İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin anlaşılabilirlik düzeyi
Elementary 8 grade level of Turkish textbooks comprehensibility texts
Yazar: TUĞBA ELLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DUYGU UÇGUN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlaşılabilirlik = Intelligibility ; Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Metin inceleme = Text examination ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe kitaplar = Turkish books ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığınca ilköğretim 8. sınıflar için önerilen Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin Sönmez Modeli kullanılarak anlaşılabilirlik düzeylerinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmış ve ders kitaplarındaki metinlerin anlaşılabilirlik ve okunabilirlik oranlarına ilişkin bulgulara ulaşılmıştır.1.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde öğrencilere göre anlamı bilinmeyen kaç kelime bulunmaktadır?2.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde toplam sözcük sayısı kaçtır?3.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde toplam cümle sayısı kaçtır?4.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde okunabilirlik ve anlaşılabilirlik düzeyi nedir?Evren ve örneklemi 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar yarı yılı Niğde Selçuk İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencileri ve Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının Mart 2008 tarihli ve 2606 sayılı kararı gereğince 8. sınıf Türkçe derslerinde okutulmak üzere önerilen kitaplardan üç farklı yayınevine ait araştırmacının temin ettiği ders kitapları oluşturmaktadır.Çalışmada ilk olarak Millî Eğitim Bakanlığınca onaylı 8.sınıf Türkçe dersi için tavsiye edilen kitaplar belirlenmiş ve temin edilmiştir. Daha sonra ders kitaplarındaki şiir, tiyatro ve tema sonundaki dinleme metinleri haricindeki metinler seçilerek bu metinlerdeki toplam sözcük ve cümle sayısı belirlenmiştir. Metinlerdeki tekrar edilmiş sözcük ve toplam sözcük sayısına Concordance Programı kullanılarak ulaşılmış, ardından da Niğde Selçuk İlköğretim Okulunda 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında 8. sınıfa devam eden öğrencilere araştırmacının temin ettiği çeşitli yayınevlerine ait ders kitapları gerekli açıklamalar yapılarak dağıtılmıştır. Öğrencilerden seçilen metinlerdeki anlamı bilinmeyen kelimelerin altını çizip daha sonra çizgisiz kağıtlara aktarmaları istenmiştir. Son olarak da Sönmez (2003) tarafından metinlerin eğitselliğini saptamak amacıyla geliştirilen Sönmez Modeli uygulanarak 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki seçilen metinlerin anlaşılabilirlik ve okunabilirlik düzeyleri hakkında gerekli veriler elde edilmiştir.Araştırmanın örneklemini oluşturan 47 metinden 37'sinin (Kitap A'dan 13, Kitap B'den 14, Kitap C'den10) ?Metin Açık ve Anlaşılır?; 7'sinin (Kitap A'dan 4, Kitap B'den 3) ?Metin Anlaşılabilir?; 2'si (Kitap C'den 2) ?Tümüyle Anlamsız?; 1'si (Kitap C'den 1) ?Tam İletişim Sağlanır? sonucuna varılmıştır. Bu verilere göre Kitap A ve Kitap B'deki metinlerin anlaşılırlık ve okunabilirlik düzeyleri Kitap C'den daha güçlüdür denebilir.Sönmez Modeli'ne göre Kitap C'de yer alan metinlerden 2'sinin ?Tümüyle Anlamsız? düzeyde olması ilgili metinlerin anlaşılabilirlik açısından istenilen düzeyde olmadığı ve bu metinlerin eğitim öğretim ortamlarında kullanılmasının anlaşılabilirlik açısından sakıncalı bir durum ortaya çıkaracağı sonucuna ulaşılmıştır.Kitap A ve Kitap B'de yer alan 27 metnin Sönmez Modeli'ne göre ?Metin Açık ve Anlaşılır? düzeyde olduğu görülmektedir ancak öğretimde istenilen başarıyı elde etmek için Sönmez Modeli'ne göre ?Tam İletişim Sağlanabilir? metinlerin ders kitaplarına alınmasının daha uygun olacağı düşünülmektedir.Verilerin incelenmesi sonucunda Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin genel olarak Sönmez Modeli'ne göre anlaşılabilirlik oranlarının yüksek olduğu söylenebilmektedir. Ancak yine bu ders kitaplarındaki metinlerde Sönmez Modeli'ne göre tümüyle anlamsız metinlere de rastlanılmıştır. Tümüyle anlamsız metinler eğitimde istenen başarıya ulaşmayı engelleyeceğinden bu metinler yerine ders kitaplarında tam iletişim sağlanabilir metinlere yer verilmelidir.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin Sönmez Modeli uygulanarak seçilmesi, eğitim öğretim ortamına taşınacak metinlerin eğitselliğine ve niteliğine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
In this research it is aimed that the level of comprehensibility and readability of texts in in the Turkish language course books in Primary School 8th grade which is determined by teaching training comitee by national education ministry. For this reason the answer is searched for the question.1.How many words which are unknown to students are there in text of Turkish lesson books of 8. grade?2.How many words are there totaly in text of Turkish lesson books in 8. grade?3.How many sentences are there totaly in text of Turkish lesson books in 8. Grade?4.What is the level of comprehensibility and readability of the text for 8. Grade in Turkish lesson books?The research group constitutes of the lesson book which the researcher assures from different press, is proposed for Turkish lesson in tebligler dergisi of 2008 and 8. grade student in elemantary school in 2010 ? 2011 academic year.In this research at first the Turkish lesson book for 8. grade approved by national education ministry is determined and assured. Then the total words and the number of the sentences have been determined by selecting the texts except for the listening texts of the poetry, theatre, the me which are at the end of the listening texts. Repeating and the total words of the texts have been reached by using the Concordance Program. Then Niğde Selçuk Elemantary School for 8. grade Difficulty levels is determined by dividing the number of foreign words, expressions, terms, concepts, metaphors, similes, symbols and formulas by the total number of words in the texts. Finally, it is determined that the level of the comprehensibility and readability of the 8. grade by using the developing formule by Sönmez to find out the text to aspect of education. The selection of texts to be used in teaching environment by using Sönmez Model in every stage of teaching will improve the quality of education.To investigation Book A and Book B are the more comprehensibility than Book C. All of 47 texts are investigate. 37 texts of Turkish books are comprehensibility and readability, but two texts are meaningless, seven texts of Turkish books are comprehensibility.Many texts of Book A and Book B are comprehensibility. But this text is not useful for succesful education.At the end of the examination it can be said that to Sönmez Model the proportıon of the comprehensibility of the texts in Turkish lesson books are high. However again it is found out that the texts in these books are totally meaningless.Two texts of Book C are meaningless so those are not succesful. The selection of texts are to be comprehensibility of teaching will improve.The selection of texts to be used in teaching environment by using Sönmez Model in every stage of teaching will improve the quality of education. Sönmez Model must be used in the determination of the texts to be chosen for the textbooks which will be used in Primary and Secondary School education.