Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60 ay ve üzeri çocukların sosyal uyum becerileri ile mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relation between social adaptation and skills and temperament of pre-school children of 60 months and older
Yazar: BANU AKBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUNUS GÜNİNDİ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal uyum = Social adjustment

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların sosyal uyum becerileri ile mizaç özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, betimsel araştırma desenlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubuna, Konya Meram ilçesinde bulunan okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60 ay ve üzeri 613 çocuğun annesi dâhil edilmiştir. Araştırmada sosyal uyum becerilerini ölçmek için 'Sosyal Uyum ve Beceri Ölçeği', mizaç özelliklerini ortaya çıkarmak için 'Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği', demografik bilgilerin toplanması için ise 'Genel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 21.0 programında yapılmış, t-testi, varyans analizi, çoklu regresyon analizi ve farkın hangi gruptan kaynaklandığını ortaya çıkarmak üzere post hoc testlerinden Dunnett C testi uygulanmıştır.
	Çalışmada çocukların sosyal uyum ve becerileri ile mizaç özellikleri (tepkisellik, sebatkarlık, sıcakkanlılık-utangaçlık, ritmiklik) üzerinde etkisi olduğu düşünülen cinsiyet, kardeş sayısı, anne yaşı, anne eğitim düzeyi, aile tipi ve ailenin gelir düzeyi değişkenleri açısından analizler yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda sosyal uyum ve beceri ölçeği alt ölçeğinden aldıkları puanlarda cinsiyetin, annelerin eğitim düzeylerinin ve ailenin aylık gelir düzeyinin anlamlı bir farklılık oluşturduğu (p<0.05), çocukların kardeş sayılarının, anne yaşının ve aile tipinin anlamlı bir etki yaratmadığı (p>0.05) saptanmıştır.
	Çocukların mizaç özellikleri ölçeğinin alt boyutlarından aldıkları puanlar incelendiğinde cinsiyet faktörünün; tepkisellik ve sebatkârlık için anlamlı bir etkiye sahip olduğu (p<0.05), sıcakkanlılık-utangaçlık ve ritmiklik özellikleri için ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Kardeş sayısı ve aile tipi faktörünün sebatkârlık alt boyutu hariç diğer alt boyutlarda anlamlı bir etkiye sahip olmadığı görülmüştür (p>0.05). Anne eğitim düzeyinin ritmiklik ve tepkisellik alt boyutunda, ailenin gelir düzeyinin sıcakkanlılık-utangaçlık, ritmiklik ve tepkisellik alt boyutunda, anne yaşı faktörünün ise yalnızca ritmiklik alt boyutu üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu rapor edilmiştir (p<0.05).
	Mizaç ölçeği alt boyutlarından olan sebatkârlık, sıcakkanlılık-utangaçlık ve tepkisellik puanları, sosyal uyum ve beceri ölçeği alt boyutları ile ilişkili bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda sosyal uyum alt boyutundaki değişimlerin %28'i, sosyal uyumsuzluk alt boyutundaki değişimlerin ise %26'sı çocukların mizaç özelliklerindeki değişimlerden oluştuğu saptanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Sosyal Uyum, Sosyal Beceri, Sosyal Uyumsuzluk, Mizaç, Okul Öncesi Dönem.

Abstract:
This study examines the relationship between pre-school children's social skills and temperament features. It is based on relational research model which is one of the descriptive research models. The study group includes mothers of 613 pre-school children of 60 months and older who lives in Meram district of Konya, Turkey. 'Social Adaptation and Skills Scale' was applied for qualifying social skills, 'Short Temperament Scale for Children' for temperament features, and 'General Information Form' for demographic statistics. The data is analysed in the programme of SPSS 21.0. T-test, variance analysis, multiple regressions analysis and Dunnett C test as a post hoc test to detect which group has the difference, were applied in the study.
The research analysed children's gender, number of siblings, mother's age, mother's educational level, family type and family income level which affect their social skills and temperament features ( reactivity, persistence, rhythmicity, approach/withdrawal). In conclusion, gender, mother's educational level, family income level created a significant difference (p<0.05), whereas number of siblings, mother's age and family type did not (p>0.05), in the result of 'Social Adaptation and Skills Scale'.
When we look at children's scores on temperament features, gender has a significant effect on reactivity and persistence (p<0.05) while it does not have any significant effect on approach/withdrawal and rhythmicity. Number of siblings and family type does not have a significant effect on all features with the exception of persistence (p>0.05). Mother's educational level has a significant effect on rhythmicity and reactivity, family level income on approach/withdrawal, rhythmicity and reactivity, and mother's age on rhythmicity (p<0.05).
It is shown that there is an obvious relationship between social skills and temperament features. According to the outcome of the analyses, the changes in %28 of social adaptation sub-dimensions and %26 of social divergence sub-dimensions are related to the differences in temperaments.


KeyWords:Social Adaptation, SocialSkills, SocialDivergence, Temperament, Pre-School Period.