Türkiye sularında Orkinos (Thunnus thynnus L. 1758) Balığı'nın avcılığı ve biyolojisi
The Fishing technology and the biology of the bluefin tunas (Thunnus thynnus L. 1758) in Turkish waters
Yazar: FİRDES SAADET KARAKULAK
Danışman: PROF. DR. IŞIK KEMAL ORAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Avcılık = Hunting ; Balık avcılığı = Fishing ; Balıklar = Fishes ; Orkinos balığı = Tunny

Özet:
ÖZET Türkiye Sularında Orkinos (Thunnus thynnus L. 1758) Balığı' nın Avcılığı ve Biyolojisi Bu araştırmada; Ege ve Akdeniz'den Ocak 1996 - Haziran 1998 tarihleri arasında gırgır tekneleri ile avlanmış olan orkinos (Thunnus thynnus L. 1758) balığının avcılığı, yaş - boy, yaş - ağırlık, boy - ağırlık, çatal boy - diken ışın çap, çatal boy - LD1 boy ilişkileri ile üreme periyodu, kondüsyon faktörü ve ölüm oranlan üzerine çalışılmıştır. Bu çalışmada 3577 adet birey incelenmiş ve bu bireylerin boy ve ağırlık frekans dağılımları yıllara ve cinsiyetlere göre ayrı ayrı ele alınmıştır. Yaşların tesbitinde, birinci dorsal yüzgecin ilk diken ışını kullanılmıştır. Örneklerin yaşlan I. ve XVIII. yaş gruplan arasında dağılım göstermiş olup, X. yaş grubu ve üzerindeki yaş gruplannda örnek sayısı az olduğundan değerlendirmelere dahil edilmemiştir. Diken ışının kesimi sonucunda iki tip bant gözlenmiştir. Hızlı büyümeyi gösteren opak bant Mart - Ekim arasında (ilkbahar ve yaz), yavaş büyümeyi gösteren hyalin bant ise Ekim - Mart arasında (sonbahar ve kış) oluşmaktadır. Tüm bireyler için hesaplanan yaşlara göre ortalama çatal boy değerleri; I. yaş grubunda 59.25 ± 2.50 cm, II. yaş grubunda 78.45 ± 1.05 cm, III. yaş grubunda 94.75 ± 0.35 cm, IV. yaş grubunda 113.51 ± 0.32 cm, V. yaş grubunda 135.40 ± 0.45 cm, VI. yaş grubunda 147.91 ± 0.65 cm, VII. yaş grubunda 165.09 ± 0.97 cm, VIII. yaş grubunda 182.71 ± 1.35 cm ve IX. yaş grubunda 185.83 ± 3.19 cm'dir. Yaş-boy ve yaş-ağırlık ilişkisinde Von Bertalanffy (1938)'nin büyüme denklemi kullanılarak elde edilen parametrik değerler; Ege Denizi'nde avlanan bireyler için L~ =317.313 cm, k=0.086, to= -1.069 ve W°° =455.925 Kg, Akdeniz'de avlanan bireyler Xiçin L~ = 331.582 cm, k=0.075, to= -1.726 ve W» =564.395 Kg, Ege + Akdeniz'de avlanan bireyler için ise L°° = 315.493 cm, k=0.085, to= -1.223 ve W~ =586.153 Kg olarak tesbit edilmiştir. Ege ve Akdeniz'de avlanan orkinosların, büyüme ve diğer biyolojik parametrelerin birbirine yakın olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, Türkiye sularında avlanan orkinosların tek stoğa ait olduğu tespit edilmiştir. Orkinoslardaki büyümenin allometrik bir büyüme olduğu, boy ve ağırlık değerleri arasında, pozitif ve kuvvetli bir ilişkinin bulunduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada, orkinoslarda seksüel olgunlaşmanın ilk olarak 98 cm boyundaki dişi bireylerde başladığı ve bu boya karşılık gelen yaş grubunun da III. ve IV. yaşlar olduğu tesbit edilmiştir. Üreme periyodunun 1 5 Haziran ve 1 Temmuz arasında başladığı ve Eylül ayına kadar sürdüğü saptanmıştır. Ölüm oranlan üzerinde yapılan değerlendirme sonucunda en fazla ölüm oranının III. ve IV. yaş grubu ile IV. yaş grubu üzerindeki diğer yaş grupları arasında olduğu hesaplanmıştır. Bu yaş grupları arasındaki ölüm oranının yüksek olması, bu türün en az bir defa üremesine olanak verecek şekilde bir avcılığın yapıldığını göstermektedir. XI

