Temper haddelemede merdane parametrelerinin sac malzemelerin pürüzlülük transferine etkisinin deneysel incelenmesi
An experimental investigation of the effects of the roller parameters in     "temper rolling" on roughness transfer of sheet materials
Yazar: FATİH BAŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NACİ KURGAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Endüstride kullanılan sac malzemelerin şekillendirilme ve boyama kalitesinin optimum olabilmesi için yüzeylerinin belirli bir ölçüde pürüzlülüğe sahip olması gerekmektedir. Sac malzemelere bu yüzey pürüzlülüğü pürüzlendirilmiş merdaneler ile verilmektedir ki bu işleme temper haddeleme denir. Bu tez çalışması ile sac malzemelerin yüzeylerinde istenilen düzeyde ve homojen bir pürüzlülük transferi için hangi şartlarda haddeleme yapılması gerektiği ve malzeme özelliklerinin bu pürüzlülük transferini ne ölçüde etkileyeceği araştırılmıştır. Bu kapsamda, farklı kalitelerde ki ERD6112 ve AISI304 Paslanmaz Çelik malzemeler laboratuar şartlarında temper haddeleme ile pürüzlendirilmiş ve malzeme yüzeyinde elde edilen bu pürüzlülük değerleri birbiriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu tez çalışması ile temper haddelemede; ezme miktarı, merdane pürüzlülük değeri, haddeleme hızı ve haddeleme kuvveti gibi haddeleme parametrelerinin malzemenin pürüzlülük transferi üzerine etkileri deneysel olarak incelenmiştir. 
Bu çalışmada haddeleme kuvvetinin artmasıyla pürüzlülük transfer oranının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. ERD6112 kalite malzeme için yüksek ezme oranlarında ve pürüzlülük değeri yüksek merdane kullanılması durumunda pürüzlülük transferinin arttığı gözlenmiştir. AISI304 kalite paslanmaz çelik malzemede ise yüksek ezme oranının verildiği durumda pürüzlülük değeri düşük merdanede pürüzlülük transferinin arttığı görülmüştür. Malzeme pürüzlülük değerinin dar bir aralıkta olması gerektiğinden dolayı malzeme yüzeyinde yapılan çok sayıda pürüzlülük ölçümü sayesinde, pürüzlülük transfer oranına ilaveten, pürüzlülük dağılımındaki homojenliğin bir göstergesi olan standart sapma da hesaplanmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda her iki kalite malzeme için de pürüzlülük değeri yüksek merdanede standart sapmanın yükseldiği saptanmıştır.
Pürüzlülük transferini etkileyen bir diğer parametrenin ise hız olduğu tespit edilmiştir. ERD6112 kalite malzeme için yüksek devirlerde pürüzlülük transferinin arttığı görülmüştür. AISI304 kalite paslanmaz çelik malzemede ise pürüzlülük değeri yüksek olan merdanede hızın artması pürüzlülük transferini artırırken, pürüzlülük değeri düşük olan merdanede hızın artması ile pürüzlülük transferinin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Surfaces should have particular roughness to be optimum quality of dyeing and shaping of sheet materials using in industry. Sheet materials surfaces are roughed by roughed roll and that is called "Temper Rolling". By means of this study, it has been researched that in which conditions it is needed to roll the required level of sheet materials' surfaces and for its homogen roughness transferring and how these material features affect the roughness transfer. In this context, stainless steel materials called ERD6112 and AISI304 at different qualities are roughed by temper rolling in a laboratory and roughness values acquired on the surface of materials are compared with each other. Besides; in this study, the effects of the rolling parameters such as crushing quantity, roller roughness value, rolling speed and rolling force on the roughness transfer of materials at the temper rolling are experimentally observed. 
In this study, with the increase of the Rolling force, it was reached that rate of roughness transfer increased. It is observed that roughness transfer increased by using roller with high roughness value at the rate of high crushing for ERD6112 quality material. It has been seen that in AISI304 quality stainless steel material, roughness transfer increased in the roller with low roughness value at the high crushing rate. Due to the fact that material roughness value should be at a narrow range, thanks to large number of roughness measurement on the material surface, standard deviation which is an indicator of homogeneity in roughness distribution has been calculated in addition to roughness transfer rate. As a result of measurement, it was detected that standard deviation increased in roller with the high roughness value for both quality materials.
It was determined that speed was another parameter affecting roughness transfer. It was observed that roughness transfer increased at high revolutions for ERD6112 quality material. In AISI304 quality stainless steel material, it is concluded that the increase in speed of roller with a high roughness value increases roughness transfer, whereas the increase in speed of roller with low roughness value decreases roughness transfer.