Yetişkin bireylerde beden kütle indeksi ile anksiyete ve depresyon ilişkisi
The relationship between body mass index and anxiety and depression in adult individuals
Yazar: SEMA AKKAYA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. RECİ MESERİ DALAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmanın amacı Sivas'ta özel bir hastanede çalışan bireylerde şişmanlık sıklığını, anksiyete ve depresyon bulgusu varlığı sıklığını saptamak, şişmanlığı etkileyen etmenleri ortaya koymak, anksiyete ve depresyon bulgusu varlığını etkileyen etmenleri bulmak, şişmanlık ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Sivas'ta özel bir hastanede çalışan bireylerde yürütülen bu kesitsel araştırmanın bağımlı değişkeni anksiyete ve depresyon durumu, bağımsız değişkenleri ise sosyo-demografik özellikler, hastalık öyküsü, beslenme alışkanlıkları, iş stresi ve şişmanlıktır. Şişmanlık düzeyi hem beden kütle indeksi (BKİ) ile hem de bel çevresi (BÇ) ile değerlendirilmiştir. Veri Eylül-Aralık 2017 tarihleri arasında yüz yüze görüşme ile toplanmış, bel çevresi, ağırlık ve boy uzunluğu ölçümleri araştırmacı tarafından yapılmıştır. Çözümleme için SPSS 25.0 kullanılmış, sürekli değişkenler ortalama±S, sınıflanmış veri ise sayı-yüzde tabloları ile sunulmuştur. Anksiyete ve depresyon varlığını etkileyen etmenlerin belirlenmesinde sınıflanmış değişkenler için yates düzeltmeli ki-kare, ölçüm değişkenleri için ise bağımsız gruplarda t testi (parametrik koşullar sağlanmadığı durumda Mann Whitney-U test) kullanılmıştır. p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Hastanede çalışan 150 kişiden 19'u araştırmaya katılmayı kabul etmemiş, çalışma grubunu 84'ü kadın 47'si erkek olmak üzere 131 birey oluşturmuştur. Araştırmaya katılanların yaklaşık üçte ikisi (%64.1) kadın, yaklaşık üçte ikisinin (%68.4) eğitim düzeyi lisans ve üstüdür, yaklaşık yarısı (%46.5) sağlık çalışanı iken, yarısından çok az fazlası (%54.2) sigara kullanmaktadır. En sık insülin direnci ve diyabet (%16.8) görülürken, onu tiroit hastalıklarının izlediği (%12.2) görülmektedir. BKİ'ye göre katılımcıların yaklaşık beşte biri (%21.4) hafif şişman, üçte birinden biraz fazlası (%35.1) şişman iken, yarısı (%50.4) bel çevresi risklidir. Eğitim durumu düşük olanlarda ve günlük su tüketimi 1500 mL'nin altında olanlarda ortalama BKİ düzeyi anlamlı olarak yüksek iken, kadınlarda su tüketimi günde 1500 mL'nin altında olanlarda, erkeklerde ise eğitim düzeyi düşük olanlarda ve ana öğün atlayanlarda ortalama bel çevresi anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Bireylerin üçte birinden biraz fazlası (%35.9) orta-şiddetli düzeyde anksiyete bulguları gösterirken, yaklaşık beşte biri (%19.1) orta-şiddetli depresyon bulguları göstermektedir. Anksiyete puanı ile depresyon puanı arasında olumlu yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir (r:0.633,p<0.001) korelasyon bulunmuştur. Öğrenim düzeyi lise ve altı olanlarda (p=0.028) ve sağlık çalışanı olmayan hastane çalışanlarında (p=0.020) orta-şiddetli düzeyde anksiyete anlamlı olarak fazla iken, orta-şiddetli düzeyde depresyon varlığını anlamlı olarak etkileyen sosyo-demografik değişken bulunmamıştır. Hem BKİ hem de bel çevresinin anksiyete puan ölçeği ve depresyon puan ölçeği ile olumlu yönde, orta düzeyde anlamlı bir korelasyonu olduğu saptanmıştır (tümü için p<0.001). BKİ kategorisi arttıkça orta-şiddetli anksiyete (p<0.001) ve orta-şiddetli depresyon (p<0.001) bulgusu varlığı anlamlı olarak artmaktadır. Bel çevresi yüksek olanlarda da benzer şekilde orta-şiddetli anksiyete (p<0.001) ve orta-şiddetli depresyon (p<0.001) bulgusu varlığı anlamlı olarak artmaktadır. Bireylerin depresyon ve anksiyete şiddetleri arttıkça grup içindeki şişman olan birey yüzdesi de anlamlı olarak yükselmektedir (ikisi için de p<0,001). Sonuç olarak özel bir hastanede çalışan bireylerin üçte birinde anksiyete bulguları gözlenirken, yaklaşık beşte birinde depresyon bulguları saptanmıştır. Hem anksiyete hem de depresyon, hem BKİ hem de bel çevresine göre şişmanlıkla ilişkili bulunmuştur. Anksiyete ve depresyon ile şişmanlık arasında kısır bir döngü olduğu gözlenmektedir. Toplum sağlığının yükseltilmesi için bu sağlık