Shakespeare'in Hamlet oyununda Aristotelesçi etik anlayış
Aristotelian ethics in Shakespeare's Hamlet
Yazar: NESLİHAN NOM
Danışman: PROF. DR. ARSLAN TOPAKKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Aristoteles = Aristotle ; Etik = Ethics ; Hamlet = Hamlet ; Shakespeare, William = Shakespeare, William

Özet:
Rönesans döneminde yaşanan bilimsel gelişmelerle Ortaçağ düşünürlerinin sıkıca bağladığı Arisotelesçi bilim yanlışlanmaya başlanmıştır. Öte yandan Protestan Reformunun başlatıcısı Martin Luther, Aristotelesçi skolastik teolojiyi sert bir şekilde eleştirerek reddetmiştir. Böylelikle Rönesans çoğu zaman Aristoteles'in etkisinin azaldığı bir dönem olarak düşünülmüştür. Ancak Schmitt ve Kristeller sayesinde anlıyoruz ki Rönesans döneminde Aristotelesçiliğin, Hümanizm ve Platonculuk gibi dönemin en etkili anlayışlarıyla yarışabilecek düzeyde bir baskınlığı vardır. Özellikle üniversitelerin tıp, hukuk, teoloji alanlarında hala Aristoteles'in ve Aristotelesçi yorumcuların çalışmaları kaynak olarak kullanılmıştır. Yalnızca üniversitelerde değil öğrenilmesinin kolay olması bakımından toplumlar içerisinde Nikomakhos'a Etik'in öğretileri oldukça ilgi görmüştür. Bu noktada Rönesans Aristotelesçiliğine en önemli faydayı hümanistçiler sağlamıştır. Skolastik filozofların Latinceye çevirdikleri felsefi metinleri hatalı, eksik ve yanlış bularak yeni bir tercüme anlayışı getirmişlerdir. Böylece Yunan ve Roma felsefesinin en önemli metinleri, orijinal dilinden Latinceye hatta bazı eserler yerel dillere de çevrilmiştir. Hümanistler, Aristoteles'in Ortaçağ düşünürleri tarafından sınırlı bir bakış açısıyla kavrandığını filozofun özüne inemedikleri gerekçesiyle yaptıkları yeni tercümelerde Antik Yunan ve Bizans yorumcularının görüşlerine yer vermişlerdir. Bu yenilikler sayesinde Aristoteles'e bakış açısı değişerek onda yeni düşünceler bulunmaya başlanmıştır.
İngiltere'de siyasi çalkantılar ve sosyal düzenin yeniden inşası gibi olaylar dolayısıyla 16. yüzyılda İtalya ve Almanya kadar felsefi gelişmelerin yaşandığı bir ülke olamamıştır. Öyle ki hümanizmin etkisi kıtanın diğer ülkelerinden daha sonra görülmeye başlanmıştır. Ancak buna rağmen Aristotelesçiliğin devam ettiği ülkelerden biridir. Eklektik yapıda geliştirdiği felsefesiyle dönemin en önemli İngiliz Aristotelesçisi John Case, İngiltere'de Aristotelesçiliği yaşatan en mühim isimdir. Rönesans döneminin simge isimlerinden Shakespeare'in de eserlerinde açık bir şekilde Aristotelesçi erdem etiğine dair bir büyük bir ilgi duyduğu görülmektedir. Hamlet oyununa baktığımızda Aristotelesçi etiğin temel görüşlerinden erdemin bir orta olma durumu ve erdemin alışkanlık yoluyla kazanımının yanı sıra cesaret, adalet, dostluk, ölçülülük gibi erdemler de Aristotelesçi bakış açısıyla değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Aristotelesçilik, Rönesans Felsefesi, Etik, Hamlet, Shakespeare

Abstract:
Along with the scientific developments in the Renaissance period, Aristotle's science which was embraced strictly by scholastic thinkers began to be falsified. Besides, the pioneer of the Protestant Reform Martin Luther refused Aristotelian scholastic theology by criticizing it rigorously. Thus, the Renaissance has been thought of, most of the time, as an era that Aristotle's impact decreased. However, thanks to Schmitt and Kristeller, we understand that Aristotelianism had such a prepotency that could compete with the period's most influential understandings such as Humanism and Platonism. Especially in the medicine, law, theology fields of the universities, Aristotle's and his commentators' works were still being used as sources. Not only at the universities but also within the communities, the disciplines of Nicomachean Ethics drew a lot of interest with regards to its easiness to learn. At this point, humanists provided the most significant advantage with the Renaissance Aristotelianism. They brought a new understanding of translation as they found inaccurate, deficient, and erroneous the philosophical texts that scholastic philosophers translated into Latin. In this way, the most important works of Greek and Roman philosophy were translated into Latin and even some works into local languages from their original language. Humanists included opinions of Ancient Greek and Byzantine commentators in the new translations because they thought that Aristotle was apprehended by a limited point of view and medieval thinkers could not get to the core of the philosopher. Thanks to these renewals, the new concepts began to be found in Aristotle with the viewpoint changes.
England could not become a country that philosophical developments eventuated as in Italy and Germany in the sixteenth century due to the political turmoils and reform of the social order. For that reason, the influence of humanism began to appear later than the other countries on the continent. Nevertheless, England was one of the countries that Aristotelianism continued. John Case was the most important Aristotelianist with his philosophy which he developed in eclectic Aristotelianism. Quite an interest in Aristotelian virtue ethics is clearly noticed in the works of Shakespeare, one of the symbol names of the Renaissance period, as well. When we consider the play Hamlet, besides one of the fundamental aspects of the Aristotelian ethics virtue's situation of being golden mean and achievement of virtue through habit; virtues such as courage, justice, friendship, temperance have been examined with an Aristotelian perspective.
Key Words: Aristotelianism, Renaissance Philosophy, Ethics, Hamlet, Shakespeare.