Yazın çevirmeninin prekaryalaşması, çeviri sosyolojisi odağında üretilen stratejiler ve çözümler
Precariousness of the literary translator, strategies and solutions produced from the focal point of the sociology of translation
Yazar: BURCU KANIDİNÇ KILINÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE BOGENÇ DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Hayatta kalma stratejileri = Survival strategies ; Çeviri sosyolojisi = Sociology of translation

Özet:
Bu doktora tezi, çeviri sosyolojisi yaklaşımıyla, prekaryalaşma bağlamında yazın çevirmenlerinin çalışma koşullarını anlamayı ve bu güvencesiz koşullara sürdürülebilir çözüm önerileri üretmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, yazın çevirmenlerinin prekaryalaşma deneyimlerine ilişkin zengin ve derin veri sunabilecek bir saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Her biri yazın çevirmeni olan 28 katılımcıyla yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar arasında alanın paydaşlarından editörler, redaktörler, yayımcılar, meslek birliği üyeleri, akademisyenler ve yazarlar bulunmaktadır ve hepsinin ortak noktası yazın çevirmeni olmalarıdır. Konferans ve meslek çalıştaylarının gözlemlenmesi, ilgili kurum ve kuruluşların mevzuat incelemeleri ve araştırmacının araştırma boyunca tuttuğu yansıtıcı günlüğüyle veri zenginleştirilmiştir. Edinilen veri, öncelikle Pierre Bourdieu'nün geliştirdiği alan çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Buna göre, araştırma nesnesi çeviri sosyolojisi odağında inşa edildikten sonra, yazınsal alanın güç alanına göre konumu, eyleyicilerin konum mücadeleleri ve ilişkiselliği ve yazın çevirmeninin habitusu basamakları yazınsal alana uygulanmıştır. Böylelikle, araştırma bağlamındaki sosyal, kültürel ve ekonomik dinamikler yazın çevirmeni özelinde irdelenmiştir. Alan çözümlemesinin ardından veri, yazın çevirmeninin prekaryalaşması bağlamında tematik çözümlemeyle detaylı biçimde yorumlanmış ve matrislerle görselleştirilmiştir.
Yazın çevirmeninin prekaryalaşması bağlamında çözümlenen veri sonucunda beş ayrı temaya ulaşılmıştır: yazın çevirmenlerinin prekaryalaşma biçimleri, yazın çevirmenlerinin karşılaştıkları kısıtlar, yazın çevirmenlerinin mesleki tatminleri, yazın çevirmenlerinin prekaryalaşma bağlamında ürettikleri stratejiler ve çözüm önerileri. Bir bütün olarak tez çalışması, yazın çevirmenlerinin güvencesiz çalışma koşullarına dikkat çekerek sürdürülebilir iyileştirmelere yol gösterecek gelecek araştırmalar için yeni bir kapı aralamaktadır.
Anahtar Kelimeler: yazın çevirmeni, güvencesiz çalışma koşulları, prekarya, çeviri sosyolojisi, çevirmenlik mesleği, alan çözümlemesi, yazınsal alan, çevirmen çalışmaları, tematik çözümleme, stratejiler, çözümler

Abstract:
This dissertation aims to understand the working conditions of literary translators in the context of precariousness and to propose sustainable solutions to these precarious conditions from the perspective of sociology of translation. For this purpose, we conducted a field study that can provide rich and in-depth data on the experiences of literary translators regarding their precarious working conditions. We held semi-structured interviews with 28 participants, all of whom were literary translators. The participants included all the stakeholders in the field such as editors, copyeditors, publishers, members of professional associations, academics, and writers, but the common point was that they were all literary translators. We enriched the data by observing conferences and professional workshops, examining the legislation of relevant institutions and organisations, and keeping a reflective diary throughout the research. First, we analysed the data using the field analysis technique developed by Pierre Bourdieu. After constructing the research object with a focus on the sociology of translation, we applied the following steps to the literary field: the position of the literary field vis-à-vis the field of power, the positional struggles and relationality of agents, and the habitus of the literary translator. Thus, we examined the social, cultural, and economic dynamics of the research context with a special focus on the literary translator. Following the field analysis, we interpreted the data in detail through thematic analysis in the context of the precariousness of the literary translator and visualized the data in matrices.
As a result, we have reached five different themes: the forms of precariousness of literary translators, the constraints faced by literary translators, the job satisfaction of literary translators, the strategies produced by literary translators in the context of precariousness and the solutions proposed by literary translators. By drawing attention to the precarious working conditions of literary translators, the thesis opens a new door for future research that will lead to sustainable improvements.
Keywords: literary translator, precarious working conditions, precariat, sociology of translation, translation profession, field analysis, literary field, translator studies, thematic analysis, strategies, solutions