İskeletleri karışmış olan vakalarda antropolojik metot ve genetik analizlerle bireylerin yeniden bütünlenmesi
Resolving commingled human remains using anthropological methods and dna analysis
Yazar: SİNEM HOŞSÖZ
Danışman: PROF. DR. AYLA SEVİM EROL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Kriminalistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli antropoloji = Forensic anthropology ; DNA = DNA ; Genetik analiz = Genetic analysis ; Ölüm = Death ; İskelet = Skeleton

Özet:
Kemiklerin ve diğer vücut bölümlerinin karışık bulunması durumunda adli işlemlerin ve kimliklendirmenin yapılabilmesi için öncelikle vücut bölümlerinin bütünlenmesi gerekmektedir. Bu tez çalışması ile vücut bütünlüğünün bozulduğu vakalarda antropolojik yöntemlerin ve DNA analizlerinin kullanılması ile yeniden birey oluşturulması sırasında kullanılan yöntemlerin başarı oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. İskeletlerin karışmış olduğu vaklar, savaş, terör, soykırım, zorla kaybedilmeye bağlı ölümler, doğal felaketler (deprem, sel vb), toplu taşıma kazaları gibi durumlar sonucunda meydana gelebilmektedir. Bu tez çalışması ile, iskeletlerin karışmış olduğu vakalarda antropolojik analizler sırasında kullanılan bütünleme yöntemlerinin başarı oranları ve hangi kemiklerin daha başarılı bir şekilde bütünlendiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada artikülasyon, eşleştirme ve eliminasyon yöntemlerinden oluşan üç farklı bütünleme yöntemi kullanılmıştır. Toplam 35 artiküle bireye ait kemikler bağımsız bir araştırmacı tarafından karıştırılmış ve üç farklı bütünleme yönteminin kullanılması ile yeniden birey haline getirilmiştir. Bütünleme çalışmaları sırasında kullanılan yöntemler içerisinde, elde edilen biyolojik profil bilgileri yanı sıra insan vücudunda bulunan kemiklerin yapı, şekil, varyasyon özellikleri de kriter olarak kullanılmış fakat bu tezin ana konusunu oluşturmamıştır. Bu tezin sonucunda, analizleri yapılan toplam 2442 adet kemiğin içerisinden 125 adet kemik, 3 farklı yöntemin kullanılması ve farklı kombinasyon ile bütünlenmiştir. Toplam 123 kemikten DNA analizleri için örnek alınmış fakat kemiklerin degrede olmasından dolayı sonuç alınamamıştır. Bu sebeple bu tezin sonuçları, çalışmanın başında artiküle olarak seçilen bireylerin verileri ile değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda toplam 125 adet bütünlemenin sadece 7 hata ile %96,02 oranında başarılı olduğu sonucuna varılmıştır. Tüm yöntemler içerisinden üç yöntemin birlikte kullanılması, eşleştirme ve eliminasyon yönteminin birlikte kullanılması ve eliminasyon yönteminin tek başına kullanılması ile yapılan bütünleme çalışmalarında daha iyi sonuç alındığı tespit edilmiştir. Buna ilaveten, eşleştirme yönteminin tek başına ve eşleştirme ve artikülasyon yöntemlerinin birlikte kullanıldığı durumların da yeniden birey oluşturma süreci için önemli bir potansiyele sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Örnek sayısının az olduğu bazı metotlar için ileride daha fazla örnek sayısı ile çalışılması gerektiği de ayrıca belirtilmelidir. Ayrıca, bu tez çalışması ile kullanılan bütünleme yöntemlerinin farklı kemikler üzerindeki başarısı değerlendirildiğinde, yöntemler arasında önemli farklılıklar olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In case of commingling of skeletal remains, it is important to re-associate the remains before any forensic analysis and identification of the individual. This dissertation aims to report the success rates of the groupings of commingled remains through anthropological methods and DNA analysis. Commingling of skeletal remains can appear in cases of armed conflict, terrorism, genocide, deaths due to enforced disappearance, natural disasters (earthquake, flooding, etc), and public transport accidents. The dissertation attempts to determine the success rates of the methods used during the anthropological analysis of commingled remains, and to establish which bones are re-associated more successfully through these methods. In this dissertation, three commonly used association methods were evaluated: articulation, pair-matching, and process of elimination. Thirty-five (35) articulated skeletons were disarticulated by an independent researcher, and the resulting commingled remains were re-associated through the three evaluated methods. The structure, shape, and variation characteristics of the bones along with the results of biological profıle analysis were also considered in the reassociation process, but was not the focus of this study. A total number of 2442 individual skeletal elements were evaluated and from this, 125 skeletal elements were re-associated by using different combinations of the three evaluated methods. DNA analysis was attempted but was unsucessful due to the level of degradation. The sucess of the methods was evaluated by comparing the performed reassociaitions to the known articulation data. The 125 total reassociations, had a success rate of 96.02% with only 7 errors. It was found that two combinations of the three evaluated methods provided better result for the individualization of most skeletal elements; elimination alone, and combination of elimination and pair-matching. Additionally, it was found that pair-matching alone and the combination of pair-matching and articulation also have significant potential for used for the re-association process. It should be mentioned that some sample sizes were smaller and should be further studied. When evaluating the success of these methods on specific skeletal elements, significant variation was found between the methods.