Akut pankreatit tanısıyla iç hastalıkları kliniğinde yatan hastalarda laktat albümin oranı ve naples prognostik skoru ile prognoz arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between lactate album ratio and naples prognostic score and prognosis in patients housed in the internal medicine clinic with a diagnosis of acute pancreatitis
Yazar: MELİKE ASLAN ÇOLAKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Sancaktepe Şehit Prof.Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda güncel çalışmalarda çeşitli hastalık gruplarında prognoz ve hastalık seyri üzerine öngördürücü etkileri gösterilen Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın hafif hastalıktan şiddetli inflamasyon, çoklu organ yetmezliği ve şok gelişimine kadar ilerleyebilen akut pankreatit hastalığının şiddeti ve prognozu ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın akut pankreatit şiddetini belirlemede kullanılan skorlama sistemleri ile ilişkisini değerlendirmeyi hedefledik.    
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.01.2018-31.12.2023 tarihleri arasında Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Servisi'ne akut pankreatit tanısıyla yatan 18 yaş üstü hastalar dahil edilerek yapılmıştır. Akut pankreatit tanısı olmayan, 18 yaş altı, gebeliği ve malignite tanısı olan, kronik inflamatuar hastalık, kronik karaciğer hastalığı tanısı olan ve başvurudan sonraki ilk 24 saat içindeki hemogram, LDL-kolesterol, HDL-kolesterol, total kolesterol, trigliserid, laktat ve serum albümin tetkiki verileri olmayan hastalar çalışmaya alınmamıştır. Hastaların yaş, cinsiyeti, boy, kilo, vücut kitle indeksi, komorbid hastalıkları, radyolojik görüntüleme  ve kan tetkik sonuçları incelenerek kaydedilmiştir. Çalışmadaki tüm hastaların akut pankreatit etiyolojisi, daha önce pankreatit öyküsü ve atak sayısı, hastane yatış gün süresi, yoğun bakım ihtiyacı varlığı, mortalite gelişimi gibi durumları kaydedildi. Hastaların Ranson, SIRS, BİSAP skorları, Atlanta sınıflamasına göre sınıfları ve Balthazar BT ciddiyet indeksi skorları hesaplanarak, kaydedildi. Laktat albümin oranı, NAPLES prognostik skoru ve NPS grupları  ile hastaların  AP etiyolojileri, yatış gün süreleri, mortalite gelişme durumları, kan tetkik sonuçları arasında ve AP skorlamaları arasında karşılaştırmalar yapıldı. Elde edilen verilerle istatistiksel analizler yapıdı.
Bulgular: Çalışmamıza %42'si kadın, %58'i erkek olmak üzere 250 akut pankreatit hastası dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 51,58±18,15 yıldı. Akut pankreatit etiyolojisi olarak hastaların; %24'ünde biliyer patoloji, %11,6'sında hipertrigliseridemi, %7,2'sinde ilaç ilişkili pankreatit, %2,8'sinde alkol ve %1,6'sında pankreas kanseri saptadık. Tüm hasta grubunda mortalite oranı %0,8'di. Hastaların ortanca serum laktat albümin oranını 0,29 [0,23-0,41] bulduk. Hastaların laktat albümin oranı ile BUN, AST, LDH, GGT, direkt bilirubin, total bilirubin, ve nötrofil düzeyleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların laktat albümin oranı ile e-GFR, albümin ve lenfosit düzeyleri arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların laktat albümin oranı ile Ranson skoru, SIRS skoru ve BISAP skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Laktat albümin oranı, Atlanta sınıflamasına göre orta ve ağır şiddetli akut pankreatit olan hastalarda, hafif şiddetli akut pankreatit olan hastalara göre anlamlı daha yüksek bulundu. Çalışmadaki AP hastalarının başvuru Naples Prognostik Skoru 0 ile 4 arasında değişmekte olup, ortanca skoru 3'tü. NPS sınıflamasına göre hastaların 3'ü (%1,2) Grup 0, 100'ü (%39,2) Grup 1 ve 149'u (%59,6) Grup 2 olduğu saptandı. Hastaların Naples Prognostik Skoru ile BUN, ALT, AST, GGT, albümin, direkt bilirubin, total bilirubin düzeyleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların Naples Prognostik Skoru ile e-GFR düzeyi arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hhastaların Naples prognostik skoru ile Ranson skoru arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon saptadık. 
