XX. yüzyılda Türk musikisi eğitiminde resmî himaye ve mektepleşme süreci
The official patronage in Turkish music education and schooling process in the twentieth century
Yazar: ÖMER FARUK CANURAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TIRAŞCI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Konservatuvar = Conservatory ; Müzik eğitimi = Music education ; Müzik tarihi = Music history ; Okullaşma = Structure of schools ; Türk dini musikisi = Turkish religious music ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Türk mûsikîsi, Osmanlı'nın son dönemlerinden başlayıp Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk
yıllarına uzanan süreçte, resmî ya da gayrıresmî kurum ve toplulukların eğitim faaliyetleriyle
yeni nesillere aktarılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından sonra 1926 yılında başta
dönemin yegâne devlet konservatuvarı Dârülelhan olmak üzere resmî eğitim kurumlarından
Türk mûsikîsi eğitiminin ilga edilmesi ve Cumhuriyet'in yeni tesis edilen mekteplerinde
yalnızca Batı mûsikîsi temelli bir eğitim sisteminin uygun görülmesi, Türk mûsikîsi eğitiminde
resmî bir himaye eksikliği yaratmıştır. Bu tarihten sonra 1976 yılında İstanbul Türk Musikisi
Devlet Konservatuvarı'nın (İTMDK) kuruluşuna kadar yaşanan mektepleşme süreci birçok
gelişmeye sahne olmuştur. Bu 50 yıllık zaman diliminde resmî himayeden yoksun kalan Türk
mûsikîsi eğitimi, bu süreçte çeşitli mûsikî cemiyetleri, özel meşkhaneler, tekkeler ve radyo içi
eğitim gibi alternatif kanallarla sağlanmıştır. İTMDK kurulduktan sonra devlet kurumlarında
yeniden verilmeye başlanan Türk mûsikîsi eğitimi, Cumhuriyet tarihinde Türk mûsikîsi eğitimi
adına ilk kez tecrübe edilen bu sürecin birtakım başka zorluklarını ortaya çıkarmıştır.
Çalışmamızda, 20. yüzyılda yaşanan bu gelişmeler dört ayrı bölümde işlenmiştir. Bütün bu
gelişmeler, TBMM ve Cumhuriyet Senatosu tutanakları, gazeteler, mecmualar, röportajlar gibi
tarihî vesikalar aracılığıyla ele alınmıştır. Her bölümün sonunda, çalışma içinde işlenen
gelişmelerden yola çıkılarak ilgili dönemde mektepleşme sürecinde karşılaşılan zorluklar,
subjektif tespitler de dahil edilmek suretiyle ortaya koyulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 20.
yüzyılda Türk mûsikîsi eğitiminin geçirdiği evreleri, başta resmî himaye ve mektepleşme
sürecini temel alarak olay örgüsü hâlinde ortaya koyup ileride yapılacak olan çalışmalara ışık
tutmaktır.

Abstract:
Between the last periods of the Ottoman Empire and the first years of the Republic of
Turkey, Turkish music had been transferred to new generations through the educational
activities of both governmental and non-governmental institutions and associations. Shortly
after the proclamation of the Republic of Turkey, in 1926, the abolition of Turkish music
education at state educational institutions, especially at the only state conservatory of that time,
Dârülelhan, and instead appropriation of a Western music-based education system at the newly
established schools of the Republic caused a lack of official patronage in Turkish music
education. The period of reintroduction of the Turkish music at state educational institutions,
which started at that time and continued until the establishment of the Istanbul Turkish Music
State Conservatory (ITMDK) in 1976, was marked by many events. During this 50-years period
Turkish music missing the official patronage was surviving by alternative channels such as
various musical societies, private meşkhanes, lodges and in-radio training. Turkish music
education, which was again given at state institutions after the establishment of ITMDK, faced
some other difficulties during that process. Those difficulties were experienced in terms of
Turkish music education for the first time in the history of the Republic. In this study, these
trends in the 20th century are discussed in four separate chapters. All these trends were
researched through historical documents such as the minutes of the Grand National Assembly
of Turkey and the Senate of the Republic, newspapers, magazines and interviews. At the end
of each chapter, based on the trends covered in the study, the difficulties encountered in the
reintroduction process specific to that period are presented by including personal testimonies.
The aim of this study is to shed light on future studies by presenting the phases of Turkish music
education in the 20th century, based on the process of official patronage and reintroduction, in
a chronological order.