Teffi'nin (N.A.Buçinskaya) öykü sanatı
Literary creativity of Teffi (N.A.Buchinskaya)
Yazar: GAMZE ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. ALTAN AYKUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Buçinskaya, Nadejda Aleksandrovna = Buçinskaya, Nadejda Aleksandrovna ; Hikaye = Story ; Rus edebiyatı = Russian literature

Özet:
Tezimizin konusu 20. yüzyılın ilk ve en ünlü kadın mizah yazarı Nadejda Aleksandrovna Buçinskaya'nın (Teffi) (1872-1952) yaşamı ve öykü sanatıdır. 1917 devriminden önce Rusya'da olduğu kadar 1920 yılında göç ettiği Fransa'da ve Rusların göç ettiği diğer ülkelerde de adından sıkça söz ettiren bu usta öykü yazarını yaşamı ve çeşitli öyküleri çerçevesinde Türk okuruna tanıtmaya çalıştık.Aile büyüklerinin sunduğu olanaklarla iyi bir eğitim alan Teffi küçük yaşlardan itibaren edebiyatla iç içedir. Yazar sanat hayatına şiirle başlayıp, öykü, felyeton, anı, eleştiri ve gazete yazıları gibi geniş bir yelpazede yapıtlar vermiştir. 1917 Ekim Devrimi'ne kadar Rusya'da geçirdiği dönemde daha çok şiir ve haftalık gazetelerde yazılar yazan Teffi aynı zamanda dönemin en ünlü mizah dergilerinden olan ?Satirikon?un da daimi yazarıdır. Rusya'da ünü gün geçtikçe artan Teffi toplumun her kesimi tarafından o kadar sevilir ki adına parfümler ve şekerler bile çıkarılır. 1917 Şubat devrimini pek çok aydın gibi büyük bir heyecanla karşılayan Teffi Ekim Devrimi'yle birlikte ülkede yaşanan köklü değişikliklere ayak uydurmakta zorlanınca kendisini bir anda diğer sanatçı arkadaşlarıyla birlikte İstanbul'da bulur. Burada birkaç ay konakladıktan sonra kısa bir süre ümidiyle Fransa'ya geçer ve aradan geçen 32 yıla rağmen bir daha Rusya'ya geri dönemez. Her ne kadar ömrünün yarısını Paris'te geçirmiş olsa da Rusya'ya duyduğu özlemi hiçbir şekilde bastıramaz.Teffi'nin ilk dönem yapıtlarına hakim olan motifler ve mizah ögeleri yaşanan toplumsal sıkıntılarla ve göç trajedisiyle birlikte daha hüzünlü bir kimliğe bürünür. Yetenekli bir gözlemci olan Teffi'nin insanların gündelik hayatta karşılaştığı küçük olaylar karşısındaki tepkilerini ve psikolojik durumlarını ortaya koyarken kahramanlara duyduğu şefkat ve merhamet onu diğer mizah yazarlarından ayırır. Onun yapıtlarında komedi ve hüzün iç içedir. Ele aldığı konular her insanın günlük hayatta başına gelebilecek sıradan olaylardır. Ancak bu sıradanlıkta ortaya konan durumlar ve çelişkiler yazarın anlatımıyla olağandışı bir özellik kazanır. Teffi mizah yaparken kimseyle alay etmez, kimseyi hor görmez ve insanın doğasında bulunan hiçbir özelliği değiştirmeye çalışmaz. O, sadece var olan özellikleri ön plana çıkararak insanların dikkatini sıradan olaylardaki komikliğe ya da hüzünlere çeker.Teffi'nin edebî dili son derece sade, öz, canlı ve kısadır. Zaten toplumun en alt tabakalarından en üst düzeydeki bireylere kadar herkes tarafından eşit derecede sevilmesinin nedeni de doğallığı, içtenliği ve kullandığı sade anlatım tarzıdır. İnsanlar onun öykülerinde kendilerini bulup kendi durumlarına güler ya da ağlarlar.Yapıtları Sovyetler Birliği döneminde yayınlanmayan ve Rus edebiyat çevresinde de henüz 1990'lardan sonra üzerinde araştırma yapılmaya başlanan Teffi sadece olağanüstü bir öykü yazarı değil, aynı zamanda ünlü bir mizahçı, gazete ve eleştiri yazarı, şair gibi özellikleri olan çok yönlü bir sanatçıdır.

Abstract:
The life and works of Nadezhda Alexandrovna Buchinskaya (Teffi) (1872-1952) is the subject of our thesis. She was the first and the most famous humorist writer of the 20th century. The goal of our work is to introduce to the Turkish readers the author`s life and the variety of her skillfully written stories, which were famous not only in Russia in the period before the Revolution in 1917, but also in emigration in France in 1920 and other countries where the Russian people had migrated.Well educated Teffi was frequent in the society of artists and literary people since her childhood. Teffi started her creative works with poems gradually proceeding then to short stories, satirical articles, reminiscences, critiques and feuilletons. Before the October Revolution in 1917 in Russia the author mostly was famous for her poems, weekly feuilletons in the newspapers and satirical articles regularly published in the well-known comic magazine of that time ?Satirikon?. Teffi`s popularity and adoration by the people of all societies was so great that even sweets and perfumes were called after her name. The author as many of her friends ? men of light and leading had enthusiastically welcomed the February Revolution in 1917 but the events in October produced inability to adapt to the drastic changes occurred after that, so Teffi and her literary friends had to move to Istanbul. After a short stay there she went to France planning to come back to Russia but never was able to do that and had been living abroad for 32 years. Though Teffi spent half of her life in Paris she hardly felt home-sickness during all her life.All the motifs and humoristic elements describing the hardships of society in Teffi`s early works are mixed with melancholy and nostalgia due to emigration. She was able to observe the things in a manner the other humorists of that time could never do. She had a talent to feel the psychological state of the individual and the attitude to the trivial situations of everyday life expressing deep tenderness and sympathy towards the characters of her stories. All works of the author are closely interwoven with satire and sadness.The way Teffi describes everyday occurrences, attitude to events and arising contradictions is her distinctive feature that makes her works unforgettable. She does not offer to change individual features of a person, does not hurt characters` feelings or despise them with her humour. She has a great power just to make delicate observations and appreciate how much these features or situations are ironical or grievous.Literary language of the writer is plain and brief enough, unique and full of life. The secret of being so adored is in natural, heartfelt and true style of Teffi`s work. Readers can recognize their own features, situations in her stories, cry or laugh at themselves.Writings of Teffi were not published during period of Soviet rule. This highly gifted writer became famous after her creative works had been studied in 1990 not only as peerless story writer but as a satirist, critic, newspaper satirist and poetess, too.