Lise öğrencilerinin deizm algısına dair sosyolojik bir araştırma (Başakşehir örneği)
A sociological research on high school student's perception of deism (in case of Başakşehir)
Yazar: GÜLTEN KOÇ
Danışman: PROF. DR. HAYRİ ERTEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Deizm = Deism ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Gençlik = Youth ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yöntemler = Methods

Özet:
İnsanlık tarihinin tüm dönemlerinde, dinsiz bireyler olsa da dinsiz hiçbir toplum var olmamıştır. Bir başka deyişle insan topluluğunun olduğu her yerde din de varlığını sürdürmüştür. Çünkü insanoğlu evreni, doğayı, insanı anlama ve anlamlandırma çabasında insanüstü bir gücün varlığına her zaman ihtiyaç duymuştur. Yaşadığı felaketler ve acıların getirdiği beklentileri, umut ve istekleri yöneltebileceği bir Tanrının varlığı ve bu Tanrı ya da tanrılara güvenebileceği duygusu, kişinin psikolojik olarak rahatlamasını sağlamıştır. Tabi her dönemde din anlayışları farklılık ve çeşitlilik göstermiştir. Deizm de bu farklı bakış açılarından biridir.
Araştırmamızın temel amacı ergenlerin deizm inancına karşı tutum ve davranışlarının anlaşılması ve nedenlerinin belirlenerek, sosyo-kültürel çerçevede etkilerini anlamaktır. Çalışma, son dönemlerde deizmin arttığına dair olan görüşlerin ergenlerdeki karşılığı olup olmadığına odaklanmıştır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi, kapsam ve sınırlılıkları, literatür taraması hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde kavramsal çerçeve olarak din ve din tanımları, deizm tanımları, deizmin tarihsel seyri ve Türkiye'de deizmin seyri hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında ise ergenlik tanımı ve ergenlikteki bireysel gelişimler hakkında bilgi verilerek, ergenlerin din algısına değinilmiştir. İkinci bölümde araştırmanın yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırma bulgularına yer verilmiştir.
Sonuç olarak, ergenlerin deizm düşüncesine karşı bilişsel bir farkındalık içinde oldukları, nedenler ve sonuç boyutlarında ise herhangi bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte ergenlerin (lise öğrencileri) deizmi, içinde bulundukları dönemin çalkantısı ve sorgulamalarından etkilenme, sekülerleşmenin de beraberinde getirdiği rahat ve özgür yaşama arzusu ve sosyal medyanın da etkisiyle hızla deizmi tanıdıklarını, tanımanın yanında ilgi de duyduklarını da söyleyebiliriz. Gençler arasında deizmin yayılmasında bireysel farklılıkların, aile yapılarının, ahlak yapısının çok etkili olmadığı görülmüştür. Muhafazakâr bir aile ortamında yetişen bir çocuk da seküler bir aile ortamında yetişen çocuk da deizme aynı oranda ilgi duymaktadır.

Abstract:
Regardless of what period we look at throughout history, there has never been any society without religion, even though there have been individuals without religion. So wherever there is a society there is also religion. This is because the human being has always needed the presence of a supernatural power in his effort to understand and interpret the universe, nature and human beings. We need the presence of a supreme being to whom we can direct the disasters, epidemics, expectations, hopes and desires we have experienced. And just trusting in or being in expectation from this supreme being or beings has provided a psychological relief for the person. Of course, in every period, the understanding of religion differed and varied. Deism is one of these different points of view.
The main purpose of our study is to understand the attitudes and behaviors of adolescents towards the deism belief and to determine the reasons, as well as to understand the effects on the socio-cultural framework. It is a research on whether the views on the increase of deism in recent times are correct or not. In the introduction part of the study, information about the subject, purpose, importance, scope and limitations, and a literature review is given. In the first part information is given about religion as a conceptual framework and the definitions of religion, the definitions of deism, the historical course of deism and the course of deism in Turkey are given. Afterwards the definition of adoloscence and information about the personal development in adoloscence is given, and the religious perception of adolescents is mentioned. In the second part, information about the method of the research is given. In the third part, research findings are given. The study has been completed with a conclusion and recommendations section.
As a result, it was observed that adoloscents have a cognitive awareness against the deism belief, and there is no difference related in the cause and effect dimensions. On the other hand we must add that adolescents ( high school students ) are affected by the deism belief because of the unsteady and questioning period they are in and the desire to live comfortably and freely as they wish, which is accompanied by secularization, and together with the influence of social media they get to know the belief very quickly and start showing interest in the topic. It has been observed that individual differences, family structures and morality are not very effective in the spreading of deism among young people. The child of a conservative family might be interested in deism as well as the child of a secular family.