Gelişmekte olan ülkelerde tasarruf yatırım cari açık ilişkisi: Türkiye örneği
Relationship of savings, investment current account deficit in developing countries
Yazar: NASRATULLAH AMİRİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN BEKTAŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerde, ekonomik büyüme ve kalkınma için tasarruf, yatırım ve cari açık arasındaki ilişki kritik bir öneme sahiptir. Bu ülkeler, yüksek büyüme potansiyeline sahiplerdir. İstikrarlı bir ekonomik büyümeyi gerçekleştirebilmek için yüksek yatırımlara gereksinim duyarlar. Ancak, gelir düzeylerinin düşük olması, yurtiçi tasarrufların bu yatırımları finanse etmekte yetersiz kalmasına neden olmakta, bu durum ise dış finansman
ihtiyacının artmasına ve cari açıkların oluşmasına yol açmaktadır. Ancak bu noktada cari açıkların sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi önem taşımaktadır. Bu nedenle tasarrufları
arttıran, yatırımları teşvik eden ve cari açığı kontrol altında tutan makroekonomik politikalar belirlenmeli ve uygulanmalıdır. Bu çalışmanın amacı 2006q1-2023q1 döneminde Türkiye'de cari açık, tasarruf ve yatırımlar arasındaki ilişkiyi yapısal vektör otoregresyon (SVAR) modeli ile analiz etmektir. Modelden elde edilen bulgular, ilgili değişkenlerden birinde meydana gelen bir şokun diğer değişkenler üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Varyans ayrıştırma sonuçları, birinci dönem sonu itibariyle cari açık değişkeninin varyans değişiminin yaklaşık %16'sının kendisinden, %72'sinin yatırımlardan ve %12'sinin tasarruflardan kaynaklandığını, dönemler itibariyle bakıldığında 4. dönem sonuna kadar cari açığın kendisinin ve tasarrufların payı azalırken, yatırımların payının arttığını göstermektedir. 5. Dönemden itibaren ise cari açığın payı giderek artmakta ve 30. döneme gelindiğinde varyans değişiminde cari açığın kendisinin payı yaklaşık 26'ya ulaşmaktadır. Yatırımların payı ise 5. dönemden itibaren giderek azalmakta ve 30. dönemde yaklaşık %64'e düşmektedir. Tasarrufların payı ise 5. dönemden sonra çok fazla değişmemekte ve %9-%10 aralığında dalgalanmaktadır. Bu sonuçlar söz konusu dönemde yatırımların dışa bağımlılığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In developing countries, the relationship between savings, investment and the current account deficit is of critical importance for economic growth and development. These countries have high growth potential. However, their low income levels result in domestic savings being insufficient to finance the necessary investments, which in turn leads to an increase in the need for external financing and the formation of current account deficits. It is therefore of the utmost importance to manage current account deficits in a sustainable manner. Consequently, macroeconomic policies that enhance savings, stimulate investments and maintain the current account deficit within an acceptable range should be identified and implemented. The objective of this study is to examine the relationship between the current account deficit, savings and investments in Turkey over the period 2006q1-2023q1, utilising a structural vector autoregression (SVAR) model. The findings of the model demonstrate that a shock in one of the related variables has an impact on the other variables. The variance decomposition results indicate that by the end of the first period, approximately 16% of the variance change of the current account deficit variable is attributable to itself, 72% to investments and 12% to savings. However, by the end of the fourth period, the share of the current account deficit and savings had decreased, while the share of investments had increased. As the fifth period progresses, the share of the current account deficit increases gradually, reaching approximately 26% by the 30th period. Conversely, the share of investments has been gradually declining since the 5th period, reaching approximately 64% in the 30th period. In contrast, the share of savings remains relatively stable after the fifth period, fluctuating between 9% and 10%. These findings indicate that investments are subject to external influences during the specified period.