Kavram haritası ile desteklenmiş sunuş yoluyla öğretim stratejisinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki başarısına etkisi
The effect of the concept map supported-expository teaching strategy on primary school 4th grade students' achievement in science course
Yazar: MUSA POLAT
Danışman: PROF. DR. MELEK ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Kavram Haritası ile Desteklenmiş Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisinin (KHDSYÖS) ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersindeki başarısına etkisini belirlemektir. Araştırma 3x2 çok faktörlü desende tasarlanmıştır. Ayrıca araştırma ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen niteliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu MEB'e bağlı iki ilkokulda birbirine denk olduğu belirlenen altı sınıftaki toplam 210 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın nitel verileri Deney-1 (D1) grubundan maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 12 öğrenciden elde edilmiştir. Denel işlem sürecinde denk gruplardan seçkisiz olmayan örnekleme tekniği ile belirlenen Okul 1'deki (O1) D1 grubunda Fen Bilimleri dersinde KHDSYÖS, Deney-2 (D2) grubunda yalnızca Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisi (SYÖS), Kontrol (K) grubunda ise Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına (2018) göre öğretmenin planladığı şekilde öğretim yapılmıştır. Aynı çalışmalar Okul 2 (O2)'de D1, D2 ve K gruplarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri 'Fen Bilimleri Başarı Testi (FBBT)' ile toplanırken, nitel veriler 'Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formundan (YYGF)' elde edilmiştir. Ayrıca diğer veri toplama araçları olarak 'Kavram Haritası Etkinlik Formu (KHEF)' ve 'Klasik Yazılı Sınav Kâğıdından (KYSK)' veriler elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde Kovaryans Analizi, Bonferroni testi; Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U testleri kullanılmış; nitel veriler için içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen nicel bulgulara dayalı olarak, FBBT alt boyutlarından "hatırlama" düzeyinde O1'de deney ve kontrol grupları arasında düzeltilmiş son test puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farkın olmadığı; O2'de gruplar arasında anlamlı farkın olduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre O2'de D1 ve D2 gruplarının başarısı kontrol grubuna göre daha yüksektir. Araştırma sonuçlarına göre FBBT alt boyutlarından "anlama" düzeyinde her iki okuldaki deney ve kontrol grupları arasında son test puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Bu sonuca göre her iki okulda D1 gruplarının başarısı, D2 ve Kontrol gruplarına göre daha yüksektir. Ayrıca O1'de D2 grubunun başarısı, Kontrol grubuna göre daha yüksekken O2'de D2 ve Kontrol grubu arasında son test puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Araştırmada her iki okulda da tüm grupların FBBT alt boyutlarından "uygulama" düzeyinden aldıkları puan ortalamaları arasında anlamlı bir farkın olmadığı ortaya çıkmıştır. Her iki okuldaki deney ve kontrol grupları arasında FBBT toplam puan ortalamaları açısından anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre her iki okulda D1 gruplarının başarısı, D2 ve Kontrol gruplarına göre daha yüksektir. Ancak D2 ile K gruplarının son test toplam puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Araştırma sonuçlarına göre her iki okulda D1 grubundaki öğrencilerin KHEF'de üniteler ilerledikçe ayrıştırılan geçerli kavram sayısı, kurulan hiyerarşi, kavramlar arasındaki ilişki sayısı; oluşturulan önerme sayısında artış gözlenmiş; en az puan 'imla kuralları' ile ilgili olduğu belirlenmiştir. Araştırmada öğrencilere uygulanan KHEF'lerden elde edilen puanlar arasında her iki okulda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuş, farkın en son uygulanan KHEF lehine olduğu görülmüştür. Her iki okulda D2 grubundaki öğrencilerin KYSK'den aldıkları ortalama puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuş, konular ilerledikçe KYSK'den alınan ortalama puanların yükseldiği gözlenmiştir. Bu sonuçlar, her iki okulda D1 ve D2 grubuna uygulanan KHEF ile KYSK'lerin öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde işlenen konularda yer alan kavramları anlamalarında etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmanın nitel sonuçları, her iki okulda KHDSYÖS'nin uygulandığı öğrencilerin genel olarak Fen Bilimleri dersine yönelik olumlu görüşler paylaştıklarını göstermiştir. Araştırma sonuçlarının; Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının (2018) uygulanması süreci açısından dikkat çeken bazı göstergeler içermesi, Fen Bilimleri dersi kapsamında yapılan araştırmalara ve aynı zamanda Eğitim Programları ve Öğretim alanında -öğretim süreçleri- açısından