Manisa Ovasında bazı yem bezelyesi (Pisum sativum L.) çeşitlerinin adaptasyon, verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of adaptation, eficiency and quality characteristics of some feed pea (Pisum sativum L.) varieties in Manisa Plain
Yazar: HAKKAN ARAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SÜRMEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adaptasyon =   ; Kuru ot verimi = Hay yield ; Manisa Ovası = Manisa Plain ; Yem bezelyesi = Forage pea ; Yeşil ot verimi = Herbage yield

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Manisa Ovası koşullarında bazı yem bezelyesi çeşitlerinin verim ve kalitesini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Meteryal ve Yöntem: Manisa ili Beydere Tohum Sertifikasyon Test Müdürlüğü arazisinde 2021 yılında, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada 8 farklı yem bezelyesi çeşidi (Ürünlü, Nany, Uysal, Kurtbey, Taşkent, Töre, Özkaynak, Kristal) materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada çeşitlerin %50 çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu(cm), gövde çapı(mm), Yaprak sap oranı, yeşil ot verimi (kg/da), kuru ot verimi (kg/da), Ham protein oranı(%), Nispi yem değeri(%), kuru madde tüketimi (%), ham protein oranı (%), ADF (%), NDF (%), SKMO(%) değerleri ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmada çeşitlerin %50 çiçeklenme gün sayısı 129,3 ile 147,6 gün arasında değişmiştir. En yüksek bitki boyu; Özkaynak çeşidinde (115,3 cm), en düşük ise Kristal çeşidinde (76,6 cm) ölçülmüştür. Gövde çapı 4,5 ile 6,6 mm arasında olmuştur. Yaprak/sap oranı 0,39-0,88 arasında değişmiş, en az 0,39 ile Kurtbey çeşidinde en fazla 0,88 ile Töre çeşidinde tespit edilmiştir. Yeşil ot verimi 2.528,3-4.133 kg/da arasında değişmiş, en yüksek yeşil ot verimi Özkaynak(4.133,7 kg/da), en düşük yeşil ot verimi ise Kristal(2.528,3kg/da) çeşidinden elde edilmiştir. Kuru ot verimi 720,40 – 1.090,10 kg/da arasında değişmiş en düşük verime Kurtbey çeşidi, en yüksek verime Özkaynak çeşidi sahip olmuştur. Kalite özellikleri bakımından kuru madde tüketimi %2,66 - %3,26, ham protein oranı %14,83 - %23,80, NYD oranı %130,7 – %163,7 arasında değiştiği gözlemlenmiştir. ADF oranı en az %29,6 Kurtbey çeşidinde, en fazla %32,86 Uysal çeşidinde bulunurken, NDF oranı en az %36,7 Taşkent çeşidinde en fazla %45,06 Uysal çeşidinde, SKMO oranı en az %63,30 Uysal çeşidinde, en fazla %65,83 ile Kurtbey çeşidinde ölçülmüştür.
Sonuç: Bu çalışma sonucunda verim yönünden Özkaynak ve Töre çeşitleri ön plana çıkmış, kalite kriterleri yönünden ise Taşkent, Kurtbey ve Kristal çeşitleri ön plana çıkmıştır.

Anahtar kelimeler: Yem Bezelyesi, ADF, NYD, Yeşil Ot Verimi, Kuru Ot Verimi

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine the yield and quality of some fodder pea varieties in Manisa Plain conditions.
Material and Methods:  It was established in the field of Beydere Seed Certification Testing Directorate in Manisa province in 2021 according to the randomized blocks trial design with 3 replications. In the study, 8 different types of feed reducer (Ürünlü, Nany, Uysal, Kurtbey, Taşkent, Töre, Özkaynak, Kristal) were used as materials. In the research, 50% flowering days of the varieties, plant height (cm), stem diameter (mm), leaf stalk ratio, fresh grass yield (kg/da), hay yield (kg/da), Crude protein ratio (%), Relative feed value (%), dry matter consumption (%), crude protein ratio (%), ADF (%), NDF (%), SKMO (%) values were measured. 
Results: In the study, the 50% flowering days of the cultivars varied between 129,3 and 147,6 days. The highest plant height: it was measured in the Özkaynak variety (115,3cm), and the lowest in the Kristal variety (76,6 cm). The stem diameter was between 4,5- and 6,6-mm. Leaf/stem ratio varied between 0,39-0,88, and it was detected at least 0,39 in Kurtbey variety and most in Töre with 0,88. The fresh grass yield ranged between 2.528,3-4.133 kg/da, the highest fresh grass yield was obtained from Özkaynak (4.133,7 kg/da), and the lowest fresh grass yield was obtained from Kristal (2.528,3 kg/da) variety. The hay yield changed between 720,40 – 1.090,10 kg/da, Kurtbey variety had the lowest yield, and Özkaynak variety had the highest yield. In terms of quality characteristics, it was observed that dry matter intake varied between 2,66% - 3,26%, crude protein ratio between 14,83% - 23,80%, NYD ratio between 130,7% and 163,7%. ADF ratio is at least 29,6% in Kurtbey variety, maximum 32,86% in Uysal variety, NDF ratio is at least 36,7% in Taşkent variety, at most 45,06% in Uysal variety, SKMO ratio is at least 63,30% in Uysal variety was measured in Kurtbey variety with a maximum of 65,83%.
Conclusion: As a result of this study, Özkaynak and Töre varieties came to the fore in terms of yield, and Taşkent, Kurtbey and Kristal varieties came to the fore in terms of quality criteria.

Keywords: Forage pea, ADF, NYD, Fresh Forage Yield, Hay Yield