Anne destek eğitim programının 24-36 aylık çocuğu olan annelerin ebeveynlik bilgileri ile görev öz yeterliklerine ve çocuklarının gelişimlerine etkisi
The effect of the mother support training program on parenting knowledge and task self-efficacy of mothers with 24-36 month-old children and their children's development
Yazar: HURŞİDE KÜBRA ÖZKAN KUNDURACI
Danışman: PROF. DR. AYŞE BELGİN AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anne Destek Eğitim Programı = Mothers Support Training Program ; Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Ebeveynlik becerileri = Parenting skills ; Ebeveynlik bilgisi = Parental knowledge ; Çocuk gelişimi = Child development ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmada, anne destek eğitim programının 24-36 aylık çocuğu olan annelerin ebeveynlik bilgileri ile görev öz yeterliklerine ve çocuklarının gelişimlerine etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma nicel modelde tasarlanmış olup, ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen modeli kullanılmıştır. Çalışma grubuna, Ankara Halk Sağlığı Müdürlüğü'ne bağlı Keçiören İncirli Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 11'i deney ve 11'i kontrol grubu olmak üzere 22 anne ile çocuk dahil edilmiştir. Deney grubundaki annelere araştırma kapsamında hazırlanan Anne Destek Eğitim Programı 12 hafta boyunca uygulanmış, kontrol grubundaki annelere ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmanın nicel verileri, Etkili Ebeveynlik Bilgisi Ölçeği (The Knowledge of Effective Parenting Scale (KEPS)), Ebeveynlik Görevlerinde Öz Yeterlik Ölçeği'nin Kısa Formu (Short Form of the Self-efficacy for Parenting Tasks Index-Toddler Scale (SEPTI-TS)), Ebeveynlik Görevleri Kontrol Listesi (Parenting Tasks Checklist), Denver Gelişimsel Tarama Testi-II ile toplanmıştır. Programın değerlendirmesine yönelik nitel veriler ise, Anne Destek Eğitim Programı yarı yapılandırılmış görüşme formu ve araştırmacı günlüğü yoluyla elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde nicel ve nitel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Verilerin analizinde, deney ve kontrol gruplarındaki annelerin ön test-son test puanlarının arasındaki istatistiksel anlamlılık için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Deneysel işlemin etkililiğini ortaya çıkarmak ve hangi grubun lehine anlamlı olarak sonuçlandığını tespit etmek amacıyla, son test-ön test fark puanları hesaplanarak bu fark puanları üzerinde Man Whitney U analizleri yürütülmüştür. Elde edilen nitel veriler ise betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, deney grubundaki annelerin Etkili Ebeveynlik Bilgisi Ölçeği, Ebeveynlik Görevlerinde Öz yeterlik Ölçeğinin ilgi-bakım, disiplin ve oyun alt boyutları ile Ebeveynlik Görevleri Kontrol Listesinin davranışsal öz yeterlik alt boyutuna ilişkin ilişkin ön test ve ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olduğu ve bu farklılıkların son testlerin lehine olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak deney grubundaki annelerin Ebeveynlik Görevlerinde Öz yeterlik Ölçeğinin disiplin alt boyutu ile Ebeveynlik Görevleri Kontrol Listesinin öz yeterliği düzenleme alt boyutuna ilişkin ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocukların Denver Gelişim Tarama Testinin kişisel-sosyal gelişim, dil ve kaba motor alt boyutlarına ilişkin son test-ön test fark puanlarının birbirinden anlamlı olarak farklılık gösterdiği belirlenirken ince motor gelişim alt boyutuna ilişkin son test-ön test fark puanlarının ise birbirinden anlamlı olarak farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubundaki annelerle yapılan görüşme sonuçlarına göre; Anne Destek Eğitim Programının sağladığı katkılara yönelik görüşlerin en çok "anneye olan katkısı" kategorisi altında toplandığı, eğitim programının en fazla yarar sağladıkları konulara ilişkin görüşlerin ise "oyun ve oyuncak" kategorisi altında toplandığı belirlenmiştir.

Abstract:
Aim of this study is to examine the effect of the Mother Support Training Program on parenting knowledge and task self-efficacy of mothers with 24-36-month-old children and their children's development. The study was designed in the quantitative model using a quasi-experimental design model with pretest-posttest paired control group. 22 mothers and children (11 in the experimental group, 11 in the control group) enrolled in Kecioren Incirli Family Health Center affiliated with Ankara Public Health Directorate, were included in the sample group. While the Mother Support Training Program, prepared within the scope of the study was applied to mothers in the experimental group for 12 weeks, no application was performed on mothers in the control group. Quantitative data of the study were collected using the Knowledge of Effective Parenting Scale (KEPS), Short Form of the Self-efficacy for Parenting Tasks Index-Toddler Scale (SEPTI-TS), Parenting Tasks Checklist, and the Denver Developmental Screening Test-II. The qualitative data for assessing the program were obtained via the Mother Support Training Program semi-structured interview form and the researcher's diary. The data were assessed using both quantitative and qualitative methods. In the data analysis, the Wilcoxon Signed Rank Test was used for the statistical significance between pretest-posttest scores of mothers in the experimental and control groups. In order to determine the effectiveness of the experimental procedure and to determine on behalf of which group it ended up significantly, the pretest-posttest difference scores were calculated and the Mann Whitney U analyses were conducted on these difference scores. The qualitative data acquired were analyzed via descriptive analysis. As a result of the study, it was determined that there was a significant difference between the pretest-posttest mean scores of mothers in the experimental group regarding the Knowledge of Effective Parenting Scale, nurturance, discipline and play subscales of the Self-efficacy for Parenting Tasks Index and behavioral self-efficacy subscale of the Parenting Tasks Checklist and these differences were on behalf of the posttests. On the other hand, it was found that there was no significant difference the pretest-posttest mean scores of mothers in the experimental group regarding discipline subscale of the Self-efficacy for Parenting Tasks Index and setting self-efficacy subscale of the Parenting Tasks Checklist. It was determined that there was a significant difference between the pretest-posttest mean scores of children in the experimental and control groups regarding personal-social development, language and gross motor subscales of the Denver Developmental Screening Test; whereas, there was no significant difference between the pretest-posttest mean scores of fine motor development subscale. According to the results of the interviews conducted with mothers in the experimental group; it was determined that their views on the contributions of the Mother Support Training Program were mainly collected under the category of "contribution to mother". Their views on greatest contributions of the training program were collected under the category of "plays and toys".