Gülten Dayıoğlu'nun gezi kitaplarının çocuklar için yazılan gezi yazılarında bulunması gereken özellikler açısından incelenmesi ve gezi yazılarıyla ilgili öğretmen-öğrenci görüşleri
Examination of Gülten Dayıoğlu's travel books in terms of the features that should be in travel articles written for children and the opinions of teachers and students about travel articles
Yazar: GÜLİZAR BODUR
Danışman: PROF. DR. HATİCE FIRAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gezi edebiyatı = Travel literature ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Çocuk edebiyatı, "temel kaynağı çocuk ve çocukluk olan; çocuğun algı, ilgi, dikkat, duygu, düşünce ve hayal dünyasına uygun; çocuk bakışını ve çocuk gerçekliğini yansıtan, ölçüde, dilde, düşüncede ve tiplerde çocuğa göre içeriği yalın biçimde ve içtenlikle gerçekleştiren; çocuğa okuma alışkanlığı kazandırması yanında sanat ve estetik yönünden gelişmesine katkı sağlayan, çocuğu duyarlı biçimde yetişkinliğe hazırlayan bir geçiş dönemi edebiyatı" olarak tanımlanır (Şirin, 2007). Çocuklara özel bu edebiyat alanı içine öyküleyici (roman, hikâye, masal vb.) ve duyguya (şiir) dayanan türler kadar bilgilendirici metin türleri (biyografi, gezi yazısı, deneme vb.) de girmektedir. Buna karşın gerek yayımlanan çocuk kitapları gerekse alan kaynakları içerisinde bilgilendirici metin türüne dayanan eserlerin/çalışmaların hikâye edici metin türlerine ve şiire oranla çok daha az yer aldığı, dolayısıyla bilgilendirici metin türlerinin çocuk edebiyatı içerisinde geri plana atıldığı görülmektedir. Bu doğrultuda araştırmada, çocuklar için yazılan ve bilgilendirici metin türlerinden biri olan "gezi yazısı", çalışma konusu olarak seçilmiştir. Türkçe Dersi Öğretim Programında (MEB, 2019), gezi yazılarının 6. sınıftan itibaren her sınıf düzeyinde kullanılması önerilmektedir. Gezi yazılarının çocuğa pek çok yönden katkı sağladığı; dilsel, bilişsel, duyuşsal vb. alanlarda çocuğun gelişimine çok ciddi katkıları bulunduğu bilinmektedir. Bu bakımdan gezi yazıları, başta Türkçe dersleri olmak üzere genel olarak eğitim öğretim sürecinde yararlanılması gereken önemli bir türdür. Buna karşın çocuklar için yazılmış gezi yazılarının tür özellikleri bakımından çocuğa uygunluğunu inceleyen bilimsel çalışmaların yetersiz olması çocuk edebiyatı ve Türkçe eğitimi alanları açısından bir boşluk doğurmaktadır.
Bu çalışmada temel amaç, Gülten Dayıoğlu'nun gezi kitaplarının çocuklar için yazılan gezi yazılarının taşıması gereken özellikler bakımından incelenmesi ve Muğla ili Milas ilçesi kentsel alanda görev yapan, çalışmaya katılmak için gönüllü olan Türkçe öğretmenlerinin ve ortaokul öğrencilerinin gezi yazıları ve Gülten Dayıoğlu'nun gezi kitapları hakkındaki görüş ve önerilerinin belirlenmesidir. Böylece yukarıda bahsedilen boşluğun giderilmesi yönünde alana katkı sağlanması hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında Gülten Dayıoğlu'na ait olan "Kafdağı'na Yolculuk", "Okyanuslar Ötesine Yolculuk", "Bambaşka Bir Dünya Amerika'ya Yolculuk", "Efsaneler Ülkesi Çin'e Yolculuk", "Kangurular Ülkesi Avusturalya'ya Yolculuk", "Kenya'ya Yolculuk", "Mısır'a Yolculuk" ve "Meksika'ya Yolculuk", "Tüm Zamanların Gözdesi Hindistan'a ve Nepal'e Yolculuk", "Güney Pasifik Adalarına Yolculuk", "Gizemli Buzullar Kıtası Antarktika Patagonya'ya Yolculuk" adlı 11 gezi kitabı, belirlenen özellikler bakımından incelenmiştir. Genel itibari ile Dayıoğlu'nun gezi kitaplarının, çocuklara yönelik bir gezi yazısında bulunması gereken özellikler açısından çocuklara uygun olduğu belirlenmiştir. Araştırma dâhilinde 10 öğretmen ve 15 öğrenci ile gezi yazılarına ilişkin görüşmeler yapılmış ve öğretmen, öğrenci görüşlerinden elde edilen veriler sunulmuştur.

Abstract:
A Children's literature is defined as "the main source of which is children and childhood; Suitable for the child's perception, interest, attention, emotion, thought and imagination; Reflecting the child's perspective and child's reality, and realizing the content simply and sincerely according to the child in size, language, thought and types; It is defined as "a transition period literature that not only helps the child acquire the habit of reading, but also contributes to his/her development in terms of art and aesthetics, and prepares the child sensitively for adulthood" (Şirin, 2007). This field of literature specifically for children includes informative text types (biography, travel writing, essay, etc.) as well as narrative (novel, story, fairy tale, etc.) and emotion-based genres (poem). On the other hand, it is seen that works/studies based on the informative text type are much less common in both published children's books and field resources than narrative text types and poetry, and therefore informative text types are relegated to the background in children's literature. In this regard, "travel writing", which is one of the informative text types written for children, was chosen as the subject of the study.
In the Turkish Language Curriculum (MEB, 2019), it is recommended that travel writings be used at every grade level starting from the 6th grade. Travel writings have many benefits for children contributed to; linguistic, cognitive, affective, etc. It is known that it makes significant contributions to the development of children in various fields. In this respect, travel writings are an important genre that should be used in the education process in general, especially in Turkish lessons. On the other hand, the inadequacy of scientific studies examining the suitability of travel writings written for children in terms of genre features creates a gap in the fields of children's literature and Turkish education.
The main purpose of this study is to examine Gülten Dayıoğlu's travel books in terms of the characteristics that travel writings written for children should have, and to examine the travel writings of Turkish teachers and secondary school students who work in the urban area of Milas district of Muğla province and volunteer to participate in the study, and Gülten Dayıoğlu's travel books. To determine their opinions and suggestions about it. Thus, it is aimed to contribute to the field in filling the gap mentioned above. Within the scope of the study, Gülten Dayıoğlu's "Journey to Kafdağı", "Journey Beyond the Oceans", "A Journey to a Completely Different World, America", "Journey to China, the Land of Legends", "Journey to Australia, the Land of Kangaroos", " "Journey to Kenya", "Journey to Egypt" and "Journey to Mexico", "Journey to the All-Time Favorite India and Nepal", "Journey to the South Pacific Islands", "Journey to the Mysterious Continent of Glaciers, Antarctica Patagonia" 11 travel books titled "" were examined in terms of the determined characteristics. In general, it has been determined that Dayıoğlu's travel books are suitable for children in terms of the features that should be present in a travel article for children. Within the scope of the research, opinions about travel writings were made with 10 teachers and 15 students and the data obtained from teacher-student opinions were presented.