Kayıp verilerin varlığında iki kategorili puanlanan maddelerden oluşan testlerin psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Psychometric properties of tests composed of dichotomous items in the presence of missing data
Yazar: ERGÜL DEMİR
Danışman: PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İstatistik = Statistics
Dizin: Kayıp veri teknikleri = Missing data techniques ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Seviye Belirleme Sınavı = Level Determination Exam ; Testler = Tests ; Veri güvenliği = Data security

Özet:
Bu çalışmada, kayıp verilerin varlığında iki kategorili puanlanan maddelerden oluşan testlerin psikometrik özellikleri, farklı kayıp veri yöntemleri kullanılarak incelenmektedir. Bu tür testlerde psikometrik özelliklerin kestiriminde uygun olan ve uygun olmayan kayıp veri yöntemlerinin belirlenebilmesi amaçlanmaktadır.Temel araştırma türünde, ayrıntı ve ilişki saptamaya yönelik bir çalışmadır. Testin psikometrik özelliklerine yönelik incelemeler ve kayıp veri analizlerinde, SBS 2011 Matematik Testi A Kitapçığı verileri kullanılmıştır. Bu veriler 527517 yanıtlayıcıya yönelik yanıt örüntüleri ile cinsiyet, okul türü ve il değişkenlerini içermektedir.Veri analizlerinde 12 farklı kayıp veri yöntemi kullanılmıştır. Kayıp veri yöntemleri olarak silmeye dayalı yöntemlerden `dizin silme yöntemi', basit atama yöntemlerinden `0 atama', `seri ortalamaları ataması', `gözlem birimi ortalaması ataması', `yakın noktalar ortalama ataması', `yakın noktalar medyan ataması', `doğrusal interpolasyon' ve `dorusal eğilim noktası ataması' yöntemleri, en çok olabilirlik yöntemlerinden `regresyon atama', `beklenti-maksimizasyon algoritması' ve `veri çoğaltma' yöntemleri, çoklu veri atama yöntemlerinden ise `MarkovChain Monte Carlo' yöntemi kullanılmıştır.Elde edilen bulgular, ihmal edilebilir olmayan kayıp verilerin varlığında, iki kategorili puanlanan maddelerden oluşan testlerin psikometrik özelliklerine yönelik inceleme ve analizlerde, uygun bir kayıp veri yönteminin kullanılmasının gerekli olduğunu göstermektedir. Silmeye dayalı yöntemler ve 0 Atama yöntemi, bu tür veriler için uygun yöntemler değildir. Basit atama yöntemlerinin ise yanlı kestirimler üretme olasılığı yüksektir. En çok olabilirlik ve çoklu veri atama yöntemleri, bu tür verilerde kullanılması en uygun kayıp veri yöntemleri olarak değerlendirilmektedir.Anahtar sözcükler: kayıp veri, yanıtlanmama, ihmal edilebilirlik, SBS

Abstract:
In this study, psychometric properties of tests composed of dichotomous items are examined by using different missing value methods. It?s aimed to determine available and unavailable missing value methods for estimating the psychometric properties in this kind of tests.The type of this study is a basic research to determine the details and relationships. SBS 2011 Math Test A Booklet was taken into account for estimating psychometric properties of the tests and it is used for missing value analyses. Data set contains the response patterns of 527517 participants and some other information with gender and school type and province as independent variables.Twelve different missing value methods were used to obtain the estimations. This methods are `listwise deletion? and `0 imputation? and `serial mean imputation? and `unit?s mean imputation? and `mean of nearby points imputation? and `median of nearby imputation? and `linear interpolation? and `linear trend at point? and `regression imputation? and `expectation-maximization algorithms? and `data augmentation? and `Markov Chain Monte Carlo?.Results show that available missing value methods should be used for estimating the psychometric properties of tests composed of dichotomous items in the presence of missing values. Methods based on deletion and 0 imputation are not available for this kind of data. Simple imputation methods are likely to produce biased estimates. Methods based on maximum likelihood and multiple imputation are considered to be most available methods for this kind of data.Keywords: missing value, nonresponse, ignorability, SBS