Mekansal kalitenin yürünebilirlik üzerindeki etkisi: Ankara Atatürk Bulvarı örneği
The effect of spatial quality on walkability: The case of Ankara Atatürk Boulevard
Yazar: YASEMİN ÖZALP
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE TEKEL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yürünebilirlik; yapılı çevrenin, yayaların güvenli ve konforlu şekilde belli noktalara ulaşmasını sağlayacak; görsel anlamda ilgi çekici, nitelikli, yürümeyi destekleyip teşvik edecek bir yapı sunmasıdır. Literatürde mekânı yürünebilir yapan niteliklerin neler olduğu tartışılmakta, mekân kalitesi ve mekan kullanıcılarının bireysel tepkilerinin yürünebilirliği önemli ölçüde etkilediği belirtilmektedir. Bu kapsamda tezin amacı; mekânsal kalite bileşenlerinin (fiziksel, estetik, yapım ve bakım/hizmet kalite bileşenleri) her birinin yürünebilirliğe olan etkisini irdelemek, bu bileşenlerden hangilerinin mekandaki yürüme memnuniyetini, mekanda geçirilen süreyi ve güven duygusunu etkilediğini sorgulamaktır. Bu sorgulama için farklı nitelikte kesitlere, işlevlere ve yüksek yaya potansiyeline sahip Atatürk Bulvarı örnek alan olarak seçilmiş ve bulvarın mekânsal kalitesinin, yürünebilirliğe olan etkisi iki etaplı bir çalışma ile ortaya konulmuştur. İlk etapta Atatürk Bulvarı'nın mekânsal kalitesi, 32 uzman tarafından toplam 84 sorudan oluşan anket aracılığıyla ortaya konulmakta; ikinci etapta 88 kullanıcı (yaya) ile yapılan anket sonucunda bulvarda yürünebilirliğe yönelik bireysel tepkiler saptanmaktadır. Daha sonra her iki anket sonuçları istatistiki program ve analiz modelleri ile karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın sonuçları; mekânın fiziksel, estetik ve bakım/hizmet kalite bileşenlerinin mekanda yürümekten duyulan memnuniyet üzerinde etkili olduğunu, fiziksel ve estetik kalite bileşenlerinin mekanda geçirilen süreyi etkilediğini ve mekan kalitesi açısından güvenlik kalitesi yüksek olan yerlerde bireylerin de kendilerini daha güvende hissettiklerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Walkability is a built environment presentation which provides a safe and comfortable way for pedestrians to reach certain destinations and also supports a qualified and visually attractive walking. In the literature, the qualities which make the space walkable are discussed and it is underlined that the quality of the space as well as the reaction of individual users significantly effect the walkability. In this context, the aim of this thesis is to evaluate the impact of each of the spatial quality components (quality components of physical, aesthetic, construction and maintenance/service) on walkability, and to question which of these components effect the walking satisfaction, time spent and sense of confidence in space. For this inquiry, Ataturk Boulevard which has different crosssections, functions and high pedestrian potential, is selected as the sample area and the effect of Boulevard's spatial quality on walkability has been demonstrated by two-stage work. At the first stage, the spatial quality of Atatürk Boulevard is determined by conducting a survey consisting of 84 questions responded by 32 experts.  At the second stage, individual responses to walkability on boulevard are obtained from completed questionnaire by 88 users. Afterwards, both of the questionnaires' results are compared by using statistical models and analysis programs. The results of the study reveal that the space's physical, aesthetic and maintenance/service quality components have an effect on satisfaction gained from walking in place, the physical and aesthetic quality components affect the amount of time spent in place and also in terms of space quality where the quality of security is higher, individuals feel safer.