Telekom sektöründe AHP tabanlı TOPSIS methoduyla taşıyıcı seçimi: Afrika kıtasında çağrı hacmi bakımından bölgeyi temsil eden taşıyıcılarla ilgili bir çalışma
Carrier selection with TOPSIS method in telecom sector: A study of carriers representing the region in terms of call volume in the African content
Yazar: SERÇİN ÖZKALAY
Danışman: PROF. DR. İPEK DEVECİ KOCAKOÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Afrika = Africa ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Karar verme = Decision making ; TOPSIS = TOPSIS ; Taşıyıcılar = Conveyors ; Telekomünikasyon sektörü = Telecommunication sector ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Karar verme yönetsel başarının gerçekleşmesi için önemli bir rol oynarken, karar vericiler amaçlarını en iyi şekilde karşılamak için olabildiğince iyi kararlar almaya çalışmaktadırlar. Artan rekabet koşulları altında doğru kararın alınabilmesi karar vericiler için çok önemli bir hale gelmiştir. Organizasyonların gerçekleştirmek istediği en kritik amaçlarından bir tanesi sürdürülebilir başarı ile sürekliliğin sağlanmasıdır. Bu hedeflere ulaşmak için iş gücü, sermaye, malzeme gibi kaynaklar verimli kullanılmalı ve planlama, örgütleme, yönetme ve kontrol etme gibi yönetsel fonksiyon performansları başarılı bir şekilde düzenlenmelidir. Bu işlevleri yerine getirebilmek için karar vericiler sürekli bir karar verme durumu ile karşı karşıyadırlar.
Karar verme, günümüzde karar vericiler açısından anahtar bir role sahip olduğu için bu sürecin bilimsel yöntemlerle desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Bilimsel yöntemler, elde edilen sonuçların başkaları ile paylaşılabilmesini, tüm hesaplamaların, varsayımların, verilerin ve yargıların açıkça belirtilerek eleştiriye açık olmasının sağlanabilmesini, tarafsız olmayı, kişilere, kişilerin konumlarına veya çıkarlarına bağlanmamayı gerektirir.
Telekomünikasyon sektörü, verilerin hızlı yayılmasının günlük yaşamdaki öneminin artmasıyla birlikte aynı oranda  ekonomik hayattaki boyutu da artmıştır. Böylece ekonomiyi de büyüten en önemli sektörlerden biri olmuştur. Küreselleşen boyutta konuşmak gerekirse, az gelişmiş ülkelerin dış ülkelerle entegrasyonunda, modernize olmuş bir telekomünikasyon altyapısı  uzun dönemli büyümesi için temel bir gereklilik haline gelmiştir. Sektör, hane halkı ve iş dünyasında bulunan tüm kümelere çeşitli teknolojilerde ve düzeyde hizmet vermektedir. Uluslararası bir altyapı olarak  küresel bilgi ekonomilerinin sınır sistemi şeklinde de ifade edilen telekomünikasyon sektörünun önemli diğer özelliği de, sektörde meydana gelen pozitif gelişmeler diğer sektörleri de pozitif yönde etkilemekte, yani hızlandıran etkisi bulunmaktadır.
Çalışmanın amacı, ÇKKV tekniklerinden birisi olan TOPSIS yönteminin, çoklu alternatif ve kriterin var olduğu problemlerde, ÇKKV tekniklerinin içerisindeki yerini belirlemek ve karar vericilerin istekleri  doğrultusunda karar sonucuna ne derecede etkin ve hızlı ulaştırdığını ortaya koymaktır. Ayrıca Afrika kıtasında yer alan stratejik ülkelerdeki taşıyıcı seçimini kolaylaştırmak, sezgisel teknikler yerine mantıksal verilerle sonuca ulaşmaktır.
Çalışma, telekom sektöründe faaliyette olan ve piyasada önemli bir paya sahip olan  şirketin, Afrika kıtasında yer alan on ülkede trafik akışının etkin bir şekilde düzenlenmesini sağlayan taşıyıcıların AHP tabanlı TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesini kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Telekomünikasyon, Taşıyıcı, Çok Kriterli Karar Verme, TOPSIS, AHP, Afrika

Abstract:
While decision making plays an important role for the realization of managerial success, decision makers try to make the best decisions as possible to meet their goals in the best way possible. It has become very important for decision makers to take the right decision under the increasing competition conditions. One of the most critical goals that organizations want to achieve is to ensure continuity with sustainable success. In order to achieve these goals, resources such as labor, capital, materials should be used efficiently and managerial function performances such as planning, organizing, directing and controlling should be arranged successfully. In order to fulfill these functions, decision makers are faced with a constant decision-making situation.
Since decision making has a key role for decision makers today, it is necessary to support this process with scientific methods. Scientific methods require that the results be shared with others, that all calculations, assumptions, data and judgments can be clearly stated and open to criticism, being impartial, and not being tied to people, positions or interests.
The telecommunication sector, along with the increasing importance of the rapid spread of data in daily life, has increased its size in economic life at the same rate. Thus, it has become one of the most important sectors that grow the economy. Speaking on a globalized scale, in the integration of less developed countries with foreign countries, a modernized telecommunications infrastructure has become a basic requirement for its long-term growth. The sector provides services to all clusters in the household and business world in various technologies and levels. Another important feature of the telecommunication sector, which is also expressed as the border system of global information economies as an international infrastructure, is that positive developments in the sector affect other sectors positively, that is, they have an accelerating effect.
The aim of the research is to determine the place of TOPSIS method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, in decision-making methods in the problems where there are multiple alternatives and criteria, and to reveal how effectively and quickly it reaches the decision result in line with the goals of the decision makers. In addition, it is to facilitate the selection of carriers in strategic countries in the African continent, to reach the result with logical data instead of intuitive techniques.
The study covers the evaluation of the carriers of a company operating in the telecom sector, which has a significant share in the market, with the AHP-based TOPSIS method, which enables the efficient regulation of traffic flow in ten countries in the African continent.

Keywords: Telecommunications, Carrier, Multi-Criteria Decision Making, TOPSIS, AHP, Africa.