Dışsallıklar, yığılma ekonomileri ve Türkiye'de kentlere göre yığılmaların belirlenmesi
Externalities, agglomeration economics and the case of Turkey
Yazar: ÜMİT KIYMALIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ORHAN MORGİL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kent ekonomileri için nüfusun ve ekonomik etkinliklerin belirli mekanlarda yığılmaları ve böylece oluşan iktisadi coğrafya örüntüsünün niteliği büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, kentlerin mekansal özelliklerini belirleyen yığılma ekonomisi türlerinden hangisinin etkin olduğunun saptanması gerekmektedir. Çalışmanın temel amacı, Türkiye'de illere göre yığılmaların belirlenmesidir. Bu amaçla, üretim fonksiyonu yaklaşımı kullanılarak her ilin iktisadi coğrafya örüntüsünü belirleyen statik ve dinamik yığılma ekonomilerinin tahminine yönelik ampirik bir çalışma ortaya koyulmuştur. 1985-2000 döneminde illerin imalat sanayilerinin Ulusal Sanayi Sınıflaması (ISIC) Revize 2'ye göre düzenlenmiş panel veri seti kullanılmış, dinamik panel veri tahmin teknikleri uygulanmıştır. Yapılan çalışmada Burdur, Çorum, Diyarbakır, Erzincan, Erzurum, Hatay, Isparta, İçel, Kastamonu, Malatya, Muğla, Sivas ve Yozgat illerinde yerelleşme ekonomilerinin etkili olduğu saptanmıştır. Balıkesir, Bilecik, İsparta, İçel, İstanbul ve Malatya illerinin ise endüstriyel çeşitlilikten yani kentleşme ekonomilerinden yararlandıkları belirlenmiştir. İçel ve Malatya'da hem yerelleşme hem de kentleşme ekonomilerinin varlığı bu illerin ekonomik yapılarının endüstriyel uzmanlaşmadan endüstriyel çeşitliliğe giden bir ara durumda oldukları şeklinde yorumlanmıştır. Jacobs Dışsallıklarının varlığına ilişkin hiçbir kanıt elde edilememiştir, ancak Çorum, Diyarbakır, İsparta, Kastamonu, Muğla ve Sivas'ta MAR Dışsallıkları; Burdur, Isparta, İçel ve Yozgat'ta ise Porter Dışsallıklarının etkilidir. Anahtar Sözcükler Yığılma Ekonomileri, Dışsal Ekonomiler, Kent Ekonomileri

Abstract:
Externalities, Agglomeration Economies and The Case of Turkey. Agglomeration of population and economic activities in a certain location has a crucial impact on urban economies. In this respect, to determine the type of agglomeration economies that specify the spatial features of provinces is inevitable. The main purpose of this study, is to determine agglomeration in Turkey by provinces. In this study, static and dynamic agglomeration economies that designate the economic geography pattern of each province is estimated by using the production function method. Panel data set consists of 2-digit manufacturing industry data of provinces for the period 1985-2000. Dynamic panel data techniques are also applied. The results of the dissertation show that Burdur, Çorum, Diyarbakır, Erzincan, Erzurum, Hatay, İsparta, İçel, Kastamonu, Malatya, Muğla, Sivas and Yozgat are specialized provinces and are influenced from the localization economies. Urbanization economies are effective in Balıkesir, Bilecik, İsparta, İçel, İstanbul and Malatya. The study finds no evidence in favor of Jacobs externalities, but MAR externalities are important in Çorum, Diyarbakır, İsparta, Kastamonu, Muğla and Sivas, while Porter externalities are characteristic in Burdur, İsparta, İçel and Yozgat. Key Words Agglomeration Economies, External Economies, Urban Economics