Klinik ve toplum örneklemlerinde anne babalık ve aile uyum ölçeği (parenting and family adjustment scale-PAFAS)'nin, 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları için Türkçe geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin değerlendirilmesi
Psychometric properties of parenting and family adjustment scale (PAFAS) in a Turkish sample with parents of 2-12 years old children from both community and clinical sample
Yazar: BARIŞ GÜLLER
Danışman: DOÇ. DR. TANER GÜVENİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Aile uyumu = Family concinnity ; Ana-baba = Parents ; Anneler = Mothers ; Babalar = Fathers ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Çocuk davranışları = Child behavior ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Sanders ve arkadaşları (2010) tarafından geliştirilen, anne babalık tutumları ve anne baba çocuk ilişkisinin kalitesini ölçen Anne babalık Ölçeği ile anne ve babanın ruhsal durumu ve anne babalık sırasında eş ve aile desteğini ölçen Aile Uyum Ölçeği'nden oluşan; Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS Türkçe Formu)'nin, Türkçe geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamız, hem toplum hem de klinik örneklemde, 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları ile yapılmıştır. Klinik örneklem, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı (ÇERSAH AD) polikliniğine ilk kez başvuran ya da ilk 1 aylık değerlendirme süreci içinde bulunan 201 anne ya da babadan oluşurken; toplum örneklemi ise Balçova ilçesinde yaşayan, 202 anne ya da babadan oluşmuştur. Çalışma grubundaki tüm anne babalara; Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS Türkçe Formu), Anne Babalık Stilleri ve Boyutları Ölçeği (ASBÖ), Evlilik Yaşamı Ölçeği (EYÖ), Genel Sağlık Anketi (GSA) ve Sosyodemografik Veri Toplama Formu uygulanmıştır. Aynı zamanda test-tekrar test güvenirliği ölçümü için, toplum örnekleminde bulunan 58 anne babaya ölçekleri doldurduktan iki hafta sonra aynı araştırmacı tarafından PAFAS Türkçe Formu tekrar uygulanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türkçe'ye uyarlamaları daha önce yapılmış olan ASBÖ, EYÖ ve GSA ile karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: PAFAS Türkçe Formunun tüm ölçek iç tutarlığı 'yüksek derecede güvenilir' (Cronbach α:0.847) bulunurken; alt ölçekler incelendiğinde ise Anne babalık alt ölçeğinin iç tutarlığı 'oldukça güvenilir' (Cronbach α:0.700), Aile uyum ölçeği alt ölçeğinin iç tutarlığı ise 'yüksek derecede güvenilir' bulunmuştur (Cronbach α:0.830). PAFAS Türkçe Formu alt ölçekleri ve faktör yapılarının ortalama puanlarının test–tekrar test uygulamasında bağımlı örneklem T testi sonuçlarında anlamlı farklılık göstermediği ve PAFAS Türkçe Formu Anne babalık alt ölçeği (r:0.747, p<0.001) ile Aile uyumu alt ölçeklerinin (r:0.706, p<0.001) güçlü düzeyde bir korelasyon gösterdikleri; alt ölçeklerde yer alan faktör yapıları incelendiğinde, Anne babalık alt ölçeğinde yer alan Anne baba tutarlılığı faktörünün orta düzeyde, Anne babalık alt ölçeği ve Aile uyumu alt ölçeklerinde yer alan diğer faktör yapılarının tümünün ise güçlü düzeyde korelasyon gösterdikleri saptanmıştır. Hesaplanan korelasyon katsayı değerleri 0.497 ile 0.747 arasında olup, tümü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Geçerlik değerlendirme sonuçlarında ise PAFAS Türkçe Formunun toplum ve klinik örneklemlerini ayırt edici gücünün ise yüksek olduğu; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizinde beş faktörlü bir yapı geçerliğine sahip olduğu; ASBÖ, EYÖ ve GSA ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde eşzamanlı ölçüt geçerliğine sahip olduğu saptanmıştır.
Sonuç: PAFAS Türkçe formunun 2-12 yaş aralığındaki çocukların anne babaları için iyi düzeyde geçerli ve güvenilir bir gereç olduğunu destekleyen bulgulara ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Anne Babalık ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS), geçerlik ve güvenirlik, anne babalık, aile

Abstract:
Objective: The present study aimed to examine the psychometric properties of Parenting and Family Adjustment Scale (PAFAS; Sanders et. al., 2010) which consists of the Parenting scale measuring parenting practices and quality of parent–child relationship and of the Family Adjustment scale measuring parental emotional adjustment and partner and family support in parenting.
Method: The study was conducted with parents of 2-12 years old children from both community and clinical sample. Clinical sample composed of 201 parents who were referred to Department of Child and Adolescent Psychiatry, Dokuz Eylul University School of Medicine or parents which were in evaluation process for 1 month, while community sample composed of 202 parents which were recruited from Balçova. Parents who participated to the study completed the Parenting and Family Adjustment Scale (PAFAS), Parenting Styles and Dimensions Questionnaire (PSDQ), Marital Life Scale (MLS), General Health Questionnaire (GHQ) and Sociodemographic Data Form. Also, PAFAS were conducted to the 58 parents of community sample within 2 weeks, for the measure of test-retest reliability. Psychometric properties of the scale were compared with the PSDQ, MLS, and GHQ.
Results: Internal consistency of the total PAFAS were found ''highly reliable'', while Parenting subscale were found ''quite reliable'' (Cronbach α:0.700), and Family Adjustment subscale were found ''highly reliable'' (Cronbach α:0.830). Subscales and factor structures' mean scores of PAFAS were not differ significantly in test-restest administration, and dependent sample t-test; and it was found that PAFAS subscale of Parenting (r:0.747, p<0.001) and Family Adjustment (r:0.706, p<0.001) are highly intercorrelated. According to the factor structures of subscales, all of the subscales of Parenting scale and Family Adjustment scale present high correlation except parental consistency factor which presents moderate correlation. Measures showed that correlation coefficients which found between 0.497 and 0.747 were statistically significant. Evaluation of validity results determined that the ability of the PAFAS to differentiate clinical sample from community sample is high; the scale has a construct validity with five factors in explanatory and comfirmatory factor analysis; and it has a statistically significant criterion validity with PSDQ, MLS, and GHQ.
Conclusion: The findings suggested that the Turkish version of the PAFAS has a high level of reliability and validity for the parents of 2-12 years old children.

Keywords: Parenting and Family Adjustment Scale (PAFAS), reliability and validity, parenting, family.