3-6 yaş dönemi çocuklarına seslenen resimli anlatı kitaplarında görsel öğeler ve işlevleri
Visual elements and their functions in picture narrative books for children aged 3 to 6
Yazar: CANSELİ SELÇUK
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel tasarım = Visual design ; Görsel ögeler = Visual items ; Görsel özellikler = Visual properties ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 3-6 yaş dönemi çocuklarına seslenen resimli anlatı kitaplarındaki görsel öğeler ve işlevlerinin incelenmesidir. Bu araştırma, belge tarama yöntemiyle gerçekleştirilen nitel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini; çocuğa göre- çocuk gerçekliğine uygun- yapıtlar verdiği varsayılan Can Çocuk, Elma Çocuk, Erdem Çocuk, Günışığı, Türkiye İş Bankası Kültür, Kırmızı Kedi Çocuk, Kök, Tübitak, Uçanbalık, Yapı Kredi yayınevlerinde, 2015-2018 yılları arasında ilk baskısı yapılan, 3-6 yaş dönemine seslenen resimli anlatı kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi; bu kitaplar arasından beş alan uzmanının görüşü ve oransız örnekleme yöntemiyle belirlenmiş yirmi kitaptır. Örneklemi oluşturan yirmi kitabın görsel öğeleri; biçimsel özelliklere (biçim, boyut, kapak, ciltleme, kâğıt, yazı biçimi ve boyutu, sayfa düzeni), yapı özelliklerine (kurgu, ortam, kişiler, bakış açısı ve anlatıcı), görsel ve tasarım ilkelerine (çizgi, renk, şekil ve form, doku, boşluk, bakış açısı, ton ve değerler; denge, karşıtlık, vurgu, çeşitlilik, hareket ve ritim, uyum, uzaklık, bütünlük, oran, kompozisyon), resimleme özelliklerine ve temel eğitim ilkelerine uygunluğu incelenmiştir. Araştırmada, 3-6 yaş dönemine seslenen resimli anlatı kitaplarındaki görsel öğelerin; kitapların biçim, yapı, görsel ve tasarım ilkelerine, resimleme ve temel eğitim ilkelerine genel olarak uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada incelenen "Dev Tavşan" ve "Yavaş" adlı kitaplardaki; çocukların dilsel, bilişsel, kişilik, toplumsal ve sanatsal gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek durumların gözden geçirilip düzenlenmesi önerilmektedir.  

Anahtar Sözcükler: Çocuk edebiyatı, okulöncesi çocuk edebiyatı, resimli kitaplar,  resimli anlatı kitapları, görsel öğeler

Abstract:
This research is aimed at analyzing the visual properties and their functions of the picture narrative books for children aged 3 to 6. This is a qualitative research carried out by document review method. The universe of the research is composed of the picture books for children aged 3 to 6 that were published between the years of 2015 and 2018 by Can Çocuk, Elma Çocuk, Erdem Çocuk, Günışığı, Türkiye İş Bankası Kültür, Kırmızı Kedi Çocuk, Kök, Tübitak, Uçanbalık, Yapı Kredi publishing houses which are considered producing works for children –compatible with the child's reality. The sample of the research consists of twenty books selected from among these books based on the opinions of five experts in the field and by disproportionate sampling. The visual elements of the twenty sample books were examined according to their formal features (form, size, cover, binding, paper, typeface and size, page layout), structure features (plot,setting,characters, point of view and narrator), visual and design principles(line, color, shape and form, texture, space, point of view, tone and values;balance, contrast, emphasis, diversity, movement and rhythm, harmony, distance, unity, proportion, composition), illustration features and conformity with basic education principles. In the research, ıt is concluded that the visual elements of the picture books for children aged 3 to 6 substantially conform to the form, structure, visual and design, illustration and basic education principles. In the books entitled "Dev Tavşan" and "Yavaş" examined in the research; It is recommended to review and regulate the points situations that may adversely affect the linguistic, cognitive, personality, social and artistic development of children.

Key Words: Children's  literature, preschool children's literature, picture books, picture narrative books, visual elements