Ankara'da apartmanlar ve kapalı-güvenlikli toplu konutlar mekânsal konfigürasyonu sentaktik analizi
Spatial configuration syntactic analysis of apartments and closed mass housings in Ankara
Yazar: MERVE BAYSAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TAYFUN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar Ankara'da farklı tiplerde konutlar üretilmektedir. Üretilen bu konutlar tipolojik bağlamda bağımsız evler, ikiz evler, sıra evler, teras evler, apartmanlar, nokta bloklar ve duvar bloklar olarak sınıflanmaktadır. Kentsel yerleşim biçimi bağlamında parsel içi yerleşim konutlar ve ada içi yerleşim konutlar olarak da sınıflanmaktadır. Konut üretim yöntemlerine göre ise konutlar, kooperatifler, küçük girişimci (yapsat) ve büyük sermayeli inşaat şirketleri üretimi şeklinde sınıflanmaktadır. Son dönemde büyük inşaat firmaları tarafından üretilen ve konut tipolojisinde farklılaşan kapalı-güvenlikli konut yerleşimlerinde, konut grubu yakın çevresinde veya konut bloğu içerisinde konut işlevine ek yüzme havuzu, sağlık birimleri, alışveriş, rekreatif mekânlar inşa edildiği görülmektedir. Parsel yerleşimi toplu konutlarda kullanıcılar bu işlevlere kent ölçeğinde konuttan bağımsız mesafelerde ulaşırken, kapalı-güvenlikli konutlarda ise güvenlik sınırı içerisinde ulaşabilmektedir. Bu tez çalışmasında, Ankara'da farklı dönemlerde inşa edilen, yapım yöntemlerine göre yapı kooperatifleri, yapsatlar, toplu konutlar ve özel girişim aracılığı ile üretilen konutlar mekân sentaksı yöntemiyle analiz edilmiştir. Yöntem, apartman birim konutu, kapalı toplu konut birim konutu, kapalı toplu konut birim konutuna bağlı kabuk içi ek mekânlar dâhil edilerek 3 farklı plan tipinde kullanılmıştır. Kullanıcı davranışları ve mekânsal örgütlenme mantığını veren sayısal sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç olarak, kapalı konut sitesi konut birimlerinde ebeveyn banyosu, giyinme odası gibi ek mekânların oluşmasına rağmen; tüm tiplerde, konut içi mekânsal organizasyonda değişikliğin olmadığı ve gece gündüz bölümü ayrımı, yatak odası sayıları gibi benzerliklerin devam ettiği gözlemlenmiştir. Sentaktik analizlerde, kapalı konutlarda konut birimi dışı ve kabuk içi ek mekanlar konfigürasyona dahil edildiğinde; mekan entegrasyon değerlerinde değişmeler görülmüştür. Parsel bazında apartman konutların, kullanıcıları kent kullanımına yönlendirdiği, kapalı güvenlikli konutların ise sunduğu sosyal donatılar ile kentten kısmen izole ettiği ve parsel bazlı apartman konut tipine oranla şehirden daha ayrışmış yaşam sunduğu sayısal olarak gözlenmektedir.

Abstract:
Since the foundation of the Republic, there are different types of houses have been produced in Ankara. These houses typologically classify such as independent houses, twin houses, row houses, terrace houses, apartment blocks, point blocks and wall blocks. In the context of urban settlement form it can also be classified such as housing in parcels and housing in isles. As housing production methods, there are cooperatives, small budget contractors and big budget construction companies by. Lately, closely guarded settlements, which have been produced by major construction companies have different housing typology. There are additional facilities around the housing settlement or in the housing block. Homeowners can reach these additional facilities such as swimming pool, health units, shopping malls, recreational places in the guarded area. In parcel settlement of social housing, users can reach these functions in independent distance of housing in the city scale. In this thesis, by the method of production, cooperatives, small budget contractor apartments, social housings and private corporation houses were analyzed using space syntax analysis. This analysis used 3 types of plans; unit houses in apartments, closed mass housing unit house and closed mass housing unit house with additional in-shell facilities. Mathematical data have been obtained about user behaviors and spatial configurations. Although there are additional rooms, such as parent bathroom or dressing room, housing spatial organizations have not differences. Separations between day and night spaces and numbers of bedrooms have similarities. It is observed differences in the integration values of spaces when additional in-shell facilities incorporated spatial configuration. As a result, homeowners in the apartment buildings are urged to be connected with the city life than homeowners in the closed mass housing settlements. This situation can be seen mathematically in this thesis.