Ceza muhakemesi hukukunda adli kontrol
Judicial control in criminal procedure law
Yazar: HATİCENUR ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. AYHAN DÖNER
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ceza Muhakemesi Kanunu, ceza yargılamasının sağlıklı biçimde yürütülmesi ve sonuçlandırılması maksadı ile kişi hak ve hürriyetlerine kesin hükümden evvel, farklı şekiller ve yoğunluklarda sınırlandırma teşkil eden, kanun koyucu tarafından "Koruma Tedbirleri" olarak adlandırılan birtakım tedbirler öngörmektedir. Bu tedbirlerden kişi hak ve hürriyetlerine en yoğun sınırlandırma teşkil eden tedbir ise tutuklamadır. Adli kontrol ilk olarak 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK ile Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu temel alınarak muhakeme hukukumuza kazandırılmış tutuklamaya alternatif teşkil eden bir kurumdur. Kurumun ihdas edilmesindeki temel gaye kişi hak ve hürriyetlerine verilen önemin artması ile tutuklamanın son çare olarak başvurulan bir tedbir haline getirilmesidir. Dolayısıyla tutuklama ile adli kontrol arasındaki ilişki temelde ölçülülük ilkesine dayandırılmaktadır. Zira bu ilke, amaca ulaşmada araç olarak kişi bakımından en hafif etki doğuracak tedbire başvurulmasını öngörmektedir. 
Tutuklamaya alternatif teşkil etmekle birlikte tutuklamadan bağımsız olarak da uygulanabilen adli kontrol tedbiri farklı amaçlara yönelik olarak düzenlenmiş on iki farklı yükümlülükten oluşmaktadır. 
Çalışmamızda mevzuat bakımından adli kontrol tedbiri irdelenmiş, mevzuat ve uygulama açısından kanaatimizce eksik bulunan hususlar ile bunlara yönelik çözüm önerileri tartışılmış ve 08.07.2021 tarih ve 7331 sayılı Kanun kapsamında Muhakeme Kanununa eklenen hükümler değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Adli Kontrol, Ceza Muhakemesi, Koruma Tedbiri, Ölçülülük İlkesi, Tutuklamaya Alternatif Tedbirler

Abstract:
The Code of Criminal Procedure stipulates several measures, called "Procedure Measures" by the legislator, which constitute restrictions on the rights and freedoms of individuals in different forms and intensities before the definitive judgment in order to ensure that the criminal proceedings are conducted and concluded in a sound manner. Among them, the measure that imposes the most intensive restriction on the rights and freedoms of individuals is pre-trial detention. Judicial control is an institution that constitutes an alternative to pre-trial detention, which was first introduced to our trial law with the Criminal Procedure Law No. 5271, which was put into force on June 1st, 2005, based on the French Criminal Procedure Law. The main purpose of the establishment of the institution is to make pre-trial detention a measure of last resort as a result of the increasing realization of the importance of individual rights and freedoms. Thus, the relationship between pre-trial detention and judicial control is basically based on the principle of proportionality, for the aforementioned principle envisages the application of the measure that will have the least impact on the person as a means of achieving the objective. 
The judicial control measure, an alternative to pre-trial detention but that can also be adopted independently of pre-trial detention, consists of twelve different obligations, which are regulated for different purposes. 
In our study, the judicial control measure has been examined in terms of legislation, the issues that are, in our opinion, missing in terms of legislation and practice and the solution proposals for them have been discussed, and the provisions added to the procedural law within the scope of the law dated July 8th, 2021 and numbered 7331 have been evaluated.
Keywords: Judicial Control, Criminal Procedure, Protection Measure, Principle of Proportionality, Alternative Measures to Pre-trial Detention.