Kütüphanecilik alanında yapılan kitap tercümelerinin değerlendirilmesi ve Türk kütüphaneciliğine etkileri (1953-1974)
Assessment of book translations in field of librarianship and their implications for Turkish librarianship (1953-1974)
Yazar: İSMAİL ATMACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VAROL SAYDAM
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Kültürlerarası etkileşimin bir unsuru olan tercüme eserler, aynı zamanda, bilimin milletler arası aktarımını sağlayan yayınlardır. Konusu ne olursa olsun ülke dışında yapılmış çalışmalar, ülke içinde yapılacak benzer konulu çalışmalara referans olabilmektedir. Belirlenen yıllarda (1953-1974) kütüphanecilik literatüründe yer alan çeviri eserlerin seçim süreçlerini ve Türk kütüphaneciliğine etkilerini tespit etmek çalışmanın en belirgin amacını oluşturmaktadır. Türkiye'de üniversitelerde lisans düzeyinde öğretime başlayan ilk üç "Kütüphanecilik" bölümünün kuruluş tarihleri (Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi-1953), (İstanbul Üniversitesi -Edebiyat Fakültesi-1963), (Hacettepe Üniversitesi–Edebiyat Fakültesi-1974) çalışmanın zaman sınırı olarak belirlenmiştir. (Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik bölümünde 1972 yılında lisansüstü program ile kütüphanecilik öğretimine başlanmış 1974 yılında lisans programına geçilmiştir.) 
1953-1974 yılları arasında ilk "Kütüphanecilik" bölümünün kurulmasından sonra Türkiye'de kütüphaneleri ve kütüphanecileri yakından ilgilendiren gelişmeler yaşanmıştır. Kronolojik olarak; 1955 yılında Milli Kütüphane Bibliyografya Enstitüsü kuruldu. Türkiye'deki ilk, modern ve en büyük çocuk kütüphanesi 23 Nisan 1955'te Ankara Bahçelievler'de açıldı. 1957 yılında Kütüphaneler Müdürlüğü tasnif ve fişleme kılavuzu yayınladı. 1958 yılında ilk gezici kütüphane (eşekli kütüphane) hizmet vermeye başladı. 1960 yılında Kütüphaneler Müdürlüğü, Genel Müdürlük haline getirildi. 1961 yılında MEB Şurası kapsamında Kütüphaneler Komitesi Raporu hazırlandı. 1962 yılında Dewey Onlu Tasnif Şemasının Türkçe çevirisi yayınlandı. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü kuruldu. 1964 yılında ilk kütüphane haftası kutlandı. 1965 yılında Kütüphaneler Arası Basma Kitapları Ödünç Verme Yönetmeliği yayınladı. 1966 yılında Türkiye Kütüphaneci, Memur ve Hizmetlileri Sendikası kuruldu. 1967 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve Türkiye Bilimsel ve Teknik Dokümantasyon Merkezi (TÜRDOK) kuruldu. 1970 yılında Üniversite Kütüphanecilik Bölümü Mezunları Derneği (KÜTDER) kuruldu. 1971 yılında Kültür Bakanlığı kuruldu. Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, Kültür Bakanlığı'na bağlandı. 1972 yılında Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Enstitüsü kuruldu. 
Kütüphanecilik alanındaki gelişmeler ile aynı tarihler içinde Türkiye'nin siyasi ve iktisadi durumunda yaşanan gelişmeler, dönemlerin şartları göz önünde bulundurularak, 1953-1974 yıllarında kütüphanecilik alanında yayınlanan kitap tercümelerinin tespiti ve bu kitapların Türk kütüphaneciliğine etkileri çalışmanın ana hattını oluşturmaktadır.
1953-1974 yılları arasında ilk "Kütüphanecilik" bölümünün kurulmasından sonra Türkiye'de kütüphaneleri ve kütüphanecileri yakından ilgilendiren gelişmeler yaşanmıştır. Kronolojik olarak; 1955 yılında Milli Kütüphane Bibliyografya Enstitüsü kuruldu. Türkiye'deki ilk, modern ve en büyük çocuk kütüphanesi 23 Nisan 1955'te Ankara Bahçelievler'de açıldı. 1957 yılında Kütüphaneler Müdürlüğü tasnif ve fişleme kılavuzu yayınladı. 1958 yılında ilk gezici kütüphane (eşekli kütüphane) hizmet vermeye başladı. 1960 yılında Kütüphaneler Müdürlüğü, Genel Müdürlük haline getirildi. 1961 yılında MEB Şurası kapsamında Kütüphaneler Komitesi Raporu hazırlandı. 1962 yılında Dewey Onlu Tasnif Şemasının Türkçe çevirisi yayınlandı. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü kuruldu. 1964 yılında ilk kütüphane haftası kutlandı. 1965 yılında Kütüphaneler Arası Basma Kitapları Ödünç Verme Yönetmeliği yayınladı. 1966 yılında Türkiye Kütüphaneci, Memur ve Hizmetlileri Sendikası kuruldu. 1967 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve Türkiye Bilimsel ve Teknik Dokümantasyon Merkezi (TÜRDOK) kuruldu. 1970 yılında Üniversite Kütüphanecilik Bölümü Mezunları Derneği (KÜTDER) kuruldu. 1971 yılında Kültür Bakanlığı kuruldu. Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, Kültür Bakanlığı'na bağlandı. 1972 yılında Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Enstitüsü kuruldu. 
