Afife Tiyatro Ödülleri'nde yılın en başarılı yönetmeni ödülünü alan oyunlar üzerine bir inceleme
A research on the plays receiving the best director of the year award in the Afife Theater Awards
Yazar: GÜLŞAH FIRINCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MÜNİP MELİH KORUKÇU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Afife Tiyatro Ödülleri = Afife Theater Awards ; Jale, Afife = Jale, Afife ; Sanat yönetmenliği = Art direction ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyuncuları = Theater players ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Yapım yönetmeni = Production manager ; Yönetmen = Director

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Afife Tiyatro Ödülleri'nde 'Yılın En Başarılı Yönetmeni' ödülünü alan yönetmenlerin, tercih ettikleri reji yönelimlerini tespit ederek, ödül alan oyunların, reji açısından ortak özelliklerini belirlemektir. Ödülün sanatsal gelişime katkısının yanında değerlendirme krtiterlerinin detaylarıyla incelendiği bu tezde, tiyatronun doğuşu itibariyle ödül kavramının ortaya çıkışı, kronolojik sırayla, dünyada ve Türkiye'de verilen ödüller ve ödül organizasyonları detaylarıyla incelenmektedir. Ülkemizde sistemli değerlendirme yapısı ile ödül organizasyonları arasında yer alan Afife Tiyatro Ödülleri, ülkemizde sanatsal gelişime katkı sağlayan prestijli bir yere sahiptir. Yaşamını tiyatro adamış olan büyük sanatçı Afife Jale'nin ismini taşıyan Afife Tiyatro Ödülleri, Yapı Kredi bankasının desteği ile 23 yıldır aralıksız olarak devam etmektedir. Afife Tiyatro Ödülleri, daha fazla oyunu değerlendirmeye almak amacıyla yıllar içinde organizasyon yapısında değişimlere gitmiştir. Bu değişimlerden en önemlisi ise; 2012-2013 tiyatro sezonunda 75 kişilik salon kısıtlamasının kaldırılıp, bugün alternatif olarak adlanlandırılan birçok özel tiyatronun da değerlendirme sürecine dahil edilmesidir. Bu nedenle tezde yer alan oyun incelemeleri, yönetmelik gereği yetmiş beş kişilik salon kısıtlamasının kaldırıldığı 2012-2013 tiyatro sezonu ile 2017-2018 tiyatro sezonu arasında yapılmaktadır. 1997 yılından itibaren her yıl düzenli olarak gerçekleşen bu organizasyon, tiyatro alanında on iki ana kategori ve dört özel ödül olmak üzere toplamda on altı dalda ödül vermektedir.   'Yılın En Başarılı Yönetmeni' ödülü de bu kategoriler arasındadır.   Bu araştırma, Afife Tiyatro Ödülleri'nin tarihi, kategori başlıkları, jüri yapısı ve işleyişini detaylarıyla incelerken, 'Yılın En Başarılı Yönetmeni' ödülünü alan oyunlarda tercih edilen reji yönelimlerini tespit ederek, Türk tiyatrosunda rejinin gelişim ve değişiminin izini sürmenin yanında ödüllendirmenin de kriterlerini saptamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler: Ödül, Afife Tiyatro Ödülü, Yönetmen, Reji, Metin, Tiyatro, Oyun

Abstract:
The aim of this research is to determine the common features of the award-winning plays in terms of their stage direction and to examine the preferred features of the stage directions who received The Best Director of the Year Award at the Afife Theater Awards. Besides the contribution to the Prize's artistic progress, this thesis that examined the details of the evaluation criteria, the concept of award as of the birth of theater in chronological order, prizes and awards organization given in the world and in Turkey is examined in detail. Afife Theater Awards, which is among the award organizations with its systematic evaluation criteria in our country, has a special place that contributes to artistic progress in our country. Afife Theater Awards, bearing the name of the great artist Afife Jale, who has devoted his life to theater, have been continuing for 23 years with the support of Yapı Kredi Bank. The Afife Theater Awards have been amended over the years to further evaluate theatrical performances. The most important of these changes; In the 2012-2013 theater season, the restriction of the hall for 75 people was abolished and many private theaters, which are today called as alternative theatre, were included in the evaluation process. For this reason, the play research in the thesis are analyzed between 2012-2013 theater season and 2017-2018 theater season, where the restriction of the hall for seventy-five persons was removed as regulation reasons. This organization which has been organized regularly every year since 1997 gives a total sixteen awards in the field of theater, twelve main categories and four special awards. The Best Director of the Year Award is among these categories.

Key Words: Prize, Afife Theater Award, Director, Stage Direction, Text, Theatre, Play