İstanbul Asya yakasında havadaki mikroplastik parçacık kirliliğinin liken biyoizleme ile araştırılması
Investigation of airborne microplastic particle pollution on the Asian side of Istanbul by lichen biomonitoring
Yazar: EZGİ ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH ÖZYİĞİTOĞLU
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Plastiklerin meydana getirdiği mikroplastik parçacıkları nedeniyle hava kirliliği gibi ekolojik sorunlar ortaya çıkmaktadır. Mikroplastik parçacıkları doğaya bırakılan plastik atıkların güneşteki UV ışınlar gibi dış etkenler sonucu meydana gelmektedir. Bu nedenle, liken biyoizleme yöntemi ile, mikroplastiklerin havada ne yoğunlukta bulunmasının bilinmesine gereksinim duyulmaktadır. Bu bilgiler ışığında çalışmamızda, biyoindikatör özellikleri itibariyle dünyada eski zamanlardan beri kullanılan likenlerle mikroplastik parçacıklar araştırılmıştır. İstanbul
Asya Yakası Aydos Ormanı, Başıbüyük Ormanı, Kayışdağı Ormanı, Büyükada, Kanlıca Ormanı, Göztepe Tabiat Parkı, Elmasburnu Tabiat Parkı, Şile, Küçük Çamlıca Tepesi, Büyük Çamlıca Tepesi ve Gözdağı Korusu bölgelerinden toplanan Xanthoria parietina liken türü ile havadaki mikroplastik parçacıklarının ATR-FTIR ve floresan mikroskobu tekniklerinin etkinlikleri incelenmiştir. ATR-FTIR tekniği ile aldehit, alken, alkol, amin, eter, hidrokarbon, hidroksit, keton, kükürt dioksit, metil, metilen ve nitrojen dioksit bileşikleri belirlenmiştir. Hidrokarbonlar, aldehitler gibi bileşiklerle mikroplastiklerin kimyasal yapıları belirlenmiştir. Floresan boyama tekniğinde ise liken örnekleri Nile Red floresan boya ile boyanmış ve floresan mikroskobunda incelenmiştir. Elde edilen sonuçlarda İstanbul Asya yakası bölgesindeki havada mikroplastik parçacıkları görsel olarak ve kimyasal içeriklerine göre belirlenmiştir. Xanthoria parietina türü için biyoizleme potansiyelinin de çok yüksek olduğu tespit edilmiştir. Böylece liken biyoizleme yöntemi ile havadaki mikroplastikler gibi organik kirleticilerin de belirlenebilmesine dair bilgiler elde edilmiştir.

Abstract:
Ecological problems such as air pollution arise due to microplastic particles created by plastics. Microplastic particles are the result of external factors such as UV rays in the sun. Therefore, it is necessary to know the density of microplastics in the air by the lichen bioysing method. In the light of this information, microplastic particles with lichens used since ancient times in the world were investigated as bioindicator properties. Xanthoria parietina lichen species collected from İstanbul Asian side Aydos Forest, Başıbüyük Forest, Kayışdağı Forest, Büyükada, Kanlıca Forest, Goztepe Nature Park, Elmasburnu Nature Park, Şile, Küçük Çamlıca Hill, Büyük Çamlıca Hill and Gözdağı Grove regions and the activities of ATR-FTIR and fluorescence microscopy techniques of microplastic particles in the air were examined. Aldehyde, alkene, alcohol, amine, ether, hydrocarbon, hydroxide, ketone, sulfur
dioxide, methyl, methylene and nitrogen dioxide compounds were determined by the ATRFTIR technique. Compounds such as hydrocarbons and aldehydes have been found to be compounds that are in the chemical structures of microplastics. In fluorescence painting technique, lichen samples were painted with Nile Red fluorescent dye and examined under
fluorescence microscope. The results showed that microplastic particles were present in the air in all parts of
the Asian coast of İstanbul and the bio-monitoring potential for Xanthoria parietina species was also high. Thus, information on the determination of pollutants such as microplastics in the air was obtained by lichen bio-monitoring method.