Liken (Usnea longissima) ekstraktlarının fusarium graminearum izolatlarına karşı antifungal aktivitesinin incelenmesi
Investigation of the antifungal activity of lycene (Usnea longissima) extracts against fusarium graminearum isolats
Yazar: ASMAR TAGHIYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE FEYZA TUFAN DÜLGER
Haliç Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoteknoloji ve Genetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Tarımında bitkileri hastalıklardan korumak için geliştirilen yöntemler büyük ölçüde kimyasal pestisitlerin kullanımına dayanmaktadır. Kimyasal pestisitler arasında yer alan fungisitlerin ve fumigantların kullanımı toprak biyotası üzerine ciddi etkilere sahip olup çevre ve tüketici üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Bu yöntemler çevreye zarar verdiği ve atmosfer kirliliğine neden olduğu için uzun vadede ekonomik açıdan uygun değildir. Bu amaçla bitkilerde spesifik olarak hatalığın kontrolü için biyokontrol ajanlar kullanılmaktadır. Bu tez projesinde allelopatik ajan olarak U. longissima ekstraktlarının F. graminearum PH-1 ve H11 izolatları üzerinde antifungal aktivitesi belirlendi ve antifungal aktivite gösteren ekstraktların F. graminearum izolatlarında meydana getirdiği değişiklikler Mst20, CAT ve tri5 genlerinin gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (qPCR) kullanılarak incelendi.
Fentotipik analiz sonuçlarına göre, F. graminearum PH-1 izolatı H11 izolatına oranla liken ekstraktlarına karışı en çok etkilenen izolat olarak belirlenmiştir. U. longissima metanol eksreaktı aseton eksreaktınla oranla daha belirgin antifungal etkili olduğu görüldü. Deneyde kullanılan U. longissima ekstraktlarının konsantrasyon artışına bağlı olarak antifungal inhibisyon zon çapının orantılı olarak arrtığı görüldü. 50mg/ml konsantrasyonlu U. longissima metanol ekstraktı (30±0) aynı konsantrasyonlu aseton ekstraktına (26.5±2.121) oranla daha belirgin antifungal aktivite gözlemlendi. Pozitif kontrol grubu tetrakonzol test edilen izolatlara karşı belirgin antifungal etkili olduğu belirlenirken, negatif kontrol grubu DMSO ve aseton F. graminearum izolatlarına karşı antifungal aktivitesi görülmedi. 
Gen ekspresyon analiz sonuçlarına göre, apoptozla ilişkili mst20 ve oksidatif stresten sorumlu CAT genlerinin ekspresyon seviyeleri kontrol grubu ile istatiksel olarak karşılaştırıldığında, her iki izolatta anlamlı artış saptandı. Mikotoksin üretiminden sorumlu tri5 geninin ekspresyon seviyeleri kontrol grubu ile istatiksel olarak karşılaştırıldığında, her iki F. gramiearum izolatlarında kontrole göre anlamlı düşüş görüldü.
Literatür taramasında likenlerin antifungal etkilere dayanan sınırlı çalışmaları göz önüne alındığında yapılan tez çalışmasında liken (U. longissima) ekstraktlarının F. graminearum izolatlarına karşı antifungal aktivitesinin incelenmesi konusu özgün olması ve biyokontrol ajan olarak araştırmalara katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The methods developed to protect plants from diseases in agriculture are largely based on the use of chemical pesticides. The use of fungicides and fumigants, which are among chemical pesticides, has serious effects on soil biota and has negative effects on the environment and consumers. These methods are not economically viable in the long term, as they harm the environment and cause atmospheric pollution. For this purpose, biocontrol agents are used specifically for control of error in plants. In this thesis project, the antifungal activity of U. longissima extracts on F. graminearum PH-1 and H11 isolates as allelopathic agents was determined and the changes caused by the antifungal extracts in F. graminearum isolates were determined using real-time polymerase chain reaction (qPCR) of the Mst20, CAT and tri5 genes. has been examined.
	According to the phentotypical analysis results, F. graminearum PH-1 isolate was determined to be the most affected isolate compared to H11 isolate against lichen extracts. U. longissima methanol extractor was found to have a more pronounced antifungal effect than acetone extractant. It was observed that the antifungal inhibition zone diameter increased proportionally due to the increase in the concentration of the U. longissima extracts used in the experiment. A more pronounced antifungal activity was observed in U. longissima methanol extract (30 ± 0) with a concentration of 50mg/ml compared to acetone extract of the same concentration (26.5 ± 2.121). While the positive control group tetraconzole was found to have a significant antifungal effect against the isolates tested, negative control group showed no antifungal activity against DMSO and acetone F. graminearum isolates.
	According to the gene expression analysis results, when the expression levels of mst20 associated with apoptosis and CAT genes responsible for oxidative stress were statistically compared with the control group, a significant increase was found in both isolates. When the expression levels of the tri5 gene responsible for mycotoxin production were compared statistically with the control group, a significant decrease was observed in both F. gramiearum isolates compared to the control.
	Considering the limited studies of lichens based on antifungal effects in the literature review, the subject of examining the antifungal activity of lichen (U. longissima) extracts against F. graminearum isolates is important in terms of being unique and contributing to research as a biocontrol agent.