Türkiye'de eğitim başarısındaki eşitsizlikler: PISA 2012 ve Ankara örneği
The achievement gap in Turkey: PISA 2012 and Ankara sample
Yazar: İPEK COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE CANATAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Başarı = Success ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim sorunları = Education problems ; Eşitsizlik = Inequality ; Okul başarısı = School achievement ; Sosyal politika = Social policy ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de eğitim sisteminde yoğun bir şekilde görülen eğitim başarısındaki eşitsizliklerin boyutlarını ve nedenlerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda ilgili alan yazını taranmış ve dünya örnekleri incelenmiştir. Çalışmada, Türkiye'de eğitim başarısındaki eşitsizlikler bağlamında mevcut durumu anlamak için iki veri setinden yararlanılmıştır. Bunlardan birincisi, Türkiye temsiliyeti güçlü olan ve büyük verilere erişme imkânı sunan PISA 2012 değerlendirmesidir. 2003 yılından beri PISA değerlendirmesine katılan Türkiye'nin eğitimde başarı eşitsizliği durumu, dünya örnekleri ile karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. İkinci veri seti araştırmacının Ankara merkezde yaptığı saha çalışması ile oluşturulmuştur. Farklı başarı düzeylerinde altı Anadolu lisesinin durum çalışması olarak incelendiği araştırmada, okullar arası başarı farklarının nedenleri okul yöneticileri ve öğretmenleri ile yapılan derinlemesine mülakatlarla analiz edilmeye çalışılmıştır. PISA değerlendirmesinin sunduğu verilerle saha çalışmasında elde edilen bulgular karşılaştırılarak tartışılmış, Türkiye'de eğitim başarısındaki eşitsizliklerin toplumsal eşitsizliklerle karşılıklı ilişki içerisinde bulunduğu, bu nedenle öğrencilerin eğitim süreçlerinde sosyo-ekonomik ve kültürel arka planlarının hala etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumun iyileştirilmesi için ise etkin ve sürdürülebilir eğitim politikalarının yanında güçlü sosyal politikalara ihtiyaç olduğu vurgusu yapılmıştır.

Abstract:
This study aims to find out the different dimensions and variables of the academic achievement gap in Turkey.  In accordance with this goal, the literature about achievement gap and the examples of the world education systems were reviewed. To figure Turkey's situation out, the researcher utilized two different data sources: first one is PISA 2012 Assessment that includes macro data about world education systems and their achievement. By PISA's comparative findings, Turkey was examined in detail in terms of the academic achievement gaps and the reasons behind it. The researcher gathered second source via a fieldwork in which the data was collected from six different leveled Anatolian high schools in Ankara by in-depth interviews with school principals and teachers. In this case study, the variables of the achievement gap between these schools were analyzed. The findings of fieldwork and PISA 2012 discussed comparatively have pointed out that academic achievement gap has a strong mutual relationship with social inequalities. That's why the socio-economic and cultural background of the students is still very significant factor in their education process. In order to fix the current situation, Turkey needs effective and long-standing education policies as well as strong social policies, which can eliminate social inequalities.