İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal-100 Endeksi(BIST100) ve altın ile ekonomik büyüme (GSYH) arasındakiilişki
Relationship between Istanbul Securities Banks National-100 Index (BIST100) and gold economic growth (GDP)
Yazar: KORAY KARAYEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTAÇ PEKMEZCİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Zaman serileri = Time series

Özet:
İktisat biliminin temel amaçlarından birisi toplumların refah seviyesini arttırmaktır. Dolayısıyla belirlenen bu amaç doğrultusunda iktisadın önemli uğraş alanlarından biri de ekonomik büyüme olmuştur. Ekonomik büyümenin finansmanını karşılamak için gerekli kaynakların oluşmasında ve bu kaynakların dağılımında etkin rol oynayan finans piyasası çalışmanın ana konusudur. Bilindiği üzere, finansal sistem tasarrufların şahıslardan yatırım yapmakta olanlara aktarılmasında temel kanaldır. Aynı zamanda etkinliği iyi olan bir finans sisteminin ekonomik büyümeyi etkilediği iddia edilmektedir. Bu sebeple aracılık işlevi tasarruf sahiplerinden yatırımcılara sağlanan basit fon akımının ilerisinde, kaynakların en iyi yatırımlara dağılmasına olanak sağlayarak etkinliğinin artmasına katkıda bulunmaktadır.
Bu bağlamda çalışmanın amacı finansal piyasalar ile ekonomik büyüme arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesidir. Eğer tespit edilebilirse mevcut ilişkinin yönünün yanında kısa veya uzun dönemli olup olmadığı ve sonuçları irdelemektir. Yapılan çalışmada finansal piyasaları temsil etmek için İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal-100 endeksi ve Altın kullanılırken ekonomik büyümeyi temsil etmek için ise Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) kullanılmıştır. Araştırma dönemi olarak 1998:Q1–2017:Q1 çeyreklik veri kullanılmıştır. Literatürde ekonomik büyümenin bağımlı değişken olduğu benzer çalışmalar da dikkate alındığı modelde ele alınan faktörler arasında kısa ve uzun dönemde ilişkiyi tespit edebilmek için incelenen değişkenlerin faklı dereceden durağan çıkmasından dolayı Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif ARDL (Autoregressive-Distributed Lag) modelleme yönteminden faydalanılmıştır. Serilerin durağan olup olmadığını anlamak için Philips-Perron (PP), Augmented Dickey Fuller (ADF ) ve yapısal kırılmayı dikkate alan Ng-Perron testleri yardımı ile değişkenlerin birim kök dereceleri belirlenmiştir. ARDL yöntemi ile uzun ve kısa dönemde değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu gözlenmiştir. Değişkenlerin katsayılarına bakıldığında uzun dönemde pozitif kısa dönemde ise aralarında negatif bir ilişki olduğu ortaya koyulmuştur. Yani Türkiye'de belirlenen yıllar arasında uzun dönemde Finansal Piyasanın Ekonomik Büyümeyi arttırdığı kısa dönemde ise Finansal Piyasa artarken Ekonomik Büyüme'de azalış olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Hata Düzeltme Modeli kullanılarak değişkenlerin 6 dönem sonra beraber hareket edecekleri gözlenmiştir.

Abstract:
One of the main aims of economic science is to increase the welfare of the societies.
Therefore, economic growth has been one of the most important areas of economic
activity in this direction. The financial market, which plays an active role in the
formation and financing of the resources needed to finance the economic growth, is
the main topic of the study. As is known, the financial system is the main channel for
transferring savings from individuals to investors. At the same time, it is claimed that
a financial system with a good effect is influencing economic growth. For this reason,
the intermediary function contributes to the increase of efficiency by allowing the
resources to be distributed to the best investments ahead of the simple fund flow to the
investors from the savings owners.
The aim of the study in this context is to determine whether there is a relationship
between financial markets and economic growth. If it can be determined, it should
consider whether it is short-term or long-term, as well as the way of presenting the
relationship. In order to represent the financial markets, the Istanbul Stock Exchange
National-100 Index and Gold was used while the Gross Domestic Product (GDP) was
used to represent economic growth. In the research period 1998: Q1-2017: Q1
quarterly data was used. In the literature, similar studies which are dependent variables
of economic growth have also utilized the Delayed Autoregressive Distributed Lag
(ARDL) modeling method due to the static stability of the variables examined in order
to determine the relationship in the short and long term. The unit root ratings of the
variables were determined with the help of Philips-Perron (PP), Augmented Dickey
Fuller (ADF) and Ng-Perron tests taking structural breaks into account to determine if
the series are stationary. It is observed that there is a cointegration relation between
long and short term variables by ARDL method. When the coefficients of the variables
are examined, it is revealed that there is a negative relation between the long term
positive short term. So in Turkey between the years specified in the short term to
increase the economic growth of the financial market in the long term it is determined
that the decrease in Financial Markets Economic Growth increased. It is also observed
that the variables will move together after 6 periods using Error Correction Model.