Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan ebeveynlerin aşı tereddütünün değerlendirilmesi
Evaluation of vaccine hesitation of parents with children diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: SİNEM ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BAĞ
Sağlık Bakanlığı / İzmir Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Aşı tereddütü ve aşı reddi son yıllarda giderek artan sıklıkta karşımıza çıkmaktadır. Otizmin aşılarla ilişkili olmadığını gösteren pek çok kanıta dayalı uzun dönem çalışmalar mevcut olmasına rağmen, özellikle aşı karşıtı gruplar tarafından aşıların otizme yol açtığı yönündeki spekülasyonlar devam etmektedir. Otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocuğu olan ebeveynlerin, çocukluk çağı aşılarına bakışının değiştiğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, otizmli çocuğu olan ebeveynlerin aşı tereddütlerini geçerlik ve güvenirliği yapılmış bir ölçek aracılığı ile değerlendirmek, katılımcıların aşılarla ilgili risk ve güven algılarını saptamak ve sonuçların normal popülasyondan farklı olup olmadığını değerlendirmektir. Bu çalışmada ayrıca, ilgili ölçeğin hem anne hem babalara ayrı ayrı uygulanarak, ebeveynlerin aşı tereddütlerinin birbirinden farklı olup olmadığının da değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
    Gereç ve Yöntem: Çalışma toplam 200 çocuğun,  400 ebeveyninin Aşı Tereddüt Ölçeği uygulanarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, yaş aralığı 2 ile 18 arasında değişen, ortalaması 8.1±3,32 ve E/K: 53/47 olan OSB tanılı 100 çocuğun anne babası; kontrol grubu ise yaş ortalaması 7.3±4,22 ve E/K: 40/60 olan 100 sağlıklı çocuğun anne babasından oluşmaktaydı. Çalışmamızda, olgu grubunun ebeveynlerinin aşı ile ilgili güven ve risk algıları ortalama skorlarının kontrol grubu ile benzer özellikte olduğu görüldü [güven 34.3±1.4 vs 34.2±1.5 (p:0.69);  risk 8.66±2.3 vs 8.55±2.2 (p:0.72)]. Çalışma grubunda aşılarla ilgili güven ve risk algılarının anne babalar arasında farklı olup olmadığı değerlendirildiğinde,  annelerin aşılarla ilgili risk algısının ortalama skorunun (9±2.51) babaların risk algısı ortalama değerinden (8±2.48) anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır(p:0.01). OSB tanılı grupta, ebeveynlerin güven ve risk algılarını etkileyen faktörler değerlendirildiğinde, çocuğun yaşı, cinsiyeti, anne yaşı, baba yaşı, otizmin ağırlık derecesi; aşılarla ilgili olarak güven ve risk algılarını etkilemediği saptanmıştır (p>0.05). Tüm grupta annelerin aşılarla ilgili risk algısı babalara göre daha yüksek olmakla birlikte OSB tanılı çocuğu olan annelerin üniversite mezunu olması ve çalışıyor olması bu annelerde aşılarla ilgili risk algısını düşürdüğü saptanmıştır. 
     Sonuç: Çalışmamızda OSB tanılı çocuğu olan ebeveynlerin aşılarla ilgili güven ve risk algılarının sağlıklı çocuğu olan ebeveynlerin güven ve risk algıları ile benzer olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, OSB tanılı çocuğu olan annelerin üniversite mezunu olması, çalışıyor olması ve sağlık personeli olması halinde risk algısı anlamlı olarak düşüktür. 
Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, aşı, aşı tereddütü , aşı reddi, güven, risk

Abstract:
Objective: Vaccine hesitancy and vaccine refusal have become increasingly common in recent years. Although there are many evidence-based long-term studies showing that autism is not related to vaccines, there is still speculation, especially by anti-vaccine groups, that vaccines cause autism. There are studies showing that parents with children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) have a changed view of childhood vaccines. The aim of this study was to evaluate the vaccine hesitancy of parents with children with ASD by means of a validated and reliable scale, to determine the risk and confidence perceptions of the participants regarding vaccines, and to evaluate whether the results differ from the normal population. In this study, it is also aimed to evaluate whether the vaccine hesitancy of parents is different from each other by applying the relevant scale to both mothers and fathers separately.
Materials and Methods: The study was conducted by applying the Vaccine Hesitation Scale to 400 parents of a total of 200 children. The study group consisted of the parents of 100 children with ASD aged between 2 and 18 years, with a mean age of 8.1±3.32 and M/F: 53/47 with a mean age of 8.1±3.32 and M/F: 53/47; the control group consisted of the parents of 100 healthy children with a mean age of 7.3±4.22 and M/F: 40/60: 40/60 and the control group consisted of the parents of 100 healthy children. In our study, the mean scores of confidence and risk perceptions of the parents of the case group regarding vaccines were similar to those of the control group [confidence 34.3±1.4 vs 34.2±1.5 (p:0.69); risk 8.66±2.3 vs 8.55±2.2 (p:0.72)]. When it was evaluated whether the trust and risk perceptions about vaccines were different between parents in the study group, it was found that the mean score of risk perception about vaccines of mothers (9±2.51) was significantly higher than the mean value of risk perception of fathers (8±2.48) (p:0.01). When the factors affecting the confidence and risk perceptions of the parents in the group diagnosed with ASD were evaluated, it was found that the child's age, gender, mother's age, father's age, and the severity of autism did not affect the confidence and risk perceptions about vaccines (p>0.05). Although the risk perception of mothers about vaccines was higher than that of fathers in all groups, it was found that university graduation and employment of mothers with children diagnosed with ASD decreased the risk perception about vaccines in these mothers.
Conclusion: In our study, it was found that the confidence and risk perceptions of parents with children diagnosed with ASD regarding vaccines were similar to the confidence and risk perceptions of parents with healthy children. However, the risk perception was significantly lower if the mothers with children diagnosed with ASD were university graduates, employed, and health personnel.
Keywords: Autism spectrum disorder, vaccine, vaccine hesitation, vaccine refusal, confidence, risk