Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Türkiye'de veremle mücadele
Struggle with tuberculosis in Turkey from the Second Constitutional Period to the Republic
Yazar: HÜLYA KÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ERDAL
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History

Özet:
Söz konusu tez çalışmasında öncelikle verem hastalığının tanımı, tarihçesi ve dünyadaki ilk örneklerinin açıklanmasının ardından Osmanlı Devleti'nde verem mücadelesi ile asıl konuya giriş yapılmıştır.

Osmanlı Devleti'nde verem hastalığı yaygın olarak görülen bulaşıcı hastalıklardan biridir. Hatta belli dönemlerde meydana gelen ölümlerin birçoğunun sebebi veremdir. Gerek toplumun içinde bulunduğu sosyal durum gerekse meydana gelen savaşların etkisiyle verem, yaygınlığını gittikçe arttırmıştır. Avrupa ülkelerinde veremin kaynağı ve veremi önleyebileceğini düşündükleri tedavi yöntemleri geliştirilmişse de Osmanlı Devleti'ne bu yöntemleri getirmek ve uygulamaya geçirmek bir hayli zaman almıştır. Zira savaşlar dolayısıyla manevi kayıpların yanı sıra ağır maddi kayıplar da meydana gelmiştir. Durumun böyle olması sıhhat konusunun ikinci planda kalmasına sebep olmuştur. Dolayısıyla Osmanlı Devleti verem hususunda ilk ciddi adımları ancak Meşrutiyet Dönemi itibariyle atmaya başlamıştır.

Osmanlı Devleti'nin verem mücadelesi hususunda zaman içerisindeki gelişimi, söz konusu mücadele kapsamında atılan adımlar, açılan hastaneler ve sanatoryum kurma girişimlerinin yanı sıra kurulan ilk verem mücadele cemiyetleri gibi birçok husus, tarafsız bir şekilde ve dönemin şartları göz önünde bulundurularak açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Meşrutiyet Dönemi, Verem, Veremle Mücadele, Bulaşıcı Hastalık, Veremle Mücadele Cemiyetleri

Abstract:
In this thesis work, after explaining especially the definition, history and the first examples of tuberculosis, introduction to the main topic was done with the subject of struggling with this illness in Ottoman Empire.

Tuberculosis was one of the most infectious diseases in Ottoman. In fact, tuberculosis was the main cause of most deaths in a certain periods. Tuberculosis increased prevalance of this diseaseboth because of the social situation of the society and the wars. Even if the source of tuberculosis in European countries and treatment methods that thought to prevent tuberculosis had been developed. It took a long time for Ottoman Empire to bring and carry into action. Material losses broke out as well as moral losses due to wars. This situation caused the issue of health to remain secondary. Therefore, Ottoman Empire began to take the first serious step in tuberculosis only in terms of Constitutionalism.

In addition to Ottoman Empire's development in time in tuberculosis, the steps taken in this struggle, the first attempts to open hospitals and establish sanatoriums, many issues like the first tuberculosis struggle societies were tried to be explained consdening the conditions at the period and in impartial methods.

Key Words: Ottoman Empire, Constitutional Period, Tuberculosis, Fight Against Tuberculosis, Infectious Disease, Anti-Tuberculosis Associations