Eski Türk Yazıtları söz varlığının Çağdaş Kuzeybatı (Kıpçak) Türk lehçeleri söz varlığı ile karşılaştırılması
Comparison of the vocabulary of Old Turkish Inscriptions with the vocabulary of Modern Northwest (Kipchak) Turkic dialects
Yazar: SÜLEYMAN HİLMİ KIZILDAĞ
Danışman: PROF. DR. ERHAN AYDIN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türkler = Old Turks ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Kıpçakca = Kıpcaks language ; Lehçeler = Dialects ; Runik alfabe = Runik alphabet ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
Bu çalışma, Eski Türk Yazıtları söz varlığı ile çağdaş Kuzeybatı (Kıpçak) Türk lehçeleri söz varlığını karşılaştırmak ve varlığını sürdüren, sürdürmeyen sözcükleri tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma giriş, inceleme ve sonuç olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın hazırlanış yöntemi, sınırlılıkları, incelenen runik harfli Eski Türk yazıtları metinlerinin listesi, Eski Türk Yazıtları ve çağdaş Kuzeybatı Türk lehçeleri hakkında genel bilgi bulunmaktadır. Ayrıca giriş bölümünde Eski Türk Yazıtları söz varlığının çağdaş Türk lehçeleri söz varlığı ile karşılaştırıldığı çalışmaların listesi de verilmiştir. İnceleme bölümünde; bulunduğu yazıt ve satır numaralarıyla birlikte verilen Eski Türkçe sözcükleri çağdaş Kuzeybatı Türk lehçeleri sözlüklerinde aramak suretiyle günümüzde varlığını sürdüren veya sürdürmeyen sözcükler tespit edilmiştir. Varlığını sürdüren sözcüklerin lehçelerdeki mevcut biçimleri ve taşıdığı anlamlar belirtilmiştir. Eskicil bir sözcüğün devamı olup olmama noktasında şüpheli olan sözcüklerde Türkologların görüşlerine yer verilmiştir. Ayrıca gerekli görülen bazı sözcüklerde çeşitli etimolojik, morfolojik, semantik açıklamalar yapılmış ve öneriler sunulmuştur. Sonuç bölümünde, karşılaştırılan sözcükler üzerine istatistikî bilgiler ve değerlendirmeler; anlam daralması, genişlemesi ve değişimine uğrayan sözcükler; en az bir lehçede olmak üzere varlığını sürdüren Eski Türkçe sözcüklerin lehçelerdeki biçimleriyle birlikte toplu halde gösterildiği tablo bulunmaktadır.

Abstract:
This study has been prepared in order to compare the vocabulary of the Old Turkish Inscriptions and the modern Northwest (Kipchak) Turkish dialects and to identify the words that continue to exist and those that do not. The study consists of three main parts: introduction, review and conclusion. The introduction section includes the method of the study preparation, it's limitations, the list of the examined texts of the Old Turkish inscriptions with runic letters and general information about the Old Turkish incriptions and modern Nortwest Turkish dialects. In addition, in the introduction, the list of studies in which the vocabulary of Old Turkish Inscriptions are compared with the vocabulary of modern Turkish dialects is given. In the review section; By searching the Old Turkish words, which are given with the inscription and line numbers in which they are placed, in the dictionaries of modern Northwest Turkish dialects words that survive or do not exist today have been determined. The available forms and meanings of the surviving words in dialects have been demonstrated. The opinions of Turcologists have been asked for the words that are uncertain whether they are a continuation of an archaic word or not. Furthermore, various etymological, morphological and semantic explanations have been made in some words that thought essential necessary and suggestions have been presented. The conclusion part includes the statistical information and evaluations on the words compared; the words that undergone semantic contraction, expansion and change. Besides, there is a table in which the Old Turkish words which exist in at least one dialect, have been shown together with their forms in the dialects.