Ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerinin çok yönlü değerlendirilmesi
Multidirectional evaluation of middle school students' computational thinking skills
Yazar: AHMET AKBULUT
Danışman: PROF. DR. SEVDA KÜÇÜK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerini öz bildirim ve performansa dayalı ölçümlerle çok yönlü bir biçimde değerlendirmektir. Yöntem: Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların incelenebilmesi amacıyla karşılaştırmalı desen tercih edilmiştir. Çalışmanın örneklemini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili İspir ilçesindeki ortaokullarda öğrenim gören 510 öğrenci (236 kız, 274 erkek) oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Alan Bağımsız Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği", "Bilgi İşlemsel Düşünme Testi" ve "Bilge Kunduz Enformatik ve Bilgi İşlemsel Düşünme Etkinliği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Bulgular, öğrencilerin öz bildirime dayalı bilgi işlemsel düşünme becerilerinin yüksek düzeyde olduğunu, ancak performansa dayalı becerilerinin düşük olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet değişkeni açısından, öz bildirim ölçeğinde anlamlı bir fark bulunmazken, performans temelli testlerde kız öğrenciler lehine anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sınıf düzeyi değişkenine göre ise hem öz bildirim hem de performansa dayalı ölçümlerde anlamlı bir fark görülmemiştir. Bununla birlikte, 6. sınıf öğrencilerinin Bilge Kunduz etkinliğinden daha yüksek puan aldığı belirlenmiştir. Sonuçlar: Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerinin değerlendirilmesinde öz bildirim ve performansa dayalı ölçümler arasında bir uyumsuzluk olduğunu göstermiştir. Bulgular, kız öğrencilerin performans temelli başarılarının dikkat çekici olduğunu, sınıf düzeyine bağlı farkların ise sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, ilerleyen çalışmalarda öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerilerini geliştirmeyi ve öz bildirim–performans dengesini güçlendirmeyi amaçlayan yapılandırılmış eğitim müdahalelerinin tasarlanması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to evaluate middle school students' computational thinking skills through a multidirectional approach that includes both self-reported and performance-based measurements. Method: The study employed a survey model, one of the quantitative research methods. A comparative design was adopted to examine whether there were significant differences based on gender and grade level. The sample consisted of 510 middle school students (236 female, 274 male) enrolled in schools located in the İspir district of Erzurum province during the 2024– 2025 academic year. The data were collected using the "Domain-General Computational Thinking Scale," the "Computational Thinking Test," and the "Bebras Informatics and Computational Thinking Activity." In data analysis, percentage, arithmetic mean, standard deviation, independent samples t-test, ANOVA, and Pearson correlation analysis were utilized. Findings: The findings revealed that students' self-reported computational thinking skills were at a high level, while their performance-based skills were relatively low. Regarding gender, no significant difference was found in the self-report scale; however, in performance-based tests, a significant difference was observed in favor of female students. In terms of grade level, no significant difference was found in either self-reported or performance-based measurements. Nevertheless, it was noted that 6th grade students scored higher in the Bebras activity. Conclusions: This study demonstrated a discrepancy between self-reported and performancebased assessments in evaluating middle school students' computational thinking skills. The findings highlight that female students showed notable success in performance-based tasks, while grade-level differences remained limited. In this context, it is recommended that future studies focus on developing structured educational interventions aimed at enhancing students' computational thinking skills and strengthening the balance between self-report and performance-based assessments.