Üniversite eğitimi alan işitme engellilerin eğitim hayatında yaşadıkları sorunların incelenmesi
Examination of the hearing impaired students' problems during university education
Yazar: HÜLYA GÖÇMENLER
Danışman: PROF. DR. AYŞE AYÇA ÇİPRUT
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Konuşma algısı = Speech perception ; Üniversite öğrencileri = University students ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Amaç: Bu çalışmada üniversiteye devam eden ya da üniversiteden mezun olmuş işitme engelli kişilerin üniversite eğitimi boyunca akademik başarılarını etkileyen faktörler ve yaşadıkları sorunların derinlemesine incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve yöntem: Bu amaç doğrultusunda 18-30 yaş arası koklear implant kullanan, herhangi bir lisans ya da ön lisans eğitimi almakta olan ya da almış ve ek fizyolojik/psikolojik problemi olmayan, sözel iletişim yeteneği gelişmiş işitme engelli katılımcılara niteliksel ve niceliksel ölçümlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem deseni yapılmıştır. Niteliksel ölçüm kapsamında, 20 katılımcıya, eğitim hayatı boyunca akademik başarılarını etkileyen demografik ve niteliksel sorular sorulmuştur. Bunun yanı sıra işitme engellilerin akademik başarılarını etkileyeceği düşünülen ve günlük hayatta işitme engelliler için en önemli sorunlardan olan gürültüde konuşmayı anlama becerileri ise davranışsal ölçümlerden Türkçe Matriks Testi ve elektrofizyolojik ölçümlerden işitsel kortikal potansiyeller ile objektif olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmadan elde edilen niceliksel bulgularda, katılımcıların sessiz ve gürültülü koşulda N1, P2 ve P3 latansları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p=0,000; 0,000; 0,043). Ayrıca katılımcılardan gürültülü koşulda elde edilen P2, P3 ve TURMatrix testleri arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,775; 0,225). Katılımcılarla yapılan derinlemesine görüşmelerden ise 4 ana tema ve bunlara ait 2 alt tema belirlenmiştir. Çalışmanın ana temaları: i. Katılımcıların sosyal ilişkileri, ii. Dersi anlamakla ilgili yaşadıkları sorunları, iii. Psikolojik durumları ve iv. Önerileri. Katılımcıların üniversite dönemindeki sosyal ilişkilerinin alt temalarını arkadaşlarıyla ve öğretmenleriyle ilişkileri, katılımcıların dersi anlamakla ilgili alt temalarını ise gürültü/kalabalık etkisi ve yardımcı cihaz etkisi  olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışma kapsamında işitme engelli öğrencilerin akademik eğitim süreçlerini etkileyen önemli sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunların başında öğrencilerin gürültüde konuşmayı anlama problemi gelmektedir. Özellikle öğrencilerin konuşmayı ayırt etme becerileri gürültülü ortamda düşmektedir. Bu problem nitel verilerle de desteklenmiştir. Öğrencilerin yaşadıkları sorunlar ders başarısını ve motivasyonunu büyük ölçüde olumsuz şekilde etkilemektedir. Öte yandan öğrenciler işitme engellerinden dolayı dışlanmış hissetmekte ve bu durum psikolojik açıdan öğrencileri olumsuz etkilemektedir.
 
Anahtar Kelimeler: Üniversite eğitimi, işitme engeli, nitel çalışma, konuşmayı anlama

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to investigate in depth the factors affecting the academic achievements of the hearing-impaired university students or graduates, and the problems they experienced during their university education.
Material and Methods: Qualitative and quantitative measurements executed on hearing impaired participants, who are between 18-30 years old and using cochlear implants. For this purpose, mixed-study design was performed on young implant recipients. Additional selection criteria for the study include to be a student in higher education or to be a graduated from a university, to have verbal communication ability and no additional physiological / psychological problems. Within the scope of qualitative measurement, 20 participants were assessed through the questions on their demographic characteristics and factors, which affected their academic achievement throughout their education life. In addition, speech understanding in noise, which might affect the academic achievements of hearing impaired people and which is one of the most important problems for these individuals in daily life, will be quantitatively assessed by P300 and Turkish Matrix Tests. Academic problems experienced by hearing-impaired individuals with university education during their education period were analyzed with the help of both qualitative and quantitative techniques. 
Results: In the quantitative findings obtained from the study, the difference between the N1, P2 and P3 latencies of the participants in quiet and noisy conditions was found to be statistically significant (p = 0.000; 0.000; 0.043, respectively).  The relationships between P2 and P3 in noisy condition and TURMatrix tests were not significant (p = 0,775; 0,225, respectively). In depth interviews with the participants revealed 4 main themes and 2 sub themes. Main themes of the study were i. Social relations of the participants, ii. Problems they faced with understanding the class, iii. Psychological wellbeing and iv. Recommendations. The sub-themes of the social relations of the participants during the university period were determined as their relations with their friends and teachers, and the sub-themes related to understanding the class of the participants were the noise / crowd effect and the auxiliary device effect.	
Conclusions: Within the scope of the study, important problems affecting the academic education processes of hearing impaired students were identified. One of these problems is the students' problem of understanding speech in noise. In particular, students' ability to distinguish speech decreases in a noisy environment. This problem has also been supported by qualitative data. Problems experienced by students affect their success and motivation negatively to a great extent. On the other hand, students feel excluded due to their hearing impairment and this situation negatively affects students psychologically.
Keywords: Hearing impairment, qualitative study, university education, speech perception