Ankara vilayetinde eğitim (1876-1909)
Education in Ankara province (1876-1909)
Yazar: ERDEM KAYMAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAVUZ ERLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Eğitim tarihi = Educational history

Özet:
Bu çalışmada, II. Abdülhamid Dönemi'nde, Ankara Vilayetindeki eğitimöğretim faaliyetleri, Tanzimat Dönemi sonrası, sivil eğitim kurumlarının 
yaygınlaşması ve bunun neticesindeki gelişmelerin, Ankara Vilayetine yansıması
konu edinilmiştir. Ankara Vilayetinin sınırları içindeki medrese, sıbyan mektebi, 
iptidai mektebi, rüşdiye mektebi, idadi mektebi, gayrimüslim mektepleri gibi eğitim 
kurumları, Maârif Salnameleri, Ankara Vilayet Salnameleri ve Devlet 
Salnameleri'nden yararlanılarak tespit edilmiştir. Ayrıca, Devlet Arşivleri Katalogları 
ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi'nden de yararlanılmıştır. 
Ankara Vilayetindeki mektep, muallim ve talebe sayıları, istatiksel olarak belirli 
bir düzen içerisinde sunulmuştur. Mekteplerdeki muallimlerin isimleri, okuttukları 
dersler gibi bilgiler aktarılarak, Ankara ve Osmanlı Eğitim Tarihi'ne katkıda bulunmak 
amaçlanmıştır. Giriş bölümü dışında, üç bölümden oluşan araştırmada, ilk bölümde; 
Ankara Vilayeti'nin idari birimleri tanıtılarak, sancak ve kaza isimleri olarak 
verilmiştir. İkinci bölümde, Osmanlı Eğitim Tarihi, klasik dönem ve Tanzimat Dönemi 
olarak aktarılmış, dönemin okul türleri, ders müfredatları hakkında bilgi verilmiştir. 
Tezin son bölümünde ise Ankara Vilayeti'ndeki bütün eğitim kurumları, her sancak 
için ayrı başlıklar altında aktarılmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, Tanzimat 
Dönemi'nde başlayan eğitim alanındaki yeniliklerin, Ankara Vilayeti'ne yansımaları 
değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, Educational activities in Ankara Province during the
II.Abdülhamid Period, and the reflection of these developments on the Ankara 
Province as a result of the widespread use of civil education institutions after the 
Tanzimat Period are discussed. Educational institutions such as madrasah, primary 
school, junior high school, high school, non-Muslim schools within the borders of 
Ankara Province were determined by using the Education Yearbooks, Ankara 
Provincial Yearbooks and State Yearbooks. State Archives Catalogs and Turkish 
Grand National Assembly Library were used.
The numbers of schools, teachers and students in Ankara Province are presented 
in a statistical order. It is aimed to contribute to the History of Ankara and Ottoman 
Education by conveying information such as the names of the teachers in the schools 
and the courses they taught. In the fist part of the research ,which consists of three 
parts apart from the introduction part, the administrative units of Ankara Province are 
introduced and given as sanjak and district names. In the second part, the Ottoman 
Education History is explained as the classical period and the Tanzimat period, and the 
school types and course curricula of the period are explained. In the last part of the 
thesis, all educational institutions in Ankara Province were tried to be explained under 
separate headings for each sancak. In the conclusion part, the reflections of the 
innovations in the field of education that started in the Tanzimat Period in the Ankara 
Province are tried to be evaluated.