Heyelan ve kaya düşmesi türü kütle hareketlerinin İHA ve lazer tarayıcılarla modellenmesi ve değerlendirilmesi
Modeling and evaluation of landslide and rockfall type mass movements with UAVS and laser scanners
Yazar: AYDIN ALPTEKİN
Danışman: PROF. DR. MURAT YAKAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Mersin İli ekonomik gelişme sürecini olumsuz etkileyen pek çok doğal afetle karşılaşmıştır. Bu çalışmada Mersin İli'nde görülen 4 adet heyelan ve 2 adet kaya düşmesi bölgesinin Sayısal Yüzey Modelleri (SYM) ve ortofotoları İnsansız Hava Aracı (İHA) ve Yersel Lazer Tarayıcı (YLT) kullanılarak yüksek hassasiyette ve çözünürlükte oluşturulmuştur. İHA kullanılarak çalışma alanlarının resimleri çekilmiş ve GPS kullanılarak koordinat bilgileri elde edilmiştir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında modellenmiştir. SYM verilerine göre yöredeki rakımlar Çukurkeşlik Mahallesi'nde 440-540 metre, Değirmençay Mahallesi'nde 582-688 metre, Karahacılı Mahallesi'nde 136-244 metre, Bağcılar Mahallesi'nde 164-223 metre, Emirler-Değirmendere Yolu'nda 385-477 metre ve Karahıdırlı Mahallesi'nde 640-1140 metre aralığındadır. Meteorolojiden elde edilen 2015-2022 yıllarına ait yıllık ortalama yağış miktarı 922.7 kg/m2'dir. Çalışma alanlarının Akdeniz Bölgesi'nde olması nedeniyle yağışların oldukça fazla olduğu görülmektedir. 2019 yılında ortalama yağış 98.9 kg/m2'dir.   Emirler-Değirmendere Yolu üzerindeki kayalık alanda İHA ve YLT ile elde edilen nokta bulutları Discontinuity Set Extractor programına aktarılarak bölgede egemen olan 10 adet süreksizlik seti belirlenmiştir.  Bunların doğrultuları K70D- K63B aralığında olup, eğim açıları ise 3.87°- 85.16° aralığındadır. Çalışma alanlarının jeoloji haritaları oluşturulmuştur. Heyelan bölgelerinde resifal kireçtaşı özellikli Karaisalı Formasyonu, peridotit kayaç özellikli Mersin Ofiyoliti, kiltaşı-şeyl özellikli Yavca Formasyonu ve yamaç molozu görülmektedir. Emirler-Değirmendere Yolu üzerinde peridotit ve serpantinit özellikli Pozantı-Karsantı Ofiyolitik Napı ile yamaç molozu görülmektedir. Karahıdırlı yöresinde ise kumtaşı, çakıltaşı özellikli Karataş Formasyonu ve peridotit-dunit özellikli Pozantı-Karsantı Ofiyolitik Napı görülmektedir. Bu veriler ışığında çözüm önerileri sunulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Heyelan, Kaya düşmesi, İHA, YLT, SYM

Danışman: Prof. Dr. Murat Yakar, Mersin Üniversitesi, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
Mersin Province has encountered many natural disasters that negatively affected the economic development process. In this study, Digital Surface Models (DSM) and orthophotos of 4 landslides and 2 rockfall areas seen in Mersin Province were created with high precision and resolution using Unmanned Aerial Vehicle (UAV) and Terrestrial Laser Scanner (TLS). Pictures of the study areas were taken using UAV and coordinate information was obtained using GPS. The obtained data were modeled in computer environment. According to SYM data, the altitudes in the region are 440-540 meters in Çukurkeşlik District, 582-688 meters in Değirmençay District, 136-244 meters in Karahacılı District, 164-223 meters in Bağcılar District, 385-477 meters in Emirler-Değirmendere Road. meters and in Karahıdırlı District it is between 640-1140 meters. The average annual rainfall for the years 2015-2022 obtained from meteorology is 922.7 kg/m2. Since the study areas are in the Mediterranean Region, it is seen that there is quite a lot of precipitation. The average rainfall in 2019 is 98.9 kg/m2. Point clouds obtained by UAV and YLT in the rocky area on Emirler-Değirmendere Road were transferred to the Discontinuity Set Extractor program and the discontinuity set dominant in the region was determined. Their directions are in the range of N70E-N63W, and their dip angles are in the range of 3.87°- 85.16°. Geological maps of the study areas were created. Karaisalı Formation with reef limestone features, Mersin Ophiolite with peridotite rock features, Yavca Formation with claystone-shale features and hillside rubble are seen in the landslide areas. Pozantı-Karsantı Ophiolitic Nappe with peridotite and serpentinite features and hillside debris are seen on the Emirler-Değirmendere Road. In the Karahıdırlı region, the Karataş Formation with sandstone and conglomerate features and the Pozantı-Karsantı Ophiolitic Nappe with peridotite-dunite features are observed. In the light of this data, solution suggestions are presented.

Keywords: Landslide, Rockfall, UAV, TLS, DEM

Advisor: Prof. Dr. Murat Yakar, Department of Geomatics Engineering, Mersin University, Mersin.