Akademisyenlerin görüşlerine göre devlet üniversitelerinin örgütsel eskimesi üzerine bir değerlendirme
An assessment on the organizational obsolescence of public universities according to the views of academics
Yazar: HİLAL ÇALMAŞUR
Danışman: PROF. DR. SERKAN KOŞAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, akademisyenlerin devlet üniversitelerinin örgütsel eskimesine ilişkin görüşlerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemi olarak gerçekleştirilen bu araştırmada yorumlamacı fenomenoloji yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Boğaziçi, Çanakkale Onsekiz Mart, Ege, Anadolu, Gazi, Çukurova, Sivas Cumhuriyet, Ondokuz Mayıs, Giresun, Atatürk, İnönü ve Gaziantep devlet üniversitelerinde görev yapan 30 akademisyen oluşturmaktadır. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Üniversite Örgütsel Eskimesi Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Şubat 2023 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında bir akademisyenle yüz yüze, 29 akademisyenle ise çevrim içi ortamda ses/video kaydı alınarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri analizi parentezleme, fenomenolojik redüksiyon, imgesel çeşitleme ve deneyimlerin genel yapısına ilişkin bir senteze varılma olmak üzere dört aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde Türk yükseköğretim sisteminin çoğunlukla olumsuz anlamda bir örgüt/eğitim kademesi olarak olarak tanımlandığı görülmüştür. Türk yükseköğretim sisteminde sırasıyla en çok genel yapıya, göreve, bileşenlere, eğitime ve ortama, amaçlara ve finansmana dair konularda sorunlar yaşanmaktadır. Türk yükseköğretim sisteminin geleceği çoğunlukla bireye, işe, örgüte ve sisteme ilişkin olumsuz tahminlerle betimlenmektedir. Türk yükseköğretim sisteminde örgütsel eskime olgusu çoğunlukla olumsuz anlamda dinamizm, zaman, yeterlilik ve var oluş kavramlarına ilişkin odaklarla tanımlanmaktadır. Türk yükseköğretim sisteminde örgütsel eskime sırasıyla en çok sisteme, işe, bireye ve örgüte dair nedenlerden kaynaklanmaktadır. Devlet üniversitelerinde sırasıyla en çok kaliteye, yönetime ve organizasyona, eğitime ve öğretime, araştırmaya ve geliştirmeye ve toplumsal katkıya dair konularda örgütsel eskime sorunları yaşanmaktadır. Devlet üniversitelerinde sırasıyla en çok örgüte, işe, sisteme ve bireye dair konularda örgütsel eskime çözümleri sunulmaktadır. Akademisyenlerin devlet üniversitelerindeki örgütsel eskime deneyimleri ile Türk yükseköğretim sistemindeki deneyimleri çoğunlukla siyasi, yönetsel, bilimsel, yapısal, evrensel, hukuksal, toplumsal, felsefi, teknolojik, ekonomik ve kültürel açılardan ilişkilendirilmektedir. Araştırma sonuçlarına ilişkin ilgili mevzuatta sistem kavramına ilişkin bir bentin oluşturulması; heterojen kadrolaşmanın sağlanması; görevlendirmelerde uluslararası nitelik kriterlerine ilişkin vizyon belgelerinin istenmesi; bileşenlerin görüşlerini iletebildiği bir dijital platformun oluşturulması; mütevelli heyetlerinin oluşturulması; tanınmış bilim insanlarının kadrolara dahil edilmesi; yükseköğretim enstitülerinin ve ilgili anabilim dallarının oluşturulması; giriş sınavlarının bütünsel gelişim alanlarını kapsaması; doktora sonrası araştırmalara yönelik eylem planlarının geliştirilmesi; performans esaslı kaynak tahsis modeline geçilmesi; üniversite seçmeli ders havuzunun oluşturulması; üniversiteler arası seviyelendirmelerin yapılması; kontrol mekanizmalarının denetleme raporlarını kamuoyu ile paylaşılması; Yükseköğretim Kurulunun çalışmalarının iyileştirilmesi; yüz yüze/uzaktan/hibrit eğitimin diplomaları arasında bir derecelendirmenin yapılması; mezuniyet sonrası takip sisteminin oluşturulması; yeni bir Yükseköğretim Kanununun oluşturulması; üniversitenin misyonları arasında bir dengenin gözetilmesi; ders anlatımına ilişkin programlar arası pedagojik standardizasyonun sağlanması; örgütsel eskimeye ilişkin her yıl çeşitli analizler yapılması önerilebilir. Araştırmacılara örgütsel eskime olgusuna ilişkin daha fazla ampirik araştırma yapmaları; olguyu daha farklı yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olguya ilişkin ölçme araçları geliştirmeleri; olguyu farklı eğitim basamaklarında çeşitli yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olguyu vakıf üniversitelerinde çeşitli yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olgunun farklı konu alanlarıyla/değişkenlerle inceleyerek araştırmaları; örgütsel eskime durumunun önlenmesi/iyileştirilmesi/çözümlenmesi için deneysel araştırmalar ve eylem araştırmaları yapmaları tavsiye edilebilir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine