Atom numarası 67?Z?83 aralığındaki bazı elementler için l alt tabaka seviye genişlikleri ve ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyetlerinin ölçülmesi
Measurement of radiative vacancy transition probabilities and l sub shell level widths for some elements in the atomic range 67?Z?83
Yazar: MEHMET FATİH TURHAN
Danışman: PROF. DR. RIDVAN DURAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada atom numarası 67? Z? 83 aralığında olan bazı elementler, Am-241 radyoaktif kaynaktan yayımlanan 59,54 keV'lik fotonlar kullanılarak uyarılmış ve Si(Li) dedektörde elde edilen L X-ışını pikleri ile Li (i= 1, 2, 3) alt tabaka seviye genişlikleri uygun geometride incelenmiştir. Seviye genişliği değerlerinin hesaplanması için L tabakası floresans tesir kesitleri ve L alt tabaka floresans verim değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen seviye genişliği değerlerinden ise Li alt tabakalarından M, N ve O alt tabakalarına ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyetleri hesaplanmıştır.Deneysel L tabakası floresans tesir kesitleri, literatürdeki deneysel ve hesaplanan teorik değerlerle karşılaştırılmıştır. Deneysel L alt tabaka floresans verim değerleri literatürden elde edilebilen deneysel ve teorik değerlerle karşılaştırılmış ve bu karşılaştırma sonucunda hata sınırları içerisinde uyumlu olduğu gözlenmiştir.Deneysel L alt tabaka seviye genişliği değerleri literatürden elde edilebilen teorik değerlerle karşılaştırılmış ve atom numarasının artmasıyla seviye genişliği değerlerinin arttığı gözlenmiştir.Deneysel olarak hesaplanan L alt tabakalarından M, N ve O alt tabakalarına ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyetleri, hesaplanan teorik ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyeti değerleriyle karşılaştırılmıştır. Atom numarasının artmasıyla L2 ve L3 alt tabakalarından M, N ve O alt tabakalarına ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyeti değerlerinin arttığı, L1 alt tabakasından M, N ve O alt tabakalarına ışımalı boşluk geçiş ihtimaliyeti değerlerinin ise ilgilenilen elementler için Tungsten (W)'den sonra bir düşüş gösterdiği gözlenmiştir.

Abstract:
In this study, some elements with atomic range 67?Z?83 have been excited using photons of 59,54 keV emitted from Am-241 point source and theirs Li (i= 1, 2, 3) sub shell level widths of these elements have been analyzed by means of L X-ray peaks obtained in Si(Li) detector using a good geometry set-up. In order to obtain level widths, fluorescence cross-sections and fluorescence yields of L subshell have been obtained. From the obtained level widths, radiative vacancy transition probabilities of subshell Li to M, N and O subshells have been measuredExperimental fluorescence cross-sections of L shell have been compared with calculated and experimental fluorescence cross-section available in the literature. Experimental fluorescence yields of L subshell have been compared with calculated and experimental fluorescence yields in the literature and in general it has been observed that the results are in good agreement with those in literature.Experimental widths of L sub shell level have been compared with the level widths in literature and it has been observed that level widths have been increased with the increase in the atomic number.Radiative vacancy transition probabilities from L subshells to M, N and O subshells which have been experimentally obtained have been compared with the radiative vacancy transition probabilities which have been calculated theoretically. it has been observed while radiative vacancy transition probabilities from L2 and L3 to M, N and O subshell have been increased with increase in the atomic number, radiative vacancy transition probabilities from L1 to M, N and O subshell have been decreased for the elements whose atomic numbers are higher than atomic number of Tungsten (W).