Çorum deresi (Çorum) havzasının yer altı suyu kalitesi ve kirlenme durumunun incelenmesi
Investigation of quality and pollution of the the groundwater in Corum stream basin in Corum
Yazar: ÜNAL DEMİRAY
Danışman: PROF. DR. HALİL BAŞ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Çorum Deresi (Çorum) havzasında bulunan yeraltısuyunun kalitesi ve kirlenme durumunun hangi seviyelerde olduğu, hangi faktörlerin kirlenme konusunda başlıca etken olabilecekleri araştırılmıştır. Ayrıca yakında bulunan katı atık sahasının etkisi ve yeraltısuyu ile akarsu arasında bir etkileşim bağlantısı olup olmadığı da anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmalar için en fazla yağışlı dönem ile en az yağışlı dönemlerde bariz değişimlerin olup olmadığını anlamak için yeraltısuyu ve akarsu örneklemesi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar bilgisayar yazılımları yardımıyla grafiklere, dağılım haritalarına dönüştürülerek su kalitesi ve kirlenme durumu anlaşılmaya çalışılmıştır. Analiz sonuçlarına göre yakın ve benzer sonuçlar elde edilmemesi nedeniyle kuyular ve akarsu arasında bir etkileşimin olmadığı kannatine varılmıştır. Sulama suyu bakımından akarsu örneklerinin ABD Tuzluluk Laboratuvarı Diyagramına göre genellikle C3S1sınıfında, kuyu örneklerinin de genellikle C3S1 ile C4S2 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Wilcox diyagramına göre Akarsu örneklerinin genellikle iyi kullanılabilir nitelikte, kuyu örneklerinin ise iyi kullanılabilir, şüpheli kullanılamaz ve kullanılamaz aralığında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Özellikle kuyu sularının en az yağışlı dönemdeki özellikleri genellikle şüpheli kullanılamaz ve kullanılamaz şeklinde tespit edilmiştir. Bunun nedeninin de yağış azalmasına bağlı olarak konsantrasyonun göreceli olarak artışı olduğu düşünülmektedir.Özellikle jipsli birimlere yakın zeminlerde açılan kuyularda sertlik, EC ve tuzluluğun çok fazla olduğu ve suların hem içme ve kullanma hem de sulama suyu olarak kullanılması bakımından olumsuz oldukları belirlenmiştir.Bütün bu çalışmalar sonucunda yeraltısuyunun özellikle litolojik kaynaklı bir kirlenmeye maruz kaldığı, fakat dış faktörler tarafından çok belirgin olarak riskli bir kirlenmeye maruz kalmadığı anlaşılmıştır. Bunun nedeninin de özellikle alüvyonun üst kısmının alta sızmayı önleyecek ya da çok az sızdıracak şekilde kil ve silt örtüsüyle kaplı olması şeklinde düşünülebilir. Atık sahası yakınındaki sızıntı sularının analiz sonuçları burasının kirletici olması bakımından  risk potansiyeline sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ancak bazı parametreler sınır değerleri geçmemiş olsalar da ileriki zamanlarda kirletici etkenler olabilecekleri dikkate alınmalıdır.

Abstract:
In this study, investigation was carried out that  understanding the degree of quality and pollution and  which factors effecting the quality and pollution of the groundwater in Çorum Stream Basin in Çorum. Also, the effect of municipal waste disposal site and the interaction between the stream and groundwater was researched. For the investigation, stream and groundwater sampling were performed at rainy and dry seasons to see if there is a change on quality parameters. The results were evaluated by the computer programs and then graphics, distribution maps were prepared.Thus, degree of the quality and pollution were tried to understand. According to analysis results, because the results of streams and the groundwaters are not so close to each other we can say that there is no interaction between the stream and the groundwater. As the irrigation water, the stream waters are generally in the range between C3S1 region and the groundwaters are generally in the range between C3S1 and C4S2regions according to US Salinity Laboratory Diagram.According to Wilcox diagram stream waters are generally good-permissible and groundwaters are generally good permissible, doubtful to unsuitable and unsuitable type. Especially groundwaters are doubtful to unsuitable and unsuitable types in dry season. It may be assumed that as the result of relative increase in concentration of salt minerals. Especially samples from groundwater wells bored close to gypsium bearing units have high hardness, electrical conductivity and salinity values. Thus for drinking and irrigation these waters are determined as unsuitable. As a result of these studies, it is understood that the groundwater especially was effected by the lithological contamination rather than the anthropogenic or the other types of pollution. Because the alluvium is covered by the silt and clay lithology it is not affected by the anthropogenic and the other foreign factors. The results of dispoasal site leachate indicate that this site would have a risk potential fort pollution in the future.    Although the parameters did not exceed the maximum dangerous values it does not mean that they will not be dangerous in the future, and this case must be taken into account.