Kitâbu'l-Hurûf'ta mevcut kavramı
The notion of being in Kitāb al-Hurūf
Yazar: ABDÜLVAHİT ÖZ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DÖNMEZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Metafizik = Metaphysical ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Kitâbu'l-Hurûf'un birinci kısmı, araştırdığı terimler listesi açısından Metafizik Delta ile ağırlıklı olarak örtüşürken ve eserin Metafizik Delta versiyonu olarak tanımlanabilecekken, üçüncü kısımda daha çok İkinci Analitikler II'deki sorular listesini veya bilimsel araştırma konularını ele alır. İkinci kısımda ise, Fârâbî'nin özgün düşüncelerini ortaya koyduğu dilin ortaya çıkış şeklini, avâmî ve teknik biçimlere nasıl ayrıldığını açıklamak ve daha soyut olan dil bilimsel tartışmaları, tarihî ve toplumsal yönleriyle bağlantı kurarak anlaşılır bir zemine oturtmak amaçlanmaktadır.
Fârâbî, Kitâbu'l-Hurûf'ta varlığın kendi anlamları içinde ikinci dereceden akledilen (ma'kûl-i sânî)  bir kavram olduğunu söyleyen ilk filozoftur. Aristoteles'in 14 makaleden oluşan ve daha sonra Metafizik adıyla meşhur olan eserinin Delta makalesini yorumlayarak mevcut kavramına yeni bir bakış açısı getiren Fârâbî, mevcûdun iki temel anlamı olduğunu belirtir. Mevcûdun birinci derecedeki anlamı, önermesel doğrunun yanı sıra vücûdu da içeren "kategorilere ayrılması bakımından mevcut", ikinci derecedeki anlamı ise "doğru olması bakımından mevcut"tur. 
Çalışmamızda, öncelikle Kitâbu'l-Hurûf'un genel yapısı hakkında bilgi verilerek eserin özel projesindeki Fârâbî'nin mevcut anlayışının saptanması için yeterli açıklamanın yapılması amaçlanmıştır. Söz konusu amaca uygun olarak, Fârâbî'nin  Metaifizik Delta ve İkinci Analitikler II'deki Aristotelesçi varlık doktrinini nasıl yeniden inşa ettiğini ve onun temel konularının neler olduğuna dair Fârâbî'nin düşüncelerini göstermek suretiyle 'varlık'ın anlamlarına yoğunlaşarak 'mevcut'un analizleri (yani "S, P'dir"den ziyade "A var" formlu cümlelerde zikredilen birinci konumdaki 'varlık'ın anlam analizleri) yapılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Fârâbî, mevcut, varlık, Kitâbu'l-Hurûf, Metafizik

Abstract:
While the first part of the Kitāb al-Hurūf predominantly overlaps with Metaphysics Delta and can be defined as the Metaphysics Delta version of the book, it mostly deals with subjects such as the question list in Posterior Analytics II or scientific researches. In the second part, it is aimed to explain how did the language in which Farabi revealed his original ideas emerged and how it was separated into common and technical forms, and to ground more abstract linguistic debates on an understandable basis by making associations with their historical and social aspects.
Fārābī is the first philosopher to say the existence is a concept that is secondarily (ma'qūl thānī) devised within its own meanings in the Kitāb al-Hurūf. Out of Aristotle's work called Metaphysics, which consists of 14 articles and has become well-known with that title later on; Fārābī interpreted the article titled Delta and brought a new point of view to his present concept, indicating that there are two basic meanings of the being. The primary meaning of the being is "being as separated into the categories" which includes existence as well as the propositional truth, and the secondary meaning is " being as truth." 
In our study, it was primarily aimed to give information on the general structure of the Kitāb al-Hurūf to provide sufficient explanation for determining the being understanding of Fārābī in his special work. In accordance with this purpose, by demonstrating how Fārābī rebuilt the Aristotelian existence doctrine in Metaphysics Delta and Posterior Analytics II and what are Fārābī's thoughts on its fundamental subjects, the analyses of 'the being' (i.e., meaning analyses of "the existence" on the primary level, which is mentioned with phrases in the form of "A is", rather than "S is P") were performed by concentrating on the meanings of 'the existence'. 
Keywords: Fārābī, being, existence, Kitāb al-Hurūf, Metaphysics.