Türkiye'de dış borçların ekonomik büyümeye etkisinin incelenmesi: 2002-2022 dönemi analizi
Examination of the effect of external debt on economic growth in Turkey: Analysis of the 2002-2022 period
Yazar: EZGİ ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDAR LÜTFÜ EJDER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Ülkeler, kaynakları yetersiz kaldığında, belirli hedeflere ulaşmak için iç ve dış borçlanmaya başvurabilmektedirler. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, üretimlerini ve gelirlerini artırma konusunda ekonomik büyümeyi sağlayacak kaynaklara sahip olma konusunda eksiklikler taşımaktadır. Hem kamu kesimindeki finansman açıkları hem de ödemeler dengesi açıkları ülkeleri dış borçlanmaya itmektedir. Dış borçlanma, ek kaynak sağlamak amacıyla yabancı devletlere veya finansal kuruluşlara borçlanmayı içeren bir borçlanma şeklidir. Türkiye'yi dış borçlanmaya iten temel sebep iç tasarrufların yetersiz olmasıdır. Döviz ihtiyacı, ulusal paranın değerini korumak için rezerv arayışı diğer nedenler arasında sayılabilir. Dış borçlanmanın artması, ülkeye döviz veya mal ve hizmet girişine neden olmaktadır. Türkiye'de yatırımlara imkân verecek kadar birikimin olmaması ve tasarruf eksikliği, dış borçlanma yoluyla kaynak girişi ile telafi edilmeye çalışılmaktadır. Bu durum ise ekonomik büyüme ile ilişkilendirilmektedir. Literatür incelendiğinde dış borçlar ile ekonomik büyüme arasında ilişkinin olduğu görülmektedir. Bu durumun Türkiye açısından incelenmesi ise bu çalışmanın motivasyonunu oluşturmaktadır. 1970-2022 dönemine ait verilerin betimsel analiz tekniği ile grafiksel olarak incelenmesi şeklinde gerçekleştirilen çalışmada, 1980 öncesi, 1980-1989, 1990-2001, 2002-2009, 2010-2016 ve 2017-2022 dönemine ait bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Türkiye'de ekonomik büyüme ile dış borç arasında negatif bir ilişki söz konusudur.

Abstract:
Countries can resort to domestic and foreign borrowing to achieve certain goals when their resources are insufficient. Developing countries, in particular, have deficiencies in terms of increasing their production and incomes and having the resources to ensure economic growth. Both financing deficits in the public sector and balance of payments deficits push countries to borrow abroad. External borrowing is a form of borrowing that involves borrowing from foreign governments or financial institutions to provide additional resources. The main reason pushing Turkey to external borrowing is the insufficient domestic savings. The need for foreign exchange and the search for reserves to protect the value of the national currency can be counted among other reasons. The increase in foreign debt causes foreign exchange or goods and services to enter the country. The lack of savings and the lack of savings to enable investments in Turkey are tried to be compensated by inflow of resources through foreign borrowing. This situation is associated with economic growth. When the literature is examined, it is seen that there is a relationship between external debt and economic growth. Examining this situation in terms of Türkiye constitutes the motivation of this study. In the study, which was carried out as a graphical analysis of the data of the period 1970-2022 with the descriptive analysis technique, the findings of the period before 1980, 1980-1989, 1990-2001, 2002-2009, 2010-2016 and 2017-2022 were obtained. According to the findings, there is a negative relationship between economic growth and foreign debt in Turkey.