Özel yetenekli öğrencilerin oluşturdukları hikâye edici metinlerin bağdaşıklık ve tutarlılık bağlamında incelenmesi
Investigation of narrative texts created by specially talented and normally developing students in the context of cohesion and coherence
Yazar: TUGAY ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. BORA BAYRAM
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Metindilbilim, dilbilimin alt çalışma alanlarından biridir. Bu alanın yoğunlaştığı
kapsam metin tanımının yapılması, metinsellik ölçütlerinin belirlenmesi ve metinlerin
çeşitli boyutlarda incelenmesidir. Metinsellik ölçütleri sınıflandırılmasında yer alan
bağdaşıklık ve tutarlılık, metinle doğrudan ilişkilidir. Bağdaşıklık, metnin yüzey yapısı
ile ilgiliyken tutarlılık metnin derin yapıyla metnin anlam boyutuyla ilgilidir. Anadili
eğitiminde kullanılan en önemli araç metindir. Öğrencilerin temel dil becerilerini doğru
ve etkili biçimde geliştirebilmek için metinlerden yararlanılmaktadır. Dil ediniminde
kullanılacak metinlerin metinsellik ölçütlerine uygun olması beklenmektedir. Bu
metinlerin bağdaşıklık ve tutarlılık yönünden uyumlu olması öğrencilerin dil öğrenimini
kolaylaştıracaktır. Metindilbilimsel ölçütlere uygun hazırlanan metinler ile bu metinlere
dayalı etkinliklerin öğrencilerin dil becerilerini geliştirme süreçlerine olumlu şekilde
yansıyacağı yapılan çalışmalarda belirtilmiştir. Bu çalışmanın genel amacı; Bilim ve
Sanat Merkezinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin oluşturdukları hikâye edici
metinlerin bağdaşıklık ve tutarlılık yönüyle incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda özel
yetenekli öğrencilerden bireysel yetenekleri fark ettirme programından ve özel
yetenekleri fark ettirme programından toplamda 60 öğrencinin oluşturmuş oldukları
hikâye edici metinlerin bağlaşıklık ve tutarlılık görünümleri ortaya konulmuştur.
Çalışmada, nitel veri toplama yöntemlerinden belgesel tarama (doküman incelemesi),
verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre özel
yetenekli öğrencilerin oluşturmuş oldukları hikâye edici bağdaşıklı sağlayan unsurların
yeterince kullanıldığı görülmekteyken tutarlılık unsurlarının daha az kullanıldığı tespit
edilmiştir. Özel yetenekli öğrencilerin daha tutarlı metinler oluşturmaları adına deneysel
çalışmalar yapılabilir.
Anahtar Sözcükler: Bağdaşıklık, Tutarlılık, Metin, Metindilbilim, Özel
Yetenekli Öğrenciler

Abstract:
Text linguistics is considered to be one of the sub-fields of linguistics. The scope
of this field is to define the text, determine the criteria for textuality and examine the texts
in various dimensions. Cohesion and coherence in the classification of textuality criteria
are directly related to the text. While cohesion is related to the surface structure of the
text coherence is related to the deep structure of the text and the semantic dimension of
the text. The most essential tool used in mother tongue education is the text. Texts are
often used to develop students' basic language skills in a more correct and effective way.
It is expected that the texts to be used in language acquisition comply with the textuality
criteria. The compatibility of these texts in terms of cohesion and coherence will facilitate
students' language learning. Previous studies emphasize that texts prepared in accordance
with textuality criteria and the activities based on these texts will positively reflect on the
students' language skill development processes. The main purpose of this study is to
examine the narrative texts created by specially gifted students studying at the Science
and Art Center in terms of cohesion and coherence. For this purpose, the cohesion and
consistency aspects of the narrative texts written by a total of 60 students chosen from the
Individual Talent Awareness Program (ITAP) and the Special Talent Awareness Program
(SPTA) were revealed. In this study, document screening (document review) was used as
a qualitative data collection method and content analysis was used for the analysis of data.
According to the research results, it was observed that the elements that provide narrative
cohesion in the writings of gifted students were used sufficiently, while the elements of
coherence were used less. Experimental studies can be conducted to ensure that gifted
students create more coherent texts.
Key Words: Chosion, Consistency, Text, Textlinguistics, Special Talented,
Students