Demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye incelemesi
The relationship democracy and economic growth: Review of Turkiye
Yazar: TAYYİBE KARAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ GİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Demokrasi = Democracy ; Demokrasi endeksi = Indexes of democracy ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect

Özet:
Ülkeler arasındaki gelişmişlik farkları 20.yüzyıla gelindiğinde kurumsal açıdan ele alınmıştır. Bu bağlamda ülkelerin ekonomik büyüme performansları hukuki ve siyasi altyapıya göre değerlendirilmiş, özellikle siyasi rejimin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ne ölçüde olduğu konusu büyük bir merak uyandırmıştır. 

İkinci Dünya Savaşının ardından yıkılan otoriter rejimler birçok gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde yerini demokratik rejimlere bırakmıştır. Böylesine radikal bir değişikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde demokrasinin uygulamaya konulması akıllara bu ülkelerin ekonomik büyüme performansının ne olacağı sorusunu getirmiştir. Nitekim demokrasinin, belli bir ekonomik gelişmişliğe ulaşmamış üçüncü dünya ülkelerinde ekonomik büyümeyi baltalayacağı, bu yüzden otoriter rejimlerin hedeflenen ekonomik büyümeyi sağlama konusunda daha başarılı olacağı görüşü büyük bir ses getirmiştir. Temellerini Lipset Hipotezinden alan bu görüş literatürde çatışmacı yaklaşım olarak bilinmektedir. İlerleyen süreçte bu yaklaşıma karşıt görüş olarak demokrasi ve ekonomik büyümenin birbirini beslediğini vurgulayan ve demokrasiye öncelik veren bağdaşma yaklaşımı ortaya atılmıştır. Şüpheci yaklaşımsa bu iki yaklaşıma tepki olarak doğmuş, siyasi rejimin ne olduğundan ziyade istikrarına ve politika etkinliğinin önemine vurgu yapmıştır. Tüm bunlara ek olarak demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisini dolaylı etkileşim kanalları aracılığıyla açıklayan çalışmalar da literatürde yer almıştır. 

Bu çalışmada demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye için 1980-2021 dönemini kapsayacak şekilde zaman serisi ARDL sınır testi yöntemiyle araştırılmıştır. Model içinde kullanılan değişkenler için durağanlık sınaması ADF birim kök testi ile yapıldıktan sonra eşbütünleşme analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye örneğinde demokrasi ve ekonomik büyüme arasında uzun dönemde pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca hata düzeltme modelinde yer alan hata düzeltme katsayısı da bu sonucu destekleyerek kısa dönemde katsayılarda oluşan dalgalanmaların uzun dönemde dengeye geleceğini kanıtlar niteliktedir. Sonuç olarak Türkiye için bağdaşma yaklaşımının geçerli olduğu söylenebilir. 

Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Demokrasi Endeksleri, Ekonomik Büyüme, Türkiye, ARDL Sınır Testi.

Abstract:
In the 20th century, the development differences between countries were handled from an institutional view. In this context, the economic growth performances of countries were evaluated according to their legal and political infrastructure, and the issue of the effect of the political regime on economic growth aroused great curiosity.

The authoritarian regimes that collapsed after the Second World War left their place to democratic regimes in many underdeveloped and developing countries. With such a radical change, the implementation of democracy in underdeveloped and developing countries has brought to mind the question of what the economic growth performance of these countries will be. As a matter of fact, the opinion that democracy will undermine economic growth in third world countries that have not reached a certain level of economic development, therefore, authoritarian regimes will be more successful in achieving the targeted economic growth made a great sound. This opinion, which is based on the Lipset Hypothesis, is known as the conflict perspective in the literature. In the following process, as an opposing opinion to this perspective, the compatibility perspective, which emphasizes that democracy and economic growth feed each other and gives priority to democracy, has been put forward. The skeptical perspective, on the other hand, was born as a reaction to these two perspectives, emphasizes the stability and the importance of policy effectiveness rather than what the political regime is. In addition to all these, studies explaining the relationship between democracy and economic growth through indirect interaction channels have also appeared in the literature.

In this study, the relationship between democracy and economic growth was investigated for Türkiye with the time series ARDL bounds test method, covering the 1980-2021 period. After the stationarity test for the variables used in the model was done with the ADF unit root test, cointegration analysis was performed. According to the results obtained, there is a long run positive relationship between democracy and economic growth in the case of Türkiye. In addition, the error correction term in the error correction model supports this result, proving that the fluctuations in the coefficients in the short run will stabilize in the long run. As a result, it can be said that the compatibility perspective is valid for Türkiye.

Key Words: Democracy, Indexes of Democracy, Economic Growth, Türkiye, ARDL Bounds Test.