Almancada kiplik fiiller ve Türkçedeki karşılıkları
Modalverbs in German and their equivalences in Turkish
Yazar: ADNAN ALDEMİR
Danışman: PROF. DR. DURSUN ZENGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Almanca = German ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-suffixes ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Kipler = Moods ; Türkçe = Turkish

Özet:
Kiplik, evrendeki anlamların dilsel anlamlara dönüşümünü inceler, kip bu ulamın dilbilgisel işaretleyicisidir. 
      Almancada  kiplik alan (Modalfeld), kiplik zarflar, kiplik sözcükler, kiplik edatları, kiplik tümleçler, kiplik yan cümleler ve kiplik fiillerdir.            
      Können,  nesnel anlamda -Ebİl, olumsuzu  -mEz; Dürfen, -Ebİl, -mEz, yasak, -mAlI; Mögen, hoşlanmak, sevmek, arzu etmek;Wollen, kararlı istemek, gerekmek, dilemek; Sollen -mAlI, gerekli, lâzım;  Müssen mecbur, zorunlu, şart, -mAlI vb. ile aktarılır. 
      Können öznel anlamda, -Ebİl, -mIş olman olası, -EbİlEcEk; Dürfen, büyük olasılıkla +Ebİl, (olumsuz): -EmE, -mIş olmalı; Mögen, mIş olmalı, sanırım, fark etmez; Wollen, iddia etmek; kızgınlık ifadesinde,  bir de istemek; Sollen, -Ebİl, olabilir mi, -mIş mI, -mIş olması mümkün mü, olası mı, güya,  rivayet ediliyor, -EcEk olursa; Müssen  -mElİ,  -mXş olmalı/ -mXş olması kesin, -sEn iyi olurdu, herhalde   -EcEk  vb. ile aktarılır.   
       Sonuç olarak 
      1) Dilek kipindeki kiplik fiiller farklı düzeylerde olasılık, zan, tahmin içerir. Müssen çok yüksek bir olasılık, dürfen güçlü bir olasılık, können orta düzey bir olasılık ve mögen düşük bir olasılığı belirtir ve Türkçe karşılıklarda bunlar vurgulanmalıdır. 
      2) Basitten karmaşığa, kolaydan zora,  genelden özele ve somuttan soyuta öğrenme ilkelerine göre,  ilk önce  nesnel anlamlar verilmelidir.             
      3) B düzeyinde kiplik fiillerin nesnel ve öznel anlamları ayrı biçimde ele alınmalıdır.          
      4) Kiplik fiillerin yalnızca sözlüksel anlamlarıyla yetinilmemeli, anlamlar metinsel bağlam içinde örnek çalışmalarla pekiştirilmelidir.

Abstract:
Modality examines the transformation of the meanings to linguistic meaning in the universe; modus is a grammatical marker of the modality.
      Modal field  in German is modal adverbs, modal words, modal prepositions, modal objects, modal sub-clauses, modal verbs.        
      Können, objectively is transferred with -Ebİl, -mEz(negative); Dürfen,  with -Ebİl, mEz, yasak, -mAlI; Mögen, with hoşlanmak, sevmek, arzu etmek; Wollen, with kararlı istemek, gerekmek, dilemek; sollen with -mAlI, gerekli, lâzım; müssen  with mecbur, zorunlu, şart, -mAlI etc.  
      In subjective meaning können is indicated with -Ebİl, -mIş olman olası, -EbİlEcEk; Dürfen,  with büyük olasılıkla +Ebİl, (negative): -EmE, -mIş olmalı; Mögen  with ?mIş olmalı, sanırım, fark etmez;  Wollen with iddia etmek; in anger expression,  bir de istemek; sollen, with -Ebİl, olabilir mi, -mIş mI, -mIş olması mümkün mü, olası mı, güya,  rivayet ediliyor, -EcEk olursa;  Müssen, with  -mElİ,  -mXş olmalı/ -mXş olması kesin, -sEn iyi olurdu, herhalde  -EcEk etc.
      Consequently
      1) The modal verbs in subjunctive mode contains probability in different levels, suspicion, forecasting. Müssen indicates very high, dürfen a strong, können an intermediate probability, mögen a low probability, of these provisions should be emphasized in Turkish equivalences.
      2) According to the principles of learning from simple to complex, easy to difficult, general to specific, concrete to abstract; firstly objective meanings should be given.         
      3) B-level objective and subjective meanings of modal verbs should be dealt with separately.
      4) It is not enough to content only with lexical meanings of modal verbs; also meanings should be reinforced in textual context with sample studies.