Ankara ili antikacılarında bulunan hesap işi işlemeler
Calculation work embroidery found in antique dealers in Ankara province
Yazar: BÜŞRA TOSUN
Danışman: PROF. DR. FATMA YETİM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Bu çalışmada Ankara ili antikacılarında bulunan hesap işi tekniği ile işlenen
eserler araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma ile geçmişte yapılmış hesap işi işlemeler çeşit, boyut, gereç, teknik, renk, motif ve kompozisyon özelliklerinin incelenerek belgelenmesi her geçen gün kaybolmaya yüz tutan Türk işleme sanatına yönelik örneklerin tespit edilerek ve  tanıtılarak yaşatılması amaçlanmıştır. Ankara'nın kültürel mirasının önemli bir parçası olan hesap işi işlemeli eserlerin günümüzde de yaşatılması amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, tarama modeli temel alınarak betimsel bir araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Kapsamlı bir literatür taraması ile Ankara'nın Ulus semtindeki antikacıların koleksiyonlarında yapılan incelemeler sonucu, 40 adet hesap işi eser tespit edilmiş, bu eserlerin teknik özellikleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Ankara'da üretilen bu tür eserlerin tarihsel süreç içindeki gelişimini ve Anadolu'nun zengin sanat mirasına olan katkılarını anlamamızı sağlamaktadır. Hesap işi işlemeli eserlerin büyük bölümünü peşkir, çevre ve uçkur oluşturmaktadır. Eserlerin türlerine göre daha çok pamuklu el dokumaları kullanılmıştır. İşlemelerin büyük çoğunluğunda bitkisel, nesneli ve geometrik bezemeler tercih edilmiştir. İşlemelerde çoğunlukla bordo, siyah, mor, açık yağ yeşili, turuncu, açık mor ve sarı sim tercih edilmiştir. İğne tekniklerinde genellikle düz hesap iğnesi, verev hesap iğnesi ve gözeme tekniğinin kullanıldığı bunların yanında yardımcı iğne tekniklerinden olan sim sarma, tel sarma, muşabak iğne tekniklerinin de tercih edildiği görülmektedir. Araştırmanın sonuç kısmında, bilgi formlarından elde edilen veriler incelenerek çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
ABSTRACT
In this study, works processed with the calculation technique found in antique dealers in Ankara province were included in the scope of the research. The research aimed to reveal the calculation work embroideries made in the past and to create ideas for new design examples to be made today and to be a part of the studies aimed at improving the education and training processes in the field of handicrafts. This study, which was carried out with the aim of keeping the calculation work embroidered works, which are an important part of Ankara's cultural heritage, alive today, was carried out with a descriptive research method based on the scanning model. As a result of a comprehensive literature review and examinations made in the collections of antique dealers in Ankara, 40 calculation work works were identified and the technical features of these works were analyzed in detail. Within the scope of the study, the types, dimensions, materials used in their production, techniques, color, motif and composition features and their current status were determined in detail. The findings obtained allow us to understand the historical development of such works produced in Ankara and their contributions to the rich artistic heritage of Anatolia. The majority of the works with hesap work embroidery are made of peşkir, halka and uçkur. Cotton hand-woven fabrics were mostly used according to the types of the works. Plant, object and geometric ornaments were preferred in the vast majority of the embroideries. Claret red, black, purple, light oil green, orange, light purple and yellow glitter were mostly preferred in the embroideries. It is seen that generally the straight hesap needle, diagonal hesap needle and gözme technique are used in needle techniques, and in addition to these, the auxiliary needle techniques such as sim wrapping, wire wrapping and musabak needle techniques are also preferred. In the conclusion part of the research, the data obtained from the information forms were examined and various suggestions were made.