Sosyo-politik toplumsal hareketliliklerde rol oynayan Gnawa müzik kültürüne tarihsel perspektifte; politik, ekonomik temelli toplumbilimsel bir bakış
The role of Gnawa music culture in socio-political movements and societal mobilities: A political, economy-based sociological survey within an historical perspective
Yazar: OSMAN ÖZTEMEL
Danışman: PROF. DR. HAKKI ALPER MARAL
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çalışmanın örneklemini oluşturan Gnawa müziği; köle ticareti vasıtasıyla, Sahra-Altı Afrika'dan, Mağrib'e zorla getirilen, farklı etnisite ve kökenlere sahip Sahra-Altı Afrikalılar tarafından oluşturulan; yeni, ortak ve melez bir kimlik ve kültürün ürünüdür. Yüzyıllar boyunca bir yandan sömürülen, buna karşın bir de teklifsizce hakir görülen Afrika kıtasında, sadece Avrupalı kolonyalistler tarafından değil, bu kültürün ağırlık merkezi sayılabilecek Fas'ta, bu kimliğe mensup olmayan diğer Faslılar tarafından da ayrıksı sayılarak ötekileştirilmesi, Gnawa kültürü için oldukça dramatiktir.
Her kültürün hakir görülmeksizin incelenmeyi hak ettiği önermesi bu çalışmada düstur alınmıştır. Bu anlayışla, müzik sanatının salt tınısal değil, ötesinde, kültürel/sosyal bir olgu olmasından hareketle, Gnawa müziği ve ilişkin kültürü, ancak farklı sosyal bilim disiplinleri ile interdisipliner bir ilişki çerçevesinde kotarılabileceğine inanılan bir müzikoloji çalışması yoluyla tanımlanabilir düşüncesi benimsenmiş, böylesi bir çalışmanın ortaya koyulması hedeflenmiştir.
Çalışmanın kapsamı ve amacı gereği; Gnawa müziği, öncelikle, bu kültürü bir şekilde etkisi altına alan, sosyal bilim literatüründe muteber oranda bahsi geçen kavramlar ve paradigmalar ekseninde, bizatihi toplumbilim perspektifinde, deşifre edilmeye ve çözümlenmeye çalışılmıştır. Kültürün yoğun olarak deneyimlendiği Fas'ta yapılan alan araştırmasının olanak verdiği gözlem ve görüşmelerin yanı sıra çalışma, literatür taraması ve netrografi gibi tamamlayıcı yöntemler çerçevesinde şekillenmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Gnawa müziğinin; modernite, postmodernite, neo-modernite, küreselleşme gibi tüm dünyada kendini gösteren çeşitli olgu ve paradigmaların, Gnawa müziğini de etkilediği ve değiştirip dönüştürdüğü tespit edilmiştir. Ayrıca; sosyal bilimciler tarafından çeşitli kimlik ve kültürleri deşifre etmede araçsallaştırılan sosyal eşitsizlik teorileri bağlamında da Gnawa müziği çözümlenmeye ve tarih boyunca görünürlük kazanan çeşitli sosyal eşitsizlikler gözler önüne serilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This study focuses on the Gnawa music, a product of a reborn, shared, hybrid identity and culture composed of Sub-Saharan Africans of various ethnicities and origins, who were forced to migrate from Sub-Saharan Africa to the Maghreb through the slave trade. Due to its turbulent history, the African continent has been exploited and despised casually, whereas the Gnawa culture is marginalized and rejected not only by European colonialists but also by other Moroccans themselves, who do not belong to the Gnawa identity—a quite dramatic issue for this culture—particularly in Morocco, where this culture is centered.
The study advocates the viewpoint that each and every culture is subject of interest and deserves to be analyzed and approached without any bit of underestimation. With this axiom in mind, regarding music not only as a sonic but a social and cultural phenomenon as well, it is believed, that the Gnawa music and its associated culture could only be defined through a musicologic study within an interdisciplinary web of relationships linking a multitude of social science disciplines. This study was intended to reveal such an undertaking. 
In line with the scope and purpose of the research, first of all, Gnawa music has been examined and deciphered from a sociological perspective, using concepts and paradigms that have influenced this culture in some way and are well documented in social science literature. Besides the observations and interviews obtained during the field research in Morocco, where the culture is intensely experienced, the study was also shaped within the framework of complementary methods, including a literature review and netrography.
It has been concluded, that a variety of phenomena and paradigms prevalent throughout the world, such as modernity, postmodernity, neo-modernity, and globalization, affect and change Gnawa music. Further, social inequality theories, instrumentalized by social scientists to analyze various cultures and identities are attempted to be utilized on Gnawa music as a tool to analyze, reflect and underline several social inequalities to be revealed in the context of this culture.