Seyyid Ali Fındıkî'nin divanında değerler eğitimi
Values education in Seyyid Ali Fındıkî's div
Yazar: MEHMET ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED MUHDİ GÜNDÜZ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Din eğitimi = Religious education ; Divanlar = Divans ; Seyyid Ali Fındıki = Seyyid Ali Fındıki

Özet:
Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu bölgesinde tanınan âlim ve şair Seyyid Ali 
Fındıkî'nin Divan adlı eseri değerler eğitimi açısından incelenmektedir. Buna uygun 
olarak çalışmanın amacı divan adlı eserde yer alan değerleri tespit edip değerler eğitimi 
açısından incelemektir. Divan adlı eserde tespit edilen değerlere bakıldığında kendisi 
yaşadığı çevre, geleneksel medrese eğitimi ve tasavvufi kişiliğinin etkisi açıkça 
görülmektedir. Fındikî'nin divanında bilgi, sevgi, tevekkül, tövbe, takva, sabır, 
çalışkanlık, gaflete düşmeme, dünya malına değer vermeme, dostluk, saygı, tevazu ve 
hayâ değerleri mevcuttur. Değerler bireysel ve toplumsal değerler olarak 
sınıflandırılmaktadır. Sınıflandırma yoluyla değerler ele alındıysa da eser genelinde 
bütüncül bir nitelik taşıdığına müşahede edilmektedir. 
Çalışmanın değerler eğitimi açısından incelenmesi sonucu telkin, ahlaki 
muhakeme, örnek olay ve rol model yaklaşımlarının kullanıldığı görülmektedir. Telkin 
yaklaşımında azarlama, küçümseme, olumlu-olumsuz pekiştirme yöntemlerinin 
kullanıldığı görülmektedir. Ahlaki muhakeme açısından bakıldığında fertleri 
sorgulamaya ve karar vermeye iten bir döngünün varlığının olduğu görülmektedir. 
Örnek olay yaklaşımı ile insanlara yaşanılması mümkün bir olay ortaya konarak onları 
değerleri içselleştirmeye zemin hazırlamaktadır. Rol model yaklaşımında ise başta Hz. 
Peygamber olmak üzere halifeler, din âlimleri ve kendi mürşitlerini örnek olarak 
sunmaktadır. Araştırmanın sonucunda elde edilen verilere bakıldığında; Seyyid Ali 
Fındıkî'nin divanında birçok değerin farklı bağlamlarda konu edindiği müşahede 
edilmektedir. Dolayısıyla mezkûr divan değerler eğitimi açısından önemli bir eser 
olduğu ileri sürülebilir.

Abstract:
In this study, the work called Divan of Seyyid Ali Fındıkî, a scholar and poet 
known in the Southeastern Anatolia region, is examined in terms of values education. 
Accordingly, the aim of the study is to determine the values in the work called Divan 
and to examine them in terms of values education. When we look at the values 
determined in the work called Divan, the influence of the environment in which he lived, 
traditional madrasah education and mystical personality is clearly seen. In Fındikî's 
divan, there are values of knowledge, love, trust, repentance, taqwa, patience, hard work, 
not falling into heedlessness, not valuing worldly goods, friendship, respect, humility 
and life. Values are classified as individual and social values. Although the values have 
been handled through classification, it is observed that it has a holistic quality throughout 
the work. 
As a result of examining the study in terms of values education, it is seen that 
suggestions, moral reasoning, case studies and role model approaches are used. It is seen 
that scolding, belittlement, positive-negative reinforcement methods are used in the 
suggestion approach. From the point of view of moral reasoning, it is seen that there is 
a cycle that pushes individuals to question and make decisions. With the case study 
approach, an event that is possible to live is presented to people and prepares the ground 
for them to internalize values. In the role model approach, Hz. He presents caliphs, 
religious scholars and their own mentors as examples, including the Prophet. 
Considering the data obtained as a result of the research; It is observed that many values 
are discussed in different contexts in Seyyid Ali Fındıkî's divan. Therefore, it can be 
argued that the aforementioned divan is an important work in terms of values education.