Diyabetik ayak gelişiminde periferal iskemi, oksidatif stres ve endotel disfonksiyonunun değerlendirilmesi
Investigation of peripheral ischemia, oxidative stress and endothelial disfunction during diabetic foot development
Yazar: DİDEM BARLAK KETİ
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN MUHTAROĞLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Albüminler = Albumins ; Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Endotelyum = Endothelium ; Lipid peroksidasyonu = Lipid peroxidation ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: Diyabetin kronik komplikasyonlarıyla oksidatif stres arasındaki ilişki, aşırı miktarda üretilen reaktif oksijen türleri (ROS)'nin neden olduğu doku hasarının, diyabetik ayak patogenezinde de önemli rol oynadığı görüşünü desteklemektedir. Bu hastalarda oksidatif stresin ortaya konulması, patogenezle ilişkili bazı mekanizmaların aydınlatılmasına ve yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine öncülük edebilir. Ateroskleroz ve iskemi, diyabetik ayak gelişimi ve amputasyon riskini artıran önemli faktörlerdir.Bu çalışma, diyabetik ayak patogenezinde oksidatif stresin ortaya konulması, yeni risk faktörlerinin belirlenmesi, hastaların ateroskleroz ve iskemi yönünden takibinde yeni belirteçlerin kullanılabilirliğini değerlendirmek amacıyla planlandı.Gereç ve Yöntem: Diyabetik ayak komplikasyonu bulunmayan 30 diyabetli ile diyabetik ayak tanısı alan 30 hasta ve kontrol grubu olarak da 30 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edildi. Amputasyon uygulanan hastalardan amputasyon öncesi ve sonrası toplam iki, diğer diyabetli hastalardan ve kontrollerden sadece bir kez kan alındı. Serum örneklerinde süperoksit dismutaz (SOD), paraoksonaz 1 (PON1) aktiviteleri ile malondialdehit (MDA), okside LDL (oxLDL), küçük yoğun LDL-C (sdLDL-C), asimetrik dimetilarjinin (ADMA), nitrik oksit (NO), iskemi modifiye albümin (İMA) ve plazmada endotelin-1 (ET-1) düzeyleri ölçüldü.Bulgular: Serum PON1 aktivitesinin diyabetli grupla karşılaştırıldığında, diyabetik ayak tanısı alan hastalarda azaldığı; ADMA, oxLDL, NO, % sdLDL-C, MDA ve İMA düzeylerinin arttığı belirlendi. Kontrole göre hasta gruplarında SOD aktivitesi azalırken, diyabetlilerde ET-1 düzeylerinin arttığı, ayrıca amputasyon uygulanan hastalarda amputasyon sonrası İMA düzeylerinde azalma olduğu görüldü.Sonuç: Yüksek MDA, düşük PON1 ve SOD aktiviteleriyle yansıtıldığı gibi oksidatifstresin diyabetik ayak patogenezinde önemli rol oynadığı; yüksek ADMA, NO, oxLDL, % sdLDL-C düzeylerinin ilerlemiş aterosklerozla ilişkili olabileceği; artmış İMA değerlerinin periferal iskemiyi yansıtan önemli bir belirteç olarak kullanılabileceği söylenebilir. Bu hastaların ateroskleroz ve periferal iskemi yönünden takibi; diyabetik ayak ve amputasyonların önlenmesi açısından önemli olabilir. Bütün bu parametrelerin birlikte çalışılarak, aralarındaki ilişkinin değerlendirildiği bu ilk çalışmayla literatüre katkı sağlanacağı düşünülebilir.Anahtar kelimeler: Diyabetik ayak, iskemi modifiye albümin, oksidatif stres, periferik arter hastalığı

Abstract:
Aim: There is a clear relationship between chronic diabetic complication and oxidative stress and this process is valid in tissue damage by production excess reactive oxygen species (ROS) which plays an important role in pathogenesis of diabetic foot.The recent findings of oxidative stress in these patients, illuminates some mechanism of pathogenesis and mediate the investigation of new treatment methods.Atherosclerosis and ischemia are significant factors in diabetic foot investigation and increasing of amputation risk.The aim of this study is putting the importance of oxidative stress in diabetic foot pathogenesis, determination of new risk factors and accordingly putting out of new markers for the atherosclerosis and ischemia.Materials and methods: 30 diabetic patients without diabetic foot complication and 30 diabetic patients with diabetic foot and also 30 healthy volunteers as a control group have placed in this study. The blood was taken twice in amputation group before and after amputation and just once in diabetic and control groups. Only ET-1 was analysed in plasma specimen and rest of the parameters superoxide dismutase (SOD), paraoxonase 1 (PON1) activities, malondialdehyde (MDA), oxidized LDL (oxLDL), small dense LDL-C (sdLDL-C), asymmetric dimethylarginine (ADMA), nitric oxide (NO), ischemia modified albumin (IMA) were analysed in serum samples.Results: When diabetic patients compared with patient also have diabetic foot, it was determined that serum PON1 decreased; however ADMA, oxLDL, NO, % sdLDL-C, MDA and IMA values increased. When the control group was compared with patient groups, SOD activity was decreased. However, plasma ET-1 levels were found to be increased in diabetics, in addition IMA levels were decresead in patients with diabetics foot after amputation.Conclusion: As reflected by high levels of MDA, low activities of PON1 and SOD, oxidative stress may play significant role in diabetic foot pathogenesis. High levels of ADMA, NO, oxLDL and % sdLDL-C may have connection with advanced aherosclerosis and increased IMA levels can be used as a marker in peripheral ischemia. The follow up of patients with atherosclerosis and peripheral ischemia important to be both diabetic foot and in addition amputation.It is important to say that this is the first research that analysis all of these parameter alltogether and evaluate the relationship between them and thus it provide new contribution to literature.Key Words: Diabetic foot, ischemia modified albumin, oxidative stress, peripheral arterial disease