Beslenme dostu okullar programının öğrencilerin besin seçimi ve beslenme durumlarına etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the effects of the 'nutrition friendly schools program' on food choice and nutritional status of students
Yazar: HİLAL BETÜL ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER TEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Öğrenciler = Students

Özet:
Araştırma, beslenme dostu okul programının öğrencilerin besin seçimi ve beslenme durumuna etkisinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemine, biri beslenme dostu okul programında yer alan diğeri yer almayan olmak üzere iki okuldan yedinci sınıfta öğrenim gören öğrenciler alınmıştır. Beslenme dostu okul programında yer alan okuldan 174, beslenme dostu okul programında yer almayan okuldan 158 öğrenci olmak üzere toplam 332 öğrenci araştırmaya dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında içeriği genel bilgiler, beslenme alışkanlıklarına dair sorular, antropometrik ölçümler, adölesanlarda meyve-sebze tüketimi değişim süreci ölçeği, okullarda yiyecek içecek standartları yönetmeliğine göre hazırlanmış besin tüketim sıklığı, besin tüketim kaydı, içecek tüketim kaydı ve fiziksel aktivite kaydından oluşan anket formu kullanılmıştır. Beslenme dostu okulda eğitim gören öğrencilerin, beslenme dostu olmayan okulda eğitim gören öğrencilere göre ana öğün tüketim ortalamaları anlamlı oranda daha yüksek bulunurken (p<0,05), ara öğün tüketim ortalamaları arasındaki fark anlamlı değildir (p>0,05). Beslenme dostu okulda kahvaltının evde yapılma oranı, öğle yemeğinin yemekhanede tüketilme oranı daha fazladır (p<0,05). Beslenme dostu okuldaki kız öğrencilerin, beslenme dostu olmayan okuldaki kız öğrencilere göre; vücut ağırlığı, bel çevresi, vücut yağ yüzdesi, beden kütle indeksi ve bel çevresi boy uzunluğu oranı anlamlı oranda daha düşüktür (p<0,05). Beslenme dostu okuldaki erkek öğrencilerin, beslenme dostu olmayan okuldaki erkek öğrencilere göre antropometrik ölçüm değerleri arasındaki fark anlamlı değildir (p>0,05). Beslenme dostu okuldaki öğrencilerin meyve ve sebze tüketim değişim süreci ölçeğinden aldıkları puan ortalaması anlamlı oranda daha yüksektir (p<0,05). Beslenme dostu okulda öğrencilerin yağ alımı ve enerjinin yağdan gelen yüzdesi anlamlı oranda daha düşüktür (p<0,05). Beslenme dostu olmayan okulda öğrencilerin içeceklere eklediği ilave şeker miktarı anlamlı oranda daha yüksektir (p<0,05). Beslenme dostu olmayan okuldaki öğrencilerin fiziksel aktivite düzeyi daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak okul beslenme programları, öğrencilerin besin seçimi ve beslenme durumları üzerine etkilidir. Doğru yöntemler ve politikalarla desteklenen okul programları ile okul sağlığının desteklenmesi toplum sağlığının geliştirilmesinde önemlidir.

Anahtar Kelimeler : Beslenme dostu okullar programı, besin seçimi, beslenme durumu

Abstract:
The research was conducted to assess the nutrition choice and nutritional status of students in a nutrition-friendly school program. The sample of the study was taken from the students in the seventh grade from two schools, one in the nutrition-friendly school program and the other not in the sample. A total of 332 students, 174 from the school in the nutrition-friendly school program and 158 from the non-nutrition-friendly school program, were included in the survey. A questionnaire consisting of general information about the contents, questions about nutritional habits, anthropometric measurements, fruit and vegetable consumption change process scale, food frequency questionnaire prepared according to school regulation regulations, food consumption record, beverage consumption record and physical activity were used in the data collection. The mean of the main meals was significantly higher (p <0.05) and the difference between the snack meal was not significant (p> 0,05). In the nutrition-friendly school, the rate of breakfast is higher at home than at lunchtime (p <0,05). According to the girl students in the nutrition-friendly school, the girls in the non-nutrition school; body weight, waist circumference, body fat percentage, body mass index and waist circumference height length ratio were significantly lower (p <0.05). The difference between the anthropometric measurements of male students in nutrition-friendly school and male students in non nutrition friendly school was not significant (p> 0.05). The average score of the students at the nutrition-friendly school was significantly higher than that of the fruit and vegetable consumption process (p <0,05). In the nutrition-friendly school, fat intake and fat energy percentage of students were significantly lower (p <0.05). In the non-nutritionfriendly school, the amount of added sugar added to beverages was significantly higher (p <0.05). Non nutrition friendly school students had higher levels of physical activity (p <0.05). As a result, school nutrition programs are influential on students' nutritional choices and nutritional status. Promoting school health through proper methods and policy-supported school programs is important in the development of community health.

KeyWords : Nutrition friendly schools program, food choice, nutritional status