2009-2020 yılları arasında üst gastrointestinal sistem endoskopisi yapılan hastalarda helicobacter pylori prevalansının belirlenmesi
Determination of the prevalence of helicobacter pylori in patients with upper gastrointestinal system endoscopy between 2009-2020
Yazar: KADİR IŞIK
Danışman: PROF. DR. DENİZ ERTEM ŞAHİNOĞLU ; DOÇ. DR. BURCU VOLKAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Endoskopi = Endoscopy ; Endoskopi-gastrointestinal = Endoscopy-gastrointestinal ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Helicobacter = Helicobacter ; Helicobacter enfeksiyonları = Helicobacter infections ; Helicobacter pylori = Helicobacter pylori ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Giriş ve Amaç: Helicobacter pylori (H. pylori), çoğunlukla çocukluk döneminde edinilen ve tedavi edilmediği takdirde kronik enfeksiyona yol açarak gastrit, peptik ülser ve mide kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açan bir bakteridir. Çalışmamızda üst gastrointestinal sistem (GİS) endoskopisi yapılan hastalarda yıllar içinde H. pylori enfeksiyon sıklığında meydana gelen değişikliğin ve H. pylori ile ilişkili olabilecek demografik, antropometrik ve klinik verilerin incelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: 2009-2020 yılları arasında üst GİS endoskopisi yapılarak değerlendirilen 0-18 yaş arası 3 424 hastadan, H.pylori enfeksiyonu hem histopatolojik olarak hem de hızlı üreaz testi (HÜT) ile değerlendirilen 1 432'si çalışmaya alındı. Histopatoloji ve HÜT birbiriyle uyumsuz olan 132 hasta dışlanarak kalan 1 300 hastanın demografik ve antropometrik verileri, başvuru semptomları, endoskopi ve histopatoloji bulguları retrospektif olarak değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmamızda genel H. pylori prevalansı %25,8 olarak saptandı. Yıllara göre bakıldığında 2010'da %47,9 olan H. pylori prevalansın 2020'de %23,4'e düştüğü ve yıllar içindeki düşüş trendinin anlamlı olduğu gösterildi (p<0,001). Bu düşüş okul çağı ve adolesan dönemde anlamlıydı (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). Hastaların verileri incelendiğinde, H. pylori pozitif hasta grubunda anlamlı oranda yüksek ortanca yaş ile düşük ortalama kilo ve boy Z-skorları saptandı (sırasıyla p<0,001, p=0,020, p=0,008). Dispepsi ve tedavi dirençli anemi şikayetleri olan hastalarda olmayanlara göre H. pylori sıklığı anlamlı oranda yüksekti (sırasıyla p<0,001 ve p<0,005). Endoskopide gastrit, antral nodularite, peptik ülser hastalığı ve bulbus ülseri olan hastalar ile histopatolojik olarak antrum ve korpusta akut ve kronik inflamasyon görülen hastalarda H. pylori sıklığı anlamlı oranda yüksek bulundu (her biri için p<0,001). İntestinal metaplazi ve glandüler atrofi saptanan hasta gruplarında da H. pylori anlamlı oranda sıktı (p=0,027 ve p=0,015). Lojistik regresyon analizinde ise artan yaşın, antral nodularitenin ve gerek antrumda gerekse korpusta histopatolojik olarak akut ve kronik inflamasyonun H. pylori enfeksiyonu için anlamlı bir gösterge olduğu gösterildi.
Tartışma ve Sonuçlar: Çalışmamızda yıllar içinde çocuklarda H. pylori prevalansının anlamlı olarak düştüğü ve bunun okul çağı ve adolesan dönemde daha belirgin olduğu gözlendi. H. pylori prevalansındaki düşme, sosyoekonomik düzeyde iyileşme, aile içi/okuldaki eğitim ile hijyen uygulamalarının yaygınlaşması ve erişkinlerde H. pylori enfeksiyonunun etkili şekilde eradikasyonundan kaynaklandığı tahmin edilmektedir. Sıklığı ve ilişkili olduğu hastalıklar düşünüldüğünde, H. pylori'nin tanı ve tedavisi kadar, özellikle erişkinleri bulaş yolları hakkında bilgilendirilerek, bunu önleyecek tedbirler konusunda uyarmak da önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Helicobacter pylori, prevalans, düşüş, endoskopi, çocuk

Abstract:
Introduction and Aim: Helicobacter pylori (H. pylori) is a bacterium that is mostly acquired in childhood and causes serious health problems such as gastritis, peptic ulcer disease and stomach cancer by causing chronic infection if left untreated. In our study, it was aimed to examine the changes in the frequency of H. pylori infection over the years in patients who underwent upper gastrointestinal system (GIS) endoscopy, and demographic, anthropometric and clinical data that may be associated with H. pylori.
Materials and Methods: Of the 3 424 patients aged 0-18 years who were evaluated by upper gastrointestinal system endoscopy for any reason in our department between 2009 and 2020, 1 432 of whom H. pylori infection was evaluated both histopathologically and with rapid urease test were included in the study. Demographic and anthropometric data, admission symptoms, endoscopic and histopathologic findings of the remaining 1,300 patients were evaluated retrospectively, excluding 132 patients whose histopathology and rapid urease test were incompatible.
Results: In our study, the overall prevalence of H. pylori was found to be 25.8%. When analyzed by years, it was shown that the prevalence of H. pylori, which was 47.9% in 2010, decreased to 23.4% in 2020 and this downward trend over the years was significant (p<0.001). The decrease was significant in school age and adolescence (p<0.001 and p<0.001, respectively). When data of the patients were analyzed, significantly higher median age and lower mean weight and height Z-scores were found in the H. pylori positive patient group (p<0.001, p=0.020, p=0.008, respectively). The prevalance of H. pylori was significantly higher in patients with dyspepsia and refractory anemia compared to patients without (p<0.001 and p<0.005, respectively). H. pylori was found to be significantly more common in patients with antral gastritis, corpus gastritis, pangastritis, antral nodularity, peptic ulcer disease, and bulbus ulcer on endoscopy, and in patients with histopathologically acute and chronic inflammation in the antrum and corpus (p<0.001 for each). The prevalance of H. pylori was significantly higher in the patient groups with intestinal metaplasia and glandular atrophy compared to those without (p=0.027 and p=0.015 respectively). In the logistic regression analysis, increasing age, antral nodularity, and detecting acute and/or chronic inflammation in both the antrum and the corpus on histopathological examination were shown to be significant indicators for H. pylori infection.
Discussion and Conclusion: In our study, it was found that the prevalance of H.pylori infection decreased over the years, and the decrease was more apparent in adolescent and school-age patients. As developed countries, decreasing prevalance of H. pylori in children in our country may be due to the improvement in socioeconomic status, upswing in environmental factors and decreasing prevalance of H. pylori in adults, considering that household transmission is the most common factor for children. Considering its frequency and associated diseases, it is very important to inform adults about the transmission routes of H. pylori and to warn them about precautions to prevent it as well as the diagnosis and treatment.
Key words: Helicobacter pylori, prevalance, decrease, endoscopy, child.