Sosyal bilgiler öğretiminde Eğitim Bilişim Ağı'nı (EBA) kullanmak: Nasıl ve ne kapsamda?
Using Educational Informatics Network in social sciences teaching: How and what extent?
Yazar: AHMET İNANOĞLU
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Elektronik eğitimi = Electronic education ; Eğitim Bilişim Ağı = Education Information Network ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
İçinde bulunduğumuz yüzyılda teknoloji giderek daha fazla önem kazanmaya, hayatımızın her alanını etkisi altına almaya başlamıştır. Özellikle geçmiş yıllara göre teknolojideki hızlı gelişmeler bunun temel nedeni sayılabilir. Bir zamanlar lüks olarak görülen teknoloji kullanımı günümüzde insanların ihtiyaç listesinde ilk sıralara yükselmiştir. Bu durumda toplumların teknolojik gelişme ve değişmelerden uzak kalması pek mümkün görünmemektedir. Eğitim öğretim faaliyetleri de teknolojik gelişmelerden etkilenen alanların başında gelmektedir. Bu nedenle Türkiye'de teknolojiyi eğitsel faaliyetlerle bütünleştirme adına çeşitli projeler gerçekleştirilmektedir. Eğitim Bilişim Ağı (EBA) sosyal eğitim platformu da son dönemlerde gerçekleştirilmiş söz konusu projelerden önemli bir tanesidir. 2012 yılında hizmete giren EBA, çevrim içi kullanım özelliğiyle modern anlamda teknoloji ile eğitim-öğretim faaliyetlerini buluşturularak çağımıza uygun becerilere sahip bireyler yetiştirmeyi amaçlamıştır. Önemli amaçlar ve yüksek maliyetlere sahip olan bu proje araştırılmaya değer bulunmuştur.
Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretiminde EBA'nın nasıl ve ne kapsamda kullanıldığına dair Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüş ve önerilerini ortaya koymak, Sosyal Bilgiler eğitiminde görev yapan alan uzmanlarının EBA'ya dair düşüncelerine baş-vurmaktır. Eğitsel faaliyetlerin önemli iki paydaşı olan Sosyal Bilgiler öğretmenleri ile alan uzmanlarının bu denli büyük, kapsamlı bir proje hakkındaki görüş ve önerileri EBA'nın gelişimi ile geleceği açısından önemli görülmektedir.
Araştırmada nitel araştırma veri toplama yöntemlerinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında güvenirliği üzerinde çalışılmış, 10 açık uçlu sorudan oluşan öğretmen anketi ve 4 açık uçlu sorudan oluşan alan uzmanı anketi kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemlerine göre belirlenmiş olan çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Tokat İlinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında görev yapan 22 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile eğitim fakültelerinin Sosyal Bilgiler eğitimi bölümünde görev yapan 14 alan uzmanı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler içerik analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir.
Bulgura bakıldığında Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin büyük çoğunluğu teknolojiyi derste kullanma konusunda kendisini yeterli görürken derslerde en fazla kullanılan eğitim teknolojisi etkileşimli tahta olmuştur. EBA kullanımı konusunda Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin büyük çoğunluğu en az 1 hizmet içi eğitime katılmıştır. Aynı zamanda alınan eğitimler EBA kullanımı için yeterli görülmektedir. EBA, 5. sınıftan 8. sınıf düzeyine kadar Sosyal Bilgiler dersinin birçok içeriğinde sıkça kullanılmaktadır. EBA en çok dersin sonuç ve değerlendirme bölümünde öğrencilerin öğrenme eksiklerini belirlemek amacıyla kullanılmaktadır. EBA, öğrencilerin derse katılım oranını arttırırken öğrenme sürecini olumlu etkilemektedir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerine göre EBA yeterli içeriğe sahip değilken EBA'da en çok istenilen içerik video-animasyon türleridir. En çok kullanılan EBA içeriği "EBA Ders" olurken EBA'nın kullanım sıklığına dair "her derste" ve "bazı derslerde" şeklinde farklı görüşler tespit edilmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerin büyük çoğunluğu EBA'ya içerik yüklemediğini belirtirken, içerik yüklenmesinin bilinçli kullanıcılar tarafından yapılması gerektiğini vurgulanmıştır. EBA'nın derslerde daha etkin kılınması için görsel sayısının ve etkinliklerin ilgi çekiciliğinin artırılması gerekmektedir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin büyük çoğunluğu EBA kullanımında çeşitli sorunlarla karşılaşmaktadır. EBA kullanımını olumsuz etkileyen en önemli sorun okullarda internet hızı ve sürekliliğinde yaşanan sorunlardır. Alan uzmanlarının büyük çoğunluğu EBA'ya dair gelişmeleri takip ederken EBA hakkında olumlu görüşlere sahiptir. Alan uzmanlarının büyük çoğunluğuna göre EBA, dersleri farklı eğitsel araçlarla destekleyerek öğretmene kolaylık sağlarken diğer taraftan yaratıcılığa zarar vermektedir. Ayrıca EBA'nın diğer eğitim teknolojilerine göre olumlu yanı kullanıcılara zengin içerik sunması; olumsuz yani ise içeriklerin güncel olmaması ve altyapı yetersizliklerinden kaynaklanan kullanım sıklığını azaltmasıdır.
