Obsesif inançlar, üstbiliş ve yeme tutumlarının Ortoreksiya Nervoza eğilimi üzerindeki yordayıcı etkileri
The predictive effects of obsessive beliefs, metacognition and eating attitudes on Orthorexia Nervosa tendency
Yazar: MİRAY ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR AKTAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Obsesif inanışlar = Obsessive beliefs ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Ortoreksiya Nervoza (ON) ile ilgili yapılan araştırmalar incelendiğinde etiyolojisine dair alanyazında üzerinde uzlaşılamayan görüşlerin var olduğu gözlenmektedir. Bu sebeple, ON'ye dair daha çok fikir sahibi olmak amacıyla yeme tutumları, obsesif inançlar ve üstbiliş bağımsız değişkenlerinin ON eğilimi üzerindeki yordayıcı etkileri incelenmek istenmektedir. Öğrenci olmanın yeme bozuklukları ve olumsuz yeme davranışları üzerinde risk faktörü olması sebebiyle bu çalışma toplam 437 üniversite öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında Demografik Bilgi Formu, Ortoreksiya Nervoza Ölçeği (ORTO-11), Obsesif İnançlar ölçeği (OİÖ-44), Yeme Tutum Testi (YTT-26) ve Üstbiliş Ölçeği (ÜBÖ-30) kullanılmıştır. Verileri sınamak amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayı Analizi, ANOVA, T-test, Basit Doğrusal Regresyon ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre obsesif inançlar toplam puan ve alt boyutları (sorumluluk/tehlike beklentisi, mükemmeliyetçilik/kesinlik), yeme tutumu testi toplam puan ve alt boyutları (yeme meşguliyeti, kısıtlama), üstbiliş toplam puan ve alt boyutlarının (olumlu inançlar, bilişsel farkındalık, düşünceleri kontrol ihtiyacı) ON eğilimi üzerindeki yordayıcı etkileri gözlenmiştir. Ek olarak, bahsi geçen bağımsız değişkenler ve ON eğilimi arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlar alanyazındaki benzer araştırmaların sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmış, ileride ON eğilimi üzerine yapılacak araştırmalara ışık tutması amaçlanmıştır.

Abstract:
When studies about Orthorexia Nervosa (ON) were examined, it has been observed that there are imcompitable views regarding its etiology in literature. For this reason, it is aimed to examine the predictive effects of eating attitudes, obsessive beliefs, and metacognitive independent variables on ON tendency in order to have more insight about ON. Since being a student is a risk factor for eating disorders and negative eating behaviors, this study was conducted with the participation of a total of 437 university students. Demographic Information Form, Orthorexia Nervosa Scale (ORTO-11), Obsessive Beliefs Scale (OBQ-44), Eating Attitude Test (EAT-26) and Metacognition Scale (MCQ-30) were used in the study. Pearson Product Moment Correlation Coefficient Analysis, ANOVA, T-test, Simple Linear Regression and Multiple Linear Regression Analysis were used to test the data.According to the results of the study, obsessive beliefs total score and sub-dimensions (responsibility / threat estimation, perfectionism / certainty), eating attitude test total score and sub- dimensions (preoccupation with eating, restriction), metacognition total score and sub-dimensions (positive beliefs, cognitive self-consciousness, need to control thoughts)are the predictors of ON tendency.Additionally, negative significant relationships were found between mentionedindependent variables and the ON tendency. The results obtained in this study were discussed by comparison with the results of similar studies in the literature, and it was aimed to shed light on future studies on the ON tendency.