Kuşanlar Dönemi'nden Selçuklular Dönemi'nin sonuna Afganistan şehirleri
Afghan cities from Kushan Empire to at the end of Seljuq Empire
Yazar: DİLEK HASBAL
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Gazneliler = Ghaznavids ; Kuşanlar = Kushans ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklular = Seljuks ; Tarih = History ; Türk-Afgan ilişkileri = Turkish-Afghan relations

Özet:
Afganistan, bulunduğu coğrafya bakımından siyasi, kültür, dini, ekonomi ve sosyal hayat açısından herkes için tarihte çok önemli bir yer olmuştur. Bir sürü değerleri içinde barındıran bu coğrafya kimi zaman en ihtişamlı güçlü zamanlarını yaşarken kimi zaman ise en zayıf zamanlarını geçirmiştir. Bu bölgeye ele geçirenler İskender Dönemi'nden başlayarak, Araplar bir kısmını, Kuşan, Akhunlar, Sâmâni, Gazneliler, Selçuklular, Gurlular, Harzemşâhlar, Moğollar, Timur ve Babür Devletleri sahip olmuştur. Afganistan coğrafyasını anlayabilmek için bu bölgeye sahip olan devletlerin siyasi ve sosyal hayatlarını bilmek gerekmektedir. Bu bölgedeki bazı şehirlere sahip olan devletler en güçlü devirlerini yaşamakta, kaybettiklerinde ise yıkılışa sürüklenmektedir. Şehirlere örnek verirsek, Herat, Belh ve Gazne'dir. Bu şehirler o coğrafyada kuvvetli devletlerin her dönemde mutlaka sınırları içerisindedir ya da sınırları içine alınması için uğraşılan yerler durumunda olmuştur. Şehirlerin başında olan devletler her zaman ihtişamlı bir hayat sürdürmemiştir. Ama genel olarak bakıldığında kültür gelişimi bu şehirlerde yoğunca yaşanmıştır. Fakat bazen de kesintiye uğratılıp yok edilmeye yüz tutmuştur. Buralara sahip olan devlet, önemli mimari eserler imar ettirmiştir. Ama bunların birçoğu Moğol Devleti'nin buradaki yıkımından dolayı günümüze gelememiştir. Kısacası devletler kendi kaderlerini yaşamaktayken şehirlerinde tarihlerini oluşturmuşlardır. Kimi devlet şehrin tarihinde en üst kültürünü yaşatırken kimi de harabe haline sokmuştur. Bu devletler arasında etkilenme de olmuştur. Her bir şehrin tarihi bize o dönemle ilgili her yönden bilgilenmemizi sağlamaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Afganistan, Afganistan Şehirleri, Kuşan Devleti, Akhunlar, Sâmânoğulları, Gazneliler, Selçuklular, Herat, Belh, Gazne, Kabil.

Abstract:
Afghanistan has significant place in history in terms of political, cultural, religion and social life. This territory having all values has been through the glorious times and the weakest times. Starting with Alexander period, the territory was occupied by Arabs, Kushan, Akhun, Samanids, Ghaznavids, Great Seljuq Empire, Ghaurid Empire(Ghur), Khwarezmshah, (Harzemşâhlar), Mongols, Timurid Empire, and Babur. In order to comprehend the territory of Afghanistan, the political and social life of the states that ruled it once should be acknowledged. The states that owned some cities such as Herat, Balkh and Ghazni had their golden age, however, once they lost their strength, they went into fast decline. Those cities were the most significant places either to have been in the borders of the strongest states or to have been attempted so.The leading states had not always had the magnificent life. On the contrary, in general, the cultural development densely took place in those cities. That development was sometimes interrupted and was endangered. Highly important buildings were constructed by the ruling states. Conversely, even the most of those architecture could not reach today due to Mongolian invasions. Briefly, while the states lived out their destiny, their history progressed. Whereas some states made their culture reach to high levels, others destroyed those cities. Meanwhile, cities had influence on each other. The history of each city enlightens us on that period in every aspect.Key words: Afghanistan, Afghanistan Cities, Kushan Empire, Akhun, Samanids, Ghaznavids, Great Seljuq Empire, Herat, Balkh, Ghazni, Kabul.