Hayvan modellerinde oluşturulan intrauterin adezyonlarda kök hücre uygulamalarının etkilerinin araştırılması
The effects of stem cell applications on internal adhesions created inexperimental animal models
Yazar: FERİDE ATAY
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AKDEMİR
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Adezyonlar = Adhesions ; Eksozomlar = Exosomes ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Kök hücreler = Stem cells ; Uterus = Uterus ; İntrauterin araçlar = Intrauterine devices

Özet:
Amaç: Bu çalışmada deneysel hayvan modelinde intrauterin kavitede yapılan
cerrahi müdahalelere sekonder gelişen adezyonların tedavisinde umbilikal kord ve
adipoz dokudan elde edilen mezenşimal kök hücre (MKH) ve mezenşimal kök hücre
kaynaklı eksozom uygulamalarının etkinliklerinin karşılaştırmalı olarak belirlenmesi
amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Her biri 5 hayvandan oluşan toplam 7 çalışma grubu;
negatif kontrol grubu, pozitif kontrol grubu, umbilikal kord MKH uygulanan,
umbilikal kord MKH'dan elde edilen eksozom uygulanan, adipoz doku MKH
uygulanan, adipoz doku MKH'dan elde edilen eksozom uygulanan ve intravenöz yolla
umbilikal kord MKH'dan elde edilen eksozom uygulanan şeklinde belirlendi. Negatif
kontrol grubu hariç tüm gruplarda intrauterin kaviteye etanol uygulanarak adezyon
oluşturuldu. 2 hafta sonra kontrol grubu histerektomi sonrası sakrifiye edildi. Kalan
gruplarda ise intrauterin kaviteye sham grubunda serum fizyolojik, diğer gruplarda kök
hücre ve eksozom lokal olarak uygulandı. İki hafta sonra ise bu gruplar da histerektomi
yapılarak sakrifiye edildi. Endometrium kalınlığı, fibrozis, inflamasyon, vasküler
proliferasyon parametrelerine bakılarak ve fibroblastic growth factor (FGF), vascular
endothelial growth factor (VEGF), hypoxia inducible factor-1 alpha (HIF-1α), anticollagen1 antikorları ile immünohistokimya boyamaları yapılarak yara iyileşmesi, skar
oluşumu ve anjiyogenez açısından tedavinin etkinliği gruplar arası karşılaştırmalar
yapılarak değerlendirildi.
Bulgular: İntrauterin adezyon modeli oluşturulan ratların uterusları
histopatolojik olarak incelendiğinde endometrium epitel kalınlığının ve uterus duvar
kalınlığının azaldığı; bu dokularda inflamasyon, fibrozis ve vasküler proliferasyon
görülme oranlarının bariz bir şekilde artmış olduğu görülmüştür. Tedavi edilen
gruplarda ise adezyonlu gruba göre endometrium epitel kalınlığının ve duvar
kalınlığının artmakta; inflamasyon, fibrozis ve vasküler proliferasyonun ise azalmakta
olduğunu görmekteyiz. Adipoz doku kaynaklı mezenkimal kök hücre eksozomlarının
inflamasyon, fibrozis ve vasküler proliferasyonu diğerlerine göre daha fazla azaltarak;
uterus duvar kalınlığını ve endometrium epitel kalınlığını ise diğerlerine göre daha çok
xi
arttırarak bu çalışmada uygulanan tedaviler arasında en başarılı olduğunu
söyleyebilmekteyiz. Ayrıca intravenöz yolla sistemik olarak umbilikal kord kaynaklı
mezenkimal kök hücre eksozomu uygulananlarda lokal olarak uygulananlardan
anlamlı bir farkla daha az fibrozis, inflamasyon ve vasküler proliferasyona
rastlanmıştır. Ancak endometrium epitel ve uterus duvar kalınlıkları arasında istatiksel
olarak anlamlı fark bulunamamıştır.
