COVID-19 salgını döneminde psikolojik danışmanların umutsuzluk düzeylerinin ve genel özyeterlilik algılarının psikolojik dayanıklılıklarına etkisi
The effect of hopelessness levels and general self- efficacy perceptions of psychological counselors on resilience during the COVID-19 epidemic
Yazar: HASAN GÖKAY DAYAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE ESRA ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu çalışmada Covid-19 salgını döneminde Millî Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı çalışan psikolojik danışmanların umutsuzluk düzeylerinin ve genel özyeterlilik algılarının psikolojik dayanıklılıklarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Buna ek olarak psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılık puanlarının sosyo-demografik özelliklere (yaş, cinsiyet, algılan ekonomik düzey, çalışılan yıl, ilişki durumu, eğitim durumu, çalışılan kademe ve çalışılan kurum türü) göre anlamlı şekilde farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi çalışmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. 
Bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklem grubu uygun örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Çalışma Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel okullarda, devlet okullarında ve Rehberlik ve Araştırma Merkezleri'nde (RAM) görev yapmakta olan 338'si kadın 77'si erkek 415 psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında umutsuzluk düzeylerinin belirlenebilmesi için Beck vd. (1974) tarafından geliştirilen Durak ve Palabıyıkoğlu (1994) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Beck Umutsuzluk Ölçeği", genel özyeterlilik algılarının belirlenebilmesi için Sherer vd. (1982) tarafından geliştirilen Yıldırım ve İlhan (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Genel Özyeterlilik Ölçeği" ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin belirlenebilmesi için ise Friborg vd. (2003) tarafından geliştirilen Basım ve Çetin (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca sosyo-demografik veriler için araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde; Bağımsız Grup t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Basit Doğrusal Regresyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. 
Çalışma kapsamında bulgulara bakıldığında psikolojik dayanıklılık toplam puanlarının sosyo-demografik değişkenlerden cinsiyete, çalışılan yıla ve çalışılan kurum türüne göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Diğer yandan psikolojik dayanıklılık toplam puanlarının yaş, algılanan ekonomik düzey, ilişki durumu, eğitim durumu ve çalışılan kademe değişkenlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan analizlerde psikolojik dayanıklılık puanları ile genel özyeterlilik puanları arasında hem toplam puanlar arasında hem de alt boyutlar arasında pozitif yönde; psikolojik dayanıklılık puanları ile umutsuzluk puanları arasında da hem toplam puanlar arasında hem de alt boyutlar arasında negatif yönde ilişkiler bulunmuştur. Son olarak da genel özyeterlilik puanlarının ve umutsuzluk puanlarının psikolojik dayanıklılık puanlarını anlamlı şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alan yazına göre tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the effects of hopelessness levels and general self-efficacy perceptions of psychological counselors working under the Ministry of National Education (MNE) on their psychological resilience during the Covid-19 epidemic. In addition, examining whether psychological counselors' resilience scores differ significantly according to their socio-demographic characteristics (age, gender, perceived socioeconomic level, years of employment, education level, type of institution, school level, relationship status) constitutes the sub-objectives of the study.
A relational correlational survey model was used in this study. The sample group of the study was formed by a convenient sampling method. The sample of the study consists of 415 psychological counselors, (Nfemale=338, and Nmale=77), working in private schools, public schools, and Guidance and Research Centers (GRC) affiliated with the Ministry of National Education. Within the scope of the study, the "Personal Information Form" prepared by the researcher was used to collect socio-demographic data. "Beck Hopelessness Scale" developed by Beck (1974) and adapted into Turkish by Durak and Palabıyıkoğlu (1994) was used to determine the hopelessness levels. "General Self-Efficacy Scale" developed by Sherer et al. (1982) and adapted into Turkish by Yıldırım and İlhan (2010) was used to determine general self-efficacy perceptions. "Resilience Scale for Adults" developed by Friborg et al. (2003) and adapted into Turkish by Basım and Çetin (2011) was used to determine the psychological resilience levels. In the analysis of the data, Independent Group t-Test, One-Way Analysis of Variance, Pearson Product-Moment Correlation Analysis, Simple Linear Regression Analysis, and Multiple Regression Analysis were used.
As a result of the study, it was found that the total scores of psychological resilience did not differ significantly from socio-demographic variables according to gender, year of work, and type of institution. On the other hand, it was found that the total scores of psychological resilience differed according to the perceived economic level, age, educational status, relationship status, and school level. In addition, positive correlations were found between resilience scores and general self-efficacy scores, both between total scores and sub-dimensions, and negative relationships between resilience scores and hopelessness scores were found both between total scores and sub-dimensions. Finally, it was found that general self-efficacy scores and hopelessness scores significantly predicted resilience scores. Findings were discussed according to the literature.