Yetişkin kadınlarda uyku kalitesi, beslenme durumu ve kan lipit profili ilişkisi
Assessing realitonship between sleep quality, nutritional status and blood lipid profile in women
Yazar: MERYEM ELİF ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Kadınlar = Women ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Lipidler = Lipids ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Yetişkin Kadınlarda Uyku Kalitesi, Beslenme Durumu ve Kan Lipit Profili İlişkisi
Bu araştırma; 20-55 yaş arası yetişkin kadınlarda uyku kalitesi, beslenme durumu ve kan lipit profili ilişkisini saptamak amacıyla T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nda çalışan 105 sağlıklı kadın üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu yardımıyla toplanmıştır. Anket formunda, kadınların sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik hatırlatma yöntemiyle besin tüketim kaydı, fiziksel aktivite kaydı yer almıştır. Boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi, üst orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı gibi antropometrik ölçümler alınmış, biyoelektriksel empedans analizi ile vücut bileşimi tespit edilmiştir. Kadınların uyku kalitelerini saptamak amacıyla Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) kullanılmış. Kadınların %72.4'ünün uyku kalitesi iyi, %27.6'sının ise uyku kalitesi kötü olduğu belirlenmiştir. Yaş ortalaması 38.4±7.8 yıl olan kadınların demografik özellikleri ile uyku kalitesi arsındaki ilişki incelendiğinde; yaş, eğitim durumu, çocuk sahibi olma ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki olmadığı (p>0.05), medeni durum ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Genel alışkanlıklarına bakıldığında, sigara içme ve düzenli fiziksel aktivite yapma uyku kalitesini etkilemezken (p>0.05), günde on ve daha az sigara içen kadınlar ile 11-20 sigara içen kadınlar arasında uyku kalitesi yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu görülmüştür (p<0.05). Kadınların günlük kafein tüketim miktarının uyku kalitelerini etkilemediği, ancak günlük yüksek miktarda kafein tüketen kadınların daha düşük kafein tüketen kadınlara göre uyumadan önce kafeinli içecek almalarının uyumalarını engellemediği yönünde beyan vermeleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışmada iyi uyku kalitesine sahip kadınların vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı ölçülerinin kötü uyku kalitesine sahip olanlara göre daha yüksek olmasına rağmen aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). Kadınların kan total kolesterol, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, trigliserit düzeyleri iyi uyku kalitesine sahip kadınlarda kötü uyku kalitesine sahip olanlara göre daha yüksek iken aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). İyi uyku kalitesine sahip olan kadınlarda günlük diyette alınan enerji ortalaması 1667.3±567.5 kkal iken, kötü uyku kalitesine sahip olan kadınlarda 1755.1±546.7 kkaldir. Ancak aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). Ayrıca kadınların günlük diyetlerindeki karbonhidrat, protein ve yağ yüzdeleri ile miktarlarının uyku kalitesi ile ilişkili olmadığı görülmüştür (p>0.05). Benzer şekilde diyetten aldıkları vitamin, mineral, posa miktarları ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Kadınların fiziksel aktivite düzeyleri ile uyku kalitesi arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişki yoktur (p>0.05). Kadınların genel sağlığını geliştirmek amacıyla; sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite yapma, kaliteli ve yeterli uyku yönünde bilgilendirilmeleri, teşvik edilmeleri ve bu konuda daha detaylı çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Antropometri, beslenme durumu, kadın sağlığı, lipit profili, uyku kalitesi

Abstract:
Assessing realitonship between sleep quality, nutritional status and blood lipid profile in women
This study aims to determine relationship between sleep quality, nutritional status and blood lipid profile in women aged 20-55 years. The study was conducted on 105 healthy women who work in Ministry of Family and Social Policies in Turkey. Research data collected face to face through a questionnaire. This questionnaire, included sociodemographic informations about individual, 24-hours recall,  physical activity evaluation form. Anthropometric measurements measured of participants such as body weight, height, waist circumference, hip circumference, upper mid-arm circumference and skinfold thickness. Bioelectrical impedance technique  was used for body compound. Pittsburg Sleep Quality Index is used to determine sleep quality. In women 72.4% has good sleep quality, 27.6% has poor sleep quality. The mean age of the women participating in the study was 38.4±7.8 years. When we evaluated demographic informations, no significant relationship was found between age, education, having children with sleep quality (p>0.05) but significant relationship was found between marital status and sleep quality (p<0.05). About general habits no significant relationship was found between smoking and doing regular physical activity (p>0.05) but significant relationship was found between ten and less smoking cigarette and 11-20 cigarette groups with sleep quality (p<0.05). Also we evaluated daily caffeine consumption do not effect sleep quality. But women reported who consume high daily caffeine, taking caffeine before bed do not affect their sleep according to women who consume low daily caffeine. We found significant relationship between this two groups (p<0.05). In addition while women who have good sleep qualiy have higher body weight, waist circumference, body mass index, skinfold thickness according to women have bad sleep quality, there was no significant relationship between this group (p>0.05). In addition women who has good sleep quality have higher triglyceride, total, HDL and LDL cholesterol level from women who has bad sleep quality, there was no significant relationship between two groups (p>0.05). While the women who has good sleep quality take 1667.3±567.5 kcal energy from diet the women has poor sleep quality take 1755.1±546.7 kcal from diet. There was no statistical significance between two groups (p>0.05). In addition there was no significant relationship between the diet carbohydrate, fat, and protein percentages in diet and their amounts with sleep quality (p>0.05). Similarly there was no significant relationship between diet  vitamin, mineral and fiber amounts with sleep quality (p>0.05). In addition there was no significant relationship between physical activity level and sleep quality (p>0.05). For developing general health in women they should be informed and encouraged about healthy eating, doing physical activity and getting quality and sufficient sleep; and we suggest more detailed researches about this subject. 
Keywords: Anthropometry, lipid profile, nutritional status, sleep quality, women's health