Doğal yolla ve yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalan kadınlarda anne bebek bağlanması ve postpartum depresyon düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of mother-i̇nfant bonding and postpartum depression level in women who conceive naturally and with assisted reproductive techniques
Yazar: ELİF ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SENA KAPLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Depresyon = Depression ; Fertilizasyon = Fertilization ; Gebelik = Pregnancy ; Kısırlık = Infertility ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Yardımcı üreme teknolojileri = Assisted reproduction technologies ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Bu araştırma, doğal yolla ve yardımcı üreme teknikleri (YÜT) ile gebe kalan kadınlarda anne bebek bağlanması ve postpartum depresyon düzeylerinin karşılaştırılması amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi'nde yardımcı üreme teknileri (YÜT) ile gebe kalarak doğum yapan 52 ve doğal yolla gebe kalarak doğum yapan 104 kadın oluşturmuştur (n=156). Çalışmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu-1, Kişisel Bilgi Formu-2, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ), Anne Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ) kullanılarak toplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler, normallik testi Shapiro-Wilk ile analiz edilmiştir. Sayısal ve ölçek verilerinin değerlendirilmesinde ise non-parametrik testler (Mann-Whitney U testi, Kruskall Wallis testi) kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiye Spearman Korelasyon analizi kullanılarak bakılmıştır. Araştırma verilerinde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir.
Çalışmamızda YÜT ile gebelik yaşayan kadınlarda ABBÖ puan ortalaması 1.50±1.29 iken, doğal yolla gebe kalan kadınlarda bu ortalama 3.73±2.91 olarak belirlenmiştir (p<0.05). Bu bulgu YÜT tedavisi alan kadınlarda doğal yol ile gebe kalan kadınlara göre anne-bebek bağlanma düzeyinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra çalışmamızda doğal yolla gebe kalan kadınlarda postpartum depresyon risk ortalaması 13.45±6.31 iken, YÜT ile gebelik yaşayan kadınlarda bu ortalama 12.01±3.39 olarak belirlenmiştir (p0.05). Aynı zamanda doğal yolla gebe kalan kadınların %45.2'nin, YÜT ile gebe kalan kadınların
%51.9'nun postpartum depresyon riskine sahip olduğu belirlenmiş olup, her iki gruptaki kadınlarda da postpartum risk puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak fark bulunmadığı belirlenmiştir (p0.05). Bu araştırmada doğal yolla gebe kalan kadınlarda EPDÖ ve ABBÖ toplam puanları arasında pozitif yönde bir korelasyon olduğu saptanmıştır (r=0.354; p<0.001). Bu sonuca göre doğal yolla gebe kalan kadınlarda, anne bebek bağlanma düzeyi azaldıkça postpartum depresyon riski de artmaktadır.
 
Araştırma sonuçları doğrultusunda; özellikle kadın sağlığı hemşirelerinin infertil kadınlara gebelik öncesi, gebelik ve gebelik sonrası dönemde fiziksel ve psikososyal gereksinimlerine yönelik danışmanlık hizmetlerini planlaması önerilmektedir. Aynı zamanda daha büyük gruplarda doğal ve YÜT ile gebe kalan kadınlarda postpartum depresyon ve anne-bebek bağlanması ilişkisinin incelendiği daha fazla kanıt temelli çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelime: infertilite, doğum sonu dönem, anne-bebek bağlanması, postpartum depresyon

Abstract:
This study has been conducted as descriptive and cross-sectional in order to compare mother-infant bonding and postpartum depression levels in women who have conceived using natural and assisted reproductive techniques (ART).
The sample of the study consisted of 52 women who have conceived by means of assisted reproductive techniques (ART) and 104 women who have conceived naturally in Hacettepe University Adult Hospital (n=156). The data of the study were collected using Personal Information Form-1, Personal Information Form-2, Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS), Mother Infant Bonding Scale (MIBS).
The data obtained from the research were analyzed with the Shapiro-Wilk test for normality. Non-parametric tests (Mann-Whitney U test, Kruskall Wallis test) were used to evaluate numerical and scale data. The relationship between the scales was analyzed using Spearman's Correlation analysis. The statistical significance level in the research data was determined as p <0.05.
In our study, the median MIBS score was 1.50±1.29 in women who conceived with ART, while this median was found as 3.73±2.9 in women who conceived naturally (p<0.05), and this finding showed that mother-infant bonding was higher in women who received ART treatment than women conceived naturally. In our study, while the median risk of postpartum depression was 13.45±6.31 in women who conceived naturally, this median was determined as 12.01±3.39 in women who conceived with ART (p0.05). In addition, it was determined that 45.2% of women who conceived naturally and 51.9% of women who conceived with ART had the risk of postpartum depression and that there was no statistically significant difference between the postpartum average risk scores of women in both groups (p0.05). At the same time, a positive correlation was found between EPDS and MIBS total scores in women who conceived naturally (r=0.354; p<0.001). According to this result, as the level of mother-infant bonding decreases, the risk of postpartum depression increases in women who conceive naturally.
 

In line with the research results, it is especially recommended that women's health nurse practitioners plan consultancy services for infertile women for their physical and psychosocial needs before, during and after pregnancy. At the same time, it is recommended to conduct in larger groups more evidence-based studies examining the relationship between postpartum depression and mother-infant bonding in women who conceive naturally and with ART.
Key Words: infertility, postpartum period, mother-infant bonding, postpartum depression