Avrupa Birliği'nde yolcu hakları: 261/2004 sayılı tüzük özelinde bir inceleme
Passenger rights in the European Union: An evaluation on the basis of regulation no 261/2004
Yazar: NECİBE KÜBRA SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. İLKE GÖÇMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet Divanı = Court of Justice ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Taşıma sorumluluğu = Carrier's responsibility ; Taşımacılık = Transportation ; Tüketici hakları = Consumer rights ; Tüzük = Regulation ; Yolcu hizmetleri = Passenger services ; Yolcu taşımacılığı = Passenger transportation ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Avrupa Birliği'nde ("AB") 1990'lardan itibaren yolcu haklarına ve taşıyanın sorumluklarına yönelik pek çok düzenleme çıkarılmaya başlamıştır. Bu kapsamda dört ulaştırma modu (demiryolu, denizyolu, karayolu ve havayolu) için yolcu hakları düzenlemeleri çıkarılmıştır. Bu çalışmanın ilk bölümü bu düzenlemeleri genel hatlarıyla ele almaktadır. 

261/2004 sayılı Tüzük havayoluyla seyahat eden yolcuların uçağa kabul edilmeme, uçuşun iptali ve gecikmesi halinde sahip oldukları hakları düzenlemektedir. AB yolcu hakları düzenlemeleri içerisinde bu Tüzük, hakkında verilen Avrupa Birliği Adalet Divanı ("ABAD")    kararlarının çokluğu nedeniyle dikkat çekmektedir. ABAD'ın AB hukukunun yorumlanması ve şekillendirmedeki önemli rolü nedeniyle 261/2004 sayılı Tüzük, ikinci bölümde ABAD kararları çerçevesinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. 

ABAD'ın Tüzük'e ilişkin yorumlarında hava taşıma işletmeleri için ek finansal sorumluluklar öngörmesi ve genel olarak yolcular lehine yorum yapması hava taşıma işletmeleri nezdinde itirazlara, doktrinde ise yargısal aktivizm tartışmalarına neden olmuştur. Hem bu itiraz ve tartışmalar hem de uygulamadaki sorunlar sonucunda Komisyon, Tüzük'te değişiklik yapmak için 2013 yılında bir teklif sunmuştur. İkinci bölümde ayrıca teklifin öne çıkan maddelerine değinilmiştir. Teklif, aradan geçen altı yıla rağmen nihayete erdirilememiş, hatta sonuncu ilerleme raporu 2015 yılında verilmiştir. Devam eden bu aksamaya rağmen Tüzük'e ilişkin sorular ABAD'ın önüne gelmeye devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği hukuku, Avrupa Birliği'nde yolcu hakları, 261/2004 sayılı Tüzük

Abstract:
Lots of regulations about passenger rights and carrier's liability have been regulated in European Union ("EU") since 1990s. In this context passenger rights regulations were regulated in four transport modes (rail, maritime, road and air). The first chapter of this study reviews these regulations in general terms.

Regulation No 261/2004 regulates rights of air passengers when they are denied boarding, their flight is cancelled and their flight is delayed. This regulation attracts attention among regulations about passenger rights because of the large amount of decions ruled by the Court of Justice of the European Union ("CJEU"). Because of the essential role of in CJEU in interpreting and developing EU law, Regulation No 261/2004 is reviewed in detailed in the second chapter of this study within the scope of CJEU decisions.

CJEU's interprations on the Regulation stipulating additional financial implications and being generally in favour of passengers have caused objections by air carriers and judicial activism discussions by doctrine. As a result of these objections and discussions as well as problems in enforcement, the Commission published a proposal to amend the Regulation in 2013. Prominent articles are also reviewed in the second chapter of this study. The proposal has not been concluded in spite of six years that passed, in fact the last progress report was published in 2015. In spite of this disruption that has been going on, questions about the Regulation keep being asked to CJEU.

Key words: European Union law, passenger rights in European Union, Regulation No 261/2004