Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü
The role of the capital market in the formation of capital accumulation in Turkey
Yazar: EFLATUN ASIM LALE
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AVNİ EGELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İngiltere'de başlayarak zaman içerisinde Avrupa'yı ve tüm dünyayı etkileyen, 18. ve 19. yüzyıllarda yaşanan Sanayi Devrimi olarak adlandırılan gelişmeler, sermayeyi üretim sürecinde ve iktisat biliminde ön plana çıkarmış ve üzerinde en çok tartışma yapılmış konulardan biri haline getirmiştir. Bununla birlikte mevcut yaygın üretim sürecinin sermaye olmaksızın olanaksız olacağı, üzerinde genel olarak uzlaşma sağlanmış nadir konulardan biri olduğu ifade edilebilir.
Sermaye birikimi, oluşturduğu sermaye türüne göre isimlendirilmekle birlikte, bu çalışmada sermayenin klasik iktisadi karşılığı olan fiziksel sermaye ve sermaye birikimi ele alınmaktadır. Diğer yandan sermaye, üretim sürecinde finansal bir varlık olarak da yer almaktadır. Bu bağlamda sermaye, yatırımlara finansman sağlayan bir fon kaynağıdır. Parasal bir fon olan sermaye, henüz üretim araçlarına (sermaye mallarına) dönüşmemiş atıl bir finansman kaynağıdır. Üretim araçlarına dönüşerek, sermayenin üretim sürecinde kullanılması, sermayeyi aktif bir üretim faktörü yapmaktadır. Finansal sermayenin hangi finansal araçlar üzerinden üretim araçlarına dönüşeceği yatırım sürecinde ortaya çıkmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü incelenmektedir. Bu amaçla ilk bölümde sermaye birikimi ve sermaye birikimini oluşturan sabit sermaye yatırımları ele alınmıştır. İkinci bölümde, finansal sistem içerisindeki yeri, Türkiye'deki yapılanması ve sermaye birikimi üzerindeki rolü perspektifinden sermaye piyasası ele alınmıştır. Son
bölümde ise, Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü, hisse senedi piyasasının özel sektör sabit sermaye yatırımları üzerindeki etkisi çerçevesinde, yapılan ekonometrik analiz yöntemleriyle ampirik olarak ortaya konulmuştur. Ekonometrik analiz sonucunda hisse senedi piyasası ve özel sektör sabit sermaye yatırımları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir uzun dönemli denge ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sermaye Birikimi, Sabit Sermaye Yatırımları, Sermaye Piyasası, Hisse Senedi Piyasası

Abstract:
The developments called the Industrial Revolution in the 18th and 19th centuries, which started in England and affected Europe and the whole world over time, brought capital to the forefront in the production process and economics and made it one of the most discussed topics. However, it can be stated that the current widespread production process would be impossible without capital, and it is one of the rare issues on which a general consensus has been reached.
Although capital accumulation is named according to the type of capital it consists of, in this study, physical capital and capital accumulation, which are the classical economic equivalents of capital, are discussed. On the other hand, capital also takes place as a financial asset in the production process. In this context, capital is a source of funds that provides financing for investments. Capital, which is a monetary fund, is an idle source of finance that has not yet been transformed into means of production (capital goods). The use of capital in the production process by transforming into means of production makes capital an active factor of production. The financial instruments through which financial capital will be transformed into means of production emerge during the investment process.
In this study, the role of the capital market in the formation of capital accumulation in Turkey is examined. For this purpose, in the first part, capital
accumulation and fixed capital investments that constitute capital accumulation are discussed. In the second part, the capital market is discussed from the perspective of its place in the financial system, its structure in Turkey and its role on capital accumulation. In the last part, the role of the capital market in the formation of capital accumulation in Turkey, within the framework of the effect of the stock market on private sector fixed capital investments, has been empirically revealed by econometric analysis methods. As a result of the econometric analysis, it has been determined that there is a positive and significant long-term equilibrium relationship between the stock market and private sector fixed capital investments.
Keywords: Capital Accumulation, Fixed Capital Investments, Capital Market, Stock Market