Diz osteoartritli hastalarda nöropatik ağrının fonksiyonel kapasite, emosyonel durum, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effect of neuropathic pain on functional capacity, emotional state, sleep quality and quality of life in patients with knee osteoarthritis
Yazar: VİJDAN YILDIZ ÖZKUL
Danışman: DOÇ. DR. MÜNEVVER SERDAROĞLU BEYAZAL
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Duygu = Emotion ; Nöropatiler = Neuropathies ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş: Osteoartrit progresif kartilaj hasarı, eklem ağrısı, hareket kısıtlılığı ve eklem fonksiyonlarının kaybı ile karakterize kronik bir hastalıktır. OA, yaşlanan popülasyonda önde gelen sağlık problemlerinden biridir ve kişilerin hem sosyal performansını hem de günlük yaşam aktivitelerini ciddi şekilde kısıtlayan morbiditeye neden olur. OA'nın en yaygın görülen semptomu ağrıdır. OA'da izlenen ağrının etiyolojisi ve patofizyolojisi net olarak aydınlatılamamıştır. Ancak ağrının nosiseptif karakteri hastalarda izlenen hipersensitivite, yayılan ağrı ve karıncalanma gibi semptomları tam açıklayamamaktadır. Bu çalışmanın amacı diz OA hastalarında nöropatik ağrı komponentinin sıklığını değerlendirmek ve nöropatik ağrının fonksiyonel kapasite, emosyonel durum, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmektir.  
Gereç ve yöntem: Eylül 2019-Temmuz 2020 tarihleri arasında fizik tedavi polikliniğine başvuran, en az üç aydır diz ağrısı olan, 40-70 yaşları arasındaki, "American College of Rheumatology" (ACR) tanı kriterlerine göre diz OA teşhisi koyulan hastalar çalışmaya dahil edildi. Nöropatik ağrıya neden olduğu bilinen komorbiditesi olanlar çalışmadan dışlandı. Hastaların yaş, cinsiyet, çalışma durumu, komorbiditeleri, vücut kitle indeksi ve semptom süresi sorgulandı. Fizik muayenede, diz eklem hareket açıklığı (EHA) kaydedildi. Hastaların ayakta çekilen direkt grafileri Kellgren-Lawrence evrelemesine göre değerlendirildi. On puanlı bir likert skalasıyla istirahat (VASist), aktivite (VASakt) ve gece (VASgece) sırasındaki ağrı düzeyleri sorgulandı. Tüm hastalarda nöropatik ağrı seviyeleri "Douleur Neuropathique 4 Questions" (DN4) ve PainDETECT (PD-Q) ölçekleriyle değerlendirildi. Fonksiyonel durum değerlendirmesinde "Western Ontario and Mc Masters Universities Osteoarthritis Index" (WOMAC) and "Lequesne Knee OA Severity Index" (Lequesne) kullanıldı. Hastaların duygu-durumları "Beck Depresyon Envanteri" (BDE) ve "Beck Anksiyete Envanteri" ile değerlendirildi. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde "Pittsburg Sleep Quality Index" (PUKİ), yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde "Kısa form-36" (KF-36) tercih edildi. Çalışmamız 100 hasta ile gerçekleştirildi. 
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 58,8 ± 7,2 yıldı (46-70 yaş arası). Hastaların %79'u kadın, %21'i erkekti. DN4 ölçeğine göre (DN4≥4) hastaların %46'sında (n=46), PD-Q skalasına (PD-Q≥19) göre hastaların %20'sinde (n=20) nöropatik ağrı eşlik etmekteydi. BDÖ ile değerlendirildiğinde hastaların %37'sinde (n=37) depresyon ve BAE ile değerlendirildiğinde %46'sında (n=46) anksiyete bozukluğu vardı. PUKİ skoruna göre hastaların %47'sinin (n = 47) uyku kalitesi kötüydü. Nöropatik ağrısı olan hastaların yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, mesleki durumu ve VKİ nöropatik ağrısı olmayanlara benzerdi (p≥0,05).  
DN4≥4 olan hastalarda semptom süresi daha uzun, sabah tutukluğu sıklığı ve süresi daha sık, Kellgren-Lawrence evresi, tüm VAS değerleri, PD-Q, WOMAC, Lequesne, BAE, PUKİ skorları DN4<4 olanlardan daha yüksek, KF-36'nın alt skorları olan fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve ağrı skoru ile sağ diz EHA daha düşüktü. PD-Q≥19 olan hastalarda semptom süresi, sabah sertliği süresi daha uzun, bel çevresi, tüm VAS değerleri, DN4, WOMAC, Lequesne, BDE, BAE, PUKİ skorları PD-Q<19 olanlardan daha yüksekti, ancak KF-36'nın alt skorları olan fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve ağrı skoru ile sağ diz EHA daha düşüktü.
