Sivas kenti açık ve yeşil alanlarının incelenmesi
An investigation open and green areas of Sivas
Yazar: BURCU ÇİRCİ SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKİF IRMAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel yeşil alanlar yaşadığımız çevreye estetik değer katmanın yanı sıra fiziksel, ekonomik ve ekolojik fonksiyonları ile kentli için daha yaşanabilir bir çevre imkanı sunmaktadırlar. Ayrıca yeşil alanların, kentsel yaşam kalitesini de büyük oranda artırdığı bilinmektedir. Hızlı kentleşme ve kırsaldan kente göç eden nüfusun giderek artması kentlerde yapılaşmaya olan eğilimi artırmakta ve aynı zamanda insan ve doğa arasındaki ilişkinin zayıflamasına, kentsel alanlarda bulunan açık ve yeşil alanların ise giderek azalmasına yol açmaktadır. Kentlerde sağladığı sayısız fiziksel, estetik ve ekolojik fonksiyonlarını göz ardı edemeyeceğimiz açık ve yeşil alanların kentli için ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde ve yeterli miktarda olması, kaliteli bir yaşam alanı kapsamında önemli rol oynamaktadır. 

Sivas Kenti açık ve yeşil alanlarının incelendiği bu çalışmada parklar, çocuk oyun alanları, spor alanları, kavşak ve refüj alanları, mezarlık ve şehitlikler, eğitim kurumu alanları, sağlık kurumu alanları, askeri alanlar, resmi kurum alanları, dini tesis alanları ve rekreasyon alanları olmak üzere 12 kategoride değerlendirme yapılmıştır. Kente ait 65 mahallenin sınırları dahilinde ve imar sınırı kapsamında incelemeler yapılmıştır. İmar planında önerilen ve mevcutta halihazır olarak alanda bulunan açık ve yeşil kullanım alanları sayısal ortamda Arcgis programı yardımıyla m2 bazında hesaplanmış, mahalleler düzeyinde ve kent bütününde yeterliliği sorgulanmıştır. Sivas kentinde, yasa ve yönetmelikler kapsamında aktif yeşil alanların tanımında yer alan parklar, çocuk oyun alanları ve spor alanları dikkate alınarak hesaplanan kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarı 2,1 m2/kişi olarak bulunurken park, çocuk oyun alanı, spor alanlarına ek olarak rekreasyon alanları yani kent içerisinde veya çevresinde konumlanmış olan imar planı ile belirlenmiş günü birlik piknik, dinlenme ve eğlence alanları eklendiğinde bulunan kişi başına düşen açık ve yeşil alan miktarı ise 3,5 m2/kişi olarak hesaplanmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda Sivas kenti açık ve yeşil alanlarının imar mevzuatında belirlenen kişi başına 10 m2/kişi açık ve yeşil alan standartlarını plan üzerinde yakalayabilmesine rağmen, uygulama sahasında yakalayamadığı ve hatta oldukça altında kaldığı, aynı zamanda kentte açık ve yeşil alanların dağılımında dengesizlik olduğu görülmüştür. Ayrıca imar planları incelenerek imar planında yer alan yeşil alanların gerçek konumunda hayata geçirilip uygulanma oranlarına bakılmış ve açık ve yeşil alanların Sivas kenti için kent estetiği, kent iklimi, kent ekolojisi ve daha birçok açıdan önemi üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In addition to the aesthetic value they add to the environment we live in, the urban green areas offer a more liveable environment for the urban areas with their physical, economic and ecological functions. It is also a known fact that green areas greatly increase the quality of urban life. Rapid urbanization and the increase in the amount of migration from rural to urban areas increase the tendency towards urbanization in cities and at the same time, the weakening of the relationship between human and nature, and the decrease of open and green areas in urban areas. The fact that the open and green areas which provide unignorably numerous physical, aesthetic and ecological functions for the urban areas are both sufficient and adequate for meeting the needs of urban population play an important role in terms of quality living space.  

In the present study which examines open and green areas of Sivas City; parks, children's playgrounds, sports fields, intersection and median areas, cemetery and martyrdoms, educational institution areas, health institution areas, military areas, official institution areas, religious facility areas and recreation areas are evaluated in 12 categories. Investigations are conducted within the boundaries of the city's 65 neighbourhoods and within the boundaries of the settlement. The open and green use areas proposed in the zoning plan and currently available in the area have been calculated on a m2 basis with the help of Arcgis program in the digital environment, and the adequacy of the quarters at the city level and neighbourhood basis is questioned. In the city of Sivas, the amount of active green areas per person is calculated to be 2,1 m2 / person by taking the parks, children's play areas and sports fields into consideration within the definition of active green areas within the scope of laws and regulations  while the parks, children's playgrounds, sports fields, recreation areas, namely, located in or around the city within zoning plan, and the number of outdoor and when the picnic, recreation and entertainment areas are added, green areas are calculated as 3,5 m2 / person. As a result of this study, the city of Sivas is able to catch the standards of 10 m2 / person determined in the zoning legislation of the open and green areas despite the fact that it is observed not to catch that standards and even remained very low in the application area in addition to the observed imbalance in the distribution of open and green areas in the city. Additionally, the zoning plans are examined and the implementation of the green areas in the real position is put into practice and the application rates are examined and the importance of open and green areas in the city of Sivas for urban aesthetics, urban climate, urban ecology and many other aspects are emphasized within the present study.