Göller yöresi sarıçam (Pinus sylvestris L.) orijin denemesinde bazı morfolojik ve fizyolojik karakterler bakımından farklılıklar
Differences in scotch pine (Pinus sylvestris L.) provenance trial in terms of some morphological and physiological characters in the lakes region
Yazar: FATMA MERVE NACAKCI
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÜLCÜ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bitki fizyolojisi = Plant physiology ; Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Sarıçam = Scoth pine

Özet:
Bu çalışma, Akdeniz iklim kuşağında yer alan Isparta-Aydoğmuş ve Burdur-Kemer'de 20 yıl önce 30 orijinle kurulmuş olan Sarıçam (Pinus sylvestris L.) orijin denemesinin bazı morfolojik ve fizyolojik özellikler bakımından değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında denemenin kurulduğu günden bugüne kadar gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların sonuçlarına göre en başarılı 10 orijinde 10 morfolojik (ağaç çapı, dal kalınlığı, dal sayısı, dal açısı, iğne yapraklarının en, boy ve kalınlıkları, spesifik yaprak alanı, yaprak alan başına kütle ve yaprak kuru madde miktarı) ve 17 fizyolojik karaktere (klorofil a, klorofil b, toplam klorofil, klorofil floresanı ve karotenoid miktarı, fotosentez hızı, stoma iletkenliği, hücreler arası CO2, yaprak sıcaklığına bağlı buhar basıncı açığı, transpirasyon hızı, hücreler arası CO2 konsantrasyonunun çevresel CO2 konsantrasyonuna oranı, su kullanım etkinliği, gün ortası ksilem su potansiyeli, lipit peroksidasyonu, prolin ve hidrojen peroksit içerikleri) ilişkin ölçüm ve gözlemler yapılmıştır. Fizyolojik karakterlere ilişkin ölçümler 2018 ve 2019 yıllarında tekrarlanarak verilerin değerlendirilmesi sürecinde iki yılın ortalaması kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla yapılan istatistiksel analizler sonucunda denemenin kurulduğu alanlar ile benzer yetişme ortamları için özellikle kuraklığa dayanıklılık göstergesi olarak kabul edilen malondialdehit, prolin ve hidrojen peroksit seviyeleri bakımından Çatacık, Akyazı, Gölköy, Sarıkamış ve Mesudiye orijinleri tohum kaynağı olarak önerilebilir. Ayrıca çalışılan tüm karakterler bakımından ortak bir değerlendirme yapıldığında ise Çatacık, Mesudiye, Şenkaya, Sarıkamış ve Gölköy orijinleri deneme alanları ve çevresi için alternatif tohum kaynağı olarak önerilebilir.

Abstract:
This study was carried out in order to evaluate the provenance trial of Scotch Pine (Pinus sylvestris L.), which was established with 30 provenance 20 years ago in Isparta-Aydoğmuş and Burdur-Kemer, located in the Mediterranean climate zone, in terms of some morphological and physiological characteristics. Within the scope of the research, in the 10 most successful origins according to the results of the scientific studies carried out since the day the provenance trial was established, 10 morphological (tree diameter, branch thickness, branch number, branch angle, width, height and thickness of needle leaves, specific leaf area, mass per leaf area and leaf dry amount of substance) and 17 physiological characteristics (chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, chlorophyll fluorescence and carotenoid content, photosynthesis rate, stomatal conductance, intercellular CO2, vapor pressure gap due to leaf temperature, transpiration rate, intercellular CO2 concentration to environmental CO2 concentration rate, water use efficiency, midday xylem water potential, lipid peroxidation, proline and hydrogen peroxide contents) were measured and observed. The measurements of physiological characters were repeated in 2018 and 2019, and the average of two years was used in the process of data evaluation. As a result of the statistical analysis made in order to evaluate the data obtained, Çatacık, Akyazı, Gölköy, Sarıkamış and Mesudiye provenances can be recommended as seed sources for the areas where the trial was established and similar growing environments, especially in terms of drought resistance indicators, such as malondialdehyde, proline and hydrogen peroxide levels. In addition, when a common evaluation is made in terms of all the characters studied, Çatacık, Mesudiye, Şenkaya, Sarıkamış and Gölköy provenances can be suggested as alternative seed sources for the experimental areas and their surroundings.