İki Dirhem Bir Çekirdek adlı eserin söz varlığı açısından incelenmesi
Examination of the vocabulary of the work named "İki Dirhem Bir Cekirdek"
Yazar: MEHMET KALKAN
Danışman: PROF. DR. MEHRALİ CALP
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyografi = Biography ; Dil özellikleri = Language features ; Kelimeler = Words ; Pala, İskender = Pala, İskender ; Söz varlığı = Vocabulary

Özet:
Dil, bir milleti var eden ve o milletin toplumsal hayatına yön veren önemli bir
unsurdur. Dil içerisinde var olan söz varlığı ise o toplumların tarihini, kültürünü,
gelenek ve göreneklerini yansıtır. Söz varlığı çalışmalarıyla dilin üzerindeki tarihsel
ve kültürel değişimlerin tespit edilmesi sağlanır. Bu yolla kişilerin sahip olduğu
kelime hazinesi belirlenir. Söz varlığı; kişilerin sahip olduğu temel söz varlığını,
atasözlerini, deyimleri, ikilemeleri, doldurma sözleri, kalıp/ilişki sözlerini, yabancı
sözcükleri, kalıplaşmış (özdeyişleri) sözleri, terimleri ve argoyu kapsamaktadır.
Bu araştırmada İskender Pala'nın "İki Dirhem Bir Çekirdek" adlı eserinin söz
varlığını inceleyip bu ögelerin sıklık değerleri ile birlikte sınıflandırmasını yapmak
amaçlanmıştır. Ayrıca eserin Türkçe öğretiminde kullanılıp kullanılamayacağını
ortaya koymak, Türkçenin söz varlığı ile ilgili yapılacak olan çalışmalarına katkı
sağlanması da amaç edinilmiştir.
Bu araştırma nitel araştırma yöntemine göre planlanmıştır. Betimsel tarama
deseninin kullanıldığı çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Veriler
analiz edilirken içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Eserdeki söz varlığı
unsurları belirlenirken alanında uzman Türkçe öğretmenlerinin ve Türkçe alanında
uzman bir öğretim üyesinin görüşlerinden, Türk Dil Kurumu sözlüklerinden
yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda eserde 253 adet temel söz varlığı, 303 deyim, 22 farklı
atasözü, 84 ikileme, 158 terim, 6 kalıplaşmış (özdeyiş) söz, 76 kalıp/ilişki söz, 412
yabancı söz, 31 argo sözcük, 29 doldurma söz varlığı ögesi tespit edilmiştir. Tüm bu
bulgular ışığında; araştırma konusu olan eserin söz varlığı bakımından zengin
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Dil, Söz Varlığı, Sözcük, İskender Pala

Abstract:
Language is an important element that creates a nation and directs the social life of
nations. The vocabulary that exists in the language represents the history, culture,
traditions and customs of those societies. Through vocabulary studies, it is ensured
that the historical and cultural changes on the language are determined. Thus, the
vocabulary that people have is revealed. Vocabulary contains the basic vocabulary,
proverbs, idioms, reduplications, filler words, phrases/relationships, foreign words,
stereotypes, terms and slang.
The aim of this research is to examine the vocabulary of İskender Pala's "Iki Dirhem
Bir Cekirdek"; It is aimed to examine the vocabulary in terms of elements and to
classify these elements together with their frequency values. In addition, it is aimed
to reveal whether the work can be used in Turkish teaching and to contribute to the
studies to be made about the vocabulary of Turkish.
This research was planned according to the qualitative research method. In the study
in which descriptive scanning design was used, document analysis method was used.
Content analysis method was used while analysing the data. While determining the
vocabulary elements in the work, the opinions of Turkish teachers who are experts in
their fields and a faculty member who are experts in the field of Turkish, and the
dictionaries of the Turkish Language Institution were used.
As a result of the research, 253 basic vocabulary, 303 idioms, 22 different proverbs,
84 reduplications, 158 terms, 6 maxims, 76 phrases/relationships, 412 foreign words,
31 slang words, 29 filling vocabulary items were found in the work. Based on all
these, it has been concluded that the work, which is the subject of the research, is rich
in terms of vocabulary.

Keywords: Language, Vocabulary, Word, Iskender Pala