Farklı yöntemlerle belirlenen diyet kalitesinin gestasyonel diyabet ile ilişkisi
The relationship between diet quality determined by different methods and gestational diabetes
Yazar: BERNA BETÜL CİHAN
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA TEL ADIGÜZEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Amaç: Gestasyonel diyabetes mellitus (GDM) ilk kez gebelikte teşhis edilen ve maternal ve fetal sağlığı etkileyen önemli bir sorundur. Bu araştırma, farklı diyet kalite indekslerinin (Dietary Approach to Stop Hypertension-Hipertansiyon Tedavisine Diyetsel Yaklaşım (DASH) Skoru, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ), Diyet İnflamatuar İndeks (Dİİ) ve Fitokimyasal İndeks (Fİ)) GDM ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve yöntem: Çankırı Devlet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde takip edilen, gebeliğinin 24-28. haftasında olan GDM'li (40 gebe) ve sağlıklı (47 gebe) gebeler araştırmaya dahil edilmiştir. Gebelere GDM teşhisi Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) sonucuna göre hekim tarafından konulmuştur. Bireylere yüz yüze görüşme yöntemi ile anket uygulanmıştır. Anket; gebelere ait özellikler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, biyokimyasal bulgular, antropometrik özellikler, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ve gebelik dönemine ait miktarlı besin tüketim sıklıkları bölümlerinden oluşmaktadır. Fitokimyasal indeks, Dİİ, DASH, SYİ skoru, besin tüketim kaydından hesaplanmıştır. Akdeniz diyeti uyum ölçeği uygulanmıştır ve Akdeniz diyet skoru hesaplanmıştır. 
Bulgular: Gestasyonel diyabetli gebelerin sağlıklı gebelere kıyasla Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalaması anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,025). Gebelik öncesi BKİ'nin artması GDM oluşum riskini 3,09 kat artırmıştır (%95 GA 1,02-9,32). Gebeliklerinin 24-28. haftalarında olan gebelerin bu haftalara kadar olan ağırlık kazanımı ortalaması GDM'li gebelerde 8,2±0,60 kg, sağlıklı gebelere 4,7±0,69 kg olarak belirlenmiştir. İki grup arasında 24-28. haftalara kadar olan ağırlık kazanımı ortalaması anlamlı düzeyde farklı bulunmuştur (p=0,00). Ayakta iş görme süresinin artması GDM oluşum riskine karşı koruyucu olduğu saptanmıştır. Sağlıklı yeme indeksi, Dİİ, Fİ ve DASH diyetinin GDM oluşum riski ile ilişkisi saptanmamıştır. Gestasyonel diyabet riski ve Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (%95 GA, 0,28-0,87). Akdeniz diyeti GDM oluşum riskine karşı koruyucu bulunmuştur. 
Sonuç: Diyet kalitesinin değerlendirilmesi GDM ile ilişkili beslenme alışkanlıklarının erken dönemde tespit edilmesi için önemlidir. Gebeliğin ilk trimesterinden itibaren sağlıklı beslenme örüntüsüne sahip diyet kalite indekslerine uyumun fazla olması GDM riskinin önlenmesinde etkilidir. Gestasyonel diyabet riskinden korunmak için gebelere özellikle Akdeniz diyetine uygun sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Akdeniz diyeti, diyet, Hipertansiyonu Önlemek İçin Diyet Yaklaşımları, gestasyon, Gestasyonel Diyabet

Abstract:
Objective: Gestational diabetes mellitus (GDM), which is diagnosed during pregnancy, is an substantial problem and affects maternal and fetal health. This study investigated the effects of different diet quality indexes (DietaryApproachto Stop Hypertension (DASH) Score, Mediterranean Diet Adherence Scale, Healthy Eating Index (HEI), Dietary Inflammatory Index (DII) and Phytochemical Index (FI)) on GDM.
Material and method: Pregnant women with GDM (40 pregnant women) and healthy women (47 pregnant women) who were in the 24-28 weeks of pregnancy and followed up at Çankırı State Hospital Gynecology and Obstetrics Polyclinic were included in the study. The diagnosis of GDM in pregnant women was made by the physician based on the results of the Oral Glucose Tolerance Test (OGTT). A survey was administered to individuals by face-to-face interview method. Questionnaire; It consists of sections on characteristics of pregnant women, nutritional habits, physical activity level, biochemical findings, anthropometric characteristics, 24-hour retrospective food consumption records and quantities of food consumption frequencies during the pregnancy period. Phytochemical index, DII, DASH, HRI score were calculated from the food consumption record. The Mediterranean diet compliance scale was applied and the Mediterranean diet score was calculated.
Results: The average Body Mass Index (BMI) of pregnant women with gestational diabetes was found to be significantly higher compared to healthy pregnant women (p = 0.025). Increasing pre-pregnancy BMI increased the risk of GDM formation by 3.09 times (95% CI 1.02-9.32). The average weight gain of pregnant women in the 24-28 weeks of their pregnancy until these weeks was determined as 8.2±0.60 kg for pregnant women with GDM and 4.7±0.69 kg for healthy pregnant women. 24-28 between the two groups. The average weight gain over the following weeks was found to be significantly different (p=0.00). It has been determined that increasing the duration of standing work is protective against the risk of GDM formation. Healthy eating index, DII, FI and DASH diet have not been found to be associated with the risk of GDM formation. The relationship between the risk of gestational diabetes and compliance with the Mediterranean diet was found to be significant (95% CI, 0.28-0.87). Mediterranean diet has been found to be protective against the risk of GDM formation.
Conclusion: Evaluation of diet quality is important for early detection of GDM-related eating habits. A healthy eating pattern starting from the first trimester of pregnancy and high adherence with diet quality indexes are effective in preventing the risk of GDM. In order to protect against the risk of gestational diabetes, pregnant women should gain healthy eating habits, especially those suitable for the Mediterranean diet.
Key words: Mediterranean diet, diet, Dietary Approach to Stop Hypertension, gestation, Gestational Diabetes