Lise öğrencilerinde yeme tutumu üzerinde beden algısı, kontrol odağı ve ebeveyn tutumu etkisi
Influences of locus of control, body image, and parental attitudes on high school students' eating attitudes
Yazar: GÜLŞAH GÜREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM CANKARDAŞ NALBANTÇILAR
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Beden imajı = Body image ; Denetim odağı = Locus of control ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yeme tutumu davranışı son yıllarda fiziksel ve psikolojik sorunlar doğurması nedeniyle
araştırılan önemli konulardan birisi olmuştur. Özellikle yeme tutum davranışında
değişikliklerin meydana gelmesi açısından ergenlik dönemi önem taşımaktadır. Yeme
tutum davranışında bozulmaların meydana gelmesi tek bir değişkene
bağlanmamaktadır. Bu nedenle bu araştırmanın amacı yeme tutumunu etkileyen
yordayıcıları incelemektir. Araştırmanın örnekleminin yaşı 15-18 yaş aralığında değişen
lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Toplamda 318 kişiye ulaşılmış ve ölçekler
uygulanmıştır. Katılımcılara yeme tutumu üzerinde etkisini araştırmak amacıyla; Yeme
Tutum Testi (YTT), Beden Algısı Ölçeği (BAÖ), Kontrol Odağı Ölçeği (KOÖ),
Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutum Testi (KAETT) uygulanmıştır. Araştırmada,
cinsiyet ve Beden Kitle İndeksi (BKİ) değişkenleri açısından yeme tutumu, kontrol
odağı, beden algısı ve algılanan ebeveyn tutumları karşılaştırılmıştır. Ayrıca, yeme
tutumu, beden algısı, iç-dış kontrol odağı ve algılanan ebeveyn tutumları incelenmiştir.
Bulgular doğrultusunda, cinsiyet ve Beden Kitle İndeksi (BKİ) değişkenleri bakımından
beden algısı ve algılanan ebeveyn tutumlarının anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır.
Yeme tutumunun beden algısı, iç ve dış kontrol odağı ve algılanan ebeveyn tutumlarıyla
ilişkisi incelendiğinde, iç kontrol odağı, anne ve babadan algılanan reddedici tutumlar
ile babadan algılanan aşırı koruyucu tutum pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur.
Babadan algılanan sıcaklık tutumu ile yeme tutumu negatif yönlü ve anlamlı ilişkili
bulunmuştur. Yeme tutumunun yordayıcıları incelendiğinde, babadan algılanan reddedici tutumların yüksek düzeyde oluşu yeme tutumunun normal olmayan seyirde
olduğunu açıklamaktadır. Elde edilen bulguların, ergenlik dönemindeki lise
öğrencilerinin psikososyal açıdan sağlıklı bir gelişim süreci geçirmelerine katkı
sağlayabilecek koruyucu ve önleyici programların ya da ebeveynleri bilinçlendirmeye
yönelik yapılacak çalışmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beden Algısı, Ebeveyn Tutumu, Kontrol Odağı, Yeme Tutumu

Abstract:
Eating attitudes have been one of the important topics investigated in recent
years as it causes physical and psychological problems. Especially in terms of changes
in eating attitude behavior, adolescence is important. The occurrence of disorders in
eating attitude behavior does not depend on a single variable. Therefore, the purpose of
this study is to examine the predictors affecting eating attitude. The sample of the study
consists of high school students whose age varies between 15-18 years old. A total of
318 people were reached and scales were applied. Eating Attitude Test (EAT), Body
Perception Scale (BAI), Locus of Control Scale (KOÖ), Abbreviated Perceived Parental
Attitude Test (KAETT) were applied to the participants to investigate their effects on
eating attitude. In the study, eating attitude, locus of control, body perception and
perceived parental attitudes were compared in terms of gender and Body Mass Index
(BMI) variables. In addition, eating attitude, body perception, internal-external control
focus and perceived parental attitudes were examined. In line with the findings, it was
found that body perception and perceived parental attitudes differ significantly in terms
of gender and Body Mass Index (BMI) variables. When the relation of eating attitude to
body perception, internal and external control focus, and perceived parental attitudes
was examined, a positive and significant relationship was found between internal
control focus, rejection attitudes perceived by parents and excessive protective attitude
perceived from father. Warmth attitude perceived from mother and eating attitude were
found to be negatively and significantly correlated. When the predictors of eating
attitude were examined, it was found that rejection attitude perceived from the father
were significant predictors. The high level of rejection attitudes perceived by the fathers
and internal control focus of female students explains that the eating attitude is in an abnormal course. It is thought that the findings obtained may contribute to preventive
and protective programs that can contribute to high school students' healthy
psychosocial development process or to raise awareness of parents.

Keywords: Body Image, Eating Attitudes, Locus of Control, Parental Attitudes