Madde kullanım bozukluğu olan bireylerin sosyodemografik ve psikososyal açıdan değerlendirilmesi
Sociodemographic and psychosocial evaluation of individuals with substance use disorder
Yazar: EMİR GAFFAR IŞIK
Danışman: PROF. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics

Özet:
Madde kullanımı ve bağımlılığı, günümüzde, toplumların karşılaşmak durumunda kaldığı, giderek yaygınlık kazanan küresel ölçekte bir halk sağlığı problemi haline gelmiştir. Problemin ortaya çıkması ve yayılmasında rol oynayan etmenler ve mekanizmalar üzerinden çeşitli kontrol sistemleri geliştirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada, madde kullanım bozukluğu, problemi farklı açılardan ele alan çeşitli modeller ekseninde biyolojik, fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik bağlamlarıyla irdelenmiştir. Problem ile ilişkili olarak bireysel ve çevresel etmenler ile arasındaki ilişkilere ve sonuçlarına odaklanan bu çalışmanın küresel çözüm arayışına katkı sağlaması beklenmektedir. Madde kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerin deneyimleri ve görüşleri doğrultusunda, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji araştırma deseni kullanılarak yapılan değerlendirmelerde, madde kullanım bozukluğu problemi, psikososyal boyutlarıyla ele alınarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında madde kullanım bozukluğu tanısı almış 22 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. 
Araştırma ile ulaşılan sonuçlar madde kullanım bozukluğunun biyopsikososyal belirleyicileri, hastalığa ilerleyen sürece etkileri, madde kullanım bozukluğunun psikososyal sonuçları çerçevesinde yorumlanarak, probleme yönelik geniş bir bakış açısı kazandırılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın madde kullanım bozukluğu ile ilgili problemlerin tanımlanmasına ve kontrol altına alınmasına yönelik çalışmalara kaynak oluşturması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Madde, madde kullanım bozukluğu, psikososyal boyut, nitel araştırma, fenomenoloji araştırma deseni

Abstract:
Substance abuse and addiction have become a gradually increasing global public health problem that communities today have to confront.  A wide variety of control systems are attempted to be developed on the variables and processes that play a part in the appearance and propagation of the problem. This study investigated substance use disorder through biological, physiological, psychological and sociological contexts from different aspects.  Contribution to global solution seeking for the problem is expected by this study that focuses on the association between individual and environmental factors and outcomes. The substance abuse problem was discussed through psychosocial dimensions in evaluations performed through phenomenology research pattern which is one of the quantitative research methods and experiences and opinions of individuals diagnosed with substance abuse disorder. A detailed interview was conducted with 22 individuals diagnosed with substance abuse disorder within the scope of the study. Data obtained through semi-structured interview technique were analysed by content analysis method. 
A broad perspective was tried to be gained for the problem by interpreting the study outcomes within the framework of the biopsychosocial determinants of a substance use disorder, effects on the progressing process, and psychosocial consequences of substance abuse disorder. It is expected that the research would be a reference for further studies that focus on the identification and management of problems concerning substance abuse.
Key Words: Substance, substance use disorder, psychosocial dimension, qualitative research, phenomenology research pattern