Yabancı uyruklu öğrencilere yönelik tutum ölçeği geliştirme ve öğretmen tutumlarının belirlenmesi
Development of an attitude scale for foreign students and development of teacher attitudes
Yazar: YUSUF GÖNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ALPER SİNAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim politikaları = Educational policies ; Göç politikaları = Migration  policies ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Likert modeli = Likert model ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu yüksek lisans tezinde, dünya çapında artan göç hareketlerinin Türkiye'deki eğitim sistemi üzerindeki etkileri ele alınarak, bu durumun yarattığı çok kültürlü yapı içinde öğretmenlerin yabancı uyruklu öğrencilere yönelik tutumlarının nasıl şekillendiği araştırılmıştır. Türkiye'deki yoğun göç akışı, eğitim sisteminde yabancı uyruklu öğrencilerin sayısında artışa yol açmış ve bu öğrencilere yönelik tutumların ölçülmesini zorunlu hale getirmiştir. Araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin yabancı uyruklu öğrencilere karşı tutumlarını belirleyip değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Bu doğrultuda, Antalya ilindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşan geniş bir örneklem grubu üzerinde çalışma yapılmıştır. Toplamda 776 öğretmenden veri toplanmış ve geçerlik-güvenirlik analizleri sonucunda ana uygulama için 347 öğretmenden elde edilen veriler değerlendirilmiştir.
Veri toplama sürecinde, öğretmenlerin demografik bilgileri ve yabancı uyruklu öğrencilere yönelik tutumları, Likert tipi ölçekler ile ölçülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliliği ve güvenilirliğini test etmek amacıyla açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, genel olarak öğretmenlerin yabancı uyruklu öğrencilere olumlu yaklaştığını ancak cinsiyet, kıdem ve eğitim durumu gibi demografik değişkenlere göre bazı farklılıklar gösterdiklerini ortaya koymuştur. Kıdemi daha yüksek öğretmenlerin yabancı öğrencilere daha olumlu yaklaştığı gözlemlenmiştir.
Bu bulgular, kültürel farkındalığı artıracak destekleyici programların gerekliliğine dikkat çekmektedir. Özellikle öğretmenlerin çok kültürlü eğitim ortamlarında kültürel farklılıkları daha iyi yönetebilmeleri için bu tür eğitim programlarına duyulan ihtiyaç ortaya konmuştur. Geliştirilen ölçeğin, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve göçmen öğrencilerin sosyal uyum süreçlerinin desteklenmesi açısından eğitim politikalarına ve öğretmen eğitimine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu ölçek, öğretmenlerin çok kültürlü eğitimdeki rollerini daha derinlemesine anlamak ve ileride yapılacak çalışmalara sağlam bir referans sunmak amacıyla geçerli ve güvenilir bir araç olarak önerilmektedir.

Abstract:
This master's thesis examines the impact of increasing global migration on Turkey's education system, specifically focusing on how this multicultural environment shapes teachers' attitudes toward foreign students. The significant migration flow into Turkey has led to a rise in the number of foreign students in the education system, creating a need to evaluate teachers' attitudes toward these students. The primary aim of this study is to develop a valid and reliable scale to assess teachers' attitudes toward foreign students. Conducted with a large sample of teachers working in public schools in Antalya, the study initially collected data from 776 teachers, and following validity and reliability analyses, data from 347 teachers were used for the main analysis.
Demographic information and teachers' attitudes toward foreign students were measured using Likert-type scales. Explanatory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were applied to assess the scale's construct validity and reliability. Findings indicate that teachers generally hold positive attitudes toward foreign students, with variations observed based on demographic factors such as gender, seniority, and educational background. Teachers with more experience tend to demonstrate more positive attitudes.
These findings underscore the need for supportive programs to enhance cultural awareness among teachers, particularly to better manage cultural diversity in multicultural educational settings. The developed scale is expected to contribute significantly to educational policies and teacher training by promoting equal educational opportunities and supporting the social integration of immigrant students. This scale is proposed as a valid and reliable tool for understanding teachers' roles in multicultural education and for guiding future research.