Adıyaman bölgesine ait turbanın boya gideriminde kullanılması
Using of peat from Adiyaman region for dye removal
Yazar: SALİH BEKDAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSA SARIKAYA
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Malahit = Malachita ; Metilen mavisi = Methylene blue ; Renk giderme = Decolorization ; Turba = Peat

Özet:
Artan nüfus ve buna bağlı olarak artan talebe karşı gelişen teknoloji ve ihtiyaçlar zaman içerisinde farklı sektörlerde çevresel kirliliği de beraberinde arttırmıştır. Çevresel kirliliklerin ilk sırasında boya içeren atık sular gelmektedir. Bu nedenle sulu ortamlardan boya giderimi hâlâ bilim insanları arasında çözüm aranılan konulardan biri olmaktadır. En yaygın kullanılan yöntem adsorpsiyondur. Bu yöntemde en önemli rolü adsorban oynamaktadır. Absorbanın ucuz, kolay bulunabilir ve en önemlisi de doğa dostu olması gerekmektedir. Bu nedenle tez kapsamında malahit yeşili, kristal violet ve metilen mavisi boyalarının gideriminde Adıyaman bölgesinden alınan turba kullanılmıştır. Tez çalışmasında adsorban madde olarak kullanılan  turba miktarı ve boya derişimleri sabit tutularak boya gideriminde sıcaklık ve zaman parametreleri arasındaki ilişki aydınlatılmaya çalışılmıştır. 
Turbanın adsorban olarak kullanıldığı malahit yeşili boyasının adsorpsiyonunun Langmuir izoterm modeline uygun olup adsorpsiyon kapasitesi 6,901 mg/g olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler, RL ve n değerleri ışığında gerçekleşen adsorpsiyonun fiziksel adsorpsiyon olduğu söylenebilir.
Metilen mavisi adsorpsiyonunun Freundlich izotermine uygun olduğu ve adsorpsiyon  kapasitesinin 363,726 mg/g  olduğu görülmüştür. Yapılan analizler, RL ve n değerlerine bakıldığında gerçekleşen adsorpsiyonun kimyasal adsorpsiyon olduğu söylenebilir.
Kristal violet boyasının adsorpsiyonun Langmuir izotermine uygun olduğu görülmüş olup adsorpsiyon kapasitesi 13,221 mg/g olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler, RL ve n değerleri göz önüne alındığında gerçekleşen adsorpsiyonun hem kimyasal hem de fiziksel olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Turba, Boya Giderimi, Adsorpsiyon, Malahit Yeşili, Kristal Violet, Metilen Mavisi

Abstract:
The developing technology and needs for the increasing population and accordingly the increasing demand have increased environmental pollution in different sectors over time. Wastewater containing dyes comes first among environmental pollution. For this reason, dye removal from aqueous media is still one of the issues that are sought for solutions among scientists. The most widely used method is adsorption and in this method adsorbent plays an important role. The absorber should be cheap, easily available, durable and most importantly, environmentally friendly. Therefore, within the scope of the thesis  peat from Adıyaman region was used for the removal malachite green, crystal violet and methylene blue dyes . In the study, the amount of peat to be used as adsorbent and dye concentrations were kept constant and the relationship between temperature and time parameters for dye removal was tried to be clarified.
The adsorption of malachite green dye, in which peat was used as an adsorbent, was in accordance with the Langmuir isotherm model and the adsorption capacity was calculated as 6,901 mg/g. In the light of the analyzes, RL and n values it can be said that the realized adsorption is physical adsorption.
It was observed that the adsorption of methylene blue was in accordance with the Freundlich isotherm and the adsorption capacity was  found as 363,726 mg/g. When the analyzes, RL and n values are examined it can be said that the adsorption is chemical adsorption.
In the adsorption of the crystal violet it was observed that adsorption of dye was suitable for the Langmuir isotherm and the adsorption capacity was calculated as 13,221 mg/g. Considering the analyses, RL and n values, it can be said that the adsorption occurred is both chemical and physical.

Keywords: Peat, Dye Removal, Adsorption, Malachite Green, Crystal Violet, Methylene Blue