Temel tasarım eğitiminde bilginin işlenmesi sürecine yönelik bir model önerisi
A model proposal for an algorthm based basic design education
Yazar: GAMZE ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. ARZU ÖZEN YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tasarım bir çeşit problem çözme eylemi olarak ele alındığında, Temel Tasarım eğitimi bu eylemin en temel aracı olan soyut düşünme ve kavramsal düşünme yaklaşımlarını öğrencilere kazandırmaktadır. Bu bağlamda, Temel Tasarım eğitiminde yöntem olarak; öğrencilerin bir yandan tasarlanan objeyi biçimlendiren temel tasarım öğe ve ilkelerini kavrarken bir yandan da tasarım problemine dair tek bir doğrunun olmadığını kavraması, tasarımcı özelinde yapılacak sorgulamalar ve eleştirilerle tasarım sürecini yönetmesi gerekmektedir. Öznel bir yanı olan tasarım süreci, tasarımcının deneyimleri, kişisel değerleri, tercih edilen yöntem ve araçlar doğrultusunda farklılaşmaktadır. Temel Tasarım eğitimiyle ilgili incelenen literatür çalışmaları tasarım eğitiminin 3 temel bileşeni olan özne, süreç ve bilgiyi ayrı ayrı ele almakta bu üçünün ilişkisine odaklanan çalışmaların eksik kaldığı görülmektedir. Bu çalışma, literatür çalışmalarından farklı olarak, bilgi, özne ve tasarım sürecini ilişkilendirerek, Temel Tasarım eğitimi sürecinde, bilginin adım adım nasıl dönüştüğünü öğrencilerin kişisel farklılıkları doğrultusunda ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla çalışmanın hipotezi "Temel tasarım eğitiminde, farklı profillere sahip öğrenciler, problem bilgisini tasarım bilgisine farklı şekillerde dönüştürmektedir, bu dönüşüm bilgi işlemsel bir Temel Tasarım eğitim modeliyle ortaya koyabilir." olarak belirlenmiştir. Hipotezin test edilmesi için, tasarım sürecinin adım adım ele alındığı algoritmik yaklaşımlı bir eğitim modeli oluşturulmuştur. Eğitim modelinde süreç; problemin yeniden ele alınmasını sağlayacak şekilde alt adımlara bölünmüştür. Öğrencilerin kişisel farklılıkları, Sternberg ve Wagner tarafından ortaya koyulan Düşünme Stilleri Envanteri (DSE) ile ortaya koyulmuş, tasarım süreci, süreci yazılı metinler aracılığıyla görünür hale getirmemize yarayan protokol analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Modelin test edilmesi için, Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü 1. Sınıf öğrencileriyle bir alan çalışması yapılmıştır. Çalışmada, oluşturulan bilgi işlemsel eğitim modeliyle, öğrencilerin problem bilgisini tasarım bilgisine dönüştürme aşamalarının öğrencilerin kişisel özellikleri göz önüne alınarak ortaya koyulabildiği, bazı öğrenci profillerinin çalışma kapsamında oluşturulan eğitim modelinde daha avantajlı, bazılarının ise daha dezavantajlı olduğu sonuçlarına ulaşılmış ve hipotezin doğrulandığı görülmüştür.

Abstract:
When design is considered as a kind of problem-solving action, Basic Design education provides students with abstract thinking and conceptual thinking approaches, which are the most basic tools of this action. In this context, as a method in Basic Design education; while students comprehend the basic design elements and principles that shape the designed object, they should also understand that there is no single truth about the design problem and manage the design process with questions and criticisms to be made specifically for the designer. The design process, which has a subjective aspect, differs in line with the designer's experiences, personal values, preferred methods and tools. The literature studies on Basic Design education address the three basic components of design education, namely subject, process and knowledge, separately, but it is seen that studies focusing on the relationship between these three are lacking. This study, unlike the literature studies, aims to reveal how knowledge is transformed step by step in the process of Basic Design education by associating knowledge, subject and design process in line with the personal differences of students. For this purpose, the hypothesis of the study is "In basic design education, students with different profiles transform problem knowledge into design knowledge in different ways, this transformation can be demonstrated with an information processing Basic Design educational model." has been determined as. In order to test the hypothesis, an algorithmic approach training model has been created in which the design process is considered step by step. In the education model, the process is divided into sub-steps in a way that allows the problem to be re-addressed. The personal differences of the students were revealed by the Thinking Styles Inventory put forward by Sternberg and Wagner, and the design process was analyzed by the protocol analysis method, which helps us to make the process visible through written texts. To test the model, Gazi University Department of Architecture 1. A field study was conducted with the classroom students. In the study, it was found that with the information processing educational model created, the stages of converting students' problem knowledge into design knowledge can be revealed by taking into account the personal characteristics of students, some student profiles are more advantageous in the educational model created within the scope of the study, while others are more disadvantageous, and it was seen that the hypothesis was confirmed.