Annelerin duygusal yeme, bilişsel kısıtlama ve kontrolsüz yeme davranışlarının çocukların besin tüketimine etkisi
The effect of mother's emotional eating, cognitive restraint and uncontrolled eating behaviors on children's food consumption
Yazar: PINAR ÇAĞLAYAN URAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ANDAÇ ÖZTÜRK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anneler = Mothers ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Biliş = Cognition ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Gıda tüketimi = Food consumption

Özet:
Aile bireylerinin, özellikle ebeveynlerin okul öncesi ve okul çağındaki çocukların yeme davranışlarının düzenlenmesi ve gelişmesinde önemli rol model oldukları yapılan çalışmalarda vurgulanmaktadır. Annenin beslenme bilgisinin de çocuklar için evde hazırlanan besinlerin miktarı ve çeşidini, çocuğun beslenme durumunu etkileyebileceği belirtilmektedir. Bu çalışmada annelerin duygusal yeme, bilişsel kısıtlama, kontrolsüz yeme davranışlarının ve beslenme bilgi düzeylerinin çocukların besin tüketimine olan etkisinin incelenmesi planlanmıştır. Mevcut araştırma Maltepe Yönder Kolejinde eğitim görmekte olan ve çalışma katılmaya gönüllü 6,5-8 yaş ilköğretim öğrencileri ve anneleri üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara ait veriler üç bölümden oluşan anket ile toplanmıştır. Anketin birinci bölümünde demografik veriler sorgulanırken, ikinci bölümde annelerin yeme davranışlarını saptamak amacı ile üç faktörlü yeme ölçeği (TFEQ-Tr21), üçüncü bölümde ise beslenme bilgi düzeyini ölçmek için yetişkin beslenme düzeyi ölçeği (YETBİD) kullanılmıştır. Çocukların besin tüketim kayıtları BeBİS 8.1 programında analiz edilmiştir.  TFEQ-Tr21'e göre annelerin bilişsel kısıtlama (BK) puanı, duygusal yeme (DY)  ve kontrolsüz yeme (KY) puanlarına göre yüksek bulunmuştur bununla birlikte annenin duygusal yeme puanı ile BKİ'si arasında  pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0,05). Annelerin YETBİD puanları ile çocuklarının lif tüketimleri karşılaştırıldığında YETBİD besin tercihi puanı yüksek olan annelerin çocuklarının lif tüketimlerinin yeterli olmadığı görülmüştür (p<0,05).  Beslenme davranışı yönünden bilişsel kısıtlamanın yüksek olduğu çalışma grubumuzda, beslenme davranış grupları (bilişsel kısıtlma, duygusal ve kontrolsüz yeme) ile çocukların besin öğelerini tüketimlerinin yeterliliği arasında bir ilişki görülmemiştir.  Bununla birlikte annelerin YETBİD besin tercihi puanı ile  çocuklarının karbonhidrat alımı,  B6  vitamini, potasyum, magnezyum, demir minerali  ve omega-6 alımları arasında negatif, protein tüketimleri açısından ise pozitif yönde istatistiksel anlamlılık saptanmıştır (p<0,05).  Bu sonuç annelerin besin tercihlerini doğru yapmalarına rağmen çocukların bu konuda  kendilerine ait besin seçimleri, arkadaş, çevre gibi olası parametreden daha fazla etkilenmiş olabilecekleri şeklinde yorumlanmıştır. Bununla birlikte protein tüketimi açısından değerlendirildiğinde ise annelerin büyüme ve gelişme çağında çocuklarının beslenmesinde en fazla dikkat ettikleri besin ögesinin protein olduğu düşünülmüştür. Çocukların sosyalleşmeye yeni başladıkları bu dönemde beslenme alışkanlıkları pek çok parametreden etkileniyor olabilir ve bunun daha iyi anlaşılabilmesi için okul, aile ve arkadaş çevresini kapsayan çalışmalar bu konuda daha aydınlatıcı olabilir.  

Anahtar Kelimeler: Beslenme Alışkanlıkları, Beslenme Bilgi Düzeyi, Duygusal Yeme, Yeme Davranışı, TFEQ-Tr21, YETBİD

Abstract:
According to studies family members, especially parents, are important role models in the regulation and development of eating behaviors of preschool and school-age children. It is stated that the nutritional knowledge of the mother also affects the amount and type of food prepared at home for children, and the nutritional habits of the child. In this study, the effects of mothers' emotional eating, cognitive restriction, uncontrolled eating behaviors and nutritional knowledge on children's food consumption were analysed. Current research was conducted on children, aged between 6.5 and 8 years, studying at Maltepe Yönder College  and their mothers who volunteered to participate in the study. The data of the participants were collected with a questionnaire consisting of three parts. While the demographic information of the mothers was questioned in the first part of the questionnaire, the three-factor eating questionnaire (TFEQ-Tr21) was used in the second part to determine the eating behaviors of the mothers, and a nutrition knowledge level scale for adults (NKLSA) was used to measure the nutritional knowledge level of the mothers in the third part. Food consumption records of the children analyzed in the BEBİS 8.1 program. According to TFEQ-Tr21, mothers' cognitive restriction score was found to be higher than emotional eating and uncontrolled eating scores, and a positive correlation was found between the mother's emotional eating score and BMI (p <0.05). When  mothers' NKLSA score compared with the childrens' food consumption, it was found that the children whose mothers' food preference score high, did not have sufficient fiber consumption (p <0.05). Considering our study group with high cognitive restriction, no relationship was found between nutritional behavior groups (cognitive restriction, emotional and uncontrolled eating) and the adequacy of children's nutritional intake. However, a negative correlation and statistical significance were found between the mothers' NKLSA food preference score and their children's carbohydrate, vitamin B6, potassium, magnesium, iron mineral and omega-6 intake. On the other hand,  positive correlation and statistical signficance were found between te mothers' NKLSA food preference score and their children's protein intake  (p <0.05). In the light of these results, it was interpreted that although mothers made their nutritional preferences correctly, but children may be more affected by possible parameters such as their own food choices, friends, and environment. In addition, when evaluated in terms of children protein consumption   mothers may have considered protein to be the most important nutrient for their childrens' growh and development, may be because of that thought they would had given a special importance for its consumption. In this period when children are just beginning to socialize, eating habits may be affected by many parameters, and studies involving the effect of school, family, peers  may be more enlightening in this regard.
Keywords: Nutritional Habits, Nutritional Knowledge Level, Emotional Eating, Eating Behavior, TFEQ-Tr21, NKLSA