Bazı gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bağlamında pay piyasaları ile seçili kripto paralar arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between share markets and selected crypto coins in the context of some developed and developing countries
Yazar: MERYEM ÖNCÜL
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN KOÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Dow Jones = Dow Jones ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Hisse senedi endeksi = Stock index ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Son birkaç yıldır kripto paraların piyasalara girmiş olması ve riskli alternatif bir yatırım enstrümanı olması ile birlikte, kripto paralar yatırımcılar açısından alternatif bir yatırım enstrümanı haline gelirken; diğer yatırım enstrümanları açısından da ikame bir yatırım aracı olması sebebiyle piyasalar tarafından dikkatle takip edilmektedir. Bu sebeple son zamanlarda kripto paralar ile diğer makro ve mikro değişkenler arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmaların da hızla arttığı görülmektedir.
Bu çalışmada pay piyasaları ile kripto paralar arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, pay piyasalarından Türkiye'den BİST 30 endeksi, Almanya'dan DAX endeksi ve Amerika Birleşik Devletleri'nden Dow Jones 30 endeksi seçilmiştir. Bu endeksler seçilirken göz önünde bulundurulan ölçüt; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bağlamında seçilen ülkelerin, her birine ait endekste en büyük 30 şirketin işlem görmesidir. Seçili kripto paralar ise Bitcoin, Bitcoin Cash, Binance Coin, EOS, Ethereum, IOTA, Litecoin, Ripple, Stellar ve Tether'dır. Kripto paralar seçilirken göz önünde bulundurulan ölçüt ise son 3 yılda ilk 10'da yer almalarıdır.
Verilerin dönemi seçilirken 01.01.2010 - 31.12.2020 tarihleri esas alınmış fakat analizde tüm verilerin aynı tarihte başlaması gerektiği için, alınan dönem 9.11.2017 - 31.12.2020 olarak değiştirilmiştir. Veriler tr.investing.com adresinden elde edilmiştir. Uygulamada bağımlı değişken olarak pay piyasası endeksleri, bağımsız değişken olarak ise kripto paralar kullanılarak bir model oluşturulmuş ve VAR modeli ile Granger Nedensellik Testi ile analiz yapılmıştır.
Analiz sonucunda; seçili kripto paralar ile her bir endeks arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu başka bir deyişle uzun dönem birlikte hareket ettikleri tespit edilmiştir. Nedensellik analizi sonucu; p<0,05 önem seviyesinde Bitcoin, Bitcoin Cash ve EOS kripto para değişkenleriyle BİST 30 endeksi arasında ve Ripple (XRP) kripto para değişkeniyle Dow Jones (DJ30) endeksi arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir nedensellik ilişkisi vardır. p<0,10 önem seviyesinde ise Bitcoin kripto para değişkeniyle DAX endeksi arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Kripto Paralar, Pay Piyasaları, Granger Nedensellik, VAR Modeli

Abstract:
In the last few years, cryptocurrencies have entered the markets and are a risky alternative investment instrument, while cryptocurrencies have become an alternative investment instrument for investors; Since it is a substitute investment tool for other investment instruments, it is followed carefully by the markets. For this reason, it is seen that studies investigating the relationship between cryptocurrencies and other macro and micro variables have increased rapidly.
In this study, the relationship between stock markets and cryptocurrencies was investigated. For this purpose, the BIST 30 index from Turkey, the DAX index from Germany and the Dow Jones 30 index from the United States were selected from the equity markets. The criteria taken into consideration while selecting these indices; In the context of developed and developing countries, the 30 largest companies are traded in the index of each of the selected countries. Selected cryptocurrencies are Bitcoin, Bitcoin Cash, Binance Coin, EOS, Ethereum, IOTA, Litecoin, Ripple, Stellar and Tether. The criterion taken into account when choosing cryptocurrencies is that they are in the top 10 in the last 3 years.
While choosing the period of the data, the dates 01.01.2010 - 31.12.2020 were taken as a basis, but since all data must start on the same date in the analysis, the period received was changed to 9.11.2017 - 31.12.2020. Data were obtained from tr.investing.com. In practice, a model was created by using stock market indices as the dependent variable and cryptocurrencies as the independent variable, and the analysis was made with the VAR model and the Granger Causality Test.
As a result of the analysis; It has been determined that there is a long-term relationship between the selected cryptocurrencies and each index, in other words, they act together in the long-term. The result of causality analysis; At p<0.05 significance level, there is a positive and significant causality relationship between Bitcoin, Bitcoin Cash and EOS crypto money variables and BIST 30 index, and between Ripple (XRP) cryptocurrency variable and Dow Jones (DJ30) index. At the p<0.10 significance level, a positive and significant causality relationship was found between the Bitcoin cryptocurrency variable and the DAX index.
Keywords: Cryptocurrencies, Equity Markets, Granger Causality, VAR
Model