Hatıratlar bağlamında Türkiye'de din eğitimi tarihi (1923-1982)
The history of religious education in Turkey in thecontext of memoirs (1923-1982)
Yazar: MERVE GÜRCAN AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED ESAT ALTINTAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Biyografi = Biography ; Din eğitimi = Religious education ; Din eğitimi kurumları = Theological schools ; Eğitim tarihi = Educational history ; Hatırat = Memoirs

Özet:
Bu çalışmada 1923 ile 1982 yılları arasında Türkiye'nin din eğitimi tarihi, seçilen hatıratlar bağlamında incelenmiştir. Cumhuriyet tarihi boyunca ülkemiz din eğitimi uygulamaları açısından oldukça zengin bir deneyime sahiptir. Türkiye'nin sahip olduğu bu din eğitimi deneyiminin anlaşılmasında resmî yazılar, arşiv kayıtları, belgeler ya da kitapların yanı sıra hatırat türünden metinler de önem arz etmektedir. Hatıratlar, resmî belgelere yansımayan, ihmal edilen ya da görmezden gelinen noktaları ortaya koyması açısından tamamlayıcı nitelikte kaynaklardır. Bu yönüyle hatıratlarda yer alan küçük ayrıntılar tarihin inşasında kullanılan yapı taşları gibidir.

Bu çalışmadaki amaç hatıratlar üzerinden söz konusu yıllarda Türkiye'deki din eğitimi uygulamalarını o döneme bir şekilde şahitlik etmiş insanların gözünden ortaya koymaktır. Kişilerin döneme dair tecrübelerini, düşündüklerini, hissettiklerini hatıratlar üzerinden ele almak dönemin perspektifini birinci elden yansıtması açısından faydalı olmuştur. 

İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde kuramsal çerçeve çizilerek hatıratın tanımı yapılmış ve hatırat türlerinin tarih araştırmalarındaki yeri incelenmiştir. Din eğitimi tarihi araştırmalarında hatıratların neden kullanılması gerektiği sorgulanmıştır. Bu çerçevede araştırmanın problem kısmı, amaç ve sınırlılıkları ele alınmıştır. Araştırmanın ikinci bölümü ise İmam Hatip Mektepleri, Din dersi, Kur'an Kursları, Yüksek Din Öğretimi Kurumları ve Diyanet İşleri Başkalığı olmak üzere toplamda beş alt başlıkta incelenmiştir. Bu başlıklar araştırmanın alt problemlerini oluşturması bakımından önemlidir. Araştırmanın alt problemleri tematik başlıklar altında incelemeye tabi tutulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Eğitim, Din Eğitimi, Din Eğitimi Tarihi, Hatırat, Biyografi

Abstract:
In this study, the history of religious education in Turkey between 1923 and 1982 was examined in the context of selected memoirs. Throughout the history of the Republic, our country has a rich experience in religious education practices. In addition to official writings, archive records, documents or books, texts such as memoirs are also important in understanding this religious education experience that Turkey has. Memoirs are complementary sources in terms of revealing the points that are not reflected in official documents, neglected or ignored. In this respect, the small details in the memoirs are like the building blocks used in the construction of history. 

The aim of this study is to reveal the religious education practices in Turkey in the mentioned years by using the expeiences of people who witnessed that period in some way. Dealing with the experiences, thoughts and feelings of the people about the period through memoirs has been beneficial in terms of reflecting the perspective of the period in the best way. 

This thesis consist of two parts, in the first part of the study, the definition of memoirs was made by drawing a theoretical framework and the place of memoir types in historical research was examined. It has been questioned why memoirs should be used in research on the history of religious education. In this framework, the problem part, purpose and limitations of the research are discussed. The second part of the research has been examined under five sub-headings in total: Imam Khatip schools, religion courses, Qur'an courses, higher religious education institutions and the Presidency of Religious Affairs. These titles are important in terms of forming the sub-problems of the research which are examined under thematic headings. 

Keywords: Education, Religious Education, History of Religious Education, Memoirs, Biography.