Konut alanlarının ekolojik kriterler açısından  değerlendirilmesi ve çevresel etkilerini azaltmaya yönelik  
bir çalışma
Evaluation of housing settlement in terms of ecological criteria and a study on reducing its environmental impacts
Yazar: AYŞEGÜL ENGİN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY TIKANSAK KARADAYI
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Son yıllarda doğal kaynakların tüketiminde bir artış olduğu ve bu artışın, 
dünyanın yenileyebileceği düzeyin üzerinde olduğu bilinmektedir. Doğal kaynakların 
azalması, atmosferdeki karbon yoğunluğunun artması ve atıkların birikmesi gibi 
sonuçlara yol açan tüketimdeki bu artışın; hava kirliliği, su kirliliği, toprak kirliliği, 
bitki ve hayvan göçleri, biyolojik çeşitliliğin azalması ve iklim değişikliği gibi çeşitli 
çevresel etkilere neden olduğu görülmektedir.  
Öte yandan, yapı sektörünün çevresel etkilerin oluşumundaki payının büyük 
olduğu uluslararası çalışmalar ile kabul edilmiştir. Bu etkilerin azaltılması yönünde 
uluslararası, ulusal, bölgesel ve yerel ölçeklerde ekolojik tasarım yaklaşımlarının 
tartışıldığı ve çeşitli yöntemlerin oluşturulduğu bilinmektedir. Türkiye'de ise, çok 
sayıda ve hızlı konut üretimi yapılmasına rağmen, konut üretiminde ekolojik 
yöntemlerin dikkate alınmadığı gözlenmiştir. Bununla birlikte, bilimsel çalışmalar 
kapsamında Türkiye'deki konut uygulamalarının ekolojik tasarım kriterleri açısından 
değerlendirildiği, ancak çevresel etkilerinin azaltılması için iyileştirme önerilerinin 
yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ülkemizde yapıların neden olduğu toplam 
çevresel etkinin azaltılmasında mevcut yapı stoğunun iyileştirilmesi ise oldukça 
önemlidir. 
Bu nedenle bu çalışma kapsamında öncelikle; konut alanları için ekolojik 
tasarım kriterleri oluşturulmuştur. Bu kriterler etkin hammadde kullanımının, etkin 
enerji kullanımının, etkin su kullanımının ve çevre korunumunun ekolojik tasarım 
üzerindeki etkileri araştırılarak oluşturulmuştur. Daha sonra bu kriterlerden 
oluşturulan şema Kocaeli ili Darıca ilçesinde örnek olarak seçilen 30 adet konut alanı 
üzerinde uygulanmıştır. Alan çalışması sonucunda saptanan sorunlara uygulanabilir 
ekolojik iyileştirme önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda elde 
edilen bilgilerin yapıların çevresel etkilerinin azaltılmasında tasarımcılara yol 
göstereceği ve çevre bilincinin oluşmasında etkili olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In recent years it has known that there is an increase in natural resource 
consumption and the increase is above the level the world can renovate. This 
increase in consumption leads to consequences like decrease of natural resources, 
increase of carbon density in the atmosphere, reduction of biological diversity, 
climate change and the accumulation of waste which causes environmental 
impacts.  
On the other hand, the construction sector has a large share in the formation 
of environmental impacts which recognized by the international studies. Ecological 
design approaches were discussed to reduce this impacts and various methods are 
created. In Turkey, despite the large numbers and rapid production of housing 
settlement, it was observed that ecological methods did not take into 
consideration. However, within the scope of scientific studies, housing settlement 
applications in Turkey are evaluated in terms of ecological design criteria but it was 
observed that the suggestions for improvement in order to reduce the 
environmental impacts are inadequate. It is very important to improve the existing 
building stock in order to reduce the total environmental impacts caused by 
buildings in our country. 
Therefore, ecological design criteria for husing settlement are created by 
researching the impacts of effective use of raw materials, energy efficiency, water 
efficiency and environmental protection on the ecological design. Afterwards, a 
scheme based on these criteria was applied to 30 existing housing settlements in 
Darıca, Kocaeli. Improving suggestions for ecological quality of the selected housing 
settlements is aimed against the problems identified as a result of the fieldwork.