Konvansiyonel cami imgesinin yenilikçi mimari denemeler üzerinden okunması
Evaluation the image of conventional mosque throughout innovative architectural practices
Yazar: ELİF SAĞIR
Danışman: DOÇ. DR. GÜL DENİZ DOKGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'deki kamu yapı stoğu incelendiğinde, en fazla inşa edilen yapı tipolojilerinden bir tanesinin cami yapıları olduğu görülmektedir. Bu üretim pratiği içerisinde göze çarpan en önemli nokta ise cami mimarisinde yenilikçi söylem ve fikirlerin bu yapıların mimarisine yansımamış olmasıdır. Buna koşut olarak da Türkiye'de üretilen cami mimarisi, kendini sürekli tarihselci bir üslupla tekrar ve taklit eden, "tasarımcı" nüansı barındırmayan niteliksiz yapı yığınlarına dönüşmektedir. Cami mimarisinde taklide neden olan ve tasarım anlamında mevcut kurgunun dışına çıkılmasını zorlaştıran taklit öğeleri incelendiğinde mekansal ve biçimsel öğelerin ağırlıkta olduğu görülmektedir. Cami denildiğinde genellikle göz önünde canlanan imge; yapının örtüsünü kaplayan bir kubbe, minare ve alabildiğine geniş bir hacimde ibadet edenlerden oluşmaktadır. İnananlar ya da inanmayanlar İslam dininin ibadethanesini bu kurguda canlandırmaktadır. Kutsal kitaba göre herhangi bir sınırlama veya koşul olmadığı halde ibadethanenin bu şekilde algılanması şüphesiz ki, yıllardır süre gelen mimari üsluptan kaynaklanmaktadır. Bu üslubun insanların hafızalarında yer etmesindeki en önemli etkenler; Osmanlı döneminde yapılmış olan, bir imparatorluğun ifadesini ortaya koyan dini yapılar ve dünyada adını duyurmuş Mimar Sinan'ın cami mimarisine olan katkılarından oluşmaktadır. Günümüzdeki mevcut tipolojiyi ortaya koyan bu yapıların cami mimarisi üzerindeki etkisi taklit öğelerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Oysa ki bu yapılar dönemin bir ifadesi ile teknolojinin gerektirdiklerinin harmanlanmasının sonuçlarıdır. Türkiye'deki cami mimarisinin mevcut bir kurguyla özdeşleştirilmesi sorunundan yola çıkarak bazı kalıp ve biçimlerin dışına çıkılamaması durumu, bu duruma neden olan "taklit" kavramı ile birlikte ele alınması cami mimarisi özelinde yenilikçi yaklaşımların önünü açacaktır.

Abstract:
Analyzing the public building stock in Turkey, mosques are observed in majority. The crucial point in this production practice is that, innovative discourse and ideas in architecture are not reflected in the mosque architecture of these constructions. In parallel with that condition of mosque architecture in Turkey, continuous self-historicist, repetition and mimicking a style, "designer" is devoid of unqualified return to the nuances of the stack structure. This production practice, which is made with the assumption that religious structures are adopted by the society, brings with the production methods of mosque architecture. It is seen that spatial and formal elements are dominant when examining the imitation components which cause mimicry in the mosque architecture and make it difficult to get out of the existing construction in terms of design. When we call or hear word "mosque", that image usually comes to mind; a building is covered by a dome, a minaret, and a large volume of worshipers. Believers or non-believers revive the worship of Islamic religion in this fiction. Although there is no limitation or condition according to the Koran; this perception of worship is undoubtedly due to the architectural style that has lasted for many years. This style is the most important factor that people place in their memories; it is made up of Ottoman period religious structures which reveal the expression of an empire and Mimar Sinan, who announced his name in the world about the mosque architecture. These structures, which reveal the present typology of today, cause the appearance of imitations of the effect on the mosque architecture.