hataları ayrıca incelenmiş olup, kelimelerdeki inceltme işaretlerinin farklı kullanımları da listelenmiştir.

Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, Türkiye'de dil gelişimleri açısından önemli bir zaman diliminde olan ilköğretim 4. sınıf öğrencileri için devlet tarafından hazırlanmış ders kitaplarında dilbilgisel ve dil bilimsel yöntemlerde eksiklikler saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dil Bilimsel Yöntemler, Dil Gelişimi, Ana Dili, Yan Cümle, Bağlaç.

Abstract:
In this study, the fourth grade social studies textbooks being used in state schools in Turkey and Germany were comparatively analyzed with the importance of grammatical and linguistic methods having been applied for language development of children in school books.

In the study, the methods being applied in school textbooks, which are used all over the world, were summarized, and also curriculum aims and objectives in Turkey and Germany were compared. When comparing ranking of PISA Reading Performances of two countries, it was seen that German students had higher scores than Turkish students.

The general survey model was used in the study. The amount of total words and total different words, the amount of total sentences, the mean amount of words in a sentence, subordinate clauses and conjunctions in the longest three sentences, the amount and types of subordinate clauses and conjunctions, the distributions of subordinate clauses and conjunctions in the units of books were analyzed for all texts of each book. The shortenings in terms of amount and the types and the foreign words in terms of spelling techniques, which were used in each book, were compared. Beside the incoherencies and the mistakes of dictation and edition in Turkish textbook were analyzed, and different using of circumflexes on words were listed.

According to the results of the study, some grammatical and linguistic inadequacies were detected in the school textbooks prepared by Turkish state for Turkish fourth grade students, who are in an important period in terms of language development. 

Keywords: Linguistic Methods, Language Development, Mother Language, Subordinate Clause, Conjunction.