Yazılı belgeler ışığında Hitit kral heykelleri için yapılan ritüeller
Rituals made for Hittite king statues in the light of written documents
Yazar: BURCU ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ALPARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Din = Religion ; Heykel = Sculpture ; Hitit Devleti = Hittite Government ; Hititler = Hittites ; Krallar = Kings ; Kült = Cult ; Ritüel = Ritual

Özet:
Hitit dininde kült uygulamaları ve kült objeleri çok önemli bir yere
sahiptir. Hitit kral heykelleri bir kült objesi olarak çiviyazılı metinlerde
karşımıza çıkmaktadır. Hitit arşivlerinde bulunan siyasi, tarihi, dini içerikli
metinlerde söz konusu kral heykellerinin çeşitli amaçlar ile kullanıldıkları
görülmektedir. Bu heykellerin kullanım amacı ve bu heykellere yapılan
uygulamalar çalışmamızın ana ögesini oluşturmaktadır. Hitit kral heykelleri, bir
kült objesi midir yoksa başlıca bir krâli kült müdür hipotezimiz doğrultusunda
yapılan çalışma, filolojik ve arkeolojik veriler ışığında ele alınmıştır ve üç
bölümde incelenmiştir.
Filolojik verilerin değerlendirildiği birinci bölümde, çiviyazılı metinlerde
heykel, figür, model, kopya v.b. kavramların hangi metin gruplarında, hangi
işlevde kullanıldıkları tespit edilmiştir. Terminoloji çalışması yapılmış ve Hitit
kral heykelleri için kullanılan/kullanılmayan terimler saptanmıştır. Hitit kral
heykellerinin görüldüğü çiviyazılı metinler belirtilmiştir.
Filolojik açıdan değerlendirme ikinci bölümde de devam etmiştir. İkinci
bölümde, toplam 29 tablet, 41 fragmandan oluşan CTH 660; Krâliyet Heykelleri
İçin Kurban konulu metin grubuna ait metinlerin transliterasyon ve çevirisi
yapılmıştır. Metin edisyonu sonucunda Krâliyet Heykelleri İçin Kurban
ritüelinin rekonstrüksiyonu çıkartılmıştır.
Üçüncü bölümde ise arkeolojik veriler başlığı altında, Hitit kaya anıtları
ve Hitit mühürlerinde bulunan kral tasvirleri incelenmiştir. Ayrıca arkeolojik
kazılarda bulunan kral tasviri olabileceği düşünülen figürin/heykelcikler
değerlendirilmiştir.
Elde edilen veriler ışığında Hitit krallarının ve kraliçelerinin heykellerinin
krâli heykel kültü için yapıldığı saptanmıştır. Hitit krâli heykel kültü varlığı
anlaşılmıştır.

Abstract:
Cult practices and cult objects have a extremely significant place in the
Hittite religion. The statues of Hittite kings appear as cult objects in cuneiform
tablets. In the political, historical, and religious texts found in the Hittite archives,
the king statues are seen for various purposes. These statuses in question have
various purposes according to the political, historical, and religious texts in the
Hittite archives. The purpose of use of these statues and the practices used these
statues constitute the main subject of our study. This study, which has been
carried out by considering the hypothesis that whether the statues of the Hittite
kings are a cult object or a main kingly cult, has been discussed in the light of
philological and archaeological data and has been examined in three main
chapters.
In the first chapter, where philological data are evaluated, it has been determined
in which text groups and in which function concepts of statues, figures, models
and copy etc. were used in the cuneiform texts. A terminological study has been
conducted and whether terms used or not for the statues of the Hittite kings has
been determined in this chapter. In addition, cuneiform texts in which Hittite
king statues are seen have been addressed.
Philological evaluation continues in the second chapter. Hittite
transliteration and translation of the texts regarding the text group on Sacrifice
for the Royal Statues − CHT 660 consisting of 29 tablets and 41 fragments in total
− have been performed in the second chapter. As a result of the text edition, the
reconstruction of the Sacrifice ritual for the Royal Statues has been generated.

V
In the third chapter, the king descriptions found on the Hittite rock
monuments and Hittite seals have been investigated, under the title of
Archaeological Data. Moreover, statues and figurines which have been unearthed
in archaeological excavations and might be the depiction of the king have been
discussed in this chapter. In the light of data used in this study, it has been
determined that the statues of the Hittite kings and queens were constructed for
a royal cult. Our main findings indicate the existence of the cult of the Hittite
royal statue