Türk kaynaklarında Eleftherios K. Venizelos'un başbakanlık dönemi ve faaliyetleri (1910-1920)
Governance and activities of Eleftherios K. Venizelos in the Turkish sources (1910 – 1920)
Yazar: EMİRHAN GELKEÇ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN BEYOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkan savaşları = Balkans wars ; Girit = Crete ; Megali İdea = Megali Idea ; Milli Mücadele = National Struggle ; Türk-Yunan ilişkileri = Turkish-Greek relations ; Venizelos, Eleftherios = Venizelos, Eleftherios ; Yunan tarihi = Greek history ; Yunanistan = Greece

Özet:
Yunanistan için 1910 – 1920 arası dönemde yaşananlar büyük önem taşımaktadır. Günümüz Yunanistan topraklarının önemli bölümü bu dönemde şekillenmiştir. Öte yandan Yunan siyasetini uzun yıllar etkileyecek olan kutuplaşmanın doğduğu dönem de yine aynı dönemdir. Bu dönem içerisinde doğan ve şiddeti artan bu kutuplaşma ülkedeki hemen hemen bütün kurumları etkilemiştir. Bu kutuplaşma Yunanistan'ın Türkiye karşısında aldığı yenilgide büyük pay sahibi olduğu gibi sonrasında da Yunan siyasetini etkileyen önemli unsurlardan biri olmayı sürdürmüştür.	
	Ele aldığımız dönemin önemli kısmında Başbakanlık görevini icra etmiş olan Eleftherios K. Venizelos, hem bu dönemde hem de vefatına kadar geçen süre içerisinde yaşanan bu kutuplaşmanın merkezinde olmuştur. Ulusal siyasete resmi olarak atıldığı 1910 senesinden sonra hızla büyük bir kitleyi arkasına alan Venizelos, uzun zamandır hiçbir Yunan siyasetçinin başaramadığını gerçekleştirmiştir. Arkasına aldığı geniş kitleye dayanarak Yunan siyasetine cüretkâr bir şekilde yön vermeye başlamış, bu durum arkasındaki kitle için memnuniyet verici olsa da karşısındaki kitle için de bir o kadar endişe verici hale gelmiştir. 
	Venizelos'un izlediği siyasette Türkiye de önemli bir yer tutmaktadır. Bu dönemde Megali İdea'yı (Büyük Ülkü) gerçekleştirme arzusu ile hareket eden Venizelos'un siyasetinde Türkiye rakip olarak görülmüş ve Türkiye'ye karşı hamlelerde bulunulmuştur. Bu siyasetin bir sonucu olarak iki taraf on senelik bu zaman diliminde üç ayrı savaşta karşı karşıya gelmiştir. Bu üç savaşın ikisinde kazanan tarafta yer almış olan Yunanistan iki katı kadar genişlemiştir. Bu durumun yaşanmasındaki en büyük paylardan biri de Venizelos'a aittir. 
	Çalışmamızda ele alacağımız konulardan birisi de Megali İdea olacaktır. Yunan milliyetçiliğinin siyasi alana yansıyan yüzü olarak tanımlayabileceğimiz bu kavram, Venizelos'un takip ettiği siyasetin fikri altyapısında büyük paya sahiptir. Bu dönemde iki taraf arasında yaşanan pek çok olayın gerçekleşmesindeki önemli sebeplerden biri olması nedeniyle bizce detaylı olarak ele alınması gerekmektedir. Böylece Türkçe yazında detaylı olarak araştırılmayan, genel bilgilerle ifade edilmeye çalışılan ve hakkında pek çok bilgi kirliliği bulunan bu kavram hakkında daha geniş ölçekte fikir beyan edilecektir.
