Ekstrude kedi diyetlerine sentetik antioksidan ve/veya bitkisel ekstrakt karışımı katılmasının zamana bağlı lipid oksidasyonu ve besin madde bileşimi üzerine etkileri
Effects of supplementing synthetic antioxidants and/or herbal extract mixture to extruded cat diets on time- dependent lipid oxidation and nutrient content
Yazar: CANSU ÇAVUŞOĞLU AKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR TATLI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hayvan Besleme Ve Beslenme Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvanlarda beslenme = Animal nutrition

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, ticari olarak üretilen ekstrude kedi diyetlerine sentetik antioksidan 
karışımı (BHA, BHT) ve/veya bitkisel ekstrakt karışımı (biberiye, zerdeçal, karanfil) 
katılmasının lipid oksidasyonu ve besin madde bileşimi üzerine etkilerinin ortaya konması 
amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma, köpek ve kedi ekstrude diyetleri üretimi gerçekleştiren özel bir 
firmada, deneme gruplarını oluşturacak olan ekstrude kedi diyetleri her bir deneme grubu için 
birer tonluk üçer parti olacak şekilde, toplam 12 ton yem üretimi 100 C'de ekstrüzyon işlemiyle 
gerçekleştirildi. Araştırmada antioksidan katkısı yapılmayan grup birinci deneme grubu olarak 
tanımlandı. Denemede 1000 gramında 200.000 mg BHT, 50.000 mg BHA, koruyucu olarak 
80.000 mg sitrik asit, 20.000 mg ortofosforik asit, bağlayıcı ve taşıyıcı olarak 19.000 mg silisik 
asit ve %42,10 kalsiyum karbonat kapsayan ticari sentetik antioksidan karışımı firmanın 
önerdiği düzey olarak ton yeme bir kg olarak katıldı (Grup 2). Araştırmanın diğer faktörü olan 
ticari bitkisel ekstrakt karışımı ise eşit düzeyde biberiye, zerdeçal ve karanfil ekstraktlarını 
içerdi ve önerilen düzey olarak diyete ton başına 500 g eklendi (Grup 3). Her iki ticari 
antioksidan ürünün de yukarıda belirtilen düzeylerde birlikte katılmasıyla dördüncü deneme 
grubu oluşturuldu. Araştırmada üretimi yapılan diyetlerde zamana bağlı (0, 4, 8, 12 ve 16. 
haftalar) ham besin madde bileşimlerindeki değişimler, serbest yağ asitleri ve peroksit düzeyleri 
belirlendi. 
Bulgular: Araştırma sonucunda, gerek sentetik gerekse doğal antioksidan katkısı yapılmasının 
diyette zamana bağlı oluşan peroksit düzeyi üzerine ise baskılayıcı etki gösterdiği, birlikte 
kullanıldıklarında önemli düzeyde etki meydana getirdiği ortaya konmuştur. Diyetin besin 
madde bileşiminde ise oksidasyona ve antioksidan katkısı yapılmasına bağlı olarak bir 
değişiklik meydana gelmemiştir. 
Sonuç: Bu çalışmada doğal antioksidan katkısı yapılmasının sentetik antoksidanlara iyi bir 
alternatif olabileceği, birlikte kullanılmaları durumunda ise meydana getirdikleri istenilen 
etkilerin daha belirgin olarak ortaya çıktığı sonucuna ulaşıldı. 
Anahtar kelimeler: Diyet, Doğal antioksidan, Ekstrude, Kedi, Sentetik antioksidan.

Abstract:
Objective: This study aims to reveal the effects of adding synthetic antioxidant mixtures (BHA, 
BHT) and/or herbal extract mixtures (rosemary, turmeric, clove) to commercially produced 
extruded cat diets on lipid oxidation and nutrient degradation. 
Material and Methods: The research was carried out in a private company that produces dog 
and cat extruded diets, and a total of 12 tons of feed was produced by extrusion at 100 C, with 
three batches of one ton for each trial group. In the study, the group without antioxidant 
supplementation was defined as the first trial group. 1000 grams of the commercial synthetic 
antioxidant mixture used in the trial contained 200,000 mg BHT, 50,000 mg BHA, 80,000 mg 
citric acid as a preservative, 20,000 mg orthophosphoric acid, 19,000 mg silicic acid and 
42.10% calcium carbonate as a binder and carrier, and the level recommended by the company 
was to eat tons. Participated as one kg (Group 2). The other factor of the study, the commercial 
herbal extract mixture, contained equal levels of rosemary, turmeric and clove extracts, and 500 
g per ton was added to the diet as the recommended level (Group 3). The fourth trial group was 
created by adding both commercial antioxidant products together at the levels mentioned above. 
In the research, changes in raw nutrient compositions, free fatty acids and peroxide levels were 
determined in the diets produced over time (0, 4, 8, 12 and 16 weeks). 
Results: As a result of the research, it was revealed that both synthetic and natural antioxidant 
supplements had a suppressive effect on the peroxide level that formed over time in the diet, 
and that they had a significant effect when used together. There was no change in the nutrient 
composition of the diet due to oxidation and antioxidant supplementation.
Conclusion: In this study, it was concluded that the addition of natural antioxidants could be a 
good alternative to synthetic antioxidants, and when used together, the desired effects they 
produce were more apparent.  
Keywords: Cat, Diet, Extruded, Natural antioxidant, Synthetic antioxidant.