Türk dili üzerine ses bilimsel bir inceleme
A phonological review on the Turkish language
Yazar: GAMZE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HACI İBRAHİM DELİCE
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ses bilgisi = Phonetic ; Ses bilim = Phonology ; Sesbirim = Phoneme ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkçe = Turkish ; İç rekonstrüksiyon = Internal reconstruction

Özet:
Çalışma; Giriş, Ünlü Ses Birimler, Ünsüz Ses Birimler ve Sonuç olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.  
	Giriş bölümünde Türk dili ve lehçeleri, ses (fon), ses birim (fonem), alt ses birim (alofon), IPA, çeviri yazı sistemi, ses bilgisi ve ses bilimi, iç rekonstrüksiyon yöntemi hakkında bilgi verilmiştir.
	Ünlü Ses Birimler bölümünde, İlk Türkçenin ünlü ses birimleri, ilk hecede ve ilk hece dışında olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Türkiye, Azerbaycan, Gagavuz, Türkmen, Halaç, Özbek, Yeni Uygur, Tatar, Başkurt, Kırım-Tatar, Kazak, Kırgız, Karaçay-Malkar, Karakalpak, Nogay, Kumuk, Hakas, Altay, Tuva, Yakut (Saha) ve Çuvaş Türkçelerinin alt ses birimleri (alofon) tespit edilmiş ve ünlü seslerin fonetik gelişimi gösterilmiştir. Tespit edilen ses değişiklikleri sonucunda oluşan ses denkliklerinden yola çıkılarak İlk Türkçede bulunduğu varsayılan ses birimler (fonem) tasarlanmıştır. 
	Ünsüz Ses Birimler bölümünde, İlk Türkçede bulunan ünsüz ses birimler söz başı, söz içi ve söz sonu olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. İlk Türkçenin ünsüz sesleri çağdaş Türk lehçelerinde geçirdiği fonetik değişim incelenerek alt ses birimler tespit edilmiş ve ses birim tasarımları (rekonstrüksiyon) yapılmıştır. 
	Sonuç bölümünde ise, çalışma neticesinde elde edilen verilerin değerlendirmesi sunulmuştur. 
	Anahtar Kelimeler: Ses Birim, Ses Bilim, İlk Türkçe, Alt Ses Birim, İç Rekonstrüksiyon, Çağdaş Türk Lehçeleri.

Abstract:
This study is composed of four chapters: Introduction, Vocal Phonemes, Consonantal Phonemes and Conclusion. 
	First chapter is introductory and it reviews the literature and provides detailed information on Turkic language and dialects, phone, phoneme, allophone, International Phonetic Alphabet (IPA), transcription system, phonology, phonetics and internal reconstruction method.
Vocal phonemes chapter is subdivided into two parts, analyzing the vowel phonemes in the first syllable of words and in the other syllables. The vowels in Turkish, Azerbaijan, Gagauz, Turkman, Khaladj, Uzbek, Modern Uyghur, Tatar, Bashkir, Crimean Tatar,Kazakh, Kyrgyz, Karachai-Malkar, Karakalpak, Noghai, Kumuk, Khakas, Altai, Tuva, Yakut and Chuvash Turkish are studied along with their allophones and their phonetic evolution is demonstrated in this chapter. The hypothetical phonemes in Pre-Turkic is reconstructed with sound correspondences created by sound changes.
Consonantal phonemes chapter is also subdivided into two parts. Part one deals with the consonantal phonemes in the initial position whereas part two studies consonantal phonemes in intervocalic position. This chapter analyzes consonants and their evolution in contemporary Turkic dialects through the analysis of allophones and is reconstructed hypothetical phonemes. 
Conclusion chapter consists of the evaluation of the data which was gathered throughout the study.
Key Words: Phoneme, Phonology, Pre-Turkic, Allophone, Internal Reconstruction, Modern Turkish Dialects.