Multipl skleroz (MS) hastalarında periferik sinir sistemi tutulumu, klinik parametreler ve özürlülüğe etkisi
Peripheral nervous system involvement in multiple sclerosis (MS) patients, clinical parameters and effect on disability
Yazar: SÜREYYA YILMAZTEKİN
Danışman: UZMAN CANAN BOLCU EMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı = Pain ; Engellilik = Disability ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nöropatiler = Neuropathies ; Periferik sinir sistemi hastalıkları = Peripheral nervous system diseases ; Periferik sinirler = Peripheral nerves

Özet:
Giriş ve Amaç: 
         Multipl Skleroz (MS) santral nöropatik ağrı nedenleri arasında kabul edilmekle birlikte bazı MS hastalarında periferik sinir hasarı ile uyumlu olarak ekstremite distallerinde paresteziler şeklinde periferik nöropatik ağrılar da ortaya çıkabilmektedir. Son yıllarda MS hastalarında periferik sinir sistemi tutulumuna dair bir çok çalışma yayınlanmıştır. Fakat MS popülasyonundaki periferik sinir sistemi tutulumu frekansı değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmalarda MS hastalarının %5- 14 ' inde periferik sinir sistemi tutulumu belirtilmiştir. Çoğunluğu demyelinizan nöropati olmakla beraber aksonal tutulum da belirtilmiştir. Ayrıca periferik sinir sistemi tutulumu ile özürlülük oranlarının bağlantılı olduğunu ya da olmadığını da gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Periferik sinir sistemi tutulumu ile plak dağılımı arasında bağlantı olabileceği de belirtilmiştir. Bu bulgular ışığında, biz de çalışmamızda MS hastalarında periferik sinir sistemi tutulumu, natürü ve bunun klinik parametreler ( yaş, cinsiyet, MS alt tipi, süresi vb…),  hastalık seyri, özürlülük ile korelasyonunu araştırmayı planladık. 
        Gereç ve Yöntem: 
        2017 yılında revize edilen McDonalds kriterlerine göre,  Multipl skleroz tanısı alan relapsing‐remitting, primer progresif veya sekonder progresif seyirli 50 hasta ve periferik nöropati yapacak sistemik ve dışlama kriterlerinde belirtilen hastalıkları ya da MS hastalığı olmayan 50 hasta kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Medelec synergy elektromiyografi (EMG) cihazı ile hasta ve kontrol grubunda (hasta grubundaki benzer yaş ve cinsiyette) üst ve alt ekstremitelerde median, ulnar, tibial, peroneal sinir motor ileti incelemeleri ve median, ulnar, yüzeyel peroneal ve sural sinir duysal ileti incelemeleri ayrıca motor periferal sinirlerde F yanıtı çalışması yapıldı. Periferik sinir sistemi tutulumu, natürü ve bunun klinik parametreler, seyir ve özürlülük ile  korelasyonunun araştırılması  hedeflendi. 
        Bulgular: 
        MS hasta grubu ve sağlıklı kontrol grubunun sinir iletim çalışma sonuçlarını T-testi ve Mann Whitney U testi kullanarak istatistiksel olarak anlamlı (p <0.05) alınarak karşılaştırıldığında, median motor ve ulnar motor sinir iletim hızı, kontrol grubunda istatistiksel anlamlı olarak yavaş bulunmuştur (p<0.05). Median sinir motor distal latansı, kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı uzun, median ve ulnar sinir duysal iletim hızı yavaş, median sinir duysal amplitüdü ise yine kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı. (p<0.05)  Hasta grubun EMG bulguları; EDSS alt grupları  (3 altı ve üstü değerlerde ), geçirilmiş duysal atak varlığı ve yokluğu alt  grupları, MRG de spinal lezyon varlığı ve yokluğu ile oluşturulan MS  alt grupları karşılaştırıldığında  T-testi ve  Mann Whitney U testi kullanılarak yapılan istatiksel analizde anlamlı fark saptanmadı (p > 0.05).
        Sonuç: 
        Bu çalışmada amacımız, duyu yakınmaları olan MS hastalarında periferik sinir tutulumunun varlığını saptamak ve ayrıntılı tanı araçlarından ve gereksiz tedavi yaklaşımlarından kaçınmak için merkezi sinir sisteminin tutulumunun dışlanmasına yardımcı olup olmayacağıdır. EMG bulguları ile klinik ve görüntüleme bulguları arasında bir ilişki bulamadık. Birkaç çalışmada, MS hastalarının alt gruplarında% 5-14 periferik sinir tutulumu gözlendi. Bu konuda inceleme tekniklerinin hassasiyeti arttırılarak ( sinir biyopsisi vb…) geniş hasta serileri ile daha kapsamlı çalışmalar planlamaya karar verdik. 
          Anahtar kelimeler: Multipl Skleroz, Periferik Nöropati, Ağrı, Özürlülük

Abstract:
Background and Purpose:
        Multiple sclerosis (MS) is accepted as one of the causes of central neuropathic pain, but in some MS patients, peripheral neuropathic pain may occur as paresthesias in the distal extremities consistent with peripheral nerve damage. In recent years, many studies on peripheral nervous system involvement in MS patients have been published. However, the frequency of peripheral nervous system involvement in MS population varies. In these studies, peripheral nervous system involvement is reported in 5-14% of MS patients. Axonal involvement is also reported, although the majority is demyelinating neuropathy. There are also studies showing whether peripheral nervous system involvement is associated with disability rates or not. Peripheral nervous system involvement and plaque distribution may be related. Our study aimed to evaluate nerve conduction study findings of patients with multiple sclerosis who are followed with MS diagnosis without any other systemic illnesses. We assessed the presence of peripheral nerve involvement in MS patients compared with the control group and evaluated the correlation between disability, disease duration and subtypes of MS,  magnetic resonance imaging findings and patient's neurological status.
        Material and Methods:
        A group of 50 patients with multiple sclerosis and 50 healthy persons who served as the control group were enrolled in the study we prospectively evaluated 50 MS patients with sensory complaints about evidence of neuropathy, using clinical examination, and electrophysiologic studies of peripheral nerves. Distal latency, F‐wave response, and nerve conduction velocity (NCV) and amplitude in the ulnar, median, tibial, peroneal and sural nerves were examined. Neuropathy was recorded if electrophysiologic abnormalities were detected in at least two peripheral nerves in the same patient. We compared the MS group and control group's nerve conduction studies results by statistical significance (p<0.05)  using a t-test and Mann Whitney U test.
        Results:
        We couldn't detect any nerve conduction abnormalities in our patient group but there were some abnormalities in the control group. Also, there wasn't any correlation between the electrophysiological findings and MS subtypes, magnetic resonance findings, duration of multiple sclerosis, and the degree of patients' disability (p>0.05)
        Conclusions:
        In this study we aimed to detect the presence of peripheral nerve involvement in MS patients with sensory complaints, and if it would be helpful to exclude the involvement of the central nervous system for avoidance of detailed diagnostic tools and unnecessary treatment approaches. We found no correlation between the EMG  findings and clinical and imaging findings. Though several studies subgroups of patients with MS % 5-14 of peripheral nerve involvement was observed. In this regard, we decided to plan more comprehensive studies with large patient series by increasing the sensitivity of examination techniques (nerve biopsy, etc)  

        Keywords: Multiple Sclerosis, Peripheral Neuropathy, Pain, Disability