Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sıfat-fiiller
Verbal adjectives in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: NURSEL KÖKSAL
Danışman: PROF. DR. NURETTİN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-sıfat-eylem = Grammar-adjective -verb ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde zorluk yaşanan yapılardan biri olan sıfat-fiil konusu ele alınmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde genel hatlarıyla dil bilgisi öğretimine yer verilmiştir. Öncelikle dil öğretim yaklaşımlarının bu konuya karşı tutumları incelenerek yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisinin önemi vurgulanmıştır. Bu bölümde ayrıca Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi Metni'nde dil bilgisinin yeri araştırılmış ve bu metindeki tanımlayıcılardan hareketle sıfat-fiillerin hangi seviyede öğretilebileceği üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde, alanda yaygın olarak kullanılan üç ders kitabı hakkında bilgi verilmiş ve bu kitaplar doküman incelemesi yöntemiyle taranarak sıfat-fiillerin hangi seviyelerde nasıl işlendiği ortaya konulmuştur. Çalışmamızın üçüncü bölümünde sıfat-fiil tanımları verildikten sonra bu eklerin öğretimine yönelik bir sıralama yapılmış ve ilgili yapı hazırlanan etkinliklerle pekiştirilmiştir. Bunun yanı sıra sıfat-fiil eklerinin isim görevinde kullanılmasına da değinilmiştir. Çalışmamızın son bölümü sıfat-fiil ekleriyle kalıplaşmaya ayrılmıştır. Bu bölümde kalıcı isim konusu tartışmaya açılmış ve ders kitaplarında bu başlık altında verilen örnekler içeriğe uygunluk açısından değerlendirilmiştir. Çalışmamızın sonucunda ders kitaplarında sıfat-fiil konusuyla ilgili terim, ek, seviye farklılıkların olduğu ve içeriğe uygun olmayan örneklerin yer aldığı tespit edilerek bunlarla ilgili öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the matter of verbal adjectives, one of the structures on which difficulties are experienced in teaching Turkish as a foreign language, was focused. The thesis consists of four chapters.  In the first chapter, grammar teaching was explained in general terms. The attitude followed in language teaching approaches towards this issue were considered and the importance of grammar in teaching Turkish as a foreign language was underlined. Moreover, in this chapter, the place of grammar in the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) was considered and the level at which verbal adjectives could be taught was emphasized by grounding the descriptors in this text. In the second chapter of our study, three course-books which are commonly used in the field were introduced and these books were reviewed with document analysis method to reveal the level at which verbal adjectives, are treated and how they are presented. In the third chapter of our study, after the definitions of verbal adjectives, were given, the order of teaching these suffixes was presented and the activities were developed in order to consolidate the relevant structure. Besides, the use of the suffixes of verbal adjectives, as nouns was also mentioned. The last chapter of our study focused on the configuration with the suffixes of verbal adjectives. The issue of permanent nouns was discussed in this chapter and the examples given in the course-books under this heading were evaluated in terms of appropriateness to the content. As a result, it was found out that the coursebooks analyzed involve examples which are not appropriate to the content and also it was identifed the coursebooks vary about the verbal adjectives in terms of term, suffix and level. Based on these results, suggestions have been offered to overcome the issues.