Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18 yaş üzeri hastaların proton pompa inhibitörü kullanım özellikleri ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of proton pump inhibitor use characteristics and associated factors in patients over 18 years of age presenting to family medicine outpatient clinics
Yazar: REYHAN DENİZ TOKKAN SEZER
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN BALCIOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Asit ilişkili patolojilerde anaakım tedavi olan Proton Pompa İnhibitörleri (PPI), tüm dünyada ve ülkemizde en çok reçete edilen ilaç gruplarındandır. Uzun sürelerde artan miktarlarda kullanılması ve potansiyel advers etkileri bildiren yayınların çoğalmasıyla, uygunsuz kullanımı ile ilgili araştırmaları beraberinde getirmiştir. Çalışmamızda, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran PPI kullanmakta olan 18 yaş üzeri 160 gönüllüye tıbbi literatür ışığında oluşturulmuş anketteki sorular, araştırmacılar tarafından yöneltilerek elde edilecek sonuçlara göre PPI kullanan hastaların özelliklerinin, PPI kullanım ve reçetelendirilme trendlerinin tespit edilmesi ve uygunsuz PPI kullanımı ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda, PPI uygunsuz kullanımı %26,9 oranında saptanmış olup literatürdeki uygunsuz kullanım oranlarından daha düşüktür. Uygunsuz kullanım ile cinsiyet, eğitim durumu ve gelir düzeyi arasında herhangi bir anlamlı ilişki bulunamamıştır. Ancak 65 yaş ve üzerinde PPI uygun kullanım oranı, 65 yaş altına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla saptanmıştır (p=0,008). Daha önce Helicobacter pylori (HP) eradikasyon tedavisi alma oranı yaklaşık %20 olarak saptanmıştır ve ülkemizdeki HP prevalansı göz önünde bulundurulduğunda bu oran oldukça düşüktür. Hastalarda PPI kesme denemesi yapılma oranı %43,8 olup, bunların %82'si hastaların kendisi tarafından yapılmıştır ve %95'i şikâyetlerin tekrar başlaması üzerine PPI tedavisine geri dönmüştür.  İlk reçetelenmelerinden sonra PPI'ları tek başına aile hekimleri en çok reçete eden hekim grubudur. Bu nedenle, ilaç kesimi girişimlerinin uygun hastalarda ve uygun stratejilerle aile hekimleri tarafından yapılması en ideal yaklaşım olarak görülmektedir.

Abstract:
Proton Pump Inhibitors (PPIs), which is the mainstay treatment for acid-related pathologies and one of the most prescribed drug groups worldwide and in our country, have drawn attention due to their increasing use over prolonged periods and the growing number of publications reporting potential adverse effects, prompting investigations on their inappropriate use. In our study, we aimed to determine the characteristics of PPI users, PPI prescription trends, and to evaluate the factors associated with inappropriate PPI utilization. The questionnaire, which was developed based on the medical literature, was administered to 160 PPI using volunteers aged 18 years and older who were admitted to Eskişehir Osmangazi University Family Medicine outpatient clinics. In our study, inappropriate PPI use was found to be 26.9%, which is lower than the rates of inappropriate use in other studies. No significant relationship was found between inappropriate use and gender, educational status, and income level. However, the rate of appropriate PPI utilization at the age of 65 years and older was found to be statistically higher than the rate below the age of 65 years (p=0,008). The rate of previous Helicobacter pylori (HP) eradication treatment was found to be approximately 20%, which is quite low considering the prevalence of HP in Türkiye. The rate of PPI discontinuation attempts was 43.8%, of them 82% were made by the patients themselves, and of them 95% returned to PPI treatment upon the recurrence of symptoms.  Family physicians alone are the most common prescribers of PPIs after their initial prescription. Hence, implementing PPI deprescription interventions in eligible patients with suitable strategies under the guidance of family physicians appears to be the ideal approach.