Katı atıklarda geri kazanım eğitimi: AFAD Viranşehir (Şanlıurfa) kampı örneği
Recovery on solid waste: Viranceshear camp sample
Yazar: SEHER KAMAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKKİ GÜLŞEN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde katı atık miktarındaki artışın yarattığı ciddi çevresel problemlerden dolayı yaşam alanlarında yaşanan en önemli sorunların biri katı atık yönetimi olmuştur. Toprağa kontrolsüz olarak terk edilen katı atıklar yalnızca toprak kirlenmesine neden olmakla kalmayıp yer altı ve yer üstü su kaynaklarının da kirlenmesine neden olmaktadır. Hızlı nüfus artışı ile birlikte katı atıkların toplanması, depolanması ve bertaraf edilmesi ekonomik anlamda büyük bir yük olmuştur. Bunun yanında insan sağlığını da olumsuz yönde etkilemekte ve uygun şekilde değerlendirilmediğinde kaybolan ekonomik bir değerdir. Atıkların geri dönüştürülmesinde doğal kaynakların korunmasının yanında maddi olarak ta çok büyük gelirler elde edilebilmektedir. Şöyle ki metallerin geri dönüştürülmesinde cevherden %95 tasarruf sağlanabilmekte, aynı şekilde kağıt geri dönüşümünde %45 enerji, %50 su tasarrufu sağlanabilmektedir. Bu çalışmada AFAD Viranşehir Mülteci Kampı sınırları içerisinde katı atıkların kaynağında ayrı toplanması ve kamp halkının geri kazanım bilincinin arttırılması, okul çağındaki gençlere geri kazanım ve dönüşüm bilincinin aşılanması ve kampta bulunan her haneden bir kişiye ulaşılmıştır. Öncelikli olarak kamp alanında yaşayan halkın bilinçlendirilmesi için çalışmalar yapılmıştır. 

Bu çalışmalar;
•	Kamptaki bütün bireylerin belli gruplara ayrılıp bu grupların yaşlarına uygun olarak eğitimler düzenlenmiştir. 
•	Çeşitli oyun, tiyatro ve afiş çalışmaları ile yapılan eğitimlerin kalıcılığı sağlanmaya çalışılmıştır.
•	Eğitime katılan kişilere anket çalışmaları yapılarak yapılacak eğitimlerin düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. 
•	Kamptaki halk ile sürekli etkileşim içinde bulunan bazı kamp personelleri de eğitimlere tabi tutulmuştur. 
•	Çalışma toplamda bir yıllık bir süreçte gerçekleştirilmiştir.
•	Bu eğitimler kapsamında 3939 çadırdan 3075 çadıra ulaşılmış olup bu oran %78'dir. Nüfus bazında ise 8175 nüfusa erişilmiş olup bunun yetişkin kadın nüfusuna oranı  %95'tir.
•	 Sonuç olarak amacımız olan her haneden bir kişiye ulaşmak hedefimizi %90'ın üzerinde başarıya ulaşmıştır.

Bu çalışmanın sonucunda bazı öneriler de yapılabilir. Örneğin kamp alanına konulan geri dönüşüm konteynerlerinde toplanan atıkların cinsi, miktarı, içeriği, nüfusa göre kişi başı oluşan günlük atık miktarları bu çalışma kapsamında tespit edilmemiştir. Ancak aynı çalışma devam edilerek bunlar da tespit edilebilir. Suriyeli vatandaşların katı atık ve evsel atık kompozisyonları tespit edilebilir. Gerek organik atıklar olsun gerek geri kazanılabilir atıklar olsun bu çalışma kapsamında yapılmamış olup yapılacak başka çalışmalarla bunlar da incelenebilir.
Aşırı ve ani göçler nedeniyle bölgenin aşırı nüfuslanması oluşturulan kamp alanlarında oluşan atıkların bölge belediyelerine ve ekosistemine yüklenilen atık yükleri araştırılıp tespit edilerek ekstra maliyet ve iş gücü yükleri araştırılabilir. Bu atıkların kaynağında ayrı toplanıp geri dönüşüme gönderildiği takdirde belediyeye ve bölgeye kazanımları, ham madde miktarları ayrı bir çalışma konusu olabilir.


ANAHTAR KELİMELER: Katı atık geri dönüşümü, Viranşehir kampı, Ambalaj atıkları

Abstract:
One of the most important problems in living areas due to serious environmental problems caused by the increase in the amount of solid waste today is solid waste management. Solid wastes that are left uncontrolled to the soil not only cause soil pollution but also cause pollution of underground and surface water resources. With rapid population growth, the collection, storage and disposal of solid wastes have become a heavy economic burden. It is also an economic value that affects human health negatively and disappears when not appropriately assessed. In addition to the protection of natural resources in the recycling of wastes, very large revenues can be obtained financially. This means that in the recycling of metals, it is possible to save 95% of the ore, as well as 45% energy and 50% water saving in paper recycling. In this study, the collection of solid wastes separately at the source of AFAD Viranşehir Refugee Camp and the increase of the recovery awareness of the camp people, the vaccination of the recovery and transformation mind to the youth in the school age and every person in the camp were reached. Initially, studies were carried out to raise the awareness of the people living in the camp site.

These studies:

•	All the people in the camp are divided into specific groups and trainings are arranged according to the age of these groups.
•	Various game, theater and poster works have been tried to ensure the permanence of the trainings.
•	Surveys were conducted on the persons who participated in the training and attempts were made to determine the levels of the trainings.
•	Some camp staff, who are constantly interacting with the public, have also been subjected to training.
•	The study was conducted over a period of one year in total.
•	Within these trainings, 3039 tents from 3939 tents were reached and this rate was 78%. On the population basis, 8175 population is reached, which is 95% of the adult female population.
•	As a result, reaching a single person from every household we have achieved has achieved over 90% of our target.

Some suggestions can be made as a result of this study. For example, the amount of daily waste generated per person by type, quantity, content and population of waste collected in the recycling containers placed in the camp site has not been determined within the scope of this study. However, they can also be detected by continuing the same study. 
Solid waste and municipal waste compositions of Syrian citizens can be identified. Whether organic waste or recyclable waste is not made within the scope of this study, these can be examined in other studies. Extra costs and workloads can be searched by detecting and determining the waste loads buried in the municipalities and ecosystems of the wastes formed in the camp areas where overpopulation of the region is created due to extreme and sudden migrations. If these wastes are collected separately and recycled separately,


KEY WORDS: Solid waste recycling, Viranşehir camp, Packaging waste.