Bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile akılcı ilaç kullanımları arasındaki ilişki
The relationship between the health literacy levels of individuals and their rational medication use
Yazar: AZAD ÇEVİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MANSUR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık okuryazarlığı, gün geçtikçe diğer okuryazarlık çeşitleri gibi dikkat edilen ve araştırılan bir kavram olmuştur. Sağlık okuryazarlığı kavramıyla ilgili yapılan araştırmalar akılcı ilaç kullanımının önemini göstermiş, akılcı ilaç kullanımıyla ilgili araştırmaların yapılmasını sağlamış ve sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımının; toplum sağlığının geliştirilmesinde etkisi olan, birbirleriyle yakından ilişkili, hatta birbirini tamamlayan iki önemli unsur olduğunu saptamıştır. Bu çalışmada bireylerin hem sağlık okuryazarlık düzeylerine hem de akılcı ilaç kullanımlarına bakılmıştır. Araştırma Erzincan Merkez ilçedeki 18 yaş ve üstü bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile akılcı ilaç kullanımı düzeylerini belirlemek ve sağlık okuryazarlık düzeyleri ile akılcı ilaç kullanım düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek için yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı özelliktedir. Araştırmaya toplam 387 kişi katılmıştır. Araştırmada bireylerin verileri; Kişisel Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 ve Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verileri SPSS programı kullanılarak tetkik edilmiştir. Verilerin analizinde frekans tabloları, bağımsız gruplar t testi, bağımsız gruplar tek yönlü ANOVA testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 indeks puan ortalaması 32,41 (Min=3,3; Maks=50), Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği puan ortalaması 36,70'dır (Min=18; Maks=42). Katılımcıların yaşlarına, eğitim durumuna, mesleğine, gelir durumuna, sosyal güvence durumuna, kronik hastalık varlığına, düzenli ilaç kullanma durumlarına, bireylerin hasta olduklarında hekimin yazdığı ilacı uygun bir biçimde kullanımına göre Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 indeks puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların yaş, medeni durum, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, gelir durumu, sosyal güvence ve bireylerin hasta olduklarında hekimin yazdığı ilacı uygun bir biçimde kullanımına göre Akılcı İlaç Kullanım Ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 indeks puanları ile Akılcı İlaç Kullanım Ölçek puanları arasında (r=0,314; p=0,000) pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Buna göre sağlık okuryazarlık düzeyi yükseldiğinde akılcı ilaç kullanım düzeyinin de yükseldiği söylenebilir.

Bilim kodu:           10106.03
Anahtar kelimeler:    Akılcı İlaç Kullanımı, Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği, Erzincan, Sağlık
                      Okuryazarlığı, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32
Sayfa Adedi:          103
Tez Danışmanı:        Dr. Öğretim Üyesi Fatma MANSUR

Abstract:
Health literacy, like other types of literacy, has become a concept that is paid attention and researched day by day. Research on the concept of health literacy has shown the importance of rational drug use, enabled research on rational drug use, and stated that health literacy and rational drug use; It has been determined that there are two important elements that have an impact on the development of public health, are closely related to each other, and even complement each other. In this study, both the health literacy levels and rational drug use of individuals were examined. The research was conducted to determine the health literacy levels and rational drug use levels of individuals aged 18 and over in Erzincan Central district and to examine the relationship between health literacy levels and rational drug use levels. The research is descriptive. A total of 387 people participated in the research. In the research, individuals' data; The Personal Information Form was obtained using the Turkish Health Literacy Scale-32 and the Rational Drug Use Scale. The research data was examined using the SPSS program. Frequency tables, independent groups t test, independent groups one-way ANOVA test and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. The average score of the individuals participating in the study on the Turkey Health Literacy Scale-32 index is 32.41 (Min=3.3; Max=50), and the average score on the Rational Drug Use Scale is 36.70 (Min=18; Max=42). A statistically significant difference was found between the Turkey Health Literacy Scale-32 index scores according to the participants' age, education level, profession, income level, social security status, presence of chronic disease, regular medication use, and appropriate use of the medication prescribed by the physician when they are sick (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the Rational Drug Use Scale scores according to the participants' age, marital status, gender, education level, occupation, income level, social security and the appropriate use of the medicine prescribed by the physician when the individuals were sick (p<0.05). It was observed that there was a positive, moderately significant relationship between the participants' Turkey Health Literacy Scale-32 index scores and the Rational Drug Use Scale scores (r=0.314; p=0.000). Accordingly, it can be said that when the level of health literacy increases, the level of rational drug use also increases.
   
Science Code:       10106.03
Keywords:           Rational Drug Use, Rational Drug Use Scale, Erzincan, Health Literacy, 
                    Turkey Health Literacy Scale-32
Page Number:        103
Supervisor:         Dr. Öğretim Üyesi Fatma MANSUR