Palyatif bakım biriminde izlenen hastalarda semptom kontrolünün değerlendirilmesi
Evaluation of symptom control in patients monitored in the palliative care unit
Yazar: NURCAN KARADENİZ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KILIÇ ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ağrı = Pain ; Palyatif bakım = Palliative care ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Semptom = Symptom ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Günümüzde tıbbi teknolojideki ilerlemeler sayesinde yaşamı tehdit eden hastalıklarda sağ kalım artmış bununla birlikte ciddi hastalıklarla mücadele eden insan sayısında artış olmuştur. Birçok semptomu bir arada yaşayan bu hasta grubu kapsamlı yaklaşım ile semptom kontrolünün yapıldığı palyatif bakım gerektirmektedir. Palyatif bakım hastalarında ağrı, güçsüzlük, bulantı, kusma, iştahsızlık, nefes darlığı, uyku problemleri, üzüntü, endişe, kabızlık gibi birçok semptom beraber yaşanmaktadır. Fakat hastalar ağrı başta olmak üzere kendilerine en fazla sıkıntı veren semptomu belirtmektedirler. Etkin palyatif bakım hizmeti sağlayabilmek ve yaşam kalitesini arttırabilmek için tüm semptomların ayrıntılı olarak irdelenmesi, erken tanınarak etkili tedavinin planlanması önemlidir. Bu araştırmada kapsamlı bir palyatif bakım merkezinde sunulan palyatif bakım hizmetinin farklı semptom yönetimi ve yaşam kalitesinin önemli bir bileşeni olan bireysel performans düzeylerine etkisini araştırmak amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif araştırma olarak tanımlanan çalışmada T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Biriminde yatarak destek tedavi almış 18 yaş ve üstü hastalar çalışma evrenini oluşturdu. 18.12. 2017 ile 10.08.2018 tarihleri arasında servise yatarak destek tedavi alan 128 hasta, palyatif bakım birimine yatışta ve tedavilerinin onuncu gününde olmak üzere iki defa değerlendirildi. Hastaların başta ağrı olmak üzere tüm semptomları Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) ve Visual Analog Skala (VAS) ile değerlendirildi. Yaşam kalitesinin önemli bir bileşeni olan performans düzeylerini belirlemek amacıyla Karnofsky Performans Skalası (KPS) kullanıldı. Veriler hastalarla yüz yüze görüşülerek kaydedildi. 
Bulgular: Araştırma grubunun yaş ortalaması 61,5±12,6 olarak hesaplanmış olup, hastaların %28,9 (n=37) kadın, %71,1'i (n=91) erkekti. Servise başvuru nedenleri incelendiğinde en sık neden %42,2 oranında destek tedavi ve ağrı palyasyonu saptandı. Servise en çok hasta yönlendiren uzmanlık alanı %74,2 (n=95) oranı ile onkoloji olarak belirlendi. Hastaların tanılarına bakıldığında %85,2'sinin malignite olduğu görüldü. Esas yakınma sorgulandığında en sık saptanan yakınma %55,5 (n=71) ile ağrı, %36,7 (n=47) ile güçsüzlük saptandı. Hastaların MSDÖ ile değerlendirilmesinde yatış anında %94,5 güçsüzlük, %89,8 ağrı, %87,5 endişelenme, %80,5 mutsuz hissetme saptandı. En şiddetli yaşanan ve en çok sıkıntı veren semptomlar da güçsüzlük, ağrı, endişelenme ve nefes darlığı olarak belirlendi. MSDÖ ile tekrarlayan değerlendirmede, öncesi sonrası karşılaştırmalarda tüm değerlerde (32 değer) ve sıklık, şiddet, sıkıntı başlıklarının tümünde istatistiksel olarak anlamlı düşme saptandı. (p<0,01).VAS ile olan değerlendirmede yatış anında hastaların %86,7'sinde görülen ağrı semptomunun tekrarlayan değerlendirmede  %31,3'e düştüğü izlendi. Ağrı skoru ortalaması başlangıçta 5,9±3,1 olup tekrarlayan sorgulamada 0,6±1.0 olarak tespit edildi. Kliniğe kabul sırasındaki Karnofsky Performans skoru (KPS1) ortalaması başlangıçta 60,9±13,9 olup tekrarlayan değerlendirmede 72±15,7 olarak tespit edildi. Yatışın onuncu günündeki KPS2 değerleri hastaların yatışındaki değerlere göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı. (p<0,001)
Sonuç: Birçok semptomu bir arada yaşayan palyatif bakım hastalarının sadece kendilerine en fazla sıkıntı veren semptomu dile getirdiği görüldü. Hastalar MSDÖ ile sorgulandığında yaşam kalitelerini bozan birçok semptomu yaşadıkları görüldü. Bu çalışmada Palyatif Bakım birimlerinin felsefesi gereği hastaya bütüncül yaklaşıp semptom kontrolü sağlayarak hasta ve yakınlarının yaşam kalitesinin önemli bir bileşeni olan performans düzeylerini arttırdığı görüldü. Palyatif Bakım birimlerinde etkin semptom kontrolü sağlayabilmek ve hastaların performans düzeylerini takip edebilmek ve böylelikle tam anlamıyla bir bakım ve yaşam kalitesinde artış sağlayabilmek için MSDÖ, VAS ve KPS gibi ölçeklerin kullanılması faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Karnofsky Performans Skalası, Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği, Palyatif Bakım, Yaşam Kalitesi, Ağrı

