Arap Dili ve Belağatına göre Kur'an-ıKerim' de Nehiy
Probition in Quran according to Arabic language and rhetoric
Yazar: MEHDİN ÇİFTÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
Meânî Ilmi'nde, Talebî Insâ'nın çesitlerinden olan nehiy, otorite veüstünlükle, bir isin yapılmamasını kesin olarak istemektir. Belâgat âlimleri, nehyi,açık nehiy kipi olan lâ-i nâhiye ile sınırlandırarak ele almıslar, açık olmayan nehiykiplerini eserlerinde islememislerdir.Belâgatteki anlamda nehyin tek bir kipi vardır. O da basına lâ-i nâhiyeningeldigi muzâri fiildir. Bu muzari fiil, muhâtab kipine ait ise nehy-i hâzır, gâib kipineait ise nehy-i gâib olur.Nehiy, isti`lâ (otorite ve üstünlük) yoluyla olması, baskasıyla ilgili olması,fâillerinin istekli olması bakımından emre benzer. Kiplerinin farklı olması, nehyin biryasaga, emrin ise bir talebe delâlet etmesi bakımından da birbirlerinden ayrılır.Nehyin hakikî anlamlarının yanında mecâzî anlamları da vardır. Hakikîanlamları, et-tahrîm (haram kılma) ve el-kerâhe (çirkin görme); mecâzî anlamları ise,duâ, nasihât ve irsâd, iltimâs, âkıbeti bildirme, ümitsizlige düsürme, temennî, tehdit,kınama ve azarlama, teselli etme ve sabırlı olmayı tavsiye etme, küçümseme? vs'dir.Nehiy, Kur'ân-ı Kerim'de hakikî anlamda birçok yerde kullanıldıgı gibimecâzî anlamda da kullanılmıstır. Bunun yanı sıra, Nehyin Kur'ân-ı Kerim'debirtakım kullanım özellikleri de vardır. Bazı ayetlerde nehiy, lafızda herhangi bir seyeyönelmis görünüp mecâz yoluyla muhâtabın nehyi kastedilmistir. Birçok yerde ?lâ-inâhiye? ve ?kevn? herhangi bir sıfat ile birlikte kullanılarak nehiy yapılmıstır. Bazıayetlerde, herhangi bir seyi yapmaktan nehyetmek yerine, o seye yaklasmaktannehyetmek seklinde kullanımlar vardır. Yine birçok ayette nehyin muhatabı, Hz.Peygamber ve onun ailesidir. Bazı âyetlerde ise, ?lâ? hem nâhiye hem de nâfiyeanlamlarında kullanılmıstır

Abstract:
Nehiy, which is one kind of ?Talebî Insâ? in the science of ?Meânî?, meansprohibiting something with authority and superiority. The scholars of Belâgat have chosen touse in their works the type of ?nehiy? named ?lâ-i nâhiye? which may be considered as openor clear type of ?nehiy? compared to the other types which may be considered as closed orhidden type.This type of nehiy which is used in Belâgat consists of a muzâri verb at the head ofwhich lâ-i nâhiye is added. If this muzâri verb is of muhâtab type, then it is called a ?nehy-ihâzır?; if it is of gâib type, this muzâri verb is called ?nehy-i gâib?.Nehiy is like emir in the senses that they are both built on the grounds of authority andsuperiority and they are both pointing at someone else. However, they have both textual andmeaning differences such that nehiy states a prohibition and emir states a request.In addition to its real meaning, nehiy has metaphorical meanings. Its real meanings areet-tahrîm and el-kerâhe. Its metaphorical meanings include prayer, advice and guidance,iltimas, to tell the consequences, to push into desperation, wish, coercion, to censure, toconsole, to advise being patient, to despise?etc.Besides being heavily used in its real meaning, nehiy is also used in its metaphoricalmeaning in Kur?ân-ı Kerim. Nehiy also has some usage properties in Kur?ân-ı Kerim. In someverses in Kur?ân-ı Kerim, nehiy seems to point at something whereas it metaphorically pointsat the person who is spoken to. In most places, nehiy is done using ?lâ-i nâhiye? and ?kevn?with an attribute. In some verses, there are uses of nehiy by not directly prohibitingsomething, but prohibiting becoming close to something. And in many verses, the target ofnehiy is the Prophet and his family. Also in some verses, ?lâ? is used in both nâhiye andnâfiye meanings.