Çokkültürlülük ve entegrasyon tartışmaları bağlamında üçüncü kuşağın kimlik algısı ve din: Köln örneği
In the context of discussions concerning multiculturalism and integration, the identity perception of the third generation and religion: Cologne example
Yazar: AHMET ASLAN
Danışman: PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Almanya = Germany ; Asimilasyon = Assimilation ; Bütünleşme = Integration ; Diaspora = Diaspora ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini kimlik = Religious identity ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Kimlik algısı = Identity perception ; Çok kültürlülük = Multiculturalism

Özet:
Günümüzde Almanya'da göç süreçleri sonucunda dördüncü kuşağa ulaşan ve elli beş yılı aşan göç tarihine sahip bir Türk varlığı söz konusudur. Ulusaşırı alanda varlık göstermeye çalışan bu topluluk; başlangıçta geri dönüşü önceleyen, göçü vurgulayan bir söyleme sahip olmuşken zamanla azınlık olma statüsü ve  diaspora stratejisi gibi kalıcılığı vurgulayan çeşitli arayışlara girişmiştir. Tanınma eksenli bu arayış sürecinin en temel tartışma konuları genellikle entegrasyon, çokkültürlülük ve kimlik kavramları üzerinden yürütülmüştür. 
	Çalışmamızda Almanya'daki Türk kökenli üçüncü kuşak gençlerin kimlik algıları çokkültürlülük ve entegrasyon olgularına kavramsal çerçeve çizilerek göç sosyoloji ile din sosyolojisinin kesiştiği alanda incelenmeye çalışılmıştır.
	Almanya'daki üçüncü kuşağın kimlik algısı konusunda farkındalık sağlamak, çokkültürlülük tartışmalarında Almanya'nın yerini tespit etmek, Almanya'nın savunduğu entegrasyon yaklaşımını analiz edip bu yaklaşımın Türkler nazarındaki görünümünü betimlemek, dini inanç ve tutumların üçüncü kuşağın kimlik algısındaki etkilerini belirlemek, onların Alman toplumunda yaşadıkları çifte sosyalleşmenin sonuçlarını gözlemleyebilmek, üçüncü kuşağın Türkiye algılarını belirlemek ve bütün bu hususları yöntemsel çoğulculuk anlayışı ile analiz etmek, çalışmanın amaçlarını oluşturmaktadır.
	Diasporadaki yeni nesillerin aidiyet bilinçlerindeki, kimlik algılarındaki, dine ve Türkiye'ye bakışlarındaki dönüşümün bilimsel olarak tespit edilmesi sosyolojik, politik ve pedagojik birçok sorunun anlaşılmasında olumlu rol oynamaktadır. 
	Çalışmanın odak noktası üçüncü kuşağın kimlik algısı ve uzman, ebeveyn, gözlemci gibi diğer aktörlerin bu konudaki görüşleridir. Çalışma evreni Köln kentinde yaşayan üçüncü kuşak Türk gençleridir. Bu gençlerden  rastgele (random) seçilmiş 288 genç, araştırmanın örneklem grubunu oluşturmaktadır. Katılımcılara uygulanan anket formu; kimlik, aidiyet bağları ve din olgusuyla oluşturulan bir kavramsal çerçeveye dayandırılarak, betimlemenin yanı sıra ilişkisel analize imkan tanıyacak şekilde düzenlenmiştir. Araştırmada anketin yanında konuyla ilgili farklı kesimlerden ve kurumlardan kimselerle 42 mülakat ve bir grup ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş, elde edilen bulgular bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. 
	Çalışmada üçüncü kuşak gençlerin, Almanya ile Türkiye arasında düşünsel/kültürel gelgitlerle çok-katmanlı bir kimlik algısına sahip oldukları; bu kimlik algısının din ile ilişkisinin çoklu nedensellik ile belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca gençlerin kimlik algılarının onların farklı zamanlara, mekanlara ve muhataplara göre değişen tavır alışlarıyla ve aidiyet bağlarıyla görünürlük kazandığı bulgulanmıştır.

Abstract:
Today, there is a Turkish presence in Germany, which has reached the fourth generation as a result of the migration processes and has a history of migration for more than fifty-five years. This society is trying to show its presence in the transnational area; in the beginning, it had a discourse that prioritized return, emphasized migration, and in the course of time it sought a variety of diaspora strategies. The main topics of discussion of this process of recognition-oriented quest are generally carried out through the concepts of integration, multiculturalism and identity.
	In our study, the identity perceptions of the third generation of Turkish origin in Germany were tried to be examined in the field where sociology and sociology of religion crossed with intersecting the conceptual framework of multiculturalism and integration phenomena.
	The goals of this study are to raise awareness about the identity perception of the third generation in Germany, to determine the location of Germany in multicultural debate, to analyze the integration approach advocated by Germany and to describe the view of this approach in the view of Turks, to determine the effects of religious beliefs and attitudes on the perception of identity of the third generation, to be able to observe the results of the double socialization in German society, to analyze all these issues with methodological pluralism. 
	The scientific identification of the new generations' transformation about the consciousness of belonging, perception of identity, perspectives on Turkey and religion plays a positive role in understanding many sociologic, politic and pedagogic problems.
	The focus of the study is on the identity perception of the third generation and the opinions of other actors such as experts, parents and observers. The universe of study is the third generation of Turkish youth living in Cologne. The randomly chosen  288 young people from these community are the sampling of the study. Questionnaire form applied to participants; based on a conceptual framework created by the concept of identity, belonging and religion; it was designed to enable relational analysis as well as description. In addition to the questionnaire, 42 interviews were conducted with people from different sectors and institutions, and a focus group interview was conducted with the participants. The findings were analyzed with a holistic approach.
	It is concluded from this study that the young people of the third generation have a multi-layered sense of identity with intellectual / cultural tide between Turkey and Germany and this perception of identity's relation with religion is determined by multiple causality.
	In addition, it was found that the perception of identity of the young people gained visibility with their attitudes and attitudes towards belonging to different times, places and interlocutors.