Batı Anadolu Bölgesi zeytin alanlarında halkalı leke hastalığı (Fusicladium oleagineum)'nın yaygınlığı, çeşit dayanıklılığı ve mücadelesi üzerinde araştırmalar
Studies on the prevelence of Peacock eye disease (Fusicladium oleagineum) in Western Anatolian olive groves,cultivar tolerance against pathogen and its chemical control
Yazar: CAHİT TUNÇ
Danışman: PROF. DR. ERSİN ONOĞUR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tez çalışmasının ilk bölümünde, yoğun olarak zeytin yetiştiriciliği yapılan Batı Anadolu illeri Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın ve Muğla'da Zeytin Halkalı Leke Hastalığı'nın durumu 2009-2010 yıllarında yapılan surveyler ile araştırıldı. Böylelikle, hastalığın bu illerdeki yaygınlığı, hastalık görülen bahçelerdeki ağaçlarda yakalanma oranı ve bulaşık yaprak oranı ile bulaşık yapraklardaki hastalık şiddeti belirlendi. Survey çalışması sırasında üreticilere yönelik bir anket yapılarak, hastalık çıkışı ile üretici uygulamaları arasında bir ilişki olup olmadığı da incelendi.Ele alınan tüm parametrelere ait en yüksek değerlerin Muğla ilinde gerçekleştiği saptandı. Hastalığın yaygınlığında Muğla ilinden sonraki iller İzmir, Balıkesir, Manisa, Çanakkale ve Aydın şeklinde sıralandı. Tüm illerde ağaçların yakalanma oranı % 100 bulundu. Üçüncü ve dördüncü parametreler olan bulaşık yaprak oranı ile hastalık şiddeti değerlerine Muğla ilinden sonra sırasıyla Çanakkale, Aydın, İzmir, Balıkesir, Manisa illerinde rastlandı. Tüm illerin ilçeleri arasında söz konusu parametrelerin dağılımı açısından belirli bir ilişki olmadığı, ayni ilin komşu ilçeleri arasında dahi verilerin geniş sınırlar içinde değişebildiği görüldü. Anket sonucunda elde edilen bulgular, üreticinin mücadelede Bordo Bulamacını tercih ettiğini, ilaçlamaların ilkbaharın yanı sıra sonbahara doğru da kaydığını gösterdi.Tez çalışmasının ikinci bölümünde önemli zeytin çeşitlerinin patojene karşı davranışı örtü altında ve bahçe koşullarında yürütülen in vivo denemelerle belirlendi. Her iki koşulda da ?Memecik? patojene karşı en tolerant çeşit olarak belirlenirken, bu çeşidi ?Ayvalık?, ?Domat?, ?Gemlik? ve ?Manzanilla? çeşitleri izledi.Tez çalışmasının son bölümünde bakır hidroksit ve Bordo Bulamacının yanı sıra kresoxim-methyl, kresoxim-methyl+bakır hidroksit karışımı, dodine, hexaconazole ve captan'ın patojene karşı patojene karşı koruyucu ve tedavi edici etkililikleri örtü altında in vivo denemelerle belirlendi. Tüm fungisitlerin koruyucu etkililikleri % 93-100 arasında değişirken, tedavi edici etkililikleri daha düşük olarak saptandı. Bu uygulamada Bordo Bulamacının % 1'lik dozu en etkili bulunurken (% 78) onu hexaconazole, bakır hidroksit, captan, kresoxim-methyl+bakır hidroksit, dodine ve kresoxim-methyl (% 57) izledi. Bordo Bulamacının % 1.5'luk dozu en düşük (% 40) etkililikle son sırada yer aldı.Anahtar sözcükler: Zeytin Halkalı Leke Hastalığı, Fusicladium oleagineum, hastalık surveyi, çeşit dayanıklılığı, kimyasal mücadele.

Abstract:
The actual status of Olive Peacock Eye disease (Fusicladium oleagineum (Castagne) Ritschel & U. Braun) was determined by a survey conducted in 2009-2010 including the leading olive provinces of Aegean Region Çanakkale, Balıkesir, Manisa, Izmir, Aydın and Muğla. The survey involved the prevalence of the disease in the research area, disease incidence on trees and leaves and also disease severity on leaves in the infected orchards. A questionnaire directed to the growers was applied during the survey work.The trees most affected by the pathogen were recorded in Muğla province in terms of all research parameters. İzmir, Balıkesir, Manisa, Çanakkale and Aydın provinces were aligned respectively for disease prevalence after province Muğla. Disease incidence was recorded as 100 % in all of these provinces. Disease incidence on leaves and disease severity on trees which were the third and fourth parameters were detected as the highest values in Muğla province followed by Çanakkale, Aydın, İzmir, Balıkesir and Manisa provinces. It was also recorded that there was no relationship between the neighboring towns of the same province in terms of distribution of these parameters, the data could vary within wide limits among the towns of the same province. The evaluation of the questionnaire has revealed that the growers have preferred Bordeaux mixture for the combatting with the disease and the sprayings were also conducted during autumn as well as in spring.In the second part of the thesis study, the tolerances of main olive cultivars against the pathogen were determined by in vivo experiments that were conducted under plastic tunnel, as well as in an olive orchard. ?Memecik? was detected to be the most tolerant cultivar against pathogen, followed by ?Ayvalık?, ?Domat?, ?Gemlik? and ?Manzanilla? in both of the experiments.In the last part of the thesis study, the preventive and therapeutic effects of the fungicides copper hydroxide, Bordeaux mixture, kresoxim-methyl, kresoxim-methyl+copperhydroxide mixture, dodine, hexaconazole and captan were determined by in vivo experiments under plastic tunnel. While the preventive effects of all the fungicides changed between 93-100 %, their therapeutic effects were found to be lower. In this application, the most effective (78 %) dose of the Bordeaux mixture was recorded as 1 %, followed by hexaconazole, copper hydroxide, captan, kresoxim-methyl+ copper hydroxide, dodine and kresoxim-methyl (57 %). The 1.5 % dose of Bordeaux mixture was found to have the lowest (% 40) effectiveness.Keywords: Olive Peacock Disease, Fusicladium oleagineum, disease survey, varietal tolerance, chemical control.