Adjuvan radyoterapi uygulanan endometrium kanserli hastalarda yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessing the quality of life in patients with endometrial cancer treated with adjuvant radiotherapy
Yazar: HAVVA KARABUĞA
Danışman: PROF. DR. FERAH YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda 2000-2009 yılları arasında cerrahi sonrası adjuvan radyoterapi uygulanmış endometrium kanserli hastaların uzun dönem yaşam kaliteleri ve seksüel fonksiyonları değerlendirilmiştir. Bu amaçla EORTC QLQ-C30 ve CX-24 yaşam kalitesi anketleri kullanılmış ve ortalama yaşları 65 (48-88) olan 144 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların 136'sında (%94) uygulanan cerrahi total abdominal histerektomi/bilateral salfingo-ooferektomi (TAH+BSO) iken, 120 olguda (%83.3) ek olarak pelvik+paraaortik lenf nodu diseksiyonu, 17 olguda (%12) sadece pelvik lenf nodu diseksiyonu yapılmıştır. Adjuvan radyoterapi 76 olguda (%53) vajinal brakiterapi (VBT), 52 olguda (%36) sadece eksternal radyoterapi (ERT) ve 16 olguda (%11) ERT+VBT şeklindedir.ERT uygulanan hastalarda sadece VBT uygulanan hastalara kıyasla semptom skoru, lenfödem, ağrı ve diyare daha yüksek; fiziksel durum, rol fonksiyon ve seksüel zevk alma daha düşük bulunmuştur. ERT'ye eklenen VBT'nin semptom skalası ve seksüel fonksiyon üzerine kötüleştirici ek katkısı bulunmamıştır. Sistemik kemoterapi alan hastalarda fiziksel durum daha kötü bulunmuştur. Altmış beş yaş altındaki hastalarda vücut algısı, seksüel aktivite ve seksüel kaygı anlamlı yüksek iken, yorgunluk 65 yaş üstünde anlamlı yüksek bulunmuştur. Obez olan hastalarda lenfödem daha fazla iken, normal kilolu hastalarda kognitif durum ve rol fonksiyon daha yüksek bulunmuştur. Hastalık evresi arttıkça; lenfödem, periferik nöropati, yorgunluk, ağrı ve diyare artmaktadır. Tedaviden sonra geçen süre arttıkça, hastaların vücut algıları ve emosyonel durumlarında kötüleşme izlenmiştir.Eksternal radyoterapi, endometrium kanserli hastalarda yaşam kalitesi ve seksüel fonksiyonları negatif yönde etkilemektedir. Vajinal brakiterapi, daha yüksek yaşam kalitesi sağlamaktadır. Endometrium kanserli hastalarda vücut kitle indeksinin normal sınırlarda olması yaşam kalitesini yükseltecektir.

Abstract:
The current study evaluates long-term quality of life and sexual function of patients with endometrial cancer who received adjuvant radiotherapy (RT). One hundred and forty-four patients with the diagnosis of endometrial carcinoma, who received adjuvant radiotherapy in Hacettepe University Faculty of Medicine Department of Radiation Oncology between 2000 and 2009, were included in this study. The mean age of the patients was 65 years (range: 48-88 years). Quality of life was evaluated by using EORTC QLQ-C30 questionnaire and the CX-24 module. In 136 cases (94%), surgery was total abdominal hysterectomy/bilateral salphingo-oophorectomy (TAH + BSO), while in 120 patients (83.3%) pelvic + paraaortic lymph node dissection and in 17 patients (12%) only pelvic lymph node dissection was performed. Adjuvant radiotherapy was vaginal brachytherapy (BRT) in 76 patients (53%), external beam radiation therapy (ERT) in 52 patients (36%), and ERT + vaginal BRT in 16 patients (11%).Compared to patients who received vaginal BRT alone, symptom score, lymphedema, pain, and diarrhea was higher and physical functioning, role functioning and sexual enjoyment were significantly lower in patients undergoing ERT. There was not an additional effect of vaginal BRT added to ERT on worsening symptom scales and sexual functions. Physical functioning was worse in patients who received systemic chemotherapy. In patients younger than 65 years, body image, sexual activity and sexual worry were significantly higher while fatigue were significantly higher in patients older than 65 years. While lymphedema in obese patients was higher, cognitive functioning and role functioning was significantly high with normal weight. With increasing stage of the disease, lymphedema, peripheral neuropathy, fatigue, pain, and diarrhea increased. As the elapsed time after the treatment, deterioration in body image and emotional functioning were observed.External RT negatively affects quality of life and sexual functions in endometrial cancer patients. Vaginal brachytherapy provides a higher quality of life. To be within the normal range of body mass index in patients with endometrial cancer will improve the quality of life.