Sanal mekânların sosyal sermaye yaratma potansiyeli: Sosyal medya üzerine bir analiz
The potential of virtual spaces to create social capital: An analysis on social media
Yazar: CİHAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. BANU TERKAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mekan = Space ; Sanal mekan = Virtual space ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal sermaye = Social capital ; Çevrimiçi sosyal sermaye = Online social capital ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Sosyal medya teknolojik gelişmelerle birlikte toplumsal yaşamın birçok alanına etki etmeye başlamıştır. Sosyal medya aracılığıyla kişiler, gerçek toplumsal yaşamdaki kurdukları ilişkilerin çoğunu sosyal medyanın sanal alanına da kaydırmıştır. Bu anlamda, sosyal medya kişilerin günlük toplumsal ilişkilerini kurdukları ve üzerinde gerçekleştirdikleri bir mekân olarak konumlandırılmıştır. Bu mekân üzerinde, kişiler, eğlence, bilgi arama ya da arkadaşlık kurma gibi amaçların yanında, kişilerarası ilişkiler de kurmakta ve bu ilişkiler sosyal sermaye ilişkilerini de içinde barındırmaktadır. Sosyal sermaye kavramı, kişilerin toplumsal yaşamda, sosyal bağlantılar kurmasına ve bu bağlantılar üzerinden, güven, ortak değerler ve grup aidiyeti sağlayarak bir takım toplumsal veya kişisel çıkarlar elde etmesini anlatmaktadır. Bu anlamda, sosyal sermaye de sanal alana kaymış ve çevrimiçi sosyal sermaye haline gelmiştir. Kişiler sanal mekânlar olarak sosyal medyada yeni bağlantılar kurarak sosyal sermayelerini artırabilmekte ve bu süreç sosyal medyanın kendine özgü özellikleriyle daha kolay hale gelebilmektedir.
Sosyal medyada çevrimiçi sosyal sermaye ilişkilerini ele alan bu çalışma, Konya ilindeki 4 üniversitenin öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, sosyal medyayı bir mekân olarak ele alması ve sosyal medya üzerinden üniversite öğrencilerinin sosyal sermaye ilişkilerini nasıl kurduklarını ve sosyal medyanın sosyal sermayeyi arttırıp arttırmadığını belirlemek açısından önem taşımaktadır. Sosyal medya kullanımının sosyal sermaye unsurları ve çevrimiçi sosyal sermayeye etkisini farklı açılardan incelemeye çalışan bu çalışmada saha araştırması/anket tekniği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanımı, güven, ortak değerler, grup aidiyeti ve çevrimiçi sosyal sermaye durumlarını ölçmek için 1075 kişinin katılımıyla bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
Üniversite öğrencilerinin, sosyal medya kullanımlarıyla, güven, ortak değerler, grup aidiyeti ve çevrimiçi sosyal sermayeleri arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Öğrencilerin genel olarak, sosyal medya kullanımı, sosyal sermaye ilişkilerini artırma yönündedir. Ayrıca, öğrencilerin aile geliri, aile eğitim durumları, sosyal medya kullanım süreleri ve öğrenci topluluğuna üyelik durumları, sosyal medya ve çevrimiçi sosyal sermaye durumlarını etkilemektedir. Aile geliri, aile eğitim durumu ve sosyal medya kullanım süresi yüksek olan ve bir öğrenci topluluğuna üye olduğunu belirten öğrencilerin sosyal medya kullanımları ve çevrimiçi sosyal sermayelerinin de artış gösterdiği görülmektedir. Aynı zamanda, bu öğrencilerin, sosyal sermayenin unsurları olan, güven, ortak değerler ve grup aidiyeti kategorilerinde de pozitif anlamlı ilişkiler bulunmuştur.

Abstract:
Social media has started to affect many areas of social life with technological developments. Through social media, people have shifted most of the relationships they have established in real social life to the virtual space of social media. In this sense, social media is positioned as a place where people establish and realize their daily social relationships. On this space, people establish interpersonal relationships as well as entertainment, seeking information or establishing friendships, and these relationships also include social capital relations. The concept of social capital describes how people establish social connections in social life and obtain a number of social or personal benefits through these connections by providing trust, common values and group belonging. In this sense, social capital has also shifted to virtual space and become online social capital. People can increase their social capital by establishing new connections in social media as virtual spaces and this process can become easier with the unique features of social media.
This study, which deals with online social capital relations in social media, was carried out on the students of 4 universities in Konya. The study is important in terms of considering social media as a space and determining how university students establish social capital relations through social media and whether social media increases social capital. In this study, which tried to examine the effect of social media use on social capital elements and online social capital from different angles, field research / survey technique was used. A survey was conducted with the participation of 1075 people to measure the social media use, trust, common values, group belonging and online social capital status of the university students participating in the study.
There is a positive relationship between college students' use of social media and their trust, shared values, group belonging, and online social capital. In general, students' use of social media is in the direction of increasing social capital relations. In addition, students' family income, family education status, social media usage time, and student community membership status affect their social media and online social capital status. It is seen that the social media usage and online social capital of students who have high family income, family education status and social media usage time and who indicate that they are a member of a student community have also increased. At the same time, positive significant relationships were found in the categories of trust, common values and group belonging, which are elements of social capital.