Ayaktan takip edilen Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olgularında farklı tiplerde inhaler cihaz kullanımının değerlendirilmesi
Ambulatory tagged with chronic obstructive pulmonary disease (COPD) in patients with different types of inhalers use of device evaluation
Yazar: YAĞMUR ALDAĞ
Danışman: PROF. DR. CAN ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Aerosoller = Aerosols ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Tıbbi araç-gereç ve donanımlar = Equipment and supplies ; İlaç veriş yolları = Drug administration routes ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
İnhalasyon, KOAH tedavisinde kullanılan pek çok ilaç için tercih edilen veriliş yolu olmuştur. İlacın etki göstereceği yere doğrudan ulaştırılmasının avantajlarından biri, etkili doz aralığı içerisinde sistemik yan etkileri en aza indirgemektir. Ayrıca inhalasyon gerekli ilaç miktarını da azaltır. Buna karşın bir takım faktörler KOAH hastalarının inhalasyon tedavisine yaklaşımlarını ve onların spesifik bir cihaz tercihlerini etkileyebilir. İnhalasyonla ilaç veriliminin etkinliği, ilaç formulasyonunun farmakolojik ve fiziksel özelliklerine, ilacın doğru bir şekilde kullanılmasına ve tedavi uyumuna bağlıdır. 
       Daha önce ülkemizde tek tip kuru toz inhaler kullanılarak yapılmış bir çalışmada, toplamda, yaş ve eğitim seviyesinden bağımsız şekilde hastaların %73,3'ü inhalasyon uygulaması yaparken inhalasyon cihazını doğru kullandıklarını hissettiklerini ve %86'sı inhalasyon cihazından genel olarak memnun kaldıklarını belirtmiştir.
       Tedaviye uyum, hastanın kronik ilaçlara karşı tavrından ve seçilen inhalerden,  yaşadığı deneyimden büyük ölçüde etkilenmektedir. Tercih ettikleri inhaleri kolayca kullanabilen hastaların tedaviden daha fazla hoşnut olacakları ve ilaca daha iyi uyum sağlayacakları, bunun da daha iyi klinik sonuçlara neden olacağı ve sağlık harcamalarını azaltacağı varsayılmaktadır. Sağlık çalışanları arasında hastalar için inhaler seçerken göz önüne alınan en önemli hususların, hem kullanım kolaylığı hem de hastanın belli bir cihaz tercihi olduğu belirtilmiştir. 
       Bizim çalışmamızın amacı; inhaler yoluyla inhale ilaç reçete edilmiş büyük bir KOAH'lı hasta örnekleminde hatalı inhaler kullanımının sıklığını ve hasta tercihinde inhalerle ilgili faktörleri değerlendirmektir.
       Çalışmaya alınan hastaların; yaş ve öğrenim durumlarına göre kullanmakta olduğu inhaler cihaz kullanımının değerlendirilmesi, KOAH gruplarına (evrelerine) göre inhaler cihazların doğru kullanım oranları, inhalasyon cihazının nasıl kullanılacağı konusunda ilk eğitimin alındığı yer ve/veya kişi ile hastaların kullandıkları inhaler cihazlarında hata yapma ilişkileri, tedaviyi düzenleyen hekim tarafından reçete yazılmadan önce değişik inhalasyon cihazları ile hastaya deneme yaptırılıp yaptırılmaması ile hastaların kullandıkları inhaler cihazlarında hata yapma oranı ve hastalara inhalasyon cihazının nasıl uygulanacağı konusunda verilen eğitim süresiyle, hastaların kullanmakta olduğu inhaler cihazlarında ''kritik hata'' yapma oranları karşılaştırılmıştır (Tablo 22-30).
       Çalışmamızda hastalar tarafından kullanılan tüm inhaler cihaz çeşitlerinde, 65 yaş altı ve öğrenim durumu lise ve üzeri olan hastaların inhaler cihazlarını doğru kullanımı arasında pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Bununla birlikte hastalara inhaler cihaz eğitiminin doktor tarafından yeterli zaman ayrılarak (5 – 15 dakika) verilmesi ve reçete yazılmadan önce hastaya farklı cihazların uygulamalı olarak gösterilmesi halinde hastaların yanlış inhaler kullanım oranlarının azalacağını ve kritik hata olarak belirlediğimiz; hiç ilaç inhale edilmemesine veya ciddi doz kaybına neden olan cihazın açılması, dozlamanın başlatılması ve/veya inhalasyon gibi basamaklarda yapılan hatalar oranının azalacağı tespit edilmiştir (Tablo 29, 30). 
       Çalışmamızda D grubunda olan KOAH hastalarının, kullandıkları inhaler cihazlarında daha fazla hata yaptığı tespit edilmiştir (Tablo 27). Çalışmamızda daha önce yapılan çalışmaları destekleyecek bulgular tespit edilmesine rağmen, daha önce KOAH grupları (A, B, C, D) ile hasta inhaler cihaz kullanım özelliklerini karşılaştıran bir çalışma olmamasından dolayı özellikle bu konuda yapılacak olan daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.  
