Samsun ekolojik koşullarında bazı patates (Solanum tuberosum L.) çeşitlerinin fenolojik, morfolojik karakterleri ile verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of phonological and morphological characters with the yield and quality properties of some potatoes (Solanum tuberosum L.) varieties in the ecological conditions of samsun
Yazar: MELEK ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHANE FUNDA ARSLANOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Samsun ekolojik koşullarında bazı patates çeşitlerinin fenolojik, morfolojik karakterleri ile verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2019 yılında Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada materyal olarak, yerli çeşitlerden erkenci grupta Yediveren ve Yaldız, Nahita (erkenci/orta erkenci), orta erkenci grupta Leventbey, Muratbey, Nam, Kutup, Volkan, Yankı, Yaprak, Maden, Sultan Nur, Soylu ve Maraton, geçci grupta Onaran 2015, Doruk, Bahar, Kaya ve Ayaz patates çeşitleri ile, yabancı çeşitlerden Marabel (erkenci), Orchestra (erkenci/orta erkenci), Alegria ve Borwina (orta erkenci), Agria (geçci) patates çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmada, çeşitler arasında çıkış süresi 35-49 gün, fizyolojik olgunlaşma gün süresi 95-133 gün arasında değişmiştir. Tüm çeşitler arasında bitki boyu 99.40-48.20 cm, ana sap sayısı 7.23-3.40 adet/bitki, yumru sayısı 20.4-11.0 adet/bitki, tek yumru ağırlığı 81.86-48.05 gr/adet, ıskarta yumru oranı % 47-30, pazarlanabilir yumru oranı % 70-53, bitki başına yumru verimi 1115-727 g/bitki, biyolojik verim 1457-889 g/bitki, hektara yumru verimi 55.57-20.72 t, kuru madde oranı % 25.10-15.30, nişasta oranı % 18.30-9.60 arasında değişmiştir. Yerli çeşitler arasından en yüksek yumru verimleri erkenci Yaldız (46.09 t/ha) ve Yediveren (46.07 t/ha) ile orta erkenci Yankı (55.57 t/ha) patates çeşitlerinden elde edilmiştir. En düşük yumru verimleri ise Nahita (20.72 t/ha), Muratbey (22.96 t/ha) ve Onaran 2015 (23.81 t/ha) çeşitlerinden elde edilmiştir. Ilıman iklim koşullarına sahip Samsun ilinde, tek yıllık verilere göre yumru verimi bakımından erkenci grupta Yaldız ve Yediveren, orta erkenci grupta Yankı, Volkan, Maden, Soylu, geçci grupta ise Bahar çeşitleri öne çıkan çeşitler olmuştur. Fakat değişen iklim faktörlerinin çeşitler üzerinde etkisini gözlemleyebilmek için tek yıllık verilerin yeterli olamayacağı açıktır. Bu nedenle verilerin somutlaştırılması için bu ve benzeri araştırmaların uzun yıllar devam etmesi yararlı olacaktır.

Abstract:
This research was carried out in 4 replications according to the Random Blocks Experimental Desing in 2019, the aim to determine phenological, morphological characters, yield and quality characteristics of some potato varieties in Samsun ecological conditions. As the material in the study, domestic potato varieties, Yediveren and Yaldız from early maturity group, Nahita (early/mid-early maturity group), Leventbey, Muratbey, Nam, Kutup, Volkan, Yankı, Yaprak, Maden, Sultan Nur, Soylu and Maraton from mid-early maturity group, Onaran 2015, Doruk, Bahar, Kaya and Ayaz from lately maturity group of and Marabel early group, Orchestra (early/mid early), Alegria and Borwina (mid early), Agria (lately) foreign potato varieties were used. In the study, The emergence time is between 35 to 49 days and the duration of physiological maturation is between 95 to 133 days were varied. The plant height is between 99.40 to 48.20 cm, main stem number is between 7.23 to 3.40 number/plant, number of tubers is between 20.4 to 11.0 number/plant, single tuber weight is between 81.86 to 48.05 gr/tuber, discard tuber rate is between 47 to 30 %, marketable tuber rate is between 70 to 53 %, tuber yield is between 1115 to 727 g/plant, biological yield is between 1457 to 889 g/plant, tuber yield to hectare is between 55.57 to 20.72 t, dry matter rate is between 25.10 to 15.30 %, starch ratio is between 18.30 to 9.60 % were changed the among all varieties. The highest tuber yields were obtained from Yaldız (46.09 t/ha), Yediveren (46.07 t/ha) domestic potato varieties in early maturity group and Yankı (55.57 t/ha) domestic potato variety in mid-early maturity group . The lowest tuber yields were measured from Nahita (20.72 t/ha), Muratbey (22.96 t/ha) and Onaran 2015 (23.81 t/ha) potato varieties. In Samsun province, which has mild climate conditions, according to the one-year data, Yaldız and Yediveren domestic potato varieties in the early group; Yankı, Volkan, Maden, Soylu domestic potato varieties in the mid-early group; and Bahar domestic potato variety in the lately group in terms of tuber yield were found as prominent varieties. However it is clear that one-year data may not be sufficient to observe the impact of changing climate factors on varieties. For this reason, it would be beneficial to continue this and similar research for many years to make the data concrete.