Ankilozan spondilitli olgularda abdominal yağ ve kas dokunun kalitatif ve kantitatif olarak değerlendirilmesi ve biyolojik ajan tedavi yanıtı üzerindeki olası etkilerinin araştırılması
Qualitative and quantitative evaluation of abdominal fat and muscle tissue volume in patients with ankylosing spondylitis and investigation of their possible effects on biological agent treatment response
Yazar: NAZMİ KAŞTAN
Danışman: DOÇ. DR. İCLAL ERDEM TOSLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Giriş ve amaç:
 Ankilozan spondilit (AS) , sebebi tam olarak aydınlatılamamış ve başlangıçta sessiz seyreden, yıllar içinde sakroileite ilerleyen özellikle aksiyel iskeleti etkileyen kompleks kronik inflamatuar bir hastalıktır. AS'de TNF alfa, interlökinler gibi inflamatuar sitokinlerin arttığı bilinmektedir. Bu artan inflamatuar sitokinler de adipoz dokuyu arttığı ve kas katabolizmasını arttırmaktadır. AS'de izlenen sarkopeni daha yüksek inflamasyonla, hastalık aktivitesinin daha aktif olduğuyla ve kas performansındaki azalmayla ilişkilendirilmiştir. Bu verilerden yola çıkarak sarkopeni indeksi, yağ ve kas dokunun kantitatif değerlerinin biyolojik ajan tedavisine verilen yanıtla bir ilişkisi olabileceği düşünülmüş ve bunun üzerine araştırma amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: 
   Bu retrospektif çalışma, etik kurul onayı sonrası Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniğinde yapılmıştır. Çalışmamıza 2015 ve 2023 yılları arasında başvuran, tedavi öncesi L2 vertebra seviyesinden geçen BT kesiti bulunan 18 yaş üstü AS tanısı alan ve bundan dolayı biyolojik ajan tedavisi almış 62 adet olgu dahil edilmiştir. L2 vertebradan geçen BT kesitlerinden viseral ve subkutan abdominal yağ doku kesitsel alanı (mm2), total abdominal kas alanı (mm2), psoas kas alanı (mm2), sarkopeni indeksi (cm2/m2), viseral ve subkutan abdominal yağ doku atenüasyonu (VAT HU ve SAT HU) ve psoas kası atenüasyonu (Pso HU) ölçümleri yapıldı. Olguların biyolojik ajan tedavisi sonrası hastalık aktivitesini değerlendirmek için tedavi sonrası ilk kontrollerde BASDAI değişim skorları sorgulandı. Abdominal adipoz ve kas doku ölçümleri, sarkopeni indeksi ve klinik veriler arasında değişkenler arası karşılaştırma ve korelasyon testleri yapıldı.
Bulgular: 
Çalışmamızda abdominal kas doku alanının, psoas kas alan ölçüm değerlerinin ve sarkopeni indeks ölçüm değerlerinin, AS hastalarında biyolojik ajan tedavi üzerine iyileşme durumuna anlamlı şekilde etki ettiği görülmüştür. Tam ve kısmi iyileşme görülen grupta bu ölçümlerinin anlamlı düzeyde farklı olduğu görülmüştür. Subkutan adipoz doku alanı, viseral adipoz doku alanı, subkutan adipoz doku ortalama dansitesi, viseral adipoz doku ortalama dansitesi, psoas kas ortalama dansite ölçümlerinin AS hastalarında biyolojik ajan tedavi üzerine iyileşme durumuna anlamlı şekilde etki etmediği görülmüştür.
Sonuç: 
  Çalışmamız fırsatçı-kantitatif görüntüleme yöntemlerine örnek teşkil etmekte olup sarkopeni indeks değerinin, abdominal kas alanı değerinin ve psoas kas alanı değerinin AS hastalarında biyolojik tedaviye yanıtta prognostik belirteç olarak kullanılabileceği gösterilmiş olmakla birlikte daha geniş bir hasta popülasyonunda ve ek hastalık göstergelerini de içeren daha kapsamlı bir araştırmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and aim: 
  Ankylosing spondylitis (AS) is known to be a complex chronic inflammatory disease affecting the axial skeleton. The etiology of the disease has not been yet fully elucidated. Disease is initially silent, progresses to sacroiliitis by the time. It is known that inflammatory cytokines such as TNFalpha and interleukins increase in AS. These inflammatory cytokines increase adipose tissue as well as the muscle catabolism. Sarcopenia in AS has been shown to be associated higher inflammation, higher disease activity, and lower muscle performance. Based on these data, we propose that the sarcopenia index and quantitative parameter of muscle and fatty tissues might have a relationship with the response to biological agent treatment, thus the current study was conducted.
Material and Methods: 
  This retrospective study was conducted at the Radiology Department of Antalya Training and Research Hospital, University of Health Sciences after the approval of the local ethics committee. Between 2015 and 2023, 62 adult diagnosed as AS with a CT exam that involves the L2 vertebra level prior to any treatment, and then received biological agent treatment, were included in the study. Visceral and subcutaneous abdominal adipose tissue cross-sectional area (VAT cm2, SAT cm2), total abdominal muscle area (TAMA), psoas area, sarcopenia index (SMI) , visceral and subcutaneous abdominal adipose tissue attenuation (VAT HU and SAT HU) and psoas muscle attenuation (Pso HU) were measured from CT sections passing through the L2 vertebra. BASDAI score changes were questioned at the first post-treatment controls to assess the patients' disease activity following biological agent treatment. Comparison and correlation tests between variables were performed between sarcopenia index, abdominal adipose and muscle tissue measurements as well as the clinical parameters.
Results:
   Our study results showed that the abdominal muscle tissue area, psoas muscle volume values and sarcopenia index measurement values significantly affected the recovery status on biological agent treatment in AS patients. Measurements were statistically significantly different in the group with full and partial recovery. Subcutaneous adipose tissue area, visceral adipose tissue area, subcutaneous adipose tissue average density, visceral adipose tissue average density, and psoas muscle average density measurements were not found to significantly affect the recovery status upon biological agent treatment in AS patients.
Conclusion: 
   Our study is an example of opportunistic-quantitative imaging methods and it has been shown that sarcopenia index value, abdominal muscle area value and psoas muscle area value can be used as prognostic markers in response to biological treatment in AS patients.Further prospective studies with larger population is necessary to support our study results.