Ortaokul öğrencilerinin hedef yönelimleri ve başarı duygularının çeşitli değişkenler aracılığıyla incelenmesi
Examining middle school students' goal orientations and achievement emotions through various variables
Yazar: GİZEM DARICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ BEZCİ BİRCAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik hedef yönelimleri ve başarı duyguları üzerinde cinsiyet, sınıf düzeyi ve akademik başarının etkilerini incelemek ve hedef yönelimleri ile başarı duygularının birbirleriyle olan ilişkileri de değerlendirmektir. Çalışma, Çorum İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı temel eğitim kurumlarında öğrenim gören toplam 468 ortaokul öğrencisini kapsamaktadır. Yapılan analizler sonucunda, cinsiyetin öğrencilerin hedef yönelimleri ve başarı duyguları üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Erkek öğrencilerin öğrenme-yaklaşım puanları kız öğrencilerden daha yüksek bulunmuş, sekizinci sınıf öğrencilerinin performans-yaklaşım, öğrenme-kaçınma ve performans-kaçınma puanlarının diğer sınıflara göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, erkek öğrencilerin keyif almak, gurur duymak ve kaygılı olmak duyguları kız öğrencilerden daha yüksek çıkmıştır. Sınıf düzeyine göre başarı duyguları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Hedef yönelimleri ve başarı duyguları arasında, öğrenme-yaklaşım ile keyif almak ve gurur duymak, performans-yaklaşım ile gurur duymak arasında pozitif ilişki, öğrenme-kaçınma ve performans-kaçınma ile endişe, utanç, umutsuzluk ve bıkkınlık hissetmek duyguları arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Yol analizi sonuçlarına göre, öğrenme-yaklaşım keyif almak duygusunu, performans-yaklaşım gurur duymak duygusunu, öğrenme-kaçınma bıkkınlık hissetmek duygusunu, performans-kaçınma ise utanç, umutsuzluk ve endişe duygularını anlamlı şekilde etkilemektedir. Bu bulgular, eğitim stratejilerinin cinsiyet, sınıf seviyesi ve hedef yönelimlerine göre farklılaştırılması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of gender, grade level, and academic achievement on middle school students' goal orientations and achievement emotions regarding science lessons, and to evaluate the relationships between goal orientations and achievement emotions. The study includes a total of 468 middle school students attending primary education institutions affiliated with the Çorum Provincial Directorate of National Education. The analysis results indicated that gender has significant effects on students' goal orientations and achievement emotions. Male students' learning-approach scores were higher than those of female students, and eighth-grade students' performance-approach, learning-avoidance, and performance-avoidance scores were lower compared to other grades. Furthermore, male students' enjoyment, pride, and anxiety emotions were found to be higher than those of female students. There was no significant difference in achievement emotions according to grade level. Positive relationships were found between learning-approach and enjoyment and pride, and between performance-approach and pride. Positive relationships were also identified between learning-avoidance and performance-avoidance and the emotions of anxiety, shame, hopelessness, and boredom. Path analysis results showed that learning-approach significantly affects the emotion of enjoyment, performance-approach affects the emotion of pride, learning-avoidance affects the emotion of boredom, and performance-avoidance significantly affects the emotions of shame, hopelessness, and anxiety. These findings suggest that educational strategies should be differentiated based on gender, grade level, and goal orientations.