Askeri örgütlerde muvazzaf muharip personelin performansının değerlendirilmesi ve türk silahlı kuvvetlerinde yapılan bir araştırma
Performance evaluation of active combat personnel in military organizations and research that carried out in turkish armed forces
Yazar: FAHRİ ERENEL
Danışman: DOÇ.DR. AHMET CEVAT ACAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünyada yasanan jeopolitik, ekonomik, toplumsal ve teknolojik gelismelerkarsısında; modern askerî örgütler gibi Türk Silâhlı Kuvvetleri de mevcutyapılanmasını ve uygulamalarını sorgulamaya ve gelismeler paralelinde degisim içintedbirler almaya yönelmistir. Bu zorunlu degisimlerin belki de en çarpıcı olanları insankaynakları yönetiminde yasanmaktadır. Modern askerî örgütlerin ?yeniden yapılanma?ve ?dönüsüm? adları altında gerçeklestirdikleri degisimlerin odak noktasında ?insan?unsuru ve insan kaynakları yönetimi tartısmasız önemiyle yer almaktadır. Bir örgütteönemli unsur sayılan ?insan?ın performansının dogru ölçülmesi ve bu performansıngelistirilmesi, yasanan degisimlere baglı olarak belli baslı askeri örgütlercebenimsenen stratejik insan kaynakları yönetiminin temel ugras alanlarından biriniolusturmaktadır.Yasanan degisimlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinin insan kaynakları yönetimi ileperformans degerlendirme sistem ve uygulamalarının da gelistirilmesini gerektirdigigözleminden hareketle, bu tezde askeri örgütler açısından performans degerlendirmekonusunun incelenmesi ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinin Kara Kuvvetleri Komutanlıgıbünyesinde görev yapan muvazzaf muharip subaylarının performansdegerlendirmesinde kullanılabilecek bir sistemin gelistirilmesi amaçlanmıstır.Çalısmada benimsenen temel yaklasım, halen terfide ve kısmen degörevlendirmelerde esas alınan performans degerlendirme sistemini, önerilenyetkinlik bazlı yeni sistem aracılıgıyla, personelin performansını, gelisimini veperformans sorunlarını gerçekçi olarak belirleyecek ve gelistirecek bir araç olarakkullanabilmektir.Birinci bölümde örgüt ve örgütlerde performans degerlendirme kavramları elealınmıs, performans degerlendirmede yetkinliklere dayalı yaklasım, performansıetkileyen faktörler ve performans degerlendirme sistem tasarımı ve uygulama süreciincelenmistir. kinci bölümde, askeri örgütler ve askeri örgütlerde muvazzafpersonelin performansının degerlendirilmesi konusu ele alınmıstır. Bu bölümde,askerî örgütleri yakından tanımayan arastırmacıların da konuyu kavramalarınısaglamak amacıyla, tüm askeri örgütlerde ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde yer alanbirimler ile personel unsuru tanıtılmıstır. Ayrıca, askerî örgütlerin temel kadrosunuolusturan subaylıgın en önemli özelligi olan ?komutanlık? kavramı üzerinde özellikledurulmustur. Bundan sonra, dünyada yasanan jeopolitik, toplumsal, ekonomik veteknolojik gelismelerin askerî örgütlere yaptıgı etki, olusturdugu degisimzorunlulukları açısından analiz edilmistir. Stratejik insan kaynakları yönetimibaglamında etkin bir performans degerlendirme sisteminin önemi ortaya konduktansonra, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ve çesitli ülkelerin askerî örgütlerinin performansdegerlendirme sistemleri, ayrı ayrı ve karsılastırmalı olarak incelenmis ve ortaközellikleri belirlenmistir.Yapılan degerlendirmeler ısıgında Türk Silâhlı Kuvvetlerinin mevcutperformans degerlendirme sistemi tarihsel gelisimi içinde belirgin özellikleri, olumluve olumsuz olarak degerlendirilen yönleriyle incelenmistir. Bu inceleme yapılırken,konuyla ilgili çesitli bilimsel arastırmalar da dikkate alınmıstır.Üçüncü bölümde, Türk Silâhlı Kuvvetlerinde (Kara Kuvvetleri Komutanlıgı)görev yapan muvazzaf muharip subayların performanslarının degerlendirilmesi içinkullanılması önerilen yeni performans degerlendirme sisteminin gelistirilmesine dairbilgi ve bulgulara yer verilmistir. Önerilen performans degerlendirme sisteminingelistirilmesine iliskin arastırma, dört ana asamada gerçeklestirilmistir. Birinciasamada; ülkemizde sosyal bilimlerle ilgili arastırmalarda fazla kullanılmadıgıdegerlendirilen bir grup çalısma teknigi olan ?nominal grup teknigi? ile yetkinliklerinbelirlenmesi ve ölçeklendirilmesi, ikinci asamada; yeni ortaya konulan performansdegerlendirme sisteminin süreç ve asamalarının tasarlanması, üçüncü asamada; yeniortaya konulan sistemin degerlendiren ve degerlendirilenlere anket uygulanmasısuretiyle onların görüslerine sunulması, dördüncü asamada; anket uygulamasındanelde edilen geri bildirimlerle ortaya yeni konulan sisteme son seklinin verilmesineiliskin çalısmalar gerçeklestirilmistir.Önerilen performans degerlendirme sisteminde muvazzaf muharip subaylarınperformansının `'mesleki'', `'kisisel'', `'ekip'' ve `'kurumsal'' seklinde adlandırılanyetkinlik boyutları içinde yer alan 14 yetkinlik ile ast ve üst tarafından belirlenenhedeflere göre dört dereceli bir ölçekle degerlendirilmesi; bireysel degerlendirmelerlebirlik performansının iliskilendirilmesi, sistemin geri besleme ve açıklık özelliklerinitasıması öngörülmüstür. Sisteme iliskin görüs ve tutumları belirlemek amacıyla çesitlirütbelerden 266 subay üzerinde yapılan arastırmada ise, söz konusu personelinönerilen performans degerlendirme sistemi konusunda oldukça olumlu görüs vetutumlara sahip oldukları tespit edilmistir.Anahtar kelimeler: nsan kaynakları yönetimi, performans degerlendirme,yetkinlik, askeri örgütler, Türk Silahlı Kuvvetleri.

