Bipolar bozukluğu olan hastaların lateral ventrikül hacim ve şekillerinin sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması
Comparison of lateral ventricle volume and shape in bipolar disorder patients, healthy siblings and healthy controls
Yazar: NAZLI BUĞÇE VEDİN ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇAĞDAŞ EKER
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Kardeşler = Brothers ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Serebral ventriküller = Cerebral ventricles ; Serebral ventrikülografi = Cerebral ventriculography

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı bipolar bozukluğa sahip hastalar ve benzer genetik ve çevresel risk etkenleri taşıyan sağlıklı kardeşlerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak rahatsızlık riski ve rahatsızlığa direnç ile ilişkili ventrikül yapısındaki değişiklikleri belirlemektir. 
YÖNTEM: Çalışmaya E.Ü.T.F. Psikiyatri AD'nda tedavi görmekte olan 28 bipolar I bozukluk hastası ile 28 sağlıklı kardeş ve 38 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hasta grubu ile ayrıntılı psikiyatrik görüşme yapılıp SCID-I (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis 1 Disorders) ile tanıları doğrulanmıştır. Hastaların sağlıklı kardeşlerine ve sağlıklı kontrollere de geçirilmiş ya da mevcut psikiyatrik bozukluk tanısı alıp almadıklarını belirlemek için SCID-I uygulanmıştır. Hastalar ve sağlıklı kardeşlerine Young Mani Değerlendirme Ölçeği (YMRS) ve Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HAM-D-17) uygulanmıştır. Hasta grubu ile yaş ve cinsiyet olarak eşleşen kontrol grubu görüşmelere alınmıştır. Tüm örneklemin kranial Manyetik Rezonans Görüntülemeleri (MRG) alınarak, ITK-SNAP programı ile lateral ventrikülün hacimleri ölçülmüş, SPHARM programı ile lateral ventriküllerin şekil analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar varyans analizi ile değerlendirilmiştir. 
BULGULAR: Yaş, cinsiyet ve kafa içi hacimler kontrol edilerek üç grubun bir arada karşılaştırıldığı ANOVA testinde lateral ventriküller üzerinde grup etkisi gözlenmiştir. Grup etkisinin nedeni post-hoc ikili karşılaştırmalarla araştırılmıştır. Hasta ve kontrol grubu arasında herhangi farklılık saptanmasa da hastaların lateral ventriküllerinin kardeşlerinden büyük olduğu saptanmıştır. Ancak şekil analizinde hastaların hem sağlıklı kardeşleri hem de sağlıklı kontrollere göre çeşitli alanlarda değişiklikler saptanmıştır. BPB hastalarının sağ ventrikül ön boynuzunun ventrolateral ve dorsal ile sol ventrikül ön boynuzunun ventrolateral, dorsal ve anteromedial bölgelerinin kontrol grubuna göre daha geniş hacme sahip oldukları saptanmıştır. Hastaların kardeş grubuyla karşılaştırılmasında da sağ ventrikül ön boynuzunun ventrolateral ve dorsolaterali, sol ventrikül ön boynuzunun anterioru ve ventrolaterali ile gövdenin ventrolateralinin hastalarda kardeşlere göre daha geniş olduğu saptanmıştır. Ayrıca sağlıklı kardeşlerde sağ ventrikül ön boynuzunun lateralinde ve gövdenin dorsolateralindeki iki alanda lateral ventriküllerin kontrol grubuna göre daha küçük olduğu saptanmıştır. Şekil analizinde hastalık süresi ile korelasyon gösteren çeşitli bölgeler bulunduğu görülmüştür.
TARTIŞMA: Bu çalışmada bipolar bozukluk olguları ile kontroller arasında lateral ventrikül hacimleri arasında farklılık bulunmamış ancak şekil analizinde hastalarda daha geniş olan bölgeler saptanmıştır. BPB olgularında kontrol ve kardeşlere göre daha geniş bulunan bölgelerin kaudat çekirdek ve korpus kallozumla komşu olan bölgeler olduğu bilinmektedir. Çalışmamızda sağlıklı kardeşlerle kontroller arasında lateral ventrikül hacimlerinde herhangi farklılık saptanmamış olması ve hastalarda hastalık süresiyle hacim farklılığı arasında ilişki saptanmış olması bu değişikliklerin hastalık sürecinde ortaya çıktığı görüşünü desteklemektedir.

Abstract:
OBJECTIVE: The objective of this study is to compare patients with bipolar disorder and healthy siblings who carries similar genetic and environmental risk factors with healty controls; and determine the changes in ventricle structure associated to risk and resiliance.

METHOD: 28 Bipolar I disorder patients (BPD), 28 healthy siblings and 38 healthy controls were included in the study. After detailed psychiatric evaluation all patients' diagnosis was confirmed with SCID – I (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis 1 Disorders). Siblings of patients and controls were screneed with SCID – I to determine past or current psychiatric diagnosis. Patients and siblings were evaluated with the Young Mania Rating Scale (YMRS) and Hamilton Depression Rating Scale – 17 item (HAM-D-17). Heathy comparison subjects matched for age and sex were evaluated. All subjects brain scans were obtained with magnetic rezonance imaging (MRI). Lateral ventricle segmentations was performed in ITK-SNAP and shape analysis were performed in SPHARM. Data was evaluated with analysis of variance

FINDINGS: After controlling age, gender and intracranial volume, patients were compared by using ANOVA test and a group effect on lateral ventricles was observed between these three groups. The cause of group effect was than investigated with post-hoc double comparing. Though there was no difference between patient and control groups, it was determined that the lateral ventricles of the patients were larger than their healthy siblings. But in the shape analysis, some differences were observed in patients compared to both healthy siblings and healthy controls. The volumes of ventrolateral and dorsal parts of frontal horn of right lateral ventricle and ventrolateral, dorsal and anteromedial parts of frontal horn of left ventricle shown to be larger in BPD patients compared to the controls. Also the comparison of patients with healthy siblings showed a larger area of ventrolateral and dorsolateral parts of frontal horn of right ventricle, anterior and ventrolateral parts of left ventricle and ventrolateral part of the body in patients than healthy siblings. Moreover, it was showed that the volumes of the lateral part of frontal horn of right ventricle and the dorsolateral part of the body were smaller in healthy siblings compared to the controls. A correlation was observed between the duration of disease and some parts in shape analysis.

DISCUSSION:  In this study we were unable to show a difference between patients with bipolar disorder and controls in term of lateral ventricle volumes but it was shown that some particular parts of the lateral ventricle have larger volume in patients than in controls. It is well established in the literature that the parts were shown in this study to have larger volumes in patients than in controls, are in close proximity with caudate nucleus and corpus callosum. In this study, there was no difference in lateral ventricle volumes between controls and healthy siblings and there was a difference between volume variability and duration of disease, therefore, these findings support the idea of these variables reveal during the disease course.