Meritokrasi kavramı çerçevesinde Türk kamu yönetici eliti üzerine ekonomi politik bir araştırma
A political economy research on the Turkish public administration elite within the framework of the concept of meritocracy
Yazar: HÜSEYİN ÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE SAYGIN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Meritokrasi, yeterlilik ve değer sahibi olanların gücü elinde bulundurması gerektiğini ifade etmektedir. Meritokrasi ile birlikte liyakatin esas alındığı sistemlerin ortaya çıktığını, eşitsizliğin görmezden gelinmediği fırsatların yaratıldığını ve adaletin hak kavramı üzerinden inşa edildiği toplumların varlığını görebilmek mümkündür. Bu açıdan meritokrasi, adil bir toplum için arzu edilir bir kavram olmakta ve siyaset bilimi, sosyoloji bilimi, iktisat bilimi ve yönetim bilimi gibi farklı alanlarda popüler olmaktadır. Bu inceleme ile birlikte bireylerin gerekli yeterlilik ve değere sahip olma süreçlerinin adil olmaması durumunda meritokrasinin vadettiklerini yitirip yitirmediği problemine cevap aranmaktadır. Tezin konusu kavramın ekonomi politik tartışmalar üzerinden ele alınması olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda kavramın ölçümünün sınırlılığı sorgulanmakta, idealliği tartışılmakta, fırsat eşitliği ile ilişkisi vurgulanmakta ve toplumsal hareketlilik üzerindeki etkisi incelenmektedir. Böylece meritokrasinin nasıl daha iyi uygulanabileceğine dair fikirler ortaya çıkarılmak amaçlanmıştır. Eleştirel bir bakış açısı ile kavrama dair katkı sunmak ve kavramın Türkçe literatürdeki ilgisini artırmak konusunda çalışmanın önem arz edeceği öngörülmüştür. Bu doğrultuda tezde kavramsal çerçeveye dair literatür özeti yer almakta ve teorik tartışmalara değinilmektedir. Daha sonra, Türkiye'deki meritokrasi dinamiği incelenmekte ve Türk kamu yönetici elitinden sınırlı bir örneklem incelemeye tabi tutulmaktadır. Sonuç olarak meritokrasinin siyasi bir düzen olmaktan çok meritokratik süreçleri ifade ettiği, ayrıca kavramın temel ilkelerinden bağımsız düşünülmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Meritocracy states that those with competence and value should hold power. Meritocracy allows for systems based on merit, equal opportunities, and just societies built on rights. In this respect, meritocracy is a desirable concept for a fair society. It is popular in different fields, such as political science, sociology, economics and management science. With this review, an answer is sought to the problem of whether meritocracy loses what it promises if the process of individuals gaining the qualifications and values is not fair. The thesis subject was determined by discussing the concept within the realm of political economy. The limitations of the measurement of the concept are questioned, its ideality is discussed, its relationship with equality of opportunity is emphasized, and its effect on social mobility is examined. Thus, it was aimed to reveal ideas on how meritocracy can be implemented better. Its goal is to provide a critical perspective and boost interest in the concept within Turkish literature. In line with this goal, the thesis includes a literature summary and theoretical discussions are addressed from various perspectives. In addition, after examining the meritocracy dynamics in Turkey, a limited sample of the Turkish public administrator elite was examined. As a result, it has been concluded that meritocracy refers to meritocratic processes rather than a political order, and that the concept should be considered with its basic principles.