Türkiye'de şeker fabrikaları özelleştirme uygulamalarının üreticiler açısından değerlendirilmesi; Kayseri şeker fabrikası-Turhal örneği
Evaluation of sugar factory privatization practices in turkey from the perspective of producers: The case of Kayseri sugar factory-Turhal example
Yazar: GİZEM KAYALI
Danışman: PROF. DR. DİLEK BOSTAN BUDAK ; DOÇ. DR. MERVE AYYILDIZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki şeker fabrikalarının özelleştirme sürecinin, özellikle şeker pancarı üreticileri açısından değerlendirilmesidir. Çalışma kapsamında, Turhal Şeker Fabrikası'nda faaliyet gösteren şeker pancarı üreticileri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, özelleştirme sonrası işletmelerin %43,3'ünde şeker pancarı ekili alanlarının azaldığı ve bu azalışın küçük ölçekli işletmelerde daha belirgin olduğu saptanmıştır. Bu durum, küçük işletmelerin devam edebilmesi için daha fazla desteklemeleri gerektiğini göstermektedir. İşletmeler, Türkşeker ile karşılaştırıldığında, özelleştirme sonrası fabrikanın sunmuş olduğu hizmetlerden genel olarak memnun olduklarını belirtmişlerdir. Ancak işletme ölçeği büyüdükçe, fabrikanın gelecekte aktif olmayabileceği endişesi artmaktadır. Özelleştirme sonrası fabrikaların daha etkin ve verimli olduğu birçok araştırma ile ortaya konmuş olsa da, üreticilerin özel fabrikaların faaliyetlerini sürdürmeme endişesi bu çalışmada da belirtilmiştir. Bu nedenle, özelleştirme politikalarında özellikle bu konunun ele alınması ve fabrikaların faaliyetlerini sürdürülebilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Diğer önemli bir konu ise küspe fiyatlarıdır; zira bu yan ürün, hayvancılık açısından önemli bir kaynaktır. Bu nedenle, küspe fiyatlarının belirlenmesinde bölgenin hayvancılık potansiyeli ile küspenin piyasa fiyatının dikkate alınması gerekmektedir.

Abstract:
The main objective of this research is to evaluate the privatization process of sugar factories in Turkey, particularly from the perspective of sugar beet producers. Within the scope of the study, sugar beet producers operating in the Turhal Sugar Factory have been examined. According to research findings, it has been determined that the cultivated areas of sugar beets decreased in 43,3% of the enterprises after privatization, within this decrease being more pronounced in small scale farms. This indicated that small farms need to be supported more for their sustainability. When compared to Türkşeker, farms have generally expressed satisfaction with the services provided by the factory after privatization. However, concerns about the factory not being active in the future increase as the scale of farms increases. Although many studies have shown that privatized factories are more efficient and effective, the concern of producers about the activities to private factories has also mentioned in this study. Therefore, it is necessary to address this issue in privatization policies and take measures to ensure the continuity of factory operations. Another important issue is the price of pulp, which is an important by-product for livestock farming. Consequently, in determining pulp prices, consideration should be given the region's livestock potential alonside the market price of pulp.