Tüneller ve tasarım ilkeleri
Tunnels and design principles
Yazar: HASAN TAHSİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AHMET DURMUŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Tasarım = Design ; Tüneller = Tunnels

Özet:
Bayındırlık yapılarının bir sınıfını teşkil eden tünellerin; ulaşım, savunma, sığınma vedepolama gibi birçok amaçla inşa edildiği bilinmektedir. Günümüzde şehirlerin büyümesiyol standartlarının iyileştirilmesi, savunma ve sığınak ihtiyaçlarının artması, arazininengebeli ve/veya değerli oluşu gibi nedenlerle bu yapıların inşasına çok daha fazlagereksinim duyulmaktadır. Günümüz koşulları bundan böyle Türkiye'de yaygın olarakinşa edilen ulaşım tünelleri yanında savunma amaçlı tünellerin de yapımına önemverilmesi gerektiğinin düşündürmektedir.Bu yapıların tasarımları, yapısı çok karmaşık olan zeminle özel etkileşimlerinden dolayıdiğer yapılara göre daha fazla disiplin mensubu teknik elemanların teknik literatürdemevcut tasarım yöntemlerinden, ülke ekonomisiyle bağdaşan bir emniyeti sağlamayönünden en uygun olanını seçerek birlikte çalışmalarını gerektirmektedir.Bu çalışmanın temel amacı tüneller konusunda bir sentez çalışması yardımıyla buyapıların tasarımlarında kullanılan teknik literatürde mevcut, tanınmış bazı analitikyöntemleri aynı simgeler altında tasarımlarda kullanımlarını kolaylaştıracak şekildesistematik olarak açıklamaktır. Böylece tünelcilikte çalışan mühendislere zemin yapısınagöre uygun yöntemi seçme kolaylığı tanıyabileceği düşünülmektedir.Bu amaçla gerçekleştirilen çalışma üç asıl bölüm ve bir ekler bölümündenoluşmaktadır. Birinci bölüm genel bilgiler bölümü olup burada tünellerin tarihçesi,sınıflandırılması, yapım için gerekli incelemeler, zemine göre yöntem seçimi ve yapımesnasında karşılaşılabilecek sorunlar üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde tünelkaplamaları, bunların yapısal çözümlemesinde kullanılan tanınmış bazı ampirik ve analitikyöntemler aynı simgeler altında kullanımını kolaylaştıracak şekilde açıklanmakta, sonluelemanlar yöntemi hakkında bazı hatırlatmalar ile yöntemlerden birine ilişkin geliştirilenbilgisayar programıyla gerçekleştirilen sayısal uygulama da burada verilmektedir.Üçüncü bölüm sonuç ve önerilere ayrılmış olup bu son bölümü kaynaklar listesi ile birnal enkesitli tünelin yapısal çözümlemesi için geliştirilen bilgisayar programını ve ampirikyöntemlerin kullanımına ilişkin bazı çizelgelerin verildiği bir ekler bölümü izlemektedir.Anahtar Kelimeler: Tüneller, Kaplamalar, Tasarım, Yöntem, Analitik, Sayısal

Abstract:
It is known that tunnels, a kind of public works, are built for transportation, defendingand storing. Nowadays, it is required much more construction of these structures becauseof broadening of cities, stabilization of road standards, increasing of defence and shelterneeds, being uneven or/and valuable of land. In Türkiye, transportation tunnels are builtwidely. In addition, present conditions are required construction of defence tunnels.The design of tunnels requires a cooperative study of engineers from different branchesmore than other types of structures because of a special interaction between the tunnel andthe ground.The principle goal of this study is to make synthesis study concerning subject of tunnelsand explain systematically known analytical methods used design of this structures byeasing their usage with same symbols by means of this study. Thus, it is thought thatengineers working subject on tunnel are provided for choosing suitable method compatiblewith ground.The study performed for this purpose includes three main chapters and one appendix.In the first chapter short history and classification of tunnels, essential investigations forconstruction, choosing method compatible with ground and encountered problems duringconstruction are emphasized. In the second chapter, information about tunnel lining isgiven and some known analytical and empirical methods used in their structural analysisare explained by using same symbols. Furthermore, some reminding about finite elementmethods is presented and numerical applications for one of the analytical methods aremade by developed computer program in this chapter.The main results and suggestions are summarised in the third chapter and this lastchapter is followed by the list of references and an appendix including source code ofprogram developed for structural analysis of a tunnel lining and charts for empiricalmethods.Key Words: Tunnels, Linings, Design, Method, Analytical, Numerical