Sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınmada sivil toplum kuruluşlarının rolü: Türkiye örneği ve bir model geliştirme önerisi
The role of civil society organizations in socio-economical and cultural development: Turkey as an example and a recommendation for cultivating a model
Yazar: ÖZCAN ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. EROL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
İnsanların yaşadıkları topluma karşı sosyal sorumluluk içinde olması ve bu sorumluluğu yan yana gelerek daha etkin kılma çabaları giderek daha bir önem kazanmaktadır. Günümüzde gelişmiş toplumların yapısında güçlü sivil toplum kuruluşlarının izlerini, etkilerini görmek mümkündür. Sivil toplum kuruluşları kamu sektörünün yetersiz kaldığı alanlarda toplumun ihtiyaç duyduğu hizmetleri karşılamak amacıyla ortak hedefe yönelmiş insanlar tarafından kurulan ve kar amacı bulunmayan kuruluşlardır. Sivil toplum kuruluşları gönüllülerden oluşur. Kavramlar farklılık içermekle beraber hükümet dışı kuruluşlar, gönüllü kuruluşlar ve ülkemizde yaygın deyişiyle üçüncü sektör gibi tanımlamalar, herşeyi devletten beklemeyen, inandığı konuda topluma yararlı olma çabası içinde bulunan bireylerin oluşturduğu sivil toplum kuruluşlarının değişik adlandırmalarıdır. Demokratik kalkınma ve insan hakları gibi kavramların herşeyin üstünde tutulduğu günümüzde STK'lar gerek ülke içi, gerekse uluslararası insani amaçlı yardım faaliyetlerinin yanında sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınmaya verdikleri destek ve bu alanda oynadıkları yaşamsal rol ile gündem oluşturmaktadırlar. Tarihi süreçte STK'lar artık küçülen dünyamızda giderek daha fazla önemsenmekte, oynadıkları yaşamsal rol ve etki alanları ile sadece demokratik kalkınmanın değil neredeyse faaliyette bulundukları ülkelerde iktidar ortağı haline gelmektedirler. Nitekim içinde yaşadığımız yüzyılı güleryüzlü ama gerçekte mensubu oldukları ülkelerin uluslararası çıkarlarını gerçekleştirmeye çalışan STK'lar çağı olarak görmek mümkündür. Bunun bir sonucu olarak başta ABD ve AB üyesi ülkeler olmak üzere günümüzün çağdaş devletleri kamunun yanında özellikle doğal çevrenin korunmasından eğitime, yoksullukla mücadaleden sağlık hizmetlerine varıncaya kadar toplumsal hayatın her alanında sivil toplum kuruluşlarına yer vermektedir. Ülkemiz ne yazıktır ki tarihi süreçte çeşitli nedenlerle sivil toplum kuruluşlarının gücünü sosyal kalkınmada yeterince değerlendirememiş, gönüllülerin oluşturduğu 207muazzam enerjiyi toplumun sosyo-ekonomik ihtiyaçlarının giderilmesinde etkin bir şekilde seferber edememiştir. Yine büyük bölümü amaçlarını gerçekleştirebilmeye yeterli finansman ve kaynağa sahip olmayan, dağınık, küçük birimler halinde, birbirleriyle iletişim ve kuruluşlarıyla da yeterli bir işbirliği ortamına sahip olamayan STK'ların faaliyetleri toplumda arzulanan coşku ve etkiyi uyandıramamış, gerekli yankıyı bulamamaktadır. Oysa görev yaptıkları il ve ilçelerde sadece asayiş ve güvenlikten değil aynı zamanda ekonomik ve sosyal kalkınmadan da sorumlu olan vali ve kaymakamlar ile yakın bir işbirliğinin hukuki alt yapısının oluşturulması halinde STK'lar kendi gönüllü kaynaklarını ülkemizin ihtiyaç duyduğu hizmetlere daha etkili bir şekilde sunabilecek, böylece yöneten-yönetilen işbirliği, katılımcılık, sürdürebilir kalkınma gibi çağımızın değerlerinin daha etkili ve kalıcı bir şekilde toplum hayatına yerleşmesine aracılık edeceklerdir. Ülkemizde bu anlamda oldukça elverişli bir ortam mevcuttur. Mülki idare amirleri taşrada devletin temsilcisi olmanın yanında aynı zamanda birer halk önderi olarak STK'lar ile işbirliği halinde ülkemizin sosyo-ekonomik ve kültürel hayatında bugüne kadar son derece önemli projeleri başarıyla gerçekleştirmişler, toplum kalkınmasının öncüleri olmuşlardır. Bugün ülkemizin bu alanda yüz yüze bulunduğu iki önemli sorundan birisi özellikle son yıllarda uluslararası kuruluşların ülkelere yönelik yardım fonlarını genel olarak STK'lar kanalıyla yürütme eğiliminde olmaları, diğeri ise, STK'ların çalışmalarının güler yüzlü bir şekilde ülkemizin ulusal ve uluslararası politika ve stratejilerine uygun hale getirmektir. Şüphesiz kamu ile STK'ların omuz omuza ülkemizin ihtiyaç duyduğu sosyo- ekonomik ve kültürel topyekün kalkınma seferberliğine yönlendirilmeleri de büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde bu sorunların çözümü ilave herhangi bir külfete katlanmaksızın yeni bir anlayış ve yaklaşım ile Ankara merkezi düzeyde genel strateji ve politikaları belirleyecek bir "Sivil Toplum Kuruluşları Koordinasyon ve İşbirliği Üst Kurulu", il ve ilçelerde de "Sivil Toplum Kuruluşları İl ve İlçe Koordinasyon ve İşbirliği Kurulları"nın teşkilinden geçmektedir. 208Bu yeni model bir yandan uluslararası fonların ve bu konuda çalışmalar yapan STK'ların ülkemizdeki faaliyetlerine yeni bir yaklaşım getirirken, diğer yandan da Avrupa ile entegrasyon çalışmalarının yoğunlaştığı ülkemizde il ve ilçelerdeki bilgi danışmanlığını ve proje desteğini sağlayarak, sivil toplum kuruluşları ile devletin ilgili kamu kurum ve kuruluşları arasındaki varsa kuşku ve güvensizlikleri giderek, topyekün bir sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınma seferberliğinin temelini oluşturacaktır. Bununla birlikte bu yeni yapılanma; yöneten ve yönetilen ilişkilerinde yeni bir anlayışı hakim kılarken, toplumsal birlik beraberlik ve dayanışma içinde yeni bir toplumsal kalkınma rüzgarı estirecek, bu toplumsal rüzgar da ülkemizin ulusal ve uluslararası politikalarının daha süratli ve etkili bir şekilde gerçekleştirilmesini de beraberinde getirecektir. 209

