Ekşi kara ve gök üzüm çeşidi (Vitis vinifera l.) tohumlarının çimlenmelerine meyve gelişme döneminde bor ve çinko uygulamaları ile tohumun katlanması sonrasında giberellik asit ve sodium nitroprusside uygulamalarının etkileri
Effects of bor and zinc treatments during the berry development stage and gibberellic acid and sodium nitroprusside application after stratification of ekşi kara and gök üzüm grape (Vitis vinifera L.) varieties seed germination
Yazar: ERDEM VERGİLİ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KARA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tohum çimlenmesi, bitkilerin daha sonraki büyüme ve üretimini etkileyen, kritik bir rol oynayan önemli bir ekolojik ve agronomik özelliktir. Biyoaktif molekül nitrik oksit (NO), bitkilerde antioksidan olmanın yanı sıra bir proksidandır. Gibberellic asit (GA3 olarak), tohum çimlenmesini arttırır. Bu çalışmada, tohum gelişme döneminde Bor (B) ve Çinko (Zn) uygulanmış asma (Vitis vinifera L. cvs 'Ekşi Kara' ve 'Gök Üzüm') tohumlarının tohumun canlılığı, tohum çimlenmesi ve fide gelişimi üzerine Sodyum nitroprussid (SNP, NO donörü olarak) ve GA3 uygulamalarının etkileri test edilmiştir. B ve Zn uygulamaları Konya ili Hadim ilçesinde ticari bir bağda ve sulu SNP (0 ve 1 mM 24 saat ve 1 mM 48 saat) ve GA (GA3 0, 1 g L-1 24 saat ve 1 g L-1 48 saat) uygulamaları 2017 ve 2018 yıllarında Selçuk Üniversitesi'nde +4 °C'de 90 gün katlanmış tohumlara sulu çözeltileri halinde gerçekleştirilmiştir. Borik asidin yaprak spreyi (%0 ve %0.15 (312 mg L-1) ve Zn sülfat (%0, %0.25 (575 mg L-1 Zn) çiçeklenmeden yaklaşık iki hafta sonra yapılan Zn sülfat (asma başına 280 ml ZnS04 7H2O) uygulamalarıyla gerçekleştirildi. Sonuçlar, SNP ve GA3 uygulamalarının asma tohumlarında tohum çimlenme oranını artırdığını ve B ve Zn yaprak uygulamalarının da benzer etkiler ortaya koyduğunu göstermiştir. Kontrol, B ve Zn uygulanmış tohumlara yapılan uygulamaların fide gelişimine etkileri, kültür çeşidi ve uygulama süresine bağlı bulunmuştur. Sonuçlar SNP ve GA3 uygulamalarının asma tohumlarında tohum canlılığı ve tohum çimlenmesini teşvik edilmesinde yararlı olduğunu göstermiştir. Bu çalışmadan elde dilen sonuçlar SNP'nin, özellikle asma ıslahına yönelik melezleme çalışmaları ile elde edilen tohumların bitkiye dönüşüm süreçlerindeki kayıpların azaltılmasında kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Seed germination is a key ecological and agronomic trait, which plays a critical role affecting the subsequent growth and production of higher plants. The bioactive molecule nitric oxide (NO) is a prooxidant as well as antioxidant in plants. Gibberellic acid (as GA3), enhance the seed germination. In the present study, we tested the effects on seed viability, seed germination and seedling development of Sodium nitroprusside (SNP as NO donor) and GA3 applications on the Control, and Boron (B) and Zinc (Zn) applied grapevine seeds (Vitis vinifera L. cvs 'Ekşi Kara' and 'Gök Üzüm') that were stratified at +4 °C, 90 days. B and Zn study was carried out in a commercial vineyard in Konya province Turkey, and aqueous solution of SNP (0, and 1 μM 24 h and 1 μM 48 h) and GA (GA3 0, 1 g L−1 24 h and 1 g L−1 24 h) treatments applied at stratified seeds in Selcuk University, during 2017 and 2018. Foliar spray of boric acid (0%and 0.15% (312 mg L-1) and Zn sulfate (%0, 0.25% (575 mg L-1 Zn) Zn sulfate (280 ml per grapevine ZnSO4·7H2O) done approximately two weeks after of blooming. Results showed that SNP and GA3 enhanced seed viability and seed germination rate in grape seeds, and B and Zn foliar applications were also promoted seed viability, seed germination rate in both cultivars. Effects of applications on seedling development were depend on cultivar and application time in Control, and B and Zn applied seeds. The results indicated that SNP and GA3 treatments were useful for promoting seed viability and seed germination rate in grapevines. The results obtained from this study suggest that SNP can be used to reduce losses in plant transformation processes of seeds obtained by hybridization studies especially for grapevine breeding.