Antalya'da yetiştirilen bazı meyvelerde pestisit kalıntı düzeylerinin belirlenmesi
Determination of pesticide residual levels in some fruits growed in Antalya
Yazar: MEHMET FATİH ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalıntılar = Residues ; Meyveler = Fruits ; Pestisit artıkları = Pesticide residues ; Pestisitler = Pesticides

Özet:
Bitkisel üretimde verimin düşük olmasının temel nedeni hastalık ve zararlılardan meydana gelen kayıplardır. Bu kayıpların giderilmesi için kullanılan en yaygın yöntem kimyasal mücadeledir.  Pestisitler insan sağlığını tehdit eden ve çeşitli böcek, kemirici ve diğer zararlı canlılar aracılığı ile bulaşan sıtma, filariazis, sarıhumma, viral ensefalit, tifüs ve diğer vektör kaynaklı hastalıkların kontrolü açısından büyük önem taşır. Pestisitler hedef aldıkları canlılara göre sınıflandırılabilir. Pestisitlerin bilinçsiz ve kontrolsüz kullanımı sonucu, zararlı organizmalarda dayanıklılık oluşturabilme riskleri ve kalıntıları yoluyla insan sağlığına ve çevreye olumsuz etkileri olabilmektedir. Bu kalıntılar, tarım ürünü dış pazarını ve iç tüketimini olumsuz etkilemektedir. Türkiye gerek coğrafi konumunun üstünlüğü gerekse farklı ekolojik koşullarına sahip olması nedeniyle birçok meyve türünün özellikle de önemli ılıman iklim meyve türlerinin anavatanı durumundadır. Bu üstün avantajlarından dolayı ülkemiz birçok yerinde meyvecilik potansiyeli yüksek olan bölgelerimiz mevcuttur. Özellikle yayla meyveciliği söz konusu olduğunda bazı bölgelerimizin daha fazla avantajı bulunmaktadır. Antalya ili sahip olduğu potansiyel açısından ülkemiz tarımında önemli bir yere sahiptir. Meyvecilikte geçit bölgesi olarak adlandırılan ılıman iklim meyve türlerinin yetiştiriciliğine daha uygun alanlardan biri de Antalya'nın Korkuteli İlçesidir. Korkuteli ilçesi Antalya ili toplam meyve üretiminin (406.451ton) yarısından fazlasını (241.755 ton) karşılamaktadır. Türkiye elma üretiminin %12,9'u ve armut üretiminin %8,4'ü Antalya ilinde gerçekleştirilmektedir. Bu veriler araştırma alanı olarak belirlenen Korkuteli ilçesinin Antalya il genelinde elma ve armut yetiştiriciliğinde çok önemli bir yere sahip olduğu kadar, Türkiye elma ve armut üretiminde de önemli payı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Antalya ili Korkuteli ilçesinde 2020 yılı üretim sezonunda yetiştiriciliği en fazla yapılan meyvelerden elma, armut ve şeftali de yaygın olarak kullanılan pestisitlerin kalıntı düzeyleri araştırılmıştır. Çalışmada 5 adet elma, 19 adet armut ve 11 adet şeftali numunesi kalıntı düzeyleri bakımından incelenmiştir. Alınan örneklerin kalıntı analizleri LC-MS/MS (Sıvı Kromatografi/Kütle Spektrometresi) ve GC-MS-MS (Gaz Kromatografi/Kütle Spektrometresi) cihazlarında yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; bulunan kalıntı miktarları Türk Gıda Kodeksi ve Avrupa Birliği Maksimum Kalıntı Miktarları (maximum residue levels, MRL)'na göre değerlendirilmiştir. Elma ve armut numunelerinin tümünün, şeftali numunelerinin ise 10 tanesinin analiz sonuçlarında kalıntı tespit edilmiş ancak kalıntı miktarının MRL değerleri üzerinde olmadığı görülmüştür. Şeftali numunelerinden sadece bir tanesinde hiçbir kalıntıya rastlanmamıştır. Elde edilen veriler dikkate alındığında, elma, armut ve şeftali yetiştiriciliği yapan üreticilerin pestisit uygulamaları ve bekleme süresi gibi konularda bilinçli olduklarını kanıtlar niteliktedir

Abstract:
The main reason for the low yield in plant production is the losses caused by diseases and pests. The most common method used to eliminate these losses is chemical control. Due to the pollution of the soils as a result of the use of chemical pesticides for many years, and the resistance of diseases and pests to chemical pesticides, chemical control does not show the expected performance, but also causes intense damage to the environment. Pesticides are of great importance for the control of malaria, filariasis, yellow fever, viral encephalitis, typhus and other vector-borne diseases that threaten human health and are transmitted by various insects, rodents and other harmful organisms. Pesticides can be classified according to the organisms they target. As a result of the unconscious and uncontrolled use of pesticides, harmful organisms can have negative effects on human health and the environment through the risks of forming resistance and their residues. These residues adversely affect the foreign market and domestic consumption of agricultural products. Therefore, governments and international organizations regulate pesticide use and set the maximum acceptable residue levels in foods. Despite all inspections and regulations, the amount of pesticide residues in fruits and vegetables is increasing day by day. Turkey is the homeland of many fruit species, especially important temperate climate fruit species, due to its superior geographical location and its different ecological conditions. Due to these superior advantages, we have regions with high fruit growing potential in many parts of our country. Especially when it comes to highland fruit growing, some of our regions have a different advantage. Antalya province has an important place in our country's agriculture in terms of its potential. One of the more suitable areas for the cultivation of temperate climate fruit species, which is called the gateway region in fruit growing, is the Korkuteli District of Antalya. Korkuteli district meets more than half of Antalya province's total fruit production (406.451 tons) (241.755 tons). 12,9% of Turkey's apple production and 8,4% of pear production are carried out in Antalya. These data show that Korkuteli district, which is determined as the research area, has a very important place in apple and pear cultivation in Antalya province, as well as an important share in apple and pear production in Turkey. The most grown fruit types are apples, pears, peaches, apricots, plums, cherries and walnuts. In this study, it was aimed to reveal the pesticide residues in apple, pear and peach, which are the fruits most grown in the 2020 production season in Korkuteli district of Antalya province. In the study, 5 apple, 19 pear and 11 peach samples were examined in terms of residue levels. Residue analyzes of the samples were made on LC-MS/MS (Liquid Chromatography/Mass Spectrometer) and GC-MS-MS (Gas Chromatography/Mass Spectrometer) devices. According to the analysis results; The residue amounts found were evaluated according to the Turkish Food Codex and the European Union Maximum Residue Levels (MRL). Residue was detected in the analysis results of all apple and pear samples and 10 of the peach samples, but it was observed that the amount of residue was not above the MRL values. No residue was found in only one of the peach samples. Considering the data obtained, it proves that the producers of apple, pear and peach cultivation are conscious about pesticide applications and waiting time.