Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme uygulamalarının özel sektör işletmelerinde genel kabul seviyesi: Diyarbakır ili alan araştırması
The general acceptance level of gender responsive budgeting practices in private sector enterprises: A field research study in Diyarbakır province
Yazar: DİLAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yaklaşımı son yıllarda ekonomik anlamda toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama da bir araç olarak benimsenmektedir. İktisadi bağlam da toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmaları sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın temel parametrelerinden de biridir. Ayrıca Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yaklaşımı yoksulluğun feminizasyonunu önleme ve ortadan kaldırma da yetkili otoritelerin uygulayabileceği bir araçtır.
Bu tez sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın yönetişim boyutunun farkındalığıyla bir Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme değerlendirmesi yapar. Bu temelde bütçe yapım sürecinin aktörlerinden olması gereken özel sektör işletmelerinin konuya bakışını irdeler. Buradan hareketle öncelikli olarak Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yaklaşımının kavramsal bir çerçevesi ortaya konulmuştur. İkincil olarak ise Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme kavramsallaştırmasının dayanakları ve iyi uygulama örneklerine yer verilmiştir. Üçüncü olarak özel sektör işletmelerinin konuya olan ilgileri uluslararası finansal piyasalar ve borsalardaki sürdürülebilirlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği endeksleri ile beraber irdelenmiştir. Devamında Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme uygulamalarının odaklandığı temel politika alanlarını temel alanlar konular incelenmiştir. Son olarak ise Diyarbakır ilinde faaliyet göstermekte olan özel sektör işletmelerinin katılımıyla gerçekleştirilen nicel bir araştırmanın verilerine yer verilmiştir. Bu tez katılımcı bir Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yaklaşımının yanında kadınların dirliğini esas alan bir yaklaşımla da ilerlemiştir. 
Bu tezin amacı ülkemizde henüz merkezi yönetim bazında uygulanmayan Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme uygulamalarının özel sektör işletmeleri açısından genel kabul seviyesini tespit etmektir. Bu çalışma kadınların toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında dezavantajlı konumlarının ortadan kaldırılması için Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme yapılmasının temel uygulamalardan olduğu düşüncesinden hareketle şekillenmiştir. Sürdürülebilir ekonomik kalkınma, iyi yönetişimle dolayısıyla katılımcı bir bütçe yaklaşımı çerçevesinde gelişebilir. Sonuç olarak Türkiye'de Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme uygulamalarının kamu aracılığıyla hayata geçirilmesi ve bu konuda bütçe yapım sürecinin tüm aktörleriyle bir arada hareket edilmesi sürdürülebilir ekonomik kalkınma hedeflerine ulaşmada önemlidir.

Abstract:
In recent years, the Gender Responsive Budgeting approach has been adopted as a tool for achieving gender equality in economic terms. Gender equality in the economic context is one of the basic parameters of sustainable economic development. In addition, the Gender Responsive Budgeting approach is a tool that can be applied by the competent authorities in preventing and eliminating the feminization of poverty.
This thesis makes an assessment of Gender Responsive Budgeting with an awareness of the governance dimension of sustainable economic development. On this basis, it examines the perspective of private sector enterprises, which should be among the actors of the budget making process. Therefore, firstly, a conceptual framework of the Gender Responsive Budgeting approach is presented. Secondly, the foundations of the conceptualization of Gender Responsive Budgeting and examples of good practices are presented. Thirdly, the interest of private sector enterprises in the issue is analyzed together with sustainability and gender equality indices in international financial markets and stock exchanges. Next, the main policy areas on which Gender Responsive Budgeting practices focus are analyzed. Finally, the data of a quantitative study conducted with the participation of private sector enterprises operating in the province of Diyarbakır are presented. In addition to a participatory approach to Gender Responsive Budgeting, this thesis has also proceeded with an approach based on women's empowerment. 
The aim of this thesis is to determine the level of general acceptance of Gender Responsive Budgeting practices, which have not yet been implemented on the basis of central government in our country, in terms of private sector enterprises. This study is shaped by the idea that Gender Responsive Budgeting is one of the basic practices to eliminate the disadvantaged position of women in the context of gender roles. Sustainable economic development can be achieved through good governance and therefore through a participatory budget approach. As a result, it is important to implement Gender Responsive Budgeting practices in Turkey through the public sector and to act together with all actors in the budget-making process to achieve sustainable economic development goals.