Amerikan mistik akımı transandantalizmin teşekkülünde İranlı sûfî şairlerin etkileri
The effects of Persian sûfî poets in the formation of the american mystic movement transcendentalism
Yazar: ESRA SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. ÖNCEL DEMİRDAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature ; Din = Religion ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Amerikan edebiyatı = American literature ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Fars şiiri = Persion peom ; Hafız-ı Şirazi = Hafız-ı Şirazi ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mistisizm = Mysticism ; Sa`di-yi Şirazi = Sa`di-yi Şirazi ; Sufi = Sufi ; Tasavvuf = Mystic ; Transandantalizm = Transecdentalism

Özet:
19. Yüzyıl Amerikan mistik akımına ve o dönemin edebi başyapıtlarına ilham veren yegâne kaynaklardan birinin islam tasavvufu olduğunu keşfedeceğimiz bu tezde, Amerikan edebiyat ve düşünce hayatının en önemli isimlerinden, Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau ve Walt Whitman'ın, eserlerini yazarken en çok esinlendiği İslam mutasavvıflarına, etkilendiği eserlerden alıntılara ve yazılarındaki İslam tasavvufunun, özellikle Fars sûfî edebiyatının çarpıcı ve bariz etkisine yer verilecektir. 
Bu tez, Amerika'nın düşünsel ve mistik gelişimine damgasını vuran ve Amerikan edebiyatının en önde gelen edebi eserlerinde, Şeyh Sâdî Şirazî, Hâfız Şirazî, gibi İranlı İslam sûfîlerinin isimleriyle ve fikirleriyle karşılaşma imkânını sunacaktır. 
Biri Batı'da diğeri Doğu'da olmak üzere birbirinden en uzak coğrafyalardaki hakikat arayışçılarının söylemlerinde ve eserlerinde pek çok benzer özellikler görülmesi, esasında insanlığın özsuyunun aynı kaynaktan beslenme ihtiyacının bir göstergesidir. Dikkatle dinleyen her kulağın duyabileceği bu benzer sesler, 'hakikatin birliğine' işaret etmektedir. Diğer yandan söylemlerdeki farklılıklar ve zıtlıklar da transandantalizm ve tasavvuf arasındaki inanç temelli ayrımlara dikkat çekmektedir.

Anahtar kelimeler: Mistisizm, Sûfîzm, Amerikan Transandantalizmi, İslam Tasavvufu, İran Sûfî Edebiyatı, Fars Şiiri, R. W. Emerson, H. D. Thoreau, W. Whitman, Sâdî Şirazî, Hâfız Şirazî.

Abstract:
In this thesis through which we will discover the fact that Islamic sûfism was one of the unique sources that inspired the 19th century's American mystic thought and the literary masterpieces of that period, the muslim sufis whom Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau and Walt Whitman are influenced most, citations from the works they are affected, and the striking and obvious impact of Islamic mysticism, especially Persian sufi literature in their works will be analized.
	This thesis will enable to come across with the names and ideas of Islamic sufis like Shaikh Sadi Shiraz, Hafız Shiraz, in the pioneer literary masterpieces of American Literature affecting the intellectual and mystical improvement of America.
One in the West, the other in the East, covergence in the discourses and works of truth seekers is an indicator that originally the essense of humanity feels the need to be fed from the same source. These similar voices which can be heard by all the sensitive ears indicate `the unity of the reality`. On the other hand, the differences and contrasts in the discourses draw attention to the belief-based distinctions between transcendentalism and sufism.

Key words: Mysticism, Sufism, American Transcendantalism, Islamic Sufism, Persian Sufi literature, Persian Poetry, R. W. Emerson, H. D. Thoreau, W. Whitman, Sadi Shirazi, Hafız Shirazi.