60-72 ay çocukların ve annelerinin beslenme kararları ve algılarının karşılaştırılması
Comparison of dietary decisions and perceptions of 60-72 months old children and their mothers
Yazar: FATMA KUŞKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anne beslenme fizyolojisi = Maternal nutrition physiology ; Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Beslenme gereksinimleri = Nutritional requirements ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, 60-72 ay çocukların ve annelerinin beslenme kararları 
ve algılarını belirlemektir. Bu araştırmanın ikincil amacı ise 60-72 ay çocukların 
annelerin beslenme karar ve algılarını karşılaştırmaktır. Nitel bir araştırma olan bu 
çalışmada durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 
2021-2022 eğitim öğretim yılı, İstanbul ili Avcılar ilçesinde MEB'e bağlı bir 
ilkokulun anasınıfında öğrenim gören 60-72 aylık beş çocuk ve bu çocukların 
anneleri oluşturmaktadır. Araştırma verileri, iki farklı veri toplama aracı toplanmıştır. 
Birinci veri toplama aracı olarak, Yıldırım-Süt ve Kutluca (2021) tarafından 
geliştirilen beslenme menüleri izin alınarak kullanılmıştır. Çocuklara kahvaltı, öğlen 
ve akşam yemeği menüleri sunulmuştur. Bu menüler sağlıklı, sağlıklı gibi görünen ve 
sağlıksız olacak şekilde çocukların seçimine sunulmuştur. Menüler çocuklara işitsel 
olarak okunmasının yanında görsel olarak da sunulmuştur. Çocukların üç alternatifli 
menülerden birini seçmeleri istenmiştir. İkinci veri toplama aracı olarak üç uzman 
görüşü alarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. 
Çocukların menü seçim kararlarına ilişkin yarı yapılandırılmış görüşme soruları 
sorulmuştur. Daha sonra çocukların anneleri ile görüşülmüş aynı menüler annelere 
sunulmuştur. Annelerden üç alternatifli menülerden birini seçmeleri istenmiş, 
hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme sorulmuştur. Anne ve çocuklara karar 
verme, kararlarının gerekçelerini dile getirme, kendisi için faydalı ve zararlı olan 
besin gruplarını açıklama, edindiği tecrübeleri dile getirmeye yönelik görüşme 
soruları yöneltilmiştir. Görüşme sorularının temel amacı ise çocukların ve annelerin 
beslenme menülerini seçerkenki farkındalıklarıdır. Bu araştırmanın temel 
probleminin yanıtlanması için toplanan veriler üzerinde tümevarımsal içerik analizi 
gerçekleştirilmiştir. Tümevarımsal içerik analizi gerçekleştirilirken sürekli
karşılaştırma yöntemine tabi kalınmıştır. Araştırma bulgularına göre anne ve 
çocukların beslenme kararları ve algılarının birbirlerine benzer olduğu görülmüştür. 
Çocukların ve annelerin daha çok sağlıksız menüyü tercih ettikleri görülmüştür. 
Genel analiz sonuçlarında ise çocukların ve annelerin besin tercihlerinde daha çok 
Besin içeriği, Besin Değeri, Sağlıklı Beslenme temalarının etkili olduğu görülmüştür. 
Aynı temalara değinen anne ve çocuklar farklı kavramları kullanarak görüşlerini dile 
getirmişlerdir. Çocukların annelerinden farklı olarak Öğrenme temasına atıf 
yaptıkları görülmüştür. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular temelinde mevcut 
literatür göz önünde bulundurularak tartışmalar yapılmış ve gerekli öneriler 
verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitimi, Beslenme, Beslenme Eğitimi, Anneler, Beslenme Kararları

Abstract:
The main purpose of thisresearch is tocomparethenutritionaldecisionsandperceptions 
of 60-72 monthsoldchildrenandtheirmothers. Thesecondaryaim of thisresearch is 
thenutritionaldecisionsandperceptions of mothers of 60-72 monthsoldchildren. 
Inthisstudy, which is a qualitativeresearch, thecasestudymethodwasused. 
Thestudygroup of theresearchconsists of fivechildrenaged 60-72 
monthsandtheirmotherswhoarestudying in thekindergarten of a 
primaryschoolaffiliatedtotheMinistry of NationalEducation in the Avcılar district of 
Istanbul in the 2021-2022 academicyear. Research data werecollectedbytwodifferent 
data collectiontools. As thefirst data collectiontool, thenutrition menus developedby 
Yıldırım-Süt and Kutluca (2021) wereusedwithpermission. 
Childrenareprovidedwithbreakfast, lunchanddinner menus. These menus 
arepresentedtothestudents' choice as healthy, seeminglyhealthyandunhealthy. The 
menus werepresentedvisuallytothechildren as well as beingreadaudibly. 
Childrenwereaskedtochooseone of thethreealternative menus. As thesecond data 
collectiontool, semi-structuredinterviewquestionspreparedbytakingtheopinions of 
threeexpertswereused. Semistructuredinterviewquestionswereaskedaboutthemenuselectiondecisions of 
thechildren. Afterwards, themothers of thechildrenwereinterviewedandthesame 
menus werepresentedtothemothers. Themotherswereaskedtochooseone of 
thethreealternative menus, andtheprepared semi-structuredinterviewwasasked.
Interviewquestionswereaskedtomothersandchildrenaboutmakingdecisions, 
expressingthereasonsfortheirdecisions, 
explainingthefoodgroupsthatarebeneficialandharmfulforthem, 
andexpressingtheirexperiences. The main purpose of theinterviewquestions is 
viii
theawareness of childrenandmotherswhilechoosingtheirnutrition menus. 
Inordertoanswerthe main problem of thisresearch, an 
inductivecontentanalysiswascarriedout on thecollected data. 
Whileperforminginductivecontentanalysis, continuouscomparisonmethodwasused. 
Accordingtotheresearchfindings, it wasseenthatthenutritionaldecisionsandperceptions 
of mothersandchildrenweresimilartoeachother. It has 
beenobservedthatchildrenandmothersmostlypreferunhealthy menus. Intheresults of 
the general analysis, it wasseenthatthethemes of Nutrient Content, Nutrition Value, 
HealthyNutritionweremostlyeffective in thefoodpreferences of childrenandmothers. 
Touching on thesamethemes, 
mothersandchildrenexpressedtheirviewsusingdifferentconcepts. 
Itwasobservedthatthechildrenreferredtothelearningthemedifferentlyfromtheirmothers. 
On thebasis of thefindingsreached as a result of theresearch, 
discussionsweremadeandnecessarysuggestionsweregivenconsideringtheexistingliterature.

Keywords: Preschool Education, Nutrition, Nutrition Education, Mothers, Nutrition Decision