Kabin memurlarının işe alım süreçleri bağlamında sivil havacılık kabin hizmetleri programlarının iyileştirilmesi
Improvement of civil aviation cabin services programs in content of th cabin crews recruitment process
Yazar: NESRİN ÜLKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜZÜN TOLGA İNAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnsan Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Havacılık sektörü = Aviation sector ; Kabin hizmetleri = Cabin services ; Kabin memuru = Cabin attendant ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; İşe alma = Recruitment

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de Sivil Havacılık sektöründe rekabet gücünün artması işleticilerin nitelikli insan gücüne ihtiyaç duymalarına neden olmuş ve kabin memurluğu işe alım kriterleri, günümüz rekabet ortamında belli kurallar dâhilinde değişmiştir. Havayolu işletmeleri artan rekabetçi ortamda varlıklarını devam ettirebilmek için hizmet kalitesini artırmaya, yolcu memnuniyetini sağlamaya çalışmaktadır. Bu anlamda havayolu işletmelerinin marka ve imaj önyüzü olan kabin memurluğu her geçen gün önem kazanan bir meslek haline gelmektedir. Sivil havacılık sektöründe donanımlı ve eğitimli personele ihtiyaç duyulması, şirketlere hem zaman yönetimi, hem de maliyet açısından daha cazip hale gelmiştir. Mesleki eğitimini almamış personel için verilecek eğitime ayrılan süre ve maliyet daha fazla olacağından, şirketlerin kalifiye personele olan ilgisi de bu yönde artış göstermiştir. 07 Kasım 2012 yılında SHGM ve YÖK işbirliği protokolü imzalanmış ve bu doğrultuda üniversitelerde yükseköğretim programlarındaki sayılar büyük artış göstermiştir. Kabin hizmetleri meslek yüksekokulu programlarıyla birlikte, öğrencilere staj imkânı tanınmış ve sivil havacılık sektöründe faaliyet gösteren şirketler tarafından iş imkânları sağlanmıştır. Bu işbirliği protokolü sivil havacılık sektöründe nitelikli işgücü istihdamı için atılmış önemli bir adımdır. Ancak bu işbirliği protokolünün devamı gelmese de bu ilk adımın atılması kabin hizmetleri programlarından çıkan öğrencilerin niteliklerini arttırmış ve bu artış trendi günümüze de olumlu yönde etki etmiştir. Bu artış trendini göstermek amacıyla çalışmada Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak Varimax dönüşüm metodu ile işe alım kriterlerinin boyutları belirlenmiştir. Bu boyutlar 2010 ile 2019 arasındaki yılların birbirleri ile benzerlikleri Çok Boyutlu Ölçekleme (MDS) analizinde Öklid Uzaklıkları hesaplaması yapılarak veri zarflama analizinin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılmıştır. 2010-2019 yılları arasını kapsayan bu boyutların çıktıları mesleki yeterlilik başlığı altında yaş ortalaması, boy ortalaması, dil, vatandaşlık, başvuru olarak incelenirken, boyutların girdileri ise uçak sayısı, koltuk kapasitesi, toplam yolcu sayısı ve toplam kontenjan ile ek kontenjan sayıları esas alınarak değerlendirilmiştir. Veri Zarflama Analizi sonucunda yıllara göre farklılık gösteren sivil havacılık alanındaki gelişmeler, Türkiye ve dünyadaki kabin memuru istihdamı esas alınarak incelenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Kabin Memuru, Kabin Hizmetleri, Sivil Havacılık, Veri Zarflama Analizi, Havayolu Sektör Raporu.

Abstract:
Increasing competitiveness in the Civil Aviation sector in the world and in Turkey has caused operators to need qualified manpower and cabin crew recruitment criteria have changed within certain rules in today's competitive environment. Airlines are trying to increase their service quality and ensure passenger satisfaction in order to survive in an increasingly competitive environment. In this sense, cabin crew, which is the brand and image front of airline companies, is becoming a profession that is gaining importance day by day. The need for well-equipped and trained personnel in the civil aviation sector has become more attractive to companies in terms of both time management and cost. Since the time and cost allocated to the training to be given to the personnel who have not received vocational training will be higher, the interest of the companies in the qualified personnel has increased in this direction. DGCA and YÖK cooperation protocol was signed on 07 November 2012, and in this direction, the number of higher education programs in universities increased significantly. Along with cabin services vocational school programs, students were given internship opportunities and job opportunities were provided by companies operating in the civil aviation sector. This cooperation protocol is an important step for the employment of qualified workforce in the civil aviation sector. However, although this cooperation protocol has not continued, taking this first step has increased the qualification of the students coming out of cabin services programs and this increasing trend has had a positive impact on the present day. In order to show this increasing trend, the dimensions of the recruitment criteria were determined with the Varimax transformation method using Explanatory Factor Analysis (EFA) in the study. These dimensions were used to perform data envelopment analysis by calculating Euclidean Distances in Multi-Dimensional Scaling (MDS) analysis for the similarities of the years between 2010 and 2019. While the outputs of these dimensions covering the years 2010-2019 were examined under the title of professional competence as average age, average height, language, citizenship, application, the inputs of the dimensions were evaluated based on the number of aircraft, seat capacity, total number of passengers, total quota and additional quotas. As a result of the Data Envelopment Analysis, the developments in the civil aviation field, which differ according to the years, were examined on the basis of cabin crew employment in Turkey and the world.

Keywords: Cabin Crew, Cabin Services, Civil Aviation, Data Enveloping Analysis, Airline Sector Report.