Yaşlı bireylerde başarılı yaşlanma ve mutluluk düzeyi: Genel öz yeterliğin aracı rolü
Successful aging and happiness levels in the elderly: The mediating role of general self-efficacy
Yazar: ÖZLEM ÖZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL DURAN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Yaşam süresinin uzaması ve yaşlı nüfusun dünya genelinde artmasıyla, yaşlı bireylerin
yaşam kalitesini artırmak önemli bir toplumsal hedef haline gelmiştir. Bu durum, yalnızca
fiziksel sağlığın değil, psikososyal iyi oluşun da desteklenmesini gerektirmektedir.
Yaşlanma sürecinde karşılaşılan sosyal ve psikolojik zorluklar yaşam kalitesini
düşürebilmektedir. Bu bağlamda, başarılı yaşlanma, mutluluk ve genel öz yeterlik gibi
kavramlar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. İlişkisel tarama modeli kullanılarak
ve Hayes Process Model 4 ile desteklenerek gerçekleştirilen bu araştırma, genel öz
yeterliğin başarılı yaşlanma ile mutluluk arasındaki ilişkideki aracı rolünü incelemek
amacıyla tasarlanmıştır. İzmir Buca Sosyal Yaşam Kampüsü bünyesindeki huzurevinde,
araştırmaya katılım kriterlerini karşılayan ve basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen
65 yaş ve üzerindeki 144 yaşlı birey üzerinde yürütülen çalışmada; Başarılı Yaşlanma
Ölçeği, Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu, Genel Öz Yeterlik Ölçeği ve Tanımlayıcı
Bilgiler Formu kullanılmıştır. Katılımcıların başarılı yaşlanma düzeyleri %79,3, genel öz
yeterlik düzeyleri %71,2 ve mutluluk düzeyleri %68,3 olarak tespit edilmiştir. Başarılı
yaşlanma ile mutluluk, başarılı yaşlanma ile genel öz yeterlik ve genel öz yeterlik ile
mutluluk arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Genel öz
yeterlik, başarılı yaşlanmanın mutluluk üzerindeki etkisini %42,3 oranında zayıflatmış ve
kısmi aracı rolü üstlenmiştir. Ek olarak, yaşlı bireylerin mutluluk düzeyi yaş gruplarına,
başarılı yaşlanma ve genel öz yeterlik düzeyleri eğitim durumuna, genel öz yeterlik ise
dışarı çıkma sıklığına göre anlamlı farklılıklar göstermektedir.

Abstract:
With the increase in life expectancy and the growing elderly population worldwide,
improving the quality of life for older individuals has become an important societal goal.
This situation requires not only supporting physical health but also enhancing
psychosocial well-being. Social and psychological challenges encountered during the
aging process can negatively affect the quality of life. In this context, concepts such as
successful aging, happiness, and general self-efficacy have gained increasing importance.
This study, conducted using a relational screening model and supported by Hayes Process
Model 4, aimed to examine the mediating role of general self-efficacy in the relationship
between successful aging and happiness. The research was carried out with 144 elderly
individuals aged 65 and above, selected through simple random sampling, who met the
participation criteria at the Izmir Buca Social Life Campus nursing home. The study
employed the Successful Aging Scale, the Oxford Happiness Questionnaire Short Form,
the General Self-Efficacy Scale, and a Descriptive Information Form. The levels of
successful aging, general self-efficacy, and happiness among participants were
determined as 79.3%, 71.2%, and 68.3%, respectively. Moderate, positive, and significant
relationships were found between successful aging and happiness, successful aging and
general self-efficacy, and general self-efficacy and happiness. General self-efficacy
weakened the impact of successful aging on happiness by 42.3%, demonstrating a partial
mediating role. Additionally, happiness levels varied significantly by age groups,
successful aging and general self-efficacy levels by education level, and general self-
efficacy by the frequency of going outside.