Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumları ve zorbalık düzeylerinin incelenmesi
The investigation of the attitudes of  children with normal development towards their peers with special needs and their bullying levels
Yazar: NİL GÜLNAR
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN KAYTEZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Mağdur = Wronged ; Tutumlar = Attitudes ; Zorbalık = Bullying ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuklar = Children ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Özel gereksinimli çocuklar gelişimsel özelliklerinden dolayı topluma uyum sağlamakta ve akranlarıyla iletişim kurmakta zorlanabilmektedirler. Bu süreçte normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumları önemli rol oynamaktadır. Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerden birisin de normal gelişim gösteren çocukların zorbalık düzeylerinin olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı, normal gelişim gösteren ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin, özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarının ve zorbalık düzeylerinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini, Çankırı il merkezinde bulunan MEB'e bağlı ortaokullara devam eden sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit rastgele yöntem ile seçilen beş ortaokulda öğrenim gören toplam 365 (230 kız ve 135 erkek) sekinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin analizinde, Mann Whitney-U Testi, Kruskal Wallis-H Testi ve Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Akran Zorbalığı Ölçeğinin zorba alt boyutu ile değişkenler arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken (p>.05), kurban alt boyutu ile anne eğitim durumu ve aile yapısı değişkenleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<.05).  Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeğinin acıma alt boyutu ile cinsiyet, baba eğitim durumu, aile yapısı, ailede özel  gereksinimli birey olma durumu, özel gereksinimli arkadaşa sahip olma değişkeni arasında, kaçınma alt boyutu ile çevrede özel  gereksinimli birey olma durumu değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<.05). Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeği'nin zorbalık alt boyutu ile Akran Zorbalığı Ölçeği'nin etkileşim ve kabullenme, kaçınma ve benzer olma alt boyutları arasında negatif yönde  bir ilişkiye rastlanmıştır. Yine Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeği'nin kurban alt boyutu ile Akran Zorbalığı Ölçeği'nin kaçınma ve benzer olma alt boyutları arasında negatif yönde  bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
Children with special needs may have difficulty in adapting to society and communicating with their peers due to their developmental characteristics. In this process, the attitudes of children with normal development towards their peers with special needs play an important role. There are many factors affecting the attitudes of children with normal development towards their peers with special needs. One of these factors is thought to be the bullying levels of children with normal development. The aim of this study is to examine the attitudes and bullying levels of normally developing middle school eighth grade students towards their peers with special needs. The universe of the study consists of eighth grade students attending secondary schools affiliated with the Ministry of National Education in Çankırı city center. The sample of the study consists of  total 365 (230 female and 135 male) eighth grade students studying  in five different  secondary schools selected by simple random method. Mann Whitney-U Test, Kruskal Wallis-H Test and Spearman Correlation Test were used to analyze the data. As a result of the study, no significant difference was found between the bully sub-dimension of the Peer Bullying Scale and the variables (p>.05), while a significant difference was found between the victim sub-dimension and the variables of mother's education level and family structure (p<.05).  A significant difference was found between the pity sub-dimension of the Chedoke-Mcmaster Attitudes Towards Children with Disabilities Scale and the variables of gender, father's education level, family structure, having individuals with special needs in the family and having a friend with special needs, and a significant difference was found between the avoidance sub-dimension and the variable of having individuals with special needs in the environment (p<.05). A negative relationship was found between the bullying sub-dimension of the Chedoke- Mcmaster Attitudes Towards Children with Disabilities Scale and the interaction and acceptance, avoidance and similarity sub-dimensions of the Peer Bullying Scale. Again, a negative relationship was found between the victim subscale of the Chedoke-Mcmaster AttitudesTowards Children with Disabilities Scale and the avoidance and similarity subscales of the Peer Bullying Scale.