Madde kullanım bozukluğu tanısı ile izlenen ergenlerdeki otistik özellikler, empati ve duygu düzenleme becerilerinin sosyal sorun çözme becerileri ile ilişkisinin araştırılması
The analysis of the relationship of autistic traits, empathy, and emotion regulation with social problem-solving skills of the adolescents diagnosed with substance use disorder
Yazar: GİZEM CENGİZ
Danışman: DOÇ. SEZEN KÖSE
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Empati = Empathy ; Ergenler = Adolescents ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal sorunlar = Social problems

Özet:
Giriş ve amaç: Madde kullanım bozukluğu (MKB), işlevsellikte kayıplara neden olan kronik gidişatlı bir bozukluktur. MKB olan ergenlerde, gerçek hayatta karşılaşılan her türlü problemin çözümünde kullanılan sosyal problem çözme becerilerinde eksiklikler olduğu belirtilmiştir. Araştırmamızda MKB tanılı ergenlerdeki sosyal sorun çözme becerilerinin; otistik özellikler, empati ve duygu düzenleme becerileri ile ilişkisinin araştırılması ve bu konuda literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmamızda olgu grubu Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma ve Uygulama Merkezinde (EÜTF ÇERSH ABD-EGEBAM) MKB tanısıyla izlenen 14-18 yaş arasındaki 50 gönüllü hastadan oluşmaktadır. Kontrol grubu ise hastane personelinin herhangi bir psikopatolojisi olmayan 14-18 yaş arasındaki 50 gönüllü yakınından oluşmaktadır. Çalışmaya alınan tüm bireyler Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY) yarı yapılandırılmış görüşmesi aracılığıyla değerlendirilmiştir. Tüm bireylere sosyodemografik veri formu uygulanmıştır. Olgulardan Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ), Bağımlılık Profil İndeksi- Ergen Formu (BAPİ-e), Temel Empati Ölçeği (TEÖ), Sosyal Sorun Çözme Envanteri-Kısa Formu (SPÇE-KF) doldurması istenmiştir.
Sonrasında ebeveynlere Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA), Otizm Spektrum Anketi-Ergen formu (OSA-e), Otizm Spektrum Tarama Ölçeği (OSTÖ-TR), Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (Turgay)- Ebeveyn Formu verilmiş ve doldurmaları istenmiştir.
Bulgular: Araştırmamızda MKB grubunda kontrol grubuna kıyasla; DDGÖ toplam puanı (p <0,001) ve tüm alt ölçekleri puanları, GGA ölçeği toplam puanı (p<0,001)
ve prososyal davranışlar ölçeği hariç tüm alt ölçek puanları, OSTÖ-TR skoru (p<0,001), OSA-e toplam skoru (p<0,001) ve iletişim (p<0,001), sosyal beceri (p=0,006), hayal gücü (p=0,001) alt ölçek skorları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. TEÖ toplam skoru ( p<0,001) ,bilişsel empati (p<0,001), duygusal empati skorları (p=0,031) ve GGA prososyal davranışlar skoru (p<0,001) ise anlamlı olarak düşük bulunmuştur. MKB grubunda kontrol grubuna kıyasla; dürtüsel tarz (p<0,001) ve kaçıngan tarz problem çözme (p=0,009) skorları anlamlı olarak daha yüksek iken, rasyonel tarz problem çözme (p<0,001), probleme olumlu yönelim (p<0,001) ve toplam SPÇE-KF (p<0,001) skorları anlamlı olarak daha düşük olarak bulunmuştur. MKB grubunda; toplam SPÇE-KF puanı ile DDGÖ ölçeği toplam puanı (r= -0,415 p=0,003) ve netlik (r= -0,474 p=0,001) alt ölçeği arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. Ayrıca, strateji (r= -0,346 p=0,014) ve dürtüsellik (r= -0,358 p=0,011) alt ölçekleri arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. BAPİ-e ölçeği toplam skoru (r= -0,405 p=0,004) ve motivasyon hariç tüm alt ölçek skorları, toplam SPÇE-KF skoru ile negatif yönde ilişkili olarak bulunmuştur. 

