Büyük Selçuklu devletinin kurumsallaşma sürecinde Gazneli etkisi ve Gazneli devlet adamları
Ghaznavid influence in the process of institutionalization of great Seljuk state and Ghaznavid statesmen
Yazar: SİNAN SAÇAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DEMİRCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Büyük Selçuklular = Great Seljuks ; Devlet adamı = Statesman ; Gazneli Mahmud = Mahmud of Ghazni ; Gazneliler = Ghaznavids ; Gazneliler = Ghaznavids ; Horasan = Horasan ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
Büyük Selçukluların Horasan'da devlet olarak ortaya çıkmaları sürecinde en çok etkilenen devlet Gazneliler olmuştur. Selçuklular ve Gazneliler arasında yapılan Nesâ, Serahs ve Dandanakan savaşları sonucunda Gazneliler, Horasan bölgesindeki topraklarını Selçuklulara bırakmak zorunda kalmışlardır. Dandanakan savaşıyla birlikte kuruluşunu kesin olarak tamamlayan Büyük Selçuklu Devleti, kısa sürede büyüyerek dönemin en önemli siyasi güçlerinden biri haline gelmiştir. Büyük Selçuklular, devlet olarak ortaya çıktıkları andan itibaren hâkimiyet kurdukları sahalarda hızlı bir şekilde kurumsal bir yapıya bürünmüşlerdir. Bu amaç doğrultusunda Büyük Selçuklular ele geçirdikleri sahalarda var olan devlet kurumlarına zarar vermeyerek bunlardan istifade etme yoluna gitmişlerdir. Bu süreçte Büyük Selçuklular, Horasan'da devralmış oldukları Gazneli devlet geleneğinin büyük faydasını görmüşlerdir. Selçuklular yeni girmiş oldukları ve kendilerine yabancı olan bir coğrafyada uygulamış oldukları politikalar sayesinde varlıklarını bölgede kabul ettirmeyi başararak hâkimiyetlerini sağlamlaştırmışlardır. Bunu yaparken de kendilerine en büyük yardımcı kuvvet olarak Horasan'daki Gazneli bürokrasisini bulmuşlardır. Bu çalışmada, Büyük Selçukluların devlet haline gelmelerinde ve kurumsallaşma süreçlerinde önemli bir yere sahip olan Gaznelilerin, devlet anlayışı, müesseseler ve şahıslar üzerinden Selçuklulara olan etkisi incelenmiştir.

Abstract:
Ghaznavids were the most affected state during the emergence of the Great Seljuks in Khorasan. As a result of Nesa, Serahs and Dandanakan wars between Seljuks and Ghaznavids, Ghaznavids had to leave their lands in the Horasan region to the Seljuks. The Great Seljuk State, which completed its establishment with the Dandanakan War, grew and became one of the most important political forces of the period. Great Seljuks emerged as a state from the moment they established dominance in the field quickly established an institutional structure. For this purpose, the Great Seljuks did not harm the existing state institutions in the areas they seized and went to make use of them. In this process, the Great Seljuks took advantage of the Ghaznavid state tradition they took over in Khorasan. Seljuks were able to establish their presence in the region thanks to the policies they had just entered and implemented in a geography that was foreign to them and strengthened their sovereignty. In doing so, they found the Gazneli bureaucracy in Khorasan as the biggest auxiliary force. In this study, the effect of the Ghaznavids, which had an important place in the process of becoming a state and institutionalization of the Great Seljuks, on the understanding of the state, institutions and individuals, was tried to be examined.