Postmenopozal hormon replasman tedavisinin serum hemosistein, malondialdehid, vitamin B12, folik asit, apolipoprotein-A1, apolipoprotein-B ve lipid profili üzerine etkisi /
Yazar: AYŞALI YILMAZ
Danışman: DOÇ.DR. KEMAL ÖZTEKİN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
VULÖZET Kardiovasküler hastalık riski, premenapozal kadınlarda postmenapozdakilere ve erkeklere göre daha düşüktür. Bu fark seks hormonlarını, özellikle östrojenin kardioprotektif etkisine bağlı olabilir. Ancak, bu etkinin sadece kısıtlı bir kısmı östrojenin indüklediği metabolik değişikliklerle ilgilidir. Östrojenin olası kardioprotektif etki mekanizmalarından bazıları aşağıdaki gibidir: 1. Serum homosistein miktarının azaltılması 2.Lipid peroksidasyonunun önlenmesi 3. Lipid profilinde yaptığı olumlu değişiklikler Homosistein, atheroskleroz ile ilişkisi iyi bilinen bir maddedir ve postmenapozal dönemde artmaktadır (51). Homosisteinin postmenapozal hormon replasman tedavisi sonrası azaldığına yönelik yayınlar bulunmaktadır (52,53). Homosistein metabolizması ile vitamin B12 ve folik asit arasında yakın ilişki bulunmaktadır. Vitamin B12 eksikliğinde metionin sentetaz aktivitesi azalır, folik asit eksikliğinde ise homosisteinden metionine remetilasyonda bozukluk oluşur. Her iki durumda da homosistein artar. Bu vitaminlerin kan düzeyleri homosistein ile ters orantılı olarak bulunmuştur. Seks hormonlarının homosistein üzerindeki etkisini vitamin B12 ve folik asit üzerinden yaptığına dair iddialar bulunmakla birlikte, netlik kazanmamıştır. LDL'nin oksidasyonu sonucunda oluşan modifiye LDL, makrofaj motilitesini önleyerek makrofajların damar intimasında birikmesine neden olur. Biriken makrofaj lar endotel hücrelerinin hasarına yol açan sirkülatuar monositlerin kemotaksisine neden olur. Östrojenin fizyolojik kan düzeylerinde, LDL oksidasyonunu önleyici etkisi bulunduğuna dair yayınlar mevcuttur (6). Bunun yanında progesteronun östrojenin etkisini azaltıcı yönde davrandığını bildiren yayınlar da bulunmaktadır (63). Östrojenin, atheroskleroz gelişimini geciktirici etkisinin %20-50'si lipid profilinde meydana getirdiği değişikliklere bağlanmaktadır (72). Birçok epidemiyolojik çalışmada, koroner kalp hastalıklarının serum lipidleri. 1 i popro teinleri ve apolipoproteinleri ile ilişkili olduğu bildirilmiştir (8,9,10). Atheroskleroz gelişiminde, yüksek LDL ve düşük HDL ile yakın ilişki bulunduğu bilinmektedir (8). Ayrıca APO Al ve APO B'nin koroner kalp hastalığı gelişimindeki rolünü belirlemek üzere yapılan 38çalışmalarda, anjiografık olarak kalp hastalığı tanısı konulmuş hastalarda, bulunmayanlara göre daha yüksek APO B ve daha düşük APO Al düzeyleri saptanmıştır (9). Çalışmamız Eylül 1999-Mayıs 2000 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Menapoz Polikliniğine başvuran hastalar ile gerçekleştirildi. Laboratuar çalışmaları Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Biokimya Anabilim Dalı laboratuarların da gerçekleştirildi. Çalışma randomize ve kontrollü olarak düzenlenmiştir. Hastalara 2mg/gün östradiol-17- valerat, son 10 günde lmg/gün siproteronasetat ile kombine, ardışık olarak verilmiştir. 3 ay sonrasında tedavi verilen ve verilmeyen hastalarda serum homosistein, folik asit, vitamin B12, MDA, HDL, LDL, APO Al, APO B, TK ve TG seviyeleri bakılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda homosistein ve vitamin B12 üzerinde olumlu etki oluşmuş, homosistein düzeyi tedavi sonrası belirgin olarak düşerken, vitamin B12 anlamlı olarak artmıştır. Ancak folik asit üzerine herhangi bir etki tespit edilmemiştir. MDA, lipid peroksidasyonunu gösteren belirteçlerden biridir. Bizim çalışmamızda verilen tedavinin MDA düzeyine belirgin bir etkisi olmamıştır. Bunun nedeninin progesteronun, östrojenin lipid peroksidasyonunu azaltıcı etkisni zayıflatıcı özelliğinden kaynaklandığı düşünüldü. Uyguladığımız tedavi lipid profilinde trigliserid ve total kolesterol üzerine belirgin bir etkide bulunmazken, diğer lipidler üzerinde olumlu etki yapmıştır. HDL kolesterol ve APO Al artarken, LDL ve APO B azalmıştır. Çalışmamızda, siproteron asetatın lipid profili üzerine fazla bir olumsuz etkisi bulunmamıştır. 39

Abstract: