Kamu açık ve borçlarının sürdürülebilirliği: 1970-2005 Türkiye örneği
Sustainability of public deficit and debts: 1970-2005 case of Turkey
Yazar: SÜLEYMAN EMRE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. KEMAL YILDIRIM
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kamu açıkları = Public deficits ; Kamu borçları = Public debts ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
90'lı yıllarla birlikte gündeme gelen sürdürülebilirlik olgusu günümüzde halagüncelliğini ve önemini korumaktadır. Bütçe politikaları açısından sürdürülebilirlikhükümetlerin şimdiki ve gelecekteki harcama yükümlülüklerini yönetme yeteneğidir.Sürdürülebilirlik kavramı, kamu açık ve borçlarının aşırı boyutlarda olup olmadığınıortaya koymakta ve hükümetlerin acze düşme olasılığını göstermektedir. Sürekli olarakaçık veren bir ekonomide, hükümetin açıklarını borçlanma yoluyla finanse etmeyeçalışması, faiz ve borç yükünün hızla artmasına ve borçlanma politikasının çökmesineyol açacaktır. Diğer yandan açık ve borçların milli gelir içindeki payının yükselmesitemel makroekonomik değişkenleri ve sürdürülebilirlik için önemli bir belirleyici olanbeklentileri olumsuz yönde etkileyecektir.Sürdürülebilirlik kavramının ölçülebilmesi için üç temel yaklaşımkullanılmaktadır. Bunlar, muhasebe yaklaşımı, sürdürülebilirlik göstergeleri yaklaşımıve bu çalışmaya temel teşkil edecek olan dönemlerarası bütçe kısıtı yaklaşımıdır. Kamuaçık ve borç dinamiği, dönemlerarası bütçe kısıtı yaklaşımı altında incelendiğindemevcut borç stokunun veya açığın gelecekteki gelir fazlaları ile karşılanıpkarşılanamayacağı sorusuna cevap aranır. Gelecekteki faiz dışı fazlaların bugünküdeğeri, borç stoku veya açıklarının bugünkü değerine eşit veya fazla olduğu durumdakamu açık ve borçlarının uzun vadede sürdürülebilir olduğu yargısına varılır.Dönemlerarası bütçe kısıtının sağlanmaması ise mevcut açık ve borçlarınsürdürülemeyeceğine ve mali politikalarda köklü bir değişimin gerekliliğine işaret eder.Dönemlerarası bütçe kısıtının sağlanıp sağlanmadığının incelenebilmesi içinise temel olarak üç yöntem kullanılmaktadır. Bunlar; açık ve borç stoku serilerinindurağanlığının incelenmesi, uzun dönemde gelir ve harcamalar arasındaki ilişkininincelenmesi ve faiz dışı fazlaların borç stokundaki değişimlere gösterdiği tepkilerinincelenmesi yöntemidir.Bu çalışmada, Türkiye'de özellikle 1990 sonrasında kamu açıklarının ve borçstokunun hızlı bir şekilde büyümesiyle birlikte gündeme gelen, açık ve borçlarınsürdürülebilirliği sorunu incelenecektir. Bunun için öncelikle açık ve borçlarındurağanlığı, sonrasında da kamu gelir ve harcamalarının uzun dönemli ilişkisiincelenecektir.

Abstract:
The term sustainability, about what the economists started to talk from thebeginning of 1990s, has became so important and been actual up to now. According tobudget policies sustainability is an accomplishment of governments on theSustainability of debts points out if the government has power to cover the entire budgetdeficits and its own debts or the debts are much bigger then government can cover. Inanother words sustainability of debts help us to be able to measure the possibility ofinsolvency of governments. If a government is trying to cover its continuous budgetdeficits with run up debts, this policy will cause rapid increasing in borrowing costs andinterest rates and finally this kind of borrowing policy will be failed. On another hand,increasing in the rate of budget deficit per national revenue will affect negatively themain macro economic variables and the expectations which have a very important roleon sustainability.There are three methods to measure the sustainability of debts; accountingmethod, the determinants of sustainability theory and intertemporal budget constrainttheory. When we try to examine the dynamic of deficit and borrowing under theconditions of intertemporal budget constraint theory, we could find answer of thequestion ?Do we have any chance to cover budget deficit or debt stock of today byincome surplus of future??. If capitalized value of primary surplus of future is at leastequal to debt stock or budget deficit we can talk about the sustainability of budgetdeficit or public borrowing. By contrast with this, absence of intertemporal budgetconstraint points out the existence of unsustainable budget deficit or public borrowingand the entailment of radical changes in financial policies.To analyze whether the intertemporal budget constraint is satisfied or not, weuse mainly three methods. These are; analysis of stationary of deficit or debt stockseries, examination of long-term relation between public revenue and publicexpenditures and analysis of the reaction of primary surplus to the changes in debtstock.In this study, we will analyze the sustainability problem of deficit and debtwhich became a current issue especially after 1990 in Turkey. Hence, firstly we willanalyze the stationary of deficit and debts after then examine the long-term relationbetween public revenue and public expenditures.