Öğretmen adaylarının gelecekteki derslerinde bilişim teknolojilerini kullanma niyetlerini belirlemeye yönelik bir model önerisi
A model proposal to determine preservice teachers' intentions of classroom ICT use
Yazar: ÖZLEM BAYDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÖKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Eğitim araçları = Educational tools ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının gelecekteki derslerinde BT kullanma niyetlerini etkileyen değişkenleri kapsamlı bir şekilde incelemek, cinsiyet, üniversite ve branş bazındaki farklılıkları belirlemek ve niyete yönelik bir model önerisi geliştirmektir. Bu bağlamda iç içe geçmiş ilişkisel desenden yararlanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasına 21, ikinci aşamasında 2904 öğretmen adayından, üçüncü aşamasında ise 13 öğretmenden veri toplanmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak BT kabul ölçeği geliştirilmiştir. Verilerin analizinde; betimsel analiz, MANOVA testi, yapısal eşitlik modeli ve içerik analizi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda öğretmen adaylarının gelecekteki derslerinde BT kullanma niyetlerine yönelik varyansın %85'ini açıklayabilen bir model geliştirilmiştir. Oluşturulan modelde kullanma niyeti üzerinde algılanan yarar faktörünün en büyük etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrenmen adaylarının gelecekteki derslerinde BT kullanma niyetlerini etkileyen faktörlerin cinsiyete, üniversitelere ve branşlara göre farkı incelenmiştir. Cinsiyete ve üniversitelere göre farklılık tespit edilmezken, branş bazında farklılıklar olduğu ortaya çıkarılmıştır. Son olarak öğretmenlerin BT kulanma niyetlerini gerçekleştirebilmelerini etkileyen faktörlar incelenmiştir. Bunun sonucunda ortaya çıkan en önemli bulgu, okullarda BT alt yapı sistemlerinin bulunmamasından dolayı öğretmenlerin BT kullanma niyetlerini gerçekleştiremediklerini ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak öğretmen adaylarının gelecekteki derslerinde BT kullanma niyetlerini etkileyen faktörlerin ayrıntılı olarak tespit edilmesi öğretmen eğitimi programlarının şekillenmesi adına önem taşımaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate variables affecting preservice teachers' intentions to employ computer technologies in their prospective classrooms; to determine discrepancies in terms of gender, university, and department; and to develop a proposed model. Embedded correlation model was used as mixed research design. In the first phase, 21 preservice teachers provided data, while 2904 participated in the second phase and 13 in the third. A questionnaire was developed as the data collection tool, and descriptive analysis, a MANOVA test, structural equation modeling, and content analysis were applied to responses. A model was developed to explain 85% of variance towards the intention of the pre-service teachers to use ICT in their prospective classrooms. The proposed model revealed that perceived usefulness was the most effective factor. In addition, facility conditions, social impact, and anxiety seemed to have a direct low effect. These factors were also found to have an indirect high effect on intentions by means of perceived usefulness, perceived ease of use, and competency factors. No differences were found in terms of gender or universities, but significant differences were detected in terms of department. Finally, changes in teachers' intentions in terms of preservice and inservice periods were also investigated. The most important finding was that teachers could not realize their intentions without adequate infrastructure. Comprehensively determining factors affecting intentions to use ICT therefore will play a significant role in the formation of future teacher education programs.