İnsan merkezci olmayan hayvan temsilleri: Antennae dergisi örneği
Non-anthropocentric animal representations: The example of Antennae magazine
Yazar: ALMİNA GÖL
Danışman: DOÇ. DR. NİSBET GAMZE TOKSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Etrafımızda dönen bazen bizi saran bazen de akışına kendimizi bıraktığımız zamanı özellikle şimdilerde imgelerden bağımsız düşünmek neredeyse imkansız. Bazen yolda yürürken canlı renkli bilboardlara, bazen bir dergi kapağına bazen de bilgisayar ekranına bakıyoruz. Görmek ve anlamlandırmak istiyoruz. Ama bazen de bakmayı ve görmeyi seçmediğimiz görüntülere maruz kalabiliyoruz. Dünyanın bu zamanında görüntülerle çeperlenmişken görüntüleri iktidarın bir alanı olarak düşünüyor muyuz? Neyi gördüğümüzü ve bunun bizlere nasıl gösterildiğini sorguluyor muyuz?

Bu tezdeki ana amaçlarımdan biri görüntülerin de bir iktidar alanı olarak kurgulandığından bahsederek hayvanların bulunduğu görüntüleri tartışmaya açmaktır. İnsan olmayan hayvanların yaygın dolaşımda olan durağan görüntüleri onlara yöneltilen nesneleştirici ve ötekileştirici tutum ve davranışları besler niteliktedir. Görüntüler, hayvanı nesneye indirgeyen ataerkil sistemin görsel temsil alanında nasıl çalıştığını ve egemen bakışa nasıl hizmet ettiğini anlamanın yollarından biridir.

Bu çalışmada ilk olarak insanmerkezci bakışın eleştirisinden söz edildi. Hayvanın insan tarafından sömürüsüne dayalı ilişkinin tarihi farklı boyutlarıyla yeniden gözden geçirilmeye muhtaçtır. Eleştirel hayvan çalışmalarının açtığı tartışmalar bu bağlamda yeni kapılar aralarken gündelik hayatın pratiklerini ve etiğini de yeniden sorunsallaştırma imkanı yaratır.  

Ardından bakışın nasıl şekillendiğini, görmenin ve temsilin iktidar alanı olarak nasıl işlediğini, toplumsal yaşamın imgeler dünyasına nasıl taştığını hayvanların görsel temsilini merkeze alarak tartışma açıldı. Bu bağlamda sanatsal üretimlere odaklanıldı. Hayvanların alışılagelmiş temsillerini eleştirel bir gözle yeniden değerlendiren bir mecra sunan Antennae dergisi merkez alınarak görsel dilin değişmesinin insan dışı varlıklara bakışı, düşünme biçimlerini ve eylemleri de değiştirme potansiyeli olduğuna dikkat çekildi.

Abstract:
Especially nowadays, it is almost impossible to think independently of the images of the time that revolves around us, sometimes surrounds us, and sometimes we abandon ourselves to its flow. Sometimes we look at brightly colored billboards while walking on the street, sometimes at a magazine cover, and sometimes at a computer screen. We want to see and make sense of it. But sometimes we can be exposed to images that we do not choose to look at and see. In this time of the world surrounded by images, do we think of images as a field of power? Do we question what we see and how it is shown to us? 

One of my main aims in this thesis is to discuss images of animals by mentioning that images are also constructed as a field of power. The static images of non-human animals in widespread circulation feed the objectifying and othering attitudes and behaviors directed at them. Images are one of the ways to understand how the patriarchal system that reduces animals to objects works in the field of visual representation and how they serve the dominant view. 

In this study, the criticism of the anthropocentric perspective was first mentioned. The history of the relationship based on the exploitation of animals by humans needs to be reexamined in different dimensions. The discussions opened by critical animal studies open new doors in this context and create the opportunity to re-problematize the practices and ethics of daily life. 

Then, a discussion was opened on how the gaze is shaped, how seeing and representation function as a field of power, how social life spills over into the world of images, focusing on the visual representation of animals. In this context, the focus was on artistic productions. Centering on the Antennae magazine, which offers a medium that critically re-evaluates the conventional representations of animals, it was emphasized that the change in visual language has the potential to change the perspective, ways of thinking and actions towards non-human beings.