Alman doğu bilimcilerinin Bektaşilik Kızılbaşlık ve Alevilik araştırmaları: Menzel, Babinger ve Kissling
German orientalists' researches on Bektashism, Kizilbashism, and Alevism: Menzel, Babinger and Kissling
Yazar: GÜLSEN ÇAPAR
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞĞIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezin konusunu Alman Doğu bilimcileri Menzel, Babinger ve Kissling'in Alevilik, Bektaşilik ve Kızılbaşlık üzerindeki çalışmaları oluşturmaktadır. Amacı Menzel, Babinger ve Kissling'in Alevilik, Bektaşilik ve Kızılbaşlık üzerine katkılarını değerlendirmektir. Adı geçen üç Alman Doğu bilimci eserlerini 20. Yüzyılda vermiştir, dolayısıyla çalışmanın kapsamı 20.yüzyılda Menzel, Babinger ve Kissling'in Alevilik, Bektaşilik ve Kızılbaşlık üzerine yayınları olarak belirlenmiştir. Almanca konuşulan ülkelerde Doğu, dolayısıyla Türkiye üzerine çalışmaların kurumsallaşması 19. yüzyılda gerçekleşmiş, 20. yüzyılın siyasal konjonktürüne bağlı olarak artarak devam etmiştir. Bir Doğu bilimci ve Türkolog olarak Menzel, edebi eserler üzerinden Alevilik, Bektaşilik konularını ele almakla birlikte, Bektaşi tekkeleri üzerine, Ahmet Yesevî, Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli üzerine çalışmalar yapmıştır. Bir Doğu bilimci ve tarihçi olarak Babinger, hayatı boyunca Şeyh Bedreddin hakkında araştırmacı takibini sürdürmüş ve yayınlar yapmıştır. Ayrıca inançlar konusundaki araştırmalarında Hacı Bektaş Veli'yi incelemiş, Hacı Bektaş Veli'nin mucizeleri konusundaki çalışmasını yayımlamıştır. Bir Doğu bilimci ve Türkolog olarak Kissling, edebi eserler üzerinden Bektaşilik konusunu ele almış, Şeyh Bedreddin hakkında çalışmış, Osmanlı'da tekkeler ve dervişlerin rollerini araştırmış ve bu çalışmalarını yayımlamıştır. Ayrıca çalışmaları arasında özellikle Bektaşilik ve Hacı Bektaş Veli'yi ele alanlar da yayımlanmıştır. Sonuç olarak, her üç Alman Doğu bilimci Alevilik, Bektaşilik ve Kızılbaşlık konusunda literatüre önemli katkılar sağlamıştır.

Abstract:
This dissertation is based on the studies of German Orientalists Menzel, Babinger and Kissling on Alevism, Bektashism and Kizilbashism. The aim is to evaluate the contributions of Menzel, Babinger and Kissling on Alevism, Bektashism and Kizilbashism. The three mentioned German Orientalists published their works in the 20th century, so the scope of the study is Menzel, Babinger and Kissling's publications on Alevism, Bektashism and Kizilbashism in the 20th century. The institutionalisation of studies on the Orient, and therefore on Turkey, in German-speaking countries took place in the 19th century and continued to increase in line with the political conjuncture of the 20th century. As an Orientalist and Turkologist, Menzel dealt with Alevism and Bektashism through literary works, as well as studies on Bektashi lodges, Ahmet Yesevî, Yunus Emre and Hacı Bektash Veli. As an Orientalist and historian, Babinger continued to research and publish on Sheikh Bedreddin throughout his life. He also analysed Hacı Bektaş Veli in his research on beliefs and published his study on the miracles of Hacı Bektaş Veli. As an Orientalist and Turkologist, Kissling dealt with the subject of Bektashism through literary works, studied Sheikh Bedreddin, researched the role of dervishes and dervish lodges in the Ottoman Empire and published these studies. He also published works that dealt specifically with Bektashism and Hacı Bektaş Veli. In conclusion, all three German Orientalists have made significant contributions to the literature on Alevism, Bektashism and Kizilbashism.