Ceza muhakemesi hukukunda uzlaştırma
Conciliation in criminal procedure law
Yazar: HÜLYA TAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE EYLEM AKSOY RETORNAZ
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Kamu hukuku = Public law ; Uzlaşma kurumları = Comprimise institutions ; Uzlaştırma = Conciliative

Özet:
Günümüzde, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların yargı dışı yollarla ve mağdur odaklı çözümü anlayışı benimsendiğinden, klasik ceza yargılamasına alternatif olarak uyuşmazlıkların çözümünde yardımcı olması adına uzlaştırma kurumu gibi onarıcı adalete hizmet eden kurumlar etkin olmaya başlamıştır.

        Çalışmamızda, uzlaştırmanın tanımı, hukuki niteliği, faydaları, düşünsel kökeni,  onarıcı adalet anlayışı ve ceza muhakemesi ilkeleri bakımından uzlaştırma kurumu değerlendirilmiştir. Ayrıca, uzlaştırmanın ilkeleri, koşulları ve soruşturma aşaması, kovuşturma aşaması ve infaz aşaması bakımından uzlaştırmanın uygulanma usulü ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Hukuki düzenlemelerde yer verilmeyen ve bu sebeple uygulamada sıkıntı yaratan hususlar da ilgili konu başlıklarında tartışılmıştır. 

        Çağdaş ceza hukukunda bireyin ön plana çıkmasının sonucu olarak mağdur merkezli kurum olan ve onarıcı adalet anlayışının ürünü olan uzlaştırma, aralarında uyuşmazlık meydana gelen kişilerin, kendi hür iradeleriyle ve tarafsız üçüncü bir kişinin yardımı ile suç teşkil eden fiilin sebebiyet verdiği mağduriyeti çözmeleri sürecidir.

        Failin cezalandırılması mağdurun mağduriyetinin giderilmesi anlamına gelmediğinden, esas zarar gören ve ihmal edilen mağdurun ön plana çıkması fikriyle mağdurun klasik ceza yargılamasındaki pasif rolü terk edilmektedir. Bu sebeple uzlaştırma kurumunda amaç, işlenen suçun failinin ve mağdurunun aktif katılımıyla, ortaya çıkan zararın ve mağduriyetin giderilerek, ikinci kez mağduriyet yaşanmasının önlenmesidir. Bu kapsamda çalışmamızda uzlaştırmanın amacı, faydaları ve usulü detaylı olarak değerlendirilmiştir.

        Devlet eliyle ve mahkemeler aracılığıyla uyuşmazlığın çözülmesine alternatif olarak, anlaşma yoluyla ve mağdurun tatmin edilmesiyle toplumsal barışın sağlanmasını tercih etme hakkının tanınmasının, ceza hukukunun bir gereği olduğu vurgulanmış ve klasik ceza anlayışı ile kıyaslanarak irdelenmiştir.

        Ayrıca, çalışmamızda tarafların hür iradesi ile anlaştığı ve edimin belirlenmesi noktasında aktif rol oynadığı, hızlı bir şekilde uyuşmazlığın sonlandırıldığı düşünüldüğünde, dolaylı olarak devlet ile fail arasındaki hukuki ilişkinin sona ermesi ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması bakımından, uzlaştırmanın sonuçları ele alınmıştır. 

        Uzlaştırma kurumunun daha aktif kullanımının sağlanması, yargının iş yükünün azaltılması, uyuşmazlıkların kısa zamanda çözülebilmesi bakımından, yasal düzenlemelerdeki eksikliklerin tamamlanması ve uygulamada sıkıntı yaratan hususların giderilmesi gerektiği kanaatiyle çalışmamız tamamlanmıştır.

Abstract:
Today, due to the approach focusing the victims and sorting the disputes out through extrajudicial methods is accepted, the institutions serving to reparative justice like conciliation, have been taking effect, to help resolve disputes, as alternatives to the classical criminal procedure.

        In this study, the concept of conciliation is examined by considering the definition of conciliation, its legal status, benefits, intellectual origin, reparative justice approach, and criminal principles. Besides, the conciliation procedure is explained in detail in terms of the    principles of conciliation, its provisions, and its investigation and prosecution phase. The issues missing in legal regulations and are thereby causing problems in practice are examined under the relevant titles. 

        The conciliation, which is a victim-based method resulting from rising of individuals' importance in criminal law and the product of reparative justice, is a process which the persons parties to dispute, gather to solve of the negative results of a criminal act through their freewill and an objective third party.
The conciliation, which is a victim-based method derived from rising of individuals' importance in criminal law and it is also the product of reparative justice, is a process which the persons parties to a dispute solve the negative results of a criminal act through their free will and an objective third party.

        As imposing a punishment on perpetrator does not eliminate the negative situation of victim, the passive role of the victim in criminal law is reduced by considering the approach which centering the victim who has suffered from a criminal act and neglected. Therefore, the purpose of conciliation is to prevent the re-victimization of the victim, through the participation of both the perpetrator and the victim by the relief of damage. In this scope, the purpose of conciliation, its benefits and procedure are examined in detail. 

        In the study, as an alternative to dispute resolution carrying out by the government and the courts, the conciliation is examined by comparing with classic criminal law approach and it is emphasized that the criminal law requires the recognition of the right to provide social peace through the instrument of making an agreement or satisfaction of the victim. Furthermore, in this study, the results of conciliation, like reducing the excessive workload of the courts as a result of termination of the relationship between the perpetrator and the government, are examined. 

        All in all, we come to the conclusion that completion of the missing issues in the legal regulations and elimination of the issues causing to the problems in practice are crucially important in order to increase the application rates to conciliation procedure, to fall the workload of the courts and to resolve the disputes quickly.