Medeni Yargılama Hukuku bağlamında ortaklığın giderilmesi (İzale-î Şüyû) davası
Case for the elimination of the partnership in terms of Civil Procedural Law
Yazar: ÖNDER TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. EMEL HANAĞASI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku) Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Miras = Inheritance ; Mirasçılar = Heirs ; Ortaklıktan çıkarılma = Dismissal from the partnership ; Ortaklığın giderilmesi davası = The case of elimination of joint ownership ; Paylı mülkiyet = Joint ownership

Özet:
Medeni yargılama hukuk bağlamında ortaklığın giderilmesi davası, paylı mülkiyetin ve miras ortaklığının sona erdirilmesi için açılan bir davadır. Ortaklığın giderilmesi davası kavramına ilişkin olarak Türk hukukunda ve İsviçre hukukunda farklı terimler kullanılmaktadır. Biz çalışmamızda, ortaklığın giderilmesi davası terimini kullanacağız. Türk hukukunda ve İsviçre hukukunda ortaklığın giderilmesi davası özel bir dava türüdür. Her iki ülkenin hukuk sisteminde bu dava, çift yönlü(actio duplex) dava olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte Alman hukukunda, paylı mülkiyetin ve miras ortaklığının sona erdirilmesi için açılacak dava çift yönlü dava olarak kabul edilmemektedir.

Ortaklığın giderilmesi davasının çift yönlü dava olması hususu, çalışmamızın esas konusunu teşkil etmektedir. Çift yönlü dava, davalının (veya davalıların), karşı dava açmak zorunda olmaksızın, davanın reddi talebi dışında olan ve hüküm altına alınmasını istediği, davaya konu kılınan hukuki uyuşmazlığa ilişkin, "karşı talebini (veya taleplerini)" ileri sürebildiği;  mahkemenin de bazı haller hem davalı hem de davacı hakkında mahkûmiyet kararı verebildiği; bu çerçevede de taraf rollerinin karışabildiği, davalının davacı, davacının da davalıymış gibi göründüğü inşai davadır.

Ortaklığın giderilmesi davası çift taraflı dava (actio duplex) olduğu için medeni yargılama hukuku bakımında ayrı bir öneme haizdir. Bu sebeple tezimizde, ortaklığın giderilmesi davasının çift yönlü dava olmasının medeni yargılama hukuku açsından sergilediği özellikler ele alınacaktır. Bu çerçevede, ortaklığın giderilmesi davası, davaya ilişkin kurum ve ilkeler bağlamında incelenecek; anılan kural ve ilkelerin, bu dava bağlamında arz ettiği özellik ayrıca irdelenip değerlendirilecektir. Dolayısıyla ortaklığın giderilmesi davasında, görevli ve yetkili mahkeme, davanın tarafları ve tarafların davadaki durumu, dava arkadaşlığı, bekletici sorun, davaların ayrılması ve birleştirilmesi, derdestlik, ıslah, iddianın ve savunmanın değiştirilmesi ve genişletilmesi yasağı, davaya son veren taraf işlemlerinin arz ettiği özellikler, davada verilen hüküm ve hükmün niteliği, verilen hükme karşı gidilebilecek kanun yolu, yargılama usulü, yargılama giderleri gibi konuları medeni yargılama hukuku açısından inceleyeceğiz. Ortaklığın giderilmesi davasında hükmün icrasını da icra hukuku açısından inceleyeceğiz.

Anahtar Kelimeler: Miras ortaklığı, Paylı mülkiyet, Ortaklığın giderilmesi davası, actio duplex

Abstract:
In Civil Procedure Law, "Elimination of Joint Ownership Case" is a type of case for the elimination of common ownership (Bruchteilsgemeinschaft) and community of heirs (Erbengemeinschaft). Turkish Law and Swiss Law use different terms for these two types of case. In this study the term of "Elimination of Joint Ownership Case" is used both for the case of elimination of common ownership and elimination of the community of heirs. In Turkish Law and in Swiss Law, "Elimination of Joint Ownership Case" is a special type of case. Both of the two countries' legal systems is accepted this case as "actio duplex". However, in German Law, after the German Civil Code came into force, the case for the elimination of the common ownership and elimination community of heirs is not accepted as "actio duplex".

The fact that the ''Elimination of Joint Ownership Case'' is an "actio duplex" is the main subject of our study. In the "Actio duplex" the defendant (or the defendants) can claim his cross demands without the need of counterclaiming except for the request for rejection of the case. In this type of case, the court can make a decision for the litigation expenses both against the plaintiff and the defendant. "Actio duplex" is a constitutive lawsuit in which, the parties of the case are sometimes confused and the plaintiff seems as defendant.

Since it is a "actio duplex", elimination of joint ownership case has a special importance for the civil procedure law. For this reason, in our thesis, the features the "actio duplex" characteristic of the annulment of partnership cases will be analysed in terms of civil procedure law. In this context, the case of eliminating the partnership will be examined in the sense of the institutions and principles related to the case; the particularity of the rules and principles in the context of this case will be separately examined and evaluated. In other words, in this study, the differences of the cases of elimination of joint ownership and elimination of the community of heirs with the other cases in the Turkish, Swiss and German Laws will be examined. In this context, the three countries' law systems will be studied comparatively. However, especially the case type of "actio duplex" will be examined because in the Turkish and Swiss Laws the "Elimination of Joint Ownership Case" is one of the case types of "actio duplex".

Keywords: Community of heirs, Common ownership, Elimination of joint ownership Case, Actio duplex