Isparta iklim koşullarında yetişen bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin şifa bahçeleri örneğinde kullanımı
The use of some medicinal and aromatic plants growing in Isparta climate conditions in example of healing gardens
Yazar: BESTE KARA
Danışman: DOÇ. DR. ŞİRİN DÖNMEZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Şifalı bitkiler; insanlık tarihinin başlangıcından bu yana çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Günümüzde geleneksel olarak kullanılan bu bitkilerin yararları ve etken maddeleri bilimsel olarak araştırılmakta ve daha bilinçli bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Isparta iklim koşullarına uygun doğal yayılış gösteren, bitkilerin tıbbi ve aromatik özelliğini belirlemek ve bu bitkilerden oluşan örnek bir "tıbbi ve aromatik bitki destekli şifa bahçesi tasarımı" oluşturmaktır. 
Bu çalışma kapsamında Isparta ilinde yetişen 128 adet tıbbi ve aromatik bitki belirlenmiştir. Bitkiler uzman anketi sonuçlarına göre peyzaj mimarlığı planlama ve tasarım parametrelerine göre değerlendirilmiştir. Belirlenen puan değerleri ile peyzaj mimarlığı parametreleri göz önünde bulundurularak ağırlık ortalaması alınmış ve bir liste hazırlanmıştır. Bu listede ağaç ve ağaççıklar için 29 puan ve üzeri; çalı, yerörtücü ve çiçekler için 26 puan ve üzeri alan bitkiler detaylı incelenmiştir. Hoş koku ve güzel çiçek parametrelerinde en fazla puan almıştır. Bu doğrultuda Isparta Çünür mahallesinde 2.21 ha alanda şifa bahçesi tasarımına yer verilmiştir.
Bu şifa bahçesinde; Isparta ilinde öne çıkan 54 adet tıbbi ve aromatik bitkiler ile bir peyzaj tasarımı oluşturulmuştur. Bu örnek tasarım ile şifa bahçelerinin önemini vurgulamak, ayrıca peyzaj mimarlığı çalışmalarında tıbbi ve aromatik bitkilerin yaygın olarak kullanılabilmesini sağlamak ve şifa özelliği bulunan bu bitkileri tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır.

Abstract:
Medicinal plants; It has been used in the treatment of various diseases since the beginning of human history. Today, the benefits and active ingredients of these traditional herbs are scientifically researched and used more consciously. The aim of this study is; To determine the medicinal and aromatic properties of plants that show natural distribution in accordance with Isparta climate conditions and to create a sample "medicinal and aromatic plant supported healing garden design" consisting of these plants.
Within the scope of this study, 128 medicinal and aromatic plants grown in Isparta were determined. Plants were evaluated according to landscape architecture planning and design parameters according to the results of expert survey. Considering the determined score values and landscape architecture parameters, a weighted average was taken and a list was prepared. In this list, 29 points and above for trees and shrubs; Plants scoring 26 points or more for shrubs, groundcovers and flowers were examined in detail. It scored highest in terms of fragrance and beautiful flower parameters. In this direction, a healing garden design was included in an area of 2.21 hectares in Isparta Çünür district.
In this healing garden; A landscape design was created with 54 medicinal and aromatic plants that stand out in the province of Isparta. This exemplary design has been prepared to emphasize the importance of healing gardens, and to ensure that medicinal and aromatic plants can be widely used in landscape architecture studies and to introduce these plants with healing properties.