Nizatidinin yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile miktar tayini
Determination of nizatidine with high performance liquid chromatography
Yazar: MAHMUT BÜLENT ÇAKAR
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ TATAR ULU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Nizatidine = Nizatidine ; Plazma = Plasma ; Türevler = Derivatives

Özet:
Nizatidin, özellikle mide parietal hücrelerinde, histamin H2 reseptörlerinde histaminin geri dönüşümlü bir inhibitörüdür. Aktif duodenal ülser tedavisi ve hastaların idame tedavisinde kullanılır.Bu çalışmada nizatidinin farmasötik preparatlarda ve insan plazmasında tayini için primer ve sekonder aminlerin analizinde spesifik bir belirteç olan 4-fluoro-7-nitrobenzofurazan (NBD-F) ile türev oluşumuna dayanan yüksek performanslı sıvı kromatografik (HPLC) bir yöntem geliştirildi.Nizatidin ile NBD-F arasındaki reaksiyonun optimum koşulları incelendiğinde, reaksiyonun pH 9,0'da, 70 ºC'de 10 dakika içerisinde, belirteç nizatidin mol oranı 3,6 olduğunda reaksiyon tamamlanmaktadır. Oluşan türev, asitlendirilmiş reaksiyon ortamından kloroform ile ekstre edildi. Çözücü kuruluğa kadar uçuruldu ve kalıntı mobil fazda çözündürüldü. Kromatografik analiz, Inertsil C18 kolon ve 1,2 mL/dak akış hızında %55 metanol %45 su mobil faz sistemi kullanılarak ve 0,01 mL enjeksiyonla gerçekleştirildi. İç standart olarak amlodipin kullanıldı. Türevler fluoresans detektör (eks.461 nm/em.517 nm) ile tespit edildi. Nizatidin- ve amlodipin-NBD türevlerinin retensiyon zamanları 3,14 dakika ve 6,95 dakika olarak belirlendi. Nizatidin konsantrasyonu ve pik alanları oranı arasında ölçü eğrisi hazırlandı. Doğrusallık sulu standart çözelti ve plazmada 50-2000 ng/mL aralığında gözlendi. Nizatidinin plazmadan ortalama geri kazanılabilme oranı %98,18 olarak hesaplandı.Üç farklı konsantrasyonda nizatidin içeren plazma örneklerinin aynı gündeki analiz sonuçlarının (n=6) tekrarlanabilirlikleri %1,7-8,1 arasında bulundu. Farklı günlerde tekrarlanabilirlikleri %3,7-9,1 arasındadır.Geliştirilen yöntem kapsüllerde nizatidin miktar tayinine uygulandı. Sonuçlar USP yöntemiyle elde edilen sonuçlarla t- ve F- testleri kullanılarak istatistiksel olarak kıyaslandı ve %95 olasılık düzeyinde anlamlı bir fark bulunmadı. Geliştirilen HPLC yöntemi plazmada nizatidin miktar tayinine uygulandı. Sağlıklı bir gönüllü oral olarak 150 mg'lık bir doz nizatidin aldığında maksimum plazma konsantrasyonu 1112 ng/mL ve ilacın eliminasyon yarılanma ömrü 1,64 saat olarak belirlendi.

Abstract:
Nizatidine, is an inhibitor of histamine at histamine H2 receptors, especially active at stomach parietal cells. It is being used for treatment of active duodenal ulcers.In this study, a high performance liquid chromatography method was developed for quantitative determination of nizatidine in pharmaceutical drugs and human plasma, based on fluorescence derivatization with 4-fluoro-7-nitrobenzofuran (NBD-F), an agent specific for primary and secondary amine analysis.The reaction between nizatidine and NBD-F was optimally realized in 10 minutes at 70 ºC and pH 9.0, with a nizatidine to reagent molar ratio of 3.6. The derivative was extracted with chloroform from the acidified reaction medium. After the extraction, solvent was dried under stream of nitrogen and dissolved in mobile phase. Chromatographic analyses were performed with Inertsil C18 column and with a flow rate of 1.2 mL/min, the mobile phase consisting 55% methanol and 45% water. Injection volume was 0,01 mL and internal standard was amlodipine. The derivatives were detected with a fluorescence detector (ex.461 nm/em.517 nm). The retention times for NBD derivatives of nizatidine and amlodipine were 3.14 and 6.95 minutes respectively. Linearity was observed between 50-2000ng/mL in both water and plasma. The recovery has been calculated as 98.18%.Inter-day repeatability of plasma samples (n=6) with three different concentrations were calculated between 1.7-8.1%. Intra-day repeatabilities are between 3.7-9.1%.The method was applied to nizatidine assay for the capsules. The results were compared with US pharmacopoeia method using t-test and F-test and no significant difference was observed with confidence level of 95%. The HPLC method was applied for determination of nizatidine in human plasma. After taking a 150 mg Nizatidine capsule by a healthy volunteer, the maximum plasma concentration was found to be 1112 ng/mL and the elimination half life was determined as 1,64 hours.