Hatay İli yerel zeytin çeşitlerinde çeliklerin köklenme durumlarının belirlenmesi
Determination of rooting ratios of cuttings in local oli̇ve varieties of Hatay Province
Yazar: NURİ SARAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. CELİL TOPLU
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Zeytin vegatatif ve generatif yöntemlerle çoğaltılabilen bir meyve türüdür. Zeytin çelikle çoğaltılabilen bir tür olmakla birlikte zeytin çeşitleri arasında köklenme yeteneği bakımından önemli farklılıklar söz konusudur.
Çalışmada, Hatay ilinde yoğun olarak yetiştirilen Sarı Haşebi, Saurani (Savrani), Halhalı ve Kargaburnu gibi yerel zeytin çeşitleri ile Gemlik zeytin çeşidinin farklı dönemlerde (sonbahar ve ilkbahar) alınan çeliklerine 0 (kontrol), 2000 ve 4000 ppm IBA (İndol Bütirik Asit) uygulanarak köklenme yeteneği ve düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çeşitler arasında köklenme oranı en yüksek Gemlik (% 65.83), en düşük ise Halhalı (% 37.02) çeşidinde belirlenmiştir. Savrani çeşidinde % 46.65, Sarı Haşebi çeşidinde % 44.36 ve Kargaburnu çeşidinde % 38.11 köklenme oranı elde edilmiştir. Sonbahar döneminde alınan çeliklerin köklenme oranı daha yüksek ( % 46.30), ilkbahar dönemi köklenme oranı ise daha düşük (% 43.36) olarak gerçekleşmiştir. IBA'nın uygulanmadığı kontrol uygulamasında köklenme oranı % 33.00 iken, 2000 ppm uygulamada köklenme oranı % 46.50 olarak gerçekleşmiş, en yüksek köklenme oranı ise 4000 ppm IBA uygulamasında % 59.40 olarak gerçekleşmiştir. Çalışmada, IBA konsantrasyonları arttıkça çeşitlerin köklenme oranlarında önemli artışlar olmuştur. Gemlik çeşidinde ilkbahar döneminde alınan çeliklere 4000 ppm IBA uygulanması durumunda % 86.33 oranında köklenme sağlanmıştır. 
Hatay ilinin yerel çeşitlerinden olan Halhalı, Sarı Haşebi, Savrani ve Kargaburnu çeşitlerinin sonbahar döneminde alınan çeliklerine 4000 ppm IBA uygulanması durumunda sırasıyla % 55.55, % 61.66, % 64.33 ve % 53.33 köklenme oranı elde edilmiştir. Bölgenin artan yerel çeşit fidan talebini karşılamak için sonbahar döneminde alınan çeliklere 4000 ppm IBA uygulaması önerilebilir. Ancak, yerel çeşitlerin köklenme oranlarını arttırmak için farklı köklenme ortamlarının denenmesinin yanında, çeliklerin sıcaklık ve nem gibi değerlerin kontrol edilebildiği kontrollü koşullarda yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Olive is a kind of fruit which can be propagated by vegetative and generative methods. Olive is a species that can grow with cuttings. But there are significant differences in the ability of rooting among the olive varieties.
In the study, 0 (control), 2000 and 4000 ppm IBA (Indole Butyric Acid) were applied to the different types of olive varieties such as Sarı Haşebi, Saurani (Savrani), Halhalı and Kargaburnu grown in Hatay and Gemlik olive varieties during different periods (autumn and spring) to determine the rooting ability and rates. The rooting ratio among the varieties was highest in Gemlik (% 65.83) and lowest in Halhalı (% 37.02). The rooting ratio was % 46.65 in Savrani, % 44.36 in Sarı Haşebi and % 38.11 in Kargaburnu. The rooting rate of the cuttings taken during the autumn period was higher (% 46.30) and the rooting rate of the spring period was lower (% 43.36). The rooting rate was % 33.00 in the control application without IBA, the rooting rate was % 46.50 in 2000 ppm application and the highest rooting rate was % 59.40 in 4000 ppm IBA application. In study, as IBA concentrations increased, there were significant increases in rooting rates of varieties. In case of applying 4000 ppm IBA to the cuttings taken during the spring period in Gemlik variety, rooting was achieved by % 86.33.
In case of applying 4000 ppm IBA to the cuttings taken during the autumn of the varieties of the local varieties of Hatay, Halhalı, Sarı Haşebi, Savrani and Kargaburnu, the rooting rates were % 55.55, % 61.66, % 64.33 and % 53.33 respectively. 4000 ppm IBA application may be recommended for the cuttings taken in the autumn to meet the growing demandforlo calvarieties. However, in order to increase the rooting rates of local varieties, it is suggested to test different root environments as well as to control them in controlled conditions where the values such as temperature and humidity can be controlled.