Bütünleşik üretim planlamada gölge fiyatların incelenmesi
Examination of shadow prices in aggregate production planning
Yazar: YAVUZ KUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT ALPER TAYALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Üretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütünleşik üretim planlaması = Aggregate production planning ; Doğrusal programlama = Linear programming ; Gölge fiyat = Shadow price ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Optimizasyon = Optimization ; Üretim planlaması = Production planning

Özet:
Ticari işletmelerin amacı en uygun maliyet ile olası en yüksek kârı elde etmektir. Ancak bu amaç sınırlı kaynaklar (üretim, imalat ya da teslimata ilişkin faaliyet süreleri, vb.) ve talebin değişkenliğinden oldukça etkilenir. İşletmeler bu engelleri aşmak ve kaynakları en verimli şekilde kullanmak için planlama faaliyetlerinden yararlanır.
Bu çalışma, herhangi bir işletmenin belirli bir dönemde karşılamak ile yükümlü olduğu talebin arzına ilişkin bir orta vadeli planlama faaliyeti tasarlarken literatürdeki çeşitli stratejik yaklaşımları aktarır. Altı aylık bir imalat süreci için maliyet minimizasyonu hedefi ile oluşturulan bir optimizasyon modelinde karşılaştırmalı sonuçlar tartışılmıştır. Çeşitli bütünleşik üretim planlama stratejilerine ilişkin sayısal problemlerin modellenmesinde doğrusal programlama tekniğinden faydalanılırken çözümler R programlama dili ile hesaplanmıştır. Hesaplama ve farklı simülasyonların kolayca yapılabilmesi için bir karar destek sistemi geliştirilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada bütünleşik üretim planlama literatüründe dual problem ilk kez modellenmiş ve dual değişkenlerin ekonomik yorumu ışığında kaynakların gölge fiyatları ile azaltılmış maliyetleri hesaplanarak üretim süreçlerinin finansal değerlemelerine de özgün bir katkı sunulmuştur. Başlangıç maliyetleri ve hesaplanan gölge fiyatları karşılaştırılarak geliştirmeler önerilmiş, işletmelerin yönetici ve planlama departmanlarında görev alan sorumlulara kılavuzluk yapacak bir çalışma amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gölge Fiyatı, Bütünleşik Üretim Planlama, Karar Destek Sistemi, Doğrusal Programlama, Optimizasyon

Abstract:
The aim of commercial enterprises is to provide the highest possible profit with the most proper cost. However, this objective is highly affected by limited resources (production, manufacturing, or delivery operating times, etc.) and the variability of demand. Businesses benefit from planning activities to overcome these obstacles and use resources in the best productive way. 
This study conveys various strategic approaches in the literature while designing a medium-term planning activity regarding the supply of demand that any business is obliged to meet in a certain period. An optimization study aimed at minimizing the cost of a six-month manufacturing process was conducted and the comparative results were discussed. While modeling quantitative problems related to various aggregate production planning strategies, linear programming technique is used, solutions are calculated with R programming language. A decision support system has been developed to easily perform calculations and different simulations. In addition, in this study, the dual problem is modeled for the first time in the aggregate production planning literature, and it provides a unique contribution to the financial valuation of production processes by calculating the shadow prices and reduced costs of resources in the light of the economic interpretation of dual variables. Improvements were proposed by comparing the initial costs and calculated shadow prices, and this study was aimed to guide for the managers and responsibles of planning departments of enterprises.

Keywords: Shadow Price, Aggregate Production Planning, Decision Support System, Linear Programming, Optimization