Kazakistan'da enerji, finans ve büyüme ilişkisi üzerine ampirik analiz (1994 - 2013)
An empirical analysis of energy, finance and growth 
relationships in Kazakhstan (1994 - 2013)
Yazar: MADINA SULEIMENOVA
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ TUTAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Finans = Finance ; Finansal gelişme = Financial development ; Gelirler = Incomes ; Kazakistan = Kazakhstan ; Ticari enerji = Commercial energy ; Uluslararası finansman = International financing

Özet:
Bu tezin amacı, Kazakistan'da ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve finansal gelişim
arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu ilişki üçlemesi üzerinde yapılan çalışma, Kazakistan için
sağlanan verilere dayanarak 1994 - 2013 yılları arasında eş bütünleşme için vektör
otoregresyon modeli, Johansen eş bütünleşme ve etki tepki testleri gibi modelleri kullanarak
farklılaşmış ekonomik büyüme modelleri ve ampirik verileri analiz eder. Farklılaştırılmış
metodolojik ve teorik tartışmalar büyük bir çerçeve içinde göz önüne alındığında elde edilen
sonuçlar, Kazakistan'da ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve ticaret açıklığı faktörleri
arasındaki güçlü ve uzun vadeli ilişkinin bulunduğunu göstermektedir. Mali faktör ise,
nispeten küçük numune nedeniyle, yetersiz eş bütünleşme sonuçlarını meydana getirdi. Bu 3
faktör arasındaki eşbütünleşme ilişkisi ticari küreselleşme kavramını destekliyor, yani
ekonomiler arasındaki denge dinamiklerini oluşturan ticari küreselleşme gelişmiş ülkelerde
daha hizmet odaklı hale geldikçe, gelişmekte olan ülkelerde yüksek sanayileşme süreçleri
yaşanıyor. Sanayileşme, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sürecinde yüksek enerji
yoğunluğu yaşamalarına sebep olmaktadır. Bu enerji faktörüne büyük ölçüde bağımlı olan
ülkeler nihayetinde gelişme süreçlerini limitleyip yavaşlayacaklardır. Bu gelişim süreci
kavramı enerji tüketimine son derece bağımlı iken sabit durum düzeyinde başarı ve servis
özelliklerine doğru bir hareketin, elektrik enerjisi tüketiminde azalmaya ve aynı zamanda
enerji kullanımı verimliliğini geliştirmeye yol açmasını kanıtlar.
Gelişmekte olan Kazakistan'da ticaret, finansal gelişmenin yerine hakim bir faktör
olduğunu ispat etmektedir ancak gelişmiş ülkelerdeki örnekten varsayımla finansal yapıya
aşırı vurgu ile ekonomi içindeki payı artacağı için olumlu faktör olarak yanıt verebilir.



Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enerji Tüketimi, Gelir, Finansal Gelişme,Ticaret Açıklığı, Eşbütünleşme, Kazakistan.

Abstract:
The purpose of this thesis is to identify relationships between the economic growth,
energy consumption and financial development in Kazakhstan. The study over the
relationship applied differentiated economic growth models and empirical data analyses as
VAR model for cointegration, Johansen cointegration and Impulse response tests based on the
data provided for Kazakhstan on the period of 1994 - 2013.
Within consideration of a large framework of differentiated methodological and
theoretical discussions the achieved results indicate the presence of strong long run
relationship between economic growth, energy consumption and trade openness factors in
Kazakhstan. Financial factor due to the relatively small sample performed insufficient
cointegrating results. The cointegrational relationship between those 3 factors supports the
concept of trade globalization. It supports the view of trade creating the balancing dynamics
between economies, which means as developed countries become more service oriented
developing ones experience high industrialization processes. Industrialization leads
developing countries to experience high energy intensity during the development process.
That serves as evidence proving those countries being largely dependent on energy factor,
limiting which will eventualy slowdown development processes. This proves the concept of
development process being highly dependent on energy consumption while the achievement
of the steady state level and the movement towards the service specification may lead to
decrease in the level of energy consumption and meanwhile to increase in the efficiency of the
energy use. Trade in developing Kazakhstan proves to have a dominating factor instead of
financial development. However, from the example of developed countries high emphasis on
the financial structure may respond as positively influencing factor as its share will grow
within economy.


Key Words: Economic Growth, Energy Consumption, Income, Financial Development, Trade Openness, Kazakhstan, Cointegration.