Adölesanlarda diş çürükleri, besin tüketimi ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişki
The relationship between dental carises, food consumption and anthropometric measurements in adolescents
Yazar: TÜLAY ERSARI
Danışman: PROF. DR. MÜVEDDET EMEL ALPHAN
İstanbul Atlas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
ÖZET
Ersarı, T. (2024). Adölesanlarda Diş Çürükleri, Besin Tüketimi ve Antropometrik Ölçümler Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Atlas Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Anabilim Dalı, İstanbul. 
Ergenlik büyüme ve gelişmenin en hızlı olduğu dönemlerden birisidir. Aynı zamanda bu dönemde edinilen alışkanlıklar genellikle bireyin geri kalan yaşamında da kalıcı olmaktadır. Beslenme problemleri ve ağız hijyen alışkanlıkları bu dönemde kalıcı hale gelmektedir. Bir çeşit ağız enfeksiyonu olan diş çürükleri Adölesan döneminin en önemli problemlerindendir. Besinlerin diş sağlığı üzerine etkileri farklı farklıdır. Streptococcus mutant bakterisi, diyet şekeri ve hassas diş yüzeyi başlıca çürük sebepleridir. Bu çalışma diş çürüklerinin beslenmeyle ilişkisini incelemek amacıyla adölesan bireyler üzerine yapılmıştır.
Çalışmaya Gaziantep Gülüş Akademisi Ağız ve Diş Sağlığı Kliniğine diş çürüğü şikayetiyle başvurmuş 102 adölesan birey dahil edilmiştir. Katılımcılılara gönüllük esasına dayalı bir anket uygulanıp, antropometrik ölçümleri ve ağız içi muayene formları alınmıştır. Ankette katılımcıların ağız hijyen uygulamaları, günlük tüketilen şekerli besin ve süt ürünleri tüketim sıklıkları sorgulanmıştır.
Katılımcıların %48'i erkek, %52'si kız olup yaş ortalamaları 14,67 yıldır. Katılımcıların %98'i kendilerine ait bir diş fırçası olduğu, %99'u dişlerini fırçaladıkları ve %66.6'sı de günde iki kez dişlerini fırçaladıkları belirlenmiştir. Katılımcıların %41.7'sinin diş macunlarının florür içerdiğini bildiği ve %48.1'inin de bu konuda bilgisiz olduğu tespit edilmiştir. Diş hekimi muayene sıklığı açısından ise katılımcıların %61.7'si sadece şikayet oldukça diş hekimine gittiğini, %28.4'ü de yılda bir kez, diş muayenesi olduklarını bildirmiştir. 
Katılımcıların en fazla tüketmeyi tercih öğün akşam yemeğidir ve (%85.3) ve bunu öğle yemeği takip etmektedir (73.5). Bireylerin sadece %58.8'inin kahvaltı yapmayı tercih etmesi ise dikkat çekicidir. Katılımcılar şekerli besinleri en çok ikindi ara öğününde tercih ettikleri görülmüştür (%70.6). Katılımcıların sütü en çok tükettikleri öğün gece öğünü olduğunu ve %38.2'sinin haftada birkaç kez süt tükettiklerini belirtmişlerdir. Bireyler peynir tüketmeyi ise en çok kahvaltıda tercih etmektedir. Katılımcıların yarısından fazlası günlük 1-2 porsiyon meyve ve 1-2 porsiyon sebze tükettiklerini belirtmişlerdir. 
Antropometrik ölçümler değerlendirildiğinde bireylerin vücut ağırlıkları, boy uzunlukları, bel çevreleri, BKİ değerleri ve bel-boy oranları cinsiyetlere göre ayrılmış ve bütün değişkenlerde cinsiyetler arasında anlamlı farklar bulunmuştur. Bireylerin %62.7 normal BKİ aralığında olup %38.2'sinin Z skorları 0 ile 1 aralığındadır.
24 saatlik besin tüketim kaydından gelen veriler incelendiğinde TÜBER'e göre bireylerin sadece Fosfor ve Tiamin ihtiyaçlarını karşılayabildikleri ve geriye kalan enerji, vitamin ve mineral ihtiyaçlarını karşılayamadıkları görülmüştür.
Diş çürükleri ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişki incelendiğinde vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi arttıkça ağız ve diş sağlığının bozulduğu tespit edilirken, BKİ ve bel-boy oranı ile ağız sağlığı arasında bir ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca diş fırçalama sıklığı ve diş sağlığı arasında da bir ilişki saptanamamıştır.
