Çevre-enerji konularına yönelik gerçekleştirilen argümantasyon temelli öğretimin sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel düşünmelerine, akademik başarılarına ve argüman oluşturma becerilerine etkisi
Effect of argumentation-based teaching carried out for environment-energy subjects on critical thinking, academic achievement and argumentation skills of classroom teacher candidates
Yazar: HAMDİ KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. RABİA SARIKAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik başarı = Academic achievement ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Enerji = Energy ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı; çevre-enerji konularına yönelik gerçekleştirilen argümantasyon temelli öğretimin sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel düşünmelerine, akademik başarılarına ve argüman oluşturabilme becerilerine etkisini incelemektir. Karma araştırma yöntemlerinden gömülü desene uygun olarak yürütülmüş bu çalışmanın nicel kısmında ön-son test deney-kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel kısmında ise bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır.  Araştırmanın çalışma grubu ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiş olup İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği ikinci sınıfta okuyan ve "Çevre Eğitimi" dersini alan 44'ü deney 44'ü kontrol grubu olmak üzere toplam 88 öğretmen adayından oluşmaktadır. Bu çalışmada deney ve kontrol grubuna uygulama öncesi ve sonrasında eleştirel düşünme becerilerindeki değişimi ölçmek amacıyla Watson ve Glaser (1964) tarafından geliştirilmiş ve pilot uygulama ile güvenirliği (KR-20) 0,53 olarak bulunan "Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği" uygulanmıştır. Sınıf öğretmeni adaylarının enerji başarı seviyelerini ölçmek için araştırmacı tarafından geliştirilen ve güvenirliği (KR-20) 0,79 olan "Enerji Başarı Testi" uygulanmıştır.  
Ön testlerin akabinde çevre eğitimi dersleri on hafta süresince deney grubunda argümantasyon temelli, kontrol grubunda ise geleneksel öğretimle işlenmiştir. Argümantasyon temelli öğretim sürecinde çevre-enerji konularında hazırlanan ve uzman görüşü alınarak başka bir öğrenci grubunda ön uygulaması yapılarak son şeklini alan senaryolar kullanılmıştır. Uygulama sürecinde sınıf öğretmeni adaylarından senaryolarla ilgili bireysel ve grup olarak argüman ve karşıt argüman oluşturmaları istenmiş; grup çalışması sonunda argümanlarında değişiklik olup olmadığına ilişkin görüşleri alınmıştır. Uygulama sonunda veri toplama araçları son test olarak tekrar uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde yüzde, frekans, bağımlı ve bağımsız gruplar t-testi, kovaryans analizi (ANCOVA), tek yönlü varyans analizi (ANOVA), tek yönlü tekrarlı ölçümler ANOVA, Bonferroni ikili karşılaştırmalar testi, Friedman ve Wilcoxon Testi ve kolerasyon analizinden yararlanılmış ve araştırma alt problemlerine bağlı olarak hesaplamalar yapılmıştır. Argüman oluşturma ortalama puanları ile eleştirel düşünme son test ortalamaları karşılaştırılmış ve korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizinde adayların bireysel ve grup olarak oluşturdukları argümanlar Toulmin Argüman Modeli'ne göre değerlendirilerek "Argüman Yapısı Puanlama Anahtarı'na" göre argüman ortalama puanları ve "Argümantasyon Değerlendirme Ölçeği'ne" göre de argüman düzeyleri belirlenmiştir. Grup etkinliği sonunda sınıf öğretmeni adaylarının bireysel savunduğu argümanlarında değişiklik olup olmadığına ilişkin görüşler, içerik analizine tabi tutulmuştur.
