Psöriatik artrit tanılı olgularda plazma IL-12 ve IL-23 düzeyleri ile endotel disfonksiyonu ilişkisi
The relationship between plasma IL-12 and IL-23 levels and endothelial dysfunction in patients with psoriatic arthritis
Yazar: BÜŞRA GÖKÇE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. TİMUR PIRILDAR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit = Arthritis ; Artrit-psoriatik = Arthritis-psoriatic ; Endotelyum = Endothelium ; İnterlökin 12 = Interleukin 12 ; İnterlökin 23 = Interleukin 23

Özet:
Giriş ve amaç: Psöriatik artrit (PsA) tanılı hastalar ile sağlıklı ve ankilozan spondilit (AS) tanılı kontrol grubunda; plazma IL-12 ve IL-23 düzeyleri ile endotel fonksiyonlarının göstergesi olan endotel bağımlı (FMD) ve endotel bağımsız dilatasyon (NMD) ölçümlerinin ve bunların birbirleriyle olan ilişkisi, interlökin düzeyleri ile hastaların klinik özellikleri, laboratuvar parametreleri ve hastalık aktivite ölçekleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 49 PsA, 46 AS, 41 sağlıklı olmak üzere toplam 136 kişi dahil edildi. Çalışmaya katılan bireyler ayrıntılı anamnez ve fizik muayene ile değerlendirildi. Katılımcıların rutin bakılan biyokimyasal parametreleri ile CRP, ESR ve diğer hastalık aktivasyon değerlendirmesi için kullanılan ölçekleri not edildi. ELISA yöntemi ile IL-12 ve IL-23 ölçümü yapıldı. Brakiyal arterden doppler USG ile endotel bağımlı ve bağımsız dilatasyon ölçümü yapılarak endotel disfonksiyonu açısından değerlendirildi. 
Bulgular: PsA grubunda IL-12 düzeyleri sağlıklı gruba göre yüksek bulunmasına rağmen bu fark istatiksel anlamlılığa ulaşmadı. IL-23 düzeyi ise sağlıklı kontrole göre anlamlı yüksekti. AS grubunda IL-12 ve IL-23 düzeyleri sağlıklı gruba göre anlamlı yüksek saptandı. Tanı gruplarına göre FMD ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı.  Bu fark PSA ile sağlıklı katılımcılar arasındaki farktan kaynaklanmaktaydı. PsA hastalarında IL-12 ve IL-23 düzeyleri ile brakiyal arter bazal çapı, FMD ve NMD değerleri arasında istatiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı. Laboratuvar değerlerine bakıldığında PSA hastalarında açlık kan şekeri, trigliserid ortalaması en yüksekken, AS hastalarında CRP ve ESR daha yüksekti. Sağlıklı katılımcıların HDL düzeyi PSA ve AS hastalarına göre daha yüksek bulundu. PSA tanılı hastalarda IL 12 ve IL 23 ortalamaları ile BASDAİ, BASFİ, DAPSA, DAS 28, PsAQoL, HAQ, HAD-A ve VAS skorlamaları arasında anlamlı bir fark yok iken; HAD depresyon ölçeği ve BASMİ, IL-23 ile ilişkili bulunmuştur. AS grubunda VAS ve BASMİ ile IL-23 arasında orta düzeyde pozitif yönde ilişki saptanmıştır. IL-12 ile de HAQ arasında orta düzeyde pozitif yönde ilişki saptanmıştır. 
Sonuç: PsA' da IL-23 düzeyi ile FMD değerleri sağlıklı gruba göre yüksektir. Bu hastalarda kan şekeri regülasyonu bozukluğu, dislipidemi, obezite de daha sık görülmekte ve bu durum metabolik sendrom ve KVH görülme riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. PsA hastaları bu komorbiditelerin gelişimi açısından izlenmeli, önleyici önlemler alınmalıdır. PsA hastalarında IL-12, IL-23 düzeyleriyle KVH ve aterosklerozun erken göstergesi olan endotel disfonksiyonunun ilişkisini inceleyen daha fazla sayıda araştırmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Objective: The aim of our study was to compare the levels of plasma IL-12 and IL-23, endothelium-dependent (FMD) and endothelium-independent dilatation (NMD) measurements between psöriatic arthritis (PsA), ankylosing spondylitis (AS) patients and healthy control group; to evaluate the correlation of IL-12, IL-23, FMD, NMD, clinical characteristic of patient, laboratory parameters, disease activity scales. 
Materials and Methods: A total of 136 people, 49 PsA, 46 AS, 41 healthy, were included in the study. Participants were evaluated with detailed anamnesis and physical examination. The routine biochemical parameters of the participants and CRP, ESR and the scales used for other disease activation assessment were noted. IL-12 and IL-23 were measured using ELISA method Endothelial-dependent and independent dilatation was measured by Doppler USG from the brachial artery and evaluated in terms of endothelial dysfunction. 
Findings: Although IL-12 levels were higher in the PsA group than in the healthy group, this difference did not reach statistical significance. IL-23 level was significantly higher than the healthy control group. IL-12 and IL-23 levels were found to be significantly higher in the AS group compared to the healthy group. A statistically significant correlation was found between the mean of endothelial dependence according to the diagnosis groups. This difference was due to the difference between PSA and healthy participants. No statistically significant correlation was found between IL-12 and IL-23 levels and brachial artery basal diameter, FMD and NMD values in PsA patients. Fasting blood glucose and triglyceride mean were higher in PSA patients, while CRP and ESR were higher in AS patients. HDL levels of healthy participants were higher than those of PSA and AS patients. While there was no significant correlation between IL-12 and IL-23 and BASDAI, BASFI, DAPSA, DAS 28, PsAQoL, HAQ, HAD-A and VAS scores in PSA group; HAD depression scale and BASMI were positively correlated with IL-23. In the AS group, IL-23 was correlated with VAS and BASMI, and IL-12 was correlated with HAQ score at moderate level.
Conclusion: In the PsA group, IL-23 levels and FMD values are higher than the healthy group. In these patients, the risk of metabolic syndrome and CVD increases due to the fact that glucose dysregulation, dyslipidemia and obesity are more common. PsA patients should be monitored for the development of these comorbidities and preventive measures should be taken. More studies are needed to examine the relationship between IL-12, IL-23 levels and endothelial dysfunction, which is an early indicator of CVD and atherosclerosis, in PsA patients.