Sweetheart kiraz çeşidinde farklı budama uygulamalarının meyve gözü oluşumu ve meyve kalitesi üzerine etkileri
The effects of different pruning applications on fruit bey formation and fruit quality in Sweetheart cherry variety
Yazar: BARIŞ DEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ KÜDEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Budama = Pruning ; Kiraz = Cherry ; Meyve kalitesi = Fruit quality ; Pomoloji = Pomology

Özet:
Dünyada ve ülkemizde sevilerek tüketilen kiraz (Prunus avium L.) botanikte Rosales takımının Rosacea familyasının Prunoideae alt familyasının Prunus cinsine girer. Geçmişte ve günümüzde artarak üretimi yapılmıştır. Üretim yapılan kiraz çeşitlerinin birçoğu kendine verimsiz durumdadır. Üretimi yapılan bu çeşitlerdeki verim oranları istenilen seviyelere ulaşamamış durumdadır. Bu durumun sebebi yetersiz tozlaşma, dölleyici çeşit uyumsuzluğu, çiçeklenme dönemi havaların kapalı olması sonucu arı faaliyetinin gerçekleşmemesi, dölleyici çeşitler ile ana çeşitlerinin çiçeklenme dönemlerinin farklı olması, şeklinde gerçekleşmiştir. Islah çalışmalarının ilerlemesiyle birlikte kendine verimli çeşitler elde edilmiştir. Ancak yoğun şekilde meyve tutumu gerçekleşen bu çeşitlerde kalite problemleri ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada kendine verimli olan sweet heart çeşidinin budama ile birlikte kalite kriterleri artırılmaya çalışılmıştır. Dal kırma işlemi uygulanarak dik açılı sürgünlerde ve budama ile çıkarılması gereken dallarda göz oluşumu gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. 
Mersin ilinin Toroslar ilçesinde bulunan Sadiye (ATLILAR) mahallesinde yer alan soylu kiraz bahçesinde bu çalışmamız 2021 yılında gerçekleştirilmiştir.  Soylu kiraz parselinde yer ilan sweet heart kiraz çeşitlerinin 2 yıllık meyve dallarında 20, 40 ve 60cm'lik dal kesimleri yapılarak, kontrol grubu olarak bırakılan sürgünlerden elde edilmiş meyvelerin kıyaslanmasıyla, kirazda meyve kalite kriterlerinin artırılmasına yönelik çalışma yapılmıştır. Buna ek olarak yıllık meyve dallarında yapılan dal kırma yöntemi uygulanmıştır.
Yapılan 20, 40 ve 60cm'lik kesimler sonucu kontrol grubuna göre fenoljik gözlemlerde bir değişiklik olmamıştır. Pomolojik analizler sonucu %5 önem seviyesinde önemli bulunmamıştır. Dal kırma işlemi sonucu gözlemsel olarak yıllık sürgünlerde göz oluşum sayısı uygulama yapılmamış sürgünlere göre artmıştır.

Abstract:
Cherry (Prunus avium L.), which is consumed lovingly in the world and in our country, belongs to the subfamily (Prunus) of the family (Prunoideae) of the order of botany (Rosales). It has been increasingly produced in the past and today. Many of the cherry varieties produced are self-inefficient. Yield rates in these cultivated varieties have not reached the desired levels. The reason for this situation was insufficient pollination, pollinator variety incompatibility, lack of bee activity as a result of the off-season flowering period, different flowering periods of pollinator varieties and parent varieties. With the progress of breeding studies, self-fertile varieties have been obtained. However, quality problems have emerged in these cultivars with intensive fruit set. In this study, it was tried to increase the quality criteria of the sweet heart variety, which is self-fertile, with pruning. By applying the branch breaking process, eye formation was tried to be realized in the shoots with right angles and in the branches that need to be removed by pruning.
This study was carried out in 2021 in the noble cherry orchard located in the Sadiye (ATLILAR) neighborhood in the Toroslar district of Mersin province. A study was carried out to increase the fruit quality criteria in cherries by making 20, 40 and 60 cm branch cuts on the 2-year-old fruit branches of the sweet heart cherry varieties announced in the noble cherry plot and by comparing the fruits obtained from the shoots left as the control group. In addition, branch breaking method was applied on annual fruit branches.
 As a result of cuttings of 20, 40 and 60 cm, there was no change in phenolic observations compared to the control group. As a result of the pomological analysis, it was not found to be significant at the 5% significance level. As a result of the branch breaking process, the number of eye formation in annual shoots increased compared to the untreated shoots.