Çocuğun gelişmesinde oyun alanlarının rolü ve mekansal gereklilikler: Ankara örneğinde özel ve kamusal çocuk oyun alanları üzerinden bir inceleme
The role of games in the development of children and spatial requirements: An investigation on special and public playground fields in the Ankara example
Yazar: MERVE SÜLÜN
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR BARKUL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Oyun; çocuğun psikomotor gelişim ve becerilerinin kazanılması, sosyal ve dil gelişimlerinin tamamlanması için en gerekli araçtır. Farklı gelişim dönemlerinde çeşitli oyunlar ve oyun araçları ile yapılan her aktivite çocuk gelişiminde önemli bir basamaktır [1].
Çocuk parkları, çocukların hem fiziksel aktivitelerde bulunarak eğlendikleri hem de sosyalleşerek yaratıcılıklarını arttırdıkları, doğayı keşfettikleri oyun alanları olarak tanımlanabilir. Oyun alanı çocuğun sosyal, duygusal, bilişsel, fiziksel gelişimi ve eğitimi için tasarlanmış mekânsal bir eğitim sürecidir [2]. Hızlı kentleşme ile günümüzde çocuklar doğa ile daha az birlikte olmakta ve çocukların oyun oynayabileceği alanlar gittikçe azalmaktadır. Ülkemizde çocuk oyun alanları boş kalan alanlara sonradan yerleştirilen standart oyun ekipmanları ile oluşturulmaktadır. Bu tip oyun parkı modüllerinin yanı sıra, beklenti ve ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte, çocukların becerilerini destekleyecek, yaratıcılıklarını arttırabilecek çocuk pedagojisine uygun, doğayla uyumlu, güvenli, birbirini tamamlayıcı, çocukların hayal gücünü besleyecek, işleve uygun çocuk oyun alanları uzman kişiler tarafından etkin tasarım kriterleri göz önünde bulundurularak tasarlanmalıdır. Arazinin topoğrafik özellikleri, tasarlanacak park için arazinin büyüklüğü, aletlerin çeşitliliği gibi parametreler, kentin ihtiyacı da göz önüne alınarak optimize edilmelidir. Etkin tasarımla birlikte oluşturulacak çocuk oyun alanlarında işlevsellik önem kazanmaktadır [25]. Ayrıca parkların erişilebilirliği, engelli ve engelsiz farkı gözetilmeksizin her yaş grubundaki insanın rahatça kullanabileceği şekilde düzenlenmelidir. 
Çocukların yoğun zaman geçirdiği çocuk oyun alanlarında tasarımın yanı sıra, sağlanması gereken güvenlik önlemleri ve önlemlerinde denetlenmesi en önemli kriterdir. Çocuk parklarında güvenlik sorunları ve tasarım kriterleri kentsel planlama bağlamında ele alınmalıdır[25]. Çünkü bir kentin ihtiyaç duyduğu çocuk parkı miktarı parklardaki güvenliği doğrudan etkilemektedir.
Çalışma kapsamında çocuğun gelişim süreci, çocuk-mekan ilişkileri kavramı, oyunun çocuğun fiziksel, sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimlerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Sonrasında oyun alanı tasarım ilkeleri incelenmiş, ayrıca engelli oyun alanları tasarım kriterlerine değinilmiştir. Bu çalışmalara ilave olarak Ankara ilinin merkezinde seçilen kamusal çocuk parkları ve kapalı sitelerdeki çocuk parkları ile sonradan gelişmeye başlamış daha merkez çeperlerinde konumlanmış kamusal çocuk parkları ve kapalı sitelerdeki çocuk parklarında çocuklar ve yetişkinlerle yapılan anket çalışmaları alan incelemeleri ile desteklenmiştir. Çalışma sonucunda ise; seçilen alanlar tasarım kriterleri ve güvenlik açısından karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte çocuk parklarında güvenlik ve tasarım kriterleri üzerine öneriler getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Game; The acquisition of the child's psychomotor development and skills is the most necessary tool for the completion of social and language development. In different developmental periods, each activity with various games and play tools is an important step in child development [1].
Children's parks can be defined as playgrounds where children can have fun by doing physical activities as well as socializing, increasing their creativity and discovering nature. The playground is a spatial training process designed for the child's social, emotional, cognitive, physical development and education [2]. With rapid urbanization, children are less likely to be together with nature and the areas where children can play are gradually decreasing. In our country, children's playgrounds are formed with standard play equipment which are placed in empty areas. In addition to this type of game park modules, they can respond to expectations and needs, support children's skills, increase their creativity, comply with the pedagogy of children, comply with nature, are safe, complement each other, feed the imagination of children, and function in accordance with function should be designed in front of. The parameters such as the topographic characteristics of the land, the size of the land for the park to be designed, the diversity of the tools, should be optimized considering the need of the city. Functionality is important in children's playgrounds to be created with effective design [25]. In addition, the accessibility of the parks should be arranged in such a way that people in all age groups can use it comfortably, regardless of disability and disability.
It is the most important criterion to supervise children's playgrounds, as well as the security measures and precautions that should be provided. Security issues and design criteria in child parks should be addressed in the context of urban planning [25]. Because the amount of children's park required by a city directly affects the security in the parks.
In this study, the development process of the child, the concept of child-space relations, the effects of the game on the physical, social, emotional and mental development of the child are emphasized. After that, the design principles of the playground were examined and also the design criteria of the disabled play areas were mentioned. In addition to these studies, public children's parks in the center of the city of Ankara and children's playgrounds in the closed sites have been developed. As a result of the study; selected areas are compared in terms of design criteria and safety. In addition, suggestions were made on the safety and design criteria in the children's parks.