Tersane işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi performansının BAHP ve BPROMETHEE yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of occupational health and safety management system by BAHP and BPROMETHEE methods in shipyard operations
Yazar: MEHMET ARİF ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT YORULMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Tersaneler yeni gemi inşa edilen, gemilerin rutin ve zorunlu bakımlarının ve söküm işlemlerinin yapıldığı ve bu işlemler sırasında çok çeşitli iş ekipmanlarının, kimyasalların kullanıldığı yerlerdir. Dünyanın büyük çoğunluğunun su ile kaplı olması ve deniz taşımacılığının diğer taşıma türlerine göre avantajlı olması, deniz taşımacılığını ön plana çıkarmaktadır. Bu durum aynı zamanda tersanelerdeki iş yoğunluğunun da artmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla tersanelerde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uygulamaları da önemli olmaktadır. Bu kapsamda bu tez çalışmasında, tersane işletmelerinin İSG Yönetim Sistemi (İSGYS) performanslarının değerlendirilmesi ve belirlenen kriterler doğrultusunda alternatif olarak seçilen tersane işletmelerinin İSGYS performanslarına göre sıralanması amaçlanmıştır. İlk aşamada literatür araştırması ile İSGYS performans kriterleri olarak beş ana ve 16 alt kriter ile beş alternatif tersane işletmesi belirlenmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda çok kriterli karar verme yöntemlerinden Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (BAHP) yöntemi ile kriterlerin ağırlıkları bulunmuş ve BAHP yönteminden çıkan sonuçlar kullanılarak Bulanık PROMETHEE (BPROMETHEE) yöntemi ile kriterler için alternatif öncelik sırası belirlenmiştir. Uzman görüşü alınması amacıyla hazırlanan anketler, Kocaeli Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Kurulu'nun 05.10.2022 tarihli ve 2022/14 nolu toplantısında alınan 2 sıra kararı doğrultusunda toplanmıştır. Analizler sonucunda ''Yönetim Gözden Geçirmesi'' ana kriteri ağırlık oranı en yüksek olan kriter olarak tespit edilmiştir. BAHP ile belirlenen kriter ağırlıkları ile yapılan işlemler sonucunda BPROMETHEE yöntemi kullanılarak yapılan öncelik sıralamasında ise Tersane 3 alternatifi İSGYS performansı açısından ilk sırada çıkan tersane işletmesi olmuştur. Bu tezde tersane işletmelerinde İSGYS performans değerlendirmesi çok kriterli karar verme yöntemlerinden BAHP ve BPROMETHEE yöntemleri birlikte kullanılarak yapılmış ve elde edilen bulgular açısından da tersane sektörü ile literatüre katkı sağlanmıştır.

Abstract:
Shipyards are places where new ships are built, routine and compulsory maintenance and dismantling of ships are carried out, and a wide variety of work equipment and chemicals are used during these processes. The fact that most of the world is covered with water and sea transportation is advantageous compared to other types of transportation brings maritime transportation to the fore. This situation also causes an increase in the work intensity in the shipyards. Therefore, occupational health and safety (OHS) practices in shipyards are also important. In this context, in this thesis, it is aimed to evaluate the OHS Management System (OHS) performances of the shipyards and to rank the shipyards selected as an alternative in line with the determined criteria according to their OHSMS performance. In the first stage, six main and 16 sub-criteria and five alternative shipyards were determined as the OHSMS performance criteria through literature research. In line with the expert opinions, the weights of the criteria were found with the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (BAHP) method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, and the alternative priority order for the criteria was determined with the Fuzzy PROMETHEE (BPROMETHEE) method using the results from the BAHP method. Questionnaires prepared to get expert opinion were collected in line with the 2 row decision taken at the meeting of Kocaeli University Science and Engineering Sciences Board dated 05.10.2022 and numbered 2022/14. As a result of the analysis, the main criterion of "Management Review" was determined as the criterion with the highest weight ratio. As a result of the operations carried out with the criteria weights determined by BAHP, in the priority order made using the BPROMETHEE method, the Shipyard 3 alternative was the shipyard that ranked first in terms of OHSMS performance. In this thesis, OHSMS performance evaluation in shipyards was made by using the multi-criteria decision-making methods BAHP and BPROMETHEE together, and the shipyard sector and the literature were contributed in terms of the findings.