Âşık şiirinin politikleşme sürecinde Âşık İhsani
Aşık İhsani in the process of politicization of the tradition of minstrel poetry
Yazar: BARIŞ DEMİRKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA HAMARAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşık İhsani = Lover İhsani ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Biyografi = Biography ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Siyasallaşma = Politicisation ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; İdeoloji = Ideology ; Şiir = Poem

Özet:
20. yüzyıl insanların bugününe ve yarınına dair inançlarını şekillendirmede büyük bir işlev üstlenen ideolojinin çeşitli topluluklar tarafından eylem sahalarını genişletmek amacıyla ele alındığı ve verilen mücadelelerde sanatın da bir araç olarak kullanıldığı dönem olmuştur. İdeolojinin gücünün çeşitli sanat alanlarında nasıl yer aldığı ele alınmış olsa da bu etkinin Türk âşıklık geleneği içerisinde nasıl bir şekilde karşımıza çıktığı üzerine kapsamlı çalışma yapılmamıştır. Ayrıca Türk âşıklık geleneğinin ülkemizde yaşanan siyasi değişimlere bağlı olarak geçirdiği değişim sürecinde dönemin en popüler ve önemli isimlerden biri olarak yer alan Âşık İhsani üzerine de detaylı bir çalışma ortaya konulmamıştır. Bu çalışmanın amacı sanat ve ideoloji birlikteliğinin Türk âşıklık geleneği içerisinde kazandığı gücü Âşık İhsani'nin şiirleri üzerinde yapılan değerlendirmelerle ortaya koymaktır. Daha önce detaylı şekilde ele alınmayan Âşık İhsani'nin eserleri dönemin sosyal ve siyasi gelişmeleriyle birlikte değerlendirilmiş, ideolojinin işlevlerinin sanatında ve yaşamında nasıl yer edindiği ortaya koyulmuştur. Tezin birinci bölümünde 20. yüzyıldaki ideolojilerin kaynağı olan egemen güçlerin, ideolojiyi sanatın çeşitli alanlarında nasıl kullandığı çeşitli disiplinlerden de yararlanılarak gösterilmeye çalışılmış, tezin ikinci bölümünde ise ideoloji sanat birlikteliğinin özellikle 1960-1980 dönemindeki Türk âşıklık geleneğinde nasıl bir şekilde var olduğu ve ideolojinin bu gelenek içerisinde nasıl bir işlev gördüğü ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde âşık şiirinin politikleşme sürecinde ön plana çıkan isimlerden biri olan Âşık İhsani'nin hayatı ve şiirleri ele alınmış, onun sanatı ve politik çizgisi dönemin siyasi, tarihi gelişmeleri ve ideolojinin işlevleri temelinde yorumlanarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İdeoloji, Sanat, Şiir ve İdeoloji, Âşıklık Geleneği, Âşık İhsani

Abstract:
The 20th century was the period when ideology, which assumes an essential function in shaping man's beliefs about their present and future, was discussed by various communities and art was also used as an instrument in the ideological struggle. Although it is discussed how the power of ideology in diverse arts is, there is no comprehensive study on how it is in Turkish minstrelsy tradition. Besides, there is no detailed study on Âşık İhsani, who was one of the most popular and important figures in the period when Turkish minstrelsy tradition changed in parallel with the political changes in our country. This study aims to demonstrate the power which the association between art and ideology gained in Turkish minstrelsy tradition through the reviews on Âşık İhsani's poetry. The works of Âşık İhsani, which have not been studied in detail before, are evaluated with the social and political developments of the period, and furthermore, it is exposed how functions of ideology are in his art and life. By using several disciplines, the first section explains how the sovereign powers, who led ideologies in the 20th century, used ideology in the various fields of art. The second section focuses on how the association between ideology and art is in Turkish minstrelsy tradition and what role ideology played in it, especially between the years of 1960-1980. The third section examines the poems and life of Âşık İhsani, one of the prominent figures during the process of politicization of minstrel poetry, and also evaluates his art and political views within the context of political and historical developments of his time and functions of ideology.

Keywords: Ideology, Art, Poetry and Ideology, Minstrel tradition, Âşık İhsani