Çocukluk yaş grubunda pulmoner tüberkülozun değerlendirilmesi
Evaluation of pulmonary tuberculosis in childhood
Yazar: SEHRA BİRGÜL BATMAZ
Danışman: DOÇ. DR. NACİYE GÖNÜL TANIR
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tüberküloz insanlık tarihinin bilinen en eski hastalıklarından biridir. Çocuklarda önemli mortalite ve morbidite nedenidir. DSÖ verilerine göre tüberüloz vakalarının %40'ı çocuktur.
Bu çalışmada Eylül 2004 – Aralık 2008 tarihleri arasında Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniği'nde pulmoner tüberküloz tanısı alan ve antitüberküloz tedavi başlanan 100 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların dosyaları incelenerek başvuru tarihleri, nereden başvurdukları, yaşları, cinsiyetleri, evde yaşayan kişi sayıları, başvuru yakınmaları, diğer bir hastalık varlığı, temas öyküsü, solunum sistemi muayene bulguları, BCG skar varlığı, rutin laboratuvar ve radyolojik inceleme sonuçları, TCT endürasyon çapları, aile taraması sonuçları, mikrobiyolojik değerlendirme sonuçları, başlanan tedavi rejimi ve izlem verileri kaydedildi.
Yaş grupları ve cinsiyetler arasında sıklık açısından fark bulunmadı. Hastalar en fazla öksürük şikayeti ile başvurmuştu. 66 (%66) hastada tüberkülozlu erişkin ile temas öyküsü vardı. 28 (%28) hastanın aile taraması pozitif idi.. 92 (%92) hastanın solunum sistemi muayene bulguları normaldi. BCG skarı 69 (%69) hastada mevcut idi. TCT 61 hastada pozitif idi.
Hastalarımızın 11'inde (%11.7) anemi, yedisinde (%7.4) lökositoz, beşinde (%5.3) lökopeni, 29'unda (%30.9) trombositoz, birinde (%1.1) trombositopeni saptandı. 63'ünde (%65.6) ESH değerinde, 22'sinde (%27.8) CRP değerinde yükseklik saptandı.
Başvurudaki posteroanterior ve yan akciğer radyografi bulguları; infiltrasyon, mediastinal lenfadenopati, kavite, infiltrasyon + mediastinal lenfadenopati, kavite + plevral effüzyon idi. 25 hastanın (%29.8) başvuru göğüs radyografileri normal idi. Başvurudaki toraks BT bulguları infiltrasyon, mediastinal lenfadenopati,  kavite, plevral effüzyon, infiltrasyon + mediastinal lenfadenopati, kavite + mediastinal lenfadenopati,  infiltrasyon + kavite + mediastinal lenfadenopati idi. Üç hastanın (%3.48) toraks BT bulguları normaldi.
 Pulmoner tüberküloz 11 (%11) hastada mikrobiyolojik olarak kanıtlandı.
Hastaların 10'u (%10) pulmoner tüberküloz kesin vaka, 58'i (%58) klinik vaka, 32'si ise (%32) olası vaka idi.
Hastalarımızdan 94'üne (%94) INH+RIF+PZA/MZA tedavisi başlandı. Dört hastanın tedavilerine ETB veya SM eklendi. İki hastanın tedavisine kortikosteroid eklendi.
Hastalarımızdan 23'ünde (%26.1)  ilaca bağlı yan etkiler görüldü. Yan etki hastaların çoğunluğunda 1-2. haftalarda görüldü. En fazla görülen yan etki ürik asit yüksekliği idi.
Tedavi sonunda uygulanan posteroanterior göğüs radyografilerinde, 59 (%78.7) hastanın grafisindeki patoloji tamamen iyileşti, altı (%8) hastanın grafisindeki patoloji geriledi fakat tamamen iyileşmedi. Tedavi sonrası 14 (%51.8) hastanın toraks BT'sinde başvurudaki patoloji tamamen geçti, 12'sinde de  (%44.4) patoloji büyük oranda geriledi.
