Gebelerin ve sağlık çalışanlarının gebelikte aşı kararı ile ilgili görüş ve deneyimlerinin araştırılması: niteliksel bir çalışma
Opinions and experiences of pregnant women and healthcare professionals regarding vaccination during pregnancy: a qualitative study
Yazar: NURHAN BAKIR KESER
Danışman: PROF. DR. NADİYE PINAR AY ; PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Gebelikte bağışıklama hizmetleri, anne ve bebeğin sağlığını korumak için en etkili
halk sağlığı müdahalelerindendir. Gebelikte aşı kapsayıcılığını azaltan en önemli
nedenlerden biri aşı kararsızlığıdır. Bu çalışmada gebelerin ve sağlık çalışanlarının
gebelikte aşı yaptırma kararı hakkındaki görüş ve deneyimlerini ortaya koymak ve
gebelikte aşı kararsızlığı nedenlerini araştırmak amaçlanmıştır.
Araştırma niteliksel tipte olup, derinlemesine yüz yüze görüşme tekniği
kullanılarak, İstanbul' un Anadolu yakasında, 17 gebe ve 13 sağlık çalışanı olmak
üzere toplam 30 katılımcı ile bireysel görüşülmüştür. Araştırmada amaçlı örneklem ve
kartopu yöntemi kullanılarak eğitim durumu, yaş ve doğumun planlandığı hastanenin
özel veya kamu hastanesi olmasına göre değişik özelliklerdeki gebeler ile beş ebe/
hemşire, dört aile hekimi, birisi perinatoloji yan dal uzmanı olmak üzere dört kadın
hastalıkları ve doğum uzmanı araştırmaya dahil edilmiştir.
Araştırma bölgesinde en sık karşılaşılan gebelikte aşı kararsızlığı nedenleri,
aşı politikalarının ve gebelikte bağışıklama danışmanlığı hizmetinin yeterince etkin
olmaması olmuştur. Diğer en sık aşı kararsızlığı nedenleri gebelerde ve sağlık
çalışanlarında bilgi eksikliği, aşıların anneye ve bebeğe olan risklerinin yüksek
olarak algılanması ve gebelikte enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riskinin düşük
olarak algılanmasıdır.
Gebelikte aşı kararsızlığını giderebilmek için etkili ve kapsamlı aşı
politikaları oluşturulmalı ve sürekli güncellenmelidir. Gebelerde sağlık
okuryazarlığını ve sağlık çalışanlarında bilimsel okuryazarlığı teşvik edecek
eğitimler uygulanmalıdır. Sağlık çalışanlarına, gebelere bağışıklama danışmanlığının
nasıl yapılacağı konusunda hizmet içi eğitimler verilmelidir.

Abstract:
Immunization services during pregnancy are among the most effective public health
interventions to protect the health of mother and baby. Vaccine hesitancy is one of
the most important reasons for reduced vaccine coverage during pregnancy. The aim
of this study is to reveal the opinions and experiences of pregnant women and
healthcare professionals regarding vaccination during pregnancy and to investigate
the reasons for vaccine hesitancy during pregnancy.
The research is of qualitative type and a total of 30 participants, including 17
pregnant women and 13 healthcare professionals were interviewed individually on the Anatolian side
of Istanbul, using in-depth face-to-face interview technique. Using purposive
sampling and snowball method, pregnant women with different characteristics
according to educational status, age and whether the hospital where the delivery was
planned was a private or public hospital, five midwives/nurses, four family
physicians, four gynecologists and obstetricians one of whom was a perinatology
subspecialist, were included in the study.
The most common reasons for vaccine hesitancy during pregnancy in the
study area were inadequate vaccination policies and ineffective immunization
counseling services during pregnancy. The other most common reasons for vaccine
hesitancy were lack of knowledge among pregnant women and healthcare professionals,
perception of high risks of vaccines to mother and baby, and perception of low risk
of contracting infectious diseases during pregnancy.
Effective and comprehensive vaccination policies should be established and
continuously updated to prevent vaccine hesitancy during pregnancy. Trainings
should be provided to promote health literacy among pregnant women and scientific
literacy among healthcare professionals. Healthcare professionals should be given in-
service training on how to provide immunization counseling during pregnancy.