Sözleri Cahit Sıtkı Tarancı ya ait TRT repertuarında yer alan eserlerin makam ve güfte analizi
An analysis on the mode and iyrics by Cahit Sıtkı Tarancı in TRT repertior
Yazar: ASİYE ÖZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR SADIK KARATAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Güfte = Lyrics ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Makamlar = Modes ; Müzik eserleri = Music works ; TRT = Turkish Radio and Television Corporation ; Tarancı, Cahit Sıtkı = Tarancı, Cahit Sıtkı ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
"Sözleri Cahit Sıtkı Tarancı'ya ait TRT Repertuarında Yer Alan Eserlerin Makam ve Güfte Analizi" isimli çalışma; giriş, üç bölüm ve sonuç kısımlarından meydana gelmektedir. Araştırmanın giriş bölümünde; Diyarbakır vilayeti ve Diyarbakır vilayetinde yetişmiş şairler hakkında genel bilgiler ve Türk mûsikîsi'nde önem arz eden makam olgusu üzerinde durulmuştur. Problem durumunun ele alındığı birinci bölümde; araştırmanın merkezinde yer alan noktalardan biri olan Cahit Sıtkı Tarancı hakkında da detaylı bilgiler verilmiştir. Yine bu bölüm dâhilinde analizleri yapılan güftelerin daha iyi değerlendirilebilmesi açısından, "güfte, şarkı ve fantezi" kavramı ve teknik özellikleri ele alınmıştır. Bu bölüme müteakip gelen ikinci bölümde ise yapılan çalışmanın yöntem kısmı yer almaktadır. Bu paralelde bu kısım dâhilinde; araştırmanın modeli, evren ve örneklemi, verilerin toplanması ve analizi gibi veriler bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise yapılan çalışmanın bulgular ve yorum kısmı yer almaktadır. Bulgular ve yorum başlığı altında, analizi yapılan on yedi eserin güfte ve makam özellikleri ele alınmıştır. Araştırmanın en son bölümünü teşkil eden sonuç kısmında ise, yapılan analizler bağlamında elde edilen birtakım çıkarımlar ve bunların neticesinde şahsımıza ait bazı öneriler yer almaktadır.
Yapılan araştırmanın evrenini TRT TSM Repertuarı'nda yer alan eserler, örneklemini ise "Sözleri Cahit Sıtkı Tarancı'ya ait TRT Repertuarında Yer Alan Eserlerin Makam Ve Güfte Analizi" oluşturmaktadır.
	Bu araştırmada "tarama (survey) yöntemi" kullanılmıştır. Bu paralelde TRT repertuarında yer alan söz konusu şaire ait on yedi eser belirlenmiş, bu eserlerin makam ve güfte analizleri yapılmıştır ve şaire ait manzumların, çeşitli bestekârlar tarafından güfte olarak değerlendirilip ne şekilde melodi örgüsüyle işlendiğini saptayıp bazı sonuçlara ulaşmak amaç edinilmiştir.
	Yapılan çalışmanın sonuç kısmında bestelenen on yedi şiir farklı bestekârlar tarafından, farklı makamlarda ve farklı usûllerde bestelendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte bestelenen on yedi eser için bestekârların tercih ettiği makamlar; Acem Kürdi, Hicaz, Mahur, Nihavend, Rast, Segâh, Şevk'efza ve Zirgûle'li Hicaz ve bu makamlardan en çok Hicaz makamının kullanıldığı tespit edilmiştir. Kullanılan usullerden ise en çok Düyek (8/8) usûlünün kullanıldığı tespit edilmiştir.
	Bu çalışmada temel olarak; şiir ve müziğin birbiriyle çok yakın temas halinde olan iki sanat dalı olduğu ve Türk edebiyatında bestelenmeye hazır birçok şiirin Türk müziğine kazandırılması için bestecilerin dikkatine sunularak gerekli çalışmaların yapılması düşüncesi ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In the study,  'The Tune and Lyrıcs Analysıs of Creatıons Whıch Are In the Trt Repertory That Are Belong to Cahit Sıtkı Tarancı', consists of introduction, three sections and conclussion parts. At the introduction part of inquiry, it is emphasized on Diyarbakır, artistic features of poet and musıc that are crucial in Turkish music. In the fırst part of our study that we focus on the problem, detail information is given abaut Cahit Sıtkı Tarancı who is one of the central point of our inquiry as well. Again in this section, to make more assessable lyrics we analyzed, we focus on the 'lyrics, song, fantasy' term and its technical features. And also in the next second part, the method section takes place. In this parallel, at this section data such as 'the method of inquiry, universe and sample, data gethering and analysis' takes place. At the third part, findings and comment section of our study is located. Under the title of findings and comments, the lyrics and tune features of seventeen creations  analyzed are focused on. At the last part of  study, in conclusion, there are some results of analysis and our own offers about these results.
The universe of inquiry is formed by the creations of TRT TSM repertory, and sample is formed by 'the the tune and lyrics analysis of creations located in TRT repertory that are belong to Cahit Sıtkı TARANCI'.
In inquiry screening method is employed. In this paralel seventeen creations of this poet which located in TRT repertory was determined, and their lyrics and tune was analyzed. In inquiry, we wanted to find out how the lyrics of the composer was used so that we could have some reaults.
At the end of the study,it is understood that  seventeen poems are composed at different tunes and different methods by different composers.Nevertheless,the tune that composers prefer to use for the creations composed can be compile as:. Acem Kürdi, Hicaz, Mahur, Nihavend, Rast, Segâh, Şevk'efza and Zirgûle'li Hicaz,and in these tunes,it is understood that Hicaz is the most popular one.In the methods,'DÜYEK' is the most popular one. At the end of  study, basically it is understood that poem and music are in close contact, and many of poems that can be composed to bring to Turkish music, it must be submitted to the attention of the composers.