Nonfonksiyonel hipofiz adenomlarında transsfenoidal rezeksiyon volümünün nazal ve sfenoid sinüs ölçümleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of transsphenoidal resection volume in nonfunctional pituitary adenomas by nasal and sphenoid sinus measurements
Yazar: AHMET SELİM KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN KARABAĞLI
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Nazal kavite = Nasal cavity ; Paranazal sinüsler = Paranasal sinuses ; Sfenoid sinüs = Sphenoid sinus

Özet:
Amaç: Çalışmamızda transsfenoidal hipofiz cerrahisinde tümör rezeksiyon
volümünün, nazal ve sfenoid sinüs anatomisinde karşılaşılabilecek varyasyonlarla
olan ilişkisini ortaya koymayı ve bu cerrahi yönteme yeni yaklaşım göstergeleri
geliştirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Selçuk Üniversitesi tıp fakültesi beyin ve sinir
cerrahi kliniğinde 2010-2020 yılları arasında nonfonksiyone hipofiz adenomu
nedeniyle transsfenoidal yolla opere edilen 14-76 yaş arası hastalar dahil edildi. Bu
hastaların sfenoid sinüs tipleri pnömatizasyon derecesine göre belirlendi. Syngo.via
görüntüleme programı kullanılarak preoperatif ve erken postoperatif manyetik
rezonans görüntülerden volüm verileri elde edildi. Enlil pacs programı kullanılarak
preoperatif hipofiz manyetik rezonans T1 sagittal sekans görüntülerden columella
tabanı ile sfenoid sinüs arasındaki uzaklıklar ve bu doğrultunun nazal kavite tabanı
ile yaptığı açılar ölçüldü. Bu parametreler arasındaki ilişki istatistiksel olarak
değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda rezeksiyon volümü, sfenoid sinüs tiplerine göre
istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p=0,002), ancak rezeksiyon volüm
yüzdesi anlamlı farklılık göstermemiştir (p=0,845). Rezeksiyon volümü ile sfenoid
sinüs tipleri arasındaki ilişki post hoc analiz ile değerlendirilmiştir.
 Sellar tipte, konkal tipe oranla rezeke edilen volüm anlamlı olarak daha
fazla bulunmuştur (p<0.001).
 Sellar tipte, invaze tipe oranla rezeke edilen volüm anlamlı olarak daha
düşük bulunmuştur (p=0,037).
 İnvaze tipte konkal tipe oranla rezeke edilen volüm anlamlı olarak daha
fazla bulunmuştur (p=0,010).
Çalışmamızda tercih edilen cerrahi tipleri arasında rezeksiyon volümü ve
yüzdesi arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p=0,566), (p=0,466).
Çalışmamızda yapılan Spearman Korelasyon analizi sonucunda; kolumella ile
sfenoid sinüs arasındaki mesafe ve bu doğrultunun nazal kavite tabanı ile yaptığı açı;
tümör rezeksiyon volümü ve rezeksiyon volüm yüzdesi ile ilişkili bulunmamıştır
(p<0,05).
Çalışmamızda tümör büyüklüğünün, tümör rezeksiyon volümü yüzdesine etki
etmediği gösterilmiştir.
Sonuç: Transfenoidal hipofiz cerrahisinde tümöre ulaşana dek katedilen
cerrahi koridorun belirlenmesinde kullanılan çeşitli anatomik belirteçler mevcuttur.
Bu belirteçler günümüze kadar edinilen cerrahi tecrübeler ve yapılan çalışmalar
sonucunda ortaya çıkmıştır. Biz bu çalışmada sfenoid sinüsün ve nazal kavitenin bazı
ölçümleriyle tümör rezeksiyon volümünün etkilenmediğini göstererek literature
klinik bir tecrübe sunmuş olduk. Halen daha tümör rezeksiyon volümüne etki
edebilecek anatomik varyasyonlar olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to reveal the relationship between tumor
resection volume and variations in nasal and sphenoid sinus anatomy in
transsphenoidal pituitary surgery and to develop new approach indicators for this
surgical technique.
Material and method: Patients aged 14-76 years were included in the study
who were operated on for non-functional pituitary adenoma by transsphenoidal
approach in Selçuk University School of Medicine, Department of Neurosurgery
between 2010 and 2020. The sphenoid sinus types of these patients were determined
according to the degree of pneumatization. Volume data were obtained from
preoperative and early postoperative magnetic resonance images using the Syngo.via
imaging program. The distances between the floor of the columella and the sphenoid
sinus and the angles of this direction with the floor of the nasal cavity were measured
from the preoperative pituitary magnetic resonance T1 sagittal sequence images
using the Enlil pacs program. The relationship between these parameters was
evaluated statistically.
Results: In our study, the resection volume showed a statistically significant
difference according to the sphenoid sinus types (p=0.002), but the resection volume
percentage did not differ significantly (p=0.845). The relationship between resection
volume and sphenoid sinus types was evaluated by post hoc analysis.
· The resected volume was found to be significantly higher in the sellar type
compared to the conchal type (p<0.001).
· The resected volume was found to be significantly lower in the sellar type
compared to the invasive type (p=0.037).
· The resected volume was found to be significantly higher in the invasive
type compared to the conchal type (p=0.010).
In our study, no significant difference was found between the preferred
surgery types in terms of resection volume and percentage (p=0.566), (p=0.466).
As a result of Spearman Correlation analysis conducted in our study; the
distance between the columella and the sphenoid sinus and the angle of this direction

73
with the floor of the nasal cavity were not found to be correlated with tumor
resection volume and the percentage of resection volume (p<0.05).
In our study, it was shown that tumor size did not affect the percentage of
tumor resection volume.

Conclusion: In transphenoidal pituitary surgery, there are various anatomical
markers used to determine the surgical corridor traversed until reaching the tumor.
These markers have emerged as a result of surgical experience and studies until
today. In this study, we presented a clinical experience to the literature by showing
that the tumor resection volume was not affected by some measurements of the
sphenoid sinus and nasal cavity.We still think that there are anatomical variations
that may affect the tumor resection volume.