Sancak göçmenlerinde kimlik ve din: Pendik örneği
Identity and religion in Sandzak immigrants: The Pendik example
Yazar: NECMETTİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini kimlik = Religious identity ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Milli kimlik = National identity ; Rumeli göçmenleri = Thrace emigrants ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Sosyal bilimler literatürü incelendiğinde kimliğin sosyal süreçler ve etkileşimler sonucunda inşa edilebilen bir olgu olarak ele alındığı görülür. Dini hayat ve göç süreci, kimlik inşasında önemli bileşenler olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Pendik'teki Sancak göçmenlerinin kimlik algılarını ve bu algılara göç sürecinin ve dini hayatın etkilerinin neler olduğunu tespit etmektir.  Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin kullanıldığı bu çalışma için Pendik'te yaşayan 30 Sancak göçmeniyle görüşme yapılmıştır. Görüşme verileri; göç süreci, gündelik hayat, kimlik ve din başlıkları altında incelenmiş ve analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda Pendik'te yaşayan Sancak göçmenlerinin ilk yıllarda yaşadıkları dil sorunu, damgalanma vs. gibi sebeplerle kendi aralarında sosyal ilişkiler kurduklarını ve dışa kapalı bir grup görüntüsü verdiklerini söyleyebiliriz. Bu durum Pendik'teki Sancak göçmenleri arasında bir göçmen habitusu gelişmesine sebep olmuştur. Buna göre göçmenler birçok konuda benzer tavırlar sergilemektedir. Gündelik hayatta, kimlik algılarında ve dini konularda bu ortak tavrı görebilmekteyiz. Pendik'teki göçmen kimliğinin temel bileşenleri 'Türklük, Boşnaklık, Sancak göçmenliği ve Müslümanlık'tır. Bunlar arasında kesin bir hiyerarşiden söz edilemeyeceği gibi birbirlerinin yerine de kullanılabilirler. Pendik'teki Sancak göçmenleri arasında dine bakış açısı ve dini hayat açısından üç tipolojinin varlığından söz edebiliriz. Birinci tipolojideki katılımcılar din ile daha geleneksel bir ilişki kurmaktadırlar. Katılımcılar arasında sayıca büyük çoğunluğu oluşturan ikinci ve üçüncü tipolojideki katılımcıların ise dine dair daha seküler bir bakış açısına sahip olduklarını söyleyebiliriz.

Abstract:
Upon the examination of the social sciences literature, it can be seen that the identity is addressed as a phenomenon that can be built as a result of social processes and interactions. The religious life and immigration process stand out as significant components in the building of the identity. The purpose of this study is to determine the identity perceptions of the Sandzak immigrants in Pendik and the effects of the immigration process and religious life on these perceptions.  For this study where phenomenological pattern, one of the qualitative research methods, was used; interviews have been done with 30 Sandzak immigrations living in Pendik. The data of the interviews; have been examined and analyzed within the topics of immigration process, daily life, identity and religion. As a result of the study, we can say that the Sandzak immigrants living in Pendik established social relationships among themselves due to reasons like the language problem, being stigmatized, etc. that they went through during their first years, and that they appear as an introvert group. This situation has led to the development of an immigrant habitus among the Sandzak immigrants in Pendik. According to it, immigrants manifest similar attitudes about many topics. We can see this common attitude in daily life, in their perceptions of identity and religious matters. The main components of the immigrant identity in Pendik is 'being Turkish, Bosnian, Sandzak immigrant and Muslim'. Not only a certain hierarchy can be mentioned among them, they are also interchangeable. We can talk about three typologies among the Sandzak immigrants in Pendik in terms of their point of view on religion and religious life. The participants in the first typology have a more conventional relationship with religion. As for the participants in the second and third typology, the vast majority among the participants in terms of number, we can say that they have a more secular point of view on religion.