İlkokul öğrencilerinin okuma kültürü edinme sürecine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri
Classroom teachers' opinions on the process of primary school students acquiring a reading culture
Yazar: SİNEM GÜNGÖR DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE KUŞDEMİR KAYIRAN
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğrencilerde okuma kültürünün temelleri ilkokulda atılmaktadır. Bu noktada 
ilkokul öğrencilerinin okulda rol model olarak gördükleri sınıf öğretmenlerinin, 
okuma kültürüne dair yaptıkları çalışmalar ve okuma kültürü edinme sürecine ilişkin 
görüşleri oldukça önemlidir. Bu nedenle bu çalışmada, ilkokul öğrencilerinin okuma 
kültürü edinme sürecine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerini araştırmak
amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni 
kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim 
öğretim yılında Şanlıurfa ilinde görev yapan 15 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır.
Araştırmanın çalışma grubu maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak 
belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüşme formu kullanılmıştır. 
Veriler içerik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; okuma 
becerisini anlamlandırma, keşfetme, kişisel/sosyal gelişim aracı, öğrenme ve 
yorumlama olarak tanımlayan sınıf öğretmenlerinin kitap okumanın öneminin 
farkında oldukları fakat buna zaman ayırmakta zorluk yaşadıkları, okuma kültürü 
kavramı konusunda eksik bilgiye sahip oldukları, öğrencilerinin okuma kültürü 
edinme durumlarını gözlem ve deneyimleri ile takip edebildikleri, öğrencilerin okuma 
kültürü kazanmasında rol model, baş etken ve yönlendirici/teşvik edici olduklarını 
düşündükleri, öğrencilerine okuma kültürü edindirmek adına sınıf içi etkili 
uygulamalar yaptıkları, sınıf dışında etkili uygulamalar yapamadıkları, öğrencilerin 
okuma kültürü edinmelerini özellikle okul dışı faktörlerin engellediğini düşündükleri, 
öğrencilerin okuma kültürlerini geliştirmeye yönelik; okumanın öneminden bahsetme, 
okuma saati düzenleme, ödüllendirme, sınıf kitaplığını zenginleştirme, veli ile iş birliği 
yapma ve sistemsel değişiklikler önerilerinde bulundukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu 
sonuçlardan hareketle uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar sözcükler: Okuma, okuma kültürü, olgu bilim, sınıf öğretmenleri

Abstract:
The foundations of a reading culture in students are established in primary 
school. At this point, the efforts of classroom teachers, who are seen as role models by 
primary school students, regarding the reading culture and their opinions on the 
process of acquiring a reading culture are quite important. Therefore, this study aims 
to investigate the opinions of classroom teachers on the process of primary school 
students acquiring a reading culture. The research was conducted using the 
phenomenology design, one of the qualitative research methods. The study group of 
the research consists of 15 classroom teachers working in Şanlıurfa during the 2023-
2024 academic year. The study group was determined using the maximum variation 
sampling method. An interview form was used as the data collection tool in the 
research. The data were analyzed using the content analysis method. As a result of the 
research, it was found that classroom teachers, who define reading skills as 
understanding, discovering, a tool for personal/social development, learning, and 
interpreting, are aware of the importance of reading books but have difficulty 
allocating time for it; they have insufficient knowledge about the concept of reading 
culture; they can monitor their students' acquisition of reading culture through 
observation and experience; they believe they are role models, main influencers, and 
guides/encouragers in students' acquisition of a reading culture; they implement 
effective practices in the classroom to instill a reading culture in their students but 
cannot carry out very effective practices outside the classroom; they believe that outof-school factors particularly hinder students' acquisition of a reading culture; and they 
suggest discussing the importance of reading, organizing reading hours, rewarding, 
enriching the class library, cooperating with parents, and making systemic changes to 
improve students' reading culture. Based on these results, recommendations were 
made for practitioners and researchers.

Keywords: reading, reading culture, phenomenology, classroom teachers