Geleneksel eğitim pedagojilerine eleştirel bir yaklaşım; Feminist pedagoji
Feminist pedagogy: A critical approach to traditional education pedagogies
Yazar: MELEK SAVAŞ AŞIK
Danışman: DOÇ. DR. İNCİ ÖZKAN KERESTECİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel pedagoji = Critical pedagogy ; Eğitim = Education ; Feminist pedagoji = Feminist pedagogy ; Kadınlar = Women ; Pedagoji = Pedagogy ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışma geleneksel eğitim süreçlerinde karşılaşılan toplumsal cinsiyet eşitsizliğine alternatif bir yaklaşım arayışıyla doğmuştur. Öncelikle eğitimin tarihçesi incelenerek eşitsizliğin kaynağına inmeye çalışılmıştır. Bu tarihsel izlek köklerini günümüzden Antik Mısır'a, Çin'e, Hindistan'a, Antik Yunan'a uzatmıştır. Yer ve zaman değişse de görülmüştür ki tüm çağların ortak paydası aynı; kadının eğitimdeki ve toplumdaki eşitsiz ikincil konumu. Bu eşitsizlik, insanlığın dünyaya dair bilgisinin henüz yeterli olmadığı çağlarda kadının bir ruhu olup olmadığının tartışıldığı zamanlarda da, cadı olarak yakıldığı çağlarda da, insan haklarının, eşitliğin ve özgürlüğün tartışılmasına rağmen kapsamına kadının dahil edilmediği çağlarda da aynıdır. Çalışmada bu tarihçe oldukça geniş bir bağlamda ele alınmış ve önce çıkan dönemler tek tek, kadının eğitimdeki yeri bakımından incelenmiştir. 
Eğitimin bir kitle yaratmadaki becerisi değişen dönemlere kendisini ustalıkla uyarlar. Çağın gereksinimlerinin ve kitlenin özelliklerinin farkında olan erk sahipleri talepleri doğrultusunda halkı şekillendirir, bunu yaparken de tehlikeli bulduğu kadını her zaman ötelerler. En devrimci düşünürlerden sıradan kötücül erkeğe kadar bütün güç sahipleri, kadın için bir rol biçer; anne, eş, cadı, fahişe… Her bir rol için doğal olduğu kabul edilen bir sıfatla birlikte elbette; iffetli, sadık, tehlikeli, dindar, becerikli… Eğitim bu rollerin ve özelliklerin her gün yeniden üretilmesini sağlayan en pratik mekanizmadır. Ulus devletlerinin oluşmasıyla birlikte, eğitimin zorunlu ve devlet gözetiminde olmasının bir nedeni olmalıdır. Birey ne kadar uzun süre sistemde işlem görürse çıktı o denli kusursuz olur. Günümüz eğitim sistemi rekabetçi, eşitsiz, ezber, çıkarcı denklemleriyle bireyleri onlara iş sağlayan bir diploma hedefinde yarış atı gibi koşturmaktadır. Geleneksel eğitim pedagojileri bireyin bu kısır döngüden çıkmasına fırsat vermeyecek denli sıkı geçirmişlerdir pençelerini öğrenciye. Bilgiyi, otoriteyi, eşitsizliği sorgulayamayan birey, üzerindeki ağırlığı silkip atabilecek donanıma sahip eğitim görmemektedir. 
Geleneksel eğitim pedagojilerine eleştirel yaklaşan kuramlardan olan feminist pedagoji, bu çıkmazları açmaya, bireyi güçlendirmeye ve özgürleştirmeye, öğretmeninki de dahil her türlü otoriteyi ve doğmayı sarsmaya çalışır. Öğrenme öğretme süreçlerinde sınıf pratiklerimizdeki seçimlerimizi belirleyen kriterler koyar ortaya. Toplumsal cinsiyete duyarlı, eşitlikçi, öğrenci ve öğretmen arasındaki ilişkileri irdeleyen, öğrencilerin kendilerini ifade etmelerini sağlayan bir yaklaşımla, bireyin özgürleşmesini ve toplumun dönüşmesini hedefler. Peki, feminist pedagojiyi uygulamak mümkün müdür? Son bölümde bu soru ekseninde bir tartışma yürütülmektedir. Bu tartışmanın metodolojisi feminist epistemoloji ve feminist kuram çerçevesine oturtulmuştur. Feminist teorinin argümanları kullanılmıştır. Feminist pedagojinin yöntemleri bilimsel çerçevede irdelenmiş ve eleştirel yaklaşımla yeniden gözden geçirilmiştir. Eşit, çok sesli, özgür, kendine güvenen, "öteki"lerle aynı olduğunun bilincinde birey yetiştirmenin yöntemi araştırılmıştır.

Abstract:
This research has stemmed from an alternative approach investigation to the gender unequality that is encountered during the process of traditional education. Firstly it has tried to retrace the basis of inequality by exploring the history of education. This historical path reaches to Ancient Egypt, China, Ancient Greece from modern-day. Even though the place and the time has changed, it has been observed that the common denominator of the ages is same; unequal subordinate position of women in education system and social life. This unequality stayed identical even in the early ages when the question that whether woman had a spirit or not was discussed or when the woman was burned after accused of being a wicth or when she dissmissed from the scope of human rights while equality and freedom were being discussed. In this research that history has been examined in a wide range and outstanding important periods have been handled one by one with regards to the woman's position in education.
The ability of schooling in creating a mass adapts itself to the changing ages ingeniously. Being aware of the necessities of their age and characteristics of the mass, authority owners forms the community. The woman they think dangerous is always restrained. Every authority owner from the most revolutionist to the ordinary wicked man provides a role for woman; a mother, a wife, a witch, a prostitute… With a given epithet for each role; virtuous, faithful, hazardous, devout, skillful… Education is the most practical mechanism that enables the reproduction of these roles and epithets. There must be a reason of school's becoming compulsory after the existence of nation-states. The more a person is processed in the system, the more perfect the result of process becomes. Current, competitive, unequal, rote learning, manipulative education system makes students race for the purpose of having a diploma that ensures a job. Traditional education pedagogies embrace the individial so strict that it is almost impossible to challenge knowledge, authority or system.
Being one of the theories criticising traditional education pedagogies, feminist pedagogy tries to empower, emancipate the student and afflict any kind of authority including the teacher's. During the teaching-learning process it provides some citeria guiding our choice of classroom practices. It also targets the transformation of person and society using a gender sensitive and equal approach that lets the students express themselves easily and creates a new form of teacher-student relationship. Well then, is it possible to carry out the feminist pedagogy practices? This question has been discussed in the last chapter. This thesis tries to make analysis based on the frame of feminist epistomology and feminist theory. The methods of feminist pedagogy has been reviewed critically. The way of educating a person who is equal, pollycultural, emancipated, self confident, aware of the others' rights has been searched.