COVİD-19 sonrası hastalarda koku kaybının psikofizik testlerle ve radyolojik görüntülemeler ile değerlendirilmesi
Evaluation of olfactory loss in post-COVİD-19 patients with psychophysical tests and radiological imaging
Yazar: MUSTAFA BARAN
Danışman: PROF. DR. MAHMUT TAYYAR KALCIOĞLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Koku = Odor ; Koku duyusu = Smell ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Olfaktor bulbus = Olfactory bulb ; Olfaktor mukoza = Olfactory mucosa ; Olfaktör sinir = Olfactory nerve ; Radyografi = Radiography ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
GİRİŞ: SARS-CoV-2 (COVID-19) (COVID-19) enfeksiyonu sıklıkla olfaktör fonksiyon bozukluğuna neden olur ve koku alma fonksiyon bozukluğu olan bazı hastalarda anosmi görülebilir. COVID-19 olfaktör disfonksiyonunda olfaktör bulbus görüntülemesi ile ilgili vaka raporları ndan oluşan sınırlı literatür bulunmaktadır. Bu prospektif çalışmada, koronavirüs hastalığı anosmisinde olfaktör bulbus (OB) morfolojisinin kontrol grubu ve COVID-19'a bağlı postviral normosmiye göre farklılıklarını araştırmayı amaçladık. Ayrıca COVID-19 kaynaklı anosminin tedavisi için olfaktör terapinin (OT) etkisini ileriye dönük olarak araştırdık.
MATERYAL- METOD: Çalışmamız, COVID-19'a bağlı anosmisi olan 29 olgu, COVID-19 sonrası normal koku alma fonksiyonu olan 24 denek ve 25 normosmik denekten oluşan (ort. yaş 31 yıl, dağılım 18-55 yıl) kontrol grubu olmak üzere 78 olgudan oluşmaktadır. Denekler üç gruba ayrıldı: 1) Olfaktör terapi grubu, sırayla dört farklı koku (lavanta, limon, okaliptüs ve karanfil) ile OT alan anosmi hastaları grubu. 2) Kontrol grubu (COVID-19 sonrası), herhangi bir olfaktör terapi almayan normosmi denekleri grubu. 3) Herhangi bir olfaktör terapi almayan ikinci kontrol grubu. Tüm deneklerin olfaktör sinirlerine özelleşmiş MRG'leri alındı. MRG'de olfaktör bulbus hacminin, kalınlığının, uzunluğunun, sulkus derinliğinin kantitatif ölçümleri ve olfaktör bulbus morfolojisi ile sinyal yoğunluğunun kalitatif değerlendirmesi yapıldı. Anosmi olan ve olmayan tüm olgularda; psikofiziksel test (Sniffin' Sticks testi) ve olfaktör semptomlar ile ilgili anket alındı. Eşik (e) - ayrım (a) - tanımlama (t) ve koku alma fonksiyonunu yansıtan toplam (TDI) puanları hesaplandı. 12 haftalık olfaktör terapiden sonra tedavi grubunun MRG veri ve TDI skorları hem grup içinde hem de kontrol gruplarıyla karşılaştırıldı. Sonuçlar istatistiksel olarak analiz edildi ve p < 0.05 anlamlı kabul edildi.
BULGULAR: Çalışma, gruplar arasında bazı önemli bulguları ortaya çıkardı. OB hacimleri, COVID-19'a bağlı anosmik hastalarda (grup 1: 54.01 mm3± 2.92), sağlıklı kontrollere (grup 2: 56.7 mm3 ± 3.2 ve grup 3: 59.45 mm3 ± 3.09) göre anlamlı derecede azaldı. Anosmik hastalarda OB kalınlıkları sağlıklı kontrollere göre daha ince ölçüldü. Anosmik hastalarda OB uzunluğu sağlıklı kontrollere göre azalmış olarak değerlendirildi. Hasta grubunda, kontrol gruplarına kıyasla yaygın olarak artmış sinyal yoğunluğu şeklinde olfaktör bulbus sinyal yoğunluğunda anormallik vardı. Gruplar arasında MRG'de olfaktör sulkus derinliğinde anlamlı bir fark yoktu. Olfaktör terapiden sonra anosmik hastalarda OB hacimleri ve TDI skorları önemli ölçüde arttı.
TARTIŞMA: Bu çalışma, COVID-19 anosmisinde olfaktör kalınlık, olfaktör bulbus sinyal yoğunluğu ve olfaktör bulbus anormalliklerinin görüldüğünü göstermiştir. Olfaktör bulbus hasarı, kalıcı COVID-19 ile ilgili anosmide merkezi bir rol oynayabilir. Olfaktör bulbus dejenerasyonunun altında yatan neden atrofik ve inflamatuar değişiklikler olabilir. Bu çalışma, olfaktör terapinin COVID-19 enfeksiyonu sonrası anosminin tedavisinde etkili olduğunu göstermiştir.

