Mimar Sinan Dergisi'nde masonluk
Freemasonry in Mimar Sinan Magazine
Yazar: AYTEN ONAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET PINAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Mimar Sinan Dergisi'nde masonluk daha çok pozitif yönleri ile ele alınmaktadır.
Kimilerine göre, anlaşılmayan, çözülemeyen sembolleri ve gizemleri masonların çözüp
anlam yüklediklerini dergi bizlere aktarmaktadır. Semboller ve ritüeller çağlar boyu,
değişik yerlerde değişik zamanlarda bilgiden hikmete kadar değişik anlamlarda
kullanılmıştır. Mimar Sinan'da ezoterizm, kullanana göre, farklı şeyler ifade etmektedir.
Ancak, genel olarak, ezoterizm küçük bir grupla sınırlandırılmış olan, dinleyicisi,
seyircisi bulunmaya, anlaşılabilmesi için belirli bir formasyon gerektiren; hemde biçimi
farklı olan yani gizli bir yazılımı olan, sır saklanan, semboller kullanan, içeriği farklı
olan metafizik bilgiler içeren inisiyatik bir disiplinin anlaşılmakta olduğunu söylemek
yanlış olmayacaktır. Ancak, biçim ve içerik genellikle birbiri içine girmiş olduğundan,
ezoterizm okültle eş anlamlı olarak da kullanılmaktadır.
Mason kelimesinin anlamı "duvar ustası" anlamına gelen meslek
yapılandırmasıdır. Bu meslek grubu Masonluğun operatif dönemini oluşturmaktadır.
XVII. yüzyıl sonuna gelindiğinde ise Masonluk içerisine meslekten olmayanları da kabul
ederek spekülatif döneme geçmeye başlamıştır.1813 yılında İngiltere Birleşik Büyük
Locası'nın kurulmasıyla evrensel masonluk oluşturulmuştur.
Masonluğun ilk dönemleri Operatif Masonluk, Spekülâtif Masonluk arasında bir
çatışma halindeydi. Spekülatif Masonluk kurulunca, Operatif Masonluk döneminden
kalan gelenek ve yöntemlerin hiç değiştirilmeksizin uygulanmasını isteyenler ile
çağdaşlaşma taraftarı olan masonlar arasında bir uyuşmazlık çıktı. Bu durum Operatif
Masonluğun güç kaybetmesine neden oldu. Masonluğun varlıklarını sürdürebilme ve
koruyabilecekleri en uygun yer İngiltere oldu. Bu süreçte masonluğa katılımlar artarken
XVII. yüzyılın sonlarına doğru meslekten olmayanları da masonluğa alındığı
görülmekteydi. Bu kişilere masonluğa sonradan katıldıklarından dolayı "kabul
edilmişler" denilmekteydi. Masonluğa fikri ve mimari bir boyut kazandıran bu kesime
Spekülatif Masonluk denilmekteydi.
Masonluğun kurulmasından bu yana ayaklarına defalarca çelme takılsa da
masonların verdikleri evrensel mesaj, yaptıkları yardımlaşma ve dayanışma halkasını
kurdukları dernek ve localarda zamanla meyvesini vermiş taraftar bulmalarına ve
halkayı genişletmelerine sebep olmuşlardır.

Abstract:
In Mimar Sinan magazine, freemasonry is discussed mostly with its positive
aspects.According to some, the magazine tells us that the masons solved the symbols and
mysteries that were incomprehensible and unsolvable and gave them meaning. Symbols and
rituals have been used throughout the ages in different ways, with different meanings ranging
from knowledge to wisdom. In Mimar Sinan, esotericism means different things depending on
the user. However, in general, esotericism is understood as an initiatory discipline that is limited
to a small group, does not have a listener or an audience, requries a certain formation in order to
be understood, and has a different from, that is, a secret software, keeps secrets, uses symbols,
and contains metaphysical information with different content. It would not be wrong to say that it
is. However, since from and content are often intertwined, esotericisim is also used
synonymously with the occult.
Mason which means "stonework master" is a occupational organisation. This
organisation consists the operative period of Masons. Masonry, entered the speculative period at
the and of the seventeenth century by accepting people out of the occupation. Universal Masonry
was constituted with the establishing of United Grand Lodge of England in 1813.Since masons
are a minority in many countries, problems of language and acceptance of God as the great
architect of the universe have emerged among the Masonic lodges.In many lodges, since the
number of masons speaking a foreign language was low, the widely known language was used,
and the Turks held meetings in Turkish. The Freemasons' philosophy is the French Revolution's
ideas of freedom, equality,justice and fraternity.They will realize these ideas and form unity with
the states and religions of the World with the Masonic brotherhood. While they first showed their
presence with charities in the Ottoman Empire, they later formed their lodges.
As it is known that Mimar Sinan Magazine is a masonic magazine,it is possible to find
reflections of the philosophical, political views or religious beliefs of many poets and writers in
the magazine. Literature and history researchers have also conducted researc on these views and
beliefs in order to better understand the Works and traced them in the work. Masonry, which can
be considered as a philosophical view and a way of life in a sense, has influenced the views of
some poets and writers,and this system of thought has also had an impact on their Works. In this
study,people who were declared to be masons published in the Mimar Sinan Magazine with the
subtitle "The historical, contemporary and realistic research organ of the Grand Lodge of Free
and Accepted Masons of Turkey" were discussed. On the other hand the conspiracy theoryand
the public opinion about Freemasonry were discussed. It can be said that speculative thought has
a place for itself, and although the truth or wrongness of these is not the subject of our study,the
positive or negative feature of being a freemason or not is not discussed in our study. We tried to
determine the situation through Mimar Sinan Magazine.