Hastaneye yatan siroz hastalarında erken ve geç dönem mortaliteye etki eden faktörler
The factors that affect EARLY and late mortality in hospitalized cirrhosis patients
Yazar: BÜŞRA HAKTANIYAN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN İDİLMAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Mortalite = Mortality ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Siroz; kronik karaciğer hastalığının son evresi olarak bilinen, farklı etiyolojik nedenlerle ortaya çıkan karaciğer parankimal dokusunun kaybı, fibrozis ve nodülarite artışıyla seyreden kronik progresif bir durumdur. Dünyada önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Beklenen yaşam süresi kompanse sirozda, dekompanse siroza göre daha uzundur. Mortaliteyi tahmin etmek için Child Pugh, MELD skorlaması gibi prognostik modeller geliştirilmiştir. Siroza bağlı gelişen komplikasyonlar, bu hastaların hastaneye yatış nedenlerinin çoğunluğunu oluşturur.
Amaç: Siroz tanısı ile hastaneye yatırılan hastalarda erken ve geç dönem mortaliteye etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli retrospektif kesitsel bir araştırmadır. AUTF Gastroenteroloji Bilim Dalı Klinik ve Polikliniklerine 01/03/2021 ile 28/02/2022 tarihleri arasında; hasta takip bilgi sistemi AVICENNA üzerinden siroz tanısı ile takipli, elektif olmayan nedenler ile başvuran ve 18 yaşın üzerinde, siroz tanısı invaziv veya noninvaziv yöntemler ile kanıtlanmış olan toplamda 211 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, hastalık derecesi, böbrek fonksiyonları, elektrolit durumları, başvuruda kompanse/dekompanse siroz durumu, başvuruda kullanmakta olduğu medikal tedavileri, hastaneye başvuruda laboratuvar verileri ile Child Pugh, MELD-Na skorlamaları, hastaneye yatış nedeni, yoğun bakım transferi durumu, tüm hastaların taburculuk sonrası 90 günlük takipte sağkalım-ölüm durumu, hastaneye tekrar yatış durumu kaydedilerek, hastalar yatarak ve ayaktan takip edilen hastalar olmak üzere 2 gruba ayrılmıştır. Kaydedilen veriler grup içerisinde ve gruplar arasında karşılaştırılarak hastaların taburculuk sonrası 90 günlük takibinde mortaliteyi etkileyebilecek faktörler araştırılmıştır.
Bulgular: Hastaların 75'i (%35,5) yatan, 136'sı (%64,5) poliklinikte izlenen hastalardı. Yaş ortalaması 61,08±11,39, 114'ü (%54) erkekti. Etiyolojiye göre en sık NAFLD (%38,9), HBV (%22,7), alkole bağlı siroz (%10,9) gözlendi. Hastaların üçte ikisi dekompanseydi. Dekompanse hastaların; %58,3'ünde assit, %23,2'sinde HE, %20,9'unda varis kanaması, %7,6'sında AKI, %7,6'sında SBP, %6,2 sinde HSK olduğu gözlenmiştir. Son 6 ay içinde
hastaneye yatışı ve geçirilmiş enfeksiyon öyküsü olan sirotik hastalar (p<0,0001) ile dekompanse hastalar (p<0,01) daha sık hastaneye yatmıştır. Child-Pugh (p<0,0001) ve MELD-Na skorlamaları (p<0,0001) yatan hastalarda daha yüksektir. Hastaneye yatışların çoğunluğu (%89,3) karaciğer hastalığı ve komplikasyonları ile ilişkilidir. 30 günlük takipte yatan hastaların %14,7'si ve poliklinik takibinde olanların %0,7'si kaybedilmiştir (p<0,001). 90 günlük takipte, yatan hastaların %30,7'si, poliklinikte takipli hastaların %3,7'si kaybedilmiştir (p<0,001). 90 günlük takipte mortal olan hastaların, sağkalanlara göre daha ileri evre hastalığa ve renal hasara sahip olduğu saptanmıştır. 30 günlük mortaliteye etkisi olan bağımsız risk faktörleri erkek cinsiyet (p<0,05) ile MELD-Na skorlamasının >25 olması (p<0,01) iken, 90 günlük mortaliteye etkisi olan bağımsız risk faktörü MELD-Na skorlamasının >25 olmasıdır (p<0,01).
