HIV/AIDS'e yönelik psiko-eğitim programının üniversiteye yeni başlayan ergenlerin HIV/AIDS'e yönelik tutumlarına etkisi
The effect of HIV/AIDS psycho-educational program to the attitude of freshmen adolescents toward HIV/AIDS
Yazar: ŞERİFE GONCA ZEREN
Danışman: DOÇ.DR. YASEMİN AKMAN KARABEYOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin HIV/AIDS'e ilişkin tutumlarını olumlu yönde arttırmaya yönelik olarak araştırmacı tarafından hazırlanan HIV/AIDS'e Yönelik Psiko-Eğitim Programı'nın etkililiğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2004-2005 öğretim yılı Güz döneminde, Hacettepe Üniversitesi, Beytepe Kampusunda, üniversiteye yeni başlayan gönüllü öğrenciler ile yürütülmüştür. Araştırmada bir deney bir de kontrol grubu yer almıştır. Deney grubuna, araştırmacı tarafından geliştirilen, sekiz haftalık HIV/AIDS'e Yönelik Psiko-Eğitim Programı uygulanmış; kontrol grubu ile herhangi bir etkinlik yapılmamıştır. Deney grubunda 21, kontrol grubunda ise 23 öğrenci yer almıştır. Araştırmada, HIV/AIDS'e Yönelik Psiko-Eğitim Programı'nın etkililiğini ortaya koymak amacıyla, araştırmacı tarafından geliştirilen HIV/AIDS Turum Envanteri (HATE) kullanılmıştır. HATE, programın uygulanmasından önce, hemen sonra ve yaklaşık sekiz hafta sonra ön-test, son-test ve izleme testi olarak uygulanmış ve deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin tutumlarında değişiklik olup olmadığı incelenmiştir. HATE, HIV/AIDS'li Kişilerden Kaçınma, Cinsel Kalıp Yargılar ve Cinsel Risk Alma alt boyutlarından oluşan, dörtlü Likert tipi bir ölçme aracıdır. HATE'nin geçerliği faktör analizi ve iç ölçüt geçerliği çalışmalarıyla sağlanmış; güvenirliği ise Cronbach a ve test- tekrar test güvenirlikleri ile belirlenmiştir. HATE'nin a güvenirlik katsayısı 0,79 olup, alt boyutların güvenirlik katsayıları da sırasıyla 0,74; 0,70 ve 0,72 olarak hesaplanmıştır. HATE'nin test-tekrar test güvenirlik katsayıları ise alt boyutlar için sırasıyla 0,77; 0,80 ve 0,73 olarak bulunmuştur. Araştırma verilerinin analizinde, karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Analiz sonucunda, (1) öğrencilerin HIV/AIDS'e ilişkin tutum puanlan ortalamasının, ön-test, son-test, izleme-testi ayrımı yapılmaksızın farklılık gösterdiği (F]_42=18,36, p<0,00) ve bu farklılığın deney grubundaki öğrenciler lehine olduğu; (2)VII öğrencilerin ön-test, son-test ve izleme-testlerinden elde edilen HIV/AIDS'e ilişkin tutum puanlan ortalamasının, deney ve kontrol grubu ayrımı yapılmaksızın farklı olduğu (F2-84=13,28, p<0,00) ve bu farklılığın ön-testten alınan puanların ortalamasının son testten ve izleme-testinden alınan puanların ortalamasından düşük olması nedeniyle kaynaklandığı; (3) deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin HIV/AIDS'e ilişkin tutumlarının zamana bağlı olarak farklılık gösterdiği (F2-84~7,05, p<0,00) ve deney grubu son-test tutum puanlan ortalaması ile (t42= 4,21 ; p< 0,00) izleme testindeki tutum puanlan ortalamasının (t42~ 4,72 ; p<0,00) kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Analizler sonucunda, deney ve kontrol gruplarının tutum puanlarının ön-testte farklı olmadığı, fakat deneysel işlem sonrasında, deney grubunun tutum puanlannda önemli bir artış olduğu ve bu artışın izleme testlerinde sürdüğü bulunmuştur. Elde edilen bulgular, HIV/AIDS'e Yönelik Psiko-Eğitim Programı'nın, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin, HIV/AIDS'e yönelik tutumlanm değiştirmede etkili olduğunu göstermektedir.Anahtar Sözcükler HIV/AIDS, HIV/AIDS Tutum Envanteri, HIV/AIDS'e Yönelik Psiko-Eğitim Programı, HIV/AIDS'e Yönelik Önleyici Çalışma, HIV/AIDS'e Yönelik Tutum.

Abstract:
The present research was conducted to examine the effect of the HIV/ AIDS Psycho- Education Program developed by the researcher to change freshmen students' attitude toward HIV/AIDS positively. The sample of the research consisted of 43 volunteer freshmen from Beytepe Campus of Hacettepe University in the academic year of 2004-2005. 21 subjects were assigned to the experimental group and 23 were assigned to the control group. Eight week- HIV/AIDS Psycho-Education Program developed by the researcher was applied to the experimental group. At the research, to examine the effect of the HIV/AIDS Psycho-Education Program developed by the researcher, the data related with attitude toward HIV/AIDS, HIV/AIDS Attitude Inventory (HATE) was administered as pre and post and follow-up test which was eigth weeks. HATE was a-four-scalepoint Likert scale, consisted of three subscales of, Sexual Stereotypes and Sexual Risk Taking. To investigate the validity of the HATE, principal component analysis was utilized and internal consistency coefficient was calculated. To investigate the reliability of HATE, Cronbach a coefficient and test re-test coefficient were computed. The Cronbach a coefficient computed for Inventory Total was 0,79 and Avoidance from for HIV/AIDS Infected Persons 0,74; Sexual Stereotypes 0,70 and Sexual Risk Taking 0,72 for subscales respectively. Test re-test coefficients for subscales 0,77; 0,80 and 0,73 respectively. To analyze the data, factorial design ANOVA was applied to the HATE scores of the subjects. The results of the study showed that (1) mean HATE scores of the experimental and control group subjects differed significantly in all pre, post and follow-up measures totally (Fi-42=18,36, p<0,01) and this observed difference was in favour of experimental group; (2) mean HATE scores of the subjects in pre, post and F2-84=13,28, p<0,01) and this difference resulted from lower mean HATE scores of the subjects in pretest than mean HATE scores in post and follow-up measures; (3) it was observed that attitudes of experimental and control groups subjects changed (F2-84=7,05, p<0,01) in time (in accordance with pre, post and follow-up measure) and mean HATE scores of the experimental group subjects in post (t2o= 4,21; p<0,01) and follow-up measures (t2o= 4,72; p< 0,00) were significantly greater than control group subjects' mean HATE scores. There was nor significant difference in the pre-test HATE scores of the experimental and control group subjects. Whereas, after the intevention an increase was observed in the HATE scores of the experimental group and this increase persisted in the follow-up measure. The results showed the effect of HIV/AIDS Psycho-Education Program to change freshmen students' attitude toward HIV/ AIDS. Key Words HIV/AIDS, HIV/AIDS Attitude Inventory, HIV/AIDS Psycho-Education Program, Preventive Study for HIV/AIDS, Attitude toward HIV/AIDS.