Beden eğitimi öğretmenliğinde yıkıcı liderlik ölçek geliştirme çalışması
Destructive leadership scale development study in physical education teaching
Yazar: SELİS KÖSE
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KARAGÖZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports ; İstatistik = Statistics

Özet:
Liderlik oldukça önemli olan üzerinde birçok çalışmalar yapılan davranışlardan biri olarak gözlemlenmektedir. Öğretmenlerde de bulunması gereken özelliklerden biri olduğu düşünülmektedir. Ancak bu liderlik davranışlarının arkasında bir de yıkıcı liderlik davranış türlerinin çalışmalarda yer aldığı gözlemlenmektedir. Liderlik kadar yıkıcı liderliğin de araştırılması gereken önemli bir davranış olduğu düşünülmektedir. Yapılan çalışmalarda beden eğitimi öğretmenliğine yönelik yıkıcı liderlik ölçeği henüz bulunmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın yapılmamış olması üzerine literatürdeki eksiklikleri gidermek amacıyla bu konuyu ele alarak çalışmalar yapılmıştır.
Bu yüksek lisans tezinde, beden eğitimi öğretmenlerinde yıkıcı liderlik özelliklerini tanımlayan ve bunları ölçen bir ölçeğin geliştirme çalışması yapılmıştır. Araştırma üniversite öğrencilerinin algı ve değerlendirmeleri üzerine kurgulanmıştır. Öncelikle yıkıcı liderlik üzerine literatür taraması yapılmıştır. Bu çalışmada Uymaz tarafından geliştirilen Yıkıcı Liderlik Ölçeği (2013) ile Uymaz, Karagözoğlu, Türegün ve Baba'nın gerçekleştirdiği Antrenörler için Yıkıcı Liderlik Ölçeği (2016) çalışmasından yararlanılmış olup, bu çalışmada hazırlanmış olan liderlik davranışları ile ilgili ifadeler düzenlenerek okul ortamına uyarlanmıştır. Düzenlemeler sonucunda hazırlanan ifadelerden oluşan bir soru havuzu oluşturulmuştur. Bu sorular yıkıcı liderlik ölçeği geliştiricisi Uymaz ve Karagözoğlu tarafından görüşleri de alınarak tamamlanmıştır. Ölçek olarak 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde bulunan Marmara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Ölçeğin geliştirilebilmesi için iki ayrı uygulama yapılmıştır. İlk uygulama sonucu soruların analizi yapıldıktan sonra tekrar ikinci kez öğrencilere uygulanarak veriler bir kez daha toplanmıştır. İkinci uygulama sonrasında geçerlilik ve güvenilirliği sonuçlanan yeni bir ölçek çalışması ortaya çıkmıştır.
Araştırmanın temel hedefi olan beden eğitimi öğretmenleri için yıkıcı liderlik ölçeği geliştirilmiştir. Ayrıca izleyen çalışmalarla beden eğitimi derslerinde öğretmenlerce gösterilmesi muhtemel yıkıcı liderlik davranışlarının öğrenciler üzerindeki etkisinin de incelenmesine ışık tutabileceği düşünülmektedir.
 
Bu çalışmanın önemi ise beden eğitimi öğretmenlerinin okullardaki yıkıcı liderlik davranışlarını ve bu davranışları tanımlayan ifadeleri kapsayan geçerli ve güvenilir bir ölçek oluşturarak, öğrenciler üzerindeki etkisini anlamamıza olanak sağlamak ve konuyu araştırılabilir hale getirmektir. Ayrıca yıkıcı liderlik davranışlarında bulunan öğretmenlerin farkında olmalarını sağlamak, öğrenciler üzerindeki olumsuz etkiler yaratmadan önlemler alınması için çalışmalar yapmak ve araştırmanın alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu araştırma, beden eğitimi öğretmenlerinin sergileyebileceği yıkıcı liderlik davranışlarının ölçülebilmesine yönelik olarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. İzleyen çalışmaların yapılmasıyla öğretmen etkinliğini arttırma ve eğitim kalitesine katkı yapma hedefi güdülmektedir.

Anahtar Kelime: Liderlik, Yıkıcı Liderlik, Beden Eğitimi ve Spor

Abstract:
Leadership is observed as one of the behaviors that has been extensively studied due to its significance. It is considered one of the essential qualities that teachers should possess. However, it has also been observed that studies have addressed destructive leadership behavior, alongside leadership behaviors. Destructive leadership is considered to be as important as leadership, and it is believed that it is an important behavior that needs to be researched. It has been identified that no scale specifically designed to measure destructive leadership in physical education teaching exists. To address this gap in the literature, studies have been conducted on
In this master's thesis, a study was conducted to develop a scale that defines and measures the destructive leadership traits of physical education teachers. The research was structured around the perceptions and evaluations of university students. First, a literature review on destructive leadership was conducted. In this study, the Destructive Leadership Scale developed by Uymaz (2013) and the Destructive Leadership Scale for Coaches developed by Uymaz, Karagözoğlu, Türegün, and Baba (2016) were utilized. The statements regarding leadership behaviors in these studies were revised and adapted to the school environment. A pool of questions was formed from these revised statements, and the final version of the questions was completed with input from Uymaz and Karagözoğlu, the developers of the original scale. A 5- point Likert scale was used
The sample of the study consisted of students from Marmara University and Istanbul University, both located in Istanbul. Two separate applications of the scale were conducted to ensure its development. After analyzing the questions from the first application, the data were collected again through a second application. Following the second phase, a new scale was created, demonstrating validity
The primary goal of the study was to develop a destructive leadership scale for physical education teachers. Additionally, it is believed that subsequent studies could shed light on the potential effects of destructive leadership behaviors exhibited by teachers in physical education classes
 
The significance of this study lies in creating a valid and reliable scale that encompasses the statements defining destructive leadership behaviors in physical education teachers and understanding their impact on students, making it a researchable topic. Furthermore, the study aims to raise awareness among teachers displaying destructive leadership behaviors, prompting preventative measures to avoid negative effects on students. It is believed that this research will contribute to the academic literature.
This study is expected to contribute to the literature by providing a tool to measure destructive leadership behaviors that may be exhibited by physical education teachers. With the implementation of future studies, the aim is to enhance teacher effectiveness and contribute to the overall quality of education.



Key Words: Leadership, Destructive Leadership, Physical Education and Sports