İnanç müziği etnolojisi perspektifinde Arguvan yöresi "içeri makamı" üzerine yapısal ve kültürel analiz
In terms of faith music ethnology Arguvan region structured and cultural analysis on "içeri maqam"
Yazar: MUSTAFA DAĞDEVİREN
Danışman: PROF. DR. BANU MUSTAN DÖNMEZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Dini müzik = Religious music ; Etnoloji = Ethnology ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Makamlar = Modes ; Malatya-Arguvan = Malatya-Arguvan

Özet:
Arguvan yöresi kolektif belleğinin, inancının ve felsefesinin müziksel bir temsili olan inanç müziklerinin kültürel ve biçimsel olarak incelenmesi ve analiz edilmesi, bilimsel kaynak oluşturması ve Arguvan inançsal müziklerinin toplumsal ve kültürel vizyonunun ortaya koyulması amacıyla yapılan bu çalışmada, Arguvan müzik pratikleri, "inanç müziği etnolojisi" çerçevesinde ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden etnografik araştırma ile etnomüzikoji disiplini araştırma yöntemlerinin kullanıldığı çalışmada alan araştırması Arguvan merkez ve köyleri ile diasporada yaşayan 38 kaynak kişi ile görüşme yapılarak gerçekleştirilmiş ve betimsel analiz yapılmıştır. 
Birinci bölümde kuramsal çerçeve çizilerek diğer bölümlerine kaynaklık edecek bilgiler verilmiş, ikinci bölümde Malatya ili Arguvan ilçesinin tarihsel, coğrafi, kültürel, etnik ve demografik yapısı incelenerek kültür analizine kaynaklık edecek bilgiler sunulmuştur. Üçüncü bölümünde Arguvan'da dışarı makamı olarak tanımlanan tespit ettiğimiz 334 türkünün ezgileri ve sözleri, yapısal ve kültürel olarak analiz edilerek, sonuçlar etnomüzikolojik olarak değerlendirilmiştir.
Çalışmanın son bölümünde ise Malatya ili Arguvan ilçesinde yapısal ve kültürel çerçevede inançsal müzik geleneği: "içeri makamı" / "dede makamı" incelenmiştir. Kültürel analiz için inanç ritüelleri, Arguvan inanç müziği sazlarının türleri, işlevleri, anlamları ve çalım teknikleri,  Arguvan'daki cem âşıklığı geleneği, müzik uyanışı, "diaspora-festival-müzik" ilişkisi araştırılmıştır. Arguvan içeri makamı eserlerinin form, makam ve usullerine ilişkin yapısal analizler için 107 eser tespit edilmiş olup, yazılı kaynaklardan 96 nota örneği bulunmuştur. 10 eserin notası tarafımızdan notaya alınmış, 1 tane de derleme yapılmıştır. Bu bölümün sınırlılığını belirleyen bu eserlerle yapısal ve kültürel analizler yapılarak sonuçlar elde edilmiştir.
Çalışmanın sonunda bir sözlük oluşturularak, yöresel olarak kullanılan sözcüklerin tanımları yapılmıştır. Ekler kısmında ise yöre müziklerine ait bazı notalardan kesitler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İnanç Müziği Etnolojisi, Arguvan, Alevilik, İçeri Makamı, Dışarı Makamı, Etnomüzikoloji

Abstract:
In this study, which aims to examine and analyze religious music, which is a musical representation of the collective memory, belief and philosophy of the Arguvan region, culturally and formally, to create scientific resources and to reveal the social and cultural vision of Arguvan religious music, Arguvan musical practices, "ethnology of faith music" has been handled within the framework. In the study, ethnographic research, in which qualitative research methods, and ethno-musicology research methods were used, the field research was carried out by interviewing 38 source people living in Arguvan center and villages and the diaspora, and descriptive analysis was performed.
In the first part, the theoretical framework is drawn and information that will serve as a source for the other parts is given, in the second part, the historical, geographical, cultural, ethnic and demographic structure of Arguvan district of Malatya province is examined and information that will be a source for cultural analysis is presented. In the third part, the melodies and lyrics of the 334 folk songs that we identified as "dışarı makamı" in Arguvan were analyzed structurally and culturally and the results were evaluated ethnomusicologically.
In the last part of the study, the tradition of religious music in the structural and cultural framework in Arguvan district of Malatya province: "içeri makam" / "dede makamı" is examined. For cultural analysis, belief rituals, types, functions, meanings and playing techniques of Arguvan belief music instruments, cem minstrelsy tradition in Arguvan, musical revival, "diaspora-festival-music" relationship were investigated. 107 works were identified for the structural analysis of the form, mode and methods of the works of Arguvan "içeri makam", 96 samples of notes were found from the written sources. The notes of 10 works were recorded by us and 1 compilation was made. Structural and cultural analyzes were made with these works, which determined the limitations of this section, and the results were obtained.
At the end of the study, a dictionary was created and definitions of locally used words were made. In the appendix part, sections of some notes belonging to local music are given.

Keywords: Belief Music Ethnology, Arguvan, Alevism, İçeri Makamı, Dışarı Makamı, Ethnomusicology