Entisol ordusuna ait bir arazide bazı toprak özelliklerinin değişiminin geleneksel ve jeoistatistiksel yöntemlerle belirlenmesi
Determination of the variabilty of some soil properties on an field (classifield as entisols) using classical and geostatistical methods
Yazar: FEVZİ AKBAŞ
Danışman: PROF.DR. ALPER DURAK
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Topraklar, doğal süreçler ve amenajman uygulamalarının farklı mekansal ve zamansal ölçeklerde etkilerinin sonucu değişkenliğe sahiptirler. Bu çalışmanın amacı daha önce detaylı temel toprak haritası hazırlanmış Entisol ordosuna ait bir arazide bazı toprak özelliklerinin değişimini geleneksel ve jeoistatistiksel metotlarla belirlemektir. Bu amaçla için dört farklı üniteyi içine alan 400x800 m boyutlarında bir alandan örnekleme yapılmıştır. Toplam 512 toprak örneği 25x25m grid örnekleme düzeniyle 0-30 cm derinlikten alınmıştır. Varyasyon katsayısı değerlerine göre en yüksek değişkenlik gösteren toprak özelliği organik madde, en düşük ise toprak pH'sıdır. Tüm alanda normal dağılım gösteren tek toprak özelliği değişebilir K'dır. Çalışma alanı haritalama ünitelerine bölündüğünde normal dağılım gösteren toprak özelliği sayısı artmıştır. ANOVA ve LSD test sonuçlarına göre, kil içeriği bakımında tüm harita üniteleri birbirinden farklıdır. Çalışma alanında en fazla sayıda önemli korelasyon katsayısı değeri tüm alandan yapılan değerlendirme sonucu eide edilmiştir. Jeoistatistiksel değerlendirmede en yüksek range değeri değişebilir Ca'da en düşük range değeri ise değişebilir Na'dan eide edilmiştir. Bu değerler sırasıyla 370 m ve 26 m'dir. Tüm özellikler için ortalama range değeri 250 m'dir. Değişebilir Na ve kil harici diğer özelliklere ail semivariogram modelleri küreseldir. Yönsel değişim Yeşilırmağa dik yönde en yüksektir. Gerçek ortalamanın %10'u hata seviyesinde en çok 54 ile organik madde, en az ise i örnek ile toprak pH'sı için gereklidir. Tüm özellikler birlikte değerlendirildiğinde çalışma alanını temsil için 25 örnek gereklidir. Anahtar kelimeler: toprak değişkenliği, varyasyon katsayısı, jeoistatistik, semivariogram, örnek sayısı

Abstract:
Soils have variations as a result of natural processes and management practices affected in different spatial and temporal scales. The aim of this study was to show variability of soil properties using classical and geostatisticai methods in an area classified Entisols and having detailed soil survey report. Soil samples were collected within area of 400x800 m including four different soil mapping units. Soil samples, total of 512, were collected with a 25x25 m grid sampling design from 0-30 cm depth. Organic matter was the most variable, sou pii was the least variable soil properties if variation coefficient values were considered. Exchangeable K was the only property showed normal distribution. The number of soil properties showing normality was increased when the study area was divided into soil mapping units. The results of ANOVA and LSD test, showed that sou mapping units were sigmficantjy different from each other in clay content. The number of significant correlation coefficient was the highest when the whole study area was considered.. As a result of geostatisticai evaluation, the highest range value was obtained for exchangeable Ca and the lowest for exchangeable Na. Their values were 370 m and 26 m, respectively. Average range values was 250 in for all properties within the study area. All semivariogram models for the soil properties were spherical except for exchangeable Na and clay. Directional variation were highest on the direction of perpendicular to Yeşihrmak. in the study area 54 soil samples was required for organic matter and 1 soil sample for die sou pM to estimate average values in 10% error within true mean. All soil properties studied considered together, 25 samples were required. Key words: Sou variability, variation of coefficient, geosiatsiiics, semivariogram, sample size