Ev ortamındaki yaşlıların malnütrisyon riskleri ile fonksiyonel yeterlilikleri arasındaki ilişki
The relationship between the malnutrition risks and functional abilities of the elderly people at home environment
Yazar: SELMA DEMİRDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELEK ARDAHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Yaşlılar = Aged

Özet:
ÖzetAraştırma, yaşlıların malnütrisyon riskleri ve fonksiyonel yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi tanımlamak, malnütrisyon riski ve etkileyen diğer faktörleri ortaya koymak amacıyla planlanmış tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır.Bornova Belediyesi Altındağ Halkın Üniversitesi Toplum Kalkınma Merkezi'nde, 12 Temmuz- 30 Ekim 2011 tarihleri arasında evde bakım hizmeti verilen 65 yaş ve üzerindeki yaşlılar ile yürütülmüştür (n=288). Araştırmada veri toplamak amacıyla, Tanıtıcı Özellikler Formu,Mini Nütrisyonel Değerlendirme Formu (MND), Barthel İndeksi kullanılmış, yüz yüze görüşme yönteminden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 15.0 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı ve yüzde dağılımları, kikare, korelasyon ve stepwise regresyon analizi kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; yaşlıların %57.3'ü 65-74 yaş grubundadır ve yaş ortalamaları 73.8 ± 7.2'dir. Yaşlıların %69.1'i kadın, %58.0'ı evli, %42.0'ı ilkokul mezunu ve %68.1'inin geliri giderine denktir. Yaşlıların %47.2'sinde malnütrisyon riski olduğu, %15.6'sında ise malnütrisyon olduğu saptanmıştır. Yaş grubu ve eğitimin malnütrisyon riskini etkilediği, cinsiyet, sosyo-ekonomik durum ve yalnız yaşamanın malnütrisyon riskini etkilemediği saptanmıştır. Malnütrisyon riski ile fonksiyonel yeterlilik arasında istatistiksel olarak oldukça anlamlı bir fark bulunmuştur (X2=143.265 p<0.01). Yapılan korelasyon analizinde malnütrisyon puanı ile Barthel İndeksinden alınan puan arasında orta düzeyde pozitif yönde oldukça anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=0.613 p=0.000). Yaşlıların çocuk sahibi olmasının, serebrovasküler hastalığının olmasının, depresyon-demans-alzheimer hastalığının olmasının, sindirim sisteminde sorun olmasının, iştahsızlığının, beden kitle indeksinin, üst orta kol çevresinin, baldır çevresinin ve barthel indeksi puanının malnütrisyon puanı üzerinde anlamlı bir etkisi vardır. Malnütrisyon puanındaki değişimin %78.1'inin bu değişkenlerden kaynaklandığı saptanmıştır (R2=0.781, p<0.01).Sonuç olarak; ev ortamındaki yaşlıların malnütrisyon riskleri ile fonksiyonel yeterlilikleri arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Fonksiyonel yeterlilikteki bağımsızlık arttıkça malnütrisyon riskleri azalmaktadır.Anahtar Kelimeler: Ev ortamı, Yaşlı, Malnütrisyon riski, Fonksiyonel yeterlilik

Abstract:
AbstractThis research aims to identify the relationship between the malnutrition risks and functional abilities and reveals the malnutrition risks and other affecting factors descriptively and relationally.The research is performed on elderly people who are at 65 or older and benefited from home care services by Bornova Belediyesi Altındağ Halkın Üniversitesi Toplum Kalkınma Merkezi between 12 July and 30 October, 2011 (n=288). In this research, Descriptive Characteristics Form, Mini Nutritional Assessment Form (MNA), Barthel Index are used and had face to face interviews with the participants to collect data. SPSS 15.0 tool is used to analyse the statistical data. Quantity and percentage distribution, chi-square, correlation and stepwise regression methodologies are applied to analyse the data.According to research results; 57.3% of the participants are in 65-74 age range, the mean value of age is 73.8 ± 7.2, 69.1% of them are women, 58.0% of them are married, 42.0% of them are graduated from primary school, 68.1% of them able to meet their incomes with their expenses. When the malnutrition points are inspected, we encountered that 47.2% of the participants have malnutrition risks and 15.6% of subjects have malnutrition. The research determined that the age range and education status effects the malnutrition risks, while the gender, socio-economic status and loneliness factors are not. Statistically, a highly significant difference is determined between the malnutrition risks and functional ability (X2=143.265 p<0.01). According to Correlation Analysis between the malnutrition points and Barthel Index points, a highly significant relationship is determined in the mid-level and positive direction (r=0.613 p=0.000). Having a child, cerebrovasculer disease, depression-dementia-alzheimer, health problems with digestive systems, anorexia, the body mass index, the circumference of the upper mid-arm, the circumference of the calf and Barthel Index point significantly effect the malnutrition point. The study determined that %78.1 of the variance in malnutrition point is caused by above reasons (R2=0.781, p<0.01).As a result; the research revealed that there exists a meaningful and positive relationship between the malnutrition risks and functional abilities of the elderly people at home environment. The improvement of functional ability independence reduces the malnutrition risks.Key Words: Home environment, the elderly people, malnutrition risk, functional ability.