Batman müzesinde bulunan helenistik dönemine ait bir grup sikkenin X-ışınları floresans spektrometresi ile karakterizasyonu
Characterization of a group of hellenistic period coins from Batman museum using X-ray fluorescence spectroscopy
Yazar: ÇİÇEK DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR LEVENT
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Batman Müzesine taşınmış olan Helenistik Döneme ait sikkelerin kimyasal bileşimlerini detaylı bir şekilde inceleyerek bu döneme ilişkin yeni bilgiler elde etmektir. Helenistik dönem, Büyük İskender'in Doğu Seferi ile başlayıp onun ölümünden sonra kurulan krallıkların bölünmesiyle devam eden, kültürel ve ekonomik açıdan oldukça önemli bir zaman dilimini kapsar. Çalışmada, bu döneme ait 32 sikke, taşınabilir X-Işını Floresans Spektrometresi (P-EDXRF) kullanılarak analiz edilmiştir. Bu teknik, sikkelerin zarar görmeden hızlı ve etkin bir şekilde kimyasal analizinin yapılmasına olanak tanır. Her bir sikkenin kimyasal bileşimi ortalama 35 saniyede tespit edilmiştir. Analiz sonuçları, sikkelerin ortalama %65.54 oranında bakır, %16.52 oranında kurşun ve %14.99 oranında kalay içerdiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, dönemin üretim teknikleri ve kullanılan malzemeler hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, elde edilen veriler Helenistik dönemin ekonomik ve ticari yapısına dair önemli ipuçları sağlamaktadır. Çalışmanın bulguları, Helenistik döneme ait nümismatik eserlerin anlaşılmasına katkı sağlayarak, bu alandaki literatüre de önemli bir ekleme yapmaktadır. Bu bağlamda, sonuçlar hem arkeolojik hem de tarihsel açıdan değerlendirildiğinde, dönemin sikkelerinin üretim ve kullanım şekillerine dair yeni perspektifler sunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to thoroughly investigate the chemical compositions of Hellenistic coins that have been transferred to the Batman Museum, thereby gaining new insights into this historical period. The Hellenistic era, which began with Alexander the Great's eastern campaign and continued with the fragmentation of the kingdoms after his death, represents a significant period in terms of cultural and economic development. In this study, 32 coins from this era were analyzed using a portable X-Ray Fluorescence Spectrometer (P-EDXRF). This technique allows for the rapid and non-destructive chemical analysis of the coins. The chemical composition of each coin was determined in an average of 35 seconds. The analysis revealed that the coins contain approximately 65.54% copper, 16.52% lead, and 14.99% tin. These results provide valuable information about the production techniques and materials used during the Hellenistic period. Furthermore, the data offer important insights into the economic and commercial structures of the time. The findings of this study contribute to the understanding of Hellenistic numismatic artifacts, adding a significant resource to the existing literature. In this context, when evaluated from both archaeological and historical perspectives, the results present new perspectives on the production and use of coins during this period.