Sermaye şirketlerinde işveren ve işveren vekili
Employer and employer's representative in capital companies
Yazar: UMUT DİLAVER
Danışman: DOÇ. DR. GAYE BAYCIK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Grup şirketleri = Group companies ; Sermaye şirketleri = Capital companies ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; Yönetim kurulu = Board directors ; Yönetim kurulu üyeleri = Members of the board directors ; İşveren = Employer ; İşveren vekili = Acting employer

Özet:
Birinci bölümde, kavramların nasıl tanımlandığı üzerinde durulmuştur. İşveren kavramı İş Kanunu'nda, "işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır. Tüzel kişiler açısından işverenin, çalıştırdığı işçiye karşı yönetim yetkisini kendisinin kullanması mümkün değildir. Dolayısıyla gerçek işverenin yönetim yetkisini onun adına kullanan ve bu itibarla işveren görünümüne kavuşan kişilerden söz edilecektir. İşveren vekili kavramı ise, "işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimseler" olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla işveren vekilleri, işveren adına yönetim yetkisini kullanıp işveren görünümü kazanan kimselerle benzer özelliklere sahip olmaktadırlar. Sermaye şirketleri, işveren ve işveren vekillerinin kim olduğunun belirlenmesi açısından özellikle bünyesinde barındırdıkları üst düzey yöneticiler nedeniyle önemlidir. Çalışmada bu açıdan öncelikle, şirket yönetim organlarının durumu değerlendirilmiştir. Anonim şirket yönetim kurulu, sahip olduğu yönetim yetkisini kurul olarak kullandığından, iş sözleşmesine taraf olan şirketin yanında yönetim kurulunun da işveren olduğu kabul edilmelidir. Yönetim kurulu üyesi açısından ise yönetim kurulu üyesine yönetim yetkisinin devredilip devredilmediği değerlendirilmelidir. Çalışmada yönetim kurulu üyesi ile şirket arasında iş sözleşmesi olup olamayacağı da incelenmiştir. İsviçre hukukunda kabul edilen ayrılık ilkesi, bizce Türk hukuku açısından da uygulanmalıdır. Buna göre, yönetim kurulu üyesi ile şirket arasında iş sözleşmesi bulunabilir. Bu sözleşme, şirketin yönetim kurulu üyeliğinden ayrı değerlendirilecektir. Limited şirket müdürleri ise anonim şirket yönetim kurulundan farklı olarak kişi organ durumunda olduklarından, bizce bir yetki devri gerçekleşmese de işverenlerdir. Şirket ortakları açısından ise sahip oldukları hissenin etkisine göre işverenlik sıfatları tespit edilir. Sermaye şirketleri açısından işveren vekilleri incelenirken çalışmada özellikle anonim şirket müdürleri üzerinde durulmuştur. Anonim şirket müdürleri, şirketin yönetiminde ve temsilinde görev almakla birlikte, kendilerine yönetim yetkisi devredilmedikçe işveren vekili konumundadırlar. Bu kişiler çoğunlukla, iş güvencesinden yararlanamayacaklar arasında yer alırlar. Bu kimselerin şirketin işçisi olduğu noktasında şüphe yoktur. Dolayısıyla eylemlerinden şirketin sorumluluğu, işverenlerden farklı değerlendirilecektir. Sermaye şirketlerinde işverenlik değerlendirilirken, özellikle grup şirketler bakımından ayrı bir inceleme yapılması gerekir. Bu konuda da şirketler arasında hukuka aykırı bir ilişki olup olmadığı ve tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasının gerekip gerekmediği incelenecektir. Tüzel kişilik perdesinin kaldırıldığı durumda perdenin ardındaki gerçek işveren tespit edilecektir. Çalışmada son olarak, grup şirketin işveren niteliği incelenmiş, özellikle Fransız hukukundaki görüşler değerlendirilmiştir.

Abstract:
As the purpose of the first section, it was to investigate the definiton of the consepts. Consept of employer is defined as "real or juridical person or an institution or an organization that does not have juridical personality employing workers under an employment contract." in the 2nd article of the Turkish Labour Code numbered 4857. However, the management authority of the employer can not be used since the employer is a juridical person. Consept of employer's representative is defined as "the real person acting on behalf of the employer and charged with the direction of work, workplace and enterprise". In terms of the definition specified in the 2nd article of the Turkish Labour Code, employer's representative has similar features with the person regarded as employer due to having management authority on behalf of juridical person that is a contracting party of employment contract. The determination of employer and employer's representative is particulary important within capital companies due to board members, directors and executives. Thus, in the second section the status of board is primarily evaluated within the labour law. The board itself is regarded as employer since the board of directors in joint stock companies manages the business of the company as a board, unless responsibility for such management has been delegated. In this respect, the delegation of business management is significant to determinate the legal status of executive board members. Thus, in this study, it is also evaluated whether there could be an employment contract between the joint stock company and executive board members. According to separation principle which is accepted in Swiss doctrine, an executive board member able to work as a dependant worker within an employment contract which is evaluated separate from the board membership status. Therefore, it is possible to determine a board member as a worker of the company under particular criterias. Nonetheless, the management of limited liability companies includes differences between joint-stock companies. Thus, directors of limited liability company is regarded as employer even if the authority and responsibility for management is not delegated. A shareholder can also be deemed to be an employer since the share provides managerial vote right. In this study, legal status of the directors of joint stock companies as an employer's representative has been emphasized. Directors of joint stock companies are considered as employer's representative due to their management and representation duties unless responsibility for such management has been delegated. Although they considered as workers of the company as well, they mostly do not benefit from job security provisions which is regulated in 18th article of the Turkish Labour Code. The determination of employer in group companies is an essential issue to examine. As such, it should be investigated that whether there is a relationship meaning abusing of establishing juridical person, privilege of limited liability and being seperate from another companies which is part of group. Such relationship requires to lift the corporate veil between controlling company and subsidiary companies. Lifting the corporate veil is one way to ensure that a corporate group is determined responsible employer. Ultimately, in this thesis, it is examined that whether a group company could be considered as employer associated with the "economic and social unit" doctrine which is accepted in French law doctrine. In this way, the status of group companies is examined considering comparative law systems.