Bayındır (İzmir) ilçesi domates tarlalarında domates güvesi [Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)]'nin popülasyon gelişimi ve bulaşıklık oranının belirlenmesi
Determination of the infestation rate and population development of tomato moth (Tuta absoluta Meyrick) in tomato field of the Bayındır (İzmir) district
Yazar: FURKAN ÇAYİÇİ
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bayındır (İzmir) ilçesinde bulunan Merkez, Tokatbaşı ve Furunlu lokasyonlarında yer alan domates tarlalarında, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)'nın popülasyon gelişimi ve bulaşıklık oranının belirlenmesi amacıyla 2021 ve 2022 yıllarında bu çalışma yürütülmüştür. Çalışmada, Domates Güvesi mücadelesinde önemli bazı kriterlerden olan ilk ergin çıkış tarihi, ergin popülasyon gelişimi, zararlının verdiği döl sayısı, erginlerin aktif olduğu süre ve domates bitkilerindeki bulaşıklık oranının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada zararlının popülasyon gelişiminin takip edilebilmesi için delta tipi eşey feromon tuzakları kullanılmıştır. Her lokasyonda üç tarla belirlenip, her tarlaya birer adet olmak üzere toplamda 9 adet delta tipi feromon tuzağı, bitkilerin fide döneminde Nisan ayının ilk haftasından itibaren yerleştirilmiştir. Bu tuzaklarda yakalanan ergin bireyler haftalık olarak sayılıp veriler kaydedilmiştir. Bulaşıklık oranının belirlenmesi için ise, her tarladan haftalık olarak rastgele 100 bitki seçilerek zararlı ile bulaşıklık durumuna bakılmıştır. Çalışma sonucunda, feromon tuzaklarında elde edilen verilere göre ilk erginlerin Nisan ayı ortalarından itibaren çıkış yaptıkları belirlenmiştir. Zararlı; Merkez, Tokatbaşı ve Furunlu lokasyonlarında 2021 ve 2022 yıllarında sırasıyla 3 ile 4 döl verdiği belirlenmiştir. Ergin bireyler yaklaşık olarak doğada 5 ay aktif olarak kalarak Ağustos sonlarına kadar görülmüştür. Bayındır'da domates tarlalarında tespit edilen ortalama bulaşıklık oranı 2021 ve 2022 yıllarında Merkez'de sırasıyla %23.21 ve %18.26, Tokatbaşı'nda %21.68 ve %20.36 ve Furunlu'da %17.26 ve %19.42 olduğu belirlenmiştir. Bayındır ilçesindeki domates üreticilerine fide dikiminin gerçekleştiği gün feromon tuzaklarını asmalarını, ilaçlamaların tuzaklardaki ergin sayısına göre karar verilmesi gerektiği zararlının popülasyon gelişiminin ve bulaşıklık durumunun mevsim sonunda meyvelerde artmaya başlamasından dolayı mümkünse erken hasada başlayıp, hasat dönemini Ağustos ayında bitirmeleri gerektiği tavsiye edilmektedir.

Abstract:
This study was conducted in 2021 and 2022 in order to determine the population development and infestation rate of Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) in tomato fields located in Center, Tokatbaşı and Furunlu locations in Bayındır (İzmir) district. In the study, it was aimed to determine the first adult emergence date, adult population development, the number of offspring given by the pest, the time the adults are active and the infestation rate in the tomato plant, which are some of the important criteria in the control of Tomato Moth. In the study, delta type sexual pheromone traps were used to monitor the population development of the pest. Three fields were determined in each location, and a total of 9 delta type traps, one for each field, were placed in the fields as of the first week of April during the seedling period of the plants. Adult individuals caught in these traps were counted weekly and data were recorded. In order to determine the infestation rate, 100 plants were selected randomly from each field on a weekly basis and the infestation status was checked. As a result of the study, according to the data obtained in the pheromone traps, the first adults emerged from the middle of April. It was determined that the pest gave three to four offspring in the Center, Tokatbaşı and Furunlu locations in 2021 and 2022, respectively. Adult individuals remained active in nature for approximately 5 months and were seen until the end of August. The average infestation rate of tomato fields in Bayındır in 2021 and 2022 was determined as 23.31% and 18.26% in Center, 21.68% and 20.36% in Tokatbaşı, and 17.26% and 19.42% in Furunlu, respectively. It is recommended that tomato producers in Bayındır should hang the pheromone traps on the day of the seedling planting, should not delay the harvesting period until August because the population development of the pest and the infestation situation begin to increase in the fruit, and that the spraying should be decided according to the number of adults in the traps.