Öğretmenlerde iş-aile ve aile-iş çatışmasının tükenmişlik üzerine etkisi: Ankara ili Bala ilçesi örneği
The effect of job-family and family-job conflict on burnout in teachers: Ankara province Bala district example
Yazar: FATMA FİLİZ ALTINTOP
Danışman: PROF. DR. BELGİN AYDINTAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ankara-Bala = Ankara-Bala ; Tükenmişlik = Burnout ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
Bu araştırmada, öğretmenlerin eğitim-öğretimde yaşadıkları sıkıntılardan ve aile içi oluşan problemlerden kaynaklı faaliyetleri sırasında iş-aile ve aile-iş çatışmasının tükenmişlik üzerine olan etkisi incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim öğretim döneminde, Ankara ilinin Bala ilçesinede görev yapmakta olan tüm kademelerdeki öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Maslach ve Jacson (1981) tarafından geliştirilip ve yine Maslach ve Jacson (1986) tarafından son halini alan 22 maddelik Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Netemeyer, Boles, and Mcmurrian (1996) tarafından geliştirilip son halini alan 5 ifade ile iş-aile çatışması, 5 ifade ile aile-iş çatışması olarak 10 maddelik İş-Aile Çatışması Ölçeği ve demografik özellikler ile ilgili sorular oluşturmaktadır. 225 öğretmenden toplanan veriler, SPSS 23.0 programından yararlanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde Frekans Analizi, Korelasyon Analizi ve Doğrusal Regresyon Analizi, Bağımsız Örneklemde T Testi ve One Way ANOVA'dan faydalanılmıştır. Bu araştırmadaki analiz sonuçlarında; iş-aile çatışması ile tükenmişliğin duygusal tükenmişlik ile duyarsızlaşma boyutları, aile-iş çatışması ile tükenmişliğin duygusal tükenmişlik ile duyarsızlaşma boyutları arasında, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Tükenmişliğin kişisel başarı ile duyarsızlaşma boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. İş-aile çatışması ile tükenmişliğin kişisel başarı boyutu arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Aile-iş ve iş-aile çatışmalarının tükenmişliğin kişisel başarı boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. En güçlü ilişki tükenmişliğin duygusal tükenmişlik boyutu ile tükenmişliğin duyarsızlaşma boyutu arasında pozitif bir ilişki olarak görülmüştür. Bu çalışmanın sonucunda, iş-aile çatışması ve aile-iş çatışmasının birbirini beslediği ile birlikte aile-iş ve iş-aile çatışmasının genel olarak tükenmişliği etkilediği görülmektedir. Sadece, iş-aile ve aile-iş çatışmasının tükenmişliğin kişisel başarı boyutunu etkilemediği görülmüştür. Sebebi olarak ise araştırmaya katkıda bulunan öğretmenler; öğretmenlik mesleğinde öğrencilere verilen eğitim odaklı çalıştıkları için memnun olduklarını ve başarılarını etkilemediklerini belirtmişlerdir. Yeni bir şey öğretmenin ve tek kişi bile olsa olumlu dönüt alma karşılığının, onları daha azimli yaptıklarını belirtilmişlerdir.

Abstract:
In this study, the effect of work-family and family-work conflict on burnout during activities caused by the difficulties experienced by teachers in education and domestic problems was examined. The universe of the research consists of teachers at all levels working in Bala district of Ankara, in the 2018-2019 academic year. As a data collection tool in research; The 22-item Maslach Burnout Scale, developed by Maslach and Jacson (1981) and again finalized by Maslach and Jacson (1986), was developed and finalized by Netemeyer, Boles, and Mcmurrian (1996), and work-family conflict, 5 statements. and the 10-item Work-Family Conflict Scale as family-work conflict and demographic characteristics. The data collected from 225 teachers were analyzed using the SPSS 23.0 program. Frequency Analysis, Correlation Analysis and Linear Regression Analysis, Independent Sample T Test and One Way ANOVA were used in the analyzes. In the analysis results of this study; A positive and significant relationship was found between work-family conflict and the emotional burnout and depersonalization dimensions of burnout, family-work conflict and the emotional burnout and depersonalization dimensions of burnout. A significant negative correlation was found between personal accomplishment and depersonalization dimension of burnout. There was no significant relationship between work-family conflict and personal success dimension of burnout. It was found that there is a significant negative correlation between family-work and work-family conflicts, and the personal success dimension of burnout. The strongest relationship was seen as a positive relationship between the emotional burnout dimension of burnout and the depersonalization dimension of burnout. As a result of this study, it is seen that work-family conflict and family-work conflict feed each other, and family-work and work-family conflict generally affect burnout. It was only observed that work-family and family-work conflict did not affect the personal success dimension of burnout. The reason is the teachers who contributed to the research; They stated that they are satisfied with the education given to students in the teaching profession and that they do not affect their success. It was stated that teaching something new and receiving positive feedback even if only one person made them more determined.