Ankara ili atmosferik spor ve polenlerinin araştırılması
The research of atmospheric spores and pollen grains in Ankara
Yazar: EDİBE ÖZMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAHİT DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Aeropalinoloji = Aeropalinology ; Takvim = Calender

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ili şehir merkezinde bulunan, Ankara Üniversitesi Tandoğan Kampüsü ve Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Kampüsü olmak üzere iki farklı istasyondan, atmosferik spor ve polenlere ait veriler elde edilmiştir. Her iki istasyonun atmosferindeki spor ve polenler 1 Ocak 2009 tarihinden 31 Aralık 2010 tarihine kadar Burkard spor ve polen tuzaklama aracı ile toplanmıştır. Bu iki yıllık dönem içerisinde atmosferde bulunan polenlerin ait oldukları bitki taksonları teşhis edilmiştir. Polenlerin, istasyonların atmosferindeki miktarları ve polinizasyon dönemleri saptanmıştır. Ayrıca alerjik etkileri bakımından önemli olduğu bilinen Alternaria Nées ve Cladosporium Link. sporlarının da atmosferdeki miktarları ve yayılış süreleri belirlenmiştir. 2009 yılında Ankara Üniversitesi Tandoğan Kampüsü'nde % 8.6'sı Alternaria ve % 91.4'ü ise Cladosporium'a ait olmak üzere 187444 adet spor; 27'si ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu taksonlara ait olmak üzere 42 farklı taksona ait toplam 155428 adet polen tespit edilmiştir. Polenlerin, % 83.8'i ağaç/ağaçsı taksonlara, % 10.9'unun Poaceae'ye ve % 5.2'sinin ise ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu belirlenmiştir. 2010 yılında ise % 7.1'i Alternaria ve % 92.9'u ise Cladosporium'a ait toplam 230349 adet spor sayılmıştır. 28'i ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 45 farklı taksona ait toplam 98192 adet polen bulunduğu tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 86.7'sinin ağaç/ağaçsı taksonlara, % 6.9'unun Poaceae'ye ve % 6.3'ünün ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu gözlenmiştir. Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Kampüsü atmosferinde, 2009 yılında % 6.6'sı Alternaria ve % 93.4'ü ise Cladosporium'a ait toplam 52926 adet spor sayılmıştır. Ayrıca 26'sı ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 43 farklı taksona ait toplam 22023 adet polen tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 70'inin ağaç/ağaçsı taksonlara, % 20.8'inin Poaceae'ye ve % 9.1'inin ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu saptanmıştır 2010 yılında ise ikinci istasyona ait preparatlarda % 18.3'ü Alternaria ve % 81.7'si ise Cladosporium'a ait olmak üzere toplam 52505 adet spor sayılmıştır. 22'si ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 39 farklı taksona ait toplam 45823 adet polen bulunduğu tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 87.0'ının ağaç/ağaçsı taksonlara, % 8.2'sinin Poaceae'ye ve % 4.6'sının ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu gözlenmiştir. İstasyonların toplam polen miktarları ve polen kompozisyonları çevredeki yerleşim alanlarını ve yeşil alanların peyzajını yansıtmaktadır. Her taksonun 1 m³ havadaki spor ve polen miktarlarının günlük, haftalık ve aylık değerleri çizelgeler şeklinde verilmiştir. Bu veriler kullanılarak istasyonlara ait aylık spor ve polen takvimi hazırlanmıştır. Elde edilen verilerden yola çıkarak istasyonların atmosferik spor ve polenler açısından farklı olup olmadığı istatistiksel olarak araştırılmıştır. Ayrıca, spor ve polen miktarlarının meteorolojik faktörler ile olan ilişkisi de değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this research, atmospheric spore and pollen grain data were obtained from two different stations, which are Ankara University Tandoğan Campus and Hacettepe University Sıhhiye Campus, in the city center of Ankara. Spore and pollen grains in both of the stations? atmosphere were collected by Burkard Sevenday Recording Volumetric Spore Trap, from 1 January 2009 to 31 December 2010. Plant taxa of pollen grains in stations? atmosphere were determined. In addition, quantities and dispersion periods of Alternaria Nées and Cladosporium Link spores, which are known to be important in term of the effects of allergic, in the atmosphere were investigated. Of a total of 187444 spore grains, 8.6 % is identified as Alternaria, while the remaining 91.4 % are determined as Cladosporium; a sum of 155428 pollen grains were collected from 42 different taxa, including 27 arboreal taxa and 17 non-arboreal taxa in Ankara University Tandoğan Campus in 2009. It is observed that 83.8 % of pollen grains belong to arboreal taxa, 10.9 % of pollen grains belong to the Poaceae family taxa and 5.2 % are gathered from other non arboreal taxa. In Ankara University Tandoğan Campus in 2010, a total spore count of 230349 was detected, of which 7.1 % consisted of Alternaria and 92.9 % of Cladosporium. The identified 98192 pollen grains belonged to 45 different taxa included 28 arboreal and 17 non-arboreal taxa. Arboreal pollen accounted for 86.7 %, Poaceae pollen for 6.9 % and other non-arboreal pollen for 6.3 % of the annual sum of the pollen yield. In Hacettepe University Sıhhiye Campus in 2009, a total spore count of 52926 was obrained and of these spores 6.6 % accounted for Alternaria and 93.4 % for Cladosporium. In addition, a total 22023 pollen grains were collected from 43 different taxa, including 26 from arboreal taxa and 17 from non-arboreal taxa. It is determined that in total ratio of pollen grains make up 70 % of arboreal taxa, 20.8 % of the Poaceae and 9.1 % of other non-arboreal taxa. On microscope slides belong to the second station in 2010, of a total of 52505 spore grains, 18.3 % are determined as Alternaria and the remaining 81.7 % are identified as Cladosporium. A sum of 45823 pollen grains collected from 39 different taxa, including 22 arboreal and 17 non-arboreal taxa. It is observed that 87.0 % of pollen grains belong to arboreal taxa, 8.2 % of them belong to Poaceae taxa and the remaining 4.6% belong to other non-arboreal taxa. The total amount and composition of pollen grains in stations reflect the surrounding residential areas and the landscape of green spaces. Daily, weekly and monthly quantities of pollen grains and spores of each taxa within 1 m3 atmosphere were given in the form of charts. Using these data, the spore and pollen calendar of these two stations was prepared. Based on data observed from stations, whether these two stations are statistically different in the terms of atmospheric spore and pollen grains were searched. In addition, the relationships of these data with meteorological parameters were investigated.