Ventrogluteal enjeksiyon alanını tespit etmek için araç geliştirilmesi ve aracın geçerliğinin ve güvenilirliğinin saptanması
Development of a tool to determine the ventrogluteal injection site and investigation of its validity and reliability
Yazar: EMEL TUĞRUL
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHTD ; PROF. DR. MEHMET ÇOLAKOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları ve Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Enjeksiyonlar = Injections ; Enjeksiyonlar-intramusküler = Injections-intramuscular ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Metodolojik olarak tasarlanan araştırmada, ventrogluteal enjeksiyon alanını belirlemek için araç geliştirilmesi ve bu aracın geçerlik ve güvenirliğinin saptanması amaçlandı. Araştırma kapsamına, gönüllü 75 kadın ve 75 erkek olmak üzere 150 birey alındı. Araştırmanın verileri Temmuz 2015- Aralık 2015 tarihleri arasında Adnan Menderes Üniversitesi Radyoloji/Ultrason biriminde toplandı. Araştırmaya katılmayı kabul eden, 18- 65 yaş arasında olan ve beden kitle indeksleri 18,5-40 arasındaki bireyler alındı. Araştırmanın ilk aşamasında gerekli yasal ve etik izinler alındıktan sonra, ventrogluteal enjeksiyon alanını belirlemek için tasarlanan araç mühendislik bölümü ile birlikte oluşturuldu. ikinci aşamada, geliştirilen aracın geçerlik ve güvenirlik çalışması yapıldı. Bu aşamada geliştirilen aracın geçerliğini belirlemek için halen ventrogluteal alanı belirlemek için kullanılan el yöntemi ile ve araç ile araştırmacı tarafından enjeksiyon alanı belirlendi.  Geliştirilen aracın güvenirlik çalışması için, araştırmacı tarafından araçla yapılan ölçümler başka bir ölçücü tarafından tekrarlandı. Araştırmacı ve ölçücü tarafından belirlenen enjeksiyon alanları ve enjeksiyon noktasının 2 cm ve 4 cm etrafındaki noktalardaki subkütan doku ve kas dokusu kalınlıkları ultrason ile belirlendi. Araştırmadan elde edilen veriler; Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 18.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Verilerin değerlendirilmesinde; sayısal ve yüzdelik dağılım, t testi, ANOVA testi, güvenirlik testi ve kappa testi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Verilerin değerlendirilmesi sonucunda, araçla ve el ile belirlenen subkütan doku kalınlığı ortalaması arasında fark olmadığı belirlendi  (15.68± 7.55 mm; 15.44±8.01 mm; p:0.403 p<0.05).  Kadınlarda subkütan doku kalınlığının erkeklere göre daha fazla olduğu saptandı (17.77±7.83; 13.59±6.69; p: 0.00 p<0.05). Beden kitle indeksi 18,5-24.9 kg/m2 arasındaki bireylerde subkütan doku kalınlığı ve kas dokusu kalınlığı diğer bireylere göre daha az bulundu (p:0.00 p<0.05). Geliştirilen aracın duyarlılığı % 98.3.  özgünlüğü ise; % 72.4 olarak tespit edildi. Araç güvenirlik analizleri sonucunda yüksek ve mükemmel düzeyde güvenilir bulundu.
Sonuç olarak, ventrogluteal enjeksiyon alanını belirlemek amacıyla geliştirilen aracın geçerli ve güvenilir olduğu tespit edildi. Araç ile belirlenen enjeksiyon noktası, 2 cm ve 4 cm etrafındaki noktalardan enjeksiyon yaparken kullanılacak iğnelerin bölgedeki subkütan doku kalınlığı göz önüne alınarak seçilmesi gerektiği belirlendi. Sonuç olarak, çalışma sonunda geliştirilen aracın hemşireler tarafından güvenle kullanılabileceği, fakat hemşirelerin bu konudaki bilgi eksiklilerini gidermeleri gerektiği önerildi.
Anahtar kelimeler: Ventrogluteal enjeksiyon, araç, hemşirelik

Abstract:
The aim of this methodological study was to develop a tool to determine the ventrogluteal injection site and to investigate its validity and reliability. It included 150 volunteers, of whom 75 were female and 75 were male. Data were collected in Radiology/Ultrasound unit of Adnan Menderes University between July 2015 and December 2015. Inclusion criteria were giving informed consent, being aged 18-65 years and having a body mass index of 18,5-40. In the first step, ethical approval was obtained from the ethical committee of Adnan Menderes University and the Ministry of Health and the tool to determine the ventrogluteal injection site was developed in cooperation with the Department of Engineering. In the second step, the validity and the reliability of the tool were tested. To test the validity of the tool, the injection site was determined with both the tool and the manual method. To test the reliability of the tool, the measurements made by the researcher were repeated by another researcher. The thicknesses of subcutaneous and muscle tissues in the injection sites determined by the researchers and those of the tissues 2cm and 4cm around the injections sites were determined with ultrasound. Obtained data were analyzed with Statistical Package for the Social Sciences 18.0 and were evaluated with numbers, percentages, t test, ANOVA test, reliability test and Kappa test. p<0.05 was considered significant. 
There was not a significant difference in the mean subcutaneous tissue thickness between manual measurements and measurements made with the tool (15.68± 7.55 mm; 15.44±8.01 mm; p:0.403 p<0.05).  However, it was significantly higher in the women than in the men (17.77±7.83; 13.59±6.69; p: 0.00 p<0.05). It was significantly lower in the individuals with the body mass index of 18,5-24.9 kg/m2 than in the rest (p:0.00 p<0.05). The sensitivity and the specifity of the tool were 98.3% and 72.4% respectively. The tool was found to have a high, excellent reliability.
In conclusion, the tool developed to determine the ventrogluteal injection site is valid and reliable. It can be suggested that the injection needles should be selected by taking account of the subcutaneous tissue in the injection site determined with the tool and the sites 2cm and 4cm away from that site. It can be recommended that the tool can be reliably used by nurses. However, nurses should be provided with sufficient information about the tool.
Key words: Ventrogluteal injection, tool, nursing