Saray ve Vize bölgesi kömür ve uranyum içerikli istifin sedimantolojisi
The sedimentology of coal and uranium bearing sequences in the Saray and Vize area
Yazar: KAAN CAN ÇELİKKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP ÇELİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma, Trakya Havzası kuzeyinde yer alan az sayıdaki kömür damarlarının depolanma ortamlarını oluşturan çökellerin, stratigrafik konumları ve birbirleri ile olan ilişkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Bu amaç kapsamında sedimantolojik çalışmalar gözlemlerimizin temelini oluşturmaktadır.
Kömür içerikli çökellerin öneminin yanı sıra çevre kayaçların da son derece önemli oldukları ortaya konmuştur. Dahası, kömür içerikli istiflerin çevre kayaçları ile olan mekânsal ilişkileri ve yeri, kömürlü istiflere verilen değeri daha da artırmaktadır.
İnceleme yapılan alanın genişliği göz önüne alındığında kuzeyde Pınarhisar, güneyde Cevizköy, doğuda Vize ve güneydoğuda Edirköy sınırlarını oluşturan dörtgen içerisinde çalışmalar yoğunlaştırılmıştır. Başlıca üç farklı kömür işletme sahasını kapsayan saha gözlemleri, farklı bölgelerde incelenen sondaj karotları ile birleştirilerek yorumlanmıştır.
Bulgular hem saha hem de laboratuvar çalışmaları sonucunda toplu olarak değerlendirildi. Çalışmalar sırasında alınan birçok örnekten toplam olarak 138 adet örnek incelenmiştir. İncelenen örnekler 24 adet XRD, 46 adet ince kesit, 16 adet kömür kısa analizleridir. Saha çalışmaları sırasında biri kömür damarlarını belirlemek için hazırlanan kesit dışında ayrıca toplam 3 adet sedimantolojik ölçülü kesit oluşturuldu. 17 adet kuyu verisi bir arada değerlendirilerek, 3-boyutlu modellemeler oluşturuldu. Tektonik yapı, kömür damarı gidişleri, sedimantolojik ilişkileri de belirlemek amacıyla 2-boyutlu kesitler hazırlanmıştır. Belirlenen litolojiler sondajlara uyarlanarak bir sonuç elde edilmeye çalışılmıştır. 
Süloğlu Formasyonu üst seviyelerinde bulunan kumtaşlarının ayrı bir Üye adı altında adlandırılması uygundur. Üye ağırlıklı olarak menderesli akarsu çökelleri baskın litofasiyesler içerir. Edirköy Üyesi; teknemsi çapraz tabakalanmalı kumtaşlarının tekrarlı halde gözlenmesi sebebiyle Süloğlu Formasyonu taban seviyelerinden farklılaşır. Büyük ve yanal devamlılığı yüksek kanal kompleksleri delta gelişimine neden olmuştur. Fakat, üyenin ayırtlanmasında esas olarak litolojik farklılıklar ön planda tutulmuştur. 
Sonuç olarak, farklı seviyelerde Gilbert tip tabakalanmaları işaret eden alınsetlerinin varlığı delta düzlüğünde oluşan sığ göl deltalarının doldurulmasını işaret etmektedir. Oluşturulan fasiyes toplulukları hem Süloğlu Formasyonu hem de Edirköy Üyesi için benzerdir. Menderesli akarsu çökellerinin düşeyde istiflendiği anlaşılmaktadır. Kömür ve uranyum içerikli Süloğlu Formasyonu içerisinde belirlenmiş fasiyeslere göre; dağıtım kanalları, terkedilmiş kanallar, taşkın düzlüğü, nokta barı, delta alınsetleri ve sığ göl veya su gibi fasiyes toplulukları oluşturulmuştur.

Anahtar kelimeler: Kömür, delta, Edirköy, menderesli akarsu, sığ göl

Abstract:
The study was carried out to determine the stratigraphic positions and their relations with each other of the sediments that form the deposition environments of the few coal seams in the north of the Thrace Basin. For this purpose, sedimentological studies form the basis of our observations.
In addition to the importance of coal bearing deposits, the surrounding rocks were also extremely significant. Moreover, the relationships of coal seams with the surrounding rocks will further increase the value given to coal.
When the width of the area covered was taken into consideration, studies were intensified in the square forming the borders of Pınarhisar in the north, Cevizköy in the South, Vize in the east and Edirköy in the southeast. Field observations covering mainly three different mines were interpreted by combining them with drilling cores studied in the different regions.
The findings were collectively evaluated as a result of both field and laboratory studies. A total of 138 samples were examined from the many samples taken during the studies. The samples examined were 24 XRD, 46 thin section and 16 coal proximate analyses. A total of 3 vertical sections were created, except for one of which was prepared to clear the coal seams during the field work. 3-dimensional modelling was created by evaluating the 17 well data together. 2-dimensional sections were also prepared to determine the tectonic structure, coal seams direction and sedimantological relations. Lithologies determined were adapted to the drillings and an attempt was made to obtain a result.
It is proper to name the sandstones at the upper parts of Süloğlu Formation under the name of a separate Member. The member densely consist of lithofacies of meandering river dominant sediments. Edirköy Member; due to the repetition seen of trough cross-bedded sandstones, the Süloğlu Formation differs from the base levels. The channel complexes with large and lateral continuity caused delta development. However, mainly lithological differences were prioritized in distinguishing the member. 
As a consequence, the presence of fore-sets, indicating Gilbert type stratification at different levels, indicates the filling of shallow lake deltas. Generated facies associations are similar for both Süloğlu Formation and Edirköy Member. It is understood that the meandering river deltas stacked vertically. According to the facies determined within the Süloğlu Formation bearing coal and uranium; facies associations such as distribution channels, abandoned channels, flood plain, point bar, delta-foresets and shallow lake or water have been constituted.

Keywords: Coal, delta, Edirköy, meandering river, shallow lake