Fissura orbitalis superior ile orbital yapıların anatomik ilişkilerinin bilgisayarlı tomografi  görüntülerinde morfometrik olarak değerlendirilmesi ve klinik önemi
Morphometric evaluation of the anatomical relationship of fissura orbitalis superior and orbital structures in computed tomography images and its clinical significance
Yazar: ESİN ERBEK
Danışman: PROF. DR. AYNUR EMİNE ÇİÇEKCİBAŞI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı / Anatomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Amaç: Orbita endoskopik yaklaşımlarında cerrahi planlamaya yardımcı, önemli anatomik yapılardan olan fissura orbitalis superior (FOS) ve canalis opticus'un (CO) morfometrik ölçümlerinin çok kesitli bilgisayarlı tomografi (ÇKBT) ile incelenmesi, yaş ve cinsiyete göre değerlendirilmesi planlandı. Elde edilen bulgular, literatür bulguları ile karşılaştırılarak anatomik ve klinik değerlendirmelere katkıda bulunulması amaçlandı.
Yöntem: Çalışma, 18-90 yaş arasında toplam 219 ÇKBT (114 kadın, 105 erkek) görüntüleri retrospektif olarak incelendi. FOS ve CO'ya ait morfometrik ölçümler BT görüntüleri üzerinde aksiyal düzlemde ve 3D-Slicer yazılımı ile gerçekleştirildi.
Bulgular: FOS'un uzunluğu  ve FOS'un üç boyutlu genişlik parametreleri kadınlarda erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu(p<0,05). FOS'un uzunluğu, FOS tiplendirmelerine göre tip II'de en yüksek, tip VIII'de en düşük değerde anlamlı düzeyde bulundu(p<0,05). FOS'un genişliği, FOS tiplendirmelerine göre en yüksek tip I'de, en düşük tip VI'da anlamlı düzeyde bulundu(p<0,05). Sinus maxillaris'in anterior girişin foramen infraorbitalis ile FOS'un lateral uç noktasına olan mesafeleri  ve FOS'un lateral ve medial uç noktaları arası açı değerleri kadınlarda erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu(p<0,05). CO'nun lateral duvar uzunluğu ise erkeklerde kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Ölçülen parametrelerin tümünde taraflar arasında ve yaş grupları arasında anlamlı düzeyde bir fark bulunmadı(p>0,05).
Sonuç: FOS'un şekil ve boyut olarak bir çok varyasyon gösteren ve  dar bir FOS'un bu bölgede travma veya ameliyat sonrası buradan geçen sinir ve damarların sıkışmasına neden olabileceğinden, bu bölgeye yapılacak olan girişimler için  FOS'un mikroanatomi bilgisinin tam bilinmesi gereklidir. Bu açıdan çalışma sonuçlarının endoskopik prosedürlerde klinisyenlere daha güvenli operasyon gerçekleştirmelerine katkıda bulunabileceği kanaatindeyiz.
Anahtar kelimeler: 3D bilgisayarlı tomografi, Canalis opticus, Fissura orbitalis superior, Morfometri, Orbita, Varyasyon.

Abstract:
Objective: It was planned to examine the morphometric measurements of fissura orbitalis superior (FOS) and canalis opticus (CO), which are important anatomical structures that assist in surgical planning in orbital endoscopic approaches, by multislice computed tomography (MDCT) and to evaluate them according to age and gender. It was aimed to contribute to the anatomical and clinical evaluations by comparing the obtained findings with the literature findings.
Methods: A total of 219 MSCT images (114 women, 105 men) aged 18-90 years were retrospectively analyzed in the study. Morphometric measurements of FOS and CO were performed on CT images in the axial plane and with 3D-Slicer software.
Results: The length of the FOS and the three-dimensional width parameters of the FOS were found to be significantly higher in women than in men (p <0.05). According to FOS classifications, the length of FOS was found to be highest in type II and lowest in type VIII (p<0.05). According to FOS classifications, the width of FOS was found to be highest in type I and lowest in type VI (p<0.05). The distances between the foramen infraorbitalis of the anterior entrance of the sinus maxillaris and the lateral end point of the FOS and the angle values between the lateral and medial end points of the FOS were found to be significantly higher in women than in men (p <0.05).
The lateral wall length of the CO was found to be statistically significantly higher in men than in women. There was no significant difference between the parties and age groups in all measured parameters (p>0.05).
Conclusion: Since the FOS shows many variations in shape and size and a narrow FOS may cause compression of the nerves and vessels passing through this region after trauma or surgery, it is necessary to know the microanatomy of the FOS for the interventions to be performed in this region. In this respect, we believe that the results of this study may contribute to clinicians to perform safer operations in endoscopic procedures.
Keywords: 3D computed tomography, Morphometry, Orbita, Optic canal, Superior orbital fissura, Variation.