Doğal gaz fiyatlarının bulanık kümelerle dilsel özetlenmesi
Linguistic summarization of natural gas price with fuzzy sets
Yazar: SEVGİ TEPECİK
Danışman: PROF. DR. FATİH EMRE BORAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Enerji Sistemleri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Bulanık kümeler = Fuzzy sets ; Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz boru hatları = Natural gas pipelines ; Zaman serileri = Time series

Özet:
Enerji, tarihin her evresinde hayatın devam ettirilebilmesi için ihtiyaç duyulan temel kaynaklar arasında yer almıştır. Benzer biçimde, ülkeler de var olabilmek ya da gelişebilmek için enerjiye ihtiyaç duymaktadır. Teknolojinin yaygınlaşması, sanayi sektöründeki gelişmeler, hızlı nüfus artışı ve bunlara bağlı olarak yaşam standartlarının artması karşısında dünyada gerçekleşen enerji tüketimi sürekli artış eğiliminde olmuştur. Kesintisiz ve güvenilir bir şekilde uygun fiyatlarda enerji tedarik edebilmek enerji arz güvenliğinin sağlanması noktasında her ülke için oldukça önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünyada birincil enerjinin büyük bir kısmı petrol, doğal gaz ve kömür gibi fosil kaynaklardan temin edilmektedir. 1970'li yıllarda gerçekleşen petrol krizi sonrasında yüksek verimliliğe sahip olması, çevre dostu olması ve kolay kullanımı sayesinde doğal gaz fosil kaynaklar arasında oldukça yüksek bir paya sahip olmuştur.  Bu bağlamda, Türkiye gibi yıllık doğal gaz tüketiminin neredeyse tamamını ithal eden ülkeler için, doğal gaz fiyatlarının gelecek dönemlerdeki dalgalanmalarının öngörülmesi oldukça önemlidir. Küresel çapta doğal gaz fiyatlarında bölgesel farklıklar gözlemlenmekle birlikte bu bölgeler arasında doğal gaz ticaretinin yapıldığı en likit piyasa olarak karşımıza ABD merkezli Henry Hub çıkmaktadır. Bu sebeple, yapılan tez kapsamında Henry Hub'da oluşan doğal gaz fiyatları temel alınarak bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, macd-histogram yöntemi kullanılarak zaman serilerindeki dönüm noktaları belirlenmiştir. Daha sonra bu dönüm noktaları kullanılarak yerel trendler elde edilmiştir. Son olarak, elde edilen yerel trendler süre, dinamiklik ve değişkenlik bakımından dilsel olarak özetlenmiştir.

Abstract:
Energy has been among the basic resources needed for the continuation of life at every period of history. Similarly, countries need energy in order to exist or develop. Due to the spread of technology, developments in the industrial sector, rapid population growth and the resulting increase in living standards, energy consumption in the world tends to increase continuously. Being able to supply energy in a way that is reliable, uninterrupted and reasonable prices is very important in terms of ensuring energy supply security for every country. Most of the primary energy in the world is provided by fossil resources such as oil, natural gas and coal. After the oil crisis in the 1970s, natural gas had a very high share among fossil resources, thanks to its high efficiency, environmental friendliness and easy use. In this context, it is very crucial to foresee the future fluctuations in natural gas prices for countries such as Turkey that import almost all of their annual natural gas consumption. There are regional differences in natural gas prices on a global scale. Among these regions, the US-based Henry Hub emerges as the most liquid traded benchmark gas hub. For his reason, within the scope of the thesis, the study was carried out based on the natural gas prices in Henry Hub. In the first stage of the study, the turning points in the time series were determined using the macd-histogram method. The local trends were then obtained by using these turning points. Finally, these local trends are linguistically summarized in terms of duration, dynamic and variability.