1980 sonrası Türkiye'de İslamcılık
Islamism in Turkey after 1980
Yazar: MUSTAFA KAPLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELAMİ ERDOĞAN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Milliyetçilik = Nationalism ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Sekülerleşme = Secularization ; İslamcılık = Islamism

Özet:
İslamcılık düşüncesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun Batı karşısında gerilemeye başladığı bir dönemde, imparatorluğu yeniden eski gücüne kavuşturmak ve Müslümanlara yeniden eski dinamizmini kazandırmak için geliştirilmiş bir düşünce hareketidir. Bu düşünce hareketi, ana referans kaynağı olarak İslam'ı kabul etmektedir. Modern dönemde ortaya çıkmış olan İslamcılık düşüncesi, İslam'ı ana referans kaynağı olarak kabul etmiş; fakat modern düşünceden etkilenmesiyle yeni bir dini yorumu da beraberinde getirmiştir. İslam dinine yeni bir yorum getiren İslamcılık düşüncesi, Türk siyasal hayatı içinde kendisine yer açma çabası içine girmiş ve bunu büyük ölçüde başarmış bir harekettir.
Bu çalışma, Türkiye İslamcılığının 1980 sonrası ve günümüze kadar gelen siyasal alan içindeki yerini incelemektedir. 1970 sonrasında Milli Görüş Hareketi ile birlikte siyasal alanda önemli bir ivme kazanan İslamcılık, erken gelen askeri darbe ile birlikte bir sarsılma sürecine girmiştir. 12 Eylül askeri darbesinin yarattığı siyasal boşluğu, Anavatan Partisi ile Özal doldurmuştur. Özal'ın uyguladığı liberal-muhafazakâr politikalar ve Türk-İslam sentezi düşüncesi, İslami kesim üzerinde bir değişim ve dönüşüm yaratmıştır. Bu süreçte İslamcılığın önü kısmen de olsa açılmıştır. Bu süreçte bazı İslamcı gruplar milliyetçi refleksler göstererek sisteme eklemlenirken; bazı İslamcı gruplar ise, İran'dan gelen bir İslamcı dalga ile yeni arayışlar içine girmiştir. Bir kitle partisi olma yolunda önemli adımlar atan Refah Partisi, bu İslamcı grupları kendisine takviye ederek sistemin merkezine taşıma çabası içine girmiştir. Ancak 28 Şubat post-modern darbesi, İslamcıların Özal ve Erbakan ile elde ettikleri kazanımları yok ederken diğer yandan da kısmen de olsa oluşan İslamcı bilinci akamete uğratmıştır. Akamete uğrayan bu yaralı bilinç, daha sonraki dönemlerde bir melezleşme ve sekülerleşme sürecini de beraberinde getirmiştir.
AK Parti iktidarı döneminde İslamcılarda meydana gelen bu melezleşme ve sekülerleşme durumu, İslamcıların bir "rahatlama" ve "sığınma" arayışı olduğunu söyleyebiliriz. AK Parti iktidarı ile yeni bir evrilme sürecine giren İslamcılık, sistemin merkezine taşınmak suretiyle devlet ile bütünleşmiştir. İslamcılık devlet ile bütünleşirken; İslamcılar ise, devlet kadrolarında kendilerine yer bulma arayışına girmiştir. Özellikle son dönemlerde aktüel bir tartışmaya dönüşen İslamcılık düşüncesi; Türkiye İslamcılığını ve onun durduğu yeri anlama çabası olduğunu ifade edebiliriz.

Anahtar Kelimeler: 
İslamcılık, Liberal-muhafazakârlık, Milliyetçilik, Değişim, Sekülerleşme

Abstract:
Islamism is a thought movement that it aims to make the Ottoman Empire be powerful again and lead Muslims to have their old dynamism. This thought movement accepts Islam as the majör reference. Islamism thoughts that appears in modern period accepts Islam as the major reference but it brings a new religion comment due to effects of modern thoughts. Islamism thought that brings a new comment to Islam tries to get place in Turkish political life and mostly manages to do it.
This study analyzes the posotion of Turkish Islamism on political issues after 1980 and till todays. Islamism which had got on importint role on political issues with Milli Görüş Hareketi (national view movement) after 1970 and adhered a shock period with a military coup that came earlier. Anavatan political party and Özal filled the political gap that was created by 12th September military coup. Liberal and conservative politics that were practiced by Özal and Turkish-Islamic synthesis thought found out a changes and transformation on Islam. In that process Islamism had a partly improvement. While some Islamic groups joined into system by showing nationalist reflexion others tried to find out new things through Islamic wave that came from Iran. Refah political party that attempted to be mass party tried those groups to carry the central of system by advising themselves. However, 28th February postmodern coup, not only it was destroying all experiences which Islamists and Özal and Erbakan Islamists got, which but also it made a damage to Islamic consciousness. Consciousness having a damage led a process that had miscegenation and secularization.
That hybridization and secularization that occured in the period of AK Political Party rulership shows that Islamists were in search of relief and sanctuary. Islamists that got into an inversion process with a AK Political Party rulership coalesced with the goverment. While Islamism was coalescing with the goverment. Islamists were trying to have duties in the department of the goverment as officers. Especially, Islamists thought which has been turned into a contemporary debate recently can be explained that it aims to understand what Turkish Islamists is and where its position is.

Key Words: 
Islamism, Liberalism-conservatism, Nationalism, Transformation, Secularization.