Akciğer kanserli hastalarda stigma, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of stigma, depression, anxiety and quality of life in patients with lung cancer
Yazar: HANDE NUR EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kendini damgalama = Self stigmatization ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi onkoloji polikliniğine başvuran ya da onkoloji servisinde yatarak tedavi görmekte olan akciğer kanserli hastalarda stigma, anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyleri ve bunlarla ilişkili olabilecek faktörlerin incelenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik tipte planlanan bu çalışmada, hazırlanan anket Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında çalışmaya katılmayı kabul etmiş, dahil olma kriterlerini taşıyan hastalara, yüzyüze veri toplama yöntemi ile uygulanmıştır. Anketin bölümlerinde, bağımlı değişkenler olarak; Kanser Stigma Ölçeği (KSÖ), Fonksiyonel Yaşam Kalitesi Ölçeği (FYÖ) ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), bağımsız değişkenler olarak ise; akciğer kanserli hastaların sosyodemografik, klinikopatolojik özellikleri ve stigma, yaşam kalitesi ve depresyon anksiyete durumlarıyla ilgili olabileceği düşünülen psikolojik durumları, uyku kalitesi ile ilgili sorular ve uyku skalasından oluşmaktadır. 
Veri analizinde SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama±standart sapma şeklinde sunulmuştur. Analitik değerlendirmede; Kruskal Wallis testi, ANOVA testi, Mann Whitney U testi, bağımsız gruplarda t testi, lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir 
Bulgular: Araştırmada 151 akciğer kanserli hastaya ulaşılmıştır. Araştırma grubunun KSÖ Toplam puanı 32.9±9.0, FYÖ Toplam puanı 108.3±21.5, HADÖ Toplam puanı 12.7±8.7 olarak hesaplandı. Tekli analiz sonuçlarına göre; KSÖ Toplam puanı, 65 yaş ve altında olan, erkek, ilçede yaşayan, sigara içen ve bırakmış olanlar (sigara hiç içmeyen gruba göre), psikolojik sorunu olmayan, psikolojik ilaç kullanmayan hastaların anlamlı olarak daha yüksekti. FYÖ Toplam puanı; 65 yaş ve altında olan, ilçede yaşayan, ailesiyle yaşayan, çalışma hayatına devam eden, asgari ücretten fazla alan, Evre1/2 olan, kemoterapi ve cerrahi tedaviyi alan, uyku problemi olmayan, uyku skalası puanı altıdan fazla olan hastalarda anlamlı olarak daha yüksekti. HADÖ Toplam puanı; 65 yaş üstünde, il merkezinde ve yalnız yaşayan, bir işte çalışmayan, asgari ücretten az alan, uyku problemi olan ve uyku skalasında beş ve daha az puan alan hastalarda anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05).
Lineer regresyon analizi sonuçlarına göre; KSÖ Toplam veya alt ölçeklerinde, çocuk sahibi olma durumu ve sayısı, psikolojik ilaç kullanım durumu, yaşanılan yer, sigara paket/yıl, yaşam kalitesi, yaş, anksiyete ve depresyon, uyku durumu ile ilişki bulundu. FYÖ Toplam veya alt ölçekleri; uyku, stigma, anksiyete ve depresyon durumu, tedaviye uyum, evre, yaş, gelir durumu, psikolojik sorun, sigara paket/yıl ile ilişki saptandı. Son olarak HADÖ Toplam veya alt ölçeklerinin; yaşam kalitesi, uyku durumu, psikolojik sorun ve sigara paket/yıl ile ilişkileri anlamlı bulundu (p<0.05). 
Sonuçlar: Sigara ve damgalama arasındaki ilişki nedeniyle, sigara ile savaş yolunda atılan adımlarda, akciğer kanserli hastalarda yaşanan bu kötü etkileşimin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Öte yandan damgalama, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete arasında güçlü ilişkiler olabileceği görülmüştür. Bu sonuçlar akciğer kanserli hastalarda damgalama, anksiyete ve depresyonla başlayan yaşam kalitesi bozulması ve kötü sağkalımla sonuçlanan bir yolun göstergesi olabilir, bu konunun aydınlatılması için yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Kelimeler: Akciğer Kanseri Stigma, Yaşam kalitesi, Anksiyete, Depresyon

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the levels of stigma, anxiety, depression and quality of life in patients with lung cancer who applied to the oncology policlinic of Süleyman Demirel University Research and Application Hospital or who were hospitalized in the oncology service, and the factors that may be associated with them.
Materials and Methods: In this cross-sectional analytical study, the prepared questionnaire was applied to the patients who accepted to participate in the study between November 2020 and April 2021 and met the inclusion criteria, by face-to-face data collection method. In the sections of the questionnaire, as dependent variables; Cancer Stigma Scale (CSS), Functional Quality of Life Scale (FQLS), and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), as independent variables; It consists of sociodemographic and clinicopathological characteristics of patients with lung cancer and psychological states that are thought to be related to stigma, quality of life and depression and anxiety, questions about sleep quality and sleep scale.
SPSS 25.0 program was used in data analysis. Descriptive findings were presented as numbers, percentages, and mean±standard deviation. In analytical evaluation; Kruskal Wallis test, ANOVA test, Mann Whitney U test, independent groups t test, logistic regression analysis were used. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: In the study, 151 patients with lung cancer were reached. The total score of the research group was calculated as 32.9±9.0, FYS total score of 32.9±9.0, 108.3±21.5, HADS total score of 12.7±8.7. According to the results of single analysis; The CSS total score was significantly higher in patients aged 65 years and younger, male, living in the district, smokers and those who had quit (compared to the group who never smoked), without psychological problems, and not using psychological drugs. FQLS Total score; It was significantly higher in patients aged 65 and under, living in the district, living with their family, continuing their working life, earning more than the minimum wage, having Stage 1/2, receiving chemotherapy and surgical treatment, having no sleep problems, and having a sleep scale score of more than six. HADS Total score; It was significantly higher in patients over 65 years of age, living alone in the city center, not working at a job, receiving less than the minimum wage, having sleep problems and scoring 5 or less on the sleep scale (p<0.05).
According to the results of linear regression analysis; In the CSS Total or subscales, a relationship was found with the status and number of having children, psychological drug use, place of residence, cigarette pack/year, quality of life, age, anxiety and depression, and sleep status. FQLS Total or subscales; A relationship was found with sleep, stigma, anxiety and depression status, treatment compliance, stage, age, income status, psychological problem, and cigarette pack/year. Finally, HADS Total or subscales; The relationships with quality of life, sleep status, psychological problems and smoking pack/year were found significant (p<0.05).
Results: Due to the relationship between smoking and stigma, this bad interaction experienced in patients with lung cancer should also be taken into account in the steps taken to combat smoking. On the other hand, it has been observed that there may be strong relationships between stigma, quality of life, depression and anxiety. These results may be an indicator of a pathway that starts with stigma, anxiety and depression in patients with lung cancer, resulting in poor survival and deterioration in quality of life, new studies are needed to elucidate this issue.

Keywords: Lung Cancer Stigma, Quality of life, Anxiety, Depression