Onkoloji hastalarında sağlık kaderciliği ile özbakım gücü arasındaki ilişki
The relationship between health fatalism and self-care abilities in oncology patients
Yazar: SEDA GÖKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ŞİRİN GÖK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Kadercilik = Fatalism ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı onkoloji hastalarında sağlık kaderciliği ile öz bakım gücü arasındaki ilişkiyi belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini Eylül 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında ve Kasım 2020 tarihinde Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'inde medikal onkoloji kliniklerinde yatan kemoterapi alan onkoloji hastaları oluşturmuştur. Tanımlayıcı türde yapılan araştırmanın örneklemini ilgili hastanenin medikal onkoloji kliniklerinde yatan, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 169 onkoloji hastası oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Hasta Bilgi Formu, Öz Bakım Gücü Ölçeği, Sağlık Kaderciliği Skalası kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Hastaların %40.8'i 51-65 yaş arasında, %52.1'i kadın ve %36.7'si okuryazar olup formal eğitim almamıştır. Hastaların sağlık kaderciliği puan ortalaması 58.62±7.03, öz bakım gücü puan ortalaması 87.16±15.52'dir. Cinsiyet, medeni durum, meslek, gelir düzeyi ve sigara kullanma durumuna göre sağlık kaderciliği puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Yaş, eğitim düzeyi, sigara kullanma durumu, tedavi türü, kemoterapiye bağlı en sık yaşanan yan etki ve ek kronik hastalık durumuna göre öz bakım gücü puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Sağlık Kaderciliği Skalası ile Öz Bakım Gücü Ölçeği puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli ilişki belirlenmiştir (p<0.05).
Sonuç: Onkoloji hastalarının sağlık kaderciliği tutumları yüksek, öz bakım güçleri orta seviyenin biraz üzerinde bulunmuştur. Onkoloji hastalarının sağlık kaderciliği tutumları arttıkça öz bakım güçleri artmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, kanser, onkoloji hastası, öz bakım, sağlık kaderciliği.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the relationship between health fatalism and self-care power in oncology patients.
Material and method: The population of the study consisted of oncology patients who received chemotherapy in medical oncology clinics at Atatürk University Health Research and Application Center between September 2019 and February 2020 and in November 2020. The sample of the descriptive study consisted of 169 oncology patients who were hospitalized in the medical oncology clinics of the relevant hospital, met the research criteria and volunteered to participate in the study. The research data were collected by the Patient Information Form, Self-Care Agency Scale, and Health Fatalism Scale.
Results: 40.8% of the patients were between the ages of 51-65, 52.1% were women and 36.7% were literate and did not receive formal education. The total mean score of the participants' health fatalism was 58.62±7.03, the mean score of the self-care agency was 87.16±15.52. The difference between the mean scores of health fatalism according to gender, marital status, occupation, income level, smoking status was statistically significant (p<0.05). The difference between the mean scores of the Self-Care Scale according to age, education level, smoking status, type of treatment, most common side effect of chemotherapy and additional chronic disease status was statistically significant (p<0.05). It was found that there was a statistically significant, positive and low-level relationship between the Health Fatalism Scale and the mean scores of the Self-Care Scale (p<0.05).
Conclusion: Oncology patients' health fatalism attitudes were found to be high, and their self-care agency was found to be slightly above the medium level. As the health fatalism attitudes of oncology patients increase, their self-care agency increases.

Key Words: Cancer, health fatalism, nursing, oncology patient, self care.