Kanyaşın [Sorghum halepense (L.) Pers. ] Marmara Bölgesindeki yaygınlığı, yoğunluğu, biyolojisi ve alternatif mücadele olanaklarının belirlenmesi
Determination of distributon, density, biology and alternative control possibilities of johnsongrass [Sorghum halepense (L.) Pers. ]  in the Marmara Region of Turkey
Yazar: AYŞE YAZLIK
Danışman: PROF. DR. İLHAN ÜREMİŞ
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında kanyaşın bölgesel durumu, izlenebilirliği, Marmara Bölgesinde yapılan uygulamalar da dikkate alınarak zarar seviyeleri ve yoğunluğu, biyoloji çalışmaları, alternatif mücadele olanakları, ototoksitesi, rekabet yeteneğine etki eden bazı faktörlere ait özellikleri belirlenmiştir. 
Surveylerde 2623 nokta da sayımlar yapılmış ve 167 alan GPS ile işaretlenerek kanyaş'ın izlenebilirliliğini sağlayacak bir harita oluşturulmuştur. Kanyaş yoğunluğunun; m2'de 13.40 – 30.12 rastlama sıklığının ise % 34.20 – 100 arasında olduğu tespit edilmiştir. Kanyaş'ın tohumlarında var olan dormansi'nin kırılmasında en iyi sonuç % 64.80 çimlenme oranıyla 75 s H2SO4 uygulamasından elde edilmiştir. Kanyaş tohum ve rizomlarının minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıkları benzerlik göstermiştir ve sırasıyla; 15 0C, 25-30 0C ve 40 0C olarak belirlenmiştir. Tohumlarda en iyi çıkışın 10 cm derinlikte % 25.0 oranında, rizomlarda en yüksek sürgün verme yüzdesinin ise 5 cm toprak derinliğinde % 60.0 oranında olduğu belirlenmiştir. Kanyaş'dan elde edilen Sorgaab'ın ototoksik etkisi incelenmiş ve kanyaş kuru ağırlığının etki oranı (% 60.0) dikkate alındığında Sorgaab  % 4 doz uygulamasının en iyi sonucu verdiği belirlenmiştir. Kanyaşa karşı çıkış öncesi veya çıkış sonrası dönemde uygulanan biberiye uçucu yağı 16 µl/38.465 cm2 de kanyaş kuru ağırlığını sırasıyla  % 41.0 ve % 48.0 oranında etkilemiştir. Sorgoleone seviyesi Hindistan'a ait tohumlar da 38.43 µg/10 fide, Sırbistan'a ait tohumlar da 41.71 µg/10 fide ve Türkiye'ye ait tohumlar da 18.34 µg/10 fide olarak belirlenmiştir. Kanyaş bulunan  alanlardan alınan toprak örneklerinde organik madde ve yarayışlı fosfor içeriğinin kanyaş bulunmayan alanlara göre daha fazla, kalsiyum ve potasyum miktarının ise daha düşük oranda olduğu, kanyaşın bulunduğu toprakların pH aralığının ise 6.25-7.80 arasında değiştiği belirlenmiştir. Kanyaş bulunan alanlarda 36 farklı bitki türü, kanyaş bulunmayan alanlarda ise 69 farklı bitki türü tespit edilmiştir. Bromus japonicus, Festuca ovina, Festuca rubra var. rubra ve Salvia fructicosa bitkilerin tamamının kanyaş ile yüksek rekabet içerisinde olduğu ve bitkilerden birinin diğerine bariz bir üstünlüğünün olmadığı ve kanyaş rizosfer toprağında CO2 salınışının düşük olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the current situation, and some biological properties of johnsongrass in the Marmara Region,, the alternative control possibilities, ototoxicity and some factors affecting competitive ability of johnsongrass, were determined. 
Surveys were conducted in 2623 points and a map was created to be provided monitoring of johnsongrass marking 167 fields with GPS. The density and the frequency of occurrence of the johnsongrass were found 13.40-30.12% and 34.20-100%, respectively. The best result to break dormancy in johnsongrass seeds with reaching 64.80% germination was obtained from H2SO4 application for 75 seconds. Minimum, optimum and maximum germination temperatures for seeds and rhizomes, which were similar temperatures for both parts, were 15, 25-30 and 40 oC, respectively. The best seed emergence ratio, 25.0%, occuredat a depth of 10 cm with while the highest rhizome sprouting percentage was observed at a depth of 5 cm with 60.0%. Ototoxic effect of Sorgaab obtained from SORHA was examined and johnsongrass dry weight was 60 % decreased by Sorgaab 4%, which was the most effective rate. The rosemary essential oil at the 16 µL / petri used against the johnsongrass affected SORHA dry weight 41.0% and 48.0%, pre-emergence and post-emergence, respectively. Sorgoleone levels in the different johnsongrass biotypes from India, Serbia and Turkey were 38.43, 41.71 and 18.34 μg/10 seedlings, respectively. The organic material and the available phosphorus content in the soil included johnsongrass were higher than in the soil without johnsongrass, while the calcium and potassium amount in the soil included johnsongrass were lower than in the soil without johnsongrass. The pH range of soils with johnsongrass was 6.25-7.80. The number of plant species in the vicinity of johnsongrass was 36, while the number of plant species in the area without johnsongrass was 69. Bromus japonicus, Festuca ovina, Festuca rubra var. rubra and Salvia fruticosa were highly competitive with johnsongrass. None of them showed dominance to the others. It has been found that releasing the CO2 from rhizosphere soil of johnsongrass were low.