Nöroekonomi kapsamında ödeme sancısı ve para politikası için bir öneri
Pain of paying under the neuroeconomics and a proposal for the monetary policy
Yazar: SUZAN ŞAHİN EROL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Nöroekonomi = Neuroeconomics ; Para politikaları = Monetary policies ; Ödeme sancısı = Pain of paying ; Ödeme sistemleri = Payment systems ; Ödemeler = Payments

Özet:
Davranışsal iktisat, bireylerin ekonomik kararlar alırken birbirlerinden ve rasyonel
insandan farklı davranışlar sergilediğini, beklenen kalıpların dışında hareket ettiklerini
ifade etmiştir. Bu çalışmada da davranışsal iktisat konularından biri olan ödeme sancısı
(pain of paying) kavramını açıklamaya ve farklı yöntemlerle test etmeye çalışılmıştır.
Ödeme sancısını yeniden değerlendirme ihtiyacı, pandemi ile birlikte değişen ödeme
yöntemleri üzerinden yeniden kendini hissettirmiştir. Ödeme yapmanın sancısı, para
çıkışından kaynaklanan olumsuz bir duygudur. Nakit ödemek, kredi kartıyla ödemek,
banka kartıyla ödemek ya da temassız, online yöntemlerle ödemek farklı sancılar yaratır
mı? Yakın dönemde yaygınlaşan online ödemelerde, ödeme bilgilerimizin kayıtlı olması
ile hızlanan ödeme adımı bu konuda etki yaratır mı? Ödeme sancısı psikolojik bir acı
mıdır yoksa fiziksel olarak da acı duymamıza yol açar mı? Tüm bu soruların sonucunda,
bu ödeme yöntemleri tüketim ya da tasarrufumuzda nasıl bir etkiye sahiptir ve bu etki
üzerinden nasıl bir para politikası uygulanması önerilir. Çalışmada bu soruların
yanıtlarını anket ve Nöroekonomi yöntemi olan EEG yardımı ile aramak hedeflenmiştir.
Bu kapsamda uygulanan yöntemler; anket uygulaması, sancı ölçeği, yüz yüze görüşme,
EEG ile salınım analizi, ERP Analizi şeklindedir. Sonuç olarak hedeflenen toplumcu bir
çalışma olma gayesiyle optimal olanı bulmak, kontrollü kullanıma işaret edecek bir para
politikası önerisinde bulunmaktır.

Abstract:
Behavioral economics argues that individuals behave differently from each other
and rational people while making economic decisions, and that they act outside the
expected patterns. In this study, pain of paying, which is one of the behavioral
economics topics, was tried to be explained and tested with different methods. The need
to reconsider the pain of paying has made itself felt again due to the changing payment
methods with the pandemic. The pain of making a payment is a negative emotion that
comes from the outflow of money. Does paying with cash, paying with a credit card,
paying with a debit card or paying with contactless, online methods cause different
pains? In online payments that have become widespread recently, will the payments
accelerated by the registration of our payment information have an impact on this issue?
Is pain of paying a psychological pain or does it cause us to feel pain physically? As a
result of all these questions, what effect do these payment methods have on our
consumption or savings? What kind of monetary policy is recommended to be
implemented over this effect. The aim of the study is to find the answers to these
questions with the help of a questionnaire and EEG, which is a Neuroeconomics
method. The methods applied in this context; questionnaire application, pain scale, face-
to-face interview, oscillation analysis with EEG, ERP Analysis. As a result, it is to find
the optimal one for a targeted beneficial to the society outcome and to propose a
monetary policy that will point to controlled use.