Cinsel istismara uğramış kız ergenlerde cinsel travmanın beyinde yaptığı yapısal değişikliklerin araştırılması
Investigation of structural changes in the brain of sexual trauma in female adolescents with sexual abuse
Yazar: MELEK HANDE BULUT DEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ SAFFET GÖNÜL ; PROF. DR. TEZAN BİLDİK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Çocuk ve ergenlerin cinsel istismarı kısa ve uzun dönemde olumsuz sonuçlara
neden olan, tüm toplumu derinden etkileyen bir halk sağlığı sorunudur. Ergenlik
döneminde beyinde genetik olarak programlanmış, gelişimsel süreçlerle ilişkili
nöroplastik değişiklikler meydana gelir.Bu gelişimsel sürecin ve nöroplastik
değişikliklerin ergenlik döneminde cinsel istismar nedeniyle sekteye uğraması beyin
yapı ve fonksiyonlarında, beyin devreleri arasındaki bağlntılarda değişikliklerin
meydana gelmesine zemin hazırladığı bilinmektedir. Bu çalışmada ergenlik
döneminde cinsel istismara maruz kalmış ruhsal belirti göstermeyen dayanıklı grubu,
ergenlik döneminde cinsel istismara maruz kalmış ruhsal belirti gösteren dayanıksız
grubu olguları ile istismara uğramamış ergenlerin beyin görüntülemelerinin birbiri ile
kıyaslanarak beyinde meydana gelen yapısal değişikliklerin araştırılması
amaçlanmıştır.
Yöntem: 14-18 yaş aralığında toplam 84 olgu, 30 cinsel istismara uğramış ruhsal
belirti gösteren dayanıksız grubu , 28 cinsel istismara uğramış ruhsal belirti
göstermeyen dayanıklı grubu ve hasta grubuyla benzer yaş, cinsiyet ve
sosyoekonomik düzeyde 26 cinsel istismara uğramamış sağlıklı kontrol grubu
çalışmaya alındı. Dayanıklı ve dayanıksız grupların ayrımında öncelikle klinisyen
tarafından ergen ve ebeveyni ile yarı yapılandırılmış ruhsal hastalık tarama
görüşmesine ( K-SADS Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve
Şizofreni Görüşme Çizelgesi –şimdi ve yaşam boyu versiyonu ) göre mevcut
psikiyatrik hastalığın varlığı ve yokluğuna göre iki gruba ayrıldı. İkinci aşama olarak
dayanıklı ve dayanıksız gruplara dahil edilecek ergenlerin belirlenmesinde Connor
Davidson psikolojik sağlamlık ölçeği uygulandı.Tüm olgulara sosyodemografik veri
formu, Beck Depresyon Ölçeği, STAI-1ve STAI-2 Kaygı Ölçeği, Duygu
Düzenlemede Güçlükler Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği,
Mizaç Karakter Envanteri, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Aileden ve
Arkadaşlardan Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulandı.Olgulara Ege Üniversitesi
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda WISC-R/WAIS-R
zeka testleri yapıldı.Ege Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda 3 tesla MRG 
189
cihazı (Siemens verio, Erlangen, Almanya) kullanılarak yapısal Kranial Manyetik
Rezonans Görüntüleme çekildi. MRI görüntülerinin analizleri Freesurfer (version
6.0) bilgisayar programı ile yapıldı.Kortikal ve subkortikal yapılar Desikan atlası
kullanılarak lokalize edidi ve sonrasında gri maddedeki verteks sayısı dikkate
alınarak kortikal kalınlık analizleri yapıldı. Elde edilen bu ROI (Region of Interest)
değerleri daha sonra SPSS istatistik programı ile analiz edildi.
Bulgular: Yapılan karşılaştırmalarda travmaya maruz kalmış ergenlerin,
yaşlarının kontrol grubundan daha küçük olduğu görülmüştür. Seçim sırasında aynı
yaş grubundan kontroller alınmış ise de kontrol grubunun daha homojen yaşlardan
oluşması varyans analizindeki farka neden olmuştur. Dayanıksız grubun depresyon
ve anksiyete skorlarının dayanıklı ve kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu tespit
edilmiştir.Connor Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeğinde dayanıklı grubunun
puanlarının dayanıksız ve kontrol grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür. Diğer
yandan travma şiddetinin değerlendirildiği Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeğinde
dayanıksız grubun değerlerinin dayanıklı gruptan daha fazla olduğu izlenmiştir. Tüm
alt ölçeklerde ve toplam skorda dayanıksız grup değerleri, dayanıklı grup
değerlerinden yüksektir. Kontrol grubu tüm alt ölçeklerde ve toplam skorda
dayanıksız grup ile fark gösterirken, dayanıklı grup ile sadece toplam skor,
duygusal istismar ve cinsel taciz alt ölçeklerinde fark göstermektedir. Olumsuz
olaylar ile başa çıkma ölçeği COPE puanları açısından dayanıklı grup ile kontroller
arasında fark yokken, dayanıksız grup ise diğer gruplara göre daha düşük skor
göstermiştir. Ergenlerin zeka düzeylerinin değerlendirilmesinde ise her 3 grupta
birbirinden fark göstermektedir. Dayanıksız grupta IQ düzeyleri kontrol ve dayanıklı
gruba göre daha düşük iken, dayanıklı grup ortalama IQ değeri kontrol grubundan
farklı idi.
