Bazı eser elementlerinin bentonit üzerinde zenginleştirilerek alevli atomik absorpsiyon spektrofotometresi ile tayini
Determination of some trace elements by flame atomic absorption spectrophotometry
Yazar: GÜLAY ŞEREN
Danışman: PROF.DR. HİLMİ İBAR ; PROF.DR. SÜLEYMAN AKMAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Alevli atomik soğurma spektrometresi = Flame atomic absorption spectrometry ; Bentonit = Bentonite ; Eser elementler = Trace elements ; Zenginleştirme = Enrichment

Özet:
V ÖZET Bu çalışmada bakır, kadmiyum, kobalt, demir, mangan, nikel ve çinko ele mentlerinin bentonit üzerinde zenginleştirilmesi ve bulunduğu matriksten ayrılması amaçlanmıştır. Deneylerde aktifleştirilmiş Enez bentoniti kullanılmıştır. Deneylerden önce bentonit, kontaminasyonların uzaklaştırılması için süzüntüde Cl" kalmayıncaya kadar defalarca 2m6UL hidroklorik asit ile yıkanmıştır. Adsorpsiyon deneylerinde 'Batch (çalkalama)" ve "Kolon" yöntemleri uygulan mıştır. Bakır, kadmiyum, kobalt, demir, mangan, nikel ve çinko elementlerinin 0.1 mg/L'lik çözeltileri batch metodunda O.lg bentonit ile, kolon metodunda 0.3g bentonit ile muamele edilerek elementler bentonit üzerinde adsorplanmıştır. Adsorplanan ele mentler, çeşitli eluentler ve farklı konsantrasyonları denenerek geri kazanılmaya çalışıl mıştır. Elementlerin adsorpsiyonunda ve geri kazanılmasında pH'ın, çalkalama süresinin, eluent hacimlerinin ve kolonda akış hızının etkileri incelenmiş, kantitatif adsorpsiyon ve geri kazanma verimiyle bu çalışmalar için optimum şartlar belirlen miştir. Ayrıca 150 ve 600°C'de ısısal muamele edilmiş bentonit örneklerinde optimum koşullarda element analizleri yapılarak ısıtılmamış bentonit sonuçlarıyla karşılaş- tınlmıştır. C032", SO32", P043", Cr042", S042", FeCC^Oe4", Cl\ C103", BCV ve N03" gibi anyonlann bentonit tarafından kantitatif adsorplandığı tespit edilmiştir. Bentonitin maksimum adsorpsiyon kapasitesini belirlemek amacıyla deneyler yapılmış ve bakır elementi için 0.22mg/g bentonit olarak hesaplanmıştır. Bentonit düşük adsorpsiyon kapasitesine rağmen bol ve kolay bulunan, ucuz bir madde olması, gerektiğinde kolay temizlenebilmesi ve hatta tekrar kullanmadan atılma sının ekonomik olması açısından endüstriyel olarak, özellikle arıtma tesislerinde kulla nılabilir. Bu amaçla bazı gerçek örneklerde kolon yöntemi uygulanarak, elementler bentonit üzerinde zenginleştirildikten sonra kantitatif olarak geri kazanılmıştır.

Abstract:
VI SUMMARY In this study, activated bentonite have been used for the preconcentration and determination of copper, cadmium, cobalt, iron, manganese, nickel and zinc. Bentonites have a wide variety of uses in many different industries. The presence of a bentonite component in clays and soils may significantly affect the properties of these materials, and hence be of importance in agriculture, construction engineering, ceramics, etc. Clay minerals have extensively been used in drilling processes, but few scientists have used in water and waste water pollution control. Bentonite used as an adsorbent in this study was obtained from Enez. Bentonite is an expensive material and readily available in Turkey. Bentonite was further purified by treating with 2.0mol/L HC1 solution for the removal of contaminants before use. The change of retention and elution efficiencies of the analyte elements at different experimental conditions were investigated by applying "batch" and "column" tech niques. Optimum conditions for the preconcentration were determined. Cu, Cd, Co, Fe, Mn, Ni and Zn were quantitatively retained by the collector at pH 4. The elements were completely recovered from the collector quantitatively by means of 2.0mol/L HC1, 4.0mol/L HC1 and O.lmol/L EDTA. The contact time between sample solution and bentonite for the completion of the quantitative retention as well as that between eluent and loaded bentonite for the quantitative elution were investigated as important para meters. In order to find out the effect of the temperature on adsorption on the perfor mance of bentonite, the experiments were conducted after its treatment at 150 and 600°C. In addition, the adsorptive capacity of bentonite for copper is measured by the batch procedure. The maximum loading capacity was calculated to be about 0.22mg/g bentonite for copper. Even relatively small sorption capacity of bentonite is enough to collect copper and other heavy metals from a large volume of waste water samples for purifying procedures because bentonite can be easily obtained in large amounts. The results obtained in these experiments compared with the clay mineral, shows that bentonite is a good adsorbent for Cu, Cd, Co, Fe, Mn, Ni and Zn without the need for any chemical treatment.