Fetal timusun gestasyonel yaşlara göre sonografik ölçüm nomogramları
Sonographic measurement nomograms of fetal thymus according to gestational ages
Yazar: ARDA AYHAN HEKİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. ESRA ÖZKAVUKCU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: DiGeorge sendromu = DiGeorge syndrome ; Fetüs = Fetus ; Nomogram = Nomogram ; Timus bezi = Thymus gland ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: İntrauterin hayatta fetal timus bezinin hipoplazisi veya aplazisi, fetüsü ilgilendiren birçok hastalık ve sendrom ile ilişkilidir. İkinci trimesterde fetüsün detaylı ultrasonografi (US)  incelemesinde rutin olmamakla birlikte fetal timus bezi sonografik olarak değerlendirilebilmektedir. Fetal timus bezinin boyut değerlendirmesi için referans olacak fetal timus bezi nomogramlarının, timus bezi hipoplazisi veya aplazisinin anlaşılması için önemli olabileceğini düşünmekteyiz.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Haziran 2020 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya belirtilen tarihler arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Obstetrik Ultrasonografi ünitesine baş vuran 18-24. gebelik haftaları arasında canlı, tek fetüsü olan gebe kadınlar dahil edilmiştir. Gebelik haftaları son adet tarihleri ile uyumlu olmayan gebelerde ortalama ultrason yaşına göre (AUA) hesaplanmıştır. Hipertansiyon, diabetes mellitus vs. gibi bilinen hastalıkları olan yüksek riskli gebeler, çoğul gebelik, fetüste intrauterin gelişme geriliği (İUGG), major fetal malformasyonlar, fetal kromozomal anormallikler gibi durumları olan gebeler çalışma dışı bırakılmıştır. US'de imaj kalitesi düşük olan (maternal obezite, fetal duruşun uygun olmadığı durumlar vs.) gebeler de çalışmaya dahil edilmemiştir. Fetüslerde ikinci trimester detaylı US incelemesi abdominal konveks prob kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İnceleme esnasında aksiyel kesitlerde üç damar-trakea seviyesinden, timus bezi yan kenarlarını sınır alarak timus transvers çapı ölçülmüştür. İstatiksel analizde, fetal timus transvers çapları toplam popülasyonda normal dağılım varsayımına göre bağımsız örneklem T-testi ile değerlendirildi. Gestasyonel yaşlara göre oluşturulan nomogramlar ile timus transvers çapı arasındaki ilişkinin incelenmesinde normal dağılım varsayımları için Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılırken, dağılım normal olmadığında Spearman Korelasyon Katsayısı kullanıldı. Timus transvers çapına etki eden bağımsız faktörlerin belirlenmesi için de Doğrusal Regresyon Analizi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya toplam 265 fetüs dahil edilmiştir. İncelenen toplam 265 fetüsün 128'i (%48.3) kız, 137'si (%51.7) erkekti. Fetal timus transvers çapı ortalama değerleri kız fetüslerde 14.5±2.5 (9.5-22) mm, erkek fetüslerde 15.3 ±2.6 (10.4-23) mm olarak bulunmuştur. Fetal timus transvers çapı median değerleri kız fetüslerde 14.3 mm, erkek fetüslerde 14.9 mm olarak bulunmuştur. Gestasyonel yaşlar hafta olarak hesaplanmıştır. Erkek fetüslerde ortalama timus çapı kız fetüslerin ortalama timus çapından büyük olup bu fark istatiksel olarak anlamlıdır (p=0.012).
Tüm popülasyonda timus transvers çapı ve ortalama ultrason yaşı (AUA) arasındaki korelasyon istatiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.001). İki değişken arasındaki orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.645 olarak bulundu.  Kız fetüsler için timus transvers çapı ve AUA arasında orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.588 olarak bulundu. Erkek fetüsler için timus transvers çapı ve AUA arasında orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.678 olarak bulundu.
İki değişken arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=-14.13+ (1.43 × gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır. Açıklayıcılık katsayısı 0.416 olarak bulunmuştur. Kız fetüslerde gestasyonel yaş ile timus transvers çapı arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=-12.2+ (1.3× gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır (şekil 7.2).  Açıklayıcılık katsayısı 0.345 olarak bulunmuştur. Erkek fetüslerde gestasyonel yaş ile timus transvers çapı arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=14.9+ (1.48 × gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır.  Açıklayıcılık katsayısı 0.459 olarak bulunmuştur.
