Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sınav hazırlama becerilerinin geliştirilmesi: Bir eğitim modeli
Developing exam preparation skills in teaching turkish as a foreign language: An training programme
Yazar: FUNDA KESKİN
Danışman: PROF. DR. ALPARSLAN OKUR
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe alanında çalışan öğretim elemanlarının sınav hazırlama alanındaki eğitim ihtiyaçları doğrultusunda uygulamalı bir eğitim modülü geliştirmek ve geliştirilen eğitim modülünün öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerileri üzerinde etkisini ölçmektir. Çalışmada öğretim elemanlarının sınav hazırlama konusundaki hâlihazırdaki yeterlikleri, literatür taraması yapılarak nitel yolla toplanan veriler ile belirlenmiş, toplanan veriler doğrultusunda geliştirilen eğitim modülü pilot uygulamada 11, esas uygulamada yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında çalışan 36 öğretim elemanına uygulanmıştır. Eğitim modülünün öğretim elemanlarının yeterlik algısı ve sınav hazırlama performansları üzerindeki etkisini belirlemek amacı ile deneysel uygulamaların başında ve sonunda öz değerlendirme rubriği, sınav hazırlamaya yönelik başarı testi kullanılmıştır. Ayrıca eğitim modülüne yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğretim elemanlarının programa yönelik görüşleri alınarak eğitim modülüne ilişkin veriler hem nicel hem nitel yolla toplanmıştır. Karma yöntem ile tasarlanan araştırmada karma yöntem desenlerinden biri olan açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu farklı Türkçe öğretim merkezlerinde yabancı dil olarak Türkçe eğitimi alanında çalışan ve eğitime gönüllü olarak katılan 47 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 23 programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde parametrik testler grubundan ilişkisiz iki grup karşılaştırmasında ilişkisiz örneklemler için t-Testi, ilişkili iki grup karşılaştırmasında ilişkili örneklemler için t-Testi, ilişkisiz ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi ve bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise doküman analizi yolu ile incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretim elemanlarının eğitim modülü öncesindeki sınav hazırlama becerileri orta düzeyde olup eğitim modülü sonrasında bu becerilerde anlamlı bir iyileşme görülmüştür. Özellikle öğretim elemanlarının teknik konularda (geçerlik, güvenirlik, belirtke tablosu hazırlama) ve sınav maddesi yazma becerilerinde belirgin gelişmeler kaydedilmiştir. Eğitim modülü, öğretim elemanlarının hem öz değerlendirme düzeylerini hem de sınav hazırlama performanslarını olumlu yönde etkilemiştir. Ancak bazı alanlarda (özellikle tamamlayıcı ölçme araçları kullanımı) öğretim elemanlarının hâlâ ek eğitime ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerileri üzerindeki eğitim durumu, mesleki deneyim, ölçme değerlendirme eğitimi alma gibi değişkenlerin genel olarak sınırlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Eğitim modülü, bu değişkenlerden bağımsız olarak öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmiştir. Eğitim modüllerinin öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmede etkili olduğunu, ancak bu gelişimin sürdürülebilirliği için uzun vadeli ve tekrarlayan eğitimlerin gerekli olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte öğretim elemanlarının sınav hazırlamaya yönelik öz değerlendirme algıları ile gerçek performansları arasında fark olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak bu araştırma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sınav hazırlama becerilerinin geliştirilmesi için etkili bir eğitim modeli sunmuş ve öğretim elemanlarının sınav hazırlama süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları gidermek için daha fazla uygulamalı ve sürekli eğitime ihtiyaç duyduklarını vurgulamıştır. Bu bağlamda öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmek için yapılacak uygulamalar hakkında öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to develop a practical educational module based on the training needs of instructors working in the field of teaching Turkish as a foreign language, specifically in exam preparation, and to measure the impact of this module on the instructors' exam preparation skills. The current competencies of the instructors in exam preparation were identified through a qualitative literature review, and the data collected from this review were used to design an educational module. This module was implemented with 36 instructors working in the field of teaching Turkish as a foreign language. To determine the effect of the educational module on the instructors' perception of their own competencies and their exam preparation performance, a self-efficacy questionnaire and an exam preparation success test were administered before and after the experimental interventions. Additionally, data on the instructors' opinions of the program were collected using a semi-structured interview form. The data gathered regarding the educational module were analyzed using both quantitative and qualitative methods. The research, designed using a mixed-method approach, employed an explanatory sequential mixed design, which is one of the mixed-method designs. The study group was determined using a purposive sampling technique consisting of 47 instructors from various Turkish language teaching centers who voluntarily participated in the training. The quantitative data were analyzed using the SPSS 23 software. In the analysis, an independent samples t-test was used for comparisons of unrelated groups, and a paired samples t-test was used for related group comparisons. One-way ANOVA was employed for the comparison of more than two unrelated groups, and Pearson correlation analysis was used to determine the relationships between the dependent variables. The qualitative data were analyzed through document analysis. The results of the study indicate that the exam preparation skills of the instructors were at a moderate level before the training and showed significant improvement following the educational module. In particular, noticeable developments were observed in the instructors' technical skills (validity, reliability, preparation of specification tables) and item writing abilities. The educational module positively impacted both the instructors' self-assessment levels and their exam preparation performance. However, it was also found that instructors still require additional training, especially in the use of alternative assessment tools. Moreover, variables such as educational background, professional experience, and prior training in assessment had a limited effect on the instructors' exam preparation skills. The educational module contributed to the development of these skills, independent of these variables. The study concludes that educational modules can be effective in improving instructors' exam preparation skills, but long-term and repeated training is necessary to ensure the sustainability of this improvement. Furthermore, it was revealed that there is a discrepancy between the instructors' self-assessments regarding exam preparation and their actual performance. In conclusion, this research presents an effective educational model for enhancing exam preparation skills in teaching Turkish as a foreign language and highlights the need for more practical and continuous training to address the challenges instructors face in the exam preparation process. Recommendations for further applications to improve the exam preparation skills of instructors are provided.