Öğretmenlik uygulamalarında fizik öğretmen adayları için yürütülebilecek etkinlikler ve kazandırılabilecek davranışların belirlenmesi
Determining activities and objectives for physics student teachers in teaching practice
Yazar: AHMET ZEKİ SAKA
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RIZA AKDENİZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fizik eğitimi = Physics education ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
ÖZET Ülkemizde eğitim fakültelerinin yeniden yapılanması kapsamında öğretmenlik uygulamalarının nasıl yürütüldüğünü, hangi becerileri kazandırdığını ve bu süreçte ilgili tarafların karşılaştığı problemleri irdeleyen araştırmaların çok az sayıda olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, fizik öğretmen adayları için öğretmenlik uygulamalarında yürütülebilecek uygulama etkinliklerini ve bu etkinliklerle kazandırılabilecek becerileri kapsayan bir model oluşturmaktır. Çalışmada, gelişmiş ülkelerde ve ülkemizdeki öğretmen eğitimi modelleri, öğretmenlik uygulamaları yaklaşımları ve öğretmen adaylarının bu süreçteki gelişim basamakları incelenerek araştırmanın teorik temelleri oluşturulmuştur. Araştırma, 1997-98 eğitim-öğretim bahar yarıyılı ile 1999-2000 eğitim-öğretim yıllan arasında, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Bölümü fizik öğretmenliği programında Öğretmenlik Uygulamaları dersini yürüten dört uygulama öğretim elemanı, 88 öğretmen adayı ve bu süreçte Trabzon merkezindeki uygulama okullarında görev alan 19 uygulama öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmada, konu bazında özel durum yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada veriler; öğretmen adaylarına uygulanan anket ve gözlemlerden, uygulama öğretmenleri ve uygulama öğretim elemanları ile yapılan mülakatlardan ve öğretmen adaylarının hazırladığı öğretmenlik uygulamaları dersi ödevlerinin doküman analizlerinden elde edilmiştir. Bu araştırmada; mevcut öğretmenlik uygulamalarında genel olarak ders gözlemleme, ders yürütme, yıllık ve günlük plan hazırlama gibi altı etkinliğe yer verildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada ayrıca, fizik uygulama öğretmenlerinin kullanabilecekleri 16 etkinlik ve bu etkinliklerin uygulanması ile adayların kazanabilecekleri davranışlar belirlenmiştir. Ayrıca, bu etkinliklerin yürütülüş aşamaları diyagramlaştınlmıştır. Mevcut durumda uygulanan etkinliklerin yetersiz olmasının yanında, uygulama öğretmenlerinin daha etkili bir şekilde bilinçlendirilmeleri ile öğretmenlik uygulamalarının istenen düzeyde yürütülebileceği sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarına uygulamalarda amaçlanan davranışları kazandırabilmek için, uygulama öğretmenlerinin kullanabileceği etkinlikleri içeren bir model önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik uygulamaları, Uygulama etkinlikleri, Fizik öğretmen adayı, Fizik uygulama öğretmeni VI

Abstract:
SUMMARY Determining Activities and Objectives for Physics Student Teachers in Teaching Practice Although the structure of faculty of education has changed recently in Turkey, research have not been conducted on the current activities, objectives and problems faced during teaching practice. The purpose of this study is to develop a model for student teachers in physics consists of the activities and the objectives during teaching practice. A literature review has been done to examined teacher training models, approaches and the developmental stages of student teacher in developed countries. Field work included student teachers in physics attented in teaching practice between 1997-98 spring term and 1999-2000 education term at Fatih Faculty of Education in KTÜ. Study sample consisted of 4 method tutors, 88 student teachers in physics and 19 mentors in a case study research methodology. Data collected by using questionnaire and observation from student teachers and interviews from mentor and method tutor and analysis of student teachers in physics homework prepared during practice teaching. It has been found that expecially six activities such as, observing lesson, teaching lesson, preparing yearly and daily plan, teaching lesson in laboratory, assesment of students achievements were used in teaching practice. 16 activities and gained objectives by using these activities were determined and stages in implementing these activities were presented by means of diagrams. It was concluded that, in spite of the shortages of the existing activities, if mentors were well- trained about the teaching practice these activities will be implemented more efficiently. An activitiy based model to be used by mentors was developed to equip the students in teaching practice with professional skills and abilities. Key words: Teaching practice, Application activities, Physics student teacher, Mentor VII