Proton pompa inhibitörü kullanımının B12 vitamini, demir, kalsiyum ve magnezyum emilimi üzerine etkisi
Effect of proton pump inhibitors on vitamin b12, iron, calcium and magnesium absorption
Yazar: SEDA KANMAZ
Danışman: PROF. DR. LEYLA TÜMER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antiülser ajanlar = Anti-ulcer agents ; Demir = Iron ; Eser elementler = Trace elements ; Kalsiyum = Calcium ; Magnezyum = Magnesium ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency

Özet:
Proton pompa inhibitörleri, dünyada en sık kullanılan ilaç gruplarından birisidir. Çocuklarda ve erişkinlerde mide asidiyle ilişkili hastalıkların tedavisinde en etkili ilaçtır. Kullanım sıklığının yıldan yıla artması ile sistemik yan etkilerinin olabileceği gündeme gelmiştir. Erişkinlerde yapılan çalışmalarda, proton pompa inhibitörü kullanımının B12 vitamini ve minerallerin emilimine etkilerine dair farklı sonuçlar elde edilmiştir. Çocuklarda PPi kullanımın yan etkisi ile yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Bu çalışmada, proton pompa inhibitörü kullanan çocuklarda B12 vitamini, demir, kalsiyum ve magnezyum eksikliğini saptamak ve ilaç kullanım süresi ile B12 vitamini, mineral eksikliği ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Çalışma; Mart 2013- Haziran 2014 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji polikliniğine başvuran, yaşları 4-18 yıl arası, gastroözefagial reflü ve dispepsi tanılı olup en az 3 ay süre ile proton pompa inhibitörü kullanan 100 hastada yapılmıştır. Hastalar, ilaç kullanım sürelerine göre; kısa süreli ilaç kullanımı (3-6ay) ve uzun süreli ilaç kullanımı (>6 ay) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hastaların serum B12 vitamini, homosistein, demir, demir bağlama kapasitesi, kalsiyum, fosfor, alkalen fosfotaz, magnezyum ve idrar metilmalonik asit düzeyleri değerlendirilmiştir. Hastalara diyet ile vitamin ve mineral alımlarını değerlendirmek için beslenme anketi yapılmıştır.
Hastaların serum vitamin B12 düzeyi eksikliği %12 olup, ilaç kullanımı süresi ile anlamlı korelasyon yoktur. Serum B12 vitamin düzeyi normal iken; MMA ve homosistein düzeyi yükselen hastalar da B12 vitamini eksikliği kabul edildiğinde, B12 vitamini eksikliği sıklığı artmaktadır ve uzun süre ilaç kullanan grupta B12 vitamini eksikliği daha sık görülmektedir. Demir eksikliği sıklığı %47 olup, ilaç kullanım süresi ile anlamlı korelasyon bulunmamıştır. Çalışma grubunda klinik olarak anlamlı kalsiyum, fosfor ve magnezyum eksikliği saptanmamıştır.
Çalışmamızda; uzun süreli ilaç kullanan grupta, kısa süreli ilaç kullanan gruba göre ortalama B12 vitamini düzeyin düşük, homosistein düzeyi yüksek, kalsiyum ve fosfor düzeyleri düşük olduğu için; çocuklarda PPİ tedavisi öncesi ve uzun süre kullanımı sırasında B12 vitamini, demir, kemik metabolizması parametrelerinin taranmasının uygun olabileceğini düşünmekteyiz.
Çocuklarda daha geniş çaplı, tedavi öncesi ve sonrası vitamin ve mineral düzeylerinin değerlendirildiği, objektif ve daha ayrıntılı beslenme anketlerinin yapıldığı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Proton pump inhibitors (PPI) are now one of the most widely used drugs and one of the most potent medications available to reduce gastric acid secretions in children and adults. Widespread use of PPI brought out questions about systemic adverse and side effects.  Studies on adult population showed various effects of PPI, on the absorption of vitamin B12 and minerals. However, there are limited studies on the effects of PPI in children. The purpose of this study is, to investigate whether PPI use is associated with vitamin B12, iron, calcium and magnesium deficiency, and to determine the relationship between duration of drug useand vitamin B12 and mineral deficiency.
A total of 100 children, who used PPI for at least 3 months due to dyspepsia or gastroesophageal reflux disease were included in the study. Patients were aged between 4 and 18 years. Patients were divided into two groups regarding the duration of PPI treatment. Patients who had PPI treatment for 3-6 months were placed in short-term group and the ones who had PPI treatment for more than six months were placed in long-term group. Serum vitamin B12, homosistein, iron, calcium, phosphorus, magnesium levels, total iron binding capacity, and urine methylmalonic acid (MMA) levels of all patients were measured. A questionnaire was developed to determine the approximate dietary vitamin and mineral intake.
Serum levels of vitamin B12 deficiency was detected in 12% of all children, however, there was no significant correlation with duration of drug use. When the patients, who had normal serum vitamin B12 levels with elevated MMA and homosistein levels, are considered as vitamin B12 deficient, vitamin B12 deficiency was found to be significantly more common in long-term group. 47% of patients had iron deficiency, but there was no correlation between iron deficiency and the duration of PPI treatment. In the study group, no patient was found to have clinically significant calcium, phosphorus and magnesium deficiency.
In conclusion, our results show that long-term PPI treatment is associated with decreased average vitamin B12, calcium and phosphor levels, and elevated homocysteine levels in serum. Therefore, we think that, screening of vitamin B12, iron and bone metabolism parameters before and during long-term PPI treatment in children may be logical. Cohort studies with greater sample sizes, which evaluate serum vitamin and mineral levels before and during PPI treatment, are needed to reveal all possible effects of PPI treatment on vitamin and mineral absorption. Moreover, future studies should be supported with more detailed examination of dietary intake.