Gençlerin erişkin başlangıçlı diyabeti'nde (MODY) vitamin D reseptör polimorfizmlerinin araştırılması
Investigation of vitamin D receptor polimorphisms in maturity onset diabetes of the young
Yazar: BEYZANUR ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ KANCA DEMİRCİ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Diyabet, insülin etkisi ya da sekresyonu ya da her ikisinde de var olan kusurlardan kaynaklanan hiperglisemiyle karakterize edilen metabolik bir hastalıktır. Diyabet bünyesinde esas olarak iki tip barındırmaktadır. Bunlar tip 1 diyabet (T1DM) ve tip 2 diyabet (T2DM) olarak adlandırılmaktadır. Çok sık bilinmeyen ancak beta hücrelerinde fonksiyon bozukluğuna sebep olan tek gen mutasyonu ile karakterize diğer diyabet türleri ise Neonatal diyabet, Gençlerin Erişkin Başlangıçlı Diyabeti (MODY) ve mitokondriyal diyabettir. 1974 yılı Tattersall tarafından ilk kez tanımlanan MODY diyabeti 25 yaşından önce tespit edilen insülinden bağımsız diyabetin baskın ve kalıtsal halidir. MODY'nin tanımlanması diyabetin tedavi ve tanı sürecine büyük önem katmaktadır. D vitamini etkisini D vitamini reseptörü aracılığıyla gösteren bir hormon olarak kabul edilir. Diyabet gelişiminde pankreatik beta-hücrelerinde hem VDR hem de 1-α-OH'az mevcut olup, D vitamini insülin sentezi ve salınımı için önemlidir. D vitamini eksikliği ve diyabet hastalığı toplumlarda çok sık gözlemlenmektedir. Yapılan epidemiyolojik çalışmalardan D vitamini düşüklüğünün T2DM, kardiyovasküler rahatsızlıklar, otoimmün olarak T1DM ve multiple skleroz gibi hastalıkların riskini artırdığı gözlemlenmiştir. Çalışmamızda MODY hastalarında D vitamini düzeyi ile sonuçlar veren VDR geni TaqI rs731236 ve VDBP geni Eco130I (StyI) rs4588 polimorfizmlerinin hastalığın seyri ve biyokimyasal parametreleri üzerine etki düzeyini görmeyi amaçladık. Türk toplumunda son zamanlarda yaygınlığı artan MODY hastalığının D vitamin düzeyleri, VDR ve VDBP gen polimorfizm dağılımlarının incelenmesi bakımından hastalığın tanı ve seyrine katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Çalışmamız hasta ve kontrol olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla trigliserid (p<0,05), Serbest T4 (p<0,05), CRP (p<0,05), hemoglobin (p<0,05) ve hematokrit (p<0,05) düzeyleri ile aile diyabet öyküsü (p<0,05), nöropati (p<0,05), retinopati (p<0,05) değerleri büyük ve istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır. VDR gen rs731236 polimorfizminde çalışma sonucumuzda heterozigot mutant 'CT' varyantı, VDBP gen rs4588 polimorfizminde homozigot 'CC' varyantı diğer genotiplere kıyasla daha yüksek bulunmuştur. VDR rs731236 T>C (TaqI) mutant CC genotipi ile VDBP rs4588 C>A (StyI) normal CC genotipi böbrek ve karaciğer fonksiyonları ile ilişkili parametreler üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Bu çalışma 2022-2024 yılları arasında T.C. Haliç Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü'nün bilimsel araştırma ve uygulamalarına verdiği katkı ile hazırlanmıştır.

Abstract:
Diabetes is a metabolic disease characterized by hyperglycemia resulting from defects in insulin action, secretion, or both. Diabetes primarily encompasses two types: type 1 diabetes (T1DM) and type 2 diabetes (T2DM). Other less commonly known types characterized by a single gene mutation causing dysfunction in beta cells include Neonatal Diabetes, Maturity-Onset Diabetes of the Young (MODY), and Mitochondrial Diabetes. MODY, first described by Tattersall in 1974, represents a dominant and hereditary form of insulin-independent diabetes diagnosed before the age of 25. The identification of MODY significantly contributes to the diagnosis and treatment of diabetes. Vitamin D is considered a hormone that exhibits its effects through the vitamin D receptor in pancreatic beta cells. Both VDR and 1-α-OH'ase are present in pancreatic beta cells, and vitamin D is important for insulin synthesis and secretion. Vitamin D deficiency and diabetes are commonly observed in the population. Epidemiological studies have observed that low levels of vitamin D increase the risk of diseases such as T2DM, cardiovascular diseases, autoimmune diseases like T1DM, and multiple sclerosis. In our study, we aimed to investigate the impact of VDR gene TaqI rs731236 and VDBP gene Eco130I (StyI) rs4588 polymorphisms on the progression of the disease and the biochemical parameters based on the levels of vitamin D in MODY patients. We believe that examining the levels of D vitamin, VDR and VDBP gene polymorphism distributions in the Turkish population, which has recently seen an increasing prevalence of MODY, will contribute to the diagnosis and progression of the disease. Our study is divided into two groups as patients and controls. In the patient group triglyceride (p<0.05) and free T4 (p<0.05), CRP (p<0.05), hemoglobin (p<0.05), hematocrit (p<0.05) levels and family history of diabetes (p<0.05), neuropathy (p<0.05), retinopathy (p<0.05) values were found higher and statistically significant compared to the control groups. In our study, the heterozygous mutant 'CT' variant of the VDR gene rs731236 polymorphism and the homozygous 'CC' variant of the VDBP gene rs4588 polymorphism were found higher compared to the other genotypes. It was observed that the VDR rs731236 T>C (TaqI) mutant CC genotype and the VDBP rs4588 C>A (StyI) normal CC genotype were effective on parameters related to kidney and liver functions. This study will be carried out between 2022-2024. It was prepared with the contribution of Haliç University, Faculty of Arts and Sciences, Department of Molecular Biology and Genetics to scientific research and applications.