Anahtar Kelimeler: Eğitim teknolojisi, Eğitim Bilişim Ağı (EBA), Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüşleri, Alan uzmanlarının görüşleri.

Abstract:
In the current century, technology has a gaining importance gradually and it has begun to influence every area of our lives.  Especially the rapid developments in technology in recent years can be considered as the main reason for this. Although it was regarded as a luxury in the past, the use of technology now ranks first in the list of people's needs. In this case, it is not possible for societies to stay away from technological developments and changes. Educational activities are also among the areas affected by technological developments. Therefore, in Turkey several projects are carried out to integrate technology into educational activities.  The Education Information Network (EBA) social education platform is also one of the most important projects in recent years. EBA, which was put into service in 2012, aims to educate individuals with skills suitable for our age by bringing together technology and educational activities in a modern sense through the social education platform that can be used online.  This project, which has important objectives and high costs, has been found worth investigating.
The aim of this study is to present the opinions and suggestions of the Social Studies teachers about how and to what extent the EBA is used in the teaching of Social Studies and to consult to the opinions of the academicians in the area of Social Studies education about the EBA. Opinions of Social Studies teachers and academicians, who are two important elements of educational activities, about such a large and comprehensive project are considered important for the development and future of the EBA.  
In this study, qualitative data collection method was used. The qualitative data were collected by using a teacher questionnaire consisting of 10 open-ended questions and an academician questionnaire consisting of four openended questions. The study group which was determined according to purposive sampling methods consists of 22 Social Studies teachers working in public schools in Tokat Province and 14 academicians working in the Social Studies Education Department of Education Faculties. The data were collected in the 2018-2019 academic year. The data were analyzed by using content analysis technique.
Findings of this study show that the majority of the Social Studies teachers consider themselves sufficient to use the technology in the lesson and the interactive technology is the most commonly used technological tool in the lesson.  The majority of teachers have attended at least one in-service training on the use of EBA. In addition, in-service trainings are considered sufficient for using of EBA. EBA is frequently used in many subjects of Social Studies course from grade 5 to grade 8. EBA is mostly used in the results and evaluation part of the course to determine the learning deficiencies of the students. EBA has a positive effect on the learning processes while increasing the student participation rate. According to teachers EBA does not have enough content on video and animation, and teachers require more contents on video and animation.  The most commonly used EBA content is "EBA Lesson", while the frequency of EBA usa-ge is "in every lesson" and "in some lessons".  The majority of teachers stated that they did not upload any content in EBA, and they mentioned that contents should be uploaded to EBA by conscious users. In order to make EBA more effective, it is necessary to increase the number of visuals and the attractiveness of the activities. The majority of teachers face various problems in the use of EBA. The most important problem affecting the use of EBA negatively is the speed and continuity of internet in schools. The majority of academicians follow developments in EBA and have positive views on EBA.  According to the majority of academicians, EBA facilitates the teacher by supporting the courses with different educational tools while at the same time damaging the creativity. Furthermore, the positive aspect of EBA compared to other educational technologies is that it provides rich content to users; the negative aspect is that the content is out of date and it reduces the frequency of use due to infrastructure deficiencies. 
Keywords: Educational technology, Educational Information Network (EBA), Social Studies Teachers' opinions, Academician's opinions.