Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ebeveynlerinin nörobilişsel özelliklerinin araştırılması
Investigation of neurocognitive characteristics of parents of children diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: ÖZGE TEKELİ UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT EYÜBOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu tanısına sahip kişiler nörobilişsel özellikler bakımından bu tanıya sahip olmayan kişilerden ayrılır. Çalışmamızın amacı Otizm Spektrum Bozukluğu tanısına sahip çocukların bu tanıya sahip olmayan ebeveynlerinde dikkat süresi, hafıza, yürütücü işlevler, karar verme gibi nörobilişsel açıdan fark olup olmadığını değerlendirmektir. Bu amaçla Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Psikiyatri Anabilim dalına Haziran 2022 ile Kasım 2023 tarihleri arasında başvuran olgu grubu olarak DSM-5 tanı kriterlerine göre 31 OSB tanılı çocuğun hem anne hem de babası, kontrol grubu olarak ise herhangi bir psikiyatrik bozukluğu karşılamayan 31 çocuğun hem anne hem de babası çalışmaya 
dahil edilmiştir. Toplam 62 olgu ve 62 kontrol grubu oluşturulmuştur. İlk olarak katılımcılar tarafından Sosyodemografik Veri Formu, Otizm Davranış Kontrol Listesi doldurulmuş, klinisyen tarafından Çocukluk Otizm Derecelendirme Ölçeği yapılmıştır. İkinci aşamada ise bilişsel işlevlerinin ölçülmesi amacıyla Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery'e ait 3 bilişsel test uygulanmıştır. Çalışmamızda OSB tanısına sahip çocuğu olan ebeveynlerin dikkat, tepki hızı, 
reaksiyon süresi, çalışma belleği, hafıza, karar verme gibi yürütücü işlevler açısından kontrol grubuna göre daha düşük performans gösterdiği verisine ulaşılmıştır. Sonuç olarak OSB tanısına sahip kişilerde görülen bilişsel farklılıkların bu kişilerin ebeveynlerinde de görülmesi geniş otizm fenotipi kavramını desteklemektedir. OSB tanılı çocuklar ve ebeveynlerin psikopatolojisindeki ilişkiyi açıklayabileceği ve endofenotiplerine katkıda bulunacağı düşünülmüştür. 
Anahtar Kelimeler : otizm spektrum bozukluğu, nörobilişsel, geniş otizm fenotipi 
Destekleyen Kurumlar : Bireysel Araştırma Proje Birimi

Abstract:
People with Autism Spectrum Disorder differ from people without this diagnosis in terms of 
neurocognitive characteristics. The purpose of our study is to evaluate whether there is a difference in neurocognitive aspects such as attention span, memory, executive functions, and decision making in the parents of children with Autism Spectrum Disorder. For this purpose, both parents of 31 children diagnosed with ASD according to DSM-5 diagnostic criteria as the case group and both parents of 31 children who did not meet any psychiatric disorder as the control group, who applied to Eskişehir Osmangazi University Department of Child Psychiatry between June 2022 and November 2023, were included in the study. A total of 62 cases and 62 control groups were formed. Firstly, Sociodemographic Data Form and Autism Behavior Checklist were completed by the participants and Childhood Autism Rating Scale was administered by the clinician. In the second stage, 3 cognitive tests of the Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery were administered to measure cognitive functions. In our study, it was found that parents with children diagnosed with ASD showed lower performance than the control group in terms of executive functions such as attention, reaction speed, reaction time, working memory, memory, and decision making. Inconclusion, the fact that the cognitive differences seen in people with ASD are also seen in their parents supports the concept of a broad autism phenotype. It is thought that it may explain the relationship between the psychopathology of children diagnosed with ASD and their parents and contribute to endophenotypes. 
Key Words : autism spectrum disorder, neurocognitive, broad autism phenotype 
Supporting Institutions : Individual Research Project Unit