Vegan, vejetaryen ve omnivor beslenen bireylerin sağlıklı beslenme davranışları arasındaki farkların incelenmesi
Examination of the differences between healthy eating behaviors of vegan, vegetarian and omnivorous individuals
Yazar: TUĞÇEM PEHLİVAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN DEMİR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Omnivor = Omnivore ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Vegan = Vegan ; Vejetaryen = Vegetarian ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Çoklu regresyon analizi = Multiple regression analysis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, vegan, vejetaryen, omnivor beslenen bireylerin sağlıklı beslenme davranışlarının incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubu, 18-55 (Ort.=27.6, SS=7.7) yaş aralığındaki 503 kadın (%83) ve 108 erkek (%17) olmak üzere toplamda 611 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma verileri Demografik Bilgi Formu, ORTO-11 Ölçeği, Yeme Tutumu Ölçeği (YTT-26) ve Çok Yönlü Beden-Benlik İlişkileri Ölçeği (ÇYBBİÖ) ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiş; Bağımsız Örneklem t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, ortoreksiya nervoza eğiliminin beslenme rejimlerine göre farklılık gösterdiği; omnivor beslenenlerin ortoreksiya nervoza eğilimlerinin vejetaryen ve vegan beslenenlere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca yeme tutumu testine göre, omnivor beslenen bireylerin yeme tutumlarında bozulma riski vegan beslenenlerden daha yüksek çıkmıştır. Vegan, vejetaryen ve omnivor beslenenlerin beden algısı skorlarına bakıldığında ise; gruplar arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve beden kitle indeksi değişkenleri için elde edilen ölçek puanlarına araştırma bulgularında yer verilmiştir. Ek olarak yapılan korelasyon analizi sonucunda ORTO-11 ile YTT-26 arasında negatif korelasyon bulunmuş; yani ortoreksiya riski artarken yeme tutumunda bozulma riskinin de arttığı sonucu elde edilmiştir. Ayrıca ORTO-11 ile ÇYBBİÖ arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmuş olup, YTT-26 ile ÇYBBİÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yapılan Çoklu Regresyon analizi bulgularına göre yeme tutumu ve beden algısı değişkenlerinin ortoreksiya nervozayı anlamlı derecede yordadığı gözlenmiştir. Araştırma Bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. 







Anahtar Kelimeler: Ortoreksiya Nervoza, Vegan, Vejetaryen, Omnivor, Yeme Tutumu, Beden Algısı

Abstract:
The aim of this study is to examine the healthy eating behaviors of vegan, vegetarian and omnivorous individuals. The study group of the research consisted of a total of 611 participants that is 503 women (83%) and 108 men (17%), aged between 18-55 (Mean=27.6, SD=7.7). Research data were collected by Demographic Data Form, ORTHO-11 Scale, Eating Attitude Scale (EAT-26) and Multifaceted Body-Self Relationship Scale (MBSRS). The data obtained were analyzed using the SPSS program; also İndependent Sample t-Test, One Way Anova Analysis (ANOVA), Pearson Correlation Analysis and Multiple Regression Analysis were applied. According to research findings, orthorexia tendency was found to differ according to different regime groups, while the orthorectic tendency of omnivorous individuals was higher than vegetarian and vegan individuals. Also, according to the eating attitude test, omnivores had a higher risk of impaired eating attitudes than vegans. Looking at the body perception scores of Vegan, vegetarian and omnivorous, no significant differences were observed between the groups. The scores for age, gender, education level and body mass index variables are included in the research findings. In addition Correlation Analysis, a negative correlation was found between ORTHO-11 and EAT-26, which means that the risk of orthorexia increases, and the risk of impaired eating attitude increases. In addition, a positive weak relationship between ORTHO-11 and MBSRS was found, and no significant relationship between EAT-26 and MBSRS was found. According to the results of Multiple Regression Analysis, it was observed that eating attitude and body image variables significantly predict orthorexia. The research findings were discussed within the framework of the relevant literature and suggestions were presented.






Keywords: Orthorexia Nervosa, Vegan, Vegetarian, Omnivorous, Eating Attitude, Body Perception