Arabesk müzik, mekân ve kimlik ilişkisi
Exploring the interplay between arabesque music, space and identity
Yazar: FATMA MISIR
Danışman: PROF. DR. HAYATİ BEŞİRLİ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Arabesk müzik = Arabesque music ; Kimlik = Identity ; Mekan = Space ; Müzik = Music ; Müzik sosyolojisi = Music sociology

Özet:
Mekân ve kimlik üretimi diyalektiktir. Beden tarafından yeniden üretime giren mekân, kimliği şekillendirirken aynı zamanda kimlik tarafından şekillenir. Arabesk müziğin ortaya çıktığı tarihlerden beri alt kültür müziği olarak görülmesi, dışlanan kimlikler ve mekanlar oluşturmuştur. Bu kimlikler, mekanla şekillenmiş ve onu dönüştürmüştür. Arabesk müziğin yoğun icra edildiği işletmelerin olduğu bölgelerdeki mekânsal özellikler 'Arabesk hâl'i yansıtmaktadır. Bu bölgelerdeki mekânsal özellikler, müziğin kendisi gibi karmaşıktır. Kelime anlamı 'karmaşık' olan arabesk, mekânsal özelliklerle ve kimlikteki yansımalarıyla kendini göstermektedir. Müziğin kimlik için önemi de bu diyalektik ilişkide okunabilmektedir. Arabesk müziğin mekân ve kimlik ile ilişkisinin incelendiği bu çalışma, nitel bir araştırmadır. Ankara kentinde yürütülen çalışmada gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Arabesk müzik dinleyicileri, arabesk müzik icra edilen işletmelerdeki garsonlar ve işletme yöneticileri olmak üzere toplamda 12 kişi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Çalışmanın ana amacı, Henri Lefebvre'in tanımladığı anlamıyla mekânın, kimlik ile nasıl bir ilişkide olduğunu anlamak ve bunu arabesk müzik üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Bölgede yapılan gözlemler ve görüşmelerden edinilen bilgiler sonucu dinleyici tipolojileri oluşturulmuştur. Bu tipolojiler MAXQDA nitel analiz programı ile kodlanmıştır. Bölgede bulunulan süre boyunca işletmelere gelen müşterilerin ve genel olarak mekânda bulunan dinleyicilerin tipolojileri iki ana gruba ayrılmıştır: Dertli ve Alemci. Dertli ve alemci tipolojileri de kendi içinde tipolojilere ayrılmaktadır. Dinleyici kitlesinin müziğin mekandaki üretim sürecine katkı sağladığı düşünülmektedir. Bu yüzden bir kimlik analizi yapabilmek için tipoloji oluşturmak önemli görülmüştür. Mekânsal üretimin kültürel bellek ile üretildiği görüşünden yola çıkarak dinleyicilerin, bir arabesk kimlik ve arabesk mekân üretiminde bulunabilmelerinin dinledikleri müzik ile karşılıklı ilişkide bulunduğu savunulmaktadır. Post modern kent mekanlarında parçalı kimliklerin bulunması, kimlik-aidiyet ilişkisinin kırılgan bir şekilde inşa edilmesine neden olabilir. Arabesk müzik ile kurulan güven-aidiyet ilişkisinin, müziğin kendi kimliklerini ve kendi mekanlarını yaratması süreci; bir mekânla kurulan aidiyet ilişkisi sonucu o mekân ile kendini tanımlayabilme durumu ile açıklanmaktadır.

Abstract:
The production of space and identity is dialectical. The space, which is re-produced by the body, is shaped by and shaping identity. Seeing arabesque music as subcultural music since its emergence has created excluded identities and spaces. These identities have been shaped by space and transformed it. The spatial characteristics in the regions where arabesque music is performed extensively reflect the 'Arabesque mood'. The spatial characteristics in these regions are complex, as is the music itself. Arabesque, whose word meaning is 'complex', manifests itself with spatial characteristics and reflections on identity. The importance of music for identity can also be understood from a dialectical relationship This study examines the interplay of arabesque music with space and identity. Observation and interview techniques were used in the study carried out in the city of Ankara. Semi-structured interviews were conducted with a total of 12 people, including arabesque music listeners, waiters and managers. The main purpose of this study is to understand how space, conceptualized by Henri Lefebvre, relates to identity, and to try to explain it through arabesque music. In addition to the identity-space framework discussed in the study, listener typologies were formed based on the observations and interviews. These typologies are encoded by the MAXQDA Qualitative Analysis Program. The typologies of the customers and the listeners are divided into two main groups: The Sufferer and the Carouser. The typologies of the sufferer and the carouser are also divided into typologies within themselves. It is thought that the audience contributes to the production process of music in the space. For this reason, it was considered important to create a typology in order to be able to perform an identity analysis. Based on the view that spatial production is produced by cultural memory, it is argued that the listeners' ability to produce an arabesque identity and an arabesque space are related to the music to which they listen. The presence of fragmentary identities in post-modern urban spaces can lead to the fragile construction of the identity-attachment relationship. The trust-attachment relationship established with arabesque music creates music's own identities and its own spaces. This process is explained by being able to identify oneself with that space as a result of the attachment established with a space.