II.Meşrutiyet dönemi sosyal yaşamında Türk kadını
Turkish women in the social life of the Second Constitutionalperiod
Yazar: GÜLŞAH AYTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TANER KERİMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tarih boyunca kadınların konumu içinde bulundukları toplumun adetlerine, gelenek ve
göreneklerine göre şekillenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nda da siyasal alanda yaşanan
gelişmeler, kadınların kendi konumunu sorgulamasına neden olmuş ve Tanzimat döneminden
itibaren başlayan değişim ve dönüşümler ile kadın, sosyal hayatın içinde daha fazla var
olmaya başlamıştır.
II. Meşrutiyet ile Osmanlı İmparatorluğu'nda başlayan hürriyet havası, basın
hayatında sansürün kaldırılması gibi gelişmeler kadın konusunun basın ortamında
tartışılmasına neden olmuştur. Osmanlı kadınları ise bu dönemde kendi siyasi, sosyal ve
ekonomik haklarını savunmak, topluma haklı seslerini duyurmak amacıyla birçok dergi ve
gazete çıkartmışlardır. 1908 yılından itibaren yayın hayatına başlayan birçok dergi de
kadınların konumu eleştirilmiştir. Cemiyet ve dernekler ile de faaliyet alanını genişletmeye
çalışan kadınlar verdikleri mücadele ile eğitim, çalışma hayatı, evlilik gibi birçok konuda yeni
kazanımlar elde etmiştir.
Bu çalışma da Meşrutiyet'in arka planı dahil olmak üzere II. Meşrutiyet döneminden
Milli Mücadele'nin başlangıcına kadar kadın hakları, eğitimi, cemiyetçilik faaliyetleri ve
basın-yayın faaliyetleri vb. konular incelenerek kadınların toplumsal alanda aktif bir şekilde
yer almalarının gelişimi gösterilmeye çalışılmıştır. II. Meşrutiyet'in kadınlara sunduğu
kazanımların yansıması da I. Dünya Savaşı'ndan itibaren Milli Mücadele dönemine kadar
geçen süreçte gösterilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: II. Meşrutiyet, Osmanlı, Türk Kadını, Mütareke Dönemi, Basın,
Cemiyet, Dernek, Kadın Hareketi.

Abstract:
Throughout history, the position of women has been shaped according to traditions
and customs of society they live in. Developments in the political arena in the Ottoman
Empire caused women to question their own position and with the changes and
transformations that started from the Tanzimat period, women began to exist more in social
life.
Developments such as Atmosphere of Freedom that started in the Ottoman Empire
with 2.Constitutionalism and the abolition of censorship in press life caused women's issue to
be discussed in the press environment. During this period, Ottoman women published many
magazines and newspapers in order to defend their political, social and economic rights and to
make their rightful voices heard to the society. The position of women was criticized in many
magazines that started publishing since 1908. Women, who are trying to expand their field of
activity through societies, have achieved new gains in many topics such as education, working
life and marriage through their struggle.
In this study has been tried to be shown women's active participation in the social life
including the background of the Constitutionalism from 2nd Constitutionalism to the
beginning of the War of Independence by examining topics such as women's rights,
education, social activities and press activities, etc.
Keywords: 2nd Constitutionalism, Ottoman Empire, Turkish Women, Armistice Period,
Press, Society, Association, Women's Movement