Babaların emzirmeye etkisinin kişilik özellikleri açısından değerlendirilmesi /
Yazar: ORHAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ:. Emzirme, yalnızca anne ve bebek arasında değil, aynı zamanda babaların da desteğine ihtiyaç duyulan bir süreçtir. Babaların emzirme konusunda bilgilendirilmesi ve desteklenmesi, emzirme oranlarını artırarak annelerin kendini daha iyi hissetmesine ve başarılı bir emzirme sürecine katkı sağlamaktadır. Babalara verilecek olan emzirme eğitimini kişilik tiplerine göre çeşitlendirmek eğitimin verimliliğini arttırabilir. Bu araştırma babaların emzirmeye etkisinin kişilik özellikleri ile ilişkili olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmştır. Ayrıca yaş, eğitim durumu, meslek ve çocuk sayısı gibi babaların sosyodemografik bulgularının emzirme üzerine etkisi  araştırılmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız kesitsel tipte olup, çalışmamızın evrenini 01 Ağustos - 1 Kasım 2023 tarihleri arasında Kenan Güler Aile Sağlığı Merkezine başvuran 2 yaş altında çocuğu olan babalar oluşturmaktadır. Çalışmamızın örneklemini araştırmaya dahil olmayı kabul eden, gönüllü onam formunu onaylayan, araştırmaya dahil edilme maddelerine uyan ve araştırmada kullanılan ölçekleri eksiksiz olarak dolduran 216 bebeğin babası oluşturmuştur. Verileri toplamak için Sosyo-demografik Bilgiler Formu, Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği (BEEÖ) ve Kenan Taştan Kişilik Tipi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software bilgisayar programı kullanılmıştır. Ayrıca çalışmamızda Cronbach alfa güvenirlik katsayısı uygulanmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya katılan olguların yaşları 23 ile 57 arasında değişmektedir ve ortalama yaş 38,12±6,03 yıl olarak saptanmıştır. Olguların %47,2'sinin  işçi, %27,8'inin kamu çalışanı, %14,4'ünün serbest meslek ve %10,6'sının diğer mesleklerden olduğu görülmektedir. Çalışmaya katılan olguların %18,1'inin ilköğretim/ortaöğretim, %39,8'inin lise, %34,7'sinin üniversite ve %7,4'ünün yüksek lisans ve üzeri mezunu olduğu saptanmıştır. Olguların %8,8'inin eşinin gebeliği/gebelikleri sırasında ya da öncesinde bebek bakımı ile ilgili bir eğitim aldığı görülmektedir. Babaların Emzirmeye Etkisi Ölçeği 37 maddeden oluşmakta, ölçek puanı en düşük 35 en yüksek 185'tir. Ölçek toplam puanı arttıkça babaların emzirmeye desteği artmaktadır. BEEÖ'nin 5 alt boyutu bulunmaktadır. Bu alt boyutlar emzirmeyi anlama, değer verme, yardım, hazır bulunuşluk ve duyarlılıktır. Çalışmamızda olguların BEEÖ'nden aldıkları toplam puanlar 76 ile 184 arasında değişmektedir ve ortalama puan 138,65±22,29'dur. BEEÖ cronbach alfa değeri 0,947'dir. BEEÖ alt boyutları için cronbach alfa değeri 0,692 ile 0,824 arasındadır. Kamuda çalışan,  üniversite ve üzeri eğitim seviyesinde, 20000 TL ve üzeri gelire sahip, 3'ün altında çocuğu olan, bebek bakımı ile ilgili eğitim alan ve çekirdek ailede yaşayan babaların BEEÖ toplam puanı anlamlı yüksek bulunmuştur. Sigara kullanım durumu, babanın yaşı, eşin çalışma durumu, gebeliğin planlı olup olmama durumu ve gebelik takiplerinde eşe eşlik etme durumu ile BEEÖ puanları arasında herhangi anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Olguların Kenan Taştan Kişilik Tipi Ölçeğine göre %27,7'sinin yardımsever, %19'unun mükemmeliyetçi, %16,2'sinin başarı odaklı, %13'ünün meydan okuyan, %12,5'inin maceracı, %8,3'ünün barışçı, %3,7'sinin özgün, %2,8'inin sorgulayıcı ve %1,9'unun araştırmacı kişilik tipinde olduğu görülmektedir. Kenan Taştan Kişilik Tipi Ölçeği cronbach alfa değeri 0,913'tür. Kişilik tipi "meydan okuyan" olan olguların BEEÖ ve alt boyut puanları, barışçı, başarı odaklı, maceracı, mükemmeliyetçi, özgür ve yardımsever olanlardan anlamlı düşük bulunmuştur.
