Gebelikte hipertansiyon ve santral sinir sistemi anomalilerinin fetal beyin gelişimine etkisi
The effect of hypertension and central nervous system anomalies on fetal brain development in pregnancy
Yazar: MEHMET ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FARUK KÖSE
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Gebelikte hipertansiyon fetüsu genel bir strese maruz bırakmakta ve ayrıca gerek altta yatan etiyolojiyle gereksede uteroplasental dolaşımda yaptığı etkiyle ilişkili olarak normalden farklı bir intrauterin çevrede tutmaktadır. Bunun sonucunda fetüsde yapısal veya fenotipik özelliklerde değişiklikler ortaya çıkmaktadır. Örneğin hipertansiyona maruz kalan fetüslar doğumdan sonra işitsel uyarılara daha duyarlı olmaktadır (1). Gebelikte hipertansiyonun sık nedenlerinden biri olan preeklampsi damarsal bir hastalıktır. Patogenezi ve sonuçları plasental ve trofoblastik değişiklikleri kapsar: uteroplasental kan akımı azalması ve fetoplasental hipoksemi gelişir. Ayrıca annede oksidatif ve inflamatuar yanıt ortaya çıkar ki, günümüzde prenatal inflamasyon fetal beyin hasarında en fazla suçlanan etmendir (2,3). Hastanemizde daha önce yapılan bir çalışmada hipertansiyonlu gebelerin fetüslarının beyin dokularında vazodilatosyon izlenmiştir (4).  Damarsal etkiler Vasküler Endotelyal Growth Faktör (VEGF)  azalması üzerinden gidilmektedir. Maternal hipertansiyonda fetal akciğerde VEGF azaldığı gösterilmiştir (5). Aynı mekanizma beyinde de etkili olabilir. Öte yandan, maternal hipertansiyonun fetal beyinde maturasyonu arttırdığı bildirilmiştir. Bunu destekleyen veriler, morfolojik olarak girus ve sulkusların incelenmesi ile ve nörofizyolojik yöntemlerle elde edilmiştir (6,7). Santral sinir sisteminin maturasyonu konusunda son yıllardaki bilgiler, gelişim ve olgunlaşmada birçok moleküler mekanizmanın ve apoptozisin rol oynadığını göstermektedir. Moleküler ve apoptotik mekanizmaların fetal santral sinir sistemi gelişimi üzerindeki rolleri, son yıllarda üzerinde çalışılan konulardan biridir (8,9).
          SSS'nin konjenital anomalileri  1/1000 civarında görülen anomalilerdir. Fetüsun sonografik incelemesindeki ilerlemelere bağlı olarak, SSS'nin detaylı incelenmesi prenatal sonografinin bir parçası haline gelmiş ve bu çeşit malformasyonlar giderek daha fazla tanınmaya başlanmıştır (10). Bununla beraber, izole hidrosefali nedeniyle izlenen ve intrauterin veya postnatal tedavi edilen fetüsların uzun vadeli nörolojik gelişimleri konusundaki bilgilerimiz yetersizdir. 
           Bu çalışmada amaç, hipertansiyonun fetal beyin maturasyonunu etkileyip etkilemediğinin araştırılması, bunun hipertansiyon etiyolojisi, derecesi ve süresi ile ilişkili olup olmadığının irdelenmesi ve gebelikteki hipertansiyon için uygulanan tedavi yöntemlerinin ve özellikle magnezyum sülfat'ın fetal beyne koruyucu etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Ayrıca sık görülen SSS  anomalilerinden biri olan hidrosefali ile fetal beyin gelişimi arasındaki ilişki araştırılarak bu infantların nörolojik gelişimleri hakkında fikir sahibi olunmaya çalışılmıştır

Abstract:
Hypertension in pregnancy exposes the foetus to a generalised stress and also maintains it in a different intrauterine environment than normal, both in relation to the underlying aetiology and to its effect on the uteroplacental circulation. This results in changes in the structural or phenotypic characteristics of the foetus. For example, fetuses exposed to hypertension are more sensitive to auditory stimuli after birth (1). Preeclampsia, one of the common causes of hypertension in pregnancy, is a vascular disease. Its pathogenesis and consequences include placental and trophoblastic changes: uteroplacental blood flow is reduced and fetoplacental hypoxaemia develops. In addition, maternal oxidative and inflammatory response occurs, and prenatal inflammation is currently the most frequently accused factor in fetal brain damage (2,3). In a previous study performed in our hospital, vasodilatation was observed in the brain tissues of fetuses of pregnant women with hypertension (4).  Vascular effects have been suggested through a decrease in Vascular Endothelial Growth Factor (VEGF). It has been shown that VEGF is decreased in the fetal lung in maternal hypertension (5). The same mechanism may also be effective in the brain. On the other hand, maternal hypertension has been reported to increase maturation in the fetal brain. Data supporting this have been obtained by morphological examination of gyri and sulci and neurophysiological methods (6,7). Recent knowledge on maturation of the central nervous system shows that many molecular mechanisms and apoptosis play a role in development and maturation. The roles of molecular and apoptotic mechanisms on the development of the fetal central nervous system is one of the topics that have been studied in recent years (8,9).
Congenital anomalies of the CNS are seen around 1/1000. Due to advances in sonographic examination of the fetus, detailed examination of the CNS has become a part of prenatal sonography and such malformations have been increasingly recognised (10). However, our knowledge on the long-term neurological development of fetuses with isolated hydrocephalus who are followed up and treated intrauterinely or postnatally is insufficient. 
The aim of this study was to investigate whether hypertension affects foetal brain maturation, to examine whether this is related to the aetiology, degree and duration of hypertension, and to investigate whether the treatment methods applied for hypertension in pregnancy, especially magnesium sulphate, have a protective effect on the foetal brain. In addition, the relationship between hydrocephalus, one of the most common CNS anomalies, and fetal brain development was investigated to have an idea about the neurological development of these infant