Erişkin hastalarda multifazik abdominopelvik bt protokollerinde kurumsal klinik endikasyon bazlı tanısal referans düzeyleri ve boyuta spesifik doz tahminleri
Institutional clinical indication-based diagnostic reference levels and size-specific dose estimates in multiphasic abdominopelvic CT protocols in adult patients
Yazar: SÜLEYMAN FİLİZ
Danışman: PROF. DR. SAFİYE GÜREL
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Karsinoma = Carcinoma ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Referans değerler = Reference values ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu retrospektif çalışmada multifazik abdominopelvik BT'lerin, klinik endikasyon bazlı tanısal referans düzeylerini (DRLci) ve Boyuta Spesifik Doz Tahminleri'ni (SSDE) tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak 2018-Aralık 2021 tarihleri arasında çekilen multifazik karaciğer, renal, pankreas ve mezenter iskemi protokollü BT tetkikleri incelendi. CTDIvol ve DLP değerleri kaydedildi, SSDE ve ED (etkin doz) değerleri hesaplandı. SSDE hesaplaması suya eşdeğer çap (Dw) ile yapılmış olup bunun için AutoWED programı kullanıldı. Bulgular: Toplam hasta sayısı 514 olup 46 hasta çalışma dışı bırakıldı. Hastaların boyu ve kilosu bilinmediğinden, CTDIvol ve DLP değerleri minimum ve maksimum %5 aralığında olan 42 hasta DRL hesaplanmasına dahil edilmedi. DRL'ler 426 hasta (183 kadın, 243 erkek; 111 karaciğer, 120 renal, 85 pankreas, 110 mezenterik) üzerinden hesaplandı. DRL için 75. persentil değerleri verildi. Klinik endikasyonlar hepatosellüler karsinom, renal hücreli karsinom, pankreas adenokarsinomu ve mezenter iskemi idi. CTDIvol, DLP, SSDE ve ED DRL'leri sırasıyla karaciğer BT için 11,17 mGy, 1074,31 mGy.cm, 13 mGy ve 16,43 mSv; renal BT için 10,07 mGy, 1163,16 mGy.cm, 12,07 mGy ve 17,79 mSv; pankreas BT için 10,1 mGy, 701,26 mGy.cm, 12,04 mGy ve 10,72 mSv; mezenterik BT için 11,45 mGy, 1230,05 mGy.cm, 15,13 mGy ve 17,09 mSv olarak bulduk. 
Sonuç: Bu çalışma, multifazik abdominopelvik BT protokollerinde DRLci ve SSDE'yi değerlendiren ulusal ve uluslararası düzeyde ilk çalışmadır.  Multifazik BT'ler için standard protokoller kullanılmamakta, bu durum farklı cihazlar, kurumlar ve ülkeler arasında DRL'lerde büyük farklılıklara neden olmaktadır. Protokol standardizasyonunun sağlanması, sağlanamadığı durumlarda kullanıcıların kendi kurumlarında belli aralıklarla DRL değerlendirmesi yapmaları rutin klinik uygulamalarda dozlarda öngörülemeyen sapmaları farketmek ve bunları düzeltecek önlemler almak açısından önerilmektedir. Medikal iyonlaştırıcı radyasyon maruziyetinde en çok payı olan multifazik abdominopelvik BT incelemelerinin kullanım sıklığı dikkate alındığında ulusal ve uluslarası düzeyde daha geniş kapsamlı DRL çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: In this retrospective study, we aimed to determine the clinical indication-based diagnostic reference levels (DRLci) and Size-Specific Dose Estimates (SSDE) of multiphasic abdominopelvic CTs. 
Materials and Methods: Multiphasic liver, kidney, pancreas and mesenteric ischemia protocol CT scans performed at Izzet Baysal Training and Research Hospital between January 2018 and December 2021 were analyzed. CTDIvol and DLP values were recorded, SSDE and ED (effective dose) values were calculated. SSDE calculation was made with water equivalent diameter (Dw). 
Results: The total number of patients was 514, and 46 patients excluded from the study. As the height and weight of the patients were not known, 42 patients with CTDIvol and DLP values in the minimum and maximum 5% range were not included in the DRL calculation. DRLs were calculated on 426 patients (183 women, 243 men; 111 liver, 120 renal, 85 pancreas, 110 mesenteric). The 75th percentile values were given for DRL. Clinical indications were hepatocellular carcinoma, renal cell carcinoma, pancreas adenocarcinoma, and mesenteric ischemia. We found DRLs for CTDIvol, DLP, SSDE, and ED were 11.17 mGy, 1074.31 mGy.cm, 13 mGy, and 16.43 mSv for liver CT; 10.07 mGy, 1163.16 mGy.cm, 12.07 mGy and 17.79 mSv for kidney CT; 10.1 mGy, 701.26 mGy.cm, 12.04 mGy and 10.72 mSv for pancreas CT; 11.45 mGy, 1230.05 mGy.cm, 15.13 mGy and 17.09 mSv for mesenteric CT, respectively. 
Conclusion: This is the first national and international DRLci and SSDE study of multiphasic abdominopelvic CT protocols. As standardized protocols are not widely used for multiphasic CTs, resulting in large differences in DRLs between different scanners, institutions and countries. It is recommended to ensure protocol standardization, and in cases where it cannot be achieved, to evaluate periodical DRL in their own institution. In this way it is possible to detect unforeseen deviations in patient doses in routine clinical practice and to correct them. When taken into account of the frequent use of multiphasic abdominopelvic CT examinations, causing the highest medical ionising radiation exposure, it is obvious that there is an urgent need for more comprehensive DRL studies at national and international level.