Bütünleşik bir bulanık karar modeli ile Türkiye için yenilenebilir enerji alternatiflerinin değerlendirilmesi
Evaluation of renewable energy alternatives for Turkey with an integrated fuzzy decision model
Yazar: MURAT ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN KAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Enerji, yaşamın devamı için önemli olmasının yanı sıra ekonomik gelişmişliğin de bir göstergesidir. Çeşitli enerji kaynaklarına sahip ülkeler dünya ekonomisinde iyi bir noktada yer almaktadırlar. Diğer taraftan tüm dünyada artan nüfus ve gelişen teknoloji ile birlikte enerji ihtiyacı gün geçtikçe artmaktadır. Bu bağlamda düşük maliyetli ve çevreye duyarlı enerji üretimi önemli hale gelmiştir. Türkiye'de mevcut enerji kaynakları henüz ihtiyacı karşılayacak düzeyde değildir. Bu nedenle alternatif enerji kaynaklarına yönelmek gerekmektedir. Enerjide dışa bağımlılığı azaltması ve çevreye duyarlı olması bakımından, yenilenebilir enerji kaynakları alternatif olarak düşünülebilir. Türkiye için en iyi yenilenebilir enerji alternatifinin belirlenmesi amacıyla pek çok kriter açısından değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu kriterler genellikle özneldir ve sayılarla ifade edilmesi oldukça zordur. Fakat bulanık kümelerin Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri ile birlikte kullanımı karar vericilere bu noktada kolaylık sağlamaktadır.
Bu tez çalışmasında Türkiye için en uygun yenilenebilir enerji alternatifinin belirlenmesi amacıyla bütünleşik bir bulanık ÇKKV modeli kullanılmıştır. Değerlendirme sürecindeki belirsizlikleri hesaba katmak için bulanık mantıktan yararlanılmıştır. Değerlendirmede kullanılacak kriterler ve alternatifler belirlenerek en iyi alternatifin belirlenmesine çalışılmıştır. Kriterlere ilişkin ağırlıkların hesaplanması için aralıklı tip-2 bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılmıştır. Alternatiflerin sıralanmasında ise TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemi çok üyelikli bulanık kümeler ile birlikte kullanılmıştır. Alternatifler sıralandıktan sonra, ana kriterlerin ağırlıkları değiştirilerek duyarlılık analizi yapılmıştır. Böylece kriter ağırlıklarının sıralama üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Bu sonuçlar yardımıyla Türkiye'nin gelecekte hangi yenilenebilir enerji kaynağına yatırım yapması gerektiği belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Energy is an indicator of economic development, as well as being important for continuity of life. The countries which have various energy sources are located in a good spot in the world economy. On the other hand energy requirement increases with increasing population and developing technology day by day all over the world. In this context low-cost and environment friendly energy production becomes important. Turkey has not enough energy sources to meet energy requirement yet. Therefore, it is necessary to turn to alternative energy sources. Renewable energy sources can be considered as an alternative in terms of reducing dependence on foreign energy and being environment friendly. It is necessary to evaluate in terms of several criteria in order to determine the best renewable energy alternative for Turkey. These criteria are often subjective and it is difficult to define by using crisp numbers. However, using fuzzy sets with Multi Criteria Decision Making (MCDM) methods provide convenience to decision makers at this point.
In this thesis an integrated fuzzy MCDM model is used to determine the most suitable renewable energy alternative for Turkey. Fuzzy logic is used to consider uncertainities in the evaluation process. The criteria and alternatives which used in the evaluation are presented and studied to determine the best alternative. Interval type-2 fuzzy Analytic Hiyerarchy Process (AHP) method is used to calculate criteria weights. Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) method is used with hesitant fuzzy sets to rank the alternatives. Then, sensitivity analysis is performed by changing the weights of main criteria. Thus, impact of criteria weights on the ranking is analyzed. By means of this results the renewable energy alternatives should be invested in the future in Turkey are tried to determine.