hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Maitrisimit Nom Bitig'de isim ve hami nüshası dizinleri
Nominal categories in the Maitrisimit Nom Bitig and indexes of the hami manuscript
Yazar: HÜLYA ŞEN UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türkçe = Old Turkish

Özet:
Toharca-A diyalektinden Eski Uygur Türkçesine aktarılan Maitrisimit Nom Bitig, Uygur Budizminin ve Uygurlarda Maitreya inancının en önemli eserlerinden birisidir. Eserde geleceğin Buda'sı Maitreya Buda'nın hayatı anlatılmaktadır. Sengim, Murtuk ve Hami olmak üzere üç yazma nüshası bulunan eser, bir giriş (yükünç/secde) ve ülüş adı verilen yirmi yedi bölüm olmak üzere toplam yirmi sekiz bölümden meydana gelmektedir. Bu çalışmada eserin tüm nüshalarından hareketle -Hami nüshası ağırlıklı olmak üzere- isim, zamir, sıfat, zarf ve edat sözcük türleri incelenmiştir. Ayrıca eserin Sengim ve Hami nüshalarının barındırdığı dillik özellikler, literatürdeki dillik ölçütler ve diyalektolojik özellikler bakımından tavsif edilmiştir. Maitrisimit Nom Bitig'in Hami yazmasının toplu neşrini teşkil eden Geng Shimin'in hazırladığı Study on the Uighur Maitrisimit (Hami Version) adlı eserinin dizinleri (ekler dizini ve sondan dizini) hazırlanmıştır.

Abstract:
The Maitrisimit Nom Bitig, translated from the Tocharian-A dialect into Old Uyghur, is one of the most significant works of Uyghur Buddhism and the Uyghur belief in Maitreya. The work narrates the life of Maitreya Buddha, the Buddha of the future. With three manuscripts, Sengim, Murtuk, and Hami, the text consists of a prologue (yükünç/prostration) and 27 chapters (ülüş), totaling 28 chapters.
This study examines the parts of speech, specifically nouns, pronouns, adjectives, adverbs, and prepositions, based on three manuscripts, with a focus on the Hami manuscript. Additionally, the linguistic features found in the Sengim and Hami manuscripts are described based on linguistic criteria in the literature and dialectological features. Furthermore, the indices (appendix index and suffix index) of Study on the Uighur Maitrisimit (Hami Version), prepared by Geng Shimin and comprising the collective publication of the Hami manuscript of the Maitrisimit Nom Bitig, have been compiled.
Sultan III. Murad dönemi tezhip sanatı
Illumination art of Sultan Murad III period
Yazar: NECATİ SANCAKTUTAN
Danışman: PROF. DR. ABDÜLHAMİT TÜFEKÇİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Sanatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts ; Hat sanatı =   ; Tasvir sanatı = Depicting art ; Tezhib sanatçıları = Illumination artists ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Türk hat sanatı = Turkish handwriting art ; Türk sanatı = Turkish art ; Türk tezhib sanatı = Turkish illumination art ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
Osmanlı klasik devir bezeme üslûbunun (İstanbul üslûbu), temelleri Sultan II.
Mehmed (1451-1481) ve Sultan II. Bâyezid (1481-1512) dönemlerinde atılmıştır. Özellikle
Sultan II. Bâyezid devri eserlerinde ilk örnekler müşahede edilmeye başlanmıştır.
Sultan I. Selimʼin (1512-1520) Çaldıran zaferinden (1514) sonra getirmiş olduğu Türkmen
sanatkârlar ile (Tebriz, Herat, Şiraz) ivme kazanmıştır. Sultan I. Süleyman (1520-
1566) dönemi, Osmanlı klasik devir bezeme üslûbunun kendine has karakterini kazandığı
ve zirve eserlerin üretildiği yıllar olmuştur. Sultan III. Murad (1574-1595) dönemine gelindiğinde
önceki dönem eserlerinin bir hâsılası ve yorumu niteliğinde eserler üretilmiş
ve farklı arayışlar içeren kompozisyon çalışmaları öne çıkmıştır. Sultan I. Süleyman devri
eserlerinde görmeye başladığımız çift dış pervaz ve bulut üslûplu tığ tipolojisinin nihâî
şekli yine bu dönem eserlerinde görülmüştür.
Tezimizde, Sultan III. Muradʼın (1574-1595) 21 yıllık saltanatı süresince üretimi
gerçekleştirilen yazma eserlerin tavsif ve tespitinin yapılarak dönemin bezeme anlayışının
ortaya konulması hedeflenmiştir.

