Kayseri yöresel el örgüsü (lizöz) hırkaları
Kayseri regional hand knitting (lisoz) cardigans
Yazar: RÜVEYDA IŞIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE ÖZDER
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; El örgüsü = Hand-knitted ; Hırka = Cardigan ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kayseri = Kayseri

Özet:
El sanatları toplumların yaşamlarından elde edilen kültür birikimleridir. Anadolu'nun 
birçok bölgesinde yaşamış olan uygarlıkların kültür birikimi örneklerini 
müzelerimizde görmekteyiz. Kayseri ili kültürel birikimin yoğun olduğu önemli 
bölgelerden birisidir. Kayseri bölgesinin kültür birikiminin bir parçası olan el 
örücülüğünün içerisinde yer alan Lizöz hırkaları bu araştırmanın konusudur. 
Araştırmanın evrenini, Kayseri ili araştırmanın örneklemini ise Kayseri ili merkezinde 
bulunan 54 adet Lizöz hırkası oluşturmaktadır. Hırkaların malzeme, örme aracı, 
teknik, motif, renk, boyut özelliklerinin belirlenmesi için ürünler bilgi formlarında 
kaydedilmiştir. İl merkezinde yaşayan kaynak kişilerin demografik özellikleri ve el 
örücülüğüne ait bilgiler, hırkaların kullanım özelliklerinin belirlenmesi için kaynak 
kişilere görüşme formları sunulmuştur. Hırkaların iç ve dış turizmde değer bulması 
hedeflenen turistik ürün örneklerinin sunulabilmesi için tasarım ürünler 
oluşturulmuştur. Bulgulardan ve görüşme formlarından elde edilen bilgilerin 
yüzdelikleri alınarak tablolar halinde sunulmuştur. Hırkalarda kullanılan iplik 
türlerinin, akrilik, pamuk, tiftik ve simli ipliklerin olduğu, bazı hırkalarda kurdele ve 
düğme kullanıldığı tespit edilmiştir. Hırkalarda örme aracı olarak tığ, şiş ve firketenin 
kullanıldığı ve bu araçlarla yapılam çeşitli tekniklerin olduğu tespit edilmiştir. 
Sembolik, bitkisel, geometrik ve figüratif motiflerin kullanıldığı belirlenmiştir. 
Pembe, mavi, sarı, yavruağzı rengi, krem, beyaz, turkuaz, gülkurusu, fuşya, kırmızı ve 
gri renklerinin kullanılğı gözlemlenmiştir. Hırkaların kollu, kolsuz (pelerin hırka), 
yakalı ve yakasız olmasına bağlı olarak boyutlarının değişkenlik gösterdiği 
belirlenmiştir.

Abstract:
Handicrafts are cultural accumulations obtained from the lives of societies. We see 
the examples of cultural accumulation of civilizations that lived in many regions of 
Anatolia in our museums. Kayseri province is one of the important regions where 
cultural accumulation is intense. Lısoz cardigans, which are a part of hand knitting, 
which is a part of the cultural accumulation of the Kayseri region, are the subject of 
this research. The population of the study, the sample of the study in Kayseri 
province, consists of 54 lısoz sweaters in the city center of Kayseri. In order to 
determine the material, knitting tool, technique, motif, color and size characteristics 
of the cardigans, the products are recorded in the information forms. The 
demographic characteristics of the resource people living in the city center and the 
information about hand knitting were presented to the resource persons to determine 
the usage characteristics of the cardigans. Design products have been created in order 
to present touristic product samples that are aimed to find value in domestic and 
foreign tourism for cardigans. The percentages of the information obtained from the 
findings and interview forms are presented in tables. It has been determined that the 
yarn types used in cardigans are acrylic, cotton, mohair and silvery threads, and some 
cardigans use ribbons and buttons. It has been determined that crochet, needle and 
hairpin are used as knitting tools in cardigans and there are various techniques made 
with these tools. It was determined that symbolic, floral, geometric and figurative 
motifs were used. It has been observed that the colors of pink, blue, yellow, pinkish, 
cream, white, turquoise, dried rose, fuchsia, red and gray were used. It has been 
determined that the size of the cardigans varies depending on whether they are 
sleeves, sleeveless (cape cardigan), collar and collarless.