Children´s early lexicon in terms of noun/verb dominance
İsim/fiil baskınlığı açısından çocukların kelime dağarcığı
Yazar: N. FEYZA ALTINKAMIŞ TÜRKAY
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE SOFU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature

Özet:
Çocukların kelime hazinesi gelişimi hakkında daha bütünleyici bir bakış açısı
kazanmak için isim, fiil veya sıfat gibi belirli kelime sınıfları üzerinde birçok çalışma
yapılmıştır. Bu çalışmaların amacı, belirli bir kavram yapısının diğerine üstünlük
sağlayıp sağlamadığını ve bu yapının çocukların anadil gelişimini nasıl etkilediğini
anlamaktır. Birçok araştırma sonucu, temel nesnelerin dilde isim tarafından temsil
edilmesinden dolayı, isimlerin, fiillerden daha erken edinildiğini göstermektedir. Bu da
isimlerin dil gelişiminde fillere baskınlık kurmasına neden olmaktadır. Bunun yanı sıra,
birçok araştırmacı, isimlerin fiillerden önce edinildiği görüşünün, hangi dil olduğu fark
etmeksizin, evrensel olduğunu iddia etmektedir. Ancak, bazı araştırmacılar bu görüş
açısına katılmamaktadır. Onların görüşüne göre, çocuklar anne tarafından kendilerine
yöneltilmiş konuşmada fiille daha çok karşılaştıkları için, fiilleri isimlerden daha önce
edinirler. Bu bakış açısı, çocukların kelime hazinesinde isim-fiil baskınlığı tartışmasının
diğer ucunu temsil etmektedir. Bu yüzden, görüşler iki farklı uçta yoğunlaşmıştır:
evrensel isim avantajına karşılık girdiye bağlı bakış açısı.
İsim veya fiil üstünlüğü İngilizce, Almanca, Korece ve Çince gibi farklı dillerde
birçok veri toplama yöntemi ile çalışılmıştır. Ancak bu konu, Türkçede boylamsal veri
toplama ve sıklık analizi yöntemi kullanarak çalışılmamıştır. İşte bu yüzden, bu
araştırma, temelde, Türkçe konuşan çocukların sözcüksel ilerlemesine isim ve fiil
açısından odaklanmıştır. Buna ek olarak, bu kategorilerin, Türkçe çocuğa yöneltilmiş
konuşmadaki dağılımsal özelliklerini de araştırmaktadır. İsim ve fiillerin, ilerleyen
gelişimini gözlemleyebilmek için, veri toplama süreci yaklaşık on beş ay sürmüştür. Beş
anne, çocukları ile gündelik etkileşimde iken video ile kaydedilmiştir. Yazılı hale
getirilmiş video kayıtları CHILDES çocuk dili analiz programında, sıklık analizi
yöntemi ile analiz edilmiştir. Daha sonra, çocukların bireysel olarak isim ve fiil
ilerlemesine odaklanılmıştır. Bununla ilişkili bir şekilde, sıklık analizi, annelerin isim
ve fiil kullanımları üzerinde de yapılmıştır. Bir sonraki aşama da anneler ve çocukların
isim ve fiil sıklıkları arasında ilgileşim analizi yapılmıştır. Bu analiz aşamasına ek
olarak, veri toplama süreci içerisinde çocuklardaki aşamalı değişiklikleri görebilmek
amacıyla, her çocuğun isim, fiil ve genel sözcüksel ilerlemesi çizgi grafikleri ile de
gösterilmiştir. Her çocuğun isim ve fiil ilerleme modeli ile annesinin isim ve fiil
kullanım modeli, arada paralellik olup olmadığını görmek amacıyla karşılaştırılmıştır.
Bu çalışmanın sonuçları, Türkçe konuşan çocukların erken dönem sözcük
hazinesinde isim sıklığının dikkat çekici şekilde fiillerden daha yüksek olmadığını
göstermiştir. İsimler çok sınırlı sayıda gözlemde fiile istatistiksel olarak bir üstünlük
sağlamıştır. Bu araştırmadaki bulgular isim ve fiil edinimi modeli ile ilgili önemli bir
açıyı desteklemiştir. Tüm çocuklarda fiil ediniminin daha aşamalı ve ilerleyici olduğu,
ancak isimlerin bağlam faktöründen -fiile kıyasla- daha çok etkilendiği görülmüştür.
Bazı çocuklarda, veri toplama sürecinin sonlarına doğru, isimden daha yüksek bir fiil
sıklığı görülmüştür.

ANAHTAR KELİMELER: isim/fiil edinimi, isim/fiil baskınlığı, isim eğilimi, Türkçe
çocuğa yöneltilmiş konuşma

Abstract:
Specific categories are investigated in many studies in order to gain a
complementary point of view about children's lexical development, such as noun, verb
or adjective. The main aim of those studies is to see whether a particular
conceptualization pattern becomes priviliged over another one and how this affects
children's language development. A great number of research findings reveal that nouns
are acquired earlier than verbs because basic level object categories are represented by
nouns, leading to dominance of nouns over verbs. This noun-before-verb acquisition
pattern is universal regardless of the language. However, some researchers are in
disagreement with this claim and they propose that verbs can be acquired earlier than
nouns as children are exposed to more verbs in the maternal input. This constitutes the
other end of this controversial topic. Therefore, the arguments show two opposite ends:
universal conceptual constraints versus language characteristics.
The primacy of nouns or verbs have been studied in different languages, such as
English, German, Korean and Chinese by using various data collection tools. However,
this issue was not studied in Turkish by means of longitudinal data-frequency analysis.
That is why, this study mainly concentrated on Turkish speaking children's lexical
development in terms of noun and verb categories. In addition, the distributional
properties of those categories in Turkish child-directed speech was studied. In order to
see the progressive development of nouns and verbs, the data collection period lasted
nearly thirteen months. Five Turkish speaking children were video-recorded during their
routine interactions with their mothers. Then, the transcribed data was computed with
CHILDES, freq analysis. Next, children were focused on individually with a particular
reference to noun and verb development. In line with this, the freq analysis was
conducted on the mothers' child-directed speech. Then, mothers' frequent use of noun
and verb categories was correlated with that of children's. In addition to this analysis,
each child's noun, verb and overall lexical development was given through line graphs
in order to see the progressive changes during the data collection period of the study.
Each child's noun and verb development pattern was compared to her mother's noun
and verb use to see whether any parallelism could be observed.
The findings of the study indicated that the frequency of nouns in Turkish
speaking children's early lexicon was not considerably higher than their verbs. Nouns
became statistically dominant over verbs in a very limited number of observed times.
The results of this study supported an important point regarding noun and verb
acquisition pattern. In all children, verb acquisition was more progressive, whereas the
nouns were context-dependent. In some children, towards the end of the data collection
period, a higher verb frequency over nouns was seen.

KEY WORDS: noun and verb acquisition, noun/verb dominance, noun bias, Turkish
child-directed speech