Yardımcı kişilerin eylemlerine ilişkin sorumsuzluk anlaşmaları
Contracts including exemption claues for associate's acts
Yazar: MUSTAFA MÜCAHİT MEHEL
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlu = Debtor ; Eylem = Action ; Sorumsuzluk anlaşmaları = Irresponsibility agreements ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Yardımcı kişiler = Cooperative person

Özet:
Çağdaş hukuk sistemlerinde borçlu borç ilişkisinden kaynaklanan borcunu bizzat yerine getirmek, alacaklı da hakkını bizzat kullanmak ile yükümlü tutulmamaktadır. Bununla birlikte bu durum, borç ilişkisine yardımcı kişiyi dâhil eden borçlunun söz konusu kişinin borca aykırı eylemlerinin kendi kusurundan kaynaklanmadığını iddia ederek sorumluluktan kurtulabileceği anlamına gelmemektedir. Borç ilişkisinden kaynaklanan yükümlülüklerin ifa edilmesinde yardımcı kişilere müracaat etmekle etkinlik sahasını ve iş kapasitesini genişleterek kendi çıkarlarını korumaya çalışan tarafın bundan ötürü meydana gelen rizikoyu da üstlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda bir borcun yerine getirilmesinde veya borç ilişkisinden kaynaklanan bir hakkın kullanılmasında yardımcı kişiden yararlanan borçlunun yardımcı kişinin alacaklıya verdiği zararlardan sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu'nun 116. maddesi kapsamında düzenleme altına alınmıştır.  Bununla birlikte yine aynı madde kapsamında, taraflar önceden yapacakları bir sözleşme ile herhangi bir kusur sınırlaması söz konusu olmaksızın borçlunun yardımcı kişinin neden olduğu zararlardan ötürü sorumluluğunu sınırlandırabilmekte veya tamamen kaldırabilmektedir. Kusur kriterine bağlı olarak sorumluluğu sınırlandıran anlaşmalar ile kusur kriterinden bağımsız bir şekilde alacaklının hukuki durumunu zayıflatan anlaşmalar sorumsuzluk anlaşması olarak kabul edilmektedir. Öte yandan sorumsuzluk anlaşmalarına yönelik bir takım sınırlar getirilmiş, bu şekilde ilgili düzenlemeler arasında denge sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In modern law systems, debtor is not obliged to execute his obligation personally, and creditor is also not required to use his right personally. However, this situation does not mean that debtor who includes an "associate" to obligation relationship can wash his hands of claiming that associate's unlawful acts do not arise from his own faults. The party who tries to save his interests with widening his efficiency field and business capacity in executing his obligations by using associates is also required to undertake its risks. In this scope, liability of debtor for creditor's damages caused by associate is regulated within the framework of art. 116 of Turkish Code of Obligations. On the other hand, within the same provision, irrespective of any fault, parties including creditor and debtor may limit or completely remove liability of debtor for creditor's damages caused by associate via a contract. Contractual clauses which restrain liability on the basis of fault and clauses which weaken the legal status of the creditor irrespective of fault are called as exemption clauses. However, limitations for contracts including exemption clauses are regulated, and it is tried to establish a balance between related regulations.