Doğu Anadolu Bölgesi Kura-Aras seramik bezemelerinin analizi ve göstergebilimsel açıdan incelenmesi
Analysis and semiotic investigation of Kura-Aras ceramic decorations of Eastern Anatolia Region
Yazar: GÜLŞAH ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Doğu Anadolu = Eastern Anatolia ; Erken Tunç Çağı = Early Bronze Age

Özet:
Kura-Aras Kültürü günümüzden yaklaşık 6000 yıl önce Toroslardan Kafkaslara, Hazar Denizi kıyılarından İç Anadolu yaylalarına ve Fırat vadisinden Levant kıyılarına kadar çok geniş bir coğrafyada yayılım göstermiştir. Yakındoğu Arkeolojisinde kronolojik ve coğrafi açıdan önemli bir büyüklüğe sahip olan ve bu geniş coğrafyanın ETÇ sürecini karakterize eden bu kültürün temsilcisi halk grupları "çamur-dal örgü ve kerpiçten yapılmış yuvarlak, dörtgen planlı evleri; antropomorfik ve zoomorfik sabit ve taşınabilir ocakları, kilden insan hayvan figürinleri, standartlaşmış kemik, obsidyen ve taş aletleri, sınırlı sayıdaki metal objeleri, basit nitelikteki mezarları ve karakteristik özellikler taşıyan çanak çömlek gelenekleri" ile tanınmaktadırlar. Kura-Aras Kültürünün ortak kültürel kimliğini temsil eden bu unsurlar içerisinde kuşkusuz özgün seramik geleneği ve bezeme repertuvarı önemli bir yere sahiptir. El ile şekillendirilmiş ve kırmızı-siyah renk kontrastına sahip olan bu seramiklerin yüzeyleri çeşitli geometrik şekiller, bitkisel ve figüratif tasarımlarla süslenmiştir. 
Bu doktora tez çalışması Doğu Anadolu Bölgesi Kura-Aras Kültürü'nün göstergelerle kodlanmış, örtük değerlere sahip bezeme kompozisyonlarının analizlerini ve kültürel anlamda gösterge niteliği taşıyan karakteristik şablonların Paris Göstergebilim Okulu'nun kurucusu olan A. J. Greimas'ın göstergebilimsel çözümleme yönteminden yararlanılarak analiz edilmesini içermektedir.

Abstract:
The Kura-Aras Culture spread over a very wide area from the Taurus Mountains to the Caucasus, from the shores of the Caspian Sea to the Central Anatolian plateaus, and from the Euphrates valley to the shores of the Levant approximately 6000 years ago. The representative communities of this culture, which has a significant chronological and geographical size in Near Eastern Archaeology and characterizes the EBA process of this wide geography, are known for their "round, quadrangular planned houses made of clay-bough braid and adobe; anthropomorphic and zoomorphic stationary and portable hearths, clay human animal figurines, standardized bone, obsidian and stone tools, a limited number of metal objects, simple graves and characteristic pottery traditions". Among these elements that represent the common cultural identity of the Kura-Aras Culture, the original ceramic tradition and decoration repertoire undoubtedly have an important place. The surfaces of these hand-shaped ceramics, which have a red-black color contrast, are decorated with various geometric shapes, floral and figurative designs.
This doctoral thesis includes the analysis of the decorative compositions of the Kura-Aras Culture of the Eastern Anatolia Region, which are coded with signs and have implicit values, and the analysis of the characteristic patterns that have the characteristic of being signs in the cultural sense, by utilizing the semiotic analysis method of A. J. Greimas, the founder of the Paris School of Semiology.