Kazak toplumunda kadının statüsü ve kazak edebiyatında sorunsalı kadın olan roman ve hikâyeler üzerine bir inceleme
Status of women in kazakh society and analysis of novels and stories about women's issues in Kazakh literature
Yazar: NASSIBA JUNAYEVA
Danışman: PROF. DR. UFUK TAVKUL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hikaye = Story ; Kadın statüsü = Women status ; Kadınlar = Women ; Kazak edebiyatı = Kazakh literature ; Kazaklar = Kazakhs ; Roman = Novel ; Statü = Status ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Üç bölümden oluşan Kazak Toplumunda Kadının Statüsü ve Kazak Edebiyatında Sorunsalı Kadın Olan Roman ve Hikâyeler Üzerine Bir İnceleme konulu doktora tez çalışmamızın ilk bölümü "Kazak Toplumsal Yapısında Kadının Statüsü" başlığı altında 9 alt başlığa ayrılmıştır. Birinci bölümde Kazakistan ve Kazak ulusu hakkında geniş bir bilgi verilmiş olup, Kazak adının kökeni, Kazakların boy yapısı, tarih sahnesine çıkışı ve Rus hâkimiyetine dâhil olma süreçlerinden bahsedilmiştir. Ayrıca Kazakların yerleşik yaşamdaki ekonomisine de kısaca değinilmiştir. Sosyolojik bakımdan "aile" tanımına yer verildikten sonra Kazak toplumundaki ve ailedeki kadının yerinden söz edilmiştir. Kazak toplumsal yaşamında önemli yere sahip olan geleneksel Kazak hukukundan söz edilerek bu yasalardaki kadına ilişkin maddeler sıralanmıştır. Kazak toplumundaki kadının konumuna önemli ölçüde etki eden Ekim Devrimi öncesi ve sonrasındaki kadının durumuna değinilmiştir. Daha sonra bu dönem ve sonrasında yetişen kadın önderlerin faaliyetinden, Kazak aydınlarının kadın konusunda kaleme aldıkları makalelere yer verilmiştir. Tez konumuza güncel önem kazandıran cinsiyet eşitliği politikasına ve Kazak kadının şimdiki durumunu tahlil etmek amacıyla hazırlanan anket çalışmasının verilerine ve sonuçları bulunmaktadır.
"Kazak Edebiyatında Nesir Türünün Gelişimi" başlıklı ikinci bölümde, Kazak nesrinin gelişim süreci ve Kazak edebiyatındaki ilk kaleme alınan roman ve hikâyelerin bahsinden sonra Kazak edebiyatında kadın hakları konusundaki ilk roman ve hikâyelere yer verilmiştir. 
"Kazak Edebiyatında Sorunsalı Kadın Olan Roman ve Hikâyelerin İncelemesi" başlıklı üçüncü bölüm ise 4 alt başlıktan oluşmaktadır. Tezimizin esas uygulama kısmı sayılan bölümde, Kazak edebiyatında nesir türünde kaleme alınan toplam dört eser, iki roman (Bahtsız Jamal, Ulpan), ve iki hikâyenin (Şuga'nın Anıtı, Himayesizin Günü) metne bağlı analizi yapılmıştır.

Abstract:
This study, "Status of Women in Kazakh Society and Analysis of Novels and Stories about Women's Issues in Kazakh Literature" consists of three parts. Firstly, it attempts to investigate profoundly about "Status of women in Kazakh Social Structure".  With nine sub-topics the first part of the thesis has summarized basic information about Kazakhstan and Kazakh Nation. It emphasizes the semantic meaning of the "Kazakh" word, lineages of Kazakhs, their initial appearance in the history and the periods of being under Russians' authority. From that it has been shed light of the economic activities of the Kazakhs. The study, conceptualizes the place of women in the Kazakh family structure. Subsequently, the traditional Kazakh laws and their significance in the social life and women were pointed out. 
October Revolution has tremendous influence over Kazakh women. The study investigates that societal change. It investigates the women leaders who grew up during that period of the time. On the other hand the study hasn't ignored the contemporary gender issues and policies in the Kazakh society. It uses data results and surveys to analyze the current issues of Kazakh women. 
In the second part "Development of Prose Types in Kazakh Literature", after the development process of Kazakh prose and the first novels and stories written in Kazakh literature, the first novels and stories about women's rights in Kazakh literature had referred.
Finally, in the third part "Analysis of Novels and Stories about Women's Issues in Kazakh Literature" consists of in 4 subtitles. This section, which is considered as the main application part of the thesis, attempts to analyze four written works of prose genre in the Kazakh literature, two novels (Bahtsız Jamal, Ulpan), and two stories (Şuga'nin Aniti, Himayesizin Günü).