Kronik obstruktif akciğer hastalığı tedavisinde rehberlere uyumun aile hekimliğinde değerlendirilmesi
Evaluation of guidance compliance of copd disease treatment in family medicine
Yazar: ÖZNUR KÜBRA ODABAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ DOĞAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Bronkodilatör ajanlar = Bronchodilator agents ; Komplians = Compliance ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) özellikle ekspiratuvar akımda olmak üzere solunum yollarının ileri derece kısıtlamasıyla karakterize bir hastalık olup son yıllarda hasta sayısının ve hastalığın morbidite-mortalitesinin artması sebebiyle  önemi giderek artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ)'nün yayınladığı global ölüm nedenleri listesinde üçüncü sıraya yükselmiş olması KOAH hastalığının önemini daha da belirginleştirmiştir. KOAH hastalığının, tedavi ve yönetiminin oluşturduğu ekonomik ve sosyal yük gün geçtikçe artmaktadır. Günümüz KOAH tanı ve tedavi rehberleri bu tedavilerin nasıl optimize edileceği hakkında pratik öneriler sunmaktadır. KOAH'la ilişkili sağlık hizmetleri maliyetlerinin çoğunluğu, ikinci basamakta oluşturulmaktadır ve özellikle acil servis başvuruları ve hastaneye yatışlardan kaynaklanmaktadır. Birinci basamağa koruyucu hekimlik açısından ayrıca aile hekimlerine KOAH  hastalarının klinik durumu ve tedavilerinin düzenli takibi açısından sorumluluklar düşmektedir.
KOAH  rehberlerine göre ilgili hastaların klinik değerlendirmesinde CAT (COPD Assessment Test) ve mMRC (Modified British Medical Research Council) ölçekleri kullanılabilmektedir. GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) KOAH Koruma Tanı ve Tedavi Kılavuzunun önerdiği birleşik değerlendirme şemasıyla hastalar A, B, C ve D gruplarına ayrılmıştır. Her basamak için önerilen tedavi şeması ise yine her yıl güncellenen GOLD kılavuzu tarafından belirlenmektedir. Bu tez çalışmasında inhaler tedavi kullanan KOAH hastalarının GOLD önerilerine göre optimum tedaviyi alıp almadığının araştırılması planlanmış, hastaların klinik durumları ile almaları gereken tedavide farklılıklar olup olmadığını tespit edebilmek için  bu ölçeklerin aile hekimliğinde kullanımının yaygınlaştırılmasına katkı sunulması amaçlanmıştır. 
Araştırma tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır Son üç aydır tedavi değişikliği yapılmamış ve aktif yakınması olmayan KOAH hastalarından araştırmamıza katılmayı kabul edenler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın anket kısmı tamamlandıktan sonra bu ölçekler ile hastalar değerlendirilerek puanlamaları yapılmıştır. Ayrıca son bir yıl içerisindeki acil başvuru(alevlenme dönemi) ve hastane yatış sayısı kaydedilmiştir. Hastaların tedavilerinin A, B, C ve D gruplarından hangisine girdiği belirlenmiş, çıkan kategoriyle hastanın aldığı tedavi kategorisinin uyumlu olup olmadığı karşılaştırılmıştır. Bu şekilde elde edilen verilerin istatiksel analizi yapılmıştır.
Sonuç olarak bu çalışma ile stabil dönem KOAH hastalarında azımsanmayacak bir oranda önerilenden daha yüksek grup  bronkodilatör ilaç kullanımı olduğu saptanmıştır. CAT ve mMRC skorlama sisteminin bir aile hekimi tarafından kolaylıkla kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Stabil dönem KOAH hastalarının optimum tedavi ihtiyaçlarının belirlenmesinde birinci basamakta kolaylıkla yapılabilecek bu ölçeklerin aile hekimlerince kullanımının yaygınlaştırılmasının maliyet- etkinlik yönünden önemli olacağı  düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, KOAH, GOLD, COPD Assesment Test(CAT), mMRC, Aile Hekimliği, rehberlere uyum, birinci basamak

Abstract:
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is a disease characterized by severe restriction of the respiratory tract, especially in expiratory flow, and its importance is increasing in recent years due to the increase in the number of patients and the morbidity-mortality rate of the disease. The fact that the World Health Organization (WHO) has risen to the third rank in the list of global causes of death has further highlighted the importance of COPD. The economic and social burden of the treatment and management of COPD is increasing day by day. Current COPD diagnosis and treatment guidelines offer practical advice on how to optimize these therapies. The majority of the costs of health-related health services associated with COPD are established in second-line hospitals and are mainly due to emergency department admissions and hospitalizations. In terms of preventive medicine, the family physicians also have responsibilities for the follow-up of the clinical status and treatment of COPD patients.        
The COP (COPD Assessment Test) and mMRC (Modified British Medical Research Council) scales can be used in the clinical evaluation of the relevant patients according to COPD guidelines. Patients are divided into groups A, B, C and D by the combined assessment scheme proposed by the GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) COPD Protection Diagnosis and Treatment Guidelines. The recommended treatment scheme for each step is determined by the GOLD guideline which is updated every year. In this study, it is planned to investigate whether COPD patients using inhaler therapy receive optimum treatment according to GOLD recommendations. It was aimed to contribute to the dissemination of the use of these scales in family medicine in order to determine whether there are discrepancies in the clinical status and treatment of patients.
This is a descriptive, cross-sectional study. Patients with COPD who did not undergo treatment change for the last three months and who did not have active complaints were included in the study. After the survey part of the study was completed, the patients were evaluated and scored with these scales. In addition, the number of emergency visits (exacerbation period) and hospitalizations has been recorded in the last year. A, B, C and D groups of the patients were determined to be treated, and the category of treatment was compared with the patient category. Statistical analysis of the data obtained in this way was performed.
In conclusion, this study found that the use of group bronchodilator drugs was higher in stable COPD patients than was recommended. It is concluded that CAT and mMRC scoring system can be used easily by a family physician. It was thought that it would be important to increase the use of these scales by family physicians in order to determine the optimum treatment needs of stable patients with COPD.

Key Words: COPD, Inappropriate Medication Use, CAT Criteria, mMRC Criteria, Guidance compliance, Family medicine