Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A: Edebiyat dersinin öğrenci ve öğretmenler tarafından değerlendirilmesi ve öğrenci başarısı üzerine etkisinin incelenmesi
Evaluation of International Baccalaureate Diploma Program (IBDP) language A: Literature course by students and teachers and analyzing its effects on the students' performance
Yazar: BİHTER KARAHAN
Danışman: PROF. DR. MESUT ŞEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Uluslararası Bakalorya Programı = International Bacalaureate Program

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A: Edebiyat dersinin öğrenci ve öğretmenler tarafından amaç, içerik ve elde edilen yararlar açısından değerlendirilmesi, bu konuların öğrenci ve öğretmenlerin bakış açılarından nasıl algılandığının tespiti ve bunun öğrenci başarısı üzerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmada anket tekniği kullanılmış, anketlerde 5'li Likert ölçeği ile değerlendirilen çoktan seçmeli sorular ve açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Çalışmanın kapsamı: Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A: Edebiyat dersi, İstanbul'da bir özel okul bünyesinde bu dersi alan öğrenciler (10, 11 ve 12. sınıf) ve söz konusu özel okulun bağlı olduğu vakıf bünyesinde eğitim ve öğretim yapan 4 özel ortaöğretim kurumunda bu dersi veren öğretmenlerdir. Anket sonuçlarının değerlendirilmesinde basit doğrusal regresyon, korelasyon, t-test ve ANOVA gibi istatistiki yöntemler kullanılmıştır. Çalışma sonucunda IBDP Türkçe A: Edebiyat dersinin öğrenciler tarafından sahip olunan algı seviyesinin ders başarısını açıklama düzeyinin istatistiki olarak anlamlı olmakla birlikte zayıf düzeyde kaldığı, söz konusu dersin algı seviyesinin kız öğrencilerde erkek öğrencilere, öğretmenlerde ise öğrencilere göre daha yüksek olduğu, 10, 11 ve 12. sınıflar arasında, ayrıca meslek ve IB tecrübesi açısından kıdemli/kıdemsiz öğretmenler arasında algı düzeyinde istatistiki anlamda fark bulunmadığı tespit edilmiştir.
Çalışmada ayrıca Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A: Edebiyat ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Türk dili ve edebiyatı derslerinin öğretim izlenceleri karşılaştırılmıştır. Araştırmanın bu kısmında doküman inceleme ve içerik analizi yöntemleri kullanılmış, bu kapsamda her iki dersin öğretim izlencesi; öğrenen profili, öğretme/öğrenmeye yaklaşımlar, yapıt/metin seçimi ve ölçme/değerlendirme bağlamında karşılaştırılmıştır. IBDP Türkçe A: Edebiyat dersi için 2019 yılında güncellenen öğretim izlencesi, MEB Türk dili ve edebiyatı dersi için Mayıs 2024'de onaylanan ve 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında aşamalı olarak kullanılmaya başlanacak öğretim izlencesi esas alınmıştır. Çalışma sonucunda IBDP Türkçe A: Edebiyat ve MEB Türk dili ve edebiyatı derslerinin öğretim izlenceleri arasında temel ilkeler ve kavramlar açısından çok büyük farklar olmadığı, her iki öğretim izlencesinde de öğrenen profiline yönelik bir yaklaşım olduğu ve öğretme ve öğrenmeye yaklaşımlar konusunun temel alındığı, IBDP Türkçe A: Edebiyat dersindeki üç keşif alanı ve bunlarla sürekli etkileşim içinde bulunan yedi kavramın getirdiği bütüncül bakış açısı ile MEB Türk dili ve edebiyatı dersinin tematik ve beceri temelli yaklaşımının birbiriyle örtüştüğü, her iki dersin ölçme/değerlendirme süreçlerinin öğrencilerin kazandıkları bilgi ve becerilerinin sınanması ve özgün çıktıların ortaya konması açısından benzer yöntemler içerdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yapıt ve metin seçiminde daha uluslar ve kültürler arası bir anlayışla küresel sorunların kavranmasına yönelik bir seçim politikası uygulanan IBDP Türkçe A: Edebiyat dersine nazaran MEB Türk dili ve edebiyatı dersinde daha yerel bir yaklaşım sergilendiği  görülmektedir. Ayrıca yeni güncellenmiş ve aşamalı bir şekilde yürürlüğe girecek olması nedeniyle MEB Türk dili ve edebiyatı öğretim izlencesinin uygulama sürecinin ne ölçüde başarılı olacağının takibi önem taşımaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the International Baccalaureate Diploma Program (IBDP) Language A: Literature course by the comments and perceptions of students and teachers in the scope of goals, content and gains and to analyze its effects on the students' performance. Survey method has been used. There were multiple choices questions in the surveys which have been evaluated by means of Likert 5-point scale and also there have been open ended questions. The participants of the survey were the 10th, 11th and 12th grade students attending at a private high school in Istanbul and following International Baccalaureate Diploma Program (IBDP) Language A: Literature course and the teachers giving this course. In order to maximize the number of the participant teachers, the sample has been enlarged to the schools under the management of the same foundation. Statistical methods such as simple linear regression, correlation, t-test and ANOVA have been used to analyze the results of the survey.  E-views 12 (Student Edition) has been used as a statistical tool. According to the research results it can be seen that the perception levels of IBDP Language A: Literature course by the students statistically effect students' performance but in a weak way, IBDP Language A: Literature course perception levels are higher for female students than male students and higher for teachers than the students, there are no statistically difference among 10th, 11th and 12th grades, and also there are no statistically difference according to the vocational or IB seniority of the teachers.
Also in this research the comparison between International Baccalaureate Diploma Program (IBDP) Language A: Literature course's curriculum and the Ministry of National Education Turkish language and literature course's curriculum has been made. Document and content analyzes methods have been used. Two curricula have been analyzed according to aspects such as learner profiles, approaches to teaching/learning, book/text choices and assessment/ evaluation. For the IBDP Language A: Literature course, 2019 curriculum and for the Ministry of National Education Turkish language and literature course, the curriculum which was recently prepared and approved in May 2024 and going to be used gradually in 2024-2025 school year, have been used for the comparison. According to the research results; there are no significant differences between IBDP Language A: Literature course and Ministry of National Education Turkish language and literature course curricula in terms of basic principles, both curricula has similar approach to the learner profile and took the approaches to teaching/learning at their basics. Their holistic perspectives, three areas of exploration and seven interacting concepts of IBDP Language A: Literature course and the thematic and skill based approach of Ministry of National Education Turkish language and literature course are aligned. Both course has similar assessment/evaluation methods to test the knowledge and the skills and to give creative outputs. However, IBDP Language A: Literature course has a more developed perspective to choose international and inter cultural books/texts in order to understand global problems comparing to the Ministry of National Education Turkish language and literature course, which is more local. Additionally, the monitoring of the application phase of Ministry of National Education Turkish language and literature course curriculum has great importance because it was recently prepared, confirmed and gradually will come into force.