Sosyal ağlar ve bilgi hizmetleri: Ağ kuşağının kütüphanelerden beklentileri
Social networks and the information services: The expectations of the net generation from the libraries.
Yazar: HAYDAR YALÇIN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR  TONTA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi hizmetleri = Information services ; Elektronik kütüphane = Electronic library ; Kullanıcı = User ; Kullanıcı tercihleri = User preferences ; Kütüphaneler = Libraries ; Sosyal ağlar = Social networks ; Üniversite kütüphaneleri = University libraries

Özet:
Teknolojiyi yaşamlarının doğal bir parçasıymış gibi algılayan bir kullanıcı grubu olarak tanımlayabileceğimiz ağ kuşağı, etkileşimde bulunduğu birçok alanda olduğu gibi bilgi hizmetleri alanında da etkisini göstermektedir. Bu nedenle genç nüfusun yoğunlukta olduğu ülkemizde bilgi hizmetlerinin ağ kuşağı üyelerine daha verimli bir şekilde sunulması için onların özelliklerinin ve beklentilerinin saptanması gerekmektedir. Araştırmamızın amacı Hacettepe Üniversitesindeki ağ kuşağının kütüphane ve bilgi hizmetlerinden beklentilerini belirlemektir. Bu bağlamda ağ kuşağının sosyal medyanın kurumsal bağlamda kullanımını ne kadar gerekli gördükleri, Web 2.0 araçlarına ne kadar güven duydukları, teknoloji sahiplikleri ile ilgili durumları ile araştırma kaynağı olarak neleri tercih ettikleri incelenmiştir.
Araştırmamızda betimleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama tekniği olarak da anket ve görüşme tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu amaçla ağ kuşağının en sık bulundukları ortamlardan biri olan Facebook'ta profil bilgisinde Hacettepe Üniversitesi geçen ve yaşı 18-35 yaş aralığında olan kullanıcılara ulaşılmıştır. Bu ölçütlere uyan 250 kişiye anket uygulanmış, anketle elde edilen veriler 24 kişi ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen verilerle karşılaştırılarak ulaşılan verilerin geçerliliği sağlanmıştır. Nicel ve nitel verilerin analizinde IBM Statistics 21, MS Excel ve NVivo yazılımları kullanılmıştır. 
Deneklerin büyük bir çoğunluğu (%89,2) sosyal ağların (Facebook, Twitter vb.) kütüphanelerde kurumsal olarak kullanılmasını istemektedirler. Bunun bir sosyal medya politikasına göre yapılmasını isteyenlerin oranı %97'dir. Deneklerin %94'ü Facebook, Twitter vb. gibi sosyal medya araçları ile bilgi hizmetlerinin daha etkin sunulabileceğini düşünmektedirler. Bilgi hizmetlerinin sosyal ağlarla bütünleşik bir şekilde sunulmasının işini kolaylaştıracağını düşünenler için artık kütüphane tanımı değişmiştir. Kütüphaneler artık sadece fiziksel mekânlar değil, kullanıcıların çalışma ortamlarına ve sosyal ağlara gömülmüş, sentezlenmiş, uzmanlaşmış ve mobil bilgi hizmetleri sunan sanal ortamlar olarak da hizmet vermesi gereken kuruluşlar olarak algılanmaktadır (%90,8). Kütüphanelerin Facebook, Twitter vb. gibi kullanıcıların alışkın oldukları ortamlarda görünebilir ve kullanılabilir olmalarını isteyen deneklerin oranı ise %87,6'dır. 
Denekler sosyal ağların kurumsal bağlamda kullanımını büyük ölçüde desteklemekte ve Web 2.0 araçlarına güven duymaktadırlar. Internet'i Web 2.0 araçlarına erişim için kullanan kullanıcılar kütüphane Web sitelerini daha seyrek kullanmaktadırlar. Bazı denekler kişisel verinin paylaşılmasına şüpheyle yaklaşmaktadırlar. Sahip olunan teknolojik araç sayısının Web 2.0 araçlarına duyulan güven düzeyi üzerinde bir etkisi yoktur. Sosyal ağların kurumsal bağlamda kullanımını destekleme açısından sosyal medyayı sık ya da seyrek kullanan kullanıcılar arasında anlamlı bir fark yoktur. Denekler arasında en sık kullanılan sosyal medya aracı Facebook'tur. Sosyal medya araçlarının kullanımı yoğun olsa da sosyal medya araçlarını kullanarak içeriğe katkıda bulunanların sayısı oldukça azdır. 
Çalışmamız ülkemizde ağ kuşağının bilgi hizmetlerinden beklentilerinin belirlenmesine yönelik ampirik veriye dayalı olarak yapılan ilk araştırmadır. Ağ kuşağına dair bir profil ortaya çıkarılmış ve bulgular literatürdeki bulgularla karşılaştırılmıştır.  Bulgulara dayanarak ortaya çıkarılan dijital yerli profilinden yola çıkılarak bu kullanıcıların ihtiyaç ve özelliklerine hitap eden bir hizmet planlaması yapılmalıdır. Bunun için kurumsal olarak kütüphanelerin ağ kuşağına yönelik olarak hangi hizmetleri nasıl geliştireceği ayrıca incelenmelidir. Bu amaçla yapılacak bir boşluk analizi (gap analysis) kütüphanelerin hedefleri ile ağ kuşağının kütüphanelerden beklentileri arasındaki farkı saptamak açısından faydalı olacaktır.




