Bazı o,o'-dihidroksiazo bileşikleri ve komplekslerinin sentezi, pektroskopik ve boyama özelliklerinin incelenmesi
An Investigations of synthesis, spectroscopic and dyeing properties of some o,o'-dihydroxyazo dyes and their complexes
Yazar: SEVİL ÖZKINALI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN KOCAOKUTGEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Boyama = Dyeing ; Boyar maddeler = Dyestuffs ; Dihidroksiazo = Dihydroxyazo ; Sentez = Synthesis ; Spektroskopik özellikler = Spectroscopic properties ; Tautomerizm = Tautomerism

Özet:
BAZI o,o'-DİHİDROKSİAZO BİLEŞİKLERİ VE KOMPLEKSLERİNİN SENTEZİ, SPEKTROSKOPİK VE BOYAMA ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ ÖZET Bu çalışmada, 2-hidroksianilin, 2-hidroksi-5-metilanilin, 2-hidroksi-5-kloranilin ve 2- hidroksi-4-nitroanilinin diazolandırılması ve 2,7-dihidroksinaftaline kenetlenmesi ile çeşitli boyarmaddeler ve bunların türevleri sentezlendi. Sentez aşaması dört basamakta gerçekleştirildi. Birinci basamakta, anilin türevlerinin doğrudan diazolandırma yöntemi ile diazolandırılarak, elde edilen diazonyum tuzlarının amonyum hekzaflorofosfat ile çöktürülmesi işlemi gerçekleştirildi. İkinci basamakta, katı haldeki diazonyum tuzlarının 2,7-dihidroksinaftaline kenetlenmesi işlemi gerçekleştirildi. Üçüncü basamakta, elde edilen boyarmaddelerin Schotten-Baumann yöntemine göre akriloil klorür ile etkileştirilerek akriloil türevlerinin sentezi gerçekleştirildi. Son basamakta ise boyarmadde ve akriloil türevlerinin krom komplekslerinin sentezi gerçekleştirildi. Sentezlenen boyarmaddelerin ve krom komplekslerinin saflık kontrolleri ince tabaka kromatoğrafısi ve erime noktası ile gerçekleştirildikten sonra yapılan UV-VIS, İR, JH- NMR, 13C-NMR, elementel analiz ve termik analiz teknikleri ile incelendi. Boyarmaddelerde bulunan orto pozisyonundaki hidroksil gruplarının literatür verilerine uygun olarak azo-hidrazon tautomer yapılarını meydana getirdiği spektroskopik yöntemlerle belirlendi. Komplekslerin manyetik duyarlılıkları ölçülerek spin manyetik momentleri hesaplandı. Bütün komplekslerin paramanyetik olup, oktahedral geometriye sahip olduğu bulundu. Sentezlenen boyarmadde ve metal komplekslerinin elementel analiz, termik analiz ve spektroskopik yöntemlerle yapıları belirlendikten sonra boyarmadde ve komplekslerin standart boyama metodlarını bulmak için değişik kumaş türleri üzerinde boyamalar gerçekleştirildi. Elde edilen sonuçlar neticesinde boyarmadde ve komplekslerin en iyi naylon ve yün türü kumaşları boyadığı bulundu. Boyanan kumaşların standart yöntemlere göre ışık, sürtünme ve yıkama olmak üzere haslık analizleri gerçekleştirildi. Komplekslerin boyarmaddelere göre çok daha yüksek haslık özelliğine sahip olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: o,o'-Dihidroksiazo, boyarmaddeler, tautomerizim, krom kompleksleri.

Abstract:
11 AN INVESTIGATIONS OF SYNTHESIS, SPECTROSKOPIC AND DYEING PROPERTIES OF SOME 0,0 -DIHYDROXYAZO DYES AND THEIR COMPLEXES ABSTRACT In this study, corresponding o,o'-dihydroxyazo dyes and their acryloyl derivatives have been synthesised by the coupling of 2,7-dihydroxynapthalene with diazonium salts of the 2-hydroxyaniline, 2-hydroxy-5-methyaniline, 2-hydroxy-5-chloroaniline and 2-hydroxy- 4-nitroaniline. The syntheses has been carried out in four steps. In the first step, diazonium salts have been obtained by diazotization of aniline derivatives by using direct methods and diazonium salts have been precipitated with ammonium hekzaflorophosphate. In the second step, precipitated diazonium salts have been coupled 2,7-dihydroxynapthalene. In third step, acryloyl derivatives have been synthesised by the reacting acryloyl chloride with the dyes according to Schotten-Baumann methods. In the last step, chrome complexes of dyes and acryloyl derivatives have been synthesised. After the purity control of dyes and their chrome complexes by thin layer chromatography and melting points, the structures of these dyes and their complexes have been determined by employing UV-VIS, IR, 'H-NMR, 13C-NMR, elemental analysis and thermal analysis. Spectroscopic data reveals that hydroxy groups at ortho position create azo-hydrazo tautomer structures and this in agreement with literature data. Magnetic susceptibilities of the complexes were measured and their spin magnetic moments calculated. All of the complexes found to be paramagnetic and they all show an octahedral symmetry around chromium. In order to find a standard dyeing methods for dyes and complexes, various fabrics were dyed after the characterisation of the dyes and chromium complexes by elemental analysis, thermal analysis and spectroscopic methods. It was found that dyes and complexes were best suitable for dyeing nylon and wool fabrics. The fastness analysis of the light, rubbing and washing were performed on the dyed fabrics according to standards methods. It was found that the fastness of the complexes were better than the dyes. Key Words: o,o'-dihyroxyazo, dyes, tautomerism, chrome complexes.