Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere öz-bakım modeline göre verilen hemşirelik bakımının öz-etkililik üzerine etkisi
Effect of nursing care provided with self-care model on self-efficacy of people with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: BİLGE BAL ÖZKAPTAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Özbakım = Self-care

Özet:
Çalışma Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylere öz-bakım modeline göre evde verilen hemşirelik bakımının öz-etkililik üzerine etkisini belirlemek amacıyla müdahale çalışması olarak yapılmıştır. Çalışma müdahale ve kontrol grubunda 53'er kişi olmak üzere toplam 106 KOAH'lı birey ile yapılmıştır. Veri toplamada Hasta Tanıtım Formu, Orem'in Öz-Bakım Modeline Göre Veri Toplama Formu, Semptom Değerlendirme Formu, Medical Research Council (MRC) Dispne Skalası, KOAH Öz-Etkililik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada müdahale grubundaki hastalara ilk ay iki, sonraki iki ayda birer kez olmak üzere toplam dört ziyaret yapılarak hemşirelik bakımı verilmiştir. Müdahale grubundaki hastalara ilk ziyarette eğitim rehberi verilmiş olup tüm ziyaretlerde hazırlanan bakım planına göre eğitim, bakım ve danışmanlık sağlanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara herhangi bir müdahalede bulunulmamış,  çalışmanın başlangıcında ve sonunda olmak üzere toplam iki ev ziyareti yapılmış ve son ziyarette eğitim rehberi verilmiştir. Veriler sayı, yüzdelik, Ki-kare testi, Kruskal Wallis H Test, Wilcoxon İşaret Testi, Mann-Whitney U Testi ile değerlendirilmiştir. Son ziyarette kontrol grubundaki dispne derecesi müdahale grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Müdahale grubunda son ziyarette elde edilen KOAH Öz-Etkililik Ölçeği alt boyutlarına ait skorlar ve genel skorun ilk ziyarete göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışma sonucunda KOAH'lı bireylere ev ziyareti yoluyla verilen hemşirelik bakımının öz-etkililik düzeyinin artmasına anlamlı derecede katkıda bulunduğu belirlenmiştir. Sonuçlar doğrultusunda ev ziyaretleri yoluyla, KOAH'lı bireylerin hastalığa bağlı yaşadığı sorunların belirlenmesi ve bu sorunlara yönelik olarak hemşirelik bakımı verilmesinde Orem'in Öz-bakım modelinin kullanılması önerilmiştir.

Abstract:
Study was carried out as an intervention study to determine the effect of nursing care provided at home with self-care model on self-efficacy of people with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Study sample included totally 106 COPD patients within 53 patients in each intervention and control group. In data collection; Patient Data Sheet, Orem Self-Care Model Based Data Collection Form, Symptom Evaluation Form, Medical Research Council (MRC) Dyspnea Scale, COPD Self Efficacy Scale (CSES) were used. Nursing care were applied for the intervention group consisting totally four visits, two for the first month and two for the next two months. Educational guide book was catered to the intervention group during first visits and for all visits education, care and supervision was provided according to care plan. For the control group there was no intervention but two home visits were maintained in the beginning and at the end of the study and educational guide book was given in the last visit. All data were analyzed with number, percentage, Chi Square Test, Kruskal Wallis H Test, Wilcoxon Sign Test, Mann-Whitney U test. Dyspnea level in the last visit of control group was found out as high compared to intervention group (p<0.05) The CSES scores belonging to subscale dimensions in the last visit and the general score of intervention group were found out high statistically compared to first visit scores (p<0.05). In the end of the study, nursing care given to individuals with COPD via home visits was identified to contribute to the increase of self efficacy significantly. According to the study results, Orem's self-care model was offered to identify issues that COPD patients have and provide nursing care for these issues.