Gebelik planlayan kadınlarda mikrobiyota farkındalık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of microbiota awareness levels in women planning pregnancy
Yazar: RABİA ATAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGENUR YILMAZ
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Gebelik = Pregnancy ; Kadınlar = Women ; Mikrobiyota = Microbiota

Özet:
Gebelik Planlayan Kadınlarda Mikrobiyota Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi 
Son zamanlarda yapılan çeşitli çalışmalarda mikrobiyotanın sağlık üzerindeki önemli etkileri olduğu ortaya çıkarılmıştır.  Bununla birlikte gün geçtikçe mikrobiyotanın önemi herkes tarafından anlaşılmaya başlamıştır. Ancak yapılan çeşitli çalışmalarda bireylerin mikrobiyota, mikrobiyom, probiyotik, prebiyotik gibi kavramları tam olarak bilmediği ya da yanlış veya eksik bilindiği görülmektedir. Mikrobiyotanın jinekolojik ve obstetrik sağlık ile yenidoğan sağlığı üzerindeki önemli etkileri araştırılan önemli konu başlıklarındandır. Bu araştırmada gebelik planlayan kadınların mikrobiyota farkındalık düzeylerini belirlemek amaçlandı. Kesitsel tipte tanımlayıcı araştırma tipindeki çalışma Şubat 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında Kırklareli Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran ve gebelik planlayan 417 kadın katılımcı ile yapıldı. Araştırma verileri yüz yüze görüşülerek anket yöntemiyle toplandı. Veri toplama aracı olarak mikrobiyota farkındalık ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde SPSS 25.0 kullanıldı. Katılımcıların eğitim durumlarına göre mikrobiyota farkındalık puanları, genel bilgiler, ürün bilgisi, kronik hastalık ve probiyotik ve prebiyotik alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu, eğitim durumu lisans ve lisansüstü olan kadınların farkındalığının daha yüksek olduğu saptandı. 25 yaş altı olan katılımcıların mikrobiyota farkındalık puanları, ürün bilgisi ve probiyotik ve prebiyotik alt boyut puanları daha düşük olduğu görüldü. Katılımcıların yaşadıkları yerlere göre kronik hastalık alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görüldü. İl merkezinde yaşayan kadınların farkındalığı köyde yaşayan kadınlara göre daha yüksek olduğu saptandı. Katılımcıların hanede yaşayan kişi sayılarına göre mikrobiyota farkındalık puanları, ürün bilgisi ve kronik hastalık alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görüldü. Haneden yaşayan kişi sayısı 2 ve 4 olan kadınların farkındalığı hanede 6 kişi yaşayan kadınlara göre daha yüksek olduğu saptandı. Katılımcıların gebelik sayılarına göre kronik hastalık alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görüldü. Hiç gebelik geçirmemiş kadınların farkındalığı 3 ve 4 kez gebelik geçirmiş kadınlara göre daha yüksektir. Katılımcıların kronik hastalık bulunma durumlarına göre ürün bilgisi alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir. Kronik hastalığı bulunan kadınların ürün bilgisi farkındalığı kronik hastalığı bulunmayan kadınlara göre daha yüksek olduğu saptandı. Mikrobiyota farkındalık ölçeği 20 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Mikrobiyota farkındalık puanları, genel bilgiler, ürün bilgisi, kronik hastalık ve probiyotik ve prebiyotik alt boyutlarında yer alan ifadelere katılımcıların verdiği yanıtlar değerlendirildi. "İnsan vücudu çok sayıda mikroorganizma içermektedir", "Probiyotik ürünlerin neler olduğu hakkında bilgim var", "Prebiyotik ürünlerin neler olduğu hakkında bilgim var", "Probiyotikler düzenli olarak tüketilmelidir", "Probiyotik kullanımının ishal sorununu çözebileceğini düşünüyorum" ve