Akut pankreatitli hastalarda serum osmolaritesinin prognostik öneminin değerlendirilmesi
Evaluation of prognostic significance of serum osmolarity in patients with acute pancreatitis
Yazar: FATMA BALCI
Danışman: PROF. DR. ALTUĞ ŞENOL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Osmolar konsantrasyon = Osmolar concentration ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis ; Serum = Serum

Özet:
Amaç: Akut pankreatitlerin yaklaşık %15-25'inde klinik seyir oldukça ağır seyretmekte olup lokal veya sistemik komplikasyonlar, çoklu organ yetmezliği ve ölüme kadar giden tablolar gözlenmektedir. Şiddetli AP'nin erken dönemde belirlenmesi, gelişebilecek morbidite ve mortalitenin öngörülmesi ve buna karşı önlem alınması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada amacımız; AP tanılı hastalarda serum osmolaritesinin erken dönemde hastalığın ciddiyeti ve klinik seyrin belirlenmesi açısından öneminin incelenmesi, mortalite prediktörü olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda SDÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Servisi ve İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesinde 01.01.2015 ile 01.08.2019 tarihleri arasında 18 yaş üstündeki akut pankreatit tanısı ile yatışı bulunan hastalar retrospektif olarak incelendi. Araştırma kriterlerini karşılayan 311 hasta çalışmamıza dâhil edildi. AP morfolojik tipi, şiddeti, mortalite ve YBÜ yatışı durumlarına göre hastaların demografik verileri, pankreatite ilişkin klinik, laboratuvar ve radyolojik verileri ayrıca hesaplanan serum osmolarite değerleri ve osmolariteyi oluşturan parametreleri istatistiksel olarak incelendi. Osmolarite değerlerine göre kartil analiz kullanılarak hastalar gruplandırıldı. Kartil grupları arasındaki prognostik farklılıklar istatistiksel olarak incelendi. Skorlamalar (Ranson ve CTSI), yatış süresi ve CRP değerleri ile osmolarite değerleri arasındaki korelasyon incelendi. Osmolarite değerlerinin mortaliteyi, YBÜ yatışını, şiddetli AP ve nekrotizan AP'yi öngörmedeki başarıları ve mortaliteye katkıları incelendi. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) v. 20.0 programı ile yapıldı.
Bulgular: Başvuruda serum osmolaritesi şiddetli pankreatitlerde ve YBÜ yatışı bulunan hastalarda anlamlı yüksekti (p<0,001 ve p=0,003). Başvurudaki serum osmolaritesi, başvuru Ranson skoru (Rho=0,237; p=0,001), yatış süresi (Rho=0,199; p=0,003), CRP24 (Rho=0,134; p=0,018) ve CRP48 (Rho=0,203; p<0,001) değerleri ile pozitif korele idi.
24. saat serum osmolaritesi şiddetli pankreatit hastalarında, YBÜ yatışı bulunanlarda ve ex olan hastalarda anlamlı yüksekti (sırasıyla p=0,028, p<0,001, p=0,001). 24.saat osmolaritesinin, Ranson skoru (Rho=0,200; p=0,001), yatış süresi (Rho=0,238; p<0,001), CRP24 (Rho=0,200; p<0,001) ve CRP48 (Rho=0,216; p<0,001) değerleri ile pozitif korele olduğu izlendi. Mortaliteyi öngörmede OSM24 değerleri oldukça başarılı bulundu (AUC=0,822; p=0,001). Buna göre cut-off değeri 295,69 mOsm/L olarak hesaplandı (sensitivite %60, spesifisite %90,4).
48. saat serum osmolaritesi YBÜ yatışı bulunan hastalarda ve ex olanlarda anlamlı yüksekti (p<0,001 ve p<0,001). 48.saat osmolaritesi ile yatış süresi (Rho=0,134; p=0,019), CRPBaşv (Rho=0,116; p=0,041), CRP24 (Rho=0,192; p=0,001) ve CRP48 (Rho=0,161; p=0,004) değerleri ile pozitif korelasyon saptandı. Mortaliteyi öngörmede OSM48 değeri yüksek düzeyde başarılı bulundu (AUC=0,932; p<0,001). Buna göre cut-off değeri 296,67 mOsm/L olarak hesaplandı (sensitivite %70, spesifisite %94). 48. saat serum osmolaritesindeki 1 birimlik artışın mortalite riskinde 1,11 kat artışa neden olabileceği saptandı.
Sonuçlar: Akut pankreatit hastalarında başvuru, 24. ve 48. saatte hesaplanan yüksek serum osmolaritesi; kötü prognozu öngörmede yararlı, yüksek mortalite ile ilişkili, kolay uygulabilen bir parametredir. Çalışmamızda, osmolarite değerleri tek başına kullanıldığında kısmi sınırlamalar olmakla birlikte prognozu öngörmede oldukça önemli role sahip olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, osmolarite diğer prognostik belirteçlerle birlikte kullanıldığında mevcut algoritmaların başarısını artırabilir.

Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, Osmolarite, Mortalite, Prognoz.

Abstract:
Purpose: In approximately %15-25 of acute pancreatitis, the clinical course is very severe, and local or systemic complications, multiple organ failure and deaths are observed. Determining severe AP in the early period is of great importance in terms of predicting the morbidity and mortality that may develop and taking measures against it. Our aim in this study; The aim of this study is to examine the importance of serum osmolarity in determining the severity and clinical course of the disease in patients with AP and whether it can be used as a mortality predictor.
Materials-Method: In our study, patients who were hospitalized with the diagnosis of acute pancreatitis between 01.01.2015 and 01.08.2019 in the Gastroenterology Service and Internal Diseases Intensive Care Unit of SDU Medical Faculty Hospital were retrospectively analyzed. 311 patients who met the research criteria were included in our study. According to AP morphological type, severity, mortality and ICU hospitalization, the demographic data of the patients, clinical, laboratory and radiological data regarding pancreatitis, as well as the calculated serum osmolarity values and the parameters forming the osmolarity were statistically analyzed. Patients were grouped using quartile analysis according to their osmolarity values. The prognostic differences between cartillary groups were analyzed statistically. Correlations between scoring (Ranson and CTSI), hospitalization time and CRP values and osmolarity values were examined. The success of osmolarity values in predicting mortality, ICU admission, severe AP and necrotizing AP and their contribution to mortality were examined. Data analysis was performed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) v.22.0 program.
Findings: Serum osmolarity at admission was significantly higher in severe pancreatitis and patients admitted to the ICU (p<0.001 and p=0.003). Serum osmolarity at admission was positively correlated with admission Ranson score (Rho=0.237; p=0.001), length of stay (Rho=0.199; p=0.003), CRP24 (Rho=0.134; p=0.018) and CRP48 (Rho=0.203; p<0.001) values.
24th hour serum osmolarity was significantly higher in patients with severe pancreatitis, ICU admission and patients who died (p=0.028, p<0.001, p=0.001, respectively). 24th hour osmolarity was positively correlated with admission Ranson score (Rho=0.200; p=0.001), length of stay (Rho=0.238; p<0.001), CRP24 (Rho=0.200; p<0.001) and CRP48 (Rho=0.216; p<0.001) values. OSM24 values were found very successful in predicting mortality (AUC=0.822; p=0.001). Accordingly, the cut-off value was calculated as 295,69 mOsm/L (sensitivity %60, specificity %90.4).
48th hour serum osmolarity was significantly higher in patients with ICU hospitalization and those who died (p<0.001 and p<0.001). 48 hour osmolarity was a positive correlation with hospitalization time (Rho=0.134; p=0.019), CRPAdm (Rho=0.116; p=0.041), CRP24 (Rho=0.192; p=0.001) and CRP48 (Rho=0.161; p=0.004) values. OSM48 value was found to be highly successful in predicting mortality (AUC=0.932; p<0.001). Accordingly, the cut-off value was calculated as 296,67 mOsm/L (sensitivity %70, specificity %94). It was determined that an increase of 1 unit in 48th hour serum osmolarity could cause a 1.11 times increase in mortality risk. 
Conclusion: High serum osmolarity calculated at admission, 24 and 48 hours in patients with acute pancreatitis; It is an easily applicable parameter that is useful in predicting poor prognosis, associated with high mortality. In our study, it has been shown that osmolarity values have a very important role in predicting prognosis, although there are partial limitations when used alone. At the same time, when osmolarity is used in conjunction with other prognostic markers, it can increase the success of existing algorithms.

Key Words: Acute pancreatitis, Osmolarity, Mortality, Prognosis