Amerika Birleşik Devletleri'nde uygulanmakta olan karakter eğitimi programlarının incelenmesi ve Türkiye'de karakter eğitimi programlarının geliştirilmesine yönelik öneriler
An examination of character education programs in the USA and recommendations for the development of character education programs in Türkiye
Yazar: NERMİN KASAPOĞLU KAYA
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ERİŞEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Duygusal öğrenme = Emotional learning ; Eğitim programları = Education programs ; Karakter = Character ; Karakter eğitimi = Character education ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Sosyal öğrenme = Social learning ; Sosyal-duygusal öğrenme = Social-emotional learning ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Karakter eğitimi, yetişen nesillere temel ahlaki değerleri kazandırma, onlara karşı duyarlılık oluşturma, onları davranışa dönüştürme konusunda yürütülen çabaların genel adıdır. Amerika Birleşik Devletleri karakter eğitimi konusunda öne çıkmaktadır. Yasa koyucular tarafından belirlenen gereksinimleri karşılamak için çok sayıda karakter eğitimi programı oluşturulmuştur. Türkiye'de ise ilköğretim ve ortaöğretim düzeylerindeki öğrenciler için karakter eğitimine yönelik bir öğretim programı mevcut değildir. Ancak, karakter eğitiminin milli eğitim anlayışımızdaki önemi "Milli Eğitim Temel Kanunu" göz önüne alındığında görülebilmektedir. Bu doğrultuda dünyadaki mevcut tecrübelerden yararlanılmasının önemli bir kazanım olacağı düşünülmektedir. Araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birinci temel amaç, ABD'nin ilköğretim kademesinde uygulanmakta olan karakter eğitimi programlarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Olumlu Eylem, Duyarlı Okul Topluluğu ve Karakter Önemlidir! programları "hedef", "içerik", "öğrenme-öğretme süreci", "ölçme-değerlendirme" ve "program değerlendirme" boyutları açısından incelenmiş, programların uygulayıcıları olan yönetici, öğretmen ve çocukları bu programların uygulandığı okullarda öğrenim görmekte olan velilerle görüşmeler gerçekleştirilerek bu boyutlara ilişkin görüşleri alınmıştır. İkinci temel amaç ise bu programların boyut ve özelliklerinden elde edilen bulgular ışığında Türkiye'de karakter eğitimi programlarının geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'deki program geliştirme uzmanlarıyla görüşmeler gerçekleştirilmiş, son olarak araştırmacı tarafından Türkiye'deki politika yapıcılara, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Araştırmada, karakter eğitimi programlarının kendi şartları içerisinde, derinlemesine incelenmesi amaçlandığından durum çalışması deseni benimsenmiş, veri toplama aracı olarak doküman incelemesi ve görüşme kullanılmıştır. Araştırma, ABD'deki karakter eğitimi programlarını tüm boyutlarıyla ortaya koyması açısından bir ilk teşkil etmekte, Türkiye'deki uygulamalara yönelik önemli bilgiler sunmaktadır. Araştırmanın bulgularına göre, incelenen programlarda farklılıklar olsa da tümü, temel etik değerleri ve sosyal-duygusal öğrenme becerilerini öğrencilere kazandırmaya çalışan, yapılandırmacı yaklaşımla tasarlanmış, tüm okul topluluğunu kapsayan bütüncül programlardır. Program geliştirme uzmanları bu programları büyük ölçüde Türkiye'de de uygulanabilir bulmuşlar, merkezden hazırlanan bir programın temele alınıp okul temelli yaklaşımla okulların kendi karakter eğitimi programlarını oluşturmaları noktasında görüş bildirmişlerdir.

Abstract:
Character education is the common name of the efforts to instill fundamental moral values, to create awareness towards them, and to transform them into behavior in the growing generations. The United States of America stands out in character education. Numerous character education programs have been created to meet the requirements set by legislators. In Turkey, there is no specific character education program for the elementary school level. However, considering the "Fundamental Law of National Education", the importance of character education in our education philosophy can be seen. In this respect, benefiting from the existing experiences regarding character education in the world is considered crucial. The current research has two main purposes. Firstly, to examine the character education programs in the elementary level of the USA schools. To this end, Positive Action, Caring School Community and Character Counts! programs were examined in terms of the "goals", "content", "learning-teaching process", "assessment" and "evaluation". Then, to offer recommendations to policymakers, executors, and researchers in Turkey based on the analyses of the dimensions for the possible character education programs in Turkey. To achieve these aims, a case study design was adopted and document analysis was conducted and interviews were held with curriculum specialists in Turkey. The current research is the first study to undertake the analysis of character education programs in the USA with all dimensions and make important contributions to the possible character education programs in Turkey. According to the findings, despite the differences in the character education programs analyzed, designed, and developed with a constructivist approach, they are holistic and comprehensive programs that involve the entire school community and aim to foster fundamental ethical values and develop social-emotional learning skills of the students. Curriculum specialists in Turkey found these programs applicable in Turkey, and they expressed that schools should create their own character education programs with a "school-based approach" based on a framework program developed by Ministry of Education.