Hayatdışı sigorta şirketlerinde mali yeterliliğin ölçülmesi ve Türkiye için bir erken uyarı modeli önerisi
Solvence measurement of non-life insurance companies and an early warning model proposal for Turkey
Yazar: AHMET GENÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZDEMİR AKMUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Sigortacılık = Insurance
Dizin: Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; Mali yeterlilik = Solvency ; Reasürans = Reinsurance ; Sigorta şirketleri = Insurance companies ; Sigortacılık = Insurance

Özet:
Yapılan bu Doktora Tezi çalışmasında ülkemizde ve dünyanın çeşitli ülkelerinde sigorta şirketlerinin mali yeterliliklerinin ölçülmesinde kullanılan yöntemler ile mali yetersizliğin önceden belirlenmesini sağlayan erken uyan modellerinin incelenerek ülkemiz sigortacılık sektörü için uygulanabilir bir mali yeterlilik ve erken uyan modeli önerilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada öncelikle mali yeterlilik ve erken uyan modellerinin son yıllarda neden önem kazandığı ifade edilmiş, daha sonra sigortacılığa özgü kavram ve kurumlara yer verilmiştir. Mali analizin temelini oluşturan mali tabloların anlaşılabilmesi amacıyla sigorta şirketleri mali tablolarına özgü hesapların açıklamaları yapılmış, genel anlamda sigorta şirketi mali tablolarının anaalizinde kullanılan rasyolar açıklanmıştır. Bu temel hususlara yer verildikten sonra dünyanın muhtelif ülkelerindeki mali yeterlilik uygulamaları anlatılmış, bu arada Türkiye uygulamasına da değinilmiştir. Erken uyan modelleri bakımından da muhtelif ülke uygulamalarına yer verilmiş, aynı zamanda derecelendirme şirketlerinin yaklaşımları da ele alınmıştır. Daha sonra tüm sistemlerin değerlendirilmesi yapılarak ülkemiz şartlarına en uygun olan modellerin belirlenmesine geçilmiştir. Mali yeterliliğin tespiti bakımından ülkemiz için en uygun modelin halen ABD de uygulanmakta olan RBC modelinin büyük ölçüde düzeltimler yapılarak Türkiye şartlarına uyarlanması ile elde edilen model olduğu sonucuna varılmış,model ülkemizde faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin 1999 yılı hesaplan ile denenmiştir. Erken uyan modelinde ise; ülkemiz de yayınlanan şirket mali tablolarındaki bazı sorunlar nedeniyle, öncelikle bu mali tabloların düzeltilmesi ve daha sonra modelin uygulanması yöntemi benimsenmiştir. Önerilen modelde rasyo analizi ile birlikte kalitatif göstergelere de yer verilmiştir. Model herhangi bir ülke modelini örnek almamış olup, tamamen ülkemiz şartlan çerçevesinde düzenlenmiştir. Ancak, rasyo analizinde, diğer ülkelerde uygulanan bazı rasyolar aynen benimsenmiştir. Önerilen erken uyan modelinin bir diğer özelliği de, sigorta şirketlerinin derecelendirmesi (rating) amacıyla da kullanılabilecek olmasıdır. Yapılan bu çalışma, esasen öncü nitelikte bir çalışma olup ülkemiz sigortacılığının mali yeterlilik değerlendirmelerinin daha kapsamlı ve sağlıklı bir yapıya kavuşturulabilmesi amacıyla; risk esasına dayalı sermaye modelinde kullanılan risk faktörlerinin her bir hesap için ve tüm model için geçerliliğinin değişen ekonomik şartlar ve sektör gerçekleri gözönünde bulundurularak zaman zaman gözden geçirilmesi gerekmektedir. Yine aynı şekilde erken uyan modelinde kullanılan göstergelerin de, sigortacılık sektöründeki ve genel ekonomik durumdaki gelişmeler çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gereklidir.

Abstract:
In this doctoral thesis study proposing a solvency determination and early warning system applicable for our countries' insurance sector, by examining the other countries solvency and early warning systems, is aimed. In this study, first in recent years why solvency and early warning models gained importance are explained then the institutions and concepts specific to insurance transactions are clarified. In order to make undestandable of financial statements of insurance companies that make the base of financial analysis, the financial statement accounts of insurance companies are explained. After these parts, the implementations of solvency determination of different countries and Turkey are given place. In terms of the implementations of systems of different countries and the approaches of rating companies are taken place as well. After that, the suitable models for Turkey, doing the evaluation of both systems, is determined. The suitable model of solvency for Turkey is determined as the highly revised model of RBC which is implemented in the USA. The model is tested on the insurance companies accounts operating in Turkey. In early warning model; because of some problems with financial statements issued in Turkey, first of all the revision of financial statements then theimplementation of the proposed model is found necessery. In the proposed model, both ratio analysis and qualitative indicators are used. The model is designed according to Turkey's conditions and not taken any country as example, however some country financial ratios are taken with exact rates. Another specification of the proposed early warning model is being usable for the rating of insurance companies. The study is supposed to be a very first study on the solvency of Turkish insurance companies considering the different approach from present works. The atudy also needs some revision for the indicators of both RBC and early warning model, in order to keep them updated with the economical and sectoral changes.