Balkan Harbi sonrasında yapılan Divan-ı Harb ve Meclis-i Mebusan tahkikatı (1913-1914)
The Court-Martial and the parliamentary inquiry held after the Balkan War (1913-1914)
Yazar: SERKAN ER
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkan savaşları = Balkans wars ; Balkan savaşları = Balkans wars ; Divan-ı Harp = Court Martial ; Kamil Paşa = Kamil Pasha ; Meclis-i Mebusan = Ottoman Parliament ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Savaş sonrası = Post-war ; Savaş suçları = War crimes ; Yüce Divan = Supreme Court

Özet:
Bu çalışmada, Balkan Harbi sonrası hezimete sebep oldukları iddia olunan askerî ve siyasi karar vericilerin nasıl tahkik edildikleri araştırılmıştır. Bu maksatla; öncelikle stratejik seviyedeki askerî karar verme makamlarının sorumluluklarını tespit etmek için kurulan divan-ı harp tahkikat heyetinin faaliyetleri incelenmiştir. Müteakiben harp esnasında iktidarda bulunan Gazi Ahmed Muhtar Paşa ve Kâmil Paşa kabinelerinin Divan-ı Âlî'ye sevk edilmeleri hakkında Meclis-i Mebusan'da verilen bir önerge üzerine yapılan meclis tahkikatının nasıl yürütüldüğü incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Harbi'ne uzanan süreçte bu iki tahkikat neticesinde ortaya çıkan tecrübelerden ne gibi dersler aldığı da ortaya konulmuştur. 
Çalışma esnasında teşkil edilen divan-ı harp tahkikat heyeti ve kura ile tahkikat için görevlendirilen Meclis-i Mebusan 4'üncü Şube'nin zabıt ve raporları ile dönemin tanıklarının hatıraları doğrultusunda devlet ve ordunun yenilgide sorumluluğu görünenlerden hesap sorma görevini ne kadar yerine getirebildiği ve geçmiş hatalardan dersler çıkararak ne gibi düzenlemeler yaptığı mercek altına alınmıştır.
Sonuç olarak, Balkan Harbi örneğinde bir büyük askerî mağlubiyetin Osmanlı Devleti'nin siyasi ve askerî mesuliyet sahipleri üzerindeki etkileri ve bu yenilgiye sebep olanların tespit edilmesinde uygulanan yöntemler incelenerek, devlet ve ordudaki modern anlamdaki soruşturma ve ders çıkarma süreçlerinin etkinliği diğer devletlerdeki misalleriyle karşılaştırarak değerlendirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Balkan Harbi, Divan-ı Harp, Divan-ı Âlî, Tahkikat, Alınan Dersler, Müşir Osman Paşa, Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Kâmil Paşa.

Abstract:
This is a study on the post war inquisition and judgement of the military and political decision makers who allegedly brought about the great defeat of the Balkan War. For this purpose, the activities of the the court-martial grand jury which had been assembled to find out the responsibilities of the strategic level military decision makers are investigated. The next investigation is the parliamentary inquiry triggered by a parliamentary proposal on the topic of Gazi Ahmed Muhtar Pasha and Kâmil Pasha cabinet's submission to the Supreme Court. The lessons learned by the Ottoman State from the results of these two inquisitions during this period which extended to the First World War are also presented.
The study focuses on the extent of the capabilities of the state and the army in fulfilling their duty of trying and punishing the parties held responsible for the defeat based on the reports of the court-martial inquisition committe formed for this purpose and the officers of the 4th department of the parliament picked for the inquisition along with the recollections of the witnesses of the time, as well as on what kind of regulations the said two bodies have instituted based on the lessons learned from past mistakes.
Finally, the effects of a great military defeat examplified by the Balkan War on the political and military authorities in the Ottoman State and the methods in identifying the responsible parties for the defeat have been analyzed and the effectiveness of the investigation and lesson-learning processes, in the modern sense, inside the government and the army has been evaluated in comparison with similar occurences in other countries.


Key Words: The Balkan War, Court-Martial, Supreme Court, Inquisition,Lessons Learned, Marshall Osman Pasha, Gazi Ahmed Muhtar Pasha, Kâmil Pasha.