Çağdaş tasarım araçları ile günümüz kentini okumak
Reading today's city through contemporary design tools
Yazar: UĞUR ÇALDAŞ
Danışman: PROF. DR. SEMRA AYDINLI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Dans = Dance ; Mimarlık kuramı = Architectural theory ; Sanat = Art ; Sinema = Cinema

Özet:
Günümüzün kentsel ortamı bugün bizi farklı bakış açıları ile çalışmak zorunda kılmaktadır. Bu tez çalışmasında günümüzün karmaşık yapısını anlamak için kentsel ortamdaki farklı seslere, bakış açılarına sahip olan tasarım araçlarının kullanılması önerilmektedir.Günümüz kentini anlamanın yolu onu deneyimlemek ve okumaktan geçmektedir. Tez çalışmasının birinci bölümünde, günümüz kentini okumak için yeni bir bakış açısı tanımlanmaya çalışılmıştır. Bu bakış açısı çok yönlüdür ve bakış noktasının yer değiştirdiği, ilişkide olunan kentsel sorunlara göre her seferinde yeniden konumlandığı bir bakış açısıdır. Bu bakış açısını daha etkili, daha esnek kılmak ve kentteki gerçekliği bütün yönleri ile kavramak için özne nesne ayrımını ortadan kaldıran bir anlayışla kenti okumak söz konusu olmaktadır. Bu bağlamda bedenle kavrayış ve duyularla seziş kavramları tartışılmıştır.Günümüz kentsel ortamını anlamak için kentte yaşayan kentlinin, kent içindeki yaşantısı, kente dahil olabilmesi ve yaşadığı kenti kendisinin kılabilmesi bir sorunsal olarak tartışmaya açılmıştır. Bu tartışma içinde kentlinin kenti nasıl tasarladığı ve kenti nasıl kendisinin kılabileceği sorularına yanıt olarak çağdaş tasarım araçları önerilmiştir. Kenti kendisinin kılmak isteyen, kente duyarlı olan, onunla ilgilenen kentli çağdaş tasarım araçları ile her gün farkına varmaksızın yüzleştiği kentin kavramsal katmanı üzerinde tasarımlar üretmektedir.Tez çalışmasının öne sürdüğü öneri bağlamında, çağdaş tasarım araçları ile kenti deneyimlemek ve okumak için örnek çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların ilkinde, sinematografi kenti yeniden deneyimlemek için kullanılmıştır. Türk sinemasındaki filmler üzerinden Haydarpaşa Tren Garı'na ilişkin bir mekan okuması yapılmıştır. Haydarpaşa Garı'nı mekan olarak seçen Türk sineması örnekleri, gar binasının olası geleceğine ışık tutacak olan gizli kalmış gerçekleri gün yüzüne çıkarmak adına incelenmiştir. `Gelin', `Gurbet Kuşları', `Hiçbiryerde' ve `Çarpışma' filmleri kenti okumak için kullanılan filmlerdir.Kent okuması için kullanılan diğer bir tasarım aracı koreografidir. Pina Bausch'un `Nefes' adlı İstanbul'a adanmış koreografisi üzerinden İstanbul kentine bakılmıştır. Bu gösterinin aracılığı ile kent ve kentteki bedenlerin kentle ilişkisi üzerine bir okuma yapılmıştır.Kenti anlamak adına bu tez bağlamında incelenen son tasarım aracı Serge Spitzer'in Hasköy'de günümüze ait birçok farklı işlevi ve mekanı içinde barındıran Mayor Sinagogu'na yaptığı yerleştirmedir. Serge Spitzer yaptığı yerleştirme ile kenti anlamak adına önemli sorular sormamıza yardımcı olan ve kenti hiyerarşik olmayan bir ilişkiler ağı olarak görmemize olanak tanıyan soyut bir haritalama ortaya koymaktadır.Sonuç olarak bu tez çalışması bağlamında kenti deneyimlemek ve okumak için çağdaş tasarım araçlarının üretimi, kullanımı ve okuması kenti katılımcı ve uzlaşımcı bir iletişim ortamı haline getirmektedir. Bu araçlar günümüzün kent karmaşası içinde gizli kalmış olanın, bilinmeyenin keşfi için önemli araçlar olmaktadırlar.

Abstract:
Contemporary urban environment imposes us to work with several viewpoints. In this thesis statement, in order to understand the sophisticated structure of the contemporary city; It is recommended to use design tools that are capable of having various sounds, voices and viewpoints.The way to understand contemporary city is experiencing and reading it. In the first chapter of the thesis statement, I tried to define a new aspect in order to read today?s city. This aspect is a multi directional aspect; viewpoint keeps moving in order to make this aspect effective and interchangeable so as to interpret the reality in the city by all means. A concept which clears the split between subject and object is the point of issue. Therefore concept of bodily experience and perception with the whole senses has been discussed.In order to understand today?s urban environment; the life of dweller in the city, and his involvement in it, and his will to make the city his own stated as a problematic. In this argument design tools are recommended as a response to the problem of ones involvement in the city, how he designs the city and makes it his own city. The ones who want to make the city their own, and the ones interested in the city, sensible to the city designs projections on the conceptual layer of the it.In order to experience and read the city I have made some practice through contemporary design tools in the context of the aspect proposed in the thesis statement. In the first practice cinematography is used to re-experience the city. The space of Haydarpaşa Train Station building is read through the Turkish films. The films which used the stations space as scenes are investigated in order to light the way for the probable future state of the station. The films `Gelin?, `Gurbet Kuşları?, `Hiçbiryerde? ve `Çarpışma? are used to read the city.Another design tool used to read the city is choreography. I tried to interpret Istanbul through `Nefes?, Pina Bausch?s choreography which is dedicated to İstanbul. I tried to read the city and the bodies in relation with the city by the use of this show.The last design tool used in order to understand the city is Serge Spitzer?s installation in Mayor Synagogue which accommodates a number of different functions and spaces. Serge Spitzer helps us to produce important questions in order to understand the today?s city?s space. It renders a abstract mapping of the city which converts the city into a web of relations which is non-hierarchical structure.As a consequence, in the context of this thesis statement; the production of design tools, use of them, and experiencing them in order to experience and read the city converts today?s city to a participation, agreement platform. These tools becomes important tools in investigation of the hidden and discovery of the unknown knowledge in today?s complex city.