Kars Digor'da tarihi ve arkeolojik araştırmalar
Historical and archaeological research in Kars-Digor
Yazar: ALİ HAYDAR ALTUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KARAGEÇİ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Kars-Digor = Kars-Digor ; Kimmerler = Kimmerians ; Tarih araştırmacıları = History researcher ; Tarih araştırmaları = History research ; Urartular = Urartians ; İskitler = Skythians

Özet:
Anadolu coğrafyası insanlık tarihinin en eski çağlarından itibaren yerleşim görmüştür. Anadolu'nun kuzeydoğusunda yer alan Kars bölgesi Paleolitik Çağ'dan itibaren yerleşim görülmektedir. Kars, Anadolu ile Kafkasları birbirine bağlayan jeopolitik öneme sahip olması nedeniyle, tarih boyunca hakim siyasi güçlerin sürekli elde etmek istediği bir coğrafya olmuştur.  
Anadolu'nun yüksek ülkesi olan bölge, sert iklim şartlarına sahiptir. Geniş otlakları, bahar sonu ve yaz başında aldığı yağışlar nedeniyle temel geçim kaynağı tarih boyunca hayvancılık olmuştur. Eski Çağ'dan itibaren varlığı bilinen yer altı kaynakları, verimli otlakları, jeopolitik konumu, başta Urartu Devleti olmak üzere, Kimmer ve İskit gibi güçlerin bölgeye olan ilgisini hep canlı tutmuştur. Bu nedenle bölge çok sık askeri seferlere maruz kalmıştır. 
Bulunduğu konum için stratejik bir önem taşıyan ve çalışmamızın temelini oluşturan Digor İlçesi, Kars İlinin güney doğu ucunda yer almaktadır. Aynı zamanda ülkemizin Ermenistanla olan sınırının bir bölümünü oluşturmaktadır. Yapılan bu tez çalışması şimdiye kadar Digor coğrafyasında Eskiçağ adına yapılan ilk çalışmadır. Bölgede yaptığımız bütün çalışmalar bu bakımdan Digor'un ve Kars'ın tarihi ve arkeolojisini aydınlatmada önemli bir yere sahip olacaktır.   
ANAHTAR KELİMELER: Kars, Digor, Eskiçağ, Urartu, Kimmer, İskit.

Abstract:
The geography of Anatolia has been inhabited since the earliest ages of human history. Located in the northeast of Anatolia in the Kars region is seen from the Paleolithic Age settlement. Kars, due to its geopolitical importance that connects Anatolia and the Caucasus, has been a geography that the dominant political forces have always wanted to achieve throughout history.
The region is a high altitude settlement of Anatolia and has harsh climate conditions. Due to the large pastures, late spring and early summer rainfall, the main source of livelihood has been animal husbandry throughout history. Because of its underground resources known from ancient times, its fertile pastures and its geopolitical location, the Urartian State and the powers such as Cimmerian and Scythian have always kept its interest in the region alive. For this reason, the region has been exposed to military campaigns very often.
Digor district, which has a strategic importance for its location and is the basis of our study, is located at the south east end of Kars Province. At the same time, it forms part of our country's border with Armenia. This thesis is the first study ever made in the geography of Digor geography. In this respect, all the works we do in the region will have an important place in illuminating the history and archeology of Digor and Kars.

Key Words: Kars, Digor, Urartian, Diauehi, Cimmerian, Scythian, Transcaucasia.