İş ve sosyal güvenlik hukukunda oyuncu
Actors in labour and social security law
Yazar: AYSEL GÜLLE
Danışman: PROF. DR. KÜBRA DOĞAN YENİSEY
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bağlantılı haklar = Related rights ; Bağımlılık = Dependency ; Oyuncu = Actor ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; İş hukuku = Labour law ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Oyuncuların çalışma ilişkilerinin hukuki nitelendirmesindeki güçlük temelde oyuncunun işveren ile kurduğu hukuki ilişkisinin hem bağımlı hem bağımsız çalışma özelliklerini taşıyabilmesinden kaynaklanmaktadır. Oyunculuk faaliyetinin hukukun ilgilendiği alanlara yansımasının tam olarak anlaşılamaması ise çalışma ilişkisinin hukuki nitelendirmesini güçleştiren başka bir unsurdur. 
Bu tezde sahne, perde, ekran ya da mikrofon önünde çalışan oyuncuların çalışma biçimleri, iş hukukundaki konumları, hangi hallerde bağımlı çalışan olabilecekleri hususları incelenmiştir. Oyuncunun işçi olarak çalışması ile ilgili olarak iş sözleşmesinin unsurları özellikle bağımlılık unsurunun ayırt edici özelliği ve bağımlılığı tespit etmenin ölçütleri üzerinde durularak ele alınmıştır. Ayrıca, Anglo Sakson Hukuku ve Kıta Avrupası Hukuk sistemlerindeki uygulamalar hakkında bilgi verilerek oyuncular özelinde bağımlılığın tespiti konusundaki ölçütler ile ilgili olarak karşılaştırmalı hukuk verilerinden yararlanılmıştır. 
İcracı sanatçıların başında gelen oyuncuların fikir ve sanat eserleri hukukundan kaynaklanan haklarının işçi işveren ilişkisini dışlayacak bir yönü olup olmadığı, oyuncunun isçi sıfatıyla gerçekleştireceği icra üzerinde işverenin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hak sahipliği olup olmayacağı hususları tez kapsamı ile ilgili olduğu ölçüde incelenmiştir. 
Tezde işçi oyuncunun hukuki statüsü ile ilgili akla gelebilecek bazı sorulara, iş sözleşmesinden kaynaklanan hak ve borçlara, çocuk oyuncuları kapsayan ve halihazırda taslak olan yönetmeliğe ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Ayrıca oyuncuların sosyal sigortalılığı ve sosyal güvenlik açısından karşılaşılan sorunlar ile bu sorunlara ilişkin bazı çözüm önerileri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The difficulty in the legal characterization of the working relations of the actors is mainly due to the fact that the legal relationship between the actor and the employer can have both dependent and independent working characteristics. The inability to fully understand the reflection of acting activity on the fields of interest of the law is another element that makes the legal qualification of the employment relationship difficult.
In this thesis, the working styles of the actors working in front of the stage, curtain, screen or microphone, where they stand in terms of labor law and the situations in which they may be dependent employees are explored.  Regarding the employment of the actor as a worker, the thesis discusses the elements of the employment contract, especially the distinguishing feature of the dependency element and the criteria for determining the dependency. In addition, the thesis employs comparative law data in relation to determining the said criteria from the perspective of actors by providing information on the Anglo-Saxon Law and practices in Continental European legal systems.
The thesis largely explores the matters of whether the rights of the actors -who are quintessential performing artists- arising from the law on intellectual and artistic works are an aspect that will exclude the relationship between the employer and the employee,  and whether the employer will have ownership on the performance that the actor will carry out as per Article 18, paragraph 2 of Law on Intellectual and Artistic Works.  
The thesis includes potential questions about the legal status of the working actor, rights and obligations arising from the employment contract, and assessments on the draft regulation covering child actors. In addition, the problems encountered in terms of actors' insurance and social security status, as well as solutions to these problems were discussed.