Eski Uygur hukuk vesikalarının söz dizimi
The syntax of old Uyghur law documents
Yazar: NAZMİ ŞEN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-affix ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Uygur Türkçesi = Old Uighur Turkish ; Hukuk = Law ; Hukuk kaynakları = Law resources ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Eski Uygur Türkçesiyle yazılmış Eski Uygur Hukuk Vesikaları'nın söz
dizimi incelemesini içeren bu çalışma "Kavramların İşaretlenmesi", "İsim ve Fiil
Tabanları" ve "Kavram İlişkileri" olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır.
"Kavram İlişkileri"ne hazırlık niteliğinde olan "Kavramların İşaretlenmesi"
bölümünde kök, köken ve gövde hâlindeki ögelerle birden fazla anlam ögesiyle
kurulmuş genel anlamlı ögeler ve kişi, boy, kavim, millet, devlet, yer adları
dikkatlere sunulmuştur.
"İsim ve Fiil Tabanları" bölümünde ise isimler; teklik, çokluk, genellik,
fiiller; olumluluk, olumsuzluk, genellik özelliklerine göre incelenmiştir.
Çalışmanın "Kavram İlişkileri" bölümü "Çekimli Yapılar", "Belirtili
Tamlamalar" ve "Cümle" başlıklarından oluşmaktadır. "Çekimli Yapılar"
bölümünde isim ve fiil işletimi, "Belirtili Tamlamalar" bölümünde belirtili isim ve
sıfat tamlamaları, "Cümle" bölümünde ise cümlenin ögeleri, cümlelerin ve cümle
kalıplarının (192 farklı kalıpla yapılmış 916 cümle) kendi grupları ve genel toplam
içindeki sıklık değerleri detaylı bir biçimde sunulmuştur.
Çalışmanın sonunda söz dizimi incelemesinin yapıldığı Eski Uygur Hukuk
Vesikaları'nın translitere edilmiş hâli, vesikaların Türkiye Türkçesine aktarımları
ve konuyla ilgili detaylı bir kaynakçaya yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Eski Uygur Hukuk Vesikaları, Eski Uygur Türkçesi, Eski Türk Dili, söz dizimi.

Abstract:
This study, which includes the syntax analysis of Old Uyghur Law
Documents written in Old Uyghur Turkic, consists of three main parts:
"Determination of Concepts", "Nominal and Verbal Bases" and "Conceptual
Relations".
In the "Conceptual Relations" section, which is a preparation for the
"Determination of Concepts", the root, radical and stem, signification of terms
with multiple significance elements and the names of people, clan, tribes, nation,
state, place are presented to attention.
In the section "Nominal and Verbal Bases", nouns are examined according
to the characteristics of singular, plural, generality, verbs; affirmation, negation,
generality.
The "Conceptual Relations" section of the study consists of the headings
"Inflectional Structures", "Definite Determinative Groups" and "Sentence". In
the section "Inflectional Structures" presents nominal and verbal inflections; in
the section"Definite Determinative Groups" definite noun and definite adjective
determinative groups and in the section "Sentence" the agents of sentence, their
groups of sentences and sentence forms (916 sentences made with 192 different
forms) and the frequency analysis in the general total in detail.
At the end of the study, the transliterated version of the Old Uyghur Law
Documents, where the syntax analysis was conducted, the translation of the
documents into Turkish and a detailed bibliography on the subject were included.

Keywords: Old Uygur Law Documents, Old Uyghur Turkic, Old Turkic Language, syntax.