Çevre sorunlarını azaltmaya yönelik kentsel dönüşümle sürdürülebilir kentler yaratma önerileri
Suggestions for creating sustainable cities through urban renewal to reduce environmental problems
Yazar: DUYGU BİRCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM ŞANAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünyada var olan her şey gelişmek ve dönüşmek durumundadır. Kent, kentleşme kavramları da dünya üzerinde var olduğundan beri birçok etkene bağlı olarak dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşümün dünya var oldukça devam edeceği düşünüldüğünde insanlık olarak ortak amacımız; gelecek nesillere de sürdürülebilir, yaşanabilir bir dünya bırakmak olmalıdır.
Kentleşme, günümüzden yaklaşık beş bin yılı aşkın bir süre önce Mezopotamya'da ortaya çıkmıştır. Kentlerin ortaya çıkışı, büyük politik yapıların doğuşu ve gelişmesiyle aynı döneme rastlamaktadır.  Sanayi devrimiyle beraber kentlerin gelişmesi olağanüstü bir güç kazanmıştır. Bu dönemde kır yoksullarının kent yoksullarına dönüşmesiyle Avrupa'da ortaya çıkan kentsel devrim kısa süre içerisinde gezegen tamamına yayılmıştır. Buna bağlı olarak kentsel nüfus artışı 1950'den sonra o zamana kadar görülmemiş bir ivme ile artışa geçmiştir. Öyle ki 1950-1975 ve 1975-2000 dönemleri kentsel nüfusun ikiye katlandığı yıllar olmuştur. Bu artış elbette dünyanın her yerinde aynı oranda gerçekleşmemiştir. Sanayileşmiş ülkelerde daha yavaş bir artış söz konusu iken gelişmekte olan ülkelerde daha hızlı bir ilerleme söz konusu olmuştur. Kontrolsüz nüfus artışı özellikle gelişmekte olan ülkelerde, çarpık yapılaşma, kentlerin düzensiz büyümesi ile meydana gelen, bugün hala kentsel dönüşüm ve yenileme ihtiyacı olan atıl yapı ve alanlara sebep olmuştur.
Çağlar boyunca kentleşme ve büyüme uğruna insan, yaşadığı doğaya hâkim olmak için çalıştı. Bugün ise 7,8 milyardan fazla insanın yaşadığı bir gezegende doğaya üstünlük sağlamak yerine onu korumak gerekmektedir. Maalesef günümüz dünyasında sanayileşmiş ülkelerdeki üretim yarışı, doğal kaynakların büyük oranda tüketilmesine neden olmaktadır. Çevre kirliliğinin nedeni sanayileşme ve kentleşmeden çok, insan sağlığını umursamaz biçimde sanayileşme, kentleşme ve teknoloji kullanımıdır. Sanayi yapıları, ısınma amaçlı kullanımlar, motorlu taşıtlar kirliliğe sebep olduğu bilinen en yaygın etkenlerdendir. Öte yandan fabrikalardan, kent kanalizasyonlarından deniz, göl ve akarsulara bırakılan kimyasal artıklar, zehirli tarım ilaçları, denetimsiz nükleer santrallerin radyoaktif artıkları su ve yüzey kirliliğine sebep olmaktadır. Çevre kirliliği, dünyada çevresel dengeleri bozarak hastalık ve yok olmalarına sebebiyet vermektedir. Çevre kirliliğinin insanlarda görülen en yaygın sonucu; çeşitli solunum yolları, göz hastalıklarıyla kanserin artması önemli etkilerindendir. Günümüzde çevre sorunlarının uluslararası önemi anlaşılmış ve kirlenmeye karşı işbirliği zorunlu hale gelmiştir.  
Bu bağlamda kentsel atıl alanlar, ekonomik ömrünü tamamlamış yapılar kent kimliği ve tarihi doku korunarak dönüşüm projelerine konu olmaktadır. Söz konusu dönüşüm projelerinde, çevre kirliliğini en aza indirgeyip, kirlilik ölçümlerinin takip edildiği, teknoloji ve yenilebilir enerji kaynaklarının kullanımı ile insan odaklı yeni akıllı kentler yaratılmalıdır. İnsanlığın özü olan doğa ile birlikte projeler üretmeliyiz. Kent planlamalarımızı ve yapılarımızı doğaya rağmen değil ancak doğayla uyumlu inşa ettiğimizde dünya yaşanabilir ve sürdürülebilir olacaktır.
Anahtar Kelime: Kent, Kentleşme, Çevre Kirliliği, Kentsel Dönüşüm, Akıllı Kent

Abstract:
Everything that exists in the world has to evolve and transform. The city has undergone a transformation due to many factors since the concepts of urbanization have also existed in the world. Considering that this transformation will continue as long as the world exists, our common goal as humanity is; It should also be to leave a sustainable and livable world to future generations.
Urbanization emerged in Mesopotamia more than five thousand years ago. The emergence of cities coincides with the emergence and development of large political structures. With the industrial revolution, the development of cities has gained extraordinary power. In this period, the urban revolution that emerged in Europe with the transformation of the rural poor into the urban poor spread to the entire planet in a short time. Accordingly, the urban population growth started to increase after 1950 with an unprecedented acceleration. So much so that the periods of 1950-1975 and 1975-2000 were the years when the urban population doubled. Of course, this increase has not occurred at the same rate all over the world. While there was a slower increase in industrialized countries, there was a faster progress in developing countries. Uncontrolled population growth has led to idle structures and areas, which have occurred due to unplanned urbanization, irregular growth of cities, and still need urban transformation and renewal, especially in developing countries.
Throughout the ages, for the sake of urbanization and growth, man has worked to dominate the nature he lives in. Today, on a planet where more than 7.8 billion people live, it is necessary to protect nature instead of superiority. Unfortunately, in today's world, the production race in industrialized countries causes a large consumption of natural resources. The cause of environmental pollution is industrialization, urbanization and the use of technology in a way that does not care about human health rather than industrialization and urbanization. Industrial buildings, uses for heating, motor vehicles are among the most common causes of pollution. On the other hand, chemical wastes, toxic pesticides, and radioactive residues of uncontrolled nuclear power plants from factories and urban sewers cause water and surface pollution. Environmental pollution disrupts environmental balances in the world, causing disease and extinction. The most common consequence of environmental pollution in humans; Increasing cancer with various respiratory tract and eye diseases are important effects. Today, the international importance of environmental problems has been understood and cooperation against pollution has become mandatory.
In this context, urban idle areas, buildings that have completed their economic life are subject to transformation projects by preserving the urban identity and historical texture. In these transformation projects, new human-oriented smart cities should be created with the use of technology and renewable energy resources, where environmental pollution is minimized, pollution measurements are followed. We must produce projects with nature, which is the essence of humanity. The world will be livable and sustainable when we build our city plans and structures in harmony with nature, not despite nature.
Keyword: City, Urbanization, Environmental Pollution, Urban Renewal, Smart City
TRAN