44 gün Karabağ Savaşı sürecinde Güney Azerbaycan'da yaşanan olaylar bağlamında alternatif medyanın önemi
The importance of alternative media in the context of the events in South Azerbaijan during the 44-day Karabakh War
Yazar: MAHSA MEHDIZADEH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ULUKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Siyasal İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: 44 Gün Savaşı = 44 Days War ; Alternatif medya = Alternative media ; Güney Azerbaycan = South Azerbaijan ; Karabağ = Karabakh ; Savaş = War ; Televizyon = Television

Özet:
Genel bir tanımlama ile alternatif medya, ana akım medyanın yer vermediği veya az yer verdiği 
kesimler ve toplulukların sesi olmaya çalışan medya olarak tanımlanabilir. Ötekileşmiş, inkâr edilen 
ve yok sayılan grup ve toplumlar teknolojik gelişmelerle birlikte ana akım medyanın hegemonyasını 
kırmak ve kendi seslerini duyurabilmek, kendilerini ifade etmek içim alternatif medyalar kurmaya 
yönelmişlerdir. Alternatif medyaların oluşturulması, medya organlarını tekellerinde tutan ve 
ötekileşmiş grup veya toplumları boykot edenlere karşı bir itiraz ve aynı zamanda bir var olma, 
kendini ifade edebilmek için fırsatlar oluşturma mücadelesi olarak da açıklanabilir. Alternatif medya 
ötekileşmiş, boykota maruz kalmış ve bastırılan sesleri buluşturarak etkin bir güç haline gelmelerini 
sağlamaktadır; ayrıca izleyicilerin haberlerin üretiminde aktif rol alabilmelerini, seslerini 
duyurabilmeleri ve bir araya gelebilmelerini de sağlamaktadır. Bu çalışmada, İran'da yaşayan 30-
35 milyonluk bir nüfusa sahip olan Güney Azerbaycan Türklerine karşı İran devletinin yürüttüğü, 
Türklük ve Azerbaycan düşmanlığı siyaseti sonucunda, yok sayılan ve sindirmenin hedefinde olan 
bir halkın örneği olarak kendi sesini duyurmak, muhalefetini göstermek ve duruşunu sergilemek 
için, alternatif medyanın kullanımı incelenmiştir. Güney Azerbaycan halkının sesini duyurmakla 
birlikte, bilgilendirme görevini de üstlenen alternatif medyanın İran'ın Ermenistan'a yaklaşımına 
karşı toplumun hassasiyetlerini nasıl beslediği ve yansıttığı incelemeye alınmıştır. Çalışma'da 
toprağı ikiye bölünmüş Azerbaycan kamuoyunun "44 Gün Savaşı" boyunca nasıl birleştiğini de 
görmekteyiz. Bu bağlamda savaşın başladığı gün, 27 Eylül 2020'den Ermenistan'ın teslimiyetinin 
ardından savaşın durdurulduğu gün olan 10 Kasım 2020 arası 44 gün inceleme aralığı olarak 
belirlenmiştir. 44 Gün Savaşı boyunca Güney Azerbaycan'da Azerbaycan'a destek olarak 
düzenlenen sokak mitingleri, sosyal medya kampanyaları, yayınlanan bildiriler, destekler ve deyim 
yerindeyse açılan arka cephede Güney Azerbaycan'da yaşananlar da çalışmada sunulmuştur. Bu 
süre zarfında Güney Azerbaycan kamuoyu savaşla ilgili hassasiyetlerini, tepkilerini, desteklerini ve 
siyasi mesajlarını hem İran devleti ve kamuoyuna, hem Kuzey Azerbaycan devleti ve kamuoyuna 
hem de dünyaya duyurmak için yeni medyanın imkânlarını geniş bir biçimde kullanmışlardır.
Alternatif medyaya örnek olarak 2005 yılında gayri ticari bit televizyon olarak Güney 
Azerbaycanlılar tarafından kurulan Günaz TV'nin haber içerikleri ve canlı yayın konuları 
incelenmiştir. Çalışmada yöntem olarak içerik çözümlemesi uygulanmıştır. Belirlenen süre 
içerisinde söz konusu savaşla ilgili haber ve içerikler nicel ve nitel analiz yöntemiyle 
değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Haberler içeriklerine göre farklı kategorilerde yerleştirilerek, her 
kategoride sayılar elde edilmiş ve analiz yapılmıştır. Bu süreçte Güney Azerbaycan Türkleri bir 
taraftan İran devletinin Ermenistan ile dostça ilişkilerine karşı olduklarını göstermek, diğer yandan 
aynı vatana aidiyet bilinciyle "Azerbaycan Vatan Anlayışlarına" dayanarak Azerbaycan devlet ve 
ordusuna desteklerini göstermek için organize olmuşlar ve tüm bu süreç içerisinde alternatif medya, 
hem doğru bilgileri aktarma hem de Güney Azerbaycanlıların kendi seslerini duyurmak için etkin 
bir biçimde kullanılmıştır.

Abstract:
Daha sonraWith a general definition, we can assert that alternative media is media that tries to be the voice of 
segments and communities that are not covered by or have little coverage in the mainstream media. 
The marginalized, denied and ignored groups and societies, along with the technological 
developments, have tended to establish alternative media to break the hegemony of the mainstream 
media and to make their voices heard and express themselves. The creation of alternative media can 
be explained as an objection against those who monopolize media organs and boycott marginalized 
groups or societies, as well as a struggle to create opportunities for existence and self-expression. 
Alternative media enable them to become an effective force by bringing together voices that are 
marginalized, boycotted and repressed, and also enable viewers to take an active role in the 
production of news, make their voices heard and come together. This study examines the use of 
alternative media by the South Azerbaijani Turks, who have a population of 30-35 million living in 
Iran, who have been ignored as a result of Anti-Azerbaijan and Anti-Turkish politics exposed by the
Iranian state and who are the target of intimidation, making their own voice heard, demonstrating 
their opposition and stance. It has been examined how alternative media, which undertakes the duty 
of informing as well as making the people of Southern Azerbaijan heard their voice, nurtures and 
reflects the sensitivity of the society towards Iran's approach to Armenia. In the Study, we also see 
how the Azerbaijani public opinion, whose land was divided into two, united during the "44 Days 
War". In this context, 44 days beginning from 27 September 2020, until 10 November 2020, which 
is the day when the war was stopped after the surrender of Armenia, has been determined as 
inspection interval. During the 44 Day War, the street rallies, social media campaigns, published 
statements, support and incidents in South Azerbaijan in the rear front, which was organized in South 
Azerbaijan in support of Azerbaijan, were also presented in the study. During this period, the South 
Azerbaijani public widely used the opportunities of the new media to announce their sensitivities, 
reactions, support and political messages regarding the war to the Iranian state and the public, the 
North Azerbaijani state and the public, and to the world. As an example of alternative media, the 
news content and live broadcasting subjects of Gunaz TV, which was founded by the South 
Azerbaijanis in 2005 as an non-commercial television, were studied. Content analysis was used as 
a method in the study. News and contents related to the war in question were evaluated by 
quantitative and qualitative analysis method within the specified period. By placing the news in 
different categories according to their content, numbers in each category were obtained and 
analyzed. In this process, South Azerbaijan Turks organized on the one hand to show that they were 
against the friendly relations of the Iranian state with Armenia and on the other hand to show their 
support to the Azerbaijani state and army based on the "Azerbaijani Homeland Understanding" with 
the awareness of belonging to the same homeland and it has been used effectively to make the South 
Azerbaijanis' own voices heard.