Uluslararası ilişkilerde Neo-Gramşiyan yaklaşım: Robert W. Cox ve eleştirel teorisi
Neo-Gramscian approach in international relations: Robert W. Cox and his critical theory
Yazar: DOĞAN ARAR
Danışman: PROF. DR. NEZİR AKYEŞİLMEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cox, Robert W. = Cox, Robert W. ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Neo-Gramscian = Neo-Gramscian ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışma Robert W. Cox ve onun Neo-Gramşiyan eleştirel uluslararası ilişkiler teorisini incelemektedir. Uluslararası İlişkilerin geleneksel yaklaşımlarının aksine eleştirel teori, uluslararası sistemdeki yapısal eşitsizliklerin ortaya çıkarılması ve bireyin özgürleşmesi olasılığını öncelemektedir. Teoriyi her zaman birileri ve bazı amaçlar için olarak tanımlayan Cox'un eleştirel nitelikli teorisi de, Uluslararası İlişkilerde egemen realist teori ve pozitivist epistemolojisine alternatif bir bakış açısı teşkil etmektedir. Bir diğer ifâdeyle Cox, uluslararası ilişkilerde sorun çözme amacından öte, sistemin mevcut durumunu eleştirme ve dönüştürme arayışı içindedir. Tüm bu noktalardan hareketle çalışmanın ilk bölümünde teorisinin daha rahat anlaşılabilmesi için, Cox'a esin kaynağı olan Antonio Gramsci'nin hegemonya, sivil toplum, organik aydınlar ve tarihsel blok kavramları irdelenmiştir. Ek olarak Uluslararası İlişkilerde Gramsci'den etkilenen diğer teorisyenler ve önemli çalışmaları da ihmâl edilmemiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Uluslararası İlişkilerde eleştirel teorinin kapsamı ve içeriği üzerinde durulmuştur. Her şeyden önce disiplinlerarası niteliğe sahip olan eleştirel teorinin tarihsel ve felsefî köklerine inilmiştir. Bu bağlamda Kant'tan Marx'a, Frankfurt Okulu'ndan Habermas'a dek eleştiri geleneği içerisinde yer edinmiş çeşitli düşünür ve ekollerin çalışmalarına temas edilmiştir. Uluslararası İlişkiler disiplininde eleştirel teori geleneğinin önde gelen isimlerinden Linklater, Hoffman, Ashley ve Neufeld'in çalışmaları ise ayrı bir parantezde değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son bölümde Robert W. Cox ve eleştirel teorisi mercek altına alınmıştır. Bu çalışmanın amaçları doğrultusunda Cox'un Uluslararası İlişkilere kazandırdığı sorun çözücü-eleştirel teori ayrımı, tarihselci yöntemi ve tarihsel materyalizmi, tarihsel yapılar ve dünya düzeni yaklaşımı, hegemonya kavramı analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası İlişkiler, Robert W. Cox, Eleştirel Teori, Neo-Gramşiyan Yaklaşım

Abstract:
This study examines Robert W. Cox and his Neo-Gramscian critical theory of international relations. Contrary to traditional approaches of International Relations, critical theory prioritizes to reveal structural inequalities in the international system and possibility of the emancipation of the individual. Cox, who defined the theory as 'always for someone, and for some purpose', and his theory also constitute an alternative perspective to the dominant realist theory and its positivist epistemology in International Relations. In other words, Cox seeks to criticize and transform the current situation of the system beyond problem solving in international relations. Based on all these points, in the first part of the study, the concepts of hegemony, civil society, organic intellectuals and historical bloc of Antonio Gramsci, who was the source of inspiration for Cox, were scrutinized in order to understand his theory more easily. In addition, other theorists who were influenced by Gramsci in International Relations and their important works were not neglected. In the second part of the study, the scope and content of critical theory in International Relations were emphasized. Because of the its interdisciplinary nature, the historical and philosophical roots of critical theory were traced. In this context, the works of various thinkers and schools that took place in the tradition of criticism from Kant to Marx, from Frankfurt School to Habermas were mentioned. The works of Linklater, Hoffman, Ashley and Neufeld, who are the leading names of critical theory tradition in the discipline of International Relations, were evaluated in a separate parenthesis. In the third and last chapter, Robert W. Cox and his critical theory were researched. For the purposes of this study, Cox's problem solving and critical theory distinction, historicist methodology, historical materialism, historical structures and world order approach, and the concept of hegemony were analyzed.

Key Words: International Relations, Robert W. Cox, Critical Theory, Neo-Gramscian Approach