Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı bilişsel bozukluğu olmayan 65 yaş ve üzeri bireylerde sağlık okuryazarlığı durumunun belirlenmesi
Determination of the status of health literacy in individuals 65 years and older without cognitive disorder
Yazar: HAYRİ BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Demans = Dementia ; Geriatri = Geriatrics ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Yaşlılar = Aged ; Zeka testleri = Intelligence tests ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmamızda hastanemize bağlı Bağlaraltı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde
kayıtlı 65 yaş ve üzeri bireylerin, sağlık okuryazarlığı ve bilişsel fonksiyon durumlarını
ve bunlar arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Araştırma Eylül 2016 - Şubat 2017 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bağlaraltı Eğitim Aile Sağlığı Merkezin de 65 yaş ve
üstü bireylerde gerçekleştirildi. Katılımcılara Sağlık Okuryazarlığı Anketi – Avrupa
Birliği (SOYA-AB) ölçeği ve Mini Mental Test uygulandı.
Bulgular: Çalışma örnekleminde 65 yaş üzeri nüfusta sağlık okuryazarlığı kişilerin
%85,1'inde "sorunlu veya yetersiz" bulunmuştur. Sağlık Okuryazarlığı konularından
sağlık hizmetlerinden yararlanma %63,5 oranında, hastalıktan korunma %86,9 oranında
ve sağlığın iyileştirilmesi %87,6 oranında 'sorunlu-yetersiz' olarak tespit edildi. Aynı
nüfusta demans sıklığı % 14,3 olarak belirlendi ve genel sağlık okuryazarlığı durumu ile
mini mental test puanları arasında doğrusal bir ilişki vardı (p<0,001). Yaşlıların
kendilerini en fazla yetersiz hissettikleri konular erişkin aşıları ve periyodik
muayenelerdi. Bölgemizdeki yaşlılar, acil durumlarda ne yapacağını bilme konusunda
kendilerini yeterli hissediyorlardı.
Sonuç: Yaşlı nüfusun sağlık okuryazarlığı konusunda desteğe ihtiyacı vardır. Yaşlılarda
sağlık okuryazarlığını artırırken bilişsel fonksiyon kaybı da göz önünde bulundurularak
standart bir bakım algoritması oluşturulması uygun olacaktır.
Anahtar sözcükler: Demans, Mini Mental Test, Sağlık Okuryazarlığı, SOY-AB

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to investigate the health literacy and cognitive function
status of 65 years old and over and who were registered at the Bağlaraltı Educational
Family Health Center of our hospital and we also aimed to examine the relationship
between them.
Materials (Patients) and Methods: The study was conducted between September 2016
and February 2017 in Bursa Yuksek Ihtisas Training and Research Hospital Bağlaraltı
Educational Family Health Center in individuals aged 65 years and over. Participants
were asked to fill the Health Literacy Questionnaire - European Union (HLQ-EU) scale
and the Mini Mental Test.
Results: In the study sample, 85.1% of health literacy were found to be "problematic or
inadequate". Among the issues of Health Literacy, use of health care facilities was
'problematic-inadequate' in 63.5%, of the cases and prevention of diseases was also
'problematic-inadequate' in 86.9% of the cases, and health promotion was 'problematicinadequate'
in 87.6% of the cases. The frequency of dementia in the same population
was 14.3% and there was a linear relationship between general health literacy status and
mini mental test scores (p <0.001). The subjects in which the elderly felt most
inadequate were adult vaccinations and periodic examinations. The elderly in our region
felt themselves well enough to know what to do at an emergency.
Conclusions: The elderly population needs support for health literacy. While increasing
health literacy in the elderly, it would be appropriate to create a standard algorithm
since they had a reduced cognitive function.
Keywords: Dementia, Health Literacy, HLS-EU, Mini Mental Test