Turizm sektöründe çevre yönetimi: Marmaris'teki konaklama işletmeleri örneği
Environmental management in tourism sector: The case of hotel establishments in Marmaris
Yazar: MELİKE KAYMAZ
Danışman: PROF. DR. MUAMMER TUNA
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Turizm = Tourism ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çevre ile ilgili sorunlar çağımızın en önemli konularından biri haline gelmiştir. Hava kirliliği; su kirliliğinin yeraltı suları, deniz ve nehirlere verdiği zararlar; gürültü kirliliğinin iş verimi düşüklüğü ve sağlık sorunları ile ilgili zararları; kirlilik nedeniyle bozulan yaşam kalitesi; bitki ve hayvanların doğal ortamlarını kaybetmesi ve sera etkisinin neden olduğu iklim değişikliği gibi çevresel bozulmalar doğal kaynakların hızla tükenmesine yol açmaktadır. Çevre sorunlarındaki artış çevre kirliliğinin boyutlarını yerelden, bölgesel kirliliğe ve hatta küresel kirlenmeye kadar genişletmiştir. Çünkü çevresel kirlenmeden etkilenme sadece kirlenmeye sebep olan ülkelerle sınırlı kalmamakta, bütün gezegeni tehdit etmektedir.Temel kaynağı çevre olan turizm sektörü de artan çevresel sorunların tehdidi altındadır. Çünkü turistik faaliyetler korunmuş ve temiz bir çevrede gerçekleşir. Sektör turizmin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini fark etmeye başladıktan sonra, yasal yaptırımların da etkisiyle sürdürülebilir bir gelişmeye ihtiyaç duymuştur. Sürdürülebilir faaliyetler, doğal kaynakları aşırı kullanımdan kaçınarak kullanılması yeteneği olarak tanımlanabilir. Doğal kaynakların sınırsız olmadığının da farkına varılmasıyla, turizmde yer alan tüm aktörler kaynakları verimli kullanmak adına çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Tüketici profilinde de değişimler yaşanmaktadır, bugünün tüketicisi beklenti ve ihtiyaçlarının en üst düzeyde karşılanmasının yanı sıra, yaşadığı çevreye değer verilmesini talep etmekte ve tatil tercihlerini bu doğrultuda yapmaktadır. Pek çok işletme artık çevre politikaları oluşturmakta, çevre yönetim sistemlerini uygulamakta, çevre performanslarını ölçmekte ve çevreci tasarım ve doğa dostu ürünlerden yararlanmaktadırlar. Turizmin kaynağını oluşturan çevrenin sürekli ve dengeli bir şekilde geliştirilmesi, çevrenin bozulmasının aksine, kalitesinin artmasına yardımcı olacaktır.Aynı zamanda doğal kaynakların korunup etkin bir çevre yönetimi sağlanmasında en önemli faktörlerden biri çevre konusunda bilinçlenmiş bireylerdir. Çevreyi korumanın ve geliştirmenin sadece kanuni yaptırımlarla mümkün olamayacağı açıktır, çevreye karşı duyarlılığın yaygınlaştırılması gerekir. Turizm endüstrisi çalışanları sürdürülebilir turizm konusunda eğitilmelidir. Doğa yalnızca insanların kullanımı için değil, kendi başına bir değer olduğu için de korunmalıdır. Çünkü ekolojik denge ancak tüm insanlığın duyarlılığı ile varlığını sürdürebilir.Yapılan bu çalışmada Marmaris'te turizm sektöründe faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde çevre yönetimi çalışmalarının neler olduğu, mevcut duruma göre yapılan çalışmaların yeterli olup olmadığı ve hatta turizm sektörünün geleceği açısından neler yapılması gerektiği ile ilgili öneriler sunulmuştur. Bu çalışma bir alan araştırmasıdır, 2010-2011 yılı yaz aylarında, Marmaris bölgesinde bulunan 3, 4 ve 5 yıldızlı konaklama tesisleri ile yüz yüze görüşülerek, yetkililerinden soru formunda yer alan soruları cevaplandırmaları istenmiş ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırmanın evreni ve örneklemi aynı olup toplam 63 tesistir. Elde edilen bulgulara göre bölgede çevre koruma konusunda bir bilinçlenme oluşmaya başlamasına rağmen çalışmaların henüz yasalar çerçevesinde ya da maliyet kaygıları ön planda tutularak yapıldığı, sürdürülebilir turizm açısından düşünüldüğünde yapılanların yeterli olmadığı görülmüştür. Özellikle sayıca fazla olan küçük işletmelerde sürdürülebilir çevre konusunun öncelikli dikkate alınmadığı, devlet ve tur firmaları tarafından yapılan denetimlerin de yeterli olmaması göz önüne alınarak, yapılan tasarruf çalışmalarının, otelin giderlerini azaltmak adına yapıldığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir turizm, çevre yönetimi, çevre kirliliği, ekolojik denge.

Abstract:
Environment related problems are one of the most important issues of today. Air pollution; groundwater, sea and rivers damage caused by water pollution; health problems and impairment of work efficiency losses related to the the noise pollution; the quality of life deteriorating due to pollution; the loss of the natural environment of plants and animals and environmental degradation such as climate change caused by greenhouse effect lead to a rapid depletion of natural resources. Increase in environmental problems expands dimensions of environmental pollution from local to regional pollution, and even to the global pollution. The influence of environmental pollution not only limited to on the countries that are cause pollution but also on the entire planet.Tourism sector, which the main source is environment, is also under threat with the increasing environmental problems. Because, tourism activities take place in an environment protected and clean. Sector felt the need for sustainable development with the effect of legal sanctions, after noticing the negative effects of tourism on the environment. Sustainable activities are defined as the ability to use natural resources, avoiding over use. Natural resources are not unlimited, is recognized, all the actors in tourism have begun to make efficient use of resources. There are variations in the consumer profile, today?s consumer also demands giving value to the environment and they make vacation choices in this direction, as well as meet the highest level of expectations and needs. Many businesses are now creating environmental policies, implementing environmental management systems, measuring environmental performance and benefitting from environmental design and eco-friendly products. Continuous and stable improvement of the environment which is the source of tourism and the environment, contrary to degradation of the environment, will help to increase the quality.One of the most important factors for protecting the natural resources in ensuring an effective environmental management is conscious individuals about environmental issues. Environmental protection and development are just not possible legal sanctions, to promote environmental awareness. Tourism industry employees should be trained in sustainable tourism. Nature must be protected not only for human use, but also it is a valuable on its own. Ecological balance can survive by the sensitivity of all humanity.Marmaris is a very extraordinary tourism center with rich culture, beautiful bays and beaches. In this study, what are environmental management efforts carried out in accommodation establishments which show activity in the tourism sector in Marmaris, whether these current management efforts are sufficient and also the suggestions about what should be done for the future of the tourism industry was presented. This study is a fieldwork, in the summer of 2010-2011, 3, 4 and 5 star accommodation establishments located in Marmaris discussed face to face with officials in the form of questions asked to answer questions, and the results were evaluated statistically. In this research, the universe and the sample are the same with 63 establishments. Although, there are evidences for the raise of awareness about environmental protection in the region, efforts remained limited by laws or made by the cost concerns, was not enough being done to consider in terms of sustainable tourism. Especially in the large number of small enterprises sustainable environment does not take into account, the government audits and tour operators performed by inadequate, taking in the account the saving work of the hotel were made to reduce costs.Keywords: Sustainable tourism, environmental management, environmental pollution, ecological balance.