4. sınıf sosyal bilgiler dersi "Kültür ve miras" öğrenme alanının öğretmen görüşleri ve ders kitabı açısından incelenmesi
Examination of 4th grade social studies lesson "Culture and heritage" learning area in terms of teacher's opinions and textbook
Yazar: BERNA TOKSOY
Danışman: PROF. DR. KAYA TUNCER ÇAĞLAYAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada, ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Kültür ve Miras" öğrenme alanının öğretmen görüşleri ve ders kitabı açısından incelenmesi amaçlanmıştır. 
  Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimsel analiz yapılmıştır. Bu çalışmaya 2021-2022 eğitim öğretim yılında 4. sınıf okutan 10 sınıf öğretmeni katılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kontrol çizelgesi kullanılmıştır. Ulaşılan veriler görseller, tablolar ve doğrudan alıntılarla betimlenmiştir.
  Araştırmada eğitsel tasarım, görsel tasarım, dil ve anlatım ve ölçme değerlendirme boyutları açısından öğretmen görüşleri alınmış ve ders kitabı incelenmiştir. Sonuç olarak öğretmenlerin çoğunluğu eğitsel tasarım, görsel tasarım ve ölçme değerlendirme boyutları yönünden ders kitabının yetersiz olduğunu vurgulamışlardır. Ayrıca kitaptaki metinlerin uzun, özellikle Milli Mücadele konusunun öğrenci seviyesinin üzerinde olduğunu belirtmişlerdir. Ders kitabının genel olarak öğretim programında belirlenen kazanım, değer ve becerileri kapsadığı görülmüştür. Öğretim programında 4 kazanım hedeflenmiş ve "Ailemin Tarihi, Milli Kültür Ögelerimiz, Geçmişten Bugüne Çocuk Oyunları, Bir Kahramanlık Destanı: Milli Mücadele" olmak  üzere 4 konu başlığına ayrılmıştır. Kontrol çizelgesi kullanılarak yapılan incelemede, ders kitabının eğitsel tasarımının öğretim programına uygun olduğu gözlemlenmiştir. Ancak öğretmenlerin de belirttiği gibi kullanılan görsellerin dikkat çekici olmadığı belirlenmiştir. Ders kitabının ölçme değerlendirme açısından öğrenciyi ezbere yönlendirdiği belirlenmiştir. Yine ders kitabının öğrencilere sorgulama yapma, araştırma, analiz etme gibi becerileri kazandırmada yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeplerden dolayı ders kitabının yöntem ve teknik açısından çeşitlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca kullanılan görsellerin de konuyu daha kapsayıcı özellikte olması gerektiği düşünülmektedir. Öğretmenlerin de vurguladığı gibi özellikle Milli Mücadele konusu öğrencilerin seviyesinin üzerinde işlenmiştir. Ancak nitelikli bir ders kitabında anlatımın öğrenci seviyesine uygun ve öğretimi destekleyici olması önemlidir.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the learning area of "Culture and Heritage" in the 4th grade Social Studies course in primary school in terms of teacher opinions and textbook. 
  Document analysis and descriptive analysis were made from qualitative research methods. 10 classroom teachers who teach 4th grade in the 2021-2022 academic year participated in this study. Semi-structured interview form and control chart prepared by the researcher were used as data collection tools. The obtained data are described with images, tables, and direct quotations.
  In the research, teachers' opinions were taken in terms of educational design, visual design, language and expression, and measurement and evaluation dimensions, and the textbook was examined. As a result, most of the teachers emphasized that the textbook was insufficient in terms of educational design, visual design, and measurement and evaluation dimensions. They also stated that the texts in the book are long, especially the subject of the National Struggle is above the student level. It has been observed that the textbook generally covers the gains, values, and skills determined in the curriculum. In the curriculum, 4 achievements were targeted and divided into 4 topics: "History of My Family, Our National Cultural Elements, Children's Games from Past to Present, A Heroic Epic: National Struggle". In the examination made using the control chart, it was observed that the educational design of the textbook was suitable for the curriculum. However, as stated by the teachers, it was determined that the visuals used were not remarkable. It has been determined that the textbook guides the student to memorization in terms of assessment and evaluation. Again, it has been determined that the textbook is insufficient in providing students with skills such as questioning, researching, and analyzing. For these reasons, the textbook needs to be diversified in terms of methods and techniques. In addition, it is thought that the visuals used should be more inclusive of the subject. As the teachers emphasized, especially the subject of the National Struggle was handled above the level of the students. However, in a qualified textbook, it is important that the explanation is appropriate for the level of the student and supportive of the teaching.