Arı paraziti varroa ile mücadelede mikrobiyal ürün geliştirilmesi
Microbial product development in combating bee parasite varroa
Yazar: MELİKE ARICI
Danışman: PROF. DR. GÜVEN ÖZDEMİR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Temel ve Endüstriyel Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Apis mellifera, Dünya‟ da yaygın olarak bulunan ve ekolojik açıdan oldukça 
önemli olan bir bal arısı türüdür. Dünya‟ da yaygın bir şekilde bulunan bu bal 
arılarında son yıllarda endişe verici şekilde kayıplar yaşanmaktadır. Yaşanan bu 
kayıpların bal arılarından yararlanarak yaşamsal faaliyetlerini sürdüren bazı 
organizmaların sebep olduğu bilinmektedir. Virüs, bakteri, akar ve fungus gibi 
arılardan faydalanan organizmalar, arıların bağışık sisteminin zayıflamasına ve 
ciddi koloni kayıplarına neden olabilmektedirler. Bu organizmalardan, Varroa 
destuctor akarı ise son yıllarda yaşanan endişe verici kayıpların en büyük 
etkenlerinden biridir. Dünya çapında yaygın bir sorun haline gelen bu düşüşleri 
engellemek için birçok fiziksel, kimyasal ve biyolojik yöntemler 
uygulanmaktadır. Fakat bu uygulanan yöntemler kısa vade de etkinlik gösterse de 
uzun vade de arı ürünlerinde kalıntı bırakması, yanlış zaman ve dozlarda 
uygulanması gibi nedenlerden dolayı da koloni bireylerine zarar verebilmektedir. 
Bu sebeplerden dolayı daha etkin mücadele yöntemlerine olan ihtiyaç günden 
güne artmaktadır. Bu tez çalışmasında Apis mellifera türü bal arılarının 
gastrointestinal sistemlerinden izole edilen mikroorganizmaların, Varroa 
destructor akarına karşı etkili bir mikrobiyal ürün geliştirmesi amacıyla 
mikrobiyal biyokontrol ajanı olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Yapılan 
çalışmalar sonucunda izole edilen 3 türün Bacillus sp. (TM1), Lactobacillus apis
(MF2) ve Bifidobacterium asteroides (MF4) türleri olduğu belirlenmiştir. Belirlenen türlerin bioassay ve kafes denemeleri yapılmıştır. Bioassay yönteminde 
varroa‟lara karşı etkinliği tespit edilen izolatlar kafes deneylerinde kullanılmıştır.
Yapılan çalışmalar sonucunda, kontrol grubundaki canlı arılar üzerinde hala 
varroa‟lar mevcutken, her 3 izolatın ayrı ayrı uygulandığı kafeslerdeki canlı 
arıların üzerlerindeki bulunan varroaların döküldüğü tespit edilmiştir. Bu 3 
izolattan oluşan korsorsiyumun aynı koşullarda bulunan kafeslerdeki varroa‟ları
%100 dökmesinin yanı sıra kontrol grubuna göre hayatta kalma süreleri 1-2 gün 
arttırdığı belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Bacillus sp. (TM1), Lactobacillus apis
(MF2) ve Bifidobacterium asteroides (MF4) türlerinin Varrao destructor' a karşı 
etkili bir mikrobiyol ürün geliştirilmesinde biyokontrol ajanı olarak kullanılabilir 
olduğu görülmüştür.

Abstract:
Apis mellifera is a honey bee species that is widespread in the world and is 
ecologically very important. There have been alarming losses in these honeybees, 
which are widely found in the world, in recent years. It is known that these losses 
are caused by some organisms that continue their vital activities by taking 
advantage of honey bees. Organisms that benefit from bees, such as viruses, 
bacteria, mites and fungi, can weaken the immune system of bees and cause 
serious colony losses. One of these organisms, the Varroa destuctor mite, is one 
of the biggest factors in the alarming losses in recent years. Many physical, 
chemical and biological methods are applied to prevent these declines, which have 
become a widespread problem worldwide. However, although these applied 
methods are effective in the short term, they can also harm the colony individuals 
in the long term due to reasons such as leaving residues in bee products and 
applying at wrong times and doses. For these reasons, the need for more effective 
methods of struggle is increasing day by day. In this thesis study, the usability of 
microorganisms isolated from the gastrointestinal systems of Apis mellifera
species honey bees as microbial biocontrol agents was investigated in order to 
develop an effective microbial product against the Varroa destructor mite. As a 
result of the studies, it was determined that the 3 species isolated were Bacillus sp.
(TM1), Lactobacillus apis (MF2) and Bifidobacterium asteroides (MF4).
Bioassay and cage experiments of the identified species were carried out. Isolates whose activity against varroa was determined in the bioassay method 
were used in cage experiments. As a result of the studies, it was determined that 
while there was still varroa on the live bees in the control group, the varroa on the 
live bees in the cages where all 3 isolates were applied separately were shed. It 
was determined that the consortium consisting of these 3 isolates not only shed 
100% of the varroa in the cages under the same conditions, but also increased the 
survival times by 1-2 days compared to the control group. According to these 
results, it was seen that Bacillus subtilis- Bacillus velezensis (TM1), Lactobacillus 
apis (MF2) and Bifidobacterium asteroides (MF4) species could be used as 
biocontrol agents in the development of an effective microbial product against 
Varrao destructor.