Muğla iline ait liquidambar orientalis mill. popülasyonlarının genetik çeşitliliğinin ıssr belirteçleri kullanılarak belirlenmesi
Liquidambar orientalis mill. determination of genetic diversity of populations using issr markers
Yazar: ÖMER YÜZER
Danışman: DOÇ. DR. ALPER TONGUÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Altingiaceae familyasında bulunan Liquidambar cinsi, Dünya üzerinde hemen hemen aynı enlemlerde yer alan dört farklı türle temsil edilir. Liquidambar cinsi bu dört tür genel olarak "Sığla Ağacı" olarak tanımlanır. Bu türlerden Türkiye'nin Güneybatı'sında yayılış gösteren Liquidambar orientalis türü, Türkiye'ye relikt endemik bir türdür. Sığla ağacı, Türkiye için biyolojik bir değer olmasının yanı sıra ağaçtan elde edilen "sığla yağı" Liquidambar orientalis türüne ekonomik bir değer kazandırmaktadır.
20. yüzyılın başlarından bu yana türün doğal yayılış gösterdiği alanlar büyük oranında daralmıştır. Bu nedenle; türün genetik çeşitliliğine ilişkin çalışmalar, türün korunması açısından önemlidir. Literatürde türe dair yapılmış moleküler çalışmalar ve genetik çeşitliliğin araştırılmasına yönelik çalışmalar incelenmiş ve daha önce ISSR moleküler belirteçleri ile yapılan bir çalışma bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle ilk kez ISSR moleküler belirteçleri kullanılarak, Liquidambar orientalis türünün genetik çeşitliliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu doğrultuda, Muğla ili sınırları içerisinde bulunan 5 farklı ilçedeki, 9 farklı Liquidambar orientalis popülasyonundan toplanan 180 bireyin, popülasyon içi ve popülasyonlar arası genetik çeşitliliği, 10 adet polimorfik ISSR belirteci kullanılarak incelenmiştir. 
Elde edilen verilerin analizi, POPGENE versiyon 1.32 ve GenAlex versiyon 6.05 bilgisayar programları kullanılarak yapılmıştır. 10 ISSR primeri ile gerçekleştirilen taramaların analizi sonucu toplam 272 lokus saptanmıştır. Bütün popülasyonlar için ortalama gözlenen allel sayısı (Na); 1,97±0,17 olarak bulunmuştur. Ortalama etkili allel sayısı (Ne) ise 1,47±0,38 olarak bulunmuştur. Popülasyonların polimorfik lokus oranı (P%) %23,16 ile %34,56 arasında değişmektedir. Ayrıca Nei'nin genetik çeşitlilik değeri (h) 0,07±0,15 ile 0,12±0,19 arasında değişmektedir. Nesil başına gen akışı (Nm) 0,29'tir. Çalışılan popülasyon çiftleri için Nei'nin Standart Genetik Uzaklık değerleri (DN) 0,186 ile 0,308 arasında değişmektedir. Bu değerlere göre çalışılan popülasyonlarda genetik olarak birbirine en yakın olan lokasyonlar Fethiye ilçesinde yer alan Günlüklü ve İnlice olarak tespit edilirken en uzak olan lokasyonlar ise Marmaris Değirmenyanı ve Köyceğiz Zeytinalanı olarak tespit edilmiştir. Çalışılan popülasyonlara ait toplam genetik çeşitlik (HT) 0,27±0,03 olarak bulunmuştur. Popülasyon içi toplam genetik çeşitlilik (HS) 0,1±0,01 iken popülasyonlar arası toplam genetik çeşitlilik (DST) değeri 0,17 olarak bulunmuştur.
Ayrıca, Moleküler Varyans Analizi (AMOVA) sonucu varyasyonun büyük bir kısmının (% 67) popülasyonlar arasından kaynaklandığı gözlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Liquidambar orientalis, Sığla, ISSR, Markör, Genetik Çeşitlilik, Polimorfizm, Muğla

Abstract:
The genus Liquidambar, which belongs to the Altingiaceae family, is represented by four different species on the Earth at almost the same latitudes. These four species of the genus Liquidambar are generally defined as "Sweetgum Tree". Liquidambar orientalis spread in Southwest Turkey from such species is a relict species endemic to Turkey. Sweetgum tree, as well as the absence of a biological values obtained from "liquid storax" to Turkey brings economic value to Liquidambar orientalis species. 
Since the beginning of the 20th century, the natural areas of the species have shrunk to a great extent. Therefore; studies on the genetic diversity of the species are important for the protection of the species. In the literature, molecular studies related to the species and studies aimed at investigating genetic diversity have been examined and it has been determined that there is no previous study with ISSR molecular markers. Therefore, it was aimed to determine the genetic diversity of Liquidambar orientalis species by using ISSR molecular markers for the first time.
In this respect, the genetic diversity of 180 individuals collected from 9 different Liquidambar orientalis populations in 5 different districts within Muğla provinces were examined using 10 polymorphic ISSR markers.
The data were analyzed using POPGENE version 1.32 and GenAlex version 6.05 computer software. A total of 272 loci were detected in the analysis of 10 ISSR primers. Mean number of alleles observed for all populations (Na); It was found to be 1.97 ± 0.17. The mean number of alleles (Ne) was found to be 1.47 ± 0.38. The polymorphic locus ratio (P%) of the populations varies between 23.16% and 34.56%.
Nei's genetic diversity value (h) varies between 0.07 ± 0.15 and 0.12 ± 0.19. Gene flow per generation (Nm) is 0.29. Nei's Standard Genetic Distance values (DN) for the studied population pairs ranged from 0,186 to 0,308. According to these values, the locations that are genetically closest to each other in the studied populations were identified as Günlüklü and İnlice in Fethiye, while the most remote locations were identified as Marmaris Değirmenyanı and Köyceğiz Zeytinalanı. The mean genetic diversity (HT) of all studied populations was 0.27 ± 0.03. The mean intra-population genetic diversity (HS) was 0.1 ± 0.01, while the mean inter-population genetic diversity (DST) was 0.17.
In addition, as a result of Molecular Variance Analysis (AMOVA), it was observed that most of the variation (67%) originated among populations.


Keywords: Liquidambar orientalis, Sweetgum, ISSR, Marker, Genetic Diversity, Polymorphism, Muğla