Sömürge kültürü etkisinde çağdaş seramik sanatı
Modern ceramics art under the effect of colonial culture
Yazar: FATMA ULAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. EMRE ZEYTİNOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Seramik Mühendisliği = Ceramic Engineering

Özet:
Şimdilerde Avrupa olarak bilinen coğrafi bölge, Amerika'nın fethindenönce, Asya'nın Batı ucunda fakir bir tarımsal yarım adaydı.Dünya ekonomisinin önemsiz bir unsuruydu ve dünyanın geri kalanınaSunabileceği fazla bir şeye de sahip değildi.Dünya ekonomisinin hatırı sayılır bir unsuru olabilmesinin yegâne yolu,fetihlerden geçiyordu. Orta Çağdaki Haçlı Seferleri tam bu ihtiyaçtan doğan birmacera idi. Bu seferlerin en önemli sonucu, Doğu Akdeniz ticaretininAvrupalılara yeniden açılması olmuştur. Böylelikle Avrupa ülkeleri, doğununzenginliklerinden yaralanma imkânı bulmuşlardır.Avrupa `da, ortaçağ devletlerinin özellikleri son bulup burjuvazinin kurallarıişlemeye başlayınca ticaret ve sanayi öncelik kazandı. Avrupalı tüccarlar daUzak Doğu ticaretini elinde bulunduran Arap ve Venedikliler gibi denizleri aşıpDoğu ticaretinden pay almak isteğine kapılmışlardı.Uluslar arası ticaretin en karlı hammaddeleri Uzak Doğu'dan getirilen baharat,ipek, inci, fildişi, porselen, kumaş gibi lüks tüketim maddeleri idi. Hindistan'danbaşlayarak İran Körfezi ve Irak üzerinden Suriye limanlarına ya da Kızıl Denizyoluyla Süveyş ve Akabe'ye, oradan da İskenderiye'ye ulaşan yola ?BaharatYolu? adı veriliyordu.Çin'den başlayarak Orta Asya üzerinden Hazar Denizi'nin güneyinden vekuzeyinden geçerek Trabzon ve Kırım limanlarına ulaşan yola ?İpek Yolu?deniyordu. Arap ve Venedikli tüccarlar ipek yolu ve baharat yolunu kullanarakticaret yapmak isteyen hiç kimseye bu olanağı tanımıyor ve karı paylaşmakistemiyorlardı.Avrupa'da ticaret ve sanayinin gelişmesi ile birlikte yeni pazar vehammadde kaynaklarına ihtiyaç duyuldu. Ticari hayatın gelişmesi Avrupa'dayeni bir problemi gündeme getirmiş, paranın esası olan kıymetli madenlere olanihtiyacı artırmıştı. Piyasada dolaşan altın ve gümüş ihtiyacı karşılanamayacakhale gelmiş, nakit sıkıntısı başlamıştı. Bütün bu gelişmeler sonucu Avrupalıtüccarlar doğunun altın ve zenginliklerini daha çok düşünür olmuşlardır.Portekiz başta olmak üzere çok sayıda Avrupa ülkesi kurtuluşu doğudaaramaya karar vermiş ve bunu başarabilmek için her türlü çareyebaşvurmuşlardır. xv.yy'ın başından itibaren coğrafi alanda başlayan bilimsel veteknik gelişmeler de yönlendirici olmuştur.Haçlı seferlerinden beri doğudangelen bilgilerle desteklenen, teknik ve coğrafi bilgiler batılı kaşiflere kılavuzluketmiştir.Bu gelişmeler sonucu Avrupa global eylemde bulunabilme yeteneğineerişmiştir,Doğu ile Batı'nın denizlerine, tam yüzyıl Portekiz ve İspanya egemenolmuştur. Bu üstünlük 1600'lere kadar sürmüştür. Fransa, İngiltere ve Hollandagibi denizcilik potansiyeli olan devletler henüz İberik yarımadasının bu ikidevleti gibi denizlere açılmamıştı. XVI. Yüzyılın ikinci yarısında onlarda buyarışta yer aldılar.İngiltere'de I.Elizabeth döneminde kurulan donanma denizlerde İspanyoliktidarına darbe vurmuş ve 1655 yılında İngiliz sömürge imparatorluğununkuruluşunu tamamlamışlardır. Hollandalılar ve Fransızlar sömürgecilikgirişimlerini imparatorluk boyutuna taşıyamamışlardır.Sömürge sistemi Avrupa'ya çok büyük miktarda kıymetli maden ve nakitgirmesini sağladı. Avrupa piyasalarına akan nakit fazlalığı, mal darlığı fiyatlarınyükselmesine neden olmuş emek vermeden edinilen altının alım gücüdüşmüştü,18.yüzyılın ortalarına doğru Batı'da nüfus artışı, tarımdaki gelişmeler,küçük burjuvazinin gelişmesi ve orta sınıfın zenginleşmesi, yeni yatırımalanlarının aranmaya başlanması, bütün bunlar endüstri devrimine götürensüreci desteklemiştir. İngiltere'nin endüstri devriminde bütün ülkelere öncülüketmesinin nedeni, en geniş sömürge imparatorluğuna sahip olmasıydı.Bu devrin en önemli sonucu, sömürgeciliğin emperyalizm biçiminedönüşmesidir.II. Dünya Savaşı sonrası sömürgeciliğin sona erişi, bağımsızlıklarını eldeeden bu renkli insanların sömürgeci beyaz insanla eşit seviyede kabuledildikleri anlamına gelmez. Bu topluluklara verilen ?üçüncü dünya? ismi bile,önceki dönemlerde var olan belli önyargıların, beyaz adamın üstten bakışınınhala devam ettiğinin bir göstergesi olarak alınmalıdır.1950 sonrasında çok-uluslu şirket örgütlenmelerinin yoğunlaşması dikkatçekicidir. Çok-uluslu şirketlerin, faaliyet gösterdikleri ülkelerin iktisadi ve sınaîalanlarının biçimlendirilmesinden iç siyasetlerinin, kültürel/sanat kurumlarınınyapılandırılmasına kadar pek çok alanda ciddi etkide bulunduklarına işaretedilmektedir.Sömürgeciliğin başat öğelerinden biri de dünyanın birleşme sürecinibaşlatmış olmasıdır. Bu sürecin günümde ki sonucu ise küreselleşmeolgusudur.Anahtar Kelime: Seramik sanatı, sömürgecilik, Doğu, Batı, sömürge kültürü

