Toplumsal cinsiyet bağlamında Kastamonu'da köçeklik ve köçek müziği
The practice of köçek and music of köçek in Kastamonu in the context of gender
Yazar: TURGAY GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YAVUZ YÜKSELSİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Kastamonu = Kastamonu ; Köçekler = Frivolous person ; Köçekçeler = Köçekçeler ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik kültürü = Music culture ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Köçek, biyolojik erkek tarafından 'eteklik' giyilerek sunulan bedensel performansçı olarak tanımlanabilir. Köçekler 17. yüzyıldan günümüze kadar görünürlüğü devam eden ancak bununla birlikte kültürel pratikleri ve göstergeleri hararetle tartışılan performansçılardır. Osmanlı imparatorluğu döneminde, 1850'li yıllarda, çıkarılan bir kanun gereği köçekler/köçek kollarının saraydan ve İstanbul'dan zorunlu göçe uğratıldığı bilinmektedir. Geçmişte çocukluk döneminde başlanan köçeklik (8-10 yaş) "bıyık terlediğinde" bırakılan/terk edilen ya da rol değiştirilen hem dans hem de bir müzik pratiğidir. Bugün Anadolu sosyo-kültürel coğrafyasının farklı bölgesel alanlarında varlığını devam ettiren köçeklik, çoğunlukla Kastamonu ve çevresinde görülmektedir. 
Müzik eşliğinde dans eden erkeğin "kadınsı" performansı toplumsal cinsiyet tartışmalarının da merkezine oturur. Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetin aksine, toplumsal olarak tanımlanmış erillik ve dişillik kavramlarıyla bağlantılıdır ve bireyin biyolojik cinsiyetinin doğrudan bir sonucu olmak zorunda değildir. Bu bağlamda bu çalışma, literatür taraması ve kütüphane çalışmasının yanı sıra Kastamonu ili Cide ve Şenpazar ilçelerinde devam ettirilen köçeklik ve köçek müziğinin etnografik yöntem ile araştırıldığı etnomüzikolojik bir metindir. Bu çalışmanın amacı; "eteklik giyen erkek" olarak müzik eşliğinde dans eden köçekleri ve köçeklik pratiğini hem toplumsal cinsiyetin oluşumunda ve toplumsal rollerin açığa çıkarılmasında hem de müziksel pratiklerin nasıl gerçekleştiği çerçevesinde incelemektir. Ayrıca kullanılan çalgılar, repertuar, seslendirme pratiği, çalım teknikleri gibi geniş bir müziksel pratikler dizisi çalışmanın amacı içerisinde yer almaktadır.

Abstract:
Köçek can be defined as a physical performer presented by a biological man wearing a 'skirt'. Köçeks are performers whose visibility has been continuing from the 17th century to the present, but their cultural practices and indicators have been heatedly discussed. It is known that during the Ottoman Empire, in the 1850s, due to a law enacted, the köçek/köçek teams were subjected to forced migration from the palace and Istanbul. Köçeks (8-10 years old), which was started in childhood, is both a dance and music practice that is left/ abandoned or changed role when "mustache perspires". Köçek practice, which continues to exist in different regional areas of Anatolian socio-cultural geography, is mostly seen in and around Kastamonu. 
The "feminine" performance of the man dancing with music is also central to gender discussions. Gender, unlike biological gender, is linked to socially established concepts of masculinity and femininity and does not have to be a direct consequence of an individual's biological sex. In this context, this study is an ethnomusicological text in which the ethnographic method is used to investigate the music of köçeklik and köçek in the Cide and Şenpazar districts of Kastamonu province. The aim of this study;  Köçeks, as "man wearing a skirt", dancing with music and practice of köçeks is to examine in both the formation of gender and in revealing social roles, and the context of how musical practices are realized. In addition, a wide range of musical practices such as instruments, repertoire, vocal practice, playing techniques is included in the aim of the study.