Özetle tüberküloz çocuklarda önemli mortalite ve morbidite nedenidir. Çocukluk çağında tüberküloz tanısı zor ancak tedaviye yanıt iyidir. Çocukluk çağında tüberkülozun önlenmesi ve mortalite-morbiditenin azaltılması için BCG aşısının yapılması, bulaştırıcı olgulara hızla tanı konulması ve tedavi başlanması önemlidir.

Abstract:
Tuberculosis is one of the oldest diseases of human history. It is an important reason of mortality and morbidity in children. According to World Health Organization (WHO) data 40% of tuberculosis cases is children
In this study, 100 patients, who were diagnosed with pulmoner tuberculosis and were started antituberculosis treatment in Dr. Sami Ulus Gynaecology, Pediatric Research Hospital Infectious Diseases Polyclinic, were evaluated retrospectively between September 2004 and December 2008. As analyzing patients' files, date of presentation, where they presented from, age, genders, number of persons living home, complaints of presentation, presence of another disease, contact history, respiratory system examination findings, presence of BCG scar, routin laboratory and radiologic investigation results, tuberculin skin test induration diameters, family screening results, microbiological evaluation results, treatment regime which was started and follow-up data were recorded.
No differences were founded between age groups and genders in terms of frequency. Patients applied with complaint of cough at the most. There were history of contact with adults with tuberculosis at 66 (66% ) patients. Family screening of 28 patients (28% ) were positive. Respiratory system examination findings of 92 (92%) patients were normal. BCG was positive in 69 (69 %) patients. Tuberculin skin test  was positive in 61 (61%) patients.
Anemia in 11 (11.7%) of our patients, leucocytosis in seven (7.4%), leucopenia in five (5.3%), trombositosis in 29 (30.9%) , thrombocytopenia in one (1.1%) of our patients was determined. 63 (65.5%) of patients had an increase in ESR, 22 (27.8%) of patients had an increase in CRP results.
Posteroanterior and lateral lung radiography findings at presentation were infiltration, lymphadenopathy, cavity, infiltration + mediastinal lymphadenopathy, cavity + pleural effusion. Thorax radiographies at presentation of 25 (29.8%) patients were normal. Thorax computerized tomography findings at presentation were infiltration, mediastinal lymphadenopathy, cavity, pleural effusion, infiltration + mediastinal lymphadenopathy, cavity + mediastinal lymphadenopathy, infiltration + cavity + mediastinal lymphadenopathy. Thorax computerized tomography findings of three patients (3.48 %) were normal.
Pulmonary tuberculosis was proven microbiologically in 11 (11%  ) patients.
Ten (10%) of patients were pulmonary tuberculosis confirmed cases, 58 (58% ) of them were clinic cases, 32 (32%) of them were probable cases.
INH + RIF + PZA / MZA treatment was started to 94 (94 %) of our patients. ETB or SM was added to treatments of four patients. Corticosteroid was added to treatments of two patients.
Side effects of drugs were seen in 23 (26.1%) of our patients. Side effects were seen in most of patients on 1st – 2nd weeks. The most seen side effect was an increased level of uric acid. 
At posteroanterior thorax radiographs which were taken at the end of treatment, pathology was completely revored in graphs of 59 (78.7% ) patients, pathology in graphs of 6 patients were improved but not recovered completely. After treatment, pathology at presentation in thorax computerized tomography of 14 (51.8%) patients was completely over, in 12 patients (44.4%) pathology was improved substantially.
In brief, tuberculosis is an important reason of mortality and morbidity in children. Diagnosing tuberculosis is difficult but response of tuberculosis to treatment is good in childhood. Vaccination of BCG, diagnosing the infecting cases quickly and starting treatment is important to prevent tuberculosis and to decrease mortality – morbidity in childhood.