Sebebi bilinen splenomegali değerlendirmesinde shear wave ultrason elastrografinin ayırıcı tanıdaki rolü
The role of shear wave ultrasound elastrography in the differential diagnosis of splenomegaly
Yazar: MEHMET ÇAĞLAR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KÜRŞAD POYRAZ
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dalak = Spleen ; Elastografi = Elastography ; Hiperplazi = Hyperplasia ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Lenf = Lymph ; Splenomegali = Splenomegaly ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İnfiltrasyon = Infiltration

Özet:
ÖZET
Bu çalışmanın amacı ultrason inceleme yöntemlerinden biri olan shear wave elastografinin (SWE) doku sertliği ölçümüne dayanarak portal hipertansiyon, infiltrasyon ve lenfoid hiperplazi nedenli dalak büyümelerini ayırt edebilme gücünü araştırmaktır.
Kasım 2016 – Eylül 2017 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalına batın ultrasonu (US) değerlendirmesi için başvuran hastalardan dalak büyümesi saptananlar SWE ile değerlendirildi. Bunlardan hastanemiz kayıtlarında dalak büyümesinin nedeni tanısal yöntemlerle belirlenmiş olan 49 hasta (32 erkek, 17 kadın, yaş ortalaması 43.5±22.1) çalışmaya dahil edildi. Dalak büyüklüğü olmayan ve dalağı etkileyebilecek bilinen herhangi bir hastalığı bulunmayan 34 kişi (19 erkek, 14 kadın, yaş ortalaması 40±15.2) kontrol grubuna dahil edildi. Dalak büyümesi nedenleri portal hipertansiyon, lenfoid hiperplazi ve infiltrasyon olmak üzere üç gruba ayrıldı. SWE incelemesi dalağın koronal oblik görüntülerinden 1-5 MHz konveks prob ile yapıldı ve dalak sertliği kPa (kilopaskal) birimiyle ölçüldü. 
Dalak sertliği lenfoid hiperplaziye bağlı dalak büyümesinde 14.11±4.14 kPa, portal hipertansiyona bağlı dalak büyümesinde 16.63±8.36 kPa, infiltrasyona bağlı dalak büyümesinde 10.58±4.77 kPa ölçüldü. Kontrol grubunda ortalama dalak sertliği 13.56±2.56 kPa ölçüldü. En sert dalak portal hipertansiyon nedenli dalak büyümesinde gözlenmiş olup; bu gruptaki hastaların dalak sertliği hem kontrol grubundan (p=0.04) hem de infiltrasyona nedenli dalak büyümesinden anlamlı olarak fazlaydı (p=0.01). Lenfoid hiperplaziye bağlı dalak büyümesi olan hastalarda dalak kontrol grubundan daha sert olmakla beraber fark anlamlı düzeyde değildi (p=0.63). Lenfoid hiperplaziye bağlı dalak büyümesinde dalak sertliği infiltrasyona bağlı dalak büyümesinden belirgin olarak daha fazla olsa da fark anlamlı düzeyde değildi (p=0.08). İnfiltrasyon nedenli dalak büyümesi olan hastalarda dalak kontrol grubu (p=0.005) ve portal hipertansiyona bağlı dalak büyümesi olan hastalardan anlamlı derecede daha yumuşak saptandı (p=0.01). 
Sonuç olarak, dalağın en sert olduğu hastalar portal hipertansiyon hastaları olup lenfoid hiperplazi hastalarında dalak sertliğinin daha az oranda arttığı görülmüştür. İnfiltratif hastalıklarda ise dalağın normalden yumuşak olduğu görülmüştür. SWE ile ölçülen dalak sertliği, ilk kez tanısı konmuş ve nedeni henüz bilinmeyen splenomegali hastalarında nedenin tahmininde noninvaziv bir yöntem olarak yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler: dalak sertliği, elastografi, infiltrasyon, lenfoid hiperplazi, portal hipertansiyon, shear wave elastografi (SWE), splenomegali, ultrason

Abstract:
ABSTRACT
The Role Of Shear Wave Ultrasound Elastrography In The Differential Diagnosis Of Splenomegaly

The aim of this study is to investigate the power of discriminating splenomegaly caused by portal hypertension, infiltration and lymphoid hyperplasia based on the measurement of tissue hardness of shear wave elastography (SWE), one of the ultrasound examination methods.	
Between November 2016 and September 2017, patients who admitted to the Department of Radiology of the Faculty of Medicine of Fırat University for abdominal ultrasonography (US) evaluation and diagnosed as splenomegaly were evaluated by SWE. Of these, 49 patients (32 males, 17 females, mean age 43.5 ± 22.1) with a known cause of splenomegaly which determined by diagnostic methods in our hospital registry were included in the study. Thirty-four subjects (19 males, 14 females, mean age 40 ± 15.2) with normal size spleen and no known disease that could affect the spleen were included in the control group. The causes of spleen enlargement were divided into three groups: portal hypertension, lymphoid hyperplasia and infiltration. The SWE evaluation was performed with a 1-5 MHz convex transducer from coronal oblique views of the spleen and the spleen stiffness was measured in units of kPa (kilopascal).
Spleen stiffness was 14.11±4.14, 16.63±8.36 and 10.58±4.77 kPa in spleen enlargement due to lymphoid hyperplasia, portal hypertension, and infiltration, respectively. The mean spleen stiffness in the control group was 13.56 ± 2.56 kPa. The stiffest spleen was observed in spleen growth caused by portal hypertension; the spleen stiffness of the patients in this group was significantly higher than both the control group (p = 0.04) and infiltration-induced spleen enlargement (p = 0.01). The difference was not significant in patients with spleen growth due to lymphoid hyperplasia, although the spleen was stiffer than control group (p = 0.63). Although spleen stiffness was apparently higher in spleen growth due to lymphoid hyperplasia than in spleen growth due to infiltration, the difference was not significant (p = 0.08).In patients with spleen growth due to infiltration, spleen was found to be softer than control group (p = 0.005) and portal hypertension at a significant level (p = 0.01). 
 
In conclusion, the patients with most stiff spleen were portal hypertension patients and the stiffness of the spleen increased moderately in patients with lymphoid hyperplasia. In infiltrating diseases, the spleen is softer than normal spleen. The spleen stiffness measured by SWE can be helpful in the estimation of cause in patients with first time diagnosis of splenomegaly whose cause is not yet known, noninvasively.

Keywords: spleen stiffness, elastography, infiltration, lymphoid hyperplasia, portal hypertension, shear wave elastography (SWE), splenomegaly, ultrasound