Aydın ilinde güvenli tarım uygulamalarında sektörler arası işbirliği yaklaşımı ve e-eğitim modeli geliştirilmesi
Improvement of intersectoral collaboration approach and e-training model for safe agricultural practice in Aydin city
Yazar: ORHAN OKUR
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ABACIGİL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aydın = Aydın ; Güvenlik = Security ; Pestisit artıkları = Pesticide residues ; Pestisitler = Pesticides ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Uzaktan eğitim = Distance education ; İş birliği = Cooperation

Özet:
Amaç:  Bu çalışmada, uzaktan eğitim yöntemi ile tarım danışmanlarının güvenli tarım uygulamaları ile ilgili eğitilmesi ve eğitimli tarım danışmanları yoluyla üretici durumunda bulunan çiftçilerin bilgi ve uygulamalarının geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Çalışma Eylül 2013-Aralık 2015 tarihleri arasında Aydın ili sınırları içerisinde gerçekleştirilmiş randomize kontrollü bir müdahale araştırmasıdır. Çalışma daha önce gerçekleştirilen "Aydın ili pestisit farkındalığı" çalışmasına dayanılarak geliştirilmiştir. Çalışma üç aşamalı olarak planlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında müdahale (10 köy+1 yedek köy) ve kontrol (10 köy+1 yedek köy) grubu köylerinin belirlenmesi (ön çalışma bulgularına göre güvenli pestisit uygulamaları konusunda sorunlu olan köyler), konu ile ilgili uzman hocaların katılımıyla uzaktan eğitim müfredatının oluşturulması ve öğretim yönetim sistemi (LMS)'ne uzmanların ders kayıt video ve sorularının modüler olarak yüklenerek özgün bir E-Eğitim Modelinin geliştirilmesi; ikinci aşamada LMS sistemi ile uzaktan müdahale grubundaki 11 Tarım Danışmanının Eğitilmesi ve ÖnTest-SonTest yapılarak eğitimin etkinliğinin belirlenmesi, üçüncü aşamada; web yoluyla eğitilen danışmanların üreticileri eğitmesi ve sonrasında gerek müdahale gerek kontrol gruplarına üreticilerin güvenli tarım uygulamaları yüz yüze anket yöntemi yoluyla değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak 5 bölümden oluşan (1-katılımcıların tanımlayıcı bilgileri, 2-yetiştirilen ürün, kulanılan pestisitler ile pestisit tercihini etkileyen faktörler, 3-pestisitlerin çevreye ve canlı sağlığı üzerine etkileri ile ilgili bilgi düzeyi, 4-pestisit hazırlama ve uygulama aşamalarında dikkat edilen unsurlar, 5-pestisit etkilenimine bağlı sağlık sorunları ve semptomlar) anket formu; "Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" maddeleri ve T.C. Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, "2011 Yılı Bitki Sağlığı ve Karantina Çalışma Program ve Prensipleri" kitabındaki "İlaç-Alet" bölümünden yararlanarak oluşturulmuştur. İlaç uygulama ve hazırlamaya ilişkin sorular için her bir doğru cevap yada uygulama "1 puan", yanlış veya cevapsiz yanıtlar "0 puan" olarak kodlanmış ve tarım ilacı hazırlama, uygulama ve ilacın etkileri ile ilgili verilen yanıtlar için toplam puanlar hesaplanmıştır. Müdahale grubunda 340 , kontrol grubunda 378 üreticiyle görüşülmüştür. Çalışmanın belirlenen köylerde gerçekleştirilebilmesi için Aydın Valiliği'nden ve Aydın Tarım Hayvancılık ve Gıda Müdürlüğünden ve ADÜ Tıp Fakültesi Etik Kurulundan Protokol No:2013/254 ile onay alınmıştır. Veriler SPSS 23 paket programı ile değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerde sayı ve yüzde dağılımlar gösterilmiş, ortalama±standart sapma verilmiştir. Normal dağılıma uygunluk için Kolmogorov –Smirnow testi yapılmıştır. Analitik analizlerde ki-kare testi, Student-t testi, bağımlı gruplarda ki-kare testi, iki eş arasındaki farkın önemlilik testi ve Wilcoxon testleri kullanılmıştır.Tip 1 hata düzeyi=0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Müdahale ve kontrol grupları sosyo-demografik özellikler (yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, sosyal güvence) ve güvenli pestisit uygulamaları konusunda (ilaç hazırlarken ve uygularken dikkat edilen hususlar, risk durumu) bakımından benzerdir (p>0.05). Tarım danışmanlarının öntest puan ortalamaları (64,00±14,05), eğitim sonrasında  (78,12±11,19) anlamlı olarak artmıştır (p=0.42). Üretici eğitimleri öncesi ilaçların hazırlanması, uygulanması ve saklanmasında dikkat edilmesi gereken hususlara uyumun (en düşük %16,9 -en yüksek %98,5 ) arasında değiştiği; eğitim sonrasında (%47,2 -%100) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Eğitim öncesi, ilaç hazırlamada dikkat edilecek konulara uyumunun  (%10,5-%66,1) arasında değiştiği; eğitim sonrasında (%37,5-%98,4) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Müdahale grubunda eğitim sonrası ilaç hazırlamada tüm önlemlerin alınmasında anlamlı artış tespit edilmiştir (p<0,001). İlaç uygulama boyutunda da, eğitim öncesi ilaçları uygularken dikkat ettikleri hususlara uyumun (%11,4-%74,6 ) arasında değiştiği, eğitim sonrasında (%70-%100) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Müdahale grubunda eğitim sonrasında tarım ilaçlarının etkileri ile ilgili bilgi puanı, tarım ilacı uygulamaları ile ilgili toplam puan, tarım ilacı hazırlama ile ilgili toplam puanlarda istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p<0,001).
Sonuç: Araştırmacı tarafından geliştirilip tarım danışmanlarının eğitiminde kullanılan modül ile tarım danışmanlarının bilgi düzeyi artırılmıştır. Tarım danışmanları aracılığı ile uygulanan eğitimin güvenli tarım uygulamaları hususunda üretici bilgi ve uygulamalarını iyileştirdiği tespit edilmiştir. Eğitimlerin sürekliliğinin sağlanması, güncel bilgilerin en kısa süre içinde tarım danışmanları ve dolayısı ile üreticilerle paylaşılması için  uzaktan eğitim yöntemlerinin başarı ile uygulanabileceği söylenebilir. 

