Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin iş yaşamı koşulları üzerindeki etkileri
The effects of the developments of information technologies on business life conditions
Yazar: BENGİ TUĞCU İDEMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET HALUK ERKUT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments

Özet:
Bilgi teknolojileri konusu, özellikle günümüzde oldukça popüler bir konudur. Günümüzde her geçen gün bilgi teknolojileri alanında gelişmeler yaşanmaktadır. Bilgi teknolojilerindeki gelişmeler ve BT'nin etkileri konusunda hem uluslararası hem de ulusal bir çok farklı akademik çalışma bulunmaktadır. 
Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin hem doğrudan hem de dolaylı olarak etkilediği birbirinden farklı birçok alan vardır. İletişim ve iletişim teknolojileri, mobil teknoloji, internet ve alt teknolojiler, iş birlikçi bilgisayar teknolojisi, veri hacmi, veri güvenliği, istihdam, entegrasyon, üretim ve üretim süreci, ekonomi ve ekonomik faaliyetler, otomasyon, ürün geliştirme ve ücretlendirme BT'deki gelişmelerden doğrudan etkilenirken; çalışan motivasyonu, çalışan sağlığı, çalışma biçimleri, birlikte çalışma (takım çalışması), bilgiye erişim ve uzaktan erişim, örgütsel yapı, çalışanların işveren karşısındaki konumları, kadın işgücü, iş kalitesi ve görev kapsamının da BT'deki gelişmelerden etkilendiği savunulmuştur. Ancak iş koşulları ve bilgi teknolojileri arasındaki ilişki tam olarak keşfedilmemiştir.
Bu çalışmada bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin iş yaşamı koşulları üzerindeki etkilerinin keşfedilmesi amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamında öncelikle bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin neler olduğu ve doğrudan hangi alanları etkilediği, ikinci aşamasında BT'deki gelişmelerin iş hayatı ve çalışanlar üzerindeki etkilerinin neler olduğu araştırılmıştır. BT'deki gelişmelerin ve etki alanlarının sayıca çok fazla olmasından ötürü bu çalışmada belli faktör ve değişkenler modele alınmıştır. Bilgi teknolojilerindeki gelişmeler ile ilgili olarak bilginin iletilme hızı, istihdam, veri miktarı, bilgiye ulaşım hızı, iletişim kanalları, veri güvenliği, mobil teknoloji ve bilginin paylaşımı değişkenleri seçilmiştir. İş yaşam koşulları da, görev kapsamı, işin kalitesi, çalışma biçimleri ve bilgiye erişim faktörleri ile ele alınmıştır.
Bu çalışmada temel araştırma sorusu olarak belirlenen "Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin iş yaşamı koşulları üzerindeki etkileri nelerdir?" sorusunun ve dolayısıyla "Bilgi teknolojilerindeki gelişim algısının görev kapsamı üzerindeki etkisi nedir", "Bilgi teknolojilerindeki gelişim algısının işin kalitesi üzerindeki etkisi nedir", "Bilgi teknolojilerindeki gelişim algısının çalışma biçimleri üzerindeki etkisi nedir" ve "Bilgi teknolojilerindeki gelişim algısının bilgiye erişim üzerindeki etkisi nedir" sorularının cevapları bulunmaya çalışılmıştır.
Araştırmanın giriş bölümünde bilgi teknolojilerinin günümüzdeki konumu üzerinde durulmuştur. Tezin amacından, bu çalışma için yapılan literatür araştırmasından ve tezin kapsamı ve sınırlarından bahsedilmiştir.
İkinci bölümde, veri, enformasyon, bilgi ve bilgi teknolojisi kavramlarına yer verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümde, bilgi teknolojilerindeki gelişmelerden ve doğrudan etkilediği etki alanlarından bahsedilmiştir.
Dördüncü bölümde, bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin iş hayatı ve çalışanlar üzerindeki etkileri ele alınmıştır.
Beşinci bölümde çalışmada kullanılan istatistik yönteme, yani yapısal eşitlik modeline yer verilmiştir.
Altıncı bölümde bu çalışmadaki araştırma modeli oluşturulmuş olup yedinci bölümde veri toplama yöntemine ve örneklem profiline değinilmiştir.
Sekizinci bölümde model ve hipotezler test edilmiş olup modelin uygulamasına ilişkin detaylar verilmiştir.
Sonuç bölümünde ise uygulama çalışması yorumlanmış, değerlendirilmiş ve sonuçlandırılmıştır.
Bu çalışmada doğrudan ölçülemeyen faktörler (gizil değişkenler), bilgi teknolojilerindeki gelişim algısı ve iş yaşamı koşullarıdır (görev kapsamı, işin kalitesi, çalışma biçimleri, bilgiye erişim). Bu faktörlerin ölçülebilmesi için anket yöntemi kullanılmıştır. BT'deki gelişmelere yönelik sorular katılımcının algısı ile cevaplanması gerekirken, iş yaşamı koşulları ile ilgili sorular, katılımcıların işlerini geçmişte ve şu anda yapma şekillerinin kıyaslanarak cevaplanması gerekmektedir. Bundan dolayı ölçülmesi beklenen kavramlar algı ve zaman kavramlarıdır.
Uygulama sonuçları, çalışmada kullanılan örnek kitlenin profiline ve cevaplarına göre değerlendirildiğinde;
Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle iş yaşamı koşullarından görev kapsamı arasında pozitif yönde oldukça kuvvetli bir ilişki mevcuttur. Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle iş yaşamı koşullarından çalışma biçimi arasında pozitif yönde kuvvetli bir ilişki mevcuttur. Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle iş yaşamı koşullarından bilgiye erişim arasında pozitif yönde çok kuvvetli olmayan bir ilişki mevcuttur. Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle iş yaşamı koşullarından işin kalitesi arasında da pozitif yönde çok kuvvetli olmayan bir ilişki mevcuttur. Yani bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin, bilgiye erişim ve işin kalitesi üzerindeki etkileri; görev kapsamı ve çalışma biçimi üzerindeki etkileri kadar kuvvetli değildir.
İş yaşamı koşulları ile ilgili sorularda; katılımcıların işlerini geçmişte yapma şekilleri ile şu anda yapma şekillerini kıyaslayarak verdiği cevaplar doğrultusunda, zaman geçtikçe,
Görev kapsamı konusunda; bilgi teknolojilerindeki gelişmeler, çalışanların uzmanlık alanlarında ileri seviyede bilgi sahibi olmalarını ve daha fazla zihinsel çaba sarfetmelerini gerektirmektedir. İşin kalitesi konusunda; BT'deki gelişmeler çalışanların işlerini daha doğru ve daha kısa sürede bitirmelerini sağlamaktadır. Çalışma biçimi konusunda; BT'deki gelişmeler, farklı pozisyon tipi/çalışma şekillerinin (yarı zamanlı, tam zamanlı, sözleşmeli vb.) uygulanabilirliğini arttırmaktadır ve çalışanlara uzaktan çalışma (home office) alternatifini sunmaktadır. Son olarak bilgiye erişim konusunda; BT'deki gelişmeler sayesinde çalışanlar, iş arkadaşları ve yöneticileri ile gerekli bilgi alışverişini kolaylıkla yapabilmekte; işleriyle ilgili olarak gerektiğinde insanlarla daha kolay ve daha hızlı bir şekilde iletişim kurabilmektedirler.

