Eroin bağımlılığı tanısı almış bireylerde suçluluk ve utanç duygularının tedavi motivasyonu ile ilişkisi
The relationship between guilt, shame and treatment motivation in individuals diagnosed with heroin addiction
Yazar: NURAY CAYMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE CEYLAN
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Eroin bağımlılığı birey ve toplum üzerinde yıkıcı etkileri olan bir halk sağlığı sorunudur. Suçluluk ve utanç duyguları, içinde bulunulan kişilerarası ilişkilerde normlara zıt şekilde sergilenen tutumlar ile birlikte ortaya çıkan ve kişide rahatsızlık uyandıran duygulardır. Bu çalışmada eroin bağımlılığı olan bireylerin suçluluk ve utanç duygularının tedavi motivasyonu ile ilişkisini ve suçluluk, utanç ve tedavi motivasyonunun yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, kiminle yaşadığı, eroin kullanım süresi ve daha önce tedavi başvurusu durumu değişkenlerine göre saptanan sonuçların ifade edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Özel Balıklı Rum Hastanesi Vakfı'na başvuran 288 eroin bağımlılığı tanısı almış hastadan oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları Sosyodemografik Bilgi Formu, Suçluluk-Utanç Ölçeği, Tedavi Motivasyonu Anketidir. Betimsel verilerin analizinde sayı, yüzde, minimum ve maksimum değer, ortalama, standart sapma değerleri, Cronbach alfa değerleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon, çoklu regresyon analizi, tek örneklem t-test, ANOVA, bağımsız gruplar t-testi, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis analizi kullanılmıştır. Kruskal Wallis analizinde anlamlı çıkan puanların ikili karşılaştırmaları için Pairwise Comparison testine bakılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre suçluluk ile içsel motivasyon, tedaviye güven ve tedavi motivasyonu arasında anlamlı ilişki olduğu; utanç ile içsel motivasyon düzeyleri ve genel tedavi motivasyonu arasında anlamlı ilişki olduğu; suçluluk ve utanç değişkenlerinin tedavi motivasyonu puanları ile düşük düzeyde anlamlı ilişkisi olduğu, Regresyon katsayıların anlamlılığına ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde ise, sadece suçluluk puanlarının tedavi motivasyonu puanları üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmektedir. Utanç değişkeni anlamlı etkiye sahip değildir. Araştırmanın sonucuna göre katılımcıların suçluluk puan ortalamaları, utanç puan ortalamalarından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre utanç düzeyinde anlamlı ilişki olduğu; medeni duruma göre kişilerarası yardım arama davranışında anlamlı bir farklılaşma olduğu; eroin kullanma süresi değişkenine göre dış kaynaklı motivasyon düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olduğu; tedavi başvurusu yapma durumu değişkenine göre utanç düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olduğu saptanmıştır. Bulunan sonuçlar literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Heroin addiction is a public health issue which has devastating effects on both the user and the society. Guilt and shame are emotions that arise from the attitudes that contradict with the norms in interpersonal relationships and cause discomfort to the individual. In this study the relationship between guilt, shame and treatment motivation were analyzed and the variables were compared in terms of age, gender, marital status, education status, working status, who they live with, duration of heroin usage and previous applications for drug treatment. The sample of research consist of 288 patients diagnosed with heroin addiction that applied for treatment in Balıklı Greek Hospital drug treatment center. The scales that were used in the study are Sociodemographic form, Guilt-Shame Scale and Treatment Motivation Questionnaire. Percentages, minimum and maximum values, mean, standard deviation and Cronbach alpha values were used to analyze the descriptive data. Pearson correlation, multiple regression analysis, single sample t-test, ANOVA, Independent groups t- test, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test were also used. The data found to be significant was further analyzed with Pairwise comparison test. According to the results; there is a significant relationship between the level of guilt and internal motivation, confidence in treatment and treatment motivation and between shame and internal motivation and general treatment motivation; there is a low significant relationship between guilt, shame and treatment motivation; When the t-test results regarding the significance of the regression coefficients are analyzed, it is seen that only guilt scores are a significant predictor of treatment motivation scores. The shame variable does not have a significant effect. According to the results of the study, the participants' mean scores of guilt were found to be significantly higher than their mean scores of shame. there is a significant difference in shame in terms of gender; there is a significant difference in seeking for help in interpersonal relationships in terms of marital status; there is significant difference in external motivation in terms of heroin usage duration and there is a significant difference in treatment applications in terms of shame levels. The results were discussed in the light of relevant literature.