Kumarin türevi yeni metalli ve metalsiz ftalosiyanin bileşiklerinin sentezi ve karakterizasyonu
The synthesis and characterization of new metallo and metal-free phthalocyanines bearing coumarin
Yazar: ÖZLEM ITIL
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT SALAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Sentetik makrohalkalı bileşik olan ftalosiyaninler boya sanayiinde, kanser tedavisi ve diğer medikal uygulamalarda, yarı iletkenlik ve nonlineer optik özellikleri gösterdikleri için teknolojinin birçok alanında kullanılmaktadırlar.Kumarin ve türevleri yararlı farmakolojik aktivite gösteren doğal bileşiklerin önemli bir sınıfını oluştururlar. Antikanserojenik, antifungal, antikoagulan ve etkin fluoresan verme gibi birçok özellikleri vardır.Yapılanbu çalışmada, 3-naftil-7-oksokumarin türevi metalsiz ve Zn, Co, metal ftalosiyanin kompleksleri sentezlenerek yapıları aydınlatıldı.İlk aşamada, 7-(3,4-Disiyanofenoksi)-3-naftilkumarin sentezlendi. Bu bileşiğin yüksek kaynama sıcaklığına sahip solventler içinde, farklı metal tuzları ile metalsiz ftalosiyanin ve metal ftalosiyanin kompleksleri sentezlendi. Bu ftalosiyanin türevleri çeşitli çözücülerle yıkanarak saflaştırıldı.1-naftilasetikasit ile 2,4-dihidroksibenzaldehit , sodyumasetat ve asetikanhidrit varlığında reaksiyona sokularak (Perkin Reaksiyonu) 7-hidroksi-3-naftilkumarin sentezlendi. Bu bileşik 4-nitroftalonitril ile K2CO3 ve DMSO ortamında reaksiyona sokularak 7-(3,4-disiyanofenoksi)-3-naftilkumarin sentezlendi. Bu ürün 1-hekzanol ve DBU ve çeşitli metal tuzları varlığında 160-170 o C arasında reaksiyona sokularak metalli ftalosiyaninler sentezlendi. Yalnız 2-N,N-dimetiletanolamin ile ısıtılmasıyla ise metalsiz ftalosiyanin sentezlendi. Kumarin içeren ftalosiyaninler kolon kromatografisi yöntemiyle saflaştırıldı.Sentezlenen bileşiklerin yapıları UV/VIS, FT-IR, 1H-NMR ve Mass spektrumlarıyla aydınlatıldı.

Abstract:
Phthalocyanines are synthetic macrocyclic compounds which are used as dyestuff, photodynamic reagents for cancer therapy and for some other medical applications. Also phthalocyanines have a great technological potential in areas related to intrinsic semiconductors and nonlinear optics.Coumarin derivatives are an important class of natural compounds having pharmaceutical activities. These compoundshavemanyeffectssuch as anticarcinogenecity, antifungal, anticoagulant and dispersed fluorescent.In this study, 7-(3,4-dicyanophenoxy)-3-naphthyl-7-oxocoumarin derivates of metal-free phthalocyanine and metallophthalocyanines were prepared. The structures of these new compounds were determined.First, 7-(3,4-dicyanophenoxy)-3-naphthylcoumarin was synthesized. Metal-free phthalocyanine and metallophthalocyanines were synthesized by the reaction of 7-(3,4-dicyanophenoxy)-3-naphtyhlcoumarin with several metal salts in high boiling solvents. Phthalocyanine compounds were purified by extraction with several solvents.7-Hydroxy-3-naphthylcoumarin was synthesized by Perkin Reaction namely 1-naphthylaceticacid with 2,4-dihydroxybenzaldehyde in sodiumacetate and acetic anhydride. 7-(3,4-dicyanophenoxy)-3-naphthylcoumarin was synthesized by reaction of 4-nitroftalonitrile in DMSO, K2CO3. Metallophthalocyanines were synthesized by reaction of the product with 1-hexanol, DBU and corresponding metal salt. Metal-free phthalocyanine was synthesized by cyclotetramerization of dinitrile in N,N-dimethyloethanolamine. The purification of phthalocyanines containing coumarin moieties were made by using silica gel column chromatography.The structures of this new compounds were determined based on the results of spectroscopic methods such as UV/VIS, FT-IR and 1H-NMR .