Bazı yeni heterohalkalı 1,2,4-triazol bileşiklerinin sentezi ve bazı özelliklerinin incelenmesi
Synthesis and investigation of several properties of some new heterocycle 1,2,4-triazole compounds
Yazar: FARUK KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. HAYDAR YÜKSEK
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu tez çalışmasında, nitrillerden başlanarak ester etoksikarbonilhidrazonlar üzerinden 9 adet 3-Alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği elde edilerek çalişmada sentezlenen 5 adet yeni benzaldehid türevi ile reaksiyonları incelenmiş ve yeni heterosiklik bileşikler elde edilmiştir.Çalışma dört bölüm olarak planlanmıştır. İlk bölümde çalışma için gerekli bileşiklerin sentezi gerçekleştirilmiştir. Önce çalışma için gerekli 9 adet 3-Alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği literatürde kayıtlı yöntemler kullanılarak sentezlenmiştir.Çalışmanın orjinal sentez bölümünde ilk olarak 3- etoksisalisilaldehidin terefitaloilklorür, izoftaloilklorür, p-metoksibenzoilklorür, benzoilklorür ve fenilasetilklorür ile muamelesinden birer yeni benzaldehid türevi olan sırasıyla Di-(2- formil-6-etoksifenil) tereftalat, Di-(2- formil-6-etoksifenil) izoftalat, 2-(4-metoksibenzoksi)-3-etoksi benzaldehid, 2-benzoksi-3-etoksibenzaldehid ve 2-fenil asetoksi-3-etoksi benzaldehid elde edilmiştir. Çalışmada bundan sonra 3-Alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin ayrı ayrı bu sentezlenen yeni benzaldehid türevleri ile reaksiyonları incelenmiş ve sırasıyla di-[2-(3-alkil/aril-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on-4-il)-azometin-6-etoksifenil] tereftalat, di-[2-(3-alkil/aril-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on-4-il)-azometin-6-etoksifenil] izoftalat, 3-alkil(aril)-4-[3-etoksi-2-(p-metoksibenzoksi)-benzilidenamino]-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on, 3-alkil(aril)-4-(2-benzoksi-3-etoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on ve 3-alkil(aril)-4-(2-fenilasetoksi-3-etoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşikleri sentezlenmiştir. Çalışmada ayrıca bu bileşiklerin asetik anhidrit ile reaksiyonları incelenerek N-asetil türevleride elde edilmiştir. Çalışmanın bu bölümünde 5 yeni benzaldehid türevi ve 64'ü ise 4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on türevi olmak üzere toplam 69 yeni bileşik sentezi gerçekleştirilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde beşi benzaldehid türevi olmak üzere sentezlenen 69 yeni bileşiğin yapıları IR, 1H-NMR ve 13C-NMR spektroskopik yöntemleri ile mikroanaliz kullanılarak aydınlatılmıştır. Ayrıca, tüm yeni bileşiklerin UV spektrumları alınmış, ? max değerlerine karşın gelen ? değerleri hesaplanmıştır.Çalışmanın üçüncü bölümünde sentezlenen 64 yeni bileşiğin üç farklı yöntemle (indirgeme gücü, serbest radikal giderme aktivitesi ve metal şelat aktivitesi) antioksidan aktiviteleri incelenmiş, grafikleri çizilmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır.Çalışmada son olarak 4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on halkasında N-H grubu içeren 40 yeni bileşiğin 4 farklı susuz çözücüde (izopropil alkol, tert-butil alkol, N,N-dimetilformamid ve aseton) tetrabutilamonyumhidroksit (TBAH) ile potansiyometrik olarak titrasyonları yapılarak titrasyon grafikleri çizilmiş ve yarı nötralizasyon metodu ile yarı nötralizasyon potansiyelleri ile karşın olan pKa değerleri tayin edilmiştir. Ayrıca, bileşiklerin asitliği üzerine çözücü etkisi ve molekül yapısının etkisi irdelenmiştir.

Abstract:
In this study, by using of nitriles, nine 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on compounds were obtained by main of ester ethoxycarbonylhydrazones and reactions of these triazole compounds with new 5 benzaldehyde derivatives were investigated and new heterocyclic compounds were obtained respectively. This study was planned to be 4 part. Firstly, for the study, nine 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on compounds were synthesized by using of literatures.Original synthesis part of this study, from the reactions of 3-ethoxysalicylaldehyde with terephytaloyl chloride, isophytaloyl chloride, p-methoxybenzoyl chloride, benzoyl chloride and phenylacetyl chloride, to be new benzaldhyde derivatives di-(2-formyl-6-ethoxyphenyl)terephytalat, di-(2-formyl-6-ethoxyphenyl)isophytalat, 2-(4-methoxybenzoxy)-3-ethoxy benzaldehyde, 2-benzoxy-3-ethoxybenzaldehyde and 2-phenylacetoxy-3-ethoxy benzaldehyde were obtained respectively. Then, reactions of triazol 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol derivatives with these new benzaldehyde derivatives were investigated and di-[2-(3-alkyl/aryl-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on-4-yl)-azomethyn-6-ethoxyphenyl]-terephytalat, di-[2-(3-alkyl/aryl-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on-4-yl)-azomethyn-6-ethoxyphenyl]-isophytalat, 3-alkyl(aryl)-4-[3-ethoxy-2-(p-methoxybenzoxy)-benzylidenamino]-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on, 3-alkyl(aryl)-4-(2-benzoxy-3-ethoxybenzylidenamino]-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on ve 3-alkyl(aryl)-4-(2-phenylacetoxy-3-ethoxybenzylidenamino]-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on compounds were synthesized respectively. In addition to the study, reactions of these compounds with acetic anhydride were investigated and N-acetyl derivatives were obtained. In the first part of this study, synthesis of 5 new benzaldhyde derivatives, 64 4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on derivatives were realized.In the second part of the study, structures of synthesized 69 new compounds were characterized by using IR, 1H NMR, 13C NMR spectroscopic methods and combustion analyses. Furthermore, UV spectrum data were taken all of the compounds and ? max, ? values were calculated.The third part of the study, anti-oxidant activities of these 64 compounds were investigated by three different methods, their graphs were drawn and results were interpreted.In the last part of the study, potentiometric titrations with tetrabuthylammoniumhydroxide (TBAH) of these new 40 4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on compounds which contains N-H group were done in non-aquaeus solvents (isopropyl alcohol, tert-buthyl alcohol, N,N-dimethyl formamide and acetone), graphs were drawn, half notralization potentials and pKa values were determined by half notralization method. Otherwise, solvent effect and molecul structure on compounds acidity were evaluated.