Iğdır Ovası'nın Kalkolitik Çağ kültürü
Chalcolithic Age culture of Iğdır Plain
Yazar: VEYSİ GÜN
Danışman: PROF. DR. AKIN BİNGÖL
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Kalkolitik Çağ, değişen iklim koşullarına paralel olarak Doğu Anadolu Bölgesi'nde nüfusun ve buna bağlı olarak da yerleşme sayısının artmaya başladığı bir dönemdir. Ancak; buna rağmen en az araştırılan dönemlerden de bir tanesidir. Araştırma ve kazıların erken başladığı Van Gölü Havzası'ndan elde edilen sonuçların Doğu Anadolu Bölgesi'nin geneline uyarlanması sonucu bu dönem yerleşmelerinin oldukça sınırlı olduğu bilgisi ortaya çıkmıştır. Son zamanlarda Kafkas Üniversitesi temelli yapılan araştırmalarda özellikle Iğdır bölgesinde kültürün oldukça güçlü bir temsilinin olduğu görülmektedir. Bahsi geçen araştırmalar kapsamında Kalkolitik Çağ'a tarihlenen çok önemli yerleşmeler tespit edilmiştir. Bu yerleşmeler ışığında Kalkolitik Çağ'ın yerleşim stratejisi, tipolojisi ve çanak çömlek kültürü ile ilgili önemli bilgiler edinilmiştir. Özellikle, Delikkaya Kalkolitik Çağ Yerleşmesinin küçük arkeolojik buluntuları üzerinden dönem kültürünün tercih ettiği ekonomi modeli ile ilgili de detaylı değerlendirmeler yapmak mümkün olmuştur. Iğdır Ovası konumu itibariyle, Kafkasya, Anadolu ve İran platolarının kesiştiği alanda bulunması dolayısıyla önemli bir kültür havzasındadır. Dolayısıyla bu bölgede bulunan yerleşmeler anahtar yerleşme konumumdadırlar. Yaptığımız değerlendirmelerde bölgenin Kalkolitik Çağ Kültürü'nün bilinen aksine Mezopotamya Kültürleri olan Halaf, Obeyd ve Uruk ile değil Nahçıvan bölgesi Kalkolitik Çağ kültürleri ile ortak bir etkileşime sahip olduğu yönündedir. Kalkolitik Çağ yerleşmelerinin varlığı Iğdır Ovası'nın yaklaşık 6500-7000 yıllık bir yerleşim geçmişine sahip olduğun ortaya koymaktadır.

Abstract:
The Chalcolithic Period is a period in which the population and, accordingly, the number of settlements began to increase in the Eastern Anatolia Region in parallel with the improving climatic conditions. However, despite this, it is also one of the least researched periods. As a result of the adaptation of the results obtained from the Lake Van Basin, where research and excavations began early, to the general Eastern Anatolia Region, information has emerged that settlements during this period were quite limited. In recent studies conducted based on the Caucasus University, it is observed that there is a fairly strong representation of culture, especially in the Igdir region. Within the scope of the mentioned researches, very important settlements dating back to the Chalcolithic Age have been identified. In the light of these settlements, important information about the settlement strategy, typology and pottery culture of the Chalcolithic Age was obtained. Especially through the small archaeological finds of the Chalcolithic Age Settlement found at the Delikkaya Archaeological Center, it has been possible to make detailed assessments about the preferred economic model of the culture of the period. As a result of its location, the Igdir Plain is in an important cultural basin due to its location at the intersection of the Caucasus, Anatolian and Iranian plateaus. Therefore, the settlements located in this region are in my key settlement position. In our evaluations, it is stated that the Chalcolithic Age Culture of the region has a common interaction with the Chalcolithic Age cultures of the Nakhchivan region, not with the Mesopotamian Cultures of Halaf, Obeyd and Uruk, contrary to what is known. The presence of Chalcolithic Age settlements reveals that the Igdir Plain has a settlement history of about 6500-7000 years.