Adana il merkezinde yaşayan farklı sosyokültürel grupların sağlık hizmetlerini kullanma davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of health care utilization in different sociocultural groups living in the Adana city center
Yazar: ASLI PAN KORUR
Danışman: PROF. DR. NAFİZ BOZDEMİR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Adana = Adana ; Ekoloji = Ecology ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, Adana il merkezinde yaşayan farklı sosyokültürel grupların sağlık hizmet basamakları kullanımının ve bunun sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin değerlendirilmesi ve tıbbi bakım ekolojisinin gösterilmesidir.Gereç ve Yöntem: Adana il merkezinde, sosyoekonomik açıdan `iyi'. `orta' ve `kötü' olarak belirlenen üç bölgede yaşayan 685 erişkin birey çalışmamıza alındı. Çalışma 1 Mayıs 2009-15 Haziran 2009 tarihleri arasında yürütüldü. Bireylere sosyodemografik veri toplama anketi, sağlık tutum davranış değerlendirme anketi ve kısa form-12 (SF-12) kısa sağlık ölçeği yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Veriler, istatistik paket programı kullanılarak analiz edildi.Bulgular: Araştırmamıza katılan 685 bireyin 504'ü (% 73,6) kadın, 181'i (% 26,4) erkek, yaş ortalaması 36,68±13,89 yıl (18-83) idi. Bireylerin 273'ünün (% 39,9) eğitim düzeyinin ilköğretim, 520'sinin (% 75,9) evli, 479'unun (% 69,9) Adana'ya göç etmiş, 577'nin (% 84,2) sosyal güvencesinin olduğu, 368'inin (% 53,7) sosyoekonomik olarak kendini ve ailesini `orta' düzeyde değerlendirdiği saptandı. Eğitim düzeyi, sosyal güvence, sosyoekonomik durum ve medeni durum ile SF-12 alt ölçeği olan MCS-12 arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,05). Yaş ile MCS-12 ve PCS-12 arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Hem akut, hem kronik sağlık sorunlarında en sık tercih edilen sağlık hizmet basamağı; ikinci basamak olup, sağlık hizmet basamakları tercihi ile sosyodemografik özellikler (cinsiyet, eğitim düzeyi, yaş, sosyal güvence, sosyoekonomik durum) arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,01). Son bir ay içinde 540 kişi (% 78,8) en az bir sağlık sorunu yaşamış, bunların 433'ü (% 38) kendi kendine bakım yaparken, 323'ü (% 28,4) ikinci basamak, 309'u (% 27,1) birinci basamak sağlık kurumuna başvurmuş ve 2 kişi (% 0,5) hastaneye yatırılarak tedavi edilmiştir.Sonuç: Sağlık hizmet basamaklarının kullanımı, sosyodemografik özelliklerden etkilenmektedir. En çok tercih edilen sağlık hizmet basamağı, ikinci basamaktır. Birinci basamak sağlık kurumları geliştirilmeli ve güçlendirilmelidir.Anahtar sözcükler: Sağlık hizmetleri kullanımı, SF-12, tıbbi ekoloji, birinci basamak

Abstract:
Aim: The aim of this study was to assess the utilization of health care settings in different sociocultural groups in the city center of Adana, the relationship between sociodemographic parameters and utilization of health care systems and to show the ecology of medical care.Patients and Methods: We enrolled 685 person living in three different sociocultural regions (high, moderate, poor) in Adana city center. The study was conducted from 1 May 2009 to 15 June 2009. Sociodemographic data collection questionnaire, health attitude behavior assessment questionnaire and short form-12 (SF-12) short health scale were completed face-to-face. Data was installed and analyzed with statistical pocket programs.Results: Of 685 individuals 504 (73.6%) were women, 181 (26.4%) were men, the mean age was 36.68±13.89 years (range:18-83). Of individuals, 273 (39.9%) were primary school graduates, 520 (75.9%) were married, 479 (69.9%) had a history of moving to Adana, 577 (84.2%) had social insurance, 368 (53.7%) assessed their socioeconomic status as `moderate?. There was significant relationship between the educational status, social insurance status, socioeconomic status and marital status and MCS-12, a subscale of SF-12. (p<0.05) Age was found to be significantly related to PCS-12 and MCS-12. (p<0.001) The most preferred health care setting was the secondary health care for both acute and chronic health problems. There was a significant relationship between the preferred health care settings and sociodemographic parameters (gender, educational status, age, social insurance, socioeconomic status) (p<0.01) During the last one month, 540 participants (78.8%) reported at least one health problem, 433 (38%) had self-care, 323 (28.4%) admitted to a secondary health care unit, 309 (27.1%) admitted to a primary health care unit and 2 (0.5%) were hospitalized.Conclusion: The utilization of health care settings is influenced by sociodemographic parameters. The most preferred health care setting is the secondary health care. Primary care should be improved and strengthened.Keywords: Health care system utilization, SF-12, medical ecology, primary care