Metal sektöründe sendikal faaliyetlerin 1990-2002 ve 2003-2017 dönemleri açısından incelenmesine yönelik bir araştırma
An investigation on individual activities in the metal sector from the periods of 1990-2002 and 2003-2017
Yazar: UĞUR ULUDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİNE AFACAN FINDIKLIOĞLU
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Örgütsel Değişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Metal sektörü = Metal sector ; Sendikacılık = Unionism ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; İşçi sendikaları = Labor unions

Özet:
Bu araştırma ile metal sektöründe sendikalar ile işverenler arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmelerinin yıllar içindeki gelişimi incelenerek, dönemin siyasal ve ekonomik koşulları dikkate alınarak gerçekleştirilen sendikal faaliyetlerin sözleşmeler üzerindeki etkisi ve işçiler açısından olumlu-olumsuz sonuçlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. 
Bu kapsamda, 1990-2017 arasında metal sektöründeki Türk Metal-MESS, Kardemir- Çelik İş, Erdemir-Türk Metal ile imzalanan sözleşmeler esas alınmıştır.  1.519.268 çalışanın bulunduğu metal sektöründe, 273.194 sendikalı kişiden 141.000 kişiyi kapsayan sözleşmelere ulaşılmış (%58) ve işçiler tarafından kazanılan ve kaybedilen haklar içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. 
Araştırma 2003'de yeni iş kanunun uygulamaya geçmesi nedeniyle 1990-2002 ve 2003-2017 olmak üzere iki dönem üzerinden geçekleştirilmiştir. 1990-2002 döneminde çalışma yaşamında toplam 1195 grev gerçekleştiği görülmüş, ücretlerde ve ikramiyelerde, kadın işçilerin çalışma yaşamında pozitif ayrımcılık yapılması gibi olumlu düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, kapsam dışı uygulama genişlemiş, alt işverenlik yaygınlaşmış ve yıllık iznin bölünebilmesine imkân tanınmıştır. İkinci dönem olan 2003-2017 döneminde ise 216 grev gerçekleştiği görülmüş, ücretler ve ikramiyeler de olumlu artış olmuş, iş sağlığı ve güvenliği, iş kanunu ve sonradan çıkan yasalarla uygulama daha da yaygınlaşmış, doğum izni yeni iş yasasında etkisi ile uzamıştır. Bununla birlikte, işverene hafta tatilini farklı güne kaydırabilme imkanı tanınmış, fazla mesai normal ve olağan üstü çalışma olarak ikiye ayrılarak işçinin mecburen fazla çalışmaya katılmasının önü açılmış, kadın işçilerin eşinin çalışma durumuna göre vardiya ayarlaması sözleşmelerden çıkarılmıştır. 
Türk Metal Sektöründe işçi ve işveren arasında imzalanan toplu sözleşmelerin incelenmesine dayanan bu araştırmanın bulguları, sözleşmelerde işveren lehine çeşitli düzenlemelerin yapıldığını ancak işçi lehine olan gelişmelerin sınırlı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the progress of collective bargaining agreements signed between trade unions and employers in the metal sector over the years and to identify the positive and negative consequences of trade union activities on contracts and workers.
In this context, contracts signed with the Turkish Metal-MESS, Kardemir-Steel Business and Erdemir-Türk Metal in the metal sector between 1990 and 1717 were taken as the basis. In the metal sector with 1,519,268 employees, 273,194 union members reached contracts covering 141,000 people (58%) and the rights won and lost by workers were examined using content analysis method.
The survey was conducted over two periods, from 1990-2002 and 2003-2017, due to the implementation of the new labor law in 2003. During the 1990-2002 period, a total of 1195 strikes took place in the working life and positive regulations such as positive discrimination in wages and pensions, working life of women workers were realized. However, out-of-scope implementation has expanded, sub-employability has become widespread and annual leave has been made available. 
In the second period of 2003-2017, 216 strikes were realized, wages and benefits increased positively, the health and safety of work, the labor law and the law afterwards became more widespread, and the maternity leave was extended with the influence of the new job. However, the employer was allowed to shift weekly to different days, the overtime was divided into normal and extraordinary work, the workers were forced to participate in the forced labor and the shift adjustment according to the work situation of the female workers was removed from the contracts.
Based on the examination of collective agreements signed between workers and employers in the Turkish Metal Sector the findings of this research revealed that various arrangements have been made in favor of the employer, but the developments in favor of the workers remain existingly limited.