Atmosferik partiküllerde iyon analizi ve istatistiksel değerlendirme
Determination of ionic compenents in atmospheric particulate matter and statistical evaluation of the data
Yazar: TUĞBA AYVAZ KAHRAMANTEKİN
Danışman: DOÇ.DR. TUNCAY DÖĞEROĞLU ; Y.DOÇ.DR. EFTADE GAGA
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, 2006 yılının Şubat ve Ağustos aylarında Eskişehirkent merkezinde toplanan partikül madde örneklerinde kütle ve iyon (Cl-, NO3-,SO42-, Na+ K+, NH4+, Mg2+, Ca2+) derişimleri belirlenmiştir. Partikül maddeörnekleri 24 saatlik zaman aralığında düşük hacimli bir örnekleyici kullanılaraktoplanmıştır. yon derişimleri kaba ve ince olmak üzere iki farklı fraksiyondaiyon kromotografisi kullanılarak belirlenmiştir. Şubat ve Ağustos aylarına aitortalama ince partikül kütle derişimleri 9,12 Âµg/m3 ve 6,35 Âµg/m3 iken kabapartikül kütle derişimleri 86,80 Âµg/m3 ve 51,20 Âµg/m3 olarak tesbit edilmiştir.Mg2+ ve Ca2+ dışındaki iyonların tümünün derişimleri Şubat ayında her ikifraksiyonda da artmıştır. Eskişehir'deki iyon derişimlerinin meteorolojikparametre derişimlerine olan etkisini araştırmak için rüzgar sektör analiziyapılmıştır. Rüzgar sektör analizi sonucunda Şubat ayında gözlemlenen iyonderişimlerine kentin doğusundaki kaynakların, Ağustos ayındaki derişimlere isekentin batısındaki kaynakların katkıda bulunduğu gözlemlenmiştir. Korelasyonanalizi ve rüzgar sektör analizi sonucunda özellikle kaba partiküllerdeki NH4+,SO42- ve NO3- derişimlerinin şubat ayında kentin batısında yapılan tarımsalaktivitelerle ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan Şubat ayı için evselısınmanın da önemli bir kirletici kaynağı olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler : PM 2,5, PM 10, Anyon, Katyon, yon Kromatografisi

Abstract:
In this study, mass and ionic (Cl-, NO3-, SO42-, Na+ K+, NH4+, Mg2+, Ca2+)concentrations were determined in particulate samples which were collected inEskişehir city center in February and August. Twenty four hours particulatematter samples were collected using low volume air sampler. Ionic concentrationswere determined both in fine and coarse fractions using Ion Chromatography. Themean mass concentrations of fine particulate matter was found as 9.12 Âµg/m3 ve6.35 Âµg/m3 for February and August correspondingly. However, correspondingmean concentrations was 86.8 Âµg/m3 ve 51.2 Âµg/m3 for coarse particulate matter.Concentrations of all the ions except for Mg2+ ve Ca2+ were found to increase inboth fractions in February. Wind sector analysis was performed to investigate theaffect of winds on particulate matter ion concentrations. It was found that, inFebruary, sources in the east part of the city makes contribution to ionicconcentrations while in August pollutants were carried from west sector byprevailing winds. Based on wind sector and correlation analysis, it was found thatespecially for the coarse particles, concentrations of NH4+ ,SO42- and NO3- inFebruary were related with the agricultural activities taking place in west part ofthe city. Besides that heating activities were found to be another source ofpollution in February.Keywords: PM 2,5, PM 10, Anions, Cations, Ion Chromotography