Disiplinlerarası koordinasyon sürecinde BIM kabulünün kullanıcı perspektifinden değerlendirilmesi: Türkiye örneği
Evaluation of BIM acceptance in interdisciplinary coordination process from the user perspective: The case of Türkiye
Yazar: CANSU YALNIZ
Danışman: DOÇ. DR. SERVER FUNDA KERESTECİOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapının dijital ortamda inşa edilmesini sağlayan yapı bilgi modellemesi(BIM), etkin disiplinler arası koordinasyon, hata minimizasyonu, eş zamanlı koordinasyon ve takip gibi faydaları olmasına rağmen mimarlık-mühendislik ve inşaat sektöründe BIM kullanım ve kabulünün yeterli olmadığı literatür araştırmaları doğrultusunda tespit edilmiştir. Tez çalışması, BIM teknolojisinin barındırdığı potansiyellere rağmen sektörde kullanım ve kabulünün yeterli olmama durumunu problem edinmiştir. Türkiye de üretilen projelerde disiplinlerarası koordinasyon sürecinde BIM kullanım ve kabul durumunu analiz eden araştırma, dış değişkenler eklenerek geliştirilebilen teknoloji kabul modelindeki(TAM) "algılanan fayda", "algılanan kullanım kolaylığı", "kullanıma yönelik tutum" ve "kullanım niyeti" değişkenlerine literatür verileri ve araştırmacı görüşü doğrultusunda belirlenen "kaygı" ve "teknolojik karmaşa" değişkenlerini ekleyerek Türkiye'deki BIM kullanım ve kabul durumunu ölçmek için TAMTRBIM modelini ve modelin uygulanması için gerekli olan anket çalışmasını geliştirmiştir. Anket aracılığı ile kullanıcıların değişkenler ile ilgili yaklaşımlarını ve değişken bazında önerilerini içeren bir veri seti elde edilmiştir. Veri setinin modele entegre edilmesi ile TAMTRBIM modelinde bulunan değişkenlerin ve ölçüm maddelerinin frekans analizleri yapılmış, analizler doğrultusunda, BIM kullanım ve kabul durumu değerlendirilmiştir. TAMTRBIM modelinin geçerli ve güvenilir bir model olduğunun ispatı sonrasında altı değişkenin birbiri üzerindeki pozitif-negatif etkilerine göre kurgulanan 11 hipotez yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda Türkiye'de, disiplinlerarası koordinasyon sürecinde, kullanılan örneklem bazında BIM kullanım ve kabul düzeylerinin yüksek olduğu, "teknolojik karmaşa" ve "kaygı" değişkenlerinin modeldeki diğer değişkenlerle birlikte BIM kullanım ve kabulüne etki ettiği tespit edilmiştir. TAMTRBIM modeli BIM kullanım ve kabulü ile ilgili kullanıcı seviyesinde oluşacak sorunları anket sorusu ya da değişken bazında tespit etme ve çözüm için strateji geliştirilebilecek alanları belirleme imkanı sağlamaktadır. Ayrıca araştırma kapsamında geliştirilen model, ilerleyen çalışmalarda BIM kabulü ile ilgili uygulamaların etkisinin ölçülmesi için devlet, şirket ve eğitim politikaları seviyelerindeki analizlerde de de kullanılabilecektir. TAMTRBIM modeli aynı modelin farklı ülkelerde ya da periyodik olarak farklı zamanlarda uygulanabilmesi sebebi ile karşılaştırmalı çalışmalara imkan vermektedir.

Abstract:
Although Building Information Modeling (BIM), which enables the construction of a building in a digital environment, has benefits such as effective interdisciplinary coordination, error minimization, simultaneous coordination, and monitoring, it has been determined that considering the literature, the BIM acceptance in the architecture-engineering and construction sector is not sufficient. The thesis study has taken the problem of insufficient BIM acceptance in the sector despite its potential. Analyzing the BIM acceptance in the project interdisciplinary coordination process in Türkiye, the research developed the TAMTRBIM model to measure the BIM acceptance in Türkiye by adding the variables of "anxiety" and "technological complexity," determined considering the literature and the researcher's opinion, to the variables of "perceived benefit," "perceived ease of use," "attitude towards use" and "intention to use" in the technology acceptance model (TAM), which can be developed by adding external variables, and prepared the survey study required for the application of the model. Through the questionnaire, a data set containing the users' approaches to the variables and their suggestions on a variable basis was obtained. By integrating the data set into the model, frequency analyses of the variables and measurement items in the TAMTRBIM model were made, and in line with the analyses, the BIM usage and acceptance status were evaluated. After proving that the TAMTRBIM model is a valid and reliable, 11 hypotheses constructed according to the positive-negative effects of six variables on each other were tested with structural equation modeling. Considering the findings obtained, it was determined that in the interdisciplinary coordination process in Türkiye,  BIM usage and acceptance levels are high on the basis of the sample used, and the variables "technological complexity" and "anxiety" affect BIM usage and acceptance together with the other variables in the model. The TAMTRBIM model enables the identification of potential user-level issues related to BIM usage and acceptance through survey questions or variables and helps pinpoint areas where strategies can be developed to address these challenges. In addition, the model developed within the scope of the research can also be used in the analysis at the levels of government, company, and educational policies to measure the impact of practices related to BIM acceptance in future studies. The TAMTRBIM model allows for comparative studies since the same model can be applied in different countries or periodically at different times.