Şanlıurfa efsanelerinin icra bağlamı ve işlevleri
The application context and functions of Şanlıurfa legends
Yazar: ÖMER KIRMIZI
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÇIBLAK COŞKUN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Anlatı = Narrative ; Bağlam = Context ; Efsaneler = Mythologies ; Türk efsaneleri = Turkish legends ; İşlevsellik = Functionality ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
"Şanlıurfa Efsanelerinin İcra Bağlamı ve İşlevleri" başlıklı bu tezde Şanlıurfa yöresinden derlenen efsaneler, performans teori ve işlevsel halk bilimi kuramının ilkeleri bağlamında değerlendirilmiştir. Yaptığımız bu çalışma sekiz bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünü teşkil eden "Giriş" bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, sınırları, çalışmada kullanılan materyal ve yöntemler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; araştırma alanı olan Şanlıurfa tanıtılmış, Türkiye'de efsaneler üzerine yapılan çalışmaların bir değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde Şanlıurfa efsaneleriyle ilgili yapılan çalışmaların da eleştirisi yapılmıştır. Üçüncü bölümde; efsane türü hakkında bilgi verilmiş ve Şanlıurfa efsaneleri sınıflandırılmıştır. Dördüncü bölümde, Şanlıurfa efsaneleri performans teorinin ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiş; yöredeki efsaneler anlatıcısı, icrası, icra bağlamı ve metin özellikleri açısından incelenmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde; Şanlıurfa efsanelerinin işlevsel halk bilimi kuramına göre tahlili yapılmış ve yöre efsanelerinin işlevleri tespit edilmiştir. Altıncı bölümde, Şanlıurfa'daki sosyokültürel hayatın yöre efsanelerine nasıl yansıdığı irdelenmiştir. Yedinci bölümde; Şanlıurfa sahasından derlenen efsanelerin metinlerine yer verilmiştir. Çalışmamızın son bölümünü teşkil eden sekizinci bölümde ise bu araştırma neticesinde ulaşılan sonuçların değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
In this thesis titled "The Application Context and Functions of Şanlıurfa Legends", the legends compiled from Şanlıurfa region are analysed in the context of performance theory and the principles of functional folklore theory. This study we have carried out consists of eight chapters. In the "Introduction" section, which constitutes the first part of the study, information is given about the purpose, scope, limits of the study, the materials and methods used in the study. In the second part; Şanliurfa, the field of this research, was introduced; an evaluatuation was conducted on studies concerning legends in Turkey. In addition, in this section, the studies on Şanlıurfa legends have been criticized. In the third part; Information about the legend genre was provided and Şanlıurfa legends were classified. In the fourth part; Şanlıurfa legends have been evaluated within the framework of the principles of performance theory; The legends in the region were examined in terms of narrator, performance, performance context and text features. In the fifth part; Şanlıurfa legends were analyzed according to functional folklore theory and the functions of local legends were determined. In the sixth part; How the socio-cultural life in Sanliurfa is reflected in the legends of the region was examined. In the seventh chapter; The texts of the legends collected from the Şanlıurfa field are included. In the eighth part, which is the last part of our study, the results obtained as a result of this research were evaluated.