Okul öncesi eğitim çağındaki çocuklar ile dedeleri ve nineleri arasında kuşaklararası dayanışmanın nedenleri, konuları ve sonuçları
Reasons, issues and consequences of intergenerational solidarity between children at the age of pre-school education and their grandfather and grandmother
Yazar: YASİN CAN
Danışman: PROF. DR. SONER POLAT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Babalar = Fathers ; Büyük ebeveynlik = Grandparenting ; Kuşaklararası aktarım = Intergenerational transmission ; Kuşaklararası dayanışma = Intergenerational solidarity ; Kuşaklararası etkileşim = Intergenerational interaction ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Torun = Grandchild

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi eğitim çağındaki çocuklar ile dedeleri ve nineleri arasındaki kuşaklararası dayanışma nedenlerini, konularını ve sonuçlarını belirlemektir. Araştırma nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilen 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Azerbaycan/Bakü Türk Anadolu Lisesi ana sınıflarında eğitim gören dedesi/ninesi ile aynı evde yaşayan ve birlikte zaman geçiren 17 çocuğun annesi/babası ve dedesinden/ninesinden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında her aileden bir anne/baba ve bir dede/nine ile görüşülmüştür. Çalışma grubu, Azerbaycan Bakü'de yaşayan ve anne ya da babadan en az birinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olduğu ailelerden oluşmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin bir kısmının yüz yüze diğer kısmının ise çevrim içi görüşmelerle toplandığı bu araştırmanın analizi betimsel analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada dede/nine ve torunlar arasındaki kuşaklararası dayanışma nedenlerinin; anne-babanın çalışması, bakıcılara karşı güvensizlik, parçalanmış aileler, dede nineler için eşin vefatı ve torun sevgisi/özlemi olduğu ortaya konulmuştur. Dede/nine ve torunların birlikte geçirdikleri zamanlarda oyun/oyuncak oynama, eğitsel etkinlikler, ev dışı etkinlikler ve sanatsal etkinlikler gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kuşaklararası dayanışma konusunda dedenin/ninenin torununa manevi değerler, özbakım becerileri, mutfak ve el işleri, kültürel değerler ve yabancı dil aktardığı; torunun ise dedeye/nineye teknolojik bilgiler, yabancı dil ve okulda ya da sosyal medyada öğrenilen yeni bilgileri aktardığı tespit edilmiştir. Gerçekleşen kuşaklararası dayanışmanın sonucu olarak dedenin/ninenin torunu ile birlikteyken mutlu olduğu, problemlerini ve yorgunluğunu unuttuğu gibi olumlu sonuçların yanında yaşa bağlı sorunlar ve torundan kaynaklı bireysel zorluklardan zaman zaman sıkıntı çektikleri anlaşılmıştır. Torunların ise disiplin ve sabır, yaşlılara saygı, örf-adetler, güvende olma gibi konularda dedelerinden/ninelerinden çok şey öğrendiği ancak dedenin/ninenin torununu kısıtlamamaları, yapmak istedikleri çoğu şeye izin vermeleri, çocukların olumsuz durumlarda direkt dedeye/nineye sığınmalarının anneye/babaya göre çocukta bir sınır eksikliğine sebebiyet verdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the causes, issues and consequences of intergenerational solidarity between preschool children and their grandparents. The research was carried out in the phenomenology pattern which is one of the qualitative research designs. The study group of the research consists of the mother/father and grandfather/grandmother of 17 children who live in the same house and spend time together with their grandparents and are educated in the Azerbaijan/Baku Turkish Anatolian High School nursery classes in the 2022-2023 academic year, selected by the criterion sampling method, one of the purposive sampling methods. Within the scope of the research, one mother/father and one grandfather/grandmother from each family were interviewed. The working group consists of families living in Baku, Azerbaijan and at least one of the parents is a citizen of the Republic of Turkey. The data were collected through a semi-structured interview form prepared by the researcher. The analysis of this research, in which some of the data were collected face-to-face and the other part through online interviews, was carried out with descriptive analysis method. In the research, it has been revealed that the reasons for intergenerational solidarity between grandparents and grandchildren are working of parents, distrust of caregivers, broken families, death of spouse for grandparents and love/longing for grandchildren. It has been concluded that grandparents and grandchildren perform games/toys, educational activities, out-of-home activities and artistic activities during the time they spend together. In terms of intergenerational solidarity, it has been determined that while grandparents transfer spiritual values, self-care skills, kitchen and handicrafts, cultural values and foreign language to their grandchildren, the grandchild transfers technological information, foreign language and new information learned at school or social media to the grandfather / grandmother. As a result of the intergenerational solidarity, it has been understood that the grandfather/grandmother feels happy when they are with their grandchild, they forget their problems and tiredness, as well as they sometimes suffer from age-related problems and individual difficulties arising from the grandchildren. On the other hand, despite the fact that the grandchildren learn a lot from their grandparents on discipline and patience, respect for the elderly, customs and traditions, and being safe, it has been concluded the grandparents' not restricting their grandchildren, allowing them to do most of the things they want to do, and the fact that children take shelter directly from their grandparents in adverse situations cause a lack of boundaries when comparing to mother/father.