Hititçe çivi yazılı belgelerde fal ve falcılık
Oracle and fortune telling in Hittite cuneiform texts
Yazar: SEDEF AYYILDIZ
Danışman: PROF. DR. TURGUT YİĞİT ; PROF. DR. AYGÜL SÜEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Falcılık = Fortune telling ; Hititler = Hittites ; Kehanet = Prediction ; Çivi yazısı = Cuneiform

Özet:
Hititler, M.Ö. 2. Binyılda Anadolu'da büyük bir devlet kurarak, merkezi otoriteyi sağlamış ve Mısır, Asur, Babil gibi büyük krallıklarla hem siyasi hem de kültürel bağlamda denk konuma gelmiştir. Hititler siyasi olarak Anadolu'da gücünün doruk noktasına ulaştığında bile tanrıların kendilerine hazırladığı geleceği öğrenmek ve bilinmeyen geçmişi aydınlatmak adına tüm antik medeniyetler gibi bazı yöntemler kullanmışlardır.
Boğazköy, Ortaköy, Kuşaklı ve Maşathöyük gibi Hitit merkezlerinde açığa çıkarılan çivi yazılı arşivlerde çok sayıda fal ile ilgili tablet ve tablet parçalarınının bulunması, Hititlerin geleceği öğrenmek ya da geçmişteki bir olayın gerçeklerini ortaya çıkarmak için defalarca fal ve kehanete başvurduğunu göstermektedir.
Bütün eski toplumlarda olduğu gibi Hititlerde tanrıların insanlar hakkında aldıkları kararları öğrenmek için çeşitli falcılık teknikleri düşünmüşler ve uygulamışlardır. Falcılık yoluyla tanrıların isteklerini ve sorular sorarak insanlara karşı öfkelerinin nedenlerini öğrenerek ve bu öfkelerini gidermek içinde çeşitli uygulamalar yapmışlardır. Doğadaki bir takım olağanüstü olaylar tanrıların insanlara verdiği işaretlerin belirtileri olarak yorumlanmıştır. Bir tür kehanet (omen) olan bu işaret gözlemlerini yeterli bulmayarak, tanrıların isteklerini, bir şeye öfkelenmişlerse nedenlerini öğrenmek bunun yanında, kendilerini ilgilendiren bazı sorulara cevap bulmak amacıyla bir takım teknikler aracılığına fala başvurmuşlardır.
Hititlerin  yaşamında  kehanetten  çok  daha  önemli  bir  yer  tutan  falcılığın
özgün yönü ise bir takım somut sorunlara tanrılardan yanıt almak maksadıyla kullanılmış  olmasıdır.  Hitit  arşivi  içerisinde  yer  alan  çok  sayıdaki  fal metinleri,
anlaşılması bakımından zorluğu yanında, Hitit idari, askeri ve sosyal yapısının anlaşılması bakımından çok önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Anadolu, Hititler, Çivi Yazısı, Fal, Kehanet

Abstract:
Hittites founded a big state in Anatolia in the 2nd millennium BCE, maintained central authority and also become equal both in political and cultural context with the civilizations Assyrian, Babylonian and Egyptian. The Hittites used some techniques to learn about the future that gods prepared for them and also to enlighten the unknown past even when they were the strongest political unity in Anatolia.
In the cuneiform archives which were discovered in the Hittite centers as Boğazköy, Ortaköy, Kuşaklı and Maşathöyük there are a lot of tablets and fragments related to oracles which shows that the Hittites used repeatedly fortune telling or oracle methods to reveal the truth or to reveal the facts related to an old event.
As it is in all ancient societies, Hittites too thought and practiced many oracle techniques to learn about the decisions which taken by gods about themselves. By asking some questions to the gods through some oracle techniques, they tried to understand the reasons of the anger of the gods and tried to calm them down by practicing some special techniques. Some supernatural events were interpreted as evidences which gods send to human being. They sometimes did not find these prophecy techniques (omen) adequate and used oracles to find out why the gods are angry or what do they want or to find out some answers related to the problems about themselves.
The most distinctive point related to oracle is that these methods were used to seek answers to some questions. The large number of oracle texts which were found in Hittite archives are really hard to understand with respect to its special language
and techniques and also they are very important with regard to understand the social administrative and military structure of the Hittite state.

Key Words: Anatolia, Hittites, Cuneiform, Auspice, Oracle.