Coğrafi işaretler standardizasyonu ve uygulamalarına yönelik bir model önerisi
A model offer for the standardization of geographical indications and its applications
Yazar: ERKAN DENK
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN SANALAN BİLİCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Kürelleşeme sonucu sosyal yaşam koşulları ve çevrede yaşanan değişimle birlikte beslenme alışkanlıkları da yeniden şekillenmektedir. Doğru ve dengeli beslenmenin yanı sıra daha güvenli gıda tüketmek isteyen tüketiciler taleplerini karşılamak için yöresel ürünlere yönelmektedir. Yöresi ile özdeşleşen bu ürünleri koruma altına alarak üretim yöntemleri ile birlikte gelecek nesillere aktarmak için ise coğrafi işaret  (Cİ) uygulamaları tüketicilere güven vermektedir. Bu sistem sayesinde korunan otantik ve özel ürünler hem ulusal hem de uluslararası pazarlarda kendilerine yer bulmakta ve gastronomi turizminin temel ürünü olabilmektedir. Cİ tescili alan ürünler, üretildikleri destinosyanlara bu sayede ciddi ekonomik kazançlar sağlarken aynı zamanda uluslararası turizm hareketliliğinde rekabet edebilme gücü de kazandırmaktadır. Türkiye Cİ potansiyeli oldukça yüksek bir destinasyondur. Buradan hareketle gerçekleştirilen çalışma gastronomi turizmi ile birlikte Türkiye'nin güncel coğrafi işaretleri hakkında bilgiler verirken aynı zamanda Erzurum özelinde gerçekleştirilen Cİ uygulamalarını değerlendirmiştir. Yerel halktan anket ve yerel yöneticilerden görüşme teknikleri kullanılarak hem nicel hem de nitel yöntemin kullanıldığı diğer bir ifadeyle karma bir analizin gerçekleştirildiği çalışmada model önerilmiştir. Otuz yıla yakın bir süredir ülkemizde devam eden Cİ uygulamaları maalesef ki hala istenilen seviyede ve standartlarda değildir. Gerek ekonomik kazanç sağlanması, gerek standartların oluşturulup ürün çeşitliliğinin arttırılması gerekse turizm gelirleri hedeflenen doğrultuda gerçekleşmemektedir. Bu amaçla çalışmada Cİ tescilli ürünlerin tespit edilen tüketicilere yolculuğu, tescil işlemleri, yönetim ve denetim başlıklı sorunları için model önerisi geliştirilmiştir. Önerilen model ile standart üretimin şeffaf bir şekilde izlenebileceği, bölgelere ekonomik faydalar sağlayabileceği ve bunun yanı sıra gastronomi turizminde uluslararası pazarlarda Türkiye'yi otantik ürünleriyle ön sıralara taşıyacağı düşünülmektedir.

Abstract:
As a result of globalization, social living conditions and the change in the environment are also reshaping eating habits. In addition to proper and balanced nutrition, consumers who want to consume safer food turn to local products to meet their demands. Geographical indication (GI) applications give confidence to consumers in order to protect these products, which are identified with the region, and to transfer them to future generations together with their production methods. Authentic and special products protected by this system find a place for themselves in both national and international markets and can be the main product of gastronomic tourism. Products with GI registration provide serious economic gains to the destinations where they are produced, while at the same time gaining competitiveness in international tourism mobility. Turkey is a destination with high GI potential. From this point of view, the study carried out while giving information about the current geographical indications of Turkey along with gastronomy tourism, also evaluated the GI practices carried out in Erzurum. A model was proposed in the study, in which both quantitative and qualitative methods were used, in other words, a mixed analysis was carried out by using questionnaires from local people and interview techniques from local administrators. GI practices that have been going on in our country for nearly thirty years, unfortunately, are still not at the desired level and standards. Both to provide economic gain, to create standards and to increase product diversity, and tourism revenues are not realized in the targeted direction. For this purpose, a model proposal has been developed for the problems of GI registered products' journey to consumers, registration procedures, management and inspection. With the proposed model, it is thought that standard production can be monitored transparently, it can provide economic benefits to the regions, and it will also bring Turkey to the forefront in international markets in gastronomy tourism with its authentic products.