Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Pedodonti Anabilim Dalına başvuran hastalarda süt dişi travmalarının değerlendirilmesi
Evaluation of primary tooth trauma in patients applied to Erciyes University Faculty of Dentistry Department of Pediatric Dentistry
Yazar: ESRA BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ASLI ÖZKAYA
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Dişler = Teeth ; Kayseri = Kayseri ; Komplikasyonlar = Complications ; Pedodonti = Pedodontics ; Süt dişleri = Tooth deciduous ; Tedavi = Treatment ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Giriş ve Amaç: Dental yaralanmalar en sık diş hekimine gelme nedenlerinden biridir. Diş yaralanmaları aile ve çocuk için ağrılı, yıpratıcı, kaygı düzeyini yükselten ve zaman zaman korku yaratan durumlar olmasının yanı sıra ülke ekonomisine yük oluşturmaktadır. Diş hekimlerinin ve ebeveylerin toplumsal farkındalığının artırılması, travma sıklığının azaltılmasında alınabilecek önlemlerin ortaya konulabilmesi için epidemiyolojik çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, diş hekimlerine oluşabilecek diş yaralanmalarının önüne geçebilmesi için dental yaralanmaların; tipi, hangi koşullar altında nasıl, neden gerçekleştiği, hangi yaş aralığında meydana geldiği, tedavisindeki seçenekler, oluşan komplikasyonların dağılımı ve zamanı gibi travma verilerine katkı sağlamaktır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ocak 2018- Aralık 2020 tarihleri arasında diş travması nedeniyle fakülteye başvuran hastaların travma ve kontrol kayıtları değerlendirilmiştir. Bu tarihler arasında Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na başvuran 0-9 yaşları arası 320 hastanın ve travmaya maruz kalan 604 süt dişinin verileri incelenmiştir. Çalışmamızda veriler hasta sayısı ve diş sayısı bakımından iki ayrı ana grupta incelenmiştir. Gruplara göre kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi kullanılmıştır. Analiz sonuçları frekans (yüzde) olarak sunuldu. Hesaplamalarda önem düzeyi p<0,050 olarak alındı. İstatistik analizleri için IBM SPSS V23 (IBM SPSS for Windows, Ver.23) kullanılmıştır. 
Bulgular: Hastalara ait veriler incelendiğinde; %25,9'unun 24-35 ay yaş aralığında olduğu, %62,8'inin erkek olduğu, %41,3'ünün yazın travmaya maruz kaldığı, %93,4'ünün tıbbi durumunun sağlıklı olduğu, %37,2'sinin emzik alışkanlığı olduğu, %7,8'inin daha önce diş travması geçirdiği, %54,1'inin travma nedeninin 'düşme' olduğu, %60'sının travmasının evde olduğu bulunmuştur. Hastaların %70'sinin travma anında yanında annesinin olduğu, %26,3'ünün travma anında yanında olan kişinin yaşının 30-34 yaş aralığında olduğu, %31,6'sının yanında olan kişinin eğitim seviyesinin 0-5 yıl olduğu, %38,1'inin kardeş sayısının 2 olduğu bulunmuştur. Hastaların %27,5'inin 1-6 saat aralığında başvuru yaptığı, %48,8'inin erü diş hekimliği fakültesine başvuru yaptığı, %65'ine antibiyotik verilmediği, %50,6'sının etkilenen diş sayısının 2 olduğu, %99,1'inin daimi diş yaralanmasının olmadığı, %29,1'inin diş sert doku yaralanmasının olduğu, %75,3'ünün periodonsiyum yaralanmasının olduğu, %60,9'unun yumuşak doku yaralanmasının olduğu, %4,7'sinin alveolar kemik yaralanmasının olduğu, %92,8'inin üst çenesinin travmadan etkilendiği, %60,9'unun kooperasyonun durumunun kesinlikle olumsuz olduğu, &85,6'sının takip randevularına geldiği, %76,7'sinin komplikasyonunun olduğu elde edilmiştir. Hastaların %63,1'inde çoklu diş yaralanması varken %56,3'ünde 2 diş yaralanması vardır.
Dişlere ait veriler incelendiğinde %39,4'ünde travma 51 nolu dişte görüldüğü, %35,8'inin çürük olduğu, %23'ünün travma tipinin lateral lükasyon olduğu, %35,3'ünde pulpa nekrozunun olduğu bulunmuştur. Klinikte tedavilerine devam edilen hastalarda ekstrüzyon yaralanması (%89,5 çekim) tüm yaralanma tiplerinde çoğunlukla 'takip' kararı alındığı tespit edilmiştir. 
