HIPPARCOS katoloğunda yanlış kodlanmış olası örten çift yıldızların ayıklanması
On the seperation of miss-identified possible eclipsing binaries in the HIPPARCOS catalogue
Yazar: İBRAHİM ÖZAVCI
Danışman: DOÇ. DR. SELİM OSMAN SELAM
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi HIPPARCOS KATALOGU'NDA YANLIŞ KODLANMIŞ OLASI ÖRTEN ÇİFT YILDIZLARIN AYIKLANMASI İbrahim ÖZAVCI Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Anabilim Dalı Danışman : Doç. Dr. Selim O. SELAM Bu tezde, HIPPARCOS uydusu tarafından ilk kez değişen yıldız olduğu ortaya konan ve değişim türleri otomatik bir sınıflama ile DSCT (5 Scuti'ler), BCEP (P Cephei'ler) ve RRC (C alt türü RR Lyrae'ler) olarak belirlenen zonklayan değişenler ve değişim türü kesinlik kazanmayan (HIPPARCOS kalaloğunda P olarak kodlanan) değişen yıldızlar arasından, gerçekte kısa dönemli örten çift olabilecek sistemlerin ayıklanması ve gerçek ışık değişim doğalarının ortaya konması üzerine bir çalışma yapılmıştır. HIPPARCOS uydusu tarafından keşfedilmiş ve ilgili kataloglarında DSCT, BCEP, RRC ve P olarak kodlanmış yıldızlar arasından, bu çalışmada tarif edilen seçim ölçütlerine dayanarak bir örnek grubu oluşturulmuştur. Öncelikle örnek grubu içerisinde yer alabilecek gerçek zonklayan değişenler Rucinski ve Duerbeck'in (1997) W UMa-türü sistemler için ortaya koyduğu Log P - (B-V) kalibrasyonundan gösterdikleri sapmalarla ayıklanmıştır. Sonrasında Selam'ın (2004) izlediği teknikle örten değişen adaylarının kendi aralarındaki alt tür ayıranı (belirlemesi) yapılmıştır. Bu işlemler sonucunda ilk seçim ölçütleri ile belirlenen yıldızlar arasından 27 adet örten çift adayının tamamının olası değen çiftler olabileceği belirlenmiştir. Bu sistemlerden 25 tanesinin HIPPARCOS fotometrik gözlemlerine dayalı ışık eğrileri Rucinski (1993b) yöntemi ile analiz edilmiş ve temel geometrik elemanları {q kütle oranı,/değme derecesi ve / yörünge eğim açısı) için ilk yaklaşım değerleri belirlenmiştir. Bu sistemlerden DN Boo ve FT UMa sistemleri için TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nde (TUG) yeni fotometrik gözlem verisi üretilmiş ve bu gözlemlerden oluşturulan üç renk (B, V, R) ışık eğrileri Wilson-Devinney ışık eğrisi analiz programının 2003 sürümüyle (WD-2003) analiz edilmiştir. 2005, 69 sayfa Anahtar Kelimeler: Örten değişen çift yıldızlar, W UMa-türü Çiftler, p Lyr-türü Çiftler, DN Boo, FT UMa

Abstract:
ABSTRACT Master Thesis ON THE SEPERATION OF MISS-IDENTIFIED POSSIBLE ECLIPSING BINARIES IN THE HIPPARCOS CATALOGUE İbrahim ÖZAVCI Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Astronomy and Space Sciences Supervisor : Assoc.Prof. Dr. Selim O. SELAM In this thesis, a study was done about clarifying the variabilitiy type ambiguity and determining the true nature of the light variability of some HIPPARCOS satellite discoveries of DSCT (6 Scuti's), BCEP (p Cephei's), RRC ( c sub-title RRLyrae's) and P (Periodic variables but the true nature of the light variability can not determined) types in which their variability types assigned with an automated classifying procedure of HIPPARCOS mission and probably including miss-identified short-period eclipsing binaries. A working sample of HIPPARCOS discoveries of DSCT, BCEP, RRC and P types was constructed with the aid of selection criteria described in this work. Initially, the true pulsating variables in this sample were separated with their deviations from the Log P - (B-V) calibration for WUMa type systems defined by Rucinski and Duerbeck (1997). Afterwords, the variability type discrimination for the remaining eclipsing binaries candidates was done by following the technique of Selam (2004). After these processes, the number eclipsing binary candidates reduced to 27 for the working sample and as a result all of them turned out to be plausible contact binaries. The light curves of 25 of them based on HIPPARCOS photometry were analyzed with the aid of Rucinski (1993b) method and first approximation to their basic geometrical elements (namely, q mass ratio, / degree of contact, and / orbital inclination angle) were determined. Among these systems, new photometric observations were obtained at the TÜBİTAK National Observatory (TUG) for DN Boo and FT UMa and the relevant B, V, R light curves were analysed by using 2003 version of the Wilson-Devinney Code (WD-2003). 2005, 69 pages Key Words: Eclipsing Binary Stars, W UMa-type Binaries, (3 Lyr-type Binaries, DN Boo, FT UMa 11