Vergi kolaylıkları
Tax concessions
Yazar: DENİZ AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. DOĞAN GÖKBEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk hukuku = Turkish law ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi indirimi = Tax relief ; Vergi istisnası = Tax exclusion ; Vergi kolaylıkları = Tax concessions ; Vergi muafiyeti = Tax exemption ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi kolaylıkları, vergilendirme yetkisini vergi dışı bırakma ya da vergi yükünü azaltma yönünde kullanıldığı yöntemlerin genel adıdır. Geçmişte belirli bir toplumsal gruba imtiyaz tanımak için kullanılan bu yöntemler, günümüzde meşru kabul edilen ekonomik ve sosyal nedenlere dayanılarak anayasal ilkelere uygun şekilde kanunla düzenlenmektedir. Muaflık, istisna ya da indirim şeklinde düzenlenen bu yöntemlerin muhataplarının ekonomik ve sosyal hayatına yönelik kolaylıklar sağladığı, öğretide de bu yöntemlerin vergi kolaylıkları olarak nitelendiği görülmektedir.
Tezin ilk bölümünde vergi kolaylıkları kavramı tanımlanmış, benzer kavramlardan farkı ve anayasal vergilendirme ilkeleri bakımından önemi ortaya konulmuştur. Böylece, vergi kolaylıkları kavramının vergilememe yetkisinin kullanılmasını sağlayan yöntemlerin genel adı olduğu ve hukukla sınırlandırılmasının önemi vurgulanmak istenmiştir.
Vergi kolaylıklarının vergilememe yetkisinin bir yöntemi olarak hem ulusal hukukta hem de uluslararası hukukta düzenlenmesi açıklanarak, konunun ne kadar geniş bir alanı ilgilendirdiği ortaya konmak istenmiştir. Bu amaçla hem Türk hukukunda hem de modern devletlere örnek olan ülkelerin hukukunda konuyla ilgili anayasal gelişmeler ile uluslararası örgütler ve Avrupa Birliği'ndeki uygulamalara yer verilmiştir.
Türk Vergi Hukuku'nda vergi kolaylıkları, sosyal ve ekonomik nedenler temelinde ele alınmıştır. Bu kapsamda, vergi kolaylıklarının kanunlarda hangi süreçlerden geçerek nasıl düzenlendiğine, idarenin düzenleyici işlemlerine konu olmalarına ve mahkeme kararlarında nasıl ele alındığı incelenmiştir. Buradaki amaç, vergi kolaylıklarının anayasal ilkeler çerçevesinde kanunla düzenlenmesinin ve idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisinin sınırlanmasının önemini izah etmektir.

Abstract:
Tax concessions is the general name of the methods used by the state to exclude the taxation authority or to reduce the tax burden. These methods, which were used to grant privileges to a certain social group in the past, are now regulated by law in accordance with constitutional principles based on economic and social reasons that are considered legitimate. It is seen that these methods, which are regulated as exemptions, deductions, or credits, provide conveniences for the economic and social life of their addressees, and these methods are described as tax concessions in the doctrine.
In the first part of the thesis, the concept of tax concessions is defined, its difference from similar concepts, its importance in terms of constitutional taxation principles are revealed. Thus, it is aimed to emphasize that the concept of tax concessions is the general name of the methods that enable the use of non-taxation authority and that it is important to be limited by law.
By explaining the regulation of tax concessions in both national and international law as a method of non-taxation authority, it is aimed to reveal how wide the subject is concerned. For this purpose, constitutional developments related to the subject, both in Turkish law and in the law of countries that set an example for modern states, and practices in international organizations and the European Union are included.
In Turkish Tax Law, tax concessions are discussed based on social and economic reasons. In this context, how they are regulated by the legislator, exercised limited regulatory power by the executive, and handled in the justifications of court decisions are analyzed. The purpose here is to explain the importance of regulating tax concessions by law within the framework of constitutional principles and limiting the authority of the administration to take regulatory action.