Entelektüel sermayenin ölçülmesi ve performans rasyolarına etkisinin analizi: BİST'de işlem gören iletişim şirketleri üzerine bir uygulama
Measurement of intellectual capital and the analysis of its effect on performance ratios: A study on communication companies traded on BIST
Yazar: GÖKHAN BERK ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÖNCÜ
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Finansal performans = Financial performance ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Ölçüm yöntemleri = Measurement methods ; İletişim sektörü = Communication sector

Özet:
İşletmelerde finansal sermaye, fiziksel sermaye ve entelektüel sermaye olmak üzere üç tür sermaye yapısı bulunmaktadır. Finansal sermaye, işletmelerin sahip oldukları nakit, banka hesapları, kıymetli kağıtlar gibi sermayelerini ifade etmektedir. Fiziksel sermaye, işletmelerin fabrika, arsa, makine ve teçhizat gibi varlıklarını içeren sermaye türüdür. Entelektüel sermaye ise, işletmelerin görünürde olmayan fakat işleyişlerini önemli bir ölçüde etkileyen, onlara katma bir değer sağlayan maddi olmayan varlıklarını ifade etmektedir.
Son yıllarda özellikle bilgi ağırlıklı bir ekonominin hüküm sürdüğü iş hayatında, işletmelerin sahip oldukları bu maddi olmayan varlıkların fark yaratıcı özellikleri daha çok belirginleşmiş ve entelektüel sermaye kavramının önemi artmıştır. Entelektüel sermaye kavramının önem kazanması, yönetilmesi ve dolayısıyla da ölçülmesi gerekliliğini beraberinde getirmiştir. Fakat söz konusu maddi olmayan varlıkların fiziksel nitelikte olmayışı ve işletme içerisinde genellikle örtük bir yapıda bulunması; entelektüel sermayenin ölçümünü de önemli bir ölçüde sınırlandırmaktadır.
Günümüzde entelektüel sermayenin önemi ve işletmeler arası rekabet unsurunda fark yaratıcı özelliği konusunda mutabık kalınmış ise de; henüz genel kabul görmüş bir ölçüm yöntemi bulunmamaktadır. Bu çalışma ile farklı ölçüm metotları üzerinde durulmuş, söz konusu farklı ölçüm metotları ile iletişim sektöründe faaliyet gösteren iki şirketin entelektüel sermayeleri ölçümlenmiş ve yıllar itibariyle karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, farklı yöntemlere göre ölçülen entelektüel sermayelerin, şirketlerin finansal performansları üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Ayrıca kullanılan ölçüm yöntemleri arasında da karşılaştırmalar yapılmış ve verdikleri sonuçlar üzerindeki benzerlikler incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Maddi Olmayan Varlıklar, Entelektüel Sermaye, Entelektüel Sermayenin Ölçümü

Abstract:
There are three forms of capital in businesses; financial capital, physical capital and intellectual capital. Financial capital refers to the capital such as hard cash, bank accounts and valuable papers that business own. Physical capital is the form containing assets such as factories, lands, machinery and equipment. As for intellectual capital, it refers to intangible assets that are not material but have a significant impact on businesses's function and provide them added value.
In recent years, especially in the business life that is governed by information based economy, advantageous features of intangible assets that businesses own have become more evident and the concept of intellectual capital has increased in importance. The growth of intellectual capital's importance has brought along the necessity of its management and therefore its measurement. But the non physical characteristic of the aforementioned intangible assets and their implicit nature in the business limit the measurement of intellectual capital significantly.
Nowadays, although the importance of intellectual capital and its advantageous characteristic in a competition between businesses are agreed upon, there is yet to be a method of measurement that is generally accepted. In this study, various methods in question were used to measure intellectual capitals of two companies operating within communication sector, yearly comparison of the aforementioned companies were performed. In addition to this, how the intellectual capital measured by different methods affects companies' financial performances was analysed. Also the methods of measurement in use were compared and similarities between the results of these methods were examined.

Keywords: Intangible Assets, Intellectual Capital, Measurement of Intellectual Capital