9. yüzyılda Bizans İmparatorluğu diplomasisi
Byzantine Empire diplomacy in the 9th century
Yazar: ADEM DURMAZ
Danışman: PROF. DR. BİRSEL KÜÇÜKSİPAHİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 9. yüzyıl = 9. century ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Diplomasi = Diplomacy

Özet:
Varlığını yazılı tarihten öncesine kadar götürebildiğimiz diplomasi, birçok evreden geçmiş ve neredeyse her devlet ya da oluşumun kaderini doğrudan etkilemiştir. Diplomasi tarihinin kademeli gelişiminde önemli bir yere sahip olan Bizans İmparatorluğu için de diplomasi oldukça önemsenen bir iletişim aracı olmuştur. Bu çalışma sadece askeri gücüyle değil aynı zamanda kurumsallaşmış ve gelişmiş diplomasi anlayışıyla da tarihte önemli bir yere sahip olan Bizans İmparatorluğu'nun tarihsel evriminde önemli bir dönemeç olarak kabul gören 9. yüzyıldaki diplomasisini incelemeyi amaçlamaktadır. Geniş yüzölçümüne dayanan toprakları ve jeostratejik konumu nedeniyle zengin bir diplomasi ağına sahip olan Bizanslıların bu dönemdeki diplomasisi yeni boyutlar kazanmış ve imparatorluk stratejisinde ve dış politikasında bazı önemli değişmeler yaşanmıştır.
Komşularıyla diplomatik ilişkilerini kendi üstünlükleri doğrultusunda şekillendiren Bizans İmparatorluğu, dokuzuncu yüzyıla kadar egemenliğine herhangi bir ortaklık kabul etmemiştir. Bizans diplomatik uygulamalarının dokuzuncu yüzyıla gelinceye kadar olan dönemde neredeyse tamamı, bu görüş üzerine temellendirilmiş ve gerçekleştirilmiştir. Dokuzuncu yüzyıl ile birlikte yeni bir Roma İmparatorluğu'nun ortaya çıkışını kabullenmek durumunda kalan Bizanslılar, yegâne imparatorluk olarak kendisini görmeyi sürdürse de hâkimiyetine karşı olduğu açıkça belli olan bu girişimden sonra Batı ile ilişkilerinde ciddi bir kırılma yaşayacaktır. O güne kadar yaşanması mümkün olmayan bu diplomatik girişim, Bizanslıların evrensel hâkimiyet iddiasıyla sürdürdüğü diplomatik uygulamalarında önemli bir problem teşkil etmiştir. Bundan sonra Papalık ile ilişkiler kademeli ve istikrarlı biçimde kötüleşmeye başlayacak ve siyasi bir ayrılık yaşanacaktır. Böylece Bizanslıların siyasi olarak belirledikleri hiyerarşik tasarılara ilk başkaldırı gerçekleşmiştir. Meydana gelen bu rekabetle birlikte Bizanslılar, Balkan coğrafyasında kilise faaliyetlerini artırarak uzun vadeli bir diplomatik dönüşümü başlatmış, onuncu yüzyıldaki emperyalist politikaların temelini atmıştır.

Abstract:
Diplomacy, which can be traced back to times preceding written history, has undergone various stages and has directly influenced the fate of nearly every state or entity. Diplomacy has also been a significant means of communication for the Byzantine Empire, which holds an important place in the gradual development of diplomatic history. This study aims to examine the diplomacy of the 9th century, which is considered a pivotal milestone in the historical evolution of the Byzantine Empire, recognized for its significance not only in terms of military power but also due to its institutionalized and sophisticated understanding of diplomacy. Due to its vast territory and strategic location, the Byzantines possessed a rich diplomatic network, and their diplomacy during this period gained new dimensions, leading to significant changes in imperial strategy and foreign policy.
	Shaping diplomatic relations with its neighbors based on its own superiority, the Byzantine Empire had not accepted any form of partnership in its sovereignty until the ninth century. Almost all of the Byzantine diplomatic practices up to the ninth century were grounded in and carried out based on this viewpoint. Although the Byzantines, who were forced to accept the emergence of a new Roman Empire in the ninth century, continued to see themselves as the sole empire, they would experience a significant rupture in their relations with the West after this endeavor, which was clearly opposed to their dominion. This diplomatic initiative, which had previously been unthinkable, posed a significant problem for the Byzantine diplomatic practices centered around its claim to universal dominance. Subsequently, relations with the Papacy would gradually and steadily deteriorate, leading to a political separation. This marked the first rebellion against the hierarchical designs dictated by the Byzantines. With this competition, the Byzantines initiated a long-term diplomatic transformation by increasing church activities in the Balkan region, thus laying the foundation for imperialist policies in the 10th century.