Türkiye'de geçici korunan Suriyelilerin aidiyet kimlik ve vatandaşlık sorunu: Hatay ili örneği
The problem of identity belonging and citizenship of Syrian immigrants: The sample of Hatay province
Yazar: ÇAĞRI GÜÇLÜTEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KİRMAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Göç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Göçler = Migrations ; Hatay = Hatay ; Kimlik = Identity ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası göç = International migration ; Vatandaşlık = Citizenship ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Tarih boyunca ve günümüzde farklı nedenlere bağlı olarak insanlar mekânsal değişiklikler yapmış ve bu değişiklikler göç hareketliliğine yol açmıştır. Göç başlığı altında yer tutan bu hareketlilikler, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve demografik değişimleri de beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın konusu da, Türkiye'de geçici korunan Suriyelilerin aidiyet, kimlik ve vatandaşlık sorunlarıdır. Tarihsel ve kültürel bağları bulunan Suriyelilerin ve Türklerin bu zorunlu göç (forced migration) ile bir araya gelmesi söz konusu olmuştur. Türkiye'ye 2011 yılından itibaren gelen Suriyelilerin incelendiği bu çalışmada, Suriyelilerin Türk halkı ve Türkiye'ye hissettikleri aidiyet duyguları kimlik veya yeni bir kimlik olgusuna sahip olup olmadıkları ve uyum süreci kapsamında vatandaşlık ve aidiyet sorunlarının olup olmadığı araştırmanın temel problemi olarak ön plana çıkmaktadır. 
Bu çalışma, lisansüstü tezler bakımından bir göçmen grubundaki aidiyet, kimlik ve vatandaşlık sorunlarının birlikte incelenmesi bakımından önem arz etmektedir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmış, katılımcıların her biri ile farklı zamanlarda tekrarlayan biçimlerde bir araya gelinmiştir. Literatür taraması ve saha araştırmasına dayanan bu çalışma, MAXQDA adlı nitel araştırma programı kullanılarak işlenmiş ve analiz edilmiştir. Görüşmeler sonucunda, geçici korunan Suriyelilerin uyum problemleri, kimlik durumları, aidiyet hisleri, geri dönme fikirleri, vatandaşlık sorunları ve süreçleri hakkında tespitlerde bulunulmuştur. 
Sonuç olarak, Suriyeli Arap ve Suriyeli Türkmenlerin katıldığı saha araştırmasının sonucunda Suriyeli Arapların kültürel değerleri korumak konusunda direnç gösterdiği, Türkçe yetersizliği nedeni ile uyum sürecinin geciktiği tespit edilmiştir. Suriyeli Türkmenlerin ise dil bilme ve aynı soydan gelmenin sağladığı avantajlar sayesinde uyum sürecinin daha kolay ve anlaşılır olduğu, aidiyet hissinin daha gelişmiş olduğu gözlemlenmiştir. Vatandaşlığın ise Suriyeliler arasında kalıcı olabilmek için bir araç olarak görüldüğü, Suriyelilerin hem Suriye'deki hem de Türkiye'deki vatandaşlığı muhafaza etmek istediği, bu durumun da uyum sürecinde kolaylaştırıcı bir rol oynadığı anlaşılmıştır. Bir başka deyişle, aidiyet ve kimlik konusunda Suriyeli Araplar ve Türkmenlerde farklılıklar göze çarparken, vatandaşlık konusunda benzerlikler tespit edilmiştir.

Abstract:
Throughout history and today, people have made spatial changes due to different reasons and these changes have led to migration mobility. These movements, which are under the heading of migration, have brought sociological, psychological, economic and demographic changes. The subject of this study is the problems of belonging, identity and citizenship of the Syrians under temporary protection in Turkey. Syrians and Turks, who have historical and cultural ties, came together in the context of this forced migration. In this study, which examines the Syrians who have come to Turkey since 2011, the main problem of the research is whether the Syrians have a sense of identity or a new identity, and whether they have citizenship and belonging problems within the scope of the integration process.
This study is significant in terms of investigating the identity, belonging and citizenship problems in an immigrant group together in terms of graduate theses. In this study, in which the qualitative research method was used, the in-depth interview method was used, and each of the participants was met in repetitive ways at different times. Based on literature review and field research, this study was processed and analyzed using a qualitative research program called MAXQDA. As a result of the interviews, determinations were made about the adaptation problems, identity status, sense of belonging, ideas of returning, citizenship problems and processes of the Syrians under temporary protection.
As a result of the field research in which Syrian Arabs and Syrian Turkmens participated, it was determined that the Syrian Arabs put up resistance to protect cultural values, and the adaptation process was delayed due to the lack of speaking Turkish. On the other hand, it has been observed that the integration process of Syrian Turkmens is easier and more understandable, and the sense of belonging is more developed thanks to the advantages of knowing the language and coming from the same ancestry. It has been understood that citizenship is seen as a tool to be permanent among Syrians, that Syrians have a tendency to preserve their citizenship in both Syria and Turkey, and this situation plays a facilitating role in the adaptation process. In other words, while there are differences between Syrian Arabs and Turkmen in terms of belonging and identity, there are similarities in citizenship.