Mikrobiyal gübreyle büyütülen aspir bitkisinin (Carthamus tinctorius L.) tuz stresi altında fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerinin incelenmesi
Investigation of physiological and biochemical changes of safflower plant (Carthamus tinctorius L.) grown with microbial fertilizer under salt stress
Yazar: SENA YAREN SARICAN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN EYİDOĞAN
Başkent Üniversitesi / Gıda Tarım ve Hayvancılığı Geliştirme Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı /  Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aspir = Safflower

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tuz stresine toleransı olan aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin 
iki farklı çeşidinin (Asol, Linas) hem mikrobiyal gübre hem de tuzluluk koşullarındaki fide 
ve tohum gelişiminin incelenmesidir.
Çimlenme ve fide gelişimi için farklı NaCl konsantrasyonlarına maruz bırakılan (0, 100 ve 
150 mM NaCl) aspir çeşitlerinin tohumlarına tuz stresine ek olarak mikrobiyal gübrenin hem 
kontrol grubuna hem de tuzla birlikte farklı kombinasyonlardaki gruplara gübre uygulaması 
yapılmıştır. Uygulamada kullanılan mikrobiyal gübre, canlı halde Azotobacter vinelandii ve 
Bacillus megaterium bakterilerini barındırmaktadır.
Yüksek tuz derişimleri altında tohum çimlenme oranı, sürgün uzunluğu, bağıl su 
içeriklerinde (RWC) ve pigment ölçüm değerleri olumsuz etkilenmiştir. Klorofil a ve
klorofil b miktarlarında tuzluluğun artmasıyla azalma saptanmıştır. Benzer sonuçlar 
antosiyanin pigmenti için de görülmüştür. Fakat karotenoid pigmentinde ve yaş ve kuru 
ağırlık değerlerinde gruplar arasında herhangi bir farklılık saptanamamıştır. Tuz stresi 
altında gübre uygulaması yapıldığında, erken gelişim evresinde gübrenin önemli düzeyde 
olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir. Artan tuz stresiyle birlikte malondialdehit (MDA) 
değerleri ciddi ölçüde artmıştır. Strese karşı oluşan savunma sistemi olarak tanımlanabilen 
antioksidan enzimlerinden katalaz (CAT) aktivitesi değerlerinde azalma, askorbat 
peroksidaz (APX) aktivitesi değerlerinde ise uygulama grubuna göre etkilerin değişkenlik 
gösterdiği görülmüştür. 
Sonuçlar her iki çeşidin strese karşı toleransının farklı olduğunu ve mikrobiyal gübre
uygulamasının her iki çeşitte farklı etki gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the seedling and seed development of two different 
varieties (Asol, Linas) of the salt stress-resistant safflower (Carthamus tinctorius L.) plant 
under both microbial fertilizer and salinity conditions.
For germination and seedling development, seeds were grown at 20-24⁰C and exposed to 
different NaCl concentrations (0, 100 and 150 mM NaCl). In addition to salt stress, microbial 
fertilizer was applied to both the control group and the groups with different combinations 
of fertilizer and salt. The microbial fertilizer used in the application contained live 
Azotobacter vinelandii and Bacillus megaterium bacteria.
Seedling germination rate, shoot length, relative water content and pigment measurement 
values were negatively affected under high salt concentrations. A decrease in chlorophyll a 
and chlorophyll b amounts was detected with increasing salinity. Similar results were also 
seen for anthocyanin pigment. However, no difference was detected between the groups in 
the carotenoid pigment and fresh and dry weight values of the seedlings. Malondialdehyde 
(MDA) values increased significantly with increasing salt stress. It was observed that there 
was a decrease in catalase (CAT) activity values, which can be defined as the defense system 
formed against stress, and that microbial fertilizer caused an increase in enzyme activity in 
ascorbate peroxidase (APX) activity values. The results show that both varieties have 
different tolerance to stress and that microbial fertilizer application has different effects on 
both varieties.