Tünel kalıp ile inşa edilen yapıların 2007 ve 2018 Deprem Yönetmeliklerine göre dayanım ve maliyet açısından incelenmesi
Examination of structures built with tunnel formwork in terms of strength and cost according to the Earthquake Regulations of 2007 and 2018
Yazar: YILMAZ DİLEK
Danışman: PROF. DR. ABDULHALİM KARAŞİN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Beton dayanımı = Concrete strength ; Betonarme binalar = Reinforced concrete buildings ; Deprem yönetmelikleri = Earthquake regulations ; Depreme dayanıklı binalar = Earthquake resistant buildings ; Tünel kalıp = Tunnel form ; Yapı yönetmelikleri = Building regulations ; Yüksek binalar = High buildings ; Çok katlı binalar = Multistorey buildings ; İnşaat maliyetleri = Construction costs

Özet:
Coğrafi konumundan dolayı üzerinden birçok aktif fay ile öngörüde bulunulamayan birçok sismik aktiviteye maruz kalan Türkiye'de geçmiş dönemlerde bu sebeplerden dolayı birçok yıkım ve yüksek miktarda can kayıpları yaşanmıştır. Aktif faylar ve sismik aktiviteler ülke için en önemli gündem maddelerinden biri haline gelmiştir. Bundan dolayı ülkemizde yapı tasarımları yapılırken depreme karşı daha doğru davranış gösteren yapı tasarımı yapılması ile ilgili sürekli olarak çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışma ile yapılarda kullanılan ve popüler hale gelen tünel kalıp sistemlerin kullanılması ile yapılan yapıların 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre analizinin yapılmasında eski ve yürürlükte olmayan 2007 deprem yönetmeliğine göre karşılaştırmalı olarak dayanım ve maliyet açısından göstermiş olduğu farklar araştırılmıştır. Bu çalışmaya ilave olarak yapıdaki kat sayısı ile tipik kat planlarının düzenli olmalarının da araştırılan sonuçları nasıl etkilediği konusu araştırılmıştır. Bu araştırma için iki tip yapı ele alınmıştır. Bu nedenle 5, 10, 15, 20, 25 ve 30 katlı yapı modelleri oluşturularak 2007 deprem yönetmeliği ve 2018 deprem yönetmeliğine göre ayrı ayrı tasarımları yapılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak yapılan analizler değerlendirildiğinde 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre yapılan tasarım analizi daha gerçekçi sonuçlar göstermiş olup tasarım analizi çevresel girdileri daha doğru olarak sağlamıştır. Yapının katlarına etki eden deprem yükü düzenli olan yapılarda 5 katlı yapılarda %2,1 artış göstermiş olup 10 katlı yapılarda %21,8 oranında 15 katlı yapılarda ise %12,2 oranında azalış göstermiştir. Daha düzensiz yapılarda ise 5 kat için %18,8 artmış, 10 katlı yapıda %11,4 ve 15 katlı yapıda %10,5 oranında azalmıştır. Maliyet açısından 5 katlı binalarda toplam maliyette %0,07 oranında bir artış, 10 katlı yapılarda %2.45 ve 15 katlı yapılarda %3,91 oranında düşüş elde edilmiştir. Bu neticelerin yanında kat sayısına bağlı olarak m² fiyatları tahmin eden ampirik bir formül oluşturulmuştur.

Abstract:
Turkey has always been exposed to active fault lines passing through and unpredictable seismic activities. These ground movements have always been one of the important issues in our country, which have led to great destruction and loss of lives and property in its past. For this reason, our earthquake codes, which aim to design more accurately against earthquake movements, are continuously made improvements. In this research, the analysis of structures built with tunnel formwork system which is popular today with the new earthquake code entered into force in 2019, the strength and cost according to the old earthquake code in terms of what differences will occur. In addition to the research, investigated how the number of storeys and regular floor plans affect the results. For this purpose, two types of structures were covered with 5, 10, 15, 20, 25 and 30 story models were created, first in the 2007 earthquake code, then in the 2018 earthquake code, design analysis was carried out. As a result, the new earthquake code, which came into force in 2019, led to more realistic results as it provides more accurate environmental inputs used in design analysis. Horizontal earthquake loads affecting floors increased by 2,1% for 5 story in regular structures, decreased by 21,8% for 10 story and 12,2% for 15 story. In more irregular structures, it increased 18,8% for 5 story, 10 story structure decreased by 11,4% and 15-storeys structure decreased by 10,5%. In terms of cost, there was a 0,07% increase in total cost in 5-storey buildings, 2,45% in 10-storey buildings and 3,91% reduction in 15-storey buildings. Additionally, an empirical formula was derived to estimate the cost per square meter based on the number of stories.