Lise türü farklı öğrencilerin denetim odaklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
The examination in the locus of controls of the students in the different kinds of high school in terms of some variables
Yazar: SELİN DOĞAN ÖZCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEYLA ERCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Denetim odağı = Locus of control ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Bu araştırmada lise türü farklı öğrencilerin anne-baba tutumlarıyla denetim odağı ilişkisinin düzeyi ile cinsiyet, lise türü, annenin öğrenim durumu, babanın öğrenim durumu, sosyo-ekonomik düzey, ailenin tümünü ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, öğrenciyi ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, sorunları çözerken kimlerden yardım aldığı, anne-babanm meslek seçmedeki yaklaşımı, öğrencilerin nasıl bir meslek istedikleri, öğrencilerin en iyi mesleğin ne olduğuna yönelik görüşleri açısından denetim odaklarının farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma evrenini 2003-2004 Eğitim Öğretim yılı ikinci yarısında Ankara il merkezinde fen lisesi, anadolu lisesi, süper lise ve genel lise 2. sınıfta okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemin seçiminde küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Genel toplam olarak 400 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmada ölçme araçları olarak Nowicki - Strickland Denetim Odağı Ölçeği ve Anne-Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki süreksiz değişkenlerle ilgili bilgiler araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formundaki maddelerle elde edilmiştir. Veriler SPSS 1 1.0 for Windows paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada t testi, tek yönlü varyans analizi, pearson-momentler çarpım korelasyon katsayısı tekniği kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p< 0.05'e göre değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda denetim odaklarının cinsiyet, öğrencilerin nasıl bir meslek istedikleri ve en iyi mesleğin ne olduğuna yönelik görüşlerine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Denetim odağının anlamlı olarak farklılaştığı değişkenler, lise türleri, annenin öğrenim durumu, babanın öğrenim durumu, sosyo ekonomik düzey, ailenin tümünü ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı,öğrenciyi ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, sorunları çözerken kimlerden yardım alındığı, anne-babanın meslek seçmedeki yaklaşımlarıdır. Anne tutumları ve öğrencilerin denetim odağı puanları arasında; denetim odağı ile demokratik anne tutumu p <.001 düzeyinde negatif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile koruyucu-istekçi anne tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile otoriter anne tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki vermektedir. Denetim odağmdaki toplam varyansm, %14'ünün demokratik anne tutumundan, %10'nun koruyucu-istekçi anne tutumundan, %25'inin otoriter anne tutumundan kaynaklandığı açıklanmaktadır. Baba tutumları ve öğrencilerin denetim odağı puanları arasında; denetim odağı ile demokratik baba tutumu p <.001 düzeyinde negatif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile koruyucu-istekçi baba tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile otoriter baba tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki vermektedir. Denetim odağmdaki toplam varyansm, %14'ünün demokratik baba tutumundan, %13'nun koruyucu-istekçi baba tutumundan, %25'inin otoriter baba tutumundan kaynaklandığı açıklanmaktadır.

Abstract:
In this research, the relation level of the locus of control with mother attitudes and the relation level of locus of control with father attitudes of different kinds of high school students and whether the locus of controls indicate differentiation or not; in terms of the gender, kinds of high school, education level of mother, education level of father, socio-economic level, by whom all the decisions about the family subjects are made, by whom the decisions about the student subjects are made, from whom students take assistance while solving problems, the general approach of the parents about choosing vocation, what kind of vocation students want to be, the oppimons of the students about which vocation is the best were examined. This research covers 2nd years students and attending at science high school, anatolian high school, super section of the general high school and general high school in the border of city of Ankara during second term of 2003-2004 education year. In sampling, the set sampling method, is elected and used. The grand total studied, reached at 400 students. In form of measurement tools used in the research, Nowicki-Strickland Locus Of Control Scale and Parents Attitude Scale are used. Data, about discrete variables contained in the research, are gathered from articles in personal information form. Data are analized with using SPSS 11.0 for Windows programme. In the research, Independant-Samples T Test, One-Way ANOVA and Multiple Linear Regression analysis are used. Test of significance, is made subject of assessments acording to p<0.05. At the end of the research, the locus of controls is not determined to change, acording to the gender, what kind of vocation students want to be and the oppimons of the students about which vocation is the best. The variables, resulting in significant meaningful changes in the locus of control, are the kinds of high school, the education level of mother, the education level of father, the socio-economic level, by whom all the decisions about the family subjects are made, by whom thevıı decisions about the student subjects are made, from whom students take assistance while solving problems and the general approach of the parents about choosing vocation. Between mother attitudes and te locus of control points of the students; The locus of control and the democratic mother attitude produce significantly negative relationship, at p<.001 level, the locus of control and the protective mother attitude produce significantly positive relationship, at p<.001 level, the locus of control and the authoritarian mother attitude produce significantly positive relationship, at p<.001 level. The democratic mother attitude provides explanations about 14 %, the protective mother attitude provides explanations about 10 %, the authoritarian mother attitude provides explanations about 25 % of the total variance of locus of control. Between father attitudes and te locus of control points of the students; The locus of control and the democratic father attitude produce significantly negative relationship, at p<.001 level, the locus of control and the protective father attitude produce significantly positive relationship, at p<.001 level, the locus of control and the authoritarian father attitude produce significantly positive relationship, at p<.001 level. The democratic father attitude provides explanations about 14 %, the protective father attitude provides explanations about 1 3 %, the authoritarian father attitude provides explanations about 25 % of the total variance of locus of control.