Mala karşı işlenen suçlarda indirimnedeni olarak İhkak-ı Hak
Rataking of one?s right by self-help as a commutative element in the crimes against property
Yazar: MUHARREM ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ARTUK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kısaca kendi hakkını alma olarak tarif edebileceğimiz ihkakı hak, 5237 sayılıTCK'da önceki 765 sayılı TCK'dan farklı olarak müstakil bir suç olarakdüzenlenmemiştir. 5237 sayılı TCK'da bu durum sadece hırsızlık, yağma vedolandırıcılık suçlarında indirim nedeni olarak kabul edilmiştir. Yani bir hukuki ilişkiyedayanan alacağın tahsili amacıyla bu (hırsızlık, yağma ve dolandırıcılık)suçlarişlendiğinde suçun failine daha az ceza verilecektir. Bu düzenlemedeki temel hareketnoktası bu suçu işleyen failin (amacı) saikidir. Ayrıca adalet ve hakkaniyet düşüncesi debu düzenlemeyi gerektirmektedir. Kanunda, bir huhuki ilişkiye dayanan alacağın tahsiliamacıyla hırsızlık ve dolandırıcılık suçlarını işleyen fail için ceza süresi de belirtilmeksuretiyle müstakil bir ceza öngörüldüğü halde, yağma suçunda durum özellikarzetmektedir. Şöyleki; fail bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıylakanunda tarif olunan yağma suçunu işlediğinde, suçun işleniş şekline göre faile kastenyaralama ve/veya tehdit suçlarından ceza verilecektir.İhkakı hak durumunun ceza kanununda müstakil bir suç olarakdüzenlenmesi(765 sayılı TCK'da olduğu gibi) daha yerinde olacaktır. 5237 sayılı TCKdüzenlemesinde de suç failindeki saik bazı suçlar için dahi olsa hukukun genel ilkeleriçerçevesinde kanun koyucuyu cezada indirim yapmaya zorlamıştır.

Abstract:
Generally a person may assert a ?claim of right? to possession of property or of the title and,therefore, seek to dispossess another of the disputed property or of any title which is, bydefinition, called retaking of one?s right by self-help. This situation was placed in the previousCriminal Code of Turkey, the law no. 765, as an independent offense governed by Article 308of the Code. However, the previous Code has been replaced by the new Code, the law no.5237; and the new Code has modified the ?claim of right? situation in the criminal lawcompletely. The new Code does not make the ?claim of right? an independent offense, but itstill recognizes the claim of right situation as a commutative element in the determination ofcriminal liability for specifically such crimes as theft, robbery and fraudulent, which meansthat when the said crimes committed with a specific intent (motive) to retake her right ofwhich she has bee deprived, and her right to money owed to her (or credit) which has beenbased on a legal relationship recognized by the legal order, this specific mental state shall be acommutative element in the establishment of the criminal responsibility for the consequentoffenses such as theft, robbery and fraudulent. The idea of justice and rightfulness requiresthat the defendant be punished less if she had such motive while performing the unlawful act.The situation of ?claim of right? is of special importance in the case of committing robberywith a motive to retake her money owed to her, the money based on a legal relationship. Inthis case, the act may result -according to the way in which the act is performed- in eitherassault, battery, mayhem or threat offenses. The situation of ?claim of right? should have beenplaced in the Code as an independent offense as was in the previous Code. However, thelawmaker must have felt in need to commutate the liability in the commission of the saidcrimes when the actor had the claim of right intent or motive. Otherwise, it would be contraryto the general principles of criminal law, to the basic principles of criminal responsibility.