Urartu bronz kemerlerinde kadın tasvirleri
Descriptions of women on Urartu bronze belts
Yazar: SİNAN ARAS
Danışman: DOÇ. DR. BİLCAN GÖKCE
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Arkeolojik turizm = Archaeological tourism ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement

Özet:
Bu çalışmada, Urartu Krallığı'nda kadın tasvirleri değerlendirilmiştir. Değerlendirme 29 adet bronz kemer üzerinde betimlenmiş kadın tasvirleri ışığında yapılmıştır.  Çalışma konusu dâhilinde bronz kemerler üzerinde betimlenmiş kadın tasvirleri incelenmeden önce Urartu bronz sanatı, bronz kemerler ve Urartu'da kadın hakkında genel bilgiler verilmiştir. Bronz kemerlerde betimlenmiş kadın tasvirleri kendi içinde Soylu Kadınlar", "Din Görevlisi Kadınlar", "Müzisyen Kadınlar",  "Aşçı/fırıncı Kadınlar", "Hizmetli Kadınlar" ve "Hediye Getiren Kadınlar" olarak gruplandırılmıştır. Kadın figürleri din, eğlence, ziyafet gibi konulu sahneler de görülürler. Soylu kadınlar ziyafet sahnelerinde arkalıklı bir tahtta otururken betimlenmiştir. Yine kemerler üzerindeki betimler Urartu'da kadınların dini merasimlerde özellikle libasyon ritüellerini gerçekleştirdiklerini göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca söz konusu sahnelerden Urartu'da kadınların zanaat sahibi oldukları da tespit edilmiştir. Bunlar arasında dokumacılar, aşçı/fırıncılar ve müzisyenler bulunur. Bunların yanı sıra kemerlerde hizmetliler ve hediye getiren kadın figürleri de resmedilmiştir. Kemerlerde betimlenmiş kadın figürlerinin giyim kuşamlarına bakıldığında çoğunlukla yuvarlak yakalı, kısa kollu, beli kemerli ve ayak bileklerine kadar uzanan tek parça bir tunikten oluştuğu anlaşılmaktadır. Nitekim bu elbise tipinde kullanılan süslemelerde benzer olup bir farklılık söz konusu değildir. Ancak kadın figürlerinin başında kullanılan başlık veya örtülerde farklılıklar bulunmaktadır. Keza tahtta oturan kadın figürleri, tezgâhta dokuma yapan kadınlar ve ocakta yemek işi ile uğraşan kadınların başında ayak ya da bel kısmına kadar uzanan bir başörtüsü bulunur.

Abstract:
In this study, the depictions of women in the Urartian Kingdom were evaluated. The evaluation was made in the light of the depictions of women on 29 bronze belts. Before examining the depictions of women on bronze belts within the scope of the study, general information about Urartian bronze art, bronze belts and women in Urartu is given. The depictions of women depicted on bronze belts are grouped as "Noble Women", "Women of Priestess", "Musician Women", "Cook/Bakery Women", "Servant Women" and "Women Bringing Gifts". Female figures are also seen in scenes with themes such as religion, entertainment and banquets. Noble women are depicted sitting on a backed throne in banquet scenes. Again, the depictions on the arches are important in terms of showing that women in Urartu performed libation rituals in religious ceremonies. In addition, from the scenes in question, it was determined that women in Urartu were craftsmen. These include weavers, cooks/bakers and musicians. In addition to these, servants and female figures bringing gifts are also depicted on the arches. When we look at the clothing of the female figures depicted on the belts, it is understood that they mostly consist of a one-piece tunic with a round neck, short sleeves, a belt at the waist and extending to the ankles. As a matter of fact, the decorations used in this dress type are similar and there is no difference. However, there are differences in the headdress or cover used on the head of the female figures. Likewise, the female figures sitting on the throne, the women weaving on the loom, and the women dealing with the cooking work on the stove are wearing a headscarf that extends to the feet or waist.