sorunlarının giderilmesinde hem fiziksel hem de ruhsal sağlık bir arada değerlendirilmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the frequency of obesity, the presence of anxiety and depression symptoms in individuals working in a private hospital in Sivas, to determine the factors affecting obesity, to find the factors affecting the presence of anxiety and depression symptoms, to determine the relationship between obesity and anxiety and depression. The dependent variable of this cross-sectional study conducted in individuals working in a private hospital in Sivas (n = 150) is the state of anxiety and depression, and its independent variables are socio-demographic characteristics, disease history, dietary habits, work stress and obesity. Obesity level was evaluated both with body mass index (BMI) and waist circumference (WC). The data were collected by face to face interview between September-December 2017, waist circumference, weight and height measurements were made by the researcher. SPSS 25.0 was used for analysis, continuous variables were presented as mean ± S, and classified data were presented with number-percentage tables. In determining the factors affecting the presence of anxiety and depression, for continious variables student t-test (Mann Whitney- U test if parametric conditions were not provided) was used and chi-square either with yates correction or chi-squate trend was used for classified variables. p<0.05 is considered significant. Of the 150 people working in the hospital, 19 did not agree to participate in the study, the study group consisted of 131 individuals, 84 of which were women and 47 were men. Nearly two-thirds (64.1%) of the participants in the study are women, about two-thirds (68.4%) have a degree of education or higher, while about half (46.5%) are healthcare professionals, more than half (54.2%) smoke. Insulin resistance and diabetes (16.8%) are the most common, followed by thyroid diseases (12.2%). According to the BMI, approximately one-fifth (21.4%) of the participants are slightly obese, while slightly more than a third (35.1%) are obese, while half (50.4%) is at risk due to waist circumference. While the mean BMI was significantly higher in those with low educational status and daily water consumption below 1500 mL, the mean waist circumference was found to be significantly higher in women with less than 1500 mL of water consumption per day, in men with a low level of education and skipped meals. . Just over a third (35.9%) of individuals show moderate to severe anxiety symptoms, while about a fifth (19.1%) show signs of moderate to severe depression. A positive, moderate and significant (r:0.633, p<0.001) correlation was found between anxiety score and depression score. While moderate to severe anxiety was significantly higher in high school or below (p=0.028) and non-healthcare workers (p= 0.020), there was no socio-demographic variable that significantly affected the presence of moderate depression. It was found that both BMI and waist circumference had a positive and moderately significant correlation with anxiety score scale and depression score scale (p<0.001 for all). As the BMI category increases, the presence of moderate anxiety (p<0.001) and moderate depression (p<0.001) findings increases significantly. Similarly, the presence of moderate to severe anxiety (p<0.001) and moderate to severe depression (p<0.001) findings increases significantly in those with higher waist circumference. As individuals' depression and anxiety intensities increase, the percentage of individuals who are fat in the group increases significantly (for both p<0.001). As a conclusion, anxiety symptoms were observed in one third of individuals working in a private hospital, while depression symptoms were found in approximately one fifth. Both anxiety and depression have been associated with obesity comparedto BMI and waist circumference. It is observed that there is a vicious circle between anxiety and depression and obesity. Both physical and mental health should be evaluated together in order to eliminate these health problems in order to increase public health.