Hemodiyaliz hastalarında vasküler ve kardiak kalsifikasyon ile osteoporoz arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve risk faktörlerinin saptanması
Evaluation of the relation between vascular and cardiac calcification and osteoporosis, and detection of risk factors in patients undergoing hemodialysis
Yazar: ERGÜN PARMAKSIZ
Danışman: PROF. DR. FATMA NURHAN ÖZDEMİR ACAR
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2012
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Çalışmamızın amacı hemodiyalize giren hastalarda mitral ve aortik kapak kalsifikasyonun varlığının tespiti, aortik sertliğin saptanması ve kemik mineral dansitesi ile vasküler kalsifikasyonun ilişkilendirilmesi ile beraber risk faktörlerinin belirlenmesidir.

Çalışmaya rutin hemodiyaliz programında olan 16'sı kadın, 36'sı erkek toplam 52 hemodiyaliz hastası (ortalama diyaliz süresi 91.90±77.18 ay ve 13 hastada DM tanısı vardı.) alındı. Mitral ve aortik kalsifikasyon ve aort sertliğinin varlığı için diyalize girilmediği gün ECHO yapıldı ve sistolik ile diyastolik kan basınçları kaydedildi. Kemik mineral dansitesi (KMD) lumbal ve femoral bölge ile AV fistülün olmadığı kolun radial bölgesinden dual enerji x -ray absorbsiyometre (DEXA) kullanılarak ölçüldü. WHO kriterlerine göre KMD değerleri T ve Z skorları olarak sınıflandırıldı. Her hastanın üre(BUN), kreatinin(kr), kalsiyum(Ca), fosfor(P), kalsiyum-fosfor çarpımı, alkalen fosfotaz(ALP), albumin, hemoglobin(Hb), C reaktif protein(CRP), ferritin, düşük dansiteli lipoprotein (LDL), kolesterol, trigliserid(TG), yüksek dansiteli lipoprotein(HDL), bikarbonat(HCO3), parathormon (PTH) düzeyleri ölçüldü. Vücut kitle indeksleri hesaplandı.

Mitral kapak kalsifikasyonu 22 hastada (%42.3), aort kapak kalsifikasyonu 25 (%48.1) hastada saptandı. Aort kapak kalsifikasyonu ve aort sertliği ile yaş arasında anlamlı ilişki saptandı. Aort kapak kalsifikasyonu ile PTH düzeyleri arasında ilişki saptandı. Diyabeti olan grup ile olmayan grup arasında aort, mitral kapak kalsifikasyonu ve aort sertliği arasında fark saptanmadı. Aort sertliği ile kalsiyum-fosfor çarpımı arasında ilişki saptandı. Mitral, aort kapak kalsifikasyonu ve aort sertliği ile femoral, lumbal ve radial bölge kemik mineral dansitometre sonuçları arasında ilişki saptanmadı. Radial bölge Z skoru ile aort sertliği arasında ilişki saptandı. Radial bölge T skoru her iki cinste de osteoporoz ile uyumluydu ve radial bölge KMD sonuçları cinsiyet ve diyalizin süresi ile ilişkili saptandı.

Sonuç olarak yaş hem aortik kapak kalsifikasyonu hem de aort sertliği ile ilişkiliyken, aortik ve mitral kapak kalsifikasyonu ve aortik sertlik ile femoral, lumbal ve radial bölge kemik mineral dansitometre sonuçları arasında ilişki saptanmadı, radial bölge KMD sonuçlarının diyalizin süresi ile anlamlı olarak azaldığı görüldü. Radial bölgenin

DEXA sonuçları hemodiyaliz hastalarında kemik dansitesi hakkında diğer bölgelere göre daha doğru bilgi verebilir

Abstract:
We aimed to evaluate the presence of mitral and aortic valve calcification and aortic stiffness in hemodialysis patients and their risk factors and to find out relationship between bone mineral density and vascular calciffication. The study population consisted of 16 female and 36 male; a total of 52 hemodialysis patients (mean dialysis period was 91.90±77.18 months and 13 had DM). Mitral and aortic valve calcification and aortic stiffness were evaluated by echocardiography on the non-dialysis days. Systolic and diastolic blood pressures were recorded. Bone mineral density was measured by dual energy x-ray absorbiometry (DEXA) using lumbar and femoral regions as well as the radial region of the arm without AV fistula. BMD values were classified as T and Z scores according to WHO criteria. Blood urea nitrogen (BUN), creatinine, calcium (Ca), phosphorus (P), calcium-phosphorus product, alkalene phosphotase (ALP), albumin, hemoglobin(Hb), C reactive protein(CRP), ferritin, low density lipoprotein (LDL), cholesterol, triglyceride, high density lipoprotein (HDL), bicarbonate(HCO3), parathormone(PTH) values were recorded. Body mass indeces (BMI) were calculated. Twenty-two patients (42.3%) had mitral and 25 (48.1%) had aortic valve calcification. Aortic valve calcification and aortic stiffness were found to be significantly related to age. Aortic valve calcification was correlated with PTH levels. Aortic and mitral valve calcification and aortic stiffness were similar in diabetics and nondiabetics. Aortic stiffness was related with calcium-phosphorus product. Mitral and aortic valve calcification and aortic stiffness were not found to be related to BMD measurement of femoral, lumbar and radial regions. Radial Z scores were significantly related to aortic stiffness. Radial T scores revealed osteoporosis in both males and females and were correlated with dialysis period. As a conclusion, age was related to aortic valve calcification as well as aortic stiffness. Aortic and mitral valve calcification and aortic stiffness were not correlated with BMD measurements of femoral, radial and lumbar regions. Radial BMD values significantly decreased as dialysis period increased. Radial DEXA scores are more useful in evaluation of BMD in hemodialysis patients.