Tek başına yaşayan kadınların mekânsal tercihleri: İzmir örneği
Spatial preferences of women living alone: ​​The case of İzmir
Yazar: GÖKÇE PEKMEZCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY SÜDAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Kadınlar = Women ; Konut = Dwelling house ; Mekan tercihleri = Spatial preferences ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Tek başına yaşama = Living alone ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu araştırmada, ikametgâh hareketliliği bağlamında, tek başına yaşayan kadınlar örneğinde, mekânsal tercihleri irdelenmiştir. Araştırmada, İzmir'de tek başına yaşayan kadınların sosyo-ekonomik ve demografik özelliklerinin mekânsal tercihlerinde belirleyici bir faktör olup olmadığı, konut ve yerleşim çevresi tercihlerinde önceliklerin neler olduğu, ev ve yerleşim çevresi ile nasıl bir ilişki içinde oldukları, mekânsal tercihlerde hangi değişkenlerin belirleyicilerin olduğunu, mekânsal hareketlilik ve mekânsal memnuniyet düzeyleri incelenmektedir. Örneklemi sadece kadınlardan oluşan bu araştırmada, mekânsal tercihler toplumsal cinsiyet perspektifinden incelenerek, kadın ve mekân üzerine Türkçe coğrafi literatüre katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, tek başına yaşayan kadınların da mekânsal tercihlerine göre kendi aralarında bir farklılaşmanın bulunup bulunmadığı, yanıtı aranan sorular arasındadır. Araştırmanın amacı ve araştırma soruları çerçevesinde geliştirilen 74 soruluk bir anket soru formu uygulanmıştır. Araştırmamız, İzmir'de tek başına yaşayan 219 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Örneklem seçimiyle ile ilgili olarak kartopu veya zincir örneklemi ile kolay ulaşılabilir veya elverişli örneklem kullanılmıştır. Anket uygulaması yoluyla toplanan verilerin 213'ü yüz yüze görüşme ile 6 tanesi ise e-posta ve telefon aracılığıyla elde edilerek toplanmıştır. Niceliksel yöntemin kullanıldığı araştırmada, hazırlanan anket soru formu; İzmir'de tek başına yaşayan kadın katılımcıların sosyo-demografik ve ekonomik özelliklerini, ikamet ettikleri çevreyi ikamet ettikleri konutları ile ilgili memnuniyet düzeyleri, konutlarının öncelikli tercih etme sebeplerinin neler oldukları, ikamet ettikleri konutlara ilişkin memnuniyet düzeyleri, konutlarının öncelikli tercih etme sebeplerinin neler oldukları, Türkiye'de ve İzmir'de tek başına kadın olarak yaşamanın memnuniyet düzeylerini, farklı faaliyetlere ilişkin mekânsal hareketliliklerini anlamaya yönelik, açık uçlu, kapalı uçlu ve Likert tipi sorulardan oluşmaktadır.
Anketler, SPSS İstatistik Paket Programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Sonuçlar Excel tablolar ve Şekillerle deskriptif olarak sunulmuştur. Daha sonra çeşitli değişkenlere göre farklılaşmaları saptamak amacıyla t-testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Katılımcıların yanıtlarına göre farklı kategoriler oluşturulmuş ve bunlar tablolar halinde sunulmuştur. Araştırma sonuçları, ev tercihlerinde öncelikli olarak etkili olan  (5 üzerinden 4,50'ye kadar olan puan ortalamaları); ''fiyatının/kiranın maddi gücüme uygunluğu (4,68)'', ''evin aydınlık olması- güneş alması (4,53)'', altyapı yeterliliği (4,50), çelik kapısının olması (4,50), evin sağlam ve bakımlı olması  (4,50)  faktörleridir. Yerleşim çevresi açısından değerlendirildiğinde, maddelerin ortalama puanları incelendiğinde; kendimi burada güvende hissetmem (5 üzerinden 4,70) katılımcılar tarafından belirtilen en yüksek ortalamaya sahip yerleşim çevresi tercihi sebebidir.  Her bir faktör ayrı ayrı değerlendirildiğinde ise, bazı faktörlere atfedilen önemin, doğum yeri, mülkiyet durumu, konut tipi, eğitim düzeyi doğum yılı, gelir düzeyi gibi değişkenler açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur.

Abstract:
This research focuses on spatial preferences of women living in single households in aspect of residential mobility. I investigated whether socio-economic and demographic characteristics determine spatial preferences, what the priorities to choose a house and a neighbourhood are; what kind of relations do women develop with their residential environments and the levels of spatial mobility and satisfaction. The sample consists of 219 women living on their own regardless their marital status. My aim was to contribute to gender and geography literature in Turkish that is developing during the recent years. A questionnaire form including diverse questions on socio-economic and demographic characteristics, residential and housing preferences and satisfaction and living in Izmir and Turkey as a woman in general. The questions were asked in close-ended, open ended forms and Likert type. Answers were analysed by SPSS and presented in descriptive and conclusive statistical analysis such as One-way ANOVA, factor analysis and t-test. Affordability and perceived security are among the most important reasons to choose a specific location to reside. Factor analysis generated five different factors that women attribute importance for a location to reside including comfort, collectivism, specific needs, privilege, silence-tranquillity and centrality. Women living in single households is not a homogeneous group in aspect of their spatial preferences. Place of birth, level of education, type of the house, property ownership status and level of income are the distinctive variables in choosing a residential unit. Spatial preferences of women living in single households must be investigated in other Turkish cities in order to understand the similarities and differences with the case of Izmir, a Turkish city with relatively more liberal social atmosphere for women.