Jinekolojik kanser hastalarına uygulanan bilişsel davranışçı ve dışavurumcu tekniklere temellendirilmiş "Kadınlık Kimliğini İyileştirme Programı" nın uzamış yas tepkilerine etkisi ve "Kadınlık Algısı"nın belirlenmesi
The effect of the "Femininity Identity Improvement Program" based on cognitive behavioral and expressive techniques applied to gynecological cancer patients on prolonged grief reactions and determining the perception of femininity
Yazar: KEVSER PAMUK
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL KARACA
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Araştırma jinekolojik kanser hastalarına uygulanan bilişsel davranışçı ve dışavurumcu tekniklere temellendirilmiş "Kadınlık Kimliğini İyileştirme Programı''nın uzamış yas tepkilerine etkisi ve hastaların kadınlık algılarının belirlenmesi amacıyla nicel ve nitel yaklaşımın birlikte kullanıldığı karma yöntemde yapılmıştır. Araştırmanın protokol kaydı Clinical Trials kayıt sistemine NCT05529303 numarası ile kaydedilmiştir. Araştırma Eylül 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sağlık, Uygulama ve Araştırma Hastanesi' nde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini yapılan güç analizi sonucunda çalışmaya katılmayı kabul eden ve örnekleme alınma kriterlerini karşılayan toplam 80 jinekolojik kanser hastası (müdahale=40, kontrol=40) oluşturmuştur. Araştırmanın nicel verileri Kişisel Bilgi Formu ve Uzamış Yas Bozukluğu Ölçeği-Hasta Formu ile ön test, son test ve izlem testi şeklinde toplanmıştır. Veriler IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) V23 ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise müdahale programı sonrası müdahale grubundan görüşmeyi kabul eden 11 kadın ile veri doygunluğu esas alınarak "Kadınlık Algılarını Belirleme Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Derinlemesine görüşmelerden elde edilen verilerin içerik analizinde; MAXQDA 2020 programı kullanılmıştır. Analizler sonucunda; müdahale ve kontrol grubu arasında UYBÖ-HF puan ortalamalarının zamana göre değişiminin anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Müdahale ve kontrol grubuna göre UYBÖ-HF ön test ve son test puanı farkı ortanca değerleri arasında ve ön test ve izlem testi puanı farkı ortalama değerleri arasında (p<0,001), gruplara göre UYBÖ-HF son test ve izlem testi puanı farkı ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p=0,033). Müdahale ve kontrol grubunun UYBÖ-HF ön test ve son test ölçüm puanının etkisi arındırıldığında; ANCOVA analizi sonuçlarında müdahale ve kontrol grubuna göre; UYBÖ-HF izlem testi puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p=0,006). Müdahale grubunda yer alan hastaların uygulama sonrası UYBÖ-HF puan ortalamalarının, kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük olduğu ve etki büyüklüğünün (η^2: 0,110) güçlü düzeye (0,114) yakın olduğu saptanmıştır. Nitel analizler sonucunda ise jinekolojik kanser hastalarının oturumlar sonrası kadınlık algılarına yönelik altı ana tema ortaya çıkmıştır. Sonuçlar doğrultusunda; jinekolojik kanser hastalarının kadınlık ile ilişkilendirilen kayıplarına yönelik uzamış yas tepkilerine bilişsel davranışçı ve dışavurumcu tekniklerden oluşan "Kadınlık Kimliğini İyileştirme Programı" nın kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
The study employed the mixed-methods approach, combining quantitative and qualitative methods, to investigate the impact of the "Femininity Identity Improvement Program", grounded in cognitive-behavioral and expressive techniques, on prolonged grief responses in patients with gynecological cancer. Additionally, the research aimed to determine patients' perceptions of femininity. The research protocol was registered in the Clinical Trials registry with the number NCT05529303. The study was conducted at Afyonkarahisar Health Sciences University Health, Practice, and Research Hospital from August 2022 to October 2023. The sample for the study consisted of a total of 80 gynecological cancer patients, with 40 participants in the intervention group and 40 in the control group, who agreed to participate and met the inclusion criteria based on a power analysis. Quantitative data were collected through the Personal Information Form and the Prolonged Grief Disorder Scale-Patient Form at pretest, posttest, and follow-up test stages. Analyses revealed that the changes in PG-12-Patient Form scores over time between the intervention and control groups were statistically significant (p<0.05). The analysis revealed statistically significant differences between the intervention and control groups in terms of the median values of the PG-12-Patient Form pre-test and post-test score differences, as well as the mean values of the pre-test and follow-up test score differences (p<0.001). Additionally, a statistically significant difference was found between the groups in terms of the median values of the PG-12-Patient Form post-test and follow-up test score differences (p = 0.033). When the effects of P PG-12-Patient Form pre-test and post-test measurements were controlled, ANCOVA analysis results indicated a statistically significant difference in PG-12-Patient Form follow-up test scores between the intervention and control groups (p=0.006). Post-intervention PG-12-Patient Form mean scores of the patients in the intervention group were significantly lower than those in the control group, and the effect size (η^2: 0,110) was close to a strong level (0.114). Qualitative analyses revealed six main themes related to the patients' perceptions of femininity after the sessions. Based on the results, it is recommended that the "Femininity Identity Improvement Program," incorporating cognitive-behavioral and expressive techniques, be utilized to address prolonged grief responses associated with the losses linked to femininity experienced by gynecological cancer patients.