Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik iş birliği örgütü (ECO) ülkelerinin büyümesine etkisi: Bir panel veri analizi
The effect of foreign direct capital investments on the growth of Economic Cooperation Organization (ECO) countries: A panel data analysis
Yazar: ALİCAN DOVLETOV
Danışman: PROF. DR. SADIK RIDVAN KARLUK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren şirket kârlarının arttırılmasında ve ülkelerin büyümelerinde doğrudan yabancı yatırımların (DYY) önemi ortaya çıkmaya başlamıştır. Çok uluslu şirketler bulundukları ülkelerden çok daha büyük pazarlara ulaşmakta, böylece bu şirketlerin büyüme ve kârlılıkları artmaktadır. Diğer yandan DYY yoluyla ülkelere hem fon transferi hem de teknoloji ve beşeri sermaye akışı olmaktadır. Bu sayede ev sahibi ülkeler ekonomik büyümelerini gerçekleştirebilmektedirler. Bu nedenle DYY, bir ülkenin ekonomisinin büyük bir bölümünü etkilemekte ve dönüştürmektedir.
Bu çalışmada, 1990'lann başından beri hızlanma trendine giren bölgesel bir işbirliği girişimi olarak, içinde Türkiye, İran ve Pakistan gibi önemli bölgesel aktörlerin bulunduğu Ekonomik İşbirliği Örgütünün (ECO) özellikleri, hedefleri ve potansiyel işbirliği alanları incelenmiştir. Çalışmanın amacı ECO'ya üye ülkelerde ekonomik büyüme ile DYY arasındaki ilişki panel veri yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda bu ülklerde DYY ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Ancak Özbekistan gibi dışa açıklığı sınırlı olan ülkelerde bu etkinin çok düşük olduğu görülmüştür. Bu nedenle ECO üyesi ülkelerde sermayenin serbestleştirilmesine katkı yapacak düzenlemelerin hayata geçirilmesi ve DYY'nin yasal çerçevede teşvik edilmesi bu ülkelerin ekonomik kalkınmalarına çok daha fazla katkısı olacağı görülmüştür.

Abstract:
Since the second half of the 20th century, the importance of foreign direct investments (FDI) has started to emerge in increasing company profits and in the growth of countries. Multinational companies reach much larger markets than the origin countries, thus increasing the growth and profitability of these companies. On the other hand, there are both fund transfers and technology and human capital flows to countries through FDI. In this way, host countries can realize their economic growth. Therefore, FDI affects and transforms a large part of a country's economy.

In this study examined the characteristics, targets and potential cooperation areas of the Economic Cooperation Organization (ECO) . ECO is a regional cooperation initiative that has been in an accelerating trend since the beginning of the 1990s, which includes important regional actors such as Turkey, Iran and Pakistan. The aim of the study is to analyze the relationship between economic growth and FDI in ECO member countries with panel data method. As a result of this study, it was observed that there is a positive relationship between FDI and economic growth in these countries. However, it has been observed that this effect is very low in countries with limited openness such as Uzbekistan. For this reason, it has been seen that the implementation of regulations that will contribute to the liberalization of capital in ECO member countries and the promotion of FDI in the legal framework will contribute much more to the economic development of these countries.