Üniversite öğrencilerinin alternatif tütün/nikotin ürünleri hakkında bilgi düzeyleri, deneme ve kullanım durumları: Bir uygulama
University student's knowledge on alternative tobacco/nicotin, tested and usage status: An implication
Yazar: ADİL DEMİRBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. METİN DİNÇER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sanat Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Çalışma için belirlenen amaç üniversite öğrencilerinin nikotin/tütün ürünü bilgi düzeyleri, deneme ve kullanım durumlarını incelemek, nikotin bağımlılıklarının ve sigaradan beklentilerinin bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlemektir.

Çalışma Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 1398 lisans öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde öğrencilere çevrimiçi anket programı (Google Forms) aracılıyla ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma için hazırlanan çevrimiçi forma 1461 kişi giriş yapmış, 1398 kişi formu doldurmaya ve çalışmaya katılmaya gönüllü olmuştur. Çalışmaya dâhil edilen bireylerden, kendi grupları içerisinde, erkeklerin %70'i, kadınların %50.5'i sigarayı bir kere bile olsa denediği belirlenmiş olup erkeklerin kullanım oranlarının belirgin olarak yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca erkeklerin kadınlara göre nikotin bağımlılıkları daha yüksek düzeyde bulunmuş alternatif nikotin/tütün ürünlerini de deneme riskleri kadınlara göre daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları göstermektedir ki tütün ürünü kullanmaya başlamada ilk sebep "merak"tır. Bununla birlikte aile bireylerinden veya yakın arkadaştan sigara kullanımına ilişkin bir teklif gelmesi durumunda sigaradan beklentilerinin de arttığına ilişkin istatistiksel olarak anlamlılık tespit edilmiştir (p<0.05). Ayrıca katılımcıların, nargilenin ve e-sigaraların, sigaraya nazaran daha az zararlı ve daha az bağımlılık yapıcı oldukları yönünde düşünceleri tespit edilmiştir.

Çalışma sonunda tüm tütün ve nikotin ürünlerinin zararları ve bağımlılık yapıcı olduklarına ilişkin bilgilendirmelerin artırılarak bu doğrultuda politika geliştirmenin faydalı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca Sigara kullanıcısı olmayıp alternatif nikotin/tütün ürünü kullanıcılarının geleneksel sigaraya başlayıp başlamama hususunun incelenebilmesi için periyodik dilimlerle inceleme yapılması gerekliliği düşünülmekte olup bu bulgunun tespiti için boylamsal çalışma yürütülmesinin daha uygun olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the nicotine/tobacco product knowledge levels, trial and use situations of university students, and to determine whether their nicotine addiction and expectations from cigarette differ according to some variables.

The study was carried out with 1398 undergraduate students studying at Ankara Yıldırım Beyazıt University. During the data collection process of the research, it was tried to reach the students through the online questionnaire program (Google Forms). 1461 people entered the online form prepared for the study, and 1398 people volunteered to fill in the form and participate in the study. Among the individuals included in the study, 70% of the men and 50.5% of the women were determined to have tried smoking even once, and it was determined that the rate of use of men was significantly higher. In addition, men were found to have a higher level of nicotine addiction than women, and the risk of trying alternative nicotine/tobacco products was found to be higher than women. The findings of the study show that the first reason to start using tobacco products is "curiosity". In addition to this, statistical significance was found that their expectations from cigarette increased in case of an offer about smoking from family members or close friends (p<0.05). In addition, it was determined that the participants thought that hookah and e-cigarettes were less harmful and less addictive than cigarettes.

At the end of the study, it is thought that it would be beneficial to develop policies in this direction by increasing the information about the harms and addictive nature of all tobacco and nicotine products. In addition, it is considered that it is necessary to conduct periodic examinations in order to examine whether non-smokers and alternative nicotine/tobacco product users start traditional cigarettes.