Çocuk acil servisine başvuran hematoloji hastalarının sosyodemografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of demographic and clinical features of the hematology patients in the pediatric emergency department
Yazar: ATİKA ÇAĞLAR
Danışman: DOÇ. DR. ŞEBNEM BENGOA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Hematoloji = Hematology ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Çocuk acil servisleri (ÇAS) hasta başvurularının sayıca fazla olduğu ve yoğun çalışan birimlerdir. Hematolojik hastalığı olan çocukların çocuk acil servise başvuruları gelen tüm hastalar içindeki oranı göreceli az olsa da hastalıkların özellikleri ve gelişebilecek ciddi komplikasyonlar, zaman zaman yaşamı tehdit eden klinik durumların görülebilmesi nedeniyle önem taşımaktadır.
Amaç: Hematolojik hastalığı olan çocukların ÇAS başvuruları ile ilgili çok az sayıda yayınlanmış veriye ulaşılabilmektedir. Çalışmamızda üçüncü basamak bir sağlık kurumu olan hastanemizin ÇAS'ına hematoloji olguları tarafından yapılan başvuruların ayrıntılı olarak değerlendirilmesi, elde edilecek sonuçlar ile bu olguların ÇAS bakımlarının iyileştirilmesine yönelik hedeflerin belirlenebilmesi amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 01.04.2013 -01.04.2014 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin Çocuk Acil Servis'ine getirilen, 0-18 yaş arası primer hematolojik hastalığı olan 278 çocuk hasta alındı. Hastaların yaşı, cinsiyeti, yakınma veya diğer başvuru nedeni, doğrudan başvuru değilse kaçıncı basamak sağlık kuruluşundan geldiği, başvuru zamanı, yaşadığı yer, ulaşım aracı, sürekli kullandığı ilaç varlığı, hematolojik tanısı, ÇAS'taki monitörizasyon/girişim/tedavi, hematoloji konsültasyonu, hastaneye veya yoğun bakım ünitesine yatış, hastanın son durumu gibi soruları içeren veri değerlendirme formu doldurularak anket verileri oluşturuldu. Hasta verilerine, ailelerden, dosya kayıtlarından ve hastane bilgi sisteminden ulaşıldı.
Bulgular: Çalışmamızın yapıldığı bir yıllık dönem içinde ÇAS'a toplamda başvuran olgular içinde hematoloji olgularının oranı %0,46 bulundu. Tanılara göre dağılımda en sık nötropenik ateş (NA) dışındaki bir nedenle başvuran lösemi (%38,1), kemik iliği yetmezliği (%14,8), trombositopeni (%13,7), koagülopati (%11,9), anemi (%11,1), NA (%8,3) ve yeni tanı konan lösemi (%2,1) olgusu saptandı. Tüm olguların yaklaşık yarısında (%47,8) çocuk hematoloji bilim dalından konsültasyon istendiği belirlendi. Hastaneye yatış başvuruların %27,3'ünde yapılmıştı. Bu oran çocuk acil servisine başvuran tüm hastaların yatış oranının (%6,8) çok üstünde saptandı. Çalışmamızda hematoloji olgu başvurularının %30,6'sında acil servis izleminde monitörizyon yapıldığı, %51,1'ine girişim uygulandığı, girişimin en sık transfüzyon (%23) ve iv ilaç tedavisi (%21,6) olduğu görüldü. NA olgularında iv ampirik antibiyotik başlama zamanı 136 ±15 dk (45-300 dk) bulundu. Hastaların %60,9'una ÇAS'ta ilk antibiyotik tedavisi verilmişti ve bu hastalarda ortalama antibiyotik başlama zamanı 101,4 ± 13,2 dk, ÇAS'tan servise yatırıldıktan sonra antibiyotik başlananlarda ise bu süre 207 ± 19,0 dk idi. Çalışmanın yapıldığı zaman diliminde 6 olguya acil servisine başvurusu sonucunda yeni olarak lösemi tanısı konulduğu görüldü. Aynı dönem içinde hastanemizde yeni tanı konan tüm lösemili olguların sayısı 19 idi ve %31,5'ine ÇAS'a başvuru sonucunda tanı konduğu görüldü. Olguların hiçbirinde yoğun bakım ihtiyacı olmadı, ölüm izlenmedi.
Sonuç: Çalışmamızda ÇAS'a hematoloji olgu başvurularının sırasıyla en sık NA dışındaki bir nedenle başvuran lösemi olguları, kemik iliği yetmezliği, kanama diyatezi, anemi ve NA olguları tarafından yapıldığını saptadık. NA'lı hastalarda uygun antibiyotik ve destek tedavilerinin başlanmasının geciktirilmemesi ve buna özen gösterilmesi gerektiğini düşündük. ÇAS'lar çocuk hematoloji hastalarının bakımında çok önemli bir yer tutmaktadır. Hematoloji olguları ÇAS ekibinin yakın ilgisine ihtiyaç duymaktadır ve girişim yapılma oranının yüksek olması ile ÇAS'ta daha fazla zamanın ayrıldığı hasta grubunu oluşturmaktadırlar. 

