Iğdır ili Melekli beldesi'nde geçiş dönemleri üzerine bir araştırma
A study on rit of passage in Melekli town of Iğdir province
Yazar: YAREN ERKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. FAZIL ÖZDAMAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Geçiş ritüelleri = Rites of passage ; Halk inançları = Public beliefs ; Kültürel değerler = Cultural values

Özet:
Çalışma alanı Iğdır ilinin bir beldesi olan ve daha önce üzerinde pek fazla çalışma yapılmamış Melekli beldesi ile sınırlandırılmıştır. Melekli'nin geçiş dönemleri (doğum-evlenme-ölüm) sözlü kaynaklar ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler doğrultusunda ele alınarak incelenmiştir. Yapılan çalışma ile bundan sonra yapılacak olan çalışmalara ışık tutmak tezin amaçları arasında yer almaktadır. İnsan ömrü bir keredir. İnsan doğar, büyür ve ölür. Bu nedenle her insanın sınırlı bir ömrü vardır. Her insan bir toplum içerisinde doğar ve toplumun inanışları ve uygulamaları doğrultusunda hareket eder. Bu uygulama ve inanışlar insanın hayatında dönüm noktaları olan ve "geçiş dönemleri" olarak adlandırılan doğum, evlenme ve ölüm üzerinde etkili olan uygulamalar ve inanışlardır. Bu değerlerin geçmişten günümüze ve daha sonra da kuşaktan kuşağa aktarılarak gelecekte yaşatılması amaçlanır. Ancak bu kültürel değerler toplumların tarihi süreç içerisinde yaşadıkları ile zaman faktörü sonucunda değişim gösterebilmektedir. Bu değerler zamanla unutulabilir, yozlaşabilir veya değişikliğe uğrayabilir. Bu durum karşısında bu zengin kültürel değerleri kayıt altına almak ve unutulmasını önlemek önemlidir. "Söz uçar, yazı kalır." düşüncesinden hareket edilerek yapılan bu çalışma ile Melekli beldesi gibi etnik ve kültürel anlamda zengin olan bu coğrafyanın doğum, evlenme ve ölüm üzerine yaptıkları uygulama ve inanışların kayıt altına alınması amaçlanmıştır. Bu kültürel değerlerin insanlığın hafızasından silinmemesi ve korunarak yaşatılması tezin amaçları arasındadır. Yapılan çalışma ile beldedeki halk inançları ve uygulamalarının Anadolu sahası ve Azerbaycan ile mukayesesi yapılmıştır. Bu mukayesenin yapılma amaçlarından biri de Melekli'nin Anadolu ve Azerbaycan ile kültürel bağlarını tespit etmektir. Ayrıca beldedeki ritüel, uygulama ve inanışların eski Türk inanışları ile bağı da ele alınarak incelenmiş ve tarihi süreç içerisinde İslamiyet'in etkisi ile gösterdiği değişim ve dönüşüm süreci de tezin kapsamında ele alınmıştır.

Abstract:
The study area is limited to the town of Melekli, which is a town of Iğdır province and not much work has been done on it before. The transition periods (birth-marriage-death) of Melekli, were examined by taking into consideration the information obtained from oral and written sources. It is among the targets of the thesis to offer an insight into the studies have been done and the studies that will be done after that. Human life is a one-time thing. A person is born, grows up and dies. For this reason, every person has a limited lifespan. Every human being is born in a society and acts in accordance with the beliefs and practices of the society. These practices and beliefs have an impact on childbirth, marriage and death, which are çölle "transition periods" which are milestones in a person's life. It is aimed that these values will be passed on from the past to the present and then from generation to generation to be kept alive in the future. However, these cultural values can change with the experiences of societies in the historical process and as a result of the time factor. These values can be forgotten, corrupted or changed over time. In this situation, it is important to record these rich cultural values and prevent them from being forgotten. Based on the idea of "Words fly away, writings remain", this study aims to record the practices and beliefs of this ethnically and culturally rich geography such as the town of Melekli, regarding birth, marriage and death. It is among another aims of the thesis that these cultural values are not recede from the memory of humanity and that they are preserved and kept alive.
In the study, the public beliefs and practices in the townare compared with the Anatolian area and Azerbaijan. One of the purposes of this comparison is to determine the cultural ties of Melekli with Anatolia and Azerbaijan. In addition, the ritual, the connection of the practices and beliefs in the town with the old Turkish beliefs has been analyzed and transformation process that has been shown with the influence of Islam in the historical process is also discussed with in the extent of the thesis.