Tutuklu gazeteciler kapsamında ifade özgürlüğü, sansür ve otosansür kavramlarının incelenmesi
Freedom of expression of imprisoned journalists, investigation of censorship and the concept of self-censorship
Yazar: MEHMET ERMAN BALAK
Danışman: PROF. DR. SUAT GEZGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Gazeteciler = Journalists ; Oto-sansür = Auto-censorship ; Sansür = Censorship ; Tutuklular = Prisoners ; Özgürlük = Freedom ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Basın özgürlüğü, gazetecilik mesleğinin en olmaz ihtiyaçlarından biridir.  Medyanın sahiplik yapısından ülkelerin yönetim şekline kadar hemen her ayrıntıdan etkilenen basın özgürlüğü, Türk medyasında da oldukça tartışmalı bir noktada konumlanmaktadır. Gerek Osmanlı basınında gerekse Cumhuriyet dönemi Türk basınında, basının tam anlamıyla özgür olduğunu söylemek çok mümkün değildir. Türk basınında basın özgürlüğüne getirilen yasak ve kısıtlamalar farklı dönemlerde farklı biçimlerde kendini göstermiştir. Gazeteciler yayın durdurma, yayın toplatma ve para cezaları gibi yaptırımların dışında kimi zaman hapse girerek kimi zamansa öldürülerek bedel ödemek durumunda kalmışlardır. Bu bağlamda Türk medyasının yakın tarihine bakıldığında, basına uygulanan baskının, gazetecilerin tutuklanıp hapse atılarak mesleki faaliyetlerinden uzak kalmalarını sağlama yöntemiyle yapıldığı görülmektedir. Bu yöntem doğal olarak ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve sansür gibi kavramları tartışmaya açmaktadır.
Bu çalışmada, Türk medyasında çalışan gazetecilerin tutuklanarak hapse atılması durumunun, hem hapse atılan gazeteciler üzerinde hemde dışarıda kalan gazeteciler üzerinde nasıl bir baskı yarattığı araştırılmıştır. Gazetecilerin kendilerini özgür hissetmemelerine neden olduğu düşünülen tutuklamaların, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, sansür ve oto-sansür kavramlarına olan etkisi üç bölümde inceleme altına alınarak bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma boyunca kullanılan temel yöntem, ilgili kitap, rapor, gazete haberi ve basın çalışanlarının konuyla ilgili söylemlerinin taranması olmuştur.
Birinci bölümde ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, sansür ve oto-sansür kavramlarının kuramsal ve tarihsel çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise 2004 - 2014 yılları arasında tutuklanan gazeteciler ve tutuklanma gerekçelerine ilişkin veriler sıralanmıştır. Üçüncü bölümde ise ilgili meslek örgütleri ve basın çalışanlarının konuyla ilgili görüşlerine başvurularak genel bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: Basın, Özgürlük, Tutuklama, Gazeteci, Sansür.

Abstract:
Freedom of thepress is one of themostimportantneeds in journalismcareer. Thefreedom of press, which is affected throughout the ownership structure of the media to the management of the country, is also set at a highly controversial point in the Turkish media. Whether during the Ottoman Turks' media or the Republican period of Turkish media, it is not possible to claim that media had the complete freedom of press. The restriction sand banning of press freedom in Turkish media has been reflected in various way sand in different periods. Other than ending broad casting, broad cast recall and receiving fines, the journalists have sometimes faced prison and sometimes were killed as a way to pay their price for freedom of speech. In this context, considering the recent history of the Turkish media, it is evident that the oppression to the press is seen by arresting the journalist sand throwing them into prison in order to keep them away from their professional activities. This method allows a start for a discussion about  freedom of expression, press freedom, and censorship concepts.
In this study, we have investigated the arrest and imprisonment of journalists working in the Turkish media,  as well as how a pressure was created on those journalists who are put into prison and those who are left out. We tried to reach a conclusion by dividing and investigating the thre esections, which include the thoughts for arrest of journalists who felt free, freedom of expression, pressfreedom, censorship and self-censorship. The method used for research included relevant books, reports, newspaper articles and screening of discourses of the media employee.
In the first part of this study we attempted to establish a theoretical and historical frame work of  freedom of expression, press freedom, censorship and self-censorship concept. In the second part, we have listed data of journalists who have been arrrested and detained between 2004-2014. In the third section, we tried to reach a conclusion by referring to the opinions of the relevant vocation organizations and media employees.



Keywords: Press, Fredoom, Arrest, Journalist, Censorship.