XIX. yüzyıl ortak ceza hukuku dilinin oluşumu: Osmanlı'da Ta'zîrin kalkması
The formation of the common criminal law notion of the XIX. century: The abolishment of Ta'zîr in the ottoman
Yazar: KÜBRA NUGAY
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KAHRAMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ceza hukuku = Criminal law ; Cinayet = Murder ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Tazir cezaları = Tazir crimes ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
XIX. yüzyılda birçok ülke, ceza hukuku alanında önemli benzer değişimlere sahne olmuştur. Bu anlamda yerel mahkemelerden farklı olarak ceza mahkemeleri kurulduğu ve yeni ceza kodları hazırlandığı görülür. Bu çalışmanın amacı, XIX. yüzyılda benzer süreci geçiren Osmanlı Devleti'nin, ceza hukuku alanında yaşadığı değişime odaklanarak bunun sonuçlarını gözler önüne sermektir. Bunu yaparken Michel Foucault'nun değişimi, uzun bir süreçte tek bir konu üzerinden ele aldığı kuramsal çerçeve kullanılmış, bu bağlamda sürecin detaylarını daha iyi izlemek adına tek bir suç üzerine, katl suçu üzerine odaklanılmıştır. Yaşanan değişim sürecinin kendi içerisinde üç farklı seyir izlediği tespit edilmiştir. Bu süreçlerden ilki, Osmanlı taşrasında ceza meclisleri kurulduğu, 1840 ve 1851 tarihli Ceza Kanunlarının hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, 1858'e kadar devam eden süreçtir. Meydana gelen değişim birçok ülke ile ortak olsa da meclislerin kurulma nedeni ve kanunların içeriği özgün olduğu görülmüştür. Bu değişimi, Osmanlı'nın ceza hukuku alanında yaşadığı en önemli kırılma olarak değerlendirdiğimiz 1858 tarihli Ceza Kanunu'nun yürürlüğe konması ve uygulanması süreci izler. Mezkûr kanunun uygulanması ile birlikte ceza hukukunun dilinde ve özünde önemli farklılaşmaların meydana geldiği görülmüştür. İncelediğimiz sürecin sonlarına doğru Osmanlı Ceza Hukukunda yaşanan son değişim ise XIX. yüzyıl sonları- XX. Yüzyıl başlarında ceza hukuku felsefesinde pozitivist etkinin görülmeye başlanmasıdır.Çalışmanın sonunda, birçok ülkenin ceza hukuku alanında yaşadığı benzer değişimlere Osmanlı Devleti özelinde bakılarak Osmanlı Ceza Hukukun Tanzimat'ın ilanından itibaren geçirdiği çeşitli değişimlerin doğal bir sonucu olarak 1926 tarihli Türk Ceza Kanunu'nun kabul edildiği ifade edilecek, özellikle 1858 Ceza Kanunu ile ceza hukuku dilinin süreç içerisinde değiştiği, buna hukukun şer'îliğini sağlayan halifeliğin kaldırılması da eklenmesiyle XX. yüzyılın başında ta'zîrin Türk Ceza Hukuku literatüründen kalktığı sonucuna ulaşılacaktır.

Abstract:
Many countries witnessed similar important transformations in the field of criminal law in the XIX. Century.  In this sense, it has been observed that unlike local courts, criminal courts have been established and new penal codes are prepared. The aim of this study is to focus on the transformations experienced by the Ottoman Empire in the XIX. century in the field of criminal law and to reveal its consequences. While doing this, the theoretical framework that Michel Foucault dealt with over a long period of change was used, and in this context, a single crime, the crime of murder, was focused on in order to better follow the details of the process. It has been determined that the process of transformation has followed three different periods. The first of these periods is the period that continued until 1858, when the penal councils were established in the Ottoman periphery, the 1840 and 1851 Criminal Codes were prepared and put into effect. Although the change has occurred is common with many countries, it has been observed that the reason for the establishment of the councils and the content of the codes were unique. This change follows the period of the promulgation of the 1858 Criminal Code, which we consider as the most important break the Ottomans experienced in the field of criminal law and its implementation. With the implementation of the aforementioned law, it has been observed that significant differences occurred in the notions, terms and essence of the criminal law. The last change in the Ottoman Criminal Law towards the end of the process we are examining is the beginning of the positivist effect to be seen in the philosophy of criminal law at the end of the XIX. century- at the beginning of the XX. Century. In the conclusion of the study, it will be stated that the Turkish Penal Code of 1926 was adopted as a natural result of the various changes that the Ottoman Criminal Law has undergone since the declaration of the Tanzimat by considering the similar changes experienced by many countries in the field of criminal law and it will be concluded that especially with the Criminal Code of 1858, the language of the criminal law changed in the process, and with the addition of the abolition of the caliphate which provides the religious law of the law the ta'zīr has been abolished from the literature of Turkish Criminal Law at the beginning of the XX. Century.