Özel yetenekli öğrencilerin bilişsel esneklik ve mükemmeliyetçilik düzeyleri ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between cognitive flexibility and perfectionism levels with trait anger and anger expression styles of gifted students
Yazar: ASENA TÜRKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK KARATEKE
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Öfke = Anger ; Öfke-kızgınlık eğilimi = Dispositional anger ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel yetenekli öğrencilerin bilişsel esneklik ve mükemmeliyetçilik düzeyleri ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Yenimahalle, Çankaya, Keçiören ile Mamak Bilim ve Sanat Merkezleri'nde 6,7,8,9,10,11 ve 12. sınıfta öğrenim gören 315 özel yetenekli öğrenci oluşturmuş olup, ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Çocuk ve Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) ile Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler incelendiğinde mükemmeliyetçiliğin (sosyal kaynaklı ve kendine yönelik), bilişsel esneklik ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarının (öfke içte, öfke dışta ve öfke kontrol) cinsiyete, anne ve baba eğitim durumuna, yetenek alanına, kardeş sayısına göre farklılık göstermediği; sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik alt boyutunun kardeş sayısına göre anlamlı olarak farklılaştığı; öfke içte alt boyutunun ise sınıf düzeyine göre anlamlı olarak farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sosyal kaynaklı mükemmeliyetçiliğin ve bilişsel esnekliğin öfke ifade tarzlarının (öfke içte, öfke dışta ve öfke kontrol) bütün alt boyutlarını yordadığı; kendine yönelik mükemmeliyetçilik ve bilişsel esnekliğin ise sürekli öfke alt boyutunu yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda kendine yönelik mükemmeliyetçilik alt boyutu ile bilişsel esneklik ve sürekli öfke düzeyleri arasında pozitif, sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik alt boyutu ile bilişsel esneklik ve öfke kontrol düzeyleri arasında negatif; sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarının alt boyutlarından öfke içte ve öfke dışta düzeyleri arasında ise pozitif; bilişsel esneklik ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarının alt boyutu olan öfke içte düzeyleri ile negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanırken; bilişsel esneklik ve öfke kontrol düzeyleri ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Özel yetenekliler, Mükemmeliyetçilik, Bilişsel Esneklik, Sürekli Öfke, Öfke İfade Tarzları

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the cognitive flexibility and perfectionism levels and their trait anger and anger expression styles of gifted students. The study group of the research consisted of 315 gifted students attending 6,7,8,9,10,11, and 12th grades in Yenimahalle, Çankaya, Keçiören and Mamak BİLSEMs in Ankara, and the relational screening method was used.  Demographic Information Form, Child and Adolescent Perfectionism Scale, Cognitive Flexibility Scale (CIS), and Trait Anger and Anger Expression Styles Scale were used as data collection tools in the study. When the variables were analyzed according to demographic characteristics; perfectionism (social origin and self-directed), cognitive flexibility and trait anger and anger expression styles (anger inside, anger outside and anger control) did not differ according to gender, education level of parents, talent area, number of siblings but socially based perfectionism sub-dimension differed significantly according to the number of siblings and anger inside sub-dimension differed significantly according to the grade level. As a result of the analyzes made, it was found that social-based perfectionism and cognitive flexibility predicted all sub-dimensions of anger expression styles (anger inside, anger outside and anger control); It was concluded that self-directed perfectionism and cognitive flexibility predict trait anger sub-dimension. As a result of the research, it was concluded that there are both negative and positive relationships between cognitive flexibility, perfectionism (social origin and self-directed), and trait anger and anger expression styles (anger inside, anger outside, anger control).

Keywords: Gifted children, Perfectionism, Cognitive Flexibility, Trait Anger, Anger Expression Styles