Kent dokusundaki mekansal değişimin morfolojik boyutta incelenmesi
Morphological examination of spatial change in urban fabric
Yazar: MUZAFFER ALİ YAYGIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TOPÇU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehircilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada, kentsel yenileme alanlarında kentsel dokuda yaşanan değişimin morfolojik açıdan irdelenmesi hedeflenmiştir. İnsanın toplumsal yaşamı ve eylemlerine duyarlı bir kentsel biçimlenme için eski ve yeni mekânsal karakteristiğe ilişkin morfolojik analizlerin yapılmasıyla kentsel morfoloji kavramı ve yaklaşımının bir planlama ve kentsel tasarım aracı olarak ele alınması amaçlanmıştır.
Bu çerçevede çalışmanın amacına uygun olarak Konya İli Selçuklu İlçesi  "Sekiz Mahalle Kentsel Yenime Alanı"  örneklem alan olarak seçilmiştir.  Bu alanın seçilmesindeki en önemli neden, alanın Konya Kent formu içerisinde kentsel yenileme pratiğinin gerçekleştirildiği en büyük ölçekli kentsel yenileme alanı olmasıdır. 
Belirtilen amaç doğrultusunda öncelikle çalışmaya ilişkin kavramsal ve kuramsal yaklaşımlar ortaya konulduktan sonra çalışma alanına ilişkin bilgiler verilmiştir. Ardından Kent Morfologları olan M.R.G. Conzen ve Gianfranco Caniggia'nın yaklaşımları doğrultusunda alan araştırma metodolojisi belirlenmiştir. Böylece alanda analitik ve görsel analizlerin yapılmasının yanı sıra anket uygulaması gerçekleştirilmiştir.  
Yapılan incelemeler sonucunda alanın morfolojik bileşenlerinde sayısal değişimlerin olduğu tespit edilmiştir. Yapı taban alanlarının azaldığı, yapı yoğunluğunun arttığı, açık ve yeşil alan ile yol alanlarının arttığı ortaya çıkmıştır. Görsel incelemeler sonucunda yapı tipolojileri, yol sistemleri ve parsel deseninin tamamen farklılaştığı görülmüştür. Yapılan anketler, alanda gerçekleştirilen yenileme projesinin morfolojik (biçimsel) olarak insanın toplumsal ve kültürel yaşamına duyarlı bir şekilde gerçekleştirilmediğini göstermiştir. 
Sonuç olarak kentsel yenileme eylemleri sürecinde kentsel morfoloji yaklaşımının ele alınması ve kentsel planlama süreçlerine dâhil edilmesinin önemi ve gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The present study aims to analyze morphological changes observed on urban texture in urban renewal area. For an appropriate urban design sensitive to social life and activities of people, the concept of urban morphology and approach, as a tool for urban planning and design, is aimed to be discussed by performing morphological analysis concerning the old and new spatial characteristics. 
Within this context, based on the purpose of the research, "Sekiz Mahalle Urban Renewal Area" in Selçuklu district of Konya was chosen as a sampling. The most important reason why this area is chosen is that it is the largest urban renewal area in Konya, where urban renewal practice has been performed. 
Within the scope of the stated aim, first conceptual and theoretical approaches were presented and then information about the study field was presented. Following that, based on the approaches of urban morphologists M.R.G. Conzen and Gianfranco Caniggia, field research methodology was defined. Thereby, in addition to analytic and visual examinations, a questionnaire was conducted. 
According to the results of the examinations, it was determined that there were numerical changes in the morphological components of the field. It was found out that construction field bases decreased, construction density, open spaces, green fields, and road fields increased. As the result of visual examinations, it was determined that construction typologies, street systems, and lots pattern were completely different. The conducted questionnaire showed that the renewal project was not performed morphologically sensitive to social and cultural lives of people.
As a result, the study ensued the importance and necessity of considering urban morphological approach and including this approach into urban planning processes during urban renewal.