BİSTt-100 endeksi ile makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik: 2005-2015 yılları arasında Türkiye uygulaması
The causality between BİST-100 index and the macroeconomic variables: The practice of Turkey between the years 2005-20015
Yazar: MUHAMMED EMİN AYKUT
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL ALTINIRMAK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa endeksi = Stock exchange index ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Hisse senetleri = Stocks ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Nedensellik = Causality ; Nedensellik testleri = Causality test ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Çalışmada BİST-100 Endeksi'ni etkileyen makroekonomik faktörler arasında ilişkinin varlığı ve yönü araştırılmıştır. "Çoklu Doğrusal Regresyon" analizi ile makroekonomik faktörlerin birleşik halde etkisi, "Granger Nedensellik Testi" ile yönü tespit edilmiştir. Bağımlı değişkenimiz BİST-100 Endeksi için, günlük kapanış fiyatlarının oluşturduğu aylık ortalama baz alınmıştır. Bağımsız değişkenlerimiz; para arzı, enflasyon, döviz kuru, faiz oranları, altın fiyatları, öncü göstergelerden oluşan makroekonomik faktörlerdir ve bunların da gün sonu fiyatlarından oluşan aylık ortalama değerleri analiz edilmiştir. Çalışmada analiz edilen veriler, TCMB web sayfasından temin edilmiş olup, Aralık 2005- Haziran 2015 tarihleri arasındaki aylık ortalama değerleri kapsamaktadır. 
Çalışma sonucunda, "para arzı" ve "altın fiyatları" dışında tüm faktörlerin BİST-100 Endeksi ile "tek yönlü nedensellik ilişkisi" olduğu anlaşılmıştır. BİST-100 Endeksi enflasyon, faiz oranları değişkenlerinden negatif etkilenirken, öncü göstergeler endeksinden pozitif yönlü etkilenmektedir. Ayrıca BİST-100 endeksi, döviz kuru fiyatlarını ise negatif yönde etkilemektedir. Oluşturulan "VAR" modeli sonucu zaman serisi verileri durağan hale getirildiği için, uzun dönemli etkileri yerine "Granger Nedensellik Testi" ile 1 (ay) dönemlik gecikmelere bakılmıştır.




Anahtar Kelimeler: Bist-100 Endeksi, Makroekonomik Faktörler, Çoklu Doğrusal Regresyon, VAR, Granger Nedensellik Testi.

Abstract:
This research examines the direction and the existence of the relationship between the macroeconomic factors that affect BİST-100 index. With "multilinear regression" analysis the combined effect of the macroeconomic factor is determined and via "Gragner causality test" its direction is determined. Our dependent variable for BİST-100 index is based on the monthly average generated by the rates of the daily close of the exchange. Our independent variables, i.e. money supply, inflation, exchange rate, interest rates, gold prices are macroeconomic factors composed of leading indicators and the monthly average values composed of the end of day rates of these factors are also examined. The data analyzed in this research is obtained from the web site of the Central Bank of the Republic of Turkey and it comprises the monthly average values between the dates December 2005 and June 2015. 
As a result of this research except for money supply and gold prices all factors have a unilateral causality relation with BİST-100 index. While BİST-100 index is affected negatively by the variables, namely inflation and exchange rates, it is affected positively by the index of the leading indicators. Moreover, BİST-100 index influences exchange rate prices in a negative way. As time sequence data is fixed as a result of the created VAR model, instead of long term effects, via Granger Causality Test 1 (month) period delays are observed.


Key Words: BİST-100 index, Macroeconomic Factors, Multilinear Regression, VAR,Granger Causality Test