Prospektüslerde dil kullanımı
The use of language in prospectuses
Yazar: SERPİL BÖLÜKBAŞ
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlaşılabilirlik = Intelligibility ; Dil kullanımı = Language usage ; Prospektüs = Prospectus ; Söz varlığı = Vocabulary ; Terimler = Terms ; Türkçe = Turkish ; Tıp dili = Medical language ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu çalışmada, prospektüslerin söz varlığı ve anlaşılabilirliğinin değerlendirilmesi esas alındı. Bu sebeple prospektüslerde yer alan kelime ve terimlerden hareketle kullanılan diller (Yunanca, Latince, Fransızca, İngilizce, Almanca, İtalyanca, Arapça) incelendi.Prospektüsler, doktorlara, eczacılara ve halka ilaç hakkında bilgi verme amacına hizmet eder. Ancak hitap ettiği bu üç kitleden en büyük paya sahip olan halktır. Prospektüsler, halka ulaşıp amacına hizmet etme konusunda söz varlığı sebebiyle yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma da; bu probleme dikkat çekmek, isminden (prospektüs) içeriğine uzanan süreçte uyandırdığı intibayı tespit etmek üzere hazırlanmıştır. Zira halk hastalıktan korunma, teşhis ve tedavi süreçlerinde çok da söz ve bilgi değildir. Prospektüsleri Latinceye dayalı tıp terminolojisi ile sınırlamak halkı, tedavinin en büyük parçası olarak kullanılan ilaçlar konusunda da doktorlara ve eczacılara bağımlı kılar.Çalışmanın başında tıp tarihi, dili ve terminolojisi hakkında genel bir bilgi verildi, ardından da tüm bu süreçlerin birikimiyle prospektüslerin kavram dünyasını oluşturan dil ve anlamsal içeriklerine değinildi.İlaçların kullanıldığı durumlar ve kullanılma amaçları esas alınarak 80 grup ilaç belirlendi. Her bir gruptan halk tarafından en yaygın kullanılan birer tane ilaç alındı. Bu ilaçların prospektüslerinden hareketle halkın anlaması gereken ?endikasyonları, kontrendikasyonları, uyarılar/ önlemler, yan etkiler/ advers etkiler, ilaç etkileşmeleri, kullanım şekli ve dozu, doz aşımı ve tedavisi? başlıklarının olduğu kısımlar tarandı. Taranan bu kısımlarda halkın anlayabileceği kelimeler listeden çıkarılarak, halkın anlamakta zorlanacağı söz varlığı ortaya kondu. Bu kelimeler tek tek ele alınarak prospektüslerde kaç defa geçtikleri yay ayraç ?( )? içinde belirtildi. Ardından kelimenin hangi dilden geldiği, hangi dil vasıtasıyla Türkçeye geçtiği, anlamı, kelime türü, köşeli ayraç ?[ ]? içinde kelimenin geldiği dildeki anlamsal veya fonksiyonel karşılığı ile kelimelerin etimolojisini içeren bir sözlük hazırlandı. Prospektüslerden hareketle burada kullanılan dilin, hitap ettiği kitle tarafından nasıl karşılandığı ve anlaşılıp anlaşılmadığı yapılan anket vasıtasıyla değerlendirilip çalışma neticelendirildi.Anahtar Kelimeler: Prospektüs, halk, ilaç, terminoloji, anlaşılabilirlik.

Abstract:
This study bases on the evaluation of the verbal assets and understandability of the prospectuses. Therefore, the languages in use (Greek, Latin, French, English, German, Italian, Arabic) are examined through the words and terms used in prospectus.Prospectuses are employed to inform the public, doctors and pharmacists about the drugs. But of these three masses, public has the greatest share. Prospectuses are insufficient to reach and serve to public because of its verbal assets. This study is carried out to attract attention to this problem, and to determine the impressions of them throughout the process from its name (prospectus) to its content, for the public has not so much knowledge and a say throughout the processes of protection from the illnesses, diagnosis and treatment. To limit the prospectuses to medical terms rooting in Latin makes the public depend on the pharmacists and doctors for the drugs which are used as the greatest part of the treatment.At the begining of the study, a general information about the history, language and terminology of medicine, is given, and then their contents of language and meaning which compose the conceptual worlds of prospectuses as a result of an accumulation of all these processes are dealt with.80 groups of drugs have been determined basing on their usage conditions and purposes. One drug which is most commonly used by public from each group has been taken. In the prospectuses of these drugs, the parts under the titles of ?indications, contradictions, warning/ precautions, side effects/ advers effects, drug interactions, usage methods and dosage, overdose and its treatment? are scanned. The words that can be understood by the public in these scanned parts are extracted from the list and the verbal assets that may cause difficulty for the public in understanding are put forward. These words are dealt individually and how many times they are used in prospectuses have been stated in brackets ?( )?. Then a dictionary containing the origin of the word, via which language it came to Turkish, its meaning, its word type, its semantic and functional equivalents in box brackets ?[ ]? in the language it originated and the etymology of the word has been prepared.From the prospectuses, how the languages used here welcomed by the target group and whether it is understood have been evaluated by means of the questonnaire and the study is concluded.Key Words: prospectus, public, drug, terminology, understandability.