Sağlık haberlerinde korku çekiciliği üzerinden üretilen söylemlerin ekonomi politiği
The political economy of discourses produced through fear appeals in health news
Yazar: ESRA GARGALIK
Danışman: PROF. DR. BANU TERKAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Farkındalık = Awareness ; Haberler = News ; Korku çekiciliği = Fear appeal ; Sağlık = Health ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Söylem aktarımı = Discourse transfer

Özet:
Sağlık haberleri hastalık ve tedaviler hakkında bilgilendirme ve farkındalık yaratmanın yanı sıra ekonomik, politik ve sosyal dinamiklere sahiptir. Bu çalışmada sağlık haberlerinde korku çekiciliği üzerinden üretilen söylemlerin ekonomi politik yansımaları belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Sağlık haberleri; sağlık endüstrisi, sağlık politikası, sağlığın neoliberal yapısı ve sağlığın kapitalizmle ilişkisi çerçevesinde anlamlandırılarak sağlık haberlerinde korku çekiciliği üzerinden üretilen söylemlerin eleştirel bir okuması yapılmıştır. Çalışmada 2018 yılı Temmuz ve Aralık ayları arasında altı aylık dönemde Türkiye'de ulusal bazda yayın yapan günlük olarak yayınlanan incelenen dönemde tirajı en yüksek olan Hürriyet, Sabah ve Sözcü gazeteleri araştırmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada sağlık haberlerinde korku çekiciliği üzerinden üretilen söylemler, eleştirel söylem analizinin ortaya koyduğu ilişkiler çerçevesinde çözümlenmiştir. Yapılan analizlerde sağlık haberlerinde sağlık riskleri hakkında endişe ve paniğe sebep olacak şekilde söylemler geliştirmenin yanında, haberlerde sağlık riskleri dışında sağlıklı yaşam ve estetik-güzellik söylemleri üzerinden de korku çekiciliği yöntemi geliştirilerek tıbbileştirme ve bireyselleştirmeyle sağlığın günlük yaşam içerisine indirgendiği görülmektedir. Sağlıklı yaşam noktasında korku çekiciliği sağlığı takıntı haline getirerek bireylerin nasıl yaşamaları gerektiğini belirgin kılmaya çalışmaktadır. Estetik ve güzellik söylemlerinde bireylerin estetik kaygılarına odaklanılarak sağlıklı olma düşüncesi güzel ve bakımlı görünmeyle ilişkilendirilmektedir. Bireylerin estetik görünümlerine odaklanan sağlık haberleri korku çekiciliğinin damgalama işleviyle bedeni idealize etmektedir. Teknolojik ve bilimsel gelişmeler sağlığı geliştirmeye odaklanmış olsa da korku söylemleriyle bilimsel buluşların ve teknolojik ürünlerin sağlık endüstrisi içerisinde pazarın bir parçası olma boyutu da görünür durumdadır. Ayrıca sağlık haberlerinde korku çekiciliği üzerinden üretilen söylemlerin ekonomik yansımaları kadar siyasi boyutu da dikkat çekmekte, gazetelerin ideolojik konumlanışlarına ve iktidarlarla etkileşimlerine bağlı olarak sağlık haberlerini çerçeveleme biçimlerinin de birbirinden farklılık gösterdiği görülmektedir.

Abstract:
Health news, which approach human health in a wider perspective, have economic, political and social dynamics besides informing and raising awareness regarding treatments. In this study, political economic reflections of the discourses produced through fear appeals on health news have been attempted to signalize. Health news have been issued and meant within the frame of health industry, health policy, neo-liberal structure of health and the relationship among capitalism and health, so the discourses produced through fear appeals have been critically read. In this study, the most high-circulation national daily newspapers, which are examined during the study period, including Hürriyet, Sabah and Sözcü newspapers have been included in research during six-month period among December and July 2018. In research, discourses produced through fear appeals on health news have been analysed within the scope of the relationships formed by critical discourse analysis. On the analyses made, besides developing discourses that cause hesitation and panic about health risks in health news, apart from health risks, it is seen that health is reduced to daily life through medicalizing and individualization within aesthetic and beauty discourses and it is made by developing the method of fear appeals. Fear appeals at the point of healthy living is obsessed with health and tries to make it clear how individuals should live. The aesthetics and beauty discourses focus on the aesthetic concerns of individuals and the idea of being healthy is associated with the appearance of beautiful and well-groomed. Health news that focus on aesthetic appearances of people have been idealizing the body through the stigmatizing function of fear attractiveness. Even though technological and scientific developments focus on improving health, it is a visible dimension that scientific discoveries and technological products are the pieces of market in health industry. In addition, just like economic reflections of discourses produced through fear appeals in health news, political dimension is remarkable, too, and it is noteworthy that the general structure of framing health news differed from one another due to the ideological positions of newspapers and their interactions with governments.