COVId-19 tanısı alan annelerin emzirmeye ilişkin deneyimleri ve emzirme öz-yeterliliklerinin incelenmesi
Examination of breastfeeding experiences and breastfeeding self-efficacy of mothers diagnosed with COVID-19
Yazar: ZAHİDE KAPLAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KARATAŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ACAR
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; COVID 19 = COVID 19 ; Emzirme = Breast feeding ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma COVID-19 tanısı alan annelerin bebeklerini emzirmeye ilişkin bilgi ve uygulamaları ile emzirme öz-yeterliliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tipte olup Nisan 2021 - Aralık 2022 tarihleri arasında Şanlıurfa ilinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini COVID-19 tanısı doğrulanmış, 0-24 ay arasında bebeği olan, bebeğini anne sütü ile besleyen, emzirmeye ilişkin herhangi bir komplikasyonu olmayan, iletişim engeli olmayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 142 anne oluşturmuştur. Veriler Tanımlayıcı Özellikler Soru Formu ve Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler telefon görüşmesi yoluyla elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics V.22.0 paket programında t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın yapılabilmesi için kurum izni ve etik kurul izni ile annelerden onam alınmıştır. COVID-19 tanısı alan annelerin %73,9'unun hastalık döneminde bebeğini emzirmeye devam ettiği %26,1'inin emzirmeyi bıraktığı belirlenmiştir. Annelerin %13,5'i bebeğine enfeksiyon bulaştırma kaygısı nedeniyle emzirmeyi bırakmıştır. Annelerin %66,9'unun kişisel koruyucu ekipman kullandığı ancak %38'inin bebeğinde COVID-19 belirtileri olduğu saptanmıştır. COVID-19 olan annelerin emzirme öz-yeterliliği ölçek puan ortalaması 54,4±7,2'dir. COVID-19 hastalığı süresince emzirmeye devam eden annelerin emzirme öz-yeterlilik puanlarının anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Emzirme öz-yeterliliği yüksek olan annelerde bebeklerini anne sütüyle besleme durumu daha yüksektir. Annelerin emzirme öz-yeterliliği puanını, anne yaşı, eğitim durumu, aile tipi, çalışma durumu, gelir durumu, gebelik sayısı, gebelikte sağlık sorunu yaşama, doğum öncesi bakım alma durumu ve doğum şeklinin etkilemediği saptanmıştır (p>0.05). Pandemi sürecinde önerildiği şekilde mucizevi besin olan anne sütünün verilmesinin sağlanması için annelerin bilgilendirilmesine ve öz-yeterlilik düzeylerinin arttırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, anne sütü, emzirme, öz-yeterlilik, hemşirelik.

Abstract:
This study was conducted to examine the knowledge and practices of mothers diagnosed with COVID-19 regarding breastfeeding their infants and their breastfeeding self-efficacy. This descriptive and cross-sectional study was conducted in Şanlıurfa between April 2021 and December 2022. The sample of the study consisted of 142 mothers with a confirmed diagnosis of COVID-19, who had a baby between 0-24 months, breastfed their baby, had no complications related to breastfeeding, had no communication barriers and agreed to participate in the study. Data were collected using the Descriptive Characteristics Questionnaire and the Breastfeeding Self-Efficacy Scale. Data were obtained through telephone interviews. The data were evaluated with t-test and one-way analysis of variance in IBM SPSS Statistics V.22.0 package program. Institutional permission, ethics committee permission and informed consent were obtained from the mothers. 73,9% of mothers diagnosed with COVID-19 continued to breastfeed their babies during the disease period, while 26,1% stopped breastfeeding. 13,5% of the mothers stopped breastfeeding due to concerns about infecting their babies. 66,9% of mothers used personal protective equipment, but 38% of them had COVID-19 symptoms in their infants. The mean breastfeeding self-efficacy scale score of mothers with COVID-19 was 54,4±7,2.  Breastfeeding self-efficacy scores of mothers who continued breastfeeding during COVID-19 disease were significantly higher (p<0.05). Mothers with high breastfeeding self-efficacy were more likely to breastfeed their babies. Maternal age, educational status, family type, employment status, income status, number of pregnancies, having health problems during pregnancy, receiving prenatal care and mode of delivery did not affect the breastfeeding self-efficacy score of mothers (p>0.05). More studies are needed to inform mothers and increase their self-efficacy levels to ensure that brast milk, which is a miraculous nutrient, is given as recommended during the pandemic.
Keywords: COVID-19, breast milk, breastfeeding, self-efficacy, nursing.