Tanker gemisi atıkları ve taşıdığı yük artıklarının oluşturduğu risklerin değerlendirilmesi ve yönetilmesi
The evaluation and management of the risks of tanker ship waste and the waste of the cargo carried
Yazar: SİNAN AVCI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT YORULMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
İş sağlığı ve güvenliğinin ana konularından biri insan sağlığının ve çevrenin korunmasıdır. Bu bakımdan gemi atıklarının ve yük artıklarının iş sağlığı ve güvenliği ekseninde değerlendirilmesi son derece önemlidir. Çalışmada tanker gemisi atıkları ve taşıdığı yük artıklarının oluşturduğu risklerin, iş ve çevre güvenliği açısından çok yönlü analizleri yapılarak söz konusu risklerin düzeylerini, önem ve öncelik sıralarını belirlemek, önleyici ve düzeltici yöntemler geliştirmek amaçlanmıştır. Gemi kaynaklı atıklar ve yük kaynaklı artıklar için iki ana kriter ve on bir adet alt kriter belirlenmiştir. Riskler ise çevre kirliliği, çalışanların gördüğü zarar ve maddi zarar olarak sıralanmıştır. Amacın çözümüne yönelik, Fine-Kinney ve Bulanık Fine-Kinney yöntemleri; alanında uzman 5 kişilik bir ekip tarafından uygulanmış, Bulanık AHP yöntemi ise alanında uzman 17 kişiye ayrı ayrı uygulanmıştır. (Etik kurulu 05/10/2022 tarih ve 2022/14 numaralı toplantısında alınan 4 sıra sayılı karar). Fine-Kinney yöntemi ile risklerin önem dereceleri belirlenmiş, Bulanık Fine-Kinney ile sözel belirsizliğin önüne geçilmeye çalışılmış ve son olarak Bulanık AHP yöntemi kullanılarak tehlikelerin risk ağırlıkları hesaplanmıştır. Bulanık Fine-Kinney yönteminde veri girişleri için MATLAB programında Fuzzy Logic Designer uygulaması kullanılmış, Bulanık AHP yöntemi için ise Chang'ın "Genişletilmiş Analiz" ve Liou ve Wang'ın "Toplam İntegral" yaklaşımları birlikte uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda; gemi kaynaklı atıklar için %60, yük kaynaklı artıklar için %40 dağılım değerleri elde edilmiştir, alt kriterlerin dağılımları değerlendirildiğinde ise slaç %16, kullanılmış yağlama yağları %15, slop (zehirli ve tehlikeli sıvı maddeler) %11 ve slop (petrol ve petrol ürünleri) %11 değerleri hesaplanmıştır. Riskler açısından deniz kirliliği %41 oranı ile en yüksek risk olurken %38 oranı ile çalışan zararları ikinci sırayı ve son sırayı da %21 oranı ile maddi zarar riski almıştır.

Abstract:
One of the main concerns of occupational health and safety is the protection of human health and the environment.  In this respect, it is significantly important to evaluate ship wastes and cargo residues in the terms of occupational health and safety.  In this study, it is aimed to determine the levels of risks, the order of importance and priority of these risks, and to develop preventive and corrective methods for these risks by making multidimensional analyzes of the risks created by tanker ship wastes and cargo residues in terms of occupational and environmental safety.  Two main criteria and eleven sub-criteria have been determined for ship-borne wastes and cargo-borne residues.  Risks are listed as environmental pollution, damage to employees and financial loss.  For the solution of the purpose, Fine-Kinney and Fuzzy Fine-Kinney methods were applied by a team of 5 experts, and the Fuzzy AHP method was applied separately to 17 experts in the field. (Decision numbered 4 taken at the meeting of the ethics committee dated 05/10/2022 and numbered 2022/14).  The degree of importance of the risks was determined by means of the Fine-Kinney method, verbal uncertainty was avoided with the Fuzzy Fine-Kinney and finally the risk distributions of the hazards have been calculated using the Fuzzy AHP method.  In the Fuzzy Fine - Kinney method, the Fuzzy Logic Designer application has been used in the MATLAB program for data entry.  For the fuzzy AHP method, Chang's "Extended Analysis" approach was applied together with Liou and Wang's "Total Integral" approach.  As a result of the study, 60% distribution values for ship-borne waste and 40% for cargo-borne waste were obtained.  When the distributions of the sub-criteria were evaluated, 16% sludge, 15% used lubricating oils, 11% slop (toxic and dangerous liquid substances) and 11% slop (oil and oil products) have been obtained.  According to the risks, marine pollution is the highest risk with a rate of 41%, while employee losses take the second place with a rate of 38%, and material damage risk takes the last place with a rate of 21%.