Glokomatöz optik nöropati ayırıcı tanısında, hipofiz adenomlarının yapısal ve fonksiyonel özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the structural and functional features of pituitary adenomas in the differential diagnosis of glaucomatous optic neuropathy
Yazar: TURAN AKBALIK
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA UĞURLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Glokom = Glaucoma ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: PAAG ayırıcı tanısında kompresif optik nöropati sebeplerinden birisi olan hipofiz adenomlarının görme alanı ve OKT verileri incelenerek, hipofiz adenomlarının yapısal ve fonksiyonel özelliklerinin değerlendirilmesi ve hipofiz adenomlarının görsel sistem üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem:
Çalışmamızda 38 glokom hastasının  38 gözü, 53 makroadenom hastasının 53 gözü, 45 mikroadenom hastasının 45 gözü ve 42 sağlıklı kontrolün 42 gözü olmak üzere toplam 188 hastanın 188 gözü çalışmaya dahil edilmiştir.Çalışmaya dahil edilen tüm hastalara Cirrus 4000 spektral domain OKT (SD-OKT) ile optik sinir başı değerlendirilmesi, RSLT ve makula GHİPT kalınlığı ölçümü yapıldı. RSLT ortalama kalınlığı ve RSLT kadran dağılımı süperior ,temporal ,inferior, nazal olmak üzere 4 kadran ortalamaları kaydedildi. Gangliyon hücre analizi çıktısındaki ortalama gangliyon hücre iç pleksiform tabaka (GHİPT) ortalma kalınlığı ve kadran dağılımı süperortemporal, süperior, süperiornazal, inferornazal, inferior ve inferiortemporal olmak üzere 6 kadran olarak kaydedildi. 24-2 SITA Standard Görme Alanında MD, PSD ve VFI parametreleri kaydedildi. Görme alanı eşik skalada yer alan dB değerleri 8 kadrana bölünerek ortalama dB değerleri hesaplandı. RSLT testleri, makula GHİPT testleri ve görme alanı testlerinden elde edilen veriler ikili gruplar arasında istatistiksel anlamlılık açısından karşılatırıldı. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların pRSLT  kalınlıkları  glokom grubu ve  makroadenom, mikroadenom ve kontrol grubunda sırasıyla 76,97  ± 11,99 , 82,71 ± 14,28 , 92,24 ± 8,60 , 91,95 ± 6,60idi. RSLT kalınlıklarının glokom grubu ve makroadenom grupları arasında karşılaştırıldığında  RSLT kalınlığının glokom grubunda daha ince olduğu ve iki grup arasında istatiksel anlamlı fark olduğu görüldü(p<0.05). RSLT kadran dağlımında ise RSLT süperior ve RSLT inferiorun glokom grubunda daha ince olduğu ve iki grup arasında istatiksel anlamlı farkın olduğu görüldü(p<0.05). Makula GHİPT ortalama kalınlıkları  glokom grubu ve  makroadenom ,mikroadenom ve kontrol grubunda sırasıyla 76,84  ± 8,45 , 78,52 ± 13,13, 85,53± 6,78 , 85,71± 4,70 idi. GHİPT ortalamaları makroadenom ve glokom grubu arasında karşılaştırıldığında, GHİPT ortalama kalınlığının glokom grubunda daha ince olduğu ve iki grup arasında istatiksel anlamlı fark mevcuttu(p<0.05).Makula GHİPT kadran dağılımında ise süperiornazal ve inferiornazal kadranların makroadenom grubunda daha ince olduğu ,süperiortemproal ve inferior temporal kadranların glokom grubunda daha ince olduğu ve iki grup arasında istatiksel anlamlı farkın olduğu görüldü(p<0.05).
