Çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocukların kullandıkları jestler ile yetişkinlerin çocuklarla etkileşim davranışlarının incelenmesi
The examination of gestures of children with multiple disabilities and visual impairment and adults' interaction behaviors' with children
Yazar: DERYA UYAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR ŞAFAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Etkileşim = Interaction ; Görme engelliler = Visually impaired ; Jest = Gesture

Özet:
Bu araştırmada, çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocukların kullandıkları jestler ile yetişkinlerin çocuklarla etkileşim davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bütüncül çoklu durum çalışması deseniyle planlanan araştırmanın çalışma grubunu, 8-12 yaş arasında olan çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen 4 çocuk, çocukların anneleri ve çocuklarla çalışan öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırma verileri, her bir çocuk için ev (anne-çocuk etkileşimi) ve okul (öğretmen adayı-öğrenci etkileşimi) ortamlarında, nitel araştırma veri toplama tekniklerinden yapılandırılmış gözlem kullanılarak toplanmıştır. Söz konusu veriler doğal ortamda yemek yeme, oyun oynama/öğretim amaçlarını destekleyen etkinlikler, giyinme-soyunma, kişisel bakım ve temizlik, serbest zaman bağlamlarında video görüntüleri alınması şeklinde elde edilmiştir. Elde edilen tüm veriler, araştırmanın amaçlarına yönelik önceden hazırlanan formlara davranışsal kodlama yapılarak betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocukların her bir ortamda tüm jest türlerinde ve işlevlerde jest ürettikleri ancak her bir çocuğun her bir ortamda tüm jest türleri ve işlevlerde jest kullanmadığı, jest kullanımlarının birbirlerinden farklılıklar içerdiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca her bir çocuğun her bir ortamda farklı sayı ve sıklıkta jest ürettiği gözlenmiştir. Araştırmada yer alan her bir yetişkinin çocuklarla olan etkileşim düzeylerinin, etkileşim biçimlerine ve bağlamlara yönelik etkileşim düzeylerinin; bunun yanı sıra etkileşim profillerinin birbirlerinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocukların jest kullanım miktarları ile yetişkinlerin etkileşim davranışlarının birlikte incelenmesi kapsamında her bir yetişkin-çocuk çifti için farklı yorumlar ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkılarak jest yoluyla iletişim becerilerinin farkındalığının artırılması gerektiğine, yetişkin etkileşim davranışlarının çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocuklar için önemine, yetişkinlerin duyarlı etkileşimde bulunmaları adına aile ve öğretmen eğitim hizmetlerinin gerekliliğine/güçlendirilmesine vurgu yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler : Çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocuklar, jest, anne-çocuk etkileşimi, öğretmen adayı-öğrenci etkileşimi

Abstract:
In this study, the aim is to investigate the gestures used by the children with multiple disabilities and visual impairment and adults' interaction behaviors' with children. The working group of the study which is designed with the holistic multiple case study design consists of 4 children with the ages between 8-12 with multiple disabilities and visual impairment, their mothers, and student teachers working with them. The data of the study was gathered in the home (mother-child interaction) and school environment (student teacher interaction) for each child using structured observation, a qualitative research data gathering technique. These data were collected by taking video images during eating in the natural environment, activities that support playing/ educational aims, dressing-undressing, personal care and hygiene, and free time contexts. All the collected data were coded into pre-prepared forms for the purpose of this study as behavioral coding and analyzed with qualitative analysis technique. At the end of the study, the children with multiple disabilities including visual impairment were found to produce all types and functions of gesture in each type of environment, but each child did not use all types and functions of gestures, they  differed in terms of gesture usage. Besides, it was observed that each child produced gesture with different number and frequencies in each environment. All adults in the study differed from each other in terms of their interaction level with children, interaction styles, interaction level in different contexts, and also interaction profiles. The investigation of the amount of gesture usage children with multiple disabilities and visual impairment together with the adults' interaction behaviors' produced different interpretations for each child-adult pair. Based on the findings of the study, increasing the awareness of gesture communication skills, the importance of adults' interaction behaviors' for the children with multiple disabilities including visual impairment and the necessity/strengthening of early childhood education services for the sake of sensitive interaction of adults have been emphasized.



Key Words : The children with multiple disabilities and visual impairment,gesture, mother-child interaction, student teacher-student interaction