Juvenil idyopatik artrit tanısı ile izlenen çocuk hastalarda bioaktif D vitamini düzeyi ve DVBP polimorfizmlerinin hastalık aktivitesi ve kemik mineral yoğunluğu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between bioactive vitamind level and DVBP polymorphisms with disease activity and bone mineral density in pediatric patients with juvenile idiopathic arthritis
Yazar: ALİ AVCI
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÇOMAK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Artrit = Arthritis ; Artrit-jüvenil = Arthritis-juvenile ; Kemik dansitesi = Bone density ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Juvenil idiyopatik artrit (JIA), çocukluk çağının romatizmal hastalıkları
içerisinde en yaygın görülen, multifaktoriyal, çevresel ve genetik etkilerin bir
arada olduğu kronik bir hastalık olduğu için özellikle uzun dönemde kemik
sağlığının bozulması, anemi, malnütrüsyon gibi çeşitli sorunların nedeni
olabilmektedir. Bu hastalarda hastalığın etkilerinden korunmak için egzersiz, iyi
beslenme, D vitamini takviyesi gibi çeşitli önlemler ortaya atılmıştır. Özellikle
son yıllarda D vitamini ve metabolitlerinin JIA gibi kronik hastalıklarda önemi
daha fazla anlaşılmaya başlamıştır.
Çalışmamızda JIA tanılı çocuklarda 25(OH)D vitamini, serbest D vitamini
ve bioaktif D vitamini düzeylerinin, DVBP polimorfizimlerinin belirlenmesi,
bunların hastalık aktivitesi ve kemik mineral yoğunluğu ile ilişkisinin
değerlendirilmesi amaçlandı. Kliniğimizde JIA tanısı en az 6 aydır takip edilen 89
çocuk ve 40 sağlıklı çocuk araştırmaya dahil edilerek, alınan serum örneklerinden
total D vitamini, serbest D vitamini ve bioaktif D vitamini, kalsiyum, fosfor,
alkelen fosfataz, albümin, D vitamini bağlayıcı protein (DVBP) düzeyleri uygun
yöntemlerle belirlendi. DVBP genetik polimorfizmini incelemek amacıyla PCR
yöntemi ile DNA'lar elde edildi ve kodlama bölgesindeki yaygın iki nükleotid
değişikliği (rs4588 ve rs7041) için genotiplendirilerek GC varyantı açısından
değerlendirildi. Hasta grubunda kemik mineral yoğunluğu lineer absorpsiyon
yöntemi ile hastalık aktivitesi ise "Çocukluk Artriti Aktivite Ölçütü [Juvenil
Arthritis Disease Activity Score (JADAS)] ile değerlendirildi.
Araştırma grubunda yer alan 89 çocuk hastanın 50'si kız (%56,2), yaş
ortalaması 11,76±3,51 (5-18) yıl, izlem süresi 45±29 ay, JADAS skoru 8 (0-40)
idi. Hasta ve kontrol grupları arasında yaş ve cinsiyet dağılımı açısından farklılık
yoktu. Kontrol grubunda JIA tanılı çocuklara göre bioaktif D vitamini düzeyi
[23,89 nmol/L (7,76-40,31), 16,48 nmol/L (4,26-58,49), sırasıyla] ve serbest D 
89
vitamini düzeyi [ortalama 60,17 pmol/L (18,28-100,94) 40,61 pmol/L (9,59-156),
sırasıyla] anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001). İki grup arasındaki D
vitamini ve metabolitleri arasındaki farklılığın DVBP düzeyi ile ilişkili olabileceği
gösterildi. Kemik mineral dansitesi düşük bulunan (lumbal veya femoral z
skoru<-2) 33 hasta ile diğerlerinin yaş, cinsiyet, izlem süresi, JIA alt grubu,
JADAS skoru, total D vitamini, serbest D vitamini ve bioaktif D vitamini
düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmadı (tüm p>0.05). Fakat kemik mineral
dansitesi düşük olan grubun 25(OH)D düzeyi ortalaması 23,6 (ng/ml) saptanırken,
kemik mineral dansitesi iyi olan grupta 25(OH)D düzeyi ortalaması daha düşük
21,8 (ng/ml) olarak saptandı. Ayrıca bioaktif D ve serbest D vitamini her ne
kadar istatistiksel olarak anlamlı çıkmasa da bunun aksine kemik mineral dansitesi
düşük olan grupta daha düşük saptanmıştır. Kemik mineral dansitesi düşük olan
hastalarda serbest/total D vitamini oranı anlamlı olarak düşük saptandı (p=0,003)
ve DVBP düzeyi anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,003). DVBP genetik
polimorfizmleri (GC1F, GC1S, GC2) ile kemik mineral yoğunluğu arasında
anlamlı ilişki saptanmadı (tüm p>0.05). D vitamini desteği alan grubun D vitamini
desteği almayan gruba göre kemik mineral dansitesi anlamlı olarak daha iyi
saptandı (p=0,003). Bizim çalışma grubumuzda en fazla olarak %28,7 homozigot
GC1S/S (GG:CC) polimorfizmi en düşük olarak %0,7 homozigot GC1F/F
(TT:CC) polimorfizmi tespit edildi.
