Kitlesel kaynaklı veri haritalama projeleri ve afet yönetimi açısından Türkiye'de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi
Crowdsourced data mapping projects and evaluation of their applicability in Turkey in terms of disaster management
Yazar: ABDURRAHMAN CİHAD KAYADUMAN
Danışman: PROF. DR. MESUDE CANAN ÖZTÜRK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Açık veri = Open data ; Kitle kaynak = Crowdsourcing

Özet:
Bu tez çalışması kitlesel kaynaklı veri haritalama projesinin Türkiye'de insani yardım sektörü tarafından bütünleşik bir şekilde uygulanmasının önündeki engelleri ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Bu çalışmada, literatürdeki tartışmalardan yola çıkılarak Türkiye'deki insani yardım sektörünün başarılı bir haritalama projesini gerçekleştirebilmesi için insani yardım sektörünün durumu incelenmiştir. Çalışma, nitel paradigmaya uygun olarak iç-içe geçmiş bir tek durum çalışması olarak desenlenmiş ve nicel verilerle desteklenmiştir. Bu amaçla afet yönetimini yürüten çeşitli kurum ve kademelerden kişilerle birlikte geçmişte afete maruz kalmış toplamda 48 kişiyle derinlemesine görüşmeler ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Türkiye haritalama topluluğu sanal gruplarında çevrimiçi gözlem yapılmıştır. Kitlesel Kaynaklı Veri Haritalama açısından önemli bir paydaş olan dijital gönüllülerle ilgili öngörü elde etmek amacıyla 344 insani yardım gönüllüsünden veri toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre kutuplaşma, başarılı bir veri haritalama projesinin önündeki engellerden biridir. Bunun dışında tek yönlü iletişim, harita güncelliği, açık veri eksikliği gibi başka engeller de bulunmaktadır. Bu engeller veri haritalamanın ihtiyaç duyduğu açık devlet, açık veri, şeffaflık ve katılımcılık gibi konuları zaafiyete uğratma potansiyeline sahiptir. İnsani yardım kurumlarının sosyal medyayı eskiden kalma alışkanlıklarla tek yönlü iletişim şeklinde bir kitle iletişim aracıymış gibi kullandığı görülmüştür. Özellikle kamu kurumlarında görülen kitlesel kaynaklılık ve açık veri konusundaki çekincelerin, yönetici konumundaki kişilerin konuyla ilgili farkındalıklarının arttırılmasıyla aşılabileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışması, 100/2000 YÖK Doktora Bursu ve TÜBİTAK- BİDEB, 2211-A Genel Yurt İçi Doktora Burs Programı kapsamında desteklenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Veri Haritalama, Kitlesel Kaynaklılık, Afet Yönetimi, Afet İletişimi, Açık Veri

Abstract:
This thesis seeks to identify the barriers to the integrated implementation of a crowdsourced crisis data mapping project by the humanitarian sector in Turkey. Based on the discussions in the literature, in this study examines the stuation of the humanitarian sector in Turkey in order for the humanitarian sector to realize a successful mapping project. The study was designed as an interwoven single case study in accordance with the qualitative paradigm and supported by quantitative data. For this purpose, in-depth interviews and focus group discussions were conducted with a total of 48 people who had been exposed to disasters in the past, together with people from various institutions and levels of disaster management. Online observations were made in Turkey Mapping Community virtual groups. Data was collected from 344 humanitarian aid volunteers in order to obtain insights on digital volunteers, an important stakeholder in terms of Crowdsourced Data Mapping. According to the findings of the study, polarization is one of the obstacles to a successful data mapping project. There are other barriers such as one-way communication, map timeliness, and lack of open data. These barriers have the potential to undermine the open government, open data, transparency and participation that data mapping requires. It has been observed that humanitarian organizations use social media as a mass media tool in the form of one-way communication with old habits. It is thought that reservations about crowdsourcing and open data, especially in public institutions, can be overcome by raising the awareness of managers on the subject. Within the scope of the research, a model specific to Turkey has been proposed. This thesis study was supported within the scope of 100/2000 YÖK Doctoral Scholarship and TÜBİTAK-BİDEB, 2211-A General Domestic Doctoral Scholarship Program.

Keywords: Data Mapping, Crowdsourcing, Disaster Management, Disaster Communication, Open Data