Somut olmayan kültürel miras yönetimi ve toplumsal katılım: Türkiye örneği
Intangible cultural heritage management and community participation: The example of Turkey
Yazar: TUNA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Sosyal katılma = Social participation

Özet:
2003 yılında UNESCO'nun 32. Genel Konferansında Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi imzalanmıştır. Türkiye'nin 2006 yılında taraf olduğu bu Sözleşme'ye 2019 Ekim ayı itibariyle 178 ülke taraftır. Bu Sözleşme'nin önemli özelliklerinden biri de topluluk, grup ve bireyler ile Sivil Toplum Kuruluşlarının somut olmayan kültürel mirasın korunması sürecine aktif katılımlarını son derece güçlü bir biçimde vurgulamasıdır. Sözleşme metninde, Sözleşme'nin Uygulama Yönergesi'nde, Sözleşme'ye dair Etik İlkeler'de ve imzalanmasının üzerinden geçen 17 yıllık sürede ortaya çıkan değerlendirme raporlarında, toplantı kararlarında, Sözleşme'ye Taraf Devletlerin sunduğu periyodik raporlarda, aday dosyalarında topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımı konusuna ilişkin yüzlerce sayfadan oluşan önemli bir arşiv oluşmuştur. Bu arşivde duran notların ortak özelliği topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımının Sözleşme için hayati bir mesele olduğunun kabul edilmesidir. Ayrıca, Sözleşme'nin Değerlendirme Organı gibi önemli bir tavsiye mekanizmasında STK'ların yer alması, akredite STK'ların hem Hükûmetlerarası Komiteye hem de ulusal alanda Taraf Devletlerin gerçekleştireceği koruma plan ve projelerine destek olması ve önemli görevler üstelenmesi de öngörülmüştür. Ancak Sözleşme ve sonradan oluşan destekleyici metinlerdeki bu uyum ve öngörünün uygulama aşamasında bozulduğu ve kimi zaman topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımı meselesinin Sözleşme'nin en zorlu ve tartışılan alanlarından biri olduğu görülmüştür. Bu kapsamda tezde Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'nin katılım konusundaki sorunlu alanları tespit edilmiştir. Uygulama aşamasında yaşanan sorunlar hem Sözleşme'nin kendi yönetim sistemi üzerinden hem de Türkiye örneği üzerinden çözümlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In 2003, The Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage was signed at the 32nd General Conference of UNESCO. As of October 2019, 178 countries are parties to this convention, which Turkey became a party to in 2006. One of the important features of this convention is that it strongly emphasizes the active participation of communities, groups and individuals, and Non-Governmental Organizations in the process of safeguarding the intangible cultural heritage. An important archive has been established, which consists of hundreds of pages on the participation of communities, groups and individuals, and NGOs regarding the contents of the Convention, the Operational Directive of the Convention, the ethical principles of the Convention, and the evaluation reports that have emerged over 17 years following the signing of the Convention, the decisions of the meetings, the periodic reports submitted by States Parties to the Convention. The common feature of the notes in this archive is the recognition that the participation of communities, groups and individuals, and NGOs is a vital issue for the Convention. In addition, it has been envisaged that NGOs will take part in an important recommendation mechanism such as the Evaluation Body of the Convention, and that accredited NGOs will support and undertake important tasks for both the Intergovernmental Committee and to the protection plans and projects of Party States in the national field. However, it has been observed that this conformity and foresight in the Convention and its subsequent supporting texts was broken during the implementation phase, and at times, the issue of participation of communities, groups and individuals, and NGOs was found to be one of the most challenging and debated subjects of the Convention. In this context, the thesis identified the problematic areas regarding participation in the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. The problems experienced during the implementation phase were tried to be solved both through the Convention's own management system and the example of Turkey.