Modern Arap edebiyatında mektup
The letter writing in the modern Arabic literature
Yazar: CUMA TANIK
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ADALAR SUBAŞI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap dili =   ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic

Özet:
"Modern Arap Edebiyatında Mektup" başlıklı bu çalışmanın amacı, klasik dönemlerden 20. yüzyılın sonlarına doğru Arap edebiyatında mektup sanatının serüvenini teorik ve pratik açılardan ortaya koymaktır. Ancak çalışmanın odak noktasını, isminden de anlaşılacağı üzere, modern dönem Arap edebiyatında kaleme alınan mektuplar oluşturur. 
Çalışmada öncelikle antik çağlardan modern dönemin sonlarına doğru Batı ve Türk edebiyatlarında mektubun tarihi örnek metinlerle birlikte kronolojik yöntemle ortaya konuldu. Daha sonra Cahiliye, Sadru'l-İslam, Emevîler, Abbasiler ve Memlukler dönemi olmak üzere Klasik Arap Edebiyatında mektup sanatının hangi koşullarda ortaya çıkıp geliştiği örnek metinler üzerinden değerlendirildi. 
Çalışmanın ikinci bölümünde, Arap edebiyatında mektup sanatını daha da ileriye taşıyan yazarlara ait mektuplaşmaların yer aldığı koleksiyonlar ve mektupların içeriklerine dair tespitlere yer verildi. Ayrıca "Kadın Yazarların Mektupları" başlığı altında, modern dönemde mektup yazan ve bu özelliği ile ön plana çıkan kadın yazarların mektuplaşmaları örnek metinler üzerinden incelendi.
 "Erken Dönem Modern Arap Edebiyatında Mektup" başlığı altında, 1899'dan başlayıp 1950'ye kadarki süreçte hatırı sayılır derecede mektup kaleme alan yazarlar tespit edilerek mektuplarda işledikleri konular ayrı başlıklar altında ele alındı. Mektupların dil ve üslup özellikleri metinlerle desteklenerek incelendi. 
"Geç Dönem Modern Arap Edebiyatında Mektup" başlığı altında ise 1968'den başlayıp 1989'a kadarki süreçte yine çok sayıda mektup kaleme alan yazarlar belirlendi. Yazarların mektuplarında ele aldıkları konular ayrı başlıklar altında, metin örnekleri üzerinden dil ve üslup özellikleriyle birlikte incelendi. 
Sonuç bölümünde, Arap edebiyatının klasik dönemlerden 20. yüzyılın sonlarına kadar uzanan süreçte, araştırmacılara ve okurlara sunduğu büyük mektup mirasının panoraması ortaya konuldu. Bu miras, Arap dünyasının kültürel ve entelektüel gelişimini anlamak açısından önemli bir kaynak oluşturur.

Anahtar Kelimeler: Modern Arap Edebiyatı, Klasik Mektup Sanatı, Modern Mektup Sanatı, Mekup, Risâle

Abstract:
From a theoretical and practical point of view, this study aims to explore the adventure of letter writing in Arabic literature from the classical period to the beginning of the 21st century. However, the focus of the study, as the name suggests, is on letters in modern Arabic literature. In the study, the history of letter writing in Western and Turkish literature from antiquity to the end of the modern period has first been traced in chronological order through sample texts. Then, the conditions under which the art of writing emerged and developed in classical Arabic literature, including the periods of Jahiliyya, Sadru'l-Islam, Umayyads, Abbasids and Mamluks, were evaluated through sample texts. 
The second part of the study was an analysis of the correspondence collections of the writers who were the pioneers of the art of writing in modern Arabic literature and the content of the letters. Furthermore, under the title "Women's Letters", the correspondence of women writers who wrote letters in modern times and came to the fore with this feature was analyzed through samples. 
Under the title "Letter Writing in Early Modern Arabic Literature", the authors who wrote a considerable number of letters between 1899 and 1950 were identified and the themes of these letters were discussed under separate headings. With the help of texts, the linguistic and stylistic features of the letters were analyzed. 
The authors who wrote many letters from 1968 to 1988 were identified under the title "Letters in Late Modern Arabic Literature". The most prominent themes in the letters of these writers have been given titles. And they were analyzed in terms of content, language, and style through sample texts.
In the conclusion, a panorama of the great letter-writing legacy that Arab literature has offered to researchers and readers from the classical periods to the late 20th century is presented. This legacy serves as an important resource for understanding the cultural and intellectual development of the Arab world. 

Key Words: Modern Arabic Literature, Classical Letter Writing Art, Modern Letter Writing Art, Letter Writing, Epistolary