Kur'an'ın cem'inde ve devamında hafızlığın yeri ve rolü
The role of hafiz on the collection of Quran and its reaching to day
Yazar: ZÜBEYDE ŞAKAR
Danışman: PROF. DR. NASRULLAH HACIMÜFTÜOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Cem = Cem ; Hafızlık = Memorization ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam

Özet:
Eşref-i mahlukat olarak yaratılan insanoğlu içinde en değerli olanlar iman edenlerdir.  İman edenler içinde ise en değerlileri  Kur'an-ı Kerim'i baştan sona kadar bütün ayetlerini ezberleyen ve yaşayan hafızlardır ve hafızlara dinimiz çok büyük bir değer vermiştir. 
Resulullah (sa) kendisine vahyolunan ayetleri hem kendisi ezberlemiş hem ashabına ezberletmiş böylece hafızlığın temellerini atarak ilk hafız olma payesine erişmişlerdir. Resulullah (sa) hem kendi döneminde hem de sonraki dönemlerde Kur'an'a olan ilgileri taze tutmak maksadıyla Kur'an öğrenme ve öğretmenin faziletiyle alakalı bir çok hadis buyurmuştur. Bu teşviklerle hem ashab hem de ümmet Kur'an'ı  öğrenmiş, onu hıfzetmiş ve başkalarına da öğretmişlerdir. Kur'an'ı ezberleme ve öğrenip, öğretme noktasında adeta ashab birbiriyle yarışmış, sonraki dönemlerde de gerek evlerde, gerek medrese ve küttab diye adlandırılan yerlerde hafızlık devam etmiştir. Kur'an'ın cem edilmesi mevzusunda ve  Kur'an'ın günümüze kadar eksiksiz ulaşmasında yazılı metinlerin yanısıra  hafızlar önemli bir rol üstlenmiştir. 
Osmanlı döneminde sırf hafızlık yaptıran "Daru'l Kurra" ve "Daru'l Huffaz" isminde özel eğitim müesseseleri kurulmuştur. Bu farklı eğitim kurumlarıyla hafızlık ümmet içinde gelenek haline gelmiştir. Günümüzde de  hem ülkemizde hem de bir çok İslam ülkesinde  hafızlık ümmet arasında yaygın bir şekilde devam etmektedir.  
Kur'an hıfzı diğer kutsal kitaplara, hafızlık ise diğer peygamber ümmetlerine nasip olmayan bir haslettir. Bu da Kur'an'ın icaz vecihlerinden biridir. 
Kur'an'ı ezberleyen hafızların bu özellikleri  ferdi ve toplumsal hayatta bir çok açıdan onları önemli kılmıştır. Ondört asırdır olduğu gibi bundan sonra da Kur'an'ın canlı şahitleri olarak hem islam'ı hem Kur'an'ı nesilden nesile aktaracaklardır. Hafızlar var oldukça Allah Teala'nın "Onu biz indirdik koruyacak olan da biziz" (Hicr 9 )  hükmü baki kalacaktır.



Anahtar Kelimler : Kur'ân, Hâfız, Cem', Küttâb, Medrese, Daru'l Kurrâ, Reisü'l Kurrâ

Abstract:
Those who are the most valuable among human beings and who are created as the most honorable of creations are believers. And in the believers, Islam has given a huge value to those who memorize all verses of the Quran from the beginning to the end. 
The prophet Muhammad (pbuh) memorized the Qur'an which was revealed to him and he taught and encouraged his companions to memorize as well. As with this action, he accessed to the first "hafiz" and started to build the foundation for memorizing of the Quran. The Prophet Muhammad (pbuh) ordained a lot of Hadiths about the virtue of learning and teaching of the Quran with the intent to keep a fresh interest of the Quran both in his era and subsequent periods. With this encouragement, both companions of Prophet Muhammad (pbuh) and his followers have learnt, taught and memorized the Qur'an. Ashab competed with each other to memorize and learn and teach the Qur'an. In later periods both madrasah and küttabs houses continued to study of being hafiz. Hafizs has been played an important role on the written texts by collecting all verses of Qur'an and the reaching completely to our time. 
In Ottoman times, one of the special types of education is called Darrul Kurra. It has been established in order to make people "hafiz". Being "hafiz" became a tradition among the Muslim community by these special education institutions. Today, education for hafiz, in many Islamic countries as well as in our country, has continued.
Memorizing Qur'an did not grant to others divine books, just like being hafiz did not grant to other prophet communities. This is one of the miraculous aspects of the Quran. This feature of hafiz, who learns the Qur'an by heart, has been made significant in many aspects of personal and social life individually and in social life.
Hafizs will remain as living witnesses of the Qur'an and will carry it on both Islam and the Quran from generation to generation as it has been since the 14th century.The provision of Allah: "We verily sent (messengers) before thee among the factions of the men of old.(15-9, Hijr-9)" will survive forever.



Key Words: Qur'ân, Hâfız, Cem', Quttâb, Medrese, Daru'l Qurrâ, Reisu'l Qurrâ