Yenidoğanlarda nekrotizan enterokolit ve benzeri klinik tablolarda serolojik belirteçlerin değerlendirilmesi
The evaluation of the serological markers in necrotizing enterocolitis and necrotizing enterocolitis like clinical presentations in newborn infants
Yazar: ÖZGE SÜRMELİ ONAY
Danışman: PROF. DR. AYŞE KORKMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Enterokolit = Enterocolitis ; Hipoksi = Hypoxia ; Laktatlar = Lactates ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases ; İskemi = Ischemia

Özet:
Nekrotizan enterokolit (NEK), neonatal dönemde özellikle prematüre bebeklerde görülen bağırsak nekrozu ve çoklu organ yetmezliği ile gidebilen ve yaşamı tehdit eden önemli bir hastalıktır. Günümüzde intestinal iskeminin NEK patogenezinde birincil olmayan ancak kritik bir rolü olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda prematüre bebeklerde gelişen klasik NEK ve benzeri klinik tabloların patofizyolojisinde hipoksi-iskeminin rolünün değerlendirilmesi amacıyla, bu grupların demografik ve klinik özellikleri yanında plazmada L-Laktat, endotelin-1 (ET-1), ?platelet activating factor (PAF)? ve ?Intestinal fatty acid binding protein (I-FABP) gibi serolojik belirteçlerinin karşılaştırılması amaçlandı. Çalışma, hastanemiz Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde 1 Temmuz 2010-1 Eylül 2012 tarihleri arasında prospektif olarak gerçekleştirildi. Yaşamın ilk yedi günü içinde gastrointestinal sorunlar veya ?NEK benzeri? klinik tablo sergileyen prematüre bebekler ?erken NEK grubu?, yaşamın sekizinci günü ve sonrasında NEK geliştiren prematüre bebekler ?klasik NEK grubu?, izlemleri boyunca hiç NEK tanısı almayan veya benzeri semptom ve bulguları hiç göstermeyen prematüre bebekler ?kontrol grubu?nda olmak üzere çalışmaya alındı. Tüm vakalardan doğumda ve semptomatik oldukları dönemde olmak üzere kan örneği alınarak Laktat, ET-1, PAF ve I-FABP düzeyleri incelendi. Gruplar demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri açısından karşılaştırıldı. Çalışmaya toplam 86 prematüre bebek alındı ve bunların 24'ü (%27.9) erken NEK grubunu, 19'u (%22.1) klasik NEK grubunu, 43'ü (%50.0) ise kontrol grubunu oluşturdu. Fetal Doppler velosimetri bozukluğu, intrauterin büyüme kısıtlılığı ve gebelik yaşına göre küçük bebek sıklıkları erken NEK grubunda klasik NEK grubuna göre daha yüksek olarak bulundu. Erken NEK grubunda Evre I hastalık sıklığı daha yüksek iken, klasik NEK grubunda Evre II hastalık sıklığı daha yüksek olarak bulundu. Bununla birlikte erken NEK grubunda kord kanında L-laktat, ET-1, PAF ve I-FABP düzeyleri önemli düzeyde yüksek ölçüldü (sırasıyla p=0.006, 0.007, 0.000, 0.000). İkinci örneklemede ise L-laktat düzeyleri yine erken NEK grubunda, PAF ve I-FABP düzeyleri klasik NEK grubunda yüksek bulunurken ET-1 düzeylerinde fark gözlenmedi (sırasıyla p=0.002, 0.000, 0.000, 0.063). Çalışmamızda erken NEK grubunda esas patofizyolojik olayın fetal intestinal hipoksi/iskemi ve buna bağlı tetiklenen fetal enflamatuar yanıt ve intestinal dismotilite olduğu düşünülmüştür. Sonuçlar Erken NEK grubunda intestinal enflamasyonun ve mukozal zedelenmenin intrauterin başladığını göstermektedir. Bu nedenle NEK spektrumunda yer alan çeşitli klinik tablolar için yeni bir fizyopatolojik sınıflandırmaya, evrelemeye ve tedavi yaklaşımına gereksinim olduğu düşünüldü.

Abstract:
Necrotizing enterocolitis (NEC) is a devastating condition of the neonatal period characterized by bowel necrosis and multisystem organ failure. Currently, intestinal ischemia is believed to be a critical secondary factor rather than being the primary insult in the pathophysiology of the disease. We aimed to evaluate the role of hypoxia-ischemia in the pathophysiology of classic NEC and NEC like clinical pictures both by evaluating the clinical parameters and some serological markers including L-lactate, endotheline-1 (ET-1), platelet activating factor (PAF) and intestinal fatty acid binding protein (I-FABP). This prospective study was performed in Hacettepe University, Ihsan Dogramaci Childrens? Hospital, Neonatal Intensive Care Unit between 1 July 2010-1 September 2012. Preterm infants who showed ?NEC like? clinical picture in the first week of life were assigned as ?early NEC group? and those who developed NEC after the seventh day of life were assigned as ?Classic NEC group? while preterm infants who did not show any gastrointestinal signs during the hospitalization period were assigned as the control group. In all cases, blood samples were obtained at the time of delivery and during the symptomatic period for analyzing the levels of lactate, ET-1, PAF and I-FABP. The demographic, clinical and laboratory characteristics of the groups were compared. 86 preterm infants were enrolled in the study and of these 24 (27.9%) were in early NEC group, 19 (22.1%) were in classic NEC group and 43 (50.0%) were in the control group. The incidences of fetal Doppler velocimetry abnormalities, intrauterine growth restriction and small-for-gestational age infants were significantly higher in early NEC group than in classic NEC group. While stage I NEC was more frequent in early NEC group, stage II NEC was more frequent in classic NEC group. However, the levels of lactate, ET-1, PAF, and I-FABP in the first blood samples were significantly higher in early NEC group (p=0.006, 0.007, 0.000 and 0.000, respectively). In the second blood samples, L-lactate was higher in early NEC group, PAF and I-FABP were higher in classic NEC group and ET-1 was similar in three groups (p=0.002, 0.000, 0.000 and 0.063, respectively). Our results suggest that in early NEC, the main pathophysiologic insult leading to the clinical picture was likely to be intestinal hypoxic ischemic injury, subsequent inflammation and dismotility which is different than classical NEC. The clinical spectrum of NEC is very heterogenous and a new pathophysiological classification and staging system is needed to optimize preventive and therapeutic strategies.