Farklı doğal afet türlerinin sentinel uydu verileriyle izlenebilirliğinin güvenilirlik analizi
Reliability analysis of the monitoring of different types of natural disasters with sentinel satellite data
Yazar: İNCİ AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN CÜNEYT ERENOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafi Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Jeodezi = Geodesy

Özet:
Afetler toplumsal yaşantıyı, ekolojik, sosyolojik dengeyi fazlasıyla etkileyen olaylardır. Doğa ya da insan kaynaklı afetler tümüyle ele alındığında eşyalara, insanlara, hayvanlara ve çevreye büyük hasar bırakıcı etkilere sahiptirler. Bu çalışmada, afetlerin farklı karakteristik parametreleri göz önünde bulundurularak pilot çalışma bölgeleri seçilmiştir. Etki alanı araştırılan doğal afet türleri sırasıyla taşkın, büyük orman yangını ve petrol sızıntısıdır. Pilot çalışma olarak seçilen bu afetler Çin Huei Nehri'nin 2016 Haziran ayı yağış sonrası meydana getirdiği taşkın, 2019 yılı Eylül ayında başlayan kıtanın büyük bir çoğunluğunun yandığı Avustralya Kanguru Adası orman yangını ve son olarak İzmir Aliağa Foça sahilinde 2018 yılında meydana gelen petrol kazasıdır. Bu amaçla bu doğal afet türlerine ilişkin olası etkilerini daha etkin bir biçimde analiz edebilmek için afet öncesi, varsa afet anı ve afet sonrası tarihlerdeki Sentinel uydu görüntüleri kullanılmıştır. Her bir afete ilişkin farklı özellikteki görüntüler kendi içerisinde farklı metodolojiler geliştirilerek SNAP v.7.0 yazılımında değerlendirilmiş ve çalışma bölgelerindeki konumsal değişimler zamana bağlı olarak incelenmiştir. Saptanan değişimlerin doğruluğu yine uydu görüntülerindeki kontrol noktaları yardımıyla türetilen hata matrisleriyle belirlenmiştir. Görselleştirmeye dayalı analizler kapsamında ise QGIS v.3.12 yazılımı kullanılmıştır. Bu çalışmada kullanılan yöntemin, çevre kirliliği ve ekonomik kayıplara neden olabilecek farklı doğal afet türlerinde, uydu görüntüleri için uygun parametrelerin seçilmesi ve geliştirilen metodolojinin kullanılma koşuluyla zamansal ve mekansal yönden izlemede etkin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Disasters are events that greatly affect social life, ecological and sociological balance. Natural or human-induced disasters have great damaging effects on property, people, animals and the environment when taken completely. In this study, pilot study areas have been selected by considering different characteristic parameters of disasters. Types of natural disasters under investigation are flood, major forest fire and oil spill, respectively. These disasters, which were selected as pilot studies, are the flood caused by the Chinese Huei River after the rainfall in June 2016, the Australian Kangaroo Island forest fire, which started in September 2019, where most of the continent burned, and the last oil accident that occurred in 2018 on the coast of Aliağa Foça, İzmir. For this purpose, Sentinel satellite images of pre-disaster, disaster moment and post-disaster dates, if any, were used to analyze the possible effects of these natural disaster types more effectively. Images of different features related to each disaster were evaluated in SNAP v.7.0 software by developing different methodologies, and the spatial changes in the study areas were examined depending on time. The accuracy of the detected changes was also determined with error matrices derived from the control points in satellite images. QGIS v.3.12 software was used within
the scope of visualization-based analysis. It is concluded that the method used in this study is effective in temporal and spatial monitoring in different types of natural disasters that may cause environmental pollution and economic losses, provided that the appropriate parameters for satellite images are selected and the developed methodology is used.