Şeker pancarında (Beta vulgaris Var. sacheriferia) somatik embriyogenesis ve in-vitro çoğaltım
Somaticembriogenesis and micropropagation of sugar beet (Beta vulgaris Var. sacheriferia )
Yazar: ZEYNEP SAKALLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Şeker pancarı (Beta vulgaris var. sacheriferia) ıslahında vejetatif aksamın eksplant olarak kullanılıp, değerli ıslah hatlarının mikro-çoğaltımının yapılmasında etkin yöntemlerin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma, 2016-2017 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Betül-Ziya EREN Genom ve Kök Hücre Laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Dozer şeker pancarı çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Serada yetiştirilen 4-6 haftalık bitkilerden alınan yaprak sapları ve yaprak orta damarları kallus, somatik embriyo ve bitki rejenerasyonu elde etmek için kullanılmıştır. Araştırmada, eksplantlar 4 farklı büyüme düzenleyicisinin (KIN, 2,4 D, BA ve NAA), 5 farklı kombinasyonunda (KIN+2,4 D, BA+2,4 D, BA+NAA, NAA+BA ve NAA+KIN) ve her bir kombinasyonun 4 farklı dozunu içeren Murashige and Skoog (MS) besin ortamında kültüre alınmıştır. Araştırma tesadüf parselleri deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Yirmi farklı stokinin ve oksin içeren hormon uygulamasının sadece yedisinde yaprak sapı ve yaprak orta damar eksplantlarından kallus elde edilmiştir. Yaprak sapı eksplantlarında kallus oluşum oranları % 0.00 ile 93.66 arasında değişim göstermiş olup, en yüksek kallus oluşumu  0.5 mg/l BA+0.2 mg/l NAA uygulamasından elde edilmiştir. Yaprak orta damarı eksplantlarında ise kallus oluşum oranları % 0.00 ile 97.00 arasında değişim göstermiş olup uygulamalar arasındaki farklılıklar yaprak sapı eksplantlarına paralellik göstermiştir.  Her iki eksplant tipinde de kallus elde edilen ortamlardan sadece 0.5 mg/l BA+0.2 mg/l NAA, 0.5 mg/l BA+0.8 mg/l NAA ve 4.0 mg/l NAA+1.0 mg/l BA içeren ortamlarda somatik embriyo oluşumu gözlenmiştir. Rejenerasyon ortamına alınan kallus alt kültürlerinin hiçbirinde sürgün oluşumu gözlenmemiştir.

Abstract:
It is very important to develop effective methods for somatic embryogenesis and micro-propagation methods for valuable breeding lines used in the sugar beet (Beta vulgaris var. sacheriferia) breeding programs. This study was carried out in tissue culture laboratory of Department of Erciyes University Betül-Ziya EREN Genome and Stem Cell Center in 2016 and 2017. The Dozer sugar beet variety was used as plant material. Leaf petioles and leaf mid-veins of greenhouse grown 4-6 week old plants were used as explants to obtain callus, somatic embryo and plantlet. Four different growth regulators (KIN, 2,4 D, BA and NAA), their 5 combinations (KIN+2,4 D, BA+2,4 D, BA+NAA, NAA+BA and NAA+KIN) with 4 different doses in each combination were used in Murashige and Skoog (MS) medium. The study was conducted in randomized plot design with 3 replications. Callus was obtained from leaf petiole and leaf mid-vein explants in only 7 of 20 different applied cytokinin and auxin concentrations. Only seven of twenty hormone applications produced callus from leaf petiole and leaf mid-vein explants. Callus formation on leaf petiole explants ranged from 0.00 to 93.66% and the highest callus formation rate was obtained from 0.5 mg/l BA+0.2 mg/l NAA application. Callus formation on leaf mid-vein explants explants varied between 0.00 and 97.00 %. Leaf mid-vein explants and leaf petiole explants showed smilar hormonal responses. Somatic embryo formation was observed in only 0.5 mg/l BA+0.2 mg/l NAA, 0.5 mg/l BA+0.8 mg/l NAA ve 4.0 mg/l NAA+1.0 mg/l BA. No shoot formation was observed in any of the callus subcultures taken into the regeneration medium.