Bağımsız denetimde etik ve yaratıcı muhasebe
Ethics in audit and creative accounting
Yazar: KÜRŞAD ÇAVUŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ANGAY KUTLUK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; Yaratıcı muhasebe = Creative accounting ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Son yıllarda yaşanan muhasebe ve denetim skandalları denetimde etik konusuna dikkat çekmiştir. Etikle ilişkili olan yaratıcı muhasebe uygulamaları hileli finansal raporlamanın bir türü olarak ifade edilebilir. Denetim standartlarında mesleki şüpheciliğe ve etik ilkelere önemle vurgu yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; bağımsız denetçilerin yaratıcı muhasebe uygulamalarını fark edebilirlikleri üzerine mesleki şüpheciliklerinin, etiksel duyarlılıklarının ve etik durumlarının etkisini araştırmaktır. 340 bağımsız denetçiye anket uygulanarak veriler toplanmıştır. Çalışmada değişkenlere ait geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılmıştır. Değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler sunulmuştur. Hipotezleri test etmek için yapısal eşitlik modeli içerisinde yer alan istatistik tekniklerden biri olan yol analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde mesleki şüphecilik açısından genel olarak örneklemde yer alan bağımsız denetçilerin kişilerarası anlayışa, sorgulayıcı zihne sahip oldukları ve bilgi arayışı içinde oldukları anlaşılmıştır. Etik durum açısından genel olarak hem idealist hem de rölativist oldukları görülmüş ve bağımsız denetçilerin etiksel duyarlılığa ve yaratıcı muhasebe uygulamalarına ilişkin fark edebilirliğe sahip oldukları bulunmuştur. Elde edilen bulgular ışığında, mesleki şüpheciliğin alt boyutları olan kişilerarası anlayış/çözümleme ile sorgulayıcı zihin karakter özelliklerinin yanında etiksel duyarlılığın ve idealizmin de bağımsız denetçilerin yaratıcı muhasebe uygulamalarını fark edebilirlikleri üzerine anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
In recent years, accounting and audit scandals have highlighted the issue of ethics in audit. Creative accounting practices related to ethics can be expressed as one type of fraudulent financial reporting. The emphasis is placed on professional skepticism and ethical principles in auditing standards. The aim of this study is to investigate the effect of professional skepticism, ethical sensitivities and ethics position of independent auditors on their ability to detect creative accounting practices. Data were collected by applying a questionnaire to 340 independent auditors. Validity and reliability analysis of the variables were performed in the study. Descriptive statistics of the variables were presented. In order to test hypotheses, path analysis, which is one of the statistical techniques included in the structural equation model, was used. As a result of the analyzes, it was understood that independent auditors in the sample in terms of professional skepticism generally have interpersonal understanding, questioning mind and in search for knowledge. In terms of ethics position, they were generally seen as idealists and relativists and it was found that independent auditors have an ethical sensitivity and the ability to detect creative accounting practices. In the light of the findings, it was observed that ethical sensitivity and idealism besides interpersonal understanding and questioning mind characteristics, which are the sub-dimensions of professional skepticism, have an significant effect on independent auditors ' ability to detect creative accounting practices.