Özel gereksinimli çocuklara bakım veren ailelerin güçlü yönleri, zorlukları ve gereksinimlerinin Omaha Sistemi'ne göre değerlendirilmesi
Evaluation of strengths, challenges and needs of families caring for children with special needs according to the Omaha System
Yazar: SEREN DEMİRTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ALTINER YAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Omaha sistemi = Omaha system

Özet:
Bu çalışma, bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinden hizmet alan özel gereksinimli çocukların ailelerinde güçlü yönleri, zorlukları ve gereksinimleri Omaha Sistemi ile değerlendirmek amacı ile tanımlayıcı tasarım tipinde gerçekleştirilmiştir. Rehabilitasyon merkezinde 24 Nisan-27 Mayıs 2024 tarihleri arasında kayıtlı özel gereksinimli çocukların aileleri (N=600) çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Çalışmada, örneklem seçimine gidilmeksizin tam sayım yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 250 kişi katılmıştır. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu ve Basitleştirilmiş Omaha Sistemi Kavramlarına (BOSK) temelli MyStrengths MyHealthTM (MSMH) mobil sağlık uygulaması ile toplanmıştır. Bu çalışmada katılımcıların en sık Üreme Sağlığı (%93,6; n=234), İstismar (%92; n=230), Bulaşıcı Hastalıklar (%85,6; n=214), İhmal (%85,2; n=213), Yas veya Kayıp (%82,4; n=206), Aile Planlaması (%82,4; n=206), Maneviyat veya İnanç (%81,2; n=203) problemlerinde sorun yaşamadıkları ve güçlü yönleri olduğu belirlendi. Sağlık Hizmeti (n=539), Duygu (n=538) ve Gelir (n=461) problemleri, katılımcıların en sık yaşadığı zorluklardı. Katılımcıların en fazla Sosyal Etkileşim (%46; n=353) ile ilgili "Bilgi Alma/Rehberlik", Ağız Sağlığı (%52,8; n=132) ile ilgili "Tedavi/Bakım", Ağrı (%40,4; n=101) ile ilgili "Sağlık Kontrolü" ve Gelir (% 66,8; n=167) ile ilgili "Sağlık/ Sosyal Hizmetlerin Koordinasyonu" gereksinimleri olduğu saptanmıştır. Katılımcıların güçlü yönleri ile cinsiyet, eğitim düzeyi ve bakım destek kaynakları ilişkilidir (p<0,05). Katılımcıların yaşadığı zorluklar ile medeni durumu ve eğitim düzeyi ile ilişkilidir (p<0,05). Sonuç olarak; BOSK, özel gereksinimli çocuğa bakım veren ailelerin güçlü yönleri, zorlukları ve gereksinimlerinin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Sağlığı koruma ve geliştirmeye yönelik çalışmalarda, ailelerin güçlü yönlerinin belirlenmesi ve geliştirilmesi önerilir.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive design type with the aim of evaluating the strengths, challenges and needs of the families of children with special needs receiving services from a special education and rehabilitation centre using the Omaha System. Families of children with special needs (N=600) registered at the rehabilitation centre between 24 April- 27 May 2024 constitute the population of the study. The study used the total count sampling method without any sample selection. 250 people who met the inclusion criteria participated in the study. Data were collected using the Introductory Information Form and the Simplified Omaha System Terms (SOST) based MyStrengths MyHealthTM (MSMH) mobile health application. In this study, it was determined that the participants did not experience any problems and had strengths in the most common problems of Reproductive Health (93,6%; n=234), Abuse (92%; n=230), Infections (85,6%; n=214), Neglect (85,2%; n=213), Grief or Loss (82,4%; n=206), Family Planning (82,4%; n=206), Spirituality or Faith (81,2%; n=203). Health Care (n=539), Emotion (n=538) and Income (n=461) problems were the most frequent challenges experienced by the participants. It was determined that the participants had the most needs for "Info/Guidance" related to Socializing (46%; n=353), "Hands-on Care" related to Oral Health (52,8%; n=132), "Check-ins" related to Pain (40,4%; n=101) and "Care Coordination" related to Income (66,8%; n=167). The strengths of participants are associated with gender, education level and care support resources (p<0.05). The challenges of participants are associated with marital status and education level of participants (p<0.05). In conclusion, SOST has enabled the evaluation of the strengths, challenges, and needs of families caring for children with special needs with a holistic approach. In studies aimed at protecting and promoting health, it is recommended to identify and enhance the strengths of families.