Aksaray Kızılkaya tarihi yapıları
Aksaray Kızılkaya historical buildings
Yazar: ÖMER İÇİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN AYGÖR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aksaray-Gülağaç-Kızılkaya = Aksaray-Gülağaç-Kızılkaya

Özet:
Bu çalışma, İç Anadolu Bölgesi'ndeki Aksaray ilinin Gülağaç ilçesine bağlı Kızılkaya köyünün tarihi yapılarını konu edinmektedir. Çalışmada, Aksaray ili Gülağaç ilçesine bağlı Kızılkaya köyünde mevcut bulunan tarihi yapıların tespiti için öncelikle arşiv ve literatür taraması yapılmıştır. Daha sonra arazi çalışması yapılarak köyde biri köy odası olmak üzere toplam on dört ev, bir cami, beş sarnıç, dört çeşme, bir köprü, bir değirmen, biri kaya kilise olan toplam dört kaya oyma mekân, beş mezar taşı ve bir dükkândan oluşan toplam otuz altı yapı tespit edilip incelenmiştir. Bu arazi çalışması kapsamında köyde incelenen tüm tarihi yapılar fotoğraflanıp bunların ilgili yapılarda ölçümleri alınıp bu doğrultuda kroki ve plan çizimleri yapılmıştır. Çalışma beş ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölüm 'Giriş' başlığı altında 'Konunun Tanımı, Amacı, Önemi ve Sınırları', 'Konu ile İlgili Kaynaklar' ve 'Yöntem', belli bir sıralama hususunda anlatılmıştır. İkinci bölümde tarihi yapıları araştırılıp, tespit edilip incelenen 'Kızılkaya'nın Konumu ve Tarihçesi' geniş bir çerçeveden ele alınmıştır. Üçüncü bölümde katalog başlığı altında incelenen tarihi yapılar türlerine göre sınıflandırılmıştır. Yapı türleri kendi arasında ise kronolojik sıraya göre düzenlenmiştir. Mimari yapılar bu bölümde katalog numarası, fotoğraf numarası, çizim numarası biçiminde tasnif edildikten sonra yapının yeri, genel tanım, malzeme ve teknik, plan ve plan elemanları, süsleme özellikleri, tarihlendirme ve yapının mevcut durumuna göre anlatılmıştır. Dördüncü bölümde 'Değerlendirme' başlığı altında yapılar malzeme ve teknik, plan tipleri, plan elemanları, yapı elemanları, cepheler, süsleme ve tarihlendirme gibi özelliklerine göre incelenmiştir. Beşinci bölümde 'sonuç' başlığı adı altında Aksaray Kızılkaya'daki tarihi yapıların değerlendirme bölümündeki bulgularla Türk sanat tarihi ve mimarisinin önemi bundan sonra yapılacak olan akademik, bilimsel ve turizm çalışmalarına ışık tutacak şekilde vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aksaray, Gülağaç, Kızılkaya, Tarihi Yapılar, Arazi Çalışması

Abstract:
This study deals with the historical structures of Kızılkaya village, which is connected to Gülağaç district of Aksaray province in the Central Anatolia Region. In the study, primarily archive and literature search was carried out in order to determine the historical structures existing in Kızılkaya village of Gülağaç district of Aksaray province. Afterwards, field work was carried out and a total of thirty houses, one of which was a village room, a mosque, five cisterns, four fountains, a bridge, a mill, a total of four rock-carved places, five tombstones and a shop were carried out in the village. Six structures were identified and studied. Within the scope of this field study, all historical buildings examined in the village were photographed, their measurements were taken in the relevant buildings, and sketches and plan drawings were made accordingly. The study consists of five main parts. In the first chapter, under the title of 'Introduction', 'Definition, Purpose, Importance and Limits of the Subject', 'Resources Related to the Subject' and 'Method' are explained in a certain order. In the second part, 'History of Kızılkaya', whose historical structures were researched, identified and examined, was discussed from a wide framework. In the third chapter, the historical buildings examined under the catalog title are classified according to their types. The building types are arranged in chronological order among themselves. After the architectural structures are classified in the form of catalog number, photograph number, drawing number in this section, the location of the building, general description, material and technique, plan and plan elements, ornamental features, dating and the current state of the building are explained. In the fourth chapter, under the title of 'Evaluation', the buildings were examined according to their features such as materials and techniques, plan types, plan elements, building elements, facades, ornamentation and dating. In the fifth chapter, under the title of 'conclusion', the importance of Turkish art history and architecture has been emphasized with the findings in the evaluation part of the historical buildings in Aksaray Kızılkaya in a way that will shed light on the academic, scientific and tourism studies to be made from now on.

Keywords: Aksaray, Gülağaç, Kızılkaya, Historical Buildings, Field Study