Özel eğitim öğretmenlerinin pedagojik müzik terapi tekniklerini uygulama durumları
Implementation of pedagogical music therapy techniques by special education teachers
Yazar: BURAK SAĞIRKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZER KUTLUK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YAHYA ÇIKILI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Müzik = Music ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Pedagoji = Pedagogy ; Terapi = Therapy ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı, Eylem Araştırması modeli ile özel eğitim öğretmenlerinin (ÖEÖ) pedagojik müzik terapi (PMT) tekniklerini tanımaları, PMT uygulamalarının özel gereksinimli çocukların eğitim/gelişim alanlarına yönelik etkisini deneyimlemeleri ve mesleki gelişim süreçlerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden Yorumlayıcı Paradigmayı dayalı İş Birliği Temelli Eylem Araştırması Deseni kullanılmış araştırma süreci, bulgular ve sonuç durum betimlemesi modeli ile aktarılmıştır. Araştırmada görüşme formu, değerlendirme formu, bireysel eğitim programı geliştirme formu, yansıtma toplantısı formu ve öğretmen günlükleri veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Konu ile ilgili yapılan alanyazın taraması ve uzman görüşleri neticesinde, araştırmanın üç evrede gerçekleşmesine ihtiyaç duyulmuştur. I. evrede özel eğitim (ÖE) alanında çalışan ÖEÖ'ne yönelik uygulamalı özel eğitimde pedagojik müzik terapi semineri (ÖEPMTS) düzenlenmiş, elde edilen verilerle ÖEÖ'nin ÖE'de müzik terapiye bakış açıları tespit edilmiştir. ÖEPMTS'i, araştırmanın altı hafta eğitim (II. Evre) ve on iki hafta sürecek eylem (III. Evre) sürecine dair bir prototip oluşturarak araştırmaya paydaş olmak isteyen ÖEÖ'ne ulaşılmasında önemli bir rol oynamıştır. ÖEPMTS'i sonrası oluşan öğretmen grubu, araştırmanın II. evresine dahil olmuş ve oluşan bu gruba yönelik; müzik temelli algı, müzik yeterlilikleri ve sınıflarında müzik temelli uygulamalardan yararlanma durumları tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ve öğretmen yeterlilikleri doğrultusunda, ÖE'de PMT üzerine altı hafta on sekiz saat sürecek özel eğitimde pedagojik müzik terapi eğitim (ÖEPMTE) programı geliştirilmiş ve paydaş öğretmenlere uygulanmıştır. ÖEPMTE programının ilk iki haftası didaktik öğretim sürecine son dört haftası ise PMT tekniklerine dair uygulama, değerlendirme, çözümleme ve yansıtma sürecine ayrılmıştır. Geliştirilen ÖEPMTE programının, süreç boyunca revize edilerek öğretmenlerin gereksinimlerini karşılar nitelikte olması sağlanmıştır. ÖEPMTE programı sonunda, öğretmenlerin programa dair bakış açıları, mesleki gelişimleri ve müzik temelli bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) geliştirme durumları tespit edilmiştir. Araştırmanın on iki hafta boyunca süren III. evresinde (eylem süreci) ise paydaş öğretmenlerin, ÖEPMTE programından elde ettikleri PMT kazanımları neticesinde; müzik temelli uygulamalar (MTU) geliştirme durumları, bunların öğrencinin müzik dışı eğitim/gelişim alanlarına yönelik uygulanma durumları ve süreçten kazanım elde etme durumları tespit edilmiştir. Buna göre; araştırmanın eylem süresince (III. Evre) ÖEÖ'nin, ÖE'de müziğin, müzik dışı pedagojik amaçlara yönelik terapötik etkisini gelişimsel bir boyutta deneyimledikleri gözlenmiştir. Araştırma sürecinin ise ÖEÖ'nin mesleki gelişimlerine önemli bir katkı sağladığı, ÖEÖ'nin ÖE'e gereksinim duyan öğrencilerin müzik dışı gelişim alanlarına yönelik müzik temelli BEP geliştirebilecekleri ve ÖE'de PMT unsurlarının ÖEÖ tarafında pedagojik amaçlar doğrultusunda kullanılabilirliğinin mümkün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak belirli oranda temel müzik bilgisine gereksinin duyan PMT unsurlarının, ÖEÖ tarafından hangi inter-disipliner ve multi-disipliner sınırlar dahilinde kullanılacağı, bu araştırmada ileri araştırmalara yönelik bir yargı tümcesi olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Müzik terapi, özel eğitimde müzik terapi, pedagojik müzik terapi, özel eğitim, pedagoji, eylem araştırması

Abstract:
This study aims to introduce pedagogical music therapy (PMT) techniques to special education teachers (SETs) through Collaborative Action Research, to help them experience the effects of PMT applications on the education and development of children with special needs, and to investigate SETs' professional development process. This qualitative research study is a Collaborative Action Research following the Interpretive Paradigm. The research process, findings, and results are presented through a case description model. Data collection instruments for this study were interview forms, evaluation forms, individualized education program development forms, reflection meeting forms, and teacher journals. Based on literature and expert reviews, a three-phase model was adopted. In the first phase, a hands-on Seminar on Pedagogical Music Therapy in Special Education (SPMTSE) was organized for SETs working in special education (SE), and the resulting data were used to determine the perspectives of SETs on the use of music therapy in SE. As a prototype for the six-week training (Phase II) and twelve-week action (Phase III) stages of the research, SPMTSE played a vital role in contacting the SETs who would volunteer to be a collaborator in the project. A group of teachers from SPMTSE participated in the second phase which was designed to investigate their states of musical perception, musical competence, and their uses of music-based practices in class. In the light of the data and teacher competences, the researcher developed the Training on Pedagogical Music Therapy in Special Education (TPMTSE) for collaborating teachers. The TPMTSE program on PMT in SE was implemented in eighteen hours spanning over six weeks. The first two weeks of TPMTSE program concentrated on the didactic training process; the last four weeks focused on the implementation, evaluation, analysis, and reflection on PMT techniques. The TPMTSE program was continuously revised throughout the process to address collaborating teachers' needs. At the end of TPMTSE, teachers' perspectives on the program, their state of professional development and design of the music-based individualized education programs (IEP) were examined. The third phase (action process) lasted twelve weeks and aimed to find out how the PMT outcomes of the TPMTSE contributed to the extent to which collaborating teachers developed music-based practices (MBP), also to explore teachers' implementation of these for students' education and development in areas other than music, and their achievements at the end of the process. During the action phase (Phase III) SETs were seen to observe the therapeutic effect of music in SE on pedagogical goals other than music, at a developmental level. The process showed that this research contributed significantly to the SETs' professional development and SETs could develop music-based IEPs for special education students, directed at developmental areas other than music; and it is possible for SETs to use PMT for pedagogical goals in SE. However, the inter-disciplinary and multi-disciplinary boundaries within which SETs might use the PMT elements that necessitate basic knowledge of music remain an implication for future studies.

Keywords: Music therapy, music therapy in special education, pedagogical music therapy, special education, pedagogy, action research