Türkçeden Bulgarcaya çevrilen romanların analitik bibliyografyası (1944-2015)
Analytical bibliography of novels translated from Turkish to Bulgarian (1944-2015)
Yazar: AYRA ŞEN TİLKİ
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN KUL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bibliyografya = Bibliography ; Bulgarca = Bulgarian ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bulgaristan ve Türkiye, coğrafi konum itibariyle birbirinden hiç kopmamış iki
ülke olmuştur. İki ülkenin yüzyıllardır süren içi içe geçmiş hâli tarihî, siyasi, ekonomik
ilişkilerin yanı sıra kültürel bağlarının da sürmesini sağlamıştır. Bu kültürel ilişkiler
edebiyat dünyasının zenginleşmesi, çevirmenlerin Türk edebiyatından çeviriler yapması
ile zenginleşmiştir. Tezimizde Türkçeden Bulgarcaya çevrilen romanlar ele alınmış, bu
romanlar bağlamında istatistiki bilgiler ortaya konulmaya ve iki ülke arasındaki edebî ve
kültürel ilişkiye ışık tutulmaya çalışılmıştır.
Çalışmamızda çeviri romanlar 1944-2015 yılları arasında sınırlı tutulmuştur. Daha
önce Türkçeden Bulgarcaya çevrilen romanlar olmuş ancak bunlar gazetelerde tefrika
ediliştir. 1944 yılı çeviri romanın ilk defa kitap olarak okurla buluştuğu yıl olması
nedeniyle başlangıç olarak seçilmiştir. 2015 yılı ile de çeviri romanların tespit edilmesi
sonlandırılmıştır. Bunun nedeni de çevirilerin hâlâ devam ediyor olması ve sınırlama
getirilmediği müddetçe araştırma kapsamının genişleyecek olmasıdır.
Çeviri romanları ele almak için iki ülkenin birbirleri ile ilişkilerinin incelenmesi
gerekli görülmüştür. Bu incelemeden sonra bibliyografya, çeviri, Türk romanı hakkında
bilgiler verilmiş, roman çevirilerini destekleyen TEDA projesinden söz edilmiştir.
Tablolar hâlinde sunulan çeviri listelerinden sonra çevrilen Türk romanlarının yazarları
kısaca tanıtılmış, eserlerin özeti verilmiştir. Bu bilgilerden sonra çevirmenler hakkında
bilgiler sunulmuştur. Göz ardı edilmemesi gereken bir nokta olarak Bulgaristan'da
Türklere ve Türkçeye dair çalışmaların neler olduğu basın-yayın organları, kurumlar,
dernekler bağlamında anlatılmıştır. Çeviri romanları okurun gözünde somut hâle
getirmek amacı ile kapak fotoğrafları künye bilgileri ile verilmiştir.
Sonuç ve özet bölümleri ile bitirilen bu çalışmanın konu ile ilgilenen
araştırmacılara faydalı olacağı ve iki ülke arasındaki ilişkilerin kültürel ve edebî yönüne
ışık tutacağı inancı ile çalışma tamamlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türkiye, Bulgaristan, Çeviri Romanlar (1944-2015)

Abstract:
Bulgaria and Turkey have been two countries that have never been separated from
each other in terms of geographical location. The intertwined state of the two countries
for centuries has enabled the continuation of historical, political and economic relations
as well as cultural ties. These cultural relations have been enriched by the enrichment of
the literary world and the translators' translations from Turkish literature. In our thesis,
the novels translated from Turkish into Bulgarian were discussed, statistical information
in the context of these novels was tried to be revealed and the literary and cultural relations
between the two countries were tried to be shed light on.
In our study, the translated novels were limited between 1944 and 2015. There
have been novels translated from Turkish into Bulgarian before, but these have been
serialized in newspapers. The year 1944 was chosen as a starting point because it was the
year that the translated novel first met the reader as a book. In 2015, the identification of
translated novels was terminated. The reason for this is that the translations are still
ongoing and the scope of the research will expand unless restrictions are imposed.
In order to deal with translated novels, it was deemed necessary to examine the
relations of the two countries with each other. After this review, information about the
bibliography, translation, Turkish novel was given, and the TEDA project, which
supports novel translations, was mentioned. After the translation lists presented in tables,
the authors of the translated Turkish novels are briefly introduced and the summary of the
works is given. After this information, information about the translators is presented. As
a point that should not be ignored, the studies on Turks and Turkish in Bulgaria are
explained in the context of media organs, institutions and associations. In order to make
the translated novels concrete in the eyes of the reader, the cover photos are given with
the imprint information.
The study was completed with the belief that this study, which is concluded with
the conclusion and summary sections, will be beneficial to the researchers interested in
the subject and will shed light on the cultural and literary aspects of the relations between
the two countries.
Key Words: Turkey, Bul