Çocuk izlem merkezinde adli görüşmesi yapılan cinsel istismar mağduru çocukların ebeveynlerinin, psikiyatri kliniğinde takibi yapılan çocukların ebeveynlerinin ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerin çocukluk çağı travmalarının, depresyon düzeyleri, dissosiyatif yaşantıları ve adil dünya inançları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of childhood traumas, depression levels, dissociative experiences, and belief in a just world of the parents of children victims of sexual abuse who were interviewed at the child monitoring center, the parents of the children who attended follow-up sessions in the psychiatry clinic and the parents whose children were not exposed to traumatic experiences
Yazar: AYŞEGÜL KURTULUŞ
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Adil dünya inancı = Belief in a just world ; Cinsel istismar = Sexual abuse ; Depresyon = Depression ; Dissosiyatif yaşantılar = Dissociative experiences ; Ebeveynler = Parents ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuk İzleme Merkezi = Children Monitoring Centers ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı; çocuk izlem merkezinde cinsel istismar mağduru olarak
ifadesi alınan (1.grup), psikiyatri kliniğinde takibi yapılan (2.grup) ve herhangi bir travmatik
yaşantı bildirmeyen (3. grup) çocuğu olan üç grup ebeveynde çocukluk çağı travmaları ile
depresyon, dissosiyasyon ve adil dünya inancı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir.
Çalışmanın örneklemini; Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesine bağlı Çocuk
İzlem Merkezi'ne başvuran ve çocuğu olan 109 ebeveyn, Ege Üniversitesi Hastanesi Çocuk
ve Ergen Psikiyatri Kliniği'nde takibi yapılan çocuğu olan 100 ebeveyn ve Kocaeli-İzmir
illerinde normal popülasyondan (herhangi bir travmatik yaşantı deneyimlemeyen çocukların
ebeveynleri) 104 ebeveyn olmak üzere yaşları 25-45 (yaş ort=38.57; ss=5.076) aralığındaki
toplam 313 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Kurtuluş ve Öztürk tarafından
hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ),
Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Adil Dünya
İnancı Ölçeği (ADİÖ) kullanılarak toplanmıştır. Sosyodemografik bilgi formunda yer alan
soruların yanıtlanma şekline göre kategorik değişken niteliğinde olan değişkenler için frekans
değerleri hesaplanmış, ayrıca bu dağılımların araştırmada yer alan gruplar bakımından
farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için de Ki-Kare testi yürütülmüştür. Gruplar arası
karşılaştırmalarda, parametrik testlerin kullanıldığı durumda bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi, nonparametrik testlerin kullanıldığı durumda Mann-Whitney U testi ve
Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Posthoc analizler için parametrik testler kullanıldığı
durumlarda Tukey testi, nonparametrik testler kullanıldığında ise Mann-Whitney U testi
yürütülmüştür. Çocuğu cinsel istismara maruz kalmış ebeveynlerin Çocukluk Çağı Ruhsal
Travma Ölçeği toplam puanları çocuğu psikiyatri kliniğinde takibi yapılan ebeveynlerin
ortalamalarıyla istatiksel açıdan farklı olmamakla birlikte çocuğu travmatik yaşantıya maruz
kalmamış ebeveynlerin ortalamalarından ise anlamlı düzeyde yüksektir. Çocuk İzlem Merkezi
grubundaki ebeveynlerin DES toplam puan ortalamaları, psikiyatri kliniği ve çocuğu
travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlere göre istatiksel açıdan daha yüksektir. Çocuk
İzlem Merkezi grubundaki ebeveynlerin Beck Depresyon Ölçeği toplam puanları psikiyatri
kliniği ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlere göre istatiksel açıdan
daha yüksektir. Çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerin Adil Dünya İnancı
Ölçeği toplam puanları psikiyatri kliniği grubundan ve Kişisel Adil Dünya İnancı Ölçeği alt
boyutu puanı Çocuk İzlem Merkezi grubundakilerin ortalamalarından ve psikiyatri kliniği
grubundakilerin ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. DES ortalaması 30 ve üzeri olan
çocuğu cinsel istismara maruz kalmış ebeveynlerin Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği
toplam puanları, DES ortalaması 30'un altında olan çocuğu cinsel istismara maruz kalmış
ebeveynlerle farklılaşmamaktadır. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu cinsel istismara
maruz kalmış ebeveynlerin Beck Depresyon Ölçeği puanları, DES ortalaması 30'un altında
olan çocuğu cinsel istismara maruz kalmış ebeveynlerin ortalamalarından anlamlı düzeyde
yüksektir. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu psikiyatri kliniğinde takibi yapılan
ebeveynlerin duygusal ihmal ortalamaları, DES ortalaması 30'un altında olan çocuğu
psikiyatri kliniğinde takibi yapılan ebeveynlerin duygusal ihmal ortalamalarından anlamlı
düzeyde yüksektir. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu psikiyatri kliniğinde takibi
