Hemodiyaliz hastalarında yaşam kalitesi ve nütrisyonel değerlendirmede hawthorne etkisi
The hawthorne effect on quality of life and nutritional assessment in hemodialysis patients
Yazar: SÜHEYLA SENA FERHATOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY YILDIRIM
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Hemodiyaliz hastalarında nütrisyonel durum değerlendirmesi ve hasta takibi,
hastalığın seyrini ve hastanın yaşam kalitesini önemli oranda etkilemektedir.
Hawthorne etkisi olarak bilinen gözlemci etkisi, hastanın takip edilen bulgularını
değiştirebileceği düşünülen bir faktördür. Bu çalışmada, hemodiyaliz tedavisi gören
bireylerin yaşam kalitesinin ve nütrisyonel parametrelerinin Hawthorne etkisi altında
ortaya çıkması olası değişimleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında,
Hawthorne ve kontrol grubuna 30'ar birey seçilmiştir. Çalışma gruplarına demografik
özelliklerini ve antropometrik ölçümlerini değerlendirmek, biyokimyasal bulgularını
incelemek için "Hasta Bilgi Formu" ve yaşam kalitelerini ölçmek için Böbrek
Hastalığı Yaşam Kalitesi Formu (KDQOL-36) uygulanmış, ayrıca hastaların beslenme
durumları çeşitli yöntemler ile değerlendirilmiştir. Hawthorne grubuna seçilen ve
diyaliz merkezlerinde rutin olarak diyetisyen kontrolünde olan bireylerin
biyokimyasal parametreleri ve besin tüketimleri daha ayrıntılı incelenmiş olup iki
haftalık periyotlar ile yüz yüze takip edilerek bireylere Hawthorne etkisi
oluşturulmuştur. İki ay süre ile yapılan bu çalışmanın başında ve sonunda olmak üzere
formlar bireylere iki kez uygulanarak elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışma
sonucunda Hawthorne ve kontrol gruplarının antropometrik ölçüm sonuçlarında
önemli bir fark gözlenmemişken (p>0,05); Hawthorne grubunun çalışma sonu
sonuçlarında biyokimyasal bulgulardan albümin, sodyum, potasyum ve CRP
değerlerinde, KDQOL-36 ölçeğinin Belirti/Sorun Listesi alt grubu skorunda ve besin
tüketim analizlerinden yağ, kolesterol ve fosfor alımlarında pozitif yönde önemli bir
fark bulunmuştur (p<0,05). Çalışmanın sonucuna göre daha sık takip ve beslenme
önerileri ile oluşturulan Hawthorne etkisinin iki ayda bile katılımcıların beslenmelerini
olumlu yönde etkilediği ve çeşitli parametrelere yansıdığı görülmüştür.

Abstract:
Nutritional status assessment and patient follow-up in hemodialysis patients
significantly affect the course of the disease and the patient's quality of life. The
observer effect, known as the Hawthorne effect, is a factor that is thought to change
the patient's follow-up findings. In this study, it was aimed to evaluate the possible
changes in the quality of life and nutritional parameters of individuals receiving
hemodialysis treatment under the influence of Hawthorne. Within the scope of the
study, 30 individuals were selected for Hawthorne and control group. The "Patient
Information Form" was applied to the study groups to evaluate their demographic
characteristics and anthropometric measurements, to examine their biochemical
findings, and the Kidney Disease Quality of Life Form (KDQOL-36) to measure their
quality of life, and the nutritional status of the patients was evaluated by various
methods. The biochemical parameters and food consumption of individuals selected
for the Hawthorne group and routinely under the control of a dietitian in dialysis
centers were examined in more detail, and the Hawthorne effect was created by
following face-to-face in two-week periods. The results were compared by applying
the forms to the individuals twice, at the beginning and at the end of this study, which
was conducted for two months. As a result of the study, no significant difference was
observed in the anthropometric measurement results of the Hawthorne and control
groups (p>0,05); At the end of the study of the Hawthorne group, a significant positive
difference was found in the biochemical findings such as albumin, sodium, potassium
and CRP values, the Symptom/Problem List subgroup score of the KDQOL-36 scale,
and the intake of fat, cholesterol and phosphorus in food consumption analyzes
(p<0,05). According to the results of the study, it was observed that the Hawthorne
effect, which was created with more frequent follow-up and nutritional
recommendations, had a positive effect on the nutrition of the participants even in two
months and was reflected in various parameters.