Müze ziyaretçilerinin sanal gerçeklik deneyimi: Fenomenolojik bir araştırma
Virtual reality experience of museum visitors: A phenomenological research
Yazar: MAJD TAYARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN SEZEREL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzecilik = Museology ; Turizm = Tourism
Dizin: Deneyim = Experience ; Müzeler = Museums ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience ; Ziyaretçi memnuniyeti = Visitor satisfaction ; Ziyaretçiler = Visitors

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Odunpazarı Modern Müzesi (OMM) ziyaretçilerinin sanal gerçeklik (SG) deneyimini nasıl algıladıklarını incelemektir. Nitel araştırma yöntemi fenomenoloji deseniyle yürütülen bu çalışmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacının yansıtmalı günlüğü ve belge incelemesi teknikleriyle toplanmıştır. Amaçlı maksimum çeşitleme ve ölçüt örnekleme tekniklerine başvurularak on iki katılımcıdan toplanan veriler, içerik analizi ile incelenmiştir.  Analiz sonucunda elde edilen bulgular dört tema altında yorumlanmış ve katılımcıların ifadelerinden doğrudan alıntılar yapılarak sunulmuştur. Sonuçlara göre, ziyaretçiler, belirli itici ve çekici faktörler etkisiyle müzedeki SG uygulamasını deneyimlemeye karar vermektedir. SG deneyiminin ise, bilişsel, duygusal, algısal/duyusal, estetik, estetik, fiziksel, hazcı, iç gözlemsel, kullanılabilirlik, pazarlama, rekreasyonel ve sosyal olmak üzere on bir farklı boyutu bulunmaktadır. Ziyaretçiler, SG'nin farklı olarak müze eserleriyle etkileşimde bulunmayı sağlayacak, sanal müze ve müze eserlerinden farklı içeriği olacak şekilde kullanılmasını da önermektedir. Ayrıca, ziyaretçilerin müze deneyimi açısından SG'nin tekrar ziyaret etme niyeti, tavsiye etme niyeti, memnuniyet, diğer müzelerden farklılaştırma, bakış açısı edinme (bilişsel empati), araştırma niyeti, akılda kalıcılık ve ağızdan ağıza iletişim gibi bir takım deneyimsel çıktılarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine how visitors of the Odunpazarı Modern Museum (OMM) perceive the virtual reality (VR) experience. Through a phenomenological design, data were collected by semi-structured interviews, the researcher's reflective diary, and document review techniques. Participants consist of twelve visitors and were selected through maximum variation and criterion-based purposeful sampling. Data were analyzed using the content analysis method. Findings were interpreted under the scope of four generated themes and were presented with direct quotations from the statements of participants. Findings show that visitors' decision to experience VR in the context of the museum is influenced by a certain pull and push factors. VR experience comprises of 11 dimensions; cognitive, emotional, perceptual/sensory, aesthetic, physical, hedonic, introspective, usability, marketing, recreational, and social. Visitors suggested three different options regarding the implementation of VR in the context of the museum; to be used with content other than the works of the museum, as a virtual museum, or in a way that enables the visitors to interact with the museum's works. Moreover, in terms of the museum experience of the visitors, some experimental outcomes of VR such as the intention to revisit and recommend, differentiation from other museums, satisfaction, perspective taking (cognitive empathy), intention to research, memorability, and word of mouth were determined.