Kimlik üzerine yeni bir okuma denemesi: kimliğin söylemsel inşası ve Mardin örneği
A new reading attempt on identity: 
discursive  construction of identity and the sample of Mardin
Yazar: NURCAN GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MELİH ÖKSÜZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde mimarlık dâhil birçok alanda herhangi bir şey için ?kimliğinin olması? önemli bir özellik olarak kabul edilmekte hatta aksi durumlar mümkün olabilirmiş gibi ikincil sayılmaktadır. Batı?da, 1960?lardan sonra sosyal bilimlerde kimlik algısı ırk, din, kültür gibi boyutları nedeniyle yön değiştirirken, mimarlık kimliğini kültüre bağlayan hatta ulus ve yer kavramları ile ilişkilendiren bir anlayışı ortaya çıkmıştır. Mimarlıkta çok yeni bir tartışma alanı olan kimlik hala hakkında söz söylemeye korkulan bir tabudur. Kimlikle ilgili yapılan sosyolojik araştırmalar ise sürekli bir dikotomiye işaret etmektedir.  Mimarlıkta ise klişe üretmektedir. 
Yapılan tez çalışmasında kimliğin genel literatürlerde nasıl geçtiği, geliştirildiği ve tartışma zeminlerine nasıl getirildiği üzerinde durulduktan sonra mimarlık için anlamı araştırılmıştır. Kimliğin sonradan inşa edilir bir kabul olduğu kararına varılmış ve hangi aktörlerin kimliğin şekillenmesinde etken ve edilgen olduğu incelenmiştir.  Daha sonra tezin çalışma alanı olan Mardin?in stereotipleri söylemler üzerinden analiz edilmektedir.  Böylelikle Mardin için oluşturulan kimliğin oluşum kanalları okunabilmektedir.  Söylem analizi yöntemi, kimliğin yaygın kullanımını görmeyi sağlayan bir araştırma tekniği olması nedeni ile tercih edilmiştir. Kentin kimliğini ile ilgili stereotip üreten dört farklı söylem alanında yapılan söylem analizi ile Mardin kimliğinin günümüze ait bir okuması yapılmaktadır. 
Sonuç kısmında ulaşılmak istenense kimliğin her dönem farklılık gösterebilen, kimsenin öz benliğini anlatmayan, zamana ve performansa göre, aynı olgu için dahi, farklılık gösterebilen bir sıfat olduğunun olumlanmasıdır. Kimliğin her kullanıldığı alan, sınırları çizilmiş alanlar oluşturduğu için artık performanslar kimlikler üzerinden ifade edilmemelidir. Bu bir tercih olabilir ama tek ?doğru? tercih olması ve bunun kimlik üzerinden yapılması tez kapsamında eleştirilmektedir.

Abstract:
Today, in many spheres of life including architecture, ?to have an identity? is considered to be an important qualification for anything, and the reverse is considered to be extrinsic. After 1960?s, within social sciences, the dimensions of the perception of identity, such as ethnicity, religion and culture have changed direction and a new understanding emerged wherein the identity of architecture is related to culture and to concepts such as nation and place. Issue of identity is new to the studies of architecture, yet it is almost a taboo on which few words are said. On the other hand, sociological studies on identity remain vague. 
The present thesis will present the academic literature on identity and will inquire into its meaning within architecture. The thesis claims that identity is a later construction and thus investigates the actors, both directly and indirectly instrumental in its formation. Following, the thesis focuses on its field of study-Mardin and endeavours to analyse its stereotypes through verbal statements. Henceforth, it becomes possible to read the formation channels of the Mardin identity. The analysis of verbal statements is chosen to be the research technique as it presents is the purest facet of identity. 
Finally, the thesis states that ?identity? is formidable according to time and performance, and is free of self-definitions of people. Since the use of identity serves bordered up definitions, performances shall not be anymore expressed through identities. This, the thesis criticizes, shall remain as an option but not as the only truth.