İç kontrol sistemi ve kamu kurumlarında iç kontrol sisteminin oluşturulması süreci: Adıyaman Üniversitesi örneği
Internal control system and the process of establishment of internal control system in public institutions: Adıyaman University case
Yazar: GÜLÜZAR DEDE
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK DEMİRKOL
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu = Public Financial Management and Control Law ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kanunlar 5018 sayılı = Laws 5018 numbered ; Üniversiteler = Universities ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Toplumların gelişen ve değişen ihtiyaçlarını karşılamak, yönetim anlayışının da değişmesi anlamına gelmektedir. Kamu idarelerinin de gelişen ve değişen bu şartlara uyum sağlaması gerekir. Kurumlarda iç denetim birimi ve iç kontrol sistemlerinin olması kurumun, rekabet üstünlüğü sağlamasında, hataların önlenmesinde, muhtemel risklerin belirlenmesinde ve bütün bunlara karşı önlem alınmasında önem arz etmektedir. Uluslararası standartlara uygun, güvenilir, karşılaştırılabilir ve karar vericilerin kararlarına ışık tutacak, denetimden geçmiş mali tabloları hazırlamak için de iç kontrol ve iç denetim önemlidir. Son yıllarda dünyada meydana gelen ekonomik skandallar sonucunda; işletmelerde, iç kontrol sisteminin ve iç denetimin yetersiz olduğu görülmüştür. Günümüzde, kamu idarelerinde gelişen ve değişen şartlara uyumlu olması amacıyla iç denetim ve iç kontrol birimi tanımlamalarına ihtiyaç duyulmuştur. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Kamu Mali Yönetimi'nde de iç kontrol ve iç denetim kavramları yerini almıştır.
Etkin bir iç kontrol sistemi ve iç denetim biriminin varlığı; kurumun belirlediği hedeflere ulaşma ve yasal düzenlemelere uyma açısından büyük önem taşımaktadır. Başarılı bir kurum için, iç kontrol sistemi ve iç denetim birimi doğru anlaşılmalı, kurumun hedefleri doğrultusunda sağlıklı bir biçimde kurulmalı ve uygulanmalıdır. COSO iç kontrol değerlendirme modeline göre iç kontrol sistemi: kontrol ortamı, risk değerleme, kontrol faaliyetleri, bilgi-iletişim ve izleme olmak üzere beş bileşenden oluşmaktadır. Bu sistemin, kamu idarelerinde bir eylem planı çerçevesinde kurulması, izleme bileşeni kapsamında değerlendirilmesi ve zayıf yönlerinin tespit edilerek düzeltilmesi gerekmektedir.
Araştırmanın uygulama aşamasının yürütüldüğü Adıyaman Üniversitesi'nde iç kontrol ve iç denetimin önemi ve kavramı hem akademik birimlerde hem de idari birimlerde henüz yeterince özümsenmediği ve kavranmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Meeting the evolving and changing needs of societies means a change in the understanding of management. Public administrations should also adapt to these developing and changing conditions. The existence of an internal audit unit and internal control systems in the institutions is important for the organization to provide competitive advantage, prevent mistakes, identify possible risk and take measures against all these. Internal control and internal auditing are important to prepare controlled financial statements that are convenient, dependable, comparable and illuminative for decision makers. As a result of economic scandals that occurred in recent years, it has been observed that enterprises, internal control and internal audit system were insufficient. Today, internal control and internal control audit definitions are needed in order to be compatible with developing and cahnging conditions in public administrations. White The Public Financial Management and Control Law No. 5018, the concepts of internal control and internal audit have also taken place in Public Financial Management.
The existence of an effective internal control sytem and internal audit unit; it is of great importance in terms of achieving the targets set by the institution and complying with legal regulations. For a successful institution, the internal control system and the internal audit unit should be understood correctly, and should be installed and implemented in line with the objectives of the institution. According to COSO internal control evaluation model, internal control system consists of five different components; control environment, risk assesment, control activities, information and communication, observation. This system needs to be established with an action plan in public agency, to be assessed by observation component and its problems should be detected and corrected.
It was concluded that the importance of the concept of internal control and internal audit in Adıyaman University, where the implementation phase of the study was carried out, was not sufficiently assimilated and understood in both academic units and administrative units.