Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsir-i Kebir'indeki hadislerin tahrici ve değerlendirilmesi
Appreciating and citating of hadith in the Tefsîr-i̇ Kebîr that wrote by Muqâtil b. Suleymân
Yazar: İRFAN ZAHİTOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN AKGÜN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Mukatil bin Süleyman = Mukatil bin Süleyman ; Tahric = Explanation ; Tefsir = Commentary ; Tefsir-i Kebir = Tefsir-i Kebir ; İslamiyet = Islam

Özet:
Etbâü't-Tâbiin'den olan Mukâtil b. Süleyman İslam tefsir geleneğinde önemli müfessirlerden biridir. Yazmış olduğu "Tefsîr-i Kebîr" isimli eseri İslam dünyasında yazılmış ilk tam tefsir kitabı olma özelliği taşımaktadır. Dolayısıyla ilmî şahsiyetinde öne çıkan yönü müfessirliğidir. Fakat isnad ilmine önem vermeyişi tenkide maruz kalmasına sebep olmuş ve hadiste şâyân-ı itimat olmadığı kabul edilmiştir. Aradan asırlar geçmesine rağmen Mukâtil'in bu eserindeki hadislerin baştan sona bir bütünlük içerisinde tahric edilmediğini gördük. Buradan yola çıkarak söz konusu eserimiz "Tefsîr-i Kebîr"deki hadislerin tahrîc, tasnif ve değerlendirmesini yapmak suretiyle böyle bir çalışma yaptık. Sonuç olarak da eserdeki üç yüz on hadisten iki yüz yirmi dört tanesinin senedsiz olduğunu fakat bunların çoğunun araştırmamız neticesinde senedleriyle beraber farklı kaynaklarda da geçtiğini tespit ettik. Bu hususta diğer bir tespitimiz ise tefsirdeki hadislerden altmış dört tanesinin yaklaşık %20 sinin hiçbir kaynakta yer almadığıdır. Bu tespitleri dikkate alarak baktığımızda, Mukâtil b. Süleyman hakkında hadisle alakalı yapılan tenkitlerin yerinde yapılan eleştiriler olduğunu tespit etmiş olduk. Çünkü hem sened hususunda itina göstermemiş, belki zamanında senede çok bakılmadığından olabilir, hem de hadislerinin yaklaşık beşte birlik bir kısmı herhangi bir kaynakta yer almamaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Mukâtil b. Süleyman, Hadis Tahrici, Tefsîr-i Kebîr

Abstract:
Muqatil b. Suleymân from Etbâü't-Tâbiin is the important one of the interpreters at the traditional islamic tafseer. He wrote that "Tefsîr-i Kebîr" by the work bears the distinction of being the first complete commentary was written in the book of the Muslim world. Therefore the prominent direction in his scientific personalities is his interpretation. But, his ignorance of attribution science let to the exposure to criticism and he was considered to be unreliable it Hadith Science. Despite the passage of centuries, we saw that the Hadiths in Muqatils book were not citated at all. Based on this, we have made a work on the our said masterpiece "Tefsîr-i Kebîr" by the way of citating, sorting and assessting. As a result; we detected that 224 of 310 numbers of hadiths is unfounded but most of them by our investigations are existing with their foundings in other sources. On this matter; our another observation is nearly 20% of 64 number of hadiths in the book not including in any source. When we look at taking account of these detections, we have found that the criticisms regarding the hadiths about Muqâtil b. Suleyman have right. Because either he did not pay attention on origin, it may be in his time origin of the hadith was not so cared, also 20 percent of his hadiths does not take place in any source.

Keywords: 
Muqâtil b. Sulaymân, Hadith Takhric, Tafsîr al-Kabîr.