Farklı yaş grubu öğrencilerin ve fen bilgisi öğretmenlerinin mıknatıs kavramına ilişkin zihinsel modellerinin belirlenmesi
Determining the mental models of different age group students' and science teachers' regarding the concept of magnet
Yazar: DENİZ ELMAS
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM GÖRECEK BAYBARS
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Mıknatıs, demir, nikel kobalt ve bunların alaşımlarını çekme özelliği gösteren maddelerdir. Günlük hayatımızda mıknatıslar pusula başta olmak üzere, buzdolabı süslerinde, duşa kabinlerde, çantalarda, elektro mıknatıslı vinçlerde, CD yazıcılarında, küçücük kulaklıklardan devasa hoparlörlerde merdiven otomatiklerinde, hatta kredi kartlarının arka yüzeyinde gibi birçok farklı alanda kullanılmaktadır. Hemen hemen her alanda kullanılan mıknatısların, ne olduğu ve nasıl çalıştığı, soyut yapısından dolayı, herkes tarafından anlaşılamamaktadır. Bu araştırmanın amacı, farklı yaş gurubuna ait öğrencilerin ve öğretmenlerin mıknatıs kavramına ilişkin zihinsel modellerinin belirlenmesidir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma verileri, 2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar döneminde 474 katılımcıdan toplanmıştır. Bu katılımcılar 116 ilköğretim, 296 ortaöğretim, 46 lisans öğrencisi ve 16 fen bilgisi öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Zihinsel Model Testi kullanılmıştır. Zihinsel Model Testi'nden elde edilen verilerin analizinde, nitel olarak katılımcıların betimleme ve görselleme durumları ayrı ayrı analiz edilmiş, daha sonra katılımcıların veri toplama aracında yer alan sorulara verdikleri cevaplar birlikte değerlendirilip zihinsel modeller tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun mıknatıs ile ilgili sentez zihinsel modele sahip olduğu belirlenmiştir. Sentez zihinsel modele sahip katılımcıların mıknatıs ile ilgili betimlemelerinde veya çizimlerinde, bilimsel olarak doğru kabul edilemeyecek unsurlara yer verdiği görülmüştür. Ayrıca tüm katılımcı düzeylerinde mıknatıs kavramına ilişkin kavram yanılgılarının olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Magnets are matters that have the ability to attract iron, nickel cobalt and their alloys. In our daily lives, magnets are used in many different areas, especially in compasses, refrigerator ornaments, shower cabins, bags, electromagnetic cranes, CD printers, from tiny headphones to huge speakers, stair automatics, and even on the back of credit cards. Although magnets are used in almost every field, what they are and how they work are not understood by everyone due to their abstract structure. The purpose of the current study is to determine the mental models of students and teachers of different age groups about the concept of magnet. In the study, the case study design, one of the qualitative research designs, was used. Data of the study were collected from 474 participants in the spring term of the 2022-2023 school year. These participants consist of 116 primary school students, 296 middle school students, 46 undergraduate students and 16 science teachers. The Mental Model Test developed by the researcher was used as the data collection tool. In the analysis of the data collected using the Mental Model Test, the participants' descriptions and visualizations were qualitatively analyzed separately, and then the participants' answers to the questions in the data collection tool were evaluated together and mental models were determined. As a result of the study, it was determined that the majority of the participants had a synthesis mental model about magnets. It was observed that participants with a synthesis mental model included elements in their descriptions or drawings of the magnet that could not be considered scientifically accurate. In addition, it was determined that there were misconceptions about the concept of magnet in all the participant groups.