Geleneksel Türk sanat müziği dersinde dizgeli öğretim yönteminin öğrenci erişisine ve kalıcılığa etkisi
The effect of systematic instruction method on the achievements and permanence of students in traditional Turkish art music
Yazar: ABDURRAHİM CAN ELDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜLÇİN YAHYA KAÇAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Müzik Bilimleri Bölümü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Başarı = Success ; Dizgeler = Systems ; Dizgeli öğretim yöntemi = Systematic instruction method ; Müzik = Music ; Müzik dersi = Music lesson ; Müzik öğretimi = Music learning ; Türk sanat müziği = Turkish art music ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırma; Eğitim Fakültelerine bağlı Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri Müzik Eğitimi Anabilim Dalları Lisans Programında yer alan Geleneksel Türk Sanat Müziği dersi öğretim sürecinin planlanma, uygulanma ve değerlendirme durumlarını betimleyerek değerlendirmek ve bu derste uygulanan Dizgeli Öğretim yönteminin öğrenci erişisi üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Araştırma, iki bölümden meydana gelmektedir. İlk bölümde Eğitim Fakültelerine bağlı Müzik Eğitimi Anabilim Dalları'ndaki ?Geleneksel Türk Sanat Müziği? dersinin planlanma, uygulanma ve değerlendirme durumları betimlenerek değerlendirmiştir. Bu bölümde yer alan problemlerin çözümü için gerekli olan veriler, anket formu yoluyla toplanmıştır. İkinci bölümde Geleneksel Türk Sanat Müziği dersinde uygulanan Dizgeli Öğretim yönteminin öğrenci erişisi üzerindeki etkisine bakılmıştır. Bu bölümde yer alan problemlerin çözümü için gerekli olan veriler ise hazırlanan Geleneksel Türk Sanat Müziği dersi öğretim programı ve erişi testi yoluyla toplanmıştır.Verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS 15 (The Statistical Packet For The Social Science) paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın ilk bölümündeki nicel verilerin çözümlemeleri, frekans (f) ve yüzde (%)'leri alınmak suretiyle yapılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümündeki nicel verilerin çözümlenmesinde ise Kolmogorov-Smirnov testi, F testi, Tukey testi ve Friedman'ın F testinden yararlanılmıştır.Anketler üzerinde yapılan çözümlemeler sonucunda, Müzik Eğitimi Anabilim Dallarındaki Geleneksel Türk Sanat Müziği derslerinin, modern programcılık anlayışına göre hazırlanmış öğretim programları çerçevesinde yürütülmediği ve en yaygın kullanım alanına sahip program türünün, Tanımsal Program olduğu saptanmıştır. Geleneksel Türk Sanat Müziği dersi öğrenme-öğretme sürecinde en çok düz anlatım yönteminin, gösterip yaptırma yönteminin ve soru cevap yönteminin, dersin işlenişi sırasında ise en çok yazı tahtası, kaset, cd, cd çalar v.b. materyallerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Geleneksel Türk Sanat Müziği dersindeki ölçme-değerlendirmelerde ağırlıklı olarak yazılı sınav türünün tercih edildiği, ders süresinin genel olarak yetersiz bulunduğu ve en yaygın kullanım alanına sahip ilk üç kaynağın; İsmail Hakkı Özkan'ın Türk Mûsikîsi Nazariyatı ve Usûlleri isimli kitabı, makaleler ve çeşitli işitsel materyaller, Zeki Yılmaz'ın Türk Mûsikîsi Dersleri isimli kitabı olduğu ortaya çıkmıştır.Erişi testleri üzerinde yapılan çözümlemeler sonucunda, Dizgeli Öğretim yöntemine göre eğitim verilen deney grubunun bilgi, kavrama, toplam erişi ve toplam kalıcılık düzeyi puanları ile geleneksel öğretim yöntemine göre eğitim verilen kontrol grubunun bilgi, kavrama, toplam erişi ve toplam kalıcılık düzeyi puanları arasında, deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu araştırma ile Dizgeli Öğretim yönteminin, Geleneksel Türk Sanat Müziği eğitimini nitelik ve verimlilik bakımından bulunduğu noktadan daha üst noktaya taşıyabilecek özellikte bir yaklaşım olduğu ortaya koyulmuştur.

Abstract:
This study has been carried out to determine the effect of systematic instruction method on the achievements of students and to assess the situation in the process of planning, implementation and evaluation in the traditional Turkish art music offered in the program of music education program at the departments of music education under the faculties of education.The study is comprised of two parts. In the first part an assessment of the situation in the process of planning, implementation and evaluation in the traditional Turkish art music offered in the program of music education program at the departments of music education under the faculties of education was performed through a descriptive study. In this part, the data necessary in order to settle the problems were collected through a questionnaire form. In the second part, the effect of systematic instruction model on the achievement of students was dealt with. The data necessary to settle the problems given in this part were collected through an achievement test and the curriculum of traditional Turkish art music.In the analysis of the data SPSS 15 (The Statistical Package for the Social Science) software was employed. The analyses of the quantitative data given in the first part were performed through frequency (f) and percentage (%) values, while in the second part Kolmogorov-Smirnov test, F test, Tukey test and Friedman F test were employed.The results of the analyses suggest that the courses of traditional Turkish art music are offered in a manner that doesn?t cover the elements of contemporary instructional programs and the most commonly employed instructional program is Descriptive Program. Besides, it has also been found out that the instructors of the course of the traditional Turkish art music do not share common grounds insetting the contents and the subject matter, they use most commonly the exposition method, demonstration method and question-answering method. Moreover it has been determined that the materials such as board, cassette, cd, cd player etc. are mainly used during instruction. On the other hand, it has been found out that in the phases of evaluation-measurement in the course of traditional Turkish art music open-ended exam method along with oral exam method has been widely used, the duration of the courses has been found short and the most commonly used course books are the theory and technique of Turkish Music by İsmail Hakkı Özkan, various audio materials and the course of Turkish music by Zeki Yılmaz.As a result of the analyses of the achievement tests, according to the systematic instruction method there is statistically significant difference in favor of the experiment group between the scores of comprehension, total achievement and total permanence of the experiment group and the scores of comprehension, total achievement and total permanence of the control group in terms of traditional instruction method. Through this study it has been put forward that compared to the traditional instruction method, the systematic instruction method is the approach with the potential to enrich and enhance the education of traditional Turkish art music in quality and quantity.