Deri sağlığını geliştirme programının genç çalışanlarda deri semptomlarını azaltma ve koruyucu sağlık davranışları geliştirmeye etkisi
Effects of skin promotion program on reduce occupational skin diseases symptoms and improvement of protective health behaviors
Yazar: EMİNE AKTAŞ KURTULUŞ
Danışman: PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Dermatoloji = Dermatology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Deri = Skin ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; Kuaförlük = Hair dressing ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Sağlık = Health ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Sağlığı geliştirme Modeli temel alınarak geliştirilen "Deri Sağlığı Geliştirme Programı'nın", riskli mesleklerde çalışan ve egzama açısından riskli genç çalışanlarda egzama semptomlarını azaltma ve koruyucu sağlık davranışları geliştirmeye etkisini incelemektir. Araştırma tasarım tipi, benzer olmayan gruplarda ön test-son test kontrol gruplu ve tekrarlayan ölçümlü tasarımdır.  Araştırmanın örneklemini, iki farklı Mesleki Eğitim Merkezinin kuaför ve erkek berberliği bölümlerinde eğitim gören ve egzama semptom dercesi 2 puan ve altında olan 96 genç çalışan (deney=50 kişi, kontrol=50 kişi) oluşturmuştur. Deney grubuna, Sağlığı Geliştirme Modeli modeli temel alınarak geliştirilen "Deri Sağlığını Geliştirme Programı (DER-SAGE)" uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise rutin  işyeri hemşireliği hizmetleri verilmiştir. Her iki grup girişim öncesi ve girişim sonrası egzama semptom derecesinin belirlenmesi için uzman işyeri hekimi tarafından muayene edilmiştir. DER-SAGE Programı; deri sağlığını ve koruyucu sağlık davranışlarını (el yıkama sıklığı, lateks içermeyen (nitril) eldiven ve pamuk eldiven kullanma ve nemlendirici kullanma) geliştirmeyi amaçlayan ve kanıt temelli eğitim ve danışmanlık uygulamalarından oluşmaktadır. Programın izlem sürecinde işyeri sağlık gözetimleri, mesaj, telefonla arama, whatsup, check-list ve fotoğraf kayıtları ile gözlemler yapılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; araştırmacı tarafından geliştirilen Tanıtıcı özellikler formu, Türkçe Mesleki Deri Hastalıkları Anketi, Egzama Semptom Derecesi Değerlendirme Formu, Dermatoloji Yaşam Kalite İndeksi, Öz-Etkililik Ölçeği, Davranış Önündeki Engeller Soru Formu ve Koruyucu Davranışları İzlem Formu' dur.  Veriler, uygulama öncesinde, uygulamanın sonrasında 1.ay, 3.ay ve 6.aylarında toplanmıştır. 
Genç çalışanların yaş ortalaması 20,77 ± 4,85 olarak bulunmuştur. DER-SAGE  Programı sonrasında yapılan değerlendirmede, deney ve kontrol grubu arasında kızarıklık, kaşıntı, kuruluk ,çatlama/yarıklanma,pul/pul dökülme ve toplam egzama semptom derecelerinde deney grubu lehine azalma olduğu bulunmuştur.Ayrıca;  deri koruma davranışları sıklığında da deney grubunda istatistiksel açıdan anlamlı değişimler sağlanmıştır (p˂0,05). Deney grubunun kendi içinde de, program öncesi ve sonrasında egzama semptom dereceleri ve koruyucu sağlık davranışları puanları arasında istatistiksel olarak fark bulunmuştur (p˂0,05). 
DER-SAGE  Programının  kuaför ve erkek berberi genç çalışan gençlerin egzama semptom dercelerinin azaltılmasında ve koruyucu sağlık davranışları geliştirilmesinde etkili olduğu bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler :  Genç çalışanlar, mesleki deri hastalıkları, egzema, deri sağlığını geliştirme, kuaförler, koruyucu davranışlar
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 22037.

Abstract:
The aim of the study, to determine of Skin Promotion Program (SPP) on Reduce Occupational Skin Diseases Symptoms and Improvement of Protective Health Behaviors in young workers in risky occupations for eczema. The research was designed as pre-post test control group research with repetitive measurement in non-similar groups. The sample of the study consisted of 100 young workers (Intervention = 50, control = 50 ) with a score of 2 points or less on eczema symptom, and who were educated in hairdressing departments of two different Vocational Training Centers. the SPP program developed on the basis of the Health Promotion Model was applied to  intervention group. Routine workplace nursing services were provided to the control group. It was initiated by both groups and was examined by a specialist workplace physician to determine postoperative eczema symptom ratings. Both groups were examined by a specialist physician to determine the degree of eczema symptoms before and after intervention. The SPP Program; consists of evidence-based education and counseling practices aimed at improving health and preventive health behaviors(handwashing frequency, using latex-free (nitrile) gloves and cotton gloves and using moisturizers). Data collection tools were; Dermatology Life Quality Index, Self-Efficacy Scale, Turkish Nordik Occupational Skin Questionnaire, Eczema Symptom Scale Assessment Form, Protective Behavior Monitoring Form, and Form of barrier in the implementation of behaviours that developed by the researcher. During the monitoring process of the program, observations were made with workplace health surveillance, message, telephone call, whatspp messages, check-lists and photo records. The data were collected before intervention, and after intervention at the 1st, 3rd, and 6th months.
The meanage of young workers was found to be 20,77 ± 4,85. The SPP Program evaluation and evaluation group; Eczema was found to decrease in favor of the experimental group at the symptom score. After the program, it was found that there was a decrease in favor of the intervention group at the eczema symptoms (redness, itching, dryness, cracking / splitting,  flake / scaling and total eczema) score between the both groups. Also; The frequency of skin protection behaviors showed statistically significant changes in the intervention group (p˂0,05). Within the intervention group, there was a statistically significant difference between the scores of eczema symptom and preventive health behaviors before and after the program (p˂0,05).
Skin Promotion Program is effective in reducing the symptoms of eczema symptoms and improving preventive health behaviors of young workers who work as hairdresser or berbers. 
Key Words: Young workers, occupational skin diseases, eczema, skin promotion programs, hairdresser,  protective behaviours. 
The present study was supported by the Research Fund of Istanbul University. Project Number: 22037