Delphinium cilicicum P.H. Davis & Kit Tan ve Delphinium petrodavisianum İlarslan & Kit Tan türlerinin morfolojik, anatomik ve palinolojik yönden incelenmesi
A morphological, anatomical and palynological investigastion on Delphinium cilicicum P.H. Davis & Kit Tan and Delphinium petrodavisianum Ilarslan & Kit Tan
Yazar: FADIYYA NOORULDEEN SAEED HAZOO
Danışman: DOÇ. DR. HAKKI DEMİRELMA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Ranunculaceae familyasına ait Delphinium L. cinsinde yer alan, ülkemiz için endemik olan Delphinium cilicicum P.H. Davis & Kit Tan ve Delphinium petrodavisianum İlarslan & Kit Tan türleri morfolojik, anatomik, palinolojik ve mikromorfolojik yönden araştırıldı. D. cilicicum ve D. petrodavisianum morfolojik olarak birbirine çok benzerlik gösterir, fakat yaptığımız çalışmalar sonucunda iki tür arasında morfolojik, anatomik ve palinolojik yönden bazı farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Çalışmalarda, türler birçok morfolojik karakter bakımından incelendi. Elde edilen veriler ışığında iki türe ait benzerlikler ve farklılıklar ortaya konuldu. Anatomik çalışmalarda, kök, gövde, çiçek ve meyveden parafin yöntemiyle anatomi kesitleri alındı. Daimi preparatlar haline getirildi. Kameralı mikroskop yöntemiyle fotoğrafları çekildi. Elde edilen görüntülerden çeşitli dokuların uzunluğu ve genişliği ölçüldü. İki türe ait köklerden alınan enine kesitlerde; peridermis, korteks, iletim dokusu ve merkez bölgesi, gövdeden alınan enine kesitlerde; epidermis, korteks, iletim demeti ve öz bölgesi, sepal ve petalden alınan enine kesitlerde; alt ve üst epidermis, parankima hücreleri ve trake hücreleri, meyve enine kesitlerinde ise; meyve duvarı ve meyve içinde iki tohumun bulunduğu görülmüştür. Palinolojik araştırmalarda türlerin polen özellikleri belirlenerek, polen taneleri ışık ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelendi. Polen boyutları, P/E oranı, kolpus boyutları, intin-ekzin kalınlığı, AMB çapı ve kolpuslar arası uzaklık ölçüldü. D. cilicicum ve D. petrodavisianum'un polenleri trikolpat, oblat-sferoidal ve birbirine benzer polen tanelerine sahip olduğu ortaya konuldu. İki türün meyveleri ve tohumları SEM mikroskobu kullanılarak incelendi. Mikromorfolojik açıdan farklılıklar ve benzerlikler belirlendi. Türlerin meyveleri folikül ve globozdur. Tohumları ise sarımsı kahverengi, subpiramidal olup ince taneli ornamentasyonludur.  

Anahtar Kelimeler: Anatomi, Delphinium, Ranunculaceae, Türkiye, morfoloji, mikromorfoloji, palinoloji

Abstract:
In present study, species of endemic to our country Delphinium cilicicum P.H. Davis & Kit Tan and Delphinium petrodavisianum İlarslan & Kit Tan which are belonging to Delphinium L. genus, Ranunculaceae family were investigated with regard to morphological, anatomical, palynological and micromorphological properties. D. cilicicum and D. petrodavisianum are very similar morphologically. However, as a result of our studies, it has been determined that there are some differences between the two species in terms of morphological, anatomical and palynological aspects. In studies, species were observed by many morphologic characters. In the light of the data obtained, the similarities and differences of the two species were revealed. In anatomical studies, anatomy sections were taken from root, stem, flower and fruit using paraffin method. It was made into permanent preparations. Photographs were taken using the camera microscope method. The length and width of diverse tissues were measured from the obtained images. In the cross sections taken from the roots of two species; peridermis, cortex, vascular tissue and central region, in cross sections taken from the stem; epidermis, cortex, vascular bundle, and pith. İn cross sections taken from sepal and petal; lower and upper epidermis, parenchyma cells and tracheal cells. If the fruit is cross-sections; It was observed that there were two seeds in the fruit and the fruit wall were determined in two the species. In palynological researches, pollen size, P/E ratio, colpus size, intine-exine thicknesses, amb diameter and distance between colpus were measured. It was revealed that D. cilicicum and D. petrodavisianum had tricolpate, Oblat-spheroidal pollen grains and the pollen was similar to each other. The fruits and seeds of two species were examined using SEM microscopy. Micromorphological differences and similarities were determined. The fruits of the species are follicle and globose. The seeds are yellowish brown, subpyramidal and fine-grained ornamented.

Keywords: Anatomy, Delphinium, Ranunculaceae, Turkey, morfology, micromorphology, palynology