Ağrıdağı Efsanesi'nde söz dizimi
Syntax in Ağrıdağı Efsanesi
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN TÜRK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 1950 sonrası = After 1950 ; Roman = Novel ; Söz dizimi çözümleyicisi = Syntax analyzer ; Söz öbeği = Collocation

Özet:
Yaşar Kemal gerek Türk edebiyatı için gerekse de Dünya edebiyatı için
önemli yazarlardan biridir. Yazdığı eserler birçok ülkede çevrilmiş ve bu eserleriyle 
tüm dünyada tanınmış bir yazar olmuştur. 1970 yılında basılan kitabı Ağrıdağı 
Efsanesi mitolojik bir öyküyü anlatır tarzda yazılmış olup, Ağrı ve yöresinde geçen 
bir aşk hikâyesini geleneklerle birleştirerek anlatmaktadır. Bu çalışma, Yaşar 
Kemal'in Ağrıdağı Efsanesi isimli eserinin sadece söz dizimi incelemesini içermekte
olup yazarın yazım tekniklerine, üslubuna ilişkin bir nitelik taşımamaktadır. Bu 
çalışmada, Ağrıdağı Efsanesi'nin söz dizimi açısından incelenmesi yapılmıştır. 
Birinci bölümde eserdeki cümlelerin öğeleri teker teker incelenmiştir. Eserde 
öznelerin, yüklemlerin, nesnelerin, yer tamlayıcıların ve zarfların yerlerine ve 
tarzlarına dikkat çekilmiştir. İkinci bölümde, bu öğeleri meydana getiren kelime 
grupları, anlamsal ve yapısal özellikleri bakımından ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, 
öğelerin bir araya gelmesiyle oluşan cümleler yapısal ve anlamsal olarak 
incelenmiştir. Cümlelerin türleri, yapıları, bağlanma şekilleri ayrıntılı bir şekilde 
irdelenmiştir. Son olarak da eserin içinden seçilen cümlelerle cümle tahlili 
yapılmıştır. Kelime gruplarının kullanılışı ve cümlelerin yapılarına göre ayrılmasında 
farklı dil bilimcilerin farklı tarzları olsa da bu çalışmanın ana hatlarının ve 
ayrıntılarının belirlenmesinde Leyla Karahan'ın Türkçede Söz Dizimi kitabı 
kullanılmış ve eserin incelenmesi bu kitap baz alınarak yapılmıştır. Leyla Karahan'ın 
yanı sıra Muharrem Ergin, Haydar Ediskun, Zeynep Korkmaz gibi Türk dil bilgisi 
konusunda geniş bir birikimi olan dil bilimcilerin eserlerinden de kaynak oluşturma 
yoluna gidilmiştir. Sonuç kısmında ise yazarın bu eserindeki yazım tarzından, 
kullandığı kelimelerden, kurduğu cümlelerin yapısından ve üslubundan söz 
edilmiştir. Bu bağlamda eserin söz dizimi çalışması yapılmasına uygun olup 
olmadığı göz önünde bulundurulmuş ve bu çalışmada eserin yazılış tarzının, kolay 
incelenebilir ve anlaşılabilir bir tarzının olup olmamasının incelenmesinin yanı sıra 
bunun üzerinde de durulmuştur.

Abstract:
Yaşar Kemal is one of the most important writers for Turkish literature. The 
literary works that he wrote have been translated into foreign languages and 
recognized in the world. His book, Ağrıdağı Efsanesi, published in 1970, was written 
in the style that tells a mythological story describing a legendary love and local 
tradition. This study demonstrates Yaşar Kemal's syntax analysis of his work named 
Ağrıdağı Efsanesi, not the narrative technique. In the first part of the study, the 
structure of the sentences in the work was examined and the elements of the 
sentences were discussed with the examples from the book. In the second part, the 
word groups in this book were discussed and analyzed in detail. While examining the 
word groups, the structure of the word groups and their functions in the sentence 
were emphasized. In the third chapter, the sentences in the book are examined 
according to their structures, types, meaning and position of the verbs in the sentence 
and shown with examples. The types of sentences, their structures, and the way they 
are connected are examined in detail. Finally, a sentence analysis has been made 
with the sentences selected from the work. Although different linguists have different 
styles in using word groups and separating sentences according to their structures, 
Leyla Karahan's Turkish Syntax book has been used to determine the outline and 
details of this study and the study of the work was made on the basis of this book. In 
addition to Leyla Karahan, sources have been created from the works of linguists 
who have extensive knowledge in Turkish grammar such as Muharrem Ergin, 
Haydar Ediskun, Zeynep Korkmaz. In the conclusion part, the writing style of the 
author in this work, the words writer used, the structure and style of the sentences 
writer used were mentioned. In this context, it has been taken into account whether 
the work is suitable for syntax work and in this study, besides examining the writing 
style of the work, whether it has an easy to analyze and understandable style, it is 
also emphasized.