Vardiya sisteminin sağlık profesyonellerinde interoseptif ve eksteroseptif etkilerinin incelenmesi
Investigation of interoceptive and extraoceptive effects of the shift system in healthcare professionals
Yazar: KÜBRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ERDEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı / Anatomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Vardiya sistemi günlük yaşamda vücudun ritmine uymayan bir saat diliminde çalışma gerekliliğinden dolayı vücut yapı ve fonksiyonlarını olumsuz etkilemekte, fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Vardiyalı çalışma sağlık profesyonellerinde de uyku uyanıklık döngüsünü bozarak uykunun kısalmasına, yorgunluğa, emosyonel durum bozukluğuna, reaksiyon süresinin uzamasına ve interoseptif ve eksteroseptif etkilenimlerle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle sağlık profesyonellerinin vücut yapı ve fonksiyonlarını etkilemesi yönüyle sağlıkları ve güvenliklerini de olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışmanın temel amacı sağlık profesyonellerinde vardiya sisteminin vücuttaki interoseptif ve eksteroseptif etkilerinin incelenmesidir. Araştırmaya 24-55 yaşları arasında az 2 yıl çalışma deneyimine sahip olan toplam 56 gönüllü sağlık profesyoneli dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyodemogrofik veri formu ile, reaksiyon zamanı için Nelson El Reaksiyon testi ve Psikomotor Uyanıklık Testi ile, yorgunluk durumları için Chalder Yorgunluk Ölçeği ile, emosyonel durumları için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ile, uyku kaliteleri için Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği ile, vücut farkındalık düzeyleri Vücut Farkındalık Anketi ile değerlendirildi. Veriler Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 programı ile analiz edildi. Çalışmada vardiya grupları ile yorgunluk durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p<0.05). Diğer değişkenler ile vardiya grupları arasında anlamlı ilişki yoktu (p<0.05). Bu çalışma sağlık profesyonellerinin vardiya grupları ile yorgunluk durumları arasında doğrudan ilişkili olup bu sonuç daha çok psikososyal fonksiyonlarla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Çalışmanın farklı alanlarda çalışan sağlık profesyonelleri ile vardiya grupları arasında uyku kalitesi, reaksiyon zamanı, vücut farkındalığı, anksiyete ve depresyon ilişkisini incelenmesinin ihtiyaç duyulduğunu göstermesi bakımından önemlidir

Abstract:
The shift system adversely affects the body structure and functions due to the necessity of working in a time zone that does not comply with the rhythm of the body in daily life and can lead to physical and psychological health problems. Shift work also disrupts the sleep-wake cycle in health professionals, causing shortening of sleep, fatigue, emotional status disorder, prolongation of reaction time and interoceptive and exteroceptive effects. In particular, it adversely affects the health and safety of health professionals in terms of affecting their body structure and functions. The main objective of the study is to examine the interoceptive and exteroceptive effects of the shift system in the body in health professionals. A total of 56 volunteer health professionals aged 24-55 with less than 2 years of working experience were included in the study. The sociodemographic information of the participants was evaluated by the sociodemographic data form created by the researchers, by the Nelson Hand Reaction test and Psychomotor Vigilance Test for reaction time, by the Chalder Fatigue Scale for fatigue states, by the Hospital Anxiety and Depression Scale for emotional states, by the Pitsburg Sleep Quality Scale for sleep quality, and by the Body Awareness Questionnaire for body awareness levels. The data were analyzed with Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 program. In the study, a statistically significant relationship was found between shift groups and fatigue Deciencies (p<0.05). There was no significant Deciency between the other variables and the shift groups (p<0.05). This study showed that there is a direct correlation between the shift groups of health professionals and fatigue Decencies, and this result is more related to psychosocial functions. It is important that the study shows that there is a need to Decipher the relationship between sleep quality, reaction time, body awareness, anxiety and depression between health professionals working in different fields and shift groups.