Süt ve süt ürünleri (peynir, yoğurt ve kefir dahil olmak üzere) ve şekerli içeceklerin tüketimi ile diş çürüklerinin ilişkisine bakıldığında soya sütü tüketim miktarı ile diş çürüğü arasında pozitif yönlü çok zayıf ilişkiye rastlanmıştır. Şeker türlerinin çürük üzerine etkisi incelendiğinde ise Fruktoz miktarı arttıkça çürük oluşumu arasında pozitif yönlü çok zayıf ilişki görülmüştür.
Sonuç olarak bireylerin şekerli besinleri, süt ve süt ürünlerini tüketim sıklıkları incelenmiş adölesan bireylerin büyük çoğunluğunun düzenli iki besin grubunu da tüketmeyi tercih ettiği, 24 saatlik besin tüketim kaydından gelen veriler incelendiğinde ise bireylerin gereksinimlerini karşılama oranları oldukça düşük olduğu görülmüştür. Antropometrik ölçümler açısından kız ve erkekler arasında anlamlı farklar bulunmuştur.
Diş çürüklerinin beslenme üzerine etkisine bakıldığında ise früktozun tüketiminin diş çürüklerine neden olabileceği ve soya sütünün de çürüğe sebebiyet verebileceği görülmüştür. Antropometrik ölçümlerle çürük ilişkisine bakıldığında ise vücut ağırlığı arttıkça DMFT indeksinin arttığı görülmüştür.

Abstract:
ABSTRACT
Ersarı, T. (2024). Evaluation of the Relationship Between Dental Caries, Food Consumption and Anthropometric Measurements in Adolescents. Master's Thesis, Istanbul Atlas University Institute of Postgraduate Education, Department, Istanbul.
Adolescence is one of the fastest periods of growth and development. At the same time, the habits acquired during this period are usually permanent for the rest of the individual's life. Nutrition problems and oral hygiene habits become permanent during this period. Dental caries, which is a kind of oral infection, is one of the most important problems of the adolescent period. Foods have different effects on dental health. Streptococcus mutant bacteria, dietary sugar and sensitive tooth surface are the main causes of caries. This study was conducted on adolescents to examine the relationship between dental caries and nutrition.
The study included 102 adolescents who applied to Gaziantep Smile Academy Oral and Dental Health Clinic with complaints of dental caries. A voluntary questionnaire was applied to the participants and anthropometric measurements and intraoral examination forms were taken. In the questionnaire, oral hygiene practices, daily consumption of sugary foods and dairy products were questioned.
The participants were 48% male and 52% female with a mean age of 14.67 years. It was determined that 98% of the participants had their own toothbrush, 99% brushed their teeth and 66.6% brushed their teeth twice a day. It was determined that 41.7% of the participants knew that toothpastes contained fluoride and 48.1% were uninformed about this issue. In terms of frequency of dental examination, 61.7% of the participants went to the dentist only when there was a complaint. dentist, and 28.4% reported that they had a dental examination once a year. 
The meal that the participants preferred to consume the most was dinner (85.3%), followed by lunch (73.5%). It is noteworthy that only 58.8% of the individuals preferred to have breakfast. Participants preferred sugary foods mostly in the afternoon snack (70.6%). The meal at which the participants consumed milk the most was the night meal and 38.2% stated that they consumed milk several times a week. Individuals prefer to consume cheese mostly at breakfast. More than half of the participants stated that they consume 1-2 servings of fruit and 1-2 servings of vegetables daily. 
When anthropometric measurements were evaluated, body weights, height, waist circumferences, BMI values and waist-to-height ratios of individuals were separated according to gender and significant differences were found between genders in all variables. 62.7% of the individuals were in the normal BMI range and 38.2% had Z scores between 0 and 1.
When the data from the 24-hour food consumption record were analyzed, it was observed that individuals were able to meet only their Phosphorus and Thiamine needs and could not meet the remaining energy, vitamin and mineral needs.
When the relationship between dental caries and anthropometric measurements was examined, it was found that oral and dental health deteriorated as body weight, height and waist circumference increased, while no relationship was found between BMI and waist-to-height ratio and oral health. There was also no relationship between tooth brushing frequency and dental health.
When the relationship between consumption of milk and dairy products (including cheese, yogurt and kefir) and sugary drinks and dental caries was examined, a very weak positive relationship was found between soy milk consumption and dental caries. When the effect of sugar types on caries was examined, a very weak positive interaction was observed between the amount of fructose and caries formation.
As a result, the amount of sugary food consumption of adolescents is similar to the existing literature. When the data from the 24-hour food consumption record are analyzed, the rates of meeting the needs of individuals are quite low. Significant differences were found between boys and girls in terms of anthropometric measurements.
When the effect of dental caries on nutrition was analyzed, it was observed that consumption of fructose may cause dental caries and soy milk may also cause caries. Regarding the relationship between anthropometric measurements and caries, it was observed that DMFT index increased as body weight increased.