Toplumsal cinsiyet rolleri bakımından 1990 sonrası Türk sinemasında eşcinsellik
Homoseksuality in Turkish cinema after 1990 in respect of social gender roles
Yazar: İBRAHİM TARKAN DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZÜHAL ÇETİN ÖZKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: 1990 sonrası = After 1990 ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Eş cinsellik = Homosexuality ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Cinsellik tarihi kadar eski olan eşcinsellik toplumdan topluma derecesi farklılık gösterse de sürekli toplumsal yaptırımlarla ve cezalarla baskı altında tutulmuş, ötekileştirilmiştir. Kadın cinselliğinde var olan kontrol altında tutma durumu eşcinsellikte reddedilme biçiminde gelişmiştir.
Toplumdan dışlanma ve marjinal sayılarak sistem dışı bırakılma korkusu yaratılarak toplumsal cinsiyet unsuru aracılığıyla "öteki" cinsel kimlikler baskılanmış ve yok sayılmıştır. Bu yapılırken kültür, din ve sınıfsallık kullanılmış ve cinsiyetler tipleştirilmiştir. 
Sanat üretimi ataerkil iktidar ve egemen sistem etkisi altında kalmaktan kurtulamamış, topluma uyumlu birey olma anlatıları sanat üretimi içerisinde her zaman varolmuştur. 20. yy. itibariyle yükselen ve iktidarın en önemli kitleye seslenme aracı olarak kullanılan sinema bu politik ve toplumsal cinsiyetin yeniden üretim sisteminde yeralmıştır.
Sinemada eşcinselliğin görünür olması ve güldürü unsuru ya da aşağılanan karakter dışında canlandırılması Dünya Eşcinsel Hareketinin ortaya çıkmasıyla paralellik gösterir. Aynı paralellik Türk Sineması ve Türkiye Eşcinsel Hareketi için de geçerlidir. 1990'lı yıllara kadar sadece yan unsur olarak işlenen eşcinsellik son dönem Türk Sinemasında konu eksenli işlenebilmektedir. Sayısal olarak hala Dünya Sinemasına göre oldukça geride olan Türk Sineması'nda az da olsa dikkate değer  örnekler verilmeye çalışılmaktadır.
 
Anahtar Kelimeler: Eşcinsellik, Eşcinsel Hareket, Türk Sinemasında Eşcinsellik, Toplumsal Cinsiyet, Cinsel Kimlik, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Queer Sinema

Abstract:
Even if it ranges from society to society, the homosexuality, as old as sexuality history, has always been supressed, alienated by social enforcement and by punishments. Domination which already exist in woman sexuality, has developed in the way of being refused in homosexuality.
"Other" sexual identities have been supressed and overlooked throughout social gender factor by creating the fear of being outcast and by regarding them as marginal. While doing this, culture, religion and denomination have been used and genders have been typified. 
Creation of art hasn't been able to escape from the effect of patriarchal power and dominant system, and the narrative of being an individual fitting into society has always existed in the creation of art. Cinema, which has ascended since 20th century and has been the most important tool of power to address towards society, has taken part in the system of re-creating this political and social gender.
Appearance of homosexuality in the cinema and portraying homosexuality except for the comic factor and humiliated character show parallelism with the emergence of World Homosexual Movement. Same parallelism is valid for Turkish Cinema and Turkish Homosexual Movement. Homosexuality, which was used only as a theme until 1990s, has been able to used as a topic in recent Turkish Cinema. Still falling behind World Cinema in terms of the number of examples, Turkish Cinema can provide the audience with the staggering examples in the World Queer Cinema, though. Homosexuality has become an important issue which has been dealt with all over the world.
 
Key words: Homosexuality, Homosexual Movement, Homosexuality in Turkish Cinema, Social Gender, Sexual Identity, Social Gender Roles, Queer Cinema