Farklı uzmanlık dallarındaki diş hekimlerinde görülen kas-iskelet sistemi bozuklukları ve insidanslarının karşılaştırılması - bir anket çalışması
Comparison of musculoskeletal disorders and incidents in dentists from different specializations - a survey study
Yazar: BÜŞRA ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ARSLAN TERLEMEZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bilişsel ergonomi = Cognitive ergonomics ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sekiz farklı uzmanlık alanında çalışan diş hekimlerinde görülen kas-iskelet sistemi bozukluklarını(KİSB) ve insidanslarını, katılımcıların cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine, haftalık ortalama çalışma sürelerine ve branşlarına göre karşılaştırmaktır. 
Bu amaçla Standardize Edilmiş İskandinav Anketi kullanılmıştır. Anketi toplamda 247 diş hekimi yanıtlamıştır. Uygulanan anket dokuz anatomik bölgedeki kas-iskelet sistemine ait semptomları analiz etmekte ve Standardize Edilmiş İskandinav Anketi'ni içermektedir, beş bölümden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında istatistik analizler için IBM SPSS Statistics (Versiyon 29.0. Armonk, NY: IBM Corp.) kullanılmıştır. Kategorik veriler, sayı ve yüzde olarak ifade edilmiştir.  Katılımcıların cinsiyetlerine, mesleki tecrübe sürelerine, haftalık ortalama çalışma sürelerine ve uzmanlık alanlarına göre verilen sorulara ilişkin değerlendirmelerinin karşılaştırılmasında ki-kare testinden yararlanılmıştır. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
Çalışmamıza katılan diş hekimleri cinsiyete göre karşılaştırıldığında, son 12 ayda vücudun hareketli bölümlerinden; boyun, omuz, üst sırt bölgelerinde kadınların erkeklere kıyasla anlamlı olarak daha yüksek oranda problem (ağrı, acı veya rahatsızlık) yaşadığı görülmüştür. Anlamlı fark görülen başka bir bölge saptanmamıştır. Kadın diş hekimlerinin erkek diş hekimlerine göre KİSB'ye daha yatkın oldukları söylenebilir. Mesleki tecrübe süresine göre karşılaştırıldığında ise; KİSB yaşama insidansının önemli ölçüde değişmediği sonucuna varılmıştır. Yalnızca bel bölgesinde mesleki deneyim süresi arttıkça yaşanan problem sıklığı ve şiddetinin arttığı görülmüştür. Haftalık ortalama çalışma süresine göre karşılaştırıldığında, el bileği/el ve üst sırt bölgelerinde haftalık çalışma süresi arttıkça anlamlı olarak daha fazla oranda problem yaşandığı görülmüştür. Diğer vücut bölgelerinde anlamlı farklılık görülmemesinin yanında bel, boyun, omuz bölgelerinde de haftalık çalışma süresi ile KİSB insidansı arasında pozitif bir korelasyon görülmüştür. Ayrıca sonuçlar branşlara göre incelendiğinde son 12 ay içinde vücudun hareketli bölgelerinde KİSB yaşama insidansında anlamlı farklılık görülmemiş olup en fazla bölgede en çok problem yaşama insidansını bildiren grup, ağız diş ve çene cerrahisi branşında çalışan diş hekimleri olmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to compare the prevalence and incidence of musculoskeletal disorders in dentists working in eight different specialization fields, based on the participants' genders, durations of professional experience, average weekly working hours, and specialties.
For this purpose, the Standardized Nordic Questionnaire was used. The questionnaire was answered by a total of 247 dentists. The applied questionnaire analyzes symptoms related to the musculoskeletal system in nine anatomical regions and includes the Standardized Nordic Questionnaire, consisting of five sections. IBM SPSS Statistics (Version 29.0. Armonk, NY: IBM Corp.) was used for statistical analysis in the study. Categorical data were expressed as numbers and percentages. The chi-square test was utilized to compare evaluations of questions related to participants' genders, durations of professional experience, average weekly working hours, and specialties. A significance level of p < 0,05 was accepted in the research.
When comparing the participating dentists by gender, it was observed that women experienced significantly higher rates of problems (pain, discomfort, or ache) in the locomotive parts of the body, including the neck, shoulders, and upper back, compared to men over the past 12 months. No significant difference was found in other regions. It can be said that female dentists are more susceptible to musculoskeletal disorders compared to male dentists. When compared by duration of professional experience, it was concluded that the incidence of musculoskeletal disorders did not significantly change. However, it was observed that the frequency and severity of problems increased with increasing professional experience only in the lower back region. When compared by average weekly working hours, it was observed that as the weekly working hours increased, there was a significantly higher incidence of problems in the wrist/hand and upper back regions. Although no significant difference was observed in other body regions, a positive correlation was observed between weekly working hours and the incidence of musculoskeletal disorders in the lower back, neck, and shoulder regions. Additionally, when the results were examined by specialties, no significant difference was observed in the incidence of musculoskeletal disorders in the locomotive parts of the body over the past 12 months. However, the group reporting the highest incidence of problems in most regions was dentists working in the oral and maxillofacial surgery specialty.