Hüseyin Hüsâmeddin ve Amasya Tarihi adlı eseri
Hüseyin Hüsâmeddin and his work History of Amasya
Yazar: ABDULLAH BATUHAN ATILGAN
Danışman: PROF. DR. RESUL AY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Amasya = Amasya ; Anadolu = Anatolia ; Orta Çağ = Middle Ages ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türkler = Turks

Özet:
Hüseyin Hüsâmeddin Yasar, Türk kültürü, tarihi ve edebiyatı üzerine araştırmalar yapmış ve çeşitli eserler kaleme almış bir müelliftir. Eserleri arasında en kapsamlı ve en tanınmış olanı şüphesiz Amasya Tarihi adlı eseridir. Amasya'da yaşayan âlimlerin, meşhur kişilerin hayat hikâyelerini yazmak amacıyla araştırma ve incelemelerine başlayan Hüseyin Hüsâmeddin Yasar çalışmasının kapsamını genişleterek genel bir Türk tarihine dönüştürmüştür. Çalışmasını Amasya merkezli kaleme almış olması sebebiyle, eseri şehir tarihi çalışmalarının öncülleri arasında yer almıştır. Eser içeriği, kapsamı, anlatımı gibi yönleriyle diğer alan çalışmalarından farklılaşmıştır. Olayların aktarımında vermiş olduğu, başka kaynaklarda rastlanmayan bilgiler sebebiyle alan çalışmaları içerisinde eser ve yazara dair çeşitli görüşler ortaya çıkmıştır. Eser ile alakalı yapılan eleştiriler ve övgüler, eserin geniş bir tarihsel aralığı kapsaması sebebiyle, araştırmacıların incelemekte olduğu döneme göre farklılıklar göstermiştir. Özellikle Amasya'nın Osmanlı idaresi altındaki dönemi araştırmacılar tarafından yoğun şekilde incelenmiştir. Bu dönemle alakalı aktarmış olduğu bilgiler dönem kaynakları ile karşılaştırılmış, bilgilerin doğruluğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra Hüseyin Hüsâmeddin'in tarih anlayışı, olaylar üzerine yaptığı yorumlar, varmış olduğu sonuçlar üzerinde durulmuştur. Eser ve yazar hakkında yapılan inceleme ve araştırmalara bakıldığında ağırlıklı olarak Osmanlı Devleti döneminin incelendiği görülmektedir. Oysa en az Osmanlı dönemi kadar değerli olan Osmanlı öncesi dönemine dair aktarmış olduğu bilgiler ve yapmış olduğu yorumlar biraz geri planda bırakılmıştır. Bu tez eserin ihmal edilmiş bu kısmı üzerinde yoğunlaşarak ihtiva ettiği bilgilerin kaynaklık değerini ve genel anlamda da Hüseyin Hüsameddin'in tarihçiliğini ele almayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Hüseyin Hüsâmeddin Yasar is an author who conducted research on Turkish culture, history and literature and wrote various works. The most comprehensive and well-known of his works is undoubtedly his History of Amasya. Hüseyin Hüsâmeddin Yasar, who started his research and investigations with the aim of writing the life stories of scholars and famous people living in Amasya, expanded the scope of his work and turned it into a general Turkish history. Since he wrote his work centred on Amasya, his work has become one of the pioneers of city history studies. The work differs from other field studies in terms of its content, scope and narration. Due to the information he provided in the narration of the events, which is not found in other sources, various opinions about the work and the author have emerged within the field studies. The criticisms and praises made about the work differed according to the period that the researchers were examining, since the work covers a wide historical range. Especially the period of Amasya under Ottoman rule has been intensively analysed by the researchers. The information he conveyed about this period was compared with the sources of the period and the accuracy of the information was tried to be determined. In addition, Hüseyin Hüsâmeddin's understanding of history, his comments on events and his conclusions have been emphasised. When we look at the studies and researches about the work and the author, it is seen that the Ottoman Empire period is mainly analysed. However, the information he conveyed and the comments he made about the early periods of Anatolia, which is at least as valuable as the Ottoman period, have been left in the background. This thesis aims to focus on this neglected part of the work and to examine the source value of the information it contains and Hüseyin Hüsameddin's historiography in general.