Diyabetli bireylerin öz-bakım gücü ile diyabete ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of association between attitudes regarding diabetes and self-care capability of diabetic individials
Yazar: İLKNUR ÖRS
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN YILDIRIM USTA
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hastalar = Patients ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu çalışma, diyabetli bireylerin öz-bakım gücü ile diyabete ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemine; yapılan güç analizine göre 0.90 güç ve 0.05 tip I hata ile 89 hasta belirlenmiş olup 130 hasta alınmıştır. Veriler; Karaman Devlet Hastanesine Haziran–Kasım 2015 tarihleri arasında başvuran hastalar arasından Hasta Bilgi Formu, Öz-Bakım Gücü Ölçeği ve Diyabet Tutum Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testi, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ise spearman2srho korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmaya alınan diyabetli bireylerin  % 93,1'si Tip II diyabete sahip, %59,2'i 56 yaş ve üzeri, %57,7'si kadın, %83,1'inin evli olduğu, %73,8' sinin ilkokul mezunu, %63,8'sinin 6ay - 9 yıl süresince diyabet hastası olduğu, %53,1'inin OAD+insülin tedavisi gördüğü, %57,7'sinin birinci derece yakınlarında diyabet hastasının olduğuve %56,2'sinin ise orta düzeyde tedaviye uyum sağladığını ifade ettikleri belirlenmiştir. Diyabetli bireylerin öz-bakım gücü puan ortalaması 94,69±21,92 olarak bulunmuştur. Birinci derece yakınlarında diyabet hastası olanlarda olmayanlara göre öz-bakım gücü anlamlı bir farklılık göstermektedir (U=1602,500;p<0,05). Birinci derece yakınlarında diyabet hastası bulunan hastalarda öz-bakım gücü ölçeği puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları diyabet tedavisine uyuma göre anlamlı farklılık göstermektedir (KW=9,892; p<0,05). Tedaviye iyi uyum sağladığını düşünen hastaların öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları son bir yıl içinde diyabet nedeni ile hastaneye yatma durumuna göre anlamlı bulunmuş olup (U=798,500; p<0,05) son bir yıl içinde diyabet nedeni ile hastaneye yatan hastaların öz-bakım gücü puan ortalamaları daha düşüktür. Öz-bakım gücü puan ortalamaları sigara kullanma değişkenine göre anlamlı farklılık göstermekle birlikte (KW=16,140; p<0,05) sigaraya bırakmış olan hastaların öz-bakım gücü puanları daha yüksek saptanmıştır.Egzersiz yapmayan katılımcıların öz-bakım gücü ölçeği puanları daha düşük olup öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları, egzersiz yapma durumuna göre (KW=10,220; p<0.05) anlamlı bir farklılık göstermektedir. Diyabetli bireylerin diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları 2,78±0,64 olarak bulunmuştur. Alt gruplarda puan ortalaması en yüksek tip II diyabetin ciddiyeti alt grubunda (3,42), en düşük puan ortalaması ise özel eğitim gereksinimi alt grubunda (1,64) bulunmuştur. Tip I diyabetli bireylerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları (3,36±0,66) ve gestasyonel diyabetlilerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları (3,45±0,01) pozitif yönde olmasına karşın tip II diyabetli bireylerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalaması (2,74±0,63) negatif yönde olduğu görülmektedir.  Toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamalarıdiyabet tedavisine uyumu iyi olanlarda(2,97±0,59), orta düzeyde olanlarda (2,70±0,59) ve uyumu kötü olanlarda (2,22±1,00) negatif  yönde olduğu ve puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmektedir (p<0,05).Öz-bakım gücü ile diyabet tutum ölçeği arasında ise negatif yönlü zayıf anlamlı bir ilişki (0,20

Abstract:
This study was performed to evaluate the  association between the attitudes regarding diabetes and self-care capabilities of diabetic individuals.According to power analysis, with 0.90 power and 0.05 type-I error 89 patients were sufficient fort he study, 130 patients were recruited fort he study Data; were gat here damong patient sattending Karaman Devlet Hastanesi between Haziran–Kasım 2015 who had Patient Data Sheet, Self-care capability scaleand Diabetes attitudes scaleby means off ace-to-face interview.Inanalysis of the data, number, percent, mean and Standard deviation;kruskal Wallis and mannwhitney U test to compare categoric variables, spearman2srho correlation test to determine the association among the variables were performed.It has been determined that 93.1% of patients had type II diabetes, 59.2% were over 56 years old, 57.7% were female, 83.1% were married, 73.8% were graduated from elementaryschool,  63.8% had diabetes for 0-9 years, 53.1%received oral antidiabetic medications + insülin, 57.7% had diabetic primary relatives, 56.2% complied with treatment moderately. Mean score of Self-care capability of the diabetic patients was 94.69 ± 21.92. Self-care capability was significantly different between persons who had and sid not have primary relatives with diabetes (U=1602,500; p<0,05). Self care capability scores were higher in persons who had diabetic patients among their primary relatives. Means cores of self care capability showed significant differences according to diabetes treatment(KW=9,892; p<0,05). Self-care capability scores were higher in patients who think that they comply with thetretment well. Self-care capability scores were determined to be significant according to hospitalization status during  the last 1 year due to diabetes (U=798,500; p<0,05).  Patients who   1 year had lower self-care capability scores. While Self-care capability means cores showedsignificant differences according tosmoking variable, (KW=16,140; p<0,05), patient who quit smoking had higher self-care capabilityscores. Participants who don't exercise had lower self-care capability scores. Mean self-care capability scores demonstrate significant difference according to exercise status(KW=10,220; p<0.05).Diabetes attitudes scale means core was 2,78±0,64 for diabetic subjects. Means corewas highest in severity of diabetes subgroup (3,42), whereas it was lowest in sub group of special education requirement (1,64).  Although total mean scores of   diabetes attitudes of type-1 diabetic patients (3,36±0,66) and total means cores of diabetes attitudes of patients, total mean scores of diabetesattitudes of typeII diabetes patients (2,74±0,63)was on negative side. Total mean scores of diabetes attitudes were on negative side in patients who complied treatments good (2,97±0,59), average (2,70±0,59) and bad (2,22±1,00), and the difference among them was significant (p<0,05).  There was a negative weak association between self-care capability and diabetes attidutes scale (0,20