Konuşma sesi uyaranına işitsel beyinsapı cevabı: Normatif veri çalışması
Speech evoked auditory brainstem responses: Normative data study
Yazar: ARZU KIRBAÇ
Danışman: DOÇ. DR. MERAL DİDEM TÜRKYILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Konuşma = Speech ; Ses = Voice ; Uyarılmış potansiyeller-işitsel-beyin sapı = Evoked potentials-auditory-brain stem

Özet:
Konuşma sesi zengin harmonik bileşenler, dinamik amplitüd modülasyonları ve hızlı spektro-temporal değişimlerin olduğu kompleks bir yapıdır. Bu karmaşık yapıyı değerlendirmek için tone-burst, klik gibi basit uyaranlar yetersiz kalır. Beyinsapı seviyesinde, konuşmanın temporal ve spektral kodlamasının bütünlüğünü değerlendirmek için konuşma sesi uyaranı kullanılarak işitsel beyinsapı cevaplarının elde edilmesi gerekmektedir. S-ABR, konuşma hecesinin, işitsel beyinsapı tarafından nasıl kodlandığı hakkında doğrudan bilgi sağlayan, geçerli ve güvenilir bir araçtır. Çalışmamızda 18-35 yaş arası, ana dili Türkçe olan 30 sağlıklı bireyden (15 kadın, 15 erkek) 40 ms durasyona sahip yapay /da/ uyaranı ile S-ABR kaydı yapılarak, cevabın 7 majör (V, A, C, D, E, F, O) dalga pik latans ve amplitüd bilgisini içeren time domain gösterimi ile spektral piklerin (F0, F1, F2_HF) amplitüd bilgisini içeren frequency domain gösterime ait, cinsiyete özgü normatif değerlerin belirlenmesi planlanmıştır. EEG verileri, 32 kanallı headbox kullanılarak her bireyden 5 oturumda toplanmış, veri analizleri kayıt sonrası MATLAB programında yapılmıştır. Çalışmaya katılan her birey için, dalga piklerinin amplitüd büyüklüğü ve latans değerleri belirlenmiştir. Time domain ve frequency domain dalga formları tüm katılımcılardan elde edilmiş, kadınlarda konuşma seslerinin, beyinsapında zamansal olarak daha erken kodlandığı, konuşma uyaranına ait fundamental frekans ve harmoniklerinin enerji kodlamasında ise cinsiyetin etkili olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bu verilerin, farklı gruplarla yapılacak çalışmalar için temel oluşturacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Speech sound is a complex structure with rich harmonic components, dynamic amplitude modulations and rapid spectro-temporal changes. Simple stimuli such as tone-burst, click are insufficient in order to evaluate this complexity. At the brainstem level, auditory brainstem responses should be obtained using speech stimuli to assess the temporal and spectral encoding integrity of the speech stimulus. S-ABR is a valid and reliable tool that provides direct information on how the speech syllabus is coded by the auditory brainstem. It was planned in our study to determine the normative values specific to gender for the frequency domain display which includes the amplitude information of spectral peaks (F0, F1, F2_HF) with time domain display which includes 7 major (V, A, C, D, E, F, O) wave peak latency and amplitude information of the response by taking S-ABR records with artificial /da/ stimulus which has the duration of 40 ms from 30 healthy individuals between 18 and 35, whose native language is Turkish (15 males, 15 females). EEG data were collected from each individual in 5 sessions by using 32-channel headbox and data analyses were conducted in MATLAB software after the records. For each individual having participated in the study, amplitude and latency values of wave peaks were determined. Time domain and frequency domain wave forms were obtained from all participants and it was determined that speech sound are encoded earlier in brainstem in terms of time in females than it is done in males and gender is not effective in energy encoding of fundamental frequency and harmonics of the speech stimulus. It was considered that these data obtained shall form a basis for studies to be conducted for different groups.