Orta yetişkinlik döneminde materyalizm: Üretkenlik ve psikolojik iyi oluş ile arasındaki ilişkide öz duyarlılık ve sosyal onay ihtiyacının aracı etkileri
Materialism in middle adulthood: Effects on genereativity and psychological well-being as well as the mediating effects of self-compassion and need for social approval
Yazar: GONCA YAPRAK KÖKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESTEREN GAZİOĞLU
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, materyalizmin üretkenlik ve psikolojik iyi oluş ile arasındaki ilişkide öz duyarlılık ve sosyal onay ihtiyacının aracı rolünün, orta yetişkinlik dönemi temelinde incelenmesi hedeflenmiştir. Orta yetişkinlik döneminin literatürde diğer yaş gruplarına oranla daha az çalışıldığı bilgisinden hareketle, orta yaş döneminin gelişimsel özellikleri dikkate alınarak, orta yaş kuramları çerçevesinde bu değişkenler arasındaki ilişki betimsel nitelikli bir araştırma çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, materyalizm ile üretkenlik ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki öz duyarlılık ve sosyal onay ihtiyacının aracılık rolü üzerinden, nicel araştırma yöntemiyle, ilişkisel tarama modellerinden yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın evreni, Türkiye'de yaşayan 40-65 yaş arasındaki yetişkinlerden oluşmaktadır. Anketler kartopu ve uygun örnekleme ile çevrim içi SurveyMonkey programı üzerinden toplanmıştır. Bu çalışmaya 464 kişi katılmıştır. Katılımcıların 340'ı (%73.28) kadın, 124'ü (%26.72) erkektir. Katılımcıların yaşlarının ortalaması 50.28, standart sapması ise 5.83 olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların demografik bilgilerini toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", maddi değerlere verdiği önemi belirlemek için "Maddi Değerler Ölçeği", sosyal üretkenliklerini ölçmek için "Loyola Üretkenlik Ölçeği", işlevsel olarak hem kendinle hem de başkalarıyla olumlu bir yaklaşıma sahip olup olmadığını anlamak için "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği", diğerlerinden onay almaya ne kadar ihtiyaç duyduğunu anlamak için "Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği", kendine karşı anlayış ve duyarlılığını ölçmek için de "Öz Duyarlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada öz duyarlılık ve sosyal onay ihtiyacı değişkenlerinin aracı etkileri yapısal eşitlik modeliyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda materyalizmin alt boyutu mutluluk odaklı materyalizm ile psikolojik iyi oluş ve üretkenlik arasında anlamlı ve negatif bir ilişki bulunmuş, birinci modelde varsayılan öz duyarlılığın alt boyutu öz sevecenliğin de bu ilişkide aracı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Materyalizmin bir diğer boyutu merkeziyet ve başarı odaklı materyalizm ise diğer hiçbir değişken ile ilişkili çıkmamıştır. Bununla birlikte merkeziyet ve başarı odaklı materyalizm ile sosyal onay ihtiyacının alt boyutu başkalarının yargılarına duyarlılık arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Ek olarak ikinci modelde incelenen sosyal onay ihtiyacının alt boyutu başkalarının yargılarına duyarlılık değişkeninin modelde aracı etkisi olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study aimed to examine the mediating role of self-compassion and the need for social approval in the relationship between materialism and generativity, as well as psychological well-being, based on middle adulthood. From the knowledge that middle adulthood is less studied in the literature than other age groups, the relationship between these variables was evaluated within the framework of midlife theories in descriptive research, considering the developmental characteristics of the middle age period. In addition, the relationship between materialism with generativity and psychological well-being was examined through the mediating role of self-compassion and the need for social approval, using the structural equation model, one of the relational screening models, with the quantitative research method. The research population consists of adults aged 40-65 living in Turkey. Surveys were collected through the online SurveyMonkey program using snowball and convenience sampling. Four hundred sixty-four people participated in this study. Of the participants, 340 (73.28%) are women and 124 (26.72%) are men. The participants' mean age was 50.28, and the standard deviation was 5.83. Personal Information Form to collect demographic information of the participants; Material Values Scale to determine the importance they attach to material values; Loyola Productivity Scale to measure their social productivity; Psychological Well Being Scale to understand whether they have a functionally positive approach to both themselves and others; Need for Social Approval Scale was used to understand how much one needs approval from others; Self-Compassion Scale was used to measure one's understanding and sensitivity towards oneself. As a result of the research, a significant and negative relationship was found between acquisition as a pursuit of happiness, the sub-dimension of materialism, and psychological well-being and generativity, and it was determined that the sub-dimension of self-compassion, self-kindness assumed in the first model, had a mediating effect in this relationship. Another dimension of materialism, acquisition centrality and judging success through possession, was not found to be related to any other variable. A significant and positive relationship was found only with the sub-dimension of the need for social approval, the sensitivity to others' judgment variable with acquisition centrality, and judging success through possession. In addition, it was determined that the sub-dimension of the need for social approval and the sensitivity to others' judgment variable examined in the second model did not have any mediating effect.