Stres ve evlilik doyumu ilişkisinde bilişsel çarpıtmalar ve paranoyanın aracılık etkisi
Mediating effect of cognitive distortions and paranoia on the relationship of stress and marriage satisfaction
Yazar: KÜBRA KAĞNICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER HASANOĞLU
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, stres ve evlilik doyumu ilişkisinde bilişsel çarpıtmalar ve paranoyanın aracılık etkisi araştırılmıştır. Araştırmada yapısal model analizi sonucuna göre stresin; bilişsel çarpıtmalar (β=.56, p<.01) üzerinde ve paranoya (β=.28, p<.01) üzerinde anlamlı yordayıcılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bilişsel çarpıtmaların paranoya (β=.13, p<.01) ve evlilik doyumu (β=.29, p<.01) üzerinde anlamlı yordayıcılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Son olarak paranoyanın evlilik doyumu (β=-.48, p<.01) üzerinde yordayıcılık etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak stresteki bir birimlik artışın bilişsel çarpıtmada 0.56'lık bir artış ve paranoyada 0.28'lik bir artışa neden olacağı söylenebilir. Bilişsel çarpıtmadaki bir birimlik artış evlilik doyumunda 0.29'luk bir atışa neden olurken paranoyadaki bir birimlik artış evlilik doyumunda 0.48'lik bir azalışa neden olacağı söylenebilir. Son olarak bilişsel çarpıtmadaki bir birimlik artış paranoyada 0.13'lük bir artışa neden olacağı görülmektedir. Stresin bilişsel çarpıtmadaki varyansın %32'sini, stres ile birlikte bilişsel çarpıtmanın paranoyadaki varyansın %14'ünü, bilişsel çarpıtma ile birlikte paranoyanın evlilik doyumundaki varyansın %23'ünü açıklamaktadır.
Araştırmada güvenlik görevlilerinin algıladıkları stresin evlilik doyumları üzerinde doğrudan bir etkisi bulunmazken stresin bilişsel çarpıtmalar ve paranoya üzerinde anlamlı yordama etkisinin olduğu bilişsel çarpıtma ve paranoyanın da evlilik doyumu üzerinde anlamlı yordama etkisinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, the mediating effect of cognitive distortions and paranoia in the relationship between stress and marital satisfaction was investigated. According to the results of the structural model analysis in the research stress; It was determined that there was a significant predictive effect on cognitive distortions (β=.56, p<.01) and paranoia (β=.28, p<.01). Cognitive distortions were found to have a significant predictive effect on paranoia (β=.13, p<.01) and marital satisfaction (β=.29, p<.01). Finally, it was determined that paranoia had a predictive effect on marital satisfaction (β=-.48, p<.01). As a result, it can be said that a one-unit increase in stress will cause an increase of 0.56 in cognitive distortion and an increase of 0.28 in paranoia. It can be said that a one-unit increase in cognitive distortion causes a 0.29 increase in marital satisfaction, while a one-unit increase in paranoia will cause a 0.48 decrease in marital satisfaction. Finally, a one-unit increase in cognitive distortion will result in an increase of 0.13 in paranoia. Stress explains 32% of the variance in cognitive distortion, cognitive distortion with stress explains 14% of the variance in paranoia, and paranoia with cognitive distortion explains 23% of the variance in marital satisfaction.
As a result of the research, it was seen that while the stress perceived by the security staffs did not have a direct effect on their marital satisfaction, stress had a significant predictive effect on cognitive distortions and paranoia, while cognitive distortion and paranoia had a significant predictive effect on marital satisfaction.