18-49 yaş arası kadınların anne sütü ve emzirme konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of women aged between 18-49 years about breast milk and breastfeeding
Yazar: RABİA CEREN ERYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT ; DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve amaç: Anne sütü, bebeğin ihtiyaçlarına uygun içeriğiyle bebek için en ideal besin kaynağıdır. Dünya Sağlık Örgütü, doğum sonrasın ilk 1 saat içinde anne sütüyle beslenmeye başlanmasını, yaşamın ilk 6 ayında yalnızca anne sütü verilmesini ve en az 2 yıl anne sütüne devam edilmesini önermektedir. Çalışmada 18-49 yaş arası kadınların anne sütü ve emzirme konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi ve bununla ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı özellikteki bu çalışmaya 15.01.2024-15.04.2024 tarihleri arasında Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Karabük İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerine  
başvuran 18-49 yaş arası 282 kadın dahil edildi. Yabancı uyruklu kişiler ve sorulara cevap veremeyecek düzeyde bilişsel soruna sahip kişiler çalışma dışı bırakıldı. Katılımcılara toplamda iki bölümden oluşan, açık uçlu ve çoktan seçmeli 50 sorunun yer aldığı bir anket uygulandı. Anketin ilk bölümünde kadınların sosyodemografik ve diğer özelliklerini değerlendiren 15 soruya, ikinci bölümünde anne sütü ve emzirme hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendiren 35 soruya yer verildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılardan yazılı onam alındı. Anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulandı. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizi yapıldı, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmada yer alan kadınların yaş ortalaması 33,02±7,7 yıl olarak bulunmuştur. Katılımcıların %65,6'sı üniversite ve üzeri eğitim görmüştür ve %70,6'sı evlidir. Katılımcıların %63,1'i en az 1 çocuğa sahipken, %62,1'i emzirme deneyimine sahiptir. Katılımcıların çoğu (%67) daha önce anne sütü ve emzirme hakkında bilgi almıştır ve bilgi alanların %49,2'sinin bilgi kaynağı sağlık çalışanıdır. Gebelik deneyimi yaşama, çocuk sahibi olma ve emzirme tecrübesi olma durumları birbirlerini kapsayan özellikler olup; bu özelliklere sahip olan kadınlar istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla bilgi almıştır (p<0.001). Katılımcıların %65,6'sı emzirmeye doğumdan sonra ilk 1 saatte başlanması gerektiğini, %82,6'sı sadece anne sütünün 6 ay yeterli olduğunu, %55,3'ü bebeklere toplamda 24 ay anne sütü verilmesi gerektiğini, %86,2'si bebeğe ek gıdanın 6 aydan sonra başlanması gerektiğini bilmektedir. Katılımcıların çocuk sahibi olup olmamaları; emzirmeye başlanma zamanı, anne sütünün toplamda verilmesi gereken süre ve ek gıdanın başlanma zamanı ile ilgili sorulara verilen yanıtları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkilemiştir (p<0.001). Bu sorulara verilen yanıtlar katılımcıların sosyodemografik özelliklerine göre değerlendirilmiş ve verilen yanıtların; katılımcıların yaşlarıyla, medeni halleriyle, gebelik ve emzirme deneyimlerinin olup olmaması ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkili olduğu gözlemlenmiştir (p<0.05). Anne sütü ve emzirme ile ilgili sorulara verilen doğru cevap sayıları katılımcıların özellikleri dikkate alınarak kıyaslandığında; 25-44 yaş grubundaki katılımcıların 18-24 yaş arasındakilere göre, üniversite ve üzeri mezunu olan katılımcıların lise ve altı mezunu olanlara göre, sağlık çalışanlarının ev hanımlarına göre, geliri giderinden fazla olanların geliri giderinden az olanlara göre, çocuk sahibi olanların olmayanlara göre, gebelik ve emzirme deneyimleri yaşayanların yaşamayanlara göre daha fazla doğru yanıt verdikleri saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Katılımcıların yaşları, eğitim düzeyleri, çalışma durumları, medeni halleri, gelir durumları, çocuk sahibi olma durumları, gebelik ve emzirme deneyimi yaşama durumları anne sütü ve emzirme konusundaki sorulara verdikleri doğru cevap sayılarını etkilemiştir. Katılımcıların anne sütü ve emzirme konusundaki bazı önemli konularda eksik veya hatalı bilgilere sahip oldukları görülmüştür. Sadece çocuk sahibi olan kadınlara değil doğurganlık çağındaki bütün kadınlara, özellikle sağlık profesyonelleri tarafından eğitim verilmesi; emzirmenin teşviki ve sürdürülmesine, bu sayede sağlıklı nesiller yetiştirilmesine katkı sağlayacaktır. Anahtar Sözcükler:Anne Sütü, Emzirme, Bilgi, Tutum, Davranış Bilim Kodu: 1004

Abstract:
