Nûreddîn es-Sâbûnî'nin imâmet anlayışı ve ilk dönem siyâsî olayları değerlendirişi
Nuraddin es-Sabuni's understanding of imamate and his evaluation of first period political events
Yazar: SEYYİD MUHAMMED YAVUZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İmâmet/Hilâfet meselesi, İslâm tarihinin ilk dönemlerinden itibaren siyâsî ve itikâdî mezheplerin üzerinde durduğu temel konulardan biri olmuştur. Özellikle Şîa'nın inanç sistemini imâmet meselesi etrafında şekillendirmesi, diğer mezheplerin bu konu üzerine daha fazla yoğunlaşmasına sebep olmuştur. Ehl-i Sünnet, başlarda bu konuyu fıkıh kitaplarında ele alırken Şîa'nın etkisiyle meseleyi itikâdî mevzular içerisinde mütalaa etmeye başlamıştır. Bu da Ehl-i Sünnet'e ait kaynakların konuya daha çok Şîa'nın tezlerine reddiye şeklinde yaklaşmasına sebep olmuştur. Ehl-i Sünnet'in önemli âlimlerinden olan Nûreddîn es-Sâbûnî; imâmet meselesini, metodunu takip ettiği Mâtürîdiyye mezhebinin görüşleri çerçevesinde ele almıştır. Nûreddîn es-Sâbûnî; imâmetin gerekliliği, İslâm devletine halife/imam olacak kişinin hangi vasıflara sahip olması gerektiği, aynı asırda iki imamın var olup olamayacağı ve imamın masumiyeti gibi konularda Râfızî (Şîâ), Bâtınîyye ve Râvendîyye başta olmak üzere bu meselede Ehl-i Sünnet'e muhalif mezheplerin ortaya attığı tezlerin geçersizliğini ortaya koymaya çalışmıştır. İmam Sâbûnî, imamın sahip olması gereken vasıfları ikiye ayırarak kendisinden önceki ulemâdan farklı bir yol izlemiştir. Nûreddîn es-Sâbûnî, imamın lâzımî (gerekli) ve kemâlî (tamamlayıcı) bazı şartlara sahip olması gerektiğini savunur. Sâbûnî'ye göre erkeklik, bulûğ, hür olma, akıl, cesaret ve Kureyş soyundan olma imâmet için gerekli olan şartlardandır. Sâbûnî, İmam Ebû Hanife ve takipçileri ile aynı düşüncede olduğunu; İmam Şâfiî, Mu'tezile ve Hâricîlerin aksine takvâ ve adalet şartlarının kemal şartlarından olduğunu belirtir. Nûreddîn es-Sâbûnî, imâmet için gerekli olan şartları işledikten sonra imâmet için gerekli şartların tamamını taşıyan hulefâ-yi râşidînin hilâfetinin meşruiyetini, hulefâ-yi râşidînin imâmete geliş şekillerini, Resûlullah'ın vefatından sonra hulefâ-yi râşidîn döneminde meydana gelen ilk ihtilafları ve hulefâ-yi râşidînin tafdiliyeti meselesini ele almaktadır. Hadislerle de destekleyerek hulefâ-yi râşidînin imâmet için gerekli olan tüm vasıfları taşıdığını belirten Nûreddîn es-Sâbûnî, ashâb-ı kiramın hulefâ-yi râşidînin imâmeti noktasında icma ettiğini ve bu hususta herhangi bir muhalefetin de yaşanmadığını belirtir.

Abstract:
The issue of Imamate/Caliphate has been one of the main issues that political and theological sects have focused on since the first periods of Islamic history. In particular, the Shia's shaping of the belief system around the issue of imamate caused other sects to concentrate more on this issue. While Ahl as-Sunnah initially dealt with this issue in fiqh books, they started to consider the issue within the scope of theological issues under the influence of Shia. This caused the sources of Ahl as-Sunnah to approach the subject more as a rejection of the theses of Shia. Nuraddin es-Sabuni, one of the important scholars of Ahl as-Sunnah; He dealt with the issue of imamate within the framework of the views of the Mâturîdiyye sect, whose method he followed. Nuraddin es-Sabuni; The necessity of the imamate, the qualifications of the person who will be the caliph/imam in the Islamic state, whether two imams could exist in the same century and the innocence of the imam, especially Râfızî (Shia), Batiniyya and Ravendiyya, have emerged in this issue against the Ahl al-Sunnah sects. He tried to reveal the invalidity of his theses. Imam Sabuni followed a different path from many scholars before him by dividing the qualities that an imam should have into two. Nuraddin es-Sabuni argues that the imam should have some necessary (necessary) and perfect (complementary) conditions. According to Sabuni, masculinity, puberty, freedom, intelligence, courage and being descended from Quraysh are the necessary conditions for imamate. Sabuni agrees with Imam Abu Hanifa and his followers; Imam Shafii states that, unlike Mu'tazila and Kharijites, the conditions of taqwa and justice are among the conditions of perfection. After Nuraddin es-Sabuni studied the conditions required for imamate, he explained the legitimacy of the caliphate of the al-Khulafa al-Rashidun, who had all the necessary conditions for the imamate, the way the al-Khulafa al-Rashidun came to the imamate, the first disagreements that occurred in the period of the al-Khulafa al-Rashidun after the death of the Messenger of Allah It deals with the issue of the tafdil of the yi rashidi. Nureddin es-Sabûnî, who states that the al-khulafa al-rashidun has all the qualifications necessary for the imamate, supporting it with hadiths, states that the Companions agreed on the issue of the al-khulafa al-rashidun's imamate and that there was no opposition in this regard.