Endosülfan uygulanan sıçanların böbrek, karaciğer ve beyin dokuları üzerine vitamin C'nin etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of vitamin C on the kidney, liver and brain tissues of rats administered endosulfan
Yazar: NURHUDA ÖZGÜL
Danışman: PROF. DR. BERRİN TARAKÇI GENÇER
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Histolojik teknikler = Histological technics ; Histopatoloji = Histopathology

Özet:
Endosülfan kalıcılığı nedeniyle hava, toprak, su ve bitki örtüsünde çevre kirliliğine yol açan organoklorlu bir insektisittir. Tarım ve hayvancılık uygulamalarında tedbirsiz kullanımı Endosülfanı insan sağlığı için önemli bir tehdit unsuru haline getirmiştir. Bu çalışmada deneysel yolla endosülfan uygulanan ratların böbrek, karaciğer ve beyin dokularında oluşabilecek hasarların histopatolojik yöntemlerle, bu dokulardaki asprosin immünoreaktivitesi üzerine etkisinin histokimyasal boyamalar ile incelenmesi ve tüm bu etkilere karşı vitamin C nin koruyucu etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 

Çalışmada kullanılan 8-10 Haftalık erkek ratlar beş gruba ayrıldı. Deney grupları; Kontrol (1. Grup), Vitamin C (2. Grup), Mısır Yağı (3. Grup), Endosülfan (4. Grup), Endosülfan + Vitamin C (5. Grup) şeklinde oluşturuldu. Birinci gruptaki ratlara uygulama yapılmadı. İkinci gruptaki ratlara 10 gün boyunca her gün 20 mg/kg Vitamin C, üçüncü gruptaki ratlara 10 gün boyunca her gün 1 mg/kg mısır yağı ve dördüncü gruptaki ratlara 10 gün boyunca her gün 10 mg/kg endosülfan oral gavaj yolla verildi. Beşinci gruptaki ratlara 10 gün boyunca 10 mg/kg endosülfan + 20 mg/kg Vitamin C oral yolla verildi. Deney sonunda hayvanlar anestezi altında dekapite edilerek beyin, böbrek ve karaciğer numuneleri alındı ve rutin doku takibi işleminden geçirildi. Parafin bloklardan elde edilen seri kesitler histopatolojik ve histokimyasal yöntemlerle incelendi. 

Endosülfan grubuna ait böbrek dokuları histolojik olarak incelendiğinde kortekste; proksimal ve distal tübülüslerde yer yer dilatasyon ve proksimal ve distal tübülüslerin epitellerinde dejenerasyon gözlendi. Medullada ise, henle kulpunda dilatasyon ve tübülüs kollektivus, tübülüs proksimalis ve tübülüs distalis epitellerinde yer yer dökülmeler ve vakuolizasyon tespit edildi. Endosülfan + Vitamin C grubunda bu bulguların önemli derecede azaldığı kaydedildi. Endosülfan grubunda Asprosin immunpozitifliği KNT, Mısır Yağı ve Vit C gruplarına göre anlamlı derecede azalmıştı. Endosülfan + Vitamin C grubunda ise Asprosin immunpozitifliği Endosülfan grubuna göre artmış olarak izlendi. 

Endosülfan grubuna ait karaciğer dokuları histolojik olarak incelendiğinde; belirgin hemoraji, sinüzoidal dilatasyon, hepatositlerde  dejenerasyon ve karyomegali izlendi. Endosülfan + Vitamin C grubunda bu bulguların önemli derecede azaldığı kaydedildi. Endosülfan grubunda Asprosin immunpozitifliği KNT, Mısır Yağı ve Vit C gruplarına göre anlamlı derecede azalmıştı. Endosülfan + Vitamin C grubunda ise Asprosin immunpozitifliği Endosülfan grubuna göre artmış olarak izlendi. 

