Yerde barındırmada değişik taban ayrıntılarının etlik piliçlerdeki bacak kusurlarına etkisi
The effects of various floor details on leg disorders of broilers raised on litter-slat systems with perch
Yazar: ÖZGÜR BARIŞ BİRGÜL
Danışman: PROF.DR. SALİM MUTAF
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
ÖZET YERDE BARINDIRMADA DEĞİŞÎK TABAN AYRINTILARININ ETLİK PİLİÇLERDEKİ BACAK KUSURLARINA ETKİSİ ÖZGÜR BARIŞ BİRGÜL Yüksek Lisans Tezi, Zootekni Ana Bilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Salim MUTAF Nisan 2005, 71 Sayfa Bu çalışmada, yerdeki değişik barındırma koşullarının etlik piliçlerdeki bacak kusurlarına olan etkilerinin ve bu kusurların azaltılabilme olanaklarının ortaya konması amaçlanmıştır. Bu nedenle, yetiştirme sistemine bağlı olan bacak kusurlarından; açısal kemik kusurları, tibial diskondroplazi (TD), ayak tabanı ve metatarsus yanıkları, yürüme kabiliyeti, tibia ve femur kemikleriyle ilgili ölçümlere bakılmıştır. Ayrıca tibia kemiğinde kurumadde, kül, kalsiyum, fosfor, hacim ve kemik dayanıklılığı incelenmiştir. Canlı kütleler ve yem tüketimleri hesaplanmış, aynı zamanda denemenin 4. ile 7. haftaları arasında etlik piliçlerin hareket yeteneklerini belirlemek için tünek kullanımı üzerine gözlem yapılmıştır. Denemede uygulanan tünek grupları yatay tünek, 10° eğimli tünek, 20° eğimli tünek, 40° eğimli merdiven tünek ve kontrol gruplarından oluşmuştur. Deneme 7 hafta sürmüş, canlı kütleler bakımından haftalık olarak grupların kendi aralarındaki farklılıklar ve grup-eşey interaksiyonu önemsiz, eşeyler arasındaki farklılıklar ise önemli bulunmuştur (P<0.01). En fazla yem tüketimi 10° eğimli tünekli grupta (4975.67±493.1 g) saptanmış olup bu grup ile diğer gruplar arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur (P<0.01). Yemden yararlanma oranlan bakımından da gruplar arasındaki farklılıklar önemsiz bulunsa da en iyi yemden yararlanma oranı yatay tünekli grupta ( 1.526±0.039) saptanmıştır.Toplam ölüm oranı % 3.50 olarak bulunmuştur. Bacak kusurlarından ölen hayvanların oranı toplam ölümlerin % 14.28'ni oluşturmaktadır. Ayak tabanı ve metatarsus yanıkları haftalar ilerledikçe her grupta artış göstermiştir. Yürüme yeteneği haftalar ilerledikçe gerilemiştir. Son hafta olan 7. hafta itibariyle tüm sürünün % 71.88'ini normal şekilde yürüyebilenlerin, % 26.26'smı yürüyebilen ancak yürürken aksayanların ve % 1.68'ini ise ileri derecede yürüme bozukluğu olan piliçlerin oluşturduğu saptanmıştır. Tünek kullanımı oranının haftalar ilerledikçe azaldığı gözlenmiştir. En yüksek tünek kullanımı yatay tünekli grupta çıkmıştır. Diğer gruplar ve yatay tünekli grup arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur (P<0.01). En düşük tünek kullanımı ise 40° eğimli merdiven tünekli grupta saptanmıştır. Açısal kemik kusurlarında, kontrol grubunda 16.083±1.386° tibia açısıyla en yüksek değer ve diğer gruplarla arasındaki farklılık önemli bulunmuştur (P<0.01). En yüksek TD oranı kontrol grubunda, en düşük ise yatay tünekli grupta saptanmıştır. Toplamda tüm sürünün % 74.16 'sında TD görülmezken, % 25.84 'ünde TD gözlenmiştir. Tibia ve femur kemiklerinin morfolojik özellikleri bakımından gruplar arasındaki farklılıkların önemsiz, eşeyler arasındaki farklılıkların ise önemli olduğu bulunmuştur (P<0.01). Tibia kemiğinde hacim gruplarda benzer bulunurken, eşeyler arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur (P<0.01). Tibia kemiğinin dayanıklılığında grupların ve eşeylerin aralarındaki farklılıkların önemli olduğu saptanmıştır (P<0.01). Tibia kemiğindeki kalsiyum ve fosfor miktarları bakımından grup ortalamaları arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur (P<0.01). En yüksek kalsiyum değeri 10° eğimli tünekli grupta (%11.99±0.17), en düşük oran ise kontrol grubunda (%10.60±0.53) saptanmıştır. En yüksek fosfor oranı 40° eğimli merdiven tünekli grupta (% 7.43±0.12), en düşük oran ise kontrol grubunda (% 6.22±0.16) bulunmuştur. Karkas kütleleri bakımından haftalar ve eşey arasındaki farklılıklar önemli (P<0.01), grup ve grup-eşey interaksiyonu önemsiz bulunmuştur. Erkek piliçlerin karkas kütle ortalamalarının dişilerden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Karkas randımanı bakımından hafta ve grupların ortalama değerleri aralarındaki farklılıklar önemli (P<0.01), eşeyin etkisi ise önemsiz bulunmuştur.ANAHTAR KELİMELER: Etlik piliç, tibial diskondroplazi, açısal kemik kusurları, tünek kullanımı, kemik dayanıklılığı. JÜRİ : Prof. Dr. Salim MUTAF Prof. Dr. Servet YALÇIN Doç. Dr. Tülin AKSOY 111

