Rize çay tarımı yapılan alanlarda çay tohumu yağ oranı ve yağ asitleri kompozisyonunun araştırılması
Determination of oil content and fatty acid composition of tea plants at plantations in Rize
Yazar: MURAT GENC
Danışman: PROF. DR. FATİH SEYİS
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Camellia sinensis = Camellia sinensis ; Oleik asit = Oleic acid ; Siyah çay = Black tea ; Tohum yağları = Seed oils ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Tez kapsamında yağ oranlarını ve yağ asitleri kompozisyonunu belirlemek üzere toplam 54 adet örnek alınmıştır. Rize ilinde alınan örnek sayısı 37, Trabzon ilinden alınan örnek sayısı 7, Giresun ilinde alınan örnek sayısı 5 ve Artvin ilinden alınan örnek sayısı 5' tir. En düşük rakımlı örnek Giresun ili Eynesil İçesi Boztepe Mahallesinden (7 m) ve en yüksek rakımlı örnek Rize ili İkizdere Ilıca Köyünden (965 m) toplanmıştır. Alınan bu örneklerde yağ oranı ve yağ asitleri kompozisyonu belirlenmiştir.
Artvin ilinden toplanan örneklerin yağ oranı % 15,2 - 22,6 arasında, Giresun ilinde % 14,2-19,4 arasında, Rize ilinde % 8,4-21,8 arasında ve Trabzon ilinde % 15,8 – 17,8 arasında değişiklik göstermiştir. Yağ oranı bakımından iller ve rakımlar arasında belirgin farklılıklar tespit edilmiştir.
Çay tohumu örneklerinde yağ asidi kompozisyonuna bakıldığında palmitik asit içeriği % 10.31-20.74 %, stearik asit içeriği % 1.18-3.52, linoleik asit içeriği % 18.98-26.36 ve linolenik asit içeriği % 0-1.23 arasında değişmiştir. Beklendiği gibi bütün çay tohumu örneklerinde bitkisel yağ kalitesi göstergesi olan oleik asit yüksek çıkmıştır.
Bu çalışma kapsamında Temel Bileşen ve Biplot Analizi ile örneklerin yağ oranı ve yağ asitleri kompozisyonu verileri kullanılarak örneklerdeki farklılık ortaya konmuştur. Elde dilen veriler ileride yürütülecek çalışmalara ışık tutacak niteliktedir.

Abstract:
Within the scope of the thesis, a total of 54 samples were taken to determine their oilratios and fatty acid composition. The number of samples taken from Rize province was 37, the number of samples taken from Trabzon province was 7, the number of samples taken from Giresun province was 5 and the number of samples taken from Artvin province was 5. The sample collected from the lowest altitude was from Giresun province Eynesil İçesi Boztepe District (7 m) and the highest altitude sample was collected from Rize province İkizdere Ilıca Village (965 m). The oil content and fatty acid composition were determined in these samples.
The oil content of the samples collected from Artvin province varied between 15.2 - 22.6%, in Giresun province between 14.2-19.4%, in Rize province between 8.4-21.8% and in Trabzon province between 15.8 - 17.8%. Significant differences were detected between provinces and altitudes in terms of oil content.
Based on the fatty acid composition of tea seed samples, it can be said that palmitic acid content varied between 10.31-20.74%, stearic acid content 1.18-3.52%, linoleic acid content 18.98-26.36% and linolenic acid content 0-1.23%. As expected, oleic acid, an indicator of vegetable oil quality, was high in all tea seed samples.
During this study, the variation in the samples were revealed using Principal Component and Biplot Analysis using oil ratio and fatty acid composition data. The data obtained will shed light on future studies.