Romantik ilişki kalitesinin erken dönem uyumsuz şemalar, bağlanma ve psikolojik ihtiyaçlar açısından incelenmesi
Investigation of the romantic relationships quality in terms of early maladaptive schemas, attachment, psychological needs
Yazar: HASAN EŞİCİ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ÖZBAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Romantizm = Romanticism ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlişki kalitesi = Relationship quality

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin bağlanma, erken dönem uyumsuz şemalar, psikolojik ihtiyaçlarının romantik ilişki kalitesi ile ilişkilerini bir model çerçevesinde incelemektir. Bu araştırmanın çalışma grubu, 327 kız, 134 erkek olmak üzere toplam 461 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaşları 18-25 arasında değişmektedir. Araştırmaya katılan kadın öğrencilerin yaş ortalaması  =20.61, (ss=1.69) erkek öğrencilerin yaş ortalaması  =20.77 (ss=2.01)'dir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II, Young Şema Ölçeği Kısa Form 3 ile araştırma kapsamında geliştirilen Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği ve Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada veriler SPSS 21 ve AMOS 20 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmada pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi yöntemlerinin yanı sıra path analizi yöntemleri kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre psikolojik ihtiyaçlar romantik ilişki kalitesini pozitif yönde yordamaktadır. Ayrıca psikolojik ihtiyaçların romantik ilişki kalitesini açıklayan modelde en güçlü yordayıcı olduğu görülmektedir. Zedelenmiş otonomi ve zedelenmiş sınırlar şema alanları romantik ilişki kalitesini negatif yönde yordamaktadır. Kopukluk, Yüksek standartlar ve diğeri yönelimlilik şema alanının romantik ilişki kalitesini anlamlı bir şekilde yordamadığı bulunmuştur. Kaygılı bağlanma ve kaçınmacı bağlanma ile romantik ilişki kalitesi ilişkisinde zedelenmiş otonomi şema alanı ile zedelenmiş sınırlar şema alanı aracı değişken olarak bulunmuştur. Zedelenmiş otonomi, kopukluk ve zedelenmiş sınırlar şema alanları ile romantik ilişki kalitesi ilişkisinde psikolojik ihtiyaçların aracı değişken olarak bulunması bu araştırmanın bir başka sonucudur. Ayrıca, kaygılı ve kaçınmacı bağlanma ile romantik ilişki kalitesi ilişkisinde de psikolojik ihtiyaçların aracı değişken olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür ve teorik görüşler çerçevesinde tartışılmış, alanda çalışan psikolojik danışmanlara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine at what level attachment style, early maladaptive scheme fields and psychological needs affect quality of romantic relationships in university students. The sample for this research is composed of 327 female and 134 male, totally 461 university students. The age of sample is between 18-25. The averages of age are 20.61 and 20.77 for females and males respectively. The data were collected by way of the Experiences in Close Relationship Scale-II, Young Schema Questionnaire-Short Form-3, Psychological Needs Inventory and Romantic Relationship Quality Scale developed by the writer of this research. The data were analyzed via SPSS21 and AMOS20 statistical software. The Pearson Correlation, explaratory factor analayses, confirmatory factor analyses and structural equation modeling were also used to test the hypotheses. The findings show that psychological needs satisfaction is the most significant predictor for romantic relationships quality. It was found that impaired Autonomy and Impaired Limits schema fields significantly predicted romantic relaitonships quality but disconnection, unrelenting standarts  and other directedness did not. Impaired Autonomy and Impaired Limits schema fields mediated the relationship between attachment anxiety, avoidance and romantic relationships quality. Additionally, psychological needs satisfaction is a mediator the relationship between impaired autonomy, disconnection, impaired limits schema fields and romantic relationships quality. Furthermore, psychological needs satisfaction mediated the relationship between attachment anxiety, avoidance and romantic relationships quality. Results were discussed in the frame of literature and theoretical perspectives. Suggestions for the counselors and researchers studying in the field were identified.