Kapalı kolesistektomi ameliyatı öncesi hemşire tarafından verilen eğitimin hastaların bilgi düzeyine ve ameliyat sonrası kaygı ve ağrı düzeylerine etkisi
The effect of preoperative education giving by the nurse on the level of knowledge, postoperative anxiety, and pain of patients who undergoing laparoscopic cholecystectomy
Yazar: ÖZLEM ÖZKAN SALKIM
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ ÇALIŞKAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kolelityaz = Cholelithiasis ; Kolesistektomi = Cholecystectomy ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ara?tırma, kapalı kolesistektomi ameliyatı öncesi hem?ire tarafından verilen hasta eğitiminin hastaların ameliyat öncesi bilgi düzeyine ve ameliyat sonrası kaygı ve ağrı düzeylerine etkisini incelemek amacıyla eğitim müdahale çalı?ması olarak planlanmı?tır.Ara?tırma, 1 Ocak-31 Mayıs 2009 tarihleri arasında Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğinde planlı kapalı kolesistektomi ameliyatı olan 66 hasta üzerinde yürütülmü?tür. Ba?vuru tarihine göre ilk 33 hasta eğitim verilmeyen kontrol grubunu, sonraki 33 hasta eğitim verilen müdahale grubunu olu?turmu?tur.Ara?tırmada, hastaların sosyodemografik, kapalı kolesistektomi ameliyatı hakkındaki bilgi durumlarına ili?kin veriler, hasta tanıtım formuyla toplanmı?tır. 10 doğru yanlı? tipi bilgi sorusu için verilen doğru yanıtlar 1 puan olarak kabul edilerek olu?turulan birle?ik indeks ile eğitim öncesi hastaların Bilgi Puanı I ortalamaları hesap edilmi?tir. Eğitim verilen grup için eğitim sonrası bilgi soruları tekrar uygulanmı? Bilgi Puanı II ortalamaları hesaplanmı?tır. Kontrol grubu hastalarına, rutin uygulamalar dı?ında bir uygulama yapılmamı?, ameliyattan önce durumluk kaygı ölçeği uygulan, ameliyat sonrası ilk, 1, 3, 6 ve 12. saatlerde ağrı düzeyleri ölçülmü?tür. Ameliyattan sonra durumluk kaygı ölçeği tekrar uygulanmı?tır. Eğitim verilen müdahale grubu hastalarına ise aynı ?ekilde durumluk kaygı ölçeği uygulandıktan sonra, ameliyat öncesi safra kesei hastalıkları, safra ta?ı ve tedavisi ile ilgili hasta eğitimi video görüntüleri ve bilgilendirici el bro?ürü yardımıyla verilmi?, soruları yanıtlanmı?tır. Ameliyat sonrası kontrol grubunda olduğu gibi, ağrı, kaygı ve bilgi düzeyleri ölçülmü?tür. Gruplar arası kar?ıla?tırmada; Ki-kare, Spearman Sıra Korelasyon, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis Testi, Wilcoxon ??aret Testi, McNemar Ki-kare ve Friedman Testi kullanılmı?tır.Eğitim verilen ve verilmeyen gruplar tanımlayıcı bazı özellikleri açısından benzer oldukları saptanmı?tır. Ara?tırma kapsamında ele alınan hastaların ya? ortalaması 50.9±11.3 olup, %74.2?si (49 ki?i) kadın, %25.8?i (17 ki?i) erkektir. Hastaların %13.7?sinin (9 ki?i) eğitim almadığı, %28.8?inin (19 ki?i) ilk okul mezunu olduğu, %34.9?unun (23 ki?i) ortaokul-lise mezunu olduğu, %22.7?sinin (15 ki?i) üniversite mezunu olduğu görülmü?tür. Ara?tırmaya katılan hastaların %60.6?sı (40 ki?i) safra kesesi ameliyatı hakkında kendi bildirimleri ile bilgi aldıklarını belirtmi?tir. Bilgi aldıkları kaynaklar %95 (19 ki?i) doktor, 3 ki?i bir yakını, 1 ki?i hem?iredir. Hastalara safra kesesi ameliyatı hakkında edindikleri bu bilgileri %42.4?ü (28 ki?i) yeterli bulduğunu, %25.8?i (17 ki?i) kısmen yeterli bulduğunu, %31.8?i (21 ki?i) ise yetersiz bulduğunu belirtmi?tir. Hastalarımızdan sadece 3 ki?i ameliyat sonrası yapacakları ile ilgili bilgi aldıklarını belirtmi?tir.91Eğitim verilen grubun eğitim öncesi bilgi puanı I ortalaması 7.15±1.84, eğitim verilmeyen grubun 6.79±1.43 tüm grubun ise 6.79±1.64?dür. Eğitim öncesi grupların bilgi puanı I arasında fark bulunmamı?tır (p>0.05). Eğitim verilen grubun bilgi puanı II ortalaması 7.15±1.84?ten 9.48±0.83?e yükselmi?tir(z = 4.66, p<0.001).Ameliyat öncesi durumluk kaygı puanları eğitim verilen ve verilmeyen hastalarının, arasında anlamlı bir fark görülmemi?tir (p>0.05). Eğitim verilen grubun kaygı puanı ortalaması 45.79 ±9.18, eğitim verilmeyen grubun 45.82 ± 9.89 tüm grubun ise 45.80 ± 9.49?dır.Ameliyat sonrası eğitim verilmeyen grubun durumluk kaygı düzeyinde anlamlı bir fark bulunmazken, eğitim verilen grubunn ameliyat öncesi ve sonrası durumluk kaygı düzeylerindeki fark anlamlı bulunmu?tur (p<0.000). Eğitim verilen grubun kaygı puanı ortalaması 36.00±4.76 iken eğitim verilmeyen grubun 48.70±8.49, tüm grubun ise 42.35 ± 9.36?dır.Ameliyat sonrası hastaların McGill Merzack Ağrı Envanteri kullanılarak, ilk, 1, 3, 6 ve 12. saatlerde olmak üzere var olan ağrı düzeyleri sorgulanmı?tır. Eğitim verilen grubun ilk ve 12. saat ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha dü?ük olduğu tespit edilmi?tir. Bu bulguya paralel olarak ameliyat sonrası 12 saat içinde hastaya uygulanan toplam ağrı kesici düzeyleri eğitim verilen grupta daha dü?üktür(p<0.000).Sonuç olarak bilgilendirici ve eğitici hem?irelik yakla?ımının, hastaların ameliyat sonrası kaygı ve ağrı düzeyleri üzerine anlamlı etkisi olduğu saptanmı?tır.Anahtar Kelimeler: Kapalı Kolesistektomi, Hasta Eğitimi, Ameliyat Öncesi Hasta Bilgi Düzeyi, Ameliyat Öncesi/Sonrası Kaygı, Spielberger Durumluk Kaygı Ölçeği, STAI, Ameliyat Sonrası Ağrı

