Ticaret savaşlarının borsa üzerine etkisi: Türkiye örneği
The effect of trade war on stock market: The case of Turkey
Yazar: MERT YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN ÖRUÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Korumacılık = Protectionism ; Serbest ticaret = Free trade ; Ticaret savaşları = Trade war ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Özellikle son dört yıldır dünya gündeminde serbest ticaretin olumsuz etkileri siyasiler tarafından açıkça dile getirilmektedir. Trump'ın ABD başkanı seçilmesinden sonra ABD'deki şirketleri korumak amacıyla tarifelerde artış olabileceği ve serbest ticaret antlaşmalarının tekrar gözden geçirilmesi gerektiği yönünde Twitler artmıştır. Bu Twitler sonrasında tüm dünyada serbest ticarete sınırlamalar gelebileceği konusu gündeme gelmiştir. Bu dönemde birçok araştırmacı ticaret sınırlamalarının ülkelere etkilerini analiz etmeye çalışmıştır.
Çoğu gelişmiş ülkelerin yaklaşık 100 yıldır serbest ticareti savundukları göz önüne alındığında 2016 yılı dünya için bir milat kabul edilebilir. Çin ekonomisinin büyümesi ve yakın zamanda ABD ekonomisini geçmesi gündemde iken başkan Trump'ın korumacılık yanlı tavrı ekonomik birimler üzerinde ters bir etki yaratmıştır. Aslında, Başkan Trump Çin'in ekonomik avantajlarının ABD'li şirketlere zarar verdiğini farkındadır. Bu zararı minimize etmenin yolunun ise Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelere ek tarifeler koyarak, ulusal şirketlere avantaj sağlamaktadır. Böylece ulusal şirketlerde üretim artacaktır. Bu üretim artışı istihdama yansıyacak ve işsizlik oranı ciddi bir şekilde düşecektir.
Son 30 yılda dünya ekonomileri küreselleşme ile birlikte birbirine çok sıkı bağlanmıştır. Küreselleşme ile birlikte sadece şirketler değil sermaye de dünyada serbestçe hareket etmektedir. Fakat Trump'ın ticaret karşıtı ifadeleri özellikle yatırımcılarda ciddi endişeye yol açmıştır. Bu tür açıklamaların olduğu dönemlerde dünya genelinde hisse sendi piyasalarında ve döviz piyasalarında dalgalanmalar yaşanmıştır.
Bu bağlamda, bu çalışmada Trump'ın mesajları sonrası dünya genelinde oluşan ticaret belirsizliğinin BIST 100 endeksine etkisi araştırılmaya çalışılmıştır. Veriler zaman serisi içerdiği için öncelikle Augmented Dickey Fuller (ADF) birim kök testi ve Phillips-Perron (PP) birim kök testi uygulanmıştır. Birim kök test sonuçlarına göre modelleme Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (ARDL) Model ile parametreler tahmin edilmiş ve sonuçları yorumlanmıştır.

Abstract:
Especially in the last four years, the negative effects of free trade on the world agenda are clearly expressed by politicians. After Trump's election as President of the United States, he had tweeted about the possibility of rising tariffs in order to protect the U.S. companies, and is necessity to revise free trade agreements. After those tweets, some restriction on free trade could have been raised all over the world. Many researchers had tried to analyse the effects of trade limitations on countries in this period.
The year of 2016 can be accepted a milestone since politicians and economics in mostly developed countries have been supported free trade approximately a century. While the growth of the Chinese economy, and reaching and passing over the U.S. economy in the near future are in the spotlight of the World. The Protectionism view of President Trump causes negative effects on economic agents. Indeed, President Trump was aware of hurting effects of advantages of the Chinese economy to the U.S. companies. The way of the minimizing this hurt is that forcing additional tariffs to some countries such as China, India, and Turkey to stimulate national companies. Thus, national companies rise production. This increasing in production reflects to employment and reduces unemployment rate, significantly.
In the last 30 years, world economies have been very closely linked with globalization. By globalization, not only companies but also capital move freely in the world. But Trump's anti-trade statements have caused serious concern, especially among investors. During the periods of such statements, there had been fluctuations in stock markets and foreign exchange markets around the world.
In this context, the impact of the trade uncertainty occurring around the world after Trump's messages on the BIST 100 index is investigated in this study. Since, data contain time series, Augmented Dickey Fuller (ADF) unit root test and Phillips-Perron (PP) unit root test is run, initially. According to the unit root test results, parameters are estimated modelling via Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Model and results are interpreted.