Süt ineklerinde süt üre nitrojen düzeyi ile besleme hastalıkları arsındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between milk urea nitrogen (MUN) and nutritional levels in dai̇ry cows
Yazar: MEHMET TAYTAK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL BAYRAM
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvan besleme = Animal feeding ; Nitrojen = Nitrogen ; Süt inekleri = Dairy cows ; Sığırlar = Cattles ; Üre = Urea

Özet:
Karbon, azot, oksijen ve hidrojenden oluşan Üre, kan ve vücut sıvılarında bulunan küçük bir organik moleküldür. Üre aynı zamanda sütün normal bir bileşeni olup, süte geçen üre miktarına süt üre azotu (MUN) denir. Süt ineklerinin proteince besleme durumunun biyolojik göstergesi olarak kullanılan "süt üre nitrojen" terimi son yıllarda ilgi çekmeye başlamıştır. Bu araştırma, süt ineklerinde süt üre azotu miktarı ile beslenme düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın materyalini 100 farklı süt ineği işletmesinden toplanan süt numuneleri oluşturmuştur. İşletmelerin her birinden 4 defa süt örneği alınmış toplamda 400 adet süt numunesi elde edilmiştir. Alınan sütler 50 ml'lik steril tüpler içerisine konulmuş ve bozulmasını engellemek için her bir numunenin içerisine süt numunesi koruma tableti ilave edilmiştir. Alınan tüm örneklerde MUN, betahidroksibütirik asit (BHBA) ve aseton düzeyleri ölçülmüştür. Yapılan analizlere göre alınan süt numunelerinde MUN değerleri 12-16 mg/dl arasında olanlar normal (grup A) bu değerin altında olanlar düşük (grup B) üzerinde olanlar ise yüksek (grup C) olarak kabul edilmiştir. Ayrıca sütte ölçülen aseton ve BHBA değerlerinin yanı sıra toplam katı madde, yağ, yağsız kuru madde, ham protein, laktoz,doymuş yağ asidi, TUS, PUFA, MUFA ve aflatoksin M1 seviyelerine göre düşük, normal ve yüksek üre nitrojen değerleri ile karşılaştırılmıştır. Aseton ve BHBA değerleri erken laktasyon dönemdeki süt ineklerinin ketozis ve karaciğer yağlanması gibi hastalıklarını bildiren en önemli parametrelerdir. Dolayısıyla çiftliklerde subklinik olarak seyreden ve ortaya çıkarılamayan bazı beslenme hastalıklarının varlığı ve yokluğu bu parametrelerin ölçülmesi ile değerlendirilmiştir. Gruplar arası farkların karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Fark bulunan grupların arasında farkın hangi gruptan kaynaklandığının belirlenmesinde ise post-hoc test olarak Tukey-Kramer testi kullanılmıştır. Önemlilik düzeyi P<0,05 olarak alınmıştır. Araştırmada, grupların MUN değerleri sırasıyla: 14.46, 10.05 ve 20.15 mg/dl'dir. Araştırma sonunda gruplardan elde edilen sütte aseton değerleri sırasıyla 0.282, 0.276 ve 0.256 mmol/L düzeyindedir. Bu sonuç istatistik olarak anlamlı olmasına (P<0.05) ragmen her üç grubun değerleri de süt inekleri için belirlenen normal aseton değerleri arasındadır. Benzer şekilde sütte BHBA değerleri açısından farklılıklar bulunmaktadır (P<0.01). Bu değerler sırasıyla 0.120, 0.086 ve 0.080 mmol/L'dir. Sonuç olarak süt ineklerinde MUN değeri ile aseton ve BHBA değerleri arasında ve metabolik hastalıklar hakkında daha derin bilgiye sahip olmak için ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Urea consists of carbon, nitrogen, oxygen and hydrogen and is a small organic molecule found in blood and body fluids. Urea is also a normal component of milk and the amount of urea in the milk is called milk urea nitrogen (MUN). In recent years, the term " milk urea nitrogen ", which is used as a biological indicator of the nutrition status of dairy cows, has started to attract attention. This study was carried out to determine the relationship between the amount of milk urea nitrogen and nutrition level in dairy cows. The research material is milk samples collected from 100 different dairy farm. Four milk samples were taken from each of the farm and a total of 400 milk samples were collected. Milk samples were placed in 50 ml sterile tubes and added protection tablet to each sample to prevent their deterioration. MUN, betahydroxybutyric acid (BHBA) and acetone levels were measured in all samples. According to the analyzes, those with MUN values between 12-16 mg / dl in milk samples were considered to be normal (group A), those below this value were low (group B) and those above were considered to be high (group C). In addition, acetone and BHBA moreover, total solid matter, fat, fat-free dry matter, crude protein, lactose, saturated fatty acids, total unsaturated fatty acids, PUFA, MUFA and aflatoksin M1 values measured in milk were compared with low, normal and high urea nitrogen values. Acetone and BHBA values are the most important predictors of early lactation dairy cows diseases such as ketosis and liver fatigue. Therefore, the presence of some nutritional diseases in these farms that cannot be diagnosed and diagnosed subclinically is evaluated by measuring these parameters. One-way analysis of variance (ANOVA) was used to compare the differences between the groups. Tukey-Kramer test was used as a post-hoc test in order to determine which group was the difference between the difference groups. The significance level was taken as P <0.05. In the study, the MUN values of the groups were 14.46, 10.05 and 20.15 mg / dl, respectively. At the end of the research, acetone values of the milk obtained from the groups were 0.282, 0.276 and 0.256 mmol / L, respectively. Although this result is statistically significant (P <0.05), the values of all three groups are among the normal acetone values determined for dairy cows. Similarly, there were differences in milk BHBA values (P <0.01). These values are 0.120, 0.086 and 0.080 mmol / L, respectively. As a result, detailed studies are needed to obtain a deeper understanding of MUN levels in milk cows between acetone and BHBA values and metabolic diseases.