Türkiye'de uluslararası zorunlu kitlesel göç ve iskan uygulamalarının planlama açısından değerlendirilmesi
Evaluation of international forced mass migration and settlement practices in Turkey in terms of planning
Yazar: ERVA NUR MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN KURTARIR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Yüzyıllardır insanlar bireysel ya da kitlesel, istemli veya istemsizce  ya da zorunlu sebeplerden dolayı göç etmek ve yaşam alanlarını değiştirmek durumunda kalmışlardır. Daha güvenli, daha yaşanabilir, yaşam kalitesi daha yüksek alanlara yerleşmek amacıyla bulundukları coğrafyadan ayrılanlar; kendileri kadar yeni geldikleri toplumu da etkilemektedirler. Bu anlamıyla göç çift yönlü ve karşılıklı bir ilişki biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle kitlesel göçlerde yerleşilen yeni alan; ekonomik, sosyolojik ve mekânsal açıdan eskisine oranla değişime daha açık hale gelmektedir.
Türkiye gibi uluslararası göç akışının önemli bir geçiş coğrafyası olarak tanımlanan bölgesi özelinde duruma bakılacak olursa kuruluş tarihinden itibaren hatta öncesi Osmanlı dönemi de dahil olmak üzere, göç hareketlerinden daima etkilenmiş; geçici ikamet imkanları sunarak ev sahipliği yapmış veya kitlesel göçle ülkeye yerleşen gruplara yeni bir yaşam alanı sunmuştur. Kimi zaman ekonomik nedenler, kimi zaman anlaşmalar, kimi zaman ise savaşlar ve siyasi krizlerle kitleler halinde göç almış olan Türkiye, ülkeye girişleri ve ülke içinde ikamet amaçlı kontrollü yerleştirilme süreçlerini dönem dönem farklı politikalarla yönetmiştir. Uluslararası ilişkiler, kendi iç siyaseti ve göç politikaları ile çeşitli kırılmalar yaşayarak zorunlu kitlesel göçlerin iskanına yönelik farklı uygulamalar gerçekleştirmiştir. Bu uzun süreli deneyimler boyunca ülke deneyimi göstermiştir ki, yerleştirmeden yer göstermeye, alan tayin etmekten serbest yerleşmeye kadar çok çeşitli iskan uygulamaları hem yerel hem de ülke politikaları ekseninde hayata geçirilmiştir. 
Tezde, Türkiye'nin yaşadığı uluslararası zorunlu kitlesel göç deneyimleri ve bu dönemlerde yaşanan iskan uygulamalarına yönelik çeşitli örnekler ekonomik, siyasal, sosyal ve mekânsal yansımaları açılarından çok boyutlu biçimde değerlendirilecektir. Çalışmanın en önemli çıkış noktalarından biri ise tüm bu süreçlerde yaşanan deneyimlerin mekansal planlama disiplini ile ilişkisini kurmak, anlık ve geçici çözümlerin yerine planlı göç politikası ve uygulamalarının daha uzun vadede sürdürülebilirliğini tartışabilmektir. Bu çalışma, yaşanan göç deneyimleri ve uygulanan iskan politikalarının zamanla nasıl bir değişim göstermiş olduğunu inceleyerek mekansal planlama disiplini açısından değerlendirildiğinde daha dirençli kentsel ve toplumsal yapının hangi parametreler üzerinden geliştirilebileceğine dair ipuçlarını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abstract:
For centuries, people have had to migrate for individual or mass, voluntary or compulsory reasons. Those who leave their geography in order to settle in safer, more livable areas with a higher quality of life; they affect their new community as well as their own community. In this sense, migration emerges as a two-way concept. The new area settled especially in mass migrations; become open to change economically, sociologically and spatially.
In the case of Turkey, it has received immigration for many years since its establishment, even before the Ottoman period, and has hosted mass groups. Turkey, which has migrated in masses sometimes due to economic reasons, sometimes agreements, sometimes wars and political crises, has managed the processes of entering and resettling into the country with different policies from time to time. International relations, with its domestic politics and immigration policies, experienced various ruptures and realized different practices for the resettlement of forced mass migrations. It has undergone various resettlement implementation processes, from settlement to location, from site assignment to free settlement.
Throughout the thesis, Turkey's international forced mass migration experiences and examples of resettlement practices of these periods will be mentioned. One of the most important starting points of the study is to establish the relationship of all these processes with planning and to discuss the sustainability of instant and temporary solutions with planning in the longer term. This study aims to reveal how experienced migration experiences and applied resettlement policies have changed over time, and how predictability can be added when evaluated with planning.