Değişik patlıcan genotiplerinde in vitro androgenesis ve haploid bitki oluşumunu uyarıcı bazı etmenler üzerinde araştırmalar /
Yazar: ŞEBNEM KARAKULLUKÇU
Danışman: PROF. DR. KAZIM ABAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 1991
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aktif kömür = Activated coal ; Androgenez = Androgenesis ; Anter kültürü = Anther culture ; Patlıcan = Eggplant ; Şeker = Sugar

Özet:
Patlıcanda anter kültürü yoluyla haploid bitki elde etme üzerinde çalışılmıştır. Değişik patlıcan genot iplerinde besin ortamına katılan şeker, aktif karbon, büyümeyi düzenleyicilerin etkileri araştırılmıştır. Ayrıca anterlere, kültüre almadan önce yapılan soğuk uygulamaları ve kültürün ilk devresinde yapılan sıcak uygulamaları ile donör bitkilerin yetişme koşullarının etkileri de araştırılmıştır. Yapılan sitolojik incelemelerde anter kültürü için enXI elverişli gelişme döneminin birinci polen mitozundan hemen önceki dönem olduğu belirlenmiş, bu dönemdeki tomurcuklarda taç yaprakların seviyesinin çanak yaprakların birleşme noktasında bulunduğu, anter renginin ise yeşilimsi sarı renkte olduğu gözlenmiştir. Patlıcanda androgenesis olayının genotiple yakın bir ilişki içinde olduğu görülmüştür. Denemelerde yer alan çeşitler içerisinde Halep Karası ve Baluroi Fi çeşitlerinden haploid bitki elde edilmiş, Prelane Fi ve Kemer çeşitlerinde de embriyolar oluşmuş ancak bitkiye dönüşüm gerçekleşmemiştir. Diğer çeşitlerden (Dourga, Pala, Adana Topağı, Şeytan, Black Beauty, Marfa Fi, Fabina Fi, Galine Fi) haploid embriyo veya bitki elde edilememiştir. İlk dikim ortamı olarak %12 oranında sakkaroz, 5mg/l Kinetin ve 5 mg/1 2,4-D katılan ve bileşimi Chambonnet (1985) 'e göre hazırlanan ortam en iyi sonucu vermiştir. Aktif kömürün ve kültür öncesi tomurcuklara soğuk uygulamasının olumlu etkisi olmamış; en iyi sonuç dikimi izleyen ilk 8 gün karanlıkta ve +35QC sıcaklıkta tutulan anterlerden elde edilmiştir. Donör bitkilerin kısa gün ve düşük sıcaklık koşullarında yetiştirilmesi androgenesisi uyarıcı bir etki yapmamıştır. Haploid bitkiler; ilkbahar veya yaz başlangıcında çiçeklenmenin ilk dönemlerinde alınan tomurcuklardan elde edilmiştir. Çalışmanın değişik aşamalarında toplam 22 adet embriyo ve 13 adet haploid bitki elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Patlıcan, Solanum melongena L., anter kültürü, androgenesis, hormonlar, şeker, aktifKÖmür, genotip, sıcaklık şokları, donör bitki.

Abstract:
On the obtention of haploid plants by anther culture in eggplant was studied. Effects of sugar, active charcoal and plant growth regulators as well as cold shock traitments before culture and high temperature shock treatments after culture and the effects of growing conditions of donor plants were investigated. In cytological investigation, the most availableIV development period for anther culture was found as the just previous period of 1st polen mitosis. The petal levels of the buds in this period was found as the level of sepals and the color of anther was observed as greenish yellow. A relationship between androgenesis and genotype in eggplants haploid plants could be obtained from Halep Karası and Baluroi Fi experimental cultivars only embrioids occured in Prelane Fi and Kemer cultivars, but not plants. No haploid embryos or plants could be obtained from the other cultivars (Dourga, Pala, Adana Topağı, Şeytan, Black Beauty, Marfa Fi, Fabina Fi, Galine Fi). The establishment medium prepared as 12 % saccarose, 5 mg/1 Kinetin and 5 mg/1 2,4-D according,to Chambonnet (1985) gave the best results. There wasn't a positive effect of active charcoal and cold applications to the buds before the cultivation, the best result was obtained from 8 days darkness after the plantation and +35°C temperature applied anthefrs. The propogation of the donor plants under short day and low temperature conditions didn't have a stimulative effect on androgenesis.The haploid plants were obtained from anthers of the young plants which were grown in spring or summer time. In different stages of the research 22 embryos and 13 haploid plants are obtained. Key Words: Eggplant, Solanum melongena L., anther culture, androgenesis, hormons, sugar, active charcoal, genotype, termique shocks, donor plant.