Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında idari yargıda adil yargılanma hakkı
The right to a fair trial in the administrative judiciary in the light of the European Human Rights Treaty and the decisions of the European Human Rights Court
Yazar: GÜNEŞ MARA BADILLI
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL METİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılama = Fair hearing ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
AİHS'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı, sözleşmede tanınan diğer temel hakların güvencesi ve teminatı niteliğinde bir haktır. 6. maddede adil yargılanma hakkından bahsedilirken "medeni hak ve yükümlülükler" kavramı kullanılmıştır. Bu kavramın, bireylerin özel hukuk kapsamındaki ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkları kapsadığı açıktır. Ancak devlet ile birey arasında meydana gelen uyuşmazlıkların da bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tartışma konusu olmuştur. Adil yargılanma hakkının idari yargıda da uygulanması devlet karşısında bariz şekilde zayıf kalan bireyin haklarının korunması açısından önem arz etmektedir. Sözleşmenin uygulayıcısı olan AİHM 6. maddedeki unsurları lafzi ve dar yorumlamayıp, ifadelerin maddi anlamlarından yola çıkarak geniş yorum yapmakta ve içtihatlarıyla maddenin uygulanma alanını yıldan yıla genişletmektedir. Bu bağlamda Mahkeme iç hukuktaki belirleme ve tasniflerden bağımsız hareket ederek adil yargılanma hakkı kapsamında 6. maddede belirtilen "medeni hak ve yükümlülükler" kavramını da geniş yorumlamaktadır. Suç ve ceza hükümlerinin söz konusu olmadığı idare hukukunda Mahkeme'nin adil yargılanma hakkı konusundaki çıkış noktası maddedeki "medeni hak ve yükümlülükler" kavramıdır.
Çalışmamızda adil yargılanma hakkının idari yargılamalardaki boyutu ve idari yargı yerlerinin adil yargılanma ilkesi kapsamındaki uygulamaları incelenmiştir. Çalışmayla, çoğunlukla ceza yargılamalarında gündeme gelen adil yargılanma hakkının yalnızca ceza yargılamaları ile sınırlı olmadığının ve idari yargılamalarda da uygulanabileceğinin uygulamadan örneklerle ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışmada AİHS'nin 6. maddesinin idari yargı bakımından uygulanması, Sözleşmenin uygulayıcısı olan AİHM'nin içtihatları ve Mahkemenin "medeni hak ve yükümlülükler" kavramına yüklediği anlam esas alınarak irdelenmeye çalışıldı. Bu kapsamda AİHM'nin Sözleşmenin 6. maddesinin uygulanmasını yalnızca ceza yargılamalarıyla sınırlı tutmadığı, mülkiyet hakkı, meslekî, ticarî veya iktisadî bir faaliyetin yürütülmesi, idarenin kusurundan kaynaklanan zararların tazmini, aile hukukuna ilişkin, sosyal güvenlik sistemiyle hak ve yükümlülüklerin söz konusu olduğu uyuşmazlıklar, kamu personeli ile ilgili idarî işlem ve kararların da madde metninde yer alan "medeni hak ve yükümlülükler" kavramı kapsamında değerlendirildiği ve AİHM tarafından 6. maddenin kapsamının idari yargı uygulamaları açısından sürekli genişletildiği sonucuna ulaşıldı.

Abstract:
Rights is a guarantee and guarantee of other fundamental rights defined in the Convention. Article 6 refers to the right to a fair trial and uses ''the concept of civil rights and obligations''. It is clear that this concept covers the disputes arising from the relations of individuals under private law. However, it has been debated whether the disputes between the state and the individual can be evaluated within this scope. The application of the right to a fair trial in the administrative judiciary is important for the protection of the rights of the individual who is clearly weak against the state. The European Court of Human Rights, which is the enforcer of the Convention, does not interpret the elements of Article 6 in a strict and narrow manner, makes extensive comments on the basis of the material meanings of the statements and expands the scope of application of the article from year to year. In this context, the Court has also interpreted ''the concept of civil rights and obligations'' in Article 6 within the scope of the right to a fair trial, acting independently of the determination and classification in domestic law. In administrative law, where the provisions of crime and punishment are not in question, the Court's starting point on the right to a fair trial is ''the concept of civil rights and obligations''.
In this study, the dimension of the right to a fair trial in administrative proceedings and the applications of the administrative courts within the scope of the principle of fair trial are examined. The aim of the study is to show that the right to a fair trial, which is often brought up in criminal proceedings, is not limited to criminal proceedings and can be applied to administrative proceedings with application examples.
In the study, the application of Article 6 of the European Convention on Human Rights in terms of administrative jurisdiction was tried to be examined on the basis of the case law of the European Court of Human Rights and the meaning attributed to the concept of civil rights and obligations in of the Court. In this context, the European Court of Human Rights does not limit the application of Article 6 of the Convention to criminal proceedings solely, the right to property, the conduct of a professional, commercial or economic activity, compensation for damages caused by the administration, the social security system and the rights and obligations of the family law, administrative procedures and decisions related to civil servants in the text of the article '' civil rights and obligations '' is evaluated within the scope of the concept and the European Court of Human Rights in the scope of Article 6 is constantly expanded in terms of administrative judicial practices.