Şeyh Fethullah Aynkâfî ve Aynkâf Dergâhı
Sheikh Fethullah Aynkafi and Aynkaf Lodge
Yazar: MUHAMMED YİLANLİ
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÖZTEPE
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Halidi tarikatı = Halidi religious order ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Tarikatlar = Religious orders ; Tekkeler = Tekke ; İslamiyet = Islam ; Şeyh Fethullah Aynkafi = Shekih Fethullah Aynkafi

Özet:
Şeyh Fethullah, on dokuzuncu yüzyılda yaşamış Nakşî/Hâlidî şeyhlerinden birisidir. Tezde Fethullah Efendi ve Aynkâf Dergâhı incelenmiştir. Şeyh Fethullah, Osmanlı'nın yıkılması ve kurulan yeni devlet rejiminin doğu coğrafyasına etkisi açısından ciddi anlamda sosyal öneme sahip bir şahsiyettir. Buhranlı yıkımlar ve birinci cihan harbi neticesinde ortaya atılan sosyal fikirler, doğu coğrafyasında yaşayan farklı etnik kimlikli toplulukları isyana varan birtakım düşüncelere götürmüştür. Bu bağlamda Süryaniler dış güçlerin ortaya koyduğu fikirlere katılmış, yeni kurulan rejime başkaldırma girişiminde bulunmuşlardır. Tam da bu sıralarda, Aynverd Köyü'ne sığınan Süryaniler, Şeyh Fethullah'ı arabulucu olarak teklif etmiş, devlet kanadı bu teklifi kabul etmiştir. Tezimiz, yaşanan bu olayı geniş perspektifle ele almış, günümüze kadar uzanan bu barış elini hiçbir zaman bırakmayarak Hamidî ailesine gösterdiği vefadan vazgeçmemiştir.
Bu çalışma, asr-ı saadetten bu yana toplumda barış elçiliğini üstlenen sûfîlerin, günümüzde de aynı derecede muteber olduklarını göstermek açısından önemli bir yere sahiptir. Zira Şeyh Fethullah'ın buhranlı bir dönemde kendisinden önceki sûfîlerden aldığı salâhiyet tavrını yaşadığı topluma uygulamış tasavvuf büyüklerinin toplumda var olan sosyal önderliğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler:
Hamidîler, Aynkâf Köyü, Şeyh Fethullah, Aynverd Olayı.

Abstract:
Sheikh Fethullah was one of the Naqshi/Khalidi sheikhs who lived in the nineteenth century. In the thesis, Fethullah Efendi and Aynkâf Dergâh were examined. Sheikh Fethullah is a person of serious social importance in terms of the fall of the Ottoman Empire and the impact of the new state regime on the eastern geography. The social ideas put forward as a result of the depression and the first jihan war have instilled in the communities of different ethnic identities living in the eastern geography. In this context, Assyrians participated in the ideas put forth by these external forces and attempted to defy the newly established regime. At this time, Assyrian's who took refuge in the village of Aynverd offered Sheikh Fethullah as a mediator, and the state wing accepted this offer. The thesis dealt with this event from a broad perspective and presented it by adding pictures in the appendices section of the fidelity debt shown to this family to this day.
This work has an important place to show that the Sûfî's, who have been the peace ambassador in the community since the century of bliss, are equally trustworthy today. Because Sheikh Fethullah's display of the attitude of the Sûfîs he received from his predecessors in the same way during the depression demonstrated the social leadership of the Sûfî elders in Community.

Keywords:
Sheikh Fethullah, Aynkâf Village, Aynverd Incident, Hamidî's.