Mezopotamya bölgesi Yunan-Roma epigrafi buluntuları ışığında tarihi ve kültürel gelişimler
Historical and cultural developments in the light of Greco-Roma epigraphic finds in Mesopotamia
Yazar: ARDALAN MOHAMMED AHMED
Danışman: PROF. DR. BİNNUR GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
İnsanlık tarihi, uzun geçmişi boyunca, her biri farklı ilerleme, refah seviyeleri, çöküş ve yok oluş nedenlerine sahip olan uygarlıklara tanıklık etmiştir. Tarihi çağlar, tarihin erken dönemlerinden geç dönemlerine kadar insanların etnik ve kültürel olarak birbirlerine hükmettikleri uzun bir dönemi kapsamaktadır. Tarih, değerleri kendilerinden sonra gelen medeniyetlere aktarılan ülkeler ve medeniyetlere sahne olmuştur. Mezopotamya halkının uygarlık düşüncesinin bileşenleri, başlangıcında, dalgalanan ortamının özellikleriyle birleşmiştir. 
Mezopotamya, arkeolojik kanıtların da gösterdiği gibi, çevresiyle etkileşime girmiş ve kendisini çevreleyen koşullara uyum sağlamaya başlamıştır. Sonraki uygarlıklara ve insanlığa sunduğu yenilikler ve başarılar sayesinde antik dünya tarihinde büyük yer edinmiş bir uygarlıktır. Bulunduğu coğrafyadan çok uzak ülkelere adını duyurmuş, bu insanlar da özel coğrafyasını ziyaret etme merakını uyandırmıştır. Mezopotamya'yı ziyaret edip hakkında bilgi verenler arasında belki de en önemlileri klasik yazarlar olarak bilinen Yunan ve Romalı yazarlardı. Onlar eserlerinde bu ülkeyle ilgili haberleri ayrıntılı olarak aktarmış, gözlemler ve betimlemeler yapmışlardır. Peki bazı yazarlar Mezopotamya'yı gerçekten ziyaret etmiş midir? Bu araştırmada, Babil ve Asurla ilgili anlatıların doğruluk veya yanlışlığını, arkeolojik ya da yazılı kaynaklara dayanarak bilimsel analiz ve eleştiriler yoluyla kanıtlamaya çalışacağız. Mezopotamya, dünyanın en eski uygarlığının geliştiği güneybatı Asya bölgesidir. "Mezopotamya" adı, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki topraklara atıfta bulunarak "iki nehir arası" anlamındaki Yunanca bir kelimeden gelmektedir. Ancak bölge günümüzde Suriye'nin doğusu, Türkiye'nin güneydoğusu ve Irak topraklarının farklı bölümlerini kapsamaktadır. Bu bölge Orta Doğu'dan Hint alt kıtasındaki İndus Vadisi'ne, Mısır'a ve Akdeniz'e kadar uzanan bir kültürün merkeziydi.
Bu araştırma iki temel amaç göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır: Bunlardan ilki, Mezopotamya halkının düşünce ve yaşamını anlamayı ve takdir etmeyi mümkün kılmaktır. İkinci olarak, okuyucuyu, bölgede bulunan yazıtlar aracılığıyla Doğu mirasında görüldüğü gibi Mezopotamya'daki felsefe, yaşam, din ve kültürel gelişimdeki bazı temel ve ayırt edici sorunlara yaklaştırmak amaçlanmıştır. Bu, okuyucunun tarih ve kültürün gelişimindeki temel sorulara verilen yanıtları ve bunların genel olarak insanların yaşamlarına yansımalarını anlamasını sağlamaya çalışarak yapılmıştır. Doğu felsefesinin bıraktığı mirasın Batı felsefesinin mirasından daha az değerli ve önemli olmadığı söylenebilir. Batı mirasındaki büyük düşünürleri ve temel sorunları incelemek dışında bir insanı felsefe dünyasına sokmanın mümkün olmadığı iddiasına gelince, bu çok açık bir şekilde dar görüşlü bir varsayımdır.
Anahtar Kelimeler: Mezopotamya, Dicle ve Fırat, uygarlık, Yunan-Roma, klasik yazarlar, yazıtlar, Babil, Asur.

Abstract:
Throughout its long history, human history has witnessed existing civilizations and others that have faded and disappeared, as each of them had factors for advancement and prosperity and reasons for its fall and extinction. Historical eras included a long era in which people ruled from each other ethnically and culturally, from the early to late stages of history. History has recorded for us the countries and civilizations that were passed on to the civilizations that succeeded them. The components of the civilizational thought of the Mesopotamian people in its early inception were combined with the characteristics of its fluctuating environment. As archaeological evidence indicates, it interacted with its environment and began to adapt itself to the circumstances surrounding it. Human civilization began to develop and branch out, as the history of man began from the moment he was found on Earth.
Mesopotamia is a great civilization that occupied a great place in the history of the ancient world thanks to the innovations and achievements it presented to civilization and humanity. It made its name known to countries far from its geography, and aroused the curiosity of these people to visit its special geography. Among those who visited Mesopotamia and wrote about it, perhaps the most important of them, were the Greek and Roman writers known as classical writers. They reported the news of this country in detail in their writings, and made observations and described it. But did some of the writers actually visit Mesopotamia? In this research, we will attempt to answer and prove the truth or falsity of narratives about Babylon and Assyria about the region through scientific analysis and criticism of these narratives based on real archaeological or written sources. Mesopotamia is the region of southwest Asia where the world's oldest civilization developed. The name "Mesopotamia" comes from a Greek word meaning "between the two rivers," referring to the land between the Tigris and Euphrates rivers, but the region now includes all of eastern Syria, southeastern Turkey, and Iraq. This region was the center of a culture that extended from the Middle East to the Indus Valley of the Indian subcontinent, Egypt and the Mediterranean.
	This research has been prepared keeping in mind two main objectives, the first of which is that it is intended to make it possible to understand and appreciate the thought and life of the Mesopotamian population. Secondly, it is intended to bring the reader closer to some of the basic and distinctive problems in philosophy, life, religion, and cultural development in Mesopotamia as it is seen in the Eastern heritage through the written inscriptions found in the region. This was done through an attempt to enable the reader to understand the responses posed to the basic questions in the development of history and culture and their reflection on the lives of people in general in this remnant of earth. I believe that the heritage of Eastern philosophy in developing culture is no less valuable and important than the heritage of Western philosophy. As for the claim that it is not possible to take a person into the realm of philosophy except through studying the great thinkers and the main problems in the Western heritage, this is a very clearly narrow-minded assumption.
Keywords: Mesopotamia, Tigris and Euphrates, civilization, Greco-Roman, classical writers, inscriptions, Babylon, Ashur.