Klasik Türk şiirinde aykırılık (16. yüzyıl)
Anomaly in Classical Turkish Poetry (16th century)
Yazar: NİHAT BIÇAK
Danışman: PROF. DR. GENCAY ZAVOTÇU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hz. Muhammed'in ölümünün ardından yaşananlar müslüman bazı kesimlerin tepkisini çekmiştir. Özellikle Emevîler döneminde başlayan dünyevîleşmeye karşı bireysel pasif tepkiler gelişmiştir. Bu tepkilerin mistik kültürlerle etkileşimi ve sistemleştirilmesi 9. yüzyılda tasavvufu ortaya çıkarır. Derviş gruplarının göçü ile Anadolu'ya ulaşan tasavvuf, buranın yurtlaşmasında ve kültür oluşumunda önemli roller almıştır. Fakat bu gruplardan bazıları, devlet için tehlikeli hale dönüşünce temsil ettikleri anlayışlarla birlikte ötekileştirilir. Çalışmanın birinci bölümünde, ötekileştirilen ve aykırı kabul edilen bu gruplardan Melamîler, Kalenderîler, Şiiler ve Hurûfîleri ele alacağız; onların temsil ettiği anlayışın şiire yansımasını göreceğiz.
	
Çalışmanın ikinci bölümünde, Osmanlıda erkek eşcinselliği konusunu ele alacağız. İslam kültüründe, Abbasî saraylarında başlayan bu gelenek zamanla halka yayılır. Osmanlı şiirinde ise 15. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan homoseksüel aşk, 16. yüzyılda oldukça yaygın hale gelir. Hatta bu konuda yazılmış müstakil eserlere de değineceğiz. Bütün bu kaynakları göz önünde bulundurarak dönemin erkek eşcinselliği algısını değerlendireceğiz. 

Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise söylemde aykırılık ve müstehcenlik konusunu ele alacağız. Söylemde aykırılık kısmında padişah, şehzade, kadı gibi üst düzey yöneticilere yönelik eleştirel söylemler yer alır. Müstehcenlik konusunda ise türlü amaçlarla şiirlere yansımış olan küfürlü ifadelere yer vereceğiz. Böylece 16. yüzyıl Klasik Osmanlı Şiiri'nin gözardı edilmiş konularını görmüş olacağız.

Anahtar Kelimeler: Aykırılık, Heterodoks İslam, Eşcinsellik, Küfür.

Abstract:
What happened after the death of the Prophet Muhammad drew the reaction of some sections of Muslims. Individual passive reactions have developed against the secularization that started especially during the Umayyad period. The interaction and systematization of these reactions with mystical cultures reveals mysticism in the 9th century. Sufism, which reached Anatolia with the migration of dervish groups, played an important role in the domestication and cultural formation of this place. However, when some of these groups become dangerous for the state, they are marginalized with the understandings they represent. In the first part of the study, we will deal with the Melamis, Kalenderis, Shiites and Hurufis from these marginalized and contrary groups; we will see the reflection of the understanding they represent in poetry.

         In the second part of the study, we will deal with the issue of male homosexuality in the Ottoman Empire. This tradition, which started in the Abbasid palaces in Islamic culture, spread to the public over time. Homosexual love, which started to be seen in Ottoman poetry from the 15th century, became quite common in the 16th century. We will even refer to individual works written on this subject. Considering all these sources, we will evaluate the perception of male homosexuality of the period.

         In the third part of our study, we will discuss the subject of contradiction and obscenity in discourse. In the discord part of the discourse, there are critical discourses towards high-level administrators such as the king, the prince, and the kadi. On the subject of obscenity, we will include abusive expressions that are reflected in poems for various purposes. Thus, we will see the neglected subjects of the 16th century Classical Ottoman Poetry.

         Key Words: Heresy, Heterodox Islam, Homosexuality, Blasphemy.