Çağdaş mesnevînin peşinde
In search of the modern Mesnevî
Yazar: GÖKHAN TUNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. LAURENT MİGNON
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tezde, Nâzım Hikmet'in (1902-1963) Ferhad ile Şirin (1948), Sezai Karakoç'unise (1933- ) Leylâ ile Mecnun (1980) metinleri odağında, söz konusu şair/yazarlarıngeleneksel edebiyata dahil olan bu aşk anlatılarına yönelişleri sorunsallaştırılmış ve buyönelişin niteliği ve nedeni incelenmiştir.Bugüne kadar genellikle, Nâzım Hikmet ve Sezai Karakoç'un geleneksel edebiyatlakurduğu ilişki ?gelenekten yararlanma? gibi genel ve soyut tek bir ifadeyle anlamlandırılmayaçalışılmıştır. Halbuki, tezde geleneğe bakışın çoğul bir niteliğe sahip olduğu gösterilmeyeçalışılmıştır. Bu çoğul nitelik, Nâzım Hikmet'in geleneksel söylemin içerisinden, bu söylemidönüştürerek bir karşı söylem üretmesi, buna karşılık Sezai Karakoç'un geleneksel biredebiyat ürününü hatırlayarak ?yaşanılan an?ın olumsuz içeriğine direnmeye çalışması, sonkertede ise dönüştürdüğü içerikle bir uygarlık dirilişi tasarlaması ile görünürlük kazanır.Örneğin Nâzım Hikmet'in inceleme konusu metninde Ferhad, geleneksel mesnevûlerden farklıolarak, somut sevgiliye duyulan mecazû aşktan Tanrı sevgisine değil, yine her şeyi kuşatanmetafizik niteliğe sahip toplum aşkına ulaşır. Sezai Karakoç ise metnine yaşadığı zamanınbilincini yansıtır ve Leylâ ile Mecnun anlatısına var olduğundan daha çok slamû öğe katar. Buşekilde geleneksel aşk anlatıları, farklı ideolojilere sahip yazarların kendi ideolojileridoğrultusunda yeniden yapılandırmaya çalıştıkları bir mücadele alanına dönüşür.Tezde gösterilmeye çalışılan bir başka nokta ise, çok farklı niteliklere sahip olduklarıdüşünülen her iki şair/yazarın, söz konusu iki metin bağlamında, birçok ortak özelliklerininvar olduğudur. Bu benzer özellikler şöyle somutlanabilir: Nâzım Hikmet ve Sezai Karakoç'unher ne kadar son kertede söyledikleri farklı olsa da, onlar bu söyleyeceklerini anlatmak içinbenzer yöntemler ortaya koymuşlardır.anahtar sözcükler: Nâzım Hikmet, Sezai Karakoç, Ferhad ile Şirin, Leylâ ile Mecnun,kaynak metin

Abstract:
In this thesis, focusing on Nâzım Hikmet?s (1902-1963) Ferhad ile Şirin (1948) andSezai Karakoç?s (1933- ) Leylâ ile Mecnun (1980), the two poets?/authors? interpretation ofthese traditional love narratives is examined, as well as the characteristics and the reasons ofthese handlings.Until now, there has been a marked tendency to characterize the two poets? attitudestowards traditional literature via the expression ?to make use of tradition?. However, this is acommon and an abstract expression. Throughout the thesis, the multiple characteristics ofapproaches to tradition are underlined. The embodiment of this multiplicity could be found inNâzım Hikmet?s producing a counter-discourse by transforming the discourse of traditionfrom within. Sezai Karakoç, on the other hand, recalling a traditional literary production, triesto resist the negativity of ?the moment experienced? and, eventually, envisions a resurrectionof civilization through the negativity he has transformed. For instance, in Nâzım Hikmet?sabove-mentioned text, Ferhad, unlike his counterparts in traditional mesnevis, attains not thelove of God through the metaphorical love of a particular beloved, but the love of society,which is all-embracing and metaphysical at once. As for Sezai Karakoç, he projects theconscience of his epoch onto his text and adds Islamic motifs that are not part of the originalLeylâ ile Mecnun. The traditional love narratives are turned into places of struggle, reshapedaccording to the authors? own ideologies.Another point emphasized in the thesis is that these two poets/authors who havehitherto been regarded as disparate in fact have a lot in common in the context of the textsmentioned above. Their resemblances could be summed up as follows: Nâzım Hikmet andSezai Karakoç used similar means of expressing their differing discourses.keywords: Nâzım Hikmet, Sezai Karakoç, Ferhad ile Şirin, Leylâ ile Mecnun, source text