Ortodontik tedavide kullanılan sabit apareyler ve şeffaf plakların görsel ve estetik algı üzerine etkisi
The effect of fixed appliances and clear aligners used in orthodontic treatment on visual and aesthetic perception
Yazar: YELDEM TİLBE İNHANLI
Danışman: PROF. DR. ENVER YETKİNER
Ege Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Estetik-dental = Esthetics-dental ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortodontik aygıtlar = Orthodontic appliances ; Şeffaf plaklar = Clear aligner

Özet:
Amaç: Çalışmanın birincil amacı; şeffaf plaklar ve farklı materyallerden yapılmış olan braketlerin görünürlük ve estetik derecelerinin, diş hekimleri ile meslekten olmayan bireyler arasında karşılaştırılmasıdır. İkincil amaç ise, ortodontik apareylerin estetiği ile kişiye olan mesafe arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya diş hekimi olan ve meslekten olmayan olacak şekilde 156 birey (65 erkek, 91 kadın) dahil edilmiştir. Fotoğraflarının kullanılması için çalışmamıza gönüllülük esası ile katılım sağlayan kadın birey, 20 yaşında, herhangi bir sistemik hastalığı ve kraniyofasiyal deformitesi bulunmayan, ideal okluzyona yakın kapanışa ve yumuşak doku profiline sahiptir. Metal braketler, seramik braketler ve şeffaf plakların farklı kombinasyonlar ile kullanıldığı fotoğraflar, üç farklı büyütme mesafesinden (%50 uzaklaştırma, 1/1 ölçeklendirme ve %50 uzaklaştırma) kayıt edilmiştir. Elde edilen fotoğraflar, bilgisayar ortamında araştırmacı tarafından diş hekimlerine ve meslekten olmayan bireylere gösterilmiştir. Verilerin toplanması için beşli Likert skalası uygulanmıştır. Elde edilen bulgular; Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, K-W kritik fark post-hoc testi ve ki-kare analizi ile değerlendirilmiştir. Yapılan istatistiksel analizlerde p değeri 0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin 78'i diş hekimi ve 78'i meslekten olmayan bireylerden oluşmaktadır. Her iki katılımcı grubunda algılanan tüm mesafelerde; şeffaf plak gruplarında görünürlük seviyeleri en düşük, estetik seviyeler ve tedavi olma isteği en yüksek bulunurken; bunu sırasıyla seramik braket grupları ve metal braket grupları izlemiştir. Her iki katılımcı grubunda, metal braketlerin görünürlük ve estetik seviyeleri ile mesafeler arası anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). Seramik braket gruplarının görünürlük seviyeleri, her iki katılımcı grubunda %50 uzaklaştırma mesafesinde daha düşük bulunurken (p<0,05); estetik seviyeleri ile mesafeler arası anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). Şeffaf plak gruplarının görünürlük seviyeleri, diş hekimi grubunda mesafelere göre anlamlı fark göstermezken (p >0,05); meslekten olmayan bireyler grubunda ataşmansız şeffaf plak grubu hariç %50 yakınlaştırma mesafesinde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Şeffaf plak gruplarının estetik seviyeleri, diş hekimi grubunda 11-21 no'lu dişlerde ataşman bulunan şeffaf plak grubu ile 12-11-21-22 no'lu dişlerde ataşman içeren şeffaf plak grubunda %50 uzaklaştırma altında diğer mesafelere göre anlamlı oranda yüksek bulunurken (p<0,001); meslekten olmayan bireyler grubunda, ataşman içeren şeffaf plak gruplarında %50 uzaklaştırma altında diğer mesafelere göre anlamlı oranda yüksek bulunmuştur (p<0,001). Ortodontik aparey bulunan tüm gruplardaki görünürlük seviyeleri; diş hekimlerinde, meslekten olmayan bireylere göre üç mesafede de daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Metal ve seramik braket gruplarında estetik seviyeler, diş hekimi ve meslekten olmayan bireylerde hiçbir mesafede anlamlı fark göstermemiştir (p>0,05). Şeffaf plak gruplarında ise %50 yakınlaştırma ve 1/1 ölçeklendirme mesafesinde estetik seviyeleri diş hekimlerinde, meslekten olmayan bireylere göre daha düşük bulunmuştur (p<0,05). %50 uzaklaştırma mesafesinde ise ataşman içeren şeffaf plak gruplarının estetik seviyeleri, diş hekimlerinde meslekten olmayan bireylere göre daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Her iki katılımcı grubunda da en çok tercih edilen ortodontik aparey şeffaf plaklar iken; bunu sırasıyla seramik braketler ve metal braketler izlemiştir.
