İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde hoşgörü değerinin karma yaklaşıma dayalı bilgisayar destekli etkinliklerle öğretimi
Teaching value of tolerance based on mixed approach and supported by computer in primary social studies
Yazar: SEHER YARAR KAPTAN
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli = Computer aided ; Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Değerler eğitimi = Values education ; Hoşgörü = Tolerance ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Araştırmada "İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde hoşgörü değerinin karma yaklaşıma dayalı bilgisayar destekli etkinliklerle öğretiminin öğrencilerin tutumlarına etkisi tespit edilmiş, öğrencilerin hoşgörü değerine ve değer eğitimine ilişkin görüşleri belirlenmiştir.  
Araştırmada, karma yaklaşıma dayalı bilgisayar destekli etkinliklerle öğretiminin uygulandığı deney grubu ile uygulanmadığı kontrol grubunun tutumları arasındaki fark çok yöntemli nitel çalışmalardan biri olan betimleyici özel durum çalışması ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Uygulanan tutum ölçeği ve formlardan elde edilen nicel veriler, derinlemesine yapılan ön-son mülakatlar, yapılandırılmamış gözlemler, kompozisyonlar, araştırmacı ve öğrenci günlükleri ile desteklenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2013-1014 eğitim yılında Rize ili Çayeli ilçesi 9 Mart İlkokulu'nda öğrenim görmekte olan dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Deney grubu 23 (4/C), kontrol grubu ise 22 (4/B) öğrenci olmak üzere toplam 45 öğrenciden oluşmaktadır. Özel durum çalışması ile desenlenen bu çalışmada nicel ve nitel veri toplama araçları bir arada kullanılmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin hoşgörü değerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla bir "Hoşgörü Tutum Ölçeği", öğrencileri tanımak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", öğrencilerin ve öğretmenlerin görüşlerini belirleyebilmek için "Öğrenci ve Öğretmen Görüşme Formları", uygulama esnasındaki gözlemler için bir "Gözlem Formu", uygulama öncesi ve sonrasında öğrencilerin hoşgörü değeri ile ilgili yorumlarını belirleyebilmek için bir "Kompozisyon Formu" ve uygulama sonrasında öğrencilerin hoşgörü değerini ne kadar günlük hayatın içinde kullanabildiklerini tespit edebilmek için bir "Günlük Hayattaki Hoşgörü Formu" araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Araştırmada nicel verilerin analizinde aritmetik ortalama, yüzde, frekans, ilişkisiz örneklemler için bağımsız t-testi ve tek faktörlü ANOVA testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; hoşgörü değerinin karma yaklaşıma dayalı bilgisayar destekli etkinliklerle değer öğretiminin yapıldığı deney grubundaki öğrencilerin tutum puanlarının ölçeğin alt boyutları ile birlikte genelinde yükseldiği ve deney grubu öğrencilerinin lehine anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilere son test uygulamasından dört hafta sonra izleme testi olarak uygulanan Hoşgörü Tutum Ölçeği'nden elde edilen sonuçlara göre, ölçeğin alt boyutlarında ve genelinde deney grubu lehine anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin Hoşgörü Tutum Ölçeği ön test-son test-izleme test puanları arasında ölçeğin alt boyutlarında ön test-son test ve ön test-izleme testi arasında olmak üzere anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bununla beraber kontrol grubu öğrencilerinin Hoşgörü Tutum Ölçeği ön test-son test-izleme test puanları arasında ölçeğin alt boyutlarında ön test-son test ve ön test-izleme testi arasında anlamlı bir farklılık elde edilmemiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin deney öncesi ve deney sonrası hoşgörü değeri tutum puanları cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Karma yaklaşıma dayalı bilgisayar destekli etkinliklerle hoşgörü değerinin öğretiminin, değer öğretim sürecini somutlaştırmakla beraber öğrencilere eğlenceli ve kalıcı bir öğretim süreci yaşattığı gözlenmiştir. Aynı şekilde öğrencilere sunulan örnek olayların ve ahlaki ikilemlerin öğrencilerin hoşgörü değerini günlük hayatın içerisine yerleştirebilmelerinde ve uygulayabilmelerinde yardımcı olduğu belirlenmiştir.




Anahtar Kelimeler: Değer Eğitimi, HoĢgörü Değeri, Ġlköğretim, Sosyal Bilgiler, Karma YaklaĢım, Bilgisayar Destekli Değer Öğretimi

Abstract:
This research was carried out to investigate the effect of teaching tolerance using computer-assisted activities with a blended approach on students' attitudes in the 4th grade social studies course in primary school, and to identify the students' views regarding the value of tolerance and values education. In this study, descriptive special case study was used as a multiple-method qualitative research method to find out differences between two groups in the study. One experimental group and one control group was used in the study. Computer-assisted activities based on blended teaching approach were used only in the experimental group. Qualitative data collected with forms and attitude scale were supported with in-depth pre-/post-interviews, unstructured observation, essays, researcher's and students' diaries. Study group was comprised of fourth grade students from 9 Mart Elementary School in Çayeli District of Rize Province. 45 students participated in the study during the 2013-2014 academic year. 23 of the participants were in the experimental group (Section 4/C) and 22 students were in the other group (Section 4/B). Special case study was selected as research pattern, and both qualitative and quantitative data collection instruments were used. As data collection instruments, a "Tolerance Attitude Scale" was used to identify students' attitude towards the value of tolerance, a "Personal Information Form" was used to obtain demographic data about participants, "Students and Teachers' Interview Forms" were used to find out both students and teachers' opinions, an "Observation Form" was used for observations during the implementation, an "Essay Form" was used for identifying students' ideas regarding tolerance before and after the implementation, and the "Form on Tolerance in Daily Life" was developed by researcher in order to find out the extent at which students could apply the value of tolerance within daily life as a result of the implementation. In analysis of the qualitative data, statistical techniques were used such as arithmetic mean, percentile, frequency, unrelated samples independent t-test and one-factor ANOVA test. For interpretation of qualitative data, content analysis was used. The study showed that overall attitude scores increased including subscales in the experimental group, to which tolerance value was taught with computer-assisted activities based on blended teaching, and significant differences were found in that group. According to the results of the Tolerance Attitude Scale administered to both groups as follow-up test four weeks after the post-test, the experimental group obtained significantly positive results in overall scale with all subscales. In addition, significant differences were found between pre-test, post-test and follow-up test scores obtained by experimental group students in the Tolerance Scale Attitude. The differences were in all subscales between pre-test and post-test and pre-test and follow-up test. On the other hand, the experimental group did not obtain any significant differences between pre-test and post-test or pre-test and follow-up test scores in subscales of the Tolerance Attitude Scale. Also there was found no significance by gender between pre and post-test attitude scores of both groups. The study revealed that teaching tolerance with computer-assisted activities based on blended approach not only helped concretize the process of teaching values but also provided learners with fun and permanent learning. Moreover, it was found out that the students could place and apply tolerance in their daily life with the help of sample cases and moral dilemmas introduced in this study.




Key Words: Values Education, Value of Tolerance, Primary Education, Social Studies,
Blended Approach to Learning, Computer-Assisted Instruction of Values