Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin klinik araştırmalar hakkındaki bilgi ve görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of Dokuz Eylul University Faculty of medicine students' knowledge and opinions about clinical research
Yazar: NİSAN ÖNGEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE GELAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Klinik protokoller = Clinical protocols ; Klinik çalışmalar = Clinical trials ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Amaç: Bu çalışma, tıp fakültesi öğrencilerinin klinik araştırmalar hakkındaki bilgi ve görüşlerinin değerlendirilmesi ve bunlar üzerine etki eden etmenlerin incelenmesi amacıyla yapıldı.
	Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırmadır. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde okuyan dönem 1,3 ve 6 öğrencilerinden gönüllü olanlar araştırmaya katıldı. Veriler 30 Mayıs- 30 Eylül 2016 tarihleri arasında anket yapılarak toplandı. Bilgi ve görüş sorularında her doğru/olumlu yanıt için 1 puan, yanlış/olumsuz ve fikrim yok/kararsızım yanıtları için ise 0 puan verilerek klinik araştırmalara dair bilgi düzeyleri, klinik araştırmalara dair görüş puanları hesaplandı. Klinik araştırma eğitimine dair verilen yanıtlar da değerlendirildi.  Veriler tanımlayıcı istatistikler, ki-kare analizi, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans (one way ANOVA) analizi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve korelasyon analizi ile değerlendirildi. p<0.05 düzeyi anlamlı kabul edildi.
	Bulgular: Araştırmaya dönem 1'den 172, dönem 3'ten 210 ve dönem 6'dan 82 olmak üzere toplam 464 öğrenci katıldı. Öğrencilerin yaş ortalaması 21.2 ± 2.3, %48.4'ü erkek, %51.6'sı kadındı. Klinik araştırmalar ile ilgili bilgi düzeyi 33 puan üzerinden 19.8 ± 6.3 olarak bulundu. Diğer bir deyişle, sorularının doğru yanıtlanma oranı yaklaşık %60 idi. Dönem 1 öğrencilerinin bilgi puan ortalaması Dönem 3 ve 6 öğrenclerinden düşük idi (p<0.001). İleri derecede İngilizce bilen öğrencilerin bilgi puanı başlangıç, orta seviye ve seviemi bilmiyorum grubundaki öğrencilere göre yüksekti (sırasıyla p=0.001, p=0.001, p=0.010). "Klinik araştırmalar etik kurul izni olmadan başlatılamaz" ifadesi en fazla doğru yanıtlanan bilgi iken (428 doğru yanıt, %92.6), "çocuklar, gebe ve lohusalar, bilinci kapalı hastalar ve kısıtlılar ile klinik araştırma yapılması Ulusal mevzuata göre kesinlikle yasaktır" ifadesinin yanlış olduğu ise en az bilinen bilgi idi (50 doğru yanıt, %10.9). Öğrencilerin klinik araştırmalara ilişkin olumlu görüş puan ortalaması 9 puan üzerinden 6.2±1.5 olarak bulundu. Dönem 1, 3 ve 6 öğrencilerinin görüş puan ortalamaları arasında fark yoktu (p=0.325). 'Klinik araştırmaya katılan gönüllüler kendini kobay gibi hisseder' ifadesi ile 'ilaç endüstrisinin yürüttüğü klinik çalışmalar etik açıdan güvenilir çalışmalardır' ifadesi için öğrencilerin olumlu görüş puanı en düşüktü (olumlu görüş oranı sırasıyla %36.4 ve %29.0). Öğrencilerin klinik araştırmalar ile ilgili bilgi düzeyi ile olumlu görüş puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir korelasyon bulundu (r=0.322, p<0.001). Öğrencilerin %94.1'i tıp fakültesi öğrencilerinin klinik araştırmalar hakkında daha fazla bilgi sahibi olmaları gerektiğini, %17.3'ü tıp fakültesi eğitim müfredatında klinik araştırmalar ile ilgili verilen bilgilerin yeterli olduğunu, %84.3'ü klinik araştırmalar ile ilgili bilgilerin hekimlik yaşamlarında faydalı olacağını, düşünüyordu. "Klinik araştırmalarda araştırmacı olarak görev almak ister misiniz?" sorusuna öğrencilerin %67.8'i "evet" yanıtını verirken "klinik bir araştırmaya gönüllü olarak dahil olmak ister misiniz?" sorusuna ise %40.9'i "evet" yanıtını verdi.  
Sonuç: Öğrencilerin klinik araştırmalar ile ilgili bilgileri orta düzeyde idi.  Bilgi puanlarının dönem 3, 6 öğrencilerinde ve ileri derecede İngilizce bilen gurupta daha yüksek olması, tıp fakültesi eğitim programında yer alan araştırmalar ile ilgili eğitimlerin ve yabacı kaynakları kolaylıkla okuyabiliyor olmanın klinik araştırma bilgi puanını olumlu yönde etkilediğini gösterdi. Bilgi puanı yüksek olan öğrenciler klinik araştırmalara dair daha fazla olumlu görüşe sahipti. Klinik araştırmalar sağlıkta kalite standardının yükselmesinde önemli rol oynamaktadır. Geleceğin hekimleri olacak öğrencilerin bu alandaki bilgilerini geliştirmek, yanlış anlamaları gidermek ve ileride klinik araştırma yapmalarında öncül olmalarını sağlamak için klinik araştırmalar hakkında daha etkin bir eğitime ihtiyaç vardır.
	Anahtar Sözcükler: Klinik araştırma, tıp fakültesi öğrencileri, öğrencilerin bilgi düzeyi, öğrencilerin görüşleri, klinik araştırma eğitimi

