Adana Havutlu beldesindeki 20 yaş ve üstü kadınların meme kanseri ve kendi kendine meme muayenesi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının araştırılması
The investigation of knowledge, attitude and behavior of 20 years and older women living in Adana Havutlu quarter about breast cancer and breast self-examination
Yazar: SEVİM SİBEL DEMİR UZAN
Danışman: PROF. DR. NECDET AYTAÇ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana = Adana ; Adana-Yüreğir = Adana-Yüreğir ; Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme muayenesi-kendi kendine = Breast self-examination ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Meme kanseri gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kadınlar arasında en sık görülen kanserdir. İnsidansı, morbitide ve mortalitesinin yüksek olması sebebiyle meme kanserinden korunmak, bütün dünyada olduğu gibi ülkemiz için de önemli bir halk sağlığı problemidir. Kendi kendine meme muayenesi, bütün kadınlar için uygulanması kolay, etkili bir erken tanı yöntemidir. Bu araştırmanın amacı; meme kanserinden erken korunma yöntemleri, meme kanseri risk faktörleri ve kendi kendine meme muayenesi hakkında, Adana Havutlu Beldesinde yaşayan kadınların bilgi ve davranışları ile ilgili bilgi edinmek ve kendi kendine meme muayenesi'nin önemi ve nasıl yapıldığı konusunda kadınlara bilgi vermektir. Çalışma sonucunda elde edilecek bilgilerin kadınların meme kanseri erken tanısına ışık tutması ve kendi kendine meme muayenesi alışkanlığını kazanması beklenmektedir.
Bu çalışma kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmanın evrenini Havutlu Aile Sağlığı Merkezi bölgesinde yaşayan 20 yaş ve üstü kadınlar oluşturmaktadır. Toplamda Havutlu Aile Sağlığı Merkezi kayıtlarından rastgele seçilen 302 kadına ulaşıldı. Kadınlara 58 soruluk anket ve 42 sorudan oluşan Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans tabloları, ki-kare testi, Mann Whitney U testi, Fisher kesin ki-kare testi ve t-testi kullanılmıştır.
Türkiye'de kadınlar arasında en çok görülen kanser sorusuna, kadınların %96,0'sı meme kanseri cevabını vermiştir ve %60,3'ü televizyondan duymuştur.  Katılımcıların %75,5'i daha önce kendi kendine meme muayenesi yaptığını belirtirken, sadece %11,6'sı aylık düzenli muayene yaptığını söylemiştir. Eğitim alan kadınların düzenli muayene yapma oranları daha yüksekti. Kadınların kendi kendine meme muayenesi yapmasında yaş, meme kanseri bilgisi olma, kendi kendine meme muayenesi bilgisi olma, mamografi bilgisi olma, meme şikayeti varlığı ve mamografi çektirmiş olma gibi faktörler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.005). 40 yaş üstündeki kadınların,  meme kanserini duyduğunu söyleyenlerin,  kendi kendine meme muayenesi bilgisi olduğunu söyleyenlerin mamografiyi duyduğunu söyleyenlerin,  meme yakınması olan kadınların,  mamografi çektirenlerin kendi kendine meme muayenesi yapma oranı daha yüksekti. Kadınların mamografi çektirmesinde yaş, meme şikayeti olması, kendi kendine meme muayenesi yapması gibi faktörler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.005). Kadınların yaşı ilerledikçe mamografi çektirme oranları azalmaktadır. Eğitimli kadınların mamografi çektirme oranı eğitimsiz kadınlardan daha yüksekti, ama istatistik olarak anlamlı değildi. Meme şikayeti olan kadınların mamografi çektirme oranları daha yüksekti. Araştırmada kendi kendine meme muayenesi yapan ve yapmayan kadınların ciddiyet, yarar, engel,  öz-etkililik, sağlık motivasyonu algısı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır.	
Kadınlara tarama programlarına katılımın kendi sağlıkları için önemi ve gereği, ne zaman, ne sıklıkta, nerelerde ve nasıl katılabilecekleri konusunda net, ayrıntılı ve katılıma yönlendirici mesajların verilmesi önerilir. Kendi kendine meme muayenesi konusunda periyodik eğitimler düzenlenmeli ve mamografi çektirmede bariyerlerin aşılması için toplumsal çalışmalar yapılması önerilir.

Anahtar kelimeler: Champion İnanç Ölçeği, kendi kendine meme muayenesi, meme kanseri, 20 yaş ve üstü kadınlar

Abstract:
Breast cancer is the most common cancer among women in developed and developing countries. Because of the incidence, morbidity and mortality is high, to protect against breast cancer is an important public health problem in our country as in the whole world. Breast self-examination is easy to implement for all women and an effective method for early diagnosis. The aim of this study is to learn about women's knowledge and behavior about early prevention methods of breast cancer, risk factors for breast cancer and breast self-examination, and provide information to women about the importance of breast self-examination and how it is done. Information that will be gathered at the end of this study will shed light on the early diagnosis of breast cancer and expected that women gain the BSE habit.
This is a cross sectional study. The population of the study is women 20  years and older living in Havutlu family health center. A total of 302 woman randomly selected from family health center records has been reached. Questionnaire consisting 58 item and 42 questions of Champion's Health Belief Model Scale is applied to women. For the evaluation of data frequency tables, chi-square test, Mann Whitney U test, Fisher exact chi-square test and t-test was used. To the question of the most common cancer among women in Turkey, 96,0 % of women answered as breast cancer and 60.3% had heard on television. 75.5% of participants stated that they performed breast self-examination before and only 11.6% perform regularly for month. The rate of educated women's regularly performing of breast self-examination was higher. For breast self-examination age, information of breast cancer, breast self-examination, mammography, having breast complaints and taking mammography factors found statistically significant (p<0.005). Of women over 40 years old, heard of breast cancer, having information about breast self-examination, heard of mammography, having breast complaints performing of BSE was higher. For taking mammography factors such as been age, having breast complaint, performing breast self-examination found to be statistically significant (p<0.005). When women's age progresses mammography rate was decreasing. When level of education increases taking of mammography rates also increases but it wasn't statistically significant. The mammography rate for women with breast complaints was higher. There were significant differences between the scores of seriousness, benefits, barriers, self-efficacy and health promotion of women performing breast self-examination and not performing breast self-examination. 
It is recommended to give clear, detailed and participation router messages to women that participating screening programs is important for their health and it's a necessity. It is also recommended that periodic training for breast self-examination must be organized and social studies done to overcome the barriers for mammography.

Keywords: breast cancer, breast self-examination, Champion's Health Belief Model Scale, women 20 ages and over