Havacılık işletmelerindeki vardiyalı çalışma düzeninde yöneticili ve yöneticisiz ekipler ile cinsiyetin çalışan memnuniyeti üzerine etkisi: Bir model önerisi
The effect of gender and teams with a manager or non-executive, on the employee satisfaction in system of shift work at aviation enterprises: A model proposal
Yazar: MUSTAFA KEMAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. DERMAN KÜÇÜKALTAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Takım çalışması = Team work ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Çalışan Memnuniyeti kavramı örgütsel amaç ve hedeflere ulaşmak için tüm hizmet sektörlerinde olduğu gibi havacılık sektöründe de özel bir öneme sahiptir. Vardiyalı çalışmanın yürütüldüğü havacılık işletmelerinde cinsiyet faktörü ve ekip çalışmasına bağlı yönetim anlayışı temel belirleyici bir rol oynamaktadır.  

Bu açıdan araştırmada; algılanan yönetici memnuniyeti ile arkadaşlık ilişkilerinden duyulan memnuniyet ve iş/çalışma koşullarına duyulan memnuniyetin, çalışan memnuniyeti algısının oluşmasında önemli bir belirleyici etkiye sahip olduğu öngörülmüştür. Bu öngörüden hareketle vardiyalı çalışma düzeninin hakim olduğu havacılık işletmelerinde; yöneticili ve yöneticisiz ekiplerde çalışanların memnuniyet algılarının değişip değişmediği ve cinsiyet faktörünün; yönetici tutumları, arkadaşlık ilişkileri ile çalışma koşulları perspektifinde çalışanların memnuniyet algısına etki edip etmediği incelenmiştir. 

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de havayolu yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösteren en büyük ulusal havayolu şirketinin HUB istasyonunda Yolcu Hizmetlerinde vardiyalı olarak çalışanların; yöneticili ve yöneticisiz ekipler bazında ve cinsiyet faktörüne göre memnuniyet algılarını bütüncül bir bakış açısıyla incelemektir. Literatür çalışmaları sırasında çalışan memnuniyet algısı ile ilgili olarak söz konusu yönetici tutum ve davranışları, arkadaşlık ilişkilerine ilişkin informalite ile çalışma koşullarına dayalı tüm değişkenlerin etkisini ortaya koyan spesifik bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu açıdan araştırmada bu etkiyi ölçmeye yönelik olarak karma araştırma yöntemi uygulanmış, nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılarak ölçek geliştirmeye yönelik bir model oluşturulmuş, 693 vardiyalı çalışanla birebir görüşmeler yapılarak anket yoluyla veriler toplanmış, analizler yapılarak araştırmanın literatüre kuramsal ve uygulama açısından katkı yapması sağlanmıştır. 

Araştırmanın kuramsal katkısı, çalışanların memnuniyet algılarının vardiyalı ekipler bazında ve cinsiyet faktörüne göre bütüncül bir modelde incelenmesidir. Araştırmanın uygulamaya katkısı ise, çalışanların memnuniyet algılarından hareketle havacılık işletmelerinde ekip çalışmasının etkinliğini artırmaya yönelik bir modelin geliştirilmesine ve cinsiyet faktörüne dayalı bir çalışan istihdamı modeli geliştirilmesi noktasında örgütlerde yeni fikirlerin ortaya çıkmasına olanak sağlamasıdır.

Anahtar Kelimeler: Çalışan Memnuniyeti, Cinsiyet, Ekip Çalışması, Vardiyalı Çalışma, Havacılık, Havayolu

Abstract:
The concept of an organizational purposes and targets employee satisfaction for all services sectors as are in the aviation sector has an exclusive substance. Shift work is being performed aviation enterprices gender factor and relying on management understanding on team work play a decisive role based.

From this point of our investigation;  satisfaction with perceived manager with relations of friendship satisfaction needed content and job working circumstances are estimated to have a significant determining impression in the formation of employee satisfaction comprehension. From this prediction in the aviation management where is the shift work based upon dominates may or may not the satisfaction perceptions of the employees in a team the manager are changed and gender factor administrator attitudes, relationship and working provision the perspective of employees whether the effects of has an impact on the perception investigated.

The aim of this research, is the national airline the largest airline in Turkey operating in the field of passenger transportation services at the HUB station shift employees, managerial or non-managerial teams and according to gender factor satisfaction perceptions are examined in terms of holistic perspective. İn course of the literature studies in relation perception of employee satisfaction the point of question manager attitudes and behaviors the informalities of friendship relations and working conditions all variables impacts are revealed neverthless specific research has been nor demonstrated. İn this respect, as the measure this effect study mixed research method is used in this investigation combination of quantitative and qualitative methods together, hash of the mining method applied to created a model for developing fort he scale 693 the survey collected data through interviews with shift employees one to one and analysis is performed research the literature in the sense of contribution to the theoritical and application obtained.

The thereotical contribution of the research, employee satisfaction perception based on relation shift teams according to the gender factor and shift is a holistic model.
The contribution of study to practice, the satisfaction of employee perception of team work in the aviation enterprises and development for a model to enhancing the efficiency of employement of an worker rely on gender factor in the improvement of the model is that it enable the emergence the new ideas in organizations.

Key Words: Employee Satisfaction, Gender, Team Work, Shift Working, Aviation, Airline