Aile hekimliği uzmanlık ögrencilerinin çocukluk çağı astımı hakkındaki bilgi, tutum ve uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of family medicine specialist students' knowledge, attitudes and practices about childhood asthma
Yazar: ZEKERİYA ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Giderek sıklığı artan, ciddi morbiditeler ve mortalite ilişkilendirilen çocukluk çağı astımı dünyada ve ülkemizde çok önemli bir halk sağlığı sorunudur. Çocukluk çağı astımının primer korunması ve kontrolünde aile hekimlerine büyük ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin çocukluk çağı astımı hakkındaki bilgi düzeylerinin, tutum ve uygulamalarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin çocukluk çağı astımı konusunda farkındalıklarının artırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 1 Ocak- 1 Şubat 2023 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi merkez olmak üzere, çevrimiçi ortamdan ulaşılabilen İstanbul genelindeki 320 aile hekimliği uzmanlık öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Güncel literatüre göre elde edilmiş, araştırmacı ve yürütücü tarafından geliştirilen, katılımcıların sosyo-demografik özellikleri ve aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin çocukluk çağı astım hastalığı hakkındaki bilgi seviyelerini ölçmeyi amaçlayan 17 soruluk anket formu, çalışmaya katılmayı kabul eden 320 hekime online olarak uygulanmıştır. Çalışmamızda sorulara verilen yanıtlar cinsiyet, yaş grupları, aile hekimliği uzmanlık (AHU)/ sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık (SAHU) öğrencisi olmaları ve Pediatri rotasyonu yapıp-yapmadıklarına göre değerlendirilerek, karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen verilerle istatistiksel analizler yapılmıştır.
Bulgular: 175'i (%54,7) erkek ve 145'i (%45,3) kadın olmak üzere 320 aile hekimliği öğrencisi çalışmaya alındı. Katılımcıların %30,6'sı 23-30 yaş arası, %33,8'i 30-35 yaş arası ve %35,6'sı 35 yaş üzerindeydi. Katılımcıların tamamı eğitim ve araştırma hastanesinde çalışmaktaydı.  Katılımcıların 134'ü aile hekimliği uzmanlık eğitimi alırken, 186'sı sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi alıyordu. Katılımcıların %56,3'ü pediatri rotasyonu yapmıştı, %43,7'si pediatri rotasyonunu yapmamıştı. Katılımcılardan %48,8'i "Çocukluk çağındaki hastalara astım tanısı koyabilirim." ifadesine katıldığını, %96,3'ü "Astım risk faktörleri konusunda aileleri bilgilendirip gerekli uyarıları yapabilirim" ifadesine katıldığını, %52,8'i "Çocukluk çağı astımında tedavi basamaklarını bilirim ve uygun tedaviye başlayabilirim." ifadesine katıldığını, %54,7'si "Astım tanılı çocukların klinik izlemini yapabilirim." ifadesine katıldığını, %92,5'i "Hafif astım atağını tedavi edebilirim." ifadesine katıldığını ve %85'i "İnhaler ilaç kullanım teknikleri hakkında hastaları ve yakınlarını bilgilendirebilirim." ifadesine katıldığını belirtmiştir. Çalışmamızda sorulara verilen yanıtlar cinsiyet, yaş grupları, AHU/SAHU öğrencisi olmaları ve Pediatri rotasyonu yapıp-yapmadıklarına göre değerlendirilerek, karşılaştırmalar yapıldı ve metinde sunuldu.
Sonuç: Çalışmamızda aile hekimliği öğrencilerine yöneltilen soruların büyük çoğunluğuna katılımcıların yüksek oranlarda doğru yanıt verdiği görüldü. Bu noktada katılımcıların büyük oranda çocukluk çağı astımı ile iligli bilgilerinin iyi seviyede olduğu gözlenmiştir. 23-30 yaş  arası aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin bilgi konusunda olumlu olarak öne çıktığı, ileri yaş ve pediatri rotasyonu yapan  aile hekimliği öğrencilerinin de çocukluk çağının astımının tanı ve takibinde kendilerine daha çok güvendiği görülmektedir.Gelecekte birinci basamakta çalışacak aile hekimleri öğrencilerinin çocukluk çağı astımı tanısı, tedavisi ve takibi konusunda bilgilerinin artırılarak, kendilerine olan güvenlerinin ve farkındalıklarının artırılması toplumda astımın daha iyi kontrol altına alınmasına katkı sağlayabilir.

Abstract:
Objective: Childhood asthma, which is increasingly common and associated with serious morbidities and mortality, is a very important public health problem in the world and in our country. There is a great need for family physicians in the primary prevention and control of childhood asthma. This study aimed to determine the knowledge level, attitudes and practices of family medicine residents about childhood asthma. It was also aimed to increase the awareness of family medicine residents about childhood asthma.
Materials and Methods: This study was conducted between 1 January-1 February 2023 with the participation of 320 family physician specialist students from all over İstanbul, centered at Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital, accessible online. A 17-question survey form, obtained according to current literature and developed by the researcher and the conductor, aimed at measuring the socio-demographic characteristics of the participants and their level of knowledge about childhood asthma, was applied online to 320 physicians who agreed to participate in the study. In our study, the answers given to the questions were evaluated and comparisons were made according to gender, age groups, whether they were family physician specialist (AHU)/contracted family physician specialists (SAHU) students, and whether they had a Pediatric rotation. Statistical analyzes were made with the obtained data.
Results: A total of 320 family physcian students, 175 (54.7%) male and 145 (45.3%) female, were included in the study. 30.6% of the participants were between the ages of 23 and 30, 33.8% were between the ages of 30 and 35, and 35.6% were over the age of 35. All of the participants worked in a training and research hospital. 134 of the participants were family physician specialist students, while 186 were contracted family physician specialist students. 56.3% of the participants had completed a pediatrics rotation, and 43.7% had not completed a pediatrics rotation. Of the participants, 48.8% agreed with the statement "I can diagnose asthma in childhood patients," 96.3% agreed with the statement "I can inform families about asthma risk factors and make the necessary warnings," 52.8% agreed with the statement "I know the treatment steps in childhood asthma and can start appropriate treatment," 54.7% agreed with the statement "I can clinically monitor children diagnosed with asthma," 92.5% agreed with the statement "I can treat mild asthma attacks," and 85% agreed with the statement "I can inform patients and their relatives about inhaler medication use techniques." In our study, the answers given to the questions were evaluated according to gender, age groups, being an AHU/SAHU student, and whether or not they had a Pediatric rotation, and comparisons were made and presented in the text.
Conclusion: In our study, it was observed that the participants gave a high percentage of correct answers to the majority of the questions directed to family physician specialist students. At this point, it was observed that the participants had a good level of knowledge about childhood asthma. It is observed that family medicine specialty students between the ages of 23-30 stand out positively in terms of knowledge, and family medicine students who are older and do pediatric rotations are more confident in the diagnosis and follow-up of childhood asthma. Increasing the knowledge of family physician students who will work in primary care in the future about the diagnosis, treatment and follow-up of childhood asthma and increasing their self-confidence and awareness may contribute to better control of asthma in society.