Cari açık-enerji ithalatı ilişkisi ve Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları
Current account deficit-energy imports relationship and Turkey's renewable energy sources
Yazar: CİHAT KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Enerji = Energy ; Nedensellik testleri = Causality test ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; İthalat = Import

Özet:
Enerji, ekonomik ve sosyal gelişmişlik seviyesinin bir göstergesi, üretim sürecinin temel girdilerinden birisi olması nedeniyle hayatımızın her anında bulunan ve bu nedenle öncelikli öneme sahip bir konudur. Enerjinin hangi koşullarda sağlandığı ülkelerin üretim yapılarını şekillendirmekte, maliyetleri belirlemektedir. Ayrıca ihtiyaç duyulan enerjinin öz kaynaklardan sağlanamıyor olması nedeniyle ithalatına başvurulması cari işlemler dengesini de etkilemektedir.
Enerji talebi yüksek ve enerji kaynakları kısıtlı bir ülke olmasından dolayı Türkiye enerji ihtiyacını ithalat yoluyla karşılamakta, enerjide dışa bağımlı bir ülke konumunda bulunmaktadır. Enerjide yüksek derecede dışa bağımlılık Türkiye için kronik hale gelmiş cari açık üzerinde baskı oluşturmaktadır. Sürdürülebilir ve istikrarlı büyümenin sağlanabilmesi için dış dengenin kontrol altında olması, bu çerçevede cari açığın azaltılması gerekmektedir. Bu nedenle Türkiye ihtiyaç duyduğu enerjiyi, önemli bir potansiyele sahip olmasına rağmen bugüne kadar yeterli seviyede kullanmadığı yenilenebilir enerji kaynakları vasıtasıyla karşılama yoluna giderek enerjide dışa bağımlılık oranını azaltmalı, bu sayede cari açığı kontrol altına almalıdır.
Bu çalışmada enerji ithalatı ile cari açık arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla net enerji ithalatı, cari açık, gayri safi yurtiçi hâsıla ve ham petrol ithalatı değişkenleri kullanılarak 1998:1-2019:3 dönemine ait veriler ile Toda-Yamamoto nedensellik analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda cari açık ile net enerji ithalatı arasında çift yönlü, ham petrol ithalatından cari açığa, ham petrol ithalatından net enerji ithalatına, GSYH'den ham petrol ithalatına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Being an economic and social development indicator and one of the main inputs in the production process, energy is of utmost importance in our lives. The conditions under which energy is provided shape the production structure of the nation determine the costs. Besides, energy imports due to insufficient domestic production also affects the current account balance.
Turkey has a high demand for energy but its energy resources are limited, therefore the country has to import a considerable amount of energy, hence being dependent on outside sources. This high dependency on foreign energy sources puts a pressure on current account deficit which has become a chronic problem. It is important to keep external balance under control for a sustainable growth, hence reducing the current deficit. Therefore, Turkey should reduce its energy dependency by making better use of the renewable energy sources which the country does not use sufficiently although it has a great potential.
This study investigates the relationship between energy imports and current account deficit through Toda-Yamamoto causality analysis based on the data for the period of 1998:1-2019:3. The model includes such variables net energy imports, current account deficits, GDP and imports of crude oil. The results of the analysis indicate that there is a two-way causality between current deficits and net energy imports, while there is a one-way causality from crude oil imports to current deficits, from crude oil imports to net energy imports, and from GDP to crude oil imports.