Migren hastalarında yorgunluk; fiziksel, psikososyal ve davranışsal faktörlerle ilişkisi
Fatigue in migraine patients; its relationship with physical, psychosocial and behavioral factors
Yazar: İKRA HATİCE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ SALCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Davranış = Behavior ; Fiziksel faktörler = Physical factors ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu araştırmada, migren hastalarında yorgunluğun fiziksel, psikososyal ve davranışsal faktörlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 18-55 yaş arası 61 migren tanısı almış birey ile gerçekleştirilmiştir.  Migren şiddeti ve migrene   bağlı özür seviyesi değerlendirilmesi için Migren Engellilik Değerlendirme Anketi (MIDAS) kullanırken, yorgunluk değerlendirmesi için  Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ve Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ) kullanılmıştır.  Fiziksel faktörlerin değerlendirilmesinde, postür değerlendirilmesi için;  New York Postür Analizi (NYPA), vestibüler semptomların değerlendirilmesi için;  Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (BEE), fonksiyonel kapasite değerlendirilmesi için;  6 Dakika Yürüme Testi (6DYT),  servikal bölge değerlendirmesi için;   yüzeyel-derin servikal fleksör ve ekstansör kas endurans değerlendirmesi (YSFED, DSFED SEED), Bournemouth Boyun Anketi (BBA), Clinometer uygulaması ile boyun propriyosepsiyon değerlendirmesi yapılmıştır. Psikososyal faktörlerin değerlendirilmesinde, duygu durum değerlendirilmesi için;  Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği (BDAÖ), ağrı algısının değerlendirilmesinde için;  Ağrı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ), öz yeterliliğin değerlendirilmesi için;  Genel Özyeterlilik Ölçeği (GÖÖ) kullanılmıştır. Davranışsal faktörlerin değerlendirilmesinde,  uyku alışkanlığının değerlendirilmesi için Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), beslenme tutumunun değerlendirilmesinde, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ), fiziksel aktivite alışkanlığının değerlendirilmesinde, 36 Maddelik Fiziksel Aktivite Ölçeği (36MFAÖ) kullanılmıştır. 61 hastanın 53'ü (%86,9)  YŞÖ'ye göre yorgun olarak belirlenmiştir. Yorgun olan hastalarda ise MYEÖ ile fiziksel faktörlerden, YSFED ve DSFED arasında (sırasıyla rho= -0335, -0,313) anlamlı ilişki bulunmuştur. Psikososyal faktörlere bakıldığında ise MYEÖ ile BDÖ, AFÖ ve GÖÖ ile (sırasıyla rho=0,359, 0,354, -0,336) anlamlı ilişki bulunurken, davranışsal faktörlerden yalnızca PUKİ ile yüksek düzeyde (rho=0,403)  ilişki saptanmıştır. Çalışmamız yorgun olan migren hastalarında fiziksel, psikososyal ve davranışsal faktörlerin bir arada incelendiği ilk çalışmadır. Migren hastalarında yorgunluk, yüzeyel ve derin servikal fleksör kaslarının enduransı, duygu durumu, ağrı algısı, özyeterlilik ve uyku kalitesi ile ilişkili multi-faktöriyel bir semptomdur. 

Anahtar Kelimeler: Migren, yorgunluk, fiziksel faktör, davranışsal faktör, psikososyal faktör

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between fatigue and physical, psychosocial and behavioral factors in migraine patients. The research was carried out with 61 individuals diagnosed with migraine between the ages of 18-55. While the Migraine Disability Assessment Questionnaire (MIDAS) was used to assess migraine severity and migraine-related disability, Fatigue Severity Scale (FSS) and Modified Fatigue Impact Scale (MFIS) were used for fatigue assessment. In the evaluation of physical factors, for the evaluation of posture; New York Posture Analysis (NYPA), for the evaluation of vestibular symptoms; Dizziness Handicap Inventory (DHI), for functional capacity assessment; 6 Minute Walk Test (6MWT), for cervical region evaluation; superficial-deep cervical flexor and extensor muscle endurance evaluation (SSFE DSFE, DSFEE, SEEE), Neck Bournemouth Questionnaire (NBQ), neck proprioception evaluation with Clinometer application were used. In the evaluation of psychosocial factors, for the evaluation of mood; Beck Depression Inventory (BDI) and Somatosensory Amplification Scale (SSAS) for the assessment of pain perception; Pain Catastrophizing Scale (PCS), for the assessment of self-efficacy; The General Self-Efficacy Scale (GSE) was used. In the evaluation of behavioral factors, Epworth Sleepiness Scale (ESS) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were used to evaluate sleep habits, Motivation for Healthy Eating Scale (MHES) were used to evaluate nutritional attitude, and 36-item Self-Reported Physical Activity Behavior (SPAB) was used to evaluate physical activity habits. 53 of 61 patients (86.9%) were determined to be tired according to YSS. In fatigued patients, moderate correlation was found between the MFIS and physical factors SSFE and DSFE  (respectively rho= -0335, -0,313). Considering the psychosocial factor, it was found that MFIS was associated with BDI and PCS, and GSE at a moderate level (respectively rho=0,359, 0,354, -0,336), while it was found to be highly correlated with only PSQI (rho=0,403), from behavioral factors. It is the first study in which physical, psychosocial and behavioral factors are examined together in migraine patients who are tired.  Fatigue is a multi-factorial symptom associated with superficial and deep cervical flexor muscle endurance, mood, pain perception, self-efficacy and sleep quality in migraine patients.


Key Words: Migraine, fatigue, physical factor, behavioral factor, psychosocial factor