Van yöresi  boz kavak  (Populus x canescens) tek ağaç bitkisel kütlesinin belirlenmesi
Single tree biomass estimation of the grey poplar (Populus x canescens) in Van region"
Yazar: YÜKSEL ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. ENDER MAKİNECİ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye'de doğal olarak yayılış gösteren bozkavak (Populus x canescens (Aiton) Sm.) türüne dair bitkisel kütle çalışması bulunmamaktadır. Çalışma ile doğal yayılış gösterdiği Van yöresindeki özel bir ekosistem olan Erek Dağı, Çatak ve Bahçesaray'da bozkavak ağaçlarının yayılış gösterdiği alanlarda farklı çaplardaki (d1,3m, göğüs yüksekliği çapı) tek ağaç bitkisel kütlelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Van yöresinde yayılış gösteren bozkavaklara ait farklı çaplarda tek ağaç bitkisel kütlesi belirlenmiştir. Her bir örnekleme noktasında farklı çaplardan örneklenerek seçilen 30 ağacın boy, dip çap, göğüs yüksekliğindeki çapı ölçülmüştür. Örnek ağaçların sağlıklı ve normal gelişim gösteren ağaçlardan seçilmesine dikkat edilmiştir. Örnek ağaç kesildikten sonra dallar ve yapraklar gövdeden ayrılarak bir branda üzerinde toplanmıştır. Dallar 4 cm çapından büyük ve küçük olmak üzere 2 alt gruba ayrılmıştır. Kesilmiş gövdeden 0,3 cm yükseklikten bir disk alındıktan sonra gövde ikişer metrelik enine kesitlere (0-0,3; 0,3-2,3; 2,3-4,3; 4,3-6,3; 6,3-8,3 m vb.) ayrılmıştır. Daha sonra tüm yapraklar, 4 cm'den büyük ve küçük çaplı dallar, kuru dallar (varsa), enine kesitlerin tamamı taşınabilir kantarlar ile ayrı ayrı tartılarak örnek ağaç biyokütle bileşenleri tablosu tanzim edilmiştir. Daha sonra ağaç bileşenlerinin kuru ağırlıklarının belirlenmesi için numuneler alınmıştır. Alınan numunelerin de yaş ağırlıkları arazide tartılarak biyokütle bileşenleri tablosuna kaydedilmiştir. Bitkisel kütledeki kabuk miktarının belirlenmesi için, araziden alınan diskler laboratuvarda, diskteki kabuk kalınlığı 4 yönden ölçülerek çift kabuk kalınlığı bulunarak kaydedilmiştir. Kabuk ağırlığının toplam disk ağırlığına oranlanması kuru ağırlık oranıyla belirlenmiştir.

Bitkisel kütle ve hacim denklemleri geliştirilerek: örneklenen örnek ağaçların arazide ölçülen göğüs yüksekliğindeki çapı (D1,3m), fidanlar için dip çap (D0,3m), ağaç boyu (H) ile enine kesitlerin boyu ve çapları kullanılarak hesaplanan gövde hacmi gibi parametrelerin bağımsız değişken ağaç bileşenleri kütlelerinin (yaprak, dal, kabuklu gövde odunu, toprak üstü kütle, bağımlı değişken olarak kullanıldığı regresyon denklemleri geliştirilmiştir. Ayrıca son yıllarda bitkisel kütle denklemlerinde oldukça fazla kullanılan göğüs yüksekliğindeki çapın karesi x ağaç boyu (D2H) ile geliştirilen denklemler de test edilmiştir.

Abstract:
There is no biomass study of Grey Poplar (Populus x canescens (Aiton) Sm.) which is spread naturally in Turkey. In this study, the main purpose was to determine the single tree biomass at different diameters (d1.3m, diameter at tree breast height) in the areas where Erek Mountain, Çatak and Bahçesaray, which is a special ecosystem in Van province where it is in naturally spreading area of Grey Poplar trees. For this purpose, single tree biomasses were determined at different diameters spreading in Van region, also, in the dry and wet stream which is formed by natural water resources and extends to high altitudes. Total 30 trees were sampled from different sample plots, height, base diameter (D0.3m), diameter at the breast height (D1.3m) and crown diameter were measured. Then, the tree which is the closest to the mean diameter (D1.3m) of was selected as the sample tree. It has been elaborated that the sampled trees were selected from healthy and normal growing trees. The age of the sample trees was determined by counting the annual rings on the bottom logs. After cutting tree, the leaves and branches were eliminated from the stem and collected on a cover. The branches are divided into 2 subgroups, thicker or thinner than 4 cm in diameter. After taking a trunk disk of 0.3 cm height from the sample tree, the trunk is cut into two-meter sections (0-0,3; 0,3-2,3; 2,3-4,3; 4,3-6,3; 6,3- 8,3 m, etc.). Then all the leaves, branches (> 4 cm and <4cm), dry branches (if any), all of the components were weighed separately with portable scales and a table of sample tree biomass components was prepared. Sub-samples were then taken to determine the dry weights. The wet weights of the subsamples were sensitively determined in the field and recorded in the biomass components table. The amount of bark in the biomass was recorded in the laboratory, the bark thickness was measured in 4 directions of trunk section, thus, the two ways thickness of bark was found. The ratio of bark weight to total weight of section is determined by dry weight ratio.
By developing the biomass and volume equations: independent variable tree components of parameters such as the diameter (D1.3m) measured in the field, the base diameter (D0.3m), the tree height (H) and the tree volume calculated using the length and diameters of the sections, linear and nonlinear regression equations have been developed which are used as dependent variables (such as leaf, branch, trunk mass with bark, above ground). In addition, equation developed with the square of diameter (D1.3m) x tree height (D2H), which is widely used in plant mass equations, have also been tested. The obtained results were evaluated by various statistical evaluation methods.