Dünya edebiyatından örneklerle namevcudiyet (Absence) kavramı (Ölüm, kayboluş, boşluk, sessizlik)
The concept of absence in examples of world literature (Death, disappearance, emptiness, silence)
Yazar: YEKBİN BALÇIK
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN BÖLÜKMEŞE
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Namevcudiyet (absence) kavramı edebiyatta bulunan yokluğu ve bu yokluğun gösteriminin tartışılmasını içerir. Edebiyat ve namevcudiyet; dil, hakikat, yazarın ve metnin ontolojik varlığı anlamında kökensel bir bağa sahiptir. Geriye dönük bir zamansallığa, varlık ve ize gönderme yapan absence kavramı, yokluktan farklı olarak, 'halihazırda' orada var olmayanın izini, işaretini belirtir. Bu sebeple temsil edilemezliğin göstergebilimine uyan namevcudiyet estetiği, edebi metindeki varlığını sessizlik, boşluk, kayboluş ve eksikliklerin işaretlenmesi biçiminde gerçekleştirir. Namevcudiyeti bu bakışla merkeze alan çalışmanın birinci bölümü: kavramın edebiyattaki anlamı, içeriği, gösterim biçimleri ve önemli örneklerini ele almaktadır. Bu bölümde ayrıca tezin ana tartışmasını oluşturan estetik bir kavram olarak absence'nin edebiyatla olan kökensel bağı; dil, hakikat ve yazarın felsefi soruşturması bağlamında tartışılmaktadır. Bölümü oluşturan son kısımda ise namevcudiyetin anlamı oyun ve ideoloji bağlamında sorgulanmaktadır. Ölümün Edebiyattaki Mevcudiyeti başlığını taşıyan ikinci bölüm; yazı ve ölüm arasındaki kökensel ilişki ve tekinsizlik (unheimlich) kavramından yararlanarak ölümün merkezi bir konumda olduğu Juan Rulfo'nun Pedro Páramo, Adalet Ağaoğlu'nun Dar Zamanlar üçlemesi ve William Faulkner'ın Döşeğimde Ölürken romanlarını ölü karakterler, ölüm deneyimi, yolculuk, göç ve ara konum bağlamlarında ele almaktadır. Kayboluş (verschwinden) kavramının ele alındığı üçüncü bölümde kimlik ve geçmişle hesaplaşma bağlamında poetik kayboluş, Max Frisch'in Stiller romanı ile Thomas Bernhard'ın Yok Etme romanları çerçevesinde tartışılmıştır. Hakikatin Göstereni Olarak Boşluk başlığını taşıyan dördüncü bölüm, Kafka'nın Dava ile Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanlarını hakikati yaratan ve saklayan boşluk bağlamında irdelemektedir. Tezin son bölümünü oluşturan Sessizlik ve Absence'de ise Minör Edebiyat bağlamında çokdillilik, üç nokta ve fotoğraf kullanımıyla Mıgırdiç Margosyan'ın eserleri ve kronolojinin bozulmasında erken ölümün romanın bütününe yayıldığı Vüs'at O. Bener'in Buzul Çağının Virüsü romanı incelenmiştir. Absence kavramının merkezinde ölüm, kayboluş, boşluk ve sessizlik konularını tartışan bu çalışma, edebi metnin kökeni ve anlamı olan namevcudiyeti bir kavram olarak ele alarak namevcudiyetin poetikasını yaratacak yeni bir yorum faaliyetini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Absence, Namevcudiyet, Yokluk, Kayboluş, Ölüm, Sessizlik, Boşluk.

Abstract:
The concept of absence includes the argument of the notion of absence in literature and its representation. Literature and absence have a fundamental/archetypal connection between them in terms of language, reality, and the ontological existence of the text and the author. In reference to a retrospective impermanence, existence and imprint; the concept of absence, different from nonexistence, points to the mark of something readily unavailable. Therefore the aesthetics of absence, in accordance with the semiotics of the unrepresentable, displays its existence in text through silence, emptiness, disappearance and ways of marking the absence. Keeping this point of view of absence in its core, the first chapter examines the meaning, context, representation and significant examples of the term in literature. This chapter also discusses; the fundamental/archetypal connection between absence as a concept of aesthetics, -as this thesis' principal argument- and literature; in relation to language, truth and the philosophical inquiries of the Author. The last section of the chapter questions the meaning of absence in terms of 'play' and 'ideology'. The second chapter titled, The Existence of Death in Literature, examines the works of William Faulkner's Döşeğimde Ölürken, Adalet Ağaoğlu's trilogy Dar Zamanlar and Juan Rulfo's Pedro Páramo, in which the notion of death is central, through the context of dead characters, the experience of death, a journey, immigration and states of limbo while utilizing the concepts of the fundamental/archetypal connection between text and death, and uncanny (unheimlich). The third chapter looking at the concept of disappearance (verschwinden) discusses poetic disappearance in the context of identity and process of coming to terms with the past in the framework of Max Frisch's Stiller and Thomas Bernhard's Yok Etme. The fourth chapter titled Emptiness as The signifier of Truth, examines the emptiness that creates and conceals the truth in the works of Kafka's Dava and Tanpınar's Saatleri Ayarlama Enstitüsü. Silence and Absence, the last chapter of the thesis, focuses on Mıgırdiç Margosyan's collective works through the lens of multilingualism, ellipsis marks and use of photography; and analyzes the permeance of how early death over the body of work and disrupts chronology in Vüs'at O. Bener's Buzul Çağının Virüsü; in the scope of Minor Literature. This work discusses death, disappearance, emptiness and silence as the centre of the concept of absence. It aims to create the 'Poetics of Absence' by reinterpreting and conceptualizing absence as the origin and meaning of literary text.
Keywords: Absence, Abyss, Nonexistence, Disappearance, Death, Silence, Emptiness.