Abstract:
RESUME Biologie et Peche de Thon Rouge (Thunnus thynnus L. 1758) dans Les Eaux de La Turquie Dans cet investigation, on a etudie la peche, les relations âge-taille, âge-poids, longueur fourche - diametre de l'epine de la premiere dorsale, longueur fourche - LD1, les periodes de reproduction, le coefficient de condition, les taux de mortalite des thons rouges peches au filet tournant entre Janvier 1996 et Juin 1998 en Mer Egee et en Mer Mediterranee. Dans cette recherche, 3577 individus ont ete etudies. Les distributions de frequence longueur et poids de ces individus ont ete determines separement selon le sexe et l'annee. En analyse de l'âge, 1'epines de la premiere dorsale a ete utilisee. Les age des echantillons de thon rouge ont ete distribues entre ICT classe d'âge et XVHF"16 classe d'âge. A cause de l'insuffisance des echantillons, on n'a pas estime le lCme classe d'âge et au-dessus. Deux bandes ont ete observees apres le decoupage d'epine de la premiere dorsale. La bande opaque montrant la croissance rapide, etait entre Mars et Octobre (le printemps et l'ete), la bande hyaline indiquant la croissance lente, etait entre Octobre et Mars (l'automne et l'hiver). Selon l'âge, les valeurs de la longueur fourche moyenne calculees pour tous les individus; F classe d'âge 59.25± 2.50 cm, If1"6 classe d'âge 78.45± 1.05 cm, III61"6 classe d'âge 94.75± 0.35 cm, IV*"16 classe d'âge 113.511 0.32 cm, V*"6 classe d'âge 135.40± 0.45 cm, Vf"16 classe d'âge 147.911 0.65 cm, VII4"16 classe d'âge 165.09+ 0.97 cm, Vm*T classe d'âge 182.711 1.35 cm, IX^e classe d'âge 185.83+ 3.19 cm. XIILes valeurs parametriques obtenues en utilisant l'equation de Von Bertalanffy (1938) en relations âge-longueur fourche et âge-poids, pour le thon rouge peche en Mer Egee sont: L~ =317.313 cm, k=0.086, to= -1.069 et W°° =455.925 Kg, pour le thon rouge peche en Mer Mediterranee sont: L°° = 331.582 cm, k=0.075, to= -1.726 et W°° =564.395 Kg, pour le thon rouge peche en Mer Egee et en Mer Mediterranee sont: L~ = 315.493 cm, k=0.085, to= -1.223 et W» =586.153 Kg. Les parametres biologiques des thons rouges peches en Mer Egee et en Mer Mediterranee etaient semblables. En conclusion, on a observe que les thons rouges peches dans les eaux de Turquie appartenaient â un seul stock. On a constate que la croissance etait allometrique chez le thon rouge et une relation assez forte et positive entre les valeurs taille et poids. Dans ce travail, la maturation sexuelle chez le thon rouge commence premierement chez les individus feminins qui ont la taille 98 cm et qui entrent Ilf me et jyeme cjasse d'âge. On a aussi constate que de reproduction commence entre le 1 5 Juin et YT Juillet, dure jusqu'au mois de Septembre. Selon le resultat de 1'evaluation qu'on a realise sur les taux de mortalites, les jjjime et jyeme cjasse jj'âge et au dessus montrent le plus grand pourcentage de mort. Comme les taux des mortalites sont hautes entre ces classes d'âges, on s'apperçu que la peche de cette espece s'applique en permettant au moins que les thons rouges pondent au moins un seul fois. XIII