Teknoloji kullanımı öz yeterliliği ve bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçiliğin çalışanlar üzerindeki etkisinde e-öğrenme sistemi kullanımının aracılık rolü
The mediating role of e-learning system use on the impact of technology use self-efficacy and personal innovativeness in information technologies on employees
Yazar: MURAT KARABEN
Danışman: PROF. DR. RABİA ÖZPEYNİRCİ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bireysel yenilikçilik = Individual innovativeness ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Kullanıcı tatmini = User satisfaction ; Performans = Performance ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinde devam eden değişim ve gelişmeler e-öğrenmeyi örgüt ve çalışanları için önemli bir süreç haline getirmektedir. Örgütler kurum içi eğitim faaliyetlerini e-öğrenme sistemleri yardımıyla tasarlayıp çalışan memnuniyeti, çalışan performansı, kurum performansı gibi konularda gelişim sağlayabilmektedir. Çalışanların ihtiyaçlarına uygun olarak tasarlanmış eğitimler onların gelişmesini destekleyerek mevcut işlerini daha iyi yönetebilmesine ve daha büyük sorumluluklar için gerekli bilgi, tecrübe ve beceriyi kazanmasına olanak sağlayabilmektedir. Böylece, performansları iyileştirilmiş çalışanlar örgüt performansını da arttırmış olacaktır. Bu bağlamda e-öğrenme sistemleri; örgütlerin sürdürülebilirlik sağlayabilmesi, performans, verimlilik ve iş tatmini seviyelerini arttırabilmesi, yenilikçilik süreçlerini başarıyla yönetebilmesi ve rekabetçi olabilmesi için ihtiyaç duyulan bilgi ve beceriyi örgüt içinde hızlıca yayabileceği önemli bir araçtır.
Bu çalışmanın temel amacı e-öğrenme sistemlerinin çalışanlar üzerindeki etkisini araştırmaktır.  Araştırma modeli kapsamında oluşturulan değişkenler teknoloji kullanımı öz yeterliliği, bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik, e-öğrenme sistem kullanımı ve çalışanlar üzerindeki bireysel etki değişkenleridir. Teknoloji kullanımı öz yeterliliği değişkeni bilgisayar kullanımı öz yeterliliği ve internet kullanımı öz yeterliliği alt boyutlarıyla değerlendirilmiştir. E-öğrenme sistem kullanımı değişkeni kullanıcı isteği, kullanıcı güdülenmesi ve kullanıcı memnuniyeti alt boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışanlar üzerindeki bireysel etki değişkeni performans ve iş tatmini alt boyutlarıyla incelenmiştir. 
Çalışmada öncelikle; teknoloji kullanımı öz yeterliliği, bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik, e-öğrenme sistemi kullanımı, çalışan performansı ve iş tatmini kavramları için ulusal ve uluslararası literatür incelemesi yapılmıştır. Yapılan literatür incelemesi sonrası e-öğrenmenin çalışanlar üzerindeki etkisine yönelik sonuçlarının tespit edilebilmesi için bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmada bilimsel araştırma yöntemi olarak birincil veri toplama tekniklerinden faydalanılmış ve konaklama sektöründe farklı tesislerde çalışan 573 çalışana anket uygulaması yapılmıştır. Araştırma modeli yapısal eşitlik yöntemlerinden PLS-SEM yöntemi ve SmartPLS programı kullanılarak test edilmiştir. Ayrıca, araştırma değişkenlerinin daha iyi yorumlanabilmesi için fark testleri de yapılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre e-öğrenme sistemi kullanımı ile çalışanlar üzerindeki bireysel etki arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda teknoloji kullanımı öz yeterliliği ve bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik değişkenlerinin e-öğrenme sistemi kullanımı aracılığıyla çalışanlar üzerindeki bireysel etkiye olumlu yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Ancak; teknoloji kullanımı öz yeterliliği ve bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik değişkenleri ile çalışanlar üzerindeki bireysel etki arasında doğrudan anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca teknoloji öz yeterliliği ve bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik değişkenleri ile e-öğrenme sistemi kullanımı arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Hipotez testlerinin yanı sıra çalışmada teknoloji kullanımı öz yeterliliği, bilgi teknolojilerinde bireysel yenilikçilik, e-öğrenme sistemi kullanımı ve çalışanlar üzerindeki bireysel etkinin bazı demografik değişkenler açısından farklılık gösterdiği de tespit edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde elde edilen tüm bulgular çerçevesinde e-öğrenme sistemi kullanımı ve çalışanlar üzerindeki bireysel etkiye ilişkin değerlendirme ve bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: E-Öğrenme, E-Öğrenme Sistemi Kullanımı, Teknoloji Kullanımı Öz Yeterliliği, Bilgi Teknolojilerinde Bireysel Yenilikçilik, İş Tatmini, Performans, Bilgisayar Öz Yeterliliği, İnternet Öz Yeterliliği, Kullanıcı İsteği, Kullanıcı Güdülenmesi, Kullanıcı Memnuniyeti, E-Öğrenme Aracılık Etkisi

