Yetişkin bireylerde metabolik sendrom riskiyle beslenme bilgi düzeyi, beslenme durumu ve fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişkiler
The relationships between nutritional knowledge level, nutritional status and physical activity level with metabolic syndrome risk in adult individuals
Yazar: SİMA NUR ERKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE SEVEN AVUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırmada, yetişkin bireylerin beslenme bilgi düzeyleri, beslenme ve fiziksel aktivite durumları ile metabolik sendrom riski ilişkisi incelenmiştir.  Araştırma, Ekim-Kasım 2023 tarihlerinde İstanbul ilinde yaşayan ve yaş ortalamaları 33,01±9,88 yıl olan 389 yetişkin bireyin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanması için bireylerin sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları sorgulanmış ve anket formuna kaydedilmiştir. Bireylerin beslenme bilgilerini ölçmek için Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi (YETBİD) Ölçeği, metabolik sendrom risk düzeylerini ölçmek için Metabolik Sendrom Araştırma Formu (MSAF) ve fiziksel aktivite düzeylerini ölçmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanılmıştır. Bireylerin, %60,7'sinin temel beslenme bilgisinin ve %54,5'inin metabolik sendrom riskinin orta düzeyde olduğu, %76,6'sının minimal aktif düzeyde olduğu belirlenmiştir. Kadın bireylerin yaşları ile MSAF toplam puanları arasında pozitif korelasyon saptanmış (p<0,05) ve MSAF toplam puanları erkek bireylere göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin beden kütle indeksi (BKİ) ortalama 25,37±4,66 kg/m2'dir ve BKİ düzeyi arttıkça beslenme bilgisinin ve fiziksel aktivite düzeylerinin azaldığı, metabolik sendrom riskinin arttığı saptanmıştır (p<0,05). Erkek katılımcıların enerji (kkal) ve karbonhidrat (g) değerleri ile (p<0,01), kadın katılımcıların ise karbonhidrat (%) değerleri ile metabolik sendrom risk düzeyleri arasında istatistiksel olarak pozitif korelasyon bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların temel beslenme bilgisi, besin tercihi bilgisi ve fiziksel aktivite düzeyleri arttıkça MSAF toplam puanlarının düştüğü görülmüştür (p<0,01). Sonuç olarak metabolik sendrom riskinin yaş, cinsiyet, antropometrik ölçümler, beslenme bilgisi, fiziksel aktivite ve beslenme durumları ile ilişkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study investigated the relationship between the nutritional knowledge levels, dietary and physical activity status, and the risk of metabolic syndrome of adult individuals. The research was conducted with the participation of 389 adult individuals living in Istanbul province in October-November 2023, with an average age of 33.01 ± 9.88 years. Socio-demographic characteristics, health information, dietary habits, anthropometric measurements, and 24-hour retrospective dietary intake records of the individuals were queried and recorded in a questionnaire form to collect research data. The Nutrition Knowledge Level Scale for Adults (YETBİD), the Metabolic Syndrome Investigation Form (MSAF) to measure metabolic syndrome risk levels, and the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) to measure physical activity levels were used. It was determined that 60.7% of the individuals had moderate basic nutrition knowledge, 54.5% had a moderate level of metabolic syndrome risk, and 76.6% were minimally active. A positive correlation was found between the ages of female individuals and the total MSAF scores (p<0.05), and the total MSAF scores were significantly higher in female individuals compared to male individuals (p<0.05). The mean body mass index (BMI) of the individuals was 25.37 ± 4.66 kg/m2, and it was observed that as BMI levels increased, nutritional knowledge and physical activity levels decreased, and metabolic syndrome risk increased (p<0.05). There was a statistically significant positive correlation between the energy (kcal) and carbohydrate (g) values of male participants (p<0.01), and the carbohydrate (%) values of female participants with metabolic syndrome risk levels (p<0.05). It was observed that as the basic nutritional knowledge, food preference knowledge, and physical activity levels of the participants increased, the total MSAF scores decreased (p<0.01). In conclusion, it was found that metabolic syndrome risk is associated with age, gender, anthropometric measurements, nutritional knowledge, physical activity, and dietary status.