Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı, öz-yeterlik ve sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between social media  addiction, self-efficacy and social appearance anxiety in adolescents
Yazar: NURAYHAN ZEYBEK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmada ergenlerin sosyal medya bağımlılığı, sosyal görünüş kaygısı ve 
öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: 21/12/2023 - 21/02/2024 tarihleri arasında Konya Selçuklu merkez 
ilçesindeki liselerde eğitim gören öğrencilerle yapılan bu çalışmada, ilgili literatür
incelenerek öğrencilerin sosyodemografik özellikleri, yaş, cinsiyet, sigara ve alkol 
kullanımı, anne ve babalarının yaş ve eğitim düzeyi, algılanan anne-baba tutumu, 
bilgisayar, telefon/tablet kullanımı, sosyal medya kullanımı gibi konuları içeren 26
soruluk bir anket formu, 9 sorudan oluşan Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı 
Ölçeği (ESMBÖ), 16 sorudan oluşan Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği ve 21 soru ve 3 
farklı alt boyuttan oluşan Çocuklar için Öz-yeterlik Ölçeği kullanıldı. Çalışmaya 14-
17 yaş aralığında olan, nörolojik ve bilişsel açıdan soruları yanıtlayacak kapasitede 
olan ve anket formundaki soruları cevaplamayı kabul eden öğrenciler dahil edildi. 
Toplanan veriler, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 paket programı 
kullanılarak bilgisayar ortamında analiz edildi.
Bulgular: Bu çalışmaya 486 lise öğrencisi dahil edildi. Katılımcıların %52,7'si
(n=256) erkek, yaş ortalaması 15,94±1,08 yıl, vücut kitle indeksi (VKİ) persentil 
ortalaması %51,67±31,07 olarak tespit edildi. Cinsiyete göre ESMBÖ ve SGKÖ puanı 
benzerdi, erkeklerde toplam öz-yeterlik ve duygusal öz-yeterlik düzeyi daha yüksek 
saptandı. Katılımcıların %24,5'i 9. Sınıf (n=119), %31,9'u 12. Sınıf (n=155)'tı. 
9.sınıfa giden öğrencilerin akademik öz-yeterlikleri daha düşük, sosyal görünüş 
kaygısı seviyeleri daha yüksekti. Sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin her iki 
cinsiyette benzer olduğu görüldü. Öğrencilerin %13,0 (n=63) 8 saatten fazla internet 
kullanmaktaydı. İnternette geçirilen sürenin sosyal medya bağımlılığını artırdığı 
görüldü. Anne baba yaşı, eğitimi ve birliktelik durumu ile ESMBÖ, SGKÖ, öz-yeterlik 
arasında anlamlı ilişki bulunamadı. Öğrencilerin %68,7'si (n=334) anne tutumunu
vii
destekleyici olarak tanımladı. Destekleyici ebeveyn tutumuna sahip bireylerin sosyal 
medya bağımlılığı ve sosyal görünüş kaygısı düzeylerinin daha düşük olduğu, özyeterlik düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı. Kendini kilolu olarak nitelendiren 
ergenlerin sosyal görünüş kaygıları daha yüksek, genel öz-yeterlik ve duygusal özyeterlikleri seviyeleri daha düşüktü. Araştırmaya katılan öğrencilerin %15,6'sı (n=76) 
sigara, %8,0'ı (n=39) alkol kullanmaktaydı. Sigara ve alkol kullananların ESMBÖ 
puanları daha yüksek, toplam öz-yeterlik ve akademik öz-yeterlik puanları daha 
düşüktü. ESMÖ toplam puanı ile SGKÖ toplam puanı arasında pozitif yönlü düşük 
düzeyde korelasyon bulundu (r=0,283; p<0,001). ESMÖ toplam puanı ile öz yeterlilik 
toplam puanı ve akademik alt boyut puanı arasında negatif yönlü düşük düzeyde 
korelasyon vardı (sırasıyla r=-0,221; r=-0,288). SGKÖ toplam puanı ile öz yeterlilik 
toplam puanı ve sosyal alt boyut puanı arasında negatif yönde düşük düzeyde 
korelasyon tespit edildi (sırasıyla r=-0,236; r=-0,249).
