Narda dişicik tepesi sıvısının çiçek tozu çimlenmesine etkisi ve melezleme çalışmaları
Effect of stigma fluid on pollen germination and hybridization studies in pomegranate
Yazar: TUĞBA ÜSTÜNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEL DALKILIÇ
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Melezleme = Hybridization ; Nar = Pomegranate ; Punica granatum = Punica granatum ; Çiçek tozu çimlenmesi = Pollen germination

Özet:
Bu tezde, Denizli yöresinde yaygın olarak yetiştirilen Hicaznar çeşidinde 2013 yılında farklı sakkaroz ve borik asit konsantrasyonlarında çiçek tozu çimlendirme çalışmaları ve Irlıganlı nar genotipi ile melezleme çalışmaları yapılmıştır. Melezleme denemelerinde, Hicaznar × Irlıganlı genotipi kombinasyonunda 28 adet çiçeğin melezlenmesiyle 9 adet meyve tutumu gelde edilmiştir. Çiçek tozu çimlendirme testine göre en yüksek çimlenme %7.2 ile %1 Agar+%20 sakkaroz+%25 borik asit ortamında gerçekleşmiştir. Bu sonuca göre 2015 yılı çiçek tozu çimlendirme testi aynı ortamda çiçeklenme dönemi başlangıcında A tipi çiçekte %19.5 iken B tipi çiçekte %29.1 olarak gözlemlenmiştir. 2015 yılında dişicik tepesi sıvısı ile çiçek tozu çimlendirme çalışması yapılmıştır. Bu yöntemde 10'ar adet dişicik tepesinin saf su içerisinde farklı sürelerde sürekli çalkalanarak bekletilmesiyle çiçek tozu çimlenmesi için özütten faydalanılması hedeflenmiştir. Yapılan çalışmada B tipi çiçekte %18.3'lük bir oranla en iyi çimlendirme, dişicik tepesinin saf suda 30 s bekletilmesiyle elde edilmiştir. A tipi çiçekte ise hiçbir çimlenme gözlenememiştir. Çiçeklenme dönemi sonunda ise A tipi çiçekte çimlenme oranı %15.1 olarak gözlemlenirken B tipi çiçekte ise çiçek tozu çimlenmesi %29.1'dır. Bir adet dişicik tepesinin 1 damla saf suda 30 s bekletilmesiyle elde edilen ortamda çiçek tozu çimlendirme çalışması yapılmış, ancak bu yöntemde A tipi ve B tipi çiçekte çimlenme gözlenememiştir. 2015 yılı çiçeklerinde çimlendirme çalışmalarının yanında; başçık sayımı, çiçek tozu miktarı, canlılık (TTC) testleri yapılmıştır. TTC testinde en yüksek oran, çiçeklenme dönemi başlangıcında %92.39 ile A tipi çiçekte görülürken, çiçeklenme dönemi sonunda %95.00 ile B tipi çiçekte gözlemlenmiştir. A tipi çieçekte başçık sayısı 329.8 iken B tipi çiçekte başçık sayısı 300.4'tür. Hemasitometrik lamda yapılan sayımda bir çiçekteki toplam çiçek tozu miktarı A tipi çiçekte 2143700 bulunurken, B tipi çiçekte 1036380 adet bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: Punica granatum, Hicaznar, çiçek tozu özellikleri, melezleme

Abstract:
In this thesis, pollen germination and hybridization experiments with Irlıganlı pomegranate genotype were conducted with Hicaznar pomegranate cultivar commonly grown in Denizli region using different saccharose and boric acid concentrations in 2013. In the hybridization experiments, Hicaznar × Irlıganlı combination 28 flowers pollinated and 9 fruit were obtained. According to pollen germination test, the highest germination of 7.2% was obtained from in 1% agar+20% saccharose+25% boric acid medium. Using the same medium, pollen germination was observed as 19.5% in A type flower while that of 29.1% in B type flower during the beginning of flowering period in 2015. In 2015, in in vitro pollen grain germination tests with hanging drop method were performed with stigma fluid. In this method, it was aimed that 10 stigma in distilled water waited different times by continuously shaking could be helpful for pollen germinmation In this study, the best germination was obtained as 18.3% from B type flower waited in 30 s in stigmatic fluid. There was not germination observed in A type flower. At the end of flowering period, while the germination ratio 15.1% in A type flower, that of 29.1% in B type flower. When germination tests were performed with only one stigma dipped in one drop of distilled water for 30 s; unfortunately these noy any germination was achieved neither A type nor B type flower. Besides germination tests, anther number, pollen number and viability (TTC) tests were done in 2015. While the highest germination ratio was observed as 92.39% in A type flower during the beginning of flowering period, that of was observed as 95.00% in B type flower at the end of flowering period. While anther count was 329.8 in A type flower, that of was 300.4 in B type flower. While a total number of polen grain per flower were found as 2143700 in A type using with hemacytometric plate, tha of were found as 1036380 in B type flower. 

Key words: Punica granatum, Hicaznar, pollen characteristics, hybridization