İş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminat hesabına ilişkin aktüeryal hesaplamalar ve değerlendirmeler
Actuarial calculations and evaluations regarding the incapacity and loss of support compensation account
Yazar: BÜŞRA BULUT
Danışman: PROF. DR. CANAN HAMURKAROĞLU
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aktüerya ve Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Aktüerya Bilimleri = Actuarial Sciences
Dizin: Aktüerya = Actuarial ; Aktüerya matematiği = Actuarial mathematics ; Destekten yoksun kalma tazminatı = Compensation for loss of support ; Tazminat = Compensation ; İş göremezlik = Incapacity ; İş göremezlik ödeneği = Pension against incapacity to work

Özet:
İş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminat hesabına ilişkin davalar, uzun
bir süreç neticesinde sonuçlanmaktadır. Çünkü, dosyaların bilirkişilere tevdii
edilmesiyle birlikte başlayan tazminat hesaplama aşamasında; bilirkişi raporları geç
gelmekte olup bununla birlikte gelen raporlardaki miktarlar, kişinin zararını
karşılamadığı gerekçesiyle ikinci bir bilirkişiye gönderilmektedir. Nitekim, aynı dosya
için alınan bilirkişi raporları arasında miktar bakımından farklılıklar olduğu görülür.
Bunun en temel nedeni, tazminat hesaplamalarında kullanılacak esaslara ilişkin görüş
birliğinin olmamasıdır.
Türk Hukuk Sisteminde, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminat
hesaplamalarında; PMF1931 ve TRH2010 olmak üzere iki farklı mortalite tablosu ile
farklı yaklaşım yöntemleri kullanılmaktadır. Bu durumda, aynı dava dosyası için yapılan
hesaplamalarda farklı sonuçlar ortaya çıkmakta ve bu hesaplamalar doğrultusunda
verilen kararlar sonucunda kişiler, her ne kadar uzun bir süreçten sonra haklarını elde
ettiklerini düşünseler dahi hak kaybına uğramaktadır.
Bu çalışmada, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminat hesabına ilişkin
uygulamada kullanılan farklı mortalite tablolarının tazminat miktarlarına etkisi, örnek
olaylar doğrultusunda yapılan aktüeryal hesaplamalar ve değerlendirmeler ile
gösterilmekte olup tazminat hesaplamalarına ilişkin görüş birliği oluşmasına yönelik
çözüm önerileri sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: İş göremezlik; Destekten yoksun kalma; Progresif rant yöntemi; Aktüeryal yöntem; Mortalite tabloları; Aktüeryal hesaplamalar; Aktüeryal
değerlendirme

Abstract:
The lawsuits concerning compensation for incapacity and loss of support are
often resolved through a lengthy process. This is because the compensation calculation
stage, which begins with the submission of files to experts, is delayed due to the late
arrival of expert reports. Additionally, the amounts specified in the reports are
sometimes considered insufficient to compensate for the individual's damages, which
results in a second expert being sent for further evaluation. As a result, discrepancies in
the calculated compensation amounts can be observed between different expert reports
within the same file. The main reason for this discrepancy is the lack of consensus on
the principles to be used in compensation calculations.
In the Turkish legal system, two different mortality tables, PMF1931 and
TRH2010, and different approach methods are used in calculating compensation for
incapacity and loss of support. As a result, different outcomes can arise in the
calculations performed for the same lawsuit, and individuals may suffer loss of rights as
a result of the decisions made based on these calculations, despite finally obtaining their
rightful compensation after a long process.
This thesis aims to demonstrate the impact of different mortality tables used in
compensation calculations for incapacity and loss of support through actuarial
calculations and evaluations based on case studies. Proposed solutions to achieve
consensus on compensation calculations are also presented.
Keywords: Incapacity; Loss Of Support; Progressive Rent Method; Actuarial
Method; Mortality Tables; Actuarial Calculations; Actuarial Evaluation.