Geleneksel çevre etiği anlayışlarının eleştirisi ve bütüncül bir etik inşâsı: Biyosferik etik
A critic of traditional environmental ethic models and construction of a holistic ethic: Biospherical ethics
Yazar: MEHMET ALİ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DÖNMEZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Doğa felsefesi = Nature philosophy ; Ekoloji = Ecology ; Etik = Ethics ; Çevre etiği = Environmental ethic ; Çevre felsefesi = Environmental philosophy ; İnsan doğa ilişkisi = Human nature relations

Özet:
Biyosferi yok oluşun eşiğine sürükleyen çevresel problemlerin kaynağına içkin birçok bilim insanı, aktivist ve filozof görüş bildirmiştir. Ekolojik krizin kaynağı kimilerine göre mevcut kapitalist sisteme, bir başka anlayışa ilişkin olarak ise sanayi devrimi ve nüfus artışı gibi faktörlere bağlanmaktadır. Ekolojik krizle birlikte tüm canlı yaşamı için uygun ortam yok olmaktadır. Hâlbuki insanlık, yerleşik yaşama geçişinden bugüne en uygun ortamı ve insanı arama çabası içerisindedir. Bu arayış, artık yaşamsal bir boyuta ulaşmıştır. Zira kimi alternatif görüşlere göre, içerisinde bulunduğumuz asır kaos ortamı/ yok oluş çağı olarak nitelendirilmektedir. Bu çalışma bir yandan geleneksel çevre etiği anlayışlarını eleştirirken, diğer taraftan insan-doğa ilişkilerini, onto-epistemik manada tin ile logos arasındaki köprüleri kaldırmadan karşılıklı fayda birlikteliğini yeniden inşa etmek istemektedir. Nous-logos diyalektiğini tinden tene yolculuk ekseninde anlamayan kavrayış ekolojik krizin çözümünü, atmosferdeki karbon miktarının azaltılması, az enerji tüketen beyaz eşyalar kullanılması vs. gibi salt mekanik çözümlerde aramaktadır. Hâlbuki bu tarz mekanik, kavrayışa endeksli çözümler, birkaç asırdır süregelen sorunu çözmek yerine, onu daha fazla büyütmektedir. Günümüzde insan-doğa ilişkilerinin daha fazla kriz üretmemesi için mekân-insan ilişkilerinin yeniden inşa temelinde, hatta radikal bir teori-pratik düzlemde dönüştürülmesi elzemdir. Doğa ancak bu yolla fark edilecek ve etik üzerinden bir iletişim sağlanacaktır. Bu araştırmada yerel bir çevre probleminden devasa bir sorunlar yumağı haline dönüşen ekolojik kriz karşısında bütüncül bir Biyosferik Etik fikri öne sürülmüştür.

Abstract:
Many scientists, activists and philosophers have expressed their opinions on the source of environmental problems which drive the Biosphere to extinction. Some consider the current capitalist system as the source of disruption of environmental balance while according to others it is the industrial revolution and the population growth. Areas suitable for all living creatures are lost due to the ecologic crisis. Humanity has been struggling for searching optimal space and human from its sedentary until today. This search has reached a vital dimension at the present time. According to some alternative views, it is considered as the medium of the century of chaos/ disappearance we are in. This study addresses human-nature relationships within the context of mutualism without eliminating the bridges between logos and nous in onto-epistemic respect. The conception which does not understand the nous-logos dialect on the journey from nous to logos axis seeks for a solution to the ecological crisis by means of absolute mechanical solutions such as reducing the amount of carbon in the atmosphere, use of home appliances consuming less energy etc. Though, such mechanical solution-based suggestions deepen the problem lasting for centuries rather than solving it. In today's world, it is necessary to make the concept of from oneness to togetherness predominant in order that human-nature relationships do not to lead further crisis. It is mandatory for space-human relationships in this century which is described as chaos age to be reconsidered, and even to be transformed along a radical theory-practice plane. The nature will only be recognized in this way and a communication will be ensured through ethics. In this research, the idea of a holistic Biospheric Ethics has been put forward in the ecological crisis which has become a huge problem from a local environmental problem.