Havalimanında çalışan personelin gıda güvencesi ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of food security and nutrition status of personnel working at the airport
Yazar: BEGÜM RABİA DEMİRCİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP BEGÜM KALYONCU ATASOY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Gıda güvencesi = Food security ; Gıda güvenliği = Food safety ; Hava alanları = Airports ; Hava alanları yer hizmetleri = Airport ground arrangemets ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Toplu beslenme hizmetleri = Institutional food services ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Amaç: Havalimanlarında yiyecek ve içecek hizmetleri veren kuruluşların gümrüksüz alanda faaliyet göstermelerinden kaynaklı ücretlendirme politikaları döviz cinsinden olması ve havalimanlarının şehre uzak olmasından dolayı çalışanların yiyecek içecek alışverişini yapma konusunda sıkıntı çekebilecekleri öngörülmektedir. Bu sebeple bu çalışmada Atatürk Havalimanı ve İstanbul Havalimanı çalışanlarının beslenme durumları ile gıda güvencesi durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, havalimanı çalışanlarının beslenme davranışlarını ve bilgilerini obezite geliştirme riski bağlamında değerlendirmeyi amaçlamıştır. 
Materyal Metod: Yüz yüze yapılan ve kesitsel nitelikteki araştırmada İstanbul ve Atatürk hava limanlarındaki çalışan üzerinde yapılmıştır. 381 kişiye anket uygulanmıştır. Kesitsel nitelikte bir çalışma yapılmıştır. Normal dağılıma uygunluk için Shapiro-Wilk ve Kolmogorov testleri ile değerlendirilmiştir. Kategorik Fin gruplara göre karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmış olup; oranların çoklu karşılaştırmaları Bonferroni düzeltmeli Z testi ile incelenmiştir. Normal dağılım göstermeyen verilerin ikili gruplara göre karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, normal dağılıma sahip verilerin karşılaştırılmasında bağımsız iki örneklemli t testi kullanılmıştır. Üç ve daha fazla kişilik gruplara göre normal dağılım göstermeyen verilerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi, çoklu karşılaştırmalar ise Dunn testi ile analiz edilmiştir. Normal dağılmayan veriler arasındaki ilişkiyi analiz etmek için Spearman's rho korelasyon katsayısı kullanılırken; puanlar arasındaki ilişkiyi analiz etmek için kısmi korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Gıda güvencesi puanını etkileyen bağımsız değişkenleri analiz etmek için doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Orta veya şiddetli gıda güvensizliğini etkileyen risk faktörlerini incelemek için ikili lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır ve veriler IBM SPSS V23 ile analiz edilmiştir. Akdeniz Diyetine Bağlılık Ölçeği (MEDAS) Martínez-González ve arkadaşlarının tasarladığı, kardiyovasküler hastalıklardan primer korunmada Akdeniz tipi beslenme alışkanlıklarının etkisini araştırmayı amaçlayan ölçek kapsamında, 14 soruluk ölçek kullanılmıştır. Ölçeğin puanına göre kişinin Akdeniz tipi beslenme alışkanlığına uyumu belirlenmektedir. "Gıda Güvencesizliği Skalası (Food Insecurity Experience Scale –FIES)" kullanılmıştır. FIES, bireyin veya hane halkının gıda erişilebilirliğine yönelik deneyimini ve davranışını değerlendirmek için kendi kendine uygulanan bir ankettir.
Bulgular: Gıda güvencesi maddeleri ve uyumları incelendiğinde uygunluk içi (infit) değerleri 0,67 ile 1,27 aralığında elde edilmiştir. Genel olarak incelendiğinde Wholeday maddesinin outfit değerinin 2'nin üzerinde olması ve korelasyon sonucunda healthy ile arasında 0,40'nın üzerinde korelasyon olması sebebiyle bu maddenin yapıdan çıkarılması gerektiği anlaşılmıştır. MEDAS ile gıda güvencesi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki elde edilmiştir. Besin güvencesi eşik değerlerine göre orta veya şiddetli ve şiddetli gıda güvensizliğin dağılımındaki katılımcıların %14,6'sı orta veya şiddetli gıda güvensizliğine sahipken %2,9'u şiddetli gıda güvensizliğine sahiptir. Besin güvencesi skoruna etki eden değişkenler lineer regresyon analizi ile incelendiğinde ve oluşturulan regresyon modeli istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (F=7,360; p<0,001). Oluşturulan regresyon modelinde bağımsız değişken ile bağımlı değişkenin %24,8'lik kısmı açıklanmıştır. Orta veya şiddetli gıda güvensizliği etki eden risk faktörleri univariate ve multivariate modeller olarak binary lojistik regresyon analizi ile incelendiğinde. Univariate modelde toplam eğitim süresi artıkça orta veya şiddetli besin güvensizliği riski azalmaktadır (OR=0,815; p<0,001). Multivariate ise bu oran 0,854 olarak elde edilmiştir (p=0,008). Yaş ile boy uzunlukları arasında çok zayıf düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyete göre BKİ ortancaları farklılık göstermektedir. Bu farklılık normal ve fazla kilolu olanların cinsiyete göre oranlarının farklılık göstermesinden kaynaklanmaktadır. Erkeklerin %43,5'i ve kadınların %55,9'u normal iken erkeklerin %34,5'i ve kadınların %20,7'si fazla kilolu olarak elde edilmiştir.
