Kademeli olarak azalmış stres eşiği modeline göre yapılan girişimlerin demanslı birey ve ailesinin bakım sonuçlarına etkisinin incelenmesi
Effects of the progressively lowered stress threshold model on people with dementia and their caregivers outcomes
Yazar: BURCU AKPINAR SÖYLEMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KÜÇÜKGÜÇLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Demans = Dementia ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Stres = Stress ; Türk toplumu = Turkish society ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç:"Alzheimer Hastalığında Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin (AH-YKÖ)" geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmek" ve "Azalmış Stres Eşiği Modeli'ne (ASEM) göre yapılan girişimlerin AH olan birey ve aile sonuçlarına etkisini değerlendirmektir. 
Yöntem: Metodolojik ve deneysel olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Metodolojik olarak AH-YKÖ'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması 72 hasta ve bakım veren ile yapılmıştır. Deneysel aşama; dahil edilme kriterlerine uygun hasta ve bakım verenlerin evlerinde 70 hasta ve bakım veren ile girişim ve karşılaştırma gruplu pretest-posttest1-posttest2 izleme modeli kullanılarak yapılmıştır. Veriler 'Sosyodemografik Özellik Formu', 'AH-YKÖ' 'Bakım Veren Yükü Envanteri', 'Beck Depresyon Ölçeği', 'WHOQOL-BREF', 'NPI', 'GYA' kullanılarak toplanmıştır. Girişim grubundaki hasta ve yakınlarına ASEM'e dayalı girişimler karşılaştırma grubuna rutin bakım uygulanmış olup altı ayda toplam dört ev ziyareti yapılmıştır.  
Bulgular: Birinci aşamada AH-YKÖ'nin hastalar için cronbach alfa iç tutarlılık güvenilirlik katsayısı 0.84, bakım verenler için 0.77 olup yüksek derecede güvenilir olduğu saptanmıştır. İkinci aşamada girişim ve karşılaştırma grupları arasında bakım verenlerin yük, depresyon, yaşam kalitesi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak girişim grubunda bakım verenlerde incelenen tüm değişkenler izlem süresince istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme göstermiştir. Hastaların NPI, GYA, AH-YKÖ'nin hasta yakını versiyonu puanları arasında da iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. 
Sonuç: AH-YKÖ geçerli ve güvenilirdir. İkinci aşamada girişim ve karşılaştırma grubunda bakım verenlerin yük, depresyon ve yaşam kaliteleri benzer bulunmuştur. Ancak ASEM'e dayalı olarak hazırlanıp sunulan bakım, AH olan bireye bakım veren aile üyelerinin bakım veren yükü ve depresyon düzeylerini azaltmada, yaşam kalitelerini ise arttırmada anlamlı bir iyileşme sağlamıştır. 


Anahtar Sözcükler: Demans, RCT, ASEM

Abstract:
Objective: The objective of this study is to assess the validity and reliability of the Quality of Life in Alzheimer's Disease (QOL-AD) scale for the Turkish society, evaluate the effectiveness of the model developed to address progressively lowered stres threshold (PLST) for people with dementia and their caregivers. 
Method: research was composed of two phases with methodological and experimental parts. At the methodological phase, the reliability?validity test of QOL-AD was conducted methodologically on 72 patients and their caregivers. Experimental phase was carried out on 70 patients and their caregivers at their patients home by using the pretest-posttest1-posttest2 with experiment comparation group and the monitoring model. Data were collected through Sociodemographic form, QOL-AD, CBI, Beck Depression Inventory, WHOQOL-BREF, NPI, ADL. PLST model was applied to the patients and their caregivers in the experiment group. 
Findings: In the first stage cronbach alfa of QOL-AD scale for the patients was found as 0.84, caregivers' reports on patients' quality of life was 0.77. In the second stage caregiver burden, depression and quality of life scores were not statistically significant difference between the intervention and comparison group. However, all of the variables examined in caregivers in the intervention group showed improvement during follow-up. NPI, ADL, QOL-AD scores of patients also were not statically significant difference between the intervention and comparison group.  
Conclusions: QOL-AD is a reliable and valid instrument. It was deteceted that PLST model is clinically effective in reducing caregiver burden and depression, and improving QOL. 



Key Words: Dementia, RCT, PLST.