Matematik eğitiminde üstbilişe dayalı öğretime yönelik bir meta-analiz
A meta-analysis on metacognitive training in mathematics education
Yazar: ÜMİT AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ÖZTÜRK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Üstbiliş son yıllarda matematik eğitimi araştırmalarının odağı haline gelmiştir. Matematik eğitimi alan yazınında üstbiliş ile ilgili birçok çalışma varken bu çalışmaları derlemeye yönelik araştırmalar oldukça sınırlı sayıdadır. Örneğin, Baş ve Özturan-Sağırlı (2017) matematik eğitimi araştırmalarında üstbilişin kullanımına yönelik nitel araştırmaları derleme (meta sentez) çalışması yürütmüşlerdir. Ancak matematik eğitiminde üstbilişin etkisini ortaya koyacak nicel derleme araştırmaları (meta-analiz) sınırlı sayıda kalmıştır. Muncer ve diğerleri (2022) ergenlik dönemindeki öğrencilerin üstbilişleri ile matematik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir meta-analiz araştırması yapmıştır. Araştırmanın sonucunda üstbiliş ile matematik başarısı arasında ilişki olduğunu belirlemiştir. Deneysel araştırmalar bağımsız değişkenleri manipüle edip bağımlı değişkenlerin etkisini ortaya çıkarması bakımından oldukça önemlidir. Bu nedenle bağımsız değişkenler manipüle edilerek üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerindeki etkisini inceleyecek meta-analizlerin önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma üstbilişe dayalı öğretim yönteminin Türk öğrencilerin matematik başarılarına ve problem çözme becerilerine etkisini inceleyen önceki nicel araştırmaların ortak etkisini belirlemeye yönelik bir meta-analizdir. Yapılan sistematik tarama sonucunda üstbilişin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerine etkisini inceleyen çalışmaya dâhil etme kriterlerini karşılayan 2000-2023 yılları arasını kapsayan 12 deneysel araştırma dâhil edilmiştir. Üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.17), problem çözme becerisi üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.37) olarak hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda etki büyüklük değerlerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çöme becerisi üzerinde olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçlardan bir diğeri ise üstbilişe dayalı öğretimin hem matematik başarısı üzerindeki hem de problem çözme becerisi üzerindeki etkisi ilkokul öğrencilerinde ortaokul öğrencilerine göre daha yüksek olmasıdır. Bu meta-analiz, önceki çalışmalardan elde edilen verilerle genel bir sonuca ulaşarak matematik eğitiminde üstbiliş çalışacak araştırmacılara konu belirleme hususunda yol gösterici olacaktır.

Abstract:
Metacognition has become the focus of mathematics education research in recent years. While there are many studies on metacognition in the mathematics education literature, there needs to be more studies on compiling these studies. For example, Baş and Özturan-Sağırlı (2017) conducted a compilation (meta-synthesis) study of qualitative studies on the use of metacognition in mathematics education research. However, a limited number of quantitative compilation studies (meta-analysis) will reveal the effect of metacognition in mathematics education. Muncer et al. (2022) conducted a meta-analysis study to examine the relationship between metacognition and mathematics achievement of adolescent students. As a result of the research, it was determined that there was a relationship between metacognition and mathematics achievement. Experimental research is fundamental because it manipulates independent variables and reveals the effect of dependent variables. For this reason, meta-analyses that will examine the effect of metacognitive training on mathematics achievement and problem-solving by manipulating independent variables are essential. This research is a meta-analysis to determine the joint effect of previous quantitative studies examining the effect of the metacognitive training method on Turkish students' mathematics achievement and problem-solving skills. As a result of the systematic screening, 12 experimental studies covering 2000-2023 that met the inclusion criteria were included in the study examining the effect of metacognition on mathematics achievement and problem-solving skills. The average effect size value of studies on mathematics achievement of metacognitive training was calculated as (g = 1.17), and the average effect size value of studies on problem-solving skills was calculated as (g = 1.37). As a result of the analysis, it was determined that the effect size values were significant. As a result, it was determined that metacognitive training positively affected mathematics achievement and problem-solving skills. Another study result is that the effect of metacognitive training on mathematics achievement and problem-solving is higher in primary school students than in secondary school students. This meta-analysis will reach a general conclusion with the data obtained from previous studies and will guide researchers studying metacognition in mathematics education in determining the subject.