Endosülfan grubuna ait beyin dokuları histolojik olarak incelendiğinde; glial hücre infiltrasyonu, nöronal dejenerasyon, kan damarında konjesyon ve perinöral vakuolizasyonların olduğu izlendi. Endosülfan + Vitamin C grubunda bu bulguların önemli derecede azaldığı kaydedildi. Endosülfan grubunda Asprosin immunpozitifliği KNT, Mısır Yağı ve Vit C gruplarına göre anlamlı derecede azalmıştı. Endosülfan + Vitamin C grubunda ise Asprosin immunpozitifliği Endosülfan grubuna göre artmış olarak izlendi. 

Sonuç olarak Endosülfan ile oluşturulan böbrek, karaciğer ve beyin hasarına karşı Vitamin C'nin oksidatif stresi baskılayarak doku hasarını azalttığı ve yeni bir adipokin olan asprosin seviyesini yükselttiği görülmüştür.

Abstract:
Endosulfan is an organochlorine insecticide that causes environmental pollution in air, soil, water and vegetation due to its persistence. Imprudent use of Endosulfan in agricultural and animal husbandry practices has made it a significant threat to human health. In this study, it was aimed to examine the damage that may occur in the kidney, liver and brain tissues of rats experimentally administered endosulfan by histopathological methods, its effect on asprosin immunoreactivity in these tissues by histochemical staining, and to investigate the protective effect of vitamin C against all these effects. 

8-10-week-old male rats used in the study were divided into five groups. Experimental groups; It was formed as Control (Group I), Vitamin C (Group II), Corn oil (Group III), Endosulfan (Group IV), Endosulfan + Vitamin C (Group V). No application was made to the rats in Group I. Rats in Group II were given 20 mg/kg of Vitamin C every day for 10 days, rats in Group III were given 1 mg/kg of corn oil every day for 10 days, and rats in Group IV were given 10 mg/kg of endosulfan orally every day for 10 days given by gavage. Rats in Group V were given 10 mg/kg endosulfan + 20 mg/kg Vitamin C orally for 10 days. At the end of the experiment, the animals were decapitated under anesthesia, brain, kidney and liver samples were taken, and routine tissue monitoring was performed. Hematoxylin-Eosin and Masson's triple staining was applied to serial sections obtained from paraffin blocks, evaluated under a light microscope, and photographed. 

When kidney tissues belonging to the endosulfan group are examined histologically, in the cortex; Local dilatation in the proximal and distal tubules and degeneration in the epithelium of the proximal and distal tubules were observed. In the medulla, dilatation in the loop of Henle and occasional shedding and vacuolization were detected in the epithelium of the tubule collectivus, tubulus proximalis, and tubulus distalis. It was noted that these findings were significantly reduced in the Endosulfan + Vitamin C group. Asprosin immunopositivity were significantly decreased in the Endosulfan group compared to the CNT, Corn Oil, and Vit C groups. Asprosin immunopositivity were observed to be increased in the Endosulfan + Vitamin C group compared to the Endosulfan group. 

When liver tissues belonging to the endosulfan group were examined histologically; marked hemorrhage, sinusoidal dilatation, degeneration of hepatocytes, and karyomegaly were observed. 
It was noted that these findings were significantly reduced in the Endosulfan + Vitamin C group. Asprosin immunopositivity were significantly decreased in the Endosulfan group compared to the CNT, Corn Oil, and Vit C groups. Asprosin immunopositivity were observed to be increased in the Endosulfan + Vitamin C group compared to the Endosulfan group.  

When brain tissues belonging to the endosulfan group are examined histologically; Glial cell infiltration, neuronal degeneration, blood vessel congestion and perineural vacuolization were observed. It was noted that these findings were significantly reduced in the Endosulfan + Vitamin C group. Asprosin immunopositivity were significantly decreased in the Endosulfan group compared to the CNT, Corn Oil, and Vit C groups. Asprosin immunopositivity were observed to be increased in the Endosulfan + Vitamin C group compared to the Endosulfan group. 

As a result, it has been observed that Vitamin C reduces tissue damage by suppressing oxidative stress and increases the level of asprosin, a new adipokine, against the kidney, liver and brain damage caused by Endosulfan.