Ortaokul öğrencilerinin matematiksel akıl yürütme süreçlerinin incelenmesi
Investigation of mathematical reasoning processes of middle school students
Yazar: HİLAL GÜLER BARAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL YAZGAN SAĞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin matematiksel akıl yürütme süreçlerini
matematik problemleri bağlamında incelemektir. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden
biri olan fenomenoloji deseni olarak tasarlanmış ve araştırmanın katılımcıları da amaçlı
örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi ile belirlenen 2021-
2022 eğitim-öğretim yılında İç Anadolu Bölgesinde bulunan büyük bir ilde öğrenim gören
altı 7. sınıf öğrencisinden ibarettir. Öğrencilerin matematiksel akıl yürütme süreçlerini açığa
çıkarmak için literatür ışığında belirlenen ve pilot görüşmeler yapılarak son halini alan çeşitli
matematiksel problemler kullanılmıştır. Veriler, her bir katılımcı ile yapılan bireysel
görüşmeler yoluyla toplanmış ve bu görüşmeler video kamera ile kayıt altına alınmıştır.
Toplanan bu veriler ilgili literatür göz önüne alınarak betimsel analiz yöntemi kullanılarak
analiz edilmiştir. Verilerden elde edilen bulgulara göre, katılımcıların matematik
problemlerinde analiz, genelleme ve gerekçelendirme akıl yürütme süreçlerinin tamamını
çok çeşitli düzeylerde sergiledikleri görülmektedir. Ayrıca bazı problemlerin ortaya
çıkardığı akıl yürütme göstergeleri; akademik başarısı yüksek olarak nitelendirilen
öğrencileri, akademik başarısı orta ve düşük olarak nitelendirilen öğrencilerden ayrıştırdığı
tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the mathematical reasoning processes of secondary
school 7th grade students in the context of mathematical problems. This research was
designed as a phenomenology design, which is one of the qualitative research designs, and
the participants of the research were determined by the maximum diversity sampling
method, one of the purposeful sampling methods, in the 2021-2022 academic year,
consisting of six 7th grade students studying in a big city in the Central Anatolia Region. In
order to reveal the mathematical reasoning processes of the students, various mathematical
problems determined in the light of the literature and finalized by pilot interviews were used.
Data were collected through individual interviews with each participant and these interviews
were recorded with a video camera. These collected data were analyzed using the descriptive
analysis method, taking into account the relevant literature. According to the findings
obtained from the data, it is observed that the participants displayed all of the analysis,
generalization and justification reasoning processes in mathematical problems at various
levels. In addition, it has been found that the reasoning indicators of some problems
differentiated students who are characterized as high academic levels to students whose
academic achievement is characterized as medium and low at different levels.