Eleştirel ve spekülatif grafik tasarım yaklaşımıyla afişlerde gelecek senaryoları
Future scenarios in posters with the approach of critical and speculative graphic design
Yazar: ECEHAN TOPRAK
Danışman: DOÇ. CEM KARA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afişler = Posters ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Tasarım = Design

Özet:
Jorge Frascara tasarımı tanımlarken onu bir eylem ya da bir aksiyon olarak görür. Ona göre tasarım ya da tasarlamak, yeniden keşfetmeyi, görünmeyeni görünene çevirmeyi ve iletişim kurmayı gerektirir. Böylece tasarım ya da tasarlamak, karar verme mekanizmalarının kullanılmasını, bilginin uygulanmasını ve yeni bilginin üretilmesini içerir (ÇizgiDışı 6, 2010:81-82). Frascara'nın bu ifadesi, günümüz tasarım sürecinde yeniden anlamlandırılan birçok tasarım kavramının da temelini oluşturur. Artık ne tasarladığımıza ya da nasıl tasarladığımıza odaklanmak yerine, neden tasarladığımızla ilgili endişeleri ifade etmenin yollarını arayan bu yeni tasarım anlayışlarının disiplinlerarası bir yol izlemesi de eleştirel ve öz-düşünümsel (self-reflexively) tasarım uygulamalarına doğru bir eğilimin ortaya çıkmasına olanak verir. 
Söz konusu yeni tasarım anlayışları arasında eleştirel tasarım (critical design) ve spekülatif tasarım (speculative design) kavramlarına odaklanan bu tezde, eleştirel ve spekülatif yaklaşımların grafik tasarım geleneği ve bu geleneğin önemli bir parçası olan afişlerle kurduğu ilişki tartışılır. Aynı zamanda bu bağlamda geliştirilen eleştirel grafik tasarım ve spekülatif grafik tasarım kavramlarının da temeli oluşturulur. Bir eser metni olan bu tezle spekülatif bir grafik tasarım projesinin hangi şartlar altında sorgulama aracına dönüştüğü, anlatı ve senaryolar aracılığıyla eleştirel duruşun nasıl görselleşebileceği araştırılır.
Tasarım yoluyla oluşturulmuş spekülatif senaryoların güvenilirliği önemli bir husustur. James Auger, tasarımların izleyici ile güvenli bir bağ kurabilmesi için algısal köprü kavramından bahseder. Bu tezde ortaya konan ve spekülatif bir grafik tasarım projesi olan Harikalar Diyarı'nda da Auger'in bahsettiği algısal köprülerdeki ilkeler kullanılarak spekülatif anlatı keşfedilmeye çalışılır.

Abstract:
As Jorge Frascara defines design, he considers it an action or a practice. According to him, design or designing requires inventing, translating the invisible into the visible and communicating. Therefore, design or designing involves the use of decision-making mechanisms, the implementation of knowledge and the generation of new knowledge (ÇizgiDışı 6, 2010: 81-82). This statement of Frascara also forms the basis of many design concepts that are reinterpreted in today's designing process. The fact that these new approaches to design, seeking the ways to express the concerns on why we design instead of focusing on what and how we desing, follow an interdisciplinary path leads to the emergence of a tendency towards critical and self-reflective design practices.
This thesis, which focuses on the concepts of critical design and speculative design among the above-mentioned new design approaches, discusses the graphic design tradition in critical and speculative design approaches as well as the relationship they established with the posters as an important part of this tradition. At the same time, this thesis provides a basis for critical graphic design and speculative graphic design concepts developed in this contex. This project, which is a Proficiency in Arts thesis, lays out the conditions under which a speculative graphic design project turns into a means of inquiry, and how critical stance can be visualized through narratives and scenarios.
The reliability of speculative scenarios created through design, is an important consideration. James Auger argues the concept of perceptual bridge by which the designs can establish a secure connection with the audience. In Wonderland, which is a speculative graphic design project set forth in this thesis, the speculative narrative is attempted to be discovered through the use of the principles of perceptual bridges specified by Auger.