Nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda gelişimsel koordinasyon bozukluğunun günlük yaşam aktivitelerine etkisi
The effect of developmental coordination disorder to activities of daily living in childeren with neurodevelopmental disorders
Yazar: BÜLENT ELBASAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş ve Uğraşı Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, nörogelişimsel bozukluğu olan çocuklarda gelişimsel koordinasyon bozukluğunun (GKB) günlük yaşam aktivitelerine olan etkisini incelemektir. Bu amaçla, 37 nörogelişmsel bozukluğu olan olgu ve kontrol grubu olarak normal gelişim özellikleri gösteren 35 sağlıklı çocuk çalışmaya dâhil edilmiştir. Duyu değerlendirmesi için, Ayres Güney Kaliforniya Duyu Bütünlüğü Testleri, motor performans değerlendirmesi için Bruininks?Oseretsky Motor Yeterlilik Testi ve günlük yaşam aktivitelerini değerlendirmek için çocuklar için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (WeeFIM) kullanılmıştır. İki grup karşılaştırıldığında; görsel şekil algılama, uzayda pozisyon ve desen kopya etme becerilerinde, istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Kontrol grubunun her üç testte daha iyi olduğu görülmüştür. Bedensel duyu algılama testlerinin sonuçlarına bakıldığında; kinestezi, el ile şekil algılama, parmak tanıma, çizim grafik algılama, dokunma uyarısının lokalizasyonu, çift dokunma uyarı lokalizasyonu test sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). Normal gelişim özellikleri gösteren çocuklar bedensel duyu algılama becerilerinde daha iyi performans göstermişlerdir. Motor performans testlerinden; postür taklidi, bilateral motor koordinasyon, motor doğruluk test sonuçları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Kontrol grubunun praksis, bilateral motor koordinasyon ve el-göz koordinasyonu becerilerinde daha başarılı olduğu görülmüştür. Motor performanslarına bakıldığında; koşma hızı ve çeviklik, denge tahtasında ileri doğru topuk-parmak yürüme, parmaklarla daire çizerken ayakları sırayla indirip kaldırma, çift ayak ile sıçrarken elleri birbirine vurma, durarak uzun atlama, hız cevabı, dominant el ile düz yol boyunca çizgi çizme, dominant el ile daire şeklini kopyalama, dominant el ile renkli kartları ayırt etme, dominant el ile daireler içerisine nokta koyma testlerinde normal gelişim özellikleri gösteren olguların daha başarılı oldukları bulunmuştur (p<0.05). WeeFIM'e göre bakım, banyo yapma, tuvalet aktivitelerinde sağlıklı olgular lehine anlamlı sonuçlar çıkarken (p<0.05), yemek yeme, üst gövde ve alt gövde giyinme aktivitelerinde fark bulunmamıştır. Kavrama, ifade etme becerilerinin kontrol grubu lehine anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sosyal iletişim, problem çözme becerilerinin ve hafızanın değerlendirilmesinden elde edilen sonuçların sağlıklı bireyler lehine istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Gruplar arasındaki duyu bütünlüğü, motor performans ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkilere bakıldığında, duyu bütünlüğünün hem motor performans hem de günlük yaşam aktivitelerinin bazı parametreleri ile ilişkili olduğu bulunsa da bu ilişki gruplarda farklı parametreler arasında çıkmıştır. Gelişimsel koordinasyon bozukluğu olan çocuklara tanı konulmasını takiben duyu, algı, motor yetenekler açısından detaylı değerlendirme yapılması oldukça önemlidir. Bu değerlendirmeler ışığında duyu bütünlüğü tedavi yaklaşımlarını da içeren özel eğitim ve rehabilitasyon programlarının planlanmasının çocukların günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlıkları ve yaşam kalitelerinin arttırılması açısından önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Özellikle gelişimsel koordinasyon bozukluğu olan çocuklarda kanıt temelli rehabilitasyon çalışmalarının yetersizliği bu çocukların genellikle program dışında kalmalarına yol açar. Akademik açıdan başarısız görülen bu çocuklara duyu bütünlüğü, motor performans ve günlük yaşam aktivitelerinden oluşan programlar uygulanması onların kişisel bakımlarının gelişmesine ve toplumsal yaşama katılmalarına olanak sağlayacaktır.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of develeopmental coordination disorder (DCD) to daily living activities in children with neurodevelopmental disorders. For that purpose, demographic characteristics of 37 childeren with developmental disorders and 35 healty children were noted. Ayres Southern California Sensory Integration Tests, Bruininks-Oseretsky Test of Motor Proficiency, WeeFIM were used to assess sensory integration, level of motor performance and level of daily living activities in children respectively. When the two groups compared; in space visualization, position in space, design copying abilities the difference was statistically meaningfull (p<0.05). The results in the control group were better. In the results of somatosensory perception tests; kinestesia, manual form perception, finger identification, graphesthesia, localization of tactile stimuli, double tactile stimuli perception scores, were statistically significant (p<0.05). The performans of the control group in somatosensory perception tests were better. İn motor performance tests; imitation of postures, bilateral motor coordination, motor accuracy test results compared and the results were statistically meaningfull (p<0.05). The children in the control group were beter in praksis, bilateral motor coordination and eye-hand coordination abilities. When the children in both group examined according to their motor performances; the children with normal development features showed better results in running and speed agility, walking forward heel-to-toe on balance beam, tapping feet alternately while making circles with fingers, jumping and clupping two hands, standing broad jump, response speed, drawing a line through a straight path with preferred hand, copying a circle with preffered hand, sorting shape cards with preferred hand, making dots in circles with preffered hand tests (p<0.05). According to WeeFIM, the results were statistically significant in care, bathing, toiletting activities in favour of control group (p<0.05) and in eating, lower trunk dressing, upper trunk dressing activities was no difference between the groups. The results in understanding and expressing were statistically meaningfull in favour of control group (p<0.05). Also in the assesment of social communication, problem solving and memory, the results were statistically meaningfull in favour of control group (p<0.05). There are correlations in the groups between sensory integration, motor performance and activities of daily living. But these correlations between sensory integration and some parameters of motor performance and activities of daily living are different in both groups. It is important that, as soon as the children diagnosed with developmental coordination disorder, their abilities in sensory, perceptual and motor aspects must be assessed by a physical therapist or an ergotherapist. According to these assessment results, it is important to incorporate sensory integration therapy programs into the special education and rehabilitation programms of children with developmental coordination disorder, to be more independent and consistent in daily living activities. Especially the insufficiency of evidence based rehabilitation practice in children with developmental coordination disorder generally causes to stay out of the programms. The implementation of programms consist of sensory integration, motor performance and activities of daily living for these children, seems to be unsuccessful in terms of academic, will give opportunity to improve in self care and participation to the social life.