Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda güney cephelerindeki faaliyetleri
Activities of the Red Crescent association in the southern fronts in the First World War
Yazar: CEVRİYE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT ÇELEBİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Savaş dönemlerinde hasta ve yaralı askerlere yardım etmek için birçok devletin katılımıyla 22 Ağustos 1864 tarihinde Cenevre Sözleşmesi imzalanarak Uluslararası Salib-i Ahmer (Kızılhaç) Komitesi resmen teşkil edildi. Osmanlı Devleti ise adı geçen sözleşmeyi 1865 yılında onaylamasıyla bu kurumun destekçisi oldu. Ancak Salib-i Ahmer teşkilatının bir benzerini Osmanlı topraklarında oluşturmak zaman aldı. Birçok girişimin sonucunda 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti İstanbul şehrinde kurularak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda faaliyette bulundu. Fakat savaşın sona ermesiyle çalışmaları durduruldu. 1911 yılına gelindiğinde sadece savaşta değil, barış döneminde de yararlılık gösterilmesi düşünülerek yeniden teşkil edildi. Cemiyet, bir taraftan teşkilat ağını İstanbul dışında genişletirken diğer taraftan da patlak veren Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında ordunun ve sivil halkın yardımına koştu. Böylece Birinci Dünya Savaşı ilan edildiğinde tecrübeli bir yardım kuruluşu olarak cephe ve cephe gerisinde faaliyetlerde bulundu. Bu çalışmada Birinci Dünya Savaşı'nda açılan Kanal, Filistin-Suriye, Irak, Hicaz-Yemen cephelerdeki Hilâl-i Ahmer Cemiyeti'nin çalışmaları incelendi. Cemiyet, gerek söz konusu bölgelerde açmış olduğu merkez ve şubelerle gerekse gönderdiği sıhhî heyetlerle yaralı ve hasta askerlerin ihtiyaçlarını karşıladı. Aynı zamanda Salib-i Ahmer Cemiyetleriyle iş birliğine girerek esir düşen askerlerin durumlarının tespiti, ihtiyaçlarının karşılanması ve aileleriyle irtibat kurulmasına aracılık etmekteydi.

Anahtar Kelimeler: Birinci Dünya Savaşı, Kızılay, Kızılhaç, Irak, Suriye, Filistin, Hicaz ve Yemen.

Abstract:
The Geneva Convention was signed on 22 August 1864 with the participation of many states to help sick and wounded soldiers in periods of war, and the International Salib-i Ahmer (Red Cross) Committee was officially established. The Ottoman Empire became a supporter of this institution by the approval of the aforementioned convention in 1865. However, establishing a similar organisation to the Salib-i Ahmer in the Ottoman lands had taken some time. As a result of many attempts, the Ottoman Hilâl-i Ahmer (Red Crescent) Society was founded on 14 April 1877 in Istanbul and began to function during the 1877-1878 Ottoman-Russian War. Nevertheless, with the end of the war, its activities were halted. Upon reaching 1911, it was reorganised with the idea that it would be useful not only in war but also in peace. On the one hand, the Society expanded its organisational network outside Istanbul, and on the other hand, it rushed to the aid of the army and the civilian population during the outbreak of the Tripolitan and Balkan Wars. Thus, as an experienced aid organisation when the First World War was declared, it carried out activities at the front and as well as behind the front. In this study, the activities of the Hilâl-i Ahmer Society in the Canal, Palestine-Syria, Iraq, Hejaz-Yemen fronts that were opened in the First World War were analysed. The Society met the needs of the wounded and sick soldiers both through the centres and branches it had opened in the regions in need and through the medical delegations it sent. Moreover, it cooperated with the Salib-i Ahmer Societies to determine the conditions of captured soldiers, to ensure that their needs were met and to establish contact with their families.

Keywords: World War I, Red Crescent, Red Cross, Iraq, Syria, Palestine, Hejaz and Yemen.