Firdevsī-i Rūmī'nin Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme'si I. cilt: İnceleme, trankripsiyonlu metin, tıpkıbasım ve indeks
Firdevsī-i Rūmī's Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme vol. I: Textual analysis, transcribed text, facsimile and index
Yazar: RESUL ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA BÜYÜKKARCI YILMAZ
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cinas = Pun ; Hz. Süleyman = Hz. Süleyman ; Yavuz Sultan Selim = Yavuz Sultan Selim ; Çaldıran Savaşı = Çaldıran War ; Şah İsmail = Şah İsmail

Özet:
Bu tezin konusu; Firdevsī-i Rūmī'in Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme adlı eserinin metin neşri olarak ortaya konmasını ve metnin hem şairin hayatına hem döneminde tanığı olduğu tarihsel olaylara bakışını ve eserin edebi değerine yönelik bir kritik yapmayı amaçlamaktadır. Dört ciltten oluşan yaklaşık 20.000 beyitlik hacimli bir eser olan Tecnīsāt'ın ilk cildi çalışmanın konusu edilmiştir. Birinci bölümde eserin Firdevsi'nin hayatı bağlamında ortaya çıkardığı yeni bilgilere, müellifin diğer eserlerine ve Tecnīsāt'ın bir Selim-nāme metni oluşuna değinilmiştir. İkinci bölümde Tecnīsāt'ın geniş bir özetine yer verilmiş ve özellikle I. Selim (s. 1512- 1520) ve Şah İsmail (s. 1501- 1524) arasındaki siyasi mücadele, Çaldıran Savaşı (1514), Selim'in Osmanlı tahtını babasından devralışı ve Doğu illerinin fethini anlatan bir manzum tarih oluşuna, netameli bir konu olarak Selim'in babasına karşı cebren verdiği taht mücadelesinde Selim'in haklılığının hangi savlarla vurgulandığı konularına odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde Tecnīsāt'ın biçim bakımından incelenmesine yer verilmiştir. Cinas sanatının çeşitleri, metinden örneklerle verilmiş ve şairin manzum şekiller üzerindeki tasarrufu, metnin yazılış ve istinsah tarihlerinin farklılığına külliyatının diğer parçalarıyla birlikte bakılmıştır. Dördüncü bölümde sonuç kısmı yer alıp beşinci bölümde Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-nāme'nin I. cildinin transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Altıncı bölümde bir cinas sözlüğü, yedinci bölümde ise metinde geçen yer ve kişi adları dizini hazırlanmıştır.

Abstract:
The subject of this thesis is; to present the text of Firdevsī-i Rūmī's Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme, as a text publication and it aims to make a critique of the literary value and view of the text on both the poet's life and the historical events he witnessed in his period. The first volume of Tecnīsāt, which consists of four volumes, is the subject of this study. In the first chapter, the new information revealed by the work in the context of Firdevsi's life, other works of the author and value of Tecnīsāt as a Selim-nāme are mentioned. The second chapter provides a comprehensive summary of Tecnīsāt, focusing in particular on the political struggle between Selim I (reign 1512-1520) and Shah Ismail (reign 1501-1524), the Battle of Çaldıran (1514), Selim's succession to the Ottoman throne from his father and the conquest of the eastern provinces, and the arguments used to emphasize Selim's rightfulness in his struggle for the throne against his father. In the third chapter, Tecnīsāt is analyzed in terms of form. The types of puns (cinas) are given with examples from the text and the poet's savings on verse forms. In the fourth chapter, the conclusion part is included, and in the fifth chapter, the transcripted text of the first volume of Tecnīsāt-ı Süleymān u Belḳīs-Nāme is given. In the sixth chapter a pun dictionary and in the seventh chapter an index of place and person names in the text was prepared.