Kastamonu yöresinde orman - kar ilişkilerinin hidrolojik işlevler ve çığ kontrolü yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of forest and snow relations in terms of hydrolojik functions and avalance control around Kastamonu
Yazar: HALİL GERÇEK
Danışman: PROF. KAMİL ŞENGÖNÜL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Havza Amenajmanı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Hidroloji = Hydrology ; Çığ = Avalanche

Özet:
21. yy. hemen baslarında kırkın üzerindeki ülkede insanların hayatlarınısürdürebilmeleri için gerekli olan sudan mahrum olacakları, 2 milyar civarındakiinsanın ise su ihtiyacını zor karsılayacakları beklenmektedir. Ortadogu'daki akarsularınhemen hepsinin yalnızca bir iki devlet tarafından paylasılmakta oldugu göz önündetutuldugunda, su üzerindeki tasarruf hakları iddialarının oldukça tehlikeli bir durumayol açabilecegi ve önümüzdeki yıllar itibari ile bu bölgedeki devletler arasında savassebebi dahi sayılabilecegi ortadadır.Birlesmis Milletler ve Devlet Su sleri'nin yaptıgı projeksiyona göre 2030 yılı içinnüfusumuzun 100 milyon olacagını ve kisi basına düsen kullanılabilir su miktarının 1000 m3/yıl ün altına inilecegi tahmin edilmektedir. Suyun ana kaynagı ise orman vemera hidrolojisinin ugras alanına giren, orman ve mera gibi dogal vejetasyonlarla kaplıyukarı havzalar olusturmaktadır. Bu nedenlerledir ki günümüzde su sorununa iliskinyapılan çalısmalarda orman örtüsü-su iliskileri üzerinde önemle durulmaktadır.Dünyada birçok bölgede çesitli kullanma yerleri için gerekli suyun büyük bir kısmınıkıs mevsiminde yüksek daglık ve ormanlık havzalarda tutulan kar erimelerindensaglamaktadır.Bu amaçla yukarı havzaların önemli bir kısmının ormanla kaplı oldugu, önceki yıllardayogun kar yagısının bulundugu, zaman zaman çıg olaylarının da meydana geldigiKastamonu yöresi arastırma alanı olarak seçilmistir.Kastamonu yöresinde degisikyükselti basamaklarında orman içi ve açık alanlarda deneme alanları alınmıstır.Kastamonu, Daday, Azdavay, Küre, Bozkurt ilçeleri ve Ilgaz dagını kapsayan alanlardakar hidrolojisine ait bazı özelliklerin incelenmesi ve orman-kar iliskileri; agaç türüitibariyle ormanlık alan ve açık alanda kar ölçmeleriyle, karın su esdegeri, karhidrolojisi ve çıg arasındaki iliskilerin belirlenmesi planlanmıstır. Deneme alanlarındakiarazi çalısmaları 1995?1999 yılları arasında her yıl 4 kıs dönemi boyunca yapılanölçmelere ait veriler degerlendirilmistir.Bakıların ve yükselti basamaklarının kar yagısı dispozisyonunda yer alan elamanlardanorman altı ve açık alan kar yagısının degisimi, kar kütlesine ait bazı özelliklerden karbirikmesi ve erimesi, kar özgül agırlıgı, su esdegeri, kar profili ve profilde meydanagelen baskalasımlar incelenmistir. Elde edilen veriler DM verileri ve EE ve DStarafından yürütülen akım ölçme istasyonlardaki verilerle orman-kar iliskisi açısındankavza kar erime hesapları amprik formüllere göre hidrolojik olarak incelenmis ve ayrıcaçıg kontrolü yönünden degerlendirilmeye çalısılmıstır

Abstract:
At the beginning of 21 st century, it is expected that people over forty countries willface difficulties for meeting water demand to sustain their livelihood and around twobillion people will meet hardly their water needs. When water resources in Middle Eastbeing shared by only a few countries are considered, this situation may cause problemsand can be a reason for war between countries.According to projections made by United Nations and Directorate Water HydraulicWorks, it is predicted that human population in Turkey will be around 100 million andwater constumption per person will be less than 1000 m3/ year. On the other hand, freshwaters comes mostly from natural vegetation like forest and rangelans coveredwatersheds. Therefore, studies related with water problems mainly focuses on water -forest vegetation relations.In many places around the world, huge amount of water needed for using in severalareas is gained from snow melt which comes from snow falling on high mountaniousareas during the winter months.For this purpose, study site was selected around Kastamonu where most of the uplansare covered with forest vegetation, heavy snow falls exist, and avalance events occurtime to time. Study plots were selected from different altidues both within forestlandand from forest openings or gaps in Kastamonu city; Daday, Azdavay, Küre, andBozkurt counties and Ilgaz Mountain. In these sites, some parameters of snowhydrology and snow-forest relations were investigated and snow depth, snow waterequavelent, snow hydrology-avalance relations were studied. Study was carried out in aperiod from 1995 to 1999 years in winter months.In each study site, snow depth, snow accumulation and melting, snow particle density,water equivalent, snow profile and metamorphose in these profiles were examined. Datawere evaluated according to data collected by Directorate of State MeteorologicalOffice, EIEI and Directorate of State Hydraulic Works in streamflow measurementstations, and snow-melting process was estimated with using empiric formulas withrespect to forest-snow relations and avalanche control.