Karar yararlılığı amacı: Futbol kulüplerine yönelik bir uygulama
Decision-usefulness objective: An application for football clubs
Yazar: ÖZGÜR AĞAMOLLA
Danışman: PROF. DR. AHMET TÜREL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Futbol kulüpleri = Football clubs ; Karar yararlılığı = Decision usefulness ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism

Özet:
1950'li yıllardan itibaren neoliberal görüşün sosyal bilimlerde kazandığı hâkim konum muhasebeyi de etkilemiştir. Bu yaklaşıma uygun olarak muhasebenin, doğa bilimlerine benzer biçimde, değer içermeyen, nötr bir disiplin olduğu algısı benimsenmiş ve muhasebe bilgisinin değeri, tahmin yeteneğiyle ölçülür olmuştur. Buna karşın muhasebe kuralları boşlukta kendiliğinden meydana gelen kurallar değildir ve belli bir bağlamda, bir hedefe ulaşmak için oluşturulur. Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'nda (UFRS) belirlenen "karar yararlılığı" amacı, sözü edilen bağlamın ürünüdür ve bu amaç çağdaş muhasebe düşüncesinin çerçevesini şekillendirir. Türkçe literatürde muhasebenin amacının yeterli ilgiyi görmemiş olması, karar yararlılığı amacının getirdiği, "devrimsel" olarak anılan değişikliklerin anlaşılmasını güçleştirmektedir. Teorik kökenleri hakkında yeterli bilgi sahibi olmadan, söz konusu amacın muhasebe üzerindeki etkisinin anlaşılması ve alternatif amaçlarla kıyaslanması mümkün değildir. Karar yararlılığı amacının teorik kökenlerinin ve muhasebe üzerindeki etkisinin anlaşılması amacıyla bu çalışmada öncelikle muhasebe bilgisinin kullanıcıları, bilginin nitelikleri ve amacın iletildiği kavramsal çerçeve incelenmiştir. Neoliberal görüşün amacın ortaya çıkmasındaki etkisi tespit edildikten sonra, bu görüşün muhasebede de benimsenen varsayımlarının ortaya konulmasına çalışılmıştır. Ardından karar yararlılığı amacının yerini aldığı idarecilik amacına değinilmiş ve bu paradigma değişiminin, muhasebeyi hangi yönlerden etkilediği araştırılmıştır. Çalışmanın bütünde karar yararlılığının eleştirel bir yaklaşımla ele alınması amaçlandığından, kâr amaçlı işletmeler için yayınlanan standartlar olan UFRS açısından anomali oluşturabilen spor sektörünün özellikleri incelenerek, halka açık kulüplerin uygulamada kullanılması kararlaştırılmıştır. Bu doğrultuda kredi kararları açısından kulüplerin finansal tablolarının yararlı bilgi sağlayıp sağlamadığının anlaşılması için Borsa İstanbul'da işlem görmekteyken iflas veya finansal sıkıntı nedeniyle borsadan çıkarılan şirketlerin verilerinin, finansal açıdan sağlıklı şirketlerin verileriyle lojistik regresyon analiziyle karşılaştırılması yoluyla iflas/sıkıntı formülleri geliştirilmiş ve formülün kulüplere uygulanmasıyla kulüplerin tablolarının kredi kararları için yararlı bilgi sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The hegemonic position acquired by the neoliberal view in social sciences since the 1950s has also affected accounting. In accordance with this view, the perception that accounting is an objective and inherently value-neutral discipline, similar to natural sciences, has been adopted and the value of accounting information has been determined by its predictive ability. In contrast with this view, accounting rules are not rules that occur spontaneously in a vacuum, but are created in a certain context to achieve a goal. The objective of "decision-usefulness" which is identified in the International Financial Reporting Standards (IFRS) is the product of the aforementioned context and this objective shapes the framework of contemporary accounting thought. As a consequence of inadequate attention to the objective of accounting in Turkish literature, it is hard to understand changes brought by decision-uselfulness objective, which is called "revolutionary" by some. Without sufficient knowledge of its theoretical origins, it is not possible to understand the effect of this objective on accounting and to compare it with alternative objectives. In order to understand the theoretical origins of the decision-usefulness and its effect on accounting, initially the users and the characteristics of the accounting information and the conceptual framework in which the objective is conveyed were examined in this study. After finding out the effect of the neoliberal view on the emergence of the decision-usefulness, it was tried to list the assumptions of this view, which were also adopted in accounting. Then stewardship, the disfavored objective of accounting, is studied and the effects of this paradigm shift on accounting have been investigated. Since the aim of this dissertation is to study the decision-usefulness with a critical approach, the characteristics of the sports sector that can create anomaly in terms of IFRS, which are published standards for profit-oriented entities, were examined and it was decided to use listed football clubs in the dissertation. Accordingly, in order to examine whether the financial statements of clubs provide useful information in terms of loan decisions, a bankruptcy/distress model have been developed by comparing the data of companies that were taken out of exchange due to bankruptcy or financial problems while being traded in Borsa Istanbul via the logistic regression analysis, and by applying the model to clubs, it was concluded that the statements of football clubs do not provide useful information for loan decisions.