Borsa İstanbul sektör endeksleri ile oynaklık endeksi arasındaki ilişkilerin analizi
Analysis of the relationships between Borsa Istanbul sector indices and volatility index
Yazar: MEHMET SELİM ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP KAMIŞLI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Ekonomik etki = Economic effect ; Endeks = Index ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Hisse senedi endeksi = Stock index ; Hisse senetleri = Stocks ; Nedensellik = Causality ; Oynaklık = Volatility ; Oynaklık = Volatility ; Portföy yönetimi = Portfolio management

Özet:
Teknolojik anlamda yaşanan gelişmeler ekonominin vazgeçilmez parçası olan finansal
piyasaları oluşturan aktörleri önemli ölçüde etkilemektedir. Yaşanan gelişmeler finansal
piyasalardaki değişim ve dalgalanmaların bir ölçüsü olan oynaklık kavramını finansal
aktörler açışından önemli hale getirmiştir. Finansal piyasadaki aktörler yatırım sürecinde
finansal göstergeleri baz alarak yatırım kararı verirken oynaklık tahminlerini ölçü kabul
ederek doğru kararlar almak hedefi güdüsüyle hareket etmektedirler. Yatırımcılar
oynaklık tahminleri ve geçmiş dönem verileri başta olmak üzere finansal verileri
kullanarak ve piyasalardaki olası beklenti ve belirsizlikleri baz alarak risk faktörlerini
minimize etmek istemektedirler. Finansal piyasalarda riskin bir ölçüsü olarak kabul edilen
oynaklık ile ilgili olarak hesaplanan pek çok global, bölgesel ve ülke bazlı endeks
bulunmaktadır. Yatırımcılar bu endekslerdeki değişimleri takip ederek yatırımlarını
planlama ve yönetme olanağına sahip olmaktadır. Bunun yapılabilmesi için ise yatırım
yapılması planlanan borsa veya sektör ile oynaklık endeksleri arasındaki ilişkilerin tespit
edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı; 6 farklı oynaklık endeksi
ile Borsa İstanbul sektör endeks getirileri arasında asimetrik nedensellik ilişkilerinin
araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda BİST sınai, mali ve hizmetler endeks getirileri
ile Euro oynaklık endeksi, altın oynaklık endeksi, petrol oynaklık endeksi, Euro Stoxx
oynaklık endeksi, korku endeksi (VIX) ve NASDAQ oynaklık endeksinin 3/18/2011-
3/29/2019 dönemine ait verileri Hatemi-J asimetrik nedensellik testi ile analiz edilmiştir.
Analiz sonuçları farklı asimetrik yönlerde olsa da ele alınan tüm oynaklık endeksleri ile
BİST sektör getirileri arasında nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstermiştir.

Abstract:
Technological developments significantly affect the actors that constitute the financial
markets which are essential part of the economy. Developments made the concept of
volatility, which is a measure of fluctuations and changes in financial markets, important
for the financial actors. The actors in the financial market act with the motive of making
the right decisions by taking the volatility estimates as a measure while making the
investment decision based on the financial indicators in the investment process. Based on
the expectations and uncertainties in the markets, investors want to minimize the risk
factors by using financial data notably volatility forecasts and historical data. There are
many global, regional and country-based indices calculated for volatility, which are
considered as a measure of risk in financial markets. Investors have the opportunity of
planning and managing their investments by following changes in these indices. In order
to do this, the relations between the volatility indices and the stock market or sector that
are thought to be invested in should be determined. In this context, the main purpose of
the study is to investigate the asymmetric causality relationships between 6 different
volatility indexes and Borsa İstanbul sector index returns. In accordance with this
purpose, the data of BIST industrial, financial and services index returns and Euro
volatility index, gold volatility index, oil volatility index, Euro Stoxx volatility index, fear
index (VIX) and NASDAQ volatility index between 3/18 / 2011- 3/29/2019 were
analyzed by Hatemi-J asymmetric causality test. The results of the analysis showed that
there are causality relationships between all volatility indices and BIST sector returns in
different asymmetric directions.