Türkiye'de 1980 sonrası dönemde Patriyarka, vatandaşlık ve kitle medyası: Toplumsal cinsiyet eksenli bir değerlendirme
Patriarchy, citizenship and mass media in Turkey after 1980: A gender-based analysis
Yazar: EDA FERLİGÜL ÇAKILCI
Danışman: PROF. DR. SUAVİ AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Demokratik vatandaşlık = Democratic citizen ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Liberal demokrasi = Liberal democracy ; Medya = Media ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Patriyarka = Patriarchy ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk basını = Turkish press ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de neoliberal dönemde kanunlarla ilgili tartışmaların kitle medyasında ele alınışının analizi, vatandaşlık hakları ve demokrasi eksenli bir okumayla feminist eleştirel söylem çözümlemesi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamına, 1980-2015 yılları arasında geleneksel kitle medyasını temsilen Cumhuriyet, Milliyet, Türkiye ve Yeni Şafak basılı gazetelerinden seçtiğim, kanun değişikliği dönemlerindeki haberler ve köşe yazıları alınmıştır. Kavramsal arka planın sunulduğu bölümde, vatandaşlık, kamusal alan, demokrasi kavramlarına ilişkin teorik çerçeve sunulmuştur. Kavramsal arka planda sunulan teoriler ekseninde bu kavramların feminist içerimleri ele alınmıştır. Bir başka deyişle feminist perspektif, kavramsal arka planda ele alınan anahtar kavramlar çerçevesinde oluşturulmuştur. Oluşturulan bu çerçeve, analiz bölümünde işe koşulmuştur. Çalışma sonucunda, Türkiye'de 1980-2015 yılları arasında kadınları doğrudan ilgilendiren kanun değişikliklerinin gerçekleştirildiği dönemlerde kitle medyasındaki ilgili tartışmaların seyrinin erkek aktörler tarafından belirlendiğini, bu eksende kadın bedeninin ve ahlâkın öne çıkarıldığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın gerçekleştirildiği periyodlarda kadınların vatandaşlığının müzakere edildiğine işaret eden tartışmaların analiz edilmesi yoluyla, muhafazakâr, liberal ve sosyal demokrat/merkez sol perspektiflerden doğrudan kadınları ilgilendiren kanun değişikliklerinin eril bakışla tartışıldığını, dolayısıyla kitle medyasında eril vatandaşlık normlarının işletildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, patriyarkanın salt toplumsal ve/ya da salt siyasal ve/ya da salt kurumsal bir mesele olmadığının, bütün bu eksenleri kesen iletişimsel bir mesele olduğuna dikkat çekilerek, bu alanlardaki konum alışların ve pratiklerin doğrudan iletişimsel bir hatta gerçekleştiğinin örnekleri sunulmuştur.

Abstract:
In this study, debates on legislative regulations through mass media in the neoliberal era in Turkey is analysed through a reading of citizenship rights and democracy with the method of feminist critical discourse analysis. Selected columns and news texts of Cumhuriyet, Milliyet, Türkiye and Yeni Şafak which published between 1980-2015 in legislative regulation periods are included in this study. The theoretical framework of citizenship, public sphere and democracy are presented in conceptual background chapter. In the axis of this chapter, feminist implications of citizenship, public sphere and democracy are dicussed. Therefore, feminist perspective is constructed on key concepts which are discussed in conceptual background chapter. Selected columns and news texts are anaylised through this framework in analysis chapter. As a result of the study, it has shown that the debates on legislative regulations which directly affects women are established by male actors, therefore women's bodies and moral concepts of men are put forward towards the debates in mass media. By analyzing the arguments that women's citizenship has been negotiated, it is concluded that the legislative regulations that directly concern women from the conservative, liberal and social democrat/center-left perspectives are discussed with masculine views, and thus, masculine citizenship norms are in the center of the debates in the mass media. Thus, this study argues that patriarchy is not merely a social and/or merely a political and/or merely an institutional issue, it is a communicative issue that cuts all these axes, in this regard, this study exemplifies that positionings and practices are directly communicational in these axes.