Sosyal bilgiler öğretmenlerinin hukuk okuryazarlığı düzeyleri ve hukuk okuryazarlığına yönelik görüşleri
Social studies teachers' legal literacy levels and their views on legal literacy
Yazar: GÜLBAHAR ÖZKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEREM ÇOLAK
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hukuk okuryazarlığı = Legal literacy ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sosyal bilgiler dersinin temel amacı iyi insan, iyi vatandaş özelliklerine sahip bireyler
yetiştirmektir. Bu amaç doğrultusunda sosyal bilgiler dersinin konusunu oluşturan ve vatandaşlık
eğitiminin bir parçası olan hukuk konularının iyi anlaşılması ve öğretilmesi gerekmektedir. Bu
nedenle geleceğin etkin vatandaşlarını yetiştirecek olan öğretmenlerin hukuk konusunda donanımlı
olması önem arz etmektedir. Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretmenlerinin, hukuk okuryazarlığı
düzeylerinin ve sosyal bilgiler ile seçmeli hukuk ve adalet dersi kapsamında hukuk okuryazarlığı
becerisine yönelik görüşlerinin ne olduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın evrenini,
Trabzon ili sınırları içerisinde görev yapmakta olan toplamda 399 sosyal bilgiler öğretmeni,
örneklemini ise 2021-2022 eğitim öğretim yılında merkez ve ilçe okullarında görev yapmakta olan
160 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma karma yöntem ile gerçekleştirildiğinden
nicel ve nitel araştırma yaklaşımları bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri
toplama aracı olarak hukuk okuryazarlığı ölçeği kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise sosyal bilgiler
öğretmenlerinin sosyal bilgiler ile seçmeli hukuk ve adalet dersleri kapsamında hukuk konularının
öğretimi, hukuk okuryazarlığı becerisinin yeri ve hukuk okuryazarlığı becerisinin kazandırılmasına
yönelik görüşlerini derinlemesine incelemek amacıyla, nitel veri toplama araçlarından biri olan yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS.21 analiz
programından yararlanılmıştır. Hukuk okuryazarlığı ölçeğinin verileri betimsel ve çıkarımsal analiz
yöntemlerine tabi tutulmuştur. Bireysel ve yüz yüze görüşmeler sonucu elde edilen nitel veriler ise
içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerden yola çıkarak
öğretmenlerin hukuk okuryazarlığı düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin
hukuk okuryazarlığı ölçeğinden almış oldukları puanlar çeşitli bağımsız değişkenlere göre
incelendiğinde ise medeni durum, hukuka ilgi durumu ve hukuki konuları takip etme değişkenlerine
göre anlamlı sonuç elde edilmiştir. Öğretmenlerin hukuk okuryazarlığı becerisine yönelik
görüşlerinde ise bu becerinin ders materyallerinde yeterince yer almadığı, hukuk konularını
aktarırken ve hukuk okuryazarlığı becerisini kazandırmaya çalışırken zorlandıkları sonucu elde
edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Hukuk Okuryazarlığı, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri

Abstract:
Social Studies Teachers' Legal Literacy Levels and Their Views on Legal Literacy

The main aim of the social studies course is to raise individuals with the characteristics of
good people and good citizens. For this purpose, the subjects of law, which constitute the subjects of
the social studies course and are part of citizenship education, should be well understood and taught.
For this reason, it is important that teachers, who will raise the effective citizens of the future, are
well-equipped in law. This study aims to determine social studies teachers' legal literacy levels and
their views on legal literacy skills within the scope of social studies and elective law and justice
courses. The population of the study consists of 399 social studies teachers working within the
borders of Trabzon province, and the sample consists of 160 social studies teachers working in central
and district schools in the 2021-2022 academic year. Since the research was conducted with a mixed
method, quantitative and qualitative research approaches were used together. In the quantitative
dimension of the study, the legal literacy scale was used as a data collection tool. In the qualitative
dimension, a semi-structured interview form, which is one of the qualitative data collection tools,
was used to examine the views of social studies teachers on the teaching of legal subjects within the
scope of social studies and elective law and justice courses; the place of legal literacy skills; and the
acquisition of legal literacy skills. SPSS.21 analysis program was used to analyze the quantitative
data. The data from the legal literacy scale were analyzed using descriptive and inferential methods.
Qualitative data obtained through individual and face-to-face interviews were analyzed using content
analysis. Based on the data obtained as a result of the research, it was concluded that teachers have
high levels of legal literacy. When the scores obtained by the teachers from the legal literacy scale
were analyzed according to various independent variables, significant results were obtained
according to the variables of marital status, interest in law, and following legal issues. In the opinions
of the teachers on legal literacy skills, it was concluded that this skill was not sufficiently included
in the course materials, and that they had difficulties in conveying legal subjects and trying to gain
legal literacy skills.

Keywords: Social Studies, Legal Literacy, Social Studies Teachers