Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda erteleme davranışının zaman perspektifi ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of procrastination behavior with time perspective in patients with major depressive disorder
Yazar: KÜBRA YILMAZ DAĞ
Danışman: PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Majör depresif bozukluk (MDB); çökkünlük, isteksizlik, zevk alamama gibi belirtiler ve işlevsellikte bozulma ile seyreden, toplumda sık görülen ve sıklıkla yeti yitimine neden olan bir duygudurum bozukluğudur. Depresyon ile bağlantılı olduğu düşünülen erteleme, yapılması gereken görevlerin daha ileri bir zamana ötelenmesi olarak tanımlanmaktadır. Erteleme, geçici bir rahatlık sağlamasına rağmen kaygı, stres ve başarısızlık gibi birçok olumsuzlukla sonuçlanabilmektedir. Ertelemenin; bilişsel, davranışsal, duygusal ve hatta zamansal bileşenlerinin olduğu, gelecekteki benlik ile şimdiki benlik arasında kopukluktan kaynaklandığı düşünülmektedir. Erteleme ile ilişkili olduğu düşünülen zaman perspektifi kavramı, genel olarak bir kişinin geçmiş, şimdi ve gelecek zamana karşı tutumunu belirleyen bir yapı olarak tanımlanmıştır. Farklı çalışmalarda, zaman perspektifi ve erteleme hem depresyonla hem de birbirleriyle bağımsız olarak ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada, zaman perspektifi ve ertelemenin birbirleriyle ve depresyonla olan ilişkileri eş zamanlı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda MDB hastalarında erteleme davranışının zaman perspektifi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve kontrollü bir tasarıma sahip olan bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde yatarak tedavi gören ve polikliniğe başvuran MDB tanılı 117 hasta ile sağlıklı kontrol grubundan gönüllü 105 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin değerlendirilmesi için Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASÖ-21), erteleme davranışını değerlendirmek için Yetişkin Erteleme Envanteri (YEE), zaman perspektifini değerlendirmek için Zimbardo Zaman Perspektifi Envanteri (ZZPE) uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir.
Bulgular: MDB ve kontrol grubundaki bireylerin erteleme düzeylerini ölçen YEE puanları arasında fark saptanmıştır (p<0.001). Depresyon tanılı hastaların erteleme puanları kontrol grubuna göre yüksek bulunmuştur. MDB ve kontrol grubundaki bireylerin zaman perspektifleri arasında fark saptanmıştır. Depresyon tanılı hastaların geçmiş olumsuz, şimdide kaderci puanları kontrol grubuna göre yüksek; geçmiş olumlu, şimdide hazcı ve gelecek puanları kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur. Hem depresyon hem de sağlıklı kontrol grubunda yaş (p<0.05) ve gelecek zaman perspektifi (p<0.001) erteleme ile negatif yönlü korelasyon göstermiştir. Ertelemenin belirleyici faktörlerinin saptanması için yapılan çok değişkenli doğrusal regresyon analizinde "MDB tanısı ve gelecek zaman perspektifi" değişkenleri YEE toplam puanları için belirleyici faktörler olarak bulunmuştur. (R² =0.507, F=14.480, p=0.000).
Sonuç: Bu çalışma, ertelemenin MDB tanısı alan bireylerde daha yaygın olduğunu ve MDB tanısının erteleme davranışı için bir belirleyici olduğunu göstermiştir. MDB tanısı almış bireylerin sağlıklılara göre zaman perspektiflerinde belirgin farklılıklar olduğu bulunmuştur. Ayrıca gelecek zaman perspektifine azalmış yönelimin de erteleme için bir belirleyici olduğu gösterilmiştir. Yaşam kalitesini etkileyen ertelemenin ve erteleme ile ilişkili olduğu bilenen depresyonun zaman perspektifleriyle bağlantılı olduğunun gösterilmesi; bu alanda yapılacak sonraki çalışmalara, erteleme ve depresyonun tedavi sürecine ve literatüre katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: Major depressive disorder (MDD) is a mood disorder characterized by symptoms such as sadness, loss of desire and interest, impaired functioning, which is common in the society and often causes disability. Procrastination, which is thought to be associated with depression, is defined as delaying tasks to a later time. Although procrastination provides temporary relief, it can result in many negative consequences such as anxiety, stress and failure. Procrastination is thought to have cognitive, behavioral, emotional and even temporal components and is thought to result from a disconnect between the future self and the present self. The concept of time perspective, which is thought to be related to procrastination, is generally defined as a structure that determines a person's attitude towards past, present and future time. In different studies, time perspective and procrastination have been independently associated with both depression and each other. In this study, the relationships of time perspective and procrastination with each other and with depression were examined simultaneously. In this context, it was aimed to evaluate the relationship between procrastination behavior and time perspective in MDD patients.
Materials and Methods: In this cross-sectional and controlled study, 117 patients diagnosed with MDD who were hospitalized or admitted to the outpatient clinic of University of Health Sciences Gülhane Training and Research Hospital Mental Health and Diseases Clinic and 105 volunteers from the healthy control group were included. Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21) was used to assess depression, anxiety and stress levels of the participants, Adult Inventory of Procrastination (AIP) was used to assess procrastination behavior and Zimbardo Time Perspective Inventory (ZTPI) was used to assess time perspective. The data obtained were analyzed with appropriate statistical methods.
Results: There was a difference between the procrastination levels of the individuals in the MDD and control groups (p<0.001). Procrastination scores of patients diagnosed with depression were higher than the control group. There was a difference between the time perspectives of individuals in the MDD and control groups. Patients diagnosed with depression had higher past negative and present fatalistic scores compared to the control group, and lower past positive, present hedonistic and future scores compared to the control group. Age (p<0.05) and future time perspective (p<0.001) were negatively correlated with procrastination in both depression and healthy control groups. In the multivariate linear regression analysis conducted to determine the predictors of procrastination, the variables "MDD diagnosis and future time perspective" were found to be the predictors for the total scores of AIP (R² =0.507, F=14.480, p=0.000).
Conclusion: This study showed that procrastination is more prevalent in individuals diagnosed with MDD and that MDD diagnosis is a predictor for procrastination behavior. Individuals diagnosed with MDD were found to have significant differences in time perspective compared to healthy individuals. In addition, decreased orientation to future time perspective was also shown to be a predictor for procrastination. Demonstrating that procrastination, which affects quality of life, and depression, which is known to be associated with procrastination, are related to time perspectives will contribute to future studies in this field, to the treatment process of procrastination and depression, and to the literature.