Ön-ergenlerde motivasyonel faktörler ile sosyal hayata entegrasyon bileşenleri arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı ve etkileşimsel rollerinin belirlenmesi
Determination of intermediary and interactional roles of resilince between motivational factors and social life integration components in eary-adolescents
Yazar: NESLİHAN ÇIKRIKÇI
Danışman: PROF. DR. HATİCE ODACI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bütünleşme = Integration ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Kendini toparlama gücü = Self-lift power ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı ön-ergenlerde motivasyonel faktörler ile sosyal hayata entegrasyon bileşenleri arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolünü araştırmaktır. Bu araştırmada ana amacın yanında bazı hedefler belirlenmiştir. Bu hedefler; sosyal hayata entegrasyon modelini oluşturmak (i), belirlenen motivasyonel faktörler olarak bağlanma, akran desteği ve öz yeterliğin kendini toplama gücü üzerindeki etkisini incelemek (ii), ailesi ile birlikte yaşayan ve ailesi ile birlikte yaşamayan ön-ergen bireylerin sosyal hayata entegrasyonu açıklama modelinin uygunluğunu test etmektir (iii). Bu çalışmada konu edilen sosyal hayata entegrasyon kavramı bireylerin uyum, iletişim ve başa çıkma değişkenlerinin gizil bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Motivasyonel faktörler başlığı altında akran desteği, bağlanma ve öz yeterlik araştırmaya dahil edilmiştir. Motivasyonel faktörler ile sosyal hayata entegrasyon bileşenleri arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolünü araştırmak amacı doğrultusunda oluşturulan kuramsal model aracılık modeliyle incelenerek ilişkisel bir durumun saptanması amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşmak için katılımcılara, demografik özelliklerini belirlemede Kişisel Bilgi Formu, Öğrencileri Tarafından Algılanan Sınıf İklimi Ölçeği (Çengel ve Türkoğlu, 2015), Bağlanma Ölçeği (Erzen, 2016), Çocuklar için Öz yeterlik Ölçeği (Telef ve Karaca, 2012) uygulanmıştır. Belirtilen ölçme araçlarına ek olarak Sosyal Hayata Entegrasyon Ölçeği ve Ön-ergenlerde Kendini Toparlama Gücü Ölçeği bu araştırma kapsamında geliştirilerek uygulanmıştır. Araştırmada aracılık analizleri JAMOVI 1.0.7.0 paket programı ve gelişmiş aracılık modelleri Advanced Mediation Model 1.0.2 uygulaması ile gerçekleştirilmiştir. Anne ve babası ile birlikte yaşayan 633 ön-ergen üzerindeki incelemede güvenli bağlanma stili ve öz yeterlik ile sosyal hayata entegrasyon arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte akran desteği ile sosyal hayata entegrasyon arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolü anlamsız bulunmuştur. Son olarak anne ve babası ile birlikte yaşayan ön-ergenlerde akran desteğinin kendini toparlama gücünün anlamlı bir yordayıcısı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anne ve babası ile birlikte yaşamayan 178 ön-ergen öğrenci üzerindeki değerlendirmede ise kaygılı-kararsız bağlanma stili ve kaçınan bağlanma stili ile sosyal hayata entegrasyon arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Ancak güvenli bağlanma stili ile sosyal hayata entegrasyon arasındaki ilişkide kendini toparlama gücünün aracı rolü anlamsızdır. Ek olarak öz yeterlik ile sosyal hayata entegrasyon arasındaki ilişkide kendini toparlama gücü aracı role sahiptir. Bu çalışma ile Türk kültüründe geliştirilen Ön-Ergenlerde Kendini Toparlama Gücü ile Sosyal Hayata Entegrasyon ölçekleri geçerli ve güvenilir bulgular sunmuştur. Geliştirilen ölçme araçlarının literatüre ve bundan sonra yapılacak ilişkili araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ergenlik döneminin başlangıcını ifade eden ön-ergenlik döneminde olan bireylerin sosyal hayata entegrasyonunu etkileyen değişkenlerin belirlenmesi ulusal ve uluslararası literatüre katkı sağlayacaktır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, sosyal hayata entegrasyon konusunda riskli olması muhtemel gruplar için psikolojik müdahale programlarının geliştirilmesini olanaklı kılacaktır. Bununla birlikte risk altındaki bireylere yönelik önleyici programların içeriğinin oluşturulmasında önemli bir veri sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the role of mediating power in relation to the relationship between motivational factors and social life integration components in the eary-adolescents. In this research, some targets have been set besides the main purpose. These goals are; peer support and self-efficacy on resilince, to test the appropriateness of the explanation model of social life integration living together with their family, to develop the social life integration model of early adolesent is to test the appropriateness of the model of the social life integration of individuals. The concept of integration of social life in this study will be considered as a hidden indicator of the individual's adaptation, communication skills and achievement variables. Peer support, attachment and self-efficacy will be included under the motivational factors heading. The mediating role of resilince will be investigated in relation to motivational factors and components of social life integration. It is aimed to determine a relational situation by examining the theoretical model created for this purpose with the structural equality model. This study will contribute to the literature and the related researches that will be developed in the Turkish culture with the resilince and Social Life Integral Scales. The determination of the variables affecting the social life integration of the students who continue to study at secondary schools will contribute to the national and international literature. It is thought that the results obtained from the research will contribute to the development of psychological intervention programs for the solution of this problem in the groups in which social life integration is likely to be challenged and to prepare preventive programs for those at risk.