Okul yöneticilerinin demokratik okul anlayışına ilişkin öğretmen görüşleri
The opinions of instructors regarding to the democratic school mentality of school principals
Yazar: ZEYNEP AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. FARUK LEVENT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokratik okul = Democratic school ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Okullar, özellikle demokrasi ile yönetilen ülkelerin geleceğini belirleyen kurumların başında gelmektedir. Okulların nasıl yönetildiği ise beklenen geleceği hazırlamak açısından çok önemlidir. Öğrencilerin demokrasiyi okul yaşantıları içinde deneyimlemesi gerekmektedir. Bu deneyimin okul kültürünün içerisinde edinilmesi için tüm okul paydaşlarının aynı yaşantıyı tecrübe ediyor olması gerekir. Okul; öğrenci, öğretmen, veli, yönetici ve diğer personelle birlikte bir bütündür. Doğal olarak demokratik deneyimlerin tüm bu kişilerce hissediliyor olması gerekmektedir. Bu açıdan baktığımızda okul yöneticileri ile öğretmenler arasındaki etkileşimin de demokratik bir yönetim anlayışı çerçevesinde olması beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı; okul yöneticilerinin demokratik okul anlayışına ilişkin öğretmen görüşlerini incelemektir. 
Nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseniyle yürütülmüş olan bu çalışmanın verileri, yüz yüze görüşme ile yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmaya gönüllü olarak katılan 25 öğretmen ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde elde edilen veriler, içerik analizine tabi tutularak kodlamalar yapılmış ve temalar oluşturulmuştur. Bu temalar "demokratik okul yöneticisi özellikleri", "sahip olunan okul yöneticisi özellikleri", "sahip olunan yöneticinin yönetim şekli", "okul yöneticisi üzerindeki etkiler", "okul yöneticisinin yönetim şeklini belirleyen unsurlar", "okul yöneticilerinin mahrum olduğu haklar", "öğretmen motivasyonlarını etkileyen okul yöneticisi tutum ve davranışları", "öğretmen motivasyonunu etkileyen ideal yönetici özellikleri", "okul kültürüne katkı sağlayan okul yöneticisi özellikleri", "okul yöneticileri ile öğretmenler arasındaki iletişim", "öğretmenlerin eğitim-öğretim etkinliklerini etkileyen durumlar", "öğrencilerin öğrenme ortamı", "demokratik eğitim-öğretim ortamı unsurları" ve "okul yöneticisi ve öğrenci etkileşimi" şeklindedir.
Araştırma bulgularına göre; öğretmenler okul müdürlerinin yarı-demokratik bir yönetim şekli olduğunu düşünmektedirler. Demokratik yönetim anlayışını sergileyen bir yöneticiden; iletişim becerisinin güçlü olmasını, tüm okul çalışanlarına karşı eşit mesafede olmasını, görev dağılımı yaparken adaletli olmasını, tarafsız doğru değerlendirme yapabilmesini bekledikleri saptanmıştır. Bununla birlikte mevcut yöneticilerini değerlendirirken adaletli yönetim konusunda adaletli olduğunu düşünenler ve düşünmeyenler bulunmaktadır. Katılımcılar, özel ve vakıf okullarında çalışan müdürlerin kurum sahibine veya üst merci olan vakıf yönetim kuruluna bağlı oldukları ve bu durumun zaman zaman okul yönetimi ile ilgili alınan kararları olumsuz etkilediğini belirtmektedir. Buna bağlı olarak birçok okul müdürü öğretmenlerle beraber aldıkları kararları genel müdürlük yüzünden değiştirmek zorunda kalmakta ve bu da öğretmenler ile okul yöneticisi arasında birtakım sorunlara neden olmaktadır. Katılımcılara göre öğretmenlerin motivasyon ve performansını arttırmaktaki en önemli unsur okul yöneticilerinden aldıkları olumlu geri bildirimdir. Bununla birlikte okul yöneticisinin iletişime açık olması, herkesle eşit mesafede ilişki kurması, güler yüzlü olması ve öğretmenlerin güvenini kazanmış olması öğretmenlerin motivasyonunu arttırmaktadır. 
Araştırma bulguları doğrultusunda okul yöneticilerinin demokratik yönetim sergileyebilmesi için öğretmen görüşlerine daha fazla önem vermesi ve onları kararlara katılım konusunda teşvik etmesi gerektiği söylenebilir. Bunun yanında okul müdürleri üzerinde baskı unsuru oluşturan mercilerin görev tanımı ve yetki alanları konusunda karşılıklı anlaşmaya varmaları gerekmektedir. Okul müdürleri, öğretmenlerin motivasyonlarını arttırmak için öncelikle öğretmenlerle iletişimlerini güçlendirmeli ve olumlu geri bildirim verme konusunda daha duyarlı olmalıdır.

Abstract:
Schools are one of the leading institutions that determine the future of the countries especially governed by democracy.  How schools are managed is very important in preparing the expected future.  Students need to experience democracy in their school lives. In order for this experience to be acquired within the school culture, all school stakeholders must experience the same life.  School is in a body with students, instructors, parents, administrators and other staff together. Naturally, democratic experiences should be felt by all of these people.In this respect, the interaction between school administrators and teachers is expected to be within the framework of a democratic management approach. The purpose of this research to examine the views of  instructors' about democratic school perceptions of school administrators' .
The data of this study, which was carried out with phenomenologic method which is one of the qualitative research methods,have been acquired with face-to-face interview and semi-structured interview form.25 participated volunteer instructors have an interviewed in the study. The data obtained from the interviews were coded with subjected to content analysis and themes were created. These themes; ''Characteristics of democratic school principal'',  ''characteristics of school principal that participants work with him/her'', ''Administration mode of school principal that participants work belong'', '' Effects upon school principal '' , '' The factors that determine the management of the school principal '', '' Rights which school principals are deprived of. '', ''Attitudes and behaviors of school principal affecting teacher motivations.'', ''Ideal school principal proporties whichaffecting teacher motivation.'', '' School principal proporties which are contribute to school culture.'', '' Communication between school principals and teachers.'' , ''circumstances affecting teachers educational activities.'' , ''learning environment of students.'', '' Elements of democratic education-teaching environment.'' , '' School principal and student interaction.''
According to the research findings; teachers think that school principals are a semi-democratic form of governance. It was found that, they expect from the principal who shows understanding of democratic administration; strong communication skills ,  equal distance to all school employees,  fair in the distribution of tasks, to be able to make objective and correct evaluation. However, when evaluating their current administrator, there are those who think that they are fair about fair administration and those who think that they are not fair. The participants stated that the principals working in private and foundation schools are dependent on the owner of institution or the board of  the foundation and this case affects the decisions of the school administration from time to time negatively. Correspondingly, many school principals have to change the decisions they make together with the instructors because of the general directorate and this causes some problems between the teachers and the school administrator. According to the participants, the most important factor in increasing instructors' motivation and performance is the positive feedback they received from school administrators. However, when the school administrator is open to communication and establish equal relations with everyone and  genial and gain the trust of instructors increase the motivation of teachers.
 In line with the findings of the research, it can be said that school administrators in order to able to show democratic administration should give more importance to teachers' opinions and encourage them to participate in decisions. It needs come to an mutually agreement about the job descriptions and the areas of authority of authorities who put pressure on school principals. In order to increase teachers' motivation, principals should first strengthen their communication with instructors and be more sensitive to giving positive feedback.