Arketipsel kuram bağlamında Kırgız masallarının incelenmesi
Examation of Kyrgyz folktales in the context of archetypal theory
Yazar: BETÜL BEGÜM KARADAYI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM KURT
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, yazılı kaynak taraması yapılarak elde edilen elli Kırgız masalının arketipsel sembolizm bağlamında değerlendirilmesini içermektedir. Yapılan bu yazılı kaynak taramasında Zekeriya KARADAVUT'a ait Kırgız Masalları adlı çalışmadan toplam kırk altı masal kullanılmış olup aynı zamanda Mehmet Yılmaz'a ait Kırgız Halk Masalları (Motif İndex ve Tercüme) adlı yüksek lisans çalışmasından da dört adet masal seçilip değerlendirilmiştir.  Değerlendirilen bu masallar İsviçreli psikiyatr Carl Gustav Jung'un ortaya koyduğu arketipsel sembolizm kuramı açısından araştırılıp; self benlik, gölge, birey vb. arketipler açısından sembolik olarak incelenmiştir. İlk başta görülemeyen simgelerin zaman içerisinde insanların karşılaştığı benzer olaylarda davranışlara yansıması anlamına gelen arketip kavramı Kırgız masal metinleri üzerinde değerlendirilmiştir. Çalışmada öncelikle Kırgız masallarını oluşturan altyapıya dair bir bakış açısı geliştirmek amacıyla araştırma sahasının oluşumunu sağlayan tarihi, coğrafi ve kültürel zemin hakkında bilgiler verilmiştir. Ardından Kırgız masalları ve Kırgız masalları üzerine yapılmış araştırmalar değerlendirilmiş, arketipsel sembolizm konusunun daha iyi kavranabilmesi için kurama dair temel kavramlar üzerinde durulmuştur. Arketipsel sembolizmin çalışma prensibi, eserde ilk başta görülemeyen simgeleri arketip ile ortaya koymaktır. Bu bağlamda Kırgız masallarında yer alan arketipler tespit edilmiş olup; metinler de örtük olarak verilen unsurlar arketipsel sembolizm bağlamında masallar üzerinden tetkik edilmiştir.

Abstract:
This study involves the evaluation of fifty Kyrgyz folk tales in the context of archetypal symbolism, obtained through written source scanning. In this written source scanning, a total of forty-six tales from Zekeriya KARADAVUT's work titled "Kyrgyz Tales" were used, and four tales were selected and evaluated from Mehmet Yılmaz's master's thesis titled "Kyrgyz Folk Tales (Motif Index and Translation)". These evaluated tales were examined symbolically in terms of archetypal concepts such as the self, the shadow, the individual, etc., put forward by Swiss psychiatrist Carl Gustav Jung. The concept of archetype, which refers to the reflection of similar events encountered by individuals over time in behaviors, was evaluated on Kyrgyz folk tale texts. In the study, firstly, information about the historical, geographical, and cultural background that formed the study areas was provided. In order to develop a perspective on the infrastructure that constitutes Kyrgyz tales, the history and culture of the Kyrgyz people were examined first. Then, Kyrgyz folk tales and research conducted on Kyrgyz folk tales were evaluated. Subsequently, the fundamental concepts of archetypal symbolism were emphasized to better understand the subject. Archetypes present in Kyrgyz folk tales were identified, and the implicit elements given in the texts were examined through the lens of archetypal symbolism. The purpose of archetypal symbolism in psychology is to reveal hidden symbols through archetypes in the work.