M.Ö. II Bin'de Doğu Anadolu'da ölü gömme adetleri
Burial customs in the Eastern Anatolia in B.C. 2nd Millennium
Yazar: MÜŞERREF KARAKOÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. SEMİH GÜNERİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Gelenekler = Traditions ; Karaz Höyük = Karaz Tumulus ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Mezarlar = Graves ; Ölü gömme = Burying the dead ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead

Özet:
?M.Ö. II. Bin'de Doğu Anadolu'da Ölü Gömme Adetleri? başlığı altında sunmuş olduğumuz yüksek lisans tezimizde M.Ö. II. Binyıl ve Erken Demir Çağı esas alınmıştır. Doğu Anadolu Bölgesi genelinde yaşayan halkların benimseyerek yaşattıkları örf, adet ve kültürleriyle birlikte gelişim gösteren ?ölüm ve ölü gömme? olgularının varlığı araştırılmıştır. Bölgenin coğrafi özellikleri incelenerek birçok soruya yanıt aranmıştır. Toplumun çevre kültürlerden hangi konularda ve nasıl etkilendiği konusu mezar ve mezarlık alanlarını incelerken bir bakış açısı oluşturmamızı sağlamıştır.Doğu Anadolu Bölgesi ile ilgili yapmış olduğumuz araştırmalar kapsamında yer alan kazı çalışmaları ve yüzey araştırmaları bize oldukça yardımcı olmuş ve net veriler sunmuştur. Bölgenin araştırma sonuçları literatür ve kütüphane çalışmasıyla saptanarak konuyla ilgili olan kısımlarına tezimiz içerisinde yer verilmiştir. Tarihöncesinden itibaren sürekli anlamlandırılmaya çalışılan ölüm inancı gelişerek günümüze kadar gelmiş ve çok büyük farklılıklar göstermemiştir. Farklılık olarak dini inançlar doğrultusunda yapılan ritüeller görülebilir. Mezar tipinden başlayarak, ölünün mezara konduğu biçim; yanında veya üstünde bulunan mezar hediyesi olarak adlandırdığımız buluntular yapılan seremoninin sıralamasını yapmamızda gerçek veriler olarak gösterilmektedir.Mezar tiplerinden ve buluntularından yola çıkılarak Doğu Anadolu Bölgesi için söz konusu olan başka toplumlardan etkilenme süreci incelenmiş ve benzerleriyle açıklanmaya çalışılmıştır. Yüksek yaylalarda yerleşimin varlığı saptanmış ve buralarda bulunan mezarlarla Transkafkasya etkileşiminin olabileceği söylenmiştir. Arkeolojik veriler gösteriyor ki insan yaşamış olduğu her dönemde ölüme olan inancını korumuştur. Bazen korku bazen ise inançları gereği manevi yolculuğu kutsallaştırarak saygı göstermiştir. Yaptığımız araştırmalarla bölgede yaşanmış yoğun kültür etkileşimini; mezarlık alanları ve mezarları tezimizde inceleyerek detaylı ve aydınlatıcı bir şekilde sunmuş bulunmaktayız.Anahtar Kelimeler: Ölü Gömme, Mezar, Transkafkasya, Kurgan, Hocker, Karaz Kültürü.

Abstract:
Our post-graduate thesis, which we presented with the title ?Burial Customs in the Eastern Anatolia in B.C. 2nd Millennium", was based on B.C. 2nd Millennium and Early Iron Age. We studied the phenomenon of ?dead and burial? which was adopted by the people that lived in the Eastern Anatolia Region and the customs, traditions and culture that were related with this subject. The geographical characteristics of the region were examined and the answers to a lot of questions were sought out. The question of ?how and in what ways the community was influenced by the surrounding cultures? allowed us to form a perspective when studying the graves and graveyards.The excavation work and surface surveys that we performed within the scope of studies related to Eastern Anatolian Region helped us immensely and offered clear data. The research results of the region were determined with lit-erature and a study of libraries, and the related sections were included in our thesis. The belief of death, whose meaning has always been tried to be explained by humans since prehistoric times, has developed and survived to our times and didn?t show much difference over time. Among the notable differences were those rituals that were performed in line with religious beliefs. The type of grave, how the dead is put into the grave, the rewards that are available at the side or above of the grave which we call findings, are the actual data that we use to determine the sequence of the ceremony.By considering the types of graves and findings, it was analyzed whether Eastern Anatolia Region was influenced by other communities and we tried to explain the similarities. The existence of settlement was located in high plateaus and the graves located there might have a Trans-Caucasia interaction. The ar-chaeological data shows us that people maintained their faith on death in any time period they lived. They respected and sanctified this spiritual journey sometimes due to fear and sometimes due to their faiths. We have investigated the intense cultural interaction in the region, analyzed the graves and areas of graveyard in the area, and presented them in detail in our thesis.Keywords: Burial, Grave, Trans-Caucasia, Kurgan, Hocker, Karaz Culture.