Marshall Planı ve Türkiye'ye etkisi
Marshall Plan and the effect of Turkey
Yazar: İREM YÜCEL SONEK
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ERCOŞKUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Dış yardımlar = External aids ; Marshall Planı = Marshall Plan ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Truman Doktrini = Truman Doctrine ; Türk basını = Turkish press ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD, Sovyet yayılması tehlikesine karşı Truman Doktrini kapsamında Yunanistan ve Türkiye'ye askeri yardımda bulunmuştu. Daha sonra Avrupa'nın kalkındırılması meselesi ortaya çıkmış ve ABD ekonomik yardım programı olan Marshall Planı'nı ortaya çıkarmıştı. ABD'nin bu çevreleme politikası iki kutuplu dünya düzeninin ortaya çıkmasında etken olmuştu.
Türkiye de bu yardım kapsamında yeterli altın ve döviz rezervine sahip olduğu ve savaş yıkımı yaşamadığı için başta Plana dâhil edilmese de Sovyetlere karşı Orta Doğu'nun kalesi tanımlamalarıyla Marshall Planı kapsamına alınmıştı. ABD, yardım karşılığında Türkiye'den Avrupa'nın gıda ihtiyacını karşılamasını istemişti. Tarıma dayalı kalkınma programı Türkiye'de Amerikalı uzmanların tavsiye ve denetiminde başlamış, bu çerçevede de tarım, mali, bayındırlık, maden gibi alanlarda yardımlar yapılmıştı. Askeri alandaki yardımlar ise devamlılık göstermişti. 
Amerikalı uzmanların yorumları Türk basınında sık sık yer almış ve köşe yazarlarınca da destek görmüştü. Türkiye'nin yeni müttefiki Türk hükümeti ve Türk basını tarafından memnuniyetle kabul edilmiş ve Sovyetlerle olabilecek herhangi bir sorunda ABD'nin Türkiye'nin yanında olacağı düşüncesi yerleşmiş ve dış politikası bu bakış açısına göre oluşturulmuştu. Ekonomik ve siyasi bu değişimler Amerikan kültürünün de Türk basını tarafından kabul edilmesini ve tanıtılmasını getirmişti. Tarıma bağlı sanayiye dayalı ekonomik kalkınma hedef olmuş ve eğitim sisteminde de bu yönde değişimler gerçekleşmişti. ABD'nin demokratik dünyayı korumanın yolu olarak komünizmle mücadele etmek gerektiğine dayanan siyaseti Türkiye'de de uygulama alanları bulmuştu. Tüm bu ekonomik gelişmelerinin sağlanması için de Amerika'dan makine ve teçhizat ithalatı yapılmıştı. Türkiye, Marshall Planından yararlanmak istemesiyle, demokrasisini de geliştirmeyi vadetmiş ve bu süreçte çoğulcu demokrasiye geçerek önemli bir adım atmıştı. Demokratik adımların Türk siyasal hayatını değiştirmesi yanında ülkede çeşitli değişimler de yaşanmaya başlanmıştı. Bu değişimler yazılı basının Amerikan siyasetine, yaşam tarzına olan ilgisinin artmasına neden olmuştu.

Abstract:
The USA supplied military aid to Greece and Turkey after Second World War within the scope of Truman Doctrine against the peril of Soviet Expansion. Thereafter, the issue of economic redevelopment providing aid to Western Europe emerged and Marshall Plan also known as the European Recovery Program, was introduced by USA. The containment policy of the USA led to the emergence of bipolar World order. Even though  Turkey, at first, was not attached to the plan as it had enough gold and foreign exchange reserves and did not go through war destruction, it had been already taken into the scope of Marshall Plan as a stronghold of Middle East against the Soviets.
	The USA had demanded the supply of food needed for Europe from Turkey in return for an aid. Agriculture- based development programe began under the control and through the suggestions of American experts in Turkey and within this frame, aids were provided in agricultural, financial, public Works and mining sectors as well as millitary aids. The comments of American experts frequently appeared in Turkish press and also got supported by columnists,too. The novel ally of Turkey was embraced by Turkish government and press and the thought that the USA would back Turkey up in any kind of trouble with the Soviet settled and its foreign policy was constituted pursuant to this viewpoint. These economic and political changes brought about the acceptance and  familiarization of American Culture by Turkish Press as well.
Economic development based on agricultural industry became the target and in the educational system, there had been such changes thataway.
	The politics of the USA which grounds on the fact that there must be a challenge for communism so as to protect the democratic world, found the application areas in Turkey too. In order for the supply of all these economic developments to happen, the import of the machinery and equipment from the USA was implemented. Turkey made a covenant to improve its democracy with its demand of utilizing from the Marshall Plan and during this term, it took a considerable step by adjourning to pluralist democracy as well as the democratic steps altering the Turkish political life and also various changes started to happen in the country, too. These changes led to upsurge of interest of print media on American lifestyle and politics.