Psikolojik danışman ve rehber öğretmenlerin özel eğitimde psikolojik danışma ve rehberliğe ilişkin öz yeterlik algıları ve özel gereksinimi olan bireylere yönelik tutumları
School counselors' sense of self-efficacy regarding psychological counsultation and counseling in special education and their attitudes towards individuals with special needs
Yazar: İLKNUR NURKAN
Danışman: PROF. DR. YEŞİM GÜLEÇ ASLAN ; DOÇ. DR. ÖZCAN ERKAN AKGÜN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Erken Çocuklukta Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Rehberlik = Guidance ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırma, psikolojik danışman ve rehber öğretmenlerin özel eğitimde psikolojik danışma ve rehberliğe ilişkin öz yeterlik algılarını ve özel gereksinimi olan bireylere yönelik tutumlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi ile yürütülen araştırmada veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Rehber Öğretmen Özel Eğitim Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Engellilere Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Pendik ilçesinde görev yapmakta olan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 110 psikolojik danışman ve rehber öğretmen oluşturmaktadır. Elde edilen veriler; IBM SPSS Statistics 26 paket programı ile analiz edilmiş, betimsel analizler, korelasyon analizi, bağımsız örneklem t testi analizi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal-Wallis testi, Mann-Whitney U testi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularında; psikolojik danışman ve rehber öğretmenlerin özel gereksinimi olan bireylere yönelik tutumları olumsuza yakın olarak bulunurken, özel eğitim öz yeterlik algılarının orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Psikolojik danışman ve rehber öğretmenlerin özel gereksinimi olan bireylere yönelik tutumları ile özel eğitim öz yeterlik algıları arasında negatif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber, cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, mesleki çalışma süresi, kurum türü, özel eğitime yönelik hizmet içi eğitim/seminer alma durumu değişkenlerine göre tutum ve öz yeterlik puanlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmış, bu araştırmanın bulgularından yola çıkarak nitel ve/veya karma desen araştırma yöntemleri ile psikolojik danışman ve rehber öğretmenlerin olumsuz tutumlarının altında yatan nedenleri incelemeye yönelik, olumlu tutumlarını arttırmaya yönelik ve öz yeterliklerini incelemeye yönelik araştırmalar yapılmasına yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Psikolojik Danışman, Tutum, Öz Yeterlik

Abstract:
This research was carried out to examine the school counselors' sense of self-efficacy regarding psychological counsultation and guidance in special education and their attitudes towards individuals with special needs. In the research conducted with relational survey model, one of the quantitative research methods, the data were collected through an information form for demographic info, School Counselors' Self-Efficacy Scale regarding Special Education (SCSSSE) and the Attitude toward Disabled Persons (ATDP) Scale. The study group of the research included the volunteer 110 school counselor working in the Pendik districts of İstanbul during the 2021-2022 academic year. The collected data have been analyzed with the help of the software called IBM SPSS Statistics 26. The data obtained were analyzed by descriptive analysis, correlation, independent sample t-test, one-way analysis of variance (one-way ANOVA), Kruskal Wallis H test and Mann Whitney U test. Results revealed that school counselors attitudes towards individuals with special needs close to negative attitude and their level of sense of self-efficacy regarding psychological counsultation and guidance in special education is moderate. It was concluded that there was a significant negative relationship between attitudes and self-efficacy. Whereas there were no significant differences between the self-efficacy perceptions of school counselors and their gender and age, education level, year of job experience, school levels they work, participation in in-service training/seminar. Also there were no significant differences between school counselors attitudes and their gender and age, education level, year of job experience, school levels they work, participation in in-service training/seminar. The obtained findings were discussed in the light of the literature and suggestions for new research were put forward.

Key Words: Special Education, School Counselor, Attitude, Self-Efficacy