Sosyal hizmet uzmanlarının gözünden finansal sosyal hizmet uygulamaları
Financial social work practices from the perspective of social workers
Yazar: AYKUT CAN DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Biyopsikososyal yaklaşım = Biopsychosocial approach ; Finansal davranış = Financial behaviour ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Finansal sosyalizasyon = Financial socialization ; Psikososyal yardım = Psychosocial help ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal yardım = Social assistance ; Sosyal yardımlaşma = Social aid

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de farklı alanlarda çalışan sosyal hizmet 
uzmanlarının finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve uygulamalarında finansal 
sosyal hizmet uygulamasını nasıl gerçekleştirdiklerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada karma araştırma modellerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel veriler birlikte toplanmıştır. Nitel verilere maksimum çeşitlilik örnekleme ile ulaşılmıştır. Nitel veriler sosyal hizmetin farklı alanlarında çalışan 28 sosyal hizmet uzmanı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanarak elde edilmiştir. Nicel verilerin toplanmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış ve 430 sosyal hizmet uzmanıyla anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket ile sosyal hizmet uzmanlarının sosyo-demografik özellikleri, finansal sosyal hizmet uygulaması ile ilgili bilgileri ve finansal okuryazarlık düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan finans bilgi testi soruları ve Finansal Tutum ve Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel verileri 1 Aralık 2020 – 1 Şubat 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde MAXQDA18 nitel analiz programı nicel verilerin analizinde IBM SPSS 22.0 programından yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda finans bağlamında psiksosyal sorunlar, sosyal çevre finans etkileşimi, sosyal hizmet uygulamalarında finans bilgisinin kullanımı, finansal yapabilirlik, gelir kavramı, varlık kavramı, sosyal hizmet eğitiminde finansın görünümü, sosyal hizmet uzmanlarının finans bilgisi ve Covid-19'un etkileri olmak üzere dokuz tema oluşturulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre finansal sorunların bazı psikososyal sorunların temel nedenlerinden birisi olduğu, finansal koşulların sosyal çevreyi önemli derecede etkilediği anlaşılmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının mevcut uygulamalarında finans bilgisini değerlendirmede (ekonomik ihmal ve istismarı, ekonomik durumu ve sosyal yardımları değerlendirme) ve finansal güçlendirmede kullandıkları belirlenmiştir. Müracaatçıların finansal yapabilirliklerini arttırma sosyal hizmet uzmanlarının çalışmalar yaptığı; bu kapsamda hareket etme yeteneğini arttırmada çoğunlukla danışmanlık yaptıkları, hareket etme fırsatını sağlamada ise para yönetimi için vasi oldukları, varlık muhafaza, bankacılığa erişim, meslek edindirme, kredi yapılandırma, ev satın alma/kiralama çalışmaları yaptıkları anlaşılmıştır. Kurumdan/sistemden kaynaklı, sosyal hizmet uzmanlarından kaynaklı ve müracaatçılardan kaynaklı nedenlerden dolayı finansal yapabilirliğin sosyal hizmet uygulamasında odaklanılmadığı belirlenmiştir. Sosyal hizmet uygulamasında gelir ve varlıkların değerlendirmede bir kriter olarak kullandığı anlaşılmıştır. Müracaatçıların varlık oluşturmaları konusuna sosyal hizmet uzmanlarının mesafeli oldukları ve bu konuda kısıtlı çalışmalar yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır. Finansal sosyal hizmet için önemli bir gereklilik finansal okuryazarlıktır. Araştırma sonuçları müracaatçıların finansal sorunlarında çalışmalar yapıldığını göstermekle beraber sosyal hizmet uzmanlarının orta düzey finansal okuryazarlığa sahip oldukları bulunmuştur. Araştırmada erkeklerin kadınlardan, evlilerin bekarlara göre daha yüksek finansal okuryazarlık düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca müracaatçının finansal sorunlarında sosyal hizmet uzmanı görev alması gerektiğini belirtenlerin finansal okuryazarlık düzeyleri daha yüksek olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the financial literacy levels of social 
workers working in different fields in Turkey and to reveal how they implement financial 
social work in their practices. In this research convergent parallel design pattern which is one of the methods of mixed research was used. In the research, qualitative and quantitative data were collected. The qualitative data were obtained by sampling maximum diversity sampling. Qualitative data were obtained by using a semi-structured interview form with 28 social workers working in different fields of social work. Convenience sampling method was used to collect quantitative data and a survey was conducted with 430 social workers. With the questionnaire, it was tried to determine the socio-demographic characteristics, knowledge about financial social work practice and financial literacy levels of social workers. Financial knowledge test questions created by the researcher and Financial Attitude and Behaviour Scale were used to determine financial literacy levels. The quantitative and qualitative data of the research were collected between 1 December 2020 and 1 February 2021. MAXQDA 18.02 qualitative analysis program was used in the analysis of qualitative data. IBM SPSS 22.0 program was used in the analysis of quantitative data. In the qualitative dimension of the research, nine themes were created: psychosocial problems in the context of finance, the interaction of social environment and finance, the use of financial information in social work practices, financial capability, the concept of income, the concept of assets, the appearance of finance in social work education, and the financial knowledge of social workers, Covid-19 effects. According to the results of the research, it has been understood that financial problems are one of the main causes of some psychosocial problems, and that financial conditions affect the social environment significantly. It has been determined that social workers use their current practices to evaluate financial knowledge (assessment of economic neglect and abuse, economic situation and social benefits) and financial empowerment. It has been understood that social workers are working to increase the financial capabilities of the applicants. In this context, they mostly provide consultancy in increasing the ability to act; to provide the opportunity to act, it has been determined that they are guardians for money management, asset protection, access to banking, employment, loan restructuring, home buying / renting. It has been determined that financial capability is not focused on social work practice due to reasons originating from the institution/system, originating from social workers and clients. It has been understood that income and assets are used as a criterion in the evaluation of social work practice. It has been concluded that social workers are distant to the issue of creating assets of the applicants and they do limited studies on this subject. An important requirement for financial social work is financial literacy. Although the results of the research show that there are studies on the financial problems of the clients, it has been found that the social workers have a medium level of financial literacy. In the study, it was determined that men have higher financial literacy than women and married people have higher financial literacy levels than singles. In addition, it was found that those who stated that a social worker should take part in the financial problems of the client has higher financial literacy levels.