Kocaeli ili Yahya Kaptan Mahallesi'nde bina içi radon konsantrasyonunun belirlenmesi
Detection of indoor radon concentration in Yahya Kaptan District in Kocaeli
Yazar: KAMİL KARATAY
Danışman: PROF. DR. NALAN ÖZKAN GÜRAY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Yerkabuğunda bulunan radyoaktif kaynakların ve bunların bozunma ürünlerinin varlığı, insanların maruz kaldığı doğal radyasyon radyasyonun temelini oluşturmaktadır. Doğal radyasyon kaynaklarından biri olan radon insan duyuları tarafından tek başına algılanamayan renksiz, kokusuz ve tatsız radyoaktif bir asal gazdır. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre radon, sigaradan sonra akciğer kanserinin ikincil önde gelen sebebidir. Radon ve bozunum ürünlerinin solunum yoluyla vücuda alınması akciğer kanser riskini arttırması gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğinden özellikle kapalı ortamlardaki radon konsantrasyonunun ölçülmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı Kocaeli ili Yahya Kaptan Mahallesi'nde radon konsantrasyonunu belirlemektir. Bu amaçla 24 adet CR-39 katı hal nükleer iz dedektörü kullanılmıştır. Ölçüm sürecinin sonunda toplanan detektörlerdeki alfa izlerinin sayım işlemi Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (ÇNAEM) Sağlık Fiziği Laboratuvarı'nda gerçekleştirilmiştir. Ortalama radon konsantrasyonu 41 Bq/m3 bulunmuştur. Yıllık etkin doz eşdeğeri 1,03 mSv/y ve ömür boyu kanser riski % 0,41 olarak hesaplanmıştır. Bu çalışmaya ek olarak AlphaGUARD radon detektörü kullanılarak Kocaeli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi nükleer fizik laboratuvarı ve bilgisayar laboratuvarında radon konsantrasyon değerleri sırasıyla 23 Bq/m3 ve 33 Bq/m3 olarak ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar ulusal ve uluslararası standartlarla karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The existence of the natural radioactive sources in Earth's crust and the degradation products of these forms the basis of natural radiation. Radon which is one of the natural radiation sources is colorless, odorless, tasteless and a radioactive noble gas, so not dedectable by human senses. According to World Health Organization, radon is the second leading cause of lung cancer after smoking. Since the inhalation of radon and radon progenies may cause serious health risks such as increase in the incidence of lung cancer, it is important to determine indoor radon concentrations. The main objective of this study is to determine the radon concentration in the buildings of Yahya Kaptan district in Kocaeli. For this purpose, 24 CR-39 solid state nuclear track detectors were used. At the end of the measurement period the CR-39 detectors were collected and the counting process of alpha traces recorded by the detectors were fulfilled in the Health Physics Laboratory of Çekmece Nuclear Research and Training Center (ÇNAEM). Average radon concentration in dwellings was found to be 41 Bq/m3 Annual effective equivalent dose was 1.03 mSv/y and excess life time cancer risk was % 0.41. Addition to this work, by using AlphaGUARD radon dedector, radon concentrations in nuclear physics laboratory and computer laboratory at the Faculty of Arts and Science of Kocaeli University were found as 23 Bq/m3 and 33 Bq/m3, respectively. Obtained results were compared with national and international standarts.