Preeklampsi tanısı alan gebelerde kardiyovasküler hastalık risk farkındalığının belirlenmesi
Determination of cardiovascular disease risk awareness in pregnant women diagnosed with preeclampsia
Yazar: MELTEM TURUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM YÜCEL ÖZÇIRPAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing

Özet:
Bu araştırma, preeklampsi tanısı alan gebelerde kardiyovasküler hastalık risk farkındalığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte gerçekleştirilen araştırma, 11 Mayıs – 11 Aralık 2022 tarihlerinde, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Servisinde yatmakta olan, örnekleme dahil edilme kriterlerini karşılayan 72 preeklampsi tanısı alan gebenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, Tanıtıcı Özellikler Veri Toplama Formu ve Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizlerinde, tanımlayıcı istatistikler (sayı ve yüzde dağılımları, ortalama, standart sapma, medyan), Independent Sample-t Test, ANOVA Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test ve Spearman korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Araştırmada, Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği toplam puan ortalaması 36,88  5,98 olarak belirlenmiştir. Alt boyutlarda ise "Bilgi" puan ortalaması 4,25  1,93; "Algılanan Kalp Krizi/İnme Riski" alt boyutu puan ortalaması 15,48  3,80; "Sağlıklı Beslenme Niyetleri" alt boyutu puan ortalaması 12,28  1,90 ve "Algılanan Faydalar ve Değişime Yönelik Niyetler" alt boyutu puan ortalaması 4,86  1,26 olarak belirlenmiştir. Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği toplam puanı ile "Bilgi" alt boyutu puanı arasında pozitif yönde, orta; "Algılanan Kalp Krizi/İnme Riski" alt boyutu puanı ile pozitif yönde, yüksek; "Sağlıklı Beslenme Niyetleri" alt boyutu puanı ile pozitif yönde, zayıf ve "Algılanan Faydalar ve Değişime Yönelik Niyetler" alt boyutu puanı ile pozitif yönde, orta derecede ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,005). Araştırma verileri doğrultusunda, hemşirelerin preeklampsi öyküsü olan kadınların kardiyovasküler hastalık risk farkındalıklarını belirlemeleri, farkındalığı düşük olan kadınların farkındalık düzeyini arttırmak ve kardiyovasküler hastalık risklerini azaltmak amacıyla eğitim programları oluşturmaları, danışmanlık hizmeti vermeleri, teknoloji destekli eğitim araçlarını geliştirmeleri veya var olan araçları toplumun kültürüne ve sağlık politikalarına uygun hale getirerek bakıma entegre etmeleri önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: preeklampsi, kardiyovasküler hastalık, farkındalık, hemşirelik, perinatal bakım.

Abstract:
This study was conducted to determine the cardiovascular disease risk awareness in pregnant women diagnosed with preeclampsia. The descriptive and cross-sectional study was conducted between May 11 and December 11, 2022, with the participation of 72 pregnant women diagnosed with preeclampsia who met the sampling inclusion criteria and were hospitalized in the Gynecology and Obstetrics Department of Hatay Mustafa Kemal University Health Practice and Research Hospital. Research data were collected using the Descriptive Characteristics Data Collection Form and the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale. Descriptive statistics (number and percentage distributions, mean, standard deviation, median), Independent Sample-t Test, ANOVA Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test, and Spearman correlation coefficient were used to analyze the data. The study determined the total score average of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale as 36.88  5.98. When the sub-dimension scores were examined, the mean score for "Knowledge" was 4.25  1.93; the mean score for "Perceived Heart Attack/Stroke Risk" was 15.48   3.80; the mean score for "Healthy Nutrition Intentions" was 12.28  1.90 and the mean score for "Perceived Benefits and Intentions to Change" was 4.86  1.26. A positive, moderate relationship was found between the total score of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale and the "Knowledge" sub-dimension score; a positive, high relationship with the "Perceived Heart Attack/Stroke Risk" sub-dimension score; a positive, weak relationship with the "Healthy Nutrition Intentions" sub-dimension score, and a positive, moderate relationship with the "Perceived Benefits and Intentions to Change" sub-dimension score (p<0.005). In line with research data, it is recommended that nurses determine the cardiovascular disease risk awareness of women with a history of preeclampsia, create educational programs to increase the awareness level of women with low awareness and reduce their cardiovascular disease risks, provide consultancy services, develop technology-supported educational tools, or integrate existing tools into care by adapting them to the culture and health policies of the society.

Keywords: preeclampsia, cardiovascular disease, awareness, nursing, perinatal care.