Türkiye Selçuklu Devleti'nin diplomasi tarihi
Diplomacy history of Turkish Seljuk State
Yazar: YASEMİN AKTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN GEYİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Diplomasi = Diplomacy ; Elçilik = Ambassadorship ; Ermeniler = Armenians ; Eyyubiler = Ayyubids ; Memlükler = Mamluks ; Moğollar = Mongoşs ; Selçuklular = Seljuks

Özet:
Türkiye Selçuklu Devleti'nde diplomatik ilişkiler, Kutalmışoğlu Süleyman'ın Anadolu'nun batısına gelerek İznik'i ele geçirmesi ve devleti kurma çabası içerisinde Bizans İmparatorluğu'nun iç işlerine dâhil olmasıyla başladı. Türkiye Selçuklu Devleti diplomasisinde bazen dost bazen de düşmanca bir siyaset takip edilerek tahta çıkış, tebrik, savaş, muhasara, tâbîlik, yardım istemek, evlilik ve ticari faaliyetler gereği diğer devletlerle diplomatik görüşmeler yapıldı. Türkiye Selçuklu Devleti'nin I. Süleyman Şah ile başlayan kuruluş sürecinde yer edinme, hâkimiyet pekiştirme ve siyasi birliği sağlama amacıyla komşu devletlerle birçok mücadele yaşanarak müzakereler yapıldı. Bundan sonraki süreçte yani devletin yükseliş ve yıkılışında da içinde bulunulan şartlara göre ağırlıklı olarak Anadolu'nun doğusuna hakim olma mücadelesi neticesinde diplomatik görüşmeler yapıldı. Görüşmeleri gerçekleştiren elçilere izlenen tutum ise devletin gücü ve temas halinde olunan devletle olan çıkarlara göre değişiklik göstererek sert ya da yumuşak bir hal almaktaydı. 1243 Kösedağ Savaşı'nda Moğollar karşısında alınan yenilgi sonrasında Türkiye Selçuklu Devleti, Moğol tahakkümü altına girdi. III. Gıyaseddin Keyhüsrev'in (1284) ölümüyle de bu tahakkümün devletin her alanında hissedilmesiyle Türkiye Selçuklu Devleti'nin diplomatik ilişkileri son buldu.

Abstract:
The diplomatic relations in Turkish Seljuk State started with the capture of İznik after the arrival of Kutalmışoğlu Süleyman in the west part of Anatolia and his involvement in the internal affairs of Byzantine Empire with the purpose of founding the state.  In Turkish Seljuk State, diplomatic negotiations were carried out with other states for accession to the throne, greeting, war, siege, dependency, asking for help, marriage and commercial activities through following a hostile as well as an easy-going policy at times. During the foundation process of Turkish Seljuk State with Süleyman Şah I, many negotiations were carried out after struggles against the neighbouring states with the purpose of reterritorialization, reinforcing the hegemony and providing a political unity. During the following process, in other words as a result of the struggle for especially having a hegemony over the east part of Anatolia according to the current conditions during the rise and fall of the state, diplomatic negotiations were carried out. The attitude towards the ambassadors who carried out the negotiations was firm or soft according to the power of the state and the common interests with a state they were in touch. After the defeat against the Mongols in 1243 Kösedağ war, Turkish Seljuk State fell under the hegemony of the Mongols. With the death of Gıyaseddin Keyhüsrev III (1284) this hegemony was felt all around the state and diplomatic relations of Turkish Seljuk State ended.