Halide Edip Adıvar'ın öykülerinde kadın ve tarih
Women and history in Halide Edip Adıvar's short stories
Yazar: RABİA BAKIRDAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜNİL ÖZLEM AYAYDIN CEBE
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Halide Edip Adıvar, eserlerinde yaşadığı dönemin sosyal sorunlarını ele alan ve bireyin psikolojisini titizlikle işleyen bir yazardır. Birçok türde eserler veren Adıvar'ın, akademik çalışmalarda hayatı ve eserleri ele alınmasına rağmen öyküleriyle ilgili yapılan çalışmalar azdır. Daha önce dergi ve gazetelerde yayımlanmış öykü, mensur şiir ve gezi yazılarının toplandığı Harap Mabetler (1911), Dağa Çıkan Kurt (1922) kitapları ve aynı şekilde ölümünden sonra basılan Kubbede Kalan Hoş Sada (1974) isimli eserler incelendiğinde, metinlerde, Adıvar'ın tarihle ilgili düşünce ve tartışmalarının olduğu görülmektedir.
Adıvar'ın bahsedilen eserlerindeki toplam on beş metninde, tarihî olay, karakter ve gerçekliklerin yeniden kurgulandığı görülmüştür. Söz konusu öykülerde geçmiş, bugün ve gelecek kadın çerçevesinde işlenmiştir. Adıvar'ın yaşadığı dönemde etkili bir ideoloji olan milliyetçiliğin metinlerdeki olay ve karakterlere tesir ettiği de saptamıştır. Yeni Tarihselcilik, geleneksel tarih anlayışının sorgulanmasıyla meydana gelen bir yaklaşımdır. Tarih ve edebiyat alanlarındaki metinler üzerinde çalışan bu yaklaşımın, Adıvar'ın öykülerinde gözlemlenen olguları anlamlandırmak için elverişli araçlar sunduğu düşünülmüştür. Dolayısıyla bu tezde, çeşitli ölçütlere göre belirlenen örneklem, Yeni Tarihselcilik ve milliyetçilik kuramlarının ışığında incelenmiştir. Sonuçta yazar, eser ve dönem üçlüsünün bir döngü hâlinde birbirini ürettiği ve dönüştürdüğü sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Halide Edip Adıvar, tarihî öykü, tarih, Yeni Tarihselcilik, toplumsal cinsiyet, milliyetçilik

Abstract:
Halide Edip Adıvar is a writer who addresses the social issues of her time in her works and meticulously examines the psychology of individuals. Although Adıvar's life and works have been the subject of academic studies, there are few studies on her short stories. Upon examining Harap Mabetler (1911) and Dağa Çıkan Kurt (1922), which collect Adıvar's stories, prose poems, and travel writings published in magazines and newspapers, as well as the posthumously published Kubbede Kalan Hoş Sada (1974), it becomes evident that Adıvar's texts contain her thoughts and discussions on history.
In Adıvar's aforementioned works, fifteen texts reconstruct historical events, characters, and realities. These stories treat the past, present, and future within the framework of women. It is evident that nationalism, an effective ideology in Adıvar's time, influenced the events and characters in the texts. The approach of New Historicism emerged by questioning the traditional understanding of history. This approach, which focuses on texts in the fields of history and literature, is thought to offer convenient tools to make sense of the phenomena observed in Adıvar's stories. Therefore, this thesis analyzes the sample, which was selected based on various criteria, in the context of New Historicism and nationalism theories. The analysis concludes that the triad of author, work, and period mutually produce and transform each other in a cycle.
Keywords: Halide Edip Adıvar, historical story, history, New Historicism, gender, nationalism