Gebelerin, antenatal dönemdeki tarama testlerine yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of the information, attitudes and behaviors of pregnants regarding screening tests in the antenatal period
Yazar: ASLI KÜBRA AKALIN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Planlaması Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
7.ÖZET  

       Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre bir ülkenin, anne ve yenidoğan morbidite ve mortalite istatistikleri o ülkenin sağlık sektöründeki hizmet kalitesini yansıtmaktadır. Anne ve bebek sağlığının iyi olması için gebelik öncesi, gebelik ve yenidoğan dönemlerindeki izlem oldukça önemlidir. Gebelik dönemindeki tarama testleri her gebe kadına önerilmeli ve testlerin taradığı genetik hastalıklar hakkında da bilgi verilmelidir (1). 

       Çalışmamızın amacı gebelerin antenatal tarama testleri hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını incelemektir. Kadın hastalıkları ve doğum kliniğine başvuran 28 gh ve üzeri 312 gebe kadına 24 sorudan oluşan anketimiz uygulandı.Çalışmamızda ebelerin sosyo-demografik özellikleri ve tarama testlerine yönelik bilgi, tutum ve davranışlarına yönelik sorular içeren anketimiz yüz yüze uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Packagefor Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir 

        Çalışmaya katılan 312 gebenin yaş ortalaması 29.41 idi (min:18, max:45 median:30). Gebelerin eğitim düzeyi incelendiğinde %66'sının eğitim düzeyi, lise ve üzerindeydi. Katılımcıların %45.5'inin gelir durumu giderden azken, %39.1'inin gelir gider düzeyi birbirine eşitti ve %15.4'ünün gelir düzeyi giderden daha fazlaydı. Çalışmaya katılan gebelerin %85.6'sının eşiyle arasında akrabalık durumu yoktu. 

        Çalışmaya dahil edilen 28 hafta ve üzeri gebelerin anket sorularını cevapladıkları gebelik haftası ortalaması 32.95 hafta idi (Min. 28 gh, max. 41). Gebe olduklarını öğrendikleri haftanın ortalaması 6.06 hafta idi (min 1gh max 31gh). Gebelik öykülerini inceleyecek olursak %73.7'sinin düşük/küretaj öyküsü yoktu ve  %99'unun önceki doğumlarında anomalili doğum öyküsü yoktu. Katılımcıların %95.5'i ilk doktor muayenesine 1-14.gh gitmişti ve %39.4'ü gebe olduğunu kendisi test yaparak öğrenmişti ve 92.9'unun gebelik kontrolleri düzenliydi. Gebelerin %30.1'i gebelik hakkında eğitim almıştı ve en çok %37.4 oranında hemşireler eğitim vermişti. 

       Katılımcıların tarama testlerine yönelik bilgi seviyeleri incelendiğinde %95.2'si ense kalınlığı ölçümünü duyduğunu, %92.3'ü ikili tarama testini duyduğunu, %2.6 gebe ise hiçbir tarama testini duymamıştı. 312 gebeden 263'ü tarama testleri hakkında kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından bilgi almıştı ve bu gebelerin %84.3 idi. Katılımcıların %95.8 ense kalınlığı ölçümü hakkında bilgi almış ve %94.9'u ikili tarama testi hakkında bilgi aldı. Gebelerin %85.6'sı tarama testlerinin gerekliliğine inanmaktaydı ve  %84.9'u ikili-üçlü tarama testini yaptırmıştı. Gebelerin %64.4'ü ikili ve üçlü tarama testinin yapılma amacının down sendromu ve kromozom anomalilerinin riskinin ölçülmesi oduğunu bilirken, %14.7'si testlerin ne amaçla yapıldığını bilmiyordu. Gebelerin %78.8'i bir tarama testinin yüksek riskli çıkmasının bebeğin kesin olarak özürlü olduğunu göstermeyeceğini düşünürken, %70.2'si ise bir tarama testinin düşük riskli çıkmasının bebeğin kesin olarak sağlıklı olduğunu göstermeyeceğini düşünüyordu. Gebelerin %99'u şeker yükleme testini duymuşken, %59.9'u şeker yükleme testini yaptırmıştı. Gebelerin %95.8'i ayrıntılı ultrason testini duymuşken, %72.8'i ayrıntılı ultrason testini yaptırmıştı. 

