Lise öğrencilerinin tükenmişliklerinin incelenmesi
A study on the burnout of high school students
Yazar: DİLŞAD KUTSAL
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Lise öğrencileri = High schools students ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level

Özet:
Bu araştırma, lise öğrencilerinin tükenmişlik düzeyleri ile algıladıkları sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve öğrencilerin niteliklerine göre, tükenmişlik düzeylerini incelemek amacıyla yapılan betimsel bir çalışmadır. Araştırma grubunu 2008-2009 eğitim öğretim yılında Çorum merkez ilçesinde bulunan genel liselerin 9, 10, 11 ve 12. sınıflarında öğrenim gören 657 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada tükenmişlik düzeyini belirlemek amacıyla, Bilge (2008)'nin dil ve alan uzmanları ile birlikte üniversite öğrencileri için Türkçe'ye çevirdiği ve uyarladığı Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Formu (MTE-ÖF) lise öğrencileri üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılarak uygulanmıştır. MTE-ÖF'nun ölçüt geçerliliği çalışmasında kullanılmak üzere, Bilge (2008)'nin dil ve alan uzmanları ile birlikte üniversite öğrencileri için Türkçe'ye çevirdiği ve uyarladığı Utrecht Okul Bağlılığı Ölçeği (UOBÖ)'nin lise öğrencileri için geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmada lise öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyini belirlemek amacıyla Yıldırım (2004a) tarafından geliştirilen Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ-R) kullanılmıştır. Öğrencilerin niteliklerine ilişkin bilgiler, araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır.Lise öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerini, algıladıkları sosyal destek düzeylerinin yordayıp yordamadığı incelenirken çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Öğrencilerin niteliklerine göre tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılmasına ilişkin analizlerde ise bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) tekniğinden yararlanılmıştır. Analizlerde SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı) 15.0 kullanılmıştır. Hata payının üst sınırı .05 olarak alınmıştır.Araştırmada, lise öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin algıladıkları sosyal destek düzeyi ile yordandığı ve cinsiyetin öğrencilerin tükenmişlik düzeylerinde orta düzeyde etkisi olduğu saptanmıştır. Yaş artışı ve sınıf düzeyindeki yükselmeye bağlı olarak tükenmişlik düzeylerinin de yükseldiği; herhangi bir alanda öğrenim gören öğrencilerin tükenmişlik düzeylerinin anlamlı farklılık göstermediği; orta düzeyde akademik başarı algılayan öğrencilerin yüksek düzeyde akademik başarı algılayan öğrencilerden daha yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları; okulun fiziksel koşullarının uygun olmasının düşük düzeyde tükenmişlik yaşanmasında etkili olduğu; kardeş sayısının ise öğrencilerin tükenmişlik düzeylerini etkilemediği sonuçlarına varılmıştır.Anahtar SözcüklerTükenmişlik, Duygusal Tükenme, İnancını Kaybetme, Öz-Yetkinlik, Algılanan Sosyal Destek

Abstract:
This is a descriptive study conducted with the aim of revealing the relationship between high school students? burnout levels and perceived social support levels, and investigating student burnout levels with respect to their characteristics. The study group included a total of 657 students who were attending grades 9, 10, 11 and 12 at general high schools in the center of Çorum during the 2008-2009 academic year. In order to identify burnout levels, the study utilized the Maslach Burnout Inventory ? Student Survey (MBI-SS), which was translated into Turkish and adapted for use with Turkish university students jointly by Bilge (2008) and language and area experts, after testing it on high school students for validity and reliability. In order to use in the criterion validity studies of the MBI-SS, the Utrecht Work Engagement Scale (UWES), which was again translated into Turkish and adapted for use with Turkish university students jointly by Bilge (2008) and language and area experts, was tested for validity and reliability. High school students? perceived social support levels were identified by Yıldırım?s (2004a) Perceived Social Support Scale (PSSS-R). Data about student characteristics were gathered by using a Personal Information Form developed by the researcher.While investigating whether high school students? burnout levels were predicted by their perceived social support levels, multiple regression analysis was used. In analyses regarding the comparison of students? burnout levels depending on their characteristics, independent groups t-test and one-way multivariate variance analysis (MANOVA) techniques were made use of. SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 15.0 was employed for the analyses. The upper limit for error was .05.The results showed that high school students? burnout levels were predicted by their perceived social support levels, and influenced by sex to a moderate degree. Also, burnout levels increased together with age and grade level; burnout levels of students from different areas of study did not differ meaningfully; students who perceived themselves as moderately successful at school experienced higher burnout levels than those who perceived themselves as highly successful; favorable physical facilities in the school caused lower levels of burnout; and number of siblings did not affect students? burnout levels.Key WordsBurnout, Emotional Exhaustion, Cynicism, Professional Efficacy, Perceived Social Support