Milieu öğretim tekniklerinin öğretimine yönelik aile eğitim programının otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda ortak dikkat ve jestleri kullanmaya etkisi
The effect of family education program for teaching milieu teaching techniques on the use of joint attention and gestures in children with autism spectrum disorder
Yazar: AYŞE YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÜLTEKİN SEYLAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Eğitim programları = Education programs ; Milieu öğretim tekniği = Milieu teaching technique ; Ortak dikkat = Joint attention ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim teknikleri = Teaching techniques

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, Milieu öğretim tekniklerinin öğretimine yönelik aile eğitim programının, OSB tanılı çocukların ailelerinin program amaçlarını uygulamasında etkili olup olmadığı, programa katılan annelerin OSB tanılı çocuklarının amaçlı iletişim davranışlarından ortak dikkat ve jestleri kullanma davranışlarını öğrenmesinde etkili olup olmadığı ile sürekliliğe olan etkilerini belirlemektir.
Çalışmaya özel özel eğitim rehabilitasyon merkezine devam eden 6 yaşında OSB tanılı olan iki asıl bir yedek çocuk ve onların anneleri katılmıştır. Araştırmada deneysel desenlerden "davranışlar arası çoklu yoklama deseni" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için Annelerden çocuklarına ilişkin genel bilgilerin alındığı" Aile Görüşme Formu", annelerin ortak dikkat ve jest davranışlarının uygulama düzeyini puanlamak için amacıyla "Söz Öncesi Dönem Amaçlı İletişim Davranışlarından Ortak Dikkat Davranışı Aile Kontrol Listesi" ve "Söz Öncesi Amaçlı İletişim Davranışlarından Jest Kullanımı Aile Kontrol Listesi" uygulanmıştır. Çocukların ortak dikkat ve jest davranışlarının uygulama düzeyini puanlamak için "Söz Öncesi Dönem Amaçlı İletişim Davranışları Ortak Dikkat Kontrol Listesi" ve "Söz Öncesi Dönem Amaçlı İletişim Davranışları (Jestlerin Kullanımı) Kontrol Listesi" uygulanmıştır. Söz öncesi Milieu öğretim yöntemine yönelik aile eğitimi uygulama güvenirliğini göstermek amacıyla uygulama güvenirliği formu geliştirilmiş ve uygulamıştır.
Söz öncesi Milieu öğretim yöntemine yönelik   doğrudan öğretim yaklaşımıyla sunulan aile eğitim programına yönelik öğretim materyalleri hazırlanmış ve araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır.
Aile görüşme sonrasında çalışmada öğretilmesi hedeflenen becerileri, ayrı üç oyun etkileşiminde kullanıp kullanmadığını belirlemek için kontrol listelerinde yararlanılmıştır. Milieu öğretimine yönelik aile eğitim programında yer alan işlemlerin öğretiminde doğrudan öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Aile eğitim programının model olma aşamalarında video görüntüleri kullanılmıştır. Araştırmanın başlama düzeyi verilerine göre söz öncesi dönem Milieu öğretim yöntemine yönelik aile eğitim programının otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ortak dikkat ve jest kullanımı üzerine etkisinin ve annelerin uygulama düzeylerinde artış olduğu görülmüştür. 
Uygulama tamamlandıktan sonra alınan 10.ve 20. gün verilerinde bu artış devam ettiği görülmüştür. Sonuç olarak annelerin ve çocukların hedeflenen davranışları kullanma düzeyi, başlama düzeyine göre artış gösterdiği görülmüştür. Çalışma tamamlandıktan 10.ve 20.gün sonra da annelerin aile eğitim programında öğrendiği teknikleri sürdürmeye devam ettikleri görülmüştür.

Abstract:
The general purpose of this research is to determine whether the family education program for the teaching of Milieu teaching techniques is effective in the implementation of the program objectives by the families of children with ASD, whether it is effective in learning the behaviors of using joint attention and gestures from the purposeful communication behaviors of the children with ASD, and its effects on continuity.
Two primary backup children with a diagnosis of ASD at the age of 6 who continue to extend their special education life and their mothers participated in the study. In the research, "multiple probe design between behaviors" was used from the experimental designs. "Family Interview Form" in which general information about their children was collected from mothers to collect research data, "Parent Checklist for Joint Attention Behaviors from Preverbal Communication Behaviors" and "Using Gestures from Preverbal Communication Behaviors" to score the application, the level of joint attention and gesture behaviors of mothers. Family Checklist" was applied. "Preverbal Communication Behaviors Joint Attention Checklist" and "Preverbal Communication Behaviors (Gesture Use) Checklist" were applied to score children"s level of joint attention and gesture behaviors. "Preverbal Communication Behaviors Joint Attention Checklist" and "Preverbal Communication Behaviors (Gesture Use) Checklist" were applied to score children"s level of joint attention and gesture behaviors. An application reliability formula was developed and applied in order to use the family education application reliability for the pre-verbal environment teaching method.
Teaching materials were prepared and applied by the researcher for the family education program, which was presented with the direct teaching approach for the pre-verbal Milieu teaching method. Graphical analysis was used in the analysis of the data obtained in the study.
After the interview, checklists were used to indicate whether the family used the skills aimed to be taught in the study in three separate game interactions. Direct teaching methods were used in the teaching of family education program operations for Milieu teaching.Video images were used in the modeling stages of the family education program. According to the baseline data of the study, the effect of the family education program for the preverbal Milieu teaching method on the joint attention and gesture use of children with autism spectrum disorder and an increase in the practice levels of the mothers were observed.
It was observed that this increase continued in the 10th and 20th day data obtained after the application was completed. As a result, it was observed that the level of mothers and children using the targeted behaviors increased compared to the baseline level. It was observed that the mothers continued to use the techniques learned in the family education program on the 10th and 20th days after the study was completed.