Çocukluk çağı yabancı cisim aspirasyonlarının geriye dönük değerlendirilmesi /
Yazar: UĞUR SEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN SÖĞÜT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Yabancı cisim aspirasyonu, ağız ya da burun yoluyla alınan bir cismin soluk alma sırasında solunum yollarına yerleşmesidir. Her yaşta görülebilse de sıklıkla çocukluk çağında meydana gelen ve hayatı tehdit eden ciddi bir sağlık sorunudur.
Yabancı cisim aspirasyonlarının büyük çoğunluğundan gıdalar sorumludur. Aspire edilen nesnenin cinsine, büyüklüğüne, lokalizasyonuna ve havayolunda kalma süresine bağlı olarak klinik değişkenlik gösterir. Pozitif aile öyküsü varlığı, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri tanıda kullanılan öngörü faktörlerindendir. Ani başlayan öksürük, solunum sıkıntısı ve morarma ile başvuran bir hastada fizik muayenede her iki akciğer arasında solunum sesleri eşit duyulamıyor ve hırıltı saptanıyor ise yabancı cisim aspirasyonundan şüphelenilmelidir. Günümüzde radyolojik görüntüleme yöntemlerinin gelişmesine rağmen yabancı cisim aspirasyonlarında bronkoskopi tanı ve tedavide en değerli tetkiktir. 
Çalışmamızda Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi'ne Ocak 2009 ile Aralık 2014 tarihleri arasında yabancı cisim aspirasyonu şüphesi ile 225 hastanın başvurduğu saptandı. Öykü ve fizik muayene bilgileri ile direkt grafilerine ulaşılamayan 31 hasta çalışmaya alınmadı. Çalışmaya alınan 194 hastada erkek / kız oranı 1,4 olarak bulundu. Erkeklerin yaş ortalaması 28,8 ay, kızlarınki 34,5 ay olarak bulundu. Ortanca yaşın 18 ay   (6 ay- 17 yaş) ve pik yaşın 12-24 ay (en sık 16. ay) olduğu görüldü. Üç yaşından küçük hastalarda erkek cinsiyet, üç yaşından büyük hastalarda kız cinsiyet daha fazla saptandı. Yıllara göre hasta sayılarına bakıldığında 2009 yılından itibaren her yıl başvuran hasta sayısının azaldığı tespit edildi. Bölgemizde fındık üretiminin yaygın olmasından dolayı en fazla aspire edilen yabancı cismin fındık olduğu ve en sık başvurunun fındık hasat mevsimine denk gelen Ekim ayında görüldüğü saptandı. 
En sık görülen başvuru şikâyetleri öksürük, hırıltı ve solunum sıkıntısıyken hırıltı, solunum seslerinde azalma ve takipne en sık saptanan fizik muayene bulgularıydı. Başvuru şikâyetleri ve fizik muayene bulgularından hiçbirinin duyarlılığı yüksek saptanmadı. Özgüllüğü en yüksek fizik muayene bulguları subkostal retraksiyon ve siyanoz olarak saptandı. 
Yabancı cisim aspirasyonu şüphesi ile başvuran hastalarda ilk yapılan görüntüleme yöntemi arka-ön akciğer grafisidir. Çalışmamızda en sık saptanan patolojik radyolojik bulgu tek taraflı havalanma artışıydı. Patolojik radyolojik bulgulardan hiçbirinin duyarlılığı yüksek saptanmadı. 
Yabancı cisim aspirasyonu tanısında kullanılan öngörü faktörlerinin (pozitif aspirasyon öyküsü, patolojik fizik muayene bulguları olması, klasik triad varlığı ve patolojik radyolojik bulgu varlığı) duyarlılıkları hesaplandı. Pozitif aspirasyon öyküsü varlığı duyarlılığı en yüksek öngörü faktörü olarak saptandı. Pozitif aspirasyon öyküsü diğer öngörü faktörleri ile değerlendirildiğinde duyarlılığın azaldığı saptandı. 
Çalışmamızda bronkoskopi yapılan 182 hastadan 145'inde (%79,7) yabancı cisim saptanmıştı. Üç yaş altı çocuklarda organik, üç yaş üstü çocuklarda ise inorganik yabancı cisimlere daha sık rastlandı. Fındık en sık saptanan organik yabancı cisim iken toplu iğne en sık saptanan inorganik yabancı cisimdi. Yabancı cisim aspirasyonu şüphesi olan her olguya hem tanı hem de tedavi amaçlı bronkoskopi yapılması gerekmektedir. Bronkoskopi ne kadar kısa sürede yapılırsa tekrarlayan işlem ve komplikasyon riski o kadar azalır.

Abstract:
Foreign body aspiration is described as a foreign object in the respiratory tract, that is placed throgh nasal or oral route. It can be seen at any age, often in childhood; and is a serious life threatening health issue. 
The vast majority of foreign body aspiration is due to food. Clinical symptoms may vary in size, type, localization and duration of the lodgement of foreign body. A positive family history, physical examination and imaging methods are predictive factors for diagnosis. Foreign body aspiration should be suspected in a patient with respiratory distress, sudden onset of cough, and cyanosis, accomponied by wheezing and bilaterally unequal breath sound on oscultation. Despite advanced radiologic imaging studies at the present time, bronchoscopy is stil the most valuable method for diagnosis and treatment of foreign body aspiration.
In our study,  we detected 225 patients who applied to Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine Childrens Hospital between January 2009 and December 2014, with suspicion of foreign body aspiration. 31 patients were excluded because there was no data about history, physical examination and x-rays.  Among 194 eligible patients, male/female ratio was 1,4 The mean age of males and females were 28,8 months and 34,5 months, respectively. The median age was 18 months (6 months- 17 years) and the and the peak ages were 12-24 months, the most common being the 16th month. Under three years of age, male gender, above three years of age, female gender predominated. The number of patients who were admitted each year was found to be decreased since 2009. In our region hazelnut was detected as the most common aspirated foreign body, due to the widespread production. Patient admissions are mostly in October, which is the harvest season for hazelnut.
The most common presentation symptoms were coughing, wheezing and respiratory distress and the most common physical examination signs were decreased breath sounds, wheezing and tachypnea. Neither the physical findings nor the complaints of the patients were found to be highly sensitive. Physical findings with the highest spesificity were subcostal retraction and cyanosis. 
 
The first choice of imaging method in patient s with a suspicion of foreign body aspiration is chest X-Ray. In our study, the most common pathological finding was unilateral air trapping. None of the abnormal radiological findings were found to be highly sensitive. 
The sensitivity of predictive factors ( a positive aspiration history, pathological physical findings, presence of the classical triad and pathological radiology findings) for diagnosis of foreign a body, were calculated. When compared to the other predictive factors, the sensitivity of positive aspiration history was reduced.
In our study, bronchoscopy was performed in 182 patients.  145 patients were diagnosed with foreign body aspiration. Organic foreign bodies were detected more in children under three years of age, However, above three years, inorganic ones are mostly detected. The most common organic and inorganic foreign bodies were hazelnut and pin respectively. Therefore, a bronchoscopy should be performed as a diagnostic and a therapeutic tool in every patient with a suspicion of foreign body aspiration,  the earlier the bronchoscopy, the less the risk for complications and repeating surgeries.