Otizmli çocuklarda manyetik ses kartlarını resimdeğiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemine dâhil ederek istek bildirmeyi öğretmek
Teaching children with autism to mand using magneticsound cards in the picture exchange communication system
Yazar: NURULLAH AYBAR
Danışman: PROF. DR. BİNYAMİN BİRKAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi = Picture exchange communication system ; Ses kartları = Sound cards ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İletişim becerisi = Communication skill ; İletişim sistemleri = Communication systems

Özet:
Bu araştırmada, otizmli çocuklarda manyetik ses kartlarını resim değiş-tokuşuna
dayalı iletişim sistemine dâhil ederek istek bildirme becerisi kazanmalarına etkisi
araştırılmıştır. Araştırma konuşamayan ve herhangi bir alternatif destekleyici iletişim
sistemine sahip olmayan otizmli 9-12 yaşları arasında iki erkek ve bir kız çocuk ile
yürütülmüştür. Araştırmada tek denekli araştırma desenlerinden denekler arası
yoklama denemeli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmada resim değiş-tokuş
ile iletişimin ilk evresinde ulaşılması planlanan istek bildirme becerisinin öğretimi
yapılmıştır. Eğitim süreci iki öğretmen (yönlendirici ve iletişim ortağı) ile aşamalı
yardım, pekiştireç işlevi gören nesneler ve nesneleri temsil eden görseller kullanılarak
öğretim gerçekleşmiştir. İstek bildirmeyi öğrenen çocuklarda kazandıkları bu beceriyi
farklı kişi ve ortamlara genelleyip genelleyemedikleri değerlendirilmiştir.
Ayrıca bu uygulamadan sonra ikinci ve dördüncü haftalarda izleme oturumları
gerçekleşmiştir. Yoklama oturumları sonucuna göre üç katılımcı çocuk %100 doğru
tepkiyle manyetik kartlara dâhil edilen resim değiş-tokuşu kartlarını kullanarak istek
bildirmeyi öğrenmiştir. Uygulama sona erdiğinde aynı yaş grubu ve özelliklere sahip
çocuklarla çalışan beş öğretmenden araştırmanın süreci ve sonucu ile ilgili sosyal
geçerlik verisi toplanmıştır.

Abstract:
In this study, the teaching of manding was investigated in children with autism using
magnetic sound cards in the communication system based on picture exchange. The
study was conducted with two boys and a girl aged 9-12 years with autism who cannot
speak and do not have any alternative supportive communication system. Multiple
probe design with probe across subjects, one of the single-subject research designs,
was used in the study. Manding was planned to be achieved in the first phase of
communication with picture exchange, was taught. The education process was carried
out with two teachers (prompter and communication partner), using gradual guidance,
objects that act as reinforcers and images representing objects. It was evaluated
whether children who learn to express wishes can generalize this skill they have
acquired to different people and environments.
In addition, follow-up sessions were held in the second and fourth weeks after this
implementation. According to the results of the probe sessions, three participating
children learned to mand using the picture exchange cards included in the magnetic
cards with a 100% correct response. When the implementation was completed, social
validity data related to the process and result of the research were collected from five
teachers working with children of the same age group and characteristics.