Term yenidoğanlarda erken başlangıçlı yenidoğan sepsisinde timus ve dalak ultrasonografi boyutlarının değerlendirilmesi ve klinik sonuçlara etkisi
Evaluation of thymus and spleen ultrasonography dimensions in early-onset neonatal sepsis in term newborns and their effect on clinical results
Yazar: FURKAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN FİLİZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Erken başlangıçlı neonatal sepsiste postnatal dönemde ultrasonografik olarak ölçülen timus ve dalak boyutlarının, sepsis gelişimi ve kliniği hakkında prognostik olarak kullanılabilirliğini değerlendirmek.
Gereç ve yöntemler: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde, Nisan 2023 ile Aralık 2023 tarihleri arasında hastanemizde erken sepsis tanısı alarak yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılarak takip edilen term yenidoğanlar "hasta grubu" olarak çalışmamıza dahil edilmiştir. Anne yanı takibi yapılan sağlıklı term yenidoğanlar "kontrol grubu" olarak çalışmamıza dahil edilmiştir. T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi etik kurulundan 04/05/2023 tarihinde 6/23 sayılı akademik etik kurul kararı ile onay alındı. Hasta ve kontrol grubuna timus ve dalak boyutlarını ölçmek için ultrasonografi yapıldı. Hasta ve kontrol grubu verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından oluşturulan olgu rapor formu kullanılarak gereken bilgiler retrospektif olarak hastane bilgi sistemi taranarak elde edildi. Gruplar arası ortalama karşılaştırırken öncelikle normal dağılama uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Kategori sayısı iki olan grupların ortalamaları karşılaştırılırken normal dağılıma uyanlarda İndependent Sample T test, normal dağılımı uymayanlarda Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Kategori sayısı 3 ve üstü olan gruplarda normal dağılıma uymadığı için Kruskal Wallis-H Testi kullanılmıştır. Sürekli veriler arasında korelasyonel ilişkiye Spearmen Korelasyon testi ile bakılmıştır. Sepsisi öngörebilmek için timus hacmine ait anlamlı bir cut-off değer olup olmadığını belirlemek üzere ROC analizi kullanılmıştır. Verilerin analizinde p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 18'i (%60) erkek 12'si (%40) kızdan oluşan hasta ve kontrol grubu alındı. Hasta ve kontrol grupları arasında cinsiyet (p=1,000), doğum şekli (p=1,000) doğum kilosu (p=0,622) ve doğum haftası (p=0,602) arasında anlamlı farklılık yoktu. Hasta ve kontrol grupları arasında timüs volümleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olması (p<0,001) nedeniyle timus volümünün predikte ediciliği ROC analizi ile değerlendirildi. AUC değeri 0,896 (0,813-0,978) ve p<0,001'dir. Elde edilen eşik değer 9 ml bulundu ve bu değere ait duyarlılık %90 ve seçicilik %83,3 olarak saptandı. Bu kesme değere ait tanısal OR değeri 45 olarak saptandı. Buna göre 9 ml altında timusu olan yenidoğanlarda 9 ml ve üzerinde timus boyutuna sahip olanlara göre sepsis gelişme durumu 45 kat fazladır. Hasta ve kontrol gruplarının dalak çapları karşılaştırıldığında, dalak kraniokaudal çapı (p=0,431) ve AP çapı (p=0,269) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Dalak2D (transvers x longitudinal) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,197). 
Sonuç: Yenidoğanda sepsis tanısı koyabilmek için EMA sepsis skorlamasında klinik bulgular ve laboratuvar testleri kullanılmaktadır. EMA sepsis skorlamasına göre sepsis tanısı alan hasta grubunda kontrol grubuna göre timus volümünü anlamlı olarak küçük bulduk. Bu durum timus ultrasonografisinin sepsis tanısındaki potansiyelini göstermektedir. Timus hacminin intrauterin, postnatal ve sepsis tanısı sonrasında yapılacak olan seri ultrasonografik ölçümlerle taranması, neonatal sepsis tanısında ve hastalık seyrinin tahmini için bir belirteç olarak kullanılması gelecekte bir yaklaşım olabilir.
Anahtar kelimeler: Erken neonatal sepsis, timus boyutları, dalak boyutları

Abstract:
Aim: To evaluate the prognostic use of postnatal thymus and spleen dimensions measured ultrasonographically in early-onset neonatal sepsis regarding the risk and clinical features of sepsis.
Materials and methods: Newborns who admitted to the Newborn Intensive Care Unite of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital between April 2023 and January 2023 and were diagnosed with early-onset neonatal sepsis included in the study population as 'patient group'. Term newborns being followed in mothers care with no health issues are included in the 'control group'. Ethics committee approval no. 6/23 was obtained on 04.05.2022 from the ethics committee of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital. Ultrasonography was performed on both groups to measure thymus and spleen volumes. Required data collected retrospectively from hospital information system according to a case form created by researcher. To compare the means between groups, normal distribution was evaluated with the Kolmogorov-Smirnov test. To compare the averages of groups with two categories, Independent Sample T test was used for those with normal distribution, and Mann Whitney U test was used for those with non-normal distribution. In groups with 3 or more categories with non-normal distribution Kruskal Wallis-H Test was used. The correlational relationship between continuous data was examined with the Spearmen Correlation test. ROC analysis was used to determine whether there was a significant cut-off value for thymus volume to predict sepsis. In the analysis of the data, p<0.05 level was considered statistically significant.
Findings: Total of 30 patients, %60 (18) male and %40 (12) female, within the control and patient group are included in the study. There was no significant difference between groups regarding gender (p=1.000), type of birth (p=1.000), birth weight (p=0.622) and week of birth (p=0.602). Thymus volumes between groups showed significant difference (p<0,001) therefore  ROC analysis was performed to evaluate predictive value of thymus volume. AUC value was 0,896 (0,813-0,978) and p<0,001. Cut-off value was calculated as 9 ml with 90 % sensitivity and 83.3% selectivity. Diagnostic OR  of this cut-off value was 45. Risk of developing sepsis in newborns have less than 9 ml of thymus was 45 times higher compared to newborns have 9 or more milliliters of thymus. Craniocaudal diameter (p=0.431) and AP diameter (p=0.269) of spleen showed no statistically significant difference between patient and control groups. Spleen2D (transverse x longitudinale)  diameters also showed no statistically significance (p=0,197). 
Result: Clinical and laboratory findings are being used in EMA sepsis score to diagnose newborns with sepsis. We found that thymus volume was significantly smaller in the patient group who were diagnosed with sepsis according to EMA score. This showes the potential of thymus ultrasonography for diagnosis of sepsis in newborns. The use of follow-up thymus ultrasonography performed prenatale, postnatal and after the diagnosis of sepsis might be useful in the future to diagnose and predict the disease course of early-onset neonatal sepsis. 
Key words: early-onset neonatal sepsis, thymus volumes, spleen volumes.