Adolesan sağlığının izlenmesinde aile, okul ve aile hekiminin rolü
Family, school and family practitioner's role at adolescent health monitoring
Yazar: BURCU KÜÇÜK BİÇER
Danışman: PROF. DR. HİLAL ÖZCEBE
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmanın planlanmasında adolesanların yaşam tarzları ve becerilerinin saptanması; aile, okul ve sağlık hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi, aile, okul ve sağlık hizmetlerinin adolesan sağlığının koruma ve geliştirilmesindeki koordinasyonuna ilişkin öneri geliştirebileceği düşünülmüştür. Araştırmanın birinci bölümü kesitsel; ikinci bölümü vaka-kontrol tipte epidemiyolojik çalışmadır. Araştırmanın birinci aşaması orta ve alt sosyo-ekonomik seviyeden sekiz okulda yürütülmüştür. Örneklem seçilmemiş ve 1462 öğrenciye ulaşılmıştır. Riskli Sağlık Davranışları Ölçeği'ne (RSDÖ) göre puan hesaplanması yapılmış ve puana göre ortancanın üzerinde olan öğrencilerin riskli sağlık davranışlarının (RSD) olduğu kabul edilmiştir. İkinci aşamada seçilen 156 öğrencinin aileleri, öğretmenleri ve aile hekimlerinden öğrenciler ile ilgili bilgi alınmıştır. SPSS 21.0 istatistik paket programlarında veri girişi ve analizler yapılmıştır. Bu araştırmada lise öğrencilerinde riskli sağlık davranışlarının yaygın olduğu ve sağlıklı yaşam davranışları konusunda bilinç gelişmediği gözlemlenmiştir. Çeşitli RSDlerin birlikte görülme eğiliminde olduğu saptanmıştır. Özellikle erkek öğrenciler, aile tutumları olumsuz öğrenciler, sosyoekonomik durumu düşük öğrenciler ve okul başarısı düşük öğrencilerin daha fazla risk altında olduğu değerlendirilmektedir. Adolesanların yanıtları ile aile, öğretmen ve aile hekimlerinin yanıtları arasında tutarlılık saptanmamıştır. Ailesi, öğretmeni ve aile hekimi adolesanın en yakın sosyal çevresidir. Adolesanın sosyal çevresi olarak yakın iletişim içinde bulunmalı ve adolesanın izlemlerinin yapılmasını sağlamalıdırlar. Takip ettiği bireyleri bir bütün olarak değerlendiren aile hekiminin adolesan sağlığı hizmeti verirken tüm bu riskli sağlık davranışlarını da dikkate alması önemlidir. Adolesan dönemdeki bireylerin sağlık açısından RSDleri olabileceği göz önünde bulundurularak hekim, aile ve öğretmenleri kapsayan multidisipliner ve fiziksel, psikolojik ve sosyal bir yaklaşım sağlıklı sonuçlar elde edebilmek için son derece gereklidir.

Anahtar kelimeler: RSDÖ, ABTÖ, AYÖ, Adolesan, Okul, Aile hekimi, Aile

Abstract:
The aim of this research was to determine adolescents' risk taking behaviors, life styles; evaluating at the level of family, school and health services; enhancing suggestions for family, school and health services coordination in order to protect and improve adolescents' health. First phase of the study was coss-sectional and the second phase was case-control type epidemiologic study. First phase of the study was conducted at eight middle-low income schools. No sample was selected and 1462 students were attained. Risky Health Behaviors Scale (RHBS) was used to determine adolescents with risk taking behaviors. At the second phase; 156 students were selected and information was gathered from their mothers, teachers and family practitioners. SPSS 21.0 were used for analyzes. Risk taking behaviors and risky health behaviors (RHB) were common at high schools. The awareness of healthy life behaviors weren't develop adequately. It was seen that some RHBs had tendency to be seen together. Males, negative family attitudes, low socioeconomical status and low academical achievement were the risk factors of RHB. There wasn't a consistency between adolescents' answers and familys', teachers' and family practitioners' answers on RHBs and family attitudes. Family, teacher and family practitioner are the closest social environment of an adolescent. They should have good communication skills in order to monitor the adolescent and RHBs. Family practitioner should consider all of the RHBs while evaluating the individuals holistically. Regarding to RHBs of adolescent period, multidisiciplinary, physical, physchological and social approach covering family, teacher and family practitioner would provide healthy outputs at adolescent health and development.

Key words: Adolescent, Family, School, Family Practitioner, PSS, RS, RHBS