Hurufat Defterleri'ne göre Seferihisar-ı Günyüzü kazası
Seferihisar-i Günyüzü town according to the Hurufat notebook
Yazar: ZEHRA ÇINAR
Danışman: PROF. DR. YUSUF KÜÇÜKDAĞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Camiler = Mosques ; Eskişehir-Sivrihisar-Günyüzü = Eskişehir-Sivrihisar-Günyüzü ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Hamamlar = Baths ; Hurufat Defterleri = Hurufat Notebooks ; Kütüphaneler = Libraries ; Mescitler = Masjids ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Çeşmeler = Fountains

Özet:
Bu çalışma Osmanlı döneminde bir kaza merkezi olan Seferihisar-ı Günyüzü'nün 17. ve18. yüzyıllarda eğitim ve sosyal kurumlarının vakıf kayıtları özellikle Hurufat Defterleri çerçevesinde incelenmesini içermektedir.Sivrihisar'da birçok yer isminin günümüzde de değişmeden varlığını sürdürmesi dikkati çekmektedir. Sivrihisar'a bağlı köylerin pek çoğu bugün de aynı isimle anılmaktadır. Mesela İlyaspaşa, İlören, Babadat, Dutlu, Koçaş, Memik, Demirci bunlardan bir kaçıdır.Osmanlı döneminde halkın eğitiminde önemli bir paya sahip olan tekke ve zaviyelerin başta Sivrihisar kasabasının merkezinde olmak üzere hemen her köyde bulunduğu tespit edilmiştir. Sivrihisar'da bulunduğu değişik çalışmalarda ileri sürülen Yunus Emre'nin mezarının zaviyesi ile birlikte Seferihisar-ı Günyüzü Kazası'na bağlı Sarıköy'de olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ünlü Türk mutasavvıfı Karaca Ahmed Türbesi'nin de Seferihisar-ı Günyüzü Kazası'na bağlı Kubbebük köyünde olduğu görülmektedir. Bunlar Sivrihisar ve çevresinin Osmanlı döneminde önemli bir tasavvuf merkezi olduğuna işaret etmektedir.Sivrihisar, medreseleri ile de ünlü idi. Küçük bir kasaba olmasına rağmen dört adet medrese bulunuyordu. Kültürün temelinde kütüphanenin önemi göz ardı edilemez. Sivrihisar'ın merkezinde üç adet kütüphanenin mevcudiyeti kültürel etkinliğin yoğunluğuna işaret etmektedir. Ayrıca birçok su ile ilgili tesis mevcut idi. Sivrihisar'da dört adet hamam, dört adet çeşme ve bir adet sebil hizmet veriyordu.Bir yerleşim biriminde alışveriş merkezlerinin çokluğu kent olmasının temel öğelerinden biridir. Sivrihisar han, araste, debbağhane, pazar yerleri ve çarşıları ile bir Anadolu kenti özelliği taşımaktadır.Sivrihisar, cami ve mescitleri ile de dikkat çekmektedir. Bazıları mektep ve medrese gibi de kullanılan cami ve mescitlerin birçoğu günümüzde de kullanılmaktadır.Sonuç olarak Sivrihisar Kazası'nın Osmanlı döneminde sosyal yapıları ve eğitim kurumları ile birlikte gelişmiş klasik bir Anadolu kenti olduğu görülmektedir. Bu çevre Osmanlı kültür ve uygarlığının tüm elemanları ile tarihte yerini almıştır.

Abstract:
This study includes examination of the 17th and 18th century educational and social institutions? waqf (foundation) records, especially within the framework of Hurufat Notebooks with regard to Seferihisar-ı Günyüzü that was an administrative district during the period of Ottoman.It attracts attention that many names of places subsisted without being changed in Sivrihisar. Today, most of the villages that are dependent to Sivrihisar is called by the same names. For example, İlyaspaşa, İlören, Babadat, Dutlu, Koçaş, Memik, Demirci are only a few of them.It was found that dervish lodges and monasteries that had an important share in the education of people during the period of Ottoman were present almost in all the villages of that town, including its center. It was found out due to several studies that a small Islamic monastery of Yunus Emre about who it is claimed to be present at Sivrihisar was in Sarıköy of Seferihisarı-ı Günyüzü Town. It is also seen that the Karaca Ahmet Tomb who was a well-known Turkish sufi is at the Kubbebük village of Seferihisarı-ı Günyüzü Town. They point out that Sivrihisar and its surrounding places were the center of Islamic Mysticism during the period of Ottoman.Sivrihisar was known with its madressah (Moslem theological schools). Although it was a small town, there were four madrassahs. Importance of library cannot be ignored in the center of culture. Existence of three libraries in the center of Sivrihisar points out the density of cultural activity. There was also a water installation. Four Turkish baths, four fountains and a public fountain were offering service in Sivrihisar.One of the basic components of being a town in a settlement is to have many shopping centers. Sivrihisar has the characteristic of an Anatolian town due to its khans, arestes, tanneries, bazaar and market places.Sivrihisar attracts attention with its mosques and prayer rooms. Today, many mosques and prayer rooms that were used as school and madrassah are still being used.As a result, it is seen that Sivrihisar Town is a developed classical Anatolian city together with its social structures and educational institutions during the period of Ottoman. This environment took its place in history together with all the elements of Ottoman culture and civilization.