Entübe hastalarda ağız bakım paketi uygulamasının tükürük PH'ı, ağız kuruluğu ve ventilatörle ilişkili pnömoniye etkisi
The effect of oral care bundle application on salivary PH, DRY mouth and ventilator-associated pneumonia in intubated patients
Yazar: GÜL GÜNEŞ AKTAN
Danışman: PROF. DR. İSMET EŞER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, entübe hastalarda standart ağız bakımı ile karşılaştırıldığında ağız bakım paketi uygulamasının ağız sağlığı, tükürük pH'ı, ağız kuruluğu ve VİP üzerine etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırma, Aralık 2019 – Aralık 2021 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı'nda randomize gruplarda ön test son test kontrol gruplu prospektif deneysel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırma dahil olma kriterlerini karşılayan 17 hasta uygulama grubunda ve 18 hasta kontrol grubunda olmak üzere toplam 35 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri Olgu Rapor Formu, Hasta İzlem Formu, Yatakbaşı Ağız Değerlendirme rehberi ve Yatakbaşı Ağız Değerlendirme İzlem Formu kullanılarak toplanmıştır.  Uygulama ve kontrol grubu hastalarının ağız sağlığı her gün ağız bakımından önce değerlendirilmiştir. 1. 3. ve 5. günlerde hastalarının  tükürük pH'ı ve salivasyon ölçümü yapılmıştır. Uygulama grubu hastalarına araştırmacılar tarafından oluşturulan ağız bakım paketi (diş fırçalama, nemlendirme, soğuk su uygulaması), kontrol grubu hastalarına ise klinikte rutinde uygulanan standart ağız bakım tekniği (gazlı bez sarılı dil basacağı ile silme) ile bakım yapılmıştır. Beş günlük süreçte hastalarda VİP gelişip gelişmedği takip edilmiştir. Verilerinin analizinde sayı ve yüzde dağılımı, Ki-kare, Shapiro Wilk ve Kolmogorov Smirnov normallik testi, Mann Whitney U Testi, t-Test ve çok faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Hastaların beş günlük ağız sağlığı değerlendirme puanı ortancalarına göre uygulama ve kontrol grubu arasındaki farkın istatiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Gruplarda YAD puanının zamana bağlı değişimi benzer bulunmamıştır (Etkileşim p<0.1). Her grubun kendi içinde günler arasında YAD puan değişimi anlamlı bulunmuştur (uygulama grubu=p<0.001, kontrol grubu=p< 0.001). 
Gruplarda salivasyonun zamana bağlı değişimi benzer bulunmamıştır (Etkileşim p<0.1). Her grubun kendi içinde günler arasında salivasyon değişimi anlamlı bulunmuştur (uygulama grubu p<0.001, kontrol grubu p=0.001). 
Tükürük pH'nın 1.,3. ve 5.gün gruplarda benzer bulunmamıştır (Etkileşim p<0.001). Her grubun kendi içindeki günler arasındaki değişimi anlamlı bulunmuştur (Kontrol grubu p= 0,023, uygulama grubu p=0.0003). 
Uygulama grubu hastalarının %11.8'inde ve kontrol grubu hastalarının %33.3'ünde VİP gelişmiştir. İki grubun VİP gelişme durumları arasında fark saptanmamıştır (p=0.129).
Sonuç: Bu araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, ağız bakım paketi uygulamasının ağız sağlığı, tükürük pH'ı ve salivasyon üzerine anlamlı etkisi olduğu, VİP gelişimini ise azalttığı saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: ağız sağlığı; ağız bakımı; yoğun bakım; hemşirelik; entübasyon

Abstract:
Aim: The aim of the research was to examine the effect of oral care bundle application on oral health, salivary pH, dry mouth and VAP in intubated patients compared to standard oral care.
Method: The research was carried out as a prospective experimental trial with pretest and posttest control group in randomized groups in Ege University Medical Faculty Hospital, Department of Anesthesiology and Reanimation, Department of Intensive Care, between December 2019 and December 2021. The research was completed with a total of 35 patients who met the inclusion criteria, 17 of them were in the implementation group, and 18 of them were in the control group. Research data were collected using the Case Report Form, Patient Follow-up Form, Bedside Oral Examination guide and Bedside Oral Examination Follow-up Form. Oral health of the patients in the implementation and control group was evaluated every day before oral care. On the 1st, 3rd and 5th days, salivary pH and salivation measurements of the patients were made. 
The patients in the implementation group were given oral care with the oral care bundle (tooth brushing, moistening, cold water application) created by the researchers, and the patients in the control group were given oral care with the standard oral care technique (wiping with a tongue depressor wrapped in gauze) routinely applied in the clinic. In the five-days period, it was followed whether the patients developed VİP or not. Number and percentage distribution, Chi-square, Shapiro Wilk and Kolmogorov Smirnov normality test, Mann Whitney U Test, t-Test and multi-factor analysis of variance were used in the analysis of the data. The results were evaluated at the 95% confidence interval and the significance level of p<0.05. 
Results: According to the median of the five-day oral health assessment score of the patients, it was determined that the difference between the application and control groups was not statistically evaluated (p>0.05). Time-dependent variation of YAD score was not found similar in the groups (Interaction p<0.1). The change in BOE scores between days within each group was significant (implementation group=p<0.001, control group=p<0.001).
Time-dependent variation of salivation was not found similar in the groups. (Interaction p<0.1). Changes in salivation between days were found to be significant within each group (implementation group p<0.001, control group p=0.001).
Time-dependent variation of saliva pH was not found similar in the groups (Interaction p<0.1). The variation between the days within each group was found to be significant (implementation group p=0.0003, control group p= 0.023).
VAP developed in 11.8% of the patients in the implementation group and in 33.3% of the patients in the control group. There was no difference between the VAP development status of the two groups (p=0.129).
Conclusion: According to the results obtained from the study, it was determined that oral care bundle application had a significant effect on oral health, saliva pH and salivation, and reduced the development of VAP.
Keywords: oral health; oral care; intensive care; nursing; intubation