Planlamada ekolojik duyarlı alanların belirlenmesi: Gediz Deltası sulak alanı örneği
Defining ecologically sensitive areas in planning: Case of Gediz Delta wetland
Yazar: YASEMİN ŞENTÜRK YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYGÜN ERDOĞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Planlamanın temel kaygılarından biri ekolojik öneme sahip doğal alanlar ile yapılı çevreler ya da yapay alanlar arasındaki ikileme çözüm üretmektir. Doğayı koruyarak sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak amacıyla ortaya konan planlama kararları ve araçları ekolojik öneme sahip alanları korumada etkili rol oynamaktadır. Ülkemizde koruma alanlarının belirlenmesi ile bu alanlara yönelik plan kararının geliştirilmesi süreci, uluslararası düzeyde benimsenen koruma yaklaşımları ile habitat alanlarını azamileştirmeyi amaçlayan bilimsel yöntemlerle entegre olamamıştır. Bu çalışmanın amacı bu sorunu yeniden tartışmaya açarak planlamada doğal ekosistemlerin koruması konusunda yol gösterici olacak dünyada kabul gören koruma yaklaşım, yöntem ve uygulamalarını ortaya koymaktır. Bu bağlamda bir sulak alan ekosistemi özelinde koruma sınırlarının belirlenmesinde dikkate alınan göstergeler çalışma kapsamında ortaya konmuştur. Çalışma alanı olarak belirlenen Gediz Deltası Sulak Alanı ve çevresinde koruma alanları UNESCO'nun ortaya koyduğu "biyosfer rezervi" yaklaşımından yararlanılarak; öneri koruma alan net sınırları ise coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok kriterli karar verme ve Bayes olasılık yöntemleri ile bu kapsamda kullanılan kanıt ağırlığı tekniğinden yararlanılarak tanımlanmıştır. Çalışma ile Gediz Deltası'nda ekolojik duyarlılık gösteren alanlar olasılık dağılım sonuçlarına göre farklı uygunluk dereceleriyle sınıflandırılarak öneri koruma alanları belirlenmiştir. Bu alanlardan potansiyel sulak alanlarla azamileşen çekirdek bölgenin, başlangıçta kabul edilen ve yasal sulak alan sınırlarıyla karşılaştırıldığında her iki alandan da geniş bir alanı kapsadığı ortaya konmuştur.

Abstract:
One of the main aims of planning is to propose a solution for dilemma between protected areas and man-made urban areas. Planning decisions producing with nature protection care and planning tools have an effficient role to protect areas having ecological importance. In Turkey, the process of identification of conservation areas and planning is not well integrated to international conservation approaches. The aim of the thesis is to display conservation approaches, methods and applications accepted internationally, by opening this problem up for dissussion. In this way, indicators, undertaken  to define conservation boundaries for wetland ecosystems, are brought about in the thesis. Conservation areas of Gediz Delta Wetland , defined as a case study area, and its periphery were determined by using UNESCO's "biosphere reserve" and conservation boundaries were defined by using multi criteria decision based on geographical information system, and weight of evidence technique that depends on Bayesian probability method. As a result, Gediz Delta's ecologically sensitive areas were classified according to results of Bayesian probability distributions that proposal conservation areas were determined. Results of the study showed that proposal core zone maximized by potential wetlands is larger than both boundaries which are wetland boundary accepted at the beginning of the study and wetland boundary defined by law about wetland conservation in Turkey.