Okulöncesi çağındaki dört, beş ve altı yaş grubu çocukların tercih ettikleri oyun köşeleri ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi /
Yazar: FÜSUN BOZOKLU
Danışman: DOÇ. DR. NECATE BAYKOÇ-DÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 1994
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Oyun teorisi = Game theory ; Oyunlar = Plays ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
ÖZET Bu araştırma, okul öncesi çağındaki dört, beş ve altı yaş grubundaki çocukların tercih ettikleri oyun köşeleri ile yaratıcılık düzeylerinin saptanması, yaş, cinsiyet okula devam süresi, anne-baba yaşlarının ve öğrenim düzeylerinin, ailelerin gelir düzeylerinin, ailadeki çocuk sayısının etkili olup olmadığının incelenmesi ve bu iki alan arasında ilişki olup olmadığının araştırılması amacıyla planlanmıştır. Halkbank çocuk yuvasına devam eden dört beş ve altı yaş grubu çocuklar bu araştırmanın evrenini ve bu çocuklar arasından seçilen 64 çocuk da örneklemi oluşturmuştur. Araştırmaya dahil edilen deneklerin serbest oyun saatinde tercih ettikleri oyun köşeleri "Süreli Gözlem Kodu" ile belirlenmiş, daha sonra deneklere "Torrance Yaratıcı Düşünme Testi" uygulanmıştır. Gözlem formu ile yaratıcılık test sonuçlarından elde edilen, verilen değişkenlere göre incelenerek oranlar arası farka ait örnekleme dağılımı ve varyans analizi yapılmıştır. Verilerin analiz bulgularına göre ortaya çıkan durum aşağıdaki şekilde özetlenebilir : Deneklerin yaş gruplarına göre tercih ettikleri oyun köşelerinin oranlar arası farka ait örneklem dağılımları incelenmiş ve dört ile altı yaş grupları arasındaki oranlar arası fark önemli bulunmuştur (p<0.05). Bu farkın dört yaş grubundaki deneklerin serbest oyun köşesini daha çok tercih etmelerinden ileri geldiği belirlenmiştir. Böylece yaş arttıkça deneklerin serbest oyun köşesini tercih etmelerinde istatistiksel anlamda önemli bir düşüş olduğu ortaya çıkmıştır. 118Deneklerin yaş ve cinsiyetlerine göre yaratıcılık ~ boyutlarında aldıkları puanlar değerlendirilerek yaş ve cinsiyetin yaratıcılık boyutlarında önemli olup olmadığı incelenmiştir. Deneklerin her yaş grubunda yaratıcılık boyutlarında aldıkları puan ortalamaları arasında cinsiyet yönünden farklılık olduğu, yaratıcılık boyutlarından akıcılık ve detaylara girmede yaş ve cinsiyetin; esneklik ve orjinallikte ise cinsiyet ayırımı olmaksızın yaşın önemli olduğu saptanmıştır (p<0.05). Araştırmaya alınan deneklerin yaratıcılık boyutlarındaki puan ortalamalarında yaşın, cinsiyetin ve tercih ettikleri oyun köşelerinin etkili olup olmadığı incelenmiştir. Buna göre, dört yaş grubunda blok köşesini tercih eden kız deneklerin tüm yaratıcılık boyutlarındaki puan ortalamalarının erkek deneklerden, dramatizasyon ve manipulatif oyun köşelerini tercih eden erkek deneklerin puan ortalamalarının ise kız deneklerden daha yüksek olduğu, serbest oyun köşesini tercih eden erkek deneklerin puan ortalamalarının orjinallik boyutu- dışındaki diğer yaratıcılık boyutlarında kızlardan yüksek olduğu görülmüştür. Beş yaş grubunda dramatizasyon, blok ve sanat köşelerini tercih eden kız deneklerin yaratıcılık boyutlarından esneklik ve orjinallikte aldıkları puan ortalamalarının erkek deneklerin, akıcılık ve detaylara girmede ise erkek deneklerin aldıkları puan ortalamalarının kız deneklerden yüksek olduğu, manipulatif oyun ve serbest oyun köşelerini tercih eden erkek deneklerin yaratıcılık boyutlarının tümünde aldıkları puan ortalamalarının yine kız deneklerden yüksek olduğu tesbit edilmiştir. 119Altı yaş grubundaki ise dramatizasyon, blok ve manlpulatif oyun köşelerini tercih eden erkek deneklerin yaratıcılık boyutlarında aldıkları puan ortalamalarının kız deneklerden yüksek olduğu, sanat köşesini tercih eden kız deneklerin orjinallik boyutu dışında diğer yaratıcılık boyutlarında aldıkları puan ortalamalarının erkek deneklerden yüksek olduğu ve serbest oyun köşesini tercih eden erkek deneklerin ise esneklik boyutu dışındaki diğer yaratıcılık boyutlarından aldıkları puan ortalamalarının kız deneklerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre deneklerin oyun köşesi tercihlerinde ve yaratıcılık düzeylerinde yaş ve cinsiyet farklılıklarının okula devam sürelerinin, anne-baba yaşlarının, öğrenim düzeylerinin, ailelerin gelir düzeylerinin etkileri görülmektedir. Böylece oyunun okul öncesi çağında çocuğa gelişim alanların ve yaratıcılık yönünden önemli katkıları olduğu ortaya çıkmaktadır. Anne, baba ve eğitimciler oyunun çocuğun hayata hazırlanması ve yeteneklerini geliştirmesi için uygun bir ortam olduğunun bilincinde olarak ona gerekli fırsatları vermeli, desteklemeli ve rehber olmalıdırlar. 8unun içinde anne-baba ve., eğitimcileri işbirliğine ' yönelten, onların kendilerini geliştirebilecekleri destekleyici eğitim programları hazırlanmalı ve bu programlara düzenli olarak katılmaları sağlanmalıdır. 120