yapılan ebeveynlerin Beck Depresyon Ölçeği puanları ortalamaları, DES ortalaması 30'un altında olan çocuğu psikiyatri kliniğinde takibi yapılan ebeveynlerin ortalamalarından anlamlı
düzeyde yüksek bulunmuştur. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu travmatik yaşantıya
maruz kalmamış ebeveynlerin Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puanları, DES
ortalaması 30'un altında olan çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerin
ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu
travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerin Beck Depresyon Ölçeği puanları
ortalamaları, DES ortalaması 30'un altında olan çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış
ebeveynlerin ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. DES ortalaması 30 ve üzeri olan
çocukları cinsel istismara maruz kalmış ebeveynlerin, çocuğunun psikiyatri kliniğinde takibi
yapılan ebeveynlerin ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerin Adil
Dünya İnancı Ölçeği toplam puanları DES ortalaması 30'un altında olan çocukları cinsel
istismara maruz kalmış ebeveynlerle, çocuğunun psikiyatri kliniğinde takibi yapılan
ebeveynlerle ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveynlerle
farklılaşmamaktadır. DES ortalaması 30 ve üzeri olan çocuğu travmatik yaşantıya maruz
kalmamış ebeveynlerin Adil Dünya İnancı Ölçeği puanları, DES ortalaması 30'un altında olan
çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış ebeveyn grubundaki ebeveynlerle
farklılaşmamaktadır. Çocukları cinsel istismara maruz kalmış ebeveynlerin, çocukları
psikiyatri kliniğinde takibi yapılan ebeveynlerin ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz
kalmamış ebeveynlerin çocukluk çağı travmalarının, dissosiyatif yaşantılarının ve adil dünya
inançlarının depresyon düzeyleri üzerinde anlamlı yordayıcılığı vardır. Dissosiyasyonun,
çocuğu psikiyatrik tanı almış ebeveyn grubu ve çocuğu travmatik yaşantıya maruz kalmamış
ebeveyn grubunda çocukluk çağı travmaları ve depresyon arasında kısmi aracılık etkisinin
olduğu, fakat Çocuk İzlem Merkezi grubundaki kısmi aracılık etkisinin anlamlı olmadığı
ortaya konmuştur. Dissoanaliz kuramı ve modern psikotravmatoloji yaklaşımına göre
çocukluk çağı travmalarının önlenmesine yönelik gerçekleştirilecek kapsamlı ve etkin bilimsel çalışmaların, bireylerdeki hem depresyon düzeylerinin ve dissosiyatif yaşantıların azalmasında hem de adil dünyaya yönelik inançların artmasında önemli bir faktör olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aile; ebeveyn; çocukluk çağı travmaları; depresyon; dissosiyatif yaşantılar; adil dünya inancı; psikotravmatoloji; dissoanaliz; psikotarih; çocuk izlem merkezi; çocuk psikiyatrisi; çocuk yetiştirme stilleri

Abstract:
The primary purpose of this study is to investigate the relationship between
depression, dissociation, and belief in a just world and childhood traumas of parents whose
child was stated as a victim of sexual abuse in children follow-up center (1st group); whose
child attended a follow-up session in the psychiatry clinic (2nd group); who did not report any
traumatic experience (3rd group). The sample of the study consists of three groups: 109
Parents who got in touch with the Child Monitoring Center located in Derince Training and
Research Hospital at Kocaeli regarding their children, Turkey; 100 Parents whose children's
follow-up sessions were conducted in the Child and Adolescent Psychiatry Clinic of Ege
University Hospital located in Izmir, Turkey; and 104 parents whose children did not have
any reported traumatic experience from Kocaeli and İzmir (average population). In other
words, this study comprises a total of 313 parents aged between 25-45 (average age=38.57;
sd=5.076). Research data had been collected through various scales prepared by the
researcher of this study: Sociodemographic Scale prepared by Kurtuluş and Öztürk,
Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Dissociative Experiences Scale (DES), Beck
Depression Inventory (BDI), and Just World Belief Scale (BJWS). Depending on replies
given by participants in the sociodemographic information form, frequency distribution and
percentages were calculated for the categorical variables. Moreover, on the one hand, the Chi-Square test was carried out to determine whether categorical distributions differ from each
other. In intergroup comparisons, when parametric tests were used, independent sample t-test
and one-way analysis of variance were utilized; on the other hand, when nonparametric tests
were exercised, Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis H test were conducted. Finally,
while post hoc tests were used, when parametric tests were used, the Tukey test was utilized;
and, again, when nonparametric tests were used, the Mann-Whitney U test was applied.
