Akciğer transplantasyonu geçirmiş hastaların işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırılması kapsamında değerlendirilmesi
Assessment of patients with lung transplantation within the scope of international classification of functioning, disability and health
Yazar: ULAŞ AR
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇALIK KÜTÜKCÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Kardiopulmoner Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer nakli = Lung transplantation ; Denge = Equilibrium ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Postural denge = Postural balance ; Pulmoner rehabilitasyon = Pulmonary rehabilitation ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Akciğer transplantasyonu olan hastalarda nakil sonrası dönemde kas iskelet sisteminin olumsuz etkilenimi, egzersiz kapasitesinde azalma, yorgunluk ve denge kaybı gibi birçok klinik komplikasyon ortaya çıkmaktadır. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) bireylerin sağlık durumunu evrensel bir şekilde tanımlamak için geliştirilmiş bir kodlama sistemidir. Çalışmanın amacı; akciğer nakli hastalarının yaşı, nakil yaşı ve komorbidite düzeyleri ile vücut yapı ve fonksiyonları, aktivite ve katılım düzeyi etkilenimleri arasındaki ilişkiyi ICF kapsamında belirlemek ve değerlendirmekti. Çalışmaya 24 akciğer nakli olan hasta dahil edildi. ICF kontrol listesinden seçilen maddelerle, hastaların vücut yapı fonksiyon bozuklukları ve aktivite ve katılım seviyeleri ICF kapsamında belirlendi. Bireylerin b alanı (vücut fonksiyonları): Pitsburgh uyku kalitesi anketi (PSQI), Hastane anksiyete ve depresyon skalası (HADS), Tampa kinezyofobi ölçeği (TKS),  Solunum fonksiyon testi (SFT), bir dakika otur-kalk testi (1STS), 6 dakika delikli pano ve halka testi (6PBRT), MMRC dispne skalası; s alanı (vücut yapıları): Corbin postür analizi puanlaması ve d alanı (aktivite ve katılım): Zamanlı kalk  ve yürü testi (TUG), Uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ), St. George solunum anketi (SGRQ), London chest günlük yaşam aktiviteleri ölçeği (LCADL) ile değerlendirildi. Çalışmanın sonucunda, hastaların yaşı ile PSQI-uyku bozukluğu (r=0,48) ve lateral postür puanı (r=0,52) arasında pozitif yönde, zirve ekspiratuar akım hızı (PEF) (r=-0,54) ve 1STS test öncesi sonrası kalp hızı ve bacak yorgunluğu değişimi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulundu (p<0.05). Hastaların nakil olma yaşı ile PSQI-uyku bozukluğu (r=0,56) ve lateral postür puanı (r=0,60) arasında pozitif yönde, 1STS test öncesi-sonrası oksijen saturasyonu (r=-0,47) ve bacak yorgunluğu farkı (r=-0,55) ve 6PBRT test öncesi-sonrası nefes darlığı (r=0,43) farkı arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Hastaların komorbidite düzeyleri ile lateral postür puanı (r=0,45) arasında pozitif yönde, 1STS skoru (r=-0,72) ve 6PBRT skoru (r=-0,50) arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Sonuç olarak akciğer nakli hastalarında denge bozukluğu, egzersiz kapasitesinin azalması, günlük yaşamda dispne, yorgunluk algılaması, hareket korkusunda artış ve yaşam kalitesinde azalma görülmektedir. Pulmoner rehabilitasyon programı planlanırken hastaların yaşı, nakil yaşı ve komorbidite düzeyleri göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmamızın; akciğer nakli hastalarının değerlendirmesinde ve pulmoner rehabilitasyonun planlanmasında ICF modelinin uygulanabilir olduğunu ve fizyoterapistlere yeni bir bakış açısı getirebileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
In patients with lung transplantation, many clinical effects such as muscle and skeletal system effects, decreased exercise capacity, fatigue, loss of balance, kinesiophobia occur in the post-transplant period. ICF is a coding system developed to universally identify the state of health of individuals. The aim of the study was to determine and evaluate the relationship between the age of lung transplant patients, transplant age and comorbidity levels and body structure and function, activity and participation level dec within the scope of ICF. 24 lung transplant recipients were included in the study. With the substances selected from the ICF checklist, the patients' body structure dysfunctions and activity and participation levels were determined within the scope of the ICF. The physical and demographic characteristics of the individuals were recorded. The domain b of the individuals (body functions) was evaluated with Pitsburgh sleep quality questionnaire (PSQI), Hospital anxiety and depression scale (hads), Tampa scale of kinesiophobia, respiratory function test , one minute sit to stand test (1STS), six-minute pegboard and ring Test (6PBRT), MMRC dyspnea scale. Domain s (body structure)  was evaluated with scoring and Corbin postural assessment scale. Domain d (activities and participation) was evaluated with Timed up and go Test (TUG), international physical activity questionnaire (IPAQ), St. The George Respiratory Questionnaire (SGRQ) London Chest Daily Life Activities Scale (LCADL). As a result of the study,  patient's age positively correlated with lateral postural score (r=0.52) and sleep disorder (r=0.48) and negatively correlated with peak expiratory flow (PEF) (r=0.54) and the difference in heart rate and the difference leg fatigue 1STS before and after the test (p<0.05). Transplant age positively correlated with lateral postural score and sleep disorder and negatively correlated with the difference in oxygen saturation 1STS before and after the test (r=-0.47) and the difference in dyspnea 6 PBRT before and after the test (r=0.43) (p<0.05).  Comorbidity level of patients positively correlated with lateral postural score (r=0.45)  and negatively correlated with 1STS score (r=-0.72) and 6 PBRT score (r=0.50) (p<0.05). As a result, balance disorder, decreased exercise capacity, dyspnea, fatigue perception, increased fear of movement and decreased quality of life are observed in lung transplant recipients. When planning pulmonary rehabilitation, the patients' age, transplant age and comorbidity levels should be taken into account. We suggest that the ICF model is applicable in the evaluation of lung transplant recipients and the planning of pulmonary rehabilitation program and that it can bring a new perspective to physiotherapists.