İnsan kaynakları yönetim uygulamalarının kurumsallaşma üzerindeki etkisinde uluslararasılaşma çabalarının aracılık rolü: Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren aile işletmelerinde bir araştırma
The mediating role of internationalization efforts on the effects of human resources management practices on institutionalization: A research in family businesses operating in the automotive sector
Yazar: OĞUZHAN KODALAK
Danışman: PROF. DR. AHMET DİKEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Aile işletmeleri yoğun rekabetin olduğu bir çevrede faaliyetlerini devam ettirmektedirler. Dolayısıyla, aile işletmelerinin dış çevreden gelen tehditlere hızlı bir şekilde cevap vermeleri gerekmektedir. Bu da işletmenin en önemli sermayesi olan insan kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılmasıyla mümkün olmaktadır. Son yıllarda küreselleşme hareketlerinin hız kazanması, işletmelerin uluslararasılaşma faaliyetlerine yönelmesine neden olmaktadır. Bununla birlikte aile işletmeleri riski dağıtmak, ekonomik olarak varlıklarını devam ettirmek,  aile üyelerinin işletmede istihdam edilmesi ve ucuz iş gücü sağlanması gibi nedenlerden dolayı da uluslararasılaşma faaliyetlerine yönelmektedirler. Aile işletmeleri bu süreçte farklı prosedürler ve yapılarla karşılaşmaktadır. Bu belirsizliklerin üstesinden gelmek için kurumsallaşma faaliyetlerinin düzgün bir şekilde uygulanması gerekmektedir. 
Bu araştırmanın amacı insan kaynakları yönetimi ile kurumsallaşma ve uluslararasılaşma ile kurumsallaşma arasındaki doğrudan ilişkinin test edilmesi; insan kaynakları yönetimi ile kurumsallaşma arasındaki ilişkide uluslararasılaşmanın aracı rolünün incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'de faaliyet gösteren otomotiv sanayi işletmelerinden aile işletmesi özelliği taşıyan ve dış ticaret faaliyetlerinde bulunan işletmelerin üst ve orta düzey yöneticilerine anket uygulanmıştır. Araştırma 2019 Kasım ayında başlamış olup 2021 Ocak ayında sona ermiştir. Bu araştırmada basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmış olup araştırma 18 farklı şehirde, toplam 448 üst ve orta düzey yönetici ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda insan kaynakları yönetiminin kurumsallaşma ve uluslararasılaşmayı pozitif yönde etkilediği, uluslararasılaşmanın kurumsallaşmayı pozitif yönde etkilediği ve insan kaynakları yönetimi ile kurumsallaşma arasındaki ilişkide uluslararasılaşmanın aracı rolünün olduğu bulunmuştur. Bu araştırma, "Aile işletmelerinde insan kaynakları yönetimi, uluslararasılaşma ve kurumsallaşma arasında nasıl bir ilişki vardır?'' sorusuna cevap vermesi sebebiyle önem arz etmektedir.

Abstract:
Family businesses continue their activities in an environment where there is intense competition. Therefore, family businesses need to respond to threats from the external environment quickly. This is possible with the effective use of human resources which is the most important capital of the enterprise. The acceleration of globalization movements in recent years has led businesses to turn towards to internationalization activities. In addition, family businesses turn towards to internationalization activities because of dispersing risk, maintaining their economic existence, employing family members in the business, and providing cheap labor. Family businesses face different procedures and structures in this process. Institutionalization activities need to be implemented  properly to cope with these uncertainties.
The purpose of this research is to investigate the direct relationship between human resource management and institutionalization and between internationalization and institutionalization; mediational role of internationalization in the relationship between human resource management and institutionalization. In accordance with this purpose, a questionnaire was applied to the senior and middle level managers of the companies operating in the automotive industry in Turkey, which are family businesses and have foreign trade activities. The research started in November 2019 and ended in January 2021. In this research, simple random sampling method was used and the research was carried out with a total of 448 senior and middle level managers in 18 different cities. As a result of the research, it has been found that human resources management has a positive effect on institutionalization and internationalization, internationalization has a positive effect on institutionalization, and internationalization has a mediating role in the relationship between human resources management and institutionalization. This research is important because it answers the question of "What is the relationship between human resource management, internationalization and institutionalization in family businesses?".