Argümantasyon temelli öğretim süreci sonrası deney ve kontrol grubu sınıf öğretmeni adaylarının ön test eleştirel düşünme beceri ortalama puanları kontrol altına aldığında, son test eleştirel düşünme beceri ortalama puanları arası farkın deney grubu lehine istatiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) ve uygulama etkisinin (ή2:0,11) orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Uygulama sonrasında deney grubu sınıf öğretmeni adaylarının kontrol grubu adaylara göre daha yüksek düzey eleştirel düşünme becerisinde oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca deney ve kontrol grubu sınıf öğretmeni adaylarının ön test enerji başarı ortalama puanları kontrol altına alındığında, son test enerji başarı ortalama puanlar arası farkın deney grubu lehine istatiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) ve uygulama etkisinin (ή2:0,32) büyük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Uygulama sonrasında deney grubu öğretmen adaylarının kontrol grubu adaylara göre daha yüksek enerji başarı düzeyinde oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, çevre-enerji konuları bağlamında argümantasyon temelli öğretim sürecinin sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme ve akademik başarı düzeylerini artırdığı görülmüştür. Araştırmanın nitel kısmından elde edilen bulgular değerlendirildiğinde sınıf öğretmeni adaylarının bireysel/grup; bireysel karşıt ve grup karşıt argüman oluşturma ortalama puanlarında ilk etkinlikten son etkinliğe doğru bir artışın olduğu tespit edilmiş ve süreç ilerledikçe daha nitelikli argüman ürettikleri görülmüştür. Sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme ortalama puanları ile bireysel ve karşıt argüman oluşturma ortalama puanları arasında pozitif yönde orta kuvvette anlamlı bir ilişki bulunmuş ancak grup argümanı ve grup karşıt argümanı oluşturma ortalama puanları ile eleştirel düşünme arasında bir ilişki tespit edilememiştir. Bu sonuca ek olarak; öğretmen adaylarının argüman oluşturma ortalama puan ve düzeylerinin gelişiminde, grup etkinliklerinin bireysel etkinliklerden daha etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmen adaylarının kendi argümanlarını savunurken daha nitelikli argüman oluşturdukları ancak karşıt argüman oluşturmada yetersiz kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Uygulamaların ilk haftalarında deney grubundaki öğretmen adaylarının oluşturdukları argümanların düşük düzeyde yoğunlaştığı ancak süreç boyunca oluşturulan argümanların orta ve yüksek düzeye doğru ilerleme gösterdiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada deney grubundaki öğretmen adaylarının grup etkinliği sonrası savundukları argümanlarındaki değişimin bireysel argüman oluşturma ortalama puanları ve argüman oluşturma düzeyleri ile ilişkili olup olmadığı da araştırılmıştır. Nitel verilerin analizi sonucunda, argümantasyon temelli öğretimin uygulandığı deney grubunda, sınıf öğretmeni adaylarının çoğunun grup etkinlikleri sonrasında bireysel argümanlarından vazgeçmedikleri ancak grup argümanı oluşturmada demokratik bir anlayışla karar verdikleri tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarından bazılarının bireysel argümanlarından vazgeçerek grup argümanına katıldıkları, bazılarının ise tam tersine grup argümanına katılmayıp bireysel argümanlarında sabit kaldıkları görülmüştür. Tüm veriler değerlendirildiğinde grup etkinliği sonrası savunulan argümanlardaki değişimin, bireysel argüman oluşturma ortalama puanları ve argüman oluşturma düzeyleri ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır.  Adayların argüman oluşturma ortalama puanları ve düzeyleri arttıkça argümanlarını daha fazla savundukları ve fikirlerini değiştirmeye daha dirençli oldukları görülmüştür. 
Bu çalışmanın sonucunda; sınıf öğretmenliği lisans programındaki Çevre Eğitimi dersinde yer alan sosyobilimsel konuların argümantasyon temelli öğretim sürecine dahil edilmesinin öğretmen adaylarının eleştirel düşünme, fikirlerini paylaşma ve karar verme becerilerinin gelişimine, akademik başarılarının artmasına olumlu yönde katkı sağladığı görülmüştür. Argümantasyon temelli öğretim süreci diğer öğretmen yetiştirme programlarında, farklı veri toplama araçları kullanılarak uygulanabilir.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effect of argumentation-based teaching carried out for environment-energy subjects on critical thinking, academic achievement and argumentation skills of classroom teacher candidates. The research was conducted in accordance with the mixed research method and the embedded pattern was used. Quantitative part, pre-post test semi experimental design with experimental-control group was  based, and the qualitative part, multiple holistik case study design was based. Working group of the research was determined by criterion sampling and is composed of total 88 teacher candidates (44 experimental and 44 control groups) attending to 2nd class of classroom teaching department of Education faculty of a university located in Central Anatolia Region. In this study, Critical Thinking Appraisal Test which was developed by Watson and Glaser (1964) and had a confidence level (KR-20) of 0.53 was applied to the experimental and control groups in order to measure the change in their critical thinking skills before and after experiment. Also, for measurement of the energy success levels of classroom teacher candidates, "Energy Information Test" which was developed by the researcher and had a confidence level (KR-20) of 0.79 was used.
