Enerji coğrafyası perspektifinden: Bursa şehri jeotermal enerji potansiyeli ve kullanımı
From an energy geography perspective: Bursa city geothermal energy potential and use
Yazar: GAMZE SARGIN
Danışman: PROF. DR. EROL KAPLUHAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy
Dizin: Biyokütle enerjisi = Biomass energy ; Dalga enerjisi = Wave energy ; Güneş enerjisi = Solar energy ; Hidrojen enerjisi = Hydrogen energy ; Hidrolik enerji = Hydraulic energy ; Jeotermal enerji = Geothermal energy ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Rüzgar enerjisi = Wind energy ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Enerji, doğada ısı, ışık, elektrik, kimyasal ve nükleer gibi şekillerde bulunmakta ve kendi arasında sınıflandırılmaktadır. Enerji kaynakları ise 2 şekilde sınıflandırılır. Bunlardan ilki kullanılışlarına göre enerji türleri, bir diğeri ise dönüştürülebilir enerji türleridir. Kullanılışına göre enerji türleri yenilenebilir ve yenilenemez olarak ikiye ayrılır. Dönüştürülebilirliğine göre ise birincil ve ikincil sınıf enerji türü olarak ayrılmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından jeotermal enerjiyi, yerkabuğunun derinliklerinden kaynağını almış olan temelinde ısı birikimi ve bu ısı ile oluşmuş, içerisinde çeşitli kimyasal maddeleri barındıran sıcak su, gazlar ve buhardan yararlanmak olarak tanımlayabiliriz. Jeotermal enerji, düşük maliyetli, temiz, güvenli ve doğaya uygun olması ile net bir şekilde ayırt edilebilmektedir. Çevresel risk boyutu olarak ele aldığımızda diğer enerji kaynaklarına oranla daha temiz, tükenmeyen bir enerji kaynağı olduğu için tercih edilebilirliği yüksektir. Türkiye, mevcut coğrafi konumu ve jeolojik altyapısı itibariyle tektonizma faaliyetinin aktif olduğu bir ülke olması sebebiyle, jeotermal enerji potansiyeli açısından zengin olan bir ülke olarak ele alınmaktadır. Ülkemizde jeotermal enerjinin kullanımı ısı (sera ve konutların ısıtılmasında), elektrik üretimi, termal oteller ve sağlık alanında tedavi amaçlı(kaplıca) vb. çeşitli alanlarda kendini göstermektedir. Ülkemizden yer alan fay hatlarından Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Marmara Bölgesi'nin güney ve güneydoğusundan geçiyor olması, Bursa'nın jeotermal kimlik kazanmasını sağlamaktadır. MTA'nın yapmış olduğu incelemeler neticesinde oluşturduğu "Bursa ili Maden ve Enerji Kaynakları" raporuna göre; Bursa'da jeotermal potansiyel, Çekirge-Kaynarca, Orhangazi- Keramet, İnegöl-Oylat ve Karacakaya, Mustafakemalpaşa-Tümbüldek, Gemlik-Terme, Harmancık-Ilıcaksu, Orhaneli-Sadağı, Ağaçhisar bölgelerinde toplanmıştır. Bu yüksek lisans tez çalışmasında konu, alan itibariyle Bursa ili ile sınırlandırılmış olup, ildeki jeotermal enerjinin mevcudiyeti ele alınarak, bu enerji varlığının hangi alanlarda kullanıldığı araştırılmış ve ilin jeotermal enerjinin genel kullanım alanları noktasında eksiklikleri sorgulanmıştır. Bölgedeki çalışmaların eksik yönleri tespit edilmiş ve bu eksikliklerin giderilmesi noktasında öneriler sunulmuştur. Araştırmada gözlem yöntemi kullanılarak, bölgedeki konu ile ilgili literatür taraması yapılmış olup, bu doğrultuda elde edilen verilerin analizi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Enerji, Türkiye'de Jeotermal Enerji, Bursa İlinde Jeotermal Enerji, Bursa.

Abstract:
Energy is found in nature in forms such as heat, light, electricity, chemical and nuclear and is classified among itself. Energy sources are classified in 2 ways. The first of these is the types of energy according to their use, and the other is the types of convertible energy. According to its use, energy types are divided into renewable and non-renewable. According to its convertibility, it is divided into primary and secondary class energy types. We can define geothermal energy, one of the renewable energy sources, as the accumulation of heat from the depths of the earth's crust and the use of hot water, gases and steam containing various chemicals formed by this heat. Geothermal energy can be clearly distinguished by being low cost, clean, safe and suitable for nature. When we consider it as an environmental risk dimension, it is highly preferable because it is a cleaner, inexhaustible energy source compared to other energy sources. Turkey is considered as a country rich in geothermal energy potential due to its current geographical location and geological infrastructure, as it is a country where tectonism activity is active. In our country, the use of geothermal energy manifests itself in various areas such as heat (heating of greenhouses and houses), electricity generation, thermal hotels and health treatment (hot springs), etc. The fact that the North Anatolian Fault Line, one of the fault lines in our country, passes through the south and southeast of the Marmara Region, enables Bursa to gain a geothermal identity. According to the "Bursa Province Mineral and Energy Resources" report created as a result of the investigations made by MTA; In Bursa, geothermal potential has been collected in Çekirge-Kaynarca, Orhangazi-Keramet, İnegöl-Oylat and Karacakaya, Mustafakemalpaşa-Tumbüldek, Gemlik-Terme, Harmancık-Ilıcaksu, Orhaneli-Sadağı, Ağaçhisar regions. In this master's thesis study, the subject is limited to the province of Bursa in terms of area, and the availability of geothermal energy in the province has been discussed, the areas in which this energy asset is used have been investigated, and the deficiencies of the province in terms of general usage areas of geothermal energy have been questioned. The deficiencies of the studies in the region have been identified and suggestions have been made to eliminate these deficiencies. In the study, by using the observation method, a literature review was made on the subject in the region and the data obtained in this direction were analyzed.

Keywords: Energy, Geothermal Energy in Turkey, Geothermal Energy in Bursa Province, Bursa.