Budizm'de Mandala anlayışı
Mandala understanding in Buddhism
Yazar: MEHMET OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSAMETTİN KARATAŞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Budizm = Buddhism ; Ezoterizm = Esoterism ; Hinduizm = Hinduism ; Mandala = Mandala ; Meditasyon = Meditation

Özet:
Budizm, MÖ. VI. asırda Kuzey Hindistan'da yaşadığı kabul edilen Sakyamuni Budda'nın öğretileri çerçevesinde oluşan ve gelişen bir dindir. 2500 yıl gibi uzun bir tarihsel süreç geçiren Budizm, içinde doğduğu Hint kültürünün yanı sıra Orta ve Güneydoğu Asya'nın yerel kültürleriyle de karşılaşmış ve bu topraklarda egemen din ve kültür olmayı başarmıştır. Bu süreçte etkileşim tek yönlü olmamıştır. Budizm de diğer kültürlerden etkilenmiş ve değişime uğramıştır. Bunun bir sonucu olarak Budizm'de farklı ekoller ortaya çıkmıştır. Bu farklılık din içerisinde çeşitli uygulamaların oluşumuna veya var olan dini uygulamaların değişimine sebep olmuştur. Mandala sembolü de bu durumdan etkilenen dini bir uygulamadır.
Mandala, temel Hint dinlerinde var olan kökeni çok eskiye dayanan bir uygulamadır. Mandala sembolünün kullanımıyla ilgili tarihsel sürece baktığımızda günümüze kadar çeşitli din ve kültürlerde farklı şekillerde kullanıldığı görülmektedir. Budizm'de mandala sembolleri daha ziyade Mahayana ekolünün etkin olduğu bölgelerde yaygındır. Onun bir alt kolu Tibet Budizm'inde ise, mandala sembollerinin tasarlanması ve kullanılması oldukça dikkat çekici ve ilginçtir. Miladi VII. asırda ortaya çıkan Tibet Budizm'i ayrıca başta mandala anlayışı olmak üzere geliştirdiği dini uygulamalarla diğer Budist ekolleri de etkilemiştir.
Mandala, tantrik bir uygulama olması sebebiyle tantrizmin diğer unsurlarıyla da yakından ilişkilidir. Bu noktada mandalanın yoga ve meditasyon uygulamalarında kullanılan temel bir enstrüman olduğu görülmektedir. Tılsımlı sözler olarak da tanımlanan mantraların çoğunlukla mandala sembolleriyle birlikte kullanımı söz konusudur. Diğer tantrik uygulamalar olan yantra ve çakra ise gerek şekilsel olarak gerekse kullanım noktasında mandala sembollerine çok benzemektedir. Yantra ve çakra mandala ile benzer yönlere sahip olmasına karşın aralarında ayırt edici farklar da mevcuttur.

Abstract:
Buddhism, BC. VI. It is a religion that was formed and developed within the framework of the teachings of Sakyamuni Buddha, who was accepted to have lived in North India in the 16th century. Buddhism, which has gone through a long historical process of 2500 years, has encountered the local cultures of Central and Southeast Asia as well as the Indian culture it was born in, and has managed to become the dominant religion and culture in these lands. In this process, the interaction was not unidirectional. Buddhism has also been influenced and changed by other cultures. As a result, different schools of Buddhism emerged. This difference has caused the formation of various practices within religion or the change of existing religious practices. Mandala symbol is also a religious practice affected by this situation.
Mandala is an ancient practice in the main Indian religions. When we look at the historical process related to the use of the mandala symbol, it is seen that it has been used in different ways in various religions and cultures until today. Mandala symbols in Buddhism are more common in areas where the Mahayana school is active. In Tibetan Buddhism, which is a sub-branch of it, the design and use of mandala symbols is quite remarkable and interesting. Gregorian VII. Tibetan Buddhism, which emerged in the 16th century, also influenced other Buddhist schools with its religious practices, especially the understanding of mandala.
Mandala is closely related to other elements of tantrism, as it is a tantric practice. At this point, it is seen that the mandala is a basic instrument used in yoga and meditation practices. Mantras, also known as talismanic words, are often used together with mandala symbols. Yantra and chakra, which are other tantric practices, are very similar to mandala symbols both in form and in terms of usage. Although yantra and chakra have similar aspects with the mandala, there are also distinctive differences between them.