İzmir Kızıldağ mevkisinde orman yangınından etkilenen ve etkilenmeyen alanların avifauna açısından karşılaştırılması
Comparison of areas affected and unaffected areas by forest fires in terms of avifauna in Kızıldağ region of İzmir
Yazar: MERVE ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZKAN EVCİN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman yangınlarının sayısı ve büyüklükleri iklim değişikliğinin getirmiş olduğu olumsuz etkilerle artış göstermektedir. Ormanlarda meydana gelen yangınların ardından yapılacak uygulamalar ise bölgedeki yaban hayatının geleceğini doğrudan etkilemektedir. Ekosistemdeki indikatör grup olarak bilinen kuşların gözlemlenmesi, bu çalışmaların planlanmasında yol gösterici niteliktedir. Bu doğrultuda, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü'ne bağlı Gaziemir Orman İşletme Müdürlüğü, Yeniköy Orman İşletme Şefliği sınırları içinde yer alan ve 2019 yılında yarısı yanmış olan toplam 20 hektarlık bir alanda bir yıl boyunca kuş izleme çalışmaları yapılmış ve bölgedeki kuş türlerinin aktiviteleri incelenmiştir. Yanan alanda, Orman Genel Müdürlüğü tarafından 2020 ve 2021 yıllarında yanan ağaçların kesimi, teraslama ve tamamlama dikimleri gerçekleştirilmiştir. Tez çalışması kapsamında, benzer özelliklere sahip yanan ve yanmayan alanlardaki kuş türlerini tespit etmek amacıyla yapılan gözlemler, yangının kuşlar üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi, yangın sonrası orman rehabilitasyon stratejilerini ve ekosistem restorasyonunu ortaya koymaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Saha çalışmaları sonucunda yanan alanda 55, yanmayan alanda 41 ve her iki alanda ortak olarak 22 kuş türü tespit edilmiştir. Toplamda tespit edilen 74 farklı kuş türünden, yanan alanda üreyen 9 tür, yanmayan alanda üreyen 12 tür ve her iki alanda üreyen 6 tür bulunmaktadır. Elde edilen bulgular ve literatürdeki benzer çalışmalar, yangın sonrası yapılan müdahalelerin bölgeyi kullanan kuş türlerinin belirlenmesindeki etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Orman kuşlarını korumak amacıyla, ilk etapta yanan ağaçların tamamen kesilip alandan çıkarılması yerine kademeli boşaltma kesimi yapılması ve bazı yanan ağaçların kuşlar için alanda bırakılması önem arz etmektedir. Bitki takviyesi gerektiğinde, tek bir tür yerine bölgenin asli bitki türlerini içeren karışık bitki toplulukları oluşturulacak şekilde yapılması önerilmektedir. Türkiye'de bir ilk olma özelliği taşıyan bu tez çalışması kapsamında sunulan verilerin, gelecekteki diğer çalışmalara da öncülük edeceği düşünülmekte ve yangın sonrası mevcut durumun iyileştirilmesi için yerel yönetimlerin, akademinin ve doğa koruma kurumlarının iş birliği yaparak etkin koruma ve rehabilitasyon programları oluşturmasının önemi vurgulanmaktadır.

Abstract:
The number and size of forest fires are increasing due to the negative effects of climate change. The practices that will be carried out after the fires that occur in the forests directly affect the future of the wildlife in the region. The observation of birds, known as indicator groups within the ecosystem, serves as a guide in planning these initiatives. In Türkiye, which lies within a fire-prone region, the lack of studies to guide such planning is particularly evident. In line with this, bird monitoring efforts were conducted for a year in a total area of 20 hectares within the boundaries of Yeniköy Forest Management, under Gaziemir Forest Management Directorate of İzmir Regional Forest Directorate. Half of this area had burned in 2019, and bird activities in the region were examined. The General Directorate of Forestry undertook activities such as cutting burned trees, terracing, and replanting in the burned area in 2020 and 2021. As part of this thesis, observations were conducted to identify bird species in both burned and unburned areas with similar characteristics, aiming to compare the impact of the fire on birds, evaluate post-fire forest rehabilitation strategies, and contribute to ecosystem restoration. Our results showed 55 bird species in the burned area, 41 in the unburned area, and 22 species common to both. Of the 74 different bird species recorded, 9 species were found breeding exclusively in the burned area, 12 in the unburned area, and 6 in both. These findings, supported by similar efforts in the literature, illustrate the significant role that post-fire interventions play in shaping bird species diversity and distribution within the affected regions. To safeguard forest birds, adopting a gradual removal approach rather than a full clearing of burned trees is essential, as retaining some burned trees offers valuable resources for birds. When replanting is necessary, it is recommended to form mixed plant communities containing the region's native plant species instead of a single species. The data presented in this pioneering thesis for Türkiye is expected to lead future efforts, emphasizing the importance of collaboration among local governments, academia, and conservation organizations to establish effective protection and rehabilitation programs to improve post-fire conditions.