Kronik böbrek hastalığında dinamik tiyol-disülfit homeostazı değerlendirilmesi
Evaluation of dynamic thiol-disulfide homeostasis in chronic kidney disease
Yazar: ORGÜL DERYA BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Disülfitler = Disulfides ; Homeostaz = Homeostasis ; Tiyoller = Thiols

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Kronik böbrek hastalığı (KBH) son dönem böbrek yetmezliğine (SDBY) ve kardiyovasküler komplikasyonlara yol açan bir sağlık sorunudur. KBH'li hastalarda akut ve kronik bir proinflamatuar durum mevcuttur. KBH'nin etyolojisinde etken bir rolde olan oksidatif stres, inflamasyonu arttırmaktadır. Çalışmamızda antioksidan durum hakkında bilgi veren total ve serbest tiyol düzeylerinin, KBH hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı oranda değişiklik gösterip göstermediğini ve tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) ile tiyol düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek tiyolün, KBH'deki oksidan duruma olan etkisi ve KBH'nin ilerlemesi ile olan ilişkisini araştırmayı amaçladık. Ayrıca, diyabetes mellitus (DM) varlığının tiyol düzeyleri ile ilişkisi olup olmadığını da inceledik.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel araştırma olarak planlandı. Çalışmaya SBÜ Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye ve Nefroloji Poliklinikleri'nde Mart 2018 ile Mayıs 2018 tarihleri arasında takip edilen ve KDIGO 2012 kılavuzu kriterleri esas alınarak GFH' ye göre evre 1,2 veya 3 KBH'si olan 58 hasta ve dahiliye polikliniği başvurularında sağlıklı olduğu belirlenen 37 kişiden oluşan kontrol grubu dahil edildi. Hasta ve kontrol grubunun venöz kan örneklerinde glukoz, üre, kreatinin, total tiyol ve serbest tiyol incelendi. İstatistiksel analiz için Student T, Mann Whitney U, Ki-Kare testleri ve Lineer Regresyon Analizi kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda KBH olan grupta serbest ve total tiyol ortalaması, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düşük bulundu (her ikisi için p<0,001). KBH grubunun serbest ve total tiyol düzeyleri ile GFH düzeyi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (sırasıyla, p=0,012 p=0,006). Tüm çalışma gruplarının dahil edildiği değerlendirme sonucunda, serbest ve total tiyol düzeyleri ile üre, kreatinin ve glukoz düzeyleri arasında negatif yönde, GFH düzeyi ile ise pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (hepsi için p<0,001). KBH grubunda DM'li olan hastaların serbest ve total tiyol ortalaması, DM'li olmayan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü (p<0,001 p=0,001).
SONUÇ: Yaptığımız çalışma sonucunda KBH hastalarındaki total tiyol ve serbest tiyol düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı oranda düşük olduğunu bulduk. Serbest ve total tiyol düzeyleri ile GFH arasında ise pozitif ilişki tespit ettik. Sonuç olarak total ve serbest tiyol düzeyleri KBH hastalarındaki oksidan durum ile ilişkili iken, KBH'nin ilerlemesi ile de ilişkili bulundu. Aynı zamanda DM hastalığının varlığının KBH hastalarındaki oksidan durumu daha da arttırdığı gözlemlendi.
ANAHTAR KELİMELER: Kronik böbrek hastalığı, serbest tiyol, total tiyol, disülfid, diyabetes mellitus

Abstract:
ABSTRACT AND AIM: Chronic kidney disease (CKD) is a health problem that causes end-stage renal disease (ESRD) and cardiovascular complications. Patients with CKD have an acute and chronic proinflammatory condition. Oxidative stress, which has an active role in the etiology of CKD, increases inflammation. In our study, we aimed to research whether the total and free thiol levels that inform about the antioxidant status change significantly in CKD patients according to the control group and aimed to research the association of thiol with oxidant status in CKD and its relation to the progression of CKD by analyzing relationship between eGFR and thiol levels. We also researched whether the presence of diabetes mellitus (DM) is associated with thiol levels.
MATERIALS AND METHODS: Our study was planned as single-center, cross-sectional study. Based on the guidelines of KDIGO 2012, 58 patients with stage 1, 2 or 3 CKD according to GFH and a control group consisting of 37 individuals were involved in the study. Patient group and control group were followed up in March 2008 and May 2018 at SBÜ Haseki Training and Research Hospital Internal Medicine and Nephrology Polyclinics, Glucose, urea, creatinine, total thiol and free thiol were examined in venous blood samples of the patient and control group. Student T, Mann Whitney U, Chi-Square tests and Linear Regression Analysis were used for statistical analysis.
RESULTS: In our study, the free and total thiol averages were significantly lower in the CKD group than in the control group (p <0.001 for both). There was a statistically significant positive correlation between free and total thiol and GFR levels in the CKD group (p = 0,012 p = 0,006, in order).In the evaluation of the entire study group, there was a statistically significant negative correlation between free-total thiol levels and urea, creatinine, glucose levels and a statistically significant positive correlation between free-total thiol levels and GFR levels (p <0.001 for all). The free and total thiol averages of patients with DM in the CKD group were statistically significantly lower than those without DM (p <0.001 p = 0.001).
CONCLUSION: As a result of our study, we found that total thiol and free thiol levels in CKD patients were significantly lower than the control group. We also found a positive relationship between free- total thiol levels and GFR. In conclusion, total and free thiols were associated with oxidant status in patients with CKD and were also associated with the progression of CKD. It was also observed that the presence of DM disease further increased the oxidant status in patients with CKD.
KEY WORDS: Chronic kidney disease, free thiol, total thiol, disulfide, diabetes mellitus