Uluslararası güvenlik perspektifinden jeopolitik bir alan olarak uzayın değerlendirilmesi
An assessment of space as a geopolitical domain from international security perspective
Yazar: KEVSER MERMER AKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜN ERLER BAYIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik politikaları = Security policies ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Uluslararası güvenlik = International security

Özet:
Bu çalışmada günümüzde askeri, sivil ve ticari alanlardaki uygulama alanları ile önemini gün geçtikçe artıran uzay, uluslararası güvenlik perspektifinden jeopolitik teoriler bağlamında ele alınmıştır. Bunun için uzay teknolojilerinin gelişiminin başlaması ve gelişim hızının arttığı Soğuk Savaş'tan günümüze değin süreç irdelenerek günümüzdeki mevcut ekosistem eğilimleri ortaya konmuştur. Bu kapsamda yapılan akademik çalışmalar, ilgili veri tabanlarından yararlanılarak analiz edilmiş ve güncel eğilimleri gösteren ilişki ağları ortaya konmuştur. 
Çalışma kapsamında gelişen ve dönüşen uzay ekosisteminin uluslararası güvenlikteki artan önemi ile jeopolitik teorilerin ilişkisi irdelenerek kapsamlı bir değerlendirmesi yapılmıştır. Yeni uzay ekosistemi ve uzay güvenliğinin sahip olduğu çok kapsamlı yapı ile klasik jeopolitik teorilerin mekânsal coğrafyayı ele alışı karşılıklı olarak incelenmiş olup uzay alanını da kapsayan jeopolitik düşüncelerden astropolitik, metajeopolitik gibi teoriler detaylı olarak ele alınmıştır. Uzayın çok yönlü, sınırları muğlak olan yeni ekosistem yapısını çok kapsamlı ve çok boyutlu olarak ele alan metajeopolitik perspektif ile uzay yönetişiminin mevcut yapısı da analiz edilmiş ve bu yönetişim yapısına etki eden ana alanlar ve faktörler incelenmiştir. 
Güvenlik yaklaşımlarının askeri perspektiften bakarak değerlendirdiği uzay alanı, özellikle günümüzün getirdiği yeni gerçekliklerin bilimsel anlamda ekonomi, sosyal ve sağlık, iç politika, uluslararası diplomasi, bilimsel yetkinlik ve insan gücü, çevre gibi bağlamlarda da değerlendirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Yeni uzay ekosisteminin metajeopolitik yaklaşım ile uzayın sürdürülebilir kullanımına yönelik etkilerinin somut analizi açısından ise Birleşmiş Milletler'in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uzay ilişkisi ilgili BM Hedefleri ile beraber açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası Güvenlik, Jeopolitik Teoriler, Uzay Güvenliği, Metajeopolitik, Yeni Uzay Ekosistemi

Abstract:
In this study, space which gains more importance day by day with its application areas in military, civil and commercial fields was discussed in the context of geopolitical theories from the perspective of international security. Ecosystem tendecies were determined by examining the process which has started with the Cold War which is the time development of space technologies began and rapid progress of space technologies was observed.  In this study, academic studies which were conducted in this context  were analyzed by using the relevant databases, and current relational networks were stated. 
A comprehensive evaluation  was also made by examining the relationship between the developing and transforming space ecosystem's increasing importance in international security and geopolitical theories. The comprehensive structure of space security, new space ecosystem and classical geopolitical theories' conceptualization of spatial geography were examined mutually, and theories such as astropolitics and metageopolitics were  discussed in detail. 
The existing structure of space governance was also analyzed from metageopolitical perspective, multifaceted and vague new space ecosystem structure in a very comprehensive and multidimensional way, and the main areas and factors that affect space governance structure were examined. 
Additionally, in terms of the analysis of the effects of the new space ecosystem on sustainable use of space with the metageopolitical approach, the relationship between the United Nations' Sustainable Development Goals (SDGs) and space was explained together with the relevant UN Goals.

Keywords: International Security, Geopolitical Theories, Space Security, Metageopolitics, New Space Ecosystem