İnsan lenfositlerinde gıda boyası Amaranth'ın meydana getirdiği genetik ve epigenetik değişikliklerin incelenmesi
Investigation of genetic and epigenetic changes caused by food dye Amaranth in human lymphocytes
Yazar: SEMA KIRTILLI
Danışman: PROF. DR. NALAN YILDIRIM DOĞAN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Genetik ve Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Genetik = Genetics
Dizin: Afet riski = Disaster risk ; Azo boyar maddeler = Azo dyestuffs ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Gıda boyaları = Food colourants ; Lenfositler = Lymphocytes

Özet:
Gıda boyaları, gıdaların doğal rengini yeniden kazandırmak, daha canlı ve iştah açıcı renkler oluşturarak ürünleri tüketiciler için cazip hale getirmek amacıyla kullanılmaktadır. Gıda boyaları arasında yer alan azo boyalar çoğunlukla bu amaç için tercih edilmektedir. Bir azo boya olan amaranth, gıda sektörü dışında kozmetik, tekstil ve kağıt üretimi gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Amaranth gıda boyasının, bulundurduğu azo fonksiyonel grup (-N=N-) ve aromatik halka yapısı sebebiyle sağlığa zararlı olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada amaranthın insan lenfositlerinde meydana getirdiği genetik ve epigenetik değişiklikler IRAP ve ISSR moleküler yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bir kadın ve iki erkek bireyden alınan periferik kanın, lenfosit kültürü için inkübe edildiği 72 saat içerisinde, farklı doz ve sürelerde (24. saatte 1 mM, 4 mM, 8 mM; 48. Saatte 1 mM, 4 mM, 8 mM) amaranth gıda boyası uygulanmıştır. PCR analiz sonuçlarına göre % polimorfizm ve GTS değerleri hesaplanmıştır. Lenfositlere uygulanan amaranthın doz ve süresinin artışına bağlı olarak, polimorfizm oranında artışa, GTS oranında azalmaya sebep olduğu belirlenmiştir. Literatürde amaranth gıda boyası ve insan lenfositleri üzerinde, IRAP ve ISSR yöntemi kullanılarak yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Her iki yöntemde insan lenfosit hücresinde meydana gelen genotoksik etkilerin belirlenmesinde başarıyla kullanılmıştır.

Abstract:
Food dyes are used to restore the natural color of foods, to create more vivid and appetizing colors and to make products attractive to consumers. Azo dyes, which are among the food dyes, are mostly preferred for this purpose. Amaranth, an azo dye, is used in many fields such as cosmetics, textile and paper production, apart from the food sector. Amaranth food coloring is considered to be harmful to health due to its azo functional group (-N=N-) and aromatic ring structure. In this study, genetic and epigenetic changes caused by amaranth in human lymphocytes were investigated using IRAP and ISSR molecular methods. Amaranth food coloring was applied at different doses and times (1 mM, 4 mM, 8 mM at 24 hours; 1 mM, 4 mM, 8 mM at 48 hours) within 72 hours of incubation of peripheral blood taken from one female and two male individuals for lymphocyte culture. According to PCR analysis results, % polymorphism and GTS values were calculated. It was determined that depending on the increase in the dose and duration of amaranth applied to lymphocytes, it caused an increase in the rate of polymorphism and a decrease in the rate of GTS. There is no study in the literature on amaranth food coloring and human lymphocytes using IRAP and ISSR methods. Both methods have been successfully used to determine the genotoxic effects on human lymphocyte cells.