Sklerodermalı bireylerde telerehabilitasyon kullanılarak gerçekleştirilen öz yönetim programının etkisi
The effect of self-management program performed using telerehabilitation on individuals with scleroderma
Yazar: EMİRHAN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ÖKSÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy ; Psikoloji = Psychology ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ağrı = Pain ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kendini yönetme = Self management ; Skleroderma-lokalize = Scleroderma-localized ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic ; Telerehabilitasyon = Telerehabilitation ; Teleterapi = Teletherapy ; Teletıp = Telemedicine ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Çalışma skleroderma tanısı almış olan bireylerde telerehabilitasyonla gerçekleştirilen öz yönetim müdahalesinin yaşam kalitesi, ağrı, aktivite performansı, yorgunluk, öz yeterlilik ve uyku üzerindeki etkisini incelemek amacıyla planlandı. Çalışmamıza dahil edilme kriterlerini sağlayan ve gönüllü olan 29 sklerodermalı birey katıldı. Sosyodemografik bilgileri ve klinik özellikleri sorgulandı. Hastalığın şiddeti, ağrı ve fiziksel aktivite düzeyi; Skleroderma Sağlık Değerlendirme Anketi (SHAQ), öz yönetimi; Kronik Hastalıklar Öz-Etkililik Ölçeği, uyku kalitesi; Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), yorgunluk düzeyi; Yorgunluk Şiddet Ölçeği, yaşam kalitesi; Kısa Form – 12 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF – 12) ve aktivite performansı; Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ) kullanılarak değerlendirildi. Telerehabilitasyon kullanılarak ortalama 45 dakika olmak üzere 8 haftalık öz yönetim müdahalesi uygulandı. Müdahale sonunda sklerodermalı bireyler tekrar aynı ölçeklerle değerlendirildi. Normal dağılım gösteren değişkenler için bağımlı t-testi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için Wilcoxon işaretli sıra testi kullanıldı.  Çalışmamız sonucunda bireylerin öz yönetim, yorgunluk, aktivite performansı ve memnuniyeti alanlarında anlamlı fark bulundu (p<0,01). Sklerodermalı bireyleri psikososyal açıdan desteklemek amacıyla öz yönetim müdahalesinin interdisipliner ergoterapi programlarına dahil edilmesini önermekteyiz.

Abstract:
The study was planned to examine the effect of self-management intervention performed with telerehabilitation on quality of life, pain, activity performance, fatigue, self-efficacy and sleep in individuals diagnosed with scleroderma. 29 individuals with scleroderma who met the inclusion criteria and volunteered were included in our study. Sociodemographic information and clinical features were questioned. The severity of the disease, the level of pain and physical activity were evaluated with Scleroderma Health Assessment Survey (SHAQ), Self-Management was evaluated with Self-efficacy Scale on the People with Chronic Diseases, sleep quality was evaluated with Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), level of fatigue was evaluated with The Fatigue Severity Scale, quality of life was evaluated with Short Form - 12 (SF - 12) and activity performance was evaluated with Canadian Occupational Performance Measure (COPM). An 8-week self-management intervention was administered using telerehabilitation for an average of 45 minutes. At the end of the intervention, individuals with scleroderma were evaluated again with the same scales. A dependent t-test was used for normally distributed variables, and Wilcoxon signed-rank test was used for non-normally distributed variables. As a result of our study, a significant difference was found in the areas of self-management, fatigue, activity performance and satisfaction of individuals (p<0.01). We recommend that self-management intervention be included in interdisciplinary occupational therapy programs in order to psychosocially support individuals with scleroderma.