Microtus guentheri ve Microtus dogramacii türlerinin Amasya ve Tokat illerinde yayılış gösteren populasyonlarının taksonomik özellikleri ve karyolojisi
Taksonomical characteristics and karyology of populations in population in Amasya and Tokat provinces of Microtus guentheri and Microtus dogramacii (Rodentia:Mammalia)
Yazar: MEHMET AKİF BİLİR
Danışman: PROF. DR. HALUK KEFELİOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Microtus Schrank, 1798 cinsi, Kuzey Yarımküre'deki pek çok habitatta baskın olarak bulunan, küçük herbivor memelileri kapsamaktadır. Palearktik bölgede çok geniş alanlara yayıldığı için, çok sayıda tür ve alttüre ayrılmıştır. Microtus cinsi 15 altcins ve 62 tür ile Holarktik bölgede dağılış göstermektedir. Microtus cinsi Türkiye'de 10 tür ile temsil edilmektedir. Bu çalışma Tokat ve Amasya illerinden elde edilen M. dogramacii ve M. guentheri türlerinin taksonomik problemlerine ve yayılışlarının belirlenmesine katkı sağlamak, birbirleriyle olan morfolojik ve karyolojik olarak varsa benzerliklerini belirlemek, geometrik morfoloji analiz yöntemi ile bu iki tür arasında, kafatasları açısından farkın olup olmadığını ortaya koymak, daha önce Türkiye'den bazı araştırıcılar tarafından verilen Microtus hartingi problemine açıklık getirmek, ayrıca M. dogramacii'nin varsa yeni karyotipik formlarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Tip yerinden toplanan M. dogramacii örneklerin hepsinde yapılan çalışmalar sonucunda kromozom sayısı 2n=48 ve M. guentheri örneklerinin hepsinde kromozom sayısı 2n=54 olarak tespit edilmiştir. M. guentheri: Tüm kromozomlarda belirgin koyu bantlar görülmüştür fakat C-pozitif olarak boyanmış (lekelenmiş) bölgeler popülâsyonlar arasında çeşitlilik gösterir. M. dogramacii: Tüm kromozomlarda büyük ve koyu bantlar görülmüştür. X kromozomunda sentromerik bölge koyu olarak görülmüştür. Kromozomlar üzerindeki heterokromatin/ökromatin bölgelerin dağılımını gösteren G band (Giemsa-Tripsin bantlama) çalışmasında, bu iki türün kromozomlarının G band morfolojilerinin tamamen aynı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada yapılan klasik morfometrik, geometrik morfometrik ve kromozomal çalışmalar ile Krystufek, (2012) tarafından yapılan moleküler çalışmalara göre, M. guentheri ve M. dogramacii arasında karyolojik, morfolojik, ölçü özellikleri ve geometrik morfometrik özellikler bakımından taksonomik farklılıklar oldukça belirgin düzeydedir.

Abstract:
Microtus Schrank, 1798 genus involves to small herbivorous mammals dominantly in many habitats in the North Hemisphere. It is divided into numerous species and subspecies because of the area is very wide spread in the Palaearctic region. It is distributed in Holarctic region with 15 subgenus and 62 species. Microtus genus is represented by 10 species in Turkey. The purpose of this study is to contribute to taxonomic problems and determination for the distribution of M. guentheri and M. dogramacii species obtained from Tokat and Amasya provinces determine to morphological and karyological similarities between them, to reveal whether they are from the point of difference to skulls these between two species by geometric morphology analysis method, it was carried out by some researchers in Turkey to clarify the problem of Microtus hartingi and also reveal new karyotypic forms of M. dogramacii. As a result of studies that collected from type locality the number of chromosomes was found to be 2n=48 in all M. dogramacii and M. guentheri samples the number of chromosomes was found to be 2n=54. M. guentheri: In all chromosomes are seen distinct dark bands but C-positively stained areas vary among populations. M. dogramacii: In all chromosomes are seen great and dark bands. X chromosome is seen dark in centromeric region. In the G band (Giemsa-Tripsin banding) study showing the distribution of heterochromatin/ euchromatin on the chromosomes, it is seen that  the G band morphologies of these two chromosomes are completely identical. According to the molecular studies (Krystufek, 2012)  and in this study with classical morphometric, geometric morphometric, chromosomal the taxonomic differences between the M. dogramacii and M. guentheri are a quite distinct level in respect to karyological, morphological, features and geometric morphometric properties.