Kentsel tasarım aracılığı ile suçun önlemesine yönelik bir araştırma;sahibata mahallesi (Konya) örneği
A research on crime prevention through urban design;the case of sahibata neighbourhood (Konya)
Yazar: MATIULLAH FAIZY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADRİYE TOPÇU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İnsanların yaşamak, çalışmak, sosyal yaşamlarını geçirmek için her şeyden önce en temel sosyal ihtiyacı olan güvenli bir çevrede yaşama hakkı vardır. Suç ve suç korkusu, son dönemde kentli insanın kentsel mekânda karşı karşıya kaldığı, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen en önemli problemlerinden biridir. Konunun biyolojik, psikolojik, sosyolojik, ekonomik, kriminolojik ve bunun gibi pek çok farklı boyutları olmasına karşın, bu tez çalışması konuyu yoğunluklu olarak mekânsal, kısmen de sosyolojik perspektiften değerlendirmektedir. Yaşam kalitesini etkileyen böylesine önemli bir problemden hareketle çalışmanın amacı, kentsel yaşam alanlarında suç riskini azaltmada kentsel tasarımın etkili olup olmadığını, etkili ise hangi kentsel tasarım kriterlerinin etkili olduğunu araştırmaktadır. Bir başka deyişle; kentsel mekânlarda meydana gelen suçu aza indirgemek için fiziksel/mekânsal/tasarım açısından neler yapılabiliri tartışmaktır. 
Bu amaca yönelik olarak, geniş bir literatür araştırması sonucunda, kentsel mekanla ilişkili suç teorileri araştırılmış ve daha güvenli, yaşanabilir, kaliteli mekânların üretilmesinde etkili toplam 20 fiziksel özellik ortaya konulmuştur. Çalışmanın bir sonraki aşamasında örnek alan olarak seçilen, Konya kenti genelinde suç oranının en yüksek seviyede olduğu Sahibata Mahallesi'nde bu fiziksel özellikler hem yazarın kendi gözlemleri, görüşmeleri, hem de alandaki toplam 109 kullanıcı ile rastgele örnekleme tekniği kullanılarak gerçekleştirilen anket uygulamaları ile test edilmiştir. Anket uygulaması değerlendirmeleri frekans ve ilişkililik analizleri yardımı ile çözümlenmiş, yazarın kendi gözlemleri ise alanda yapılan görsel analizler ile yorumlanmıştır.  Çalışma sonucunda, kentsel tasarımın suçun aza indirgenmesinde kesinlikle etkili olduğu, fakat tek bir çözüm yolu olamayacağı, konunun diğer tüm boyutları ile birlikte bütüncül olarak uzun vadede değerlendirilmesinin gerekliliği vurgulanmıştır.

Abstract:
People have the right to live in a safe environment with the most basic social needs in order to live, work and spend their lives. Crime and fear of crime is one of the most important problems that people face in urban space, which affects the quality of life negatively. Although the subject has many different dimensions such as biological, psychological, sociological, economic and criminological, this study evaluates the subject from the spatial and partly sociological perspective. The main aim of this study is to determine whether urban design is effective in reducing crime and fear of crime in urban spaces, if so, which urban design criteria are effective in this process. Additionally, this thesis aims to discuss what can be done in terms of urban design in order to minimize the crime and fear of crime occurring in urban spaces. For this purpose, firstly, crime theories related to urban space were investigated and a total of 20 physical effective factors in producing safer, livable spaces were revealed as the results of the literature research. Secondly, these effective physical characteristics were tested by author's own observations at the sample area, interviews with the authorized people and a total of 109 questionnaire application with the users. While author's own observations were interpreted by using visual analysis technique, the derived data of questionnaire application were interpreted by using some statistical analysis. Questionnaire application were made by using random sampling technique. In conclusion, some spatial design strategies were produced related to the sample area and  it was emphasized that urban design is effective in minimizing crime and fear of crime, but it cannot be a single tool and it is necessary to evaluate the issue in the long term with all other dimensions.