Cinsiyet rolüne ilişkin kalıp-yargıların uygun davranıp davranmamanın çekiciliğe etkisi /
Yazar: SERAP (ŞENEL) AKGÜN
Danışman: DOÇ.DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Çekicilik = Attractiveness

Özet:
II ÖZET Bu araştırmada cinsiyet rolüne ilişkin kalıp- yargılara uygun davranıp davranmamanın çekiciliği etkileyip etkilemediği incelenmiştir. Araştırmada ele alınan değişkenler; uyarıcı kişinin cinsiyet rolüne ilişkin davranımı uyarıcı kişinin cinsiyeti, deneğin eğitim düzeyi ve deneğin cinsiyetidir. Araştırmada 80 ' i ilkokul mezunu 80 ' i üniversite öğrencisi olmak üzere toplam 160 denek hem cinsiyet rolüne uygun davranan hem de karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan uyarıcı kişileri çekicilik açısından değerlendirmişlerdir. Denekler uyarıcı kişinin cinsiyetine ilişkin koşullara seçkisiz olarak atanmışlardır, Araştırmada veri toplama aracı olarak her biri bir uyarıcı kişiyi betimleyen dört öykü kullanılmıştır, bunlar cinsiyet rolüne uygun davranan kadın, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadın, cinsiyet rolüne uygun davranan erkek ve karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkeği betimleyen öykülerdir. Denekler uyarıcı kişileri 5 basamaklı bir ölçek üzerinde çekicilik açısından değerlendirmişlerdir. Elde edilen veriler üç grupta analiz edilmiştir. Birinci grup verilere 2x2x2x2 faktörlü son faktörde tekrar ölçümlü deney desenine uygun varyans analizi, ikinci grup verilere 2x2x2 faktörlü son faktörde tekrar ölçümlü deney desenine uygun varyans analiziIII uygulanmıştır. üçüncü grup veriler ise oran testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda cinsiyet rolüne uygun davranan kişilerin karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kişilere oranla daha çekici algılandığı bulgusu elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen diğer bulgular şöyledir : İlkokul mezunu denekler cinsiyet rolüne uygun davranan kadını karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadından, cinsiyet rolüne uygun davranan erkeği de karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkekten daha çekici algılamışlardır. Üniversite öğrencisi denekler ise cinsiyet rolüne uygun davranan erkeği, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkekten daha çekici değerlendirirken, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadını, cinsiyet rolüne uygun davranan kadından daha çekici bulmuşlardır. Kadın denekler, cinsiyet rolüne uygun davranan erkeği, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkekten daha çekici algılarken, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadını cinsiyet rolüne uygun davranan kadından daha çekici bulmuşlardır. Karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadın, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkekten daha çekici bulunmuştur. Kadın denekler, erkeklerin, cinsiyet rolüne uygun davranan kadını karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan kadından daha çekici bulacağı inancındadırlar. Erkek denekler ise kadınların, karşıt cinsiyet rolüne uygun davranan erkeği, cinsiyet rolüne uygun davranan erkekten daha çekici bulacağı inancındadırlar, üniversite öğrencisi erkek deneklerin %65'i karşıt cinsiyet rolüneIV uygun davranan kadını eş olarak tercih ederken, ilkokul mezunu kadın ve erkeklerin % 90 'ı üniversite öğrencisi kadın deneklerin ise % 80 'i cinsiyet rolüne uygun davranan kişileri eş olarak tercih etmişlerdir. Araştırmada elde edilen bulgular yazılı kaynaklarda bulunan araştırmaların ışığı altında tartışılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT The effects of sex, education level, target sex and target gender-role behavior (sex-typed and cross-sex- typed) on judgements of attractiveness were explored. For this purpose, subjects were asked to respond to scenarios in which a male or a female target acted either in line with the sex typed or in line with the cross-sex-typed gender-role. A sample of 160 subjects (80 primary school graduates and 80 university students) participated in the study. In each education level, there were 40 males and 40 females. Data were analyzed by two seperate ANOVA's one for 2 (sex) x 2 (education level) x 2 (target sex) x 2 (target gender-role) and the other for 2 (sex) x 2 (education level) x 2 (target gender-role) factorial designs both with repeated measures on the last variable. The dependent variables were: 1) Judgements of the attractiveness of the target person and 2) Subjects' beliefs about the opposite- sex person's attraction to the target person. Ratings on a 5 point Likert-type scale were taken as the dependent measures. The third dependent variable was the respondents' choice of marriage partners. Data in relation to the choice of marriage partners were analyzed with the Ratio Test.Vİ Results indicated that the target person who behaved in line with the sex-typed gender-role was judged as more attractive than the target person who behaved in line with the cross-sex-typed gender-role. Primary school graduates perceived both the female and the male targets who behaved in line with the sex-typed gender-role as more attractive than the ones who behaved with the cross-sex- typed gender role. On the other hand, university students perceived the female target who behaved in line with the cross-sex-typed gender-role as more attractive than the one who behaved in line with the sex-typed gender-role. Sex x target sex x target gender-role interactions were significant for both measures. Both the male and the female subjects perceived the target male who behaved in line with the sex-typed gender-role as more attractive than the target male who behaved in line with the cross- sex-typed gender-role. On the other hand, female subjects perceived the target female who behaved in line with the cross-sex typed gender-role as more attractive where as male subjects judged the target female behaving in line with the sex-typed gender-role as more attractive. Female respondents believed that males had judged the female target behaving in line with the sex-typed gender-role as more attractive than the female target behaving in line with the sex-typed gender-role. On the other hand, male respondents believed that females had judged the male target who behaved in line with the cross-Vİİ sex typed gender-role as more attractive than the male target who behaved in line with the sex-typed gender-role. Results in relation to the marriage partner choices indicated that the majority of the male university students preferred the female target behaving in line with the cross-sex typed gender-role. On the other hand, majority of the female subjets preferred the male target behaving in line with the sex-typed gender-role.