Yalancı safran (Carthamus tinctorius L.) bitkisinden doğal pigment eldesi
Production of natural pigments from safflower (Carthamus tinctorius L.)
Yazar: AHMET ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. HİKMET SAVCI ; PROF. DR. RECEP KARADAĞ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalışmada, yalancı safran (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin çiçeğinin içerdiği doğal boyarmaddelerin alüminyum (III) ve kalay (II) ile oluşturduğu doğal pigmentler elde edilmiştir.Yalancı safran (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin çiçeğinin içerdiği boyarmadeler birer flavonoid olan carthamin, safflomin A ve safflomin B' dir. Yalancı safran (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin çiçeğinde bulunan boyarmaddeler su ile ekstrakte edildi. Sulu ekstrak üzerine ayrı ayrı alüminyum (III) ve kalay (II) çözeltileri eklendi. Ortam K2CO3 ile nötralleştirilerek bunların komplekslerinden oluşan pigmentler çöktürüldü. Bu pigmentlerin ters fazlı yüksek performanslı sıvı kromatografisi (RP-HPLC) ile yapılan analizlerinde alüminyum (III) ve kalay (II) ile çöktürülen pigmentlerde safflomin A ve safflomin B birlikte bulunduğu tespit edildi. Yalancı safran (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin çiçeğinin metanolle ekstraktinden yalancı safranın (Carthamus tinctorius L.) en önemli boyarmaddesi olan carthamin elde edildi. Ancak carthaminin kararsız ve çabuk bozulan yapısından dolayı pigment elde edilemedi.Pigmentlerin CIEL*a*b* renk uzayını oluşturan L* (açıklık-koyuluk), a* (kırmızı/yeşil oranı) ve b* (sarı/mavi oranı) değerleri ölçüldü. Ölçülen L*, a* ve b* değerleri kullanılarak pigmentler arasındaki renk farkı hesaplandı. Alüminyum-yalancı safran pigmentinin açıklık-koyuluk (L*) değerine bakıldığında 25 mL ağırlıkça % 15'lik KAl(SO4)2.12H2O çözeltisi, sarı renk değerine (b*) bakıldığında ise en iyi değerin 20 mL ağırlıkça %15'lik KAl(SO4)2.12H2O çözeltisi ile oluşan pigmentte olduğu saptandı. Kalay-yalancı safran pigmentinin açıklık-koyuluk (L*) değerine bakıldığında 90 mL ağırlıkça % 4 SnCl2.2H2O çözeltisi, sarı renk değerine (b*) bakıldığında ise en iyi değerin 50 mL ağırlıkça % 4 SnCl2.2H2O çözeltisi ile oluşan pigmentte olduğu saptandı.Oluşan alüminyum-yalancı safran pigmenti ve kalay-yalancı safran pigmentleri kumaş ve ipekli kumaşa bir bağlayıcı (karboksimetil selüloz) ile birlikte uygulandı. Cartamin boyarmaddesi ile direkt boyamalar yapıldı.

Abstract:
In this study, natural pigments which are made up of aluminium (III) and tin (II) with dyestuff of safflower have been obtained.Pigments that are contained by safflower are carthamin, safflomin A (safflower yellow A) and safflomin B (safflower yellow B), each of which is a flavonoid. Dyestuffs in safflower (Carthamus tinctorius L.) were extracted with water. Aluminium (III) and tin (II) solutions were added separately into the aqueous extract. The medium was neutralized with K2CO3 and the pigments involving these compounds were precipitated. Presence of both safflomin A (safflower yellow A) and safflomin B (safflower yellow B) in the pigments were precipitated by aluminum (III) and tin (II) is demonstrated on view of reverse phase high performance liquid chromatography (RP-HPLC) analysis of the pigments. The most significant dyestuff of safflower, carthamin, was obtained from extraction of the plant with methanol. However, there did not appear any pigments due to the fact that not only carthamin is unstable but also it decays quickly because of its structural characteristic.L* (brightness), a* (red/green rate) and b* (yellow/blue rate) values which constitute the CIEL*a*b* color space of pigments were measured. By using L*, a* and b* values, color difference between pigments were calculated. For aluminum-safflower pigments, it is seen that 25 mL of %15 by weight of KAl(SO4)2.12H2O solution value is the best as lightness-darkness value (L*), and it is 20mL %15 by weight for yellow (b*). On the other hand, for tin-safflower pigments, the best figures of SnCl2.2H2O solution are 90mL %4 by weight in lightness-darkness value (L*), and it is possible to form pigment with SnCl2.2H2O solution at 50 mL %4 by weight in order to have color of yellow (b*).Aluminium-safflower and tin-safflower were carried out on linen and silk together with a binder (carboxymthyl cellulose). Direct dyes were made with the cartamin dyestuff.