COVİD-19 acil servisine başvuran hastaların acil serviste kaldığı süre içindeki  maliyeti ve bu maliyete etki eden faktörlerin araştırılması
Investigation of the cost of COVID-19 patients applying to the emergency  department during their stay in the emergency department and the factors affecting this cost
Yazar: MURAT ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. ÖNDER TOMRUK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu tezin amacı, Covid-19 pandemisi sırasında acil servislere başvuran 
hastaların acil serviste geçirdikleri süre boyunca ortaya çıkan maliyetleri ve bu 
maliyetleri etkileyen çeşitli faktörleri incelemektir. Pandeminin başlangıcından bu 
yana, sağlık sistemleri dünya genelinde benzeri görülmemiş çalışma şekline 
girmişlerdir. Acil servisler, bu çalışma biçiminin en yoğun olduğu noktalardan biri 
olmuş ve Covid-19 hastalarının tedavisi için kritik bir rol üstlenmiştir. Araştırmanın 
odak noktası, acil servis maliyetlerinin hesaplanması ve bu maliyetlere etki eden 
değişkenlerin belirlenmesidir. Bu değişkenler arasında hastanın yaşı, cinsiyeti, SARSCoV-2 PCR testi uygulanıp uygulanmadığı, ek sağlık sorunları, yapılan tıbbi 
işlemlerin varlığı ve klinik sonlanım gibi faktörler bulunmaktadır. Araştırma, bu 
değişkenlerin maliyet üzerindeki etkilerini kantitatif yöntemler kullanarak analiz 
edecektir. Bu analiz, hastanelerin ve sağlık politikası yapıcılarının, pandemi sırasında 
ve sonrasında acil servis kaynaklarını daha etkili bir şekilde yönetmelerine yardımcı 
olabilir. Bu çalışma, bir pandemi ortaya çıktığında sağlık sistemlerinin en erişilebilir 
ve hızlı yanıt veren birimlerinden biri olan acil servislerin ilk tepkilerinin maliyetini 
değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle, bu analiz, acil servislerin bu olağanüstü 
durumda nasıl tepki verdiğini ve bu tepkilerin finansal etkilerini detaylı bir şekilde 
incelemeyi hedefler.
Bu çalışmanın bir diğer önemli yönü, maliyet hesaplamalarında kullanılan 
metodolojinin geliştirilmesidir. Çalışma, çeşitli istatistiksel yöntemler ve maliyet 
modelleme tekniklerini kullanarak, acil servis maliyetlerini daha doğru bir şekilde 
hesaplamayı amaçlamaktadır. Bu, hem akademik hem de pratik bir katkı sağlayacak 
ve sağlık hizmetleri maliyetlerinin hesaplanmasında kullanılan yöntemlerin 
geliştirilmesine yardımcı olacaktır.
Ayrıca, pandemi sırasında acil servis hizmetlerinin maliyetini etkileyen 
değişkenlerin detaylı bir analizini sunarak, sağlık hizmeti sağlayıcılarına ve politika 
yapıcılarına kaynakların daha etkili kullanılması için rehberlik edecek bilgiler 
sağlamayı hedeflemektedir. Bu bilgiler, sağlık sistemlerinin pandemi gibi kriz 
durumlarında daha dayanıklı ve etkili olmalarını sağlamak için kullanılabilir.
Son olarak, bu çalışmanın amacı, sağlık hizmetlerinin maliyetini, yönetimini 
anlamak için gerekli olan bilimsel ve pratik bilgi birikimini artırarak bu alandaki 
mevcut literatüre katkıda bulunmaktır. Bu katkı, sağlık hizmetlerinin maliyetini 
etkileyen faktörlerin daha iyi anlaşılmasını sağlayarak, sağlık hizmetlerinin 
verimliliğini ve etkinliğini artırmada önemli bir rol oynayacaktır. Bu şekilde, bu 
araştırma, sağlık hizmetlerinin gelecekteki pandemilere ve diğer krizlere daha iyi 
hazırlanmasına yardımcı olabilir.
Gereç Ve Yöntem: Bu araştırma, 01 Ağustos 2020 ile 31 Ekim 2020 tarihleri 
arasında, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nin Covid-19 Acil 
Servisi'ne başvuran hastaları kapsamaktadır. Çalışmamızda, Z03 (Şüpheli vakaların 
tıbbi gözlemi ve değerlendirilmesi) ve U07.3 (Covid-19 tanımlanmamış virüs) tanı 
kodlarına sahip 1976 hastanın dosyalarını incelemiştir. Hastane bilgi sisteminden 
yararlanılarak, bu hastaların tıbbi kayıtları detaylı bir şekilde taranmıştır. Maliyet 
bilgileri ve diğer tıbbi bilgileri eksiksiz olan 1960 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Bu 
çalışmada, hastaların demografik bilgileri (yaş, cinsiyet), komorbid hastalıkları, 
laboratuvar testi ihtiyacı, HRCT istemleri, konsültasyon talepleri, medikal tedavi 
durumları ihtiyacı, SARS-CoV-2 PCR test sonuçları ve hastalar klinik sonlanımlarına 
göre incelenmiştir. 
