Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu tıbbi uygulama hatası iddiası dosyalarının değerlendirilmesi
Evaluation of medical malpractice claims assessed in high honorary board of Turkish Medical Association
Yazar: ÇETİN KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN BALSEVEN ODABAŞI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Bilirkişi = Expert ; Türk Tabipler Birliği = Turkish Medical Association ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Tıbbi sorumluluk = Medical liability

Özet:
Tıbbi uygulamalar kişileri hastalık, sakatlık ve diğer istenmeyen olumsuzluklardan koruma, bu olumsuzluklar meydana gelmişse tanı koyma ve tedavi etme, iyileşmeden sonraki sosyal iyilik halinin devamını sağlama vb. nedenlerle, konusunda eğitim almış yetkin kişiler tarafından, tıp bilimi, literatürü ve tekniği çerçevesinde, aydınlatılmış onam ve rıza dahilinde gerçekleştirilen, kişinin beden ve ruh bütünlüğünü etkileyen uygulamalardır. Tıbbi uygulama hataları, sağlık hizmetlerini sunan hekim, hemşire ve ilgili yasaya göre hastaya müdahale yetkisi bulunan tüm sağlık çalışanlarının öneri ve/veya uygulamaları neticesinde, hastalığın normal seyrinin dışına çıkarak, iyileşmesinin gecikmesine, yaralanmasına hatta hayatını kaybetmesine neden olan durumların tamamını içermektedir. 
Tıbbi uygulama hataları son yıllarda tüm dünyada etik, hukuki, tıbbi, eğitimsel ve yönetimsel yönleriyle tartışılan çok kapsamlı bir konudur. Bu çalışmada tıbbi uygulama hatası iddialarındaki sistem sorununun ortaya konması ve sağlık sistemine yönelik bakış açısının tartışılması amaçlanmıştır. Hakkında tıbbi uygulama hatası iddiası bulunan hekimlerin yıllara göre dağılımı, hakkında hangi tür tıbbi hata iddialarında bulunulduğu, uzmanlıklarına göre dağılımları, hangi kurumda çalıştıkları, ölüm olayının yaşanıp yaşanmadığı, ilk değerlendirmeyi yapan tabip odasının ne yönde karar verdiği, Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu tarafından ne yönde karar verildiği, verilen kararların gerekçeleri, ceza kararı verilen tıbbi uygulama hatası iddialarının türüne göre dağılımı yönünden incelendi. Bulgular  Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı ile birlikte "SSPS 21.0 for Windows" paket programı ile analiz edilmiştir.
Çalışmada elde edilen verilere göre hekim hatası iddiası olgularında süreçte sadece hekim hatası olup olmadığının değerlendirilmesi önemli bir eksikliktir. Değerlendirme sürecinde bilirkişilere sadece hekim hatası olup olmadığı sorulduğunda bilirkişiler hekim hatası yoksa sadece hekim hatası olmadığı yanıtını vermekte, sistem kusuru değerlendirmesi yapmamakta, aynı şekilde hekim hatası olduğunu düşündükleri bir durumda da bu hatanın ne kadarının salt hekim hatası olduğunu değerlendirmemektedir. Bu nedenle istenecek bilirkişi raporlarında sistem hatasının da değerlendirileceği şekilde soru sorulması ve bilirkişilerin bu yönde eğitilmesi önemlidir. Bu süreçte aslında sadece hekimin sorumluluğunda olmayan tıbbi hatalardan da hekim sorumlu tutulabilmektedir. Bu da tıbbi uygulama hatası iddiası değerlendirmelerinde yeni tanımlamalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Kadın Hastalıkları ve Doğum başta olmak üzere cerrahların, ülkemizde yıllar içerisinde yapılan diğer çalışmalarla da uyumlu olacak şekilde daha fazla hekim hatası iddiasına maruz kaldığının ve daha fazla oranda ceza verildiğinin görülmesi tek başına bu alanlardaki uygulamaların taşıdığı risklerin büyük olması ile açıklanmamalı, beraberinde sistem analizi de yapılmalıdır. 
Tıbbi uygulama hatası bulunmadığı tespit edilen her durumda, olayın ayrıntılı incelenmesi ile özellikle süreçteki tüm unsurlar dikkate alınarak sistem kusuru olup olmadığının değerlendirilmesi hem hekim hem de hasta ve yakınları açısından hukuki süreçlerde hak kayıplarının önüne geçecektir. 


Anahtar kelimeler: Tıbbi uygulama hatası, sistem hatası, bilirkişi

Abstract:
Medical applications are practices potentially affecting individuals' physical and mental integrity, applied by trained and competent professionals in the context of medical sciences, literature, and common approaches, based on consent of patients so as to protect individuals against illnesses, disabilities, and other undesired health conditions, through making diagnosis, providing treatment, and ensure the improvement of social well-being following healing. Medical malpractice describes all conditions causing changes in the normal course of the disease, delayed healing, injury, and death because of orders and interventions by a healthcare provider such as physicians, nurses and those liberated to perform medical practices by law.
Medical malpractice is a comprehensive topic being discussed worldwide with its ethical, legal, medical, educational and administrative aspects. This study aims to demonstrate the system failures in the alleged malpractice and to discuss the perspectives towards health system. In this study, yearly distribution of physicians faced with alleged malpractice, the type of alleged medical malpractice, specialty area of physicians, the hospitals they work, whether the case includes death or not, the initial assessment by first medical chamber, the assessment outcome of High Honorary Board of Turkish Medical Association, the justifications for decisions, the distribution of types of alleged medical malpractice cases ended with penalty were investigated retrospectively. Findings were statistically assessed using "SSPS 21.0 for Windows" package program by Hacettepe University Medical Faculty Department of Biostatistics. 
According to obtained data, the sole assessment of physicians' involvement in alleged medical malpractice cases was an improper approach. In the assessment process, when the experts asked whether there is medical malpractice or not: they solely indicate the involvement of physicians in malpractice; however, they do not asses the role of system failure or the percentage of role of physician in the malpractice. Therefore, experts should be educated about system failure and they should be specifically asked to evaluate involvement of system failure in malpractice cases. In evaluation process of medical malpractice cases physicians can actually be held responsible for errors of failure that are not in their responsibility areas at all. In this context, there is a need for novel definitions in the assessment of alleged medical malpractice cases. In accordance with other studies conducted in our country, surgeons, obstetric and gynecologists in particular, are encountered with more medical malpractice claims and faced with higher rates of penalty decisions. This finding should not be explained with high risks in the area only; an additional system analysis should also be considered.
In each case that are identified to be free from medical malpractice, investigating every elements of medical intervention process in detail, and revealing whether there is system failure or not, will help to prevent loss of rights for physicians, patients, and patients' relatives.
Keywords: Medical malpractice, system failure, medical expert witness