Oral glukoz tolerans testi yapılan hastalarda memnuniyet değerlendirimi
Satisfaction evaluation in the patients undergoing oral glucose tolerance test
Yazar: PÜREN GÖKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. HABİB BİLEN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Testler = Tests

Özet:
Amaç: Diabetes mellitus (DM), yaygın görülen metabolizma hastalığıdır. Diyabet tanısının erken konulması hipergliseminin sebep olduğu makro ve mikrovasküler komplikasyonların sonucu oluşan mortalite ve morbiditenin artmasına engel olur. Oral glukoz tolerans testi (OGTT), DM tanısında ve bozulmuş glukoz toleransına (IGT) sahip grubun belirlenmesinde kullanılan bir testtir. Bu çalışmada yaygın olarak kullanılan bir test olan OGTT yapılan hastalardaki memnuniyet değerlendirilmesi amaçlandı.Gereç ve Yöntem: Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Dahiliye ve Endokrinoloji polikliniklerine Şubat-Ağustos 2011 tarihleri arasında başvurup OGTT endikasyonu konulan 300 hasta bu çalışmaya alındı. Testin yapılması için katılımcılar Endokrinoloji servisine çağrıldı. En az 8 saatlik açlık sonrası kliniğimize gelen hastalardan 0. dakikada kan glukoz seviyelerini belirlemek için kan örneği alındı. Sonrasında katılımcılara 75 gram anidroz glukoz içeren 300 cc'lik glukoz solüsyonu içirildi. Hastalardan 2.saatin sonunda tekrardan kan glukozunu ölçmek amacıyla kan alındı. OGTT boyunca hastalara test kaynaklı memnuniyet durumlarını değerlendirmeyi hedefleyen 4 bölümden oluşan 25 soruluk bir anket uygulanarak test öncesi, test sırasındaki ve test sonrasındaki fiziksel ve psikolojik durumları incelendi. Bulgular: OGTT öncesi açlığa bağlı olarak katılımcıların %42'sinde (126 kişi) bulantı, %27'sinde kusma, %22'sinde terleme ve %26.3'ünde çarpıntı şikayeti ortaya çıktı. Açlık süresi ile test öncesi yukarıda belirtilen semptomların dereceleri arasında istatistiki açıdan bir fark yoktu (hepsi için p>0.05). Test öncesinde testin nasıl yapılacağına, ne gibi kurallara uyulacağına ve testin nasıl sonuçlanabileceğine yönelik katılımcıların %71.7'sine (215 kişi) bilgilendirme yapılmıştı. Bilgilendirme yapılan ve yapılmayan grup arasında; tedirginlik, açlıktan kaynaklanan rahatsızlık, sıvı içimine bağlı zorluk hissi ve sıvı içim sırasında ortaya çıkan kusma şikayeti açısından istatistiki bir fark bulunmadı (p>0.05). Bilgilendirme yapılan ve yapılmayan katılımcılar kan alımından kaynaklanan sıkıntı, hareketsizlikten duyulan rahatsızlık ve sıkılma hissi açısından değerlendirildiğinde yine aradaki ilişkinin istatistiki açıdan bir önemi yoktu (p>0.05). Bilgilendirme yapılan grupta sıvı içimi sırasında ortaya çıkan bulantı şikayeti, bilgilendirme yapılmayan gruba göre anlamlı oranda daha az görüldü (p<0.05). OGTT uygulanan hastalardaki memnuniyet durumunu değerlendirmeyi hedefleyen test tekrar onayının ve başka tanı yöntemi talebinin test öncesi ortaya çıkan semptomlar, test sırasındaki fiziksel ve psikolojik sorunlarla olan ilişkisi incelendi. Testin tekrarını katılımcıların %58.7'si (176 kişi) kabul etti. Personeli nezaketli bulanlar ve personele kolayca ulaşanlar testin tekrarını kabul ettiler (p<0.05). Test sırasında sıkılanların, hareketsizlik ve kan alımından dolayı rahatsız olanların, sıvı içiminde zorluk çekenlerin ve sıvı içim sırasında bulantısı, kusması olanların test tekrar kararı ile ilişkisi incelendiğinde arada istatistiki açıdan anlamlı bir fark bulundu (p<0.05). Yine açlık hissinden dolayı sıkıntı yaşayan ve test boyunca tedirgin olanlar testin tekrar edilmesine onay verdiler (p<0.05). Memnuniyet değerlendirilmesinde kullanılan diğer bir soru olan başka yöntem talebine ise katılımcıların %70'i (210 kişi) `evet' cevabını verdi. Başka yöntem talebi yukarıda test tekrar onayı ile karşılaştırılan durumlarla ilişkilendirildiğinde; test sırasında sıkılanlarla, hareketsizlikten kaynaklanan rahatsızlık durumu yaşayanlarla, sıvı içiminde zorluk çekenlerle ve test sırasındaki bulantı- kusma görülenlerle başka yöntem talebi arasında istatistiki açıdan anlamlı bir bir ilişki saptandı (p<0.05).Sonuç: DM tanısında kullanılan OGTT, daha kolay gerçekleştirilen ve pratik olan HbA1c ve açlık plazma glukozu gibi testlere rağmen IGT ve DM tanısı için altın standarttır. Ancak çalışmamızın sonuçları ışığında bu test yerine uygulanabilirliği kolay, hastalar tarafından daha iyi tolere edilen ve tekrarı kolay, standardize edilebilir başka bir yöntemin geliştirilmesi faydalı olacaktır.Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, OGTT, memnuniyet

