2008 global krizinde Türkiye'de döviz kredileri ve şirketlerin mali yapıları üzerindeki etkileri
Foreign currency loans in Turkey in global crisis 2008 and effects on financial structures of companies
Yazar: ALPAY SİREK
Danışman: PROF. DR. TARGAN ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz = Foreign exchange ; Döviz kredileri = Excange credits ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal yapı = Financial structure ; Krediler = Credits ; Kriz = Crisis ; Türkiye = Turkey ; Şirketler = Companies

Özet:
1980 sonrası ekonomik serbestleşme Türkiye'de finansal araçlardan birisi olarak döviz kredilerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Döviz kredileri özellikle 2003 yılı sonrası gerek maliyet avantajı ve gerekse döviz kurunun gelişimi neticesinde firmaların ilk tercihi olmaya başlamıştır. 2003 yılı sonrasında mevzuat kapsamında yurtiçinden döviz kredisi kullananlar, mevzuat sınırlaması olmaksızın yurtdışı kaynaklı krediler de kullanmaya başlamıştır. Yurtdışından kredi bulamayan firmalar ise dövize endeksli kredileri tercih etmişlerdir. Bu durum reel sektörde ciddi bir açık pozisyon yaratılmasına neden olmuştur. 2008 Global Krizinde döviz kredileri nedeniyle birçok firma zarar görmüştür.Çalışmanın amacı Türkiye'de 2008 Global krizinin döviz kredisi kullanan firmalar üzerindeki etkilerini incelemektir. Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde döviz kredileri kavramı açıklanmış, işletmelerin mali bünyelerini nasıl etkilediği, bankalarla ilişkileri nasıl değiştirdiği, döviz kredisi kullanacak firmaların hangi hususları göz önünde bulundurmaları gerektiğine değinilmiştir.İkinci bölümde döviz kredisi kullanmanın yarattığı kur risk ele alınmış, hedge ürünleri incelenmiş, kur ve kriz tahmin çalışmaları değerlendirilmiştir.Üçüncü bölümde döviz kredilerinin Türkiye'deki gelişimi, döviz kredisi mevzuatı incelenmiş, kriz dönemlerinde döviz kurundaki değişimler, reel sektördeki açık pozisyon gelişimi konusu değerlendirilmiş, 1991 yılından başlayarak USD kredisi ve Türk Lirası kredi maliyet karşılaştırılması yapılmış, 2008 Global Krizi başta olmak üzere kriz zamanlarında döviz kredisi etkileri irdelenmiştir.Nihayet dördüncü bölümde 2008 Global krizini yaşayan firmalardan Petrol Ofisi A.Ş.'nin 2003 yılından itibaren Türk Lirasının değer kazanması sürecini nasıl kendi lehine kullandığını, 2008 Global Krizini nasıl yönettiği, operasyonlarının bir kısmı döviz olan Pimaş A.Ş.'de döviz kredilerinin 2008 Global krizinde nasıl bir etki yarattığı incelenmiştir. Bu bölümde döviz kredisi ve türev ürünlerin birlikte kullanılması durumunda maliyet avantajı yaratılıp yaratılmadığı da inceleme konusu yapılmıştır.

Abstract:
Economic liberalization in Turkey since 1980 provided foreign currency loans to rise as one of the financial instruments. Especially after the year 2003 foreign currency loans became first choice of companies with its advantage of cost and development of FX rates. The companies who used foreign currency loans under the domestic legislation, started also to use foreign-source loans from foreign banks without any limitation.Companies which could not find loans from abroad have preferred to use loans indexed to foreign currency. This preference has caused a serious open position on side of reel sector. In Global Crisis many companies were damaged due to foreign currency loans and open position.Study?s aim is to examine the impact of the global crisis in 2008 on companies in Turkey which prefer to use foreign currency loans.The study consists of four sections. In first section, it explained concept of foreign currency loans, how it affects financial structure of enterprises, how it changes companies relationship with banks, which issues should be considered.In the second part, it is discussed the risk of using foreign currency loans, exchange rate differences, hedge products with actual bids.In the third section, the development of foreign currency loans and foreign currency credit legislation have been examined. Exchange rate changes in times of crisis and transfer of the open position to companies issues were evaluated. It were examined position of TRL loans against foreign currency loans and the development of cost of both loans. In times of crisis, the effects of foreign currency loans were discussed.Finally, in the last section it were discussed behaviour of companies in Global Crisis. How Petrol Ofisi Inc has used TRL appreciation process in favor of its own, and how it has managed the Global Crisis.It were also evaluated what was the impact of foreign currency loans on Pimas that a part of operations of this company were with foreign currency.Foreign currency loan + hedge package which create cost advantage without FX risk were evaluated.