Lise öğrencilerinin dini dünya görüşlerini etkileyen unsurlar üzerine bir araştırma
A research on affecting factors of the religious worldviews of high school students
Yazar: CEMRE NUR KAYA
Danışman: PROF. DR. MUHİDDİN OKUMUŞLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dini dünya görüşü = Religious worldview ; Dünya görüşü = World view ; Lise öğrencileri = High schools students

Özet:
Araştırmamızda lise öğrencilerinin dini dünya görüşlerini etkileyen unsurların neler olduğu 
tespit edilmeye çalışılmıştır.
 Nitel araştırmamızın araştırma deseni olgubilimdir. Çalışmamızda veri toplama aracı olarak 
görüşme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubumuz maksimum çeşitlilik örneklemesi stratejisiyle
Konya ili merkez ilçelerine bağlı on farklı lisede okuyan on birinci ve on ikinci sınıf öğrencilerinden 
seçilmiştir. Çalışmamızda veri analiz şekli içerik analizidir. Veriler çözümlenirken genel bir çerçeve 
içinde yapılan kodlama türü kullanılmıştır.
 Araştırma bulguları neticesinde, lise öğrencilerinin dünya görüşlerine aile, çevre, yaşam 
standartları, din, ideoloji, kültür/coğrafya unsurları etki etmektedir. Dini dünya görüşleri 
çerçevesinde ahlaki değerlerinin kaynakları din ve vicdan olarak tespit edilmiş ahlaki eylemlerde 
kuşkuya düştüklerinde ise en çok ailelerine başvurdukları görülmektedir. Öğrencilerin çoğu 
ailelerden yaşama dair amaçları, dinleri, dini anlayış şekilleri, dünya görüşleri, siyasi görüşleri, 
ideolojileri ve yaşam tarzları bakımından farklılık gösterdiklerini ifade etmektedir.
 Öğrencilerin hayat amaçlarının oluşmasında din en önemli etkendir. Öğrencilerin çoğunun dini 
dünya görüşlerinde tarihselciliğe indirgenen bir yaklaşım saptanmıştır. 
 Araştırmamıza katılan öğrencilerin neredeyse yarısının dünya görüşü okulda verilen eğitimden 
ve imam hatip lisesi meslek dersleri veya din kültürü ahlak bilgisi derslerinden etkilenmemektedir. 
Bunun sebebini de ezbere dayalı ve tartışmadan uzak olması bakımından eğitim sistemi, hem ders 
anlatımından dolayı hem de bildikleri konuların tekrarı olduğunu düşündükleri konularda derslerin 
ciddiyetinin olmaması ve not kaygısıyla çalışılan dersler olarak ifade etmektedirler.
Öğrencilerin dünya görüşlerinde eğitim kanadında öğretmenlerin bilgili olması, derse kaynak 
açısından donanımlı gelmeleri, araştırmacı bir kişiliğe sahip olmaları, dersi disiplinler arası 
yaklaşımla işlemeleri, kendilerine yöneltilen sorulara mantıklı ve doyurucu cevaplar verebilmeleri 
öğrencileri etkileyen öğretmen özellikleridir.
Anahtar Kelimeler: Dini Dünya Görüşü

Abstract:
The factors affecting religious worldviews of high school students are identified in our case 
study.
The research design of our qualitative research is phenomenology. The interview method is 
used as the data collection tool in our study. Our study group is selected from students who study at 
10th and 11th grade various high schools 
The research design of our qualitative research is phenomenology. Interview method was used as a 
data collection tool in our study. Our study group is selected from 11th and 12th grade students 
studying in ten different high schools in the central districts of Konya by the strategy of maximum 
variation sampling. The method of data analysis of our study is content analysis. While analysing the 
data, the coding type made/determined in a general frame was used.
 As a result of the research findings, family, environment, living standards, religion, ideology, 
culture / geography factors affect the world views of high school students. Within the framework of 
religious worldviews, the sources of moral values have been determined as religion and conscience. It is 
seen that they most frequently refer to their families when they are doubtful about moral actions. Most 
of the students state that they differ from their families in terms of their purpose of life, religion, way 
of understanding religion, world views, political views, ideologies and lifestyles.
 Religion is the most important factor in the formation of students' mission in life. An approach 
that is narrowed to historicism has been identified in most of the students' religious worldviews.
 The world view of almost half of the students participating in our study is not affected by the 
education given at the school and the vocational courses of imam hatip high school or religious culture 
and ethics lessons. The reason for this is the fact that the rote-learning based education system being 
far from discussion. The style of delivering lectures and the content of lessons they think that they have already known have led to the lack of seriousness in lessons. Moreover, the students think that these 
lessons are learned for the concern of grades.
When looking to worldview from educational aspect, being well-versed, being equipped in 
terms of resources, having an investigative personality, teaching the lesson with an interdisciplinary 
approach, and being able to give logical and satisfactory answers to the questions posed to them are 
the characteristics of teachers that affect students.
Key Words: The Religious Worldview