Krusçev Dönemi sosyal konutlarının yeniden kullanımı üzerine bir inceleme: Moskova ve Halle örnekleri
An analsis of the reuse of Krushchev Era social housing: The cases of Moscow and Halle
Yazar: SHUKURBAY RUSTAMOV
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL AYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yaşanan hızlı nüfus artışı ve toplu göçler nedeniyle sosyal konutlara yönelik ihtiyaç düzeyi artmakta, bu bağlamda sadece yeni yapıların inşasına değil, aynı zamanda geçmişte inşa edilen konutların günümüzün ihtiyaçları doğrultusunda yeniden yapılandırmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmanın konusu bu ihtiyaç doğrultusunda belirlenmiş, Moskova ve Halle'de inşa edilmiş Kruşçev Dönemi sosyal konutların  yeniden yapılandırma süreçlerinin kentsel (demografi, yeşil alan, biçimsel değişiklikler, zemin kat fonksiyonları, sosyal alan sayısı ve sosyal hizmet alan sayısı) ve yapısal (çatı, strüktür, işlev iç mekan kullanımları, bina cephe yalıtım malzemesi, asansör incelenmesi, kat yüksekliği, bina veya daire metrekareleri, bina formu veya hacim değişekliği, bina tipolojisi  ı veya l plan şeması) açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma toplu konutların yıkılıp yeniden inşasının yıkılan bina sakinlerinin taşınma zorunluluğu ve yeni yapıların inşasının zaman alması gibi bir takım sorunlara neden olacağı probleminden yola çıkmıştır. Ayrıca, Kruşçev dönemi sosyal konutların yıkımının hem belirli kentsel doku düzeninin bulunduğu "Mikro Bölgelerin'' kaybına, hem de kentsel ve yeşil dokularda bozulmaya yol açacağı vurgulanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde sosyal konut kavramı ve sosyal konut kimlikleri incelenmiştir. Sonraki bölümde Kruşçev dönemi sosyal konutlarının Moskova'da inşa süreci tarihsel boyutu ile anlatılmış, daha sonra Aleksandır Krotov tarafından Rusyanın başkentinde gerçekleştirilen deneysel yeniden yapılandırma projesi incelenmiştir. Rusya örneğinden sonra Almanya genelinde yeniden yapılandırma süreçleri yapısal ve teknik açıdan analiz edilmiştir. Doğu Almanya'daki Krusçev sosyal konutlarının Stefan Foster tarafından yenileme programı kentsel ve yapısal ölçekte incelenmiş, şehir villaları konseptinin belirli özellikleri vurgulanmıştır. Sonuç olarak, döneminin başlarında inşa edilen seriler (1950-1960) yerine, çoğunluğu oluşturan  ikinci dönem (1960-1970) Kruşçev sosyal konutlarının yenileme projelerinin üretim aşamasına geçmesinin olanaklı olduğu görülmüştür. Bu yapıların sürdürülebilirliği ekonomik, çevresel ve yeni sosyal konut modelinin oluşumu açısından avantaj sağlayacaktır. Çalışmada ele alınan deneysel projelerin incelenmesiyle Kruşçev sosyal konutlarının bulunduğu farklı şehirlerde olası yeniden yapılandırma projelerine katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract:
The rapid population growth and mass migrations have led to an increasing need for social housing. In this context, there is a need not only for the construction of new buildings but also for the restructuring of existing housing to meet the needs of today. The subject of this study is determined in accordance with this need, aiming to evaluate the processes of restructuring Khrushchev Era social housing built in Moscow and Halle from both urban (demographics, green spaces, formal changes, ground floor functions, number of social areas, and social service areas) and structural (roof, structure, functional interior uses, building facade insulation materials, elevator examination, floor height, building or apartment square meters, building form or volume changes, building typology, or L plan scheme) perspectives. The study is based on the problem that the demolition and reconstruction of collective housing will cause some issues such as the necessity of relocation for residents of demolished buildings and the time-consuming nature of new construction. Furthermore, it is emphasized that the demolition of Khrushchev era social housing will lead to the loss of certain urban fabric found in "Micro Districts" as well as causing disruption in urban and green fabrics. In the first section of the study, the concept of social housing and social housing identities are examined. In the following section, the construction process of Khrushchev era social housing in Moscow is narrated with its historical dimension, followed by the examination of an experimental redevelopment project carried out by Aleksandr Krotov in the capital of Russia. After the Russian example, redevelopment processes across Germany are analyzed from a structural and technical perspective. The renovation program for Khrushchev social housing in East Germany by Stefan Foster is examined at urban and structural scales, highlighting certain features of the city villas concept. As a result, it has been observed that the possibility of moving towards the production stage of renovation projects for Khrushchev social housing from the second period (1960-1970), which constitutes the majority, instead of the series built in the early period (1950-1960). The sustainability of these structures will provide advantages in terms of economic, environmental, and the formation of a new social housing model. By examining the experimental projects addressed in the study, it is aimed to contribute to possible restructuring projects in different cities where Khrushchev social housing is located.