Tarihte neden-etki bağlantısı ve R.G. Collingwood
Cause-effect relation in history and R. G. Collingwood
Yazar: HAMDİ BRAVO
Danışman: DOÇ. DR. KURTULUŞ DİNÇER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Collingwood, Rabin George = Collingwood, Rabin George ; Felsefe = Philosophy ; Nedensellik = Causality ; Tarih felsefesi = History philosophy

Özet:
'Tarih' sözcüğü iki anlamda kullandır. Bir anlamıyla bir varlık alanına işaret etmektedir: geçmişte olup bitmiş şeyler. Diğeriyse bu alan hakkında bilgi ortaya koyan bir disipline işaret eder. Günümüzde yapılan tarih felsefesi çalışmalarında ağırlık iyiden iyiye 'tarih' sözcüğünün bu ikinci anlamına, yani bu disiplinde varolan yöntem sorunlarına verilmiştir. Ama bu durum bir aksaklık meydana getirir. Yöntem sorunlarıyla ilgilenen tarih felsefecileri tarih çalışmalarının konusu olabilecek nesnelerin neler olabileceği ve bu nesnelerin yapılan üzerine neredeyse hiç araştırma yapmamaktadır. Oysa, görünen o ki, hakkında bilgi ortaya konmaya çalışılan nesnenin özellikleri, kısmen de olsa, kavranmadan, o nesne hakkında sağlıklı işler yapmak olanaklı olamayacaktır. Tarih felsefesi çalışmalarında, tarih için iki ayrı araştırma konusu olabilecek iki ayrı alan arasında neredeyse hiçbir ayran yapılmadığı görülür. Bu alanlardan biri insanın pratik amaçları, pratik kaygılarıyla yapıp ettiklerinin sergilendiği alandır. Diğeri de teorik etkinliklerinin ve bu etkinlikleri serimleyen ürünlerin oluşturduğu teorik alandır. Bu çalışmadaki amaç, birbirinden ayrı oldukları varsayılabilecek bu iki alana ait iki ayn düşünce türünün özelliklerini ortaya koymaktır. Bu iki tür düşüncenin seçilmesinde belirleyici olan, birinin teorik etkinliklere diğerininse pratik etkinliklere güdü olmasıdır. Yukarıda belirtilen amacı gerçekleştirebilmek için, I. Bölüm'de, Collingwood'un tarihe konu olmaya değer gördüğü bir tür düşüncenin özellikleri ortaya konmaya çalışılacaktır. Bu çalışmada da bu tür düşüncenin teorik etkinliklerin belirleyicisi olabileceği düşünülmektedir (böyle düşünülmesinin nedeni Ut. Bölüm'de gösterilecektir). II. Bölüm, Collingwood'un tarihi doğa bilimlerinin yönteminin egemenliğinden kurtarmak amacıyla ele alıp kendisinden yola çıktığı bir kavramı, 'eylem'i, belirlemeye çalışmaktadır. Burada amaçlanan, pratik yaşamın tarihiIll yapılırken tarihçinin nesne edinebileceği, eyleme güdücü bir tür düşünceye ulaşmaktır. Bu tür düşüncenin önemi, kişilerin ve toplumların kendilerini diğer kişi ve toplumlardan nasıl ayırdığının görülmesini sağlayabilecek yapıda olmasıdır. m. Bölüm'se bir sonuç bölümü olarak tasarlanmıştır. Collingwood'a yöneltilen bir itirazdan yola çıkıp onun görüşlerinin pratik etkinliklerin tarihim yapmada tarihçiye elverişli bir nesne sunup sunmadığı tartışılacaktır. Sonra da, onun aslında neden teorik etkinliklerin tarihini yapmada kullanılabilecek bir düşünce türünü araştırdığının düşünüldüğü gösterilecektir. Bunu başarabilmek için, Collingwood'un görüşlerinde kimi tutarsız görünen yanlardaki çelişkiler onun görüşlerine dayanarak ortadan kaldırılmaya çalışılacaktır. Bunu yapabilmek için, kimi düşünceler arasında kurduğu bağlantılar ve kimi terimler arasında yaptığı özdeşleştirmeler yoluyla pratik eylemlerin tarihini yapmak üzerine görüşler sunuyor olmaktan teorik etkinliklerin tarihinin nesnesi üzerine konuşuyor olmaya nasıl geçtiği gösterilecektir. Bunların dışında, Collingwood'un görüşleri n. Bölüm'de ele alınan ve pratik yasanım tarihini yapmada kullanabileceği düşünülen düşünce türünün özellikleri doğrultusunda eleştirilecek; bu tür düşüncenin Collingwood'un önerdiği türdeki düşünceden ayrılan yanlan ortaya konacak; bu tür düşüncenin tarihçiye sunabileceği bir dünya resmi, genel hatlarıyla, serimlenecektir.

Abstract:
The word 'history' has two meanings. One of these indicates an ontic field: things that happened in the past. The other one indicates a discipline which produces knowledge about this field. If one takes into consideration contemporary works on philosophy of history, one can see that these works are thoroughly focused on the second meaning of the word 'history' and deal mainly with the methodological problems belongs to this discipline. But in this case there raises some problems. Philosophers who deal with methodological problems do not inquire about the objects that can be the issue of historical works and about the structure of these objects. But it seems that if one does not grasp, at least partly, the properties of the ohject which is the issue of his work, it would be impossible for him to do trustworthy things about that object. It is seen that almost no one makes difference between two different fields which can be the issues for inquiry by themselves. One of these is a field in which people set forth activities that are done by means of practical aims and practical worries. The other one of these is theoretical field constituted by theoretical activities and products which expose these theoretical activities. The aim of this work is to expose properties of two different kinds of thought which are belong to two different fields supposed to be different from each other. Things which determine the choice of these two different kinds of thought are, for first one, being motive of practical activities and, for second one, being determiner of the theoretical activities. To realize the aim expressed above, in Chapter I, it will be tried to expose properties of a kind of thought which Collingwood thinks to be the worthiest issue of history. Also in this thesis this kind of thought is supposed to be the determiner of the theoretical activities (but the reason for this will be shown in Chapter HI).In Chapter n, it is tried to designate concept of 'action' that is handed by Collingwood to distinguish methods of natural sciences and history from each other. The aim in doing this is to attain a kind of thought that can be made object for their inquiries by historians when they are making history of practical life. Importance of this kind of thought comes from its structure which makes one see how persons or societies distinguishes themselves from the others. Chapter HI is planned as a conclusion chapter. Chapter will begin with an opposition which is directed to Collingwood. Then it will be discussed whether Collingwood's idea of history gives historian an appropriate object in making history of practical activities. After this, it will be shown why it is thought his inquiry is on a kind of thought which can essentially be used for making history of theoretical activities. To accomplish this it will be tried to remove some contradictions appeared because of incoherent-seeming parts in Collingwood's views by application to his own thoughts. Then it will be shown how he passes from being talk about making history of practical activities to being talk about object of the history of theoretical activities by means of relations constituted between some of his thoughts and identifications made between some terms. Except these, also Collingwood's views will be criticized by means of the thought handed in Chapter II. It will be exposed by which aspects this kind of thought differs from the kind proposed by Collingwood to be the object of history. Finally, a picture of world - which is provided by this kind of thought to historian - will be exposed generally.