Sosyal ve mekânsal ayrışmanın, öteki ve kimlik üzerinden okunması: Tarihi Yarımada örneği
Reading social and spatial discrimination through the other and identity: The case of the Historical Peninsula
Yazar: ŞAFAK ÇÖZE
Danışman: DOÇ. DR. NAİME HÜLYA BERKMEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel mekan = Urban space ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde kentler ve kentsel mekânlar, siyasal, ekonomik, kültürel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda değişime ve dönüşüme uğramaktadır. Kentsel mekânın değişiminde insanın ve toplulukların rolü etkili olmaktadır.
Tarım Devrimi, Sanayi Devrimi ve sonrasında mekânın ve toplumsal yapının değişimine etki eden pek çok farklı oluşum ile birlikte günümüzde meydana gelen kitlesel göç hareketleri de kentlerin ve kentsel mekânların değişiminde etkili olan başat faktörler arasında yer almaktadır. 2011 yılının Nisan ayında başlayan Suriye Krizi ile beraber kitlesel göç hareketlerinin ülkemizin de içerisinde bulunduğu farklı coğrafyalara hareketi söz konusu olup, bu süreçte başta Suriye sınırında yer alan yerleşmeler olmak üzere büyük kentlerde de Suriyeli göçmenler dikkat çekici düzeyde artmışlardır. Kitlesel göç hareketleri nedeni ile kentsel mekân üzerinde sosyal kümelenmelerin meydana gelmesi, kimlik ve kentsel kimlik konularının farklı boyutlarıyla tartışılmasına/gündeme gelmesine neden olmuştur.
Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Suriyelilerin, İstanbul Metropoliten Alanı'nda sosyal ve mekânsal olarak ötekileştirilmeleri ile fizik mekân üzerindeki dağılımını ve Suriyelilerin mekânsal olarak kümelendikleri yerleşimlerde mekânsal kimlik değişimini ortaya koymaktır. Bu çalışmanın kuramsal çerçevesini "mekân", "yer", "kimlik" ile "kentsel kimlik" ve "öteki" ile "ötekileştirme" kavramları oluşturmaktadır.
Sosyal ve mekânsal kümelenmeler ile kimlik arasında yakın bir ilişkinin olduğu düşünülerek, ayrışmaların, fizik mekânda ve kentsel kimlik bağlamında değişimlere neden olduğu tespit edilmiştir. Alan çalışması olarak seçilen İstanbul Metropoliten Alanı'nın Fatih İlçesi (Tarihi Yarımada) sınırları içerisinde ötekileştirilen – öteki olarak tanımlanan Suriyelilerin, sosyal ve mekânsal olarak en yoğun kümelendikleri kentsel mekân üzerinden kentsel kimliğe olan etkileri değerlendirilmektedir.

Abstract:
In the historical process, cities and urban spaces undergo changes and transformations in line with political, economic, cultural and technological developments. The role of people and communities is effective in the change of urban space.
Agricultural revolution, industrial revolution and many different formations affecting the change of space and social structure after it, as well as mass migration movements occuring today, are among the dominant factors that are effective in the change of cities and urban spaces. With the Syrian Crisis that started in April 2011, mass migration movements have moved to different geographies including our country. Syrian immigrants have increased at a remarkable level in large cities, especially in the settlements on the border. The emergence of social clusters on urban space due to mass migration movements has led to the discussion of identity issues with different dimensions.
In this direction, the main purpose of the study is to reveal the social and spatial marginalization of Syrians in the Istanbul Metropolitan Area and their distribution over physical space and the spatial identity change in settlements where Syrians are spatially clustered. The theoretical framework of this study consists of the concepts of "space", "place", "identity" and "urban identity", and "other" and "othering".
Considering that there is a close relationship between social and spatial clusters and identity, it has been determined that segregations cause changes in physical space and in the context of urban identity. The effects of the Syrians, who are marginalized – defined as the other – within the borders of Fatih District (Historical Peninsula) of the Istanbul Metropolitan Area, chosen as the field study, on the urban identity through the urban space where they are most densely clustered socially and spatially, are evaluated.