3-6 yaş çocuklarda kategorizasyon, çapraz sınıflandırma ve çıkarım yapma becerilerinin incelenmesi
Investigation of 3-to 6-year-old children?s categorization, cross-classification and inference abilities
Yazar: DURMUŞ ASLAN
Danışman: PROF. DR. YAŞARE AKTAŞ ARNAS
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Kategori = Category ; Kategorizasyon = Categorization ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sınıflandırma = Classification ; Tümevarım = Induction ; Tümevarımsal öğrenme = Inductive learning ; Çapraz sınıflandırma = Cross classification ; Çaprazlama = Crossing ; Çıkarım = Inference

Özet:
Kategorizasyon, çapraz sınıflandırma ve çıkarım yapma becerileri, çevremizi tanıma ve anlamlandırmada son derece önemli becerilerdir. Bu araştırma, üç?altı yaş grubu çocuklarda bu becerilerin gelişimini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 2008?2009 öğretim yılı bahar döneminde Adana ili merkezinde bulunan bir üniversiteye ait anaokuluna devam eden üç?altı yaş grubundan toplam 100 çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun seçiminde öncelikle uygulamanın yapılacağı anaokuluna devam etmekte olan tüm çocuklara (toplam 268 çocuk) Denver II Gelişim Tarama Envanteri uygulanmıştır. Çalışma grubunda yer alan toplam 100 çocuk, normal gelişim gösteren çocuklar arasından seçilmiştir. Çocuklar, her yaş grubunda 25 çocuk yer alacak şekilde yansız numaralar kullanılarak oranlı tesadüfî örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak da uyuşma, uyuşmazlık, çapraz sınıflandırma ve çıkarım yapma üçlüleri kullanılmıştır.Çalışma sonunda, çocukların çoğunda taksonomik, bağlamsal ve yargısal kategorizasyon becerilerinin rastlantısal düzeyin üzerinde olmasına karşın bu becerileri henüz edinme aşamasında oldukları saptanmıştır. Ayrıca, üç yaşındaki çocukların taksonomik, bağlamsal ve yargısal kategorizasyon yaparken daha çok kategorik olmayan ilişkileri temel alırken, dört, beş ve altı yaşındaki çocukların çoğunlukla kategorik özellikleri temel aldıkları belirlenmiştir. Çocukların yaptıkları kategorizasyon hatalarında ise kategorik olmayan özellikleri temel almalarının önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Çapraz sınıflandırma ve tümevarımsal çıkarımda çocukların çoğunun, tümevarımsal seçicilikte ise bazılarının rastlantısal düzeyin üzerinde olmasına karşın, bu becerileri henüz edinme aşamasında oldukları saptanmıştır. Tüm bu becerilerin ediniminde yaşla birlikte anlamlı bir artış meydana geldiği belirlenmiştir.

Abstract:
Abilities of categorization, cross-classification and inference are very important to recognize and make sense of our environment. This research was conducted in order to examine the development of these skills in three?six year-old children.The study was conducted on 100 children of three?six year-old attending a kindergarten of a university in Adana in spring term of 2008?2009 academic year. For sample selection, initially Denver Developmental Screening Test was applied to all the children (total 268) attending that kindergarten. 100 children in sample group were selected from normally developing children. Participant children selected by with proportional random sampling method by utilising random numbers and in each age group there were 25 children. In this study, as a data collecting tools, nonconlifct, conflict, cros-classification and inference triads were used.At the end of the study, although most of the children?s taxonomic, script and evaluative skills were above the chance level, it was found out that they were still in the process of acquiring these skills. Moreover, while making taxonomic, script and evaluative categorization, the three year-olds mostly based on non-categorical relationships whereas four, five, six year-olds mostly based on categorical properties. It was determined that considering non-categorical qualities had an important role in children?s categorization errors. Although in cross-classification and inductive inference most of the children, in inductive selectivity some of the children were above the chance level, it was found out that they were still in the process of acquiring these skills. It was determined that a significant increase was occurred with the age while acquiring all those skills.