Milletlerarası Özel Hukukta arabuluculuk
Mediation in International Private Law
Yazar: GÜVEN YARAR
Danışman: DOÇ. DR. NECLA ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası özel hukuk = International private law

Özet:
Son yıllarda farklı hukuk düzenlerinde ve Türk hukukunda uyuşmazlıkların arabuluculuk yoluyla çözümü hususunda önemli gelişmeler kaydedilmesine rağmen bünyesinde yabancılık unsuru barındıran arabuluculuk faaliyetleri konusunda belirsizlik bulunmaktadır. Zira arabuluculuk faaliyetinin birden fazla hukuk düzeni ile irtibatlı olmasının arabuluculuk sürecine etkisine yönelik yasal düzenleme ve monografik çalışma eksikliği mevcuttur. Bu nedenle, arabuluculuk faaliyetinin yabancılık unsuru içermesi hâlinde meydana gelebilecek Kanunlar İhtilâfı ve Milletlerarası Usul Hukuku meselelerinin tespit edilip çözüm önerileri sunulması teorik ve pratik açıdan son derece önemlidir.
     Bu çalışma kapsamında ilk olarak, arabuluculuğa ilişkin genel bilgiler verilmiş ve arabuluculuğun hukuk sistemlerindeki yeri incelenmiştir. Akabinde arabuluculuğun Kanunlar İhtilâfı boyutu üzerinde durulmuş ve arabuluculuk faaliyeti kapsamında meydana gelebilecek Kanunlar İhtilâfı meselelerinin çözülebilmesi için terminoloji oluşturulması gereği anlaşılmıştır. Bu bağlamda, millî, milletlerarası ve milletlerarası ticarî arabuluculuğun çerçevesi genel hatlarıyla çizilmiştir. Ardından arabuluculuk faaliyetinin temel taşları niteliğinde olan arabuluculuk ve arabulucu sözleşmesine uygulanacak hukuka dair değerlendirme yapılmış, arabuluculuğa elverişliliğe ve arabulucunun hak ve yükümlülüğüne uygulanacak hukuka ilişkin muhtemel sorunlar tespit edilip çözüm önerilerinde bulunulmuştur.
     Arabuluculuğun Milletlerarası Usul Hukuku boyutu kapsamında ise arabuluculuk usulüne uygulanacak hukukun önemi ve bu hukukun tespitinde kullanılabilecek kriterlere yer verilmiştir. Daha sonra, birden fazla hukuk düzeni ile irtibatlı bulunan arabuluculuk faaliyetinin başarıyla sonuçlanmasıyla oluşan milletlerarası anlaşma belgesi ele alınmıştır. Bu bağlamda, milletlerarası anlaşma belgesinin mevcudiyeti için kabul edilebilecek koşullara yönelik değerlendirme yapılmıştır. Son olarak, milletlerarası anlaşma belgesinin tanınması ve tenfizine yönelik ihtiyaç tespit edilmiş, milletlerarası anlaşma belgesinin tanınması ve tenfizine ilişkin kabul edilebilecek ön ve aslî şartlar ile tanıma-tenfiz usulüne yer verilmiş ve sonuç ve değerlendirmelerde bulunularak çalışmamız tamamlanmıştır.

Abstract:
Although significant progress has been achieved in different legal systems and Turkish law in terms of settlement of disputes through mediation for last years, there is uncertainty regarding mediation activities that include foreign elements. The reason is that there is not much legal regulation and monographic studies on the effect of mediation activity being linked to more than one legal order over mediation process. For this reason, it is very important theoretically and practically to identify the issues of Conflict of Laws and International Procedural Law that may occur in case of mediation activity involving foreign elements.
     In this study, first of all, general information concerning mediation is given and the legal aspect of mediation is examined in legal systems. Subsequently, the legal aspect of mediation in conflict of law was emphasized and it was understood that the terminology should be established in order to solve the Conflicts of Laws that may occur within the scope of mediation activity. In this context, the framework of national, international and international commercial mediation is outlined. Then, the assessment of the law to be applied to the mediation and mediation agreement which is the cornerstones of the mediation activity was made, possible problems related to the mediability and mediation of the mediator's rights and obligations were identified and solutions were proposed.
     Within the scope of mediation law aspect of International Procedural Law, the importance of the law to be applied to mediation procedure and the criteria that can be used in determining this law are included. Following this, the international agreement document which was formed by the successful completion of the mediation activity which is connected with more than one legal order was emphasized. In this context, an assessment was made on the conditions acceptable to the existence of the international convention. Finally, the need for the recognition and enforcement of the international agreement document was determined and our study was completed making results and evaluations by including the prerequisite and essential conditions for the recognition and enforcement of the international agreement document and the recognition-enforcement procedure.