Klasik Türk şiirinde rind algısı üzerine eleştirel bir bakış
A critical outlook on the perception of recluse inclassical Turkish poetry
Yazar: İLKNUR HAVADAR
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA BATUR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Rind = Rind ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Dîvân edebiyatı ve Dinî-tasavvufî Türk edebiyatı kadrosunun temel şahsiyetleri
arasında sevgili, âşık, rind, zâhid ve rakip bulunmaktadır. Mutasavvıf ve dîvân şâirleri
rindi; samimi, dürüst, hoşgörü sahibi, gönlü temiz, aşk ateşiyle yanan ve kuvvetini
aşktan alan, en büyük nimeti gönül zenginliğinde bulan bir tip olarak tasvir etmektedir.
Mutasavvıflar ve dîvân şâirlerindeki rind tipi algısının mukayeseli olarak
incelendiği bu çalışmada, on mutasavvıf ve on iki dîvân şâirinin dîvânları esas alınarak
rind kavramının karşılandığı anlam üzerinde duruldu. Rind tipinin edebi metinlere
yansıyan özelliklerinin neredeyse var olan tüm yönleriyle ve de benzer ve farklı
taraflarıyla ele alınarak, dîvânlardan örneklerle tespit edilip konularına göre tasnif ve
tahlil edildi.
Araştırmamız, rindliğin ortaya çıkışı ve rindin geniş bir tanıtımının yapıldığı
giriş bölümü ile rindin dîvânlarda ele alınış yönlerinin sınıflandırıldığı sekiz bölümden
oluşmaktadır. Birinci bölüm, edebî metinlerde rind; ikinci bölüm, rindin kıyafetleri,
eşyâları ve görünüş olarak tasviri; üçüncü bölüm, ilim; dördüncü bölüm, tasavvufî
makam ve hâllere ayrılarak rindin dîvânlara yansıyan yönleri değerlendirildi. Diğer dört
bölümde ise, rinde isnâd edilen sıfatlar çerçevesinde, onun fikir, söz, sohbet ve
nasihatları hakkında yorumlar ve mekân tasvirleri ile rindin teşbih edildiği muhtelif
unsurlar ve rindliğin dîvân ve mutasavvıf şâirlerin varlığındaki yeri ve anlamı yer
almaktadır. Bu çalışmanın, Klâsik Türk şiirindeki rind tipini kapsamlı olarak tanıtmak
ve rindin âşık tipini bünyesi içerisine alması ve de şâirin kendisinin de rind olmasının
önemini ortaya koyması açısından önem arz ettiği düşünülmektedir.

Abstract:
Fundamental characters in religious-mystical Turkish literature and divan
literature consist of a darling, an admirer, an recluse, an ascetic and an rival. Sufi and
Divan poets characterise recluse as a sincere, honest, tolerant, clean-hearted, burning in
the flames of love, receiving its strength from love and as a type that finds the greatest
blessing in a heartfelt richness.
This study will examine the perception of recluse by Sufi and Divan poets in a
comparative way, through using literary texts of ten Sufi poets and twelve Divan poets.
As a result, it will reveal the meanings arisen from the concept of recluse and the
reflection of recluse in literary texts, in all its aspects ans also similar and different
aspects. This will be developed by the use of depth examples from classical Turkish
poetry to classify and analyse the determined topics.
Our research consists of eight chapters, in which the beginning chapter will
discover the emergence of recluse, its broad introduction, with regards to the ways
recluse has been classified by Divans. The first chapter will explore recluse in literary
texts; the second chapter, the description of recluse's dress, property and appearance;
the third chapter, knowledge; the forth chapter, the evaluation of recluse's reflective
aspects, by separating its meaning from the Sufi authorities. The other four chapters are
based on titles attributed to recluse and discussions on the comments, its ideas,
statement, conversation and advice descriptions of space and location with various
elements resembling recluse and place and meaning of recluse among the Divan and
Sufi poets.