Televizyonda içerik yapılaşması ve toplumsal kültür: Yayın akışı ekseninde eleştirel bir inceleme
Structurization of television content and social culture: A critical analysis on scheduling practices
Yazar: SEVİLAY ÇELENK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ÇAPLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Kültür = Culture ; Sosyal yapı = Social structure ; Televizyon = Television ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; İçerik = Content

Özet:
ÖZET Bu çalışmada, televizyon içeriklerinin her zaman ortak yaşam dünyası ve paylaşılan anlamlar olarak tanımladığımız 'kültür'le karşılıklı bir değişim ilişkisi içinde biçimlendiği öne sürülmektedir. Bu sav doğrultusunda çalışmada, Türkiye'de televizyon içeriklerinin türsel ve tematik yapılaşması, 1980 ve 1990'lı yıllarla birlikte yaşanan sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik alanlardaki dönüşüm ışığında incelenmektedir. Televizyon, çağdaş dünyanın en etkin ve en yaygın hikaye anlatma aracıdır. Bu nedenle televizyon içerikleri, hem akademik alanda hem de diğer kamusal tartışma mecralarında dikkate değer bulunmakta ve eleştirilmektedir. Bu çalışmanın temel tartışması, akademik bir televizyon eleştirisinin mutlaka, toplumsal kültürel bir bağlamı dikkate almak zorunda olacağı yönündedir. Belli bir kültürel coğrafyadaki televizyon deneyiminin özgül karakterini anlamak, bir toplumsal-kültürel yapılaşma pratiği olarak ulusal yayın akışım incelemeyi gerektirmektedir. Televizyonun özgül kültürel karakteri ve tercihleri, tamamlanmış tekil programlardan çok, program akışı ve akış planlamanın tarihsel eğilimleri tarafından açığa vurulmaktadır. Yayın akışı eksenindeki eleştirel bir inceleme, aynı zamanda televizyon içeriklerinin hakim toplumsal duygu yapılan ile olan etkileşimini ve eklemlendiği söylemleri anlamaya da izin vermektedir. Bu çerçevede çalışmada, 1990-2002 yıllan arasındaki ulusal televizyon yayıncılığı ve içerikleri incelenmektedir. Bu dönem, Türkiye'de ticari televizyon yayıncılığının başladığı bir dönemdir. Çalışmada özellikle ticari televizyon kanallarının akışı incelenmektedir. Ancak bu pratiği farklılıkları içinde anlamak amaçlandığından, yeri geldikçe TRT televizyonuyla ilgili değerlendirmelere de yer verilmiştir. Televizyonda bir yayın yılı üçer aylık, dört dönemden oluşmaktadır. Bu çalışmada her yayın döneminin ilk Pazartesi gününden başlayarak bir haftalık akış incelenmiştir. Akışta yer verilen programlar hakkında televizyon dergileri, gazeteler ve önceki akademik çalışmalardan yararlanarak bilgi toplanmıştır. Türkiye'de televizyonun özgül karakterini anlayabilmek için resmi ve özel doküman incelemesi yapılmış, Türkiye üzerine bu dönem yapılan diğer sosyolojik araştırma ve incelemelerin sonuçlarından yararlanılmıştır. 375

Abstract:
SUMMARY This study suggests that television contents are always formed through an exchange with culture, which is defined as the world of common life and shared meanings. The study explores the generic and thematic structurization of Turkish television contents by taking into account of social, cultural, and economic transformations occurred in the 1980s and 1990s in Turkey. Television is the most influential and extensive story-telling medium of contemporary world. Thus, television contents are discussed and criticized in scholarly and journalistic circles. It is my concentration in this thesis that a scholarly critic of television, as a medium, must consider cultural context. It should be emphasized that in order to understand the specific character of television experience in a particular geography; one has to explore national television broadcasts' scheduling as a practice of social and cultural structurization. The specific character and preferences of television is revealed through historical trends of the flow of programs and scheduling, rather than completed programs. A critical analysis of television within the context of scheduling practices allows one to understand, at the same time, the interaction between television contents and dominant 'structures of feeling' as well as articulated discourses. Within the framework of the above-mentioned context, this study explores the factors, which have shaped national television broadcasting and its contents in the period between 1990 and 2002 in Turkey. The commercial television broadcasting was initiated in the mentioned period in Turkey, and the study particularly focuses on the scheduling practices of commercial television channels. TRT broadcasts, however, are also be concerned, for the study aims to understand the differences in scheduling practices. A broadcast year in Turkish television consists of four seasons with three months each. The thesis analyses a one-week schedule, which begins on Monday, of four periods of each year. In this study, weekly journals on television, newspapers, and scholarly studies are used for the programmes mentioned in schedules. Also, the study takes into account of official and private documents, which allow one to understand the specific character of national television, as well as the results of sociological studies and researches focusing on the mentioned period in Turkey. 376