Mehmed Kâmil Efendi ve Muhammed Abdulhay Kurbanali'nin Tecvîd risalelerinin tanıtımı ve mukayesesi
Introduction of Tajweed books of Mehmed Kâmil Efendi and Abdulhayy Qurbanali and their comparison
Yazar: SÜMEYYE AYSU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÜNAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Fenni tefsir = Fenni commentary ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kurbanali, Muhammed Abdulhay = Qurbanali, Abdulhayy ; Kıraat = Reading ; Mehmet Kamil Efendi = Mehmet Kamil Efendi ; Tecvid = Tecvid ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Mehmed Kâmil Efendi ile Abdulhay Kurbânali Efendi ve onların
tecvîd risaleleri mukayeseli olarak tahlil edilmiştir. Mehmed Kâmil Efendi'nin eseri
Mükemmel Tecvîd -i Reşadiye, Abdulhay Kurbânali'nin eseri ise Fenn-i Tecvîd' dir.
Mükemmel Tecvîd -i Reşadiye, 56 sayfa, Fenn-i Tecvîd 27 sayfadır. 1914 basımı olan,
Mükemmel Tecvîd kendi içinde iki kısma ayrılmaktadır. Eserde konuların ilk kısmı Tecvîd
-i Reşadiye, ikinci kısmı ise Alelade Tecvîd başlığı altında işlenmiştir. Birinci kısım 25
babdan oluşmaktadır. Bu derslerde muhteva olarak Kur'an-ı Kerim'i tecvîd li okumanın
önemi, harflerin mahreçleri ve sıfatları ve son olarak da Kırâat ilminin genel konuları
incelenmiştir. İkinci kısım 27 babtan oluşmaktadır. Bu derslerde tecvîd konuları; med
konusu ve çeşitleri, idgâm bahsi ve çeşitleri, kalkale, sekte gibi konular ele alınmıştır. Fenni Tecvîd eseri ise 1932 yılında basılmış olup, diğer esere nazaran konular sade bir uslûb ile
Kırâat konularına girmeden tecvîd konuları sırasıyla incelenmiştir. Eser 27 babtan
oluşmaktadır. İçerik olarak med konusu, çeşitleri, idgâm bahsi, harflerin sıfatları ve
mahreçleri, râ harfinin hükümleri gibi konular klasik usûl ile işlenmiştir.
Her iki eser klasik kırâat ve tecvîd kaynakları perspektifinde, genel itibariyle
birbirine benzer bir metotla telif edilmiştir. İki eseri birbirinden ayıran noktaya gelecek
olursak, Mükemmel Tecvîd 'de, konular daha geniş ve kullandığı dil ile daha lügatlık bir
anlatım tercih edilirken, Fenn-i Tecvîd adlı eserde, tecvîd konuları öz ve ayrıntıya girmeyen
bir tarzda ele alınarak, konular oldukça sâde bir dille anlatılmıştır.
 Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde; tecvîd ilmine genel bir giriş ile eserlerin okutulduğu dönemdeki eğitim kurumlarındaki Kur'an eğitiminin müfredatı verilmiştir. İkinci bölümde müelliflerin biyografilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise tecvîd eserlerinin mukayesesi yapılmıştır. Eserlerde verilen bilgiler bu alanda yazılan diğer eserlerdeki bilgilerle mukayese edilerek, eserlerin tecvîd ilmindeki konumu tespit edilerek ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
We have studied on lives of two scholars of Qur'an, Mehmet Kâmil Efendi and
AbdulHayy QurbanAli and compared their tajweed books. Mehmed Kâmil Efendi's
masterpiece is Mukemmel Tajweed-i Rashadiye. AbdulHayy QurbanAli 's masterpiece is
Fenn-i Tajweed.
Mukemmel Tajweed is 56 pages published in 1914 in Samsun. Fenn-i Tajweed is 27
pages published in 1932 in Tokyo, Japan. MT has two chapters. The first chapter is Tajweedi
Reshadiye consists 25 subtitles as the importance of reciting Qur'an with tajweed, makhraj
(point of articulation) of letters, features of letters and general subjects of the science of
qiraat. The second chapter consists 27 subtitles as what medd is and its kinds, idgâm and its
kinds, qalqala, sekte and similar subjects.
Fenn-i Tecvîd (The science of Tajweed) book has written in more simple way comparing
with the other book. It contains 27 subtitles. Subjects are medd and its kinds, idgâm, features
of letters, makhraj of letters, the letter Ra and features. Both books have used classical
methods. The main difference between two books is: Mukemmel Tajweed has more broad
explanations and the language is more literal. Subjects explained in a more simple way and
less detailed in Fenn-i Tajweed Our study consists three chapters. The first chapter is general
introduction to the science of tajweed and the curriculum of tajweed in Qur'an education
institutions during that time period. The second chapter consists biographies of authors. In
the third chapter, we compared those two books with each other and also the value of both
books among other books in this field.