Toplumda suç korkusu ve sosyal sermaye dinamikleri açısından afet direnci: Burdur-Antalya kent merkezi örneği
Disaster resilience in terms of fear of crime and social capital dynamics in society: The case of Burdur-Antalya city center
Yazar: GÜLHAN ŞEN
Danışman: PROF. DR. YUNUS EMRE ÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet direnci = Disaster resilience ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Antalya = Antalya ; Burdur = Burdur ; Dirençlilik = Resistance ; Sosyal sermaye = Social capital ; Suç korkusu = Fear crime

Özet:
Küreselleşme ve iklim değişikliği sebebiyle her geçen yıl bir önceki yıla oranla afetlerin sayısı ve etkileri hızla artmakta, toplumların sürdürülebilir kalkınması olumsuz etkilenmektedir. Dolayısıyla küresel olarak afetlere dirençli toplumlar, kentler ve bireyler geliştirmeye odaklanılmıştır. Çünkü afet direncini arttırmak, afetin etkilerini azaltmak anlamına gelmektedir. Ayrıca afete dirençli toplumlar oluşturmak bir topluluğun geleceğini korumanın en etkili yoludur. Bunun için öncelikle, o toplumun sosyal sermayesinin yükseltilmesi gerekmektedir. Fakat günümüz koşulları, toplumları risk ve korku toplumu haline getirmektedir. Toplumlarda artan suç korkusu, sosyal sermayeyi olumsuz etkileyerek afet direncinin de azalmasına sebep olabilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, toplumun sosyal sermaye dinamikleri ile afet direnci arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide toplumun suç korkusu seviyesinin aracılık rolünü incelemektir.  Bu amaç doğrultusunda Haziran-Eylül 2021 tarihleri arasında Burdur- Antalya Merkez ilçelerinde ikamet eden 1040 katılımcıdan yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 ve AMOS 22.0 (Analysis of Moment Structures) programları kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerin güvenilirlikleri ve geçerlilikleri güvenilirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar ve hipotez testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin aracılık rolüne bakmak için ise yapısal eşitlik modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Buna göre, Türkçeye uyarlanan Bireysel Afet Direnci ölçeğinin 19 madde 4 alt boyutu olduğu, tüm ölçeklerin ise yüksek güvenirlikte ve yapısal olarak geçerli olduğu tespit edilmiştir.  Ayrıca sosyal sermaye arttıkça bireysel afet direnci artmış, suç korkusu ise azalmıştır. Suç korkusunun artması ise bireysel afet direncini azaltmıştır. Sosyal sermayenin bireysel afet direnci üzerindeki etkisinde suç korkusunun ve çevresel düzensizliklerin ise kısmı aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla suç korkusu ve çevresel düzensizlikler, sosyal sermayenin bireysel afet direnci üzerindeki olumlu etkisini azaltmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Sosyal Sermaye, Suç Korkusu, Afet Direnci, Aracılık Etkisi

Abstract:
Due to globalization and climate change, the number of disasters and the effects caused increase dramatically every year compared to the previous years, and the sustainable development of societies is negatively affected. Therefore, the world has focused on developing disaster-resilient societies, cities and individuals globally. Because increasing disaster resilience means reducing the effects of disasters. Also, building disaster-resilient societies is the most effective way to protect a community's future. Hence first of all, social capital must be increased to create a disaster-resilient society. However, today's conditions make societies a society of risk and fear. Increasing fear of crime in societies causes a decrease in disaster resilience by negatively affecting social capital. In this context, the research aims to examine the relationship between social capital and disaster resilience and the mediating role of society's fear of crime in this relationship. For this purpose, data were collected from 1040 participants residing in the central districts of Burdur-Antalya by face-to-face survey technique from June to September 2021. The data obtained in the research were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 and AMOS (Analysis of Moment Structures) 22.0 programs. The reliability and validity of the scales were tested with reliability analysis, explanatory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA). While evaluating the data, descriptive statistical methods and hypothesis tests were used. Structural equation modeling (SEM) was applied to look at the mediating role of the scales. Accordingly, it was determined that the Individual Disaster Resilience scale, which was adapted into Turkish, had 19 items and 4 sub-dimensions, and then all scales were highly reliable and structurally valid. In addition, as social capital increased, individual disaster resistance increased and fear of crime decreased. Increasing fear of crime, on the other hand, decreased individual disaster resilience. It has been determined that fear of crime and environmental irregularities have a partial mediating role in the effect of social capital on individual disaster resilience. So, fear of crime and environmental irregularities reduce the positive effect of social capital on individual disaster resilience.

Keywords: Social Capital, Fear of Crime, Disaster Resilience, Mediation Effect