Erythrai Cennettepe Roma ve Erken Bizans Dönemi kandilleri
Roman and Early Byzantine Lamps from Cennettepe at Erythrai
Yazar: EYLEM AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM VAPUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Aydınlatma = Lighting ; Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Erken Roma Dönemi = Early Roman Period ; Erythrai = Erythrae ; Kandiller = Lamps ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
İzmir İli sınırları içinde yer alan antik Erythrai (Ildırı) kentinde Cennettepe adlı mevkide 2007-2015 yılların da gerçekleştirilen kazılarda ele geçen Roma ve Erken Bizans dönemi kandilleri bu tez kapsamında çalışılmış ve benzer örneklerinden yararlanılarak tipolojik ve kronolojik olarak bilim dünyasına tanıtılmıştır. Çalışma kapsamında değerlendirilen 820 kandillin 284'ü kataloga alınmıştır, bunun dışında 534 adet kandil istatistik olarak değerlendirilmiştir. 
Toplamda üç farklı bölüm olarak hazırlanan çalışmanın ilk bölümünde, Erythrai kentinin tarihi, araştırma tarihçesi, kent yapısı ve Cennettepe kazıları hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde kandillerin yapım teknikleri, kandillerin araştırmaları ve gelişimleri ele alınmaktadır. Üçüncü bölüm tipolojik olarak gruplara ayrılan kandillerin paralel örnekleri dikkate alınarak tarihlendirilmesi ve olası üretim merkezlerinin analiz edilmesini içermektedir. Bu üç bölümünden elde edilen veriler sonuç kısmında değerlendirilmiştir. Bunu dışında kandillerin katalogu, grafiksel değerlendirmeler, çizimler ve levhalar çalışma sonuna eklenmiştir. 
Cennettepe kandilleri farklı dönemlere ait dolgu tabakalarından gelmektedir. Bu nedenle çalışmanın temelini tipolojik gruplandırma oluşturmaktadır. Roma ve Erken Bizans dönemlerini içeren bu tipolojik çalışmada toplam 16 farklı tip tespit edilmiştir. Bu 16 tipin belirlenmesinde daha önce yapılan tipolojik çalışmalar ve kandillerin üretim tarihleri dikkate alınmıştır. 
Karşılaştırmalı tarihlendirmemizde, ilk tipi Broneer Tip 21-22 oluşturur. Broneer Tip 24, 25, 27 ve 28 olarak değerlendirilen kandiller içinde yoğluğu Broneer Tip 28 oluşturmaktadır.  Miltner Küçük Asya Tip I, II-III, IV, V, VII, VIII, IX ve X içinde değerlendirilen kandillerin, Küçük Asya üretimidir.  Miltner Bizans Tip I ve IV olasılıkla Ephesos ithalidir. Broneer Tip 31 altında değerlendirilen 6 kandilden 5'inin Kuzey Afrika İthali olduğu anlaşılmaktadır. Cennettepe kandillerinin çoğunluğunun MS 1.-7. yy'lar arası geniş bir dönem aralığına sahiptir. Roma dönemi yapıları üzerinde bulunan mozaiklerin MS 3. yy tarihlendirdiğini dikkate alırsak alanda tespit edilen kandillerin bu evlerde kullanılmış olduğu ve Erythrai'nin bu dönemler aralığında canlı bir kent dokusuna sahip olduğunu söyleyebiliriz (Akurgal, 1979: 20).

Abstract:
All Roman and early Byzantine lamps that are uncovered during the 2007 - 2015 excavations at the ancient city of Erythrai (Ildiri) located within the border of the province of Izmir, called Cennettepe, were studied within the scope of this thesis and introduced to the world of science in typological and chronological terms by using similar examples. Of the 820 oil lamps evaluated in the scope of the study, 284 were included in the catalog, and 534 oil lamps were evaluated statistical.
In total, there are three different sections of the study. The first part consists of Erythrai city's history, excavation history, City structure and Cennettepe excavations. In the second part, the construction techniques of oil lamps, researches and developments of oil lamps are discussed. The third section includes the typological dating of the oil lamps, which are divided into groups, by considering parallel samples and analyzing possible production centers. The data obtained from these three sections are evaluated in the conclusion section. In addition, the catalog of oil lamps, graphical evaluations, drawings and plates are added to the end of the study.
Cennettepe oil lamps come from filling layers of different periods. Therefore, typological grouping is the basis of the study. A total of 16 different types were identified in this typological study including Roman and Early Byzantine periods. In the determination of these 16 types, previous typological studies and production dates of oil lamps were taken into consideration.
In our comparative dating, Broneer Type 21-22, 24, 25, 27 and 28 are among the oil lamps Type 28. Miltner Asia Minor Type I, II-III, IV, V, VII, VIII, IX and X oil lamps are the production of Asia Minor. Miltner Byzantine Type I and IV were probably imported from Ephesus. Of the 6 oil lamps evaluated under Broneer Type 31, 5 were imported from North Africa. Most of the lamps have a wide period, dated between the 1st. and the 7th. Century AD. Considering that the mosaics found on the buildings of the Roman period are dated to the 3rd century AD, we can say that the lamps found in the area were used in these houses and that Erythrai had a vivid urban texture in this period.