İki amaçlı askeri ikmal rotalama problemine yönelik bir çözüm yaklaşımı
A solution approach for the bi-objective military supply routing problem
Yazar: AYTUĞ ASIM DİKYOL
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER KAPANOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Üretim ve Servis Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Beklenilmeyen vakalara karşı gösterilen reaksiyon müdahale hızı, gerek savaş gerekse barış ortamında kritik bir husustur. Orduların verdiği ve vereceği kayıplar açısından her saatin, dakikanın ve hatta saniyenin önemi büyük olacaktır. Gerek barışta gerek savaşta operasyonların desteklenmesi için lojistik ulaşım planlaması yapılması gerekmektedir. Lojistik ihtiyaçların hızla karşılanabilmesi, hava ikmalinin doğru kullanılması ile etkin bir biçimde gerçekleşebilir. Hava ikmali; birimlerin savaşa paraşütle atıldığı hava operasyonlarını, birimlerin ileri havaalanlarına inen nakliye uçağı ile geldiği hava-kara operasyonlarını ve sonraki ikmal ile destek operasyonlarını kapsar. Bu yüzden nakliye uçakları lojistik ihtiyaçların bel kemiğini oluşturmaktadır.
Askeri hava ikmali oldukça maliyetlidir. Bu sebeple askeri hava ikmal planlaması kapsamında en uygun şekilde rota planlama oldukça önemlidir. Acil durumlarda bu planlamanın oldukça ivedi olması gerekmektedir. Ancak yapılacak ulaşım planlamalarının başarılı bir şekilde tamamlanabilmesi için ulaşımın güvenliğine de önem verilmesi gerekmektedir.
İki Amaçlı Askeri İkmal Rotalama Problemine Yönelik Bir Çözüm Yaklaşımında amaç, uçakların rotalardan kaynaklanan uçuş maliyetlerinin toplamının minimuma indirilmesidir. Bir diğer amaç da uçakların rotalardaki güvenliğinin maksimum düzeyde olmasıdır. Bu çalışmada planlanan uçuş rotalarından kaynaklı oluşabilecek tehlike durumlarının olasılıkları kaçınma olarak tanımlanmış ve bu kaçınma değerinin, uçuş maliyetleri ile ödünleşmesi hedeflenmiştir.
Çok amaçlı bu askeri hava taşıma probleminin çözümünde bir karar destek sistemi oluşturularak askeri lojistik planlarının güvenilirliği ve kullanışlılığı arttırılmıştır. Karar verici uçuş rotalarından kaynaklanan maliyetleri ve oluşabilecek risk potansiyelini görerek planlamasını yapabilecektir. Karar destek sisteminin sunduğu Pareto-optimal çözümler, bu çok amaçlı rotalama probleminin çözümüne anlamlı katkılar sağlamaktadır.

Abstract:
The speed of response to unexpected incidents is a critical aspect in both war and peace environments. In terms of the losses incurred by armies, every hour, minute, and even second holds great importance. Logistics transportation planning is required to support operations in both peace and war. The rapid fulfillment of logistical needs can be effectively achieved through the proper utilization of airlift. Airlift encompasses operations where units are parachuted into combat, units arrive at forward airfields by transport aircraft in air-to-ground operations, and subsequent resupply and support operations. Therefore, transport aircraft form the backbone of logistical needs.
Military airlift operations are highly costly, making efficient route planning a vital part of military airlift planning. In emergency situations, such planning needs to be expedited. However, ensuring the security of transportation is also crucial for the successful completion of transportation planning.
The objective of the A Solution Approach for the Bi-Objective Military Supply Routing Problem is to minimize the total flight costs incurred due to aircraft routes. Another objective is to maximize the safety of aircraft routes. In this study, the probabilities of hazardous situations arising from planned flight routes are defined as avoidance, and the aim is to balance this avoidance value with flight costs.
To solve this multi-objective military airlift problem, a decision support system is established to enhance the reliability and utility of military logistics plans. Decision-makers can plan their actions by assessing the costs incurred due to flight routes and the potential risk. The Pareto-optimal solutions provided by the decision support system contribute significantly to solving this multi-objective routing problem.