Çevrede veteriner antibakteriyel ilaçlarının (tetrasiklin ve sulfonamidler)araştırılması
The investigation of veterinary antibacterial drugs (tetracyclines and sulfonamides)in environment
Yazar: MURAT CENGİZ
Danışman: PROF.DR. IŞIL BALCIOĞLU ; Y.DOÇ.DR. HASAN HÜSEYİN ORUÇ
Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Risk = Risk ; Sülfonamitler = Sulfonamides ; Tetrasiklin = Tetracycline ; Toprak = Soil

Özet:
Antibakteriyel ilaç uygulanan hayvanların çıkartım ürünlerinin tarım arazilerindekullanılması sonucu önemli sorunlara neden olabilen ilaç kirliliği meydana gelebilir. Buaraştırmada, tarım arazilerinde antibakteriyel ilaç kirliliğinin belirlenmesi; antibakteriyelilaçların çevredeki bozunma sürecine, toprağın yapısının ve mevsimsel farkların etkisininsaptanması ile ilaç kirliliğinin oluşturabileceği çevresel etkilerin irdelenmesiamaçlanmıştır.Toprak örnekleri, 10 tanesi kanatlı, 7 tanesi sığır ve 4 tanesi kanatlı-sığır gübresikullanılan tarım arazilerinden yaz (8 arazi) ve sonbahar (13 arazi) olmak üzere ikidönemde toplandı. Antibakteriyel ilaç miktarını belirlemesinde katı faz ekstraksiyonu veHPLC sistemi, toprağın karakteristik özelliklerini belirlemek için standart yöntemlerkullanıldı.Yaz mevsiminde dört arazide 19-144?g/kg oksitetrasiklin ve bir arazide 33?g/kgklortetrasiklin, sonbaharda dokuz arazide 4.97-104.69?g/kg oksitetrasiklin ve bir arazide72.83?g/kg klortetrasiklin tespit edildi, sulfonamid kirliliğine rastlanamadı. Sonbaharda,ilaç kirliliği (%77) yaz mevsimine (%63) göre daha yüksek bulundu. En yüksekantibakteriyel ilaç miktarları (144?g/kg, 104.69?g/kg) kanatlı hayvan gübresi kullanılantarım arazilerinde tespit edildi.Sonbaharda, yaz dönemi ile kıyaslandığında organik karbon, toplam N ve P ile Namiktarı artarken katyon değiştirme kapasitesinin azaldığı saptandı. Oksitetrasiklinmiktarını, katyon değiştirme kapasitesi, N, organik karbon ve Na'nın etkilediği; katyondeğiştirme kapasitesinin artması oksitetrasiklin miktarının azalmasına, N, organik karbonve Na miktarlarının yükselmesi oksitetrasiklin miktarının artmasına neden olduğubelirlendi. Sulfonamid miktarlarının silt, organik karbon, K, Mg ve Ni miktarınınyükselmesine bağlı olarak azaldığı saptandı.İncelenen tarım arazilerinin yaygın bir şekilde tetrasiklinler ile (özellikleoksitetrasiklin) kirlendiği, bu kirliliğin kanatlı hayvan gübresi kullanılan tarım arazilerindedaha fazla olduğu belirlendi. Araştırma verileri ışığında, katyon değiştirme kapasitesinintetrasiklinlerin toprağa bağlanmasında en etkin faktör olduğu, antibakteriyel ilaç kirliliğinebağlı olarak bazı arazilerde direncin gelişmesiyle çevre ve toplum sağılığının olumsuzyönde etkilenebileceği, ancak canlılar üzerinde toksik bir etki oluşmayacağı kanısınavarıldı.

Abstract:
Antibacterial drug pollution caused important problems can occur whenmanure is applied to agricultural lands. The aim of this study was therefore to determinethe antibacterial drug pollution and effects of soil characteristics and seasonal changes onthe fate of these drugs, and to evaluate the effects of antibacterial drug pollution in theenvironment.The soil samples were collected from agricultural lands fertilizing poultry (n=10),cattle (n=7) and poultry-cattle manure (n=4) in summer (total n=8) and autumn (totaln=13). Solid phase extraction and HPLC system were used to detect the antibacterial drugconcentrations in soil samples and standard methods were used to determine the soilcharacteristics.In summer, oxytetracycline was detected in four lands at concentrations of 19-144?g/kg and 33?g/kg chlortetracycline was detected in one land. In autumn,oxytetracycline was detected in nine lands at concentrations of 4.97-104.69?g/kg and72.83?g/kg chlortetracycline was detected in one land. Sulfonamides could not bedetected in any land. Antibacterial drug pollution prevalence in autumn was higher than insummer. The highest concentration of antibacterial drugs in each season was detected inthe lands fertilizing with poultry manure.In autumn, cation exchange capacity dropped while total N and P, organic carbonand Na concentrations enhanced when compared to the summer. It was detected thatoxytetracycline concentration dropped while cation exchange capacity enhanced and theincreasing of N, P, organic carbon and Na concentration caused to the detection at highconcentrations of oxytetracycline in soil samples. Sulfonamid concentrations weredropped by enhancing of silt, organic carbon, K, Mg and Ni concentrations.In this study, tetracycline contamination was commonly detected in agriculturallands. The most important factor is cation exchange capacity in sorption of tetracyclines tothe soil. Bacterial resistance could emerge and thus public and environmental health couldbe negatively affected by antibacterial drug pollution. However, it could not be expectedthat any toxic effect occurs on organisms.