Ortaöğretim fizik öğretmenlerinin profili, iş tatmini ve motivasyonu
Profile, work satisfaction and motivation of physics teachers in high schools
Yazar: ERKAN ÇERMİK
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜRDAL
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Fizik eğitimi = Physics education ; Motivasyon = Motivation ; Ortaöğretim = Secondary education ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Dünya üzerindeki bütün toplumların amacı teknolojilerini geliştirmektir. Kuşkusuz bunun başarılmasında bireylerin etkin rolleri vardır. Fizik ve teknolojinin bu kadar içice olmasından dolayı, son yıllarda fizik öğretmenlerine değişik sektörlerde iş imkanı doğmuştur. Bu da fizik öğretiminin en önemli parçası olan fizik öğretmenlerinin başka sektörlere yönelmelerine yol açmıştır. Bunun önüne geçilebilmesi fizik öğretmenlerini tanımaya, isteklerini bilmeye bağlıdır. Şu ana kadar fizik öğretmenleriyle alakalı böyle bir çalışmanın yapılmamış olması, bu mesleği seçmeyi düşünen gençlere ve halen bu mesleği yapan öğretmenlerimize yönelik yapılacak akedemik çalışmalarda büyük bir boşluk doğurmuştur. Bu araştırmanın problem cümlesini "Fizik öğretmenlerinin profili, iş tatmini ve motivasyonu nedir" sorusu teşkil etmektedir. Bu çalışmada ortaöğretim okulları fizik öğretmenlerinin belirli özelliklerde profillerinin çizilmesi yoluyla anlaşılmaya ve tanınmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2000-2001 öğretim yılında İstanbul ilindeki orta öğretim kurumlarında çalışmakta olan tüm fizik öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, İstanbul ili Anadolu Yakasında bulunan Kadıköy, Üsküdar ve Ümraniye ilçeleri sınırları içerisinde bulunan özel ve resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 75 fizik öğretmeni oluşturmuştur. Bu araştırmada veri toplamak amacıyla dört farklı araç kullanılmıştır.Bunlar; 1. Öğretmen Profil Özellikleri Formu 2. Motivasyon Kavramlar Ölçeği 3. Motivasyon Faktörleri Öncelikler Sıralaması Ölçeği 4. İş Tatmin Ölçeği'dir. Araştırmanın istatistiksel analizleri SPSS paket programı kullanılarak yapılmış ve şu sonuçlar elde edilmiştir: 1- Fizik öğretmenlerine ait genel profil çıkartılmıştır. Çeşitli kişisel özellikler açısından fizik öğretmenlerinin yapılan belirlenmiştir. 2- Ortaöğretim fizik öğretmenlerinin öğrencilerini motive etme dereceleri, görev yapmakta oldukları kurumlara göre farklılaşmamaktadır. 5S5BS3*3- Erkek fizik öğretmenlerinin öğrencilerini motive etme dereceleri, bayan öğretmenlerden daha yüksektir. 4- Ortaöğretim fizik öğretmenlerinin öğrencilerini motive etme dereceleri, yaş ve kıdem değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır. 5- Orta öğretim fizik öğretmenlerinin öğrencileri motive etme dereceleri, lisans üstü eğitim ve hizmet içi eğitim alma özelliklerine göre farklılaşmaktadır. Lisans üstü ve hizmet içi eğitim almış olan öğretmenlerin öğrencileri motive etme dereceleri, diğerlerinden anlamlı derecede daha yüksektir. 6- Fizik öğretmenlerini motive eden faktörler içinde ilk sırayı kişiliğe ilişkin faktörler almıştır. İkinci sırada okul içi ortama ilişkin faktörler, üçüncü sırada öğrenciye ilişkin faktörler, dördüncü sırada mesleğe ilişkin faktörler, beşinci sırada avantajlara ilişkin faktörler, son sırada ise taraflararası ilişkilere ilişkin faktörler yer almıştır. 7- Öğrencilere ve mesleğe ilişkin motivasyon faktörlerinin sıralanmasında, özel ve resmi okullar arasında farklılık vardır. Özel okullarda görev yapmakta olan öğretmenler öğrencilere ilişkin motivasyon faktörüne, resmi okullarda çalışan öğretmenlerden daha fazla öncelik vermişlerdir. Mesleğe ilişkin motivasyon faktöründe resmi okullar lehine anlamlı bir farklılık vardır. 8- Altı motivasyon faktörü içinde sadece öğrencilere ilişkin motivasyon faktöründe cinsiyete göre anlamlı bir farklılık vardır. Öğrencilere ilişkin motivasyon faktörüne erkek öğretmenler, kadın öğretmenlerden daha üst sıralarda yer vermişlerdir. 9- Yaş ve öğretmenlik kıdemi değikenleri söz konusu olduğunda, motivasyon falrtörlerinin sıralamaları farklılaşmaktadır. 10- Lisans üstü eğitim yapan fizik öğretmenleri, okul içi ortama ilişkin motivasyon faktörüne, diğer gruptan daha öncelikli sırayı vermektedirler. xı11- Özel okullarda çalışmakta olan fizik öğretmenlerinin iş ve idareye yönelik iş tatminleri ve genel iş tatminleri, resmi okullarda çalışmakta olan meslektaşlarından daha yüksektir. 