Türk Borçlar Kanunu'na göre genel tehlike sorumluluğu
General clause for strict liability according to the Turkish code of obligations
Yazar: ÖZGE YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ZARİFE ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cismani zararlar = Bodily injury ; Haksız fiil = Torts ; Hukuki güvenlik = Legal security ; Hukuksal yorumlar = Judicial interpretation ; Kusursuz sorumluluk = Irreproachable respensibility ; Maddi zarar = Material harm ; Manevi zararlar = Moral damges ; Müteselsil sorumluluk = Continous respansibility ; Sorumluluk = Responsibility ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
?Türk Borçlar Kanununa Göre Genel Tehlike Sorumluluğu başlığını taşıyan
çalışmamızda 1 Temmuz 2012de yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanunu madde 71de öngörülen genel tehlike sorumluluğunun niteliği, koşulları ve sonuçları ele alınmıştır. Genel tehlike sorumluluğu ifadesi ile kast edilen, tehlike esasına dayanan kusursuz sorumluluğun bir hukuk düzeninde genel bir norm olarak öngörülmesidir. Tehlike sorumluluğunun genel kural yoluyla öngörülmesinin olumlu ve olumsuz yönleri genel tehlike sorumluluğunun hukuk düzenlerindeki yerini etkilemiş ve ciddi tartışmalara yol açmıştır. Türkiyede yasa koyucu genel tehlike sorumluluğunu İsviçre?de hazırlanan bir yasa tasarısındaki düzenlemeden esinlenerek öngörmüş bulunmaktadır. Tezimizin ilk bölümünde tehlike sorumluluğunun sorumluluk hukuku içindeki gelişimi ve temelinde yatan ilkeler ve isnat nedenleri ile yabancı hukuk düzenlerinde ve Türk hukukunda tehlike sorumluluğu düzenlemeleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise TBK madde 71?de öngörülen genel tehlike sorumluluğunun hukuksal niteliği ile sorumluluğun doğması için gerekli şartlar incelenmiştir. Bu bölümde özellikle tehlikeli işletme faaliyeti kavramının içeriği somut hale getirilmeye çalışılmış ve karakteristik riziko unsuru üzerinde durulmuştur. İzin verilen işletme faaliyetlerinin sorumluluğa etkisi tartışılarak TBK madde 71in son fıkrası eleştirilmiş ve burada örtülü bir boşluğun olduğu görüşüne varılmıştır. Son olarak üçüncü bölümde TBK madde 71de öngörülen genel tehlike sorumluluğunda tazminat ve müteselsil sorumluluk, ispat ve ispat yükü ile sorumsuzluk anlaşmalarının geçerliliği incelenmiştir. Çalışmamızda TBK madde 71de öngörülen genel tehlike sorumluluğu düzenlemesinin genel olarak olumlu ve yerinde olduğu ancak pek çok belirsizliği ve karışıklığı bünyesinde barındırdığı, bazı yönleriyle isabetsiz ifadeler içerdiği sonucuna varılmıştır. Söz konusu olumsuzlukların aşılmasında çalışmamızda ortaya koyulan görüş ve önerilerin yararlı olabileceği kanısındayız, bu konuda yargıya da önemli bir iş düştüğünü belirtmek gerekir.

Abstract:
In our thesis the legal nature, conditions and results of general clause for strict liability, which is provided in the article 71 of the Turkish Code of Obligations. General clause for strict liability means that liability without negligence is regulated as a general clause within a certain law system. The advantages and disadvantages of general clause for strict liability affected various law systems and caused significant discussions.Turkish legislator has provided the general clause for strict liability originating from a Swiss draft. In the first part of the thesis, the development of strict liability, reasons of attribution for strict liability. In the second part the legal nature and the conditions required for liability for the general clause for strict liability are analysed. In this part especially the meaning of concept of dangerous undertaking activity is clarified and the element of characteristic risiko is focused. The influence of licence for undertaking activities to the liability is discussed and the last paragraph of article 71 of the Turkish Code of Obligations is criticized. In my opinion there is a latent legal gap. Lastly in the last part of thesis, compensation and joint liability, proof and burden of proof and the validity of non-liability agreements about general clause for strict liability prescribed in the article 71 of the Turkish Code of Obligations. In my thesis I have concluded that the general clause for strict liability is generally positive and appropriate, however the general clause for strict liability includes many uncertainities and some inappropriate expressions.