Akademik kendileşmenin öğretim elemanlarındaki yaratıcı ve yenilikçi beceriler bağlamında incelenmesi
An investigation of academic inbreeding in the context of creative and innovative skills in faculty members
Yazar: MİRAY DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ARSLAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yükseköğretim = Higher education

Özet:
Akademik kendileşme, üniversitelerin lisansüstü mezunlarını kendi bünyelerinde öğretim elemanı olarak istihdam etmeleri ve bu kişilerin akademik kariyerlerini aynı üniversitede sürdürmeleri durumunu ifade etmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de bulunan devlet üniversitelerinde akademik kendileşen ve kendileşmeyen öğretim elemanlarının örgütsel yaratıcılık ile yenilikçi davranış arasındaki ilişkisini ortaya koymaktır. Bu araştırmada, örgütsel yaratıcılık davranışlarını değerlendirmek amacıyla Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği kullanılmıştır. Yenilikçi davranışları ölçmek için ise Yenilikçi Davranış Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Hem örgütsel yaratıcılık hem de yenilikçilik davranışları, nicel analiz yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.Araştırmada akademik kendileşmenin ve kendileşmemenin Türkiye yükseköğretim sisteminde fırsatları, güçlü, zayıf tarafları ve nasıl bir tehdit oluşturabildiği nitel analiz yöntemi ile tespit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre akademik kendileşme ile örgütsel yaratıcılık arasında istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık görülmemiştir. Aynı şekilde cinsiyet, unvan, mesleki kıdem süresi ve yaş değişkenleri ile örgütsel yaratıcılık algısı ve yenilikçi davranış arasında da anlamlı farklılık saptanmamıştır. Akademik kendileşme ile yenilikçi davranış arasında istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre mobil kendileşme yurt içi ve yurt dışı ile örgütsel yaratıcılık ve yenilikçi davranış algısı arasında istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın nitel bulgularında akademik kendileşmenin güçlü, zayıf, fırsat ve tehdit temaları altında incelenmiştir. Güçlü yönler olarak kuruma aşina olma öne çıkmıştır. Zayıf yön olarak kadrolaşma ve yaratıcılığın azalması olarak belirlenmiştir. Fırsatlar temasında kurumsal istikrar olarak görülmüştür. Tehditler temasında akademik aynılık ve akademik kısır döngü olarak tespit edilmiştir.
Öğretim elemanlarının kariyerleri boyunca farklı üniversitelerde veya ülkelerde çalışma deneyimlerinin artırılmasının, yenilikçi davranışlarını teşvik edebileceği önerilmektedir. Üniversiteler, farklı disiplinlerden ve kültürlerden gelen akademisyenlerin bir araya gelerek çalışabilecekleri projeler ve araştırma grupları oluşturmalıdır. Bu çeşitlilik, farklı bakış açıları ve yaklaşımlar sayesinde yenilikçi fikirlerin ortaya çıkmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Academic inbreeding refers to the situation where universities employ postgraduate graduates as faculty members and these people continue their academic careers at the same university. The purpose of this research is to reveal the relationship between organizational creativity and innovative behavior of academically inbreeding and non-inbreeding faculty members at state universities in Turkey. In the study, the organizational creativity scale was used to measure organizational creativity behaviors. Innovative behavior scale was used to measure innovative behavior. Organizational creativity and innovation behaviors were measured by quantitative analysis method. In the research, it was tried to determine the opportunities, strengths and weaknesses of academic inbreeding and non-inbreeding in the Turkish higher education system and what kind of a threat it could pose through qualitative analysis method.
According to the research results, no statistically significant difference existed between academic inbreeding and organizational creativity. Likewise, no significant difference was found between gender, title, professional tenure and age variables, organizational creativity perception, and innovative behaviour. A statistically significant difference was found between academic inbreeding and innovative behaviour. According to the research results, no statistically significant difference existed between the perception of mobile inbreeding domestically and internationally and organizational creativity and innovative behaviour. In the qualitative findings of the research, academic inbreeding was examined under the themes of strengths, weaknesses, opportunities and threats. Familiarity with the institution stood out as a strength. Weaknesses were identified as staffing and decreased creativity. The theme of opportunities was seen as institutional stability. In the theme of threats, academic sameness and academic vicious circle were identified.
It is suggested that increasing the experience of faculty members working in different universities or countries throughout their careers can encourage their innovative behaviour. Universities should create projects and research groups where academics from different disciplines and cultures can work together. This diversity will enable innovative ideas to emerge thanks to different perspectives and approaches.