Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-49 yaş aralığındaki kadınların doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi tutum ve davranışları
Information attitudes and behaviors of women ages of 18-49 who apply to Ankara Education and Research Hospital Family Medicine Polyclinic about birth control methods
Yazar: HİLAL BALAT ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Aile Planlaması = Family Planning

Özet:
Amaç: Aile planlaması, bütün çiftlerin ve bireylerin istedikleri sayıda, istedikleri zamanda ve sağlıklı aralıklarla, bakabilecekleri kadar çocuk sahibi olma, sorumluca karar vermeleri ve bu amaçla bilgi, eğitim ve araçlara sahip olmalarıdır. Bu çalışma ile aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-49 yaş aralığında cinsel aktif kadınların doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi düzeylerini, kullanım durumlarını ve aile planlaması hakkındaki tutumlarını ölçmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1Aralık 2022 ile 31 Ocak 2023 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 18-49 yaş arası 258 kadın dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi, tutum ve davranış sorularını içeren anket formu uygulandı. Araştırma boyunca toplanan veriler, IBM SPSS 22.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) programı ile analiz edildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 258 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 35,28±8,067 olarak bulundu, %77,1'inin evli olduğu bulundu. Katılımcıların %47,7'sinin lisans mezunu olduğu, %53,9'unun gelirinin giderine eşit olduğu, %33,7'sinin çalışamadığı bulundu. Katılımcıların en çok bildikleri yöntemler modern yöntemlerdir. Katılımcıların eğitim durumuna göre bilgi düzeyi ortalamaları incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Eğitim düzeyi arttıkça bilgi puanı da artmaktadır. Katılımcıların meslek durumuna göre bilgi düzeyi ortalamaları incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Beyaz yaka olarak çalışanların bilgi puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Katılımcıların gelir durumuna göre bilgi düzeyi ortalamaları incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Geliri giderinden fazla olan grubun bilgi puanı daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların medeni durumuna göre bilgi düzeyi ortalamaları incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Katılımcıların geçmişte kullandıkları AP yöntemi sayısı ile şu anda kullandıkları AP yöntemi sayısına göre incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Katılımcıların bilgi düzeyine göre tutum sorularından aldıkları puanlar incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Bilgi düzeyi yüksek olan grubun tutum puanı daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların geçmişte ve şu anda kullandıkları yöntemlerin neredeyse aynı olduğu görülmüştür. Katılımcıların büyük kısmı kullandığı yöntemle alakalı bilgi almıştır. Katılımcıların çoğu kullandığı yöntemi eczaneden ve ücretli olarak temin etmektedir.
Sonuç: Çalışmamızın sonuçları birlikte değerlendirildiğinde eğitim düzeyi ve gelir seviyesinin artmasının doğum kontrol yöntemleri hakkındaki bilgi seviyesini artırdığını gözlemledik. Özellikle modern doğum kontrol yöntemlerinin kullanımı bu bağlamda artış göstermektedir. Çalışmamızda beyaz yaka olarak çalışan gruptaki bireylerin, çalışmayan gruba göre daha yüksek bir bilgi düzeyine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum, kadının ev dışında çalışmasının sosyal etkileşimi artırarak bilgiye erişimini kolaylaştırmasından kaynaklanabilir. Ayrıca çalışmamızda, bilgi düzeyi yükseldikçe aile planlaması tutumunun olumlu yönde etkilendiği gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kontrasepsiyon, korunma yöntemleri, aile planlaması, bilgi düzeyi, tutum ve davranış

Abstract:
Aim: Family planning is the process by which all couples and individuals have the ability to decide, responsibly and freely, on the number and spacing of their children, and to have the means to carry out their decisions. With this study, our aim was to assess the knowledge levels, usage patterns, and attitudes towards birth control methods among sexually active women aged 18-49 who presented to the family medicine clinics.
Materials and Methods: A total of 258 women aged between 18 and 49, who voluntarily participated and presented to the Family Medicine Clinics at Ankara Education and Research Hospital between December 1, 2022, and January 31, 2023, were included in the study. Participants were administered a socio-demographic data form and a questionnaire consisting of questions related to knowledge, attitudes, and behaviors regarding birth control methods. The data collected throughout the study were analyzed using IBM SPSS 22.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) software. A significance level of p<0.05 was considered statistically significant.
Results: A total of 258 participants took part in the study. The mean age of the participants was found to be 35.28±8.067, and 77.1% of them were married. Among the participants, 47.7% had a university degree, 53.9% had an income equal to their expenses, and 33.7% were unemployed. The most commonly known methods among the participants were modern methods. When the average knowledge scores were examined based on educational level, a statistically significant difference was found between the groups. Knowledge scores increased with higher levels of education. When the average knowledge scores were examined based on occupation, a statistically significant difference was found between the groups. White-collar workers had higher knowledge scores. When the average knowledge scores were examined based on income status, a statistically significant difference was found between the groups. The group with higher income had higher knowledge scores. When the average knowledge scores were examined based on marital status, no statistically significant difference was found between the groups. When the number of previously used family planning methods and the number of currently used methods were examined, no statistically significant difference was found between the groups. When the scores from attitude questions were examined based on knowledge level, a statistically significant difference was found between the groups. The group with higher knowledge scores had higher attitude scores. It was observed that the majority of participants used the same method in the past and at present. Most participants received information about the method they used. The majority of participants obtained their chosen method from a pharmacy and paid for it.
Conclusion: When evaluating the results of our study together, we observed that higher levels of education and income were associated with increased knowledge about birth control methods. Specifically, there was an increase in the use of modern birth control methods in this context. In our study, it was found that individuals in the white-collar worker group had a higher level of knowledge compared to the non-working group. This may be attributed to increased social interaction and easier access to information as a result of women working outside the home. Additionally, we observed that as knowledge levels increased, attitudes towards family planning became more positive.

Keywords: Contraception, contraceptive methods, family planning, knowledge level, attitude and behavior