Menenjitin tanısı ve prognozun tahmininde beyin omurilik sıvısı 
laktatının rolü /
Yazar: TEOMAN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT DÖŞEMECİ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Yoğun bakım hastalarında ya toplumdan kazanılmış ya da travmaya,
nörocerrahiye ve nöroinvaziv işlemlere bağlı olarak menenjit gelişebilir.
Menenjitin tanı ve tedavisinde gecikme, zaten mortalite ve morbidite riskinin
yüksek olduğu yoğun bakım hastalarında klinik durumun daha da kötüleşmesine,
nörolojik sekel gelişmesine, yoğun bakımdan ve hastaneden taburcu süresinin
uzamasına ve maliyetin yükselmesine sebep olur.
Menenjitin erken tanısı için B.O.S.`da glukoz, protein, hücre sayımı ve ayrımı,
mikrobiyolojik inceleme gibi standart yöntemler yanında birçok laboratuvar
incelemesinin değeri araştırılmaktadır.
Bu çalışma ile B.O.S. laktat düzeyinin menenjitin erken tanısı açısından yararlı
olup olmayacağını, diğer standart testlere üstün olup olmadığını ve prognozla
ilişkisini araştırmayı planladık.
Bu çalışma, 2004-2005 yılları arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinde yatan 55 hasta üzerinde hastane
etik kurul onayı alınarak yapıldı. Reanimasyon Ünitesine intrakranial kanama
(intraserebral, S.A.K., subdural, epidural kanama), anevrizma, serebrovasküler
olaylar, kafa travması ve arteryo-venöz malformasyon gibi nedenlerle yatırılıp,
E.V.D. kateteri yerleştirilen hastalardan çalışma grubumuzu oluşturduk.
Hastaların yaşı, cinsiyeti, tanısı, günlük G.K.S. skoru, G.O.S. skoru, vital
bulguları (kan basıncı, kalp atım sayısı, santral venöz basınç), K.İ.B. değerleri, en
yüksek vücut ısısı, serum lökosit, C.R.P., kan laktat düzeyleri, kan ve B.O.S.`un
asid-baz dengesi ve B.O.S. glukoz, protein, klorür, lökosit sayımı, laktat ölçümü,
B.O.S. ve diğer enfeksiyon odaklarından alınan kültürler, antibiyotik, mannitol,
steroid ve inotropik ilaç kullanımı, ventilasyon durumu incelendi ve kaydedildi. Menenjit gelişen ve gelişmeyen hastalar arasında yaş, cinsiyet, yoğun bakıma
kabulündeki G.K.S. skoru, kabuldeki APACHE II skorları, hastanede kalış
süresi, hastaların akut hastalıkları, komorbid hastalıkları, geçirilen operasyonlar,
geliş yerleri ve G.O.S.`ları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu.
E.V.D. kateteri yerleştirilen çalışma hastalarımızda menenjit gelişme sıklığı %
36.4tü. Çalışma hastalarımızda genel mortalite % 52.7 iken menenjit gelişenlerde
mortalite % 60 gelişmeyenlerde ise % 48.6 olarak bulundu. Menenjit gelişen
hastalarda menenjit gelişmeden önceki üç günün ortalama vücut ısısı değerlerini,
menenjit gelişmeyenlerin aynı günlere uyan dönemindeki vücut ısılarından
anlamlı olarak yüksek bulduk. C.R.P. düzeyi, menenjit gelişen ve gelişmeyen
hastalar arasında 3.veriler (5-7. günler arasında) menenjit grubunda anlamlı olarak
daha yüksekti. Menenjit gelişmeden önceki son üç günün ortalama B.O.S. laktat
düzeyleri, menenjit geliştiği günün B.O.S. laktat düzeyi ve E.V.D. kateterinin son
günü ölçülen B.O.S. laktat düzeyleri, menenjit gelişenlerde gelişmeyenlere göre
anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Kesim noktası 4.1 iken B.O.S. laktatının
duyarlılığı (sensitivitesi) % 95, seçiciliği (spesifisite) % 84.4 bulundu. B.O.S.
laktatının (+) tahmini değeri % 77.4, (-) tahmini değeri %96.8 bulunmuştur.
Üçüncü verilere göre kesim noktası 0.38 olarak belirlendiğinde B.O.S./kan glukoz
oranı için duyarlılık % 95, seçicilik % 100 ile en seçici test olduğu saptandı.
Üçüncü verilere göre kesim noktası 16.9 mg.dl-1 olarak belirlendiğinde B.O.S.
proteini için duyarlılık % 95, seçicilik % 59 bulundu, fakat kesim noktası olarak
40 mg.dl-1 seçildiğinde duyarlılık % 60 a seçicilik % 71.9a düşmektedir. B.O.S.
P.N.L. için ise kesim noktası 3 olarak bulundu (3 X 11 P.N.L.), bu kesim
noktasıyla duyarlılığı en yüksek test olarak bulundu (Duyarlılık % 100, seçicilik
96.9). Pozitif tahmini değer % 94.8, (-) tahmini değer % 100 olarak bulundu.
Menenjit gelişen hastaların % 60ında etken olarak Asinetobakter üretildi.
Menenjit gelişen hastalarımızın önemli bir bölümünde menenjit gelişiminden önce
başka vücut bölgelerinde de (hastaların % 70inde akciğerde) benzer
mikroorganizmalar üretildi. Sonuçlar, B.O.S. laktatının nörocerrahi geçirmiş hastalarda menenjit teşhisi
açısından B.O.S./kan glukoz oranı ve B.O.S. P.N.L. sayımına destekleyici,
menenjitin erken teşhisinde önemli bir test olabileceğini ve bir prognoz göstergesi
olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
...