Dokimeion ışığı altında Roma İmparatorluk döneminde mermer kulanımı: İmparatorluk yönetimindeki Anadolu mermer ocaklarının işletme stratejisi ve organizasyonu
Marble usage in the light of docimium in the Roman Empire: The operation strategy and organization of Anatolian Marble Quarries under Roman İmperial rule
Yazar: TULGA ALBUSTANLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
AlbustanlıoğluÂ Tulga,Â DokimeionÂ IşığıÂ AltındaÂ RomaÂ İmparator lukÂ DönemindeÂ MermerÂ  Kullanımı:Â  İmparatorlukÂ  YönetimindekiÂ  AnadoluÂ  Mer merÂ OcaklarınınÂ  İşletmeÂ  StratejisiÂ  veÂ  Organizasyonu,Â  DoktoraÂ  Tezi,Â  Danışman:Â Prof.Dr.Â CoşkunÂ Özgünel,Â 416Â s.Â ÖZETÂ Roma'daÂ Augustus'laÂ başlayanÂ imparator lukÂ idaresinceÂ oluşturulanÂ uzunÂ süreliÂ sulhÂ  veÂ  huzurÂ  dönemiÂ  (paxÂ  romana)Â  ekonomik,Â  sosyalÂ  veÂ  kültürelÂ  kazanımlarÂ eldeÂ edilmesindeÂ Â önemliÂ birÂ etkenÂ olmuştur:Â (İ.Ö.Â 31Â­Â İ.S.Â 68)Â AugustusÂ veÂ IulioÂ­Â Claudius'larÂ  dönemindeÂ  zor luÂ  savaşÂ  yıllarınınÂ  izleriÂ  silinir ken,Â  FlaviuslarÂ  veÂ Antoninler Â  dönemindeÂ  (68Â­192)Â  ekonomikÂ  r efahlaÂ  bir likteÂ  RomaÂ  veÂ  AnadoluÂ kültür lerininÂ  karşılıklıÂ  etkileşimleriyleÂ  yeniÂ  birÂ  yaşam,Â  kültürÂ  veÂ  sanatÂ anlayışınınÂ geliştiğiÂ görülüyor.Â RomaÂ imparator lukÂ idar esininÂ I.yüzyılÂ boyuncaÂ mer merÂ  ocaklarınınÂ  müteahhitÂ  eliyleÂ  işletilmesiÂ  yolunuÂ  tercihÂ  etmişÂ  olduğuÂ anlaşılıyor.Â  I.yüzyılınÂ  sonlarınaÂ  doğruÂ  imparator lukÂ  ocaklarınınÂ  müteahhitÂ aracılığıylaÂ  işletilmesiÂ  geleneğiÂ  zamanlaÂ  ter kÂ  ediler ek,Â  idareninÂ  ür etimdekiÂ kontrolÂ  veÂ  inisiyatifininÂ  arttığıÂ  görülüyor.Â  YazıtlarÂ  sayesindeÂ  birÂ  taşınÂ  üretimÂ tarihi,Â hangiÂ ocaktanÂ üretildiğiÂ ür etimÂ veÂ kontr olÂ işlemlerininÂ kimlerÂ tarafındanÂ ger çekleştirildiği,Â  ocaklarınÂ  organizasyonuÂ  veÂ  işleyişler iyleÂ  ilgiliÂ  bilgilerÂ  eldeÂ edilebilmektedir.Â  BazıÂ  ocaklardaÂ  yazıtlaraÂ  hiçÂ  rastlanmazkenÂ  bazılarındaÂ  iseÂ sistematikÂ birÂ  şekildeÂ yazıtÂ üretilmişÂ olmasınıÂ  belir liÂ bir kaçÂ nedeneÂ bağlayarakÂ durumuÂ  açıklamakÂ  herÂ  neÂ  kadarÂ  Â  yeter liÂ  olamamaktadır.Â  Sınır lıÂ  sayıdakiÂ  bazıÂ yazıtlarÂ  iseÂ  kriptikÂ  kodlarÂ  veyaÂ  monogr amlarÂ  şeklindedir.Â  Ocaklar ınÂ müteahhitlerÂ  yanındaÂ  veÂ  onlar laÂ  birlikte,Â  doğr udanÂ  imparator lukÂ  yönetiminceÂ işletilmeyeÂ  başlanmasıyla,Â  yazıtlarınÂ  biçimÂ  veÂ  içeriğindeÂ  büyükÂ  değişikliklerÂ meydanaÂ  gelmiştir.Â  OcaklarınÂ  üretimÂ  teknolojisinde,Â  jeolojikÂ  şartlardanÂ kaynaklananÂ  birÂ  takımÂ  küçükÂ  far klılıklarÂ  bulunsaÂ  da,Â  geneldeÂ  tümÂ imparator lukÂ  ocaklarındaÂ  organizasyonunÂ  aynıÂ  biçimdeÂ  şekillendiğiÂ imparator lukÂ  yönetiminceÂ  üretim,Â  denetimÂ  veÂ  sevkıyatınÂ  bütünÂ  mer merÂ ocaklarıÂ içinÂ benzerÂ birÂ çer çeveÂ içindeÂ Â düzenlenmişÂ olduğuÂ anlaşılıyor.Â AnahtarÂ  Sözcükler:Â  RomaÂ  Mermeri,Â  Mer mer Â  Ocakları,Â  Dokimeion,Â  OcakÂ Yazıtları,Â MermerÂ Organizasyonu.

