İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi kararlarında dini sembol ve kıyafetler
Religious symbols and clothing in the case-law of the European Court of Human Rights
Yazar: KEMAL EFE SAYIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZNUR SEVDİREN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Dini semboller = Religious symbols ; Giysiler = Clothes ; Kılık-kıyafet uygulamaları = costume-dress applications ; Kıyafet serbestliği = Uniforms freedom ; Mahkeme kararları = Court decisions ; Mahkemeler = Law courts ; Semboller = Symbols ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Her birey, düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne sahiptir. Bu özgürlüğün bireyin manevi iç dünyasına mahsus bir boyutu olduğu gibi, dış dünyaya yansıyan harici bir boyutu da bulunmaktadır. İnancın harici boyutuyla kastedilen din veya inancın açığa vurulmasının muhtelif görünümleri, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 9. maddesinde ibadet, öğretim, uygulama ve ayin olarak sayılmıştır. Farklı kültür ve dinlere mensup kişilerin Avrupa'ya göç etmesi, dini inancın açıklanmasının kendine has bir biçimi olan dini sembol ve kıyafetleri de toplum hayatında görünür kılmıştır. Avrupa demokrasilerinin temel bir değeri olarak addedilen dini çoğulculuk, bu bakımdan önemli bir sınavla karşı karşıya kalmıştır. Lakin Avrupa devletlerinin birçoğu, dini sembol ve kıyafetleri bir tehdit olarak algılamış ve bu giysilerin kullanımını çeşitli vasıtalarla yasaklamıştır. Bu yasaklara karşı İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi önünde açılan pek çok dava, başvurucuların arzuladığı şekilde sonuçlanmamıştır. Bu bağlamda çalışmada dini sembol ve kıyafetler hakkında verilen İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi kararları incelenecektir. Çalışmanın amacı Mahkeme içtihadındaki sorunların tespit edilmesi, sınıflandırılması ve öğretide yer verilen görüşler çerçevesinde değerlendirilmesidir. Bu minvalde çalışmamızın birinci bölümünde uluslararası insan hakları belgelerinde düşünce, vicdan ve din özgürlüğü açıklanacak ve genel ilkeler ortaya konulacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi sisteminde düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne yer verilecektir. Nihayetinde üçüncü ve dördüncü bölümde ise İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi kararlarında dini sembol ve kıyafetler, diğer uluslararası yargı mercilerinin verdiği kararlarla karşılaştırılarak incelenecek ve öğreti ışığında eleştirel bir tahlile tabi tutulacaktır.

Abstract:
Every individual is entitled to the freedom of thought, conscience and religion. This freedom has a dimension peculiar to the spiritual inner world of the individual, as well as an external dimension that is reflected in the outer world. Various aspects of manifestation of religion or belief, which is meant by the external dimension of belief, are listed in article 9 of the European Convention on Human Rights as worship, teaching, practice and observance. Immigration of people from different cultures and religions to Europe has made religious clothing and symbols, which are a distinctive way of manifesting religious belief, visible in social life. Religious pluralism, which is regarded as a fundamental value of European democracies, has faced an important test in this regard. However, most of the European states perceived religious clothes and symbols as a threat and banned the use of these clothes by various means. Many applications brought before the European Court of Human Rights against these prohibitions did not result in the way the applicants had wished. In this context, the case-law of the European Court of Human Rights on religious clothing and symbols will be examined in this study. The aim of this study is to identify, classify and evaluate the problems in the Court's case-law within the framework of the views contained in the literature. In this respect, in the first chapter of our study, freedom of thought, conscience and religion in international human rights documents will be explained and general principles will be presented. In the second chapter of this study, the freedom of thought, conscience and religion in the European Convention on Human Rights system will be explained. Finally, in the third and fourth chapters, religious clothing and symbols in the case-law of the European Court of Human Rights will be examined by comparing them with the decisions of other international courts and will be critically analyzed in the light of the literature.