Nıetzscheci etiğin sofistik temelleri
The sophistic foundations of Nietzsche's ethics
Yazar: ŞEYMA SÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. SEVER IŞIK
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Nietzsche, yaşadığı çağın bir tür çöküşü temsil ettiğini ve bu çöküşe neden olan şeyin Batı metafizik geleneğinin ortaya koyduğu düşünceler olduğunu söylemiştir. Sokrates'le başlayıp devam eden felsefe tarihinde filozofların ortaya koyduğu düşünceler nihilizmi de beraberinde getirmiştir. Nietzsche, çağının deneyimlediği bu nihilizmi "Tanrı'nın ölümü" metaforuyla ifade etmiştir. Ona göre Tanrı'nın ölümüyle beraber her türlü değer de yıkılmıştır. Nietzsche ise tam da bu yıkım üzerinden kendi felsefesini inşa etmiş, tüm düşüncelerini "değerlerin yeniden değerlendirilmesi" argümanı üzerinden şekillendirmiştir. O, insanı aklın sınırlarına hapseden mevcut olan tüm düşünce ve değerleri reddederek yerine insanın içgüdülerinin ön planda olduğu bir düşünce ortaya koymuştur. Kendinden önceki filozofların etik hakkındaki düşüncelerini reddederek kendi etiğini tüm bu düşüncelerin dışında "ahlak-dışı" (immoralist) olarak konumlandırmıştır. Nietzsche'nin dile getirdiği bazı düşünceler Antik dönem sofistlerinin düşünceleriyle önemli benzerlikler hatta aynılıklar barındırmaktadır. Sofistler kendilerinden önce geliştirilen tüm değer ve düşünceleri reddetmişlerdir. Onların hakikat ve etik hakkında ortaya koydukları düşünceler diğer filozoflar tarafından eleştirilmiş ve reddedilmiştir. Nietzsche'nin çağının tüm mevcut değerleri reddederek ortaya koyduğu kendi düşünceleri onun sofistlerden etkilenmiş olabileceği düşüncesini akıllara getirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı ise Nietzsche etiğindeki sofistik temelleri araştırıp incelemek ve bu iki düşünce arasındaki benzerlik ve farklılıkları analiz etmektir. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde sofistik düşüncenin genel özellikleri ele alınarak onların ahlak, hakikat, eşitlik gibi kavramları ne şekilde ele aldığı üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Nietzsche etiği ele alınmış ve onun felsefesi için önemli olan noktalar açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü ve son bölüm de ise sofistler ve Nietzsche arasındaki benzerlikler ve farklılıklardan hareketle Nietzsche etiğindeki sofistik izler ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ahlak, Etik, Nietzsche, Sofistler, Üst-insan.

Abstract:
Nietzsche said that the age he lived in represented a kind of collapse, and what caused this collapse were the ideas put forward by the Western metaphysical tradition. In the history of philosophy, which started with Socrates and continued, the ideas put forward by philosophers brought nihilism with them. Nietzsche expressed this nihilism experienced by his age with the metaphor of "death of God". According to him, with the death of God, all values were destroyed. Nietzsche built his philosophy precisely on this destruction and shaped all his thoughts through the argument of "re-evaluation of values". He rejected all existing thoughts and values that confined humans to the boundaries of the mind, and instead put forward a thought in which human instincts were at the forefront. He rejected the thoughts of philosophers before him about ethics and positioned his own ethics as "immoral", apart from all these thoughts. Some of the ideas expressed by Nietzsche have important similarities and even similarities with the thoughts of the ancient sophists. Sophists rejected all the values and ideas developed before them. The ideas they put forward about truth and ethics were criticized and rejected by other philosophers. Nietzsche's own thoughts, which he put forward by rejecting all the existing values of his age, brought to mind the idea that he may have been influenced by the sophists. The main purpose of this study is to investigate and examine the sophistic foundations in Nietzsche's ethics and to analyze the similarities and differences between these two ideas. In the first part of this three-part study, the general characteristics of sophistic thought are discussed and how they handle concepts such as morality, truth, and equality is emphasized. In the second chapter, Nietzsche's ethics are discussed and the important points for his philosophy are tried to be explained. In the third and last chapter, the sophistic traces in Nietzsche's ethics were tried to be revealed, based on the similarities and differences between the sophists and Nietzsche.
Key Words: Morality, Ethics, Nietzsche, Sophists, Overman.