Kuzey Irak'ta kadın haklarının gelişimi
The development of women's rights in Northern Iraq
Yazar: GORAN HASAN HUSSEIN HUSSEIN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ULUÇ KÜÇÜKCAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Kadın hakları = Women rights ; Kadınlar = Women ; Kuzey Irak = Northern Iraq ; Kültürel görelilik = Cultural relativism ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan hakları teorik olarak, cinsiyet, din, dil, renk ve ırk ayrımı olmaksızın herkesi kapsar. İnsan hakları, doğuştan sahip olduğumuz haklardır. Zaman ve mekân fark etmeksizin, insan hakları herkes için geçerlidir. Bu haklar devlet tarafından korunmalıdır; zira Birleşmiş Milletler tarafından 1948 yılında yayınlanan İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi herkesi kapsamaktadır. Kadın hakları ise insan haklarının ayrılmaz parçalarından birini oluşturmaktadır. Ancak bazı ülkelerde kadın haklarına ilişkin uygulamalar, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde belirtilmiş olan ilkelerle uyuşmamaktadır. Bu durum, söz konusu ülkedeki siyasal yapı ve iktidarın kullanımı, ekonomik şartlar kadar, o toplumun sahip olduğu kültürle de ilişkilidir. Bu çalışma da kadın haklarının gelişme sürecinde kültürel, sosyal, siyasal ve ekonomik şartların etkilerini tespit ederek, KBY'de (Kürdistan Bölgesel Yönetimi)  yaşayan kadınların insan hakları çerçevesinde sahip olduğu ve sahip olamadığı hakları sosyo-kültürel bağlamda araştırmayı amaçlamıştır. 
Kadın haklarının uygulanmasının önündeki engellerden olan sosyo-kültürel faktörleri tespit etmek ve anlamak amacıyla niteliksel yöntemin kullanılması tercih edilmiştir. Bu araştırmanın evrenini Erbil şehir merkezinde ve kırsalda farklı yerlerde yaşayan kadınlar oluşturmuştur. Katılımcılar eğitim seviyelerine göre seçilmiştir; buna göre görüşülen kişilerin asgari eğitim düzeyi lisans ve üzeridir. Eğitim düzeyinin ortak ve bireysel sorunları tespit ve ifade etme sürecinde olumlu etkisi olduğu düşünülerek, çalışmada amaçlı örneklem yöntemi en iyi örneklem seçim olarak görülmüştür. Araştırmada 20 kişiyle yarı-yapılandırılmış mülakatla yürütülmüştür. Görüşmeler 19 Haziran-15 Temmuz 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olup, ağırlıklı olarak ZOOM platformu üzerinden gerçekleştirilen 14 katılımcıyla görüşme sırasında ZOOM platformunu kullanmakta zorlandıkları için MESSENGER üzerinden görüşülen 6 katılımcıyla yapılmıştır. Elde edilen bulgulara ve literatüre dayanarak sonuç kısmı yazılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Kadın, İnsan Hakları, Birleşmiş Milletler, Evrenselcilik, Kültürel Görelilik, Kuzey Irak.

Abstract:
Theoretically, human rights are rights inherent to all human beings, regardless of sex, religion, language, color, race, nationality, ethnicity, or any other status in society. Human rights are universal irrespective of the status of people and where they live. The governments of countries across the globe are obligated to promote and protect the fundamental principles of individual freedom. Many countries have recognized the Universal Declaration of Human Rights in their constitutions; however, many difficulties arise in their implementation due to the fact that the implementation of human rights has strong relevance to society's political, economic, and socio-cultural structures. the main aim of this thesis is to determine the effects of cultural, social, political, and economic conditions on the development of women's rights and to investigate the rights of women living in Kurdistan Regional Government (KRG). 
In order to have deep information about sociocultural factors that negatively affect women's rights and to have a clear understanding of these factors, the qualitative method was considered the best choice for this study. The population of this study was selected from women who live in different places in the city center and countryside of Erbil. The minimum level of education of the interviewees is bachelor's degree and above. In this study, the samples were selected according to their levels of education because women at this level can talk about their experiences and their point of views on the situation more comfortably. In this regard, the purposive sampling method was considered as the best sample choice for our research in the study. 20 people were interviewed in the study. The interviews were undertaken between June 19 -July 15, 2021. The ZOOM platform was used to interview the participants but only 6 of the 20 participants were interviewed via MESSENGER because they had difficulty using the ZOOM platform during the interview. The conclusion part was written based on the results obtained from data analysis and literature review.

Keywords: Women, Human Rights, United Nations, Universalism, Cultural Relativism, Northern Iraq.