Açıklanamayan infertilitede ,intrauterin inseminasyon ve HCG uygulama günündeki östradiol ve progesteron değerlerinin gebeliği öngörmedeki etkisi
The effect of progesterone and estradiol levels on pregnancy success on the day of tri̇gger and HCG administration in unexplained infertility
Yazar: AYŞE MELİKE ALPASLAN
Danışman: PROF. DR. MÜZEYYEN GÜLNUR ÖZAKŞİT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, açıklanamayan infertiliteye sahip çiftlerde intrauterin
inseminasyon sırasında estradiol ve progesteron seviyelerinin gebelik başarısındaki rolünü
daha ayrıntılı bir şekilde anlamaktır. Bu bağlamda, özellikle hormonal değişikliklerin;
embriyo implantasyonu, gebeliğin sürdürülmesi ve doğal yolla gebe kalma süreçleri
üzerindeki etkilerini incelemek hedeflenmektedir.
Çalışmamız, hormonal parametrelerin gebelik başarısıyla olan kompleks
etkileşimlerini ortaya koymak ve bu bilgiyi temel alarak açıklanamayan infertilite tedavisinde
daha etkili stratejiler geliştirmek amacını taşımaktadır. Bu nedenle, estradiol ve progesteron
seviyelerinin, IUI sonrası gebelik sonuçları üzerindeki etkilerini değerlendirmek, klinik
uygulamalara daha fazla içgörü sağlamak ve çiftlere daha kişiselleştirilmiş bir tedavi
yaklaşımı sunmak için önemlidir.

Gereç ve yöntem: Araştırmanın retrospektif vaka kontrol çalışması olarak dizayn edilmiştir.
Hastanemiz etik ve akademik kurul onayları alındıktan sonra; araştırma için 2019 ve 2022
yılları arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum İnfertilite
Kliniğine başvurup açıklanamayan infertilite tanısı almış, IUI (intrauterin inseminasyon)işlemi
yapılmış ve takiplerine hastanemizde devam edilmiş hastaların bilgileri hastane
otomatizasyon sistemi ve hastane arşivinden tarandı. Toplamda açıklanamayan infertilite
tanısı almış ve IUI işlemi planlanmış 324 hastaya ulaşıldı. Estradiol ve progesteron düzeyine
ulaşılamayan, gebelik bilgisine ulaşılamayan ve hastanemizdeki takibini bırakan hastalar
dışlandıktan sonra kalan 18-45 yaşları arası 237 hasta ile çalışma verileri oluşturuldu.
Çalışmaya Dahil Olma Kriterleri;
1-Açıklanamayan infertilite tanısı alıp IUI tedavisi almış 18-45 yaş arası kadın hasta olmak
2-Bilinen sistemik bir hastalığın olmaması (hipertansiyon, diyabet, inflamatuar barsak
hastalığı vb.) olmaması
3-IUI günü ve hCG uygulama günü estradiol ve progesteron düzeyinin çalışılmış ve kayıtlı
olması
Çalışmadan Hariç Tutma Kriterleri;
1-Sistemik kronik hastalık (hipertansiyon, diabetes mellitus, inflamatuvar barsak hastalığı,
çölyak hastalığı vb.) sahibi olmak
2-18 yaş altı ve 45 yaş üstü kadın hasta olmak
3-Açıklanabilir erkek veya kadın nedenli infertiliteye sahip olmak
4-Estradiol, progesteron ve IUI işlemi sonrası gebelik başarısına dair veri bulunmaması
Çalışmamızda araştırma popülasyonunu oluşturan kadınların gebelik oranlarını
etkileyebileceğini düşündüğümüz hasta yaşı, gravida, parite, ek hastalık mevcudiyeti, sigara
kullanımı, alkol kullanımı, infertilite süresi, IUI günü bakılan serum E2 ve progesteron
değerleri, Hcg uygulama günü bakılan serum E2 ve progesteron değerleri, IUI sonrası 15. Gün
kontrolünde hCG pozitifleşme durumuna ilişkin bilgiler toplanmıştır.

