Periodontal açıdan sağlıklı ve periodontal hastalığa sahip bireylerde tükürük örneklerinde IL-40, IL-1β ve MMP-8 düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of IL-40, IL-1β, and MMP-8 levels in saliva samples of individuals with periodontal health and periodontal disease
Yazar: FATMA KÖKSEL BABUN
Danışman: DOÇ. DR. NEZAHAT ARZU KAYAR
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, periodontal açıdan sağlıklı ve periodontal hastalığa sahip bireylerde tükürük örneklerindeki, İnterlökin-40 (IL-40), İnterlökin-1 Beta (IL-1β) ve matriks metalloproteinaz (MMP)-8 düzeylerinin belirlenmesi, gruplar arası karşılaştırılması ve periodontal klinik parametrelerle bu sitokinlerin ilişkisinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Tükürük örnekleri sistemik olarak sağlıklı ve sigara içmeyen 120 bireyden (40 sağlıklı [S], 40 gingivitis [G], 40 periodontitis[P]) toplandı. Bireylerin plak indeksi (PI), gingival indeksi (GI), sondlamada cep derinliği (SCD), klinik ataşman kaybı (KAK) ve sondlamada kanama (SK) klinik parametleri ölçülmüştür. Tüm bireylerden uyarılmamış tükürük örnekleri toplanmıştır. Toplanan tükürük örneklerindeki IL-40, IL-1β ve MMP-8 düzeyleri enzim bağlı immün absorban yöntem (ELİSA) ile tespit edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Tükürük IL-40 seviyeleri istatistiksel açıdan G grubunda S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek saptanırken, diğer gruplar arasında anlamlı (p>0.05) farklılık görülmemiştir. Tükürük IL-40 düzeyleri ile SCD, KAK, SK, IL-1β MMP-8 değeri arasında anlamlı (p<0.05) pozitif korelasyon saptanmıştır. IL-1β seviyeleri P grubunda, S ve G grubundan, G grubu da S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek bulunmuştur. IL-1β ve MMP-8 seviyeleri ile klinik parametreler arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Tükürük MMP-8 düzeyleri; P grubunda S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak yüksek olduğu gözlenmesine rağmen G grubunda S ve P grubundan anlamlı (p>0.05) olarak fark bulunmamıştır. 
Sonuç: Çalışmamıza göre, IL-40 ve IL-1β'nın tükürük biyobelirteci olarak gingivitisin teşhisinde, MMP-8 ve IL-1β'nın ise periodontitisin ayırt edilmesinde etkili olabileceği sonucuna varabiliriz. IL-40'ın da IL-1β ve MMP-8 gibi periodontal hastalık patogenezinde rol oynayabileceğini düşünmekteyiz. Güncel bir sitokin olan ve henüz hakkında çok fazla bilimsel veri bulunmayan IL-40'ın periodontal hastalık patogenezindeki olası rolünün aydınlatılması için geniş ölçekli kohort çalışmalarına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: periodontitis, tükürük, IL-40, IL-1β, MMP-8.

Abstract:
Objective: The objective of this study was to determine the levels of interleukin-40 (IL-40), interleukin-1 beta (IL-1β), and matrix metalloproteinase (MMP)-8 in saliva samples of individuals with periodontally healthy and periodontally diseased conditions, to compare the levels between groups, and to evaluate the relationship between these cytokines and periodontal clinical parameters.
Methods: Saliva samples were collected from 120 systemically healthy, non-smoking individuals (40 healthy [S], 40 with gingivitis [G], and 40 with periodontitis [P]). Clinical parameters, including plaque index (PI), gingival index (GI), pocket depth at probing (PD), clinical attachment loss (CAL), and bleeding on probing (BOP), were measured. Unstimulated saliva samples were collected from all individuals, and IL-40, IL-1β, and MMP-8 levels in the collected saliva samples were determined by enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). The obtained data were analyzed using SPSS 28.0 software.
Results: Salivary IL-40 levels were significantly higher in the G group than in the S group (p<0.05), while no significant difference was observed between the other groups (p>0.05). There was a significant positive correlation between salivary IL-40 levels and PD, CAL, BOP, and IL-1β and MMP-8 values (p<0.05). IL-1β levels were significantly higher in the P group than in the S and G groups (p<0.05) and in the G group than in the S group (p<0.05). A significant correlation was observed between IL-1β and MMP-8 levels and clinical parameters (p<0.05). Salivary MMP-8 levels were significantly higher in the P group than in the S group (p<0.05), while no significant difference was observed between the S and P groups in the G group (p>0.05).
Conclusion: Based on our study, we concluded that IL-40 and IL-1β may serve as effective salivary biomarkers for the diagnosis of gingivitis, while MMP-8 and IL-1β may be effective for the differentiation of periodontitis. We also hypothesize that IL-40 may play a role in the pathogenesis of periodontal disease, similar to IL-1β and MMP-8, and further large-scale cohort studies are needed to elucidate its possible role, as there is currently limited scientific data on this cytokine.
e.Keywords: periodontitis, saliva, IL-40, IL-1β, MMP-8.