Gökçeada destinasyonunda aşırı turizm ve paylaşım ekonomisi
Overtourism and sharing economy in the destination of Gökçeada
Yazar: TANJU GÜDÜK
Danışman: PROF. DR. SELDA UCA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Ulusal ve uluslararası turizm endüstrisinde her geçen gün yeni destinasyonlar popüler olmakta ve turizm piyasasına girmektedirler. Bu destinasyonlar ekonomik getirileri oldukça yüksek olan bu pazardan pay almak için mücadele ederken, yerleşik ve muhtemelen daha olgun destinasyonlar ise mevcut pazarlarını pekiştirmek ve yenilerini geliştirmek için hem birbirleriyle hem de piyasaya yeni giren bu destinasyonlarla kıyasıya rekabet etmektedirler. Turizm işletmeleri aynı zamanda diğer sektörlerden yeni rakiplerin rekabetiyle de karşı karşıyadırlar. Paylaşım ekonomisi bu rekabet ortamında özellikle seyahat ve konaklama seçeneklerine bir alternatif olarak, aynı zamanda daha özgün deneyim arayışında olan turistler için kişiselleştirilmiş bir seçim olarak görülmektedir. Bu yeni ekonomik model, turizm ekosisteminin yanı sıra turizm destinasyonlarını da her düzeyde değiştirmektedir. Paylaşım ekonomisi bir taraftan da paydaşlar arasındaki ilişkileri yeniden tanımlayan, turizm destinasyonlarında yeni bir takım olumsuz etkiler yaratan ve sürdürülebilir turizmi tehdit eden aşırı turizmin etkilerini arttırmaktadır. Bu araştırmada, ilgili alan yazına katkı sağlamak ve sektördeki uygulamalara yönelik öneriler geliştirmek amacıyla, Gökçeada'da yaşayan ve paylaşım ekonomisi sistemine dâhil olan ve olmayan yerel halk sakinleri ile görüşmeler yapılmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak katılımcıların paylaşım ekonomisi ve aşırı turizm görüşlerini ortaya koymaya yönelik açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Araştırma soruları ve alınan yanıtlar doğrultusunda 3 tema, 10 kategori ve 67 kod oluşturulmuştur. Araştırmanın ana temaları; Gökçeada turizmi, destinasyon yönetimine yönelik değerlendirmeler ve ev pansiyonculuğu/paylaşım ekonomisi olarak tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; Çanakkale'nin Gökçeada ilçesinde özellikle turizm sezonunun yoğun olduğu dönemde paylaşım ekonomisi platformlarının da etkisiyle; destinasyonun doğru yönetilememesi, altyapı yetersizliği ve yanlış yapılanma gibi sebeplerle birçok açıdan taşıma kapasitesinin aşıldığı ve aşırı turizmin olumsuz etkilerinin yaşandığı ortaya konulmaktadır. Elde edilen bulgular literatür kapsamında değerlendirilmiş, uygulamaya ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In the national and international tourism industry, new destinations are becoming popular and entering the tourism market every day. While these destinations are struggling for a share of this market with high economic returns, established and possibly more mature destinations are competing fiercely with each other and with new market entrants to consolidate their existing markets and develop new ones. Tourism enterprises also face competition from new competitors from other sectors. In this competitive environment, the sharing economy is seen as an alternative to travel and accommodation options, as well as a personalised choice for tourists in search of a more unique experience. This new economic model is changing the tourism ecosystem as well as tourism destinations at all levels. On the one hand, the sharing economy increases the effects of over-tourism, which redefines the relationships between stakeholders, creates a new set of negative impacts on tourism destinations and threatens sustainable tourism. In this study, in order to contribute to the related literature and to develop suggestions for the practices in the sector, interviews were conducted with local residents living in Gökçeada who are and are not involved in the sharing economy system. Using a semi-structured interview form developed in line with expert opinions, open-ended questions were asked to reveal the participants' views on sharing economy and overtourism. In line with the research questions and the answers received, 3 themes, 10 categories and 67 codes were formed. The main themes of the research were determined as Gökçeada tourism, evaluations on destination management and home boarding/sharing economy. According to the research findings, it is revealed that in Gökçeada district of Çanakkale, especially during the peak tourism season, with the effect of sharing economy platforms; the carrying capacity is exceeded in many aspects due to reasons such as inadequate management of the destination, insufficient infrastructure and wrong structuring, and the negative effects of excessive tourism are experienced. The findings obtained were evaluated within the scope of the literature and suggestions for practice and future research were presented.