Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ülkelerinin AR-GE etkinliklerinin veri zarflama analizi (VZA) yöntemi ile belirlenmesi
Determining R&D efficiency of organization for Economic Co-operation and Development (OECD) countries via data envelopment analysis (DEA)
Yazar: ASLI ACI
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İstatistik = Statistics
Dizin: Teknik etkinlik = Technical efficiency ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yetkinlik ölçümü = Competency measurement

Özet:
Bilim, teknoloji ve yenilik alanındaki faaliyetlerin öneminin giderek artması ile Ar-Ge faaliyetlerine verilen önem de artmıştır. Artık ülkelerin gelişmişlik düzeyinin daha çok Ar-Ge faaliyetlerine yapılan yatırım ve sonucunda elde edilen yeni ürün, patent, bilimsel yayın gibi çıktılara bağlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada öncelikle; 28 OECD üyesi ve 5 OECD üyesi olmayan ülke olmak üzere toplam 33 ülkeye ilişkin Ar-Ge etkinliğini 4 dönem (girdilerin çıktılara dönüşümü için gerekli zaman 2 yıl olarak belirlenmiştir) üzerinden ölçmek üzere, 5 girdi ve 4 çıktı tanımlanmıştır. Bu 33 ülkenin Ar-Ge etkinliği, 5 girdi ve 4 çıktının farklı kombinasyonları ile oluşturulan 6 model ile; çıktı odaklı Charnes Cooper Rhodes (CCR) VZA modeli kullanılarak, Efficiency Measurement System (EMS-Version 1.3.) programı ile analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Analizler öncelikle farklı ağırlıklı girdi ve çıktılar ile daha sonra da ortak ağırlıklı girdi ve çıktılar ile yapılmıştır. 2 tip analiz sonucunda elde edilen etkinlik skorlarına göre ülke sıralamaları arasındaki ilişki SPSS (version 15.0) programı aracılığıyla, Spearman korelasyon katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir ve çıkan sonuçlar doğrultusunda diğer analizlere farklı ağırlıklı çıktı odaklı CCR VZA ile devam edilmesine karar verilmiştir. Çalışmanın son kısmında;  33 ülkenin 4 dönem süresince gösterdiği etkinlik değişimleri, Malmquist Verimlilik Endeksi (MVE) ve Pencere Analizi yaklaşımı kullanılarak belirlenmiştir. Bu analizler için ise 6 model arasındaki ilişki SPSS programı kullanılarak, Spearman korelasyon katsayısı ile belirlenmiş ve en güçlü ilişkiye sahip 2 model seçilmiştir. MVE hesaplamaları için Data Envelopment Analysis Program (DEAP – Version 2.1); pencere analizi için ise EMS kullanılmıştır. Pencere analizinde etkinlik performanslarını ülke bazında incelemenin yanı sıra, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yayınlanan "İnsani Gelişme Raporu"nda yer alan "İnsani Gelişim Endeksi (İGE)" sıralamalarına göre de incelemeler yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında yapılan analizler sonucunda; Ar-Ge etkinliği açısından en iyi performansı sergileyen ülkelerin başta Finlandiya ve Singapur olmak üzere İsveç ve Lüksemburg olduğu; en kötü performansı sergileyen ülkelerin ise başta Rusya olmak üzere Arjantin ve Çin olduğu görülmektedir. Türkiye 6 modelin 4 döneminde de %100 etkin konuma gelemese de, hiçbir dönemde de en kötü performansa sahip ülke olmamıştır. Türkiye'nin genel olarak 33 ülkenin ortalama performansına yakın bir ekinlik performansı sergilediği görülmektedir.

Abstract:
As activities in science, technology and innovation field has a higher importance, importance of R&D activities has also increased. It is obvious that the development level of countries depend now more on the investment on R&D and its outputs like new commercial products, patents, scientific publications etc..In this study firstly; 5 inputs and 4 outputs are identified for 4 periods (with 2 year time lag between inputs and outputs) to determine R&D efficiency of 33 countries that consist of 28 OECD member and 5 non-member countries. R&D efficiency of these 33 countries has been evaluated over 6 models that are formed by different combinations of these 5 inputs and 4 outputs by using output oriented CCR DEA model and Efficiency Measurement System (EMS-Version 1.3.) program.  Analyses have been performed first with different weighted inputs and outputs, then with common weighted inputs and outputs. The relationship between the efficiency results of these 2 types of analyses has been determined according to Spearman correlation coefficient by using SPSS (version 15.0) and according to the results it is decided to continue other analyses with different weighted output oriented CCR DEA.  In the last part of the study, the efficiency change of 33 countries over 4 periods are evaluated by using Malmquist Productivity Index (MPI) and Window Analysis. For these analyses, the relationship between 6 models has been determined according to Spearman correlation coefficient by using SPSS and 2 models which have the strongest relationship are selected. Data Envelopment Analysis Program (DEAP – Version 2.1) is used for MPI evaluations and EMS is used for window analysis. In window analysis, besides viewing the efficiency performances according to each country, efficiency performances are also viewed according to Human Development Index (HDI) rankings in "Human Development Report" which is published by United Nations Developmet Program (UNDP). The analyses performed in this study show that; the best performers of R&D efficiency are Finland and Singapore, followed by Sweden and Luxembourg; the worst performing country is Russia, followed by Argentina and China.  Although Turkey has never reached %100 efficiency level according to these 6 models over 4 periods; it also has never been the worst performing country. Turkey has showed a general efficiency performance close to the average of 33 countries' performance.