Çevrimiçi görev temelli öğrenme ortamında eğitsel ajanın rolünün ve biçim özelliklerinin öğrencilerin motivasyonuna, bilişsel yüklenmesine ve problem çözme becerisi algısına etkisi
The effects of pedagogical agents' role and property of modality on students' motivation, cognitive load and problem solving perception in online task based learning environment
Yazar: HALİL İBRAHİM AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: ARCS Güdüsel Tasarım Modeli = ARCS Motive Design Model ; Bilişsel yüklenme = Cognitive load ; Görev temelli öğretim = Task-based instruction ; Motivasyon = Motivation ; Multimedya = Multimedia ; Problem Çözme Envanteri = Problem Solving Inventory ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sanal eğitsel ajan = Virtual pedagogical agent ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çevrimiçi görev temelli öğrenme ortamında kullanılan eğitsel ajanın rolünün ve biçim özelliklerinin öğrencilerin moyivasyonlarına, bilişsel yüklenmelerine ve problem çözme becerisi algılarına etkisini araştırmaktır. Araştırmada 2x2 faktöriyel desen kullanılmıştır. Araştırmanın ilk faktörü eğitsel ajanın rolü, ikinci faktörü ise eğitsel ajanın biçim özellliğiidir. Eğitsel ajan arkadaş ve öğretmen olmak üzere iki farklı rol üstlenmektedir. Biçim faktörü ise eğitsel ajanın konuşma balonu ile desteklenip desteklenmemesidir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri ise motivasyon, bilişsel yük ve problem çözme becerisi algısıdır.Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü'nde 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar döneminde öğrenim gören ?Çoklu Ortam Tasarımı ve üretimi? dersini alan 47 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada ajanların sesleri ve görüntü özellikleri aynı kalmış, fakat üstlendikleri roller ve biçim özellikleri farklılaşmıştır. Eğitsel ajanlar, öğretmen ve arkadaş olmak üzere iki farklı rol üstlenmiştir. Biçem bakımından ise bir grup konuşma balonu ile desteklenirken diğer grup konuşma balonu ile desteklenmemiştir. İki değişken bakımından öğrenciler dört farklı deney grubuna rastgele olarak atanmışlardır. Deneysel çalışmaların tamamı, çevrimiçi olarak dört hafta sürdürülmüştür.Görev temelli öğrenme yaklaşımı kullanılarak, çoklu ortam tasarımı ve kullanımı dersinde Flash Action Scipt 2.0 programlama ünitesinde gerçekleştirilen çalışmada, öğrencilere her hafta kısa bir ders anlatım sunusu öğrencinin bulunduğu ortamdaki eğitsel ajan tarafından verilip, dersin sonunda da öğrencilere o haftanın görevi verilmiş ve öğrencilerden belli sürelerde bu gerçekleştirdikleri görevleri sisteme yüklemeleri istenmiştir.Araştırmada bağımlı değişkenlere ilişkin ölçümler çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin motivasyon düzeylerini ölçmek için Öğretim Materyali Motivasyon Ölçeği (ÖMMÖ), Bilişsel yük puanlarını ölçmek için Bilişsel Yük ölçeği, Problem çözme beceri algılarını ölçmek içinde Problem Çözme Envanteri (PÇE) kullanılmıştır.Uygulama sonunda elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 17.0 ve MedCalC istatistik paket programları ile değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen deneysel işlemler sonunda deneysel işlemlerin gruplar üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla öntest problem çözme becerisi algısı puanları kontrol edilerek, son test başarı puanları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma işlemi için kovaryans analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Motivasyon düzeylerindeki farkı belirlemek için ise Öğretim Materyali Motivasyon ölçeğinden (ÖMMÖ) elde ettikleri puanlarına iki faktörlü varyans analizi (Two Way ANOVA) yapılmıştır. Gruplar arasındaki bilişsel yüklenmelerini ölçmek içinse bilişsel yük ölçeğinden aldıkları puanların hafta hafta ve toplam puanları iki faktörlü varyans analizi yapılarak incelenmiştir. Ayrıca, aynı puanlar üzerinde tekrarlı ölçümler için üç faktörlü varyans analizi yapılmıştır. Araştırmada bütün denenceler alfa 0,05 hata düzeyinde test edilerek yorumlanmıştır.Araştırma bulgularına göre, öğretim programı sonunda, tüm gruplardaki öğrencilerin motivasyon düzeylerinin yüksek olduğu, fakat arkadaş rolünde olan eğitsel ajanla çalışan öğrencilerin motivasyon düzeyinin öğretmen rolünde olan eğitsel ajanla çalışan öğrencilerinkine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Eğitsel ajanların rolünü öğrencilerin motivasyon puanlarını anlamlı olarak etkilediği, biçim özelliklerinin ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı görülmüştür. Action Script programlama dili öğretilirken kullanılan web destekli