Tip 2 diabetes mellitus hastalarında retinal ve koroidal kalınlık değişikliklerinin spektral domain  optik koherens tomografi ile değerlendirilmesi
The evaluation of retinal and choroidal thickness changes in type 2 diabetes mellitus patients using spectral domain optical coherence tomography
Yazar: SERCAN KORAY SAĞDIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TANER KAR
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Koroid = Choroid ; Retina = Retina ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; İn vivo = In vivo

Özet:
Bu çalışmada, maküla ödemi olmayan tip 2 Diabetes Mellitus (DM) tanılı hastalarda meydana gelen retinal ve koroidal kalınlık değişikliklerinin Spektral Domain Optik Koherens Tomografi (SD-OKT) tetkiki ile in vivo olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında tip 2 DM tanılı ve nonproliferatif diyabetik retinopati izlenen 43 hastanın 60 gözü Grup 1 olarak belirlenmiştir. Tip 2 DM tanılı ve diyabetik retinopati izlenmeyen 47 hastanın 89 gözü Grup 2 olarak belirlenmiştir. Yaş ve cinsiyet uyumlu seçilen, tip 2 DM tanısı olmayan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 46 hastanın 88 gözü kontrol grubu olarak tanımlanmıştır. Hastaların demografik ve klinik verileri, HbA1c seviyeleri, oftalmolojik muayene bulguları kayıt altına alınmıştır. Tüm hastaların retinal tabaka kalınlıkları ve koroid kalınlığı SD-OKT tetkiki ile analiz edilmiştir. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, aksiyel uzunluk ve GİB değerleri açısından istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0.109, p=0.727, p=0.576, p=0.206). DM süresi, insülin tedavi sıklığı, tedavi süresi ve HbA1c seviyesi Grup 1 hastalarda Grup 2'ye göre anlamlı derecede yüksek olarak saptanmıştır (p<0.001, p<0.001, p=0.01, p<0.001). Santral maküla kalınlığı (SMK)'nın Grup 2'de kontrol grubuna göre, dış nazal ve dış üst kadranda istatiksel olarak anlamlı şekilde artmış olduğu saptanmış olup (p=0.007, p=0.011), diğer gruplar arasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. Grup 1'de santral foveal retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığının diğer iki gruba göre anlamlı derecede azalmış olduğu izlenmiş olup (p=0.009, p=0.012), diğer gruplar arasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. Grup 1'de ganglion hücre tabakası (GHT) kalınlığının tüm iç kadranlarda Grup 2'ye göre anlamlı derecede azalmış olduğu izlenmiştir (p=0.005, p=0.011, p=0.002, p=0.015). Grup 1'de santral fovea, iç nazal, iç temporal, ve iç üst kadranlardaki GHT kalınlığının kontrol grubuna göre belirgin derece azalmış olduğu gösterilmiştir (p=0.015, p=0.001, p=0.010, p=0.010). İç pleksiform tabaka (İPT) kalınlığının Grup 1'in iç nazal, iç temporal ve iç üst kadranlarında diğer iki gruba göre anlamlı derecede azaldığı izlenmiştir (p=0.006, p=0.001, p=0.001 ve p=0.009, p=0.001, p=0.003). Grup 1 ile kontrol grubu karşılaştırıldığında iç nükleer tabaka (İNT) kalınlığının dış nazal ve dış temporal kadranda Grup 1 lehine yüksek olduğu izlenmiştir (p=0.014, p=0.001). Grup 1'in İNT kalınlığının santral fovea ve dış temporal kadranda Grup 2'ye göre anlamlı derecede yüksek olduğu izlenmiş olup (p=0.017, p=0.002), Grup 2 ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Grup 1'in dış nükleer tabaka (DNT) kalınlığının, tüm dış kadranlarda kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek olduğu izlenmiştir (p=0.002, p<0.001, p=0.001, p=0.001). Grup 2'de DNT kalınlığının, iç nazal ve tüm dış kadranlarda kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek olduğu izlenmiş olup (p=0.001, p=0.001, p=0.002, p<0.001, p=0.013), Grup 1 ile Grup 2 arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Retina pigment epiteli (RPE) kalınlığı açısından Grup 1 ile Grup 2 arasında (iç nazal kadran hariç) ve Grup 1 ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. Grup 2'de RPE kalınlığının tüm iç kadranlarda, dış nazal, dış temporal ve dış üst kadranlarda kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu izlenmiştir (p=0.001, p=0.007, p=0.002, p<0.001, p=0.008, p=0.002, p=0.001). Gruplar arasında koroid kalınlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Grup 1 hastalarda, dış retina kalınlığı ve RPE kalınlığı subfoveal koroid kalınlığı ile istatiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir korelasyon göstermektedir (r= 0.255, p=0.050; r= 0.286, p=0.027). Sonuç olarak diyabetik hastalarda,  mikrovasküler ve nörodejeneratif değişikliklere bağlı olarak bazı retinal tabakalarda (GHT, İPT) belirgin incelme, bazı tabakalarda (İNT, DNT, RPE) ise belirgin kalınlaşma meydana geldiği tespit edilmiştir. Koroid kalınlığı açısından ise gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık olmamakla birlikte, diyabetik hastalarda koroid kalınlığının artma eğiliminde olduğu izlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to assess the changes in retinal and choroidal thickness in vivo in diabetic patients who have diabetic retinopathy or not, using Spectral Domain Optical Coherence Tomography (SD-OCT) imaging. In this study, we examined 60 eyes of 43 diabetic patients with diabetic retinopathy (as Group 1), 89 eyes of 47 diabetic patients without diabetic retinopathy (as Group 2) and 88 eyes of 46 age and sex matched individuals without diabetes (as control group). The study parameters included demographical data, HbA1c level, biomicroscopy and ophthalmoscopy examination findings, best corrected visual acuity, axial lenght and intraocular pressure. The thickness of each retinal layers and choroid measured by SD-OCT.  There were no differences in age, gender, axial length or intraocular pressure among the groups (p=0.109, p=0.727, p=0.576, p=0.206). The participants in Group 1, showed a significantly higher hemoglobin A1c and insulin treatment rate, longer diabetic duration and insulin treatment duration (p<0.001, p<0.001, p=0.01, p<0.001) than participants in Group 2. In Group 2 patients, the thickness of central macula were found to be significantly thicker than control group in the outer nasal and outer temporal fields (p=0.007, p=0.011). In Group 1 patients, the thickness of retinal nerve fiber layer were found to be significantly thinner than other groups in central subfield (p=0.009, p=0.012). In Group 1 patients, the thickness of ganglion cell layer (GCL) were found to be significantly thinner than Group 2 patients in all inner fields (p=0.005, p=0.011, p=0.002, p=0.015). In Group 1 patients, the thickness of GCL were found to be significantly thinner than control group in central subfield, inner nasal, inner temporal and inner superior fields (p=0.015, p=0.001, p=0.010, p=0.010). In Group 1 patients, the thickness of inner plexiform layer (IPL) were found to be significantly thinner than other groups in inner nasal, inner temporal and and inner superior fields (p=0.006, p=0.001, p=0.001 ve p=0.009, p=0.001, p=0.003). In Group 1 patients, the thickness of inner nuclear layer (INL) were found to be significantly thicker than control group in outer nasal and outer temporal fields (p=0.014, p=0.001). In Group 1 patients, the thickness of outer nuclear layer (ONL) were found to be significantly thicker than control group in outer nasal, outer temporal, outer superior and outer inferior fields (p=0.002, p<0.001, p=0.001, p=0.001). In Group 2 patients, the thickness of ONL were found to be significantly thicker than control group in inner nasal, outer nasal, outer temporal, outer superior and outer inferior fields (p=0.001, p=0.001, p=0.002, p<0.001, p=0.013). In Group 2 patients, the thickness of retina pigment epitel layer (RPE) were found to be significantly thicker than control group in inner nasal, inner temporal, inner superior, inner inferior, outer nasal, outer temporal and outer superior fields (p=0.001, p=0.007, p=0.002, p<0.001, p=0.008, p=0.002, p=0.001). No significant difference was found between groups in terms of choroidal thickness (p>0.05). In Group 1 patients, correlation analysis showed a positive correlation between subfoveal choroidal thickness and outer retinal layer thickness and RPE thickness (r= 0.255, p=0.050; r= 0.286, p=0.027). In conclusion, in diabetic patients, as a result of microvascular and neurodegenerative changes, the thickness of some retinal layers (INL, ONL, RPE) increase while the thickness of some retinal layers (GCL, IPL) decrease. Although there is no statistically significant difference between the groups, the choroidal thickness tends to be thicker in diabetic patients.