Biyoloji öğretiminde harmanlanmış öğrenme yönteminin uygulanması ve sonuçlarının değerlendirilmesi
Application of blended learning method in biology teaching and evaluation of the results
Yazar: İBRAHİM ÜMİT YAPICI
Danışman: PROF. DR. HASAN AKBAYIN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Biyoloji eğitimi = Biology education ; Tutumlar = Attitudes ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğrenme yönetim sistemleri = Learning management systems

Özet:
Bu çalışmada, biyoloji öğretiminde harmanlanmış öğrenme yönteminin uygulanması ve sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesi süresince uygulanan harmanlanmış öğrenme yönteminin, öğrencilerin biyoloji başarılarına, biyoloji tutum ve öz-yeterlik algılarına, internet kullanımına yönelik tutum ve öz-yeterlik algılarına etkisi araştırılmış; ayrıca yöntem ve uygulama hakkında öğrencilerin görüşleri alınmıştır.Araştırma modeli olarak ön test - son test kontrol gruplu modelin kullanıldığı çalışma, 2009-2010 öğretim yılı II. yarıyılında Nevzat AYAZ Anadolu Lisesi 9.sınıf öğrencilerinin katılımıyla ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan sınıflar rastgele belirlenmiştir. Hangi sınıfların deney, hangi sınıfların kontrol grubu olacağı da yine rastgele belirlenmiştir. Buna göre; 9-A ve 9-C sınıfları deney grubu, 9-D ve 9- E sınıfları ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda veri toplama işlemlerine katılmayan veya internet üzerindeki etkinlikleri takip etmeyen 13 öğrenci veri analizlerine dahil edilmemiştir. Bunun sonucunda deney grubunda 47, kontrol grubunda ise 60 öğrenci olmak üzere toplam 107 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak; araştırmacı tarafından geliştirilen biyoloji başarı testi, biyoloji tutum ölçeği, biyoloji öz-yeterlik algısı ölçeği, internet kullanımına yönelik tutum ölçeği, internet öz-yeterlik ölçeği, harmanlanmış öğrenmeye yönelik görüş ölçeği ve mülakat soruları kullanılmıştır. Uygulama toplam 11 hafta sürmüştür. Uygulamalar başlamadan önce biyoloji başarı testi, biyoloji tutum ölçeği, biyoloji öz-yeterlik algısı ölçeği her iki gruba; internet kullanımına yönelik tutum ölçeği, internet öz-yeterlik ölçeği ise sadece deney grubuna ön-test olarak uygulanmıştır. Deney grubu öğrencileriyle uygulama öncesi 2 ders saati boyunca bilgilendirme toplantısı yapılmıştır. Öncelikle; harmanlanmış öğrenme yöntemi hakkında bilgi verilmiş ve öğrencilerden beklentiler anlatılmıştır. Sonra sınıf içinde projeksiyona bağlı bir bilgisayar aracılığıyla web sitesi tanıtılmış ve uygulamalı olarak siteye nasıl üye olacakları, etkinlikleri takip ederken nelere dikkat edecekleri gösterilmiştir. Deney grubunda dersler harmanlanmış öğrenme yöntemine uygun olarak hem yüz-yüze ortamda hem de internet ortamında sunulmuştur. Harmanlanmış öğrenmenin çevrimiçi boyutunu oluşturmak üzere bir Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS) olan Moodle kullanılmıştır. ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesi, öğretim programı da göz önünde bulundurularak 8 konu halinde Moodle aracılığıyla www.e-biyoloji.net web adresi üzerinden erişime açık hale getirilmiştir. Web sitesinde her konu için; özet, video görüntüleri, görsel sunum (Powerpoint), animasyonlar, ilgili bağlantılar, sözlük, quiz, araştırma konusu (ödev) ve forum kısımları hazırlanmıştır. Yüz-yüze ortamda, araştırma ödevlerinin sunumu, hazırlıklı gelen öğrencilerle soru-cevap ve tartışma şeklinde konunun işlenmesi gerçekleştirilmiştir. Sınıf içinde internete bağlı bir bilgisayar aracılığıyla internet üzerinden gerçekleştirilen etkinlikler değerlendirilip anlaşılmayan noktalar öğretmen tarafından açıklığa kavuşturulmuştur. Kontrol grubunda ise sınıf ortamında geleneksel yüz-yüze öğretimle dersler işlenmiştir. Uygulama sonrasında her iki gruba ön-test olarak uygulanan veri toplama araçları son-test olarak uygulanmıştır. Ayrıca, deney grubuna harmanlanmış öğrenmeye yönelik görüş ölçeği uygulanmış ve mülakatlar yapılmıştır. Verilerin analizinde Kolmogorov Smirnov testi, bağımsız örneklem t-testi, eşleştirilmiş örneklem t-testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Bu analizler için SPSS 15.0 paket programı kullanılmış, anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Verilerin analizi sonucunda; deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerin Biyoloji Başarı Testi son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehinde anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<0.05). Öğrencilerin biyoloji tutum ve öz-yeterlik algıları ölçeklerine ve bu ölçeklere ait alt boyutlara ilişkin son uygulama puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Deney grubunun uygulama öncesi ve sonrasında internete yönelik tutum ve öz-yeterlik algıları ölçeklerine ait verilerin çözümlenmesi sonucu; internet tutum ölçeği ön uygulama ve son uygulama puanları arasında son uygulama lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür (p<0.05). İnternet tutum ölçeği alt boyutlarında ise; internetin öğretimde, araştırmada ve bilgi paylaşımında kullanımı konularındaki tutumlarda son uygulama lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Deney grubunun internet öz-yeterlik ölçeği ön ve son uygulama puanları arasında ise anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Öğrencilerin yöntem ve uygulama hakkında görüşlerini almak için uygulanan görüş ölçeğine ait verilerin çözümlenmesi sonucunda; görüşlerin ?yüksek? düzeyde olumlu olduğu görülmüştür. Öğrencilerle yapılan mülakatların değerlendirilmesi sonucunda; harmanlanmış öğrenme yönteminin derse hazırlıklı gelme, istenildiği kadar tekrar yapabilme, konuyla ilgili materyallere zaman ve mekân sınırlaması olmadan ulaşabilme, kendini sınayabilme, öğretmen ve diğer öğrencilerle ders dışında da iletişim olanağı sunması gibi avantajlar sağladığı belirtilmiştir. Bu avantajların yanında; her öğrencinin evinde internet bağlantısı olmaması, bazı videoların geç açılması gibi dezavantajların da ortaya çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak; internet alt yapısı ile ilgili sorunlar giderildiği taktirde harmanlanmış öğrenme yönteminin biyoloji öğretiminde kullanılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The present study aimed at evaluating the application of the blended learning method in biology