Akromegali tanılı hastalarda tedavi şekli ile hayat kalitesinin değişimi ve tedavi memnuniyeti
Quality of life changes and treatment satisfaction regarding treatment modalities in acromegaly patients
Yazar: HASAN KEPİÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. PINAR KADIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akromegali = Acromegaly ; Depresyon = Depression ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Medikal tedavi altında olan akromegalik hastalarda tedavi şeklinin, depresyon varlığı, yaşam kalitesi ve tedavi memnuniyeti üzerindeki etkilerini belirlemeyi hedefledik.
Hasta seçimi ve yöntem: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Endokrinoloji polikliniğinde akromegali tanılı, en az 6 ay somatostatin anoloğu ve/veya en az 2 ay somatostatin reseptör antagonisti kullanan 133 hasta (81 kadın, 52 erkek yaş ortalaması 47±11.48 SD yıl) alındı. Tedavi memnuniyetini değerlendirmek amacıyla İlaç Tedavisi Memnuniyet Anketi (TSQM), depresyon düzeyini değerlendirmek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve yaşam kalitesini değerlendirmek için Akromegali Yaşam Kalitesi  Anketi (AcroQoL) yapıldı. 
Dosyalarından geriye dönük demografik bilgiler, ilk tanı sırasında ve tedavi sırasında en son bakılan GH ve IGF-1 değerleri ve remisyon durumları belirlendi.
Bulgular: AcroQoL puanı ortalaması 62,68±19,32 bulundu. Oktreotid, lanreotid ve pegvisomant kullanan hastaların AcroQoL puanları arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,77). Hastaların BDÖ puanı ortalaması 13,48 ± 8,54 bulundu.  
Oktreotid, lanreotid ve pegvisomant kullanan hastaların BDÖ puanları arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,12). Oktreotid, lanreotid ve pegvisomant arasında etkinlik, yan etki ve genel memnuniyet açısından anlamlı fark bulunmazken, pegvisomantın kullanımına ilişkin memnuniyet anlamlı olarak düşük bulundu (p=0,007). AcroQoL puanı arttıkça TSQM etkinlik, yan etki, kullanım kolaylığı ve genel memnuniyetin anlamlı olarak arttığı saptandı (sırasıyla p=0,02; 0,002; 0,01; 0,034). BDÖ puanı arttıkça, TSQM etkinlik, yan etki, kullanım kolaylığı ve genel memnuniyetin anlamlı olarak azaldığı saptandı (sırasıyla p=0,001; 0,004; 0,004; 0,003). Eğitim düzeyinin AcroQoL puanıyla pozitif (r=0,31, p<0,001), BDÖ puanıyla negatif (r=-0,28, p=0,001) yönde anlamlı ilişkisi saptandı.
Sonuç: Yaşam kalitesinin azaldığı, depresyon düzeyinin arttığı, ilaç tipinin bunda etkili olmadığı, pegvisomantın kullanım kolaylığı memnuniyetini azalttığı saptandı.

Abstract:
Objective: Our aim was to determine the effect of medical treatment modalities on depression,  quality of life and treatment satisfaction in acromegaly patients .
Patient selection and methods: 133 patients (81 women, mean age 52 men. 47th SD ± 11.48 years) presented in our clinic and followed-up with a diagnosis of acromegaly, using somatostatin receptor antagonist for at least 2 months and somatostatin analogue for at least 6 months, were included. To evaluate treatment satisfaction Treatment Satisfaction Questionnaire for Medication (TSQM), to determine the level of depression Beck Depression Inventory (BDI) and to assess the quality of life Acromegaly Quality of Life Questionnaire (AcroQoL ) were used. 
Clinical records and demographic data, growth hormone (GH) and insulin-like growth factor-1 (IGF-1) levels at time of diagnosis and  at the last visit were evaluated retrospectively. 
Results: The mean AcroQoL score was 62.68 ± 19.32. There was no statistically significant difference between the scores of AcroQoL in patients using octreotide, lanreotide, and pegvisomant (p = 0.77). The mean BDI was 13.48 ± 8.54. There was no statistically significant difference between the scores of BDI in patients using octreotide, lanreotide, and pegvisomant (p = 0.12). There was no statistically significant difference in terms of efficacy, side effects and overall satisfaction between octreotide, lanreotide and pegvisomant but the ease of usage of pegvisomant was statistically significantly lower than the other drugs (p = 0.007). As the AcroQoL score increases, the rates of efficacy, side effects, ease of use and overall satisfaction score in TSQM increased significantly (p = 0.02, 0.002, 0.01, 0.034). As the BDI score increases, the rates of efficacy, side effects, ease of use and overall satisfaction scores in TSQM decreased significantly (p = 0.001, 0.004, 0.004, 0.003). The level of education positively correlated with the AcroQoL score and negatively correlated with the BDI score (r = 0.31, p <0.001).  
Conclusion: In acromegaly, quality of life decreased, depression rates increased independently from the type of medication. Ease of use pegvisomant was found to be low.