Transhümanizm ve dini transhümanist hareketler
Transhumanism and religious transhumanist movements
Yazar: BÜŞRA YEŞİLYURT
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET YEŞİLYURT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din-bilim çatışması = Religious-science confict ; Dini hareketler = Religious movements ; Fütürizm = Futurism ; Transhümanizm = Transhumanism

Özet:
Bu çalışma, transhümanizm ve din arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir şekilde ele alarak, bu iki olgunun modern insan anlayışı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, transhümanizmle inancın (dinin) etkileşimi neticesinde ortaya çıkan dinî transhümanist hareketleri tespit edip niteliklerini incelemek ve böylelikle transhümanizmin yalnızca felsefi, bilimsel ve teknolojik bir hareket olmayıp dinî niteliği hâiz bir düşünce olduğunu ortaya koymaktır. Çalışma, insanın teknolojik dönüşüm sürecindeki potansiyelini ve bu sürecin dinî, kültürel ve toplumsal etkilerini değerlendirmeyi hedeflemektedir.
Araştırmanın yöntemi, literatür taraması ve kavramsal analiz üzerine kurulu olup Dinler Tarihi disiplininin deskriptif, fenomenolojik, karşılaştırma ve hermenötik yöntemlerinden istifade edilmiştir. Çalışma, transhümanizm kavramının tarihsel arka planını, modern dönemdeki gelişimini ve çeşitli dinler bağlamındaki yansımalarını karşılaştırmalı bir perspektifle ele almaktadır. Çalışmada NBIC (Nano, Biyo, Bilgi ve Bilişsel) teknolojilerinin etkisi, yapay zekâ ve insan-bilgisayar etkileşimi gibi başlıklar üzerinden incelenmiş, dini transhümanist hareketler ve bunların toplumsal anlamları detaylandırılmıştır.
Elde edilen bulgular, transhümanizmin yalnızca teknolojik bir akım olmadığını, aynı zamanda etik, metafizik ve kültürel yönleriyle insanlık tarihindeki dönüşüm süreçlerinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Özellikle Hıristiyanlık ve diğer dünya dinlerinde transhümanist düşünceye dair izler tespit edilmiştir. Bunun yanında, dini transhümanist hareketlerin, geleneksel dini pratiklerle teknolojik yenilikleri birleştirerek yeni bir manevi anlayış sunduğu görülmüştür.
Sonuç olarak bu çalışma, transhümanizmin insanlık için sunduğu imkânlar ve riskler hakkında bütüncül bir değerlendirme sunmakta; dinî inançlarla transhümanizm arasındaki bağın, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli etkiler yarattığını vurgulamaktadır. Bu bağlamda, transhümanizmin gelecekteki muhtemel etkileri üzerine daha derinlemesine araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between transhumanism and religion in a comprehensive manner and to examine the effects of these two phenomena on the understanding of modern man. The main purpose of the study is to identify and examine the characteristics of religious transhumanist movements that emerged as a result of the interaction between transhumanism and faith (religion), and thus to reveal that transhumanism is not only a philosophical, scientific and technological movement but also a religious thought. The study aims to evaluate the potential of man in the process of technological transformation and the religious, cultural and social effects of this process.
The method of the study is based on literature review and conceptual analysis, and the descriptive, phenomenological, comparative and hermeneutic methods of the History of Religions discipline were utilized. The study examines the historical background of the concept of transhumanism, its development in the modern period and its reflections in the context of various religions from a comparative perspective. The study examined the impact of NBIC (Nano, Bio, Information and Cognitive) technologies under headings such as artificial intelligence and human-computer interaction, and detailed religious transhumanist movements and their social meanings.
The findings show that transhumanism is not only a technological movement, but also plays an important role in the transformation processes in human history with its ethical, metaphysical and cultural aspects. Traces of transhumanist thought have been identified, especially in Christianity and other world religions. In addition, it has been observed that religious transhumanist movements offer a new spiritual understanding by combining traditional religious practices with technological innovations.
As a result, this study provides a holistic assessment of the opportunities and risks that transhumanism offers for humanity; it emphasizes that the connection between religious beliefs and transhumanism creates significant effects on both individual and societal levels. In this context, more in-depth research is recommended on the possible future effects of transhumanism.