Türkiye'de e-ticaretin belirleyicileri: Fourier ADL eşbütünleşme ve fourier nedensellik testleri (2013-2022)
Determinants of e-commerce in Turkey: Fourier ADL cointegration and fourier causality tests (2013-2022)
Yazar: SÜMEYRA DEMİR
Danışman: PROF. DR. ADEM KALÇA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
E-ticaret ortaya çıktığı dönemden mevcut zamana kadar başta tüketim olgusunda meydana gelen değişimler, internet altyapısındaki gelişmeler, bankacılık faaliyetlerindeki ilerlemeler ve son yıllarda ortaya çıkan Covid-19 pandemisi olmak üzere birçok sosyal, ekonomik ve teknolojik faktörle birlikte dönüşüm geçirmiş ve büyük ilerlemeler kaydetmiştir. Hızla büyüyen e-ticaret sektörünün gelişimini belirleyen unsurlar, sektörün talep ve istihdam oluşturan bir yapı içermesi, teknolojik gelişmeleri hızlandırması, sosyal ve ekonomik gelişimi artırması bakımından önem arz etmektedir. Ticaretin uzun geçmişine kıyasla nispeten daha yeni olan e-ticaret sektörü, birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de gelişim göstermektedir.
Bu Çalışmada 2013-2022 yıllarına ait veriler kullanılarak Türkiye özelinde e-ticaret işlem hacmi ile gayri safi yurt içi hasıla, banka ve kredi kartı sayıları toplamı, internet alan adları sayısı ve tüketici güven endeksi arasındaki ilişki Fourier ADL Eşbütünleşme Testi, Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) Yöntemi, Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) Yöntemi ve Kanonik Eşbütünleşik Regresyon Analizi (CCR) ile araştırılmıştır. Ayrıca modelde yer alan değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerini belirlemek amacıyla Granger Nedensellik Testi, Toda ve Yamamoto Nedensellik Testi, Fourier Granger Nedensellik Testi, Fourier Toda ve Yamamoto Nedensellik Testi ve Kesirli Fourier Toda ve Yamamoto Nedensellik Testi uygulanmıştır. Literatürde e-ticaret işlem hacminin belirleyicilerini inceleyen çalışmalardan farklı olarak bu Çalışmada fourier yöntemler kullanılmıştır. Söz konusu yöntemler, e-ticaret sektöründe büyük artışlara sebep olan Covid-19 gibi yumuşak geçişli yapısal kırılmaların etkisini göz önünde bulundurduğu için, modelde yer alan bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken olan e-ticaret işlem hacmi üzerindeki gerçek etkisinin tespiti noktasında önem arz etmektedir. 
Çalışmada yapılan regresyon tahminlerine göre (FMOLS, DOLS ve CCR), gayri safi yurt içi hasıla, banka ve kredi kartı sayıları toplamı, internet alan adları sayısı ve tüketici güven endeksinde yaşanan artışlar e-ticaret işlem hacmini artırmaktadır. Ayrıca yapılan nedensellik analizlerine göre değişkenler arasında tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir.

Abstract:
From the time it emerged, e-commerce has transformed and made great progress with many social, economic and technological factors, especially the changes in consumption, developments in internet infrastructure, advances in banking activities, and the covid-19 pandemic that has emerged in recent years. The factors that determine the development of the rapidly growing ecommerce sector are important in terms of the fact that the sector contains a structure that creates demand and employment, accelerates technological developments, and increases social and economic development. The e-commerce sector, which is relatively new to the long history of commerce, is developing in Turkey as well as in many countries.
In this study, using the data of 2013-2022, the relationship between e-commerce transaction volume and gross domestic product, total number of bank and credit card numbers, number of internet domain names and consumer trust index in Turkey was analyzed using Fourier ADL Cointegration Analysis, Fully Corrected Least Squares (FMOLS) Method, Dynamic Least Squares (DOLS) Method and Canonical Co integrated Regression Analysis (CCR). In addition, Granger Causality Test, Toda and Yamamoto Causality Test, Fourier Granger Causality Test, Fourier Toda and Yamamoto Causality Test and Fractional Fourier Toda and Yamamoto Causality Test were applied to determine the causality relationships between the variables in the model. Differently studies examining the determinants of e-commerce transaction volume in the literature, Fourier methods were used in this study. These methods are important in determining the real effect of the independent variables in the model on the dependent variable, e-commerce transaction volume. These methods are important to determine the real effect of the independent variables in the model on the dependent variable e-commerce transaction volüme because they take into account the effect of soft-transition structural breaks such as Covid-19, which causes great increases in the ecommerce sector. 
According to the regression estimates (FMOLS, DOLS and CCR) made in the study, the increases in gross domestic product, the total number of bank and credit cards, the number of internet domain names and the consumer trust index increase the e-commerce transaction volume.And also, according to the causality analyzes performed, one-way causality relationships were determined between the variables.