Sonuç: Bulgularımız ergenlik döneminde cinsel istismara maruz kalmanın beyin
gelişimi ve nöral plastisite üzerine etkilerine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler:Ergen cinsel istismarı, dayanıklılık, manyetik rezonans
görüntüleme, kortikal kalınlık, amigdala hacmi , hipokampüs hacmi

Abstract:
Introduction: Sexual abuse of children and adolescents is a public health problem
that affects the whole society deeply, resulting in short and long term negative
outcomes. Neuroplastic changes related to developmental processes, genetically
programmed in puberty, occur during adolescence. It is known that the interruption
of this developmental process and neuroplastic changes in the adolescent period due
to sexual abuse prepares the ground for the changes in brain structure and functions,
the connections between the brain circuits. In this study it was aimed to investigate
the structural changes in the brain by comparing the brain imaging findings of
resilient subjects who have been exposed to sexual abuse during adolescence and
who had no psychological symptoms, vulnerable subjects who have been exposed to
sexual abuse during adolescence and had psychiatric symptoms and adolescents who
had no history of sexual abuse.
Method: This study was carried out in a sample of 84 subjects aged between 14 and
18. Among those subjects there were a total of 30 sexually abused vulnerable
patients who had psychiatric symptoms, 28 sexually abused resilient patients who
had no psychiatric symptoms, 26 healthy controls who had no history of sexual abuse
and who were at the same age, gender and socioeconomic level with resilient and
vulnerable subjects. Two groups were separated, in order to distinguish resilient and
vulnerable groups, based on the presence and absence of current psychiatric illnesses
according to the clinician's semi-structured mental illness screening interview KSADS
Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule - Present and
Lifetime version done by interviewing the adolescents and their parents.
Connor Davidson psychological robustness scale was used in the
determination of the adolescents to be included in the vulnerable and resilient groups
at the second stage of the study. The socio-demographic data form, Beck Depression
Scale, State Trait Anxiety Inventory Scale, Emotional Regulation Difficulties Scale,
Coping Orientations to Problems Experienced Scale,Temperament Character
Inventory, Childhood Trauma Scale, Social Support Perceived from Family and
Friends Scale were performed to all subjects. WISC-R / WAIS-R intelligence tests 
191
were applied to all subjects at Children's and Adolescent Psychiatry Department at
Ege University. Structural Cranial Magnetic Resonance Imaging was performed
using 3 tesla MRI instruments (Siemens Verio, Erlangen, Germany) in Ege
University Radiology Department. Analyzes of MRI images were made with a
Freesurfer (version 6.0) computer program. Cortical and subcortical structures were
localized using Desikan atlas, followed by cortical thickness analysis with
consideration of the number of vertices in the gray matter. These obtained ROIs
(Region of Interest) values were then analyzed by the SPSS statistical program.
Findings: The adolescents exposed to sexual abuse were younger than the control
group. The depression and anxiety scores of the vulnerable group were higher than
those of the resilient and control group. As expected, the Connor Davidson
Resilience Scale showed a significant difference between the vulnerable group and
the other groups. On the other hand, in the Childhood Trauma Scale, in which the
severity of trauma was evaluated, the score of the vulnerable group was higher than
the unaffected group. In all subscales and on the total score , the scores of the
vulnerable group were higher than those of the resilient group. While the control
group showed differences in all subscales and on the total score compared to
vulnerable group; only the total score, emotional abuse and sexual abuse subscales
differed with the resilient group. There was no difference between the control group
and the resilient group in terms of the s Coping Orientations to Problems
Experienced scores of the adverse events scale, whereas the vulnerable group
showed a lower score than the other groups. When the intelligence levels of the
adolescents were evaluated, the IQ levels in the vulnerable group were lower than
those in the control group and the resilient group, whereas the mean IQ value of the
resilient group was different from the control group. There was no difference in total
intracranial volume between the groups. The only difference between the groups was
determined as lateral orbitofrontal cortex (corrected with PF 0.034 FDR) , without
any prediction for all areas. Thinning was detected in the left temporal cortex from as
previously reported in other studies. This thinning was showed at superior and
inferior temporal cortex in the affected group. Interestingly, the left hippocampal
volume was larger in contrast to the expectation in the groups with trauma. In the
right hemisphere, the cortex thickness was lower in the affected group than in the 
192
control group. The affected group, had a thinner cortex especially around the central
sulcus, when compared to resilient and the control group. Similarly, lateral
orbitofrontal cortex and transverse temporal cortex were observed to be thinner in the
affected group compared to the other groups. Insular thinning was different between
only the affected group and control. In the regression analyzes performed to
investigate the clinical parameters associated with cortical thinning, childhood
trauma scale scores were found to be correlated with left inferior temporal and right
orbitofrontal cortex. Resilience-related Connor-Davidson scale scores were
associated with left superior temporal, right pre and paracentral cortex. One of two
variables determining the thickness of the right hemisphere was Connor Davidson
while the other was age.
Conclusion: Our findings indicate that exposure to sexual abuse during adolescence
has implications for brain development and neural plasticity.
Key words: Adolescent sexual abuse, resilience, magnetic resonance
imaging, cortical thickness, amygdala volume, hippocampal volume