İlkokul öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of primary school students' attitudes towards the environment
Yazar: BÜŞRA ŞEYMA DÖLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM AKYOL
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Öğrenciler = Students ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarını ve çevreye yönelik tutumlarının cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmaktır. Çalışmaya Şanlıurfa ilinin Birecik ilçesine bağlı bir köy okulunda 2018-2019 eğitim öğretim yılında öğrenim gören toplam 40 öğrenci katılmıştır. Çalışmada verileri toplamak amacıyla, Kahriman-Ozturk, Olgan ve Tuncer'in (2012) The Children's Attitudes toward the Environment Scale-Preschool Version (Musser ve Diamond, 1999) adlı ölçekten adapte ettiği 15 temel soru ve ilgili alt sorulardan oluşan görüşme formu kullanılarak bireysel görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, Thompson ve Barton'ın (1994) çalışmalarında belirttikleri çerçeve temel alınarak öğrencilerin tutumları ekosentrik veya antroposentrik olarak kodlanıp analiz edilmiştir. Öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için ise frekans değerleri ve ki-kare bağımsızlık testlerinden faydalanılmıştır. Çalışma sonuçları, öğrencilerin çoğunun oyun alanı tercihleri haricinde incelenen çevresel konulara yönelik çevre yanlısı tutumlarının olduğunu göstermiştir. Bu tutumlarının nedenleri incelendiğinde öğrencilerin bazı konularla ilgili ekosentrik tutumlara sahipken, bazılarına yönelik antroposentrik tutumlara sahip oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin hayvanların önemli olduğunu düşünme nedenlerine ilişkin tutumlarının cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterdiği ancak sınıf düzeyi değişkenine göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Bunun yanı sıra, diğer çevresel konulara yönelik tutumların cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçları göz önünde bulundurularak, ileride yapılacak araştırmalar için ve ilkokul öğrencilerinin ekosentrik tutumlara sahip olmalarını sağlamak amacıyla çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of the study was to investigate primary school students' attitudes towards the environment and whether their attitudes towards the environment differed according to gender and grade level variables. A total of 40 students from a village school in Birecik district of Şanlıurfa during 2018-2019 academic year participated in the study. In order to collect data, individual interviews were done using an interview form consisting of 15 main questions and related sub-questions, which were adapted by Kahriman-Ozturk, Olgan, and Tuncer (2012) from The Children's Attitudes toward the Environment Scale-Preschool Version (Musser & Diamond, 1999). The data obtained from the interviews were analyzed by coding students attitudes as ecocentric or anthropocentric based on the framework stated by Thompson and Barton (1994). Frequency values and chi-square tests for independence were utilized to examine whether students' attitudes towards the environment differed depending on gender and grade level variables. Results of the study showed that most of the students had pro-environmental attitudes towards inspected environmental issues except for playground preferences. When the reasons of these attitudes were examined, it was determined that students had ecocentric attitudes towards some issues whereas anthropocentric attitudes towards others. It was found that students' attitudes towards the reasons of thinking that animals were important differed according to gender variable but not according to grade level variable. In addition to this, attitudes towards other environmental issues did not differ according to gender and grade level variables. Considering the results of the study, various suggestions were made for future research and in order to provide primary school students with having ecocentric attitudes.