Nevşehir ili Ürgüp ilçesi'nin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı
The socio-cultural and economical structure of district, called Ürgüp in Nevşehir
Yazar: NAZLI METİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYHAN DOĞAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ekonomik yapı = Economic structure ; Gelenekler = Traditions ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Nevşehir-Ürgüp = Nevşehir-Ürgüp ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure

Özet:
İnsan etkileşimi sonucunda oluşan normlar, töreler, gelenek ve kurallar bütünü ve yine bu bütünün insan yaşamı üzerindeki kontrolü sonucunda ortaya çıkan ilişkiler dizgisi sosyo-kültürel yapı şeklinde tanımlanmaktadır.?Nevşehir İli Ürgüp İlçesi'nin Sosyo- Kültürel Ve Ekonomik Yapısı? adı altında hazırlanan bu çalışmada genel olarak Ürgüp İlçesi'nin tarihçesi, coğrafi yapısı, ekonomik özellikleri, eğitim ve sağlık konuları ele alındı. Asıl üzerinde durulan konu ise ilçenin merkez, kasaba ve köylerinde yaşayan halkın örf, adet, gelenek, görenek ve günümüze değin süregelen inanışları olmuştur. Bu çalışma ile yazılı ve sözlü kaynakların derlenerek bir araya getirilmesi, kaynaştırılması ve ilçenin yaşam alanı, anlayışı, değerleri hakkında kaynak oluşturulmak istenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, dört bölümde sunulan çalışmanın birinci bölümünde çalışmaya ışık tutması adına konuyla ilgili kavramlara yer verilmiş, genel tanımlar başlığı altında sosyal, kültürel, ekonomik yapı kavramları ve bu kavramların birbirleriyle olan yakın ilişkileri ele alınmıştır. İkinci bölüm ?Ürgüp İlçesi'nin Sosyo-Kültürel Ve Ekonomik Yapısı? başlığı altında ve bir önceki bölümde açıklanan kavramlar çerçevesinde ele alınmış, ilçenin tarihçesi, coğrafi ve idari durumu, folklorik özellikleri, geleneksel mimarisi ile eğitim, sağlık ve ekonomik durumu incelenmiştir.Bir toplumun maddi ve manevi değerlerinin tümünden oluşan kültürel değerler, örf, adet, gelenek, görenek ve inanışların bütününden meydana gelir. İşte tam buradan yola çıkarak çalışmanın üçüncü bölümü oluşturulmuştur. Üçüncü bölüm ?Ürgüp'te Örf, Adet, Gelenek Görenek Ve İnanışlar? başlığı altında ele alınmış ve tüm çalışmanın en ağırlıklı kısmını oluşturmuştur. Bu bölümde sırasıyla, doğum, evlenme, askerlik ve ölümle ilgili örf, adet, gelenek, görenek ve günlük yaşayışla ilgili inanışlar, beslenme ve mutfak kültürü ile geleneksel dayanışma ve yardımlaşma kültürü, halk bilgisi, özel günler ve festivaller ele alınmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise ?Tarihi Eserler, Yöreye Özgü Kayadan Oyma Mekanlar Ve Peribacaları? başlığı altında ilçenin tarihi ve turistik yerleri hakkında bilgi verilmiştir. Temel amacı Ürgüp ilçe merkezi ile kasaba ve köylerinde yaşayan halkın sosyo-kültürel ve ekonomik yapısını ortaya koymak olan bu çalışmanın sonuç kısmında genel bir değerlendirme yapılarak son kısım oluşturulmuş ve çalışma sonlandırılmıştır.Anahtar kelimeler: Ürgüp, sosyal, kültürel ve ekonomik yapı.

Abstract:
The unity of norms, customs , traditions, rules and the composition of relationships that emerge as a result of this unity?s control on a human?s life, described as a socio-cultural structure.In this study which is prepared under the heading of ?The Socio-Cultural and Economical structure of district, called Ürgüp in Nevşehir.? Generally, Ürgüp?s short history, geographical structure, economical features and subjects concerning health and education wre undertaken. The main subject which is stressed on, has been customs, traditions and beliefs of people, living in villages, towns and the centre of district. With this study, it is desired to compose both a source by putting together written, verbal studies and a source about values, understandings of people on the area of life in the district. With this in order to enlighten the study, certain concepts have been discussed in the first part of the study that is presented with four parts and under the heading of general descriptions; socio-cultural, economical structure concets and the close relationships between these concepts and the close relationships between these concepts have been undertaken.The second part has been handled with the concepts accounted for in the previous part under the heaing of ?The Socio-Cultural and Economical structure of Ürgüp? and certain subjects about economical structure, health, education with traditional architectural folkloric qualities, geographical and administrative situation and short history of the district have been observed.The cultural values of a society are formed by the unity of customs and beliefs. That is to say; by means of this concept, the third part of the study has been formed. The third part has been handled under the heading of ?The Customs, Traditions and Beliefs in Ürgüp? and it has composed the most intensive part of the whole study . In this part, special days, festivals, folklore, the culture of traditional solidarity and mutual aid, the culture of kitchen and nutrition, beliefs with daily life, customs, traditions about death, military service, marriage, birth have been handled in order.In the fourth and last part which is discussed under the heading of ?The Historical Artifacts, Places and Fairy Chimneys carved from rock that are peculiar to the neighborhood.? General information has been given about Ürgüp?s historical and touristic places. The main aim of this study is to display people, living in the centre, towns and villages of Ürgüp.In Conclusion part, by doing a general assesment, the last part has been formed and the study has been concluded.Key words: Ürgüp, social, cultural and economical structure.