Araştırma sonuçları JIA tanılı çocuklarda farklı D vitamini formaları ve
DVBP düzeyi çalışılmasının kemik sağlığının değerlendirilmesinde ek avantaj
sağlayabileceğini düşündürdü. DVBP polimorfizminin çalışılmasının hastalık
aktivitesi ve kemik sağlığı üzerine önemli bir etkisinin olmadığı gösterildi. Ayrıca
D vitamini formlarının hastalık aktivasyonunu göstermede 25(OH)D vitaminine
üstünlüğü gösterilemedi.
Anahtar Kelimeler: Bioaktif D vitamini, DVBP, JIA

Abstract:
Since juvenile idiopathic arthritis (JIA) is a chronic disease with
multifactorial, environmental and genetic effects, which is the most common
among childhood rheumatic diseases, it may cause various problems such as bone
health deterioration, anemia, and malnutrition in the long term. It is known that
there are various measures such as exercise, good nutrition and vitamin D
supplements in order to protect these patients from the effects of the disease.
Especially in recent years, the importance of vitamin D and its metabolites in
chronic diseases such as JIA has begun to be understood more.
In our study, it was aimed to determine the levels of 25 (OH) vitamin D,
free vitamin D and bioactive vitamin D, DVBP polymorphisms and to evaluate
their relationship with disease activity and bone mineral density in children with a
diagnosis of JIA. Eighty-nine children with a diagnosis of JIA for at least 6
months and forty healthy children were included in the study, then levels of total
vitamin D, free vitamin D and bioactive vitamin D, calcium, phosphorus, alkene
phosphatase, albumin, vitamin D binding protein (DVBP) were determined from
serum samples taken by appropriate methods. DNAs were obtained by PCR
method in order to examine the DVBP genetic polymorphism and were genotyped
for two common nucleotide changes (rs4588 and rs7041) in the coding region and
evaluated for the GC variant. In the patient group, bone mineral density was
evaluated using the linear absorption method, and disease activity was evaluated
with the Juvenile Arthritis Disease Activity Score (JADAS).
Of the 89 children in the study group, 50 patients were girls (56.2%), the
mean age was 11.76 ± 3.51 (5-18) years, the follow-up period was 45 ± 29
months, the JADAS score was 8 (0-40). There was no difference in age and
gender distribution between the patient and control groups. Bioactive vitamin D 
91
level [mean 23.89 nmol / L (7.76-40.31), 16.48 nmol / L (4.26-58.49),
respectively] and free vitamin D level [mean 60.17 pmol / L (18.28-100.94) 40.61
pmol / L (9.59-156), respectively] was found to be significantly higher in the
control group compared to children with a diagnosis of JIA (p <0.001). It has been
shown that the difference between the two groups in vitamin D and its metabolites
may be related to DVBP level. Age, gender, follow-up time, JIA subgroup,
JADAS score, total vitamin D, free vitamin D and bioactive vitamin D levels of
33 patients with low bone mineral density (lumbar or femoral z score <-2) were
compared and there was no significant difference between them (all p> 0.05).
However, the mean 25 (OH) D level was found to be 23.6 (ng / ml) in the group
with low bone mineral density, while the mean 25 (OH) D level was found to be
21.8 (ng / ml) in the group with good bone mineral density. In addition, although
bioactive D and free vitamin D were not statistically significant, on the contrary, it
was found lower in the group with low bone mineral density. In patients with low
bone mineral density, the free / total vitamin D ratio was found to be significantly
lower (p = 0.003) and the DVBP level was found to be significantly higher (p =
0.003). There was no significant relationship between DVBP genetic
polymorphisms (GC1F, GC1S, GC2) and bone mineral density (all p> 0.05). Bone
mineral density was significantly better in the group that received vitamin D
supplements than the group that did not receive vitamin D supplements (p =
0.003). In our study group, the highest rate was 28.7% homozygous GC1S / S
(GG: CC) polymorphism and the lowest 0.7% homozygous GC1F / F (TT: CC)
polymorphism.
The results of the study suggested that studying different vitamin D forms
and DVBP levels in children with a diagnosis of JIA may provide an additional
advantage in evaluating bone health. It has been shown that studying DVBP
polymorphism has no significant effect on disease activity and bone health. Also,
the superiority of vitamin D forms to 25(OH) vitamin D in showing disease
activation was not demonstrated.

Keywords: Bioactive Vitamin D, DBP, JIA