Gebe kadınların diyet örüntüleri, diyet kalite indeksleri ve sağlıklı yeme indekslerinin belirlenmesi
Determination of pregnant women?s dietary pattern, diet quality index and healthy eating index
Yazar: LALE SARİYE AKAN
Danışman: PROF. DR. METİN SAİP SÜRÜCÜOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Beden ölçü tablosu = Body scale table ; Besleme = Feeding ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education

Özet:
Bu araştırma; gebe kadınların besin tüketim örüntülerinin incelenmesi, öğün örüntülerinin analizi ve besin ögesi tüketim önerileri çerçevesinde diyet kalite indeksi (DKİ) ve sağlıklı yeme indeksi (SYİ) saptanması amacıyla planlanmıştır. Araştırma, rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen kadın hastalıkları ve doğum polikliniklerine başvuran ve çalışma şartlarına uygun olan gönüllü 240 sağlıklı gebe kadın (Her üç trimester ve kontrol grubu için 80 kadın katılmıştır) üzerinde yürütülmüştür. Veriler, gebeler hakkında genel bilgileri, beslenme alışkanlıklarını, boy uzunluğu, vücut ağırlığı ölçümlerini, besin tüketim sıklıklarını içeren anket formu ile toplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan tüm katılımcıların, bir günlük besin tüketim kayıtları alınmış ve bazı hematolojik parametreleri ile kan basıncı değerleri incelenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, Windows SPSS 13.0 istatistik programı kullanılmıştır. Veriler, gebelik dönemlerine göre değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre kadınların ortalama yaşı 28.48±4.68 yıldır. Birinci trimesterdeki gebeler çoğunlukla (%73.8) günde üç öğün, ikinci trimesterdeki gebelerin %93.8'inin, üçüncü trimesterdekilerin %87.5'inin günde iki öğün tükettikleri bulunmuştur. Gebelik süresinde oluşan toplam BKİ değişimi 2.11±0.55 kg/m2'dir. Gebelerin son iki trimesterde total kolesterol, trigliserid, LDL ve HDL değerlerinde anlamlı artış tesbit edilmiştir. DKİ'ye göre yeterli-iyi beslenen gebeye rastlanmamıştır. Yetersiz beslenen gebelerin % 63.8'i birinci trimesterde yer almaktadır. SYİ'ye göre yeterli- iyi beslenen bir gebeye ikinci trimesterde rastlanmıştır. Geliştirilmeli- orta düzeyde olan gebelerin %86.3'ü ikinci trimesterde, %70.0'i birinci ve üçüncü trimesterdedir. G-DKİ'ye göre yetersiz-kötü beslenen gebelerin %55.0'i birinci trimesterde; geliştirmeli-orta düzeyde olan gebelerin %57.5'i ikinci trimesterdedir. Beslenme biliminde yapılan çalışmalarda annenin diyet örüntüsünün bebeğin sadece sağlığının korunması ve gelişmesi değil, hastalık riskini azaltmada da potansiyel etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Anne ve bebek beslenmesinde yapılan yanlışların önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasında en önemli ve etkili yöntem beslenme eğitimidir. Eğitimin yaygın ve sürekli olması amacına ulaşmasında önemli etkenlerdir.

Abstract:
This study was carried out to analyze pregnant women's food consumption patterns and to identify the diet quality and healthy eating indices within the framework of meal patterns analysis and recommendations on food element consumption. The present study was carried out with randomly selected 240 healthy pregnant women (Trimester I (80 women), Trimester II (80 women), and Trimester III (80 women), 80 healthy, non-pregnant women) who applied to gynecology and obstetrics clinics and met the selection criteria. Data were collected via a questionnaire. The questionnaire included general information on the pregnant women, their nutritional habits, height, weight measurements, food consumption frequencies. The daily nutritional consumption records of all the participants were obtained and certain hematological parameters were analyzed. In data analysis, Windows SPSS 13.0 was used. Data were evaluated according to pregnancy periods. The mean age of the female participants was 28.48±4.68. It was found that while most pregnant women in the first trimester (73.8%) had three meals a day, 93.8% of the pregnant women in the second trimester and 87.5% of the pregnant women in the third trimester had two meals a day. The total change in BMI during pregnancy was 2.11±0.55 kg/m2. An increase was observed in the total cholesterol, triglyceride, LDL, and HDL levels in the last two trimester.Over half of malnourished pregnant women (63.8%) are in the first trimester. There is only one adequate well-nourished pregnant woman by SYI, who is in the second trimester. An important part of pregnant women at moderate- developing level (86.3%) are in the second trimester, while 70.0% are in the first and thrid trimester. Nearly half of bad- malnourished pregnant women (55.0%) are in the first trimester, 57.5% of pregnant women at developing- moderate level are in the second trimester. The literature suggests that the dietary pattern of the mother is not only an important factor in the preservation and improvement of babies' health, but it could also reduce the risk of disease. Nutrition education is the most important and the most effective method in preventing nutrition mistakes and increasing the quality of live among mothers and babies. A widespread and continuous application is very important in ensuring that nutrition education brings about desired results.