Abstract:
Goal: Diabetes mellitus (DM) is a pervasive metabolic disease. Early diagnosis of diabetes mellitus prevents the increase in mortality and morbidity that occurs as a result of hyperglycemia-induced macro and microvascular complications. Oral glucose tolerance test (OGTT) is a test type used for the DM diagnosis and the group who have impaired glucose tolerance (IGT) . In this study, the satisfaction level of the patients who took OGTT, a commonly used test, was aimed.Instrument and Method: The study was conducted to the 300 OGTT indicated patients who applied to the general internal medicine and endocrinology polyclinics at the school of medicine university of Atatürk between February-August 2011, and to conduct the test, the participants were called for the endocrinology service. Blood samples were taken from the patients in zeroth minute to determine their blood glucose levels after 8-hour hunger duration. Then, 300 cc glucose solution including 75 gr anhidrosis glucose was given to the participants. At the end of two hours, participants? blood samples were retaken to determine their blood glucose levels. Throughout OGTT, a questionnaire consisting of 25 items within 4 sections to find out their satisfaction status was conducted to the participants and their physical and psychological conditions at the pretest, during test and posttest phases were examined.Findings: Prior to OGTT, due to hunger, nausea (42%), vomiting (27%), perspiration (%22) and tachycardia (%26.3) were observed in the subjects.There appeared no significant differences between the duration of hunger and the above mentioned symptoms prior to the pretest( for all p>0.05). Before starting the test subjects (%71.7) had been informed about the process, the rules and the possible results of the test. There seemed no statistically significant differences between the informed and the uninformed groups in terms of anxiety, restlessness due to hunger, uneasiness during liquid intake and vomiting complaint (p>0.05). As for the uneasiness because of blood taking, restlessness due to hypoknesia and boredom no statistically significant differences were seen (p>0.05). In the informed group, vomiting complaints were seen significantly less compared to the uninformed group (p<0.05). The relationship between the confirmation of the retest aiming at evaluating patients? satisfaction and demand of other diagnosis method, the pretest symptoms, and the physical and psychological problems during the test were investigated. %58.7 of the subjects (n= 176) accepted the repetition of the test. These subjects were observed to find the personnel kind and easily available (p<0.05). As for the subjects who felt restless, and uneasy due to inactivity and blood taking, and had difficulty in liquid intake and felt nauseous and vomited during taking liquid and their decision of retesting, there seemed statistically significant differences (p<0.05). Further, the subjects who felt uneasy due to hunger and anxious during the test confirmed the retesting question (p<0.05). The other question regarding satisfaction evaluation 70% of the subjects ( n= 210) gave ?yes? to the question.When the relationship between the demand of another method, the confirmation of retest and the compared conditions were investigated and there was seen a significant correlation (p<0.05) between the subjects who felt bored during the test and uneasy due to inactivity and had difficulty in liquid intake and felt nauseous and vomited during taking liquid.Results: OGTT used in DM diagnosis despite more practical and easier tests such as HbA1c and fasting plasma glucose test, is a golden standard for IGT and DM diagnoses. However, based on our study, we suggest that another method which is more easily testable and replicable, can be easily tolerated by the patients and be standardized can be developed.Key words: Diabetes mellitus, OGTT, satisfaction