Televizyon izleyici davranışları -Televizyon izleyicilerinin tercihleri ve doyumları üzerine teorik ve uygulamalı bir çalışma-
Television audience behavior -A theoretical and emprical study on preference and gratifications of television viewers-
Yazar: ABDULLAH KOÇAK
Danışman: DOÇ.DR. ABDULLAH TOPÇUOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Araştırma Yöntemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Televizyon = Television ; Televizyon izleyicileri = Television audiences ; Televizyon kanalları = Television channels ; İzleyici davranışı = Audience behavior ; İzleyici doyumu = Audience gratification ; İzleyici tercihi = Audience preference ; İzleyiciler = Audiences

Özet:
Kitle iletişim araçları, daha iyi iletişim kurabilmek ve bir iletiden beklenen etkiyi elde edebilmek için en azından izleyicilerinin genel özelliklerini bilmek zorundadır. Ayrıca, yayıncıların da iletilerini izleyenlerin kim olduğu ve niçin kendilerini izlediği ya da dinlediği hakkında bilgi sahibi olması bir zorunluluktur. Bu araştırma, kullanımlar ve doyumlar yaklaşımının kuramsal kavramlarını Batılı olmayan bir kültürde, Türkiye'de, kullanmakta ve uygulamaktadır. Bu çalışma, Türk izleyicilerin televizyonu niçin ve nasıl izlediğini açıklamayı, güncel kitle iletişim araçları kullanım araştırmalarını bir ileri aşamaya götürmeyi ve farklı bir kültürde kullanımlar ve doyumlar yaklaşımının kavramsal modelinin genelleştirilebilirliğini sınamayı amaçlamaktadır. Yüz yüze görüşme tekniğiyle Konya'da 711 kişi üzerinde çalışmanın verileri toplanmıştır. Çalışma, Türk izleyicilerinin televizyonu; eğlence-rahatlama-alışkanlık (% 18.32), moral destek (% 6.71), enformasyon (% 5.94), arkadaşlık (% 5.89), ekonomik enformasyon (% 5.83) ve kaçış (% 4.75) motivasyonları ile izlediğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca çalışma, Türk izleyicilerin yandan fazlasının televizyonda hangi programların olduğunu kanallar arası gezintiden öğrendiğini, yalnızca küçük bir kesimin ne izleyeceğini önceden planladığını ve Türk izleyicilerinin günde ortalama yaklaşık 4 saat televizyon izlediğini bulmuştur. Çalışmanın bulguları, Türk izleyiciler çok sık kanal değiştirdiğini, bunun nedeninin de doyum sağlanamayan programlardan kaçınmak olabileceğini, televizyon izlemenin Türk izleyiciler için çok önemli olduğunu çünkü, boş zamanlarının büyük kısmını televizyon izleyerek geçirdiklerini göstermektedir.Anahtar Sözcükler: Televizyon, İzleyici, Kullanımlar ve Doyumlar, Aktif izleyici, İzleme motivasyonları.

Abstract:
To communicate better and to get the desired effect for a message, media must know or, at least, ought to hold some image of their audiencies. Broadcasters must know who are the audiencies of their messages and why the audiencies will watch or listen them. This research applies the theoretic concepts of the uses and gratifications approach in a non-Western culture, Turkey. This study aims to explain why and how Turkish audiencies watch television and it takes current media consumption research a next step forward and examines the generalizability of the theoretical model in a distinct cultural setting. Face-to-face interviews were conducted on a sample of 71 1 person in Konya. The study reveals that the motivations the Turks gave for watching television were: entertainment-relaxation-habit (18.32 %), moral support (6.71 %), information ( 5.94 %), companionship (5.89 %), economic information (5.83 %) and escape (4.75 %). The study also finds that more than half of the Turkish audiencies know what will be on television by surfing the channels and only a small part of them always schedule their leisure time based on what will be showing on television and the average Turkish audiecies watches approximately 4 hours of TV each day. The findings of study indicate that, Turkish viewers change the channels a lot. The higher levels of channel changing may be a way of avoiding programs that do not fulfill gratifications. Moreover watching television is important for Turks, in that they spend their free time using it. Key words: Television, Audiencies, Uses and Gratifications, Active audiencies, Viewing Motivations.