Diplomasi ve konsolusluk hukukunda yargı bağışıklığı
Judicial immunity in diplomacy and consulate law
Yazar: AZHAR SHAKİR KHORSHEED
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN ERDAL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Konsolosluklar = Consualfes ; Suçlular = Criminals ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Yabancı uyruklu = Foreign domectic ; Yabancılar = Foreigners ; Yargı muafiyeti = Judical exemption ; Yargılama = Judgement

Özet:
Kural olarak hukuka aykırı biçimde davranan kimseler, içinde bulundukları, ya da bağlı oldukları hukuk sisteminde o davranışa bağlanan sonuçlara katlanmakla yükümlüdürler. Ceza Hukuku bağlamında ulusal hukuk sistemlerinde bu, bireyleri yargılamakla görevli mahkemeler eliyle çözümlenir. Yani bir eylemin ulusal sisteme göre suç teşkil ettiği şüphesi, yargılamaya neden olur. Bu bağlamda prensipte, özellikle geçtiğimiz yüzyıldan itibaren, bireyin uyrukluğuna bakılmaksızın suç ile herhangi bir yönden bağlantısı olan devletlerin yargılama yetkisini kullandıkları bilinmektedir. Bu bağ suçun devleti ülkesinde işlenmesi, suçla ilgili kişilerin uyrukluğu veya devletin yüksek menfaatlerinin zedelenmesi nedeniyle gerçekleşebilir. Hatta daha ileri gidilerek, suç ile herhangi bir bağlantısı olmayan devletlerde, salt uluslar arası toplumun bir üyesi olmalarından dolayı yargılama yapabilmektedirler. Böylece ulusal sistemde suç niteliği taşıyan eylemlerden dolayı yerel mahkemeler uyrukluktan bağımsız biçimde yargılama yetkisi kullanabilmektedirler. Bir devletin cezai yetkilerini uyguladığı yabancı bir devlet görevlisi ise, bu duruma farklı bir boyut kazandırmaktadır. Bu halde görevlinin sahip olduğu resmi sıfat, gerçekleştirdiği ve suç teşkil eden eyleme rağmen, cezai yetkilerin uygulanmamasına neden olabilmektedir. Böyle bir durumun temelinde yargı bağışıklığı kurumu yatmaktadır.
Yargılanacak yabancı kişinin resmi sıfatı veya yerine getirdiği eylem suç teşkil etse dahi bağışıklık, yerel mahkemenin yargılamayı gerçekleştirmesine engel teşkil etmektedir. Başka bir deyişle, bir devlet görevlisinin yabancı devletin ceza yargılamasından bağışıklığı, işlenen suçun yabancı devletin hukuku uyarınca o devletin mahkemelerinin yargılama yetkisine girmesine rağmen bu yargılamanın yapılamamasının nedeni olabilmektedir. Buradaki temel gerekçe, yapılan eylemin suç teşkil etse dahi, devlete isnat edilen ve dolayısı ile devletin gerçekleştirdiği kabul edilen bir eylem olmasıdır. Bu da görevliyi eylemin sorumluluğundan kurtarmaktadır. Durum bu şekilde özetlendiğinde basit ve açık gözükmekle birlikte uslular arası suçlar açısından çözümlenmesi daha zor bir sorun karşımıza çıkmaktadır. Devlet görevlileri şayet ağır insan hakları ihlallerine neden olan eylemleri açısından yabancı devletin yerel mahkemelerinde yargılanmak istediğinde de bağışıklığın aynı şekilde uygulanıp? Uygulanmayacağıdır. Özellikle üst düzey devlet görevlileri işin içerisine girdiğinde bu soru devletin egemen eşitliliği, ya da karşılıklılık ilkesi ve de iç işlerine karışmama, devletin onuru, görevlilerinin iş v işlevlerinin gereği gibi yerine getirilebilmesi gibi göz önüne alınması gereken başka unsurların devreye girmesine yol açmaktadır.
Bu bağlamda çalışmamızda uluslar arası hukukun en önemli disiplininden veya konularından olan diplomasi ve konsolosluk hukuku konularında araştırmamızda ele aldığımız detaylı bilgiler aktarmaya çalışacağız. Konuyu diplomasi ve konsolosluk hukuku olarak özellikle iki kısımda incelemeyi tercih etmekteyiz. Ancak bu ayrımda iki konu bağlığını birbirinden bağımsız olarak değerlendirmek gereke de, her iki konunun birbirleriyle sıkı bir ilişki içerisinde, hatta belli durumlarda görev alanlarının benzerlik oluşturarak kesiştiği durumlarda mevcuttur. Konunun iyi irdelenebilmesi açısından konuya ait tarihi bilgilerden de yararlanılmaya çalışmak istesek de konu bütünlüğü açısından bunu oldukça sınırlı tutmak gerekmiştir.
