Et-Tefsiru'l Mazharî'de nefs kavramı
The concept of nafs in at-Tafsiru'l Mazhari
Yazar: GÜLBEYAZ BAYRAKLI
Danışman: PROF. DR. ŞABAN KARASAKAL
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nefs = Soul ; Senaullah Panipati = Senaullah Panipati ; Tefsiru'l Mazhari = Tafsiru'l Mazhari ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanoğlunun kendini tanıması ve anlamlandırması var olduğundan bugüne kadar sürmektedir. İnsana bu anlamlandırma yolculuğunda çeşitli kavramlar eşlik etmiştir. Hiç şüphesiz nefs kavramı da bunlardan birisidir. "Nefs nedir?" "Mahiyeti nasıldır?" "Beden, ruh ve ölümle olan ilişkisi nasıldır?" vb. soruları birçok yoruma kapı aralamıştır. Birçok ilimde farklı açılardan ifade edilmiştir. Nefs kavramı aynı zamanda Kur'anî bir kavramdır. Bu sebeple nefs üzerine İslam âlimlerinin de farklı açılardan yorumları mevcuttur. Özellikle tefsir ilmine konu olan nefs kavramı, müfessirler tarafından ayetler çerçevesinde açıklanmıştır. Biz de bu çalışmamızda Hint alt kıtasının önemli şahsiyetlerinden ve önde gelen mutasavvıf âlimlerinden olan Senâullâh Pânîpetî (ö. 1225/1810)'nin et-Tefsiru'l Mazharî isimli eserinden hareketle nefs kavramını inceleyeceğiz.
Bu araştırmanın amacı nefs kavramının et-Tefsiru'l Mazharî'deki yorumlarını ifade etmektir. Bunun yanında tefsirlerde geçen nefs yorumlarını karşılaştırmalı incelemek ve bu kavramı anlaşılır kılmaktır.
Çalışmamız giriş ve iki ana başlıktan oluşmaktadır Birinci bölüm, müfessirimiz Senâullâh Pânîpetî'nin hayatını ve nefs kavramını ele almaktadır. Bu bölüm müfessirimizin yaşadığı dönemi, hayatını ve ilmi kişiliğini içermektedir. Bu bölümün devamında nefs kavramının lügat ve ilimlerdeki yeri kısaca ifade edilmiştir. Bununla birlikte nefsin çeşitleri ve nefisle alakalı kavramların açıklamaları yer almaktadır. Çalışmamızın ana bölümü olan ikinci bölümde ise Senâullâh Pânîpetî'nin et-Tefsiru'l Mazharî isimli eserinde yer alan nefs ayetlerine dair yorumlar açıklanmaktadır. Ayetlerin yorumlanması ve ne anlama geldikleri başta Mazharî tefsiri olmak üzere çeşitli tefsirlerle karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.

Abstract:
The process of self-recognition and meaning of the human being has continued until today. Various concepts have accompanied man in this journey of meaning. Undoubtedly, the concept of soul is one of them. "What is the soul?" "What is its nature?", "What is its relationship with body, soul and death?" etc. questions have opened the door to many comments. It has been explained from different angles in many sciences. The concept of soul is also a Qur'anic concept. For this reason, Islamic scholars have different interpretations on the soul. In particular, the concept of soul, which is the subject of tafsir, has been explained by the commentators in the perspective of verses. In this study, we will examine the concept of soul based on the work of Senâullâh Pânîpetî, one of the important personalities of the Indian subcontinent and one of the leading sufi scholars, named et-Tefsiru'l Mazharî.
The aim of this research is to express the interpretations of the concept of soul in et-Tafsiru'l Mazharî. In addition, it is to examine the interpretations of nafs in tafsirs comparatively and to make this concept more understandable.
Our work consists of an introduction and two main titles. The first chapter deals with the life of our commentator Senâullâh Pânîpetî and the concept of soul. This section includes the period in which our commentator lived, his life and scientific personality. In the continuation of this section, the place of the concept of soul in lexicon and sciences is briefly stated. In addition to these, there are explanations of the types of nafs and the concepts related to the nafs. In the second part, which is the main part of our study, the interpretations of the nafs verses in Senâullâh Pânîpetî's work named et-Tefsiru'l Mazharî are explained. How the verses are interpreted and what they mean are examined comparatively with various tafsir, especially Mazharî tafsir