1980 sonrası güncel Türk sanatında islami örtünme olgusu
The phenomenon of muslim veiling in contemporary Turkish art after 1980
Yazar: HATİCE KÜBRA ÇİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SİMGE ÖZER PINARBAŞI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Baş örtüsü = Head covering ; Güncel sanat = Contemporary art ; Sanat = Art ; Türk sanatı = Turkish art ; Örtünme = To cover oneself

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı 1980 sonrası güncel Türk sanatında İslami örtünme olgusunu ele alan üretimlere odaklanmak ve bu üretimlerin, eğer varsa, ne tür bir ortak söyleme sahip olduğunu açıklamaktır. Çalışmaya arka plan oluşturmak adına ilk olarak örtünmenin tarihi ve İslami örtünmenin Türkiye'deki geçmişi incelenmiştir. Üretimler biçimsel özelliklerine göre sınıflandırılmış ve kronolojik olarak tartışılmıştır. Çarşaf, geleneksel başörtüsü ve türbanın ayrı ayrı yer aldığı üretimler için toplam üç kategori oluşturulmuştur. Bunlar da kendi içlerinde Türkiye ve Batıya referans veren üretimler olmak üzere iki ayrı başlık altında toplanmıştır. Batı coğrafyasına gönderme yapan güncel Türk sanatı üretimleri hem sayıca az olduğundan ve hem de her bir Batı ülkesinin İslami örtünmeye dair tavrı değişkenlik gösterdiğinden bu çalışmalar incelenirken tarihsel bağlam hakkındaki bilgi paylaşımları tezin ilgili kısımları içerisinde yapılmıştır. Son olarak da bütün bu örtünme formlarına aynı anda yer veren üretimler için ayrı bir başlık açılmıştır. Üretimlerin hepsi bir arada değerlendirildiğinde, 1980 sonrası güncel Türk sanatında İslami örtünme olgusunun, tesettürün geçmişine de paralel bir biçimde, karmaşık ve çok katmanlı bir mesele olarak ele alındığı anlaşılmıştır. Üretimlere ait ortak bir söylemden bahsetmek mümkün olmasa da her bir üretimin Türkiye ve Batı'nın İslami örtünmeye atfettiği değerler ve anlamlar çerçevesinde şekillenmiş, kendine özgü ve eleştirel bir karaktere sahip olduğu söylenebilir. Çalışma, içeriği ve kapsamı açısından bir ilktir.

Abstract:
This study aims to focus on the contemporary artworks that deal with the phenomenon of Muslim veiling after 1980 and explain what sort of common discourse they adopt, if any. Firstly, the history of veiling and the past of Muslim veiling in Turkey were explored to form a background for the study. The artworks were categorized according to their form and discussed chronologically. A total of three categories were formed for the artworks that are about chador, traditional headscarf, and turban, respectively. They were also divided into two subcategories as the artworks that refer to Turkey and the West. Since the contemporary Turkish artworks in the latter subcategory were few in number and the attitude of each Western country about the issue of Muslim veiling varies, the historical information about the topic was shared in the related parts of the study during the discussion of these artworks. Lastly, another category was formed for the artworks that deal with all of these forms of Muslim veiling. Having discussed all of the artworks, it has been understood that the phenomenon of Muslim veiling in contemporary Turkish art after 1980 is an issue that is complex and multi-layered in parallel to the history of Muslim veiling. Although it is not possible to talk about a common discourse for the artworks, it could be said each artwork has a unique and critical characteristic shaped in accordance with the values and meanings Turkey and the West have attached to Muslim veiling. The study is a first in its content and scope.