Osmanlı Devletinden Erken Cumhuriyet dönemine avukatlık müessesesi ve baro teşkilatı
From the Ottoman Empire to the Early Republic attorneys office in the period and the organization of the bar association
Yazar: ARMAĞAN SEÇKİN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TANER KERİMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
"Osmanlı Devletinden Erken Cumhuriyet Dönemine Avukatlık Müessesesi ve Baro Teşkilatı" isimli tezimizde günümüzden yola çıkarak modern manada avukat denildiğinde ne anlaşıldığını incelemeye çalıştık. Ardından hukuk kurallarını ortaya çıkaran sebeplerin ne olduğu hakkında incelemeler yapmayı uygun bulduk. Bu konu ile ilgili tespitlerimizin ve anlatımlarımızın ardından avukatlık mesleğinin ortaya çıkmasını sağlayan hak olan "savunma hakkı" ile ilgili izahatlarımızı tamamladık. 
Osmanlı ülkesindeki avukatlık müessesesi hakkında bilgi vermeden önce mesleğin Batı coğrafyasındaki gelişimi incelemek gibi bir zorunluluk ile karşı karşıya kaldık. Bunun sebebi avukatlık mesleğinin Batı'da tarihsel olarak daha önce profesyonel bir meslek haline gelmesinden kaynaklanmaktaydı.
Batı coğrafyasında avukatlık mesleğinin gelişimini inceledikten sonra İslam Hukuku içerisinde avukatlık mesleği ile ilgili inceleme çalışmalarına giriştik. Türklerin 10. asırdan itibaren topluca İslam dinine tabi olmaları ve kurdukları devlet teşkilatlanmalarındaki ana yapının İslam Hukuku temeline dayanması incelemelerimizin de bu doğrultuda yoğunlaşmasına sebebiyet verdi. Yaptığımız incelemelerin içerisinde İslam Hukuku alanında çeşitli vekâlet akitlerinin olduğu ancak savunma anlamında kişi ya da kişilerin haklarının savunulmasının "davaya vekâlet", "husumete vekâlet" isimleriyle düzenlenmiş olduğunu tespit ettik. İslam Hukuku içerisinde davaya vekâlet akdi ile ilgili hukuki bilgileri topluca ele aldık. Ardından İslam Hukuku içerisindeki yargı teşkilatlanması ve bu teşkilatlanma içerisindeki dava vekillerinin rolünü inceledik.
İlerleyen süreçte Anadolu Selçuklularının ardından kurulan Osmanlı Devleti'de tıpkı kendinden önceki halefleri gibi devlet teşkilat yapısını İslam Hukuku üzerine inşa etmişti. Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken konu Türklerin yüzyıllardır sahip oldukları "Örfi Hukuk" sistemini de İslam Hukuku esasları çerçevesinde kullanmaya devam etmeleridir. Bu sebeple Müslüman Araplar, Osmanlı Devleti ve Müslüman Türkleri, İslam Hukuk kaidelerini tahrif etmeleri sebebiyle eleştirmişlerdir. Klasik dönem içerisinde tamamıyla İslam Hukuku kaidelerine bağlı olan Osmanlı Devletinde, dava vekilliği ile ilgili hükümler de İslam Hukuku esasları çerçevesinde biçimlenmiştir. Tanzimat Fermanı ile başlayan ve Tanzimat Dönemi olarak adlandırılan süreçle birlikte İslam Hukuku kaideleri terkedilmeye başlanmış ve dava vekilliği Avrupa'da olduğu gibi profesyonel bir meslek olarak nitelendirilmeye başlanmıştır.
Osmanlı Devletinin ömrünü tamamlamasının ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti, devlet teşkilatlanma yapısında İslam Hukuku ilkelerinden esaslı manada bir kopuş gerçekleştirerek Avrupa Hukuku müktesebatını esas almıştır. Bunun sonucu olarak da zaten Osmanlı Devletinin son dönemlerinde profesyonel manada meslek olarak değerlendirilmeye başlayan avukatlık mesleği, Türkiye Cumhuriyeti'yle birlikte gerçek manada kamusal nitelikli bir müessese kimliğine kavuşmuştur.

Abstract:
In our thesis titled "From the Ottoman Empire to the Early Republic Attorneys Office in the Period and the Organization of the Bar Association", we tried to examine what is understood when the word lawyer in the modern sense is based on the present day. Then, we found it appropriate to examine the reasons that reveal the rules of law. After our determinations and explanations on this subject, we have completed our explanations about the "right of defense", which is the right that enables the profession of attorneyship to emerge.
Before giving information about the institution of law in the Ottoman geography, we were faced with the obligation to examine the development of the profession in the Western geography. This was due to the fact that the legal profession had historically become a professional profession in the West.
After examining the development of the legal profession in the Western geography, we started to study the legal profession in Islamic Law. The fact that the Turks have been collectively subordinated to the religion of Islam since the 10th century and the main structure of the state organizations they established was based on Islamic Law caused our investigations to intensify in this direction. In the examinations we have made, we have determined that there are various mandate contracts in the field of Islamic Law, but in the sense of defense, the defense of the rights of the person or persons is regulated under the names "power of attorney to case", "power of attorney to enmity". We have collectively discussed the legal information about the power of attorney contract in Islamic Law. Then, we examined the judicial organization in Islamic Law and the role of attorneys in this organization.
In the following process, the Ottoman Empire, which was established after the Anatolian Seljuks, built its state organizational structure on Islamic Law, just like its predecessors. However, the point that should not be overlooked here is that Turks continue to use the "Custom Law" system they have had for centuries within the framework of Islamic Law, which was criticized by Muslim Arabs for distorting the rules of Islamic Law by the Ottoman State and Muslim Turks due to the customary law system. In the Ottoman Empire, which was completely dependent on the principles of Islamic Law in the classical period, the provisions related to attorneyship were evaluated within the framework of the principles of Islamic Law. With the process that started with the Tanzimat Edict and called the Tanzimat Period, the rules of Islamic Law began to be abandoned and attorneyship began to be described as a professional profession, as in Europe.
The Republic of Turkey, which was established after the end of the Ottoman Empire's life, made a fundamental break from the principles of Islamic Law in its state organizational structure and took the European Law acquis as its basis. As a result of this, the profession of lawyer, which started to be considered as a profession in the last period of the Ottoman Empire, became an institution in the real sense with the Republic of Turkey.