Çocukluk çağı böbrek ve idrar yolu hastalıklarında tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamaları
Use of complementary and alternative medicine in children with kidney and urinary tract disease
Yazar: TUĞBA TAŞTEMEL ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ALİ DÜZOVA
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tamamlayıcı ve alternatif tıp (TAT) uygulamaları, konvansiyonel tedavilerin yanında veya yerine uygulanan tedavi yaklaşımlarıdır. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalında nefrotik sendrom, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu (İYE), taş hastalığı ve kronik böbrek hastalığı tanıları ile izlenmekte olan 201 hastada (%48,3 kız; ortanca yaş 11 yıl; ortanca hastalık süresi 5,1 yıl) hangi TAT yöntemlerinin ne sıklıkla kullanıldığı, TAT kullanımını etkileyen faktörler incelenmiş; sonuçlar kronik hastalığı olmayan 260 çocuktan oluşan kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Bilgiler anket yoluyla ve hasta kayıtlarının incelenmesi ile elde edilmiştir. Hem hasta hem de kontrol grubunda en sık kullanılan TAT yönteminin ilaç dışı ürün kullanımı (İDÜ, biyolojik temelli yaklaşımlar) olduğu görülmüştür (hasta grubunda %38,8, kontrol grubunda %54,6; p=0,001). Her iki grupta da balık yağının sık kullanıldığı saptanmıştır (hasta grubu %14,4, kontrol grubu %35,0; p<0,001). Balık yağı dışındaki İDÜ kullanımı açısından iki grup arasında fark bulunmamıştır (hasta grubu %28,9, kontrol grubu %28,1; p=0,85). Hastalarda en sık İDÜ kullanım nedeni böbrek hastalıklarıdır (%42,3). Lojistik regresyon analizi ile hastalık süresinin yedi yıldan fazla olmasının [OR 3,70 (1,48-9,20), p=0,005], kullanılan ilaç sayısının altı ve daha fazla olmasının [OR 5,6 (1,28-24,41), p=0,022], İYE veya taş hastalığı olma durumunun [OR 3,92 (1,02-15,09), p=0,047] balık yağı dışındaki İDÜ kullanım sıklığını artırdığı; orta gelir düzeyinin kötü gelir düzeyine göre azalttığı [OR 0,30 (0,11-0,81), p=0,017] gösterilmiştir. Hasta grubunda balık yağı dışındaki İDÜ ile ilgili ilk bilginin en sık edinildiği kaynak arkadaş ve akrabalardır; bunu internet, televizyon ve sağlık çalışanları izlemektedir. Eczane ve aktarlar İDÜ temininin en sık yapıldığı yerlerdir. İDÜ kullanan hastaların %78'i bu ürünlerin yan etkileri olabileceğini düşünmelerine rağmen kullanmışlardır; hastaların %50'sinde ürün kullanım bilgisi doktorla paylaşılmamıştır. Bu bulgular ışığında her iki grupta İDÜ kullanımının sık olduğu; hastaların ve hekimlerin eğitilmesinin önemli olduğu görüşüne ulaşılmıştır.

Abstract:
Complementary and alternative medicine (CAM) are treatments applied together with or instead of conventional treatments. In this study, the frequency of CAM use, preferred methods, factors associated with use of these methods were evaluated in 201 patients (48.3% F; median age 11 years; median disease duration 5.1 years) with nephrotic syndrome, recurrent urinary tract infection, nephrolithiasis and chronic kidney disease in Hacettepe University Children's Hospital Pediatric Nephrology Department and compared with the control group consisted of 260 healthy children. Information was obtained through questionnaire and examination of patients' records. Most commonly used CAM method in both patient and control group was use of herbal and dietary supplements (HDS-biologically based therapies) (patient group 38.8%, control group 54.6%; p=0.001). In both patient and control group, fish oil use was frequent (patient group 14.4% and control group 35.0%; p<0.001). There was no difference between the two groups in terms of the use of HDS when fish oil was excluded (patient group 28.9% and control group 28.1%; p=0.85). Renal disease was the most common reason for use of HDS (42.3%). Logistic regression analysis revealed that the use of HDS without fish oil was more frequent in patients with a duration of disease more than seven years [OR 3,70 (1,48-9,20), p=0,005], who used six or more drugs [OR 5,6 (1,28-24,41), p=0,022], with recurrent urinary tract infection or nephrolithiasis [OR 3,92 (1,02-15,09), p=0,047]; and was less frequent in patients with moderate income than those with low income [OR 0,30 (0,11-0,81), p=0,017]. In patient group, main information sources for HDS without fish oil were the friends and relatives; followed by internet, television and health professionals. Pharmacies and herbalists were the places where HDS were most commonly provided. 78% of the patients used HDS despite knowing that these products could have side effects; 50% of the patients did not share the information of HDS use with their doctors. These findings showed that use of HDS is frequent in both groups; and it is important to educate patients and doctors about HDS.