academics' views on organizational obsolescence of state universities. This research, which was conducted as a qualitative research method, used the interpretive phenomenology approach. Maximum diversity and criterion sampling methods, which are among the purposeful sampling methods, were used to determine the study group in the research. The study group of the research consists of 30 academics working at Boğaziçi, Çanakkale Onsekiz Mart, Ege, Anadolu, Gazi, Çukurova, Sivas Cumhuriyet, Ondokuz Mayıs, Giresun, Atatürk, İnönü and Gaziantep state universities in the 2022-2023 academic year. "University Organizational Obsolescence Semi-Structured Interview Form" developed by the researcher was used as a data collection tool in the study. Between February 2023 and May 2023, interviews were held face-to-face with one academician and online with 29 academicians, with audio/video recordings. Data analysis was carried out in four stages: parenthesizing, phenomenological reduction, imaginative variation and reaching a synthesis regarding the general structure of experiences. When the results of the research are evaluated in general, the Turkish higher education system is mostly defined as an organization/educational level in a negative sense. In the Turkish higher education system, the most common problems are related to the general structure, mission, components, education/environment, objectives and financing. The future of the Turkish higher education system is often described with negative predictions regarding the individual, the job, the organization and the system. The phenomenon of organizational obsolescence in the Turkish higher education system is mostly defined in a negative sense, with focuses on the concepts of dynamism, time, competence and existence. In the Turkish higher education system, organizational obsolescence is mostly caused by system, job, individual and organizational reasons, respectively. In state universities, organizational obsolescence problems are mostly experienced in issues related to quality, management and organization, education and training, research and development and social contribution, respectively. In state universities, organizational obsolescence solutions are mostly offered for issues related to the organization, the job, the system and the individual, respectively. Academicians' experiences of organizational obsolescence in state universities and their experiences in the Turkish higher education system are mostly associated with political, managerial, scientific, structural, universal, legal, social, philosophical, technological, economic and cultural aspects. It may be suggested to create a clause regarding the concept of system in the relevant legislation, to ensure heterogeneous staffing, to request vision documents regarding international qualification criteria in assignments, to create a digital platform where components can convey their views, to create boards of trustees, to include well-known scientists in the cadres, to establish higher education institutes and relevant departments, to cover holistic development areas regarding entrance exams, to develop action plans for postdoctoral research, to switch to a performance-based resource allocation model, to create a university elective course pool, to make inter-university leveling, that control mechanisms share their audit reports with the public, that the Council of Higher Education improves its work, that a grading be made between the diplomas of face-to-face/distance/hybrid education, that a post-graduation follow-up system be establish, that a new Higher Education Law be established, that a balance be maintained between the missions of the university, that pedagogical standardization be provided between programs regarding course presentation that various analyses be conducted every year regarding organizational obsolescence regarding research results. Researchers can be advised to conduct more empirical research on the phenomenon of organizational obsolescence, to investigate the phenomenon with different methods/patterns; to develop measurement tools for the phenomenon, to investigate the phenomenon with various methods/patterns at different levels of education, to investigate the phenomenon with various methods/patterns at foundation universities, to investigate the phenomenon by examining it with different subject areas/variables, to conduct experimental and action research to prevent/improve/solve the situation of organizational obsolescence.