Antalya yöresi kızılçam meşçereleri için doğrusal olmayan karışık etkili modeller yardımı ile çap-boy denklemlerinin geliştirilmesi
Devolopment of height-diameter models using  nonlinear mixed effects modeling approach for brutian pine stands in Antalya district
Yazar: CANER ÇAPAR
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZÇELİK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ormancılık = Forestry

Özet:
Ülkemiz son yıllarda amenajman planlarının düzenlenmesinde ekosistem tabanlı fonksiyonel planlama yaklaşımını benimsemiştir. Bu planlama yaklaşımı, farklı yetişme ortamlarındaki ağaç türlerinin büyüme ve gelişme özelliklerine ilişkin güvenilir bilgilerin bulunmasını gerekli kılmaktadır. Çap-boy ilişkileri, büyüme ve hâsılat modellerinin en önemli parçalarından biridir. Bu ilişkiler ağaç hacim tahminlerinde, bonitet endeksi tahminlerinde, büyüme ve hâsılat modellerinde ve karbon bütçesi çalışmalarında kullanılmaktadır. Genel olarak ağaç çapı kolay ve doğru bir şekilde ölçülebilmesine karşın, ağaç boyunun ölçümü zor ve zaman alıcıdır. Bu nedenle ağaç boyu tahminlerinde çoğunlukla çap-boy modelleri kullanılmaktadır.  

Kızılçam (Pinus brutia Ten.) Türkiye?nin önemli ağaç türlerinden biri ve orman ürünleri endüstrisinin önemli bir hammadde kaynağıdır. Ancak Antalya Yöresi doğal kızılçam meşcerelerinin çap-boy ilişkilerine ait bilgiler oldukça sınırlıdır. Bu çalışma ile Antalya Yöresi doğal kızılçam meşcereleri için çap-boy modelleri geliştirilmiştir. Çalışmada geleneksel doğrusal olmayan çap-boy modelleri, genelleştirilmiş çap boy modelleri ve karışık etkili doğrusal olmayan çap-boy modelleri kullanılmıştır. Bu amaçla veriler iki gruba ayrılmış, bir kısmı (%75) model geliştirmek ve diğer bir kısmı da (%25) geliştirilen modellerin test edilmesi amacıyla kullanılmıştır.     

Geliştirilen modellerin boy tahminlerindeki performansları, farklı ölçüt değerleri kullanılarak karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Karışık etkili doğrusal olmayan çap-boy modellerinin diğer modellere göre ağaç boyu tahminlerinde daha başarılı olduğu görülmüştür. Ancak, genelleştirilmiş doğrusal olmayan çap modellerinin de çap-boy tahminleri için kullanılabilir olduğu görülmüştür.

Abstract:
In recent years, Turkey has adopted the principles of ecologically based forest management. This planning approach is immediate need to develop growth and yield relationships to understand the differences in these relationships among different ecoregions. The relationships of diameter-height are essential elements of growth and yield models. Diameter-height relationships are critical in forest inventory for estimating volume, site index, forest growth and yield, and carbon budget models. In practice, tree diameters can be easily measured in the field at little cost, while tree heights are relatively more difficult and time-consuming to obtain.

Brutian pine (Pinus brutia Ten.) is an important tree species of Turkey and an important source of raw material for the forest products industry in Turkey. However, the available information about diameter-height relationships concerning the above species in not considered sufficient.  With this study, diameter-height models developed for natural Brutian pine stands in Antalya District. We used six widely used nonlinear growth functions, generalized height-diameter models, and nonlinear mixed effects model. The available data for each species were split into two sets: the majority (%75) was used to estimate model parameters, and the remaining data (%25) were reserved to validate the models. 

The performance of the models was compared and evaluated with six model performance criteria. According to the model performance criteria, nonlinear mixed-effects models were found to be superior to al other nonlinear regression models, in terms of their predictive ability.