Sonuç: İkinci trimester detaylı US taraması sırasında fetal timüs bezi aplazisi/hipoplazisinin tanınması için nomogramlardan yararlanılabilir. Belirlediğimiz nomogramlara göre değerlendirilerek, fetüste morbidite ve mortaliteye neden olabilecek timik hipoplazi/aplaziye eşlik edebilecek hastalık ve sendromların daha kolay tanı alabileceğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Fetal ultrasonografi, ikinci trimester, timus, Di George sendromu, velokardiyofasiyal sendrom, konotrunkal anomaliler

Abstract:
Purpose: Hypoplasia or aplasia of the fetal thymus gland in intrauterine life can be associated with many diseases and syndromes that concern the fetus. In the second trimester detailed ultrasonographic evaluation, fetal thymus gland should be evaluated sonographically. We think, the fetal thymus gland nomogram, which will be a reference for the size assessment of the fetal thymus gland, is important for diagnosing thymic hypoplasia or aplasia.
Materials and Methods: This study was conducted between June 2020 and August 2021. Women with a singleton pregnancy between 18-24 weeks of gestation who applied to Ankara University Faculty of Medicine, Department of Radiology, Obstetric Ultrasonography unit between the specified dates were included in the study. High-risk pregnant women with known maternal diseases such as hypertension, diabetes mellitus, etc., as well as fetuses with intrauterine growth retardation (IUGR), major malformations, or chromosomal abnormalities were excluded from the study. Pregnant women with low ultrasound image quality due to maternal obesity, or unsuitable fetal position, etc., were also not included in the study. Second trimester detailed US examinations of fetuses were performed using abdominal convex probe.
During the US examinations, transverse diameters of the thymus were measured by bordering the lateral edges of the thymus gland at the level of three vessel-trachea view on axial sections. In statistical analysis, fetal thymus transverse diameters were evaluated by independent samples T-test, assuming normal distribution in the total population. For the analysis of the relationship between nomograms created according to gestational age and thymus transverse diameter, "Pearson Correlation Coefficient" was used in the assumption of normal distribution, whereas "Spearman Correlation Coefficient" was used when the distribution was not normal. "Linear Regression Analysis" was also used to determine the independent factors affecting the thymus transverse diameter.
Results: A total of 265 fetuses were included in the study. Of the 265 fetuses examined, 128 (48.3%) were female and 137 (51.7%) were male. Mean fetal thymus transverse diameter values were found to be 14.5±2.5 (9.5-22) mm in female fetuses and 15.3 ±2.6 (10.4-23) mm in male fetuses. The median values of fetal thymus transverse diameter were found to be 14.3 mm in female, and 14.9 mm in male fetuses, respectively. Gestational ages were expressed in weeks. The mean thymus diameter in male fetuses was found to be greater than the mean thymus diameter in female fetuses, and this difference was statistically significant (p=0.012).
The correlation between thymus transverse diameter and average ultrasound age (AUA) in the whole population was statistically significant (p<0.001). There was a moderately strong positive correlation between the two variables, and the correlation coefficient was found to be 0.645. For female fetuses, there was a moderately strong positive correlation between thymus transverse diameter and AUA, and the correlation coefficient was found to be 0.588. whereas there was a moderately strong positive correlation between thymus transverse diameter and AUA for male fetuses, and the correlation coefficient was found to be 0.678.
The regression formula examining the relationship between the two variables, regardless of gender, was calculated as "Thymus diameter=-14.13+ (1.43 × gestational weeks)". The explanatory coefficient was found to be 0.416. The regression formula examining the relationship between gestational age and thymus transverse diameter in female fetuses was calculated as "Thymus diameter=-12.2+ (1.3× gestational weeks)". The explanatory coefficient was found to be 0.345. The regression formula examining the relationship between gestational age and thymus transverse diameter in male fetuses was calculated as "Thymus diameter=14.9+ (1.48 × gestational weeks)". The explanatory coefficient was found to be 0.459.
Conclusion: During the detailed fetal ultrasonographic evaluation in the second trimester, thymus nomograms are required to determine fetal thymic aplasia/hypoplasia. We think, by referring the nomograms we have defined, diseases and syndromes associated with thymic aplasia/hypoplasia, which may cause morbidity, or even mortality in the future, can be diagnosed more likely.

Keywords: Fetal ultrasonography, Second trimester, thymus, Di George syndrome, velocardiofacial syndrome, conotruncal anomalies