Marka hakkının uluslararası tüketilmesi
International exhaustion of trademark right
Yazar: GAMZE KÜÇÜKOBA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. BURAK ADIGÜZEL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Hakların tüketilmesi = Exhaustion of rights ; Marka = Brand ; Marka hakkı = Trademark right ; Marka hakkının korunması = Protection of trademark right

Özet:
Fikri mülkiyet hakları sahibine münhasır yetkiler tanımaktadır. Hak sahibinin ortaya çıkardığı ürün ve yetkileri kullanmasının sınırları önem taşır. Hak sahibi yaptığı yatırımların sonucu olarak, ürünlerini dilediği gibi kullanabilmelidir. Ancak fikri mülkiyet sahibinin ürünleri üzerindeki yetkisi ile kamu yararı arasında denge sağlanmalıdır. Fikri mülkiyet hakkı sahibine aşırı koruma sağlanması, serbest ticaret ve rekabet ortamının oluşmasına engel teşkil etmektedir.
Fikri mülkiyet koruması ile tüketicinin çıkarları arasında denge sağlanması amacıyla tüketilme ilkesi geliştirilmiştir. Mahkeme kararları ışığında ortaya çıkan ilke, ülkelerin iç hukuklarında benimsenmesinin yanı sıra önemi sebebiyle birçok uluslararası anlaşmada da düzenlenmiştir.
Tüketilme ilkesi hak sahibinin ilk satıştan sonra ürünleri üzerindeki hakkını kaybetmesini ifade eder. Ürünlerini ilk kez piyasaya süren hak sahibi ürünlerin piyasadaki sonraki dolaşımına müdahale edemez. Tüketilme ilkesinin fikri mülkiyet koruması ile serbest ticaret arasında denge kurduğu söylenebilir.
Ulusal, bölgesel ve uluslararası tüketilme olmak üzere üç tür tüketilme rejimi bulunmaktadır. 6769 SMK'nin kabulü ile ülkemizde ulusal tüketilme sistemi terk edilerek uluslararası tüketilme benimsenmiştir.
Uluslararası tüketilmenin en önemli sonucu paralel ithalat üzerinde görülmektedir. Uluslararası tüketilmenin benimsendiği ülkelerde hak sahibinin paralel ithalatı engellemesi mümkün değildir.
Anahtar Kelimeler: Marka Hakkı, Uluslararası Tüketilme, Paralel İthalat

Abstract:
Intellectual property rights provide the right holder exclusive powers. The limit of usage of products and powers that the right holder created has significant importance. As a result of the investment, right holder must use his products as he wishes but there must be a balance between the rights holder's power on his products and common interest. The overprotection of the IPR hampers the creation of free trade and competition.
The principle of exhaustion has been developed in order to achieve a balance between intellectual property protection and the interests of the consumer. The principle was emerged in the light of court decisions and adopted in many international agreements due to its importance as well as being adopted in the domestic laws of the countries.
The principle of exhaustion means that the right holder loses his right on his products after the first sale. He cannot control the further circulation of the products that he put on the market for the first time. It can be said that the principle of exhaustion balances intellectual property protection and free trade.
There are three types of exhaustion; national, regional and international exhaustion. With the adoption of Industrial Property Law No. 6769, the national exhaustion system was abandoned in our country and international exhaustion was adopted.
The most important result of international exhaustion is seen on parallel imports. In countries where international exhaustion is adopted, the right holder cannot prevent parallel imports.
Keywords: Trademark Right, International Exhaustion, Parallel Import