Ergenlerde riskli davranışların yordanması
Prediction of risk behaviours among adolescents
Yazar: DİLEK GENÇTANIRIM KURU
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY ERGENE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Davranış = Behavior ; Davranış biçimleri = Behavior patterns ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Ergenlik problemleri = Adolescence problems ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Sosyal destek = Social support ; İçe dönüklük = Introversion

Özet:
Bu araştırmada aile, arkadaş ve öğretmen desteği boyutlarından oluşan sosyal destek; intihar eğilimi, sosyal içe dönüklük, somatik yakınmalar, anksiyete-depresyon boyutlarından oluşan içe yönelim ve akademik başarı değişkenlerinin ergenlerin antisosyal davranışlar, madde kullanımı, beslenme alışkanlıkları, okul terki göstergeleri ile ifade edilen riskli davranışlarını yordama güçleri bir model ile test edilmiştir.Araştırmanın çalışma grubunu 2009 - 2010 öğretim yılında Ankara ili merkez ilçeye bağlı altı farklı genel liseye devam eden 491 ergen oluşturmuştur. Araştırmanın yordanan değişkeni olan riskli davranışlar araştırmacı tarafından geliştirilen ?Riskli Davranışlar Ölçeği? kullanılarak; yordayıcı değişkenlere ilişkin veriler ise ?Algılanan Sosyal Destek Ölçeği? ve ?11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği? kullanılarak elde edilmiştir.Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS 15.0 ve EQS 6 paket programı kullanılarak bilgisayarda yapılmıştır. Araştırmanın amacı olan ergenlerde riskli davranışları yordayan değişkenlerin belirlenmesinde yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Geliştirilen bu modelle sosyal destek ve içe yönelim gizil değişkenleri ile akademik başarı değişkeninin ergenlerde riskli davranışları yordama güçleri incelenmiştir. Araştırmada hata payı .05 olarak alınmıştır.Verilerin analizi sonucunda, ergenlerde riskli davranışların yordanmasına yönelik olarak geliştirilen modelin anlamlı olduğu ve bu modele göre sosyal destek değişkeninin riskli davranışları anlamlı olarak yordadığı sonucu elde edilmiştir. Bununla birlikte, analizler sonucunda akademik başarı ve içe yönelimin riskli davranışları anlamlı olarak yordamadığı bulunmuştur. Ayrıca sosyal desteğin istatistiksel olarak içe yönelimi anlamlı olarak yordarken; akademik başarıyı anlamlı olarak yordamadığı sonucu elde edilmiştir. Son olarak, sosyal desteğin akademik başarı ve içe yönelim aracılığla riskli davranışları yordama gücü Sobel testi ile incelenmiş ve bu dolaylı etkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular alan yazın ışığında daha önce bu konu ile ilgili olarak yapılmış araştırmaların bulguları ile birlikte tartışılıp yorumlanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda geleceğe yönelik olarak ergenlerde riskli davranışların anlaşılması ve önlenmesi doğrultusunda alanda çalışan psikolojik danışmanlara, araştırmacılara, eğitim politikalarını yapıcılara ve psikolojik danışman eğitimcilerine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research has been conducted to determine whether the variables of social support, academic achievement and internalizing have predicted the risk behaviours of adolescents.Research data have been collected from 491 high school students attending six different high school in Ankara in 2009. The data related with the predicted variable risk behaviours have been collected by using ?Risk Behaviours Scale? whereas data of predictor variables have been collected by ?Percieved Social Support Scale? and ?Youth Self Report for Ages 11-18?.SPSS 15.0 and EQS 6 software has been used for the statistical analyses of research data. Structural Equation Modeling has been used to determine the predicting variables of risk behaviours, which constitutes the aim of this study. This model has been developed to investigate the predicting levels of the latent variables of social support, internalizing and academic achievement on risk behaviours. Signifiance level was .05 for all analyses.The results showed that the model which was devepoled to predict risk behaviours of adolescents was significant. According to this model, social support has been presented as a significant predictor of risk behaviors. However, academic achievement and internalizing have not predicted risk behaviours of adolescents. Moreover, social support has predicted internalizing but not the academic achievement. Finally, the predicting level of social support on risk behaviours as academic achievement and internalizing mediator has been investigated by Sobel test.These findings have been discussed with respect to former research studies were done on this issue. In this respect, some suggestions have been presented to the counselors, researchers, educational policies makers and counselor educeters.