Asetoguanamin taç eterlerin mikrodalga yöntemiyle sentezi ve karakterizasyonu
Synthesis and characterization of acetoguanamine crown ethers by microwave method
Yazar: SELMA YARDAN
Danışman: PROF. DR. BAKİ ÇİÇEK
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Taç eterler katyonlara olan ilgileri sebebiyle metal kompleksleşmesi amacıyla sık sık kullanılmaktadır. Bu tür bileşikler yapısı gereği, hidrofobik dış kavite ve hidrofilik iç kavite içermektedir. Taç eterler içerdikleri donör atomlara ve yan gruplara bağlı olarak, okso, aza, benzo, tiyo, vb. olarak adlandırılmaktadır. Fonksiyonel grupların ve donör atomların sayısı, oranları ve çeşitliğine bağlı olarak oldukça geniş, farklı element iyonlarına ilgi göstermektedir. Bu sebeple yan grup üzerinde farklı heteroatom içeren grupların yer aldığı bileşiklerin sentezi ve karakterizasyonu hedeflenmiştir. Bu çalışmada; triazin sınıfı heterosiklik bileşiklerinden olan, birçok farmasotiklerin ara ürünü asetoguanamin (2,4-diamino-6-metil-1,3,5-triazin) taç eter türevleri, 2,4-diamino-6-metil-1,3,5-triazin ve poli(etilen) glikol dihalojenürlerin SN2 mekanizmasına göre sentezlenmiştir. Reaksiyonda bazik bir katalizör (Cs2CO3) ve mikrodalga destekli sentez yöntemi kullanılmıştır. Mikrodalga destekli sentez yöntemi, yeşil kimya teknikleri kullanılarak hedeflenen asetoguanamin taç eter türevleri sentezlenmiştir. Sentezlenen makrohalkalı 2,4-diamino-6-metil-1,3,5-triazin taç eter türevlerini saflaştırdıktan sonra yapısal karakterizasyonları FTIR, NMR ve MS yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Bu bileşiklerin DPPH radikal süpürme etkisi ve DNA koruma aktivitesideneysel olarak test edilmiştir. Bileşiklerden sadece S1 düşük oranda (ortalama 5,2) radikal giderme etkisine sahiptir.Ayrıca tüm bileşikler uygulanan DNA plazmite etki etmemiş, DNA koruma etkisi de göstermemiştir. Ayrıca içerdikleri heteroatomlar sayesinde sıvı ortamlardan metal iyonlarının uzaklaştırılması amacı ile kullanımı olasıdır.

Abstract:
Crown ethers are frequently used for metal complexation due to their affinity for cations. Such compounds contain a hydrophobic outer cavity and a hydrophilic inner cavity. Crown ethers are named as oxo, aza, benzo, thio, etc. depending on the donor atoms and side groups they contain. Depending on the number, proportions and diversity of functional groups and donor atoms, they show interest in a wide range of different elemental ions. For this reason, the synthesis and characterization of compounds containing different heteroatom-containing groups on the side group have been targeted. In this study, crown ether derivatives of acetoguanamine (2,4-diamino-6-methyl-1,3,5-triazine), one of the triazine class heterocyclic compounds and intermediate of many pharmaceuticals, were synthesized by SN2 mechanism of 2,4-diamino-6-methyl-1,3,5-triazine and poly(ethylene) glycol dihalides. A basic catalyst (Cs2CO3) and microwave-assisted synthesis method were used in the reaction. Targeted acetoguanamine crown ether derivatives were synthesized using microwave-assisted synthesis method and green chemistry techniques. After purification of the synthesized macrocyclic 2,4-diamino-6-methyl-1,3,5-triazine crown ether derivatives, their structural characterization was carried out by FTIR, NMR and MS methods. The DPPH radical scavenging effect and DNA protection activity of these compounds were tested experimentally. Among the compounds, only S1 had a low radical scavenging effect (mean 5.2), and all compounds did not affect the applied DNA plasmid and did not show DNA protection effect. In addition, thanks to the heteroatoms they contain, they can be used for the removal of metal ions from liquid media.