Madencilik çalışmalarında sismik veri toplama ve uydu ölçme tekniklerinin doğruluk analizi
Seismic acquisition in mining exploration and satellite accuracy analysis
Yazar: HÜSEYİN EDİP ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ATINÇ PIRTI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günümüzde yeraltındaki madenleri keşfetmek amaçlı yapılan, sinyal gönderilerek yansıyan bu sinyaller üzerinden yapılan yorumlama analiz çalışmalarına sismik çalışma adı verilir. Bu sismik çalışmaların, karada ve denizde nasıl yapıldığını açıklamakta fayda vardır. Sismik Yansıma Yöntemi, yapay şekilde üretilen sismik enerjinin yer içinde sismik dalgalar şeklinde yansıması, tabaka ara yüzeylerinden yansıması ve kayıt edilen yansımaların sinyal analiz tekniklerine göre işlenip yeraltını gösteren sismik kesitler haline getirilmesidir. Sismik yansıma yöntemi günümüzde çeşitli amaçlar için kara ve denizde uygulanmakla birlikte en önemli uygulama alanı petrol ve doğalgaz aramacılığıdır. Sismik Yansıma Yöntemi iki boyutlu (Two dimensional, 2D) veya üç boyutlu (Three dimensional, 3D) şeklinde uygulanabilir. 2D sismik uygulamalarda sadece bir alıcı kablosu (streamer) kullanılır. Bir hat boyunca toplanan sismik verilerden  veri-işlem sonrasında yeraltını gösteren sismik kesitler elde edilir. 3D sismik uygulamalarda birden fazla alıcı kablosu ve birden fazla sismik kaynak kullanılır. Sismik veriler yeraltında bir hacim içerecek şekilde toplanır ve veri-işlem sonrasında sismik küp adı verilen veri kümesi oluşturulur.

Peki bu sismik çalışmalarda haritacılık uygulamaları ne derecede önemli bunu inceleyelim. Yeraltı jeolojisinin doğru tarifi ancak doğru kayıt edilecek koordinat verisi ile mümkün olabileceğinden denizlerde yapılan sismik arama faaliyetlerinin son teknoloji ürünü navigasyon aletleri ile gerçekleştirilmesi ve karada yapılan sismik faaliyetlerin ileri derece teknolojide ölçüm cihazları kullanılarak yapılması önem taşımaktadır. Karada yapılan sismik arama çalışmalarında ormanlık sahalarda ruhsat alımı, topoğrafya ölçüm çalışmaları, dozer çalışmaları ve zarar-ziyan tespit çalışmaları harita grubu faaliyet alanına girmektedir. Maden arama amaçlı yapılan sismik çalışmalarda, kullanılan ölçme yöntemleri, yapılan ölçüm değerlerinin kontrol edilmesi, sonuç koordinatlarının hassas bir şekilde belirlenmesi ve özellikle yükseklik (kot) değerlerinin doğru tespiti; maden arama faaliyetlerinde önem arz etmektedir.

Abstract:
Today to explore underground mines by sending signals interpretation studies on these reflected signals are called seismic studies. It is useful to explain how these seismic works are done on land and sea. Seismic Reflection System artificially generated seismic energy in the form of seismic waves in the reflection, reflected from the interface of the layer and the recorded reflections are processed according to the signal analysis techniques and made into seismic sections showing underground. Seismic reflection method is currently being applied for various purposes at land and sea, and the most important application field is oil and natural gas exploration. The Seismic Reflection Method can be applied as two dimensional (2D) or three dimensional (3D). In 2D seismic acqusitions only one receiver cable (streamer) is used. From seismic data collecting along a line, seismic sections are obtained that show underground data after data processing. In 3D seismic applications multiple receiver cables and multiple seismic sources are used. The seismic data are collected to include a volume in underground, after data processing a data set created called seismic cube.


In these seismic studies, we will examine what is important to survey applications. Since the correct description of underground geology is only possible with the correct coordinate data, seismic exploration at sea should be carried out with the latest technology navigation equipment and it is important to carry out seismic activities on land using advanced technology measurement devices. In the seismic exploration studies carried out on the land, licensing in forested areas, surveyors measurement studies, dozer works, lost and demage works are contained survey group actvity. Measurement methods used in seismic studies for mining exploration, control of the measuring results, precise determination of result coordinates and especially the correct determination of elevation values are important in mining explorations.