Hemşirelerde empatik eğilim: Sistematik derleme
Empathic tendency in nurses: Systematic review
Yazar: SEVİLAY ASLANER MADRAN
Danışman: PROF. DR. EROL ÖZMEN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Hizmetleri İletişim Ana Bilim Dalı / Sağlık Hizmetlerinde İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Empati = Empathy ; Eğilim = Tendency ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Türkiye'deki hemşirelerin empatik eğilimleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmanın yöntemi sistematik derlemedir. Bu derlemede belli bir tarih kısıtlamasına gidilmeden, "Web of Science, Google Scholar, Pubmed, Türk Psikiyatri Dizini ve Tr Dizin" veri tabanlarında Türkçe yayınlara ulaşabilmek için "empati, empatik eğilim, hemşire, hemşireler, hemşirelik" İngilizce yayınlara ulaşabilmek için "empathy, empathic tendency, nurse, nurses, nursing" anahtar kelimeleri ile literatür taraması yapıldı. Çalışmaya hakemli dergilerde yayınlanmış Türkiye'de yapılmış çalışmaların Türkçe ve İngilizce dillerindeki yayınları, örnekleminde yalnız hemşirelerin yer aldığı, veri toplama aracı olarak Empatik Eğilim Ölçeği kullanılan araştırma makaleleri dahil edildi. Bu çalışmanın tarama sayılarının belgelenmesinde PRISMA diyagramından yararlanılmış olup araştırma verilerinin analizi ve bulguların sentezlenmesi şeklinde çalışma tamamlanmıştır. 
Bulgular: İncelenen 29 araştırmanın 21'i Türkçe, 8'i İngilizcedir. İncelemeye alınan çalışmaların araştırmacılar tarafından 12'sinin tanımlayıcı, 5'inin tanımlayıcı-ilişki arayıcı, 4'ünün tanımlayıcı-kesitsel, 2'sinin tanımlayıcı-analitik, 1'inin kesitsel ilişki arayıcı, 1'inin keşfedici, 1'inin deneysel, 1'inin kesitsel, 1'inin  korelasyon ve 1'inin tek grup katılımsız gözlem çalışması (yarı deneysel) olarak nitelendiği gözlenmiştir. İncelenen araştırmaların örneklemini en az 26 en çok 472 hemşire oluşturmaktadır. Araştırmaların toplam örneklemi ise 4632 hemşireden oluşmaktadır. En eski yayın 1992, en yeni yayın 2023 yılına aittir. 2020 yılı en fazla araştırmaların yapıldığı yıldır. Çalışmaların empatik eğilim puan ortalamalarının 59-79 arasında dağıldığı; puan ortalamalarını araştırmacıların 24'ünün orta, 5'inin yüksek olarak yorumladığı görülmektedir. İncelenen araştırmaların büyük çoğunluğunda cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışma yılı, birimde çalışma süresi, çalışılan birim, yaş ve çalışma şekilleri değişkenlerinin empatik eğilim üzerine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkisinin olmadığı gözlenmiştir. İncelenin araştırmaların en az yarısında empatik eğilim düzeyini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkileyen değişkenler ise çalıştığı pozisyon, çocuk sahibi olma, empati eğitimi alma, mesleği isteyerek seçme değişkenleridir. Empatik eğilim düzeyini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkileyen araştırmalarda erkek, bekar, çocuğu olmayan, empatiyle ilgili bir eğitim almayan, uzun çalışma yılına sahip olan, mesleği istemeyerek seçen, çalıştığı birimde kısa süre hizmeti bulunan, sürekli gece çalışan ve eğitim durumu lisans derecesinden aşağı olan hemşirelerde empatik eğilim düzeyinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görüldü.
Sonuç: İncelenen araştırmalara göre ülkemizde hemşirelerin empatik eğilim düzeyinin genel olarak orta düzeyde olarak değerlendirilebilecek düzeyde olduğu görülmektedir. Bu durum hemşirelerde empatik eğilim düzeyinin yükseltilmesi için girişimlerde bulunulması gerektiğini düşündürmektedir. Hemşirelik öğrencilerinde yapılan araştırmalarda da empatik eğilim düzeyinin orta olarak değerlendirilebilecek düzeyde olması lisans derecesi eğitim programlarının gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Empatik eğilim düzeyinin eğitim ile yükseltilebileceğine dair güçlü kanıtların varlığı halen aktif olarak çalışan hemşireler için de iyi planlanmış mezuniyet sonrası eğitim programlarının geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the empathic tendencies of nurses in Turkey and the factors affecting them.
Method: The method of this study was systematic review. In this review, a literature search was performed in the databases of "Web of Science, Google Scholar, Pubmed, Turkish Psychiatry Index and Tr Index" with the key words "empathy, empathic tendency, nurse, nurses, nursing" to access Turkish publications and "empathy, empathic tendency, nurse, nurses, nursing" to access English publications without any date restriction. Turkish and English language publications of studies conducted in Turkey published in peer-reviewed journals, research articles in which only nurses were included in the sample and the Empathic Tendency Scale was used as a data collection tool were included in the study. PRISMA diagram was used to document the number of scans in this study and the study was completed by analysing the research data and synthesising the findings.
Findings: Of the 29 studies analysed, 21 were in Turkish and 8 were in English. It was observed that 12 of the studies were descriptive, 5 were descriptive-relational, 4 were descriptive-cross-sectional, 2 were descriptive-analytic, 1 was cross-sectional-relational, 1 was exploratory, 1 was experimental, 1 was cross-sectional, 1 was cross-sectional, 1 was correlational and 1 was a single group unattended observation study (quasi-experimental). The sample of the analysed studies consisted of at least 26 and at most 472 nurses. The total sample of the studies consisted of 4632 nurses. The oldest publication is from 1992 and the newest publication is from 2023. 2020 is the year in which the most studies were conducted. It is seen that the mean empathic tendency scores of the studies are distributed between 59-79; 24 of the researchers interpreted the mean scores as medium and 5 as high. In the majority of the studies analysed, it was observed that the variables of gender, marital status, educational status, working years, working time in the unit, working unit, age and working styles did not have a statistically significant effect on empathic tendency. In at least half of the studies examined, the variables that affect the level of empathic tendency at a statistically significant level are the variables of working position, having children, receiving empathy training, and choosing the profession willingly. In the studies affecting the level of empathic tendency at a statistically significant level, it was found that the level of empathic tendency was statistically significantly lower in nurses who were male, single, had no children, did not receive any training related to empathy, had a long working year, chose the profession reluctantly, had a short service in the unit where they worked, worked continuously at night and had an educational level lower than a bachelor's degree.
Conclusion: According to the studies analysed, it is seen that the level of empathic tendency of nurses in our country is generally at a level that can be evaluated as medium level. This situation suggests that attempts should be made to increase the level of empathic tendency in nurses. The fact that the level of empathic tendency can be considered as moderate in the studies conducted on nursing students suggests that undergraduate degree education programmes should be reviewed. The presence of strong evidence that the level of empathic tendency can be increased by education suggests that well-planned postgraduate education programmes should be developed for nurses who are still actively working.