DASH diyetinin protein kalitesinin belirlenmesi
Determining the protein quality of the DASH diet
Yazar: SUHEJLA ABAZI
Danışman: DOÇ. JALE ÇATAK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Hipertansiyon (HT), global ölçekte yaygınlık gösteren bir halk sağlığı meselesi 
olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünya genelindeki yetişkin popülasyonun 
yaklaşık %26'sının bu durumdan etkilendiği bilinmektedir. Hipertansiyon, 
kardiyovasküler hastalıklar açısından en kritik risk faktörlerinden birini 
oluşturmaktadır. Bireylerin beslenme kalitesinde gerçekleştirilecek 
iyileştirmeler, hipertansiyonun prevalansını azaltma potansiyeline sahiptir. 
Araştırmalar, Hipertansiyonu Durdurmak için Diyet Yaklaşımları (DASH) diyet 
modelinin, hipertansiyonu olan yetişkin bireylerin kan basıncı üzerinde önemli 
bir azalma sağladığını ortaya koymuştur. Bu beslenme modeli, yağ, sodyum ve 
işlenmiş besinlerin tüketimini azaltmayı teşvik ederken, meyve ve sebze alımını 
yüksek miktarlarda artırmayı önermektedir. Araştırmamızın temel amacı, 
hipertansiyon hastaları için tasarlanmış DASH diyet örneklerindeki protein 
kalitesinin, Protein Sindirilebilirliği Düzeltilmiş Amino Asit Skoru (PDCAAS) 
yöntemi kullanılarak değerlendirilmesidir. Bu kapsamda beş farklı diyetin 
protein kalitesi incelenmiştir. Analiz edilen diyetler kapsamındaki gıdaların 
miktarları, Türk Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı (TÜRKOMP) ve 
Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı (USDA) veri tabanlarından elde 
edilen amino asit içerik bilgilerine dayanarak belirlenmiştir. Ek olarak, benzer 
protein miktarları içeren bazı gıdalar arasında, PDCAAS değerlerinde 
farklılıklar tespit edilmiştir. Protein kalitesinin değerlendirilmesi sürecinde, 
PDCAAS değerleri tam buğday ekmeği için %51,60, buğday için %72 ve yulaf 
için %79,98 olarak bulunmuştur. Bu bilgiler ışığında, hipertansiyon hastaları 
için özel olarak hazırlanan diyetlerin, protein miktarının yanı sıra, proteinin 
kalitesi bakımından da bireysel sağlık üzerindeki etkileri açısından 

değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, hipertansiyon hastalarının sağlık 
durumlarına uygun olarak, diyetlerdeki sodyum, potasyum ve magnezyum gibi 
mikro besin ögelerinin alımı özenle ayarlanmalıdır.

Abstract:
Hypertension (HT) emerges as a globally prevalent public health issue. It is 
known that approximately 26% of the adult population worldwide is affected by 
this condition. Hypertension constitutes one of the most critical risk factors for 
cardiovascular diseases. Improvements in individuals' nutritional quality have 
the potential to reduce the prevalence of hypertension. Research has shown that 
the Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) dietary pattern provides 
a significant reduction in the blood pressure of adults with hypertension. This 
dietary pattern recommends increasing the intake of large amounts of fruits and 
vegetables while encouraging reductions in the consumption of fat, sodium and 
processed foods. The main aim of our research is to evaluate the protein quality 
in DASH diet samples designed for hypertension patients using the Protein 
Digestibility Corrected Amino Acid Score (PDCAAS) method. In this context, 
the protein quality of five different diets was examined. The amounts of foods 
included in the analyzed diets were determined based on amino acid content 
information obtained from the Turkish National Food Composition Database 
(TÜRKOMP) and the United States Department of Agriculture (USDA) 
databases. Additionally, differences in PDCAAS values have been detected 
among some foods containing similar amounts of protein. During the evaluation 
of protein quality, PDCAAS values were found to be 51.60% for whole wheat 
bread, 72% for wheat and 79.98% for oats. In the light of this information, diets 
specially prepared for hypertension patients should be evaluated in terms of 
their effects on individual health in terms of protein quantity as well as protein 
quality. In addition, the intake of micronutrients such as sodium, potassium and 
vii
magnesium in the diet should be carefully adjusted in accordance with the 
health status of hypertension patients.