Çok ölçütlü karar verme yöntemleriyle hava savunma sistemi seçilmesi
Air defense system selection with multi-criteria decision making methods
Yazar: İSMAİL DUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEREM CİDDİ
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Türkiye'nin yakın gelecekte savunma sanayi alanında yapacağı yatırımlar ve jeopolitik risklerden doğan muhtemel hava saldırıları göz önüne alındığında, düşman ve düşman olması muhtemel unsurların etkili bir hava savunma sistemi ile caydırıcılığının sağlanması hayati öneme sahiptir. Türkiye'nin sınır komşularında mevcut olan hava savunma sistemleri ve orta/uzun menzilli balistik füze kabiliyetleri ele alındığında ülke bekasının gelişmiş teknoloji hava savunma sistemleri ile korunması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin yakın gelecekte sahip olacağı hava savunma sistemlerinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile belirlenmesidir. Alınacak hava savunma sistemleri hem ekonomik hem de askeri anlamda büyük bir yere sahip olacağı için oldukça önemli stratejik bir karar sürecine sahiptir. Çalışmada Türkiye'nin yakın geçmişte ilgilendiği ve hali hazırda pek çok sınır komşusu tarafından kullanılan hava savunma sistemleri ele alınmıştır. Seçenekler arasında S-400, Patriot, ASTER, MEADS ve HQ-9 hava savunma sistemleri bulunmaktadır. Seçim aşamasında kullanılan kriterler ise maliyet, menzil, irtifa, maksimum hız, füze ağırlığı ve radar menzilidir. Daha sonra bu hava savunma sistemlerinin etkin karar ölçütleri belirlenerek Analitik Hiyerarşi Prosesi, TOPSIS, Analitik Serim Süreci, Basit Toplamlı Ağırlıklandırma, Ağırlıklı Çarpım ve ELECTRE yöntemleri ile karşılaştırmaları yapılmıştır. Tüm yöntemlerde belirlenen kriterler altında alternatifler arasından seçilecek sistemin S-400 hava savunma sistemi olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
It is necessary to provide deterrence effect for element of enemies or possible enemies with an effective air defence system, when you take into consideration of possible ait strike arising from jeopolitical risks ad investments in defence industry made by Turkey in near future. When you take into consideration of air defence system and medium / long range ballistic missiles that Turkey's border neighbours passess, it is emerging that country's survivability requires using advanced technology air defence system. The porpuse of this stduy is to determine the air defence system, with multi-purpose decision making methods which Turkey will have in near future. Because the air defence system to be purchased, has a great significance both in economic and military meaning and requires strategic decision making process. In this study, the air defence systems which are being used by many border neighbours at present and interest in by Turkey in near past, are discussed. Options are that S-400, Patriot, ASTER, MEADS ve HQ-9 air defence system. Selection criteria is that cost, range, altitude, maximum speed, misilse weight and radar range. Afterwards, by effective desicions criterias of these air defense systems are determined, the comparison with method of Analytic Hierarchy Process, TOPSIS, Analytic Network Process, Simple Additive Weighting mehtod, Weighted Product and ELECTRE method have been made. In all methods, it is concluded that the systems to be selected among the alternatives under the determined criteria is S-400 air defence system.