Sonuç: Erkek öğrencilerin genel ve duygusal öz-yeterlik düzeyleri daha yüksek 
saptandı. Destekleyici ebeveyn tutumuna sahip olan ergenlerin sosyal medya 
bağımlılıkları ve sosyal görünüş kaygı düzeyleri daha düşük, öz-yeterlikleri daha 
yüksek saptandı. 9. sınıfa giden öğrencilerin sosyal görünüş kaygıları daha yüksek, 
toplam öz-yeterlikleri ve akademik öz-yeterlikleri daha düşüktü. Sosyal medya 
bağımlılığı ve sosyal görünüş kaygısı arasında pozitif yönlü, öz-yeterlik ile negatif 
yönlü düşük düzeyde korelasyon olduğu görüldü. 
Anahtar Kelimeler: Adölesan, aile hekimliği, sosyal medya, öz-yeterlik

Abstract:
Aim: This study aimed to evaluate the relationship between adolescents' social media 
addiction, social appearance anxiety and self-efficacy levels.
Materials and Method: Between the dates of 21/11/2023- 21/01/2024, this study was 
conducted with students attending high schools in the central district of Konya 
Selçuklu. Pertinent literature was reviewed, and a 27-item questionnaire covering 
students' socio-demographic characteristics such as age, gender, smoking and alcohol 
use, parents' ages and educational levels, perceived parental attitudes, computer, 
phone/tablet usage, and social media usage was administered. Additionally, a Social 
Media Addiction Scale for Adolescents (SMASA) consisting of 9 questions, a Social 
Appearance Anxiety Scale with 16 questions, and a Self-Efficacy Scale for Children 
comprising 21 questions across 3 sub-dimensions were used. Participants included 
students aged 14-17 who were capable of answering the questions neurologically and 
cognitively and agreed to respond to the questionnaire. The collected data were 
analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 18.0 software 
package.
Results: 486 high school students were included in this study. 52.7% (n=256) of the 
participants were male, the average age was 15.94±1.08 years, and the average body 
mass index (BMI) percentile was 51.67±31.07%. ESMS and SGKS scores were 
similar according to gender, total self-efficacy and emotional self-efficacy levels were 
found to be higher in men. 24.5% of the participants were in the 9th grade (n = 119), 
and 31.9% were in the 12th grade (n = 155). Students in the 9th grade had lower 
academic self-efficacy and higher social appearance anxiety levels. It was observed 
that social media addiction levels were similar in both genders. 13.0% (n=63) of the 
students were using the internet for more than 8 hours. It has been observed that the 
time spent on the internet increases social media addiction. No significant relationship 
was found between parents' age, education and partnership status and ESMS, SGQ, 
self-efficacy. 68.7% of the students (n=334) defined the mother's attitude as 
ix
supportive. It was found that individuals with a supportive parental attitude had lower 
levels of social media addiction and social appearance anxiety, and higher levels of 
self-efficacy. Adolescents who described themselves as overweight had higher social 
appearance concerns and lower levels of general self-efficacy and emotional selfefficacy. 15.6% (n=76) of the students participating in the research were using 
cigarettes and 8.0% (n=39) were using alcohol. Those who smoked and drank alcohol 
had higher ESMSS scores and lower total self-efficacy and academic self-efficacy 
scores. A low positive correlation was found between the ESMS total score and the 
SSI total score (r=0.283; p<0.001). There was a low negative correlation between the 
ESMÖ total score and the self-efficacy total score and academic subscale score (r=-
0.221; r=-0.288, respectively). A low negative correlation was detected between the 
SSI total score and the self-efficacy total score and social subscale score (r=-0.236; r=-
0.249, respectively).
Conclusion: Male students' general and emotional self-efficacy levels were found to 
be higher. Adolescents with supportive parental attitudes were found to have lower 
social media addictions and social appearance anxiety levels, and higher self-efficacy. 
Students in 9th grade had higher social appearance anxiety and lower total self-efficacy 
and academic self-efficacy. It was observed that there was a low level positive 
relationship between social media addiction and social appearance anxiety, and a 
negative significant relationship with self-efficacy.
Keywords: Adolescent, family medicine, social media, self-efficacy