Alt ekstremite kas-iskelet BOLD MR uygulamalarının klinik kullanılabilirliği
The clinical usefulness of lower extremity musculoskeletal BOLD MR imaging
Yazar: SERTAN GEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TUBA SANAL
GATA / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Hiperemi = Hyperemia ; Kas-iskelet fizyolojik fenomenleri = Musculoskeletal physiological phenomena ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; İskelet = Skeleton

Özet:
Son yıllarda BT ( Bilgisayarlı Tomografi ) ve MR (Manyetik Rezonans) anjiyografi tekniklerindeki hızlı gelişmelerin katkısıyla radyolojik vasküler görüntüleme yöntemleri ile bir organı besleyen arterlerin ve drene edici venlerin durumu doğrulukla ortaya konulabilmektedir. Periferal arteriyel tıkayıcı hastalığı bulunan kişilerde bu görüntüleme yöntemleri ne yazık ki yalnızca gözle görülebilen damarlar hakkında bilgi sağlamakta olup mikrovasküler düzeydeki açıklık hakkında bilgi sağlayamamaktadır. BOLD ( Blood Oxygen Level-Dependent ? Kan oksijen seviyesi bağımlı ) MR tekniği ile yapılan fonksiyonel MR görüntülemenin keşfi sayesinde canlı doku oksijenlenmesinin ölçülebileceği ortaya konulmuştur. Bu teknikle hedef dokunun kan ihtiyacının ne kadarının karşılandığı daha yüksek doğrulukla saptanabilir. Bu çalışmada dokuda makrovasküler görüntüleme yöntemleri ile tespit edilemeyecek mikroanjiyopatilere bağlı gelişen değişiklikleri ortaya koyma ve tedaviye kılavuzluk etmede, standart iskelet kası BOLD MR uygulama tekniklerinin ve ölçütlerinin belirlenmesine katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Çalışmaya GATA Radyoloji Anabilim Dalı'na alt ekstremite arterlerine yönelik renkli Doppler ultrasonografi ( RDUS ), bilgisayarlı tomografik anjiyografi ( BTA ), dijital substraksiyon anjiyografi ( DSA ) veya manyetik rezonans anjiyografi ( MRA ) tetkiklerinden herhangi birinin yapılması istemi ile başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 25 olgu ile kontrol grubunu oluşturan altı gönüllü dahil edildi. Hasta grubu görüntüleme bulgularına göre normal, aterosklerotik ve kritik stenoz olarak üç gruba ayrıldı. BOLD MR görüntüleme, yüzeyel femoral arterin altı dakikalık oklüzyonu sonrasında oluşturulan reaktif hiperemi sırasında bacak bölgesinden alınan yağ baskılı, T2* ağırlıklı, 3 saniye temporal rezolüsyonu olan, ve 6 dakika 9 saniye süren multi-eko EPI ( Echo planar imaging ) sekansı ile transvers düzlemde gerçekleştirildi. Transvers kesitlerden oluşturulan zaman-sinyal intensite eğrileri değerlendirilerek gruplar arasındaki farklılıklar ortaya kondu.Kontrol grubu ile kritik stenoz grubu arasında minimum iskemik değer ( MID ), hiperemi pik değeri ( HPD ), son intensite değeri ( SID ) ve Time to peak ? pik değere ulaşma süresi ( TTP ) değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sonuç olarak iskelet kası BOLD MR görüntüleme, iyonizan radyasyon içermeyen, intravenöz kontrast madde kullanılmasını gerektirmeyen kas dokusunun oksijenlenmesi hakkında bilgi verebilen, bununla birlikte uygulama tekniklerinin standardizasyonu ve elde edilen verilerin yorumu açısından daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulan tanısal fonksiyonel bir görüntüleme yöntemidir.Anahtar Kelimeler: BOLD MR, iskelet kası, post-oklüzif hiperemi

Abstract:
With the contributions of rapid advances in computerized tomography (CT) and magnetic resonance (MR) angiography techniques, the state of feeding arteries and draining veins of a particular organ can be delineated more precisely by radiological vascular imaging methods. Unfortunately these imaging methods enlighten only the state of macrovascularity, but information about the patency at microvascular level in patients with peripheral arterial oclusive disease. With the discovery of functional MR imaging accomplished by BOLD ( Blood Oxygen Level-Dependent ) MR technique, it has been revealed that in vivo oxygenation of vital tissues can be measured. With this technique, the amount of blood the target tissue needs can be depicted more accurately. In this study, it has been aimed to contribute to the determination of the application techniques and criterias related to standard skeletal muscle BOLD MR imaging in putting forward the changes occured secondary to microangiopathies that can not be detected by macrovascular imaging modalities. Twenty-five patients who have been referred for their lower extremity arterial color Doppler Utrasound ( CDUS ), computerized tomographic angiography ( CTA ), digital substraction angiography ( DSA ) or magnetic resonance angiography ( MRA ) examinations and six volunteers agreeing in partaking, have been included into the study. The study group have been classified into three subgroups as normal, atherosclerotic and critical stenotic according to their imaging findings. BOLD MR imaging has been performed with T2*-weighted multi-echo EPI sequence that lasts six minutes and nine seconds with a temporal resolution of three seconds applied during hyperemia after the six minute occlussion of superficial femoral artery of the leg on transverse plane. Time-signal intensity curves acquired from the transverse planes were analyzed to depict the differences between the groups.Statistically significant differences have been noted between the control and the critical stenotic group in terms of minimum ischemic value ( MIV ), hyperemia peak value (HPV ), end intensity value ( EIV ) and time-to-peak value ( TTP ). In conclusion, skeletal muscle BOLD MR imaging is a functional imaging modality that can give information about the oxygenation level of the muscle tissue without IV contrast media administration and ionizing radiation, neverthless, larger-scale studies are needed in order to set standards and to interprete data acquired. Key Words: BOLD MR, skeletal muscle, post-occlusive hyperemia