Sjögren sendromu hastalarında özofagus fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of esophageal functions in patients with sjogren's syndrome
Yazar: PINAR ARMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BEKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Manometri = Manometry ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Tükürük bezleri hastalıkları = Salivary glands diseases ; Özofagus = Esophagus ; Özofagus hastalıkları = Esophageal diseases ; Özofagus motilite bozuklukları = Esophageal motility disorders

Özet:
Giriş ve Amaç: Sjögren sendromu tükürük bezlerini etkileyen kronik bir hastalıktır ve en sık semptomu ağız kuruluğudur. Gıdaların faringoözofageal transferi için tükürük gerektiğinden tükürük azlığı ve yokluğu disfajiden sorumlu olabilir. SS'da glandüler yapıların inflamasyonu ile oluşan tükürük salgısı, özofageal veb, özofagusta asit klerensinin azalması; gastrik hiposekresyon gibi durumların motilite bozukluğundan sorumlu olabileceği üzerinde durulmaktadır. Ancak Sjögren sendromunda özofageal motilite bozukluğu arasındaki ilişki henüz aydınlatılamamıştır. Bu çalışmanın amacı Sjögren sendromunun özofagus fonksiyonlarına etkisi olup olmadığını manometrik olarak değerlendirmektir. Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya Sjögren sendromu tanısı olan 40 hasta ve kontrol grubu olarak daha önce fonksiyonel dispepsi tanısı almış ve özofagus motilitesine bakılmış 30 hasta dahil edildi. Bir gecelik açlık sonrası MMS markalı, mikroperfüzyon sistemiyle çalışan  motilite cihazı ile özofagus gövde kontraksiyon amplitüdü, velosite, kontraksiyon süresi, alt özofagus sfinkter (AÖS) istirahat basıncı, AÖS % gevşeme,  gevşeme süresine bakıldı. Sjögren sendromu olan hastalar ve kontrol grubunun demografik özellikleri; hastalık tanıları, hastalık karakteristikleri ve endoskopik bulguları retrospektif olarak tarandı.  Bulgular: 40 Sjögren sendromu hastasının ortalama yaş ve ortalama hastalık süresi sırasıyla: 57±12 (min: 25, max: 75) ve 6,2±4,9 yıldı (min: 0,5-30 yıl). Hastaların 32 tanesi primer SS, 8 tanesi ise sekonder SS idi. Hastaların % 52,5'inde reflü, göğüs ağrısı ve disfaji gibi özofagus semptomlarından en az bir tanesi vardı. En sık görülen özofageal semptom 13 (%32,5) hastada disfajiydi. Yapılan manometrik incelemede SS grubunda AÖS istirahat basıncı (mmHg): 22±11,2, AÖS % relaksasyon (%): 94,7±6,4, ortalama AÖS relaksasyon süresi (s): 5,9±1,4, ortalama özofagus gövde kontraksiyon amplitüdü (mmHg): 74,1±35,8 ve ortalama velosite (cm/s): -1,6±23,2 saptandı. Kontrol grubunda ise bu parametreler sırasıyla 20±8,1, 96,2±5,1, 8,3±1,9, 63,1±23 ve 3,4±1,6 saptandı. Her iki grubun karşılaştırılmasında SS'da ortalama relaksasyon süresinin daha kısa olması (p: <0,001) istatistiksel olarak anlamlıydı. Ortalama LES istirahat basıncı (p: 0,242), LES yüzde relaksasyon (p: 0,232), ortalama özofagus gövde kontraksiyon amplitüdü (p: 0,228) ve velosite (p: 0,325) açısından her iki grup arasında istatistiksel farklılık izlenmedi. Primer ve sekonder SS grupları arasında yukarıdaki parametrelerde istatiksel anlamlı farklılık görülmedi. Özofagus motilite bozukluğu 40 hastanın 16 (%40)'sında saptandı (özofagus hipomotilitesi: 10, hipertansif AÖS: 2, nonspesifik özofageal motilite bozukluğu: 4 hasta). Bu 16 hastanın 5'inde disfaji, 2'sinde reflü yakınması mevcuttu. Sonuç: Sjögren sendromu hastalarında manometrik inceleme ile ortalama AÖS relaksasyon süresinde kısalma gözlenmiştir. Hastaların %40'ında özofagus motilite bozukluğu saptanmıştır. Disfaji en sık görülen özofageal semptomdur. Çalışmamız Sjögren sendromunun özofagus fonksiyonlarına etkisi olabileceği düşündürmektedir.

Abstract:
Introduction: Sjögren's syndrome is a chronic disease affecting the salivary glands and its the most common symptom is dry mouth. Because saliva is essential for the pharyngoesophageal transfer of food, the absence of saliva may be responsible for dysphagia. In Sjögren's syndrome, it's suggested that saliva flow, esophageal web, reduction of esophageal acid clearance, gastric hyposecretion caused by glandular inflammation are responsible for motility disorder. However, the relationship between esophageal motility disorder and Sjögren's syndrome remains unclear. The aim of this study is to evaluate the effect of Sjögren's syndrome on esophageal functions as manometer. Patients and Method: Forty patients with Sjögren syndrome over the age of 18 years were enrolled into the study. 35 patients diagnosed as having functional dyspepsia were also included in the study as a control group. After one night fasting esophageal motility testing was performed by using a microperfusion system motility device (MMS). Esophagus contraction amplitude, peak velocity, contraction time; Lower esophagus sphincter resting pressure, LES relaxation, LES relaxation duration were assessed. Demographic characteristics, disease diagnosis, disease characteristics, endoscopic findings of patients with Sjogren's syndrome and control subjects were obtained retrospectively. Results: The mean age and duration of disease of 40 SS patients were respectively 57±12 (min: 25, max: 75) ve 6,2±4,9 years (min: 0,5, max: 30 yıl). 32 of the cases were primary SS, and 8 of them were secondary SS. 81,5% of patients have at least one ofthe symptoms reflux, chest pain or dysphagia. Most commonly seen esophageal symptom was dysphagia in 13 (32,5%) patients. As for manometric finding: LES resting pressure was 22±11,2; LES % relaxation was 94,7±6,4; LES relaxation duration was 5,9±1,4; mean esophagus contraction amplitude was 74,1±35,8 and velocity was -1,6±23,2. In control group these parameters were respectively 20±8,1, 96,2±5,1, 8,3±1,9, 63,1±23 and 3,4±1,6. In patients with Sjögren syndrome compared to functional dyspepsia patientsi, LES relaxation duration was shorter (p: <0,001). There was no statistically significant difference between LES resting pressure (p: 0,242), esophagus contraction amlitude (p: 0,228) and velocity (p: 0,325). In the above parameters between primary and secondary SS groups showed no statistically significant difference. LES relaxation percentage was significantly higher in patients with dysphagia (p: 0,049) compared to asymptomatic patients;  no statistically significant difference between the other manometric parameters were observed. Esophageal dismotility was detected in 16 of 40 patients with Sjögren syndrome (esophageal hypomotility: 10, hypertansive LES: 2, nonspecific esophageal motility disorder: 4 patient). In 5 of these 16 patients had dysphagia and 2 had reflux symptoms. Conclusion: In patients with Sjögren syndrome compared to functional dyspepsia patients mean LES relaxation duration was shorter. Esophageal dismotility was present in 40% of patients with Sjögren syndrome. Most commonly seen symptom was dysphagia. Our study suggests that Sjögren syndrome may impact on esophageal function.