Türkiye'de sivil toplum çalışanları: Neoliberalizm, özneleşme ve karşı tutumlar
Civil society professionals in Turkey: Neoliberalism, subjectivation and counter conducts
Yazar: DUYGU GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. DERYA FIRAT ŞANNAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Karşıtsal çözümleme = Oppesitional analysis ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Çalışanlar = Workers ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Bu tez, dünyada giderek profesyonelleşen ve Türkiye'de özellikle 90'lı yılların sonundan itibaren gelişim gösteren sivil toplum kuruluşları bünyesinde görev yapan profesyonel çalışanların söz konusu pozisyonlarda çalışma nedenlerini anlamayı hedeflemektedir. Araştırma hak temelli seküler sivil toplum kuruluşlarında çalışanlarla sınırlı tutulmuş, bu kişileri sivil toplumda çalışmaya yönlendiren faktörler, sosyalizasyon süreçleri, değer dünyaları, tutum ve davranışları ele alınmıştır. Bunu yaparken günümüzün yönetim şekli olan küresel neoliberalizm ve onun özneden beklentisi bağlamında sivil toplum kuruluşu çalışanlarının özneleşme ve özgürleşme pratikleri incelenmiştir.
Tez çalışmasında öncelikle dünyada ve Türkiye'de sivil toplumun gelişimine ve tarihsel süreçteki rolüne değinilmiştir. Ardından neoliberalizm ve neoliberal yönetimsel akıl Foucault'nun yaklaşımıyla ele alınmış, neoliberalizm ile sivil toplum ilişkisi farklı yaklaşımları içerecek şekilde tartışılmıştır. Ayrıca, neoliberal özne ve bu özneleşmeye karşı geliştirildiği farklı öznellik biçimleri incelenmiştir. 
Seküler, hak temelli sivil toplum kuruluşlarında çalışan kişilerden oluşan araştırma örneklemi ile derinlemesine görüşme yöntemiyle görüşülmüştür. Sahadan elde edilen veriler ışığında bu kişilerin sınıfsal aidiyetleri, sahip olduğu etik değerler, tutum ve davranışları, kültürel ve sosyal sermayeleri ve siyasi sosyalizasyon süreçleri, sivil toplum yaklaşımları ve özneleşme deneyimleri incelenmiştir. Bu kişilerin neoliberalizme yaklaşımları, neoliberalizmin dayattığı öznellik biçimlerine sahip olup olmadıkları, varsa geliştirdikleri özgürleşme pratikleri ve sivil toplumda çalışmanın bu pratiklerin hayata geçmesindeki rolü analiz edilmiştir.

Abstract:
This thesis studies reasons, motivations, values and habitus of employees of the civil society, which has developed in Turkey especially as from the end of 90's and which has gradually been professionalizing in the world. The research was limited with professionals of rights based secular civil society organizations in Turkey; and the factors which motivated them to work in civil society, their socialization processes, their world of values, their attitudes and behaviours were studied. During the study, we analysed subjectivation and liberation practices of civil society employees within the context of global neoliberalism -which stands as the dominant regime in the world today– and its connection with the subject. 
In our thesis, we began with civil society's development in the world and in Turkey, and then mentioned its role in history. Afterwards, we focus on neoliberalism and neoliberal governmentality through Foucault's approach, and we aim to explain the relation between neoliberalism and civil society including different approaches with various examples. In addition to this, we analyse the neoliberal subject and its various subjectivation strategies against its own subjectivation.
The research sample was constituted of employees of rights based secular civil society organizations, and in-depth interviews were held. In consideration of data obtained on the field, we then focused on their socioeconomic class affiliation, ethical values, behaviours and attitudes, social and cultural capital, political socialization processes, conception of civil society and subjectivation experience. Also, their approach and understanding of neoliberalism was analysed. Then, we tried to see if they have some subjectivation forms imposed by neoliberalism, if they developed some liberation practices and –if yes– which is the role of being employed within civil society in the process of carrying these practices into effect.