Ortaokul 5,6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yeralan haber metinlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of news texts in secondary schools 5, 6, 7 and8.
Yazar: ERKE OZAN KÖKTEN
Danışman: DOÇ. DR. SELCEN ÇİFCİ
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Haber metinleri = News texts ; Metin = Text ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Günümüzde kullanımı hızla artan haberleşme araçlarındaki bilgiler
toplumu yönlendirmekte, gündemi biçimlendirmektedir. En çok da eleştirel
düşünme becerisi daha yeni gelişmekte olan çocuklar, bu haberleşme
araçlarından çok fazla etkilenmekte ve kolay bir biçimde
yönlendirilebilmektedir. Haberleşme araçlarının toplumu yönlendirmedeki
gücünün anlaşılmasıyla bu gücün olumsuz kullanımından
kaynaklanabilecek durumları azaltmak ve haberleşme araçlarının kötüye
kullanılmasına engel olmak için tüm eğitim dünyasında medya
okuryazarlığı önem kazanmıştır.
Bu araştırmanın amacı, Türkçe derslerinde yaygın olarak kullanılan
haber metinlerinin neler olduğunu, bu metinlerin Türkçe ders programıyla
nasıl ilişkilendirildiğini ve ortaokul 5, 6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders ve çalışma
kitaplarındaki haber metinlerinin sayısını ve dağılımını belirlemektir.
Araştırma kapsamında ortaokul 5, 6,7 ve 8. sınıf düzeyinde her sınıf
için Millî Eğitim Bakanlığı tarafından önerilen farklı yayınevlerine ait üç
adet ders kitabı ve öğrenci çalışma kitabı incelenmiştir. Ayrıca öğrenci
kitaplarında olmayan ama öğretmen kılavuz kitaplarında yer bulan dinleme
becerisine yönelik haber metinlerine de ulaşılmıştır. Buna ek olarak
araştırmada her sınıf kademesinde MEB Yayınevi en sık kullanılan kaynak
olduğu için incelenmiş; diğer yayınevlerinin seçimindeyse MEB tarafından
IV
önerilmesine ve olabildiğince farklı yayınevlerine ait kaynakları
tarayabilmek, geniş bir örnekleme ulaşmak amacıyla aynı yayınevinin
farklı sınıf kademelerinde de kullanılmamasına dikkat edilmiştir. Haber
metinlerini en çok kullanan ders kitapları tespit edilmiş ve bu haber
metinlerinin kullanıldığı temalar tasnif edilmiş, hangi becerileri geliştirmek
amacıyla haber metinlerinin kullanıldığı incelenmiştir.
Ayrıca medya bilgisinin doğruluğu konusunda medya okuryazarlığı
programları arasında "bilgiye ulaşma, birinci elden ve ikinci elden
kanıtların ayrımı, olguyu görüşten ayırt etme, bakış açısını fark etme ve
kalıp yargıyı fark etme" gibi becerilere yönelik etkinlik sayılarına
bakılmıştır. Sonuç olarak en çok haber metinlerine yer veren yayınevinin
MEB' in kaynakları olduğu, haber metinlerinin ders başlarında ilgiyi
çekmek için konuşma becerisine yönelik, genellikle çevre ve teknoloji ile
ilgili temalarda kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu araştırma sonucunda elde
edilen bulgular haber bilgisinin gerçekliği konusunun öğretimine ve
eleştirel düşünme becerisine yönelik olarak kullanımına gereken önem
verilmediği şeklinde yorumlanabilir. Bu bulgular sayesinde gerek eleştirel
okuma alanında gerekse Türkçe öğretimi özelinde medya okuryazarlığına
dair ve gelecekte yapılabilecek incelemeler için öneriler verilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine what news texts are
commonly used in Turkish lessons, how these texts can be related to the
Turkish lesson schedule, and the number and distribution of news texts in
the 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish lessons and workbooks.
The information in communication tools that are increasingly used
nowadays guides the society and forms the agenda. Children with more
critical thinking skills are much more influenced by these communication
tools and can be easily manipulated. Media literacy has gained importance
in the whole education world in order to understand the power of
communication tools to understand society's power and to prevent
situations that may arise from the negative use of this power and to prevent
abuse of communication tools.
In this research, it was investigated which topics and how the news
texts in primary school 5th, 6th, 7th and 8th class Turkish textbooks took
part in activities. At the time of the examination, texts and workbooks of
each grade level proposed by the Ministry of National Education were
selected and news texts were identified, and the texts in question were
classified according to their theme. In the textbooks, the skill areas specific
to the Turkish language in which the news texts are used are examined and
the differences in the use of the news texts of the publications showing
alternatives by using the text books belonging to more than one publishing
VI
houses are revealed in the research. In this study, the distribution of news
texts which are common in Turkish lessons in 8 themes.
In addition, media literacy programs on the accuracy of media
literacy programs, ve access to information, distinction between first-hand
and second-hand evidence, distinguishing the phenomenon from sight,
recognizing the point of view and recognizing the stereotype ulaşma were
examined. As a result, it is understood that the publisher, which contains
the most news articles, is the sources by the Ministry of National Education,
and that the news texts are used for the ability to speak in order to attract
attention at the beginning of the lesson, generally in themes related to
environment and technology. The findings obtained from this research can
be interpreted as not giving importance to the use of the reality of news
information for its teaching and critical thinking skills. Thanks to these
findings, recommendations have been given for media literacy, both in the
field of critical reading and in the teaching of Turkish, and for future
investigations.