Bahman Ghobadi sinemasında hayvan metaforlarıyla travma anlatımı
Expression of trauma with animal metaphors in Bahman Ghobadi cinema
Yazar: GÜLDEN TÜMER
Danışman: PROF. DR. AYŞEN GÜL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Ghobadi, Bahman = Ghobadi, Bahman ; Gömülü teori = Grounded theory ; Hayvan metaforları = Animal metaphors ; Sinema = Cinema ; Travma = Trauma ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
Bu çalışmada, İranlı yönetmen Bahman Ghobadi'nin sineması incelenecektir. Ghobadi'nin tercih ettiği temaları işleyiş biçiminde, İran sinemasının karakteristik özelliklerinin izlerini görmek mümkündür. Araştırmanın birinci bölümünde, İran sinemasının tarihi, gelişimi, siyasi ve sosyokültürel etkiler altında geçirdiği dönüşüm, teknik-tematik seçimleri ve beslendiği kaynaklarla ilgili inceleme yapılarak yönetmenin nasıl bir sinemanın parçası olduğu irdelenecektir. Bu bölümde şiirsellik, çocuk oyuncu kullanımı, gündelik hayatın anlatımı gibi İran sinemasının öne çıkan özelliklerinin yanı sıra sinemada hayvan kullanımı başlığı etraflıca ele alınacaktır. Öncesinde insan-hayvan ilişkisinin tarihselliği ve anlatılarda hayvanların rolü incelenecek, ardından sinemada hayvan kullanımı ve özellikle İran sinemasında bu tercihin nedenleri sorgulanacaktır. 
Araştırmanın ikinci bölümünde Bahman Ghobadi sineması derinlemesine ele alınacak ve yönetmenin sineması öykü, söylem, tematik yapı bakımından çözümlenecektir. Filmlerinde, yaşadığı toprakların meselelerini izleyicisiyle paylaşan Ghobadi; özellikle savaş, sınır, mayın, göç gibi travmatik temaları beyaz perdeye taşımaktadır. Söz konusu temaları iyi analiz edebilmek için önce travmanın tanımı yapılacak, tarihsel süreçte travma tanısındaki gelişim incelenecek ve travma çeşitleri ile travma sonrası görülen semptomlar araştırılacaktır. Travma temaları ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gösteren karakterlere yer verilen filmler, ağırlıklı olarak son 20 yıldır "travma sineması" kapsamında değerlendirilmektedir. Araştırmada travma sinemasının da tanımı yapıldıktan sonra, türleri ve özellikleri incelenecektir. Amaç, Ghobadi sinemasının travma sineması kapsamında incelenip incelenemeyeceği konusunda bir sonuca varabilmektir.  
Çalışmanın son bölümünde, yönetmenin, adında hayvan isimleri geçen dört filmi seçilerek filmlerde işlediği temalar Gömülü Teori yaklaşımı ile ortaya çıkarılacak ve bu temaların DSM-V'te yer alan travma ve TSSB tanısı ile örtüşüp örtüşmediği incelenecektir. Ghobadi'nin filmlerinde hayvanların önemli birer metafor olduğu varsayımdan hareketle, adında hayvan isimleri geçen filmlerde hayvan metaforlarının travma anlatımındaki önemi mercek altına alınacaktır. Son olarak araştırma kapsamında Bahman Ghobadi ile görüşülerek kendisine de 'seçtiği temalar' ve 'hayvan metaforları' ile ilgili sorular yöneltilecektir. Yapılacak bu araştırmayla, hayvan metaforlarının, yönetmenin sinemasında travma anlatımı için yarattığı olanaklarla ilgili bir sonuca ulaşılması hedeflenmektedir.

Abstract:
In this study, Iranian director Bahman Ghobadi's cinema will be examined. It is possible to see the effects of the characteristic features of Iranian cinema in the way Ghobadi processes his preferred themes. In the first part of the research, the history of Iranian cinema, its evolution and transformation under political and sociocultural influences, its technical-thematic choices and the sources it is fed will be examined to probe what type of cinema the director is part of. In this section, the main features of Iranian cinema such as poetry, use of child and animal, narration of daily life in cinema will be discussed in detail. First of all, the history of human-animal relations and the role of animals in narratives will be examined and then the use of animals in cinema and the reasons of this preference especially in Iranian cinema will be questioned.
In the second part of the research, Bahman Ghobadi cinema will be discussed in depth and analyzed in terms of story, discourse and thematic structure. In his films, the director shares the issues of the land he lives in with his audience and brings the traumatic themes such as war, border, mine, migration, rape, prohibitions, poverty, deprivation and obstacles to the screen. In order to analyze these themes in depth, firstly, the definition of trauma will be made, then the development of trauma diagnosis in the historical process will be searched and the types of trauma and post-traumatic symptoms will be included. The themes of trauma and characters showing Post Traumatic Stress Disorder (PTSD) have been examined in the context of "trauma cinema" of the last 20 years. In this study, after the definition of trauma cinema is made, the categories and their features of the genre will be examined. The aim is to conclude whether Ghobadi cinema can be examined within the scope of trauma cinema. 
In the last part of the study, four movies of the director titled with the names of animals will be selected and the themes he mostly work on in his movies will be revealed with the Grounded Theory approach. Then, we will examine whether these themes overlap with the diagnosis of trauma and PTSD in DSM-V. Assuming that animals are important metaphors in Ghobadi's films, the importance of animal metaphors in the narrative of trauma will be examined in his films. Finally, an in depth interview with Bahman Ghobadi will be realized and he will be asked questions about trauma narration, themes and animal metaphors. As a result of this research, it is aimed to reach a conclusion about the oppurtinities come from animal metaphors for trauma narration in the director's cinema.