Hasta verileri kaydedildikten sonra, bu bilgiler Microsoft Excel programında 
bir çalışma tablosunda toplanmıştır. Daha sonra, bu çalışma tablosu IBM SPSS 
(Statistical Package for the Social Sciences) sürüm 29.0 kullanılarak analiz edilmiştir. 
Verilerin istatistiksel anlamlılığı, hem non-parametrik hem de parametrik testler 
aracılığıyla belirlenmiştir. Ayrıca, değişkenler arası ilişkiler, random forest önem 
analizi ve multiple lineer regresyon analizi ile incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 1960 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 
hastalar arasında kadın ve erkek maliyetleri arasında iststiksel olarak anlamlılık 
bulunmamıştır(p=0.057). Yapılan non-parametrik testlerde yaşın maliyeti arttırdığı 
görülmüştür. Komorbid hastalıklar varliğı ( diyabetes mellitus, hipertansiyon, 
kardiyovasküler hastalıklar, astım-KOAH, malignite ve diğer grup hastalıklar) 
maliyeti arttırdığı gözlenmiştir. SARS-CoV-2 PCR testi istemi ve testin sonucunun 
pozitif gelmesi maliyet üzerinde arttrıcı bir etki yapmaktadır. Laboratuvar istemleri, 
HRCT istemi, konsültasyon ve acil serviste tedavi uygulamak maliyete doğrudan etki 
etmektedir. Klinik sonlanım olarak hasta maliyetleri arasında anlamlı bir fark 
bulunamamakla beraber Covid-19 dışı servise yatan hastaların maliyeti taburcu olan 
hastalara göre sınırda yüksek çıkmıştır(p=0.053).
Sonuç: Pandemi, hastanelerin çalışma şekillerini değiştirmiş, bazı hizmetleri 
kısıtlamış ve birçok servisi Covid-19 tedavisine ayırmıştır. Bu akademik çalışmada, 
Covid-19 pandemisinin bir üniversite hastanesinin acil servisindeki maliyet analizi 
çalışılmaktadır. 
Araştırmada, Covid-19 acil servis hasta başvurularına dayalı olarak hastaların 
özelliklerinin maliyet üzerindeki etkileri analiz edilmektedir. Erkek başvurularının 
sayısında fazla olmasına rağmen cinsiyet bazında anlamlı bir maliyet farkı tespit 
edilmemiştir. 25-49 yaş aralığındaki hastaların başvuruları fazla bulunurken, 75 yaş ve 
üzeri grup maliyetlerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu bulgu, yaşın maliyeti 
üzerinde önemli bir faktör olduğunu göstermektedir.
Hastaların komorbid hastalıkları, ek laboratuvar testleri, görüntüleme ve ilave 
tedaviler gibi ek sağlık hizmetlerine olan ihtiyaçlarından dolayı, maliyetler artmıştır. 
Laboratuvar testleri, görüntüleme, tedavi ve konsültasyon gibi faktörler, hasta 
maliyetlerini doğrudan etkilemektedir.
SARS-CoV-2 PCR testinin yapılan maliyet analizine göre, PCR pozitif olan 
hastaların maliyetleri, negatif olanlara göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir. 
Pozitif vakaların daha fazla tetkik ve tedavi maliyetleri nedeniyle maliyetinin arttığı 
düşünülmektedir.
Klinik sonlanımlarda, Covid-19 acil servis maliyetleri arasındaki genel bir 
farklılık görülmemiştir. Bu durum, pandemi sürecinde Covid-19 şüphesi taşıyan 
hastaların genellikle laboratuvar tetkikleri ve görüntülemeleriyle açıklanabilir.
Araştırmanın amacı, Covid-19 acil servis maliyetlerinin belirlenmesi ve 
sonuçlarının sağlık hizmetlerinin, sağlık politikalarının geliştirilmesine katkıda 
bulunmak için kullanılmasını amaçlamaktadır. Elde edilen sonuçlar, sağlık süreçlerine 
yönelik yeni fikirler sunmak ve pandemilere daha iyi hazırlanmak için temel 
oluşturması hedeflenmektedir. Aynı zamanda gelecekte karşılaşılabilecek potansiyel 
pandemilere karşı hazırlıklı olmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this thesis is to examine the costs incurred during the 
time patients spend in the emergency department during the Covid-19 pandemic and 
the various factors that affect these costs. Since the beginning of the pandemic, health 
systems worldwide have entered an unprecedented mode of operation. Emergency 
departments have become one of the most intense points of this mode of operation and 
have taken on a critical role in the treatment of Covid-19 patients. The focus of the 
research is to calculate emergency department costs and identify variables that affect 
these costs. These variables include the patient's age, gender, whether a SARS-CoV2 PCR test was performed, additional health problems, the presence of medical 
procedures performed, and factors such as clinical outcome. The research will analyze 
the effects of these variables on cost using quantitative methods. This analysis can help 
hospitals and health policy makers manage emergency department resources more 
effectively during and after the pandemic. This study aims to evaluate the cost of the 
initial responses of emergency departments, one of the most accessible and responsive 
units of health systems when a pandemic emerges. Therefore, this analysis aims to 
examine in detail how emergency departments responded to this extraordinary 
situation and the financial impacts of these responses.