yapılan araştırmalara katkı sağlaması açısından önemli ipuçları sunduğu öngörülmektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the effect of the Concept Map Supported-Expository Teaching Strategy (CMSETS) on primary school 4th grade students' achievement in Science Course. The research was designed in a 3x2 multifactor design. This study utilized a pair-matched control group pretest–posttest quasi-experimental design. The study group consisted of a total of 210 students in six classes determined to be equivalent to each other in two primary schools affiliated to the Ministry of National Education. The qualitative data of the study were obtained from 12 students determined by maximum diversity sampling from the Experiment-1 (E1) group. In the experimental process, the Experiment-1 (E1) group in School 1 (S1), which was determined by non-random sampling technique from the equivalent groups in the experimental process, was taught with Concept Map Supported-Expository Teaching Strategy in the Science Course, the Experiment-2 (E2) group was taught only with expository teaching, and the Control (C) group, teaching was carried out as planned by the teacher according to the Ministry of National Education Science Curriculum. The same studies were carried out in School 2 (S2) in E1, E2 and C groups. While the quantitative data of the study were collected with the 'Science Achievement Test (SAT)', qualitative data were obtained from the 'Semi-Structured Interview Form (SSIF)', 'Concept Map Activity Form (CMAF)' and 'Classical Written Examination Paper (CWEP)'. Covariance Analysis, Bonferroni test, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U tests were used to analyse the quantitative data obtained in the study; content analysis was performed for qualitative data. Based on the quantitative findings obtained in the study, it was found that there was no significant difference between the adjusted post-test mean scores of the experimental and control groups at the level of "remembering", one of the sub-dimensions of the SAT, in E1, while there was a significant difference between the groups in E2. Accordingly, the achievement of the E1 and E2 groups in S2 was higher than that of the control group. It was revealed that there was a significant difference between the post-test mean scores of the experimental and control groups in both schools at the level of "understanding", one of the sub-dimensions of SAT. Accordingly, the achievement of the E1 group in both schools was higher than the E2 and control groups. In addition, while the achievement of the E2 group in S1 was higher than that of the Control group, no significant difference was found between the mean posttest scores of the E2 and Control groups in S2. In both schools, it was revealed that there was no significant difference between the mean scores of all groups in the "applying" level of the SAT sub-dimensions. There was a significant difference between the experimental and control groups in both schools in terms of SAT total mean scores. Accordingly, the success of the E1 groups in both schools was higher than that of the E2 and Control groups. However, no significant difference was found between the post-test total mean scores of E2 and C groups. In both schools, it was observed that the students in the E1 group increased the number of valid concepts, the hierarchy established, the number of relationships between concepts, and the number of propositions formed in the CMAF as the units progressed; the lowest score was related to 'spelling rules'. In the study, a statistically significant difference was found between the scores obtained from the CMAFs applied to the students in both schools, and it was determined that the difference was in favour of the last CMAF applied. In both schools, a statistically significant difference was found between the average scores of the students in the E2 group obtained from the CWEP, and it was revealed that the average scores obtained from the CWEP increased as the subjects progressed. Accordingly, it was seen that the CMAF and CWEPs applied to the E1 and E2 groups in both schools were effective in students' understanding of the concepts in the subjects covered in the Science Course. The qualitative results of the study showed that the students in both schools who were administered CMSETS shared positive views towards the Science Course in general. It is foreseen that the results of the research provide important clues in terms of containing some remarkable indicators in terms of the implementation process of the Science Curriculum, contributing to the researches conducted within the scope of Science Course and to the researches conducted in the field of Curriculum and Instruction in terms of teaching processes.