Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB) tanısı almış çocuklarda sosyal bilişe klinik belirtiler, yürütücü işlevler ve dil gelişiminin etkisi
The effect of clinical symptoms, executive functions and language development on social cognition in children diagnosed with specific learning disorder (SLD)
Yazar: KÜBRA GIRAN
Danışman: DOÇ. DR. NAGİHAN CEVHER BİNİCİ ; DOÇ. DR. AYŞE KUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Sosyal biliş = Social cognition ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder

Özet:
Giriş: Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB), akademik alanda güçlüklerle karakterize nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlansa da çocuk ve ergenlerin akran ve aile ilişkilerinde yaşadıkları sosyal güçlükler klinik olarak odak noktası olabilecek düzeydedir. Sosyal alanda uyum sağlamak, yeterli sosyal biliş becerisine sahip olmayı gerektirir. ÖÖB'de sosyal bilişi değerlendiren çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, okul çağındaki çocukların sosyal biliş becerilerini ve bunu yordayan klinik değişkenleri, homojen bir tanı grubuyla ve çoklu sosyal biliş testi kullanarak belirlemektir.

Yöntem: ÖÖB tanılı 51 çocuk ve herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 47 sağlıklı çocuk çalışmaya alındı. ÖÖB'nin teşhisi, standart bir teşhis süreci kullanılarak yapıldı. Ek tanıları dışlamak için tüm olgularda K-SADS-PL kullanıldı. Tüm olgulara Zihin Kuramı (ZK) 1. ve 2. Düzey Yanlış İnanç Görevleri, İma Testi, Gaf Testi, DANVA2, Peabody Resim Kelime Testi ve YİYDDE ebeveyn formu uygulandı. Normalliği kontrol etmek için Kolmogorov-Smirnov testi kullanıldı. Bağımsız grupları karşılaştırmak için bağımsız örneklem t-testi veya Mann Whitney U testi kullanıldı; tanımlayıcı istatistikler ise ortalama±standart sapma veya medyan (minimum-maksimum) olarak gösterildi. Vaka risk faktörlerini göstermek için ikili lojistik regresyon analizi uygulandı. p<0,05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

Bulgular: ÖÖB grubundaki çocukların ZK Görevleri, İma Testi, DANVA2 yetişkin postürleri testi, YİYDDE puanları anlamlı olarak düşük bulundu (p<0.001). Lojistik regresyon analizi verilerinde okul öncesi eğitim almamanın sosyal bilişteki bozulmayı 5,5 kat (p=0,015) artırdığı belirlenmiştir. Global Yönetici Puanı arttıkça sosyal bilişin bozulma riski 1,0 kat artmaktadır (p<0,001). Alıcı dil yaşı arttıkça sosyal bilişin bozulma riski 0,965 (p<0,001) oranında azalmaktadır.

Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen veriler, sosyal alandaki zorlukların sosyal biliş becerisindeki eksikliklerinden kaynaklanabileceğini doğrulamaktadır. Regresyon modelindeki en önemli yordayıcı faktör okul öncesi eğitimdir. Yürütücü işlev becerileri bozuldukça, sosyal biliş becerileri azalır. Ayrıca alıcı dil becerisi de sosyal biliş için belirleyicidir. Okul öncesi dönemden başlanarak boylamsal yürütülecek bir çalışma, sosyal biliş becerilerini yordayan faktörleri daha net ortaya koyabilir

Abstract:
Introduction: Eventhough Specific Learning Disorder(SLD) is defined as a neurodevelopmental disorder characterized by difficulties in the academic field, the difficulties in the social field that these children experience in their peer and family relationships are at a level that can be the focus of clinical attention. The aim of this study is to determine the clinical variables that predict social cognition skills and social failure in school-aged individuals using multiple social cognition tests with a homogeneous diagnosis group.

Methods: Fifty one children with a diagnosis of SLD and 47 healthy children without any psychiatric diagnosis, were included in the study. K-SADS-PL was used in all cases to exclude additional diagnoses. Theory of Mind(ToM) False Belief Tasks, Hinting and Faux-Pas Task, DANVA2, Peabody Picture Vocabulary Test, BRIEF were applied to all cases. The Kolmogorov-Smirnov test was used to check normality. Independent samples t-test or Mann Whitney U test was used to compare independent groups. Binary logistic regression analysis was applied to show risk factors of case. p<0.05 values were considered statistically significant.

Results: ToM Tasks, Hinting Task, DANVA 2 adult posture test, and all subtests of BRIEF were found to be significantly lower in the children in the SLD group (p<0.001). It was determined that not receiving pre-school education increases the deterioration in social cognition 5.5 times(p=0.015). As the Global Executive Composite score increases, the risk of impaired social cognition increases 1.0 times (p<0.001). As the receptive language age increases, the risk of impaired social cognition decreases by ratio of 0.965(p<0.001).

Conclusion: The most predictive factor in the regression model is pre-school education. Also receptive language skill and executive functions are also determinant for social abilities. A study in which children's social cognition skills are monitored longitudinally, starting from the pre-school period, can more clearly reveal the factors that predict social cognition and pose risk.