Anne- babaların, okul öncesi dönem çocuklarını gözetim (süpervizyon) davranışlarının anket yöntemi ile araştırılması
Surveying parents' supervision behaviors of their preschool children by questionnaire method, psapq- Turkish
Yazar: SEVCAN HATİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anketler = Questionnaires ; Ev kazaları = Home accidents ; Gözetim = Surveillance ; Kazalar = Accidents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Gerekçe ve Amaç
Çocukluk çağı yaralanmalarına yol açan  etkenlerin başlıcaları, anne- babanın risk algısı, güvenlik konusunda bilgi ve tutumu ile çocuk bakımının nitelikleridir. Ancak, çocuğa bakım veren bireyin gözetim niteliklerini ölçmek güçtür. 
Bu araştırmanın amacı, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı(AD) Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği'ne  ve Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran, Üniversitemiz'e bağlı kreş ve anaokullarına devam eden 2- 5 yaş grubunda yer alan çocukların anne- babalarının çocuklarını gözetim (süpervizyon) niteliklerini, Türkçe'ye uyarladığımız özgün bir anketi kullanılarak  belirlemek, bu nitelikler ve ailenin sosyodemografik özellikleri ile çocukların kazaya uğramaları arasındaki ilişkiyi araştırmaktı. 
Gereç ve Yöntem 
Kesitsel yöntemle yürütülen araştırmada veri, ailelerin demografik ve sosyoekonomik özellikleri ile ilgili Soru Formu ile ve Anne- Babaların Gözetimsel Davranış Profili Ölçeği'nden oluşan anket formu ile toplandı. Kanadalı araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan 'The Parent Supervision Attributes Profile Questionnaire' anketinin geçerlilik ve güvenilirliği test edilerek Türkçe'ye uyarlandı. Anketin geçerlilik- güvenilirlik çalışması, Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ile işbirliği kurularak yapıldı. Ölçek, 5'li likert türünde olup 29 maddeden oluşmaktadır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri olarak yüzde değerler, aritmetik ortalama, standart sapma, median, minimum ve maksimum değerler verilmiştir. Bağımlı değişkeni etkileyen faktörler, çapraz tablolar Ki-kare yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine Shapiro- Wilk Normallik Testi ile bakılmıştır. Veriler normal dağılım göstermediği için bağımsız grup karşılaştırmalarında Mann- Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Testi kullanılmıştır. Alt ölçekler arasında ilişkiyi değerlendirmek için Pearson'ın Korelasyon Analizi yapılmıştır. Anlamlı bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken (kaza/ yaralanma) üzerine olan etkilerini incelemek için İkili Lojistik Regresyon Modeli, alt ölçek ortalamaları ile sürekli bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Çoklu Doğrusal Regresyon Modeli uygulandı.
Bulgular
Çalışmamıza toplam 240 anne- baba katıldı. Çocukların önceki kaza geçirme oranının %22,5, kaza sonrası tedavi ihtiyacının %11,7, hastaneye yatırılma oranının ise %2,5 olduğu saptandı. En sık geçirilen kaza, %16,7 ile düşme, sırasıyla %4,6 ile yanık ve %1,7 ile yabancı cisim/besin ile tıkanma idi. Çocukların, %45,8'i 4-5 yaş aralığındaydı. Erkek çocuklar, %51,3 oranında olup çocukların %52,9'u ailenin ilk çocuğuydu. 
