Depremzede bireylerde travma sonrası stres bozukluğu ile yaşam anlamı arasındaki ilişkide umut duygusunun aracı rolü: Kahramanmaraş örneği
The mediating role of hope in the relationship between post-traumatic stress disorder and meaning of life in earthquake survivors: The example of Kahramanmaraş
Yazar: İLKE EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKOĞLU
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, depremzede bireylerde travma sonrası stres bozukluğu ile yaşam anlamı arasındaki ilişkide umut duygusunun aracı rolünü incelemektir. Araştırma yetişkin bireylerin katıldığı, nicel araştırma modelleri arasından ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı betimleyici ve kesitsel nitelikte bir çalışma tasarımındadır. Çalışmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 06 Şubat 2023 tarihinde Türkiye'de gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depreme maruz kalmış 412 (296 kadın, 116 erkek) yetişkin katılımcıdan oluşmaktadır. 
Çalışmada veri toplama araçları olarak "Sosyo-demografik Bilgi Formu, DSM 5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (TKL-5), Yaşamda Anlam Ölçeği (YAÖ) ve Sürekli Umut Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizi için SPSS 27.0 paket programı kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki korelasyon düzeyi ve yönü, Pearson Korelasyon analizi kullanılarak araştırılmıştır. Ölçeklerin demografik değişkenlere göre farklılıklarını incelemek için Bağımsız Gruplar t-testi ve ANOVA testleri tercih edilmiştir. Aracı rol analizi için Process Macro 4.2 programı kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda; travma sonrası stres bozukluğu ile yaşam anlamı arasında ve travma sonrası stres bozukluğu ile umut duygusu arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yaşam anlamı ile umut duygusu arasında pozitif yönde orta ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Travma sonrası stres bozukluğu ile yaşamın anlamının ilişkisinde umut duygusunun kısmi aracı rolü olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmanın bulguları literatürde bulunan çalışmalar doğrultusunda tartışılmış ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak ileride yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the mediating role of hope in the relationship between posttraumatic stress disorder and meaning in life in earthquake survivors. The research is a descriptive and cross-sectional study design in which adult individuals participate and the relational survey model is used among the quantitative research models. The sample of the study consists of 412 (296 female, 116 male) adult participants who were exposed to the Kahramanmaraş centered earthquake in Turkey on February 6, 2023, selected by convenient sampling method. 
"Sociodemographic Information Form, Posttraumatic Stress Disorder Checklist for DSM 5 (PCL-5), Meaning in Life Scale (MLQ) and Continuous Hope Scale" were used as data collection tools in the study. SPSS 27.0 package program was used to analyze the data in the research. The level and direction of correlation between the scales were investigated using Pearson Correlation analysis. The level and direction of correlation between the scales were investigated using Pearson Correlation analysis. Independent Groups t-test and ANOVA tests were preferred to examine the differences of the scales according to demographic variables. Process Macro 4.2 program was used for intermediary role analysis. 
As a result of the research; a negative, low level significant relationship was found between post-traumatic stress disorder and meaning in life, and between post-traumatic stress disorder and sense of hope. A modarate and significant positive relationship was found between meaning in life and sense of hope. It has been observed that the feeling of hope has a partial mediator role in the relationship between post-traumatic stress disorder and the meaning of life. The findings of the research were discussed and interpreted in line with the studies found in the literature. Based on the results of the research, suggestions were made for future studies.