İş çevrimlerinde asimetrik ilişkilerin araştırılması ve Türkiye'de devresel hareketler için öncü gösterge endeksinin oluşturulması
Researching asymmetry in business cycle and preparing coincident leading index for cyclical movements in Turkey
Yazar: TEZCAN ABASIZ
Danışman: PROF. DR. RECEP TARI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İş çevrimlerinde asimetrik ilişkilerin araştırılması çabası Keynes?e dayandırılmaktadır. Keynes?in de ifade ettiği üzere genişleme döneminden daralma dönemine geçişin oldukça sert ve hızlı bir şekilde gerçekleştiğini, buna karşın daralma döneminden genişleme dönemine geçişin etkilerinin ise bu denli olmadığını belirtmesi, asimetrinin ilk teorik çerçevesinin kurulmasına ve ilgili önermenin test edilebilirliği açısından bu çalışmanın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Parametrik ve parametrik olmayan modellerle farklı frekanstaki veri setlerinin kullanımına bağlı olarak asimetri etkisinin test edildiği bu çalışmada, Türkiye ekonomisindeki iş çevrimlerine ait stilize gerçeklerin ve temel özelliklerinin neler olduğu, iş çevrimlerine ait tarih ve süre aralıklarının tespiti ve gerçekleşen dönüm noktaları için öncü gösterge endeksinin oluşturulması konusunda 14 temel bulgu ortaya konulmuştur. 1987Q1-2012Q3 dönemi için altı dip, altı tepe dönüm noktası tahmin edilmiş, daralma rejimleri 1987Q4-1989Q1, 1993Q4-1994Q2, 1998Q1-1999Q1, 2000Q4-2001Q2, 2002Q4-2003Q2 ve 2008Q1-2009Q1 olarak belirlenmiştir. Özellikle 1993Q4-1994Q2, 2000Q4-2001Q2 ve 2008Q1-2009Q1 daralma dönemlerinde diklik asimetrisinin şiddetli bir şekilde Türkiye ekonomisi üzerinde yansımaları olmuştur. Kriz dönemlerinin yer almadığı 1987Q4-1989Q1, 1998Q1-1999Q1 ve 2002Q4-2003Q2 daralma rejimlerinde ise çevrimin biçiminin iç bükey olması nedeniyle çevrime başlama noktasının yavaş ve yuvarlak oluşu, resesyon süreci etkilerinin uzun bir sürede gerçekleştiğini, ekonomi üzerinde yansımalarının ise çok yavaş olduğunu göstermiştir. Kriz olgusunun harfsel biçimi hakkında kurulan model spesifikasyonlarının ?V?, ?L? ve ?U? şeklinde daralma süreçlerini temsil edip etmediğinin araştırılması, CHP-MS spesifikasyon testi ile tahmin edilmiş ve Türkiye ekonomisindeki daralma sürecinin harfsel açıdan ?V? şeklinde bir eğilim sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, iki faktörlü dinamik model çerçevesinde Türkiye ekonomisi için öncü gösterge endeksi ve kriz olasılıkları tahmin edilerek 2012Q3 sonrası krizin gelecek üç çeyrek dönem için ortalama %8 civarında arttığı bulgusu, ekonomi yönetiminin medyaya yansıyan ?acı fren ya da gaza basma? tercihleri arasında kalma maliyeti olarak ortaya konulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Asimetri, Asimetrik İş Çevrimleri, Şoklar, BB, M(BBQ), MSAR.

Abstract:
Researching asymmetric relations in business cycles goes back to Keynes. Keynes argued that in a typical business cycle expansion ended abruptly and harshly but contraction gave way to expansion slowly over a longer period of time. Keynes statement led to emergence of a literature on asymmetry in macroeconomics. This thesis aims to contribute to the asymmetry literature by studying business cycles in Turkish economy. Parametric and nonparametric models and data sets with different freQuencies are used for this purpose. Stylized facts about and main properties of Turkish business cycles are presented, dates of turning points and durations of expansions and contractions are estimated and, based on previous turning points, an index of leading indicators is proposed in 14 main findings. For the 1987Q1-2012Q3 period, six troughs and six peaks are estimated and accordingly contractions are dated as 1987Q4-1989Q1, 1993Q4-1994Q2, 1998Q1-1999Q1, 2000Q4-2001Q2, 2002Q4-2003Q2 and 2008Q1-2009Q1. Especially for the contractions of 1993Q4-1994Q2, 2000Q4-2001Q2 and 2008Q1-2009Q1, steepness asymmetry had a strong effect on Turkish economy. For the contractions of 1987Q4-1989Q1, 1998Q1-1999Q1 and 2002Q4-2003Q2, during which no economic crises occurred, concavity of the cycles caused turning points to be slow and smooth, which, in turn, led to slow emerging and mild recessionary effects. CHP-MS specification test is used to study whether contractions of Turkish economy can be represented by ?V?, ?L? or ?U?; ?V? letter form is found to reflect the properties of contractionary periods. Moreover, an index of leading indicators and crisis probabilities are predicted for Turkey in the framework of a two-factor dynamic model. The probability of a crisis during the Quarters following 2012Q3 has increased by 8%, probably as a result of policy makers? indecisiveness about whether to stimulate or cool the economy.



Keywords: Asymmetry, Asymmetric Business Cycle, Shocks, BB, M(BBQ), MSAR