DFHRS yaklaşımıyla lokal jeoit belirlemede global jeoit modellerin sonuçlara etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of global geoid models on the results in determining local geoid with DFHRS approach
Yazar: BEKİR AVCU
Danışman: PROF. DR. EKREM TUŞAT
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Günümüzde GNSS teknolojisindeki önemli gelişmeler ve ilerlemelerle birlikte konum doğruluğu önemli ölçüde artmıştır. Ancak GNSS ile ölçülen yüksekliğin pratikte doğrudan kullanılamadığından dolayı ihtiyaç duyulan jeoit yüksekliği doğruluğunun da önemi sürekli artmaktadır. Bu nedenle DFHRS yaklaşımıyla lokal jeoit belirleme yöntemiyle bu ihtiyacın giderilmesine çalışılmıştır. DFHRS yaklaşımı sonlu elemanlar içindeki polinomların parçalar arasındaki sürekliliğini sağlayarak geometrik ve fiziksel gözlem bileşenlerinin birlikte değerlendirilmesiyle jeoit yüksekliğini çözmeyi amaçlamaktadır. Geometrik gözlemler için GNSS/Nivelman verileri, fiziksel gözlemler için ise DFHRS veri tabanındaki 4 farklı global jeopotansiyel model kullanılmıştır. Çalışma sahası olarak Konya ili şehir merkezi ve çevresi 2x2, 5x5 ve 10x10 km grid aralıklarında tasarlanmış, kuzey-güney ve doğu-batı yönünde olmak üzere dört ayrı alt bölgeye, parçalara ayrılmıştır. Böylece çalışma sahası için DFHRS yaklaşımıyla 48 adet farklı iyileştirilmiş lokal jeoit modeli üretilmiştir. Üretilen modellerin sonuçları GNSS/Nivelman jeoitiyle karşılaştırılarak model seçim kriterlerine tabi tutulmuş ve en iyi modelin seçilmesine çalışılmıştır. Bu anlamda 5x5 km grid aralıklı, doğu-batı yönünde parçalı ve EIGEN04 global jeopotansiyel modelin kullanıldığı 5X5EIGEN04DB adlı iyileştirilmiş lokal jeoit modeli ±1,93 cm KOH değeriyle en iyi model olarak belirlenmiştir. Bu model kullanılarak DFHRS yazılımı aracılığıyla çalışma sahası için 500 m aralıklarla jeoit yüksekliği kestirimi yapılarak kullanıcılarının elipsoit yüksekliğinden ortometrik yüksekliğe geçiş yapabileceği jeoit haritası oluşturulmuştur.

Abstract:
Nowadays, with the significant developments and advancements in GNSS technology, location accuracy has increased significantly. However, since the height measured by GNSS cannot be used directly in practice, the importance of the required geoid height accuracy is constantly increasing. For this reason, an attempt was made to meet this need with the local geoid determination method using the DFHRS approach. The DFHRS approach aims to solve the geoid height by evaluating the geometric and physical observation components together by ensuring the continuity of the polynomials within the finite elements between the parts. GNSS/Leveling data were used for geometric observations, and 4 different global geopotential models in the DFHRS database were used for physical observations. As the study area, the city center of Konya province and its surroundings were designed in 2x2, 5x5 and 10x10 km grid intervals and were divided into four separate sub-regions in the south-north and west-east directions. Thus, 48 different improved local geoid models were produced for the study area with the DFHRS approach. The results of the produced models were compared with the GNSS/Levelling geoid and subjected to model selection criteria and the best model was tried to be determined. In this sense, the improved local geoid model named 5X5EIGEN04DB, with a 5x5 grid space, segmented east-west direction and using the EIGEN04 global geopotential model, was determined as the best model with an RMSE value of ±1.93 cm. Using this model, geoid height was estimated for the study area at 500 m intervals through DFHRS software, and a geoid map was created, which users can switch from ellipsoid height to orthometric height.