İzmir ili Bornova ilçesinde tıbbi bitkilere ilişkin tüketici davranışlarının belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research for determinig the consumer attitudes toward medical plants in Bornova county of Izmir
Yazar: MEHMET DİCLE
Danışman: PROF. DR. BÜLENT MİRAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalımada, zmir ili Bornova ilçesinde tıbbi aromatik bitkilere ilikintüketici tutum ve davranılarının belirlenmesi yönünde incelemeler yapılmıtır.Alan çalıması olarak zmir ili Bornova ilçesi örneklem olarak seçilmitir.Çalıma bu ilçenin 14 mahallesinin (Erzene, Evka-3, Kazım Dirik, Mansurolu,Manavkuyu, Ergene, Kızılay, Osmangazi, nönü, Atatürk, Evka-4, Naldöken,Doanlar, Mevlana) 7'er sokaındaki hanelerde yaayan kiilerle yapılmıtır.Tüketicilerin tıbbi bitkilere olan güven düzeyleri ve satın alma eilimleri analizedilmi, tıbbi bitkileri satın alırken dikkat ettikleri unsurların öncelikleriirdelenmitir. Ayrıca, tüketicilerin tıbbi bitkileri satın alma ve almama nedenlerisaptanmı, tıbbi bitkileri tüketen ve tüketmeyen, tüketicileri birbirinden ayıran,sosyo-ekonomik ve salık faktörlerinde farklılıklar ve benzerlikler aratırılmıtır.Tüketicilerin tıbbi bitkileri kullanım amaçlarının aırlıklarının, sentetik ilaçlarlakarılatırmalı olarak analizleri yapılıp, sonuçları verilmitir.Bu çalımadaki veriler, tüketici davranıları anketi kullanılarak toplanmıtır.Aratırmada toplanan nicel veriler, istatistiksel analiz tekniklerinden FriedmanTesti , Kendall's W. testi ve Tobit modelinden yararlanılarak analiz edilmitir.Tobit modelde tahminciler ML (maximum likelihood) yöntemiyle hesaplanmıtır.Çalımada, istatistiksel analizlerde bilgisayar programından yararlanılmıtır.Tüketicilerin tıbbi bitkilere gösterdikleri yaklaımı ortaya koymak amacıylaAnalitik Hiyerari Süreci (AHS) ve Bulanık Eli Karılatırma (BEK) yöntemleriuygulanmıtır. Tıbbi bitkilere yönelik firmaların pazar talep tahminleriniyapmalarında ve devletin bu sektöre yönelik ekonomik politikalarınıoluturmasında tüketicilerin haber alma kaynakları ve tedarik noktaları verilmitir.Yapılan istatistiksel analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre;tüketicilerin kı aylarında en çok bitkisel çay tükettii, baharat tüketiminin hermevsimde olduu ve bitkisel yaların tüketiminin mevsimlere göre bir farklılıkgöstermedii; tıbbi bitkileri tedarik etme noktalarını aırlıklı olarak aktarlar vegeldikleri köyler, baharat grubu gibi tıbbi bitkileri ise süpermarketler veyahipermarketler olduu söylenebilir. Eczanelerden ise sadece son dönemde çıkanbitkisel yalar ve tablet haline dönütürülmü tıbbi bitkilere ulamak için tedariknoktası olarak kullandıkları sonucu ortaya çıkmıtır. Tüketicilerin 30 ve 50 yagrubunda tıbbi bitki satın alma isteklerindeki artı olduu görülmütür. Düükgelir grubuna sahip tüketicilerin ise günün herhangi saatinde sıcak bir eylertüketme eiliminin dier gelir gruplarına göre daha yüksek olduu görülmektedir.Anahtar kelimeler; Tıbbi bitkiler, tüketici davranıı, Bulanık EliKarılatırma, Analitik Hiyerari Süreci

Abstract:
In this study investigations were conducted in determining the consumer attitudesand behaviors related to medical aromatic plants in Bornova county of Izmir. Bornovacounty of Izmir has been selected as a field study. Study was carried out on residents ofdwellings located at 7 distinct streets of 14 quarters (Erzene, Evka-3, Kazım Dirik,Marsurolu, Manavkuyu, Ergene, Kızılay, Osmangazi, Inönü, Atatürk, Evka-4,Naldöken, Doanlar and Mevlana). Consumers? levels of confidence toward medicalplants were established. Their tendency toward purchasing medical plants was analyzedand the priority they assign to the elements which they pay attention while buyingmedical plants was determined. However, consumers? reasons for buying or not buyingmedical plants were established and presence of certain differences and similarities thatdifferentiate between those medical plant consumers and non-consumers was observed insocio-economical and health factors. Consumers? reasons for using medical plants wereanalyzed by comparing with synthetic drugs and the results were provided.In this study data were collected by using ?Consumer Behaviors Survey?. Thequantitative data collected in research were analyzed by utilizing statistical analysistechniques such as Friedman Test, Kendall?s W.Test and Tobit model. In Tobit modelestimators were calculated through ML (maximum likelihood). In the study statisticalsoft ware wase used. In order to put forth the approach shown by consumers towardmedical plants Analytic Hierarchy Process (AHP) and Fuzzy Pairwise Comparison (FPC)methods were applied. Consumers? information resources and supply points play animportant role in medical plant firms to make market demand estimations and forgovernment to form economical politics toward this sector.According to the findings obtained as a result of statistical analyses, it can be saidthat consumers consume more herbal tea during winter months; consumption of spices issimilar to other seasons and the consumption of vegetable oils does not differ accordingto seasons; the supply points of medical points are mostly herbalists and villages of originand the supply points of medical plants of spices group are supermarkets andhypermarkets. Drugstores are being used as supply points for recently marketed vegetableoils and the medical plants transformed into tablets. An increase was observed in thewishes of costumers in 30-50 years age-group to purchase medical plants. It was alsoobserved that tendency to consume something hot in any hour of the day is higher in lowincomegroup compared to other income groups.Keywords: Medicinal Plants, consumer attitudes, fuzzy pairwise calculation, analytichierarch process