Yabancılara Türkçe öğretiminde somut olmayan kültürel miras unsurlarının kullanımı ve kültürel etkileşim
Usage of cultural heritage components in Turkish language teaching for foreigners and cultural interaction elementselements
Yazar: BEGÜM ÖZKABALAK
Danışman: PROF. DR. REFİA GÜLİN ÖĞÜT EKER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Kültürel duyarlılık = Cultural sensivity ; Kültürel etkileşim = Cultural interaction ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancılar = Foreigners

Özet:
Yabancılara Türkçe öğretimi, Türkçenin dünya genelinde sahip olduğu lehçeler ve Türk topraklarında yaşayan yabancı sayılarının artmasıyla gelişim gösteren bir alan hâline gelmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, öğrenilecek olan dilin yapı, dinleme, konuşma ve yazma yetilerine sahip olmasına yardımcı olurken aynı zamanda, dil edinimi ile kültürel değerlerin öğrenilmesini de sağlamaktadır. Kültürel değerlerin korunması, sürdürülmesi ve geleceğe aktarılması bilinciyle Türk kültürüne ait 21 unsur 2008 yılından bu yana UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi ile koruma altına alınmıştır. Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi'nde yer alan "Somut olmayan kültürel mirasın önemi ve korunması konusunda, özellikle yeni kuşakların daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğini göz önünde bulundurarak" maddesinden hareketle; Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yalnızca öğretilen dilin temel becerilerinin değil, aynı zamanda kültür aktarımının sağlanarak dilin yaşadığı değer ve kültür de öğrenilerek kültür elçiliği görevini de üstlenmesi sağlanmaktadır. Böylelikle, dil edinimi, yalnızca öğrenilecek olan dilin yapısı ile değil; mevcut dilin kültürel değerleri ile birlikte hedef kitleye ulaşmış olacaktır. Türkçeyi öğrenmek isteyen insanların; Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi'nde bulunan "Somut olmayan kültürel mirasın, insanları birbirlerine yakınlaştırıcı ve onlar arasında değiş tokuşu ve anlayışı sağlayıcı, paha biçilmez rolünü göz önünde bulundurarak" maddesinden hareketle, dil öğretiminde yalnızca dört ana becerinin değil hem kültürler arası etkileşim sağlanırken hem de mevcut kültürün, hedef kitlenin kültür ve değerleriyle birlikte özümsenmesi mümkün kılınmaktadır.
Anlatılanlardan hareketle, hazırlanan bu çalışmada UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde yer alan bir tanesi Acil Koruma Gerektiren toplam 21 farklı unsurdan Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılması uygun olan unsurlardan Meddahlık Geleneği, Âşıklık Geleneği, Karagöz, Nevruz, Türk Kahvesi ve Geleneği, Ebru: Kâğıt Süsleme Sanatı, İnce Ekmek Yapımı ve Paylaşımı Geleneği, Minyatür Sanatı belirlenerek çalışmada yer verilmiştir. Bu unsurlar A2, B1 ve B2 seviyelerine uygun olarak tanımları yapılarak, bu seviyelere uygun olarak metinleri oluşturulmuştur. 
Hazırlanan çalışmada dilin kültür ile birlikte öğretimi amaçlanmıştır. Öğrenicilerin dil öğretimi gerçekleştirilirken, bulundukları dil seviyeleri kültürü anlamada ve hedef dil ile hedef kültürü özümseme noktasında önem arz etmektedir. Bu nedenle belirlenen Somut Olmayan Kültürel Miras Unsurları yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılırken, A2 dil seviyesinde oluşturulan metinlerde ele alınan kültürel unsurlar benzer kültürler üzerinden örneklerle açıklanmıştır. Öğrenicilerin hedef dile ve kültüre karşı yabancı olmaları ve temel dil seviyelerinden olan A2 seviyesinin öğrenicilerin kültürel ifadeleri anlamada zorluk yaşayabilecekleri göz önünde bulundurularak anlatılmak istenen kültürel unsurların temel bilgileri farklı kültürlerin benzer örnekleri üzerinden dolaylı olarak verilmiştir. A2 seviyesinde öğrenicilerin kültürel unsurlara tanıdık hâle gelmesi sağlanarak, B1 ve B2 seviye metinlerinde ele alınan kültürel unsurlar detaylı olarak anlatılmış, kültürel unsurların Türk kültüründeki önemi vurgulanarak kültür etkileşiminin doğrudan sağlanması amaçlanmıştır.   

Anahtar Sözcükler: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Somut Olmayan Kültürel Miras, Kültürel Etkileşim, Kültürlenme, Meddahlık Geleneği, Âşıklık Geleneği, Karagöz, Nevruz, Türk Kahvesi ve Geleneği, Ebru: Kâğıt Süsleme Sanatı, İnce Ekmek Yapımı ve Paylaşımı Geleneği, Minyatür Sanatı

Abstract:
Teaching Turkish to foreigners, Turkish Dialects that are around the world and the increase of foreigners on Turkish Land are some of the reasons why this is becoming a thriving field. Teaching Turkish as Foreign Language, the structure of the Language, it helps the listening, speaking and writing abilities and at the same time it helps to learn the Language Acquisition and the Cultural Values. Protecting Cultural Values, maintain them and making sure that future generations will also learn them was some of the reasons why UNESCO put 21 factors belonging to the Turkish Culture under protection in the Intangible Cultural Heritage List. In one of the Intangible Cultural Heritage List articles it is said that "the importance of intangible cultural heritage and its protection, especially to inform new generations are to be considered". Based on this article; Teaching Turkish as a foreign Language should not only teach the basic language skills but at the same time culture transfer values like the value of the language and mission of cultural ambassador by learning culture should also be undertaked. Thus, language acquisition should not only learn the structure of the language but also will reach the target audience in the current language. People who want to learn Turkish should look at the Intangible Cultural Heritage List and of the articles where it is said that "Intangible cultural heritage should get people closer to each other and should promote Exchange and understanding between each other while considering its invaluable role. Based on this article, teaching languages should not only teach the four major skills but also interactions between the cultures and the current culture and by doing this it is made possible that the target audience absorbs the culture and its values. 
Based on the what is told, prepared in this study one of the articles in UNESCO's Intangible Cultural Heritage List is Requiring Emergency Protection for 21 factors that can be used for Teaching Turkish as a foreign Language. These factors A2, B1 and B2 will be defined according to their grade and a text will be prepared for the grades. 

Key Words: Teaching Turkish as a Foreign Language, Intangible Cultural Heritage, Acculturation, Cultural Interaction, Enculturation, Meddah Tradition, Minstrel Tradition, Karagöz, Nevruz, Turkish Coffee and Tradition, Ebru: Paper Decoration Art, Fine Bread Making and Sharing Tradition, Miniature Art