Akciğer kanseri tanısı alan hastalarda destekleyici bakım gereksinimleri doğrultusunda uygulanan hemşire navigasyon programının anksiyete-depresyon, hastalığa uyum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of the nurse navigation program applied in line with supportive care needs on anxiety-depression, adaptation to the disease and quality of life in patients diagnosed with lung cancer
Yazar: MÜGE ALTINIŞIK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Karsinoma-küçük hücreli olmayan-akciğer = Carcinoma-non small cell-lung ; Navigasyon = Navigation ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırma yeni tanı alan akciğer kanseri hastalarda destekleyici bakım gereksinimleri doğrultusunda uygulanan hemşire navigasyon programının (LungCaNN) depresyon-anksiyete düzeyi, hastalığa uyum ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma Haziran 2023-Temmuz 2024 tarihleri arasında örnekleme dâhil edilme kriterlerini karşılayan ve basit rastgele randomizasyon yöntemi ile belirlenen 39'u girişim (LungCaNN), 38'i kontrol grubu olamak üzere toplam 77 hasta yeni tanı akciğer kanser hastaları ile tamamlanmıştır. Girişim grubundaki hastaların gereksinimleri belirlenerek, navigatör hemşire tarafından 12 hafta boyunca telefonla ve 3 kez yüz yüze navigasyon programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamış standart bakım almıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Depresyon, Stres, Anksiyete Ölçeği, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve EORTC QLQ – C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği/ LC-13 Akciğer Modülü kullanılmıştır. Son test verileri 12. haftanın sonunda toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı analizler t testi ve varyans ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Girişim grubu ve kontrol grubunun sosyodemografik ve hastalık özellikleri benzerdi (p>0.05). LungCaNN girişim grubunun kontrol grubuna göre; depresyon, stres, anksiyete puan ortalamalarının daha düşük, kronik hastalıklara uyum ve genel yaşam kalitesi ortalamalarının daha yüksek olduğu ve gruplar arası farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.01). Girişim grubunda acil servis başvuru oranları daha azdır. 
Sonuç:  Hemşire navigasyon programı; yeni tanı almış küçük hücre dışı akciğer kanser hastalarında; depresyon, stres, anksiyete düzeylerinde azalma sağladığı, kronik hastalıklara uyum ve genel yaşam kalitesinde iyleşme sağladığı saptanmıştır. Bu programın onkoloji kliniklerine entegre edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the effect of the nurse navigation program (LungCaNN) implemented in line with the supportive care needs of newly diagnosed lung cancer patients on depression-anxiety-stress levels, adaptation to the disease and quality of life.
Method: This research is a randomized controlled experimental study. The study was included between June 2023 and July 2024, and a total of 77 patients, 39 of whom were in the intervention group (LungCaNN) and 38 in the control group, who met the comprehensively examined criteria and were enrolled by simple randomization method, were completed with newly diagnosed lung cancer treatment. The needs of the patients in the intervention group were determined and a face-to-face navigation program was implemented by the navigator nurse over the phone three times over a period of 12 weeks. The control group received standard care without any intervention. Personal Information Form, Depression, Stress, Anxiety Scale, Chronic DiseaseAdjustment Scale and EORTC QLQ – C30 Quality of Life Scale/LC-13 Lung Module were used to collect data. Post-test data were collected at the end of week 12. 
Results: Sociodemographic and disease characteristics of the intervention group and control group were similar (p>0.05). It was determined that the LungCaNN intervention group had lower mean depression, stress, and anxiety scores, higher mean adaptation to chronic diseases and general quality of life compared to the control group, and the difference between the groups was statistically significant (p<0.01). Emergency room visit rates are lower in the intervention group.
Conclusion: The nurse navigation program implemented provided a decrease in depression, stress, anxiety levels, and an increase in adaptation to chronic diseases and overall quality of life in newly diagnosed non-small cell lung cancer patients. It is recommended that this program be integrated into oncology clinics.