Saidâ'nın Farsça divanı (İnceleme-metin)
Divan of Saidâ (Review-text)
Yazar: ABDULHAKİM ARKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR TURGUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Farsça = Persian ; Farsça divan = Persian divan ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Saida = Saida ; Sebk-i Hindi = Sebk-i Hindi ; Tasavvuf = Mystic ; Şiir = Poem

Özet:
Hicri XI. yüzyıl şairlerinden olan Saida, hayatının son dönemlerini Osmanlı ülkesinde geçirmiştir. Tenkitli metnini oluşturduğumuz Saida'nın Farsça divanı, dibace, kasideler, mesneviler, gazeller, rubailer ve müfredlerden oluşmaktadır. Sebk-i Hindi üslubu ile yazılmış olan bu divan tasavvufi bir eserdir.
Saida Divanı, İran'da birkaç araştırmacı tarafından tashih edilmiş olmasına rağmen, hem tashih için kullanılan yazma nüsha sayısının az olması, hem de şairin hayatı hakkındaki bilgilerin yanlış ve yetersiz olması nedeniyle bu çalışmayı gerekli gördük.
İlk bölümde şairin biyografisine yer verdik. İranlı araştırmacılar tarafından, elimizde divan nüshaları bulunan Saida ile karıştırılan Saida isimli/mahlaslı diğer iki şairin biyografilerine ve bu iki şairin biyografilerinin nasıl iç içe geçirildiğine değindik. Ayrıca bu kişilerin elimizde divanı bulunan Saida ile nasıl karıştırıldığını da açıkladık. Bunlara ilaveten, Saida'nın tek eseri olan divanından bahsedip, İran'da bu eserle ilgili yapılmış olan çalışmaları tanıttık.
İkinci bölümde divan metnini üslup, konu, mazmunlar ve şekil bakımından inceledik.
Üçüncü bölümde ise öncelikle tespit edebildiğimiz sekiz adet divan nüshasını tanıtarak, bunlardan nasıl bir şecere oluşturduğumuzu anlattık. Daha sonra ise bu şecere yardımıyla seçtiğimiz beş adet nüsha üzerinden hazırlamış olduğumuz tenkitli divan metnine yer verdik.

Abstract:
Saida, one of the hijri 11th century poets, spent the last periods of his life in the Ottoman country. The Persian divan of Saida, of which we have created the criticized text, consists of introduction, qasidas, mathnawis, ghazals, rubais and mufrads. This divan is a sufism work and written in the Indian Style.
Although the text of divan of Saida have been criticized by a few researchers in Iran, we deemed this study necessary because of the fact that the number of manuscripts used for the text criticizm is less and the information about the poet's life is wrong and inadequate.
In the first part, we have referred the poet's biography. We have also touched on the biographies of two poets who are confused with Saida by Iranian researchers. In addition to these, we have briefly touched on the divan of Saida, his single work; and we have introduced the studies about this work in Iran.
In the second part, we have analyzed the text in terms of style, subject, content and shape.
In the third part, first we have introduced eight manuscript copies of divan, and we have described how we had created a genealogy by these copies. Then, we have included the criticized text of the divan, which had been prepared by five copies chosen with the help of this genealogy.