Anadolu Selçuklu Devleti merkezi şehirlerinden Konya ve Kayseri'de şehir hayatı
The city life in Anatolia Seljuk Empire?s center cities of Konya and Kayseri
Yazar: AHMET RECEP TEKCAN
Danışman: PROF. DR. HAMZA KELEŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Camiler = Mosques ; Ekonomik hayat = Economic life ; Günlük yaşam = Daily life ; Hamamlar = Baths ; Hanlar = Inns ; Kayseri = Kayseri ; Kentsel yaşam = Urban life ; Konya = Konya ; Köprüler = Bridges ; Köşkler = Pavilions ; Kütüphaneler = Libraries ; Medreseler = Madrasahs ; Mescitler = Masjids ; Mezarlar = Graves ; Nüfus = Population ; Pazarlar = Markets ; Saraylar = Palaces ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Sosyal hayat = Social life ; Ticari binalar = Commercial buildings ; Türbeler = Tombs ; Vakıflar = Foundations ; Çeşmeler = Fountains

Özet:
Türkler yüzyıllar boyunca birçok kültür ve uygarlığa beşik olmuş Orta Asya'da yaşamış ve kendilerine özgü kültürler meydana getirmişlerdir. Bilinen ilk Türk Orta Asya devletleri zamanla yerini başka Türk Boyları bırakmış ve bu süreç yüz yıllar boyu devam etmiştir. Bu süreç içerisinde Türkler birçok kültür meydana getirmişler ve birçok kültürden etkilenmişlerdir. Büyük Selçuklu Devleti'nin tarih sahnesinden ayrılması sonrasında Anadolu Selçuklu Devleti'nin tarih sahnesine çıkmasıyla beraber Anadolu'da birçok yerleşim yeri büyük bir önem kazanmıştır. Bu yerleşim yerlerinden özellikle Konya Anadolu Selçuklu Devleti'ne başkentlik yaparak tarihte önemli bir yer almıştır. Siyasi ve jeopolitik öneminin yanında bu şehir bilim, sanat, edebiyat ve tasavvuf konularında da neredeyse bütün dünyaya öncülük etmiştir. Keza Kayseri'nin de tarih çağlarından günümüze kadar bu coğrafyada var olan bütün medeniyetler için her zaman çekim noktası olduğunu ve en önemli tarihi belgelerin yine burada başlatılan kazı çalışmalarında elimize geçtiğini görmekteyiz. Anadolu Selçuklu Devleti'nin en önemli şehirlerinden olan Kayseri ve Konya bu eserimizde ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir.Araştırma konusu olarak ?Anadolu Selçuklu Devleti Merkezi Şehirlerinden Konya ve Kayseri'de Şehir Hayatı? seçmemin başlıca nedeni yaptığım geniş kaynak taramasında ve çalışılan tezlerde konunun kısır bir döngü içerisinde incelenmiş olması ve yüzeyde kalan sığ bilgilerin verilmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Söz konusu bu iki şehir genellikle bir bütün olarak incelenmemiştir bu cümleden kasıt; Selçuklu tarihi hep siyasi tarih olarak ele alınmış ancak şehir hayatı ve tarihi açısından okuyanı doyuramamış ya da tam tersi şehir hayatı irdelenmemiş ancak siyasi tarih açısından olaylar ele alınmıştır. Tezimi hazırlarken konumu bütünsellik çerçevesi içerisinde ele alıp tüm yönleriyle yansıtmaya çalıştım. Bu anlamda şu ana kadar yapılmış çalışmalardan farklı olarak bu alandaki büyük bir boşluğu dolduracağını düşünmekteyim.Çalışmamız dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında şehirlerin adları, coğrafik konumları ve durumları ve Anadolu Selçuklu hâkimiyetine girmeden önceki tarihsel süreçlerini inceledik. Bu kapsamda geniş bir kaynak taraması yaptık ve şu ana dek incelediğimiz kaynaklarda görmediğimiz bir bütünsellik çerçevesi içinde birinci bölümde; Kayseri ve Konya'da Siyasi ve İdari Durum ikinci bölümde; Konya ve Kayseri'nin Fiziki Dokuları başlığı altında nüfus ve yerleşim, üçüncü bölümde ise; İçtimai ve Ekonomik Hayat, Dördüncü bölümde ise Kayseri ve Konya'da Şehir Hayatı ve İlmi Hayatı inceleyip bilgi vermeye çalıştık.Bu bilgileri aktarırken de hassas davrandık çünkü Anadolu Selçuklu Devleti şehir hayatına dair kaynaklar sınırlı olup var olanlar da içerik açısından yetersizdir. Ancak detaylı yaptığımız detaylı araştırmalarımızla bu sıkıntıyı aşmaya çalıştık. Açılan başlıklardan da bunun anlaşılacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Although Turkish civilization has existed across Asia and incorporated elements of many diverse cultures, the central Asian essence has always been preserved. As each successive Turkish state first thrived and eventually declined, the mantle of Turkish civilization was continually passed forward and the Turkish peoples continued their cultural development. As the Great Seljuk State declined, the Anatolian Seljuks entered the historical stage. Anatolia became the heartland of the new state and the cities of Anatolia, many of which had histories stretching far into antiquity, were transformed by their new Seljuk rulers. Konya was chosen as the Anatolian Seljuk capital and played a major role in subsequent historical events. In addition to its geopolitical importance, Konya became a center for literature, philosophy, science, art, and religion, especially mystical Sufism. On the other hand, Kayseri, which had been a center of civilization since the Bronze Age, also attracted the attention of the Seljuks. This thesis seeks to systematically compare and contrast these two cities which were of unparalleled significance to the Seljuk state.I chose to research the complete city life of Konya and Kayseri because no existing source comprehensively covers the subject. I aim to present a unified picture of life in these cities, including political, religious, social, and economic life, and to incorporate these aspects into the historical narrative. I feel that this comprehensive picture will fill in many gaps in our understanding of early Turkish history in Anatolia.This thesis is comprised of an introduction and four sections. The introduction includes the history of the two cities as well as their names and changes to those names over the ages. In addition, the introduction places the cities within their geographical surroundings. The first section explores the establishment of Turkish government in Konya and Kayseri and includes an explanation of the system of government in the two cities. The second section explores the demographics and public works in the cities. The third section focuses on economic and social life, and the fourth section intellectual and religious activity, including the important role of Sufism in Seljuk society.This thesis attempts to collect and explicate information from a wide range of disparate sources. The sources are limited both in their quantity and their availability. Certain aspects of Seljuk city life, in particular its social aspects, have never before been dealt with comprehensively, and even a cursory review of our subject headings will reveal many topics for which academic evidence is rare or nonexistent. We feel that our endeavor has been a success and that this thesis contributes to a greater understanding of Anatolian Seljuk city life.