Kadın akademisyenlerde bilinçli farkındalığı artıran çalışma yaşam kalitesi unsurları üzerine bir araştırma
A study on quality of work life elements that increase mindfulness in female academics
Yazar: TAHSİN ERME
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MURAT ALPARSLAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Farkındalık = Awareness ; Kadın akademisyenler = Women academicians ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmanın amacı, bireysel ve örgütsel düzeydeki çok çeşitli çıktılara etki eden bilinçli farkındalığa, hangi örgütsel faktörlerin etki ettiğini tespit etmektir. Literatür incelemeleri bu konuda çalışma yaşamı kalitesine işaret etmektedir. Bu amaçla, çalışma yaşamı açısından çok çeşitli zorluklarla karşılaşan kadın akademisyenler bağlamında konu araştırılmıştır. Kadın akademisyenler için çalışma yaşamı kalitesini tüm yönleri ile yansıtan bir modelin bulunmaması sebebiyle, kadın akademisyenlerin çalışma yaşamı kalitesi ölçeğinin geliştirilmesi bir diğer amaç olmuştur. Çalışmanın son amacı, çalışma yaşamı kalitesinin olumlu örgütsel çıktılara etkisinde bilinçli farkındalığın aracı etkisini tespit etmektir. Keşfedici sıralı karma yöntemle kurgulanan çalışma üç araştırma sürecinden meydana gelmektedir. Birinci araştırma sürecinde, kadın akademisyenlerin çalışma yaşamı kalitesi bileşenlerini tespit etmek amacıyla 30 kadın akademisyen ile yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiştir. Bu sürecin sonunda çalışma yaşamı kalitesi bileşenleri kadın akademisyenler çerçevesinde tespit edilerek kategorilere ayrılmıştır. İkinci araştırma sürecinde, 275 kadın akademisyene pilot çalışma uygulanmıştır. Bu sürecin sonucunda 28 madde ve 7 boyuttan oluşan çalışma yaşamı kalitesi ölçeği elde edilmiştir.
Üçüncü ve son araştırma sürecinde, ifade edilen araştırma soruları cevaplanmaktadır. Bu kapsamda çalışma yaşamı kalitesinin, bilinçli farkındalığa etkisi analiz edilmiştir. Buna ek olarak, bilinçli farkındalığın örgütsel çıktılara kadın akademisyenler bağlamında etkisinin varlığı araştırılmıştır. Son olarak, çalışma yaşamı kalitesinin örgütsel çıktılar üzerindeki etkisinde bilinçli farkındalığın aracı rolü analiz edilmiştir. Araştırma verileri, 516 kadın akademisyenden elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, çalışma yaşamı kalitesi bilinçli farkındalığı pozitif yönde etkilemektedir. Aynı zamanda bilinçli farkındalığın işyeri mutluluğu ve iş tatmini gibi olumlu örgütsel çıktılara pozitif yönlü etkisi tespit edilmiştir. Buna ek olarak, çalışma yaşamı kalitesinin işyeri mutluluğuna ve iş tatminine etkisinde, bilinçli farkındalık kısmi aracılık rolü üstlenmektedir. Önemli görülen bir diğer sonuç, bilinçli farkındalığın oluşmasını sağlayan çalışma yaşamı kalitesi bileşenlerinin iş-aile rolleri dengesi, kişi-iş uyumu, yasal unsurlar ve kurumsal aidiyet tutumundan meydana gelmesidir. Son olarak çalışma yaşamı kalitesinin alt boyutu olan kişi-iş uyumunun işyeri mutluluğuna etkisinde bilinçli farkındalık tam aracılık rolü üstlenmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to determine which organizational factors effect the mindfulness that effect to a wide range of outcomes at the individual and organizational level. Literature reviews in this respect point out to the quality of working life. With this purpose, the subject has been researched in the context of female academics who face various difficulties in terms of working life. Due to the absence of a model that reflects the quality of working life in all aspects for the female academics, developing the quality of working life scale of female academics was another aim. The last aim of study is to determine the mediating effect of mindfulness at the effect of quality of working life to positive organizational outcomes. The study, which was constructed with the exploratory sequential mixed method, consists of three research processes. In the first research process, structured interview was conducted with 30 female academic in order to determine the components of quality of working life of female academics. At the end of this process, the components of quality of working life were determined within the framework of female academics and divided into categories. In the second research process, a pilot study was performed to 275 female academics. As a result of this process, quality of working life scale was obtained which consisting of 28 items and 7 dimensions.
In the third and final research process, expressed research questions are answered. In this context, the effect of the quality of working life on mindfulness was analyzed. In addition, the effect of mindfulness on organizational outputs was researched in the context of female academics. Finally, the mediating role of mindfulness was analyzed at the effect of quality of working life on organizational outcomes. Research data were obtained from 516 female academics. According to the obtained findings, the quality of working life positively affects mindfulness. At the same time, it has been determined that the mindfulness has a positive effect on positive organizational outputs such as workplace happiness and job satisfaction. In addition, mindfulness plays a partial mediating role in the effect of quality of working life on workplace happiness and job satisfaction. Another important result is that the components of the quality of working life that create mindfulness consist of the balance of work-family roles, person-job fit, legal factors and corporate belonging attitude. Finally, mindfulness plays a full mediating role in the effect of person-job fit, which is a sub-dimension of the quality of working life, on workplace happiness.