Link analizi ve bir iletişim şebekesi uygulaması
Link analysis and a communication network application
Yazar: FATMA ŞEBNEM AKAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHPARE TİMOR ; PROF. DR. HALDUN AKPINAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi sistemleri = Information systems ; Link analizi = Link analysis ; Veri madenciliği = Data mining ; İletişim şebekeleri = Communication networks ; Şebeke analizi = Network analysis

Özet:
Yeni bir çalışma alanı olan link analizinin şöhreti, özellikle 2001 yılından itibaren gözle görülür bir şekilde artmıştır. Bunun en önemli sebeplerinden birisi 11 Eylül 2001 tarihinde Dünya Ticaret Merkezi'ne (World Trade Center) düzenlenen terörist saldırılardır. Bu saldırılar, bütün dünya tarafından neredeyse canlı olarak izlenmiş ve araştırmacıların dikkati ne zaman ve nasıl gerçekleşeceği, kimi hedef alacağı belli olmayan terörist saldırılara ve bu saldırıların nasıl önleneceği konusu üzerinde yoğunlaşmıştır.Gerçekten de link analizi çalışmaları şebeke içindeki ilişki yapısını ortaya koymakta çok başarılıdır. Bu nedenle bu alanda yapılan çalışmalar ve yatırımlar son yıllarda belirgin şekilde artmıştır. Ancak yine de her yeni disiplinde olduğu gibi kavramlar ve yöntemler ile ilgili bazı problemler açık noktalar ve çözüm getirilmeyi bekleyen sorunlar mevcuttur. Bu yüzden çalışmanın ilk bölümlerinde link analizinin tarihi gelişimi ve diğer disiplinlerle olan ilişki ve farklılıkları üzerinde durularak, kavram karmaşası giderilmeye çalışılmıştır.Link analizi tek başına ele alındığında basit bir görselleştirme aracı olarak tanımlanabilecek iken, başka disiplinlerin katkısıyla karmaşık ve büyük sistemlerin görselleştirildiği aynı zamanda da çeşitli çizge teorisi algoritmaları kullanılarak kümeleme analizinin yapıldığı, konumsal algoritmalarla en kısa yol hesaplamalarının ötesinde analizlerin mümkün olduğu etkili bir analiz aracı haline dönüşmüştür. Bu yüzden link analizi ile ilgili bir çalışmada sadece link analizinden bahsetmek yerine link analizinin kullandığı tüm yöntemlere hâkim olmak için çeşitli disiplinlerden de söz etmek yerinde olacaktır.Link analizinde çok büyük miktarda veri ile çalışılmaktadır ve veri madenciliğinde kullanılan yöntemlerden bazıları link analizinde de kullanılmaktadır. Veri madenciliğinde kullanılan yöntemler hakkında kapsamlı bir sınıflandırma çalışma içerisinde yer almaktadır. Bu sayede, link analizinde de kullanılan kümeleme yöntemleri ve bu yöntemlerin özellikleri hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır.Link analizi içinde sadece kişiler, organizasyonlar, görevler, olaylar değil; konuma ilişkin veriler de kullanılmaktadır. Zira ilişkilerden oluşan bir ağ içerisinde konumsal benzerlik ya da farklılıklar da göz ardı edilemeyecek derecede önemlidir. Bu nedenle konumsal verilerin toplanması, saklanması ve çeşitli yöntemlerle incelenip görselleştirilmesini sağlayan, son yıllarda giderek önem kazanan bir başka alan olan coğrafi enformasyon sistemleri de (CES) çalışma içerisinde tanıtılmıştır.Tüm bu başlangıç bilgilerinin anlatılmasındaki neden link analizinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Eski ve yeni bu çalışmalar sistemli bir şekilde düzenlenerek link analizinin çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Ardından, link analizine ait temel kavramlar, kullanılan veriler ve yazılımlar örnekleği ekseninde somutlaştırılmaktadır.En son olarak, link analizinde çözüm bekleyen darboğazlar tartışılmış ve çözüm yöntemleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu bölümde farklı disiplinlerle link analizinin kesişiminde yer alan arakesitlerden de bahsedilerek, gelecek çalışmalar için bir yol haritası belirlenmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The popularity of link analysis -a new working field- has increased especially since 2001. Most important reason of this situation is the terrorist attack that has targeted the World Trade Center in September 11, 2001. These attacks have been watched live by the world and the researchers began to canalyse their attention on the unpredictable terroist attacks, their unknown targets, the time and the place of the attacks and the preventation methods.Link analysis is very succesfull in revealing the connection structure inside the network. Consequently, the studies and the investments in this field have increased distinctly in recent years, however as it is seen in every new discipline, link analysis has also several unsolved problems and open points concerning the concepts and the prosedures. In order to remove the incomprehensibility, historical development of link analysis, relations and differences between other disciplines will be emphasized in the first chapters of the study.Although link analysis could be described as a simple visuliation instrument separately, with the contribution of other disciplines, it became an efficent analysis instrument, that can visualise complicated and huge systems, perform clustering analysis by using graph theory algorithms and enable performing analysis beyond the shortest way calculation with spatial algorithms. Therefore, instead of mentioning only link analysis in a study concerning link anlaysis, it will be appropriate to mention various disciplines in order to understand the methods used by link analysis.Link analysis uses great amount of data and some methods used in data mining are also used in link analysis. In this study, you will find a comprehensive classification concerning data mining methods. With this classification, it has been intended to give information concerning the clustering methods and features of these methods that are also used by link analysis.Link analysis uses spatial data as well as people, organizations, missions and events. Spatial resemblances and differences can not be ignored in a network consisting of connections. Therefore another important field, described as geographical informaton systems (GIS) that enables to collect, save, analyse and visualize spatial datas with various methods will be introduced in the study.The information that has been given in the beginning chapters intends to make the link analysis more understandble. Old and new studies are systematically organized in order to draw the frame for link analysis. Afterwards basic concepts of link analysis, data and softwares are instantiated with an application example.Finally, unsolved problems and solution methods of link analysis have been discussed. Cross -sections that take place in the intersection of link analysis and other disciplines have also been mentioned with the objective of determining a road map for the future studies.