Sınıf olgusu kapsamında sınıf bilinci ve ağ toplumunda prekarya sınıfının katılımcı kültürde temsili: "Ofissizler" platformu özelinde freelance çalışanlar üzerine bir araştırma
Representation of precariat class in participating culture in the context of class consciousness and network society with a class case: A research on freelance employees on the platform of the "Ofissizler"
Yazar: ÇAĞATAY KARAÖZ
Danışman: DOÇ. DR. NİLNUR TANDAÇGÜNEŞ KAHRAMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Medya ve İletişim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ağ toplumu = Web society ; Katılım kültürü = Participation culture ; Netnografi = Netnography ; Prekarya = Precariat ; Sınıf bilinci = Class consciousness ; Sınıf kültürü = Class culture

Özet:
1980'li yıllardan itibaren ortaya çıkmaya başlayan ve giderek ivmelenen küreselleşme süreci ekonomik olduğu kadar siyasal, toplumsal, teknolojik ve kültürel alanları da hızla dönüştürmüştür. Bu dönüşüm sürecinin mimarı olan neo-liberal dünya düzeni, sanayi devrimiyle beraber ele alınmaya başlanan "sınıf" olgusunda da kendini göstermiştir. Hala içerisinde yaşadığımız ağ toplumu, basitçe güvencesiz ve /veya kayıt dışı çalışan olarak tanımlanabilecek "prekarya" nın da sınıfsal bir nitelik kazanmasının önünü açmıştır. Küreselleşme sürecinin bir diğer çıktısı ise özellikle iletişim teknolojileri alanında yaşanan hızlı gelişmeler olmuştur. İnternetin her geçen gün yerküreyi sararak, bireyler arasındaki zaman-mekan engellerini ortadan kaldırması ile beraber "katılımcı kültür" kavramı ortaya çıkmıştır.  
Görüldüğü üzere küreselleşme süreci Sosyoloji biliminin çalışma alanına ait, "Prekarya sınıfı" ve İletişim biliminin çalışma alanına ait "katılımcı kültür" kavramlarını ortaya çıkarmıştır. Her iki kavram da ağ toplumunda ortaya çıkan iki farklı sorunsal olarak önem taşımaktadır. Prekarya hareketine bakıldığında, modernizmin ilk zamanlarını temsil eden Fordist dönemin proleterya sınıfını inşa eden "sınıf bilinci" temelli hareketlerle aynı karakteristiği temsil etmediği görülmektedir. Diğer bir ifadeyle Prekarya, post modern zamanların meta teoriyi reddeden parçalı yapısına uygun olarak, farklı demografik nitelikteki toplumsal grupları içinde barındıran yapısıyla sınırlarında bir muğlaklık içermektedir.
Prekarya sınıfının alt demografik sınıflarından birisini ise freelance çalışanlar oluşturmaktadır. Her geçen gün prekaryanın bir alt demografik sınıfını ve bu çalışmanın da araştırma öznesini oluşturan freelance çalışan kişi sayısı artmaktadır. freelance çalışanların araştırma öznesi olarak seçilmiş olması, aynı zamanda keskin sınırları olmayan ve evrensel bir sorunsala işaret eden prekarya kavramı ile alakalı kültürel verilerin yorumlanması ve katılımcı kültüre etkilerinin anlaşılması adına sosyal bilimler literatürüne katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Katılımcı kültür ve onun sunduğu imkanlar freelance çalışanların bir araya gelmesine, birbirlerinden haberdar olmasına, farklı iş kolları hakkında deneyimsel ve hukuki bilgi sahibi olmasına ve dolayısıyla dayanışmasına imkan tanımaktadır. Bu önermeden yola çıkarak yapılandırılan çalışmanın araştırma evreni, Türkiye'de yaşayan freelance çalışanları, çalışma alanı ayırt etmeksizin bir araya getiren bağımsız bir çevrimiçi platform olan "Ofissizler"lerin üyeleri ile sınırlandırılmıştır.
Katılımcı kültür olgusunun freelance çalışanlarda sınıf bilinci oluşumu üzerindeki etkisi ve bu olgunun prekarya sınıfının sosyal etkileşimi ve iletişimi üzerinde nasıl bir etkisi olduğu freelance çalışanların oluşturmuş olduğu Ofissizler platformunun netnografik yöntemle analiz edilmesi ile ortaya konmuştur. Araştırma farklı çalışma alanlarına ait temaları bir araya getirip iletişim bilimi perspektifinden konuya yaklaşarak, yeni medyanın kültürel etkilerinin sosyolojinin temel çalışma konularından biri olan sınıf olgusuna yapacağı katkı açısından özgün bir çalışma olmuştur.

Abstract:
The globalization process, which started to emerge since the 1980s and has accelerated, has rapidly transformed economical as well as political, social, technological and cultural fields. The neo-liberal world order, which is the architect of this transformation process, has also manifested itself in the "class" phenomenon, which has started to be handled along with the industrial revolution. The network society we still live in paved the way for the "precariat", which can be defined simply as precarious and / or informal workers, to gain a class character. Another outcome of the globalization process has been the rapid developments especially in the field of communication technologies. The concept of "participatory culture" has emerged as the internet wraps around the globe every day and eliminates the time-space barriers between individuals.
As can be seen, the globalization process has revealed the concepts of "Precarious class" of the field of sociology and "participatory culture" of the field of communication. Both concepts have two different problematic issues that arise in network society. Looking at the precarious movement, it is seen that the Fordist period, representing the early times of modernism, did not represent the same characteristics as the "class consciousness" based movements that built the proletarian class. In other words, Precariat contains an ambiguity at its borders with its structure that contains different demographic social groups in accordance with the fragmented structure that rejects the meta theory of postmodern times.
One of the sub-demographic classes of the precariat class consists of freelance employees. With each passing day, the number of freelancers working in a sub-demographic class of precariat and the research subject of this study is increasing. It is aimed that freelance employees should be selected as research subjects, and also contribute to the social sciences literature in order to interpret cultural data related to the precarious concept that has no sharp boundaries and points to a universal problem, and to understand its effects on participatory culture. The participatory culture and the opportunities it offers enable freelance employees to come together, to be aware of each other, to have experience and legal knowledge about different business lines, and thus to solidarity. The research universe that is configured to work starting from this premise, freelance workers living in Turkey without distinguishing workspace is limited by an independent online platform to bring together the members of "Ofissizler".
The effect of the participatory culture phenomenon on the formation of class awareness in freelance employees and the effect of this phenomenon on the social interaction and communication of the precarious class was revealed by analyzing the Ofissizler platform created by freelance employees by netnographic method. The research has been an original study in terms of the contribution of the new media's cultural effects to the phenomenon of class, which is one of the main study subjects of sociology, by bringing together themes from different fields of study and approaching the subject from the perspective of communication science.