Yapay zekâ tabanlı algoritma çağında örtülü operasyonun analizi: Cambridge Analytica örneği
Analysis of covert operation in the age of artificial intelligence based algorithms: The Cambridge Analytica case
Yazar: TUĞÇE SENA KARA
Danışman: DOÇ. DR. GÜNGÖR ŞAHİN
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İstihbarat Çalışmaları Ana Bilim Dalı / İstihbarat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Cambridge Analytica = Cambridge Analytica ; Siber istihbarat = Cyber intelligence ; Sosyal medya = Social media ; Stratejik istihbarat = Strategic intelligence ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Örtülü operasyon = Covert operation ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Devletler, özellikle İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı yıkım nedeniyle konvansiyonel ve nükleer savaşlardan kaçınılan Soğuk Savaş döneminde, diplomasinin de yetersiz kaldığı durumlarda örtülü operasyonları dış politika hedeflerini gerçekleştirmede üçüncü bir seçenek olarak değerlendirmişlerdir.  Örtülü operasyonun temel kavramsal özellikleri makul inkâr edilebilirlik olarak ifade edilen, eylemin izinin sponsora atfedilemeyecek şekilde gerçekleştirilmesi ve siyasi, paramiliter yahut ekonomik bir etki yaratmasıdır. Günümüzde üssel bir hızla gerçekleşen dijitalleşme sürecinin bir sonucu olan büyük veri ve yapay zekâ uygulamaları, bir etki yaratma konusunda teknoloji gücünü elinde bulunduran tarafı oldukça avantajlı bir konuma getirmiştir. Siber uzayın ontolojik olarak anonimlik ve gizliliği destekleyen bir yapıda olmasının yanı sıra, web 2.0 dönemi ile internet iletişiminin düalist bir yapıya bürünmesinin bir ürünü olan sosyal medya, makul inkâr edilebilirliği destekleyen modern bir örtülü operasyon zemini olmuştur. Söz konusu gelişmeler, yapay zekâ ile sosyal medyada örtülü operasyonun analiz edilmesi ihtiyacını doğurmuştur. 
Bu bilgiler doğrultusunda bu çalışmada, yapay zekânın yakın gelecekte sosyal medyada örtülü operasyonun birincil unsuru olup olamayacağı sorunsalı analiz edilmiştir. Çalışmada Cambridge Analytica vakası örnek vaka olarak seçilmiştir. Elde edilen bulgular perspektifinde öngörüler ortaya konularak stratejik istihbarat analizi yapılmıştır. Analiz, Richards Heuer'in, Karl Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesi perspektifinden geliştirdiği Rakip Hipotezler Analizi (ACH) ile elde edilen subjektif bilgilerin; çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan ve optimal seçim hesaplamalarında kullanılan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile nicelleştirilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, yapay zekânın yakın gelecekte sosyal medyada örtülü operasyonun birincil unsuru olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak elde edilen bulgulara yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Yapay Zekâ, Sosyal Medya, Cambridge Analytica, Örtülü Operasyon, Stratejik İstihbarat Analizi.

Abstract:
States regarded covert operations as a third option for achieving their foreign policy objectives, particularly during the Cold War, due to the devastation caused by the Second World War, when avoiding conventional and nuclear wars, and diplomacy was insufficient. The primary conceptual characteristics defining a covert operation are; the conduct of the act in such a way as to deny knowledge of or responsibility of the sponsor, which is conveyed as plausible deniability, and the effect of the operation in a political, paramilitary, or economic manner. Big data and artificial intelligence applications, which are the result of the exponentially accelerating digitalization process, have put in a very advantageous position those who holding the technological power in terms of ability to wield effect. In addition to the ontological structure of cyberspace, which supports anonymity and secrecy, social media, a product of the dualist structure formed by the transformation of the web 2.0 era and internet communication, has become a modern covert operation ground that supports plausible deniability. Such situations brought in the need of analyzing covert operations in social media utilizing artificial intelligence tools.
This study examines, in light of these facts, whether artificial intelligence can become the primary element of covert operations in social media in the near future. The Cambridge Analytica experience has been selected as the case study for this investigation. In light of the revealed findings, strategic intelligence analysis was conducted by making predictions. The analyze have been carried out obtained subjective informations which based on Analysis of Competing Hypotheses (ACH), developed by Richards Heuer from the perspective of Karl Popper's falsifiability principle; it was conducted by quantifying with the Analytical Hierarchy Process (AHP), one of the multi-criteria decision-making techniques that utilizing for optimal selection calculations. As a result of the analysis, it has been concluded that, in the near future, artificial intelligence may be the primary component of covert operations in social media. Within the context of the findings, recommendations were presented, accordingly.

Keywords: Artificial Intelligence, Social Media, Cambridge Analytica, Covert Operations, Strategic Intelligence Analysis.