Sonuç: Glokomun, hipofiz adenomlarından ayırıcı tanısında  OKT bizlere değerli veriler sunmaktadır. OKT ile RSLT süperior ve inferiorda incelme olması glokom lehine bir belirteç olduğu akılda tutulmalı, makula GHİPT analizinde ise   süperiortemporal ve inferior temporalde incelme glokom lehine iken, inferonazal ve süperonazaldeki incelme ise makroadenomlar lehine değerlendirilebilir. Göz polikliniklerine başvuran hipofiz adenomu hastalarında OKT, RSLT ve GHİPT analizi ile hastalığın hem tanısında hem de progresyon takibinde önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Glokom, Hipofiz adenomu, GHİPT, RSLT

Abstract:
Purpose: İn the differential diagnosis of POAG, it is aimed to evaluate the structural and functional properties of pituitary adenomas , which is one of the causes of compressive optic neuropathy and investigate the effect  of pituitary adenomas on the visual system by examining the visual feild and OCT data of pituitary adenomas.
Materials and method: In our study, a total of 188 eyes of the 188 patiens including 38 eyes of 38 glaucoma patients, 53 eyes of 53 macroadenoma patients, 45 eyes of 45 microadenoma patients and 42 eyes of 42 healty control, were included in the study .Optic nerve head evaluation , RNLF and macular ganglion cell inner plexiform layer (GCIPL) thickness were measured with Cirrus 4000 spectral domain OCT (SD-OCT) in all patiens included in the study. The mean RNLF thickness and RNLF quadrant distribution mean 4 quadrants, süperior, temporal,inferior ande nasal were recorded. The mean  GCIPL thickness and quadrant distribution in the ganglion cell analysis printout were recorded as 6 quadrants: superortemporal, superior, superior, inferornasal, inferior, and inferiortemporal.  MD, PSD and VFI parameters were recorded in the 24-2 SITA Standard Visual Field. In the visual field threshold scale, the mean dB values were calculated by dividing the into 8 quadrants. Data from RNFL tests, macular GCIPL tests, and visual field tests were compared for statistical significance between paired groups. İstatistical analysis was performed with SPSS 25.0 (SPSS Inc. Chicago IL, USA) program. P < 0.05 was considered to be significant.
Results: The pRNFL thicknesses of the patients included in the study were 76.97 ± 11.99, 82.71 ± 14.28, 92.24 ± 8.60 , 91.95 ± 6.60 in the glaucoma group, macroadenoma gorup, microadenoma group and control groups, respectively. When the RNFL thicknesses were compared between the glaucoma group and macroadenoma groups, it was seen that the RNFL thickness was thinner in the glaucoma group and there was a statistically significant difference between the two groups (p<0.05). In the RNFL quadrant distribution, RNFL superior and RNFL inferior were thinner in the glaucoma group and there was a statistically significant difference between the two groups(p<0.05). Mean macular GCIPL thicknesses were 76.84 ± 8.45, 78.52 ± 13.13, 85.53 ± 6.78, 85.71 ± 4.70 in the glaucoma group, macroadenoma, microadenoma and control groups, respectively.The mean GCIPL values ​​were compared between the macroadenoma and glaucoma groups, the mean GCIPL thickness was thinner in the glaucoma group and there was a statistically significant difference between the two groups(p<0.05). In the macular GCIPL quadrant distribution, it was observed that the superiornasal and inferiornasal quadrants were thinner in the macroadenoma group, the superiortemporal and inferiortemporal quadrants were thinner in the glaucoma group, and there was a statistically significant difference between the two groups(p<0.05).
Conclusion: OCT provides valuable data in the differential diagnosis of glaucoma from pituitary adenomas. It should be kept in mind that superior and inferior thinning of the RNFL with OCT is a marker in favor of glaucoma. In the macular GCIPL analysis, thinning in the superiortemporal and inferiortemporal regions is in favor of glaucoma, while thinning in the inferonasal and superonasal can be evaluated in favor of macroadenomas. OCT, RNFL and GCIPL analyzes provide important data both in the diagnosis of the disease and in the follow-up of progression in patients with pituitary adenoma.
Key words: Glaucoma, pituitary adenoma, GCIPL, RNFL