Üniversite öğrenimi sırasında öğrencilerin sağlık riskleri konusundaki bilgi, tutum, davranışlarındaki değişim
Changes in university student's health risk knowledge, attitude and behaviors during university education
Yazar: NÜKET GÜLER BAYSOY
Danışman: PROF.DR. ŞANDA ÇALI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
ÜN VERS TE ÖĞREN M SIRASINDA ÖĞRENC LER N SAĞLIK R SKLERKONUSUNDAK B LG , TUTUM, DAVRANIŞLARINDAK DEĞ Ş MNüket GÜLER BAYSOYMarmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri EnstitüsüTıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, stanbul-2007Danışman: Prof. Dr. Şanda ÇalıTez Savunma Tarihi: 21.12.2006Enstitü Tez Onay Tarihi: 22.02.2007ÖZETBu araştırmanın amacı, sağlıklı yaşam için önemli olduğu gösterilmiş 8 risk veya olumludavranış kategorisi açısından (beslenme, fiziksel aktivite, öz sağlık bilinci, sigara-nargile-alkol-madde kullanımı ve pasif içicilik, yol güvenliği, güvenli cinsel ilişki, ağızve diş sağlığı) Abant zzet Baysal Üniversitesi 4 yıllık fakülte ve yüksekokullardaki 1.ve 4. sınıf öğrencilerini karşılaştırarak bilgi, tutum ve davranışlarındaki değişimleribelirlemektir. Bu kesitsel araştırmada veriler 24 Nisan-23 Mayıs 2005 tarihlerinde 120soruluk bir anket formu ile gözlem altında anket yöntemiyle toplanmıştır. Kümeörneklem yöntemi ile belirlenen 1235 kişiye ulaşılması hedeflenmiş, 1190'ına ulaşılmış,1139 anket geçerli sayılmıştır. Değerlendirilen davranışlar her gün meyve yeme, her günsebze yeme, kahvaltı yapma, yemeklere fazladan tuz ekleme alışkanlığı, hayvansalyağlardan kaçınma, düzenli fiziksel aktivite yapma, ön koltukta seyahat ederken emniyetkemerini her zaman takma, her cinsel ilişkide kondom ile korunma ve dişleri her günfırçalamadır. Verilerin analizinde SPSS paket programı 11.0 versiyonu kullanılmıştır.Bu araştırmada incelenen sağlık risklerinin çoğu için, 4. sınıf öğrencilerinde 1. sınıföğrencilerine göre ve kızlarda erkeklere göre bilgi ve farkındalığın daha yüksek,tutumların daha olumlu olduğu bulunmuştur. Ancak genel olarak bilgi düzeyleri dahayüksek olmasına karşın 4. sınıf öğrencilerinin 1. sınıf öğrencilerine göre benzer veyadaha olumsuz davranışlar içinde oldukları saptanmıştır. Örneğin genel davranış puanınagöre, erkeklerin 1. ve 4. sınıfta farklılık göstermediği (olumsuz davranışlarınısürdürdükleri), fakat kızların 4. sınıfta 1. sınıfa göre daha düşük puanlar aldıklarıbulunmuştur. Kız öğrencilerin sigara ve alkol kullanma oranlarında 4. sınıfta görülen1artış ve kondom kullanma oranlarındaki genel düşüklük özellikle belirgindir. Genelolarak öğrencilerin meyve-sebze tüketimleri ve fizik aktivite düzeyleri hem kızlar hemerkekler için yetersizdir. Ancak, kızların beslenme, diş fırçalama ve yol güvenliği,erkeklerin ise fizik aktivite açısından daha olumlu davranışlar sergilediği bulunmuştur.Öğrencilerin genelinde cinsel sağlık bilgi düzeyi yetersizdir. Cinsel ilişkidebulunanlarda ise gebelik önleyici yöntem kullanma oranları %73,5 olup, kondomgenellikle erkeklerde tercih edilen bir yöntemdir. Üniversite öğrencilerinin kişisel sağlıkve davranış değişikliği eğitimi almaları gerekmektedir. Abant zzet Baysal Üniversitesiöğrencileri için öncelikle üzerinde durulması gereken sağlık alanları ruh sağlığınınkorunup geliştirilmesi, sigaraya başlamayı önleyici ve sigara bıraktırıcı yöntemlerinuygulanması, meyve-sebze tüketimini ve fiziksel aktiviteyi artırmaya yönelik önlemleralınmasıdır. Cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusunda eğitim verilmesi ve kondomkullanımının benimsetilmesi için müdahaleye gereksinim vardır.Anahtar sözcükler: genç, adolesan, üniversite öğrencisi, sağlık riski davranışı, değişim2

Abstract:
CHANGES IN UNIVERSITY STUDENT?S HEALTH RISK KNOWLEDGE,ATTITUDE AND BEHAVIORS DURING UNIVERSITY EDUCATIONNüket GÜLER BAYSOYMarmara University Institute of Health SciencesMedical Faculty, Department of Public Health, Master Thesis, Istanbul-2007Consultant: Prof. Dr. Şanda ÇalıDate of Thesis Defence: 21.12.2006Date of Institute Approval: 22.02.2007SUMMARYThe aim of this study is to compare 1st-year and 4th-year students of Abant zzet BaysalUniversity in order to detect changes in knowledge, awareness and behaviors about 8well-described health risk behaviors (nutrition, physical activity, wellbeing,tobacco/alcohol/drugs/second-hand smoke, road safety, safe sexual activity and oralhealth). In this cross-sectional study conducted between 24 April-23 May 2005, datawas collected with a 120-item self-administrated questionnaire. Cluster sampling wasused, sample size was 1235 and 1190 student was reached and the reliable questionnairenumber was 1139. The parameters measured ara eating fruit daily, eating vegetabledaily, having breakfast, avoiding animal fat, adding salt without tasting the meal, regularphysical exercise, taking seat belt everytime while travelling in front seat of the car,condom usage in every sexual intercourse, brushing teeth everyday. SPSS version 11.0version is used in statistical analysis. For the most of the health risks evaluated in thestudy, 4th-year students have more knowledge and awareness compared to 1st-yearstudents. Also female have more knowledge compared to men. When behaviors are inconcern, 4th year students are equal or worse compared to 1st year students, althoughtheir knowledge are better. For example, 1st year and 4th year male students? generalnon-risky health score are not different (it means they are not changed their riskybehavior) and non-risky health scores are lower in 4th-year female students compared to1st-year female students. The raise in smoking and alcohol consumption of 4th yearfemale students are very obvious and condom use are generally very low (%37,8). Fruit-vegetable consumption and physical activity levels are very low both female and male1students. But, more acceptable behaviors concerning nutrition, tooth brushing and roadsafety measures observed in females, and physical activity for males. Sexual healthknowledge is low in general. Family planning methods are being used for the %73,5 ofsexually-active population in this study and condom preference is more prevalent inmale students. University students should be given health education and behavior-changing interventions. Priorities for health promoting interventions for the Abant zzetBaysal students are mental health promotion, preventing smoking and alcoholconsumption initiation (especially for girls) and promoting smoking cessation,increasing fruit and vegetable consumption and physical activity. Sexual healtheducation and interventions in order to increase condom use should be implemented.Key words: youth, adolescent, university student, health risk behavior, change2