Normatif davranışın odağı teorisi bağlamında bilinçli tüketimin incelenmesi normatif
Investigation of conscious consumption in the context of the focus theory of normative conduct
Yazar: MELTEM NESLİHAN SAVKAT
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ EROĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bilinçli tüketim, çevrenin korunması ve dünyanın sürdürülebilirliği, ekonomi ve 
ticaretin geliştirilmesi, güvenli ve sağlıklı bireysel tüketimin sağlanması açısından giderek 
daha fazla otoritenin önem verdiği bir konu haline gelmiştir. Bireylerin bilinçli tüketici 
olarak hareket etmelerinin sonuçları, doğadan ticarete, kendi sağlık ve güvenliklerine kadar 
çok çeşitli konuları etkilemektedir. Bu nedenle bireyleri bilinçli tüketim davranışına 
yönlendirecek faktörlerin ortaya çıkarılması önemlidir. İnsanların birçok davranışında 
olduğu gibi tüketim davranışında da rol oynayan faktörlerden biri toplumsal normlardır. Bu 
çalışmada, Normatif Davranışın Odağı Teorisi'ne dayalı olarak tanımlayıcı ve buyruksal 
normların bilinçli tüketimin çevre bilinci, etik, sade tüketim ve sosyal sorumlu tüketim 
boyutları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. 354 katılımcıdan elde edilen verilerin regresyon 
analizine tabi tutulduğu analizler sonucunda elde edilen bulgular, davranışın ne olması 
gerektiğini söyleyen buyruksal normunun sade tüketim boyutu dışında diğer boyutlar 
üzerinde de anlamlı etkiye sahip olduğunu ortaya koyarken, başkalarının ne yaptığını ve ne 
olduğunu ifade eden tanımlayıcı normun anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Çalışmanın 
sonunda sade tüketim boyutunun bilinçli tüketim boyutlarından ayırt edici özelliği ile 
buyruksal ve tanımlayıcı normlar arasındaki fark tartışılarak uygulayıcılara ve 
akademisyenlere önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Conscious consumption has become an issue that more and more authorities attach 
importance to in terms of protecting the environment and sustainability of the world, 
improving the economy and trade, and ensuring safe and healthy individual consumption. 
The consequences of individuals acting as conscious consumers affect a wide range of 
issues, from nature to trade and their own health and safety. Therefore, it is important to 
reveal the factors that will direct individuals to conscious consumption behavior. One of 
the factors that play a role in consumption behavior, as in many other behaviors of people, 
is social norms. In this study, the impact of descriptive and imperative norms on the 
environmental awareness, ethics, simple consumption and socially responsible 
consumption dimensions of conscious consumption, based on the Focus Theory of 
Normative Conduct was investigated. The findings obtained as a result of the analyzes in 
which the data obtained from 354 participants were subjected to regression analysis 
revealed that the imperative norm, which tells what the behavior should be, has a 
significant effect on other dimensions except the simple consumption dimension, while the 
descriptive norm, which expresses what others do and what is, has no significant effect. At 
the end of the study, the distinctive feature of the simple consumption dimension among 
the conscious consumption dimensions and the difference between imperative and 
descriptive norms were discussed, and suggestions were made to practitioners and 
academicians.