Kurtboğazı baraj gölünü besleyen derelerin ve baraj çıkış suyunun çevresel açıdan değerlendirilmesi
Evoluation of the streams feeding Kurtboğazı dam and the downstream water of the dam from environmental point of view
Yazar: FATMA BAKIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ALTIN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Su kalitesi = Water quality

Özet:
Su canlı hayatı için vazgeçilmez bir yasam kaynagıdır. Yer yüzündeki sular günesinsagladıgı enerji ile sürekli bir döngü içindedir. nsanlar ihtiyaçları dogrultusunda suyu budöngüden alır ve kullandıktan sonra tekrar iade ederler. Bu süreç sırasında suya karısanmaddeler, suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini degistirir, sonuçta suyunyapısı ve kalitesinde degisiklikler meydana gelir. Dünyada mevcut olan suyun çok büyükbir kısmı okyanuslar ve denizlerde ve kutuplardaki buzullarda bulunurken, sadece geriyekalan % 1 dolasım halindedir. Dünyadaki tatlı su miktarı toplam suyun % 0.01'iniolusturmaktadır. Yukarıdaki oranlara dayanılarak insanlar için önem arz eden tatlı sukaynaklarının fazla olmadıgı görülmektedir. Bundan dolayı bu kaynakların verimli birsekilde kullanılması gerekmektedir. Su kaynaklarının korunması, planlanması veyönetilmesinin ortak bir disiplin altında ele alınması, nehir havzalarındaki su kalitesininbelirlenmesi ve Modern Entegre Su Kaynakları Yönetimi Planlamasının yapılmasıgerekmektedir. Bunun için ilk asama, havzada kirlilik ölçüm ve izleme agınınolusturulması ile nehrin kirlilik boyutunun ortaya konulmasıdır.Ankara kentinin en önemli içme suyu kaynaklarından biri olan Kurtbogazı Barajı, sehrin56 km. kuzeyinde Ankara-stanbul karayolunun hemen yakınında, Ova Çayının bir koluolan Kurtbogazı Deresinin üzerinde bulunmaktadır.Çalısma kapsamında Baraj çıkıs suyu vedik Arıtma Tesisi öncesi ve Barajı besleyenderelere ait Devlet Su sleri Genel Müdürlügü'nce yapılan analiz sonuçları 1996-2007yılları arasında derlenmis, son yıldaki örneklemelere katılım saglanmıs, pH, sıcaklık,çözünmüs oksijen, alkalinite, BO5, orto-fosfat, sodyum, potasyum , bikarbonat, klorür,nitrit azotu, nitrat azotu, amonyum azotu, sülfat parametrelerine ait son 10 yıllık ölçümsonuçları grafiklerle degerlendirilmis numune noktalarının Su Kirliligi KontrolüYönetmeliginde verilen sınır degerlerle karsılastırmaları yapılmıs, kalite ve kirlilikdegerleri ortaya konulmustur. Ayrıca TS-266'ya göre de içme suyu açısından özelliklerebakılmıs , ABD Tuzluluk, Scholler, Wilcox ve Piper diyagramları ile suların özellikleriortaya çıkarılmıstır.Baraja ait koruma alanlarında bulunan yerlesimler ve numune noktaları Cografi BilgiSistemleri (CBS) ile sayısallastırılmıs, koruma alanları harita üzerinde gösterilmistir.Havzanın koruma alanlarında bulunan yerlesimlere ait hassasiyetler ortaya konulmuskaçak yapılasma, atıksu gibi havzanın önemli sorunları belirlenmistir.Anahtar Sözcükler: Kurtbogazı Barajı (Ankara), Havza koruma alanları, Su kalitesi.

Abstract:
Water is an indispensable life source for living creatures. Water on earth surface turnscontinously in a cyle with the help of the energy provided by the sun. Human being, takeswater from this cyle and gives back after usage. The materials that have been mixed inwater during this process, change the pysical, chemical and biological features of waterand as a result alterations ocur in the structure and quality of water. These alterationscause contaminations in water and so lead to unwanted situations in water from physical,chemical and biological aspects. Most of water existing in the world, stay in oceans, seasand glacials. Only the remaining 1% part of it cycle. Fresh water constitues 0,01% of thetotal amount of water. Depanding on the ratios above, it can be seen that the fresh watersources that are important for human being, are not exessive in amount. Because of thisreason, it is necessary to use these sources efficiently. There is need to protect the waterresources, plan and manage them under a common discipline, determine the water qualityin the river basins and make a Modern Integral Water Resources Management Planning,first step fort this is performing a contamination measurement and monitoring net andpresenting the pollution dimensions of the river.Kurtbogazı Dam, which is one of the most important drinking water resources in Ankara,lays 56 km. on the northern direction of the city, near to Ankara-stanbul highway, on theKuurtbogazı Stream that is one of the branche of the Ova Stream.In the scope of this study, analysis results between 1996-2007 that were conducted by StateHydraulic Works related to the streams feding the dam and later on flowing to the vedikWater Treathment Plant, samples belonging tol ast years were improved, measurementresults of the last 10 years related top H, temperture, dissolved oxygen, alkality, BOD5,orto-phosphate, sodium, potasium, bikarbonate, chloride, nitrite nitrogen, amoniumnitrogen, sulfate parameters were represented by graphics. The comparisons of the samplepoints with Water Pollution Control Regulation limit values were done, quality andimpurity values were defined. Moreover, qualifications of water were evaluated fromdrinking water point of view based on TS-266 standarts and other features were declaredwith the help of the USA Salinity, Schöller, Wilcox, and Piper diagrams.Settlement areas and the sampling points in the protection zone of the dam were quantifiedby GIS( Geographic Information Systems) and the protection zones were shown on themap. Some sensibilities about the settlement areas in protection zone of the basin werestated and some important problems of the basin like illegal building, waste waters.Key Words: Kurtbogazı Dam (Ankara), Protection Zone of the Basin, Water Quality.