12- Erkek fizik öğretmenlerinin ücret ve idareye yönelik iş tatminleri ve genel iş tatminleri, bayan meslektaşlarından anlamlı derecede daha yüksektir. 13- Öğretmenlerin kıdem yıllan, onların ücrete yönelik iş tatminlerinde farklılığa neden olmaktadır. 14- Fizik öğretmenlerinin öğrencilerini motive etme düzeyleri ile iş tatminleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Öğretmenlerin öğrencilerini motive etme konusunda çabalan arttıkça genel iş tatminleri azalmaktadır. 15- Motivasyon faktörleri öncelikler sıralaması ile iş tatmini arasında anlamlı ilişkiler vardır. Avantaja yönelik sıralama derecesi yükseldikçe, genel iş tatmini azalmaktadır. Çalışma ortamına önem verme derecesi yükseldikçe, fizik öğretmenlerinin iş tatminleri artış göstermektedir. Araştırma sonuçlan ışığında öneriler getirilmiştir. Araştırmanın bu alandaki çalışmalara katkı sağlaması ve yeni çalışmalara ışık tutması beklenmektedir. KASIM, 200 1 Erkan ÇERMİK XII

Abstract:
All the countries throughout the world have the aim of developing their technology. Individuals have got important roles to suceed in this without a doubt. As a result of physics and technology are integrated, physics teachers have got the opportunity to work in different sectors; to prevent this we have to understand them and know their desires. There is not any valid acedemic research on that subject to illumunate, young people and the teachers who think to choose that occupation. The main question based on this problem "What are the profiles, motivations and and work satisfaction of the physics teachers ?". In this study, we aimed to point out and understand the physicist who are working in high schools by giving different profiles. The content of that study involves all the physics teachers who have been working in high schools of Istanbul during 2000 -2001 acedemic year. The samples are about seventy-five teachers who have been working in the public and private high schools of Kadıköy, Üsküdar and Ümraniye districts in Istanbul. In that researchfour different tools as used for collecting the data; a- Form of the Teacher's Profile Property b- Scale of Motivation Concept c- Scale of Motivation Factors Priorities d- Scale of Work Satisfaction. In that study, SPSS programme was used for statistical analysis. You can find the results below: 1 - General profiles and personal properties of the physics teachers are determined. 2- The motivation degree of high school physics teachers does not change according to their institutes. Xlll3- Motivation degree of male teachers is higher than female teachers. 4- There is no difference in the motivation degree because of the age and seniority. 5- There is an important difference between qualified who has got master degree and ordinary physics teachers in the degree of positive motivation. First group motivates better than the second group. 6- We can set up the factors in order which motivates physics teachers as follows: a- Personal properties b- Environment of the school c- Student quality d- Occupational e- Advantages f- Relationships 7- The teachers who work in private schools give more priority to student motivation than the teachers who work in public schools. 8- Throughout this six factors only in the students motivation factors, sex has got an important role. Male teachers give more priority to the students motivation than female teachers. 9- There is no discrimination in the organization of motivation factors according to age and work experience. 10- "Environment of the School" is chosen to be the most important factor by the teachers who have got master degree. 1 1- Private school teachers have higher work and administrative satisfaction than the public school teachers. 12- In general women have higher salary and administrative satisfaction than men. 13- Experience causes differences in work satisfaction and salary amount. 14- There is a relationship between motivating the students and teacher's work satisfaction. XIV15- There is a relationship between the arrengement of motivation factors and work satisfaction. The results of the research bring out some suggestions. We expect this research contribute the new researches and be a reference for other studies on this subject. November, 2001 Erkan ÇERMİK XV