Organ nakli hastalarında immunsupresif tedaviye uyum ölçeği'nin Türkiye'de geçerlik güvenirliği
Validity and reliability ofthe immunosuppressant  therapy adherence scale (ITAS)
Yazar: BAHAR BAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜL KARAYURT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Organ nakli = Organ transplantation ; Türkiye = Turkey ; Ölçekler = Scales ; İmmünosupresif ajanlar = Immunosuppressive agents ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Amaç: İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği'nin (Immunosuppressant Therapy Adherence Scale -ITAS) Türk toplumunda geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir.
Yöntem: Metodolojik bir çalışmadır. Araştırmaya Haziran - Ağustos 2012 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesinde karaciğer, böbrek ve kalp nakli olan ve taburculuk sonrası en az üç ay geçen bireyler dahil edilmiştir. Araştırmada, etik kurul onayı, ölçek sahibi, kurumlar ve bireylerin izni alınmıştır. Veriler; hastalara yönelik demografik bilgiler formu ve İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği (Immunosuppressant Therapy Adherence Scale) ile toplanmıştır. Bu ölçek; Chisholm ve arkadaşları tarafından 2004 yılında organ nakil alıcıları için yeni bir düzenleme yapılarak dört maddeli olarak oluşturulmuştur. Ölçek, likert tipi 0-3 arasında puanlandırılmaktadır.
Bulgular: Ölçeğin dil geçerliğinde çeviri ve geri çeviri yapılmıştır. İçerik geçerliği için yedi uzman görüşüne başvurulmuş ve uzman görüşlerinin uyumlu olduğu saptanmıştır (M-İGİ=0.96,  Ö-İGİ=0.96). İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği'nin (İTUÖ) Türkçe versiyonunun iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0.65'dir (ölçek madde sayısına ve örneklem büyüklüğüne bağlı olarak). Doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve ölçeğin uyumlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Sonuç ve Öneriler: İTUÖ'nin organ nakli olan bireylerin immunsupresif tedaviye uyumlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Klinik uygulamalarda nakil alıcılarının immunsupresif tedaviye uyumlarını değerlendirmek ve uyumu artırmaya yönelik hemşirelik girişimlerini planlamak için bu ölçeğin kullanılması önerilmektedir.



Anahtar Kelimeler: Organ Nakli, İmmunsupresif Tedavi, Uyum, ITAS, İTUÖ

Abstract:
Aim: To evaluate the validity and reliability of Immunosuppressant Therapy Adherence Scale (ITAS) for Turkish society.
Methodology:It is a methodological study. The study from June to August 2012 between the Dokuz Eylül University of liver, kidney and heart transplant and after discharge for at least three months, the individuals were included. The consent of ethics committee, permission from scale developer, related institution and persons were taken. Data were collected by means for the patients demographic information form and immunosuppressant therapy adherence scale (ITAS). It was revised for transplant recipients and transformed into a four-item scale by Chisholm et al. (2004) The scoring is performed on the basic of a  0-3 point likert scale.
Findings: Back-translation was used in order the check the linguistic validity of the scale (M-CVI=0.96, S-CVI=0.96) and the expert opinions were found to compatible with each other. The internal consistency coefficient of the Turkish version of Immunosupressant Therapy Adherence Scale-ITAS (TR) is 0.65 (depending on the number of items in the scale and the sample size). Confirmatory factor analysis was conducted and it was concluded that the scale is compatible
Conclusion and Recommendations: The validity and reliability of ITAS has been determine  for evaluating the organ transplant recipients persons' immunosupressant therapy adherence. It is recommended that evaluate transplant recipients' immunosuppressant therapy adherence in clinical practice and use this valid and reliable scale towards increasing nursing interventions intended improve adherence.



Key Words: Organ Transplantation, Immunosuppressant Therapy, Adherence, ITAS