Yavaş uykuda elektriksel status epileptikus'ta nöropeptidlerin rolü
The role of neuropeptides in electrical status epilepticus during slow sleep
Yazar: MİRAY ATACAN YAŞGÜÇLÜKAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZLEM ÇOKAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Epilepsi = Epilepsy ; Nöropeptidler = Neuropeptides ; Status epilepticus = Status epilepticus ; Uyku = Sleep ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Epilepsi ve uyku ilişkisi uzun yıllardır bilinmektedir. Uykuda epileptik nöbetler tetiklendiği gibi, interiktal epileptiform deşarjlarda (İED) da artış gözlenir. Bununla birlikte, epileptik anomalilerin ağırlıklı olarak uyku sırasında gözlendiği bazı epileptik sendromlar da mevcuttur. 
Yavaş uykuda elektriksel status epileptikus (ESES) ya da diğer adıyla yavaş uykuda sürekli diken dalga (CSWS) sendromu, çocuk yaş grubunda gözlenen, elektroensefalografide (EEG) uykunun hızlı göz hareketinin olmadığı (NREM) evresinde sürekli ve yaygın diken dalga aktivitesi ile karakterize olan bir epileptik ensefalopati tablosudur. Bu tabloda, sendroma özgü nöbet tiplerinden kognitif ve davranış bozukluklarına kadar farklı spekturumda klinik bulgular gözlenebilen ESES'in oluşum mekanizması henüz tam olarak açıklanamamıştır.
Vücutta birçok farklı fizyolojik fonksiyon üzerinde etkili olan nöropeptidlerin uyku-uyanıklık döngüsünde rol oynadıklarını aynı zamanda hem konvülzan hem de antikonvülzan özellikler gösterdiğini bildiren çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmada dinorfin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, oreksin isimli nöropeptidler ile ESES ilişkisi araştırmak hedefledik.
Bu çalışmaya dahil edilen çocukluk çağının kendini sınırlayan (self-limited) fokal epilepsili olguları EEG özelliklerine göre NREM uykuda deşarjları fokal-bilateral fokal olanlar ve yayılım göstererek ESES paternine dönüşenler olarak iki gruba ayrıldı. Kontrol grubu ile birlikte bu üç grubun serumlarında dinorfin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, oreksin isimli nöropeptidler düzeyleri ölçüldü. 
Biyokimyasal incelemeler sonucunda uykuda deşarjları yayılım göstererek ESES paternine dönüşen olgularda kontrol grubuna göre leptin düzeyinde anlamlı yükseklik, melatonin düzeyinde ise anlamlı düşüklük gösterildi. Oreksin düzeyi ise, uykuda deşarjları yayılım göstererek ESES paternine dönüşen olgularda, hem deşarjları fokal-bilateral fokal kalan olgulara hem de kontrol grubuna göre düşük saptandı. 
Bu veriler doğrultusunda leptin, oreksin ve melatonin gibi nöropeptidlerin eksiklik veya fazlalık durumlarının uyku-uyanıklık döngüsü ve epilepsi nöbetlerine olan etkileri ve interiktal deşarjları arttırma özellikleri ile ESES'in oluşum mekanizmasında rol oynayabilecekleri dikkati çekmektedir.


Anahtar Kelimeler: ESES, CSWS, Çocukluk Çağının Fokal Epilepsileri, Nöropeptid, Uyku

Abstract:
The relationship between sleep and epilepsy has been recognized for long time. Sleep not only triggers epileptic seizures but also interictal epileptiform discharges (IED). In addition, epileptic abrnomalities occur predominantly during sleep in some epileptic syndromes.  
Electrical status epilepticus during slow sleep (ESES) or continuous spikes and waves during sleep (CSWS) is an epileptic encephalopathy of childhood, characterized by diffuse or generalized spike-wave activity in electroencephalography (EEG) during non-rapid eye movement (NREM) sleep. Clinical features may differ from distinct epileptic seizure types to various cognitive and behavioral derangement. The pathophysiology of ESES is not completely understood yet.
Neuropeptides, involved in many physiological functions in human body, have also been demonstrated in several studies to function in sleep-wake cycle and display convulsant and anticonvulsant feature. In this study, we aimed to investigate the relationship between ESES and neuropeptides such as dynorphin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, orexin.
In this study, children with self-limited focal epilepsies were divided into two groups according to their EEG features in NREM sleep as those with discharges remaining focal-bilateral focal and those with discharges spreading into ESES pattern. Level of neuropeptides named dynorphin, galanin, ghrelin, leptin, melatonin, orexin were measured in the sera of these three goups including the control group.
As a result of biochemical analyses, the patients whose discharges converted to ESES pattern in sleep, showed a significantly higher leptin level and a significantly lower melatonin level compared to the control group. On the other hand, the level of orexin was found to be low in patients whose discharges converted to ESES pattern in sleep, compared to both the control group and epilepsy patients with focal-bilateral focal discharges.
These data emphasize that elevated or deficient levels of neuropeptides such as leptin, orexin and melatonin may be involved in ESES physiopathology through their actions on sleep-wake cycle and epilepsy seizures and facilitation of interictal discharges. 

Key Words: ESES, CSWS, Self-limited Focal Epilepsies in Childhood, Neuropeptide, Sleep