Güney Afrika'da Osmanlı mektepleri
Ottoman mekteps Established in South Africa
Yazar: MERVE KARAKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ TEKDEMİR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Ebubekir Efendi = Ebubekir Efendi ; Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Güney Afrika = South Africa ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; İngiltere = England

Özet:
18.yy'ın ikinci yarısında Güney Afrika Müslümanları, Osmanlı Devleti'nden dini ilim ve kaideleri öğretecek bir muallim yollaması talebinde bulunmuşlardı. Osmanlı Devleti donanımlı bir eğitimi olan Ebubekir Efendi adında bir İslam âliminin gönderilmesini uygun görmüştür.

Ebubekir Efendi bölgeye geldiği ilk andan itibaren eğim vermeye başlamış ve mektep açmıştır. Zamanla bölgenin yerel dili olan Afrikancayı öğrenmiş, ihtiyaca binaen de Beyanü'd-Din ve Merasidü'd-Din adlı kitapları kaleme almıştır. Efendi sadece görevlendirildiği bölgeyle kalmamış kıtanın iç kısımlarına da giderek durum tatbiki ve tahlilini yapmıştır. Vefatı faaliyetlerin sonu olmamıştır. Çocukları, öğrencileri ve atanan muallimler eğitim faaliyetlerine devam ederek kıtada Osmanlı izlerini kalıcı hale getirmişlerdir. Osmanlı Devleti ilk olarak Cape Town'da bir mektep açmıştır. Benzer mekteplerin sayısı Johannesburg, Kimberli, Port Elizabeth şehirlerinde de açılarak artmıştır. Mekteplerin muallim ihtiyacı merkezden yapılan tayinlerin yanı sıra bölgedeki yetişmiş muallimlerden de karşılanmıştır.

Osmanlı Devleti'nin bölgedeki başarılı politikasını engellemek için Hanefi ve Şafi mezhebinin kaideleri öne sürülerek toplumda karışıklık çıkartılmaya çalışılmıştır. Devlet durumu çok iyi tahlil ederek Şafi mezhebine mensup fakat Hanefi mezhebi eğitim sisteminde yetişmiş Ebubekir Efendi'yi atayarak itikadi olarak yaşanan sıkıntılar giderilmeye çalışılmıştır. Açılan mektepte yetiştirdiği öğrenciler, zamanla kendilerini geliştirerek ihtiyaç duyulan muallimlik görevlerini yerine getirmişlerdir. Osmanlı eğitim sisteminin Hanefi mezhebi üzerine yazılan fıkıh kitapları açılan mekteplerde okutulmakla kalmamış gerekli görülen durumlarda bazı öğrenciler Dersaadet'e gelerek eğitim almışlardır. Devlet son dönemlerde içte ve dışta yaşadığı sıkıntılara rağmen eğitime olan desteğini çekmemiştir. Kıtaya atadığı ilk muallimden itibaren muallimlerin maaşlarını ödemeye çalışmıştır. 

	Anahtar Kelimeler:  Osmanlı Mektepleri, Ataullah Efendi, İngiltere , Ebubekir Efendi, Güney Afrika, Eğitim

Abstract:
During the second half of the 18th century, South African Muslims requested a teacher of religious knowledge and principles from the Ottoman Empire. The Empire found it appropriate to send Ebubekir Efendi who was an educationally well-equipped Muslim Scholar.
Ebubekir Efendi opened a Mektep and began teaching immediately upon arrival. He learned the local Afrikaans language and based on needs, started writing the books Beyanü'd-Din and Merasidü'd-Din. Aside from his assigned area, Efendi moved inwards through the continent for implementation and analysis of the situation. Upon his death, his kids, students, and assigned teachers continued the educational activities, leaving permanent Ottoman marks in the continent. The Empire established the first Mektep in Cape Town. More Mekteps were later established in Johannesburg, Kimberly, and Port Elizabeth. These Mekteps were assigned teachers from the center and were supported by others educated in the region.
To obstruct the successful political reign of the Ottoman Empire in the region, many have tried to cause disorder in the society using the principles of the Hanafi and Shaafi sects. After thorough analysis, the Empire assigned Ebubekir Efendi, who belonged to the Shaafi sect, but had Hanafi educational background to resolve the creed issues, and his students in the Mektep developed themselves with time to fulfill their teaching obligations. Aside from the use of Hanafi Fiqh books in the Ottoman education system, some students traveled to Dersaadet for education when needed. The Ottoman Empire paid the salaries of all teachers, starting from the first teacher assigned in the continent. 

Keywords: Ottoman Mekteps, Mekteps, England, Ebubekir Efendi, South Africa, Education.