Türkiye'de çevre-güvenlik ilişkisinin Ergene Havzası örneği üzerinden incelenmesi
The evaluation of environment-security linkage in Turkey through the example of Ergene Basin
Yazar: ÇAĞDAŞ DEDEOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RANA İZCİ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekolojik çevre = Ecological environment ; Ergene Nehri = Ergene River ; Ergene havzası = Ergene basin ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel güvenlik = Environmental security

Özet:
Güvenlik, tarihsel süreçte geçirdiği evrim neticesinde günümüzde birey ya da devlet gibi farklı aktörler için kullanılır hale gelen ve bu açıdan da siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel boyutları olan bir değerdir. Ulusal ve uluslararası gelişmeler, güvenlikten ne anlaşılması gerektiği ve ayrıca güvenliğin nasıl sağlanabileceği konusunda çeşitli tartışmaların yaşanmasına yol açmıştır. Çevre sorunları da son otuz yılda, özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde güvenlik tartışmalarına farklı bir boyut katmıştır. Tartışmaların ilk safhalarında daha çok çatışma olasılığına istinaden bir ilişkilendirmeye gidildiği görülmektedir. Ancak günümüzde yaşanan çevre sorunları ve çözüm önerilerine bakıldığında adalet ve sürdürülebilirlik kavramlarının çevre-güvenlik ilişkisi açısından önem teşkil ettiğini görmek mümkündür. Çünkü karşılaşılan çevre sorunları var olan sosyo-ekonomik düzenin sonuçları olarak değerlendirildiklerinde güvenliğin farklı kaygıları gözetecek şekilde kurgulanması önem arz etmektedir.Bu açıdan, tezde, Ergene Havzası'nda tarım toprakları ve su kaynaklarına dair çevre sorunları ile güvenlik arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bunun sonucunda Türkiye'nin ulusal güvenliği bağlamında çıkarımlarda bulunulması amaçlanmıştır. Gıda ve su güvenliğine dair sorunların, ülkelerin iç ve dış politika gündemlerini işgal etmeye başladığı gerçeği ışığında çevre-güvenlik ilişkisi tarım toprakları ve su kaynakları özelinde ele alınmıştır. Var olan akademik yazının incelenmesi sonucunda ortaya çıkan fikirler ile daha önceden yapılmış benzer çalışmalardan faydalanılarak çevre-güvenlik ilişkisinin ölçülmesine dair basit bir model (ÇEGÜ) tasarlanmıştır. ÇEGÜ'ye istinaden; Ergene Havzası'nda yaşanan gelişmeler, itici unsurlar, bunların çevre üzerinde yarattığı baskılar ve ekosistemlerde ortaya çıkan yeni durumların güvenlikle ilişkilendirilmesi yoluyla tartışılmıştır. Buna göre tarım topraklarının yanlış ve amaç dışı kullanılması ile su kaynaklarının aşırı tüketilmesi ve kirletilmesi sonucu Havza ekosistemlerinde meydana gelen değişimlerin gerek gıda ve su güvenliği gerekse halk sağlığı noktasında güvenlik kaygılarını beraberinde getirmiş olduğu görülmektedir.

Abstract:
Today, as a result of its conceptual evolution, security becomes a value used for various actors such as individual or state, and in this respect, it has political, economic, and socio-cultural dimensions. The developments at the national and international level have evoked the debates through the questions of what the security should mean and how it should be maintained. For the last thirty years, especially after the Cold War, environmental problems have been integrated into security debates. What is seen at the preliminary phases of debates is that the focus is mainly on the possibility of conflict. If environmental problems and their solutions are considered, it can be seen how the concepts of justice and sustainability are embedded in the environment-security link. When the current environmental problems are accepted as the outcomes of ongoing socio-economic relations; bridging the gap between environmental problems and security policies gains more importance.This thesis, thus, aims to examine the link between the environmental problems regarding the agricultural lands and water resources of Ergene Basin and security in the context of national security. Since the concerns related to food and water entered into domestic and foreign policy agendas of countries, the environment-security link in Turkey is approached especially through agricultural lands and water resources. After a detailed literature review and with the help of similar studies, a simple model for the evaluation of environment-security link (SMES) is designed. Based on this model, the environment-security link in Ergene Basin is tested by linking the drivers, the pressures they produce, and the changes in the state of ecosystems with their security outcomes. Eventually, it is concluded that using the agricultural lands in a wrong way and for the wrong purposes, and also overconsumption and pollution of water resources create food and water insecurity in Ergene Basin. These problems also cause security concerns for public health.