İnönü Döneminde Atatürk imajı(1938-1950)
The Ataturk image in the Term of İnonu(1938-1950)
Yazar: HİLAL İŞÇİ
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk = Atatürk ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Devlet = State ; Devlet anlayışı = State understanding ; Devlet idaresi = State administration ; İmaj = Image ; İnönü Dönemi = İnönü Period ; İnönü, İsmet = İnönü, İsmet

Özet:
Mustafa İsmet İnönü, 1884 yılında İzmir'de doğdu. İsmet Paşa, Erkan-ı Harp Reisliği, Kolordu Kumandanlığı gibi görevlerde bulunmuş ve Yunanlılara karşı yapılan en çetin mücadelelerden biri olan İnönü Muharebelerinde başarılı olmuş bir asker, Atatürk'ün çalışma arkadaşı ve vatansever bir devlet adamıydı. Askeri okul yıllarında bir tanışıklıktan öteye gitmemiş olan Atatürk ? İnönü ilişkileri, I. Dünya Savaşı yıllarında samimi bir boyut kazanmaya başlamıştı. 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildikten sonra, Atatürk Cumhurbaşkanı olmuş, İnönü de Başbakan olarak görev yapmıştı. Böylelikle uzun yıllar sürecek olan görev arkadaşlığının temelleri atılmış oldu.1930'lu yılların başlarına gelindiğinde, iki devlet adamı arasındaki ilişkiler, Bira fabrikası, Nyon sorunu, Hatay sorunu gibi meselelere bakış açılarındaki farklılıklardan ötürü, olumsuz bir havaya girmiştir. Nitekim bu olumsuzluk, 1937 yılında İnönü'nün Başbakanlık görevinden ayrılmasıyla kendini göstermiştir. Böylelikle Atatürk ve İnönü arasındaki görev arkadaşlığı son buldu. İnönü'nün yerine Başbakanlığa Celal Bayar getirildi ve Bayar Atatürk'ün son Başbakanı oldu. Atatürk'ün ölümünden sonra, İnönü Cumhurbaşkanı seçilmiş, Türkiye Cumhuriyetinin ikinci Cumhurbaşkanı olmuştur. İnönü Cumhurbaşkanı olduktan sonra, devlet bürokrasisinde Atatürk'ün hatırası hususunda ilgi çekici gelişmeler yaşanmıştır. Paralardan, pullardan Atatürk resmi kaldırılmış ve paralara, pullara İnönü'nün resimleri basılmıştır. Yine bu dönemde, Atatürk'ün bazı heykelleri kaldırılmıştır. Atatürk'ün ebedi istirahatgahı olan Anıtkabir, İnönü'nün Cumhurbaşkanı olduğu 12 sene içerisinde tamamlanamadı. Bununla birlikte o dönemde toplumda Atatürk'ün emaneti olarak görülen Savarona yatının satılması gündeme geldi. Ayrıca Atatürk'e ilişkin hatıralar toplanarak Atatürk müzeleri kurulmuştur. Bunlar arasında; Atatürk'ün Şişli'deki evi, İzmir birinci kordondaki Atatürk Köşkü, İstanbul Şehir ve İnkılâp Vesikaları Müzeleri yer almaktadır. Devlet bürokrasisinde yapılan uygulamalardan biri de, İnönü'nün Atatürk'ün yakınlarına yönelik yaptığı tasfiyelerle birlikte Atatürk devri muhaliflerini kazanma çabasıdır.Devrin basınından söz edilecek olursa, genel olarak olumlu bir Atatürk imajı göze çarpmaktadır. Ancak her gazetenin Atatürk'ün ilke ve devrimlerini yorumlayışı ve bunlara yüklediği anlamlar farklıdır. İnönü dönemi gazete ve dergilerine bakıldığında, Atatürk imajının arka planda kaldığı fakat İnönü'nün imajının ve itibarının yüceltildiği bir gerçektir. Yine bu yıllarda toplum, İnönü'yü Atatürk'ün yakın arkadaşı, Atatürk devrimlerinin koruyucusu olarak görmüştür. Fakat İnönü Cumhurbaşkanı olduktan sonra yıllar geçtikçe görüldü ki, İnönü döneminde Atatürk'ün aziz hatırasına yeterince sahip çıkılmamıştır.

Abstract:
Mustafa Ismet Inonu was born in Izmir in 1884. Ismet Pasha found in such missions as the leadership of the Chief of the General Staff and the Army Corps Commander. He was one of the most successful soldiers in Inonu Battle which was one of arduous struggles against the Greeks. He was Atatürk's colleague and a patriotic statesman. Not going beyond to be acquainted in military years, the Ataturk ? Inonu relationships begun to gain an intimate dimension in the years of World War I. In 1923, after the proclamation of the Republic, Ataturk became The President, and Inonu served as the Prime Minister. Thus, the duty friendship between them, which would last many years, started.In the beginning of the 1930s, relations between the two statesmen got a negative atmosphere because of different viewpoint about issues such as the matter of Hatay, Bear Factory, Nyon Problem. Indeed, this negativeness revealed itself with İnönü?s leaving his duty as The Prime Minister in 1937. So the duty friendship between Atatürk and Inonu came to end. Celal Bayar was appointed as the Prime Minister instead of Inönü and Mister Bayar became the last Prime Minister of Atatürk. After the death of Ataturk, Inonu was elected The President, and so he became the Second President of the Republic of Turkey. After Inonu became The President, interesting events happened in terms of the Atatürk?s mementos in government bureaucracy. The pictures of Atatürk were taken out of the money and the stamps. The pictures of Inönü were pressed on the money and the stamps. Again in the same period, some of Atatürk?s statues were moved away. Anıtkabir which was the eternal resting place of Atatürk was completed in 12 years when Inönü was The President. However the sale of Savarona Yacht which was seen in society as entrustment of Atatürk became a current issue for those days. Atatürk Museums were established with collected mementos of Atatürk. Among these museums, there were the Atatürk?s Home in Şişli, Atatürk Mansion in the first cord of Izmir, Istanbul City and Revolution Documents Museums. One of the applications in state bureaucracy was the attempt of Inönü to gain the opponents of Atatürk Era with discharging the Atatürk?s relatives.To mention about those days? media, generally a positive Atatürk image was conspicuous. However, the newspaper's interpretation of Atatürk's principles and revolutions were different from each other. When one looked at the magazines and newspapers in that era, it was clear that the Atatürk image remained in the background, while the Inönü?s image and his reputation were elevated. At those years in the society, Inönü was regarded as Atatürk?s closer friend who saved the Atatürk?s Revolutions, but after Inönü became the President, in the following years it was seen that Atütürk?s honorable mementos was not protected enough in the Inönü?s era.