Sözsüz bir iletişim unsuru olarak 'Mekan' faktörünün göstergebilimsel bir bakış açısıyla incelenmesi: Dolmabahçe Sarayı örneğiyle
Examination of the 'space' factor as a non-verbal communication factor from a secondary perspective
Yazar: AYÇA ALTIN
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA AKYOL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dolmabahçe Sarayı = Dolmabahçe Palace ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Mekan = Space ; Sözsüz iletişim = Nonverbal communication ; İletişim = Communication

Özet:
İletişim, sosyal birer varlık olan insanların bütün yaşam sürecinde var olan bir olgudur. İletişim denilince  akla ilk etapta dil ve kelimeler gelse de sözel olmayan iletişim unsurlarının iletişim sürecinde sözel iletişimi destekleyici ve güçlendirici olduğu bilinmektedir. Sözsüz iletişim unsurlarını da içine alan ve iletişim biçimlerinin genel bir bilim dalı olan göstergebilim ise; gösterge, gösterilen ve gösteren üçleminde bir temsili olan ve anlam ifade eden her şeyiincelemektedir. Bu bakış açısıyla, bu çalışmada sözsüz iletişim unsurları mekan bağlamında incelenmiştir. Bu bağlamda mekanın iç tasarımını oluşturan unsurlar, fiziksel bir gerçeklik taşımanın da ötesinde kişilere soyut içerikler sunarak; çeşitli işaret, sembol, görüntü öğeleri aracılığıyla farklı anlamlar ve iletiler taşıdığı için göstergebilimin bakış açısından faydalanılmıştır. Mekanın iç tasarımındaki görsel unsurlar sözsüz bir iletişim dili olarak kabul 
edilmiş ve bu noktadan hareketle İstanbul için sembol bir yapı niteliğindeki Dolmabahçe Sarayı 
göstergebilim kapsamında değerlendirilerek sarayın iç mekanı detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Bu 
çalışma kapsamında Roland Barthes, Charles Sanders Peirce ve Ferdinand De Sausurre'un kuramları 
incelenmiş ve Barthes'in yaklaşımı çalışmanın araştırma modeli olarak belirlenmiştir. Barthes'in 
göstergebilim kuramı olan; düz anlam ve yan anlam prensipleri temel alınarak, mekan görsel analiz 
tekniğiyle fotoğraflar üzerinden incelenmiş ve Dolmabahçe Sarayı'ndaki iç mekan unsurları, sözsüz 
iletişim ile ilgili literatürden elde edilen verilerle ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı; sözsüz bir iletişim unsuru olan mekan faktörünü göstergebilimsel bakış açısıyla ilişkilendirerek, iç mekandaki dizayn ve objelerin taşıdıkları sözsüz mesajları iletişimsel boyutta incelemektir. Bu çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde mevcut literatürden yararlanarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda; birinci bölümde; iletişim, sözsüz iletişim ve sözsüz iletişim unsurlarından mekanın (fiziksel çevrenin) etmenleri literatürden elde edilen verilerle teorik olarak detaylandırılmıştır. İkinci bölümde ise göstergebilim kavramsal çerçevede ele alınarak, göstergebilim ve mekan ilişkisi irdelenmiştir. Bunun yanında Roland Barthes, Charles Sanders ve Ferdinand De Sausurre'un göstergebilim kuramları detaylandırılmıştır. Buna ek olarak üçüncü ve son bölümde görsel analiz tekniği kullanılarak Dolmabahçe Sarayı'nın içindeki sekiz mekan fotoğraflar üzerinden ve teori bölümlerinde sunulan bilgiler ışığında analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sözsüz iletişim, göstergebilim, mekan, Dolmabahçe Sarayı.

Abstract:
Communication is a phenomenon that exists in the whole life process of people who are social beings. 
Although language and words come to mind when it comes to communication, it is known that nonverbal communication elements support and strengthen verbal communication in the communication 
process. Semiotics, which is a general science of communication styles and includes nonverbal 
communication elements; The sign examines everything that has a representation and makes sense in 
the triad of signified and signifier. From this point of view, nonverbal communication elements are 
examined in the context of space in this study. In this context, the elements that make up the interior design of the space, beyond carrying a physical reality, offer abstract content to people; Since it carries different meanings and messages through various signs, symbols and image elements, the point of viewof semiotics has been utilized. Visual elements in the interior design of the space were accepted as a nonverbal communication language, and from this point of view, Dolmabahçe Palace, which is a symbolic structure for Istanbul, was evaluated within the scope of semiotics and the interior of the palace was investigated in detail. . Within the scope of this study, the theories of Roland Barthes, Charles Sanders Peirce and Ferdinand De Sausurre were examined and Barthes' approach was determined as the research model of the study. Barthes' semiotic theory; Based on the principles of denotation and connotation, the space was examined through photographs using the visual analysis technique and the interior elements in Dolmabahçe Palace were associated with the data obtained from the literature on nonverbal communication. The aim of this study; The aim is to examine the nonverbal messages carried by the interior design and objects in a communicative dimension by associating the space factor, which is a nonverbal communication element, with a semiotic point of view. In the first and second parts of this study, document analysis technique, one of the qualitative research methods, was used by making use of the existing literature. In this context; in the first part; The factors of the space (physical environment) from communication, nonverbal communication and nonverbal communication elements are theoretically detailed with the data obtained from the literature. In the second part, semiotics is handled within the conceptual framework, and the relationship between semiotics and space is examined. In addition, semiotic theories of Roland Barthes, Charles Sanders and Ferdinand De Sausurre are detailed. In addition, in the third and last section, eight spaces in interior of Dolmabahçe Palace was analyzed using the visual analysis technique, through photographs and in the light of the information 
presented in the theory sections.
Keywords: Non-verbal communication, semiotic, space, Dolmabahçe Sarayı