Ebeveynlerin sağlık okuryazarığı düzeyinin çocukluk çağı aşılarına karşı tutum üzerine etkisi: Kesitsel bir çalışma
The effect of parental health literacy level on attitude towards childhood vaccines: A cross-sectional study
Yazar: SÜMEYYE ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM MERVE ÖREN ÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Şimşek S. (2023). Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin çocukluk çağı aşılarına karşı tutum üzerine etkisi: Kesitsel bir çalışma. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı ABD. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
Aşı tereddüdü son yıllarda küresel sağlığa yönelik bir tehdit haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, ebeveynlerin aşı tereddüdü düzeyini ölçmek ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin aşı tereddüdü ile ilişkisini incelemektir.
Bu kesitsel tipteki araştırma Temmuz 2023 - Eylül 2023 tarihleri arasında İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğinde, polikliniğe başvuran 18 yaş altı çocuğa sahip ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 400 katılımcı ile yapılmıştır. Katılımcılar 5 bölümden oluşan anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS v 27.0 programı kullanılmıştır.
Katılımcıların %93,5'u anne, %6,5'i babadır. Annelerin yaş ortalaması 35,8±6,9, babaların yaş ortalaması 39,0±7,1 şeklindedir. En küçük çocuğun yaş ortancası 2 (1-8), sahip olunan çocuk sayısı ortancası 4 (0-17) olarak bulunmuştur. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı genel indeks puanı ortalaması 33,6±4,5'tir. Ebeveynlerin %2,5'inin yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine, %67,8'inin sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynlerin yarısı aşı bilgi düzeyi ile ilgili 13 (1-20) soruya doğru cevap vermiştir.
Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları Ölçeği toplam puanı 30,2±23,7 (ortanca 13 (1-83)) olarak bulunmuştur. Ebeveynlerin %13,5'inin çocukluk çağı aşılarına karşı tereddüdü olduğu belirlenmiştir. Lojistik regresyon analizinde aşılar hakkında bilgi düzeyinin her bir birim artışının aşı tereddüdünde %29,3 azalma ile ilişkili olduğu ve aşılar hakkında medyadan bilgi alanların 2,25 kat (%95 GA 1,03-4,89) daha yüksek oranda aşı tereddüdüne sahip olduğu saptanmıştır.
Yapılacak toplum temelli çalışmalarla doğru ve güvenilir kaynaklar tarafından ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ve aşı bilgi düzeyinin arttırılması çocukluk çağı aşı kararları üzerinde de olumlu bir etki yaratarak toplum sağlığına katkı sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: aşı tereddüdü, sağlık okuryazarlığı, TSOY-32, çocukluk çağı aşıları, ebeveyn tutumları ölçeği

Abstract:
Şimşek S. (2023). The effect of parents' health literacy level on attitudes towards childhood vaccines: A cross-sectional study. Istanbul University Institute of Health Sciences, Department of Public Health. Master's Thesis. Istanbul.
Vaccine hesitancy has become a threat to global health in recent years. The aim of this study is to measure the level of vaccine hesitancy of parents and to examine the relationship between the level of health literacy and vaccine hesitancy.
This cross-sectional study was conducted between July 2023 and September 2023 at the Istanbul Faculty of Medicine, Child Health and Diseases Polyclinic, with 400 participants who had children under the age of 18 who applied to the outpatient clinic and voluntarily agreed to participate in the study. A survey form consisting of 5 sections was applied to the participants by face-to-face interview method. SPSS v 27.0 program was used in the statistical analysis of the data.
93,5% of the participants are mothers and 6,5% are fathers. The average age of mothers is 35,8±6,9 with standard deviation, and the average age of fathers is 39,0±7,1 with standard deviation. The median age of the youngest child was 2 (1-8) and the median number of children was 4 (0-17). The average health literacy general index score of the parents was found to be 33,6±4,5. It was determined that 2,5% of the parents had insufficient health literacy level and 67,8% had problematic-limited health literacy level. Half of the parents answered correctly 13 (1-20) questions concerning vaccination knowledge level.
The total score of the Parents' Parental Attitudes About Childhood Vaccinations Scale is 30,2±23,73. It was determined that 13,5% of parents were hesitant about childhood vaccines. In the logistic regression analysis, each unit increase in the level of knowledge about vaccines was associated with a 29,3% decrease in vaccine hesitancy and those who received information about vaccines from the media had a 2,25 times (95% CI 1,03-4,89) higher rate of vaccine hesitancy has been detected.
Increasing the health literacy and vaccine knowledge of parents through accurate and reliable sources through community-based studies will also contribute to public health by having a positive impact on childhood vaccination decisions.
Key words: Vaccine hesitancy, Health Literacy, TSOY-32, Childhood vaccines, Parent attitudes Scale about childhood vaccines