İslam hukuku bakımından sosyal medya platformlarında kişilik hakkı ihlalleri
Violations of personality rights on social media platforms in terms of Islamic law
Yazar: KÜBRA GEYLANİ AK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL MACİT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Kur'an-ı Kerim insanın, Allah'ın yeryüzündeki halifesi ve yaratılmışların en şereflisi olduğunu bildirmekte ve İslam dinindeki konumunu belirlemektedir.  İnsanların hayatları, beden bütünlüğü, hürriyetleri ve mahremiyetleri, şeref ve itibarları dinen ve hukuken korunmuştur. İslam dini, insanların kişilik haklarını oluşturan bu unsurları belirli emir ve yasaklarla koruma altına almış, ihlali durumunda hem uhrevi hem de dünyevi müeyyideler öngörmüştür. Hukuken öngörülen müeyyideler; kısas, diyet, kazf haddi gibi naslar tarafından belirlenen yaptırımlar olabildiği gibi; hakkında nass bulunmayan hususlardan hâkimin takdirine bırakılmış tazir cezaları da verilebilmektedir. Bunlar; suçluyu uslandırma maksadıyla dayak, hapis, kınama, sürgün, teşhir veya mal ödetmek suretiyle verilen tazir cezalarıdır.
Sosyal medya platformlarının herkesin elinin altında olması, bilinçsizce kötü niyetli kimselerin bu platformları kullanmasıyla çok fazla hak ihlalleri meydana gelmektedir. Bu platformlar üzerinden yapılan paylaşımlar, güvenlik zafiyeti, bilişim suçları nedeniyle bireylerin ruh sağlığının bozulması, mal varlığına ve manevi varlığına karşı saldırıların yapılması ile kişilik hak ihlalleri meydana gelmektedir. Bu saldırılar platformların doğası gereği geniş yankı uyandırmakta, her zamankinden daha fazla meydana gelmektedir.
Sosyal medya platformlarının yeterli denetime tabi tutulmaması, çok sayıda kişinin kolayca erişim sağlayabilmesi, bilinçsiz kullanıcıların bulunması, sosyal medyanın teknik özellikleri ve sınır aşan doğası nedeniyle işlenen suçların tanımlanması, ispatı ve hangi yaptırımın uygulanacağı hususunda sıkıntılar yaşanmaktadır. Öte yandan eşref-i mahlûkât olarak nitelendirilen insanın haklarının korunması İslam hukuku açısından büyük öneme haizdir. Bu zorluklara rağmen hangi platform üzerinden olursa olsun bir saldırı söz konusu ise bunun tespit edilmesi ve hangi yaptırımın uygulanacağının belirlenmesi zorunluluk arz etmektedir.

Abstract:
The Qur'an informs that humanity is the vicegerent of Allah on Earth and the most honored of His creations, thereby establishing its position in the Islamic faith. The religion of Islam safeguards various aspects of human life, including physical integrity, liberty, privacy, honor, and dignity, both religiously and legally. Islam has protected these elements that constitute individual rights through specific commandments and prohibitions, accompanied by both spiritual and worldly consequences in case of violations. Legally prescribed consequences can include sanctions defined by scriptural sources, such as retribution (qisas), blood money (diyah), and the punishment for false accusation of adultery (kazf hadd), among others. In cases where explicit scriptural guidance is absent, discretionary penalties (tazir) determined by a judge can also be imposed. These tazir penalties are intended to reform the offender and may involve actions like flogging, imprisonment, reprimand, exile, public humiliation, or fines.
Social media platforms being readily accessible to everyone has led to a significant increase in violations of rights due to the indiscriminate use of these platforms by malicious individuals. The shares made on these platforms, along with security vulnerabilities and cybercrimes, result in the deterioration of individuals' mental well-being. Attacks on their material and spiritual assets, as well as violations of personal rights, occur frequently. These attacks, inherent to the nature of the platforms, garner extensive attention and are more prevalent than ever.
The insufficient regulation of social media platforms, the ease of access for numerous individuals, the presence of uninformed users, and the transnational nature of social media, along with its technical characteristics, complicate the identification and proof of committed crimes, as well as determining the appropriate sanctions. Moreover, safeguarding the rights of humanity, which are deemed noble, holds significant importance in terms of Islamic law. Despite these challenges, it is imperative that any attack, regardless of the platform, is identified and the appropriate measures and sanctions are established.