Epistemik adaletsizlik üzerine bir tartışma
A discussion on epistemic injustice
Yazar: ELİF MADAKBAŞ GÜLENER
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEL ABİDİN KILINÇ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adaletsizlik = Injustice ; Epistemoloji = Epistemology ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Feminizm = Feminism ; Fricker, Miranda = Fricker, Miranda ; Sosyal ontoloji = Social ontology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Miranda Fricker'ın sosyal epistemoloji içinde konumlandırdığı fakat feminist epistemoloji ve erdem epistemolojisi ile de ilişki kurduğu "epistemik adaletsizlik" kavramı üzerinden politik bir tartışma yürütmektir. Epistemik adaletsizlik kavramı, farklı kavramlarla (epistemik görmezden gelme gibi) ve teorik çerçevelerle (iletişimsel eylem teorisi, kamusal alan teorisi, eleştirel ırk teorisi vb.) halihazırda ilişkilendirilmektedir. Kavramın bir teori ile desteklenmesi gerektiği eleştirisinden yola çıkılarak, kavrama uygun teorik bir çerçevenin ya da çerçevelerin nasıl bir zemin üzerine oturacağı/oturabileceği sorusu cevaplanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla –teoriyi öncelemesi ve onun sınırlarına ilişkin imalarda bulunması nedeniyle- ontolojinin temel tartışma alanlarından yardım alınmıştır.
Epistemik adaletsizlik" kavramı Fricker'ın tüm çalışmaları dikkate alınarak incelenmiş; Fricker'ın "çoğulculuğa sahip fakat aklı, normatif olanı ve etiği bir kenara bırakmayan" bir düşünce içerisinde söz konusu kavrama ulaştığı görülmüştür. Bu nedenle epistemik adaletsizliğin destekleneceği zeminin eleştirel teori kadar pragmatizmden de beslenmesi gerektiği düşünülerek bir eleştirel-pragmatist yaklaşım gerekliliğinin altı çizilmiştir. Eleştirel teori ve pragmatizmin bir araya gelişine yönelik pek çok sentezden bahsedilerek özellikle Dewey ve Habermas'ın ön plana çıktığı tartışmalarda Habermas'ın çizgisinin takip edilmesine karar verilmiştir. Çalışmada feminist bir perspektif tercih edildiğinden, Habermas'ın feminist okumaları içinde Benhabib'in argümanlarının çoğulculuğa açık fakat merkeze aklı koyan bir anlayışa bağlı kaldığı için epistemik adaletsizlik kavramını besleyebileceği düşünülmüştür. Eleştirel teori ve pragmatizmin birlikteliğinin hem teorik hem pratik olanı eşit derecede vurgulaması gerekliliğinden ötürü disiplinlerarasılığın kaçınılmaz olduğu vurgulanmıştır. Temelde politik bir tartışma yapılmak istendiğinden bu disiplinlerarasılık politik teori ve epistemoloji arası işbirliği olarak kendini göstermiştir. Hem Habermasçı çizgiye uyması hem de iktidar pratiklerini tartışmaya açması nedeniyle feminist ve sosyal epistemoloji pragmatik bir açıdan ele alınmıştır. Epistemik adaletsizlik için böylece eleştirel-pragmatist bir yaklaşım, feminist bir perspektif ve disiplinler arası bir duruş hazırlanmaya çalışılmıştır.
Yaklaşım-perspektif-duruş üçgeninden hareketle politik ontoloji (eleştirel ve pragmatik), sosyal ontoloji (eleştirel ve pragmatik) ve feminist ontoloji (feminist perspektif) içindeki temel tartışma soruları belirlenmiştir: dikotomilere bakış, iktidar ilişkileri, birey-yapı ilişkileri, toplumsal cinsiyet ve bedenin ele alınışı, sosyal bilimlerin konumlanışı. Her bir soru Benhabib ve Fricker'ın argümanları ile karşılaştırmalı olarak ele alınmış; bu iki ismin birbirlerini hangi noktalarda benzerlikleri ile destekledikleri; hangi noktalarda ise farklılıkları ile birbirlerini tamamladıkları görülmeye çalışılmıştır.
Sonuç olarak Fricker'ın çerçevesini genişletecek ismin Benhabib olmasının en önemli nedeninin abdüktif akıl yürütmeyi tercih etmesi olduğuna değinilmiştir. Aynı zamanda eleştirel teori ve pragmatizm birlikteliği için çeşitli isimlerin bir araya getirilmeye çalışıldığı listeye Miranda Fricker ve Seyla Benhabib birlikteliğinin de eklenebileceği önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to maintain a political discussion on "epistemic injustice (EI)", a concept used by Miranda Fricker and emplaced in social epistemology in relation to feminist epistemology and virtue epistemology. There has already been some links established with different concepts (such as epistemic ignorance) and theoretical bases (communicative action theory, public sphere theory, ciritical race theory etc.). Relying on the criticism that EI should be supported by a theory, it is aimed to be made clear on what kind of bases the proper theoretical framework or frameworks is/should be placed. For this purpose, since it precedes theory and manifests implications addressing limitations of the theory, main areas of discussion in ontology are appealed. 
EI is examined in an attention to Fricker's overall works; then, it is reached that EI borns in a system of thought that plurality is appreciated without abandoning the "reason". Underlying the idea that EI should be supported not only by critical theory but by pragmatism as well, a critical-pragmatist approach is stated in need. Mentioning various syntheses in an effort to bring critical theory and pragmatism together, a Habermasian way is preffered among discussions where Dewey and Habermas are apperant. Since the perspective followed in this study is feminist, Benhabib's arguments in critical readings of Habermas found out as the most supporting ones for EI for being open to plurality while putting reason to its center. Also, interdisciplinarity is accentuated because of the fact that synergy of critical theory and pragmatism results in an inevitable necessity for it. Given that main purpose of this study is to maintain a political discussion, cooperation of political theory and epistemology clearly manifests itself as an interdisciplinary position. For both being in harmony with Habbermasian way and opening power practices to debate, feminist and social epistemology are handled pragmatically. By doing all these, a critical-pragmatist approach, a feminist perspective and an interdisciplinary position are prepared to serve for EI.
Moving from the triangle of approach-perspective-position, core discussion points in political ontology (critical and pragmatic), social ontology (critical and pragmatic) and feminist ontology (feminist perspective) are specified as dichotomies, power relations, individual-structure relations, gender and body, situation of social sciences. Each dimensions are taken into consideration with reference to Fricker and Benhabib's arguments comparatively in order to see at which points they support each other with their similarities and at which points they complete each other with their differences. 
Finally it is asserted the reason for Benhabib's availability to broaden the scope of Fricker's arguments is her abductive way of thinking. At the same time, regarding the possible thinkers and syntheses for bringing critical theory and pragmatism together, it is suggested that Miranda Fricker and Seyla Benhabib cooperation can be added to this list as an option.