Ders araştırması modeli ile İngilizce öğretmeni özel alan yeterliklerinin geliştirilmesi
The development of subject area qualities of English language teacher via lesson study
Yazar: DUYGU İLERİTÜRK
Danışman: PROF. DR. REMZİ Y. KINCAL
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders araştırma modeli = Research lesson study ; Ortaokullar = Secondary schools ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Araştırmada, İngilizce öğretmeni özel alan yeterliklerinin geliştirilmesini etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem olarak eylem araştırması kullanılmıştır. Çalışma mesleki gelişim modellerinden ders araştırması deseninde özelleştirilmiş bir eylem araştırması sürecine göre yürütülmüştür. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Erzurum'da bir ortaokulun 7. sınıfında gerçekleştirilmiştir. Okulda var olan on beş 7. sınıftan bir tanesi ölçüt örnekleme yoluyla araştırma grubu olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış öğretmen ön görüşme formu, gözlem değerlendirme kriterleri formu, öğretmen öz değerlendirme formu, araştırmacı günlükleri, ses kayıtları, yarı yapılandırılmış öğretmen son görüşme formu, öğretmen görüşleri formu, yarı yapılandırılmış öğrenci ön görüşme formu, yarı yapılandırılmış öğrenci son görüşme formu ve başarı testinden oluşmaktadır. Nicel ve nitel veri toplama araçları yer aldığı için nitel ve nicel veri analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizi için parametrik olmayan testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve t- testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi için betimsel analiz ve içerik analizinden yararlanılmıştır. Elde edilen verilere göre öğretmenlerin öğretim süreçlerini planlama ve düzenleme açısından planlamaya odaklanmadıkları, bu nedenle öğrenci ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda yetersiz kaldıkları belirlenmiştir. Elde edilen bir diğer bulgu ise,  araştırma kapsamında sürece dahil olan tüm öğretmenlerle planlanan etkinliklerin öğretimi desteklediği ve aynı zamanda özel alan yeterliklerinin gelişimine katkı sağladığı yönündedir. Araştırma verilerinden elde edilen bir diğer bulgu ise, araştırma süreci içerisinde ihtiyaca göre kullanılan süreç değerlendirmenin düzey belirleyici değerlendirmelerin işlevselliğine katkı yaptığıdır. Öğrenme ve öğretime dair sorunlara işbirliği içerisinde öğretmenlerin çözüm geliştirmeleri, öğretimi destekleyici farklı yöntem ve tekniklere yer vermeleri, akran öğrenmesinin desteklenmesi, uygulayıcıların dil becerilerini geliştirebilmesi, farklı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine yer verilmesi, İngilizce öğretimine ilişkin kişisel ve mesleki gelişimlerin desteklenmesi İngilizce öğretmenliği alanında özel alan yeterliklerinin gelişimini sağlamada araştırma sürecinde elde edilen fırsatlara dair sonuçlardır. Bununla birlikte özel alan yeterliklerinin gelişimi açısından araştırma bulgularından hareketle mesleki gelişime yönelik gerekli zamanın ayrılamaması ve  katılımcıların öğretimin aşamalarına tüm boyutlarıyla odaklanmamaları ortaya çıkan sınırlayıcı sonuçlardandır.

Anahtar Kelimeler: ders araştırması, İngilizce öğretmeni özel alan yeterlikleri, öğretmen yeterlikleri, yabancı dil eğitimi.

Abstract:
It is aimed to analyze the factors affecting on teachers' subject area qualities of English language teachers in the research. Action research was used as research method in the study. Therefore, lesson study – a specialized design – was used as an action research design because the study aimed to analyze the factors affecting English language teachers subject area qualities. The study was implemented at the spring term of 2018 – 2019 education year in the seventh class of a secondary school, Erzurum. Research group was determined via criterion sampling, so one of fifteen seventh class was chosen. Data collection instruments were semi-structured teacher pre- interview form, structured observation form, teacher self-assessment form, researcher diaries, voice records, semi-structured teacher post interview form, teacher views form, semi-structured student pre interview form, semi-structured student post interview form and achievement test. Qualitative and quantitative data analysis methods were used in the study as the study consisted of qualitative and quantitative data collection instruments. Wilcoxon signed rank test, non-parametric test, and t-test was used for quantitative data analysis, and descriptive and content analysis was used for qualitative data analysis. According to the data of the study, it was found out that the participant teachers did not focus on planning, therefore they were inefficient for learners' interests and needs in terms of  planning and organizing of teaching process. Another finding of the study was that all participant teachers had an agree that the planned activities in the scope of the study made the learners more active and they supported the teaching, and also they contributed teachers' subject field qualifications. Another finding was that formative assessment, which was used according to the needs in the study process, contributed to summative assessment' functionality. Another findings of the study were that over-crowded classes, the students being uninterest to the lesson and accordingly teachers having low internal motivation were the limitations on planning and organizing teaching process. According to the data of study, the participant students of the study had no statistically significant difference between pre and post English language achievement tests of them. Moreover, the effective opportunities were that teachers could develop collaboratively the solutions to the learning and teaching problems, they could use different method and techniques developing teaching, and they could support peer-learning. Another efficient opportunities were that teachers could use different evaluation and assessment techniques and support their personal and professional development in the study process.

Keywords: Lesson study, English language teacher subject area qualities, teacher's qualities, foreign language education