Bulgular: Çalışmamızda açıklanamayan infertilite tanısıyla IUI yapılan hastalardan 27
tanesinin gebelik testi pozitif olarak sonuçlanmıştır. IUI başarısı %11,39'dur. Gebelik testi
pozitif olan olguların yaş ortalaması 26,77±4,06 iken gebelik testi negatif olan grubun
28,73±5,14'tür. İki grup arasındaki bu fark istatistiki olarak anlamlıdır. Gebelik testi pozitif
olan gruptaki hastaların yaş ortalaması daha azdır. Çalışmamızda gebelik testi pozitif olan
hastaların ortalama infertilite süresi 1,24±0,44 yıl iken; gebelik testi negatif olan grubun
1,73±3,21 yıldır. İki grup arasındaki fark istatistiki olarak anlamlıdır. Gebelik testi pozitif olan
grubun infertilite süresi istatistiki anlamlılık düzeyinde daha düşüktür. Çalışmamızda gebelik
testi pozitif olan hastaların %11,1'i; gebelik testi negatif olan hastaların %18'i sigara

kullanmaktadır. Sigara kullanan grupta istatistiki anlamlılık derecesinde sigara kullanımı daha
azdır. IUI başarısı sağlanan grupta gravida ortalaması 0,51±0,23 iken; IUI başarısız grupta
0,47±0,88'dir. İki grup açısından gravida yönünden anlamlı farklılık bulunmamaktadır. IUI
başarısı sağlanan grupta parite ortalaması 0,48±0,52 iken, başarısız grupta 0,48±0,54'tür. İki
grup arasında anlamlı istatistiki farklılık bulunmamaktadır. hCG zamanı E2 düzeylerine
baktığımızda gebelik başarısı sağlanan 27 hastanın ortalaması 455,2±305,4 (pg/mL) iken, IUI
başarısız grupta 403,6±291,2 (pg/mL)'dir. İki grup arasındaki bu fark istatistiki olarak
anlamlıdır. Gebelik başarısı sağlanan grupta hCG zamanı E2 düzeyi anlamlı derecede daha
yüksektir. IUI zamanı E2 düzeylerine baktığımızda gebelik başarısı sağlanan 27 hastanın
ortalaması 402,6±287,6 (pg/mL) iken, IUI başarısız grupta 361,7±288,2 (pg/mL)'dir. İki grup
arasındaki bu fark istatistiki olarak anlamlıdır. Gebelik başarısı sağlanan grupta IUI zamanı E2
düzeyi anlamlı derecede daha yüksektir. IUI zamanı E2/ hCG zamanı E2 oranına baktığımızda
her iki grupta da IUI zamanı E2 değerleri düşüş göstermiştir. Bu oran gebelik başarısı
sağlanan grupta 0,88'ken; diğer grupta 0,86 olarak bulunmuştur. Anlamlı istatistiki fark
saptanmıştır. hCG zamanı P düzeylerine baktığımızda gebelik başarısı sağlanan 27
hastaortalaması 1,32±1,71 (ng/mL) iken, IUI başarısız grupta 0,69±1,72 (ng/mL)'dir. İki grup
arasındaki bu fark istatistiki olarak anlamlıdır. Gebelik başarısı sağlanan grupta hCG zamanı P
düzeyi anlamlı derecede daha yüksektir. IUI zamanı P düzeylerine baktığımızda gebelik
başarısı sağlanan 27 hastanın ortalaması 2,41±2,21 (ng/mL) iken, IUI başarısız grupta
2,26±2,34 (ng/mL)'dir. İki grup arasındaki bu fark istatistiki olarak anlamlıdır. Gebelik başarısı
sağlanan grupta IUI zamanı P düzeyi anlamlı derecede daha yüksektir. IUI zamanı P/ hCG
zamanı P oranına baktığımızda her iki grupta da IUI zamanı P değerleri artış göstermiştir. Bu
oran gebelik başarısı sağlanan grupta 1,82'yken; diğer grupta 3,27 olarak bulunmuştur.
Anlamlı istatistiki fark vardır. Gebelik başarısı sağlanamayan grupta bu artış daha yüksek
bulunmuştur.
Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda, açıklanamayan infertilitede genç yaşın, az infertilite
süresinin, sigara kullanımının az olmasının IUI başarısı üzerinde olumlu etkileri olduğunu
saptadık.hCG uygulama zamanı ve IUI zamanında yüksek progesteron düzeylerinin belirli
değerler üzerine çıkmadıkça IUI başarısını arttırdığını saptadık. Özellikle endometriyal
reseptivite, inflamatuvar yanıtın baskılanması, luteal fonksiyonların ve sağlanan gebeliğin
devamı açısından önemli olan bu steroid hormonun seviyesinin IUI başarısı için prediktif bir
marker olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz. Ek olarak hCG ve IUI zamanları arasında
ciddi P seviyesi artışının, endometrial reseptiviteyi reseptörler üzerinden negatif
etkileyebileceği ve folikül yaşlanmasını sağlayabileceğinden IUI başarısı üzerine olumsuz
etkileri olabileceğini saptadık. Ve hCG uygulama zamanı ve IUI zamanında yüksek E2
düzeylerinin IUI başarısını arttırdığını saptadık. Özellikle endometriyal reseptivite,folikül
fonksiyonu ve gelişim, luteal fonksiyonların ve sağlanan gebeliğin devamı açısından önemli
olan bu steroid hormonun seviyesinin IUI başarısı için prediktif bir marker olarak
kullanılabileceğini düşünmekteyiz. Bunun yanında hCG ve IUI zamanları arasında E2
seviyesindeki düşüşün, oluşan androjenik ortam nedeniyle IUI başarısı üzerine olumsuz
etkileri olabileceğini saptadık.

