Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde başarının ölçülmesi: Çevrim içi ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanımı
Assessing success in teaching Turkish as a foreign language: Use of online assessment tools
Yazar: HALİL KARAGÜLLE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM AKIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri = Alternative assessment and evaluation tecniques ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Çevrimiçi sistemler = Online systems ; Çevrimiçi sınav = Online examination ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Ölçme-değerlendirme araçları = Measurement-evaluation tools ; Öğretim teknolojileri = Instructional technologies

Özet:
Bu araştırmanın amacı eğitim ve öğretimde dünya genelinde aktif olarak kullanılan çevrim içi ölçme ve değerlendirme araçlarını tasarım, sınav içerikleri ve işlevsel özelliklerini karşılaştırmalı olarak inceleyerek bu araçların yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilirliğini ölçmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın ilk bölümde alın yazın taraması, web taraması ve uzman görüşlerine başvurularak belirlenen Easy Test Maker, Quiz Maker, Quizizz, Socrative, Testmoz ve WatuPRO isimli 6 ölçme ve değerlendirme aracı doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ardından araçların önceden belirlenen web arayüzü, soru tipleri, sınav güvenliği, sınav uygulaması ve sınav sonuçlarını değerlendirme özelliklerine yönelik kategorilerinden elde edilen bulguların betimsel analizi yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise araştırmacı tarafından yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde A1 ve A2 seviyelerine yönelik hazırlanan üçer sınav, 3 uzman görüşü çerçevesinde revize edilip çevrim içi ölçme ve değerlendirme araçlarına aktarıldıktan sonra katılımcı öğrencilere uzaktan bağlantı yoluyla uygulanmıştır. Uygulama sırasında gözlem ve araştırmacı günlüğü uygulama sonrasında yapılandırılmış görüşme ile elde edilen verilerin MAXQDA programı aracılığıyla içerik analizi yapılmıştır. Katılımcı öğrencilerin bilimsel alan, mezuniyet durumu ve bildikleri yabancı dil sayısına göre belirlenen kategorilerdeki kod dağılımlarının anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği, SPSS 29 programı kullanılarak non-parametrik testlerle analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonuçları, çevrim içi ölçme ve değerlendirme araçları tasarım, sınav içerikleri ve işlevsel özellikleri bakımından birbirinden üstün ve zayıf yanları olsa da hepsinin sınav güvenliğini sağlama ile uzun ve kısa yazılı soruların değerlendirilmesi noktasında yetersiz olduğunu göstermiş; sözlü etkileşimin ölçülmesi ve dil yeterliliklerine yönelik mutlak ölçütler tanımlanma noktasında ise herhangi bir etkinliğe sahip olmadıklarını ortaya çıkarmıştır. Öğrencilerin ise çevrim içi ölçme ve değerlendirme araçlarına yönelik  genel olarak olumlu bir tutum içinde olduğunu göstermiştir. Sınav sayfalarında okuma metinleri ve ses kayıtlarının sorularıyla birlikte yer almaması haricinde öğrencilerin araçlarla ilgili ayırt edici olumsuz bir tutumuna rastlanamamıştır. Sonuç olarak çevrim içi araçların zaman tasarrufu, mekân özgürlüğü, otomatik değerlendirme ve hızlı geri bildirim sağlamaları gibi birçok olumlu özelliğinin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin ölçme ve değerlendirme süreçlerine olumlu etki edeceğini söylemek mümkündür. Ancak araçların sınav güvenliğini tek başlarına neredeyse hiç sağlayamıyor olması nedeniyle ek güvenlik önlemleri olmadan ya da bir sınav merkezi dışında, dil öğretim sürecinde sadece seviye geçme notuna etki etmeyecek ders içi etkinlikler için kullanılması uygun görünmektedir. Çevrim içi araçların hızla gelişen yapay zekâ teknolojileriyle sınav güvenliği, yazılı ve sözlü üretimin değerlendirmesi gibi önemli eksikliklerini gidermesi durumunda ise yakın gelecekte yüz yüze sınavların yerini alabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to comparatively examine the design, exam content, and functional features of online assessment tools that are actively used in education and training worldwide and to measure the usability of these tools in teaching Turkish as a foreign language. The research utilized a case study design, one of the qualitative research methods. In the first part of the study, six assessment tools (Easy Test Maker, Quiz Maker, Quizizz, Socrative, Testmoz, and WatuPRO) identified through literature review, web scanning, and expert opinions were examined using document analysis. A descriptive analysis was then conducted on the findings obtained from the tools' predetermined categories: web interface, question types, exam security, exam application, and exam results evaluation features. In the second part of the study, three exams prepared by the researcher for A1 and A2 levels in teaching Turkish as a foreign language were revised based on three expert opinions and transferred to online assessment tools. These exams were then administered to the participating students via remote connection. Content analysis of the data obtained through observation and researcher diary during the application and structured interviews after the application was carried out using the MAXQDA program. The differences in code distributions within categories determined by participants' scientific field, graduation status, and the number of foreign languages they know were analyzed using non-parametric tests with the SPSS 29 program.
The results of the research showed that although online assessment tools have various strengths and weaknesses in terms of design, exam content, and functional features, they are generally inadequate in ensuring exam security and evaluating long and short written responses. It was also revealed that these tools do not have any effectiveness in measuring verbal interaction or defining absolute criteria for language proficiency. However, it was found that students generally have a positive attitude towards online assessment tools. Aside from the lack of reading texts and audio recordings accompanying the questions on exam pages, no significant negative attitudes towards the tools were identified among the students. As a result, it is possible to say that many positive features of online tools, such as saving time, spatial freedom, automatic evaluation, and providing rapid feedback, can positively impact the assessment processes in teaching Turkish as a foreign language. However, since these tools alone can hardly ensure exam security, it seems appropriate to use them only for in-class activities that do not affect passing grades in the language teaching process, without additional security measures or outside an exam center. It is believed that online tools could potentially replace face-to-face exams in the near future if they address critical issues such as exam security and the evaluation of written and oral production through rapidly developing artificial intelligence technologies.