SONUÇ: Bu araştırma sonuçlarına göre babaların kişilik tipleri ile emzirmeye etkisi arasında ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Kişilik tipi "meydan okuyan" olan babaların BEEÖ ve alt boyut puanları anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca babaların mesleği, gelir düzeyi, aile tipi, çocuk sayısı ve bebek bakımı ile ilgili bir eğitim almış olmasının emzirme üzerinde olumlu etkisi olduğu saptanmıştır.
Anahtar sözcükler: Babalar, Emzirme, Kişilik, Aile Hekimliği

Abstract:
OBJECTIVE: Breastfeeding is a process that involves support not only between the mother and the baby, but also from fathers. Informing and supporting fathers about breastfeeding can contribute to mothers' well-being and a successful breastfeeding experience by increasing breastfeeding rates. Diversifying the breastfeeding education given to fathers according to their personality types can increase the efficiency of the education. This research was conducted to determine whether fathers' influence on breastfeeding is related to personality traits. In addition, the effect of fathers' sociodemographic findings such as age, educational status, occupation and number of children on breastfeeding was investigated.
MATERIALS AND METHODS: The population of this cross-sectional study consists of fathers with children under the age of 2 who applied to Kenan Güler Family Health Center between 01 August and 1 November 2023, and the sample consists of fathers who agreed to participate in the research, met the research inclusion criteria and fully filled out the scales. It was created by the fathers of 216 babies. Socio-demographic Information Form, Fathers' Influence on Breastfeeding Scale (FIBS) and Kenan Taştan Personality Type Scale were used as data collection tools. NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software program was used to analyze the data. Additionally, Cronbach's alpha reliability coefficient and factor analysis methods were applied in our study.
RESULTS: The ages of the cases participating in the study ranged between 23 and 57 years, and the average age was found to be 38.12±6.03 years. It is seen that 47.2% of the cases are workers, 27.8% are public employees, 14.4% are self-employed and 10.6% are from other professions. It is seen that 18.1% of the cases participating in the study were primary/secondary education graduates, 39.8% were high school graduates, 34.7% were university graduates and 7.4% were graduates of master's degree or above. It is observed that 8.8% of the cases received training on baby care before or during their partner's pregnancy(s). The Fathers' Influence on Breastfeeding Scale consists of 37 items, the lowest score of the scale is 35 and the highest is 185. As the total score of the scale increases, fathers' support for breastfeeding increases. The scale has 5 sub-dimensions. These are breastfeeding understanding, assistance, appreciation, availability and sensitivity. In our study, the total scores received by the cases from FIBS ranged between 76 and 184; The average score is 138.65±22.29. FIBS Cronbach alpha value is 0.947. Cronbach's alpha value for the FIBS subscales is between 0.692 and 0.824. The FIBS total score of fathers who work in the public sector, have university education or above, have an income of 20000 TL or more, have less than 3 children, receive training on baby care and live in a nuclear family was found to be significantly higher. No significant relationship was found between smoking status, father's age, partner's employment status, whether the pregnancy was planned or not, and accompanying partner during pregnancy follow-ups and FIBS scores. According to the Kenan Taştan Personality Type Scale, 27.7% of the cases were helpful, 19% perfectionist, 16.2% success-oriented, 13% challenging, 12.5% adventurous, 8.3% peaceful, 3.7% original, 2.8% questioning and 1.9% investigative. The Cronbach alpha value of the Kenan Taştan Personality Type Scale is 0.913. FIBS and sub-dimension scores of the cases whose personality type was "challenging" were found to be significantly lower than those whose personality type was peaceful, success-oriented, adventurous, perfectionist, free and helpful.
CONCLUSION: According to the results of this research, it was concluded that there is a relationship between fathers' personality types and their impact on breastfeeding. It was found that fathers with a "challenging" personality type had significantly lower FIBS and subscale scores. In addition, it has been determined that fathers' profession, income level, family type, number of children and having received training on baby care have a positive effect on breastfeeding.
Key words: Fathers, Breastfeeding, Personality, Family Medicine