Gestasyonel diyabet öyküsü olan ve doğum yapmış hastalarda endotel fonksiyonunun değerlendirilmesi
Assessment of endothelial function in patients who have given birth with a history of gestational diabetes
Yazar: ALPER ERASLAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TEVFİK YOLDEMİR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Doğum = Delivery ; Endotelinler = Endothelins ; Endotelyum = Endothelium ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases

Özet:
Giriş ve amaç: Gebeliğin en sık medikal komplikasyonu olan gestasyonel diyabet, ilk kez gebelik sırasında tanı konulan glukoz intoleransı olarak tanımlanır. Gebe kadınların yaklaşık %3-5'ini etkileyebilmektedir. Diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve koroner aterosklerotik lezyonlar için majör bir risk faktörüdür. Aterosklerozun subklinik erken dönemde saptanabilen bulgusu; noninvazif olarak karotis intima media kalınlığında (KİMK) artmanın ve endotel-bağımlı vazodilatasyonda (FMD) bozulmanın gösterilmesidir.
Kardiyovasküler hastalıkların erken bulgularından olan aterosklerozun öncül sebebi endotel hasarı ve disfonksiyonudur. Bu çalışmada gestasyonel diyabet öyküsü olan ve 1 yıl içinde doğum yapmış hastalarda KİMK ve FMD ile endotel yapı ve fonksiyonlarının belirlenmesi ve buna bağlı kardiyovasküler hastalık riskinin araştırılması planlandı.
Gereç ve yöntem: Çalışmamız; Ağustos 2012 – Ağustos 2013 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği, Jinekoloji polikliniğine başvuran, 1 yıl içinde doğum yapmış olan ve gestasyonel diyabet öyküsü olan 74 hasta ve yine 1 yıl içinde doğum yapmış olan ancak gestasyonel diyabet öyküsü olmayan 65 kişilik kontrol grubu oluşturularak toplam 139 kişi ile gerçekleştirildi. GDM tanısı için Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği tanı kriterleri kullanıldı. İki grubun demografik, metabolik, hormonal özellikleri, kardiyovasküler risk faktörleri ve endotel disfonksiyonunun belirteçlerinden olan KİMK ve FMD ölçümleri karşılaştırıldı. Çalışma prospektif olarak yapıldı. Vaka-kontrol çalışması olarak planlandı.
Bulgular: GDM öyküsü olan grupta FMD değeri, GDM öyküsü olmayan gruptan anlamlı (p < 0,05) olarak daha düşüktü. GDM öyküsü olan grupta karotis intima media kalınlığının (KİMK) ortalama değeri, GDM öyküsü olmayan gruptan anlamlı (p < 0,05) olarak daha yüksekti. GDM öyküsü olan grupta, obez olmayan hastalar ile kıyaslandığında, obez hasta grubunda KİMK değeri anlamlı (p < 0,05) olarak daha yüksek; FMD değeri de anlamlı (p < 0,05) olarak daha düşüktü. 
KİMK değeri ile yaş, BMİ değeri, bel/kalça oranı, sistolik basınç, diastolik basınç, insülin, Hba1c, AKŞ, total kolesterol, Tg, LDL, 75 gr OGTT, Hba1c, AKŞ arasında anlamlı (p < 0,05) pozitif korelasyon; FMD ve HDL değeri arasında anlamlı (p < 0,05) negatif korelasyon mevcuttu.
FMD değeri ile BMİ değeri, bel/kalça oranı, sistolik basınç, diastolik basın, insülin, Hba1c, AKŞ, total kolesterol, Tg, LDL ve 75 gr OGTT arasında anlamlı (p < 0,05) negatif korelasyon; HDL ile arasında anlamlı (p < 0,05) pozitif korelasyon mevcuttu. 
Sonuçlar: Gestasyonel diyabet öyküsünün; diyabetin endotel yapı ve fonksiyonu üzerindeki olumsuz etkisini gösteren belirteçlerden KİMK değerinde yükselme ve FMD değerinde düşüklük ile birlikte olduğu saptanmıştır. Gestasyonel diyabet öyküsü olan kadınlarda saptadığımız bu durumun tespiti, kadınların gelecek yaşamlarında gelişebilecek koroner arter hastalığı riski nedeniyle, klinik bulgu vermeden gerekli önlemlerin alınabilmesine yardımcı olur. GDM öyküsü olan hastalar arsında obez olan hastaların obez olmayanlara göre daha daha yüksek KİMK ve daha düşük FMD değerine sahip olmasının; obezitenin bu hasta grubunda endotel fonksiyon bozukluğunu arttırdığı sonucuna vardık. Çalışmamızda GDM öyküsü olan ve olmayan gruplar arasında kardiyovasküler risk faktörleri ve demografik veriler dağılımının benzer nitelikte olması, sonuçta tespit ettiğimiz endotelyal disfonksiyon farklılığını doğrudan GDM öyküsü olmasına bağlı olduğunu düşündürtmüştür.

Abstract:
Introduction and Objective: Gestational diabetes mellitus, the most common medical complication of pregnancy, is defined as glucose intolerance with initial onset or recognition during pregnancy. It could affect 3-5% of pregnant women. Diabetes is a major risk factor for cardiovascular and coronary atherosclerotic lesions. The early recognition of subclinical atherosclerosis is investigating the increase in carotid intima media thickness (CIMT) and the impairment in endothelial dependent vasodilation (FMD- Flow-mediated Dilatation) by noninvasive techniques.
The endothelial damage and dysfunction are early markers for atherosclerosis and cardiovascular diseases. This study was aimed to assess and evaluate the risk of endothelial dysfunction by using CİMT and FMD measurements in patients diagnosed with gestational diabetes in their previous births in the last one year.
Material and method: Our study includes 139 patients who have consulted Marmara University Hospital Gynecology and Obstetrics Department, Gynecology Outpatient Clinic between August 2012 and August 2013. 74 of them have been diagnosed with gestational diabetes and have given birth within the last year. 65 of them were selected as the control group whom also have given birth within the last year but haven't been diagnosed with gestational diabetes. The diagnostic criterias of World Health Organisation has been used to diagnose gestational diabetes. Demographic, metabolic, hormonal factors, cardiovascular risk factors and CIMT and FMD results were compared. Our study is a prospective study which is outlined as a case control study.
Results: The FMD value of GDM positive group was significantly reduced than the control group (p < 0,05). The average value of carotid intima media thickness (CIMT) of GDM positive group was significantly higher than control group (p < 0,05). The non-obese women in study group with GDM history, had a statistically significant lower CIMT and higher FMD (p < 0,05), when compared to those of obese patients. A significant positive correlation between CIMT and age, BMI, waist/hip ratio, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, insulin, HbA1c, fasting blood glucose (p < 0,05) was found. Also a significant negative correlation between CİMT and FMD, HDL was detected (p < 0,05). A significant negative correlation between FMD value and BMI, waist/hip ratio, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, insulin, HbA1c, fasting blood glucose, total cholesterol, triglyceride, 75 grams oral glucose intolerance test levels (p < 0,05) was calculated. Also a significant positive correlation between FMD value and HDL levels (p < 0,05) was seen.
Conclusion: It has been estimated that previous GDM history is accompanied along with findings which shows unfavorable effects of diabetes on endothelial structure and function, an increase in CIMT and a decrease in FMD levels. The early diagnosis of  these conditions in pregnant women with GDM can help us to take precautions to decrease the risk of developing coronary artery disease in the future. The higher levels of CIMT and lower levels of FMD in obese patients confirm that obesity increases endothelial dysfunction.