Diyarbakır, Mardin ve Elazığ bağ alanlarındaki unlubit (Hemiptera: Coccomorpha: Pseudococcidae) türlerinin yaygınlığı, yoğunluğu ve parazitoidlerinin belirlenmesi ile unlubitlerin ve parazitoidlerinin moleküler karakterizasyonu
Determination of prevalence, density and parasitoids of mealybug (Hemiptera: Coccomorpha: Pseudococcidae) species in Diyarbakir, Mardin and Elaziğ vineyard areas and molecular characterization of mealybugs and their parasitoids
Yazar: MUSTAFA ATAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BORA KAYDAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışma 2021-2023 yılllarında Diyarbakır, Mardin ve Elazığ illeri bağ alanlarındaki unlubit türleri, bu türlerin parazitoit ve predatörlerinin belirlenmesi, yaygın unlubit türünün popülasyon takibi, unlubitler ve  parazitoitlerinin moleküler karakterizasyonunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. 
Sürvey 427 bağ alanında gerçekleştirilmiş ve toplanan örnekler morfolojik çalışmalar için içinde %70'lik alkol bulunan, moleküler çalışmalar için %96'lık alkol bulunan ependorf tüplerine alınmıştır. Parazitoit türlerin tespiti ve doğal parazitlenme oranının belirlenmesi için unlubit ile bulaşık bitki parçaları şeffaf saklama kaplarına konulmuştur. Popülasyon takibi çalışmaları için Diyarbakır ve Elazığ'da insektisit uygulamalarının yapılmadığı birer bağ alanı belirlenmiş ve 2 yıl boyunca popülasyon takip çalışmaları yürütülmüştür.
Sürvey yapılan bağların 115'inde Planococcus ficus tespit edilmiş olup bağların 8'inde çok yoğun olduğu belirlenmiştir. P.ficus'un Encyrtidae ve Eulophidae familyalarına ait 9 parazitoit türü; Reduviidae, Coccinellidae, Chrysopidae, Miridae ve Hemerobiidae familyalarına ait 12 predatör türü tespit edilmiştir. Parazitlenme oranı en yüksek Mardin ilinde %4,70 olarak tespit edilmiştir. Popülasyon takibi çalışmalarında P. ficus'un kışı kabuk altında bütün biyolojik dönemlerde geçirdiği, Mayıs'ın başından itibaren yeşil aksama yürümeye başladığı, Ağustos ve Eylül aylarında popülasyonun çok yoğun olduğu tespit edilmiştir. P. ficus'un Diyarbakır ve Elazığ'da 2021-2022  yıllarındaki döl süreleri tespit edilmiştir. Moleküler çalışmalar sonucunda P. ficus'un ve parazitoitlerinin filogenetik analizleri yapılmış olup filogenetik ağaçları oluşturulmuştur.

Abstract:
The study was conducted between 2021 and 2023 with the objective of determining the mealybug species present in vineyard areas of the provinces of Diyarbakır, Mardin and Elazığ, as well as the parasitoids and predators of these species. Additionally, the study aimed to track the population of the common mealybug species and to characterise the molecular makeup of mealybugs and their parasitoids. 
A total of 427 vineyard areas were surveyed, with the collected samples placed in Eppendorf tubes containing 70% alcohol for morphological studies and 96% alcohol for molecular studies. In order to detect the species of parasitoid and determine the natural parasitism rate, plant parts infested with mealybugs were placed in transparent storage containers. In order to monitor the population, a vineyard area in Diyarbakır and Elazığ where insecticide applications had not been made was selected and population monitoring studies were conducted over a two-year period.
Planococcus ficus was identified in 115 of the surveyed vineyards, with eight of these exhibiting a particularly high density. A total of nine parasitoid species of P. ficus belonging to the Encyrtidae and Eulophidae families, and 12 predator species belonging to the families Reduviidae, Coccinellidae, Chrysopidae, Miridae and Hemerobiidae have been identified. The highest recorded parasitism rate was 4.70% and was observed in Mardin province. In the context of population monitoring studies, it has been established that P. ficus spends the winter months beneath the bark, irrespective of its biological phase. The movement of the species towards the green parts of the plants begins from the beginning of May, with the population reaching a density peak in August and September. The fertility periods of P. ficus in Diyarbakır and Elazığ for the 2021-2022 period were determined. Molecular studies were conducted, including phylogenetic analyses of P. ficus and its parasitoids, resulting in the creation of phylogenetic trees.