Yetişkin profesyonel futbolcuların beslenme durumlarının fiziksel performans verileri ile ilişkisi
The relationship between physical performance data and nutritional status of adult professional football players
Yazar: CAN SELİM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. BERİL KÖSE
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Futbolda maç/antrenman analizi için kullanılan yöntemlerin futbolun mekaniği ve enerjisine dair bakış açısı sağlayarak antrenman ve test prosedürlerinin optimize edilmesine, bireyselleştirilmiş egzersiz ve beslenme stratejileri geliştirilmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma; sporcuların beslenmeye bağlı olası ayırt edici performans kriterlerini saptamak ve beslenmeye dair farklılıklar ile performans çıktılarının nasıl değiştiğini incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma, Ocak – Mart 2022 tarihleri arasında Türkiye Futbol Federasyonu 1. Ligde yer alan bir futbol kulübünde oynayan 18 – 35 yaş arası, herhangi bir kronik hastalığı, sakatlık ya da spor yaralanması durumu olmayan 18 erkek profesyonel futbolcu ile tamamlanmıştır. Futbolcuların demografik özelliklerini ve beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla çalışmanın başında araştırmacı tarafından yüz yüze şekilde anket formu uygulanmıştır. Futbolcuların vücut kompozisyonu analizleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, yağsız vücut kütlesi) çalışmanın başında araştırmacı tarafından yapılmış ve anket formunda ilgili yere kaydedilmiştir. Futbolculara ait performans çıktıları, sezon arası kamp döneminde ardışık üç günü (iki antrenman ve bir müsabaka günü) kapsayacak şekilde profesyonel takım sporları için tasarlanan yüksek hassasiyete sahip GPS kaynaklı giyilebilir takip sistemi ile kayıt altına alınmıştır. Ek olarak performans çıktılarının takip edildiği ardışık üç günde 24 saatlik besin tüketim yöntemi ile futbolcuların besin tüketimleri saptanmıştır. GPS kaynaklı ulaşılan performans verileri lisanslı atletik performans uzmanı ve araştırmacı tarafından her katılımcı için değerlendirilmiştir. Sonuç olarak futbolcularda, yağsız vücut kütlesi, toplam enerji alımı, toplam su tüketimi, diyetin karbonhidrat içeriği ve enerji mevcudiyeti ile yüksek metabolik güç skoru yüzdeleri ve yüksek metabolik güç skorunda kat edilen mesafeler arasında anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (p<0.05). Yeterli karbonhidrat alımı yapan futbolcuların yetersiz alım yapanlara göre ortalama metabolik güç skoru, kat edilen toplam mesafe, hız ortalaması, yüksek metabolik güç skoru yüzdesi ve yüksek metabolik güç skorunda kat edilen mesafe değerlerinin anlamlı şekilde daha yüksek iken; algılanan zorluk derecesi, vücut yağ yüzdesi ve düşük metabolik güç skor yüzdesi değerlerinin anlamlı şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Benzer şekilde, normal enerji mevcudiyetine sahip futbolcular ile hidrasyon durumu iyi olan futbolcuların performans çıktıları düşük enerji mevcudiyetine sahip olanlara ve dehidrate olanlara göre daha üstün bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışma, futbolcuların beslenme durumlarının tüm spor dallarında birincil amaç olan performans çıktılarına nasıl yansıdığına yönelik fikir verebilir. Profesyonel sporcularda beslenme hedefleri ve gereksinimleri statik olmamalı, antrenman ve müsabaka programına göre günlük, aylık ve yıllık periyodize edilmelidir. Periyodize edilmiş ve bireyselleştirilmiş beslenme önerileri ile birlikte alınacak beslenme önlemleri sporcuların sağlığına ve performansına olumlu katkı sağlayabilir.

Abstract:
It is thought that the methods used for competition/training analysis in football can help optimize training and test procedures and develop individualized exercise and nutrition strategies by providing a perspective on the mechanics and energy of football. This study has been conducted to determine the possible distinguishing performance criteria of athletes related to nutrition and to examine how the performance outputs change with nutritional differences. This study was completed with 18 professional football player (between the ages of 18-35 and without any chronic diseases, disabilities or sports injuries) who is a playing at a football club in Turkish Football Federation 1th League. A face-to-face questionnaire was applied by the researcher to determine the characteristics and dietary habits of the football players. The body composition analyzes of the football players (height, weight, body fat percentage, lean body mass) were made by the researcher at the beginning of the study and recorded in the questionnaire. The performance outputs of the players were recorded with a high-sensitivity GPS-based wearable tracking system in three consecutive days (two training and one competition day) during the winter-season camp period. Dietary intake of the players were determined for 3 days in which performance outputs were followed by using 24-hour dietary recall method. Performance data of each players obtained from GPS were evaluated by licensed athletic performance specialist and researcher. As a result, a significant positive correlation was found between lean body mass, total energy intake, energy availability, water consumption, amount of carbohydrate in diet and high metabolic power percentages, distances covered in high metabolic power in football players (p<0.05). The average metabolic power, total distance, average speed, percentage of high metabolic power and distance covered in high metabolic power were significantly higher in football players with adequate carbohydrate intake than players with inadequate intake (p<0.05). It was determined that the average metabolic power, total distance, average speed, percentage of high metabolic power and distance covered in high metabolic power were significantly higher in football players with adequate carbohydrate intake than players with inadequate intake; while perceived exertion, body fat percentage and low metabolic power percentage were significantly lower (p<0.05). Similarly, the performance outputs of the players with sufficient energy availability and hydration status were found better than players with insufficient (p<0.05). This study can give an idea about how the nutritional status is reflected in the performance output, which is the primary goal in all sports. Nutritional goals and requirements of the athletes should not be static and should be periodized daily, monthly and annually according to the training or competition. Periodized and individualized nutrition recommendations and actions to be taken can contribute positively to the health and performance of the athletes.