Türkiye'de finansal okuryazarlık oranlarının incelenmesi ve finansal okuryazarlığın bütçeleme davranışı üzerine etkileri: İstanbul ili uygulaması
Assesment of financial literacy rates in Turkey and the effects of financial literacy on budgeting behavior: Application for İstanbul province
Yazar: EZGİ AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. VEDAT SARIKOVANLIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçeleme = Budgeting ; Finansal eğitim = Financial education ; Finansal farkındalık = Financial awareness ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Finansal planlama = Financial planning

Özet:
Günümüzde serbest piyasa ekonomisinin yaygınlaşması finansal araçların karmaşık hale gelmesine, finansal ürün ve hizmet çeşitliğine neden olmuş, bu durum finansal okuryazarlığın gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için önemini arttırmıştır. Çünkü finansal okuryazar bireyler finansal ürün
veya hizmet satın alırken kalite, güvenlik, sağlık, uygun fiyat gibi unsurları göz önünde bulundurarak bilinçli finansal tutum sergilemekte, tasarruf alışkanlığına sahip olmakta, harcamalarını kontrol altına almakta, sahip oldukları geliri artırmak için tasarruflarını doğru yatırım kanallarına yöneltmektedir. Bu bireyler mikro ekonomik düzeyde etkin kişisel finans yönetimine katkı sağlarken makroekonomik düzeyde ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi Türkiye'de özellikle 2008 küresel finansal krizden sonra önemli hale gelmiştir. Bu nedenle bireylerin finansal okuryazarlık düzeylerini yükseltmek ve finansal farkındalıklarını artırmak amacıyla devlet ve bağımsız kurum ve kuruluşlar tarafından birçok finansal okuryazarlık eğitimi ve etkinlikleri düzenlenmektedir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı, İstanbul'da ikamet eden hane halkının finansal okuryazarlık düzeylerini ölçmek, bütçeleme davranışlarını incelemek ve bütçeleme davranışının finansal okuryazarlık düzeylerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediklerini tespit etmektir. Bunun için 257 katılımcıyla anket çalışması yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda hane halkının bütçeleme davranışlarının finansal okuryazarlık düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermedikleri tespit edilmiştir. Ayrıca hane halkının finansal okuryazarlık düzeyleri ile demografik özellikleri arasındaki ilişki Ki-Kare Testi uygulanarak incelenmiştir. Buna göre erkek katılımcıların, 25-34 yaş arası katılımcıların, eğitim ve gelir düzeyleri yüksek olan katılımcıların finansal okuryazarlık düzeyleri yüksektir. Hane halkının bütçeleme davranışları ile demografik özellikleri arasındaki ilişki Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Anova Testi kullanılarak analiz edilmiş, hane halkının bütçeleme davranışlarının demografik özelliklerine göre (cinsiyet hariç) anlamlı bir farklılık göstermedikleri saptanmıştır.

Abstract:
Today, the expansion of a free market economy has caused financial instruments to become complex and to vary of financial products and services, so this has increased the significance of financial literacy for developed and developing countries. Since individuals who are financially literate take quality, safety, health, financially affordability into consideration while purchasing financial products and services, so exhibit conscious financial attitude and also have a habit of saving, take control of their spending, direct their savings to right investment channel for increasing their income. While these individuals contribute to effective personal finance management at the microeconomic level, they play an important role in the economic growth and development of countries at the macroeconomic level. Particularly after the global financial crisis in 2008, the level of financial literacy of individuals has become significant in Turkey. Many researchers have conducted various studies aimed at examining the level of financial literacy of individuals, and have observed that overall level of financial literacy are low. Therefore, many financial literacy educations and activities are conducted by state and independent institutions and organizations in order to increase the level of financial knowledge and financial awareness of individuals. In this context, the aim of our study is to measure the financial literacy levels of households residing in Istanbul, to examine the budgeting behaviors and to determine whether the budgeting behavior differ significantly compared to the financial literacy levels. So, a survey study was conducted with 257 participants. As a result of the study, budgeting behaviors of households did not differ significantly compared to their financial literacy levels. Also, the relationship between the financial literacy levels of households and their demographics was examined by applying the Chi-Square Test. According to the result, male participants, participants aged 25-34, participants who have higher level of income and education, had higher levels of financial literacy. The relationship between the budgeting behaviors of households and their demographics was examined by applying independent sample T-Test and one way Anova Test, it was found that the budgeting behaviors of households did not differ significantly compared to their demographics (excluding gender).