Multipl Skleroz(MS)'li erkek hastaların seksüel disfonksiyon (SD) açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Sexual Dysfunction (SD) in male patients with Multiple Sclerosis (MS)
Yazar: AZAD AKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜRKAN YENİCE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology ; Üroloji = Urology

Özet:
Amaç: MS'li erkeklerde cinsel şikayetlerin türünü ve sıklığını araştırmak, seksüel 
disfonksiyon (SD) tanısında yol gösterici olan sorgu formlarını karşılaştırmak ve
SD'ye yol açabilecek risk faktörlerini multidisipliner yaklaşım ile değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: 01.07.2024 ve 01.11.2024 tarihleri arasında, 18-60 yaş arası, 
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sinir Hastalıkları Hastanesi MS polikliniğine 
başvuran, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)'de lezyonu konfirme edilen, 
McDonald Sınıflama Kriterine göre MS tanısı alan RRMS (Yineleyici-Düzelen 
Multipl Skleroz) sınıfındaki cinsel olarak aktif 80 erkek hastanın verilerinin prospektif
olarak toplanması kararlaştırıldı. Veriler ''Hasta Bilgi Formu (Yaş, Medeni Durum, 
Yaşadığı Yer, Meslek, MS Tanı Yılı, MR'da Lezyon Lokalizasyonu, EDSS Skoru)'' 
ve ''Sorgu Formları (MSISQ-19, IIEF, PEP, IPSS, BDI, SF-36)'' kullanılarak 
toplandı. Ayrıca her hastaya üroflowmetri (UF) yapıldıktan sonra Ultrasonografi ile 
post-miksiyonel rezidü (PMR) hesaplanarak verilere eklendi. İlk aşamada,
Uluslararası Erektil Fonksiyon İndeksi (IEF-15) baz alınarak SD'nin yaygınlığının
belirlenmesi ve risk faktörlerinin seksüel fonksiyonlara etkisinin değerlendirilmesi 
planlandı. İkinci aşamada çalışmamızın temel hedefi, literatürde kanıt düzeyi yüksek 
olan IIEF-15 ile MSISQ-19'un SD tanısı koymadaki uyumunun değerlendirilmesi ve 
her iki anket arasındaki korelasyonun karşılaştırılması hedeflendi.
Bulgular: SD, IIEF-15 total skoru ≤45 olarak tanımlanmış olup, buna göre erkek SD
kriterlerini karşılayan 37 hasta (%46,2) vardı. Erektil fonksiyon (EF) alt alan puanı 
<17 olarak tanımlanan erektil disfonksiyon (ED), 37 hastada (%46,2) mevcuttu. Tek 
değişkenli analiz, ED'nin varlığı/yokluğuna göre şu değişkenlerin anlamlı farklılık 
gösterdiğini ortaya koymuştur: yaş (P = 0,022), hastalık süresi (P = 0,018), 
Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS) puanı (P = 0.001), Beck Depresyon 
Envanteri-II (BDI-II) puanı (P = 0.001), Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS) 
(P = 0.001), Üroflowmetri bulguları (Qmaks ve PMR) (P = 0,002), SF-36 Fiziksel 
Bileşen Puanı (FBP) ve Mental Bileşen Puanı (MBP) (P = 0.001). Tüm bu değişkenler, 
çoklu lojistik regresyon modeline dahil edilmiştir. Sonuçlar, SF-36 Mental Bileşen 
Puanının (MBP) (OR =1,04, P = 0.03) bu hastalarda erektil disfonksiyon (ED) 
başlangıcının tek bağımsız öngörücü faktörü olduğunu göstermiştir. IIEF-15 puanı ile 
MSISQ-19 ve alt ölçeklerindeki puanlar arasındaki ilişkiler, Pearson momentler 
çarpımı korelasyon katsayısı (r) kullanılarak incelenmiştir. Bulgularımız, IIEF-15
puanı ile MSISQ-19 ve alt ölçeklerindeki puanlar arasında negatif bir ilişki olduğunu 
göstermiştir.
Sonuç: SD (özellikle ED), MS'li erkeklerde yaygın görülen, ancak genellikle göz ardı 
edilen bir durumdur ve yaşam kalitesine üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. 
Çalışmamız, bu hastaların SD açısından, multidisipliner bakış açısı altında ve uygun 
enstrümanlar ile değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study are to investigate the type and frequency of sexual 
complaints in men with multiple sclerosis (MS), compare the assessment tools guiding 
the diagnosis of sexual dysfunction (SD), and evaluate the risk factors contributing to 
SD through a multidisciplinary approach.
Materials and Methods: Between July 1, 2024, and November 1, 2024, data from 80 sexually 
active male patients aged 18 to 60, diagnosed with relapsing-remitting multiple sclerosis (RRMS) 
based on the McDonald Classification Criteria and confirmed by magnetic resonance imaging (MRI), 
who presented to the MS outpatient clinic at Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and 
Neurological Diseases Hospital, were prospectively collected. Data were collected using the "Patient 
Information Form" (including age, marital status, place of residence, occupation, year of MS 
diagnosis, MRI lesion localization, and EDSS score) and "Survey Forms" (MSISQ-19, IIEF, PEP, 
IPSS, BDI, and SF-36). Additionally, uroflowmetry (UF) was performed for each patient, and postvoid residual (PVR) volume was calculated using ultrasonography and added to the dataset. In the first 
phase, the prevalence of sexual dysfunction (SD) was determined based on the International Index of 
Erectile Function (IIEF-15), and the impact of risk factors on sexual function was assessed. In the 
second phase, the primary aim of the study was to evaluate the concordance of the IIEF-15, a 
questionnaire with high evidence level in the literature, and the MSISQ-19 in diagnosing SD, as well 
as to compare the correlation between these two instruments.
Results: SD was defined as an IIEF-15 total score of ≤45, and based on this criterion, 37 patients 
(46.2%) met the criteria for male SD. Erectile dysfunction (ED), defined as an erectile function (EF) 
subdomain score of <17, was present in 37 patients (46.2%). Univariate analysis revealed significant 
differences in the following variables based on the presence or absence of ED:age (P = 0.022), disease 
duration (P = 0.018), Expanded Disability Status Scale (EDSS) score (P = 0.001), Beck Depression 
Inventory-II (BDI-II) score (P = 0.001), International Prostate Symptom Score (IPSS) (P = 0.001), 
uroflowmetry findings (Qmax and PMR) (P = 0.002), and SF-36 Physical Component Score (PCS) 
and Mental Component Score (MCS) (P = 0.001). All these variables were included in the multiple 
logistic regression model. The results indicated that the SF-36 Mental Component Score (MCS) (OR 
= 1.04, P = 0.03) was the only independent predictive factor for the onset of erectile dysfunction (ED) 
in these patients. The relationships between the IIEF-15 scores and the scores of MSISQ-19 and its 
subscales were analyzed using the Pearson product-moment correlation coefficient (r). Our findings 
demonstrated a negative correlation between the IIEF-15 scores and the scores of the MSISQ-19 and 
its subscales.
Conclusion: SD, particularly ED, is a prevalent yet often overlooked condition in men 
with MS, significantly impacting their quality of life. Our study highlights the 
necessity of evaluating these patients for SD using a multidisciplinary approach and 
appropriate instruments.