Antalya'da beta talasemi majör hastalarında gamma globin promotor bölge mutasyonları ve hb F ilişkisinin araştırılması
Screening association between gamma-globin promoter region mutation and hemoglobin F, among patients with beta-thalassemia majör in Antalya
Yazar: MURAT BİLLOR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KESER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Amaç: Beta talasemi otozomal resesif kalıtılan tek gen hastalıklarından olup, dünyada, ülkemizde ve Antalya'da en yaygın görülen hemoglobinopatilerden biridir. Bu çalışmamızın amacı; Antalya'da yaygın olan beta talasemi majör hastalarında, yetişkin dönemde mutant formda iken bazı transkripsiyon faktörlerinin bağlanmasını sağlayarak, HbF'in yükselmesine neden olduğu düşünülen ve HbF yapısında yer alan G-gamma ve A-gamma globin genlerinin promotorundaki mutasyonları taramak ve HbF yüksekliği ile ilişkini ortaya çıkarmaktır.
Yöntem: Çalışmada HbF'i yüksek olan 30 beta-talasemi majör hastasında ve talasemik olmayan 30 sağlıklı bireyde periferik kandan DNA eldesini takiben, hedefi tanıyan primerlerin kullanıldığı polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile G-gamma ve A-gamma promotor bölgesi amplifiye edildi. PZR ürünleri Sanger DNA ile dizilenerek, mutasyonlar için tarandı. Bulgular yüzde olarak değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya alınan HbF'i yüksek 30 beta-talasemi majör hastasının 27'inde başarılı sonuç alındığından, sonuç alınamayan 3 hasta hesaplamalara dahil edilmedi. Hastalar içerisinde beta globin geni mutant allel dağılımı bakımından en sık görülen allelin %75,92 sıklıkla IVS.I.110 (G>A), genotipin ise 17 hastada IVS.I.110 (G>A)/IVS.I.110 (G>A) homozigot genotip olduğu görüldü. Hem hastaların hem de 30 sağlıklı kontrol bireyinin G-Gamma ve A-Gamma promotor bölgeleri normal genotipte olduğu bulundu. 
Sonuç: Çalışmamızda, Türkiye'de Antalya İlinde ilk defa HbF'i yüksek olan beta talasemi majör hastalarında, G-Gamma ve A-Gamma promotor bölgeleri mutasyonlar bakımından taranmış ve normal genotipte oldukları bulunmuştur. Bu promotor bölgeleri, HbF'in düzenlenmesinde TAL1 başta olmak üzere, birçok transkripsiyon faktörünün hedefindeki dizi motiflerini içermektedir. Bu bölgelerin normal olmasına karşın, hastalardaki HbF yüksekliğinde, TAL1 ile birlikte hareket eden diğer faktörlerin yeni hedefi olması bakımından önemli bir bulgu olarak değerlendirildi. 
Anahtar Kelimeler: Talasemi major, Hb F yüksekliği, gamma globin, promotor bölge, mutasyon

Abstract:
Objective: Beta thalassemia is one of the single gene diseases with autosomal recessive inheritance and one of the most common hemoglobinopathies in our country and Antalya Province as well as in the world and. The purpose of this study is to screen the mutations in the promoter of the G-Gamma and A-gamma globin genes, which are thought to cause the increase of HbF and are found in the HbF structure, by binding some transcription factors while in the mutant form in adulthood, in beta thalassemia major patients, which are common in Antalya, Turkey and to reveal the relationship with the height of HbF. 
Method: In the study, after DNA extraction from peripheral blood in 30 beta-thalassemia major patients with high HbF and 30 healthy individuals without thalassemia, the G-gamma and A-gamma promoter region was amplified by polymerase chain reaction (PCR) using target-recognizing the pair of primers. PCR products were sequenced by Sanger DNA sequencing method and screened for mutations. Findings were evaluated as percentages. 
Results: Since successful results were obtained in 27 of 30 beta-thalassemia major patients with high HbF in this study, 3 patients with no results were not included in the calculations. In terms of mutant alelle distribution, the most frequent allele was IVS.I.110 (G>A) with %75,92 of frequency. IVS.I.110 (G> A) /IVS.I.110 (G> A) homozygous genotype was found in 17 patients.  G-gamma and A-gamma promoter regions of both patients and 30 healthy control individuals were found to be in normal genotype. 
Conclusion: In our study, the G-gamma and A-gamma promoter regions were screened the first time for mutations and found to be in normal genotype in beta thalassemia major patients with high HbF in Antalya Province, Turkey. These promoter regions contain sequence motifs at the target of many transcription factors, especially TAL1, in the regulation of HbF. Although these regions were normal, it was considered an important finding in terms of being the new target of other factors acting together with TAL1 in elevated HbF in patients. 
Keywords: Thalassemia major, Hb F elevation, Gamma globin, promoter region, mutation