Atabey Ovası topraklarının fosfor adsorpsiyon izotermlerinin toprak özellikleriyle olan ilişkileri ve izotermlerden fosforlu gübre ihtiyacının belirlenmesi
Relationships between phosphorus adsorption isotherms and soil properties of Atabey Plain's soils and determination of phosphorus fertilizer requirement from the isotherms
Yazar: TUBA İNCE
Danışman: DOÇ. DR. VELİ UYGUR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Deney aletleri = Tests materials ; Fosfor = Phosphorus ; Fosforlu gübreler = Phosphorus fertilizers ; Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Topraklarda fosfor idaresi en zor bitki besin elementlerinden bir tanesidir. Toprak bileşenleri ile verdiği kuvvetli adsorpsiyon reaksiyonları; asit koşullarda demir ve alüminyum ile nötr ve alkali topraklarda kalsiyum ile verdiği çökelme reaksiyonları fosforun yarayışlılığını topraklarda hızla azaltmaktadır. Toprakların fosfor adsorpsiyon özelliklerindeki değişimler nedeniyle salt yarayışlı fosfor analizleriyle yapılan gübreleme önerileri bazen yeterli olmamaktadır. Bu nedenle Isparta'nın önemli bir ovası olan Atabey Ovasındaki 20 toprak serisinden en az 3 alt örnek olmak üzere, 0-20 cm derinlikten yüzey toprak örnekleri alınmıştır. Bu örneklerin tanımlayıcı analizlerine ilave olarak toplam demir, alüminyum, mangan ve fosfor içerikleri belirlenmiştir. Toprak örneklerinin adsorpsiyon izotermleri batch tekniği ile 0.01 M CaCl2 içerisinde 0-80 mg P L-1 içeren çözeltiyle sabit sıcaklıkta 24 saat dengeye getirilmiştir. Elde edilen verilerin Freundlich modeline uygunluğu regresyon analizleri ile test edilmiştir. Toprakların gübre ihtiyacı (Gİ) yaygın olarak kullanılan Olsen P değerleri üzerinden ve adsorpsiyon izoterm denklemlerinin 0.2 mg L-1 ve 0.11 mg L-1 denge konsantrasyonuna karşılık gelen değerleri gübreleme ihtiyacı hesaplanmasında kullanılmıştır. Gİ0.2 değerinden hesaplamadan elde edilen gübreleme ihtiyacının Gİ ve Gİ0.11 değerlerinden önemli oranda yüksek olduğu eşleştirilmiş t testi ile ortaya konulmuştur. Toprakların mevcut örnekleme zamanındaki bitki örtüsü/arazi kullanımı hesaplanan toprakların gübreleme ihtiyacları ve adsorpsiyon izotermleri üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Genelde uzun yıllar yüksek gübre girdisinin olduğu meyve bahçelerinde negatif gübreleme ihtiyaçlarının ortaya çıktığı düşünülmektedir.  Sonuç olarak yörede çevre dostu ve ekonomik bir tarım için P gübreleme ihtiyacının izotermlerden hesaplanması önerilmektedir.

Abstract:
Phosphorus is one of the nutrient elements in soils having difficulties in the managements. Strong reactions with soil components such as precipitation with Fe and Al in acid soils and calcium in neutral and alkaline soils rapidly reduce phosphorus availability to plants in soil solution. Phosphorus fertilizer suggestions relying solely on soil analysis have problematic aspects due to differences in phosphorus adsorption characteristics of soils. Thus, surface layer (0-20 cm) soil samples (at least 3 sub-samples from each series)were taken from 20 series of Atabey Plain which is one of the prominent plains of Isparta province. Besides routine soil analysis, total aluminium, iron, manganese, and phosphorus analyses were determined. Phosphorus adsorption isotherms of the soils were determined with the batch sorption technique by equilibrating 1 g soil samples with 20 ml of 0-80 mg P L-1 containing 0.01 M CaCl2 solution at constant temperature for 24 h. The conformation of the data to Freundlich model was tested by regression analysis.  Fertilizer requirement (GI) of soils calculated from Olsen P and equilibrium concentrations of 0.2 and 0.11 mg L-1 of the isotherms.  Paired t test revealed that GI0.2 values were significantly different than either GI calculated from Olsen P or GI0.11. The current plant cover at soil sampling had an influence the calculated GI values and adsorption isotherm parameters. In general, negative fertilizer requirements were due to the agricultural lands with high fertiliser input history such as fruit orchards. It can be concluded that using adsorption isotherms for calculating the P fertilizer requirement is suggested for environmentally friendly and economically feasible farming in the region.