Ortaöğretim kurumlarında kriz yönetimi stratejisinin incelenmesi (İstanbul ili örneği)
A study about strategies of crisis management in high schools (İstanbul case study)
Yazar: NÜKHET SAYIN
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÖLÇÜM ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, ortaöğretim kurumu yöneticilerinin, yöneticilik görevleri sırasında yaşadıkları krizlerin neler olduğunu, yöneticilerin algılarına göre okullarında bir krize neden olabilecek etkenlerin neler olduğunu, yöneticilerin kriz yönetimi bilgisi ve kriz yönetimi sürecindeki stratejilerinin kişisel değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini, ayrıca yöneticilerin kriz yönetimi çalışmalarında karşılaştıkları güçlüklerin neler olduğunu ve kriz yönetim sürecinde kimlerden yardım aldıklarını belirlemeyi amaçlamıştır.Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen: ?Genel Bilgi Formu?, ?Kriz Algısı Kontrol Listesi?, ?Kriz Yönetimi Başarı Testi? ve ?Kriz Yönetimi Ölçeği? olmak üzere dört adet ölçme aracı kullanılmıştır. Ölçme araçları, 2006-2007 eğitim öğretim yılında İstanbul İli'nin 22 İlçesi'nde 164 resmî ortaöğretim kurumunda görev yapan 603 yöneticiye uygulanmış, 551 yöneticiden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Yanıtlanan ölçme araçlarında, okulunda kriz yaşandığını belirten 37 ortaöğretim kurumu yöneticisi ile yarı yapılandırılmış formda hazırlanan ?Kriz Deneyimi Görüşme Formu? kullanılarak görüşme yapılmıştır.Araştırma sonuçları, ortaöğretim kurumlarında doğal afetler, okul içindeki bireyler, okul dışı çevre, eğitim sisteminden kaynaklanan sorunlar, maddî/fizikî yetersizlikler ile teknolojik faktörlerin neden olduğu krizlerin yaşandığını göstermiştir. Yöneticilerin kriz yaşanmasına neden olabilecek etkenlere ilişkin algılarının ise, deprem, yangın, okulda cinsel saldırı/taciz, cinayet, okul binasına yönelik saldırı, şiddet, bulaşıcı hastalıklar, intihar, uyuşturucu kullanımı, zehirlenmeler, ısınma sorunu, bireylere okul dışından yapılan saldırılara odaklandığı belirlenmiştir.Araştırma bulguları ortaöğretim kurumlarındaki yöneticilerin kriz yönetimi konusundaki bilgi düzeylerinin oldukça düşük olduğunu göstermiştir. Kriz yönetimi bilgi düzeylerinin yaş, meslekî kıdem ve görev yapılan okul türüne göre farklılaştığı belirlenmiştir.Kriz yönetimi ölçeğinden elde edilen bulgular, yöneticilerin kriz yönetimi sürecinde izledikleri stratejilerin görev, yaş, yöneticilik kıdemi ve hizmet içi eğitime katılıp katılmama değişkenlerine göre farklılaştığını göstermiştir.

Abstract:
This research aims at determining as to what crisis events that administrators encounter during their performance of duties are and what factors may lead to a crisis in their school according to what is perceived by administrators, and whether information of administrators on crisis management as well as strategies pertaining to the crisis management process may differ according to the individual variables and also at finding out what problems they encounter during the crisis management activities of administrators and from whom they get assistance during the crisis management process.Four measurement tools ? General Information Form, Check List of Crisis Perceptions, Crisis Management?s Achievement Test and Crisis Management Scale ? developed by the researcher have been used in this study. Such tools have been implemented during the education term of 2006-2007 with 603 administrators who work in 164 state schools in 22 districts of Istanbul, with data available from 551 administrators. Interviews have been performed by use of an Interview Form for the Crisis Experience prepared in a semi-structured form with 37 high school administrators who state through with measurement tools replied that they experienced crisis events before.Results of such a study suggest that high schools suffer from crises caused by natural disasters, individuals in schools, surroundings outside the schools, issues caused by the education system, material/physical deficiencies and technological factors. It is established that the administrator?s perception of the factors pertaining to the crises that may lead to a crisis is focused on earthquake, fire, sexual harassment, homicide, assaults against the school building, violence, infectious diseases, suicide, use of drugs, poisoning, heating problems, assaults made against individuals outside schools.Findings of studies show that knowledge levels of the crisis management are too low. It is established that knowledge levels of the crisis management would differ according to the age, seniority in service and schools where teachers serve.Findings obtained from the crisis management scale point out to the fact that strategies followed by administrators during the crisis management process differ according to the variables such as assignments, age, seniority in administration and in-service education participation.