Centaurea kirmacii Uysal&Armağan taksonunun anatomik, bazı biyokimyasal ve fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve biyoaktivite çalışmaları
Determination of anatomical, some biochemical and phytochemical properties bioactivity studies of centaurea kirmacii Uysal&Armağan taxon
Yazar: ZEHRA SİNEM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN EŞİZ DEREBOYLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Çalışmamızda Türkiye'de Ege Bölgesi'nde Muğla-Kavaklıdere'de
endemik olarak yetişen Centaurea kirmacii Uysal&Armağan taksonunda belirli
aşamalarda incelemeler gerçekleştirilmiştir. Öncelikle C. kirmacii taksonunda
kalite kontrol çalışmaları kapsamında toplam kül, hidroklorik asitte çözünmeyen
kül, kurutmada kayıp, sülfat külü miktar tayinleri Avrupa Farmakopesi göz
önünde bulundurularak yapılmıştır. Bütün sonuçlar % olarak elde edilmiştir.
Ayrıca, bu taksonun toprak üstü kısımlarındaki total fenolik ve total flavonoit
madde miktarları saptanmıştır. Yine bu taksonun toprak üstü kısmından etanol,
metanol, kloroform, su ekstreleri olmak üzere 4 farklı ekstre hazırlanmıştır. Bu
ekstrelere 2 farklı antioksidan aktivite yöntemi uygulanmış olup etanol, metanol
ekstrelerinin aktivitelerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Bunların yanında bu
ekstrelerde antimikrobiyal aktivitelerine de bakılmıştır, ancak uygulanan
mikroorganizmalar üzerinde etkili olmadığı belirlenmiştir. Son olarak da bu 4
ekstre için antileishmanial aktiviteleri de test edildiğinde kloroform ekstresinin en
aktif ekstre olduğu saptanmıştır. Bu aktivite tayinleri ilaç geliştirme çalışmaları
açısından oldukça önem taşımaktadır. Bunlara ilaveten C. kirmacii bitkisinin
toprak üstü kısımlarında GC ile yağ asit kompozisyonu belirlenmiştir. İnsan
sağlığı açısından önem taşıyan oleik ve linoleik asitçe zengin olduğu
bulunmuştur. C. kirmacii bitkisindeki anatomik özelliklerin belirlenmesi, gerekli
ölçümlerin yapılması, polen ve tohum yapılarının SEM ve Işık mikroskobu ile
görüntülenmesi literatüre ilk kez katkı sağlamıştır. Son olarak, bitkimizin toprak
üstü ve yetiştiği topraktaki elementel içerik XRF ve SEM-EDX ile belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Centaurea kirmacii, biyolojik aktivite, anatomik özellikler,
elemental analiz, yağ asit kompozisyonu

Abstract:
In our study, Centaurea kirmacii Uysal&Armağan, which grows
endemically in Muğla-Kavaklıdere in the Aegean region of Turkey, was
examined at certain stages. Firstly, as part of quality control studies on the taxon
C. kirmacii, total ash, sulphate ash, loss on drying, ash insoluble in hydrochloric
acid were determined in accordance with the European Pharmacopoeia. All
results are determined as percentages. Total phenolic and total flavonoid
amounts were also determined in the aerial parts of this taxon. Again, 4 different
extracts (ethanol, methanol, chloroform and water) were prepared from the aerial
part of this taxon. Two different methods of antioxidant activity were applied to
these extracts and the activities of the ethanol and methanol extracts were existed
to be very high. In addition, the antimicrobial activities of these extracts were
also tested, but it was found that they were not effective against the applied
microorganisms. Finally, when these 4 extracts were tested for antileishmanial
activity, chloroform was found to be the most effective extract. For drug
development studies, these activity determinations are very important. The fatty
acid composition of C. kirmacii aerial parts was also determined by GC. It was
found to be rich in oleic and linoleic acids, which are important. Determining
the anatomical features of the C. kirmacii plant, making the basic measurements,
imaging the pollen and seed structures using SEM and light microscopy
contributed to the literature for the first time. Finally by XRF and SEM-EDX
were determined the elemental content of plant aerial parts, in its soil sample.
Keywords: Centaurea kirmacii, biological