Antalya ili camilerinde ahşap süsleme
Wood ornament in the mosques of Antalya
Yazar: YÜCEL BATUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN TAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahşap = Wooden ; Ahşap eserler = Wood works ; Ahşap yapılar = Wood structures ; Antalya = Antalya ; Camiler = Mosques ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Bu çalışmada Antalya İli sınırları içinde bulunan camilerdeki ahşap süslemeler
incelenmiştir. İncelenen camiler, Antalya merkez ve ilçeleri ile bu ilçelere bağlı köylerde dağılım
göstermektedir. Günümüzde 19 ilçesi bulunan Antalya'nın yalnızca 8 ilçesinde ahşap süslemeli
camiye rastlanmıştır. Akseki ve Elmalı'da sekizer, Alanya ve Muratpaşa'da dörder,
Korkuteli'nde iki, İbradı, Manavgat ve Finike'de birer adet olmak üzere toplam 29 camide ahşap
süsleme tespit edilmiştir.
Camilerin tespiti aşamasında ilk olarak kaynaklar taranmış bu sayede bir kısmı
belirlenmiştir. Kaynaklarda adı geçmeyen camiler ise arazi çalışmaları sonucu tespit edilmiştir.
Tespiti yapılan camiler, gerek mimari gerekse ahşap süslemeleri açısından ayrıntılı olarak
tanımlanmaya çalışılmıştır. Çalışmaya dâhil edilen camilerin inşasında, kesme taş, moloz taş,
kaba yonu taş, tuğla, ahşap hatıl ve kerpiç gibi malzemeler kullanılmıştır. Tek kubbeli camilerde
kesme taş, kaba yonu taş ve tuğla, kırma çatılı camilerde ise ağırlıklı olarak moloz taş, ahşap hatıl
ve kerpiç tercih edilmiştir.
Tespit edilen ahşap süslemelerin tamamı yapıların içinde yer almaktadır. Süslemeler,
mihrap, minber, mahfil, vaaz kürsüsü, tavan, kapı, pencere ve direklerde görülmektedir. Motif ve
kompozisyonlar, bitkisel, geometrik, nesneli ve yazı tarzındadır. Ahşap süslemelerde, kündekari,
çakma, oyma, kazıma, kafes, ajur ve kalemişi teknikleri kullanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Antalya, Cami, Ahşap, Süsleme

Abstract:
The wood ornaments in the mosques of Antalya have been investigated in this research.
The investigated mosques are situated in the centre of Antalya and in its districts, in the villages
connecting with these districts. The mosques with wood ornaments have been found only in 8
districts of out 19 in Antalya. Being 8-8 in Akseki and Elmaly, 4-4 in Alanya and Muratpasha, 2
in Korkuteli, 1-1-1 in Ibrady, Manavgat and Finike, totally in 29 mosques wood ornaments have
been determined.
Firstly, the sources have been investigated in the period of the determining of the
mosques, thus some parts have been defined. The mosques whose name are not in the sources
have been defined as a result of field investigations.
The determined mosques have been tried to describe widely either from the architectural
or wood ornamental point of view. Dimension stone (face stone), rubble stone, pitch faced stone,
brick, bonding timber and adobe brick have been used in the building of the mosques that are
included to investigate.
All the wood ornaments have been situated in the structures. Ornaments are found in the
alters, pulpits, rostrums, ceilings, doors, windows, columns. Motifs and compositions are in the
plant origin, geometric, objective and writing styles. The striking, carving, digging, hemstitch or
openwork, pen-work techniques have been used in wood ornaments.
Keywords: Antalya, Mosque, Wood, Ornament.