Sonuç: Çalışmamızda akut pankreatit hastalarında, skorlama yöntemlerini kullanarak hastalık prognozu ve şiddeti ile  Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı arasındaki ilişkiyi araştırdık. Akut pankreatitli hasta grubumuzda laktat albümin oranı ile Ranson skoru, SIRS skoru ve BISAP skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulduk. Yine çalışmamızda hastaların Naples prognostik skoru ile Ranson skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulduk. Yapılacak çok merkezli ve daha kapsamlı çalışmalarla Naples prognostik skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın AP prognozunu ve şiddetini öngörmede kullanılabilecek parametreler olduğunu düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Laktat albümin oranı, Naples prognoz skoru, prognoz

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to investigate the relationship between the Naples Prognostic Score and Lactate Albumin Ratio, which have been shown to have predictive effects on prognosis and disease course in various disease groups in recent studies, and the severity and prognosis of acute pancreatitis, which can progress from mild disease to severe inflammation, multiple organ failure and shock. We aimed to evaluate the relationship between the Naples Prognostic Score, Lactate Albumin Ratio and the scoring systems used to determine the severity of acute pancreatitis.
Materials and Methods: This study was conducted between 01.01.2018 and 31.12.2023 by including patients over 18 years of age who were hospitalized in Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Education and Research Hospital Internal Medicine Department with a diagnosis of acute pancreatitis. Patients who were not diagnosed with acute pancreatitis, under 18 years of age, with pregnancy and malignancy, diagnosed with chronic inflammatory disease and chronic liver disease, and who did not have hemogram, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, total cholesterol, triglyceride, lactate, and serum albumin data within the first 24 hours after admission were excluded from the study. The patients' age, gender, height, weight, body mass index, comorbid diseases, radiological imaging, and blood test results were examined and recorded. The etiology of acute pancreatitis, previous pancreatitis history and number of attacks, length of hospital stay, intensive care requirement situation, and mortality development of all patients in the study were recorded. The patients' Ranson, SIRS, BİSAP scores, classes according to the Atlanta classification and Balthazar CT severity index scores were calculated and recorded. Comparisons were made between the lactate albumin ratio, NAPLES prognostic score and NPS groups and the patients' AP etiologies, hospitalization days, mortality development status, blood test results and AP scores. Statistical analyses were performed with the obtained data.
Results: The study included 250 patients with acute pancreatitis, 42% female and 58% male. The mean age of the patients was 51.58±18.15 years. As for the etiology of acute pancreatitis, we found biliary pathology in 24% of the patients, hypertriglyceridemia in 11.6%, drug-related pancreatitis in 7.2%, alcohol in 2.8% and pancreatic cancer in 1.6%. The mortality rate in the patient group was 0.8%. We found the median serum lactate albumin ratio of the patients to be 0.29 [0.23-0.41]. A positive statistically significant correlation was found between the lactate albumin ratio of the patients and BUN, AST, LDH, GGT, direct bilirubin, total bilirubin and neutrophil levels. A negative statistically significant correlation was found between the lactate albumin ratio of the patients and e-GFR, albumin and lymphocyte levels. A positive statistically significant correlation was found between the lactate albumin ratio of the patients and the Ranson score, SIRS score and BISAP score. According to the Atlanta classification, the lactate albumin ratio was found to be significantly higher in patients with moderate and severe acute pancreatitis than in patients with mild acute pancreatitis. The application Naples Prognostic Score of the AP patients in the study ranged from 0 to 4, with a median score of 3. According to the NPS classification, 3 (1.2%) of the patients were in Group 0, 100 (39.2%) in Group 1 and 149 (59.6%) in Group 2. A positive statistically significant correlation was found between the Naples Prognostic Score of the patients and the BUN, ALT, AST, GGT, albumin, direct bilirubin and total bilirubin levels. A negative statistically significant correlation was found between the Naples Prognostic Score of the patients and the e-GFR level. We found a positive significant correlation between the patients' Naples prognostic score and the Ranson score.
Conclusion: In our study, we investigated the relationship between disease prognosis and severity with Naples Prognostic Score and Lactate Albumin Ratio using scoring methods in patients with acute pancreatitis. We found a positive statistically significant correlation between lactate albumin ratio and Ranson score, SIRS score and BISAP score in our acute pancreatitis patient group. Also, we found a positive statistically significant correlation between patients' Naples prognostic score and Ranson score in our study. We believe that Naples prognostic score and Lactate Albumin Ratio are parameters that can be used to predict AP prognosis and severity with multicenter and more comprehensive studies.
Keywords: Acute pancreatitis, Lactate albumin ratio, Naples prognosis score, prognosis