Yenilikçi insan kaynakları yönetimi uygulamalarının yenilik odaklı bir kültür oluşturmadaki rolü bağlamında iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkileri
The effects of innovative human resource management practices on creating an innovation oriented culture and their consquences on job satisfaction and job performance
Yazar: SAADET ELA PELENK
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE GÜNSEL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kültür = Culture ; Yenilik = Innovation ; Yenilik iklimi = Innovation climate ; Yenilik stratejileri = Innovation strategies ; Yenilikçi = Innovative ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour ; Yenilikçilik = Innovativeness ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş performansı = Job performance

Özet:
21. Yüzyıl işletmeleri, artan teknoloji ve çevresel değişimlere uyum sağlamak için yenilikçi olmalıdır. İşletmelerin bu karakteri kazanması, örgüte dair yenilikçi uygulama, yaklaşım ve normların benimsenmesiyle ilgilidir. Bu aslında yenilikçi değerleri vurgulayan bir kültürün kemikleştirilerek, günlük yaşamın bir parçası hâline getirilmesidir. Bu açıdan İ.K.Y. uygulamalarının yenilik odaklı olması çalışanın bu sürece uyumunu hızlandırmaktadır. Bu varsayım ile araştırmanın birinci sorunsalı; yenilikçi İ.K.Y. uygulamalarının tespiti, ikinci sorunsalı; bu uygulamaların yenilik kültürüne etkisini incelenmektir. Aynı zamanda bu durumun iş tatminine ve bireysel performansa olan etkisi, araştırmanın üçüncü sorunsalını oluşturmaktadır. Yenilikçi İ.K.Y. uygulamalarını tespit etmek için, yarı yapılandırılmış mülâkat uygulanmıştır. Perkmann'ın (2014) kodlama yöntemi kullanılarak; "eğitim, takım çalışması, öneri sistemleri, sosyal faaliyetler, performans bazlı ücretlendirme, işe alımda yaratıcılık, mentorluk/koçluk, iş rotasyonu, güçlendirme ve sosyal sorumluluk" en yenilikçi on uygulama olarak bulunmuştur. Yenilikçi İ.K.Y. uygulamalarının kendi aralarındaki korelasyonları pozitif yönde ve yüksek oranda çıkmıştır. Buna göre "yaratıcılık", "mentörlük/koçluk" ve "iş rotasyonu" dışında, diğer uygulamalar arasında birebir ilişki bulunmuştur. Yenilikçi İ.K.Y. uygulamalarının yenilik kültürüne etkisini ölçmek için Agarwala (2003) ölçeğinden yararlanılmıştır. Bu noktada yenilikçi İ.K.Y. uygulamaları, bir toplam puan skorunu ifade etmek üzere; "yürütme, farkındalık ve tatmin" boyutları altına yerleştirilerek, spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Değişkenler açısından birebir bakıldığında; "yürütme ve farkındalığın", yenilik kültürü üzerinde direkt bir etkiye sahip olmadığı ancak, "sonuçlardan tatminin" yenilik kültürü üzerinde pozitif ve direkt bir etki sergilediği görülmüştür. Diğer yandan, katılımcıların yenilik kültürüne ilişkin algılamalarını ölçmek için faktör analizi yapılmıştır. Buna göre "stratejilerin, yenilikçilik ve yaratıcılık ile rekabet etmek üzere hazırlanması" ve bu doğrultuda "çalışanların, bilgi ve deneyimlerini paylaşmaları" önemli görülmüştür. Yenilik kültürünün iş tatmini ve bireysel performansa etkisi, yapısal eşitlik modellemesi (P.L.S.) kullanılarak analiz edilmiştir. Buna gore, yenilik kültürünün, iş tatminine etkisi olup, en fazla etki "kariyer, ücret-haklar ve yönetici" boyutlarında görülmüştür. Bu durumun bireysel performansa etkisi, "kariyer" olarak pozitif ve anlamlı iken, "yönetici" boyutu açısından negatif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yenilikçilik, Yenilik Kültürü, Yenilikçi İ.K.Y. Uygulamaları, İş Tatmini, Bireysel Performans.

Abstract:
21st. century's companies must be innovative in order to adopt environmental changes and innovative practices, norms and approaches. That comes to pass as a result of ossifying a culture, which emphasizes innovative values and reflecting that culture as a part of company`s daily life. In this respect, the more H.R.M practices focus on innovation, the quicker the employee adaptation innovation process. Based on this assumption, the first question of the research is; determination of innovative H.R.M. practices and the second question is; the effects of those practices on innovation culture. At the same time, the influence of innovation oriented culture on job satisfaction and individual performance is the third research question of this research. Semi-structured interviews were applied to identify the "innovative H.R.M. practices" in Turkey. The most common innovative practices are "training, teamwork, recommendation systems, social activities, performance-based remuneration, creativity in recruitment, mentoring/coaching, job rotation, empowerment and social responsibility" according to the Perkmann's (2014) encoding method. Correlation was reached a positive and high rate among inovative.H.R.M. applications. Except for "creativity", "mentoring / coaching" and "job rotation", there were close relationships among the other applications. Agarwala's (2003) scale was used, for measuring the impact of innovative.H.R.M. applications on innovative culture. According to this, I.H.R.M. applications with express a total points score are placed in "execution, awareness and satisfaction" dimensions and spearman correlation test was used. When exactly on variables, it was seem that; "the execution and awareness" did not have a direct effect on the innovation culture, but "satisfaction from results" had a positive and direct impact on the innovation culture. On the other hand, to measure perceptions of the participants about the innovation culture, factor analyzes was applied. Accordingly to this; "preparing the strategies to compete with innovation and creativity", with in this direction, "sharing emloyee's knowledge and experience" was seem important.  For analyzing innovation culture's impact on job satisfaction and individual performance, structural equation modeling method (PLS) was used. According to findings, the innovation culture is positively associated "job satisfaction" in general; supreme influence was on in "career, wage and manager" dimension of job satisfaction. Moreover the findings demonstrated that "career" dimension of job satisfaction had positive effect on job performance while "manager" dimension"  were negatively related.
Keywords: Innovation, Innovation Culture, Innovative Human Resource Manangement Practices, Job Satisfaction, Individual Performance.