Anahtar Kelimeler: Çocuk acil servisi, hematolojik hastalıklar

Abstract:
Introduction: Pediatric emergency departments (PED) are busy units with high numbers of patient visits. Pediatric patients with hematologic diseases are relatively low in number compared to the total amount of patients overall, but due to the characteristics of these disorders they can have serious complications and can present in life threatening conditions.
Aim: In literature few published data about PED use of children with hematologic diseases is available. Our aim was to evaluate the visits to our tertiary care  PED by the patients with hematologic diseases in detail, and use the findings to improve the care in PED for this group of patients.
Patients and Methods: The study sample consists of two hundred and eight children with hematologic diseases between 0 and 18 age, who visited the PED of the Dokuz Eylül University Medical Faculty Hospital between 01.04.2013 and 01.04.2014. Information collected on a data form included: age, gender, complaints or other causes for visiting, whether it was a direct admission or referral from another hospital, time of the visit, place of residence, mode of transport, chronic use of drugs, final diagnosis of the hematologic disease, monitoring/intervention/treatment in PED, presence of hematology consultation, hospitalization to the pediatric ward or to the intensive care unit, and the outcome. Data was  collected from the questionnaires given to the patients' families, the hospital charts of the patients, and the hospital's database.
Results: During the time period of our study, the ratio of the visits by pediatric hematology patients was found to be 0.46% of the total number of PED visits. The most common diagnoses at the visits were leukemia presented for a reason other than febrile neutropenia (FN) (38.1%), bone marrow insufficiency (14.8%), thrombocytopenia (13.7%), coagulopathy (11.9%), anemia (11.1%), febrile neutropenia (8.3%), and newly diagnosed leukemia (2.1%). Nearly half (47.8%) of the patients had a pediatric hematology consultation. Hospitalization to the hospital was necessary for 27.3% of the cases. This ratio was much higher than the rate of the total visits to the PED (6.8%). In the PED, monitoring was performed in 30.6% of patients and intervention in 51.1%.  The most frequent interventions were transfusion (23%) and iv medication. The time to initial antibiotic delivery in patients with  FN was 136 ±15 min (45-300 min). The first dose of antibiotics was given in the PED to 60.9% of patients with a mean time of 101.4 ± 13.2  min. The time for the initial antibiotic treatment was 207 ± 19.0 min for patients who were hospitalized. During our study 6 leukemia patients were newly diagnosed trough their PED visit. The total number of newly diagnosed leukemia patients during the same time period was 19, and 31.5% of them were diagnosed during the PED visit. None of the patients needed intensive care or died.
Conclusion: We found that the most common cause of pediatric hematology patients to visit the PED were leukemia excluding FN, bone marrow insufficiency, bleeding tendency, anemia, and FN. The start of antibiotic treatment and other supportive treatments should not be delayed in FN patients and this need further attention in order to be improved. The PED's are indispensable for the care of pediatric hematology patients. The nature of the hematologic disorders demand a careful and detailed approach by the PED staff.  

Key words: Pediatric emergency department, hematologic disease