Dış ticaret firmalarında iç denetim sistemi
Internal audit system in foreign trade companies
Yazar: MELİKE KIZILKAYA
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ARGUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Her şirkette belirli hedefler bulunmaktadır. Bunların en temel olanlarına, iç denetim ile
iç kontrolün etkinliğinin arttırma, verimlilik sağlama, etkinlik, güvenilir bilgi aktarma,
ekonomiklik ve denetimde uluslararası yaklaşımlara uyum sağlama ve yönetime değer
katma örnek olarak verilebilir. Bu doğrultuda büyümek, verimliliğini arttırmak, kar
oranlarını yükseltmek isteyen firmalar için iç denetim birimi büyük önem arz etmektedir.
Dış Ticaret firmaları da iç piyasadaki firmalar gibi maksimum verim ve minimum hata ile
dış ticaret hacimlerini büyütmek için iç denetim ekiplerine ihtiyaç duymaktadırlar. Bu
amaçla şirket bünyelerinde iç denetim birimleri kurmakta, bu ekiplerin tüm dış ticaret
işlemlerinde gerekli noksanlıkları, hataları bulma ve çözüm üretmelerine destek olmakta ve
gün geçtikçe dış ticaret işlemlerinde de iç denetimin önemini benimsemektedirler. Artan
ceza oranları, eksikliklerin tamamlanamaması veya yanlış bildirimde bulunulması
sonucunda vergi dairesinden alınamayan yüksek tutarlı KDV iadeleri ve Ticaret ve
KOSGEB aracılığı ile alınabilen ama bu sebeplerden dolayı alınamayan teşvik primleri,
19.04 2022'de sonra gelen Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararındaki
değişiklik ile döviz cinsinden olan tüm mal tutarlarının Türk lirası olarak ödenme
zorunluluğu ve bu zorunlulukla birlikte gelen gerek merkez bankası, gerek özel ve devlet
banka kurları, gerekse iç piyasa kurlarının takibi ve oluşan yüksek miktarlı kur farklarının
doğru şekilde kapatılması gerekliliği, artan gümrük cezaları, 1567 sayılı Türk Parasının
Kıymetini Koruma Hakkında Kanunu'nun gereğince her bir ihracat işlemi için yapılması
gereken ülkeye giren ödemelerin doğru ve eksiksiz bir şekilde bankalar aracılığı ile İBKB
işlemlerinin yapılması ve bu ödemelerin bağlı olduğu ihracatlar ile kapatılması zorunluluğu
ve kapatılmaması dahilinde uygulanan idari para cezaları, ihracat veya ithalat yapılan her
bir ülkenin farklı dinamikler ve politikalar üzerine kurulması sebebi ile en doğru ve
güvenilir ödeme kaynaklarının tercih edilmesi gerekliliği, şirketin dış ticaret hacmini
büyütmek için gerekli tespitlerin ve önerilerin yapılması, bilgilerin en tutarlı ve eksiksiz
şekilde yönetime aktarılarak gelecekte atılacak adımlar ve koyulacak hedeflere ışık
tutulmamasının önemi dış ticaret firmalarının iç denetime olan ilgisini arttırmış ve bu
konuda daha fazla adım atmaya yönlendirmiştir.

Abstract:
With internal auditing in companies, it is aimed to increase the efficiency of internal
control, to transfer retinale information, to ensure economy, efficiency and productivity, to
adapt to international approaches in management and auditing, and to add value to
management. In this direction, the internal audit unit is of great importance for companies
that want to grow, ensure growth, and increase their profit rates. Foreign trade companies,
like the companies in the domestic market, need internal audit teams to increase their
foreign trade volumes with maximum efficiency and minimum error. For this purpose, they
establish internal audit units within the company, support these teams to find the necessary
deficiencies, errors and produce solutions in all foreign trade transactions, and they adopt
the importance of internal auditing in foreign trade transactions day by day. Increasing
penalty rates, high amount of VAT refunds that could not be obtained from the tax office
as a result of deficiencies or incorrect reporting, and incentive premiums that could be
received through Trade and KOSGEB but could not be received due to these reasons, were
introduced on 19.04 2022 with the change in the Decision No. 32 on the Protection of the
Value of Turkish Currency. The obligation to pay all goods in denominated Turkish lira in
Turkish lira and the necessity to follow both the central bank, private and state bank rates,
as well as the domestic market rates and to close the high amount of exchange differences
that occur correctly, increased customs penalties, Administrative fines applied within the
scope of the obligation to make the IBKB transactions through banks in a correct and
complete manner, and to close these payments with the exports to which they are
connected, and not to close the payments entering the country, which are required to be
made for each export transaction in accordance with the Law on the Protection of Values,
Due to the fact that a country is built on different dynamics and policies, it is important to
choose the most accurate and reliable payment sources, to make the necessary
determinations and suggestions to increase the foreign trade volume of the company, to
transfer the information to the management in the most consistent and complete way and
not to shed light on the future steps and targets to be set. increased the interest of trading
companies in internal auditing and directed them to take more steps in this regard.