Öğretmenlerin yaşadıkları mobbing davranışlarını sosyal ağ analizi tekniği ile saptama ve mobbing sürecini değerlendirme
To determine the mobbing behaviors experienced by teachers with the social network analysis technique and to evaluate the mobbing process
Yazar: KEREM TEKŞEN
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mobbing = Mobbing ; Sosyal ağ analizi = Social network analysis ; Sosyal ağlar = Social networks ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin yaşadıkları mobbing davranışlarını sosyal ağ analizi tekniği ile saptamak ve mobbing mağdurları ile mobbing sürecini değerlendirmektir. Araştırma nitel ve nicel yöntemleri içeren karma bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Kastamonu ilinde görev yapmakta olan 4638 öğretmen oluşturmaktadır. Evrene ilişkin örneklem küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Örneklem için belirlenen 30 okulda bulunan 749 öğretmenden 376'sına ulaşılmış ancak 11 anket, analiz öncesi veri tarama aşamasında çıkartılmış, geriye kalan 365 anket ile asıl uygulamanın analizleri yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Olumsuz Davranışlar Ölçeği ve Sosyal Ağ Analizi Anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21, AMOS 21, UCINET 6 ve NETDRAW istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, mobbing okullar arasında yaygın bir şekilde gerçekleşmemektedir. Fakat mobbing olgusu doğası gereği örgütlerde bir ya da birkaç kurban üzerinde yaşanmaktadır. Buradan hareketle mobbing'in en yüksek olarak yaşandığı üç okul incelendiğinde, söz konusu okullardaki sosyal ağ yapılarında genel olarak ağ yoğunluğunun, geçişkenlik değerlerinin ve toplam derece değerlerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Bu durum, bu okullardaki katılımcıların kendi içerisinde düşük düzeyde bağlı olduklarının, yoğun bir şekilde birbirlerine bağlı olmadıklarının ve iletişimsel sorunlar yaşadıklarının göstergesidir. Araştırmada bunun yanı sıra sosyal ağ analizi anketinin örgütlerde yaşanan olası mobbing durumunun ve mobbing mağdurlarının tespitinde kullanılabileceği tespit edilmiş ve araştırma sürecinde yapılan nitel görüşmeler ile de bu bulgu desteklenmiştir.

Abstract:
This research was carried out in order to determine the mobbing behaviors experienced by teachers with the social network analysis technique and to evaluate the mobbing process with the victims of mobbing. The research is a mixed methods research including qualitative and quantitative methods. The universe of the research consists of 4638 teachers working in the province of Kastamonu. The sample for the universe was determined by cluster sampling method. 376 out of 749 teachers in 30 schools identified for the sample were reached, but 11 questionnaires were extracted at the data screening stage before the analysis, and the remaining 365 questionnaires were analyzed with the actual application. Negative Acts Questionnaire and Social Network Analysis Questionnaire were used as data collection tools in the research. SPSS 21, AMOS 21, UCINET 6 and NETDRAW statistical package programs were used in the analysis of the data. According to the results obtained from the research, mobbing does not occur widely among schools. But the phenomenon of mobbing takes place on one or several victims in organizations due to its nature. Based on this, when the three schools where mobbing is experienced as the highest are examined, it has been determined that the network density, transitivity values and total degree values are generally low in the social network structures in these schools. This situation indicates that the participants in these schools are connected at a low level within themselves, that they are not intensely connected to each other and that they have communication problems. In addition to this, it has been determined that the social network analysis questionnaire can be used to determine the possible mobbing situation experienced in organizations and mobbing victims, and this finding has been supported by qualitative interviews conducted during the research process.