Suriye iç savaşında çatışma dinamikleri ve yeniden yapılanma
Conflict dynamics in Syrian civil war and reconstruction process
Yazar: İBRAHİM AKKAN
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışma Suriye iç savaşında uluslararası müdahilliklerin çatışmanın dinamikleri, çatışmanın çözümü ve çatışma sonrası yeniden yapılanma süreçlerine etkilerini incelemeyi hedeflemiştir. Uluslararası aktörlerin Suriye'deki çatışma dinamiklerine müdahilliklerinin çatışmanın çözümü ve barışın inşasında kolaylaştırıcı mı yoksa zorlaştırıcı mı bir etkiye sahip olduğu sorunsalı çalışmanın temel sorunsalıdır.
Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası sistemde yaşanan değişimler yeni sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu dönemde bağımsızlıklarını yeni elde etmiş olan devletlerde, ulus inşası süreçlerinde yaşanan etnisite ve din temelli iç çatışmaların bu devletleri zayıf/başarısız devletler durumuna getirmesi, uluslararası aktörlerin bu iç çatışmalara müdahil olmasını gerektirmiştir. Özellikle BM aracılığıyla gerçekleştirilen bu "insani müdahaleler" ile iç çatışmaların çözümlenmesi ve devletin yeniden yapılandırılması hedeflenmiştir. 
Bu çerçevede, Suriye krizinde gerek BM ve diğer uluslararası kuruluşlar, gerekse küresel ve bölgesel aktörler tarafından krizin çözümü ve Suriye devletinin yeniden yapılandırılması noktasında çeşitli adımlar atılmıştır. Bu aktörlerin hem çatışmalardaki askeri müdahillikleri hem de çatışmanın çözümüne yönelik diplomatik girişimleri ile krize önemli derecede etki ettikleri görülmüştür. Bu bağlamda Suriye'de çatışmanın çözümü ve devletin yeniden yapılandırılması ile alakalı dört temel seçenek belirlenmiştir. Esad yönetiminin devam etmesi ve Suriye'nin üniter devlet yapısına yeniden kavuşması, Suriye'de federatif bir yapının kurulması ve Suriye Devleti'nin birden fazla birim/devlet/entiteye bölünmesi gibi seçenekler çatışmanın sonlanması ve barışın yeniden inşa edilmesiyle alakalı muhtemel seçeneklerdir. Fakat Suriye'de çatışmaların sonlanması için gerekli olan konjonktürün oluşmaması, bu seçeneklerin gerçekleşmesini zorlaştırarak dördüncü seçenek olan Suriye krizinin "sürekli/tekrarlayan çatışmalara dönüşmesi"ne yol açabilir. Suriye'deki mevcut çatışma dinamikleri, uluslararası müdahillikler ve ulusal ile uluslararası aktörlerin hedef, talep ve beklentileri göz önüne alındığında, sözü edilen dördüncü seçeneğin gerçekleşmesinin diğerlerine oranla daha muhtemel olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla uluslararası aktörlerin Suriye'deki çatışma dinamiklerine müdahilliklerinin çatışmanın çözümü ve devletin yeniden yapılandırılmasını zorlaştırarak, çatışmaların sürekliliğine ve istikrarsızlığın devam etmesine yol açtığı saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the effects of international interventions in the Syrian civil war on conflict dynamics, conflict resolution and post-conflict reconstruction processes. The main problematic of the study is whether the involvement of international actors in the conflict dynamics in Syria has a facilitating or complicating effect on conflict resolution and peace building.
The changes in the international system in the Post-Cold War period have led to the emergence of new problems. In this period, the ethnicity and religion-based civil conflicts in the nation-building processes of the newly independent states, which made these states weak/failed states, necessitated the intervention of international actors in these civil conflicts. These 'humanitarian interventions', especially through the UN, aimed to resolve civil conflicts and rebuild the state. 
In this framework, in the Syrian crisis, various steps have been taken by the UN and other international organisations as well as global and regional actors to resolve the conflicts and rebuild the Syrian state. It has been observed that these actors have had a significant impact on the crisis both through their military involvement in the conflict and their diplomatic initiatives to resolve the conflict. In this context, four main options have been identified regarding the resolution of the conflict and the rebuilding of the state in Syria. There ara options which are possible options for the resolution of the conflict and peacebuilding. These options ara the continuation of the Assad regime, the establishment of a federative structure in Syria and the division of the Syrian State into multiple units/states/entities. However, the lack of the consensus necessary for the resolution of the conflicts in Syria may make the actualisation of these options difficult and may lead to another option: the transformation of the Syrian crisis into protracted conflicts. Considering the current conflict dynamics in Syria, international interventions and the goals, demands and expectations of national and international actors, the fourth option is considered more likely to become a reality than the others. Therefore, it has been determined that the intervention of international actors in the conflict dynamics in Syria is making conflict resolution and peacebuilding processes more difficul; and this would lead to the continuity of conflicts and instability in Syria.