Bithynia bölgesi Nicaea kenti figürinleri
Figurines of the city of Nicaea in Bithynia region
Yazar: GÜLŞEN KUTBAY
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜN EKİN MERİÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Nicaea kenti figürin tipolojisini belirlemeye ve literatürün ilgili alanındaki eksikliği gidermeye yönelik; İznik Roma Tiyatrosu kazı çalışmaları esnasında ele geçen figürinler ile İznik Müzesi envanterine kazı, satın alma ve bağış yoluyla dahil edilen figürinler tez çalışması kapsamında ele alınmıştır. Tiyatrodan ele geçen figürinlerin tamamının kırık olması sebebiyle inceleme aşamasında buluntu yeri ve kontekst bilgileri dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda tanımlama ve tarihleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ancak müze envanterinde bulunan figürinlerin buluntu yerinin kesin olarak bilinmemesi, figürinlerin kökenlerine dair sorun yaratmıştır. Ele alınan figürinler; stil, tipoloji ve ikonografi odaklı incelenerek, standart bir veri tabanı oluşturulmuştur.
Bugüne kadar yayınlanmış olan figürin çalışmaları aracılığıyla kuramsal ve metodolojik bir altyapı oluşturulmuştur. Pişmiş toprak, kemik, bronz ve mermer gibi çeşitli materyallerden üretilmiş olan figürinlerin üretim teknikleri (modelleme/elde şekillendirme, kalıba basım, döküm, yarı döküm ve yontma vb.) ve teknolojileri, diyakronik bir yöntemle incelenerek, işlevleri ve üretildikleri tarihlere dair önerilerde bulunulmuştur. Yapılan detaylı araştırmalar ve ikonografik değerlendirmeler yardımıyla; Nicaea kentinin muhtemel kültleri, toplumsal ve siyasal yaşantısı ve kültürel yapısı gibi çeşitli alanlar üzerine yorum getirilmiş, figürinlerin bu alanlardaki rolü tayin edilmeye çalışılmıştır.
Bithynia bölgesi genelinde figürinler üzerine, bugüne kadar geniş çaplı bir çalışma yapılmamıştır. Konu ile alakalı olarak bölge bilimsel bağlamda kısır kalmıştır. Dolayısıyla tezin konusunu oluşturan figürinlerin literatür araştırma ve çalışma tekniği, Antik Çağ'da kullanılmış olan önemli figürin üretim merkezleri esas alınarak çeşitli karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu merkezlerde üretilen figürinler üzerine, alanında uzman kişilerce gerçekleştirilmiş bilimsel çalışmalar referans alınmıştır. Mevcut eserlerin ikonografik değerlendirmesi ve tarihlenmesi; Yunanistan, Batı Anadolu, Ege Adaları, İtalya, Akdeniz ve Mısır gibi çeşitli merkezlerde kurulmuş olan koroplastik atölyelerinde üretilen figürinler ile karşılaştırılarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Nicaea, Bithynia, Terrakotta, Figürinler, Kült.

Abstract:
In order to determine the figurine typology of the city of Nicaea and to eliminate the deficiency in the relevant field of the literature; The figurines, which were found during the excavations of the Iznik Roman Theater and included in the inventory of the Iznik Museum through excavation, purchase and donation, were handled within the scope of the thesis study. Due to the fact that all of the figurines recovered from the theater were broken, the find location and context information were taken into consideration during the examination phase. In this direction, identification and dating studies were carried out. However, it is not known exactly where the museum figurines were obtained from, which created a problem regarding the origins of the figurines. The figurines discussed were examined in terms of style, typology and iconography and a standard database was created.
A theoretical and methodological infrastructure has been established through the figurine studies published so far. The production techniques (modeling/hand shaping, mold pressing, casting, semi-casting and chipping etc.) and technologies of figurines produced from various materials such as terracotta, bone, bronze and marble were examined with a diachronic method. In this direction, suggestions were made about the functions of the figurines and the dates they were produced. With the help of detailed researches and iconographic evaluations; Various areas such as possible cults, social and political life and cultural structure of the city of Nicaea were commented on, and the role of figurines in these areas was tried to be determined.
No large-scale study has been conducted on figurines throughout the Bithynia region to date. Regarding the subject, the region has remained scientifically barren. Therefore, various comparisons were made based on the literature research and study technique of the figurines, which are the subject of the thesis, and the important figurine production centers used in Antiquity. Scientific studies carried out by experts in the field on the figurines produced in these centers were taken as reference. The iconographic evaluation and dating of the existing artifacts were carried out by comparing them with the figurines produced in the choraplastic workshops established in various centers such as Greece, Western Anatolia, Aegean Islands, Italy, Mediterranean and Egypt.

Keywords: Nicaea, Bithynia, Terracotta, Figurines, Cult.