Muhsinzade Mehmed Paşa'nın Hayatı ve Vakıfları
The Life and Waqfs of Muhsinzade Mehmed Pasha
Yazar: BEYHAN UYAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇINAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Muhsinzade Mehmed Paşa = Muhsinzade Mehmed Pasha ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Vakıflar = Foundations ; Yeni Çağ = New Age

Özet:
Osmanlı Devleti, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarında bir kısım toprakları hakimiyeti altına almış ve bu topraklarda yüzyıllarca hüküm sürmüştür. Osmanlı Devleti'nin cihan hakimiyetindeki temel unsurlardan birisi de bünyesinde yetişen devlet adamlarının dirayetli, kabiliyetli, terbiyeli ve ahlak sahibi kimseler olmalarıdır. Osmanlının yetiştirdiği önemli devlet adamlarından biri de Muhsinzâde Mehmed Paşa'dır. Bu çalışmada; onun hayatı, idari görevleri ve sadareti hakkında bilgi verilmiş ve kurmuş olduğu vakıfları ile bırakmış olduğu hayrâtı incelenmiştir. Çalışmanın kapsamı, genel olarak Muhsinzâde Mehmed Paşa'nın hayatı ve eserleriyle sınırlıdır. 

Bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde genel olarak çalışmada kullanılan kaynaklar tanıtılmış, vakıf ve vakfiye kavramları üzerinde durulmuş ve tezin amacı, önemi ile sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Muhsinzâde Mehmed Paşa'nın hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca vakıf kurma ve hayrât bırakma nedenlerini anlayabilmek için öncelikle arşiv belgeleri ve konu ile ilgili çalışmalardan yararlanılmıştır. Babası Muhsinzâde Abdullah Paşa ile beraber çeşitli seferlere katılmış ve otuz yıla yakın vezirlik görevinde bulunmuş; iki defa sadarete gelmiş olan Muhsinzâde Mehmed Paşa, ileri görüşlü ve tecrübeli bir devlet adamıydı. Muhsinzâde Mehmed Paşa'nın idari görevleri, şahsiyeti ve vefatı ile hayatının geçtiği dönem bu bölümde incelenmiştir.
 
Çalışmanın ikinci bölümünde, Muhsinzâde Mehmed Paşa'ya ait vakfiyeler ve diğer belgelerden yola çıkarak Paşa'nın vakıfları ve hayrâtı incelenmiştir. Şumnu, Anabolu, Travnik, Vodina gibi Balkanlar'daki bazı şehirlerde kurmuş olduğu vakıf ve hayrâtı ele alınan Muhsinzâde Mehmed Paşa, idari görevlerinin yanısıra yapmış olduğu hayrât ve tesis etmiş olduğu vakıflarla da döneminde öne çıkan bir devlet adamıdır. 

Anahtar Kelimeler: Muhsinzâde Mehmed Paşa, Osmanlı Devleti, Vakıf, XVIII. yüzyıl.

Abstract:
The Ottoman Empire took control of some lands in the continents of Asia, Europe and Africa and ruled these lands for centuries. One of the basic elements of Ottoman rule in the world is the fact that the statesmen raised in this Empire are competent, capable, decent and moral. One of the important statesmen raised by the Ottomans was Muhsinzâde Mehmed Pasha. In this study; some information about his life, administrative duties and grand viziers is given, and also his waqfs and charities are examined. The scope of the study is generally limited to the life and works of Muhsinzâde Mehmed Pasha.

This study consists of an introduction and two parts. In the introduction part, the sources used in the study are introduced, the concepts of waqf and deeds of waqf are emphasized and the aim, importance and limitations of the thesis are given. In the first part of the study, information about the life of Muhsinzâde Mehmed Pasha is given. In addition, in order to understand the reasons for establishing waqfs and leaving charities, firstly archival documents and related studies have been used. He participated in various campaigns with his father Muhsinzâde Abdullah Pasha and served as a vizier for nearly thirty years; Muhsinzâde Mehmed Pasha, who had come to the Grand Vizier twice, was a farsighted and experienced statesman. The administrative duties, personality and death of Muhsinzâde Mehmed Pasha and the time period that he spent his life are examined in this section.

In the second part of the study, the waqfs and charities of Pasha have been examined based on the foundations and other documents belonging Muhsinzâde Mehmed Pasha. Muhsinzade Mehmet Pasha who established waqfs and charity activities in some cities of the Balkans such as Shumen, Anabolu, Travnik and Vodina is a statesman who has remained in the forefront of  his time with charity works and the waqfs that he established, besides his administrative duties.

Keywords: Muhsinzâde Mehmed Pasha, Ottoman Empire, Waqf, XVIII. century.