Skolyoz hastalarında kantitatif bilgisayarlı tomografi ile vertebra kemik mineral yoğunluğu değerlendirilmesi
Evaluation of vertebral bone mineral density in scoliosis by using quantitative computed tomography
Yazar: ORKUN SARIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Kemik dansitesi = Bone density ; Omurga = Spine ; Skolyoz = Scoliosis ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
AMAÇ: Skolyoz, omurganın lateral eğriliği olarak tanımlanmaktadır. Yapılan bazı çalışmalarda skolyoz hastalarında kemik mineral yoğunluğu (KMY)'nun normal popülasyona göre düşük olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmalarda skolyoz hastalarında kemik mineral yoğunluğu çoğunlukla Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometri (DXA) ile ölçülmüştür. Projeksiyonel görüntüleme yöntemi olan DXA ile skolyoz vakalarında yanılgı olasılığı yüksektir. Bu çalışmanın amacı kemik mineral yoğunluğunun değerlendirilmesinde altın standart olarak kabul edilen KBT yöntemini kullanarak skolyoz hastalarının vertebral kemik mineral yoğunluğu değişikliklerini ortaya koymaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Hastanemiz radyolojik görüntüleme arşivi retrospektif olarak taranarak 2005-2016 yılları arasında 64 kanallı ve 16 kanallı çok kesitli bilgisayarlı tomografi (ÇKBT) cihazları (Brilliance, Philips Medical Systems) ile torakolomber vertebral kolona yönelik elde olunmuş BT incelemeleri değerlendirilmiştir. Skolyoz saptanan 43 hasta ile yaş ve cinsiyet bakımından eşleşmiş 41 sağlıklı kontrol olgusu çalışmaya dahil edilmiştir. Kemik yoğunluğu, Philips iş istasyonunda (Philips Extended Brilliance Workspace V3.5.0.2254) KBT software programı kullanılarak aksiyel planda elde olunmuş BT görüntüleri üzerinde ölçülmüştür. Verilerin dağılımı Kolmogorov–Smirnov testiyle değerlendirilmiş ve normal dağılım gösterdiği saptanmıştır (p>0.05). Skolyoz ve kontrol
grupları kemik mineral yoğunluğu açısından bağımsız t-testi ile karşılaştırılmıştır.
BULGULAR: Çalışmamızdaki 43 hastanın 23'ü kadın, 20'si erkekti. Sağlıklı kontrol grubunun 23'ü kadın, 18'i erkekti. Hasta grubunun yaş ortalaması 14.9±10.1; kontrol grubunun yaş ortalaması 15.1±10.2 olarak ölçülmüştür. Hasta grubunun ortalama kemik mineral yoğunluğu (KMY) değeri 106.8±33.4 g/cm 3 , kontrol grubunun ortalama KMY değeri 124.9±29.1 g/cm 3 olarak ölçülmüş olup iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p= 0.009).
SONUÇ: Osteoporoz erişkin hastalarda en sık görülen metabolik kemik hastalığı olmasına karşın, genç hastalarda nadir görülür. Bu çalışmada skolyozu bulunan genç hastaların KMY kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Ancak skolyoz hastalarındaki düşük kemik kalitesinin primer olarak bir sebep mi yoksa sonuç mu olduğu hala net olarak bilinmemektedir. Skolyozun kemik mineral yoğunluğu üzerindeki etkisinin anlaşılması, hem osteoporoz hem de skolyozun patofizyolojisinin anlaşılmasını sağlayarak tedavilerine katkıda bulunacaktır. İleriye dönük takip çalışmaları ile bu ilişki ortaya konulabilir.

Anahtar Kelimeler: Kemik mineral yoğunluğu, skolyoz, Kantitatif Bilgisayarlı Tomografi

Abstract:
PURPOSE: Scoliosis is defined as a lateral spinal curvature. Several reports have suggested low bone mineral density (BMD) in patients scoliosis. BMD was measured by dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA) in most of these studies. Using a projectional method such as DEXA, can result some faults in patients with scoliosis. Quantitative computed tomography (CT) is a three-dimensional non-projectional technique to quantify bone mineral density (BMD). The objective of our study is to evaluate bone mineral density in patients with scoliosis by using quantitative computed tomography (QCT).
MATERIAL AND METHODS: Our hospital imaging archive scanned retrospectively between 2005-2016 years. 43 patients and 41 healthy control subjects matched for age and gender were included in the study. Independent-Samples T-Test is used to compare the BMD results between patients and control group.
RESULTS: 23 of the 43 patients in our study were female and 20 were male. Control group was 23 women and 18 male . The average age of the patients was 14.9±10.1; the average age of the control group were 15.1±10.2. Mean BMD of the patients were 106.8±33.4 g/cm 3 and the mean BMD of control group were 124.9±29.1 g/cm 3 . Statistically significant difference was found between the two groups (p = 0.009).
CONCLUSION: Osteoporosis is the most common metabolic bone disorder of adults but is very rare in the young population. We found that the scoliosis pateints had lower BMD comparing to the control group in the present study. However, the causes of osteoporosis or osteopenia in patients with scoliosis remain unknown and whether poor bone quality in these patients is a primary or secondary cause. A follow-up longitudinal study will be necessary for a better understanding of this phenomenon.

Key words:  Bone mineral density , Scoliosis , Quantitative Computed Tomography