Şiddete maruz kalan kadınlara uygulanan güçlendirme programının kendilik değerini artırmaya ve stresle başetme biçimlerine etkisi
The effect of empowerment program on self-esteem and coping ways of women exposed to violence
Yazar: EMEL BAHADIR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Kadınlar = Women ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçekler = Scales ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırma, güçlendirme programının şiddete maruz kalan kadınların kendilik değeri ve stresle baş etme biçimlerine etkisini değerlendirmek amacıyla ön test, son test ve izleme desenli ve kontrol gruplu müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Müdahale ve kontrol gruplarını, şiddete maruz kalan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 60 kadın oluşturmuştur. Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla kadınların şiddet algılarını ve şiddet deneyimlerini tanımlamaya ilişkin nitel veriler toplanmıştır. İkinci aşamada ise güçlendirme programı uygulanmıştır. Güçlendirme programı her bir oturumu 90 dakika süren 10 oturumdan oluşmuş ve oturumlar Giresun Aile Danışma Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir. Veriler; Anket Formu, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği, Öğrenilmiş Çaresizliğe Özgü Açıklama Biçimi Ölçeği, Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi ve tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanılmıştır. Nitel veriler beş ana temada gruplandırılmıştır. Bunlar; "şiddetin her türlüsünü görmek", "şiddet için her şey bahane", "kadınlığın unutulması", "istenmediği halde evliliği sürdürmek zorunda olmak" ve "şiddetin daha az yaşanması için istemeden bazı davranışları yapmak zorunda olmak"tır. Araştırmada güçlendirme programına katılan kadınların benlik saygısı ve öğrenilmiş güçlülük puan ortalamaları son ölçüm ve izleme ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0.05). Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği'nde "kendine güvenli", "iyimser" ve "sosyal destek arama" yaklaşımları puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artarken, "çaresiz" ve "boyun eğici" yaklaşım puan ortalamaları ise azalmıştır (p<0.05). Güçlendirme programı kadınların öğrenilmiş çaresizlik puanları üzerinde etkili olmamıştır (p>0.05). Bu bulgular doğrultusunda, şiddete maruz kalan kadınlara güçlendirme programlarının uygulanması önerilmiştir.

Abstract:
The research was carried out as a pre-test, post-test, follow-up patterned and kontrol group intervention research to assess the effect of empowerment program on self-esteem and coping ways of women exposed to violence. Sixty women exposed to violence and accepting to take part in the study constituted the intervention and kontrol groups of the study. The study was conducted in two phases. In the first phase of the study qualitative data on violenceperception and experiences of women were collected through semi-structured interviews. Empowerment program was carried out in the two phase of the study. Each session of the empowerment program taking place totally 10 weeks, was carried out in Giresun Family Counseling Center for 90 minutes. Data was collected with Questionnaire, Coopersmith Self-Esteem Scale, Learned Helplessness Attributional Style Questionnaire, Rosenbaum Learned Resourcefulness and The Ways of Coping Inventory. One way variance analysis in repeated measures and content analysis were used for statistical analysis. Qualitative data were grouped into five main themes. These are "to see all forms of violence", "everything is excuse for violence", "forgetting femininity", "having to continue her marriage" and "to have to do certain behaviors to experience less violence". Mean scores of self-esteem and learned resourcefulness of women increased significantly in post-test and follow-up (p<0.05). Mean scores of self confident, optimistic and social support seeking approach in The Ways of Coping Inventory increased significantly, unconfident and submissive approach scores decreased significantly (p<0.05). Empowerment program wasn't effective on learned helplessness scores of them (p>0.05). In the direction of these findings, the implementation of empowerment programmes for women exposed to violence were suggested.