Diplomasi ve konsolosluk hukuku uluslar arası hukuk süjelerinin birbirleri nezdinde ilişki kurmada, birbirlerini etkilemede, çıkarlarını maksimum düzeye çıkarmaya çalışmada önemli bir araç olmaktadır. Bu nedenle, uluslar arası hukuk sisteminin süjelerinin siyasi, hukuki, ekonomik, kültürel, sportif, vb. alanlardaki ilişkilerinin gelişmesi diplomasi ve konsolosluk kurumlarını daha da önemli hale getirmektedir. Durum böyle olunca bu alanlara ilişkin çeşitli normların benimsenmesi ihtiyacı doğmaktadır. Bu konuda BM örgütü özellikle Uluslar arası Hukuk Komisyonu aracılığı ile diplomasi ve konsolosluk hukuku alanında teamül veya genel hukuk ilkeleri şeklinde olan normları kodifiye etmekte ve bunları birer uluslar arası hukuk işlemi taslağı şekline getirerek BM genel kuruluna sunmaktadır. Çalışmamamızda bu konulara da değinmekteyiz.

Abstract:
As a rule, those who behave unlawfully are obliged to bear the consequences attached to that behavior in the legal system they are in, or in which they are attached. In the context of Criminal Law, in national legal systems, this is resolved by the courts responsible for judging individuals. In other words, the suspicion that an action constitutes a crime according to the national system causes a trial. In this context, it is known in principle that, in particular, from the past century onwards, states have exercised their jurisdiction over all aspects of crime, regardless of nationality.
This bond can take place because the offense is committed in the territory of the State, the nationality of the persons concerned, or the damage of the high interests of the State. They may even go further, and in jurisdictions with no connection to the crime, because they are merely members of the international community. Thus, the domestic courts can exercise jurisdiction in a manner which is independent of nationality for acts which are criminal in the national system. A foreign government official in which a state implements its criminal powers adds a different dimension to this situation. In this case, the official adjective possessed by the officer may cause criminal powers not to be exercised in spite of the act that it has committed. The basis of such a situation is the judicial immunity institution.
Even if the official status of the foreign person to be prosecuted or the action he has performed constitutes a criminal offense, the immunity prevents the domestic court from carrying out the proceedings. In other words, the immunity of a state official from the criminal proceedings of a foreign state may be the reason for the failure of the proceedings to be taken despite the criminal jurisdiction of the courts of that state under the law of the foreign state. The main justification is that the action is an act accepted by the state and thus the state. This frees the officer from the responsibility of the action. The situation is simple and clear when summarized in this way, but it is more difficult to resolve in terms of interpersonal crimes. And when immigration officials want to be tried in the local courts of the foreign state in terms of their actions leading to serious human rights violations, is immunity the same? Implementation will be whether. Particularly when high-level government officials are involved, this question leads to the introduction of other elements that must be taken into account, such as the state's sovereign equality, or the principle of reciprocity and its internal affairs, the dignity of the state, and the proper functioning of the functions of its officials.
In this context, in our study, we will try to convey the detailed information we have dealt with in our research on diplomacy and consular law which is one of the most important discipline or subjects of international law. We prefer to examine the issue in two parts, namely diplomacy and consular law. However, in this distinction, it is necessary to evaluate the two subject dependencies independently of each other, in cases where both issues intersect with each other in a close relationship, even in certain situations, by forming similarities of task areas. Although we would like to try to use the historical information related to the subject in order to be able to examine the subject well, it was necessary to keep this very limited in terms of subject integrity.
Diplomacy and consular law is an important tool for international law subjects to establish relationships, to influence each other and to maximize their interests. Therefore, the political, legal, economic, cultural, sportive, etc. of the subjects of the international legal system. the development of relations in the fields makes diplomacy and consular institutions even more important. When this is the case, there is a need to adopt various norms related to these areas. In this regard, the UN organization, especially through the International Law Commission, codifies the norms in the form of custom or general law principles in the field of diplomacy and consular law and submits them to the UN General Assembly on the basis of a draft law on international law. We also address these issues in our work.