Industrial objects effecting enviroment in north Macedonia: The city of tetova and the problem of airpollution
Kuzey Makedonya'da endüstriyel yapıların çevreye etkileri: Tetova kenti ve hava kirliliği sorunu
Yazar: TEUTA ABDULAI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESER YAĞCI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çevresel sorunlar, özellikle yirminci yüzyılın son çeyreğiyle birlikte küresel boyutlara ulaşmıştır. Çevre kirliliğinin insan sağlığını ciddi boyutlarda etkilemekte olması dünyanın ortak sorunu haline gelmiştir. Küresel ısınma, devamında gelen iklim değişiklikleri ve benzeri birçok küresel sorunun kökeninde inşaat sektörü yatmaktadır. Dünyanın son yıllarda karşı karşıya kaldığı hava kirliliğinin ana nedenlerinden biri hızlı sanayileşme çabaları ve nufüs artışı olmuştur. Kuzey Makedonya çevre kirliliğinin en yüksek olduğu ülkeler arasında yerini almıştır. Ölüm oranlarının diğer Avrupa ülkelerinden çok daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kuzey Makedonya'nın başkenti olan Üsküp ve ülkenin üç büyük şehrinden biri olan Tetova'da WHO'nun belirledigi  hava kirliliği parametrelerine bakılmıştır. Bu iki şehirde de bu parametrelerin normal değerlerin oldukça üstünde seyrettiği anlaşılmaktadır. Endüstri yapıları kirliliğin başlıca nedenleri arasındadır. Bunun beraberinde endüstriyel yapıların dönüşümü ve yapım aşamalarının çevre politikalarına uygunluğu da tartışmalıdır. Kentsel ölçekte kısıtlı endüsriyel yapı ıslah uygulaması söz konusu olan Kuzey Makedonya'da nüfusun artışıyla birlikte kentsel planlama altyapıların da paralel bir şekilde sürdürülememesi birincil problem olarak tastışılmıştır. Bu çalışmada endüstriyel tesislerin kentsel çevre sorunları içindeki payı, çevre ve ekoloji kavramlarının tanımları, endüstri ve bina sektöründen dolayı yasanan çevre sorunlarının nedenleri ve çözümleri ,ekolojik yapı yaklaşımları, mimarı tasarım ve koruma ilkeleri üzerinden  ele alınacaktır .

Abstract:
Environmental problems have reached global dimensions mostly making it clear in the last period of the twentieth century. The fact that environmental pollution affects human health has become a common problem of the world. The building sector lies at the roots of many global problems such as global warming, air pollution, urban sprawl, climate change etc.
Rapid industrialization can be considered as the main reason of the environmental pollution that world has been dealing in the last century, It has an extremely negative impact on the environment and human as never before in the entire history. North Macedonia is one of the countries most affected by air pollution in the world and the rate of premature deaths is higher than in most EU States. One of the main causes of pollution comes from industrial buildings. The proccess of  the transformation and construction stages of industrial buildings are not carried out in accordance with environmental policies.Analysing in urban scale the wrong planning project in construction along with the  increase of population including the inability to maintain urban planning and highway infrastructures in parallel, industrial building , fuel consumption for heating purposes in residences and motor vehicle exhausts can be considered as a pollution factor. This research will include those factors and also definitions of environmental ecology concepts, causes of environmental problems and solutions that can be suggested to problems, ecological construction approaches, environmental problems caused by industry and building sectore.