Muş Ovası ornitofaunası üzerine bir araştırma
A survey on the Mus Plain ornithofauna
Yazar: FERİDUN AVCI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZDEMİR ADIZEL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Muş Ovası kuş varlığını ortaya çıkarmaktı. 2 yıl süren arazi çalışmaları sonucunda 19 takım (Ordo) içerisinde yer alan 48 familyaya (Familia) ait 144 kuş tespit edilmiştir. Belirlenen bu kuşlardan 143'ü tür (Species) ve 1'i alttür (Subspecies) düzeyindedir.
IUCN kriterlerine göre alanda varlığı belirlenen kuş türlerinin statüleri; 1 Endangered (EN), 3 Vulnerable (VU), 7 Near Threatened (NT) ve 132 Least Concern (LC) şeklindedir.
BERN kriterlerine göre 101 tür Ek liste II içinde, 35 tür Ek liste III içinde ve 8 tür ise liste kapsamına girmemektedir. Merkez Av Komisyonu Kararları (MAKK) güncel listesi ile yapılan kıyaslamada alanda tespit edilen türlerden 21'i Ek liste I'de, 20'si Ek liste II'de ve 103'ü ise liste kapsamı dışında kalmaktadır. Biyolojik materyallerin ticaret kurallarını belirleyen CITES'e göre tespit edilen türlerin 22'si Ek liste II içinde yer alırken, geriye kalan 122 tür listenin kapsamı dışındadır.
Alanda yaşayan kuş türlerinin Bölge Statüsü durumu incelendiğinde 11 türün Kış Ziyaretçisi (KZ), 11 türün Transit (T), 54 türün Yerli (Y) ve 68 türün ise Göçmen (G = Yaz Göçmeni) olduğu görüldü. Yerli ve Göçmen türler araştırma alanında veya çevresinde üreyen türlerdir. Bu durumda 122 tür Muş Ovası ve çevresinde üremektedir. Bu sayı gözlenen türlerin %84,22'sini teşkil etmektedir. Bu sonuç başta İron Sazlığı olmak üzere alanın kuş türlerinin üremesi bakımından önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Anahtar kelimeler: İron Sazlığı, Kuşlar, Murat Nehri, Muş Ovası, Toy

Abstract:
The purpose of this study was to investigate presence of bird species in the Muş Plain. It lasted for two years. As a result of observations, 144 species of birds belonging to 48 families in 19 orders were detected. Among these detected, 143 were species and 1 was a subspecies.
According to the IUCN criteria the statuses of the detected species of bird were as the following: 1 Endangered (EN), 3 Vulnerable (VU), 7 Near Threatened (NT) and 132 Least Concern (LC).
According to the BERN criteria, 101 species were listed in Appendix II and 35 were listed in Appendix III, while 8 were not in scope of listing. In the comparison made with the Central Hunting Commission Decisions (MAKK) current list, 21 were listed in Appendix I and 20 were listed in Appendix II, while 103 were not in scope of listing. According to CITES, which regulates the rules of trade for biological materials, 22 of the detected species were listed in Appendix II, while the remaining 122 were not in scope of listing.
Considering the Regional Status cases of the bird species living in the area, 11 were winter visitors (WV), 11 were passage migrants (PM), 54 were resident species (RS) and 68 were migrants (M = summer migrant). Resident and migrant species are species that reproduced in the research area and its surroundings. In this case, 122 species reproduce in the Muş Plain and around. This number constitutes 84.22% of the observed species. This result clearly demonstrates the significance of the region, especially the İron Reeds, for reproduction of bird species.

Key words: Birds, Bustard, İron Reeds, Murat River, Muş Plain