Ortognatik cerrahi hastalarının sosyal görünüş kaygı düzeyleri,belirsizliğe tahammülsüzlük, hasta tükenmişliği, psikolojik uyumları ve yaşam kalitelerinin kesitsel olarak karşılaştırılması
Cross-sectional comparison of social appearance anxiety levels, intolerance of uncertainty, patient burnout, psychological adaptation and quality of life of orthognathic surgery patients
Yazar: ÇAĞLA İMANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN BAYINDIR DURNA ; PROF. DR. İSMAİL SEÇER
Atatürk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Ortognatik cerrahi tedavi sürecinin farklı aşamalarında olan hastaların
sosyal görünüş kaygıları, belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri, tükenmişlik durumları,
psikolojik uyumları ve yaşam kalitelerinin çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi ve
bu parametreler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin belirlenmesi.
Materyal ve Metot: Çalışma materyalini dentofasiyal deformitelerinin
değerlendirilmesi ve tedavisi için başvuran 74 hasta (Grup 1), ortognatik cerrahi öncesi
ortodontik tedavi aşamasında olan 143 hasta (Grup 2) ve ortognatik cerrahi tedavi görmüş
71 hasta (Grup 3) olmak üzere toplam 288 hastaya uygulanan anketlerden elde edilen
birincil veriler oluşturmaktadır. Tüm gruplara Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği,
Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği ve
Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi uygulanırken, Hasta Tükenmişliği Ölçeği Grup 2 ve
Grup 3'e uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede elde edilen verileri analiz etmek
için bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey
testi ve kurgulanan modellerin test edilmesinde yapısal eşitlik modellemesi (YEM)
analizleri gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Ortognatik cerrahi ile hastaların yaşam kalitesi anlamlı bir şekilde
artarken sosyal görünüş kaygıları ve belirsizliğe tahammülsüzlükleri anlamlı olarak
azalmıştır. Psikolojik uyumdaki değişim ise istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur.
Uzun süreli tedavi gören hastalarda anksiyete düzeylerinin yükseldiği ve hasta
tükenmişliğinin gözlemlendiği belirlenmiştir. YEM analizi sonuçları Grup 1'de
belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik uyum ile ortognatik yaşam kalitesi arasında
sosyal görünüş kaygısının aracı role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Grup 2 ve Grup
3'te ise belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik uyum ve sosyal görünüş kaygısı
üzerinden hasta tükenmişliğini pozitif yönlü olarak etkilediği belirlenmiştir. Bununla
birlikte tedavi sürecindeki Grup 2'de ulaşılan yordama katsayıları ve etki büyüklükleri
Grup 3'te yer alan hastalara göre anlamlı düzeyde daha yüksektir.
Sonuç: Bulgularımız ortognatik cerrahinin fiziksel görünüm üzerinde olumlu
etkilerinin olduğunu, bu etkilerin sosyal görünüş kaygısının azalması ve yaşam
kalitesindeki artışla ilişkilendirilebileceğini göstermektedir. Cerrahi öncesi süreçte
detaylı bilgilendirme ve rehberlik ile belirsizliklerin azaltılmasının psikososyal uyumu ve
yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyebileceği unutulmamalıdır.

Anahtar Kelimeler: Ortognatik cerrahi, sosyal görünüş kaygısı, belirsizliğe
tahammülsüzlük, hasta tükenmişliği, psikolojik uyum, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to evaluate the social appearance anxiety,
intolerance of uncertainty, burnout, psychological adaptation and quality of life of the
patients at different stages of orthognathic surgery according to various variables and to
determine the direct and indirect relationships between these parameters.
Material and Methods: The study material consisted of primary data that
obtained from surveys answered by 288 patients including 74 patients who presented for
evaluation and treatment of their dentofacial deformities (Group 1), 143 patients who
were in the orthodontic treatment phase before orthognathic surgery (Group 2), and 71
patients who underwent orthognathic surgery (Group 3). The Social Appearance Anxiety
Scale, Intolerance of Uncertainty Scale, Depression, Anxiety and Stress Scale and
Orthognathic Life Quality Questionnaire were applied to all groups, but Patient Burnout
Scale was applied to only Group 2 and Group 3. In the statistical evaluation, independent
sample t-test, one-way ANOVA, Tukey test from multiple comparison tests were used to
analyze the data obtained and structural equation modeling (SEM) analyses were
performed to test the constructed models.
Results: Orthognathic surgery significantly improved patients' quality of life, as
social appearance anxiety and intolerance of uncertainty significantly decreased. The
change in psychological adaptation was considered statistically insignificant. Patients
who were undergoing long-term treatment experienced high anxiety levels and patient
burnout was determined. The results of SEM analysis revealed that social appearance
anxiety had a mediating role between intolerance of uncertainty and psychological
adaptation and orthognathic quality of life in Group 1. In Group 2 and Group 3, it was
determined that intolerance of uncertainty positively affected patient burnout through
psychological adjustment and social appearance anxiety. However, the prediction
coefficients and effect sizes obtained from Group 2 during the treatment process were
significantly higher than those from Group 3.
Conclusion: Our findings suggest that orthognathic surgery positively affects
physical appearance, which may be associated with decreased social appearance anxiety
and an increase in quality of life. It should be kept in mind that reducing uncertainties
with detailed information and guidance in the preoperative period may positively affect
psychosocial adaptation and quality of life.

Keywords: Orthognathic surgery, social appearance anxiety, intolerance of
uncertainty, patient burnout, psychological adjustment, quality of life