Osmanlı idaresinde Yenişehir Kazası (XV-XVI. yüzyıl)
Yenisehir Kaza in the Ottoman administration (XV-XVI. century)
Yazar: TAHSİN HAZIRBULAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET İNBAŞI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rumeli = Rumelia ; Tırhala = Trikala ; Yunanistan = Greece

Özet:
Bu çalışmada Yenişehir Kazası'nın XV. ve XVI. yüzyıldaki idarî, sosyal, kültürel ve ekonomik yönlerinin arşiv kayıtlarına göre incelenmesi amaçlanmıştır.

Bir giriş ve dört bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın mahiyeti ve kaynakları anlatılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde ilk olarak Yenişehir'in adı, coğrafî özellikleri ve tarihi hakkında bilgiler bulunmaktadır. Devamında ise Yenişehir'in fizikî yapısı, Osmanlı fethiyle birlikte şehrin nüfus ve mimari yönden gelişiminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde Yenişehir'deki nüfus ve yerleşme verilere dayalı olarak aktarılmıştır. Bu bölümde öncelikle şehir nüfusunu oluşturan mahalleler fetihten XVI. yüzyıl sonuna kadar dinî özelliklerine göre tasnif edilerek, hane ve nefer sayılarıyla birlikte öne çıkan özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmiştir.  Üçüncü bölümde ise şehrin iktisadî yapısı ve toprak idaresi konusu işlenmiştir. Sırasıyla toprak idaresi, tarım ve hayvancılık, reayadan alınan vergiler ve küçük sanayi işletmeleri ve şehir ekonomisine dair diğer konulardan bahsedilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümde Yenişehir'de kurulan vakıflar incelenmiştir. Bu bölümde Burak Bey'in, Turahan Bey ve ailesinin, yine sivil halkın şehirde kurmuş oldukları vakıflar ve öncüsü oldukları yapıların şehrin gelişimine etkisi üzerinde durulmuştur. Aynı bölümün sonunda fetihten itibaren şehirde yapılan ve Yunan kıyımına uğrayan abidevi eserlerin de bir listesi verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Rumeli, Yunanistan, Tırhala, Yenişehir.

Abstract:
İn this study, XV. and XVI.centuries it is aimed to examine the administrative, social, cultural and economic aspects of the 19th century according to archive records.

İn the introduction part of the study, which consists of an introduction and four parts, the nature and sources of the research are explained. Afterwards, the physical structure of Yenişehir and the development of the city in terms of population and architecture with the Ottoman conquest are mentioned. İn the second part, the population and settlement in Yenişehir are explained based on data. İn this section, first of all, the neighborhoods that make up the population of the city, from the conquest to the XVI. centuries until the end of the century, it was classified according to their religious characteristics and evaluated separately according to their prominent features together with the number of households and soldiers. İn the third chapter, the economic structure of the city and the land administration are mentioned. Land administration, agriculture and animal husbandry, taxes taken from the reaya and other issues related to small industrial enterprises and city economy were mentioned respectively. İn the fourth chapter of the study, the foundations established in Yenişehir were examined. İn this section, the effects of Burak Bey, Turahan Bey and his family, as well as the foundations established by the civilian population in the city and the structures they pioneered, on the development of the city are emphasized. At the end of the same section, a list of the monumental works that were built in the city after the conquest and which were subjected to Greek massacres is given.

Keywords: Ottoman Empire, Rumelia, Greece, Tırhala, Yenişehir.