Tüketicilerin çevreye yönelik tutumları ve kişilik özellikleri açısından bölümlendirilmesi, kohonen ağları (Öz-düzenlemeli harita ağları- SOM ) ve kümeleme analizinin karşılaştırılması
The segmentation of consumers with regard to attitudes toward the environment and personality traits: The comparison of kohonen maps (Self-organizing map-SOM) and cluster analysis
Yazar: SOMAYYEH BİKARİ
Danışman: PROF. DR. SEVTAP ÜNAL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Tüketiciler = Consumers ; Çevre = Environment ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Öz düzenleyici haritalar = Self-organizing maps

Özet:
Çevre ile ilgili tüm dünyada artan endişeler yeni bir tüketici kesiminin doğmasına neden olmuştur; yeşil veya ekolojik tüketiciler. Günümüz dünyasında rekabetin giderek artması, tüketici taleplerinin daha seçici olmasının yanında, doğal çevrenin tahrip edilmesi ile artan endişeler farklı bir pazarlama anlayışının doğup büyümesine katkı sağlamıştır. Günümüz tüketicisi farklı, yeni ve doğaya zarar vermeden üretilen ve tüketilen ürünler istemektedirler. Yeşil pazarlama uygulamalarının geleneksel pazarlama stratejilerini şekillendirmesini beklemektedirler. Dolayısıyla yeşil tüketim ile ilgisi ve beklentisi olan geniş ve farklı özelliklere sahip bir pazar yapısı söz konusudur. Çevreci eğilime sahip tüketiciler tek bir pazardan değil farklı tutum ve karakteristikleri olan alt gruplardan oluşmaktadırlar. Bu çalışmada, tüketicilerin çeşitli çevresel faktörlere yönelik tutumları ve kişilik özellikleri açısından bölümlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, tüketicilerin çevreye yönelik tutumlarını belirlemede, çevre dostu ürün satın alma davranışı, çevreci aktivizmi, çevre bilinci, çevresel kaygı, geri dönüşüm, algılanan tüketici etkinliği, altruism, kaynak koruma, ekonomik faktör, skeptizim değişkenleri ve kişilik özellikleri araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Araştırma sonucunda tüketiciler; "potansiyel yeşiller", "yeşiller" ve "kahverengiler" olarak üç kümeye ayrılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Çevre Dostu Ürün Satın Alma Davranışı, Algılanan Tüketici Etkinliği, Çevresel Kaygı, Altruism, Kohonen Ağları (SOM)

Abstract:
Increasing concern about the environment all over the world has caused to born a new consumer segments; green or ecological consumers. Increasing competition in today's world has contributed to the rise and development of a different marketing concept besides consumer demands are more selective and increasingly concerned about the destruction of the natural environment. Today's consumer wants different, new and harmless products to nature that are produced and consumed. Green marketing practices are expected to shape traditional marketing strategies by consumers. Therefore, there is a market structure with wide and different characteristics which are interesting and anticipated with green consumption. Consumers have got environmentalist tendencies consist of not only a single market but also subgroups with different attitudes and characteristics.In this study, it is aimed to segment in terms of consumers' attitudes towards various environmental ffactors and their personality characteristics.In this context, the research included environmental friendly product purchasing behavior, environmental activism, environmental knowledge, environmental concern, recycling, perceived consumer effectiveness, altruism, resource saving, economic factor, scepticism variables and personality traits in determining consumer attitudes towards the environment.As a result of the research; consumers are divided into three segments as "potential greens", "greenback greens" and "browns".
Key Words: Environmental Friendly Product Purchasing Behavior, Perceived Consumer Effectiveness, Environmental Concern, Altruism, Kohonen Maps (SOM)