Kırk Vezir hikayesinin resimli nüshaları
Illustrated copies of the story of Forty Viziers
Yazar: GİZEM TUĞRUL
Danışman: PROF. DR. SERPİL BAĞCI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hikaye = Story ; Hikaye kitapları = Story books ; Kırk Vezir Hikayeleri = Kırk Vezir Tales ; Nakkaş Osman = Nakkaş Osman ; Nasihatname = Nasihatname ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Yazma eserler = Manuscripts ; Üslup = Stylistic ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Kırk Vezir Hikâyesinin Resimli Nüshaları isimli çalışmanın konusunu 16. yüzyılın sonlarında oldukça benzer üretilmiş iki resimli el yazması oluşturur. İçerisinde on iki tasvir yer alan nüshalardan ilki tarihsizdir ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde (İÜK. T. 7415) kayıtlıdır. 1586/1587 (H.995) tarihli diğer nüsha, İsveç'te Uppsala Üniversitesi Carolina Rediviva Kütüphanesi'nin Türkçe yazma eserleri (UUL. Vet. 38) bölümündedir. Kâtibi Muhammed bin Mustafa'dır ve içinde on yedi tasvir mevcuttur. Nasihatname türünde hazırlanan eserin tasvirlerinin üslup açısından Nakkaş Osman ve ekibi tarafından yapıldığı düşünülmektedir.

Osmanlı edebiyatında ilk örneklerine 15. yüzyılda rastlanan Kırk Vezir Hikâyesi, Arapça orijinali kayıp bir eserden Türkçeye çevrilmiştir. Eserin bazı nüshalarındaki mukaddimelerinde II. Murad (1421-1451) ve II. Mehmed'e (1451-1481) sunulduğu yazılıdır. Kırk Vezir Hikâyesi eğlenceli eğitici yönüyle Osmanlı sarayında beğenilerek okunmuştur. III. Murad (1574-1595) döneminde hazırlanan resimli nüshaların kimler için hazırlandığı bilinmemektedir. Yazma nüshaların üretildiği dönem, Nakkaş Osman'ın diğer çalışmaları ve bu dönemde öne çıkan kitap hamilerinden yola çıkarak; birbirine oldukça benzer hazırlanan resimli Kırk Vezir Hikayesi nüshaları üslup ve ikonografik açıdan irdelenmiştir. Yazmaların resim metin ilişkisi yönünden değerlendirmesi yapılmış, resim programındaki farklılıklarla eserin kim(lere) sunulduğu ve hamisinin kim olduğu sorunsalı tartışılmıştır.

Abstract:
The subject of the thesis entitled Illustrated Copies of the Story of Forty Viziers, nearly identical two illustrated copies of manuscripts produced in the last of 16th century. One of these copies is undated, contains twelve miniatures and registred at İstanbul University Library (İÜK. T. 7415). The other copy is dated 1586/1587 (H. 995), in the Turkish manuscripts (UUL Vet. 38) section of Uppsala University Carolina Rediviva Library in Sweden and it has seventeen miniatures. As a genre of advice book, in terms of its style it is thought that the miniatures of the manuscripts were made by Nakkaş Osman and his team. 

The first examples of Story of Forty Viziers were encountered in Ottoman literature in the 15th century, was translated into Turkish from a lost Arabic original. In the introductions of some copies of the manuscripts, it is written that it was presented to Murad II (1421-1451) and Mehmed II (1451-1481). With its entertaining and educational aspect, Story of Forty Viziers was read with admiration in the Ottoman court. It is not known for whom the illustrated copies were produced during the reign of Murad III (1574-1595). Based on the period in which manuscripts were produced, the other works of Nakkaş Osman and the prominent book patrons of this period; Illustrated copies of the Story of Forty Viziers, which were prepared quite similarly to each other, were examined in terms of style and iconography. The manuscripts were evaluated in terms of the text and image relationship, the differences in the picture program, the problematic of the work was presented to who and who was its patron has been discussed.