Sosyal ve duygusal beceriler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde sıklıkçı ve bayesci yapısal eşitlik modellerinin karşılaştırılması
A comparison of frequentist and bayesian structural equationmodels in examining the relationships between social andemotional skills
Yazar: İBRAHİM HELVACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAHİT POLAT
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bayesian ve nonbayesian yöntemler = Bayesian and nonbayesian methods ; Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Sosyal-duygusal beceri = Social-emotional skills ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model

Özet:
Öğrencilerin hızla gelişen ve değişen dünya şartlarına uyum sağlamaları, gün geçtikçe artan belirsiz
hayat koşulları ile baş etmeleri, mesleki ve akademik başarılarının sürdürülebilir olması için sosyal ve
duygusal becerilerinin geliştirilmesi gereklidir. Öğrenci gelişiminin önemli boyutlarından olan sosyal
ve duygusal gelişimlerinin incelenmesi ve bu becerilerin birbirleriyle olan ilişkilerinin ortaya
konulması da ayrıca önemli görülmektedir. Yapısal eşitlik modellemesi yöntemleri değişkenler
arasındaki ilişkileri daha bütüncül olarak test edebilme ve açıklayabilme gibi avantajlardan dolayı
araştırmalarda oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapısal eşitlik modellemesi uygulamalarında
sıklıkçı yaklaşımın yanında son dönemlerde Bayesci yaklaşımlar da kullanılmakta ve bu yöntemlerin
birbirlerine göre avantajlı veya dezavantajlı oldukları durumlar bulunabilmektedir. Bu araştırmada
sıklıkçı ve Bayesci yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yöntemleri sosyal ve duygusal beceriler
arasındaki ilişkilerin analizinde ürettikleri istatistikler üzerinden karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma
yapılırken OECD'nin sosyal ve duygusal beceriler araştırması İstanbul ve Moskova verileri
kullanılmıştır. İstanbul örneklemi 3167 ve Moskova örneklemi 3429 kişiden oluşmaktadır. Büyük
Beşli Modelde yer alan sosyal ve duygusal becerilerin boyut (5 boyut: başkalarıyla etkileşim içinde
olma, açık fikirlilik, görev performansı, duygu düzenleme, iş birliği) ve alt boyutlarına (15 alt boyut)
hem sıklıkçı hem Bayesçi yöntemle DFA uygulanmış ve iki yöntemden elde edilen korelasyonlar,
uyum indeksleri ve standartlaştırılmış faktör yükleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca, büyük beşli modelde
sosyal ve duygusal becerilerin ayrı ayrı ve bütünsel olarak ilişkileri sıklıkçı ve Bayesci YEM
yöntemleriyle incelenmiş ve sonuçlar birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre
Bayesci yöntemde kullanılan BCFI ve BTLI uyum indekslerinin sıklıkçı muadilleri olan CFI ve
TLI'ya göre daha uyumlu sonuçlar verdiği görülmüştür. Diğer taraftan, sıklıkçı yöntemde kullanılan
RMSEA'nın ise Bayesci muadilli olan BRMSEA'ya göre daha uyumlu sonuçlar verdiği gözlenmiştir.
Kayıp verinin fazla ve örneklemin küçük olduğu, verilerin normal dağılıma sahip olmadığı ve önsel
bilgi kullanılmak istenilen durumlarda avantaj sağlayan Bayesci YEM kullanılmak istendiğinde
BRMSEA, BCFI ve BTLI uyum indeksleri raporlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca her iki
yöntemle de kurulan modelde ulaşılan standartlaştırılmış faktör yükü ve korelasyon değerlerinin
birbirlerinden genellikle farklı olduğu; model büyüyüp karmaşıklaştıkça bu farklılığın daha da arttığı
bulgusuna ulaşılmıştır. Son olarak, sosyal ve duygusal becerilerin birbiriyle olan ilişki düzeylerinin
genel olarak pozitif yönde orta veya yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The development of social and emotional skills is necessary for students to adapt to rapidly changing
world conditions, cope with increasingly uncertain life conditions, and sustain their professional and
academic success. Moreover, it is considered very important to examine social and emotional
development, which are important dimensions of student development, and reveal the relationship
between these skills. Structural equation modeling methods are widely applied in researches due to
their advantage of being able to test and explain the relationship between variables more holistically.
In structural equation modeling applications, one can employ the Bayesian methods alongside the
frequentist approaches, and there may exist situations where these methods exhibit relative advantages
or disadvantages. This study compared frequentist and Bayesian structural equation modeling
methods based on the statistics they produced in the analysis for the relationships of social and
emotional skills. The comparison was conducted using data from the OECD social and emotional
skills survey from Istanbul and Moscow. The Istanbul sample consisted of 3167 participants and the
Moscow sample consisted of 3429 participants. Both frequentist and Bayesian CFA were applied to
the dimensions (5 dimensions: engaging with others, open-mindedness, task performance, emotional
regulation, collaboration) and sub-dimensions (15 sub-dimensions) of social and emotional skills in
the Big Five Model, and the correlations, fit indices and standardized factor loadings generated by the
two methods were compared. In addition, the relationships between social and emotional skills
separately and holistically in the Big Five Model were examined with frequentist and Bayesian SEM
methods and the results were compared with each other. According to the findings, BCFI and BTLI fit
indices used in the Bayesian method were found to be more compatible than their frequentist
counterparts, CFI and TLI. On the other hand, it was observed that RMSEA used in the frequentist
method gave more compatible results than its Bayesian counterpart, BRMSEA. It was concluded that
BRMSEA, BCFI and BTLI fit indices can be reported when it is desired to use Bayesian SEM, which
provides advantages in cases where missing data is high and the sample is small, the data does not
have a normal distribution and a priori information is desired to be used. In addition, it was found that
the standardized factor loadings and correlation values obtained from the models established with both
methods were generally different from each other, and this difference increased as the model grew
larger and more complex. Finally, it was found that relationship between social and emotional skills
were generally at positive moderate or positive high level.