Empty sella sendromu; sebepleri ve sonuçları
Empty sella sendromu; sebepleri̇ ve sonuçlari
Yazar: MUSTAFA KIZILKAYA
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÖZÜ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hipofiz hormonları = Pituitary hormones ; Hipopitüitarizm = Hypopituitarism ; Hipotalamo hipofizeal sistem = Hypothalamo hypophyseal system

Özet:
Çalışmamızda Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne 2012-2023 
yılları arasında başvuran ve MR görüntüleme raporunda "Empty sella" olan 165 hasta 
ile "Normal Hipofiz" raporlanan 96 hasta karşılaştırıldı. 
Empty sella grubu, orta yaş (40.98) kadınlarda (%72.7) daha sık olduğu 
görüldü. Etiyolojide ilk sırada neoplazm (n=49, %29.7), ikinci sıklıkla idiopatik (n=33, 
%20), üçüncü sıklıkla travma (n:24, %14.5) saptandı. Neoplastik grupta en sık 
prolaktinoma (%63.3), infiltratif grupta lenfositik hipofizit (%68.8), vasküler grupta 
Sheehan sendromu (%61.9) görüldü. Empty sella grubunda, gebelik sayısı (p=0.033),
postpartum kanama (p=0.002), laktasyon olmaması (p=0.047), travma (p=0.011) ve 
yoğun bakım yatışı (p=0.002) kontrolden daha yüksek saptandı. Empty sella grubunda 
baş ağrısı (p=0.001), menstural düzensizlik/erektil disfonskiyon (p=0.002), libido 
kaybı (p=0.005), poliüri (p=0.019) ve gece terleme (p=0.007) kontrolden daha yüksek 
saptandı. Empty sella grubunda, VKİ (p=0.002), bel (p=0.001) ve kalça (p=0.001)
çevresi, sistolik (p=0.001) ve diyastolik (p=0.023) tansiyon kontrolden yüksek 
görüldü. Empty sella grubunda yağ yüzdesi (p=0.001), yağ kütlesi (p=0.001) ve
visseral yağlanma (p=0.001) kontrolden yüksek, kas yüzdesi (p=0.001) ise düşük
saptandı. Kas gücü (p=0.001) ve SF-36 Fiziksel fonksiyon puanı (p=0.001) da düşük 
saptandı. Osteopeni ve osteoporoz, empty sella grubunda yüksek oranda görüldü 
(p<0.05). Empty sella grubunda açlık glukoz (p=0.009), HbA1c (p=0.001) ve 
trigliserit (p=0.022) ölçümü, kontrolden yüksek saptandı. Empty sella grubunda IGF-1 (p=0.001), serbest T4 (p=0.033), serbest T3 (p=0.011), prolaktin (p=0.001), kortizol
(p=0.009), estradiol (p=0.001) kontrolden düşük saptandı. Empty sella grubunda 
%37.9 hormon eksikliği saptandı. Hormonal eksikliği olanların hipofiz boyutu
(2.58±0.82 vs 2.26±0.64 p=0.038) daha düşük saptandı. Bel çevresi (p=0.016) hormon 
eksikliğiyle artarken, kas kütlesinin (p=0.022) ise azaldığı görüldü.
Empty sella sendromu hastalarında hayat kalitesi bozulmakta, kas gücü 
azalmakta, kemik sağlığı gerilemekte ve metabolik sendrom fenotipi görülmektedir. 
Klinik tabloya hormon eksiklikleri belirli derecelerde katkı sağlamaktadır.

Abstract:
In our study, 165 patients with "Empty sella" reported in MRI imaging reports 
who applied to Marmara University Faculty of Medicine Hospital between 2012-2023 
were compared with 96 patients reported as "Normal Pituitary". 
It was observed that the Empty sella group was more common in middle age 
(40.98) females (72.7%). Neoplasm (n=49, 29.7%) ranked first in etiology, followed 
by idiopathic (n=33, 20%) and trauma (n:24, 14.5%). Prolactinoma (%63.3) was the 
most common in the neoplastic group, lymphocytic hypophysitis (%68.8) in the 
infiltrative group, and Sheehan's syndrome (%61.9) in the vascular group. In the empty 
sella group, the number of pregnancies (p=0.033), postpartum hemorrhage (p=0.002), 
lack of lactation (p=0.047), trauma (p=0.011), and intensive care unit admission 
(p=0.002) were found to be higher than the control. Headache (p=0.001), menstrual 
irregularities/erectile dysfunction (p=0.002), loss of libido (p=0.005), polyuria 
(p=0.019), and night sweats (p=0.007) were found to be higher in the empty sella group 
than in the control. In the empty sella group, BMI (p=0.002), waist (p=0.001) and hip 
(p=0.001) circumference, systolic (p=0.001) and diastolic (p=0.023) blood pressure 
were higher than the control. Percentage of body fat (p=0.001), fat mass (p=0.001), 
and visceral fat (p=0.001) were higher, while muscle percentage (p=0.001) was lower 
in the empty sella group than in the control. Muscle strength (p=0.001) and SF-36 
Physical Function score (p=0.001) were also lower. Osteopenia and osteoporosis were 
significantly higher in the Empty sella group (p<0.05). Fasting glucose (p=0.009), 
HbA1c (p=0.001), and triglyceride (p=0.022) were higher in the Empty sella group 
than in the control. IGF-1 (p=0.001), free T4 (p=0.033), free T3 (p=0.011), prolactin 
(p=0.001), cortisol (p=0.009), and estradiol (p=0.001) were lower in the Empty sella 
group than in the control. Hormonal deficiency was detected in 37.9% of the Empty 
sella group. Pituitary height was lower in those with hormonal deficiency (2.58±0.82 
vs 2.26±0.64 p=0.038). While waist circumference (p=0.016) increased with hormonal 
deficiency, it was observed that muscle mass (p=0.022) decreased.
Quality of life deteriorates in patients with Empty sella syndrome, muscle 
strength decreases, bone health deteriorates, and metabolic syndrome phenotype is 
observed. Hormonal deficiencies contribute to the clinical picture to a certain extent.