Kanser tanısını yeni alan ve hastalığı tekrarlayan bireylerin hastalığı algılamalarının belirlenmesi
Determınıng ıllness perceptıons of patıents cancer dıagnosed recently and relapsed
Yazar: AYBÜKE KÜÇÜKBAKAR
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hastalık = Disease ; Hemşirelik = Nursing ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nüks = Recurrence ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Bu çalışma kanser tanısını yeni alan ve hastalığı tekrarlayan bireylerin hastalık algılarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin yataklı servislerinde tedavi gören ve araştırmaya katılmayı kabul eden kanser tanısını yeni tanı almış 304 hasta ve hastalığı tekrarlamış 304 hasta oluşturmuştur. Veriler ; `Kişisel Bilgi Formu' ve `Hastalık Algı Ölçeği (HAÖ)' kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 16.0 istatistik yazılım programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde Ki-kare, Kruskal Wallis ve Mann Whitney-U testleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, yeni tanı alan kanser hastalarının hastalık algıları puan ortalamaları 175.634 ± 12.193, hastalığı tekrarlayanların puan ortalamaları 180.426 ± 14.875 olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlılık göstermektedir (p<0.05). HAÖ' nün `Belirtiler' bölümünün puan ortalamaları yeni tanı alanlarda 175.634 ± 12.193, hastalığı tekrarlayanlarda ise 180.426 ± 14.875; `Algı' bölümünün puan ortalamaları yeni tanı grubunda 124.717 ± 7.986, hastalığı tekrarlayanlarda ise 126.404 ± 8.818; `Nedenler' bölümünün puan ortalamaları yeni tanı grubunda 41.006 ± 6.366, hastalığı tekrarlayanlarda ise 42.438 ± 7.046'dir ve puan ortalamaları arasındaki bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Hastaların `HAÖ' toplam puan ortalamaları ve alt ölçek puan ortalamaları ile yaş ve eğitim durumu arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu ancak cinsiyet, meslek, medeni durum, gelir durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Bu sonuçlara göre yeni tanı alan ve hastalığı tekrarlayan kanser hastalarının hastalık algılarının belirlenmesini, algıları etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin kanseri yaşama sürecini nasıl etkilediğini ele alan danışmanlık hizmetlerinin verilmesi önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Neoplazm, hastalık algısı, yeni tanı, tekrarlama, hemşirelik

Abstract:
This study was carried out for determining illness perceptions of patients diagnosed cancer recently and relapsed.The study group consisted 304 recently diagnosed and 304 cancer relapsed patients having treatment in Dr.Abdurrahman Yurtaslan Oncology and Resarch Hospital impatient services and confirming to participate in the study. Data was obtained by Personal Information Form and Illness Perception Questionnaire (IPQ). All data were analyzed with SPSS 16.0 Statistical Package Program. Chi-square, Kruskal Wallis and Mann Whitney U Tests were used for analyzing data. According to the results, average scores for perceptions of newly diagnosed patiens and relapsed patients were 175.634 ± 12.193 and 180.426 ± 14.875 respectively. The comparison of average scores for these two groups was statistically significant. In symptoms part of IPQ, the average scores for recently diagnosed patients and relapsed patients were 175.634 ± 12.193 and 180.426 ± 14.875 respectively, the average scores in `Perception? Part for recently diagnosed patients and relapsed patients were 124.717± 7.986 and 126.404 ± 8.818 and in `Reasons? Part the average scores for recently diagnosed patients and relapsed patients were 41.006 ± 6.366 and 42.438 ± 7.046 respectively. The differences between two groups average scores were statistically significant. (p<0.05). The difference between IPQ total average scores, subscale average scores, age and education was statistically significant whereas no statistically significant relation was found between gender,occupation,civil status and income. According to these results it is suggested that counseling services considering determination of recently diagnosed and relapsed cancer patients perceptions of illness, influential factors on the perceptions and their effect on cancer experience period should be provided.Keywords: Neoplasms, illness perception, new diagnosis, recurrence, nursing