Antalya'da hanehalkı katı atık yönetim davranışı
Household solid waste management behaviour in Antalya
Yazar: FIRAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. A. ALİ KOÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Antalya = Antalya ; Atık yönetimi = Waste management ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Hanehalkı = Household ; Katı atıklar = Solid wastes ; Koşullu Değerleme Yöntemi = Contingen Valuatron Method ; Mikroekonomi = Microeconomy ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre ekonomisi = Environmental economics

Özet:
Birçok gelişmekte olan ülke gibi Türkiye'de de artan refah, kentleşme ve nüfus artışı
ile birlikte atık üretimi de hızla artmaktadır. Bu atıkların büyük kısmı hâlâ gömme veya
depolama sahalarında bertaraf edilmektedir. Türkiye'de geri dönüşümün atık yönetimindeki
payı gelişmiş ülkelere göre düşük kalmaktadır. Sağladığı faydalar göz önüne alındığında geri
dönüştürülemeyen atıklar nedeniyle her yıl çok büyük miktarda parasal kayıplar
yaşanmaktadır. Ayrıca üretim girdisi olarak geri dönüştürülmeyen hammadde kullanımı,
ekosistemler üzerindeki baskıyı arttırarak çevre tahribatını hızlandırmaktadır.
Bu tez çalışmasıyla Antalya ilinde üç büyük kent merkez ilçeleri olan Kepez,
Konyaaltı ve Muratpaşa belediyelerinde hipotetik olarak oluşturulmuş bir geri dönüşüm
programına katılım için hanehalkı kabul etme istekliliğinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Tez
çalışmasının temel motivasyon kaynağını Muratpaşa Belediyesi'nin başlatmış olduğu
'Çevreci Komşu Kart Projesi' oluşturmaktadır. Bu amaçla belirtilmiş tercihli piyasa dışı
değerleme yöntemleri olan Koşullu Değerleme ve Kesikli Seçim Deneyi yöntemleri
kullanılmıştır. Bu yöntemler atık yönetimi gibi piyasası olmayan mal ve hizmet türlerindeki
herhangi bir değişimin değerinin parasal olarak hesaplanmasını mümkün kılmaktadır.
Koşullu Değerleme Yöntemi temelinde tanımlanan Probit regresyonun tahmininden
elde edilen bulgularından hanehalkı atık geri dönüşüm programına genel katılma istekliliği
hesaplanmıştır. Kesikli Seçim Deneyi modeli Karma Logit regresyonu ile tahmin edilmiş ve
atık geri dönüşüm programını oluşturan özellikler için kabul etme istekliliği hesaplanmıştır.
Ayrıca, hanehalkı geri dönüşüm davranışının bir dizi sosyo – ekonomik değişkenden de
etkilendiği ampirik olarak belirlenmiştir. Ampirik sonuçlar ışığında farklı sosyoekonomik
gruplardaki hanehalkının katı atık geri dönüşüm programlarına katılımı artıracak politikalar
önerilerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Atık, Geri Dönüşüm, Sürdürülebilirlik, Döngüsel Ekonomi, Kabul Etme İstekliliği, Koşullu Değerleme, Kesikli Seçim Deneyi

Abstract:
As in many developing countries increase in welfare, urbanization and population
boom has triggered the waste generation in Turkey. Most of these wastes are still disposed
through inappropriate ways such as landfilling and storage. The share of recycling is
relatively low when compared to developed countries. When considered its benefits, non –
recycled wastes lead to enormous amount of welfare losses in the country. Furthermore,
maintaining the usage of non – recycled raw materials as production inputs increases the
pressure on the environment and thus speeds up environmental degradation.
This thesis work aims to measure willingness to accept compensation for participating
a hypotetical recycling program in three central districts of Antalya, namely Kepez, Konyaaltı
and Muratpaşa municipalities. The main motivation of the study comes from the "Çevreci
Komşu Kart Projesi" started by Muratpaşa Municipality. For this purpose, two revealed
preferences methods, Contingent Valuation and Discrete Choice Experiments have been
implemented. These methods allow to calculate a change in terms of monetary value for a non
– market good such as waste management services.
General willingness to participate in the household waste recycling program was
calculated from the findings obtained from the estimation of the Probit regression defined on
the basis of the Contingent Valuation Method. The Choice Experiment Model was estimated
with the Mixed Logit regression and the willingness to accept was calculated for the features
that make up the waste recycling program. In addition, it has been empirically determined that
household recycling behavior is also affected by a number of socio-economic variables. In the
light of the empirical results, policies have been proposed to increase the participation of
households in different socioeconomic groups in solid waste recycling programs.

Keywords: Household Waste Management, Recycling, Sustainability, Circular Economy, Willingness to Accept, Contingent Valuation, Discrete Choice Experiments