Dönüşümcü liderlik, kişi-örgüt uyumu, iş tatmini ve özgecilik ilişkisine yönelik araştırma
Research on transformational leadership, person-organization harmony, job statisfaction and altruism
Yazar: FİLİZ KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ALPTEKİN SÖKMEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel uyum = Organizational adaptation ; Özgecilik = Altruism ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Liderler belli bir grubu etkileyebilme becerilerine sahip olan ve diğer insanları arkalarından getirebilen, örnek davranışları sahip ve aynı zamanda çevresinin gündeminde olabilen kişilerdir. Dönüşümcü liderlik, liderin çalışanlarıyla iktisadi, siyasi ve psikolojik değişime bağlı olarak bir ilişki içerisine girmesidir. Bu araştırmada dönüşümcü liderliğin, kişi örgüt uyumu, iş tatmini ve özgecilik üzerindeki etkisinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2019 yılında İçişleri Bakanlığı merkez teşkilatına bağlı olarak çalışmakta olan çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bakanlık çalışanları içerisinden rastgele örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 440 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcıların dönüşümsel liderliğe ilişkin algılarını ölçmek için Bass ve Avolio (1995) tarafından oluşturulan 20 maddelik Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği; diğerkâmlık davranışı Organ (1988) tarafından geliştirilen Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği'nin diğerkâmlık boyutuyla ilgili 5 maddesi ile kişi-örgüt uyumu ise Netemeyer, Boles, McKee ve McMurrian (1997) tarafından geliştirilen 4 maddeli ölçek ve iş tatmini Agho, Price ve Mueller (1992) tarafından geliştirilmiş olan altı maddelik İş Tatmini Ölçeği ile ölçülmüştür. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik analizleri araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde nicel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi normal dağılım parametrelerine uygun olarak, parametrik istatistiksel yöntemler olan t testi ve anova testleri ile analiz edilmiştir. Ayrıca veriler arasındaki korelasyonlar Pearson korelasyon tekniği kullanılarak incelenmiş; dönüşümcü liderliğin kişi örgüt uyumu, iş tatmini ve özgecilik üzerindeki etkileri regresyon analizi ile test edilmiştir. Katılımcıların entelektüel uyarım düzeylerinin yüksek olduğu, buna karşılık idealleştirilmiş etki davranış, ilham verici motivasyon, karizma ve bireysel destek düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda dönüşümcü liderlik, kişi örgüt uyumu, iş tatmini ve özgecilik düzeylerine ilişkin ölçeklerden aldıkları puanlar arasındaki anlamlı ilişkilerin olduğu görülmüştür. Ayrıca dönüşümcü liderlik alt boyutları olan entelektüel uyarım, idealleştirilmiş etki davranış, ilham verici motivasyon, karizma ve bireysel destek puanlarının kişi örgüt uyumu, iş tatmini ve özgecilik üzerinde anlamlı etkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışanların kişi örgüt uyumu düzeylerinin artmasına bağlı olarak, iş tatmini düzeylerinin de önemli ölçüde artmaktadır. İş tatminin artması, özgecilik düzeylerini de önemli ölçüde artırmaktadır. Çalışanların meslekî kıdeminin artmasına bağlı olarak iş tatmini düzeylerinin de arttığı, eğitim durumlarının artmasına bağlı olarak dönüşümcü liderlik özelliklerinden entelektüel uyarım, ilham verici motivasyon ve karizma düzeylerinde artış gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü Liderlik, Kişi-Örgüt Uyumu, İş Tatmini, Özgecilik

Abstract:
Leaders are people who have the skills to influence a certain group and can bring other people behind them, have exemplary behaviors and can also be on the agenda of their environment. Transformational leadership is the leader's engagement with his employees due to economic, political and psychological change. In this study, it was aimed to compare the effect of transformational leadership on person organizational harmony, job satisfaction and altruism. The universe of the research is the employees working under the central organization of the Ministry of Interior in 2019. The sample of the research consists of 440 participants determined by random sampling method among the ministry employees. In that study, Bass and Avolio (1995)'s 20-item scale of Multifactor Leadership Quuestionnaire to measure how participators perceive transformational leadership; Organ (1988)'s 5-item altruism behavior subscale of Organizational Citizenship Behavior scale and Netemeyer, Boles, McKee and McMurrian (1997)'s 4-item scale of person-organization fit and Agho, Price and Mueller (1992)'s 6-item scale of Job Satisfaction  are used to measure. Quantitative data analysis methods were used in the analysis of research data. In this context, data were analyzed with SPSS program. The analysis of the data was analyzed using the parametric statistical methods t test and anova tests in accordance with the normal distribution parameters. In addition, the correlations between the data were examined using Pearson correlation technique; The effects of transformational leadership on person organization cohesion, job satisfaction and altruism were tested by regression analysis. It was concluded that the intellectual stimulation levels of the participants were high, whereas the levels of idealized behavior, inspirational motivation, charisma and individual support were moderate. As a result of the research, it has been observed that there are significant relationships between the scores obtained from the scales related to transformational leadership, person organizational harmony, job satisfaction and altruism levels. In addition, intellectual stimulation, idealized effect behavior, inspirational motivation, charisma and individual support scores, which are transformative leadership sub-dimensions, have been found to have significant effects on person organizational harmony, job satisfaction and altruism. Depending on the increase in the level of employee compliance, the level of job satisfaction also increases significantly. Increasing job satisfaction also significantly increases altruism levels. It has been concluded that the level of job satisfaction increases due to the increase in the professional seniority of the employees and the increase in the levels of intellectual stimulation, inspirational motivation and charisma, which are among the transformational leadership characteristics due to the increase in their educational status.

Key Words: Transformational Leadership, Person-Organization Harmony, Job Satisfaction, Altruism