312 nolu Diyarbakır Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1298-1300/M.1881-1883) /
Yazar: ZİKRULLAH AYKAÇ
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY ÖĞÜN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Kurumlar bir devletin olmazsa olmazlarıdır. Varlıkları bakımından tüm kurumlar ihtiyaçtan doğar ve devlet için önem arz eder. Ancak i?levleri bakımından bazı kurumlar daha fazla öneme sahiptir. Adalet kurumu da bu ?ekilde öneme sahip olan kurumlardandır.
Osmanlı Devleti de kurumsalla?masını tamamlayıp devlet olma vasfını ele aldıktan sonra adalet konusuna oldukça önem vermi?tir. Adalet ve bunun simgesi olan mahkemeler her zaman bağımsız ?ekilde görev yapmı?lardır. Buralarda görülen davalar ve bunların içerikleri ise sonraki zamanlarda itirazlara meydan vermemek amacıyla kayıt altına alınmı? ve taraflarla ?ahitlere ayrı ayrı imzalatılmı?tır. Bu uygulama ise "?er'iyye sicili" kavramını ortaya çıkarmı?tır. Transkripsiyonunu yaptığımız 312 Nolu Diyarbakır ?er'iyye Sicili de bu defterlerden biridir ve 1881 - 1883 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin eyaletlerinden biri olan Diyarbakır'da görülen bazı davaları içermektedir. ?ncelediğimiz sicil defterinde toplamda 341 adet hukuki mesele i?lenmektedir. Bunlar arasında miras tayini, alacak verecek konuları vb. ağırlıktadır.
Sicilde yer alan bilgiler yerle?im yeri, mahalle, köy gibi detayları da içerdiği için bahsi geçen dönemde eyalete bağlı olan birimler hakkında da bilgiler elde edilmektedir. Ayrıca davalı tarafların veya ?ahitlerin yaptıkları i?lerin kaydedilmesi temel ekonomik faaliyetler hakkında da bilgi vermektedir.



Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, ?er'iyye Sicili, Mahkeme, Hukuki Dava

Abstract:
Institutions are a must of goverment. Due to their entities, all the institutions come into existance and become more of an issue for government. Yet, some institutions are more important than the others in respect to their functions. Justice institution is also very important among others by this reason. After catching up on its being institution and becoming government, Ottoman Empire also had been giving importance to the justice issue. Justice and one of its symbols which are called courts have been working as an independent. Cases which have been gone to trials are recorded and registered, and have them signed by contracting parties and witnesses in order not to be exposed to demurral afterwards. And this practice has been brought out the concept of ?Islamic Law Register?. The transcription that we are working on Diyarbakır Islamic Law Register, number 312 is a book from one of them and it consists of some cases which have been gone on trial between the years of 1881-1883 in Diyarbakır one of the state of Ottoman Empire. 341 pcs law cases? have been commited in the registry book that we go over . Because in the registry book which we can come across some sort of informations and details such as settlements, streets, and villages let us know and get informations about the mentioned time of districts tied to state. Furthermore, by registration of the things done by apellees and witnesses also gives us information about basic economic activities.



Key words: Diyarbakır, Islamic LAw Register, Court, Civil Trial