Probiyotik kullanımının kabızlık sorununu çözebileceğini düşünüyorum" ifadelerine verdikleri cevaplar "katılıyorum" şeklinde olup, oranlar sırasıyla %29,5, %46,3, %43,2, %49,4, %44,4 ve %45,8'dir. Katılımcıların "Bağırsak mikrobiyotası bebek anne karnındayken oluşmaya başlamaktadır", "Anne sütü ile beslenme bebeğin bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde etkiler" ifadelerine verdikleri cevaplar "katılıyorum" şeklinde olup, oranlar sırasıyla %48,2, %40,3'dür. Katılımcıların "Antibiyotik kullanımı bağırsak mikrobiyotasını olumsuz yönde etkiler","Beslenme şekli bağırsak mikrobiyotasını etkileyen önemli faktörlerden biridir" ifadelerine verdikleri cevaplar "katılıyorum" şeklinde olup, oranlar sırasıyla %43,2,%48,4 olarak bulundu. Katılımcıların "Bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen bozulmalar obeziteye neden olur", "Mikrobiyotada meydana gelen değişiklikler bağırsak kanseri ile ilişkilidir", "Bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen bozulmalar diyabete (şeker hastalığı) neden olur", "Bağırsaklarda zararlı bakteri sayısında meydana gelen artış alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasına neden olabilir", Bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen değişiklikler çölyak hastalığıyla ilişkilidir", "Bağırsak mikrobiyotası ile depresyon ve alzheimer hastalıkları arasında ilişki vardır" ifadelerine verdikleri "kararsızım" şeklindeki cevaplara ilişkin oranlar sırasıyla %30,9, %50,1, %41,5, %47,5, %57,3, %49,2 olarak belirlendi. Eğitim durumu, yaş, yaşanılan yer, hanede yaşayan kişi sayısı, gebelik sayısı, kronik hastalık bulunma durumlarına göre mikrobiyota farkındalık düzeyini etkilemektedir. Araştırmaya katılan katılımcıların probiyotik ürünlerin hakkında bilgi sahibi oldukları, probiyotiklerin düzenli tüketilmelerinin gerektiğini bildikleri ve probiyotiklerin ishal ve kabızlık sorunlarını giderebileceğini bildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların vermiş oldukları bu cevaplar incelendiğinde; probiyotiklerin kabızlık ve ishal sorununda hekimler tarafından önerilmesinden kaynaklanan bilgileri olabileceği görüşünü ortaya çıkarılabilir. Anne sütü ile beslenme bebeğin bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde etkiler" ifadelerine verdikleri "katılıyorum" şeklindeki cevaplar halk arasında anne sütünün bebek beslenmesindeki öneminin biliniyor olmasından kaynaklanabilir. Katılımcılarım antibiyotik kullanımına ilişkin vermiş oldukları yanıtlar değerlendirildiğinde antibiyotik kullanımı konusunda farkındalığı yüksek olan bireyler olduğu şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca beslenme şeklinin bağırsak mikrobiyotasını etkilediğinin bilindiği de değerlendirilebilir. Ancak mikrobiyotanın bağırsak kanseri, diyabet, çölyak, depresyon ve Alzheimer hastalıkları arasındaki ilişkinin tam olarak bilinmediği ise verdikleri kararsız yanıtlardan açıkça anlaşılmaktadır. Araştırmaya katılan Mikrobiyota farkındalık puanları, genel bilgiler, ürün bilgisi, kronik hastalık ve probiyotik ve prebiyotik alt boyutlarıyla ilgili bilgi karmaşasının olduğu ve özellikle mikrobiyotanın hastalıklarla olan ilişkisini eksik bildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle gebelik planlayan kadınlarda mikrobiyotanın sağlıkla olan ilişkisini konu alan "anne sütü mikrobiyotası ve bebek beslenmesi", "mikrobiyota ve kadın sağlığındaki önemi", "mikrobiyota ve kronik hastalıklar ilişkisi" başlıklarını hedefleyen eğitim programlarının yapılması ve kadınların bu eğitim programlarına katılmalarının teşvik edilmesi önerilmektedir.
