Isaac Albeniz solo piyano eserlerinin romantik ve modern bakış açılarıyla yapılmış gitar transkripsiyonlarının karşılaştırılmalı incelenmesi
A comparative analysis of the guitar transcriptions of Isaac Albeniz's solo piano works from romantic and modern perspectives
Yazar: KERİM ALTINÖRS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMALETTİN BÜLENT ERGÜDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klasik gitar = Classical guitar

Özet:
Çalışmada İspanyol Romantizminin önemli bestecilerinden Albéniz'in solo piyano eserleri Asturias, Granada, Sevilla, Mallorca'nın Romantik ve Modern gitar performans anlayışlarıyla yapılmış gitar transkripsiyonları incelenmiştir. Gitaristlerin değişik perspektiflerle gerçekleştirdiği transkripsiyonlardaki dönemsel ve stilistik farklılıkların karşılaştırmalı analiz yöntemiyle saptanması amaçlanmıştır.  Karşılaştırmalarda yer alan eserler, edisyonlar ve transkripsiyonlar tarama yöntemi kullanılarak farklılıkların net olarak ortaya konacağı şekilde seçilmiştir. Transkripsiyonların daha sağlıklı karşılaştırılabilmesi için Albéniz'in müzik stili, İspanyol Romantizmi bağlamında incelenmiştir. Performanslarında küçük bir orkestra modelini benimseyen Francisco Tárrega, Miguel Llobet ve ekolün zirvesi kabul edilen Andrés Segovia'nın gitarist-besteci özellikleriyle beraber transkripsiyonlara özgür yaklaşımlarına neden olan performans özellikleri araştırıldı. Tárrega Ekolünün kullandığı gitaristik tekniklerin, duate anlayışlarının transkripsiyonlara yansıyan stilistik etkileri mercek altına alınmıştır. Romantik anlayış sonrası gitarda Julian Bream ve John Williams ile kırılan, "tarihsel farkındalıklı performans" anlayışından da etkilenen Modern performansın özellikleri araştırıldı. Modern anlayıştaki David Russell, Manuel Barrueco, Carlo Marchione ve Margarita Escarpa gibi gitaristlerin transkripsiyonlarında, besteciye, stile daha sadık çalım anlayışının da etkisiyle tonalite tercihlerinde, teknik ve duate anlayışlarında farklı yönelişlerin olduğu görüldü. Analizler için her iki anlayışın performans özelliklerini gösteren toplam 13 madde karşılaştırmalı olarak sınıflandırıldı. Transkripsiyonlardaki niteliksel farklılıklar, bu 13 özellik de dikkate alınarak tonalite, tempo, nota değişiklikleri, metrik değişiklikler, dinamik ve artikülasyon farklılıkları bağlamında, piyano edisyonları da referans alınarak tespit edildi. Pizzicato, harmonik, rasgueado gibi gitaristik ve renk içeren tekniklerin kullanımında, duate tercihlerinde iki performans anlayış özelliklerinin transkripsiyonlara net şekilde yansıdığı ve ciddi farklılıkların bulunduğu açık şekilde görülmüştür. Analizlerdeki çeşitli karşılaştırmalarda dinamik, artikülasyon, duate'lerin ve diğer tekniklerin farklılık oranlarını gösteren istatistiksel hesaplamalar da gerçekleştirildi. Yapılan çalışmanın sonucunda gitarda Albéniz eserlerinin yorumlarında ve transkripsiyonlarında gitaristlere yeni perspektifler açılacağı öngörülmüş, gerçekleştirilecek transkripsiyonlar veya transkripsiyon tercihlerinde farkındalıklı bir yaklaşımın oluşturulması hedeflenmiştir.

Abstract:
This study examines the guitar transcriptions of solo piano works, namely Asturias, Granada, Sevilla, and Mallorca, by Albéniz, one of the prominent composers of Spanish Romanticism. All works were transcribed with Romantic and Modern guitar performance understandings. The study aims to determine the periodic and stylistic differences in the transcriptions performed by guitarists from diverse perspectives by using a comparative analysis. The works, editions, and transcriptions included in the study were selected by scanning so that their differences were clearly revealed. To better compare the transcriptions, Albéniz's musical style was examined in the context of Spanish Romanticism. The guitarist-composer characteristics of Francisco Tárrega and Miguel Llobet, who adapted a small orchestra model in their performances, and Andrés Segovia, who is considered the pinnacle of the school, were investigated together with their performance characteristics that led to their free approach to transcriptions. The stylistic effects of the duate understandings of the guitarist techniques used by the Tárrega School, reflected in the transcriptions, are examined. The characteristics of the Modern performance, which were changed by Julian Bream and John Williams for the guitar after the romantic understanding and influenced by the understanding of "historical informed performance," are also investigated. In the transcriptions of guitarists with Modern understanding such, as David Russell, Manuel Barrueco, Carlo Marchione, and Margarita Escarpa, there are diverse orientations in tonality preferences, techniques, and duate understandings, with the effect of playing more faithfully to the composer and style. For the analysis, a total of 13 items showing the performance characteristics of both approaches were classified comparatively. Considering these 13 items, qualitative differences in the transcriptions were determined in terms of tonality, tempo, tone changes, metric changes, and differences in dynamics and articulation, with reference to piano editions. In the use of guitaristic and color-containing techniques such as pizzicato, harmonic, and rasgueado, it has been clearly observed that the characteristics of two performance understandings are clearly reflected in the transcriptions in duate preferences, and there are significant differences between them. Statistical calculations were also performed, showing the differential rates of dynamics, duates, and other techniques in various comparisons in the analysis. As a result of this study, it is believed that new perspectives should be opened to guitarists in the guitaristic interpretations and transcriptions of Albéniz's works, and it is aimed at creating a conscious approach to transcription preferences or further transcriptions.