Türk destanlarında ve halk hikâyelerinde yardımcı kahramanlar
Deputy heroes in the Turkish epics and folk narrati̇ve
Yazar: HAKAN ÇELİKTEN
Danışman: PROF. DR. ŞEREF BOYRAZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Hikaye = Story ; Kahramanlar = Heroes ; Karakter = Character ; Türk destanları = Turkish legends ; Türk halk hikayeleri = Turkish folk stories

Özet:
insan, doğası gereği yardıma muhtaç bir varlıktır ve birliktelik insanın karşısına çıkan birçok engeli aşmasındaki en önemli unsurdur. Türk toplum yapısının temelinde de yardımlaşma ve birlikte güçlü olma vardır. Dolayısıyla bu toplum yapısı içinden çıkan destan ve halk hikayeleri gibi sözlü anlatı türlerinde de bu iki temel unsurun izlerinin bulunması doğaldır. Anlatı türlerine bakıldığında dikkatin öncelikle başkahraman üzerine toplandığı görülmekte ve başarıları onların tek başına elde ettiği düşüncesi oluşmaktadır. Ancak durum pek de öyle değildir. Başkahramanların yanında yer alan ve fazla ön plana çıkmayan ikincil kahramanlar vardır ki dikkatler onlara çevrildiğinde başkahramanın başarıları elde etmesinde ne kadar önemli bir paya sahip oldukları görülecektir. Bu çalışmanın amacı şimdiye kadar başkahraman üzerine odaklanan dikkatleri biraz da onların yanında yer alan yardımcı kahramanlara çevirmektir. Bu sebeple destan ve halk hikayelerinde yer alan yardımcı kahramanlar ortaya çıkarıldıktan sonra,onlar fiziksel, karakteristik ve işlevsel yönleriyle incelenmiştir. Yapılan ayrıntılı incelemeden sonra bu iki türde yer alan yardımcı kahramanlar karşılaştırılarak yaşanan toplumsal değişimlerin yardımcı kahramanlara olan etkisi görülmeye çalışılmıştır. Bu yardımcı kahramanlar arasında birtakım benzerlikler görülse de özellikle        fizikî yöndeki değişimler başta olmak üzere onların birçok yönde değişim yaşadıkları anlaşılmıştır. Yeni yaşam şartları yeni ihtiyaçları doğurmuş ve bu ihtiyaçlara göre yardımcı kahramanlar da şekillenmiştir. Birçok konuda onların desteğini alan başkahraman, bu sayede bazen yok olmaktan kurtulmuş bazen güçlenip etrafına korku salan bir yiğit olmuş bazen de tek başına aşamayacağı engelleri aşıp amacına ulaşmıştır.



Anahtar Kelimeler: Destan, Halk Hikâyesi, Yardımcı Kahramanlar, Karakteristik Özellikler, İşlevler

Abstract:
People is entity in need of assistance due to the human narute and unity is the most important element in the open despite the many obstacles to human. Cooperation on the basis of Turkish society and has to be strong together. Therefore, in this society as well as the kind of pseudo-narrative epics and folk tales through the structure must have traces of these two basic peace. When the expression is primarily seen this kind of attention it collects on the protaganist's own thoughts and achievements consist of acquired alone. But the situation is not quite so. There are hidden heroes who go over and situated beside the forefront of those protagonists in perspective it will be seen how much they have to gain a significant share of success when the protagonist turned toward then. The aim of this study in terms of changing thee overall view so far collected on the protagonist has to take care of their heroes help situated next. For this reason and revealed after the epic heroes involved in helping people with their physical characteristics and functional aspects of the story they were examined. Made for detailed examination of the effects of these two types of social changes in comparison with the hereos help situated hero has tried to appear. This helps some similarities between heroes in particular changes in the physical aspects are understood largely by change in their lives in many ways. New requirements have created new living conditions and help according to their needs heroes is taking shape. The main protagonists area for their support on many issues, so sometimes stronger, sometimes survived the extinction of fear around a bold goal been overcome obstacles that sometimes has reached the stage alone.



Key Words: Epic, Folk Narrative, Deputy Heroes, Characterized, Functions