Abstract:
The foundations of the Classical Ottoman decoration style (Istanbul style) were
founded during the regins of Sultan Mehmed II (1451-1481) and Sultan Bâyezid II (1481-
1512). The first examples of the style began to be observed in the books made for Sultan
Bâyezid II and the art gained momentum when Sultan Selim I brought Turkmen artists
from Tabriz, Herat and Shiraz after the victory of Çaldıran battle (1514). The reign of
Sultan Suleiman I (1520-1566) was the period when the classical Ottoman decoration
style gained its own character and works that are the pinnacle of art were produced. The
period of Sultan Murad III (1574-1595) is characterized by the production of manuscripts
that were the end result and interpretation of the previous period, as well as what appear
to be experimental compositions.
The aim of this thesis is to identify and describe the manuscripts produced during
the 21 year reign of Sultan Murad III (1574-1595) and to reveal the decorative understanding
of the era.
İş hukukunda çalışma süreleri
Working hours in labor law
Yazar: MUSTAFA ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. ERCÜMENT ÖZKARACA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk iş hukuku = Turkish labor law

Özet:
İş yaşamında geçirilen süre insan yaşamının en temel alanlarından birini kapsaması bakımından oldukça önemli bir yere sahiptir. Çalışma süresi kısaca işçinin çalıştığı işte geçirdiği süre olarak ifade edilebilmektedir. İş hukukunun doğmasına yol açan en önemli konulardan biri çalışma sürelerinin uzunluğu olmuş ve çalışma sürelerinin sınırlanması gerektiği yönündeki düşünce ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda çalışma sürelerine ilişkin çeşitli düzenlemeler getirilmiştir. Bu kapsamda başta 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere mevzuatımızda çalışanın günlük, haftalık ve yıllık dönemde ne kadar süre çalışma yapabileceğine yönelik hükümler uygulamaya konmuştur. Ancak iş hukukunun birçok alanında olduğu gibi çalışma süreleri alanında da düzenlenen mevzuat hükümlerinin değişen yaşam koşulları ile birlikte ihtiyaçları karşılaması ve sorunları çözmesi tam olarak pek mümkün olmamıştır. Bu çalışmanın temelini iş mevzuatında çalışma süreleri ile ilgili yapılan düzenlemeler oluşturmaktadır. Bunun yanısıra uygulamada çalışma süreleri açısından ortaya çıkan ihtilaflı hususlara ve bu hususlara ilişkin çözüm önerilerine örneklerle açıklama yapılarak yer verilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The time spent in work life holds a paramount position, encompassing one of the fundamental aspects of human life. Working hours are succinctly defined as the time a person spends at job. One of the fundamental issues that led to the emergence of labor law was the length of working hours and the idea that working hours should be limited emerged. Accordingly, diverse regulations have been implemented concerning working hours. In this context, provisions regarding how long an employee can work in a daily, weekly and annual period have been put into practice in our legislation, especially the Labor Law No. 4857. However, just as in many aspects of the labor law, it has not been possible for the legislative provisions in the field of working hours to fully meet the needs and solve the problems with the changing living conditions as well. The basis of this study is the regulations regarding working hours in the labor legislation. In addition, an attempt has been made to include controversial issues that arise in practice in terms of working hours and solution suggestions regarding these issues by explaining them with examples.
1560 tarihli 327 numaralı tahrir defterine göre Boyabad kazası
Boyabad kaza according to the tahrir book No. 327 dated 1560
Yazar: SEMA YAĞIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı arşivi = Ottoman archive ; Osmanlı belgeleri = Ottoman documents

