Hemiplejik omuz agrılı olgularda klinik ve ultrasonografik bulguların fonksiyonel durumla ilişkisi
Correlation of clinical and ultrasonographic findings with functional status in patients with hemiplegic shoulder pain
Yazar: KANAN ABBASOV
Danışman: PROF. ELİF AYDIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Omuz ağrısı hemiplejik hastalarda sık görülenve fonksiyonel son durumu etkileyen önemli bir komplikasyondur. Hemiplejik omuz ağrısının görüllme sıklığı % 5-84olarak bildirilmektedir. Ultrasonografi (USG), omuzun yumuşak doku patolojilerinin ortaya konmasında kullanılan non-invaziv, kolay ulaşılabilir ve düşük maliyetli bir görüntüleme yöntemidir. Ultrasonografinin bir diğer avantajı da karşılaştırmalı ve dinamik görüntüleme imkanı sağlamasıdır.
Yapılan bu çalışmanın amacı, hemipleji sonrası farklı üstekstremite motor iyileşme evrelerindeki hastaların klinik özelliklerini ve ultrasonografik bulgularınıkarşılaştırarak bu bulgularla hemiplejik omuz ağrısı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. 

Çalışmaya hemipleji tanısı alan 53 gönüllühasta dahil edildi. Alınan kişiler yaş,cinsiyet ve demografik özellikler açisindan benzer olacak şekilde 2 gruba ayrıldı.Gruplar  Brunnstrom iyileşme evresi 1-2-3 olanlar kötü üstekstremite motor fonksiyon grubu olarak, Brunnstrum iyileşme evresi 4-5-6 olanlar ise iyi üstekstremite motor fonksiyon grubu olarak  tanımlandı.Her iki gruba klinik ve ultrasonografik değerlendirme yapıldı.Ultrasonografik değerlendirmede hemiplejik omuzdaki biseps, supraspinatus, infraspinatus, subskapularistendonları, subakromiyalsubdeltoid (SASD) bursa ve akromiyoklavikular eklem incelendi. Hastaların hemiplejik omuz ağrısı şiddetini belirlemek için Numerik Derecelendirme Skalası (NDS) kullanıldı. Hastaların günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık düzeyiBarthel İndeksi (BI) ile değerlendirildi.Hastaların depresyon semptomları Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile değerlendirildi.

Gruplar arasında yaş, cinsiyet, VKİ (Vücut Kitle İndeksi) , hemiplejisüresi, hemiplejik taraf, dominant el açısından anlamlı farklılık yoktu.Subakromiyal-subdeltoid bursa patalojileriningörülmesıklığı kötüüstekstremite motor fonksiyon olanlarda ,üstekstremite motor fonksiyonu iyi olanlara göre göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05).Üst ekstremite motor fonksiyon kötü olanlarda abduksiyon,fleksiyon iç ve dış rotasyon açısı motor fonksiyonları iyi olanlara göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,001).Ultrasonografiyle değerlendirilen  tendonpatolojisi olan grupta, olmayan gruba göre omuz ekleminin pasif ekstansiyon açısı anlamlı olarak daha düşük bulundu( p<0,05).Kötü üstekstremite motor fonksiyon olanlarda,Barthelİndeksi  iyi olanlara  göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0.001). USG' de en az  birpatolojik  bulgusu olan hastaların Barthelİndeksi USG' si normal olarak değerlendirilen hastaların  göre anlamlı olarak daha düşük bulundu.Hastaların omuz subluksasyonunuultrasonografik olarak ortaya koymak için ölçtüğümüz akromiyon-büyük tüberkülarası  mesafesinin, spastisitesi olan hastalarda, spastisitesi  olmayan hastalara göre arttığı ancak bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptandı (p>0,05).

Sonuç olarak, USG'ninhemiplejik hastalarda omuz ağrısıyla ilişkili yumuşak doku patolojilerinin değerlendirilmesinde kolay ulaşılır, noninvaziv ve düşük maliyetli bir teknik olarak önemli bir yeri vardır ve USG ile saptanan omuz patolojilerikötü  fonksiyonel durumla ilişkilidir. Elde ettiğimiz bulgular, USG'nin HOA olan hastaların klinik değerlendirmesinde ve omuz ağrısıyla ilişkili sorunların yönetiminde rehberlik edebilecek önemli bilgiler sunduğunu ortaya koymaktadır

Abstract:
Shoulder pain is a common and important complication affecting functional outcome in hemiplegic patients. The prevalence of hemiplegic shoulder pain is reported to be 5-84%. Ultrasonography (USG) is a non-invasive, easily accessible and low-cost imaging modality used to detect soft tissue pathologies of the shoulder. Another advantage of ultrasonography is the possibility of comparative and dynamic imaging.
The aim of this study was to compare the clinical characteristics and ultrasonographic findings of patients at different stages of upper extremity motor recovery after hemiplegia and to evaluate the relationship between these findings and hemiplegic shoulder pain.

The study included 53 volunteer patients diagnosed with hemiplegia. They were divided into 2 groups with similar age, gender and demographic characteristics. The groups were defined as poor upper extremity motor function group with Brunnstrom recovery stages 1-2-3 and good upper extremity motor function group with Brunnstrom recovery stages 4-5-6. Clinical and ultrasonographic evaluations were performed in both groups. In ultrasonographic evaluation, the biceps, supraspinatus, infraspinatus, subscapularis tendons, subacromial subdeltoid bursa and acromioclavicular joint in the hemiplegic shoulder were examined. Numeric Rating Scale (NRS) was used to determine the severity of hemiplegic shoulder pain. The level of dependency in activities of daily living was assessed with the Barthel Index (BI). Depression symptoms of the patients were evaluated with the Beck Depression Inventory (BDI).
There were no significant differences between the groups in terms of age, gender, BMI (Body Mass Index), duration of hemiplegia, hemiplegic side, dominant hand. The incidence of subacromial-subdeltoid bursa pathologies was significantly higher in patients with poor upper extremity motor function than in patients with good upper extremity motor function (p<0.05). Abduction, flexion, internal and external rotation angles were significantly lower in patients with poor upper extremity motor function than in patients with good motor function (p<0.001). The passive extension angle of the shoulder joint was significantly lower in the group with tendon pathology evaluated by ultrasonography compared to the group without tendon pathology ( p<0.05).   The Barthel Index was significantly lower in patients with poor upper extremity motor function compared to those with good upper extremity motor function (p<0.001). Patients with at least one pathologic finding on USG had a significantly lower Barthel Index than patients with normal USG. The distance between the acromion and the greater tubercle, which we measured to demonstrate shoulder subluxation ultrasonographically, increased in patients with spasticity compared to patients without spasticity, but this increase was not statistically significant (p>0.05).


In conclusion, USG has an important place in the evaluation of soft tissue pathologies associated with shoulder pain in hemiplegic patients as an easily accessible, non-invasive and low-cost technique, and shoulder pathologies detected by USG are associated with poor functional status. Our findings suggest that USG provides important information that can guide the clinical evaluation of patients with HOA and the management of shoulder pain-related problems.