Spinal kord yaralanmalı hastalarda nörojenik bağırsak disfonksiyon skorunun Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Reliability and validity of Turkish version of neurogenic bowel dysfunction score in patients with spinal cord injury
Yazar: DİDEM ERDEM
Danışman: PROF. DR. SELMİN GÜLBAHAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kolon hastalıkları = Colonic diseases ; Rektum = Rectum ; Spinal kord yaralanmaları = Spinal cord injuries ; Spinal yaralanmalar = Spinal injuries ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ölçekler = Scales ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Amaç: 
Nörojenik Barsak Disfonksiyon (NBD) skoru, spinal kord yaralanmalı hastalarda kolorektal disfonksiyonu klinik olarak değerlendiren semptom skorudur. Bu çalışmanın amacı NBD skorunun Türkçe versiyonun geçerliliğini, güvenirliğini ve değişime olan duyarlılığını test etmektir.
Materyal Metod:
NBD skorunun kılavuzlara uygun bir şekilde çeviri, geri çeviri ve Türkçeye uyarlanması çalışması yapılarak Türkçe versiyonu oluşturulmuştur. Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenirliliğini test etmek amacıyla çalışmamıza Dokuz Eylül Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğinde takip edilen yaş ortalaması 39.29 ± 15.64 olan 42 spinal kord yaralanmalı hasta alınmıştır. Hastaların demografik verileri ve nörolojik seviyeleri ASİA bozukluk skalasına göre belirlenmiştir.  Yaşam kalitesi SF-36 sağlık anketi ile, nörojenik disfonksiyonun yaşam kalitesi üzerine olan etkisi Likert ölçeği ile, global hekim değerlendirmesi Visuel Analog Skala ile değerlendirilmiştir. NBD skorunun Türkçe versiyonunun test-tekrar test güvenirliği araştırılması için test 1-2 hafta sonra tekrarlanmıştır.  Ölçeğin güvenirliliği, test-tekrar test uygulaması ve iç tutarlılık analizi şeklinde iki yöntemle araştırılmıştır. Yapısal geçerlilik araştırılması için SF-36 ve nörojenik bağırsak disfonksiyonun yaşam kalitesi üzerine olan etki ölçümü ile korelasyonuna bakılmıştır. Spinal kord yaralanmalı hasta kohortu içinde NBD skoru 10-13 arasında (barsak disfonksiyonu orta) olan ve 14 ve üzerinde (barsak disfonksiyonu ciddi)  olan hastalar seçilerek bu hastalara bağırsak bakım programı düzenlenmiştir. NBD skorunun değişime olan duyarlılığının test edilmesi için iki ay sonra hastalar tekrar değerlendirilmiştir. Ayrıca Global Rating of Change (GRC) skalası üzerinden barsak fonksiyonlarında olan değişimi değerlendirmeleri istenmiştir. Diğer yandan nörojenik bağırsak disfonksiyonunu etkileyen faktörlerin korelasyon analizi yapılmıştır.
Bulgular:
İç tutarlılık güvenirliğini değerlendirmek için bakılan Cronbach-alfa katsayısı 0,547 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirlilik analizinde total NBD skorları ve her bir soruya verilen yanıtlar arasında tam korelasyon saptanmıştır (r:1.000, p:0.000). Test- tekrar test uygulamasında hastaların her bir soruya verdikleri yanıtların frekans dağılımında yüksek tutarlılık saptanmıştır (kappa :1.000, p.0.000). NBD skoru  ile Global Hekim Değerlendirmesi (r:0.98, p<0.000) ve nörojenik bağırsak disfonksiyonun yaşam kalitesi üzerine etkisinin ölçümü (r:0.92, p<0.000) arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır. Toplam NBD skorunun SF-36'nın PF, RP ve PCS dışındaki tüm alt ölçekler ile arasında anlamlı negatif korelasyon olduğu gösterilmiştir (p<0.05). Değişime olan duyarlılığı test etmek için Wilcoxon testi ile yapılan analiz ile tedavi öncesi ve sonrası toplam NBD skoru karşılaştırıldığında iki ayın sonunda skordaki düzelmenin anlamlı olduğu gösterilmiştir (p: 0.011). Ayrıca iki ayında sonundaki toplam NBD skorundaki değişimle ile GRC skalası arasında korelasyon analizi yapılmış istatiksel olarak anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (r: 0:821, p: 0.007). Yaş, cinsiyet, yaralanma yaşı, yaralanma sebebi, yaralanmanın üzerinden geçen süre, ASIA Bozukluk Skalası ve nörolojik seviye ile NBD skoru arasında korelasyon incelenmiş, sadece ASIA Bozukluk Skalası ile NBD Skoru arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (r:-0.433, p<0.004)
Sonuç:
NBD skorunun Türkçe versiyonu geçerli ve güvenilir bulunmuştur.

Abstract:
Objective:
Neurogenic Bowel Dysfunction (NBD) score assess the severity of clinical symptoms of neurogenic bowel dysfunction in patients with spinal cord injury. The aim of this study is to investigate the validity, reliability and sensitivity to change of the Turkish version of NBD score.
Materials and Methods: 
Translation, back translation and cross cultural adaptation of the NBD score into Turkish was done according to the suggested guidelines. The study included forty two patients (with a mean age of 39.29 ± 15.64 years) with spinal cord injury who were admitted to the Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Dokuz Eylül University Faculty of Medicine. 
Demographic variables and level of SCI according to the ASIA impairment scale were recorded. The quality of life was assessed with the SF-36 questionnaire; the impact of neurogenic bowel dysfunction on quality of life was assessed with a 5-point Likert scale. The physician global assessment was recorded on a 10 cm visual analog scale. The reliability of NBD score was assessed by test-retest reliability and internal consistency. Cronbach's alpha coefficient was calculated to determine internal consistency. We evaluated the construct validity by exploring correlations between the NBD score and SF-36 scales, the effect of neurogenic bowel dysfunction on quality of life and the physician global assessment. The patients with moderate dysfunction (NBD score 10-13) and severe dysfunction (NBD score≥14) are selected and both neurogenic bowel program and patient education were given. These patients were reassessed to investigate the sensitivity of the score to change. The Global Rating of Change (GRC) scale was used to assess the change of neurogenic bowel dysfunction. The factors associated with neurogenic bowel dysfunction were also analyzed.
Results:
Cronbach's alpha coefficient for internal consistency was 0.547. In test- retest relability analysis high correlations between total test-retest NBD score and answers of each question were found (r:1.000, p:0.000). The consistency of frequency distribution of all answers for each item analyzed by kappa statistics and very high consistency was found (kappa:1.000, p:0.000). Significant correlations between NBD score and Physician Global Assessment (r:0.98, p<0.000) and the impact on quality of life (r:0.92, p<0.000)  were found. There was a significant negative correlation between NBD score and subscales of SF-36 except RF, RP and PCS (p<0.05).  When total NBD scores before and after treatment were compared to investigate the sensitivity to change, statistically significant improvement was found at the end of two months (p: 0.011). There was also a significant positive correlation between GRC scale and change in total NBD score at the second month of treatment (r: 0:821, p: 0.007). When the correlations between NBD score and age, gender, age of injury, duration of injury, level of injury and severity of injury were assessed, NBD score was correlated only with the severity of injury (r:-0.433, p<0.004).
Conclusions:
The Turkish version of NBD score was found valid and reliable.