Abdurraûf Efendi'nin fetva defteri ve İslam hukuku açısından degerlendirilmesi (2. ve 3. bölüm)
Evaluation of Abdurraûf Efendi in terms of fetva book and Islamic law (Part 2 and 3)
Yazar: MURAT KAYA
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ KOCABAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdurrauf Efendi = Abdurrauf Efendi ; Biyografi = Biography ; Fetva Defteri = Fatwa Book ; Fetvalar = Fatwas ; Müftüler = Muftis ; Sivas = Sivas ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
1915-1927 yılları arasında Sivas Müftülüğü yapan Abdurraûf Efendi'nin 1926-1927 yılları arasında kayıt altına alınan ve Sivas Ziyabey yazma eserler kütüphanesinde bulunan fetva sicillerini konu edinen araştırmamız, dönemin fıkıh anlayışı hakkında vereceği fikir ve fıkha yapacağı mutevazı katkı yanında Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki Sivas'ın ve Türkiye'nin dini, sosyal ve ahlaki hayatına ışık tutması bakımından da önem taşımaktadır.  
Bir giriş, iki bölüm ve eklerden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde; Abdurraûf Efendi'nin hayatı ve Sivas'ın o dönemdeki çeşitli yönlerden durumu hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Abdurraûf Efendi'nin fetva defteri hakkında genel bilgilerin yanı sıra fetva, fetva eminliği vs. konularının tanımı, fetva defterinde sorulan soruların tarihlere, mahallelere, köylere göre tasnifi tablolar halinde verilmiştir. Ayrıca, fetva defterinde yer alan konuların fıkıh bablarına göre tesbiti yapılarak her konudan bir fetva aynen verilerek açıklanmıştır. Son olarak fetva defterinin İslam hukuku ve sosyal açıdan değerlendirilmesi yapılarak çıkarımlarda bulunulmuştur. Ekler kısmında ise, fetva defterinin latinizesi ve orijinal metninin fotofilmleri yer almaktadır. 
Abdurraûf Efendi'nin sözkonusu yılları kapsayan fetva defterinde mîras, nikah, talak vb. konularda toplamda 477 soru ve cevap yer almaktadır. Sivas'ın merkez mahallelerinden ve çevre köylerinden geldiği görülen sorulara Abdurrauf Efendi hanefi mezhebi içtihadına göre fetva vermiştir. Fetvalarının bazılarında Arapça açıklamalar veya iktibaslar yer almakta olup ardından İbrahim Halebi'nin Mülteka'l-Ebhur, Secâvendî'nin Sirâciyye, Çatalcalı Ali Efendi'nin Fetâvâyi Ali Efendi, Molla Hüsrev'in Dürerü'l-Hükkâm, Hasen b. Mansûr b. Mahmûd el-Özkendî'nin Fetâvâyi Kâdihan'ı gibi bazı klasik muteber Hanefi fıkıh ve fetva kitapları da kaynak olarak gösterilmiştir.
Fetva defterinin yazılmaya başladığı dönemde henüz harf inkılabı gerçekleşmediğinden eserimizin tamamı Osmanlı Türkçe'si ile yazılmıştır. Bazı fetvalarda Arapça eserlerden nakiller yapılarak kaynağın ve yazarın ismi zikredilmiştir. Fetvaların ağırlıklı olarak miras, nikah, talak vs. konularında olduğu ve az sayıda da gayri müslimlerden gelen fetvalar olduğu dikkat çekmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Abdurraûf, Fıkıh, Fetva, Fetva defteri, Müftü, Sivas

Abstract:
Our research which was based on fatwa records of Abdulrauf Efendi, the mufti of Sivas between 1915 and 1927 kept in record between 1926 and 1927 in the manuscripts library of Sivas Ziyabey has an importance in the early years of the Republic in terms of enlightining the religious, social and moral life of Sivas and all Turkey as well as the sincere contribution that he would offer his opinions as to the philosophy of the period. 
In the first part of our study consisting of an introduction, two sections and attachments; Information was given about the life of Abdurraûf Efendi and the condition of Sivas in terms of various aspects in that period. In the second part, as well as the general information about Abdurraûf Efendi's fatwa book, the definition of fatwa, fatwa confidence, the classification of tables were given according to the dates, neighborhoods, villages where the questions were asked in the fatwa books. In addition, the determination of the issues placed in the fatwa book as to fiqh babs are explained offering a fatwa from every subject. Finally, some inferences will be offered by making the evaluation of fatwa book in terms of Islamic law and social aspects. As for the attachments section, it includes the photofilms of original text and the latinized form of the fatwa book. 
In the Abdurraûf Efendi's fatwa book including those years mentioned above, a 477 questions and their answers will be offered in total about the issues such as inheritance, weddings, talak, and etc. As to the questions offered from the neighhbourhoods in the center and the villages nearby Sivas, Abdurrauf Efendi gave a fatwa according to the sect of the dynasty.  In some of the fatwa, it contains Arabic explanations or canats, and then some books were given as resources such as Ibrahim Halebi's Mülteka'l-Ebhur, Some classic muteber Hanefi fiqh and fetva books such as Sirâciyye of Secâvendî, Fetâvâyi Ali Efendi of Çatalcalı Ali Efendi, Molla Hüsrev's Dürerü'l-Hükkam, Hasen b. Mansûr b. Mahmûd al-Ozkendî's Fetâvâyi Kadihan. 
In the period that the fatwa book was written, because the letter revolution had not  occurred yet, the entire work was written in Ottoman Turkish. In some fatwa, the name of the source and the author has been mentioned by making references from Arabic works. It is noted that the issues related to fatwa is predominantly about inheritance, wedding, talak, etc. and there are few fatwa given by non-Muslims.
Keywords: Abdurraûf, Fiqh, Fatwa, Fatwa, Fatwa book, Mufti, Sivas