Yaygın gelişimsel bozukluğu olan  bireylerde fonolojik farkındalık testi ile (FFT) değerlendirilmesi
Evaluation of individuals with pervasive developmantal disorders by phonological awareness test (FFT)
Yazar: FEYZA AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BENGİSU
İstinye Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Ses bilim = Phonology ; Yaygın gelişimsel bozukluk = Pervasive developmental disorder

Özet:
Bu çalışmada otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde Fonolojik Farkındalık Testi (FFT) değerlendirilmesiyle bireyler arasında fonolojik farkındalık becerileri arasında bir farkın varlığı ve yokluğunun anlaşılması ayrıca grup içinde fonolojik farkındalık becerileri arasında bir ilişki olup olmadığının incelenmesini amaçlayarak, değerlendirme sürecinde var olan durumu saptamak, terapiler süresince hangi alt becerilerin, başlıkların çalışılması gerektiğine yönelik bir harita görevi göstermek amaçlanmıştır. Çalışmada 6;0 ile 8;11 yaş aralığında otizm spektrum bozukluğu olan 30, tipik gelişim gösteren 30 olmak üzere toplam 60 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu (DBF), Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Ölçeği (M-CHAT), Sesletim Tarama Alt Testi (SET), Bir İnsan Çiz Testi, Peabody Resim Kelime Testi ve Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi (FFT) kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar; normal gelişim gösteren grubun FFT puanları, otizm spektrum bozukluğu olan grubun FFT puanlarından anlamlı şekilde daha fazladır. FFT alt testleri olan on altı başlığı gruplar arasındaki incelemede; sözcük birleştirme, sözcük ayırma, sözcük atma, kafiye üretme, baştaki fonemi bulma, fonem ayırt etme, fonem bölme, fonem silme, fonem ekleme, başlıklarında çalışma grubunun kontrol grubuna göre daha düşük puan aldığı bulunmuştur. Sözcük satma, sözcük bölme sondaki fonemi bulma, fonem silme başlıklarında anlamlı bir fark yoktur.
Fonolojik farkındalık becerilerinin cinsiyet, kronolojik yaş, anne/baba eğitim düzeyi (ilköğretim/üniversite), sosyoekonomik düzeyin anlamlı ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fonolojik farkındalık becerilerinin alıcı dil becerileriyle anlamlı ilişki, zihin gelişim seviyeleriyle anlamlı olmayan bir ilişki, artikülasyon becerileriyle otizm spektrum bozukluğu olan grupta anlamlı ilişki, normal gelişim gösteren grupta anlamlı bir ilişki olmadığı gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Fonolojik farkındalık, Otizm spektrum bozukluğu, artikülasyon, fonoloji

Abstract:
In this study, with the evaluation of the Phonological Awareness Test (FFT) in individuals with autism spectrum disorders, it was aimed to understand the presence and absence of a difference between phonological awareness skills among individuals, as well as to examine whether there is a relationship between phonological awareness skills within the group, to determine the existing situation in the evaluation process, to use therapies. It is aimed to show a map task about which sub-skills and titles should be studied during the course of the study. The study was carried out with a total of 60 participants, 30 with autism spectrum disorder and 30 with typical development, between the ages of 0-6 and 8-11. Demographic Information Form (DBF), Modified Early Childhood Autism Scale (M-CHAT), Pronunciation Screening Subtest (SET), Draw a Human Test, Peabody Picture Vocabulary Test and Turkish Phonological Awareness Test (FFT) were used as data collection tools.
The results obtained from the study show that the FFT scores of the normally developing group are significantly higher than the FFT scores of the pervasive developmental disorder group. In the examination among sixteen titled groups with FFT subtests; It was found that the study group scored lower than the control group in terms of combining words, separating words, throwing words, producing rhymes, finding the initial phoneme, distinguishing phonemes, splitting phonemes, deleting phonemes, adding phonemes. There is no significant difference in the titles of selling words, splitting words, finding the ending phoneme, and deleting the phoneme.
It was concluded that there is a significant relationship between phonological awareness skills, gender, chronological age, mother/father education level (primary school/university), socioeconomic level. It was observed that there was a significant relationship between phonological awareness skills and receptive language skills, a non-significant relationship with mental development levels, a significant relationship with articulation skills in the group with autism spectrum disorder, and no significant relationship in the group with normal development.

Key Words: phonological awereness, autism spectrum disorder, articulation, phonology