BWM methodu ile lojistik risk faktörlerinin değerlendirilmesi; Sivas ili örneği
Evaluation of logistics risk factors with BWM methods; example of Sivas province
Yazar: UMUR ÖLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ALPTEKİN ULUTAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Lojistik = Logistics ; Lojistik hizmetler = Logistic services ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Risk = Risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sivas = Sivas ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İyi-en kötü yöntemi (BWM) = Best–worst yöntemi (BWM)

Özet:
Gelişen dünya ekonomisi arz ve talep kalemlerini arttırmıştır. Arz ve talepteki artış sonucunda üretici ve tüketici noktaları arasında gerçekleşen hareketlilik lojistik sektöründe de pozitif yönlü bir hareketliliğe neden olmuştur. Artan ürün çeşitliliği, üretim hacminin lojistik hizmet çeşitliliğini de artmıştır. Üretici ve tüketicilere sunulan lojistik hizmetlerin çeşitliliği ve faaliyet sayısının yükselmesi, lojistik faaliyet proseslerinde gecikme ve bozulmaların yaşanma risklerini ortaya çıkartmıştır. Bu çalışmada lojistik iş süreçlerinde gecikmelere ve/veya bozulmalara neden olabilecek dokuz ana kriter ve yirmi yedi alt kriter üzerinden Türkiye'nin Sivas ilinde lojistik faaliyetlerini en çok ve en az etkileyen faktör belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan yöntem (BWM), literatürde yeni geliştirilmiş olması ayrıca BWM'nin AHP yöntemine göre daha az ikili karşılaştırmaya ihtiyaç duyması ve de AHP'ye göre daha tutarlı sonuçlar sunmasından ötürü bu çalışmada tercih edilmiştir. Lojistik risk faktörlerinin BWM ile değerlendirilmesi ile ilgili herhangi bir çalışmaya literatürde rastlanılmamıştır. Bu yüzden bu çalışma literatüre katkı sunmaktadır. Ayrıca Sivas İlinde kurulması planlanan lojistik köy projesine de katkı sağlaması düşünülmüştür.  Çalışmada faydalanılan veriler Sivas ilindeki lojistik sektörlerinde yer alan 15 uzmandan anket yolu ile elde edilmiştir. Anketlerden elden elde edilen veriler Lingo 18.0 programı kullanılarak BMW ile analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen analiz sonucunda Sivas ilinde lojistik faaliyetleri en çok etkileyen ana risk faktörünün taşımacılık en az etki eden ana risk faktörünün ise organizasyonel kapsamlı olduğu sonucu elde edilmiştir. BWM'ye göre en önemli ana kriter taşımacılık riski olarak belirlenirken en az öneme sahip ana kriter ise organizasyonel risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Ayrıca en önemli alt kriter ise ulaşım sırasında meydana gelen kazalar olarak belirlenirken, en az önemli alt kriter ise işçi grevleri riski olarak belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Lojistik Risk Faktörleri, Best and Worst Method (BWM), Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV).

Abstract:
The developing global economy has increased the supplies and demands. The mobility between the producer and consumer points as a result of the increase in supply and demand, also caused a positive activity in the logistics sector Ascending diversity of the products increased the diversity of logistics services with respect to the volume of production. As the offered diversity of the logistics services and the number of trading activities increases, the risk for having a delay or deterioration on the logistics service processes increases. In this study, the most and least effective criteria that may cause a delay or deterioration on the logistics services in Sivas, Turkey are determined from nine main and twenty seven sub-criteria. BWM is used as the method of research in this study since it requires less number of pairwise comparisons and gives out more accurate results compared to Analytical Hierarchy Process (AHP) method. There is no other study in the literature about the evaluation of the logistics risk factors with BWM method; thus this study contributes to this field with a new perspective. The data used in this study were pbtained by the survey conducted to 15 experts in logistics companies operating in Sivas, Turkey. These data has been analyzed with the BWM method by the using Lingo 18.0 program. According to the analysis of this study, the risks of logistics services in Sivas, Turkey; is mostly because of the transportational aspects, and these services are less affected by the organizational causes. BWM method reveals that the most effective main factor is the transportation and the least effective main factor is the organization for the logistics services in Sivas, Turkey. Furthermore, the most significant sub-criteria is the risk of accidents in transportation; and the least significant sub-criteria is the risk of labor strike.

Key Words: Logistics Risk Factors, Best and Worst Method (BWM), Multiple Criteria Decision Making