Yetiştirici koşullarında kıvırcık koyunların döl verimi ve büyüme özellikleri
Some fertility and growing characteristics of kivircik sheep breed in the extensive farm conditions
Yazar: TUĞÇE NECLA SELVİ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÜSTÜNER
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Kıvırcık koyunlar = Kıvırcık sheeps ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yaşama gücü = Vitality

Özet:
Koyun yetiştiriciliği, bakım - besleme kolaylığı, yüksek adaptasyon kabiliyeti, 
insanlara et, süt, yapağı gibi çok yönlü yararlar sağlaması nedeniyle ülkemizde ve 
dünyada yüzyıllardır tarımsal ekonominin en temel taşlarından birini 
oluşturmaktadır. Araştırmamızda daha çok et verimi için yetiştirilen Kıvırcık 
koyunların, Manisa ilinde iki verim yılına ait döl verimi ve büyüme özellikleri 
incelenmiştir. Döl verimi özelliklerinden kuzulama oranı, tek doğum oranı, ikiz 
doğum oranı, bir batındaki yavru sayısı ve sütten kesimde yaşama gücü ile büyüme 
özelliklerinden doğum, 30, 60, 120. gün ağırlıklarının doğum tipi ve cinsiyete göre 
dağılımı hesaplanarak değişimi incelenmiştir. 
Araştırmanın I. yılında kuzulama oranı, tek doğum oranı, ikiz doğum oranı, bir 
batındaki yavru sayısı, sütten kesim yaşam gücü sırasıyla %92.2, %69.4, %30.6, 1.32 
ve %85.1 olarak tespit edilmiştir. Aynı yıla ait Kıvırcık ırkı erkek ve dişi kuzuların 
düzeltilmiş ortalama doğum ağırlığı sırasıyla 4.08±0.74 kg ve 3.93±0.69 kg, 30. gün 
ağırlığı 10.57±2.83 kg ve 9.83±2.73 kg, 60. gün ağırlığı 21.32±10.36 kg ve 
19.66±5.46 kg, 120. gün ağırlığı 31.36±7.73 kg ve 28.49±6.44 kg olarak tespit 
edilmiştir. 
Araştırmanın II. yılında kuzulama oranı, tek doğum oranı, ikiz doğum oranı, bir 
batındaki yavru sayısı, sütten kesim yaşam gücü sırasıyla %94.9, %95.8, %4.2, 1.04 
ve %88.8 olarak tespit edilmiştir. Aynı yıla ait Kıvırcık ırkı erkek ve dişi kuzuların 
düzeltilmiş ortalama doğum ağırlığı sırasıyla 4.22±0.91 kg ve 4.00±0.73 kg, 30. gün 
ağırlığı 11.37±2.25 kg ve 10.69±2.09 kg, 60. gün ağırlığı 22.75±4.49 kg ve 
21.37±4.18 kg, 120. gün ağırlığı 38.40±9.13 kg ve 34.37±7.56 kg olarak tespit 
edilmiştir. 
Çalışma sonunda döl verimi özellikleri değerlendirildiğinde; döl verimi özellikleri 
düzeyi ikiz doğum oranı ve bir batındaki yavru sayısı dışında I. yıla göre II. yılda 
daha yüksek bulunmuştur. I. yılda tespit edilen döl verim özelliklerinin II. yılda daha 
yüksek olmasının muhtemel sebebi sıfat öncesi canlı ağırlığın daha yüksek ve sürü 
yönetiminin daha iyi olmasıdır. Büyüme özellikleri ise her iki verim yılında doğum, 
30. gün, 60. gün, 120. gün ağırlıklar bakımından cinsiyetler arası farklılık ve doğum 
tipine göre farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
For many centuries, because of easy growth and nutritional conditions, high 
adaptation capacity, multiple benefits like meat, milk and wool; sheep and sheep 
breeding is one of the keystone of agricultural economy in our country and all around 
the world. First aim of breeding is to get high productivity and sustainability. There 
are more than 200 sheep breed in the world. All of that breeds have different yields 
and living conditions. After we sure that we choose the correct breed for 
requirements and provide the best living conditions, it is possible to get maximum 
yield from the sheep and lamb. In this study, Kivircik sheep breed which is mostly 
used for meat production in Manisa province have investigated. Fertility properties 
such as lambing rate, single birth rate, twins rate, litter size, vital rate and growth 
traits like birth, 30 days, 60 days, 120 days weights has calculated and distribution of 
growth traits according to sex and birth type has analyzed. 
In the first year of the trial pregnancy rate, one birth rate, twin rate, litter size, 
survival rate has determined respectively 92.2%, 69.4%, 30.6%, 1.32 and 85.1%. In 
the same year, average birth weights of Kivircik male and female lambs are 4.08 kg 
and 3.93 kg, 30. day weights are 10.57 kg and 9.83 kg, 60. day are 21.32 kg and 
19.66 kg, 120. day weights are 31.36 kg and 28.49 kg. 
In the second year of the trial pregnancy rate, one birth rate, twin rate, litter size, 
survival rate has determined respectively 94.9%, 95.8%, 4.02%, 1.04 and 88.8%. In 
the same year, average birth weights of Kivircik male and female lambs are 4.22 kg 
and 4.00 kg, 30. day weights are 11.37 kg and 10.69 kg, 60. day weights are 22.75 kg 
and 21.37 kg, 120. day weights are 38.40 kg and 34.37. 
At the end of the trial, fertility traits except twin birth rate and litter size has 
determined higher in II. year than I. year. This is likely due to higher live weight and 
better herd management. Both two years, there were significant differences between 
growth traits (birth weight, 30 days weight, 60 days weight and 120 days weight) and 
sex or birth type.