Kokusal sanata ilişkin postyapısalcı bir yaklaşım: Ben ve öteki
A poststructuralist approach to olfactory art: The me and the other
Yazar: TANSEL EROL BAŞPINAR
Danışman: PROF. DR. RİFAT ŞAHİNER
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Deleuze, Gilles = Deleuze, Gilles ; Duygu = Emotion ; Duygulanım = Affective ; Koku = Odor ; Sanat = Art

Özet:
21. yüzyılda, dünya düzenini beklenmedik bir biçimde altüst eden Covid-19 Pandemisi, Çevrimiçi Kültür Çağı'nın ani üstel yükselişine katkıda bulunarak, gerçeklik ile temsil arasındaki ilişkiyi sorgulayan simulakrum aralığının yani Çevrimiçi Fetişizm olarak adlandırılabilecek sürecin kontrolsüz yayılımına ivme kazandırmıştır. Çevrimiçi etkileşimlere ve maske takma pratiğine dayalı temas biçimimiz iletişim alışkanlıklarımızı yeniden tanımlarken, duyusal -özellikle de kokusal- deneyim yoksunluğunu beraberinde getirmiştir. Bu koşullar, kokunun hem yaşamsal hem de sanatsal faaliyetlerdeki estetik potansiyelinin fark edilmesine neden olmuştur. Son yirmi yıl öncesine kadar, sanat sahnesinin perde arkasında, tek kişilik gizli gösterimi ile virtüöz koku, yaşam ve sanat dünyasında kazandığı bu son ivmeyle tüm dikkatleri üzerine çekerken; geçici, uçucu, belirsiz yapısı nedeniyle de sanatın geleneksel sınırlarını zorlamaktadır. Dolayısıyla çalışma, sanatsal ifade ve duygu yoğunluklu bu deneyimin yani tanımlanamaz öteki'nin-kokunun, ben-bilinç ve ben'deki öteki-bilinçdışı ile ilişkisini yapısöküme veya tekrara tabi tutarak, oluş (devenir) içerisindeki özneyi estetiğin doğası hakkındaki güncel düşünceyle bir araya getirmektedir: Kokusal Sanat Estetiği. Çalışmanın temelini oluşturan bu varsayım; postyapısalcı/Deleuzeyen bir metodoloji üzerinden, Larry Shiner'ın öne sürdüğü 'kokusal sanat estetiği' sorunsalı ile akıştaki öznenin oluş sırasındaki yapısökümünü yani öteki'nin, ben'deki ve ben'deki ötekindeki geri yansımalarını; duygulanım, duygulam, bellek ve arzu kavramları ile Kokusal Sanat Sonrası Estetik odağında incelemeye almaktadır. Bu anlayışıyla, özne'deki koku algısının evrensel olmayan, ben'in ve ötekinin 'ben'deki öteki aralığında' sonsuz tanımlanamaz anlamlar ve duygular dizgesi oluşturabileceği düşüncesinden çıkan poliestetik sonuç; Öngörülemeyen Gelecekte Kokusal Sanat Sonrası Estetiğinin Ölçüsüzlüğü olarak önerilmektedir.

Abstract:
In the 21st century, the Covid-19 Pandemic, which unexpectedly upended the world order, has contributed to the sudden exponential rise of the Age of Online Culture, accelerating the uncontrolled spread of the simulacrum range that questions the relationship between reality and representation, a process that can be called Online Fetishism. Our mode of contact, based on online interactions and practice of wearing masks, redefines our habits of communication and has brought with it a lack of sensory -especially olfactory- experience. These conditions has leaded to the realisation of the aesthetic potential of scent in both vital and artistic activities. Up until two decades ago, the virtuoso scent, with its hidden solo performance behind the scenes of the art scene, while attracting all the attention with this latest momentum it is gaining in the world of life and art, it is also pushing the boundaries of art due to its temporary, volatile and uncertain nature. Therefore, by deconstructing or repeating the relation of this experience of artistic expression and emotion-intensity, that is, of the indefinable other-scent, to the me-consciousness and the other in the me-unconscious, the study is bringing together the subject in becoming (devenir) with current ideas about the nature of aesthetics: Aesthetics of Art Scents. This assumption, which forms the basis of the study, through a poststructuralist/Deleuzian methodology, is examining the deconstruction of the subject during its becoming with the problematic of 'aesthetics of art scents' put forward by Larry Shiner, that is, the retroreflections of the other, in the me and in the other in the me, with the concepts of affection, affect, memory and desire in the focus of Aesthetics of Po'scent Art. With this understanding, the study is proposing the polyesthetical result that emerges from the idea that the perception of scent in the subject is not universal and that the me and the other can create an infinite undefinable set of meanings and emotions 'in the range of the other in the me' as the Dismeasure of Po'scent Art Aesthetics in L'avenir.