Rusçadaki önekli fiillerin semantik açıdan incelenmesi
Semantic analysis of prefixed verbs in Russian language
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM DOHMAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-prefix ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dilbilgisi = Grammar ; Rusça = Russian ; Sözcükbilim = Logology ; Sözlükbilim = Lexicology

Özet:
?Rusçadaki Önekli Fiillerin Semantik Açıdan İncelenmesi? adlı çalışmamız, yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Bu tezde, Rusça'da en sık kullanılan fiiller tespit edilerek, bu fiillerin önekli durumları arasındaki semantik bağlar incelenmiş olup, ?Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü? hazırlanması gerektiği sonuca varılmıştır.Tezimizin birinci bölümünü oluşturan ?Rusçadaki Önekli Fiiller? adlı bölümde; önekler ve işlevleri açıklanarak, öneklerin sözcük yapımında önemli bir rol aldığı belirtilmiş ve öneklerin sözcüklere yeni anlamlar kazandırdığı görülmüştür. Önekli fiillerde en sık karşılaşılan 21 önekin anlamı açıklanarak, örnek olarak verilen cümlelerle pekiştirilmiştir.Tezimizin ikinci bölümünü oluşturan ?Sözlükbilim Problemleri? adlı bölümde; dilin kelime hazinesini araştıran sözcükbilim ve sözlükbilim disiplinleri üzerinde durulmuştur. Sözcüğün anlam değeri ve kavramın belirlenmesi ile ilgili yöntemler hakkında bilgi verilmiştir. Sözlük oluşumuyla ilgilenen sözlükbilimin tanımı ve tarihçesi hakkında bilgi verilerek, bu alanda hazırlanan çeşitli sözlükler incelenmiştir.Yapılan bu çalışmalar dikkate alınarak, tezimizin üçüncü bölümünde; Rusça'yı yabancı dil olarak öğrenenler için ilk defa ?Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü? hazırlanmıştır. ?Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü?nün bir fiilin önek vasıtasıyla oluşabilecek semantik alanı belirleme sonucunda, sözcük algılamasını kolaylaştıracağı düşünülmüştür. ?Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü?nde aynı fiilin aldığı farklı öneklerle kazandığı yeni anlamların ana fiile bağlı semantik ağ oluşturduğu görülmüştür.?Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü?nün içeriğinde, günümüz Rusçasında sıklıkla kullanılmakta olan 50 ana fiil ve 621 önekli fiil açıklamalarıyla birlikte sunulmuş ve öneklerin eklendikleri fiilleri semantik açıdan nasıl etkilediği gösterilmiştir. Sözlükte adı geçen fiiller yalnızca temel anlamlarıyla değil, kalıplaşmış, deyim ve atasözü olarak kullanılan farklı anlamlarıyla da belirtilmiştir.Anahtar kelimeler:1.Önek2.Rusça ? Türkçe Önekli Fiiller Sözlüğü3.Sözcükbilim4.Sözlükbilim

Abstract:
Our study ?Semantic Analysis of Prefixed Verbs in Russian Language? is prepared as a master-degree thesis. In this thesis, verbs in Russian which are used most commonly are determined and the semantic bounds between these verbs and their prefixed status are examined, finally it is concluded that there is a requirement in preparation of ?Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs?.In the first section of our thesis which is called ?Prefixed Verbs in Russian Language?; it is stated that prefixes have an important role in forming a word by explaining prefixes and their functions and it is seen that they have the words gained new meanings. Meanings of 21 prefixes which are coincided in prefixed verbs most commonly are explained and stiffened with sentences given as example.In the second section of our thesis which is called ?The Problems of Lexicography?; lexicology and lexicography fields which research vocabulary treasure of the language is emphasized. Information regarding methods of determination of meaning value of the word and the concept is given. Definition of lexicology which concerns about formation of the words indicating richness of a language and historical information are given, then various dictionaries prepared in this field are reviewed.Considering these studies, in the third section of our thesis ?Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs? has been prepared for the first time for learners learning Russian as a foreign language. It is thought that ?Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs? can ease perception of words as a result of determination of the semantic field of a verb to be formed by means of a prefix. It is also seen in ?Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs? that new meanings gained by same verb with different prefixes create a semantic network connected to main verb.Included in ?Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs? are 50 main verbs and 621 prefixed verbs which are used frequently in Today?s Russian language together with their explanations and how the prefixes affect verbs they are added in terms of semantics is showed.Verbs mentioned in the dictionary are not only included with their principal meanings, but also different meanings being used such as stereotyped, idiom and proverb.Key words:1.Prefix2.Russian ? Turkish Dictionary of Prefixed Verbs3.Lexicology4.Lexicography