Türkiye'de sağlık hizmetlerinin finansmanında ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerileri
Problems arising in the financing of health services in Turkey and solution proposals
Yazar: BURAK SAY
Danışman: DOÇ. DR. MERVE TUNCAY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Finansman = Financing ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık finansmanı = Health financing ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık politikası = Health policy ; Sağlık reformu = Health care reform ; Vergiler = Taxes

Özet:
Sağlık hakkı ülkemizde anayasal bir haktır. Bu hakkın verilebilmesi için kamunun ve özel sektörün sağlık harcaması yapması gerekmektedir. Bu harcamanın etkin bir şekilde yapılması için finansal kaynaklara ihtiyaç vardır. Ülkemizde sağlık harcamaları, vergiler, Sosyal Güvenlik Kurumu katılım payları, özel sağlık sigortaları ile finanse edilmektedir. Fakat karma sistem uygulanmasına rağmen sağlık harcamalarının büyük bir kısmı kamu tarafından finanse edilmektedir.
Bu çalışmada 2002-2020 yılları arasındaki Türkiye, Almanya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nin toplam sağlık harcamaları, sağlık harcamalarının gayri safi yurtiçi hasılasından aldıkları payı, kişi başına düşen sağlık harcamalarının OECD ve TÜİK verileri incelenerek karşılaştırma yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda Türkiye'nin OECD, Avrupa Birliği ve incelenen devletlerinin sağlık harcaması bakımından çok geride kaldığı tespit edilmiştir. Özellikle 2008 küresel finansal kriz ve 2019 Covid-19 salgını döneminde harcamaların ve gayri safi yurt içi hasıladan aldıkları paylarda azalma, OECD ortalaması ve diğer ülkelerin gerisinde kaldığı görülmektedir. 2003 yılından uygulamaya giren Sağlıkta Dönüşüm Programının da Türkiye'deki sağlık harcamalarını ve finansmanını ne kadar verimli hale getirip getirmediği incelenmiş sonuç olarak hala istenilen sonuca ulaşılamadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla, Kişi Başına Düşen Sağlık Harcaması, Sağlık Finansmanı, Sağlık Harcaması, Vergiler

Abstract:
The right of health is a constitutional right in our country. In order to be given this right, the public and private sector must spend on health expenditures. It is recessary to have financial resources for this expenditure to be spent effectively. The health expenditures in our country are financed by taxes,social security institution, participation shares and private health insurances.But despite the mixed system is applicd, most of the health expenditures are financed by the public.
In this study, between 2002-2020 the total health expenditures of Türkiye, Germany, England and the United States of America share of health expenditure taken their gross domestic product and OECD and TUIK data of per person health expenditures  were analyzed and a comparison was made.As a result of this study, it has been determined that Turkiye is far behind of OECD, the European Union and the examined states in terms of health expenditures. Especially it has been seen decreasing in the amount of expenditures and theşr share in gross domestic product and staying behind the OECD average and other countries during the 2008 global financial crisis and the period of 2019 Covid-19 pandemic. Also the transformation program in health launced 2003 has been examined how efficcient the health expenditures and financing in Türkiye. In conclusion it has been seen that desired result is still not achieved.

Keywords:Gross Domestic Product, Health Spending Per Person,  Health Financing, Health Spending, Taxes