ID432xID347  siyez buğday (Triticum monococcum L. ssp monococcum) melez kombinasyonunda genetik haritanın oluşturulması ve dane özellikleri ile ilişkili kantitatif özellik bölgelerinin tanımlanması
Obtaining genetic linkage map in ID432xID347  einkorn (Triticum monococcum L. ssp monococcum) cross combination and determinig qtls related to grain traits
Yazar: MİHRİBAN TAŞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÖZKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, siyez buğdayında (Triticum monococcum L. ssp. monococcum) dane özellikleri ile ilişikili kantitatif özellik bölgelerini (QTLs) haritalamak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, ID432 ve ID347 melez kombinasyonundan elde edilen ve tek tohum soy yöntemine göre F8 kademesine getirilmiş 135 adet rekombinant kendilenmiş hat ve anaçlar 2018-2019 yetiştirme sezonunda Adana lokasyonunda tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak ekilmiştir. Genetik bağlantı haritası oluşturmak için toplamda 2888 DNA markörü kullanılmıştır. 
	Araştırma sonucunda, 2888 adet SilicoDArT ve SNP markörü, 7 kromozom üzerinde, toplam 563 lokusta haritalanmış, ortalama 1.93 cM yoğunluğa sahip ve 1089.49 cM uzunluğunda bir genetik harita oluşturulmuştur. İncelenen dane özellikleri ile ilgili olarak dane daireselliği (CS) için 21 adet, dane uzunluk/genişlik oranı (LWR) için 20, uzunluk ve genişlik kesişimi ile ağırlık merkezi arasındaki mesafe (DS) için 18, bin dane ağırlığı (TGW) için 18, dane uzunluğu (L) için 16 adet, dane alan büyüklüğü (AS) için 1 adet DNA markörü P <.00001 seviyesinde önemli bulunmuştur. Dane genişliği (W) ile ilgili olarak herhangi bir DNA markörü tespit edilememiştir. SNP207 nolu markörün incelenen AS, CS, DS, L, LWR, PL ve TGW özellikleri için önemli olduğu belirlenmiştir. Bunun dışında 11 adet SNP markörünün ise CS, DS, L, LWR, PL ve TGW özellikleri için önemli olduğu belirlenmiştir.  Sonuç olarak siyez buğdayında dane iriliğini kontrol eden iki adet QTL bölgesinin olduğu, bunlardan ilkinin 3A kromozomunun 130 ile 1147 cM arasında bulunduğu, diğerin ise 6A kromozomu üzerinde 39 ile 51 cM arasında bulunduğu belirlenmiştir.
	Bu araştırma kapsamında elde edilen sonuçlara dayanılarak, belirlenen kantitatif özellik bölgelerinin doğrulanması ve bu bölgelerin siyez ve diğer buğday ıslahı çalışmalarında kullanılabilirliği ile ilgili ileride yapılacak çalışmalarda önem arz ettiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to map quantitative trait locus for some grain related traits of einkorn wheat (Triticum monococcum spp, monococcum). To this end, parents and 135 F8 recombinant inbred lines (RILs) obtained through single seed descent from cross ID432 and ID347 were sown according to randomized blocks design with three replications during the growing seasons of 2018-2019 in Adana location. Of the 22,681 SilicoDArT, 21,201 SNP markers, a total of 2888 SilicoDArT and SNP markers were used for map construction.
	As a result of the study, the resulting genetic linkage map had 2888 SilicoDArT and SNP in 563 loci mapped onto seven linkage groups and covered 1089.49 cM with a mean interval distance of 1.93 cM between the locus. Regarding the grain properties examined, 21 markers for grain circularity (CS), 20 for grain length / width ratio (LWR), 18 for distance between length and width intersection and center of gravity (DS), 18 for thousand grain weight (TGW), 16 for grain length (L) and 1 for grain area size (AS) were found significant at the level of P <.00001. No DNA markers were detected for grain width (W). It was determined that the marker SNP207 was important for the investigated AS, CS, DS, L, LWR, PL and TGW characteristics. Apart from that, 11 SNP markers were determined to be important with CS, DS, L, LWR, PL and TGW properties. As a result, it was determined that there were two QTL regions controlling the grain size in einkorn wheat, the first of which was on 3A chromosome between 130 and 1147 cM, and the other was between 39 and 51 cM on chromosome 6A.
Based on the results obtained from this research, it has been concluded that verifying the determined QTLs and the usability of these QTLs in einkorn and other wheat breeding studies are important in future studies.