Mogan Gölü'ndeki olası kirlenmenin sazan balıklarında (Cyprinus carpio L.) comet testi kullanılarak araştırılması
Determination of possible pollution in mogan lake by comet assay in common carp (Cyprinus carpio L.)
Yazar: ÖNCÜ OKUŞLUK
Danışman: PROF. DR. ALİ ESAT KARAKAYA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
TEZ KONUSU: Mogan Gölü'ndeki Olası Kirlenmenin Sazan Balıklarında(Cyprinus Carpio L.) Comet Testi Kullanılarak ArastırılmasıÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI: Öncü OkuslukTEZ DANISMANININ ADI ve SOYADI: Prof. Dr. Ali Esat KarakayaANABİLİM DALI: Farmasötik ToksikolojiYILI:2008STATÜSÜ: Yüksek LisansÖ Z E TBir çok çesit insan aktivitesi sonucunda, sucul çevre tehlike çanlarıçaldıracak kadar fazla sayıda yabancı kimyasal veya ksenobiyotik tarafından artanoranda tehlikeye atılmaktadır. Bu kirlilik suda yasayan organizmaların sağlığınıetkilediği kadar, bu organizmaları tüketen insanları da etkilemektedir. Özelliklekarsinojenik ve mutajenik etkili kirleticilere ve ksenobiyotiklere maruziyetin etkileri,DNA hasarı, DNA katım bilesikleri ve DNA sarmal kırıklarının ölçümü ilegerçeklestirilebilir. Sucul canlılarda da DNA hasarlarının arastırılmasında kullanılanönemli tekniklerden biri de comet yöntemidir. Comet yöntemi nükleer DNA'danelektrik akımı altında göç eden hasarlı kısmın ölçümünü sağlaması ile DNA sarmalkırıklarını ve alkali labil bölgeleri tespit edebilmektedir. Hassastır, az sayıda örneğegerek duymaktadır. Dünyada da sucul kirlenmenin arastırılmasında sucul canlılardacomet yönteminin uygulanmasına artan bir ilgi göze çarpmaktadır.Bu çalısmada Ankara yakınlarında yer alan Mogan Gölü'nün kirlilikdurumu ortaya konulmak istenmistir. Bu amaçla, gölge yasayan sazan balıklarının(Cyprinus carpio) comet analiz değerleri, temiz olduğu bilinen referans bir bölgedenalınan sazan balıkları ile kıyaslanmıstır. Mogan Gölünün en büyük kirlilik etmenleriarasında sehir kanalizasyonu ve tarımda kullanılan pestisitler yer almaktadır.Mogan Gölünden avlanan balıkların comet bas uzunluğu, kuyrukuzunluğu, bas yoğunluğu, kuyruk yoğunluğu, kuyruk momenti değerleri sırasıyla48.000 ±5.843, 31.100 ±10.390, 92.233 ±4.508, 7.767 ±4.508, 1.500 ±1.480 olup,temiz referans bölgenin comet değerleri ise 42.067 ±1.792, 22.800 ±1.082, 96.533±1.598, 3.467 ±1.598, 1.500 ±1.480'dir. Bu değerler arasındaki fark istatistikselolarak anlamlıdır (sırasıyla p=0.0054:, p=0.0055, p=0.0003, p=0.0003, p=0.0018).Alınan sonuçlar erken uyarı niteliğindedir. Sonuçlar Mogan Gölünün genotoksik etkilikirleticiler ile kirlenmis olduğu yönünde bilgi vermekte olup, bu göle iliskin kirliliğinkaynağını bulmak ve kirliliğe çözüm getirmek amacıyla daha ayrıntılı çalısmalaraihtiyaç duyulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Mogan Gölü, Su Kirliliği, Comet Yöntemi, SazanBalığı

Abstract:
S U M M A R YPollution of the aquatic environment is a global concern owing todevastating effects of contaminants whose levels are growing at an alarming rate andbecomes as a big threat to the health of organisms inhibiting the seas, as well as tohuman consumers of such organisms. The consequences of exposure andmetabolism of pollution/xenobiotics especially carcinogens and mutagens can besuitably assessed by investigating more severe events such as DNA damage, forexample DNA adducts and DNA strand breaks. One of the commonly usedtechniques to detect DNA damage in aquatic organisms is single cell gelelectrophresis (Comet assay). Comet assay detects DNA strand breaks and alkalilabile sites by measuring the migration of DNA from immobilized nuclear DNA. It issensitive, requires small samples of any eucaryotic cell population, and involves theanalysis of single cell so that inter-cell variability in responss may be studied. Therehas been a large increase in the number of investigators using the comet assay inaquatic animals in so many polluted estuarine and coastal bays.Proposed research have been carried on Cyprinus carpio for thepurpose of identifying the pollution in Mogan Lake nearby Ankara (versus a cleanreference site). City sewer system and pesticides used in agriculture are commoncauses of pollution for this lake.Head length, tail length, head intensity, tail intensity, tail moment valuesof comets of fishes caught from Mogan are 48.000 ±5.843, 31.100 ±10.390, 92.233±4.508, 7.767 ±4.508, 1.500 ±1.480 respectively and 42.067 ±1.792, 22.800 ±1.082,96.533 ±1.598, 3.467 ±1.598, 1.500 ±1.480 for clean reference sites respectively.The difference of the values are statistically different from each other (p=0.0054:,p=0.0055, p=0.0003, p=0.0003, p=0.0018 respectively). Outcomes indicate that TheMogan Lake is polluted with xenobiotics that have genotoxic effects. The result of thisresearch is an early warning for the lake system and further detailed reasearch isneeded to establish the source of the pollution and start pollution prevention studies.Key words: Mogan Lake, Water Pollution, Comet Assay, Cyprinuscarpio