Din ve iktidar: Ortaöğretim ders kitaplarında yaşam
Religion and power: Lifeworld consructed in high school textbooks
Yazar: HASAN ŞEN
Danışman: Y.DOÇ.DR. NURAN EROL IŞIK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Din eğitimi = Religious education ; Ortaöğretim = Secondary education ; Pozitivizm = Positivism ; Sekülerleşme = Secularization ; Siyasi iktidar = Political power ; Söylem = Discourse ; Türk-İslam sentezi = Turkish-Islamic synthesis ; Vatandaşlık = Citizenship ; İdeoloji = Ideology

Özet:
ÖZET Din ve İktidar: Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarında Yaşam Dünyası adlı çalışma, 1980 sonrası Türkiyesi'nde din kurumunun eğitim kurumu yoluyla araçsallaştırılması ve politik iktidarın çeşitli taleplerine ve beklentilerine uygun bir ideoloji ortaya çıkarması üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çalışmanın ana savı lise ve lise dengi okulların müfredatında kullanılan din dersi kitaplarının birer ideolojik söylem malzemesi ve iktidarın dili haline geldiği noktasında yoğunlaşmakta; çalışmanın metodolojik yaklaşımı eleştirel hermeneutik yöntemi olup ders kitaplarından seçilen metinler söylem analizine tabi tutulmaktadır.Buna göre söz konusu çalışma, Türk modernleşmesinde kullanılan pozitivizmin bir ideoloji olarak kullanımı, buna bağlı olarak laiklik ve sekülerleşmenin topluma yerleştirilme çabalan, dini denetime tabi tutarak iktidar tarafından bir araç haline gelmesi gibi konular irdelemektedir. Ders kitaplarının farklı bağlamlarda ideolojik malzemeler olabileceği düşüncesinden hareket eden çalışma, 1980 sonrası toplumsal gelişmelere bağlı olarak, yurttaşlık, Türk-İslam sentezini, sekülerleşme ve pozitivizm bağıntısı gibi temaları analiz etmektedir. Çalışmanın ana ekseni, (politik) iktidarın uhrevi alandan hareket ederek kitaplarda yazmaya ve yeniden yaratmaya çalıştığı kendi dünyevi yaşam dünyasını anlama gayreti etrafında yoğunlaşmaktadır. 201

Abstract:
SUMMARY by Hasan ŞEN The study titled "Religion and Power: Lifeworld Constructed in High School Textbooks on Religion and Morality" focuses on the way in which the institution of religion is being an instrument used by the institution of education, bringing about an ideology that fits various demands and expectations of political power after the 1980's in Turkey. The major thesis of this study argues that textbooks on religion and morality used in the curriculum of most highschools are being employed as an ideological discourse and the language of power and it attempts to articulate a methodological approach called "critical hermeneutics" and reads the texts in question through a discourse analysis. Accordingly, this study is concerned with topics such as the way in which positivism embedded in Turkish modernization is used as an ideology, the ways in which laicism and secularization are being articulated in society, the ways in which the institution of religion are being controlled by political power and becomes a vehicle for the political power. The study, based on the notion that textbooks may become an ideological material in different contexts, analyzes themes such as citizenship, Turkish-Islamic synthesis, the secularization and positivism linkage. The major axis of analysis focuses on the attempts of (political) power to create a this-worldly lifeworld of its own through writing and re-creating the spiritual world. 202