Milletlerarası Usul Hukukunda delillerin temini
Taking of evidence in international Civil Procedure Law
Yazar: İNCİ ATAMAN FİGANMEŞE
Danışman: PROF. DR. ENGİN NOMER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Delil temini, milletlerarası usul hukukunun temel sorunlarından biri olmakla birlikte, bu konuhakkında ``Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda'' herhangi birhüküm yer almamaktadır; Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda konu hakkında yer alanhükümler ise yok denecek kadar azdır. Bu çalışmada, hem Türk mahkemelerinde görülmekteolan davalar için yurtdışında bulunan delillerin temini, hem de yabancı ülkelerde görülmekteolan davalar için Türkiye'de bulunan delillerin temini konusu ele alınmıştır. Ayrıca, yabancıülkelerde bulunan delillerin temininde çok önemli bir rol oynayan, devletlerin egemenlikhakkı konusu üzerinde de durulmuştur.Yurtdışında bulunan delillerin temini söz konusu olduğunda, Türk mahkemelerinin genelliklebaşvurdukları yöntem, istinabedir. Ancak istinabe yönteminin, zaman kaybına neden olması,tercüme hatalarının ortaya çıkması gibi birçok dezavantajı bulunmaktadır. Bu nedenle,delillerin yurtdışında görevli konsoloslar vasıtasıyla temin edilmesi gibi istinabeye alternatifteşkil edecek yöntemler üzerinde durulmuş ve özellikle konsoloslar vasıtasıyla delil teminiyönteminin uygulanması için gerekli kanun değişikliklerinin yapılması önerilmiştir. Deliltemini için yabancı ülkelerde kullanılan metotlar da incelenmiştir. ABD'de kullanılan ``pretrialdiscovery'' metoduyla Türkiye'de delil temin etmenin mümkün olup olmadığı ve bumetotla delil temin edilmiş davalara dayanan ABD mahkemesi kararlarının Türkiye'detanınmalarının mümkün olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde de deliltemini hakkında hüküm içeren çok taraflı sözleşmeler ele alınmıştır.

Abstract:
Obtaining evidence is a main issue of the international procedural law. However, the TurkishInternational Law Code is silent about how evidence abroad should be obtained, and theprovisions of the Turkish Civil Procedure Code on this subject are poorly drafted. In thisstudy, the methods of obtaining evidence abroad for use in Turkey, as well as obtainingevidence in Turkey for use abroad have been examined. Since the role of the concept ofsovereignty is of central importance with regard of problems arising from obtaining evidencein foreign territories, the principle of sovereignty has also been discussed.The usual manner of Turkish courts for obtaining evidence abroad is requesting theassistance of the foreign state through a letter rogatory. However the method of letter rogatoryhas many disadvantages, such as involving undue delay, complexity and problems resultingfrom linguistic and cultural differences. Alternative methods of obtaining evidence, such astaking evidence through a Turkish consul have been examined, and addition of provisionswhich provide the use of these methods have beenproposed. Methods for obtaining evidence used in other countries, such as ``pre-trialdiscovery?? have been examined. The problem whether evidence in Turkey may be obtainedusing the `pre-trial discovery? method and whether any US. judgment based on or related tosuch a discovery order may be enforced in Turkey have been discussed.In the last part of this study, the provisions of multilateral agreements on obtaining evidencehave been examined.