Abstract:
Today, information technology is a very popular topic. Developments in information technologies are taking place day by day. There are both international and national academic studies about both information technology and impacts of developments in information technologies.
While developments in IT affect some areas directly, some areas are affected by IT developments indirectly. Communication and communication technologies, mobile technology, internet and other technologies, collaborative computer technology, data volume, data security, employement, integration, production and manufacturing process, the economy and economic activities, automation, product development and wages are affected directly by the developments in IT. On the other side, employee motivation, employee health, work patterns (work positions types, work locations, etc. ), teamwork, access to information and remote access, organizational structure, employees positions towards employers, female labor force, quality of job and task scope have also been argued to be influenced by developments in IT. However, the relationship between business life conditions and information technology have not been explored fully.
This study aimed to explored the effects on the business life conditions of the development of information technologies.
The scope of study that is primarily what the developments of information technologies and the areas which directly affect. In the second phase, impacts of developments in IT are investigated. To make the application, number of factors and variables are narrowed due to the large number of developments in IT and influenced areas. As variables from developments in IT such as information technology transmission rate, employment, data volume, data transmission speed, communication channels, data security, mobile technology and knowledge sharing variables were selected. As factors from business life conditions, the task scope, the quality of job, work patterns and access to information were selected.
This study addresses the following main research question, "What are the effects of the development of information technologies on the business life conditions?" and therefore, these four questions: (i) What are the perception of information technologies developments on the task scope? (ii) What are the perception of information technologies developments on the quality of job? (iii) What are the perception of information technologies developments on the work patterns? and (iv) What are the perception of information technologies developments on the access to information?

In the introduction of the research, it focuses on the current status of information technology. The aim of the thesis, the literature survey for this study and the scope of the study are mentioned in this section.
In the second section, basic terms such as data, information, knowledge and information technologies are given.
In the third section of the study, it is mentioned that the developments in the information technologies and directly affected areas.
In the fourth section, IT developments' impact on workers and business life conditions are discussed 
In the fifth section, the modeling method that is used in this research, structural equation modeling is explained.
In the sixth section, the research model is developed; the data collection method (survey method) and profile of sample are mentioned in the seventh section.
The implementation of research describes in the eighth chapter. The prepared model, hypothesis and survey method are discussed. 331 survey results obtained by the survey method are analized.
The case study results were interpreted, evaluated and finalized in the last part.
In this study, latent variables not be measured directly are perception of information technologies developments and business life conditions (task scope, quality of job, work patterns and access to information). To measure these latent variables, observed variables which are the survey questions are used. While questions related development of information technologies should be evaluated based on the perception, questions related to business life conditions must be evaluated by comparing way of doing business in the past and the present. Therefore, time sense and perception terms are tried to be measured.
As a result of this study, according to survey results of participants;
The relationship between development of information technologies and the task scope is quite strong positive correlation.
The relationship between development of information technologies and the work patterns is strong positive correlation.
There is a positive correlation but not too strong between development of information technologies and the access to information.
There is a positive correlation but not too strong between development of information technologies and the quality of job, too.
Effects of development of information technologies on task scope and work patterns are more strong than on the access to information and the quality of job.
In addition to these relationships between latent variables, the relationships between latent and observed variables should be evaluated one by one. As a result of these evolutions:
Developments of information technologies require that employees should have more advanced knowledge about their specialty and make more mental effort in the present. These results are related to task scope.
Developments of information technologies provide that employees do their business more accurate and quickly in the present. These results are related to quality of job.
In association with work patterns, developments of information technologies increase the feasibility of different work position types like part time, full time and contractual working. Besides, the developments provides the alternative of work location like home office.
Lastly, in association with access to information, thanks to developments of information technologies, employees can share information with colleagues and managers easily; furthermore, they communicate faster and more easy.