Post-Fordist kamu yönetiminde kadın memurlar: Türkiye ve Moğolistan karşılaştırması
Women civil servants in post-Fordist public administration: Comparison of Turkey and Mongolia
Yazar: MUHAMMED HAKAN ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ONUR ENDER ASLAN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
1980'li yıllarda bütün dünyaya yayılmaya başlayan Post-Fordist birikim rejimi ve
düzenleme biçimiyle birlikte yönetim anlayışı değişmiş, esneklik temelli yeni uygulamalarla
kadınlar işgücünün vazgeçilmez birer parçası haline gelmiştir. Ancak bu gelişme kadınların
sermaye ve ataerkil kapitalist sistem tarafından ikili sömürüye maruz kalmasına yol açmıştır.
Kadınların esnek çalışma uygulamaları ile sermaye tarafından ucuz işgücü kaynağı olarak
kullanılması, kadın emeğinin iş yerindeki sömürüsüne sebep olmuştur. Kadınların esnek
çalışma uygulamalarından kalan vakitlerini yeniden üretime ayırması ise kadın emeğinin
kapitalist ataerki tarafından sömürülmesine yol açmıştır. Post-Fordist dönemde görülen bu
gelişme, kamu yönetimi için de geçerli olmuş, devletler istihdam ve çalışma saatlerinde
esnekliğe giderek, küresel sermayeyi kendi sınırlarına çekmenin arayışı içerisine girmiştir. Bu
çalışmanın amacı, Post-Fordist dönemde Türkiye ve Moğolistan kamu yönetiminde bulunan
toplumsal cinsiyet ilişkilerinin ve iki ülkenin karşılaştırılmasının yapılmasıdır. Bu amaca
ulaşmak adına, Türkiye ve Moğolistan'dan seçilen toplam beş kamu kurumundan 42 kamu
personeliyle yüz yüze derinlemesine mülakat yapılmış ve aynı kurumlardan toplam 178 kişiyle
anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla araştırmada hem nicel hem de nitel araştırma
yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Nitel ve nicel araştırma
yöntemine ait veriler ayrı bölümlerde analiz edilerek değerlendirilmiştir. Nicel veriler için
cinsiyet ve ülke değişkenleri kullanılarak iki farklı Mann-Whitney U Testi yapılmıştır. Sonuç
bölümünde her iki yönteme ait bulgular birleştirilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın saha
çalışması için etik kurul onayı alınmıştır (Karar No: 69672). Yapılan araştırmalar sonucunda,
Türkiye ve Moğolistan kamu yönetiminin toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine sebebiyet veren,
ataerkil bir yapıya sahip olduğu anlaşılmıştır. Özellikle yükselme, hiyerarşik düzen ve kurumsal
yapı içerisinde bulunan kimi uygulamalar ile hem kadın hem de erkek kamu personelinin, cinsel
ayrımcılığa maruz kaldığı anlaşılmıştır. Post-Fordist döneme özgü esnek çalışma uygulamaları
ve performans değerlendirmesi gibi uygulamalar da araştırma kapsamında ele alınmıştır. Buna
göre, iki ülkede de esnek çalışma saatleri ve performans değerlendirme uygulamalarının hayata
geçirilemediği, uygulandığındaysa cinsiyet eşitsizliklerine yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the 1980s, the regime of accumulation and mode of regulation of Post-Fordism, which
began to spread worldwide, led to a transformation in the management approach. With the
implementation of flexible-based practices, women have become indispensable components of
the labor force. However, this development has resulted in women being subjected to dual
exploitation by capital and patriarchal capitalist systems. The utilization of women as a cheap
labor source by capital through flexible work practices has caused the exploitation of women's
labor in the workplace. Moreover, the allocation of women's remaining time to reproductive
activities has led to the exploitation of women's labor by capitalist patriarchy. This trend
observed during the Post-Fordist era has also affected public administration, as governments
have sought to attract global capital within their borders by adopting flexibility in employment
and working hours. This study aims to examine the gender relations in public administration
during the Post-Fordist era in Turkey and Mongolia and make a comparison between the two
countries. To achieve this goal, in-depth face-to-face interviews were conducted with 42 public
employees from a total of five public institutions selected from Turkey and Mongolia, and a
survey was conducted with 178 individuals from the same institutions. Therefore, a mixedmethod approach was adopted in the research, combining both quantitative and qualitative
research methods. The data obtained from qualitative and quantitative research were analyzed
and evaluated in separate sections. Two different Mann-Whitney U Tests were conducted on
the quantitative data using gender and country variables. Ethics committee approval has
obtained for the field study of the research (Decision No: 69672). As a result, it was observed
that the public administration in both Turkey and Mongolia possessed a patriarchal structure,
contributing to gender inequalities. Particularly, certain practices within the promotion,
hierarchical order, and institutional structure subjected both female and male public personnel
to sexual discrimination. The study also examined flexible working practices and performance
evaluations specific to the Post-Fordist era. Consequently, it was found that neither country
could successfully implement flexible working hours and performance evaluation practices,
and when they were implemented, they led to gender inequalities.