Profesyonel basketbol oyuncularında zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekânın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Mental toughness and emotional intelligence of professional basketball players in terms of different variables
Yazar: ATAKAN YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Basketbol = Basketball ; Basketbolcular = Basketball players ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Zihinsel yetenekler = Mental talents

Özet:
Bu çalışmada Türkiye liglerinde oynayan profesyonel basketbol oyuncularında zihinsel dayanıklılıkları ile duygusal zekâları arasındaki ilişkinin belirlenmesi, zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekânın çeşitli demografik değişkenler (cinsiyet, vatandaşlık, medeni hâl, lig kategorisi, başarı sırası) açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 sezonunda Türkiye Basketbol Federasyonuna (TBF) bağlı liglerde oynayan profesyonel basketbol oyuncuları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise bu liglerdeki 17 takımdan 63'ü kadın (X ̅yaş= 23,58 ± 4,64), 135'i erkek (X ̅yaş= 25,74 ± 5,39) toplam 198 profesyonel basketbol oyuncusudur. Ayrıca bu katılımcıların, 156'sı (X ̅yaş= 24,35 ± 5,48) Türk vatandaşı iken 42'si (X ̅yaş= 27,69 ± 3,15)  ise Amerikan vatandaşıdır. Araştırma verileri toplanmasında, zihinsel dayanıklılık için Sheard ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen  "Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ)" ve Türkçe'ye uyarlayarak geçerlik ve güvenirliğini Altıntaş (2015) tarafından "Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri (SZDE)" ile duygusal zekâ için Lane ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Emotional Intelligence Scale for use in Sport (EISS)", envanterin Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik ve güvenirliliği Adiloğulları ve Görgülü (2015) tarafından yapılan "Sporda Duygusal Zekâ Envanteri (SDZE)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, bağımsız değişkenlerin (cinsiyet, vatandaşlık, medeni hâl, lig kategorisi, takımların başarı sıralaması) bağımlı değişkenlere olan etkilerini incelemek için tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Zihinsel Dayanıklılık (ZD) ve Duygusal Zekâ (DZ) arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği kullanılmıştır. Analizlerin tamamı IBM SPSS 21 paket programında uygulanmış olup verilerin anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucuna göre cinsiyet, vatandaşlık, medeni hâl, başarı sırası, lig kategorisi değişkenleri açısından DZ ve ya ZD' de anlamlı farklar görülmüştür. Ayrıca ZD ve DZ alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, DZ sosyal beceriler alt boyutu ile ZD değerlendirme alt boyutu arasında doğrusal yönlü, pozitif korelasyon bulunmuştur. Bu çalışmanın sonucunda; Vatandaşlık değişkeni açısından incelediğimizde DZ için sosyal beceriler alt boyutunda Türk vatandaşı olan sporcuların ortalamaları yüksek iken başkalarının duygularını değerlendirme alt boyutunda Amerikan vatandaşı olan sporcuların ortalamalarının yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca ZD devamlılık ve kontrol alt boyutları açısından Amerikan vatandaşı olan sporcuların Türk vatandaşı olan sporculara göre yüksek ortalamaya sahip oldukları görülmüştür. Bu sonuçlara ek olarak, ZD devamlılık alt boyutu puanlarındaki artış DZ sosyal beceri alt boyutunda artışa sebep olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler	: Zihinsel Dayanıklılık, Duygusal Zekâ, Basketbol, Vatandaşlık

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the relation between mental toughness and emotional intelligence of professional basketball players playing in Turkish leagues and to examine mental toughness and emotional intelligence in terms of different demographic variables (gender, citizenship, marital status, league category, success ranking). Target population of the study consists of the professional athletes playing in leagues related to Turkish Basketball Federation (TBF). The research sample comprises 63 women (X ̅age=23,58±4,64), 135 men (X ̅age=25,74±5,39), totally 198 pro-basketball players from 17 teams. In addition, 156 participants (X ̅age=24,35±5,48)  are Turkish citizen and 42 participants (X ̅age=27,69±3,15) are citizen of the USA. "Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ)" developed by Scheard et al (2009), "Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri (SZDE)" adapted with validity and reliability for Turkish population by Altıntaş (2015) and "Emotional Intelligence Scale for use in Sport (EISS)" developed by Lane et al (2009) as well as "Sporda Duygusal Zekâ Envanteri (SDZE)" adapted with validity and reliability for Turkish population by Adiloğulları and Görgülü (2015) collecting data for emotional intelligence were used during the research. The One - Way ANOVA test was utilized in order to examine the influence of independent variables (gender,citizenship,marital status,league category,team's ranking) on dependent variables. The relation between emotional intelligence (EI) and mental toughness (MT) was analyzed through Pearson Product-Moment Correlation Coefficient technic. The complete analysis applied in IBM SPSS 21 software provided a significance level of the data as p <0.05. According to the results, significant differences between EI and MT were observed in terms of such variables as gender, citizenship, success ranking variable in terms of DT, as well as in terms of only marital status and league category variables. In addition, a linear positive correlation was found while examining the relationship between the EI and MT subscales, EI social skills subscales and the MT assessment subscales. As a result of research, in terms of citizenship variables Turkish athletes proved to have a higher level of social skills subscale, while american players have better appraisal of others emotions. In addition, in terms of constancy and control subscales American citizens showed higher mean. The results also showed that the increase in MT constancy subscale score causes the increase in EI social skills subscale.
Key Words		: Mental Toughness, Emotional Intelligence, Basketball , Citizenship