Tarihi yapı bilgi modellemesi (TYBM/HBIM) obje kütüphanesi oluşturma araçları ve yöntem değerlendirmesi
Historical building information modeling (TYBM/HBIM) object library tools and method evaluation
Yazar: ZEHRA KALPAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY BENLİ YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel miras, insanların geçmişlerini, kimliklerini ve değerlerini yansıtan ve korunması önemli olan kolektif bir bellektir. Kültürel miras içerisinde çok önemli bir yere sahip olan tarihi yapıların akıllı nesneler şeklinde modellenmesi, koruma ve restorasyon süreçlerinde önemli bir ilerleme olarak kabul edilmektedir. Gelişen teknolojiyle birlikte BIM (Yapı Bilgi Modellemesi), öncelikle mimari yapılar için kullanılmış ve daha sonra mevcut yapılar ve miras yapıları dahil olmak üzere geniş bir kullanım alanı bulmuştur. HBIM (Historic Building Information Modeling, Tarihi Yapı Bilgi Modellemesi) ise miras yapılarında koruma, rölöve restorasyonu, yönetim ve işlev değişikliği gibi konularda sanal akıllı modellerden yararlanan bir yaklaşımdır. Bu gelişmeler ile birlikte tarihi yapıların akıllı nesneler şeklinde modellenmesi, koruma ve restorasyon süreçlerinde önemli bir adım haline gelmiştir. Literatürde HBIM model oluşturulması aşamasında çeşitli denemeler ve araştırmalar yapılmış, çok sayıda farklı yazılım ve programlar kullanılmıştır ancak şimdiye kadar tek bir standart yöntem belirlenmemiştir. BIM model üretimi aşamasında kütüphanelerde yer alan parametrik objelerden sıklıkla yararlanılmaktadır. Çoğu BIM yazılımlarında yalnızca yeni tasarlanan yapılar için kütüphaneler bulunmakta, miras binaları için önceden tanımlanan parametrik kütüphaneler ise yer almamaktadır. Nokta bulutundan HBIM' e varan bu dönüşüm otomatik olarak şu an gerçekleşmediği için mimari ögeleri temsil eden parametrik bir nesne kütüphanesinin kullanılması HBIM modeli elde etme sürecini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda tez kapsamında literatürdeki parametrik obje kütüphanesi oluşturarak HBIM uygulaması yapan makaleler incelenmiş ve HBIM uygulama yazılım ve yöntemleri anlatılmıştır. HBIM model üretimi yapan 50 adet makale analiz edilmiştir. Yapılan incelemelerde obje kütüphanesi uygulanma oranının düşük olduğu görülmüştür. HBIM obje kütüphanesinin kullanımının avantajlarına değinilerek bu yöndeki uygulamaların artırılması gerektiğine vurgu yapılmıştır. Ayrıca HBIM uygulamalarında sıklıkla kullanılan yazılımlar maliyet, donanım gereksinimleri, arayüz dilleri, nokta bulutu ile birlikte çalışabilirliği bakımlarından elde edilen bilgiler ışığında karşılaştırılmış ve ilk kez HBIM alanında uygulama yapacak bir firma veya uzmana yol göstereceği ümit edilen bir tablo oluşturulmuştur. Tablo sonucunda yazılımların birbirlerine göre farklı avantajlara sahip olduğu, eldeki imkân ve yazılım bilgisine göre tercih yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Literatürde yer alan HBIM modeli üretme yöntemleri dışında yapılan 2 adet yöntem denemesi anlatılmış ve 1 adet yöntem önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
Cultural heritage, which reflects the past, identities, and values of people and requires preservation, encompasses significant physical, intellectual, and intangible entities. Within cultural heritage, the modeling of historical buildings as smart objects has been recognized as a significant advancement in conservation and restoration processes. With the advancement of technology, Building Information Modeling (BIM) has initially been used for architectural structures and later found wide application, including existing and heritage buildings. Historic Building Information Modeling (HBIM) is an approach that utilizes virtual intelligent models for aspects such as conservation, surveying restoration, management, and functional changes in heritage structures. These developments have made the modeling of historical buildings as smart objects a crucial step in preservation and restoration processes. In the literature, several attempts and research studies have been carried out in the creation of HBIM models, employing a variety of software and programs. However, a standardized method has not yet been established. When it comes to BIM model production, the utilization of parametric objects from libraries is commonly practiced. While most BIM software provides libraries primarily for newly designed structures, pre-defined parametric libraries specifically tailored for heritage buildings are often absent. Due to the lack of an automated process for the conversion from point cloud to HBIM, the utilization of a parametric object library representing architectural elements facilitates the process of obtaining an HBIM model. In this context, within the scope of this thesis, articles implementing HBIM through the creation of parametric object libraries in the literature were examined, and HBIM implementation methods were described. A total of 50 articles related to HBIM model production were analyzed from various perspectives. The analyses revealed a low rate of implementation of object libraries. The advantages of utilizing an HBIM object library have been highlighted, emphasizing the need to increase applications in this direction. Moreover, a comparison has been drawn among frequently employed software in HBIM applications, taking into account factors such as cost, hardware prerequisites, interface languages, and integration capabilities with point cloud data. This table endeavors to serve as a guiding resource for a company or practitioner embarking on their inaugural venture into the realm of HBIM. As a result of the table, it has been seen that the software has different advantages compared to each other, and it is necessary to choose according to the available possibilities and software knowledge. In addition to the HBIM model production methods found in the literature, two method attempts have been described, and one method proposal has been put forward.