Finansal kurumlarda faaliyet tabanlı maliyetleme ve bir uygulama
Activity based costing in financial institutions and an application
Yazar: AHMET OKYAY
Danışman: Y.DOÇ.DR. SAİT YÜKSEL KAYGUSUZ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZETYoğun rekabetin yaşandığı günümüzde işletmeler kendilerini sürekliyenilemek ve geliştirmek durumundadır. Artık geçmişte uygulanan üretim veticaret anlayışı geçerliliğini yitirmeye başlamıştır. Geçmişte mamullerin üretilmesi,fiyatlandırılması ve pazarlanması gibi konular üzerinde ciddi anlamdadurulmamakta ve söz konusu faaliyetler her hangi bir yöntemedayandırılmamaktaydı.Fakat günümüzde, iletişim araçları yaygınlaşmış, tüketici haklarıyla ilgilidüzenlemelerin sayısı artmış ve müşteriler farklı pazarlara ulaşıp mamullerarasında; fiyat, kalite ve sunulan garanti şartları gibi konularda kıyaslamayapabilir hale gelmiştir. Bu da işletmeleri mamullerin üretilmesi, fiyatlandırılmasıve pazarlanması gibi konularda daha doğru ve güncel bilgilerle çalışmaya sevketmiştir.Yukarıda sayılan sebeplerin yanı sıra, üretim ortamlarının ve üretimyapılarının değişmesi ve JIT (Just-in-Time), MRP (Material RequirementsPlanning) gibi sistemlerin ileri üretim teknolojilerine sahip işletmelerdekullanılmaya başlanması, işletmeleri yeni maliyet hesaplama yöntemlerine doğrubir arayışa itmiştir.Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, daha doğru ve güvenilir bir maliyet bilgisisunmak amacıyla ve geleneksel maliyet yöntemlerine bir alternatif olarak ortayaçıkmıştır. Geleneksel maliyet sistemleri, maliyetleri hacim tabanlı olarakmamullere yüklediğinden; bazı mamullere olduğundan daha çok, bazılarına iseolduğundan daha az maliyet yüklenmesine sebep olmaktaydı. Geleneksel maliyetsistemi, kaynakları mamullerin tükettiği varsayımına dayanmaktadır. Bu dasistemin eleştirilen bir yönüdür. Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ise, maliyetlerihacim tabanına göre değil faaliyet tabanına göre mamullere yüklemektedir.Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, ilk olarak üretim işletmeleri için tasarlanmışlerleyen yıllarda Faaliyet Tabanlı Maliyetlemenin hizmet işletmeleri için de uygunbir yöntem olacağı tespit edilmiş ve bu işletmelerde de uygulanmaya başlanmıştır.Tez de de bir banka işletmesinde uygulama yapılarak yöntemin bu tür işletmeleriçin de yararlı sonuçlar ortaya koyduğu tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyet, Genel Üretim Giderleri, Hizmetşletmeleri, Finansal Kurumlar.iii

Abstract:
ABSTRACTIn a highly competetive time, today, the companies must renew and developthemselves. The production and trade of the past has lost its validity now. In thepast the production, the costing and the trading of the products were not seriouslydealt with and there was no method for that.But today, communication devices are widespread, the number ofcomsumer rights have increased and the comsumers are now able to compare theproducts for their prices, quality and the guarantee terms they offer. And thiscompelled the manufacturers to be more careful and diligent in production,costing and trading of their products.Besides the reasons listed above, the change in the production environmentand production structures, the use of JIT (just-in-time), MRP (MaterialRequirements Planning) in companies that have high production technologiesforced the others to find new ways of cost calculation methods.Activity based costing (ABC) has emerged as an alternative to costingmethods to give precise and reliable information on costing. Because it caulculatedthe costs relative to volumes of the products, the traditional costing systemssometimes calculated the costs less or more. The traditional costing system is basedon the hypothesis that sources are depleted by the products. This is the evercriticized part of the system. Activity based costing doesn?t calculate the costsaccording to their volume base, but to the activity base.ABC was first designed and applied to the production companies. In thefollowing years, it is found that ABC will be appropriate for service companies andthey have already started using it. In this thesis, the application was done in a bankand it was found that this method showed good results.Key words: Activity Based Costing, Factory Overhead, Service Firms, Financialnstitutions.iv