3-6 yaş arası gecikmiş dil ve konuşması olan ve olmayan çocuklarda bilişsel süreçlerin karşılaştırılması
Comparison of cognitive processes in children between 3-6 years of age with and without delayed language and speech.
Yazar: ELİF NUR EROĞLU
Danışman: PROF. DR. MÜGE MÜZEYYEN ÇİYİLTEPE
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy
Dizin: Bellek = Memory ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Dil gelişimi = Language development ; Öğrenme = Learning

Özet:
Dil edinim süreci; bellek, muhakeme, planlama gibi bilişsel işlevlerle etkileşim hâlindedir (Korkmaz, 2000). İnsanlar, yaşantı ve tecrübeyle öğrendiği bilgilerden daha fazlasını dil, soyut düşünme, planlama ve kültür aktarımı aracılığıyla öğrenir (Yavuzer, 2018; Topbaş, 2011). Bütün bu nedenlerle dil, bilişin önemli bir parçasıdır (Das, 2015). Bu nedenle gecikmiş dil ve konuşmaya (GDK) sahip olan bireylerin bilişsel becerileri de etkilenebilmektedir.  Bu çalışmada 3-6 yaş arası GDK olan ve olmayan çocuklarda bilişsel süreçlerin karşılaştırılmıştır. GDK'sı olan çocuklarla olmayan çocukların bilişsel becerileri açısından nasıl farklılıklar sergilediği ve bu çocuklarda dil gelişiminin bilişsel beceriler ile ilişkisi incelenmiştir Bu çerçevede çocuğa Adam Çizme Testi, Minimental Pediatrik Test,  Raven Renkli Progresif Matrisler Testi (RAVEN) Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) ve Ankara Artikülasyon Testi (AAT) Testi uygulanmıştır. Yapılan değerlendirmelerin sonucunda GDK'sı olan ve normal gelişim gösteren (NGG) çocukların bilişsel becerileri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. NGG çocukların Minimental Pediatrik test, TEDİL, AAT testleri her yaş grubu için ayrı ayrı (3,4,5,6)  incelendiğinde GDK'sı olan çocuklara göre istatistiksel olarak anlamlı ve büyük olduğu bulunmuştur. NGG çocukların GDK'sı olan çocuklara göre Adam çizme testi (4,5,6) yaş grubu için ayrı ayrı incelendiğinde sonucun NGG çocuklarda istatistiksel olarak anlamlı ve büyük olduğu bulunmuştur. 3 yaş grubundaki çocuklarda Adam Çizme testinde iki grup arasında istatistiksel bir fark bulunamamıştır. Raven testinde tüm gruplar arasında toplam puanlar incelenerek karşılaştırıldığında testin sadece ab ölçeğinde NGG grubun GDK'sı olan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı ve büyük bir sonuç görülmektedir. Raven testinin toplam puanı olarak (3,4,5,6) her yaş grubu için ayrı ayrı  a, ab, b puanı ve toplam puanı incelediğimizde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Raven Testi süre puanı yaş grupları açısından incelendiğinde Raven A ve Raven ab süre puanlarında 3 yaş grubunun diğer yaş gruplarına göre süre puanının istatistiksel olarak farklılaştığı ve büyük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun dışındaki incelemelerde Raven testinin süre ölçümünde GDK'sı olan grup ve NGG grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç bulunamamıştır. Sonuç olarak bilişsel becerilerin dil ve konuşma gelişimini etkilediğini söyleyebiliriz. Yapılan bu çalışma sonucunda bilişsel becerilerin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bilişsel beceriler ile ilgili çalışmaların terapi sürecine eklenmesi gerektiğine karar verilmiştir.

Abstract:
Language acquisition process; It interacts with cognitive functions such as memory, reasoning and planning (Korkmaz, 2000). People learn more through language, abstract thinking, planning and cultural transfer than the information they learn through life and experience (Yavuzer, 2018; Topbaş, 2011). For all these reasons, language is an important part of cognition (Das, 2015). For this reason, the cognitive skills of individuals with delayed language and speech may also be affected. In this study, cognitive processes were compared in children aged 3-6 years with and without delayed language and speech. The differences between children with DLD and those without DLD in terms of cognitive skills and the relationship between language development and cognitive skills in these children were examined. In this context, the drawing of a man test, Minimental Pediatric Test, Raven Colored Progressive Matrices Test, Turkish Early Language Development Test, TEDİL and AAT (Ankara Articulation) were examined. ) test was applied. As a result of the evaluations, a significant difference was found between the cognitive skills of children with DLD and typically developing children. When the, Minimental Pediatric test, TEDIL, AAT tests of typically developing children were examined separately for each age group (3,4,5,6), it was found to be statistically significant and greater than that of children with DLD. When the Adam drawing test (4,5,6) was examined separately for the age group of normally developing children compared to children with DLD, it was found that the result was statistically significant and greater in normally developing children. No statistical difference was found between the two groups in the Drawing a Man test in children aged 3 years. When the total scores between all groups in the Raven test are examined and compared, a statistically significant and larger result is seen in the normally developing group compared to the group with DLD only in the AB scale of the test. In other examinations, no statistically significant result was found between the group with DLD and the group with normal development in the time measurement of the Raven test. As a result, we can say that cognitive skills affect language and speech development. As a result of this study, it was decided that cognitive skills should be evaluated in detail and studies on cognitive skills should be added to the therapy process.