Sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin bilimsel tutumlara etkisi
The effect of teaching socioscientific issues in social studies course on scientific attitudes
Yazar: BÜKET ŞEREFLİ GÜNEY
Danışman: PROF. DR. HANDAN DEVECİ
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sosyal bilgiler dersi, öğrencilere günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemlerin çözümü için gereken karar verme, akıl yürütme, eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerini kazandırmaktadır. Sosyal bilgiler dersinde öğrencilere günlük yaşam problemlerinin çözümünde ihtiyaç duydukları becerileri kazandırmak için sosyobilimsel konulardan yararlanılabilir. Öğrencilerin günlük yaşam problemlerine buldukları çözüm yolları becerilerden etkilendiği kadar bilimsel tutumdan da etkilenmektedir. Bu bağlamda öğrencilerin kendisi ve toplum için yararlı olan en iyi çözüm yolunu seçmeleri için bilimsel tutuma sahip olmaları önemli görülmektedir. Bu araştırmanın temel amacı sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin öğrencilerin bilimsel tutumları üzerine etkisini incelemektir. Araştırma karma araştırma yöntemi desenlerinden gömülü karma desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 6. sınıf öğrencileri ve söz konusu okulda görev yapan sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır.  Araştırmada veri toplama aracı olarak ortaokul öğrencilerine yönelik bilimsel tutum ölçeği, araştırmacı günlüğü, öğrenci anekdot defterleri, görüşme formları ve kontrol listesi kullanılmıştır. Araştırmanın istatistiksel verilerinin analizinde bağımsız gruplar için t testi ve karma model ANOVA, nitel verilerin analizinde tümevarımcı veri analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler dersinde sosyobilimsel konuların öğretiminin öğrencilerin bilimsel tutum düzeylerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra araştırma katılımcılarının sosyobilimsel konuların öğretiminin bilimsel tutumlarının gelişimine katkı sağladığı görüşünde oldukları belirlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda gelecek araştırmalara ve uygulamaya yönelik bazı öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The social studies course provides students with the reasoning, critical thinking, decision-making and problem-solving skills they need to solve the problems they encounter in their daily lives. Socioscientific issues can be utilized in the social studies course to provide students with the skills they need to solve daily life problems. The solutions that students find to daily life problems are affected by scientific attitudes as well as skills. In this context, it is important for students to have a scientific attitude in order to choose the best solution that is beneficial for themselves and society. The main purpose of this study is to examine the effect of teaching socioscientific issues in social studies course on students' scientific attitudes. The research was designed according to the embedded mixed design, one of the mixed research method designs. The study group of the research consists of 6th grade students studying in a state secondary school in the 2022-2023 academic year and the social studies teacher working at the school in question. The scientific attitude scale for middle school students, researcher's diary, student anecdotal notebooks, interview forms and checklist were used as data collection tools. In the analysis of the statistical data of the research, t test for independent groups and mixed model ANOVA were used, and inductive data analysis was used in the analysis of qualitative data. In the study, it was concluded that teaching socioscientific topics in the social studies course had a statistically significant effect on students' scientific attitude levels. In addition, it was determined that the research participants were of the opinion that teaching socioscientific issues contributed to the development of scientific attitudes. In line with the results of the research, some suggestions for practice and future research have been developed.