Ortaöğretim öğrencilerinin (10. sınıf) temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmışlık düzeyleri, motivasyon ve matematik kaygısı arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
Identifying the relationships among the degrees of basic pyschological needs satisfaction, motivation and mathematics anxiety of high school students (10th grade)
Yazar: MALİK DURMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECAİ AKKUŞ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Matematik Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kaygı = Anxiety ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Motivasyon = Motivation ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs ; İhtiyaçlar = Needs ; İhtiyaçların karşılanması = Needs requirements ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 10. sınıf öğrencilerinin matematik öğretimi sürecinde, temel psikolojik ihtiyaçlarının (özerklik, yeterlilik ve aidiyet) karşılanmışlık seviyeleri, matematik öğrenmeye yönelik motivasyonel düzenlemeleri (dışsal olarak, içe yansıtılarak, özdeşleştirilerek ve içsel olarak düzenlenmiş motivasyon) ve matematik kaygı seviyeleri arasındaki ilişkileri belirlemektir.İlk olarak iş yerlerinde temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmışlık düzeylerini ölçmek amacıyla oluşturulan, sonrasında Gagné (2003) tarafından yaşamın geneline uyarlanan Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (The Basic Psychological Needs Scale), Türkçe'ye ve matematik eğitimine uyarlanmıştır. Motivasyonel düzenlemeleri ölçmek amacıyla Ryan ve Connell (1989) tarafından geliştirilen Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği (Academic Self-Regulation Questionnaire), Türkçe'ye çevrilmiş ve Türkiye şartlarına ve matematik eğitimine uyarlanmıştır. Matematik kaygısını ölçebilmek için ise Erol (1989) tarafından geliştirilen Matematik Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır (Aktaran: Ertkin, Dönmez ve Özel, 2006: 28).Bu çalışma keşfedici korelasyonel araştırmaya bir örnektir. Araştırmanın evreni, Bolu İl merkezinde 2010 ? 2011 eğitim ve öğretim yılı içerisinde matematik dersi alan 10. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Pilot uygulaması 3 lisede 230 öğrenci ile yapılmıştır. Ölçekleri cevaplamak isteğe bağlı tutulduğundan 168 öğrenci ölçekleri cevaplamıştır. Asıl uygulama ise 9 lisede 540 öğrenci ile yapılmıştır. Bu öğrencilerden 440'ı ölçekleri cevaplamıştır. Ölçeklerden elde edilen verilerin normal dağılıp dağılmadığını test edebilmek için uygulanan Kolmogorov?Smirnov testinin sonuçlarına göre, bu değişkenler normal dağılmamaktadır. Normal dağılmayan bu değişkenler arasındaki korelasyon değerlerini çözümlemek amacıyla Spearman Brown Sıra Farkları korelasyon katsayısı kullanılmıştır.Yapılan analizler sonucunda motivasyonel düzenlemelerdeki özerk karar verilmişlik düzeyi arttıkça, bu düzenlemeler ile matematik kaygısı arasındaki korelasyon değerlerinin azaldığı ve motivasyonel düzenlemeler ile temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmışlık düzeyleri arasındaki korelasyon değerlerinin arttığı bulunmuştur. Matematik kaygısı ile en az özerk karar verilmişlik olan dışsal olarak düzenlenmiş motivasyon arasındaki korelasyon değerinin düşük düzeyde pozitif yönlü, en çok özerk karar verilmişlik olan içsel olarak düzenlenmiş motivasyon arasında ise düşük düzeyde negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur.Bu araştırma Özerk Benlik Yönetimi Kuramının matematik eğitimine bir yansımasını göstermektedir. Ayrıca, bu araştırma ile matematik öğrenmeye yönelik motivasyonel düzenleme seviyesini ölçen Akademik Öz-Düzenleme Ölçeği ve matematik öğretimi sürecinde temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmışlık düzeyini ölçen Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ülkemiz literatürüne kazandırılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmışlık düzeyi yüksek olduğunda, kişinin motivasyonel düzenlemelerdeki özerk karar verilmişlik düzeyi artmakta ve buna bağlı olarak matematik kaygısı azalmaktadır. Bu sonuç, matematik eğitiminde, öğrencilerin matematiğe yönelik motivasyonlarının kendileri tarafından bilinçli bir şekilde oluşturulması ve bununla beraber matematik kaygılarının azalması için matematik öğretimi sürecinde temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to identify the relationships among the degrees of basic psychological needs satisfaction (autonomy, competence, and relatedness), motivational regulation for mathematics learning (external, introjected, identified, and integrated), and mathematics anxiety levels of 10th grade students during the process of mathematics learning.The Basic Psychological Needs Scale, which was first used to measure the degrees of basic psychological needs satisfaction of workers and later adapted by Gagne (2003) to everyday life, was translated into Turkish and adapted to mathematics education. To measure motivational regulations, Academic Self-Regulation Questionnaire developed by Ryan and Connell (1989) was translated into Turkish and adapted to Turkish culture and mathematics education. Mathematics Anxiety Scale developed by Erol (1989) was used to measure students? mathematics anxiety (as cited in Ertkin, Dönmez ve Özel, 2006: 28).This study is an explorative correlational research for it analyzed the relationships among several variables. The study was conducted with 10th grade students who took mathematics courses during 2010-2011 in Bolu, Turkey. The pilot study was implemented with 230 students within three high schools and 168 students responded the questionnaires. The main study was conducted with 540 students within 9 high schools and 440 students responded the questionnaires. According to Kolmogorov-Smirnov test results, the variables were not normally distributed. Therefore, Spearman Brown correlation coefficients were used to analyze the relationships among the variables.The analyses showed that as the degree of self-determination in motivational regulations increased, the correlation between these regulations and mathematics anxiety decreased and the correlation between these motivational regulations and the degrees of the basic psychological needs satisfaction increased. Moreover, there was a low positive correlation between mathematics anxiety and externally regulated motivation which is the least self-determined and a low negative correlation between math anxiety and intrinsic motivation which is the most self-determined.This research shows an adaptation of Self-Determination Theory to mathematics education. Moreover, with this study, Academic Self-Regulation Scale, which measures motivational regulation degree towards mathematics learning and the Basic Psychological Needs Satisfaction Scale, which is used to measure the degree of basic psychological needs satisfaction in the process of mathematics teaching, were gained in Turkish literature. According to result of this study, when the degree of the basic psychological needs satisfaction was high, the level of individual?s self-determination in motivational regulations increased, and based on this, mathematics anxiety decreased. This result stressed that students? basic psychological needs must be satisfied during their mathematics education in order to help them develop motivation towards mathematics by themselves and reduce their mathematics anxiety.