Karaciğer sirozunda periferik nöropati sıklığı ve periferik nöropatinin biyokimyasal parametrelerle ilişkisi
Prevalence of peripheral neuropathy in liver cirrhosis and relationship between peripheral neuropathy and biochemical parameters
Yazar: MEHMET TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET CUMHUR DÜLGER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Elektromiyografi = Electromyography ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Nöropatiler = Neuropathies ; Periferik sinir sistemi hastalıkları = Peripheral nervous system diseases

Özet:
Karaciğer sirozu genellikle hepatit B ve C gibi virüslerle ilişkilidir ve Türkiye de dahil olmak üzere çoğu batı toplumlarında prevelansı giderek artmaktadır. Siroz karaciğer parankimine hasar verir ve özofagus varis kanaması, hepatik ensefalopati ve hepatorenal sendrom gibi ölümcül komplikasyonlara neden olur. Siroz da dahil olmak üzere kronik karaciğer hastalıklarında periferik nöropati bildirilmiştir. Çalışmalarda karaciğer hastalığında nöropati insidansı %19 ile %100 arasında bildirilmektedir. Bu konudaki değişik yayınlara rağmen hepatik nöropatinin tipi ve yaygınlığı hususunda tam bir görüş birliği yoktur. Daha önceki çalışmalarda demiyelinizan nöropatinin üzerinde durulurken, sonradan yapılan bir çalışmada kronik karaciğer hastalığında aksonal duyu-motor polinöropati geliştiği bulunmuştur.Çalışmamız retrospektif bir çalışmaydı. Karaciğer sirozu ile periferik nöropati arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için 22 karaciğer siroz tanılı hasta araştırmaya dahil edildi. Diyabetes mellitus, otoimmun hastalıklar, böbrek yetmezliği, tiroid hastalığı, malign hematolojik hastalıklar, HIV enfeksiyonu, ilaç bağımlılığı gibi periferik nöropatiye neden olabilecek ek hastalığı olan hastalar, alkol ilişkili sirotik vakalar ve evre 3-4 hepatik ensefalopati bulunan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Tüm çalışma hastalarına periferik nöropatiyi değerlendirmek için elektromiyografi yapıldı. Hastalar Child-Pugh evreleme sistemi kullanılarak sınıflandırıldı.Hastaların 17'si erkek, 5'i kadındı. Tüm hastaların yaş ortalaması 51±11,4 idi. Karaciğer sirozunda periferik nöropati prevalansını %72,7 (n:16) olarak tespit ettik. Polinöropati tespit edilen 16 hastanın 7'sinde (%43,8) sadece duyusal polinöropati varken, 9 hastada (%56,2) hem duyusal hem de motor polinöropati vardı. Asiti olan siroz hastalarındaki polinöropati oranı, asiti olmayan sirozlu hastalardan anlamlı derecede daha fazla idi (p=0,032). Duyusal ve motor polinöropati insidansında, Child-Pugh A, Child-Pugh B ve Child-Pugh C siroz evreleri arasında farklılık vardı, ancak bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı değildi (sırasıyla p=0.508, p=0,164). D-dimer yüksekliği, lökosit ve trombosit sayısındaki artış, duyusal polinöropati sıklığında artışla ilişkilidir (sırasıyla p=0,011, p=0,038, p=0,025). Motor polinöropatinin ise D-dimer yüksekliği ve albumin düşüklüğü ile anlamlı ilişkisi vardı (sırasıyla p=0,020 p=0,047). Çalışmamız, siroz hastalarında artmış serum D-dimer seviyesinin polinöropatinin potansiyel bir belirteci olabileceğini gösteren ilk çalışmadır.

Abstract:
Liver cirrhosis is mostly related to hepatotrophic viruses including hepatitis B and C and increasing in prevalence in many Western populations as well as in Turkey. It causes paranchymal destruction of the liver and is associated with fatal complications such as variceal bleeding, hepatic encephalopathy and hepatorenal syndrome. Chronic liver diseases inclouding cirrhosis may leads to peripheral neuropathy. Incidence of neuropathy has been reported about 19-100% in patients with liver disease. Although various publications on this subject there is no consensus regarding type and extent of hepatic neuropathy. In spite of previous studies focused on demyelinating neuropathy, in subsequent study, axonal sensory and motor polyneuropathy have been reported in chronic liver disease.In this retrospective study, 22 patients with liver cirrhosis were included for the study to evaluate relationship between liver cirrhosis and peripheral neuropathy. Exclusion criteria were as follows; other diseases associated with neuropathy such as diabetes mellitus, autoimmune disorder, renal failure, thyroid disorders, malignant hematological disorders, HIV infection, drug addiction, alcohol-related cirrhotic cases and patients with grade III or IV hepatic encephalopathy. Patients were classified according to Child-Pugh classification and electromyographic examinations were also done for the all study patients.Our patients were composed of 17 males and 5 females. The mean age of the total cases was 51±11. Overall prevalence of peripheral neuropathy was found as 72,7% (n=16) among patients with cirrhosis. 7 of these 16 patients (43,8%) had only sensorial and 9 patients (56,2%) had both of sensorial and motor polyneuropathy. The rate of polineuropathy among cirrhotic patients with ascites was also significantly higher than patients without ascites (p=0,032). Incidence of sensory and motor polyneuropathy was different among patients with Child?s A, Child?s B and Child?s C-class but these differences both were not significant statistically (p=0.508, p=0,164 respectively). Our data also demonstrated that increasing levels of D-dimer, white blood cell and platelet were significantly associated with sensorial polyneuropathy (p=0,011, p=0,038, p=0,025 respectively). On the other hand, higher levels of D-dimer and lower levels of serum albumin were significantly associated with motor polyneuropathy (p=0,020 p=0,047 respectively). Our results show for the first time that elevated serum D-dimer levels is a potential marker of evidence of PNP in cirrhosis.