Sonuç: Diz OA ağrısı genel olarak nosiseptif karakterde bilinmesine rağmen, hastaların önemli bir kısmına nöropatik ağrı komponenti eşlik etmektedir. Diz OA hastalarında nöropatik ağrı komponenti; yüksek nosiseptif ağrı ve diz OA şiddeti, fonksiyonelliğin azalması, bozulmuş uyku ve yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete bozukluğuyla ilişkilidir. 
Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti, Nöropatik ağrı, Yaşam kalitesi, Fonksiyonel durum, Uyku kalitesi, Duygu-durum,

Abstract:
Introduction: Osteoarthritis (OA) is a chronic disease characterized by progressive cartilage destruction, joint pain, limitation of movement and loss of function. OA is one of the leading health problems in the aging population and causes morbidity that severely restricts both social performance and daily living activities of individuals. The most common symptom of OA is pain. The etiology and pathophysiology of pain in OA is not completely clear. However, nociceptive components may not completely explain the symptoms such as hypersensitivity,referred pain and numbness. The aims of our study were to evaluate the existence of neuropathic pain (NP) component and to assess the effect of NP on functional capacity, emotional status, quality of sleep and quality of life in patients with knee OA. 
Material and methods: Patients who applied to physical therapy outpatient clinics between September 2019 and July 2020, had knee pain for at least 3 months, aged 40-70, and knee OA diagnosis, according to "American College of Rheumatology" (ACR) diagnostic criteria were included in the study. Patients with diseases known to cause neuropathic pain were excluded from the study. Data including age, sex, educational status, working status, comorbidities, body mass index, symptom duration, presence and duration of morning stiffness, were obtained from patients. The presence of crepitation, knee range of motion (ROM) were evaluated on physical examination. The standing antero-posterior radiographs of the patients were evaluated using the Kellgren-Lawrence grading system. The rest, activity, and night pain of the patients were questioned using a 10-point likert scale (VASrest, VASactivity, VASnight, respectively). NP level in all patients was evaluated with the Douleur Neuropathique 4 Questions (DN4) and PainDETECT (PD-Q) scales. Western Ontario and Mc Masters Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) and Lequesne Knee OA Severity Index (Lequesne) were used for functional status assessment. Beck Depression Inventory (BDI) and the Beck Anxiety Inventory (BAI) were preferred for the evaluation of the emotional states of the patients, the sleep quality of the patients was evaluated with the Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI). Short Form-36 (SF-36) was preferred in the evaluation of quality of life. Our study was performed on 100 patients with knee OA.
Results: The mean age of the patients was 58.8 ± 7.2 years (between the ages of 46-70). 79% of the patients were women and 21% were men. NP accompanied 46% of the patients (n=46) according to the DN4 scale (DN4≥4) and 20% (n=20) of the patients according to the PD-Q scale (PD-Q≥19). 37% of the patients (n=37) had depression when evaluated with BDI, and 46% (n=46) had anxiety disorder when evaluated with BAI. Sleep quality was poor in 47% of the patients (n=47) according to the PSQI score. Age, sex, education level, professional status and BMI of patients with NP were similar to those without NP (p≥0.05). 
In patients with DN4≥4, symptom duration, frequency and duration of morning stiffness, Kellgren-Lawrence grade, all VAS values, PD-Q, WOMAC, Lequesne, BAI, PSQI scores were higher than those with DN4<4 (p<0.05 for all analyses), but physical functioning, social functioning and pain subscores of SF-36, right knee ROM were lower. In patients with PD-Q≥19, symptom duration, duration of morning stiffness, waist circumference, all VAS values, DN4, WOMAC, Lequesne, BDI, BAI, PSQI scores were higher than those with PD-Q<19 (p<0.05 for all analyses), but physical functioning, social functioning and pain subscores of SF-36, right knee ROM were lower.
Conclusion: Although pain in knee OA is generally considered as nociceptive, a significant portion of patients have neuropathic component. NP component is associated with higher levels of nociceptive pain, severity of knee OA, reduced functionality, impairment in quality of sleep, quality of life, depression and anxiety levels. 
Key words: Knee Osteoarthritis, Neuropathic pain, Quality of life, Functional status, Sleep quality, Mood