Türkiye'nin turizm sektörü açısından uluslararası rekabet gücünün belirlenmesine yönelik karşılaştırmalı bir analiz
A comparison analysis of international competitiveness on determining terms of Turkey's tourism sector
Yazar: YASİN EMRE OĞUZ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SARI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası rekabet = International competition

Özet:
Günümüz şartlarında yaşanan rekabet yerel ve bölgesel boyutlardan küresel seviyelere ulaşmıştır. Bu durum özellikle ikamesi fazla olan ürünler üzerine odaklanmış turizm sektörü gibi sektörler açısından stratejik planlamayı, mevcut şartları ve piyasaları en iyi şekilde analiz etmeyi zorunlu hale getirmiştir. Bu araştırmada da Türkiye'nin turizm sektörü açısından uluslararası rekabet gücünün artırılması için yapılması gerekenlerin neler olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Buradan hareketle, karma metot kullanılarak iki aşamalı bir araştırma yürütülmüştür.
Araştırmanın birinci aşamasında Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayınlanan Seyahat ve Turizm Rekabet İndeksi raporları nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi yöntemiyle yıllara göre kapsamlı olarak incelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise ülkelerin turizm açısından uluslararası rekabet gücünü açıklayacağı düşünülen bir model önerilmiştir. Uluslararası turizm rekabet modelinin geliştirilmesinde nicel araştırma yaklaşımları benimsenmiştir. Bu kapsamda da Türkiye'de turizm alanında faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin ve seyahat acentalarının yöneticilerinden oluşan bir araştırma evreni belirlenmiştir. İlgili işletmelerin her birinden en az bir adet yöneticiyle görüşülmesi planlandığı için yaklaşık olarak 16.000 katılımcı araştırma evrenini oluşturmaktadır. Buradan hareketle, 847 katılımcıya yüz yüze anket uygulanmıştır. Araştırma örnekleminden toplanan veriler analiz edilerek hem bir yapısal model hem de bir ölçek geliştirilmiştir. 
Araştırma bulguları da iki farklı yaklaşım üzerinden ele alınmıştır. Birinci yaklaşımda Seyahat ve Turizm Rekabet İndeksi verileri incelenmiş ve yorumlanmıştır. İkinci yaklaşımda ise nicel bulgular üzerinde durulmuştur. Buna göre uluslararası rekabet gücü; beşeri sermaye, emniyet ve sağlık, bilgi ve iletişim, politikalar, altyapı ve üstyapı, doğal ve kültürel kaynaklar, çevresel sürdürülebilirlik ve imaj faktörlerinden istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilenmektedir. Araştırmanın sonucunda da elde edilen bulgular doğrultusunda Türkiye turizm sektörüne ve turizm alanında karar vericilere yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Recently, the competition reached a global level rather than local and regional dimensions. Thus, strategic planning and analyzing the market has become critical for the industries which mostly rely on substitutable goods and services such as tourism. Therefore, this study attempts to point out what should be done to increase the competitiveness of Turkish tourism industry. To this end, a two-staged mix method research was conducted. 
In the first part, the study utilizes a qualitative approach to examine the Travel and Tourism Competitiveness Index data published by the World Economic Forum year by year through content analysis. And, the second part utilizes a quantitative approach by introducing an explanatory model that evaluates countries' international tourism competitiveness. Since the data collection process involves interviewing at least one manager from a hotel and travel agency, the study universe is estimated to consist sixteen thousand individuals. Data were collected from a total of 847 managers who accepted to fill the survey form. A structural model and a scale were developed through analysing the data. 
Study utilized two different approaches while interpreting the findings. First approach involves examination and evaluation of Travel and Tourism Competitiveness Index data. The second involves interpretation of quantitative findings. Study findings reveal that human capital, safety and health, information and communication, policies, infrastructure and superstructure, natural and cultural resources, environmental sustainability and image international competitiveness significantly influence international tourism competitiveness. Finally, study provides suggestions for the Turkish tourism industry and decision makers in light of the findings.