	Yunanistan açısından önemli isimlerden olan Venizelos'un Türkiye açısından da önemi büyüktür. Çünkü her iki tarafın da kaderine etki eden olaylarda büyük pay sahibi olmuştur. Türkiye'nin geçmişte yaşadığı pek çok dramatik olayın arka planında olan isimler arasında yer almıştır. İki taraf arasındaki sorunların kökeni araştırıldığında çoğunun bu dönemde ortaya çıktığı veya gelişmeye başladığı görülecektir. Dolayısıyla Venizelos'un sadece Yunanistan için değil, Türkiye için de önemli bir yeri olduğunun anlaşılması gerekmektedir. 
	Gerek Yunan gerekse de diğer akademik çevrelerde üzerinde pek çok çalışma yapılmış olan Venizelos konusunda Türk akademisinde çalışmalar henüz yeni gerçekleşmeye başlamıştır. Ele aldığımız dönemle alakalı olarak Türk, Yunan veya diğer akademik çevrelerde gerçekleştirilen çalışmalarda dönemin Türk kaynaklarına pek fazla değinilmemiş olması bizce büyük bir eksikliktir. Başbakan olduğu bu dönemde pek çok hamlesini Türkiye'ye karşı gerçekleştirmiş olan Venizelos'u Türk kaynaklarından incelemek; birçok noktayı aydınlatacak, bakış açılarını genişletecek ve konu ile alakalı pek çok yeni bilginin gün yüzüne çıkmasını sağlayacaktır. Çalışmamızın ana amacını da bu durum oluşturmaktadır.

Abstract:
The events between 1910 and 1920 are of great importance for Greece. A considerable part of the lands of present-day Greece shaped in this period. It is the same period when the polarization that affected Greek politics for many years arose. This polarization, which emerged during this period and increased in intensity, affected almost all institutions of the country. This polarization had a large share in Greece's defeat against Turkey and continued to be one of the significant factors affecting Greek politics afterwards.
	Eleftherios K. Venizelos, who served as Prime Minister for a significant part of the period we examined, was at the center of this polarization both during this period and until his death. Venizelos, who rapidly took a large supporter behind him after he officially entered the national politics in 1910, has accomplished what no Greek politician has achieved for a long time. Relying on the large audience he got behind him, he directed the Greek politics daringly, and although this situation was pleasing for the audience behind him, it became equally alarming for the opposites.
	Turkey also has a prominent place in the politics pursued by Venizelos. In this period, Turkey was a rival in the politics of Venizelos, who acted with the desire to realize the Megali Idea (Great Idea), and made acts against Turkey. With the influence of this policy, the two sides fought each other in three separate wars in this ten-year period. Having been on the winning side in two of these three wars, Greece expanded twice as much. One of the biggest contributions of this situation belongs to Venizelos.
	Megali Idea will be one issue that we will consider in our study. This concept, which we can define as the reflection of Greek nationalism in the political sphere, has a significant part in the intellectual infrastructure of the politics followed by Venizelos. Since it is one of the important reasons for the realization of many events between the two sides during this period, we should consider it. Thus, opinions on a larger scale will be expressed about this concept, which has not been studied in Turkish literature, is tried to be expressed with general information, and there is a lot of information pollution about it.
	Venizelos, one of the important figure for Greece, is also of great importance for Turkey. Because he had a significant part in the events that affected the fate of both sides. He has been among the names in the background of many dramatic events that Turkey has practiced in the past. When the roots of the problems between the two sides are investigated, it will be seen that most of them emerged or developed in this period. Therefore, it should be understood that Venizelos has an important place not only for Greece but also for Turkey.
	Studies on Venizelos, on which many studies have been made in both Greek and other academic circles, have just started in the Turkish academy. It is a great deficiency that the Turkish sources of the period are not mentioned much in the studies have been made in Turkish, Greek or other academic circles related to the period we are considering. Examining Venizelos, who made many acts against Turkey during this period when he was Prime Minister, from Turkish sources; It will light up many points, expand the perspectives, and enable much new information related to the subject to come to light. This condition makes up the primary aim of our study.