Abstract:
Aim: In this study, the purpose was to evaluate the knowledge and opinions about clinical trials of medical students and to investigate the affecting factors.
	Method: This research is a descriptive and cross-sectional study. Volunteer students who were at first year, third year and final year of Dokuz Eylül University medicine faculty completed a questionnarie and they were analysed between dates May 30th-September 30th 2016. For calculations of knowledge and opinion questions, each right/positive answer was marked as 1 point, each wrong/negative and no idea/undecided answer was marked as 0 points. The data were analysed by descriptive statistics, chi-square analysis, independent samples t-test, ANOVA, correlation analysis, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis analysis. The significance level was determined as p<0.05.
           Results: A total of 464 students who were 172 from 1st year, 210 from 3rd year and 82 from 6th year participated the study. The mean age of the students was 21.2 ± 2.3 and 48.4% were male and 51.6% were female. The knowledge about clinical trials point was 19.8 ± 6.3 out of 33 points. In other words, the correct response rate of the questions was approximately 60%. The mean knowledge score of the students of  1st year was lower than those of 3rd  and 6th year (p <0.001). The knowledge score of the students who had advanced level of English was higher than the students in the beginning, intermediate and no idea group (p = 0.001, p = 0.001, p = 0.010, respectively). While "clinical research cannot be started without the permission of the ethics committee" was the most correctly answered information (428 correct answers, 92.6%), "it is strictly forbidden to conduct clinical research with children, pregnant women and puerperants, unconscious patients and the disabled people" was the least known information (50 correct answers, 10.9%). The average positive opinion score of the students regarding clinical research was found to be 6.2 ± 1.5 out of 9 points. There was no difference between the mean point of view of students of 1st 3rd and 6th year (p = 0.325). 'The volunteers participating in the clinical trial feel like guinea pigs" and "clinical studies conducted by the pharmaceutical industry are ethically reliable studies" were had the lowest positive opinion score (36.4% and 29.0%, respectively) by the students. A positive, moderate and significant correlation was found between students' level of knowledge about clinical trials and positive opinion scores (r = 0.322, p <0.001). 94.1% of the students thought that medical school students should have more information about clinical research, 17.3% thought that the information given about clinical research in medical school education curriculum was adequate, 84.3% thought that information about clinical research would be useful in their career life and 67.8% of the students answered "yes" to  "would you like to work as a researcher in clinical trials" question when 40.9% students answered "yes" to "would you like to voluntarily participate in a clinical trial" question.

            Conclusion: The knowledge about clinical trials of the students was average. The knowledge scores were higher in the 3rd and 6th year and the students who speak advanced english showed that the education related to the researches in the medical school education program and the ability to read foreign sources easily affected the clinical research knowledge score positively. Students with a high knowledge score had more positive opinions about clinical trials. Clinical research plays an important role in increasing the quality standard in health. There is a need for more effective training in clinical research in order to improve the knowledge of future physicians, to eliminate misunderstandings and to make them a pioneer in future clinical research.

Keywords: Clinical research, medical students, students'knowledge level, students'opinions, clinial research education