Abstract:
AlbustanlıoğluÂ  Tulga,Â  TheÂ  MarbleÂ  UsageÂ  inÂ  theÂ  LightÂ  ofÂ  DocimiumÂ  inÂ  theÂ RomanÂ EmpireÍ¾Â TheÂ OperationÂ StrategyÂ andÂ OrganizationÂ ofÂ AnatolianÂ MarbleÂ Quar riesÂ underÂ RomanÂ ImperialÂ Rule,Â Â Ph.D.Thesis,Â Advisor:Â Prof.Dr.Â CoşkunÂ Özgünel,Â 416Â p.Â ABSTRACTÂ AfterÂ theÂ establishmentÂ ofÂ RomanÂ peaceÂ (PaxÂ Romana)Â TheÂ possibilitiesÂ arisedÂ toÂ recoverÂ theÂ economicalÂ andÂ culturalÂ activitiesÂ ofÂ GreeceÂ andÂ Anatolia.Â InÂ theÂ periodÂ  ofÂ  AugustusÂ  andÂ  IulioÂ­Â  ClaudiansÂ  (31Â  B.C.Â­68Â  A.D.)Â  aÂ  gradualÂ  recover yÂ wasÂ  realisedÂ afterÂ aÂ  longÂ timeÂ ofÂ gr eatÂ distr ess.Â TheÂ existenceÂ ofÂ quar ryÂ mar ksÂ whichÂ  wereÂ  carvedÂ  orÂ  paintedÂ  onÂ  theÂ  quaryÂ  blocsÂ  areÂ  theÂ  majorÂ  evidenceÂ  inÂ resolvingÂ theÂ systemÂ ofÂ organization.Â TheseÂ mar ksÂ hadÂ differentÂ functions.Â TheÂ moreÂ  abbreviatedÂ  mar ksÂ  pertainedÂ  toÂ  someÂ  internalÂ  accountingÂ  orÂ  controlÂ system.Â OtherÂ mar ksÂ showingÂ theÂ contractor?sÂ name,Â aÂ kindÂ ofÂ serialÂ number,Â aÂ consular Â dateÂ andÂ someÂ otherÂ infor mationÂ whichÂ variedÂ accordingÂ toÂ theÂ quar r yÂ orÂ  theÂ  period.Â  TheÂ  systemÂ  wasÂ  inÂ  completeÂ  pr acticeÂ  beforeÂ  theÂ  endÂ  ofÂ  theÂ  fir stÂ centuryÂ  A.D.Â  TheÂ  termÂ  nationalizationÂ  indicatesÂ  stateÂ  owner shipÂ  ofÂ  theÂ  majorÂ sour cesÂ  ofÂ  supplyÂ  whichÂ  meantÂ  takingÂ  themÂ  underÂ  theÂ  imperialÂ  control.Â DocimiumÂ hasÂ theÂ mostÂ extensiveÂ epigraphicalÂ documentationÂ ofÂ allÂ theÂ imperialÂ quar ries.Â Â AsÂ theÂ marble,Â beingÂ aÂ newÂ material,Â spreadÂ allÂ overÂ theÂ EmpireÂ byÂ theÂ RomanÂ systemÍ¾Â theÂ needÂ forÂ skilledÂ cr aftsmanÂ aroseÂ inÂ theÂ ar easÂ wher eÂ wasÂ noÂ  previousÂ  traditionÂ  ofÂ  skilledÂ  marbleÂ  working.Â  ThisÂ  problemÂ  solvedÂ  withÂ  theÂ availabilityÂ  ofÂ  theÂ  specializedÂ  wokmenÂ  atÂ  someÂ  quar ries.Â  InÂ  manyÂ  case,Â  asÂ inscriptionsÂ reveal,Â thereÂ wasÂ aÂ tightÂ controlÂ overÂ theÂ largeÂ partÂ ofÂ theÂ outputÂ ofÂ bothÂ  monolithicÂ  blocsÂ  andÂ  carvedÂ  ar chitecturalÂ  piecesÂ  andÂ  sar cophagi,Â  toÂ eliminateÂ theÂ unsatisfactoryÂ wor kmanship.Â KeyÂ Words:Â RomanÂ Marble,Â MarbleÂ Quar ries,Â Docimium,Â Quar ryÂ Inscriptions,Â MarbleÂ Organization.