Yaşar kemal'in romanlarında semboller
Symbols in Yaşar Kemal's novels
Yazar: ZELİHA BOZTİLKİ
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arketip = Archetype ; Kemal, Yaşar = Kemal, Yaşar ; Roman = Novel ; Semboller = Symbols ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Sembolleri değişmeyen kalıplar olarak görmenin ve indirgemeci tutumun sembollerin anlamlarını sınırlandırdığı tespit edildiği için bu çalışmada öncelikle farklı eleştiri yöntemlerinin edebiyat eserlerindeki sembolleri nasıl yorumladığı ele alınmıştır. Türk edebiyatında sembolün farklı formlarını adlandırmada bir tutarsızlık olduğu, bu formların bazılarının birbirinin yerine kullanıldığı görüldüğü için sembole dair kavramların tanımları yapılmaya çalışılmıştır ve genel bir çerçeve çizilmiştir. Bunun ardından Yaşar Kemal'in yirmi yedi romanı ele alınarak bu romanlarda öne çıkan semboller incelenmiştir. 
Romanlar incelenirken romanın kurgusunu ve anlatım tekniğini etkileyen, eser içerisinde önemli işlevlere sahip sembollere öncelik verilmiştir. Yaşar Kemal'in bir sembolü kullanırken onun hem evrensel hem kültürel anlamlarına gönderme yapabileceği ayrıca bu sembole bireysel anlamlar da yükleyebileceği tespit edilmiştir. Bu sebeple onun eserlerindeki semboller yorumlanırken bu sembollerin birden fazla anlama ve işleve sahip olabileceği göz önünde bulundurulmuştur. Sembolün hem evrensel hem kültürel hem de Yaşar Kemal'e özgü anlamlarına yer verilmiştir.
Bazı sembollerin Yaşar Kemal'in bütün romanlarında kullanıldığı tespit edilip -bu romanların unsurları ve temaları birbirinden farklı olsa da- bu semboller vasıtasıyla metaforik söylemin aynen devam ettirildiği fark edilmiştir. Bu çalışmada onun romanlarını birbirine bağlayan bu metaforik söylemler üzerinde de durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Yaşar Kemal'in romanları, Yaşar Kemal ve semboller, Yaşar Kemal ve arketipler, romanlarda semboller, edebiyat ve mitoloji

Abstract:
Since it has been determined that assuming the symbols as unchanging patterns and the reductionist attitude about them limit the meanings of the symbols, first of all, in this study it is discussed how different criticism methods interpret the symbols in literary works. Since it has been detected that there is an inconsistency in naming the different forms of the symbol in Turkish literature and that some of these forms are used interchangeably, the definitions of the concepts related to the symbol have been tried to be made and a general framework has been drawn. Afterwards, Yaşar Kemal's twenty-seven novels were discussed and the prominent symbols in these novels were examined.
While examining the novels, priority was given to the symbols that affect the fiction and narrative technique of the novel and have important functions in the work. It has been determined that when Yaşar Kemal uses a symbol, he can refer to both its universal and cultural meanings, and he can also attribute individual meanings to this symbol. For this reason, while interpreting the symbols in his works, it has been taken into account that these symbols may have more than one meaning and function. Both universal and cultural meanings and the meanings specific to Yaşar Kemal are included.
It has been determined that some symbols are used in all of Yaşar Kemal's novels -even though the elements and themes of these novels are different from each other- it has also been noticed that the metaphorical discourse is continued exactly the same through these symbols. In this study, these metaphorical discourses that connect his novels are also emphasized.
Keywords: Yaşar Kemal's novels, Yaşar Kemal and symbols, Yaşar Kemal and archetypes, symbols in novels, literature and mythology