Türkiye için bir arazi idare sistemi yaklaşımı
An approach for Turkish land administration system
Yazar: MEHMET ÇETE
Danışman: PROF. DR. TAHSİN YOMRALIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Arazi Kanunnamesi = Land Code ; Arazi değeri = Land valuation ; Toprak mülkiyeti = Land ownership

Özet:
İnsanoğlu-arazi ilişkisi dinamik bir yapıya sahiptir. Bu sebeple, toplumların araziye bakışı, tarihin farklı devirlerinde farklılık arz etmiştir. Günümüzde toprak, insanoğlu için toplumsal kıt bir kaynaktır. Bu nedenle, bu kıt kaynağın etkin yönetilmesi gerekmektedir. Etkin yönetim için öncelikle sağlıklı politikalara, bu politikaların geliştirilebilmesi için de nitelikli arazi bilgilerine ihtiyaç vardır. Gerek arazi politikası gerekse yönetiminde ihtiyaç duyulan sahiplik, değer ve kullanım bilgilerini üreten yapı ise Arazi İdare Sistemleri (AİS)'dir. AİS, küresel ve teknolojik gelişmelerin etkisiyle dinamik bir yapıya sahiptir. Bu nedenle, ülkelerin zaman zaman AİS'ini etkinlik değerlendirmesinden geçirmeleri ve gerektiğinde yeniden yapılandırmaları gerekmektedir.Bu bağlamda, tez çalışmasına, ülkemizin arazi politikası, yönetimi ve idare sisteminin mevcut yapısının incelenmesiyle başlanmıştır. Arazi yönetiminin yasal ve kurumsal yapısı incelenmiş ve her iki yapıda da sorunların bulunduğu görülmüştür. Daha sonra, arazi yönetim sistemimizin mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla, ülkemizde araziyle ilgili faaliyet yürüten kurumların il, bölge ve genel müdürlüklerindeki bazı idareci ve çalışanlarla mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu mülakatlar da, ülkemizin sağlıklı bir arazi yönetim sistemine sahip olmadığını göstermiştir. Arazi kurumu çalışanlarına göre, sorunun temel kaynağını, arazi idare sistemimizin etkin olmayan mevcut yapısı oluşturmaktadır. Bu sebeple, tez kapsamında, Türk arazi bilgi sisteminin sağlıklı bir şekilde yapılandırılabilmesine altlık oluşturmak ve böylece arazi bilgilerinin uygun bir yapıda üretilmesi ve kullanılmasını sağlamak amacıyla, ülkemiz için sürdürülebilir bir arazi idare yaklaşımının geliştirilmesi planlamıştır. Bu süreçte, iyi işleyen AİS'e sahip ülkelerin deneyimlerden yararlanılması amacıyla, Almanya, Hollanda, Danimarka ve İsviçre'nin sistemleri incelenmiştir. Gerek uluslararası alanda kabul görmüş yaklaşımlardan gerekse sistemleri incelenen ülkelerin deneyimlerinden yararlanılarak, ülkemiz için sürdürülebilir bir arazi idare sistemi yaklaşımı geliştirilmiştir. Buna göre; araziye yönelik mevcut yasalar çerçeve bir ?Arazi Kanunu? altında yeniden düzenlenmeli; harita üretimi, tapu, kadastro, taşınmaz değerlemesi ve arazi bilgi sistemi gibi arazi idaresi faaliyetleri de ?Arazi İdaresi Müsteşarlığı? (AİM) lider kurumu bünyesinde yürütülmelidir.

Abstract:
Humankind-land relationship has a dynamic nature. Therefore, viewpoint of societies to land has changed in time. Today, land is a community scarce resource which has to be managed effectively. In management of that scarce resource, both land policy development and land management need qualified land information regarding land property, land value and land use produced by Land Administration System (LAS). Global drivers and technological developments make LAS dynamic. Therefore, governments have to evaluate their LASs and re-engineer them in case of need.This thesis describes current state of Turkish land policy, land management and land administration systems. Literature research, as well as the interviews carried out with the administrators and officials of province, district and general directorates of land related institutions, prove that Turkey has not got an effective land management system. According to those researches, main source of the problem is current inefficient LAS in the country. Therefore, it is planned that an approach for Turkish LAS is developed providing a base for appropriate production and use of land information. In this context, it is decided that some good operating LASs are investigated in order to get experiences of the countries to benefit in development process of the approach. Germany, the Netherlands, Denmark and Switzerland are determined as case study countries for the investigation. Those countries are visited, and interviews are carried out with some administrators and officials of land related institutions. Then, an approach for Turkish LAS as a base for national land information system is developed. The approach proposes that land related laws of the country are re-organized in a framework ?Land Law?, and all land administration works which are topographical mapping, land registry, cadastre, real estate valuation and land information system are carried out by the leading institution named as ?Undersecretariat of Land Administration?.