Şanlıurfa ilinde yeraltı suyu kalite parametrelerinin ilçeler bazında değerlendirilmesi
Evaluation of groundwater quality parameters on the basis of districts in Şanliurfa province
Yazar: BÜŞRA FIRAT KAYSI
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK ATASOY
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Şanlıurfa; 2170110 kişi nüfusa sahiptir ve 13 ilçeden oluşmaktadır. İlin büyük kısmında yeraltı su kaynakları içme ve kullanma suyu olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma, 2021 yılında Şanlıurfa'nın 13 İlçesindeki su kuyularından alınan yeraltı su numunelerinin analiz sonuçlarını içermektedir. Sonuçların, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, TSE TS-266 ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafınca belirlenen içme suyu kalite standartlarına uygunluğu araştırılmış ve ilçelerin yeraltı suyu kalitesi belirlenmiştir. Yeraltı su değerlerinin uygun olmadığı yerleşim yerlerinde kirletici unsurlar ve uygunsuzluğa sebep olan faktörler araştırılmıştır. Uygunsuz kaynakların kullanılmaya devam edilmesi halinde ortaya çıkması muhtemel problemler araştırılmış ve giderim yollarına değinilmiştir. Böylelikle Şanlıurfa ilçelerinde sürdürülebilir su yönetimi adına birtakım arıtma, iyileştirme ve koruma önerileri sunulmuştur. Bu çalışma, ilçelerdeki yeraltı su kaynaklarından alınan su numunelerinin; İletkenlik, pH, Nitrat (NO3-), Amonyum (NH4+) ve Florür (F-) parametrelerinin analiz sonuçlarını içermektedir. Analizler Gaziantep Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılmış olup, 13730 adet numunenin analizleri gerçekleştirilmiştir. 'Hq40D cihazı TS-EN-İSO-10523 standardı metoduyla 3766 Noktada pH parametresi', 'Hq40D cihazı TS-9748-EN-27888 standardı metoduyla 3766 Noktada İletkenlik parametresi' 'Spektrofotometre cihazı hazır kit metoduyla 3766 Noktada Amonyum parametresi' 'iyon Kromatografi cihazı TS-EN-ISO 10304-1 metoduyla 1216 noktada Nitrat parametresi' ve 'İyon Kromatografi cihazı TS-EN-ISO 10304-1 metoduyla 1216 noktada Florür parametresi' ölçülmüş ve değerlendirilmiştir. Yönetmelikte pH sınır değerleri 6.5-9.5 arasındadır. Çalışmada maksimum pH değeri Eyyübiye ilçesinde 9.79, minimum pH değeri ise Siverek İlçesinde 7.2 olarak tespit edilmiştir. Yönetmelikte belirtilen iletkenlik sınır değeri 2500 microS/cm'dir. Çalışmada Eyyübiye, Akçakale ve Harran İlçelerinde 3 kaynakta iletkenliğin 2500 µS/cm'den yüksek, 10 kaynakta sınır değerlerde (2020-2360 µS/cm) olduğu tespit edilmiştir. Yönetmelikte amonyum değeri 0.5 mg/L şeklinde sınırlandırılmıştır. Çalışmada kaynakların Amonyum değeri 0 mg/L-0.28 mg/L arasında tespit edilmiştir. Yönetmelikte maksimum Nitrat değeri 50 mg/L olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada 190 kaynakta Nitrat konsantrasyonunun 50 mg/L'den yüksek olduğu belirlenmiş ve maksimum değer 560.03 mg/L olarak Suruç ilçesinde tespit edilmiştir. Florür parametresinin maksimum sınır değeri 1.5 mg/L'dir. Çalışmada 5 kaynakta konsantrasyonun 1.5 mg/L'yi aştığı ve maksimum değer 2.9 mg/L olarak Hilvan İlçesinde tespit edilmiştir.

Abstract:
Şanlıurfa; It has a population of 2170110 people and consists of 13 districts. In most parts of the province, underground water resources are used as drinking and utility water. This study includes the analysis results of groundwater samples taken from water wells in 13 districts of Şanlıurfa in 2021. The compliance of the results with the drinking water quality standards determined by the Regulation on Water for Human Consumption, TSE TS-266 and the World Health Organization (WHO) was investigated and the underground water quality of the districts was determined. In settlements where groundwater values are not suitable, pollutants and factors causing unsuitability were investigated. Possible problems that may arise if inappropriate resources continue to be used have been investigated and ways to eliminate them have been mentioned. Thus, some purification, improvement and protection suggestions have been presented for sustainable water management in Şanlıurfa districts. This study includes water samples taken from underground water resources in the districts; It includes analysis results of conductivity, pH, Nitrate (NO3-), Ammonium (NH4+) and Fluoride (F-) parameters. The analyzes were carried out in Gaziantep Public Health Laboratories and 13730 samples were analyzed. 'Hq40D device pH parameter at 3766 Points with the TS-EN-ISO-10523 standard method', 'Hq40D device Conductivity parameter at 3766 Points with the TS-9748-EN-27888 standard method' 'Ammonium parameter at 3766 Points with the SpectropHotometer device ready kit method' 'ion ChromatograpHy device 'Nitrate parameter at 1216 points with TS-EN-ISO 10304-1 method' and 'Fluoride parameter at 1216 points with Ion ChromatograpHy device TS-EN-ISO 10304-1 method' were measured and evaluated. pH limit values in the regulation are between 6.5-9.5. In the study, the maximum pH value was determined as 9.79 in Eyyübiye district, and the minimum pH value was 7.2 in Siverek district. The conductivity limit value specified in the regulation is 2500 microS/cm. In the study, it was determined that the conductivity was higher than 2500 µS/cm in 3 sources in Eyyübiye, Akçakale and Harran Districts, and at limit values (2020-2360 µS/cm) in 10 sources. In the regulation, the ammonium value is limited to 0.5 mg/L. In the study, the Ammonium value of the sources was determined between 0 mg/L-0.28 mg/L. The maximum Nitrate value is determined as 50 mg/L in the regulation. In this study, it was determined that the Nitrate concentration was higher than 50 mg/L in 190 sources and the maximum value was determined as 560.03 mg/L in Suruç district. The maximum limit value of the fluoride parameter is 1.5 mg/L. In the study, it was determined that the concentration exceeded 1.5 mg/L in 5 sources and the maximum value was 2.9 mg/L in Hilvan District.