Postmenopozal osteoporotik hastalarda bilgi düzeyi ve ağrının yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effects of knowledge and pain levels on the quality of life in patients with postmenopausal osteoporosis
Yazar: DAMLA KOTİLOĞLU BÖTKE
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ağrı = Pain ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Osteoporoz yaşam süresi uzadıkça gitgide artan bir mortalite ve
morbidite nedenidir. Özellikle kadınlarda menopoz sonrası sık görülen bu durum
yaşam kalitesini anlamlı ölçüde bozar. Ortaya çıkan komplikasyonlar ve oluşan ağrı
ile kronik bir sorun haline gelir. Çalışmamızda Haydarpaşa Numune Hastanesi Aile
Hekimliği polikliniklerine başvuran postmenopozal osteoporotik kadınların
hastalıkları hakkındaki bilgi ve ağrı düzeyinin saptanması ve bunların yaşam kalitesi
üzerindeki etkisinin belirlenmesini amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada polikliniğimize başvuran 153 gönüllü postmenopozal
osteoporozlu kadın hastaya; demografik verilerin ve tedavi, yaşam tarzı değişikliği
gibi durumların sorgulandığı anket ile "Osteoporoz Bilgi Testi", "Vizüel Analog
Skala", "Yaşam Kalitesi Formu, SF-36" ölçekleri uygulandı. Verilerin
değerlendirilmesinde; normal dağılıma uymayan verilerin bağımsız iki grup arasında
karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, ikiden çok grubun karşılaştırılmasında
Kruskal Wallis Testi uygulandı ve p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 153 postmenopozal kadın hastanın %68,6'sı çalışmaya
katıldıkları sırada evli, %86,3'ü çocuk sahibi, %10,5'i lisans mezunu, %52,9'u
ilkokul mezunu ya da yalnızca okur yazar olduğu, %81'inin ek hastalıklarının
olduğu, %78,4'ünün farmakolojik tedavi, %60,1'inin vitamin ve mineral takviyesi
aldığı, %23,5'inin tanı sonrası yaşam tarzı değişiklikleri yaptığı belirlendi. Medeni
duruma göre yapılan değerlendirmede evli olan hastaların yaşam kalitesinin
değerlendirilmesinde ruhsal sağlık alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı
yükseklik saptandı. Çocuk sahibi olma, diabetes mellitus, hiperlipidemi ve
hipertansiyon gibi ek hastalık durumları ve düzenli farmakolojik tedavi alma gibi
durumlarda yaşam kalitesi yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmedi.
Eğitim düzeyi ile yaşam kalitesi arasında pozitif korelasyon izlendiği ancak
osteoporoz bilgi düzeyi arasında korelasyon olmadığı görüldü. Ağrı düzeyi arttıkça
yaşam kalitesinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı saptandı. Hipotiroidi
tanısı da olan osteoporotik hastalarda fiziksel ve emosyonel rol güçlüğü alt boyutları
hariç tüm alt boyutlarda yaşam kalitesinin anlamlı ölçüde azalmış olduğu görüldü.
Kemik yoğunluğu ölçümlerini her yıl tekrarlayan hastaların ağrı düzeyinin daha az
olduğu izlendi. Osteoporoz bilgi düzeyi yüksek olan, çökme kırığı olmayan, vitamin 
vii
ve mineral takviyesi alan, yaşam tarzı değişikliklerini benimseyen hastalarda ise
farklı alt boyutlarda yaşam kalitesinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek
olduğu izlendi. VKİ yükseldikçe ise yaşam kalitesinin kötüleştiği görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda hastaların; hastalıkları ile ilgili bilgi düzeyinin, eğitim
düzeylerinin, düzenli klinik takibinin ve destek tedavilerin artmış yaşam kalitesiyle
doğrudan ilişkili olduğu görüldü. Yapılan birçok çalışmanın aksine bizim
çalışmamızda hastalığa dair bilgi düzeyinin eğitim düzeyi ile ilişkili olmadığı izlendi.
Bu her durumda hastalarımıza tanı sonrası hastalık ile ilgili bilgi vermemizin yaşam
kalitesini doğrudan etkileyeceğini düşündürmektedir. Çalışmadan çıkarttığımız en
önemli sonuç ise bizim değiştirebildiğimiz bazı önemli hususların hastaların yaşam
kalitesini olumlu yönde etkileyebildiğidir. Bu nedenle tanı sonrası bilgilendirme,
vitamin ve mineral desteği ve klinik takibe mutlaka önem verilmesi gerektiğini
düşündük.
Anahtar Kelimeler: osteoporoz, ağrı, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: Osteoporosis has become a morbidity and mortality cause as lifespan increases.
Frequently encountered after menopause, osteoporosis impairs quality of life and
presents as a chronic problem with complications and pain. The aims of our study are
determining pain and knowledge levels in postmenopausal osteoporotic patients
presenting to the Haydarpaşa Numune Hospital Family Medicine Outpatient clinics
and evaluating their effects on the quality of life .
Materials and Methods: A questionnaire including demographic information,
pharmacotherapy and lifestyle modifications and scales such as "Osteoporosis
Knowledge Test", "Visual Analog Scale" and "Quality-of-life Measures Short Form
Health Survey (SF-36)" were applied to 153 postmenopausal osteoporotic patients
who came to our outpatient clinic during this study. For analysis of the data,the
Mann-Whitney U test was used to compare differences between two independent
groups which are not in line with normal distribution, the Kruskal Wallis test was
used to compare more than two groups and p <0,05 was considered statistically
significant.
Results: In our study: 68,6% of our patients were married, 86,3% had children,
10,5% were university graduates, 52,9% were primary school graduates or literate,
81% had comorbidities, 78,4% were taking pharmacotherapy, 60,1% were taking
vitamin and mineral supplements and 23,5% had modified their lifestyle after
diagnosis. Mental health scores of quality of life were significantly higher in married
patients. Having children, regular pharmacotherapy and comorbidities such as
diabetes mellitus, hyperlipidemia and hypertension were not associated with changes
in quality of life. Positive correlation was found between education levels and
quality of life, but there was no correlation between education levels and knowledge
about osteoporosis. There was statistically significant negative correlation between
pain and quality of life. A significant decrease of quality of life was seen in all 
ix
sections except physical and emotional role functioning in patients with osteoporosis
and hypothyroidism. Pain levels were lower in patients who annually repeated their
bone density measurements. Higher levels of quality of life were associated with
absence of compression fractures, higher levels of knowledge about osteoporosis,
taking vitamin and mineral supplements and modifing their lifestyle. Quality of life
was worse in patients with higher levels of BMI.
Conclusion: In our study, we found that the quality of life of patients was directly
associated with knowledge levels of osteoporosis, education levels, regular followups
and supportive care. Unlike some studies, we found that knowledge levels of
osteoporosis were not associated with education levels. This result indicates that
giving patients information about their illness directly affects their quality of life.
The most important result of the study was that modification in lifestyle can
positively affect the quality of life of patients. Therefore, lifesyle changes and regular
follow-ups are important after diagnosis.
Keyword: osteoporosis, pain, quality of life