Hemşirelerde profesyonel sağlamlık ve öz bakım düzeylerinin profesyonel yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the impact of professional resilience and self care levels in nurses on professional quality of life
Yazar: HÜLYA KARAER
Danışman: PROF. DR. EBRU AKGÜN ÇITAK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Çalışma hemşirelerde profesyonel sağlamlık ve öz-bakım düzeylerinin profesyonel yaşam
kaliteleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı özellikte kesitsel bir
araştırmadır. Araştırma Aralık 2023- Haziran 2024 tarihleri arasında bir vakıf ve bir devlet
üniversitesi hastanesinde çalışan, katılmayı kabul eden 524 hemşire ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırma verileri, Hemşireler İçin Tanımlayıcı Bilgi Formu, Skovholt Profesyonel
Sağlamlık ve Öz-bakım Envanteri (SPSE) ve Çalışan Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇYKÖ) ile
toplanmıştır. Verilerin analizi için tanımlayıcı istatistikler, Student t ve ANOVA testi, ileri
istatistiksel analiz için Bonferroni düzeltmesi yöntemi kullanılmıştır. İlişki analizleri için
Pearson Korelasyon analizi ve sonrasında Lineer Regresyon analizi yapılmıştır.
Çalışmanın sonuçlarına göre; hemşirelerin SPSE düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu,
sosyodemografik ve mesleki özellikler ile karşılaştırıldığında gelir durumu, ruhsal ve
fiziksel sağlık algıları, mesleği seçme durumu, çalışma şekli, memnuniyet düzeyleri ile
SPSE ölçek puanı arasındaki istatistiksel farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
Katılımcıların ÇYKÖ ölçek puan ortalamalarına göre; mesleki tatmin puan ortalaması
düşük, tükenmişlik puan ortalamasının orta, merhamet yoğunluğu puan ortalaması ise
yüksek bulunmuştur (p<0.05).
SPSE tüm alt boyut ve toplam puan ortalamaları ile mesleki tatmin arasında pozitif yönlü ve
orta düzeyde, tükenmişlik ile arasında negatif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki, merhamet
yorgunluğu ile arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir
(p<0.05). Hemşirelerin profesyonel sağlamlık düzeyleri arttıkça mesleki tatmin düzeylerinin
arttığı, tükenmişlik ve merhamet yorgunluğu düzeylerinin azaldığı saptanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda; öz-bakım ve profesyonel sağlamlık ile ilgili farkındalık
oluşturulması, hemşirlerin mesleki memnuniytetlerinin artırılıması, psikiyatri hemşirerleri
konsültan liyezon hemşireliği kapsamında meslektaşlarına danışmanlık yapmaları
önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği, Profesyonel Yaşam
Kalitesi, Öz Bakım, Psikolojik Sağlamlık, Profesyonel Sağlamlık

Abstract:
The study is a descriptive cross-sectional study conducted to examine the effect of
professional resilience and self-care levels on professional quality of life in nurses. The study
was conducted between December 2023 and June 2024 with 524 nurses working in a
foundation and a state university hospital who agreed to participate.
The research data were collected with the Descriptive Information Form for Nurses,
Skovholt Professional Resilience and Self-Care Inventory (SPSI) and Employee Quality of
Life Scale (EQLS). Descriptive statistics, Student t and ANOVA tests were used for data
analysis and Bonferroni correction method was used for further statistical analysis. Pearson
Correlation analysis and then Linear Regression analysis were used for relationship analyses.
According to the results of the study, it was determined that the SPSE levels of the nurses
were above the average, and the statistical difference between the income status, mental and
physical health perceptions, status of choosing the profession, working style, satisfaction
levels and SPSE scale score was significant when compared with sociodemographic and
occupational characteristics (p<0.05). According to the mean scores of the participants on
the SPSE scale; the mean score of professional satisfaction was found to be low, the mean
score of burnout was found to be medium, and the mean score of compassion intensity was
found to be high (p<0.05).It was determined that there was a positive and moderately significant relationship between
SPSE all subscale and total mean scores and professional satisfaction, a negative and
moderately significant relationship with burnout, and a negative and weakly significant
relationship with compassion fatigue (p<0.05). It was found that as the professional
resilience levels of the nurses increased, their professional satisfaction levels increased,
burnout and compassion fatigue levels decreased.
v
In line with the results of the study, it was recommended that awareness should be raised
about self-care and professional resilience, professional satisfaction of nurses should be
increased, and psychiatric nurses should provide counselling to their colleagues within the
scope of consultant liaison nursing.
Keywords: Nursing, Psychiatric Nursing, Professional, Quality of Life, Self-care,
Psychocological, Resilience,