Teysîru'n-Nahv bağlamında Saîd el-Efganî'nin el-Mûcez adlı eserinin incelenmesi
Examination of Said el-Efgani's work named el-Mûcez in the context of Teysîru'n-Nahv
Yazar: HASAN DAL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KESKİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; El-Mücez = El-Mücez ; Said el-Efgani = Said el-Efgani ; Söz dizim = Syntax ; Teysiru'n-Nahv = Teysiru'n-Nahv

Özet:
Bu çalışmanın genel çerçevesini, Nahvin kolaylaştırılması faaliyetlerinin önemi ve gerekliliği oluşturmaktadır. "Teysîru'n-Nahv" yaklaşımına ortam hazırlayan sebeplerin iyi bir şekilde anlaşılabilmesi için, çalışmanın giriş bölümünde Arap dilinin kısaca incelenmesi, Arap dili gramerinin (Sarf-Nahiv) oluşum süreci ve nahiv ekollerinin ortaya çıkışına ana hatlarıyla değinilmiştir. Daha sonra nahvin kolaylaştırılmasına duyulan ihtiyacın perde arkasındaki sebeplere değinilerek bu bağlamda yapılan faaliyetlere yer verilmiştir. Bu faaliyetlerden, muhtasar nahiv eserler, vâdıh türü eserler ve nahve giriş türü eserler hakkında özet bilgiler betimsel yöntemle sunulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde yazarın, hayatı ve eserleri hakkında bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise söz konusu eserin sarf ve nahiv konularının nasıl sunulduğu, hangi örneklerin verildiği ve istişhad edilen ayet, hadis ve şiirlerin incelenmesiyle değerlendirmeye tabi tutulup "Teysîru'n-Nahv" yaklaşımı çerçevesinde ele alınmıştır.
Bu değerlendirme yapılırken klasik Arap grameri kaynaklarına başvurularak el-Efgânîye ait el-Mûcez adlı eserin farklı yaklaşımı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda el-Mûcez'de bulunan konular değerlendirilmiş ve kendisine özgü hususlar ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar sözcükler: Teysîru'n-Nahv, el-Efgani, el-Mûcez, Nahiv, Sarf

Abstract:
The general framework of this study is the importance and necessity of Nahvin facilitation activities. In order to better understand the reasons that prepare the ground for the "Teysîru'n-Nahv" approach, in the introduction part of the study, a brief examination of the Arabic language, the formation process of the Arabic language grammar (Sarf-Nahw) and the emergence of syntax schools are outlined. Then, the reasons behind the need for facilitating the Nahwin are mentioned and the activities carried out in this context are included. Among these activities, summary information about concise nahv works, vâdıh type works and nahv entry 
type works are presented with descriptive method. In the first part of the study, information about the author's life and works is presented. In the second part of the study, how the subject and syntax of the work are presented, which examples are given, and the verses, hadiths and poems that are istişhad are evaluated and discussed within the framework of the "Teysîru'n-Nahv" approach.
While making this evaluation, it has been tried to determine the different approach of the work called al-M'ucez by referring to the classical Arabic grammar sources. In this context, the subjects in al-Mûcez were evaluated and specific issues were tried to be revealed.

Key words: Teysîru'n-Nahv, al-Afghani, el-Mûcez, Sarf, Nahw