Hz. Muhammed'in ibadet hayatının tarihi açıdan tespit ve değerlendirilmesi
The determination and evaluation of the Prophet Muhammad's worship life
Yazar: HAVVA ESMA AKIŞ
Danışman: PROF. DR. RIZA SAVAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Hac = Pilgrimage ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kurban = Sacrifice ; Namaz = Prayer ; Oruç = Fasting ; Zekat = Alms ; İbadet = Worship ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yüce Allah insanlık tarihi boyunca insanlara çeşitli elçiler göndererek
buyruklarını bildirmiştir. Zaman içinde tevhid akidesini kaybeden dini öğretiler
Yaratıcının gönderdiği bir başka elçisi ile özüne döndürülmüştür. Bu nedenledir
ki insanlık tarihinde var olan ilahi dinlerde birbirine benzer ibadet ritüelleri
görülebilmektedir. Çalışmamızda Rasulullah'a vahyin gelmesinden önce var olan
diğer dini sistemlerde var olan ibadetlere dair yaptığımız kısa incelemeler de
bunu göz önüne sermektedir.

İnsanlığa gönderilen son peygamber olan Hz. Peygamber aracılığı ile Yüce
Yaratıcı vahiy ekseninde kaybolan tevhid akidesini insanların hayatının her
alanının temeline alarak düzene koymayı amaçlamaktadır. Genel olarak hayatın
tümünü içine alan vahiy özelde ise çalışma alanımıza giren ibadet hayatına dair
öğretilerin tam olarak anlaşılması ve uygulanabilmesi için Rasulullah'ın
hayatının ve ibadetlerinin keyfiyetinin öğrenilmesi icap etmektedir. Zira Hz.
Muhammed vahyin hayata uygulanmasının en güzel örneğidir. Bu gereklilikten
hareketle yola çıktığımız bu çalışmamızda Rasulullah'ın vahiy öncesi
yaşamından başlayarak ibadetlerinde İslam ile birlikte nasıl bir gelişme
görüldüğü göz önüne serilmektedir. Ayrıca vahyin geldiği ve Hz. Peygamber'in
yetiştiği toplumun tanınması da İslam'ın getirdiği prensipleri anlamak açısından
son derece önemlidir. Bu nedenle İslami kaynaklarda Cahiliye diye anılan bu
dönemde var olan ibadetler de ele alınarak Rasulullah'ın risâlet öncesi ibadet hayatına dair bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Daha sonra başlayan vahiy süreci ile
birlikte ibadetlerin geçirdiği süreç incelenerek göz önüne serilmiştir.

Hz. Peygamber'in ibadetlerinin keyfiyeti ve kemiyetinin öğrenilmesi
Müslümanlar açısından birçok noktaya açıklık getirecektir. Zira Rasulullah'ın
vefatından sonraki ilerleyen dönemlerde ibadetler konusunda farklı rivayetler
ortaya çıkmış; bu da inanların kafasında bazı karışıklıklar meydana getirmiştir.
Bu nedenledir ki Hz. Peygamber'in ibadetlerine dair erken dönem kaynaklardan
edinilen bilgiler bizim için büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmamızda
mümkün olduğu kadar ilk dönem kaynaklardan hareketle Rasulullah'ın
ibadetleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Peygamber, Sire, İslam Tarihi, İbadet,
Namaz, Oruç, Zekât, Hac, Kurban

Abstract:
Throughout history, the holy message has been presented to all humanity
by various prophets of God. The divine message was purified by another
prophetic mission since the belief in one God or tawhīd ceased to prevail in due
time. This fact remains an explanation for the similarity of religious rituals
performed by adherents of religious traditions. The present study contends this
similarity by examining the rituals of worship in divine religions prior to the
revelation given to God's Messenger (rasūl Allāh).

The divine purpose is to rectify the disrupted doctrine of God's oneness
as suggested by the revelation (wahi) by making it foundational to all aspects of
human life. This is the ultimate purpose that the eventual prophet, Muhammad,
took upon himself to convey to all people. While the revelation is in a general
sense involved in the human life as a whole, in a more specific sense, it requires
to learn the basis of life and worship of the prophet, rasūl Allāh, in order to fully
grasp holy teachings regarding the ritual life. Indeed, the life of the prophet
Muhammad is the prime example of how to attain the revelation in our life. All
this considered, this study tends to examine the prophet's ritual life in the prewahi period and how it develops with Islam. Furthermore, in order to
comprehend Islamic principles, it is very much significant to get familiar with
the society in which the revelation was received and the prophet grown up.
Therefore, the features of the prophet's ritual life prior to his prophetic mission
is discovered by taking into account the rituals of worship existed in the period,
a period that is called Jahiliyya in Islamic scholarship. To what extent religious rituals alter
with the arrival of the Islamic revelation is analysed and explicated.

To understand the eligibility and range of the prophet's religious rituals
shall resolve a number of issues for the believers of Islam. The period substantial
to prophet's death was preoccupied with the conflicting accounts with respect to
the ritual life, resulting in confusion in believers' mind. It is for this reason that
to acquire data from the early period chronicles regarding the prophet's ritual
life gains an undisputable value. As a consequence, in this work, we aim to clarify
the religious rituals of the prophet as much as the early period's sources allow us
to do so.

Keywords: Muhammad, The Prophet, Sire, Islamic History, Worship, Prayer (Salāt), Fasting, Charity (Zakāt), Hajj, Sacrifice