Türk safkan Arap atlarında yarış hayatına etki eden faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting the length of racing career in Turkish Arabian horses
Yazar: DOĞUKAN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAYİL SAFA GÜRCAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atlar = Horses ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağkalım = Survival ; Türkiye = Turkey ; Yarış atları = Racehorses ; Yarış performansı = Racing performance

Özet:
Safkan yarış atı yetiştiriciliği, gerek Türkiye'de gerekse tüm dünyada, harcanan yoğun emek ve yarattığı ekonomik etki düşünüldüğünde büyük önemlilik arz eden bir sektördür. Bu durum yarış atlarının, çeşitli nedenlere bağlı erken emekliliklerinin önüne geçmek ve yarış hayatlarını uzatabilmek için yapılan çalışmaları anlamlı kılmaktadır. 
Türkiye'de yapılan safkan yarış atı yetiştiriciliğinde, Arap atları oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, farklı nitelikteki Türk safkan Arap atlarının yaşam ve risk fonksiyonları ile ortalama yarış hayatı sürelerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra Türk safkan Arap atlarının yarış hayatına etki eden risk faktörlerini belirleyerek belirlenen risk faktörlerini içeren bir model oluşturmak hedeflenmiştir.
Çalışmanın materyalini, 2003 yılı ve sonrasında doğmuş ve 15 Mart 2012 tarihine kadar en az bir kez yarışlara katılmış 3354 Türk Safkan Arap atına ait veriler oluşturmaktadır. Çalışmada yer alan atlar 15 Mart 2013 tarihine kadar takip edilmiştir. Çalışma kapsamında yarışmaya başlamış ancak yarış hayatı 15 Mart 2013 tarihi itibariyle henüz sonlanmamış atlar sansürlü veri olarak değerlendirilmiştir.
Farklı değişkenler yönünden Türk safkan Arap atlarının ortalama yarış hayatı sürelerinin hesaplanmasında Kaplan-Meier analizi, yarış hayatının sonlanmasında etkili risk faktörlerinin belirlenmesi ve bu risk faktörlerini içeren bir model oluşturulmasında ise Cox regresyonundan yararlanılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 14.01 ve Stata 12/MP4 paket programları kullanılmıştır. 
Çalışma sonucunda Türk safkan Arap atlarının ortalama yarış hayatı süresi 22,74 ay (%95GA: 22,04-23,44) olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler neticesinde 'Yaş grubu', 'Cinsiyet', 'Yetiştirildiği Hara Tipi', 'Tek Tip Pistte Koşma Durumu' ve 'Kazanç Durumu' değişkenleri yarış hayatlarının sonlanmasında etkili, önemli birer risk faktörü olarak belirlenmiştir.


Anahtar Sözcükler: Risk faktörleri, sağkalım çözümlemesi, Türk safkan Arap atı, yarış hayatı

Abstract:
Considering the labour intensive effort and the economical impact, racehorse breeding is a sector of great importance for both in Turkey and all over the World. This situation makes the studies that prevent early retirements of racehorses from the racing arena due to various reasons and also maximize the length of racing career in a meaningful way.
Arabian horses have a great importance in racehorse breeding in Turkey. The purpose of this study was to estimate the survival and hazard functions as well as the average length of racing career of Turkish Arabian racehorses in different circumstances.  In addition, it was aimed to determine the risk factors that effects to the length of racing career of Turkish Arabian horses and to create a model including these factors. 
In the current study, the information of 3354 Turkish Arabian race horses that was born in or after 2003 which had joined the races at least once until 15 March 2012 were used. The horses in the study were followed up until 15 March 2013.  Data was considered as cencored, if  racing career of the race horse has not finished yet by 15 March 2013. 
Kaplan Meier analysis was used to estimate the average length of racing career for each different variables. Cox regression was used to determine the risk factors effecting to the length of racing career as well as creating a model using those factors. Statistical analyses were carried out using SPSS 14.01 and Stata 12/MP4 softwares. 
It was estimated that the average length of racing career of Turkish Arabian horses was found as 22,74 months (%95 CI: 22,04-23,44). The result showed that 'Age group', 'Sex', 'Type of studfarm', 'Racing in uniform track' and 'Earnings status' variables were found to be statistically significant risk factors effecting to the length of racing career.

Key Words: Racing career, risk factors, survival analysis, Turkish Arabian race horse