Meme ve kolorektal kanser tanılı hastalarda kapesitabin tedavisine bağlı gelişen el-ayak sendromunun önlenmesinde lokal kına uygulamasının etkinliğinin incelenmesi
Evaluation of the effectiveness of the local henna application in patients with breast and colorectal cancer in the prevention of the hand-foot syndrome caused by the capecitabine therapy
Yazar: EMEL EMİNE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Ayak = Foot ; El = Hand ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Kına = Henna ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Deneysel nitelikte olan bu çalışma, kapesitabin tedavisi ile ilişkili el-ayak sendromunun önlenmesinde kına uygulamasının profilaktik etkisini değerlendirmek amacıyla planlandı.  Çalışmaya Mayıs 2014-Mayıs 2015 tarihleri arasında, İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsünde, meme ve kolorektal kanser tanısı ile kapesitabin tedavisi başlanan 52 onkoloji hastası katıldı. Hastaların bir el-ayağı deney, diğer el-ayak ise kontroldü. Deney el-ayağa kapesitabin tedavisine başlandığı gün kına uygulaması yapıldı ve hasta ilaca devam ettiği süre boyunca kına uygulaması haftada bir yenilendi. Kontrol el-ayağa herhangi bir uygulama yapılmadı,  kliniğin standart protokolü uygulandı. Araştırma verileri, Hasta Bilgi Formu, National Cancer İnstitute (NCI) toksisite kriterleri - Palmar-Plantar Eritrodizestezi ve  HFS-14 (Hand-Foot Syndrome-14) Ölçeği kullanılarak toplandı. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler,  Ki-Kare testi ve Mann Withney U Analizi gibi karşılaştırma testleri kullanıldı. Çalışma grubunu, yaş ortalaması  56 olan büyük bir kısmı evli ve kadın hastalar oluşturduğu saptandı. Meme kanseri tanılı hastaların sayısı kolon-rektum kanseri tanılı hastalardan fazla olup, hastaların çoğu metastatik evredeydi ve çoğu kapesitabin tedavisi öncesinde farklı bir kemoterapi protokolü aldığı saptandı. Hastalarda medyan takip süresi 3 kür'idi. El-ayak sendromu genellikle tedavinin 3. ve 4. küründe gelişen hastaların %26,9'unda günlük yaşam aktivitelerini ya da öz-bakımı engelleyen, ağrılı cilt değişiklikleri (örn. ciltte soyulma, kabarma, büllenme, kanama, ödem) ile seyreden grad 2 ve 3 toksisite gelişti. Deney ve kontrol el/ayak arasında istatistiksel el-ayak sendromunun gelişim süresi ve şiddeti  açıdan anlamlı bir fark yoktu. Yaşın, cinsiyetin, hastalık tanısının, kemoterapi ile ilişkili yan etkilerin varlığının ve kemoterapi değişim sayısının el-ayak sendromu gelişimini belirleyen  önemli değişkenler olduğu saptandı. Kına uygulamasının el-ayak sendromunu önlemede etkili bir yaklaşım olmadığı saptandı. 

Anahtar Kelimeler: Meme ve Kolorektal Kanser, Kapesitabin, Kına, El-Ayak Sendromu, Palmar Plantar Eritrodizestezi.

Abstract:
This experimental study was planned to evaluate the prophylactic effect of the henna application in the prevention of the hand-foot syndrome associated with the capecitabine treatment. In this study were participated between May 2014-May 2015 at the Istanbul University Institute of Oncology 52 oncology patients diagnosed with breast and colorectal cancer and in which the capecitabine therapy was started. One of the hand-foot of the patients was an experiment and the other hand-foot was a control. On the experiment hand-foot was made the henna application on the day where the capecitabine therapy was started and the henna application was renewed once a week as long as the patient has continued the medication. On the control hand-foot didn't make any application, standard clinical protocol was applied. Research data was collected by using the Patient Information Form, toxicity criteria of the National Cancer Institute (NCI) - Palmar-Plantar Erythrodysaesthesia and HFS-14 scale (Hand-Foot Syndrome-14). In the evaluation of data obtained at the end of the study were used descriptive statistics, comparative tests like the Pearson Ki-Kare test and the Mann Whitney U Analysis. It was found that a large part of the study group consists of married and female patients with an average age of 56. The number of patients diagnosed with breast cancer was more than the number of patients diagnosed with colorectal cancer, most of the patients were in the metastatic stage and it was found that most of them have received a different chemotherapy protocol before the capecitabine treatment. The median follow-up time in the patients was 3 cycles. In 26.9% of patients where the hand-foot syndrome usually developed in the 3rd and 4th cycle of treatment. In most of patients grade 2 and 3 toxicity occurred, which prevents activities of daily living or self-care and associated with painful skin changes (e.g. peeling of the skin, swelling, bruising, bleeding, edema). Between the experiment and control hand/foot was no significant difference in terms of statistical development time and intensity of hand-foot syndrome. It was found that the presence of age, gender, diagnosis of disease, side effects associated with chemotherapy and changes in the number of chemotherapy were important variables which determine the development of hand-foot syndrome. It was found that the henna application was not an effective therapeutic approach in the prevention of hand-foot syndrome. 

Keywords: Breast and Colorectal Cancer, Capecitabine, Henna, Hand-Foot Syndrome, Palmar Plantar Erythrodysaesthesia.