Genel Kamu Hukuku açısından direnme hakkı
The Right to resistance in the view of public law
Yazar: SERKAN EKİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESRA ATALAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Direnme hakkı = Right to resistance ; Hukuk devleti = State of law ; Kamu hukuku = Public law ; Pozitif hukuk = Positive law

Özet:
Direnme hakkı, insanlık tarihinin önemli dönüm noktalarının mihenk taşı ve hiçbir hukuk ve siyaset düşüncesinin görmezlikten gelemeyeceği bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Doktrinde bir tanım sorunu yaşayan direnme hakkına ilişkin ortaya konulacak normatif bir tanım bu hakkın kapsam ve sınırlarının belirlenmesi sorununu da beraberinde getirecektir. Devlet iktidarının kontrol altında tutulmasının ve sınırlandınlmasının bir aracı olarak direnme hakkı en genel anlamıyla, devlet organlarının hukuka aykırı eylem ve işlemlerine yönelen ancak pozitif hukuk tarafından yurttaşlara tanınan diğer yasal yolların dışında kalan her türlü hareket olarak ele alınmalıdır. Direnme hakkı özünde devrimsel bir nitelik taşımasına rağmen devrimden farklıdır. Bu farklılık özellikle bu iki kavramın hukuk karşısındaki konumlarında belirgin bir şekilde gözlenmektedir. Direnme hakkı, pozitif hukuktaki düzenleme çabalarına karşın buna ihtiyaç duymayan, meşruluk temelini doğal hukukta bulan bir evrensel insan hakkıdır. Oysa toplumsal düzenin ani ve tamamen değişimi anlamına gelen devrim hiçbir hukuk sistemi tarafından tanınıp düzenlenmemiştir. Çünkü hukukun temel amacı toplumsal düzenin adil bir şekilde düzenlenmesidir. Aksi bir durum, o hukuk sisteminin kendi varlık nedeniyle çelişmesi sonucunu doğuracaktır. Direnme hakkı, devletin anlamına ve içeriğine paralel olarak değişerek bir anlamda evrimleşmiştir. Önceleri içeriğinde yurttaşlara yöneticiyi öldürme hakkına varacak derecede geniş yetkiler tanıyan direnme hakkı, modern demokratik devlette "evcilleşerek" içindeki şiddet unsurunu atarak sivil itaatsizlik şeklini almıştır. Direnme hakkı bazı pozitif hukuk metinlerinde hatta bazı Avrupa ülkelerinin anayasalarında düzenlenmiştir. Ancak direnme hakkına anayasalarında yer veren devletler bu hakkın özgürlükçü demokratik temel düzenin savunulması amacıyla ve son çare olarak kullanılabileceğini belirtmişlerdir.

Abstract:
Right to resistance is the oldest problem of politics and law and the most important turning point of the humanity. This is a fact that no law and political thouht pretent not to see. Right to resistance has a definition problem as a fact in the doctrine. To make a normative definition will bring some other problems about determining the scope and limits of this right. In general, right to resistance, as a limiting and controling tool for state power, has to be taken up as an action against the state power. This action includes all the actions, that is against the.operations and actions of the state which are out of law. And as an addition to this, right to resistance also includes the actions those aren't hold by law. Revolution and right to resistance, is used in the same meaning by some philosophers but different from each other espacially in the meaning of law. Right to resistance, is an universal human right that doesn't need to be hold by positive law. This human right has its legitimation basic at natural law. However, revolution that means sudden and completely change in social order, never had a place in law. Because, the main aim of law is to protect the social order. Otherwise, the law will be in contradiction with its presence. At the historical perspective, it can be said that, right to resistance evolved with the state's evolution. At the beginning, riht to resistance allowed the citizens to kill the sovereing and this was seen as a natural power of the citizens. But in time, right to resistance became tame in the modern,democratic state and had a new meaning under a new name. It is " Civil Disobedience". Some European countries hold right to resistance in their constitution but also declaired that this right can only be used to defence the liberalistic, democratic fundemental order and as a "last way". Non -violance is the main difference of civil disobedience from right to resistance. By having this difference, civil disobedience trying to find a legal basic to itself in the modern democratic state. vi