Bazı erik anaçlarının ın vitro koşullarda çoğaltılabilme olanaklarının araştırılması
Investigation of the possibilities of some plum rootstocks in in vitro conditions
Yazar: NEBİ KAMIŞLI
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı; seleksiyon ıslahıyla elde edilmiş anaç adayı bazı yabani erik genotiplerinin in vitro koşullarda sürgün ucu kültürü ile üretilebilme olanaklarının araştırılmasıdır. Çalışmada materyal olarak, Kahramanmaraş'tan selekte edilen ve çelikle çoğaltma denemelerinde olumlu sonuçlar veren Prunus spinosa, Prunus domestica, Prunus divaricata ile Prunus cerasifera'ya ait birer adet olmak üzere toplam 4 adet seçilmiş klon anaç adayı genotip ile kontrol olarak standart anaçlardan Myrobolan 29C ve GF 677 kullanılmıştır. Steril bitki elde etmek için seçilmiş genotiplerin taze sürgünlerinin ekimi Murashige and Skoog (MS) besi ortamına yapılmıştır. Rejenerasyon için; dört farklı hormonun değişik konsantrasyonları ile oluşturulan 5 farklı ortam kullanılmıştır. Söz konusu ortamlar, büyüme düzenleyicilerden Thidiazuron (TDZ) (0, 1, 1.5 mg/l), 6-Benzilaminopürin (BAP) (0, 1, 1.5 mg/l), Giberellik asit (GA3) (0.2 mg/l) ve Indol-3-Butirik Asid (IBA) (0.2 mg/l)'in farklı doz ve kombinasyonlarından oluşturulmuştur. Araştırmada iki alt kültürde de bitki gelişme düzeyi, eksplant başına düşen sürgün sayısı, enfeksiyon oranı gibi parametreler incelenmiştir. Daha sonra, rejenere olmuş eksplantlardan alınan in vitro bitkiler TDZ (0.1 mg/l), BAP (0.1 mg/l) ve IBA (1 mg/l)'nın farklı kombinasyonlarıyla oluşturulmuş iki farklı köklendirme ortamına alınarak köklenme oranları belirlenmiştir. Genel olarak; 3 numaralı ortam ile KLDİ-47 No'lu genotipin sürgün sayısı ve bitki gelişim oranı bakımından daha iyi sonuçlar verdikleri görülmüştür. Genotiplerin ortam seçiciliği tespit edilmiştir. Çalışmada, köklenme oranlarının oldukça düşük olduğu dikkati çekmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Erik, anaç, TDZ, BAP, sürgün ucu

Abstract:
The aim of this study is to investigate production possibilities of some rootstock candidate wild plum genotypes obtained by selection breeding using in vitro shoot tip culture. Four selected clone rootstock candidate genotypes belonging to Prunus spinosa, Prunus domestica, Prunus divaricata and Prunus cerasifera, which are selected from Kahramanmaraş and give positive results in scion propagation experiments, were used as material in this study. At the same time, standart rootstocks Myrobolan 29C and GF 677 were used as the control. Fresh shoots of selected genotypes to obtain sterile plants were cultured in Murashige and Skoog (MS) medium. In regeneration stage, five different MS media including four different growth regulators [Thidiazuron (TDZ), 6-Benzylaminopurine (BAP), Gibberellic acid (GA3), and Indole-3-Butyric Acid (IBA)] at various doses (0, 1, 1.5 mg/l; 0, 1, 1.5 mg/l; 0.2 mg/l, and 0.2 mg/l, respectively) were used with their combinations. In the regeneration step of the study, parameters such as percentage of plant development, shoot number per explant and infection rate were examined in both sub-cultures. Subsequently, in vitro plants obtained from the regenerated explants were transferred to two different rooting media including different combinations of TDZ (0.1 mg/l), BAP (0.1 mg/l), and IBA (1 mg/l) and their rooting rates were determined. In this context, generally; it was observed that the genotype 'KLDİ-47' and medium 3 gave better results in terms of shoot number and plant growth rate. Medium-based reaction of genotypes was observed. It was noted that the rooting rates were quite low in the study.

Key Words: Plum, rootstock, TDZ, BAP, shoot tip