Kazakistan'da mal taşımacılığının geliştirilmesinde lojistik merkez uygulamasının önemi ve bir model önerisi
Importance of the logistics center application for the development of goods transportation in Kazakhstan and a model proposal
Yazar: ARTUR BOLGANBAYEV
Danışman: PROF. DR. NURETTİN PARILTI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Kazakistan = Kazakhstan ; Lojistik = Logistics ; Lojistik merkezler = Logistic centers ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Taşımacılık = Transportation

Özet:
Sovyetler Birliği dağıldıktan ve birliğe bağlı ülkeler bağımsızlıklarını kazandıktan sonra, devlet güdümlü ekonomiden piyasa ekonomisine geçişe başlanmıştır. Bu geçişle birlikte yeni iş imkânları ve yeni sektörler oluşmuştur. Bu yeni sektörlerden biri de taşımacılık sektörüdür. Lojistik merkezlerinin kullanımı ise Kazakistan'ın taşımacılık sektöründe oldukça yeni bir olgudur. Bununla birlikte tüm dünyada olduğu gibi Kazakistan'da da lojistik sektörü hızla gelişmektedir. Taşımacılık stratejilerinin oluşturulması ve geliştirilmesi alanında, mevcut girişimlerin yanı sıra yeni girişimler gerçekleştirilirken piyasa ekonomisi ülkelerinin ileri tecrübesi önemli bir rol oynamaktadır. Böylece, lojistik yaklaşımları uygulamanın dünyadaki deneyimi, bu yöntemin ülkenin lojistik işletmelerinin çalışmalarını organize etmede kullanılmasıyla, hem niceliksel olarak (ana taşıma türlerinde iş hacminde artış) hem de kalite açısından (nüfusun yaşam standardında artış) önemli göstergeler elde etmenin mümkün olduğu gösterilecektir. Bu çalışma; Kazakistan'da mal taşımacılığı sektörünü gözden geçirmeyi, lojistik merkezlerinin mevcut durumunu ve performansını değerlendirmeyi, temel sorunları ve onların nedenlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ana problemi; Kazakistan'da gelişen lojistik sektöründe hem ülkenin hem de firmaların sektörden beklentilerini karşılayacak yeterlilikte bir lojistik merkez oluşturulmasının mümkün olup olmadığını öğrenmek ve mümkün ise lojistik merkezinin özelliklerinin neler olması gerektiğidir. Çalışmada firma yetkilileri ile hem lojistik merkez hakkında hem de lojistik sektörünün genel değerlendirmesi hakkında derinlemesine yapısal mülakat yapılmıştır. Elde edilen bilgiler NVivo nitel araştırma paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın ikinci problemi ise; lojistik sektörü ile gayri safi millî hasıladaki (GSMH) gelişmenin ilişkisinin belirlenmesidir. Çalışmanın diğer bir boyutu ekonomik açıdan lojistik sektörü verilerinin zaman içindeki gelişimi ve bu gelişimin GSMH ile ilişkisi zaman serisi analizi yöntemleri kullanılarak X11-ARIMA/88 yöntemi ile analiz edilmiştir.

Abstract:
After the dissolution of the Soviet Union and the former USSR countries gained their independence, they transformed themselves from centrally planned economies to market economies. This transformation created new job opportunities and new sectors. One of these new sectors is the transportation sector. Logistics centers are also a new phenomenon in the transportation sector of Kazakhstan. However, the logistics sector is showing a rapid development in Kazakhstan as in the rest of the world. The experience with market economy plays an important role in the creation and development of new transportation strategies as well as the maintenance of the existing ones. Hence, the experience with the logistics approaches showed that it is possible to gain improvements both in quantity (increased volume in the main modes of transportation) and quality (improved life quality for the people) by using these approaches in order to organize the logistics institutions of a country. This study aims to review the commodity transportation sector in Kazakhstan, to review the current state of the logistics centers, to evaluate their performances and to identify their problems, and the reasons behind these problems. The main question of this study is to learn that whether it is possible to create a logistics center in Kazakhstan which is capable of meeting both the demand of the national market and the expectations of the firms, and to determine its qualities if this is possible. For this, we conducted structured interviews with the company officials on the logistics sector and the logistics centers. Results are analyzed with the NVivo package program. Our second question is to identify the relation between the logistics sector and Gross Domestic Product (GDP). Another subject is the changes in the data regarding the logistics sector and the relation between these changes and GDP. This relation is analyzed using the X11-ARIMA/88 method and time series.