Özet:
Bu tezde, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Tapu Tahrir defterleri tasnifinde yer alan 1560-1561 (H.968) tarihli ve 327 numaralı tahrir defteri esas alınarak Kastamonu sancağına bağlı Boyabad kazasının idarî, sosyal ve iktisadî yapısı incelenmiştir. Öncelikle defterin transkripsiyonu hazırlanmıştır. Daha önce ilgili dönemde Boyabad kazasının idarî, iktisadî ve sosyal yapısını inceleyen çeşitli araştırmalar yayınlanmıştır. Ancak söz konusu eserlerde bu tez kapsamında ele alınan 327 numaralı tahrir defteri etraflıca incelenip analiz edilmemiştir. Bu nedenle bu tezin temel kaynağını ilgili tahrir defteri teşkil etmektedir. 
327 numaralı tahrir defterine dayanılarak hazırlanan bu tezde öncelikle ilgili defterin Boyabad kazasını içeren kısmı transkribe edilmiş; ardından veriler istatistik, tablo ve grafiklere dönüştürülerek analiz edilmiştir. Bu kapsamda Boyabad'ın ilgili tarihte 178 köy, 3 mahalle, 12 mezraa, 2 vergi birimi bahçe, 1 mukataa, 1 bazar, 1 boyahane, 12 kışlak, 4 yaylak ve 34 cemaatten müteşekkil olduğu tespit edilmiştir. Defterdeki verilerden hareketle söz konusu yerleşim birimlerinin idarî yapısı, nüfusları, üretim ve vergi miktarları incelenmiştir.

Abstract:
In this thesis, the administrative, social and economic structure of Boyabad kaza of Kastamonu sanjak is analyzed based on the tahrir book dated 1560-1561 (H.968) and numbered 327 in the Land Registry Books classification of the Ottoman Archives of the Presidency of the State Archives. Firstly, the part of the book related to the mentioned place was transcribed. Various studies analyzing the administrative, economic and social structure of Boyabad kaza in the relevant period have been published before. However, these works have not thoroughly examined and analyzed the tahrir book numbered 327, which is the subject of this thesis. For this reason, the main source of this thesis is the related tahrir book. 
In this thesis, which is based on the 327 numbered tahrir book, firstly, the part of the relevant book containing the Boyabad kaza was transcribed; then the data was analyzed by converting it into statistics, tables and graphs. In this context, it has been determined that Boyabad had at the relevant date and these consisted of 178 villages, 3 neighborhoods, 12 hamlets, 2 tax units gardens, 1 mukataa, 1 bazar, 1 boyahane, 12 winter pastures 4 plateau and 34 communities. Based on the data in the ledger, the administrative structure, population, production and tax amounts of these settlements are analyzed.
İslamî vergilendirme anlayışı bakımından modern Türk vergi uygulamaları
The modern Turkish taxation practices from the perspective of Islamic taxation
Yazar: EBUBEKİR ÇİRİŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KALLEK
Marmara Üniversitesi / İslam Ekonomisi ve Finansı Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Gelir vergisi = Income tax ; Katma değer vergisi = Value added tax ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Motorlu taşıtlar vergisi = Motot vericles tax ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Özel tüketim vergisi = Excise taxes

