Siyasi sembolizm örneği olarak Ayasofya
Hagia Sophia as an example of political symbolism
Yazar: FATMA KOCAHASANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT TAŞKESEN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışma Ayasofya'nın Türk siyasal hayatındaki sembolik değerini ve işlevini siyasi sembolizm bağlamında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türk siyasal hayatında törenler, milli bayramlar, modern kaideler, ulusal dil, kişi kültü vb. unsurlar akla ilk gelen sembollerdendir. Tarihte Ayasofya da önemli bir sembolü ifade etmektedir. Siyasal alanda semboller çoğu zaman siyasal ve ideolojik değerleri meşrulaştırmada bir araç olarak görülürler ve siyasi çıkarları içeren bir işleve sahiptirler. Bu sebeple semboller siyasal alanda siyasi erkler tarafından inşa edilebilirler. Siyasal semboller algı oluşturmak, fikri ve hareketi temsil etmek, kimliği ve politikayı meşrulaştırmak gibi amaçlar için kullanılırlar. Semboller popüler bir unsur olarak metalaşabilir, ideolojik etkilerle kabullerin ve retlerin yansımalarını açıklayabilir ve de geleceği geçmiş üzerinden kurarak kuvvetli bir romantizm oluşturabilirler. Bu çalışmada Ayasofya siyasal gücün ve siyasal ideolojinin kendini yoğun bir biçimde hissettirdiği bir siyasi sembol olarak ele alınmaktadır. Tarihsel süreç incelendiğinde siyasal bakımdan Ayasofya'nın değişen statüsüyle, Osmanlı Dönemi (cami), Erken Cumhuriyet Dönemi (müze) ve AK Parti Dönemi (cami) olmak üzere üç döneme tanıklık ettiği görülmektedir. Bu dönemlere yönelik incelemelerle amaçlanan Türk siyasal hayatında Kemalizm'in karşısına konumlanan siyasal İslam'ın mücadelesinde siyasi bir sembol olarak Ayasofya'nın durumunu anlaşılır kılmaktır.

Abstract:
This study aims to analyze the symbolic value and function of Hagia Sophia in Turkish political life in the context of political symbolism. The most prominent symbols that come to mind in Turkish political life are ceremonies, national holidays, modern rules, national language and personality cult. Hagia Sophia is also another important symbol in Turkish political life. In the political field, symbols are often seen as a tool to legitimize political and ideological values and have a function that includes political interests. For this reason, symbols can be constructed by political powers in the political arena. Political symbols are used for purposes such as creating perception, representing ideas and movements, and legitimizing identity and politics. Symbols can be commodified as a popular element, they can explain the reflections of acceptance and rejection with ideological influences, and they can create a strong romanticism by building the future on the past. In this study, Hagia Sophia is considered as a political symbol in which political power and political ideology make themselves felt intensely. When the historical process is examined, it is seen that Hagia Sophia, with its changing status, witnessed three periods: Ottoman Period (mosque), Early Republican Period (museum) and AK Party Period (mosque). The aim of the studies on these periods is to make the status of Hagia Sophia understandable as a political symbol in the struggle of political Islam, which is positioned against Kemalism in Turkish political life.