İlköğretim matematik dersi (1-5) öğretim programında yer alan 1. sınıf geometri öğrenme alanı öğrenme - öğretme sürecinin incelenmesi
The examination of the learning - teaching process of the first grade geometry learning field as indicated in the elementary mathematics (1-5) curriculum
Yazar: VELİ TOPTAŞ
Danışman: DOÇ.DR. SİNAN OLKUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İlköğretim 1. Sınıf Matematik Dersi ÖğretimProgramında yer alan matematik dersinin alt öğrenme alanlarından biri olan geometriöğrenme alanı ile ilgili öğrenme-öğretme sürecinin incelenmesidir.Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması (casestudy) kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, Ankara'nın merkez ilçelerinden biriolan Yenimahalle ilçe milli eğitim müdürlüğüne bağlı bir devlet ilköğretim okulu1/A şubesinde görev yapan sınıf öğretmeni ve 40 öğrenciden oluşan sınıftan seçkisiz(random) yöntem ile belirlenmiş 12 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmanınuygulaması 2005?2006 öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verilerivideo kaydı, görüşme ve yazılı dokümanlar yoluyla elde edilmiştir. Veri toplamadaelde edilen bulgular her veri toplama aracı kapsamında tartışılmıştır. Araştırmanınbulguları ışığında 2004 İlköğretim Matematik Dersi (1?5) Öğretim Programında yeralan 1. sınıf geometri alt öğrenme alanlarının öğretim sürecinde sınıf içi uygulanmasıile öğrencilerin öğrenmeleri nasıl gerçekleştiği ve öğrenme düzeyleri ile ilgili olarakaraştırmanın alt problemlerini içeren sonuçlar, tartışma ve öneriler verilmiştir.Araştırmada genel olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır. Geometri alt öğrenmealanları ile ilgili öğretmen, dersin işleniş sürecinde genellikle düz anlatım yönteminive bu yöntemde tercih edilen soru cevap tekniğini benimsemiştir. Öğretmeninöğretim sürecinde sormuş olduğu sorular ise genellikle gerçeğin hatırlatılmasışeklinde olup yargılayıcı ve düşündürücü sorular fazla kullanılmamıştır. Dersinişleniş sürecinde sınıf içi etkileşim ve iletişim, genelde öğretmen-öğrenci arasındakurulmuş yani öğretmen tek yönlü bir iletişim içinde dersin işlenişini sürdürmüştür.Sınıfta kullandığı öğretim materyalleri değerlendirildiğinde öğretmenteknolojik materyal olarak sadece tepegözden yararlanmıştır. Konunun amacınauygun materyal sınıfa getirilmemiş; bunun yerine öğretmen dersin işlenişi sürecindesınıfta bulunan araç-gereçlerden konuya uygun olduğunu düşündüğü materyallerikullanmıştır. Sınıfta uygulanan etkinliklerde ise çok az somut materyalin kullanıldığıtespit edilmiştir. Etkinliklerin uygulanması sırasında öğretmenin, etkinliklerinöğrenciler tarafından gerçekleştirilmesine izin vermediği, öğretmen merkezlietkinlikler gerçekleştirdiği görülmüştür.ivProgramda dersin işleniş sürecinde öğrencinin aktif olması vurgulanırkenöğretmenin kendisinin aktif olduğu görülmüştür. Öğretmenin, 2004 İlköğretimMatematik Dersi (1?5) Öğretim Programını uygularken programın belirttiği hususlarıdikkate almadan programın uygulamasında eski programa gelgitler yaparakuygulamayı gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.Öğrencilerin geometri alt öğrenme alanlarından biri olan uzamsal ilişkilerleilgili kazanımları öğretim sürecinde ve süreç sonundaki öğrenme düzeylerinebakıldığında programda ön görülen kazanımlarla ilgili terimlerin hepsiniöğrenmedikleri görülmüştür. Geometrik şekillerle ilgili öğrenmelerinin ise tamgerçekleşmediği; öğrencilerin üç boyutlu şekillerle iki boyutlu geometrik şekillerinisimlerini birbirleriyle karıştırmaları, geometrik cisimleri tanıyıpsınıflandıramamaları öğrenmenin tam olarak gerçekleşmediğinin göstergesi olarakdüşünülebilir. Eşlik, örüntü ve süslemelerle ilgili olarak ise öğrencilerin öğretimsürecinde ve süreç sonunda öğrenmelerine bakıldığında daha kolay öğrendiklerigörülmektedir.Sonuçlar doğrultusunda öneriler şu şekilde özetlenebilir: Değiştirilen yeniöğretim programının uygulanmasında öğretmenin, öğretim yöntemleri, somut araçkullanımı ve öğrenciyi aktif hale getirme gibi konularda zorluk çektiğigörülmektedir. Benzer eğitime ve deneyime sahip diğer öğretmenlerin de bukonularda güçlük çektikleri düşünülebilir. Bir öğretmen ve 12 öğrenciyle yapılan buaraştırma derinlemesine yapılmış bir çalışmadır. Fakat daha geniş örneklem alınarakdaha çok öğretmen ve daha çok öğrenci dâhil edilerek daha geniş kapsamlıaraştırmalar yapılabilir. Öğretmenlerin programları kendilerine göre uyarladıklarıgeniş örneklemli çalışmada da elde edilirse programın uygulanmasında gerekliönlemler gecikmeden alınabilir.Geometri alt öğrenme alanlarında sadece bir öğrenme alanı seçilerekuygulama daha uzun süreye yayılabilir. Yani 1. sınıftan 5. sınıfa kadar öğretmenlerinprogramı uygulayışı ve öğrencilerin uygulama karşısında öğrenmeleri takipedilebilir. Bununla birlikte öğretmenin programı uygulamasında deneyimi arttığında,programı uygulama konusunda değişme gösterip göstermediği tespit edilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the