Diyabetli bireylerde beslenme durumu ve probiyotik, prebiyotik besin tüketimlerinin gastrointestinal semptomlar üzerine etkisi
The effects of nutritional status and probiotic, prebiotic food consumption on gastrointestinal symptoms in adults with diabetes mellitus
Yazar: ÖZLEM İSMAİLOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR HAMURCU
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Kabızlık = Constipation ; Prebiyotikler = Prebiotics ; Probiyotikler = Probiotics

Özet:
Bu araştırmada, diyabetli bireylerin beslenme durumu ve probiyotik, prebiyotik ve mikrobiyota üzerinde etkili besin tüketimlerinin irdelenerek, gastrointestinal semptomlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Kasım 2021 – Ocak 2022 tarihleri arasında Türkiye Diyabet Vakfı – Küçükyalı Dahiliye Merkezi'ne başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 150 yetişkin diyabetli bireyle gerçekleşmiştir. Katılımcılara "Bilgi Formu" ve "Gastroı̇ntestı̇nal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ)" uygulanmış; "24 Saatlik Besin Tüketim Kaydı" ve "Probiyotik–Prebiyotik–Mikrobiyota Üzerinde Etkili Olan Besinlerin Tüketim Sıklığı" yüz yüze görüşme yöntemi ile alınmıştır. Ayrıca katılımcıların antropometrik ölçümleri, kan basınçları ve biyokimyasal parametreleri kayıt edilmiştir. Katılımcıların %84'ü tip 2 ve %16'sı tip 1 diyabetlidir; diyabetli bireylerin %64,7'si kadındır. Yaş ortalaması 56,62±15,35 yıl olan katılımcıların, beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması 29,33±5,04 kg/m2'dir. Bu araştırmada, kadınların "Karın Ağrısı", "Hazımsızlık", "Konstipasyon" alt faktörleri ve "GSDÖ Toplam" puan ortancaları, erkeklere kıyasla, istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Enerji; karbonhidrat, protein, yağ, posa (suda çözünür posa ve suda çözünmez posa), galaktoz, tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri ve omega-6 yağ asidi makro besin alımları; A, D, E ve K vitaminleri, tiamin, niasin, pantotenik asit, B6 vitamini ve folat vitaminleri alımları; potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, klor, demir, çinko, bakır, manganez ve iyot mineralleri alımları ile GSDÖ semptomları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Probiyotik başlığı altındaki besinlerden kefir, boza, turşu ve zeytin; prebiyotik başlığı altındaki besinlerden tam tahıllı/karışık tahıllı ekmekler, krusifer sebzeler ve kurubaklagiller; mikrobiyota üzerinde etkili olduğu belirtilen besinlerden zeytinyağı, diğer sıvı yağlar ve katı yağ alımı ile GSDÖ semptomları arasında istatistiksel açıdan anlam ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, diyabetli bireylerin beslenme durumları ve bazı probiyotik, prebiyotik ve mikrobiyota üzerinde etkili olan besin tüketimlerinin, gastrointestinal sistem semptomları ile ilişkili olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
In this research, it was aimed to evaluate the effects of diabetic individuals on gastrointestinal symptoms by examining their nutritional status and consumption of probiotics, prebiotics, and foods that act on the microbiota. The research was conducted with 150 adult diabetic individuals who applied to the Diabetes Foundation of Turkey – Kucukyalı Internal Medicine Center between November 2021 and January 2022 and met the inclusion criteria. "Information Form" and "Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS)" were applied to the participants, and "24-Hour Food Consumption Record" and "Probiotic-Prebiotic-Microbiota Consumption Frequency" were taken by face-to-face interview method. In addition, anthropometric measurements, blood pressure, and biochemical parameters of the participants were recorded. In this research, 84% of the participants had type 2 diabetes, 16% had type 1 diabetes, and 64.7% of individuals with diabetes were women. The mean age of the participants was 56.62±15.35 years, and the mean body mass index (BMI) was 29.33±5.04 kg/m2. In this research, women's "Abdominal Pain", "Indigestion", "Constipation" sub-dimensions, and "GSRS Total" median scores were found to be statistically significantly higher than men's (p<0.05). Energy, carbohydrate, protein, fat, fiber (water-soluble fiber and water-insoluble fiber), galactose, mono- and polyunsaturated fatty acids, omega-6 fatty acid macronutrients intakes, and vitamins of A, D, E, K, thiamine, niacin, pantothenic acid, vitamin B6 and folate intakes, and minerals of potassium, calcium, magnesium, phosphorus, chlorine, iron, zinc, copper, manganese, and iodine intakes were found to be statistically significantly correlated with GSRS symptoms (p<0.05). Kefir, boza, pickles, olives intakes from foods under the heading probiotics, and whole grain/mixed grain bread, cruciferous vegetables, legumes from foods under the heading of prebiotics, and olive oil, other oils, and fats stated to be effective on the microbiota were found to be statistically significantly correlated with GSRS symptoms (p<0.05). As a result, it was concluded that the nutritional status of individuals with diabetes and their consumption of certain probiotics, prebiotics, and foods that act on microbiota are associated with gastrointestinal system symptoms.