Ticari bankalarda risk yönetimi ve sermaye yeterliliği /
Yazar: SULTAN SARI
Danışman: Y.DOÇ.DR. MÜSLÜME NARİN BAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZET Globalleşme, sermayenin serbest dolaşımının üzerindeki engellerin azalması, gelişen teknoloji, yaratılan yeni finansal ürünlerle birlikte bankacılık sektörünün içinde bulunduğu finans sektörünün uluslararası ve ulusal alanda karşılaştığı ve yönetmek zorunda olduğu riskler sürekli artmakta ve çeşitlenmektedir. Artan ve çeşitlenen bu risklerin tanımlanması, ölçülmesi ve kontrolü şeklinde özetlenebilecek olan risk yönetim süreci de sektör için önemli bir konu haline gelmiştir. Çünkü son yıllarda ulusal ve uluslararası finans piyasasında meydana gelen krizlerin birçoğunun nedeni olarak, etkin bir risk yönetim sisteminin bulunmayışı gösterilmektedir. Bu nedenle konu yalnızca bankaları değil, ulusal ve uluslararası finansal piyasalardaki tüm aktörleri ve aynı zamanda düzenleyici ve denetleyici kurumları da çok yakından ilgilendirmektedir. Başta Basel Komite olmak üzere uluslararası düzenleyiciler, hem bilanço içi hem de bilanço dışı faaliyetlerden kaynaklanan risklerin bir sistem dahilinde ölçülerek, bu konuda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla, yoğun olarak çalışmaktadırlar. Türkiye'de yaşanan gelişmeler de, buna parelellik göstermektedir. Enflasyonu düşürme ve kamu borçlanma gereksiniminin azaltılması politikası ve uluslararası ve ulusal alanda yaşanan krizlerin sonucu olarak, Türkiye'deki bankalar daha az kârlı ve daha çok riskli bir rekabet ortamındadırlar. Artık bankaların, işletme olarak sürekliliklerini ve kârlılıklarını korumak için azami gayret sarfetmeleri gerekmektedir. Bu nedenlerle de, risk yönetimi ve sermaye yeterliliği daha bir önemli ve zorunlu hale gelmiştir. Ancak bankaların sıradan bir işletme olmadığı, ekonomik sistemin tamamını etkileyen ekonomik birimler olduğu da dikkate alınırsa, konunun yalnızca bir işletme politikasına indirgenemeyeceği görülür. Nitekim, son dönemlerde, Türkiye'de bankacılık sektöründe yapılan yasal ve yapısal düzenlemelerle, iç denetim, etkin risk yönetimi ve sermaye yeterliliği konularında uyulması zorunlu yeni şartlar ve düzenlemeler getirilmiş olması konunun yapısal, diğer bir deyişle sistematik boyutunun da dikkate alındığını göstermektedir.Bu nedenle, "Ticari Bankalarda Risk Yönetimi ve Sermaye Yeterliliği" isimli bu tez çalışmasının yapılmasındaki temel amaç, bu risk unsurlarının neler olduğu ya da olabileceği, ölçümüne yönelik çabalar, kontrolü ve yönetilmesi için kullanılabilecek yöntemler konusunda bilgi vermek ve bu konuda bir inceleme sunmaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde bankacılık sektörünün karşılaştığı risklerin neler olduğu kısaca ele alınmaya çalışılmıştır. Bankacılıkta karşılaşılan riskler çok ve karmaşıktır. Bu nedenle burada Basel Komite'nin kabul ettiği belli başlı riskler olan kredi riski, piyasa riski, likidite riski, operasyonel risk, yasal risk ve itibar riski temel alınmıştır. Ancak ülke riski ve transfer riski hariç tutulmuştur. ikinci bölüm risk yönetimi ve tekniklerine ayrılmıştır. Bu bölümde, önce finansal risklerin ölçümü konusu ele alınarak, Value at Risk ölçüm yöntemleri incelenmiştir. Daha sonra birinci bölümde tanımlanan belli başlı risklerin yönetimi tek tek alt başlıklar halinde ele alınmıştır. Bankalar, maruz kalabilecekleri risklerden kendilerini korumak amacıyla, yeterli sermayeye ihtiyaç duymaktadırlar. Sermaye yeterliliğini sağlamak risk yönetiminde önemli bir araçtır. Bu doğrultuda 2. Bölümün son kısmı sermaye yeterliliğine ayrılmıştır. Son bölümde ise Türkiye'de bankacılık sektöründe risk yönetimi süreci ve uygulamaları, Türk bankacılık sektöründe yaşanan gelişmeler ve sektörün yapısı ile paralellikler kurularak değerlendirilmiştir. Amaç sektörde risk yönetimi konusunda bugün gelinen noktaya nasıl gelindiğini ve bu konuda uluslararası alanda yaşanan gelişmelerin ve yapılan çalışmaların ne kadar katkısı olduğuna kısmen de olsa dikkati çekmektir. Çalışma, her üç bölümde elde edilen bulgular ve yapılan tespitlerin değerlendirildiği bir sonuç yazısıyla bitmektedir.

Abstract:
SUMMARY Risks, arising from globalizations, reducing blocks in capital circulations freely, developed tehcnology, financial innovations, are augmenting and varying. The process of risk management summarised as defining these risks, measuring and controling, is important for banking. Because, recently, It is thinking that the cause of the crises in national and international finance sector, is not to be effective risk management systems. Because of that, it is interested very closely not only banks and also all actors in national and international finance sector and as well as national banking supervisory authorities. International authorities, firstly the Basel Committee on Banking Supervision, are attempting regularly to take measures and to measure risks regularly arising both balance-sheet and non-balance-sheet activities. Developments about risk management in banking and causes in also Turkey are similar to that. Because of the program of dezinflation in Turkish economy and diminising requirement of state borrowing and also the crises in national and international areas, banks in Turkey are competing in a less profitable and but more risky environment. Now, banks, as enterprise, should attempt mostly to protect continuity and to make profit as enterprise and so, risk managing and capital adequacy in banking is more important and more obligatory. However, when is took into consideration the fact that banks are not ordinary enterprises and are economic units that affect all of economic system, it is understood that this subject is not simple enterprise policy. In the same way, in the last years, to be made new obligations and arrangements in internal controls, effective risk management and capital adequacy by legal and structural arrangements in banking sector in Turkey, shows to be took consideration the systematic way of the subject. The basic purpose of these study named " Risk Management and Capital Adequacy in Commercial Banking " is to show these risks elementsarising in nowadays and in the future, to inform about attempts to measure these risks, to control and methods to be able to use in order to manage and briefly to present study and research. The study consists of tree(3) chapters, the first chapter deals with risk elements in banking sector. These risks are very much and complicated and so, in these study, it is based the risk division of Basel Commite, including credit risk, market risk, liqudity risk, operational risk, legal risk and reputational risk, but excluding country and transfer risk. The second chapter deals with risk management and techniques. In this part, firstly, it is considered measuring financial risks in based that Value at Risk measuring methods. Following sub-divisions deal with managing and policy of each of risks defined in the first section. In order to hedge risks, banks need to the adequate capital. Capital adequacy is very important mean in risk management in banking and so the final sub-part of 2. chapter deals with capital adequacy in banking sector. Finaly, in third chapter, it is discussed risk management process and implimentations in banking sector in Turkey by informing the structure and developments in Turkish banking sector. The purpose of these, is to indicate also partly how to arrive the point where to be now related to risk management and how to help international developments and arrangements. The study finals with a brief chapter in which the conclusions derived from this study are summarised and evaluated.