Findings of the research are also provided in tables. Although the mean total childhood
trauma scores of the parents whose children are exposed to sexual abuse were statistically
similar to the mean scores of the parents whose children were followed in the psychiatry
clinic, the mean scores of both categories are significantly higher than the mean scores of the
parents in the 3rd group. The DES total score averages of the parents in the Child Monitoring
Center group are statistically higher than those in the psychiatry clinic and 3rd group. Beck
depression mean scores of the parents in the Child Monitoring Center group are significantly
higher than the mean scores of those in the psychiatry clinic group and the 3rd group. The
mean scores of the just world belief of the parents in the 3rd group are significantly higher
than the mean scores of those in the psychiatry clinic group, and the mean personal belief in
the just world is significantly higher than the mean scores of those in the Child Follow-up
Center group and those in the psychiatry clinic group. The Childhood Trauma Questionnaire
total scores of parents whose DES average is 30 or more and whose child has been exposed to
sexual abuse is similar to those whose child has been exposed to sexual abuse with a DES
average of less than 30. The Beck Depression Inventory scores of the parents whose DES
average is 30 or more and whose child has been exposed to sexual abuse is significantly
higher than the average of the parents whose DES average is below 30 and whose child has
been exposed to sexual abuse. The mean of emotional neglect of the parents whose DES
average is 30 and above, followed in the psychiatry clinic, is significantly higher than that of the parents whose DES average is below 30, followed in the psychiatry clinic. The average of
the Beck Depression Inventory scores of the parents whose DES average is 30 and above
followed in the psychiatry clinic is significantly higher than the average of the parents whose
DES average was below 30 followed in the psychiatry clinic. The total Childhood Trauma
Questionnaire scores of the parents in the 3rd group with a DES average of 30 and above are
significantly higher than the averages of the parents in the 3rd group with a DES average of
less than 30. Mean Beck Depression Inventory scores of the parents in the 3rd group with a
DES average of 30 and above are significantly higher than the averages of the parents in the
3rd group with a DES average of less than 30. Total score of the Just World Belief Scale for
parents with a DES average of 30 or more whose children have been exposed to sexual abuse,
parents whose children attended follow-up sessions in the psychiatry clinic, and parents in the
3rd group are similar to those of DES average of less than 30 with parents whose children
have been exposed to sexual abuse, parents whose children attended a follow-up session in a
psychiatry clinic, and the 3rd group. The Just World Belief Scale scores of the parents in the
3rd group with a DES average of 30 and above is similar to those in the 3rd group with a DES
average of less than 30. Results indicate that childhood traumas have an explanatory power
regarding dissociative experiences, and just-world beliefs of parents whose children were
exposed to sexual abuse, parents whose children attended follow-up sessions in the psychiatry
clinic, and parents in the 3rd group. Childhood traumas, dissociative experiences, and justworld beliefs of the parents and 3rd group significantly predict depression levels. It is
revealed that dissociation had a significant partial mediation effect between childhood
traumas and depression in the parent group with a psychiatrically diagnosed child and the 3rd
group. However, the partial mediation effect in the Child Follow-up Center group is
insignificant. According to dissoanalysis theory and modern psychotraumatology approach, it
is thought that comprehensive and effective scientific studies to be carried out to prevent childhood traumas will be an important factor in reducing depression levels and dissociative
experiences in individuals, as well as increasing beliefs about a just world.

Keywords: Family; parent; childhood traumas; depression; dissociative experiences; just world belief; psychotraumatology; dissoanalysis; psychohistory; child follow-up center; child psychiatry; child-rearing styles