Bütüncül havza planlaması'nda delphi yöntemi: değirmendere alt havzası
Delphi technique in river basin planning: değirmendere sub-basin
Yazar: BERNA SEZEN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. CENAP SANCAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Ekoloji = Ecology ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Çeşitli ekosistem özellikleriyle önemli bir planlama birimi olan su havzalarının, ekolojik ve sürdürülebilirlik kavramlarının esas alınarak planlanmaması beraberinde yanlış arazi kullanım kararlarını getirmiş ve bu durumun bir sonucu olarak havza ölçeğinde bütüncül havza planlaması ve yönetimi kavramı önem kazanmıştır. Ülkemizde bütüncül havza planlamasına ilişkin model bir süreç bulunmamaktadır. Bu eksiklik, havzalar üzerindeki mevcut baskının önlenememesine neden olmakta ve havzalardaki ekolojik denge bozulmaktadır. Bu çalışmanın amacı; sürecin eksikliğinden yola çıkılarak ekolojik açıdan korunması gereken havzalarda, havzaya özgü sorun ve stratejileri belirleyerek bütüncül havza planlama süreci ve modeli geliştirmektir. Çalışmanın ilk bölümünde ekoloji ve sürdürülebilirlik kavramları, bütüncül havza planlaması ve yönetimi yaklaşımı kuramsal olarak incelenmiş, dünyadaki ve Türkiye'deki mevcut havza planlama ve yönetim sistemi açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, sürece erişebilmek amacı ile Trabzon Kenti'ne içme suyu sağlayan ve kentin gelişme bölgesinde yer alan Değirmendere Alt Havzası, örnek alan olarak seçilmiştir. Bu bağlamda, alana ilişkin literatür çalışmalarına ve plan kararlarına yer verilmiştir. Bütüncül havza planlaması ve yönetiminin disiplinler arası bir çalışmayı gerektirmesi nedeniyle, alana ilişkin planlama ve planlamaya yön veren sorunların tespit edilmesi için Delphi Yöntemi araç olarak kullanılmış, havzayı tanıyan akademisyenler, teknik kadro ve havza üzerinde karar verici/onaylayıcı bazı kurumlardan oluşan uzman grubunun görüşleri alınmıştır. Üçüncü bölümde, alanın öncelikli çözüm gerektiren sorunları ve bu sorunların çözümüne yönelik bazı stratejiler öngörülmüş, literatür çalışmalarından ve uygulanan Delphi Yöntemi'nden yararlanılarak bütüncül havza planlamasına yön verecek /verebilecek ilkeler belirlenmiştir. Son olarak, Değirmendere Alt Havzası üzerinden bütüncül havza planlamasına ilişkin süreç modeli tasarlanmıştır.

Abstract:
With their various ecosystem properties, river basins are basic planning units of significant importance. However, the fact that river basins have not been managed in a sustainable manner and according to ecological principles has brought about wrong decision making in land use. As a result integrated river basin planning and management concept has gained importance. In Turkey, there is not a process model for integrated river basin planning. Lack of such a process, cause not to prevent the current pressure on river basins and disrupt the ecological balance. The aim of this study which bases on the lack of the process is identifying basin-specific problems and strategies in basins must be protected ecologically and developing an integrated river basin planning process and model. In the first chapter of the study, ecology, sustainability, and integrated river basin planning and management concepts are defined, and river basin management and planning in the World and in Turkey are tried to be explained. In the second chapter, with the aim of accesing the process, Değirmendere Sub-Basin which provides the supply of drinking water for the city and states in the urban region of the Trabzon, was chosen as the case area. In this regard, the literature of the field working and planning decisions are included. Integrated river basin planning and management requires an interdisciplinary study. That is why, Delphi Technique was used as a tool for determining the planning problems and problems which guide the planning related to case area. A group of experts including academicians, technical personnel, decisionmakers and certifying agencies familiar with the area have been consulted in the Delphi Technique. In the third chapter, problems requiring immediate solutions in the study area was discussed and some strategies were proposed for the solutions for these problems. Also, literature and Delphi Technique used in this study provide determining the principles which give or be able to give direction to river basin planning. At last, taking the Değirmendere Sub-Basin as an example, the process model for integrated river basin planning and management was proposed.