Onkoloji birimlerinde çalışan hemşirelere uygulanan stresle başa çıkma eğitiminin değerlendirilmesi
Evaluation of Coping With Stress Training Applied to Nurses Who Work At Oncology Departments
Yazar: NEVİN ONAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM IŞIL
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Bu araştırma; onkoloji birimlerinde çalışan hemşirelere uygulanan stresle başa çıkma eğitiminin hemşirelerin stres belirtileri, başa çıkma yolları ve tükenmişlik durumları üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla öntest-sontest modeli kullanılarak deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili içerisinde bulunan bir onkoloji enstitüsü ve iki eğitim-araştırma hastanesinin onkoloji birimlerinde çalışan 71 hemşire oluşturmuş; araştırma, eğitim süresince araştırmaya devam edebilecek, araştırmanın yapıldığı tarihlerde izinli olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 30 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan hemşirelere haftada bir gün 90 dakikalık oturumlardan oluşan dokuz oturumluk eğitim programı grup çalışması biçiminde uygulanmıştır. Veriler, eğitim başlamadan önce, eğitimden hemen sonra ve bir ay sonra Bilgi Formu, Stres Belirtileri Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Hemşirelerin kişisel tanımlayıcı özelliklerine ilişkin veriler yüzdelik ve frekans, değişkenler ile ölçeklerin karşılaştırılmasında Mann-Witney U testi, Spearman korelasyon analizi, eğitim öncesi sonrası ve bir ay sonrası değerlendirmelerde Freadman testi, Bonferroni düzeltmesi ve Wilcoxon sıralı işaretler testi kullanılmıştır. Uygulanan eğitimin stres belirtileri üzerine etkisine bakıldığında; stres belirtileri toplam puan, bilişsel-duyuşsal ve fizyolojik belirtiler alt boyut puanlarının eğitim öncesi-sonrası (Z=-3.61,p=0.000; Z=-3.56, p=0.000; Z=-2.73, p=0.006) ve eğitim öncesi ile bir ay sonrası arasındaki farkın anlamlı olduğu (Z=-2.73, p=0.006; Z=-2.84, p=0.005; Z=-2.67, p=0.008) saptanmışken, eğitim sonrası ve bir ay sonrası arasındaki farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Hemşirelerin eğitim öncesi-sonrası ve bir ay sonrası başa çıkma tarzları puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Hemşirelerin emosyonel tükenme alt boyut puanlarının eğitim öncesi-sonrası arasındaki farkın anlamlı olduğu (Z= -2.75, p= 0.006) saptanırken, eğitim öncesi ile bir ay sonrası ve eğitim sonrası ile bir ay sonrası arasındaki farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Onkoloji hemşiresi, stresle başa çıkma, tükenmişlik, eğitim.

Abstract:
This study was conducted for the purpose of evaluating the effect on coping with stress trainings applied to oncology nurses on their stress symptoms, ways for coping with stress and burnout situations as experimental. Universe of the study consisted of 71 nurses who work at one oncology institute and oncology departments of two research-education hospitals in Istanbul province; the study was conducted on 30 nurses who could participate at the research during training, who were not on leave during the research period and who accepted to take part in the study. A training program which consisted of nine sessions, divided into ninety minute sessions on a weekly basis, was applied to the nurses who participated in the study. In order to evaluate the training, Information Form, Stress Self-Assessment Checklist, Ways of Coping Inventory and Maslach Burnout Inventory were filled before the training started, immediately after the training ended and one month after the training ended. Data related to personal definitive attributes of nurses percentage and frequency, Mann-Witney U test, Spearman correlation analysis for comparison of variables and scales, Freadman test, Bonferroni correction and Wilcoxon serial signs test were used for evaluations the training. When the impact of coping with stress training is viewed, it was found that the difference between total score of stress symptoms, cognitive-emotional and physiological symptoms sub-dimension scores, before, after training (Z=-3.61, p=0.000; Z=-3.56, p=0.000; Z=-2.73, p=0.006) and before training and one month after training were significant (Z=-2.73, p=0.006; Z=-2.84, p=0.005; Z=-2.67, p=0.008). No statistically significant finding was determined between before training-after training and one month after training ways of coping scores of nurses. It was determined that the differences in emotional burnout sub-dimension scores of nurses was significant in before training-after training were significant (Z= -2.75, p= 0.006).Key words: Oncology nurse, stress coping, burnout, training program.