Hayat boyu öğrenme kapsamında canlandırma sinemasında ideoloji
The ideology in animation cinema within the scope of lifelong learning
Yazar: EZGİ TORAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KINIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Grafik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, hayatı boyunca öğrenen ve öğrendiklerini uygulayarak kendisini sürekli yenileyen insan üzerinde, canlandırma filmleri aracılığıyla öğrenme yetisi kullanılarak ideolojik bir yönlendirme yapılıp yapılmadığı, yapılmakta ise insanların bu ideolojik yönlendirmelerden ne kadar etkilendiği, etkilenmenin farkında olup olmadığı ve Türkiye?de yaşayan insanların canlandırma filmlerinde neleri ideolojik mesaj olarak gördüklerini incelemektir.
Araştırmada tarama modeli kapsamında, yerli ve yabancı literatürlerden ve alanında uzman kişilerin görüşlerinden yararlanılmıştır. Uzman kişilerin görüşlerinin katkısıyla hazırlanan veri toplama aracı son çocukluk döneminde olan ilkokul öğrencilerine ve yetişkinlik dönemindeki bireylere uygulanmıştır. Anket uygulamak amacıyla farklı sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik seviyelerdeki yerleşim bölgeleri tercih edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda anket katılımcılarını, Ankara ilindeki Arjantin, Gazi, Fatih, Feride Bekçioğlu İlkokullarındaki 2, 3 ve 4. sınıftaki öğrencilerle Ankara ilinde yaşayan yetişkin bireyler oluşturmuştur. Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğün?den izin alınarak, okul saatleri içerisinde, öğretmenleri gözetiminde 2, 3, ve 4. sınıftaki öğrencilere çalışmanın amacı açıklanarak sınıflarında anketler uygulanmıştır. Yetişkin bireylerin yanıtları doğrudan anket formu üzerinden rastgele seçilen kişilerden elde edilmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, canlandırma filmlerinde izleyicilerin değer yargılarını etkileyici mesajlar bulunduğu fark edilmiştir. İnsanın öğrenebilen ve öğrendiği bilgiye göre değişebilen bir yapıya sahip olma özelliği göz önünde bulundurularak oluşturulan bu mesajlar, belirli etnik grupların kendi ideolojik fikirlerini yaymak amacıyla canlandırmaların sevimli ve eğlenceli dünyası içerisine, izleyicinin olumsuz eleştiri yapmasını engelleyecek şekilde yerleştirilmektedir. Bireylere ardı ardına sunulan bu mesajlar üst üste birikerek bir süre sonra pekiştireç görevi görmekte ve özellikle çocuklar üzerinde kalıcı etkiler bırakabilmektedir. Yarının yetişkinleri olan bugünün çocukları bu etkiyi hayatın her döneminde farkında olmadan tüm kararlarında ve hareketlerinde kullanmaktadır. 
Canlandırma sinemasının sevimli ve eğlenceli dünyası bireyde olumlu bir etki bırakarak kendisine karşı yapılacak her türlü eleştiriyi engellemektedir. Günlük hayatın her alanında değer yargılarını etkileyici ve yönlendirici mesaj bombardımanı altında olduğunu kabul eden birey, canlandırma filmlerini mesaj iletim alanı olarak görmemektedir. Canlandırma filmlerine karşı bu tek yönlü bakış özellikle çocukların daha rahat etki altına alınmasına neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Canlandırma, animasyon, çizgi dizi, çizgi film, ideoloji, küreselleşme, kültür, emperyalizm

Abstract:
The purpose of this study, is examining whether an ideological orientation is done by using the learning ability through animation cinema on human being who learns throughout his life and thus renewing himself constantly; if such ideological orientation is done, then determining how much people are affected from such ideological orientation, whether they are aware that they are effected and examining what are considered as ideological messages in animation films by the people who live in Turkey. 
During the study, it has been used the domestic and foreign literatures and the opinions of experts in the field within the scope of the study screening model. Data collection model which is prepared with contribution of experts is applied to the primary school students who are in the last stage of their childhood and to the individuals in adulthood. In order to implement the survey, it is tried to be preferred residential areas in different socio-cultural and socio-economic levels. Therefore the participants of the survey are the 2nd, 3rd and 4th grade students of Arjantin, Gazi, Fatih, Feride Bekçioğlu primary schools in Ankara province and the adult individuals who live in Ankara province. The survey is conducted in classrooms during course hours, under the supervision of teachers after explaining the reason of the survey to 2nd, 3rd and 4th grade students and after taking permission of Ankara Provincial Directorate of National Education. The answers of adult individuals are obtained directly on survey forms from randomly selected adults.  
According to the findings of the survey, it is noticed that there are messages which affect the value judgments of the audience in animation films. These messages are prepared considering that human being is able to learn and change himself accordingly; and included in lovely and funny world of animation in such way that impedes the audience to criticize them negatively in order to spread their ideological ideas. These messages -which are presented to the audience one after the other- are accumulated and after some time they impact as intensifier and can leave lasting impact especially on children. Today's children who are tomorrow's adults use this impact in all their decisions and actions in every period of their life without being aware of such impact. 
The lovely and funny world of animation cinema leaves a positive impact on individuals; thus it prevents itself from any criticism which may be done. The individual who accepts that he is under bombardment of impressive and orienting messages that affect his judgment values in all aspects of daily life; does not perceive animated films as a message delivery area. This unidirectional perception to animation films allows influencing more comfortably especially to the children.

Keywords: Animate, animation, cartoon series, cartoon movie, ideology, globalization, culture, imperialism