Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği'nin ve ergen-ebeveyn çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketi'nin Türk kültürüne uyarlanması
Adapting Turkish culture of the social information processing in Child-Parent Conflicts Questionnaire and Child-to-Parent Violence Questionnaire (CPV-Q)
Yazar: NURDAN DOĞU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BETÜL KURNAZ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ergenlik döneminde şiddet, tüm toplumları ve kültürleri kapsayan bir olgudur. Aile içi şiddet türleri arasında yer alan ergenden ebeveyne şiddet son yıllarda fark edilen ve giderek artan bir sosyal sorundur.    Bu şiddet türünde ergenler ebeveynlerine psikolojik şiddet, fiziksel şiddet, ekonomik şiddet uygulamaktadırlar. Alanyazın incelendiğinde ülkemiz için ergenden ebeveyne şiddetin ve sosyal bilgi işleme sürecinin değerlendirilmesinde kullanılan ölçüm araçlarının oldukça kısıtlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çocuktan ebeveyne şiddet davranışlarının geniş bir yelpazesini ve bu şiddet türünü tanımlayan tüm unsurları içeren bir değerlendirme aracına ihtiyaç duyulmaktadır. 

Bu çalışmanın temel amacı; Contrerasa, Bustos-Navarreteb ve Cano-Lozanoa (2018) tarafından şiddetin türlerini ve nedenlerini açıklamak için geliştirilmiş olan Çocuktan Ebeveyne Şiddet Ölçeği ile Calvete, Gámez-Guadix ve García-Salvador (2014) tarafından çocuklar ebeveynleriyle yaşadıkları çatışmalarla başa çıkarken sosyal bilgi işleme sürecini değerlendirmek için geliştirilmiş olan Ergen-Ebeveyn Çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketi' nin güvenirlik ve geçerliğini yaparak Türk toplumu için normatif verileri ortaya koymaktır.    Ayrıca ergenden ebeveyne şiddet türlerinin ve sosyal bilgi işleme sürecinin cinsiyet, yaş, okul türü, anne-baba eğitim durumu, anne-baba tutumu vb. değişkenlerle ilişkileri incelenmiştir. Çalışmaya 12-20 yaş aralığında Ergen-Ebeveyn Çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketi için 278 kişi, Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği için 295 kişi katılmıştır. Katılımcılara demografik bilgi formu, Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği ve Ergen-Ebeveyn Çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketi uygulanmıştır. 

Çalışma sonucunda; Ergen-Ebeveyn Çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketinde asıl formdan farklı olarak dört faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği'nde faktörler asıl form ile aynı bulunmuştur. Çalışmada uyarlanan ölçek ve anketin güvenirlik analizleri için Cronbach α iç tutarlılık katsayısı kullanılmış ve her maddenin madde toplam korelasyonları incelenmiştir. Daha sonra Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) adımıyla ölçeğin geçerliği sorgulanmıştır. Mevcut örneklemin AFA için yeterlilik durumu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett küresellik testi aracılığıyla tespit edilmiştir. Ölçek puanlarının değişkenlere göre manidar farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek için öncelikle Kolmogorov- Smirnov testi uygulanmıştır. İkili karşılaştırmalarda Mann Whitney U Testi, üç ve daha fazla grubun karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Kruskal Wallis H Testinin anlamlı çıktığı durumlarda birimler arası farklar, Mann Whitney U Testi aracılığıyla kontrol edilmiştir. Ortaya çıkarılan faktörlerin güvenirlikleri cronbach α katsayısı aracılığıyla belirlenmiştir. Ardından ortaya çıkarılan faktör yapısının Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile doğrulanıp doğrulanmadığı tespit edilmiştir. DFA'da modelin kabul edilebilir seviyede uyum sağlayıp sağlamadığının tespit edilebilmesi amacıyla CMIN/DF, GFI, AGFI, RMSEA, NFI, CFI ve SRMR indeksleri kullanılmıştır.

Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği'nin ve Ergen-Ebeveyn Çatışmalarında Sosyal Bilgi İşleme Anketi'nin Türk toplumunda uygulanabilir geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu bulunmuştur. Ergenden Ebeveyne Şiddet Ölçeği'nin alt boyutları ile cinsiyet, anne ve baba tutumları ve aile ilişkileri değişkenleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sosyal Bilgi İşleme alt boyutları ile cinsiyet, anne ve babanın eğitim durumu, anne baba tutumu ve aile ilişkileri değişkenlerinin ilişkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Violence during adolescence is a phenomenon that covers all societies and cultures. Adolescent-to-parent violence, which is one of the types of domestic violence, is an increasing social problem that has been recognized in recent years. In this type of violence, adolescents inflict psychological violence, physical violence and economic violence on their parents. When the literature was examined, it was seen that the measurement tools used in the evaluation of adolescent-to-parent violence and social information processing process are quite limited in our country. As a result, there is a need for an assessment tool that includes a wide range of child-to-parent violence behaviors and all the elements that define this type of violence.

The main purpose of this study is to reveal normative data for Turkish society by conducting the reliability and validity of the Child-to-Parent Violence Scale developed by Contrerasa, Bustos-Navarreteb, and Cano Lozanoa (2018) to explain the types and causes of violence and the Social Information Processing Questionnaire in Adolescent-Parental Conflicts developed by Calvete, Gámez Guadix, and García-Salvador (2014) to assess the social information processing process when children cope with conflicts with their parents.    In addition, the relationships between the types of adolescent-parent violence and the social information processing process with variables such as gender, age, school type, parental education level, parental attitude, etc. were examined. The study included 278 participants between the ages of 12-20 for the Social Information Processing in Adolescent-Parent Conflicts Questionnaire and 295 participants for the Adolescent-Parent Violence Scale. The participants were administered the demographic information form, the Adolescent-Parental Violence Scale and the Social Information Processing Questionnaire in Adolescent-Parental Conflicts.

As a result of the study, a four-factor structure emerged in the Social Information Processing in Adolescent-Parent Conflicts Questionnaire, different from the original form. In the Adolescent-to-Parent Violence Scale, the factors were found to be the same with the original form. For the reliability analysis of the adapted scale and questionnaire, Cronbach α internal consistency coefficient was used and item-total correlations of each item were examined. Then, the validity of the scale was questioned with the Exploratory Factor Analysis (EFA) step. The adequacy of the current sample for EFA was determined through Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) and Barlett sphericity test. The Kolmogorov-Smirnov test was first applied to determine whether the scale scores differed significantly according to the variables. Mann Whitney U Test was used for pairwise comparisons and Kruskal Wallis H Test was used for comparisons of three or more groups. In cases where the Kruskal Wallis H Test was significant, the differences between the units were checked through the Mann Whitney U Test. The reliability of the factors was determined through cronbach α coefficient. Then, it was determined whether the factor structure was confirmed by Confirmatory Factor Analysis (CFA). In CFA, CMIN/DF, GFI, AGFI, RMSEA, NFI, CFI and SRMR indices were used to determine whether the model provided an acceptable fit.

The Adolescent-Parental Violence Scale and the Social Information Processing Questionnaire in Adolescent-Parental Conflicts were found to be valid and reliable scales applicable in the Turkish population. A significant difference was found between the sub-dimensions of the Adolescent-Parental Violence Scale and the variables of gender, parental attitudes and family relationships. It was found that the sub-dimensions of Social Information Processing were related to the variables of gender, parental education level, parental attitudes and family relationships.