Türk işaret dili öğretimine yönelik çoklu durum araştırması: Kayseri ili örneği
A multi-case research on Turkish sign language education: Example of Kayseri
Yazar: SELMA KARAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ BAHAR
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education ; İşaret dili = Sign language

Özet:
Ağır işitme yetersizliği olan bireylerin ana dili olma niteliği taşıyan Türk İşaret Dili (TİD) ve eğitimi, bu kişilerin toplumsal yaşamda yer edinebilmelerinde yaşamsal bir rol oynamaktadır. TİD, ağır işitme yetersizliği bulunan bireylerin hem kendi aralarında hem de işiten bireylerle en sık kullanılan iletişim yoludur. Ancak Türkiye genelinde olduğu gibi Kayseri ilinde de bu eğitimin mevcut durumu ayrıntılarıyla betimlenmemiş ve bütüncül olarak değerlendirilmemiştir. Bu eksiklikten hareketle gerçekleştirilen araştırmada Kayseri il sınırları içinde TİD eğitiminin mevcut durumu çok boyutlu olarak incelemek amaçlanmıştır. Çoklu durum araştırması olarak desenlenen bu çalışmada ildeki TİD eğitimi öğrenci, veli, öğretmen ve kurum yöneticilerinden oluşan katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler esasında gözlem ve dokümanlarla desteklenerek derlenen veriler ışığında betimlenmiştir. Görüşmelerden toplanan veriler, kodlanarak çift döngülü içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmada Kayseri ilinde TİD eğitimi alan öğrencilerin iletişim yolu olarak TİD'i tercih ettiği ve yakın çevresindeki kişilerin TİD bilgisinden etkilendiği ortaya çıkmıştır. Öğrenciler aldıkları TİD eğitimiyle ilgili genel olarak olumlu görüşler bildirmişlerse de kendi çevrelerinde kullanılan TİD ile öğretilen TİD arasında ayrım olması gerektiğine ilişkin farkındalık geliştirememişlerdir. Kayseri ilinde TİD eğitimi veren öğretmenlerin ise lisans dönemlerinde TİD eğitimi almadığı, TİD eğitimi donanımlarının görev öncesi ve sırasında denetlenmediği, TİD eğitimiyle ilgili bilimsel proje ve araştırmalarda ilgisiz kaldıkları saptanmıştır. Ayrıca yöneticilerin özel eğitim bölümünden mezun olmadığı ve TİD bilmediği görülmüştür. Veliler, ilde gerçekleştirilen TİD eğitiminden memnundur. Bu çalışma, Kayseri'de TİD eğitimini müstakil ve çok yönlü olarak ele alan ilk çalışma olmasıyla öne çıkmakta, araştırmacı ve eğitimcilere fikir sunan öneriler ortaya koymaktadır.

Abstract:
Turkish Sign Language (TSL), the native language of people with severe hearing impairment, and its education play an important role in enabling these individuals to have a place in social life. TSL is the primary means of communication between individuals with severe hearing impairment and hearing people. However, the current status of this education in Kayseri has not been described and evaluated comprehensively, as is the case throughout Turkey. Due to this lack, the purpose of this study is to analyze the present situation of Turkish Sign Language education in Kayseri province from a multidimensional perspective. In this study, which is designed as a multiple-case study, TSL education in the province was described using data collected through observations and documents based on semi-structured interviews with participants consisting of students, parents, teachers, and administrators. The data was obtained from the interviews. The data collected in the interviews were coded and analysed with a double content analysis. The study found that students who received TSL training in Kayseri prefer TSL as a means of communication and that people around them are influenced by TSL knowledge. Although students were generally positive about the TSL training they received, they were unable to raise awareness that there should be a difference between the TSL used in their environment and the TSL language taught. It was found that the teachers who teach in Kayseri TSL did not receive TSL training during their studies, that the TSL training equipment was not checked before and during the task, and that they are not interested in scientific projects and research related to TSL education. It was also found that administrators do not have a degree in special education and do not know TSL. Parents are satisfied with the TSL education that takes place in the province. This study is the first to address TSL education in Kayseri in an independent and multidimensional way and to provide suggestions for researchers and educators.