Çocuk edebiyatı üzerine bir araştırma: Tanımlar, türler ve teoriler
A study on children literature: Definitions, genres and theories
Yazar: DİLEK TÜFEKÇİ CAN
Danışman: PROF. DR. METİN EKİCİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Gösterge bilim = Semiotics ; Yabancı eserler = Foreign literature ; Yapısal analiz = Structural analysis ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuklar = Children

Özet:
?Çocuk Edebiyatı Üzerine Bir Araştırma: Tanımlar, Türler ve Teoriler? adlı tez, yeni bir edebi tür olarak ortaya çıkan ve kendi kuramsal alt yapısını belirlemeye çalışan ?çocuk edebiyatı?nı konu almaktadır. Tezin giriş bölümünde ?edebiyat?, ?çocuk edebiyatı? ve ?çocuk ve çocukluğun tarihsel gelişimleri? tanımlanmıştır. İlk bölümünde, çocuk edebiyatı türleri ?yaratım?, ?konu? ve ?şekil? özelliklerine göre sınıflandırılmış; her bir edebi tür için değerlendirme kriterleri saptanmıştır. ?Çocuk Edebiyatına Kuramsal Yaklaşım? adı verilen ikinci bölümde ise, kuramlar ?Yazar Merkezli?, ?Metin Merkezli? ve ?Okur Merkezli? olmak üzere üç kısımda incelenmiştir. Yazar Merkezli kuramlar; ?anlatımcılık? ve ?psikanalitik?; Metin Merkezli kuramlar; ?yapısalcılık?, ?gösterge bilim? ve ?metinlerarasılık?, Okur Merkezli kuram ise ?alımlama estetiği? adı altında incelenmiştir. Anlatımcılık kuramında Kenneth Burke'nin drama kuramı temel alınarak çeşitli çocuk edebiyatı metinlerindeki söylemsel ifadeler çözümlenmiş; psikanalitik kuramda ise, Freud, Jung, Adler ve Lacan'ın görüşlerine yer verilerek ?James ve Dev Şeftali? adlı çocuk romanı ile ?Hansel ve Gretel? adlı masal psikanalitik kuram'a göre incelenmiştir. Yapısalcılık kuramında, Ferdinand de Saussure, Roland Barthes ve Roman Jakobson'un görüşleri temel alınarak Grimm Kardeşler'in derlediği ?Koca Grifon? adlı masal çözümlenmiştir. Gösterge bilimde ise, Michel Arrivé, Charles Sanders Pierce ve Roman Jakobson'ın görüşleri doğrultusunda Pertev Naili Boratav tarafından derlenen ?Dünya Güzeli? adlı masal, gösterge bilimsel açıdan incelenmiştir. Metinlerarasılık kuramı, Mikhail Bakhtin ve Julia Kristeva'nın görüşleri temel alınarak metinler arası özellik gösteren eserlerden seçilen söylemsel ifadeler örneklerle açıklanmıştır. Son olarak alımlama estetiği kuramında, okur ve yazarın okuma ve yazma sürecindeki önemine değinildikten sonra E. B. White'ın ?Charlotte'nin Sevgi Ağı adlı romanındaki ilk söylemsel ifadeler, alımlama estetiğinde yer alan boşlukları doldurma tekniğine göre çözümlenmiştir.

Abstract:
The dissertation entitled ?A Study on Children Literature: Definitions, Genres and Theories? focuses on children literature as a new emerging literary genre which attempts to identify its own theories. The introduction part requires definitions of ?literature?, ?children literature?, and ?the historical background of child and childhood.? In the first part, genres of children literature are classsified under the title of their ?creativity?, ?theme? and ?style?; and some evaluation criteria are applied for each literary genres. And second part, ?theoretical approaches to children?s literature? is evaluated in terms of its ?author-centered?, ?text-centered? and ?reader-centered? theory. While author centered is evaluated under the titles of ?narratology? and ?psychoanalysis?, text-centered is ?structuralism?, ?semiology? and ?intertextuality?. And reader-centered is ?reader-response? theory. In narratology Kenneth Burke?s drama theory is applied to a number of discourses from various children texts. In psychoanalytic theory, by referrring to Freud, Jung, Adler and Lacan?s views a novel ?James and the Giant Peach? and a tale ?Hansel and Gretel? are analysed in terms of psychoanalytic approach. In the structuralist theory, by referring to Ferdinand de Saussure, Roland Barthes and Roman Jakobson?s views, a tale by Grimm Brother called ?Griffin? is analysed. In semiology by referring to Michel Arrivé, Charles Sanders Pierce and Roman Jakobson, a fairy tale entitled ?World Beauty? by Pertev Naili Boratav is evaluated in terms of its semiotic structures. And by referring to Mikhail Bakhtin and Julia Kristeva?s views, the discourses which are selected from a wide variety of children text are evaluated in terms of intertextuality. And last of all, reader-response theory is evaluated on how important the reader and author are in the reading and writing process. And the very beginnning discourses of E. B. White?s ?Charlotte?s Web? is analysed in terms of ?filling the gaps? technique.