7-oksi-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin birimi içeren ftalosiyanin bileşiklerinin sentezi ve karakterizasyonu
Synthesis and characterization of 7-oxy-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl) coumarin bearing phthalocyanines
Yazar: ESRA NUR KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BULUT ; DOÇ. DR. MAHMUT DURMUŞ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ftalosiyaninler = Phthalocyanines ; Kumarinler = Coumarins

Özet:
Kumarin bileşikleri (2H-kromen-2-on, 2H-1-benzopiran-2-on) özellikle bitkilerin çiçeklerinden sentezlenen oksijen heterohalkalı bileşiklerin büyük bir sınıfına aittir. Kumarinlerin en önemli sentez metodlarından birisi de Perkin reaksiyonudur.  Perkin reaksiyonu ?, ß ? doymamış aromatik karbonil bileşiklerin sentezi için faydalı bir metod sunar ve sodyum-  veya potasyum asetat veya trietilamin gibi zayıf bir baz varlığında bir aromatik aldehit ile asetikasit anhidritin kondensasyonunu içerir. Birçok doğal ve sentetik kumarin türevleri kimya, biyoloji ve tıpta uygulama alanlarına sahiptir. Kumarinler antikoagulant, anti-HIV, antifungal, dermal, sedatif, antiülser, fotosensitizer, antioksidan, antibakterial, antikanser, antiviral aktiviteler de dahil olmak üzere birçok biyolojik aktiviteye sahiptirler .  
Ftalosiyaninler 18?-konjuge elektron sistemli düzlemsel bir makro halkadan oluşan aromatik bileşiklerdir . 60 yılı aşkın bir süredir incelenen ftalosiyaninler ilk olarak 1907 yılında sentez yolu ile elde edilmiştir , doğal kaynaklardan elde edilemezler. Termal ve kimyasal etkenlere karşı çok dayanıklı olan bu bileşikler önceleri pigment ve boya maddeleri olarak kullanılmışlardır. Son zamanlarda medya için optik veri depolama, elektrokromik ve optik sınırlayıcı, kanser tedavisi ve diğer medikal uygulamalarda kullanılmaktadırlar.
Birçok ftalosiyaninin yaygın organik çözücülerde çözünmez veya az çözünür olmasına rağmen, çözünürlüğü farklı uzunluklardaki alkil veya alkoksi grupları veya periferal pozisyonda hacimli sistemler gibi sübstitüentlerin eklenmesiyle arttırılabilir, periferal pozisyonlara polar fonksiyonel grupların takılması ile de bu moleküllerin polar protik ve/veya aprotik çözücülerde çözünmeleri sağlanabilir.
Bu çalışma kapsamında şimdiye kadar literatüre geçmemiş yeni 7-oksi-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin türevini  içeren metal-ftalosiyaninleri (özellikle fotodinamik etkili çinko-  ve indium-kompleksleri) sentezlenmiş ve yapıları FT-IR, UV-Vis, kütle ve NMR spektroskopisi yöntemleri ile aydınlatılmıştır. Elde edilen yeni bileşiklerin özellikle fotodinamik terapi (PDT) yöntemi ile kanser tedavisinde kullanılabilirliklerini belirleyebilmek için fotofiziksel ve fotokimyasal özellikleri incelenmiştir.Ayrıca kumarin türevi ftalonitril bileşiklerinin metal sensör özellikleri incelenmiştir.

Abstract:
Coumarins (2H-chromen-2-ones, 2H-1-benzopyran-2-ones), belong to a very large class of oxygen heterocycles found in nature. Perkin reaction provides a useful method for the synthesis of ?,ß-unsaturated aromatic carbonyl compounds and involves the condensation of  aceticacid anhydride with an aromatic aldehyde in presence of a weak base like sodium or potassium acetate or triethylamine. Many natural and synthetic derivatives of coumarins have been used in various applications in chemistry, biology, medicine and physics. Coumarins have been possessed a wide range of bioactivities such as anticoagulant, anti-HIV, antifungal, vasodilator, dermal, photosensitizing, sedative, analgesic and antiulcer activities.
Phthalocyanines (Pcs) are  macrocycles with a delocalized 18?-electron system.  It first obtained in 1907 and have been thoroughly investigated for over 60 years. These compounds are very resistant to thermal and chemical factors which they previously used as pigments and dyes. Phthalocyanines have been used as optical storage media,  electrochromic  and optical limiting  devices, treatment of cancer and other medical applications. 
Although many Pcs are insoluble in common organic solvents.  However, their solubility can be improved by the incorporation of substituents, such as alkyl or alkoxy groups of different chain lengths, or bulky systems.  The solubility  in polar protic or polar aprotic solvents can also be increased by combining phthalocyanines peripherally with polar functional groups.
In this study, the novel  zinc and indium phthalocyanines bearing four units of 7-oksi-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl))coumarin were synthesized.  The structures of newly prepared compounds were elucidated by mass spectroscopy, FT-IR, UV-Vis, and nuclear magnetic rezonans spectroscopy. The novel compounds were investigated concerning their photophysical and photochemical properties for  PDT applications. Also phthalonitrile derivative of coumarin compounds of the metal sensor features  investigated.