Doğrudan gelir desteği ödemelerinin tarımsal üretime etkisi: Türkiye örneği
The effect of the income of revenue to the agricultural production: Turkey example
Yazar: SELCAN ÜÇGÖZ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP KARAÇOR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tarım, günümüzde ve gelecekte önemini kaybetmeyecek, insanlık tarihinin en
önemli iktisadi ve sosyal yapılarından olarak varlığını sürdürmüştür. Farklı gelişmişlik
düzeyinde olan tüm ülkeler tarım sektörüne önem vermiştir. Tarımsal destekleme
politikaları, tarımda verimlilik, tarımda üretim artışı sağlamak ve tarım kesiminin gelir
düzeyini yükseltmek gibi nedenlerle farklı destekleme yöntemleri uygulanmaktadır.
2001 yılı öncesinde tarımsal destekleme politikaları Türkiye'de, pazar fiyatı, girdi
desteği ve kredi tahsisi içeren yapıda olmuştur. 2001'de uygulamaya konulan Tarım
Reformu Uygulama Projesi sonrasında, doğrudan gelir desteklerini temel alan ve üretim
üzerinde etkileri sınırlandırılmış yeni politikalar uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın
amacı, Türkiye'de 1980-2020 döneminde uygulanan doğrudan gelir desteği politikalarının,
tarımsal üretime etkisinin ortaya konulmasıdır.
ARDL modeli katsayılarına göre doğrudan gelir desteği tarımsal üretimi hem kısa
hem uzun dönemde pozitif yönde etkilemektedir. Bu sonuç istatistiksel açıdan da anlamlıdır.
Analize eklenen diğer bağımsız değişkenlerden Türkiye'de yıllar itibariyle kullanılan traktör
sayısı ve tarımsal ihracat da tarımsal üretimi pozitif olarak etkilemiştir. Bu sonuçlar kısa
dönemde de uzun dönemde de istatistiksel olarak anlamlıdır. Traktör sayısının tarımda
makineleşmeyi de temsil ettiği hesaba katılırsa, tarım sektöründe makineleşme, üretim artışı
açısından önemli rol oynamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Doğrudan gelir desteği, Tarımsal Üretim, Ekonomik Büyüme,
Türkiye, ARDL

Abstract:
Agriculture is a sector that will not lose its importance today and in the future, and
has survived as one of the most important economic and social structures in the history of
humanity. Regardless of the level of development, all countries have given importance to the
agricultural sector. Agricultural support policies are implemented by using different support
tools for purposes such as productivity in agriculture, increasing production in agriculture
and increasing the income level of the agricultural sector.
Agricultural support policies in Turkey prior to 2001 displayed a structure mainly
based on input support, market price and credit support. After the Agricultural Reform
Implementation Project, which started to be implemented in 2001, new policies based on
direct income support and limited effects on production have been started to be
implemented. The aim of this study is to reveal the effect of direct income support policies
implemented in Turkey in the 1980-2020 period on agricultural production.
According to the ARDL model coefficients, direct income support affects
agricultural production positively both in the short and long term. This result is also
statistically significant. Among the other independent variables added to the analysis, the
number of tractors used in Turkey over the years and agricultural exports also positively
affected agricultural production. These results are statistically significant both in the short
term and in the long term. Considering that the number of tractors also represents
mechanization in agriculture, mechanization in the agricultural sector plays an important role
in terms of production increase.
Key Words: Direct income support, Agricultural Product, Economic Growth,
Turkey, ARDL