Kızıltepe (Ezine/Çanakkale) civarının jeolojik özellikleri ve maden yatakları
Geological features and ore deposits of Kiziltepe (Ezine/Canakkale) area
Yazar: ÜMİT AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FETULLAH ARIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kazdağları'nın kuzeybatısında yer alan inceleme alanı, Çanakkale'nin 40 kmgüneydoğusunda olup, yaklaşık olarak 140 km2'lik bir alanı kapsamaktadır.Sahada, Prekambriyen(?)-Kambriyen Pliyokuvaterner zaman aralığında oluşmuşmağmatik, metamorfik ve sedimanter kayaçlar yüzeylemektedir. Geyikli formasyonukumtaşı-kiltaşı-kireçtaşı ardalanmalı ilksel istifin düşük dereceli metamorfizmasıyla oluşmuşolup Alt Kambriyen ve öncesi yaştadır. Uyumsuzlukla gelen Orta-Üst Permiyen yaşlırekristalize kireçtaşlarından oluşan Bozalan formasyonu, Geyikli formasyonu üzerindeuyumsuzlukla durmaktadır. Başlıca serpantinitlerden oluşan Kretase yaşlı Denizgörenofiyolitleri diğer birimlerin üzerinde tektonik sınırla durmaktadır. Üst Oligosen-Alt Miyosenyaşlı Hallaçlar volkaniti altere olmuş andezit ve riyolitten oluşmaktadır. Aynı yaş aralığındakiKestanbol plütonu kuvars monzonit, monzonit, monzodiyorit porfir, monzonit porfir, siyenitporfir ve kuvars siyenit porfir türü kayaçlardan oluşmaktadır. Alt-Orta Miyosen yaşlı Ezinevolkanitleri piroksen andezit ve trakitlerden oluşmaktadır. Bu birimlerin üzerineuyumsuzlukla gelen Pliyo-Kuvaterner yaşlı Bayramiç formasyonu konglomera, kumtaşı veçamurtaşlarından oluşur.İnceleme alanının bulunduğu bölgenin geçmişte "Sakarya Kıtası" olarak adlandırılankesimi ile daha güneyde yer alan Toros kıtası arasında bulunan okyanusun kapanması ve kıtakıtaçarpışması Geç Kretase'de başlayıp Erken Tersiyer'de sona ermiş ancak kıtalarınokyanusal gerecin bütünüyle yok olmasının ardından birbirlerine göre kuzey-güney yönlüyakınlaşmalarının Eosen'de de devam etmiştir. Bu dönemde Denizgören ofiyoliti KaradağGrubunu oluşturan birimleri üzerlemiştir. Bu yaklaşma kıta kabuğu ve litosferde kısalıpkalınlaşma ile karşılanmış ve sıkışma sistemi olasılıkla Orta Miyosen'e kadar sürmüştür. GeçOligosen-Erken Miyosen döneminde Hallaçlar volkaniti ve Kestanbol plütonu oluşmuştur.Orta Miyosen'den sonra bölge gerilme rejiminin etkisi altında kalmıştır. Bu dönemde Ezinevolkanitleri ve sedimanter Bayramiç formasyonu çökelmiştir.İnceleme alanında, Kestanbol plütonunun sokulumu Hallaçlar volkanitlerini veDenizgören ofiyolitine ait birimleri yoğun alterasyona uğratmıştır. Aladağ'ın kuzeyindeBozalan formasyonuna ait kireçtaşları, Denizgören ofiyolitleri ve Kestanbol plütonukontağında skarn tipi cevherleşme gerçekleşmiştir. Hallaçlar volkanitlerinde, Kestanbolplütonu kontağına yakın yerlerde yoğun killeşme gözlenmektedir. Kestanbol plütonuiçerisindeki kırık ve çatlaklarda yer yer malahit dolguları gözlenmiştir.Aladağ kuzeyindeki skarn cevherleşmesinden alınan incekesit numunelerinde granat,tremolit, epidot minerallerine rastlanmıştır. Aynı yerden alınan parlatma örneklerinde;manyetit, hematit, kalkopirit, sfalerit, galenit, seruzit, kovellin, dijenit, malahit, pirit gibicevher minerallerine rastlanmıştır. Yapılan analizlerde %1'in üzerinde Cu, Pb, Zn, 67.30ppb'ye kadar varan Au, 72.20 ppm'e kadar Ag, 709.90 ppm'e kadar Cd, 936.30 ppm'e kadarMo ve % 87.95'e kadar Fe2O3 değerleri saptanmıştır.Kızıltepe ve civarındaki Hallaçlar Volkanitlerine ait birimlerde birçok eski işletmeçukuruna rastlanmıştır. Yapılan analizlerde bu birime ait örneklerin iki tanesinde 1110 ppb ve724.90 ppb Au değerleri saptanmıştır.

