Bor stresi altındaki domateste melatonin uygulamasının belirli fizyolojik ve moleküler düzeydeki etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of melatonin on tomato under boron stress in terms of certain physiological and molecular parameters
Yazar: ESRA ACAR
Danışman: DOÇ. DR. UFUK ÇELİKKOL AKÇAY
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Biyotik ve abiyotik stres faktörleri domates yetiştiriciliğine her yıl önemli ekonomik zararlar vermektedir. Melatonin, bitkilerdeki varlığı keşfedilmiş olan triptofan türevi bir bitki büyüme düzenleyicidir. Çok çeşitli bitkiler üzerinde yapılan çalışmalarda melatonin varlığı ile bitki stres toleransı üzerinde birçok bağlantı ortaya çıkarılmıştır. Ancak melatonin uygulamasının, bor stresi altındaki domates bitkisinde nasıl bir etki gösterdiği aydınlatılmamıştır. Bu tez çalışması kapsamında çok sayıda araştırmaya konu olan ve farklı abiyotik stres koşulları altında yüksek etkinliği olduğu tespit edilmiş olan helikaz, kalsiyum-bağımlı protein kinaz ve mitogen uyarıcılı protein kinaz ailelerinden, DEAD-BOX, CDPK, MAPK3 ile P5CS, ACS2, FeSOD, CAT2, GR1, APX1 antioksidatif savunma sistemi genlerinin ifadelerindeki değişim, melatonin hormonu varlığında B stresi altındaki domates bitkisinde incelenip, ilk kez bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışmamızda, Kayra F1 domates çeşidi 1 ay süreyle Hoagland çözeltisi ile sulanarak yetiştirilmiş ve daha sonra 7.5 mM B(OH)3 şiddetinde bor stresine maruz bırakılmıştır. Bor stresi altında melatonin uygulaması ile kontrole göre bağıl su içeriğinde, MDA miktarında, prolin miktarında azalmanın, iyon sızıntısında ise artışın meydana geldiği görülmüştür.  Sonuçlar incelendiğinde melatonin uygulamasının bor stresinin meydana getirdiği olumsuz sonuçları azaltıcı yönde etki gösterdiği saptanmıştır. Bor stresi altındaki bitkilerin antioksidatif enzim gen ifadeleri incelendiğinde ise, melatonin uygulaması ile kontrole göre, P5CS gen ifadesinde önemli bir farklılık gözlemlenmezken, ACS2 gen ifadesinde azalışa, DEAD-BOX, CDPK, MAPK3, APX1, CAT2, GR1, FeSOD gen ifadelerinde artışa rastlanılmıştır. Sonuçlar değerlendirildiğinde stres ile ilişkili antioksidatif enzim gen ifadeleri ile melatonin uygulamasının etkileşimi bulunduğu gözlemlenmiştir. Tüm bu parametreler incelendiğinde bor stresi altındaki bitkilere melatonin uygulamasının bor stresini azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Biotic and abiotic stress factors cause significant economic damage to tomato cultivation every year. Melatonin is a tryptophan-derived plant growth regulator whose presence in plants has been discovered. Studies conducted on a wide range of plants have revealed many links between the presence of melatonin and plant stress tolerance. However, it has not been elucidated how melatonin application affects the tomato plant under boron stress. Helicase, calcium-dependent protein kinase and mitogen-stimulated protein kinase families, DEAD-BOX, CDPK, MAPK3, and P5CS, ACS2, FeSOD, CAT2, GR1, APX1 antioxidant defense system genes, has been found that they have high activities under different abiotic stress conditions. The changes in the expressions of these genes were investigated by applying melatonin hormone in tomato plant under boron stress and evaluated for the first time within the scope of this study. In our study, Kayra F1 tomato variety was grown by watering with Hoagland solution for 1 month and then exposed to boron stress of 7.5 mM B(OH)3. With the application of melatonin under boron stress, a decrease in the relative water content, the amount of MDA, the amount of proline, and an increase in the ion leakage were observed compared to the control. When the results were examined, it was determined that the application of melatonin had a decreasing effect on the negative results of boron stress. When the antioxidative enzyme gene expressions of plants under boron stress were examined, no significant difference was observed in P5CS gene expression with melatonin application compared to the control, while a decrease in ACS2 gene expression and an increase in DEAD-BOX, CDPK, MAPK3, APX1, CAT2, GR1, FeSOD gene expressions were observed. When the results were evaluated, it was observed that there was an interaction between stress-related antioxidative enzyme gene expressions and melatonin application. When all these parameters were examined, it was concluded that the application of melatonin to plants under boron stress may be effective in reducing boron stress.