Kazakistan'da Sovyet siyaseti
Soviet policy in Kazakhstan
Yazar: LAZZAT AUYESSOVA
Danışman: DOÇ. DR. HALİL BAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Asimilasyon = Assimilation ; Dünya Savaşı I = World War I ; Kazak-Rus ilişkileri = Kazakh-Russian relations ; Kazakistan = Kazakhstan ; Ruslar = Russians ; Ruslaştırma = Russification

Özet:
Kazakistan, 1991'de bağımsızlığına kavuşana kadar Rusya'ya bağlı halde idi. Rusya yönetimine karşı birçok mücadeleler verilmek zorunda kalınmıştır. 1917'de Şubat ve Ekim İhtilâlleri olmuştu. Rus göçmenlerini Kazakistan'a getirip yerleştiren Romanovlar hanedanı yıkılmıştı. Rus okullarında okumuş ve Rus medeniyetini tanımış olan Kazak liderleri Rusların getirip yerleştirdikleri göçmenlerin ne amaçla yerleştirildiğini anlamaya başlamışlardı. Kazakları, birleşmeye ve verimli toprakları geri almaya çağırmışlar, konulan ağır vergilerin kaldırılmasını talep etmişlerdi. Böylece ?Alaş Partisi? hareketi başlamıştır. Bu hareket, XVIII. yüzyılda Kazak halkının Rus himayesine girmesi ile Rusların Kazak topraklarını işgal ederek uzun yıllar boyunca sürdürdükleri sömürge politikasına karşı bir tepki olarak meydana gelmiştir. Kazak halkının bundan sonraki hayatı Rusya Hükümeti tarafından uygulanan politikalara bağlı olmuştur.Kazakistan'da Sovyet yönetiminin kurulduğu yıllarda ciddî bir açlık felâketi yaşanmıştır. 1937-1938 yılları Kazak halkı tarihinde unutulmaz izler bırakmıştır. Bu iki sene içerisinde yapılan tutuklamalar ve suçsuz yere cezalandırmalar, açlık ve salgın hastalıklar sebebiyle başta aydınlar olmak üzere Kazak nüfusunun neredeyse yarısı yok olmuştur.Yeni Ekonomik Siyasetin uygulanması ile planlı sanayileşme dönemine girilmiştir. Aynı zamanda madencilik, tarım ve ticaret gelişmeye başlamıştır. Bu çalışmaların amacı Kazakistan'ın zengin yer altı ve yerüstü kaynaklarını değerlendirmekti.Kazakistan'da girişilen tarım topraklarının zoraki devletleştirilmesi politikası (kolhozların ve sovhozların kurulması) istenilen verimi sağlamamıştı. Bu politikalara karşı çıkan Kazak halkına karşı Rusya hükümeti acımasız davrandı. Kazaklar büyük kayıplar verdiler. Ayrıca çok sayıda insan yurt dışına, Çin'e ve Afganistan'a, göç etmek zorunda kalmışlardır. Halkın mallarına el konulmasına, zulümlere ve katliamlara Kazak aydınları karşı çıkmışlarsa da bu çabalarına ağır cezalarla karşılık verilmiştir. ?Kazak Türklerinin haklarını korumak istemeleri? büyük suç sayılmış hapis, sürgün ve idam gibi cezalar uygulanmıştır.1991 yılına kadar yaklaşık 70 yıl devam eden Sovyet yönetimi Kazak Türklerini asimile etmeye büyük gayret göstermiştir. Bu dönemde Kazaklar, çok büyük zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Kendi gerçek tarihini de yazması mümkün olmamıştır. Ancak 1991'de bağımsızlığa kavuştuktan sonra bu dönemlerin tarihi yeniden araştırılıp yazılmaya başlanmıştır. Tabii henüz yapılan araştırmalar son derece yetersizdir. Kazakistan Cumhurbaşkanı Sayın N. A. Nazarbayev tarafından 14 Nisan 1993'te çıkarılan bir kanunla Sovyet baskı ve asimilasyon siyasetinin kurbanı olan Kazak halkının millî aydınlarının itibarları iade edilmiştir. ?Siyasi topyekûn sürgüne uğrayanları aklama? hakkında kanunu imzalanmış ve 1997 yılı ?Milli birlik ve siyasi sürgün kurbanlarını hatırlama yılı? olarak ilan edilmiştir. Ayrıca ?31 Mayıs Kurbanları Anma Günü? olarak belirlenmiştir.Sonuç olarak kabul etmek lazımdır ki Kazak aydınları XX. yüzyılın başında verdikleri bu mücadele ile 1991'de Kazakistan'ın bağımsızlığını elde etmek için zemin hazırlamıştır.

Abstract:
Kazakhstan was under the Russian rule until it gained its independence in 1991. A long struggle was made against Russian rule. October and February revolutions took place in 1917. Romanov dynasty who brought Russian immigrants to the Kazakhstan was destroyed. Kazakh leaders, who have studied in Russian schools and who recognized Russian civilization, started to comprehend the purpose of immigrants who was brought and settled by Russians. They demand to unite, to get back fertile land and to be decreased the tax. Thus, `Alash Party? movement has started. This movement has occurred as a reaction for both towards Kazakh people accept Russian protection in XVIII century and Russian colonial policy maintained for many years by occupying Kazakh lands. After that, the Kazakh people?s lives depended on the policies, carried out by Russian government.In the years that Soviet Union was being established, serious famine disaster occurred in Kazakhstan. 1937 and 1938,this two years left unforgettable scar on Kazakh history. In these two years, mainly intellectuals, almost half of the Kazakh population died due to hunger, epidemic diseases, arresting and punishing for nothing.With the implementation of New Economic Policy, planned industrialization period has started. At the same time, mining, agriculture and trade began to develop. The purpose of this study is to evaluate rich underground and above ground resources of Kazakhstan.Forced nationalization policy of agricultural lands in Kazakhstan (establishment of the kolkhoz and sovhoz) did not provide the desired yield. The Russian government was so brutal against Kazakh people who opposed these policies. Kazakh people suffered and gave huge losses. Moreover, many people had to immigrate to abroad countries, such as China and Afghanistan. Even if Kazakh intellectuals opposed confiscation of property of the people, atrocities and massacres, their efforts were responded with heavy penalties. "Wanting to protect the rights of the Turkish Kazakh" was seen as great crime. Therefore, various punishments were applied such as imprisonment, exile and execution.Until 1991, nearly 70 years, Soviet Union showed greater efforts in order to assimilate the Kazakh Turkish. During this period, the Kazakh people had to face a lot of difficulties. In fact, till 1991 when we at last adhered the liberty, we had actually never been able to write ourselves our own history. It was only after the Liberty was achieved in 1991 when the Kazakhs started first writing the history of the new era. Of course, researches that was done till now is not enough and few. The dignity of national intellectuals of the Kazakh people, who were the victims of repression and assimilation policies of Soviet Union, has been returned by the law made by the president of Kazakhstan, Mr. N. A. Nazarbayev in April 14, 1993. The law about `acquittal of the ones who suffered from total political exile? has been signed and the 1997 year has been declared `the National Union and the Remembrance year of the victims of the exile?. Also, 31 May was set as `the day of remembrance of the victims?.As a result, we are supposed to accept that the base for the acquisition of the Independence in 1991 was already prepared by the Kazakh intellectuals at the beginning of this century.