Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i İbn-i Sîrîn Allahu Aʿlem (inceleme-metin-sözlük-tıpkıbasım)
Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i Ibn-i Sîrîn Allahu Aʿlem (review-text-dictionary-typescript)
Yazar: TUBA ÖZFİDAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN TUĞLUK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanoğlu tarih boyunca geleceği merak etmiş ve geleceği öğrenmek için çeşitli yollara başvurmuştur.  Bu yollardan biri olarak görülen rüyaları yorumlamanın tarihi çok eski dönemlere  dayanmaktadır. İnsanoğlu genellikle rüyaları geleceğine bir işaret olarak düşünmüş ve bunu bir ilim hâline getirecek kadar önemsemiştir. 
Rüyaları tabir etme geleneği bağlamında oluşan tabirnameler geçmişten günümüze insanlar tarafından başvurulan kaynaklar arasındadır. İslami literatürde çok fazla yararlanılan ve Türkçeye ilk çevrilen tabirnameler İbn-i Sîrîn'in, İmam Nablusî'nin ve Ca'fer es-Sâdık'ın tabirnameleridir. 
Çalışmaya konu olan tabirnamenin 18. yüzyıl dil özelliklerini yansıttığı görülmekte ayrıca tabirnamenin bir İbn-i Sîrîn tercümesi olduğu metnin girişinden anlaşılmaktadır. Tabirname Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i İbn-i Sîrîn Allahu Aʿlem ile başlamaktadır. Başlığa uygun olarak içerik özellikleri de incelendiğinde eserin İbn-i Sîrîn tercümesi olduğu görülmektedir. Bu nedenle tabirnameye Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i İbn-i Sîrîn Allahu Aʿlem adı verilmiştir.  
Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i İbn-i Sîrîn Allahu Aʿlem adlı tabirnamenin müstensihi belli değildir.   Eser 53 varak ve 52 baptan oluşmaktadır. Her bap, kendi içerisinde farklı konularda rüya tabirlerini içermektedir. Bu çalışmada; tabirnamenin dil özellikleri incelenerek çeviri yazısı yapılmış,  seçkiye dayalı sözlüğü hazırlanmış ayrıca eserin tıpkıbasımı çalışmanın sonuna eklenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i İbn-i Sîrîn Allahu Aʿlem, İbn-i Sîrîn, Rüya Tabiri, Tabirname, 18. Yüzyıl.

Abstract:
Throughout history, mankind has wondered about the future and has resorted to various ways to learn the future.  The history of interpreting dreams, which is seen as one of these ways, dates back to ancient times. Mankind generally considered dreams as a sign of the future and cared enough to make it a science. 
Interpretations of dreams in the context of the tradition of interpreting dreams are among the sources consulted by people from past to present. The first ones that are widely utilized in Islamic literature and first translated into Turkish are Ibn al-Sīrīn's, Imam Nablusī's and Ja'far al-Sādiq's commentaries. 
It is seen that the tabirname subject to this study reflects the language features of the 18th century, and it is understood from the introduction of the text that the tabirname is a translation of Ibn al-Sīrīn. The tabirname begins with Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i Ibn-i Sīrîn Allahu Aʿlem. When the content features are analyzed in accordance with the title, it is seen that the work is a translation of Ibn al-Sīrīn. For this reason, the work is called Hāzā Kitāb-i Tāʿbirnāme-i Ibn-i Sīrīn Allahu Aʿlem.  
The autograph of the tabirnamah titled Hāzā Kitāb-ı Tāʿbirnāme-i Ibn-i Sīrīn Allahu Aʿlem is unknown.   The work consists of 53 folios and 52 chapters. Each chapter contains dream interpretations on different subjects. In this study; the language features of the tabirnam were analyzed, a translation was made, a dictionary based on the selection was prepared, and a facsimile of the work was added at the end of the study.

Keywords: Dream interpretation, Hâzâ Kitâb-ı Tâʿbirnâme-i Ibn-i Sîrîn Allahu Aʿlem, İbn-i Sîrîn, Tabirname, 18. Century.