Anahtar kelimeler: Olfaktör disfonksiyon, Anosmi, Olfaktör terapi, Olfaktör bulbus

Abstract:
AİM: SARS-CoV-2 (COVID-19) infection frequently causes olfactory dysfunction and anosmia may be seen in some patients with olfactory dysfunction. There is limited literature conforming of case reports on olfactory bulb imaging in COVID-19 olfactory dysfunction. In this prospective study we aimed to investigate the differences in olfactory bulb (OB) morphology in coronavirus disease anosmia compared to control group and postviral normosmia group related to COVID-19. We also prospectively probed the effectiveness of olfactory training (OT) for the treatment of COVID-19-induced anosmia.
METHOD: Our study comprises 78 cases, including 29 cases with anosmia due to COVID-19 , a control group of 24 subjects with ordinary olfactory function after COVID-19, and a control group of 25 normosmic subjects (mean age 31 years, range 18-55 years). The subjects were separated into three groups: 1) Olfactory training group consisted of anosmia patients who presented OT with four different odors successionally (lavender, lemon, eucalyptus and clove). 2) A control group (post-COVID-19) consisted of normosmia subjects who did not perform any olfactory training. 3) And second control group who didn't perform any olfactory training. MRI dedicated to olfactory nerves were acquired from all subjects. On MRI, quantitative measurements of olfactory bulb volumes, olfactory thickness, olfactory lenght, olfactory sulcus depth and qualitative assessment of olfactory bulb morphology, and signal intensity were performed. In all cases with and without anosmia; psychophysical test (Sniffin' Sticks test) and a survey on olfactory symptoms were obtained. Threshold (t) - discrimination (d) - identification (i), and total (TDI) scores reflecting olfactory function were calculated. After 12 weeks of olfactory training, MRI data and TDI scores of the treatment group were compared within the group as well as with the control groups. The results were analyzed statistically, and p < 0.05 was considered significant.
RESULTS: The study showed some major findings among groups. OB volumes were significantly decreased in anosmic patients due to COVID-19 (group 1: 54.01 mm3± 2.92) when compared to healthy controls (group 2: 56.7 mm3 ± 3.2 and group 3: 59.45 mm3 ± 3.09). OB thicknesses were measured as thinner in anosmic patients than in healthy controls. OB length in anosmic patients was evaluated as reduced compared to healthy controls. Patients group had abnormality in olfactory bulb signal intensity in the forms of diffusely increased signal intensity when compared to control groups. And there was no significant difference in olfactory sulcus depths on MRI among groups. After olfactory training, OB volumes and TDI scores significantly increased in anosmic patients.
CONCLUSION: This study indicate olfactory thickness, olfactory bulb signal intensity, and olfactory bulb abnormalities are seen in COVID-19 anosmia. Olfactory bulb damage may play a central role in persistent COVID-19 related anosmia. The underlying cause of olfactory bulb degeneration may be atrophic and inflammatory changes. This study has shown that olfactory training is effective in the treatment of anosmia following COVID-19 infection.

Key words: Olfactory dysfunciton, Anosmia, Olfactory training, Olfactory bulb