Hava kirliliğinin cephe konfigürasyonlarına göre bakım-onarım ve temizlik maliyetine etkisi; şehir hastaneleri
The effect of air pollution on the cost of maintenance-repair and cleaning of facade materials; city hospitals
Yazar: CEREN OKTAR
Danışman: DOÇ. DR. ASENA SOYLUK ; DOÇ. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Hava kirliliği = Air pollution

Özet:
21. yüzyılın en büyük çevre sorunlarından olan hava kirliliği insan sağlığını olumsuz yönden etkilediği gibi yapılı çevreye de zarar vermektedir. Bu noktada da zararların gözlemlendiği ilk yapı bölümü atmosfer ile direk temas halinde olan cephelerdir. Cephe tasarımlarında doğru malzeme seçimi ve rasyonel cephe konfigürasyonu yapıda hem optimum ilk yatırım maliyetinin elde edilmesinde hem de kullanım süresi boyunca oluşacak maliyetlerin en aza indirilmesinde önem teşkil etmektedir. Tez çalışmasında cephe kararları etkisinde yapı kullanım ile mutlak ihtiyaç duyulacak bakımı, onarımı ve temizlik için gündeme gelen maliyet giderleri araştırma konusu olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda iki aşamalı bir alan çalışması çapılmıştır. İlk aşamada İç Anadolu karasal ikliminde bulunan farklı cephe konfigürasyonlarına sahip Ankara, Eskişehir, Isparta ve Konya şehir hastaneleri örneklem grubu olarak seçilmiştir. Öncelikle mevcut şehir hastanelerinin cephe analizleri yapılmış; kullanılan malzemeler, oranları, maliyetleri ve bulundukları illerdeki hava kirliliği sonucu oluşan bakım-onarım ve temizlik maliyeti Matlab programı ile hesaplanmıştır. Birim alana düşen bakım-onarım ve temizlik maliyeti en çok %100 cam tasarımına sahip olan Konya ilinde görülmüştür. Ayrıca cephe tasarımında saydamlık oranının artmasının bina maliyetini arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Alan çalışmasında ikinci aşama olarak örnek bir poliklinik cephesi referans alınarak, mevcut çalışmalardan elde edilen veriler ile farklı opaklık-şeffaflık oranlarının hava kirliliği ile ilişkisi incelenmiştir. Her ilde minimum bakım onarım temizlik maliyetinin %25 cam-%75 seramik cephe oranında çıktığı, %100 cam'da ise maksimum temizlik maliyetine ulaşıldığı görülmüştür. Sonuç olarak hava kirliliği yüksek olan illerde tasarımcının cephede kullanacağı opak malzeme oranının temizlik bakım onarım giderleri göz önüne alındığında camdan daha fazla olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.  Çalışmada sağlık politikasında önemli bir prestij elemanı olarak görünen şehir hastanelerinde sadece estetik ve strüktürel kaygılarla değil aynı zamanda en önemli maliyet kalemlerinden biri olan bakım-onarım temizlik maliyetinin göz önüne alınması gerektiğini ortaya konmuştur.

Abstract:
Air pollution, which is one of the biggest environmental problems of the 21st century, not only affects human health negatively but also damages the built environment. At this point, the first building sections where damages are observed are the facades that are in direct contact with the atmosphere. Correct material selection and rational facade configuration in facade designs are important both in obtaining the optimum initial investment cost and in minimizing the costs that will occur during the usage period. In the thesis study, the effects of the facade desing to the cost expenditures related to maintenance, repair and cleaning during the usage period of the buildings are discussed as a research subject. In this context, a two-stage field study was carried out. In the first stage, Ankara, Eskişehir, Isparta and Konya city hospitals with different facade configurations located in the continental climate of Central Anatolia were selected as the sample group. First of all, facade analyzes of existing city hospitals were made; The materials used, their proportions, costs and the maintenance-repair and cleaning costs resulting from the air pollution in the provinces where they are located were calculated with the Matlab program. The maintenance-repair and cleaning costs per unit area were mostly seen in Konya, which has 100% glass design. In addition, it has been concluded that the increase in the transparency ratio in the facade design increases the cost of the building. As a second step in the field study, an exemplary polyclinic front was taken as a reference, and the relationship of different opacity-transparency ratios with air pollution was examined with the data obtained from existing studies. It has been observed that the minimum maintenance and repair cleaning cost in each province is 25% glass-75% ceramic facade, and the maximum cleaning cost is reached in 100% glass. As a result, it has been concluded that the proportion of opaque material that the designer will use on the facade in cities with high air pollution should be higher than glass, considering the cleaning and maintenance costs. In the study, it has been revealed that in city hospitals, which appear as an important prestige element in health policy, not only aesthetic and structural concerns, but also the maintenance-repair cleaning cost which is one of the most important cost items, should be taken into consideration.