Belediye temizlik işçilerinde ağır metal maruziyeti
Heavy metal exposure in domestic waste workers
Yazar: KEVSER ARI
Danışman: PROF. DR. FERRUH NİYAZİ AYOĞLU
Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Belediyeler = Municipalities ; Egzoz gazları = Exhaust gases ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Temizlik personeli = Cleaning staff ; Çöp toplama = Garbage collection ; İşçiler = Workers

Özet:
Çöp toplama, sanayileşme ve kentleşmenin artmasıyla birlikte çöp niteliktelerinin değişmesi ve çöp miktarlarının artması nedeniyle önemi günden güne artan bir iş koludur. Çöp toplayıcı temizlik işçileri yaptıkları işleri sırasında fiziksel, biyolojik, kimyasal birçok riskle karşıya karşıya kalmaktadır.
Trafiğin yoğun olması, nüfusun ve sanayileşmenin artması ile kentsel alanlardaki çevresel kirlilik artış göstermektedir. Çöp toplayıcı temizlik işçileri, çalışma ortamını oluşturan alanlarda çok çeşitli organik ya da kimyasal atığa, sanayii atıklarına, trafik kaynaklı kirleticilere maruziyet bakımından risk altındadır. 
Çöp toplayıcı temizlik işçilerinin maruz kaldığı kimyasal faktörlerden biri de ağır metallerdir. Ağır metaller, fiziksel özellik açısından yoğunluğu 5 g/cm3' ten daha yüksek olan metaller olarak tanımlanmaktadır. Ağır metal maruziyeti çevresel ya da işyeri kaynaklı olabilmektedir. Maruz kalınan ağır metaller vücuda çeşitli yollarla girerek başta çeşitli kanserler olmak üzere birçok hastalığa neden olmaktadırlar. Bu çalışmada çöp toplayıcı temizlik işçilerinin kan ve serum ağır metal düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Kesitsel tipteki araştırmaya Zonguldak ili Merkez Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğü'ne bağlı çalışmakta olan 136 çöp toplayıcı temizlik işçisi dahil edilmiştir. Bu işçilerin 34'ü araç işçisi (araç arkasında çalışan), 48'i süpürge işçi ve 54'ü egzoz gazına direkt olarak maruz kalmayan diğer grubundan (şoför, idare işler personeli ve mekkare işçisi) oluşmaktadır. Çalışmada kan ve serumdaki Al, Co, Cu, Zn, Se, Cr, Mn, Ni, As, Cd, Hg ve Pb düzeyleri değerlendirilmiştir.
Kan ve serum ağır metal düzeyleri değerlendirildiğinde; diğer işçi grubunun arsenik ve kobalt düzeyleri süpürgeciler ve araç işçilerinden anlamlı olarak yüksektir. Süpürgecilerde cıva ve nikel düzeyleri araç işçilerinden ve diğer grubundan düşüktür. Ortalama bakır değerleri bakımından üç grupta birbirinden anlamlı olarak fark vardır. Araç işçilerinin krom düzeyi diğer işçi grubundan düşüktür. Tüm gruplarda sigara içenlerin kadmiyum düzeyleri içmeyenlere göre yüksek; süpürgecilerde krom ve alüminyum düzeyleri sigara içenlerde içmeyenlere göre yüksek; diğer işçi grubunda manganez düzeyi içenlerde içmeyenlere göre düşüktür.
Çöp toplayıcı temizlik işçileri hem trafik kaynaklı hem çevresel kaynaklı ağır metal maruziyeti açısından riskli bir gruptur. Bu alanda çalışan işçilerin mesleksel ya da çevresel maruziyet düzeylerinin değerlendirilmesi için bu grupta yapılacak çalışmaların devamına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Garbage collection is a business segment that importance of work increases day by day, due to change in the nature of waste and increasing amount of the garbage with increasing industrialization and urbanization. Domestic waste workers are exposed to many physical, biological, chemical risks during their work.
The fact that heavy traffic, population growth and increase of industrialization indicate an enhancement in environmental pollution in urban areas. Domestic waste workers are at risk in terms of the exposure to a variety of organic or chemical waste, industrial waste, traffic pollutants in the areas of work environment. 
Heavy metals are one of the chemical factors that domestic waste workers exposed to. Heavy metals defined as, in terms of physical properties, density of metals higher than 5 g / cm3. Heavy metal exposure can be originate from environmental or workplace. Exposed heavy metals can enter the body in various ways and cause many diseases include various cancers. In this survey, we aimed to evaluate the levels of heavy metals in blood and serum in domestic waste workers.
With in the scope of this cross sectional-descriptive study, 136 domestic waste workers were included to the study who are still actively working in Zonguldak Central Municipal Cleaning Works Department. 34 of these workers are vehicle workers (working behind the vehicle), 48 of workers are sweepers, and 54 of participans are other grup which are not directly exposed to exhaust gas.  In survey, it has been searched the levels of Al, Co, Cu, Zn, Se, Cr, Mn, Ni, As, Cd, Hg ve Pb in blood and serum.
When blood and serum metal levels are evaluated, the others group's arsenic and cobalt levels are significantly higher than vehicle workers and sweepers. Sweepers have lower mercury and nickel levels than vehicle workers and the others group. Three groups are differed significantly from each other in terms of the average copper values. Levels of chromium is lower in vehicle workers than sweepers and the other group. All group's cadmium levels are higher in smokers than nonsmokers; smokers in sweepers have higher chromium and aluminum levels than nonsmokers; smokers in the other group's manganese level is lower than nonsmokers.
Domestic waste workers are a risk group for heavy metal exposure originating from both in terms of traffic and environmental. It's needed to continue the studies in employees that works in this area for the evaluation of occupational or environmental exposure levels.