Türkiye'de fen eğitiminde zihinsel model üzerine yapılan çalışmalar bibliyografyası
Bibliography of studies on the mental model in science education in Turkey
Yazar: TUĞÇE ÖZKUL
Danışman: PROF. DR. ŞENDİL CAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bibliyografya = Bibliography ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Zihinsel modeller = Mental models

Özet:
Bu araştırma; 2010-2021 yılları arasında Fen Eğitiminde Zihinsel Modellerin uygulanmasına ilişkin, Yüksek Öğretim Kurulu'nun Ulusal Tez Merkezi'nde yer alan yüksek lisans ve doktora tezleri, Ulusal veri tabanlarında taranan makaleler ve Türkiye genelinde ulusal ve uluslararası düzenlenen kongre/konferans/sempozyumların özet ve tam metin bildirileri kullanılarak erişime açık olan çalışmaların taraması sonucu oluşturulan açıklamalı bibliyografya çalışmasıdır. Araştırma doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 2010-2021 yılları arasında fen eğitiminde zihinsel model ile yapılan çalışmaların; yıl, bilimsel yayın türü, araştırma konusu, örneklem ve araştırma yöntemine göre dağılımı hem tablolar hem de grafiklerle ortaya konmuştur. Çalışmalara
ait dizinler, elde edilen bulgular yayın türüne göre derlenerek "Çalışmalar Dizini" başlığı altında toplanmıştır. Dizinin oluşturulmasında öncelikle kronolojik sıra, sonrasında aynı yıl içinde yapılan çalışmalarda yazar soyadının alfabetik sırası dikkate alınmıştır. Verilerin elde edilmesi sürecinde Yüksek Öğretim Kurulu'nun Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı, bilimsel dergiler (süreli yayınlar) ile Türkiye genelinde düzenlenen ulusal ve uluslararası kongreler/sempozyumlar taranmış, ayrıca internet arama motorlarından da faydalanılmıştır. Çalışmaların büyük bir çoğunluğunun, Fen eğitiminde zihinsel model uygulamalarını destekler nitelikte olduğu görülmüştür. 2010-2021 yılları arasında fen eğitiminde zihinsel model uygulamaları ile yapılan çalışmaların araştırma konuları; "Çevre ve Sosyobilimsel Konular", "Astronomi", "Atomun ve Maddenin Tanecikli Yapısı", "Fen Öğretimi", "Bilim İnsanı ve Mühendis İmajları", "Fizik Konuları", "Kimya Konuları", "Biyoloji Konuları" ve "Diğer" başlıkları altında toplanmıştır. Çalışma sonucunda Türkiye'de Fen eğitiminde Zihinsel Model uygulamaları ile ilgili çalışmaların 2016-2019 yılları arasında yoğunlaştığı, 2010 yılında ise en az çalışmanın yapıldığı belirlenmiştir. 2010 ve 2012 yılları arasında fen eğitiminde zihinsel model uygulamaları ile ilgili yayınlanmış bir bildiri çalışmasına rastlanılmamıştır. Ülkemiz genelinde bu
alanda yürütülen çalışmaların daha çok makale türünde ve ortaokul düzeyinde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Türkiye'de fen eğitiminde zihinsel model uygulamaları ile ilgili çalışmaların çoğunlukla nitel araştırma deseninde yürütüldüğü belirlenmiştir. 
Fen eğitimi alanında bibliyografya çalışmalarının oldukça sınırlı olması sebebiyle, tez konusunun hem zihinsel model uygulamaları konusunda alana katkı sağlayacağı, hem de bu konuda çalışacak araştırmacılara toplu kaynak sağlayarak yol göstereceği düşünülmektedir. Bu nedenle fen eğitiminde çalışılan farklı konular için de bibliyografya çalışmalarının yapılması, bu konularda çalışma yapacak araştırmacılara fayda sağlayabilir. Fen eğitiminde farklı konularda da bibliyografya çalışmaları yapılarak alan yazına zenginlik katılabilir.
Anahtar kelimeler: fen eğitimi, zihinsel model, bibliyografya

Abstract:
This research, summary and complete content of master's and doctoral theses in the National Thesis Center of the Council of Higher Education, articles scanned in national databases and national and international congresses/conferences/symposiums on the application of Mental Models in Science Education between 2010-2021. It is an annotated bibliography research created as a result of the scanning of the works that are open to access using text papers. The research was carried out using the document analysis method. Studies conducted with mental model in science education between 2010-2021; The distribution according to year, type of scientific publication, research topic, sample and research method is presented both in tables and graphics. The indexes of the studies and the findings were compiled according to the type of publication and gathered under the title of "Studies Index". In the creation of the index, firstly the chronological order and then the alphabetical order of the author's surname was taken into account in the studies carried out in the same year. In the process of obtaining the data, the National Thesis Center Database of the Council of Higher Education, scientific journals (periodicals) and national and international congresses/symposiums organized throughout Turkey were scanned and internet search engines were also used. It has been seen that the majority of the studies support the mental model applications in science education. Research topics in studies conducted with mental model applications in science education between 2010-2021; "Environment and Socioscientific Issues", "Astronomy", "Particulate Structure of Atom and Matter", "Science Teaching", "Scientist and Engineer Hands", "Physics Topics", "Chemistry Topics", "Biology Topics" and "Other" gathered under its foundations. As a result, the study focused on mental model applications in science education in Turkey between the years 2016-2019 and it was aimed to be used at least in 2010. Between 2010 and 2012, there was no published statement about mental model applications in science education. It has been determined that the execution studies in this area along the sections are mostly carried out in pipe types and secondary school regions. It is aimed that the efforts related to mental model applications in science education in Turkey are carried out in a qualitative research design.
The fact that the bibliography model in the field of science education is completely limited, the thesis topic will both contribute to the field on Mental Model applications and the road effects by making collective resources for students who will work on this subject. For this reason, making bibliographies for different subjects studied in science education may provide benefits to customers who will study this generalization. While doing bibliography studies in different arrangements in science education, richness can be added to the literature.
Keywords: science education, mental model, bibliography