Kayseri geleneksel evleri: İncesu ilçesi örnekleri
Kayseri traditional houses: Examples of Incesu district
Yazar: RANA NUR TÜRKDÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MUTLU
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel yapı = Traditional structure ; Kayseri-İncesu = Kayseri-İncesu ; Tarihi doku = Historical tissue ; Türk evi = Turkish house

Özet:
Kayseri, İç Anadolu bölgesinin önemli tarihi kentlerinden biridir. Kapadokya'ya
başkentlik yapan tarihi şehir; kültürü, coğrafi konumu, iklimi ve bölgeye özel yerel
dokusuyla birlikte kendine özgü sivil bir mimariye sahiptir. Kentin 16 ilçesinden biri
olan İncesu, konumu, bölgede zamanında farklı imparatorlukların yaşamış olması,
Müslüman ve Hristiyan halkın bir arada yaşaması gibi etkenlerle birlikte zengin bir
kültürü barındırır.
Bölgede farklı dini ve etnik grupların bir arada yaşamasının bir sonucu olarak önemli
kültürel ve mimari doku oluşmuştur. Bu dokuyu yansıtan önemli yapılardan biri de
şüphesiz ki evlerdir. Geleneksel evlerin kendine özgü mimari karakterleri vardır.
İncesu'da da sivil ve anıtsal mimari kapsamında nitelikli yapılar bulunmaktadır.
20. yüzyılda yaşanan nüfus mübadelesi sonucunda gayrimüslümlerin ilçeyi terk
etmeye başladığı ve ilçenin ticari çekiciliğini yitirdiği bilinmektedir. Kent hayatının
v
çekiciliğiyle birlikte ilçe 1950'den itibaren Kayseri, Nevşehir ve İstanbul'a göç
vermiştir. Bölgedeki tarihi evlerin büyük çoğunluğu terk edilmiş ve günümüzde birçok
evin atıl durumda olduğu tespit edilmiştir.
Kaybolmaya yüz tutan kültürel dokunun sürekliliğin sağlanması amacıyla tezin ana
konusunu ilçede bulunan tarihi evler ve evlerin mimari özellikleri oluşturmaktadır. Bu
kapsamda İncesu'da günümüze kadar ayakta kalabilen geleneksel evler
karakteristikleri, plan ve mekânsal özellikleri ile yapı elemanları açısından
irdelenmiştir.
İlçedeki geleneksel evlerin mimari özellikleri ortaya konularak, geleneksel evler ile
ilgili yapılan çalışmalara katkı sağlamak ve kültürel değerlere sahip çıkmak
amaçlanmıştır. Gelecek nesillere bırakılmak üzere mimari miras değerlerinin
sürekliliğinin devamı, toplumsal koruma ve değerlere sahip çıkma bilincine katkı
sağlamak amacıyla bu çalışma konusu ele alınmıştır.
Anahtar Sözcükler : Geleneksel evler, Türk evi, Kayseri evleri, İncesu evleri, tarihi
doku

Abstract:
Kayseri is one of the significant historical cities of the Central Anatolian Region. The
historical city that was the capital of Cappadocia owns a distinctive civil architecture
with its culture, geographical location, climate, and local texture specific in the region.
Incesu, which is one of the 16 districts of city has rich culture thanks to the fact that
Muslim and Christian people coexisted and different empires ruled that region.
As a result of the coexistence of different religious and ethnic groups in the region, an
essential cultural and architectural texture has existed. One of the important structures
reflecting this texture is undoubtedly the houses. Traditional houses have their
architectural character. There also exist qualified buildings within the scope of civil
and monumental architecture in İncesu.
It is known that as a result of the population exchange in the 20th century, nonMuslims started to leave the district and the district lost its commercial appeal. Since
1950 with the attractiveness of city life, the district residents have migrated to Kayseri,
vii
Nevşehir, and Istanbul. The most of the historic houses in the region have been
abandoned and it has been determined that many houses are disused today.
The main subject of the thesis is on the historical houses and their architectural features
in the district in order to ensure the continuity of the cultural texture that is about to
disappear. In this context, the traditional houses that have survived to the present day
in İncesu were analyzed in terms of their characteristics, plan and spatial features, and
building elements.
It is aimed to contribute to the studies on traditional houses and to protect cultural
values by revealing the architectural features of the traditional houses in the district.
The subject of this study has been handled in order to contribute to the continuity of
architectural heritage values to be left to future generations and to contribute to the
awareness of communal protection and uploading social values.
Key Word : Traditional houses, Turkish house, Kayseri houses, İncesu houses,
historical texture.