Çocuk kitaplarındaki karakterlerin okul çevresinde karşılaştıkları sorunlar ve sorunlar karşısında uyguladıkları başa çıkma stratejileri
The problems faced by the characters in the children's books at the school environment and their coping strategies in the face of the problems
Yazar: OKAN BORA
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN YILMAZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Bibliyoterapi = Bibliotherapy ; Hikaye kitapları = Story books ; Karakter = Character ; Problem çözme = Problem solving ; Roman = Novel ; Roman karakterleri = Novel characters ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu çalışmada çocuk kitaplarındaki karakterlerin okul çevresinde yaşadıkları sorunlar ve sorunlar karşısında kullandıkları başa çıkma stratejileri incelenmiştir. Araştırmada doküman analizi deseni kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağı roman ve öykü türündeki çocuk kitaplarından oluşmaktadır. Kitaplardaki sorunların tespiti için çocukların ve ergenlerin okulda yaşadıkları sorunlara yönelik araştırmalar incelenmiş ve sınıflandırmalar bu doğrultuda oluşturulmuştur.  Bununla birlikte başa çıkma stratejileri de Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri ve Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeğinden yararlanılarak aktif, kaçınan ve olumsuz başa çıkma stratejileri başlıkları altında incelenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre karakterlerin okul çevresinde yaşadıkları sorunların gerçek yaşamdaki sorunlarla örtüştüğü gözlemlenmiştir. Başa çıkma stratejilerinin de çocukların ve ergenlerin kullandıkları stratejilerle benzer niteliklerde olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda stratejilerin, sorunların çözümüne yönelik etkisi kitaplarda okuyucuya yansıtılmaktadır. Okuldaki sorunlarla başa çıkma stratejilerin ele alındığı kitapların çocuklarla yapılacak olan bibliyoterapi ve diğer rehberlik çalışmalarında kullanılabileceği söylenebilir.

Abstract:
In this study, the problems experienced by the characters in the children's books in the school environment and the coping strategies they use in the face of the problems were examined. In this paper, the document analysis pattern is employed. The study's data source consists of children's books in the genre of novels and short stories. In order to determine the problems in the books, researches on the problems experienced by children and adolescents at school were analyzed, and classifications were created in this direction. In addition, coping strategies were studied under the headings of active, avoidant and negative coping strategies via using the Problem Solving Inventory for Children and the Coping Scale for Adolescents. According to the results obtained in the study, it was observed that the problems experienced by the characters in the school environment overlapped with the problems in real life. It has been confirmed that coping strategies are also similar to the strategies used by children and adolescents. At the same time, the effects of strategies on the solution of problems are reflected to the readers in the books. It can be argued that the books that deal with coping strategies related to school problems can be used in bibliotherapy and other guidance studies with children.