Giryân Divanı: İnceleme-metin
Divan of Giryân: Textual analysis-transcription text
Yazar: EVŞEN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SABİHA KUTLAR OĞUZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Seyyid Cemaleddin el-Kazaki = Sayyid Cemaleddin al-Kazakhi ; Şiir = Poem

Özet:
Giryân mahlaslı Seyyîd Cemâleddîn el-Kazakî, XIX. yüzyılda yaşamış bir şairdir. Eserinde Kazak olduğunu belirtmesine rağmen Divanını yer yer Azeri söyleyiş özellikleri de taşıyan Osmanlı Türkçesi ile yazmıştır. Şairin bilinen tek eseri divanıdır. Çalışmamızın konusunu, Giryân Divanı'nın incelenmesi ve çevriyazı ile verilmesi oluşturmaktadır.Giryân Divanı üzerinde yaptığımız çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Giryân'ın hayatı ve eseri üzerinde durulmuş, ikinci bölümde divan metni şekil ve içerik yönünden incelenmiş, üçüncü bölümde ise divanın metni çevriyazı ile verilmiştir.Ulaşabildiğimiz 2 nüshayı karşılaştırarak hazırladığımız metne göre Giryân Divanı 1'i Farsça 125 gazel ve gazel-kaside kafiye düzeninde yazılmış 2 şiirden oluşmaktadır. Şiirlerinde dini tasavvufi konulara ağırlıklı olarak yer veren Giryân; Allah, Peygamber ve ehl-i beyt sevgisini lirik bir şekilde anlatırken uyarı ve öğütlere yer vererek didaktik bir üslup da sergiler. Giryân, ilahi aşkı anlatırken Leyla ve Mecnun, Ferhat ile Şirin gibi aşk hikayelerine telmihte bulunarak; dini öğütler verirken ayet ve hadislerden iktibas yoluyla alıntı yaparak ifade gücünü artırmıştır.Bu çalışma ile, bugüne kadar eseri ve kendisi hakkında kaynaklarda bilgi yer almayan Giryân'ın eseri günümüz edebiyat dünyasına tanıtılmış olacaktır.

Abstract:
Sayyid Cemâleddin al-Kazakhî, who signed his poems by the name of Giryân, is a poet lived in the XIX. Century. Although he introduces himself as Kazakh origin in his poems, Giryân wrote his Divan in Ottoman Turkish with some linguistic features of Azeri Turkish. The only known work of Giryân is his Divan. The subject of this study is textual analysis and transcription of this Divan.This study comprises three chapters. The Divan of Giryân is introduced in the first chapter. The context and semantic of Divan is analyzed in the second chapter. In the third chapter, manuscript copy and transcript of Divan is annexed to the text.According the two manuscript copies of Divan which are only known copies, it contains 125 Gazel, one of them was written in Persian, and two poems written with Gazel-kafiye form. While Sufism and religious themes are the main motifs of Giryân?s poems; reciting the love of God, Prophet Hz. Muhammed, and Ehli-beyt in a lyrical tone and giving advice to readers are the main features of his poets. Emphasizing the spiritual love with referring most known love stories like Leyla and Mecnun and Ferhat and Şirin; quoting from Quran and Hadis when he make religious advises makes his poet more powerful and articulate.This study is aimed to introduce the Divan of Giryân, which hasn?t any information in literature, to literary community.