teaching as well as the results of the application of this method. For this purpose, the effects of the blended learning method applied during the lesson unit of ?Classification of Living Things and Biodiversity? on students? biology achievement, their biology attitudes and self-efficacy perceptions, their Internet-use attitudes and self-efficacy perceptions were examined; in addition, the students? views about the method and application were also investigated.The present study, in which the pretest-posttest control-group model was applied as the research model, was carried out in the lesson unit of ?Classification of Living Things and Biodiversity? with 9th grade students attending Nevzat Ayaz Anatolian High School in the second term of the academic year of 2009-2010. The classrooms constituting the study group was determined on random basis. In addition, the experimental group and the control group were also randomly determined. As a result, the classes of 9-A and 9-C formed the experimental group, and the classes of 9-D and 9- E constituted the control group. 13 students from the experimental group were not included in data analysis as they either did not take part in the data collection process or did not follow the activities via the Internet. Thus, the study group was made up of a total of 107 students, 47 whom were in the experimental group and 60 of whom were in the control group. The data collection tools included the biology achievement test developed by the researcher, the biology attitude scale, the biology self-efficacy perception scale, the Internet-use attitude scale, the Internet self-efficacy scale, the scale of learners? views about blended learning and interview questions. The application lasted 11 weeks. Before the applications started, the biology achievement test, the biology attitude scale and the biology self-efficacy perception scale were applied to both groups, while the Internet-use attitude scale and the Internet self-efficacy scale were applied only to the experimental group as pretest. Prior to the application, a meeting was held with the experimental group students in two course hours to inform them about the process. First, they were informed about the blended learning method and about the expectations from them. Following this, with the help of a computer and a projector in the classroom, the website was introduced to the students. They were taught how to sign up the website and were informed about the things they would pay attention to during the activities. In the experimental group, the lessons were taught in a way appropriate to the blended learning method both via the Internet and on face-to-face basis. As the online dimension of the blended learning method, Moodle, a Learning Management System (LMS), was used. The content of the lesson unit of ?Classification of Living Things and Biodiversity? was presented as 8 subjects and made open to students? access via Moodle on the website of www.e-biyoloji.net considering the curriculum. For each subject, the website included summaries, videos, visual presentations (PowerPoint), animations, related links, a dictionary, quizzes, research subjects (homework) and a forum section. In face-to-face environment, the research subjects were presented to the students in the form of discussion and question-answer. In the classroom, by evaluating the activities carried out via the Internet with the help of a computer connected to the Internet, the teacher clarified the points that the students did not understand. In the control group, the lessons were taught on the basis of traditional face-to-face instruction in the classroom environment. Following the application, the data collection tools applied to both groups previously as pretest were applied to the same groups as posttest. In addition, the scale of learners? views about blended learning was applied to the experimental group, and interviews were held with the group. For the analysis of the data, the Kolmogorov Smirnov test, independent samples t-test, paired samples t-test and Wilcoxon signed-rank test were conducted. For these analyses, the SPSS 15.0 package software was used, and the significance level was taken as 0.05.As a result of the analyses of the research data, a significant difference between the Biology Achievement posttest mean scores of the students in the experimental and control groups was found in favor of the experimental group (p<0.05). On the other hand, no significant difference was found between the students? post application scores regarding the biology attitude and self-efficacy perception scales as well as the sub-dimensions of these scales (p>0.05). For the experimental group, the results of the analysis of the data regarding the Internet attitude and self-efficacy perception scales before and after the application revealed a significant difference between the students? Internet attitude pre- and post-application scores in favor of post-application (p<0.05). With respect to the sub-dimensions of the Internet attitude scale, a significant difference was found between the attitudes towards Internet use in teaching, researching and information sharing in favor of post-application. In addition, no significant difference was found between the Internet self-efficacy scale pre- and post-application scores of the experimental group students (p>0.05). As a result of the analysis of the view scale applied to the students to ask for their views about the method and application, it was seen that their views were ?highly? positive. The interviews held with the students revealed that the blended learning method provided students with various opportunities such as getting prepared for the lessons, reviewing the lessons as many times as wanted, reaching the subject-related materials without being dependent on time and place, testing oneself and communicating with the teacher and other students out of the school. The interviews also revealed that there were various problems though such as lack of Internet connection at home and problems experienced while playing the videos. Consequently, if no problems with the infrastructure of the Internet are experienced, it is believed that the blended learning method will be beneficial in biology teaching.