İç Anadolu Bölgesinin kuru koşullarında ileri kademe arpa (Hordeum vulgare L.) ıslah materyallerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality traits of advanced barley (Hordeum vulgare L.) lines under dry conditions in Central Anatolia
Yazar: MUHAMMED İBRAHİM SAYİM
Danışman: PROF. DR. MURAT OLGUN ; DR. SONER YÜKSEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Ankara ve Kırşehir illeri kuru koşullarına uygun olarak geliştirilen
ileri kademe arpa hatları ve belirlenen tescilli çeşitler, bazı önemli verim ve kalite
özellikleri yönünden fenotipik olarak incelenmiştir. Tarla denemelerinde, Burakbey,
Sayım-40, Sinanbey, Tarm-92 ve Larende standart çeşitleri ile 19 adet iki sıralı ileri
kademe arpa hattı kullanılmıştır. Denemede; bitki boyu, başak boyu, başakta tane sayısı,
m2' deki başak sayısı, başaklanma tarihi, kış zararı, tane verimi, hektolitre ağırlığı, bin tane
ağırlığı, tane iriliği, protein oranı gibi verim ve kalite özellikleri gözlemlenerek
değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan arpa hat ve çeşitlerinin genotipik performansı,
bitki boyu, m2' deki başak sayısı, başaklanma gün sayısı, tane verimi, hektolitre ağırlığı,
1000 tane ağırlığı ve protein oranı bakımından, Ankara çevre koşullarında daha üstün
olarak belirlenmiştir. Ancak, başaktaki tane sayısı, kış zararı ve tane iriliği yönünden,
genotipik performanslar Kırşehir lokasyonunda daha iyi sonuç vermiştir. Tane verimi
yönünden; Hat 2, Hat 3, Burakbey, Hat 9, Sayım 40, Hat 10, Hat 11, Hat 12, Hat 15, Hat
16, Hat 17 ve Hat 19' un genotipik performansları öne çıkmıştır. Buna karşılık, protein
oranı bakımından; Hat 1, Hat 2, Hat 4, Hat 6, Hat 7, Hat 8, Sayım-40, Hat 18, Hat 19 ve
Larende çeşidi üstün nitelikli olarak belirlenmiştir. Ankara ve Kırşehir lokasyonlarından
elde edilen verilerin birleşik analizi neticesinde; Hat 3, Hat 4, Burakbey, Hat 7, Hat 8, Hat
9, Sayım 40, Hat 11, Sinanbey, Hat 15 ve Hat 19 tane verimi, verim unsurları ve tane
kalitesi bakımından üstün verimli çeşitler/hatlar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study visually assessed cultivars and advanced-stage barley lines developed
for dry conditions in Ankara and Kırşehir locations for important yield and quality traits.
The standard varieties such as Burakbey, Sayım-40, Sinanbey, Tarm-92, and Larende,
along with 19 two-rowed advanced-stage barley lines were used in the field experiments.
Observations were taken on yield and quality characteristics such as plant height, spike
length, number of grains per spike, number of spikes per square meter, heading date,
winter damage, grain yield, hectoliter weight, thousand-grain weight, grain size, and
protein content. The genotypic performances of the advanced lines and varieties used in the
study were found to be superior in Ankara's environmental conditions in terms of plant
height, number of spikes per square meter, heading date, grain yield, hectoliter weight,
thousand-grain weight, and protein content. As for grain count per spike, winter damage,
and grain size; the genotypic performances were better in the Kırşehir location. Notably,
Line 2, Line 3, Burakbey, Line 9, Sayım 40, Line 10, Line 11, Line 12, Line 15, Line 16,
Line 17, and Line 19 exhibited superior genotypic performance for grain yield.
Conversely, Line 1, Line 2, Line 4, Line 6, Line 7, Line 8, Sayım-40, Line 18, Line 19, and
Larende were identified as advanced genotypes having high protein content. The combined
analysis of variance revealed that Line 3, Line 4, Burakbey, Line 7, Line 8, Line 9, Sayım
40, Line 11, Sinanbey, Line 15, and Line 19 were high-yielding varieties/lines with high
grain quality in Ankara and Kırşehir locations.