Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamaları sırasında kesici/delici alet yaralanma durumları ve ilişkili faktörler
Needlestick /sharps injuries cases and related factors of nursing students during clinical practices
Yazar: SEHER SATILMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR UYSAL TORAMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing ; İğne yaralanmaları = Needlestick injuries ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Bu çalışma, Uşak Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümünde okuyan hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamaları sırasında kesici/delici alet yaralanma durumları ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırmanın evreni, Uşak İli Uşak Üniversitesi Hemşirelik bölümünde okuyan 462 öğrenciden oluşmuştur. Evrenin tamamına ulaşılması hedeflendiğinden herhangi bir örnekleme yöntemi kullanılmamıştır. Araştırma örneklemini araştırmaya katılmaya gönüllü olan 402 hemşirelik öğrencisi oluşturmuş ve araştırmaya katılım oranı % 89'dur. Veri toplamada literatür doğrultusunda hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Veriler, 15 Mayıs-30 Haziran 2015 tarihleri arasında araştırmacı tarafından kağıt-kalem tekniği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 16.0 paket programı kullanılmıştır.	
	Öğrencilerin yaş ortalaması 21,2±2,07' olup, çoğunluğu kadındır (%76,1). Klinik uygulamaları sırasında öğrencilerin % 44,8'i kesici/delici alet yaralanması yaşadıklarını, % 51,7'si bu yaralanmayı rapor etmediklerini belirtmiştir. Öğrencilerin % 58,7'si uygulama alanındaki sağlık risklerine ilişkin güvenlik önlemleri bilgisi aldığını, % 41,3'ü güvenlik bilgisine sahip olmadıklarını belirtmiştir. Öğrencilerin % 60,2'si Hepatit-B aşısı, % 76,4'ü tetanoz aşısı olmadığını ifade etmiştir. Öğrencilerin % 37,8'i bir kez kesici/delici alet yaralanması yaşarken, % 30,6'sı iki kez, % 31,7'si üç ve üzeri sayıda yaralanma yaşamıştır.
Hemşirelik öğrencilerinin öğrenim gördükleri sınıflara göre kesici/delici alet yaralanma durumları arasında, istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (X²=13,946, p=0,003). Öğrenim yılı arttıkça delici aletle yaralanma durumu 1,48 oranında artmakta, sağlığını korumaya yönelik güvenlik önlemleri konusunda bilgi verilmeyenlerde verilenlere göre delici aletle yaralanma durumu 4,2 kat daha fazla görülmektedir. Lojistik regresyon analizine göre kesici/delici alet yaralanmalarında en önemli faktör olarak, güvenlik önlemleri konusunda bilgi verilme durumu saptanmıştır. Öğrencilerin kesici/delici yaralanmalarının % 51,7'si resmi olarak bildirilmemmiştir. Öğrencilerin öğrenim gördükleri sınıfı, daha önce iş sağlığı ve güvenliği bilgisi alması ve hemşire olarak çalışması kesici/delici yaralanma durumlarının bildirimlerinde etkili olduğu saptanmıştır (p <0.05). 
Bu bulgular ışığında hemşirelik öğrencileri, okul yönetimi ve sağlık kurumları tarafından kesici/delici alet yaralanmaları konusunda gerekli iş sağlığı ve güvenliğine yönelik önlemler hakkında staj öncesi gerekli bilgilendirmeler yapılmalıdır.

Abstract:
This study is planned as a descriptive study in order to analyze needlestick /sharps injuries cases and related factors of nursing students in Uşak University Nursing Department during clinical practices. Universe of the study consists of 462 students studying at Uşak University Nursing Department in Uşak city center. Since the purpose is to reach all the universe, no sampling method is used The 402 nursing students who volunteered to participate in the research sample constituted the research participation rate of 89%. The data were collected by a questionnaire constructed for this study.  Data are obtained through a survey form by the researcher between 15th May and 30th June, 2015. In evaluation of the data SPSS 16.0 package programme is used. 
	The mean age was  21,2±2,07 and most of were female (76.1-%). 44,8 % of the students reported that they experienced needlestick /sharps injuries during clinical practices, however; 51,7 % of them reported that they did not. 58,7 % of the students reported that they had information about security measures about health risks in practice areas, however, 41,3 % of them reported that they did not have. 60,2 % of the students stated that they did not have Hepatitis B vaccination and 76,4 % of them stated that they did not have tetanus vaccination. 37,8% of the students had a needlestick /sharps injuries 30,6% twice, 31,7% had three and more injuries. A statically significant difference was identified between the class that the nursing students study and needlestick /sharps injuries cases, (X²=13,946,  p=0,003). Class degree increases needlestick tool injuries in increasing the rate of 1,48, according to the needlestick of information about those without security measures to protect the health status instrument injuries are more frequent than 4,2 times. According to logistic regressionanalysis, needlestick /sharps injuries the most important factor is determined on the status of information security measures. A total of 51,7% of needlestick /sharps injuries were said to have gone unreported in any official report. It was determined that the class that the students were educated was effective in receiving occupational health and safety information and reporting nurses' needlestick /sharps injuries (p <0.05).
In light of these findings, nursing students, school administration and health institutions by needlestick /sharps injuries to the necessary training required prior notifications about occupational health and safety measures to be made.