Introduction and purpose: Breast milk is the ideal source of nutrition for the infant, with a content suitable for the infant's needs. The World Health Organization recommends mothers to initiate breastfeeding within the first 1 hour after birth, exclusive breastfeeding for the first 6 months of life and continuation of breastfeeding for at least 2 years. The aim of this study was to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of women aged between 18-49 years about breast milk and breastfeeding and to determine the factors that may be related to this. Materials and methods: In this cross-sectional and descriptive study, 282 women aged between 18-49 years who applied to Karabük Training and Research Hospital  
Family Medicine Outpatient Clinic and Family Health Centers affiliated to Karabük Provincial Health Directorate between 15.01.2024-15.04.2024 were included. Foreign nationals and people with cognitive impairment who could not answer the questions were excluded from the study. Participants were administered a questionnaire consisting of 50 open-ended and multiple-choice questions in two parts. The first part of the questionnaire included 15 questions assessing women's sociodemographic and other characteristics and the second part included 35 questions assessing their knowledge, attitudes and behaviors about breast milk and breastfeeding. Written informed consent was obtained from the participants who agreed to participate in the study. The questionnaire was administered by face-to-face interview method. The data obtained in the study were statistically analyzed and significance level was accepted as p<0.05. Results: The mean age of the women in the study was 33.02±7.7 years. 65.6% of the participants had university or higher education and 70.6% were married. While 63.1% of the participants had at least 1 child, 62.1% had breastfeeding experience. Most of the participants (67%) had previously received information about breast milk and breastfeeding, and 49.2% of those who had received information had a healthcare professional as their source of information. Pregnancy experience, having a child and breastfeeding experience were mutually exclusive and women with these characteristics received statistically significantly more information (p<0.001). 65.6% of the participants knew that breastfeeding should be started in the first 1 hour after birth, 82.6% knew that breastmilk alone is sufficient for 6 months, 55.3% knew that breastmilk should be given to babies for 24 months in total, and 86.2% knew that supplementary food should be started after 6 months. Whether the participants had children or not had a statistically significant effect on the answers given to the questions related to the time of initiation of breastfeeding, the total duration of breastfeeding and the time of initiation of supplementary food (p<0.001). The answers given to these questions were evaluated according to the sociodemographic characteristics of the participants and it was observed that the answers given were statistically significantly related to the age, marital status, pregnancy and breastfeeding experience of the participants (p<0.05). When the number of correct answers given to the questions related to breast milk and breastfeeding were compared according to the characteristics of the participants, it was found that participants in the 25-44 age group gave more correct answers than those between the ages of 18-24, participants with a university degree or higher gave more correct answers than those with a high school degree or lower, healthcare workers gave more correct answers than housewives, those with more income than expenses gave more correct answers than those with less income than expenses, those with children gave more correct answers than those without children, and those with pregnancy and breastfeeding experiences gave more correct answers than those without (p<0.05). Conclusion: Participants' age, educational level, employment status, marital status, income status, having children, and having pregnancy and breastfeeding experience affected the number of correct answers they gave to questions about breast milk and breastfeeding. It was observed that participants had incomplete or incorrect information on some important issues related to breast milk and breastfeeding. Providing education not only to women who have children but also to all women of childbearing age, especially by health professionals, will contribute to the promotion and maintenance of breastfeeding and thus to raising healthy generations. Keywords: Breast Milk, Breastfeeding, Knowledge, Attitude, Behavior Science Code 	: 1004