Kurumsal iktisat perspektifinden vergi kültürü ve ekonomik gelişme:Teori ve uygulama
Tax culture and economic development from the perspective of institutional economics: Theory and practice
Yazar: DOĞAN BAKIRTAŞ
Danışman: PROF. DR. COŞKUNCAN AKTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Kültür = Culture ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergi kayıpları = Loss of taxes ; Vergiler = Taxes

Özet:
Ekonomik gelişme düzeyinin ülkeler arasında farklılaşmasının nedenlerini açıklamaya yönelik çabalar uzun yıllardır devam etmektedir. Araştırmacılar tarafından bu farklılığın kaynağı olarak daha çok iktisadi faktörler gösterilmiş olsa da bu faktörlerin ekonomik gelişme farklılıklarını tek başına açıklamada yeterli olmadığı görülmüştür. Ancak özellikle 1990'lı yıllardan sonra ekonomik gelişmeyi açıklayıcı modellere demokrasi, özgürlükler, kültür, kurum ve kurumsal yapı gibi iktisadi olmayan faktörler de dâhil edilmeye başlanmıştır. Gelişen veri bankacılığı ile birlikte söz konusu faktörlere ait verilere kolayca ulaşılabilmekte ve bunun sonucunda da ekonomik gelişme süreci içindeki birey davranışlarının ve kurumsal yapının etkisi daha kolay ortaya konulabilmektedir.
Kurumlar ve kurumsal yapı ülkeler arasındaki ekonomik gelişmişlik farklılıklarının azaltılması veya ortadan kaldırılması konusunda oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Bunun nedeni kurumların, piyasa içindeki iktisadi aktörlerin davranışlarını oluşturma ve düzenlemedeki etkisidir. Toplumu oluşturan bireylerin karşılıklı olarak bir etkileşim ve gelişim süreci içinde olmalarının yanı sıra ülke içindeki mevcut kurumlar da bireylerin tutum ve davranışlarının şekillendirilmesine yardımcı olmaktadır. Söz konusu şekillendirme, bireylerin vergi karşısındaki tutum ve davranışları açısından da önemlidir. Nitekim ekonomik gelişmenin sağlanması için hükümetler açısından en önemli kaynaklardan birinin vergi gelirleri olduğu bilinmektedir. Vergi gelirlerinde yaşanan kayıp ve kaçağın boyutu, ülke içindeki yatırım düzeyini etkileyerek ekonomik gelişme önünde bir engel oluşturmaktadır. Bu nedenle vergi gelirlerini artırıcı muhtemel etkisi nedeniyle toplumdaki vergi kültürü de ekonomik gelişme açısından önemli bir kurumdur.
Bir kurum olarak vergi kültürünün ekonomik gelişme üzerindeki etkisinin araştırıldığı bu çalışmada, aralarına Türkiye'nin de dahil edildiği 23 Avrupa Birliği üyesi ülkenin 1998-2011 yılları arasındaki verileri kullanılmıştır. Panel veri analizi yöntemi ile test edilen araştırmanın bulgularına göre, vergi kültürü değişkeni ekonomik gelişmeyi temsil eden Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir.

Abstract:
Attempts to explain the differences in levels of development between different countries have been ongoing for years.  While scholars have attributed different economic factors as being at the heart of these national differences, it is clear that economic factors alone are not sufficient to explain all of the differences.  Therefore other factors, such as democracy, freedom, culture, institutional structures and behavior, have been added to their models to explain the phenomenon.  Since the 1990s this endeavor has been made easier thanks to improvements in data collection and technology – eg. through improved databases - which have made the data related to these factors more accessible.Consequently the effects of individual behavior and institutional structure in the economic development process can be more easily evaluated. 
Institutions and institutional structure play an important part in alleviating differences in economic development between countries. This is because these institutions have a key formative and regulative impact on the attitudes and behaviors of individual economic actors, alongside other influences such as the interactions between individuals and their own personal growth process.  This can be seen for example in the formation of individuals' attitudes and behaviors in relation to taxation.  Tax revenues are one of the important foundations on which governments can promote economic development.  Cultural attitudes and behaviors towards tax, for example in terms of the extent of tax evasion, will impact strongly on a government's revenues and its ability to invest in economic development.  Therefore we can see that tax culture is an important concept for economic development due to its possible positive or negative effect on tax revenues. 
The aim of this study is to evaluate the effect of tax culture on economic development, looking at data for 23 European Union member countries (including Turkey) from 1998 to 2011.  Using a panel analysis approach, this study finds that tax culture is a variable that has a positive and significant effect on Gross Domestic Product (GDP), which is used to represent economic development in a country.