Cinsel istismar nedeniyle travma sonrası stres bozukluğu olan kız ergenlerde uyku kalitesi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality and quality of life in female adolescents with post-traumatic stress disorder related to sexual abuse
Yazar: ENES SARIGEDİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAL YURTERİ
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Cinsel saldırı suçu = Sexual attack crime ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Ergenlik döneminde cinsel istismara uğramak kısa ve uzun vadede birçok olumsuz sonuca neden olmaktadır. Bu olumsuz sonuçlardan biri olan Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), uykuda ve yaşam kalitesinde önemli bozulmalara yol açabilmektedir. Bu çalışma, ergen yaş grubunda cinsel istismar nedeniyle TSSB gelişen kız ergenlerde uyku kalitesi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesini ve uyku kalitesi ve TSSB belirtilerinin yaşam kalitesi ile ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Araştırma, cinsel istismar nedeniyle TSSB bozukluğu tanısı alan 40 kız ergen ve 40 sağlıklı kız ergen kontrol grubundan oluşan kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya katılan tüm ergenlere; Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (K-SADS-PL: ÇDŞG-ŞY), Çocuk ve Gençler İçin Klinisyen Tarafından Uygulanan Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (CAPS-CA=TSSB-ÖÇE) yapılandırılmış görüşme ölçekleri klinisyen tarafından uygulanmıştır. Ayrıca katılımcılar Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Epworth Uykululuk Skalası (EUS), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) doldurmuştur. 
Bulgular: Çalışma verileri değerlendirildiğinde, olgu grubunda yaşama kalitesi puanları kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha kötü sonuçlarla ilişkilidir (p<0,001).  Olgu grubunda, kontrol grubuna göre uykusuzluk indexi(UŞİ), gündüz uykululuk(EUS) puanları daha yüksek saptanmış olup (p<0,001; p<0,001), algılanan uyku kalitesi( PUKİ) daha düşük saptanmıştır (p<0,001.)  PUKİ ile CAPS-CA-B alt kümesi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon saptanmış olup (p<0,019), CAPS-CA değerlendirilen diğer alt ölçeklerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde korelasyon saptanmıştır (p<0,001). EUS ile CAPS–CA-B ve CAPS-SİB arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (sırasıyla p<0,001; p<0,001). EUS ile CAPS-CA-D ve CAPS-Toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde korelasyon saptanmıştır (sırasıyla p<0,020; p<0,019). Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ile CAPS-CA-B alt kümesi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon saptanmış olup (p<0,015), CAPS-CA-C, CAPS-CA-ÖSD, CAPS-CA-SİB ölçeklerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde korelasyon saptanmıştır (sırasıyla p<0,001; p<0,001; p<0,001). CAPS-CA-D ve CAPS-Toplam puanları arasında pozitif yönde bir korelasyon saptanmıştır (sırasıyla p<0,001; p<0,001).  EUS ile UŞİ arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde orta derecede bir korelasyon saptanmıştır (p<0,001).  TSSB ölçeği ile PUKİ, EUS, UŞİ, ÇİYKÖ arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca uyku ölçekleri PUKİ toplam puanı ile EUS arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde orta derecede bir korelasyon saptanmıştır (p<0,001). PUKİ Toplam puanı ile UŞİ arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde güçlü bir korelasyon saptanmıştır (p<0,001).  
Sonuç: Cinsel istismar nedeniyle TSSB olan olgularda yaşam kalitesi üzerine uykunun TSSB belirtilerine göre daha fazla oranda etki ettiği saptanmıştır. Sonuç olarak, TSSB hastalarının tedavisinde uyku temelli yaklaşımlar yaşam kalitesinin arttırılmasını ve işlevselliği olumlu yönde etkileyebilir. Ayrıca TSSB hastalarının takibinde, zaman kısıtlılığı olan klinik şartlarda uyku değerlendirmesi özellikle PUKİ ölçeği, TSSB şiddeti ve yaşam kalitesini değerlendirmede ipucu veren pratik bir araç olarak kullanılabilir.

Abstract:
Aim: Being subjected to sexual abuse in adolescence causes many negative consequences in long term. Posttraumatic stress disorder (PTSD) which is one of that many consequences can lead to disturbances in adolescence's quality of life. This study aims to evaluate sleep quality of adolescents with PTSD related to sexual abuse and to investigate the relationship betwen sleep quality, PTSD semptoms and quality of life.
Method: Our study was designed as a cross-sectional study. 40 adolescents who were diagnosed with PTSD related to sexual abuse (case group) and 40 healthy adolescents as control group were included in the study. Structured interview scales of Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Age Children Present and Lifetime (the Clinician-Administered PTSD Scale for Children and Adolescents (CAPS) were applied to children by the clinician. All participants also filled out Sociodemographic information form, Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Epworth Sleepiness Scale (ESS), Insomnia Severity Index (ISI).
Results: The analyses of the data revealed that quality of life scores of case group were significantly associated with worse results (p<0,001). Sleeplesness index(ISI), morning sleepiness scores(ESS) were higher in the case group in comparison to control group (p<0,001; p<0,001) and percieved quality of sleep (PUKİ) was determined to be lower (p<0,001). A statistically significant positive correlation between PSQI and CAPS-CA-B subgroup was identified (p<0,019) and a statistically significant positive correlation between other scales that measure CAPS-CA was also determined. There was a statistically significant positive correlation between ESS and CAPS-CA-B and CAPS-Impairment in social functioning(ISF) ( p<0,001 and p<0,001 respectively). There was a positive correlation between ESS and CAPS-CA-D and CAPS-total points (p<0,020 and p<0,019 respectively). In addition, there was a statistically significant positive correlation between ISI and CAPS-CA-B subgroup (p<0,015), and also a statistically significant positive correlation between CAPS-CA-C, CAPS-CA-Subjective distress(SD) and CAPS-CA-ISF scales were determined (p<0,001; p<0,001; p<0,001 respectively). Furthermore, there was a positive correlation between CAPS-CA-D and CAPS-total scores ( p<0,001; p<0,001 respectively). Statistically significant relationship between PTSD and PSQI, ESS, ISI and PedsQL were identified (p<0,001). PSQI, ESS and ISI were also found to be correlated with each other. There was a moderate positive correlation between PSQI and ESS (p<0,001).  A strong, statistically significant correlation between PSQI and ISI were detected (p<0,001).  There was a moderate positive correlation between ESS and ISI (p<0,001). 
Conclusion: In cases with PTSD related to sexual abuse, we found that sleep affects the quality of life more than the symptoms of PTSD. Sleep based approaches in PTSD may affect both quality of life and functionality positively and PSQI may be used in clinical practice to assess both sleep and quality of life in the follow up of  patients with PTSD related to sexual abuse.