Menkul kıymet yatırımcılarının demografik özelliklerinin incelenmesi: Türkiye üzerinde bir uygulama
Analyzing demographic characteristics of the securities investors: An application to Turkey
Yazar: CANSU TANYOLAÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA KARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel yatırımcılar = Individual investors ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Hisse senetleri = Stocks ; Menkul kıymetler = Securities ; Risk toleransı = Risk tolerance ; Yatırımcılar = Investors

Özet:
Globalleşme, yatırım pazarlarındaki hareketlilikler, bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmeler ve bankacılık sektöründe Basel II kurallarının uygulanmaya başlaması ile birlikte hem bireysel hem de kurumsal yatırımcıların maruz kaldıkları risk miktarı değişmekte, hatta yatırımcılar için yeni riskler ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda çeşitlilik kazanan finansal araçlar ise, farklı risk ve getiri beklentileri olan yatırımcılara hitap etmeye başlamış, böylelikle menkul kıymetlere yatırım yapmak isteyen bireysel yatırımcıların sayısında artış meydana gelmiştir. Bu bakımdan, bireysel yatırımcıların riske karşı tutumlarının ve risk toleranslarının incelenmesi özellikle bankalar ve finans kuruluşları için oldukça önem arz eder duruma gelmiştir. Son zamanlarda ivme kazanan davranışsal finans kavramı, geleneksel finans teorilerinin varsayımlarından farklı olarak bilişsel, psikolojik, demografik ve sosyo-ekonomik özelliklerin bireylerin risk algılarını, riske karşı tutumlarını ve aldıkları yatırım kararlarını önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymuştur. Günümüze kadar yapılan yatırımcı profilini incelemeye yönelik yapılan çalışmalardan yola çıkılarak, bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK) temin edilen Gelir ve Yaşam Koşulları Anketi'nin 2009-2012 yıllarını kapsayan verilerinden yararlanılarak Türkiye'deki bireysel yatırımcılarla ilgili bir uygulama yapılmıştır. Lojistik regresyon analiz yöntemi kullanılarak elde edilen bu istatistikî bulgular neticesinde, Türkiye'ye uygun bir model geliştirilmiştir. Yapılan analizlerde, bireylerin menkul kıymet yatırımı yapma durumları, ilk olarak veri setindeki tüm bireyler ele alınarak, daha sonra ise eğitim seviyelerine göre alt gruplar oluşturularak incelenmiş ve farklılıklar yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, bireylerin yaş grubu, eğitim seviyesi, medeni hâl gibi demografik özellikleri ile borcunu ödeyebilme, gelir riski ve gelir düzeyi gibi sosyo-ekonomik özelliklerinin bireyin menkul kıymet yatırımı yapmasını etkileyen önemli değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin eğitim seviyelerine göre alt gruplara ayrıldığı analizlerde ise, bireyin menkul kıymet yatırımı yapmasını etkileyen değişkenlerin aynı kalmadığı görülmüştür.



Anahtar Sözcükler: Risk Toleransı, Bireysel Yatırımcı, Demografik Özellikler.

Abstract:
Globalization, movements in the investment market, developments in the field of knowledge and technology and beginning with the application of Basel II regulations in the banking sector, are changing the amount of the risk that investors are exposed to, even finding out new sort of risks for the investors. Also, financial instruments which have been varied in recent years, began to address investors who have different expectations in terms of risk and return. By this way, a rising occurred in the number of individual investors who are willing to invest in securities. In this context, analyzing of the investor's attitudes to the risk and their risk tolerances, became more of an issue especially for banks and financial institutions. The concept of behavioral finance which gathers speed recently differed from traditional finance theories in terms of its assumptions by revealing that cognitive, psychological, demographic and socio-economic characteristics, have considerably influenced the risk conception and risk attitude of the people, as well as the investment decision they took. Based on the studies referring analyzing of the investor profile until now, in this study, by using the data of Income and Living Conditions Survey from year 2009 to 2012 that were provided from Turkish Statistical Institute (TSI), an application was conducted relevant to individual investors in Turkey. As a result of the statistical findings that were obtained by applying logistic regression method, a model was developed for Turkey. In analyses conducted, individual's situation of investment to securities were investigated first by taking into account all individuals in data set, then by forming sub-groups according to their education level and finally the differences were interpreted. After the findings obtained were examined, it was determined that individual's demographic characteristics like age group, education level, marital status, as well as socio-economic characteristics like default risk, income risk and income level were important variables which affected the individual's investments to securities. In analyses that individuals were categorized into sub-groups according to their education level, it was proved that the variables which affected the individual's investments to securities did not remain the same.



Key Words: Risk Tolerance, Individual Investor, Demographic Variables.