Planlı davranış teorisi kapsamında Türkiye'ye gelen yabancı turistlerin yerel yiyecekleri tüketme niyeti üzerine bir araştırma
Intention to consume local foods within the context of planned behavior theory: A study on foreign tourist to Turkey
Yazar: ALPER IŞIN
Danışman: PROF. DR. KURBAN ÜNLÜÖNEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Turistler = Tourists ; Yemek kültürü = Food culture ; Yeni yemekleri deneme korkusu = Food neophobia ; Yöresel ürün = Local product

Özet:
Turistlerin seyahatleri boyunca yeme içme faaliyetleri artık bir araç olmaktan çıkmış ve bir amaç haline dönüşmüştür. Tatil destinasyonu seçimi yapılırken seyahat edilecek ülkenin ya da bölgenin yiyecekleri önemli bir çekicilik unsuru olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'yi ziyaret eden yabancı turistlerin yerel yiyecek tüketimine yönelik davranışsal niyetlerinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'nin üç farklı destinasyonunu (İstanbul, Antalya ve Nevşehir) ziyaret eden ve yerel yiyecekleri deneyimleyen yabancı turistlere anket uygulaması yapılmıştır. Turistlerin yerel yiyecek tüketimine yönelik davranışsal niyetlerinin belirlenmesi için sosyal psikoloji alanında en çok tercih edilen teorilerden biri olan Planlı Davranış Teorisi (PDT) kullanılmıştır. Bunun yanı sıra çalışmada gıda korkusu ve kültür değişkenlerinin, turistlerin yerel yiyecek tüketimine yönelik niyetlerinde düzenleyici bir etkisinin olup olmadığı da araştırılmıştır. Araştırma kapsamında, belirlenen üç destinasyonda 47 farklı milliyetten toplanan anketler içerisinden 644 anket değerlendirmeye alınmıştır. Bulgular incelendiğinde, teori kapsamında turistlerin tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrollerinin davranışsal niyetlerini etkilediği belirlenmiştir. Çalışmada düzenleyici değişken olarak belirlenen, gıda korkusu düzeyinin ve kültürün turistlerin davranışsal niyetleri üzerinde kısmen etkili olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte farklı kültürel özelliklerinde yiyecek tüketimine yönelik davranışsal niyetler üzerinde kısmen etkili olduğu tespit edilmiştir. Farklı milliyetlerden gelen yabancıların milliyetlerine göre yapılan karşılaştırma neticesinde Avrupalı ve Asyalı turistlerin yerel yiyeceklere yönelik davranışsal niyetleri arasında farklılıklar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
During their travel, eating and drinking activities of tourists are no longer a tool and has become a goal. When choosing a travel destination, the food of the country or region to be traveled is seen as a significant attraction. The aim of this study is to determine the foreign tourists visiting Turkey behavioral intentions toward local food consumption. For this purpose, the survey was conducted to foreign tourists who visited Turkey three different destinations and experience local food. Planned Behavior Theory (PDT), one of the most preferred theories in the field of social psychology, was used to determine the behavioral intentions of tourists for local food consumption. In addition, it has been investigated whether food neophobia and culture variables have a regulatory effect on tourists' intentions for local food consumption in this study. In the scope of the research, 644 questionnaires which collected from 47 different nationalities in three determined destinations were taken in evaluation. When the findings are examined, it was determined that the attitude, subjective norm and perceived behavioral behaviors of the tourists affected behavioral intentions. It was determined that the level of food neophobia and the culture were partially effective on the behaviors of tourists. At the same time, different cultural characteristics have been found to be partly effective on behavioral intentions for food consumption as well. As a result of the comparison of from different nationalities foreigners, it was determined that there were differences between the behavioral intentions of European and Asian tourists towards local foods.