Dan Brown'ın Cehennem eserinin metinlerarası ve göstergelerarası yaklaşımla analizi
An analysis of Dan Brown's "Inferno" in terms of intertextuality and intersemiotics
Yazar: MUSTAFA GÜLTEKİN
Danışman: DR. FESUN KOŞMAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Amerikan edebiyatı = American literature ; Brown, Dan = Brown, Dan ; Cehennem = Hell ; Göstergelerarasılık = Intersemiotics ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Özellikle postmodern edebiyat akımı ile bağdaştırılan metinlerarasılık kavramı, bir metnin birbirinden farklı unsurların bir araya getirildiği ve bu sayede başka metinlerden alıntılanan parçalarla oluşturulan bir alıntılar mozaiği olarak tanımlanır. Böylece iki ya da daha fazla metin arasında yapılan her türden alışveriş metinlerarasılık olarak adlandırılır. 

Metin kavramı genellikle yazı ile sınırlandırılıyor olsa da resim, müzik, heykel gibi sanat eserleri de birer metin olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle metinlerarasılık kavramı hem söze dayalı yazılı metinler hem de söze dayalı olmayan görsel metinler arasındaki her türden alışverişi anlatacak şekilde geniş bir anlamda kullanılır. Diğer taraftan bazı kuramcılar ise sözsel sanatların kendi aralarındaki alışverişini anlatmak için metinlerarasılık, sözsel olmayan sanatların kendi aralarındaki alışverişlerini anlatmak için de göstergelerarasılık kavramını tercih etmektedir. Bu görüşe göre göstergelerarasılık, örneğin yazının resimle ya da resmin müzikle vb. gibi iki farklı gösterge dizgesi arasındaki alışveriş işlemini yani değişik gösterge dizgelerine ait yapılar arasındaki açık ya da kapalı ilişkileri belirtir.

Geleneksel eleştiri ve yorumlama yaklaşımları postmodern romanı incelemede ve yorumlamada yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yeni bakış açıları ile değerlendirme yapmayı gerektiren bu yeni roman söylemini analiz etmek için geleneksel yaklaşımlarından farklı ve bu yeni roman türüne uygun çoklu bir bakış açısının kullanılması gerekmektedir.

Bu çalışmada özellikle postmodern edebiyatın belirleyici bir özelliği olarak ortaya çıkan farklı metinler ve farklı sanat türleri arasındaki etkileşimleri ifade eden metinlerarasılık ve göstergelerarasılık kavramları kuramsal olarak açıklanmış ve Dan Brown'ın "Cehennem" adlı romanı bu iki yeni bakış açısına göre değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda eserde kullanılan farklı metinlerarası yöntemler ve diğer sanat türleriyle olan etkileşimler tespit edilerek romanın diğer metinler ve/ veya farklı türdeki sanat eserleriyle kesiştiği noktalar ortaya konulmuştur.

Abstract:
The concept of intertextuality, especially associated with the postmodern literary movement, is defined as a mosaic of quotations that is formed by combining different elements of a text and is created by pieces quoted from other texts. Thus, any kind of exchange between two or more texts is called intertextuality. 

Although the concept of text is usually limited to writing, other works of art such as painting, music, sculpture etc. are also considered as texts. Therefore, the concept of intertextuality is used in a broad sense to define all kinds of exchanges between both written texts based on words and visual texts not based on words. On the other hand, some theorists prefer the concept of intertextuality to explain the interrelation of verbal arts among themselves, and the concept of intersemiotics to explain the interrelation of non-verbal arts among themselves. According to this view, intersemiotics emphasizes the exchange between two different sign systems such as the exchange between writing and painting or painting and music etc. namely open or closed relationships between the structures belonging to different sign systems. 

Traditional approaches of criticism and interpretation are insufficient to examine and interpret the postmodern novel. Therefore, in order to analyze this recent novel discourse, which requires an evaluation with new perspectives, it is necessary to use a new way of interpretation with multiple perspectives that is different from the traditional approaches and appropriate to this new novel type.

In this study, the concept of intertextuality which expresses the interactions between different texts and the concept of intersemiotics which expresses the interactions between different types of art, which have emerged as a characteristic feature of postmodern literature, have been theoretically explained and Dan Brown's "Inferno" has been interpreted in terms of these two new viewpoints. In line with this purpose, different intertextual methods and interactions with other types of art used in the novel have been determined and the points of interactions where the novel interacts with other texts and/or different types of works of art have been presented.