Özet:
İktisadî bir faaliyette İslam'a uygun ve aykırı usul ve anlayışlar İslam iktisadî düşünce literatürünü oluşturur. İslam iktisat düşünce tarihine baktığımızda vergilendirme faaliyetinin nasıl olması, neleri dikkate alması gerektiği, ilgili İslamî ilkelerin neler olduğu, kimlerden, ne üzerinden, nasıl ve niçin vergi alındığı, hâsılı vergilendirme anlayışının özelliği önemli bir yer tutmaktadır.
Betimleyici, tanımlayıcı, yönlendirici yaklaşımlar benimsediğimiz, nitel, tümevarım ve tümdengelim araştırma yöntemlerini kullandığımız tezimizde, İslamî vergilendirme anlayışını idrak etmek için İslam hukukunun temel kaynaklarını teşkil eden Kur'ân, Hz. Peygamber ve Raşid Halifeler dönemindeki vergi (zekât, harâc ve cizye) uygulamaları ile Kur'ân ve Sünnete dayalı olarak yazılan klasik ve çağdaş eserlerden faydalanılmış olup, bu anlayışın güncel vergi uygulamalarımıza yansıyıp yansımadığı, Türk vergi kanunlarıyla (vergileme usulleri ile Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi, Emlak Vergisi ve Motorlu Taşıtlar Vergisi özelinde) kesişen ve kesişmeyen noktalar ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The nature of the methods and understandings in accordance with and contrary to Islam in an economic activity, constitutes the literature of Islamic economic thought. When we look at the history of Islamic economic thought, how the taxation activity should be, what should be taken into account, what are the related Islamic principles, from whom, on what, how and why taxes are levied, in short, the characteristics of the understanding of taxation have an important place.
In our thesis, in which we adopted descriptive, explanatory and prescriptive approach and used qualitative, deductive and inductive research methods, in order to comprehend the understanding of Islamic taxation, the Qur'an, which constitutes the basic sources of Islamic law, the tax (zakat, kharaj and jizya) practices in the period of the Prophet Muhammad and the Rashid Caliphs, and the classical and contemporary works written based on the Qur'an and Sunnah, were used and whether this understanding is reflected in our current tax practices, the points that intersect and do not intersect with tax laws (taxation procedures and Income Tax, Corporate Tax, Special Consumption Tax, Value Added Tax, Real Estate Tax and Motor Vehicles Tax) have been tried to be revealed.
Ferîdüddin Attâr ve seyr u sülûk anlayışı
Ferîdüddin Attâr and his understanding of seyr u sulūk
Yazar: İZZETTİN SAİD GÜNERİ
Danışman: PROF. DR. NECDET TOSUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, İslam tasavvufunun en önemli isimlerinden biri olan Ferîdüddin Attâr'ın düşünce dünyasının merkezinde yer alan seyr u sülûk kavramını derinlemesine ele almaktadır. Seyr u sülûk, sâlikin Allah'a ulaşma yolculuğunu ve bu süreçte nefsini arındırarak manevî olgunluğa erişmesini ifade eden temel bir kavramdır. Attâr, bu manevî yolculuğu tövbe, sabır, tevekkül, ihlas gibi erdemlerle şekillendirirken, sâlikin hakikate ve ilahi vahdete ulaşmasını hedefler. Bu çalışmada, Attâr'ın eserlerindeki seyr u sülûk anlayışı, pratik ve teorik boyutlarıyla incelenmiştir. Pratik boyut, bireyin nefsini tezkiye ve tasfiye ederek ahlâkî olgunluğa ulaşmasını, manevî disiplinlerle Allah'a yakınlaşmasını içerir. Teorik boyutta ise, vahdet-i vücûd, fenâ ve bekâ gibi kavramlar detaylandırılarak, insanın kendi varlığını ilahi birliğin içinde eritmesi ve Allah'ın birliği gibi derin hakikatleri idrak etmesi ele alınmıştır. Attâr, bu kavramları semboller, metaforlar ve temsillerle anlaşılır hale getirirken, okuyucularına manevî yolculuklarında rehberlik etmeyi amaçlamıştır. Bu çalışmanın, Attâr'ın zengin manevî mirasını anlamaya ve aktarmaya mütevazı bir katkı sunmasını ümit ediyorum.

Abstract:
This study deals in depth with the concept of seyr u sulūk, which is at the centre of the thought of Farid ud-Din Attar, one of the most important names of Islamic Sufism. Seyr u sülûk is a basic concept that expresses the journey of the sâlik to reach Allah and the attainment of spiritual maturity by purifying his soul in this process. While Attar shapes this spiritual journey with virtues such as repentance, patience, tawakkul, and ihlas, he aims for the sâlik to reach the truth and divine unity. In this study, the understanding of seyr u sulûk in Attar's works is analysed with its practical and theoretical dimensions. The practical dimension includes the individual's reaching moral maturity by purifying and purifying the soul and getting closer to Allah through spiritual disciplines. In the theoretical dimension, on the other hand, concepts such as wahdat al-wujûd, fenâ and bekâ are elaborated, and the human being's dissolving his own existence in the divine unity and realising deep truths such as the unity of Allah are discussed. While making these concepts comprehensible with symbols, metaphors and representations, Attar aimed to guide his readers on their spiritual journey. I hope that this study will make a modest contribution to understanding and transmitting Attar's rich spiritual heritage.
İstanbul'da Fransız ticareti (17. yüzyıl)
French trade in Istanbul (17th century)
Yazar: AHMED AKSU
Danışman: PROF. DR. MURAT ULUSKAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Fransa = France ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Uluslararası ticaret = International trade ; İç ticaret = Internal trade

