Zarar görebilirlik ve toplumsal mukavemet ekseninde Türkiye'nin afet yönetimi analizi: bir afet tipi olarak küresel iklim değişikliği üzerinden Türkiye örneği
An analysis of Turkey's disaster management system in the context of disaster vulnerability and social resilience: The case of Turkey and global climate change
Yazar: CANGÜL KUŞ
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Küresel ısınma = Global warming ; Zarar görebilirlik = Vulnerability ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Küresel iklim değişikliği, dünyanın bir bölgesinde kavurucu sıcaklar nedeniyle orman yangınlarına, çölleşmenin artmasına, tarım arazilerinin niteliğinin değişmesine, flora ve fauna değişimi ile gıda ve su kaynaklarının kaybına, azalan gıda ve iş olanakları ile kırsal alanların cazibesini yitirmesine, kentlere akan nüfusa, buna bağlı olarak kitlesel göç hareketlerinin tetiklenmesine, bölgesel savaş tehditlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan, başka bir bölgede ise sellerin, don olaylarının, aşırı erozyon gibi doğa felaketlerinin yaşanmasına sebep olan, domino etkisi yaratan bir olaydır. İklim değişikliği, onunla mücadele yerine ona uyum sağlama olarak ele alındığında, çevre ile kurduğumuz sürdürülebilirliği olmayan ilişkinin, ekonomik büyüme odaklı kalkınmanın yarattığı eşitsizliklerin sorgulanması için bir sosyal reform fırsatı olarak da görülebilir.
Bu çalışmada, artık küresel bir realiteye dönüşen küresel iklim değişikliği bir afet tipi olarak ele alınmış, modern afet yönetimi yaklaşımının iki boyutu olan zarar görebilirlik ve afet mukavemeti ekseninde incelenmiş ve Türkiye örneği üzerinden somutlaştırılarak, Türkiye'nin afet yönetimi paradigmasından küresel iklim değişikliği özelinde zarar görebilirlik ve afet mukavemetine ilişkin analizler ortaya konulmuştur. Çalışmada kalitatif bir yöntem benimsenmiştir. İlk bölümde afet, zarar görebilirlik ve afet mukavemeti kavramları ile küresel iklim değişikliği ilişkisi kurularak ana paradigma belirlenmiş,  ikinci bölümde Türkiye'nin afet yönetim geleneği tartışılmış, tarihsel bir perspektif içerisinde Türkiye'nin afet deneyimi özetlenmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye için küresel iklim değişikliği senaryolarına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise, Tierney& Bruneau (2007) tarafından önerilen afet mukavemetini belirlemeye yönelik teknik, sosyal, ekonomik ve organizasyonel,  boyutların, Gall (2013) tarafından oluşturulan sistem ve göstergeler ile örtüştürülmesi ile oluşturulan "Afet Mukavemetini Ölçmeye Yönelik Gösterge Seti" kullanılarak Türkiye'nin iklim değişikliği boyutunda zarar görebilirlik ve afet mukavemeti analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde zarar görebilirliği yüksek, afet mukavemeti kırılgan bir ülke olarak değerlendirilen Türkiye için afet mukavemetinin iyileştirilmesine yönelik önerilere sonuç bölümünde yer verilmiştir.

Abstract:
Global climate change marked by rapid spreading of forest fires due to extreme heat, increase of desertification, change in the quality of arable lands, changes in flora and fauna, loss of food and water resources, triggering of related massive human migration movements, prerapation of grounds for threats of regional wars in one part of the world, while causing natural disasters suchs as floods, frost and extreme land erosion in other parts of the world in almost a domino like effect.
When one looks from the vantage point of not combatting of but rather adaptation to, climate change could be considered an opportunity for social reform that would question the unsustainable relationship formed with the environment as well as the inequalities created by development which is focused on economic growth.
This thesis studies the global reality of climate change as a form disaster based on the specific case of Turkey's disaster management paradigm emphasizing two aspects underlying modern disaster management, namely vulnerability and disaster resilience.
The study employs the qualitative method. In Section 1, the main disaster management paradigm is set out by demonstrating linkages among disaster, vulnerability, disaster resilience and climate change. Section 2 discusses Turkey's disaster management tradition, summarizing Turkey's disaster experiences. Section 3 sets out different global change scenarios from the vantage point of Turkey. Section 4 employs "Disaster Resilience Measurement Indicators Set" which is formed by associating technical, social, economic, organizational dimensions identified by Tierney and Bruneau (2007) with the systems and indices offered by Gall (2013) in order to provide analyses of Turkey's climate change disaster vulnerability and disaster resilience.
The thesis concludes that Turkey's disaster vulnerability is high and disaster resilience is fragile and thus provides recommendations to improve Turkey's disaster resilience.