Abstract:
Along with geopolitical, economic, social and technological developmentsoccurring in the world, Turkish Armed Forces, like modern military organizations, hastended to question its current structure and applications and to take precautions tochange parallel to the developments too. Probably, the most remarkable ones amongthese indispensable changes occur in human resources management. In the focalpoint of changes have been made by modern military organizations under the namesof ?restructuring? and ?transformation?, the ?human factor? and human resourcesmanagement with their indisputable significance stand. An accurate measurementand development of the ?human??s performance, which is considered to be the mostimportant factor in a organization, become one of the subject fields of strategichuman resources management adopted by major military organizations dependingon the changes experienced.As changes experienced require Turkish Armed Force?s human resourcemanagement and performance evaluation system and its applications to bedeveloped too observed, in this thesis it is intended to develop a system to be usedin evaluating the performance of active combat officers of line workers for the LandForces of the Turkish Armed Forces, by exploring the subject of ?performanceevaluation for military organizations?. The basic approach of this research is to beable to use the existing performance evaluation system, which is currently beingtaken to be foundation for both promotions and partly assignments, through a newcompetency based system proposed, as a tool that determines and improves thepersonnel?s performance, their progress and performance-related problemsrealistically.In the first part, the organization and the concept of performance evaluationin organizations are considered and the approach to the performance evaluationbased on competencies, factors that affect the performance and the design andapplication process of the performance evaluation system are investigated. In thesecond part, military organizations and the evaluation of the performance of activeline workers are considered. In this section, in order to enable researchers, who don?thave close familiarity with military organizations, to comprehend the subject too, unitsas well as the component of personnel inside all military organizations areintroduced. Furthermore, the concept of ?commandership?, which is the mostimportant quality of officership being the core personnel of military organizations, isparticularly emphasized. Then, the influence of geopolitical, social, economic andtechnical developments in the world on military organizations is analyzed with regardto its force dictating the necessity to change. After the importance of an effectiveperformance evaluation system is presented in the context of strategic humanresources management, performance evaluation systems of Turkish Armed Forcesand those of the variety of countires? military organizations are examined separatelyas well as in comparison and common features among them are pointed out.Under the light of evaluations based on the data, the current performanceevaluation system of the Turkish Armed Forces is inspected in terms of its peculiarcharacteristics with its regarded both positive and negative aspects within itshistorical development process. Through this inspection, various related scientificstudies have been also taken into account.The third part presents information and findings about the development of anew performance evaluation system proposed to be used in the performanceevaluation of the active combat officers of the line workers in the Turkish ArmedForces (The Land Forces). The research to develop the proposed performanceevaluation system has been performed through four main stages: In the first stage,determining and scaling competencies through ?nominal group technique?, which isnot believed to have been used widely in researches related to social sciences inTurkey; in the second stage, the design of process and stages of the proposedperformance evaluation system; in the third stage; taking opinions of evaluators andevaluatees of the new system through applying questionnaires among them; in thefourth stage, studies related to finalizing the proposed system through feedbacksfrom the application of questionnaires have been performed. In the proposed performance evaluation system, the evaluation ofperformance of active combat officers through four-level scale according to 14competencies including competency dimensions named as ?professional?, ?personal?, ?team? and ?institutional?, as well as objectives determined by the subordinates andseniors; associating ?unit performance? with individual evaluations, having thequalities of clearness and feed back by the system have been envisaged. In surveysconducted on 266 officers from a variety of ranks to determine the opinions andattitudes for the system, it has been determined that the personnel have prettypositive views and attitudes on the subject of the proposed performance evaluationsystem.Key words : Human resources management, performance evaluation,competency, military organizations, Turkish Armed Forces.