Üniversite öğrencilerinde beslenme bilgi düzeylerinin beslenme 
durumu ile yeme tutum ve davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of effect on eating attitude and behaviours with 
nutrition status of nutrition knowledge levels in university 
students
Yazar: AYFER BEYAZ COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE BİLİCİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, Gazi Üniversitesi'nin farklı bölümlerinde (Sağlık Bilimleri, Fen ve Sosyal Bilimler Fakültesi) öğrenim gören 19 yaş ve üzeri üniversite öğrencilerinde beslenme bilgi düzeylerinin yeme tutum ve davranışlarına etkisini değerlendirmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Çalışma Kasım 2016 - Haziran 2017 tarihleri arasında, yaş ortalaması 21,3±2,85 yıl olan toplam 450 (51'i erkek, 399'u kadın) gönüllü öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniğinin kullanıldığı bir anket formu ile elde edilmiştir. Bireylerin genel demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve sağlık bilgileri sorgulanmış; beslenme bilgi düzeyini belirlemek amacıyla "Genel Beslenme Bilgi Anketi" (GNKQ); sağlıklı yeme takıntısını belirlemek için "ORTO-15"; yeme tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik "Yeme Tutum Testi" (EAT-26) ve fiziksel aktivite durumunu belirlemek için 3 soruluk "fiziksel aktivite formu" uygulanmıştır. Öğrencilerin beslenme durumlarını saptamak için geriye dönük hatırlatma yöntemi ile 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmış ve bazı antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, bel çevresi, kalça çevresi ve boyun çevresi ile vücut ağırlığı ve bileşimi) tekniğine uygun olarak araştırmacı tarafından yapılmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin beden kütle indeksi değerleri erkek ve kadınlarda sırasıyla 24,5±4,12 kg/m2 ve 21,9±3,86 kg/m2 bulunmuştur. Erkeklerin ve kadınların beslenme bilgi puanı ortalamaları sırasıyla 69,8±21,56 ve 81,5±18,76'dır (p<0,05). Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde okuyanların beslenme bilgi puanı ortalamaları Fen ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde okuyanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0,000). Erkeklerin %52,9'unun, kadınların %38,3'ünün ortorektik eğilim gösterdiği; erkeklerin %15,7'si, kadınların %26,3'ünde yeme bozukluğu olduğu saptanmıştır. Bireylerin beslenme bilgi puanı arttıkça ORTO-15 puanı da artmakta (r=0,126; p=0,007), ortorektik eğilim olasılığı azalmaktadır. Bununla birlikte beslenme bilgi puanı arttıkça EAT-26 puanı azalmakta (r=-0,111; p=0,018) ve yeme bozukluğu varlığı azalmaktadır. Ortorektik eğilimi olan ve yeme bozukluğu bulunan bireylerin günlük enerji (kkal) alımları ortorektik eğilimi olmayan ve yeme bozukluğu bulunmayan bireylerden anlamlı derecede düşük çıkmıştır (p<0,05). Ayrıca çalışmada ortorektik eğilimi olan bireylerin posa (g), potasyum (mg) ve folat (mcg) alımlarının ortorektik eğilimi olmayan bireylerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Çalışmada beslenme bilgi puanı yüksek olan Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde daha az ortorektik eğilim ve yeme davranış bozukluğu görüldüğü belirlenmiştir. Yeterli ve dengeli beslenme ile optimal beslenme bilgisinin okul öncesi eğitimden başlayarak bireylerin tüm eğitim-öğretim süreçlerinde ulusal politikalar çerçevesinde ilgili müfredat kapsamına alınması toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesinde son derece önemlidir.

Abstract:
This study was planned and conducted to evaluate the effects of nutrition knowledge levels on eating attitudes and behaviors of university students aged 19 and over who are studying in different parts (Faculty of Health Sciences, Sciences and Social Sciences) of Gazi University. The study was conducted on a total of 450 volunteer students (51 male and 399 female) between November 2016 and June 2017 with a mean age of 21.3±2.85 years. The data was obtained from a questionnaire form which the interviewer used personally face to face interview technique. Demographic characteristics, nutritional habits and health information of participants were questioned; "General Nutrition Information Questionnaire" (GNKQ) to determine nutritional information level; "Eating Attitude Test" (EAT-26) to determine eating attitudes and behaviors; "ORTO-15" to identify healthy eating obsession and "physical activity form" were applied to determine physical activity status. In order to determine the nutritional status of the students, a 24-hour recall intake record was taken and some anthropometric measurements were made by the researcher procedurally (waist, hip and neck circumference, height, body weight and composition). According to the study, BMI values of the students were found to be 24,5±4,12 kg/m² and 21,9±3,86 kg/m² in males and females respectively. The mean GNKQ scores 69.8±21.56 for males and 81.5±18.76 for females (p<0,05). The mean GNKQ scores of those who study at Faculty of Health Sciences than Faculty of Sciences and Social Sciences was found to be statistically higher than those of other faculties (p=0,000). 52.9% of males and 38.3% of females showed orthorectic tendency; 15.7% of males and 26.3% of females had eating disorders. As the GNKQ score of individuals increases, the ORTO-15 score increases (r=0.126, p=0.007), and reducing the probability of orthorexia tendency. In addition, as the GNKQ score increases, the EAT-26 score decreases (r=-0,111; p=0.018). Daily energy intake of individuals with orthorectic tendency and eating disorders was significantly lower than those without orthorectic tendency and eating disorder. Also, it was found that the individuals with orthorectic tendency were significantly lower in the intake of fiber, potassium and folate than the individuals without orthorectic tendency (p <0,05). In the study, it was determined that less orthorectic tendency and eating behavior disorder were observed in the students of Faculty of Health Sciences that high nutritional knowledge points. The teaching of adequate and balanced nutrition and the introduction of optimal nutrition knowledge in pre-school education and all education periods of individuals within the framework of national policies are of extremely importance in the protection and development of public health.