Hafif şişman ve obez bireylerin yeme bağımlılığı ve yeme farkındalıklarının belirlenmesi
Determination of food addiction and mindful eating in overweight and obese adults
Yazar: CANSU DÖLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Kilolu = Overweight ; Obezite = Obesity ; Yeme bağımlılığı = Food addiction ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme farkındalığı = Mindful eating

Özet:
Araştırma, Konya ilinde yaşayan 19-65 yaş arası hafif şişman ve obez 592 bireyin yeme bağımlılığı ve yeme farkındalık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanan çalışmada katılımcılardan veriler demografik özellikler, antropometrik ölçümler, beslenme alışkanlıkları, Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS) ve Yeme Farkındalık Ölçeği (YFÖ-30)'ni  içeren anket ile elde edilmiştir. Katılımcıların %76.4'ünde yeme bağımlılığı bulunmuştur. Yeme bağımlılığı ile cinsiyet ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) arasında anlamlı farklılık saptanamamıştır (p>0.05). YFAS semptom sayısı ile yeme bağımlılığı arasında farklılık belirlenmiştir (p<0.05). Yeme bağımlısı olan katılımcıların YFAS semptom sayısı ortalamalarının yeme bağımlısı olmayanlardan yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Cinsiyete göre YFÖ-30 alt boyutlarından olan duygusal yeme ve yeme disiplini arasında fark bulunmasına karşın BKI gruplarına göre sadece farklılık farkındalık alt boyutunda belirlenmiştir (p<0.05). Tatlı atıştırmalıklar (%79.9) en fazla, sebzeler ise (%32.8) en az aşırı yeme isteği uyandıran grup olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların yeme bağımlılığı ile aşırı yeme isteği uyandıran et ve ürünleri, tatlandırılmış gazlı içeceklerde, hızlı hazır yiyeceklerde ve meyve grubu arasında anlamlı fark gözlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak bireylerde yeme bağımlılığı düzeyi yüksek bulunmuş, BKİ'ye göre YFÖ-30 farkındalık alt boyut puanı dışında anlamlı farklılık belirlenmemiştir. Bireylerde farkındalık yaratarak ve sürdürülebilir yeme alışkanlıklarının kazandırılması için çalışmalar yapılmalı, uzmanların takibinde beslenme programı yapmanın önemi vurgulanmalı ayrıca obezitenin ve yeme bağımlılığının önüne geçmede beslenme danışmanlığının yanı sıra farkındalık eğitimleri vb. programların yaygınlaştırılması ve desteğinin sağlanması önerilebilir.

Anahtar kelimeler: Yeme bağımlılığı, yeme farkındalığı, obezite, BKİ

Abstract:
The research was conducted to determine the level of food addiction and mindful eating of 592 overweight and obese individuals aged between 19 and 65 living in Konya province. In the study, which was designed using a relational survey model, data from participants were obtained by a survey that included demographic characteristics, anthropometric measurements, eating habits, Yale Food Addiction Scale (YFAS) and the Mindful Eating Questionnaire (MEQ-30). Eating addiction was found in to be available for 76.4% of participants. No significant differences were found between food addiction between gender and Body Mass Index (BMI) (p>0.05). A difference was determined between the number of symptoms of YFAS and food addiction (p<0.05). It was found that the average number of symptoms of YFAS in participants in terms of food addiction (p<0.05). Although there was a difference between emotional eating and eating discipline, which is one of the sub-dimensions of MEQ-30 by gender, only the difference was determined in the sub-dimension of awareness according to the BMI groups (p<0.05). Sweet snacks (79.9%) were found to be the most excessive eating desire, and vegetables (32.8%) were found to be the least. A significant difference was observed between participants' food addiction to meat and products, sweetened carbonated drinks, fast foods and fruit group, that caused excessive eating desire (p<0.05). As a result, the level of food addiction was found to be high in individuals, and no significant difference was determined other than the MEQ-30 awareness sub-scale score according to BMI. Research should be carried out to create awareness in individuals and to gain sustainable eating habits, the importance of doing a nutrition program should be emphasized in the follow-up of experts and dissemination and support programs including nutritional counseling for preventing obesity and eating addiction, awareness trainings, etc. may be recommended.

Keywords: Food addiction, mindful eating, obesity, BMI