İshalli buzağılarda etiyolojik etkene göre serum endokan düzeyi ile interlökin-6, prokalsitonin, e-selektin arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between serum endocan level and interleukin-6, procalcitonin, E-selectin in calves with diarrhea according to etiologic agent
Yazar: CENNET NUR ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İSSİ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Endotel hücreleri inflamasyonun kaynağı ve hedefidir. Endotel kaynaklı çözünür dermatan sülfat proteoglikan (PG) olan endokan inflamatuar yanıtta rol oynayan spesifik bir endotelyal belirteçtir. Bu çalışma ile yangıda anahtar rol oynayan endotel hasarının buzağı ishallerinde etiyolojik faktöre göre mevcudiyetinin endokan ve E-selektin ile ortaya konup, ishalde meydana gelen inflamasyonun şiddetininin belirlenmesinde inflamasyonda arttığı bildirilmiş olan biyobelirteçler [İnterlökin-6 (IL-6), prokalsitonin (PCT)] ile serum endokan ve E-selektin ilişkisinin açıklanması ve yeni bir biyobelirteç olarak endokanın kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışma materyalini 42'si ishalli 7'si kontrol olmak üzere 49 adet buzağı oluşturmuştur. İshalli buzağılara klinik tanı konulduğunda ve tanı konulduktan sonraki 7. ve 10. günlerde olmak üzere toplamda 3 kez vena jugularis'ten EDTA'lı tüplere hematolojik muayeneler için, jelli serum tüplerine ise biyokimyasal ve ELİSA analizleri için kan örnekleri alınmıştır. Bakteriyel, viral ve paraziter guruplara dahil edilen buzağılardan kan örneklerinin alınımdan hemen sonra sıvı-elektrolit, antimikrobiyal, antiparaziter, destekleyici ve diyet tedavisi uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır.
ELISA analizlerinde grup içi karşılaştırmalarda endokan düzeyinde E. coli grubunda 1. günde daha yüksek olmak üzere 1. gün ile 7. gün (p=0.004) ve 1. gün ile 10. gün (p=0.013) ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. C. parvum grubunda E-selektin düzeyi 1. günde 7. güne (p=0.003) kıyasla anlamlı daha yüksek bulunmuştur. IL-6 düzeyi Rotavirüs grubunda 1. gün ölçümünde daha yüksek olmak üzere 1. ve 7. (p<0.001) gün ile 1. ve 10. (p<0.001) gün ölçüm sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. C. parvum grubunda IL-6 düzeyi 1. gün ölçümünde daha yüksek saptanmakla beraber 1. ve 7. gün (p<0.001) ile 1. ve 10. gün (p=0.016) ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. E. coli grubunda PCT düzeyi 1. günde daha yüksek olmakla beraber 1. ve 7. gün (p=0.005) ile 1. ve 10.  gün (p<0.001) analizleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır.
Gruplar arası karşılaştırmalarda 1. gün ölçümlerinde endokan düzeyi enfekte gruplarda daha yüksek olmak üzere E. coli ve Kontrol grubu (p<0.001), Rotavirüs ve Kontrol grubu (p=0.012), C. parvum ve Kontrol grubu (p=0.001) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Endokan düzeyi 7. gün ölçümlerinde enfekte gruplarda daha yüksek seyretmekle beraber E. coli ve Kontrol grubu (p<0.001), Rotavirüs ve Kontrol grubu (p=0.002), C. parvum ve Kontrol grubu (p=0.003) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Endokan düzeyi 10. gün ölçümlerinde enfekte gruplarda daha yüksek olmak üzere E. coli ve Kontrol (p=0.002), Rotavirüs ve Kontrol (p=0.012), C. parvum ve Kontrol (p=0.043) grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. E-selektin düzeyi 1. gün ölçümlerde enfekte gruplarda daha yüksek saptanmakla beraber E. coli ve Kontrol grubu (p=0.006), C. parvum ve Kontrol grubu (p=0.002) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. 1. gün ölçümlerde IL-6 düzeyi enfekte gruplarda daha yüksek olmakla birlikte E. coli ve Kontrol (p=0.015), Rotavirüs ve Kontrol (p=0.020), C. parvum ve Kontrol (p=0.004) grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. PCT düzeyi 1. gün ölçümlerde enfekte gruplarda daha yüksek olmakla birlikte E. coli ve Kontrol grubu (p=0.012), Rotavirüs ve Kontrol grubu (p=0.016) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. 
