Ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersine yönelik tutumlarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
Examination the variables predicting secondary school students' attitudes towards Turkish course
Yazar: HAKAN VURAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE YILDIZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutumlar = Attitudes ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğrenme stilleri = Learning styles

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin öğrenme stilleri, üst bilişsel farkındalık düzeyi, cinsiyet, aylık okunan kitap sayısı, okul türü, sınıf seviyesi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerinin öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarını yordayıp yordamadığını belirlemek ve öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarına ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerini ortaya koymaktır.
Karma yöntem kullanılan bu araştırmada sıralı açıklayıcı desen benimsenmiştir. Çalışmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda da durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunun örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ortaokul kurumlarının 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim gören ve küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 668 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen ve nicel verilerin toplandığı ortaokullarda öğrencilerin derslerine giren 25 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Gencel (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri III", Karakelle ve Saraç (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan "Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği - B" ve Topçuoğlu-Ünal ve Köse (2014) tarafından geliştirilen "Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, SPSS 26 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Doğrusal çoklu hiyerarşik regresyon analizi ile değişkenlerin Türkçe dersine yönelik tutumu yordama gücü incelenmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen nitel veriler ise NVivo 10 programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda "Türkçe Dersine Yönelik İlgi ve Sevgi" (TDYİS) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS (ÖS3-ÖS2-ÖS1) olduğu, bu değişkeni sırasıyla AOKS, ÜBFD, OT, BED1, Cinsiyet ve SS1 değişkenlerinin takip ettiği ve bu değişkenlerin birlikte TDYİS yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %58'ini açıkladığı; "Türkçe Dersine İlişkin Olumsuz Tutumlar" (TDİOT) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS3 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÜBFD, Cinsiyet, AOKS ve OT değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDİOT yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %29'unu açıkladığı; "Türkçe Dersine Yönelik Etkinlikler" (TDYE) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS3 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÜBFD, SS1, ÖS1, AOKS, ÖS2, AED1, Cinsiyet, AED2, AED3 ve OT değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDYE yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %40'ını açıkladığı; "Türkçe Dersine Yönelik Tutum" (TDYT) yordanan değişkeninin en önemli yordayıcısının ÖS2 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÖS1, AOKS, ÖS3, ÜBFD, SS1, OT ve Cinsiyet değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDYT yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %60'ını açıkladığı belirlenmiştir.
Araştırmanın nitel boyutunda öğretmen görüşlerine göre öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarının olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin Türkçe dersindeki konuları hangi yollarla öğrendiklerine ilişkin öğretmen görüşleri incelendiğinde ise öğrencilerin en çok özümseyen öğrenme stiline sahip oldukları görülmüştür. Öğrencilerin Türkçe dersindeki konuları öğrenme düzeylerine ilişkin farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin Türkçe dersi konularındaki öğrenme eksiklerini telafi edebilmek için yaptıklarına ilişkin öğretmen görüşleri incelendiğinde, öğrencilerin en çok destek alma davranışı gösterdiği, bu davranışı konuları tekrar etme ve soru çözme davranışının takip ettiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarıyla öğrenme stilleri arasında ilişki olduğunu ve daha çok öğrenme stilinin tutumu etkilediğini düşündükleri tespit edilmiştir. Son olarak; öğretmenler, öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarıyla üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasında ilişki olduğunu ve daha çok üst bilişsel farkındalığın tutumu etkilediği yönünde görüş içerisinde oldukları belirlenmiştir. 
Anahtar kelimeler: Türkçe dersi, tutum, öğrenme stili, üst bilişsel farkındalık.

Abstract:
The aim of this study was to determine whether the variables of secondary school students' learning styles, metacognitive awareness level, gender, number of books read monthly, school type, grade level, mother's and father's education level predict students' attitudes towards Turkish course and to reveal the opinions of Turkish teachers about students' attitudes towards Turkish course. 
A sequential explanatory design was adopted in this research, in which mixed method was used. The survey model was used in the quantitative dimension of the study, and the case study model was used in the qualitative dimension. The sample of the quantitative dimension of the study consisted of 668 students studying in the 6th, 7th and 8th grades of the official secondary schools affiliated to the Ministry of National Education in the Central district of Sivas province in the 2021-2022 academic year and who determined by the cluster sampling method. The study group of the qualitative dimension of the research consisted of 25 Turkish teachers who were selected by criterion sampling method, one of the purposive sampling methods, and who attended the classes of the students in secondary schools where quantitative data were collected. "Kolb Learning Styles Inventory III" adapted into Turkish by Gencel (2006), "Metacognitive Awareness Scale for Children - B" adapted into Turkish by Karakelle and Saraç (2007), and "Attitude Scale Towards Turkish Course" developed by Topçuoğlu-Ünal and Köse (2014) were used as data collection tools in the quantitative dimension of the study. Qualitative data of the research were collected with the interview form prepared by the researcher. Quantitative data were analyzed using the SPSS 26 package program. With the linear multiple hierarchical regression analysis, the predictive power of the variables towards the Turkish course was examined. The qualitative data obtained as a result of the interviews with the teachers were analyzed with the content analysis method using the NVivo 10 program.	As a result of the research, it was understood that the most important predictor of the sub-dimension of "Attention and Love for Turkish Course" (ALTC) is Learning Styles (LS3-LS2-LS1), followed by Number of Books Read Monthly, Metacognitive Awareness Level, School Type, father's education level1, Gender and Grade Level1 respectively and these variables together explained 58% of the total variance regarding the predicted variable of (ALTC). It was determined that the most important predictor of the sub-dimension of "Negative Attitudes towards the Turkish Course" (NATC) was Learing Style3, followed by Metacognitive Awareness Level, Gender, Number of Books Read Monthly, and School Type respectively, and the variables together explained 29% of the total variance of the predicted variable of NATC; the most important predictor of the sub-dimension of "Activities for Turkish Course" (ATC) was Learning Style3, followed by the Metacognitive Awareness Level, Grade Level1, Learning Style1, Number of Books Read Monthly, Learning Style2, Mother Education Level1, Gender, Mother Education Level2, Mother Education Level3 and School Type variables, and the variables together explained 40% of the total variance of the predicted variable of ATC; the most important predictor of the predicted variable "Attitude towards Turkish Course" (ATTC) was Learning Style2, this variable was followed by Learning Style1, Number of Books Read Monthly, Learning Style3, Metacognitive Awareness Level, Grade Level1, School Type and Gender, and the variables together explained 60% of the total variance of the predicted variable of ATL.
In the qualitative dimension of the study, it was concluded that the attitudes of the students towards the Turkish course were positive according to the teachers' opinions. When the teachers' opinions about the ways in which the students learn the subjects in the Turkish course were examined, it was seen that the students had the most assimilating learning style. It was observed that the students' metacognitive awareness about the level of learning the subjects in the Turkish course was at a high level. When the teachers' opinions about what the students do to compensate for their learning deficiencies in Turkish course were examined, it was determined that the students showed the most supportive behavior, followed by the behavior of repeating the topics and solving questions. The teachers thought that there was a relationship between the students' attitudes towards the Turkish course and their learning styles, and that they mostly thought that the learning style affects the attitude. Finally; it was determined that the teachers stated that there was a relationship between the students' attitudes towards the Turkish course and their metacognitive awareness levels, and that metacognitive awareness affects the attitude.
Keywords: Turkish course, attitude, learning style, metacognitive awareness.