Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri
Determinants of foreign direct capital investments in Türkiye
Yazar: MEHMET MUSTAFA BASKIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ERÇAKAR
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, çok uluslu şirketler tarafından mevcut olan bir şirketi satın almak ya da yeni bir tesis kurmak yoluyla kaynakların bir başka ülkeye taşınmasını ifade etmektedir. Çok uluslu şirketlerin başka ülkelere yatırım yapmasının altında yatan nedenlerden biri, yapılacak yatırımın kendi ülkesinden daha kârlı olmasıdır. Ancak alınacak kararda sadece kârlılık avantajı değil yatırım riskleri de söz konusudur. Bu riskler seçilecek ülkeye, zamana, ekonomiye ve siyasi niteliklere göre değişkenlik gösterebilmektedir.
Bu çalışmada, 1980-2019 yıllarına ait Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri üzerine araştırma yapmak ve araştırmanın sonunda elde edilen sonuçlardan yola çıkarak Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri, Türkiye'ye doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının olası etkileri, Türkiye'ye yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkelere ve sektörlere göre dağılımından bahsedilecektir. Bu neticeyle birlikte doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimine bakılıp Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişimi incelenecektir.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyebilmek için 1980-2019 yılları baz alınarak VAR modeli, Johansen eşbütünleşme analizi ve durağanlık testi ile birlikte bu durum açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında gayrisafi yurt içi hasıla, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ticaret, enflasyon, dışa açıklık oranı, döviz kuru ve gayrisafi sabit sermaye oluşumuna ait yıllık veriler kullanılmış ve yorumlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Foreign direct investment refers to the transfer of resources to another country through the purchase of a company existing by multinational companies or the creation of a new facility. One of the main reasons why multinational companies invest in other countries is that the investment will be more profitable than in their own country. However, the decision to be taken is not only about the level of profitability, but also about investment risks. These risks may vary depending on the country to be selected, time, economic and political characteristics.
In this study, research on the determinants of foreign direct investment in Türkiye for the years 1980-2019 and based on the results obtained at the end of the research, the determinants of foreign direct investment in Türkiye, possible effects of foreign direct investment in Türkiye, The distribution of foreign direct investments directed towards countries and sectors will be mentioned. With this result, the historical development of foreign direct investment investments will be mentioned and the development of foreign direct investments in Türkiye will be examined.
In order to determine foreign direct investment in Türkiye, the years 1980-2019 were taken as a basis, and this situation was tried to be explained with the VAR model, Johansen cointegration analysis and stationarity test. Within the scope of the study, annual data on gross domestic product, foreign direct investment, trade, inflation, openness rate, exchange rate and gross fixed capital formation were used and tried to be interpreted.