Kadınlarda sağlık okuryazarlığının kardı̇yovasküler hastalık rı̇sk faktörlerı̇ bı̇lgı̇ düzeyı̇ ve dı̇yabet rı̇skı̇ne etkı̇sı̇
The effect of health literacy on cardiovascular disease risk factors, level of awareness and diabetes risk in women
Yazar: NURTEN DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SERAP KOÇAK
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kadınlar = Women ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Kadınlarda sağlık okuryazarlığının kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi ve diyabet riskine etkisini belirlemek için tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır. Gaziantep Binevler Aile Sağlığı Merkezi, Halide Alevli Aile Sağlığı Merkezi ve Mehmet Ali Özkara Aile Sağlığı Merkezine gelen 18 yaş üzerinde kronik hastalığı olmayan 300 kadınla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada "Kişisel Bilgi Formu", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği – 32 (TSOY-32)" " Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) Ölçeği" ve "Finlandiya Diyabet Risk Anketi (FINDRISC)" kullanılmıştır.  IBM SPSS 22  programında sıklık, yüzde, ortalama, Kruskal Wallis ve Mann Whitney U ve korelasyon analizleriyle yapıldı. Katılımcıların ölçek toplam puanları; TSOY-32 28.48±11.02, KARRİF-BD 16.77±4.46 ve FINDRISC 13.93±3.63 olarak belirlendi. Çalışma kapsamına alınan kadınların TSOY-32 ölçeği ve alt boyutlarıyla  FINDRISC toplam puanı arasında ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışmadaki kadınların genellikle eğitim seviyesinin düşük, yaşlarının daha ileri, genel sağlık durumlarını kötü olarak gördükleri ve yeşil kart kullananların sağlık okuryazarlığı seviyesin yetersiz ve TSOY-32 ölçek ortalamalarının daha düşük olduğu saptandı. Okuryazar olmayanların ve ekonomik durumları geliri yetersiz olanların KARRİF-BD ölçeğinden aldıkları puanların daha az olduğu belirlendi. Bekar olanların sayısı arttıkça, eğitim seviyesi yükseldikçe, birinci derece yakınlarında kalp hastalığı olanların sayısı azaldıkça, her zaman okuma ve yazma ile ilgili aktivitelerinde yardım alanlar sayısı azaldıkça, genel sağlık durumu iyileştikçe FINDRISC puanı istatistiksel olarak azaldığı görüldü.  Kadınlara sağlık okuryazarlığı  konusunda gerekli eğitimlerin verilmesi önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, diyabet riski, kardiyovasküler hastalıklar risk faktörü, hemşirelik.

Abstract:
A descriptive and cross-sectional study was conducted to determine the effect of health literacy on cardiovascular disease risk factors knowledge and diabetes risk in women. It was carried out with 300 women over the age of 18 who did not have a chronic disease who came to Gaziantep Binevler Family Health Center, Halide Alevli Family Health Center and Mehmet Ali Özkara Family Health Center. "Personal Information Form", "Turkey Health Literacy Scale - 32 (TSOY-32)" "Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level (KARRIF-BD) Scale" and "Finland Diabetes Risk Questionnaire (FINDRISC)" were used in the study. IBM SPSS 22 program frequency, percentage, mean, Kruskal Wallis and Mann Whitney U and correlation analyses. Total scale scores of the participants were determined as TSOY-32 28.48±11.02, CARRIF-BD 16.77±4.46 and FINDRISC 13.93±3.63. A correlation was found between the scale and its sub-dimensions and the FINDRISC total score (p<0.05). Women in the study generally had low education level, were older, had poor general health status, and those who used green cards had insufficient health literacy and had lower TSOY-32 scale averages. It is evident that those who are illiterate and have low economic status have lower scores on the CARRIF-BD scale. rated. It was observed that the FINDRISC score decreased statistically as the number of single people increased, the education level increased, the number of people with heart disease in their first degree relatives decreased, the number of people who always received help in their reading and writing activities decreased, and the general health status improved. It is important to provide women with the necessary training on health literacy.
Keywords: Health literacy, diabetes risk, cardiovascular diseases risk factor, nursing.