Gammarus pulex'in farklı ilaçlara karşı biyokimyasal yanıtının araştırılması
Investigation of the biochemical response of Gammarus pulex to different pharmaceuticals
Yazar: ŞENAY BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. NURAN CIKCIKOĞLU YILDIRIM ; DR. OSMAN SERDAR
Munzur Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ekolojik çevre = Ecological environment ; Mikroçevre = Microenvironment ; Sentetik çevre = Synthetic environment ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
Bu çalışmada, farklı (sertralin, ibuprofen ve propranolol) ilaçların sucul bir organizma olan Gammarus pulex'teki biyokimyasal yanıtının araştırılması amaçlanmıştır.  G. pulex 96 saat süreyle farklı konsantrasyonlarda ilaçlara maruz bırakılarak LC50 değerleri belirlenmiştir. Probit analizi sonucunda sertralin, ibuprofen ve propranolol LC50 değerleri sırasıyla 0,0087 ± 0,002 µgL-1, 3,18 ± 0,3 µgL-1 ve 0,72 ± 0,08 µgL-1 olarak belirlenmiştir. 
	G. pulex organizmaları her bir ilaç için, belirlenen LC değerlerinin 1/4 (A), 1/8 (B) ve 1/16 (C) oranlarında sertralin, ibuprofen ve propranolola maruz bırakılmıştır. Kontrol grubu dahil 4 grupta süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (KAT) ve asetilkolinesteraz (AChE) enzim aktivitelerindeki değişimler ELISA kitleri kullanılarak belirlenmiştir.
Sertraline maruz bırakılan G. pulex'in SOD enzim aktivitesinde 24. saat uygulamasına bağlı olarak her üç konsantrasyonda da istatistiksel olarak önemli düzeyde azalma olmuştur (p0.05). KAT enzim aktivitesi ise; 24. saat ve 96. saat sonunda da her uygulama konsantrasyonunda anlamlı derecede artmıştır (p0.05). AChE enzim aktivitesinde ise; sertralin uygulaması sonrası genel olarak önemli bir artış bulunmuştur (p0.05).
İbuprofen uygulamasına bağlı olarak SOD enzim aktivitesinde 24. saat sonunda her bir uygulama konsantrasyonunda da anlamlı bir azalma görülmüştür (p0.05). 96. saat sonunda ise SOD enzim aktivitesi artmıştır ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildir (p0.05). KAT enzim aktivitesi ise; 24 ve 96. saatlerin sonrasında her üç uygulama grubunda da kontrol ile kıyaslandığında anlamlı derecede artmıştır (p0.05). AChE enzim aktivitesi ise; 24. saat sonrasında genel anlamda azalma gösterirken, 96. saat sonunda artmıştır (p0.05).
Propranolol uygulamasına bağlı olarak 24. saat sonunda SOD enzim aktivitesi istastistiksel olarak anlamlı olmayan bir azalma gösterirken (p0.05), 96. saatte anlamlı düzeyde artmıştır (p0.05). KAT enzim aktivitesi ise; 24.saat sonrasında genel olarak artmıştır. 96. saatte ise; azalma göstermiştir (p0.05). AChE enzim aktivitesi ise; propanol uygulamasına bağlı olarak 24. saat sonrasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma varken 96. saat sonundaki azalış anlamlı bulunmamıştır (p0.05). 
Sertralin, ibuprofen ve propranolol ilaçlarına karşı G. pulex' te SOD, KAT ve AChE enzim aktivitelerinde meydana gelen değişikliklere bakıldığında bu enzimlerin yararlı birer biyobelirteç olarak kullanılabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the biochemical response of different Pharmaceuticals (sertraline, ibuprofen, propranolol)  on an aquatic organism Gammarus pulex. LC50 values were determined by exposing G. pulex to drugs at different concentrations for 96 hours. As a result of probit analysis, sertraline, Ibuprofen and propranolol LC50 values were determined as 0.0087 ± 0.002 µgL-1, 3.18 ± 0.3 µgL-1 and 0.72 ± 0.08 µgL-1, respectively.
G. pulex organisms were exposed to sublethal concentrations of sertralin 1/4 (A), propranolol 1/8 (B) and ibuprofen 1/16 (C) of LC values. Superoxide dismutase (SOD), catalase (KAT) enzyme activities and acetylcholinesterase (AChE) enzyme activities were determined in four groups including control group by using ELISA kits.
There was a statistically significant decrease in SOD enzyme activity in all three doses depending on 24 hour sertraline administration (p>0.05).  CAT enzyme activity was significantly increased of each administration dose at the of the 24 and 96 hours (p>0.05). A significant increase was found in AChE enzyme activity after sertraline administration (p>0.05).
There was a significant decrease in SOD enzyme activity for each administration doses at the end of 24 hours depending on the administration of ibuprofen p<0.05). SOD enzyme activity increased after 96 hours, but this increase was not statistically significant (p>0.05). CAT enzyme activity after 24 and 96 hours for all three application groups increased significantly compared to control. (p<0.05). AChE enzyme activity showed a general decline at the end of the 24 hour, but increased at the end of the 96th hour (p<0.05).
SOD enzyme activity showed a statistically insignificant decrease at the end of 24 hours depending on propranolol administration (p>0.05), but increased significantly at 96 hour (p<0.05). CAT enzyme activity; generally decreased after 24 hours but decreased 96 hours. There was a statistically significant decrease in AChE enzyme activity after 24 hours depending on propanol administration. At the end of 96th hour, the decrease was not significant (p>0.05).
When the changes in SOD, KAT and AChE enzyme activities against sertraline, ibuprofen and propranololl drugs in G. pulex were considered, these enzymes could be used as useful biomarkers.