Ahmet Resmî Efendi'nin Sefînetü'r-Rüesâispanya nüshası(inceleme-metin- çeviri)
Spain copy of Sefinetu'r-Ruesā written by Ahmet Resmî Efendi (analysis-text-translation)
Yazar: BAHA ALDEEN JAMAL AHMED RJOUB
Danışman: PROF. DR. ERSEN ERSOY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezimizde XVIII. yüzyıl Dîvânı hümâyûn adamlarından olan Ahmet Resmî Efendi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilerek özelikle ele aldığı Sefînetü'r-rü'esâ eserinin çeviri yazısı, tanıtılması ve incelenmesi yapılmıştır.

Bu çalışmada Sefînetü'r-rü'esâ adlı eser ve yazarı Ahmet Resmî Efendi konu edinilmiştir. Çalışma "Ahmet Resmî, Sefînetü'r-rüesâ ve Metin" olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde reisülküttaplık müessesesiyle ilgili, özellikle XVIII. yüzyılda reisülküttapların devlet teşkilatındaki yeri, özellikleri ve reisülküttapların gelir kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm eserin yazarına ayrılmıştır. Yazarın adı, mahlası, doğum tarihi, doğum yeri, ailesi, hayatı, hocaları, intisabı ve meslekleri, vefatı, kişilik özellikleri, yazarın eserleri ve edebi kişiliğiyle ilgili diğer bilgiler verilmiştir.

İkinci bölüm ise Sefînetü'r-rü'esâ'nın incelenmesine ve değerlendirmesine ayrılmıştır. Eserde tavsifi, muhtevası, önemi, dili ve üslubu, tespit edilen nüshaları, kaynakları, şair olan reisülküttapları; reisülküttapların eğitim durumları, yetişme tarzları, medeni durumlarını yansıtan bilgiler ve hacca giden reisülküttaplarla ilgili bilgiler ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde eserde geçen reisülküttapların hayatları hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca yapmış oldukları görevler, bulundukları mansıpların isimleri ve bu mansıba hangi tarihte geldikleri, azil edildikleri ya da bıraktıkları hakkında da tablo şeklinde bilgi verilmiştir. Yazarın, kendi döneminden önce yaşamış ve hayatları hakkında bilgi sahibi olmadığı bazı reisülküttaplardan bahsederken faydalanmış olduğu kaynakların isimleri kayıt edilmiştir. Üçüncü bölümde ise transkribe edilmiş metni bulunmaktadır. Son olarak okurun daha iyi anlaması için çalışmanın sözlüğü yapılmıştır. Faydalandığımız kaynaklar kaynakça kısmında verilmiştir. Ayrıca metinde geçen özel isimlerin bulunmasını kolaylaştırmak için dizin bölümü düzenlenmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Ahmet Resmî Efendi, Dîvânı Hümâyûn, Reisülküttap, XVIII. Yüzyıl

Abstract:
In our thesis, information about the life, works, and literary personality of Ahmet Resmî Efendi, one of the XVIII. century Dîvân hümâyûn figures, was given, and the translation, introduction, and analysis of his work Sefînetü'r-Rüesâ was made.

This study focuses on the work Sefînetü'r-Rüesâ and its author Ahmet Resmî Efendi. The study consists of three chapters: "Sefînetü'r-Rüesâ and Text". In the introduction section of the work, information is given about the official institution of reisülküttap (head of the divan scribes), especially the place of reisülküttaps in the state organization in the eighteenth century, their qualifications and the sources of income of the reisülküttaps. The first chapter is dedicated to the author of the work. The author's name, pseudonym, date of birth, place of birth, family, life, tutors, affiliation and professions, death, personality traits, works, and other information about his literary personality are mentioned.

The second chapter is dedicated to the analysis and evaluation of Sefinetü'r-Rüesâ. The work's description, content, importance, language and style, identified copies, resources, reisülküttaps who were poets, information reflecting the education, style of upbringing, and marital status of the reisülküttaps, and information about the reisülküttaps who went on pilgrimage are discussed. In addition, this chapter also provides information in the form of a table on the lives and duties of the reisülküttâbs mentioned in the work, the names of the positions they held, and the date of their arrival, dismissal, or resignation from these positions. The author recorded the names of the references he used when talking about some of the reisülküttap who lived before his time and whose lives he did not have information about. The third chapter presents the transcribed text. Finally, a glossary of the study was made for the reader's better understanding. The resources we utilized are cited in the references section. In addition, an index chapter was organized to facilitate the finding of proper nouns in the text.  

Keywords: 18th century, Ahmet Resmî Efendi, Reisülküttap, Dîvânı hümâyûn.