Türkiye'de 1980 yılı sonrası yaşanan ekonomik krizlerin sosyal devlet anlayışına etkisi
The effect of the economic crises after 1980 in Turkey on the approach of the social state
Yazar: SEHER ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. CEVAT BİLGİN
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ekonomi Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
İçerisinde bulunduğumuz 2023 yılı itibariyle Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunun
100. yılındayız. Bu yüz yıllık tarihsel süreç; gerek coğrafi gerek zengin toplumsal
dokumuz ve millet olarak yüz yıldan çok daha öncesine dayanan tarihi, kültürel
varlığımızla çeşitli politikalara, değişim ve dönüşümlere sahne olmuştur. Bu süreç
kapsamında deneyimlenen politikalar, değişim ve dönüşümler; sosyal bilimler
açısından ayrıca incelenmeyi ve değerlendirmeyi gerektiren hususlar
barındırmaktadır. Bu hususlardan biri; ekonominin, ekonomik krizlerin sosyal devlet
anlayışı üzerindeki etkisidir.
Bu çalışmada; Türkiye'de 1980 yılı sonrası yaşanan ekonomik krizlerin; sosyal
devlet anlayışı üzerindeki etkisine odaklanılmıştır. 1980 sonrası olarak belirtilen
süreçte; 1994, 2001 ve 2008 yıllarında yaşanan ekonomik krizler ele alınmıştır.
Sosyal devlet ve ekonomik kriz kavramları incelenmiş ve aralarındaki teorik ilişki
anlamlandırılmaya çalışılmıştır.
1994, 2001 ve 2008 ekonomik kriz dönemlerindesosyal devlet anlayışı genel olarak;
o dönemde devlet tarafından uygulanan politikalarla ifade edilmeye çalışılmıştır.
Ancak 1980 yılı sonrasında yaşanan ekonomik krizlerin sosyal devlet anlayışına
etkisi sosyal politikalar, vergi politikaları, sosyal harcamalar üzerinde meydana gelen
değişimler kapsamında yorumlanacaktır.
Devletlerin genel politik tutumları, sosyal politika ve vergi politikalarına
yaklaşımları; sosyal devlet anlayışının varlığı ve gelişimi noktasında belirleyici
faktörler olarak kabul edilmiştir. 1980 sonrası ekonomik kriz yıllarının da içerisinde
bulunduğu 1991-2015 dönemine ait kamu harcamalarının, kamu sosyal
harcamalarının ve GSYH'ninreel artışı; ilgili yıllara yönelik sayıştay uygunluk
raporları verilerinden derlenerek aktarılmıştır. 1994, 2001 ve 2008 ekonomik kriz
yıllarına ait sosyal harcamaların görünümü; 1990-1996, 2000-2005 ve 2006-2011
olarakbeşer yıllık dönemler şeklinde, 2016-2022 yıllarına ait sosyal harcamalarda
ayrı bir başlık kapsamında Maliye Bakanlığı verilerinden derlenerek aktarılmıştır.
İlgili yıllara dair anlamlılık gösteren veriler; sosyal devlet anlayışının ekonomik
krizlerden etkilenme yönüne ve detaylarına açıklık getirmiştir.Bu kapsamda; sosyal
devlet anlayışına yönelik olumsuz etkileriönleme ya da giderme noktasında fikir
yürütebileceğimiz çıktılar söz konusu olmuştur. Ayrıca konunun; küresel anlamda da
ekonomik problemlerin yaşandığı günümüz dünyasında, eklentilere ve geliştirilmeye
açık nitelik gösterdiği ifade edilebilir.
Anahtar kelimeler: Ekonomik Kriz, Sosyal Devlet, Türkiye 1980 Sonrası
Ekonomik Krizleri, Ekonomi ve Sosyal Devlet.

Abstract:
As of 2023, we are in the 100th anniversary of the founding of the Republic of
Turkey. This hundred-year historical process; It has been the scene of various
policies, changes and transformations, both geographically and with our rich social
texture and our historical and cultural existence as a nation, dating back more than a
hundred years. Policies, changes and transformations experienced within the scope of
this process; It also contains issues that require examination and evaluation in terms
of social sciences. One of these issues is; It is the impact of the economy and
economic crises on the understanding of the social state.
In this study; The economic crises experienced in Turkey after 1980; Focused on its
impact on the understanding of the social state. In the period specified as after 1980;
The economic crises experienced in 1994, 2001 and 2008 were discussed. The
concepts of social state and economic crisis have been examined and the theoretical
relationship between them has been tried to be interpreted.
During the economic crisis periods of 1994, 2001 and 2008, the general
understanding of the social state was; It was tried to be expressed through the
policies implemented by the state at that time. However, the impact of the economic
crises experienced after 1980 on the understanding of the social state will be
interpreted within the context of changes in social policies, tax policies and social
expenditures.
General political attitudes of states, their approaches to social and tax policies; These
have been accepted as determining factors in the existence and development of the
social state concept. The real increase in public expenditures, public social
expenditures and GDP for the period 1991-2015, including the years of economic
crisis after 1980; It was compiled and transferred from the data of the Court of
Accounts compliance reports for the relevant years. In addition, the outlook of social
expenditures for the economic crisis years of 1994, 2001 and 2008; It was compiled
and transferred from the Ministry of Finance data in five-year periods as 1990-1996,
2000-2005 and 2006-2011.
Significant data for the relevant years; It clarified the aspect and details of the social
state understanding being affected by economic crises. In this context; There have
been outputs from which we can speculate on preventing or eliminating the negative
effects of the social state understanding. In addition, the subject; It can be stated that
in today's world, where global economic problems are experienced, it is open to add-
ons and development.
Keywords: Economic Crisis, Social State, Post-1980 Economic Crisis in Türkiye,
Economy and Social State.