Temel eğitimde değerler eğitimi kapsamında Türk ve yabancı animasyon filmlerinin incelenmesi
Analysis of Turkish and foreign production animation films within the scope of values education in basic education
Yazar: MERT ŞEN
Danışman: PROF. DR. YEŞİM YENER
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Canlandırma = Animation ; Canlandırma sanatı = Animation art ; Değerler eğitimi = Values education ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Sinema = Cinema ; Temel eğitim = Basic education ; Yabancı film = Foreign film ; Çizgi film = Animated film

Özet:
Gelecek nesillere benimsetilmek istenen değerler çeşitli yollarla çocuklara aktarılmaktadır. Günümüzde bu yollardan birisi de kitle iletişim araçlarından birisi olan sinema filmleridir.  Çocukların sinemada izlemeyi tercih ettiği animasyon filmler bu anlamda önem arz etmektedir. Çünkü hiçbir film sadece eğlence amacı taşımaz.  Her film mutlaka izleyicinin bilinçaltına göndermek istediği bir mesaj içermektedir. Bu sebeple mevcut çalışmada animasyon filmlerde hangi değerlere ne sıklıkta yer verildiğinin tespiti amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 2015-2020 yılları arasında en çok izlenmiş on Türk yapım ve yirmi yabancı yapım animasyon filmi, içerdikleri değerler açısından incelenmiş ve karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışma nitel olarak yürütülmüş olup, çalışmanın deseni durum çalışmasıdır. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Animasyon filmlerde incelenecek olan değerler, Değerler Eğitimi Yönergesi (2012)'deki öğrencilere kazandırılmak istenen yirmi sekiz değer ile İlköğretim Öğretim Programları (2018)'in tümünde bulunan on kök değere göre belirlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen Türk ve yabancı yapım animasyon filmlerinin analizi sonucunda, Türk yapım animasyon filmlerinde, kültürel mirasa sahip çıkmak, sevgi, nazik olmak, saygı ve sorumluluk değerlerinin hem filmlere göre dağılımları hem de filmlerdeki işlenme sıklığı diğer değerlere göre yüksek iken, empati ve alçak gönüllülük oldukça düşüktür. Öte yandan, yabancı yapım animasyon filmlerinde ise, sevgi, sorumluluk, yardımlaşma-dayanışma, estetik duyguların geliştirilmesi değerlerinin filmlere göre dağılımları ve filmlerdeki işlenme sıklığı diğer değerlere göre yüksekken, alçak gönüllülük, paylaşımcı olmak, vatanseverlik, empati ve adil olma değerleri en azdır. Bunların yanında sevgi, sorumluluk, yardımlaşma-dayanışma değerleri her iki yapım filmlerde birbirlerine yakın sıklıkta işlenirken, cesaret-liderlik, özgüven, estetik duyguların geliştirilmesi, fedakârlık ve empati değerleri yabancı yapım animasyon filmlerinde daha yüksek, bunların dışında kalan değerler ise Türk yapım animasyon filmlerinde daha yüksek işlenme sıklığına sahiptir. Dahası, kültürel mirasa sahip çıkma değeri Türk yapım animasyon filmlerinde en yüksek işlenme sıklığına sahip değerken, bu değerin yabancı yapım animasyon filmlerinde hiç işlenmediği görülmüştür. Sonuç olarak, Türk yapım animasyon filmlerinde yabancı yapım animasyon filmlerine göre daha fazla değere daha sık bir şekilde değinildiği tespit edilmiştir. Öğretim programlarında bulunan kazanımların filmlerle de desteklenebileceği düşünülmektedir. Bu sebeple gelecek nesillerin sağlıklı yetişmesi adına, en azından bundan sonra üretilecek olan Türk ve yabancı yapım filmlerin her birinin, eğitim programlarında yer alan değerleri daha fazla kapsayacak şekilde kurgulanması önerilmektedir.
  Anahtar Kelimeler: Değer eğitimi, animasyon film, çizgi film, sinema, değer,

Abstract:
Values, which are intended to be adopted by future generations, are passed on to children in various ways. Today, one of these ways is cinema films, which is one of the mass media. Animation films that children prefer to watch in cinema are important in this sense. Because no movie is just for entertainment. Each movie necessarily contains a message that the audience wants to send subconsciously. For this reason, in the present study, it was aimed to determine which values and how often are used in animated films. For this purpose, the top ten most watched Turkish and twenty foreign animated films between 2015 and 2020 were observed and compared in terms of their values. The study was carried out qualitatively and the pattern of the study is case study. Descriptive analysis was used to analyze the data. The values to be analyzed in animated films are determined according to the twenty-eight values that are desired to be gained to the students in the Values Education Directive (2012) and the ten root values found in all of the Primary Education Curriculum (2018). As a result of the analysis of Turkish and foreign animated films included in the study, in Turkish animation films, while the distribution of protecting cultural heritage, love, being kind, respect and responsibility values according to the movies and the frequency of processing in the movies are high compared to other values, empathy and humility are quite low. On the other hand, in foreign animation films, while the distribution of values of love, responsibility, solidarity, development of aesthetic feelings according to films and the frequency of processing in films are higher than other values, values of humility, sharing, patriotism, empathy and fairness are the least. In addition, while values of love, responsibility, assistance and solidarity are processed closely in both production films, courage-leadership, self-confidence, development of aesthetic feelings, sacrifice and empathy values are higher in foreign-made animated films, and values outside of these are higher in Turkish-made animation films has a high processing frequency. Moreover, while the value of cultural heritage ownership has the highest processing frequency in Turkish animation films, it has been observed that this value is never processed in foreign animation films. As a consequence, it has been determined that more value is mentioned more frequently in Turkish animation films than foreign animation films. It is thought that the achievements in the curriculum can also be supported by films, and therefore, in order to create healthy future generations, it is recommended that each of the Turkish-made films to be produced at least be designed to cover the values included in the educational programs.
Key Words: Value education, animation movie, cartoon, cinema, value