Sosyal medya ve cinsiyet: Nitel bir araştırma
Social media and gender: A Qualitative research
Yazar: ESENAY AYTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKAY ÇETİN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sosyal medya = Social media ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu araştırma, sosyal medyanın toplumsal cinsiyet kimliği algısı üzerindeki etkilerini ve bireylerin bu platformlarda cinsiyet kimliklerini nasıl ifade ettiklerini anlamayı amaçlayan nitel bir araştırmadır. Çalışma, sosyal medyanın bireylerin kimlik inşa süreçlerindeki rolünü, toplumsal normlar ve bireysel özgürlükler arasındaki dinamik ilişkiyi ele alarak kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Araştırma, Konya ilinde yaşayan 18-29 yaş arası bireylerle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanmıştır. Genç bireyler arasında kimlik inşası süreçlerinde sosyal medyanın etkisinin yaş gruplarına göre değiştiği tespit edilmiştir. 18-24 yaş grubu, beğeniler ve onay mekanizmalarına daha duyarlı bir şekilde kimliklerini inşa ederken; 25-29 yaş grubu, daha eleştirel bir mesafe ile sosyal medya içeriklerini değerlendirmiş ve toplumsal baskılara daha dirençli bir duruş sergilemiştir. Çalışma kapsamında sosyal medyanın, toplumsal cinsiyet normlarını hem pekiştiren hem de dönüştüren çift yönlü bir alan olarak işlev gördüğü bulgusuna ulaşılmıştır. Türkiye bağlamında, sosyal medyada cinsiyet kimliği inşasının özgün bir dinamiğe sahip olduğu belirlenmiştir. Mahalle baskısı, dijital alanda da kendini hissettirmiş, bireyler sosyal medyada hem takipçilerinin hem de toplumsal değerlerin gözetimi altında hareket etmek zorunda kalabilmiştir. Bununla birlikte, sosyal medya, bireylerin toplumsal normlardan kaçışını ve daha özgür kimlikler sergilemelerini mümkün kılan bir alan da sunmuştur. Bu bağlamda, araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, bireylerin sosyal medyada geliştirdiği "Dijital Akışkan Kimlik" kavramıdır. Bu kavram, bireylerin sosyal medya platformlarında kimliklerini sürekli olarak yeniden tanımladığı, değiştirdiği ve farklı platformlarda farklı performanslar sergilediği bir süreci ifade etmektedir. Sosyal medyanın bireyler üzerindeki etkisi, kimliklerin durağan bir yapıdan ziyade, sürekli evrilen ve değişen bir süreç olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This research is a qualitative study aimed at understanding the effects of social media on gender identity perception and how individuals express their gender identities on these platforms. The study thoroughly examines the role of social media in individuals' identity construction processes, focusing on the dynamic relationship between social norms and personal freedoms. The research is based on in-depth interviews conducted with individuals aged 18-29 living in the Konya province. It was found that the impact of social media on identity construction processes varies by age group. The 18-24 age group tends to construct their identities with greater sensitivity to likes and approval mechanisms, while the 25-29 age group evaluates social media content with a more critical distance and exhibits greater resilience against societal pressures. The study revealed that social media functions as a dual space, both reinforcing and transforming gender norms. In the context of Turkey, it was determined that gender identity construction on social media has a unique dynamic. The pressure of societal norms, often referred to as "neighborhood pressure" has also manifested in the digital space, compelling individuals to act under the surveillance of both their followers and societal values on social media. However, social media also provides a space for individuals to escape societal norms and present freer identities. In this context, the most striking finding of the research is the concept of "Digital Fluid Identity." This concept refers to a process in which individuals continuously redefine and alter their identities on social media platforms, performing different versions of themselves across various platforms. The influence of social media on individuals demonstrates that identities are not static structures but rather continuously evolving and changing processes.