Kronik obstruktif akciğer hastalarında bakım ve eğitimin öz-etkililik algısına etkisi
The effects of care and education on shelf-efficacy perception in the patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: MAĞFİRET KARA
Danışman: PROF. DR. TÜRKİNAZ AŞTI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
7. ÖZET Araştırma Kronik Obstruktif Akciğer Hastalarında KOAH Öz-etkililik Ölçeği Türkçe Formu'nun geçerlik ve güvenirliğinin sınamak için metodolojik ve bakım ve eğitimin öz-etkilik algısına etkisini belirlemek amacı ile deneysel olarak iki aşamalı olarak planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırma evreninin araştırmanın birinci bölümde; Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı ve Sağlık Bakanlığı Erzurum Göğüs Hastanesi Polikliniklerine Kasım 2000 - Ocak 20001 tarihleri arasında başvuran KOAH'lı bireyler, örneklem grubunu ise bu hasta bireyler arasından seçilen toplam 100 hasta, araştırmanın ikinci bölümünde ise; araştırmanın evrenini Mart 2001 - Ağustos 2001 tarihlerinde adı geçen birimlerde hastaneye yatan hastalar, örneklem grubunu ise bu hastalar arasından seçilen toplam 60 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın birinci bölümünde; 100 poliklinik hastasına KOAH Öz- etkililik Ölçeği Türkçe Formu, araştırmanın ikinci bölümünde ise; verilerin toplanmasında KOAH Öz-etkililik Ölçeği Türkçe Formu ve KOAH'lı Hasta Tamlama Formu kullanılmıştır. Ayrıca hastaya özel bireysel eğitim programının tüm aşamalarını sağlamak için "Hasta Öğretim Formatı" ve sözlü olarak verilen bilgiyi desteklemek için "Hasta Eğitim Kitapçığı" geliştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS programı ile, Cronbach's alpha ve Pearson Korelasyon Tekniği, Student's t, yüzdelik, Ki kare, Fisher Kesin Ki kare, Mac Nemar Testi ve tekrarlı ölçümlerde variyans analizi (Repeated ANOVA) kullanılmıştır. Yapılan değerlendirmede; KOAH Öz-etkililik Ölçeği Türkçe Formu'nun mükemmel bir iç tutarlılık (Coronbach's Alpha 0.94, madde toplam madde korelasyonu 0.49-0.80) ve tes- tekrar test güvenirliğine sahip olduğu (r=89); 133. Bilgi eksikliği, etkisiz bireysel baş etme ve anksiyete tanılarında deney grubu lehine çok ileri derecede anlamlı bir azalma olduğu (p<0.001), » Enfeksiyon riski, güçsüzlük, umutsuzluk, vücut gereksinimlerinden daha az beslenme, sıvı volüm artışı, rol performansında, beden imajında, benlik saygısında ve kendilik algısında bozulma riski, ve seksüel fonksiyonda azalma tanılarında kontrol ve deney grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir azalmanın olmadığı (p>0.05), > Etkisiz havayolu temizliği, gaz değişiminde bozulma ve etkisiz solunum örüntüsü tanılarının kontrol ve deney grubunda istatistiksel olarak çok ileri derecede anlamlı bir azalma gösterdiği (p<0.001),. Kontrol grubu olgularda kabul-taburculuk dönemi arasında öz-etkililik algısında istatistiksel olarak çok ileri derecede anlamlı (p<0.001), kabul ve taburculuktan 1 ay sonra ileri derecede anlamlı (p<0.01) bir artış olsa da; taburculuk - taburculuktan 1 ay sonra öz-etkililik algısında anlamlı bir artışın olmadığı (p>0.05), Deney grubu olgularda kabul-taburculuk, kabul-taburculuktan 1 ay sonra ve taburculuk-taburculuktan 1 ay sonra öz-etkililik algısında istatistiksel olarak çok ileri derecede anlamlı bir artışın olduğu (p<0.001) belirlenmiştir. Değerlendirme sonuçlarına göre; bireyselleştirilmiş hasta bakımı kapsamında hasta ve ailesinin katılımı sağlanarak sağlık ekibinin işbirliği ile sürdürülen bireysel hasta bakım ve eğitimi ile KOAH hastalarında öz-etkililik algısının arttınlabileceği düşünülmüştür. 134

Abstract:
8.SUMMARY The effect of care and education on self-efficacy perception in the patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD) This study was planned and realised in two stages to evaluate methodogically the validity and reliance of The COPD Self-efficacy Scale Turkish Form in the patients with COPD and to determine experimentally the effect of care and education on self-efficacy perception. In the first section of the study, the universe of the research is formed by the individuals with COPD admitted to the Chest Disease Hospital of The Ministry of Health in Erzurum and to the Department of Chest Diseases of Research Hospital of the Faculty of Medicine, Atatürk University, Erzurum, in the dates between November 2000 and January 2001, the sample group by total 100 patients selected among these patients; in the second section, the universe of the research is formed by the patients admitted to the same units of the two hospitals in the dates between March 2001 and August 2001, the sample group by total 60 patients selected among these patients. In gathering data, The COPD Self-efficacy Scale Turkish Form was used in the first section, The COPD Self-efficacy Scale Turkish Form and The COPD Patient Diagnosis Form in the second section. In addition, "Patient Education Booklet" was developed to supply the patients with all stages of special personal education programme and to support the information given orally. In the analysis of the data, Coronbach's Alpha, Pearson's Moment's Multiplication Correlation techniques, Student's t, Percentage, chi square, Fisher exact chi square McNemar, and Repeated Measures ANOVA were used. In the evaluation;. It was determined that COPD Self-Efficacy Scale Turkish Form has good test-retest reliability(r=0.89) and excellent internal consistency 135(Cronbach's Alpha=0.94 and corrected item-total correlation r=0.49-0.80).. In the lack of knowledge, ineffective individual coping, and anxiety diagnosis, significantly decrease in favour of experimental group (p<0.001),. Statistically no significantly decrease in control and experimental groups in terms of infection risk, weakness, hopelessness, nutrition less than body requirements, fluid volume excess, defect risk in role performance, body image, self-respect and self-perception, and decrease in sexuality function (p>0.05),. Significantly decrease in the control and experimental groups in terms of the diagnosis for ineffective airway cleaning, impaired gas exchange, and ineffective breathing pattern (p<0.001),. Significantly increase in the cases of control group in terms of self- efficacy perception in the period between admission and discharge (p<0.001), while no significantly increase in the period one month after discharge-discharge (p>0.05). Significantly increase in the cases of experimental group in terms of self-efficacy perception in the period of admission-discharge, one month after admission-discharge, and one month after discharge- discharge( p<0.001), According to evaluation results, in the concept of holistic and individualist patient care, it has been determined that self-efficacy perception can be increased by individualized patient care and education through the cooperation of the members of health team by enabling the patient and his or her family to take part. 136