Uluslararası hukukta tek taraflı ekonomik zorlamalar
Unilateral economic coercion in international law
Yazar: MUHAMMED BARDAKCI
Danışman: DOÇ. DR. CEREN ZEYNEP PİRİM KIZILCA
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Uluslararası ekonomi = International economy ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Zorlayıcı diplomasi = Coercive diplomacy strategy ; Zorlayıcı nedenler = Forces majeures

Özet:
Uluslararası siyaset, doğası gereği kaotik bir yapıya sahip olup devletlerin bu sistemdeki başat rolü anarşiye yol açmıştır. Ulusal çıkar kavramının merkezde olduğu bu sistemde, devletler tarih boyunca çeşitli boyutlarda mücadeleye girişmiştir. Fakat bu mücadelelerin uluslararası sistemin bütün aktörleri üzerindeki olumsuz etkisi görülmüştür. Bu durumun da bir sonucu olarak uluslararası arenada kuvvet kullanımının yasaklanması ile yeni bir merhale aşılmıştır. Buna binaen çalışmanın ilk bölümünde uluslararası sistemdeki mücadelenin doğası, tarihi ve hukuki arka planı ile aydınlatılmıştır.

Uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının ihdas edilmesi, aynı zamanda devletlerin birbirlerini etkilemek için başka yollara başvurmalarını beraberinde getirmiştir. Devletlerin başvurduğu bu savaşa varmayan zorlama yolları hem kolektif hem de tek taraflı tedbirler olarak bulunabilmektedir. Bu noktada, tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz konumu, devletlerin bu tedbirleri uluslararası hukuka aykırı biçimde birbirlerini etkileme araçları olarak kullanmasına yol açabilmektedir. Bu yüzden çalışmanın ilk bölümünün ikinci kısmında tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz statüsü irdelenecektir.

Tek taraflı ekonomik zorlamalar hakkındaki belirsizlik, bu tedbirlerin meşruiyetlerine dair soru işaretlerine yol açmaktadır. Buna binaen çalışmanın ikinci bölümü tek taraflı ekonomik zorlama tedbirlerinin uluslararası hukuktaki meşruiyetine özgülenecektir. Bu kapsamda ilk olarak bu tedbirlerin tarihsel arka planı ve devletlerin bu tedbirleri almasındaki temel motivasyonları irdelenecektir. Tek taraflı ekonomik zorlamaların devletlerin ekonomik güç unsurları ile yakından ilişkisi, bu tedbirlerin genellikle uluslararası arenadaki büyük devletler tarafından uygulanması ile sonuçlanmıştır. Bu durum da bu başat uluslararası aktörlerin bu konudaki genel yaklaşımlarının analizini gerektirmiştir.

Tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz yapısı, devletlerin bu tedbirleri egemenliklerini veya savaşa varmayan zorlama yollarını ileri sürerek kullanmalarına açmıştır. Bu kapsamda, tek taraflı ekonomik zorlamaların meşruiyetlerinin incelenmesinde ilk olarak devletlerin egemen eşitliği ilkesi ve onun bir uzantısı olarak içişlerine karışma yasağı gündeme gelecektir. Ayrıca, bu tedbirlerin genellikle hedefi konumunda olan küçük devletlerin, tek taraflı ekonomik zorlamaların bazı açılardan meşru olmadığına dair Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nezdindeki girişimleri olmuştur. Bu durum da tek taraflı ekonomik zorlamaların meşruiyetleri hakkında bir teamül oluşup oluşmadığının irdelenmesini gerektirmiştir. Buna binaen çalışmanın son kısmında tek taraflı ekonomik zorlamaların içişlerine karışma yasağı ve teamül hukuku nezdindeki konumu incelenecektir.

Abstract:
International politics has a chaotic structure by nature and the principal role of the states in this system has channelled into anarchy. States have been in struggle at different stages throughout the history in this system which has the notion of national interest is at the core. However, it was experienced that these struggles have negative impacts on the whole subjects of the international system. As a consequence of this situation, there has been overcame a new milestone in the international arena with the prohibition of use of force. Therefore, nature of the struggle in the international system was demonstrated by its historical and legal background in the first chapter of this study. 

The prohibition of use of force has led the states to resort alternative ways for influencing each other. These coercive measures out of war resorted by the states can be in the form of collective or unilateral measures. At this point, ambiguous position of unilateral economic coercion in international law has led the states to use these measures for influencing each other in a way contrary to international law. Therefore, the ambiguous position of unilateral economic coercion in international law will be examined in the second section of the first chapter.
 
  The ambiguity on unilateral economic coercion caused question marks about the legitimacy of these measures. Therefore, the second chapter of this study will be allocated to the legitimacy of unilateral economic coercive measures in international law. In this context, the historical background and basic motivations of the states for using of these measures will be firstly examined. The correlation between unilateral economic coercion and the economic power elements of the states resulted that big states usually practice these measures in the international arena. This situation necessitates the analysis of general approaches of the international dominant actors regarding these measures.

The ambiguous structure of unilateral economic coercion in international law has led to the states to practice these measures by pleading their sovereign rights and coercive measures out of war. In this context, the principle of sovereign equality of states and prohibition of intervention into internal affairs as an extension of the sovereign equality principle will be at the top of the agenda for examination of the legitimacy of unilateral economic coercion. Furthermore, there has been attempts regarding the legitimacy problem of unilateral economic coercion by the small states which are usually targets of these measures. This situation necessitates the examination of whether a customary international law rule formed in the legitimacy problem of these measures. Therefore, position of unilateral economic coercion by prohibition of intervention into internal affairs and customary international law in the last section of this study.