Hamile olan ve olmayan kadınlarda stresin periodontal duruma etkisi
Effect of stress on the periodontal status in pregnant and non-pregnant women
Yazar: FATMA UÇAN YARKAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGE GÖKTÜRK
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gingiva = Gingiva ; Gingival hastalıklar = Gingival diseases ; Kadınlar = Women ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodonti = Periodontics ; Sitokinler = Cytokines ; Stres = Stress ; İnterlökinler = Interleukins

Özet:
Bu çalışmanın amacı; hamile olan ve olmayan kadınlardaki stresin gingival enflamasyonun derecesine etkisiyle birlikte, periodontal klinik parametreler üzerindeki etkilerini de biyokimyasal olarak incelemektir.
Çalışmaya yaşları 20-45 arasında değişen 60 gingivitisli kadın hasta dahil edilmiştir. Bireyler hamilelik durumlarına göre iki gruba ayrıldı. Çalışma protokolüne göre; araştırmaya dahil edilen bireylerden başlangıç ve tedavi sonrası olmak üzere sondalama cep derinliği, plak indeksi ve gingival indeks skorları ile algılanan stres düzeylerini ölçmek için Algılanan Stres Ölçeği-10 değerleri kaydedildi. Aynı zamanda IL-1β, IL-6 ve IL-10 sitokin seviyelerini belirlemek için her hastadan 3 farklı bölgeden DOS örneği ile kortizol ve kromagranin A seviyelerini belirlemek için ise 2 adet tükürük örneği toplandı. Her iki grupta da başlangıç ölçümler tedaviden 3 hafta sonra tekrarlandı. Alınan örneklerdeki DOS IL-1β, IL-6 ve IL-10 sitokin seviyeleri ile tükürük kortizol ve CgA seviyeleri ELISA kitleri ile değerlendirildi. İstatistiksel analizler; Kolmogorov-Simirnov, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve Duncan testi, Ki-Kare testi, Pearson korelasyon testleri ile yapıldı.
 Hamile olan hastalarda IL-6 ve kortizol seviyelerinde başlangıca kıyasla tedavi sonrası anlamlı artış olduğu, IL-1β ve IL-10 seviyelerinin değişmediği, tükürük Cg A seviyelerinde de anlamlı bir azalma olduğu gözlenmiştir. Hamile olmayan grupta ise tedavi sonrası IL-1β ve Cg A seviyelerinde önemli ölçüde azalma görülürken, IL-6, IL-10 ve kortizol seviyelerinde anlamlı bir fark görülmemiştir. Tüm bu değişikliklere periodontal parametrelerdeki azalma da eşlik etmiştir.
Tedavi sonrası; gruplar arası değerlendirmede hamile olan grupta daha yüksek Pİ, Gİ, SCD ile IL-1β, IL-6 ve kortizol seviyeleri görülürken, IL-10 ve Cg A değerleri arasında gruplar arası farklılık bulunmamıştır. 
Bu bulunanlar hamilelikte görülen stres seviyesi artışının periodontal iyileşmeyi olumsuz etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate effects of stress on periodontal parameters, degree of gingival inflammation and biyochemical parameters on the pregnant and non-pregnant women. 
Sixty gingivitis female patients, aged between 20-45 years were included in the study. Individuals were divided into two groups according to their pregnancy status. In this study protocol, the probing pocket depth, plaque and gingival index and PSS-10 scores to measure perceived stress levels were recorded. Then, DOS samples from different regions of each patient were collected to determine IL-1β, IL-6 and IL-10 cytokine levels and saliva samples were collected to determine cortisol and chromagranin A (Cg A) levels. Baseline measurements were repeated 3 weeks after treatment. IL-1β, IL-6, IL-10 cytokines, cortisol and Cg A levels in the samples were evaluated by ELISA kits. Statistical analyzes were performed with Kolmogorov-Simirnov, variance analysis in repeated measures, Duncan test, Chi-square test, Pearson correlation tests.
It was observed that IL-6 and cortisol levels were significantly increased, IL-1β and IL-10 levels unchanged and Cg A levels decreased significantly in pregnant patients after treatment. In the non-pregnant group, there was significant decrease in IL-1β and Cg A levels after treatment, but no significant difference was found in IL-6, IL-10 and cortisol levels. A statistically significant decrease in periodontal parameters was observed. There was no significant difference in IL-10 and Cg A levels between the groups, while PI, GI, SCD and IL-1β, IL-6, cortisol levels were higher in pregnant group after treatment. These findings suggest that increase in the level of stress in pregnancy affects negatively periodontal healing.