Tip-2 diyabetli bireylerin bağırsak eliminasyon alışkanlıklarının gastrointestinal yakınmalara etkisi
Effects of bowel elimination habits of individuals with type-2 diabetes on gastrointestinal complaints
Yazar: EMİR AVŞAR
Danışman: PROF. DR. AYNUR TÜREYEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Dışkılama = Defecation ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal transit = Gastrointestinal transit

Özet:
Bu araştırma; tip-2 diyabetli bireylerin bağırsak eliminasyon alışkanlıklarının gastrointestinal yakınmalara etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırmanın evrenini; bir vakıf üniversitesi hastanesinin Endokrinoloji Polikliniği`ne Ağustos 2020 – Ekim 2020 tarihleri arasında 3 ay süresince takip ve tedavi amaçlı başvuran 126 tip-2 diyabetli birey oluşturmuştur (N=126). Araştırmanın yapıldığı tarihler arasında polikliniğe başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini sağlayan 103 hasta, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur (n=103) ve örneklem büyüklüğü G*Power V3.1.9.2 analizi ile yapılarak belirlenmiştir. Araştırma verileri; online olarak "Birey Tanılama Formu", "Bağırsak Boşaltım Alışkanlığını Değerlendirme Formu" ve "Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı ve kurum izni alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, medyan, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Post-hoc karşılaştırmalarda Dunn testi ile ikili gruplar arasındaki anlamlılıklar değerlendirilmiştir. Tüm sonuçlar için p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırmada; bireylerin çoğunluğunun (%79,6) alkol kullanmadığı, %20,4'ünün alkol kullandığı görülmüştür ve alkol kullanımı ile gastrointestinal semptomların alt boyutundan olan konstipasyonun görülme durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Araştırmada; bireylerin %45,6'sı tuvalette 5 dakikadan az süre kaldığını, %43,7'si 5-10 dakika aralığında kaldığını, %6,8'i 10 dakikadan uzun süre ve %3,9'u ise oldukça uzun süre kaldığını bildirmiştir. Tuvalette kalma süresi ile  konstipasyon, karın ağrısı, reflü ve diyare gibi gastrointestinal semptomların görülmesi durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmış olup (p<0.05), bu sürenin artmasıyla semptomların şiddetinin de arttığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra; bireylerin boşaltım ihtiyacını gidermede kullandıkları tuvalet tipinin, defekasyonu kolaylaştırmak için rutin olarak uyguladıkları bazı alışkanlarının (sigara içmek, zeytinyağı içmek, su içmek vb.), boşaltım ihtiyacı geldiğinde tuvalete gitmeyi ertelemelerinin gastrointestinal yakınmaları ile arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda; diyabet hemşirelerinin, diyabet yönetiminde ve diyabetli bireyin eğitiminde gastrointestinal sistem komplikasyonları ve hastanın gastrointestinal sisteme ilişkin yakınmaları konusunda bilgili ve bilinçli olmaları önerilmektedir. Bu kapsamda, diyabetli bireylerin, tuvalette kalma sürelerini olabildiğince minimum sürede (5-10 dk) tutmaları; alkol kullanımının konstipasyona neden olabileceği ve özellikle bağırsak boşaltım problemi yaşayan diyabetli bireylerin alkol tüketiminden uzak durmaları gerektiği konusunda bilgilendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler; Tip-2 Diyabet, Bağırsak Boşaltım Alışkanlıkları, Gastrointestinal Semptom.

Abstract:
This research; It was conducted to examine the effect of intestinal elimination habits of individuals with type-2 diabetes on gastrointestinal complaints.
The universe of the study consisted 126 individuals with type-2 diabetes who applied to the Endocrinology Polyclinic of a foundation university hospital for follow-up and treatment for 3 months between August 2020 and October 2020 (N = 126). 103 patients who applied to the outpatient clinic between the dates of the study, accepted to participate in the study and met the inclusion criteria, formed the sample of the study (n = 103) and the sample size was determined by G * Power V3.1.9.2 analysis. The research data were collected online using the "Individual Identification Form", "Bowel Elimination Habits Assessment Form" and "Gastrointestinal Symptom Rating Scale". Ethics committee approval and institutional permission were obtained for the study to be conducted. Number, percentage, median, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test were used to evaluate the data. In post-hoc comparisons, the significance between two groups was evaluated using the Dunn test. A p value of <0.05 was considered statistically significant for all results.
In the research; It was observed that most of the individuals (79.6%) did not use alcohol, 20.4% used alcohol, and a significant relationship was found between alcohol use and constipation, which is a sub-dimension of gastrointestinal symptoms (p <0.05). In the research; 45.6% of individuals reported staying on the toilet for less than 5 minutes, 43.7% for 5-10 minutes, 6.8% for longer than 10 minutes and 3.9% for quite a long time. A significant correlation was found between the duration of staying in the toilet and the presence of gastrointestinal symptoms such as constipation, abdominal pain, reflux and diarrhea (p <0.05). It was found that the severity of the symptoms increased with the increase of this time. And also; there was no significant relationship between the gastrointestinal complaints of the type of toilet used by individuals to relieve the elimination need, some habits they routinely practice to facilitate defecation (smoking, drinking olive oil, drinking water, etc.), and delaying going to the toilet when they need to drain (p> 0.05). In line with these results; Diabetes nurses are recommended to be knowledgeable and conscious about gastrointestinal system complications and the patient's complaints about the gastrointestinal system in diabetes management and education of the diabetic individual. In this context, individuals with diabetes should keep their time in the toilet as minimum as possible (5-10 minutes); it is recommended that the use of alcohol can cause constipation and diabetic individuals with intestinal emptying problems should be informed about alcohol consumption.

Keywords; Type-2 Diabetes, Bowel Elimination Habits, Gastrointestinal Symptom.