Tip 2 diyabette sirkadiyen ritime uygun yapılan egzersizlerin etkisi
Effect of exercises according to the circadian rhythm intype 2 diabetes
Yazar: MERVE YILMAZ MENEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRAY BUDAK
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Egzersiz = Exercise ; Kronotip = Chronotype ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm

Özet:
Sirkadiyen ritime göre günün farklı zamanlarında yapılan egzersizler Tip 2 diyabet
olan bireylerde glisemik indeksi değiştirebilmektedir. Çalışmamızın amacı sirkadiyen
ritime uygun verilen egzersizlerin etkinliğinin araştırılmasıydı. 35-65 yaş arasında
olan, 30 Tip 2 diyabet tanısı almış birey çalışmaya dahil edildi. Dahil edilen tüm
bireylere Sabahçıl-Akşamcıl Anketi uygulanarak, sirkadiyen ritim değerlendirmesi
yapıldı. Katılımcılar sirkadiyen ritimlerine göre sabahçıl ve akşamcıl kronotipli olmak
üzere iki gruba ayrıldı. Sabahçıl kronotipte olan (1. grup) gruba ilk 6 hafta sabah ve
sonraki 6 hafta akşam saatlerinde, akşamcıl kronotipte olan (2. grup) gruba ise ilk 6
hafta akşam ve sonraki 6 hafta sabah saatlerinde egzersizler uygulandı. Aerobik ve
kuvvetlendirme egzersizleri ile yapılandırılmış egzersiz programı 12 hafta boyunca,
haftada 3 gün olacak şekilde yapıldı. Her iki grupta katılımcıların rutin tedavilerine
devam edip, egzersiz yapmadıkları 6 haftalık kontrol süreci mevcuttur. Katılımcıların
egzersizlere başlamadan 6 hafta önce, egzersizlere başlarken ve egzersiz sonrası 6. ve
12. haftalarda kan değeri ölçümleri, kas gücü ölçümleri, altı dakika yürüme testi ve
otuz saniye otur kalk testi ile mobilite, tek ayak üstünde durma testi ile denge, Ferrans
& Powers Yaşam Kalitesi İndeksi ile yaşam kalitesi ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi
ile uyku kalitesi değerlendirildi. Her iki grupta sabah ve akşam egzersizleri kontrol
sürecine kıyasla tüm değerlendirme parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı
değişim sağladı (p<0,05). Sabahçıl kronotip grupta sabah egzersizlerinin, akşamcıl
kronotip grupta akşam egzersizlerinin değerlendirme ölçümlerinde istatistiksel olarak
daha fazla iyileşme sağladığı bulundu (p<0,05). Tip 2 DM'li bireylerde sirkadiyen
ritime uyumlu zaman diliminde yapılan egzersizlerin daha etkin olduğu görüldü.
Anahtar kelimeler: Egzersiz, Kronotip, Sirkadiyen ritim, Tip 2 diyabet

Abstract:
Exercises performed at different times of the day according to the circadian rhythm
can change the glycemic index in individuals with Type 2 diabetes. The aim of our
study was to investigate the effectiveness of exercises given following the circadian
rhythm. 30 individuals between the ages of 35-65 who are diagnosed with Type 2
diabetes were included in the study. The circadian rhythm was evaluated by applying
Morningness-Eveningness Questionnaire to all included individuals. Participants were
divided into two groups according to their circadian rhythms as morning and evening
chronotype. In the morning chronotype (group 1), exercises were applied in the
morning hours for the first 6 weeks and in the evening hours for the next 6 weeks, and
the in the evening chronotype (group 2) did exercises in the evening hours for the first
6 weeks and in the morning hours for the next 6 weeks. The exercise program
structured with aerobic and strengthening exercises was carried out for 12 weeks and
3 days a week. In both groups, there was a 6-week control period in which the
participants continued their routine treatment and did not exercise. Blood sample
evaluations, muscle strength assessments, functional capacity assessments with 6-
minute walking test and 30-second sit-up test, balance assessments with standing on
one leg test, quality of life assessment with Ferrans&Powers Quality of Life Index,
sleep quality assessment with Pittsburgh Sleep Quality Index of the participants will
be carried out 6 weeks before starting the exercises, starting the exercises and 6th and
12th weeks after the exercise. In both groups, morning and evening exercises provided
a statistically significant change in all evaluation parameters compared to the control
period (p<0.05). It was found that morning exercises in the morning chronotype group
and evening exercises in the evening chronotype group provided statistically more
improvement in the evaluation measurements (p <0.05). Exercises performed in a time
frame compatible with the circadian rhythm were found to be more effective in
individuals with Type 2 DM.
Keywords: Exercise, Chronotype, Circadian rhythm, Type 2 diabetes