Türkiye'de istikrarsız büyümenin kaynakları
Origins of unstable growth in Turkey
Yazar: FUNDA SERÂ KUMCU
Danışman: PROF. DR. RECEP TARI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik istikrar = Economic stability ; Makroekonomi = Macroeconomy ; İstikrar = Stability ; İstikrarsızlık = Instability

Özet:
IV ÖZET Dünya ekonomisinin geçirdiği evreler boyunca ülkeler, tam istihdam seviyesinde gayri safi milli hasılayı enflasyonsuz arttırabilmeyi amaçlamışlardır. Uzun vadedeki artışın en güçlü yolu; faktör arzlanndaki veya faktörlerin prodüktivitesindeki değişmelerden oluşan gelir artışı olarak tanımlanabilen "ekonomik büyümedir". Türkiye'de gayri safi milli hasıla büyümesinin çarpıcı bir özelliği olan ve en azından son yirmi yıldır çok düzensiz bir seyir izleyen niteliği bu çalışmaya konu olmuştur. İktisadi büyümeye ilişkin teorik çerçeveyi takiben ekonomik istikrar ve büyüme arasındaki ilişki, temel makro ekonomik istikrarsızlık göstergeleri olan enflasyon, reel faiz, kamu açıklan, uluslararası sermaye hareketleri ve cari açıklar bağlanımda incelendikten sonra, Türkiye'de bu göstergelere ait veriler kullanılarak büyümedeki istikrarsızlığa etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Planlı dönem sonrasında 1980' den itibaren ihracata dönük sanayileşme stratejisini benimseyen Türkiye'de, uzun süreli makro ekonomik istikrarsızlıktan dolayı göreli olarak düşük ortalama büyüme oranlan gerçekleşmiştir. Aynca yaşanan istikrarsızlıklar altında, makro dengelerin zor tutturulabildiği bir ortamda, yıldan yıla büyüme oranında dalgalanmalar oluşmuştur. Bazen eksi değerler alan büyüme oranlan, sonraki dönemde yüksek düzeye ulaşmıştır. Birbirini izleyen dönemlerde gerçekleşen farklı büyüme performanslan, yatırım ve tüketim kararlarında aşın iyimser ve kötümser beklentilere yol açarak makro ekonomik istikrarsızlığı daha da şiddetlendirmiştir. Analiz sonuçlan, Türkiye'de büyümenin seyrini kısa vadeli sermaye hareketleri ve cari açıklar başta olmak üzere; enflasyon, reel faiz, kamu açıklarının istikrarsız kıldığını göstermektedir. Bu çalışmanın temel amacı, yüksek oranlı ve sürdürülebilir büyüme hızlarına sahip olmak isteyen Türkiye'de, büyümenin istikrarsız seyrini ortaya koymak ve makroekonomik istikrarsızlık göstergelerinin seyri ile büyümenin seyri arasındaki ilişkileri ele alarak, hangi değişkenlerin büyümedeki istikrarsızlıkta etkili olduğunu iktisadi ve istatistüri kriterlerle analiz etmektir.

Abstract:
ABSTRACT Throughout stages of the world economy, countries aimed to increase gross national product at the level of full employement without causing inflation. Most powerful way of increse in the long run is "economic growth" which can be described as revenue increase due to change in supply of factors or productivity of factors. Turkey's gross national product growth has, at least for the last twenty years, uneven trends and this work focuses on this remarkable aspect of gross national product. After the theoretical framework which focuses on economical growth, relation between economic stability and growth is investigated in the context of basic macro economic instability indicatiors which are inflation, real interest rate, public deficits, international capital movements and current deficits. Then data from these indicators used to reveal effects of above mentioned factors to instable growth in Turkey. After planned era, from 1980 on, Turkey, which persuaded an export oriented industrialization strategy and due to long term macro economic instability, relatively low avarage growth rates are observed. Also under experienced instabilities, in an environment where maintaining macro balances is a problem, annual growth rate had ups-and-downs. It is observed that, sometimes negative growth rates changes to high-level growth rates in consequent years. Different growth performences in consequent periods led to over-optimistic and over- pessimistic expectations in investment and consumption decisions, thus worsened macro economic instability. Analysis shows that, in Turkey, growth's course is instabilized mostly by short term capital movements and current deficits then inflation, real interest rate, public deficits. This study's main purpose is to analyze Turkey, which desires to achieve high and sustainable growth rates, in respect to unstable course of growth and to reveal the relation between micro economic instability indicators and course of the growth and finally to determine which variables are more effective on instability of growth with statistical and economical criteria.