Okul öncesi dönemdeki çocukların yürütücü işlev becerilerinin desteklenmesine ilişkin Öz Yeterlik İnançları Ölçeği'nin geliştirilmesi
Development of Self-Efficacy Beliefs Scale on supporting preschool children's executive function skills
Yazar: MEVLUDE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE GÖZDE ERTÜRK KARA
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmada, Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Yürütücü İşlev Becerilerinin Desteklenmesine İlişkin Öz Yeterlik İnançları Ölçeği-Öğretmen Formu'nun (YİBDÖ-Ö) geliştirilmesi amaçlanmıştır. Tarama modeline uygun olarak yürütülen araştırmanın örneklemini Ankara'daki okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan toplam 600 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, SPSS 25 ve AMOS 21 programları kullanılarak, nicel analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Yapı (kavram) geçerliğine ilişkin bulgular açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılarak tespit edilmiştir. Ayrıca verilerin normal dağılım gösterip göstermediği çarpıklık ve basıklık değerleri üzerinden kontrol edilmiştir. Güvenirliğe ilişkin bulgular ise Cronbach Alpha güvenirlik analizi, madde-toplam puan korelasyonu ve madde-kalan korelasyonu kullanılarak tespit edilmiştir. Ayrıca ayırt edicilik testi için ilişkisiz örneklemler (bağımsız gruplar) t-testine başvurulmuştur. Analizlerin tamamı %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. AFA sonucunda, ölçeğin tek boyutlu bir yapı gösteren toplam 25 madde ile açıkladığı toplam varyans %59,207 olarak bulunmuştur. Ayrıca, yapılan DFA ile uyum indeksleri CMIN/Sd=2,324; GFI=0,915; NFI=0,905; CFI=0,943; IFI=0,943; TLI=0,933 ve RMSEA=0,065 olarak bulunmuş ve ölçeğin AFA ile elde edilen yapıyı doğruladığına ve uyum indeksleri bakımından geçerlik şartlarını sağladığına karar verilmiştir. Öte yandan Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı α=0,971 olarak bulunmuştur. Ölçeğin, madde-toplam puan korelasyonu, madde-kalan korelasyonu ve ayırt edicilik yönünden de güvenilir özellikler gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Yürütücü İşlev Becerilerinin Desteklenmesine İlişkin Öz Yeterlik İnançları Ölçeği-Öğretmen Formu (YİBDÖZ-Ö), bu kapsamda yapılacak ölçme çalışmalarında kullanılabilecek, 4'lü Likert tipteki toplam 25 maddeden oluşan, geçerli ve güvenilir bir ölçek özelliği göstermektedir. Araştırmaya katılan okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin YİBDÖZ-Ö'den aldıkları puanlar 36-100 arasında değişmiş ve ortalaması 75,64±17,02 olarak tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinin iyi düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinin cinsiyete, yaşa, çalışılan okul türüne, okulun bulunduğu yere, mesleki deneyime, alınan hizmet içi eğitim sayısına ve sınıftaki çocuk sayısına göre anlamlı farklılık gösterdiği; ancak sınıftaki çocukların yaş grubuna göre anlamlı farklılık göstermediği bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop "Development of Self-Efficacy Beliefs Scale on Supporting Preschool Children's Executive Function Skills – Teacher Form". The sample of the study, which was carried out in accordance with the survey model, consisted of 600 teachers working in pre-school education schools in Ankara. The data of the study were evaluated with quantitative analysis methods using SPSS 25 and AMOS 21 programs. Findings related to construct (concept) validity were determined by exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA). In addition, it was checked whether the data showed normal distribution or not, through skewness and kurtosis values. Reliability findings were determined using Cronbach Alpha reliability analysis, item-total score correlation and item-remainder correlation. In addition, unrelated samples (independent groups) t-test was used for the discrimination test. All analyzes were evaluated at 95% confidence interval and p<0.05 significance level. As a result of EFA, the total variance explained by the scale with 25 items showing a one-dimensional structure was found to be 59.207%. In addition, fit indices were founds as CMIN/Sd=2,324; GFI=0,915; NFI=0,905; CFI=0,943; IFI=0,943; TLI=0,933 ve RMSEA=0,065, and it was decided that the scale confirmed the structure obtained by EFA and met the validity conditions in terms of fit indices. On the other hand, Cronbach Alpha reliability coefficient was determined as α=0.971 for the whole scale. In addition to these, it was concluded that the scale showed reliable features in terms of item-total score correlation, item-remainder correlation and discrimination. As a result, "Development of Self-Efficacy Beliefs Scale on Supporting Preschool Children's Executive Function Skills – Teacher Form" is a valid and reliable scale consisting of a total of 25 4-point Likert-type items that can be used in measurement studies to be carried out in this context. The scores of the preschool teachers participating in the research on the scale ranged from 36 to 100 and the average was determined as 75,64±17,02. It was concluded that teachers' self-efficacy levels were at a good level. In addition, teachers' self-efficacy levels differ significantly according to gender, age, type of school, location of the school, professional experience, the number of in-service training received and the number of children in the classroom; however, it was found that children's age didn't make a significant difference on teacher's self-efficiency levels.