Pandemi sürecinde dağıtım kanallarının etkinliğinin gıda sektöründe crıtıc ve entropi yöntemleri ile analizi
Analysis of the efficiency of distribution channels in the pandemic process with critic and entropy methods in the food sector
Yazar: HALİL TOPUZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Karar vermek bazen oldukça kolay bazen de oldukça karmaşık bir süreç sonucunda gerçekleşebilir. Karar vericinin karşısına çıkan daha karmaşık durumlarda çok kriterli karar verme yöntemleri, karar vericinin başvurduğu önemli yöntemlerden biridir. 
Karar verici, farkı seçenekler arasından en doğru seçeneği bulmak için bu yöntemleri kullanır. Çok kriterli karar verme yöntemleri birçok disiplini bir araya getirip, karar vericinin birden fazla kapsamla, problemleri analiz etmesini ve karar vermesini sağlar.
Bu çalışmada gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için pandemi sürecinde dağıtım kanallarının etkinliğinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kriterleri belirleyerek ağırlıklandırma işlemi yapmak için konunun uzmanlarından fikir alınmış, literatür taraması yapılmış ve uygulamada kullanılacak veriler elde edilmiştir. 
Çalışmanın birinci bölümünde pandemi ve pandeminin, hayata ve sektörlere etkisi incelenmiştir. İkinci bölümde çok kriterli karar verme teknikleri hakkında bilgiler yer almaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise uygulama kısmı bulunmaktadır. Uygulama kısmında kriterleri ağırlıklandırmak için Entropi ve CRITIC yöntemleri, sıralama için TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda COVID-19 pandemisinden önce en çok "İndirim Market" tercih edilirken, pandemi sürecinde de en çok tercih edilen dağıtım kanalı yine "İndirim Market" olmuştur.  
Entropi yöntemiyle yapılan analizler sonucunda, finansal kalemlerin ağırlıklandırmasına bakılınca, pandemi öncesinde ağırlığı en yüksek kalem "Satış Tonajı" iken, pandemi sürecinde kalemlerin ağırlıklandırılmasında en yüksek ağırlığa sahip kalem "İskontolar" olmuştur. 
CRITIC yöntemiyle yapılan analizler sonucunda ise, pandemi öncesi ve pandemi sürecinde olan dağıtım kanallarının finansal kalemleri incelendiğinde, pandemi öncesi en yüksek ağırlığa sahip olan finansal kalem "Hammadde Maliyeti", pandemi sonrası ise "İskontolar" finansal kalemi olmuştur.

Anahtar kelimeler: COVID-19, Çok Kriterli Karar Verme, Ekonomik Etkiler, CRITIC, Entropi, TOPSIS

Abstract:
Decision making can happen quite easy but sometimes it can be too complicated. Multi-criteria decision making methods are one of the most important methods used by the decision maker in complex situations. 
The decision maker uses these methods to find the best option among the different options. Multi-criteria decision making methods bring together many disciplines and enable the decision maker to analyze problems and make decisions more comprehensively.
In this study, Companies that take place in food sector aim to measure the efficiency of distrubition channels during pandemic process. In order to determine the criteria and make the weighting process in the study, the opinions of the experts in the subject were taken, the literature was searched and the data to be used in the application were obtained.
In the first part of the study, the effects of the pandemic and the pandemic on life and sectors were examined. In the second part, there is information about multi-criteria decision making techniques. In the third part of the study, there is the application part. In the application part, Entropy and CRITIC methods were used to weight the criteria and TOPSIS method was used for ranking.
As a result of the study, while the most preferred "Discount Market" was before the COVID-19 pandemic, the most preferred distribution channel was the "Discount Market" again during the pandemic process.
 As a result of the analyzes made with the entropy method, when the weighting of financial items was examined, the item with the highest weight was "Sales Tonnage" before the pandemic, while the item with the highest weight was "Discounts" in the weighting of the items during the pandemic period. 
As a result of the analyzes made with the CRITIC method, when the financial items of the distribution channels before and during the pandemic were analyzed, the financial item that had the highest weight before the pandemic was the financial item "Raw Material Cost", and after the pandemic, the financial item "Discounts".

Keywords: COVID-19, Multi-Criteria Decision Making, Economic Impacts, CRITIC, Entropy, TOPSIS