Bu tez çalışmasında E. coli, Rotavirüs ve C. parvum ile enfekte buzağılarda inflamasyon ve endotel hasarı belirlenmiştir. Enfekte gruplarda orta derecede ve şiddetli derecede etkilenen buzağılarda yapılan analizlerde endotel hasarı ve inflamasyonun şiddetli derecede etkilenen buzağılardan daha belirgin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca inflamasyon ve endotel hasarı arasında ilişki saptanmıştır. Elde edilen verilere göre endokan ve E-selektinin ishalli buzağılarda endotel hasarını belirlemede faydalı biyobelirteçler olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Inflammation originates from and is directed against endothelial cells. Endocan is a particular endothelial marker that plays a role in the inflammatory response. It is an endothelium derived soluble dermatan sulfate proteoglycan (PG). In this study, endothelial damage which is a major contributor to inflammation was identified using endocan and E-selectin. Additionally, the degree of inflammation associated with diarrhea was assessed using biomarkers that have been associated to increased inflammation, such as procalcitonin (PCT) and interleukin-6 (IL-6). This study investigated in the utility of endocan as a novel biomarker and described the association between serum endocan and E-selectin.
	The study material consisted of 49 calves, 42 of which had diarrhea and 7 of which were control. Blood samples were taken from the jugular vein into EDTA tubes for hematological examinations, and into gel serum tubes for biochemical and ELISA analyses, three times in total, when the clinical diagnosis was made in calves with diarrhea and on the 7th and 10th days after the diagnosis. Liquid-electrolyte, antimicrobial, antiparasitic, supportive and dietary treatments were applied immediately after blood samples were taken from calves included in the bacterial, viral and parasitic groups. SPSS statistical package program was used to evaluate the data.	
Although the Endocan level was higher on the 1st day in the E. coli infected group in intra-group comparisons, there was statistically significant difference between the 1st day and 7th day (p=0.004) and 1st day and 10th day (p=0.013) analyses. In the C. parvum group, E-selectin level was found to be significantly higher on the 1st day compared to the 7th day (p=0.003). A statistically significant difference was detected between the measurement results of the 1st and 7th (p<0.001) days and the 1st and 10th (p<0.001) days, with the IL-6 level being higher in the Rotavirus group on the 1st day. Although the IL-6 level was found to be higher in the C. parvum group on the 1st day measurement, a statistically significant difference was found between the 1st and 7th day (p<0.001) and 1st and 10th day (p=0.016) measurements. Although the PCT level was higher on the 1st day in the E. coli group, a statistically significant difference was detected between the 1st and 7th day (p=0.005) and 1st and 10th day (p<0.001) analyses.
	In comparisons between groups, there was no statistical difference between E. coli and Control group (p<0.001), Rotavirus and Control group (p=0.012), C. parvum and Control group (p=0.001), with endocan levels being higher in the infected groups on day 1 measurements. A significant difference was determined. Although Endocan level was higher in the infected groups in the 7th day measurements, there was a statistically significant difference between E. coli and Control group (p<0.001), Rotavirus and Control group (p=0.002), C. parvum and Control group (p=0.003) has been detected. A statistically significant difference was detected between E. coli and Control (p=0.002), Rotavirus and Control (p=0.012), C. parvum and Control (p=0.043) groups, with the Endocan level measured on the 10th day being higher in the infected groups. Although E-selectin level was found to be higher in the infected groups in the 1st day measurements, a statistically significant difference was detected between E. coli and Control group (p=0.006), C. parvum and Control group (p=0.002). Although the IL-6 level was higher in the infected groups on day 1 measurements, there was a statistically significant difference between the E. coli and Control (p=0.015), Rotavirus and Control (p=0.020), C. parvum and Control (p=0.004) groups has been detected. Although the PCT level was higher in the infected groups on day 1 measurements, a statistically significant difference was detected between E. coli and Control group (p=0.012), Rotavirus and Control group (p=0.016).
	In this thesis, inflammation and endothelial damage were determined in calves infected with E. coli, Rotavirus and C. parvum. In the analysis of moderately and severely affected calves in the infected groups, endothelial damage and inflammation were found to be more pronounced than in severely affected calves. In addition, there was a relationship between inflammation and endothelial damage. According to the data obtained, it was concluded that endocan and E-selectin may be useful biomarkers in determining endothelial damage in calves with diarrhea.