Kur'an'da zan kavramının semantik tahlili
A semantic analysis of the concept of presumption in the Quran
Yazar: RECEP ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAHİT KARAALP
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Meal = Meaning ; Tefsir = Commentary ; Zan = Suspicion ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yüce Allah Cebrail (as) vasıtasıyla peygamberlere vahiyler göndermiş ve peygamberler de Allah'ın buyruklarını insanlara ulaştırmışlardır. Bu vahiylerin sonuncusu Hz. Muhammed'e gönderilen Kur'ân-ı Kerim'dir. İlahi vahyin manalarını bünyesinde taşıyan Kur'ân kelimelerinin ve kavramlarının anlam değişimlerini iyi anlamamız gerekmektedir.
Kur'ân, indiği dönemde ilk muhatap kitlenin dilini bir vasıta olarak kullanmıştır. Bir kelimenin birden fazla anlama delalet etmesi dil olgusunun temel özelliklerinden bir tanesidir. Diğer dillerde olduğu gibi Arap dilinde de çokanlamlı kelimeler mevcuttur. Son ilahî mesaj olan Kur'ân, geldiği toplumun kullanmış olduğu bazı kelimelere yeni yeni anlamlar yükleyerek anlam genişlemesine uğratmış, Kur'an'daki çokanlamlı kelimelerin belirli ölçüde artmasına vesile olmuştur. Kur'ân'ın kelimeler üzerinde gerçekleştirdiği bu anlamsal değişiklikler, geldiği toplumun dünya ve insanlık görüşünü kökünden değiştirip yükselten ahlâkî ve dini değişimin gerçekleşmesinde rol oynayan en önemli faktörlerden bir tanesi olarak değerlendirilmektedir. Bu sebeple, Kur'ân'da geçen çokanlamlı kelimelerin tespiti ve tayini hususunda, sadece o dönemin dilini bilmek de yetmemekte, bununla birlikte vahyin rehberliğinde değişen anlam alanlarını da iyi tespit etmek gerekmektedir. Çalışmamızda Kur'ân-ı Kerim'de kullanılan zan kavramını incelemeye gayret ettik. İlk bölümde zan kavramının etimolojik yapısını, zan ile yakın anlamlı olan kavramlar, çokanlamlılık ve zıt anlamlılık bağlamında zan, hadislerde kullanım alanları açısından zan, Kur'ân'da zan ve zan çeşitleri, islamî disiplinlerde kullanılan kati ve zanni bilgiye dair açıklamalara değindik. İkinci bölümde ise, Kur'ân'da geçen zan kavramını müfessirlerin tefsirleri bağlamında bu kavramın hangi anlamlara geldiğini tespit ederek bu manaların Türkçe meâllere nasıl yansıdığını tahlil etmeye çalıştık.
Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Zan, Tefsir, Meâl, Semantik

Abstract:
Almighty Allah sent books to the prophets by Gabriel (pbuh) and the prophets delivered the commands of Allah to people. The last one of these books is the Quran that is sent to Muhammed. Wee need to understand the meaningful changes of the Quranic word and concepts, which contain the meanings of divine revelation.
The Quran used the language of the first interlocutor as a tool during the time it was compiled. The fact that a word impilies more than one meaning is one of the basic features of the language phenomenon. As in other languages, there are many meaningful words in the Arabic language. The last book, the Quran, expanded its lexical field by adding new meanings to some words used by the society it came for, and caused the meaningful words in the Quran to increase to a certain extent. These semantic changes made by the Quran on words are considered as one of the most important factors that play a role in the realization of moral and religious values, which radically change and elevate the view of the World and humanity. For this reason, it is not only sufficient to know the language of that period in terms of the determination of very meaningful words mentionend in the Quran, but also to identify the scope of semantic changes under the guidance of revelation is well reguired. In our study, we tried to examine the concept of suspicion used in the Quran. We try to examine the concept of suspicion used in Quran in our study. At first part we explain the etimological structure at suspicion the concepts that is close to suspicion in sense of poly meaning and opposite meanings of suspicion the usage area of suspicion in hadiths the suspicion and the kinds of suspicion in Quran and the exact and hearsay information that is used in ıslamic dicipline. At secand part we try to determine suspicion that is used in Quran in sense of commentory mastly used in longuage analysis and haw its reflected to Turkish meanings.
           Key Words: Quran, Gloss, Suspicion, meaning, Semantic.