İslâm hukuku'nda istihkak davaları
Claim cases in Islamic law
Yazar: ELİF AYBÜKE YEŞİLYURT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA HAYTA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
İnsanlar birtakım temel haklara sahip olarak dünyaya gelirler ve büyüdükçe bunlara daha başka haklar da eklenir. Yaşama hakkı, dokunulmazlık, din ve vicdan özgürlüğü, çalışma özgürlüğü, düşünce ve ifade özgürlüğü bunlardan bazılarıdır. Bu haklardan biri de sahibine geniş bir yetki veren mülkiyet hakkıdır. 
Mülkiyet hakkı kişiye hayatta iken edindiği mallar üzerinde kullanma, tasarrufta bulunma ve yararlanma yetkisini sağlayan haktır. Bu hak taşınır ve taşınmaz mallar ile söz konusu mallardaki bütün parça ve eklentileri kapsamaktadır. Bahse konu olan geniş kapsamı sebebiyle mülkiyet hakkına verilen ehemmiyet gerek içtimai gerekse dini açıdan oldukça büyüktür. 
Bireylerin sahip oldukları bu hakkı korumak amacıyla konulan pek çok kanun ve kural bulunmaktadır. Bunlardan biri de mülkiyet hakkını korumayı amaçlayan ve malı haksız olarak elinde bulunduran kişiden geri almayı sağlayan istihkak kanunlarıdır. Günümüz hukukunda tüm ayrıntılarına kolaylıkla ulaşabileceğimiz istihkak konusunun İslâm hukukunda nasıl yer aldığı, klasik kaynaklarda ne şekilde işlendiği hususunda elimizde bulunan Türkçe veriler oldukça azdır. Biz de bu tespit üzerine böyle bir tez konusu seçerek, istihkak kavramının İslâm hukukundaki hükümlerini yer yer günümüz hukuku ile karşılaştırarak ele aldık.
Çalışmamız sonucunda İslâm hukukunda yer alan istihkak meselesine ilişkin hükümler ile günümüz hukukundaki hükümler arasında benzerliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Buna mukabil, günümüz hukukunda istihkak davasının açılabildiği haller arasında yalnızca haciz ve miras işlemleri bulunurken; İslâm hukukunda ise mülkiyetin söz konusu olduğu, muamelat bölümüne giren neredeyse her başlıkla ilgili istihkak davası açılabildiği görülmüştür.

Abstract:
People are born with certain fundamental rights and over time additional ones become available to them, such as life, immunity, freedom of religion and conscience, work freedom, thought freedom and expression freedom - among many others. One such right is ownership which provides immense authority to its owner.
The right to ownership is the entitlement that grants someone to use, dispose of and derive benefits from property acquired throughout their lives. This right includes both immovable and movable items as well as all parts and accessories associated with those assets accumulated throughout life - giving this concept great significance both socially and religiously.
To protect this right that individuals possess, there are various laws and rules, one being claim cases which aim to protect the right of ownership and recover properties wrongfully held by others. Today's legal system provides plenty of information regarding claims; however there is limited Turkish data regarding their place within Islamic Law compared with contemporary legislation; so this topic was chosen as our thesis topic to explore these differences between them both.
At the conclusion of our research, similarity was discovered between Islamic law provisions on claims and those found in modern law. While in modern law only attachment or inheritance procedures can file claim cases, Islamic law allows claim cases for practically every title associated with property transactions that falls under its purview.