Proclus ve El-Fᾱrᾱbῑ'de âlemin ezelîliği
The eternity of the world in Proclus and Al-Fārābī
Yazar: RAVZA NUR BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. EYÜP ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Alem = World ; Ezelilik = Eternal ; Farabi = Farabi ; Proclus = Proclus ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Proclus ve El-Fārābī, Tanrı ve âlem arasındaki ilişkinin keyfiyetini, sudûr teorisiyle izah eder. Sudûr teorisi, Bir'in sürekli yaratması düşüncesini içerirken, O'nun nedenselliğe dayalı fiilinin zamansal bir yaratılış olarak anlaşılmasını imkansız görür. Dolayısıyla sudûr teorisinin temelinde âlemin ezelî olduğu fikri bulunur. Yeni-Platoncu felsefede sudûr teorisindeki boşlukları dolduran ve onu sistematik hale getiren kişi Proclus'tur. Proclus Âlemin Ezelîliği Üzerine adlı 18 delilden oluşan müstakil bir çalışmayla âlemin ezelî olduğunu savunur. Yeni-Platoncu sudûr teorisinin İslam felsefesindeki ilk temsilcisi ise el-Fārābī'dir. El-Fārābī'nin metafizik sistemini sudūr teorisi üzerine inşa ettiği dikkate alındığında o da sudûra dayalı sürekli yaratma düşüncesini benimsemesi el-Fārābī'nin âlemin ezelîliği meselesinde Proclus ile mukayese edilmesini gerektirir. 

Birinci bölüm, Proclus'un Âlemin Ezelîliği Üzerine adlı metnindeki âlemin ezelîliğine dair 18 delilin açıklamasından oluşur. İkinci bölüm, el-Fārābī'nin âlemin ezelîliğine dair düşüncesini Proclus bağlantısı ile birlikte inceler.  

Tezin amacı, Proclus ve el-Fārābī'nin âlemin ezelîliği meselesindeki görüşlerini dikkate alarak el-Fārābī'nin âlemin ezelîliği meselesinde Proclus ile ne ölçüde benzeştiği, ondan hangi noktalarda ayrıldığı ve meseleye varsa hangi bakımdan ekleme ve çıkartma yaptığının tespitidir. Sonuç, el-Fārābī'nin âlemin ezelîliğine dair düşüncesiyle ilgili elde edilen delillerin Proclus'un delilleri ile uyum içinde olduğu ve onun âlemin ezelîliği fikrinde, Proclus'un da dahil olduğu Yeni-Platoncu geleneğin izini takip ettiğidir. 

Anahtar Kelimeler: Proclus, El-Fārābī, Âlem, Ezelîlik

Abstract:
Proclus and Al-Fārābī explain the nature of the relationship between God and the world with the theory of emanation. While the theory of emanation includes the idea of the continuous creation of the One, it considers it impossible to understand His causal action as a temporal creation. Therefore, the basis of the theory of emanation is the idea that the world is eternal. It was Proclus who filled the gaps in the theory of emanation in Neo-Platonian philosophy and systematized it. Proclus argues that the world is eternal, with an independent study called On the Eternity of the World, consisting of 18 proofs. The first representative of the Neo-Platonian emanation theory in Islamic philosophy is al-Fārābī. Considering that al-Fārābī built his metaphysical system on the theory of emanation, his adopting the idea of continuous creation based on emanation requires al-Fārābī's comparison with Proclus on the issue of the eternity of the World. 

The first part consists of the explanation of 18 proofs regarding the eternity of the world in Proclus' text, On the Eternity of the World. The second part examines al-Fārābī's idea of the eternity of the world, together with the connection to Proclus.       

The aim of the thesis is to determine to what extent al-Fārābī is similar to Proclus in the issue of the eternity of the world, at what points he differs from him, and in what respects he adds or subtracts from the issue, taking into account the views of Proclus and al-Fārābī on the issue of the eternity of the world. The conclusion is that the evidence obtained regarding al-Fārābī's idea of the eternity of the world is in harmony with the evidences of Proclus, and his idea of the eternity of the world follows the traces of the Neo-Platonic tradition, including Proclus. 

Key Words: Proclus, Al-Fārābī, World, Eternity