Bilecik Osmaneli kırsal mimarlık mirasının koruma sorunları ve sürdürülebilir koruma politikalarının geliştirilmesi
Conservation problems of Bilecik Osmaneli rural architectural heritage and development of sustainable conservation policies
Yazar: ENGİN AKTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ÇELEBİOĞLU YERGÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
"Bilecik Osmaneli Kırsalı Kırsal Mimarlık Mirasının Koruma Sorunları ve Sürdürülebilir Koruma Politikalarının Geliştirilmesi" başlıklı doktora tezine konu olan Osmaneli, Marmara Bölgesi'nde Bilecik iline bağlı bir ilçedir. İlçenin kentsel ve kırsal alanları zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Osmaneli kırsalında farklı büyüklükte 26 köy ve bu köylerde geleneksel tekniklerle yapılmış konutlar, fırın ve ahır gibi müştemilat yapıları bulunmaktadır. Tez kapsamında Osmaneli köylerindeki özgün geleneksel yapılar belgelenerek bölgenin yöresel mimarisi tespit edilmeye, kırsal mimarlık mirasını sayısal olarak değerlendirmeye ve bu mirasın kültürel peyzajla beraber korunmasına yönelik politikalar geliştirilmeye çalışılmıştır.
Osmaneli köylerinde kırsal mimarlık mirasının varlığı ve korunmuşluk durumları farklılık göstermektedir. Çeşitli koruma sorunlarından dolayı kimi kırsal yerleşimlerde yöresel mimarlık ürünleri tarihi bir doku oluşturabilirken, bazı yerleşimlerde ise çok az sayıda kaldıkları tespit edilmiştir. Tez kapsamında kırsal yerleşimlerdeki geleneksel dokunun yoğunluğu ve korunmuşluk durumlarını ölçmek ve değerlendirmek için sayısal bir değerlendirme yöntemi geliştirilmiştir. Literatürde mimarlık mirasının değerlendirilmesine yönelik çalışmalar incelenerek, Osmaneli köylerindeki kırsal mimarlık mirasını değerlendirmeye imkan verecek bir tablo ve formül geliştirilmiştir. Bu tabloda KPDF envanterlerinden gelen veriler köylere göre sayısallaştırılıp, köylerin kırsal mimarlık mirası değeri hesaplanmıştır. Bu hesaba göre yerleşimler A, B, C ve D olarak 4 grupta sınıflandırılmıştır. En fazla kültürel miras öğelerine sahip ve iyi korunmuş köyler A grubunda yer almakta olup, B ve C gruplarındaki yerleşimlerde kültür varlıkları ve korunmuşluk durumları azalarak devam etmektedir. D grubu köylerinde ise yöresel mimarinin kaybolduğu, yeni yapılaşmanın yoğunlaştığı köyler yer almaktadır. 
Sınıflandırılan köylerin kırsal mimarlık mirasının ve kırsal yerleşim niteliklerinin korunması için sürdürülebilir koruma politikaları geliştirilmiştir. Böylece kırsal yerleşimlerin objektif bir şekilde değerlendirilmesini sağlayacak bir sayısal değerlendirme yöntemi ve bu değerlendirmeye bağlı koruma politikalarının oluşturulmasını sağlayacak bir yöntem geliştirilmiştir.

Abstract:
The doctoral dissertation, titled "Conservation Problems of Bilecik Osmaneli Rural Architectural Heritage and Development of Sustainable Conservation Policies," examines Osmaneli, a culturally rich district in Turkey's Bilecik province, located in the Marmara Region. Encompassing diverse urban and rural areas, Osmaneli includes 26 rural villages featuring traditional structures such as houses, ovens, and barns, all built with vernacular techniques. The research seeks to document these authentic structures, analyze the district's distinctive architectural style, and quantitatively assess its rural architectural heritage. Additionally, it aims to develop sustainable conservation strategies to preserve this heritage in alignment with the cultural landscape, ensuring its longevity and integrity.
The presence and preservation levels of rural architectural heritage in Osmaneli's villages exhibit considerable variability. While certain rural settlements retain sufficient examples of local architectural forms, creating an historical texture, others hold only remnants of this heritage due to numerous conservation challenges. This research introduces a quantitative assessment method to systematically measure and evaluate both the concentration and preservation of traditional structures in these rural settlements. A table and formula were developed, informed by literature on architectural heritage assessment, to facilitate the analysis of Osmaneli's rural architectural assets. Utilizing data from the Cultural Landscape Assessment Form (CLAF) inventories, the rural architectural heritage values of individual villages were calculated and the settlements classified into four groups: A, B, C, and D. Villages in Group A, with the highest number and preservation level of cultural heritage elements, are followed by Groups B and C with gradually lower values. Group D villages, where vernacular architecture has largely disappeared, exhibit intense new construction.
Finally, sustainable conservation policies have been formulated for each classification group, ensuring a framework for objective evaluation of rural settlements and an adaptable model for the preservation of rural architectural heritage across similar contexts.