Hazine işlemleri ile genel bütçe dengesi ve finansmanı
General budget balance and finance with treasury transactions
Yazar: ÖMER FARUK KOCAMIŞ
Danışman: PROF. DR. NAZAN SUSAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe politikaları = Budget policies ; Bütçe yönetimi = Budget management ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Finansman = Financing ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Hazine = Treasury ; Kamusal finansman = Public finance ; Nakit akışı = Cash flow ; İç finansman = Internal financing

Özet:
Etkin bir nakit ve borç yönetimi, bütçe yönetiminin ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. Hükümetler nakit yönetimine göre borçlanmakta ve gelecek mali yıl bütçe planlarını buna göre şekillendirmektedir. Para ve maliye politikalarının etkin bir biçimde uygulanabilmesi için nakit, borç ve bütçe yönetiminin uyumlu bir şekilde yapılması gerekmektedir. Bu amaçların gerçekleştirilmesi için hazine işlemleri ve fonksiyonları büyük önem arz etmektedir.
Bu çalışmada ülkemizdeki hazine yönetim sistemi ele alınmıştır. İlk olarak günümüz hazine sistemine gelene kadar geçen tarihî evreler Türk hazine tarihi adı altında ele alınmıştır. Daha sonra hazine fonksiyonları olan nakit, alacak, borç ve risk yönetimleri anlatılmış ve bunların bütçe ile ilişkisi değerlendirilmiştir. 
Çalışmamızın 4. Bölümünde borçlanma, kasa/banka ve diğer işlem kalemleri ile genel bütçe faiz dışı dengesi, genel bütçe dengesi ve genel bütçe nakit dengesi değişkenleri arasındaki ilişkiler Granger modeli ile incelenmiştir. Örneklem periyodu Ocak 2006 ve Aralık 2021 dönemini kapsamaktadır. Çalışmanın ampirik bulgularına göre, genel bütçe faiz dışı dengesi ve genel bütçe nakit dengesinde meydana gelen bir birimlik değişimin borçlanma kaleminde azalışa; genel bütçe dengesinde meydana gelen bir birimlik değişimin artışa; kasa/banka değişkeninde ise genel bütçe dengesinde meydana gelen bir birimlik değişimin artışa neden olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda ülkenin etkin bir nakit, borç ve bütçe yönetimi için nakit rezervlerini arttırması, nakit dengesi ve faiz dışı fazla vermesi sağlanmalıdır.

Abstract:
An effective cash and debt management is an integral part of budget management. Governments borrow according to cash management and shape their budget plans for the next fiscal year accordingly. In order for monetary and fiscal policies to be implemented effectively, cash, debt and budget management should be managed in a harmonious manner. Treasury operations and functions are of great importance for the realization of these purposes.
In this study, the treasury management system in our country is discussed. First of all, the historical phases until today's treasury system is discussed under the name of Turkish treasury history. Then, cash, receivables, debt and risk managements, which are treasury functions, are explained and their relationship with the budget is evaluated. In the 5th chapter of our study, the relationships between borrowing, cash/banking and other transaction items and the general budget primary balance, general budget balance and general budget cash balance variables were examined with the Granger model. The sample period covers the period of January 2006 and December 2021. According to the empirical findings of the study, a one-unit change in the general budget primary balance and general budget cash balance causes a decrease in the borrowing item and a one-unit change in the general budget balance causes an increase in the general budget variable. It has been concluded that one unit change in the balance causes an increase. In this case, it should be ensured that the country increases its cash reserves, cash balance and primary surplus for an effective cash, debt and budget management.