Özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin öğrencilerinin uygun olmayan cinsel davranışlarıyla baş etme stratejileri
Teachers' coping strategies regarding their adolescent special needs students' inappropriate sexual behaviors
Yazar: ESRA SEÇGİN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Cinsel davranış = Sexual behavior ; Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsel gelişim = Sexual development ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Ergenlik dönemi, cinsel gelişimin en kritik olduğu dönemlerin başında gelmekte ve pek çok ergenin bu alanda desteğe gereksinim duyduğu görülmektedir. Yerli ve yabancı birçok araştırmada özel gereksinimli ergenlerin cinsel gelişimlerinin önemli olduğunun göz ardı edildiği, buna paralel olarak Türkiye'de de öğretmenlerin öğrencilerine cinsel eğitim vermede zorlandıkları bilinmektedir. Bu bağlamda öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilerinin uygun olmayan cinsel davranışlarını (UOCD) tanımlamaları ve bunlarla baş etmede yararlandıkları stratejilerin belirlenmesi önem taşımaktadır. Dolayısıyla bu araştırmada özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin öğrencilerinin UOCDlarıyla baş etme stratejilerinin neler olduğunun araştırılması hedeflenmiştir. Araştırmada temel nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde yer alan otistik çocuklar eğitim merkezlerinde (OÇEM), özel eğitim uygulama okullarında (ÖEUO) ve özel eğitim meslek okullarında (ÖEMO) görev yapan ve özel gereksinimli ergenlerle çalışmakta olan 181 özel eğitim sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar, amaçsal örnekleme yöntemlerinden tipik durum örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulmuştur. Katılımcıların demografik özellikleri araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, öğrencilerinin UOCDlarıyla baş etme stratejilerine dair görüş ve deneyimleri ise yine araştırmacı tarafından geliştirilen ve açık uçlu sorulardan oluşan UOCDlar: Tanımlar ve Stratejiler Öğretmen Formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, tümevarımsal içerik analizi ile analiz edilmiştir.
Katılımcılardan elde edilen bulgular, öğretmenlerin UOCDları herhangi bilimsel bir dayanak çerçevesinde tanımlamadıkları, ergenlik döneminin gelişim görevlerinden olan davranışları da UOCD olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Öğretmenlerin UOCDlara müdahalelerinde, planlı bir müdahale uygulayan katılımcıların sayısının oldukça az olduğu, genel olarak anlık müdahalelerde bulundukları ve bu müdahaleler süresince de aile işbirliğine gittikleri, öğretmenlerin en çok destek duydukları ve başvurdukları kaynağın aileler olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Katılımcılar, uyguladıkları stratejilerin aile işbirliği, öğrenci yaşı, yetersizlik düzeyi/türü gibi etmenlere bağlı olarak değiştiğini ifade etmişler ve aileye, öğretmenlere ve öğrencilere yönelik cinsel eğitim hizmetine gereksinim duyduklarını belirtmişlerdir. Bu sonuçlar doğrultusunda, özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin UOCDları doğru tanımlamaları ve sistematik müdahaleler uygulamaları yönünde kendilerine destek olunması gereği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: özel gereksinimli ergen, cinsel gelişim, uygun olmayan cinsel davranışlar, cinsel eğitim, eğitimci görüşleri

Abstract:
Adolescence is one of the most critical periods in sexual development and many adolescents seem to need support in this area. Many locals and foreigners with special needs of adolescents' sexual development that ignored the importance of research, in parallel, in Turkey are also known to have difficulty in making sex education teachers to students. In this context, it is important for teachers to identify the inappropriate sexual behaviors (ISB) of their students with special needs and to determine the strategies they use to deal with them. Therefore, in this study, it was aimed to investigate the coping strategies of the students of teachers who work with adolescents with special needs are. Basic qualitative research method was used in the research. The participants of the study constituted 181 special education classroom teachers working with adolescents with special needs and working in autistic children education centers (ACEC), special education practice schools (SEPS) and special education vocational schools (SEVS) in the province of İzmir in the 2019-2020 academic year. Participants were formed using the typical case sampling method, one of the purposeful sampling methods. The demographic characteristics of the participants were collected through the Demographic Information Form developed by the researcher, and the opinions and experiences of the students on the strategies of coping with ISBs were collected through the ISBs: Definitions and Strategies Teacher Form, which was also developed by the researcher and consisted of open-ended questions. The data obtained were analyzed by inductive content analysis.
The findings obtained from the participants revealed that teachers do not define ISBs within the framework of any scientific basis, and they see behaviors that are one of the developmental tasks of adolescence as ISB. In the interventions of teachers with ISBs, it was found that the number of participants who applied a planned intervention was quite low, that they generally made instant interventions and they went to family cooperation during these interventions, teachers supported the most and the source they applied to was families. Participants stated that the strategies they implemented vary depending on factors such as family cooperation, student age, disability level / type, and stated that they needed sexual education services for family, teachers and students. In line with these results, it has emerged that teachers who work with adolescents with special needs should be supported in order to correctly define ISBs and to implement systematic interventions.

Keywords: adolescents with special needs, sexual development, inappropriate sexual behaviors, sexual education, educator views