Abstract:
Abstract:

Objective: The primary aim of this study is to gain a more detailed understanding of the role
of estradiol and progesterone levels during intrauterine insemination (IUI) in couples with
unexplained infertility. In this context, the study specifically aims to investigate the impact of
hormonal changes on embryo implantation, sustaining pregnancy, and the natural
conception process. Our study seeks to elucidate the complex interactions between
hormonal parameters and pregnancy success and aims to develop more effective strategies
for the treatment of unexplained infertility based on this knowledge. Therefore, evaluating
the effects of estradiol and progesterone levels on post-IUI pregnancy outcomes is crucial for
providing further insights into clinical practices and offering a more personalized treatment
approach to couples.

Materials and Methods: The research was designed as a retrospective case-control study.
Following the approval of ethical and academic committees of our hospital, data of patients
who presented to the Ankara Bilkent City Hospital Obstetrics and Gynecology Infertility Clinic
between 2019 and 2022, received a diagnosis of unexplained infertility, underwent IUI

procedures, and continued their follow-ups at our hospital were retrieved from the hospital
automation system and archives. A total of 324 patients diagnosed with unexplained
infertility, planned for IUI procedures, were reached. After excluding patients with
unattainable estradiol and progesterone levels, unavailable pregnancy information, and
those who discontinued follow-ups at our hospital, data from 237 patients aged between
18-45 were included in the study.

Inclusion Criteria:

1. Female patients aged 18-45 diagnosed with unexplained infertility who received IUI
treatment.
2. Absence of known systemic diseases (hypertension, diabetes, inflammatory bowel
disease, etc.).
3. Recorded estradiol and progesterone levels on the day of IUI and hCG administration.
Exclusion Criteria:

1. Presence of systemic chronic diseases (hypertension, diabetes mellitus, inflammatory
bowel disease, celiac disease, etc.).
2. Female patients below 18 and above 45 years old.
3. Infertility due to identifiable male or female factors.
4. Lack of data on estradiol, progesterone, and post-IUI pregnancy outcomes.
The study collected information on factors that could potentially influence the
pregnancy rates of the female population constituting the research population, such as age,
gravida, parity, presence of additional diseases, smoking habits, alcohol use, duration of
infertility, serum E2 and progesterone levels on the day of IUI, serum E2 and progesterone
levels on the day of hCG administration, and information on hCG positivity at the 15th-day
post-IUI follow-up.

