Sürdürülebilir tüketim ve Z kuşağının sürdürülebilir ambalajlı ürünlere sahip olma niyeti üzerine bir araştırma
Research on sustainable consumption for Z generation's intent on possessing sustainable packaging products
Yazar: DENİZ ULAŞAN
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA CAN KIRGIZ
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ambalajlama = Packaging ; Sürdürülebilir pazarlama = Sustainable marketing ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Üretim ve tüketim aşamalarında kaynakların azalması, etkin kullanılmaması nedeniyle ekolojik denge bozulmaya, canlıların hayatı olumsuz etkilenmeye başlamıştır. Hızla artan ekolojik sorunlar tüketicileri çevre konularında duyarlı olmaya yöneltmiştir. Gün içinde satın alınan ürünlerin çeşitliliği her geçen gün artmakta ve tüketiciler günlük tüketim ürünlerinin yanı sıra bu ürünleri üreten firmaların üretim süreçlerini de dikkate almaya başlamıştır. Tüketiciler çevre konularında bilinçlendikçe ambalaj konusunda daha dikkatli ve seçici eğilimler göstermeye başlamıştır.  Yenilenemeyen kaynakların hızla ve kontrolsüzce tüketimi tüm canlılar için tehlikeli hal almaya başlamış, tüketicilerle beraber birçok işletme kaynakların temininde, ürün yaşam döngülerinde, üretim süreçlerinde sürdürülebilirliği sağlamanın yollarını aramaya başlamıştır.

Sürdürülebilirlik, ihtiyaçların karşılanırken sınırlı kaynakların olduğu unutulmadan, kaynakların devamlılığının sağlanmasına önem vererek gelecek nesillerin bu kaynaklardan yararlanabilmesi için ekonomik, sosyal ve çevresel bir bütünlüğün olması gerektiğini ifade eder.  Sürdürülebilir ambalaj ile bütün yaşam döngüsü süresince ambalaj atığının minimize edilmesi ve kullanılan malzemelerin geri dönüşümünün maksimum seviyede olması amaçlanmaktadır. Bu çalışma, Z kuşağı sürdürülebilir ambalaja sahip ürün satın alma niyetini incelemek üzere tasarlanmıştır. Buna göre sürdürülebilirlik kavramı üzerinde durulmuş, sürdürülebilirliğin boyutları, sürdürülebilirliği etkileyen faktörler ve sürdürülebilirliğin pazarlama ile olan ilişkisi, yeşil pazarlama konularına değinilmiş, kuşak kavramları ve sınıflandırması yapılmış, ambalaj kavramına, fonksiyonlarına, türlerine ve Z kuşağının satın alma özelliklerine yer verilmiştir. Bu çalışmada Z kuşağı bireylerinin sürdürülebilir ambalajlı ürünlere sahip olma niyetine etki eden faktörlere dayanarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Demografik özellikler esas alınarak Z kuşağı bireylerine sürdürülebilir ambalaja yönelik sorular yöneltilmiş, bu sorulardan yola çıkılarak alt boyutlar oluşturulmuş ve çalışma için oluşturulan alt boyutların sürdürülebilir ambalaj tutumuna etkisini ve bu ürünleri satın alma niyetini anlamak için sorunların cevapları analiz edilmiştir.

Çalışmada kullanılan sürdürülebilir tüketim ve z kuşağının sürdürülebilir ambalajlı ürünlere sahip olma niyeti ölçeğinin alt boyutlarının güvenirliliğinin belirlenmesi amacıyla Cronbach alfa katsayısı incelenmiştir. Çalışmada alt boyutların Cronbach sonuçları 0,6'dan büyük çıkmıştır. Alt boyutların güvenilir olduğu gözlemlenmiştir.

Araştırma için 25.04.2020 / 05.06.2020 tarihlerinde uygulanan anket sonuçları 431 kişiden elde edilmiştir. Anket formu internet ortamında hazırlanmıştır. SPSS 21 programı kullanılarak analiz edilen bu çalışmada toplanan verilerin analizi için frekans analizi, betimsel istatistikler, güvenirlik analizleri, Anova (Tek yönlü varyans analizi), korelasyon analizleri, bağımsız örneklem t testi ve regresyon analizi incelemeleri yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Tüketim, Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Pazarlama, Jenerasyonlar, Z kuşağı

Abstract:
Ecological balance has begun to deteriorate and living beings began to be negatively affected due to reduction and ineffective use or resources in production and consumption. The rapidly increasing ecological problems have led consumers to be sensitive to environmental issues. The variety of products purchased daily is increasing day by day, and consumers have begun to consider the production processes of companies producing those products as well as daily consumption ones. As consumers became more aware about environmental issues, they started to show more careful and selective tendencies regarding packaging. The fast and uncontrolled consumption of non-renewable resources has started to become dangerous for all living beings, and many businesses along with consumers have begun to seek ways to ensure sustainability in the supply of resources, product life cycles and production processes. 

Sustainability means that an economic, social, and environmental integrity and continuity should be ensured so that future generations can benefit from these resources by giving importance to the continuity of resources, without forgetting that there are limited resources while meeting the needs. With sustainable packaging, it is aimed to minimize the use of resources and waste throughout the entire life cycle of the packaging, and to maximize the recovery of materials. This study was meant to examine the Z generation's intention to purchase products with sustainable packaging. Accordingly, the concept of sustainability was emphasized, the dimensions of sustainability, the factors affecting sustainability and the relationship between sustainability and marketing, green marketing issues were mentioned, generation concepts and classification were made, the concept of packaging, its functions, types and purchasing characteristics of the Z generation were included. In this study, a conceptual framework was created based on the factors affecting the intention of Z generation individuals to have sustainable packaged products.  Based on demographic characteristics, questions about sustainable packaging were asked to Z generation individuals, sub-dimensions were created based on these questions, and the answers to the questions were analyzed in order to understand the effect of the sub-dimensions created for the study on the sustainable packaging attitude and the intention to purchase these products.

The Cronbach alpha coefficient was examined to determine the reliability of the sub-dimensions of the sustainable consumption scale and the intention of the z generation used in the study to have sustainable packaged products. Since the Cronbach alpha coefficients of the developed sub-dimensions were greater than 0.6, it was seen that the sub-dimensions were reliable. 

For the research, the results of the questionnaire applied on 25.04.2020 / 05.06.2020 were obtained from 431 people. The questionnaire form was prepared on the internet. The collected data were analysed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 21. Frequency analysis, descriptive statistics, reliability analysis, correlation analysis, independent sample t-test, one-way analysis of variance (Anova) and regression analysis were performed for the analysis of the collected data.

Keywords: Sustainable Consumption, Sustainability, Sustainable Marketing, Generations, Generation Z