Metotreksatın dalak üzerindeki hasarına lipoik asit ve kuersetinin etkisi
Effect of lipoic acid and quercetin on methotrexate damage to the spleen
Yazar: AYŞE AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL ŞEHKAR OKTAY
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Amaç: Çalışmamızda folat antagonisti olarak görev alan antikanser ajan ve immünosüpresan özellikteki metotreksat ile oluşturulan dalak doku hasarına güçlü antioksidan özellikleri ile bilinen kuersetin ve lipoik asitin etkileri incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada 24 Wistar Albino cinsi erkek sıçan kullanıldı ve eşit olarak 4 gruba ayrıldı. 1.grup: Kontrol grubu, 2.grup: Metotreksat grubu, 3.grup: Metotreksat+Kuersetin grubu, 4. Grup: Metotreksat+Lipoik asit grubu. Deney başlangıcından 6 gün sonra sıçanlar sakrifiye edilerek biyokimyasal analizler için dalak dokuları çıkarıldı ve homojenat elde edilerek oksidan parametrelerden lipit peroksidasyon, nitrik oksit ve siyalik asit tayini yapılırken, antioksidan parametrelerden glutatyon, süperoksit dismutaz aktivitesi ve katalaz aktivitesi yapıldı.
Bulgular: Metotreksat grubunda oksidan parametreler kontrol grubuna göre anlamlı olarak artarken, Metotreksat+Kuersetin ve Metotreksat+Lipoik asit gruplarında Metotreksat grubuyla kıyasla anlamlı olarak azaldı. Ayrıca, Metotreksat grubunda glutatyon seviyesi kontrole göre anlamlı olarak artarken, süperoksit dismutaz aktivitesi azaldı. Metotreksat uygulamasından sonra kuersetin ve lipoik asit uygulanması bu parametrelerdeki değişimi tersine çevirdi. Katalaz aktivitesinde gruplar arası herhangi bir  fark gözlemlenmedi.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda metotreksatın dalak üzerinde oksidan parametreleri arttırarak neden olduğu hasara güçlü antioksidan kapasiteleri ile kuersetin ve lipoik asitin alternatif tedavi edici ajan olarak kullanılabileceği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Metotreksat, oksidatif stres, kuersetin, lipoik asit, dalak

Abstract:
Objective: Our study investigated the effects of quercetin and lipoic acid, known for their potent antioxidant properties, on spleen tissue damage induced by methotrexate, an anticancer and immunosuppressive agent that acts as a folate antagonist.
Materials and Methods: A total of 24 male Wistar albino rats were used in the study and divided into four groups equally. 1st group: Control group, 2nd group: Methotrexate group, 3rd group: Methotrexate+Quercetin group, 4th group: Methotrexate+Lipoic acid group. Rats were sacrificed 6 days after the beginning of the experiment and spleen tissues were collected for biochemical analysis. Lipid peroxidation, nitric oxide, and sialic acid levels were determined for oxidant parameters, while glutathione level, superoxide dismutase, and catalase activities were analyzed for antioxidant parameters.
Results: While oxidant parameters increased significantly in the Methotrexate group compared to the control group, they decreased significantly in the Methotrexate+Quercetin and Methotrexate+Lipoic acid groups compared to the Methotrexate group. Also, glutathione level increased significantly in the Methotrexate group compared to the control, and superoxide dismutase activity significantly decreased. Application of quercetin and lipoic acid to methotrexate reversed the change in these parameters. No difference was observed between groups in catalase activity.
Conclusion: As a result of our study, it is seen that quercetin and lipoic acid can be used as alternative therapeutic agents with their strong antioxidant capacities against the damage caused by methotrexate on the spleen by increasing oxidant parameters.
Keywords: Methotrexate, oxidative stress, quercetin, lipoic acid, spleen