Örgütsel stres ve tükenmişlik ilişkisi: Konaklama işletmeleri çalışanları üzerine bir araştırma
The relationship between organizational stress and burnout: A research on the employees of hospitality organizations
Yazar: DENİZ ÖREN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BORAN TOKER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Turizm, emek-yoğun özelliğe sahip bir hizmet sektörüdür. Çalışanlar bu hizmeti üretirken yoğun bir çalışma temposunda ve müşterilerle sürekli olarak direkt veya dolaylı bir ilişki içindedirler ve onların problem ve istekleriyle ilgilenmek zorundadırlar. Çalışanın örgütünden\işinden kaynaklı her türlü olumsuz faktör onun huzursuz, mutsuz ve tükenmiş hissetmesine sebep olabilmektedir. Bu nedenle stres ve tükenmişlik kavramları hem bireyler açısından hem de örgütler açısından üzerinde durulması gereken konular haline gelmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde stres kavramına yönelik, ikinci bölümde ise tükenmişlik, kavramına yönelik genel literatüre dayalı kuramsal bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın detaylarına, analizlerine ve bulgularına değinilmiştir.
Çalışmanın temel amacı örgütsel stres faktörleri ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Çalışma Antalya / Manavgat? da dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde çalışan 386 otel çalışanına anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Örgütsel Stres Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi amacıyla frekans tabloları düzenlenmiş, güvenirlik (Cronbach?s Alpha), faktör, Pearson korelasyon analizi, regresyon ve varyans analizleri ve t testi kullanılmıştır.
Örgütsel stres faktörleri ile tükenmişliğin boyutları arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile test edilmiştir. Analiz sonucunda; örgütsel stres faktörleri ile duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissi alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişkinin olduğunu gösteren bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca otel işletmeleri çalışanlarının örgütsel streslerinin orta düzeyde olduğu ve duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma düzeylerinin düşük ve kişisel başarı hissi düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır.




Anahtar Kelimeler: Stres, Örgütsel Stres Faktörleri, Tükenmişlik, Turizm Sektörü, Konaklama İşletmeleri.

Abstract:
The tourism is a labour intensive service sector. While producing this service, Employees are in an intensive pace of work and they are constantly in a direct or indirect relationship with the customers and they have to deal with their problem or wishes. Many factors such as the features of the work, working conditions, relationship among employees, the policies of the organization affect emloyees performance. Employees may feel restless, unhappy and feel exhausted because of any kind of from organization. So the terms ? stress and burnout? have become such important issues which need to be focused on by both individuals and organizations.
In the first part of the study on the term of stress, on the term of burnout in the second part, is given theoretical information based on general literature. In the third part of the study is mentioned the details, the analysis and the findings of the study.
This study was conducted on 386 employees working four and five-star hotels in Manavgat (province in Antalya) by using survey method. Organizational Stress Scale, The Masclah Burnout Inventory and the Personel Information Form are used as a means of data collection. Frequency tables were aranged, the realiability (Cronbach?s alpha), factor, Pearson correlation, regression and analysis of variance and t test were used in order to evaluate the data. The relationship between Organizational Stress Factors and the dimensions of burnout tested with Pearson?s correlation analysis.
The purpose of the study is to determine the relationship between organizational stress factors and the dimensions of burnout. For this purpose, as a result of the correlation analysis; it has been reached that signs indicating a positive and significant relationship between organizational stress factors and the subscales of emotional exhaustion, depersonalization and a sense of personal accomplishment. It has also been found that emotional burnout and depersonalization levels were low and sense of personel accomplishment level was high.



Key Words: Stress, Organizational Stress, Burnout, Tourism Sector, Hospitality