Kilis kent parklarının kurakçıl peyzaj (xeriscape) tasarımı ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of kilis city parks within the framework of xeriscaping principles
Yazar: AYŞE MAAŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DEMET DEMİROĞLU
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Su, tüm canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan en önemli kaynaktır. Günümüzde su kaynakları, miktar, kalite ve kullanım amaçları açısından çok ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Bu noktada ilgili tüm meslek disiplinleri su kaynaklarının etkin ve sürdürülebilir kullanılması için çözüm arayışlarına girmiştir. Bu arayışlardan biri de kurakçıl peyzaj (Xeriscape) tasarımıdır. Kurakçıl peyzaj, suyun en az düzeyde kullanılmasıyla, su kaynaklarının ve çevrenin korunmasını ilke edinen peyzaj tasarım yaklaşımıdır.

Bu çalışma Türkiye' nin güneydoğusunda yer alan Kilis kentinde yürütülmüştür. Çalışmanın amacı, Kilis kent parklarının, kurakçıl peyzaj tasarım ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi ve ilkeler temelinde yetersiz kalan parklar için çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. Çalışma yöntemi, alana ilişkin mevcut durum verilerinin arazi ve büro çalışmalarıyla toplanması ve alan durumunun uzman görüşleriyle analiz edilmesi temeline dayanmaktadır. Uzman görüşlerinin değerlendirilmesinde, Analitik Hiyerarşi Sürecinden (AHS) yararlanılmıştır. 

Tüm parklar kurakçıl peyzaj tasarım uygunluk ilkeleri bakımından değerlendirildiğinde; toplam uygunluk puanı 3.1 ile en yüksek park Murat Yoncuoğlu Parkı; toplam uygunluk puanı 1.76 ile en düşük parklar ise, Şehit Uzman Çavuş Yunus Emre Doğan Parkı ve Hasan Türk Parkı olarak belirlenmiştir. Araştırma bulguları çalışma alanlarında kurakçıl peyzaj tasarımlarının eksik ve yetersiz olduğunu göstermiştir. Çalışma alanlarındaki sorunların çözümlenmesi için, kentsel açık yeşil alanların oluşturulmasında suyun akılcı ve sürdürülebilir kullanımına yönelik politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. 

Anahtar kelimeler: Küresel ısınma, kuraklık, su etkin peyzaj tasarımları, analitik hiyerarşi süreci (AHS), Kilis.

Abstract:
Water is the most important resource necessary for all living beings to survive. Today, water resources face serious problems in terms of quantity, quality and intended use. At this point, all relevant professional disciplines have sought solutions for the efficient and sustainable use of water resources. One of these quests is arid landscape design (Xeriscape). Arid landscaping is a landscape design approach that takes the principle of protecting the water resources and the environment with the minimum use of water.

This study has been conducted in Kilis city located in southeastern Turkey. Aims of the study are to evaluate Kilis city parks within the framework of xeriscaping principles and to develop solutions for the parks that are inadequate on the basis of the principles. The working method is based on the gathering of current status data related to the study areas by field and office studies and analyzing the areas situation with expert opinions. Analytical Hierarchy Process (AHS) was used to evaluate expert opinions. When all parks were evaluated in terms of the landscape design principles; it was determined that the highest rated park is Murat Yoncuoğlu Park (with a total eligibility score of 3.1) and the lowest rated parks are Şehit Uzman Çavuş Yunus Emre Doğan Park and Hasan Türk Park (with a total eligibility score of 1.76). Research findings have shown that xeriscaping are incomplete and inadequate in the study areas. Policies for rational and sustainable use of water should be developed in the creation of urban open green spaces to solve the problems in the workplaces.

Keywords: Global warming, drought, water-efficient landscape designs, analytical hierarchy process (AHP), Kilis.