Tıbbi müdahale ve insan üzerinde deney bağlamında ilgilinin rızası
The consent of the person concerned in the context of medical intervation and experiment on human
Yazar: EZGİ CANKURT
Danışman: PROF. DR. ADEM SÖZÜER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Deneyler = Experiments ; Rıza = Consent ; Tıbbi müdahale = Medical treatment

Özet:
İlgilinin rızası, suçun unsurlarına etkisi bakımından, tipikliği kaldıran rıza ve hukuka aykırılığı kaldıran rıza olarak ikili sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmanın temelinde de hukuki menfaate ilişkin yaklaşımlar yer almaktadır. Kişi özerkliğinin bir yansıması olarak kendi kaderini tayin hakkına sahip olan ilgilinin, rıza gösterip göstermeyeceği saptanmadan; tıbbi müdahalenin kişiye uygulanması mümkün değildir. İlgilinin aydınlatılmış rızasının fiile etkisi, ancak şartları gerçekleşmiş bir tıbbi müdahalenin varlığı durumunda tartışılabilir. Öte yandan tıbbi müdahaleler ile insan üzerinde deney ve deneme fiilleri bakımından da ilgilinin rızası farklılık arz etmektedir. Bazı özel tıbbi müdahaleleri düzenleyen TCK'nın 90, 91, 99, 101 maddelerinde de ilgilinin rızası suçun tanımında yer almaktadır. Suç tipinde ayrıca rızanın yer aldığı durumlarda, ilgilinin rızasının hukuki niteliği tipikliği kaldıran rıza olarak ele alınacaktır. TCK m.26/2 bakımından ilgilinin rızası, gerekçeden de anlaşıldığı üzere- kanun koyucunun takdiri olarak hukuka uygunluk nedeni olarak düzenlenmesi sebebiyle-; tipiklikte yer almamakla birlikte, hukuki menfaatin taşıyıcısının rızası hukuken geçerli kabul edildiği suç tipleri söz konusu ise, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran rıza olarak ele alınacaktır. Öte yandan bazı özel tıbbi müdahaleler ile insan üzerinde deney ve deneme fiillerinde, ilgilinin rıza açıklamasının yanında bazı şartlar kanuni olarak aranmaktadır. Bu şartların, düalist hukuki menfaatin yansıması olarak, kanun koyucu tarafından madde metninde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
The consent of the person concerned, in terms of effect on elements of crime, is subject to two classifications as element excluding consent and justifying consent. At the core of this classification are approaches related to legal value. As a reflection of people's autonomy regarding who has the right to self-determination, whether or not to show consent; it is not possible to apply medical intervention to the person. The informed consent of the person concerned can only be discussed in the presence of a medical intervention whose conditions are fulfilled. However, there is a difference in the interest of medical intervention and human experimentation and experimentation. In Articles 90, 91, 99, 101 of the TPC, in which the consent included in the definition of a crime, regulates some special medical interventions. Also in the case where the consent of the type of crime, the legal nature of the consent shall be regarded as element excluding consent. The consent of the person concerned according to the Article 26/2 of the TPC, as understood from the grounds of law- because the lawmaker is regulated the consent as a justification; although not included in the typicality, in the case of crime types for which the legal value of the bearer is accepted as legitimate, will be discussed as element excluding consent. On the other hand, both in special medical interventions and in experiments and trials on human, besides the disclosure of consent of the person concerned's, some conditions are legally sought. It is understood that these conditions, as a reflection of dualistic legal value, are regulated by the legislator in the text of the article.