Birleşmiş milletler taraflar konferansları (COP) kapsamında iklim değişikliği ve mekansal planlama ilişkisi, Türkiye örneği
The relationship between climate change and spatial planning within the scope of the united nations conference of the parties (COP), the case of Türkiye
Yazar: HÜLYA TURAN
Danışman: PROF. DR. ADEM ERDEM ERBAŞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İklim değişikliği ile mücadele günümüzde yüzleştiğimiz en önemli sorunlardan 
biri olarak telafi edilemez sonuçlar doğurabilecek derecede Dünya üzerindeki yaşamı 
tehdit etmektedir. İnsan kaynaklı etkiler sebebiyle artan sera gazı emisyonu 
miktarlarını azaltmak için tüm ülkeler ortak bir çaba sarf etmektedir. İklim değişikliği 
etkilerine dayalı projeksiyonlar gösteriyor ki eğer zamanında ve hızla eyleme geçilmez 
ise uzak olmayan bir gelecekte atmosferdeki sera gazı miktarındaki artış yeryüzünde 
yaşamayı imkânsız hale getirecektir. Dolayısıyla sera gazı envanterlerinin incelenmesi 
ile oluşan tablo karşısında tüm ülkeler iklim değişikliği ile mücadelede ortak hareket 
etmek adına Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf 
olmuşlardır. Bu Sözleşme kapsamında belirlenen azaltım ve adaptasyon eylemleri, 
ülkelerin ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyleri ile sorumlu oldukları sera gazı 
emisyonu oranı göz önüne alınarak belirlenmiştir. Gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan 
ülkelere teknoloji transferi gibi tüm desteği sağlaması şart koşulmuştur. Sözleşme 
çerçevesinde her yıl düzenlenmesi planlanan Taraflar Konferansları ile kaydedilen 
ilerleme raporlarının hazırlanması ve gelecek yıllardaki iklim değişikliği ile mücadele 
hedeflerinin görüşülmesi amaçlanmıştır. 
Kentler sera gazı üretiminde en büyük paya sahip olduğunda çözüme de en 
büyük katkıyı yapması beklenen aktörlerdir. Dolayısıyla iklim değişikliği ile 
mücadelede mekânsal planlama kararlarının etkisi göz önünde bulundurulmalı ve 
yapılı çevre ile doğal çevre arasında dengeleyici bir sürdürülebilir bağ kurulmalıdır. 
Tez kapsamında incelenen iklim değişikliği eylem planları, strateji belgeleri, kalkınma
hedefleri ile mekânsal planlamaya konu kararların karşılaştırılması ile birbiri 
üzerindeki etkisi görülmüştür. Mekânsal planlama kararları çevreci bir zemine 
oturtulur ve gerek yerel yönetimler gerekse merkezi yönetimler bu kapsamda 
politikalar doğrultusunda eyleme geçerler ise iklim değişikliği ile mücadele 
hedeflerinde başarılı olunması kaçınılmazdır.
Anahtar kelimeler: iklim değişikliği, mekansal planlama, taraflar konferansı, cop

Abstract:
The conflict against climate change is one of the most important challenges we 
face today, and it is threatening life on Earth with irreversible consequences. All 
countries are making a concerted effort to reduce the increasing amount of greenhouse 
gas emissions due to anthropogenic impacts. Projections based on climate change 
impacts show that if action is not taken in a timely and rapid manner, the increase in 
the amount of greenhouse gases in the atmosphere in the not-too-distant future will 
make it impossible to live on Earth. Therefore, with the purpose of the examination of 
greenhouse gas inventories, all countries have become parties to the United Nations 
Framework Convention on Climate Change in order to act jointly in the conflict
against climate change. The mitigation and adaptation actions determined within the 
scope of this Convention have been determined by considering the economic and 
technological development levels of the countries and the rate of greenhouse gas 
emissions for which they are responsible, and developed countries are required to 
provide all support such as technology transfer to developing countries. Within the 
framework of the Convention, it is aimed to prepare progress reports and discuss the 
targets for combating climate change in the coming years with the Conferences of the 
Parties (COP) planned to be organized every year. 
Because of the cities have the largest share in greenhouse gas production, they 
are the actors that are expected to make the greatest contribution to the solution. 
Therefore, the impact of spatial planning decisions should be taken into consideration 
in the conflict against climate change and a balancing sustainable link between the 
built environment and the natural environment should be established. By comparing 
the climate change action plans, strategy documents, development goals and spatial 
planning decisions examined within the scope of the thesis, their impact on each other 
has been observed. If spatial planning decisions are based on an environmentalist 
ground and both local governments and central governments take action in line with 
policies in this context, it is inevitable to be successful in combating climate change.
Key words: climate change, spatial planing, conference of the parties, cop