Laparoskopik histerektomi sonrası uygulanan ayak refleksolojisinin analjezi kullanımını azaltmada ve iyileşmede etkisi
The effect of foot reflexology applied after laparoskopic hysterectomy in reducing analgesia use and healing
Yazar: ELİF ÖZER EKİZ
Danışman: PROF. DR. HATİCE YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ayak = Foot ; Ağrı = Pain ; Histerektomi = Hysterectomy ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Amaç:  Bu çalışmada laparoskopik histerektomi geçiren kadınlara postoperatif  2. saatte uygulanan ayak refleksolojisinin post-operatif ağrı ve distansiyonu (dolayısıyla analjezi kullanımını) azaltmada ve iyileşmede etkisinin belirlenmesi amaçlandı.
Method: Randomize kontrollü deneysel tasarımlı bu çalışma Ocak-Ekim 2021 tarihleri arasında İstanbul ili Anadolu yakasında bir kamu hastanesinin Jinekoloji kliniğinde gerçekleştirildi. Örneklem sayısı belirlemede G-Power güç analizi kullanıldı ve gruplara seçimde basit randomizasyon kullanıldı. Çalışma grubu (ÇG) 35, kontrol grubu (KG) 35 olmak üzere toplam 70 laparoskopik histerektomi geçiren kadınla çalışıldı. ÇG kadınlara post-operatif 2. saatte ayak refleksolojisi uygulandı. Her iki gruptaki kadınlar post-op ilk 24 saatte 7 kez değerlendirildi. Veriler; Hasta Değerlendirme Formu,  Hasta İzlem Formu ve Ameliyat Sonrası İyileşme İndeksi (ASİİ) ile toplandı. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 22 de yapıldı.
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 49,89 ± 9,1 (ÇG: 50,3±7,2; KG: 49,49±10,7) dı, tüm kadınların eğitimleri ilkokul düzeyinde (%40,0) yoğunluk kazanıyordu, sosyo-demografik, obstetrik, kronik hastalık özellikleri ve gastrointestinal sistem alışkanlıkları açısından gruplar benzerdi (p>0.05). Post-op ilk 24 saatte yapılan 7 değerlendirmede, her iki grupta da ağrı düzeyi zamanla azalmakla birlikte ÇG bu azalma devamlı ve daha belirgindi, KG ise 6. saatte kadar olan azalma sonrası ağrıda artış vardı ve masaj sonrası yapılan 6 ölçümde fark anlamlıydı (p<0,001). Distansiyon düzeyi KG da ilk 12 saat aynı düzeylerde seyretti ve 24.saatte azaldı, ÇG ise masajdan 2 saat sonra (post-op 4. saat) sürekli azalma yönünde ivme gösterdi (p<0.001). ÇG kadınların post- op ilk 24 saatte analjezi gereksinimi, düzeyi ve sayısı anlamlı olarak daha azdı (p>0,001). ASİİ total skoru ve alt boyut puan ortalamaları ÇG kadınlarda anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.001). 
Sonuç: Laparoskopik histerektomi sonrasında ayak refleksolojisinin gastrointestinal sistem problemlerini, analjezi kullanımını azalttığı ve ameliyat sonrası iyileşmede olumlu etkisinin olduğu ve kliniklerde uygulanmasının yararlı olacağı görüşüne varıldı. 
Anahtar kelimeler: Laparoskopi, ayak refleksolojisi, analzeji kullanımı, ağrı-distansiyon, ASİİ

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the effect of foot reflexology applied to women who underwent laparoscopic hysterectomy at the 2nd hour postoperatively in reducing post-operative pain and distension (hence the use of analgesia) and in recovery.
Materials and Method: This study with randomized controlled experimental design was carried out between January and October 2021 in the Gynecology clinic of a public hospital in the Anatolian side of Istanbul. G-Power power analysis was used to determine the sample size and simple randomization was used in the selection of groups. A total of 70 women who underwent laparoscopic hysterectomy, 35 in the study group (SG) and 35 in the control group (CG), were studied. Foot reflexology was applied to SG women at the post-operative 2nd hour. Women in both groups were evaluated 7 times in the first 24 hours post-op. Data; Patient Evaluation Form, Patient Follow-up Form, and Postoperative Recovery Index (PoRI) were collected. Data analysis was performed in the SPSS version 22.
Results: The mean age of the women was 49.89 ± 9.1 (SG: 50.3±7.2; CG: 49.49±10.7), the education of all women was concentrated at primary school (40.0%), socioeconomic status The groups were similar in terms of demographic, obstetric, chronic disease characteristics and gastrointestinal system habits (p>0.05). In 7 evaluations made in the first 24 hours post-op, although the pain level decreased over time in both groups, this decrease was continuous and more pronounced in SG, while there was an increase in pain after the decrease in CG until the 6th hour, and the difference was significant in 6 measurements made after the massage (p< 0.001). The distension level remained at the same levels in the first 12 hours in CG and decreased in the 24th hour, while SG showed a continuous decrease in 2 hours after the massage (4th hour post-op) (p<0.001). The analgesia requirement, level and number of SG women were significantly less in the first 24 hours postoperatively (p>0.001). PoRI total score and sub-dimension mean score were significantly lower in SG women (p<0.001).
Conclusion: It was concluded that after laparoscopic hysterectomy, foot reflexology reduces gastrointestinal system problems, use of analgesia and has a positive effect on postoperative recovery, and its application in clinics will be beneficial.
Keywords: Laparoscopy, foot reflexology, use of analgesia, pain-distention, PoRI