Kentsel morfoloji ve mikroiklim ilişkisinin rüzgar temelinde incelenmesi: Karşıyaka (İzmir) örneği
Investigation of urban morphology and microclimate relationship on the basis of wind: The case of Karşiyaka (İzmir)
Yazar: NURDAN ÇAĞLA ÇAMAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEDİHA BURCU SILAYDIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentleşme nedeniyle kentsel alanların ve nüfusun büyüklüğü artmakta, sanayi alanları genişlemekte ve kentlerin doğa ile kurduğu ilişki zarar görmektedir. Bunlar kent atmosferindeki dengelerin bozulmasına ve kentsel ısı adası etkisine yol açmaktadır. Bu durum birçok mikro iklim alanından oluşan kent ikliminin kırsal alanlardan daha yüksek sıcaklıklara sahip olması anlamına gelmektedir. Kentsel ısı adası etkisinin ve oluşumunun azaltılmasında kentsel havalandırma oldukça önemlidir. Kentsel havalandırmanın doğal yollarla sağlanabilmesi için kentlerde rüzgar hareketlerinden optimum fayda sağlamak gerekmektedir.
Rüzgar hareketleri, morfolojik parametre ve değerlerinden etkilenmektedir. Bu tez, kent morfolojisinin rüzgar hareketleri ile ilişkisinin incelenmesi ve morfolojik parametreler bağlamında doğal havalandırmanın durumunun tespit edilmesini amaçlamıştır. Bu amaçla, farklı morfolojik özelliklere sahip yapı gruplarını barındırması nedeniyle İzmir İli, Karşıyaka İlçesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Çalışmada amaca dönük gerçek ve hipotetik olmak üzere iki aşamalı bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, ilk olarak mevcut dokuda kendi içinde benzer morfolojik özellikler taşıyan örnek konut alanları ve ikinci olarak mevcut dokudan elde edilen parametreler ve değerleri üzerinden kurgulanan hipotetik konut alanları modellenmiş ve rüzgar simülasyonları yapılmıştır.
İki aşamada da simülasyonlardan elde edilen bulgularda ayrık nizamın, geniş yapılar arası mesafenin, düşük TAKS ve KAKS'ın ve yapı, yapı adası ve sokak yönelimlerinin hakim rüzgar yönüne paralel konumlandırılmasının havalandırma verimliliğini arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca farklı parametre ve parametre değerlerinin bir arada kullanılmasıyla farklı sonuçlar elde edildiği belirlenmiştir.

Abstract:
Due to urbanization, the size of urban areas and the population increases, industrial areas expand and the relationship of cities with nature is damaged. These cause the deterioration of the balance in the urban atmosphere and the urban heat island effect. This means that the urban climate, which consists of many microclimate areas, has higher temperatures than rural areas. Urban ventilation is very important in reducing the urban heat island effect and formation. To provide urban ventilation by natural means, optimum benefit from wind movements should be provided in cities.
Wind movements are affected by morphological parameters and values. This thesis aimed to examine the relationship between urban morphology and wind movements and to determine the state of natural ventilation in the context of morphological parameters. For this purpose, Karşıyaka District, İzmir Province was chosen as the study area because it contains building groups with different morphological characteristics. In the study, a two-stage analysis, real and hypothetical, was carried out. Firstly, sample housing areas with similar morphological characteristics in the existing texture and secondly, hypothetical housing areas constructed over the parameters and values obtained from the existing texture were modelled and wind simulations were made.
In the findings obtained from the simulations, the discrete layout, the wide distance between buildings, the low building ratio and density, and the orientation of the buildings, blocks and streets parallel to the prevailing wind direction increase ventilation. Further, it is decided that different results are obtained by using different parameters and their values.