Annelerde anne sütü ile ilgili sağlık okuryazarlık düzeylerini değerlendirme aracı geliştirme, sağlık okuryazarlık düzeylerini ve etkileyen faktörleri saptama
Developing breastfeeding health literacy measuring instrument for mothers, evaluating the levels of mothers' health literacy about breastfeeding with this instrument and determining the factors that affects these factors
Yazar: EMİNE AVCI
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi gereksinimleri = Information requirements ; Sağlık = Health

Özet:
Araştırmada annelerin anne sütü ile ilgili sağlık okuryazarlık düzeylerini değerlendirme aracının geliştirilmesi, sağlık okuryazarlık değerlendirme aracını kullanarak annelerin anne sütü ile ilgili sağlık okuryazarlık düzeylerinin değerlendirilmesi ve annelerin anne sütü ile ilgili sağlık okuryazarlık düzeylerini etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
Gazi  Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi (GÜSAUH) 2 nolu sağlam çocuk  polikliniğine  1 Aralık 2012 - 31 Ocak 2013 tarihleri arasında başvuran  0-24 aylık bebeği/çocuğu olup, yanında bebeğe bakacak birilerinin bulunduğu, ikiz bebeği olmayan, ilk kez başvuruda bulunan, araştırmaya katılmayı kabul eden 18 yaş ve üstü 414 anneye ulaşılmıştır. Ulaşım yüzdesi %90,2?dir. Veri kaynağı olarak anket formu  kullanılarak yapılan kesitsel tipte bir araştırmadır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi  p<0,05 olarak alınmıştır.
Araştırmaya katılan annelerin %83,6?sı 18-35 yaş arasında olup yaş ortalaması 29,62±5,43, ortancası 29(18-42) yıldır. Annelerin %63,3?ü lise ve üzeri eğitim seviyesine, %49,3?ü bir çocuğa sahip olup çocuk sayısı ortalaması 1,69±0,82, ortancası ise 2(1-5)?dir. Annelerin %72,9?u kitap okuma alışkanlığı olduğunu belirtmiştir. KTT testi ile OASBT testi arasında pozitif yönlü doğrusal güçlü bir ilişki bulunmuştur (Korelasyon katsayısı;0,647, p<0,05). OASBT testine göre annelerin %58,9?u yeterli SOY iken, KTT testine göre annelerin %61,0?i yeterli SOY?dır.
Annelerin OASBT test puanlarını etkileyen faktörler için yapılan multiple regresyon analizinde öğrenim düzeyi, kitap okuma alışkanlığı, hastanedeki afiş/broşürleri okuma durumu ile annelerin OASBT testi puanları arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Annelerin KTT test puanlarını etkileyen faktörler için yapılan multiple regresyon analizinde öğrenim düzeyi, çocuk sayısı, kitap okuma alışkanlığı ile annelerin KTT testi puanları arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.
Bu çalışma  annelerin anne sütü ile ilgili sağlık okuryazarlık düzeylerini değerlendirme aracı geliştirmenin ilk uygulama örneğidir. Ülkemizde sağlık okuryazarlık düzeyini değerlendirecek altın standart bir araç yoktur.  Ülkemize yönelik sağlık okuryazarlık düzeyini değerlendirecek altın standart araç geliştirmek için geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler; sağlık okuryazarlığı değerlendirme aracı geliştirme,  anne sütü sağlık okuryazarlığı ,  anne sağlık okuryazarlığı düzeyine etkili faktörler

Abstract:
In this study developing breast feeding health  literacy measuring instrument for mothers, evaluating the  levels of mothers? health literacy  about breast feeding with this instrument and determining the factors that affects these factors are aimed.
The study  was applied to  414 mothers over 18 years of age who are admitted to  two numbered healthy child clinic of Gazi University Health Research and Application Hospital between 01 December 2012- 31 January 2013. Having an infant or children and taking care of an infant or child aged between 0-24 months, not having twins, admitting to clinic for the first time and approved to be in the study were the criteria for acceptence to the study.
The participation rate is 90.2%. This study is a cross-sectional study with a questionnaire was used as data collection. p <0.05 was considered statistically significant.
83.6% of the mothers were between 18-35. The mean for mother age was 29,62±5,43 years, the median was  29 years (range 18-42 years). 63.3% of the mothers were at high school or higher level educational levels,  49.3% of the mothers had  one child. The mean for  number of children was 1,69±0,82 and the median was 2 (range 1-5 children). 72.9% of the mothers had  habit of reading book. Reading, Comprehension-Correlation was found positive, powerful between Numerical Skills Test (Okuma Anlama-Sayısal  Beceri Testi=OASBT)  and Word Pronunciation Test (Kelime Telaffuz Testi=KTT) (The correlation coefficient for OASBT and KTT scores 0,647, p<0,05). 58.9 % of the mothers had adequate health literacy for prepared OASBT test that was taken account of TOFLA test. 61.0% of the mothers had adequate health literacy for prepared KTT test that was taken account of KTT test.
As the result of multiple regression analyses models that having done to determine factors that affect OASBT test scores,  education  level, habit of reading book, status of reading the placard/brochure in the hospital were significantly  associated with OASBT test scores. As the result of multiple regression analyses models that having done to determine factors that affect KTT  test scores, education  level, number of children, habit of reading book were significantly associated with KTT test scores.
This study is first practice to develop  a breast  feeding  health literacy  measuring instrument  for mothers.There is no gold standard instrument that can evaluate the level of health literacy  in Turkey. For this reason comprehensive studies are needed to develope a gold standard instrument on this subject in our country. 

Key words: developing  of  health literacy  measuring instrument, health literacy  about breast feeding,  the factors that affect  the  level of mother?s health literacy