Türkiye'nin elektrik tüketimi ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin analizi
The analysis of relationship between turkey's electricity consumptions and macroeconomic indicator
Yazar: İBRAHİM ÇITLIK
Danışman: PROF. DR. MELEK ACAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Elektrik = Electricity ; Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Elektrik tüketimi = Electric consumption ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Tüketim = Consumption ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Bu çalışmada enerji tüketiminin ekonomik büyümeye ve dolayısıyla, ekonomik büyümeyi ölçmekte kullanılan göstergelere etki edip etmediği araştırılmıştır. Bu bağlamda değişkenler arasındaki ilişkinin durumu, çok boyutlu ölçekleme analizi ile değişkenleri tek boyuta indirgeyerek yakınlıklarına göre tespit edilmeye çalışılmıştır. Analiz sonucunda, elektrik tüketimine en yakın değişken olarak gayrisafi yurtiçi hâsıla gözlenmiştir. İkinci sırada kamu harcamaları gelmekte, bunu birbirine çok yakın olan borsa endeksi, döviz kuru, enflasyon oranı, işsizlik oranı ve faiz oranı takip etmektedir. Elektrik tüketimi ile arasındaki ilişki diğerlerine göre en zayıf olan ise, cari işlemler hesabıdır.
Çalışmada ikinci olarak elektrik tüketimi ile makroekonomik değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket edip etmedikleri araştırılmıştır. Uygulanan Johansen eşbütünleşme testi sonucunda, elektrik tüketimi ile borsa endeksi, cari açık, döviz kuru, enflasyon, faiz oranı, işsizlik oranı ve kamu harcamalarının uzun dönemde birlikte hareket ettikleri tespit edilmiştir. 
Çalışmanın son aşamasında elektrik tüketimi ile makroekonomik göstergeler arasındaki nedensellik test edilmiştir. Elektrik tüketimi ile cari işlemler dengesi arasında çift yönlü Granger nedenselliği tespit edilmiştir. Ayrıca, döviz kuru ile elektrik tüketimi arasında ve elektrik tüketimi ile borsa endeksi arasında tek yönlü Granger nedenselliği tespit edilmiştir. Öte yandan enflasyon oranı, faiz oranı, GSYİH, işsizlik oranı ve kamu harcamaları ile elektrik tüketimi arasında ise, Granger nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.

Abstract:
In this study, it has been investigated whether energy consumption affects economic growth and hence the indicators used to measure economic growth. In this context, the state of the relationship between the variables was tried to be determined according to their proximity by reducing the variables to one dimension by means of multidimensional scaling analysis. As a result of the analysis, gross domestic product was observed as the closest variable to electricity consumption. In the second place, public expenditures are followed by the stock exchange index, exchange rate, inflation rate, unemployment rate and interest rate which are very close to each other. 
Secondly, whether electricity consumption and macroeconomic variables act together in the long run was investigated. As a result of Johansen co-integration test, electricity consumption, stock market index, current account deficit, exchange rate, inflation, interest rate, unemployment rate and public expenditures have been observed to move together in the long run. 
Finally, the causality between electricity consumption and macroeconomic indicators was tested. Two-way Granger causality was determined between electricity consumption and current account balance. In addition, one-way Granger causality was determined between exchange rate and electricity consumption and between electricity consumption and stock market index. On the other hand, the Granger causality relationship could not be determined between inflation rate, interest rate, GDP, unemployment rate and public expenditures and electricity consumption.