Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda mandala sanat terapisinin konfor düzeyine etkisi
The effect of mandala art therapy on comfort level in patients receiving hemodialysis treatment
Yazar: GÜL KIRICI
Danışman: PROF. DR. NİMET OVAYOLU
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan mandala boyamanın konfor düzeyine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü ve deneysel olarak yapılan bu çalışma; Aralık 2023- Mart 2024 tarihleri arasında Gaziantep ilinde bulunan özel bir diyaliz merkezinde, dahil edilme kriterlerine uyan ve örneklem sayısı güç analizi (alpha=0.05, güç=0.80) ile belirlenen 98 hasta (49 müdahale grubu, 49 kontrol grubu) ile yapıldı. Yaş, cinsiyet ve konfor ölçeğinden alınan puanlar dikkate alınarak minimizasyon yöntemiyle gruplar belirlendi. Çalışmaya başlamadan önce çalışmanın yapılacağı kurumdan, hastalardan ve etik kuruldan gerekli izinler alındı. Veriler Soru Formu ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği Versiyon- II (26-130 puan aralığında puanlanır ve puan arttıkça konfor düzeyi artar) kullanarak, yüz yüze görüşme yöntemi ile ön test ve son test şeklinde toplandı. Verilerin analizinde ölçümle belirtilen sürekli değişkenler için ortalama ve standart sapma veya medyan ve minimum-maksimum değerleri, nitel değişkenler için frekans ve yüzde değerleri, grup karşılaştırmalarında iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi veya tek yönlü ANOVA, nitel değişkenlerin grup karşılaştırmaları için ki-kare testi kullanıldı. p<0,05 anlamlı kabul edildi. Her iki gruba ön test uygulandıktan sonra, müdahale grubundaki dominant kolunda fistülü olmayan hastalara sekiz seanstan oluşan mandala boyama, hemodiyaliz seansı sırasında uygulandı. Müdahale ve kontrol grubunun homojen dağılım gösterdiği belirlendi. Mandala boyama öncesi müdahale grubunun ön test Hemodiyaliz Konfor Ölçeği Versiyon- II toplam puan ortalamasının 88,22±14,86, kontrol grubunun 89,92±13,71 olduğu ve her iki grup arasında ön test puan ortalaması açısından fark olmadığı saptandı (p>0,05).  Müdahale grubunun ön teste göre (88,22±14,86) son testte (96.53±10.71) toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalamalarının yükseldiği, kontrol grubunda ise ön teste (89,92±13,71) göre son testte (88,761±2,81) toplam puan ortalaması, psikospirütel rahatlama ve psikospirütel güçlenme alt boyut puan ortalamalarının daha düşük olduğu ve bu sonuçların anlamlı farklılık yarattığı belirlendi (p<0,05). Her iki grupta konfor ölçeği son test puanları arasında anlamlı bir fark olduğu ve müdahale grubunun konfor ölçeği son test puanının, kontrol grubundan daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak; hemodiyaliz tedavisi sırasında uygulanan mandala boyamasının konfor düzeyini ve psikospirütel boyutları arttırdığı saptandı. Bu doğrultuda, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların konfor düzeyini arttırmak amacıyla nonfarmakolojik bir yöntem olan mandala boyamasının hastalar tarafından kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This randomized controlled and experimental study, which was conducted to determine the effect of mandala painting on the comfort level of patients receiving hemodialysis treatment, was conducted between December 2023 and March 2024 in a private dialysis center in Gaziantep province with 98 patients (49 intervention group, 49 control group) who met the inclusion criteria and whose sample size was determined by power analysis (alpha=0.05, power=0.80). The groups were determined by minimization method considering age, gender and scores obtained from the comfort scale. Before starting the study, the necessary permissions were obtained from the institution, patients and the ethics committee. The data were collected as pre-test and post-test using the Questionnaire and Hemodialysis Comfort Scale Version- II (scored between 26-130 points and the higher the score, the higher the comfort level) by face-to-face interview method. In the analysis of the data, mean and standard deviation or median and minimum-maximum values for continuous variables, frequency and percentage values for qualitative variables, significance test of the difference between two means or one-way ANOVA for group comparisons, chi-square test for group comparisons of qualitative variables were used. p<0.05 was considered significant. After the pretest was applied to both groups, mandala painting consisting of eight sessions was applied during the hemodialysis session to patients in the intervention group who did not have fistula in the dominant arm. The intervention and control groups were homogeneously distributed. Before mandala painting, the mean pretest Hemodialysis Comfort Scale Version- II total score of the intervention group was 88.22±14.86 and 89.92±13.71 in the control group and there was no difference between the two groups in terms of pretest mean score (p>0.05).  It was determined that the total score and all sub-dimension mean scores of the intervention group increased in the post-test (96.53±10.71) compared to the pre-test (88.22±14.86), while the total score mean, psychospiritual relaxation and psychospiritual empowerment sub-dimension mean scores were lower in the post-test (88.761±2.81) compared to the pre-test (89.92±13.71) in the control group and these results created a significant difference (p<0.05). There was a significant difference between the comfort scale posttest scores in both groups and the comfort scale posttest score of the intervention group was higher than that of the control group (p<0.05). In conclusion, it was found that mandala coloring applied during hemodialysis treatment increased the comfort level and psychospiritual dimensions. Accordingly, mandala coloring, which is a nonpharmacologic method, is recommended to be used by patients to increase the comfort level of patients receiving hemodialysis treatment.