Trombositopenik hastalarda platelet yüzey antijenlerinin akım sitometri ile incelenmesi ve kanama diyatezi ile ilişkisinin araştırılması /
Yazar: EMİNE NİLAY BAKIR
Danışman: PROF. DR. ZELİHA GÜNNUR DİKMEN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Akım sitometrisi = Flow cytometry ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Trombosit aktivasyonu = Platelet activation ; Trombositopeni = Thrombocytopenia

Özet:
Kanama bulgusu olan hastalarda, platelet fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılan yöntemler yüksek hacimde kan örneği ve yüksek trombosit sayısı (>150.000/µl) gerektirmektedir. Akım sitometri ise, trombositlerin 100.000/µl'den düşük olduğu durumlarda kullanılabilmektedir. Bu çalışmada, trombositopenik hastalarda kanamaya yatkınlığı ön görmede belirli agonistlere platelet reseptör cevaplarının akım sitometri ile incelenmesi amaçlandı. AML, MDS ve MM tanılı, platelet sayısı 100.000/µl'den düşük hastalar çalışmaya dahil edildi (n=40). Kontrol örnekleri sağlıklı kişilerden alındı (n=20). Tam kan sayımı Unicell DXH 800 (Beckman Coulter), akım sitometrik analiz Accuri C6 (BD) cihazında yapıldı. Plateletlerin ayırımında platelete spesifik belirteçler olan CD41a ve CD42b kullanıldı. ADP ve TRAP uyarımı sonrası; CD63, CD62P, PAC-1 aktivasyon reseptörlerinin düzeyleri belirlendi. Dinlenme halindeki plateletlerde CD63 ve CD62P, hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,001, p=0,004). ADP ile aktivasyon sonrası hasta grubunda CD63, CD62P ve PAC-1 değerleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu (p=0,006, p=0,024, p<0,001). TRAP aktivasyonu sonrası benzer şekilde hasta grubunda CD63, CD62P ve PAC-1 düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu (p<0,001).  Kanaması olmayan ve kanaması olanlar arasında bu parametreler açısından anlamlı bir fark saptanmadı. CD63 düzeyi aktivasyon öncesi kanamalı hastalarda kontrol grubuna göre yüksek bulundu (p=0,009). Hem ADP, hem TRAP uyarımı sonrası CD63, CD62P, PAC-1 düzeyleri hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,001). Kanaması olan ve olmayan hastaların trombosit sayıları arasında anlamlı bir farka rastlanmadı. Hastalarda kontrol grubuna göre PCT ve MPV düzeyleri anlamlı olarak düşük, PDW düzeyleri ise yüksek saptandı (p<0,001). Bu çalışmanın sonuçlarına göre, platelet yüzey belirteçlerinin akım sitometri ile analizi, trombositopenik hastalarda kanama eğilimini ön görmede yardımcı olabilir.

Abstract:
Bleeding is mainly associated with low platelet counts and platelet dysfunctions. Although there are several methods to evaluate platelet function, they require large amount of blood and platelet counts more than 150.000/µl. Flow cytometric analysis requires small amounts of blood sample and allows analyses of platelets in thrombocytopenic patients. Our aim was to examine platelet receptor responses to certain agonists in thrombocytopenic patients as an indicator of bleeding tendency using flow cytometry. Patients with diagnoses of AML, MDS and MM with platelet counts less than 100.000/µl were included in the study (n=40). Control samples were taken from healthy subjects (n=20). Complete blood count was performed with Unicell DXH 800 (Beckman Coulter), Accuri C6 (BD) was used for flow cytometric analyses. CD41a and CD42b were used to identify platelets. After stimulation with ADP and TRAP; CD63, CD62P, PAC-1 activation receptor levels were determined. Platelet pre-activation surface marker levels were found to be significantly higher in patients than controls for CD63 (p=0,001) and CD62P (p=0,004). Upon activation with ADP, all activation marker levels were found higher in controls compared to patients. The differences were significant for CD63 (p=0,006), CD62P (p=0,024) and PAC-1 (p<0,001). After TRAP activation, patients showed lower levels of activation marker expression than controls. Differences were statistically significant for CD63 (p<0,001), CD62P (p<0,001) and PAC-1 levels (p<0,001).  There were no significant difference between non-bleeding and bleeding patients for all parameters. CD63 (p=0,009) and CD62P levels were higher before activation in bleeding patients than  controls. After ADP and TRAP stimulation CD63, CD62P, PAC-1 levels were lower in bleeding group than controls (p<0,001). No difference was found between platelet count in bleeding and non-bleeding patients. PCT and MPV levels were significantly lower in patients than controls whereas PDW levels were found higher in patients than controls (p<0,001). This study shows that, flow cytometric analysis of platelets surface activation markers may help predict bleeding tendency in thrombocytopenic patients.