Kalp yetersizliği ile ilişkili dispnenin yönetiminde yüze el fanı uygulamasının etkisi
The effect of facial handheld fan application on the management of HEART failure related dyspnea
Yazar: GÜLİSTAN KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kardiyoloji = Cardiology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Kardiyovasküler hemşirelik = Cardiovascular nursing

Özet:
Amaç: Randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak gerçekleştirilen bu çalışma, kalp yetersizliği hastalarında efor dispnesinin azaltılmasında yüze el fanı uygulamasının etkisini belirlemeyi amaçlamıştır. 
Yöntem: Çalışmanın örneklemini Temmuz 2021-Temmuz 2022 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin kalp yetersizliği polikliniğine başvuran, MMRC skoru ≥2 olan, dispneye yol açabilecek komorbid durumu olmayan 32 deney ve 32 kontrol hastası oluşturdu. Tüm hastalarda 6DYT ile efor dispnesi oluşturuldu. Ardından, deney grubuna trigeminal sinirin 2.ve 3. dallarının geçtiği cilt ve mukoza alanını soğuk hava ile uyarılması amacıyla, burnun iki yanına ve dudak üst bölgesine gelecek şekilde, 5 dk süre ile 15 cm mesafeden, 4km/s hızla hava akımı veren el fanı ile uygulama yapıldı. Uygulamanın ardından hastaların beş dakikalık periyodlarla MBS ile dispne şiddeti ve vital bulguları değerlendirildi. Kontrol grubunun dispne şiddeti ve vital bulguları beş dakikalık periyodlarla izlendi ve herhangi bir uygulama yapılmadı. Deney grubundan el fanının 3 ay süre ile kullanması istendi. Çalışmanın başlangıcında ve üçüncü ayında her iki grubun 6DYT mesafesi, MMRC, MKYYA, NT-ProBNP ölçümleri yapıldı. Deney grubunun uzun süreli el fanı kullanımına ilişkin görüş ve deneyimleri değerlendirildi. Çalışmada verilerin analizinde SPSS 23.0 (IBM) paket programı kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve non parametrik testler kullanıldı. İstatiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmanın başlangıcında hasta bilgi fomu ile elde edilen, her iki grubun demografik ve hastalığa ilişkin verileri benzerdi. Çalışma grubunu yaş ortalaması 65,78±12,24, çoğunluğu erkek, evli, ilkokul mezunu ya da okur-yazar, bakıcısı olan, çalışmayan, sigarayı bırakmış hastalar oluşturdu. 6DYT ile MBS puanı 4,38±1,04'a yükselen deney grubu hastalarında fan uygulaması sonrası MBS puanı 0,88±1,13'a geriledi. SpO2, solunum hızı, kan basıncı ve kalp hızındaki değişimler anlamlı değildi. Üç aylık kullanımın sonunda deney grubu hastalarında 6DYT mesafesinde artış, MMRC ortalamasında azalma, MKYYA puanında iyileşme saptandı, NT-ProBNP düzeylerinde değişim saptanmadı. Hastaların çoğu dispnenin yönetiminde el fanını taşınabilir olması nedeniyle yararlı buldu. Hastaların çoğu olumsuz deneyim olarak, toplum içerisinde kullanmaya utanmayı ifade etti.   
Sonuç: El fanı uygulamasının kalp yetersizliği hastalarında efor dispnesinin azaltılmasında etkili olduğu ancak SpO2 düzeylerine, solunum hızına, kan basıncına ve Kalp hızına etkisi olmadığı saptandı. Uzun süreli el fanı kullanımının hastalarda aktivite ilişkili dispne algısında, fonksiyonel kapasitede, yaşam kalitesinde iyileşme sağladığı ancak NT-ProBNP düzeylerine etkisi olmadığı saptandı. El fanı uygulamasının hastalar tarafından yararlı bulundu. Sonuç olarak; kalp yetersizliğinde efor dispnesinin yönetiminde el fanı uygulamasının etkili bir yaklaşım olduğu saptandı.

Abstract:
Aim: This study, conducted as a randomized controlled experimental study, aimed to determine the effect of facial handheld fan application on reducing exertional dyspnea in patients with heart failure.
Method: The study sample consisted of 32 experimental and 32 control patients who presented to the heart failure clinic of a university hospital between July 2021 and July 2022, had an MMRC score ≥2, and did not have any comorbid conditions that could cause dyspnea. All patients were subjected to exercise-induced dyspnea using the 6-minute walk test (6DYT). Subsequently, in the experimental group, a handheld fan emitting 4 km/s airflow from a distance of 15 cm for 5 minutes was applied to the areas of the skin and mucosa where passing the second and third branches of the trigeminal nerve, including the sides of the nose and the upper lip region. After the application, the severity of dyspnea and vital signs of the patients were evaluated at five-minute intervals using the Modified Borg Scale (MBS) with the control group's dyspnea severity and vital signs being monitored at the same intervals without any intervention. The experimental group was asked to use the facial handheld fan for three months. At the beginning and the third month of the study, measurements of 6DYT distance, MMRC, MKYYA, and NT-ProBNP were performed for both groups. The long-term usage of the facial handheld fan in the experimental group was evaluated in terms of patients' perceptions and experiences. SPSS 23.0 (IBM) package program was used for data analysis. Descriptive statistics, parametric, and non-parametric tests were used for data evaluation. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: At the beginning of the study, the demographic and disease-related data obtained from the patient information forms were similar between the two groups. The study group consisted of patients with a mean age of 65.78±12.24, mostly male, married, primary school graduates or literate, caregivers, unemployed, and former smokers. In the experimental group, the MBS score, which was 4.38±1.04 with the 6DYT, decreased to 0.88±1.13 after handheld fan application. Changes in SpO2, respiratory rate, blood pressure, and heart rate were not significant. At the end of three months of usage, an increase in 6DYT distance, a decrease in MMRC average, and an improvement in MKYYA score were observed in the experimental group, while no change was detected in NT-ProBNP levels. Most patients found the facial handheld fan beneficial due to its portability in managing dyspnea. As a negative experience, most patients expressed embarrassment about using it in public.
Conclusion: Facial handheld fan application was found to be effective in reducing exertional dyspnea in patients with heart failure, but it had no effect on SpO2 levels, respiratory rate, blood pressure, and heart rate. Long-term use of the facial fan improved the perception of exertional dyspnea, functional capacity, and quality of life in patients but had no effect on NT-ProBNP levels. The facial handheld fan application was perceived as beneficial by the patients. In conclusion, facial handheld fan application was found to be an effective approach in managing exertional dyspnea in heart failure.