Son 10 yılda primer amenore nedeniyle Endokrinoloji Polikliniğine başvuran hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients who applied to the Endocrinology outpatient clinic due to primary amenorrhea in the last 10 years
Yazar: YAHYA ÖZGÜN ÖNER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL FAHRİ ÖÇER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Amenore = Amenorrhea ; Endokrin sistem hastalıkları = Endocrine system diseases ; Gonadal disgenez = Gonadal dysgenesis ; Gonadlar = Gonads ; Menstrüasyon = Menstruation ; Mülleryen agenezi = Mullerian agenesis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
AMAÇ: Amacımız primer amenore nedeniyle polikliğimize başvuran ve/veya tanısı koyulup tarafımıza yönlendirilen olguların analizi ile olguların etyolojisine, tedavi yöntemlerine ve sonuçlarına ışık tutmaktır.
MATERYAL VE METOD: Üreme Endokrinolojisi ve Menopoz Polikliniği'ne 01.01.2010 - 01.01.2020 tarihleri arasında primer amenore nedeni ile başvuran veya diğer merkezlerden yönlendirilen olguların dosyaları retrospektif olarak incelendi ve 133 olgu çalışmaya dahil edildi.
BULGULAR: Primer amenore nedeni olarak en çok 46,XX gonadal disgenezi (%24,1), mülleryen anomaliler (%21,9), izole GnRH eksikliği (%14,3) ve PCOS (%12) bulundu. Bu olgu gruplarında ilk menstruasyon yaşının ortalama 17 olduğu görüldü. Gonadal disgenezi ve hipotalamik amenore grubunda 18 yaşından önce östrojen başlanan olguların meme gelişiminde, kıllanmasında, uterus eninde ve kalınlığında gözlenen gelişim, 18 yaşından sonra tedaviye başlanan olgulara göre anlamlı olarak (p<0,05) daha yüksek bulundu. Östrojen replasmanına 18 yaşından önce başlanan olgularda meme gelişimi ve kıllanmadaki gelişim daha belirgindi.  Tüm olguların 5'inde (%3,8) spontan gebelik oluştuğu; geri kalan olgulardan 26'sının (%19,5) infertilite nedeniyle hastaneye başvurduğu görüldü. On yedi olguya tedavi uygulandığı ve 7 canlı gebelik (tanıları: 4'ü PCOS, 2'si hipotalamik amenore, biri mozaik Turner sendromu) elde edildiği tespit edildi.
SONUÇ: Çalışmamızda primer amenorenin en sık gonadal nedenlere bağlı olduğu tespit edilmiştir. Ülkemizde tüm olgu grupları geç tanı almakta ve tedavi sürecine geç başlamaktadır. Menstruasyon ve puberte açısından toplumsal farkındalığın arttırılarak olguların daha erken tanı alması, puberte sürecinin olağana en yakın şekilde tamamlanması ve östrojen eksikliğinin uzun süreli komplikasyonlarını önlenmesi açısından önemlidir.

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study is to reveal the etiology, treatment methods and the related results by analizing the cases who applied to our outpatient clinic with the complaint of primary amenorrhea and referred to us with the same problem.

MATERIAL AND METHOD: The files of the cases who applied to the Reproductive Endocrinology and Menopause Polyclinic between 01.01.2010 and 01.01.2020 with the problem of primary amenorrhea or were referred from other centers were retrospectively analyzed and 133 cases were included in the study.
RESULTS: The most common causes of primary amenorrhea were 46.XX gonadal dysgenesis (24.1%), mullerian anomalies (21.9%), isolated GnRH deficiency (14.3%) and PCOS (12%). In these case groups, the age of first menstruation was found to be 17. In the gonadal dysgenesis and hypothalamic amenorrhea groups, the improvement observed in breast development, hair growth, width and thickness of the uterus in the patients who started estrogen before the age of 18 years was found to be significantly higher (p<0.05) than the patients who started treatment after the age of 18. Breast development and hair growth were more prominent in patients who started estrogen replacement before the age of 18. Spontaneous pregnancy was achieved in 5 (3.8%) of all cases; 26 (19.5%) of the remaining cases were admitted to the hospital due to infertility. Seventeen cases were treated and 7 pregnancies (diagnoses: 4 PCOS, 2 hypothalamic amenorrhea, one mosaic Turner syndrome) were obtained.
CONCLUCION: In our study, it was observed that primary amenorrhea was most commonly associated with gonadal causes. In our country, all case groups are diagnosed and started their treatment process lately. Enhancement social awareness related to pubertal physiology and menarche seems to be the most important factor for early diagnosis of the primary amenorrhea and also complation of puberty as close as to normal without seen complications of estrogen deficiency.