Ankara ilinde çalışan Aile Hekimliği asistanlarının asetilsalisilik asit kullanımı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behaviours of family medicine resident physicians working in Ankara regarding acetylsalicylic acid uses
Yazar: NURİ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Ankara = Ankara ; Aspirin = Aspirin ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Primer korunma = Primary prevention ; Tutumlar = Attitudes ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Asetilsalisilik asit (ASA) yüzyıllardır kullanılagelen, günümüzde de birçok amaçla tüm dünyada ve özellikle de ülkemizde yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Bununla beraber hem dünyada hem ülkemizde yaygın bir şekilde uygunsuz kullanılıyor ve uygunsuz reçeteleniyor olması hekimlerin ASA hakkındaki bilgi tutum davranışlarını incelemeyi daha önemli bir hale getirmiştir. Yaptığmız çalışma ile Ankara ilinde çalışan aile hekimliği asistanlarının ASA ile ilgili bilgi tutum ve davranışlarını tanımladık. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin ASA ile ilgili bilgi düzeyleri ve ASA özelinde akılcı ilaç kullanımı (AİK) kavramına uygun davranış sergileme noktasında farkındalıklarını artırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem: SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'nde yürütülen kesitsel, tanımlayıcı tipteki araştırmamıza Ağustos 2022- Eylül 2022 tarihleri arasında Ankara ilinde çalışan aile hekimliği asistanları dahil edildi. Elektronik ortamda hazırlanmış olan araştırma soru formu aile hekimliği asistanları sosyal medya grubu üzerinden asistan hekimlere iletildi ve soru formunun yanıtlanması sağlanarak veriler toplandı. Verilerin analizinde Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) ver.21.0 programı kullanıldı ve tüm testlerde p ≤ 0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Araştırma sonunda asistan hekimlere ASA ile ilgili bilgilendirme amaçlı bir broşür gönderildi.

Bulgular: Çalışmamıza 221 katılımcı dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 28,57±2,32 yıl olarak saptandı ve kadın katılımcılar (%74,2 n=164) çoğunluktaydı. Katılımcıların 189'unun (%85,5) son altı ay içerisinde ASA ile ilgili bilimsel bir yazı okumadığı, 156'sının (%70,6) daha önce hiç ASA kullanmadığı, ASA ile ilgili AİK davranışlarının sorgulandığı iki sorudan birine katılımcıların %40,7'si, diğerine ise katılımcıların %50,2'si AİK kavramına uygun olmayan cevabı verdikleri saptandı. ASA kullanımı ile ilgili bilgi verme davranışı ile meslekte çalışma süresi arasında (p=0,042) ve asistanlıkta çalışma süresi arasında (p=0,039) anlamlı bir ilişki saptandı. Buna karşın AİK kavramına uygun ASA reçeteleme davranışı ile meslekte çalışma süresi arasında ve asistanlıkta çalışma süresi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.

Sonuç: Katılımcılar arasında ASA ile ilgili son 6 ayda bilimsel bir yazı okuma oranının çok düşük olduğu, meslekte ve asistanlıkta çalışma süresinin AİK kavramına uygun ASA reçeteleme davranışına katkı sağlamadığı dikkat çekmiştir. Ülkemizde bu denle yaygın kullanılan bir ilaç ile ilgili hekimlerimizin daha fazla bilimsel okuma yapması gerektiği ve bu konuda AİK kavramının benimsenmesi, uygulanması ve yaygınlaşması için mezuniyet öncesi ve asistanlık eğitim programlarına farklı yaklaşımlar getirilmesi gerektiği sonucuna vardık.

Abstract:
Aim: Acetylsalicylic acid (ASA) is a drug that has been used for centuries. It continues to be widely used for various purposes around the world, and especially in our country. Inappropriate prescriptions and use have increased the significance of examining the knowledge and attitude concerning ASA. Therefore, our study aimed to define and promote the knowledge, attitude and behaviours of family medicine resident physicians working in Ankara regarding ASA. We also focused on raising awareness about the concept of rational drug use (RDU) specifically related to ASA.

Materials and Metods: The study was designed as a cross-sectional, descriptive study and conducted at SBU Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Family Medicine Clinic, among family medicine residents working in Ankara between August 2022 and September 2022. The research questionnaire, which was prepared electronically, was sent to the resident physicians via their respective social media communication group. Answers were analyzed via Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) ver.21.0 and p ≤ 0,05 was considered statistically significant for all tests. An informative brochure about ASA was sent to the resident physicians at the end of the study.

Results: 221 participants were included in the study. The average age of participants was defined as 28,57±2,32 years with female participants (%74,2 n=164) being in majority. Data obtained from the questionarre showed that 189 of the participants (%85,5) had not read any scientific article regarding ASA in the last six months; 156 of the participants (%70,6) had no past history of ASA use. The results from two questions reflecting RDU behaviour and ASA use showed discordance for %40.7 and %50.2 of participants, respectively. A significant correlation between ASA treatment guidance and duration of medical practice and residency was detected (p=0,042 and p=0,039, respectively). Notwithstanding, RDU coherent ASA prescription behaviour showed no significant correlation with duration of medical practice and residency.

Conclusion: The rate of participants who had read a scientific paper regarding ASA within the past 6 months was found to be very low and duration of medical practice and residency showed no significant effect on RDU coherent ASA prescription behaviour. Considering how ASA is commonly used in our country, we concluded that participants should access scientific papers regarding ASA more frequently. In addition, different approaches to undergraduate and post-graduate medical education programs should be taken into consideration in order to adopt, implement and generalize the concept of RDU coherency for ASA.