Hacı Taşan örneği özelinde Türk halk müziği inşa sürecinde repertuar oluşturma ve standardizasyon
Creating a repertory and standartization in the process of building Turkish folk music in the case of Hacı Taşan example
Yazar: KORAY PEKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEHER TETİK IŞIK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Derleme = Compilation ; Halk müziği = Folk music ; Repertuar = Repertoire ; Standartlaşma = Standardization ; Taşan, Hacı = Taşan, Hacı ; Türk halk müziği = Turkish folk music

Özet:
Cumhuriyet'in kurulmasının ardından, ulus devlet modeli çerçevesinde, halktan derlenen ezgilerin rafineleştirme ve standartlaşma işlemlerine tabi tutulması suretiyle inşa edilen Türk halk müziği ve bu müziğin kaynak kişilerden dinlenmesi suretiyle oluşturulan transkripsiyonlarının toplandığı, TRT Türk halk müziği repertuarını, Kırıkkaleli mahalli bir sanatçı olan Hacı Taşan'ın kayıtları özelinde inceleyerek ortaya koymayı amaçlamayan bu çalışma "Hacı Taşan örneği özelinde, Türk halk müziği inşa sürecinde repertuar oluşturma ve standardizasyon" başlığını taşımaktadır. Cumhuriyet dönemi müzik politikaları ile ilgili yazılı kaynaklar, TRT Türk halk müziği repertuarında bulunan Hacı Taşan türküleri ve Hacı Taşan'ın ulaşılabilen kayıtları ile sınırlı olan bu çalışmada nitel yöntemle çalışılan betimsel bir tarama modeli kullanılmıştır. Konu ile ilgili veriler, literatür tarama, doküman incelemesi ve analiz yöntemleri kullanılarak, Türk halk müziğinin inşasıyla oluşan repertuar ve kaynak kişi icrası arasındaki farklar ortaya koyulmak suretiyle Türk halk müziğinde meydana gelen rafineleştirme ve standartlaşma işlemleri tespit edilmiştir. TRT Türk halk müziği repertuarında bulunan türkülerin rafineleştirme ve standartlaşma işlemlerinin nasıl gerçekleştiğine ilişkin alt problemlere, Kırıkkaleli mahalli sanatçı Hacı Taşan'ın seslendirdiği ezgilerin ses sistemi, ritim, ağız, kişisel tavır ve üslup bakımından incelenmesi sonucunda elde edilen bulguların ortaya koyulması yoluyla cevaplar aranmıştır. Bu doğrultuda derlenen yerel ezgilerin, toplu icraya uygun hale getirilmeye çalışırken "türkü" ye dönüştüğü tespit edilmiştir. Cumhuriyet döneminde devletin modern ve milli müzik inşası çabası sonucu ortaya çıkan Türk halk müziğinin tabi tutulduğu rafineleştirme işlemleri, Hacı Taşan'ın kayıtlarının tarafımızca dinlenip notaya alınmak suretiyle yazılmış notalarının incelenmesiyle ortaya koyulmuştur. Hacı Taşan'ın kendi bağlama ve vokal icrasını yansıtan üslubu birebir Türk halk müziğine aktarılamamıştır. Ancak transkripsiyonu yapılırken Türk halk müziğinin standart perde, ritim ve ağız özellikleri göz önünde bulundurulmuştur. Bu transkripsiyonlar doğrultusunda standartları belirlenmiş Türk halk müziği daha sonra devletin yayın organlarında halka sunulmuştur.

Abstract:
This study, which  aims to reveal Turkish folk music built after the foundation of the Republic, by subjecting the tunes collected from the public within the framework of the nation-state model to refinement and standardization processes and the TRT Turkish folk music repertoire, which consists of the transcriptions of this music created by listening to the source people, by examining the records of Hacı Taşan, a local artist from Kırıkkaleli, is entitled "Creating a repertoire and standardization in the process of building Turkish folk music in the case of Hacı Taşan example".n this study, which is limited to written sources related to the music policies of the Republican period, Hacı Taşan folk songs in the TRT Turkish folk music repertoire and the accessible records of Hacı Taşan, a descriptive scanning model studied with a qualitative method was used. By using relevant data, literature review, document review and analysis methods, the refinement and standardization processes that occur in Turkish folk music have been determined by revealing the differences between the repertoire formed by the construction of Turkish folk music and the performance of the source person. Answers were sought for the sub-problems related to the refinement and standardization of the folk songs in the TRT Turkish folk music repertoire, by presenting the findings obtained as a result of the examination of the melodies performed by the local artist Hacı Taşan from Kırıkkale in terms of sound system, rhythm, dialect, personal attitude and style. The refined processes of Turkish folk music, which emerged as a result of the state's efforts to build modern and national music in the Republican era, were revealed by examining the notes of Hacı Taşan, written by listening and taking notes by us. Hacı Taşan's style, which reflects his own baglama and vocal performance, could not be transferred to Turkish folk music exactly. However, while transcribing, the standard pitch, rhythm and dialect features of Turkish folk music were taken into consideration. Turkish folk music, whose standards were determined in line with these transcriptions, was later presented to the public in the publications of the state.