Linaria pyramidata (LAM.) sprengel üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical researches on Linaria pyramidata (LAM) sprengel
Yazar: SEÇİL SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ERCİL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Glikozitler = Glycosides ; Linaria pyramidata = Linaria pyramidata ; Scrophulariaceae = Scrophulariaceae ; Serbest radikal çöpçüleri = Free radical scavengers ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; İridoitler = Iridoids

Özet:
Sarıkaya S., Linaria pyramidata (Lam.) Sprengel Üzerinde Farmakognozik Araştırmalar, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2012. Linaria cinsi Türkiye bitki örtüsünde 20 tür ile temsil edilmektedir. Bu çalışmada, İran-Turan elementi olup, üzerinde fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışması yapılmamış olan Linaria pyramidata bitkisinin toprak üstü kısımları kullanılarak hazırlanan ekstreler üzerinde Farmakognozik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bitkinin açık havada kurutulmuş ve toz edilmiş toprak üstü kısımları metanol ile ekstre edilmiştir. Metanol ekstresi, düşük ısıda ve alçak basınç altında uçurulduktan sonra, suda çözülüp n-hekzan ile partisyona tabi tutulmuş, n-hekzanlı fazda yağsı bileşikler ve pigmentler uzaklaştırılmış, kalan sulu faz ise sırasıyla etil asetat ve n-butanol ile partisyona tabi tutulmuş ve bitki içindeki madde grupları polaritelerine göre ayrılmıştır. Hazırlanan etil asetat ve n-butanol ekstreleri üzerinde gerçekleştirilen çeşitli kromatografik (açık kolon kromatografisi, vakum sıvı kromatografisi) izolasyon çalışmaları sonucunda, etil asetat ekstresinden bir bisiridoit glikoziti; iridolinarin C (LP1) ve bir feniletanoit glikoziti; martinozit (LP2) ile n-butanol ekstresinden bir fenilatanoit glikoziti; glukopiranozil (1 ??? ?6 ? ) martinozit (LP4) ve iki iridoit glikoziti; piramidozit (LP6) ve piramidatozit (LP5) izole edilmiştir. Bu bileşiklerden piramidatozit (LP5) ve piramidozit (LP6) bilim için yeni olan iki iridoit yapıda bileşiktir. İzole edilen bileşiklerin yapıları spektral yöntemler (UV, IR, 1D NMR, 2D NMR, kütle spektroskopisi) kullanılarak aydınlatılmıştır. Ayrıca, bitkinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan MeOH, n-hekzan, EtOAc, n-butanol ve kalan H2O ekstrelerinin serbest radikal süpürücü ve antimikrobiyal etkileri ile elde edilen saf maddelerin serbest radikal süpürücü etkileri araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, referans maddelerle karşılaştırıldığında aktiviteleri düşük çıkmıştır. Çalışmalarımız sonucunda ilaç araştırmalarına öncülük edebilecek iki yeni ve üç bilinen madde tespit edilirken, diğer taraftan da Linaria cinsi üzerinde devam eden kemotaksonomik araştırmalara da katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Linaria pyramidata, Scrophulariaceae, iridoit glikozitleri, feniletanoit glikozitleri, piramidozit, piramidatozit, serbest radikal süpürücü aktivite, antimikrobiyal aktivite.

Abstract:
Sarikaya S., Pharmacognostical Researches on Linaria pyramidata (Lam.) Sprengel, Hacettepe University, Institute of Health Sciences, Pharmacognosy Programme, M. S. Thesis, Ankara, 2012. The genus Linaria is represented by 20 species in Turkish flora. In this study, pharmacognostical studies have been carried out extracts prepared using the above ground parts of Linaria pyramidata, which is Iran-Turan element and on which no phytochemical or biological activity studies has been conducted yet. The air dried and powdered aerial parts of the plant were extracted with methanol. After evaporation of the methanol extract in low temperature and under low pressure, the extract was dissolved in water and exposed to n-hexane for partition; hence the lipoid compounds and pigments in n-hexane phase; the remaining aqueous phase was exposed to partition with ethyl acetate and n-butanol respectively. As a result of various chromatographic studies (open column chromatography, vacuum-liquid chromatography) conducted on the prepared ethyl acetate and n-butanol extracts, a bisiridoid glycoside; iridolinarin C (LP1) and a phenylethanoid glycoside; martynoside (LP2) were isolated from ethyl acetate extract; a phenylethanoid glycoside; glucopyranosyl (1 ??? ?6 ? ) martynoside (LP4) and two iridoid glycoside; pyramidadoside (LP5) and pyramidoside (LP6) were isolated from n-butanol extract. Pyramidadoside (LP5) and pyramidoside (LP6) among these compounds have two iridoid structures, which are new for science. Structures of the isolated compounds were elucidated using different spectral methods [UV, IR, 1D NMR, 2D NMR, Mass Spectroscopy]. Furthermore, free radical scavenger effects and antimicrobial effects of MeOH, n-hexane, EtOAc, n-butanol and the remaining H2O extracts prepared from the above-ground parts of the plants as well as the free radical scavenger effects of the pure substances obtained have been studied. When the found results were compared to the reference substances, their activities were observed low. At the end of this study, two new and three known compounds, which may lead drug researches, were determined; and on the other hand, it was aimed to make contribution to the ongoing chemotaxonomic researches on genus Linaria.Key Words: Linaria pyramidata, Scrophulariaceae, iridoid glycosides, phenylethanoid glycosides, pyramidoside, pyramidadoside, free radical scavenging activity, antimicrobial activity.