Arketipsel yaklaşımla Yavuz Turgul sinemasında bireyleşme süreci
Process of individuation in Yavuz Turgul cinema: An archetypal approach
Yazar: MURAT KÜÇÜKHEMEK
Danışman: PROF. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arketip = Archetype ; Bireyselleştirme = Individualization ; Film = Film ; Jungien psikoloji = Jungian psychology ; Sinema = Cinema ; Turgul, Yavuz = Turgul, Yavuz ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Türkiye'de özellikle 1980 sonrasında hızlanan modernleşme ve sosyo-kültürel değişim, Türk sinemasında yaygın bir şekilde temsil imkanı bulmuştur. Ancak bu toplumsal değişim bireyin olgunlaşmasını ifade eden bireyleşme konusunu adeta gölgelemiş ve diğer sanat dallarında olduğu gibi sinemada da karakter gelişimi yeterince ele alınmamıştır. Bir karakterin gerçekçi duygusal tepki aşamalarından geçerek gelişmesi, 'persona', 'gölge', 'anima-animus' ve 'Benlik'ten oluşan bireyleşme arketiplerinin o karakterde görünür olmasını sağlar. Bu görünürlük, karakterin değişen tutum ve davranışları, çevresinde oluşturduğu etki ya da karakteri niteleyen düşsel, mitsel ya da sembolik anlatımlarla ilgilidir. Bu çalışmanın amacı,  Yavuz Turgul'un filmlerinde bireyleşme konusunu arketipsel ve auteur eleştiri yöntemiyle araştırmaktır. Bireyleşme arketiplerinin incelendiği bu çalışmada, Yavuz Turgul sinemasında en belirgin temel bireyleşme arketipinin persona olduğu, ana karakterlerin genelde iş ve başarıya odaklı persona imajları ile özdeşleştikleri için bireyleşme sürecine giremedikleri, personalarını aşabilen bazı karakterlerin ise bireyleşme süreciyle bir koşutluk içinde ele alınmadıkları ya da gerçekçi ve yeterli duygusal tepki ve test aşamalarından geçmedikleri için bireyleşmelerinin kalıcı bir izlenim vermediği, bireyleşme arketiplerinin Jungien kuramla en çok örtüşen filmin Yol Ayrımı olduğu sonuçları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Jungien psikoloji, bireyleşme arketipleri, persona, arketipsel eleştiri, Yavuz Turgul sineması

Abstract:
Especially after 1980, accelerating modernization and socio-cultural changes in Turkey have represented widely in Turkish cinema. However, this social change has almost overshadowed the issue of individuation, which expresses the maturation of the individual, and character development in cinema, as in other branches of art, has not been adequately addressed. The development of a character through realistic emotional reaction stages ensures that the individuation archetypes consisting of "persona", "shadow", "anima-animus" and " the Self" are visible in that character. This visibility is concerned with the character's changing attitudes and behaviors, and the imaginary, mythical or symbolic expressions that characterize the influence or character he creates around him. The aim of this study is to investigate the subject of individuation in Yavuz Turgul's films with archetypal and auteur criticism method. As a result of this study, which examines the archetypes of individuation, the most distinctive basic individuation archetype in Yavuz Turgul cinema is persona, the main characters cannot enter the process of individuation because they generally identify with persona images focused on work and success, and some characters who can transcend their personas are not handled in parallel with the individuation process or are realistic and the results were obtained that their individuation did not give a permanent impression because they did not pass through the stages of sufficient emotional response and testing, and that the individuation archetypes were the most overlapping Jungian theory.

Key Words: Jungian psychology, individuation archetypes, persona, archetypal criticism, Yavuz Turgul's cinema