Semizotunda (Portulaca oleracea L.) farklı saklama koşullarının kalite ve besin içeriği üzerine etkileri
Effects of different storage conditions on the quality and nutrient content of purslane (Portulaca oleracea L.)
Yazar: PERVİN ZIK AKDENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM TUNCAY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besin değeri = Nutritive value ; Kalite değişimi = Quality change

Özet:
Yeşil sebzeler arasında yer alan semizotu (Portulaca oleracea L.), bilinen en yaygınbitkiler sıralamasında 8. sırada olup, Dünya'nın pek çok bölgesinde yabani ot olarak genişyayılım göstermekte ve Güney Avrupa, Akdeniz Ülkeleri ve Asya'da sebze olaraktüketilmektedir. İlk olarak yüksek omega-3 yağ asidi içeriği ile dikkat çekmiş, daha sonradiğer pek çok besin maddesince de zengin ve yüksek antioksidan nitelikli bir sebze olmasınınanlaşılmasıyla semizotuna gösterilen ilgi giderek artmıştır.Ülkemizde semizotu köklü olarak demetlenmiş şekilde, herhangi bir soğutmauygulanmadan piyasaya sunulmaktadır. Köklü olarak demetleme beraberinde değişik hijyensorunları getirmektedir. Ayrıca herhangi bir soğutma sistemi içinde saklanmaması kalitekayıplarının yanında muhtemel besin kayıplarına da neden olmaktadır.Bu çalışmada, ülkemizde de sebze olarak tüketilen semizotu için uygun saklamasıcaklığı ve koşullarının saptanmasının yanısıra hasat sonrası dönemde kalite ve besiniçeriğinde meydana gelen değişimler izlenmiştir.Bornova koşullarında yetiştirilen Temmuz ve Eylül aylarında hasat edilen semizotları,köklü-demetli, PE torba (köksüz) ve PVC (köksüz) tabak olmak üzere üç farklı şekilde; 3saklama sıcaklığında (5, 10 ve 20ºC) 7 gün süreyle depolanmış ve günaşırı alınan örneklerlegenel kalite, renk, kuru madde, ağırlık kaybı, oksalik asit miktarı ve antioksidan güçtemeydana gelen değişimler izlenmiştir.5ºC saklama sıcaklığı her iki dönemde de pazarlama süresini uzatmıştır. PE torba vePVC tabak hava hareketini engelleyerek ürünün etrafındaki oransal nemi arttırdığı için ağırlıkkayıplarını köklü olarak saklama şekline göre daha iyi korumuştur. Sonuçlar semizotu için5ºC'de ve PVC tabak içersinde saklamanın, geleneksel köklü-demetli ve herhangi bir soğutmauygulanmayan pazarlama şekline göre kaliteyi daha uzun süre koruduğunu göstermektedir.Anahtar sözcükler: Semizotu, saklama sıcaklığı, ambalaj, kalite, antioksidan kapasite,oksalik asit.

Abstract:
Purslane (Portulaca oleracea L.), a green vegetable, is the 8th most common plantknown, and it has been widely spread around the World as a weed. It is consumed as avegetable in Southern Europe, Mediterranean countries and Asia. Interest on purslane has firststarted with the discovery of its high omega-3 fatty acid content, and has been grown with theunderstanding of its richness of other nutrients and high antioxidant properties.In Turkey, purslane is harvested by pulling from the soil, and marketed in bunches withits roots after washing, at ambient temperatures. Marketing with roots bring differentsanitation problems. Besides, marketing without any refrigeration, causes losses in quality,alongside nutrient losses.In this study, to determine the appropriate marketing temperature and conditions, thechanges in quality and nutrient content was examined.Purslanes grown in Bornova in two different periods were harvested in July and August,and stored in three different temperatures (5, 10 and 20ºC) as bunches, in PE bags (withoutroots) and PVC clamshell food containers (without roots) for 7 days. Overall quality, color,dry matter, weight loss, oxalic acid content and antiradical power were assessed in every twodays.5ºC prolonged the marketing period. PE bags and PVC clamshell containers decreasedthe weight loss by restricting the air movement and increasing the relative humidity aroundthe purslanes. Results showed that, 5ºC and PVC clamshell containers are more suitable forpurslane than the conventional marketing method of bunches at ambient temperatures, interms of quality.Key words: Purslane; storage temperature, packaging, quality, antiradical power, oxalic acid.