Abstract:
The geographical region that is nowadays known as Europe was a pooragricultural peninsula on the west side of Asia, before the discovery of America.It was an insignificant part of the world economy, and it did not have much tooffer to the rest of the world. The only way for it to be a part of the worldeconomy was through conquests. Crusades in the middle ages were anadventure born exactly with this necessity in mind. One of the most importantconsequences of these crusades was the fact that the east Mediterranean seatraderestarted for the Europeans. Hence, European countries had a chance tobenefit from the richness of the east.In Europe, after the middle age states? characteristics ended andbourgeoisie rules started to come into effect, trade and industry gainedimportance. European merchants wanted to gain a share of the profit marginfrom the east sea trade just like the Arabs and Venetians.The most profitable commodities of the international trade were luxurygoods such as spice, silk, pearl, ivory, porcelain, and cloth. The road thatstarted from India, extended over Iran and Iraq to Syrian harbors or towardsAkabe and Canal de Suez via the Red Sea, then reached Alexandria wascalled the Spice Road. The road that started from China and reached Trabzonand Crimean Harbors via the north and south of the Caspian Sea was calledthe Silk Road. Arabian and Venetian merchants did not give anyone the chanceto trade using the Silk and Spice Roads, and they did not want to share theirprofits with others.With the development of the trade and industry in Europe, there was a needfor newer markets and newer raw material resources. The development of thetrade brought up a new problem in Europe, and the need for precious metalsincreased. Gold and silver that were circulating in the markets could not meetthe high demand, and a liquidity problem had started. All of these events leadto European merchants to think more about the gold and richness of the east.Starting with Portugal, many European countries started to look for thesolution in the east, and in order to make this happen, they looked for alldifferent kinds of possibilities. After the start of the 15th century, the scientificand technical developments guided this search. Technical and geographicalinformation that was supported with the facts information coming from thecrusades to the east, guided the western explorers. These events lead toEurope having the ability to initiate worldwide activities.Portugal and Spain for exactly a hundred years dominated the west andeast seas. This domination lasted until 1600s. Countries that had navigationalpotential such as France, England and Holland had not started sailing yet likePortugal and Spain. Towards the middle of the century, they started to be inthis race as well. Naval fleet that was formed in I. Elizabeth period stroke ablow towards the Spanish power and by the year 1655, the fleet finished thefoundation of the English colonial empire. Holland and France could not maketheir colonization enterprises into an imperial level.The colonial systems lead to huge amounts of precious metals and cash toenter Europe. The high liquidity in Europe caused commodity prices to increaseand the purchasing power of gold decreased. The population increase of thewest towards the middle of the 18?th century, the search for new investmentareas, and the other things mentioned supported the process that finally lead tothe industrial evolution. The reason England lead the industrial evolution firstwas because it had the largest colonial empire. The consequence of thisevolution was the transformation of the colonization into the imperialism form.After the II. World War the colonialism ended and colored people who hadwon their independency but this didn?t make them equal to this communityshows the bias that had existed in the previous period.Multi-national company organizations concentration after 1950?s attractive.It is emphasized that multi-national companies shape the economic endindustrial activities, configuration of the cultural art associations and interholpolitics of the countries where they show activity.One of the leading items of the colonialism is to start the period of worldmerge. The result of this period today is globalism.