Okul öncesi eğitimde müzik etkinliklerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research towards the development of music activities in preschool education
Yazar: RANA RUDVAN
Danışman: PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Oyun, dans ve müzik dersi = Game, dance and music lesson ; Yöneylem araştırması = Operations research

Özet:
Bu çalışmada okul öncesi eğitimde müzik etkinliklerini planlama uygulama ve değerlendirme süreçlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma yorumlayıcı paradigma üzerinden, nitel araştırma yöntemlerinden olan eylem araştırması deseninde, eylem araştırmasının özgürleştirici, geliştirici, eleştirel modeli ile gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda müzik etkinliklerini geliştirmeyi isteyen bir okul öncesi öğretmeni ile çalışılmıştır.
2021- 2022 eğitim öğretim yılı içerisinde Adana ili Seyhan İlçesi'ndeki MEB'e bağlı bir ilkokulun anasınıfında gerçekleştirilen çalışmada, öğretmenle dört ay boyunca haftada en az bir defa olmak üzere toplamda 23 kez bir araya gelinip, dört farklı eylem döngüsünden oluşan 16 eylem planı gerçekleştirilmiştir. Eylem öncesinde araştırmayla ilgili bilgilendirme yapmak ve öğretmenin müzik etkinlikleriyle ilgili mevcut durumunu ortaya koymak için yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ardından farklı üç günde yine öğretmenin müzik etkinlikleriyle ilgili mevcut durumunun tespit edilebilmesi adına üç müzik etkinliği planı gözlemlenmiştir. Eylem öncesinde mevcut durum ortaya konduktan sonra eylem sürecinin başlayacağı eylem döngülerine başlanmıştır. Her eylem planı uygulanıp izlenmiş (gözlem yoluyla), yansıtıcı değerlendirmeler (araştırmacı ile öğretmenin görüşmeleri) yapılmış ve bu değerlendirmelere dayanarak bir sonraki eylem planına amaçlar belirlenerek geçilmiştir. Her döngüye ait belirlenen amaçlar gerçekleştirildikten sonra bir sonraki döngüye geçiş yapılmıştır. Birinci eylem döngüsü "farklı müzik etkinlikleri" adlı temayla üç farklı eylem planından, ikinci eylem döngüsü "2013 Okul Öncesi Programı'na uygun Plan Hazırlama" temasıyla altı farklı, üçüncü eylem döngüsü "müzik etkinliklerinde farklı yaklaşımlar" temasıyla dört farklı, son
v
olarak dördüncü eylem döngüsünde araştırmacının destek ve müdahalesi olmadan öğretmenin nasıl müzik etkinliği planlayıp, uygulayacağı ve değerlendireceğinin görülebilmesi adına "öğretmenin gücü adına!" olarak adlandırılan üç farklı eylem planından oluşan döngü gerçekleştirilmiştir. Son olarak eylem öncesinde yapılan görüşmenin soruları öğretmene tekrar sorularak süreçteki net ilerlemenin net olarak ortaya konmasıyla süreç tamamlanmıştır. Eylem öncesi mevcut durumdaki, eylem sürecindeki ve eylem sonrasındaki veriler, bilgi ve tutumun birbirinden bağımsız olmadığı düşüncesiyle bilişsel alan ve duyuşsal alan taksonomilerine göre de değerlendirilmiştir. Görüşme ve gözlem verilerinin yanında öğretmenin kullandığı kaynaklar, hazırlanan planlar, öğretmen ve araştırmacı günlükleri de verilere dahil edilmiştir. Elde edilen tüm veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, eylem döngüleri öncesinde öğretmenin müzik etkinliklerini planlama, uygulama ve değerlendirmede bilgi yetersizliği olduğu bunun öğretmenin tutumlarını da etkilediği fakat eylem döngüleri ile birlikte bilgi arttıkça ve öğretmenin uygulamaları geliştikçe müzik etkinliklerine yönelik tutumunun da olumlu yönde geliştiği görülmüştür. Öğretmenin Okul Öncesi Eğitimi Programı'nı pek çok konuda (öğrenme merkezleri, çocuk merkezlilik, bütünleştirilmiş etkinlik, vb.) kolaylaştırıcı ve faydalı gördüğü ancak bu konuda desteğe ve daha çok uygulama örneklerine ihtiyaç duyduğu, müzik etkinlik türleri (ritim, işitsel algı vb.) ve yaklaşımları (Dalcroze, Kodaly, Orff) ile ilgili Türkçe kaynakların çok yetersiz görüldüğü öne çıkan sonuçlar arasında yer almıştır. Aynı zamanda pek çok etkinlik ve yaklaşımı uygulamak için öğretmenin uzman olmasına gerek olmadığı, araştırmalar ve ufak desteklerle müzik etkinliklerini uygulayabileceği, müzik merkezi dahil olmak üzere öğrenme merkezlerinin düzenlenmesinin az bir çaba ve maliyetle gerçekleşebileceği de araştırmanın önemli sonuçları arasında yer almıştır.

Abstract:
This study aims to enhance the planning, implementation, and evaluation processes of music activities within the context of preschool education. To achieve this goal, the study was conducted using an interpretative paradigm and the action research design, which falls under qualitative research methods. The chosen approach was the emancipatory, developmental, and critical model of action research. The focus was on a preschool teacher aiming to improve music activities.
The research took place at a kindergarten in a primary school affiliated with the Ministry of National Education in the Seyhan District of Adana province during the 2021-2022 academic year. The teacher was met at least once a week for a total of 23 times over four months. Sixteen action plans, spread across four different action cycles, were executed. Before initiating the actions, semi-structured interviews were conducted to provide information about the research and ascertain the teacher's existing engagement with music activities. Subsequently, the teacher's current level of involvement in music activities was assessed by observing three music activity plans on different days. After identifying the initial situation, the action cycles were initiated to drive the process forward. Each action plan was implemented, monitored through observation, followed by reflective evaluations (interviews between the researcher and the teacher). These evaluations informed the subsequent action plans, outlining objectives. Once objectives were met in each cycle, progression to the next cycles occurred.
The four action cycles were: the first, encompassing three action plans themed "varied music activities"; the second, consisting of six action plans focused on "creating plans aligned with the 2013 Preschool Programme"; the third, featuring four action plans exploring "diverse approaches in music activities"; and the fourth, including three action
vii
plans titled "empowering the teacher!" These plans aimed to assess the teacher's ability to design, execute, and evaluate music activities autonomously.
At the study's conclusion, the teacher was re-interviewed using the same pre-action questions, providing a clear perspective on the journey. Data collected before, during, and after the action were evaluated using cognitive and affective domain taxonomies, acknowledging the interdependence of knowledge and attitude. The dataset included interview and observation findings, teacher-prepared plans, researcher diaries, and utilized resources. All data were subjected to content analysis.
Upon analyzing the study's outcomes, it was apparent that the teacher's lack of proficiency in planning, executing, and evaluating music activities influenced attitudes. As knowledge and practices improved, so did the teacher's outlook toward music activities. Results indicated that the Preschool Education Programme was perceived as beneficial across various aspects (learning centers, child-centeredness, integrated activities), yet additional support and practical examples were sought. Insufficiency of Turkish resources regarding music activity types (rhythm, auditory perception) and approaches (Dalcroze, Kodaly, Orff) was also noted. Notably, the study found that expertise was not a prerequisite for implementing various activities and approaches; with research and minimal assistance, music activities could be effectively executed. Furthermore, organizing learning centers, including music centers, was deemed achievable with modest effort and cost.