Hünnap (Zizyphus jujuba Mill.) meyvesinin farklı yöntemler ile yapılan ekstraksiyonlarında flavonoid, antioksidan ve eser element düzeylerinin tayini ve asetilkolinesteraz aktivitesine etkisi
Determination of flavanoid, antioxidant and trace element levels in extractions of jujube (Zizyphus jujuba Mill) fruits using different methods and its effect on acetylcholinesteras activity
Yazar: BİLGE KAĞAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ADNAN ADİL HİŞMİOĞULLARI
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Butirilkolinesteraz = Butyrylcholinesterase ; Elementler = Elements ; Flavonoidler = Flavonoids ; Hünnap = Jujube

Özet:
Tıbbi bitkilerden olan hünnap (Zizyphus jujuba Mill.) meyvesinin içerdiği çeşitli 
metabolitler ve mineraller ile insan sağlığı üzerinde foksiyonel bir rol oynamaktadır. Bu tezin 
amacı da hünnapın içerdiği metabolitlerden olan flavonoidlerin, antioksidanların; su ve alkol 
ekstraktlarındaki miktarlarının ayrı ayrı hesaplanması ve içerdiği eser element miktarlarının ve 
çeşitlerinin saptanması; aynı zamanda hünnapın asetilkolinesteraz enzimine gösterdiği 
inhibisyon etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Hünnap meyveler 50 ºC'de fırınlanarak kurutuldu. Daha sonra liyofilizatör cihazı 
yardımıyla alkol ve su ekstraksiyonları hazırlandı. Hünnapın antioksidan miktarlarının 
hesaplanması için ticari olarak satılan TAS-TOS kitleri kullanıldı. Flavanoid madde 
miktarlarının analizi spektrofotometrik metot kullanılarak belirlendi. Hünnapın içerdiği eser 
element düzeylerinin belirlenmesi ICP-MS cihazı ile hesaplandı. Asetilkolinesteraz enzim 
inhibisyonu için Ellman yöntemi kullanılarak spektrofotometrik ölçüm sonuçları 
asetilkolinesteraz inhibitörü olan takrin ile kıyaslandı.
Hünnapın flavanoid miktarlarının belirlenmesi için hünnapın su ve alkol ekstraktlarının 
ayrı ayrı 10'ar adet ölçümü yapıldı. Elde edilen sonuçlara göre hünnapın alkol ekstraktı toplam 
flavanoid miktarı ortalaması 0.71 µg/ml, su ekstraktı toplam flavonoid miktarı ortalaması 2.24 
µg/ml bulundu. Su ekstraktında toplam flavanoid miktarı, alkol ekstraktından daha yüksek ve 
anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Hünnapın toplam antioksidan ve toplam oksidan miktarlarının 
belirlenmesi için su ve alkol ekstraktlarının 10'ar adet ölçümü yapıldı. Hünnap toplam oksidan 
seviyesi(TOS) su ekstraktında ortalaması 11.25 μmol/L, alkol ekstratı ortalaması 78.57 μmol/L; 
Hünnap toplam antioksidan seviyesi (TAS) su ekstraktında ortalaması 0.96 μmol/L alkol 
ekstratında ortalaması 2.87 μmol/L olarak hesaplanmıştır. Hünnapın toplam antioksidan ve 
toplam oksidan miktarı alkol ekstraktlarında daha yüksek ve anlamlı bulunmuştur(p<0.05). 
Hünnapın içerdiği eser element düzeylerinin belirlenmesi için ICP-MS cihazı kullanıldı. Su ve 
alkol ekstraksiyonlarının ayrı ayrı 2 farklı ölçümü alındı. Hünnapın 9 farklı eser element 
yönünden ölçümleri analiz edildi. 9 eser elementten kobalt hariç hünnapın su ekstraktlarındaki 
eser element düzeyleri alkol eser element düzeylerinden daha yüksek miktarda bulunmuştur. 
