Akut lenfoblastik lösemi tedavisi sonrası iyileşen çocuklarda böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of renal functions in children after recovering from acute lymphoblastic leukemia treatment
Yazar: BİRGÜL YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN TÖRET
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Akut lenfoblastik lösemi (ALL), lenfosit öncüllerinin farklılaşmalarının bir aşamasında duraklaması ve kontrolsüz çoğalması sonrasında kemik iliği, periferik kan ve ekstramedüller bölgelere invazyonu ile karakterize, çocukluk çağının en sık görülen kanseridir. Tedavilere bağlı oluşan erken ve geç yan etkiler tespit edilmiş, nefrotoksisiteye yüksek oranda rastlanmıştır. Bu çalışmada ALL tedavisini tamamlamış ve iyileşmiş olan hastalarda böbrek fonksiyonları değerlendirilerek nefrotoksisiteyi saptamak amaçlanmıştır. Bu tek merkezli, prospektif çalışma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniği'nde Ocak 2021 ve Aralık 2023 tarihleri arasında yürütüldü. ALL tedavisi sonrası iyileşen 18 yaş altı çocukların demografik özellikleri, lösemi tipi, tanı yaşları, takip süreleri, böbrek fonksiyonlarını gösteren tetkikleri değerlendirildi. Takip süreleri 2,25 yıl ile 14,25 yıl arasında değişmekte ve ortalamaları 6,82±3,63 yıl idi. Tetkik sırasında hastaların yaşı 4,25 yıl ile 17,83 yıl arasında değişmekte idi. Hastalarımızın  %14,9'unda hiperfiltrasyon vardı. İdrar β2-mikroglobulin (β2-MG) ortalamaları  0,19±0,29 mg/L idi ve hastaların %14,9'unda β2-MG>0.2 mg/L idi. İdrar β2-MG/kreatinin değeri hastaların %21,3'ünde >300 mcg/g idi. İdrar β2-MG/kreatinin artışıyla hastaların cinsiyeti, tanı yaşı, ALL türü, risk grubu, ailede böbrek hastalığı öyküsü, hastada idrar yolu enfeksiyon öyküsü  ve hipertansiyon öyküsü  arasında anlamlı bir ilişki yoktu. İdrar β2-MG/kreatinin değeri takip süresi 1-5 yıl olan hastalarda , 5 yıldan fazla olanlara göre daha yüksek saptandı. β2-MG/kreatinin değeri ile hastaların tetkik edilme yaşı arasında negatif yönlü bir ilişki vardı. Sonuç olarak; ALL tedavisini tamamlamış hastalarda takipte hastaların şikayeti ve klinik bulgusu olmasa dahi nefrotoksisite açısından ayrıntılı tetkiklerinin yapılması gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, yan etkiler, böbrek fonksiyonları, çocuk

Abstract:
Acute lymphoblastic leukemia (ALL) is characterized by the arrest of differentiation and uncontrolled proliferation of lymphoid progenitors, leading to the infiltration of the bone marrow, peripheral blood, and extramedullary sites. It is the most common cancer seen in children. Early and late side effects resulting from treatments have been identified, and a high incidence of nephrotoxicity was noted. This study aimed to assess nephrotoxicity by evaluating kidney functions in patients who have completed treatment and recovered from ALL. This single-center, prospective study was conducted in the Department of Pediatric Hematology and Oncology, Faculty of Medicine, Eskisehir Osmangazi University, between January 2021 and December 2023. The demographic characteristics, leukemia subtypes, age of diagnosis, follow-up periods, and renal function tests of children under 18 years who have recovered after treatment for ALL were evaluated. The follow-up periods ranged between 2.25 years to 14.25 years, with a mean of 6.82±3.63 years. During the examination, the age of the patients ranged between 4.25 years to 17.83 years. Hyperfiltration was present in 14.9% of our patients. The mean urinary β2-microglobulin (β2-MG) levels were 0.19 ± 0.29 mg/L, and β2-MG levels was >0.2 mg/L in 14.9% of the patients. The urinary β2-MG/creatinine ratio was >300 mcg/g in 21.3% of the patients. There was no significant association between the increase in the urinary β2-MG/creatinine ratio and the patients' gender, age of diagnosis, type of ALL, risk group, family history of kidney disease, history of urinary tract infection, and history of hypertension. The urinary β2-MG/creatinine ratio was found to be higher in patients with a follow-up period of 1-5 years compared to those with a follow-up period of more than 5 years. There was a negative correlation between the β2-MG/creatinine ratio and the age at which the patients were evaluated. In conclusion, even in the absence of symptoms and clinical findings, it is necessary to conduct detailed evaluations for nephrotoxicity in patients who have completed treatment for ALL. 

Key Words: Acute lymphoblastic leukemia, side effects, renal function, children