Dış borçlanmanın ekonomik ve politik belirleyicileri: Farklı gelir düzeyindeki ülkeler için karşılaştırmalı analiz
Economic and political determinants of external debt: A comparative analysis for countries with different income level
Yazar: YUSUF YAKŞİ
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM TOSUNOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dış borçlanma = External borrowing ; Kamu borçları = Public debts ; Orta gelirli ülkeler = Middle income countries ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Dış borçlanmanın belirleyicilerinin tespit edilmesi, hem dış borcun sürdürülebilirliği hem de dış borç yönetim politikaları açısından önemlidir.             Bu bağlamda dış borçlanmanın belirleyicilerine yönelik yapılan çalışmaların büyük bir kısmının ekonomik faktörler üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışmada, ekonomik faktörlerin yanı sıra politik faktörlerin de dış borçlanma üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Dış borçlanmanın makroekonomik faktörler modelinde; cari açık, enflasyon, para arzı, döviz kuru, savunma harcamaları, yurtiçi tasarruflar ve doğrudan yabancı yatırımlar açıklayıcı değişkenler olarak ele alınmıştır. Politik faktörler modelinde ise siyasi rejim, politik istikrar, hükümet sistemleri, yolsuzluk kontrolü, ekonomik büyüme, dış ticari açıklık ve bütçe açıkları kullanılmıştır. Analiz bulgularına göre alt-orta gelirli ülkelerde para arzı, döviz kuru, bütçe açıkları ve politik istikrarın dış borçlanmayı arttırdığı, yolsuzluk kontrolünün ise dış borçlanmayı azalttığı tespit edilmiştir. Üst-orta gelirli ülkelerde ise cari açığın dış borçlanmayı arttırdığı, ekonomik büyüme ve hükümet sistemlerinden başkanlık sisteminin dış borçlanmayı azalttığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulardan hareketle, ekonomik ve politik faktörlerin etki yönlerinin ve derecelerinin ülke gruplarına göre farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Bu farklılıklar, dış borcun sürdürülebilirliğinin sağlanması ve dış borç yönetim politikalarının etkin kullanımı konusunda karar alıcılar için önemli politika çıkarımları sunmaktadır.

Abstract:
Determining the determinants of external debt is critical for both external debt sustainability and external debt management policies. In this context, it is clear that the majority of studies on the determinants of external debt concentrate on economic factors. The effects of political and economic factors on external debt were examined in this study. Current account deficit, inflation, money supply, exchange rate, defense expenditures, domestic savings, and foreign direct investments are all explanatory variables in the macroeconomic factors model of external debt. The political factors model incorporates the political regime, political stability, government systems, corruption control, economic growth, foreign trade openness, and budget deficits. According to the findings of the analysis, lower-middle income countries extermal debt is increased by money supply, exchange rate, budget deficits, and political stability, while corruption control decreases external debt. In upper-middle-income countries, on the other hand, it has been determined that the current account deficit increases external debt, whereas the presidential system, which is one of the economic growth and government systems, decreases external debt. According to the findings, the impact aspects and degrees of economic and political factors differ across country groups. These distinctions have significant policy implications for decision makers concerned with the sustainability of external debt and the effective application of external debt management policies.