Türkiye'de konut sorununun ekonomik boyutları
The Economic dimensions of the housing problematic in Turkey
Yazar: SAADET AYDIN
Danışman: PROF. DR. ARSLAN SONAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet müdahalesi = State intervention ; Finansman = Financing ; Konut sorunu = Housing problem ; Özel mülkiyet = Private property

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Cumhuriyet'in ilk yıllarından 20. yüzyıl sonuna kadar olan süreçte, Türkiye ekonomisi koşullarında konut sorunudur. Çalışmada amaçlanan ise, bu uzun süreçte gerçekleşen konut alanına devlet müdahalelerini, konut yöneltilerini ve kurumsal yapılan temel alarak, sorunun çözümsüzlüğünün gerekçelerine ulaşmak; nasıl bir yapılanma ile konut sorununun hafifletilebileceği üzerine model geliştirmektir. Bu amaçla konut, meta olarak kabul edilmiş, efektif talep, kaynak dağılımı ve dışsallıklar bağlamında ele alınmıştır. Devlet müdahalesinin boyutları, Emlak Bankası'nm kurumsal tarihine ve konut alanındaki rolüne koşut olarak, diğer kamusal aktörleri de yeri geldikçe içeren bir biçimde tartışılmıştır. Gelir ve servetin eşitsiz dağılımı, denetlenemeyen enflasyon, kaynak dağılımında planlama olgusunun geçersiz kılınması ve gitgide küçülen bir devlet (kamu yönetimi) bir araya geldiğinde, bir de bunların üzerine kayıt dişilik eklendiğinde, konut sorununun boyutları kaçınılmaz olarak değişmektedir. En çok mekansal kutuplaşma ve sağlıksız konut biçimlerinde izlenen soruna, sorunu katmerleştiren gecekondu bağışlamaları ve niteliksiz konut alanları üretimi ile yaklaşan, aşın tüketimi ise engellemek yerine özendiren devlet müdahalelerinin temel amaçlarının, anamalcı dizgeyi güçlendirmek adına özel iyeliği tabana yaymak, serbest piyasayı ve efektif talebi yüceltmek ve küresel finans piyasaları ile işbirliği içine girmek olduğu anlaşılmıştır. Sonuçta önerilen model, konut mülkiyeti hakkı yerine sağlıklı bir mekanda barınma hakkını temel alan ama bunu gelir dağılımı sorununun bir parçası olarak görüp, devletin kamusal yükümlülüklerini çoğaltan bir yaklaşım içermektedir. 224

Abstract:
The issue evaluated by this dissertation is the housing problematic throughout the history of the Turkish Republic under the conditions provided by the Turkish Economy. The study aims to understand the reasons behind the instability of housing policies and, to construct a model on the question of how housing problematic can be eased. This study considers house as a form of commodity, and evaluates the issue under the light of the notions of the effective demand, resource allocation and external economies. The dimensions of state intervention, when needed, are discussed by way of including other public agencies, and by way of evaluationg the institutional history of Emlak Bank and its place in housing. The amalgam of the notions of informal economy, unequal distribution of incomes, unstable inflation and distortion of the notion of planning in resource allocation, and the minimalisation of the state in conformity have some bearing on the dimensions of housing problematic. The most common appearances of the problematic are spatial polarisation and unhealthy housing. The complexity of the issue is further intensified by amnesty declarations of politicians for shanty towns, by incompetent housing projects and investments, and by politics aiming to spread private property to the public with the aim of strengthening capitalist system. Consequently, the model suggested by the dissertation considers the peoples' right to shelter in a healthy housing more important than enhancing property rights. Yet, the realisation of this right shoud be evaluated as a part of the vast problematic of income distribution and the dissertation calls for the increase of communitarian obligations of the state. 225