Kütüphanecilik alanındaki gelişmeler ile aynı tarihler içinde Türkiye'nin siyasi ve iktisadi durumunda yaşanan gelişmeler, dönemlerin şartları göz önünde bulundurularak, 1953-1974 yıllarında kütüphanecilik alanında yayınlanan kitap tercümelerinin tespiti ve bu kitapların Türk kütüphaneciliğine etkileri çalışmanın ana hattını oluşturmaktadır.

Abstract:
Translation works, which are an element of intercultural interaction, are also publications that provide the international transmission of science. Regardless of the subject, studies conducted abroad can be a reference to similar studies to be conducted in the country. Determining the selection processes of translated works in the library literature in the specified years (1953-1974) and how they affect Turkish librarianship constitutes the most obvious purpose of the thesis. universities, graduate-level education began the first of three in Turkey department of librarianship founding date (Ankara University - Language, History and Geography Faculty-1953, Istanbul University - Faculty of Literature-1963, Hacettepe University - Faculty of Literature-1974) is defined as the time limit work. (Hacettepe University Department of Librarianship started with a graduate program in 1972, and started its undergraduate program in 1974.)
After the establishment of the first department of librarianship between 1953-1974 years there have been developments concerning libraries and librarians in Turkey. Chronologically; In 1955, the National Library Bibliography Institute was established. The first and largest children's library was opened in Turkey and 23 April 1955 in Ankara Bahçelievler. In 1957, the Libraries Directorate published a classification and filing guide. In 1958, the first mobile library (librarian with donkey) began to serve. In 1960, the Libraries Directorate was turned into a General Directorate. In 1961, the Libraries Committee Report was prepared within the scope of the MEB Council. In 1962, Turkish translation of Dewey's Decimal Classification Scheme was published. In 1963, Istanbul University Librarianship Department was established. In 1964, the first library week was celebrated. In 1965, a regulation for lending interlibrary print books was published. In 1966, Turkey Librarian, Officers and Employees Union was founded. TÜBİTAK - TÜRDOK was established in 1967. In 1970, the University Librarianship Department Alumni Association (KÜTDER) was established. The Ministry of Culture was established in 1971. The General Directorate of Libraries was attached to the Ministry of Culture. In 1972, Hacettepe University Faculty of Literature Institute of Librarianship was established.
With the developments in the field of librarianship within the same dates, Turkey's political and economic developments considering the conditions of the periods, detection of translated books published in the field of librarianship between the years 1954-1974 and the effects of these books on Turkish librarianship will form the main topic of the study.
After the establishment of the first department of librarianship between 1953-1974 years there have been developments concerning libraries and librarians in Turkey. Chronologically; In 1955, the National Library Bibliography Institute was established. The first and largest children's library was opened in Turkey and 23 April 1955 in Ankara Bahçelievler. In 1957, the Libraries Directorate published a classification and filing guide. In 1958, the first mobile library (librarian with donkey) began to serve. In 1960, the Libraries Directorate was turned into a General Directorate. In 1961, the Libraries Committee Report was prepared within the scope of the MEB Council. In 1962, Turkish translation of Dewey's Decimal Classification Scheme was published. In 1963, Istanbul University Librarianship Department was established. In 1964, the first library week was celebrated. In 1965, a regulation for lending interlibrary print books was published. In 1966, Turkey Librarian, Officers and Employees Union was founded. TÜBİTAK - TÜRDOK was established in 1967. In 1970, the University Librarianship Department Alumni Association (KÜTDER) was established. The Ministry of Culture was established in 1971. The General Directorate of Libraries was attached to the Ministry of Culture. In 1972, Hacettepe University Faculty of Literature Institute of Librarianship was established.
With the developments in the field of librarianship within the same dates, Turkey's political and economic developments considering the conditions of the periods, detection of translated books published in the field of librarianship between the years 1954-1974 and the effects of these books on Turkish librarianship will form the main topic of the study.