Hemşirelerin duygusal emek, duygusal özyeterlik ve tükenmişlik düzeylerinin duygusal habitus bağlamında incelenmesi
The investigation of nurses' emotional labour, emotional self-efficacy and burnout levels in the context of emotional habitus
Yazar: BAHANUR MALAK
Danışman: PROF. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Duygu = Emotion ; Ebe hemşireler = Nurse midwives ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Tükenmişlik = Burnout ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Akgün, M. B., Hemşirelerin duygusal emek, duygusal özyeterlik ve tükenmişlik düzeylerinin duygusal habitus bağlamında incelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Psikiyatri Hemşireliği Programı Doktora Tezi, Ankara, 2015. Araştırma, hemşirelerin duygusal emek, duygusal özyeterlik ve tükenmişlik düzeylerinin duygusal habitus bağlamında incelenmesi amacıyla iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nin klinik ve klinik sorumlu hemşireleri oluşturmuştur. Araştırmanın ilk aşamasına katılan 350 hemşireye Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu, Duygusal Öz-Yeterlik Ölçeği (DÖYÖ), Duygusal Emek Ölçeği (DEÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, hemşirelerin yüksek düzey "duygusal tükenme", orta düzey "duyarsızlaşma", düşük düzey "kişisel başarı hissi" yaşadıkları ve orta düzey duygusal özyeterlik algısına sahip oldukları saptanmıştır. Duygusal emek alt boyutları yüzeysel davranış ile duygusal çaba harcama ve duyarsızlaşma düzeyleri arasında olumlu yönde bir ilişki olduğu, yüzeysel davranış ile duygusal tükenme arasında da benzer bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte duygusal özyeterlik algısı ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında olumsuz, kişisel başarı hissi arasında ise olumlu yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca duygusal özyeterlik algısı ile derinlemesine davranış, duyusal çaba harcama ve gerçek duyguları bastırma arasında olumlu yönde bir ilişki vardır. Hemşirelerin sosyodemografik, çalışma ve mesleği seçme özelliklerine göre tükenmişlik düzeylerinde de anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<.05). Araştırmanın ikinci aşamasında ise tükenmişlik düzeyi yüksek olan 201 hemşireden 39 ile yarı yapılandırılmış derinlemesine bireysel görüşmeler yapılmıştır. İçerik analizi ile duygusal habitus, duygusal habitusa yönelik sorun alanları, bu sorun alanlarının sonuçları, hemşirelerin duygu ifadesindeki en uygun davranışları ve bu ifadeleri kazanmak için önerilerine ait toplam yirmi temaya ulaşılmıştır. Sonuç olarak, tükenmişlik sendromunu önleme ve baş etmede bir strateji oluşturulmak için; hemşirelere duygu yönetimi, duygusal özyeterlik ve duygusal emek kavramlarıyla birlikte duygusal habitus konusunda farkındalık eğitim programlarının ve ders içeriklerinin düzenlenmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hemşire, duygusal habitus, bakım alanı, duygusal emek, duygusal özyeterlik, tükenmişlik

Abstract:
Akgün, M. B., The investigation of nurses' emotional labour, emotional self-efficacy and burnout levels in the context of emotional habitus, Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences Psychiatric Nursing Programme Doctoral Thesis, Ankara, 2015. This study was carried out in two stages with the purpose of the investigation of nurses' emotional labour, emotional self-efficacy and burnout levels in the context of emotional habitus. Clinic and chief nurses of Hacettepe University Hospitals constituted the population of this study. In the first stage of study; Nursing Information Form, Emotional Self-Efficacy Scale (SES), Emotional Labour Scale (ELS) and Maslach Burnout Scale (MBS) were applied to participating 350 nurses. According to findings of this study it was found out that nurses went through high level "emotional exhaustion", medium level "depersonalization", low level "personal accomplishment" and had medium level emotional self-efficacy sense. It was determined that there was a positively relationship between emotional labour and its sub-dimensions surface acting and emotional effort and depersonalization levels, also there was same relationship between surface acting and emotional exhaustion. Besides, it was determined that there was a negative relationship between emotional self-efficacy sense and emotional exhaustion and depersonalization but there was a positive relationship between personal accomplishment. Additionally, there was a positive relationship between emotional self-efficacy sense between deep acting, emotional effort and suppression of real emotions. It was determined that meaningful discrepancies were found in burnout levels of nurses according to sociodemographic, their working and choice of profession characteristics (p<.05). In the second stage of this study, semi- structured thorough individual interviews were made with 39 nurses of 201 with the high level of burnout. With content analysis emotional habitus, problem areas for emotional habitus, results of these problem areas, optimal behavior in expressing feelings of nurses and related to suggestions to gain these statements total twenty themes were reached. Consequently, to constitute a strategy in preventing and coping with burnout syndrome; it has been proposed that together with management emotions, emotional self-efficacy and emotional labour concepts, awareness training programmes and course contents about emotional habitus should be arranged. 

Key Words: Nurse, emotional habitus, the field of care, emotional labour, emotional self-efficacy, burnout