Tuna nehri kaynaklı kirliliğin Türkiye Batı Karadeniz sahil sedimanları üzerindeki etkisi
The pollution affect of Danube river on the North Western Black Sea shelf sediments
Yazar: DURSUN ACAR
Danışman: PROF. DR. EROL SARI
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Ağır metaller = Heavy metals ; Batı Karadeniz bölgesi = West Black Sea region ; Deniz jeolojisi = Marine geology ; Deniz kirliliği = Marine pollution ; Kirlilik = Pollution ; Nehirler = Rivers ; Tuna Nehri = Danube River ; Türkiye = Turkey ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı'nda Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışmada; Tuna Nehri'nin Türkiye kıyılarına olan kirlilik etkisi karot çökelleriyle araştırılmıştır. Bu amaçla 98 m (KD12-01), 350 m (KD 12-04) ve 302 m (KD12-07) su derinliklerinden alınan karotların her birinin fiziksel özellikleri, tane boyutu, toplam organik karbon (TOK), toplam inorganik karbon (TİK), ICP-MS seçilmiş element (Al, As, Cr, Cu, Mn, Ni, Pb, Ti ve Zn) içerikleri belirlenmiştir. Karot boyunca elde edilen metal verileri zenginleşme faktörü (EF) ve kirlilik faktörü (CF) gibi jeo-istatistik metotlarla değerlendirilerek kirliliğin boyutu ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca Tuna kaynaklı kirleticilerin Türkiye kıyılarını ne zamandan beri etkilediği karotlardaki 210Pb ve 137Cs tarihleme metoduyla belirlenmiştir. 
KD12-01, KD12-04 ve KD12-07 karot örnekleri çoğunlukla kil (49-80%) ve silt (15–41%) az miktarda da kum ve çakıl (%0.04–14) içermektedir. Karotların tümünde elde edilen seçilmiş elementlerin değişim aralığı ve ortalama (parantez içerisinde) konsantrasyonları mg kg−1 olarak: Al 27000-91000 (55400); As 6.4 - 76 (25.1); Cr 1.6-290 (90); Cu 2.1-237 (32.4); Mn 418-5032 (1125); Ni 39-809 (67.4); Pb 17-129 (44.3);Ti 1237-4604 (2063) ve Zn 57-899 (123)'dir. KD12-01 karotu şelf alanından alınmış olup, seçilmiş elementlerin tümü normal temel değerlere yakındır. EF ve CF verileri bu karotun antropojenik kirleticilerden etkilenmediğini göstermektedir. KD12-04 karotu 40 cm'den karot yüzeyine doğru Cu, Ni, Zn ve Pb; KD12-07 karotu ise 48 cm'den karot yüzeyine doğru Cr, Cu, Ni, Ti ve Zn zenginleşmesine maruz kalmıştır. Kirliliğin günümüzde devam ettiği EF ve CF verileriyle desteklenmektedir. Bütün bu veriler büyük Avrupa ve Asya nehirlerine (Tuna, Dinyeper, Dinyester, Don ve Kuban) arıtılmamış atık suların; endüstriyel, tarımsal ve kanalizasyon faaliyetleriyle verilmiş olabileceğini göstermektedir. 210Pb ve 137Cs verileri KD12-04 ve KD12-07 karot çökellerinin 1962 yılından günümüze kadar antropojenik olarak kirletildiğini göstermektedir. Bu çalışma TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir

Abstract:
This study which was prepared as a Msc. thesis in the Department of Marine Geology and Geophysics at Institute of Marine Sciences and Management of Istanbul University. It aims to investigate the effects of Danube River's pollution on the Turkish coast using core sediments. For this purpose, physical properties, grain size, total organic carbon (TOC), total inorganic carbon (TIC), ICP-MS metal analysis (Al, As, Cr, Cu, Mn, Ni, Pb, Ti and Zn) were carried out in  cores taken from water depths of 98 m (KD12-01), 350 m (KD 12-04) and 302 m. The cores were evaluated with geo-statistical methods such as enrichment factor (EF) and contamination factor (CF) to reveal degree of the pollution. In addition, 210Pb and 137Cs have been determined to pollution chronology.
KD12-01, KD12-04 and KD12-07 core samples mostly contain clay (49-80%) and silt (15-41%) sand and gravel in small quantities (0.04-14%). The change intervals and mean (in brackets) concentrations of selected elements obtained from the working cores are in mg kg-1: Al 27000-91000 (55400); As 6.4 to 76 (25.1); Cr 1.6-290 (90); Cu 2.1-237 (32.4); Mn 418-5032 (1125); Ni 39-809 (67.4); Pb 17-129 (44.3), Ti 1237-4604 (2063) and Zn 57-899 (123). KD12-01 core is taken from the shelf area and all of the elements measured are close to normal base values of cores. EF, and CF data indicate that KD12-01 core is not effected by anthropogenic pollutants. The upper part (0-40 cm) of KD12-04 core were polluted with Cu, Ni, Zn and Pb. KD12-07 core was exposed to enrichment of Cr, Cu, Ni, Ti and Zn from the 48 cm to the core surface. It is supported by EF and CF data that pollution continues today. All of these data show that the untreated wastewaters flowed from large European and Asian rivers (Danube, Dinkyer, Dinyester, Don and Kuban) with result of industrial, agricultural and sewerage activities. 210Pb and 137Cs indicate that KD12-04 and KD 12-07 core deposits were anthropogenic contaminated from 1962 to the present day. The provide of results were supported by TUBITAK (Project No: 114Y240) at this study.