eğitsel ajanların konuşma balonu ile desteklenmesinin öğrencilerin bilişsel yüklenmelerine olumsuz etki yaptığı ve eğitsel ajanların konuşma balonu ile desteklenmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Eğitsel ajanlarda sadece sesin kullanılmasının öğrenciler için yeterli olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin bilişsel yüklenmesinde eğitsel ajanın üstelendiği rolün etkisi olmadığı görülmüştür. Uygulanan yöntemin öğrencilerin problem çözme beceri algısı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen rolündeki eğitsel ajanın arkadaş rolündeki eğitsel ajana göre problem çözme beceri algısını geliştirmede daha etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to determine how pedagogical agents? role and shape propertis, effects students' motivation, cognitive load and perception of problem solving skills in online task-based learning environment. The study carried out in 2x2 factorial design. The first factor was the role of pedagogical agent, the second was modality properties of pedagogical agents. Represent pedagogical agents as teacher or Learning Companion . Supported by pedagogical agents in the speech bubble, are not supported. The dependent variables of motivation, cognitive load, and perception of problem-solving skills.The research group, consists of 47 6th semester students studying at Faculty of Educational Sciences, Department Computer and Instructional Technologies Education at Ankara University who attended the lesson of "Multimedia Design and Production" in spring semester of 2010-2011 academic year. Visual aspects and speech sound of agents were to same but role and property of modality were different. When one agent plays the role of teacher, another was learning companion. When One agent supported speech bubble another not supported. Students randomly assigned to one of four different experimental groups. There were four (2x2) different design for pedagogical agents which teacher+support speech bubble, teacher+ not support speech bubble, learning companinon+support speech bubble, learning companion not support speech bubble. All of the experimental groups carried out for four weeks in online task based learning environment.Task-based learning method was used for 4 week in online. Pedagogical agent was made a short presentation each week and then given a task to students. The students were performed task and then uploaded Learning management system.Data were obtained from online. Instructional Materials Motivation Scale (IMSS), Cognitive Load Scale and Problem Solving Inventory (PSI) were used. Cognitive Load scale was answered by the students at the end of task for each weak. Problem Solving Scale were obtained by using repetitive measurements of pretest and posttest. Instructional Materials Motivation Scale was used as a posttest.The data analyzed by MedCalc and SPSS 17.0 statistical packet programs. At the end of the experimental procedures carried out in order to determine the effect of experimental operations on groups pretest scores by controlling the perception of problem-solving skills, post-test achievement scores were compared. For this comparison process, analysis of covariance (ANCOVA) were performed. Instructional Materials Motivation Scale to determine the difference in the levels of motivation (IMSS) scores obtained from the two-factor analysis of variance (Two Way ANOVA) were performed. Between the groups for measuring cognitive load cognitive loads on the total scores of the scale scores obtained from week to week and examined by two-factor analysis of variance. In addition, a three-factor analysis of variance for repeated measurements on the same points were made. Alpha error level of 0.05 has been tested and commented on all of the research hypotheses.According to the findings, at the end of the study, students' motivation levels are high in all groups, but analyses revealed that pedagogical agent role such as learning companion used students scored significant higher on motivation during the training than pedagogical agent role such as teacher were used. Results showed no significant differences between property of modality on motivation during the training. When pedagogical agent was supported with speech bubble, impact on students? cognitive load negatively. Pedagogical agent support with bubble speech increased extraneous cognitive load. No significant difference pedagogical agent role on students? cognitive load. Pedagogical agents as a teacher led to better perception of problem solving skills than the Learning companion.