Bozüyük ovasının hidrojeolojik incelemesi ve yeraltısuyu bilanço hesabı
Hydrogeological investigation of the bozüyük plain and groundwater balance calculation
Yazar: SERPİL ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. HALİM MUTLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bozüyük Ovasının Hidrojeolojik İncelemesi ve Yeraltısuyu Bilanço HesabıSerpil ÖzkanÖZETİnceleme alanı Marmara bölgesinin güneydoğusunda, Bilecik ili sınırları içinde,Bozüyük ilçesi ve civarını kapsamaktadır. Ova alanı yaklaşık 60 km2, drenaj alanı ise243.3 km2 dir.Bozüyük ovasının hidrojeolojik incelemesi ile havzada akifer birimi oluşturanformasyonların taşıdığı yeraltısuyunun miktarı ile kalitesini araştırmak ve daha önceyapılmış bilanço hesapları ile belirlenen işletme rezervinin revize edilmesiamaçlanmıştır.Bu kapsamda, akarsuyun aylık akım ölçümlerinden yararlanılarak baz akımeğrileri çizilmiş ve buna bağlı olarak ovada akifer oluşturan birimlerin beslenimi47.87 x 106 m3/y, boşalımı ise 54.58 x 106 m3/y olarak belirlenmiştir. Emniyetli rezervinhesaplanmasında ise yıllık baz akımları standart sapma analizine tabi tutulmuştur.Emniyetli rezerv boşalımın % 96'sı olarak hesaplanmasına rağmen, boşalımın % 65'ialınarak işletme rezervinin belirlenmesi uygun olmuştur. Bu durumda 54.6 x 106 m3/yolan boşalımın % 65'i olan 35.5 x 106 m3/y, işletme rezervi olarak hesaplanmıştır.Akarsu ve yeraltısularından alınan örneklerin incelenmesi sonucu, suların genelolarak magnezyum ve kalsiyum bikarbonat tipinde olduğu ve sulama suyu olarakuygunlukları bakımından C3S1 sınıfında yer aldıkları belirlenmiştir. Bu durum, geçmişyıllarda yapılan kimyasal analizlerde genelde C2S1 olarak belirlenen suların gittikçeartan tuzluluk tehlikesi ile karşı karşıya kaldığını göstermiştir. Yeraltısularındakiiyonların sıralanışı genel olarak rMg+2>rCa+2>r(Na++K+), r(HCO3-+CO3-2)>rSO4-2>rCl,yüzey sularının ise rCa+2>rMg+2>r(Na++K+), r(HCO3-+CO3-2)>rSO4-2>rCl- şeklindedir.ANAHTAR KELİMELER: Bozüyük ovası, beslenim-boşalım, bilanço, bazakımı, debi, işletme rezervi, su kalitesi

Abstract:
Hydrogeological investigation of the Bozüyük plain andgroundwater balance calculationSerpil ÖzkanSUMMARYThe study area is in the southeast of the Marmara region, within the borders ofthe Bilecik province and includes Bozüyük district and surroundings. The plain area isapproximately 60 km2 with a drainage area of 243.3 km2.This study aims to revise the operating reserve in the Bozüyük plain determinedby previous balance calculations and to investigate the amount and quality ofgroundwater flowing through the formations that shaped aquifers in the catchment area.In this respect, base flow graphics were plotted using the monthly flow ratemeasurements of stream. It is predicted that the formations shaping aquifers in thecatchment area are fed with a flow rate of 47.87 x 106 m3/y and the discharged flow rateis 54.58 x 106 m3/y. Yearly base flow rates have been subjected to standard deviationanalysis in order to calculate a reliable reserve. Although the reliable reserve iscalculated as 95 % of reliable reserve discharge, it is thought to be more appropriate totake 65 % of discharge for the calculations of operating reserve. Therefore,35.5 x 106 m3/y of an operating reserve is calculated as 65 % of the total discharge of54.6 x 106 m3/y.The analysis of the samples taken from the stream and drilling show that thewaters are magnesium and calcium bicarbonate type and belong to C3S1 class due to theappropriateness as a watering supply. The results point out that water bodies predictedto be in C2S1 class by previous chemical analysis are exposed to the risk of saltiness.The order of ions in groundwater is generally in the form of rMg+2>rCa+2>r(Na++K+),r(HCO3-+CO3-2)>rSO4-2>rCl-, while they are ordered as rCa+2>rMg+2>r(Na++K+),r(HCO3-+CO3-2)>rSO4-2>rCl- in surface waters.KEYWORDS: Bozüyük plain, inflow-discharge, balance, base flow, flow rate,operating reserve, water quality