Kütahya, Eskişehir ve Afyonkarahisar illerinde yer alan Phryg Kaya anıtlarının korunması ve sunumu: Sorunlar ve öneriler
Conservation and presentation of Phryg Rock monuments in Kütahya, Eskişehir and Afyonkarahisar provinces: Problems and suggestions
Yazar: SİNAN ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE SAVRUM KORTANOĞLU
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Anıtlar = Monuments ; Anıtsal yapılar = Monumental buildings ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Eskişehir = Eskişehir ; Frigler = Phrygian ; Frigya = Phrygia ; Kaya anıtları = Rock monuments ; Kütahya = Kütahya

Özet:
Phrygler, Anadolu'nun M.Ö. 1.bin yıl kültür ve siyasi hayatında yer alan önemli bir toplumdur. Kendine özgü birçok kültürel özelliği içinde barındıran Phrygler'in, yıkıldıktan sonra bile izleri devam etmiştir. Phryg halkı, tanrıçalarının doğada yaşadığına inanmış ve onun için doğada bulunan, kolaylıkla işlenebilen ana kayayı kullanmıştır. Bu kayalarda ritüeller gerçekleştirmek amacıyla, anıtsal boyutlarda ya da küçük fasad, altar ve nişlerden oluşan kült yapılarını yapmışlardır. Kültürel mirasın korunması ve yaşatılması hususunda dünya genelinde uyulması gereken ilkeler, uluslararası ve ulusal anlamda belirleyici kuralların doğmasına neden olmuştur. Bu bağlamda dünya genelinde birtakım sözleşmeler, tüzükler, yönetmelikler ve yasalar tanımlanmıştır. Ülkemizde arkeolojik mirasın korunması ve yaşatılması için ana yetkili kurum "T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı" dır. Bu yetkinin yasal temeli "2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu" ve diğer ilgili diğer düzenlemelerdir. Kütahya-Eskişehir ve Afyonkarahisar il sınırlarında yer alan Phryg kaya anıtları hakkında bu tez çalışmasında ele alınan koruma ve sunum olgusu ile ilgili, uluslararası ve ulusal ölçekte yapılan çalışmalar ve uygulamalar çalışma içerisinde incelenmiştir. Ardından ülkemizin koruma tarihçesi, koruma ve sunum ile ilgili kabul edilen yönetmelikler ele alınmıştır. Son olarak Kütahya-Eskişehir ve Afyonkarahisar il sınırlarında yer alan Phryg kaya anıtlarının genel özellikleri verilerek bu anıtların korunması ve sunumuna ilişkin sorunlar ve öneriler belirtilmiştir.

Abstract:
The Phrygians is an important society that took place in the cultural and political life of the Anatolian BC. 1st millennium. The traces of Phrygians, which has many unique cultural features, continued even after it was destroyed. The Phrygian people believed that their goddess lived in nature and used the easily processed bedrock found in nature for her. In order to perform rituals on these rocks, they built cult structures consisting of monumental or small façades, altars and niches. The principles that must be followed around the world in the protection and preservation of cultural heritage have led to the emergence of international and national determinative rules. In this context, some conventions, statutes, regulations and laws have been defined around the world. The main authorized institution for the protection and preservation of the archaeological heritage in our country is "T.C. Ministry of Culture and Tourism. The legal basis of this authority is the "Law No. 2863 on the Protection of Cultural and Natural Heritage" and other relevant regulations. International and national studies and practices related to the conservation and presentation phenomenon discussed in this thesis about the Phrygian rock monuments located in the provincial borders of Kütahya-Eskişehir and Afyonkarahisar were examined in the study. Then, the conservation history of our country, the accepted regulations on conservation and presentation are discussed. Finally, the general characteristics of the Phrygian rock monuments located in the provincial borders of Kütahya-Eskişehir and Afyonkarahisar are given, and the problems and suggestions regarding the protection and presentation of these monuments are stated.