Cumhuriyet Döneminde Bahriye Vekaleti
Navy Ministry in the Republic Period
Yazar: ABDULLAH TOK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET MEHMETEFENDİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Denizcilik = Marine ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Bahriye Vekaleti = Navy Ministry ; Bahriye teşkilatı = Naval organization ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Donanma = Navy

Özet:
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e intikal eden donanma mirası oldukça kısıtlıdır. Ülke
savunması açısından güçlü bir donanmanın varlığının önemi göz önüne alınarak 1924 
yılından itibaren Mecliste müstakil bir Vekaletin kurulması gündeme gelmiştir. Bahriye 
Vekaleti kuruluncaya kadar Milli Müdafaa Vekaleti deniz kuvvetleri üzerinde de etkili 
bir konumdaydı; ancak Meclis'teki Bahriyeli Vekiller donanma anlamında gelişmenin 
sağlanması açısından müstakil bir Vekaletin kurulmasını gerekli görmüşlerdir. 
Vekaletin teşkili kolay olmamıştır. İsmet Paşa, Fevzi Paşa gibi isimler müstakil bir 
Vekaletin kuruluşuna karşı çıkarken Rauf Bey başta olmak üzere muhalif isimler de 
Vekaletin müstakil olamayacağına inanarak kurulmasını desteklememişlerdir; ancak 
Mustafa Kemal'in direktifleri sonucu Bahriye Vekaleti'nin kurulması adına harekete 
geçilmiş ve 30 Aralık 1924'te Meclis'te kabul edilen karar ile Vekalet, Milli Müdafaa 
Vekaletinden ayrılmış ve Bahriye Erkan-ı Harbiyesi, Genelkurmay Başkanlığına bağlı 
olarak çalışmaya başlayan Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisliğine bağlanmıştır.
Bahriye Vekaleti üç sene gibi kısa bir sürede pek çok çalışmada bulunmuş; yeni 
denizaltılar sipariş verilmiş, uzman heyetinden yardım alınmış, talimatnameler 
hazırlanmış, Yavuz gemisi başta pek çok geminin tamiri gerçekleşmiş, yeni havuz 
alınmış, Gölcük tersanesinin gelişmesi yönünde önemli adımlar atılmıştır. Bununla 
birlikte Bahriye Vekili İhsan Bey'in Vekalette kaldığı müddetçe sergilediği tutum ve 
davranışlar pek çok kişi tarafından eleştirilmiş ve kendisi aleyhinde bir intiba 
oluşmuştur. 16 Ocak 1928'de ise Vekaletin sonu gelmiş ve bahriye işlerini Milli 
Müdafaa Vekaletine bağlı bir müsteşarlığa indiren kanun Meclis'te kabul edilmiştir. 
Vekaletin kapatılmasının ardındaki sürece bir yolsuzluk iddiası damga vurmuş,
Cumhuriyet tarihinde bir bakan ilk kez Yüce Divana giderek yargılanmıştır

Abstract:
The navy heritage that was transfered from Ottoman Empire to Turkish 
Republic, was rather limited. Because of the defence of the country, consedering having 
a powerful navy, from 1924 an independent ministery was brought before. Until the 
Ministery of Navy was founded, the Ministery of Defence had power on the navy, but 
the ministers, who were naval officers, in the parliament considered founding the 
Ministery of Navy necessary because of development. It was not easy to found it. Some 
members of parliament such as İsmet Pasha and Fevzi Pasha objected it. At the same 
time Rauf Bey and some other opponents didn't support the idea, believing that the 
Ministery would not be independent; but with the orders of Mustafa Kemal, they started 
action and on 30th December 1924. In parliament it was decided to seperate the 
ministery from The Ministery of Defence and "Bahriye Erkan-ı Harbiye" became a part 
of "Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisliği" which was under the control of The General 
Staff.
The Ministery of Navy, in a short time ( about three years) did many 
things; new submarines were bought, asked help from the experts, manual of 
instruction was written, the ship called "Yavuz" and many other ships were repaired, a 
new pool was bought for the development of Gölcük shipyard. Many things was done. 
On the other hand The Minister of Navy, Ihsan Bey was criticized by some others 
during his control of the navy and a negative impression occured against him. 16th 
January 1928 was the end of The Ministery of Navy. By the law taken in parliament, the 
navy was under control of The Ministery of Defence again. The raeson was claims 
about irregularity. It was the first time a minister was judged in the history of Turkish 
Republic.