Algılanan ebeveyn kabul ve reddi ile somatik belirtiler arasındaki ilişkinin psikolojik uyum ve aleksitimi temelinde incelenmesi
An investigation of the relationship between the perceived parental acceptance and rejection and somatic symptoms on the basis of alexithymia and psychological adjustment
Yazar: ZEYNEP HAKTANIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL ÇOKLAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bedenselleştirme = Somatization ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Psikolojik uyum = Psychological adjustment ; Ölçekler = Scales

Özet:
Mevcut çalışmada ebeveyn kabulü ve reddi, psikolojik uyum, aleksitimi ve somatizasyon arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu bağlamda ebeveynlik reddinin biçimi ile somatizasyon arasındaki ilişkide belirli kişilik özellikleri ile aleksitiminin aracı rolü değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler klinik olmayan örneklemde 18- 64 yaş arası, farklı meslek mensubu, 335 gönüllü katılımcıdan elde edilen veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; Ebeveyn Kabul – Red Ölçeği Yetişkin Kısa Form (EKRÖ/K), Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ve Semptom Tarama Envanteri (SCL-90-R)'dir. Elde edilen bulgulara göre; erkeklerin aleksitimiye, kadınların ise somatik belirtiler göstermeye daha yatkın oldukları görülmüştür. Ayrıca her iki ebeveynden algılanan düşmanlık ve saldırganlık ile somatizasyon arasındaki ilişkide aleksitiminin, düşmanlık/saldırganlığın ve duygusal tepkisizliğin aracı rol oynadığı görülmüştür. Bu değişkenlerin ilişkisinin sırası ve yönüne dair yapılan seri aracılık analizinde ise anne ve babadan algılanan düşmanlık/saldırganlık ile somatizasyon arasındaki ilişkide duygusal tepkisizlik ve aleksitiminin sıralı aracı etkisi olduğu görülmüştür. Yine anne ve babadan algılanan düşmanlık/saldırganlık ile somatizasyon arasındaki ilişkide duygusal tepkisizlik ve düşmanlık/saldırganlığın sıralı aracı etkisi olduğu bulunmuştur. Anneden algılanan düşmanlık ve saldırganlık ile somatizasyon arasındaki ilişkide düşmanlığın aracı etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the relationship between parental acceptance and rejection, psychological adjustment, alexithymia and somatization have been examined. In this context, the relationship between the form of parental rejection and somatization, and the mediating role of alexithymia with certain personality traits have been evaluated. The sample of this study consists of 335 non-clinic volunteers from different age groups and professions. Parental Acceptance - Rejection Questionnaire –  Adult Short Form (PARQ), Personality Assessment Questionnaire (PAQ), Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) and Symptom Check List (SCL-90-R) have been used to collect data. According to the findings; men were more prone to alexithymia and women were more prone to somatic symptoms. In addition, alexithymia, hostility / aggression and emotional unresponsiveness play a role in the relationship between hostility and aggression perceived by both parents and somatization. In the serial mediation analysis of the order and direction of the relationship of these variables, it was observed that emotional unresponsiveness and alexithymia had a mediating effect on the relationship between hostility / aggression and somatization perceived by the mother and father. Again, the relationship between hostility / aggression and somatization perceived by the mother and father has been found to have a mediating effect on emotional unresponsiveness and hostility / aggression. It was determined that hostility has a mediating effect on the relationship between hostility and aggression that perceived from mother and somatization.