Nane (Mentha spicata L.) distilasyon artık materyallerinin biyoaktif özelliklerinin belirlenmesi
Determination of bioactive properties of mint (Mentha spicata L.) plus materials
Yazar: ELMAS PADAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAM
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Akdeniz havzasında yetişen ve ekonomik değere sahip tıbbi aromatik bitkiler barındıran Lamiaceae familyasının bir üyesi olan nane (Mentha spicata), uçucu yağ üretiminde önemli bir kaynaktır. Nane bünyesinde %0,1 oranında uçucu yağ bulundurmaktadır ve bu yağ elde edildikten sonra kalan hidrosol ve posa kullanılmadan atılmaktadır. Bu tez çalışmasında nane uçucu yağı üretimi sonrası kalan artık materyallerin biyoaktif özellikleri belirlenip, materyallerin geri kazanılarak lipit oksidasyonunu engellemedeki potansiyelinin araştırılması hedeflenmiştir. Nane 4 saat boyunca hidrodistilasyon işlemine tabi tutulmuş ve 30, 60, 90, 120, 150, 180, 210 ve 240. dakikalarda hidrosolden örnekler alınmıştır. En yüksek fenolik madde miktarı (1143 mg GAE/ 100 mL hidrosol) ve antioksidan aktivite değerlerine (1738,5-2802 mg TE/100 mL hidrosol) 120 ve 150. dakikalarda ulaşılmıştır. Yağ örneklerine eklemek amacıyla posa ve hidrosol etanol ve toz hidrosol MetOH ekstraktları hazırlanmıştır. Elde edilen ekstraktlar, ekstrakt yağ oranı 1000 ppm olacak şekilde keten tohumu ve ayçiçeği yağlarına eklenerek etüvde 70 oC'de oksidasyona tabi tutulmuştur. Keten tohumu yağından 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7. günlerde, ayçiçeği yağından 0, 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13 ve 15. günlerde örnekler alınmıştır. Örneklerin peroksit ve p-anisidin değerleri hesaplanarak ekstraktların lipit oksidasyonunda gösterdiği etki değerlendirilmiştir. Ekstrakt eklenmemiş kontrol örneği ve ekstrakt eklenmiş deney örneklerinin peroksit ve p-anisidin sayısı değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Ekstraktların 70 oC'lik ortamda keten tohumu yağı ve ayçiçek yağında prooksidan etki yaptığı gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Nane, Distilasyon, Fenolik Bileşikler, Lipit oksidasyon, Atık Değerlendirme

Abstract:
Peppermint (Mentha spicata), a member of the Lamiaceace family, which is grown in the Mediterranean basin and contains medicinal aromatic plants, is an important source of essential oil production. Peppermint contains 0,1% essential oil and after this oil is obtained, the remaining hydrosol and pulp are removed without using. In this thesis, it was aimed to determine the bioactive properties of residual materials after the production of peppermint essential oil, and to investigate the potential of the materials in preventing lipid oxidation by revering them. Mint was subjected to hydrodistilation for 4 hours and samples were taken from the hydrosol at 30, 60, 90, 120, 150, 180, 210 and 240 minutes. The highest amount of phenolic substance (1143 mg GAE / 100 mL hydrosol) and antioxidant activity values (1738,5-2802 mg TE / 100 mL hydrosol) were reached in 120 and 150 minutes. Pulp and hydrosol ethanol and powder hydrosol MetOH extracts were prepared to add to oil samples. The obtained ethanol extracts were added to flaxseed oil and sunflower oil with the extract oil rate as 1000 ppm and subjected to mandatory oxidation at 70 oC in the oven. Samples were taken from flaxseed oil on days 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 and 7 and sunflower oil on days 0, 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, and 15 days. The effect of the extracts on lipid oxidation was evaluated by calculating the peroxide and p-anisidine values of the samples. A statistically significant difference was found between the peroxide and p-anisidine values of the control sample without extract and the extract sample with extract added (p <0.05). It was observed that the extracts had an effect of proxy in flaxseed oil and sunflower oil in an environment of 70 oC.

Keywords: Mentha, Distillation, Fenolic Compounds, Lipit Oxidation, Waste Disposal