Ahlak öğretiminde fotoğraf ve resim kullanımı
The use of photograph and painting in moral teaching
Yazar: ŞEYMA EFENDİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZEKİ AYDIN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bil. Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak eğitimi = Moral education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Eğitim araçları = Educational tools ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Fotoğraf = Photograph ; Resimler = Pictures ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Ahlak öğretiminde kullanılan görsel materyallerden biri de fotoğraftır. Bu çalışma, hem ahlaki konuların öğretimini gerçekleştirmeye yönelik kullanılan fotoğrafların öğrenme ve öğretme sürecine etkilerini ortaya çıkarmak hem de ahlak öğretiminde araç gereç ve materyal çeşitliliğini arttırmada örnek teşkil edebilmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın kavramsal çerçevesinde, fotoğrafın hedeflenen kazanımların gerçekleşmesindeki rolü araştırılmış ve bununla ilgili birtakım önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca, fotoğraf ve fotoğraf yorumlama tekniğinin ahlak öğretiminde nasıl kullanılabileceği ve fotoğraf yorumlama tekniğinin uygulanması sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar üzerinde de durulmuştur. Bu çalışmayla, ahlak öğretiminde fotoğraf yorumlama tekniğini kullanmanın öğretmen ve öğrenci üzerinde bırakacağı olumlu etkilerin daha iyi anlaşılmasının sağlanacağı düşünülmektedir.
Ders akışında kullanılabilecek birçok yöntem ve teknik bulunmaktadır. Ancak ahlaki konular daha çok soyut kavramlardan oluştuğundan ahlak öğretiminde kullanılacak yöntem veya teknikler, bu durum dikkate alınarak konunun içeriğine göre seçilmelidir. Yapılan bu araştırmaya göre, ahlak öğretiminin etkili bir şekilde gerçekleştirilip öğrenci tarafından iyice içselleştirilebilmesi için duygu, düşünce ve davranış boyutlarını kapsayan yöntem ve tekniklerden yararlanılması gerekmektedir. Öğretim yöntem ve tekniklerinin seçiminde bu durum göz önünde bulundurulduğunda, öğrencilerin ahlaki tutum düzeylerinin de olumlu yönde etkilendiği söylenebilmektedir.
Bu çalışmada görsel bir ders materyali olarak kullanılan fotoğrafların öğrencilerin ahlaki bilinç, duygu ve davranış düzeyini olumlu yönde etkileyen materyallerden biri olduğu belirtilmiş; fotoğraf yorumlama tekniğinin öğrenme ve öğretme sürecini zevkli bir hâle getirerek öğrencilerin derse ilgilerini ve etkin katılımlarını arttırmada, soyut konuların somutlaştırılarak anlaşılmasını kolaylaştırmada, böylece öğrenmenin kalıcı ve anlamlı olmasını sağlamada önemli rolünün olduğu üzerinde durulmuştur. Ayrıca konu ile ilgili elde edilen bütün kuramsal bilgiler ışığında fotoğraf yorumlama tekniğinin üstün ve eksik yönleri ile sınırlılıkları belirlenerek bu tekniğin daha etkili nasıl kullanılabileceğine dair örnekler de sunulmuştur.
Bu çalışmada, araştırma probleminin çözümüne yönelik olarak veri toplama amacıyla literatür taraması yapılmış ve çalışma boyunca birçok farklı kaynak taranmıştır. Fotoğraf ve fotoğraf yorumlama tekniğinin ahlak öğretiminde kullanımının incelendiği bu araştırma giriş ve sonuç bölümleriyle birlikte toplam altı bölümden oluşmaktadır. İkinci bölümde ahlak, ahlaki davranış, ahlak gelişimi ve ahlak eğitimi konuları araştırılarak kavramsal çerçeve çizilmiş, ahlakın ve ahlak öğretiminin önemine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde teknoloji ve materyal kavramlarına değinilerek öğretimin teknoloji ve materyallerle desteklenmesi, görsel materyallerin önemi ve bunların ahlak öğretiminde kullanımı üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde fotoğraf ve fotoğraf yorumlama tekniği incelenerek ahlak öğretiminde görsel bir ders materyali olarak fotoğrafın kullanımı açıklanmış; ayrıca fotoğraf yorumlama tekniğinin öğrenme ve öğretme süreçlerindeki etkililiği ele alınmıştır. Beşinci bölümde, fotoğraf yorumlama tekniğinin ahlak öğretiminde kullanımına dair 50 adet fotoğraf ve bu fotoğrafları yorumlamaya yönelik sorulara yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ahlak, Ahlak Öğretimi, Değerler Öğretimi, Ahlaki Gelişim, Fotoğraf, Eğitimde Fotoğraf Kullanımı, Fotoğraf Yorumlama Tekniği, Öğretim Teknolojisi ve Materyal Geliştirme

Abstract:
One of the visual materials used in moral education is photograph. This study was conducted to reveal the effects of photographs used in teaching moral issues on learning and teaching process and to be an example in increasing the diversity of materials in moral teaching. In the conceptual framework of the research, the role of photography in achieving the targeted gains has been investigated and suggestions have been made. In addition, how the photography and photo interpretation technique can be used in moral education and the issues that need to be considered in the process of applying photo interpretation technique are also emphasized. It is thought that this study will provide a better understanding of the importance that the use of photo interpretation technique in moral teaching has on teacher and student.	
There are many methods and techniques that can be used in the course flow. However, since moral issues are mostly abstract concepts, the method or technique to be used in moral education should be selected according to the content of the subject. According to this research, it is necessary to use methods and techniques covering emotion, thought and behavior dimensions in order to be able to effectively conduct moral teaching and internalize it thoroughly by the student. Considering this situation in the selection of teaching methods and techniques, it can be said that the moral attitude levels of students are positively affected.
In this study, it is stated that the photographs used as a visual course material are one of the materials that positively affect the students' moral consciousness, emotion and behavior level; it is emphasized that photography interpretation technique has an important role in making learning and teaching process enjoyable, increasing students' interest and active participation in the lesson, facilitating the understanding of abstract subjects by making them concrete and thus making learning permanent and meaningful. In addition, in the light of all the theoretical information obtained on the subject, the superior and missing aspects and limitations of the photographic interpretation technique are determined and examples of how this technique can be used more effectively are presented.
In this study, literature review was conducted for data collection in order to solve the research problem and many different sources were searched throughout the study. This research, which examines the use of photography and photo interpretation techniques in moral education, consists of total six sections with introduction and conclusion sections. In the second part, the conceptual framework is drawn by investigating the subjects of morality, moral behavior, moral development and moral teaching and information about the importance of morality and moral teaching is given. In the third chapter, the concepts of technology and materials are mentioned, supporting the teaching with technology and materials, the importance of visual materials and their use in moral teaching are emphasized. In the fourth chapter, the use of photography as a visual course material in moral teaching is explained by examining the technique of photo and photo interpretation, and the effectiveness of photographic interpretation techniques in learning and teaching processes is discussed. In the fifth chapter, 50 photographs about the use of photo interpretation technique in moral education and questions about interpretation of these photographs are given.
Keywords: Morality, Moral Teaching, Values Teaching, Moral Development, Photography, Use of Photography in Education, Photo Interpretation Technique, Instructional Technology and Material Development