Cumhuriyetten günümüze tarih ders kitaplarında Padişah imajı (1931-2021)
The image of the Padisah in history textbooks from the Republic to the present (1931-2021)
Yazar: İLKNUR MENEKŞE BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA KÖSE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Cumhuriyetten günümüze Tarih ders kitaplarında Padişahların imajlarını ortaya koymak ve bu imajların yıllar içinde nasıl bir değişim geçirdiğini tespit etmektir. Ayrıca değişime neden olan olay ve olgulara ışık tutmaktır. Bu amaç doğrultusunda Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze ortaöğretimde kullanılmış olan ve ulaşılabilen tarih ders kitapları incelenmiştir. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Dokümanlar betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, Türk Tarih Tezi Döneminde (1931-1942) yazılan ders kitaplarında kuruluş ve yükselme dönemi padişahları oldukça olumlu anlatılmaktadır. Ancak gerileme ve dağılma dönemi padişahları için sert ve hakaret içerikli bir dil kullanılmaktadır. Padişahlar, otoritesiz, donanımsız ve başarısızdır. Hümanist tarih  (1942-1961) anlayışıyla yazılan ders kitapları da önceki dönemle benzerlik göstermektedir. Türk-İslam Sentezi Döneminde (1961-2007) padişahlar, genel anlamda olumlu imajlarla sunulmaktadır. Eleştirilerde ise hakaret içerikli ifadelerden kaçınılmaktadır. 2007'den sonra yazılan ders kitaplarında, önceki dönemlerin bakış açısı ve yaklaşımı kısmen hissedilse de,  padişahların şahıslarına yönelik hakaret içerikli söylemlerin kaldırıldığı görülmektedir. II. Abdülhamit gibi tartışmalı padişahlar, Türk Tarih Tezi döneminden tamamıyla farklı sunulmaktadır.  Araştırma, tarih ders kitaplarının, dönemin hâkim gücünün ve düşünce yapısının etkisinde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu etki tarih ders kitaplarında padişah imajlarını ve padişah algısını da farklılaştırmıştır. Bu durum, padişahlara ilişkin ders kitaplarında yer alan bilgileri sorgulanabilir hale getirmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the images of the Sultans in the History textbooks from the Republic to the present and to determine how these images have changed over the years. It is also to shed light on the events and phenomena that cause change. For this purpose, history textbooks that have been used and accessible in secondary education since the first years of the Republic were examined. In this research, which was designed as a qualitative research, document analysis method was used. The documents were analyzed by descriptive analysis method. According to the findings of the research, in the textbooks written in the Turkish History Thesis Period (1931-1942), the sultans of the establishment and rise periods are described quite positively. However, a harsh and insulting language is used for the sultans of the period of decline and disintegration. Sultans are powerless, unequipped and unsuccessful. Textbooks written with the understanding of humanist history (1942-1961) also show similarities with the previous period. During the Turkish-Islamic Synthesis Period (1961-2007) the sultans are presented with generally positive images. In the criticism, on the other hand, insulting expressions are avoided. Although the perspective and approach of the previous periods are partially felt in the textbooks written after 2007, it is seen that the insulting discourses against the sultans were removed. II. Controversial sultans like Abdülhamit arepresented completely differently from the Turkish History Thesis period. The research reveals that history textbooks were shaped under the influence of the dominant power and mentality of the period. This effect also differentiated the images of the sultan and the perception of the sultan in history textbooks. This situation makes the information in the textbooks about the sultans questionable.