Özet:
Bu çalışma, 17. yüzyılda İstanbul'daki Fransız ticaretini ele alarak bu yüzyıla ait Osmanlı ve Fransız kaynaklarını gün yüzüne çıkarmayı, araştırmacılara yeni çalışma alanları sunmayı hedeflemektedir. Araştırmanın amacı, Fransız ticaretinin İstanbul'da nasıl geliştiğini, tüccarları ve ticari faaliyetlerini ortaya koyabilmektir. Çalışma sonucunda, Osmanlı İmparatorluğu'nun başkentindeki Fransızların kendilerine özgü bir koloni oluşturarak ticaretlerini komisyoncu-müvekkil mekanizmasıyla güvence altına aldıkları belirlenmiştir. Ayrıca Fransa'daki birkaç tüccar aile şirketinin arşivleri üzerinden 17. yüzyılın ilk yarısına ait İstanbul ile ilgili değerli verilere ulaşılmıştır. Payitaht'taki Fransız tacir sayısının bu yüzyılda arttığı, ortaklıklar kurdukları ve ticarethaneler açtıkları tespit edilmiştir. Yürüttükleri yerel ve uluslararası ticarete dair Osmanlı mahkemelerine yansıyan hususlar da Fransızların Osmanlı medeniyetindeki yerini ve karşılaştıkları sorunları ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study aims at discussing the French trade in Istanbul during 17th century by revealing the Ottoman and French sources from this century, to provide the researchers with new fields of study. The goal of the study is to explain the development process of the French trade in Istanbul, together with the names of the traders and the commercial activities performed by them. The study determines that the French people, who lived in the capital city of the Ottoman Empire, established their own colony and secured their commercial activities thanks to a broker-client mechanism. Moreover, we have found valuable data regarding Istanbul during the first half of the 17th century, by accessing the company archives of some of the family companies in France. It is determined that the number of French traders in the capital city increased during that century; they established various partnerships and opened places of business. What is more, the points stated in Ottoman court sources regarding the local and international commercial activities of the French people show their position within the Ottoman civilization, as well as the problems they experienced.
Flekso baskı'da mürekkep transferini iyileştirici mikro hücre geliştirilmesi
Development of micro pattern to improve ink transfer in flexo printing
Yazar: NEHAR KEŞAN
Danışman: PROF. DR. TÜRKÜN ŞAHİNBAŞKAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Basım Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Basım Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Matbaacılık = Typography

Özet:
Flekso Baskı, ambalaj ve etiket üretiminde, yoğunlukla kullanılan bir baskı sistemidir. Flekso baskı sistemi kalıplarında iş olan yerler kalıbın yüksek kalan yerlerinde olup nokta ve grafiklerin basımı yapılabilmesi için mürekkep aniloks merdane vasıtasıyla kalıba, kalıptan da direk olarak baskı altı malzemesine transfer edilir. Geçmişten bugüne sürekli bir teknoloji gelişmesiyle Flekso baskının kalitesi de sürekli artmaktadır. Baskı kalitesi artmasıyla birlikte daha az mürekkep transferiyle daha kaliteli baskı yapmak hedeflenmektedir. Bunun için de daha az mürekkep transfer eden anilokslarla kalıp üzerinde çeşitli uygulamalara gidilmiştir. Bunun için kalıp yüzeyindeki iş olan yerlere küçük çukurcukların açılması ve mürekkebin daha verimli olarak baskı altı malzemesine taşınması uygulanmaktadır. Bu tezde UV mürekkep ile PVC ve PET baskı altı malzemesine nasıl daha verimli mürekkep transferi yapılacağı araştırılmıştır. Bu çalışmalar yapılırken mevcuttan daha iyi mürekkep transfer edebilen mikro hücre tasarlanıp sonuca ulaşılmıştır.

Abstract:
Flexo printing is used widely in packaging and label production. In Flexo printing system plates, in order to print dots and graphics the job areas are in the high relief of the plate, ink is transferred to the plate via anilox roller, then inks transferred from plate to the substrate directly. With the continuous technological development from past to present, the quality of Flexo printing is also constantly increasing. With the better printing quality, it is aimed to make higher quality printing with less ink transfer. For this, various applications have been made on the plate with aniloxes that transfer less ink. For this, micro patterns are opened in the work areas on the plate surface then inks transferred more efficiently to the substrate. In this thesis, investigated how to transfer ink more efficiently to PVC and PET substrate with UV ink. While these studies were being carried out, a micro cell that can transfer ink better than the existing one was designed and the result was achieved.