Takdir edici sorgulama modeli ile sürdürülebilir toplum temelli turizm gelişiminin analizi; Belek örneği
Sustainable community-based tourism development by means of appreciative inquiry; the case for Belek
Yazar: SONER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
Pozitif psikolojinin ortaya çıkışı Martin E. P. Seligman'ın 1998 yılında Amerikan Psikoloji Dernek'inde yaptığı başkanlık konuşmasına kadar uzanmaktadır(Seligman, 1999). Şans eseri 1997  yılının kışında Seligman ve Csikszentmihalyi arasındaki bir tatil zamanında yapılan toplantıda(Csikszentmihalyi, 2003) ve yine Seligman'ın kızıyla evinin bahçesinde yaptığı konuşma sonucunda(Seligman and Csikszentmihalyi, 2000) Seligman psikolojinin 2. Dünya Savaşından sonra zihinsel hastalıkların tedavisi, insanların daha üretici ve tatmin edici hayat ve  kaliteli yetenekleri eğitmek konularını ihmal ettiğinin farkına varmıştır. 1946 yılında ortaya çıkan Eski Muharipler Dairesi ve 1947'de kurulan Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü psikolojiyi büyük oranda hastalık modeli ve hastalık düşünce yapısı temelli bir tedavi olarak resmetmiştir (Maddux, 2002; Maddux, Snyder, & Lopez, 2004). Bu bakış açısının farkına varan Seligman Amerikan Psikoloji Derneği başkanlığını psikolojiye bakışın daha pozitife doğru olması yönünde bir girişim şansı olarak kullanmaya  karar verdi (Seligman, 1999).
        David L. Cooperrider 'ın tezindeki(1986: 125, 129-132) açıklamalar ışığında takdir etmek; hayatı güzelleştirir, en iyiyi geliştirir ve olasılık alanı ile pratik arasındaki konuyu aynı yönde ela alan bağlantının bir çeşidini sağlar. Bütün teori inşalarında olduğu gibi Takdir Edici Sorgulama da bizi bilgiye götüren sistematik çalışmanın bir işleyişini temsil eder. Bu bilgi boyutlar, kategoriler ve seçilmiş olguların özellikleri arasındaki dinamik ilişkiler açıklayıcı bir mantık oluşturmak için araştırmada önermeler yapabilmemizi sağlar.
         Takdir Edici Sorgulama yaşayabileceğimiz olası en iyi dünya içinde yaşamayı olumlayan kurgusal aklın yolunu takip eder. Bu yüzden Takdir edici sorgulama yaklaşım şekli açısından son derece normatiftir. Sistematik olarak ne yapabileceğimiz ve yapmamız gerekliliğinin sunulmuş önermesidir. Takdir Edici sorgulama Normative Teori ile ayrıntılandırılabilir. Öznel teorilerin sahip olduğu varsayıma göre iyi oluşun teorisinin normatif, neden gösterilen veya özünde iyi ile ilişkili olması beklenmektedir. Özellikle psikologlar tarafından buna verilecek doğal cevap normatif teoriye olan ihtiyacın reddedilmesi ve iyi oluşun deneysel değerinin uygun olduğu konusundaki ısrar olabilir. Bazı açılardan iyi oluşun tanımlayıcı teorisi uygun olabilirken iyi oluşun normatif teorisine ihtiyaç olduğu da bir gerçektir. 
	Özetle bu çalışmanın amacı pozitif psikolojiden doğma normatif teori ile anlamlandırılabilecek olan Takdir Edici Sorgulama Modeli ile sürdürülebilir toplum temelli turizm gelişiminin analizi yapılmaya çalışılacak ve Antalya Belek bölgesi hedef bölge olarak belirnecektir.

Abstract:
The emergence of positive psychology dates back to Martin E. P. Seligman's presidential speech to the American Psychological Association in 1998 (Seligman, 1999). By chance, in the winter of 1997, during a holiday meeting between Seligman and Csikszentmihalyi (Csikszentmihalyi, 2003) and again as a result of a conversation with Seligman's daughter in the garden of his house (Seligman and Csikszentmihalyi, 2000), Seligman was found to be the 2nd author of psychology. After World War II, he realized that the treatment of mental illness neglected people's more productive and fulfilling lives and educating quality talent. The Former Combatants' Office, which emerged in 1946, and the National Institute of Mental Health, established in 1947, portrayed psychology largely as a treatment based on the disease model and illness mindset (Maddux, 2002; Maddux, Snyder, Lopez, 2004). Recognizing this point of view, Seligman was president of the American Psychological Association with a more positive view of psychology. Recognizing this point of view, Seligman decided to use his presidency of the American Psychological Association as an opportunity to move the view of psychology towards a more positive one (Seligman, 1999).
       Appreciation in the light of the explanations in David L. Cooperrider's thesis (1986: 125, 129-132); It beautifies life, enhances the best, and provides a variant of the connection between the realm of possibility and practice that takes the subject in the same direction. As with all theory constructions, Appreciative Inquiry represents a process of systematic work that leads us to knowledge. This knowledge enables us to make propositions in research in order to construct an explanatory logic of the dynamic relationships between dimensions, categories, and characteristics of selected phenomena.
       Appreciative Inquiry follows the path of the fictional mind, which affirms living in the best possible world we can live. That is why Appreciative inquiry is highly normative in its approach. It is the presented premise of what we can and should do systematically. Appreciative inquiry can be elaborated with Normative Theory. According to the assumption of subjective theories, the theory of well-being is expected to be normative, causal, or intrinsically related to the good. The natural response to this, especially by psychologists, would be a rejection of the need for normative theory and an insistence that the empirical value of well-being is appropriate. While a descriptive theory of well-being may be appropriate in some respects, it is also true that a normative theory of well-being is needed.
       In summary, the aim of this study is to analyze sustainable community-based tourism development with the Appreciative Inquiry Model, which can be interpreted with the normative theory arising from positive psychology, and Antalya Belek region will be determined as the target region.