Gaziantep'te yöresel mutfak yemekleri tüketen bireylerin sağlık durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of health status of individuals consuming local cuisine in Gaziantep
Yazar: AYBALA MERVE ÖĞÜT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA YALINIZ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Gaziantep = Gaziantep ; Obezite = Obesity ; Yemek kültürü = Food culture ; Yemekler = Dishes ; Yöresel mutfak = Local cuisine

Özet:
Gaziantep en eski yerleşim yerlerinden olup, bununla beraber tarımın da yapıldığı yerlerdendir. Birçok ticaret yolunun geçtiği ve birçok medeniyetin denize ilerlediği bir coğrafyanın üzerindedir. Bu konum, Gaziantep'in yemek kültüründeki farklılığının ve çeşitliliğinin artmasına katkı sağlamıştır. Bu yemek çeşitliliği beslenme durumunda da farklılıklar oluşturmuştur ve bu çalışmanın amacı Gaziantep'te yöresel mutfak yemekleri tüketen bireylerin sağlık durumlarının değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Çalışmamız 400 (E: %26,7 K: %73,3) bireyin katılımıyla gerçekleşmiştir. Bireylerin %55,8'inin kronik hastalığı mevcuttur. Bireylerin tümü yöresel mutfak yemekleriyle beslenmektedir; fakat %73,2 oranında birey öğünlerinde en çok yöresel mutfak yemeklerini tercih ederken %26,8 oranında birey daha fazla fast food yemekleri tercih ettiğini belirtmiştir. Öğün tercihleri genelde fast food yemeklerden yana olan bireylerin beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi değerleri yöresel mutfak yemeklerinden yana olanlara göre daha fazladır. Bu değerlerin tümü istatistiksel olarak anlam taşımaktadır (p<0,05). Vücut kompozisyonu incelendiğinde ise; yağ kütlesi, yağ yüzdesi ve metabolik yaşı fast food yemekleri tercih edenlerde daha fazla iken kas kütlesi ve kas yüzdesi yöresel mutfak yemekleri tercih edenlerde daha fazladır. Yöresel mutfak yemekleri tercih eden bireylerin çoğunluğu normal BKİ aralığındadır. Obez olma oranı ise fast food yemekleri tercih edenlerde daha fazladır (p<0,05). Fast food yemekleri tercih eden bireylerin bel çevresi ve boyun çevresine göre normalin üzerinde olma durumları yöresel mutfak yemekleri tercih edenlere göre fazladır ve bu sonuçlar istatistiksel anlam içermektedir (p<0,05). Sonuç olarak, Gaziantep mutfağı ağırlıklı yemeklerle beslenen bireylerin beslenme durumları fast food temelli beslenen bireylere göre daha iyi durumdadır; ancak obezite her iki grupta da yaygındır. Bu durumla ilgili halk bilinçlendirilmeli ve yerel politikalar geliştirilmelidir.

Anahtar kelimeler: Antropometri, Beslenme, Obezite, Gaziantep, Mutfak

Abstract:
Gaziantep is one of the oldest settlements, but also one of the places where it is cultivated. It is on a geography where many trade routes pass and many civilizations move to the sea. This location has contributed to the increase of Gaziantep's wideness and variety in food making. This variety of food has also created differences in nutritional status and the aim of this study is to evaluate the health status of individuals who consume Gaziantep local cuisine dishes. Our study was carried out with the participation of 400 (M:26.7% F:73.3%) individuals. 55.8% of individuals have chronic diseases. All individuals consume local cuisine dishes; however, 73.2% of the individuals mostly preferred the local cuisine dishes in their meals, while 26.8% of the individuals stated that they preferred fast food more. The body mass indeks (BMI), waist circumference, hip circumference, neck circumference values of the individuals who generally prefer fast food are higher than those who prefer local cuisine dishes. All of these values are statistically significant (p<0.05). When the body composition is examined; Fat mass, fat percentage and metabolic age are higher in those who prefer fast food, while muscle mass and muscle percentage are higher than those who prefer local cuisine dishes. The majority of individuals who prefer local cuisine dishes are in the normal BMI range. The rate of being obese is higher in those who prefer fast food (p<0.05). Individuals who prefer fast food are more than normal in terms of waist circumference and neck circumference compared to those who prefer local cuisine, and these results are statistically significant (p<0.05). As a result, nutritional status of individuals who eat mainly Gaziantep cuisine are in a better condition than those who eat fast food, but obesity is common in both groups. The public should be made aware of this situation and local policies should be developed.

Keywords: Anthropometry, Nutrition, Obesity, Gaziantep, Cuisine