Araştırmamızda, anne ve baba yaşı arttıkça çocukların kaza geçirme sıklığının azaldığı saptandı. Anne yaşı arttıkça risk toleransı puan ortalamasının artığı görüldü; yaşı 40'ın üstünde olan annelerin risk toleransı puan ortalaması en yüksek bulundu. Çocuğun sağlığın kaderin kontrol ettiği inancı puan ortalamasının en yüksek olduğu yaş grubu 25- 29 yaş aralığı idi.  Çalışmayan annelerin gözetim gereksinimleri ve çocuğun sağlığın kaderin kontrol ettiği inancı alt ölçek puan ortalamaları daha yüksek ve bu fark istatiksel olarak anlamlı bulundu. Sosyoekonomik durumunu, geliri giderinden az olarak tanımlayan ve en uzun süre kasaba ya da köyde yaşayan grubun, çocuğun sağlığını kaderin kontrol ettiği alt ölçeğinde puan ortalaması en yüksekti.  Yaşı 18- 24 yıl aralığında olan bir annenin, 40 yaşın üstündeki bir anneye göre çocuğunun kaza geçirmiş olma ihtimali 23,603 kat daha fazla bulundu. Annenin öğrenimi değişkeni; koruyuculuk, gözetim gereksinimleri, risk toleransı alt ölçeğini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde öngörmekteydi.
Sonuç
Bu araştırmayı yürütürken, önce, anne- babaların gözetim niteliklerini ölçen anketin Türkçe Versiyonunu oluşturduk. Anne- babaların çocuklarını gözetim niteliklerinin, anne- baba- çocuğa ait pek çok tanımlayıcı özellik ile değiştiğini saptadık. Ölçeğin dört alt grubuna ait puanların; anne yaşı, anne ve babanın öğrenim düzeyi, annenin çalışma durumu, sosyoekonomik durum, yaşanan yerleşim birimi ve düzenli ilaç kullanımını gerektirecek bir hastalıklarının olup olmaması ile istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiğini belirledik.  Anne yaşının ve annenin öğrenim düzeyinin, gözetimsel nitelikleri ve çocukta kaza/ yaralanma olasılığını öngörmede güçlü belirleyiciler olduğu sonucuna vardık.

Abstract:
Aim
Parents' perception of risk, knowledge of safety, and childcare qualifications are the main factors in handling childhood injuries. However, it is not easy to measure the supervision qualities of an individual caring for a child. This study aims to determine the supervision attributes of the parents of their preschool children. 
Material and Methods 
The subjects were the parents of children between the ages 2 and 5 who were followed by the Child Health Surveillance and/ or Ambulatory Pediatrics Clinics, and/ or attended day care centers at our University Hospital. A total of 240 parents participated in the study. The study was conducted using a cross- sectional method; the data were collected using a form which provided information on the demographic and socioeconomic characteristics of the families; and,The Turkish Version of the Parent Supervision Attributes Profile Questionnaire, PSAPQ- Turkish which was validated from PSAPQ(1). The scale is a 5- point Likert type and consists of 29 items and four subcales. The data were first checked with the Shapiro-Wilk Normality Test to assure for normal distribution.  For independent group comparisons, Mann- Whitney U and Kruskal- Wallis  tests were used. The Binary Logistic Regression and the Multiple Linear Regression Model were also used.
Results
The rate of previous injuries was 22.5%, mainly falls and burns. The need for treatment after an injury was 11.7%; hospitalization rate was 2.5%. Our study found that as the mother and father's age increased, the frequency of injury in children decreased. The mean score of "belief that fate controls their child's health" subscale was significantly higher  in the mothers who did not work; and the score was the highest in the age group 25 to 29. The group that defined socioeconomic status as income being less than expenses and lived in a town or village for the longest time had the highest mean score in "belief that fate controls their child's health" subscale. According to the results of logistic regression analysis, the prospect of having an accident/ injury is 23 times more for the child of a mother whose age is between 18- 24 years of age compared to that of a mother over 40. By multiple linear regression analysis, it was predicted that each unit increase in the mother's education status variable would cause a decrease in the protectiveness, a decrease in the supervision requirements, and an increase in the risk tolerance subscales.
Conclusion
We found that parents' qualifications to supervise their children changed with many descriptive characteristics of the mother, father and the child. The scores of the four subgroups of the scale were significantly  different by the mother's age and working status; the education level and health of the parents; the socioeconomic level and the place of residence. We concluded that the maternal age and education level are strong predictors of the supervisory qualities and the probability of an injury in the child.