Obez gebelerde fıstık topu kullanımının doğum eylemi sürecine ve maternal–neonatal sonuçlara etkisi
The effect of peanut ball use in obese women on labor process and maternal-neonatal outcomes
Yazar: FULDEN ÖZKEÇECİ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN GÜVENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, doğum eylemi sırasında obez gebelere fıstık topu kullanılarak verilen pozisyonların doğum eylemi sürecine, maternal ve neonatal sonuçlara etkisinin belirlenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollü çalışma Mart 2022-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Servisine vajinal doğum için yatışı yapılan, araştırma kriterlerini karşılayan 59 gebe ile yürütülmüştür. Müdahale grubunda bulunan katılımcılara servikal dilatasyon 5cm'e ulaştığında başlanıp, servikal dilatasyon 10 cm'e ulaşana kadar her saat 30 dakika boyunca fıstık topu ile pozisyon verilmiştir.  Kontrol grubundaki katılımcılara aldıkları rutin klinik bakımın dışında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama araçları olarak; "Sosyodemografik ve Sağlık Öyküsü Veri Toplama Formu", "Doğum ve Doğum Sonu İzlem Formu", "Görsel (Visual) Analog Skala", "Doğum Sonu Yenidoğana İlişkin Veri Toplama Formu", "Doğum Memnuniyet Ölçeği", "Fıstık Topu Uygulama ve Memnuniyet Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, median, Student's T testi, Tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney U testi, Pearson korelasyon testi, Ki kare testi ve Fisher'in kesin testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Müdahale grubunda aktif faz süresi 202,9 dakika; kontrol grubunda 213,6 dakika olarak bulunmuştur. İkinci evre süresi müdahale grubunda 23,8 dakika, kontrol grubunda 23,4 dakika olarak saptanmıştır. Saatlik servikal dilatasyon hızı müdahale grubunda 1,6 cm, kontrol grubunda 1,5 cm olarak belirlenmiştir. Müdahale grubu ve kontrol grubu arasında aktif faz süresi, ikinci evre süresi ve saatlik servikal dilatasyon hızı bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0,522, p=0,903, p=0,516).  Müdahale sonrası aktif faz sonunda değerlendirilen VAS puanının müdahale grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p=0,001). Müdahale grubunda dik oturma pozisyonu verilen katılımcıların, pozisyon sırasındaki VAS puanının, pozisyondan hemen önce ölçülen VAS puanına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p<0,001). Müdahale ve kontrol grupları arasında maternal (doğum şekli, epizyotomi, perineal travma, postpartum kanama) ve neonatal sonuçlar (Apgar skoru, yenidoğan yoğun bakım gereksinimi) bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). "Doğum Memnuniyet Ölçeği" puanının müdahale grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,001). Müdahale grubundaki tüm katılımcıların fıstık topu ile verilen pozisyonları doğum eyleminde faydalı bulduklarına dair görüş belirttikleri saptanmıştır.
Sonuç: Fıstık topu kullanımının obez gebelerde aktif faz süresi ve ikinci evre süresi üzerine etkisi olmadığı belirlenmiştir. Fıstık topu ile verilen pozisyonların doğum eyleminde algılanan ağrıyı azalttığı ve doğum memnuniyet düzeyini arttırdığı saptanmıştır. Bu doğrultuda obez gebelerde fıstık topunun ağrıyı azaltmak ve gebelerin doğum eylemi sürecinden memnuniyetlerini arttırmak amacıyla kullanımının yaygınlaştırılması, aktif faz süresi ve ikinci evre süresi üzerine etkisinin değerlendirildiği daha büyük örneklemde ve çok merkezli çalışmaların planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: doğum eylemi, doğum ağrısı, fıstık topu, doğum memnuniyeti, hemşirelik

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the effect of the positions, given to obese women using peanut balls during labor, on the labor process, maternal and neonatal outcomes.
Material and Method: This randomized controlled study was conducted with 59 pregnant women who met the research criteria and were admitted to a Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics Service for vaginal birth between March 2022 and August 2023. Participants in the intervention group were positioned with a peanut ball for 30 minutes every hour, from the beginning of the active phase (when cervical dilatation reached 5cm) until full cervical dilatation (10cm). No intervention was made to the participants in the control group. As data collection tools; "Sociodemographic and Health History Data Collection Form", "Birth and Postpartum Follow-up Form", "Visual Analog Scale", Neonatal Data Collection Form", "Birth Satisfaction Scale", "Peanut Ball Intervention and Satisfaction Evaluation Form" were used. In evaluating the data; number, percentage, mean, standard deviation, median, Student's T test, One-way analysis of variance, Mann Whitney U test, Pearson correlation test, Chi square test and Fisher's exact test were used.
Results: Active phase duration in the intervention group was 202.9 minutes; It was found to be 213.6 minutes in the control group. The second phase duration was found to be 23.8 minutes in the intervention group and 23.4 minutes in the control group. The hourly cervical dilation rate was determined as 1.6 cm in the intervention group and 1.5 cm in the control group. No statistically significant differences were detected between the intervention group and the control group in terms of active phase duration, second phase duration and hourly cervical dilation rate (p=0.522, p=0.903, p=0.516, respectively). It was determined that the VAS score evaluated at the end of the active phase after the intervention was statistically significantly lower in the intervention group than in the control group (p = 0.001). It was determined that the VAS score of the participants in the intervention group who were given an upright sitting position during the position was statistically significantly lower than the VAS score measured just before the position (p<0.001). No statistical difference was detected between the intervention and control groups in terms of maternal (delivery mode, episiotomy, perineal trauma, postpartum hemorrhage) and neonatal outcomes (Apgar score, neonatal intensive care requirement) (p>0.05). It was determined that the "Birth Satisfaction Scale" score were significantly higher in the intervention group compared to the control group (p = 0.001). It was determined that all participants in the intervention group stated that they found the positions given with the peanut ball useful in labor.
Conclusion: It was determined that peanut ball use had no effect on the active phase duration and second phase duration in obese women. It has been found that positions given with a peanut ball reduce the perceived pain during labor. It has been determined that the use of peanut balls increases the level of birth satisfaction. In this regard, it is recommended to use of peanut balls commonly in obese women in order to reduce pain and increase the satisfaction of women with the labor process, and to plan larger sample and multi-center studies to evaluate its effect on the active phase duration and second phase duration.

Keywords: labor, labor pain, peanut ball, birth satisfaction, nursing