Çocukluk aşılarının uygulanmasını reddeden ebeveynlerin tutumlarının niteliksel yöntemle incelenmesi
Assessment of the attitude of parents who refuse childhood vaccines by qualitative method
Yazar: AHMET ABBASOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜNAY GÜNGÖR
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ana-baba = Parents ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Aşı kararsızlığı günümüzde gittikçe yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada aşı kararsızlığı yaşayan veya aşıları tamamıyla reddeden ebeveynlerin tutumlarının altında yatan nedenlerin araştırılması amaçlanmıştır. 
Yöntem: İstanbul ili sınırları içinde ve bir çocuğu beş yaşında ve beş yaşından küçük olan, aşı programında mevcut olan aşılardan en az birini çocuğuna önerilen tarihte reddetmiş ebeveynlerle yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle görüşülmüştür. Yarı yapılandırılmış görüşme için sağlık inanç modeli temel alınarak bir görüşme formu oluşturulmuştur. Gönüllü alımı amaçlı örneklemin alt tipleri olan kolay ulaşılabilir durum ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak temalarda doyuma ulaşılana kadar yapılmıştır.
Bulgu: Aşı kararsızlığı olan veya aşıları tümden reddeden ebeveynlerin bir kısmının görüşlerinin zaman içinde oluştuğu, kararlarını çok defa tekrardan değerlendirdikleri ve karar alımına hamilelik sırasında veya hamilelikten önce başladıkları öğrenilmiştir. Aşıların içeriklerinin sinir sisteminde ve davranışlarda kısa veya uzun zamanda geri dönüşü olmayan etkiler meydana getireceğini düşünmektedirler. Çocuğun erken gelişim döneminde çok sayıda etkinliği düşük olarak algılanan aşının verilmesini riskli bulmaktadırlar. Bulaşıcılık riskini kendi yarattıkları hijyenik mikro çevre ile düşük tuttuklarını düşünmekte, kendilerinin doğal olarak inandıkları müdahaleler veya modern tıbba kısa sürede ulaşım ile bulaşıcı hastalığın ciddiyetini düşürmekte olduklarını ifade etmektedirler. Aşılarla gelen bağışıklığın bulaşıcı hastalıklarla gelen doğal bağışıklığa göre daha aşağı bir konumda olduğunu, enjeksiyonun vücut bütünlüğünü bozduğunu ve modern tıbbın müdahalelerini yapay olarak değerlendirmektedirler. Sağlık sistemine ve sağlık çalışanının tutumu güvensizliklerini artırmaktadır. 
İlaç endüstrisinin ticari kaygıları ve yabancı menşeili üretim ebeveynlerde endişe yaratmakta, bilimin sonuçlarının değişebileceğini düşünmeleri bilime olan güvenlerini azaltmaktadır. Kadercilik ve bazı içeriklerin dinen olumsuz olduğuna dair inanışlar ve kanaat önderleri ebeveynlerin görüşlerini etkilemektedir.
Sonuç: Görüşülen ebeveynler aşıların içerikleri ve uzun dönemli somatik ve davranışsal etkileriyle ilgili doyurucu açıklama beklemektedirler. Ebeveynlere aşıların yan etkileri ve bulaşıcı hastalıklarla ilgili gerçekler anlatılmalı ama aşı-otizm ilişkisi gibi iddialara karşı kanıtlarla mücadele edilmelidir. Öne sürülen her iddia literatürde detaylıca araştırılmalı ve yanıtlanmalıdır. Bunun için görsel ve yazılı büyük medyanın desteğine başvurularak belgeseller çekilmeli, kitapçık ve internet siteleri hazırlanmalıdır.
Hekimler itham etmeye, korkutmaya yönelik ve baştan savmaya yönelik bir tutum takınmamalıdır. Sağlık çalışanı yetiştiren fakültelerde aşılar, içerikleri, gerçek yan etkileri ve iddia edilen ama çürütülen etkiler anlatılmalıdır. Aşı kararsızlığındaki ebeveynlere yaklaşım üzerine dersler eğitim programlarına eklenmelidir. Aile hekimleri benzeri içeriğe sahip bir bilgilendirme modülünden geçirilmelidir.
Spesifik alanlara (yapay-doğal ayırımı ve sağlık çalışanına güven gibi) veya demografik gruplara odaklanılarak nitel araştırmalar yapılmalıdır. Türkiye geneli veya büyük şehirlerde kesitsel niceliksel çalışmalar yapılmalı ve aşıları yaptırdıkları halde endişe içinde olanların miktarı öğrenilmelidir.
Anahtar kelime: Aşı kararsızlığı, aşı reddi, niteliksel

Abstract:
Objective: Vaccine hesitancy has become a more common phenomenon recently. In this study, the reasons lying under the parents' attitudes who are vaccine hesitant or either a complete refuser are investigated.
Methods: Semi structured interviews were conducted with parents who had refused at least one of the vaccinations at the date it has been suggested to them who also has a child who are five years old or younger and reside within Istanbul at the time of the interview. An interview form was formed using the health belief model for the semi structured interview. Recruitment of the volunteers by convenience and snowball sampling continued until themes were satisfied.
Results: It has been observed that some of the parents who are either vaccine hesitant or have completely refused vaccines have formed their opinions through a period of time, evaluated their decision to opt out many times and started the decision process during or before pregnancy. They think that the ingredients of the vaccines cause irreversible effects in the nervous system and behavior of their children in short or long term. The parents who were interviewed found it risky to use a vaccine that's perceived low in efficiency injected numerous times to the children during the early development phase. They think they keep the risk of susceptibility to infectious diseases low by creating a hygienic micro environment. The parents also keep the perceived seriousness of infectious diseases low by interventions that they assume natural or by the belief of easy access to modern medical health services. They consider the immunity derived from vaccines inferior to "natural" immunity derived from infectious diseases, the injections disrupt the integrity of the body and find modern medicine artificial. The attitude of the health system and the healthcare worker increase their distrust to the vaccines.
The commercial interests of the pharmaceutical industry and products of foreign origin becomes of concern to the parents, and the assertion that the uncertainty of the outcomes of science decrease their trust to it. Fatalism and the belief that some ingredients pose negative connotations in religion, and the opinion leaders affect parents' views on vaccines.
Conclusions: The parents who were interviewed wait for satisfactory explanation concerning the ingredients of the vaccines and the long term somatic and behavioral effects. The realities about vaccine side effects and infectious diseases must be explained to the parents but claims such as vaccine-autism relationship must be tackled with evidence. Every argument must be searched within the related literature and answered. Support from printed and visual mainstream media must be obtained to create documentaries, hand books and internet sites.
The physicians shouldn't behave in an accusing, scaring or rejecting attitude. Vaccine ingredients, real side effects and the refuted arguments must be explained in the colleges who educate healthcare workers. Approaching the vaccine hesitant parents must be part of the education program. Family physicians must be educated similarly.
New qualitative research must be conducted focusing on specific fields (e.g. artificial-natural dichotomy, trust in the healthcare worker) and demographic groups. Cross-sectional quantitative research must be done nationwide or in metropolises to measure the number of parents who had their children vaccinated but still have an anxiety about the vaccines.
Key words: Vaccine hesitancy, vaccine refusal, qualitative