Bipolar I bozukluğu olan hastalarda antioksidan enzimlerin gen ekspresyonlarının ve plazma malondialdehit düzeyinin değerlendirilmesi
Assesment of plasma malondialdehyde levels and gene expressions of antioxidant enzymes of patients with bipolar I disorder
Yazar: EVNUR KAHYACI KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RUGÜL KÖSE ÇINAR
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Enzimler = Enzymes ; Gen ifadesi = Gene expression ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Plazma = Plasma

Özet:
Bipolar bozukluk yaygın, kronik seyirli ve yetiyitimine neden olan bir duygudurum bozukluğudur. Bipolar bozukluk patofizyolojisinde oksidatif stresin rolü ile ilgili araştırmalar son dönemde artış göstermiştir. Bu araştırmada bipolar bozukluk manik dönem hastalarından ve sağlıklı gönüllülerden alınan kan örneklerinde oksidatif stres belirteçlerinden plazma malondialdehit düzeyinin ve antioksidan enzimlerin gen ekspresyon düzeylerinin araştırılması ve ayrıca tedavi sonrasında bu belirteçlerdeki değişikliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmaya Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği ve Tıp Fakültesi Acil Servisi'ne başvuran DSM-5'e göre  bipolar I bozukluğu, manik dönem tanı ölçütlerini karşılayan 20 hasta ile 20 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Hastalık şiddeti Young Mani Derecelendirme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Lipid hasarı belirteci olarak malondialdehit plazma düzeyleri spektrofotometre yöntemiyle; glutatyon sentetaz, glutatyon peroksidaz, katalaz, süperoksit dismutaz 1 ve 2 antioksidan enzimlerin mRNA ekspreyon düzeyleri Gerçek Zamanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu ile ölçülmüştür.
Araştırmamızda mani dönemi ve sağlıklı gönüllüler arasında plazma MDA düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Hasta grubunda tedavi öncesi ve sonrası plazma MDA düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmamıştır. Mani döneminde sağlıklı gönüllülere göre katalaz, süperoksit dismutaz 2, glutatyon peroksidaz ve glutatyon sentetaz enzimlerinin ekspresyon düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Ancak süperoksit dismutaz 1 enziminin gen ekspresyon düzeylerinde anlamlı fark bulunmamıştır. Manik hastalarda tedavi sonrasında glutatyon peroksidaz gen ekspresyonunda istatistiksel olarak anlamlı azalma bulunmasına rağmen, diğer antioksidan enzimlerin gen ekspresyon düzeylerinde ise istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Hasta grubunda tedavi öncesi ve sonrasında plazma malondialdehit düzeyi ve antioksidan enzimlerin gen ekspresyon düzeyleri karşılaştırıldığında hastalığın evresi, verilen duygudurum düzenleyici tedavi, cinsiyet ve sigara kullanımının tedavi sonrasındaki değişklikler üzerinde anlamlı fark yaratmadığı bulunmuştur.
Bu araştırma bipolar bozukluk hastalarında antioksidan enzimlerin mRNA ekspresyon düzeylerinin periferik örneklerde değerlendirildiği ilk çalışmadır. Verilerimiz bipolar bozuklukta oksidatif strese yanıt olarak antioksidan enzimlerin gen ekspresyonunda artış olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, oksidatif stres, malondialdehit, antioksidan enzimler, gen ekspresyonu

Abstract:
Bipolar disorder is a common, chronic and disabling affective disorder. There have been increased number of trials investigating the role of oxidative stress in the pathophysiology of bipolar disorder. Here in this study our aim was to detect the levels of plasma malondialdehyde and gene expression of antioxidant enzymes from the blood samples of patients with bipolar disorder and healthy controls and assess the changes of these markers after treatment.
In this study, 20 patients who met the manic episode diagnosis criteria according to DSM-5 that present to Trakya University Medical Faculty Hospital and 20 healthy controls were included. The severity of the manic episode was assesed with Young Mania Rating Scale. As a marker of lipid damage, malondialdehyde plasma levels were measured by spectrophotometry, mRNA expression levels of glutathion synthetase, glutathion peroxidase, catalase and superoxide dismutase antioxidant enzymes were measured by real-time polymerase chain reaction. 
In our study, there were no significant plasma MDA level differences between patients with manic episode and healthy controls. There were no significant differences between plasma MDA levels that were measured before and after treatment in the patient group. In manic episode, expression levels of CAT, GPx, GS and SOD2 (mitochondrial) enzymes were higher in a statistically significant manner than the healthy volunteers. But there were no significant differences in the levels of SOD1 (cytoplasmic) enzyme gene expression. The expression levels of antioxidant enzymes were variable after the treatment in manic patients but there were no statistically significant differences in the gene expression levels of antioxidant enzymes with the except of GPx. In the patient group, when plasma MDA levels and the levels of gene expression of antioxidant enzymes were compared before and after the treatment, the stage of the disorder, mood stabilizing drug medication, sex and cigarette smoking did not show any statistically significant difference after the treatment.
This is the first study that assessed the mRNA expression levels of antioxidant enzymes in the patients with bipolar disorder. Our data suggest that there is an incerase in the expression of antioxidant enzymes as a response to oxidative stress in bipolar disorder.

Key words: Bipolar disorder, oxidative stress, malondialdehyde, antioxidant enzymes, gene expression