Kelâm âlimlerinin akaid hadislerini anlama ve yorumlama metotları
Methods of understanding and interpreting the akaid hadiths
Yazar: SEMİH ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHANEDDİN KIYICI
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Akaid = Akait ; Hadis = Hadith ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslam inanç esaslarını sağlam delillerle temellendiren kelâm ilmi, bilgi kaynaklarının tespitine önem vermiştir. Kelâm âlimleri bilgi kaynağını duyu organları, akıl ve haber olarak üç kısımda incelenmişlerdir. Haber kısmını da mütevâtir ve âhâd haberi olarak ele almışlardır. Kelâm âlimleri, mütevâtir haberin üzerinde inanç konularını inşa ederken âhâd haberin inanç konuları tespitinde delil olup olmayacağı konusunda ise ihtilâf etmişlerdir. Bu sebeple Hz. Peygamber'in akaid konusunu ele alan hadislerini büyük bir titizlikle incelemişlerdir. Kelâmcılar akaid konusundaki hadisleri ele alırken farklı yöntem ve metotlar kullanmışlardır. Bu metotlar üzerinde düşünce sistemlerini oluşturmuşlardır.

Kelâm âlimleri akaid hadisleri ele alırken öncelikle hadisin, muteber hadis kitaplarında geçip geçmediğine dikkat etmişlerdir. Ondan sonra hadisin mütevatir ve ya ahad haber olduğunu tespit etmişlerdir. Tespit yönteminden sonra hadisleri Kur'an-ı Kerim ayetleri rehberliğinde ve konu bütünlüğü içerisinde değerlendirmişlerdir. Bu değerlendirme sonucunda ise hadisler hakkındaki görüşlerini açıklamışlardır. Hadisleri ele alan kelamcılar farklı yöntem ve metotlar kullanmışlardır. Hadisleri, Kur'an-ı Kerim ayetlerine arz etme, te'vil, akıl ve nazar kavramları içerisinde ele almışlardır.

Bu araştırmada "Kelâm Âlimlerinin Akaid Hadislerini Anlama ve Yorumlama Metotları" konusunu ele alacağız. Çalışma bir giriş ve üç ana başlıktan oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında kelâm âlimlerinin mütevâtir ve âhâd haberi ile ilgili yaklaşım metotları ele alınmıştır. Birinci bölümde âlimlerin kelâm ilminin ilahiyat alanı ile ilgili hadisler ele alınmıştır. İkinci bölümde kelâm ilminin nübüvvet alanı ile ilgili hadisler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde sem'iyyât ile ilgili konular ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise araştırma neticesinde ele edilen sonuçlar üzerinde bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
He gave importance to the identification of sources of Islamic theological knowledge, which grounded the principles of Islamic belief with solid evidence. Kalām scholars have examined the source of knowledge in three parts as sense organs, reason and news. In the news section, mutawâtir and âhâd have discussed the news. While the scholars of kalâm built the belief issues on the mutawâtir news, they disagreed on whether the âhâd news would be evidence for the determination of the faith issues. For this reason, Hz. The hadiths of the Prophet, which deal with the issue of creed, have been studied meticulously. Theologians used different methods and methods while dealing with the hadiths on akaid. They formed their systems of thought on these methods.

While evaluating the hadiths, the scholars of kalam first searched whether the hadith is mentioned in the reliable hadith books and determined that the hadith is mutawatir or ahad news. After the determination method, they evaluated the hadiths under the guidance of the verses of the Qur'an and within the integrity of the subject. As a result of this evaluation, they explained their views on the hadiths. Theologians dealing with hadiths used different methods and methods. They dealt with the hadiths within the concepts of presenting the verses of the Qur'an, ta'wil and reason and evil eye.

In this study, we will discuss the subject of "The Methods of Understanding and Interpreting Akaid Hadiths of Kalâm Scholars". The study consists of an introduction and three main titles. In the introductory part of the study, the approach methods of kalâm scholars about mutawâtir and âhâd news are discussed. In the first part, the hadiths related to the theology field of scholars are discussed. In the second part, the hadiths related to the prophethood of the science of kalâm are discussed. In the conclusion part, an evaluation was made on the results of the research.