Abstract:
This study was planned as intervention study an educational to analyze the effect of the preoperative education giving by a nurse on the level of knowledge, postoperative anxiety, and pain of patients who undergoing Laparoscopic Cholecystectomy (LC).The study was conducted on 66 patients who had planned LC at Gülhane Military School of Medicine (GATA) between 1 January and 31 May 2009. Based on their dates of application to the hospital, the first 33 patients were taken to the control group who received no training and the other 33 patients were taken to the study group given training.During the study, data related to the patients? level of knowledge about the LC as well as their demographical data were collected by using a patient identity form. A correct answer given to 10 questions of ?true-false? type equaled to 1 point and using the combined index prepared, Knowledge Score I means of the patients prior to education were calculated. For the group given education, data questions were re-administered after the training and Knowledge Score II means were calculated. Other than routine procedures, no specific procedure was applied to the control group patients and state anxiety scale was administered preoperative and postoperative, their pain levels were measured at 1st, 3rd, 6th and 12th hours. After the surgery, state anxiety scale was re-administered. And for the control group patients, after the state anxiety test, information about gallbladder diseases, gallbladder stones and their treatment was given along with video CD and a leaflet and their questions were answered. And following the surgery, their pain, anxiety and knowledge levels were measured as in the control group. For a comparison of the groups, Chi-square, Spearman Rank Analysis, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis Test, Wilcoxon signed rank test, McNemar Chi-square and Friedman Tests were used.It was determined that the control and the study groups had certain similarities regarding their demographical factors. The average age of the patients in the study was 50.9±11.3 and 74.2% (49 patients) of them were female and 25.8% (17 patients) were male. It was determined that 13.7% (9 patients) of them had no education, 28.8% (19 patients) were primary school graduates, 34.9% (23 patients) were secondary school graduates, and 22.7% (15 patients) were university graduates. 60.6% (40 patients) of the patients in the study indicated that they received information about the gallbladder surgery as a response to their own request. Their information sources were as follows; 95% (19 patients) received information from doctors, 3 patients from a relative or friend, and 1 person from a nurse. 42.4% (28) patients indicated that they found this information sufficient, while 31.8% (21 patients) indicated that they found the information to be insufficient. Only 3 patients of our patients indicated that they were given information as to what they should do after the surgery.Knowledge Score I of the study group before education was 7.15±1.84 and the score of the control group was 6.79±1.43. Knowledge Score I of the whole group was 6.79±1.64. There is no difference between the Knowledge Score I of the groups prior to93training (p>0.05). Knowledge Score II of the study group increased from 7.15±1.84 to 9.48±0.83 (z = 4.66, p<0.001).There was no significant difference between the preoperative state anxiety scores of the control and study groups (p>0.05). Mean anxiety score of the study group was 45.79 ±9.18, while the same score for the control group was 45.82 ± 9.89. The score of the whole group was 45.80 ± 9.49.While no significant change in the postoperative state anxiety score of the control group was detected, there was a signficant difference between the state anxiety scores of the study group before and after the surgery (p<0.000). While the mean anxiety score of the study group was 36.00±4.76, the same score for the control group was 48.70±8.49 and the score for the whole group was 42.35 ± 9.36.Following the surgery, patients? pain levels were assessed at the 1st, 3rd, 6th and 12th hours using McGill Merzack Pain Questionnaire. The pain levels of the study group at the first and 12th hours were found to be significantly lower. Parallel to this finding, the total amount of analgesics administered to the patients within 12 hours following the surgery were lower in the study group (p<0.000).As a result, it was determined that the informative and educational nursing approach had a significant positive effect on the postoperative anxiety and pain levels of patients.Key words: Laparoscopic Cholecystectomy, Patient Education, Preoperative Patient Knowledge, Pre/postoperative Anxiety, Spielberger State and Trait Anxiety Inventory, Postoperative Pain