Bir aydın tipolojisi olarak Namık Kemal
Namık Kemal as an aydin typology
Yazar: MUAMMER MACİT
Danışman: PROF. DR. ADEM SAĞIR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Araştırma, Tanzimat Döneminde ortaya çıkan "Yeni Osmanlılar" adlı ilk
sistemli muhalefet hareketi içinde bulunmuş Namık Kemal‟in "aydın" kişiliğini ele
almaktadır. Osmanlı‟nın buhran döneminde yapılan yenilik çalışmalarına karşın çeşitli
eleştirilerde ve çözümlerde bulunmuştur. Araştırmanın amacı II. Mahmut ile başlayan
yenileşme hareketlerinin devleti buhrandan kurtarmaktan çok daha işin içinden
çıkılmaz duruma getirmesi ile ortaya çıkan muhalefet hareketi içinde Namık
KEMAL‟in aldığı tavrı "aydın" tipolojisi çerçevesinde ele almaktır.
Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır.
Doküman analizi veri toplama araçlarından biri olsa da tek başına da bir yöntem olarak
kullanılmaktadır. Doküman analizi kullanılmasının sebebi; araştırma konusunda
kapsamlı bilgi sunması, farklı bakış açılarını görmeyi sağlaması ve geçmişe dair
kapsamlı bilgi edinmeyi sağlaması doküman analizini kullanmayı gerekli kılmaktadır.
Bu çalışma, Devletin ilk sistemli muhalefeti olan Yeni Osmanlılar Hareketi
üyelerinin en önde gelenlerinden Namık Kemal‟in, devleti içinde bulunduğu
buhrandan kurtarma ve Tanzimat döneminde getirilen yeniliklere çözüm arayışında
sergilediği aydın kimliği açıklamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, aydın
kavramı, Tanzimat, Yeni Osmanlılar ve Namık Kemal ile ilgili kaleme alınmış pek çok
eser çalışmamıza eklenmiştir.
Araştırmamızda, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi metodu
kullanılmıştır.
İlerleme durdurulamaz, geri geri döndürülemez bir gerekliliktir. Osmanlı‟da 17.
Yüzyılda başlayan modernleşme hareketleri II. Mahmut‟un ardından Tanzimat
Dönemi ile birlikte bambaşka bir hal almaktadır. İlk olarak askeri alanda gerekli
görülen yenileşme hareketleri Tanzimat Döneminde siyasal, ekonomik, sosyal ve
kültürel anlamda genişlemektedir. Batı‟ya tam anlamıyla yüz çevirerek gerçekleştirilen
bu gelişmeler toplum içinde derin çatlaklara sebebiyet vermektedir. Yaşanan
gelişmelere tepki olarak, kendi içlerinde fikri yönden üçe ayrılan toplumun önde gelen
kişilikleri dediğimiz aydınların muhalefeti ortaya çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Aydın, Tanzimat, Yeni Osmanlılar, Modernleşme, Namık Kemal

Abstract:
This research examines the "intellectual" personality of Namık Kemal, who
was involved in the first systematic opposition movement called "Young Ottomans"
that emerged during the Tanzimat period. Despite the reform efforts made during the
Ottoman Empire's crisis period, he made various criticisms and solutions. The aim of
the research is to examine Namık Kemal's stance within the opposition movement that
emerged with the reform movements that began with Mahmud II, which rather than
saving the state from the crisis, made it even more intractable, within the framework of
the "intellectual" typology.
In the research, quantitative research methods of document analysis were used.
Although document analysis is one of the data collection tools, it is also used as a
method on its own. The reason for using document analysis is that it provides
comprehensive information about the research, allows you to see different
perspectives, and provides comprehensive information about the past, making it
necessary to use document analysis.
This study aims to explain the intellectual identity exhibited by Namık Kemal,
one of the leading members of the Young Ottomans Movement, which was the first
systematic opposition of the state, in his search for solutions to the new developments
brought in the Tanzimat period in order to save the state from the crisis it is in. For this
purpose, many works written on the concepts of enlightenment, Tanzimat, Young
Ottomans, and Namık Kemal have been added to our study.
In our research, the document review method of qualitative research methods
was used.
Progress is unstoppable, an irreversible necessity. The modernization
movements that began in the 17th century in the Ottoman Empire took on a whole new
form with the Tanzimat Period following Mahmud II. The modernization movements,
which were first seen as necessary in the military field, are expanding in political,
economic, social, and cultural terms in the Tanzimat Period. These developments,
which were carried out by turning their backs on the West completely, caused deep
cracks in society. In response to the developments, the opposition of the intellectuals,
whom we call the leading personalities of society, who are divided into three in terms
of their ideas, emerged.
In line with the explanation of the concept of enlightenment, first the historical
foundations of the concept are touched upon. Then, the internal and external impulses
that led to the emergence of the Young Ottomans were determined. Finally, under the
heading of Namık Kemal, the period's criticisms and solutions were explained, and a
national intellectual portrait was presented.
Keywords: Aydın, Tanzimat, Young Ottomans, Modernization, Namık Kemal