İlk atak psikozda risk etmenlerinin ve başlangıçtaki pozitif, negatif, afektif, bilişsel belirti boyutlarının şiddetinin, 6 aylık izlemdeki işlevsellik düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
The severity of risk factors and initial positive, negative, affective, and cognitive symptom dimensions in first episode psychosis, investigation of the relationship between functioning level at 6-month follow-up
Yazar: SAKİNE AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT KIRLI
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, ilk atak psikozda maruz kalınan risk etmenlerinin ve başlangıçtaki belirti boyutlarının, hastaların 6 aylık izlemlerindeki klinik seyirleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif ve natüralistik bir izlem çalışması olarak planlanan çalışma, her bir hasta için toplam 5 görüşmeden oluşan 6 aylık bir izlem sonucunda tamamlanmıştır. Çalışmanın verileri Mayıs 2020- Mayıs 2021 tarihleri arasında, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalına başvuran ve ilk atak psikoz nedeniyle yatarak tedavi gören 32 hastadan, Sosyodemografik Veri Formu, Madde Kullanım Bozukluklarını Belirleme Ölçeği, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği, Tehdit Edici Yaşam Olayları Listesi, Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği, Young Mani Ölçeği, Global Değerlendirme Ölçeği ve Stroop testi aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde STATA (versiyon: 13.0) istatistik paket programından yararlanılmış ve istatistik anlamlılık düzeyi %5 olarak alınmıştır.
Bulgular: 32 ilk atak psikoz hastası ile tamamlanan çalışmada, 6 aylık izlemde başlangıca göre pozitif, negatif, depresif ve manik belirtilerin şiddetinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı; bilişsel belirtilerde ise istatistiksel olarak anlamlı bir değişikliğin olmadığı belirlendi. İzlemin birinci ayındaki bilişsel işlevler (kelime okuma süresi, renk söyleme hızı ve bozucu etki) ile izlem sonundaki Global Değerlendirme Ölçeği ile ölçülen işlevsellik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu belirlenirken, izlemin başındaki pozitif, negatif ve afektif belirtilerin şiddeti ile izlemin sonundaki Global Değerlendirme Ölçeği puanları arasında ise anlamlı ilişki saptanmadı. Madde ve alkol kullanımı olmayan ilk atak psikoz hastalarının izlem boyunca Global Değerlendirme Ölçeği puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, ayrıca bu gruplarda izlemde genel işlevselliğin anlamlı ölçüde daha fazla arttığı belirlendi. Madde kullanımı olmayan ilk atak psikoz hastalarında izlem boyunca istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bilişsel işlev saptandı. 
Sonuç: 6 aylık izlem boyunca psikozun beş boyutundan dördünde (pozitif, negatif, manik, depresif) anlamlı derecede düzelme meydana gelirken; bilişsel belirtiler anlamlı ölçüde düzelmemiştir. 6 aylık izlem sonundaki genel işlevselliği öngören tek psikoz boyutu bilişsel boyuttur. Madde kullanımı olanların pozitif belirti şiddeti daha yüksek, bilişsel işlevleri daha kötüdür. Algılanan gelir durumu ile ilişkili tek psikoz boyutu negatif boyuttur ve kötü gelir durumuna karşılık orta-iyi gelir durumuna sahip olmak daha yüksek negatif belirti düzeyi ile ilişkilidir. 6 aylık izlemde madde ve alkol kullanımı olmayan grubun işlevselliğinin, madde ve alkol kullanan gruba göre anlamlı olarak daha fazla düzeldiği görüldü. Bu bulgular bilişsel işlevlerin ilk atak psikozda önemli bir prognostik belirteç olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. Ayrıca ilk atak psikoz hastalarında alkol-madde kullanım bozukluklarının mutlaka taranması ve uygun müdahalelerde bulunulması gerektiğinin altını çizmektedir.

Abstract:
OBJECTİVES: In this study, it was aimed to assess the relationship between the risk factors and initial symptom dimensions in first-episode psychosis with the clinical course of the patients over the 6-month follow-up.
METHODS: This study was conducted as prospective and naturalistic follow-up study and completed after a 6-month follow-up consisting of 5 interviews for each patient. The data was obtained by 32 patients who were hospitalized for first episode psychosis and applied to Van Yüzüncü Yıl University, School of Medicine, Department of Psychiatry, between May 2020 and May 2021.  Sociodemographic Data Form, Drug Use Disorders Identification Test, Childhood Trauma Questionnaire, Questionnaire of Stressful Life Events, Scale for the Assessment of Positive Symptoms, Scale for the Assessment of Negative Symptoms, Hamilton Depression Rating Scale, Young Mania Rating Scale, Stroop Test and Global Assessment of Functioning Scale were used to collect information from the patients. Analyses were carried out using STATA (version: 13.0 statistical package program) and the statistical significance level was taken as 5%.
RESULTS: Over the 6 months follow-up period, the severity of positive, negative, depressive and manic symptoms were decreased significantly compare to baseline, but there were no significant differences in cognitive functions. It was determined that there was a statistically significant correlation between the cognitive functions (word reading time, color speaking speed and disruptive effect)  assessed in the first month and the functionality levels measured by the Global Assessment of Functioning Scale at the end of the follow-up. There were no significant correlation was found between the severity of positive, negative and affective symptoms at the beginning of the follow-up and the Global Assessment of Functioning Scale scores at the end of the follow-up. It was determined that the first episode psychosis patients without substance or alcohol use had significantly higher Global Assessment of Functioning Scale scores over the follow-up, and general functionality increased significantly more in these groups over the follow-up. There were statistically significantly higher cognitive functions were determined in the first episode psychosis patients without substance use during the follow-up.
CONCLUSIONS: Over the 6-month follow-up; significant improvements were occurred in four of the five dimensions of psychosis symptoms (positive, negative, manic, depressive), but cognitive symptoms were showed no adequate improvements. The only psychosis dimension predicting general functionality at the end of the 6-month follow-up is the cognitive dimension. Patients with substance use have higher positive symptom severity and worse cognitive functions. The only psychosis dimension associated with perceived income status is the negative dimension. Having a moderate-to-good income status versus a poor income status is associated with a higher negative symptom level. In the 6-month follow-up, it was observed that the functionality of the group without substance and alcohol use improved significantly more than the group using substance and alcohol. These findings suggest that cognitive functions can be assessed as an important prognostic marker in first episode psychosis. It also suggests that patients should be asked about the alcohol-substance using and proper interventions should be made in patients with first episode psychosis.