Abstract:
The study area located northwest of the Kazdağları is situated 40 km southeast ofCanakkale city center and covers approximately 140 km2 area.Magmatic, metamorphic and sedimentary rocks, which were formed during Pre-Cambrian(?)/Cambrian-Plio-Quaternary periods, crop out in the study area. Geyikli formationwas evolved from low-grade metamorphism of primitive alternating sequence of sandstoneclaystone-limestone and it is Lower Cambrian- pre-Lower Cambrian aged. Middle-LatePermian Bozalan Formation overlaid by Geyikli formation with disconformity consists ofrecrystalized limestones. Cretaceous aged Denizgören ophiolites thrusted over Bozalanformation and generally, observed as serpentinite in the study area. Upper Oligocene-LowerMiocene Hallaçlar volcanics composed of altered andesite and rhyolite. On the other hand,Kestanbol pluton, same age with Hallaclar Volcanics, consists of quartz-monzonite,monzonite, monzodiorite porphyry, syenite porphyry and quartz-syenite porphyry. Lower-Middle Miocene aged Ezine volcanics composed of pyroxene andesite and trachyte. Plio-Quaternary Bayramiç Formation overlaid these units with disconformity and also consists ofconglomerate, sandstone and mudstone.Closure of the ocean between the Torid continent to the south and the fragment, whichwas called Sakarya Continent in the past, of the region covering the study area, and alsocontinent - continent collision was initiated during Late Cretaceous time and ended in theEarly Tertiary. On the other hand, after the complete consumption of the oceanic material,north-south convergence of the continents continued in also Eocene time. During this period,Karadağ units were thrusted by Denizgören ophiolites. This convergence caused thelithospheric and crustal thickening and collisional regime was continued until the MiddleMiocene. Hallaçlar volcanics and Kestanbol pluton were formed during the Late Oligocene-Early Miocene period. After the Middle Miocene time, collisional regime was followed byextensional regime in the region and therefore Ezine volcanics and Bayramiç formation wasformed during this period.In the study area, Hallaçlar volcanics and Denizgören ophiolites were affected byalteration with the intrusion of Kestanbol pluton. Skarn type mineralization was developedadjacent to Kestanbol pluton contacts with the Denizgören ophiolites and limestonesbelonging to Bozalan formation which is located north of Aladağ. Highly dense clayalteration is observed near the contacts of Hallaçlar volcanics with the Kestanbol pluton. Also,malachite fillings are observed within fractures and faults of the pluton.Garnet, tremolite and epidote minerals were determined in thin section samples takenfrom skarn mineralization which is located north of Aladağ. Also, magnetite, hematite,chalcopyrite, sphalerite, galenite, cerussite, covellite, digenite, malachite and pyrite areabundant as ore minerals within the polished section samples taken from the same locationwith thin section samples. Chemical data obtained from samples reveal that Cu-Pb-Zn >%1ppm and gold, silver, cadmium, molybdenum and iron-oxide (Fe2O3) contents reach up to67.30 ppb (Au), 72.20 ppm (Ag), 709.90 ppm (Cd), 936.30 ppm (Mo) and 87.95 % (Fe2O3).Many ancient mining exploitation cavities were coincided in the Kızıltepe and in unitsbelonging to the Hallaçlar volcanics located near the Kızıltepe area. 1110 ppb and 724.90 ppbAu values were detected from two samples by analysis conducted with samples taken fromthese units.