Sovyet dönemi Kazak basını
Kazakh press in Soviet era
Yazar: ZHULDUZ AMANGELDIYEVA
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN AYHAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Çalışma, Kazak basının tarihi ve gelişim aşamalarından Sovyet Dönemini ele almaktadır. Bununla beraber on dokuzuncu yüzyılın sonlarında başlayan bağımsızlık öncesi Kazak basının tarihi ve tarihsel gelişim aşamalarını da değinmektedir. Kazak basını Türkistan'da yer alan diğer ülke basınları ile aynı süreci yaşadığı belirtilen çalışmada, genel olarak Sovyet dönemi Kazakistan basının durumu, geçirdiği aşamalar ve yeni duruma uyum sağlama konusunda yaşadığı sorunlar temel alınmakla birlikte, devlet basın ilişkileri, basının örgütlenme sorunu, gazete yayın politikaları, içeriği ve basın çalışanların sorunları tartışılmıştır. Çalışmada genel yapı tartışılmış, yayın içerikleri detaylı olarak ele alınmamıştır. 1917-1918'de Ulusal-demokratik yayınlar, Sovyet sistemine karşı mücadeleleri nedeniyle kapatılmış ve onların yerine Bolşevik düşünceli gazeteler çıkmaya başlamıştır. Sovyet hükümet sistemi, fikirlerinin uygulanmasında süreli yayınlara özel önem vermiş ve bunları partinin rolünü desteklemek adına büyük bir ustalıkla kullanmıştır. Basın, sosyalizmi yüceltmek, halkın zihninde Leninist ve Stalinist fikirlerin sürdürülmesini telkin etmek ve partiyle birlikte komünizm yolunu izlenmesi gerekliliği üzerine yayınlar yapmıştır. Kitleler, basın yoluyla Sovyet sistemi ve uygulamalarına hazır hale getirilmiştir. Kazakça süreli yayınlar bu süreçte; denetim, sansürler ve içerik açsından parti yayını görevi yapmıştır.

Abstract:
The study deals with the Soviet period from the history and development stages of the Kazakh press. In addition, it also touches upon the history and historical development stages of the Kazakh press before independence, which began in the late nineteenth century. The study, which states that the Kazakh press experienced the same process as the presses of other countries in Turkestan, is based on the situation of the Kazakh press in the Soviet period, the stages it went through and the problems it experienced in adapting to the new situation, as well as the state-press relations, the problem of organizing the press, newspaper publication policies, content and the problems of press employees. The general structure was discussed in the study, and the contents of the publications were not discussed in detail. In 1917-1918, national-democratic publications were closed down due to their struggle against the Soviet system and Bolshevik-minded newspapers began to appear in their place. The Soviet system of government paid special attention to periodicals in the implementation of its ideas and skillfully used them to promote the role of the party. The press glorified socialism, inculcated the perpetuation of Leninist and Stalinist ideas in the minds of the people, and published on the necessity to follow the path of communism together with the party. The masses were made ready for the Soviet system and its practices through the press. In this process, Kazakh periodicals served as party publications in terms of control, censorship and content.