Yarı kurak iklim koşullarında farklı su düzeylerinin 2.urun susam bitkisinin su - verim ilişkileri üzerine etkisi
The effect of different water levels on the water yield relationships of the second crop sesame plant in semi-arid climate conditions.
Yazar: ZEYNEP OBUT
Danışman: DOÇ. DR. ALİ BEYHAN UÇAK
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi deneme arazisinde 2022 yılı ikinci ürün susam bitkisinin yetişme sezonu boyunca yürütülmüştür. Damla sulama yöntemi ile uygulanan kısıntılı sulama adı altında ikinci ürün susam bitkisinin su-verim ilişkilerini verim ve kalite özelliklerini inceleme amacıyla yarı-kurak iklim koşullarında uygulanmıştır. Araştırma üç tekerrürlü olarak tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme deseninde yürütülmüştür. Denemede 3 tescilli susam genotibi ele alınmıştır; Ç1 (Boydak), Ç2 (Hatipoğlu), Ç3 (Arslanbey). Araştırmada farklı sulama uygulamaları, yedi günde bir 90 cm'lik toprak katmanında tüketilen suyun %100'ünün (I100) uygulandığı tam sulama ve tam sulamanın %70'inin (I70) ve %35'inin (I35) uygulandığı kısıntılı sulama konularından oluşturulmuştur. Sulama programı her yedi günde bir olacak şekilde düzenlenmiş ve sulama konuları üç farklı sulama düzeyinden oluşturulmuştur. Toprak su içeriği değişimi A-Pann buharlaşma kabı ile ölçülmüştür. Araştırmada; bitki boyu, yan dal sayısı, bitkide kapsül sayısı, bitkinin ilk dal yüksekliği, bitki su stresi indeksi (CWSI), su kullanım randımanı (WUE), sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) ve verimi değerleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda; bitki boyu sulama konularına göre; 73,11-109,33, genotibe göre, 83-98 ve genotipxsulama konusu interaksiyonuna göre 63,66-120,33 arasında değişiklik göstermiştir. Kapsül sayısı sulama konularına göre; 57-114,22, genotibe göre 74,55-88,44, genotipxsulama konusu interaksiyonuna göre ise 52,33-126,00 adet bitki arasında değişmiştir.Yan dal sayısı genotipxsulama konusu interaksiyonuna göre; 1,66-4,33 olarak saptanmıştır. CWSI sulama konularına göre; 0,30-0,64, genotibe göre, 0,41-0,53 ve genotipxsulama interaksiyonu konusuna göre ise 0,26-0,69 arasında değişiklik göstermiştir. IWUE değerleri sulama konularına göre; 1,83-2,23, genotibe göre, 1,82-2,33 ve genotipxsulama konusu interaksiyonuna  göre ise 1,60-2,58 arasında değişmiştir. WUE değerleri  sulama konularına göre; 1,42-1,93 ve genotibe göre ise 1,43-1,85 arasında değişmiştir. Verim değerleri sulama konusuna göre; (I35 ve I100) 802,92-1229,77, genotibe göre (Boydak,Arslanbey) 711,22-894,44 ve genotipxsulama konusuna interaksiyonuna göre (HatipoğluI35, ArslanbeyI100), 403,00-1348,33 arasında değişiklik göstermiştir. En düşük tohum verimi genotip olarak Boydak genotibinden elde edilirken en yüksek tohum verimi Arslanbey genotibinden elde edilmiştir. En düşük verim elde edilen sulama konusu ise I35 olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: A-Pan buharlaşma kabı, damla sulama, ikinci ürün susam, kısıntılı sulama

Abstract:
This research was carried out in Siirt University, Faculty of Agriculture, during the growing season of the second crop sesame plant in 2022. It was applied in semi-arid climatic conditions in order to examine the water-yield relationships, yield and quality characteristics of the second crop sesame plant under limited irrigation applied with the drip irrigation method. The research was carried out in randomized blocks split plot design with three replications. Three registered sesame cultivars were used in the experiment. The different irrigation applications in the study were full irrigation with 100% (I100) of the water consumed in a 90 cm soil layer every seven days, and partial irrigation where 70% (I70) and 35% (I35) of the full irrigation were applied. The irrigation program was arranged to be every eight days and the irrigation subjects were formed from three different irrigation levels. Soil water content change was measured with the A-Pann evaporation pan. In the research; plant height, number of side branches, number of capsules per plant, first branch height of the plant, crop water stress index (CWSI), water use efficiency (WUE), Irrigation water use efficiency (IWUE), and yield values were investigated. As a result of the research; according to plant height irrigation issues; It varied between 802,92-11229,77, 711,22-894,44 according to genotypexirrigation interaction subjects; 403,004-1348,334 according to genotypex interaction subject. The number of capsules according to irrigation subjects; It varied between 57-114,22, 74,55-88,44 according to genotype, 52,33-126,00 (pcs/plant) according to genotypexirrigation subject interaction. The number of side branches according to genotypexirrigation subject interactions; It was determined as 1,66-4,33. According to CWSI irrigation topics;0,30-0,64, 0,41-0,53 according to genotype and 0,26-0,69 according to genotypexirrigation subject interaction. IWUE values according to irrigation issues; It varied between 1,83-2,23, 1,82-2,33 according to genotype, and 1,60-2,58 according to genotypexirrigation subject interaction. WUE values according to irrigation subjects; It varied between 1,42-1,93 and 1,43-1,85 according to the genotype. Yield values according to the subject of irrigation; (I35 and I100) 802,92-1229,77, according to genotype (Boydak, Arslanbey) 711,22-894,44 and according to genotypex irrigation (HatipoğluI35, ArslanbeyI100), 403,00-1348,33. While the lowest seed yield was obtained from the Boydak genotype, the highest seed yield was obtained from the Arslanbey genotype. The irrigation issue with the lowest efficiency was determined as I35.

             Keywords: A-Pann evaporimeter, Drip irrigation, Second product sesame, Deficit irrigation