Sonuç: Anneler özellikle yaz mevsiminde düşmelere karşı dikkatli olmalıdır ve erken dönemde zararlı alışkanlıkları bırakması konusunda bilgilendirilmelidir. Ebeveynlerin travma tipi veya yaşa bakılmaksızın erken dönem başvuru konusunda bilinçlendirilmesi tavsiye edilmektedir. Ayrıca her travma sonrası komplikasyon oluşma ihtimali anlatılmalı ve takip seanslarının önemi vurgulanmalıdır. 
Süt dişlerinde basit kron kırığı, konküzyon, sublüksasyon gibi yaralanmalar için tedavi prosedüründe 'takip' kararının uygun olabileceği düşünülmektedir. Bunun yanı sıra komplike kron yaralanması gibi travmalarda mutlaka erken dönemde müdahale yapılabilmelidir. Takip kadar "çekim" kararının da önemli olduğu ve özellikle pulpa nekrozu ve inflamatuar rezorpsiyon gibi enfektif durumlarda alındığı görülmüştür Klinikte davranış yönlendirmesinin başarısı kadar farmakolojik teknikler de travma tedavisi için kurtarıcı olabilmektedir. 'Çekim' veya 'takip' kararı alınan hastaların ileriki dönemde daimi diş hasarı açısından takip edilmesi ve kar-zarar açısından tedavilerin inceleneceği çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Travma, süt dişi, etiyoloji, tedavi, komplikasyonlar, antibiyotik

Abstract:
Aim: Orofacial injuries are one of the most common reasons for visiting the dental clinics. Dental injuries are very painful, destructive and fearful situations for familes and children. Also, it is a big a burden for the country's economy. There are same epidemiological studies for dentist and parents raising awareness about trauma and the incidence of trauma providing information to reduce the risc. The aim of this retrospective study were to investigate the types of traumatic dental injury recorded and to report the information like age, gender, predisposan factors, managment and complications against which the traumatic dental injury occurred.
Materials and Methods: Patients with trauma hisotry recorded was investigated between January 2018 and December 2020 who applied to our faculty. The data comprised from 320 patients who had trauma 604 primary teeth from patient who are 0-9 years old who applied to Erciyes University Faculty of Dentistry. Data has been studied in two main groups according to patients numbers and toot numbers.  Between groups comparing the variables we used Chi-square test results are presented frequency. The significance level was taken as p<0.050 in the calculations. IBM SPSS V23 (IBM SPSS for Windows, Ver.23) was used for statistical analysis.
Results: 25.9% were 24-35 months old, 62.8% were male, 41.3% occured summer season, 93.4% were medicaly healthy, 37.2% had sucking habits, 7.8% had dental trauma before, 54.1% the reason for trauma was 'falling' 60% had trauma in their home.
70% were with their mothers while accident happened 26.3% had parents with her or him who is between the ages 30-34, 31.6% was with in the parent whose level of education 0-5 years, 38%1 had 2 splings. 27.5% applied in 1-6 hours, 48.8% applied to dentistry faculty, 65% did not prescribed antibiotics, 50.6% had affected teeth number 2, 99% did not have permanent teeth damage, 29.1% had teeth hard tissue damage did not happen, 75.3% had periodontium injury, 60.9% had soft tissue injury, 4.7% had alveolar bone injury. 92.8% had maxillary injury, 60.9% had cooperation problem and 85.6% came to follow-up appointments. 76.7% had complications. 63.1% patients had multiple dental injuries 56.3% had 2 teeth damage that the same time.
It was found that 39.4%, trauma cases was seen in maxillar right anterior teeth, teeth had caries in 35.8%, lateral luxation in 23%, and pulp necrosis in 35.3%. It was determined that the decision of 'follow-up' were mostly taken in all types of extrusive injury (89.5% extraction) in patients whose treatments were continued in the clinic.
Conclusion: Mothers are especially in the season of summer should be awere of falling and in the early ages they should be informed about bad oral habits of the children. It is very important to inform parents about treatment regardless of the type of the trauma. Complications and their affect on prognosis should be explained to parents and should emphasize on the importance of the follow-up.
 Crown fractures, concussion, subluxation and so on injurys have the procedure of follow up sessions would be adviceable. Also complicated crown injuries and so traumas it is important to perform treatment as soon as possible. The extraction of the tooth is also very important especially pulp necrosis and inflammatory resorption or other infections situtation. Pharmacological techniques are also very important as much as behavioral management in the clinic. Also there is need for more studys about extraction or follow up decision about the trauma patients.
Key Words: Trauma, primary tooth, etiology, treatment, complications, antibiotics