Pamukta (gossypium hirsutum l.)diallel analiz yöntemi ile verim, verim öğeleri ve lif kalite özelliklerinin genetik analizi
Genetic analysis of yield, yield components and fiber quality parameters in cotton (gossypium hirsutum l.) by using diallel analysis method
Yazar: HÜSEYİN BAŞAL
Danışman: PROF.DR. İSMAİL TURGUT
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Diallel analiz = Diallel analysis ; Genetik analiz = Genetic analysis ; Kalite = Quality ; Pamuk = Cotton ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
-IV- oz Upland pamuk türüne ait (G. hirsutum L) 6 çeşidi içeren yarım diallel melez analizi çalışması, ADÜ Ziraat Fakültesine ait deneme tarlalarında yapılmıştır. Oluşturulan populasyonda, genel ve özel uyuşma yeteneklerinin hesaplanmasında Griffing, genetik parametrelerin hesaplanmasında ise Jinks- Hayman yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı; populasyonun genetik yapısı hakkında bilgi elde etmek, üzerinde durulan özellikler bakımından, uygun anaçları ve ümitli kombinasyonları belirlemektir. Çalışmada genel uyuşma yeteneği etkileri incelenen bütün özelliklerde, özel uyuşma yeteneği etkileri ise koza kütlü pamuk ağırlığı, bitki kütlü pamuk verimi, erkencilik oranı, lif uzunluğu ve lif inceliği özelliklerinde önemli bulunmuştur. Koza kütlü ağırlığı ve bitki kütlü pamuk verimi için çokluk olumlu, diğer özellikler için ise çokluk olumsuz yönde heterosis ve heterobeltiosis olduğu belirlenmiştir. İncelenen özelliklerden, bitkide koza sayısı, çırçır randımanı ve lif inceliği için eklemeli ve dominant; koza kütlü pamuk ağırlığı, 100 tohum ağırlığı, lif kopma dayanıklılığı ve lif uzunluğu için eklemeli; bitki kütlü pamuk verimi ve erkencilik oranı için ise dominant gen etkilerinin önemli olduğu saptanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Pamuk, diallel analiz, uyuşma yetenekleri, heterotik etkiler.

Abstract:
-V- ABSTRACT The study of half diallel analysis including 6 upland cotton (G. hirsutum L.) varieties was conducted at Adnan Menderes University Agricultural Faculty experimental field. In order to calculate general and specific combining ability and to estimate genetic parameters Griffing and Jinks-Hayman methods were used respectively. The objectives of the research were to have information about the genetic parameters of population, to select suitable parents and to indicate promising cross combination for examined characters. While gca was found to be significant for all characters, sea was significant for boll seed cotton yield, seed cotton yield per plant, earliness ratio fiber length and fiber fineness. Among examined characters only seed cotton yield per plant and boll seed cotton yield generally showed positives heterosis and heterobeltiosis values. According to the results of the genetic parameters, number of bolls per plant, ginning turnout and fiber fineness were governed by additive and dominance gene effects; boll seed cotton yield, 100 seed weight, fiber strength and fiber length exhibited additive gene effects and significant dominance variance was detected for seed cotton weight per plant and earliness ratio. KEY WORDS : Cotton, diallel analysis, combining abilities, heterotic effects.