Sosyal ağlarda dönüşen mahremiyet ve bireyin ikilemi: Instagram'da sanal kimliğin inşası
Transformations of privacy on social networks and the dilemma of the individual: Building a virtual identity on Instagram
Yazar: EMRE ALAYOĞLU
Danışman: PROF. DR. LEVENT ELDENİZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Postmodern = Postmodern ; Sosyal medya = Social media ; Çevrimiçi mahremiyet = Online privacy ; İnstagram = Instagram

Özet:
Teknolojik gelişmeler toplumun yaşam pratiklerinde birtakım değişimlerin yaşanmasına sebep olmaktadır. Sanayi, ulaşım, sağlık, vb. birçok alanda yaşanan teknolojik gelişmeler gibi iletişim alanında da teknolojinin etkisi görülmektedir. İletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, kitle iletişim araçlarının çeşitlenmesine sebep olmaktadır. Bu durum, bireyler arasındaki iletişim anlayışını değiştirdiği gibi bazı kavramların da dönüşmesine yol açmaktadır. Modern dönemle birlikte başlayan kamusal alan özel alan ayrımı, dijitalleşmeyle birlikte iki alan arasındaki sınırın giderek muğlaklaştığı, silikleştiği geçişken bir yapıya dönüşmektedir. Akıllı telefonların toplumun geneline yayılarak sıklıkla kullanılır hale gelmesi ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşması, mahremiyet kavramının tartışılmasıyla, dönüşmesiyle ve hatta kimilerine göre ortadan kalkmasıyla sonuçlanmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, mahremiyetin sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte ne ölçüde ifşa edildiğini tespit etmektir. Bununla birlikte, kullanıcıların söz konusu platformlarda gözetlendiklerinin ve mahremiyetlerinin ihlal edildiğinin ne ölçüde farkında oldukları ve bu platformlara olan bağlılıklarının ne ölçüde olduğunu ölçmektir. Bu amaçla, anket tekniği kullanılarak İstanbul'da yaşayan, 18-54 yaş aralığında yer alan ve Instagram kullanan 455 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Anket çalışmasında mahremiyetin ifşası, gözetimin farkındalığı ve mahremiyet ihlalinin farkındalığı ölçeğinden faydalanılmıştır. Anket sonuçları SPSS 26 programı aracılığıyla test edilmiştir. 
Elde edilen sonuçlar neticesinde Instagram kullanıcılarının demografik (yaş grubu, cinsiyet, medeni hal, eğitim durumu) özelliklerinin mahremiyetin ifşası, gözetimin farkındalığı, mahremiyet ihlalinin farkındalığı ve bağlılık dereceleri üzerinde anlamlı bir farklılığın oluşmasına etki ettikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmanın, ilerleyen dönemlerde Instagram – mahremiyet ilişkisine odaklanacak öğrencilere ve literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
Technological developments cause some changes in the daily life practices of society. The impact of technology is observed in the field of communication, as well as technological developments in industry, transportation, healthcare, and other areas. Developments in communication technologies cause the diversification of mass media. This situation not only changes the understanding of communication between individuals but also leads to the transformation of certain concepts. The distinction between public and private spheres, which began with the modern era, is becoming increasingly blurred and indistinct with digitalization, leading to a more transitional structure. The widespread use of smartphones throughout society and the proliferation of social media platforms result in discussions, transformations, and even the disappearance of the concept of privacy, according to some. 
This study aims to determine the extent to which privacy is disclosed with the spread of social media platforms. It further seeks to measure the extent to which users are aware that they are being spied on and their privacy is violated on these platforms, as well as the extent of their loyalty to these platforms. For this purpose, the data of 455 participants residing in Istanbul, between the ages of 18-54 and using Instagram are analyzed using the survey technique. In the survey, the scale of disclosure of privacy, awareness of surveillance, and awareness of the violation of privacy are used. The survey results are tested through the SPSS 26 program. 
The results demonstrate that the demographic characteristics of Instagram users (age group, gender, marital status, educational status) significantly influence the disclosure of privacy, awareness of surveillance, awareness of privacy violation, and the degree of loyalty.  This research aims to contribute to future studies and literature focusing on the relationship between Instagram and privacy.