Anahtar Kelimeler: uzaktan eğitim, pestisitler, güvenli tarım

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to train agricultural consultants with agricultural practices by distance education, and to improve the knowledge and practice of farmers who have manufacturer status through the educated agricultural consultants. 
Material & Methods: The study is a randomized controlled interference study that was performed between September 2013 and December 2015, in city of Aydın. It was performed based on a previous study titled "Pesticide Awareness in Aydın city". The study was scheduled in three stages. The first phase of the study was for determining of the villages (problematic villages about safe pesticide practices according to the preliminary results) that includes in the interference group (10 villages + a village for backup) and the control group (10 villages + a village for backup); and for establishing a distance education curriculum related to the subjects with supports of specialist consultants, and  improving an unique e-learning model by loading questions and lecture record videos of agriculture experts into the education management system (LMS) as modules. At the second stage, we aimed to train 11 agricultural consultants in distance interference group via LMS system and to determine educational efficiency by performing both pre-test and post-test. At the third stage, we aimed to educate the consultants through WEB, and afterwards we evaluated safe agricultural practice of manufacturers through face to face questionnaire of both the interference and control group. As a data collection instrument, questionnaire were consisted with 5 parts (1-identifying information of the participants, 2-grown product, pesticides and the factors affecting choice of pesticide, 3-knowledge related pesticide effects on the environment and people's health, 4-elements to be considered at pesticide preparation and implementation phase, 5-health problems and symptoms depending on influence of pesticide) through law explanations of "Regulations about Application Procedures and Principles of Plant Protection Products" and in 2011 "Drug-tool" book section of T.C. Ministry of Food, Agriculture and Livestock, titled " Programmes and Principles of Phytosanitary and Quarantine Work". The total scores were calculated, after each correct answer for questions of pesticide preparation and applications or practice was scored as "1 point", while the incorrect or missed answers were scored as "0 point". We interviewed to 340 manufacturers in the intervention group, while to 378 in the control group. In order to conduct the study in the specified villages, the approval was obtained from Governor of Aydın, Aydın Agriculture Livestock and Food Directorate, and the Ethics Committee of the Faculty of Medicine with the Protocol No.2013/254. All study data were analyzed with SPSS v23 software package. Numbers and percentage distribution are shown in descriptive statistics and mean±standard deviation is also given. A Kolmogorov-Smirnow test was done to check variables for normal distribution. Chi-square test, Student's t-test, chi-square test for dependent groups, Paired t-test and Wilcoxon tests were used in analytical analysis. Type 1 error level was considered as 0,05. 
Results: Both the interference and control groups were similar in terms of socio-demographic characteristics (age, sex, marital status, education, social security) and safe pesticide practices (attention issues when preparing and implementing drug, and risk status)(p>0.05). Pre-test mean score of agricultural consultants (64.00 ± 14,05) significantly increased after education (78.12± 11.19) (p=0.42). Before manufacturer training, adaptation to the points that should be considered for preparation, applying and storing of medicine varied between minimum 16.9% and maximum 98.5%; while after training varied from 47,2% to 100%. Before training, adaptation ranged between 66.1% and 10,5% for drug self-preparation and points that should be considered; as ranged from 98.4% to 37,5% after the training. There was significant increase at taking all measures of preparation medicine in the interference group after the training (p<0,001). During drug administration, compliance with issues they care when pre-applied drug itself ranged between 74.6% and 11,4% for those; as it was found to vary between 70% and 100% after the training. There was a statistically significant increase at knowledge scores related the effects of pesticides after training in the intervention group, at total score for pesticide applications, and at total score related preparing pesticides (p<0,001).
Conclusion: Knowledge level of agricultural consultants increased with module that was improved by researchers and used in training of agricultural consultants. We experienced that the training which is applied through agricultural consultants improved knowledge and practices of manufacturer regarding safe agricultural practice. Distance education methods should be applied with success for ensuring sustainability of the training and for sharing the updated information with agricultural consultants and manufacturers as soon as possible. 

Keywords: distance education, pesticides, safe agriculture