Servis odaklı mimarinin (som) iş süreçleri üzerine uygulanabilmesi için bir metodolojinin geliştirilmesi
Development of a methodology for soa applications on business processes
Yazar: DENİZ HERAND
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI CEDİMOĞLU
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Küresel rekabet nedeniyle, tüm ürünlerin yaşam döngüleri her geçen gün kısalmaktadır. Yazılım ürünlerinde ise bu durum çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir. Kurumlar için yazılım ürünlerinin değişim etkisi diğer birçok ürüne göre daha yüksektir. Bu nedenle, bu değişim etkisinin azaltılma ihtiyacı, şirket karlılığı için her geçen gün daha belirgin bir hal almaktadır.

Yazılım ürünlerinin değişim etkisinin yüksek olmasının sebebi yazılımların, esnek olmayan kırılgan, taşınmaz, gereksiz karmaşık, gereksiz tekrar içeren, anlaşılması zor bir yapıda geliştirilmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu sorunun çözümü için günümüzde birçok teknik ve yaklaşım geliştirilmiştir. Son yıllarda bu alanda adından oldukça fazla söz ettiren Servis Odaklı Mimari yaklaşımı ise bunlardan biridir. Bu yaklaşım, özel bir yazılım tekniği gerektirmeden, barındırdığı kriterler çerçevesinde yazılımın değişim etkisini düşürebilmeyi öngörmektedir.

Kurumların SOA uygulamaya geçişi esnasında birçok sorunla karşılaşılabilmektedir. Karşılaşılan bu sorunlar ilerleyen zamanlarda katlanarak kurumlar için çekilmez bir hal alabilmektedir. Belirli bir yol haritası yoksunluğunda başlanan SOA?ya geçiş süreci ve ardından doğru bir uygulamanın takip edilmemesi, SOA?nın, kendisini kurtarıcı olarak gören kuruma, yararından daha fazla zarara yol açabildiği ise tecrübe edilen proje istatistikleriyle kanıtlanmaktadır. Kurumların SOA uygularken yaptıkları en büyük hata SOA?nın barındırdığı büyük resmi kaçırmalarından kaynaklanmaktadır. Kurumlar genellikle SOA?yı bir yazılım tekniği gibi algılayıp sadece teknik açıdan yararlı olabilecek küçük faydalarından yararlanmaya çalışmaktadırlar. Bu sebeple birçok kurum ilerleyen zamanlarda karşılaştıkları problemler sebebiyle SOA uygulamaktan vazgeçmekte ve SOA?nın yararlı olabileceğine dair inançlarını yitirebilmektedir. Bu çalışmada bu sorunun çözümü için ?İş Süreçlerine SOA Uygulama Metodolojisi? geliştirilmiştir. 

Geliştirilen metodoloji, bir üniversitenin Uzaktan Eğitim Merkezi?nin iş süreçlerine uygulanmıştır. Uygulama sonucunda altı servisli bir yazılım yapısı geliştirilmiştir. Bu yapı SOA ürünleri sunan, yazılım firmalarının ürünleri kullanılarak teknik ve görsel olarak son hallerine kavuşturulmuştur. Uygulama sonucunda elde edilen yazılım yapısının fonksiyonel olarak ihtiyaçlara cevap verebildiği ve değişim etkisinin, geliştirilen servisler aracılığıyla düşürüldüğü görülmüştür.

Geliştirilen metodolojinin SOA uygulamayı ve SOA?nın sağladığı en büyük fayda olan değişim etkisinin düşürülmesi özelliğinden faydalanmayı arzulayan tüm kurumlar tarafından bir yol gösterici olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Product lifecycles decrease every day due to global competition reasons. This event happens in the software products even more quickly. The change effect of software products on corporations is higher compared to other products.  Therefore, the need for reduction of this change effect is becoming every day more explicit from the perspective of corporate profitability.

The reason for this high change effect of software is that it is usually developed inflexible, importable, unnecessarily complex, unnecessarily repetitive and less understandable in structure. Nowadays, some techniques and approaches are developed with the objective to solve this problem.  SOA is one of these approaches which have made a reputation in recent years. The goal of this approach is to decrease the change effect within its own criteria framework without the need for any other special software technique. 

Corporations encounter many problems while making transitions to SOA applications. These problems can increase with time and become intolerable for many of them. The statistics show that transitions to SOA without a proper guideline and without correct application follow-up can be more harmful than beneficial to corporations which may have seen SOA as a rescuer. The biggest mistake is that corporations usually miss the big picture which SOA contains while trying to apply it. Corporations which usually assume SOA as a software technique try to make use its minor benefits, which can be helpful only from technical perspective. Due to these reasons, many corporations which encounter problems over time cancel the application of SOA and lose their belief that it can be beneficial. Therefore, this study develops a methodology which can be assumed as a guideline for SOA Applications on Business Processes. 

The developed methodology was applied on business processes of an external education centre of a university.  A software structure which included six services was developed at the end of the application. This structure was completed technically and visually through using of SOA products supplied by leading software concerns. It was observed that the achieved software structure could meet the functional needs and the change effect was very low.

It is thought that the developed methodology can help as a guideline to corporations which want to apply SOA together with its most important benefit of decreased change effect.