Deniz güvenliği operasyonlarında insansız deniz araçlarının (İDA) kullanımı: Etkinlik ve hukuk açısından ortaya çıkan sorunlar
The use of unmanned maritime vehicles (UMVs) in maritime security operations: Emerging issues in terms of effectiveness and law
Yazar: LEVENT BAHADIR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ONAY
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı  / Güvenlik Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Teknolojide yaşanan gelişmelere paralel olarak çatışma sahasındaki insansız araçların varlığı giderek artmaktadır. İHA'lardan elde edilen tecrübelerin deniz ortamına sirayeti neticesinde, İDA'lar gün geçtikçe donanma envanterlerinde kendilerine daha fazla yer bulmaya başlamıştır. Denizdeki muhaberebe ve muharebe destek görevleri için tasarlanan, teçhiz edilen ve silahlandırılan bu insansız araçların, Soğuk Savaş sonrası devlet dışı silahlı aktörler ve ulusötesi organize suç örgütleri kaynaklı tehditler üzerine şekillenen deniz güvenliği operasyonlarının şahsı münhasır doğasına ne derece uyum sağlayacakları çeşitli soru işaretleri barındırmaktadır. İHA'ların aksine, İDA'ların hukuki statüsü üzerinde uzlaşı bulunmamaktadır. Doktrindeki görüşler ve devlet uygulamaları arasındaki farklılık, teoriğin ve pratiğin örtüşmediğine işaret etmektedir. Bununla beraber, deniz güvenliği operasyonlarının çok paydaşlı yapısı ve insan odaklı doğasının; İDA'ların bu operasyonlarda oynayacağı rolleri dikkate değer ölçüde kısıtladığı değerlendirilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında deniz güvenliği operasyonlarında İDA kullanımının, 1982 BMDHS hükümleri temelinde deniz hukukuna uygunluğu ve kuvvet kullanımına ilişkin kaygılar da gözetilerek mevcut devlet uygulamaları çerçevesinde deniz güvenliği tehditlerine karşı etkinliği incelenmektedir.

Abstract:
As technology advances, the presence of unmanned vehicles in conflict areas expends gradually. As a result of the transfer of the experience gained from UAV to the maritime environment, UMVs are increasingly attached to the inventory of the navies. How those unmanned vehicles which are designed, equipped and armed for combat and combat support tasks in maritime domain, will adapt to the unique nature of maritime security operations, shaped by post-Cold War threats from non-state armed groups and transnational organised crime organizations, raises several questions. Unlike UAVs, there is no consensus on the legal status of UMVs. The divergence between doctrinal views and state practices shows that theory and practice do not coincide. In addition, it is assessed that nature of maritime security operations regarding the multi-stakeholder and human-centred is considered to significantly limit the role of UMVs in these operations. In the scope of this thesis, the use of the UMVs in maritime security operations is analyzed in terms of the alignment to maritime law in the light of the provision of the 1982 UNCLOS and in terms of the effectiveness within the framework of present state practices againts maritime security threats taking into account concerns regarding the use of force.