Uyarlanmış beden eğitimi ve sporun uygulanmasında özel eğitim öğretmeni adaylarının yeterliliklerinin araştırılması
Investigation of the qualifications of special education teacher candidates in the application of adaptive physical education and sport
Yazar: FİSUN YANARDAĞ
Danışman: PROF. DR. ÇETİN ÖZDİLEK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Çalışmanın amacı, mezuniyet sonrası ayrıştırılmış ilkokullarda özel gereksinimli öğrencilerin beden eğitimi derslerini yürütecek olan özel eğitim öğretmen adaylarının uyarlanmış beden eğitimi dersi için öğretim yeterliklerini belirleme ve demografik faktörlerin öğretim yeterlilik düzeyine etkilerini analiz etmektir. Araştırmanın örneklem grubunu Türkiye'de özel eğitim bölümü son sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmaya 563 öğretmen adayı dahil edilmiştir. Katılımcıların beden eğitimi dersine yönelik yeterliğini değerlendirmek üzere "Beden Eğitimi Öğretimi Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca, katılımcılara özel gereksinimli öğrencilerin beden eğitimi dersini yürütmelerine ilişkin açık uçlu sorular yöneltilerek nitel veriler toplanmıştır. Verilerin analizi için bağımsız örneklemlerde T-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, fiziksel aktiviteyle ilgili projelerde yer alan, stajlarda beden eğitimi derslerinde gözlem yapan, fiziksel aktivite/spor organizasyonuna katılan, geçmişte ve şuan düzenli egzersiz/spor yapan ve lisans eğitiminde üç ders tamamlayan katılımcıların beden eğitim öğretim yeterlik toplam puanlarının yapmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcılardan toplanan nitel verilerin analiz sonuçları, uyarlanmış beden eğitimi dersinin beden eğitimi öğretmenleri ile birlikte yürütülmesi gerektiği ve dersi tek başına yürütme konusunda özel eğitim öğretmen adaylarının kendilerini yeterli görmediği temaları öne çıkmıştır. Çalışma sonuçları, özel eğitim öğretmen adaylarının beden eğitimi öğretim yeterliğini arttırmada demografik faktörlerin bariyer olmasını azaltmak üzere eğitsel düzenlemelere (staj, ders sayısı, uygulamalı projelerde yer alma, düzenli fiziksel aktivite vb.) ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Uyarlanmış Beden Eğitimi ve Spor, Özel Eğitim, Öğretmen Adayları, Yeterlilik, Özel Gereksinimi Olan Öğrenciler, Demografik

Abstract:
The aim of the study is to determine the teaching proficiency of the special education teacher candidates who will conduct the physical education class of the students with special needs in the segregated primary schools after graduation and to analyses the effects of demographic factors on the level of teaching efficacy. The sample group of the research consists of senior students of the special education department in Turkey. 563 teacher candidates were included in the study. "The Physical Education Teaching Efficacy Scale" was used to evaluate the proficiency of the participants. In addition, qualitative data were collected by asking open-ended questions about the participants' conduct of physical education lessons. T-test and one-way analysis of variance were applied in independent samples for data analysis. Result of the study, the physical education efficacy total scores of the participants, who took part in projects related to physical activity, made observations in physical education classes during internships, participated in physical activity/sports organization, did regular exercise/sports, and completed three courses in undergraduate education, were statistically significantly higher than those who did not (p<0.05). The results of the analysis of the qualitative data collected from the participants came to the fore in the themes that the adapted physical education lesson should be carried out together with the physical education teachers and that the candidates did not consider themselves sufficient to conduct the lesson alone. The results of the study reveal that educational arrangements (internship, class, projects, regular physical activity, etc.) are needed to reduce the barriers of demographic factors in increasing the physical education teaching proficiency of special education teacher candidates.
Keywords: Adapted Physical Education and Sport, Special Education, Teacher Candidates, Qualification, Students with Special Needs, Demographic Factors.