Kronik Hepatit B tedavisi almakta olan hastalarda renal fonksiyonlardaki değişimin tedavi rejimleri ile ilişkisinin araştırılması /
Yazar: BURAK SARIKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIZA AYTAÇ ÇETİNKAYA ; UZMAN ERCAN YENİLMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Sultan Abdülhamid Eğt. ve Arş. Hast. / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Günümüzde tenofovir disoproksil fumarat (TDF) ve entekavir (ETV) potent ve direnç oranları düşük olmaları nedeniyle kronik HBV enfeksiyonlu hastaların tedavisinde en çok tercih edilen ilaçlarlardandır. Hastaların tedavisi uzun yıllar sürmekte ve ilaçlara bağlı yan etkiler meydana gelebilmektedir. Çalışmamızda renal risk faktörü taşımayan hastalarda TDF ve ETV tedavisine bağlı renal yan etki gelişimi araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 2014-2018 yılları arasında kronik HBV enfeksiyonu tanısıyla tedaviye alınan 284 tedavi naif hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya alınma kriterlerine göre ETV tedavisi alan (ETV Grubu) 77 hasta, TDF tedavisi alan (TDF Grubu) 49 hasta çalışmaya dahil edildi. Her iki tedavi grubundaki hastalara ait demografik bilgileri, HBeAg pozitif/negatiflik durumları, karaciğer biyopsi sonucundaki fibrozis oranları ile tedavi öncesi bazal serum ALT, AST, kreatinin ve e-GFR değerleri kayıt altına alındı. Tedavi süresince renal fonksiyonlarda herhangi bir etkilenme olup olmadığı "Renal Fonksiyonda Azalma" (RFA) tanımlaması ile değerlendirilmiştir. RFA tanımlaması için tedavi öncesi değere göre; e-GFR'de ≥ % 20 azalma ve/veya serum kreatininde ≥ 0.2 mg/dL artış anlamlı kabul edildi. Tedavinin 12., 24., 48., 96., 144., 192., ve 240. haftalarındaki serum kreatinin ve e-GFR sonuçları, tedavi öncesi değerleri ile karşılaştırılarak RFA gelişen olgular belirlendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 126 olgunun 86'sı (% 68.3) erkek, 40'ı (% 31.7) kadındı. TDF Grubunda 49 olgu (% 38.8), ETV Grubunda 77 olgu (% 61.2) bulunmaktaydı. Gruplar demografik özellikler açısından homojendi. TDF ve ETV Gruplarında tedavi öncesi sırasıyla ortalama ALT değerleri 62.40 U/L ve 64.88 U/L (p = 0.273), AST değerleri 43.77 U/L ve 44.02 U/L (p = 0.720), Fibrozis 3.02 ve 2.59 (p = 0.159) idi. İstatistiksel olarak iki grup arasında fark saptanmadı.
Serum kreatinin değerlerine göre TDF Grubunda 240. haftada bir olguda, ETV Grubunda 48. haftada bir olguda, 240. haftada farkli bir olguda RFA gelişti. İki grup arasında serum kreatinin düzeylerine göre anlamlı fark saptanmadı (p=0.457).
e-GFR değerlerine göre TDF Grubunda bir olguda 240. haftada RFA gelişti. ETV Grubunda bir olguda 48. haftada, iki olguda ise 240. haftada olmak üzere toplamda üç olguda RFA gelişti. İki grup arasında e-GFR düzeyine göre anlamlı fark saptanmadı (p=0.198).
x
Sonuç: Renal risk faktörü taşımayan tedavi naif Kronik HBV enfeksiyonlu hastaların tedavisinde TDF veya ETV kullanımına bağlı anlamlı bir renal etkilenme meydana gelmemektedir. Her iki ilaç bu hastalarda güvenle kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Kronik Hepatit B, Böbrek Sağlığı, TDF, ETV, Kreatinin, e-GFR

Abstract:
Aim: Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) and entecavir (ETV) are the drugs of choice in the treatment of patients with chronic HBV infection due to their high potency and low resistance rates. However, treatment of chronic HBV infection with these oral antiviral agents lasts for many years and drug-related side effects may occur. In this study, we searched for the development of renal side effects due to TDF and ETV in patients without renal risk factors.
Materials and Methods: A total of 284 treatment naive patients with chronic HBV infection who were followed up between the years 2014 and 2018 were evaluated retrospectively. After excluding patients who did not meet the inclusion criteria, 77 patients receiving ETV treatment (ETV Group) and 49 patients receiving TDF treatment (TDF Group) were included in the study. Demographic data, HBeAg status, fibrosis scores in liver biopsies and initial serum ALT, AST, creatinine and e-GFR values of the patients in both treatment groups were recorded. Impairment in renal functions during treatment were assessed by the term "Decrease in renal function (DRF)". For the definition of DRF, ≥ 20% decrease in e-GFR and/or ≥ 0.2 mg/dL increase in serum creatinine were considered as significant. Patients with DRF was determined by comparing the serum creatinine and e-GFR results at the 12th, 24th, 48th, 96th, 144th, 192th, and 240th weeks of treatment with the pre-treatment values.
Results: Of the 126 cases included in the study, 86 (68.3%) were male and 40 (31.7%) were female. There were 49 cases (38.8%) in the TDF group and 77 cases (61.2%) in the ETV group. The groups were homogeneous in terms of demographic characteristics. Pre-treatment values in the TDF and ETV groups, the mean ALT values were 62.40 U/L and 64.88 U/L (p = 0.273), respectively, mean AST values were 43.77 U/L and 44.02 U/L (p = 0.720), respectively, mean fibrosis scores were 3.02 and 2.59 (p = 0.159), respectively. There was no statistically significant difference between the two groups.
According to serum creatinine values, RFA developed in one patient in the TDF group (in 240th week), in two patients in the ETV group (one in 48th week and one in 240th week). There was no significant difference between the two groups according to serum creatinine levels (p = 0.457).
According to e-GFR, RFA developed in one patient in the TDF group (in 240th week), in three patients in the ETV group (one in 48th week and two in 240th week). There was no
xii
significant difference between the two groups according to serum creatinine levels (p = 0.198).
Conclusion: No significant renal impairment occurs due to TDF or ETV in the treatment naive patients with chronic HBV infection having no pre-treatment renal risk factors. Both TDF and ETV can be used safely in these patients.
Keywords: Chronic hepatitis B, Renal Health, TDF, ETV, Creatinine, e-GFR