Tiyatronun Apollon'a başkaldırısı: Fiziksel tiyatro
The revolt of the theatre to Apollo: Physical theatre
Yazar: OYA OKAR ASYALIOĞLU
Danışman: PROF. MEHMET BİRKİYE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu çalışmada ritüelin Commedia dell'Arte ve Çağdaş Fiziksel Tiyatro'nun kökeni olduğu iddiasının ancak Apollon-Dionysos karşıtlığı bağlamında mümkün olabileceği savunulmaktadır. Ritüelin arkaik kökenlerinin incelenmesiyle mimetik ve mitik anlatının insanın düşünce sürecinin temelinde olduğu saptanarak güdüsel olanla akıl, doğa ile kültür, beden ve söz arasındaki ilişki irdelenmiştir. Bu ilişkinin performatif örnekleri olarak Antik Yunan predramatik türleri incelenmiştir. Seçilen ritüel örnekleri Apollon-Dionysos karşıtlığını temsil ettiği düşünülen türler ile sınırlandırılmıştır. Predramatik türlerin incelenmesi Apollon-Dionysos karşıtlığının birbirinin ötekisi haline geldiği iki biçim sunmuştur. Bu karşıt biçimler arasındaki ilişkinin diğer incelenen türlerde bir sentez mi oluşturduğu yoksa bir paradoks olarak mı kaldığı sorusu çalışmanın cevaplamayı amaçladığı temel sorudur. Araştırmanın evrenini oluşturan üç türün de Predramatik - Commedia dell'arte - Çağdaş Fiziksel Tiyatro, bedeni ayrıcalıklı kılan formlar olması nedeniyle araştırma bu üç evrendeki 'Fiziksel olan'ın seyrini merkeze almaktadır. Ayrıca Commedia Dell'arte'nin 20. Yüzyılda oyunculuk biçimleri üzerinde yaptıkları yeniliklerle Çağdaş Fiziksel Tiyatro'nun da taşlarını döşeyen isimler üzerinde yarattığı etkinin Apollon-Dionysos karşıtlıyla değerlendirildiğinde günümüzde kimi araştırmacılar tarafından nitelendirildiği gibi bir 'kaba güldürü' olmaktan öte insanın trajik varoluşunu ve insanlık durumunu merkeze alan bir tür olduğunun gösterilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
In this study, it is argued that the claim stating the roots of ritual in Commedia dell'Arte and Contemporary Physical Theater can only be possible within the context of the Apollo-Dionysus dichotomy. Through an examination of the archaic origins of ritual, the relationship between mimetic and mythical narration is determined to be at the core of human thought processes, exploring the connection between the instinctual and the rational, nature and culture, body and speech. The performative examples of this relationship are studied through the pre-dramatic genres of Ancient Greece, which are considered to represent the Apollo-Dionysus dichotomy. Selected ritual examples are delimited to genres believed to represent the duality of Apollo and Dionysus. The examination of pre-dramatic genres has presented two forms in which the Apollo-Dionysus dichotomy has become each other's counterpart. The fundamental question that the study aims to answer is whether the relationship between these contrasting forms creates a synthesis in other examined genres or remains a paradox.The research focuses on the trajectory of the 'Physical' in these three realms, namely Pre-dramatic, Commedia dell'Arte, and Contemporary Physical Theater, as they are forms that privilege the body. Furthermore, when evaluating the influence of Commedia dell'Arte on the forms of acting in the 20th century and its impact on the figures that paved the way for Contemporary Physical Theater in the context of the Apollo-Dionysus dichotomy, the aim is to demonstrate that, contrary to being labeled as a 'coarse comedy' by some researchers today, it goes beyond that and centers around the tragic existence of humanity and the human condition.