Tarihsel gelişim süreci içinde Kemeraltı Caddesi ve Galata Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi koruma sorunları üzerine bir araştırma
A Research project on the problems of preservation of Kemeraltı Street and Galata Surp Krikor Lusavoriç(St. Gregory the Illuminator)Church within their historical evolution
Yazar: PELİN ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma; İstanbul İli, Galata Semti ve Kemeraltı Caddesi ile Cadde üzerinde bulunan korunması gerekli kültür varlıklarının ve bölgedeki tarihi yapılardan biri olan Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin tanıtılması, belgelenmesi ve koruma ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesini içermektedir.

Kemeraltı Caddesi, Galata Semti'nin en eski ve önemli yol akslarından biri olup 1956-1960 arasında gerçekleştirilen ve birçok tarihi eserin yok edildiği yol genişletme çalışmaları sonrasında büyük değişim geçirmiştir. Cadde üzerinde bulunan önemli yapılardan biri olan Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi de 1958'de istimlâk edilip yıkılmış, 1964'de kalan arazisi üzerinde yeni bir mimari ile yeniden inşa edilmiştir.

Bu çalışmada; Kemeraltı Caddesi örneği üzerinden; Adnan Menderes'in Başbakan olduğu dönemde (1950-1960) yürütülen imar çalışmalarında, benzer biçimde uygulanan yol genişletme faaliyetlerinin tarihi çevre üzerindeki etkileri ve tahribatları tespit edilmeye çalışılmış; Cadde'nin günümüz durumu belgelenmiş ve mimari değerleri tespit edilmiştir. Ayrıca Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin geçmişteki ve günümüzdeki durumu belgelenerek gelecekte yapılacak araştırmalar için bilimsel kaynak oluşturmak amaçlanmıştır. 
Birinci bölümde; çalışmanın literatür özeti yapılmış, amacı anlatılmış ve bulgular ifade edilmiştir.

İkinci bölümde; Galata'nın coğrafi konumu, topografyası, geçmişten günümüze isimleri ve Roma İmparatorluğu döneminden başlanarak günümüze kadar olan tarihsel gelişimi ele alınmıştır. 

Üçüncü bölümde; Kemeraltı Caddesi'nin Galata'daki konumu belirtilmiş, küçük ölçekli sigorta haritalarının hazırlanmaya başlandığı 20.yy başından günümüze kadar olan tarihsel ve fiziksel gelişimi ele alınmıştır. Cadde'nin özellikle 1956-1960 arasında yürütülmüş olan imar çalışmalarından önceki fiziksel durumu ve cadde üzerinde bulunan önemli yapılar; 1905 tarihli Goad Haritası ile 1949 tarihli Suat Nirven Haritası üzerinden ayrıntılı olarak incelenmiş ve haritaların günümüz hâlihazır haritası ile çakıştırılması yapılarak cadde ve çevresinin geçirdiği değişim irdelenmiştir. Cadde'nin günümüz durumu incelenirken; cadde üzerinde bulunan mevcut yapıların ayrıntılı analizleri hazırlanmış, istatistikler çıkarılmış ve Cadde üzerinde bulunan mevcut tescilli eser yapılar için bir katalog hazırlanarak her bir yapı ayrı ayrı incelenmiştir.

Dördüncü bölümde; Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'nin Kemeraltı Caddesi'ndeki konumu belirtilmiş, yapılan analitik rölöve çalışması ve diğer kaynaklar ışığında tarihçesi ve eski kilise ile yeni kilisenin mimari özellikleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiş; Kilise'yi oluşturan mekânlar, yapım sistemi ve cephe özellikleri ele alınmıştır. Bozulma ve malzeme analizleri yapılmış ve yapının maruz kaldığı sorunlar belirlenmiştir.

Beşinci bölümde; Kemeraltı Caddesi ile Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi günümüz durumları birlikte değerlendirilerek koruma sorunları tespit edilmiş ve bunlara karşı öneriler getirilmiştir.

Abstract:
This study covers the publicity, documentation and assessment of Surp Krikor Lusavoric Church on Kemeraltı Street in Galata neighborhood in the city of Istanbul in relation to the principles of preservation within the context of protection of cultural heritage and historical buildings in the area. 

Kemeraltı Street, one of the oldest and most significant thoroughfares of the Galata neighborhood, was drastically transformed between 1956 and 1960 as a result of a major road expansion project which caused the destruction of many historical monuments in the area. Surp Krikor Lusavoric Church, one of the most important historical buildings on the street, was expropriated and demolished in 1958 and was rebuilt with a new architectural plan on the remaining land.  

This study endeavors to assess, through the example of Kemeralti Street, the general impact of similar applications of road expansion as a part of the public improvements which took place during the period of Turkish Prime Minister, Adnan Menderes (1950-1960); documents the current situation of the street and evaluates its historical significance. In addition, it aims to produce scientific resources for further research on the topic by documenting the past and present situation of Surp Krikor Lusavoric Church. 

The first chapter includes the literature review, goals and findings of the research.

The second chapter deals with the geographical location, topography, current and historical names and the historical evolution of Galata starting from the Roman Empire.

The third chapter locates Kemeralti Street within Galata and examines its historical and physical development from the beginnings of the 20th century – when small scale insurance maps started to be drawn – to the present day. Through a profound examination of the Goad Map (1905) and the Suat Nirven Map (1949), this section analyzes the physical conditions of the street as well as the important historical buildings on it specifically before the period 1956-1960, when major public improvement projects were conducted. It also investigates the transformation of the street and its environment by overlaying the historical maps of the area onto the current ones. In order to depict the current situation of the street, detailed analysis and statistical measurements of the existing buildings were made, and a catalog of all the officially registered buildings on the street was created and each of them was examined thoroughly.

In the fourth chapter, the location of Surp Krikor Lusavoric Church on Kemeralti Street was indicated and, through the analytic building survey work and other resources, the history of the church along with the architectural characteristics of the original and the new building were examined in detail. The spaces which comprise the church, the method of construction and the features of the facade were considered. The deterioration and material analysis were done, and the problems which the building is exposed to were identified.
  
In the fifth chapter, the current conditions of Kemeralti Street and Surp Krikor Lusavoric Church were assesed together, the problems of preservation were identified and potential solutions for these problems were provided.