Sonuç: MKB tanılı olgularda empati becerilerinde, duygu düzenleme becerilerinde ve sosyal sorun çözme becerilerinde güçlüklerin mevcut olduğu ve bu grupta otistik özelliklerin anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır. MKB grubunda duygu düzenleme becerileri ile SPÇ becerileri ilişki göstermektedir. Bağımlılık şiddeti de SPÇ becerileri ile ilişkili olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: madde kullanım bozukluğu; empati; duygu düzenleme becerileri; otistik özellikler; sosyal problem çözme becerileri; bağımlılık şiddeti

Abstract:
Introduction and Aims: Substance use disorder (SUD) is a chronic disorder that leads to functional impairment. It is noted that adolescents with SUD suffer from a lack of social problem-solving skills necessary for dealing with all kinds of problems encountered in everyday life. This study aims to analyze the relationship between social problem-solving skills and autistic traits, empathy, and emotion regulation of adolescents with SUD disorder, thereby contributing to the related literature.
Method: Our case group consists of 50 voluntary patients aged between 14-18, who are observed with SUD diagnosis at Ege Univercity Faculty of Medicine Child and Adolescent Alcohol and Substance Abuse Research and Application Center (EÜTF ÇERSH ABD-EGEBAM). On the other hand, the control group consists of 50 voluntary adolescents aged between 14-18 who are the relatives of hospital staff, and having no psychopathological diagnosis. All the participants of the study were evaluated based on the semi-structured interview entitled Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Age Children-Present and Lifetime Version-Turkish Version (K-SADS-PL-T) The socio-demographic data form was applied to all the participants. The cases were asked to fill out Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), Addiction Profile Index Adolescent Form (BAPI-E), Basic Empathy Scale (BES), and The Social Problem Solving Inventory-Revised Short-Form (SPSI-R: SF). Afterward, the parents filled out Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), Autism Spectrum Questionnaire-Adolescent Form (AQ), Autism Spectrum Survey Questionnaire (ASSQ-TR), and Turgay ADHD Scale Parent Form.
Results: In our study, DERS total score and all subscale scores, SDQ scale total score (p <0,001) and all subscale scores except for prosocial behaviors scale, ASSQ-TR score (p <0,001), AQ total score (p <0,001) and communication (p <0,001), social skills (p=0.006), imagination (p=0.001) subscale scores were found significantly high in the SUD group compared with the control group. BES total score (p <0,001), cognitive empathy (p <0,001), emotional empathy score (p=0,001), and SDQ prosocial behaviors score (p <0,001) were found to be significantly low. It was also found that impulsive style problem-solving (p <0,001) and avoidant style problem solving (p=0,009) scores were significantly high whereas rational style problem-solving (p <0,001), positive problem orientation (p <0,001) and total SPSI-R: SF (p <0,001) scores were significantly low in the SUD group compared with the control group. Also, in the SUD group, it was found that there was a negative correlation between SPSI-R: SF and DERS total score (r= -0,415 p=0,003) and clarity (r= -0,474 p=0,001) subscale. Moreover, there was a negative correlation between strategy (r= -0,346 p=0,014) and impulsivity (r= -0,358 p=0,011) subscales. BAPI-e scale total score (r= -0,405 p=0,004) and all of the BAPI-e subscales scores except for motivation score were found to have a negative correlation with the total SPSI-R: SF score. 
Conclusion:In the cases diagnosed with SUD, there were difficulties with empathy, emotion regulation, and social problem-solving skills, and this group had significantly more autistic traits. Also, emotion regulation and social problem-solving skills were related in adolescents with SUD. In addition to this, addiction severity was also found to be related to social problem solving skills.
Key words: Substance use disorder; empathy; emotion regulation skills; autistic traits; social problem-solving skills; addiction severity