Kalıpyargısal cinsiyet ifadelerinin bellek yanılsaması üzerinde etkisi
Effect of stereotypical gender expressions on memory illusion
Yazar: AHMET ÇAĞLAR OK
Danışman: PROF. DR. NURHAN ER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek yanılmaları = Memory falses ; Deese-Roediger-McDermott paradigması = Deese-Roediger-McDermott paradigm ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı cinsiyet kalıpyargısal ifadelerinin bellek yanılsamasına
yol açıp açmadığı ve eğer böyle bir yanılsama gerçekleşiyorsa bu yanılsama üzerinde
ifadelerin duygusal değerinin etkisinin ne olduğunu incelemektir. Bu doğrultuda,
bellek yanılsaması çalışmalarında sıklıkla kullanılan Deese-Roediger-McDermott
(DRM) paradigması araştırmanın desenini oluşturmak için kullanılmıştır. Birbirleri
ve bir hedef kelime ile çağrışımsal bağlara sahip kelimelerden oluşan listelerin
kullanıldığı bu paradigmayı uygulamak amacıyla öncelikle duygusal değerine göre
ayrılmış cinsiyet kalıpyargısal sıfat listeleri ve araştırmanın amacını gizlemek
amacıyla kullanılan dört liste daha oluşturulmuştur. Daha sonra 85 üniversite
öğrencisinin katıldığı ana çalışmada katılımcılar dört deneysel gruba ayrılmıştır.
Katılımcılar önce kendilerine verilen kelime listelerini çalışmış, kısa bir dikkat
dağıtma görevinden sonra tanıma görevini gerçekleştirmişlerdir. Son olarak
katılımcılara, sırasıyla, Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği, Bem Cinsiyet Rolü
Envanteri ve Erkeklere İlişkin Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre cinsiyet kalıpyargısal ifadelerin bellek
yanılsaması üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca bu yanılsamanın ifadelerin
duygusal değerine uygun olarak gerçekleştiği görülmüştür. Son olarak, bazı cinsiyet
kalıpyargısal ifadeler için gerçekleşen hatalı tanıma oranlarının açık cinsiyetçilik
ölçümlerinden alınan puanlar ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Bulgular ilgili
alanyazın göz önünde bulundurularak tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate whether or not the stereotypical gender
expressions cause memory illusion and if such an illusion exists, what is the
emotional valence of expressions on this illusion. Accordingly, Deese-Roediger-McDermott
(DRM), which has been used frequently on memory illusion studies, was
utilized in order to form the design of the study. In order to apply the paradigm, in
which lists consisting of words having associative connection with each other and a
target word are used, first, stereotypical gender adjective lists selected in accordance
with their emotional valence was created and four other lists were also created in
order to conceal the aim of the study. In the main study, in which 85 university
students participated, the participants were divided into four experimental groups.
The participants first worked on the word lists provided to them and after a short
distraction task, they conducted the recognition task. Finally, the participants were
applied Ambivalent Sexism Inventory, BEM Gender-Role Inventory and
Ambivalence Toward Men Inventory respectively.
The results of the study demonstrated that the stereotypical gender
expressions are effective on memory illusion. Moreover, it was seen that this illusion
occurs in accordance with the emotional valence of expressions. Finally, it was seen
that the false recognition ratios that occurred for some stereotypical gender
expressions resulted relate to the points received from explicit sexism measurements.