Astımlı adolesanlara verilen çevresel önlemlere yönelik eğitimin öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of education on environmental measures given to adolescents with asthma on self-efficacy and quality of life
Yazar: ŞEVKET AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR GÖV
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, astımlı adolesanlara verilen çevresel önlemlere yönelik eğitimin adolesanların öz etkililik ve yaşam kalitelerine etkisini belirlemek amacıyla müdahale ve kontrol grubu olan ön test – son test randomize kontrollü yarı deneysel olarak yapılmıştır. Çalışma, Gaziantep Üniversitesi Çocuk İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları Polikliniği'nde 20 Temmuz 2022-20 Haziran 2023 tarihleri arasında astım tanısıyla izlenen 12-18 yaş aralığındaki 74 adolesan (36 müdahale grubu, 38 kontrol grubu) ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, "Adolesan Tanıtıcı Bilgi Formu", "Astımlı Çocuklar ve Adolesanlar İçin Öz Etkililik Ölçeği (AÇAÖÖ)"  ve "Çocuklar İçin Astım Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇAYKÖ)" ile toplanmıştır. Müdahale grubuna, literatür taranarak oluşturulan "Astımda Çevresel Önlemler" eğitim kitapçığıyla eğitim verilmiştir. Müdahale grubuyla üç görüşme yapılmıştır. Birinci görüşmede ön test uygulanmış ve sonrasında ilk eğitim verilmiştir. İki hafta sonra olarak ilk eğitimin tekrarı ve ikinci eğitim verilmiştir. İkinci eğitimden iki hafta sonra üçüncü görüşme yapılmış ve son test uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise eğitim verilmemiş, dört hafta arayla ön test ve son test uygulanmıştır. Araştırmaya katılan adolesanların %60,8'i erkek, %39,2'si kızdır. Bu çalışmada, AÇAÖÖ toplam puanının son testte ön teste göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiği belirlenmiştir (p=0,028). Bunun yanı sıra grup*zaman etkileşiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (F=104,794; p<0,001; Es =0,593). ÇAYKÖ toplam puanınında ise son testte ön teste göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmadığı saptanmıştır (p=0,727). Bunun yanı sıra grup*zaman etkileşiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (F=109,283; p<0,001; Es=0,603). Bu sonuçlar doğrultusunda, astımlı adolesanlara çevresel önlemlere yönelik eğitim verilmesinin, öz etkililik düzeylerinin ve yaşam kalitelerinin arttırılması açısından önemli olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted as a pre-test – post-test randomized controlled quasi-experimental study with intervention and control groups to determine the effect of education on environmental measures given to adolescents with asthma on their self-efficacy and quality of life. The study was carried out with 74 adolescents (36 in the intervention group, 38 in the control group) aged between 12-18 years who were followed up with a diagnosis of asthma at the Gaziantep University Pediatric Immunology and Allergy Diseases Clinic between July 20, 2022, and June 20, 2023. Data were collected using the "Adolescent Introductory Information Form," the "Self-Efficacy Scale for Children and Adolescents with Asthma (SESCAA)," and the "Asthma Quality of Life Scale for Children (PAQLQ)." The intervention group was educated using the "Environmental Precautions in Asthma" educational booklet created by literature review. Three interviews were conducted with the intervention group. In the first interview, a pre-test was applied and then the first education session was given. Two weeks later, the first education session was repeated and the second education session was provided. Two weeks after the second education session, the third interview was conducted, and a post-test was applied. The control group was not given any education, and a pre-test and post-test were applied at four-week intervals. Of the adolescents participating in the study, 60.8% were male and 39.2% were female. In this study, it was determined that the total SESCAA score showed a statistically significant increase in the post-test compared to the pre-test (p=0.028). Additionally, it was found that the grouptime interaction was statistically significant (F=104.794; p<0.001; η²=0.593). For the total PAQLQ score, no statistically significant increase was observed in the post-test compared to the pre-test (p=0.727). However, it was determined that the grouptime interaction was statistically significant (F=109.283; p<0.001; η²=0.603). Based on these results, it was determined that providing environmental precaution education to adolescents with asthma is important for increasing their self-efficacy levels and quality of life.