Abstract:
ABSTRACT THE EFFECTS OF VARIOUS FLOOR DETAILS ON LEG DISORDERS OF BROILERS RAISED ON LITTER AND LITTER-SLAT SYSTEMS WITH PERCH ÖZGÜR BARIŞ BIRGUL M.Sc. Thessis, Department of Animal Science Adviser: Prof. Dr. Salim MUTAF April 2005, 71 Pages In this research, the aim was to determine the effects of various floor details on leg disorders of broilers raised on litter and litter-slat systems with perch. Therefore, angular bone deformations, tibial dyschondroplasia (TD), foot and hock burns, uncoordinated walks, tibia and femur dimensions were investigated. Mass gains and feed consumptions of broilers were also calculated, and capability of perch use observed in order to determine the movement ability of broilers, between 4th and 7th weeks. In this experiment, five experiment groups were used as horizontal perch, 10° angular perch, 20° angular perch, 40° angular ladder perch and control. The experiment was lasted at seven weeks. There weren't significant differences among the groups for live mass and for group and sex interaction. However, sex effect was significant (P<0.01). The highest food consumption was found in 10° angular perch group (4975.67±493.1 g) and there were significant differences between this one and the other groups (P<0.01). Food consumption ratio was similar among groups, however, the best food consumption ratio was found in the horizontal perch group (1.526±0.039). The total mortality was 3.50 % and was due to leg disorders 14.28 %. Foot and hock burns showed an increase and walking ability decreased birds ageel. It was determined that birds with normal walking ability was 71.8 %, birds walking with limp was 26.6 % and extreme walking defect was 1.68 % in the whole flock. ivPercentage of perch use decreased as the birds ageel. The highest perch use was seen in the horizontal perch group. The differences between the other groups and this one were significant (P<0.01). The lowest perch use was 40° angular ladder perch group. The highest angular bone deformation was found in control group (16.083±1.386°) and there were significant differences between the others groups (P<0.01). The highest TD rate was seen in the control group and it was the lowest in the horizontal perch group. Incidence of TD was 25.84 %. There weren't significant differences between the groups for tibia and femur bone morphological parametres but sex effect was found significant (P<0.01). Tibia bone volume were insignificant among but sex effect was significant. Tibia bone strenght had significant differences among groups and between sexes (P<0.01). There were significant differences between the groups as regards tibia bone calcium and phosphorus (P<0.01). The highest calcium was in 10° angular perch (11.99±0.17 %), the lowest was in control (10.60±0.53 %). The highest phosphorus was in 40° angular ladder perch group (7.43±0.12 %) and the lowest was in control (6.22±0.16 %). There were significant differences between the weeks and sex effects for carcass mass (P<0.01) and there weren't significant differences among the groups and the group and sex interactions. Male broiler carcass mass was higher than that of females. There were significant differences among the groups and weeks for carcass effiency (P<0.01) and there weren't any significant differences between sexes. KEYWORDS : Broiler, tibial dyschondroplasia, angular bone deformation, perch use, bone strenght. COMMYTTEE: Prof. Dr. Salim MUTAF Prof. Dr. Servet YALÇIN AssocProf. Dr. Tülin AKSOY