Altyapı hizmetlerinde kamu-özel sektör ortaklığı: AB ülkeleriyle karşılaştırmalı bir inceleme
Public private partnerships in infrastructure sevices: Acomparative review with EU countries
Yazar: SERAP GÜL KIR
Danışman: PROF. DR. LEVENT KÖSEKAHYAOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Alt yapı = Infrastructure ; Alt yapı hizmetleri = Infrastructure services ; Alt yapı politikaları = Infrastructure policies ; Alt yapı projeleri = Infrastructure projects ; Avrupa Birliği = European Union ; Kamu-özel sektör ortaklığı = Public-private partnership ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türkiye = Turkey

Özet:
Türkiye'nin de içinde yer aldığı gelişmekte olan ülkelerde altyapı yatırım
gereksinimlerinin mevcut kamu kaynaklarını aşması; özel sektörün, kamu-özel sektör
ortaklığı yoluyla altyapının finansmanında daha büyük bir rol oynamasını
gerektirmektedir ki bu bağlamda, pek çok gelişmekte olan ülke altyapı hizmetlerinin
sunumunda kamu-özel sektör ortaklığı uygulamasını başlatmıştır. Avrupa Birliği
ülkelerinde ise kamu-özel sektör ortaklığı özellikle kamu kaynaklarının projeleri
istenilen kalitede ve düzeyde uygulamakta yetersiz kaldığı durumlarda alternatif bir
finansman modeli olarak ortaya çıkmıştır.
Bu çalışma, kamu-özel sektör ortaklığı modeliyle altyapıya en fazla yatırım
yapan ülkelerden biri konumunda olan Türkiye ile beş AB ülkesindeki altyapı
hizmetlerine yönelik kamu-özel sektör ortaklığı yatırımlarının mevcut durumunu tespit
etmeyi; varsa alternatif yol ve yöntemler ile meydana gelen sorunları ortaya koymayı;
uygulanan sistemin sürdürülebilirliği için yapılması gerekenleri belirlemeyi ve sistemin
problemli taraflarına yönelik alternatifler önermeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda,
çalışmanın ilk aşamasında altyapı hizmetleri ve kamu-özel sektör ortaklığı kapsamlı bir
şekilde ele alınarak açıklanmış, ikinci aşamada seçilen AB ülkelerindeki altyapı
hizmetlerine yönelik kamu-özel sektör ortaklığı yatırımlarının mevcut durumu üçüncü
aşamada ise Türkiye'deki altyapı hizmetlerine yönelik kamu-özel sektör ortaklığı
yatırımlarının mevcut durumu ortaya konulmuştur. Çalışmanın ampirik kısmını teşkil
eden son aşamada ise altyapı hizmetlerine yönelik kamu-özel sektör ortaklığı yatırımları
ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki beş AB üyesi ülke ile Türkiye özelinde
karşılaştırılmıştır. Çalışmada beş AB üyesi ülke ile Türkiye için 1990-2018 yılları arası
yıllık veriler kullanılmıştır. Modele yıllık ekonomik büyüme oranları, belirlenen
dönemde gerçekleştirilen projelerin sayısı ve değerleri dâhil edilmiştir. Ampirik
sonuçlara göre, kamu-özel sektör ortaklığı yatırımlarının ekonomik büyüme oranı
üzerindeki etkisinin istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
That the need of infrastructure investments has exceeded current public
resources in developing countries where Turkey is also included requires that private
sector plays a bigger role in financing infrastructure through public-private partnerships.
In this context, many developing countries have started a public-private partnership
practice in the provision of infrastructure services. In the European Union countries,
public-private partnerships have emerged as an alternative financing model, especially
in cases where public resources fail to implement projects at the desired quality and
level.
This study aims at investigating current situation of public-private partnership
towards infrastructure services in Turkey, one of the most invested countries in
infrastructure through public-private partnership and five EU countries; putting forth the
problems (if any) emerged because of alternative ways and methods; determining what
needs to be done for the sustainability of the system implemented; developing
recommendations for problematic sides of the system. In this regard, infrastructure
services and public-private partnership are discussed and explained comprehensively in
the first phase of the study. It was put forth the current status of public-private
partnership investments for infrastructure services in EU countries in the second phase,
and in the third phase the current state of public-private partnerships for infrastructure
investments in Turkey. In the final phase which is the empirical part of the study, the
relationship between investments for infrastructure services by public-private
partnership and economic growth were compared in the five EU countries and in
Turkey using the annual data for the period of 1990-2018 for the countries. Annual
economic growth rates, the number and values of the projects realised in that period.
According to empirical results, there is no significant effect of public-private
partnership investments on economic growth rate.