İstismar-ihmal geçmişi ve romantik ilişkide bağlanma: Bilişsel duygu düzenleme ve erken dönem uyumsuz şemaların rolü
Childhood abuse-neglect and romantic relationship attachment: The role of cognitive emotion regulation and early maladaptive schemas
Yazar: BAŞAK KUBİN METE
Danışman: PROF. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales ; İlişki bağlanımı = Relationship commitmen

Özet:
Bireyin çocukluk çağı travmaları ile yetişkinlik döneminde sergilediği bağlanma tarzı arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemalar ile duygu düzenleme becerilerinin etkisinin değerlendirildiği bu çalışmada sıralı açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, nicel veriler için 304 üniversite öğrencisi ile nitel veriler için çocukluk çağında istismar deneyimi olan 10 kişi oluşturmuştur. "Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği", "Young Şema Ölçeği Kısa Form – 3", "Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği", "Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri" ve demografik bilgi formu ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veri toplanmıştır. Analiz sonucunda, çocukluk çağı travmalarının kaygılı bağlanma üzerinde pozitif yordama etkisinin olduğu, ancak kaçınmacı bağlanma üzerinde anlamlı düzeyde bir yordama etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Çocukluk çağı travmalarının uyumlu duygu düzenlemeyi negatif yönde, uyumsuz duygu düzenlemeyi ise pozitif yönde yordadığı gözlenmiştir. Çocukluk çağı travmaları ile kaygılı bağlanma arasındaki ilişkide uyumlu ve uyumsuz duygu düzenlemenin kısmi aracılık etkisinin olduğu bulunmuştur. Çocukluk çağı travmalarının, kopukluk ve reddedilme şema alanını ve zedelenmiş özerklik şema alanını pozitif yönde yordadığı, ancak zedelenmiş sınırlar, diğeri yönelimlilik ve aşırı tetikte olma şema alanı üzerinde anlamlı düzeyde yordama etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Çocukluk çağı travmaları ile kaygılı bağlanma arasındaki ilişkide kopukluk ve reddedilme şema alanın tam aracılık etkisinin olduğu; ayrıca çocukluk çağı travmaları ile kaygılı bağlanma arasındaki ilişkide zedelenmiş özerklik şema alanının tam aracılık etkisinin olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın nitel verileri nicel verilerden elde edilen sonuçları desteklemektedir. Araştırma kapsamında ulaşılan bulgular, alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Son olarak çalışmanın sınırlılıklarından bahsedilmiş; araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Sequential explanatory mixed design was used in this study, in which the mediating effect of early maladaptive schemas and emotion regulation skills in the relationship between the individual's childhood traumas and the attachment style exhibited in adulthood. The study group of the research participants were 304 university students and 10 people with childhood abuse experience. "Childhood Trauma Questionnaire", "Young Schema Inventory SF3", "Cognitive Emotion Regulation Questionnaire", "Experiences in Close Relationships-Revised", demographic questionnaire and semi-structured interview form were used in data collection process. The results of the research showed that childhood traumas had a positive predictive effect on anxious attachment, but did not have a significant predictive effect on avoidant attachment. It was observed that childhood traumas predicted adaptive emotion regulation negatively and maladaptive emotion regulation positively. It was found that adaptive and maladaptive emotion regulation had a partial mediation effect in the relationship between childhood traumas and anxious attachment. It was determined that childhood traumas positively predicted the disconnection and rejection schema area and impaired autonomy schema area, but it did not have a statistically significant predictive effect on impaired limits, other directedness and over vigilance schema area. In the relationship between childhood traumas and anxious attachment, disconnection and rejection schema area have full mediation effect; in addition, it has been revealed that the area of impaired autonomy schema has a full mediator effect on the relationship between childhood traumas and anxious attachment. Qualitative findings support the quantitative findings obtained from the research. The findings reached within the scope of the research were discussed within the framework of the literature. The limitations of the study were emphasized; recommendations were made to researchers, practitioners and policy makers.