Zerdüştiliğin kutsal kitabı(Avesta) üzerine bir araştırma
A survey over Avesta the holy book of Zoroastrianism
Yazar: NAJİBA ZYAYİ AZİZİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Avesta = Avesta ; Din = Religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Kutsal kitaplar = Holy books ; Zerdüştilik = Zoroastrianism ; İran = Iran

Özet:
Eski İran'da yaşamakta olan topluluklar Milattan önce ve sonra çeşitli dinlerlekarşılaşmış, tanışmıştır. İranlılar arasında her ne kadar bu dinleri kabul edenler olmuşise de, bu dinlerden hiç biri, İranların toptan kabul ettikleri resmi dinleri olmamıştır.Ancak İranlılar İslam ile karşılaştıkları zaman durum farklılık göstermiş, her ne kadartanışma ve kaynaşma süreci çeşitli olumsuzluklar ve çatışmalar dolayısıyla, uzun yıllarıkapsasa da nihayet İslam, Eski İranlıların büyük çoğunluğu tarafından kabul edilen dinolma vasfını kazanmıştır.Zerdüştilik tek tanrılı bir karakter arz etmektedir. Ancak onunla ilgilikaynaklara baktığımızda veya Avesta/Gatalar'dan anladığımız kadarıyla bölge kültürüve eski dini inanışlardan etkilendiği görülmektedir. Şüphesiz bu etkileşimde Eskiİran'da yaygın olan Mitraizm'in katkısı oldukça fazla hissedilmektedir.Günümüzde Zerdüştiliği din olarak kabul eden dini guruplardan biri Maganadıyla İran sınırları, diğeri de Parsiler adıyla Hindistan sınırları içerisinde varlıklarınısürdürmektedirler. İlk dönem Zerdüştilerinden olan Maganlar, bu yeni dine girerkengeleneksel inançlarını tamamen terk etmemişler, bir anlamda onun üzerine Zerdüştilikelbisesini giydirmişlerdir. Bu inançların sürdürebilmek için Avesta'ya bazı eklemelerdebulunarak onun biraz daha zenginleşmesine/çoğalmasına, bir başka deyişle de onunasliyetinin kaybolmasına vesile olmuşlardır.

Abstract:
The communities living in the Ancient Iran met plenty of differentreligions before and after Christ. The people didn?t have any official regilions that theyadopted as a whole. However, this changed when the Iranians met Islam. Although thefirst phases of meeting and social adaptation lasted for many years due to lots ofdisagreements and disputes, Islam was eventually the religion that was adopted by mostof the Ancient Iranians.Zoroastrianism is monotheistic. Nevertheless, when we study the relevantresources or as far as our knowledge, we observe that Avesta/ Gathas were affected bythe regional culture and ancient religious beliefs. It goes without saying that in thisinteraction the affect of mithraism which used to be very common in the Ancient Irancan be highly observed. In terms of the History of Religions, Avesta has a special place.The evaluations and interpretations have been made by ignorant people or the ones whoare not the members of that religion didn?t contribute to the issue, instead this causedthat the issue has become more complex.Today, the religious communities which adopted Zoroastrianism as areligion continued to exist with the name of ?Magan? within the borders of Iran and?Parsees? within the borders of India. Magans who were the first term Zoroastriansdidn?t depart from their traditional beliefs completely whereas they formed these beliefswith the structure of Zoroastrianism. In order to preserve their beliefs, they added someparts to Avesta and contributed to its enrichment/reproduction, whereas this alsoresulted in its deviation from the original. To sum up, it is impossible to make a finalconclusion in this field but it is appearantly possible to find new information and resultswith the new surveys to be conducted.