Türkçe ders kitaplarındaki öyküleyici metinlerin estetik ölçütleri bakımından incelenmesi
Examination of narrative texts in Turkish textbooks in terms of aesthetic criteria
Yazar: DUYGU ÜSTAŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN BAĞCI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Türkçe ders kitaplarındaki öyküleyici metinleri, çocuk edebiyatı estetik ölçütleri bakımından inceleyip yorumlamaktır. Araştırmada 5.6.7.8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma- anlama metinlerinden öyküleyici metinler belirlenerek metinlerin estetik ölçütleri taşıma durumlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkçe ders kitapları oluştururken örneklemini ise 2021-2022 eğitim öğretim yılı için hazırlanmış 5, 6, 7 ve 8. sınıf olmak üzere her sınıf düzeyinden seçilmiş Türkçe ders kitaplarında bulunan random belirlenen 48 öyküleyici metin oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Dedeoğlu Orhun (2019) tarafından geliştirilen "Çocuk Edebiyatında Estetik Ölçütler Kontrol Listesi" kullanılmıştır. Nitel araştırma yönteminin uygulandığı çalışmada veriler dokuman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre okullarda okutulan 5, 6, 7, 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan öyküleyici metinlerin kısmen estetik ölçütlere sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca dört kitapta yer alan toplam 48 öyküleyici metnin her birinin türüne özgü özellikler taşıması, ideolojik söylemlerden uzak olması, öğretici boyutlarının olması, dil-anlatım-konu açısından tutarlı olması, çocuğun bilişsel gelişimine ve dil gelişimine uygun olması araştırma sonucunda ulaşılan bulgulardandır. Ders kitaplarında yer alan öyküleyici metinlerin çocuğu sanata yönlendirmede, çocuğun yazma becerisini geliştirmede yetersiz kalması ve her bir ders kitabının kapağında kullanılan görsellerin nitelikli olmaması araştırmadan elde edilen bir diğer dikkat çekici bulguları oluşturmaktadır. Türkçe ders kitaplarında yer alan her metnin estetik ölçütlere sahip olması noktasında özenli davranmak ve estetik ölçütlere uygun metinlerle öğrencileri buluşturmak çalışmada sunulan önerileri oluşturmaktadır.

Abstract:
The purpose of this research; To examine and interpret the narrative texts in Turkish textbooks in terms of aesthetic criteria of children's literature. 5.6.7.8 in research. In this study, it was aimed to reveal the aesthetic criteria of the texts by determining the narrative texts from the reading-comprehension texts in the 5th grade Turkish textbooks. While the universe of the research consists of Turkish textbooks, the sample consists of narrative texts in Turkish textbooks selected from all grade levels, including 5th, 6th, 7th and 8th grades, prepared for the 2021-2022 academic year. The "Aesthetic Criteria Checklist in Children's Literature" developed by Dedeoğlu Orhun (2019) was used as a data collection tool in the research. In the study where the qualitative research method was applied, the data were obtained through document analysis. According to the results of the research, the 5th, 6th, 7th, 8th grade Turkish textbooks used in schools It has been seen that the narrative texts in the four books have partially aesthetic criteria. In addition, each of the 48 narrative texts in the four books has characteristics specific to its genre, is far from ideological discourses, has instructive dimensions, is consistent in terms of language-expression-subject, helps the child's cognitive development and being suitable for language development is one of the findings reached as a result of the research. The fact that the narrative texts in the textbooks are insufficient in guiding the child to art, in developing the child's writing skills, and that the visuals used on the cover of each textbook are not qualified, are other remarkable findings obtained from the research. Being attentive to the fact that every text in Turkish textbooks has aesthetic criteria and bringing students together with texts suitable for aesthetic criteria constitute the suggestions presented in the study.