learning ? teaching process relatedto the field of Geometry learning, which is one of the sub-learning fields of themathematics developed and indicated in the curriculum of 1st Grade MathematicsCourse.In this research, qualitative method and case study, which is one of thequalitative research methods, have been used. The sample group includes a teacherand 12 students from a state primary school of Yenimahalle, a central town ofAnkara. The administration of the research was fulfilled in 2005?2006 educationsemester. Data were obtained through video recording, interview and writtendocuments. The findings of these data have been discussed according to each datainstrument. The results, discussion and suggestions, including sub-problems ofclassroom applications, learning that takes place, and the level of learning areprovided in the light of findings and interpretations related to examination of FirstGrade Geometry course placed in 2004 Primary Mathematics Curriculum (1?5)In general, following results have been obtained in this research. Theteacher adopts and prefers presentation technique in the process of teaching thecourse, and the question ? answer technique has been used in this process for sublearningfields of Geometry. The questions asked by the teacher through teachingprocess are mostly aimed at recalling a fact, but questions leading the studentsinquire, think and judge are not frequently used. The interaction in the class is mainlybased on a teacher- students approach; that is to say, the teacher conducts the lessonsin a one way communication form teacher to students.When the educational materials that teacher has used in the classroom havebeen evaluated, she has benefited only from overhead projector as technologicalmaterials. The materials to be used in accordance with the aim of the subject havenot been brought to the classroom; instead, the usual materials in the classroomwhich have been considered as appropriate have been used. It has also been observedthat concrete materials used in the actual classroom activities are not in the desiredamount. It has been recognized that the teacher has not allowed the learners toperform the activities on their own, and the teacher ? based activities have beencarried out during the application phase.viAlthough the new program recommends that students should be more activerather than the teachers in the classroom activities during the actual classroomatmosphere, it has been observed that the teacher has been more active during theteaching. It has also been seen that the teacher has fulfilled the application of thecourses by referring the former program from time to time without regarding theprinciples mentioned in the program while following the curriculum of 2004 PrimarySchool Mathematics Curriculum (1-5).Considering the learning and acquisition levels of the students about thespatial relations, which is one of the sub-fields of geometry ? learning, observedduring the course and after the application phases; it can be mentioned that thestudents have not learned all of the geometrical terms related to the acquisition as inthe program. That learning of the geometric figures and shapes has not totallyrealized, they confused the names of the two ? dimensional figures with three -dimensional ones, and they could not identify and classify the geometric figures andshapes properly may reveal that the learning process has not been achieved in adesired way and as it would be. As for the congruence, patterns and tessellations, ithas been observed that the students learn more easily upon evaluation of theperformance of learners during the learning process.According to the results of this research, the suggestions can besummarized as follows: It has been seen that the teachers have difficulties inactivation of students, use of concrete materials, teaching methods while applyingrecently reformed mathematics curriculum. It may be thought that other teachershaving similar experience and education also have difficulties in these topics. Thisstudy is satisfactory and sufficient in terms of sample with one teacher and 12students. However, it is possible to conduct various researches in a wide ? rangingand well ? rounded way covering more teachers and students. If the same results areobtained in large scale researches mentioned above in which the teachers apply theprogram according to their methods and principles disregarding the ones in theprogram, the necessary precautions and changes can be applied without delay.This research can be extended in terms of duration and time by choosingonly one learning area from the geometry sub-learning areas. This means theapplication of the program and learning of the students in this type of teachingapplication can be followed and reviewed from the first grade to the fifth grade. Itcan, then, be determined that whether the teacher changes in terms of applying theprogram as the teaching experience increases.