Tedarik zinciri ağ tasarımı problemleri için çok amaçlı ve çok aşamalı çözüm yaklaşımları
Multi objective and multi echelon solution approaches for supply chain network design problem
Yazar: MEHMET ALEGÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEHRA KAMIŞLI ÖZTÜRK
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Metasezgiseller = Metaheuristics ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu tezde, tedarikçi seçimi ve tedarik zinciri ağ tasarımı problemleri için bir çok ölçütlü karar verme yaklaşımı, bir çok amaçlı matematiksel model ve bir de metasezgisel yaklaşım geliştirilmiştir. Öne sürülen yaklaşımların etkinliğinin gösterilmesi için bir üretim firmasının tedarik zinciri ağı ele alınmıştır. Firmanın üretim yeri sabit ve değiştirilemez olduğundan tüm tedarik zinciri ağının tasarımı problemi 2 ayrı probleme ayrıştırılmıştır.  İlk problem tedarikçilerle üretim alanı arasındaki ağın oluşturulmasına odaklanırken ikinci problem üretim tesisi, depolar ve müşteriler arasındaki ağın oluşturulmasına odaklanmıştır. İlk problem bir tedarikçi seçimi problemi olarak ele alınmıştır. Bu sebeple öncelikle tedarikçi seçimine etki eden ölçütler ve bu ölçütlerin ağırlıkları belirlenmiş daha sonra da bu ölçütlere göre tedarikçiler değerlendirilmiştir. Seçime etki eden hem nitel hem de nicel ölçütler olduğu için nitel ve nicel ölçütlerin bir arada ele alınmasına olanak tanıyan bir algoritmanın kullanımı gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu sebeple ilk problemin çözümü için Buckley'in bulanık AHP yaklaşımı kullanılmıştır. İkinci problem için çok amaçlı bir matematiksel model geliştirilmiş ve firmadan elde edilen verilere göre çözdürülmüştür. Hesaplama sonuçları modelin kabul edilebilir bir zamanda optimum çözümü verdiğini göstermiştir. Diğer taraftan, problem NP-Hard sınıfından bir problem olduğu için bu model büyük boyutlu problemlerde optimum çözümü veremeyecektir, bu sebeple bir metasezgisel yaklaşım geliştirilmiştir. Metasezgisel yaklaşımla yapılan hesaplama sonuçları önerilen yaklaşımın bir saniyeden daha az bir süre içerisinde yüksek kalitede sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Abstract:
In this thesis, a multi criteria decision making approach, a multi objective mathematical model and a metaheuristic approach are developed for supplier selection and supply chain network design problems. The supply chain network of a production company is considered in order to show the efficiency of proposed approaches. Since the location of the production plant is fixed the supply chain network design problem divided into two separate problem. The first problem focuses on creating the network between the suppliers and production plant while the second problem focuses on creating the network between production plant, warehouses and customers. The first problem is thought as a supplier selection problem. Therefore, first the criteria and criteria weights which affect the supplier selection are determined and then the suppliers are evaluated according to those criteria. Since, there are both qualitative and quantitative criteria, it became necessary to use an algorithm which gives the opportunity of analyzing both qualitative and quantitative criteria together. For this reason, Buckley's Fuzzy AHP Algorithm is used for the first problem. For the second problem, a multi objective mathematical model is created and it is solved according to the data obtained from the company. The computational results showed that the model gives optimum solution within reasonable time. However, since the problem is an NP-Hard class problem, this model cannot find the optimum solution in big dimensional problems.  For this reason, a metaheuristic approach is developed. The computational results of the metaheuristic approach shows that the proposed approach gives high quality solutions within less than a second.