Yaşlılarda düşme riski ve fiziksel uygunluk
The falling risk and physical fitness in older people
Yazar: AYŞE TORAMAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. NECMİYE ÜN YILDIRIM
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu çalısma, huzurevlerinde kalan yaslı bireylerin düsme riski ile fiziksel uygunlukseviyeleri arasındaki iliskiyi incelemek, düsme riskini en fazla etkileyen fizikseluygunluk parametrelerini belirlemek ve bu konuda çalısan saglık elemanlarınıbilgilendirmek amacıyla yapılmıstır. Bu çalısmaya yas ortalaması 73.28±6.63 yılolan 60 birey dahil edilmistir. Arastırmaya dahil edilen yaslı bireyler, cinsiyetlerine,hastalık durumlarına, ilaç kullanıp kullanmamalarına göre üç sekildegruplandırılmıstır. Yaslı bireylerin demografik özellikleri, bilissel fonksiyonları,dengeleri, düsme riskleri ve fiziksel uygunluk seviyeleri degerlendirilmistir. Yaslıbireylerin demografik özelliklerini belirlemek için bir anket yapılmıstır. Çalısmayadahil edilen bireylerin bilissel fonksiyon düzeyleri Mini Mental Durum Testi ile,düsme riskleri Berg denge testi ile; dengeleri tek ayak üstünde durma testi ile;fiziksel uygunluk seviyeleri Senior Fitness Test ile degerlendirilmistir. laç kullananbireylerde Berg denge, gözler açık sag ve gözler kapalı sol ayak üstünde durma,sandalyede otur-kalk, agırlık kaldırma ve iki dakika adım testi degerlerinin, ilaçkullanmayan bireylere göre düsük oldugu tespit edilmistir (p<0.05). laçkullanmayan bireylerin sekiz adım kalk-yürü testi degerlerinin (testi tamamlamazamanı bakımından), ilaç kullanan bireylere göre düsük oldugu tespit edilmistir(p<0.05). Düsmelerle dogrudan iliskili hastalıgı olan bireylerin Berg denge, tek ayaküstünde durma ve iki dakika adım testi degerlerinin, hiçbir hastalıgı olmayanbireylere göre düsük oldugu tespit edilmistir (p<0.05). Hiçbir hastalıgı olmayanbireylerin sekiz adım kalk-yürü testi degerlerinin (testi tamamlama zamanıbakımından), düsmelerle dogrudan iliskili hastalıgı olan bireylere göre düsük oldugutespit edilmistir (p<0.05). Bireylerin Berg denge testi degerleri ile sandalyede oturkalk,agırlık kaldırma, iki dakika adım testi degerleri arasında pozitif yönlü iliskioldugu tespit edilirken; sekiz adım-kalk yürü testi degerleri arasında negatif yönlüiliski oldugu tespit edilmistir. Bireylerin Berg denge testi degerleri ile sandalyedeotur-uzan, sırt kasıma testi ve Vücut Kitle ndeksi arasında hiçbir iliskibulunmamıstır (p>0.05). Düsme riskini en fazla etkileyen degiskenleri bulmak için,olusturulan lojistik regresyon modelleri sonucunda ise modele sadece sekiz adımkalk-yürü testi girmistir. Sekiz adım-kalk yürü testini 8.14 saniyeden daha kısasürede tamamlayan bireylerin, Berg denge testinden maksimum skor olan 56 puanıalma olasılıkları OR=11(%95, GA:2,25?53,84) kat fazla bulunmustur. Çalısmamızdabireylerin düsme riskleri arttıkça, alt ve üst ekstremite kuvvetleri, aerobikdayanıklılıkları, çeviklik ve dinamik denge performanslarının azaldıgı tespitedilmistir. Ayrıca bireylerin düsme riskine, en fazla çeviklik ve dinamik dengeperformanslarının katkıda bulundugu tespit edilmistir. Elde ettigimiz verilerdogrultusunda, yaslı bireylerin düsme riskleri ile fiziksel uygunluk seviyelerininbelirli aralıklarla degerlendirilip, yaslı bireylerin hem düsme risklerine hem defiziksel uygunluk seviyelerine göre, gelecekteki düsme ihtimallerini ortadankaldırmaya yönelik rehabilitasyon programlarının planlanması ve bu programlarplanlanırken yaslı bireylerin alt ve üst ekstremite kuvvetlerinin, aerobikdayanıklılıklarının ve özellikle de çeviklik ve dinamik denge performanslarınınarttırılması gerektigi sonucuna varılmıstır.Anahtar Kelimeler: Yaslılar, denge, düsme riski, fiziksel uygunluk

Abstract:
This study aims to analyse the correlation between the falling risk and their physicalfitness, deciding the top parameters affecting the falling risk, and preparing aevaluation procedure for the medical department working on this issue for the oldpeople in rest homes. This study includes 60 persons whose age avarege were73.28±6.63 years old. These people are categorized in three groups due to their sex,sickness situation and whether they use medicine or not. It has been evaluated theirdemographic characteristics, cognitive function, their balance, falling risk and theirphysical fitness level. A survey has been done to determine the demographic featuresof the old. The participants? congnitive function was determined using Mini MentalState Test; falling risk by Berg balance test; was balance by standing on one foottest, and physical fitness was determined by Senior Fitness Test. It has been foundout that the values of Berg balance test results, regarding standing on right foot witheyes open and standing on the left with one eyes closed, standing and sitting on thearmchair, arm curl and step in two minutes were lesser comparing with the subjectsthose who do not use medicine (p<0.05). Also it is decided that the`8-foot up-and-gotest? in older subjects who do not take any medicine was lower compared with thesubjects taking regular medicine in terms of completing test duration (p<0.05). Thesubjects whose illness have direct relation with the falling Berg balance test,standing on one foot test and two minute step tests results were lesser compared withthe subjects who have no illness (p<0.05). Furthermore the results of `8-foot up-andgotest? in the subjects who had no illness were lesser when compared to the subjectswho had sickness directly related to falling in terms of performing the test duration(p<0.05). While the participants Berg balance test correlation between sittingstanding on chair, arm curl and two minute step test are positive; but the correlationbetween Berg balance test and `8-foot up-and-go test? were negative. Howewer therewas no correlation between the Berg balance test and chair sit and reach test, backscratch test and VKI results (p>0.05). Due to the results of logistic regression modelsin order to find out the variations affecting the falling risk most, it has been showedthat `8-foot up-and-go test? was reliable. Additionally the subjects probabilityperforming the `8-foot up-and-go test? before 8.14 second was OR=11(%95,GA:2,25?53,84) times more with maximum 56 points in Berg balance test. We haveshowed that the falling risk increases with declining of upper and lower extremitymuscle strength, aerobic endurance, agility and dynamic balance performance.Agility and dynamic balance performance were mostly releavant with falling risk.We have decided that the old persons? falling risk and physical fitness level shouldbe evaluated in some intervals. According to their falling risks and physical fitnesslevel, the rehabilitation programs should be programmed to decrease their fallingrisk, and to increase lower and upper extremity muscle strength, aerobic enduranceand especially their agility and dynamic balance performance.Key Words: Elderly, balance, fall risk, physical fitnessviii