Geçmişten günümüze peyzaj desen dili prensiplerinin kentsel yeşil alanlara yansıma analizleri
Analysis of the reflection of landscape pattern language principles on urban green areas from past to present
Yazar: PARISA DORAJ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Alanında akım veya tasarım kurgusu ile öncü olan veya zaman içerisinde kullanılan prensipleriyle kent, ülke veya dünya çapında sembole dönüşen seçkin parkların planlamaları üzerinde olgusal analizler yaparak peyzaj özellikle park tasarımlarında sistematik bir değerlendirme üslubu geliştirmek, aynı zamanda ortak tasarım ve desen dilinin oluşumunu göstermektedir. 
Bu çalışmada, dünyada tasarım, akım, kavram veya değerleriyle öncü olan parklar materyal olarak ele alınmış ve onların farklı düşünür ve peyzaj mimarları tarafından oluşturulan değerlere bağlı, genel analiz çerçeveleri oluşturulmuştur. Bu bağlamda analiz yöntemi, makro ve mikro boyutlarda sınıflandırılmış ve değerlendirilmiştir. Bu analizler üç aşamalı olarak yapılmıştır. Birincisi, büyük ölçekteki prensipler makro olgular olarak, Christopher Alexander᾿in desen dilinin kriterleri doğrultusunda analiz edilmiş, ikinci aşama, küçük ölçekteki kriterler, mikro prensipler olarak Simon Bell ve Anne W. Sprin᾿in temel planlama üsluplarından yararlanarak, parkların üzerinde değerlendirmiş ve son aşama olarak bu bulgulardan elde edilen prensiplerin oturma, buluşma ve odak noktaları saptanarak eskiz şeklinde gösterilmiştir. 
Analizlerden elde edilen verilere bağlı park tasarımlarında genel bir desen dilinin gelişimi ve tasarım kriterlerinin oluşumu önemli faktör olarak değerlendirilmiş, makro ve mikro temel planlama ilkeleri sınıflandırılmıştır. Bu prensiplerin genel çerçevede park uygulamalarında bütüncül kavram ve kurgunun varlığı gösterilerek bu doğrultuda Aziziye ve 100.Yıl parklarında, bulgular bir ortak tasarım dilini öneri proje hazırlanmıştır. 
Çalışma sonucunda tespit edilen bulgulardan dolayı park tasarımlarında bir desen dilinin oluşumu, planlamalarda belirleyici faktör olarak değerlendirilmiştir. Olguların, bütüncül bir tasarımın ortaya konmasında ve parklarda kavram ve kurgu oluşmasında etkileyici olduğu görünmektedir. Uygulanan Aziziye ve 100.Yıl parklarının tasarımında olgular, tanımlı ve üslup belirten planlama yöntemi olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca bu metodolojik yaklaşımın uygulanan parkların okunaklılığını ve anlaşılabilirliliğini eleştiren, analiz eden ve bu doğrultuda bir üslup oluşumuna neden olan yöntem olarak sınıflandırmak mümkündür. Aziziye ve 100.Yıl parkları ekolojik mantığı ile kurgulanmış, Erzurum kentinin simgeleri ve kültürel değerlerine önem verilmiş, ayrıca insanlara yönelik konforlu mekanlar tasarlanmıştır.

Abstract:
The present study aims to develop a systematic mode of assessment for landscape and park designs in particular and to demonstrate the formation of a common design and pattern language by performing factual analyses on the planning of distinguished parks that are pioneers in their field with their trend and design fiction, or ones that became urban, national or global symbols in time with the implementation of their principles. 
In the present study, the parks around the world that are pioneers in terms of design, trends, concepts or values were regarded as material and general analysis frameworks based on the values formed by various thinkers and landscape architects were created. In this context, the method of analysis was classified and evaluated in macro and micro dimensions. These analyses were performed with three phases. In the first phase, the large-scale principles were analyzed as macro phenomena based on Christopher Alexander's pattern language criteria. In the second phase, the small-scale criteria were evaluated on the parks as micro principles by referring to the basic planning styles of Simon Bell and Anne W. Spirn. In the final phase, the fitting, intersection and focal point of the principles obtained from these findings were determined and demonstrated as sketches. 
Based on the data obtained from the analyses, the formation of design criteria and the development of a common pattern language in park designs were considered as important factors and the macro-micro basic planning principles were classified. It was shown that within the general framework, these principles revealed holistic concepts and fiction in park design practices. Accordingly, the findings were applied to the Aziziye and 100.Yıl parks by forming a common design language.
Based on the findings determined as a result of the study, the formation of a pattern language was regarded as a determinant in planning practices. It is observed that the phenomena are influential in the revelation of a holistic design and the formation of concepts and fiction in parks. In the design of Erzurum Aziziye and 100.Yıl parks, the phenomena were implemented as part of a planning method that is defined and reflective of style. Additionally, this can also be classified as a method that criticizes and analyzes the legibility and comprehensibility of the parks and leads to the formation of a style in this direction.