Avrupa Birliği Türkiye ilişkilerinde demokrasi açığı sorunsalı
The problem of democracy deficit in Turkey-European Union relationships
Yazar: BARIŞ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ARZU KİHTİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Demokrasi = Democracy ; Kopenhag Kriterleri = Kopenhag Criterias ; Kopenhag Siyasi Kriterleri = Kopenhag Political Criterias ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İlerleme raporları = Regular reports

Özet:
20.yy'ın ortalarında ulusüstü ve hükümetlerarası yapısıyla kurulan Avrupa Birliği (AB), Avrupa'da savaşı bitirmenin yanı sıra diğer kurumlardan farklı olan yapısıyla küresel bir etkiye sahiptir. Avrupa Birliği'nde 20.yy'ın sonlarına doğru önemli bir sorun gün yüzüne çıktı. Demokrasi açığı sorunuydu bu. Demokrasi açığı, Avrupa Birliği'nin yapısını ve politikalarını önemli ölçüde değiştirmiştir. Çok boyutlu bir yapıya sahip olan demokrasi açığı sorunun temelinde Avrupa Parlamentosu'nun yasama alanındaki yetkilerinin ikinci plana atılması yer almaktadır. Bunun yanı sıra yasama, yürütme ve yargı erklerinin kullanımındaki eksikliklerden kaynaklanmaktadır. AB, bu sorunla mücadele etmek için kurucu anlaşmalarda önemli değişiklikler yaparak, geniş bir reform hareketi başlatmıştır. Bu reform hareketleri demokrasi açığı sorunsalını yumuşatsa da yeterli olmamıştır. Başta üye devlet vatandaşları olmak üzere, aday ülke vatandaşları nezdinde de Avrupa Birliği'ne olan güven önemli ölçüde azalmıştır.
Türkiye-AB ilişkileri, Birliğin kurulduğu 1950'li yıllara kadar dayanmaktadır. Türkiye ile AB arasındaki ilişkiler yer yer kopma noktasına gelse de, küreselleşen dünyada ne Türkiye ne de AB birbirinden kopabilir. Üyelik sürecinin önemli bir dönüm noktası olan Kopenhag Kriterleri, ilişkileri önemli ölçüde belirlemiştir. Kopenhag Kriterleri'ne uyum sürecini değerlendirmek amacıyla 1998 yılından itibaren yayımlanan Avrupa Komisyon'u İlerleme Raporları, ikili ilişkilere ve Türkiye'nin üyelik sürecine yön göstermiştir. Bu tezde, demokrasi açığı sorununun temel problemlerinin çözümündeki yetersizliğin, aday ülkelere uygulanan kriterler üzerinden kapatılmaya çalışılması, Türkiye üzerinden örneklendirilerek savunulmuştur. Avrupa Komisyonu İlerleme Raporları incelenerek, demokrasi üzerindeki tartışmaların aday ülke politikalarından ziyade Birlik politikalarındaki tutarsızlıktan kaynaklandığına değinilmiştir.

Abstract:
The European Union (EU), which was established in the mid-20th century with its supranational and intergovernmental structure, has a global impact with its structure different from other institutions besides ending the war in Europe. An important problem of the EU came to light towards the end of the 20th century. It was a problem of the democracy deficit. Democracy deficit has significantly changed the structure and policies of the EU. At the basis of the democracy deficit problem, which has a multi-dimensional structure, lies the pushing of the European Parliament's legislative powers to the second plan. In addition, it stems from the deficiencies in the use of the legislative, executive and judicial powers. The EU has started a wide reform movement by making important changes in the founding treaties to tackle this problem. Although these reform movements softed the problem of democracy deficit, they were not enough. Trust in the EU among citizens of candidate countries, especially citizens of the member states, has decreased significantly.
Turkey-EU relations, the establishment of the Union is based on the 1950s. Relations between the EU and Turkey should come to places in the breaking point, neither Turkey nor the EU can be separated from each other in globalized world. The Copenhagen Criteria, which is an important turning point in the membership process, determined the relations to a great extent. In order to evaluate the harmonization process with the Copenhagen Criteria, European Commission (EC) published the Progress Reports since 1998, showed the direction of bilateral relations and Turkey's membership process. In this thesis, the shortage of the basic problems of democratic deficit problem, attempting to shut out the criteria applied to candidate countries, and advocated exemplify via Turkey. By examining the EC Reports, it was mentioned that the discussions on democracy stem from the inconsistency in the policies of the Union rather than the policies of the candidate countries.