Cryptosporidium parvum ile deneysel enfekte sıçanlarda oral heparin uygulamasının terapötik etkinliğinin lasalosid sodyum ve halofuginon laktat ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative evaluation of therapeutic efficiency of oral heparin administration with lasalocid sodium and halofuginone lactate in experimentally infected rats with cryptosporidium parvum
Yazar: YASİN ŞENEL
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Cryptosporidium parvum = Cryptosporidium parvum ; Halofuginon = Halofuginone ; Heparin = Heparin ; Kriptosporidiyozis = Cryptosporidiosis ; Lasalocid sodyum = Lasalocid sodium ; Sıçanlar = Rats ; Terapötik yöntemler = Therapeutics

Özet:
Cryptosporidium parvum kaynaklı kriptosporidiyoz tüm dünyada yeni doğan buzağıların en önemli enteropatojenlerinden biri olarak görülmektedir. Bugüne kadar kriptosporidiyoz ile ilgili sayısız deneysel ve klinik çalışma yapılmış olmasına karşın hastalığın önlenmesi ve tedavi konusunda mutlak bir başarı sağlanamamıştır. Tedavide, bu zamana kadar kullanılan ilaçların parazitin gelişimi ve ookist atılımı üzerine sınırlı etkisinin olması, eradikasyon sağlayamaması, ve toksisite gibi yan etkilerinin olması; yeni, etkili antikriptosporidiyal ilaç ihtiyacı doğurmaktadır.  
Bu çalışmada her bir grupta 7 deneğin olduğu 7 grup ve toplamda 49 sıçana               deneysel enfeksiyon oluşturma maksadıyla saflaştırılmış C. parvum ookistleri inoküle edilmiştir. Heparin, koruyucu olarak inokülasyon öncesi tek doz, tedavi amacıyla ise enfeksiyonu takiben 3 farklı dozda ardarda 3 gün (7,5 mg/kg, 15 mg/kg, 22,5 mg/kg) oral uygulanmıştır. Heparinin enfeksiyonu önlemedeki etkisi, dışkı ile ookist atılımı, biyokimyasal ve hematolojik parametreler incelenmiş; kontrol grubu, halofuginon laktat ve lasalosid sodyum tedavi grupları ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma daha önce in vitro ortamda paraziter invazyonu inhibe ettiği ortaya konmuş olan heparinin C. parvum invazyonuna etkisini in vivo değerlendirmeye yönelik ilk çalışmadır.
3 günlük tedavi süresinin sonunda 15 mg/kg dozda oral heparin sodyum, (P=0,001) halofuginon laktat (P=0,005) ve lasalosid sodyum (P=0,001) gruplarında dışkı ile atılan ookist sayısının azalmasının istatistiksel açıdan önemli olduğu bulunmuş, oral heparin uygulamasının deneysel kriptosporidiyozda terapötik etkinliğinin olduğu, 15 mg/kg dozda profilaktik amaçlı kullanılan oral heparin sodyumun deneysel enfeksiyonun oluşumuna engel olarak profilakside de etkili olduğu ilk defa ortaya konulmuş, oral heparin uygulamasının koagulasyon parametreleri, üre ve kreatinin değerleri ile karaciğer enzimleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturacak bir hasara neden olmadığı değerlendirilmiştir. Kriptosporidiyoz profilaksi ve tedavisinde, oral heparinin önemli bir alternatif ilaç olarak değerlendirilebileceği, çalışmanın bu alanda yeni çalışmaların yapılmasına ışık tutacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Cryptosporidiosis caused by Cryptosporidium parvum is seen as one of the most important enteropathogens of newborn calves all over the world. Although there have been numerous experimental and clinical studies on cryptosporidiosis, no absolute success has been achieved regarding the prophylaxis and treatment of the disease. The drugs used in the treatment until now have limited effects on the development of the parasite and oocyst excretion, their inability to provide eradication, and side effects like toxicity creates the need for new, effective anticryptosporidial drugs. 
In this study, 7 groups of 7 subjects in each group and a total of 49 rats were inoculated with purified C. parvum oocysts for the purpose of experimental infection. As a prophylactic single dose heparin before inoculation and for therapeutic 3 different doses (7,5 mg/kg, 15 mg/kg, 22,5 mg/kg) were used for 3 consecutive days following the infection. The effect of heparin on preventing infection, oocyst excretion with feces, biochemical and hematological parameters were examined; control, halofuginone lactate and lasalocid sodium treatment groups were evaluated comparatively. The present study is the first to evaluate the in vivo effect of heparin on C. parvum which was previously shown to inhibit parasitic invasion in vitro.
At the end of the 3-day treatment period, it was found that the decrease in the number of oocysts excreted in the faeces was found to be statistically significant in the 15 mg / kg dose of oral heparin sodium (P = 0.001), halofuginone lactate (P = 0.005) and lasalocid sodium (P = 0.001) groups, it was evaluated that oral heparin administration has therapeutic efficacy in experimental cryptosporidiosis, it was demonstrated for the first time that oral heparin sodium, used for prophylactic purposes at a dose of 15 mg / kg, was also effective in prophylaxis by preventing the formation of experimental infection, and it was evaluated that oral heparin administration did not cause a statistically significant difference on coagulation parameters, urea and creatinine values and liver enzymes. It was concluded that oral heparin can be considered as an important alternative drug in the prophylaxis and treatment of cryptosporidiosis, and this study will shed light on new studies in this field.