Klasik dönemden bugüne tefsirde usul farklılığı (Mukatil B. Süleyman İle Muhammed Abid el-Câbirî örneği)
From the classical period to today distinctness of method in tafsir (example of Mukatil İbn Suleiman and Muhammad Abid el-Jabiri)
Yazar: MUHAMMED HAYRİ ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhammed Abid el-Cabiri = Muhammed Abid el-Cabiri ; Mukatil bin Süleyman = Mukatil bin Süleyman ; Tefsir = Commentary ; Usul = Rhytm ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in muhataplarınca daha iyi anlaşılabilmesi için onu tefsir etme
ameliyesi henüz nüzul döneminde Hz. Peygamber (s.a.s.) tarafından yapılmaya başlamış
ve günümüze dek devam edegelmiştir. Bu süreç içerisinde müfessir ulema tarafından
sayısız tefsirler yazılmıştır. Ancak her tefsirin müfessirin aklını ve dönemin kültürünü
yansıttığı müsellemdir. Dolayısıyla her yeni tabakada tedvin edilmiş olan tefsirlerin
birbirinden farklı olması kaçınılmaz olup bu farklılık ve değişim günümüze dek
süregelmiştir. Değişimin sosyal bir gerçek olduğundan yola çıkarak hazırlanan bu tezde
klasik dönemden günümüze müfessirlerin tefsir yapma usullerinde nasıl bir değişimin
meydana geldiği ele alınmıştır. Bu çerçevede en erken dönem tefsir olarak ikinci tabaka
müfessirlerinden ve etbau't-tâbiîn neslinden olan Mukâtil b. Süleyman'a ait Et-Tefsîru'lKebîr mukayesenin klasik dönem vechesini teşkil etmiştir. Günümüz tefsirleri vechesini
ise eserleriyle son dönem İslam kültür dünyasına etki etmiş olan ve on beşinci tabaka
müfessirlerinden Muhammed Âbid el-Câbirî'nin Fehmu'l-Kur'ani'l-Hakîm adlı tefsiri
oluşturmuştur. Tefsirler arasındaki mukayese üç bölümde ele alınmış olup her iki
müfessirin yaşadığı tarih ve coğrafya ve tefsirde ikinci ve on beşinci tabaka hakkında
bilgi verildikten sonra birinci bölümde mukayeseye esas müfessirlerin Kur'an'ı nasıl
tanımladıkları ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Ardından tefsir usulüne dair çeşitli
konulara bakış açıları mukayese edilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise müfessirlerin
tefsir yapma ameliyelerinde Kur'an'ın bağlamına ne denli önem verdikleri incelenmiştir.

Abstract:
In order for the Qur'an to be better understood by its interlocutors, the work of
tafsir of it began to be done by Hz. Muhammed during the period of revelation and has
countinued to this day. During this process, numerous tafsir were written by interpreter
scholars. But its a fact that every tafsir reflects the mind of the interpreter and the culture
of the era. Therefore it is inevitable that the tafsir compiled in each new period will be
diffrent from each other and this diffirence and change has countinued to this day. In this
thesis prepared based on the fact that change is a social fact, it is discussed how a change
occured in the methods of tafsir of interpreters from the classical period to the present
day. In this context he presetend the classical views of the al-Tafsir al-Kabir comparison
belonging Muqatil ibn Sulaiman who was one of the second layer interpreter and atbatu'ttabiin's generation as the earliest compiled tafsir. The direction of modern tafsir was
formed by the tafsir named Fahmu'l Qur'an al Hakim of Muhammed Abid el-Jabiri one
of the fifteenth level interpreters who had an influence on the Islamic culture World the
last period with his works. The comparison between tafsirs has been discussed in three
chapters and after giving information about the history, geography and second and
fifteenth generations of tafsir were provided the first chapter tried to reveal how the main
commentators defined the Qur'an. Then their viewpoints on various issues of tafsir were
compared. In the third and final chapter it is examined how important the interpreters are
to the context of the Qur'an in their tafsir