Örgütsel muhalefete ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' views on organizational dissent
Yazar: TİJEN AKADA
Danışman: DOÇ. DR. KADİR BEYCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Muhalefet = Opposition ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma İzmir ili Buca merkez ilçesinde yer alan kamu ortaokullarında görevli öğretmenlerin örgütsel muhalefete ilişkin görüşlerini belirlemek üzere yürütülmüştür. Öğretmenlerin okul yöneticilerine gösterdikleri muhalif davranış biçimleri cinsiyet, sendika üyesi olup olmadıkları, e-posta ve sosyal medyayı (Twitter, Facebook vb.) kullanıp kullanmadıkları, eğitim durumları ve mesleki kıdemleri açısından incelenmiştir. Betimsel bir çalışma olup, tarama yöntemini kullanmış olan bu çalışma Buca merkez ilçesinde bulunan kamu ortaokullarında görev yapan 347 öğretmene Özdemir (2010) tarafından geliştirilen ve Örgütsel Muhalefet Ölçeği'nin 'Muhalif Davranışlar' alt ölçeğinin uygulanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler SPSS (15.0) paket programıyla değerlendirilmiştir. Öğretmen davranışlarının çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, ANOVA ve LSD testi hesaplamaları işe koşulmaktadır. 

Araştırma sonucunda görüş bildiren ortaokul öğretmenlerinin toplam muhalefet ortalamasının "ara sıra" diliminde olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin "çoğunlukla" yukarıya muhalefet davranışı göstermekte olduğu ve en fazla "yöneticinin kendisine itiraz ederim", en az da "yönetici ile tartışır, onu ikna etmeye çalışırım" davranışlarını tercih ettikleri ortaya çıkmaktadır. 

Öğretmenler "ara sıra" yatay muhalefet davranışı göstermekte ve bu boyutta en fazla "derslerim dışında okulda zaman geçirmem", en az olarak da "yöneticiye küserim" tercihlerinde bulunmaktadır.
Öğretmenler "ara sıra" da haber uçurma davranışı gösterdiklerini beyan etmektedir. Öğretmenlerin haber uçurma boyutunda "ara sıra" düzeyinde en fazla gösterdikleri muhalif davranış "konuyu sendika, siyasi parti ya da diğer sivil toplum kuruluşlarına iletirim" şeklinde olmakta ve katılımcı öğretmenler en az da "nadiren" düzeyinde "konu hakkında basın kuruluşlarına bilgi veririm" olmaktadır.
Araştırmaya katılan öğretmenlerin yukarıya muhalefet davranışlarına ilişkin görüşlerinde cinsiyetleri, sendika üyesi olup olmamaları, okul içi iletişimde e-posta kullanıp kullanmamaları, sosyal medyayı kullanıp kullanmamaları, eğitim durumları ve mesleki kıdemleri anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır.
Öğretmenlerin yatay muhalefet davranışlarına ilişkin görüşlerinde cinsiyetlerine, sendika üyeliğine, okul içi iletişimde e-posta kullanıp kullanmamalarına, sosyal medyayı kullanıp kullanmamalarına ve mesleki kıdemlerine göre de anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Öte yandan eğitim durumunun yatay muhalefet davranışları açısından anlamlı bir fark yarattığı ve lisansüstü eğitim almış öğretmenlerin lisans mezunu öğretmenlere oranla daha fazla yatay muhalefet davranışları gösterdikleri ortaya çıkmaktadır.
Öğretmenlerin haber uçurma davranışlarına ilişkin görüşlerinde cinsiyetlerine, kurum içi iletişimde e-posta kullanıp kullanmamalarına, sosyal medyayı kullanıp kullanmamalarına, kıdemlerine ve eğitim durumlarına göre de anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Ancak sendika üyeliği değişkeni haber uçurma alt boyutunda anlamlı bir fark yaratmakta ve sendikalı öğretmenlerin sendikalı olmayan öğretmenlere oranla daha fazla haber uçurma davranışında bulundukları ortaya çıkmaktadır. 


Anahtar Sözcükler: Örgütsel muhalefet, öğretmen muhalefeti, öğretmen görüşleri, ortaokul, muhalefet pedagojisi, siber muhalefet, e-posta, sosyal medya

Abstract:
This research investigates views of secondary school teachers regarding organizational dissent. The participants are teachers working at public secondary schools in central Buca, İzmir, Turkey. In this study whether secondary school teachers' views on their dissident behaviors change significantly depending on their gender, being a union member, using email for in-school communication and using social media (Twitter, Facebook etc.), their educational status and tenure are investigated. The study is a descriptive survey administered to 347 secondary school teachers in central Buca. The teachers are given the Organizational Dissent Scale developed by Özdemir (2010) and the data are analyzed using the Statistical Package for Social Sciences 15.0 (SPSS, 15.0). 
The results indicate that the participants "sometimes" dissent. When they dissent they "mostly" employ upward dissent channel and their most frequently used dissenting behavior is to "directly object to the school administator him/herself". It is also found that the participants' least favored dissenting behavior is to "argue with the school administator and try to convince him/her".
The participating teachers declare they "sometimes" employ lateral dissent. When they do so their most frequently used lateral dissent behavior is "I do not spend time at school other than my lessons". Their least favored behavior is "I do not talk to the school administrator" which is "rarely" used.
The participating teachers also declare they "sometimes" whistle blow. Their most frequently used whistle blowing behavior is that they "sometimes" "report the issue to "unions, political parties or other non governmental organizations".  Their least frequent whistle blowing behavior is to "report the issue to the press" and they "rarely" do so.
Whether the participating teachers' views differ significantly depending on their gender, union membership, email and social media usage, educational status and tenure is also investigated. It is found that the participating teachers' views about their upward dissent behaviors do not change significantly depending on their gender, union membership, email and social media usage, their educational status and tenure.
The participating teachers' gender, union membership, email and social media usage, educational status and tenure are also investigated in terms of their lateral dissent behaviors. It is found that the participating teachers' views about their lateral dissent behaviors do not change significantly depending on their gender, being a union member, using email and social media and tenure. On the other hand, it is found that teachers' educational status make a significant difference on their lateral dissent behaviors and teachers with graduate degrees employ more lateral dissent than their undergraduate counterparts.
The participating teachers' gender, union membership, email and social media usage, educational status and tenure are also investigated in terms of their whistle blowing behaviors. It is found that the participating teachers' views about their whistle blowing behaviors do not change significantly depending on their gender, using email and social media, their educational status and tenure. On the other hand, it is found that teachers' being a union member makes a significant difference on their whistle blowing behaviors. Teachers with union membership employ more whistle blowing than their non unionized counterparts.


Key words: Organizational dissent, teacher dissent, teachers' views, secondary schools, pedagogy of dissent, cyberdissident, e-mail, social media