Sonuç: Gebelik terminasyonu gibi intrauterin müdahaleler sonrası bu alanda
oluşan adezyon ve fibrotik dokunun ortadan kaldırılması ve sonrasında epitelyal
hücrelerin yeniden gelişmesi temel tedavi prosedürüdür. Yapılan sınırlı sayıdaki
araştırmada kök hücre ve eksozom tedavilerinin hasar görmüş endometriumun
rejenerasyonunda klinik olarak etkili olabileceği gösterilmiştir. Kök hücre ve eksozom
uygulamaları ile intrauterin adezyonun anlamlı ölçüde tedavi edilebileceğini ve
birbirlerine göre etki düzeylerini göstermiş olduk. Ayrıca bir grupta verilen tedavinin
sistemik olarak uygulanmasıyla veriliş yollarının etkilerini de karşılaştırmış olduk.
Ancak bu alandaki insan çalışmalarının sayısı arttırılarak klinik uygulamalar için daha
fazla kanıt ortaya çıkarılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: intrauterin adezyon, hayvan modeli, kök hücre, eksozom

Abstract:
Aim: In this experimental animal model, it is aimed to compare the
effectiveness of the applications of exosome originating from the mesenchymal stem
cell and mesenchymal stem cell taken from the umbilical cord and adipose tissue in
the treatment of intrauterine lesions secondary to surgical interventions in the
intrauterine cavity.
Material and Method: A total of 7 study groups, each consisting of 5 animals;
negative control group, positive control group, human umbilical cord-derived exosome
administered group intravenously, and locally adipose tissue-derived mesenchymal
stem cell administered group, human umbilical cord-derived mesenchymal stem cell
administered group, human umbilical cord-derived exosome administered group,
human adipose tissue-derived exosome administered group. Adhesion training by
applying ethanol to the intrauterine cavity in all groups. After 2 weeks, the control
group was sacrificed after hysterectomy. Saline solution was applied locally to the
intrauterine cavity of rats in the sham group. In other groups, mesenchymal stem cells
and exosomes were applied locally and intravenously to the intrauterine cavity. After
2 weeks, these groups were sacrificed by performing hysterectomy.
Endometrial thickness, fibrosis, inflammation, vascular proliferation formation
and by immunohistochemical staining with fibroblastic growth factor (FGF), vascular
endothelial growth factor (VEGF), hypoxia inducible factor (HIF-1α) and anticollagen1 antibodies wound healing, scar formation and angiogenesis were evaluated.
Comparisons were made between the groups in terms of treatment efficacy.
Results: Uterus of the rats with intrauterine adhesion model was examined
histopathologically, it was found that the endometrial epithelial thickness and the
uterine wall thickness decreased; it is seen that the incidence of inflammation, fibrosis
and vascular proliferation in these tissues is significantly increased. In the treated
groups, the thickness of the endometrium becomes thinner and the wall thickness
increases compared to the group with adhesions; we see that inflammation, fibrosis
xiii
and vascular proliferation are decreasing. In all criteria except uterine wall thickness,
adipose tissue-derived mesenchymal stem cell exosomes reduce inflammation, fibrosis
and vascular proliferation more than others and increasing the uterine wall thickness
and endometrial epithelial thickness more than the others, we can say that it is the most
successful among the treatments applied in this study. In addition, with a significant
difference, less fibrosis, inflammation and vascular proliferation were observed in
those administered umbilical cord-derived mesenchymal stem cell exosome
systemically than those administered locally. However, no statistically significant
difference was found between endometrial epithelial and uterine wall thicknesses.
Conclusion: Removal of adhesion and fibrotic tissue formed in this area after
intrauterine interventions such as pregnancy termination and regeneration of epithelial
cells is the basic treatment procedure. In a limited number of studies, it has been shown
that stem cell and exosome treatments can be clinically effective in the regeneration of
the damaged endometrium. We have shown that intrauterine adhesion can be
significantly treated with stem cell and exosome applications, and their effect levels
are different from each other. We also compared with local and systemic
administration by the systemic administration of the treatment in one group. However,
we think that more evidence for clinical applications should be revealed by increasing
the number of human studies in this field.
Key words: intrauterine adhesion, animal model, stem cell, exosome