Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa ve Bilecik illeri Osmanlı dönemi yol ağı ve yapıları
Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa and Bilecik provinces road network and structures in the Ottoman period
Yazar: ONUR KAMİLOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFİ BAŞKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History

Özet:
Tarih boyunca jeopolitik konumu dolayısıyla doğu ve batı uygarlıkları arasında çok önemli bir yeri olan Anadolu'nun kıtaları birbirine bağlayan lokasyonu olan Marmara Bölgesi'nde Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa ve Bilecik il sınırları dahilinde bir gelenek halini alarak yüzyıllardır süregelen bir alışkanlığın günümüze ulaşmış izleri olan yol ağlarının üzerinde bulunan ve yolun unsurları olarak tanımlayabileceğimiz yapıların, kaynaklarda geçen ve günümüze ulaşmış olan kalıntılarının konumlandırılması ve buradan yola çıkarak yolların ne şekilde oluştuğunun anlaşılabilmesi kültürel mirasımız açısından önemlidir. Anadolu'nun geniş coğrafyasının Marmara dışında kalan kesiminde pek çok bölgenin yol ağına ilişkin çeşitli bilimsel yayınların, çalışmaların ve yüzey araştırmalarının yapıldığı gözlemlenmiş ve bu konunun tarihi coğrafya, coğrafya, arkeoloji ve sanat tarihi açısından ele alınması ihtiyacı olduğu değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışma alanımızdaki illerde Osmanlı Dönemi'nde yapılmış olan veya önceki dönemlerde yapılmış olsa da Osmanlı Dönemi'nde varlığını devam ettirmesi dolayısıyla kullanılan yol ile alakalı kervansaray, köprü, yol döşemesi, derbent, han, çeşme, kale ve benzeri yapı tiplerinin arazi çalışmaları ve kaynak taraması neticesinde yol ağlarındaki yerleri ortaya konulmuş, tespit edilen yolların ne amaçla kullanıldıkları üzerinde durulmuş ve yüzyıllara göre gelişimlerine yer verilerek yol rotaları yeniden ele alınmıştır.

Abstract:
In the Marmara Region, which is the location connecting the continents of Anatolia, which has a very important place between the eastern and western civilizations throughout history due to its geopolitical location, the traces of a tradition that has been going on for centuries, becoming a tradition within the provincial borders of Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa and Bilecik, have survived to the present day. It is important for our cultural heritage to locate the remains of the structures on the road networks that are located on the road networks and which we can define as the elements of the road, which are mentioned in the sources and have reached the present day, and to be able to understand what the road routes are from here. It has been observed that various scientific publications, studies and surface researches related to the road network of many regions in the wide geography of Anatolia outside the Marmara region have been observed and it has been evaluated that this issue needs to be addressed in terms of historical geography, geography, archeology and art history. In this context, caravanserais, bridges, pavements, derbent, inns, fountains, castles, etc., related to the road that was built in the Ottoman Period or that we have determined to use later, in the provinces in our study area. As a result of the determination of the building types by field studies and source scanning, their places on the routes were revealed, the purpose of the determined roads was emphasized and the routes were created by giving place to their development according to centuries.