Abstract:
AIM: Nowadays, the advances in medical technology leads to an increase in the survival rate for life-threatening diseases, however, the number of people affected by severe diseases also increased. This group of patients, who simultaneously face many symptoms, require palliative care with symptom control through a comprehensive approach. Many symptoms such as pain, weakness, nausea, vomiting, loss of appetite, shortness of breath, sleep problems, sadness, anxiety, constipation are simultaneously experienced by palliative care patients. However, patients specify the symptom that give them the most discomfort; most commonly, pain. In order to provide effective palliative care and improve the quality of life, it is important to examine all symptoms in detail and to plan effective treatment with early recognition. This study aims to investigate the effect of the palliative care service provided in a well-equipped palliative care center on the management of different symptoms and personal performance levels, which is an important component of quality of life.
Materials and Methods: In this study, which is defined as a prospective research, patients aged 18 and over who received inpatient treatment at the Palliative Care Unit of İzmir Tepecik Training and Research Hospital of Health Sciences University of Republic of Turkey, constituted the study population. A total of 128 patients, who received inpatient treatment between 18.12.2017 and 10.08.2018, are evaluated twice, first at the time of admission to the palliative care unit and then on the tenth day of their treatment. All the symptoms of patients, pain in particular, are evaluated by the Memorial Symptom Assessment Scale and Visual Analogue Scale. Karnofsky Performance Scale is used to determine performance levels, which is an important component of quality of life. Data is recorded by conducting face-to-face interviews with patients. 
Results: The mean age of the study group is 61.5 ± 12.6 years, and 28.9% (n = 37) of the patients are female and 71.1% (n = 91) are male. When the reasons for admission to the palliative care unit are examined, the most common reason is found to be supportive care and pain palliation, with 42.2%. Oncology is determined to be the field of specialty with the highest rate of patient referral to the unit, with 74.2% (n = 95). When the diagnoses of the patients are examined, it is observed that 85.2% was malignancy. When the main complaint is inquired, the most common complaint is pain with 55.5% (n = 71) and weakness with 36.7% (n = 47). Evaluation of patients with MSAS revealed that, at the time of admission to the unit, 94.5% weakness, 89.8% pain, 87.5% anxiety, 80.5% sadness were detected. The most severe and discomforting symptoms are weakness, pain, anxiety and shortness of breath. Repeated evaluation with MSAS revealed that, in a before-after comparison, there is a statistically significant decrease in all measurements (32 measurements) and frequency, severity and discomfort (P <0.01).In the evaluation with VAS, it is found that the pain symptom seen in 86.7% of the patients at the time of admission decreased to 31.3% in the second evaluation. The initial mean pain score was 5.9 ± 3.1, and after the second evaluation, it was 0.6 ± 1.0. The mean Karnofsky Performance Score at the time of admission (KPS1) is 60.9 ± 13.9, and 72 ± 15.7 at the second evaluation. KPS2 values on the 10th day of hospitalization are significantly higher than the patients' admission (p<0.001).
Conclusion: Palliative care patients, who are experiencing many symptoms simultaneously, are found to report only the most discomforting symptom. When the patients are interviewed with MSAS, it is found that they are experiencing many symptoms that disrupt their quality of life. In this study, it is found that Palliative Care units, as a matter of principle, approached the patient in a holistic manner, and by providing symptom control, increased the performance levels, which is an important component of quality of life of the patients and their relatives. It is useful to use scales such as MSAS, VAS and KPS in Palliative Care units in order to provide effective symptom control and to monitor the performance levels of the patients, and thus to increase the quality of care and quality of life completely.

Keywords: Karnofsky Performance Scale, Memorial Symptom Assessment Scale, Palliative Care, Quality of Life, Pain