Anadolu Türk masallarında kahramanın yolculuğu
The hero's journey in Anatolian Turkish tales
Yazar: HÜSEYİN TUNCA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL GÜLEÇ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu halk masalları = Anatolia folk tales ; Halk bilimi = Folklore ; Türk masalları = Turkish tales

Özet:
Anadolu Türk masallarında Kahramanın Yolculuğu isimli bu çalışma beş bölümden oluşur. Birinci aşamadan çalışmanın yöntemi, halkbilimi alanındaki araştırma yöntemleri ve kuramlar verilmiş. Türk masalları hakkında faydalanılan kaynaklar belirtilerek monomit yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada kullanılan temel kavramlar açıklanmış, çalışmada belirlenen kaynaklar, bu kaynakların içinde monomite rastlanan masalların adları ve kısaltmaları verilmiştir.
İkinci Bölüm monomitin tanımı ve aşamalarının daha geniş anlatımını içerir. Üç temel aşama ve on yedi alt aşamadan oluşan monomitin aşamaları açıklanır. Üçüncü Bölümde monomitin farklı aşamalarının görüldüğü Türk masallarının hangi aşamalarının hangi seviyede görüldüğü görülen bölümlerin sıralamasındaki farklılıklar açıklanmıştır. Bu aşamada neredeyse görülmeyen bölümler ve bölümler içinde tekrarlanan orijinal kısımlar ortaya çıkmıştır. Dördüncü Bölümde Anadolu Türk masallarında kahramanın yolculuğu sırasında çok nadiren görülen; Çağrının Reddi, Dönüşün Reddi gibi aşamalar çıkarılmıştır. Sıralama ve gerçekleşme farklılıkları görülen Erginlenme aşamasında babanın gönlünü alma, Tanrılaştırma gibi aşamaların gerçekleştiği yerlerin yolculuğun sonu olduğu, gerçekleşen bölümlerin masallarda farklı isimler alabileceği tespit edilmiştir. Anadolu Türk masallarında kahramanın gerçekleştiği yolculukta temel aşamaların isimleri değiştirilmiş, Kemal isimli son bir temel aşama eklenmiş, Dönüş aşamasındaki iki aşama Kemal aşaması içinde değerlendirilerek Anadolu Türk masal kahramanının kendine özgü yolculuğu ile ilgili bir şablon çıkarılmıştır. Çıkarılan bu şablon dört ana aşama ve on beş alt aşaması Dördüncü bölümde örnekleriyle ispatlanmıştır. 
Sonuç bölümünde monomitin bölümleri için alternatif çeviri önerileri, monomitin aşamalarının Anadolu Türk masallarında görülme oranları, Anadolu Türk masallarının kahramanının monomiti için önerilen tablo verilerek çalışma tamamlanmıştır. Türk masallarında monomitin dört aşama ve on beş alt aşamada gerçekleştiği gösterilmiştir. Anadolu Türk masal kahramanının Kemal isimli bir aşamada erginlenmeyi yaşadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study, titled " The Hero's Journey in Anatolian Turkish Fairy Tales/The Monomyt" consists of five chapters. The first chapter introduces the methodology of the study, including research methods and theories in folklore, and provides information on the monomyth method, highlighting sources on Anatolian Turkish fairy tales. It defines the basic concepts used in the study and lists the sources identified, including the titles and abbreviations of the tales where the monomyth is found.

The second chapter offers a detailed description of the monomyth and its stages, consisting of three primary stages and seventeen sub-stages. The third chapter explains the differences in how various stages of the monomyth manifest in Anatolian Turkish fairy tales, including which stages are prominent, their sequence, the nearly invisible sections, and the original parts that are repeated within these sections. The fourth chapter discusses rarely seen stages in the hero's journey within Anatolian Turkish fairy tales, such as the refusal of the call and the refusal to return. It notes differences in the sequence and realization of stages, particularly in the maturation stage, where achieving the father's favor and deification are identified as the journey's end, and how these realized parts may be differently named in the tales. The journey of the Turkish fairy tale hero is uniquely characterized by renaming the fundamental stages and adding a final stage called "Kemal," with two stages of the Return phase considered within this Kemal stage, thereby proposing a specific template for the journey of the Turkish tale hero. This template, with four main stages and fifteen sub-stages, is validated in the fourth chapter with examples.

The conclusion offers alternative translation suggestions for the parts of the monomyth, rates of appearance of the monomyth's stages in Anatolian Turkish fairy tales, and a proposed chart for the Turkish fairy tale hero's monomyth, completing the study. It demonstrates that the monomyth in Anatolian Turkish fairy tales unfolds across four stages and fifteen sub-stages, and identifies the "Kemal" stage as a period of maturation for the Anatolian Turkish fairy tale hero