Dijital gözetim sisteminde devlet egemenliği
State sovereignty in the digital surveillance system
Yazar: SABİNA NASIROVA
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ERDEM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
İnsanlık tarihi kadar eski bir olgu olan gözetim, günümüzde teknolojik ilerlemelerle birlikte yeni bir boyut kazanmakta ve önceki dönemlere kıyasla daha çok yoğunlaşmaktadır. Bireyler ve toplumlar, çeşitli dijital teknolojilerle çevrelenmekte ve günlük yaşamları sosyo-ekonomik ve siyasi amaçlarla gözetlenmektedir. Bu dijital araçlarla gerçekleştirilen gözetimden birçok aktör çeşitli amaçlar için yararlanmaktadır. Bu tezde devletin bu dijital araçlardan nasıl yararlandığı konusu ele alınmakta ve "dijital gözetimin devletin iç egemenliğini nasıl etkilediği?" sorusundan yola çıkarak dijital gözetim ile egemenlik arasındaki araçsal ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bilindiği üzere, mutlak, bölünmez ve devredilmez gibi özelliklere sahip olan klasik egemenlik anlayışı, sınıfsal mücadele ve küreselleşme gibi olguların etkisiyle ile yapısal ve kurumsal dönüşümlere uğramış ve dolayısıyla devlet egemenliği de zayıflamıştır. Devlet ise varlık koşulu olan egemenliğini daima korumaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın da ana tezi devletin iç egemenliğini korumak ve pekiştirmek için kullandığı araçlardan birinin dijital gözetim olduğunu ileri sürmektedir. Tez, dijital gözetim ve devlet egemenliği arasındaki araçsal ilişkiye odaklanarak "Gözetim Çalışmaları" literatüründe kapsamlı bir şekilde ele alınmayan ilişkiye odaklanmakta ve varolan bu boşluğu kapatmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, dijital gözetim aktörleri (devlet, birey ve şirket) arasındaki etkileşime dayanarak kapsayıcı bir "dijital gözetim sistemi" kavramından yola çıkarak devletin diğer aktörlerden elde ettiği verilerle iç egemenliğini nasıl koruduğunu göstermekte ve  çeşitli aktörlerin yer aldığı dijital gözetim sisteminde devletin hala diğer aktörlere kıyasla daha güçlü olduğu tezini savunmaktadır. Devletin iç egemenliğini dijital gözetim aracılığıyla güçlendirdiği hipotezi, iç egemenliği sınırlayan mekanizmaların (insan hak ve özgürlükleri, kuvvetler ayrılığı, anayasal düzen, hukuk devleti gibi) devlet tarafından aşılıp aşılmamasına bakarak test edilmektedir. Çalışmanın yöntemi, ilişkisel bir yaklaşım benimsemekte olup, devlet egemenliğini dijital gözetim bağlamında yorumlamaktadır. Bu çerçevede, yorumsamacı bir metot kullanılmış, tümevarımcılık ve içerik analizi tekniğiyle örnek olaylar analiz edilmiştir.

Abstract:
Surveillance, an ancient phenomenon as old as the history of humanity, has gained a new dimension with technological advances and has become more intense compared to previous periods. Various digital technologies surround individuals and societies, and their daily lives are monitored for socio-economic and political purposes. Many actors benefit from this digital surveillance for multiple purposes. This thesis addresses how the state leverages these digital tools and aims to analyse the instrumental relationship between digital surveillance and sovereignty, starting from the question, "How does digital surveillance affect the state's internal sovereignty?" As is well known, the classical understanding of sovereignty, characterized by attributes such as being absolute, indivisible, and inalienable, has undergone structural and institutional transformations under the influence of phenomena like class struggle and globalization, thus weakening state sovereignty. However, the state always strives to maintain its sovereignty, which is a condition of its existence. The main thesis of this study posits that one of the tools the state uses to preserve and reinforce its internal sovereignty is digital surveillance. By focusing on the instrumental relationship between digital surveillance and state sovereignty, this thesis aims to fill a gap in the "Surveillance Studies" literature that has not been comprehensively addressed. This study demonstrates how the state maintains its internal sovereignty using data obtained from other actors within an inclusive "digital surveillance system" concept, which is based on the interaction between digital surveillance actors (state, individuals, and corporations). It argues that the state remains more powerful than other actors within this digital surveillance system. The hypothesis that the state strengthens its internal sovereignty through digital surveillance is tested by examining whether the mechanisms limiting internal sovereignty (such as human rights and freedoms, separation of powers, constitutional order, and the rule of law) are circumvented by the state. The methodology of the study adopts a relational approach, interpreting state sovereignty in the context of digital surveillance. Within this framework, an interpretive method has been used, analyzing case studies through induction and content analysis techniques.