Anahtar kelimeler:
Sosyal ağlar, ağ kuşağı, Web 2.0, kütüphaneler, kulanıcı beklentileri, NVivo

Abstract:
The "net generation" who as a user group perceives technology as if it is a natural extension of their lives, show their impact in the area of information services, too. Therefore, the characteristics and expectations of the members of the densely populated net generation in Turkey have to be studied in order to offer them more productive information services. The aim of our study is to determine the expectations of the net generation of Hacettepe University from library and information services. We studied if the net generation views the use of social media in institutional context as a necessity,  how much they trust the Web 2.0 tools, what percentage of them own tablet computers, cell phones, etc. and what they prefer as research sources.   
The survey method has been used in our research. Data was collected using a questionnaire and interviews were carried out. Subjects between 18 and 35 years of age with "Hacettepe University" recorded in their Facebook profiles have been selected for data gathering. A questionnaire was administered to 250 people satisfying this requirement.  Semi-structured interviews were carried out with 24 subjects, the transcripts of which were analyzed with NVivo and the findings were corroborated with those obtained from the questionnaire survey.  Findings were compared with that in the related literature on net generation. A profile about the net generation has been portrayed on the basis of collected data. Furthermore, the views of subjects with regards to the use of social networks in institutional contexts along with the trust towards Web 2.0 tools were analyzed.  IBM Statistics 21, MS Excel and NVivo were used for analysing the quantitative and qualititative data.
The overwhelming majority of the subjects (89.2%) request that the social networks (Facebook, Twitter, etc.) be used institutionally in libraries and that this should be done according to a social media policy (97%).  Ninety-four percent of subjects think that information services can be provided more effectively using social media such as Facebook and Twitter. The definition of the library has now changed for those who think that providing information services in an integrated way makes it easier for users to study. Libraries are perceived not only as physical spaces, but also as institutions that should function as virtual environments embedded in users' workspaces and social networks offering synthesized, specialized and mobile information services (90.8%). The percentage of subjects who request that libraries be visible and usable in such environments as Facebook and Twitter is 87.6%. 
The great majority of subject support the use of social networks in institutional contexts and trust the Web 2.0 tools to a certain extent. They consider the traditional printed sources such as books and journals more reliable. Subjects who use the Internet to get access to Web 2.0 tools visit the library web sites less often.  Some have doubts about sharing their personal data. There is no relationship between the number of technological tools owned and the level of trust to Web 2.0 tools.  Also, there is no significant relationship between the level of support of the use of social media in institutional contexts and the frequency of social media use. Facebook is the most frequently used social media platform.  Although most subjects use social media heavily, the number of subjects who creates user generated content using social networks is quite low.      
This is the first study based on empirical data on the expectations of the net generation from libraries and information centers.  Based on the findings, a profile of net generation was created and findings were compared with that in the literature.  The net generation profile should be used to plan information services drawing the attention of net generation users. Which services will be developed institutionally by libraries for this generation should be studied separately.  A gap analysis will be useful in this respect to explore the gap between the expectations of net generation users and what libraries currently provide for them.




Keywords
Socal Networks, Net Generation, Web 2.0, libraries, user expectations, NVivo