       Sonuç olarak; elde ettiğimiz bu bulguların tümü birlikte değerlendirildiğinde KOAH nedeniyle inhalasyon tedavisi vermek üzere inhaler cihaz reçete edilen hastaların detaylı olarak değerlendirilmeleri gerektiği; hastalık evresinin bu hastalara verilecek tedavilerin etkinliği üzerine belirleyici olacağı; hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, hastalık durumu gibi özelliklerinin motor ve bilişsel fonksiyonları etkileyerek becerileri üzerine olumsuz etkiler sergileyebileceği; bu hastalara tedavi düzenlemeden önce farklı alternatiflerin sunulması ve denenmesi ile en uygun yöntemin tespit edilmesi gerektiği; hastalara verilmesi planlanan inhaler cihaz ile ilgili olarak ilk eğitimlerin ilgili hekim tarafından detaylı olarak ve hastaya yeterli zaman ayrılarak verilmesi gerektiği; eczanelerde hastalara aktarılan bilgilerin niteliğinin hizmet içi eğitimlerle iyileştirilmesi gerektiği; hastaların tedavileri boyunca düzenli olarak kontrol edilmeleri ve gerektiği noktalarda inhaler cihaz kullanımı hakkında tekrar eğitime alınmalarının uygun bir yaklaşım olacağı sonuçlarına varılmıştır
       Uzun soluklu bir tedavisi olan KOAH'ta hastalık yönetiminin, semptom kontrolünün ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesi için söz edilen bu basamaklara azami dikkat sarf edilmesi çalışmamızda elde ettiğimiz temel sonuçtur.

Abstract:
Inhalation, have been a preferred way of administration for many drugs in the treatment of Chronic obstructive pulmonary disease (COPD). The advantage of direct delivery of the drug into its source of effect is; it minimizes systemic side effects of the drug's effective dose range. It also reduces the needed amount of drug. However a number of factors may affect COPD patient's approaches to inhalation therapy and their preferences of using a specific inhalation device. The efficacy of the drug administered by inhalation depends on; pharmacological and physical properties of the drug formulation, appropriate use of the drug and compliance to the treatment.
       A study conducted earlier in this country, using a single type dry powder inhaler, indicated that; independent of the patients' age and education level; in total 73.3% of the participants believed, they used the inhaler correctly during inhalation therapy and 86% were generally satisfied with the inhalation device.
       The patients' attitude against chronic medication, the preferred inhaler and the patients' previous experiences generally affect their adherence to the treatment. It is assumed that; the patients' ease of use of a preferred inhaler would make them more content with the treatment and they will adapt well to the drug. This will lead to better clinical outcomes and reduce health care spending. Healthcare workers, when choosing a particular inhaler for their patients, should consider the most important issues such as patient preferences and the ease of use of the device.
       The aim of our study; was to investigate a large sample of patients with COPD, prescribed with inhaled medication and evaluate the frequency of incorrect inhaler use as well as factors affecting a patient's preferences associated with a particular inhaler.  
       Assessment of the use of inhaler device according to age and education level of the participants, evaluating correct utilization of inhaler by COPD groups (phases), relationship to place and/or person's training where first initiated to use the inhaler and ratio of making mistakes using the device, attempt to stop outsourcing by regulating treatment by a physician before prescribing to patients with various inhalation devices, rate of making mistakes by patients while using inhalers, duration of the training on how to apply the inhaler, the ''critical error'' making ratios of the patient when using the inhaler, were compared (Table 22-30)
       In the study, where all types of inhalers are used, positive correlation has been noticed between patients under age 65 and patients with a high school education or above regarding the correct use of inhaler devices. However, rate of wrong inhaler usage will decrease when patients are trained by a physician allocating enough time (5 - 15 minutes) and before writing a prescription and correct usage of various types of inhalers are demonstrated (Table 29, 30)
       We have also noticed that; when the patients are trained by a physician, or they are under critical error conditions; where no drug is inhaled or the inhaler device is opened spilling around considerable amount of drug or mistakes made at the beginning and/or on inhalation phase, the rate of wrong inhaler usage will decrease.
       In our study we observed that COPD patients in group D made more mistakes in using the inhaler device than the other groups (Table 27). Although we found some evidence that supports earlier studies, lack of a study comparing earlier COPD groups (A, B, C, D) and the patient inhaler features, highlights the need of more comprehensive studies on this particular issue. When we consider all our findings together we conclude that; 
       COPD patients under treatment for inhalation therapy who were already prescribed an inhaler device should be considered in detail; state of the disease would be decisive on the effectiveness of the treatment given to these patients; age, gender, educational status, state of disease may influence patient's motor and cognitive functions creating adverse effects on these skills; alternative methods of treatment should be considered and tested before the appropriate treatment applied to the patient; an attending physician should explain the usage of the inhaler in detail to the patient and the patient should be trained for a period of time to get used to the device; the quality of the information provided by pharmacy services to the patient has to be improved with training; patients should be regularly checked during their treatment and re-trained on how to use the inhaler device would be a suitable approach. 
       COPD disease is a long - term treatment; its management, symptom control and improving patient outcomes need utmost attention at every phase, is what we derived from this study.