Egzersize özgü Parkinson Hastalığı anketinin Türkçe'ye uyarlanması ve parkinson hastalarında geçerlilik ve güvenirliği
Adaptation of exercise-specific parkinson's disease questionnaire to Turkish and its validity and reliability in patients with Parkinson's Disease
Yazar: MELİS YALÇIN
Danışman: PROF. DR. ARZU GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results

Özet:
Parkinson Hastalığı, motor ve motor olmayan bulgularla ortaya çıkan, dopaminerjik hücrelerin kaybı ve Lewy cisimciklerinin birikimiyle karakterize ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır. Egzersiz müdahaleleri Parkinson Hastalığının motor ve motor olmayan bulgularının yönetilmesinde ve hastaların yaşam kalitelerini artırmada rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı, Egzersize Özgü Parkinson Hastalığı Anketi'nin (PDQ-Egzersiz) Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesidir.
Araştırmaya 70 Parkinson Hastalığı olan (yaş ortalaması: 67,77±10,62 yıl; 30 Kadın, 40 Erkek) hasta dahil edildi. Hastalığın evresi, hastalığın derecesi, hastanın aktivite ve katılımı, yaşam kalitesi ve egzersizde yaşanılan zorluklar ile ilgili anketler aracılığıyla değerlendirildi. Geçerlilik için açıklayıcı faktör analizi Temel Bileşenler Analizi ile, yapı geçerliliği yöntemi Spearman korelasyon katsayısı (rho) ile değerlendirildi. Güvenilirlik için test-tekrar test sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) ile, iç tutarlılık Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirildi. Test-tekrar testte 57 katılımcıya ilk değerlendirmeden 7-14 gün sonra PDQ-Egzersiz tekrar uygulandı. Standart Ölçüm Hatası (SEM) ve En Küçük Algılanabilir Fark (MDD) hesaplandı.
PDQ-Egzersiz ile hastalığın evresi, hastalığın derecesi, hastanın aktivite ve katılımı ve yaşam kalitesi arasında orta düzeyde korelasyon bulundu. Yapı geçerliliği için belirlenen dokuz hipotezden yedisi doğrulandı. Açıklayıcı faktör analizine göre örneklem büyüklüğü yeterliydi ve ölçek iki faktörlü yapıya sahipti. Hastalığın evresi ve derecesi düşük olan hastalarda egzersizle ilgili yaşadıkları zorlukların skorları anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). İki faktörlü yapıdaki Cronbach Alfa katsayıları ve ICC değerleri PDQ-Egzersiz'in Türkçe versiyonunun yüksek iç tutarlılığa ve test-tekrar test güvenilirliğine sahip olduğunu gösterdi. SEM 2,6; MDD 7,2 olarak bulundu.
Sonuç olarak PDQ-Egzersiz'in Türkçe sürümü Parkinson Hastalığı olan hastalarda egzersizin etkinliğini belirlemek ve hastaların egzersizle ilgili yaşadıkları zorlukları değerlendirebilmek için geçerli ve güvenilirdir. Bu anket, gelecek çalışmalarda bireylerin egzersize katılımını belirlemek ve yaşadıkları zorlukları değerlendirmek için kullanılabilir.

Abstract:
Parkinson's Disease is a progressive neurodegenerative disease characterized by the loss of dopaminergic cells and the accumulation of Lewy bodies, emerged by motor and non-motor findings. Exercise interventions play a role in managing the motor and non-motor symptoms of Parkinson's Disease and improving patients' quality of life. The aim of this study is to adapt the Exercise-Specific Parkinson's Disease Questionnaire (PDQ-Exercise) into Turkish and examine its validity and reliability.
70 patients with Parkinson's Disease (mean age: 67.77±10.62 years; 30 women, 40 men) were included in the study. Stage of the disease, degree of the disease, patient's activity and participation, quality of life and difficulties experienced in exercise were evaluated by related questionnaires. For validity, exploratory factor analysis was evaluated with Principal Component Analysis, construct validity was evaluated with Spearman correlation coefficient (rho). For reliability, the test-retest was evaluated with the Intraclass Correlation Coefficient (ICC), and the internal consistency was evaluated with the Cronbach's Alpha coefficient. In test-retest, PDQ-Exercise was re-assesed to 57 participants 7-14 days after the initial assessment. Standard Error of Measurement (SEM) and Minimum Detectable Difference (MDD) were calculated.
A moderately correlation was found between PDQ-Exercise and stage of the disease, degree of the disease, patient's activity and participation, and quality of life. Seven of the nine hypotheses identified for construct validity were confirmed. According to exploratory factor analysis, the sample size was sufficient and the PDQ-Exercise had a two-factor structure. The scores of exercise-related difficulties were significantly lower in patients with lower stage and degree of disease (p<0.05). Cronbach's Alpha coefficients and ICC values in the two-factor structure showed that the Turkish version of PDQ-Egzersiz had high internal consistency and test-retest reliability. SEM 2.6; MDD was found to be 7.2.
İn conclusion, the Turkish version of PDQ-Exercise is valid and reliable to determine the effectiveness of exercise in patients with Parkinson's Disease and to evaluate the difficulties happened by patients with exercise. This questionnaire can be used in future studies to determine patients' participation in exercise and evaluate the difficulties they happen.