Turunçgillerde ara anaç uygulamalarının uyuşmazlık ve büyüme gücü üzerine etkilerinin araştırılması
Investigations of the effects of the citrus interstocks application on growth and incompatibility
Yazar: MÜGE UYSAL KAMİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. TURGUT YEŞİLOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, değişik ara anaçlar kullanılarak oluşturulan kombinasyonlarda bodurluk özelliği gösteren anaçların belirlenmesi, anaç kalem ilişkilerinin incelenmesi, uyuşmazlık belirtilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Navelina göbekli portakalı (N) ve Kütdiken limon (K) çeşitlerinin Turunç (T) üzerine; ayrıca Turunç üzerine ara anaç olarak Flying Dragon üç yapraklısı (FD), Citrumelo 1452 (C), Star Ruby altıntop (SR), Rubidoux üç yapraklısı (R) kullanılarak oluşturulan kombinasyonlara ait bitkiler kontrollü cam seralarda yetiştirilmiştir. Bitkilerde çap ve sürgün ölçümleri aşılamalardan sonra aylık olarak yapılmıştır. Çalışmada yedi dönemde alınan bitki örneklerinde yaprak sayısı, yaprak alanı, fotosentez hızı, yaş bitki-kök ağırlığı, kuru bitki-kök ağırlığı belirlenmiştir. Bu dönemlerde yapraklarda; anaç, ara anaç altı ve ara anaç üstü kabuklarında karbonhidrat ve bitki besin elementi, tanen analizleri yapılmıştır. Aşı noktalarında boyuna kesitler IKI ile boyanarak nişasta dağılımları görüntülenmiştir.Değişik aşı kombinasyonlarının taçlandırmadan sonra, son dönemde yapılan ölçümlerde Navelina portakalında kontrole göre FD, Kütdiken limonunda kontrole göre R ara anacı en fazla bodurluk etkisi göstermiştir. Fotosentez hızı Yaz döneminde en hızlı bulunmuştur. En yüksek toplam şeker içeriği çeşit kabuklarında saptanmıştır. Bitki besin elementleri bakımından aşı kombinasyonlarının elementlerden yararlanma durumları farklılık göstermiştir. Kombinasyonların kabuk örneklerinde tanen birikimi olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
In this research, we aimed to determine, using combinations of different inter-stocks, the rootstocks with dwarfing characteristics, to elucidate the dwarfing mechanism, photosynthetic activities and its relations to starch and other carbohydrate accumulation and plant nutrients on bud union. For these purposes, the plants of Navelina (N) orange and Kütdiken (K) lemon, which are commonly grown as standard cultivars, were grown on either on sour orange (T) rootstocks or sour orange rootstocks with inter-stocks of Flying Dragon trifoliate orange (FD), Citrumelo 1452 (C), Star Ruby grapefruit (SR) or Rubidoux trifoliate orange (R), were grown on temperature-controlled greenhouse. The diameters of rootstocks, inter-stocks and scions were determined and shoot developments were monitored monthly after budding. In the experiments, the samples were taken on seven periods and fresh plant-root weights, dry plant-root weights, leaf number, leaf area, photosynthetic rate photosynthetic capacity were determined. In these periods, carbohydrates and plant nutri-elements were analyzed on leaf, rootstocks, below inter-rootstock and above inter-rootstock. Longitudinal sections were taken and viewed the distribution of the starch was stained with IKI.In combination with various grafts, after crowning shoot measurements which are made in Navelina orange respectively to the control plants FD interstock and in Kütdiken limon respectively to the control plants R interstock had showed the most dwarfism effect. Photosynthetic rates had the highest levels in the summer period. The highest sugar concentration was found in bark samples. Among the plant nutri-elements, grafting combinations differ in terms of benefiting from nutri-elements. On samples taken from the bark tannin accumulation was not found.