MEB ilk ve ortaöğretim programlarında çevre konularının yeri ve önemi
The place and importance of environmental subjects in primary and secondary education programs of MEB
Yazar: ÜZEYİR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. HAKAN UŞAKLI
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çevre bilgisi = Environmental knowledge ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Sanayi devrimi ile birlikte inanılmaz bir hız kazanan çevre sorunlarına dünyanın hemen hemen her noktasında korkunç sonuçlara neden olan olaylar eşliğinde sıkça rastlanılmaktadır. Teknolojinin baş döndüren bir hızla ilerlemesi neticesinde endüstriyel alanda hammaddeye duyulan ihtiyacın artması, çevreye karşı takınılan sorumsuz insan davranışları ve en önemlisi insanoğlunun bitmek tükenmek bilmeyen istekleri bilinçli bir şekilde çevre sorunlarını çözümü için uğraşan toplumların çevre gönüllülerini başta olmak üzere, bilim insanlarını, sanatçılarını kara kara düşündürmektedir. Endüstriyel üretim sürecine bağlı hava kirliliği neticesinde akciğer kanseri vakaları sonucunda çevre sorunları 1950'lerden beri irdelenmeye başlanmıştır. Çevreye ilişkin 1977 tarihli Tiflis toplantısında çevrede meydana gelen problemlerin çözümünün yine sorunun asıl kaynağı olarak bilinen insan olduğu vurgulanmıştır. Çevre eğitimi kavramı bu toplantıda ve toplantı sonundaki bildirgede çok net bir şekilde çözüm yolu olarak vurgulanmıştır. Nihayet ülkeler de ortaya çıkan vahim durumun farkına varmış, eksikliklere rağmen çevrenin karşı karşıya kaldığı sıkıntılarını ortadan kaldırmak için eğitim başta olmak üzere bir takım önlemleri konuşmaya başlamışlardır. Çevre problemlerine çözüm olacak, gerektiğinde ekleme ve değişiklikler yapılabilecek bir şekilde çevre eğitimi planlayabilmek ve bunu uygulayabilmek çok önemlidir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından çevre eğitiminin, uygulama kılavuzu niteliği olan öğretim programlardaki yerinin net bir biçimde görülmesi gerekir. Çevre kazanımlarının irdelendiği bu yüksek lisans çalışmasının ileride muhtemelen revize edilecek çevre eğitimiyle ilgili çalışmalara yardımcı olacağı düşünülmüştür.  Bu nedenle Milli Eğitim Bakanlığı'nın okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde hazırladığı öğretim programların içerisinde yer alan çevre konuları ile ilgili ünite, öğrenim alanları ve konu başlıklarında yer alan kazanımların bir arada görülmesi, açıklanması amaçlanmıştır. Bakanlıkça hazırlanan tüm öğretim programları başta olmak üzere çevre eğitimi ile ilgili bilgilerin çalışılmasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi seçilmiş, Bakanlık tarafından her kademede hazırlanan öğretim programları ve bu programlara yönelik içerik analizi yapılmıştır. Farklı çevre problemlerinin ortaya çıkışı nedeniyle yenilenmesi zorunlu olan mevcut çevre eğitimi için uygulanan programlardaki olumlu yönler, eksiklikler tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Environmental problems, which gained incredible speed with the industrial revolution, are frequently encountered in almost every part of the world, accompanied by events that cause terrible consequences. As the technology progresses at a dizzying pace, the increase in the need for raw materials in the industrial field, irresponsible human behavior towards the environment, and most importantly, the endless desires of human beings, especially the environmental volunteers of the societies, who are consciously trying to solve environmental problems, scientists, artists, etc. black thinks. Environmental problems have begun to be examined since the 1950s, as a result of lung cancer cases as a result of air pollution due to industrial production process. In the 1977 Tbilisi meeting on the environment, it was emphasized that the solution to the problems occurring in the environment is the human known as the main source of the problem. The concept of environmental education was clearly emphasized as a solution in this meeting and in the declaration at the end of the meeting. Finally, the countries realized the dire situation, and despite the deficiencies, they started to talk and plan some measures, especially education, in order to eliminate the problems faced by the environment. It is very important to be able to plan and implement environmental education in a way that will solve the problems of the environment and make additions and changes when necessary. The Ministry of National Education should clearly see the place of environmental education in curricula that have the quality of an application guide. It is thought that this master's study, in which environmental gains are examined, will help studies related to environmental education that will probably be revised in the future. For this reason, it is aimed to see and explain the achievements in the unit, learning areas and subject headings related to environmental issues in the curriculum prepared by the Ministry of National Education at pre-school, primary school, secondary school and high school levels. In the study of information related to environmental education, especially all the curricula prepared by the Ministry, document analysis method was selected from the qualitative research methods, and content analysis was made for the curricula prepared by the Ministry at all levels and for these programs. It has been tried to determine the positive aspects and deficiencies in the programs applied for environmental education, which will need to be revised in the future, as different environmental problems arise from day to day.