Biyoloji okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Lise öğrencileri üzerine bir çalışma
Examination of the relationship between biological literacy and anti-vaccine: A study on high school students
Yazar: SERDAR AY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KAHYAOĞLU
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin biyoloji okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı düzeylerinin belirlenmesi ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu bağlamda nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli, iki veya daha çok sayıdaki değişken arasındaki değişimin varlığını ve derecesini belirlemeyi sağlayan bir yaklaşımdır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de öğrenim görmekte olan lise öğrencileri oluşturmaktadır.  Çalışmanın örnekleminin belirlenmesinde ise tipik durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan bir ilin il milli eğitim müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 384 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 95'i 9. sınıf, 124'ü 10. sınıf, 110'u 11. sınıf ve 65'i 12. sınıf düzeyinde öğrenim görmektedir. Veri toplama aracı olarak beşli likert tipte, 24 maddeden ve "bilgi ve bilgiyi kullanabile", "bilim ve bilimin doğası" ve "ilgi" faktörlerinden oluşan "Biyoloji Okuryazarlık Ölçeği" ve yine beşli likert tipte, 21 maddeden ve "aşının faydası ve koruyucu değeri", "aşı karşıtlığı", "aşılamama için çözümler" ve "aşı tereddüdünün meşrulaştırılması" faktörlerinden oluşan "Aşı Karşıtlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen bulguların analiz edilmesinde betimsel istatistikler, aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda biyolojik okuryazarlık düzeylerinin "yüksek" düzeyde olduğu, aşı karşıtlığı düzeylerinin ise "orta" düzeyde olduğu tespit edilmiştir.  Ayrıca öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla korelasyon analizi ve bu ilişkinin hangi değişkenler tarafından yordandığını ortaya çıkarmak amacıyla regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Regresyon analizleri stepwise yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı aşının yararı ve koruyucu değeri düzeylerinin, aşı karşıtlığı düzeylerinin ve aşı tereddüdünün meşrulaştırılması düzeylerinin yordayıcısı olduğu; öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı aşı olmamak için çözümler düzeylerinin ise yordayıcısı olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the biology literacy and anti-vaccination levels of high school students and to examine the relationship between these variables. In this context, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The relational screening model is an approach that allows to determine the existence and degree of change between two or more variables. The universe of the research consists of high school students studying in Turkey. Typical case sampling method was used to determine the sample of the study. In this context, it consists of 384 high school students studying in a secondary education institution affiliated to the provincial directorate of national education in a province located in the Southeastern Anatolia region of Turkey. Of these students, 95 are at the 9th grade, 124 are at the 10th grade, 110 are at the 11th grade, and 65 are at the 12th grade. As a data collection tool, the "Biology Literacy Scale" consisting of 24 items and "use of knowledge and knowledge", "science and the nature of science" and "interest" factors, and again in a five-point Likert type, consisting of 21 items and "the benefit and protective value of the vaccine" The "Vaccination Opposition Scale", which consists of factors such as ", "anti-vaccine", "solutions for non-vaccination" and "legitimation of vaccine hesitancy" was used. Descriptive statistics, arithmetic mean and standard deviation were used to analyze the findings. As a result of the analyzes carried out, it was determined that the biological literacy levels were at a "high" level, and the levels of anti-vaccination were at a "moderate" level. In addition, correlation analysis was used to determine the relationship between students' biological literacy levels and regression analyzes were used to reveal which variables predicted this relationship. Regression analyzes were performed using the stepwise method. The students' biological literacy was a predictor of the benefit and protective value of the vaccine, their anti-vaccine levels and the legitimation of vaccine hesitancy; It has been determined that the level of solutions for not vaccinating students' biology literacy is not a predictor.