Yükseköğrenim görmüş bireylerde dindarlıkla demokratik, bilimsel ve sanata yönelik tutum arasındaki ilişki üzerine bir araştırma: Antalya örneği
A research on the relationship between religiosity and democratic, scientific and artistic attitudes in individuals with higher education: Antalya sample
Yazar: MUSTAFA MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN CERTEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bilimsel davranış = Scientific behaviour ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Din-bilim ilişkisi = Religion-science relationship ; Din-bilim çatışması = Religious-science confict ; Din-sanat ilişkisi = Religious-art relationship ; Dindarlık = Religiousness ; Sanatsal gelişim = Artistic development ; Yükseköğretim = Higher education ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Yapılan bu araştırmada yükseköğrenim görmüş bireylerin, dindarlık düzeyleri, bireylerin yaşadıkları döneme adaptasyonunu kolaylaştıracak ve çağdaş değerler olarak da nitelendirilebilecek olan demokratik, bilimsel ve sanatsal tutum düzeylerinin araştırılmasının yanında, bu tutumlarının demografik değişkenlere göre anlamlı farklılaşma gösterip göstermedikleri araştırılmıştır. 
Yapılan araştırmada, katılımcılara ait demografik değişkenlere dair verilerin toplanabilmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu"; dindarlık düzeylerinin ölçülebilmesi için "Münchner Motivasyon Dindarlık Ölçeği"; demokratik tutumların ölçülebilmesi için "Demokratik Tutum Ölçeği"; bilimsel tutumlarının ölçülebilmesi için "Bilimsel Tutum Ölçeği" ve sanatsal tutumların ölçülebilmesi için "Sanatsal Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada yöntem olarak betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 
Araştırmanın evrenini Antalya il merkezi ve ilçelerinde ikamet eden yükseköğrenim mezunları, örneklemini ise bu evren içerisinden tesadüfî yöntemle seçilmiş olan 251 kadın, 311 erkek olmak üzere toplam 562 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada toplam yükseköğrenim mezun sayısının tespitinde 31 Aralık 2019 TÜİK istatistikî verileri esas alınmıştır. Çalışma verileri, katılımcılara ulaştırılan online anket formları aracılığı ile toplanmış, SPSS istatistikî analiz programı ile analiz edilmiştir.
Yapılan araştırmadan, katılımcıların motivasyonel dindarlık düzeylerinin yüksek seviyede, demokratik tutum düzeylerinin orta seviyede, bilimsel tutum düzeylerinin yüksek seviyede ve sanatsal tutumlarının ise orta seviyenin üzerinde olduğu sonucu elde edilmiştir. Ölçekler arası ilişki incelendiğinde ise, ölçek alt boyutlarına göre farklılıklar gözlenmekle beraber toplam ölçek puanları esas alındığında, araştırmaya katılan bireylerin dindarlık düzeyleri ile demokratik ve bilimsel tutumları arasında anlamlı düzeyde ilişki tespit edilememiştir. Ancak sanatsal tutumları ile dindarlık arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu, katılımcıların dindarlık düzeyleri yükseldikçe sanatsal tutumlarının düştüğü gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Din, Dindarlık, Tutum, Bilim, Bilimsel Tutum, Demokrasi, Demokratik Tutum, Sanat, Sanatsal Tutum

Abstract:
In this study, besides investigating the level of religiosity of individuals with higher education, the levels of democratic, scientific and artistic attitudes that will  facilitate the adaptation of individuals to the period in which they live and can also be described as contemporary values, it has been investigated whether these attitudes show a significant difference according to demographic variables.
In the research, "Personal Information Form" prepared by the researcher in order to collect data on demographic variables of the participants; "Münchner Motivational Religiosity Scale" to measure religiosity levels; "Democratic Attitude Scale" to measure democratic attitudes; "Scientific Attitude Scale" to measure scientific attitudes and "Artistic Attitude Scale" was used to measure artistic attitudes. Descriptive and relational survey model was used as a method in the research were used.
The population of the research consists of higher education graduates residing in Antalya city center and its districts, and the sample consists of a total of 562 participants, 251 women and 311 men, who were selected randomly from this universe. In the research, the statistical data of 31 December 2019 TUIK was taken as a basis in determining the total number of higher education graduates. The study data was collected through online questionnaires delivered to the participants and analyzed with the SPSS statistical analysis program.
From the research, it was concluded that the motivational religiosity level of the participants was high, the democratic attitude level was moderate, the scientific attitude level was high, and the artistic attitude was above the medium level. When the relationship between the scales is examined, although there are differences according to the scale sub-dimensions, there is no significant relationship between the religiosity levels of the individuals participating in the research and their democratic and scientific attitudes, based on the total scale scores. However, it was observed that there was a significant negative correlation between artistic attitudes and religiosity, and as the religiousness levels of the participants increased, their artistic attitudes decreased.

Key Words: Religion, Religiosity, Attitude, Science, Scientific attitude, Democracy, Democratic Attitude, Art, Artistic Attitude.