Ceride-i Havâdis Gazetesinde çıkan haber ve olaylar (1857-1876)
News and events published in Ceride-i Havâdis Newspaper (1857-1876)
Yazar: AYSEL ÇELİK SONAR
Danışman: PROF. DR. HAMİYET SEZER FEYZİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Ceride-i Havadis = Ceride-i Havadis ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı basını = Ottoman press ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Tanzimat döneminde hemen hemen her alanda değiĢim ve dönüĢüm yaĢayan Osmanlı
Devleti, basın hayatında da hareketli bir döneme girmiĢtir. Bir gazetenin gerekliliğinin
farkında olan Sultan II. Mahmut, Osmanlı toplumunu her türlü geliĢmeden haberdar etmek ve
yapılacak yeniliklere karĢı halkı bilinçlendirerek, yeniliklere direnç göstermelerini önlemek
için gazetenin iyi bir vasıta olacağına inanmıĢtır. Ayrıca bu gazete Osmanlı Devleti‟nin
Avrupa kamuoyundaki temsilcisi konumunda olacaktı. Böylelikle Sultan‟ın emri ile ilk resmi
Osmanlı gazetesi olan Takvîm-i Vekâyi yayım hayatına baĢlamıĢtır (1831). Takvîm-i
Vekâyi‟i takiben ilk özel Türkçe gazete olan Ceride-i Havâdis gazetesi 1840 yılında William
Churchill imtiyazında yayımlanmaya baĢlamıĢtır. Osmanlı basın hayatında uzun soluklu
yayım geçmiĢine sahip olan Ceride-i Havâdis ilk dönemler halkın ilgisini çekememiĢtir. Fakat
zamanla basın dünyasındaki yerini sağlamlaĢtırarak 1884‟e kapatılana dek çıkmıĢ ve 1914‟te
tekrar yayımlanmaya baĢlamıĢtır.
Bu çalıĢmada Ceride-i Havâdis gazetesinin 1857-1876 yılları arasında çıkan
sayılarında yer alan haberler ve olaylar incelenmiĢtir. ÇalıĢmada amaç, Osmanlı Devleti‟nin
1857-1876 yılları arasında yaĢamıĢ olduğu siyasi, askeri, sosyal, toplumsal, ekonomik ve
kültürel geliĢmelerin gazetede ne Ģekilde ele alındığı ve gazetenin yaĢanan geliĢmelere dair
düĢüncesinin ne olduğu tahlil edilmesidir. Gazetede Osmanlı dıĢındaki devletlerde de yaĢanan
geliĢmeler yer aldığı için bu tarih aralığında yabancı ülkelerde ne gibi siyasi geliĢmeler
meydana geldiği de ele alınmıĢtır.
Ġnceleme sırasında gazetenin özellikle ziraat, eğitim, ulaĢım ve borçlanma ile ilgili çok
sayıda eleĢtiri ve öneri içeren makaleye yer verdiği tespit edilmiĢtir. Gazetede genel olarak
ileri sürülen düĢünceye göre Sanayi Devrimi‟ni kaçıran Osmanlı Devleti‟nin yabancı ülkeler
ile arasında bulunan mali uçurumu kapatabilmesinin yolu ziraattan geçmektedir. Ziraatın kalkınması da devlet teĢviki, üreticiye yardım, kara ve demiryollarının inĢası ve mesleki eğitim veren okulların açılması ile mümkündür.

Abstract:
The Ottoman Empire, which experienced change and transformation in almost every
field during the Tanzimat period, entered a dynamic period in the life of the press. Being
aware of the necessity of a newspaper, Sultan II. Mahmut believed that the newspaper would
be a good tool to inform the Ottoman society about all kinds of developments and to raise
awareness of the innovations to be made and to prevent them from resisting the innovations.
In addition, this newspaper would be the representative of the Ottoman Empire in the
European public opinion. Thus, with the order of the Sultan, the first official Ottoman
newspaper, Takvîm-i Vekâyi, started its publication life (1831). Ceride-i Havâdis Newspaper,
which was the first private Turkish newspaper following Takvîm-i Vekâyi, started to be
published in 1840 under the concession of William Churchill. Ceride-i Havâdis, which has a
long publishing history in the Ottoman press life, in the first periods of the ottoman press, it
did not attract much of the expected attention of the public. But it consolidated its place in the
press world and was published until it was closed in 1884 and started to be published again in
1914.
In this study, the news and events in the Ceride-i Havâdis Newspaper published
between 1857-1876 were examined. The study aims to analyze how the political, military,
social, economic and cultural developments of the Ottoman Empire between 1857-1876 were
handled in the newspaper and what the newspaper thought was about the developments. Since
the developments in the states other than the Ottomans were also included in the newspaper, what kind of political developments took place in foreign countries during this date range was
also discussed.
During the examination, it was determined that the newspaper included articles
containing many criticisms and suggestions, especially on agriculture, education,
transportation and borrowing. According to the idea generally supported in the newspaper, the
way of closing the financial gap between the Ottoman Empire which got behind the Industrial
Revolution and foreign countries is through agricultural progress. The development of
agriculture is possible with government incentives, aid to producers, construction of roads and
railways, and the opening of vocational schools.