Erken dönem uyum bozucu şemaların ilişki bağımlılığı ve aldatma eğilimi ile ilişkisi
The relationship of early maladaptive schemes with relationship addiction and the tendency to infidelity
Yazar: ESRA MUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER ŞAHİN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aldatma = Deception ; Aldatma eğilimi = Infidelity tendency ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Ölçekler = Scales ; İlişki bağımlılığı = Relationship addiction

Özet:
Bu araştırma, evli bireylerde erken dönem uyum bozucu şemaların, ilişki bağımlılığı
ve aldatma eğilimi ile ilişkisini açıklamayı amaçlamaktadır. Bireylerde şemalarının
belirlenmesi, yine kendisiyle ilgili geçmiş̧ yaşantılar, beden algısı, biliş̧, başa çıkma
tepkilerinin farkında olmasına destek olur. Birey, erken dönem uyum bozucu
şemalarla başa çıkma stratejisi geliştirir ve geliştirdiği bu stratejileri belli alanlarda
ortaya çıkartır (Young ve diğerleri, 2009). Erken dönem uyum bozucu şemaların
görüldüğü alanlardan biri de evlilik müessesesidir. Evlilik için gerekli olan özellikler
sıralanırken öncelikli belirtilen kavram "sadakat" olurken; bu çalışma içerisinde tanım
olarak sadakatsizliği de içeren aldatma kavramından bahsedeceğiz. Araştırma da
kullanacağımız bir diğer kavram olan ilişki bağımlılığı ise, Peele' ye göre hayatla
bağlantıyı kesen kahredici, tek taraflı bir ilişki olarak tanımlanmıştır (Peele ve
Brodsky, 1974). Bu bilgiler ışığında bu tür özellikler ve davranışların erken dönem
uyum bozucu şemalar ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Araştırma için 18 yaş ve üzeri, 382 evli katılımcıya (264 kadın, 118 erkek)
Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği, Aldatma Eğilimi Ölçeği, SpannFischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25.00
programı kullanılmıştır. Normallik koşullarını sağlayan veriler için parametrik ve
sağlamayan veriler için non-parametrik testlerden faydalanılmıştır. Korelasyon ve
regresyon analizleri yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre; cinsiyet ile
ilişki bağımlılığı arasında bir ilişki bulunmazken; aldatma eğilimi ve erken dönem
uyum bozucu şemalarda farklılık göstermiştir. Erkeklerin aldatma eğilimi oranları,
kadınlardan daha yüksek bulunmuştur. Erken dönem uyum bozucu şemalarda ise,
duygusal yoksunluk, duyguları bastırma, cezalandırılma, kusurluluk ve yüksek
standartlar şemaları erkeklerde kadınlardan daha yüksek bulunmuştur. Diğer erken
dönem uyum bozucu şemalar ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
Korelasyon analizleri sonucunda ilişki bağımlılığı ile erken dönem uyum bozucu
şemalar arasındaki ilişkide en kuvvetli ilişki karamsarlık ve kendini feda şemalarında
görülmüştür. Aldatma eğilimi ve erken dönem uyum bozucu şemalar arasında en
kuvvetli ilişki ise kusurluluk şemasında görülmüştür. Son olarak yapılan regresyon
vii
analizleri ile erken dönem uyum bozucu şemaların ilişki bağımlılığına ve aldatma
eğilimine olan etkisi incelenmiştir. Erken dönem uyum bozucu şemaların ilişki
bağımlılığı üzerindeki en büyük etki sırasıyla karamsarlık, kendini feda ve kusurluluk
şemalarında görülürken; aldatma eğilimine en büyük etki sırasıyla, kusurluluk ve
yüksek standartlar olduğu görülmüştür. Analizler sonucunda elde edilen bulgular
alanyazın incelemesi ile kuramsal olarak tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, İlişki Bağımlılığı, Aldatma
Eğilimi

Abstract:
This research aims to explain the relationship between relationship addiction and
infidelity tendency of early maladaptive schemes in married individuals. Determining
the schemas of individuals helps them to be aware of their past lives, body perception,
cognition, coping reactions related to themselves. The individual develops a coping
strategy for dealing with early-stage maladaptive schemes and reveals these developed
strategies in certain areas (Young et al., 2009). The institution of marriage is one of
these areas. In this study, we will talk about the concept of infidelity, which also passes
infidelity as a definition, while the concept mentioned as a priority is "loyalty" when
sorting out the characteristics necessary for marriage. Another concept we will use in
research is relationship addiction. It has been defined as a devastating, cuts off the
connection with life, one-sided relationship, according to Peele (Peele and Brodsky,
1974). As a result of these findings, it is aimed to investigate the relationship of such
characteristics and behaviors with early adaptation-disrupting schemes.
For the research we use Demographic Information Form, Young Schema Scale,
Infidelity Tendency Scale, Spann-Fischer Relationship Addiction Scale and applied to
382 married participants (264 women, 118 men) who is aged 18 years and over. SPSS
25.00 program was used for the analysis of the data. Parametric tests were used for the
data that ensure the normality conditions and non-parametric tests were used for
abnormal data's. Correlation and regression analyses were performed. According to
the findings obtained in the study; while there was no relationship between gender and
relationship addiction, there was a difference in the tendency to cheat and early
adjustment maladaptive schemes. It has been found that men's infidelity tendency to
cheat are higher than women's. In early-stage maladaptive schemes, the schemes of
emotional withdrawal, emotion suppression, punishment, imperfection and high
standards were found to be higher in men than in women. There was no significant
difference between gender and other early-stage decadalizer schemes.
As a result of correlation analyses, the strongest relationship between relationship
addiction and early adjustment-maladaptive schemes was observed in the pessimism
ix
and self-sacrifice schemes. The strongest relationship between the tendency to deceive
and the early maladaptive schemes was seen in the imperfection scheme. At last, the
effect of early maladaptive schemes on relationship dependence and infidelity
tendency was examined with regression analyses. The biggest impact on the
relationship dependence of early adjustment maladaptive schemes was in order seen
pessimism, self-sacrifice and imperfection schemes, while the biggest impact on the
tendency to cheat in order was seen in the imperfection and high standards. To sum
up, the findings obtained as a result of the analyses were discussed theoretically with
the review of the literature.
Keywords: Early Maladaptive Schemas, Relationship Dependence, Tendency to
Infidelity