Bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitime kaynaştırılması sürecinde konu alanı kültürü
Subject culture in the process of information and communication technology integration in education
Yazar: AYŞE KULA
Danışman: PROF. DR. DENİZ DERYAKULU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi ve iletişim teknolojisi dersi = Information and communication technology course ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Fatih Projesi = Fatih Project ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bu çalışmanın amacı farklı alanlardan öğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojilerini (BİT) öğrenme-öğretme süreçlerine kaynaştırmaya ilişkin görüş, uygulama ve önerilerini ortaya koymaktı. Bu nedenle çalışma teknoloji donanımlı okullarda gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim araştırmasına göre desenlenen bu çalışmanın örneklemi amaçlı örneklem yöntemlerinden biri olan ölçüt örneklem yöntemine göre belirlenmiştir. Ankara'nın beş merkez ilçesinde Fatih Projesi 1. fazı kapsamında yer alan 22 okulda görev yapan edebiyat, fen bilimleri, İngilizce, matematik ve sosyal bilimler alanlarındaki öğretmenlerle görüşmeler yapılmıştır. 
Görüşme sorularının hazırlanmasında alanyazından ve alan uzmanlarından yararlanılmıştır. Bu amaçla, eğitim fakültelerinde farklı alanlarda BİT'in alan temelli eğitim uygulamalarına kaynaştırılması konusunda eğitim veren akademisyenlerle görüşmeler yapılmıştır. BİT'in derslere kaynaştırılması sürecinde önemli görülen konular belirlenerek yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan bir görüşme formu hazırlanmıştır. Bir ortaokuldaki beş farklı branş (fen ve teknoloji, İngilizce, matematik, sosyal bilgiler, Türkçe) öğretmeni ile pilot çalışma yapılarak görüşme formuna son biçimi verilmiştir. 
Gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilen görüşmelere 22'si edebiyat, 24'ü fen bilimleri, 21'i İngilizce, 22'ü matematik ve 21'i sosyal bilimler branşından olmak üzere toplam 110 öğretmen katılmıştır. Görüşmelerde 92 öğretmenin ses kaydı alınmış, sekiz öğretmen için ise not tutularak gerçekleştirilmiştir. 
Elde edilen veriler, içerik çözümlemesi yöntemiyle çözümlenmiştir. Ses kaydı alınarak gerçekleştirilen görüşmeler metne dönüştürülmüştür. Metin üzerinde veri kümeleri oluşturup  
açık kodlama yöntemi ile kodlanmıştır. Kodlar arasındaki ortak yönler belirlenerek kategoriler oluşturulmuştur. Bu kategoriler de araştırma sorusu çerçevesinde oluşturulan temalar altında toplanmıştır. 
Araştırma, öğretmenlerin BİT'i derslere kaynaştırmadan ne anladıklarına ilişkin görüşlerinin BİT'i kaynaştırmanın gerekliliğine ilişkin görüşleri ile örtüştüğünü, fen bilimleri ve İngilizce öğretmenlerinin BİT'i derslerine kaynaştırma konusunda diğer branş öğretmenlerine göre daha fazla olumlu görüş bildirdiklerini ortaya koymuştur. Benzer biçimde, fen bilimleri ve İngilizce öğretmenlerinin BİT'i derslerine en çok kaynaştıran öğretmenler olduğu, edebiyat ve matematik öğretmenlerinin ise BİT'i derslerine en az kaynaştıran öğretmenler olduğu da araştırmada ulaşılan sonuçlar arasındadır.

 
Anahtar Sözcükler: BİT'in derslere kaynaştırılması, konu alanı kültürü, BİT'i derslere kaynaştırmanın önündeki engeller, öğretmenlerin BİT'i derslerine kaynaştırma uygulamaları, Fatih Projesi.

Abstract:
The main aim of this study was to find out different subject-matter teachers' opinions, applications and suggestions about ICT integration in learning and teaching process. Therefore in this study teachers studied at technologically equipped schools. Phenomenological method was used in the study. The sample was selected according to the criterion sampling approach which is one of the purposeful sampling strategies. Different subject-matter teachers (literature, science, English, mathematics and social science teachers who working in the first phase of Fatih Project schools in five central districts of Ankara) were interviewed. 
In the preparation process of the interview questions, the literature was reviewed and the experts of the field was consulted. For this purpose, academics who teaches ICT integration in education in different fields were interviewed. The interview form was contain semi-structured questions. Interviews were conducted with 110 volunteer teachers (22 literature, 24 science, 21 English, 22 mathematics and 21 social science teachers).  Interviews with 92 teachers' was tape-recorded and eight teachers' views were noted. 
Data were analysed by the content analysis method. All the interview records were converted to the text documents. The data were coded by the open coded method, after the completion of text data set. Categories were created by determining commonalities among codes. These categories are grouped under the themes established in the  
framework of the research question.
The results of this study showed that the teachers' views about what they understand about ICT integration in the classroom were coincided with their views about the necessity of ICT integration in the classroom. It was also found that science teachers and English teachers have more positive views about ICT integration than other subject teachers. According to the results, the science teachers and English teachers integrated ICT into their teaching more than other subject teachers.



Keywords: ICT integration, subject culture, barriers of ICT integration in education,  teachers practices of ICT integration, Fatih Project.