Türkiye'de Cumhuriyet döneminde doğa bilimleri ve uygulanışı (1923-1946)
Natural sciences and their implementation in the Republic Period of Turkey (1923-1946)
Yazar: GÖKÇE TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. GAYE ERGİNÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim tarihi = History of science ; Doğa bilimleri = Natural sciences ; Eğitim = Education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu tez, 1923-1946 yılları arasında Türkiye'de botanik, zooloji ve jeoloji bilim dallarını kapsayan doğa bilimleri anlayışının ve uygulanış alanlarının nasıl ve hangi amaçlar doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 1923 yılı, yeni bir yönetim anlayışı olan Cumhuriyetin ilan edildiği tarih olmakla birlikte bu tarihten itibaren yeni rejim siyasi, sosyal, ekonomik vb. alanda köklü değişimlere ihtiyaç duymuştur. Bu ihtiyaçların giderilmesinde ise doğa bir kaynak, bilim, özellikle de doğa bilimleri bir araç olarak kullanılmıştır. Çağa ayak uydurabilmek ve gelecek nesilleri çağdaş dünyanın gereklerine uygun yetiştirebilmek amacı ile eğitimin ileri düzeye getirilmesinin yanı sıra yeni bir kültür ortamı da yaratılmak istenmiştir. Yeni devlet anlayışının getirdiği ihtiyaçları karşılayacak çağdaş bir bilim hayatı oluşturma hedefi de bu değişim hareketiyle beraber gelişim göstermiştir. 

Bu tez çalışmasında, Cumhuriyetle birlikte ortaya çıkan değişim hareketi sonucunda meydana gelen gelişmelerin doğa bilimleri açısından nasıl şekillendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunun için ilk, orta ve yüksek öğretim kurumlarının ders içerikleri, enstitülerde yapılan araştırma ve yayınlar ile bunların iktisadi ve sosyal hayata yansımaları incelenmiştir. Bunlara ek olarak halka yönelik hazırlanan popüler bilim dergileri de araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Yüksek öğretim kurumları için dönüm noktası niteliğinde olan doktora yapma şartının getirildiği 1946 yılı ile tez çalışması sonlandırılmıştır. Çalışmamız sonunda ortaya çıkan verilerin, Cumhuriyetin ilk yıllarında doğa bilimleri ve uygulanışı konusunda yapılan bilim ve eğitim tarihi çalışmalarına katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Abstract:
This thesis aims to reveal how and for what purposes the understanding of natural sciences and their implementation fields covering botany, zoology and geology sciences were shaped in Turkey between 1923 and 1946. The year 1923 is the proclamation date of the Republic which was a new management mentality and as of this date, the new regime needed a changeover in political, social, economical etc. fields. For meeting these requirements, the nature was used as a source and the science, especially the natural sciences was used as a tool. The education was advanced and new cultural environment was wanted to be created in order to keep up with the times and to raise next generations in direction of the requirements of the modern world. The aim of creating a modern science life which would meet the requirements arising out of the understanding of a new state improved with this change movement.

In this study of thesis, it is aimed to reveal how the developments arising out of the change movement with the Republic were shaped in terms of natural sciences. For this, the course of contents of the primary schools, secondary schools and higher education institutions, the researches and publications in the institutions and their reflection in economical and social life were analyzed. In addition to all these, the popular science magazines which are prepared for the people were also evaluated within scope of the research. The thesis is finished with the year 1946 which is the date that the condition of doing doctorate which was a milestone for higher education institutions. We believe that the data obtained from this study will make contibution to the science and education history studies done for natural sciences and their implementation in the first years of the Republic.