Abstract:
SUMMARY This research was conducted to determine the creativity levels and preferred play corners of the preschool hildren(four,five and six years old) and also to determined the impact of age,sex,continuty of school, parents 'age and education,familys' income, number of children in family on the above mentioned studies and if there is any relation between them. Sample consists of 64 children (four, five six ages) attending Halkbank nursery school.Preffered play corners by subjects during free play through "Periodic Observation Code" was assigned and then "Torrance Test of Creativity Thinking" was applied. The evidence were analyzed according to the variables and "Hypothesis test for two proportion from independent groups" arid "Analysis of Variance" were constructed. The results can be summarized as follows:,.;....,:. "Hypothesis test for two proportion from indepent groups"was applied on preferred play corners of subjest for age proupö and the difference between four and six age groups was found to be significant(P<0.05).This difference is due to the preference of free play corners by the subjects of four age groups more than six age groups. Thus there is an important statistical decrease in preferring free play corners of the subjects related to the age increase. The scores including creativity dimensions according to the age and sex of the subjects were evaluated and the impact of the 122age and sex was examined on the creativity. ît was found that there is a difference from the sex wievpoint in the creativity dimensions point rates of every age groups of the subjects. On the other hand on fluency and elaboration of creativity dimensions, age and sex were meaningful ;as for flexibility and originality of creativity d i mens i ons, age is important but not sex (p<0.05). ît was also examined whether age, sex and preferred play corners influence the creativity dimensions point rates of the subjects. The point rates in creativity dimensions of the four year old girl subjects preferring block corners are higher than the boy subjects where as the point rates of the boy subjects preferring dramatization and manipulative play corners are higher than the girl subjects. în the same way the point rates of the boy. subjects preferring free play corners are higher than the girl subjects in the other creativity dimensions beside originality dimensions. The point rates in creativity dimensions-flexibility and originality- of the five year old girl subjects preferring-» dramatization, block and art corners are hi gherJ than the- boy- -: subject and the point rates of the boy subjects in 'fluency and elaboration are higher than the girl subjects and the whole points of the boy subjects in manipulative and free play corners are higher than the girl subjects. The point rates in creativity dimensions of six year old boy groups in dramatization, block and manipulative play corners are higher than the girls. în the same way the point rates 122of the girl subjects preferring art corners are higher than the the boys beside originality dimensions; and the point rates of the boy subjects preferring free play corners are higher than the girls, beside the flexibility dimensions. According to the research findings on preferred play corner and creativity dimensions age, sex, continuity of school, parents' age and education, levels of the family's income are effective. For this reason.play is important in preschool education and it contributes to the development of child's creativity. Parents and educationalists should be aware of the importance of play and give the opport i nuty, support and guide to the children to prepare them to life and todevelop their abilities in a favorable environment. Therefore educational programs that will direct, deve lop and support the parents and educatinalist should be prepared so their cooperation and regular participation will be provided. 123