Terminal hava sahası karmaşıklığı faktörlerinin çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak incelenmesi
Investigation of terminal airspace complexity factors using multi-criteria decision making methods
Yazar: ERAY KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA AYBEK ÇETEK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR DÖNMEZ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hava Trafik Kontrol Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Havacılık Mühendisliği = Aeronautical Engineering ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Sivil havacılık = Civil aviation

Özet:
Hava trafik operasyonları ve bu operasyonlardan sorumlu hava trafik kontrolörleri emniyetli uçuş operasyonlarının gerçekleştirilmesi konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Karar verme sürecinde Hava Trafik Kontrolörü (ATCo) için oluşan zorluklar, ATCo'nun kararlarını etkilemekte ve yanlış kararlar vermesine sebep olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı Yaklaşma Kontrol (APP) ünitesinde Hava Trafik Kontrol (ATC) hizmeti verilirken Terminal Hava Sahası (TMA) karmaşıklığına etki eden faktörlerin incelenmesi ve ATCo perspektifi ile ağırlıklandırılarak önem derecelerinin ortaya koyulmasıdır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden anket tekniği uygulanarak veriler elde edilmiştir. Birinci çalışma grubu 40 ATCo'dan, İkinci çalışma grubu ise 20 ATCo'dan oluşmaktadır. Çalışmada karmaşıklığı etkileyen faktörlerin etkisini tespit
etmek amacıyla ilk olarak hava sahası karmaşıklığına etki eden faktörler açıklanmıştır. Faktörlerin karmaşıklık yaratıp yaratmadığına yönelik sonuçlar İçerik Geçerlilik Yöntemi ile, bu faktörlerin karmaşıklığa ne kadar etki ettiğine ilişkin kriter ağırlıkları sonuçları En İyi-En Kötü Yöntemi ile ele alınmıştır. Elde edilen verilere göre hava sahasında karmaşıklığa yol açan en önemli faktör Kesişen Rotalarda Birleşme/Kesişme/Hotspot Sayısı olarak belirlenmiştir. Çalışma sonuçları ATCo'lar tarafından değerlendirilmiş ve global ağırlıklandırmadan ziyade ana kriter ve lokal ağırlıklandırmanın tutarlı olduğu anket sonrası yapılan görüşmelerde tespit edilmiştir.

Abstract:
The implementation of safely flight operations depends heavily on air traffic operations and the air traffic controllers in charge of those operations. The decision-making process of the Air Traffic Controller (ATCo) may be affected by difficulties, which could lead to poor decisions. The goal of this research is to investigate the factors that influence the complexity of the terminal airspace (TMA) while providing air traffic control (ATC) service in the approach control (APP) unit, and to highlight their significance by weighting them from the viewpoint of the ATCo. One of the qualitative research techniques, the questionnaire method, was used in the study to collect data. 40 ATCos constitute the first working group, while 20 ATCos constitute up the second working group. The factors determining the complexity of the airspace are first discussed in order to assess their impact on the complexity of the study. In order to, the results of the Content Validity Method were used to determine if the factors contributed to complexity or not, and the Best-Worst Method was used to determine how big of an impact they had on complexity. The number of convergences/intersections/hotspots in crossing routes was identified as the most significant element contributing to the complexity of the airspace based on the data gathered. When ATCos assessed the study's findings, it became clear from the interviews that followed the survey that the local and main criterion weighting were more reliable than the global weighting.