Kırıkkale şehir coğrafyası
Urban geography of Kırıkkale
Yazar: YUSUF GÜLYAZI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kırıkkale = Kırıkkale ; Nüfus = Population

Özet:
Kırıkkale şehri, Türkiye'nin orta kesiminde, İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümü'nde yer almaktadır. Şehir, Ankara'ya karayolu ile 76 km., demiryolu ile 93 km. mesafededir. Kırıkkale şehri, Kırıkkale Ovası olarak adlandırılan Çoruhözü vadi tabanı düzlüğü ile çevre tepelik alanlara doğru gidildikçe yükselen hafif eğimli bir topografya üzerine kurulmuştur. Şehir ve yakın çevresinin, İç Anadolu' nun yarı -kurak step ikliminden bir ölçüde farklı, yöre iklimi özelikleri taşıdığı söylenebilir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Makine Kimya Enstitüsü Kurumu (MKEK) fabrikalarının kurulmasıyla sanayi temelleri üzerine gelişen Kırıkkale, hızlı bir gelişme süreci göstermiştir. 1980'li yıllara kadar ülkemizin hemen hemen her tarafından göç alarak nüfusu hızlı bir şekilde artmıştır. 1935'te 4.599 olan nüfus, yaklaşık 45 kat artarak 2000'de 205.078'e ulaşmıştır. Genç, dinamik bir nüfus yapışma sahip olan Kırıkkale'de istihdam edilen nüfusun %75'i "genel hizmetler", %23'ü "sanayi", %1.9'u "tarım" sektöründe çalışmaktadır. 1980'li yıllardan sonra sanayi sektörü eski önemini kaybetmiş, buna karşılık ticaret, ulaşım, eğitim, sağlık gibi hizmetler önem kazanmaya başlamıştır. Kırıkkale günümüzde çevre yerleşmelerin ihtiyaçlarına cevap veren "hizmet şehri" konumun dadır. Aynı zamanda ülkemizin önemli karayolları odağında yer alan Kırıkkale, "transit şehir" özelliği de göstermektedir. Kentsel alanın 4.556 ha. konut yoğunluğunun 13 konut/ha., nüfus yoğunluğunun 46 kişi/ha. olduğu şehirde, genel olarak merkezden çevreye doğru gidildikçe konut ve nüfus yoğunluğu azalmaktadır. Kırıkkale'de hızlı nüfus artışı, plansız şehirleşme, sosyal ve kültürel nedenlerle bir takım şehirleşme sorunları yaşanmaktadır. Bununla birlikte gelecek açısından, sahip olduğu ulaşım avantajı, enerjiye yakınlık, su potansiyeli, yetişmiş işgücü ile gelişme potansiyeline sahip bir şehir özelliği göstermektedir.

Abstract:
Kırıkkale city is in the middle of the Turkey and takes place in Kızılırmak part of the Middle Anatolia Region. The distance between Ankara and Kırıkkale is 76 km. by road and 93 km. by railway. Kırıkkale was set on the land that is a bit slope rising by going around the near hilly regions and Çoruhöztt Valley named as Kırıkkale Plain.It can be said that the city and the area nearby have properties of regional climate which are partly different from half-steppe climate of the Middle Anatolia. Developing by industry with the setting up the factories of MKEK (Machine Chemistry industry Association) in the early years of Republic. Kırıkkale showed a rapid growth duration. It's population increased rapidly until 1980's by getting migration from almost all sides of Turkey. Population, 4599 in 1935 reached 205.078 in 2000 by increasing almost fourty-five times. %75 of the population in Kırıkkale which has young and dynamic structure is working in general sector, %23 of it is working in industry and % 1.9 is working in agriculture. Whereas industry sector last it's old value after 1980's, services like trade, communication, education, health gained importance. Kırıkale is in the position of the duty city meeting needs of near habitats. Besides it shows feature of transition city because of being on the focus of important ways. As long as going from the centre towards the surroundings generally, residence and population density has decreased in the city whose urban area is 4556 ha., residence density is 13 house/ha. and population density is 46 people/ha. Owing to rapid population growth, unplanned urbanization, some certain cultural and social reasons, we have a variety of urbanization problems in Kırıkkale. However, because it has communication advantages, developed work force, water potential and nearness to energy, in future it shows peculiarity of a city which has growth potential.