Sivas'ta ilkokul çağındaki çocuklarda ve ailelerinde obezite prevalansı
The prevalence of obesity in Sivas among the children at the age of primary school and their families
Yazar: SEVGİ ATEŞ
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Obezite = Obesity ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sivas = Sivas ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmada amacımız; Sivas ili merkeze bağlı ilkokullarda eğitim gören öğrenciler arasındaki obezite prevalansını tespit etmek ve obezite ile ilişkili ailesel ve çevresel faktörleri araştırarak bu konuda farkındalık yaratmaktır. Böylece önemli ve önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olan obezite ile mücadeleye katkı sağlamaktır. Çalışmamızda; 17 Nisan 2014-17 Haziran 2014 tarihleri arasında, Sivas merkeze bağlı 8 ilkokulda, 2013-2014 eğitim öğretim yılında 1, 2, 3 ve 4. sınıflarda eğitim gören 307 kız ve 309 erkek, toplam 616 öğrencinin boy ve kilo ölçümleri yapıldı. Öğrencilere aileleri tarafından doldurulmak üzere dağıtılan anketler aracılığıyla, aile bireylerinin boy ve kilo değerleri ile obezite için risk oluşturabilecek faktörler sorgulandı. Boy ve kilo değerleri WHO ANTHRO Plus Programı'na girilerek, yaşa göre beden kitle indeksi Z-skor değerleri hesaplandı ve Dünya Sağlık Örgütü referans değerlerine göre sınıflandırıldı. Çalışmaya katılan 616 öğrencinin 1'i (%0.2) çok zayıf, 3'ü (%0.5) zayıf, 430'u (%69.7) normal, 120'si (%19.5) fazla kilolu, 62'si (%10.1) obezdi. Öğrencilerin beden kitle indeksi Z-skor sınıflaması ile; evde yaşayan kişi sayısı, ailenin çocuk sayısı, anne, baba, kardeş obezite durumu, anne ve baba obezite durumu, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, anne çalışma durumu, ailenin aylık gelir düzeyi karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p<0.05). Yaş, cinsiyet, okula gidiş şekli, spor yapma durumu, uyku süresi, dışarda oyun oynama, televizyon izleme, bilgisayar kullanma süreleri, sabah kahvaltısı yapma durumu, bazı yüksek kalorili besinleri tüketme sıklığı ile beden kitle indeksi Z-skor sınıflaması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı (p>0.05). Sonuç olarak, aile bireylerindeki obezite varlığı, çocuklarda obezite sıklığını arttıran önemli bir etkendi. Ailesel obezite, genetik etkenler ve ailedeki benzer beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarından kaynaklanıyor olabilir. Bu nedenle obez veya fazla kilolu bir bireyi tedavi ederken, ailedeki diğer bireyler de sorgulanmalı ve aile yaşam tarzı değişikliği için yönlendirilmelidir. Anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin aylık gelirinin artması ile obezite sıklığının arttığı görülmektedir. Yani sosyoekonomik düzey arttıkça çocuklarda obezite de artmaktadır. Beklenenin aksine fiziksel aktivite, televizyon, bilgisayar karşısında geçirilen süre ve tüketilen yüksek kalorili yiyecekler ile obezite sıklığındaki artış ilişkili bulunmamıştır (p>0.05). Obezite ile mücadele etmek için, toplumun en küçük parçası olan aileden başlanmalı ve bireylere çocukluk çağından itibaren düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Anahtar kelimeler: obezite, çocukluk çağı, risk faktörleri, aile, Sivas

Abstract:
In this study we aimed to detect the prevalence of obesity among the students who are studying at primary schools in central Sivas and to create an awareness of the environmental and family based factors related with obesity. Thus, this study aims to contribute to the struggle with obesity which is an important and preventable public health disorder. In our study, heights and weights of 616 students (307 females and 309 males) who are studying at levels 1, 2, 3 and 4 in eight of the primary schools of Sivas were measured in between 17th of April 2014 and 17th of June 2014. Through the questionnaires which were distributed to the students for them to make their families fill them, the heights and weights of the family members and the factors which can be a risk for the obesity were investigated. The values of the heights and the weights were entered to the program called WHO Anthro plus; Z scores of the body mass index according to age were calculated; and they were clustered according to the reference values of world health organization. Among 616 students who participated to the study 1 of them (0.2%) was found very weak; 3 of them (0.5%) were found weak; 430 of them (69.7%) were found normal; 120 of them (19.5%) were found overweight; and 62 of them (10.1%) were found obese. Statistically meaningful relationships were detected when the Z score clustering of the students' body mass index and number of the households, number of the kids in the family, obesity situation of parents or siblings, obesity condition of the parents, mother's education level, father's education level, mother's working condition, family's monthly income level were compared one by one. Age, gender, the way of going to the school, making sports, duration of the sleep, duration of playing outside, duration of watching television and computer usage, having breakfast, frequency of consuming some of the high calorie foods were not found statistically related with the Z scores. As a result, the presence of obesity among the members of the family is found an important factor which increases the frequency of being obese among children. Obesity in family can be rooted from genetic factors and; similar eating and physical activity habits. Therefore, when an obese or an overweight individual is treated, the members of his/her family should also be investigated and some changes in life style of the family should be recommended. When parent's education level and family's monthly income level increases frequency of obesity is also seen increased. That means, when socio-economic level increases frequency of obesity among children increases. Physical activity, time spent with television and computer, and consuming high calorie food were not found correlated with the increase of the obesity frequency (p>0.05). To struggle against the obesity, family which is the smallest core of the society should be the starting point and individuals should be learnt a habit of regular physical activity and healthy eating from their childhood. Key words: obesity, childhood, risk factors, family, Sivas