18
1 numaralı Develi Şer'iyye Sicili (h. 1314/ m. 1896/ 1897) transkripsiyon ve değerlendirme / 18/1 number Develi şer'iyye Sicili transcription and (h. 1314/ m. 1896/ 1897) evaluation
Yazar: TUĞBA AKKAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ AKTAN ; DOÇ. DR. MUHİTTİN KAPANŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde kadıların verdiği hükümlerle, devlet merkezinden gelen ferman, emir ve tebliğlerin tutulduğu defterlere "Şer'iyye Sicili" denir. Osmanlı Devleti'nin tarihî kaynakları arasında şer'iyye sicilleri birinci derece önemli kaynaklardır. Kadıların devlet merkezi ile yaptıkları resmî yazışmaları, halkın şikâyet ve dileklerini, mahalli idarelere ait hukuki düzenlemeler olarak kabul edilen ferman ve hükümleri, en önemlisi de ait olduğu mahallin sosyal ve iktisadi hayatını yansıtan mahkeme kararlarını içeren bu siciller incelenmeden, Osmanlı Devleti'nin siyasi, idari ve sosyal tarihini hakkıyla ortaya koymak mümkün değildir. 
Yapılan bu çalışma Osmanlı hukuk sisteminin işleyişini göstermektedir. Çalışmada şer'iyye sicilleri ışığında yöre halkının sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı anlatılmıştır. 15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadarki dönemi her yönü ile en iyi tanıtan şer'iyye sicillerinden Develi ile ilgili olanlar, Kayseri'nin ve Develi'nin kültürel ve sosyal hayatını aydınlatacaktır.   
Bizde bu çalışmalara katkı sağlamak amacıyla 18/ 1 Numaralı Develi Şer'iyye Sicili'ni yüksek lisans tezi olarak seçtik. Çalışmamızın temel kaynağı olan Develi Şer'iyye Sicilleri'nin asılları Ankara Millî Kütüphane'de, dijital kopyaları ise İstanbul'da Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. 18 Numaralı Develi Şer'iyye Sicili bu arşivden temin edilmiş olup 204 sayfadan oluşmaktadır. Bu sicilin sayfa yoğunluğunun fazla olması nedeniyle iki kısma ayrılarak çalışılmıştır. 1. sayfadan başlanarak 103. sayfası dâhil olmak üzere 18/ 1 Numaralı Develi Şer'iyye Sicili, 104. sayfadan 204. sayfaya kadar olan kısım ise 18/ 2 Numaralı Develi Şer'iyye Sicili olarak adlandırılmıştır. 1. sayfadan 103. sayfa dâhil olmak üzere 126 belgeden oluşan sicilin transkripsiyonu yapılarak her belgenin kısa özetleri verilmiş ve değerlendirmesi yapılmıştır. Değerlendirme yapılırken Kayseri ve Develi'nin tarihi araştırılarak çalışmaya katkı sağlanmıştır. 
Tüm bu düşünce ve çalışmalar sonucu Develi'nin, dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri, mali, idari ve içtimaî tarihine ışık tutabilecek bilgiler elde edilmiştir. Ayrıca Müslim ve gayrimüslim halkın sosyal ve kültürel yapısı karşılaştırılmış ve birlikte uyum içinde yaşayışları belgelerle ortaya çıkarılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kayseri, Develi, Şer'iyye Sicili, Osmanlı Devleti, kadı

Abstract:
Şer'iyye Register is a notebook that the judgements of muslim judge, firman, command and announcement from the state center in Ottoman Empire registrated on. They are the first important sources among the historical sources of Ottoman Empire. Without examining these registers which contain correspodence between muslim judge and the state center, public's request and ailment, firman and judgement that accepted as legal regulations belong to local authorities and the most important of all the judgement reflects the social and economical life of a place; it is not possible to express the social and adminisrative history of Ottoman Empire properly.
           This study reveals the action of Ottoman Law System. Under the information of  "Şer'iyye Register" social, culturel and economical structure of local public is told. Şer'iyye Registers as the best sources that reflect from 15th century to the 20th century from every point; those of them which related with Develi, will also enlighten culturel and social life of Kayseri and Develi.
           We chose 18/1 Number Develi Şer'iyye Register as a thesis of graduate degree for contributioning studies engaged with this subject. The originals of Develi Şer'iyye Register that is the basic source of our study is at Ankara National Library, its digital copies are in Prime Ministry Ottoman Archives, İstanbul. 18/1 Number Develi Şer'iyye Register was provided from these archives. It is made up of 204 pages. For it has many pages; the transcriptions of the pages from 1. To 103. were made, summarized and viewed all documents. During this process Kayseri's and Develi's history was searched so that we contributed to the study.
           After all these opinions and searches, we obtained information that be able to throw a light on administrative, military and political history of Develi as well as Ottoman Empire. Also the social and culturel structure of muslim and non-muslim public was compared and their living in harmony was revealed with documents.
     Key Words: Kayseri, Develi, Şer'iyye Register, Ottoman Empire, Judge