Farklı köpek ırklarında bulbus oculi'nın makroanatomik ve taramalı elektron mikroskobik olarak incelenmesi
Macro-anatomic and scanning electron microscopic investigation of eyeball (bulbus oculi) in different dog breeds
Yazar: CENGİZHAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MURAT KABAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Bulbus oculi = Bulbus oculi ; Köpekler = Dogs ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Amaç: Bulbus oculi'yi oluşturan anatomik yapılarının morfometrik ve morfolojik yapılarında köpek ırkları arasında farklılıklar görülür. Bu çalışma ile farklı köpek ırklarına ait bulbus oculi katmanlarının morfometrik değerleri ile bu katmanların morfolojik yapısının taramalı elektron mikroskop ile belirlenmesi amaçlandı. 
Materyal ve Metot: Çalışmada trafik kazası, yüksekten düşme ve doğal ölüm nedenleri ile hayatını kaybetmiş toplam 10 farklı ırktan 17 adet köpeğin 32 adet bulbus oculi'si kullanıldı. Bu köpek ırkları brachycephale (7 adet) ve mesocephale (10 adet) kafa yapısına göre gruplandırıldı. Her bir grupta yer alan köpek ırklarının bulbus oculi'lerine ait morfometrik verileri ölçüldü. Bulbus oculi katmanlarının morfolojik yapısının incelenmesi için taramalı elektron mikroskobu kullanıldı.
Bulgular: İncelenen köpek ırklarında bulbus oculi, tunica fibrosa bulbi, tunica vasculosa bulbi ve tunica nervea bulbi olmak üzere 3 kısma ayrıldı. Bulbus oculi'nin üç farklı noktasından alınan kalınlık ölçümleri sonucunda ekvator bölgesinin tüm ırklarda en ince yapıda olduğu belirlendi. Kenarları boyunca sclera tarafından örtülü olan cornea'nın, limbus cornea'daki kalınlığının vertex cornea'daki kalınlığına göre daha büyük olduğu gözlendi. Corona ciliaris'i oluşturan proc. ciliares sayısı brachycephale kafa yapısında olan köpeklerde ortalama 60 adet, mesocephale kafa yapısında olan köpeklerde ise ortalama 80 adet idi. Lens kalınlığı ile procc. ciliares sayıları arasında pozitif korelasyon olduğu, procc. ciliares sayılarının kafa yapılarına göre değişkenlik gösterdiği gözlendi. Mesocephale kafa yapısında olan bir kangal köpeğinin iris'indeki granula iridica'ya benzer yapılarve brachycephale kafa yapısındaki köpeklerde facies posterior lentis'te gözlenen çukurluk oldukça ilginçti.
Sonuç: Yapılan bu çalışma ile brachycephale ve mesocephale kafa yapısına ait köpek ırklarında bulbus oculi katmanlarının morfometrik değerleri belirlendi. Bu değerlerin konu ile ilgili çalışacak araştırıcılara yardımcı olacağı, ayrıca bu morfometrik ve morfolojik değerlerin anatomi literaturüne katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Anatomi; Bulbus oculi; Morfometri; SEM; Köpek

Abstract:
Aim: The morphometric and morphological structures of the anatomical structures of the eyeball oculi show differences between dog breeds. The aim of this study was to determine the morphometric values of the eyeball layers of different dog breeds and the morphological structure of these layers by scanning electron microscope.
Materials and methods: In this study, 32 eyeball of 17 dogsfrom 10 different races who died due to traffic accidents, falling from height and natural death were used. These dog breed sare grouped by brachycephale (7 numbers) and mesocephale (10 numbers) head structure.Eyeball were measured by digital caliper. Scanning electronmicroscopy was used to investigate the morphological structure of the eyeball layers.
Results: Eyeball were divided into tunica fibrosa bulbi, tunica vasculosa bulbi and tunica nervea bulbi in dog breed sexamined. As a result of thickness measurements taken from three different points of eyeball, the equator region was found to be the thinnest structure in all races. It was observed that the thickness of the limbus cornea was larger than the thickness of the vertex cornea. The number of procc. ciliares constituting corona ciliaris was 60 in dogs that have brachycephale head structure, and 80 in dogs that have mesocephale head structure. There was a positive correlation between lens thickness and procc. ciliares numbers, and were observed to vary according to the head structure. The structures similar to granula iridica in the iris of a kangal dog in the mesocephale head structure and the pit observed in the facies posterior lentis in brachycephale head dogs were quite interesting.
Conclusion: Morphometric values of layers of eyeball were determined in dog breeds  that have brachycephale and mesocephale head structures. It is thought that these values will help the researchers who will work in the clinicor on the subject, and these morphometric and morphological values will contribute to the anatomy literature.   
Keywords: Anatomy; Bulbus oculi; Dog;  Morfometry; SEM