Mektûbât-ı Rabbânî'de kurbiyet terimi çerçevesinde hadislerin işârî yorumları
The ishari comments of ahadith in İmam Rabbani's Maktubat in the context of the term "Qurbiyyah"
Yazar: BÜNYAMİN AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. ZAFER ERGİNLİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mektubat = Mektubat ; İmam-ı Rabbani = İmam-ı Rabbani ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, İmâm-ı Rabbânî'nin Mektûbât adlı eserinde "kurbiyet" konusunu ele aldığı mektuplarda kullanmış olduğu hadislere getirmiş olduğu işârî yorumların incelenmesine dayanmaktadır. Çalışma bu yönüyle nitel bir araştırma olup içerik analizini esas almaktadır.

Çalışmanın birinci bölümünde İmâm-ı Rabbânî'nin kısa bir hal bilgisine yer verildikten sonra yazmış olduğu eserleri ve nakşbendî silsilesi içindeki yeri incelenmiştir. Ayrıca çalışmamızda konu edindiğimiz mektupları yazdığı kişiler isim olarak zikredilmiştir. Bununla birlikte, İmâm-ı Rabbânî'nin Mektûbât adlı eseri üzerine yapılmış çalışmalarla ilgili yapmış olduğumuz literatür taramasına kısaca yer verildikten sonra tez çalışmamızın ana iskeletini oluşturmaya çalıştığımız işârî yorumun tasavvuf ve tefsirdeki kullanım şekillerine yer verilmiş ve özellikle de tasavvuf biliminde işârî yorumun kullanımı ile ilgili tespitler yapılmıştır.

İmâm-ı Rabbânî'nin yazmış olduğu mektupların etki alanını görebilmek için mektupların yazılmış olduğu kişiler ve unvanları incelenmiş ve diğer sûfîlerden farklı olarak pasif bir sûfî olmadığına ve aynı zamanda bir aksiyon adamı olduğu tespitine yer verilmiştir.

Çalışmanın ikinci bölümünde, kurb ve bu'd kavramlarını ele alıp inceledikten sonra kurbiyet konusunu ele aldığı mektuplarda hadislere getirdiği işârî yorumun kullanımı ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca İmâm-ı Rabbânî'nin yazdığı mektuplarla neyi murad ettiğinin anlaşılabilmesi için Celâleddin Ekberşah döneminin sosyal ve dini hayatı kısaca ele alınmıştır.

İmâm-ı Rabbânî'nin kurbiyet konusunu ele aldığı mektuplar içerik analizine tabi tutulmuş, metinde yer alan hadisler incelenerek bu hadislerdeki İşârî yorumlar tetkik edilmiştir. Hadisler analiz edilirken İmâm-ı Rabbânî'nin bu hadislere getirmiş olduğu yorumların hazırlayıcısı olan sosyal şartlar incelenmeye çalışılmış ve İmâm-ı Rabbânî'nin bu hadislere niçin bu şekilde İşârî yorumlar getirdiği çözümlenmeye çalışılmıştır.

Son olarak, İmâm-ı Rabbânî'nin sülûk anlayışı kurbiyyet merkezli olarak incelenmiş ve Şerîat, Tarikat ve Hakîkat kavramları bağlamında İmâm-ı Rabbânî'nin kurbiyyet anlayışı incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This work deals with the examination of the ishari comments of ahadith in the letters in Imam Rabbani's Maktubat in which he discusses the concept of "qurbiyyah" with this aspect, the work is a qualitative research based on content analysis.
The first part of the work examines the place of Imam Rabbani in the succession of the Naqshibandiyyah and his works together with a short biography. In the work, the names of the people whom Imam Rabbani wrote his letters are mentioned by names. Besides, the examples of the usage of the ishari commentary in the fields of tasawwuf and tafsir are mentioned together with the usage of the ishari commentary in the branch of tasawwuf. The literature review on Imam Rabbani's Maktubat is also included.
In order to illustrate the influence area of Imam Rabbani's letters the people he addressed and their titles are examined. It is stated that, apart from the other Sûfîs, he is a man of action.
The second part of the work examines the concept of "qurbiyyah"and deals with the ahadith in Maktubat and the ishari comments of Rabbani on these ahadith. To be able to understand Imam Rabbani's letters the contemporary social and religious conditions of the Celaleddin Ekbarsah period is summarized briefly.
The letters in which Imam Rabbani mentions qurbiyyah are examined through content analysis, the ishari commentary in the ahadith in the text are scrutinized. This part also tries to find out the social conditions that prepared the reasons of using ishari comments.
Finally, Imam Rabbani's concept of suluq within the framework of qurbiyyah and Imam Rabbani's concept of qurbiyyah within the context of Shariah, Tariqah and Haqiqah are examined.