Büyük Çamlıca ve Küçük Çamlıca bölgelerinin karşılaştırmalı polinizasyon olayları ve alerjik polenlerinin saptanması
Determination of allergenic pollen grains and comparison the cases pollination in the Büyük Çamlıca and Küçük Çamlıca areas
Yazar: MÜNEVVER EBRU GİRİŞKEN
Danışman: PROF. DR. ENGİN ÖZHATAY
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Odunsu bitkiler = Wood plants ; Odunsu taksonlar = Wood taxons

Özet:
Havadaki polen taneleri, doğal kaynaklı alerjenlerdendir. Bu kaynaklardan fazla miktarda polen salındığında, alerjik olan polenler hassas bünyeye sahip kişiler-de alerjik tepkilere neden olabilirler. Bu tepkiler özellikle bitkilerin çiçeklenme za-manlarında görülür. Polen tanelerinin konsantrasyonunu ve tipini belirlemek alerjik hastalıklarla mücadele eden kişilere yardımcı olmaktadır.Bu çalışmanın amacı, atmosferdeki polen tanelerinin tiplerini, onların yüzdelik oranlarını, mevsimsel periyotlarını belirlemek ve çalışma alanı için polen takvimi ha-zırlamaktır. Bu çalışmanın sonuçlarının, uzman kişilere doğru tedavi yöntemlerini uygulamaları açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.Çalışmamızda, atmosferde bulunan polen konsantrasyonu, Büyük Çamlıca ve Küçük Çamlıca'daki dört farklı bölgeye yerleştirilen Durham aletleri kullanılarak haftalık olarak analiz edilmiştir. Araştırmalar Ocak 2007' den Aralık 2007' ye kadar gravimetrik yöntem kullanılarak yapılmıştır.Çalışma süresince ortalama sıcaklığın en yüksek olduğu ay 26 °C ile Ağustos 2007, en yüksek nem oranı %79 ile Kasım 2007, ortalama rüzgar hızının en yüksek olduğu ay 5,7 m/sec ile Temmuz 2007 ve yağışın en fazla olduğu ay ise 88,8 mm ile Kasım 2007' dir.2007 yılı süresince yakalanan polenler 51 taksona ait olmakla beraber tanımlanamayan polenler de vardır. Bu 51 taksonun 30 tanesi odunsu, 21 tanesi otsu bitkilere aittir.Bu çalışmada cm2 başına 15364 polen tanesi belirlenmiştir. Bunlardan 8866 tanesi Büyük Çamlıca' dan bir yıl süreyle toplanan preparatlarda tespit edilmiştir. Sonuçta 8866 polen tanesinden 5339 tanesinin (% 60,22) odunsu, 3429 tanesinin (% 38,68) otsu bitkilere ait olduğunu göstermiştir. 98 tanesi (%1,11) ise tanımlanamamıştır. Pinaceae familyası toplam 1945 polen tanesi ile (%21,94) en yüksek frekansı göstermiştir. Bunu 1658 polen tanesi ile (%18,70) Poaceae familyası takip etmiştir.Diğer yandan aynı periyot içerisinde Küçük Çamlıca'da 6498 polen tanesi sa-yılmıştır. Toplam polenlerin 3386 tanesinin (% 52,11) odunsu, 2933 tanesinin (% 45,13) otsu bitkilere ait olduğu tespit edilmiştir. 179 tanesi (% 2,75) ise tanımlana-mamıştır. Poaceae familyası (yabani otlar) 1453 polen tanesi ile (% 22,36) en yüksek frekansı göstermiştir. Pinaceae familyası 992 polen tanesi ile (%15,27) bunu takip etmiştir.Araştırma bölgesinde bütün yıl boyunca tespit edilen polen taneleri maksimum seviyelerine Nisan ayında minimum seviyelerine ise Ocak ayında ulaşmıştır. Bu bölgede baskın olan familyalar Poaceae, Pinaceae, Cupressaceae, Plantiganaceae, Brassicaceae, Aceraceae, Asteraceae, Oleaceae ve Rosaceae olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Pollen grains in the air are natural origined allergens. When released by the sources in sufficient amounts, allergenic pollen may evoke allergic responses in sensitive patients. These diseases appear especially during the flowering periods of plants. Determination of the concentration and the type of pollen grains helps patients suffering from allergic diseases. For this reason, annual pollen calendars have been prepared in many countries.The aim of this study was to determine the pollen types in the atmosphere, their percentage values, the periods of the pollen season periods and to establish the pollen calendar for study areas. The results of this study are thought to be beneficial for experts in order to apply for the right treatment methods.In our study, pollen concentrations in the atmosphere were collected by using Durham equipments, which were located in four different locations in Büyük Çamlıca and Küçük Çamlıca. The samples were examined on a weekly basis. The research was undertaken from January 2007 to December 2007 using gravimetric method.During this period; the hottest month was August 2007 with an average of 26 °C, the highest humidity with 79 % in November 2007, the highest average wind speed was 5,7 m/sec in July 2007 and the most rainy month was November 2007 with 88,8 mm.The pollens collected in 2007 were comprised of grains belonging to 51 taxa and unidentified pollen grains. Of these 51 taxa, 30 belonged to arboreal and 21 to non-arboreal plants.In this study, a total of 15364 pollen grains per cm2 were determined. 8866 of those were determined on the slides collected one year period from Büyük Çamlıca. Results show that 5339 of 8866 pollen grains (60,22 %) belong to arboreal, 3429 (38,68 %) belong to non-arboreal taxa. 98 (1,11 %) pollen grains were nondetermined. A total of 1945 (21,94 %) pollen types were identified of which Pinaceae pollen showed maximum frequency, followed by Poaceae pollen (1658- 18,70 %).On the other hand, 6498 pollen grains were counted in Küçük Çamlıca during the same period. 3386 (52,11 %) of total pollen grains belong to arboreal, 2933 (45,13 %) belong to non-arboreal and 179 (2,75 %) of those were nondetermined. A total of 1453 (22,36 %) pollen types were identified of which Poaceae (grasses) pollen showed maximum frequency, followed by Pinaceae (992- 15,27 %).The pollen grains which were collected all year round in the investigated regions reached their maximum levels in April and the minimum level in January. In these areas, the dominant families have been determined to be Poaceae, Pinaceae, Cupressaceae, Plantiganaceae, Brassicaceae, Aceraceae, Asteraceae, Oleaceae and Rosaceae.