İşletmelerin sürdürülebilir rekabet gücü ve rekabet üstünlüğü sağlamada verecekleri stratejik kararların kaynak tüketim muhasebesi modeliyle doğrulanmasına yönelik amprik bir çalışma
An empirical study on confirming the strategic decisions of the companies that will be made to ensure sustainable competitive power and competitive edge with the resource consumption accounting model
Yazar: KADİR TUTKAVUL
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN ELMACI
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maliyetleme = Costing ; Muhasebe = Accounting ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Stratejik karar = Strategic decision ; Sürdürülebilir rekabet = Sustainable competition ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Dünya çapında artan küreselleşme olgusu ile birlikte günümüzde faaliyet gösteren işletmeler, kendilerini şiddetli bir rekabet ortamının içinde bulmaktadır. İşletmelerin böyle bir ortamda hayatta kalabilmelerinin yolu rakip işletmeler ile rekabet edebilme yeterliliğine sahip olmalarından ve hatta rakipleri karşısında sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde edebilmelerinden geçmektedir. İşletmelerin rakiplerine karşı sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde edebilmelerini sağlayan temel argümalarından birisi de maliyet bilgileridir. Bu nedenle üretim işletmelerinde üretim süreci sonucunda ortaya çıkan maliyetlerin doğru, güvenilir, yeterli, gerçeğe uygun ve detaylı olarak saptanması ve üretilen mamul maliyetlerinin de benzer niteliklere sahip maliyet bilgilerine dönüştürülmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, geliştirilen maliyetleme modellerinin en temel amacı, üretilen mamullerin maliyetlerinin; doğru, güvenilir, yeterli, gerçeğe uygun ve detaylı olarak hesaplanmasını sağlamaktır. Ancak gerek geleneksel maliyetleme modelleri gerekse çağdaş maliyetleme modelleri istenilen nitelikte maliyet bilgilerini tam olarak üretmekte yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle çağdaş maliyetleme modellerinin eksikliklerini gidermek amacı ile kaynak tüketim muhasebesi modeli adı altında yeni bir maliyetleme modeli geliştirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; geliştirilen kaynak tüketim muhasebesi modelini bir üretim işletmesinde kurmak, modelde üretilen maliyet ve yönetim muhasebesi bilgileri aracılığıyla, işletme yöneticilerinin sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamada verecekleri fiyatlandırma kararlarını desteklemektir.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve başlığı altında rekabet kavramı ve kaynak tabanlı yaklaşım kavramı ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde kaynak tüketim muhasebesi modeli ve analize tabi diğer maliyetleme modelleri (geleneksel maliyetleme modeli, faaliyet tabanlı maliyetleme modeli ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme modeli) açıklanmış ve karşılaştırmalı olarak ele alınıp değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde analize tabi maliyetleme modelleri (kaynak tüketim muhasebesi modeli, geleneksel maliyetleme modeli, faaliyet tabanlı maliyetleme modeli ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme modeli) bir üretim işletmesinde uygulanarak sonuçlar alınmıştır. Alınan sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilerek değerlendirilmiştir. Son bölümde ise işletme yöneticileri tarafından verilecek fiyatlandırma kararları analize tabi maliyetleme modelleri kapsamında analiz edilmiştir.

Abstract:
With the ever-increasing globalization concept all over the world, the companies that are active today have found themselves in a violent competition environment. The way to survive in such an environment for the companies is ensured by having the competitive competence, even having sustainable superior competition (advantage). One of the basic arguments of having sustainable superior competition (advantage) in the world of rivals is the cost data. For this reason, in manufacturing companies, the costs that appear after the manufacturing process must be determined in reliable ways, accurately, in detail and in sufficient manner; and the costs of the products must be converted into cost data that have the similar characteristics. 
In this context, the basic aim of the costing models developed so far is ensuring that the costs of the products are calculated in reliable ways, accurately, in detail and in sufficient manner. However, both the traditional costing models and the modern ones are insufficient in producing the cost data in the desired quality. For this reason, in order to respond to this lack, a new costing model under the name of "Resource Consumption Accounting Model" has been developed. The basic aim of this study is installing the Resource Consumption Accounting Model in a production facility and supporting the strategic decisions of the managers of the facility for the purpose of having sustainable superior competition (advantage) with the help of the costing and management accounting data produced in this model. 
The study consists of three parts. In the first part, under the title of conceptual framework, the competition concept, and the resource-based approach concepts are explained in detail. In the second part, the Resource Consumption Accounting Model and the other models that are subject to analysis (traditional costing model, activity-based costing model and activity-based costing model depending on time) are explained, handled and evaluated in a comparative manner. In the third part, the costing models that are subject to analysis (Resource Consumption Accounting Model, traditional costing model, activity-based costing model and activity-based costing model depending on time) have been analyzed over their application in a production facility, and the results are discussed. The results are analyzed and evaluated comparatively. In the last chapter, pricing decision which taken by business managers are analyzed within subject to analysis costing models.