Yalın maliyet yönetimi yaklaşımı ve bir üretim işletmesi uygulaması
Lean cost management approach and a production company application
Yazar: OSMAN KÜRŞAT ONAT
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ACAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maliyet yönetimi = Cost management ; Yalın muhasebe = Lean accounting ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Küresel rekabet ortamında işletmelerin en temel avantajlarından birisi etkin maliyet yönetimi yeteneğine sahip olmalarıdır. Maliyet yönetiminin temel amacı tedarikçiden son kullanıcıya kadar olan süreçte tüm maliyet unsurlarının etkin şekilde izlenmesi ile ürün ve hizmetlerin değerlerinin doğru bir şekilde belirlenmesinin sağlanmasıdır. Etkin maliyet yönetiminin sağlanması için ise israf noktalarının belirlenmesi ve ortadan kaldırılması da diğer bir gerekliliktir.Yalın düşünce özellikle Toyota firmasında israf ve darboğaz noktalarının belirlenerek ortadan kaldırılmasını amaçlayan ve tüm iş süreçlerinin basitleştirilerek israfın ortadan kaldırılmasını hedefleyen düşünce sistemi olarak ifade edilebilir. Yalın düşüncenin temelinde değeri belirlemek, değerin sürekli olarak akması, müşterinin değeri talep etmesi ve mükemmellik bulunmaktadır. Bunlar sağlanırken sürekli gelişim ve değişim kaçınılmazdır. Yalın düşüncede değerin ön planda olması ve müşteri tarafından tanımlanması esastır.Bu çalışmanın amacı yalın düşünceyi benimseyen işletmelerde öne çıkan çağdaş bir maliyet yönetim tekniği olan yalın maliyet yönetimi yaklaşımını ayrıntılı olarak incelemek ve bir üretim işletmesinde uygulanmasıdır.Yalın maliyet yönetimi yaklaşımının temel aşamaları değer akışlarının belirlenmesi, değer akış haritalarının oluşturulması ve değer akış maliyetlerinin değer akışlarına atanması şeklinde sıralanabilir. Ortak giderlerin dağıtılması konusunda yöntemin bazı eksiklikleri belirlenmiş ve değer akışları tarafından kullanılan ortak giderlerin analitik hiyerarşi sürecine dayalı olarak dağıtılması önerilmiştir. Buradan hareketle analitik hiyerarşi sürecine dayalı yalın maliyet yönetimi yaklaşımı önerilmiştir. Bir üretim işletmesinde yapılan uygulamada ise yalınlaşmanın finansal etkileri ortaya konulmuş ve yalın maliyet yönetimi yaklaşımı ile geleneksel tam maliyet yaklaşımının sonuçları karşılaştırılmıştır. Uygulama sonucunda üretim süreçlerinde yalınlaşma sağlayan işletmelerde yalın maliyet yönetimi yaklaşımı yerine tam maliyet yönteminin kullanılmasının maliyetler üzerinde bozucu etki gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
One of the most important advantages of enterprises in global competence environment is efficient cost management ability. Basic aim of cost management is tracking cost elements efficiently from supplier to last user and determining true value for products and services. Determining waste and bottleneck points is another must.Lean thinking is called as the thinking system ,that was firstly used in Toyota company, aiming to determining and reducing waste and simplifying all business processes. Determination of the value, flowing of value and excellence lies behind lean thinking. Development and change are inevitable during making these. Value should be on the front side and should be determined by customer.The aim of the study is detailly researching lean cost management approach that is going beyond as a contemporary cost management technic in lean enterprises and application in a production company.Basic processes of lean cost management are determining value streams, value stream mapping and value stream costing. Some deficiencies were defined while allocation of common costs and allocating cost according to analytical hierarchy process was proposed. In this sense analytical hierarchy process based lean cost management was proposed. In the application in a production company financial effects of becoming lean was proved and results of lean cost management and full costing were compared. As result of application lean companies using full costing inspite of lean cost management caused distortion in costs.