Suni olarak yetiştirilen fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nda bazı anatomik, fiziksel ve mekanik özellikler /
Yazar: A.DİLEK DOĞU
Danışman: PROF. DR. A. YILMAZ BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Fıstıkçamı = Stone pine ; Mekanik özellikler = Mechanical properties ; Orman ürünleri endüstrisi = Forest products industry ; Pinus pinea = Pinus pinea ; Pinus pinea = Pinus pinea

Özet:
-124- 5. ÖZET "Suni Olarak Yetiştirilen Fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nda Bazı Anatomik, Fiziksel ve Mekanik özellikler" adlı bu araş tırmanın başlıca iki amacı vardır. Birinci amaç; memleketimizde bugüne kadar tohumundan yararlanılan fıstık çamının endüstriyel alanda kullanıma uygunluk derecesini saptamak tır. İkinci amaç ise; farklı gelişim özellikleri gösteren ağaçlarda bazı anatomik, fiziksel ve mekanik özellikleri inceleyerek, herhangi bir farklılığın olup olmadıkını araştırmaktır. Yapılan bu çalışmada: (1) Literatür özeti ve Genel Bilgiler Bölümünde; Fıstıkçamının çeşitli özelliklerini incelemek amacıyla daha önce yapılan araştırmaların özetleri verilmiş, yayılış alanı, yetişme yeri özellikleri, botanik özellikleri, arız olan mantar ve böcekler, fıstıkçamının orman ve ekonomik varlığımız içindeki yeri, orman-halk ilişkileri üzerinde durulmuş tur. (2) Materyal ve Metod Bölümünde; Deneme alanı tanıtılarak, bu alan içersinden örnek akaçların seçimi ve örneklerin hazırlanması anlatılmıştır. Deneme alanı olarak İstanbul Orman İşletme Müdürlümü, Fatih Ormanı içerisindeki fıstıkçamı meşceresi seçilmiştir. Yapılan araştırmada; farklı gelişim özellikleri gösteren üç grup ağaç üzerinde çalışılmıştır. Birinci grup (A), gerek boy, gerekse çap itibariyle daha iyi gelişmiş ağaçlardır. İkinci grup (B), normal gelişim özellikleri gösteren akaçlar dan oluşmaktadır. Üçüncü grup (C) ise, gerek boy, gerekse çap gelişimi açısından diğer iki gruba göre geri kalmış ağaçları kapsamaktadır. Bu şekilde her gruptan ve ağaç seçilmek üzere, toplam 12 ağaç üzerinde çalışılmıştır. Deneme ağaçlarının 0.30 m yüksekliğinden ve tepe kısmından 10 cm kalınlığında tekerlekler alınarak bu tekerlekler üzerinde özden ge--125- çen, kuzey-güney yönünde uzanan şeritler çıkarılmıştır. Denemeler "bu şeritlerden elde edilen örnekler üzerinde gerçekleştirilmiştir. (3) Bulgular Bölümünde; Fıstıkçamının makroskopik, mikroskopik özellikleri, hava kurusu yoğunluk ve liflere paralel yönde basınç direnci değerlerini tespit etmek amacıyla yapılan denemelerin sonuçları ayrıntılı olarak verilmiştir. Makroskopik özellikleri bakımından yapılan tespitlerde orta lama yıllık halka genişliği 2.72 mm olarak saptanmıştır. 2 Mikroskopik özellikleri bakımından yapılan tespitlerde; mm 'de ortalama traheid sayısı (A) grubunda 989» (B) grubunda 1036, (C) grubunda 1158, tüm toplum için ise 1067 adet olarak bulunmuştur. Yapılan (F) ve (t) testleri sonucunda; A-C ve B-C grupları arasında sırasıyla % 99.9 ve % 99 güvenle anlamlı bir farkın olduğu, A-B gruplarında ise, varyansların farklı aritmetik ortalamaların özdeş çıkması sebebi ile, varyansı büyük olan (B) grubunun (A) grubuna göre % 99.9 güvenle daha heterojen bir yapı gösterdiği