Büyük Doğu ideolojisinin yakın dönem Türkiye siyasetine etkisi: İdeolojik ve sistemsel bir inceleme
The effect of the Great East ideology on recent period Turkish politics: An ideoligal and systematic review
Yazar: HAYRİ MELİH KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE SAVUT
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başyücelik Modeli = Başyücelik Model ; Büyük Doğu = Great East ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Erdoğan, Recep Tayyip = Erdoğan, Recep Tayyip ; Kısakürek, Necip Fazıl = Kısakürek, Necip Fazıl ; Mirzabeyoğlu, Salih = Mirzabeyoğlu, Salih

Özet:
Çalışmanın amacı, yakın siyasi tarihte birçok siyasiyi fikrî bakımdan etkileyen  Necip Fazıl ve onun inşa ettiği Büyük Doğu ideolojisinin, yakın dönem Türkiye siyasetinde baş aktör olan Recep Tayyip Erdoğan'ın düşünce dünyası üzerindeki tesirinin incelenmesi ve bu tesirin sistemsel bir yansıması olup olmadığının tespit edilmesidir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi modeline geçişle birlikte, bazı köşe yazarlarınca "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Necip Fazıl'ın Başyücelik Devleti'ne giden bir yol izlemeye çalıştığı" yönünde yorumların yapıldığı görülmüştür. Tezimizde Büyük Doğu ideolojisinin yakın dönem Türkiye siyasetine etkisi ideolojik yönden Cumhurbaşkanı Erdoğan üzerinden izlenmeye çalışılmıştır. Büyük Doğu ideolojisinin sistemsel yönden tesiri ise yeni hükümet modeli üzerinden değerlendirilmiştir. 
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın medya kaynaklarına yansıyan söylemlerinden yola çıkılarak, düşünsel alanındaki Büyük Doğu tesiri incelenmeye çalışılmıştır. Erdoğan'ın konuşmalarına ulaşmak amacıyla gazete, dergi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) konuşma metinleri ve Cumhurbaşkanlığı resmi web sitesinde yer alan haber ve verilerden faydalanılmıştır. Bu doğrultuda konu hakkında medyada olumlu ve olumsuz yönde yer verilen haber verileri ile Cumhurbaşkanlığı web sitesi üzerinden konuya ilişkin veriler analiz edilerek konumuz bağlamında incelenmiştir. Analiz sonucu edinilen kanaat Erdoğan üzerinde "Necip Fazıl" ve "Büyük Doğu ideolojisi" tesirinin yoğun olarak görülmekte olduğudur. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi değişikliğiyle Erdoğan üzerindeki bu etkinin devlet yönetimi alanına yansımasının olup olmadığı ise Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Başyücelik Devleti yasama, yürütme, yargı ile temel kavram ve görüşler bakımından karşılaştırmaya tabi tutularak gösterilmeye çalışılmıştır. 
Araştırma neticesinde Erdoğan'ın retoriğinde Büyük Doğu'ya dair birçok iz gözlenmiştir. Erdoğan üzerinde yoğun biçimde hissedilen Büyük Doğu etkisine dayanarak yeni hükümet modelinin Başyücelik Devleti ile şeklen karşılaştırılması sonucunda iki sistemin birbirini kapsamadığı ve halihazırda bu hususta yapılan yorumların düşünsel eksende kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun temel nedeninin Başyücelik Devleti'nin belirttiği yönetim tarzının içerisinde rûhî faktörler barındırması fakat yeni hükümet modelinin devlet ve toplumun ruh değerlerinde bir değişim gerçekleştirmemesi olduğu anlaşılmıştır. Ancak çalışma sonucunda Erdoğan'ın söylemleri ve bu ideolojiyle kurduğu sıkı bağdan yola çıkarak ileri vadede "Başyücelik Devleti'nin" alternatif bir teklif olarak gündeme gelmesinin mümkün göründüğü söylenebilecektir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the influence of Necip Fazıl and the ideology of the Great East, which he built, on the thought world of Recep Tayyip Erdoğan, the main actor in recent Turkish politics, and to determine whether this influence has a systemic reflection. With the transition to the Presidential Government System model, it has been observed that some columnists have commented that "President Erdoğan is trying to pursue a strategy towards the State of Başyücelik of Necip Fazıl. In this thesis, the impact of the Big East ideology on the politics of Turkey in the recent period has been tried to be monitored ideologically through President Erdoğan. The systemic influence of the Big East ideology was evaluated through the new government model.
Based on President Erdoğan's discourses reflected in media sources, the influence of the Big East in his intellectual field has been analyzed. In order to access Erdoğan's speeches, news and data from newspapers, magazines, speech texts of the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) and the official website of the Presidency were utilized. In this respect, the news data on the subject covered positively and negatively in the media and the data on the subject on the website of the Presidency were analyzed and examined in the context of our subject. The opinion obtained as a result of the analysis is that the influence of "Necip Fazıl" and "Great East ideology" on Erdoğan is intense. Whether this influence on Erdoğan is reflected on the field of state governance with the change of the Presidential Government System has been tried to be revealed by comparing the Presidential Government System and the State of Başyücelik in terms of legislative, executive, judiciary and basic concepts and opinions.
As a result of the research, many traces of the Great East has been observed in Erdoğan's rhetoric. As a result of the formally comparison  of the new government model with the State of Başyücelik based on the intense influence of the Great East on Erdoğan, it has been concluded that the two systems do not cover each other and that the comments currently made on this issue remain on the intellectual axis. It is understood that the main reason for this is that the management style specified by the State of the Başyücelik contains spiritual factors, but the new government model does not occur a change in the spiritual values of the state and society. However, as a result of the study, it can be said that based on Erdoğan's discourses and the close connection he has established with this ideology, it will be able to say to seem possible that the State of Başyücelik may come up as an alternative proposal in the forthcoming period.