Değişen dünyada dönüşen siyaset: Türkiye'de siyasetin medyatikleşmesi
Transforming politics in a changing world: Mediatization of politics in Turkey
Yazar: BÜŞRA SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ÇETİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Medyatikleşme = Mediatization ; Siyasal değişme = Political change ; Siyasal dönüşüm = Political transformation ; Siyasal iletişim = Political communication ; Siyaset = Politics ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Siyasi kültür = Political culture

Özet:
Medyatikleşme kavramı son on yıldır medya ve iletişim çalışmalarında büyük bir ilgi görmüştür. Bu ilginin en önemli nedeni günümüzde medya yoluyla dolayımlanmış iletişimin insan yaşamının hemen her alanına nüfuz etme açısından büyük bir mesafe kat etmiş olmasıdır. Ancak medyatikleşme kuramının temel ilgi alanı bu dolayımlanmış iletişim biçimleri ile toplumsal ve kültürel değişim arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Medyatikleşme kuramı özellikle son on yılda din, siyaset, hukuk, aile, eğitim, spor, sanat gibi toplumsal alanlardan küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi güncel konulara kadar pek çok alana uzanarak pek çok disiplinden beslenmiştir. Bu çalışma siyasetin medyatikleşmesine odaklanmaktadır. Siyasetin medyatikleşmesi kuramı, siyasetin merkezi fonksiyonlarını yürütme ve siyasal iletişimi sürdürme açısından medyaya bağımlı hale gelmesini ve bu durumun siyaset üzerindeki etkilerini açıklamaya yönelik bir çerçeve çizmektedir. Çalışmanın amacı Türkiye'de siyasetin medyatikleşmesinin kapsamını, temel dinamiklerini ve siyaset açısından doğurduğu sonuçları nitel bir yöntemle kavramaktır. Bu amaca yönelik olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi 27. Dönem milletvekilleri ve gazetecilerden oluşan bir çalışma grubu ile nitel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel analiz ile elde edilen bulgulardan 2 tema, 17 kategori ve 91 kod elde edilmiştir. Buna göre Türkiye'de siyasetin medyatikleşmesinin yapısal ve kişisel faktörleri ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar Türkiye'de medyanın siyasetin gündemini belirleme konusunda etkili olduğunu, siyasal aktörlerin ise medyayla ilişkilerinde iletişimsel bir özerklik kaybı hissettiklerini ortaya koymuştur. Medyanın haber değeri kriterleri ve ticari kaygıları siyasetle önceliklerinin farklılaşmasına neden olmakta, siyasetçiler ise eylem ve söylemlerinde genellikle medyanın bu önceliklerini dikkate almaktadır. Medya danışmanları siyasetçiler açısından son derece önemli görülmekte ve siyasetçilerin eylem ve söylemleri üzerinde etkili olan bir danışmanlık yürütmektedir. Çalışmanın en önemli bulgularından biri de yeni medya ile ilgilidir. Yeni medya ve özellikle sosyal ağlar siyasetçilerin geleneksel medyaya olan bağımlılığını büyük ölçüde azaltmakta iken, aynı anda gazetecilerin siyasetçilere erişimini kolaylaştırmaktadır. Elde edilen sonuçlar sosyal ağların güçlü rolüne rağmen geleneksel medyanın siyasal aktörler tarafından önemsendiğini göstermiştir. Medya mantığının siyasal alana olan etkisi medyanın siyaset sahnesinin bir aktörü olarak algılanmasını pekiştirmektedir. Yine siyasetçilerin kişisel alanlarını medyaya taşıması siyasetin medyatikleşmesinin göstergelerinden biridir. Medyatikleşmiş bir siyasette tüm milletvekilleri mümkün olduğunca medyada yer almak isterken Türkiye'de siyasi deneyim düzeyinin, siyasetçinin parti içindeki konumunun ve partinin meclis içindeki konumunun bir milletvekilinin taşıdığı haber değeri üzerinde önemli etkileri olduğu sonucuna varılmıştır.  Bununla birlikte, bulgularda medyanın tarafsız ve ekonomik anlamda bağımsız olmasının, demokratik işlevleri açısından öneminin güçlü bir şekilde vurgulandığı görülmüştür.

Abstract:
The concept of mediatization has received a great deal of interest in media and communication studies over the last decade. The most important reason for this is that today, mediated communication through media permeates almost every aspect of human life. The main interest of mediatization theory is to examine the relationship between these mediated forms of communication and social and cultural change. The theory of mediatization is nourished by many disciplines, extending from social areas such as religion, politics, law, family, education, sports, and art to current issues such as global warming and climate change, especially in the last decade. This study focuses on the mediatization of politics. The theory of mediatization of politics draws a framework to explain the dependence of politics on the media in terms of carrying out its central functions and maintaining political communication and the effects of this dependence on politics. The aim of the study is to comprehend the scope of the mediatization of politics, its basic dynamics and its consequences in Turkey with a qualitative method. For this purpose, qualitative interviews were conducted with a study group consisting of 27th term deputies of the Turkish Grand National Assembly and journalists interested in the field of politics. The findings obtained with the qualitative analysis resulted in 2 themes, 17 categories and 91 codes. Accordingly, the structural and personal factors of the mediatization of politics in Turkey were evaluated separately. The results revealed that the media is effective in determining the agenda of politics in Turkey, and that the political actors feel a loss of communicative autonomy in their relations with the media. The news value criteria and commercial concerns of the media cause their priorities to differ from politics, and politicians generally take these priorities of the media into account in their actions and discourses. Media consultants are considered extremely important for politicians and carry out a consultancy that is influential on the actions and discourses of politicians. One of the most important conclusions of the study is related to new media. While the new media, and especially social networks, greatly reduce the dependence of politicians on traditional media, they also facilitate the access of journalists to politicians. The effect of media logic on the political field reinforces the perception of the media as an actor on the political scene. Again, the fact that politicians bring their personal spaces to the media is one of the indicators of the mediatization of politics. While all deputies want to appear in the media as much as possible in a mediatized politics, it has been concluded that the level of political experience, the position of the politician in the party and the position of the party in the parliament have important effects on the news value of a deputy. However, the findings strongly emphasize the importance of the media being impartial and economically independent in terms of its democratic functions.