Yakaören'de (İlişi/Cumayanı) Kırsal Sit Koruma Projesi
Rural Conservation Project in Yakaören (Ilisi/Cumayani)
Yazar: FATMA SEMA YÜCEL
Danışman: PROF. DR. KEMAL KUTGÜN EYÜPGİLLER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kastamonu = Kastamonu ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Restorasyon = Restoration ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Geçmişte yapı ölçeğinde başlayan koruma algısı, günümüzde yapının etrafındaki unsurları da içine alarak sit korumaya dönüşmüştür. Sit korumanın, kentsel yaklaşımdan daha sonra gelişen yönü ise kırsal korumadır. Kırsal sit koruma, küreselleşen dünyaya rağmen hala geçmişin izlerine sahip taşradaki kültürel karakteri ve kırsal dokuyu korumayı amaçlamaktadır. Ülkemizde `Kırsal Sit' tanımının yeni olması da, alanların korunması, geliştirilmesi sürecinde boşluklar yaratmaktadır. Karadeniz'de yemyeşil bir sahil köyü olan Yakaören yerleşimini, bilgi - belgelerle kırsal sit olarak tanımlamak ve tanımsızlıktan kaynaklanan boşluğu doldurmak, çalışmadaki hedeflerdendir.Kastamonu ili, Bozkurt ilçesine bağlı olan Yakaören yerleşiminin karakterini, çaya paralel yamaçlara konumlanan ahşap konutlar oluşturmaktadır. Bu ahşap konutlar, sahil kıyısında kırın kentleşmesi ve köyün tarihi çekirdeğini oluşturan Cumayanı'nda yaşanan yoksulluk nedeniyle insanların göç etmesine bağlı olarak kırsal nüfusun yaşlanmasıyla hızla bozulmaktadır. Sosyo-ekonomik yapının etkilediği ve etkilendiği bu olgular, kırsal yaşamı, dolayısıyla da kırsal dokuyu değiştirmektedir. Bu kontrolsüz değişimi yavaşlatmak için yaşam kalitesi ve ekonomik çözümlerin sunulduğu, sürdürülebilir bir yerleşim modeli geliştirmek istenmiştir.Kırsal dokunun sürekliliği için getirilen model önerisi, kapsamlı alan çalışmalarını, konut tipolojilerinin tespitlerini, yerleşim halkının sosyal yapı tanımlamasını gerektirmiştir. Model önerisi için veri tabanının hazırlanmasıyla önce analizler, ardından sentezler yapılmış ve Yakaören'in karakterine uygun çözüm önerileri sunulmuştur.Çalışma süresince değişmeyen esas gaye; yerleşimin, kullanıcı katılımı esas alınarak onarılması, yaşatılması, aidiyet hissinin uyandırılması ve koruma bilincinin oluşturulmasıdır. İnsanların yaşamadığı veya yaşayamadığı bir köyün sürekliliğinden bahsetmek teorik bir yaklaşım olarak kalacağından, çalışmada `yaşayarak koruma' olgusu benimsenmiş, kullanma ve kalkınmaya ilişkin pratik yaklaşımlar izlenmiş ve çalışmanın, kırsal sit koruma adına hayata geçirilebilirliğine inanılmıştır.

Abstract:
In the past the perception of protection, while only about buildings, today it also includes those in buildings around the site has evolved to site protect. Site conservation firstly emerged as urban conservation and then direction of rural conservation developed. Rural site conservation aimed to preserved cultural character and historical rural fabric in countryside which has traces of past despite the globalizing world. In our country ?rural sites? is a new definition that has created gaps in the process relating to the protection and development of areas. Yakaören placement, a coastal village in the Black Sea, which is describing as rural site with information - documents and fill gaps of undefined that are goals of the study.Yakaören?s settlement fabric possesses a particular characteristic, wooden houses are located on the slopes, parallel to İlişi Stream that is in Bozkurt town, Kastamonu. These wooden houses are rapidly deteriorating because of urbanization along the coast on the area and the rural population is aging, migration of people due to poverty in the historic core of the village, Cumayanı. Socio-economic structure, affected these phenomenons, that is affected by them thereby changing the rural fabric and rural life. In the study, a model of sustainable settlement is develop as well as quality of life and economic solutions are offered for to slow down the change without control.Model proposal, is brought for continuity of rural fabric that is required extensive field works, identification of typologies of housing and description of folk?s social structure. Before analysis with preparing a database for model proposal, then the synthesis were made and the appropriate solutions for Yakaören'in characters are presented.During the study period, essentially unchanged principal aim based on to repair together with user participation, to live up, to the feeling of user?s belonging and to create protection awareness. Mention of village?s continuity is a theoretical approach where people did not live or can not live in. Therefore, in the study 'living protection' case is adopted, practical approaches concerning use and development are followed, its implementing usability was believed in account of rural site protection.