Patates (Solanum tuberosum L.) üretiminde farklı su düzeyleri ve azot dozlarının patates böceği (Leptinotarsa decemlineata Say) ve doğal düşmanları üzerine etkisi
The effect of different water levels and nitrogen doses on the colorado potato beetle (Leptinotarsa decemlineata Say) and natural enemies in potato (Solanum tuberosum L.) production
Yazar: ERDAL DAŞCI
Danışman: PROF. DR. İRFAN ASLAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Farklı su düzeyleri ve azot dozlarının patates böceği, doğal düşmanlar ve patates verimine etkisini belirlemek, patates verimi ile patates böceği popülasyonu arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu zararlı ile alternatif mücadele yöntemleri geliştirmektir. 
Yöntem: Araştırma, 2019 ve 2020 yıllarında, Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Toprak Su Yerleşkesinde, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlı olarak toplam 18 parselde yürütülmüştür. Ana parsellerde sulama düzeyleri (S1: Tam sulama, S2: S1 uygulamasına verilen sulama suyunun %70'i), alt parsellerde ise azot dozları (G1: 7 kg/da N, G2: 14 kg/da N, G3: 28 kg/da N) yer almıştır. 
Bulgular: Ortalama patates böceği popülasyon yoğunluğu su kısıtı uygulamasına (S2) göre tam sulama uygulamasında (S1) %13 oranında artarken, 7 kg/da azot uygulamasına göre 14 kg/da ve 28 kg/da azot uygulaması popülasyon yoğunluğunu sırasıyla %32 ve %14 oranında artırmıştır. Çalışmada, Coccinellidae ve Chrysopidae'ye ait avcı böcek türleri tespit edilmiştir. Coccinellidae türlerinin popülasyon yoğunluğu sulama suyu uygulamalarında aynı olurken, 7 kg/da azot uygulamasına göre 14 kg/da ve 28 kg/da azot uygulaması popülasyon yoğunluğunu sırasıyla %5 ve %10 oranında artırmıştır. Chrysopidae türlerinin popülasyon yoğunluğu sulama suyu düzeyleri ve azot dozlarında benzer olmuştur. Yumru verimi su kısıtı uygulamasına (S2) göre tam sulama uygulamasında (S1) %18 oranında artarken, 7 kg/da azot uygulamasına göre 14 kg/da ve 28 kg/da azot uygulaması yumru verimini sırasıyla %13 ve %9 oranında artırmıştır. 
Sonuç: Sulama suyu miktarı ve azot dozlarının artışı ile patates böceği popülasyon yoğunluğu ve yumru verimi artmıştır. Yüksek azot uygulamanın patates böceği bakımından uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Patates böceği, doğal düşmanlar, patates verimi, azot, su kısıtı

Abstract:
Purpose: To determine the effect of different water levels and nitrogen doses on Colorado potato beetle, natural enemies and potato yield, to reveal the relationship between potato yield and Colorado potato beetle population, and to develop alternative control methods against Colorado potato beetle.
Method: The experiment was carried out on a total of 18 plots in three replicates according to the randomized completely blocks design at the experimental area of East Anatolian Agricultural Research Institute, Soil Water  Campus in 2019 and 2020. Irrigation levels in the main plots (S1: Full irrigation, S2: 70% of the irrigation water given to S1 subject), nitrogen doses in the sub plots (G1: 7 kg/da N, G2: 14 kg/da N, G3: 28 kg/da N).
Findings: Colorado potato beetle population increased by 13% in the full irrigation application (S1) compared to water deficit application (S2). Compared to 7 kg/da nitrogen application, 14 kg/da and 28 kg/da nitrogen application increased population density of Colorado potato beetle species by 32% and 14% respectively. The predatory insect species were determined from the Coccinellidae and Chrysopidae in this study. Same population density of Coccinellidae species were found all of the irrigation water applications. Compared to 7 kg/da nitrogen application, 14 kg/da and 28 kg/da nitrogen application increased population density of Coccinellidae species by 5% and 10% respectively. Population density of Chrysopidae species was observed similarly all of the irrigation water levels and nitrogen doses. Tuber yield increased by 18% in full irrigation application (S1) compared to water deficit application (S2). Compared to 7 kg/da nitrogen application, 14 kg/da and 28 kg/da nitrogen application increased tuber yield by 13% and 9%, respectively.
Results: Colorado potato beetle population and tuber yield were increased by high irrigation water levels and nitrogen doses. As a result of this study was found that the high nitrogen application is unsuitable for Colorado potato beetle controls

Keywords: Colorado potato beetle, natural enemies, potato yield, nitrogen, deficit irrigation