UVEA melanomu hastalarında hipofraksiyone stereotaktik radyoterapi sonrası gelişen radyasyon retinopatisi ve optik nöropatisi gelişiminde etkili olan faktörler ve tedavi sonuçları
Risk factors and management outcomes of radiation retinopathy and optic neuropathy developing after hypofractionated stereotactic radiotherapy in patients with UVEAL melanoma
Yazar: ZOHRA MASIYEVA
Danışman: PROF. DR. HAYYAM KIRATLI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Melanom = Melanoma ; Nöropatiler = Neuropathies ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Retina hastalıkları = Retinal diseases ; Üvea = Uvea ; Üveal neoplazmlar = Uveal neoplasms ; İntraoküler basınç = Intraocular pressure

Özet:
Radyasyon retinopatisi, radyasyon tedavisini takiben, geç başlangıçlı, yavaş ilerleyen, tıkayıcı vaskülopatidir. Radyasyon optik nöropatisi patogenezi tam anlaşılmamakla birlikte, optik sinir ve kiyazmanın radyasyona bağlı nekrozu olarak kabul edilir. Bu çalışmada uvea melanomu (UM) hastalarında hipofraksiyone stereotaktik radyoterapi (HSRT) tedavisi sonrası radyasyon retinopatisi ve radyasyon optik nöropatisi gelişiminde etkili olan faktörlerin ve tedavi sonuçlarının araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya HSRT tedavisi almış 215 UM hastasının 215 gözü dahil edilmiştir. Veriler retrospektif olarak elde edilmiştir. Hastaların HSRT tedavisi sonrası radyasyon retinopatisi ve optik nöropatisi gelişimi, hipertansiyonu (HT), hiperlipidemisi (HL) ve diabetes mellitus (DM) durumları kaydedildi. Radyasyon retinopatisi gelişimi ile yaştan bağımsız olarak HT (p<0.001) ve DM arasında (p<0.05) anlamlı ilişki bulundu. Hiperlipidemi ile radyasyon retinopatisi arasında ilişki anlamlı bulunmadı (p=0.825). Hipertansiyon ve HL birlikteliği ile radyasyon retinopatisi gelişimi arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0.05). Radyasyon retinopatisi ve radyasyon optik nöropatisi birlikte gelişimi ile HT durumu arasında da yaştan bağımsız olarak ilişki anlamlıydı (p<0.001). Radyasyon retinopatisi ve radyasyon optik nöropatisi birlikte gelişimi ile HL ve DM arasında ilişki anlamlı bulunmadı (p=0.151, p=0.966). Ortalama 54 aylık takipte %79 hastada tümörde regresyon, %21'de progresyon görülüp, tedavi sonrası enükleasyon oranı %23 idi. Collaborative Ocular Melanoma Study'ye göre tümör büyüklüğü ile enükleasyon durumu arasında ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Küçük boyutlu tümörlere enükleasyon yapılmadığı, orta ve büyük boyutlu tümörlere enükleasyon yapıldığı görüldü. Metastaz oranı 54 aylık izlemde %12.5 hesaplandı. Sonuç olarak bu çalışmada radyasyon retinopatisi gelişiminde HT'nin, DM'nin, HT ve HL birlikteliğinin, radyasyon retinopatisi ve optik nöropatisi birlikte gelişiminde ise HT'nin etkisi olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Radiation retinopathy is characterized by delayed onset of slowly progressive occlusive vasculopathy. Although the pathogenesis of radiation optic neuropathy is not fully understood, it is considered to be necrosis due to radiation of optic nerve and chiasma. We investigated the factors that could act upon the development of radiation retinopathy and radiation optic neuropathy after hypofractionated steterotactic radiotherapy (HSRT) and treatment outcomes in eyes with uveal melanoma. This retrospective study included 215 eyes of 215 patients treated with HSRT. Development of radiation retinopathy and optic neuropathy after HSRT treatment, hypertension (HT), hyperlipidemia (HL) and diabetes mellitus (DM) status of patients were recorded. There was a significant correlation between development of radiation retinopathy with HT (p <0.001) and DM (p <0.05) status independent of age. The relation between HL and radiation retinopathy was not significant (p=0.825). There was a significant correlation between the development of radiation retinopathy in patients with HT and HL (p <0.05). A similar trend was observed between radiation retinopathy and radiation optic neuropathy coexistence and HT independent of age (p <0.001). The association between radiation retinopathy and optic neuropathy coexistence with HL an DM was not significant (p=0.151, p=0.966). Median follow-up time was 54 months and the rate of regression, progression in tumours, enucleation and metastasis were %79, %21, %23, %12.5, respectively. Based on Collaborative Ocular Melanoma Study criteria, correlation was significant between tumor size and enucleation (p <0.05). Secondary enucleation had to be performed in large and medium sized tumours only. As a result, we showed in this study that HT, DM, HT and HL coexistence can affect the development of radiation retinopathy, and HT itself can favor the development of  radiation retinopathy and optic neuropathy together.