Edirne il merkezindeki 18 yaş ve üzeri hipertansiyon hastalarının sağlık kuruluşu tercihleri ve tercih nedenleri
Healthcare facility preferences and determinants among hypertensive patients aged 18 and above in the central district of Edirne
Yazar: HİLAL BARAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER SEZER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Bu araştırmada Edirne il merkezinde herhangi bir nedenle aile sağlığı merkezine başvuran hipertansiyon hastalarının tedavi izlemlerinde sağlık kuruluşu tercihi ve bu tercihi etkileyen nedenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamında 330 kişiden veri toplanmıştır. Araştırmaya 18 yaş üzeri, araştırmaya katılmaya gönüllülük gösteren, Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı, hipertansiyon hastası olan bireyler dahil edilmiştir. Psikiyatrik hastalığı olanlar ve iletişimi engelleyecek problemi olanlar hariç bırakılmıştır. Katılımcılara verilen anket formunda sosyodemografik bilgilere yönelik 7 soru ile sağlık kuruluşu tercihleri ve tercih nedenlerine yönelik 32 soru yer almaktadır. SPSS 19 (Statistical Package for the Social Sciences version 19, seri no:10240642) istatistik programı kullanılarak veriler analiz edilmiştir.
Katılımcılardan 170'i (%51,05) kadın, 163'ü (%48,95) ise erkektir ve yaş ortalaması 53,33±17,35 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların eğitim düzeylerinin 81'i (%24,32) ilkokul ve altı, 36'sının (%10,81) ortaokul, 82'sinin (%24,62) lise, 134'ünün (%40,24) üniversite ve üzeri olduğu tespit edilmiştir. Sigara içenlerin oranı %32,43'dir. Egzersiz yapmayanların oranı ise %70,27'dir. Çalışmaya katılanların %49,55'nin devlet hastanesinde, %22,82'si üniversite hastanesinde, %21,92'si özel hastanede ve %5,71'nin aile sağlığı merkezinde tanı aldığı saptanmıştır. Hipertansiyon takibini nerede yaptırdıklarına yönelik soruda katılımcıların %37,54'nün devlet hastanesinde, %24,02'nin özel hastanede, %22,52'nin üniversite hastanesinde, %14,11'nin aile sağlığı merkezinde takip olduğu belirlenmiştir. Çalışmamızda hipertansiyon takibini aile sağlığı merkezinde yaptıran hastaların daha yaşlı ve lise ve altı öğrenim durumuna, özel hastanede ve üniversitede takip olan hastaların ise daha genç ve yüksek lisans ve üstü öğrenim durumuna sahip olduğu saptanmıştır. Aile hekimine başvurunun en yüksek oranı %88,59 ile tansiyon ilaçlarını reçete ettirmektir. Aile hekimine başvurunun en az olduğu durum ise %12,01 ile rapor çıkartmaktır. Katılımcıların hipertansiyonla ilgili aile hekimlerinden beklentileri incelendiğinde, en çok 302 katılımcı (%90,69) "Hekimlerinden ilaçlarının yazılmasını beklediklerini" belirtmiştir.
Çalışma neticesinde hastaların takiplerinin her aşamasında farklı sağlık kuruluşlarını tercih etmekte oldukları tespit edilmiştir. Hastaların daha detaylı tetkik, kronik hastalık yönetimi ve rapor çıkarma gibi işlemler için ikinci veya üçüncü basamak sağlık kuruluşlarını seçmeleri, bu merkezlerin daha kapsamlı ekipman ve laboratuvar desteği sunduğu gerçeğine işaret etmektedir. Özetle gelişmiş kaynaklarla donatılmış birinci basamak sağlık hizmetleri, hipertansiyon hastalarının ihtiyaçlarına daha hızlı ve etkin bir çözüm sunabilir. Birinci basamak hizmetlerinin güçlendirilmesi, ikinci ve üçüncü basamakların hasta yükünü hafifletirken, kronik hastalık yönetiminde daha tutarlı ve uzun vadeli çözümler sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: hipertansiyon, hasta tercihi, sağlık kuruluşları, Aile Hekimliği

Abstract:
This study aims to determine the healthcare facility preferences of hypertensive patients who sought treatment at family health centers in the central district of Edirne for various reasons, as well as the factors influencing these preferences. Data were collected from 330 individuals for this research. Participants included individuals aged 18 and over who were registered with family health centers in Edirne, had hypertension, and voluntarily agreed to participate in the study. Those with psychiatric disorders or issues that would impede communication were excluded. The survey administered to participants included 7 questions regarding sociodemographic information and 32 questions related to healthcare facility preferences and the reasons for these preferences. Data were analyzed using SPSS version 19 (Statistical Package for the Social Sciences, serial no: 10240642).
Among the participants, 170 (51.05%) were female, and 163 (48.95%) were male, with an average age of 53.33±17.35 years. Educational levels were as follows: 81 participants (24.32%) had completed primary school or lower, 36 (10.81%) had completed middle school, 82 (24.62%) had completed high school, and 134 (40.24%) had completed university or higher. The proportion of smokers was 32.43%, while 70.27% reported not engaging in exercise. Of the participants, 49.55% received diagnoses at state hospitals, 22.82% at university hospitals, 21.92% at private hospitals, and 5.71% at family health centers. When asked where they received hypertension follow-up, 37.54% reported state hospitals, 24.02% private hospitals, 22.52% university hospitals, and 14.11% family health centers. The study found that patients receiving follow-up care at family health centers tended to be older and had lower educational attainment, while those being followed at private or university hospitals were generally younger and had higher educational qualifications. The most common reason for visiting a family physician was to obtain prescriptions for antihypertensive medications (88.59%), whereas the least common reason was for obtaining reports (12.01%).
When examining participants' expectations of family physicians regarding hypertension, 302 respondents (90.69%) indicated that they expected their physicians to prescribe medications. The results indicate that patients prefer different healthcare facilities at various stages of their follow-up. The selection of secondary or tertiary healthcare facilities for more detailed examinations, chronic disease management, and report generation suggests that these centers offer more comprehensive equipment, laboratory capabilities, and specialist support. In summary, primary healthcare services equipped with advanced resources can provide faster and more effective solutions to the needs of hypertensive patients. Strengthening primary healthcare services will alleviate the patient load on secondary and tertiary facilities while providing more consistent and long-term solutions for chronic disease management.

Keywords: hypertension, patient preference, health facilities, Family Medicine