Ergenlerin internet ve problemli internet kullanım davranışlarının bazı psiko-sosyal özellikler açısından incelenmesi
Investigation of adolescents' internet and problematic internet usage behaviours in terms of some psycho-social characteristics
Yazar: AYŞEN BALKAYA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. A. AYKUT CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Kimlik = Identity ; Kimlik statüleri = Identity statuses ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Sosyal ağlar = Social networks ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırma, ergenlerin internet kullanım davranışlarını ortaya koymayı ve problemli internet kullanım davranışının bazı psiko-sosyal özellikler ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu temel amaç kapsamında, ergenlerin internet kullanım davranışları, internette kimlik denemeleri yapma durumları, sosyal paylaşım sitesi (Facebook) kullanımları, internet kullanımının yaşamlarına etkisine yönelik algılamaları betimlenmekte ve ergenlerin psikolojik ihtiyaçları, kimlik statüleri, heyecan arama ve yaşam doyumu düzeylerinin problemli internet kullanım düzeylerinin önemli bir yordayıcısı olup olmadığı ortaya konmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, Eskişehir il merkezindeki devlet liselerinde öğrenim gören 2729 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmanın verilerini toplamak için Problemli İnternet Kullanım Ölçeği-Ergen, Temel İhtiyaçlar Ölçeği, Benlik Kimliği Statüleri Ölçeği, Arnett Heyecan Arama Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Kişisel Bilgi Anketi kullanılmıştır. Verilerin analizi ise betimsel istatistikler ve hiyerarşik regresyon analizi ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın bulguları ergenlerin önemli bir kısmının internete en çok evdeki bilgisayardan bağlandıklarını, en çok akşam bağlandıklarını, çoğunlukla haftada ortalama 1-5 saat arasında internet kullandıklarını göstermiştir ve internet uygulamalarının kullanımı açısından ise en çok sırasıyla genel bilgi arama, oyun ve chat için kullanımın olduğu ve interneti en çok eğlenceli zaman geçirmek için kullandıkları bulunmuştur. Ergenlerin internette başka biri gibi davranarak kimlik denemeleri yapma sıklıkları açısından ise asla kimlik denemesi yapmayanların oranı % 32,50, bazen yapanların oranı % 66,40 ve sık sık yapanların oranı ise % 1,10'dır. İnternette çoğunlukla yapılan kimlik deneme biçimi ise hayali biri gibi davranma olarak belirlenmiştir. Ayrıca, ergenler çoğunlukla insanları daha kolay tanımak için ve daha kolay konuşmak için internette kimlik denemeleri yaptıklarını ifade etmişlerdir. Yine, ergenlerin % 90,70'inin Facebook kullanıcısı olduğu ve Facebook kullanmalarının temel nedeni olarak ilk sırada "sohbet etmek" olduğu ortaya çıkmıştır. 
Ergenlerin internetin yaşamlarına etkisine yönelik algılamalarına ilişkin ise ergenlerin % 50'si internetin arkadaşlarıyla ilişkilerini, % 33'ü günlük rutinlerini tamamen olumlu etkilediğini belirtmişlerdir. Ergenlerden % 28'i internetin sağlığını, % 27'si öğretmenlerle ilişkisini, % 26'sı okul performansını ve aile ilişkisini tamamen olumlu etkilediğini belirtmiştir. 
Araştırmada, regresyon analizi sonuçları dağınık, kararsız ve başarılı kimlik statülerinin, güç ve sevme/sevilme psikolojik ihtiyaçlarının, heyecan arama ve yaşam doyumu niteliklerinin problemli internet kullanımında önemli yordayıcılar olduğu ve bu değişkenlerin birlikte toplam varyansın % 20'sini açıkladığı ortaya çıkmıştır. 
Araştırmada kız ergenlerin problemli internet kullanımının yordayıcıları; sevme/sevilme ve güç ihtiyaçları, başarılı, kararsız ve dağınık kimlik statüleri ve heyecan arama olarak belirlenmiştir. Bu değişkenler birlikte toplam varyansın % 17'sini açıklamıştır. Erkek ergenlerin problemli internet kullanımının yordayıcıları ise sevme/sevilme ve güç ihtiyaçları, başarılı ve dağınık kimlik statüleri, heyecan arama ve yaşam doyumudur. Bu değişkenlerin birlikte toplam varyansın % 16'sını açıkladığı ortaya çıkmıştır. Kızlar ve erkekler ayrı ayrı incelendiğinde hemen hemen aynı yordayıcıların önemli olduğu görülmüştür. Sadece kızlarda yaşam doyumu, erkeklerde kararsız kimlik statüsü problemli internet kullanımının önemli yordayıcısı değildir.





