İlköğretim kurumlarında öğretmen takımları ve liderliğinin öğrenci başarısı üzerine etkisi
The effect of teaching teams and leadership on student success in primary schools
Yazar: BADEGÜL SEVİ ÇALIK
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ALPAYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Takım çalışması = Team work ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Teknoloji alanında yaşanan gelişmeler, beraberinde köklü bir toplumsal yapı değişimini de getirmiş ve özellikle geçtiğimiz son yüzyıl, bilgi toplumuna geçiş süreci şeklinde ön plana çıkmıştır. Ortaya çıkan bu yeni toplum yapısının en temel değeri olan bilgi, eğitim kurumlarında bireyden bireye aktarılmakta ve geliştirilmekte olduğundan, eğitim kurumlarında verilen eğitimin kalitesi ve niceliği giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu nedenle eğitim kurumlarında, klasik eğitimin yerini, eğitimde modern yaklaşımlar ve örgütsel yapı bileşenleri üzerine odaklanmış bir sistem almaktadır. Dolayısıyla eğitimin yönetimi ve denetiminin de bu süreçte ciddi önem kazandığı görülmektedir.

Eğitim alanında geliştirilen yeni yaklaşımların başında ise örgütsel yapı bileşenlerinin yönetimi ve denetiminin ön plana çıktığı ifade edilebilir. Geçmişte genellikle işletmecilik ya da özel kurumlarda üzerinde durulan takım çalışması ve liderliğin de, bu bağlamda eğitim kurumlarında uygulamaya başlandığı görülmektedir. Gerek işletme ve yönetim literatüründe, gerekse eğitim dışındaki alanlarda takım çalışması ve liderlik üzerine pek çok araştırma yapılmış olsa da, ilköğretim kurumlarında öğretmen takımları ve öğretmen liderliğini birlikte inceleyen yeterli çalışmaya rastlanmamıştır. Öte yandan günümüzde klasik eğitim sisteminin temellerine göre kısmen yeni kabul edilebilecek olan bu yaklaşımların performanslarının da değerlendirilmesi, uygulamada karşılaşılan güçlüklerin ve faydaların da analiz edilmesi, bu yöntemlerin gerek uygulanabilirliğini arttırmada, gerekse gelecek çalışmalara kaynak teşkil etmede büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmada, ilköğretim kurumlarında öğretmen takımı ve öğretmen liderliğinin, öğrenci başarısı üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Çalışmada, İstanbul İli içerisindeki çeşitli randomize seçilmiş olan okullardaki öğretmen takımları ve öğretmen liderlikleri ölçülerek, bu okulların öğrenci başarıları ile öğretmenlerin takım ve liderlik dereceleri arasındaki ilişki incelenmiştir Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırma desenlerinden sıralı açıklayıcı desende gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçek ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veri toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde istatistiksel analiz yöntemleri ve nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.

Çalışma sonuçlarına göre takım çalışması ve liderlik algıları demografik özelliklere göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemektedir (p>0,05). Liderlik uygulamalarında sadece içsel liderlik boyutu medeni duruma göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Takım çalışması ile liderlik boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Okul başarı sırasının takım çalışması (r=0,308; p<0,001) ile hem de dışsal liderlik (r=0,256; p<0,001) ile istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkiye sahip olduğu saptanmıştır. Takım çalışmasının okul başarısı özerindeki etkisinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Nitel analiz sonuçları, genel olarak öğretmenlerin liderlik ve takım çalışmasına uyumlu yapılarının olduğunu, ancak bu kavramların yeterince incelenmediğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Öğretmen takımları; Öğretmen liderliği; Öğrenci başarısı

Abstract:
Developments in the field of technology in recent years also brought about a radical change in social structure and especially at the end of the last century, information as the transition to a society come to the fore. Information that is the primary value of this emerging society, educational institutions are transferred from individual to individual and developed, the quality and quantity of education provided in educational institutions are becoming increasingly important. For this reason, there is a system in educational institutions that focuses on the place of classical education, modern approaches to education and organizational structural components. Therefore, the management and monitoring of education seems to have gained importance in this process.

One of the new approaches developed in education is the management and monitoring of organizational structural components. In the past, teamwork and leadership, which are widely discussed in companies or private institutions, appear to be used in educational institutions in this context. Both in business and management literature as well as in other fields than training on teamwork and leadership made a lot of research, but studying in primary school teachers and teacher-led teams did not find enough work together. In other news today, after the establishment of the classical education system, which could be considered in part new assessment of the performance of this approach, the analysis encountered difficulties in applying and advantages, the applicability of the requirements of this procedure is of great importance for increase to make a resource for both future studies. For this reason, it is to be examined how the team of teachers and the leadership of teachers influence the performance of pupils in primary schools.

The study measured teacher teams and teacher leadership in various randomized schools in Istanbul, and examined the relationship between student achievement in these schools and teacher team and leadership scores. In this study, which was designed in the descriptive survey model, data was collected by questionnaire and semi-structured scale methods. In the analysis of the data, statistical methods and content analysis methods from qualitative analysis methods were used. According to the results of the study, teamwork and leadership perception show no statistically significant difference according to demographic characteristics (p> 0.05). In leadership applications, only internal leadership dimension showed statistically significant difference according to marital status (p <0.05). There was no statistically significant relationship between team work and leadership dimensions (p> 0.05). It was found that school success was statistically significant and positively correlated with team work (r = 0.308; p <0.001) and external leadership (r = 0.256; p <0.001). The effect of team work on school success was higher. The results of the qualitative analysis revealed that teachers generally have structures that are compatible with leadership and teamwork, but these concepts have not been adequately studied.

Key words: Teacher Teams; Teacher Leadership; Student Success