Bireysel ve takım sporcularının zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik durumlarının incelenmesi
Investigation of mental endurance and cognitive flexibility of individual and team athletes
Yazar: EDA BAYER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞERİF ÖKMEN ; DOÇ. DR. ÖZGÜR EKEN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu tez Mardin ilinde aktif olarak bireysel ve takım spor branĢlarına katılım sağlayan sporcuların zihinsel dayanıklılık ve biliĢsel esneklik durumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıĢtır. ÇalıĢmaya Mardin ilinde bulunan bireysel ve takım (karate, taekwondo, judo, hentbol, voleybol ve basketbol) spor branĢlarına aktif katılım sağlayan (24,50±8,46 yaĢ, 171,21±8,74 boy, 65,94±12,47) 117 kadın 132 erkek sporcu olmak üzere toplam 249 sporcu katılmıĢtır. Katılımcıların zihinsel dayanıklılık ve biliĢsel esneklik durumlarını ölçmek amacıyla araĢtırmacı tarafından oluĢturulan kiĢisel bilgi formu, BiliĢsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) ile Sporcularda Mental Dayanıklılık Ölçeği (SMDÖ) kullanılmıĢtır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 programı programı kullaılmmıĢtır. ÇalıĢmada verilerin normallik analizleri Kolmogorov-Smirnov testi ile sınandı. Verilerin analiz edilmesinde ikili değiĢkenler için Mann-Whitney U testi, ikiden fazla değiĢkenler için Kruskal-Wallis H testi kullanılmıĢtır. Elde edilen farkın kaynağını belirlemek için post hoc testlerden Tamhane‟s T2 testi kullanılmıĢtır. Ayrıca katılımcıların BEÖ ve SMDÖ değerleri arasındaki iliĢkinin belirlenmesi için Spearman korelasyon analizi kullanılmıĢtır. Yapılan araĢtırmada katılımcıların BEÖ ve SMDÖ cinsiyet, eğitim durumu, branĢ durumu ve haftalık antrenman sayısında istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemiĢtir (p>0.05). Ancak spor yılı değiĢkeninde SMDÖ güven alt boyutunda, spor yaralanma durumu BEÖ farkındalık alt boyutunda, SMDÖ bağlılık alt boyutunda istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiĢtir (p<0.05). Ayrıca katılımcıların BEÖ ve SMDÖ arasındaki iliĢkiye bakıldığında farkındalık alt boyutu ile isteklik alt boyutu, farkındalık alt boyutu ile öz yeterlilik alt boyutu, farkındalık alt boyutu ile bağlılık alt boyutu, farkındalık alt boyutu ile kontrol alt boyutu aralarında istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiĢtir (p<0.05). Ġsteklik alt boyutu ile öz yeterlilik alt boyutu, isteklik alt boyutu ile kontrol alt boyutu, öz yeterlilik alt boyutu ile güven alt boyutu, güven alt boyutu ile bağlılık alt boyutu, güven alt boyutu ile kontrol alt boyutu ve bağlılık alt boyutu ile kontrol alt boyutu aralarında istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiĢtir (p<0.05). Elde edilen sonuçlara göre spor yılı ve spor yaralanma durumu sporcuların zihinsel dayanıklılık ve biliĢsel esneklik durumlarını etkilediği söylenebilir.

Abstract:
This thesis aimed to examine the mental resilience and cognitive flexibility levels of individual and team athletes actively participating in individual and team sports disciplines in the province of Mardin, Turkey. A total of 249 athletes, consisting of 117 female (age: 24.50±8.46 years, height: 171.21±8.74 cm, weight: 65.94±12.47 kg) and 132 male (age: 24.50±8.46 years, height: 171.21±8.74 cm, weight: 65.94±12.47 kg) athletes actively involved in individual and team sports disciplines such as karate, taekwondo, judo, handball, volleyball, and basketball in the province of Mardin, participated in the study. In order to assess the participants' levels of mental resilience and cognitive flexibility, a personal information form developed by the researcher, along with the Cognitive Flexibility Scale (CFS) and the Athlete Mental Resilience Scale (AMRS), were employed. The data were analyzed using the SPSS 25.0 software program. The normality of the data was tested through the Kolmogorov-Smirnov test. In the data analysis, the Mann-Whitney U test was used for analyzing binary variables, while the Kruskal-Wallis H test was applied for variables with more than two groups. To identify the source of the observed differences, the post hoc test of Tamhane's T2 was utilized. Furthermore, Spearman correlation analysis was employed to investigate the relationship between participants' scores on the Cognitive Flexibility Scale (CFS) and the Athlete Mental Resilience Scale (AMRS). No statistically significant differences were found in the participants' scores on the Cognitive Flexibility Scale (CFS) and the Athlete Mental Resilience Scale (AMRS) based on gender, education level, sports discipline, and weekly training frequency (p>0.05). However, there were significant differences detected in the self-confidence sub-dimension of AMRS based on the variable of years in sports, in the awareness sub-dimension of CFS based on the variable of sports injury status, and in the commitment sub-dimension of AMRS based on the variable of sports injury status (p<0.05). Furthermore, when examining the relationship between the Cognitive Flexibility Scale (CFS) and the Athlete Mental Resilience Scale (AMRS) among participants, statistically significant differences were found in the awareness sub-dimension with the willingness sub-dimension, the awareness sub-dimension with the self-efficacy sub-dimension, the awareness sub-dimension with the commitment sub-dimension, and the awareness sub-dimension with the control sub-dimension (p<0.05). Significant differences were also observed in the willingness sub-dimension with the self-efficacy sub-dimension, the willingness sub-dimension with the control sub-dimension, the self-efficacy sub-dimension with the confidence sub-dimension, the confidence sub-dimension with the commitment sub-dimension, the confidence sub-dimension with the control sub-dimension, and the commitment sub-dimension with the control sub-dimension (p<0.05). According to the results obtained, it can be said that the years in sports and sports injury status have an impact on athletes' levels of mental resilience and cognitive flexibility.