Ihlamur genotiplerinde genetik çeşitliliğin moleküler, morfolojik ve biyokimyasal olarak belirlenmesi
Molecular, morphological and genetic diversity in linden genotypes.biochemical determination
Yazar: GÜLŞEN BARUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AKİFE DALDA ŞEKERCİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ihlamur Tiliaceae familyası içerisinde bulunan değerli bir süs ve tıbbi aromatik bitkidir. Bu tez çalışması, Türkiye'nin farklı bölgelerinden 4 farklı türe (Tilia tomentosa, Tilia cordata subsp. cordata, Tilia platyphyllos Scop ve Tilia argentea) ait 52 ıhlamur genotipinde genetik çeşitliliği moleküler, morfolojik ve biyokimyasal olarak belirlemeyi amaçlamıştır. Morfolojik özellikler açısından, örneklenen ıhlamur genotipleri ortalamaları yaprak eni 67,20 mm, yaprak boyu 77,56 mm, brakte yaprak eni 16,99 mm ve brakte yaprak boyu 79,40 mm olarak belirlenmiştir. Biyokimyasal özellikler açısından, her bir türe ait genotiplerden örnekler karıştırılarak çiçek ve çiçek+brakte yaprak olmak üzere 8 farklı grup oluşturulmuş ve uçucu bileşenleri belirlenmiştir. En yüksek uçucu bileşenlerin benzene, 1-methyl-4-(1-methylethenyl), benzeneethanol, benzenemethanol, 1-Decyne, Furan, 2-pentyl, N-benzylidene-dimethylammonium chloride, m-Cymen-8-ol, nonanoic acid ve (3E, 5E)-3,5-octadıen-2-one olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, ıhlamur genotiplerinin fenolik madde miktarları ve DPPH antiradikal aktivite oranları tespit edilmiş, fenolik madde miktarları 3.63 ile 77.02 mg GAE/g arasında, DPPH antiradikal aktivite değerleri ise %5.30 ile %93.23 arasında değiştiği belirlenmiştir. Genetik benzerlik ve farklılıklar, ISSR ve iPBS moleküler markörleri kullanılarak belirlenmiştir. Toplamda 181 bant elde edilmiş, bunlardan 169'unun polimorfik bant olduğu tespit edilmiştir. Ihlamur genotiplerinin genetik benzerlik oranları 0.43 ile 0.82 arasında değişmektedir. Bu tez çalışması, ıhlamur genetik çeşitliliğinin belirlenmesine katkı sağlamıştır ve gelecekte yapılacak çalışmalar için temel oluşturacaktır.
Anahtar Kelimeler: Ihlamur, Tiliaceae, ISSR, iPBS, Uçucu Bileşen, DPPH

Abstract:
This thesis aims to determine the genetic diversity of linden in molecular, morphological, and biochemical aspects by sampling 52 linden genotypes from different regions of Turkey, including four different species (Tilia tomentosa, Tilia cordata subsp. cordata, Tilia platyphyllos Scop, and Tilia argentea). The linden genotypes were evaluated based on morphological characteristics, revealing measurements of 67,20 mm for true leaf width, 77,56 mm for true leaf length, 16,99 mm for bract width, and 76,40 mm for bract length. Biochemical analyses were conducted on linden genotypes by preparing mixtures from each of the four species, creating eight different groups consisting of flower only and flower+bract leaf, and determining volatile oil content. The highest essential components were identified as benzene, 1-methyl-4-(1-methylethenyl), benzeneethanol, Benzenemethanol, 1-Decyne, Furan, 2-pentyl, N-benzylidene-dimethylammonium chloride, m-Cymen-8-ol, nonanoic acid and (3E, 5E)-3,5-octadien-2-one. Additionally, the phenolic content and DPPH radical scavenging activity of linden genotypes were determined, showing phenolic content ranging from 3.63 to 77.02 mg GAE/g and DPPH radical scavenging activity values varying between 5.30% and 93.23%. Genetic similarities and differences were determined using ISSR and iPBS molecular markers. A total of 181 bands were obtained, with 169 of them being polymorphic bands. The genetic similarity ratios of linden genotypes ranged from 0.43 to 0.82. This thesis contributes to the determination of linden genetic diversity in morphological, biochemical, and molecular aspects, providing a foundation for future studies.
Keywords: Linden, Tiliaceae, ISSR, iPBS, Essential Content, DPPH