Ramak kala olayları ve çimento sektöründe uygulaması
Near miss and application in the cement industry
Yazar: HACER YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. VEDAT DENİZ
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kazalar = Accidents ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kaza analizi = Accident analysis ; Kazalar = Accidents ; Çimento endüstrisi = Cement industry ; Çimento fabrikaları = Cement factories ; Çimento sektörü = Cement sector ; Çimento üretimi = Cement production ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Ülkemizde 2012 yılında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununun yürürlüğe girmiş olmasının üzerinden yaklaşık 10 yıl geçmiş olsa da, hala iş yerlerinde kaza ve meslek hastalığı konusunda anlayış gelişmiş ülkelere kıyasla çok yavaş ilerlemektedir. Maalesef ülkemizde bulunan iş yerlerinin büyük ölçekli olanlarının küçük ve orta büyüklükteki işletmelere (KOBİ) kıyasla çok düşük sayıda (%5'i kadar) olmasından kaynaklı olarak OHSAS 18001 belge sahibi işyerlerinin sayısının da az olmasından dolayı İSG algısının çoğalmasına ve gelişmesine engel olmaktadır. Ülkemizde bulunan yaklaşık 73 civarında çimento fabrikasının çoğunun yabancılara ait olmasından dolayı en çok OHSAS 18001 belgeye sahip olan sektördür. Dolayısıyla, çimento sektörünün OHSAS 18001 belge sahibi olması, en yüksek İSG algısına sahip olmasına da vesile olmaktadır.
Bu tezin konusu; iş kazaları ile ramak kala olayları arasında ki ilişkiyi incelemek ve çalışanlarının kaza ve meslek hastalıklarına uğrama riski en yüksek olan çimento sektöründe ki duruma ışık tutmaktır.
İlk olarak, çimento sektörü üretim aşamalarında meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıkları hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Kazaları azaltmak amacıyla kaza öncüllerinden olan ramak kala olayının anlam ve önemi anlatılarak literatür taramasından örnekler verilmiştir.
İkinci aşamada, Ege ve İç Anadolu Bölgesinde bulunan ve isminin açıklanmasını istemeyen iki çimento firmasında, biri İSG Algı Seviyesi Yüksek diğeri Algı Seviyesi Orta olarak adlandırılan firmaların kendi bünyelerinde veri tabanına kaydetmiş oldukları 1 yıllık kaza ve ramak kala olay verileri incelenmiştir. Yapılmış olan incelemede firmaların kayıtlarındaki kaza/ramak kala olaylarının; olay tanımları, nedenleri ve alınması gereken tedbirler tesis ve ocak için ayrı ayrı tasnif edilerek, tehlikeli davranış ve tehlikeli durum açısından değerlendirilmiştir. kaza/ramak kala olayı ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Üçüncü aşamada, Algı Seviyesi Yüksek ve Orta Firma çalışanlarından 145 örneklem grubuna ramak kala/kaza olayı konusu ile ilgili anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması ile firma çalışanlarının ramak kala/kaza olayı algısını ölçerek bu konuda eksik olan bilgiyi bilim dünyasına, çimento sektörüne ve diğer taraflara sunmaktır. 
Bu tez çalışmasının sonucunda, ramak kala ve kaza olayları arasında doğrudan bir ilgi olduğu ve ramak kala olaylarına ne kadar önem verir ve ne kadar çok ramak kala olayı kaydı tutarsak o kadar az kaza olayının meydana geleceği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, iş yeri yöneticilerinin ramak kala olayı konusuna ne kadar önem verir ve çalışanlara da ramak kala olayının önemini başta eğitim olmak üzere ödüllendirme/ceza uygulamaları ile iyi anlatılır ise iş yerinde kaza sayısı da o kadar az olacağı tespit edilmiştir.

Abstract:
Although it has been nearly 10 years since the Occupational Health and Safety Law No. 6331 came into force in our country in 2012, the understanding of workplace accidents and occupational diseases is still progressing very slowly compared to developed countries. Unfortunately, due to the very low number (about %5) of large-scale workplaces in our country compared to small and medium-sized enterprises (SMEs), the number of workplaces with OHSAS 18001 certificate is also insufficient, which prevents the increase and development of the perception of OHS. Since most of the approximately 73 cement factories in our country belong to foreigners, it is the sector that has the most OHSAS 18001 certificates. Therefore, the fact that the cement industry has OHSAS 18001 certificate also helps it to have the highest OHS perception.
The subject of this thesis is; The aim is to examine the relationship between work accidents and near miss and to shed light on the situation in the cement sector, which has the highest risk of workers' accidents and occupational diseases.
First of all, it has been tried to give information about work accidents and occupational diseases that occur during the production stages of the cement industry. In order to reduce the accidents, the meaning and importance of near miss, which is one of the predecessors of the accident, are explained and examples from the literature review are given.
In the second stage, the 1-year accident and near miss data recorded in the database of two cement companies in the Aegean and Central Anatolian Regions, one of which is named as High OHS Perception Level and the other with Medium Perception Level, were examined. In the examination carried out, the near miss/accident events in the records of the companies; event definitions, causes and measures to be taken were classified separately for the facility and the quarry and evaluated in terms of dangerous behavior and dangerous situation. The accident/near relationship has been tried to be revealed.
In the third stage, a survey study was conducted on the subject of near miss/accident to a sample group of 145 employees from companies with High and Medium Perception Levels. It is to measure the perception of near miss/accident by the company employees with a survey study and to present the missing information to the scientific world, the cement industry and other parties.
As a result of this thesis, it has been revealed that there is a direct relationship between near miss and accident events and the more importance we give to near miss and the more near miss records we keep, the less accident events will occur. In addition, it has been determined that the number of accidents in the workplace will be less if the workplace managers give importance to the issue of near miss and if the importance of near miss is well explained to the employees through reward/punishment practices, especially training.