Abstract:
Every people has got in a social responsibility against the society who lives in. In fact this sitiation is considered important by each country. This social responsibility is getting stronger. So, it is possible to see tracks and influences of the organization of civil society on their development progress. The Organizations of the Civil Society are establishment founded by people willingly to reach their common goal. The OCS's are active supplying services to the public which is in- sufficient. These are all non-profit organizations. The Organizations of the Civilian Society are defined in a different way like voluntary organizations, non governmental organizations and the third sector as in our country. But the most common definition is Non-Govermental Organizations (NGO s). Nowadays, Because terms such as development and human rights are regarded above every thing, Non-go vermental Organizations (NGO's) are the main actors of the voluntary sector which has been a third power in the ecomomic and social development efforts of the developing countries, along with public and private sector. In the historical progress, Volunteer Organizations are considered more important in the world which is getting smaller, with their vital roles they play and their influences on many social fields, they aren't only necessary for democratical development, but also become shared in power with governments in countries where they are active. Likewise It is possible to regard that century as the century of NGO's which are smiling-faced but active for the interest of the country they belong. As a result, Leading the US and EU countries nowadays modern states give a place in the social life to NGO's particularly from the presarvation of naturel environment to education, from struggle with poverty as far as health service beside public sector. 210What a pitty, In the historical progress, our country hasn't sufficiently evaluated the power of NGO's for social development and effectively mobilized the great energy the volunteers have for serving socia-economical needs. Once again, the activities of NGO's, scattered, organized in small units and mostly which have no sufficient source and financing to achieve their goal and have no communication with each other, no cooperation with their organization, haven't echod suffeciently and couldn't make the society excited longingly. Whereas, With the formation of legal establishment, If Governors and kaimakams who are responsible for not only public order and security but also for economically and socially development where they work, cooperate with NGO's, They will contribute their source to our country's needs and public service effectively and will cause our century's values such as participation, sustainable development to become popüler among the people in a more effective and permanent way We have a quite suitable atmosphere in our country. The Civil Administrative Officers as a representative of the state and as a man of the people in the provinces have succesfully realized many projects, very important in the culturel and socia- economical life in the cooperation with NGO's so far. Nowadays, one of two questions we face is that international Organizations have a tendency to help via NGO's and the other to make the NGO's smiling activities more appropriate for our country's national and international policy and strategy. Certainly, the orientation of the public and NGO's to the mobilization of total development we need culturelly and soci-economically is of very greate importance. hi our country, solving those questions without bearing additional trouble with a new approach will be possible by means of setting up "The Top Committee for Coordination and Cooperation of NGOs" to determine general strategy and policy and the formation of "The Committee for Coordination and Cooperation of NGO's in the Provincial and District Area." 211While the new organizations are bringing a new approach towards the International Funds and NGO's which are active in those fields in our country, they will lay the foundation of the mobilization of total development socially, culturally and economically; supplying consultancy and project support and eliminating suspicion and distrustfulness among themselves and the state's establishment concerning them if existed As the model offered above is making a new approach dominant in the relationship between those governed and being governed, It will cause a new exicement for social development with solidarity, which will help our country realize national and international policy more quickly and effectively. 212