Müstakim Mustafa Niyâzî'nin Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm'i: Transkripsiyonlu metin ve inceleme
Müstakim Mustafa Niyâzî's Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm: Transcription and textual analysis
Yazar: ELİFE ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP SABUNCU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Müstakim Mustafa Niyazi = Müstakim Mustafa Niyazi ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Sülukü'l-Kavim ve's-Sıratu'l-Müstakim = Sülukü'l-Kavim ve's-Sıratu'l-Müstakim

Özet:
Bu tezin amacı 18. yüzyılda yaşayan fakat yaşadığı dönemin kaynaklarında adına rastlanmayan Nakşibendî şeyhlerinden Müstakim Mustafa Niyâzî'nin "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm" adlı eserini gün ışığına çıkarmaktır. Eser Nakşibendî tarikatına intisap etmiş bir sâlike yolun kurallarını anlatan, ağırlıklı olarak nesir olmakla birlikte nazım kısımlarını da bünyesinde barındıran, didaktik bir risale formatındadır. 18. yüzyılda yazılmış bu eserin Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunan iki nüshası temel alınarak eserin transkripsiyonlu metni ortaya konmuştur. Daha sonra metin biçim ve içerik olarak incelenmiştir.
Birinci bölümde, eserin içinde konuşlandığı Nakşibendîliğin ana silsilesi üzerinden tarikatın kısa bir tarihçesi oluşturularak "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm"in sonunda yer alan silsilenin Nakşibendîliğin esas silsilesinin neresinde durduğu belirlenerek eserin Nakşibendî kimliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Daha sonra eserin yazarı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde eserin özeti verilerek, üslup özellikleri ortaya konmuş ve eserde geçen tasavvufî terim ve simgeler, içinde bulundukları Nakşibendîlik olgusu üzerinden incelenmiştir. Üçüncü bölümde, nüshaların tavsifi ve metin tespitinde izlenen yol üzerinde durulmuştur. Bölümün sonunda transkripsiyonlu metin yer almaktadır. Dördüncü bölümde Arapça ve Farsça bölümler ve çevirileri verilmiştir. Daha sonra eserin iki nüshası eklenerek kaynakça verilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to bring to light a work called "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm" by Müstakim Mustafa Niyâzî who is an 18th century Naqshbandi sheikh and author unbeknown to historical resources of his age.
In "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm" Müstakim Mustafa Niyâzî adresses the novices of the Naqshbandi Tariqa telling the significant rules and manners of the order in a didactical way. This is a didactic work written largely in prose but also containing verse section.
In this study, based on the two manuscripts of the work in Süleymaniye Kütüphanesi, a transcription of the text is provided and then the text is examined according to its form and context. In the first chapter, a brief historical account of the Naqshbandi Order is given. Then the lineage to which "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm" belongs is compared to this mainstream lineage and thereby "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm"s Naqshbandi identity is set forth. Afterwards, the author of the work is introduced. In the second chapter, a summary of the work, its thematic and structural features and the analysis of major symbols and doctrinal Naqshbandi terms in "Sülûkü'l-Kavîm ve's-Sırâtu'l-Müstakîm" are given. In the third chapter manuscripts used in preparing the text and the rules anticipated in the course of this study are described. Lastly, the transcription of the text is provided. In the fourth, Persian and Arabic sections with their translations are given. In the final part, the two manuscripts of the work and a bibliography of the study are provided.