4452 numaralı Surre-i Hümâyûn defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1326 M. 1908\1909)
Transcription and evaluation of Surre-i Humâyun book no 4452 (H. 1326 M. 1908\1909)
Yazar: ÜMİT YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. TAHİR BİLİRLİ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Filistin-Kudüs = Palestine-Jerusalem ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Surre = Surre ; Surre Defterleri = Defters of Surre ; Suudi Arabistan-Medine = Saudi Arabia-Medina ; Suudi Arabistan-Mekke = Saudi Arabia-Mecca ; Yardımlar = Aids

Özet:
İslamiyetin ortaya çıkmasından sonra Mekke, Medine ve Kudüs gibi topraklar Müslüman toplumlar için en önemli merkezlerin başında gelmiştir. Hz. İbrahim tarafından Mekke'de inşa edilen Kâbe Müslümanların günde beş vakit yöneldiği kıblegâhı olmuştur. Ayrıca Müslümanlar her yıl hac mevsiminde İslam dininin beş şartından biri olan hac vazifesini yerine getirmek için Kâbe'ye akın etmektedir. Medine şehri de Müslümanlar için ayrı bir öneme sahiptir. Hz. Muhammed'in kabrinin de burada bulunmasından dolayı bu topraklar Müslümanlar için en değerli ve kutsal yerler olmuştur.
Tarih boyunca kurulan Müslüman devletler Mekke, Medine ve Kudüs'te bulunan bu topraklara büyük bir önem vermişlerdir. Müslüman devletler burada yapılan ibadetlerin güvenli bir şekilde yapılması ve burada bulunan halkın huzurlu bir şekilde yaşaması için büyük bir çaba sarf etmişlerdir. Müslüman devletler bu bölgelere hâkim olabilmek amacıyla kendi aralarında savaşlardan bile geri durmamışlardır. Çünkü bu bölgelere sahip olan devlet İslam dünyasının hamisi olarak kabul edilmiştir. 
Kutsal bölgelere yardımlar Abbasiler döneminde başlamış ve kurulan sonraki Müslüman devletler tarafından bu yardımlar devam etmiştir. Osman Gazi tarafında kurulan Osmanlı Devleti yöneticileri de bu bölgelere yardımlar göndermeyi ihmal etmemişlerdir. Yavuz Sultan Selim tarafından 1516 yılında Mercidabık ve 1517 yılında Ridaniye seferleri ile bu kutsal bölgeleri Osmanlı Devleti hâkimiyet altına Yavuz Sultan Selim tarafından alınmıştır. Türk İslam kültürünün en önemli temsilcisi olan Osmanlı Devleti yardımlara devam etmiş ve yapılan yardımları sistemli bir hale getirmiştir. 
Osmanlı Padişahları da bu bölgelere fazlaca önem vermişler ve dini açıdan önemli bir konumda bulunan bu bölgelere sahip çıkma gayretinde olmuşlardır. Bu amaç ile Mekke, Medine ve Kudüs gibi bölgelerin ihtiyaçlarını karşılamak için "surre" olarak bilinen para ve hediyeler göndermişlerdir. Bu yardımlar büyük törenler ile gönderilmiş bu törenlere büyük bir önem verilmiştir. Kutsal yerlere yapılan bu yardımlar surre defterleri denen defterlerle kayıt altına alınmıştır. Bu çalışmada Hicri 1326 yılında gönderilen 4452 numaralı surre defteri ele alınmış transkripsiyonu yapılmış ve defter değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu; Surre; Mekke; Medine: Kudüs

Abstract:
After the emergence of Islam, lands such as Mecca, Medina and Jerusalem became one of the most important centers for Muslim societies. The Kaaba, located in Mecca, built by Hz. İbrahim, became the qibla Muslims turn to five times a day. In addition, Muslims flock to the Kaaba every year during the pilgrimage season to fulfıll the pilgrimage, one of the five pillars of Islam. The city of Medina also has a special importance for Muslims because these lands have been the most valuable and holy places for Muslims, as the tomb of our Master the Prophet is also here.
Throughout History, Muslim states have attached great importance to these lands in Mecca, Medina and Jerusalem. Muslim states have made great efforts to ensure that the worshiping here is done safely and the people living here live in peace. Muslim states did not hold back from even wars among themselves in order to dominate these regions. Because the states that owns these regions has been accepted as the protector of the Islamic world.
Aids to the holy areas started during the Abbasi period and these aids continued by the later Muslim states. The administrators of the Ottoman States, founded by Osman Gazi, did not neglect to send aid to these regions. With the Mercidabık and 1517 Ridaniye expeditions by Yavuz Sultan Selim in 1516, these holy areas were brought under the rule of the Ottoman Empire. The Ottoman State, which is the most important representative of Turkish-Islamic culture, continued the aid and made the aids systematic.
The Ottoman Sultans also attached great importance to these regions and tried to protect these regions, which were in a religiously important position. For this purpose, they sent money and gifts known as "surre" to meet the needs of regions such as Mecca, Medina and Jerusalem. These aids were sent with great ceremonies, and these ceremonies were given great importance. These aids to the holy places were recorded in the notebooks called surre registers. In this study, the surre book numbered 4452, which was sent in 1326 Hijri, was handled, transcribed and evaluated

Keywords: Ottoman Empire; Surre; Mecca; Medina; Jerusalem