Tezhip sanatında altın'ın kullanımı
The use of gold in the art of tezhip
Yazar: DERYA TOPCU GÜNBAZ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF BİLEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Altın = Gold ; Motifler = Motifs ; Tezhib sanatı = Illumination art

Özet:
Arapça "zeheb" kökünden gelen altın, doğada çıplak gözle görülebilen sarı, parlak renkte değerli bir madendir. Altının kolay işlenebiliyor olması, tarihsel süreç içerisinde süsleme unsuru olarak kullanılmasını sağlamıştır. Dövülerek inceltilen altının ince derilerin içerisine konularak varak altınlar elde edilir, ardından çok meşakkatli bir işlemden geçer ve ezilerek boya haline getirilir. Hem varak hem de ezilmiş altın olarak zaman içerisinde farklı üsluplarda kullanılmıştır. Geçmişten günümüze tezhip sanatının her döneminde sevilerek kullanılan altın, dönemlere göre farklılıklarla harmanlanıp gelişerek müzehhipler tarafından farklı teknik ve üsluplar oluşturularak toprak ve guaj boyalarla birlikte bir bütün olarak ele alınmıştır.
Altınlamak, yaldızla boyamak anlamındaki tezhip sanatının ana malzemesi olan altını geçmişten günümüze uygulama alanlarının kullanım tekniklerinden olan; halkâr, saz yolu, zerefşan, zerendud, Zer-şikâf, iğne perdahı, zer-ender-zer teknikleri uygulanmıştır. Altının renk ile uyumu, motif ve zeminde altın kullanımını ve altın çeşitlerini inceleyip edindiğimiz çıkarımları biriktirdik. Altının hazırlanış aşamasından başlayarak, kâğıt hazırlama tekniklerini, desen ve kâğıt uyumunu, kâğıtta altın ve renk bütünlüğünü ele alarak oluşturulan tezhiplerin oluşum sürecini inceledik. Böylece tezhip sanatında altının yeri ve önemini ayrıntıları ile tezhip kuralları dahilinde daha bilinir olmasını amaçlayarak, tek bir kaynakta topladık.

Abstract:
Gold, which comes from the Arabic root "zeheb", is a precious metal with a bright yellow color that can be seen in nature. The easy processing of gold has enabled it to be used as an ornamental element in the historical process. The gold that has been thinned by hammering is put into thin leathers to obtain gold leaf, then they go through a very difficult process and crushed into paint. It has been used in different styles over time as both leaf and crushed gold. Gold, which has been used fondly in every period of illumination art from past to present, has been blended and developed with differences according to the periods, different techniques and styles have been created by the illuminators, it has been handled as a whole together with earth and gouche paints. 
 The techniques of halkar, saz yolu , zerefsan, zerandud , zer-sikaf, iğne perdahı, zerender-zer which are among the usage techniques of the application areas from past to present, have been applied to gold, which is the main material of the art of illumination, means to make gold, to paint with gilding. We analyzed the harmony of gold with color, the use of gold in motifs and backgrounds, and the types of gold and collected the inferences we obtained. Starting from the preparation stage of gold, we examined the formation process of illuminations created by considering paper preparation techniques, pattern and paper harmony, gold and color integrity on paper. Thus, we gathered the place and importance of gold in the art of illumination in a single source, with the aim of making it more known within the rules of illumination.