2002 sonrası Türkiye-Rusya ilişkilerinde bölgesel gelişmelerin etkisi üzerine bir değerlendirme: Güney Osetya krizi, Kırım'ın ilhakı ve Suriye iç savaşı örnekleri
An evaluation of the impact of regional developments in Turkey-Russia relations after 2002: The South Ossetia crisis, the annexation of Crimea and the case of the Syrian civil war
Yazar: EMRULLAH KAÇMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN AĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güney Osetya = South Ossetia ; Kırım = Crimean ; Rusya = Russia ; Suriye = Syria ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bulundukları coğrafi konumları sebebiyle önemli bölgesel aktörler olan Türkiye ve Rusya, köklü bir geçmişe sahip olan iki devlettir. Tarihsel süreç içerisinde inişli çıkışlı yapıda şekillenen ikili ilişkiler, politik diyalogların artmasıyla beraber birçok alanda gerçekleştirilen iş birliğinden dolayı olumlu yönde gelişme göstermiştir. Fakat son dönemlerde yaşanan bölgesel gelişmeler, ikili ilişkileri farklı boyutlarda etkilemiştir.
2002 yılı sonrası yaşanan bölgesel gelişmelerin etkisini/etkilerini ortaya koymak amacıyla yapılan bu çalışmada, Güney Osetya Krizi, Kırım'ın İlhakı ve Suriye İç Savaşının Türkiye ve Rusya ilişkilerine hangi boyutta etki ettiği sorunsalı tartışılmıştır. Çalışmada;
I) Rusya Federasyonu'nun Gürcistan ve Kırım'a müdahalesinin Neorealizmin "saldırı ve savunma dengesi" varsayımına göre, Suriye'ye müdahalesinin ise Neorealizmin önerdiği "dengeleme politikası" kapsamında analiz edilebileceği,
II) Türkiye Cumhuriyeti'nin Gürcistan ve Kırım Krizlerinde benimsediği politikaları Neorealizmin "savunmacı realizm" varsayımına göre, Suriye'ye müdahalesinin ise Neorealizmin önerdiği "saldırgan realizm" kapsamında değerlendirilebileceği,
III) Türkiye Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu'nun, özellikle Suriye Krizi özelinde ortak politikalar izlemesinin Neorealizmin "ittifaklar yoluyla dengeleme" politikası kapsamında analiz edilebileceği hipotezleri sınanmıştır.
Araştırmada; ilk olarak kuramsal çerçeve oluşturulmuş, Türkiye ve Rusya ilişkilerinin tarihsel süreci araştırılmış, daha sonra bölgesel krizlere yer verilerek
II
Türkiye ve Rusya ilişkilerine yapmış olduğu etkileri; Neorealizm kapsamında analiz edilmiştir.
Çalışmada, ulaşılan bulgular kapsamında varılan sonuçlar şu şekildedir:
a) Güney Osetya Krizi'nin, Türkiye ve Rusya ilişkilerinde, devletlerin üst düzey yetkilileri tarafından yapılan bazı siyasi kınama söylemlerinin dışında ciddi oranda bir etkisinin olmadığı görülmüştür.
b) Kırım'ın İlhakı 'nın, Güney Osetya Krizi'nin Türkiye ve Rusya ilişkilerine yapmış olduğu etkiye benzer bir şekilde, sadece siyasi kınama söylemlerinden kaynaklanan olumsuz bir etkisi olduğu görülmüştür.
c) Suriye İç Savaşı'nın ilk yıllarında Türkiye ve Rusya, farklı amaçlar doğrultusunda farklı politikalar benimsemiş, ilerleyen süreçte krizin çözümüne yönelik ortak hamleler gerçekleştirmişlerdir. Bu süreç içerisinde yaşanan Uçak Krizi ikili ilişkilere siyasi, ekonomik, turizm ve toplumsal boyutta olumsuz olarak yansımıştır. Bu durum devletlerin normalleşme sürecini hızlandırmasıyla son bulmuştur.
d) ABD, AB ve NATO'nun Suriye Krizinde Türkiye'yi yalnız bırakması ve Türkiye'nin sınır güvenliğinde sorun yaşaması, Türkiye'yi Rusya ile yakınlaştırmış ve böylece Türkiye hem ulusal güvenliğini korumaya çalışmış hem de Rusya ile ittifak kurarak Suriye Krizinin çözümü için önemli bir aktör haline gelmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Neorealizm, Güney Osetya Krizi, Kırım'ın İlhakı, Suriye İç Savaşı.

Abstract:
Turkey and Russia, which are important regional actors due to their geographical position where they are located, are the two countries with a long history. Bilateral relations, which have been shaped in a fluctuated structure in the historical process have developed positively owing to cooperation in many fields with the increase of political dialogue. However, recent regional developments have affected the bilateral relations in different dimensions.
In this work, which aims to demonstrate the effect(s) of regional developments after 2002, in which dimension the South Ossetia Crisis, Annexation of Crimea and Syrian Civil War have affected Turkey-Russia relations were handled. Accordingly, following hypotheses were tested:
I) The Russian Federation's intervention in Georgia and Crimea can be analyzed in accordance with the assumption of "balance of attack and defense" of Neorealism and its intervention in Syria according to "balancing policy" as proposed by Neorealism.
II) The policies, which the Republic of Turkey adopted in the crises of Georgia and Crimea can be analyzed in scope with Neorealism's "defensive realism", and Turkey's intervention in Syria in frame of "offensive realism" as proposed by Neorealism.
IV
III) That the Republic of Turkey and the Russian Federation have pursued common policies in particular of Syria can be analyzed in the frame of Neorealism's "balancing with allies" policy.
In the study, firstly, theoretical framework was formed, historical process of Turkey-Russia relations was researched. after that, by including regional crises, affects of these crises on Turkey-Russia relations were analyzed in the scope of Neorealism.
In the study, obtained findings are as follows:
a) It was seen that the Crisis of South Ossetia had no considerable effect on Turkey-Russia relations apart from some condemnations made by senior state officials.
b) Like the South Ossetia Crisis' effect on Turkey-Russia relations, the Annexation of Crimea had only a negative effect on bilateral relations deriving from political condemnations.
c) In the early years of Syrian Civil War, Turkey and Russia adopted different policies in line with different purposes. However, later in the process they realized joint moves towards resolving the crisis. The Jet Incident, which happened in the process, reflected negatively on bilateral relations in political, economic, touristic and societal dimensions, This situation ended with the acceleration of normalization process by the two countries.
d) That the US, EU and NATO had left Turkey alone in the Syrian Crisis and Turkey had problems in its border security have made Turkey and Russia closer in their relations, hence, Turkey has tried to protect its national security and it has become an important actor for resolving the Syrian Crisis by forming an alliance with Russia.
Keywords: Republic of Turkey, Russian Federation, Neorealism, South Ossetia Crisis, Crimea's Annexation, Syrian Civil War.