Siyasal kuramda insan hakları ve yurttaşlık: Mültecilik olgusu
Human rights and citizenship in political theory: The refugee phenomenon
Yazar: MÜGE ALAÇAM BÖCEK
Danışman: PROF. DR. FİLİZ ZABCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Birleşmiş Milletler = United Nations ; Göç yönetimi = Migration management ; Mülteciler = Refugees ; Siyasal kuram = Political theory ; Vatandaşlık = Citizenship ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu çalışma, mültecilik olgusunu kuramsal bir çerçevede ve Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği üzerinden ele almaktadır. Bu çalışma, mültecilik olgusunun insan haklarının evrensellik ve devredilmezlik ilkesinde, nasıl bir yerde konumlandığını egemenlik, sınır ve güvenlik çerçevesinde anlamayı ve BM ile AB örnekleri bağlamındaysa kuramla pratiğin eklemlenmesinin koşullarını tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Çalışmanın bölümleri, mültecilik, yurttaşlık ve insan hakları kavramlarının çözümlenmesi ve kuramsal çerçevenin oturtulması, BM ve AB'nin incelenmesi, kuram ile pratiğin eklemlenişinin incelenmesi sırasını izlemektedir. BM ve AB "göç yönetimi" kavramı etrafında ve güncel örnekler üzerinden ele alınmakta olup, her iki aktörün özellikle sığınmaya ve mültecilere ilişkin politikaları irdelenmektedir.  

AB ve BM örnekleri üzerinden ulaşılan sonuç, mülteciliğin insan haklarını krize sokan bir olgu olduğu yönündeki hipotezi doğrulamaktadır. AB, Birlik politikalarında genel olarak sığınmayı Birlik sınırları dışında çözülmesi gereken, güvenlikle ilişkili bir konu olarak ele almıştır. BM ise "Mülteciler ve Göçmenler için New York Deklarasyonu" gibi girişimlerine rağmen özellikle mültecilerin insan hakları konusunda yeteri düzeyde başarılı sonuçlar elde edememiştir. Göç yönetimi bağlamında hayata geçirilen uygulamalar göçü ve özellikle sığınmayı teknik bir konuya dönüştürmektedir. Bu da sığınma arayışına ilişkin tüm konuların insani boyutlarının ve insan haklarıyla ilişkilerinin arka planda tutulmasına neden olmaktadır.

Abstract:
This study addresses the refugee phenomenon within a theoretical framework and through the United Nations and the European Union. This study firstly aims to understand how the refugee phenomenon situates in the principles of universality and inalienability of human rights in the context of sovereignty, border and security. Secondly, it aims to elucidate the conditions of articulation of theory and practice through the UN and the EU examples.

The chapters of the study follow the order of analyzing the concepts of refugee, citizenship, human rights and establishing the theoretical framework, examining the UN and the EU, examining the conditions of articulation of theory and practice. The asylum and refugee policies of the UN and the EU are addressed within the framework of "migration management" and through the current issues.

The conclusion reached by the EU and the UN examples confirms the hypothesis that refugee is a phenomenon that triggers a crisis in human rights. The EU has generally considered asylum as a security-related issue that needs to be resolved outside the Union's borders. As for the UN, it has not been able to obtain successful results especially about human rights of refugees, despite its initiatives such as "the New York Declaration for Refugees and Migrants". The regulations about migration management turn migration and asylum into a technical issue. As a consequence, humanitarian dimensions of seeking asylum and its relations with human rights are pushed into background.