Dijital vatandaşlık olgusu: "Muğla-Menteşe örneği"
Digital citizenship state of affairs: "Muğla-Menteşe sample"
Yazar: MEDİNE UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMED ÜNAL BOZYER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Muğla-Menteşe = Muğla-Menteşe ; Sayısal vatandaşlık = Digital citizenship ; Sosyal medya = Social media ; Vatandaşlık = Citizenship ; İnternet = Internet

Özet:
İnternet erişimi ve teknolojik gelişmelerle birlikte toplumsal yaşamda bir dönüşüm yaşanmıştır. Her şeyin dijitalleştiği bir dünyada toplumsal değişimi, sosyal ilişkileri anlamak üzere yeni kavramlara ihtiyaç duyulmuştur. Dijital vatandaşlık kavramı dijitalleşmenin bir sonucudur. Bu kavram geleneksel vatandaşlık kavramının çevrimiçi ortama yansımış halidir. Bireyler aynı gerçek yaşamda olduğu gibi dijital ortamda da bir takım hak ve sorumluluklara sahiptir. Bu bağlamda dijital vatandaş internet ve teknolojiyi kullanırken olası tehlikelerin farkında olan, istediği bilgiye kolayca ulaşabilen, sorgulayabilen, etik ilkelere uygun hareket eden kimseye denilmektedir. Bu araştırma tezinin amacı; Muğla-Menteşe ilçesinde ikamet eden 18 yaş üstündeki 275 katılımcının sosyal medya kullanımı bağlamındaki dijital vatandaşlık düzeylerini belirleyebilmek ve dijital vatandaşlık alt boyutları (dijital erişim, dijital ticaret, dijital iletişim, dijital okuryazarlık, dijital etik, dijital kanun, dijital haklar ve sorumluluklar, dijital sağlık ve dijital güvenlik) ile demografik değişkenleri (yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek, kullanılan sosyal medya araç sayısı ve sosyal medyada geçirilen vakit süresi) arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını tespit etmektir. Veri toplama aracı olarak; katılımcıların sosyo-demografik özellikleri hakkında veri elde etmek için "Kişisel Bilgi Formu"; Dijital vatandaşlık davranışları hakkında bilgi almak için ise "Dijital Vatandaşlık Olgusu: Muğla-Menteşe Örneği" isimli anket kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS 23 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmada betimleyici istatistiksel yöntemler, fark testleri, açımlayıcı faktör analizi, çarpıklık ve basıklık katsayılara bakılarak non-parametrik testler kullanılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında "Man Whitney U" testi; üç ve üzeri grup karşılaştırmalarında "Kruskal Wallis" testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda bireylerin dijital vatandaşlık davranış ortalamaları iyi seviyededir ve dijital vatandaşlığın 9 alt boyutunda hazırlanan soruların bazılarında sosyo-demografik özelliklere göre istatistiki bakımdan anlamlı bir farklılık (p<0,05) olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Internet access and technological developments have led to a major transformation in our social life. As a result, in a world where everything has been digitized, new concepts are needed to understand social changes and relations. Therefore, the concept of digital citizenship is a result of this digitization. This concept can be seen as a reflection of the traditional concept of citizenship in the online environment, where Individuals have some rights and responsibilities in the digital environment, just as they do in real life. In line with this context, a digital citizen is a person who is aware of the possible dangers and while using the internet and technology, can easily access the information he/she wants, and can question, and as well as act in accordance with ethical principles in the online environment. The aim of this thesis research is to determine the digital citizenship levels of 275 participants, who are over the age of 18 and are residing in the Muğla-Menteşe District. Therefore, in the context of social media use and digital citizenship sub-dimensions (digital access, digital commerce, digital communication, digital literacy, digital ethics, digital law, digital rights and responsibilities, digital health and digital security) and demographic variables (age, gender, education level, occupation, number of social media tools used and time spent on social media) variables were analyzed to determine whether there are any significant differences. Meanwhile, data collection tools such as Personal Information Forms are used to obtain data on the socio-demographic characteristics of the participants; also, to obtain information about the digital citizenship behaviors of participants, a questionnaire named "Digital Citizenship: A case example of Muğla-Menteşe" was applied. Furthermore, in this research, all statistical analyses of data were carried out using the IBM SPSS 23 program. to analyze data, descriptive statistical methods, difference tests, exploratory factor analysis, and non-parametric tests were applied by looking at the skewness and kurtosis coefficients. Also "Man Whitney's U" test was applied to compare two groups, and the "Kruskal Wallis" test was applied to compare three or more groups. Finally, this research concludes that the average digital citizenship behavior of individuals is at a good level and there is a statistically significant difference (p<0.05) in some of the questions prepared on the 9 sub-dimensions of digital citizenship according to socio-demographic characteristics.