Öğretmenlerin beslenme dostu okul projesi konusundaki bilgi düzeylerinin saptanması
Determination of nutritional knowledge of the teachers about nutrition friendly school
Yazar: FATMA GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Öğretmenler çocuklar için önemli rol modellerdir. Bu nedenle öğretmenlerin beslenmeyle ilgili bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları ayrıca okullarda uygulanan okul sağlığı programları hakkındaki bilgi düzeyleri önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin Beslenme Dostu Okul (BDO) Projesi hakkındaki bilgi düzeylerini ve beslenme bilgi düzeylerini saptamaktır. Çalışma, Kayseri ilinde çalışmaya katılmayı kabul eden BDO (n=102) ve BDO olmayan okullarda (n=111) görev yapan 213 sınıf öğretmeni ile yürütülmüştür. Veriler "öğretmenlerin sosyo-demografik özellikleri ve antropometrik ölçümleri, besin tüketim sıklığı, beslenme dostu okul soruları, beslenme bilgi ölçeği" başlıkları altında 4 bölümden oluşan anket aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmamıza katılan öğretmenlerin %65.7'si kadın, %93.0'ü evli, yaş ortalamaları 42.63±8.54 yıl, öğretmenlik süresi ortalaması 19.07±8.75 yıl, görev yaptığı okuldaki öğretmenlik süresi ortalaması 5.70±4.53 yıldır. Öğretmenlerin %72.8'i eğitim fakültesi mezunudur, beslenme eğitimi alan öğretmenlerin oranı %15.0'tir. BDO olan ve olmayan okuldaki öğretmenlerin sosyo-demografik özellikler açısından fark yoktur (p>0.05). Öğretmenlerin %44.6'sı (BDO %44.1, BDO olmayan %45.0) hafif şişmandır. BD (Beslenme Dostu) olmayan okullardaki öğretmenlerde obez ve morbid obez olanların oranı (%18) BD olan okullardaki öğretmenlerden (%10.8) daha yüksek, normal BKİ değerine sahip olan öğretmenlerin oranı BD olmayan okullarda (%36.9), olanlara (%45.1) göre daha düşüktür (p>0.05). BDO olan olmayan okullardaki öğretmenlerin besin tüketim sıklıkları farklı değildir (p>0.05). BDO'da görevli öğretmenlerin %71.6'sı, olmayanların %39.6'sı BDO programını bilmektedir (p<0.001). Öğretmenlerin beslenme dostu okul puanları (BDOP) ortanca değeri BDO olanlarda 11.0 (9.0-14.0), BDO olmayanlarda 9.0 (7.0-11.0) bulunmuştur (p<0.001). Beslenme eğitimi alan, 34 yaşından büyük ve bulunduğu okulda 10 yıldan fazla çalışan öğretmenlerin BDOP'ları yüksektir (p<0.05). Kadın öğretmenlerin Beslenme Bilgi Puanı (BBP) ortanca değeri [77.0(67.3-85.0)], erkek öğretmenlerinkinden [72.0(59.0-84.5)] yüksek bulunmuştur (p<0.001). BDO olan ve olmayan okullardaki öğretmenlerin BBP ortanca değeri arasındaki fark anlamlı değildir (p>0.05). Öğretmenlerin BBP ile BDOP arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır (rs=0.252; p<0.001). Sonuçta; BDO olan okullardaki öğretmenlerin BDO programı hakkındaki bilgi düzeyi BDO olmayanlarınkinden daha fazladır ancak BBP arasında fark yoktur. BDO olunması öğretmenlerin beslenme bilgi düzeylerinde, beslenme alışkanlıklarında ve BKİ değerlerinde fark yaratmamıştır. Okul beslenme programları kapsamında öğretmenlere sağlıklı beslenme konusunda eğitimler verilmesi hem beslenme bilgi düzeylerinde artış hem de doğru beslenme alışkanlıkları kazanmalarını sağlayacaktır. Bu durum uzun dönemde okul çağı çocuklarının beslenme davranışlarını olumlu yönde etkileyecektir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme Dostu Okul, Beslenme Bilgi Düzeyi, Öğretmen

Abstract:
Teachers are important role models for children. Therefore, it is important that teachers' level of knowledge, attitude and behavior about nutrition and knowledge about school health programs implemented in schools are important. The purpose of this study is to determine the level of knowledge of class teachers about Nutrition Friendly School (NFS) Project and nutrition. The study was conducted with 213 class teachers working in NFS (n = 102) and non-NFS schools (n = 111), who agreed to participate in the study in Kayseri. The data was collected with the face-to-face questionnaire composed of sociodemographic characteristics and anthropometric measurements of teachers, food frequency of consumption questionnaire, nutrition-friendly school questions, nutrition information scale. The teachers who participated in our study %65.7 were women, 93.0% were married, the mean age was 42.63 ± 8.54 years, the mean duration of working was 19.07 ± 8.75 years, the mean duration of working in the present school was 5.70 ± 4.53 years. The percentage of teachers who graduated from the faculty of education was 72.8%, the proportion of teachers who received nutritional education was 15.0%. There was no difference in terms of sociodemographic characteristics of teachers with and without NFS (p>0.05). The percentage of overweight was 44.6% (NFS 44.1%, non-NFS 45.0%). The proportion of obese and morbid obese (18%) was higher in teachers in non-NFS schools (18.8%) than in teachers with NFS (10.8%), and the proportion of teachers with normal BMI was lower in non-NFS schools (36.9%) than in those with NFS (45.1%) (p>0.05). The frequency of food consumption of teachers in NFS and non-NFS schools was not different (p>0.05). The percentage of teachers in NFS and non-NFS teachers knowing the NFS program was %71.6 and %39.6, respectively (p<0.001). The median value of teachers' nutrition-friendly school scores (NFSS) was 11.0 (9.0-14.0) in NFS and 9.0 (7.0-11.0) in non-NFS (p<0.001). Teachers who received nutritional education, older than 34 years of age and working more than 10 years in their school had high NFSS (p<0.05). The median value of Nutrition Knowledge Level (NKL) of female teachers was 77.0 (67.3-85.0), which was higher than that of male teachers [72.0 (59.0-84.5)] (p<0.001). The difference between teachers' NKL median value in NFS and non-NFS schools was not significant (p>0.05). There was a positive relationship between the NKL and NFSS of teachers (rs = 0.252; p<0.001). In conclusion; teachers in schools with the NFS have a higher level of knowledge about the NFS program than those without NFS, however there is no difference in the NKL. The participation to NFS program did not make any difference in the teachers' nutritional knowledge levels, nutritional habits and BMI values. Providing trainings to teachers on healthy nutrition within the scope of school nutrition programs will increase both their nutritional knowledge levels and it will provide proper nutrition habits. This situation will positively affect the nutritional behaviors of school aged children in the long term. 
Keywords: Nutrition Friendly School, Nutrition Knowledge Level, Teacher