Lise öğrencilerinin ambalajlı su tüketim alışkanlıkları ve satın almaya yönelik tutumları
High school students' bottled water consumption behaviour and attitudes toward bottled water
Yazar: RAMAZAN AYHAN
Danışman: PROF. DR. RIFAT EFE
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Cam ambalaj = Glass packaging ; Cam şişe = Glass bottle ; Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Okul-çevre ilişkisi = School-environment cooperation ; PET şişeler = PET bottles ; Tüketici tutumları = Consumer attitudes ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu çalışma, lise öğrencilerinin ambalajlı su tüketim alışkanlıkları ve satın almaya yönelik tutumlarına odaklanmaktadır. Son birkaç yılda, şişelenmiş su sektörü üstel bir büyüme yaşadı ve önemli bir pazar olarak ortaya çıktı. Bu büyüme ile birlikte şişelenmiş suyun önemli ölçüde plastik şişe veya bardakla ile pazarlanmasına yönelik tartışmalar, insan ve çevre sağlığı açısından önemli ölçüde artmıştır. 
Su, tarih boyunca çeşitli uygarlıklar için doğal bir kaynak olarak büyük önem taşımış ve birçok büyük toplum için yerleşim yerlerinin belirlenmesinde önemli bir faktör olmuştur. Teknolojinin ilerlemesi ve su kullanım şeklinin ve sıklığının artması ile içme suyu, sulama suyu, elektrik üretimi gibi birçok amaç için su kaynakları geliştirilmiş ve her ülkenin ekonomik kalkınmasında önemli rol oynamıştır. Genellikle "gelişmiş ülkeler" olarak etiketlenen çok sayıda ülke, statülerini su kaynaklarının optimizasyonu yoluyla elde etmişlerdir. Teknolojik gelişmeler, su kaynaklarının potansiyelinden yararlanmada çok önemli bir rol oynarken, sanayileşme ve kentleşmenin paralel büyümesi, istemeden de olsa, acil bir kirlilik sorununa, özellikle de su kirliliğine yol açmıştır. Su kirliliğinin önemi artmaya devam ettikçe, ülkeler bu çıkmazla mücadele etmek için katı önlemler almaya ve çok sayıda mevzuat uygulamaya zorlandı. (Ünal, 2011). 
Günümüzde insanların büyük önem taşıyan temiz ve güvenli içme suyu ihtiyacı çok çeşitli seçeneklerle karşılanmaktadır. Kentin su kaynaklarının yeterince temiz olmadığı endişesi ve ambalajlı suyun daha sağlıklı olduğu düşüncesi, ambalajlı su tüketiminin artmasına neden oldu. Araştırmanın ikinci aşaması, konuyla ilgili hem ulusal hem de uluslararası literatürün kapsamlı bir incelemesini içermektedir. Mevcut çalışmalar değerlendirildiğinde özellikle Türkiye'de ambalajlı su konusunda araştırma eksikliği olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, mevcut çalışma bu boşluğu doldurmak ve mevcut literatüre değerli bilgiler sağlamak için yapılmıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak anket ve tutum ölçeği kullanılmıştır. Çalışma, Diyarbakır ilinde Lice ilçesinde bulunan Lice Anadolu lisesinde öğrenim gören 406 lise öğrencisi ile yapılmıştır. Lise öğrencilerinin şişelenmiş su hakkında ne düşündüklerine baktığımızda çoğunun olumlu görüşe sahip olduğunu gördük. Ayrıca çevreyi önemseyen ve çok fazla şişe suyu kullanan öğrencilerin bundan daha çok hoşlanma eğiliminde olduklarını da fark etmiştir. Şişelenmiş su içmek, insanların nereden geldiğini bildikleri için kendilerini güvende hissetmelerini sağlayabilir. Bu güven duygusu, daha fazla şişelenmiş su içmek istemelerine neden olabilir. Öğrencilerin ambalajlı suya olan ilgi ve tutumları dikkate alınarak bilinçli bir eğitim verilmelidir. Öğrencilerin çevre etkinliklerine katılması ve bilinçlendirilmesi teşvik edilmelidir. Öğretmenleri çevre konusunda bilinçlendirecek eğitimler ve etkinlikler düzenlenmelidir. Şişelenmiş suyun faydalarına yönelik bilgilendirme içerikleri hazırlanmalı ve eğitim paydaşlarına dağıtılmalıdır.

Abstract:
This study focuses on high school students' bottled water consumption habits and attitudes towards purchasing. In the last few years, the bottled water industry has experienced exponential growth and emerged as an important market. With this growth, discussions regarding the marketing of bottled water with plastic bottles or glasses have increased significantly in terms of human and environmental health.
Water has been of great importance as a natural resource for various civilizations throughout history and has been an important factor in determining settlements for many large societies. With the advancement of technology and the increase in the way and frequency of water use, water resources have been developed for many purposes such as drinking water, irrigation water, electricity production and have played an important role in the economic development of every country. Many so-called "developed countries" have reached this level by maximizing their water resources. Technological progress is essential to making the most of water resources, but the accompanying industrialization and urbanization have brought pollution, especially water pollution, into the spotlight. The increasing importance of water pollution has forced countries to take serious measures in this regard and has led to the enactment of many laws in this area. Today, people's need for clean and safe drinking water, which is of great importance, is met with a wide variety of options. The concern that the city's water resources are not clean enough and the thought that packaged water is healthier has led to an increase in packaged water consumption. The second phase of the research includes a comprehensive review of both national and international literature on the subject. When the existing studies are evaluated, it is concluded that there is a lack of research on packaged water, especially in Turkey. Therefore, the present study was undertaken to fill this gap and provide valuable information to the existing literature. Questionnaire and attitude scale were used as data collection tools in the research. The study was conducted with 406 high school students studying at Lice Anatolian High School located in Lice district of Diyarbakır province. The findings of the study revealed that most of participant student had a positive opinion