Evde sağlık birimine kayıtlı hastaların bası yarası sıklığı ve risk faktörlerinin araştırılması
Investigetion of pressure sores frequency and risk factors of patients registered to home health unit
Yazar: OSMAN BUĞRA SALAR
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Evde Sağlık Hizmeti alan hastalarda bası yaralarının sıklığı, yara oluşumuna neden olan risk faktörleri ve beslenme ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Bozyaka Hastanesi Evde Sağlık Birimine kayıtlı 4098 hastanın tamamının dosya taraması ve gerçekleştirilen ev ziyaretleri sonrasında 186'sının mevcut bası yarası olduğu saptanmıştır. Saptanan hastaların veri toplama sürecinde 35'inin exitus olması sonucu çalışmadan çıkarılması ile 151 hasta ile yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastalara telefonla aranarak, ev ziyaretleri sırasında veya polikliniğe başvurularında anket uygulanmıştır. Uygulanacak anket iki kısımdan oluşturulmuş olup ilk kısmında 20 soruyla hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri incelenmiş, ikinci kısmında ise Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği-Pressure Ulcer Scale for Healing (PUSH), Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği ve Malnütrisyon Universal Tarama-Malnutrition Universal Screening Tool (MUST) Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler, IBM SPSS Statistics 24,0 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık p<0,05 düzeyinde anlamlı kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmamızda evde sağlık birimine kayıtlı toplam 4098 hastadan %3,69'nda bası yarası saptanmıştır. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 78,29 (78,28±14,51) olup 103'ü kadın (%68,2) hastalardan oluşmaktadır. Hastaların yaşları arttıkça malnütrisyon riski de artmaktadır. Fakat yaş grupları ile bası yarası riski arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bası yarası bulunan hastaların %57,6'sının Evre 1/2 olduğu görülmüştür. Bası yaralı hastaların %44,4'ü enteral/oral beslenme ürünü kullanmaktadır. Hastalar kronik hastalık varlığına göre incelendiğinde özellikle nörolojik hastalığı olanların bası yarası oluşma riskinin yüksek ve çok yüksek risk grubunda yoğunlaştığı görülmektedir. İdrar ve gaita inkontinansı olan hastaların basınç yarası riskinin ve ciddiyetinin daha yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuç: Bu çalışma Evde Sağlık hizmeti alan hasta grubunun bası yarası ve malnütrisyon açısından riskli grupta olduğunu göstermektedir. Bası yarası oluşma riskini ve bası yarasının ciddiyetini arttıran en önemli etkenlerin hastanın nörolojik hastalık varlığı, beslenme durumu, idrar-gaita inkontinans durumu olduğu görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Bası yarası, Evde Sağlık Hizmetleri, Braden, PUSH, MUST

Abstract:
Objective: In our study, it is aimed to analyze the frequency of pressure sores, the risk factors that cause scar formation and their relationship with nutritionin the patient group receiving Home Health Care.
Materials and Methods: In our study, it was determined that 186 of 4098 patients registered in Bozyaka Hospital Home Health Unit had existing pressure sores after file scanning and home visits. It was conducted with 151 patients, as 35 of the detected patients were excluded from the study as a result of exitus during the data collection process. The questionnaire to be applied is composed of two parts. In the first part, 20 questions including the sociodemographic and clinical characteristics of the patients, and in the second part, Pressure Ulcer Scale for Healing (PUSH), Braden Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk and Malnutrition Universal Screening Tool(MUST) were used. Statistical analyzes were performed using the IBM SPSS Statistics 24.0 statistical package program. It was considered significant at the p<0.05 level.
Results: In our study, pressure sores were found in 3.69% of the 4098 patients registered in the Home Health Unit. The mean age was 78.29 (78.28±14.51) and 103 (68.2%) were female patients. The risk of malnutrition increases as the age of the patients increases. However, no significant relationship was found between age groups and the risk of pressure ulcers. It was sen that 57.6% of the patients with pressure sores were Stage 1/2. 44.4% of the patients in the study use enteral/oral nutrition products. When the patients were examined according to the presence of chronic disease, it was found that the risk of pressure ulcer formation was high or very high, especially in those with neurological diseases. It has been observed that patients with urinary and fecal incontinence have a higher risk and severity of pressure ulcers.

Conclusion: This study shows that the immobile patient group receiving Home Healthcare service is in the risk group in terms of pressure sores and malnutrition. It was concluded that the most important factors that increase the risk of pressure ulcer formation and the severity of the pressure ulcer are the presence of neurological disease, nutritional status, and urinary-fecal incontinence.

Keywords: Pressure sore, Home Health Services, Braden, PUSH, MUST