Türkiye' de yapı malzemesi yaşam döngüsü değerlendirmesi için bir sistem önerisi
A proposal of building material life cycle assessment system for Turkey
Yazar: FATMA TÜRKMEN BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. LEYLA TANAÇAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Yapı malzemeleri = Building materials

Özet:
Dünyada insan ve çevre sağlığı sorunları için bir çözüm olabilecek sürdürülebilirlikkavramının yapılarda uygulanabileceği yöntemler geliştirilmiştir ve yapıların buetkilerini azaltmaya yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmada yapımalzemelerinin yaşam döngülerinde çevre etkilerini belirlemek için Türkiye' ninmevcut durumunu dikkate alan bir değerlendirme sistemi geliştirilerek tasarımaşamasında karar vericilerin yapı malzemesi seçimlerinde çevreye en az zarar verecekmalzemeleri seçmeleri amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle dünyada yapıların, yapımalzemelerinin ve ürünlerin çevresel etkilerini belirlemek için kullanılan bir standartolan ISO 14040 - Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi ile bu yöntemi temel alan sistemlerve araçlar incelenmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda YDD yöntemi temel alınarak veTürkiye' nin çevresel konularda mevcut durumu hakkında yapılan çalışmalar gözönünde bulundurularak ülkenin olanakları ve çevresel etkilerle ilgili getirilensınırlamalar doğrultusunda yapı malzemelerinin yaşam döngüsü süreçlerinde çevreseletkilerini değerlendiren bir sistem önerilmiştir. Önerilen sistem, Bursa ilinde üretimyapan bir çimento fabrikasıyla anket yapılarak çimento yapı malzemesi ileörneklenmiştir. Sonuç olarak, sistemin çalışması için bir takım gereksinimler olduğugörülmüştür. Bunlar; sistem için YDD yönteminin temel alınması, ülkede herhangi biralt ya da üst sınır değeri olmayan konularla ilgili yasal çalışmalar yapılarak sınırdeğerlerin belirlenmesi, firmalar tarafından ürettikleri ürünlere ait girdi, çıktı, üretimteknolojisi gibi verilerin toplanarak bir veritabanı oluşturulması, ilgili kurumlartarafından bu değerlendirmeyi yapacak bir bilimsel kurul oluşturulması ve bu bilimselkurulun Türkiye için etki göstergeleri arasındaki sıralamayı belirleyecek önemkatsayılarını belirlemesidir.

Abstract:
Methods through which sustainability concept can be applied in buildings are beingtried to be implemented in developed countries aiming to minimize negativeenvironmental effects. Accordingly, an evaluation system, which considers theconditions in Turkey has been introduced in order to determine the effects of buildingmaterials on the environment throughout their lifecycles. To do this, ISO 14040- LifeCycle Assessment which is being applied worldwide in order to determine theenvironmental effects of buildings, building materials and products have beeninvestigated. Also systems and tools based on this standard have been examined.Considering this information a system which evaluates the environmental effects ofbuilding materials during their life cycle processes has been proposed based on LCAmethod and considering the studies on the current situation of Turkey in terms ofenvironmental issues. While developing the system, the national resources andlimitations on environmental effects have been considered. In the last part of the studythe developed system has been tested for cement via a survey conducted in a factory inBursa. Consequently, it has been observed that certain aspects are required to enablethe system to function properly. These are; LCA based methodology, determination oflimit values via legal attempts wherever required, establishment of databases by thecompanies on the inputs, outputs, production technologies etc. of their products andestablishment of a scientific committee for assessment purposes which is capable ofdetermining the weighting factors of impact indicators for Turkey.