Yabancılara Türkçe öğretiminde dinleme becerisinin bir web uygulaması aracılığıyla geliştirilmesi
Developing listening skills in teaching Turkish for foreigners via a web based application
Yazar: ŞEYMA NUR DÜNDAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KARA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli dil eğitimi = Computer assisted language education ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Türk dili ve kültürü eğitimi = Turkish language and culture education ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İkinci dil öğrenimi = Second language learning ; İletişimsel dil öğretimi = Communicative language teaching

Özet:
Bu araştırma; Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dinleme becerisinin
geliştirilmesine katkı sağlayacak bir web uygulamasının tasarlanması, bu tasarımın uzman
ve öğrenciler tarafından içerik ve kullanım yönünden işlevselliğinin tespitini
amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, alan yazın incelemesi yapıldıktan sonra uzmanlara
danışılarak dinleme becerisini temel alan İzle Öğren başlıklı bir web yazılımı
geliştirilmiştir. Araştırmada yeni bir sistem geliştirilmesi nedeniyle tasarım tabanlı
araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada
araştırmanın tasarımı yapılmış, ikinci aşamada ise öğrenci ve uzmanların görüşleri ve
araştırmacının gözlemleri doğrultusunda uygulamanın bazı bölümleri güncellenmiş ve
uygulamada daha sonra yapılacak iyileştirmeler belirlenmiştir. Bu yazılımın iyileştirilmesi
ve güncellenmesi için Gazi Üniversitesi TÖMER'deki B1, B2, C1 seviyelerinin her
birinden 12, toplamda 36 öğrencinin ve farklı kurumlarda çalışan 10 alan uzmanının
görüşü nitel araştırma yöntemleri kullanılarak alınmıştır. Öğrencilerin görüşleri yarı
yapılandırılmış görüşme formu ile ses kaydı alınarak elde edilmiştir. Uzmanların görüşleri
ise uzman görüşme formu aracılığıyla yazılı olarak alınmıştır. Ayrıca araştırmada destek
veri olarak yazılımın tasarım ve öğrencilere uygulanması sürecindeki araştırmacının
gözlem notları kullanılmıştır. Öğrenci görüşlerinden elde edilen bulgularda öğrencilerin
büyük çoğunluğunun dijital ortamları Türkçe öğrenmek için kullandığı sonucu elde edilmiş
ancak yabancılara Türkçe öğretmek amacıyla hazırlanmış yeterli sayıda uygulama olmadığından çoğunlukla sözlük ve YouTube uygulamalarını bu amaçla kullandıkları görülmüştür. Öğrencilerin daha çok otantik dizi, film gibi materyallerle Türkçe öğrenmek istediği ve mobil uygulamaları tercih ettiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, uygulamanın mobil versiyonu da geliştirilmiştir. Öğrencilerin büyük çoğunluğu İzle Öğren'in Türkçe öğrenmelerine katkı sağladığını ve dinleme becerisini geliştirdiğini belirtmiştir. Uzmanların da büyük çoğunluğu uygulamanın yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dinleme becerisini geliştirebilecek özellikte olduğunu vurgulamıştır. Bu
bağlamda, yabancı öğrencilerin Türkçe dinleme becerisini geliştirmek için tasarlanan İzle
Öğren uygulamasının, amacına hizmet ettiği sonucu elde edilmiştir. Öğrencilerin büyük bir
kısmının bu uygulamanın, kullanıcı dostu olduğu ve uzmanların tamamının teknik açıdan
yönlendirme, pekiştireç gibi iyileştirmelerin yapılabileceği bölümlerin haricinde;
uygulamayı teknik açıdan kullanılabilir bulmuştur. Uygulamada uzman, öğrenci görüşleri
ve araştırmacı gözlemleri doğrultusunda birtakım iyileştirmeler yapılmış; bazı
iyileştirmelerin ise İzle Öğren'in Beta sürümünün sona ermesinin ardından tekrar bir
değerlendirme yapılarak uygulamaya eklenmesine karar verilmiştir.

Abstract:
The aims of this study are to design a web application that will contribute to the
development of listening skills in teaching Turkish as a foreign language and to determine
the functionality of the application in terms of content and usage by the experts and
students. Within the scope of the study, after reviewing the literature, a web software, Ġzle
Öğren, based on listening skills has been developed in consultation with experts. In the
research, design based research model has been used due to the development of a new
system. The research consists of two stages. In the first stage, the design of the research
has been made and in the second stage some parts of the application has been updated in
line with the opinions of the students, experts, the researcher and the improvements which
will be made later on the application has been decided. The datas of the research in order to
improve and update this software have been obtained by the opinions of 12 students from
each of B1, B2, C1 levels, totally 36 students in Gazi University TÖMER and 10 experts
working in different institutions by using qualitative research methods. The opinions of the
students were obtained by taking audio recordings with a semi-structured interview form.
The opinions of the experts were obtained in writing through the expert interview form. In
addition, observation notes of the researcher during the design and implementation of the
software to the students have been used as support data in the research. According to the
findings obtained from the students' opinions, it is concluded that the majority of them use
digital platforms to learn Turkish but it is seen that thet mostly use dictionaries and
YouTube applications because of that there are not enough applications to teach Turkish to
foreigners. It is seen that students mostly want to learn Turkish with authentic materials 
such as TV series and films, and most of them prefer mobile applications. Therefore, the
mobile version of the application has also been developed. Most of the experts have
emphasized that the application can improve the listening skills of the students. students
stated that Ġzle Öğren has contributed to their learning Turkish and improved their listening
skills. Most of the experts have emphasized that the application was able to improve the
listening skills of students learning Turkish as a foreign language. In this context, it is
concluded that İzle Öğren application which is designed for improving Turkish listening
skills of foreign students, serves its aim. Most of the students have found the application
user-friendly, and all of the experts have found the application technically problem-free,
with the exception of sections where improvements such as technical guidance and
reinforcement could be made. According to the views of the experts and students and the
observations of the researcher based on the application, some updates have been made on
the application and some of the development suggestions of İzle Öğren have been decided
to be done after the end of Beta version.