Okul yöneticisi ve öğretmenlerin benimsedikleri felsefi yaklaşım ile okul iklimi ve öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasındaki ilişki
The relationship between school administrators and teachers' philosophical approach school climate and the tendency to control student behaviors
Yazar: SİNAN DAĞ
Danışman: PROF. TEMEL ÇALIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Okul iklimi = School climate ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, resmî Anadolu liselerinde görev yapan okul yöneticisi ve öğretmenlerin benimsedikleri felsefi yaklaşım ile okul iklimi ve öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni Ankara'nın Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan resmî Anadolu liselerinde görev yapan okul müdürleri, müdür yardımcıları ve öğretmenler oluşturmuştur. Örneklemin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve örneklemi 33 okul müdürü, 68 müdür yardımcısı ve 660 öğretmen meydana getirmiştir. Araştırmanın verileri "Felsefi Yaklaşım Ölçeği", "Okul İklimi Ölçeği" ve "Öğrenci Davranışlarını Kontrol Etme Eğilimi Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Geçerlilik çalışmaları için DFA ve AFA analizleri yapılmış, güvenilirlik için ise Cronbach Alfa katsayısına bakılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar için t-testi, Mann Whitney U-testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis H-testi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul müdürü, müdür yardımcısı ve öğretmenlerin felsefi yaklaşımları sırasıyla varoluşçuluk, ilerlemecilik, daimicilik, yeniden kurmacılık ve esasicilik şeklindedir. Felsefi yaklaşımlar görev değişkenine göre farklılaşmamaktadır. Okul müdürü, müdür yardımcısı ve öğretmenlerin okul iklimine yönelik algıları olumlu düzeydedir. Okul müdürleri müdür yardımcılarına göre, müdür yardımcıları da öğretmenlere göre daha fazla gözetimci yaklaşıma sahip olmalarına karşın ne tam olarak gözetimci ne de insancıl yaklaşımı benimsemekteler. Felsefi yaklaşımların disiplin anlayışları ile öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimleri arasında uyumlu bir ilişki tespit edilmiştir. Okul ikliminin alt boyutlarıyla öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasında düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca okul yöneticisi ve öğretmenlerin felsefi yaklaşımları ile okul iklimi algıları öğrenci davranışlarını kontrol etme eğiliminin anlamlı birer yordayıcısı olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonucunda araştırmacılara, alan uzmanlarına, politika yapıcılara ve uygulamacılara eğitime yönelik felsefi bakış açısı geliştirmeleri, teori ve uygulama arasında paralellik sağlayarak bütüncül bir yaklaşım sergilemeleri, gelişim odaklı okul iklimi kurgulamaları, öğrenci davranışlarını kontrol etmede insancıl eğilim doğrultusunda hareket etmeleri önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationship between school principals and teachers' philosophical approach and school climate and tendency to control student behaviors in public Anatolia high schools. For this purpose, the study was designed in relational survey model. The population of the study consisted of school principals, assistant principals and teachers working in the official Anatolian high schools in Ankara's Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan and Yenimahalle sub-provinces. The stratified sampling method was used to determine the sample and the sample consisted of 33 school principals, 68 assistant principals and 660 teachers. The data of the study were collected through "Philosophical Approach Scale", "School Climate Scale" and i Tendency to Control Student Behavior Scale ". DFA and AFA analyzes were performed for validity studies, and Cronbach Alpha coefficient was examined for reliability. Descriptive statistics, t-test for independent groups, Mann Whitney U-test, one-way analysis of variance, Kruskal Wallis H-test, correlation and regression analyzes were used to analyze the data. According to the results of the research, the philosophical approaches of school principals, assistant principals and teachers are existentialism, progressiveness, prennialism, reconstruction and essentialism respectively. The philosophical approaches adopted do not differ according to the task variable. Perceptions of school principals, vice principals and teachers towards school climate are at a positive level. Although school principals have more custodial approaches than assistant principals and assistant principals have more custodial approaches than teachers, they do not fully adopt custodial or humanistic approaches. A consistent relationship was found between the disciplinary understanding of philosophical approaches and the tendency to control student behaviors. It was found that there is a low level relationship between the sub-dimensions of school climate and the tendency to control students' behaviors. In addition, it was concluded that the philosophical approaches and school climate perceptions of school administrators and teachers are significant predictors of the tendency to control student behavior. As a result of the research, it was suggested to researchers, field experts, policy makers and practitioners to develop a philosophical perspective towards education, to provide a holistic approach by providing parallelism between theory and practice, to construct a development-oriented school climate, and to act in line with humanitarian tendency in controlling student behavior.