Abstract:
Nowadays, changes and developments in the information and communication technologies make e-learning as an indispensable process for organizations and their employees. Organizations can design their own learning activities with e-learning systems and make progress on some managerial subjects like job satisfaction, job performance and organizational performance through the support of e-learning systems. The training modules which should be designed accordance with the needs of employees in an organization will support their personal development process by enabling them to manage better and to gain required information, ability and experience for further responsibilities. Thus, the employees with better performances will increase the performance of the organization. In this context, e-learning systems become an important tool for the organizations in terms of providing sustainability, increasing the current level of performance, productivity and job satisfaction in the organization, positioning the organization as a competitive firm and managing innovation processes successfully.
The main purpose of this study is to extensively investigate the effects of using e-learning systems on the individual impact on employees. The variables defined within the scope of this study are technology usage self-efficacy, personal innovativeness in information technologies, e-learning system use, individual impact on employees. The technology usage self-efficacy is defined with two dimensions: Computer self-efficacy and internet self-efficacy. The e-learning system use is defined with three dimensions: User intention, user motivation and user satisfaction. The individual impact on employees is defined with two dimensions: Performance and job satisfaction.
In this study, firstly, domestic and foreign literature on the subject has been scanned and conceptual framework has been formed. As a result of the literature review conducted in detail, the model of the exploratory study has been formed. As a study population, 573 employees working in the hotels in Antalya were selected. Then, the PLS-SEM method, one of the structural equation modelling methods of the research model and SmartPLS as statistical analysis software were empirically tested. In order to understand better research model variables, frequency analysis were also conducted.
According to the results of the study, the positive effect between e-learning system use and individual impact on employees was determined. At the same time, positive effect between technology usage self-efficacy and individual impact on employees and positive effect between personal innovativeness in information technologies and individual impact on employees were determined through e-learning system use. However, it was concluded that, the variables of technology usage self-efficacy and personal innovativeness in information technologies had no significant direct effect on individual impact on employees. Furthermore, positive effect between technology usage self-efficacy and e-learning system use and positive effect between personal innovativeness in information technologies and e-learning system use were determined. In addition, it has been determined that technology usage self-efficacy, personal innovativeness in information technologies, e-learning system use and individual impact on employees differ in terms of some demographic variables. On the last part of the study, in the light of the findings of the research, evaluations and suggestions were made regarding the e-learning system use and individual impact on employees.

Keywords: E-Learning, E-Learning System Use, Technology Usage Self-efficacy, Personal Innovativeness in Information Technologies, Job Satisfaction, Performance, Computer Self-Efficacy, Internet Self-Efficacy, User Intention, User Motivation, User Satisfaction, Mediation Effects of E-Learning