Türkiye'de telekomünikasyonun gelişimi ve talebinin ARDL yaklaşımı ile analizi
The development of telecommunication in Turkey and ARDL approach analysis of demand
Yazar: YELİZ AFŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ÖZATA
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Gelişim planlaması = Development planning ; Talep = Demand ; Talep analizi = Demand analysis ; Talep yönetimi = Demand management ; Telekomünikasyon = Telecommunication ; Telekomünikasyon endüstrisi = Telecommunication industry ; Telekomünikasyon politikaları = Telecommunication policy ; Telekomünikasyon sektörü = Telecommunication sector

Özet:
Günümüzde telekomünikasyon hizmetleri hem sosyal hem de iş yaşamının zorunlu bir parçası haline gelmiştir. Telekomünikasyondaki gelişmeler, küreselleşmedeki hızlanmanın nedenlerinden biridir. Ancak küreselleşme, telekomünikasyon talebini artırmıştır. 1980'lerden sonra telekomünikasyon sektöründe yapılan yasa ve yönetmelik değişiklikleriyle ülkemizde telekomünikasyon sektörü serbestleşmiş, telekomünikasyon piyasası rekabete açılmış ve bu da zaman içerisinde sabit hat talebini etkilemiştir. 
Bu çalışmada, önce sektörün tarihsel gelişimi incelenmiş ve daha sonra esas olarak Türkiye'de sabit hat telekomünikasyon talebinin 2009 – 2015 aralığındaki fiyat, gelir ve çapraz fiyat esnekliklerinin kısa ve uzun dönemde ekonometrik model ile tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın birinci bölümünde telekomünikasyon tarihi ve gelişimi ele alınmış, ikinci bölümde esneklikler açıklanmış olup, üçüncü bölümünde ise görgül bir analiz yapılmıştır. Çalışmada TT sabit telefon talep denklemi oluşturulmuş ve bu talep modelin uzun ve kısa dönem ilişkilerinin araştırılmasında Pesaran vd. (2001) tarafından geliştirilen ARDL (Sınır Testi) yaklaşımı kullanılmıştır. Elde edilen ARDL model sonuçları için CUSUM ve yineleme katsayıları kararlılıkları testleri yapılmıştır. Test sonuçları tahmin edilen değişkenlerin uzun döneminde istikrarlı olduğunu göstermektedir. 
Elde edilen en önemli sonuç sabit hat hizmeti talebinin fiyat esnekliğinin beklenilenin aksi bir işarete sahip olduğu görülmekte olup, istatistiksel olarak açıklayıcı temel değişkenin mobil hat fiyatı olduğu ve sabit ile mobil hat mallarının tamamlayıcı mal olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda gelir arttıkça talebin daha teknolojik olan mobil hatta kaydığı görülmektedir.


Anahtar Sözcükler: Telekomünikasyon, Telekomünikasyon talebi, Esneklik,Eşbütünleşme, ARDL

Abstract:
Nowadays, telecommunication services have become an essential part of both social and business life. Developments in telecommunications is one of the reasons for the acceleration of globalization. But globalization has increased the demand of telecommunications. After 1980's the telecommunications sector has liberalized with changing in the laws and regulations and the market was opened to competition. Thus, this has affected the demand for fixed-line.
With this study firstly the historical development of sector is examined, then the study mainly aimed at the econometric model calculations of price, income and cross price elasticity in short and long term of the fixed line telecomunication demand between 2009 – 2015.  Telecomunications history and development is looked into in the first section, the elasticities are explained in the second and the third section includes an emprical analysis. A demand function for TT fixed line was created in the study and to research this demand models short and long term relations, Bound Test approach which was developed by Peseran et al. (2001),was used. Then, the study applies CUSUM and determinationtests of recursive coefficient to the Bound Test.Test results show that the estimated variables are stable in the long term.
The most important result of the research is; the price elasticity of fix lined service has contradicting outcome to the expectation. Statistically the fundamental variable is mobile service prices and fixed line and mobile services are complemantary goods to one another. Also, as the income rises, it is observes that the demand for mobile services shifted to mobil communication which requires more technology increase.


Keywords: Telecommunication, Telecommunication demand, Elasticiy, Cointegration,Autoregressivedistributedlag (ARDL)