Sokakta yaşayan çocuklar ve aileleri (İstanbul örneği) /
Yazar: İSMAİL BARIŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA E. ERKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile hayatı = Family life ; Göçler = Migrations ; Kentleşme = Urbanization ; Sokak çocukları = Street children ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Yoksulluk = Poverty ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuklar = Children ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Demografik, sosyal ve ekonomik göstergelerden çıkarılabileceği gibi, kente göçle gelmiş, ancak kentsel bütünleşmesini sağlayamamış, yoksulluğun getirdiği olanaksızlıklarla, eğitim, sağlık gibi haklardan yeterince yararlanamayan, geçerli bir mesleği ve kentsel yaşamın gereklerini karşılayabilecek becerileri olmayan, kültürel değerleri farklı bu grupların kentlere yığılması, beraberinde birçok sorunu da gündeme getirmektedir. Tüm bu süreç geleneksel yapıdaki ailenin yapı ve özelliklerini de değiştirmektedir. Ailelerin çocuklar üzerindeki kontrollerini azaltmakta ve çocukların sokakla tanışmalarına daha sonra da sokakta yaşamalarına zemin hazırlamaktadırlar. Sokaktaki çocuk olgusu, bilindiği gibi beraberinde birçok etkeni içeren bir sorundur. Çözümünde de pek çok kurumun, disiplinin ortak girişimi ve çabasını gerektirmektedir.Bu araştırmada birinci bölümde; çocuklar ve sokakta çalışan/yaşayan çocuklar sorununa dair temel kavramlar, özellikleri ve çocukların sokakta bulunma nedenlerinden özel ailesel ve sosyo-ekonomik faktörlere yer verilmiştir. İkinci bölümde; sokakta yaşayan çocuklar olgusu, sokağın riskleri ve Türkiye'deki sosyolojik duruma bakılmaktadır. Türkiye'deki durum İstanbul ili özelinde, sokakta yaşayan çocuklarla ilgili yapılan çalışmalara ve mevzuata kısaca değinilmiştir. Üçüncü bölümde; araştırmada İstanbul sokaklarında yaşayan 114 çocuk ve ailesinden alınan ampirik verilerin SPSS ortamında hazırlanan frekans ve çapraz tablo bulgularına ve bunların yorumlarına yer verilmiştir. Bu bölümde, verilerin işlenmesi ve değerlendirilmesi, çocukların sosyo-demografik özellikleri, anne babaların sosyo-demografik özellikleri, ailelerin sosyo-ekonomik durumu ve göç hikayesi, zayıflayan aile bağları ve çocuğun aileden kaçışında etkili olan aile içi faktörler, sokaktaki yaşam ve çocukların sokaktaki ilişkileri çerçevesinde elde edilen bulgular ve yorumlara yer verilmiştir.Sonuç bölümünde ise araştırmada elde edilen verilere ve sorunun çözümünde etkili olabileceği düşünülen önerilere yer verilmeye çalışılmıştır.ANAHTAR SÖZCÜKLER: Çocuk, Sokakta Yaşayan Çocuk, Aile, Göç, Kentleşme, Yoksulluk, Medya, Sosyal Hareketlilik, Sosyal İlişkiler.

Abstract:
As it may be deducted from the demographic, social and economic indicators, the accumulation of these groups of people migrated from rural areas to cities but who couldn?t integrate successfully, who could not benefit fully from education and health rights due to poverty, who haven?t a valid job, who don?t have enough skills to meet the needs of urban life and who have different cultural values, brings together a lot of problems. All that process, changes as well the structure and characteristic of traditional families, diminishes the control of the parents over their children which in turn paves the way for their acquaintance with the street and then living on the street. The phenomenon of children on the street is a problem that comprises many other factors which of children on the street is a problem that promises many other factors which has to be handled by a multidisciplinary approach.The first part of this research covers the main concepts of the problem of children and children working / living on streets, their characteristics, the reasons for their being on streets and the specific familial and socio-economical factors. The second part covers the sociological situation in the world and in Turkey on the children living on streets and their families. Following a brief look at the situation in the world, the situation of Turkey is handled based on the legislation and studies on children living on streets in Istanbul. The third part, comprises the findings and comments on the frequency and cross table analyses of empirical data taken from 114 children living on Istanbul streets and their families. The SPSS program is used statistical analysis. This chapter covers the findings and comments on the data processing and evaluation, the socio- demographic characteristics of the children, the socio- demographic characteristics of the parents, the socio-economic situation and migration story of the families, weakening of family ties and domestic factors effecting the runaway of the children from home, street life and the relations of the children on the street.The conclusion comprises the findings of the research and the problem solving suggestions.KEY WORDS: Child, Child living on Street, Family, Migration, Urbanization, Poverty, Media, Social Mobility, Social Relations.