Böbrek nakli vericilerinde uzun süreli takip sonucunda kronik böbrek hastalığı gelişme riski ve etkili faktörler
Risk of developing chronic kidney disease for kidney transplant donors and related factors in LONG-TERM follow-up period
Yazar: GÜLDEHAN HABERAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARICI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Canlı donörler = Living donors ; Hasta takibi = Follow up studies ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Günümüzde yapılan böbrek nakillerinin önemli bir kısmı canlı vericilerden gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada böbrek vericilerinin uzun dönem takibinde kronik böbrek hastalığı (KBH) gelişme riski ve etkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 338 canlı böbrek vericisi dahil edildi. Vericilerin %64,2'si kadındı ve ortanca yaş 47 (39-54) yıl olarak bulundu. Ortanca 71 aylık takip süresince 64 (%18.9) vericide KBH geliştiği görüldü. 14 vericide evre 1-2, 50 vericide evre 3 KBH gelişti. Evre 4 ve 5 KBH gelişen hasta olmadı. Nakil zamanında yaşın ileri olması ve nakil öncesi glomerüler filtrasyon hızı (GFH)'nın düşük olması evre 3 KBH gelişimi üzerine etkili faktörler olarak saptandı (p<0.001, p<0.001). Yapılan receiver operating characteristic (ROC) analizi sonucu evre 3 KBH gelişiminde kestirim yaş değeri 50.5 yıl olarak saptandı. Donör nefrektomi sonrasında vericilerin hem albüminüri, hem de proteinüri değerlerinde artış görüldü (p=0.040, p=0.020). Albüminürinin, takip süresi 71 aydan uzun olan vericilerde daha fazla olduğu görüldü (p=0.012). Nakil öncesi ve son kontrol değerleri karşılaştırıldığında LDL-kolesterol, trigliserid, glikolize hemoglobin, açlık plazma glukozu değerlerinde artış görüldü (p=0.011, p<0.001, p<0.001, p=0.001). Nakil sonrasında 57 hastada (%16.8) yeni gelişen hipertansiyon saptandı. Glomerüler filtrasyon hızı, 60 ml/dk/1.73m2'nin altında olanlarda hipertansiyon %42 oranında görülürken, GFH>60 ml/dk/1.73m2 olan grupta %19.4 oranında görüldü (p<0.001). Vericilerin 15 yıllık son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) riski, literatürde tanımlanan formüle göre hesaplandı. 15 yıllık SDBY riskinin her iki cinsiyette 60 yaşına kadar arttığı sonrasında azaldığı görüldü. Erkeklerin SDBY riski kadınlardan yüksek bulundu. Çalışmada ortanca 6 yıllık takipte 9 vericinin öldüğü görüldü. Hesaplanan kaba mortalite hızı binde 4.4 olarak bulundu. Bu sonuçlar, canlı böbrek vericisi olmanın metabolik göstergelerde bozulma, hipertansiyon ve KBH gelişimi ile ilişkili olduğunu; KBH gelişiminde nakil zamanındaki yaş ve GFH değerlerinin belirleyici olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Transplants from living donors constitute a significant part of the kidney transplants performed today. This study aimed to examine the risk of developing chronic kidney diease (CKD) in long-term follow-up of kidney donors, and the related factors. Three hundred and thirty-eight donors were included in the study. The median age of the donors was 47 (39-54 years) and 64.2% of the donors were female. CKD development was observed in 64 (18,9%) donors during the median follow-up of 71 months. Stage 3 CKD has developed in 50 donors and stage 1-2 CKD has developed in 14 donors. None of the donors developed stage 4 or 5 CKD. Older age at the time of transplantation and low glomerular filtration rate (GFR) before the transplantation were found to be the factors affecting the development of stage 3 CKD (p<0.001, p<0.001, respectively). Result of receiver operating characteristic (ROC) analysis showed that the cut-off age for developing stage 3 CKD was 50.5. Both albuminuria and proteinuria values increased after the donor nephrectomy. Albuminuria was observed to be higher in donors with a follow-up longer than 71 months (p=0.012). There was an increase in LDL-cholesterol, triglyceride, glycated hemoglobin and fasting plasma glucose values when pretransplant and the final control values were compared (p=0.011, p <0.001, p<0.001, p=0.001). Newly diagnosed hypertension was detected in 57 (16,8%) patients after the transplantation. Hypertension was observed at a rate of 42% in those with a GFR< 60 ml/min/1.73m2, while it was observed at a rate of 19.4% in the group with a GFR> 60 ml/min/1.73m2 (p<0.001). The donor's 15-year end-stage renal disease (ESRD) risk was calculated based on an online risk calculation tool. It was observed that the 15-year ESRD risk increased in both genders up to the age of 60, and then decreased. Men had a higher risk of ESRD than women. Nine donors died at a median of a 6-years follow-up. The calculated crude mortality rate was found to be 4.4 per thousand. The results show that being a living kidney donor is associated with deterioration in metabolic indicators, hypertension and development of CKD. Age and GFR at the time of transplantation are determinants for the development of CKD.