Eskiçağ Anadolusu'nda toprak tahsisi: Hititler Dönemi
The land assignment in Old Age Anatolia: The Period of the Hittite
Yazar: ARİF KUMAŞ
Danışman: PROF. DR. SALİH ÇEÇEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hitit Devleti = Hittite Government ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Tarım = Agriculture ; Toprak = Soil ; Toprak dağılımı = Soil distribution ; Toprak tahsisi = Land assignment ; Vergiler = Taxes

Özet:
M.Ö. 2. Binde Anadolu'ya dışarıdan gelen Hititler, Anadolu'nun ilk merkezi devletini kurmuşlar, ve bu merkezî siyasî yapının devamı için de ekonomik ve askerî kurumlarını bu yapıya göre düzenlemişlerdir.Hititler, Anadolu'da kurdukları egemenliği büyük ölçüde, Hitit ekonomisinin asıl kaynağını oluşturan, tarıma dayandırmışlardır.Hitit anlayışına göre ülkenin bütün toprakları tanrılara aittir. Ancak tanrılar, toprakların tasarrufu konusunda kendilerine vekil olarak Hitit krallarını tayin etmişler, Hitit kralları ise ülke arazisinin büyük bir kısmını, mülkiyeti kendisinde kalmak şartıyla bazı vergiler karşılığında ``hür'' kişilere, işletmek üzere tımar usulüyle dağıtmışlardır.Hitit toprak tahsisinde kişilere tahsis edilen bu arazilerde, tahsis edilen toprak ve tahsisatın yapıldığı kişiler ile ilgili iki kavram karşımıza çıkmaktadır. Bunlar ilkum ve GI?TUKUL kavramlarıdır. Her iki kavram da alınan araziye karşılık ödenecek bedelleri ifade etmektedir. Ancak, arazi sahiplerinden LÚilkum, unvan ve arazisini doğrudan saraydan; LÚ GI?TUKUL ise yine sarayın kontrolündeki yerel otoritelerden almaktadır. Her iki arazi sahibi de işletilen araziye karşılık üretilen ürünlerin bir kısmını aynî olarak ödedikleri ?ahhan ile, yolların, şehir surlarının, köprülerin ve askeri tesislerin bakımı, resmi kurumların ve tapınakların inşa ve tamiri?vs. gibi kamu menfaatine yönelik çalışma mükellefiyeti olan Luzzi vergilerini ödemektedirler. ?ahhan vergileri -ve bağlı vasal devletlerden gelen vergiler-, ise LÚAGRIG denilen yöneticilerin idaresindeki É.NA4 KI?IB adı verilen depolarda muhafaza edilmekte, buradan da sitemin gerektirdiği şekilde geri dağıtımı yapılmaktadır.Hitit toprak tahsisinde toprakların doğrudan üretime katılmasını sağlayan, Hitit tarım ekonomisinin en küçük birimi çekirdek aileden oluşan ``çiftlikler'' 'dir. Ortalama 7-8 kişiden oluşan bu işletmeler arasında sistem gereği hiyerarşik bir yapı vardır. Çiftlikler, işgücü ihtiyaçlarını kendileri karşılamakla birlikte, başarılı askerî seferlerde getirilen ve tarımsal işletmelerde karın tokluğuna çalıştırılmak üzere dağıtılan NAM.RA'ları da (sivil tutsaklar) işgücü olarak kullanmışlardır. Çoğunlukla eli iş tutan erkeklerden seçilerek getirilen NAM.RA'lar kral tarafından işçi olarak tarım işletmelerine ya da tapınaklara tahsis edilmişler hiç kimsenin mülkiyetine verilmemiş kralın kontrolü altında tutulmuşlardır.Anahter Kelimeler:1. Hitit2. Anadolu3. Tarım4. Toprak tahsisi5. Arazi ve

Abstract:
In 2000th (A.C.), the Hittite came to Anatolia and they established the Anatolian first central state. Then, for the maintenance of this political structure, they arranged the economical and the military institutions according to this structure.The Hittite?s sovereignty that they established in Anatolia mostly based on agriculture that constitutes main source of the Hittite?s economy.According to Hittite?s belief the states whole lands belong to God. However, gods appointed the kings as their representative in the possession of the lands. The kings appointed ?free? people to their most of the lands in the condition that they operate the land and they give tax.In land assignment of Hittite, two concepts appear us about the assigned land and the people. These are ilkum and GI?TUKUL concepts. Both concepts represent the price about assigned lands. However, LÚilkum, one of the owners of land, has his title and his land directly from the palace and LÚ GI?TUKUL has his title and the land from the authorities under palace control. Both the land owners pay taxes operation money as opposed to being given in money as ??ahhan?. As Luzzi, the land owners pay taxes by making roads, maintenance of bridges, military institutions, official institutions and temples. ?ahhan taxes , and the taxes from vassal states, are held in the storeroom, which is called as É.NA4 KI?IB, under the control of the administrator of the palace, LÚ AGRIG, and when necessary it is distributed from this storeroom.In land assignment of Hittite, it is the ?farms?, the smallest part of Hittite agriculture economy, that makes the farms take part in production. In this operating, average 7-8 people, there is a hierarchical frame. The farms not only meet their needs but also they used the NAM.RAs (civil captives) that are brought after successful military expeditions and distributed to work in farms just for work. Mostly chosen from the healthy men the NAM.RAs assigned as farm works to agriculture operators or the temples and they weren?t given under control of any one and they were held under control of the king.Key Words:1. Hittite2. Anatolia3. Agriculture4. Land assignment5. Land tax