Ekonomik öneme sahip endüstriyel gıdalardan üzüm, domates ve biberde kullanılan pestisitlerin gıda prosesleri sonrası kalıntı miktarlarının karşılaştırılması
The comparison of pesticide residues after food processing in valuable foods as grapes, tomatoes and peppers used for industrial purpose
Yazar: EMRAH GÖRMEZ
Danışman: PROF. DR. HASAN SUNGUR CİVELEK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Türkiye, ekolojik koşullarının elverişliliği sayesinde domates, biber ve üzüm gibi endüstriyel gıdaların üretiminde Dünya genelinde önemli bir paya sahiptir. Üretilen bu ürünlerin birçoğu ihraç edilmekte ve ülke ekonomisine ciddi katkılar sağlamaktadır. Ayrıca bu ürünler çeşitli işlemlere tabi tutularak da tüketilebilmektedir. Tarımın endüstriyel olarak bir sektör haline geldiği 20.yy'da üretimi kaliteli hale getirmek ve verimliliği artırmak için hastalık ve zararlılara karşı pestisit kullanımı da zorunlu hale gelmiştir. Bu zorunluluk pestisitlerin kalıntı oluşturma sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Yapılan bu çalışma ile Salihli (Manisa), Gölmarmara (Manisa), Alaşehir (Manisa) ve ödemiş (İzmir)'te yetiştirilen domates, biber, üzüm ürünlerinde gıda işlemleri öncesi ve sonrası pestisit kalıntı miktarları araştırılmıştır. Bu çalışmada 2017 ve 2018 yıllarında her yıl için tek sefer; her ürün için 3 adet konvansiyonel ve 1 adet iyi tarım uygulaması yapılmış arazilerden 4'er tane olmak üzere toplamda 24 adet numune örneklemesi yapılmıştır.Çalışmadan elde edilen pestisit kalıntı analizleri sonuçlarına göre; işlem görmüş ve işlem görmemiş ürünlerin kalıntı miktarları araştırılmış ve bu ürünler arasındaki kalıntı miktarlarının değişiminin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Alınan örnekler QuEChERS metodu ile ekstrakte edilmiş, LC/MS-MS ve GC/MS cihazlarında toplamda 611 pestisit aktif maddesi aranmıştır. 
Analizler sonucunda gıda işlemleri sonrası kalıntı miktarlarında değişimler tespit edilmiştir. Buna göre; ısıl işlem ve dondurma işlemi sonrası örneklerde kalıntı miktarlarının ciddi bir azalış gösterdiği buna karşın kurutma işlemine tabi tutulan örneklerin kalıntı miktarlarında artış olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Turkey has an important share in producing industrial food as grapes, tomatoes and peppers in the world because of suitable ecological conditions. Most of foods are exporting to foreign countries and well contribute to the country's economy. Also these foods are eating as after some food processes. Agriculture became an important sector in industry and the usage of pesticides became necessity against disease and harmful in the 20th century to increase the quality and amount of the harvest. The necessity of using pesticides get problems of residues. With this study pesticide residues searched before and after food processing in grape, tomato and pepper commodities which are sampled from alaşehir, salihli, gölmarmara of Manisa city and ödemiş of İzmir city. For this study 24 samples taken, 3 samples from conventional producers and 1 sample from GlobalGAP producer for each 3 commodities in 2017 and 2018. This study aimed to determine the differences of pesticide residues in foods between before and after processing. Samples are extracted with QuEChERS method and searched 611 pesticides active ingredients with LC/MSMS and GC/MS systems.  
As a result of the analysis, pesticide residues differences detected after the food processing. According to results, pesticides residues dramatically decrease after heating and freezing process but after the drying process pesticide residues increased.