Resimli çocuk kitaplarının çevreye yönelik farkındalığa ve sözlü anlatım becerilerine etkisi: Biçimlendirici deneme araştırması
The effect of picturebooks on environmental awareness and oral retelling skills: A formative experiment
Yazar: HATİCE TURGUT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ULUSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Kitaplar = Books ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Sözlü anlatım = Oral narrative ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Bu çalışmanın amacı çevre konulu resimli çocuk kitaplarının, öğrencilerin çevreye yönelik farkındalıklarına ve sözlü anlatım becerilerine etkisini incelemektir. Çalışmada Biçimlendirici Deneme Deseni kullanılmıştır. Bu desen nicel ve nitel verilerin bir arada kullanılmasına; uygulamanın başarısını olumlu ve olumsuz yönde etkileyen faktörlerin belirlenerek uygulama esnasında değişiklikler yapılmasına imkan sağlamaktadır. Eğitimsel hedefi, öğrencilerin sözlü anlatım becerilerinde ve çevreye yönelik farkındalıklarında artış sağlamak olan bu araştırmanın çalışma grubu, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Konya ilindeki bir ilkokuldan seçilen 12 üçüncü sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Bu çalışma için 3. Sınıf Hayat Bilgisi Öğretim Programındaki kazanımlar dikkate alınarak, çevre konulu altı adet resimli çocuk kitabı seçilmiş ve öğrencilerin çevreye yönelik farkındalıklarının ölçülmesinin ardından 6 hafta süren uygulama süreci başlamıştır. Araştırmacının resimli çocuk kitaplarını okumasının ardından öğrencinin kitabı sözel olarak anlatması ve yazılı anlama değerlendirme formunu doldurması sırasına göre ilerleyen uygulamalarda, her hafta öğrencilerin uygulamaya yönelik görüş ve önerileri dinlenmiştir. Altı haftalık uygulama sürecinin tamamlanması sonrasında, öğrencilerin çevreye yönelik farkındalıkları tekrar ölçülmüş ve araştırma süreci sona ermiştir. Öğrencilerin çevre farkındalıklarının ölçülmesinde Yılmaz ve Taş (2017) tarafından geliştirilen, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "İlkokul Çevre Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Sözlü anlatım becerilerinin ölçülmesinde Ulusoy (2017) tarafından geliştirilen "Sözel Anlatımlar ve Tepkileri Gözlem Formu" kullanılmıştır. Öğrencilerin dinledikleri kitabı anlayıp anlamadıklarını belirlemek amacıyla, kitabın içeriğiyle ilgili olacak şekilde araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yazılı anlama değerlendirme formları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler t testi, tekrarlı ölçümler için ANOVA (repeated measures) ve betimsel istatistikler ile analiz edilmiş, elde edilen nitel verilere de çalışmada yer verilmiştir. Yapılan analiz sonucunda öğrencilerin ön test ve son test çevre farkındalık puanları arasında olumlu yönde anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin sözel anlatımları sonucu aldıkları haftalık puanlar incelendiğinde, haftalar arasında anlamlı farklılıklar olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonucunda resimli çocuk kitaplarının, öğrencilerin çevreye yönelik farkındalıklarını arttırmada ve öğrencilerin sözlü anlatım becerilerini geliştirmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yazılı anlama değerlendirme formundan alınan puanlar incelendiğinde, sözlü anlatım uygulamasının öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini de olumlu yönde etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to analyze effect of picturebooks about environment on students' awareness to the environment and their oral retelling skills. A formative experimental design was used in the study. This design enable to the use of quantitative and qualitative data together. It provides the opportunity to make changes during the application by determining the factors that affect the success of the application positively and negatively. Participators of this study whose pedagogical goal is to increase students' oral retelling skills and awareness about the environment are 12 primary school 3rd grade students selected from a primary school in Konya in the 2020-2021 academic year. Six picturebooks about environment were selected for this study. After measuring the students' awareness to environment, the implementation process lasted for 6 weeks started. After the researcher read the picturebook, in the implementation process when opinions and suggestions of students were listened every week, it was wanted students to explain the books verbally and to fill written comprehension evaluation form. After the end of 6-week implementation period, the students' awareness to the environment was re-measured and the research process was completed. The "Primary School Environment Awareness Scale" developed and whose validity and reliability studies were conducted by Yılmaz and Taş (2017) was used to measure students' environmental awareness. "Oral Retelling and Response Observation Form" developed by Ulusoy (2017) was used to measure the students' oral retelling. Written comprehension assessment forms regarding the content of the book prepared by the researcher were used to determine whether the students understood the book they listened to. Quantitative data obtained from the research were analyzed with t-test, ANOVA (repeated measures) and descriptive statistics, and the qualitative data which also obtained from the research were mentioned in the study. At the end of the study, findings indicated that there was a positive significant difference between the pre-test and post-test environmental awareness scores of the students. When the scores per week obtained by students as a result of oral retelling were examined, it was observed that there were significant differences between the weeks. One of the another results of this study is picturebooks are effective in increasing students' awareness to the environment and improving their oral retelling. When the scores obtained from the written comprehension evaluation form were examined, it was observed that the oral retelling has a positive effect on the reading comprehension skills of the students.