Another important aspect of this study is the development of the methodology 
used in cost calculations. Hence, the study aims to calculate emergency department 
costs more accurately using various statistical methods and cost modeling techniques. 
This will provide both an academic and practical contribution and will help improve 
the methods used in calculating health service costs.
In addition, by providing a detailed analysis of the variables that affect the cost 
of emergency services during the pandemic, it aims to provide information that will 
guide health service providers and policy makers for more effective use of resources. 
This information can be used to make health systems more resilient and effective in 
crisis situations like a pandemic.
One more last aim is to increase the scientific and practical knowledge 
necessary to understand the cost and management of health services and to contribute 
to the existing literature in this field. This contribution will play an important role in 
increasing the efficiency and effectiveness of health services by providing a better 
understanding of the factors that affect the cost of health services. In this way, this 
research can help health services better prepare for future pandemics and other crises.
Materials And Methods: This research covers patients who applied to the 
Covid-19 Emergency Medicine Clinic of Süleyman Demirel University Medical 
School Hospital between August 1, 2020, and October 31, 2020. Our study examined 
the files of 1976 patients, particularly those with Z03 (Medical observation and 
evaluation of suspected cases) and U07.3 (Covid-19, virus not identified) diagnosis 
codes. Using the hospital information system, the medical records of these patients 
were scanned in detail. 1960 patients with complete cost information and other medical 
information were included in the study. In this study, patients' demographic 
information (age, gender), comorbid diseases, laboratory test needs, HRCT requests, 
consultation requests, medical treatment status needs, and SARS-CoV-2 PCR test 
results were examined according to patients' clinical outcomes.
After the patient data were recorded, this information was collected in a 
worksheet in the Microsoft Excel program. Later, this worksheet was analyzed using 
IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 29.0. The statistical 
significance of the data was determined through both non-parametric and parametric 
tests. In addition, relationships between variables were examined with random forest 
importance analysis and multiple linear regression analysis.
Findings: The study included 1960 patients. Among all, no statistical 
significance was found between the costs of women and men (p=0.057). In the nonparametric tests performed, it was observed that age, the presence of comorbid diseases 
(diabetes mellitus, hypertension, cardiovascular diseases, asthma-COPD, malignancy, 
and other group diseases), and the positive result of SARS-CoV-2 PCR test have 
increased the cost. It was also notable that laboratory requests, HRCT requests, 
consultations, and applying treatment in the emergency department directly affect the 
cost. Although there was no significant difference between patient costs in terms of 
clinical outcome, the cost of patients hospitalized in non-covid-19 services was 
marginally higher than discharged patients (p=0.053).
Conclusion: The pandemic has changed the way hospitals operate, restricting 
some services and dedicating many departments to Covid-19 treatment. This academic 
study is working on a cost analysis of a university hospital's emergency department 
during the Covid-19 pandemic.
The research analyzes the effects of patients' characteristics on cost based on 
Covid-19 emergency department patient applications. Despite the higher number of 
male applications, no significant cost difference has been detected based on gender. 
While the applications of patients in the 25-49 age range were found to be high, it was 
observed that the costs of the group aged 75 and over were higher. This finding shows 
that age significantly affects the cost.
Due to patients' needs for additional health services such as comorbid diseases, 
additional laboratory tests, imaging, and additional treatments, costs have increased. 
Factors such as laboratory tests, imaging, treatment, and consultation directly affect 
patient costs.
According to the cost analysis of the SARS-CoV-2 PCR test, it was observed 
that the costs of patients who are PCR positive are higher than those who are negative. 
It is thought that the cost of positive cases has increased due to the higher examination 
and treatment costs.
In clinical outcomes, no general difference was seen among Covid-19 
emergency service costs. This situation can be explained by the fact that patients 
suspected of Covid-19 during the pandemic process are generally examined and 
imaged.
The aim of the research is to determine the costs of Covid-19 emergency 
services and to use the results to contribute the development of health services and 
health policies. The results obtained aimed to provide a basis for presenting new ideas 
for health processes and preparing better for pandemics. It also aims to be prepared for 
potential pandemics that may be encountered in the future.