Türkiye'de korunan alanlar için yeni bir yaklaşım Ortaklaşa yönetim
A new approach for protected areas management in Turkey: Co-management
Yazar: FİLİZ DEMİRAYAK
Danışman: DOÇ. DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
TÜRKİYE'DE KORUNAN ALANLAR İÇİN YENİ BİR YAKLAŞIM;ORTAKLAŞA YÖNETİMFİLİZ DEMİRAYAKTÜRKÇE ÖZETTürkiye'de koruma alanları ve sahip olduğu biyolojik çeşitliliğin korunması vesürdürülebilir kullanımı için gerek hükümetler, gerekse diğer paydaşlarla atı lanadımlar dikkate değer gelişmeleri getirmektedir. Bununla beraber, alan korumanınsadece mevzuat ve pilot projelerle sınırlı kalamayacağı açıktır. Genelde korumanın,özelde ise alan korumanın ulusal politikalar ve sektörel yaklaşımlarla bütünleştirilmes igereklidir. Biyolojik çeşitliliğin korunmasının ve bunun için gerekli adımlardan biri olan?koruma alanları? oluşturulmasının ve bu alanların iyi yönetiminin, ülkenin yaşamsalkaynaklarının korunması ile eş anlamlı olduğunun anlaşılması elzemdir.Türkiye, özellikle korunan alanların yönetimi ve planlaması yaklaşımlarındagözardı edilemeyecek bir değişim yaşamaktadır. Alışılagelen yaklaşımda, mevzuatadayanan koruma alanı belirlemenin (paper parks) yeterli olmayacağı, bu alanlarınsahip olduğu biyolojik çeşitlilik ve habitat özellikleri itibariyle, farklı araçlar kullanılarakrehabilite edilmesi ve yönetilmesi edinilen deneyimlerle sabittir. Diğer yandan bugün,koruma alanlarının çoğunun bu alanda veya yakın çevresinde yaşayan insanlarlave/veya kullanıcılarıyla bir bütün olduğu, dolayıs ıyla planlama, uygulama ve yönetimaşamasında söz konusu tarafların katılımı olmaksızın, korumada başarıya ulaşmanınhemen hemen imkansız olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, ilgili kurum vekuruluşlarca korunan alanlarda yeni bir yönetim yaklaşımının getirilmesi, katıl ımcısüreçlerin içtenlikle ve toplumun iç dinamikleri yansıtılarak işletilmesi ve bu özellikleresahip ?Yönetim Planlaması? anlayışının yasalarda yerini bulması gereklidir.Bugün gelinen noktada, Türkiye'de, Koruma Alanlarının Yönetsel Planlamaçalışmalarında özetle şu hususlar öne çıkmaktadı r:Doğa korumada ortaklık, işbirliği, koordinasyon elzemdir. Özelliklehükümet, STK işbirliği ile yürütülen çalışmalarda verimlilik artmaktadır.Farklı sektörlerde doğa korumanın ve çevrenin dikkate alınmasıgerekmektedir. Bu aynı zamanda sektörlerdeki ka ynak israfını önleyecektir.Halkın katılımının yetersiz olduğu veya sağlanmadığı alanlardaki korumaçalışmalarında, verimli ve olumlu sonuç almak imkansızdır. Bu alanlardakisorunlar için yerel çözümler üretilmesi gereklidir.İlgili kurumlarda koruma içi n gerekli kapasitelerin bir an önce geliştirilmesilazımdır.Koruma alanlarında yerinden yönetim yaklaşımı gereklidir.Deneyimli insan kaynaklarında süreklilik esas olmalıdır.Kamuoyunun ve yerel halkların bilinç düzeyinin yükselmesi gereklidir.Yerel topluluklar için koruma alanlarında gelir kayn aklarının yaratılması elzemdir.Türkiye'de koruma alanları için bir stratejinin oluşturulması gereklidir.

Abstract:
A NEW APPROACH FOR PROTECTED AREAS MANAGEMENT IN TURKEY;CO-MANAGEMENTFİLİZ DEMİRAYAKSUMMARYSignificant developments are being made through the steps taken by thegovernments and the other stakeholders for the sake of the protected areas,biological diversity, and its sustainability. Also, it is obvious that protection can not belimited to legislations and the pilot projects. Protection in general and area protectionin particular are supposed to be integrated with national policies and the sectoralapproaches. It is also essential to know that protection of biological diversity andestablishment and management of ?protected areas? - one of the prerequisites ofbiological diversity protection-means protecting the vital resources of the country.Turkey is experiencing a significant transformation especially in managing andplanning the protected areas. It has been experienced that ?paper parks? will not besufficient and protected areas should be managed by non -conventional means.Besides, most of these areas are populated by local people and/or other resourceusers therefore, planning, implementation, and management are expected to involveall relevant parties. Otherwise, it has been already experienced that withoutparticipation we will be away from achievement and to reach our goals.Based on experiences, a new management approach should be introduced byrelevant institutions, organizations meanwhile participation processes should bedeveloped with a solemn attitude reflecting the internal dynamics . As a tool,?Management Plan? with such properties must make its way into the legislature.Today, in Turkey, the following points related with the Management Plan forProtected Areas come into view:Partnership, coordination, and cooperation in protec tion of nature areessential. Especially, government and NGO cooperation in such effortsleads to fruitful results.Natural protection and environment should be considered vital in varioussectors. This will prevent wastage of the resources as well.It is impossible to achieve fruitful a nd positive results in areas where publicparticipation is not up to the right scale. Local solution should be providedfor the problems in the se areas.Protective capacities of the institutions involved must be improvedimmediately.Local management is needed in these protected areas.Sustainability in human resources with experience is of vital importance.Public and local awareness should be increased.Sources of income for local societies should be created.There is an urgent need for a strategy for protected areas in Turkey.