Metabolik sendromlu bireylerde düşük ve yüksek glisemik indeksli besinlerin biyokimyasal bulgulara ve antropometrik ölçümlere etkileri
Effects of a low glycemic index and a high glycemic index diet on biochemical findings and anthropometric measurements in subjects with metabolic syndrome
Yazar: BURCU GÖREZ İNCE
Danışman: PROF. DR. NERİMAN İNANÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, düşük ve yüksek glisemik indeksli diyetlerin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal bulgulara etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Erciyes Üniversitesi Endokrinoloji Polikliniğinde ATP III kriterlerine göre metabolik sendrom tanısı almış, yaşları 44.57±11.92 yıl olan 60 gönüllü birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri, fiziksel aktivite düzeyleri ve bazı beslenme alışkanlıkları araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile ortaya konmuştur. Bireyler rastgele iki gruba ayrılmış, dört hafta süre ile bir gruba düşük glisemik indeksli diyet (DGİ), diğerine yüksek glisemik indeksli diyet (YGİ) verilmiştir. Çalışma öncesi ve sonrasında bireylerin antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, beden kitle indeksi {BKİ}), bel çevresi belirlenmiş, açlık kan şekeri (AKŞ), trigliserit (TG), serum total kolestrol (TK), yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), serum insülin düzeyleri, diastolik ve sistolik kan basınçları ölçülmüş, ayrıca insülin direncini yansıtan homeostasis model assesment (HOMA) değeri hesaplanmıştır. Düşük ve yüksek glisemik indeksli diyet tüketen bireylerin eğitim durumları arasındaki farklılıkların anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.01). Her iki gruptaki bireylerin BKİ'ne göre I, II. ve III. dereceden obez olma oranlarının benzer olduğu saptanmıştır. Düşük ve yüksek glisemik indeksli diyet tüketen bireylerin, vücut ağırlığı, bel çevresi ve BKİ (p<0.001) değerlerindeki azalmalar anlamlı bulunmuştur. Düşük ve yüksek glisemik indeksli diyet uygulamasıdan önce ve sonra her iki gruptaki bireylerin antropometrik ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı ortaya konmuştur (p>0.05). Düşük glisemik indeksli diyet tüketen bireylerde posa (p<0.001), beta karoten (p<0.001), tiamin (p<0.001), riboflavin (p<0.05), B6 vitamini (p<0.001), folik asit (p<0.01), potasyum (p<0.001), magnezyum (p<0.001), fosfor (p<0.01), demir (p<0.05) miktarları yüksek glisemik indeksli diyet tüketen bireylerden fazla bulunurken, kolesterol (p<0.001) A vitamini (p<0.001) ve su miktarı (p<0.05) düşük bulunmuştur. Düşük glisemik indeksli diyet tüketenlerde AKŞ (p<0.05), TG (p<0.05), TK (p<0.001), LDL kolesterol (p<0.05), HDL kolesterol (p<0.05), insülin (p<0.05), diastolik kan basıncı (p<0.01), sistolik kan basıncı (p<0.01) ve HOMA (p<0.005) düzeylerindeki azalmalar anlamlı bulunmuştur. Yüksek glisemik indeksli diyet uygulanan bireylerde ise TG (p<0.05), insülin (p<0.001) ve HOMA (p<0.01) değerlerindeki artma ve diastolik kan basıncındaki (p<0.01) azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu çalışma sonunda metabolik sendromlu hastalarda DGİ ve YGİ'n antropomerik ölçümlerde farklılık oluşturmamasına rağmen YGİ'ne göre AKŞ, insülin direnci ve lipit profilinde olumlu etkilerinin olduğu ve bu konuda daha kapsamlı çalışmaların yapılmasına gerek olduğu düşünülmüştür.Anahtar kelimeler: Antropometrik ölçümler, Biyokimyasal bulgular, Glisemik indeks, Metabolik sendrom

Abstract:
This study was performed to determine the effects of a low glycemic index and a high glycemic index diet on biochemical findings and anthropometric measurements in subjects with metabolic syndrome. This study was conducted on sixty volunteer subjects aged 44.57±11.92 years who were diagnosed according to the ATP III criteria in Erciyes University Policlinic of Endocrinology. Data about the demographic characteristics, physical activity levels and dietary habits were collected by a face-to-face questionnaire. Subjects were randomly divided into two groups as consuming diet with low glycemic index (LGI) and high glycemic index (HGI) for a four week period. The anthropometric measurements (body weight, height, body mass index {BMI}, waist circumference) were taken and biochemical parameters fasting blood glucose, triglyceride (TG), serum total cholesterol (TC), low density lipoprotein cholesterol (LDL ? C), high density lipoprotein cholesterol (HDL ? C), serum insulin levels and blood pressure were measured in the begining and at the end of the study. Homeostasis model assessment value (HOMA) which reflects insulin resistance was also determined. It was found that there was a significant difference in terms of the educational status of the participants between LGI and HGI gropus (p<0.01). Ratios of I, II, III degree obesity were similar in both groups. The decrease in body weight, waist circumference and BMI levels (p<0.001) were significant whereas there was not a significant difference between the anthropometric measurements in both groups in the beginning and at the end of the study (p>0.05). Intake of fibre (p<0.01), beta carotene (p<0.001), thiamin (p<0.001), riboflavin (p<0.05), vitamin B6 (p<0.001), folic acid (p<0.01), potassium (p<0.001), magnesium (p<0.001), phosphorus (p<0.01), iron (p<0.05) were higher and cholesterol (p<0.001), vitamin A (p<0.001) and amount of water (p<0.05) were lower in LGI group than in the HGI group. The decrease in fasting blood glucose level (p<0.05), TG (p<0.05), TC (p<0.001), LDL ? C (p<0.05), HDL ? C (p<0.05), insulin levels (p<0.05), diastolic (p<0.01) and sistolic (p<0.01) blood pressure and HOMA values (p<0.005) were significant in the LGI group. In the HGI group TG (p<0.05), insulin level (p<0.001) and HOMA values (p<0.01) increased and diastolic blood pressure (p<0.01) decreased significantly. It was concluded that a diet with low glycemic index has positive effects on fasting blood glucose, insulin resistance and lipid profile despite no change in anthropometric measurements and further studies have to be performed.Key words:Anthropometric measurements, Biochemical findings, Glycemic index, Metabolic syndrome.