Pamukta fototropik hareketin fenotiplenmesine yönelik protokolün oluşturulması
Development of phenotyping protocol of phototrophic movement in cotton
Yazar: EDA UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGÜR TATAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Gossypium hirsutum L. pamuk türüne ait yapraklar dia-heliotropik özellik gösterirken, Gossypium barbadense L. türüne ait yapraklarda bu özellik bulunmamakta veya çok az gözlemlenmektedir. Bu farklılık, özellikle bitkilerin kurak ve su sıkıntısı çeken çevrelere adaptasyonunda büyük öneme sahiptir. Bu özelliğin tür içinde veya türler arasında ıslah yolu ile aktarılıp aktarılamayacağı ile ilgili çalışmaların yapılabilmesi için öncelikle doğru olarak fenotiplenmesi gerekmektedir. Ancak bu konu ile ilgili literatürde herhangi bir çalışmaya rastlanmamaktadır. Mevcut tez çalışmasında, bu iki pamuk türünün fototropik hareketin fenotiplenmesine yönelik değerlendirilmelerde bulunulmuş, konuyla ilgili protokol oluşturma potansiyeli incelenmiştir. Pamuk bitkisinin ışığa yöneliminin fenotiplenmesine yönelik protokolün oluşturulması amacıyla kontrollü koşullarda denemeler yürütülmüştür. Her iki türe ait bitkiler fenotipleme öncesi, 2 gerçek yapraklı döneme gelene kadar, iklim odasında, kontrollü koşullar altında yetiştirilmiştir. Tek yönden ışık uygulaması öncesi, 30 ve 60 dakika sürelerle, tam ışıklı ve karanlık olmak üzere 4 farklı ön adaptasyon uygulamasına tabi tutulmuşlardır. Sonrasında, fenotipleme kabini içerisine alınarak tek yönlü ışıklandırma gerçekleştirilmiştir. Fenotipleme kabininde, tek yönden ışık uygulaması 60 dakika devam edilmiş, bu süre boyunca aralıklarla görüntüleme yapılmıştır. Elde edilen görüntülerin farklı yazılımlarla işlendikten sonra yapraklara ait adaksiyal ve abaksiyal alanların piksel sayımları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar tez çalışmasında değerlendirilmiş, konuyla ilgili protokol oluşturma potansiyeli tartışılmıştır.

Abstract:
The dia-heliotropic properties observed in the leaves of Gossypium hirsutum L. cotton species are absent or rarely observed in Gossypium barbadense L. species. This distinction holds significant implications, particularly in the context of plant adaptation to arid and water-stressed environments. To explore the possibility of transferring this trait within or between species through breeding, accurate phenotyping is essential. However, the existing literature lacks any comprehensive study on this aspect. This master's thesis addresses this research gap by conducting evaluations focused on phenotyping the phototropic movement of G. hirsutum and G. barbadense cotton species. The study aims to establish a protocol for accurately characterizing the light orientation of these cotton plants. Controlled experiments were conducted in a climate chamber, where both species were cultivated until reaching the stage of 2 true leaves. Prior to one-way light illumination, the plants underwent four different pre-adaptation applications, involving exposure to full light and darkness for 30 and 60 minutes. Subsequently, the phenotyping process took place in a special chamber, with single-directional light applied for 60 minutes, and imaging conducted at intervals throughout this period. Post-processing of the obtained images involved pixel counting of the adaxial and abaxial areas of the leaves using various software tools. The results of this study were comprehensively evaluated, and the potential for developing a standardized protocol for phenotyping the dia-heliotropic properties in cotton plants was discussed.