Tip 2 diyabetli bireylerde diyet enerji yoğunluğu ve yaşam tarzının glisemik kontrol ile ilişkisi
Relationship between diet energy density and life style glycemic control in TYPE 2 diabetic individuals
Yazar: TEVFİK KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet = Diet ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kadınlar = Women ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu çalışma, Tip 2 diyabetli bireyler ile yaş ve beden kütle indeksi benzer olan sağlıklı bireylerin diyet enerji yoğunlukları, beslenme durumları ve yaşam tarzı değişkenlerinin karşılaştırılması ve glisemik kontrol ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya yaşları 45-65 yıl aralığında olan 44 Tip 2 diyabetli 44 sağlıklı olmak üzere toplam 88 gönüllü kadın birey alınmıştır. Bireylerin genel özellikleri, sağlık ve hastalık bilgileri, stres durumu ve sirkadiyen ritim düzeni ile fiziksel aktivite düzeyleri sorgulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimleri alınmış, bazı biyokimyasal bulguları (HbA1c, açlık plazma glukozu, insülin, total kolesterol, HDL-K ve LDL-K trigliserid, C-peptid  ve 1,5 anhidroglusitol) analiz edilmiş, besin alımları ve beslenme alışkanlıkları 3 günlük besin tüketim kaydı ile sorgulanmıştır. Tip 2 diyabetli bireylerin HbA1c, açlık plazma glukozu,  insülin, HDL kolesterol, trigliserit ve HOMA-IR düzeyleri kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,05) ve diyabetli bireylerin HbA1c ve açlık plazma glukoz düzeyi ile 1,5-anhidroglusitol düzeyi arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=-0,693; r=-0,485;  p<0,05). Tip 2 diyabetli ve sağlıklı bireylerin antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimleri ile 1,5-anhidroglusitol seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05). Tip 2 diyabetli bireylerin vücut ağırlığı, boyun çevresi, bel çevresi, BKI, vücut yağ oranı, ve yağsız vücut kütlesi seviyeleri ile sirkadiyen ritim düzeni arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur (sırasıyla r=0,401; r=0,307; r=0,298; r=0,311; r=0,300 r=0,441; p<0,05). Grupların 1,5 Anhidroglusitol düzeyleri ile stres durumu, fiziksel aktivite ve sirkadiyen ritm düzeyi arasında ise anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Grupların enerji alımları arasında anlamlı fark bulunmazken; Tip 2 diyabetlilerin protein, karbonhidrat, çoklu doymamış yağ asidi, posa, A vitamini, B1 vitamini, riboflavin, B6 vitamini, folat, C vitamini, kalsiyum, potasyum, magnezyum ve demir alımları sağlıklı bireylerden istatistiksel olarak yüksektir (p<0,05). Tip 2 diyabetli bireylerin makro ve mikro besin öğesi alımları ile kısa süreli glisemik kontrol göstergesi olan 1,5 Anhidroglusitol arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır  (p>0,05).  Tip 2 diyabetli bireylerin katı besinlerden gelen diyet enerji yoğunlukları kontrol grubunu oluşturan bireylerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Grupların biyokimyasal parametreleri, antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimleri ile diyet enerji yoğunluğu ve öğünler arası süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, 1,5-Anhidroglusitol, orta veya kısa süreli glisemik dalgalanmayı göstererek glisemik kontrolü yansıtmaktadır. Ancak 1,5 Anhidroglusitolün yaşam tarzı değişikliklerine etki ederek glisemik kontroldeki rolünü belirlemek amacıyla daha uzun takipli, sürekli glukoz takip cihazı ile kombine, örneklem sayısı yüksek ve kapsamlı araştırmaların 
planlanıp yürütülmesi yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler : Tip 2 diyabet, diyet enerji yoğunluğu, glisemik kontrol

Abstract:
This study was planned and conducted to assess the relationship between dietary energy density, nutritional status and lifestyle variables and glycemic control in healthy individuals with Type 2 diabetes and similar age and body mass index. A total of 88 voluntary female subjects, 44 of whom were healthy, 44 type 2 diabetics and aged between 45 and 65 years, were included in the study. General characteristics of individuals, health and illness information, stress status and circadian rhythm and physical activity levels were questioned. Anthropometric measurements and body composition of individuals were taken and (HbA1c, fasting plasma glucose, insulin, total cholesterol, HDL-C and LDL-C triglycerides, C-peptide and 1,5 anhydroglucitol) were analyzed. Nutrient intake and eating habits were interrogated with 3-day food consumption record. HbA1c, fasting plasma glucose, insulin, HDL cholesterol, triglyceride and HOMA-IR levels of the type 2 diabetic individuals were significantly higher than the control group (p <0.05) and negative correlation between HbA1c and fasting plasma glucose level and 1,5-anhydroglucitol level in diabetic subjects. (r = -0.693, r = -0.485, p <0.05, respectively) Anthropometric measurements of type 2 diabetic and healthy individuals and no statistically significant association between body composition and 1,5-anhydroglucitol levels were found (p> 0.05). There was a negative correlation between body weight, neck circumference, waist circumference, BMI, body fat ratio, lean body mass levels and circadian rhythm pattern in individuals with type 2 diabetes. (r = 0.401, r = 0.307, r = 0.298, r = 0.311, r = 0.300, r = 0.441, p <0.05, respectively) There was no significant relationship between 1,5 anhydroglucitol levels and stress level, physical activity and circadian rhythm levels of the groups (p> 0,05). While there is no significant difference between groups  energy intake; the intake of protein, carbohydrate, polyunsaturated fatty acid, folate, vitamin A, vitamin B1, riboflavin, vitamin B6, folate, vitamin C, calcium, potassium, magnesium and iron in patients with type 2 diabetes was statistically higher than healthy individuals (p <0,05) . There was no significant relationship between intake of macro- and micronutrients and 1,5-anhydroglucitol, a short-term glycemic control indicator (p> 0,05). Dietary energy density from solid foods of individuals with type 2 diabetes were found to be statistically significantly lower than those of the control group (p <0.05). There was no statistically significant correlation between biochemical parameters, anthropometric measurements, body composition with dietary energy density and time between meal (p> 0,05). As a result, 1,5-Anhydroglucitol reflects glycemic control by showing moderate or short-term glycemic fluctuation. However, it would be beneficial to plan and conduct high-dose, high-quality surveys in combination with a continuous glucose monitor system to determine the effect of 1,5 anhydroglucitol on lifestyle changes and role in glycemic control.


Keywords : Type 2 diabetes, dietary energy density, glycemic control