Osmanlı modernleşme döneminde ve Cumhuriyetin kuruluş sürecinde Masonluk
Freemasonry in the Ottoman modernization period and the foundation of the Republic
Yazar: AHMET YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MERAL KUZGUN
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Masonluk = Masonry ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Mason; duvar işçisi, duvarcı, duvar ustası anlamlarına gelmektedir. Tarihi süreçleri Hiram Abif'in Süleyman Mabedi'nin inşasına dayanmaktadır. Masonluk tarihi Operatif Masonluk ve Spekülatif Masonluk olarak iki başlıkta incelenmiştir. Masonların Osmanlı Devleti'yle münasebetleri I. Mahmut döneminde başlamıştır. Bektaşi Tarikatı'yla ilişkilendirilen mason locaları 1748 yılında kapatılmıştır. Modernleşme süreciyle birlikte faaliyetlerine tekrar başlamışlardır. Sultan Abdülaziz'in tahtan indirilip yerine V. Murat'ın tahta çıkması Osmanlı Devleti'nde mason localarının etkisine önemli bir örnektir. II. Abdülhamit Masonlarla anlaşarak tahta çıkmasına rağmen sonraki süreçte mason localarını kontrol altında tutmaya çalışmıştır. 
Mason locaları, Osmanlı Devleti'ndeki Batılılaşma ve modernleşme hareketlerinden Tanzimat ve Islahat Fermanları gibi anayasal faaliyetlerde yararlılık göstermiştir. Masonlar, Osmanlı aydınlarının teşkilatlanması ve iktisadi faaliyetlerinde etkili katkıları sunmuşlardır. Selanik ve Makedonya'da gelişim gösteren İttihat ve Terakki Cemiyeti organize olma, üye kabulü ve şubeleşme çalışmalarında masonlardan yararlanmıştır. II. Abdülhamit'in hal' edilmesinde Mecadonia Risorta Locası ve Üstad-ı Azam Emanuel Carasso'nun önemli çalışmaları etkili olmuştur.
Cumhuriyet döneminde masonluk tartışmaları 1930'lu yıllarda başlamıştır. Mason localarına en sert muhalefet Mahmut Esat Bozkurt ile Recep Peker yapmıştır. Masonluğun uluslarası yapısı vb sebeplerden dolayı 1935 yılında mason locaları Türkiye'de yasaklanmıştır.

Abstract:
Mason; It means mason. Its historical processes are based on the construction of Hiram Abif s Temple of Solomon. The history of Freemasonry has been studied under two headings as Operative Freemasonry and Speculative Freemasonry. The relations of the Masons with the Ottoman Empire began during the reign of Mahmut I. Masonic Lodges associated with the Bektashi Sect were closed in 1748. With the modernization process, they started their activities again. The dethronement of Sultan Abdulaziz and the enthronement of Murat V is an important example of the influence of Masonic Lodges in the Ottoman Empire. II. Although Abdulhamid came to the throne by agreeing with the Masons, he tried to keep the Masonic Lodges under control in the next period.
Masonic Lodges have been useful in constitutional activities such as the Islahat Fermanı and the Tanzimat proclamation, which are among the westernization and modernization movements in the Ottoman Empire. Freemasons made effective contributions to the organization and economic activities of the Ottoman intellectuals. The Committee of Union and Progress, which developed in Thessaloniki and Macedonia, benefited from masons in organizing, accepting members and branching. II. Mecadonia Risorta Lodge and Master Azam Emanuel Carasso made important contributions to the settlement of Abdülhamit.
Freemasonry debates in the Republican period began in the 1930s. The strongest opposition to Masonic lodges was made by names like Mahmut Esat Bozkurt and Recep Peker. Due to the international structure of Freemasonry, etc., Masonic Lodges were banned in Turkey in 1935.