tespit edilmiştir (Tablo 7-8). İlkbahar odunu boyuna traheid kenarlı geçitlerinin teğet çapları ortalama olarak; (A) grubunda 20.240 ^m, (B) grubunda 20.200 (Am, (C) grubunda 19.927 j-tm, tüm toplumda ise 20.120 ^m olarak tespit edilmiştir. Kenarlı geçit teğet çaplarında grup lar arası farklılığın olup olmadıkı (Z) ve (t) testleri uygulanarak araştırılmış, sonuç olarak gruplar arasında anlamlı bir farkın olmadığı, her üç grubun da aynı toplumu temsil et tikleri tespit edilmiştir (Tablo 10-11). ilkbahar odunu öz ışını traheidi kenarlı geçit teğet çapları ortalaması; (A) grubunda 9.660 fAm, (B) grubunda 9.622 |um, (C) grubunda 9.636 um, tüm toplum için ise 9.640 ^m olarak saptanmıştır. Yapılan (Z) ve (t) testleri sonucunda; gruplar arasında anlamlı bir farkın olmadığı, her üçünün de aynı toplumu temsil ettikleri tespit edilmiştir (Tablo 13-14). Yapılan incelemelerde karşılaşma yeri geçitlerinin pinoid tipte olduğu görülmüştür. ilkbahar odunu içersinde bu geçit--126- lerin teğet çapları; ortalama 7-627 ^m olarak bulunmuştur. Bu geçitlerin ortalama çapları; (A) grubunda 7.700 fim, (B) grubunda 7.555 ^m, (C) grubunda ise 7.618 fAm olarak saptanmıştır. Karşılaşma yeri geçitlerinin teğet çaplarında gruplar arasında anlamlı bir farkın olmadığı, her üç grubun da aynı toplumu temsil ettikleri kabul edilmiştir (Tablo 16-17). Traheid çaplarının ortalaması teğet yönde; (A) grubunda 35.4-56 (Am, (B) grubunda 32.972 (mm, (C) grubunda 32.014 /um, tüm toplum için ise 33.234 (im olarak tespit edilmiştir. Vejetasyon mevsimi faktörü ile çaplar farklılaşmakta olup, ortalama değerler ilkbahar odunu için; (A) grubunda 40.884 (Am, (B) grubunda 38.983 (*m» (C) grubunda 37.183 (Um, tüm toplum için ise 38.532 ^m olarak bulunmuştur. Yaz odununda teğet çapların, (A) grubunda 31.442 p, (B) grubunda 28.808 jüm, (C) grubunda 28.308 jum, tüm toplumda 28.134 /um olduğu saptanmış tır. Yapılan (Z) ve (t) testleri sonucunda,; ilkbahar odununda A-B ve B-C grupları % 95, A-C grupları ise % 99.9 güven düzeyinde, yaz odununda ise A-B grupları % 99, A-C grupları % 99.9 güvenle farklı bulunurken, B-C grupları arasında an lamlı bir farkın olmadığı, iki grubun da aynı toplumu temsil ettikleri görülmüştür (Tablo 19-20-21 ve 22). Ortalama lümen genişliği teğet yönde; (A) grubunda 26.553 f*m» (B) grubunda 23.785 Mm» (C) grubunda 23.250 ^m, tüm toplum için ise 24.209 /rfnı olarak tespit edilmiştir. Vejetasyon mev simi faktörü ile bu genişlikler farklılaşmakta olup, ortalama değerler ilkbahar odunu için (A) grubunda 33.411 ^m, (B) grubunda 31.333 J*m, (0) grubunda 29.966 p, tüm toplum için 31.219 /

Abstract:
-131- SÜMMARY Some anatomical and physical properties of Pinus pinea was examined using trees (A) showing good growth in their hight and diameter, (B) showing average growth and (C) showing slower growth. Four trees of each grouph were examined grown in Fatih Forest near Istanbul. Specimens were cut from 0.1 thick sections obtained at 0.3 m from the ground and from the crown area of the trees. The averages are listed below: The width of the growth rings were 2.72 mm. The number of p tracheids per mm were in group (A) 989» in group (B) 1036, in group (C) 1158, general average being 1067. The diameters of the bordered pit pairs of the longitudinal tracheids in the early wood were in group (A) 20.240 f*m, in group (B) 20.200 ^m, in group (C) 19.927 jwm, general average being 20.120 fJlm. The tangential diameters of the bordered pit pairs of the ray tracheids in the early wood were in group (A) 9.660 f4m, in group (B) 9.622 fim, in group (C) 9.636 jU m, the average being 9-640 f*m. The tangential diameters of the pinoidal cross fields in early wood were in group (A) 7.700 ft m, in group (B) 7-555 /^m, in group (C) 7.618 jum, the average being 7.627 jUm. The tangential diameters of the tracheids in the early wood were in group (A) 40.884 urn, in group (B) 38.983 /4m, in group (C) 37*183 f*m$ the average being 38.532 /4m. The tangential diameters of the tracheids in the late wood were in group (A) 31.44-2 nm, in group (B) 28.808 jum, in group (C) 28.308 jum, the average being 28.134 jum. The tangential diameters of the lumens in the early wood were in group (A) 33.4-11 (Am, in group (B) 31.333 Mm» in group (C) 29.966 pm, the average being 31.219 pm. The tangential diameters of the lumens in the late wood were in group (A)-132- 20.368 fim, in group (B) 18.025 ^m, in group (C) 17.933 p, the average being 17.378 jum. The thicknesses of the tangential walls of the tracheids in the early wood (W) were in group (A) 3. 711 (Am, in group (B) 3.808 pm, in group (C) 3*550 (4 m, the average being 3-642 /Urn. The thicknesses of the tangential walls of the tracheids in the late wood were in group (A) 5-54-7 p, in group (B) 5*383 (4m, in group (C) 5-188 /4m, the average being 5-371 /M m. The lengthts of the tracheids in the early wood were in group (A) 2360 jam, in group (B) 2376 /4m, in group (C) 2187 jum, the average being 2311 jum. The lenghts of the tracheids in the late wood were in group (A) 2679 (*m, in group (B) 2680 ^m, in group (0) 2499 /urn, the average being 2623 /4m. Rays are generally in single row, 1-25 cell (mostly 3) high (in group (A) 1-25, in group (B) 1-24, in group (C) 1-20 cells). The hight of the rays in group (A) 212.080 (Am, in group (B) 210.222 jum, in group (C) 202.958 jum, the average being 207.733 /mm. The width of the rays in group (A) 27.773 /4m, in group (B) 26.578 (mm, in group (C) 27.661 jwm, the average being 27.364 (Am. The number of ray in one mm varies between 3 and 11 (mostly 6). The tangential diameters of the longitudinal resin canals in group (A) 17i. 067 ym, in group (B) 170.222 jam, in group (C) 170.667 jum, the average being 170.667 ^m. p The number of the longitudinal resin canals in mm varies between 1 and 4 (mostly 2). Tangential diameters of the transverse resin canals in group (A) 61.200 f»m, in group (B) 57-333 /um, in group (C) 64.364 (Am, the average being 61.200 p m. 2 The number of transverse resin canals in mm varies between 1 and 3 (mostly 1).-153- ?x Air dry density in group (A) 0.513 g/cm, in group (B) 0.533.z ?z ?* g/cnr, in group (C) 0.528 g/cm, the average being 0.524- g/cm, 2 Compression parallel to grain in group (A) 269 kp/cm, in 2 2 group (B) 280 kp/cm, in group (C) 282 kp/cm, the average being 276 kp/cm.