İran İslam Devrimi ve Sovyet işgalinden günümüze İran ve Afgan göç edebiyatı
Iran and Afghan migration literatures since İslamic Revolution of İran and the Soviet's invasion on Afghanistan
Yazar: YASİN DEMİRKIRAN
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜZELYÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Afgan edebiyatı = Afghan literature ; Afganistan = Afghanistan ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Göçler = Migrations ; Göçmen edebiyatı = Migrant literature ; İran Devrimi = Iran Revolution

Özet:
Ortadoğu siyasi tarih ve edebiyatı açısından XX. yüzyılın son çeyreğindeki en önemli dönüm noktalarından ikisi; 1979 İran İslam Devrimi ve hemen ardından Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgalidir. Söz konusu devrim ve işgalden sonraki süreçte çoğunlukla Türkiye güzergâhı kullanılarak İran ve Afganistan'dan çok sayıda göçmen akınları yaşanmış, bunlardan İranlı ve Afgan edebiyatçılar da nasiplerini almışlardır. Terminolojik olarak Arap göç-göçmen edebiyatı "Mehcer Edebiyatı" (Edebü'l-Mehcer) diye adlandırılmaktayken;  Farsî-Derî (İran, Afgan ve Tacik) göç-göçmen edebiyatı ise "Muhâceret Edebiyatı" (Edebiyat-ı Muhâceret) kavramı ile ifade edilmektedir. Bu edebiyatı oluşturanlar da, göçün kendi özgür iradelerine dayanıyor olması veya olmaması durumlarına göre "Muhâcir-Göçmen" veya "Teb'idî-Sürgün" edebiyatçılar olarak isimlendirilmişlerdir. T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre İran İslam Devrimi ve Afganistan'ın İşgali sonrasında, bu ülkelerden Türkiye'ye bir milyonu aşkın insan göç etmiştir. İran ve Afganistan'dan (Menşe'-Kaynak Ülke) göç edenler, çoğunlukla geçiş ülkesi olarak ülkemizi (Transit Ülke) kullanmakta ve nihai ülkeler (Hedef Ülke) olarak da öncelik sırasına göre ABD, Kanada, Avrupa Ülkeleri, Avustralya, Türkiye, Körfez Ülkeleri, Pakistan ve Hindistan'ı tercih edebilmektedirler. Anılan rotalarla çeşitli ülkelere göçen İranlı ve Afgan şair ve yazarlar, göç ettikleri ülkelerde İran-Afgan Muhâceret Edebiyatı oluşturmuşlardır. Bu tezde, anılan tarihten günümüze İran ve Afgan Muhâceret Edebiyatları, bu edebiyatların belli başlı temsilcileri ile ilgili edebi şahsiyetlerin kimi örnek eserleri analiz edilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Göç, Göçmenler, Göç Edebiyatı, İran ve Afgan Göç Edebiyatları (Edebiyat-ı Muhâceret), Arap Mehcer Edebiyatı (Edebü'l-Mehcer), İran İslam Devrimi, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı İşgali,T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü.

Abstract:
At the last quarter of the XXth Century, two most crucial milestones with regards to political history and literature of the Middle East were 1979 Islamic Revolution of Iran and shortly after it, the Soviet's Invasion on Afghanistan. During post periods of the said points, so many influxes of immigrants from Iran and Afghanistan have been faced with so far. Therefore Iranian and Afghan humans of letters also got their shares because of such migrations. Terminologically whereas Arab Migrant and Migration Literature is called as "Adab-al Mahjar/Mahjar Literature"; Persian-Dari (Iran, Afghan and Tajik) Migrant and Migration Literature is expressed by the concept of "Adabiyat-e Mohajerat/Mohajerat Literature". Founders and representatives of such literatures are called as "Mohajer/Migrant" or "Tab'idi/Exile" humans of letters based on their freewill migration or exile. In accordance with datums issued by Republic of Turkey MOI Directorate General of Migration Management, after Islamic Revolution of Iran and the Soviet's Union Invasion on Afghanistan, over one million people emigrated to the Republic of Turkey. Migrants from Iran and Afghanistan (countries of origin) generally use route of Turkey (transit country) and with respect to precedence, they prefer USA, Canada, Europian Countries, Australia, Turkey, Gulf Countries, Pakistan and India etc. (target countries). In the said immigrant-receiving countries, Iranian and Afghani poets and authorshave created Iran and Afghan Migration Literatures. In this thesis we examined Iran and Afghan Migration Literatures since aforesaid milestones and essential representatives of the said literatures and we analyzed some of their literal works.


Keywords: Immigration, Migrants, Migration Literature, Iran and Afghan Migration Literatures(Adabiyat-e Mohajerat/Mohajerat Literature), Arab Migration Literature (Adab-al Mahjar/Mahjar Literature), Islamic Revolution of Iran, The Soviet Union's Invasion on Afghanistan, R.T. MOI Directorate General of Migration Management.