Abdulahad Nûrî'nin Münşe'ât-ı Kavânîn adlı eserinin Mehâkim-i Cezâ'iyye kısmı (İnceleme-transkripsiyonlu metin) /
Yazar: MUKADDES SENA TUNÇ
Danışman: PROF. DR. NURAN ÖZTÜRK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature

Özet:
Tez konumuz olan Münşeât- ı Kavânîn adlı eser, hukukî yazışma örneklerinden oluşan bir inşâ kitabıdır. XIX.  yüzyılın sonlarında ve XX. yy başlarında yaşamış Kastamonulu Abdülahad Nûrî (1864- 1927) tarafından yazılmıştır. Mahkeme müraacatı ve takip eden işlemlerde gerekli yazışmaların nasıl yapılacağı hakkında kaynaklık teşkil eden eser, osmanlı imlasıyla yazılmış matbu bir metindir.
Yapılan tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Sırasıyla; I.Bölüm, Giriş; araştırmanın konusu ve kapsamı, önemi ve amacı, yöntemi, eserin tanıtımından ibarettir. II. Bölüm, İlm'ül İnşâ ve Münşeât; yazma geleneğimizin kavramlarından inşâ, münşî, münşeât ile birlikte bu geleneğin Arap, Fars ve Türk Edebiyatındaki tarihi gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. III. Bölüm, Nâib Hasan Râci Efendizade Abdülahad Nûrî'nin hayatı edebi kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. IV. Bölümde ise, Münşeât-ı Kavânîn(Kitâb-ı Evvel Mahâkim-i Cezâ'iyye) eserin dış yapı özellikleri, sosyal ve kültürel unsurları, muhtevasındaki yazı örneklerinin tablolar halinde tanıtılması, muhteva, üslup, tıpkıbasım ve çevirimetine yer verilmiştir. V.Bölümde sonuç, sözlük, kaynakça, matbu metin ve özgeçmiş yer almaktadır. Çalışma, inşa kitaplarının bir örneği olan Münşeât- ı Kavânînin alana katkı sağlayacak biçimde ortaya konması kastıyla yapılmıştır. Eserin önemi sadece inşa alanında bir kaynak eser olması değildir aynı zamanda hukuk tarihimiz açısıdan veriler barındırıyor olması dikkat çekicidir. Bu yönüyle istifade edilmesi beklenmektedir. Yazarı Abdulahad Nûrî'nin yaşadığı yüzyılda ne kadar değerli bir kâtip ve münşî olduğu anlaşılmıştır. Yazarın bu eseri yazma sebebi ve amacına ulaşıp ulaşmadığı bilinmemekle birlikte, günümüz için o dönemi çalışacaklara kaynaklık edeceği umulmaktadır.

Abstract:
The work titled 'Münşeât-ı Kavânîn,' which is the subject of our thesis, is a inşa book consisting of legal correspondence examples. It was written by Abdülahad Nûrî (1864-1927), a native of Kastamonu who lived in the late 19th and early 20th centuries. This work, which serves as a reference on how to conduct necessary correspondence in court applications and subsequent proceedings, is a printed text written in Ottoman script.
The thesis consists of five sections. In order: I. Section, Introduction; the scope and importance of the research, its purpose, methodology, and an introduction to the work. II. Section, İlm'ül İnşâ and Münşeât; information is provided about the concepts of inşa, münşî, münşeât, and the historical development of this tradition in Arabic, Persian, and Turkish literature. III. Section, Nâib Hasan Râci Efendizade Abdülahad Nûrî's life, literary personality, and works are discussed. In the IV. Section, the external structural features of Münşeât-ı Kavânîn (Book of the First Court of Justice), social and cultural elements, presentation of examples of writings in its content in tabular form, content, style, facsimile, and translation are provided. The V. Section includes the conclusion, dictionary, bibliography, printed text, and biography.
This study was carried out with the intention of presenting Münşeât-ı Kavânîn as an example of inşa books contributing to the field. The importance of the work is not only as a source in the field of inşa but also for containing data from the perspective of our legal history. It is expected that it will be utilized in this regard. It is understood how valuable a scribe and münşî Abdulahad Nûrî was in the century he lived in. Although the reason and purpose for the author to write this work are unknown, it is hoped that it will serve as a resource for those studying that era today.