Eski Mezopotamya ve Eski Anadolu'da nüfus nakli uygulamaları (M .Ö 2000-1000)
Mass deportation in Ancient Mesopotamia and in Ancient Anatolia (BC 2000-1000)
Yazar: HAYRUNNİSA OKUR
Danışman: PROF. DR. ORHAN DOĞAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Anadolu = Old Anatolian ; Eski Anadolu medeniyetleri = Old Anatolian civilizations ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Nüfus = Population ; Nüfus hareketleri = Population movements ; Yer değiştirme = Displacement ; Yerleşim yeri = Location area

Özet:
Modern dünyada da zaman zaman meydana gelen toplu nüfus nakli uygulamalarını veya sürgün politikalarını, Eskiçağ'da pekçok krallık ceza şekli olarak kullanmıştır. MÖ. 2. binyılda Anadolu'nun büyük devletlerinden Hititler döneminde toplu bir cezalandırma şekli ve sürgün politikası olarak karşılaştığımız bu ceza şekli, Eski Mezopotamya ve Eski Anadolu toplumlarında da görülmekteydi. M.Ö. 9. yüzyılda Anadolu'nun doğusunda güçlü bir devlet kurarak, Anadolu'da Asur yayılmasını engelleyen Urartu krallarının da toplu nüfus naklini bir devlet politikası haline getirdikleri görülmektedir. Oldukça sert cezalandırma şekilleri ile tanınan ve bu sebeple birçok araştırmacının "barbar" diye isimlendirdiği Asur krallarının, toplu nüfus nakli uygulamasını, Eski Yakındoğu'da bir imparatorluk politikası haline getiren Yeni Asur dönemi yöneticileri olmuştur. 
	Eski Mezopotamya'nın ve eski Anadolu'nun bu büyük devletleri, toplu nüfus aktarımı politikaları sonucunda memleketlerine getirdikleri insan topluluklarını tarım, maden, inşa alanlarında çalıştırmışlar ve orduda da istihdam etmişlerdir. Nakledilen topluluklardan erkeklerin askerlik için ayrılması, karşılıklı huzur ortamının oluşturulmaya çalışıldığı ya da zaten mevcut olduğu şeklinde yorumlanabilir. Buna rağmen bu nakiller sırasında hoş olmayan durumlar da yaşanmıştır. Bu insanlar kendi istekleri ile göç etmemişler, tam aksine zorla göç ettirilmişler ve zaman zaman da bu duruma tepki göstermişlerdir. Uzak ülkelere gerçekleştirilen nüfus nakilleri sırasında kaçma hadiseleri, hastalalıklar ve ölüm gibi olayların olduğu, açlık ve kıtlık gibi fiziksel sıkıntıların olduğu yazılı kaynaklardan öğrenilmektedir. 
	Toplu nüfus aktarımlarıyla ilgili bilgilerimizi, yazılı kaynaklardan ve arkeolojik kaynaklardan öğrenmekteyiz. Hititler, Urartular ve Asurlular'ın çivi yazılı metinleri başta olmak üzere, yine bu devletlere ait kabartmalar ve heykeller gibi arkeolojik bulgular, toplu nüfus nakli uygulamaları konusunda başvuracağımız önemli kaynaklar olmuştur. 
Toplu nüfus aktarımları politikaları yapılan bölgelerde, yukarıda bahsetmiş olduğumuz, Hitit, Urartu, Asur ve Mısır gibi medeniyetlerin kültürleri üzerinde önemli değişikliklere neden olmuştur. Bu nakiller sonucunda iskan edilmemiş bölgeler nüfuslandırılmış ve ekonomiye kazandırılmış, Merkezi otorite güçlendirilmiş ve yeni fethedilen ülkelerde güvenlik sağlanmıştır. Dolayısıyla toplu nüfus nakilleri, Eski Mezopotamya ve Eski Anadolu Kültürleri'nin kent ve yerleşim şekilleri, dini hayatları, dil ve yazıları, sanat ve mimarileri gibi pekçok unsurlarında çok önemli bir etkileşime ve değişime neden olmuştur. 
	

Anahtar Kelimeler: Eski Mezopotamya, Hitit, Urartu, Asur, Babil, Eski Anadolu.

Abstract:
Mass Deportations that occur from time to time in the modern world or exile policies were applied in ancient times by many governors as a method of punishment. This practice we encounter during the Hittites of Anatolia's largest states in the 2nd BC as a form of punishment and exile policy were also seen in the societies of Ancient Mesopotamia and Ancient Anatolia.  It is seen that kings of Urartian preventing the spread of the Assyria by establishing a powerful state in the Eastern Anatolia in the 9th century BC made mass deportation a state policy as well.  It was the governors of New Assyrian period that made the mass deportation of Assyrian kings, named "barbarian" by many researchers because of their very cruel punishment methods, become an imperial policy in the Ancient Near East. 
Those great states of the Ancient Mesopotamia and Ancient Anatolia employed the people they brought to their countries as a result of mass depotations not only in agriculture, mining and construction activities but also in the army. The recruitment of men from transferred communities can be interpreted as an effort to create mutual confidence or the existence of it. Nonetheless, therewerealso unpleasant situations occurred during these deportations. These people did not emigrate with their own will, on the contrary, they were forced to migrate and occasionally they reacted to this situation. It is detected the fact that escapes, sicknesses, deaths and primary problems such as starvation had occurred during long distanced deportations, learned from cuneiform scripts.
We get the information of the current knowledge about mass deportations from both written sources and archaeological sources. Especially documents with cuneiform script of Hittites, Urartians and Assyrians; archeological findings such as reliefs and sculptures of these countries have been important sources to reach the knowledge about mass deportations.
Mass deportations have caused significant changes in the cultures of civilizations, we have mentioned above, such as Hittite, Urartian and Assyria and Egypt in the regions where the mass deportations had been applied. As a result of these transfers, unpopulated regions were populated and enlivened its economy, central authority was strengthened and the security was ensured in the newly conquered countries. Consequently, mass deportations have brought about significant interactions and changes in many factors such as urban and residential forms, religious lives, languages and writings, arts and architecture of Ancient Mesopotamia and Ancient Anatolia Cultures.

	
Keywords: Ancient Mesopotamia, Hittite, Urartuian, Assyrian, Babylon, Ancient Anatolia.