Kıyı alanlarında planlama sorunları: Trabzon - araklı örneği
Planning problems in coast areas: The case of Trabzon-arakli
Yazar: NURCAN SERDAR
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN TÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kıyılar, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kamu malı niteliğindeki alanlardır. Korunması, planlanması ve kamu yararına kullanılması özel kanun hükümleriyle açıklanan ve yapılaşmanın kısıtlandığı alanlar olan kıyılarda, özel mülkiyete sahip yapılaşmış alanlar bulunmaktadır. 
Bu tez kapsamında, Trabzon İli, Araklı İlçesi,  Merkez Mahallesi kıyısında, kıyı mevzuatına aykırı bir biçimde özel mülkiyete konu konut, ticaret alanları ile yol, park vb. kamusal alanların bulunduğu yapılaşmış kentsel alan çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu çalışmanın amacı alanın mevcut durumu, kıyı kenar çizgisi tespit süreci,  kıyı değişimi ve geçmişten günümüze imar planları incelenerek kıyıda yaşanan mülkiyet, planlama ve uygulamadan kaynaklanan problemlerin ve sebeplerinin ortaya konularak tartışılmasıdır.  Alanın, planlama ve mülkiyet problemlerini incelemek için kıyı kenar çizgisi paftaları ve Trabzon ili kıyılarına ait dolgu imar planları, çalışma alanını içeren, hâlihazır haritalar, geçmiş yıllara ait hava fotoğrafları, 1987-2007-2014-2019-2022 yıllarında onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ve plan açıklama raporları, çalışma alanında bulunan binaların yapı ruhsatları temin edilerek incelenmiştir.
Tez çalışması sonucunda, kıyı kenar çizgisinin yapılaşmadan sonra tespit edilmesi, yapılan ilk planda kıyı kenar çizgisi dikkate alınmadan mevcut yerleşmeleri destekleyici şekilde konut alanları planlanması, daha sonra onaylanan imar planlarında kıyı kenar çizgisi bulunmasına rağmen geçmişte alınan plan kararlarının devam ettirildiği ve  kıyı mevzuatına uygun olmayan planlama ve uygulama problemlerine sebep olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kıyı, Kıyıda Planlama Sorunları, Kıyıda Özel Mülkiyet

Abstract:
Coasts are public property areas under the verdict and possession of the state. On the coasts, which are special areas where construction is restricted and whose protection, planning and use for the public benefit is explained by the provisions of special laws, there are privately owned built-up areas. Within the scope of this study, on the coast of the Central District of Araklı, in Trabzon, where privately owned residences, commercial areas and public areas such as roads and parks, contrary to the coastal legislation, were chosen as the study area. The aim of this study is to present solutions by revealing the problems and reasons arising from the ownership, planning and implementation on the coast by examining the current situation of the area, the coastal edge line determination process, the change of the coast and the zoning plans from past to present. In order to examine the planning and ownership problems of the site, coastal edge line maps and fill development plans of Trabzon province coasts, current maps containing the work area, 1/1000 scaled implementation development plans approved in 1987-2007-2014-2019-2022 and plan disclosure reports were examined by obtaining the construction permits of the buildings in the study area.
As a result of the thesis, it was concluded that the coastal edge line was determined after the construction, the housing areas were proposed to support the existing settlements without considering the coastal edge line in the first plan, the planning decisions taken in the past were continued despite the coastal edge line in the later approved development plans and the planning that did not comply with the coastal legislation and application problems have been identified.

Keywords: Coast, Planning Problems on Coast, Private Property on Coast