İzmir tarihi Kemeraltı Çarşısı bağlamında kent kimliği olgusu
Phenomenon of the urban identity in the context of the  Historical Kemeraltı Bazaar of Izmir
Yazar: ENES YALÇIN
Danışman: PROF. DR. YUNUS EMRE ÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kent kimliği = Urban identity ; Kimlik = Identity ; Kolektif bellek = Collective memory ; Kolektif kimlik = Collective identity ; Çarşı = Bazaar ; İzmir-Kemeraltı = İzmir-Kemeraltı

Özet:
Bu tez çalışması, İzmir Tarihi Kemeraltı Çarşısı'nın, İzmir kent kimliğindeki yerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Esasen, kentlere kimlik kazandıran asli unsurlardan biri kentlerin tarihi merkezleridir ve Osmanlı Coğrafyası için değerlendirildiği takdirde, bu merkezleri şekillendiren
çarşılardır. O halde, İzmir özelinde Kemeraltı Çarşısı, kent kimliğinin oluşumuna ne tür katkı sağlamaktadır? Çalışma, bu araştırma sorusunun üzerine bina edilmiştir. Çalışmada öncelikle, kimlik, kolektif bellek, kolektif kimlik, kent kimliği, yer bağlılığı kavramlarına yer verilerek kavramsal çerçeve çizilmiştir. Sonrasında, Osmanlı Kentlerinin genel özellikleri verilmiş; Saraybosna, Üsküp,
Halep ve Kahire kentlerinin tarihi merkezlerini oluşturan Başçarşı, Eski Çarşı, El Medine ve Han El Halili çarşıları özelinde, Osmanlı çarşılarının kent kimliklerindeki yeri değerlendirilerek ikinci bölüm oluşturulmuştur. Üçüncü Bölümde ise, kent kimliği bileşenleri üzerinden, çalışmanın araştırma alanını şekillendiren Kemeraltı Çarşısı'nın, kapsamlı bir portresinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, metinde geçen tüm kimlik ögeleri, araştırmacı tarafından yerinde tespit edilmiştir. Çalışmanın son bölümü ise, nitel yöntemle gerçekleştirilen alan araştırmasının tanıtımına ve bulguların değerlendirilmesine ayrılmıştır. Bulgular, Kemeraltı Çarşısı'nın toplumsal ve yapılaşmış ögeler bağlamındaki zenginliğine atıfta bulunarak çarşının, "İzmir'in kalbi"
konumunda olduğuna işaret etmektedir. Katılımcılar, göç kaynaklı nüfus değişiminin, çarşıya olumsuz birtakım yansımalarına değinmektedir. Öte yandan tarihi dokusu, farklı inançların yüzyıllardır bir arada yaşıyor olması ve ticaretin ötesinde toplumsal yaşamın her sahasına nüfuz etmesiyle çarşı, kentin kolektif belleğinde yer edindiği anlaşılmaktadır. Çalışmanın, a) Kemeraltı Çarşısı esnafı, b) Kemeraltı Çarşısı'na ilişkin faaliyet yürüten araştırmacılar, c) Kemeraltı Çarşısı'yla ilişkili sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve kent idarecilerinden oluşan, araştırma evreninin
genişliğinden ötürü ve daha evvel çarşıya ilişkin nitel araştırma yöntemiyle bu kapsamda bir çalışma yapılmamış olmasından dolayı, özgün bir çalışma olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kimlik, Kolektif Bellek, Kolektif Kimlik, Kent Kimliği, İzmir Tarihi Kemeraltı Çarşısı.

Abstract:
This thesis aims to determine the place of the Historical Kemeraltı Bazaar of Izmir in the identity of the city of Izmir. In fact, one of the main elements that bring identity to cities is the historical centers of the cities, and if evaluated for the Ottoman Geography, it is the bazaars that shapes these centers. In that case, what kind of contribution does Kemeraltı Bazaar make to the formation of urban identity in İzmir? The study was built on this research question. First of all, the conceptual framework was drawn by giving place to the concepts of identity, collective memory, collective identity, urban identity, and place attachment. After that, general characteristics of Ottoman Cities were evaluated. The second part was formed by determining the place of the Ottoman
bazaars in the city identities, especially for the bazaars of Bascarsija, Old Bazaar, El Medina and Han El Halili, which constitute the historical centers of the cities of Sarajevo, Skopje, Aleppo and Cairo. In the third part, it was aimed to present a comprehensive portrait of Kemeraltı Bazaar, which shapes the research area of the study, through constituents of urban identity. In this context, all the identity elements contained in the text were identified by the researcher at their locations. The last part of the study was devoted to the introduction of qualitative field
research and the evaluation of the findings. The findings indicate that Kemeraltı Bazaar is the "heart of Izmir" by referring to its richness in the context of social and built elements. The
participants mentioned some negative reflections of the migration-induced population change on the bazaar. On the other hand, it is seen that the bazaar has taken a place in the collective memory of the city with its historical texture, the fact that different beliefs have lived together for centuries, and its penetration into every field of social life beyond trade. This study is considered to be an original study due to the wideness of the research universe involving a- Kemeraltı Bazaar tradesmen, b- Researchers carrying out activities related to Kemeraltı Bazaar, c- Non-governmental organization managers and city administrators associated with Kemeraltı Bazaar; and because there has not been a study in this context with the qualitative research method on the bazaar before. Keywords: Identity, Collective Memory, Collective Identity, Urban
Identity, The Historical Kemeraltı Bazaar of Izmir.