Sonuç: Araştırmaya katılan katılımcıların gıda güvencesi değerlerinin uygun ve kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu görülmektedir. Ayrıca Akdeniz diyeti ile gıda güvencesi arasında anlamlı ve düşük düzeyde ilişki bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Gıda Güvenliği, Beslenme Durumu, İşyeri Beslenmesi, Havalimanı Çalışanları.

Abstract:
Objective: It is foreseen that employees may have difficulties in shopping for food and beverage, due to the fact that the remuneration policies of the establishments providing food and beverage services at the airports operate in the duty-free area, are in foreign currency and the airports are far from the city. For this reason, in this study, it is aimed to determine the relationship between the nutritional status of Atatürk Airport and Istanbul Airport employees and their food security status. The study aimed to evaluate the nutritional behaviors and knowledge of airport employees in the context of the risk of developing obesity.
Material Method: The face-to-face and cross-sectional study was conducted on employees at Istanbul and Atatürk airports. A questionnaire was applied to 381 people. A cross-sectional study was conducted. The conformity to the normal distribution was evaluated with the Shapiro-Wilk and Kolmogorov tests. Chi-square test was used in the comparison of categorical Fin groups; Multiple comparisons of ratios were examined with the Bonferroni-corrected Z test. The Mann-Whitney U test was used to compare non-normally distributed data according to paired groups, and the independent two-sample t-test was used to compare data with normal distribution. The Kruskal Wallis test was used to compare the data that did not show normal distribution according to groups of three or more people, and multiple comparisons were analyzed with the Dunn test. While using Spearman's rho correlation coefficient to analyze the relationship between data that is not normally distributed; The partial correlation coefficient was used to analyze the relationship between the scores. Linear regression analysis was used to analyze the independent variables affecting the food security score. Binary logistic regression analysis was used to examine risk factors affecting moderate or severe food insecurity. The significance level was taken as p<0.05 and the data were analyzed with IBM SPSS V23. Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) A 14-item scale was used within the scope of the scale designed by Martínez-González and his friends, which aims to investigate the effect of Mediterranean diet habits in primary prevention of cardiovascular diseases. According to the score of the scale, the adaptation of the person to the Mediterranean type eating habits is determined. "Food Insecurity Experience Scale (FIES)" was used. FIES is a self-administered questionnaire to assess an individual's or household's experience and behavior towards food accessibility.
Findings: When food safety items and their compliance are examined, infit values were obtained between 0.67 and 1.27. When examined in general, it was understood that this item should be removed from the structure because the outfit value of the Wholeday item was above 2 and the correlation between it and healthy was over 0.40. A statistically significant positive and very weak relationship was obtained between MEDAS and food security. According to the food security threshold values, 14.6% of the participants in the distribution of moderate or severe and severe food insecurity have moderate or severe food insecurity, while 2.9% have severe food insecurity. When the variables affecting the food safety score were analyzed by linear regression analysis, and the regression model created was found to be statistically significant (F=7.360; p<0.001). In the created regression model, 24.8% of the independent variable and dependent variable were explained. When the risk factors affecting moderate or severe food insecurity were examined by binary logistic regression analysis as univariate and multivariate models, it can be said that in the univariate model, the risk of moderate or severe food insecurity decreases as the total training time increases (OR=0.815; p<0.001). In multivariate, this ratio was 0.854 (p=0.008). A very weak correlation was found between age and height. BMI medians differ according to gender. This difference is due to the fact that the proportions of normal and overweight people differ according to gender. While 43.5% of men and 55.9% of women were normal, 34.5% of men and 20.7% of women were overweight.
Conclusion: It is seen that the food security values of the participants participating in the research are within appropriate and acceptable limits. In addition, a significant and low level relationship was found between the Mediterranean diet and food security.
Keywords: Food Security, Nutritional Status, Workplace Nutrition, Airport Employees.