Dünya ve Türkiye'deki kaya gazı rezervleri, kaya gazı çıkartma yöntemi
Gas reserves in the world and in Turkey, shale gas removal method
Yazar: NABİ KETEN
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY HACIHAFIZOĞLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Yer küre üzerinde yeraltı enerji kaynaklarının hızla tüketilmesi ve alternatif enerji kaynaklarının yetersizliği veya mevcutta kullanılmayışı, ülkeleri yeni enerji kaynakları aramaya itmiştir. Hızla tüketilen yer altı enerji kaynaklarına uzun süre soluk aldıracak yeni bir enerji kaynağı dünya ülkelerinin gündemine oturmuştur. Bu çalışmada kaya gazının kimyasal yapısı bakımından doğal gazdan farksız oluşu, yer küre üzerindeki oluşum biçimi ve çıkartılma yönteminin ise farklı oluşundan bahsedilecektir. Kaya gazı rezervleri Dünyamızda ve Türkiye'de büyük ehemmiyet arz etmektedir. Bu çalışmada kaya gazının nasıl meydana geldiğini, Dünya'da ve ülkemizde kaya gazı rezervlerinin ekonomik boyutu ve enerji ihtiyacımızın ne kadarını karşılayacağı konusunda fikir oluşturulmuştur. Kaya gazı çıkartma yöntemi olan hidrolik kırılma yönteminin kısımları hakkında bilgilere değinilmiştir. Bu yöntemin avantajları, dezavantajları hakkında bilgiler verilmiştir. Kaya doğal gazının, geleneksel olarak çıkartılan kaynaklarından biri olmadığı, yeni bir keşif olup, ince taneli ve kolaylıkla ince katmanlara bölünebilen tortul kayalardan çıkartıldığına değinilmiştir. Kaya gazı üretiminin önümüzdeki yıllarda sadece ABD'yi değil, diğer dünya ülkelerini de yakından ilgilendiren yeni bir enerji kaynağı olduğuna dikkat çekilmiştir.Yapılan çalışmalarda kaya gazı konusunda dünya ülkelerinden Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Çin gibi ülkeler için kaya gazının yeni bir durum olmadığı, bu devletlerde uzun yıllardan beri kaya gazı üretimi yapıldığı görülmüştür. Özellikle ABD, 2000′li yılların ilk zamanlarından itibaren bu duruma yoğunlaşmış ve yapmış olduğu çalışmalar ve yatırımlarla bugün en fazla kaya gazı üreten lider ülke konumuna gelmiştir. ABD'de son 5 yılda kaya gazı üretimi 200 milyar metreküpün üzerine çıkmıştır. Bu miktar doğal gaz ithalat devi Rusya'nın yıllık gaz satışından daha fazladır. Önümüzdeki yıllarda kaya gazı üretimlerinin ABD'nin gaz ihtiyacının yarısını karşılayacağı gerçeğini ortaya koymuştur. Doğal gazdaki bu yeni buluş petrol ve gaz ihracatçısı ülkelerin tekel olarak dünya ülkelerine sürmüş olduğu doğal gaz satış pazarında petrol ve doğal gaz fiyatlarının düşeceği gerçeğiyle bu ülkeleri  karşı karşıya getirmiştir. Her yıl yaklaşık  50 milyar dolardan fazla enerjiyi dışardan alan Türkiye'nin ise tahmini kaya gazı potansiyeli 2 trilyon metreküp civarındadır. Enerjide dışa bağımlı olan Türkiye için bu rakam 20-30 yıllık ihtiyacının karşılanması anlamına geliyor. Teoride çok önemli bir enerji kaynağı gibi gözükmese de azımsanmayacak kadar  öneme sahiptir. Yer altı su kaynakları ve deprem fay hatlarını tetikleyen yöntemlerle yeryüzüne çıkartılıyor olması ise önemli bir durumdur. Bu durumda iyileştirme süreçleri ve yöntemlerin geliştirilmesi konusunda çalışmaların yapılıyor olması da sevindirici bir gelişmedir.

Abstract:
The fast depletion of energy resources and lack of alternative enegry resources or lack of present usage have forced countries look for new energy resources. A new energy resource that will respite the rapidly consumed underground energy resources has been come out on all around the world countries which is shale gas. In this study, it will be mentioned that shale gas is structurally the same with  natural gas but it is different in terms of formation on earth and its removal methods. Shale gas reserves has great importance not only on the world but also in Turkey. An idea was created about the economic aspects of shale gas reserves in our country and how much of our energy need will be met with that reserves. Some information was given about the parts of hydraulic fracturing method which is one of the ways to remove shale gas. The advantages and disadvantages of this method are explained. It is mentioned that shale gas is not one of the resources traditionally removed but it is a new discovery since it is removed from sedimentary rocks that are fine grained and can be easily divided into thin layers. It is pointed that shale gas production will be the new energy resource for not only USA but also for all the other world countries in coming years. As a result of the studies done, it is seen that shale gas is not a new issue for countries such as USA , Canada, China and Australia and for a long time shale gas production has been done. These countries, especially USA is concentrated on this area and it became a leader shale gas producer with its investments. In last five years, shale gas production in USA rose up to 200 billion cubic meters. This amount is more than annual sale of natural gas in Russia which has the greatest natural gas import. In coming years shale gas production may meet the half of the USA gas demand. The new discovery on natural gas makes the oil and gas exporting countries face with the fact that their market prices will fall. Turkey, making energy import over 50 billion dollars each year, has approximately 2 trillion cubic meters of shale gas reserve. For Turkey depended on outside energy resources, even that figure means meet of 20-30 years of energy needs. Even if it is not seem to be an important energy reasource in theory; it is an important point that it is removed by methods effecting environment, earthquake fault lines and underground water sources. Recruitment processes and methods are tried to be improved which is a pleasing situation.