Anahtar Sözcükler: Problemli internet kullanımı, internet bağımlılığı, psikolojik ihtiyaç, kimlik statüsü, heyecan arama, yaşam doyumu, ergen

Abstract:
The aim of this study is to determine the internet use behaviors of adolescents and 
investigate the relationship between problematic internet usage behavior and some 
psychosocial characteristics. Based on this overall aim, the study describes internet use 
behaviors of adolescents, their identity experiment on the internet, their Facebook use 
and their perceptions regarding the influence of internet usage on their lives. Morever, 
this study indicates whether adolescents' psychological needs, identity statuses, and 
sensation seeking and life satisfaction levels are a significant predictors of problematic 
internet use levels. The participants of the study were 2729 state high school students in 
Eskişehir. The instruments used for data collection were Problematic Internet Usage 
Scale-Adolescents, Basic Needs Inventory, Ego Identity Status Scale, Arnett Sensation 
Seeking Scale, Life Satisfaction Scale and Personal Information Form. Descriptive 
statistics and hierarchical regression analysis were used for data analysis. 
The research findings reveal that a considerable part of the adolescents mostly get 
connected to the internet by their computers at home, and use the internet mostly in 
evenings and get connected to the internet mostly about one to five hours per week. 
Adolescents mainly use the internet for – in the order of response – general information 
seeking, games, chat and entertainment. Given the frequency of identity experiment, i.e. 
pretending to be someone else on the internet, the following results were obtained: the 
rate of respondents that never experiment with their identity is 32.50%, the rate of those 
that sometimes experiment with their identity is 66.40%, and those that frequently 
experiment with their identity is 1.10%. The most frequent identity experiment on the 7
internet is pretending to be an imaginary person. The respondents have mentioned that 
adolescents refer to identity experiment on the internet to be acquainted with others 
more easily and to communicate more easily. The study has also shown that 90.70% of 
the adolescents are Facebook users and the main reason for using Facebook is 
"chatting".
In terms of adolescents' perceptions regarding the effects of internet on their lives, 
it was found that 50% report positive effects on their relationships with their friends, 
33% report positive effects on their daily routines. Moreover, 28% stated that internet 
affects their health positively, 27% reported positive effect on their relationship with 
teachers and 26% of them stated that internet has positive effect on both their school 
performance and relationship with the family. 
The results of regression analysis have revealed that diffusion, moratorium and 
achievement identity statuses, psychological needs for power and belonging, sensation 
seeking and satisfaction with life are important predictors for problematic internet use, 
and that all these variables explain 20% of the total variance.
In the research, predictors of female adolescents' problematic internet use were 
found as belonging and power psychological needs, sensation seeking, diffusion, 
moratorium and achievement identity statuses. All these variables together explained 
17% of the total variance. Predictors of male adolescents' problematic internet use were 
belonging and power psychological needs, achievement and diffused identity statuses, 
sensation seeking and life satisfaction. And these variables explained 16% of the total 
variance. Thus, it can be stated that almost the same predictors are significant for both 
females and males. In contrast, life satisfaction was not found as significant predictor of 
females' problematic internet use, and moratorium identity status did not predict males' 
problematic internet use significantly.


Key Words: Problematic internet use, internet addiction, psychological need, identity 
status, sensation seeking, satisfaction with life, adolescent.