Geç yapraklanan ve yan dallarda yüksek oranda meyve veren yeni ceviz tiplerinin (J. regia L.) seleksiyon ıslahı
Selection of late leafing and laterally fruitful walnut types (J. regia L.) by selection from native population
Yazar: SEBAHATTİN YILMAZ
Danışman: PROF.DR. YAŞAR AKÇA
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ceviz = Walnut

Özet:
Bu çalısma 2004?2007 yılları arasında ülkemizin önemli ceviz üretim bölgelerinden birisi olanTokat ilinin Niksar ilçesinde, geç yapraklanan ve yüksek oranda yan dallarda meyve verimigösteren tiplerin seçimi amacı ile yürütülmüstür. Arastırma kapsamında ilçe merkezi ile 45 köy vekasabada 290?1300 m arasında farklı yüksekliklerde bulunan 12.000 agaçlık bir populasyondantoplam 93 tip incelenmistir. 2004 yılı 4 Nisanda meydana gelen don olayı populasyonda geçyapraklanmanın belirlenmesinde önemli bir fırsat ortaya çıkarmıstır. ncelenen tipler asılanarakçogaltılmıs, Payne, Serr, Hartley, Pedro, Chandler, Franquette, Sebin, Bilecik ve Yavuz çesitleri ilebirlikte aynı koleksiyon bahçesine dikilmislerdir. Yapılan `Tartılı Derecelendirme' sonucunda geçyapraklanma ve iyi meyve kalitesi; yan dallarda meyve verimi ve iyi meyve kalitesi; geçyapraklanma ile birlikte yan dallarda meyve verme ve iyi meyve kalitesi özellikleri bakımındantoplam 12 tip seçilmistir. Seçilen tiplerde UPOV ölçütlerine göre ayrıntılı pomolojik, fenolojik veagaç özellikleri belirlenmistir. Ayrıca tiplerin meyvelerinin element ve yag içerikleri ile yag asidikompozisyonları saptanmıstır. Seçilen tiplerin meyve agırlıkları 7,05?12,30 g, iç agırlıkları 3,71?6,71 g, iç randımanları % 42,25?61,39, meyve kalınlıkları 26,64?34,45 mm, meyve genislikleri24,98?31,83 mm, meyve boyları 30,61?39,75 mm, kabuk kalınlıkları ise 0,82?1,61 mm arasındasaptanmıstır. Seçilen tiplerin içleri çogunlukla kolay çıkarılabilir ve iç renk yogunluklarıçogunlukla açık ve orta düzeyde, yan dallarda meyve verme oranları ise % 20 ile % 85 arasındasaptanmıstır. Tiplerin koleksiyon bahçesindeki yapraklanma zamanları ve sıralamalarıorijinlerinden farklı bulunmus olup en erkenci tip Franquette'ten 15, en geçci tip ise 6 gün önceyapraklanmaktadır. Seçilen tiplerin ileri düzeylerde incelenmesine devam edilmektedir.Anahtar Kelimeler : Ceviz, ıslah, seleksiyon, geç yapraklanma, yan dallarda meyve verme, Niksarceviz popülasyonu

Abstract:
This research has been implemented to select late leafing and laterally fruitful superior walnutseedling trees for 4 years between 2004 and 2007 from the population of Niksar district of Tokatprovince which is an important walnut production area of Turkey. 93 walnut types were preselectedamong 12000 seedling trees those are grown at altitude between 290 and 1300 m. A late springfrost occurred at 4 April 2004 had proved an opportunity to select late leafing trees. Preselectedtypes were propagated by grafting and planted to an orchard with Payne, Serr, Hartley, Pedro,Chandler, Franquette, Sebin, Bilecik, Yavuz cultivars. Preselections were evaluated by WeightRanked Method and 12 of them found promising by their late leafing, laterally fruitful and goodfruit quality characteristics. Detailed pomological, phenological and tree features were observed onoriginal trees and recorded according to UPOV criterions. Also mineral, oil content and oilcompositions of kernels of selected types were determined. Fruit weights of selected types werefound between 7.05 and 12.30 g, kernel weights between 3.67 and 6.71 g, kernel percentagesbetween 42.25 and 61.39 %. Fruit thickness of selected types were found between 26,64 and 34,45mm, fruit width between 24.98 and 31.83 mm, fruit height between 30.61 and 39.75 mm, shellthickness between 0.82 and 1.61 mm. Ease of kernel removal of selected types were foundgenerally easy and medium and intensity of kernel color were generally found light and medium.Percentages of lateral fruitfulness of selected types were found between 20 % and 85 %. Selectedtypes were leafed out 6 and 15 days before Franquette cultivar at collection garden. The time andrank of leafing out dates of selected types in collection garden have been found different from theirorigins. Further investigations on selected types have been going on.Key Words: Walnut, breeding, selection, late leafing, lateral fruitfulness, fruit quality, Niksarwalnut population