Çankırı'da Türk mimarisi
The Turkish architecture in Çankırı
Yazar: UĞUR DEMİRBAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELÇUK SEÇKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk ve İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Külliyeler = Complexes ; Medreseler = Madrasahs ; Mimari yapı = Architectural structure ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Selçuklu mimarisi = Seljuks architecture ; Türbeler = Tombs ; Türk-İslam mimarisi = Turkish-Islamic architecture ; Çankırı = Çankırı ; Çeşmeler = Fountains

Özet:
Çankırı'da Türk Mimarisi adlı çalışmamda, daha önce bu konuda ayrıntılı bir ölçüde çalışma yapılmaması özgün verilerle ilk defa karşılaşılmış, bu da tezimize ayrı bir değer katmıştır. Tezimizde, Çankırı'nın coğrafi konumu, tarihi, mimari ve süsleme özellikleri ele alınmıştır.
Yaptığımız kaynak araştırmalarında bölge hakkında önceki dönemlerde birtakım çalışmalar yapıldığı görülmüş fakat bu çalışmaların yüzeysel boyutta olduğu anlaşılmıştır. Yapılan araştırmalar genelin dışında bir yapı tipinin gelişimi ele almış, bunun yanı sıra belli dönemlere ait yapılar değerlendirilmiştir. Bu çalışmalar Çankırı'nın genel mimarisi hakkında bilgi vermemektedir. Oysa ki Çankırı tarihi, kültür ve sanatı ile çok yönlü ve gelişmiş bir şehrimizdir.
Tarih boyunca Çankırı birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medeniyetler arası ilişkiler sonucunda kültürel ve sanatsal yönden çeşitlilik göstermektedir.
Çankırı'yı mimari yönünden değerlendirecek olursak başta cami olmak üzere birçok tipte yapı ortaya çıkmıştır. Bu yapıların kendilerine özgü plan ve üst örtü gibi farklı türde işlevsel fonksiyonları bulunmaktadır. Çankırı'da merkez ve köyler arasında yapı tipleri, süsleme ve boyut açısından farklar görülmektedir. Bu durum süsleme unsurunda da göze çarpar.
Monografi niteliğindeki çalışmamızda, Çankırı'daki mevcut yapıları çeşitli kaynaklardan gözden geçilerek tespit edilmiş ve bu eserler yerinde incelenmiş gerekli kayıtlar tutulmuştur. Eldeki kaynaklar yardımıyla eserlerin tarihi, konumu ve onarım tarihleri tespit edilmiştir. Bu yapılar için fotoğraflar yerinde çekilerek bilgisayar ortamında düzenlenmiştir.
Yaptığımız bu çalışmamızda öncelikle yapılar merkezlere göre belli bir kronolojiye göre sıralanmış olup, her yapı tipi kendi türünün içerisinde bu şekilde değerlendirilmiştir. Bu sıralamada yapılar Selçuklu Dönemi'nden başlanarak ele alınmıştır. Selçuklu Dönemi'nden önce olan eserler günümüze pek gelmemiştir. Bunlar sadece incelenen kaynaklarda geçmektedir.
Çalışmamızda tamamen yenilenen ve özgün unsuru bulunmayan bazı yapılar değerlendirmeye girmemiştir. Bazı yapılar da kaynaklarda geçmiş olmakla birlikte bunlar günümüze gelmemiştir. Kaynaklarda adı geçen yapılar isim
olarak belirtilmiştir. Bu yapılar hakkında incelediğimiz kaynaklardan çeşitli bilgiler edinilmiştir. Ayrıca bazı yapı türleri çalışmamızın dışında kalmıştır. Kervansaray ve zaviye türü yapılar günümüze gelmeyip bunlar konumuzun dışında tutulmuştur.


ANAHTAR KELİMELER : Çankırı, Osmanlı, Külliye, Mimari, Cami,Medrese, Türbe.

Abstract:
The fact that there is not an in-depth and through studies about the Turkish architecture in Çankırı has galvanized me to work on my study which I dubbed : "The Turkish Architecture in Çankırı."
In this study, T have taken Çankırı's geographical position, it's historical architecture and ornamental features under scrutiny.
In accordance, in line of my research there are a handful of studies and researches about this particular subject, they are however limited to some extent.
Those conducted studies and researches, have taken into hands, more or less, a certain type of structure's development alongside particular type of architectures which belongs to a period of time. Though Çankırı is rich and vivid with it's history, culture, and art, those studies far from comprehensive does offer really scarce informations.
Çankırı the advanced and sophisticated city it, has hosted many civilizations throughout the history.
As a result of intercivilization communications, Çankırı offers a considerable degree of variety in terms of culture and art.
If we would examine Çankırı architecture wise; a number of structure types, mosques in particular will rise to the surface.
Those structures have their own unique plans and operational functions, cover coats to name a few.
The architectural demensions of the existing structures in these, for the lack of better word somewhat limited studies Show differences depending on two factors. The central main cities and villages.
The architectures alongside the ornamental features of the existing building structures have been throughly and carefully taken under scrutiny.
The existing buildings on Çankırı have been reviewed and identified by previous records held about them, not to mention a number of sources.
Those sources benefitied from the historic background location, and the renovations of the buildings, pictures have been taken to further suppurt their views.
In this study of mine, first and foremost; I have arranged the buildings in a certain coronological order and in it's light; I have examined every building type.
Following this pattren; and sticking to this order, I have started with handling the building types from the Seljukian era, The building types that belong to periods to the Seljukian era have not mentioned in between the texts of my study mainly because the have not survived to see the light of our days.
Those alongside some of the renovated buildings are excluded from my study and there are some buildings mentioned by the source, literally; because the have fell victim to the test of time, thus mentioned just as in those sources, also there are various informations have been provided about those buildings from the sources have been reviwed by me.
In addition, some of the building types like caravanseria and zawiya have been disqualified from my study because they did not survive the test of time.


KEYWORDS : Çankırı, Ottoman, Complex Architectural, Mosque, Madrasah,Tomb.