Belediyelerde dış borçlanma süreci: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği
External borrowing process in municipalities: the example of Istanbul Metropolitan Municipality
Yazar: BURCU METE
Danışman: PROF. DR. MEHMET CURAL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Belediyelerin nüfus, kentleşme ve ulaşım gibi hizmetlerinin zaman içerisinde artması nedeniyle hizmetlerin gerçekleştirilmesinde yaşanan güçlükler dış borçlanma ihtiyacını ortaya çıkartmıştır. Mevcut gelir kaynaklarıyla giderlerini karşılamakta güçlük yaşayan belediyelerin dış finansman kaynaklarından borç alarak yatırımlarını hayata geçirebilmesi ve bu yatırımlar için kullanılacak dış borçlanma araçlarının etkin yönetilmesi önemlidir. Belediyelerin dış borçlanma sürecini sağlıklı yürütmesi, belediyelerin borç krizleri ve temerrüte düşme risklerini ortadan kaldırabilecektir. Bu bağlamda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin bütçe dengesi ve dış borçlarının gelişiminden hareketle mali yapısının güçlendirilmesi, dış borçlarının azaltılması ve sürdürülebilir olması için öneriler geliştirmek amaçlanmıştır. Ayrıca 4 farklı büyükşehir belediyesinin dış borçları ile kıyaslama yapılarak, dış borç stokları karşılaştırmalı analiz edilmiştir. Yapılan çalışma ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yüksek finansman kaynağı gerektiren yatırımlarını dış borçlanma yoluyla karşılamasının, gelir ve gider dengesi özelinde yönetilebilir olduğu tespit edilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin dış borç stoku içerisinde gelirlerinin oranı yüzde 63 ve giderlerinin oranı yüzde 58 olarak gerçekleşerek, borçlanma payının yüksek olduğu gözlenmiştir. 2002-2022 yılları arasında Hazinenin garantisi altında sağlanan dış borç stoku tutarlarının, mahalli idareler içerisindeki İstanbul Büyükşehir Belediyesi payının yüzde 8,7'den yüzde 0'a indiği görülmüştür. Bu durum ise, belediyenin borçlanma araçlarında farklı alternatiflere yönelmesine neden olmuştur. Hazine garantisiz kredi anlaşmalarının sektörel dağılımında ise, dış borç yatırımlarının yüzde 72'si ulaşım sektörü kaynaklı eğilim göstermiştir. Ek olarak, kredi derecelendirme kuruluşları tarafından verilen kredi notlarının ülke kredi notları ve inceleme konusu olan diğer belediyelerle benzer özellik taşıdığı görülmüştür.

Abstract:
Due to the increase in the services of municipalities such as population, urbanization and transportation over time, the difficulties experienced in the realization of services have revealed the need for external borrowing. It is important that municipalities, which have difficulties in meeting their expenses with their current income sources, can make their investments by borrowing from external financing sources and that the foreign borrowing instruments to be used for these investments are effectively managed. The healthy execution of the external borrowing process by the municipalities will eliminate the risks of debt crises and default by the municipalities. In this context, it is aimed to develop suggestions for strengthening the financial structure, reducing the external debt and making it sustainable based on the budget balance and the development of the external debts of the IMM. In addition, foreign debt stocks of 4 different metropolitan municipalities were compared and analyzed. With the study, it has been determined that the IMM's investments that require high financial resources through foreign borrowing are manageable in terms of income and expense balance. It has been observed that the share of borrowing is high, with the ratio of revenues and expenditures being 58 percent in the external debt stock of IMM. It has been observed that the share of Istanbul Metropolitan Municipality in local administrations in the amount of external debt stock provided under the guarantee of the Treasury between 2002-2022 decreased from 8.7 percent to 0 percent. This situation has caused the municipality to turn to different alternatives in debt instruments. In the sectoral distribution of loan agreements without Treasury guarantee, 72 percent of foreign debt investments showed a trend originating from the transportation sector. In addition, it has been observed that the credit ratings given by the credit rating agencies are similar to the country credit ratings and other municipalities under examination.