Doğal açık alanlarda uygulanan sorgulama temelli etkinliklerin çocukların geometrik ve uzamsal düşünme becerilerine etkisi
The effects of inquiry-based activities implemented in natural outdoors on children's geometric and spatial thinking skills
Yazar: HALİL İBRAHİM KORKMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ARİF YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Geometri öğrenme = Geometry learning ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Uzamsal yetenek = Spatial ability ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada, sorgulama temelli etkinliklerin doğal açık alanlarda ve sınıf içi ortamlarda uygulanabilirliği incelenmiştir.  Bu bağlamda, "Doğal açık alanlarda uygulanan sorgulama temelli etkinliklerin ve sınıf içerisinde uygulanan sorgulama temelli etkinliklerin çocukların geometrik düşünme becerilerine (şekil, alan, simetri) ve uzamsal düşünme becerilerine (uzamsal yönelim, uzamsal görselleştirme) etkisi var mıdır?" sorusuna ve "Geometrik ve Uzamsal Düşünme Becerileri Testi" (GEUZD-BT) ve "Geometrik ve Uzamsal Düşünme Becerileri Gözlem Formu" (GEUZD-GF) geçerli ve güvenilir ölçüm yapmakta mıdır? sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmaya, okul öncesi eğitim veren 3 farklı resmî eğitim kurumuna devam eden toplam 32 çocuk ve 3 öğretmen katılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde Amaçsal Örnekleme yöntemlerinden Homojen Örneklem kullanılmıştır. Araştırma yarı-deneysel desenlerden Eşitlenmemiş Kontrol Gruplu Desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çocukların geometrik ve uzamsal düşünme becerilerinin gelişiminin desteklenmesi amacıyla gruplara, araştırmacı tarafından geliştirilen, doğal açık alanlarda veya sınıf içi ortamlarda uygulanabilen etkinliklerden oluşan Sorgulama Temelli Etkinlik Modülü (SOTEM) uygulamaları sunulmuştur. Araştırma kapsamında verilerin elde edilmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen GEUZD-BT ve GEUZD-GF kullanılmıştır. GEUZD-BT kullanılarak gerçekleştirilen ön-test, son-test ve izleme testi uygulamaları ve GEUZD-GF kullanılarak gerçekleştirilen ön-test ve son-test uygulamaları ile elde edilen veriler parametrik testlerin varsayımlarını karşılayıp karşılamama durumlarına göre, GEUZD-BT ve GEUZD-GF için sırasıyla Split-Plot ANOVA (Karışık Desenler İçin ANOVA) ve Kruskall-Wallis testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; doğal açık alanlarda ve sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli etkinlikler çocukların geometrik düşünme becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahipken, uzamsal düşünme becerileri üzerinde katkısı olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip değildir.  Araştırmanın ölçme araçları ile ilgili bulgularına göre; GEUZD-BT ve GEUZD-GF, yapı geçerlilikleri ve güvenilirlikleri sağlanmış ölçme araçlarıdır. SOTEM uygulamaları sonucunda elde edilen bulgulara göre doğal açık alanlarda gerçekleştirilen sorgulama temelli etkinliklerin, çocukların geometrik düşünme, şekil, alan ve uzamsal görselleştirme becerileri üzerinde, sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli etkinliklere ve sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli olmayan matematik etkiniliklerine göre daha etkili olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre doğal açık alanlarda uygulanan sorgulama temelli matematik etkinlikleri, 48-66 aylık çocukların geometrik ve uzamsal düşünme becerilerinin gelişiminin desteklenmesi amacıyla etkili bir araç olarak kullanılabilir. Bu bakımdan öğretmen yetiştirme programları sorgulama becerilerinin geliştirilmesine yönelik olmak üzere, sorgulama-temelli öğrenme ve sorgulama-temelli öğrenmeyi sağlayacak etkinliklerin geliştirilmesi, planlanması ve uygulanmasına yönelik eğitimler sağlamalı, bunun yanında alanda görev yapan öğretmenlerin sorgulama-temelli öğrenme ile ilgili bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi, doğal açık alanların çocukların gelişimleri ve öğrenmeleri açısından öneminin üzerine hizmet içi eğitimler verilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesi ve doğal açık alanlara yönelik olumsuz ön yargıların ortadan kaldırılması sağlanmalıdır.

Abstract:
In this study, implementation of inquiry-based activities in natural outdoors and classroom settings were investigated. The main research questions were "Do inquiry-based activities implemented in natural outdoors and implemented in classroom settings have effects on children's geometric (shape, area, symmetry) and spatial thinking skills (spatial orientation, spatial visualization)" and "Are Geometric and Spatial Thinking Skills Test (GEOST-ST) and Geometric and Spatial Thinking Skills Observation Form (GEOST-OF) valid and reliable measures?". A Total of 32 pre-school age children attending 3 different pre-schools and their teachers (3), participated this study. Homogenous Sampling which is one of purposeful sampling methods was used to select the participants. The study was a quasi-experimental research and Nonequivalent Control Group Design was used. A program module, Inquiry-Based Activities Module (IBAM) was developed to support children's acquisition of geometric and spatial thinking skills by the researcher to be implemented in natural outdoors and classroom settings. GEOST-ST and GEOST-OF were used as data collection tools. Split-Plot ANOVA was performed to analyze the data obtained by using GEOST-ST and Kruskall-Wallis Test for the data obtained by using GEOST-OF, considering the assumptions of parametric tests. According to the results of this study; the effect of inquiry-based activities implemented in natural outdoors and implemented in classroom settings on children's geometric thinking skills is statistically significant, but not for spatial thinking skills. On the other hand, GEOST-ST and GEOST-OF are valid and reliable measures. The other result of the study was inquiry-based activities implemented in natural outdoors are much more effective to support children's acquisition of geometric thinking, shape, area and spatial visualization skills, than inquiry-based activities or non-inquiry-based activities implemented in classroom settings. According to the results of this study, inquiry-based mathematics activities intended to be implemented in natural outdoors, may be a useful tool to support 48 to 66-month-old children's acquisition of geometric and spatial thinking skills. In this regard, teacher training programs should offer courses intended to promote inquiry skills and to promote teacher candidates' abilities to create appropriate learning opportunities for inquiry-based learning, and abilities to develop, plan and implement appropriate inquiry-based activities. In-service trainings intended to promote teachers' knowledge and skills related to inquiry-based learning and to extend teachers' knowledge about the effects of natural outdoors on children's learning and development, should be provided to in-service teachers. Society should be made aware of the importance and benefits of natural outdoors on children's learning and development and people who have prejudices against natural outdoors should be provided educational opportunities about positive outcomes of natural outdoors.