Türkiye'yi ziyaret eden turistlerin hediyelik eşya harcamalarının incelenmesine yönelik bir araştırma
A research on souvenirs shopping expenditures of tourists visiting Turkey
Yazar: ONUR KIZILCIK
Danışman: PROF. DR. KEMAL BİRDİR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Hediyelik eşya = Souvenir ; Turistler = Tourists ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Turizm harcamaları = Tourism expenditures

Özet:
Türkiye'de turizm sektörünün en büyük sorunlarından biri, turistlerin harcama miktarının düşük olmasıdır. Bu çalışmada, Türkiye'de turizm gelirlerinin artırılmasına katkı sağlayacak yönetsel bilgilere ulaşılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, turistlerin hediyelik eşya alışveriş harcamaları incelenerek, ilgili harcamaların neden düşük olduğu ve bu harcamaları artırmak için neler yapılabileceği araştırılmıştır. Nitekim, son yıllarda Türkiye'yi ziyaret eden turistlerin toplam tatil harcamaları içinde ''hediyelik eşya harcamaları'' payının %5'i aşamadığı görülmektedir. Bu bağlamda, örnek olay nitel araştırma deseni kullanılarak, İstanbul'da uluslararası turist hareketliliğinin en yoğun olduğu yerlerden Sultanahmet ve Kapalı Çarşıda faaliyet gösteren hediyelik eşya dükkanları araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma sürecinde görüşme, gözlem ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler, amaçlı örnekleme yöntemiyle 7'si Sultanahmet ve 4'ü Kapalı Çarşı olmak üzere toplam 11 hediyelik eşya satıcısıyla yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Metin incelemesi yöntemi ile İstanbul'da turistlerden en yüksek puan yorumları alan iki hediyelik eşya dükkanı için paylaşılan toplam 778 çevrimiçi yorum incelenmiştir. Hediyelik eşya satıcılarıyla yapılan görüşmelerin sonucunda, Türkiye'de hediyelik eşya harcamalarının artırılması için yapılabilecekler 9 kategori altında toplanmıştır. Bu bağlamda, hediyelik eşya satıcılarının çoğunluğu, turizmden elde edilen gelirin artırılabilmesi için harcama düzeyi yüksek turistin ülkeye çekilmesinin önemini vurgulamıştır. Diğer yandan, çevrimiçi değerlendirmelerin incelenmesi sonucunda, turistlerin memnuniyetleri üzerinde olumlu etkisi olan özelliklerin neredeyse yarısının (%48) ürün özellikleri ve diğer yarısının ise (%48) satıcı özellikleri ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. Böylelikle, dükkan genişliği ve konumu gibi dükkan özelliklerinin turistlerin deneyimlerinde daha az önem taşıdığı (%4) tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda, yerel kültürü yansıtan el işi yerli üretim hediyelik eşya ürünlerinin, turistlerin hediyelik eşya alışveriş deneyimleri üzerindeki önemi desteklenmiştir. Araştırmanın son bölümünde, turizm işletmecileri ve ilgili paydaşların yönetim ve pazarlama faaliyetlerine yol gösterici nitelikte birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
One of the biggest problems of the tourism sector in Turkey is the low amount of spending by tourists. In this study, we aimed to achieve managerial information that will enable Turkey to increase tourism revenues. In line with this purpose, why souvenir expenditures are low and what can be done to increase these expenditures by examining the expenditures of tourists. Indeed, in recent years souvenirs spending of tourists visiting Turkey has created only 5% of the total holiday spending. In this context, using the case study qualitative research design, souvenir shops in Sultanahmet and the Grand Bazaar, the places where international tourist mobility is intense, were included in the study. In the research process, interview, observation and document review methods were used. Semi-structured interviews were conducted face-to-face with a total of 11 souvenir retailers, 7 of them Sultanahmet and 4 of them Grand Bazaar, using the purposeful sampling method. Within the scope of the text mining, a total of 778 e-reviews shared for two souvenir & gift shops in Istanbul that received the highest rated e-reviews from tourists were examined. As a result of interviews with souvenir retailers, what can be done to increase the souvenir spending in Turkey is grouped under nine categories. In this context, most of the souvenir retailers emphasized the importance of attracting tourists with high spending level to the country in order to increase the income from tourism. On the other hand, as a result of examining the e-reviews of tourists, it was determined that almost half (48%) of the features that positively affect the satisfaction of tourists are related to product features and the other half (48%) to retailer characteristics. Thus, shop features such as shop width and location are found to be less important (4%) for tourists' experiences. In addition, as a result of the research, the importance of handcrafted locally produced souvenir products reflecting the local culture on the souvenir shopping experience of tourists was supported. In the last part of the research, some suggestions were presented to guide the management and marketing activities of tourism operators and other stakeholders.