Kimyasal reaksiyonlar ünitesindeki kavramların öğretimine yönelik rehber materyal geliştirilmesi ve uygulaması
Developing and implementing guide materials for chemistry teachers for the chemical reaction unit
Yazar: HALUK ÖZMEN
Danışman: DOÇ. DR. ALİPAŞA AYAS
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry
Dizin: Araç-gereçler = Equipments ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimyasal reaksiyon = Chemical reaction ; Program geliştirme = Program development

Özet:
Derslerin planlanması ve sunulması aşamasında yararlanılan ders kitaplarının yetersizlikler içermesi, öğretmenlerin yardımcı kaynaklara ihtiyaç duymalarına sebep olmaktadır. Bu çalışmada, lise 2 kimya müfredatında yer alan "Kimyasal Reaksiyonlar" ünitesi ile ilgili öğrencilerin ön bilgilerini ve yanılgılarını dikkate alan, bu konunun öğretiminde öğretmenlere kolaylık sağlayacak ve öğretmenlerin dersi işleme sırasında kaynak olarak kullanabilecekleri örnek bir rehber materyal geliştirilmiş, uygulanmış ve sonuçlan değerlendirilmiştir. Çalışmada öğrencilerin uygulama öncesindeki başlangıç seviyelerini ve hazırlanan materyalin uygulanması sonrasındaki gelişimlerini ölçmek amacıyla "Kimyasal Reaksiyonlar Ünitesi Seviye Belirleme Testi" ve "Kimyasal Reaksiyonlar Ünitesi Basan Testi" geliştirilmiştir. Bu iki ölçme aracı ve rehber materyal 2000-2001 öğretim yılının ilk döneminde pilot olarak uygulanmış ve pilot uygulama sonrasında hem ölçme araçlarında hem de rehber materyalde gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Bu süreçte Trabzon'da çeşitli okullarda görev yapan 12 kimya öğretmeni ile görüşmeler yapılmış ve onların önerileri doğrultusunda materyal düzenlenmiştir. Ayrıca basan testindeki soruların incelenmesi sonucu öğrencilerin sahip oldukları yanılgılar belirlenmiş ve materyale bunları giderecek nitelikte etkinlikler yerleştirilmiştir. Materyalin uygulanması aşamasında biri deney diğeri kontrol grubu olmak üzere iki grup seçilmiş, deney grubuna materyal uygulanırken, kontrol grubu normal öğretimine devam etmiştir. Geliştirme çalışmaları yapılan ölçme araçları 2001-2002 öğretim yılının ilk döneminde Kimyasal Reaksiyonlar ünitesi verilmeye başlanmadan önce ön test olarak her iki gruba uygulanmıştır. Materyal uygulandıktan sonra her iki test her iki gruba son test olarak uygulanmıştır. Öğrencilerin başlangıç seviyeleri t testi ile karşılaştırıldığında p=0.05 düzeyinde her iki test sonuçlarına göre deney ve kontrol gruplan arasında anlamlı bir fark tespit edilemezken, son test sonuçlan dikkate alındığında deney ve kontrol gruplan arasında p=0.001 düzeyinde anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin kontrol grubu öğrencilerine göre yanılgılarını gidermede daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Araştırma program geliştiricilere, araştırmacılara ve eğitimcilere yapılan önerilerle tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler : Kimya Eğitimi, Program Geliştirme, Kavram Öğretimi, Kimyasal Reaksiyonlar, Rehber Materyal VI

Abstract:
Developing and Implementing Guide Materials for Chemistry Teachers for the Chemical Reaction Unit Teachers need extra instructional materials because of the fact that textbooks used in planning and presenting lessons are insufficient. In this study, guide materials concerning "Chemical Reaction Unit" in high school chemistry 2 curriculum were developed, implemented, and evaluated. The materials take into consideration students' preconceptions and misconceptions. In the study, two tests were developed in order to determine students' beginning levels and preconceptions and guide materials were developed for "Chemical Reaction Unit". The tests and materials were piloted in 2000-2001 academic year. In this process, 12 chemistry teachers at different high schools in Trabzon were interviewed and the materials were reviewed in regard to their suggestions. To remediate the students' misconceptions, activities were placed into materials as much as possible. In the implementation process, two classes, experimental and control groups, were selected. Materials were implemented in 2001-2002 academic year. Before and after the implementation of the materials, two tests were implemented to the both groups as pre and post-tests. The collected data were analyzed by using SPSS program and discussed in detail. In short, when the test results were compared with t test, at the pre-test there were no significant difference between two groups (p=0.05), but post-test results showed that there were a significant difference between the groups (p=0.001). In addition, the experimental group students were more successful than the control group students in remediation of the misconceptions. From the results, some suggestions were made to program developers, researchers and teacher educators. Keywords: Chemistry Education, Curriculum Development, Concept Teaching, Chemical Reactions, Guide Material VII