Akışkan çağda dünya mimarlığını kavramak: Dört örnek üzerinden tartışma
Understanding world architecture in the fluid age: A discussion of four examples
Yazar: GİZEM ÖZKAN ÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
21. yüzyılın ilk çeyreği ekonomik, siyasi, toplumsal değişmelerin; her an güncellenen teknolojik gelişmelerin; büyük, geri döndürülmesi zor iklim değişikliklerinin ve artan kentleşmenin izlendiği bir zaman dilimidir. Tüm bu olayların ve değişikliklerin dünya çapında görünürlüğünün / gündem haline gelişinin arkasında çok boyutlu nedenler bulunur. Mimarlık, dünyada yaşanan değişikliklerden özerk düşünülemeyecek bir disiplin olarak değişime uğramaktadır. Bu tez, bütüncül bir bakış açısıyla, yazıldığı zaman dilimine yönelik bir yorumlama aracılığıyla, dünyanın yeni niteliklerinin mimarlık ortamındaki etkilerini kavramayı amaçlamaktadır. Temel betimleme ile başlar, kavramsal sıralamayla devam eder ve kavramları kategoriler halinde organize eder. Araştırmanın kapsamının belirlenmesinde geliştirdiği nicel yöntem, nitel araştırmanın geçerliğini ve güvenirliğini destekler. Literatürde değişimin hızının artışının internetin gündelik yaşama girdiği (1990'ların başı) 20. yüzyılın sonlarından itibaren gerçekleştiği; arka planını ise, küreselleşme, kapitalizm, teknoloji, internet ve enformasyonun oluşturduğu belirtilir. Değişen dünyaya yönelik teorilerle dünyanın değişen durumunun nitelikleri tespit edilmiş, sonucunda ise, yaşanılan zamana yönelik bir isimlendirme önerilmiştir: 'Akışkan Çağ'. Mimarlığın küreselleşme ve bileşenleri ile kendine özgü ilişkiler kurduğu ve bu sayede akışkan çağın niteliklerine adapte olabilir eylemler içerdiği gözlenmiştir. 21. yüzyılda görünür ve küresel olan mimarlık firmalarının eylemselliklerinde değişen dünyanın niteliklerinin okunması üzerine seçilen mimarlık firmaları ArchDaily platformu aracılığıyla tespit edilmiştir. Görünürlük düzeyleri yüksek, internet devrimi sonrasında kurulmuş ve küreselleşmiş firmalar araştırılmış ve ArchDaily'de yayınlanan proje sayıları bakımından öne çıkan dört mimarlık firması Kengo Kuma & Associates Architecture, MVRDV, Snøhetta ve Bjarke Ingels Group örneklem grubu olmuştur. Mimarlık firmalarının eylemsellikleri mimarın duruşu, mimarın ürünü ve yapma biçiminde incelenmiş; akışkan çağın nitelikleri üzerinden tartışılmıştır. Bu tez, akışkan çağın dünya mimarlık ortamının nasıl şekillendiğini anlamak ve gelecekteki mimarlık pratiklerine girdisinin ne olacağını düşünebilmek adına önemli bir katkı sunmaktadır. Dünya mimarlığının yaşanılan zamanla eşzamanlı olarak kavranışına yönelik bir yaklaşım önermesi bakımından ileride yapılacak araştırmalara temel oluşturabilir.

Abstract:
The first quarter of the 21st century has seen economic, political, and social changes and technological developments that are constantly being updated; it is a period in which significant, irreversible climate changes and increasing urbanization are observed. There are multidimensional reasons behind the global visibility/agenda of all these events and changes. Architecture is changing a discipline that cannot be seen as autonomous from the changes in the world. This thesis aims to comprehend the effects of the new qualities of the world on the architectural environment through a holistic perspective and an interpretation of the period in which it was written. It begins with a basic description, continues with a conceptual sequence, and organizes the concepts into categories. The quantitative method developed to determine the scope of the research supports the validity and reliability of qualitative research. In the literature, the increase in the speed of change has taken place since the end of the 20th century, when the Internet entered daily life (early 1990s); it is stated that the background is globalization, capitalism, technology, the Internet, and information. With the theories about the changing world, the characteristics of the changing state of the world have been determined, and as a result, a vocabulary for the time lived is created: 'Fluid Age'. It has been observed that architecture has unique relationships with globalization and its components, thus including actions that can adapt to the characteristics of the Fluid Age. In the 21st century, selected architecture firms were identified through the ArchDaily platform to read the qualities of the changing world in the actions of visible and global architecture firms. The architectural firms selected to study world architecture were identified through the ArchDaily platform. Firms with high visibility, established after the internet revolution and globalized, were researched, and the four architectural firms Kengo Kuma & Associates Architecture, MVRDV, Snøhetta, and Bjarke Ingels Group, which stood out in terms of the number of projects published on ArchDaily, were the sample group. The activism of the architectural firms was examined in terms of the architect as a person, the architectural product, and the way of doing it, and evaluated in terms of the characteristics of the fluid age. This thesis makes an essential contribution to understanding how the world architectural environment of the fluid age has been shaped and to thinking about its contribution to future architectural practice. It may form the basis for future research in terms of suggesting an approach to simultaneously evaluating world architecture with the time in which it is lived.