Değişen dünyada İranlı kadınların hak ve özgürlük arayışı: Manisa'da yaşayan İranlı kadınlar örneği
The research for rights and freedom of Iranian women in the changing world: based on example of Iranian women living in Manisa
Yazar: DENİZ TÜRKÜ YAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HURİYE TEKİN ÖNÜR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
11 Şubat 1979'de gerçekleşen ve Şah döneminin sona erip İran İslam
Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanan İran devrimi, sadece siyasi olarak değil,
aynı zamanda sosyal ve kültürel etkileri yönüyle de halen tartışılmaktadır.
Devrimden kısa bir zaman sonra başlayan ve sekiz yıl boyunca devam eden İran-Irak
savaşının 1988'de sona ermesiyle, devrimin İran halkı üzerindeki etkileri daha fazla
hissedilmeye başlanmıştır. 1990'ların başında Doğu Bloğunun dağılmasının da
etkisiyle farklı toplumlarda başlayan özgürlük tartışmaları, devrimin yeni yüzünü
ancak hisseden İran halkının itiraz ve tepkilerini ifade etmeleri açısından toplumsal
şartların elverişli olması anlamına gelmiş, dünyada genel olarak yaygınlaşan
özgürlük söylemleri İran halkının protesto gösterileri için fırsat oluşturmuştur.
İran'da başlayan bu sivil itaatsizliğin en önemli aktörlerinden biri de kadınlar
olmuştur. Özellikle, eğitim seviyesi nispeten yüksek olan kadınların bazıları
İran'daki baskı rejimine direnmeyi seçerken, bazıları da daha özgür olduğunu
düşündükleri ülkelere göç etme yolunu seçmişlerdir. 2014-2018 yılları arasında
Türkiye'de İranlı göçmen sayısı yaklaşık dört katına ulaşmıştır. 2018 yılında
Türkiye'ye gelen 176.355 göçmenin 2.773'ü İranlı göçmenlerden oluşmaktadır.
İranlı göçmenlerin ikamet ettikleri illerden olan Manisa'da da benzeri bir durum söz
konusudur. İşte bu çalışmanın amacı, Manisa'da yaşayan İranlı kadınlar örneğinden
yola çıkarak "hak ve özgürlük" arayışının gerekçesini oluşturan toplumsal şartların
kadınlar tarafından nasıl algılandığını ortaya koymaktır.
Bu amaçla gerçekleştirilen araştırmada Manisa ilinde yaşayan 10 İranlı kadın
katılımcı ile nitel araştırma kapsamında derinlemesine görüşme yapılmıştır.
Görüşmelerde elde edilen veriler tematik olarak analiz edilmiştir. Bu analizin
sonunda İranlı kadınların ülkelerindeki siyasi rejimin baskıcı niteliğinden ötürü
özgürlük arayışına yöneldikleri ve Türkiye'ye bu arayışın neticesinde göç ettikleri,
İran'da özellikle giyim, evlilik ve çalışma hayatında cinsiyet ayrımcılığına maruz kaldıkları, Türkiye'de kadın olmanın görece daha özgür olmayı içerse de bunun
Avrupa ülkeleri ölçüsünde olmadığını düşündükleri bulgularına erişilmiştir.

Abstract:
The Iranian revolution, which took place on February 11, 1979, and resulted in the
end of the Shah period and the establishment of the Islamic Republic of Iran, is still
being discussed not only politically but also in terms of its social and cultural effects.
With the end of the Iran-Iraq war, which started shortly after the revolution and
continued for eight years, in 1988, the effects of the revolution on the Iranian people
began to be felt more. The freedom debates that started in different societies with the
effect of the disintegration of the Eastern Bloc in the early 1990s meant that the
social conditions were favourable for the Iranian people, who only felt the new face
of the revolution, to express their objections and reactions. One of the most important
actors of this civil disobedience that started in Iran has been women. In particular,
some of the women with relatively high levels of education chose to resist the
oppressive regime in Iran, while others chose to migrate to countries, they thought
were freer. Number of Iranian immigrants in Turkey has reached nearly quadrupled
between 2014 and 2018. Out of 176.355 immigrants who migrated to Turkey in
2018, 2773 consists of Iranian immigrants. There is a similar situation in Manisa,
which is in the provinces where Iranian immigrants reside. The aim of this study is to
reveal how the social conditions that constitute the reason for the search for "rights
and freedom" are perceived by women, based on the example of Iranian women
living in Manisa.
In-depth interviews were conducted with 10 Iranian participant women, who live in
Manisa, within the scape of qualitative research. The data obtained from the
interviews were analyzed thematically. At the end of analysis, it was seen that
Iranian women tended to seek freedom due to the oppressive nature of the political
government in their country. It was analyzed that they migrated to Turkey as a result
of their seeking for freedom, because they were exposed to gender discrimination
especially in clothing, marriage and working life in Iran. It has been reached that
they think being a woman in Turkey is more free compared to Iran, but it isn't
possible at the level of European contries.