Orta Anadolu'da kentsel yaşlanma: Kayseri örneği
Urban aging in Central Anatolia: The example of Kayseri
Yazar: IŞIL AVŞAR ARIK
Danışman: DOÇ. DR. FARUK KARAARSLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gerontoloji = Gerontology ; Kayseri = Kayseri ; Kentleşme = Urbanization ; Kentlilik = Urban citizenship ; Kentsel yaşam = Urban life ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Orta Anadolu bölgesi = Central Anatolian region ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışma kentsel yaşlanma deneyimini Orta Anadolu'nun en gelişmiş kentlerinden biri olan Kayseri'de ele almaktadır. Kayseri bir taraftan Neoliberal kentleşme dinamiklerine uyum sağlayarak modern, diğer taraftan geleneklere bağlılığı ve kapalı toplumsal yapısıyla muhafazakâr bir kimliğe sahiptir. Kayseri'nin yaşlı nüfusu ise Türkiye ortalamasına denktir. Kentin merkezi yönetim ile olan uyumu geçmişten bugüne süreklilik göstermiş ve bu sürekliliği korumada iş dünyası önemli olmuştur. Bu nedenle Kayseri'de politik, ekonomik ve sosyal hayat arasındaki ilişki biçimi kentin nevi şahsına münhasır bir karakter kazanmasını sağlamıştır. Fakat kent son yıllarda yaşam kalitesi bakımından bazı çelişkileri beraberinde getirmiştir. Buradaki durum çalışmada yaşlılar özelinde değerlendirilmektedir. Çalışma ekonomik, kültürel, mekânsal ve politik süreçlere odaklanarak kentsel yaşlanmayı hak temelli yaklaşımla tartışmayı amaçlayan niteliksel bir çalışmadır. Yaşlıların yaşlanma sürecine ilişkin bakış açıları, bu bakış açısının mekânsal, toplumsal ve ekonomik ilişkilere yansıması, mekân üretimiyle bağlantılı olarak ortaya çıkan eşitsizlikler ve mekânsal pratikler, yaşlıların kendileri, yerel yönetimler ve sivil toplum ile görüşülerek analiz edilmiştir. Sonuçta yaşlıların yaşlanma sürecine ilişkin olumsuz kalıp yargıları benimsedikleri fakat kendilerini bu olumsuz yargıların dışında tuttukları, emeklilikle birlikte mekânsal, toplumsal ve aile ilişkilerinde görünürlüklerinin azaldığı, mekânsal pratiklerinde toplumsal cinsiyete dayalı farklılaşmanın olduğu ve yerel yönetimin mekân üretiminin bunu pekiştirdiği görülmüştür. Kentsel yaşlanmaya ilişkin mekân üretiminde yerel yönetimin önemli farkındalıklar kazandığı ve ekonomik aktörlerin bunda kendisine önemli roller biçtiği, fakat hak temelli kentsel yaşlanma olanaklarını sağlamada kentin hala yetersiz olduğu ön plana çıkmıştır. Kentte toplumsal dayanışmanın önemli bir parçası olan hayırseverliğin, dini ya da vicdani hassasiyetlerle sürdürüldüğü kadar sistemi ve mevcut yapıyı korumanın bir yolu olarak da görüldüğü anlaşılmıştır.

Abstract:
This study examines the urban aging experience in Kayseri, one of the most developed cities of Central Anatolia. Kayseri, on the one hand, has a modern identity by adapting to Neoliberal urbanization dynamics, and on the other hand, it has a conservative identity with its adherence to traditions and closed social structure. The elderly population of Kayseri is equivalent to the average of Turkey. The harmony of the city with the central government has shown continuity from the past to the present, and the business world has been important in maintaining this continuity. For this reason, the form of relationship between political, economic and social life in Kayseri has enabled the city to gain a unique character. However, the city has brought some contradictions in terms of quality of life in recent years. The situation here is evaluated specifically for the elderly in the study. The study is a qualitative study that aims to discuss urban aging with a rights-based approach by focusing on economic, cultural, spatial and political processes. The perspectives of the elderly on the aging process, the reflection of this point of view on spatial, social and economic relations, the inequalities and spatial practices that arise in connection with the production of space have been analyzed by interviewing the elderly themselves, local governments and civil society. As a result, it has been seen that the elderly adopt negative stereotypes about the aging process but keep themselves out of these negative judgments, their visibility in spatial, social and family relations decreases with retirement, there is a gender-based differentiation in their spatial practices and the local government's space production reinforces this. It has come to the fore that the local government has gained important awareness in the production of space related to urban aging and economic actors have assigned important roles to it, but the city is still insufficient in providing rights-based urban aging opportunities. It has been understood that philanthropy, which is an important part of social solidarity in the city, is seen as a way of preserving the system and the existing structure as well as being maintained with religious or conscientious sensitivities.