Hemodiyaliz hastalarında öz bakım gücü değerlendirilmesi
Self-care ability assessment in hemodialysis patients
Yazar: BETÜL KİRİK
Danışman: ÖĞR. GÖR. GÜLŞAH TANRIVERDİ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Özbakım = Self-care

Özet:
Hemodiyaliz tedavisi gören kronik böbrek yetmezliği hastalarında öz bakım gücünü değerlendirmek amacıyla yapılan bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel niteliktedir. Araştırma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi ve Özel Koç Diyaliz Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Mart -Mayıs 2016 tarihleri arasında bu iki merkezde tedavi gören 190 hasta oluşturmuştur. Evrenin tamamı örnekleme alınmış olup, araştırmaya katılmayı kabul eden 151 hasta ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için kurumlardan gerekli izinler, etik kurul izni ve hasta onamları alınmıştır. Verilerin toplanmasında öz bakım gücü ölçeği ve araştırmacı tarafından literatür taranarak oluşturan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Tukey ve Tamhane, Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis H Testi, ANOVA testi, t testi kullanılmıştır. Araştırmada, hastaların öz bakım gücü ölçeği puan ortalaması 89,31±24,64 olarak tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; yaş, öğrenim düzeyi, yaşanılan kişiler, yaşanılan yer, sosyal güvencesi, ekonomik durum, hastalıkla ilgili eğitim alma durumu gibi değişkenlerin öz bakım gücünü etkilediği belirlenirken (p<0,05); cinsiyet, medeni durum, meslek, çalışmama sebebi, kullanılan vasıta, diyaliz sıklığı, diyalize girme süresi, hemodiyalize giriş yolu, kronik böbrek yetmezliği tanısını alma zamanı, ek kronik hastalığa sahip olma, günlük ihtiyaçlarını karşılama durumunun ise öz bakım gücünü etkilemediği saptanmıştır (p>0,05). Araştırmanın sonucuna göre; hemşirelerin bakımı planlarken yaş, öğrenim düzeyi, yaşanılan kişiler, sosyal güvencesi, ekonomik durum gibi değişkenleri göz önünde bulundurmaları, yaşanılan yerle ilgili eşitsizlikleri ortadan kaldırmak için hastaların ulaşımlarının kolaylaştırılması, hastalara hastalıklarıyla ilgili eğitim verilmesi konusunda hemşirelerde farkındalık oluşturulması önerilmiştir.

Abstract:
This study, which is descriptive and cross-sectional in nature, aims to assess self-care ability of patients with chronic renal failure who receive hemodialysis treatment.  The study was conducted at Çukurova University Medical Faculty Balcalı Hospital Hemodialysis Unit and Private Koç Dialysis Center. Target population of the study was 190 patients who were treated in these two centers between March and May, 2016. All the population was included in the study, and the study was completed with 151 patients who accepted to participate. The participants' consent and required permissions and ethical committee approval were obtainedfrom the institutions. The data were collected using "Self-Care Agency Scale", and "Personal Information Form" developed by the researcher. Tukey and Tamhane Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test, ANOVA test, and t-test were used in the analysis of the data. The participants' average Self-Care Agency Scale score was found 89,31±24,64.  Results of this study indicate that while variables such as age, level of education, the people one lives with, place of living, social health insurance, economic situation, and having education about illness affected the self-care ability (p<0,05); variables such as gender, marital status, occupation, reason for working, duration of dialysis, vascular access for haemodialysis, time to get diagnosis of chronic renal failure, having additional chronic disease, and meeting daily needs were found not to  affect the self-care ability (p>0,05). Results of this study suggest that nurses should consider variables such as age, education level, the people patients live with, social security, and economic situation; they should enhance patients' transportation problems in order to eliminate any inequalities caused by place of living; and awareness of nurses should be raised in order to provide patients with education about their disease.