Bazı yulaf hat/çeşitlerinde farklı azot dozlarının ot verimi ve silaj kalitesine etkilerinin belirlenmesi
Determining of the effects of different nitrogen doses on forage yield and silage quality in some oat genotypes
Yazar: CELAL BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ZEKİ ACAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 5 farklı azot dozunun (0, 5, 10, 15, 20 kg/da) 3 yulaf genotipinde (Kahraman ve Faikbey çeşitleri ile 38 no'lu Hat) kuru ot verimi, otun mineral madde içerikleri ve silaj kalitesine etkilerini belirlemek amacıyla Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 2016-2017 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Çalışmanın arazi kısmı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Alanında, silajlar ise Tarla Bitkileri Bölümü Laboratuvarında yapılmıştır. 
Denemede azot dozlarının ortalaması olarak, en yüksek bitki boyu 130.11 cm ile Faikbey çeşidinde, en düşük bitki boyu (110.13 cm) ise Kahraman çeşidinde belirlenmiştir. En yüksek ortalama kuru ot verimi 1427.15 kg/da olarak Faikbey çeşidinden alınırken, Kahraman ve Hat 38'in verimleri sırasıyla 1005.54 ve 1026.10 kg/da olarak belirlenmiştir. Genotiplerin ortalaması olarak en yüksek kuru ot verimi aynı istatistiksel grupta yer alan N20, N15 ve N10 azot dozlarından sırasıyla 1424.8, 1382.1 ve 1321.4 kg/da olarak alınmıştır. Beklendiği gibi en düşük kuru ot verimi N0 dozundan (642.6 kg/da) elde edilmiştir. Kuru otta en yüksek ortalama ham protein oranı N20 dozunda (% 10.36) belirlenmiş, genotipler arasında ise farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Ortalama ADF oranı % 28.60 ile  % 34.10 arasında değişirken, ortalama NDF oranı % 56.83 ile % 50.22 arasında değişiklik göstermiştir.
Silajların pH oranı yönünden en yüksek değer N20 dozunda 4.48 olarak belirlenmiş, diğer dozlar arasında istatistiksel farklılığın olmadığı saptanmıştır. Silajlarının ortalama ADF değerleri % 29.19 ile % 30.14 arasında değişirken, NDF oranlarının % 46,49 - 53,05 arasında olduğu belirlenmiştir. Silajlarda yapılan duyusal analizler yönünden hem genotipler hem de N dozları arasındaki farklılıkların anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Organik asit içerikleri yönünden, Faikbey çeşidi ile yapılan silajların daha çok organik asit sentezledikleri saptanmıştır. Silajlarda en çok istenen laktik asit yönünden en yüksek değer N0 dozunda belirlenirken, azot uygulamasının genel olarak silajın laktik asit içeriğinde azalmaya yol açtığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, benzer ekolojilerde hem kuru ot verimi hem de silaj kalitesi dikkate alındığında Faikbey çeşidinin diğer genotiplere göre daha iyi sonuçlar verdiği saptanmıştır. Ancak, genotipler ayrı ayrı değerlendirildiğinde, Hat 38 genotipinin N10 azot dozunda, Kahraman çeşidinin N15 ve Faikbey çeşidinin N20 azot dozu kullanılarak yetiştirilmesi önerilebilir. Ancak Faikbey çeşidi daha uzun bitki boyuna sahip olduğu için nemli bölgelerde yatma sorunu dikkate alınarak N15 azot dozu kullanılarak yetiştirilmesi daha uygun olacaktır.

Abstract:
This study was conducted in the 2016-2017 growing season to determine the effects of five different nitrogen doses (0, 5, 10, 15, 20 kg/da) on dry matter yield, mineral content, and silage quality in three oat genotypes (Kahraman and Faikbey varieties and line 38). The experiment was designed according to a Split-Plot Design in Randomized Complete Blocks. The field part of the study was carried out at the Research and Application Area of the Faculty of Agriculture, Ondokuz Mayıs University, while the silages were prepared in the Laboratory of the Department of Field Crops.
In the experiment, the highest plant height was determined to be 130.11 cm for the Faikbey variety, while the lowest plant height (110.13 cm) was observed in the Kahraman variety. The highest average dry matter yield was 1427.15 kg/da for the Faikbey variety, while the yields for Kahraman and Hat 38 varieties were 1005.54 and 1026.10 kg/da, respectively. The highest dry matter yield averages for the nitrogen doses were 1424.8, 1382.1, and 1321.4 kg/da for the N20, N15, and N10 doses, respectively, all of which were in the same statistical group. As expected, the lowest dry matter yield was obtained from the N0 dose (642.6 kg/da). The highest average crude protein content in dry matter was determined at the N20 dose (10.36%), and no significant differences were found among the genotypes. The average ADF content varied between 34.10% and 28.60%, while the average NDF content varied between 56.83% and 50.22%.
The highest pH value of the silages was found to be 4.48 at the N20 dose, with no statistical differences observed among other doses. The average ADF values of the silages ranged between 29.19% and 30.14%, while the NDF values ranged from 46.49% to 53.05%. Sensory analysis of the silages revealed that there were no significant differences between both genotypes and N doses. In terms of organic acid content, silages made with the Faikbey variety synthesized more organic acids. The highest value for lactic acid, the most desired organic acid, was found in the N0 dose, while nitrogen application generally led to a decrease in lactic acid content in the silages.
As a result, considering both dry matter yield and silage quality in similar ecologies, the Faikbey variety was found to give better results compared to other genotypes. However, when genotypes were evaluated separately, it is recommended that Hat 38 genotype be grown with an N10 nitrogen dose, the Kahraman variety with an N15 nitrogen dose, and the Faikbey variety with an N20 nitrogen dose. Given that Faikbey has a taller plant height, it would be more suitable to grow it with an N15 nitrogen dose in humid areas to avoid lodging.