Hîle-i Şer'iyye bağlamında Türkiye'deki faizsiz konut finansman sistemi üzerine bir araştırma
A study on the Interest-Free housing finance system in Turkey in the context of legal stratagems
Yazar: SEFER KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TEMEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Finansal sistem = Financial system ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Hile-i Şer`iyye = Hile-i Şer`iyye ; Karz-ı hassen = Social banking ; Konut = Dwelling house ; Konut finansmanı = Housing finance ; Müslümanlar = Muslims ; İslamiyet = Islam

Özet:
Erken dönemlerden itibaren Müslümanlar, ekonomi pratiğinin olası tıkanıklıklarına karşı önlem almaya çalışmışlardır. Bunun bir neticesi olarak birtakım malî hîle-i şer'iyye uygulamaları üretilmek suretiyle bu tıkanıklık hukuk sınırları içerisinde giderilmeye çalışılmıştır. Bugün ortaya çıkan veya çıkacak olan yeni faizsiz finansman sistemleri, geçmişte üretilen enstrümanlardan en azından ilkesel olarak istifade etmelidir. Bu varsayımdan hareketle, Türkiye'deki faizsiz konut finansman sistemlerinin fıkhî ve tarihî arka planını sorgulayıp, mevcut sistemlerin meşruiyet değerlerinin belirlenmesi çalışmanın en temel amacıdır.
	Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Genel anlamda çalışmanın sınırlarının çizildiği giriş kısmından sonra birinci bölümde faiz yasağı ve bu yasağı aşma veya alternatif üretme anlamında tarihî ve fıkhî arka plan verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, fıkhî meşruiyetin tartışılacağı üçüncü bölüme zemin hazırlamak amacıyla Türkiye'deki mevcut konut organizasyonları işleyiş mekanizmaları dikkate alınarak tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise, bu organizasyonlar klasik ve modern akit teorilerinden hareketle analiz edilerek malî hîle-i şer'iyye uygulamalarıyla ilişkileri sorgulanmıştır.
	Sonuç olarak, Türkiye'de faaliyet gösteren konut finansman organizasyonlarının mevcut faaliyetlerinin geçmişteki malî/ticarî hîle-i şer'iyye uygulamalarıyla oldukça benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Aksi örnekler olmakla birlikte bu benzerlik, kanaatimizce salt bir kâr gayesi olarak okunmamalı; aksine fıkhın arka planındaki ahlakî yapının dejenere olmasının tezahürlerinden biri olarak görülmelidir.

Abstract:
From an early stage, Muslims have sought to take action against possible blockages of economic practice. As a result of this, some of the financial legal stratagems applications have been produced and this congestion has been tried to be solved within the boundaries of the law. New interest-free funding systems that will or will emerge today should at least in principle benefit from the instruments produced in the past. Starting from these assumptions, the interest-free housing finance system in Turkey questioning the historical and jurisprudential background is the main purpose of determining the legitimacy of the work value of existing systems.
Our study consists of an introduction and three parts. In the first part, after the introduction of the boundaries of the study, it was tried to give a historical and jurisprudential background in the first part in terms of the prohibition of interest and overcoming this prohibition or producing alternative. In the second chapter, mechanisms of functioning of existing housing organizations in Turkey will be discussed in order to prepare the ground for the third part of the jurisprudential legitimacy has been introduced considering. In the third chapter, these organizations were analyzed by classical and modern contract theories and their relations with financial practices were questioned.
As a result, housing finance organizations operating in Turkey are the current activities of the past financial / commercial called legal stratagems has been found to be quite similar to those of the Sharia implementation. Otherwise, this similarity, in our opinion, should not be read as purely profit; on the contrary, it should be seen as one of the consequences of the loss of the moral structure in the background of the fıqh.
Key Words: Hîle-i Şeriyya, Interest, Housing Finance, Lending System.