Yaratıcı benlik ölçeği'nin geçerlik-güvenirlik çalışması ve okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı benlikleri ile inovatif düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The validity-reliability study of the creative self scale and investigation of the relationship between preschool teachers' creative self and innovative thinking tendencies
Yazar: HATİCE ELMA
Danışman: DOÇ. DR. CANAN YILDIZ ÇİÇEKLER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Araştırmanın birinci amacı; 'Yaratıcı Benlik Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik (n:304) çalışmasının gerçekleştirilmesidir. Araştırmanın ikinci amacı ise, okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı benlikleri ve inovatif düşünme eğilimleri arasındaki (n:358) ilişkinin incelenmesidir. Bu iki amaç doğrultusunda aşağıda belirtilen sorulara yanıt aranmıştır. "Yaratıcı Benlik Ölçeği"nin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasını ve okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı benlikleri ile inovatif düşünme eğilimleri özellikleri arasındaki ilişkinin yordayıcı etkisini ortaya koymak amacıyla yapılan bu araştırmada ilk olarak geçerlik ve güvenirlik çalışmasının gerçekleştirmek için nicel araştırma desenlerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmada ikinci aşamada çocukların yaratıcı benlikleri ve inovatif düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin farklı değişkenlerle incelenmesinde genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokulların bünyesindeki anasınıflarında ve resmi anaokullarında görev yapmakta olan okul öncesi öğretmenleri oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise Konya ilinde 2023-2024 Konya il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi bağımsız anaokulları ile resmi anasınıflarında görev yapmakta olan ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmada okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı benlik düzeylerini belirlemek amacıyla Karwowski, Lebuda ve Wiśniewska (2011) tarafından geliştirilen "Yaratıcı Benlik Ölçeği" kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin inovatif düşünme eğilimlerini belirlemek amacıyla Bilir, Akbaş ve Darıca (2023) tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Öğretmenlerine Yönelik İnovatif Düşünme Eğilimi Ölçeği (OÖÖYİDEÖ)" kullanılmıştır. Çalışma sonucunda açımlayıcı Faktör Analizi sonucuna göre madde faktör yük değerleri .86 ile .90 arasında değişiklik gösterdiği görülmüştür. Faktör analizi sonucuna göre ölçeğin altı iki boyuttan oluştuğu sonucu elde edilmiştir. Ölçeğin toplam varyansının %79.23 'ünü açıklamaktadır.Yaratıcı Benlik Ölçeği'nin Faktör analizi sonucunda elde edilen alt boyutlarının uyum indeksleri ile incelenmesi amacı ile yapılan doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Doğrulayıcı Faktör analizi sonucuna göre modelin geçerli uyum ölçütlerine sahip olduğu sonucu elde edilmiştir. Birinci düzey çok faktörlü model doğrulayıcı faktör analizine göre önerilen tek faktör modelin veri ile iyi uyum olduğu sonucu elde edilmiştir. Ölçek iki alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin faktör yükleri .84 ile .90 arasında değişmektedir. Yaratıcı Benlik Ölçeği madde toplam korelasyonları değerlerinin ise .83 ile .88 arasında değiştiği için ölçek maddelerinin ayırt etme gücü yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Yaratıcı benlik ölçeği yaratıcı öz yeterlik alt boyutu, yaratıcı kişisel kimlik alt boyutu ve yaratıcı benlik ölçeği toplam puanı Cronbach's alfa değerleri .70 üzerinde olduğu için ölçeğin güvenilir olduğu sonucu elde edilmiştir. Yaratıcı benlik ölçeğinin iki yarısı arasındaki tutarlılığı inceleyen Guttman Split Half katsayısı .96 ve Spearman-Brown korelasyon katsayısı .96 olarak hesaplanmıştır. Yapılan pearson korelasyon analizi sonucuna göre yaratıcı benlik ölçeği alt boyutlarından yaratıcı öz yeterlik ve yaratıcı kişisel kimlik arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Yaratıcı Benlik Ölçeği alt boyutları ve toplam puanları ve İnovatif Düşünme Eğilimi Ölçeği toplam puanı normal dağılım özelliği gösterdiği görülmüştür. İnovatif düşünme eğilimi toplam puanı ile yaratıcı öz-yeterlik alt boyutu, yaratıcı kişisel kimlik alt boyutu ve yaratıcı benlik ölçeği toplam puanı ile arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Yaratıcı benlik ölçeği alt boyutları puanları inovatif düşünme eğilimi puanlarını anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür.

