Acil servise başvuran periferik arter hastalarında charlson komorbidite indeksi ile prognoz tahmini
Prognosis prediction with charlson comorbidity index in peripheral artery patients presenting to the emergency department
Yazar: AHMET NURHAK ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALTUNTAŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Periferik arter hastalığı vücutta zamanla artan sistemik aterosklerozun
bir sonucu olarak meydana gelir. Çoğunlukla geriatrik yaş grubunda görülmekte olup 
morbidite ve mortalitesi yüksek olması sebebiyle halk sağlığı açısından önemli bir 
problem teşkil etmektedir. Birçok hastanın klinik takibinde aktif olarak kullanılan 
Charlson komorbidite indeksi, komorbid hastalıkları olanlarda ölüm riskini tahmin 
etmede altın standart kabul edilmiş bir skorlama sistemidir. Çalışmada öncelikli
amacımız Charlson komorbite indeksinin periferik arter hastalarının prognoz 
tahminindeki yeri ve kullanılabilirliğini araştırmaktır. İkincil amacımız ise COVID-19 
hastalığı ve aşılanma durumu ile periferik arter hastalığı görülme sıklığı ve mortalitesi
arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma etik kurul onayı alınarak Recep Tayyip Erdoğan 
Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Polikliniğine Ocak 2018 ile Ekim 2023
tarihleri arasında başvuran ve klinisyen tarafından akut periferik arter hastalığından 
şüphelenilen olgularda retrospektif olarak gerçekleştirildi. Acil serviste periferik arter 
hastalığı bulguları olan ve ultrasonografi ya da tomografi ile değerlendirilip kalp ve damar 
cerrahisine konsülte edilen 18 yaşından büyük hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastalar 
konsültasyon notlarından kalp ve damar cerrahının tedavi tercihine göre değerlendirilip 
sistemdeki eski tanıları ve bu hasta grupları için istenen rutin hemogram ve koagülasyon 
testlerindeki veriler yaş, cinsiyet, COVID-19 geçirip geçirmemesi ve COVID-19 aşısı 
yaptırma durumlarına ait bilgiler kullanılarak 6 aylık mortaliteleri değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma 197 hasta üzerinde gerçekleştirildi. Hastaların 130'u kadın, 67'si erkekti. 
Altı aylık takipte kadınların %40,8'inin yaşadığı, %49,3'ünün öldüğü erkeklerin 
%59,2'sinin yaşadığı ve %50,7'sinin öldüğü tespit edildi. Charlson Komorbidite 
indeksinin istatistiksel olarak mortalite üzerine yüksek derecede anlamlı olduğu (p<
0,001) ve indekste bir birim artışın mortalite riskini %30 artırdığı görülmüştür (OR:1.3 
(%95GA: 1.14-1.4); <0,01). COVID-19 hastalığı geçirmenin COVID-19 dışı ölüm riski 
üzerine belirleyici bir etkisi olduğu ve COVID-19 geçirmenin mortalitenin bağımsız 
prediktörü olduğu anlaşılmıştır (OR:2.24 (%95GA: 1.2-4.47); 0,022).
v
Sonuç: Periferik arter hastalarının mortalitelerini belirlemek için klinik 
uygulanabilirliği basit ve kullanışlı olan Charlson komorbidite indeksinin tercih 
edilebileceği kanısına varıldı. COVID-19'un mortalite üzerine bağımsız bir risk faktörü 
olduğu ancak COVID-19 aşısı olmanın mortalite üzerine istatiksel olarak anlamlı bir 
etkisi olmadığı tespit edildi.
Anahtar Kelimeler: Akut periferik arter, Charlson Komorbidite İndeksi, Acil servis

Abstract:
Prognosis Prediction with Charlson Comorbidity Index in Peripheral Artery Patients 
Presenting to the Emergency Department
Background and Objectives: Peripheral artery disease occurs due to systemic 
atherosclerosis in the body that increases over time. It is mainly seen in the geriatric age 
group and poses a significant problem for public health due to its high morbidity and 
mortality. The Charlson comorbidity index, actively used in the clinical follow-up of 
many patients, is a scoring system accepted as the gold standard in predicting the risk of 
death in those with comorbid diseases. Our primary aim in the study is to investigate the 
place and usability of the Charlson comorbidity index in predicting the prognosis of 
peripheral artery patients. Our secondary aim is to examine the relationship between 
COVID-19 disease and vaccination status and the incidence and mortality of peripheral 
artery disease.
Materials and Methods: This research was carried out retrospectively in patients who 
were admitted to the Emergency Polyclinic of Recep Tayyip Erdoğan University Training 
and Research Hospital between January 2018 and October 2023 and were suspected by 
the clinician of acute peripheral artery disease, with the approval of the ethics committee.
Patients older than 18 years who were suspected of peripheral artery disease in the 
emergency department and consulted to cardiovascular surgery by ultrasound or 
tomography were included in the study. Patients were evaluated according to the 
treatment preference of the cardiovascular surgeon from the consultation notes and their
6-month mortality was evaluated by using the old diagnoses in the system and the data in 
the routine hemogram and coagulation tests requested for these patient groups, age, 
gender, whether they had COVID-19 and their COVID-19 vaccination status.
Results: The study was conducted on 197 patients. 130 of the patients were women and 
67 were men. At the six-month follow-up, it was determined that 40.8% of women lived 
and 49.3% died, while 59.2% of men lived and 50.7% died. It was observed that the 
Charlson Comorbidity Index was statistically highly significant on life status (p< 0.001) 
and that a unit increase in the index increased the risk of mortality by 30% (OR: 1.3 
vii
(95%CI: 1.14-1.4); <0.01). It has been understood that having COVID-19 disease has a 
decisive effect on the risk of non-COVID-19 death and having COVID-19 is an 
independent predictor of mortality (OR: 2.24 (95%CI: 1.2-4.47); 0.022).
Conclusion: It was concluded that the Charlson comorbidity index, which is simple and 
practical in clinical applicability, can be preferred to determine the mortality of peripheral 
artery patients. It was determined that COVID-19 was an independent risk factor for 
mortality, but getting the COVID-19 vaccine did not have a statistically significant effect 
on mortality.
Keywords: Acute peripheral artery, Charlson Comorbidity Index, Emergency 
department