Ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığının çocukların ağız sağlığı durumuna etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of parental oral health literacy on children's oral health status
Yazar: ESRA OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. BURAK BULDUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Ağız sağlığı = Oral health ; Dental anksiyete = Dental anxiety ; Diş çürükleri = Dental caries ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı 3-5 yaş grubundaki çocukların ebeveynlerinin ağız sağlığı okuryazarlığının (ASOY) çocukların ağız sağlığı durumuna etkisinin incelenmesidir. Çalışma grubu, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilen Temmuz 2020-Aralık 2020 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı kliniğine başvurmuş olan 315 çocuk hasta ve ebeveynlerinden oluştu. Veri toplama araçları olarak; Türkçe versiyon Ağız Sağlığı Okuryazarlığı Değerlendirme Ölçeği (TOHLAT‐P), Diş Hekimliğinde Yetişkin Okuryazarlığının Hızlı Tahmini (REALD-30), Erken Çocukluk Çağı Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (ECOHIS), Çocuklarda Korku Araştırması Programı Dental Alt Ölçeği (CFSS-DS), sosyodemografik bilgi formu ve ağız ve diş sağlığı muayene formu kullanıldı. Ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığının çocukların ağız sağlığı durumuna etkilerini inceleyen bir yol model oluşturuldu. Yol model; beş içsel (ebeveyn ağız sağlığı davranışları, çocuk dental kaygı seviyesi, çocuk ağız sağlığı davranışları, çürük ve ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi [ASBYK]) ve bir dışsal (ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığı) değişkenlerinden oluştu. Yol modelin uyumluğunu test etmek için yapısal eşitlik modellemesi ve yol analizi kullanıldı. Yol analizine göre değişkenlerin birbiri üzerine doğrudan, dolaylı ve toplam etkileri bulundu. Gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı (p<0,05). Ebeveyn ağız sağlığı davranışları ile çocuk ağız sağlığı davranışları arasında ve çürük ile ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi (ASBYK) arasında anlamlı bir ilişki olduğu görüldü (p<0,001). Ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığının en çok doğrudan etkilediği değişken ebeveyn ağız sağlığı davranışları olarak bulunurken en çok dolaylı etkilediği değişken ise çocuk ağız sağlığı davranışları olarak bulundu. Yol model ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığının çocukların ağız sağlığı davranışlarına ve ağız sağlığı durumlarına etki ettiğini gösterdi.

Abstract:
This study aimed to evaluate the effects of parental oral health literacy (OHL) on children's oral health status. The study group was chosen with convenience sampling method and consisted of 315 pediatric patients and their parents who were admitted to Sivas Cumhuriyet University, Department of Pediatric Dentistry between July 2020 and December 2020. Data collection tools were as follows: Turkish version Oral Health Literacy Assessment Task (TOHLAT-P), Rapid Estimation of Adult Literacy in Dentistry 30, Early Childhood Oral Health Impact Scale (ECOHIS), Children's Fear Survey Schedule Dental Subscale (CFSS-DS), sociodemographic data form and oral and dental health examination form.  A path model was developed to evaluate the effects of parental of oral health literacy (OHL) on children's oral health status. The model consisted of five endogenous (parental oral health behaviors, children's dental anxiety level, children's oral health behaviors, dental caries and oral health-related quality of life [OHRQoL]) and one exogenous (parental OHL) variables. Structural equation modeling and path analysis were used to test the compatibility of the path model. Path analysis revealed the direct, indirect, and total effects of variables on OHRQoL. Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests were used for comparison between groups (p<0.05). There was a statistically significant association between parental oral health behaviors and children's oral health behaviors between dental caries and ECOHIS (p <0.001). While parental oral health behaviors were the most directly affected variable by oral health literacy, children's oral health behaviors were found the most indirectly affected variable. Path analysis revealed the effect of parental OHL on children's oral health status.