Osmanlı devlet, ilim ve kültür hayatında Karamanlı etkisi
Karamanlı influence on Ottoman state, scientific and cultural life
Yazar: ÖZLEM ÖZANLİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇİFTCİOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlılar ile Karamanlılar arasındaki ilişkilerin, Karaman topraklarının Osmanlılar tarafından kesin olarak ilhak edildiği 1474 yılına kadar sulh dönemleri dışında daha ziyade siyasi ve askeri mücadeleler ekseninde devam ettiği görülmektedir. Bununla beraber Osmanlı Devleti'nin daha kuruluş döneminden itibaren Karamanlı ilim ve fikir erbabının Osmanlı topraklarına gelerek bu devletin hizmetinde bulunduğu bilinmektedir. Bu çalışmada arşiv vesikaları, dönemin kronikleri, biyografik eserler, şuarâ tezkireleri ve sair kaynaklardan hareketle Osmanlılara intisap eden söz konusu zümrelerin, başta Osmanlı devlet hayatı olmak üzere, ilim ve kültür sahasındaki faaliyetleri üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda önce Karamanlı ilmî, edebî ve tasavvufî çevrelere mensup şahsiyetler tanıtılmış, akabinde bu zümrelerin Osmanlılara intisabının genel sebepleri üzerine durulmuştur. Daha sonra sözü edilen çevrelerin Osmanlı devlet hayatındaki (hükümet / Dîvân-ı Hümâyûn, ordu, mâliye, ilmiye ve adliye teşkilatında) faaliyetleri hakkında bilgi ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Burada Karamanlı şahsiyetlerin bilhassa Osmanlı Devleti'nin yapılanmasındaki katkılarına dikkat çekilmiştir. Son olarak ise bahsi geçen zümrelerin Osmanlı medreselerinde, edebî ve tasavvufî hayatta, tarih yazıcılığında, tıp ve astronomi alanlarında, ayrıca lügat çalışmalarındaki faaliyet ve hizmetleri üzerinde durulmuştur. Böylelikle Karamanlıların Osmanlı devlet teşkilatı ile ilim ve kültür hayatının tekâmülündeki rollerine dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Karamanlılar, Osmanlılar, Devlet, İlim, Kültür, Tasavvuf

Abstract:
It is seen that the relations between the Ottomans and the Karamanids continued mostly on the axis of political and military struggles, except for periods of peace until 1474, when Karaman lands were definitively annexed by the Ottomans. However, it is known that Karamanite scholars and intellectuals came to the Ottoman lands and served the Ottoman Empire from the very foundation of the Ottoman Empire. This study, based on archival documents, chronicles of the period, biographical works, şarâ tezkires and other sources, focuses on the activities of these groups, who were initiated into the Ottomans, in the field of science and culture, especially in the Ottoman state life. In this context, first, the personalities belonging to the scholarly, literary and Sufi circles of the Karamanids are introduced, and then the general reasons for the Ottomans' accession of these circles are emphasized. Then, information and evaluations about the activities of these circles in Ottoman state life (government / Dîvân-ı Hümâyûn, army, finance, sciences and justice organization) are given. Particular attention is drawn to the contributions of Karamanite personalities in the structuring of the Ottoman state. Finally, the activities and services of the aforementioned groups in Ottoman madrasas, literary and mystical life, historiography, medicine and astronomy, and dictionary studies are emphasized. In this way, the role of the Karamanids in the development of the Ottoman state organization and the scientific and cultural life is emphasized.
Key Words: Karamanids, Ottomans, State, Science, Culture, Sufism