        Gebelerin eğitim ve sosyoekonomik seviyeleri arttıkça tarama testlerine yönelik bilgi seviyeleri de artmakla birlikte, tutum açısından daha bilinçli davranışlar sergilemektedirler. Antenatal  tarama testlerinin gebelikte uygulanması ile hem annenin hem de bebeğin sağlığını değerlendirmek için önemli olan tarama testlerini gebelerin duyma oranları yüksek olsa da eğitim seviyesi düşük olan gebeler tarafından yeterli derecede bilgi sahibi olunmadığı görülmüştür. Doğum öncesi bakım (DÖB) hizmetleri kapsamında gerçekleştirilen gebelik takipleri ve bu takipler esnasında yapılan işlemler gebenin ve doğacak çocuğunun sağlığı bakımından son derece önemlidir. Doğum öncesi bakım hizmetlerine gebelerin bilinçli ve düzenli bir şekilde katılımı, gebe ve bebek sağlığını izlemede olumlu yönde etkilerinin olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle gebelerin antenatal testler hakkındaki farkındalıklarını arttırmak için; gebelik takiplerini yapan tüm ebe ve hekimlerin antenatal testler hakkında hastalara ayrıntılı bilgilendirme yapması hem takiplere katılımın artmasına hem de gebenin endişelerinin ortadan kalkmasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca sosyal medya uygulamalarının ve kamu spotlarınında bilgilendirmelerde desteğinin sağlanması, hastaların doğum öncesi bakım hizmetlerine ulaşımını kolaylaştıracaktır.

Abstract:
According to the World Health Organization (WHO), a country's maternal and newborn morbidity and mortality statistics are reflected in the country's services in the health sector. It is very important to monitor the pre-reproductive, fertile and non-fertile periods for the good health of mother and baby. Tests during screening should be recommended to every pregnant woman and show that you can get information about the genetic disease that the tests screen for during pregnancy (1). 

        The aim of our study is to examine pregnant women's knowledge, attitudes and behaviors about antenatal screening tests. Our questionnaire consisting of 24 questions was applied to 312 pregnant women aged 28 gh and over who applied to the gynaecology and obstetrics clinic. In our study, our questionnaire, which included questions about the socio-demographic characteristics of midwives and their knowledge, attitudes and behaviours towards screening tests, was applied face to face. The data obtained in the study were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 program. 

       The average age of 312 pregnant women participating in the study was 29.41 (min: 18, max: 45, median: 30). When the education level of the pregnant women was examined, 66% of them had an education level of high school or above. While the income level of 45.5% of the participants was less than the expenses, the income level of 39.1% was equal to each other and the income level of 15.4% was more than the expenses. 85.6% of the pregnant women participating in the study were not closely related to their spouses. 

        The average gestational age at which the pregnant women who were 28 weeks and above included in the study answered the survey questions was 32.95 weeks (Min. 28 weeks, maximum 41 weeks). The average of the week they found out they were pregnant was 6.06 weeks (min 1gh, max 31gh). If we examine their pregnancy history, 73.7% had no history of miscarriage/curettage and 99% had no history of birth anomalies in their previous births. 95.5% of the participants went to their first doctor's examination between 1-14.gh and 39.4% learned that they were pregnant by doing a test themselves and 92.9 of them had regular pregnancy check-ups. 30.1% of the pregnant women had received education about pregnancy, and the most education was given by nurses at 37.4%. 

        When the participants' knowledge levels about screening tests were examined, 95.2% of them had heard of nuchal translucency measurement, 92.3% had heard of the double screening test, and 2.6% of the pregnant women had not heard of any screening test. 263 of 312 pregnant women received information about screening tests from a gynecologist and obstetrician, and this was 84.3% of pregnant women. 95.8% of the participants received information about nuchal translucency measurement and 94.9% received information about the dual screening test. 85.6% of the pregnant women believed in the necessity of screening tests and 84.9% had had the double-triple screening test. While 64.4% of pregnant women knew that the purpose of double and triple screening tests was to measure the risk of Down syndrome and chromosomal anomalies, 14.7% did not know the purpose of the tests. While 78.8% of pregnant women thought that a high-risk screening test would not necessarily indicate that the baby was disabled, 70.2% thought that a low-risk screening test would not definitely indicate that the baby was healthy. While 99% of pregnant women had heard of the sugar loading test, 59.9% had had the sugar loading test. While 95.8% of pregnant women had heard of detailed ultrasound testing, 72.8% had had detailed ultrasound testing. 

        As the educational and socioeconomic levels of pregnant women increase, their knowledge of screening tests also advances, but they also display more conscious behavior in terms of attitude. Although the rate of pregnant women hearing about the screening tests, which are important for evaluating the health of both the mother and the baby by applying antenatal screening tests during pregnancy, is high, it has been observed that pregnant women with low education levels do not have sufficient knowledge. Pregnancy follow-ups carried out within the scope of prenatal care (ANC) services and the procedures performed during these follow-ups are extremely important for the health of the pregnant woman and her unborn child. It is thought that conscious and regular participation of pregnant women in prenatal care services will have positive effects on monitoring the health of pregnant women and babies. Therefore, to increase pregnant women's awareness about antenatal tests; detailed information about antenatal tests by all midwives and physicians performing pregnancy follow-ups will contribute to both increasing participation in follow-ups and eliminating the concerns of the pregnant woman. In addition, providing information support through social media applications and public service announcements will facilitate patients' access to prenatal care services.