Teknoloji transferi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği (1984-2018)
Relationship between technology transfer and economic growth: The case of Turkey (1984-2018)
Yazar: ŞULE UYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN BULUT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilim ve teknoloji politikaları = Science and technology policies ; Birim kök testleri = Unit root tests ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji politikaları = Technology policies ; Teknoloji transferi = Technology transfer ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Küresel rekabet sürecinde, ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmaları sadece sahip oldukları fiziksel kaynaklarla değil; yeni teknolojiler üretebilme, ürettikleri teknolojileri ihraç edebilme ve etkin olarak kullanabilme kapasiteleri ile de ölçülmektedir. Teknoloji ve teknolojik bilgi, teknolojiyi üreten ülkelerden diğer ülkelere teknoloji transferi aracılığı ile yayılmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler açısından teknolojiyi edinmenin en iyi yolu teknoloji transferidir. Kendi teknolojilerini üretmekten yoksun olan ülkelerin, gelişmiş ülkelerin ürettikleri ve kullandıkları teknolojileri ithal ederek, edindikleri teknolojileri üretim süreçlerine dahil etmeleri teknoloji transferi sayesinde gerçekleşmektedir. Gelişmekte olan ülkeler ya da firmalar, gelişmiş ülkelerden edindikleri bu teknolojileri geliştirerek üretimlerindeki teknolojik boşluğu kapatır ve ekonomik gelişimlerine katkıda bulunurlar. Bu çalışmada 1984-2018 döneminde Türkiye ekonomisinde teknoloji transferi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki Zaman Serisi Analizi teknikleriyle incelenmiştir. Analizde bağımlı değişken olarak gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) verisi kullanılırken, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve toplam patent başvuru sayısı verileri bağımsız değişkenler olarak modele eklenmiştir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisini araştırmak için Johansen Eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Kısa ve uzun dönem ilişki Vektör Hata Düzeltme Modeli (VEC) yardımıyla araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek için Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular sonucunda, teknoloji transferi ile ekonomik büyüme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
In the global competitive process, the economic growth and development of countries are measured not only by the physical resources they have but also by their capacity to produce new technologies, to export and to effectively use the technologies they produce. Technology and technological knowledge are spreading from technology producing countries to other countries through technology transfer. Technology transfer is the best way to obtain technology for developing countries. By courtesy of technology transfer, countries lacking in producing their own technologies tend to include the technologies they have acquired in their production processes through imports of the technologies produced by developed countries. Developing countries or companies would close the technological gap in their production by improving these technologies imported from developed countries and contribute to their economic development. This study relationship between technology transfer and economic growth in Turkey's economy is examined over the period of 1984-2018 via the Time-Series Analysis method. The gross domestic product (GDP) data is utilized as the dependent variable in the analysis, whereas the total number of patent applications and foreign direct investment data are included in the model as independent variables. The Johansen Cointegration Test was used to investigate cointegration relationship between the variables. Short and long term relationship were investigated using Vector Error Correction Model (VEC). Granger Causality Test was applied to determine the causal linkages between the variables. As a result of the findings obtained from the study, a significant and positive association is detected between technology transfer and economic growth.