Elazığ bölgesindeki geleneksel yapıların deprem performanslarının incelenmesi
Elazig region of the earthquake performance of the traditional buildings of the examination
Yazar: TUBA GÖK NAYİR
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ GÜNEY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'de yaklaşık iki yılda bir can ve mal kaybına neden olan depremler meydana gelmektedir. Bu depremlerin büyüklükleri diğer ülkelerde meydana gelen depremlerin büyüklüklerine  oranla küçük olsa bile şiddeti fazla olup daha fazla yapının hasar görmesine ve can kaybına neden olabilmektedir. Bu durumun oluşmasında depremin, yapının ve zeminin özelliklerinin birlikte rolü bulunmaktadır. Bunlardan sadece birini çıkarıp, diğerlerini yok saymak hasarları yorumlamak için yeterli olmaz [1].
Türkiye'nin aktif bir deprem kuşağında bulunması ve mevcut yapı stokunun yetersiz kalması, depremlerde ağır can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Bu kayıplar sadece kentlerde değil, kırsal kesimlerdeki yapılarda da meydana gelmektedir. Türkiye'de nüfusun % 37'sinin (DİE' ye göre) kırsal bölgede yaşadığı bilinmektedir. Kırsal yapılar, sosyo-ekonomik koşullardan dolayı, mühendislik hizmeti görmemiş, geleneksel yöntemlerle inşa edilmiş yapılardır. Kırsal bölgelerde inşa edilmiş ve edilmekte olan yapılar bölgesel ve sosyo-ekonomik sebeplerden dolayı farklılıklar gösterse dahi, taşıyıcı özelliklerine göre ele alındığında çoğunluğu yığma (kâgir) olmak üzere; karkas ve kâgir-karkas, bileşik (melez) yapı sistemlerinden oluşmaktadır [2]. 
Bu çalışmada, ülkemizdeki yapı stokunun büyük bir kısmını oluşturan mühendislik hizmeti almamış, Elazığ bölgesindeki kırsal yapılar sınıflandırılarak, deprem kuvvetleri etkisinde davranışları, oluşabilecek hasar türleri ve olası depremlerde can ve mal kaybını azaltacak depreme dayanıklı tasarım kuralları konu edilmiştir. 
Elazığ, bölge olarak deprem etkisinin sıkça yaşandığı, geleneksel yapı türlerinin mevcut olduğu bir bölgedir. Projenin amacı, çeşitli yapı tiplerine bağlı olarak bu hasarları belirlemek, sınıflandırmak, nedenlerini ortaya koymaktır. Bunun için de 08.03.2010 tarihinde Elazığ'nın Kovancılar İlçesine 6.0 büyüklüğünde ve 23.06.2011 tarihinde Elazığ'nın İçme Beldesinde 5.4 büyüklüğünde gerçekleşen depremde hasar gören yapılar hasar tespit raporlarındaki veriler doğrultusunda grafikler oluşturularak analiz yapılmıştır.  
Tez kapsamını; Elazığ ilinin deprem tehlikesi altındaki ilçe ve köylerinde geleneksel nitelikteki yapılar incelenip depreme dayanıklı yapım yöntem ve önerilerinin geliştirilmesi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde; çalışmaya bir giriş yapılmış ve çalışmada değinilen noktalar özetlenmiştir. İkinci bölümde genel olarak geleneksel yapı tipleri ve özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde genel olarak depremden ve depremin yapılara etkisinden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde Elazığ bölgesinin depremselliği ve sosyo-ekonomik yapısı üzerinde durulmuştur. 
Beşinci bölümde, Elazığ bölgesindeki geleneksel binalar hakkında bilgi toplanıp, malzeme özellikleri, statik ve dinamik davranışları değerlendirilmiş, Microsoft Excel kullanarak grafikler oluşturulmuş ve analizler yapılmıştır. Bu analizlere göre geleneksel tekniklerle inşa edilmiş binaların deprem etkisi karşısında zayıf noktaları belirlenip çözüm önerisi getirilmiştir. 
Bu değerlendirmelere bağlı olarak geleneksel yapı tiplerine ne gibi iyileştirmeler yapılabileceğini incelenecektir.

Abstract:
Nearly in every two years in Turkey, earthquakes can be seen causing life and property loss. Though these are not as destructive as the ones in other countries, more life and more properties are lost in our country. This occurance is due to the earthquake itself, the building and the ground under the building. None of these three factors can be ignored while evaluating the consequences and the losses.
Being placed on  an active earthquke line and the insufficient number of strong buildings make the amount of loss bigger . and these losses are not only in the urban areas but also in the countryside. 37 percent of the population of turkey live in the countryside according to the official datas. The buildings in the countryside have not been constructed according to an engineering service, but they have been constructed by traditional ways. Though they have regional and socioeconomic differences in the countryside, most of them can be categorized as masonry, carcass and masonry-carcass models.
In this study, like many buildings which have been constructed without engineering in Turkey, the rural buildings in Elazığ are analyzed on their movement during an earthquake and the cautions to minimize the rate of loss after an earthquke in the region.
Elazığ is a city where the effect of an earthquake is clear and the buildings are constructed by traditional ways. The object of this project is to define, categorize and find the reasons of the disasters in the region. Two seperate earthquakes – one in kovancılar on 08.03.2010 with the magnitudeof 6.0 and the other in içme on 23.06.2011 with the magnitudet of 5.4 – are compared and studied analytically.
The content of the thesis is of analyzing the traditionally-constructed buildings in different parts of Elazığ and giving solutions to minimize the effects of the earthquakes.
The first part of the study is the introduction and main titles are summarized. İn the second part , the traditional types of buildings and their characteristics are analyzed . the third part is about the earthquakes in general and their effects on the buildings. In the fourth part the possibility of experiencing an earthquake in Elazığ and socio-economic status of the city is studied. To analyze a building efficiently, all the information about the building must be gathered corroectly and properly. In the fifth part, some information about the traditional buildings in Elazığ is granted, the types and the features of the construction materials are evaluated and the datas are schematized and analyzed in Microsoft Excell Format. According to these analysis, the weak parts of the traditionally-constructed buildings are exemplified and the necessary advice is given . by these assessments, the question of what kind of improvements can be done will be answered.