Osb olan çocuklara sosyal tepki davranışlarının öğretiminde video model ve video animasyon modelin etkililiklerinin ve verimliliklerinin karşılaştırılması
Comparing effectiveness and efficiency of video modeling and video animation modeling in teaching socially expressive behaviors to children with asd
Yazar: SELİN GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. BURCU ÜLKE KÜRKÇÜOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Animasyon =   ; Jest = Gesture ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal davranış = Social behavior ; Sözel iletişim = Verbal communication ; Videoyla model olma = Video modelling ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Yüz tanıma = Face recognition

Özet:
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara sosyal tepki davranışlarının (STD) ediniminde, kalıcılığında ve genellemesinde video model (VM) ve video animasyon model (VAM) ile öğretimlerin etkililiklerinin ve verimliliklerinin karşılaştırılmasıdır. 
Araştırmaya, yaşları 4 ve 6 arasında değişen ve OSB tanısı olan üç çocuk ve anneleri katılmıştır. Araştırmada, eş zamanlı olmayan çoklu başlama düzeyi ile uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modelinin iç içe geçmiş biçiminin katılımcılar arası yinelenmesi kullanılmıştır. Uygulama süreci katılımcıların evinde yürütülmüştür. Araştırmanın bağımlı değişkeni; sözel ifade, yüz ifadesi ve jestlerden oluşan STD'yi bağlama uygun gerçekleştirme becerisidir. Bağımsız değişkenler ise VM ve VAM'la öğretim uygulamalarıdır.
Araştırmanın etkililik bulguları, katılımcıların bağlama uygun STD'nin ediniminde, VM ve VAM'la öğretimlerin etkililikleri açısından bir fark olmadığını göstermiştir. Araştırmanın verimlilik bulguları, her bir katılımcıya STD öğretiminde ve yüz ifadesi davranışının öğretiminde VM ve VAM'la öğretimlerin verimliliğinin değişken olduğunu göstermiştir. Araştırmada sözel ifade davranışının öğretiminde VM'nin, jest davranışının öğretiminde ise VAM'la öğretimin daha verimli olduğu görülmüştür. Sosyal geçerlik verilerinden elde edilen bulgulara göre, katılımcı çocuklar, anneleri ve öğretmenleri uygulamaya ilişkin olumlu görüş bildirmişlerdir.

Abstract:
The purpose of this study was to compare the effectiveness and efficiency of video modeling (VM) and video animation modeling (VAM) in teaching socially expressive behaviors (SEB) to children with autism spectrum disorder (ASD). 
A total of three mothers and their children with ASD aged 4 to 6 participated in the study. The study employed nonconcurrent multiple baseline design combined with adapted alternating treatments design across participants. The intervention was delivered in each child's home setting. The dependent variable was exhibiting context-appropriate SEB that included verbal comments, facial expressions, and gestures. The independent variables were VM and VAM procedures.
The effectiveness findings showed that both procedures were equally effective in acquisition of context-appropriate SEB. The efficiency findings, on the other hand, showed that efficiency of VM and VAM procedures varied. VAM was more efficient in teaching verbal comments, facial expressions, and gestures. Social validity findings indicated that child participants, their mothers, and teachers had positive opinions regarding the study.