Apikal periodontitis ile ilişkili ekstraradiküler ve intraradiküler enfeksiyonlardaki mikrobiyotanın incelenmesi
Investigation of microbiota in extraradicular and intraradicular infections associated with apical periodontitis
Yazar: BETÜL BURCU ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA ERŞAHAN EROĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Periapikal periodontit = Periapical periodontitis

Özet:
Kronik apikal periodontitis (AP), periodontal doku ve alveolar kemik kaybıyla
seyreden enflamatuvar bir hastalıktır. AP'li dişlerin endodontik tedavi başarı oranının
vital dişlerinkinden daha düşük olduğu bildirilmiştir. Bu başarısızlıkta intraradiküler
karmaşık mikrobiyota ve kökün dış yüzeyindeki ekstraradiküler alanda konumlanmış
mikrobiyota olumsuz rol oynamış olabilir, ancak bu mikrobiyota ile ilgili az sayıda
çalışma bulunmaktadır. AP genellikle asemptomatik ilerlediğinden, sıklıkla rutin
radyografik muayenelerde saptanmaktadır. Ancak bu radyografik bulgulara
dayanılarak AP hastalığının şiddeti kesin olarak ortaya konamamaktadır. AP
patogenezinde ana etmen mikrobiyal faktörlerin neden olduğu enflamatuvar süreç
olmasına karşın, klinik rutin değerlendirmelerde enflamatuvar biyobelirteçlerin
kullanımı oldukça sınırlı olmuştur. Bu nedenle, çalışmanın birinci amacı geniş
periapikal lezyona sahip nekrotik pulpalı dişlerde intraradiküler mikrobiyota ve
ekstraradiküler mikrobiyota arasındaki farklılıkları belirlemektir. İkinci amacı ise AP
patogenezinde ana etmen olan mikrobiyal faktörleri, AP hastalığının şiddetini
tanımlayabilecek enflamatuar biyobelirteçler ile değerlendirmektir. Çalışmamıza
bölümümüze başvuran periapikal lezyona sahip dişlerine çekim endikasyonu konmuş,
18-60 yaş aralığındaki 60 hasta dahil edilmiştir. Herhangi bir lokal veya sistemik
enflamatuar hastalığı bulunan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmanın
ikinci kısmı için ise 60 AP'li hastaya ilaveten, sistemik ve oral yönden sağlıklı olan
30 gönüllü kontrol grubu olarak seçilmiştir. TNF-α seviyeleri AP grubunda kontrol
grubundan daha yüksek bulunurken, MMP-9 seviyeleri daha düşük bulundu (sırasıyla
p=0.0264 ve p=0.0146). AP'li dişin intraradiküler ve ekstraradiküler bölgesinden
alınan örneklerde izole edilen ana bakteri türlerinde farklılık bulunmadı (p=0.714).
AP'li dişin kanal içi bölgesindeki ana bakteri türleri, ekstraradiküler bölgedeki ana
bakteri türleriyle benzerdir. AP'li dişin patofizyolojisi, intraradiküler ve
ekstraradiküler bölgelerdeki bakteri türlerinden bağımsız olarak düşük MMP-9 ve
yüksek TNF-α ile ilişkilidir.
Anahtar kelimeler: Apikal periodontitis, ekstraradiküler mikrobiyota, enflamatuvar
biyobelirteç, intraradiküler mikrobiyota, MMP-9

Abstract:
Apical periodontitis (AP) is an inflammatory disease characterized by periodontal
tissue and alveolar bone loss. The endodontic treatment success rate of teeth with AP
has been reported to be lower than that of vital teeth. Intraradicular complex
microbiota and microbiota located in the extraradicular area on the outer surface of
the root may play a negative role in this failure, but there are few studies related to
this microbiota. As AP often progresses asymptomatically, it is frequently detected
through routine radiographic examinations. However, the severity of AP disease
cannot be conclusively determined based on these radiographic findings. Despite the
inflammatory process in AP pathogenesis being primarily caused by microbial
factors, the use of inflammatory markers in routine clinical assessments has been
limited. Therefore, the first aim of the study is to determine the differences between
intracanal microbiota and extraradicular microbiota in teeth with large periapical
lesions and necrotic pulps. The second aim is to evaluate the microbial factors, the
main agents in AP pathogenesis, with inflammatory markers that can define the
severity of AP disease. Sixty patients aged between 18-60 with teeth diagnosed with
periapical lesions and extraction indication at our clinic were included. Patients with
any local or systemic inflammatory diseases were not included in the study. For the
second part of the study, in addition to the 60 patients with AP, 30 healthy volunteers
without systemic and oral inflammatory diseases were selected as a control group.
TNF-α levels were found to be higher in the AP group compared to the control group,
while MMP-9 levels were lower (p=0.0264 and p=0.0146, respectively). There was
no difference in the isolated main bacterial species from samples taken from the
intracanal and extraradicular regions of AP teeth (p=0.714). The main bacterial
species in the intracanal region of AP teeth are similar to those in the extraradicular
region. The pathophysiology of AP teeth is associated with low MMP-9 and high
TNF-α independent of bacterial species in intracanal and extraradicular regions.
Key words: Apical periodontitis, extraradicular microbiota, inflammatory biomarker,
intraradicular microbiota, MMP-9