Krayotekniğinin asma gen kaynağı muhafazası ve virüsten ari fidan elde edilmesinde kullanılma olanakları
Possibility of using cryotechnique for conserving grape germplasm and obtaining virus-free seedling
Yazar: ŞERMİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDİŞLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Asma gen kaynakları yaygın olarak arazi koleksiyonlarında saklanır; fakat çok geniş alanlara ihtiyaç duyulması ve bakımının masraflı olması, iklim, çevre ve bakım koşullarından olumsuz etkilenmesinden dolayı gen kaynakları çeşitli tehditlerle karşı karşıya kalır. Asma gen kaynaklarının arazi koşullarında saklanmasındaki zorluklara karşın ex- situ olarak doku kültürü yoluyla saklama geliştirilmiştir. Ancak bu yöntemde; in vitro saklamada, stok kültürlerin korunmasındaki yüksek maliyet, enfeksiyondan  materyal kaybetmek, alt kültüre alma gibi işlemlerinin  çok yoğun işçilik gerektirmesi gibi dezavantajlar yöntemin kullanımını zorlaştırmaktadır. Son yıllarda, sıvı azot içerisinde (ultra düşük sıcaklıklarda saklama) uzun süreli saklama (kriyoprezervasyon) teknikleri gen kaynaklarının saklanmasına alternatif bir teknik olarak geliştirilmiştir. Ayrıca kriyoprezervasyon teknikleri, virüsle bulaşık asma bitkilerinden kriyoterapi yöntemiyle virüsten ari fidan elde edilmesinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada Sultan 7, Bornova Misketi, Crimson Seedless çeşitlerinde ve Couderc 1613, 1103 Paulsen asma anaçlarında 3 farklı kriyoprezervasyon tekniğinin virüsten ve viroidlerden arındırılması ve ultra düşük sıcaklıklarda muhafazasının etkinliği belirlenmiştir. Bornova Misketi çeşidinde 6 ay sıvı azot tankında saklanması sonucunda bitki elde edilmiştir. Kriyoprezervasyon tekniklerinin uygulanması sonrasında canlılık ve bitki etme açısından farklılıkların türlere ve çeşitlere göre değişiklik göstermiştir.

Abstract:
Grapevine gene resources are commonly stored in field collections; however, they face various threats due to the need for very large areas, costly maintenance and unfavourable effects of climate, environment and maintenance conditions. Despite of the difficulties in the storage of grapevine gene resources under field conditions, ex situ storage by in vitro culture has been progressed. However,  this method has some drawbacks: high cost of preserving cultures in in-vitro conditions, loss of material due to infection and labour-intensive processes such as subculturing make it difficult to use this method. In current years, the progress of long-term storage (cryopreservation) techniques at ultra-low temperatures (- 196°C) in liquid nitrogen is used as an alternative method for the bank of gene resources. In addition, cryopreservation techniques are used to obtain virus-free seedlings from virus-infected grapevine plants by cryotherapy method. In this study, the efficacy of 3 different cryopreservation techniques for virus and viroid removal and storage under ultra low temperatures were determined in Sultan 7, Bornova Misketi, Crimson Seedless cultivars and Couderc 1613, 1103 Paulsen vine rootstocks. In Bornova Misketi variety, plants were obtained after 6 months of storage in liquid nitrogen tank. After the usage of cryopreservation techniques, the differences in terms of viability and plant growth were determined according to species and cultivars.