Diş hekimlerinin kök kanal tedavisi uygulamalarında irrigasyon alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of irrigation habits and practices of dentists in root canal treatment practices
Yazar: BEGÜM CÖMERT
Danışman: DOÇ. DR. DERYA DENİZ SUNGUR
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Diş hekimleri = Dentists ; Diş hekimliği = Dentistry ; Endodonti = Endodontics ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; İrrigasyon = Irrigation

Özet:
Çalışmamızın amacı, Türkiye'deki diş hekimlerinin irrigasyon uygulama ve alışkanlıklarının bir anket çalışması ile değerlendirilmesidir. Katılımcıların yaş, cinsiyet, klinik tecrübe, çalıştıkları coğrafi bölge, mesleki unvan, uzmanlık alanı ve aylık endodontik tedavi sıklıklarına ilişkin 7 ve irrigasyon protokollerine ilişkin 18 soru olmak üzere toplamda 25 soru içeren bir anket düzenlenmiştir. Anket çalışmamız Türk Dişhekimleri Birliği ve Türk Endodonti Derneği veri tabanındaki üyelere e-posta, sosyal medyadaki diş hekimlerine ise bağlantı linki aracılığıyla gönderilmiştir. Geri dönüş alınan 520 adet katılımcıdan 57'si, hiç kök kanal tedavisi uygulamadığını belirttiği için verilerin analizi 463 kişi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Veriler IBM SPSS V23 (Chicago, IL, ABD) programı ile analiz edilmiştir. Kategorik verilerin analizinde ki-kare testi, gruplar arası karşılaştırmalarda ise Bonferroni düzeltmeli ki-kare testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p ≤ 0,05 olan veriler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmamızda katılımcıların %98,3'nün en sık kullandığı irrigasyon ajanı sodyum hipoklorit (NaOCl) ve en sık kullanılan NaOCl konsantrasyonu (%45,1) %2,5'dir. Endodonti uzmanları diğer tüm uzmanlık alanlarına göre %5,25'lik NaOCl solüsyonunu daha fazla kullanmaktadır (p<0,05). Ticari dental NaOCl solüsyonları en çok (%88,5) Doğu/Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kullanılmaktadır. Akdeniz/Ege Bölgesi'ndeki katılımcılar irrigasyon uygulamalarında Doğu/Güneydoğu, İç Anadolu ve Marmara Bölgesi'ndekilere göre klorheksidini (CHX) daha fazla tercih etmektedir (p<0,05) Endodonti uzmanları final irrigasyonda diğer tüm gruplara göre NaOCl'yi ve etilendiamin tetraasetik asiti (EDTA) daha fazla tercih etmektedir (p<0,05). Katılımcıların %54,6'sı smear tabakasını uzaklaştırmaktadır ve endodonti uzmanları diğer gruplara göre bu amaçla daha fazla ek irrigasyon yapmaktadır (p<0,05). Smear tabakasını uzaklaştırmada en sık tercih edilen ajan ise (%98) EDTA'dır. Endodonti uzmanları ve 11-20 yıl klinik tecrübesi bulunan katılımcılar sonik/ultrasonik aktivasyon yöntemlerini daha çok kullanmaktadır. Solüsyonun hasta ağzına taşması (%68,5) en sık yaşanan komplikasyondur. Katılımcıların %43,4'ü standart bir irrigasyon protokolü rehberi ihtiyacı taşımaktadır. Pedodonti uzmanları ve nadir kanal tedavisi uygulayanlar diğerlerine göre standart bir rehbere daha fazla ihtiyaç duymaktadır (p<0,05). Katılımcılardan özellikle endodonti ve pedodonti uzmanları başta olmak üzere (p<0,05) %64'ü irrigasyon konusunda bilgilenmek adına bilimsel makale ve yayınları takip etmektedir. Endodonti ve pedodonti uzmanlarıyla karşılaştırıldığında, genel diş hekimleri irrigasyon protokolleri ile ilgili kaynak takip etmediklerini belirtmişlerdir (p<0,05). İrrigasyon uygulamaları hakkında sosyal medyayı en çok takip eden grup genel diş hekimleridir. Sonuç olarak diş hekimlerinin klinik tecrübeleri, çalıştıkları coğrafi bölgeler, uzmanlık alanları ve endodontik tedavi sıklıkları irrigasyon alışkanlıkları üzerinde etkilidir. Endodonti uzmanlarının irrigasyon uygulamaları diğer katılımcılara göre güncel literatürle daha uyumludur. Kanal tedavisi uygulayan tüm diş hekimlerinin irrigasyon konusunda bilgilenmek adına bilimsel yayın ve kongreleri takip etmesi teşvik edilmelidir.

Abstract:
The aim of this study to assess irrigation practices and habits of dentists in Turkey through a survey study. A survey consists of a total of 25 questions including 7 questions related to survey participants' age, gender, clinic experience, geographical region, professional title, specialization and frequency of endodontic treatment; and 18 questions related to irrigation protocols was prepared. The survey has been sent to registered members of the database of the Turkish Dental Association and Turkish Endodontics Association through e-mails, and to dentists on social media through hyperlinks. The analysis has been conducted based on the survey responses collected from 463 participants as, the remaining 57 participants indicated that they did not performe any root canal treatment. The data has been analyzed with IBM SPSS V23 (Chicago, IL, USA) software. The chi-square test has been used for analyzing categorical data while, chi-square test with Bonferroni correction has been used for comparing data between different groups. Data with a level of significance p ≤ 0.05 has been accepted as statistically significant. Participants' geographical region that they work in, their specialization and frequancy of endodontic treatments have been found to be effective in their irrigation practices and habits. In the survey, it was observed that the sodium hypochlorite (NaOCl) is the most used irrigant (98.3%) with the concentration of 2.5% (45.1%). It was also observed that endodontists use the 5.25% NaOCl solution more than all other specialists (p<0.05). The East/Southeast Anatolia Regions are the regions that use commercial form dental NaOCl solutions the most (88.5%). Participants from the Mediterranean/Aegean Regions prefer chlorhexidine (CHX) more than those in East/Southeast, Central Anatolia, and Marmara Regions (p<0.05). Endodontists prefer NaOCl and ethylenediamine tetra acetic acid (EDTA) in final irrigation more than any other group (p<0.05). 54.6% of participants remove smear layer and to this end, endodontists perform more additional irrigation than any other group (p<0.05). The most preferred agent is EDTA (98%) for the removal of the smear layer. Endodontists and participants who have more than 11-20 years of clinical experience prefer the sonic/ultrasonic activation more (p<0.05). The solution overflow to patient's mouth is the most common complication (68.5%) encountered. 43.4% of participants need a standardized guideline on irrigation protocols. Pedodontists and those who rarely perform root canal treatments have an increased need for a standardized guideline than others (p<0.05). 64% of survey participants, especially a high number of endodontists and pedodontists (p<0.05), follow articles and scientific publications to obtain recent information about irrigation protocols. When compared to endodontists and pedodontists, general dentists indicated that they don't follow publications on irrigation protocols (p<0.05). General dentists are identified as the group that follows the social media the most to be informed about irrigation practices. In conclusion participants' geographical region that they work in, their specialization and frequancy of endodontic treatments have been found to be effective in their irrigation practices and habits. Irrigation practices and habits of endodontists are determined to be more up-to-date and in line with recent developments and publications in the field. Dentists performing root canal treatments should be encouraged about following scientific publications and congresses to improve their knowledge on recent irrigation protocols.