İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi kliniklerinden izole edilen gram pozitif koklarda antiseptik direnç genlerinin araştırılması
An investigation of antiseptic resistance genes in gram positive cocci which are isolated from Hospital of Istanbul Medical Faculty
Yazar: SEYDA İĞNAK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜRLER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Tıp Bilimleri Bölümü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antiseptikler = Antiseptics ; Dirençlilik = Resistance ; Enterococcus = Enterococcus ; Staphylococcus = Staphylococcus

Özet:
Antiseptik ve dezenfektan preparatlar hastaneler ve diğer sağlık hizmeti veren birimlerde patojen mikroorganizmaların yayılmasını önlemek amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Plazmidde taşınan qac antiseptik direnç genlerinin stafilokok suşlarında klorhekzidin ve benzalkonyum klorür gibi preparatlara karşı toleransa neden olduğu bilinmektedir. Staphylococcus spp. suşlarının direnç determinantları açısından rezervuar rolü oynamasından ve taşınan hareketli genetik elemanların diğer bakteriler tarafından kazanılmasından endişe edilmektedir. Çalışmamızda İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Klinikleri'nden izole edilen 69 stafilokok, 69 enterokok olmak üzere toplam 138 Gram pozitif kokta qacA/B, smr, qacG, qacH, qacJ antiseptik direnç genlerinin varlığı PCR yöntemiyle araştırılmıştır. Suşların antibiyotik ve dezenfektanlara karşı duyarlılıkları belirlenerek direnç geni taşıma ile direnç paterni arasındaki ilişki araştırılmıştır. Suşların benzalkonyum klorür ve klorhekzidin diglukonat peraparatlarına karşı duyarlılıkları Clinical and Laboratory Standarts Instute (CLSI) önerileri doğrultunda agar dilüsyon, antibiyotik duyarlılıkları ise disk difüzyon yöntemleriyle araştırılmıştır. Çalışmamızda enterokok suşlarının hiçbirinde antiseptik direnç geni saptanmamıştır. Stafilokok suşlarının 49 (%71)'unda qacA/B, smr, qacG ve qacJ genlerinden en az birinin taşındığı saptanırken hiçbir suşta qacH genine rastlanmamıştır. Direnç geni taşıdığı belirlenen suşların %45'inde benzalkonyum klorür, %47'sinde klorhekzidin diglukonat toleransı gözlenmiştir. Antiseptik direnç geni taşıyan suşların önemli bir kısmında biyosit toleransının yanısıra antibiyotik direncinin de saptanması, bilinçsiz antimikrobiyal kullanımının çoğul dirençli suşların seçilimine neden olabileceği endişesini yaratmaktadır.

Abstract:
Disinfectants and antiseptics, are widely used in hospitals and other health care settings to prevent spread of pathogens. It has been reported that antiseptic resistance genes, qac?s, which are carried by plasmid, are caused tolerance to chlorhexidine and benzalkonium chloride in staphylococcal strains. There is a great concern that Staphylococcus spp. can act as a reservoir of resistance determinants and the mobile genetic elements acquired by the other bacteria species. In our study, antiseptic resistance genes qacA/B, smr, qacG, qacH, qacJ are investigated by PCR method in 138 Gram positive cocci (69 staphylococci, 69 enterococci) which were isolated from clinics of the Hospital of Istanbul Medical Faculty. The relationship between carriage of resistance genes and resistance to antibiotics and disinfectants were investigated. The susceptibility to benzalkonium chloride and chlorhexidine digluconate were tested by agar dilution, antibiotic susceptibility were investigated by disk diffusion method according to recommendations of Institute Clinical and Laboratory Standards (CLSI). In our research, there was no antiseptic resistance gene in strains of enterococci. It was found, at least one of the qacA/B, smr, qacG or qacJ genes were carried on 49 strains of Staphylococcus spp. (71%). None of the strains carried qacH gene. It was observed that 45% and 47% of the strains, which are carried resistance genes, were tolerant to benzalkonium chloride and chlorhexidine digluconate respectively. The significant rate of strains carrying antiseptic resistance genes had antibiotic resistance, as well as biocide tolerance. Unnecessarily usage of biocides can provoke selection of these multidrug resistant strains.