Günümüz aile yapısında baba rolünün dini yaşantı üzerindeki etkisi bakımından kuşaklararası değerlendirilmesi
Intergenerational evaluation of the father's role in today's family structure in terms of its effect on religious life
Yazar: ELİF MERVE ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kuşaklar boyunca aktarılan özellikler ve baba-oğul ilişkisi çerçevesinde, baba rolünün erkek çocuğun dini yaşantısı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, bireylerin baba-oğul ilişkisine dair deneyimleri ve bu deneyimlerin dini yaşantıları üzerindeki etkileri, nitel araştırma yöntemi kullanılarak ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Araştırma deseni olarak, fenomenolojik desen ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve kartopu örneklemesi kullanılmıştır. Kuşaktan kuşağa hem aile içerisinde baba rolünün hem de babaların oğullarının dini yaşantıları üzerindeki rolünün değişimini değerlendirebilmek amacıyla toplamda 10 aile (30 kişi) olmak üzere, aynı aileden üç kuşakla (dede, baba ve oğul) görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel ve içerik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, birinci kuşaktan günümüze gelene kadar dini konular ve ibadet konusundaki hassasiyetin azaldığı ve kabuk değiştirdiği; annelerin babalara göre daha teşvik edici ve etkili olduğu anlaşılmaktadır. Zamanının büyük çoğunluğunu işe ayırmak zorunda kalan babalar, çocuklarının dini gelişimindeki rollerini annelere devretmek durumunda kalmıştır. Günümüzde, özellikle büyük şehirlerde ibadet etme konusunda zayıflamalar olduğu ve buna bağlı olarak, en önemli rol modeli babası olan erkek çocukların model bulmakta zorlandığı ve gerekli etkileşimi yaşayamadıkları görülmüştür. Birinci kuşakta katılımcıların namaz ibadeti konusunda sahip olduğu hassasiyet ve devamlılık diğer kuşaklarda gittikçe azalarak etkisini kaybetmiş gibi görünmektedir. Kuşaklararası etkileşim boyutuna yakından baktığımızda, baba rolünde görülen değişimlerle birlikte babadan oğula dini konularda etkileşimin azaldığı ifade edilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of the father's role on the religious life of the son, within the frame of father-son relationship and the characteristics transferred from father to son through generations. In accordance with this purpose, experiences of individuals about their father-son relationship and the effects of these experiences on their religious lives, were tried to be revealed by using qualitative research method. Phenomenology model is preferred and maximum variation and snowball sampling from the methods of purposeful sampling is used throughout the study. In order to evaluate the changing role of fathers within family, especially in terms of their role in their son's religious life from generation to generation, interviews were conducted with three generations (grandfather, father and son) from ten family (in total thirty person). The obtained data is analyzed with descriptive and content analysis. As a result of the analysis, it is understood that sensitivity towards religious issues and worship decreased and changed from the first generation to the present day. It is understood that mothers are more encouraging and effective than fathers. Fathers who had to devote most of their time to work, transfer their responsibility in the religious development of their children to mothers. It has been observed that there is a weakening in worship, especially in big cities, and accordingly, boys have difficulty in finding a model. The sensitivity and continuity that the participants in the first generation had, regarding worship seem to have gradually diminished and lost its effect in the other generations. When we look closely at the dimension of intergenerational interaction, it can be stated that with the change in the role of the father, the interaction between fathers and sons on religious issues has decreased.