Alzheimer hastalığı ile MAPT gen mutasyonu ve bazı biyokimyasal biyobelirteçler arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between alzheimer's disease and MAPT gene mutation and some biochemical biomarkers
Yazar: AYŞENUR ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORÇUN AVŞAR
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Alzheimer, dünya genelinde gittikçe yaygınlaşan ve henüz etkin bir tedavisi bulunmayan multifaktöriyel nörodejeneratif bir hastalıktır. Genellikle yaşın ilerlemesi ile ortaya çıkan Alzheimer hastalığının yaşlı nüfusun artmasıyla sosyal ve ekonomik kaynaklar üzerinde daha ağır yüklere yol açacağı öngörülmektedir. Bu nedenle hastalığın önlenmesi ya da tedavisinin bulunması oldukça önem arz etmektedir. Hastalığın erken tanısı da tedavisi kadar önemlidir ancak erken tanıda kullanılabilecek biyobelirteçler yok denecek kadar azdır. Hastalığın tanısında kullanılan beyin omurilik sıvısı yeterli düzeyde değildir ve alınması oldukça zordur. Bunun için daha az maliyetli, daha az invaziv, kolay ulaşılabilen ve uzun süreli çalışmalarda kullanılabilecek kan biyobelirteçleri daha iyi alternatif olacaktır. Çalışmamıza dahil ettiğimiz homosistein, folat, CRP ve ürik asit seviyelerindeki değişiklerin Alzheimer hastalığında biyobelirteç olarak kullanılma potansiyelleri henüz bilinmemektedir. Ayrıca, literatürde Alzheimer hastalığı ile MAPT gen mutasyonu (P301L) arasındaki ilişkiyi açıklayan herhangi bir çalışma bulunmamaktadır.  101 Alzheimer hastasının ve 101 sağlıklı bireyin dahil edildiği çalışmamızda homosistein, folat, CRP, ürik asit seviyelerindeki değişiklikler ve MAPT gen mutasyonu (P301L) ile Alzheimer hastalığı arasındaki ilişki araştırıldı. Hasta ve kontrol grupları arasında homosistein (p=0,771), folat (p=0,366), CRP (p=0,759) ve ürik asit (p=0,860) bakımından anlamlı bir fark bulunmadı. Hasta ve kontrol grupları arasında MAPT gen mutasyonu (P301L) bakımından genotipler karşılaştırıldı ve istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamadı (p=0,081). Diğer taraftan, hasta ve kontrol grupları arasında yaş bakımından istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulundu (p=0,006). Alzheimer hastalığı ile MAPT gen mutasyonu ve bazı biyokimyasal belirteçler arasındaki ilişkinin daha kapsamlı araştırılması için örneklem büyüklüğünün artırılmasına ve farklı etnik gruplarda yeni çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Alzheimer's is a multifactorial neurodegenerative disease that is becoming increasingly common worldwide and has no effective treatment yet. It is predicted that Alzheimer's disease, which generally occurs with advancing age, will lead to heavier burdens on social and economic resources with the increase in the elderly population. Therefore, it is significant to prevent the disease or to find an effective treatment. Early diagnosis of the disease is as important as its treatment, but biomarkers that can be used in early diagnosis are almost not available. The cerebrospinal fluid used in the diagnosis of the disease is not at a sufficient level and it is very difficult to take it. Hence, blood biomarkers that are less costly, less invasive, easily accessible and can be used in long-term studies will be a better alternative. The potential of the changes in homocysteine, folate, CRP and uric acid levels, which were included in our study, to be used as a biomarker in Alzheimer's disease is not yet known. Moreover, in the literature there is no study investigating the relationship between Alzheimer's disease and MAPT gene mutation (P301L). In the present study, which included 101 Alzheimer's patients and 101 healthy individuals, changes in homocysteine, folate, CRP, uric acid levels and the relationship between MAPT gene mutation (P301L) and Alzheimer's disease were investigated. There was no significant difference between the patient and control groups in terms of homocysteine (p=0,771), folate (p=0,366), CRP (p=0,759) and uric acid (p=0,860). Genotypes were compared in terms of MAPT gene mutation (P301L) between the patient and control groups, and no statistically significant difference was found (p=0.081). On the other hand, there was a statistically significant difference in terms of age between the patient and control groups (p=0.006). It requires increasing the sample size and new studies in different ethnic groups in order to further investigate the relationship between Alzheimer's disease and MAPT gene mutation and some biochemical markers more comprehensively.