Ankara'da 1970-2000 yılları arasında rock müzik icra mekânları
Rock music venues in Ankara between 1970-2000
Yazar: ÖMER EMRE ŞENDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ADİLE NURAY BAYRAKTAR
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Müzik = Music
Dizin: Ankara = Ankara ; Ankara-Kızılay = Ankara-Kızılay ; Ankara-Çankaya-Kavaklıdere = Ankara-Çankaya-Kavaklıdere ; Günlük yaşam = Daily life ; Rock müzik = Rock music

Özet:
Ankara'da Cumhuriyet'in ilanı ile başlayan dönemde tasavvur edilen modern yaşam çeşitli 
etkinlikler ve bu etkinliklere karşılık gelen mekânlar ile desteklenmiştir. Kültürel olarak 
'vitrin' olma özelliği taşıyan müzik, Batılılaşma politikasının bu süreçte yarattığı etkinin 
bir sonucu olarak dönemde farklı bir anlama sahiptir. 1923 yılından başlayarak 2000'li 
yıllara dek toplumsal yapıya bağlı olarak değişen müzik anlayışı ve bu değişime karşılık 
gelen müzik mekânları kentte yapılı çevreyi ve kentsel mekânı biçimlendiren bir etki 
yaratmıştır. Cumhuriyetin ilanı ile Batı kaynaklı müzik, benimsenen politikalar uyarınca 
toplumda yaygınlaştırılmaya çalışılmış, 1930'lu yıllarda müzik alanındaki kurumsallaşma 
ve yapılan yasal düzenlemeler ile Alafranga müziğin halk tarafından benimsenmesi 
hedeflenmiştir. 1930'lu yılların sonlarına dek Ankara'da gazinolarda Alaturka ve 
Alafranga müziğin bir arada icra edildiği, sonrasında ise Alafranga müziğin yaygınlaştığı 
görülmektedir. 1950 yılında iktidarın değişmesiyle birlikte izlenen yeni ekonomik 
politikalar, siyasi tercihler ve eğilimler Ankara'da gündelik yaşam etkinliklerini de 
değiştirmiş, dönemde ortaya çıkan Amerikanlaşma; müzik anlayışının da değişmesine yol 
açmıştır. Dönemde jazz müziğin Ankara'ya kültürel değişim programları, dernekler ve 
radyo programları vasıtasıyla taşındığı ve dönemin önemli mekanlarında icra edildiği 
görülmektedir. 1950'li yılların sonunda ortaya çıkan rock müzik, ilk olarak yurtdışından 
gelen grupların repertuarlarında yer alan şarkıların Türk sanatçılar tarafından 
yorumlanması ile tanınır olmuştur. Yerel sanatsal ögeler ile birleşerek Anadolu Rock adı 
altında yeni bir biçim alan rock müzik dönemsel olarak pavyonlarda icra edilmeye 
başlanmıştır. 1970'li yıllarda rock müziğin toplumsal olarak kabul gördüğü, kendi müzik 
kitlesini yarattığı ve özellikle sinemalarda icra edildiği görülmektedir. Sinemaların 
Kavaklıdere'de konumlanması sonraki dönemlerde ortaya çıkan mekânsal tanımlamalar 
için önemlidir. 1980'li yıllarda kendi kitlesini yaratan rock müzik bar mekânlarının ortaya 
çıkmasına yol açmış, Kavaklıdere bölgesinde açılan barlarda icra edilir olmuştur. 1990'lı 
yıllarda rock müziğin Kavaklıdere'de üst kesimden dinleyici kitlesine yönelik olarak 
Farabi Sokak'ta açılan barlarda, Kızılay bölgesinde ise özellikle gençlerden oluşan farklı 
bir kesime hitap ederek Sakarya Caddesi'nde ve SSK İşhanı'nda açılan barlarda icra 
edildiği görülmektedir. 2000'li yıllardan başlayarak rock müzik merkez dışında 
konumlanan alışveriş merkezlerinin açık alanlarında icra edilmeye başlamıştır. 
Bu çalışmada Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Batılı müzik ve Batılı müzik icra mekanlarına 
dair genel bir araştırma yapılmış, 2000 yılı sonrası kapsam dışında bırakılarak, 1970-2000 
yılları arasında rock müzik ve rock müzik icra mekanlarına odaklanılmıştır.

Abstract:
The modern life envisioned in the period that started with the proclamation of the Republic 
in Ankara was supported by various activities and spaces corresponding to these activities. 
Music, which is culturally a showcase, has a different meaning in the period as a result of 
the effect of Westernization policy in this process. Starting from 1923 until the 2000s, the 
changing understanding of music depending on the social structure and the music venues 
corresponding to this change have created an effect that shapes the built environment and 
urban space in the city. With the proclamation of the Republic, Western-sourced music 
was tried to be popularized in the society in accordance with the adopted policies, and with 
the institutionalization and legal regulations in the field of music in the 1930s, it was aimed 
to adopt Alafranga music by the public. It is seen that Alaturka and Alafranga music were 
performed together in the casinos in Ankara until the end of the 1930s, and then Alafranga 
music became widespread. With the change of power in 1950, the new economic policies, 
political preferences and tendencies followed also changed the daily life activities in 
Ankara. It also changed the understanding of music. It is seen that jazz music was carried 
to Ankara through cultural exchange programs, associations and radio programs and 
performed in important venues of the period. Rock music, which emerged at the end of the 
1950s, was first known for the interpretation of the songs in the repertoire of groups from 
abroad by Turkish artists. Rock music, which combined with local artistic elements and 
took a new form under the name of Anadolu Rock, started to be performed periodically in 
pavilions. In the 1970s, it is seen that rock music was socially accepted, created its own 
music audience, and was especially performed in cinemas. The location of the cinemas in 
Kavaklıdere is important for the spatial definitions that emerged in the later periods. In the 
1980s, rock music that created its own audience led to the emergence of bar venues, and it 
has been performed in bars opened in the Kavaklıdere region. In the 1990s, it is seen that 
rock music was performed in the bars opened on Farabi Street in Kavaklıdere for the upper 
class audience, and in the bars opened on Sakarya Street and SSK İşhanı in the Kızılay 
region, appealing to a different segment of young people. Starting from the 2000s, rock 
music began to be performed in the open areas of shopping malls located outside the 
center.
In this study, a general research on Western music and Western music performance venues 
was made with the proclamation of the Republic, and after 2000, it was left out of the 
scope and focused on rock music and rock music performance venues between 1970-2000.