Türkiye'de farklı bölgelerde yetiştirilen stevia bitkisinin steviol glikozit içeriklerinin belirlenmesi
Determination of a steviol glycoside contents in stevia plants grown in different regions of Turkey
Yazar: ZİYA GEVREK
Danışman: PROF. DR. OSMAN KOLA
Adana Alparslan Türkeş Bilim Ve Teknoloji Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde Akdeniz, Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yetiştirilen 4 farklı çeşit Stevia bitkisinden Stevia Rebaudiana Bertoni (BRT1, BRT2 ve BRT3) ve Stevia Morita II (MRTII) çeşitlerinin yaprak özellikleri (en, boy, en/boy oranı), kuru yaprak verimleri ve steviol glikozit içerikleri yetiştirme periyodu boyunca incelenmiştir. Stevia çeşitlerine ait fidelerin boylarının büyüme-gelişme evresi sonunda 74.00-101.50 cm'ye ulaştığı tespit edilmiştir. Stevia çeşitlerinin toplam kuru yaprak veriminin 333.96-624.00 kg/da arasında değiştiği ve en yüksek toplam kuru yaprak veriminin Akdeniz Bölgesi'nde 624.00 kg/da ile Burhaniye'den temin edilen Stevia Rebaudiana Bertoni'de (BRT 3) olduğu belirlenmiştir. En düşük toplam kuru yaprak veriminin, Marmara Bölgesinde 333.96 kg/da ile Stevia Morita II'de olduğu saptanmıştır. Stevia çeşitlerinin Toplam Steviol Glikozit (TSG) içeriğinin %11.90-17.76 arasında olduğu, Stevioside ve Rebaudioside A içeriğinin de sırasıyla %1.44-8.45 ve %3.42-13.98 arasında değiştiği belirlenmiştir. TSG içeriği açısından en iyi Stevia çeşidinin Akdeniz Bölgesinde yetiştirilen Stevia Morita II çeşidinde olduğu (TSG %17.76, Rebaudioside A %13.98 ve Stevioside %1.98) saptanmıştır. Ülkemizin Stevia yetiştiriciliği açısından gerek toprak yapısı ve gerekse iklim-ekolojik koşullar açısından uygun bir bölge olduğu ve Stevia Morita II (MRT II) çeşidinin adaptasyonunun daha kolay, hasat süresinin daha kısa ve steviol glikozit içeriğinin daha yüksek bir çeşit olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, leaf characteristics (width, height, width/height ratio), dry leaf yields and steviol glycosides content of 4 different Stevia plants from Stevia Rebaudiana Bertoni (BRT1, BRT2 ve BRT3) and Stevia morita II (MRTII) grown in Mediterranean, Black Sea and Marmara regions were examined during the growing period. It was determined that the height of the seedlings of stevia varieties reached 74.00-101.50 cm at the end of growth-development stage. Total dry leaf yield of Stevia cultivars ranged between 333.96-624.00 kg/da and the highest total dry leaf yield was determined in Stevia Rebaudiana Bertoni (BRT3 - 624.00 kg/da) obtained from Burhaniye and grown in Mediterranean Region. The lowest total dry leaf yield was found in Stevia morita II (333.96 kg/da) grown in Marmara Region. Total Steviol Glycoside (TSG) content of Stevia cultivars was found between 11.90-17.76%, and Stevioside and Rebaudioside A content ranged between 1.44-8.45% and 3.42-13.98%, respectively. In terms of TSG content, the best Stevia cultivar was found in Stevia morita II cultivar (TSG 17.76%, Rebaudioside A 13.98% and Stevioside 1.98%). It is determined that our country is a suitable region in terms of soil structure and climate-ecological conditions in terms of Stevia cultivation and adaptation of Stevia morita II cultivar (MRT II) is easier, its harvest period is shorter and steviol glycoside content is higher variety.