Akademik dayanıklık ile okul tükenmişliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
An invastigation the relationship between academic resilience and school burnout
Yazar: HAKAN KIRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL AY
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik sağlamlık = Academic resilienc ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tükenmişlik = Burnout ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin akademik dayanıklık ile okul tükenmişliği arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmaktadır.
Yöntem: Bu araştırma, akademik dayanıklık ile okul tükenmişliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek için ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır.  Araştırma sürecinde normallik, homojenlik, uç değer analizi ve yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak yordayıcı ilişkiler analiz edilmiştir. Araşırma Erzurum ilinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılında şehir merkezi (Aziziye, Palandöken ve Yakutiye) sınırları içerisinde 67 lisede öğrenim görmekte olan 22.434 lise öğrencisi, örneklem grubu ise Erzurum ili merkez ilçelerinde öğrenim gören öğrenciler arasından küme örnekleme yoluyla seçilmiş 3.631 öğrenciyle yürütülmüştür. Araştırmada, Cassidy (2016) tarafından ile ilişkili süreçleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan likert tipi bir ölçme aracı olan ve Türk kültürüne uyarlanması (Ulaş & Seçer, 2020) tarafından yapılan akademik dayanıklık ölçeği, Salmela-Aro ve diğ. (2009) tarafından öğrencilerin okul tükenmişliğini ölçmek üzere geliştirilmiş olup Seçer vd. (2013) tarafından Türk kültürüne uyarlanması yapılan özbildirime dayalı likert tipi bir ölçme aracı olan okul tükenmişliği ölçeği ile araştırmacı tarafından geliştirilen demografik özellikleri belirten kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında veri setinin analizleri SPSS 22.00 paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Veri analizi sürecinde problemlere cevap bulmak için; bağımsız örneklemler için Yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmış olup, akademik dayanıklık çocuk ve ergenlerde okul tükenmişliğinin negatif yönde anlamlı ve güçlü bir yordayıcısı olduğu  (β= -.48, p<.01, % 23) bulgusuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Akademik dayanıklığın, okul tükenmişliğine etki ettiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgulardan hareketle akademik dayanıklığın okul tükenmişliğinde önemli bir koruyucu değişken olduğunu ve akademik dayanıklığın okul tükenmişlik düzeyi arasında  negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: akademik dayanıklık, akademik sağlamlık, okul tükenmişliği, yapısal eşitlik, ilişkisel tarama.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine and analyze the relationship between academic resilience and school burnout of students studying in secondary education institutions.
Method: In this study, the relational screening model was used to determine whether there is a statistically significant relationship between academic resilience and school burnout. In the research process, predictive relationships were analyzed using normality, homogeneity, extreme value analysis and structural equation model (SEM). The research was made among 22.434 high school students who are studying in 67 different high school within boundaries of central district of Erzurum (Aziziye,Palandöken and Yakutiye) during 2020-2021 academic year; sample group was chosen among the students who are studying in central district of Erzurum by the way of cluster sampling method and it was conducted with 3631.In the study, the academic resilience scale, which is a likert-type measurement tool developed by Cassidy and adapted to Turkish culture (Ulaş & Seçer, 2020), the school burnout scalea likert-type measurement tool based on self-knowledge developed by Salmelo-Aro and others (2009) to measure students ' school burnout and adapted by Seçer and others (2013) to Turkish culture, and a personal information form that indicates demographic characteristics developed by researchers, were used. In the scope of research, the analyzes of the data set were carried out via SPSS 22.00 package program.
Findings: To find answers to problems in the data analysis process; Structural Equation Model (SEM) was used for independent samples and it was found that academic resilience is a negative, significant and strong predictor of school burnout in children and adolescents (β= -.48, p<.01, 23%).
Conclusions: It is determined that academic resilience impacts on school burnout. The light of the findings, it was found that academic resilience is an important protective variable in school burnout and there is a negative significant relationship between academic resilience and school burnout level.
Keywords: academic resilience, academic soundness, school burnout, structural equation, relational scanning