Seyfi Arkan mimarlığında biçimin çoğul kaynakları
Plural sources of form in Seyfi Arkan's architecture
Yazar: ÖZNUR SAYI
Danışman: PROF.DR. GÜNKUT AKIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada Cumhuriyet Dönemi Türkiye mimarlığında gerçekleştirmiş olduğuprojeler bağlamında önemli bir yeri olan Seyfi Arkan ve mimarlığının kapsamlı birokumasını yapmak ve onun çoğulcu dilini ortaya çıkarmak hedeflenmiştir.Arkan, Türkiye'de köklü değişimlerin yaşandığı ve yeni bir rejimin başa geçtiği birdönemde mimari ürünler vermiştir. İdeolojik ve pragmatik nedenlerle izlenecek yolunBatı çizgisi olduğu yönünde bir kararın alınmış olması, yüzleri modern mimarlığaçevirmiştir. Rasyonalist/pozitivist bağlamda benimsenen modern mimarlığın Avrupa'dageçirmiş olduğu kronolojik değişimin Türkiye'de yaşanmaması bir sorun olmuş ve dahaçok bu hareketin biçimsel yanı ithal edilmiştir. Böyle bir söylemin varlığı, modernmimarlığın biçim dilinin açılımının aranmasını gerektirmiştir. Bu bağlamda yaygın vepürist modern mimarlık tanımlarının dışına çıkılarak diğer modernlikler incelenmiştir.Böylelikle Avrupa'da doğan ve diğer coğrafyalara yayılan modern mimarlığın çoğulcudili ortaya çıkarılmıştır. Bu da modern mimarlığın kaynakları üzerinden Seyfi Arkanmimarlığının biçim dilinin kapsamlı bir okumasını yapılmasını sağlamıştır.Arkan'ın Sanayi-i Nefise Mektebi'nda almış olduğu eğitimin yanısıra 1930-33 yıllarıarasında Berlin'de Polelzig'in öğrencisi olması ve yanında staj yapmış olması, geçirilenbu sürecin ne şekilde sonuçlar verdiğinin araştırılmasını gerektirmiştir.Arkan'ın Berlin'de bulunduğu dönem de dahil olmak üzere gerçekleşmiş ya da projeaşamasında kalmış olan yapıları üzerinden yapılan analizde, onun mimari biçim dilininbir genelleme yapılamayacak kadar geniş bir yelpazeye sahip olduğu görülmektedir.Elde edilen bilgiler ışığında Arkan'ın biçim dilini doğrudan bir bireye, üsluba ya damodele bağlamanın doğru bir yaklaşım olmadığı farkedilmiştir. Bu da farklıkaynakların oluşturduğu çok katmanlı bir Arkan mimarlığından bahsetmemizimümkün kılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Biçim, Modern, Batı, Türkiye, Seyfi Arkan

Abstract:
This research is aimed to provide an extensive evaluation about the architecture of SeyfiArkan and to present its pluralist language.Seyfi Arkan is an influential architect during the early years of Turkish Republic. Hedesigned his projects during the time in which Turkey had been going through a radicalevolution which ended with a new regime. Ideologically and pragmatically it wasdecided to follow the Western thinking by the regime. It was that decision whatwelcomed Modern Architecture. It is a problem that modern architecture accepted withthe rationalist/positivist context in Turkey which has not experienced the chronologicalevolution that Europe has gone through yet. Therefore, mainly the formal aspect of themovement has been imported. Based on that fact it is necessary to assess the formlanguage of modern architecture. In this research, other moderneties have beenemphasized by departing from widely accepted and purist definitions of architecture.As a result, the pluralist language of modern architecture which was originated inEurope and spreaded out to other geographic regions has been indicated. Therefore, theresources of Seyfi Arkan?s architecture?s form language has been examined from abroad angle.Arkan?s education in ?Sanayi-i Nefise Mektebi? and internship with Poelzig in Berlinduring 1930-1933 requires a research of his architectural background.From the analysis made over Arkan?s completed buildings or unfinished projectsincluding the period when he was in Berlin, it can be concluded that his language ofarchitectural forms has such a wide spectrum which makes generalizing impossible.Based on the information gathered, it has been noticed that it is not a correct approachto relate Arkan?s form language directly to an individual, to a style or to a model.Therefore, it is relevant to discuss about different sources that constitute a multi-layerapproach of Arkan?s architectural background.Keywords: Modern, Form, West, Turkey, Seyfi Arkan