Anahtar sözcükler: Mikrobiyota, Farkındalık, Kadın, Sağlık, Gebelik

Abstract:
In recent studies, it has been revealed that the microbiota has important effects on health. However, the importance of microbiota has started to be understood by everyone day by day. However, in various studies, it is seen that individuals do not know the concepts such as microbiota, microbiome, probiotics and prebiotics or they are known incorrectly or incompletely. The important effects of microbiota on gynecological and obstetric health and newborn health are among the important topics that are investigated. In this study, it was aimed to determine the microbiota awareness levels of women planning pregnancy. A cross-sectional descriptive study was conducted with 417 female participants who applied to Kirklareli Training and Research Hospital between February 2022 and July 2022 and were planning pregnancy. Research data were collected through face-to-face interviews and questionnaire method. Microbiota awareness scale was used as data collection tool. SPSS 25.0 was used in the analysis of the data. It was determined that there was a statistically significant difference between the microbiota awareness scores, general information, product knowledge, chronic disease and probiotic and prebiotic sub-dimension scores according to the educational status of the participants, and the awareness of women with undergraduate and graduate education was higher. Participants under the age of 25 had lower microbiota awareness scores, product knowledge, and probiotic and prebiotic sub-dimension scores. It was observed that there was a statistically significant difference between the chronic disease sub-dimension scores of the participants according to the places they lived. It was determined that the awareness of women living in the city center was higher than the women living in the village. It was seen that there was a statistically significant difference between the microbiota awareness scores, product knowledge and chronic disease sub-dimension scores according to the number of people living in the household. It was determined that the awareness of women with 2 and 4 people living in the household was higher than that of women living in the household with 6 people. It was observed that there was a statistically significant difference between the chronic disease sub-dimension scores according to the number of pregnancies of the participants. Awareness of women who have never been pregnant is higher than women who have had 3 or 4 pregnancies. It is seen that there is a statistically significant difference between the product knowledge sub-dimension scores of the participants according to their chronic disease status. It was determined that women with chronic disease had higher product knowledge awareness than women without chronic disease. Microbiota awareness scale consists of 20 items and 4 sub-dimensions. The responses of the participants to the statements in the microbiota awareness scores, general information, product information, chronic disease and probiotic and prebiotic sub-dimensions were evaluated. "The human body contains a large number of microorganisms", "I know what probiotic products are", "I have knowledge about what prebiotic products are", "Probiotics should be consumed regularly", "I think that the use of probiotics can solve the problem of diarrhea" and that the use of probiotics can solve the problem of constipation. The answers given to the statements of "I agree" and the rates are respectively 29.5%, 46.3%, 43.2%, 49.4%, 44.4% and 45.8%. The answers given by the participants to the statements "Intestinal microbiota begins to form when the baby is in the mother's womb" and "Breastfeeding positively affects the intestinal microbiota of the baby" were as "I agree" and the rates were 48.2% and 40.3%, respectively. The answers given by the participants to the statements "Antibiotic use adversely affects the gut microbiota" and "Nutrition is one of the important factors affecting the gut microbiota" were "agree" and the rates were found to be 43.2% and 48.4%, respectively. The participants' "Deteriorations in the intestinal microbiota cause obesity", "Changes in the microbiota are associated with intestinal cancer", "Deteriorations in the intestinal microbiota cause diabetes (diabetes)", "The increase in the number of harmful bacteria in the intestines does not depend on alcohol, The rates of the answers as "I am undecided" to the statements "Changes in the intestinal microbiota are associated with celiac disease", "There is a relationship between the intestinal microbiota and depression and Alzheimer's diseases" were 30.9%, 50.1%, 41%, respectively. 5, 47.5%, 57.3%, 49.2%. Educational status, age, place of residence, number of people living in the household, number of pregnancies, and presence of chronic diseases affect the microbiota awareness level. It was concluded that the participants participating in the study were knowledgeable about probiotic products, they knew that probiotics should be consumed regularly, and they knew that probiotics could relieve diarrhea and constipation problems. When these answers given by the participants are examined; It can be revealed that probiotics may have information due to the fact that they are recommended by physicians in the problem of constipation and diarrhea. Their answers to the statements "I agree" to the statements "Nutrition with breast milk positively affects the intestinal microbiota of the baby" may be due to the fact that the importance of breast milk in infant nutrition is known among the public. When the responses of my participants regarding the use of antibiotics are evaluated, it can be interpreted that they are individuals with high awareness of antibiotic use. It can also be evaluated that it is known that the diet affects the intestinal microbiota. However, it is clear from their unstable responses that the relationship between the microbiota and intestinal cancer, diabetes, celiac, depression and Alzheimer's diseases is not fully known. It has been concluded that there is a confusion of information about the microbiota awareness scores, general information, product information, chronic disease and probiotic and prebiotic sub-dimensions participating in the research, and especially the relationship of microbiota with diseases is incomplete. For this reason, it is recommended to organize training programs targeting the relationship between microbiota and health in women planning pregnancy, "breastmilk microbiota and infant nutrition", "microbiota and its importance in women's health", "microbiota and chronic diseases relationship" and to encourage women to participate in these training programs.
Keywords: Microbiota, Awareness, Women, Health, Pregnancy