Mantardan elde edilen deri görünümlü yenilikçi yüzey ile üretilen çantaya yönelik tüketici görüşlerinin belirlenmesi
Determination of consumer opinions about the bag produced with innovative leather like surface obtained from mushrooms
Yazar: YASEMİN KOPARAN
Danışman: PROF. DR. HATİCE HARMANKAYA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN ALKAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Doğal kaynakların bilinçsizce kullanılması, çevresel zararların artması ve endüstriyel açıdan hammadde kaynaklarının hızla tükenmesi yeni malzeme arayışlarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Doğal kaynakların etkin kullanılması, yenilenebilir ve sürdürülebilir yenilikçi kaynakların araştırılması, tekstil, hazır giyim ve deri sektörü açısından yenilikçi malzemelerin önemini arttırmıştır. Hayvansal deri; giyim, ayakkabı, aksesuar ve yaşam ürünlerinde kullanılan sağlıklı, kullanım ömrü uzun, modası geçmeyen zamansız bir malzemedir. Olumlu özelliklerinin yanı sıra deri endüstrisi tabaklama süreçlerinde oluşturduğu; katı, sıvı ve gaz halinde çevreye zararlı atıkların salınımına ve üretim sonrası oluşan çevresel atıklara sebep olmaktadır. 
Bu araştırmada kapsamında; Fomes fomentarius'dan, sağlıklı, ekonomik, doğada kolay çözünebilen, çevreye duyarlı, deri görünümlü yeni nesil yüzey elde edilerek tekstil, hazır giyim ve deri sektöründe kullanılabilirliği açısından değerlendirilmesi, tüketicilerin yenilikçi malzemeye yönelik tutumların belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu araştırmada; deneysel ve betimsel olmak üzere çok disiplinli karma yöntem kullanılmıştır. Üç ana süreç kapsamında oluşturulan araştırma, ilk bölümde deneysel, ikinci bölümde eylem araştırması üçüncü bölümde tarama modeli üzerine kurgulanmıştır. İlk aşamasında mantardan deri görünümlü yenilikçi yüzey malzemesi hazırlanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamada ise hazırlanan deri görünümlü yenilikçi yüzeyden aksesuar olarak kadın çantası tasarlanmış ve uygulanmıştır. Sonraki aşamada deri görünümlü yenilikçi malzemeden oluşturulan çanta tüketiciler tarafından duyusal, işlevsel ve estetik özellikleri bakımından değerlendirmiştir. Örneklem gurubunu oluşturan 80 kadın akademisyen ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Gönüllülük esası ile gerçekleştirilen görüşmeler ses kaydına alınmıştır. Ses kayıtlarının öncelikle transkripsiyonu yapılmış daha sonra içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. 
Tez araştırmasının sonucunda; Fomes fomentarius mantarından, deri görünümlü çevreci, doğa dostu, sürdürülebilir yenilikçi bir yüzey oluşturulmuştur. Bu oluşturulan yüzeyin tekstil, hazır giyim ve deri sektöründe kullanılabilirliği ortaya konulmuştur. Yenilikçi malzemenin de tüketiciler üzerinde, görsel, yapısal ve işlevsellik açısından kabul görme oranının yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, işlevsel, estetik, yenilenebilir, sürdürülebilir ve çevrede kolay çözünebilir yenilikçi yüzey oluşturulması bakımından önem arz etmektedir. Farklı biyo malzemelerden, zirai atıklardan çeşitli uygulamalı süreçler gerçekleştirilerek deneysel çalışmalar yapılması ve tasarım sektörüne kazandırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tasarım, Çanta, Mantar, Fomes fomentarius, Yenilikçi Malzeme, Biyomateryal

Abstract:
Unconscious use of natural resources, increasing environmental damage and rapid depletion of industrial raw material resources has increased the need for new materials. The effective use of natural resources and the search for renewable and sustainable innovative resources has increased the importance of innovative materials in terms of the textile, ready to wear, and leather sectors. Animal leather: it is a healthy, long-lasting, timeless material used in clothing, shoes, accessories, and lifestyle products. In addition to its positive features, it creates in the tanning processes of the leather industry; It causes the release of solid, liquid, and gaseous wastes that are harmful to the environment and also causes environmental wastes generated after production.
Within the scope of this research, it is aimed to obtain a healthy, economical, easily biodegradable, environment friendly, leather like new generation surface from Fomes fomentarius and evaluate it in terms of its usability in the textile, ready to wear clothing, and leather sectors, and to determine the attitudes of consumers towards the innovative material.
In this research, including experimental and descriptive multidisciplinary mixed methods were used. The research, which was created within the scope of three main processes, was based on experimental in the first part, action research in the second part, and survey model in the third part. In the first stage, an innovative leather like surface material was prepared from cork. 
In the second stage, a women's bag was designed and applied as an accessory using the innovative leather like surface prepared. In the last stage, the bag, created from innovative leather like material, was evaluated by consumers in terms of form, sensorial, functional and esthetical factors. Interviews were held with 80 female academics who constituted the sample group. A structured interview form was used to collect data. The interviews, which were held on a voluntary basis, were audio recorded. The voice recordings were first transcribed and then evaluated using the content analysis method.
As a result of the thesis research, it has been observed that an environment friendly, sustainable, and innovative surface with a leather appearance created from cork. The usability of this created surface in the textile, ready to wear clothing and leather industries has been demonstrated. It has been determined that the innovative material has a high acceptance rate among consumers in terms of visual, structural and functionality. This study is important in terms of creating an innovative surface that is functional, aesthetic, renewable, sustainable, and easily degradable in the environment. It is recommended to carry out experimental studies by carrying out various applied processes from different biomaterials and agricultural wastes and to introduce them to the design sector.
Key Words: Design, Bag, Cork, Fomes fomentarius, Innovative Material, Biomaterial