İnsan haklarının gelişmesinde adli tıp uygulamalarının rolü
The role of forensic medicine practices in the development of human rights
Yazar: YASEMİN ARAL
Danışman: PROF. DR. BEHNAN ALPER
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law

Özet:
İnsan hakları, insanların yalnızca insan olmaları hasebiyle sahip oldukları temel hak ve özgürlüklerdir. Bu haklardan din, dil, ırk, cinsiyet fark etmeksizin bütün insanlar eşit olarak faydalanırlar.  Yaşama hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü hakkı, kanun önünde eşit olma hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı, adil yargılanma hakkı gibi haklar tüm dünyaca kabul edilen temel insan hakları olup evrensel hukuk kuralları ile koruma altına alınmıştır. Sözü edilen hakların elde edilişi tarihsel olarak incelenmesi gereken bir olgudur. Zira insanoğlu bu hakları kolay elde etmemiş, bu uğurda çokça bedel ödemiştir. İşte bu sebeple günümüzde tüm dünyada bu haklar ulusal ve uluslararası kanunlar, sözleşmeler ile güvence altına alınmıştır. 
Tıp ve hukukun işbirliğiyle yürütülen ve ortak çalışma alanları olan adli tıp, insan hakları ihlalleriyle savaşta çok önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada 39 adet Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı kararı ve 7 adet Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı olmak üzere toplam 46 adet mahkeme kararı incelenmiştir. Bununla birlikte konuyla alakalı literatür taraması da yapılmıştır. İncelenen kararlarda; yaşam hakkının, işkence yasağının, kötü muamele yasağının, adil yargılanma hakkının, kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkının, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının, ifade ve basın hürriyetinin, özgürlük ve güvenlik hakkının, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiği görülmüştür. Araştırmada yer alan ulusal ve uluslararası mahkeme kararlarına adli tıp uygulamalarının etkisi ele alınmış ve böylece adli tıp uygulamalarının insan haklarının gelişmesindeki rolü irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler : Adli tıp, insan hakları, ihlal, savaş

Abstract:
Human rights are fundamental rights and freedoms that people have just because they are human. All people benefit equally from these rights, regardless of religion, language, race or gender. Rights such as the right to life, the right to freedom of thought and expression, the right to be equal before the law, the right to education, the right to health, the right to a fair trial are fundamental human rights accepted all over the world and are protected by universal legal rules. The acquisition of the aforementioned rights is a phenomenon that needs to be examined historically. Because human beings did not get these rights easily, a great price has been paid for this cause. For this reason, these rights are guaranteed by national and international laws and conventions all over the world today.
Forensic medicine, which is carried out in cooperation with medicine and law and which is a common working area, has a very important place in the fight against human rights violations. In this study, a total of 46 court decisions, including 39 judgments of the Individual Application Decision of the Constitutional Court and 7 judgments of the European Court of Human Rights, were examined. In addition, a literature review on the subject was also conducted. In the reviewed decisions; the right to life, the prohibition of torture, the prohibition of ill-treatment, the right to a fair trial, the right to protect and develop one's material and spiritual existence, the prohibition of treatment incompatible with human dignity, the freedom of expression and the press, the right to freedom and security, the right to organize assembly and demonstration marches, and the right to an effective application found to be violated. The effect of forensic medicine practices on national and international court decisions in the research has been discussed and thus the role of forensic medicine practices in the development of human rights has been examined.

Key words: Forensic medicine, human rights, violation, war