Kobalt elementi tespit edilememiştir. Asetilkolinesteraz inhibisyonunda hünnap etanol 
ekstraksiyonun AChE R2 0,9917, İc50:0,002962; hünnap su ekstraksiyonun R2 0,9945, İc50: 0,002254 bulunmuştur.
Sonuç olarak yapılan analizlerin neticesinde hünnap bitkisinin meyvelerinin içerdiği 
metabolitler sayesinden fonksiyonel bir gıda işlevi gösterdiği ve enzim inhibisyon değerlerinin 
asetilkolinesteraz inhibitörü olan takrine kıyasla düşük olduğu bulunmuştur. Hünnapın içerdiği 
fitokimyasallar sayesinde insan sağlığı üzerinden yararlı etkilerinin bulunduğu ancak yapılan 
çalışmaların sayısının daha da detaylandırılarak arttırılmasına gerek olduğu sonucuna 
varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Antioksidan, asetilkolinesteraz, eser element, flavanoid, hünnap

Abstract:
Jujube (Zizyphus jujuba Mill.), a medicinal plant, has a functional role in human health 
with the various metabolites and minerals it contains. The aim of the thesis is to examine the 
amount of flavonoids and antioxidants which are the metabolites contained in jujube in water 
and alcohol extracts separately and to investigate the amounts and types of trace elements. It 
was also aimed to determine the inhibition effect of jujube on the acetylcholinesterase enzyme.
Jujube fruits were dried in an oven at 50 oC. Then, alcohol and water extractions were 
prepared with the help of a lyophilizer device. Commercially available TAS-TOS kits were 
used to calculate the antioxidant amounts of jujube. Analysis of flavonoid substance amounts 
was determined using the spectrophotometric method. Determination of the trace element levels 
contained in jujube was measured with the ICP-MS device. Spectrophotometric measurement 
results were compared with tacrine, an acetylcholinesterase inhibitor, using the Ellman method 
for acetylcholinesterase enzyme inhibition.
10 separate measurements of water and alcohol extracts of jujube were made in order to 
measure the flavonoid amounts of jujube. According to the results, the average amount of total 
flavonoids in the alcohol extract of jujube was 0.71 µg/ml and the average amount of total 
flavonoids in the water extract was 2.24 µg/ml. The total amount of flavonoids in the water 
extract was found to be higher and significant than in the alcohol extract (p<0.05). 10 
measurements each of water and alcohol extracts were made to determine the total antioxidant 
and oxidant amounts of jujube. It was found that the average total oxidant level (TOS) of jujube 
in water extract is 11.25 μmol/L, the average in alcohol extract is 78.57 μmol/L while the 
average total antioxidant level (TAS) of jujube was calculated as 0.96 μmol/L in water extract 
and 2.87 μmol/L in alcohol extract. Total antioxidant and oxidant status of jujube were found 
to be higher and significant in alcohol extracts (p<0.05). ICP-MS device was used to determine 
the trace element levels contained in jujube. Two different measurements of water and alcohol 
extractions were taken separately. Measurements of jujube in terms of 9 different trace elements 
were analyzed. Of the 9 trace elements, except for cobalt, the trace element levels in the water 
extracts of jujube were found to be higher than the alcohol trace element levels. The element 
cobalt was not detected. The jujube ethanol extraction was found as AChE R2
0,9917, 
İc50:0,002962 while jujube water extraction was R2
0,9945, İc50:0,002254 in 
acetylcholinesterase inhibition.
As a result of the analysis, it was found that the fruits of the jujube plant function as a 
functional food thanks to the metabolites it contains and the enzyme inhibition values are lower 
than tacrine, an acetylcholinesterase inhibitor. It has been concluded that jujube has beneficial 
effects on human health thanks to the phytochemicals it contains, but the number of studies 
carried out needs to be increased in more detail.
Key words: Acetylcholinesterase, antioxidant, flavonoid, jujube, trace element