Adıyaman güneyinde yüzeyleyen şelmo formasyonundaki diyatomitlerin sedimantolojik analizi
Sedimentological analysis of diatomite in the şelmo formation outcropping at the south of Adiyaman
Yazar: EBRU GÖRGÜLÜ
Danışman: PROF. DR. HÜKMÜ ORHAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Diatomlar = Diatoms ; Şelmo formasyonu = Şelmo formation

Özet:
Adıyaman civarında, Güneydoğu Anadolu Bölgesi Bindirme Kuşağı ve Adıyaman fay zonu ile ilişkili olarak gelişen ve üç üyeye ayrılan Şelmo formasyonu tipik yüzeylemeler sunmaktadır. Bindirme fayıyla ilişkili bölgesel yükselmeler sonucu bindirme cephesi önünde gelişen örgülü akarsularla gelişen fasiyesler Tırpal üyesini, K-G doğrultulu sıkışma sonucu gelişen düşey bileşenli Adıyaman doğrultu atımlı fayına bağı olarak gelişen gölde depolanan fasiyesler Alut üyesini ve daha sonra etkili olarak gelişen tektonik hareketlere bağlı olarak dolan gölün üzerinde gelişen akarsu ve alüvyal yelpaze ortamında oluşan fasiyesler ise Kahta üyesini oluşturur.
Adıyaman il merkezinin yaklaşık 17,5 km. güneyinde, Bağpınar köyü Güneydoğusunda yaklaşık 2 km2 bir alanda kalınlığı 3 ile 5 metre arasında değişen diyatomitli bir seviye yer almaktadır.
Diyatomitli seviyelerde derlenen örneklerde 10 familya 6 ordo ve 2 sınıfta gruplandırılan 10 cins ve 17 tür diatom belirlenmiştir. Ditomların dominant ve subdominant olan türlerinin planktonik formlar oluşturmaktadır. Tanımlanan cins ve türler; Cyclotella iris Brun & Heribaud, 1893;  Cyclotellairis var. cocconeiformis Brun & Heribaud, 1893;  Cyclotellairis var. ovalis  Brun & Heribaud, 1893;  Ellerbeckia kochii (Pantocsek)Moisseeva, 1992;  Actinocyclus krasskei (Krasske) Bradbury & Krebs 1995; Actinocyclus makarovae (Temniskova & Ognjanova) Temniskova & Ognjanova 1992;  Actinocyclus sp. 1;  Aulacoseira ambigua (Grun.)Simonsen, 1979;  Aulacoseira granulata (Ehr.)Simonsen, 1979;  Fragilaria bituminosa Pantoscek, 1889;  Fragilaria brevistriata Grunow, 1885;  Fragilaria pinnata Ehrenberg, 1843;  Cavinula scutelloides (W.Sm.); Eunotia diodon Ehrenberg, 1837;  Cymbella leptoceros (Ehr.)Kutzing, 1844; Epithemia  adnata (Kutz.)Brebisson, 1838;  Hantzschia amphioxys(Ehr.)Grunow, 1880. 
Diatomlar tatlı su florası olup çoğunluğu planktonic formdadır, ancak çok az miktarda periptik formda bulunmaktadır. Dominant diatom formları ortamın pH'nın nötral ve hafif alkali olduğunu göstermektedir. Tanımlanan diatom florasında Cyclotella iris Brun & Herib'in, dışındaki tüm türler kozmopolit coğrafik dağılımı temsil eder. Cyclotella iris Brun & Herib boreal coğrafi dağılımı temsil eder. 
Diatom analiz sonuçları Şelmo formasyonunun gölsel fasiyeslerle temsil edilen Alut üyesinin Geç Miyosen'de oligotropik ile eutropik arasında değişen bir tatlı su gölünde çökeldiğini, göl suyunun nötral ile hafifçe alkali özellikte olduğu ve sıcaklık rejiminin ise orta enlemdeki göllerin özelliklerine benzer olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The late Miocene Şelmo Formation deposited in relation with the Southeast Anatolia Thrust Belt and Adıyaman fault zone has well exposed outcrops around the city of Adıyaman in south east of Turkey. The sediments of the Şelmo formation in the study area were classified into three members.  The Tırpal member is represented by braided river sediments deposited in front of thrust belt as result of regional uplift in relation to thrust fault. The Alut member was deposited in a lake developed by Adyaman strike slip fault due to n-s compression .The Kahta member comprises alluvial and fluvial facies deposited on the lake facies There is a 3 to 5 meter thick diatomite level in an area of 2 km2 at SE of Bağpınar village, approximately 17.5 km to the city center of Adıyaman
17 species belonging to 10 genera were grouped into 10 families, 6 orders and two classes. The dominant and subdominant species of diatoms are in planktonic forms. The identified  genera and species are  Cyclotella iris Brun & Heribaud, 1893;  Cyclotellairis var. cocconeiformis Brun & Heribaud, 1893;  Cyclotellairis var. ovalis  Brun & Heribaud, 1893;  Ellerbeckia kochii (Pantocsek)Moisseeva, 1992;  Actinocyclus krasskei (Krasske) Bradbury & Krebs 1995; Actinocyclus makarovae (Temniskova & Ognjanova) Temniskova & Ognjanova 1992;  Actinocyclus sp. 1;  Aulacoseira ambigua (Grun.)Simonsen, 1979;  Aulacoseira granulata (Ehr.)Simonsen, 1979;  Fragilaria bituminosa Pantoscek, 1889;  Fragilaria brevistriata Grunow, 1885;  Fragilaria pinnata Ehrenberg, 1843;  Cavinula scutelloides (W.Sm.); Eunotia diodon Ehrenberg, 1837;  Cymbella leptoceros (Ehr.)Kutzing, 1844; Epithemia  adnata (Kutz.)Brebisson, 1838;  Hantzschia amphioxys(Ehr.)Grunow, 1880; 
The diatoms are belong to  freshwater flora and mostly in planktonic form, but  there are a few periphytic (epiphytic) forms  with very low abundance representatives . The dominant forms of diatoms point a  neutral and sligtly alkaline environment. Except one  boreal species , Cyclotella iris Brun & Herib. , all identifed species represent the cosmopolitan  geographical distribution 
Diatom analysis results  show that lacustrine facies of the Alut unit of the Şelmo formation was deposited in a oligotrophic to eutrophic freshwater lake which was neutral to slightly alkaline and the temperature regime was similar to the lakes of the moderate latitudes.