Fizik, kimya ve biyoloji öğretmenlerinin motivasyonlarının, iş doyumlarının ve mesleki tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of motivation, job satisfaction and vocational attitude of physics, chemistry and biology teachers in terms of various variables
Yazar: ZİYA ALPER KAYA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji eğitimi = Biology education ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fizik eğitimi = Physics education ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Motivasyon = Motivation ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmada fizik, kimya ve biyoloji öğretmenlerinin demografik özellikleri, iş doyumları,
motivasyonları ve tutumları çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırmanın
örneklemi İç Anadolu'nun bir ilindeki 140 fizik, kimya ve biyoloji öğretmeninden
oluşmaktadır. Araştırma kapsamındaki veriler; öz yeterlik ölçeği, kolektif yeterlik ölçeği,
öğretmenlerin öğretim yaklaşımı ölçeği, iş doyumu ölçeği, algılanan okul ortamı ölçeği, okul
hedef yapıları ölçeği, öğretmenlik mesleği tutum ölçeği ve demografik bilgi ölçeği
kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistik, korelasyon, t-testi, tek yönlü varyans analizi gibi istatistiki teknikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda
öğretmenlerin iş doyumlarının yüksek olduğu ve okul ortamı, tutum, öz yeterlik, kolektif
yeterlik, öğretim hedef yönelimleri ile okul hedef yapıları arasında pozitif yönlü ve yüksek
veya orta düzeyde anlamlı ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,01). İş doyumu; sınıf mevcudu,
branş, kıdem, cinsiyet, çalışılan kurumun yeri, destekleme kursu verme, Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) projesi yapma, maaş memnuniyeti, zorunlu
hizmetini tamamlama, zümredeki öğretmen sayısı, sınıf mevcudu gibi değişkenlere göre
anlamlı bir fark oluşturmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, iş doyumu çalışılan kurum türü ve
haftalık ders saati sayısına göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır (p<0,05). Öğretmenlerin öz yeterlikleri; cinsiyet, çalışılan kurumun yeri, kurum türü, TÜBİTAK projesi yapma,
zümredeki öğretmen sayısı, haftalık ders saati değişkenlerine göre anlamlı ve pozitif yönlü
ilişkiliyken (p<0,05), branş, kıdem, maaş memnuniyeti, sınıf mevcudu, destekleme kursu
verme, zorunlu hizmetini tamamlama ve okul ortamı değişkenleri ile anlamlı fark
göstermemiştir (p>0,05). Öğretmenlerin kolektif yeterliği; branş, çalışılan kurumun yeri,
kurum türü, destekleme kursu verme değişkenlerine göre anlamlı fark oluşturduğu (p<0,05),
kıdem, cinsiyet, TÜBİTAK projesi yapma, maaş memnuniyeti, haftalık ders saati sayısı,
sınıf mevcudu, zümredeki öğretmen sayısı, ortamı değişkenleri ile anlamlı bir fark
oluşturmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Öğretmenlerin mesleki tutumlarının; iş doyumu ile
orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişkili olduğu (r=0,528, p<0,01) buna karşın branş,
kıdem, cinsiyet, kurum türü, destekleme kursu verme, TÜBİTAK projesi yapma, maaş
memnuniyeti, zümredeki öğretmen sayısı, haftalık ders saati sayısı, sınıf mevcudu, kurum
yeri, okul ortamı değişkenleri ile anlamlı bir ilişki oluşturmadığı tespit edilmiştir (p>0,05).

Abstract:
In this study motivation, job satisfaction, demographic properties and vocational attitude
levels of physics, chemistry and biology teachers in terms of various variables are
investigated. Study group of this work is comprised of 140 physics, chemistry and biology
teachers from a city of Central Anatolia, Turkey. Data used in this study is obtained by selfefficacy scale, collective efficacy scale, education attitude, job satisfaction scale, perceived
school climate scale, school aim tendency scale, professional attitude scale and demographic
scale. Data analysis is carried out by statistical methods such as descriptive statistics,
correlation, t-test and one-way analysis of variance. At the end of the study, job satisfaction
of the teachers is observed to be high and job satisfaction has a meaningful medium or high
level positive correlation between perceived school climate, professional attitude, selfefficacy, collective efficacy, school aim tendency (p<0,01). Factors such as class size,
teaching branch, seniority, gender, location of the school, support lecturing, working on a
science (Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK)) project,
salary satisfaction, completing compulsory service, number of colleagues in same branch
and class size have not any meaningful effect on job satisfaction. However, job satisfaction changes meaningfully with respect to school type and weekly course load (p<0,05). While
gender, location of the school, school type, working on a science (TUBITAK) project,
number of colleagues in same branch and weekly course load has a meaningful and positive
effect on teacher's self-efficacy (p<0,05); teaching branch, salary satisfaction, class size,
support lecturing, completing compulsory service and school climate has not any meaningful
effect on self-efficacy (p>0,05). In addition to this, while teaching branch, location of the
school, school type, support lecturing, has a meaningful and positive effect on teacher's
collective efficacy (p<0,05); seniority, gender, working on a science (TUBITAK) project,
salary satisfaction, weekly course load, class size, number of colleagues in same branch has
not any meaningful effect on teacher's collective efficacy (p>0,05). Vocational attitude of
the teachers is observed to have a meaningful medium level positive correlation with job
satisfaction (r=0,528, p<0,01). Teaching branch, seniority, gender, school type, support
lecturing, working on a science (TUBITAK) project, salary satisfaction, number of
colleagues in same branch, weekly course load, class size, school location, school climate
has not any meaningful effect on collective efficacy (p>0,05).