Şeyhülislâm Yahyâ divânı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Concordance and functional dictionary of Sheyhulislâm Yahyâ divân
Yazar: ZEYNEP DİNÇER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Bağlam = Context ; Dil özellikleri = Language features ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Şeyhülislam Yahya Efendi = Şeyhulislam Yahya Efendi ; Şiir = Poem

Özet:
Sözcükler; bir anlatıcının aktarım amacı, birikimi ve düşünce dünyası ile seçilen veya anlatım gücüyle birlikte ortaya çıkan dil öğelerdir. Bu öğeler biraraya gelerek cümleleri, cümleler, paragrafları; paragraflar da metnin temel kurgusunu ortaya çıkarır. Ancak sözcüklerin anlamları her zaman yalın değildir. Onlar bir arada kullanıldıkları sözcüklerle, cümle içerisindeki konumları veya vurgularıyla farklı anlam değerlerine sahip olabilirler. Yani metni ortaya çıkaran sözcükler metnin kendisinden bağımsız değildir. Bu sebeple onları değerlendirmek; anlamları alt alta sıralanmış salt sözlük çalışmalarıyla değil aynı zamanda metnin bütünüyle mümkündür. İşte bu amaçla ortaya çıkan bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmaları araştırmamızın da asıl konusunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda 17.yy şairlerinden Şeyhülislâm Yahyâ Divânı temel metin olarak seçilmiş, burada her sözcüğün bağlam içerisindeki anlamı tespit edilerek bilhassa şairin üslûp, anlam dünyası ve dil hususiyetlerine dair verilere ulaşılması hedeflenmiştir. İnceleme sonucunda; Şeyhülislâm Yahyâ Divân'ının bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü hazırlanmış, şairin kimliğine ve edebî yönüne dikkat çekilmiştir. Ayrıca Yahyâ Efendi'nin yaşadığı döneme, dil ve üslûp niteliklerine dair yorumlarda da bulunulmuştur. 



Bilim kodu: 31402
Anahtar Kelimeler: Şeyhülislâm Yahyâ, Divân, 17.yy, Bağlam, İşlevsel Sözlük.
Sayfa Adedi: 337
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İsmail Hakkı AKSOYAK

Abstract:
Words; reveals the knowledge of a narrator,  way of thinking and style. The words bring forth the sentences and the sentences also form texts. But not limited meaning of the words. Words can have new meanings with other words, positions and emphasis in the sentence. So words can have new meanings with the text. For this reason, words are not limited to dictionary meanings only. For this purpose, concordance and functional dictionary works has begun. Unfortunately the studies performed in this field is limited at present. This is also the main theme of my thesis at the same time. I worked on Diwan of Sheyhulislâm Yahyâ in my thesis. This poet lived in the Ottoman geography in the 17th century. I found the meaning in context of every word in the text. I also studied the world of style and meaning of Diwan of Sheyhulislâm Yahyâ. In addition, determinations were made regarding Şeyhülislâm Yahya's poetry, literary direction, profession, language and stylistic features and differences.






Science Code	: 31402
Key Words	:Sheyhulislâm Yahyâ, Divân, 17th century, concordance, functional dictionary.
Page Number		: 273
Supervisor		: Prof. Dr. İsmail Hakkı AKSOYAK