İslâm'ın ortaya çıktığı dönemde Arap Yarımadası'nda Hıristiyanlık
Christinanity in the Arabian Peninsula in the era of emergence of Islam
Yazar: ZEKİYE SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KATAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Arap Yarımadası = Arabian Peninsula ; Araplar = Arabs ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tanrı = God ; İslam medeniyeti = Islamic civilization ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hıristiyanlık ve İslâm, Arap Yarımadası'nın birbirine yakın bölgelerinde ortaya çıkan ve aynı vahiy geleneğinden gelen iki dindir. Bu dinlerden Hıristiyanlık, Miladî I. yüzyılda Roma İmparatorluğu'nun denetimindeki Arap Yarımadası'nın Filistin coğrafyasında bir Yahudi ihya hareketi olarak ortaya çıkmış ve zamanla Yahudilikten uzaklaşarak evrensel bir din haline gelmiştir. İslâm ise Hıristiyanlıktan altı yüzyıl sonra söz konusu Yarımada'nın Hicaz bölgesinde ortaya çıkmıştır.Arap Yarımadası'nın Filistin coğrafyasında ortaya çıkan Hıristiyanlık, I. yüzyıldan itibaren, misyon faaliyetleri çerçevesinde yayılmaya başlamıştır. Bunun yanında Suriye, Yemen, Hicaz ve Yarımada'nın doğu kesimlerini birbirine bağlayan ticaret yollarını kullanan bazı Hıristiyan tacirleri, de bu dinin yayılmasında etkili olmuştur. Hıristiyan tacirlerin etkisi yanında, kölelik anlayışı da Hıristiyanlığın yayılmasında kısmen rol oynamıştırHıristiyanlık, yukarıda zikredilen yollarla Arap Yarımadası'nda yayılırken, VII. yüzyılın başlarında bölgede yeni bir din olan İslâm ortaya çıkmış ve bu iki dinin birbirleriyle çeşitli ilişkileri olmuştur. Bu bağlamda İslâm'ın Peygamberi Hz. Muhammed'in tebliğ faaliyetleri çerçevesinde Arap Yarımadası ve çevresindeki birçok Hıristiyan liderle doğrudan, diplomatik ve askerî düzeylerde olmak üzere genellikle olumlu münasebetler gerçekleştirmiştir.Hz. Muhammed'in, Hıristiyanlarla genellikle olumlu düzeyde gerçekleşen münasebetleri yanında, Kur'an'ın da onlara yönelik olumlu ve olumsuz söylemleri olmuştur. Bu bağlamda Kur'an'da Hıristiyanlar, bazen diğer din mensuplarına oranla Hz. Muhammed'e ve ona inananlara sevgi bakımından daha yakın ve merhamet sahibi kimseler olarak nitelendirilmiştir. Kur'an'ın Hıristiyanlara yönelik bu olumlu bakış açısı, tevhit inancı söz konusu olduğunda değişmiş ve bu çerçevede Kur'an, Hıristiyanları Hz. İsa'yı, Tanrı ve Tanrı'nın Oğlu olarak benimsemeleri, onun insanlığın günahına kefaret olarak çarmıhta öldüğünü iddia etmeleri ve annesi Hz. Meryem'i tanrılaştırmaları sebebiyle eleştirmiştir.

Abstract:
Christianity and Islam, which have arisen in the closer regions of the Arabian Peninsula, have the same tradition of revelation. From these religions, The Christianity, has emerged in I.Century A.D. under the control of the Roman Empire as a Jewish revival movement, later became a universal religion while diverging from Judaism. Besides Islam, has emerged in the Hejaz region of the Arabian Peninsula, six centuries after the Christianity.The Christianity, has arisen the Palestine region of the Arabian Peninsula, had been expanded by the missionary work starting from the I.Century A.D. In addition, Christian merchants, had affected the spread of this religion. And also the slavery had a partial role in the spreading.While the Christianity had been spread with the above-mentioned ways, Islam appeared as a new religion at the beginning of the VII. Century, and there had been relationship among these two religion. In this context, Muhammad, the prophet of Islam, had constructive diplomatic and military relations, with many Christian leaders in the Arabian Peninsula and around it.Besides of these generally constructive relations, the Qur'an had both positive and negative statements. The Christians in the Qur'an, are sometimes described as more closer to Mohammad and his believers in terms of love and having compassion, comparing with other religons? members. This positive statements of Qur'an changed when it comes to tawhid. The Qur'an had criticized the Christians due to the belief of Jesus as the God, as the Son of God and the claim of crucifiction of Jesus and tries to change these inaccurate beliefs and deifying Mary.