Uluslararası politikada çoklu devlet kimlikleri ve kimlik karmaşıklığı: Rusya örneği
Multiple state identities and identity complexity in international politics: The Russia case
Yazar: RÜŞTÜ KAYA
Danışman: PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma sosyal psikoloji kimlik literatüründen ve bu çerçevede gelişen Uluslararası İlişkiler kimlik yazınından hareketle bir devletin aynı anda birden çok kimliğe sahip olduğunu varsaymaktadır. Tıpkı insanlar gibi devletler de hususi niteliklerinden, uluslararası sistemin içerisinde edindiği rol ilişkilerinden ve dâhil oldukları devlet gruplarından kaynaklanan çoklu ben tasavvurlarına, yani kimliklere sahiptir. Çalışmada devlet kimliklerinin bu çoklu yapısı, sosyal psikolojideki Benlik Karmaşıklığı ve Sosyal Kimlik Karmaşıklığı teorilerinden hareketle kimlik karmaşıklığı olarak kavramsallaştırılmıştır. Bazı devletler tarihsel tecrübelerinden, coğrafi konumlarından, sosyo-demografik özelliklerinden ya da maddi yeteneklerinden kaynaklı olarak diğerlerinden daha çok ya da daha az kimliğe sahip olabilirler. Bir devletin sahip olduğu kimlik sayısı ne kadar fazlaysa ve bunlar birbirinden ne kadar bağımsızsa o devletin kimlik karmaşıklığı da o kadar yüksektir. Bu çerçevede, sosyal psikoloji kimlik yazınından da hareketle çoklu devlet kimliklerinin karmaşık yapısının dış politik sonuçlarına dair şu üç önerme öne sürülmüştür: 1) Bir devletin kimlik karmaşıklığı ne kadar yüksekse dış politikanın belli alanlarında kimlik çatışması ihtimali de o kadar yüksektir; 2) Bir devletin ne kadar çok kimliği varsa ve kimlik karmaşıklığı ne kadar yüksekse özsaygısı da o derecede yüksek olacaktır ve devletin pozitif bir benlik anlayışı geliştirmek için bu kimlikler arasında başvuracağı stratejilerde de o kadar çok esneklik payı olacaktır; 3) Kimlik karmaşıklığı yüksek devletler, dış politikalarındaki herhangi bir olumsuz gelişmenin bu kimliklerden birine zarar vermesi durumuna, bu kimliğinden bağımsız başka kimliklerini ön plana çıkararak ve o kimliklerle ilgili ilişkilerini güçlendirerek daha etkili cevap verirler. Çalışmada Rusya, söz konusu sebeplerden hareketle kimlik karmaşıklığı yüksek bir devlet olarak ele alınmaktadır. Kimlik karmaşıklığının dış politik yansımalarına dair geliştirilmiş olan üç hipotez de süreç takibi ve söylem analizi yöntemleri kullanılarak Rus dış politikasının farklı alanlarındaki yansımaları üzerinden test edilmektedir. Bu çerçevede çalışmada, 1) Rus dış politikasındaki çeşitli kimlik çatışması durumları; 2) Rusya'nın farklı devlet kimliklerinden maksimum özsaygı ve uluslararası statü kazanmak ve bu kimlik alanlarına giren ilişkilerini güçlendirmek adına geliştirilen kimlik yönetim stratejileri; 3) 2014 Ukrayna krizi sonrası Rusya'nın Batılı devletlerle bozulan ilişkilerini telafi etmek adına Asyalı kimliğin öne çıkarılma çabaları incelenmektedir.

Abstract:
Based on the social psychological identity literature and the International Relations identity studies developed within this framework, this study assumes that a state has multiple identities. Just like people, states also have multiple self-conceptions, ie identities, stemming from their special characteristics, role relations in the international system, and the state groups they belong to. In this study, drawing from the theories of Self Complexity and Social Identity Complexity in social psychology, this multiple structure of state identities is conceptualized as identity complexity. Some states may have more or less identities than others due to their historical experiences, geographical location, socio-demographic characteristics or material capabilities. The more identities a state has and the more independent they are from each other, the higher the identity complexity of that state. In this framework, the following three propositions have been developed regarding the foreign policy implications of the complex structure of multiple state identities: 1) The higher the identity complexity of a state, the higher the probability of identity conflict in certain areas of foreign policy; 2) the more identities a state has and the higher its identity complexity, the higher its self-esteem is, and the more flexibility the state enjoys in its strategies to develop a positive sense of self among these identities; 3) States with high identity complexity respond more effectively to any negative foreign policy development that damages one of their identities by emphasizing other identities independent of this identity and strengthening relations within the sphere of these identities. In the study, Russia is considered as a state with a high identity complexity due to these reasons and all three hypotheses on the foreign policy implications of identity complexity are tested in different areas of Russian foreign policy by applying the process tracing and discourse analysis methods. In this context, the study examines 1) various identity conflict cases in Russian foreign policy; 2) identity management strategies developed to gain maximum self-esteem and international status from Russia's different state identities and to strengthen its relations within these identity spheres 3) the promotion of Russia's Asian identity as a buffer to the deterioration of its relations with Western states after the 2014 Ukrainian crisis.