Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumları ve hizmet içi eğitimleri için bir ihtiyaç analizi
Attitudes of special education teachers towards sexual education and a needs analysis for their in-service training
Yazar: TUĞÇE BAYYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ILGAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsellik = Sexuality ; Hizmet içi eğitim = In service training ; Tutumlar = Attitudes ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; İhtiyaç analizi = Needs analysis

Özet:
Bu çalışmanın genel amacı, özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemek ve hizmet içi eğitimleri için bir ihtiyaç analizi gerçekleştirmektir. Gerçekleştirilen çalışma iki araştırmayı kapsamaktadır. Bunlardan birincisi özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemek üzerine yapılmıştır. Diğer araştırma ise tutumların değişiminde etkili olduğu düşünülen, olası eğitim programlarının hazırlanmasında faydalı olacak bilgiler sunmaya dönüktür. Bu amaçla ikinci araştırma özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını belirlemeyi içermektedir. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemeye dönük olan birinci araştırma tarama modeliyle desenlenmiştir. Genel tarama modelinin bir türü olan ilişkisel tarama modelindeki bu araştırma gönüllü olarak katılan 235 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Çorbacı-Serin, Girli ve Yıldırım-Doğru (2012) tarafından geliştirilen "Zihin Engelli Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime İlişkin Tutum Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ortalama ve standart sapma hesaplanmış; normallik varsayımlarını sağlayabilme durumlarına göre Kolmogrov-Smirnov, Shapiro-Wilk ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarının olumlu düzeyde olduğu görülmüştür. Akran ilişkileri, cinsiyet, öğretmen yeterliliği ve toplamda "katılıyorum" düzeyinde iken beden imgesi, gereklilik ve olumsuz etki boyutlarında ise "kesinlikle katılıyorum" düzeyindedir. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarında cinsiyete göre olumsuz etki alt boyutunda kadınlar lehine küçük etki düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Cinsel eğitime yönelik tutumlarda hizmet öncesinde eğitim alma durumuna göre öğretmen yeterliliği alt boyutunda hizmet öncesinde eğitim alanlar lehine küçük etki düzeyinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumları cinsel eğitim ile ilgili hizmet içinde eğitim alıp, almamaya göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Hizmet öncesinde ve hizmet içinde eğitim alıp almama durumlarına göre incelendiğinde ise hizmet öncesinde ders alan öğretmenler lehine anlamlı fark görülür iken hizmet içi eğitimde ders alma durumunda ortalamalarda düşüş saptanmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik ihtiyaçlarını belirlemeye dönük olan ikinci araştırma ise katılımcıların fikir birlikteliğine ulaşmayı amaçlayan ve hem nitel hem de nicel yöntemleri içinde barındıran delphi tekniği ile yapılmıştır. Bu araştırma 22 kadın, 9 erkek olmak üzere 31 gönüllü özel eğitim öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler süreç içerisinde oluşturulan delphi anketleri ile toplanmış, delphide son kanıya ulaşmak için sabitlik ve fikir birliğine yönelik iki ayrı analiz yapılmıştır. Verilerin analizinde medyan, mod, standart sapma, varyans, aralık, en düşük ve en yüksek değerler, çeyrekler arası genişlik ve puan aralıklarının yüzde değerleri hesaplanmış; normallik varsayımlarını sağlayabilme durumlarına göre Shapiro-Wilk ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının en fazla korunma becerileri alanına dönük olduğu ardından öz bakım becerileri, aile katılımı, akran ilişkileri, algı eğitimi (duyuşsal alan), davranış kontrolü, doğru karşı cins ilişkisi, dürtü kontrolü ve problem davranış sağaltımı alanlarında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the attitudes of special education teachers towards sexual education and to perform a training needs analysis for in-service training. This thesis study is carried with two studies. The first study was carried out in relational screening model and the aim of this study is to determine the attitudes of special education teachers towards sexual education. The second research's aim is to present information that is thought to be effective in changing attitudes and will be useful in the preparation of possible education programs. In other words,  second research includes determining in-service training needs of special education teachers for sexual education. First research in relational screening model was carried out with 235 voluntary teachers. The data was collected with Attitude Scale of Teachers Working with Mentally Handicapped Individuals towards Sexual Education (Çorbacı-Serin, Girli and Yıldırım-Doğru, 2012). In the analysis of the data, the mean and standard deviation were calculated; Kolmogrov-Smirnov, Shapiro-Wilk and Kruskal Wallis tests were used according to the normality assumptions. As a result of the analysis, it is revealed that the attitudes of special education teachers towards sexual education showed a positive result. The results showed, while peer relations, gender and teacher proficiency dimensions overall showed "agree" level, body image, necessity and negative impact dimensions showed "strongly agree" level. In addition special education teachers' attitudes towards sexual education revealed a significant difference in favor of women participants in negative affect sub-dimension. To add more, teachers' attitudes towards sexual education showed a significant difference in the teacher proficiency sub-dimension in favor of the teachers who received pre-service training. As a result it is revealed that attitudes of special education teachers towards sexual education don't show a significant difference related to their in-service training on sexual education. On the other hand a significant difference was observed in favor of the teachers who took pre-service courses, while a decrease was found in the average of taking courses in in-service training, according to whether they received pre-service and in-service training. Second research was conducted with the delphi technique, which aims to reach the consensus of the participants using both qualitative and quantitative methods. This research was carried out with the participation of 31 volunteer special education teachers, 22 women and 9 men. The data was collected with the delphi questionnaires created during the process, and two separate analyzes were made for stability and consensus in order to reach the final opinion in delphi. While analysing the data the median, mode, standard deviation, variance, range, lowest and highest values, interquartile range and percentage values of score intervals were calculated; Shapiro-Wilk and Wilcoxon Signed Rank Tests were used according to the normality assumptions. As a result, it is revealed that in-service training needs of special education teachers for sexual education are mostly towards protection skills, followed by self-care skills, family participation, peer relations, perception training (affective field), behavior control, correct opposite sex relationship, impulse control and problem behavior treatment.