Psikososyal faktörlerin iş kazalarına etkileri: İmalat sektöründe kesitsel bir araştırma
The effects of psychosocial factors on occupational accidents: A cross-sectional study in manufacturing industry
Yazar: SÜLEYMAN KOCATEPE
Danışman: PROF. DR. ZEKİ PARLAK
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Amaç: İş sağlığı ve güvenliği; tıp, mühendislik ve sosyal bilimler gibi birçok farklı alanı içeren disiplinler arası bir konudur. Mevcut önlemlerin iş kazalarını azaltmakta yetersiz olduğu göz önüne alınırsa, iş kazaları ve meslek hastalıklarını önleme çalışmalarına disiplinler arası bir anlayışla farklı ve yeni bakış açıları ile bakılması, yeni yol ve yöntemlerin bulunması şarttır. İş kazaları nedenleri üzerine yapılan çalışmalar genelde; ortam koşulları ve çalışanların hataları gibi tek boyut üzerine kurgulanmakta, çalışanların neden hatalı davrandıkları üzerinde fazla durulmamakta, psikososyal etkenler fazla dikkate alınmamakta veya göz ardı edilmektedir. Bu çalışmanın amacı kaza teorilerinde geçen kaza etkenlerinin ve psikososyal risklerin; çalışanlar tarafından bir kaza etkeni olarak algılanıp algılanmadığı tespit etmek, "psikososyal kaza etkenleri" kavramını tartışmaya açarak, kaza önleme çalışmalarına derinlik ve çok boyutluluk kazandırmak, neticede kazaların azaltılmasına katkıda bulunmaktır.
Yöntem: Çalışma; nicel araştırma yöntemi olan anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiş, sonuçlar SPSS 25 programında analiz edilmiştir.  
Bulgular: Yapılan çalışma; katılımcıların %85'inin herhangi bir rehberlik ve/veya psikolojik danışmanlık almadığını, kaza geçirmiş/şahit olmuş çalışanların iş ile ilgili psikososyal faktörleri önemli ölçüde kaza etkeni olarak gördüğünü göstermiştir.
Sonuç: Yapılan çalışmada çıkan sonuçlar, işyerlerinde psikososyal destek ve/veya psikolojik danışmanlık hizmetleri verilmesinin kazaları azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: İş kazası, kaza etkenleri, stres, psikososyal risk faktörleri, psikososyal kaza etkenleri, iş sağlığı ve güvenliği, psikolojik danışmanlık, psikososyal destek, Tek Örneklem Wilcoxon  İşaretli Sıralar Testi

Abstract:
Objective: Occupational health and Safety (OHS) is an interdisciplinary subject involving medicine, engineering and social sciences. Considering that existing measures are insufficient to reduce occupational accidents, it is essential to look at the prevention of occupational accidents and diseases with an interdisciplinary approach and from different and new perspectives in order to develop new ways and methods. Studies on "causes of accidents at work" are generally based on single dimension, such as "environmental conditions" and "faults of employees", there is not much focused on "why employees behave wrongly", psychosocial factors are not taken into account or they are being ignored.
The aim of this study is to determine whether accident factors in accident theories and psychosocial risks are perceived as an accident factor by employees and to bring the concept of  "psychosocial accident factors" into discussion.
Methods: The survey technique is used as a data collection tool for this study and the SPSS.25 program was used to analyze the data.
Results: The study showed that 85% of the participants did not receive any guidance and/or psychological counseling, employees who had/witnessed an accident perceived work-related psychosocial factors as an important accident factor.
Conclusions: The results show that providing psychosocial support and/or psychological counseling in the workplace can be effective in reducing accidents.
Keywords: Work accident, accident factors, stress, psychosocial risk factors, psychosocial accident factors, occupational health and safety, psychological counseling, psychosocial support, one-sample Wilcoxon signed-rank test