Sonuç: Algılanan mesafe ve katılımcı gruplarından bağımsız olarak, en düşük görünürlük seviyesine ve en yüksek estetik seviyesine sahip ortodontik apareyler şeffaf plaklar olmuştur. En yüksek görünürlüğe ve en düşük estetik seviyeye sahip olan ortodontik apareyler ise metal braketler olmuştur. Bireylerin ortodontik tedavi olmak için tercih edecekleri ortodontik apareyler arasında en yüksek oranı şeffaf plaklar, en düşük oranı ise metal braketler almıştır. Diş hekimlerinden oluşan grupta kullanılan braket materyali görünürlüğü etkilemiştir. Her iki grupta da ataşman sayısı artıkça, şeffaf plakların görünürlüğü de artmıştır. Ortodontik aparey bulunan gruplardaki görünürlük seviyeleri diş hekimlerinde, meslekten olmayan bireylere göre tüm mesafelerde daha yüksek bulunmuştur. 
Çalışmanın sonuçları, ortodontik apareylerin algılandığı mesafenin, ortodontik apareyin görünürlüğü ve estetiği üzerinde farklı etkileri olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, estetik ve görünürlüğün farklı meslek gruplarındaki bireylerde farklı algılanabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda ortodontik apareylerin görünürlük ve estetik algılarını mesafeler ile karşılaştıran daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Şeffaf plak, seramik braket, estetik algı

Abstract:
Objective: Primary aim of this study was to compare the visibility and aesthetic ratings of clear aligners and brackets made of different materials between laypersons and dentists. The secondary aim was to evaluate the relationship between aesthetic perceptions of orthodontic appliances and effect of  distance from the object.
Method: A total of 156 individuals (65 males, 91 females), both dentists and laypersons, were included in the study. The female subject, who voluntarily participated in the study for the use of her photographs, was 20 years old, had no systemic diseases and craniofacial deformity, and had an occlusion and soft tissue profile close to ideal. Photographs using different combinations of metal brackets, ceramic brackets and clear aligners were recorded at three different magnifications (50% zoom in, 1/1 scale and 50% zoom out). The photographs were presented to laypersons and dentists by the researcher in a computerized environment. A five-point Likert scale was used for data collection. The findings were evaluated by Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, K-W critical difference post-hoc test and chi-square analysis. In all statistical analyses, p value was accepted as 0.05.
Results: Participants of the study were an even number of dentists and laypersons, 78 from each group. For all perceived distances in both participant groups, visibility levels were found to be the lowest in the clear aligner groups, while aesthetic levels and willingness to be treated were the highest in the clear aligner groups, followed by ceramic bracket groups and metal bracket groups, respectively. There was no significant difference between the visibility and aesthetic levels of metal brackets and distances in both groups (p>0.05). While the visibility levels of ceramic bracket groups were found to be lower at 50% zoom out distance in both participant groups (p<0.05); there was no difference between the aesthetic levels and distances (p>0.05). While the visibility levels of the clear aligner groups did not show a difference according to the distances in the dentist group (p >0.05); it was found to be higher at 50% zoom in distance except for the clear aligner group without attachment (p<0.001). In the dentist group, aesthetic levels of clear aligner group with attachments on teeth 11-21 and in the clear aligner group with attachments on teeth 12-11-21-22 were higher at 50% zoom out distance compared to the other distances (p<0.001); in the layperson group, the clear aligner groups with attachments were higher than the other distances at 50% zoom out distance (p<0.001). Visibility levels in all groups with orthodontic appliances were higher in dentists than in layperson at all three distances (p<0.05). In the metal and ceramic bracket groups, aesthetic levels did not show a difference at any distance in dentists and laypersons (p>0.05). In the clear aligner groups, aesthetic levels at 50% zoom in and 1/1 scaling distance were lower in dentists than in laypersons (p<0.05). At 50% zoom out distance, aesthetic levels of clear aligner groups with attachments were lower in dentists than in laypersons (p<0.05). The most preferred orthodontic appliance in both participant groups was clear aligners, followed by ceramic brackets and metal brackets, respectively.
Conclusion: In our study, regardless of perceived distance and participant groups, the orthodontic appliances with the lowest visibility and highest aesthetic level were clear aligners. The orthodontic appliances with the highest visibility and the lowest aesthetic level were metal brackets. Among the orthodontic appliances that individuals would prefer for orthodontic treatment, clear aligners had the highest rate and metal brackets had the lowest rate. 
In the group of dentists, the bracket material used affected visibility. In both groups, the visibility of clear aligners increased as the number of attachments increased. Visibility levels in the groups with orthodontic appliances were higher in dentists than in layperson at all distances. 
The results of the study showed that the distance at which orthodontic appliances were perceived had different effects on the visibility and aesthetics of the orthodontic appliance. The findings suggest that aesthetics and visibility may be perceived differently in individuals from different professional groups. In this direction, more studies comparing the visibility and aesthetic perceptions of orthodontic appliances with distances are needed.
Keywords: Clear aligners, ceramic brackets, aesthetic perception