Heterojen sınıf ortamlarında Kur'an öğretiminde yeni bir yöntem uygulaması
The practice of a new method in teaching koran in heterogeneous classrooms
Yazar: SELMA KAVURMACIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din öğretimi = Religious teaching ; Heterojen = Heterogeneous ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kur`an kursları = Koran schools ; Sınıf ortamı = Classroom environment ; Verimlilik = Productivity ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, özellikle Kur'an Kursları olmak üzere Kur'an öğretimi yapılan her yerde karşılaşılan ve eğitimin niteliğini etkileyen çeşitli problemlerin nasıl üstesinden gelinebileceğine dair çözüm önerilerine katkı sunmak üzere yapılmıştır. Kur'an Kurslarına gelen öğrenci profilinin gerek yaş gerek eğitim seviyesi gerekse hazır bulunuşluk açısından olukça farklılık arz etmesi heterojen bir sınıf yapısının ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. Özellikle gündüzlü eğitimin yapıldığı kursların oldukça büyük bir yekûnunda böyle bir tablo söz konusudur. Kur'an öğretiminin yapıldığı ortaokul ve liselerde ise yaş ve eğitim seviyesi farkı mevzu bahis olmasa da hazır bulunuşluktaki farklılıklar açısından aynı sıkıntı mevcuttur.  Sınıfın heterojen yapısı Kur'an öğreticisinin fiziksel, zihinsel, ruhsal ve sosyal açıdan gelişimi birbirinden oldukça farklı bir öğrenci kitlesiyle muhatap olmasına sebep olmaktadır. Bu durum ise anlatılan dersin anlaşılması, teorik bilgilerin pratiğe aktarılması ve öğrenilen bilgilerin muhafaza edilmesi gibi çeşitli hususlarda oldukça farklı sonuçları doğurmaktadır.
Dezavantaj olarak duran problemleri aşma adına çalışmamız çerçevesinde sunulan çözüm önerilerinin tamamı bizzat araştırmacı tarafından kendi sınıf ortamında uygulanmış ve öğrenci üzerindeki sonuçları gözlemlenmiştir. Çalışmamızda verimli bir ders anlatımı için önerilen yöntem ve teknikler, anlaşılmanın kolaylaşması ve öğrenilenlerde kalıcılığın sağlanması için yapılan çeşitli etkinlikler bu çalışma için yeni tasarlanmış olmayıp öğreticinin göreve başladığı ilk yıldan itibaren uygulanmış ve aşama aşama geliştirilmiştir.  Bundan sonraki yıllarda da ihtiyaca binaen aynı minvalde çalışmalara devam edilecektir. 
Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kur'an öğretiminin adeta belkemiğini oluşturan harflerin öğretiminde takip edilen metot ve yöntemler ele alınmıştır. İkinci bölümde harflerin üzerine konan ve metnin okunmasını kolaylaştıran çeşitli işaretlerin öğretimi esnasında takip edilen metot ve yöntemler anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise cüz eğitimi esnasında müfredata dâhil olan bazı kuralların öğretiminde takip edilen yöntem ve metotlara değinilmiştir.  
Her bir bölümde konunun öğretiminde takip edilen yöntem ve metotlara değinildikten sonra sınıf içinde uygulaması yapılan etkinliklerden örnekler sunulmuştur. Etkinliğin yapılış amacına ve etkinlik sonrası yapılan ölçme ve değerlendirmelerin öğretici ve öğrenci açısından sonuçlarına her birinde ayrı ayrı değinilmeye çalışılmıştır. Yine zaman zaman öğreticinin sınıf içinde öğrencilerin çeşitli hallerine dair müşahedelerine de yer verilmiştir.
Bu çalışmamız ile ulaştığımız sonuç; Kur'an-ı Kerîm'in eğitim ve öğretimi esnasında eğitim- öğretimin verimliliği açısından dezavantaj gibi görünen hususların, takip edilecek iyi bir strateji ile izale edilebileceği hatta avantaja dahi dönüştürülebileceği olmuştur. Yine iyi bir eğitimcinin, karşılaştığı problemler karşısında yenik düşmeyip onları aşmak için çaba göstermesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Kuşkusuz her bir öğreticinin nevi şahsına münhasır olarak nitelendirilebilecek problemlerle karşılaştığı düşünüldüğünde bu konuda sunulacak çok farklı çözüm önerileri de olacaktır/olmalıdır. Bunun için bu konuda daha çok mesai harcanması ve yeni yeni çalışmalara imza atılması gerekmektedir.

Abstract:
This study is to contribute to solution offers about how to overcome several problems affecting the quality of education and confronted in all educational institutions, especially Koran courses in which Koran is taught. The differences between the students in Koran courses in terms of age, educational level and readiness leads to a heterogeneous classroom. It is possible to see it in many daytime courses. Even though there are not any differences in terms of age or educational level in secondary and high schools in which the Koran has been taught, it is likely to see the differences related to readiness. The heterogeneousness of classroom brings about the instructor to address the crowd of students who differs from each other with regards to physical, cognitive, mental and social development. Therefore, it prompts to varied consequences such as comprehending the lesson, putting theory into practice  and keeping the learned information in mind.
In the process of study, all solution proposals have been implemented and the outcomes have been observed by the researcher herself in her own classroom to overcome the issues. In the study, method and techniques suggested for a productive lecturing and various activities to make comprehending easier and to ensure continuity has not been purposed for only the study. They have been practiced since the first year of the lecturer in teaching and developed step by step. From now on, depending on needs, the studies will be going on in the same manner.
The study consists of 3 sections. In the first section, it has been mentioned about methods and techniques used in teaching of letters which are the major points of Koran teaching. In the second part, it has been discoursed on methods and techniques used in particular marks which are placed above the letters that make the text to be read easily. In the third and last section, it has been made a mention of the methods and techniques which are based on in teaching of some curricular principles for Koran's parts.
In each section, after clarifying the methods and techniques used in teaching of the subject, it has been given examples of tasks practiced in classroom. It has been paid attention to the aim of the task, then results of assessment and evaluation in the view of the learner and the lecturer has been observed separately. In addition, at times, it is possible to see observations of the lecturer concerning several situations of the students.
It draws a conclusion that we can obviate the matters appearing to be disadvantage in teaching the Koran from the point of efficiency in education, and even we can turn these matters into an advantage.  It can be made an inference that a successful educator has to make an effort to overcome difficulties to be confronted. Certainly, there will be, has to be, various solution recommendations to propose when it is considered that each lecturer confronts idiosyncratic problems. So, it is supposed to put more effort forth and carry out new studies.