Aşırı kilolu adölesanlarda karaciğer yağlanması ve etki eden faktörlerin araştırılması
İnvestigastion the hepatic steatosis and effecting factors i̇n overweight adolescents
Yazar: AYSEL MAJIDOVA
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÇELTİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı obezitesi ve nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) giderek
artmaktadır. NAFLD önlenemediği taktirde nonalkolik steatohepatit, fibroz, siroz ve hatta
hepatosellüler karsinoma kadar ilerleyebilir. Bu çalışmanın amacı, aşırı tartılı çocuklarda
NAFLD prevelansınının saptanması ve riskli hastalarda USG yerine kullanılabilecek
antropometrik ve biyokimyasal parametrelerin araştırılması, ayrıca karaciğer yağlanmasına
sekonder gelişen fibrozisin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 12-18 yaş adölesanlar alındı. Aşırı kilolu çocuklarda NAFLD
sıklığını ve risk faktörlerini araştırmak için demografik özelliklerden; cinsiyet ve obezite süresi,
antropometrik özelliklerden; VKİ, bel çevresi, kol çevresi, triseps ve biseps deri kıvrım
kalınlıkları, vücut yağ kütlesi, laboratuvar özelliklerden; serum transaminazları, GGT, ALP,
HOMA-IR, vitamin D, lipit profili, tiroid fonksiyon testleri değerlendirildi. Kontrol grubu
olarak benzer yaş ve cinsiyet dağılımına uygun 30 adölesan seçildi.
Bulgular: Çalışma grubunda 332 çocuğun 100'ünde (%75.75) ultrasonografik olarak NAFLD
saptandı. Bu olguların %52'inde Evre 1 hepatosteatoz izlendi. Evre 2 ve Evre 3 hepatosteatoz,
sırası ile %32.9 ve %3.79 olarak görüldü. Çoklu risk analizinde erkek cinsiyetin NAFLD
gelişiminde 7 kat, ileri hepatosteatoz gelişiminde 5 kat riskli bulunduğu görüldü. Uzun süre
obezite varlığının NAFLD'li çocuklarda ileri hepatosteatoz riskini 3 kat arttırdığı saptandı.
Vücut yağ kütlesinin yaşa ve cinsiyete göre yüksek olması NAFLD gelişimi için 8 kat, ileri
hepatosteatoz gelişimi için 12 kat riskli bulundu. ALT>26 U/L, AST>31U/L değerlerinin
NAFLD'li çocuklarda ileri hepatosteatoz riskini sırası ile 6 ve 4 kat arttırdığı görüldü.
Hepatosteatoz şiddeti ve elastografik karaciğer fibrozu arasında anlamlı ilişki bulunmadı.
Sonuç: NAFLD prevelansı obez çocuklarda %75 oranında yüksek saptandı. Erkek cinsiyetin,
obezite süresinin uzun olmasının, vücut yağ kütlesi ve serum transaminazların yüksek
değerlerinin hem karaciğer yağlanması, hem de ileri yağlanmayı tesbit etmekte anlamlı olduğu
görüldü. Bu parametrelerin değerlendirilmesi ile riskli hastaların belirlenebileceği düşünülmüş
olup, özellikle, bu değerlere göre ileri karaciğer yağlanması riski taşıyan çocukların radyoloji
birimine yönlendirilmesinin hem ultrasonografi yükünün azaltılması, hem de gereksiz
masrafların önlenmesi açısından değerli olacağı kanaatine varıldı.
Anahtar sözcükler: Çocuklar, obezite, hepatosteatoz, fibrozis

Abstract:
Objective: Childhood obesity and nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) are gradually
increasing. NAFLD can progress to nonalcoholic steatohepatitis, fibrosis, cirrhosis and even
hepatocellular carcinoma if it cannot be prevented. The aim of this study was to determine the
prevalence of NAFLD in overweight children and to investigate the anthropometric and
biochemical parameters that could be used instead of USG in risky patients and also to
evaluate liver fibrosis secondary to hepatic steatosis.
Materials and Methods: İn this study 12-18 years aged adolescents were included. To
investigate the frequency and risk factors of NAFLD in overweight children were evaluated
with demographic characteristics as gender and duration of obesity, with anthropometric
characteristics as BMI, waist circumference, arm circumference, triceps and biceps skinfold
thickness, body fat mass and with laboratory characteristics as serum transaminases, GGT,
ALP, HOMA-IR, vitamin D, lipid profile, thyroid function tests. Thirty adolescents with similar
age and sex distribution were selected as the control group.
Results: NAFLD was detected in 100 (75.75%) of 332 children in the study group by
ultrasonography. Stage 1 hepatosteatosis was observed in 52% of these cases. Stage 2 and Stage
3 hepatosteatosis were 32.9% and 3.79%, respectively. Multiple risk analysis showed that male
sex was 7 times more risky for NAFLD and 5 times more risky for advanced hepatosteatosis.
The presence of long-term obesity increased the risk of advanced hepatosteatosis in children
with NAFLD 3 times. High body fat mass was found to be 8 times risky for NAFLD and 12
times risky for advanced hepatosteatosis. ALT> 26 U/L, AST> 31U/L increased the risk of
advanced hepatosteatosis in children with NAFLD 6 and 4 times, respectively. There was no
significant relationship between the severity of hepatosteatosis and elastographic liver fibrosis.
Conclusion: The prevalence of NAFLD was found to be 75% higher in obese children. It was
observed that male gender, long obesity time, high body fat mass and high serum transaminases
were significant in determining both fatty liver and advanced hepatosteatosis. İt was thought
that risky patients could be identified by these parameters. It was concluded that referring
children to radiology unit as risky for advanced hepatosteatosis by these parameters, would be
valuable both in reducing ultrasound burden and preventing unnecessary costs.
Key words: Children, obesity, hepatosteatosis, fibrosis