Rasim Özdenören'in eserlerinde Müslüman ahlakı /
Yazar: FİLİZ AKKOÇ
Danışman: PROF. DR. EJDER OKUMUŞ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Modernleşme = Modernization ; Müslümanlar = Muslims ; Özdenören, Rasim = Özdenören, Rasim ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Ahlâk; davranış, kural, kalıp ve biçimleriyle kişisel ve toplumsal düzeyde
geçerliliği kabul edilmiş olan değer yüklü bir sistemdir. Bu değer yüklü sistemin içeriği
belirli etmenlerin bağlamında şekillenmektedir. İlgili etmenler içerisinde ayrıcalıklı bir
konum teşkil eden din ise ilke ve esaslarını, toplumsal düzeyde ahlâk sistemi ile kaim
kılmaktadır. Dolayısıyla tabiatları itibariyle mündemiç olan bu iki sistem üzerinden
konuşulacak olursa ahlâktan bağımsız bir dindarlığın teorik düzlemde karşılığı
bulunmamaktadır. Bununla birlikte, pratik düzlemde çağlar boyunca dinin, ahlâk
sistemi üzerindeki rolleri de tartışılagelmiştir. Özellikle modernleşme sürecindeki
değişim ve gelişimlerin etkisiyle ahlâk sisteminin menşei ve ilkelerine dair birçok
düşünür, filozof ve sosyolog farklı fikirler öne sürmüş ve söz konusu fikirler de başta
Batı toplumlarında olmak üzere toplumsal düzlemde pratik yansımalarını bulmuştur.
İlgili tartışmalar bağlamında Rasim Özdenören, toplumsal düzlemde etkisini sürdüren
ve sürdürmekte olan bu din ve ahlâk sisteminin içkin doğasını aşkın boyutlarıyla
"Müslüman Ahlâkı" çerçevesinde eserlerine yansıtmış ve işlemiştir. Bu çalışmada ise
toplumsal düzlemde din ve ahlâk sistemlerinin bütünleşik boyutları ve modernizmin
getirdiği toplumsal değişim sonuçları bağlamında "Müslüman Ahlâkına" dair özgün
yaklaşım ve yorumlarda bulunan Özdenören'in eserlerindeki anlatımlar ele alınmıştır.
Bu eserler ve anlatımlar dokümantasyon yöntemiyle incelenerek, din sosyolojisi
perspektifinde anlayıcı yaklaşımla analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ahlâk, İslâm Ahlâkı, Takva, Tasavvuf, Maneviyat,
Özdenören, Müslüman Ahlâkı, Modernleşme

Abstract:
SUMMARY
Morality is a value-laden system that has been accepted to be valid at the personal and
social level with its behavior, rules, patterns and forms. This value focused system is
shaped by certain factors. Religion, which holds a privileged position among the related
factors, perpetuates its principles permanent within the moral system at the social level.
Therefore, if we talk about these two systems which are inherent in nature, there is no
theoretical equivalent of religion independent from ethics. On the practical level,
however, the role of religion on the moral system has been discussed throughout the
ages. Many thinkers, philosophers and sociologists have put forward different ideas
about the origin and principles of the moral system, especially with the effect of
changes and developments in the modernization process, and these ideas have found
practical reflections on the social level, especially in Western societies. In the context of
related discussions, Rasim Özdenören has reflected and processed the inherent nature of
this religious and moral system, which continuingly have influence on the social level,
in the framework of "Muslim Morality" with transcendent dimensions. In this study, in
the context of the integrated dimensions of religious and moral systems on the social
level and the results of social change brought about by modernism, the expressions in
Özdenören's works which make original approaches and interpretations about "Muslim
Morality" are discussed. These works and narratives were examined with the
documentation method and analyzed with a comprehensive approach from the
perspective of religion sociology.
Keywords: Morality, Islamic Morality, Taqwa, Sufism, Spirituality, Özdenören, Muslim
Morality, Modernization.