Türk halk oyunlarında tasarım ve sahneleme süreci
Designing and staging process in Turkish folk dances
Yazar: DAMLA TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEMA ERKAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Geleneksel Türk dansı = Traditional Turkish dance ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel tasarım = Visual design ; Halk oyunları = Folk dances ; Sahneye koyma = Staging ; Tasarım = Design ; Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances

Özet:
Tarih boyunca yaşamış toplumlar yarattıkları tüm kültürel değerlerde olduğu gibi danslarını da ortaklaşa bir yaratıyla oluşturmuşlardır. Bu ortak yaratının ürünü olan halk oyunları gerek yapısı gerekse gelenekselliği açısından konservatif bir yapıya sahip olup, geleneksel ortamlarında uygulanan haliyle korunmaya çalışılmıştır. Geleneksel danslar halk yaratısına dayandığı için belli bir ön hazırlığı olmaksızın ait olduğu toplumu yansıtan motifler barındırarak herhangi bir sanat kaygısı güdülmeksizin meydana gelmektedir. Bu doğal yapısı ile dinamik bir özelliğe sahip olan halk oyunları, çağın da getirdiği özelliklere bağlı olarak gelişerek değişmiş ve günümüze kadar süregelmiştir. Geleneksel ortamından sahne üzerine gelmesi ile de dans yeni bir boyut kazanmıştır.
Bu çalışma Türk halk oyunlarının ortaya çıkışını, geleneksel ortamından sahne üzerine taşınma sürecini ve bu süreç içinde geçirdiği değişimleri, sahnelenme aşamasına gelindiğinde izlenmesi gereken yolları, literatür taraması ile tarihsel olarak ele almayı hedeflemektedir. Çalışma, Türk halk oyunlarının sahnelenme sürecinde karşılaşılabilecek sorunların ve çözüm yollarının tasarım aşamasında belirlenerek, doğru bir sahneleme yapabilmek ve ortaya çıkan eserin sanatsal bir anlam kazanabilmesi için uygulanması gereken çalışmaların oluşum sürecine odaklanarak, sahnelemenin tasarım aşamalarına ve bu aşamaların detaylarının yazılı olarak yapılması gerekliliği savı ile ilgili gerekçeleri barındırmaktadır.
Sonuç olarak Türk halk oyunlarının konu ve tema bütünlüğüyle sahneye konulması sürecinde hangi çalışma yollarının izlenmesi gerektiği, tasarım aşamasında yapılması gereken çalışmalar ayrı ayrı analiz edilerek örnek ile ilişkilendirilmiş ve "Beş Çanakkale Bir Aşk" başlığı altında bir örnek çalışma ile sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Halk Oyunları, Sahne, Sahneleme, Tasarım Aşamaları

Abstract:
Throughout history, societies have utilised dance as a form of collective creation as with other cultural expressions. Folk dances, which are the product of this common creation, have a conservative nature in terms of both their structure and tradition and there has been an effort to preserve them in their customary form. Since traditional dances are based on common folk creation, they occur without any prior preparation or artistic concern by incorporating motifs that reflect the society they belong to. Folk dances, which are dynamic in nature, have developed and changed along with the features brought by time and continue to evolve in the present day. However, with its transition from traditional settings to performace on stage dance has gained a new dimension.
This study aims to work on the emergence of Turkish folk dances, the process of moving from traditional environments to the stage and the changes it went through. It futher examines the steps that should be followed while staging with a literature review and evaluates the problems that may be encountered during this process. It provides solutions that should be put in place at the design stage and focuses on the methods required to create appropriate staging in order to enhance the artistic value. Addtionaly, this study demonstrates the reasoning behind and importance of written sketches for each step of staging.
In conclusion, this thesis outlines the methods that should be followed when staging Turkish folk dances while ensuring the integrity of the subject and theme remains intact. Here, the tasks required during the design stage were analyzed one by one, illustrated with examples and presented within a case study under the title "Beş Çanakkale Bir Aşk".

Keywords: Folk Dances, Stage, Staging, Design Stages