1993-2021 yılları arasında Efeler ilçesi (Aydın) arazi örtüsü değişimi
Land cover change in Efeler district (Aydın) between 1991-2021
Yazar: EMRE KELOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KERİME KARABACAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsan ile doğal ortam arasındaki etkileşim insanlık tarihinde her zaman var olmuştur ve günümüzde nüfus ile birlikte artan insan faaliyetleri nedeniyle bu etkileşim çok daha fazla olmaktadır. Efeler ilçesinin hem önemli bir tarımsal üretim alanına sahip olması hem de gelişen sanayisi nedeniyle, arazi örtüsü üzerinde insan faaliyetleri oldukça etkili olmaktadır. Bunların başında ise artan nüfus ile birlikte Aydın şehrinin kentsel yayılması gelmektedir. Aydın şehrinin özellikle tarım alanları üzerindeki kentsel yayılma süreci, verimli tarım topraklarının azalması ve su kaynaklarının kirletilmesi gibi birtakım ciddi çevresel sorunlara neden olmaktadır.
Bu çalışmada Efeler ilçesinin 1993 ve 2021 yılları arasında gerçekleşen arazi örtüsü değişimleri ve bu değişimler üzerinde Aydın şehrindeki kentsel yayılmanın payı, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama teknikleriyle ortaya çıkarılmıştır. Buna göre belirtilen tarihlerde Efeler ilçesinde yerleşme alanları 21,3 km2 (%85,2) ve diğer alanlar 5,7 km2 (%19) artmış, tarım alanları 11,2 km2 (%-7), orman alanları 7,2 km2 (%-4), mera alanları 5,3 km2 (%-30) ve zeytinlik alanları 4 km2 (%-2) azalmıştır. Aydın şehrindeki kentsel yayılmanın, tarım alanlarında %6 (9,5 km2), orman alanlarında %0,01 (0,07 km2), mera alanlarında %7 (1,2 km2), zeytinliklerde %2,3 (4,7 km2) ve diğer alanlarda %3,2 (1 km2) oranında azalmalarına neden olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The interaction between man and the natural environment has always existed in the history of humanity, and today, this interaction is much more due to the increasing human activities with the population. Due to the fact that Efeler district has an important agricultural production area and developing industry, human activities are very effective on the land cover. At the beginning of these is the urban sprawl of Aydın city with the increasing population. The urban sprawl process of Aydın city, especially on agricultural areas, causes some serious environmental problems such as the decrease of fertile agricultural lands and pollution of water resources.
In this study, the land cover changes of Efeler district between 1993 and 2021 and the share of urban sprawl in Aydın city on these changes were revealed by Geographical Information Systems and Remote Sensing techniques. Accordingly, on the dates specified in Efeler district, settlement areas increased by 21.3 km2 (85.2%) and other areas increased by 5.7 km2 (19%), agricultural areas increased by 11.2 km2 (-7%), forest areas increased by 7.2 km2 (4%), pasture areas decreased by 5.3 km2 (-30%) and olive groves decreased by 4 km2 (-2%). It has been determined that the urban sprawl of Aydın city causes a decrease 6% (9.5 km2) in agricultural areas, 0.01% (0.07 km2) in forest areas, 7% (1.2 km2) in pasture areas, 2.3% (4.7 km2) in olive groves and 3.2% (1 km2) in other areas.