Corylus avellana L. bitkisine ait meristemlerin in vitro rejenerasyonuna yönelik ortam geliştirilmesi ve genetik karakterizasyonu
Medium development for in vitro regeneration of  meristem belonging to corylus avellana L. plants and geneti̇c characterization
Yazar: SEÇİL KIVRAK
Danışman: DOÇ. DR. ERGUN KAYA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Türkiye'nin en önemli tarımsal ürünlerinden olan fındık (Corylus avellana L.)'ın yaklaşık 395 bin çiftçi ailesinin geçim kaynağı olduğu bilinmektedir. Ülkemizde 33 ilde tarımı yapılmakla birlikte, ekonomik anlamda Ordu, Giresun, Trabzon, Samsun, Sakarya, Düzce illerinde yetiştirilmektedir. Yaklaşık 540 bin hektarlık alanı ile ülkemiz, dünya fındık bahçelerinin % 82'sine, üretiminin ise % 61.5'ine ve ihracatının ise % 80'den fazlasına sahiptir. Tez çalışmasında bitki materyali olarak, C. avellana'nın Düzce (Akçakoca), Zonguldak, Bartın, Trabzon, Samsun, Ordu, Giresun illerinden fındık yetiştiricilerinin bahçelerinden toplanan örnekler kullanılmıştır. Başlangıç mateyali olarak kullandığımız örneklerden, uygulanan yüzey sterilizasyonuna bağlı olarak % 71 ile % 85 arasında değişen oldukça yüksek oranda temiz materyal elde edilmiştir ve elde edilen temiz materyal rejenerasyon besiyeri olarak, 1mg/L benzil adenin ve 10 g/L aktif kömür ile desteklenen WPM besiyerinde
 % 81.1 ile % 100 oranında ile desteklenen oldukça başarılı rejenerasyon göstermiştir. Meristem rejenerasyonu için denenen farklı kombinasyonlardaki sekiz farklı WPM besiyerinden en iyi rejenerasyon oranı, 1mg/L benziladenin, 10g/L aktif kömür ve 10g/L FeEDDHA içeren WPM besiyerinden elde edilmiştir ve bu besiyerinde elde edilen rejenerasyon oranı denenen yedi farklı fındık türü için %68 ile %94 arasında değişmektedir. Meristem kültürü sonrası in vitro rejenere olan bitkilerin genetik kararlılığını belirlemek amacıyla 6 primer kullanılarak gerçekleştirilen PCR ürünleri agaroz jel üzerinde görüntülenmiştir ve elde edilen bant profillerinden 120 ile 2800bç uzunluğunda toplam 324 bant skorlanmıştır. Elde edilen bant profilleri ışığında yedi ilden toplanan örneklerde hiçbir polimorfik bant gözlenmemiştir ve genetik kararlılık %100 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Corylus avellana L, Fındık, Meristem Kültürü, ISSR-PCR.

Abstract:
It is known that Nut (Corylus avellana L.) being the most important agricultural product of Turkey is source gainings of for approximately 395 thousands of farmers. Although it is cultivated in 33 provinces in our country, it is grown in Ordu, Giresun, Trabzon, Samsun, Sakarya and Düzce provinces in economic terms. Our country having an area of 540 thousand hectares has 82% of world hazelnut orchards and also it has 61.5 % of world nut production and 80 % of world nut export. The samples of C. avellana used as plant material in the thesis study were collected from orchards of hazelnut farmers from Düzce (Akçakoca), Zonguldak, Bartın, Trabzon, Samsun, Ordu, Giresun provinces. Depending on the surface sterilization procedure, the highly clean materials ranging from 71% to 85% were obtained from the samples used as the starting material and this clean material showed high regeration rate ranging from 81.1 % to 100 % on WPM regeneration medium supplement with 1mg/L benzyl adenine and 10 g/L charcoal. For meristem culture, the best regeneration rate tried from eight different WPM mediums were obtained from WPM medium supplemented with  1mg/L benzyl adenine, 10g/L FeEDDHA and 10 g/L charcoal and the obtained regeneration rate from this media showed alteration from 68% to 94% for seven nut cultivars. To determination of genetic stability of in vitro regenerated plants after meristem culture, PCR products obtained with 6 primers were monitored on agarose gel electrophoresis and obtained band profiles were scores as 324 bands ranging from 120 to 2800 bp length. According to obtained band profiles, there were no any polymorphic band and the genetic stability were determined as 100% for samples collected from seven provinces. 


Key Words: Corylus avellana L, Hazelnut, Meristem Culture, ISSR-PCR.