Birinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'deki yabancı esirler
Foreign captives in Turkey During World War I
Yazar: MÜCAHİT ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. VAHDET KELEŞYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Antlaşmalar = Treaties ; Dünya Savaşı I = World War I ; Esir mübadelesi = Exchange of prisoners ; Savaş esirleri = Prisoners of war ; Tutsak = Captive

Özet:
29 Ekim 1914 Karadeniz Hadisesi ile kendisini Birinci Dünya Savaşı'nın içinde bulan Osmanlı Devleti geniş bir coğrafyada İngiliz, Fransız, Rus, Sırp ve Romen kuvvetleriyle savaşmak zorunda kaldı. Özellikle Çanakkale, Kafkas, Kanal, Irak, Suriye- Filistin ve Hicaz-Yemen Cephelerinde İtilaf Kuvvetleri ile büyük savaşlara tutuşan Türk Ordusu binlerce esir verirken 25.000 civarında İtilaf Devleti askerini de esir almıştı.Daha savaş başlamadan 1907 Lahey konferansı kararlarına uygun olarak hazırlanan Üsera Talimatnamesi Türkiye'deki yabancı esirlerin yaşam biçimini belirlemişti. Değişik cephelerde binlerce esir alınması ile büyük bir organizasyon gerektiren esirler meselesi kurulan Esir Muamelat Şubesi ve Üsera Komisyonları vasıtasıyla organize edilmiştir.Ülkenin değişik yerlerinde kurulan üsera garnizonlarına yerleştirilen esirlerin iskân ve iaşe, sağlık, haberleşme, dini yaşam gibi konulardaki tüm ihtiyaçları Osmanlı hükümeti tarafından uluslararası anlaşmalara uygun olarak sağlanmış ve esirlere misafir muamelesi yapılmıştır.Esirlere yönelik Kızılay, Kızılhaç ve diğer kuruluşların yardım faaliyetleri Osmanlı hükümeti tarafından desteklenmiş ve esir garnizonlarının İstanbul'da bulunan tarafsız ülke sefaretleri ve tarafsız Kızılhaç üyeleri tarafından ziyaretine ve denetlenmesine izin verilmiştir.Savaşın başından itibaren sakat, yaralı ve hasta esirlerin mübadelesine olumlu yaklaşan Osmanlı hükümeti, İngiltere ve Fransa ile Bern Anlaşmalarını ve Rusya ile de Kopenhag Anlaşmasını yaparak hasta yaralı ve sakat esirlerin ülkesine gönderilmesini sağlamaya çalışmıştır. Brest ? Litovsk Barış Anlaşması ve Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra ise Türkiye'de bulunan tüm esirler ülkelerine gönderilmiştir.

Abstract:
Having found herself in World War I due to the Black Sea Incident on 29 October 1914, Ottoman State had to struggle in a large territory against English, French, Russian, Serbian and Romanian powers. Turkish army, who had fatal battles against the Allies especially at the fronts of the Dardanelles, Caucasia, Canal, Iraq, Syria-Palestine and Hejaz-Yemen, captivated approximately 25,000 soldiers of the Allies while also giving thousands of captives.The Ordinance of the Captives prepared before the war began in accordance with the decisions of 1907 Hague Conference had determined the life styles of the foreign captives. The issue of the prisoners of war, which required a big organisation due to the great number of captives from various fronts, was handled by the newly-founded Department for the Treatment of Captives and the Commissions of Captives.Having been accommodated in captive garrisons established in various parts of the country, all the needs of the captives including housing and food, health, communication and religious exercises were met by the Ottoman Government in accordance with international agreements and captives were treated like guests.The aids of the Red Crescent, Red Cross and other foundations towards the captives were supported by the Ottoman Government, and the visits and inspections by the embassies of neutral countries located in Istanbul and by neutral Red Cross members were never restricted.Having approached from the very beginning of the war in a positive manner towards the exchange of the disabled, injured and ill captives, the Ottoman Government tried to send back the said captives to their home lands after signing the Bern Treaty with England and France and the Copenhagen Treaty with Russia. All the war prisoners were dispatched to their countries after Brest-Litovsk Peace Treaty and Mondros Armistice Agreement.