Belediyelerde iç kontrol sisteminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the efficiency of the internal control system in municipalities
Yazar: AHMET YUMRUKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM ALTAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; COSO tabanlı denetim tekniği = COSO-based process control technique ; Dış denetim = Externel audition ; Kanunlar 5018 sayılı = Laws 5018 numbered ; Sayıştay = Court of Accounts ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
İç kontrol sistemi, kamu idarelerinin hedeflerine ulaşması sırasında ortaya çıkacak her türlü riski tespit edip önlemek, varlıklarını korumak, hesap verebilirliği sağlamak, işlemlerin ekonomik, verimli, etkili ve hukuka uygun şekilde gerçekleşmesini sağlamak amaçlarıyla idareler tarafından belirlenen prosedürler bütünüdür. Ülkemizdeki kamu idarelerinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ile uygulanması zorunlu hale gelen bu sistemin, 2020 yılı itibariyle belediyelerde ne kadar etkin uygulandığı çalışmamızda araştırma konusu olmuştur. Çalışmamız üç farklı incelemeyle yapılmıştır. Yapılan çalışmanın birincisi; Sayıştay tarafından yayımlanmış bulunan 2019 yılı Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu'nda belediyelerde en çok tespit edilen hataların iç kontrolle ilişkisi incelenmiştir. Çalışma neticesinde eğer iç kontrol belediyelerde etkin uygulansaydı gelir getirici faaliyetlerinde, taşınmazlarının kullandırılmasında, mali tablolarının hazırlanmasında, borçlanmalarının yapılmasında, personel harcamalarında yapılan hataların birçoğunun yapılmayacağı anlaşılmıştır. Yapılan çalışmanın ikincisi; iç kontrolü etkin uygulayan bir holdingin üst düzey yöneticisi ile iç kontrole ilişkin mülakat yapılmıştır. Çalışmamızın amacı belediyelerde iç kontrolün etkinliğini ölçmek olmasına rağmen özel sektörde yer alan bir şirketin iç kontrol sistemi ile ilgili araştırma yapılmasının sebebi, iç kontrolü etkin uygulayan bir şirketin yaptığı uygulamaları anlamak ve bu uygulamaların belediyelerde uygulanıp uygulanmadığını anlamaktır. Mülakat sonucunda Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği'ndeki ifadelerin hepsinin ilgili şirkette uygulandığı, yazılı olarak kurallara bağlandığı, yazılı olmayan hususların da şirket çalışanları tarafından teamül gibi uygulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışmalardan üçüncüsü; Ankara'da yer alan 9 adet belediyenin 202 harcama yetkilisine Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği'nde yer alan ve özel sektörden esinlenerek oluşturulan toplam 79 ifadelik bir anket uygulanmıştır. Yapılan çalışmalar bir arada değerlendirildiğinde harcama yetkililerinden alınan anket cevaplarına göre belediyelerde iç kontrol sistemi orta seviye hatta bazı bileşenler için orta seviyenin de üzerinde uygulanmaktadır. Ancak gerek Sayıştay Denetim Raporlarında, gerek Sayıştay Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporlarında en çok hatalar belediyelerde yer almaktadır. Yine aynı şekilde Sayıştay tarafından yayınlanmış olan iç kontrol analiz çalışmasında da belediyeler genel olarak en düşük puana sahip kamu idareleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
The internal control system is the set of procedures determined by the administrations in order to detect and prevent all kinds of risks that may arise during the achievement of the objectives of the public administrations, to protect their assets, to ensure accountability, and to ensure that the transactions are carried out economically, efficiently, effectively and in accordance with the law. The application of this system, which has become mandatory in public administrations in our country with the "5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu", has been the subject of research in our study, how effectively it is applied in municipalities as of 2020. Our study was carried out with three different examinations. The first of the study; In the 2019 External Audit General Evaluation Report published by the Court of Accounts, the relationship of the most frequently detected errors in municipalities with internal control was examined. As a result of the study, it has been understood that if the internal control was applied effectively in the municipalities, most of the mistakes made in income generating activities, the use of immovables, the preparation of the financial statements, the borrowings, and the personnel expenditures would not be made. The second of the study; An interview on internal control was conducted with the senior manager of a holding that effectively implements internal control. Although the purpose of our study is to measure the effectiveness of internal control in municipalities, the reason for conducting research on the internal control system of a company in the private sector is to understand the practices of a company that implements internal control effectively and to understand whether these practices are applied in municipalities. As a result of the interview, it was concluded that all of the statements in the Communiqué on Public Internal Control Standards were applied in the relevant company, were regulated in writing, and unwritten matters were applied as customary by the company employees. The third of the studies; A total of 79 statements, inspired by the private sector and included in the Communiqué on Public Internal Control Standards, were applied to 202 spending officials of 9 municipalities in Ankara. When the studies are evaluated together, according to the survey answers received from the spending authorities, the internal control system in the municipalities is applied at the medium level and even above the medium level for some components. However, the most mistakes in both the TCA Audit Reports and the TCA External Audit General Evaluation Reports are found in municipalities.