Results: Among the patients diagnosed with unexplained infertility who underwent IUI in our
study, 27 had positive pregnancy test results, resulting in an IUI success rate of 11.39%. The
average age of patients with a positive pregnancy test was 26.77±4.06, whereas it was
28.73±5.14 in the group with a negative pregnancy test, and this difference was statistically
significant. The average duration of infertility for the group with a positive pregnancy test
was 1.24±0.44 years, while it was 1.73±3.21 years for the group with a negative pregnancy
test, showing a statistically significant difference. The duration of infertility was significantly
lower in the group with a positive pregnancy test. Among the patients with a positive
pregnancy test, 11.1% were smokers, while 18% of the patients with a negative pregnancy
test smoked. There was a statistically significant difference in smoking habits, with less
smoking in the group with IUI success. The average gravida in the success group was

0.51±0.23, while in the unsuccessful group, it was 0.47±0.88, showing no statistically
significant difference. The average parity in the success group was 0.48±0.52, while in the
unsuccessful group, it was 0.48±0.54, with no statistically significant difference. When
looking at E2 levels at hCG administration time, the average for the 27 patients with
successful pregnancies was 455.2±305.4 (pg/mL), while in the unsuccessful group, it was
403.6±291.2 (pg/mL), and this difference was statistically significant. The E2 level at hCG
administration time was significantly higher in the success group. When examining E2 levels
at the time of IUI, the average for the 27 patients with successful pregnancies was
402.6±287.6 (pg/mL), while in the unsuccessful group, it was 361.7±288.2 (pg/mL), and this
difference was statistically significant. The E2 level at the time of IUI was significantly higher
in the success group. When looking at the ratio of E2 at IUI time to E2 at hCG time, both
groups showed a decrease in E2 values at IUI time. This ratio was 0.88 in the success group
and 0.86 in the other group, with a statistically significant difference. Looking at P levels at
hCG administration time, the average for the 27 patients with successful pregnancies was
1.32±1.71 (ng/mL), while in the unsuccessful group, it was 0.69±1.72 (ng/mL), and this
difference was statistically significant. The P level at hCG administration time was
significantly higher in the success group. When examining P levels at the time of IUI, the
average for the 27 patients with successful pregnancies was 2.41±2.21 (ng/mL), while in the
unsuccessful group, it was 2.26±2.34 (ng/mL), and this difference was statistically significant.
The P level at the time of IUI was significantly higher in the success group. When looking at
the ratio of P at IUI time to P at hCG time, both groups showed an increase in P values at IUI
time. This ratio was 1.82 in the success group and 3.27 in the other group, with a statistically
significant difference. The increase in this ratio was higher in the unsuccessful group.

Conclusion: In conclusion, our study identified that young age, shorter duration of infertility,
and less smoking positively influence the success of IUI in unexplained infertility. Additionally,
we observed that high progesterone levels at hCG administration time and IUI time increased
IUI success, provided they did not exceed certain values. We believe that the level of this
steroid hormone, crucial for endometrial receptivity, suppression of inflammatory response,
and continuity of luteal functions and established pregnancies, could serve as a predictive
marker for IUI success. Furthermore, we found that a significant increase in P levels between
hCG administration time and IUI time could negatively affect endometrial receptivity through
receptors and induce follicular aging, potentially leading to adverse effects on IUI success.
Additionally, we observed that high E2 levels at hCG administration time and IUI time
increased IUI success. We believe that the level of this steroid hormone, important for
endometrial receptivity, follicular function and development, and continuity of luteal
functions and established pregnancies, could serve as a predictive marker for IUI success.
Furthermore, we found that a decrease in E2 levels between hCG administration time and IUI
time could have negative effects on IUI success due to the resulting androgenic environment.