Badem üretiminin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi; Diyarbakır ili örneği
Technical and economic analysis of almond production; example of Diyarbakir province
Yazar: SERAP ERKUŞ
Danışman: PROF. DR. KORAY ÖZRENK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN YAVİÇ
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmamızda Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) kayıtlı olan badem üreticilerinin sayısı esas alınarak 108 üretici ile anket çalışması yapılmıştır. Yetiştiricilerin; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, aile nüfusu ile ilgili bilgiler, sahip oldukları arazi miktarı, budama, sulama, gübreleme, üretimde karşılaşılan hastalık ve zararlılar ile mücadele, bilgi kaynaklarının neler olduğu gibi temel sorular sorularak üreticiler analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamıza katılan üreticilerin %91,03 sinin erkek, %8,97'inin bayan olduğu,  % 50'sinin İlköğretim mezunu olduğu, badem üreticilerinin bölgede badem üretiminin yanı sıra fıstık, buğday, pamuk, üzüm, nar, arpa, mısır ve diğer sebze ve meyve ürünlerinin yetiştiriciliği yaptığı tespit edilmiştir. Bölgede 108 üreticiden 50 üreticinin badem üretimi ile birlikte buğday üretimi yaptığı, 30 üreticinin bununla birlikte arpa üretimi yaptığı, 70 üreticinin pamuk üretimi yaptığı, 63 üreticinin mısır üretimi yaptığı,7 üreticinin Baklagiller üretimi yaptığı, 40 üreticinin üzüm ürettiği ve 45 üreticinin fıstık üretimini aktif olarak yaptığı tespit edilmiştir. Üreticilerimizin %65,4'ünün hayvancılık faaliyetlerin yürüttüğü, badem üreticilerinin %57,5'i 0-10 yaş aralığında badem fidanları ile üretim yaptıkları, üreticilerin %48,2'sinin 6*6 dikim aralığında üretim yaptıkları, üreticilerin %46,2'sinin üretim döneminde toprak analizi yaptırdığı, %94,9'unun badem ağaçlarında budama yaptıkları, üreticilerin %57,7'sinin ilkbahar da budama yaptıkları, üreticilerimizin %23.1'inin sulama yapmadıkları, Sulama yapan üreticilerin %55,1'inin Salma sulama sistemi ile sulama yaptıkları tespit edilmiştir. Anket yapılan badem üreticilerinin üretim döneminde %67,9'unun boş meyve ile karşılaştığı, üreticilerin %41'inin boş meyve oluşumuna sebep olan faktörlerin ne olduğuna dair bilgisinin olduğu tespit edilmiştir. Bölgede bulunan badem üreticilerinin %8,3'ünün ihracatının tespit edilmiştir.  
Çalışmamızın sonucunda, Diyarbakır ilinde badem yetiştiriciliği yapanların büyük çoğunluğunun modern bahçe tesisleri ile ilgili bilgi sahibi oldukları, damla sulama sistemleri ile yeni bahçe kurdukları ve bölge de bulunan kamu kurum ile kuruluşları ile sürekli olarak çalışma halinde oldukları tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda bölge de badem üretiminin arttırılması ve doğru üretim kaynakları ile üreticilere yönelik olarak çözüm önerileri geliştirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Badem, Üretici, Verim, Ekonomi, Gelir, Diyarbakır

Abstract:
In our study, a survey was conducted with 108 producers based on the number of almond producers registered in the Farmer Registration System (ÇKS). The breeders; information on gender, age, education status, family population, the amount of land they own, pruning, irrigation, fertilization, combating diseases and pests encountered in production, what are the sources of informationProducers were tried to be analyzed by asking basic questions such as. 91.03% of the producers participating in our study are male, 8.97% are female, 50% are primary school graduates, almond producers are produced in the region as well as peanut, wheat, cotton, grape, pomegranate, barley, corn and other vegetables. and it has been determined that it grows fruit products. In the region, 50 producers from 108 producers produce wheat with almond production, 30 producers also produce barley, 70 producers produce cotton, 63 producers produce corn, 7 producers produce Legumes, 40 producers produce grapes and 45 producers actively produce peanuts. It has been determined that.65.4% of our producers carry out livestock activities, 57.5% of almond producers produce almond seedlings between the ages of 0-10, 48.2% of the producers produce in the 6 * 6 planting range, 46.2% of the producers 94.9% of the producers pruned almond trees in the spring, 23.1% of our producers did not irrigate, 55.1% of the irrigation producers did not irrigate. It has been determined that they irrigate with the system. It was determined that 67.9% of the almond producers surveyed encountered empty fruit during the production period, and 41% of the producers had knowledge about the factors that cause the formation of empty fruit. It was determined that 8.3% of the almond producers in the region were exported. 
As a result of our study, it has been determined that the majority of almond farmers in Diyarbakır have knowledge about modern garden facilities, establish new gardens with drip irrigation systems, and are constantly working with public institutions and organizations in the region. As a result of the study, solutions were developed for increasing almond production in the region and for producers with the right production resources.

Keywords: Almond, Producer, Crop, Economy, Yield, Diyarbakır