Türk iş hukukunda kıdem tazminatı
Severance pay in Turkish labor law
Yazar: LÜTFİYE BERFİN GÖKKAN BARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TERZİOĞLU
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kanunlar 4857 sayılı = Laws 4857 numbered ; Kıdem tazminatı = Severence pay ; Tazminat = Compensation ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Kıdem tazminatı 1936 yılından itibaren Türk İş Hukukuna giren bir kavramdır. İşten ayrılan işçilerin hak kazandığı tazminat olarak belirtilse de aslında kıdem tazminatının hukuki niteliğine ilişkin birden fazla görüş bulunmaktadır.  Bu görüşlere bakıldığında ikramiye görüşü, tazminat görüşü, ücret görüşü, kendine özgü nitelik olduğu gibi görüşler mevcuttur. Türkiye'de kıdem tazminatının tarihsel gelişime bakıldığında 1936 tarihli 3008 sayılı İş Kanunu kıdem tazminatına ilişkin ilk düzenlemedir. Sonrasında çıkan kanunlar 931 sayılı İş Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunudur.  Dünya üzerinde kıdem tazminatı uygulayan ülkeler mevcuttur.  Kıdem tazminatı ödeyen ülkeler arasında Avusturya, Almanya, İtalya, Brezilya bulunmaktadır. Kıdem tazminatına hak kazanma koşulları 4857 sayılı İş Kanunu ve mülga 1475 sayılı İş Kanun madde 14'te belirtilmektedir.
Kıdem tazminatı esasa ilişkin ücret tespiti yapılırken işçinin iş ilişkisi kapsamında iş gördüğü ve ücrete hak kazandığı en son ücrettir. En son ücret brüte çevrilir ve giydirilmiş ücrette tazminata dâhil edilir. Kıdem tazminatında yapılacak kesintiler arasında gelir vergisi bulunmaz. Fakat kıdem tazminatından damga vergisinin düşürülmesi gerekmektedir. Kıdem tazminatı işletilirken kıdem tazminatına mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanmalıdır. Kıdem tazminatının kıdem fonuna dönüştürüleceği 1475 sayılı İş Kanunu'nda belirtilmektedir. Fakat kıdem tazminatı fonu taslak olarak kalmıştır. 1976 yılı kıdem tazminatı fonu kanun taslağı, 2002 yılında kıdem tazminatı fonu kanun taslağı 2013 yılında kıdem tazminatı fonu kanun taslağıdır.  Dünya üzerinde kıdem tazminatı fonunu uygulayan ülkelerde bulunmaktadır. Bu ülkelerden bazıları Avusturya, Brezilya ve Fransa'dır. Sonuç olarak kıdem tazminatı halen yürürlükte olup, kıdem tazminatı fonu halen kanun taslağı halindedir. Kıdem tazminatının fona çevrilmesi durumunda işçi kesimi açısından hak kaybı olmamalıdır. İşçi ve işverenlerin mutabakatı ile kıdem tazminatı fonuna ilişkin sorunlar çözülmelidir. Kıdem tazminatı işçinin alın teri olduğundan kıdem tazminatı fona çevrilse dahi işçinin hakları korunmalıdır.  

Anahtar Kelimeler: Kıdem Tazminatı, Kıdem Tazminatı Fonu, 1475 sayılı İş Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu.

Abstract:
Severance pay is a concept entered Turkish Labor Law since 1936. Although it is stated as the compensation for the workers who quit their job are entitled to, there are actually more than one view related to the legal context of severance pay.  When these views are taken into consideration, there are opinions considering the severance pay as a bonus, a compensation, a wage, and a unique quality.  Considering the historical development of severance pay in Turkey, the 3008 numbered and 1936 dated Labor Law is the first regulation regarding severance pay. The laws that enacted after the aforementioned Law are the 931 Numbered Labor Law, the 1475 Numbered Labor Law, and the 4857 Numbered Labor Law.  There are countries that apply severance pay.  Austria, Germany, Italy and Brazil are among the countries that pay severance pay. Conditions for entitlement to severance pay are specified in the 4857 Numbered Labor Law and the 14th Article of the repealed 1475 Numbered Labor Law.
Severance pay is the last wage for which the employee works and is entitled to within the scope of the employment relationship while determining the basic wage. The last wage is converted into gross wage and the vested wage is aso included in the indemnity. Income tax is not among the deductions to be applied on the severance pay. While, the stamp duty is deducted from the severance pay.  While running the severance pay, the highest interest applied to the deposit should be applied to the severance pay. It is indicated in the 1475 Numbered Labor Law that the severance pay will be converted into a severance fund. While, the severance pay fund has still been remaining as a draft. There is a severance pay fund draft law of 1976, a severance pay fund draft law of 2002 and a severance pay fund draft law of 2013. There are countries in the world that use the severance pay fund. Some of these countries are Austria, Brazil and France. Consequently, the severance pay is still effective, while the severance pay fund is still in draft form. If the severance pay is converted into a fund, there must not be any loss of rights for the workers. The problems of the severance pay fund should be resolved through an agreement between the employees and employers. As the severance pay is the sweat of the workers, even if the severance pay is converted into a fund, the rights of the workers must be protected.  

Keywords: Severance Pay, Severance Pay Found, The 1475 NumberedLaborLaw, The 4857 NumberedLaborLaw.