Following the pre-tests, environmental education lessons were teached for 14 weeks in the experimental and control groups based on argumentation and traditional teaching, respectively. In the argumentation-based teaching process, the scenario that was prepared in the environment-energy topics and the final form was used by applying the expert opinion and preliminary application in another student group. In the implementation process, classroom teacher candidates were wanted to form arguments and counter arguments by individually and in groups; their opinions were received if their arguments changed or not in the end of the group study. In the analysis of the quantitative data, percent, frequence, dependent and independent samples t-test, analysis of covaryans (ANCOVA), one way ANOVA, Repeated Measure ANOVA, Bonferroni test, Friedman and Wilcoxon Test and correlation analysis were utilized and calculations were performed depending on the research sub-problems. In the analysis of qualitative data, the candidates' individual and grouped arguments were evaluated according to the Toulmin Argument Model; argument average scores were determined according to "Argument Structure Scoring Key", argument levels were determined according to "Argumentation Evaluation Scale". The average scores of the argument creation and the critical thinking final test averages were compared and the correlation coefficient was calculated. At the end of the group activity, opinions about whether there were any changes in the individual arguments argued by the classroom teacher candidates were analyzed by content analysis. 
After the argumentation-based teaching process, when classroom teacher candidates pre-test scores obtained from the critical thinking skill test are statistically controlled,a significant difference, was found in favor of the post-test critical thinking skill mean scores of the experimental group (p <0,05), and the effect of the application was "middle effect" (ή2: 0,11). The critical thinking levels of the experimental group classroom teacher candidates were found to be higher than those of the control group. Also, when classroom teacher candidates pre-test scores obtained from the energy achievement average scores are statistically controlled,a significant difference, was found in favor of the post-test energy achievement average mean scores of the experimental group (p <0,05), the effect of the application was "big effect" (ή2: 0,32).  The energy achievement levels of the experimental group classroom teacher candidates were found to be higher than those of the control group. In the results of this research, it was seen that argumentation based teaching process in the context of environment-energy subjects increased the levels of critical thinking and academic achievement of the classroom teacher candidates. Considering the findings obtained from the qualitative part of the research, an increase in the average scores for formation of individual/group, individual and group counter arguments by the clasrrom teacher candidates from the first activity to the last one was detected and they were seen to produce more qualified arguments as the process progressed. There was a significant positive correlation between the critical thinking average scores of classroom teacher candidates and the average scores of individual and opposing argument making, but there was no relationship between the mean scores of group argument and group argument arguments and critical thinking. In addition to this result, it was determined that the group activities were more effective than the individual activities in the development of the average scores and levels of the argumentation of teacher candidates. Furthermore, it was inferred that the teacher candidates created more qualified arguments when defending their own arguments, however they failed to create counter arguments. In the first weeks of the practice, it was determined that the arguments made by the experimental group teacher candidates intensified in low level, however the arguments made progress towards moderate and high level during the process.In this study, it was also investigated whether the changes in the arguments argued by the experimental group teacher candidates after group activity were related to their individual argument creation average scores and argument creation levels. In the results of the analysis of qualitative data, it was determined that in the experimental group in which argumentation-based teaching was applied, the most of the classroom teacher candidates did not give up their individual arguments after the group activities but decided with a democratic understanding when creating their group arguments. It was seen that some of the teacher candidates agreed with the group argument by giving up their individual arguments while some of them stood at their individual arguments by disagreeing the group argument. Considering the overall data, it was inferred that the change in the arguments advocated after the group activity was related to the average scores of individual argument creation and the levels of argument creation. As the average scores and levels of argument creation were increased, the candidates were more likely to defend their arguments and to be more resistant to changing their opinions. 
In conclusion, inclusion of socioscientific topics in teacher education programs with argumentation-based teaching processes will positively contribute to the development of teacher candidates' critical thinking, sharing of ideas and decision-making skills,  enhancement of their academic achievement. At the same time, it can be suggested to construct the process with different data collection tools and to compare the results when designing by different researchers.