Bingöl' de birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuranlarda algılanan hizmet kalitesini etkileyen faktörler
Factors affecting the perceived quality of service in primary health care providers in Bingöl
Yazar: MEHMET SAİT DEĞER
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bingöl = Bingöl ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; Ölçekler = Scales

Özet:
Birinci basamak sağlık hizmetleri, hastalıkların önlenmesi, sağlığın korunması ve geliştirilmesi amacıyla organize edilmiş, bireylerin sağlık ihtiyaçları için ilk başvurdukları yaygın ve erişilebilir nitelikteki koruyucu ve tedavi edici hizmetlerdir. Bu hizmetlerin etkili, verimli ve tercih edilir olması önemlidir. Bu nedenle birinci basamak sağlık hizmetlerinde, hizmet kalitesinin ölçülmesi ve hizmet kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi gerekmektedir.
Kesitsel tipteki bu çalışma ile Bingöl Merkez Toplum Sağlığı Merkezine bağlı KETEM ve Verem Savaş Dispanseri birimlerine başvuranlarda algılanan hizmet kalitesinin Servqual yöntemiyle ölçülmesi ve bireyin sağlık durumunu etkileyen sağlık algısı ile kişilik özellikleri faktörlerinin etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 460 kişi dahil edilmiştir.
Araştırmada, Sağlık Algısı Ölçeği ortanca değeri 44 tespit edilmiştir. Eysenck Kişilik Anketi- Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu alt boyutlarında ortanca değerler sırasıyla; "dışa dönüklük"; 4, "nörotizm"; 2, "psikotizm"; 2,65 ve "yalan"; 5 tespit edilmiştir. 
Araştırma sonucunda, hizmet kalitesinde en yüksek beklenti "güven" alt boyutunda, en düşük beklenti ise "fiziksel özellikler" alt boyutunda, en yüksek algı "güven" alt boyutunda ve en düşük algı yine "fiziksek özellikler" alt boyutunda görülmüştür. Algılanan hizmet kalitesine ilişkin Servqual Skoru (-0,02) negatif (-) tespit edilmiştir. 
Araştırma grubunda Servqual skorlarını; cinsiyet, medeni durum, sağlık güvencesi ve eğitim düzeyi faktörleri etkilemektedir. Algılanan hizmet kalitesini tahmin etmek için kurulan lojistik regresyon analizinde; Sağlık Algısı Ölçeği "kontrol merkezi" (OR: 1,11) ve "sağlığın önemi" (OR: 1,16) alt faktörlerinin modele anlamlı katkı yaptıkları görülmüştür.

Abstract:
Primary health services are common and accessible preventive and therapeutic services organized for the prevention of diseases, protection and development of health, and which individuals first apply for their health needs. It is important that these services are effective, efficient and preferable. Therefore, it is necessary to measure the quality of service and examine the factors affecting the quality in primary health care services.
It is aimed to measure the perceived service quality in the KETEM (cancer early detection, screening and education center) and Tuberculosis Dispensary units of Bingöl Central Community Health Center with Servqual method and to examine the effect of health perception and personality characteristics factors affecting the health status of individuals with this cross-sectional type study. 460 people were included in the study.
In the study, the Perception of Health Scale median value was 44. The median values in the Eysenck Personality Questionnaire Revised- Abbreviated subdivisions are, respectively; "extroversion"; 4, "neurotism"; 2, "psychotism"; 2.65 and "lie"; 5 detected. 
As a result of the research, the highest expectation in service quality was seen in the "confidence" sub-dimension, the lowest expectation was in the "physical characteristics" sub-dimension, the highest perception was in the "confidence" sub-dimension and the lowest perception was in the "physical characteristics" sub-dimension. Servqual Score (-0.02) negative (-) for perceived service quality has been determined. 
Gender, marital status, health insurance and education level factors affect Servqual scores in the research group. The Perception of Health Scale sub factors which "control center" (OR: 1,11) and "importance of health" (OR: 1,16) contributed significantly to the model with logistics regression analysis established to estimate perceived service quality.