Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri çalışanlarının kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer tehlikelerdeki tutum ve öz yeterliliği
Attitudes and self-efficacy of pre-hospital emergency health services employees in chemical, biological, radiological, nuclear hazards
Yazar: İHSAN KURT
Danışman: DOÇ. DR. SÜREYYA GÜMÜŞSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı / Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri ve Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde (HÖASH) çalışan personelin Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (KBRN) tehdit ve tehlike olaylarındaki tutum ve öz yeterliliklerini belirlemek amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kasım 2022 ile mayıs 2023 tarihleri arasında, tanımlayıcı araştırma olarak planlanmıştır. Çalışmanın örneklemini, Acil Tıp Teknisyenleri ve Teknikerleri Derneği'nde üyeliği olan, HÖASH'nde çalışan acil tıp teknisyeni, paramedik, doktor ve diğer sağlık personeli oluşturmaktadır (N=402). Çalışmanın verileri Sosyo demografik veri formu, KBRN Öz Yeterlilik Ölçeği ve KBRN Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş grupları, unvanları, KBRN eğitimi alma durumları, KBRN vakasına müdahalede bulunma durumları ile KBRN TÖPO düzeylerinde farklılık çıkmıştır. 26-35 yaş aralığında ve 36-45 yaş aralığında olan, ATT ve paramedik unvanına sahip olan, KBRN eğitimi alan, KBRN vakasına müdahalede bulunan katılımcıların KBRN tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların cinsiyetleri, KBRN eğitimi alma durumları, KBRN vakasına müdahalede bulunma durumları ile KBRN ÖYÖPO düzeylerinde farklılık çıkmıştır. Erkek olan, KBRN eğitimi alan, KBRN vakasına müdahalede bulunan katılımcıların KBRN öz yeterlilik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: KBRN olayları önemli bir sağlık sorunudur. HÖASH çalışanlarının KBRN vakalarında deneyim ve öz yeterlilikleri, tutumlarını etkilemektedir. Sağlık personelinin bu vakalara müdahaledeki tutumları kendi ve kazazedenin sağlığı açısından önemlidir. KBRN konusunda olumlu tutum oluşturmak için, okul ve mezuniyet sonrası eğitimlerle ve tatbikatlarla bilgi düzeyleri ve öz yeterliliklerinin artırılması gerektiği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler; Acil sağlık çalışanları, KBRN, Tutum, Öz yeterlilik, Hastane öncesi.

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to determine the attitudes and self-efficacy of personnel working in pre-hospital emergency health services in CBRN threat and hazard events.
Materials and Methods: Our study was planned as a descriptive research between November 2022 and May 2023. The sample of the study consisted of emergency medical technicians, paramedics, doctors and other health personnel working in pre-hospital emergency health services who are members of the Association of Emergency Medical Technicians and Technicians (N=402). The data were collected using the Socio-demographic data form, CBRN Self-Efficacy Scale and CBRN Attitude Scale. The results were evaluated at 95% confidence interval and significance at p<0.05 level.
Results: A statistically significant difference was found between the participants' age groups, titles, CBRN training status, CBRN case intervention status and their mean scores from the CBRN attitude scale. It was determined that the CBRN attitude levels of the participants who were between the ages of 26-35 and 36-45, had the title of ATT and paramedic, received CBRN training, and intervened in a CBRN case were higher. A statistically significant difference was found between the participants' gender, CBRN training status, CBRN case intervention status and their mean scores from the CBRN self-efficacy scale. It was determined that the CBRN self-efficacy levels of the participants who were male, received CBRN training, and intervened in a CBRN case were higher.
Conclusion: CBRN incidents are an important health problem. The experience and self-efficacy of prehospital emergency health care workers in CBRN cases affect their attitudes. The attitudes of health personnel in intervention to these cases are important for their own health and the health of the victim. In order to create a positive attitude towards CBRN, it is thought that their knowledge and self-efficacy should be increased through school and post-graduate trainings and drills.
Keywords; Emergency health workers, CBRN, Attitude, Self-efficacy, Pre-hospital.