Khuzistan kroniği sunumu, tercümesi, tahlili
Presentation, translation, analysis of the chronicle of Khuzistan
Yazar: KAMİLE İNCİ ADAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTLU AKALIN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Yaşayan Diller Enstitüsü / Süryani Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı / Dil Bilimleri ve Kültür Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Khuzistan = Khuzistan ; Sasaniler = Sasaniler ; Süryaniler = Syrians ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Tarihçilik = Historiography ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Khuzistan Kroniği, Süryani tarih yazıcılığı alanında yazarı kesin olarak
bilinmeyen bir metindir. Bu kronik Batı'da bazı araştırmalara konu olmasına ve kimi
dillere tercüme edilmesine rağmen Türkiye'de henüz pek çalışılmamıştır. Bu yüksek
lisans tezi vesilesiyle söz konusu kroniği ilk kez Türkçeye tercüme ederek, Süryani dili
ve kültürü alanına kazandırmaya çalıştık.
Kroniğin yazarı, öyküsünü 590 yılında Sasani hükümdarı IV. Hürmüz'ün
ölümüyle başlatmakta, 641 yılına, III. Yezdigard dönemine kadar sürdürmektedir.
Nitekim o süreçte Müslüman Araplar Sasani varlığını sona erdirmişlerdi. Kronikte
Suriye, İran, Anadolu ve Mezopotamya coğrafyalarında yaşanan Sasani-Roma
mücadeleleri ve ayrıca Sasanilerin siyasî, sosyal, dinî ve etnik yapısı hakkında da
bilgiler bulunmaktadır.
Bu tez çalışması "Giriş" kısmında tezin amacını ve önemini, sınırlarını ve
kullanılan kaynakları bahis konusu etmektedir. Birinci Bölüm'de, "Metinsel ve Tarihsel
Arka Plan" başlığı altında, "Süryani Tarih Yazıcılığı", "Sasani İmparatorluğu" ve
"Bizans İmparatorluğu" alt başlıklarda, dinî, siyasî ve sosyal boyutlu bazı bilgiler
verilmektedir. Bunlara ilaveten, söz konusu iki büyük imparatorluk arasında VI. ve VII.
yüzyıllarda yaşanan siyasi-askeri mücadeleler ayrı bir başlık altında özetlenmektedir.
İkinci Bölüm Süryanice metni, Türkçe çeviriyi ve yaptığımız bazı açıklamaları içeren
dipnotları ihtiva etmektedir. Son olarak kronikle ilgili kapsamlı bir değerlendirme
yapılmış, kaynaklar, ekler ve metnin numunesi kısmı da eklenmiştir.
Anahtar Sözcükler
Geç Antikçağ, Süryani Tarih Yazıcılığı, Khuzistan Kroniği, Süryaniler, Sasani Devleti, Bizans Devleti

Abstract:
.The Chronicle of Khuzistan is one of the anonymous sources in the Syriac
historiography. Although this chronicle has been the subject of some research and has
been translated to modern languages in the West, the chronicle has not been studied well
in Turkey. We tried to bring this chronicle into the field of Syriac language and culture
by translating it into Turkish on the occasion of this master's thesis.
The author of this chronicle begins his story with the death of the Sasanid ruler
Hormizd IV and it continues until the reign of Yezdigard III in 641. As a matter of fact,
Muslim Arabs ended the existence of Sasanid Empire. There is valuable information
about the Byzantine-Sasanid struggle in the regions of Syria, Iran, Anatolia and
Mesopotamia and also the political, social, religious and ethnic structures of Sasanid
Empire in the chronicle.
In the "Introduction "section of this thesis, the aim and the sources of the subject
will be examined. In the First Chapter named "Textual and Historical Backgrounds",
some information about religious, political and social dynamics of the era provided
under the subtitles of "the Syriac historiography," "the Sasanid Empire" and "the
Byzantine Empire". Additionally, the political and military struggles between two
empires in question in the 6th and 7th centuries will be summarized under another title.
The Second Chapter contains the original text in Syriac, its Turkish translation and some
footnotes with some explanations. Finally, a detailed evaluation of the chronicle,
bibliography, appendices and a sample of the text were added to the thesis.
Keywords: Late Antiquity, Syriac Historiography, the Chronicle of Khuzistan, Syriacs,Sasanid Empire, Byzantine Empire.