Yöneticinin etik pozisyonu ve karar verme tarzı arasındaki ilişkinin hastane yöneticileri açısından incelenmesi: Özel bir sağlık grubu örneği
An examination of the relationship between the ethical position of the manager and decision-making style from the perspective of hospital managers: A private healthcare group example
Yazar: AHMET CAN KÜÇÜKKURT
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL USTA KARA
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Giriş ve Amaç:  Bu araştırmanın amacı yöneticilerin etik pozisyonları ve karar verme tarzları arasındaki ilişkiyi incelemek ve yöneticilerin etik pozisyonları ve karar verme tarzlarının cinsiyet, yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem gibi demografik verilere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini özel bir sağlık grubu bünyesinde Türkiye'deki 8 ilde faaliyet gösteren 17 hastane ve 8 tıp merkezindeki toplam 239 yönetici oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini gönüllü olarak anket formunu dolduran 102 yönetici oluşturmaktadır. Araştırmada "Genel Karar Verme Tarzları Ölçeği (General Decision Making Scale)" ve "Etik Pozisyon Ölçeği (Ethics Position Questionnaire)" kullanılmıştır. Bulgular: Yöneticilerin kendiliğinden / anlık karar verme tarzı etik pozisyon (χ2=11,387; p=0,010) değişkenine göre anlamlı farklılaştığı ve yöneticilerin etik pozisyonunun kendiliğinden / anlık karar verme tarzı üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) olduğu gözlemlenmiştir. Yöneticilerin rasyonel karar verme tarzı ve idealizm düzeyi arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,337; p=0,001) bir ilişki olduğu ve idealizm düzeyinin rasyonel karar verme tarzı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) olduğu gözlemlenmiştir. Yöneticilerin sezgisel karar verme tarzı ve idealizm düzeyi arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,218; p=0,028) bir ilişki olduğu ancak idealizm düzeyinin sezgisel karar verme tarzı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamsız (p>0,05) olduğu gözlemlenmiştir. Yöneticilerin kendiliğinden / anlık karar verme tarzı ve görecilik düzeyi arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,323; p=0,001) bir ilişki olduğu ve görecilik düzeyinin kendiliğinden / anlık karar verme tarzı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) olduğu gözlemlenmiştir. Yöneticilerin rasyonel karar verme tarzının yaş (U=928,000; p=0,012), eğitim düzeyi (χ2=10,114; p=0,018) ve eğitim hayatı içerisinde etik eğitimi alma durumu (U=800,000; p=0,002) değişkenlerine göre anlamlı farklılaştığı, yöneticinin etik pozisyonunun yaş (χ2=6,510; p=0,046) değişkenine göre anlamlı farklılaştığı, yöneticilerin rasyonel karar verme tarzı ve sezgisel karar verme tarzı arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,253; p=0,010), rasyonel karar verme tarzı ve kendiliğinden / anlık karar verme tarzı arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı (r=-0,240; p=0,015), sezgisel karar verme tarzı ve bağımlı karar verme tarzı arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,374; p=0,000), sezgisel karar verme tarzı ve kendiliğinden / anlık karar verme tarzı arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,277; p=0,005), bağımlı karar verme tarzı ve kaçınma karar verme tarzı arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,338; p=0,001), kaçınma karar verme tarzı ve kendiliğinden /anlık karar verme tarzı arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı (r=0,264; p=0,007) ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonuçları, sağlık yöneticilerinin etik pozisyonları ile karar verme tarzları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca yöneticilerin idealizm düzeyinin rasyonel karar verme düzeyine pozitif yönde etkisi olduğu ve görecilik düzeylerinin kendiliğinden/anlık karar verme düzeyine pozitif yönde etkisi olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından, yaş ve eğitim düzeyinin özellikle rasyonel karar verme tarzı üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Son olarak, eğitim hayatı içerisinde etik eğitimi almış olan yöneticilerin karar verme süreçlerinde daha rasyonel bir yaklaşım sergiledikleri tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, sağlık kurumlarında yönetici seçimi ve gelişimi süreçlerinde etik eğitiminin önemini vurgulamakta ve karar verme süreçlerinde etik ilişkili faktörlerin dikkate alınması gerekliliğine dikkat çekmektedir.

Abstract:
Background and Aim: The aim of this research is to identify the relationship between managers' ethical positions and their decision-making styles, and to determine whether the ethical positions and decision-making styles of managers differ according to demographic variables such as gender, age, educational background, and professional seniority. Material and Methods: The study population consists of a total of 239 managers working in 17 hospitals and 8 medical centers across 8 provinces in Turkey under a private healthcare group. The research sample consists of 102 managers who voluntarily completed the survey form. The 'General Decision Making Scale' and the 'Ethics Position Questionnaire' were utilized in the research. Results: It was observed that spontaneous decision-making style of managers significantly differs according their ethical position variable (χ2=11,387; p=0,010) and that the ethical position of managers has a statistically significant effect on their spontaneous decision-making style (p<0.05). A moderate positive and significant relationship was found between rational decision-making style and level of idealism (r=0,337; p=0,001), and the impact of idealism level on the rational decision-making style was statistically significant (p<0.05). A low level positive and significant relationship was observed between intuitive decision-making style and level of idealism (r=0,218; p=0,028); however, the effect of idealism level on the intuitive decision-making style was statistically insignificant (p>0,05).  A moderate positive and significant relationship between spontaneous decision-making style and level of relativism (r=0,323; p=0,001), and the impact of relativism level on the spontaneous decision-making style was statistically significant (p<0,05). It was also observed that the rational decision-making style of managers significantly differs according to their age (U=928,000; p=0,012), education level (χ2=10,114; p=0,018), and whether they received ethical training during their educational life (U=800,000; p=0,002), the ethical position of the manager significantly varies depending on the age (χ2=6,510; p=0,046), and there is a weak positive significant relationship between rational decision-making style and intuitive decision-making style (r=0,253; p=0,010), and there is a weak negative significant relationship between rational decision-making style and spontaneous decision-making style (r=-0,240; p=0,015), and there is a moderate positive significant relationship between intuitive decision-making style and dependant decision-making style (r=0,374; p=0,000), and there is a weak positive significant relationship between intuitive decision-making style and spontaneous decision-making style (r=0,277; p=0,005), and there is a moderate positive significant relationship between dependant decision-making style and spontaneous decision-making style (r=0,338; p=0,001), and there is a weak positive significant relationship between avoidant decision-making style and spontaneous decision-making style (r=0,264; p=0,007). Conclusion: The research results revealed a significant relationship between healthcare managers' ethical positions and decision-making styles. Furthermore, it was determined that managers' level of idealism has a positive effect on their rational decision-making style, while their level of relativism positively influences their spontaneous/immediate decision-making style. Regarding demographic variables, age and education level were found to be particularly influential on rational decision-making style. Finally, it was determined that managers who received ethics education during their educational life demonstrated a more rational approach in their decision-making processes. The findings emphasize the importance of ethics education in healthcare institutions' manager selection and development processes and draw attention to the necessity of considering ethics-related factors in decision-making processes.