Abstract:
The study has two objectives. The first objective is to conduct the validity and reliability study (n=304) of the 'Creative Self Scale'. The second objective is to examine the relationship (n=358) between preschool teachers' creative selves and their innovative thinking tendencies. In line with these two objectives, the following questions were addressed. In this study, which aims to conduct the validity and reliability study of the "Creative Self Scale" and to reveal the predictive effect of the relationship between preschool teachers' creative selves and their innovative thinking tendencies, the general survey model, one of the quantitative research designs, was used first to conduct the validity and reliability study. In the second stage of the study, the relational survey model, one of the general survey models, was used to examine the relationship between children's creative selves and innovative thinking tendencies with different variables. The study population consisted of preschool teachers working in kindergarten classes within primary schools and official kindergartens affiliated with the Ministry of National Education in Türkiye. The sample of the study consists of preschool teachers working in official independent kindergartens and official kindergarten classes affiliated with the Ministry of National Education in the city center of Konya during the 2023-2024 academic year, selected by simple random sampling method. In the study, the "Creative Self Scale" developed by Karwowski, Lebuda and Wiśniewska (2011)  was used to determine the creative self-levels of preschool teacher. The "Innovative Thinking Tendency Scale for Preschool Teachers (ITTSPT)" developed by Bilir, Akbaş, and Darıca (2023) was used to determine the innovative thinking tendencies of preschool teachers. For the reliability and validity analyses of the scale, exploratory factor analysis and calculations of Cronbach's Alpha internal consistency coefficient were applied. In the second phase of the study, the relationship between preschool teachers' creative self-characteristics and their innovative thinking tendencies was analyzed using the Pearson Product-Moment Correlation coefficient and Simple Linear Regression analysis methods. As a result of the study, it was found that the factor loadings of the items, according to the exploratory factor analysis, ranged from .86 to .90. The factor analysis indicated that the scale comprises two dimensions. The scale explained 79.23% of the total variance. A confirmatory factor analysis (CFA) was conducted to examine the fit indices of the sub-dimensions obtained from the factor analysis of the Creative Self-Concept Scale. The results of the CFA indicated that the model possessed valid fit indices. According to the first-level multi-factor model CFA, it was found that the proposed single-factor model had a good fit with the data. The scale consists of two sub-dimensions. The factor loadings of the scale ranged from .84 to .90. The item-total correlations of the Creative Self-Concept Scale ranged from .83 to .88, indicating that the scale items had sufficient discriminative power. The Cronbach's alpha values for the creative self-efficacy sub-dimension, the creative personal identity sub-dimension, and the total score of the creative self-concept scale were all above .70, indicating that the scale was reliable. The Guttman Split-Half coefficient examining the consistency between the two halves of the Creative Self-Concept Scale was calculated as .96, and the Spearman-Brown correlation coefficient was also .96. According to the Pearson correlation analysis results, a highly significant positive relationship was found between the sub-dimensions of the creative self-concept scale, namely creative self-efficacy and creative personal identity. The Cronbach's alpha values for the Creative Self-Efficacy sub-dimension, Creative Personal Identity sub-dimension, total score of the Creative Identity Scale, and total score of the Innovative Thinking Tendency Scale were above 0.70, indicating that the scales were reliable. The total score of the Innovative Thinking Tendency Scale showed a significantly positive high-level correlation with the Creative Self-Efficacy sub-dimension, Creative Personal Identity sub-dimension, and total score of the Creative Identity Scale. It was observed that scores on the sub-dimensions of the Creative Identity Scale significantly predicted scores on the Innovative Thinking Tendency Scale.