Diz osteoartritinde egzersiz uygulamalarının klinik ve radyolojik parametrelerle değerlendirilmesi
The evaluation of various exercise types with clinical and radiological parameters in knee osteoarthritis
Yazar: ESİN BENLİ KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. JALE MERAY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diz eklemi = Knee joint ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
Osteoartrit(OA) sık görülen bir eklem hastalığıdır. Ağrı ve fiziksel yetersizlik en önemli semptomlardır. Küratif bir tedavi halen mevcut olmadığı için günümüzdeki tedaviler bu semptomların azaltılmasına ve eklem kıkırdak hasarının ilerlemesini engellemeye yöneliktir.Osteoartritte dejeneratif süreç eklem kıkırdağında incelmeye neden olur. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) eklem kıkırdağının direk olarak değerlendirilmesine olanak sağladığı için osteoartrit araştırmalarında önemli bir ilerleme olarak kabul edilmektedir. Manyetik rezonans görüntüleme ile kıkırdak hacmi ölçümü, kıkırdak patolojilerini değerlendirmede sensitif ve güvenilir bir yöntemdir. Osteoartritte egzersizin ağrıyı azalttığı ve fiziksel fonksiyonu iyileştirdiği bildirilmektedir. Bu çalışmada diz osteoartritinde çeşitli egzersiz protokollerinin ağrı, disabilite ve kartilaj dokusu üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştırÇalışmaya primer diz osteoartritli, radyolojik evresi 2, 3 olan, 45?65 yaş arası 45 kadın hasta alındı. İzokinetik konsantrik-konsantrik egzersiz, yürüme bandında aerobik egzersiz ve izometrik egzersiz verilen üç grup oluşturuldu. Hastalar 4 hafta süreyle, haftada 5 gün egzersiz programına alındı. Egzersiz öncesi ve sonrası tüm hastaların kuadriseps ve hamstring kas güçleri izokinetik dinamometre yardımıyla, ağrı şiddetleri vizüel analog skala (VAS) ile, ağrı, sertlik ve fonksiyonellikleri WOMAC OA indeksi yine fonksiyonellikleri Lequesne indeksi ile değerlendirildi. İzokinetik grubundan 11, izometrik grubundan 8, yürüme grubundan 8 hastanın sağ patellar ve femoral kartilaj hacim ölçümleri 1,5 T MR ile egzersiz öncesi ve sonrası egzersiz gruplarından habersiz olan radyolog tarafından değerlendirildi.Çalışmaya alınan gruplar arasında yaş, vücut ağırlığı, boy ve vücut kitle indeksi değerleri açısından anlamlı fark izlenmedi. Her 3 grupta da egzersiz öncesine göre egzersiz sonrası VAS ile değerlendirilen ağrı skorlarında (p<0,05), WOMAC ağrı, tutukluk şiddeti, fiziksel fonksiyonellik ve Lequesne indeksi skorlarında (p<0,05) anlamlı azalma görüldü. İzokinetik egzersiz grubunda hem ekstansör hem de fleksör kas kuvvetleri ölçümlerinde anlamlı artış saptanırken diğer egzersiz gruplarında ekstansör kas kuvvetleri ölçümlerinde anlamlı artış saptandı. Üç grupta da egzersiz öncesi ve sonrası ölçülen femoral kartilaj hacimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmazken, patellar kartilaj hacminde izometrik grup hastalarında anlamlı artış izlendi (p: 0.036).Sonuç olarak; egzersiz uygulamaları osteoartritte ağrıyı ve disabiliteyi azaltmakta, kas kuvvetlerinde artış sağlamaktadır. MR görüntülemeyle egzersiz sonrası kartilaj hacimlerinde değişiklikler izlenmiş olup hiçbirisinde kartilaj volümlerinde anlamlı bir azalma saptanmamış, izometrik egzersiz grubunda patellar kartilaj hacim artışı anlamlı bulunmuştur

Abstract:
Osteoarthritis is a very common disease of the articular joints. Pain and physical disability are the major symptoms. Due to lack of a curative treatment, current treatment options mainly directed at relieving symptoms and preventing the loss of articular cartilage. The degenerative process in osteoarthritis causes loss and thinning of articular cartilage. Magnetic resonance imaging (MRI) is a very important progress in osteoartritis research. It enables direct visualization and measurement of articular cartilage. Cartilage volume measurement from MRI scans is a very sensitive and reliable method for evaluating articular cartilage. Exercise decreases pain and improves physical function in osteoarthritis. The aim of this study is evaluate the effect of various exercise protocols on pain, physical function and articular cartilage in osteoarthritis.Forty five women between 45 and 65, with grade 2 or 3 primary knee osteoarthritis were included in the study. Three groups, one receiving isokinetic, the other one receiving walking and the last one receiving isometric exercise were formed. Patients performed exercise for 5 days a week for 4 weeks. All the patients? quadriceps and hamstring muscles were evaluated with a Cybex isokinetic device before and after treatment. Pain was assessed with visual analog scale, pain and functional capacity were assessed with WOMAC and Lequesne index. In eleven patients from isokinetic group and 8 patients from each of walking and isometric groups, MR imaging was performed with a 1,5 T MRI unit before and after exercise treatment. Femoral and patellar cartilage volumes were assessed by a radiologist blinded to the treatment protocols.There were no differences between the groups for age, weight, height and body mass index. There were statistically significant improvement for pain (VAS), WOMAC pain, stifness and physical function, and lequesne index scores in all groups. In isokinetic exercise group both extensor and flexor muscle peak torque values increased significantly whereas in the other groups only extensor muscle peak torque values increased. No difference was found for femoral cartilage volume for all groups but there was a significant increase in patellar cartilage thickness in isometric exercise group.In conclusion exercise decreases pain, improves physical function and muscle power. No significant decrease in cartilage volumes due to exercise was found.