Macar fiğ ve yem bezelyesinde kuraklık stresinin morfolojik ve fizyolojik özellikler üzerine etkileri
The effects of drought stress on the morphological and physiological characteristics of field pea and Hungarian vetch
Yazar: SEMA DENİZ ÖZEL
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKKUŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, kışlık yem bitkisi olarak yaygın şekilde üretilen Macar fiği (Vicia pannonica Crantz) ve yem bezelyesi (Pisum arvense L.)'nin farklı sulama seviyelerindeki (% 100, 75, 50 ve 25 tarla kapasitesi) bazı morfolojik ve fizyolojik özellikleri ele alınmıştır. Deneme Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Laboratuvarında 15.11.2014 ile 15.05.2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, sulama seviyeleri Macar fiği ve yem bezelyesinde bitki boyu, toprak üstü yaş ve kuru kütlesi, toplam kütle, toprak üstü kuru madde oranı, toprak altı kütlesi, yaprak sayısı ve alanı, özgül yaprak ağırlığı, klorofil-a, klorofil-b ve toplam klorofil miktarını önemli düzeyde etkilemiştir. Yaprak oransal nemi, yaprak sıcaklığı ve hücre zarı zararlanma indeksi üzerine sulama seviyelerinin etkisi önemli bulunmamıştır. Her iki yem bitkisinde de en yüksek bitki boyu, yaş ve kuru toprak üstü kütlesi, kuru madde oranı, toprak altı kütlesi, yaprak sayısı ve alanı ile klorofil miktarı genelde % 75 sulama seviyesinde belirlenmiştir. Özgül yaprak ağırlığı hariç, incelenen bütün özelliklerde en düşük değerler % 25 tarla kapasitesinde belirlenmiştir. Özgül yaprak ağırlığı ise en az sulamada en yüksek değere sahip olmuştur. Kurağa dayanıklılık indeksi % 75 ve 50 tarla kapasitesinde sulanan bitkilerde daha yüksek bulunmuştur. Buna göre Macar fiği ve yem bezelyesi yetiştiriciliğinde topraktaki yararlı su % 75 tarla kapasitesine indiğinde sulama yapılması ve kuraklık stresi olasılığının varlığında yem bezelyesi yetiştiriciliğinin tercih edilmesi uygun görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Macar Fiği, Yem Bezelyesi, Sulama, Kuraklık Stresi, Bitki Kütlesi, Klorofil

Abstract:
In this study,  the effects of different drought levels (100%, 75%, 50% and 25% of field capacity) were investigated on above and underground organic biomass production of commonly grown Hungarian vetch (Vicia pannonica Crantz) and field pea (Pisum arvense L.). The experiments were carried out in the laboratory of Field Crops Department of Agriculture Faculty situated in Çanakkale Onsekiz Mart University between the experimental period of 15.11.2014 and 15.05.2015. Experiments were conducted using randomized complete block design along with four replications. According to the obtained results of this research work that the different levels of irrigation significantly affected the plant height, wet and dry biomass of soil surface, total biomass, dry matter ratio of soil surface, subsoil biomass, number and area of leaf, specific leaf weight, and the amount of chlorophyll (a, b, total) in Hungarian vetch as well as in Field Pea but different levels of irrigation did not affect significantly the relative humidity, temperature and cell membrane damage index of leaf. The highest plant height, wet and dry biomass of soil surface, dry matter ratio, subsoil biomass, number and area of leaf, and the amount of chlorophyll were generally determined at 75% level of irrigation in both fodder crops. The lowest values of all studied characteristics were determined in 25% of field capacity, except specific leaf weight. Specific leaf weight had the highest value in case of least irrigation. Drought resistance index has been found higher in those plants that irrigated in 75% and 50% field capacity.  According to this, the irrigation should be done when efficient soil water reached down to 75% of field capacity in the cultivation of Hungarian vetch and field pea, but only the cultivation of field pea is seemed to be appropriate in the presence of the possibility of drought stress.  

Keywords: Hungarian Vetch, Field Pea, Irrigation, Drought Stress, Biomass, Chlorophyll