Çocukluk çağı travmaları ile travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide ilişkisel faktörlerin aracı rolü
The associations between childhood trauma, posttraumatic stress disorder and posttraumatic growth: Mediation role of relational factors
Yazar: MÜNEVVER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HİKMET YAZICI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kendini açma = Self disclosure ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction

Özet:
Çocukluk çağı travmaları ile yetişkinlik döneminde geliştirilen travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) semptomları arasındaki ilişkiye ilişkin ciddi bir araştırma birikimi bulunmaktadır. Son yıllarda araştırmacılar çocukluk çağı travmalarının yetişkin bireylerin travma sonrası büyüme (TSB) deneyimleri üzerindeki doğrudan etkilerine de odaklanmaya başlamışlardır. Ancak çocukluk çağı travmalarının TSSB semptomları ve TSB üzerindeki dolaylı etkilerine ilişkin bilgilerimiz oldukça sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı çocukluk çağı travmaları ile TSSB semptomları ve TSB arasındaki ilişkide güvensiz bağlanma (kaygılı ve kaçıngan bağlanma), ilişki doyumu ve kendini açmanın aracı rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda üç model test edilmiştir.
Bu araştırmanın çalışma grubunu son üç aydır romantik bir ilişkisi olan 366 yetişkin oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği-Kısa Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi-5, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, İlişki Değerlendirme Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Romantik Partnere Kendini Açma Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek için yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır.
Bu çalışmanın sonucunda çocukluk çağı travmalarının kaygılı bağlanma, kaçıngan bağlanma, TSSB semptomları ve TSB üzerinde doğrudan pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan çocukluk çağı travmalarının ilişki doyumu ve kendini açma üzerindeki doğrudan etkisi negatiftir. Ayrıca kaygılı ve kaçıngan bağlanmanın TSSB semptomları üzerinde doğrudan pozitif bir etkisi olduğu, ilişki doyumu ve kendini açmadan TSSB semptomlarına giden doğrudan yolların istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre kaçıngan bağlanmanın TSB üzerinde doğrudan negatif bir etkisi vardır. Diğer taraftan ilişki doyumu ve kendini açmanın TSB üzerindeki doğrudan etkisi pozitiftir. Ancak kaygılı bağlanmadan TSB'ye giden doğrudan yol istatistiksel olarak anlamlı değildir. Çalışma sonuçları kaygılı bağlanmanın çocukluk çağı travmaları ile TSSB semptomları arasındaki ilişkiye aracılık ettiğini; ancak kaçıngan bağlanmanın aracı etkisinin anlamsız olduğunu göstermiştir. Dahası çocukluk çağı travmaları ile TSB arasındaki ilişkide kaçıngan bağlanma, kendini açma ve ilişki doyumu aracı rol oynamaktadır. Mevcut çalışma bulgularına dayanarak çocukluk çağı travmalarına sahip olan yetişkinlerde romantik ilişkilerle ilgili faktörlere odaklanan müdahale programları travma sonrası büyümeyi desteklemek ve TSSB semptomlarını hafifletmek için faydalı olabilir.

Abstract:
There is a substantial body of research on the relationship between experience of childhood trauma and the posttraumatic stress disorder (PTSD) symptoms in adulthood. In recent years, researchers have also begun to focus on the direct effects of childhood trauma on the posttraumatic growth (PTG) experiences of adults. However, our understanding of how childhood trauma indirectly affects PTSD symptoms and PTG is quite paucity.  The present study aims to examine the potential mediating role of relational factors (i.e., insecure attachment, relationship satisfaction, and self-disclosure) on the association between childhood trauma, PTSD symptoms, and PTG. Three hypothesis models were tested for this purpose.
The study group of this research consists of 366 adults who have been in a romantic relationship for at least three months. Data were collected through Childhood Trauma Questionnaire Sort Form, Post-Traumatic Stress Disorder Checklist-5, Posttraumatic Growth Inventory, Relationship Assessment Scale, Experiences in Close Relationships-Revised Scale, and Self Disclosure in Romantic Relationship Scale. Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the research hypotheses.
The study results indicated that childhood trauma had a direct positive effect on attachment anxiety, attachment avoidance, PTSD symptoms and PTG. On the other hand, the direct effect of childhood trauma on relationship satisfaction and self-disclosure was negative. Moreover, it was found that attachment anxiety and attachment avoidance had a direct positive effect on PTSD symptoms. However, the direct paths from relationship satisfaction and self-disclosure to PTSD symptoms were insignificant. According to the results, attachment avoidance had a direct negative effect on PTG. On the other hand, direct effect of relationship satisfaction and self-disclosure on PTG was positive. However, the direct path from anxious attachment to PTG was insignificant. The study results showed that attachment anxiety had a mediating effect between childhood trauma and PTSD symptoms, while the mediating effect of attachment avoidance was not significant. Additionally, attachment avoidance, self-disclosure and relationship satisfaction had a mediating effect between childhood trauma and PTG. Based on the current study findings, intervention programs focusing on romantic relationship related factors in adults with childhood trauma may be benefical for promoting posttraumatic growth and mitigating PTSD symptoms.