İstanbul kent mekânında kültürel
yaratıcı endüstrilerin mekânsal dağılımı ve yer seçimi kriterleri - Beyoğlu örneği / The spatial distributions and locational criteria of cultural / creative industries in Istanbul urban area - Beyoglu case
Yazar: FATMA PELİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. HALE ÇIRACI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada; İstanbul'un gelişimi için stratejik öneme sahip Kültürel / Yaratıcı Endüstriler altındaki film, mimarlık, fotoğrafçılık ve reklamcılık sektörlerinin Beyoğlu ilçesindeki yer seçimi kriterlerinin tespiti amaçlanmaktadır. Çalışma yedi bölümden oluşmaktadır.Birinci bölüm giriş, çalışmanın amacı, kapsamı ve yönetimini içermektedir. Bu bölümde çalışma alanı olarak Beyoğlu bölgesinin seçilmesinin temel nedenleri, tezin ulaşmak istediği sonuç ve izlenen yöntem hakkında bilgi verilmiştir.İkinci bölümde, kuramsal çerçevede, çalışmanın temelini oluşturan Kültür, Popüler Kültür, Kitle Kültürü, Yaratıcılık, Kültürel endüstriler ve Yaratıcı endüstriler kavramları irdelenmektedir. Amaç, bu kavramların zaman içerisindeki değişiminin, birbirleri ile ilişkilerinin belirlenmesi ve sektörlerin yapısının analizidir.Üçüncü bölümde, kuramsal incelenmeye devam edilerek kültürel ve yaratıcı endüstrilerin sosyal ve ekonomik anlamda farklılaşan ülkelerde, mekânsal ve ekonomik yapısı ele alınmaktadır. Örnekler üzerinden bu endüstri oluşumlarının yer seçimi kriterleri, mekânsal dağılımları, kentsel yönetimlerin ve hükümetlerin sözü edilen sektörler üzerine geliştirdiği politikalar incelenmiş, sektörlerin kentsel ekonomik ve mekânsal dönüşüm süreçleri ile ilişkilerinin tespitine çalışılmıştır. Sektörler içindeki çeşitliliğin görülebilmesi amacı ile hükümetler ve yerel yönetimler tarafından kullanılan sınıflandırmalar da karşılaştırılmıştır. Bu bölümün amacı; kullanımı ve içeriği ülkeden ülkeye değişkenlik gösteren bu kavramların kentsel politika boyutu ile ele alınması, kültürel ve yaratıcı endüstriler arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların tespit edilmesidirDördüncü bölümde İstanbul'da ?kültür üçgeni? olarak tanımlanan alanda kümelenme eğilimi gösteren endüstrilerin, mevcut mekânsal dağılımları incelenmiştir. Sektörlerin mevcut dağılımı üzerinden yer seçimi kriterleri değerlendirilmiştir.Beşinci bölümde ise tez kapsamında ?kültürel / yaratıcı endüstriler? olarak kullanılan sektörlerin İstanbul kent planlama çalışmalarındaki yeri ve önemi 1/100.000 Çevre Düzeni Planı araştırma ve sentez raporları üzerinden değerlendirilmiştir. Planlama çalışmaları kapsamında kent için ekonomik, mekânsal ve sosyal önem taşıyan sektörler için belirlenen gelişme alanları ve temel stratejiler, farklı ülkelerdeki kentsel politikalara ve yer seçim kriterlerine referansla değerlendirilmiştir.Altıncı bölüm; kent mekânında yığılmalar ve kümelenmeler oluşturan kültürel / yaratıcı endüstrilerin yoğunlaştığı Beyoğlu ilçesinde yapılan alan çalışmasının sonuçlarını içermektedir. Alan çalışması kapsamında ilçede yer seçmiş olan film şirketleri, mimarlık ofisleri, fotoğraf ve reklam ajanslarını içeren ve sektörlerde yönetici veya profesyonel olarak çalışan 28 kişi ile görüşmeler yapılmıştır. Beyoğlu'nda bulunan söz konusu sektörlerin yer seçiminde etkili olan faktörler, kent merkezinde bulunma sebepleri, mekanın yaratıcı üretim üzerindeki etkileri belirlenmiştir.Sonuçlar ve değerlendirmeleri içeren yedinci bölümde ise, İstanbul için stratejik önem taşıyan kültürel / yaratıcı endüstrilerin gelişimi için mekânsal, sosyal ve ekonomik stratejilerin belirlenmesine yardımcı olacak hususlar üzerinde durulmuştur. Sektörlerin sürdürülebilirlik, kentsel ekonomik ve mekansal yeniden yapılanma, 2010 Avrupa kültür başkenti süreçleri ile ilişkileri üzerinde durulmuş, yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen önemli verilerle birlikte ortaya çıkan sorular değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study investigates the current structure of four cultural / creative industries in Beyoğlu district, which are deemed to be strategically prominent for the development of the city. The study also tries to expose the locational criteria of film, architecture, photography and advertising agencies that are classified under cultural / creative industries. The thesis which aims to expose the spatial distributions and locational criteria of cultural / creative industries in Istanbul urban area, includes seven chapters.The 1st chapter of the thesis was allocated to the explanation of the purpose, scope, and the methodology of the study. In this chapter the main objective in the selection of the case area as Beyoğlu was interpreted.In the 2nd chapter, a theoretical evaluation, concerning the fundamental notions of the study as culture, popular culture, mass culture, creativity, cultural industries and creative industries was performed. In this part it is aimed to understand the development and alteration of the notions and the relations between them.In the 3rd chapter, by the literature review, the spatial and economic structure of the cultural / creative industries in the countries that are socially and economically different, were primarily evaluated. The locational criteria and spatial distributions of these industry formations, the policies and the strategies that are adopted by the governments, the effects and the role of these industry formations in the urban economic and spatial transformation processes were analyzed. In addition; the various classifications of governments and local municipalities in the sample countries were compared. The purpose of this part is to determine the similarities and the differences of these industry formations that vary in use and content.In the 4th chapter, the spatial features of related sectors in Istanbul were examined. By the evaluation of the existing distribution of cultural / creative industries which gives considerable clues about the locational criteria of the sectors in Istanbul, it is seen that with its historic heritage, cultural diversity and urban vitality Beyoğlu has eligible conditions and significant potentials upon which creativity and cultural / creative industries could flourish.In the 5th chapter; via the reports of 1/100.000 Environmental Development Plan of Istanbul the importance of these industries in the planning practices of Istanbul was criticized. Besides this, the proposed development areas, urban policies and main strategies on these industries with social, economic and spatial importance were analyzed. It was also taken into consideration, the policies, strategies and the locational criteria in different countries.The task of the 6th chapter is to revisit the spatial features on the cultural / creative industries in Beyoğlu. The chapter includes the results of the interviews that were executed in Beyoğlu where the cultural / creative industries cluster. In the scope of the case study, 28 interviews were done with the directors and professional workers in film, architecture, photography and advertisement agencies that are located in Beyoğlu.In the 7th chapter which includes results and evaluations of the thesis, an evaluation of the outcomes of literature review and case study was made. The findings of the research show the locational criteria of these industries, the use of the urban space by cultural / creative industries, and the factors that effect the locational decisions of these industry formations. These findings also give clues about the future strategy development and policy implications for the cultural /creative industries that strategically prominent for the development of the city. In this part it was also considered the effects of cultural and creative industries on sustainability, urban economic and spatial redevelopment, and 2010 European Capital of Culture processes. Beside all these findings about the sectors, the results of this study beard new questions about the structure of these industry formations which will be guide for the further studies.