Ankara Milli Kütüphane'de yer alan 5179 no'lu falname nüshası
In no falname copy of the National Library, Ankara 5179
Yazar: ESRA GENCEL
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRAY ÖZBEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Falname = Fal-name ; Hurşid-name = Hurşid-name ; Kütüphaneler = Libraries ; Milli kütüphaneler = National libraries ; Minyatür = Minyature ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
İnsanın doğasında var olan merak duygusu, kişiyi bilinmeyeni ve geleceği öğrenmeye yöneltmiştir. Bu merakı giderebilmek, gizli olanı ortaya çıkarmak için çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Kullanılan bu yöntemlerden biri de faldır. Fal, hemen her kültürde, her dönemde yıldızlardan, bitkilerden, hayvan kemiklerinden insanların uzuvlarından, gökyüzü olayları gibi çeşitli yollarla bakılarak kabul görmüştür. Zaman içerisinde fala bakmak için hazırlanmış olan kitaplar yani falnameler de ortaya çıkmıştır.Ankara Milli Kütüphane'de bulunan 5179 No'lu falname nüshası bir çeşit kura falı olup Hurşidname adını taşımaktadır. Eser ?Hurşid? kelimesini oluşturan harflere kura atılması ve bu harflerin eser içerisinde bulunan çeşitli hayvan ve peygamberlere atıfta bulunması yoluyla çalışmaktadır.Yazarının ve nakkaşının bilinmediği eser içerisinde 89 adet minyatür bulunmaktadır. Bu minyatürler: iki adet gezegen; yirmi dördü peygamber olmak üzere yirmi beş adet insan tasviri ve altmış iki adet hayvan tasvirinden oluşmaktadır. Söz konusu minyatürler başkent üslubundan oldukça uzak, basit şekilde betimlenmişlerdir.Çalışmamız 16. yüzyıl Osmanlı minyatür sanatı içerisinde değerlendirilen bu falnamenin, Osmanlı falnamecilik geleneğindeki yerini belirleyerek bu gelişim çizgisine katkılarının ortaya konması ve sahne tasvirlerinin ikonografisini yaparak Türk minyatür sanatı içerisinde bir halkanın daha tamamlanmasını amaçlamaktadır.Anahtar Kelimeler: Minyatür, Fal, Falname, Hurşidname.

Abstract:
Curiosity which is an intrinsic feeling of the human being has made individuals try to learn about the future. Different methods has been used to satisfy curiosity, and reveal secrets. One of the methods which is used is fortune telling. Fortune telling has been generally accepted in almost every cultures throughout the history. It has been performed by means of stars, plants, animal bones, astornomic phenomena and parts of the human body . In time, some books called falnama appeared to tell fortune.A falnama, a kind of ?draw presage?, (number 5179) in the National Library in Ankara, is called Hurşidname. This work operates drawing the letters of the word `hurşid? randomly and connecting the drawn letters to various animals and the name of the prophets in the book.The book , the author and the muralist of which is unkonwn, contains eighty-nine miniatures. The miniatures consist of two planets, descriptions of twenty-five humans (twenty-four of them are prophets) and two animals. These miniatures , very different from the style of the capital city, are described in a simple way.Assuming the falnama is a part of the Art of Ottoman Miniature of the 16th century, the aim of this thesis is to make a contribution to the Art of Turkish Miniature spotting the place of the falnama in the tradition of Ottoman fortune-telling books, specifying its contrubition to this development and illustration of the descriptions of the scenes.Key words: Miniature, Fortune-telling, Falnama, Hurşidname