Iğdır ilinde elma üretiminin ekonomik analizi
Economic analysis of apple production in Iğdir province
Yazar: YASEMİN YENİGÜLLÜ
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL KARADAŞ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünyada üretimi ve tüketimi en fazla olan yumuşak çekirdekli meyve türleri arasında yer alan elma, Türkiye ve Iğdır tarımında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma Iğdır ilinde elma üretiminin ekonomik analizini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda elma üreten işletmelerin kullanmış oldukları girdi miktarları, bu girdilerin uygulama zamanları, elma üretim maliyeti, elma verimini etkileyen faktörler, üretim ve pazarlama sorunları ile bu sorunlara çözüm önerileri belirlenmeye çalışılmıştır. Iğdır ilinde elma yetiştiriciliği yapan ve ''Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemine'' göre belirlenen 120 işletme ile yapılan anketlerden elde edilen 2022-2023 üretim dönemine ait veriler çalışmada kullanılmıştır. Çalışma sonucuna göre üreticilerin yaş ortalaması 52, üretim deneyimleri 18 yıl, eğitim düzeyleri (%90) ilköğretim, her işletmede ortalama 5,75 EİB, 48 da mülk arazi ve 17 da elma bahçesi bulunmaktadır.  Dekara elma üretim masraflarının %77'sini değişen masraflar (2.858 ₺), %23'ünü ise sabit masraflar (842 ₺) oluşturmaktadır. Değişen masraflar içerisinde en fazla payı (%37-1.066 ₺) hasat masrafları almaktadır. Üreticiler elma üretiminden 2 ₺/kg ve 4.810 ₺/da brüt kâr elde ederken 1,66 ₺/kg ve 3.968 ₺/da net kâr elde etmişlerdir. Yapılan CHAİD Karar Ağacı analizinde elma verimini önemli derecede etkileyen faktörler dekara elma ağacı sayısı, Çiftlik gübresi ve ilaç miktarı ile ilaçlama sayısı ve zamanı olarak belirlenmiştir. Elma üretiminde belirlenen önemli sorunlar pazarlama zorluğu, girdi fiyatlarının yüksek olması ve muhafaza alanlarının yetersiz olması olarak belirlenmiştir. Sorunlara çözüm önerileri olarak ise üretici kooperatiflerinin oluşturulması ve bölgedeki soğuk hava depolarının sayısının arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
Apple, which is among the pome fruit species with the highest production and consumption in the world, has an important place in the agriculture of Turkey and Iğdır. This study was conducted to determine the economic analysis of apple production in Iğdır province. In this context, the amount of inputs used by apple producing enterprises, the application times of these inputs, apple production costs, factors affecting apple yield, production and marketing problems and solutions to these problems were tried to be determined. The data for the 2022-2023 production period obtained from the surveys conducted with 120 businesses that grow apples in Iğdır province and were determined according to the "Simple Random Sampling Method" were used in the study. According to the results of the study, the average age of the producers is 52 years, their production experience is 18 years, their education level (90%) is primary education, each enterprise has an average of 5.75 EİB, 48 decares of freehold land and 17 decares of apple orchards. 77% of apple production costs per decare are variable costs (2,858 ₺) and 23% are fixed costs (842 ₺). Among the variable costs, harvest costs take the largest share (37-1.066 ₺). While producers earned a gross profit of 2 ₺/kg and 4,810 ₺/da from apple production, they made a net profit of 1.66 ₺/kg and 3,968 ₺/da. In the CHAID Decision Tree analysis, the factors that significantly affect apple yield were determined as the number of apple trees per decare, the amount of farm fertilizer and pesticide, and the number and time of spraying. The important problems identified in apple production are marketing difficulties, high input prices and insufficient storage areas. As solutions to the problems, it is suggested to form producer cooperatives and increase the number of cold storages in the region.