Sonuç: Bu tez çalışmamızda, siroz etiyolojisinin en sık sebeplerinin sırasıyla NAFLD, HBV ve alkol kullanımı olduğu saptanmıştır. Dekompanse olan, ileri evre siroz hastalarının daha sık hastane yatışı olduğu, hastaneye yatışların büyük kısmının karaciğer hastalığı ve komplikasyonları ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Hospitalize olan sirotik hastalarda erken ve geç dönem mortalite daha yüksektir. MELD-Na skorlamasının >25 olması 90 günlük mortaliteyi bağımsız olarak arttırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Karaciğer sirozu, yağlı karaciğer, mortalite, MELD-Na skorlaması

Abstract:
Introduction: Cirrhosis, the last stage of chronic liver disease, is a chronic, progressive condition characterized by loss of the liver parenchymal tissue, hepatic fibrosis and increase in nodularity. It is an important cause of morbidity and mortality in the world. Life expectancy is longer in compensated cirrhosis than in decompensated cirrhosis. Prognostic models such as Child Pugh and MELD scoring have been developed to predict mortality. Complications of cirrhosis are the major cause for hospitalization of these patients.
Objective: It was aimed to determine the factors affecting early and late mortality in patients hospitalized with the diagnosis of cirrhosis.
Materials and Methods: The study is a single-center retrospective cross-sectional study. Between 01/03/2021 and 28/02/2022 in Ankara University Faculty of Medicine, Gastroenterology Department; a total of 211 patients, over 18 years of age, whose cirrhosis diagnosis was proven by invasive or non-invasive methods and who were admitted for non- elective reasons were included. Demographic characteristics of the patients, disease stage, compensated/decompensated cirrhosis status, medical treatments used, laboratory data, Child Pugh, MELD-Na scores at admission, reason for hospitalization, intensive care transfer status, survival-death status, and re-hospitalization were recorded in the 90-day follow-up after discharge. The patients were divided into 2 groups as inpatients and outpatients. The recorded data were compared within the group and between the groups. The factors that could affect the mortality during the 90-day follow-up of the patients after discharge were investigated.
Results: Of all patients, 75 (35,5%) were hospitalized and 136 (64,5%) were followed up in the outpatient clinic. The mean age was 61,08±11,39 years, 114 (54%) were male. The most common cirrhosis etiology was NAFLD (38,9%), HBV (22,7%), and alcohol-related cirrhosis (10,9%). Two-thirds of the patients were decompensated. Of decompensated patients; 58,3% had ascites, 23,2% HE, 20,9% varicose bleeding, 7,6% AKI, 7,6% SBP and 6,2% HCC. Cirrhotic patients with a history of hospitalization and previous infection in the last 6 months (p<0,0001) and decompensated patients (p<0,01) were hospitalized more frequently. Child-Pugh (p<0,0001) and MELD-Na scores (p<0,0001) were higher in the
3
hospitalized patients. The majority of hospitalizations (89,3%) were associated with liver disease and its complications. 14,7% of the hospitalized patients and 0,7% of the patients followed up in the outpatient clinic died during the 30-day follow-up (p<0,001). In the 90-day follow-up, 30,7% of the hospitalized patients and 3,7% of the outpatients died (p<0,001). Patients who died at 90-day follow-up were found to have more advanced disease and renal damage than survivors. While the independent risk factors affecting 30-day mortality are male gender (p<0,05) and MELD-Na score >25 (p<0,01), the independent risk factor affecting 90- day mortality is MELD-Na score >25 (p <0,01).
Conclusion: In our thesis study, it was determined that the most common causes of cirrhosis etiology were NAFLD, HBV and alcohol use, respectively. It was found that patients with decompensated advanced stage cirrhosis had more frequent hospitalizations, and most of the hospitalizations were associated with liver disease and its complications. Early and late mortality is higher in hospitalized cirrhotic patients. MELD-Na score >25 is an independent predictor of 90-day mortality.
Key Words: Liver cirrhosis, fatty liver, mortality, MELD-Na scoring