Türkiye'de 2000 yılından sonra tahliye olmuş politik kadınların hapishane ve sonrası deneyimleri /
Yazar: HATİCE BOZKURT FIRAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Günlük yaşam = Daily life ; Kadın suçlular = Female criminals ; Kadınlar = Women ; Kürtler = Kurdish ; Siyasi suçlar = Political offences ; Sosyal hayat = Social life ; Tahliye = Release ; Tutuklular = Prisoners

Özet:
Literatürde öteden beri önemli bir araştırma alanını oluşturan hapishane, genelde bir iktidar alanı olarak tanımlanmıştır. Hapishane, aynı zamanda iktidarın erkek egemen niteliğinin kristalize olduğu yerlerden biri olarak ele alınabilir. Dolayısıyla hapishane deneyiminde kadın mahkûmlar ile erkek mahkûmların maruz kaldığı iktidar uygulamalarının özelliklerinin, biçimlerinin ve düzeylerinin farklılık arz ettiği ileri sürülebilir. 
Hapishane sonrası da zor bir deneyime işaret etmektedir. Kadınlar da diğer bütün hapishane deneyimine sahip kişiler gibi "mahkûm" kimliğine ya da damgasına sahip olarak dışarı çıkmaktadır ve bu durum, "normal" toplumsal ilişkiler ve süreçler açısından farklı bakış açılarına, değerlendirmelere, yargılamalara, denetime ve dolayısıyla dışlanmaya maruz kalmak ve zaten "normdışı" kabul edilmek anlamına gelmektedir. Kadın mahkûmlar açısından dışarıdaki hayata dâhil olmak, çoğu kez eksiden başlamak demektir. Bu sürece hapishaneye konulma gerekçesi yapılan etno-politik aidiyetlerin zorlukları da dâhil edildiğinde kadınların katmanlı biçimde mağduriyetlerle karşılaştıkları söylenebilir. 
Kürt hareketleri, Türkiye'nin kuruluşundan beri etno-milliyetçi iddialarla gündemde olmuştur. 1980 sonrası Kürt hareketi ise, bugüne kadar sürekliliğini koruyabilmiştir. Bu hareketin en önemli bileşenlerinden biri de kadınlardır. Dolayısıyla Kürt hareketinde kadınların aktif katılımı incelendiğinde hapishaneler de ele alınmayı gerektiren alanlar arasına girmektedir. Zira Kürt hareketinin ve Kürt kadın hareketinin önemli bileşenlerinden biri, hapis deneyimi yaşamış veya yaşamakta olan kadınlardır. Hapishanelerde politik Kürt kadınları erkek mahkûmlarla kimi benzer uygulamalara maruz kalsalar da cinsiyet kimliklerinden dolayı iktidarın özgül olarak da hedefi olmuşlardır. Bu durum politik Kürt kadınları açısından hem etnik kimlikleri hem de cinsiyetleri nedeniyle daha farklı bir deneyim oluşturmuştur. Aynı şekilde kadınların hapishane sonrası deneyimlerinin şekillenmesinde de cinsiyet ve etnik kimlikleri etkili olmaya devam etmiştir.


Anahtar kavramlar: Toplumsal Cinsiyet, Milliyetçilik, Etnisite, Hapishane, Kürt hareketleri, Kürt Kadın Hareketi

Abstract:
It has long been a research topic that the prisons being established as power place and attributed institutional functions. This study follows the argument that the prison is a place, where power is manifested. As a place, where power is manifested through its strategies of diffusion, reforming and making submissive; Prison is also a place manifesting its power in a male-dominated form. Thus, the power practices that male and female prisoners are being exposed to varies in their characteristics, forms and degrees. 
Life after prison is a tough experience in itself.  Like all the others with the experience of staying in a prison, women start their 'new life' with an identity or rather a mark of being a prisoner. This means being exposed to different assessments, judgments, controling and hence exclusion from 'normal' social relations and thus would cause being acknowledged as 'abnormal'.  When all these multiple structures of male-dominated system are taken into consideration, women are starting their life after prison at a disadvantaged position.   
Kurdish movement after 1980 can continue its existence until now and women are holding a powerful position within the movement. Women's active involvement in Kurdish movement should also be analyzed as a factor in analyzing the their experience in prisons. Women who had and is having an experience to stay in a prison, are active in Kurdish movement and Kurdish women's movement. Besides, their gender and ethnic identity are shaping the experiences of women after prison.


Key words: Gender, Nationalism, Ethnicity, Prison, Kurdish movement, Kurdish women's movement