Kinetik mimarlık kapsamında dinamik origaminin incelenmesi
Examination of dynamic origami within the scope of kinetic architecture
Yazar: ÇETİN SÜALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NABİ VOLKAN GÜR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kinetik mimari; bir yapının zamanla değişen ihtiyaçlara hareket aracılığıyla cevap verebilmesi olarak kısaca tanımlanabilmektedir. Biçim değiştirmeye dayanan bu ihtiyaçlar yapıdan yapıya ve kurgulandıkları işlevlere göre değişiklik gösterebilmektedir. 21.yy ile birlikte sayıları önemli derecede artan kinetik mimarlık ürünlerinin daha detaylı incelenebilmesi, yapıların bir bağlam içinde daha bütüncül olarak algılanabilmesi ve daha önce konu ile ilgili çalışılmamış kısımların aydınlatılabilmesi için yazılmış bu tezde, kinetik mimarinin katlanma ile hareket eden ürünleri (dinamik origami) incelenmiştir. Karmaşık katlanma sistemleri gibi algılanan bu ürünlerin farklı perspektiflerden ele alınabilmesi için katlanma hareketi ve yapı kavramları gibi temel konular üzerine yoğunlaşılmıştır. Süreç açısından bir veya birden fazla seferde gerçekleşebilen katlanma; bir veya birden fazla etki (serbestlik derecesi / dof) ile konfigürasyonu belirlenen, yüzeylerde deformasyon (fiziksel bir etki) yaratabilen ve sistemlerin boyutlarını koordinat eksenlerine göre değiştirebilen bir hareket olarak düşünülmüştür. Dolayısıyla da katlanma hareketinin özellikleri parçalara ayrılıp fiziksel, kinematik ve süreç odaklı olarak incelenebilmiştir. Yapı kavramlarının bütünden parçaya doğru ele alınıp açıklanan hiyerarşik düzeyleri (yapı / yapı alt sistemi / yapı elemanı) de yoğunlaşılan diğer bir alan olmuştur. Mimari ürünlerdeki kinetik özellik gösteren parçaların yapısal kavram düzeyi açısından incelenmesi sayesinde de parçaların yapı içindeki hiyerarşik konumu net bir şekilde belirlenebilmiş ve diğer parçalar ile ilişkileri daha nitelikli bir biçimde yorumlanabilmiştir. Literatür taramasında karşılaşılan 47 adet mimari örnek tez kapsamında incelenmiştir. İncelenen örnekler öncelikle tek veya birden fazla parçadan oluşma durumlarına göre ikiye ayrılmıştır. Ardından kinetik yapı veya parçanın amacı olarak ifade edilebilen 'konfigürasyon değiştirme', 'kompakt duruma gelebilme' veya 'ikisi birden' olmak üzere de üç kısma daha ayrılmış ve örnekler ilgili alt başlıklarda aktarılmıştır. Katlanma konusu ve yapı kavramlarından elde edilen kriterler ile ürünler bir matris üzerinde toplanıp değerlendirilmiştir. Matriste işaretlemelerin dağılımları incelenip yorumlanmıştır. Uygulama yapılmamış boş kalan alanların olduğu gözlenmiş ve bu alanların ileri çalışmalar için potansiyel taşıdığı belirtilmiştir. Ayrıca matris üzerinden yapılan işaretlemelerde bazı kriterlerin korelasyona sahip olduğu da gözlenmiştir. Bu noktaların aydınlatılmasının da tasarım açısından faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu açılardan tez boyunca derlenen bilgilerin görsel hale getirilmesinin konuyu bütüncül olarak algılamaya katkı sağladığı da ifade edilebilmekte ve konu ile ilgili literatür ve uygulamaların zamanla daha da çoğalacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Kinetic architecture can be defined briefly as the ability of a building to respond to the changing needs over time through movement. The need for changing forms may vary depending on structures or construction purposes. This thesis, which has been written to examine comprehensively the kinetic architectural products, whose number has increased significantly with the 21st century, to get a holistic understanding of structures in a context and to illuminate the parts of the subject that have not been studied before, the products of kinetic architecture that move by folding (dynamic origami) are examined. In order to analyse these products, which are perceived as complex folding systems, from different perspectives, basic subjects such as folding movement and structural concepts have been focused on. In terms of process, folding can occur one or more times; it is conceived as a movement that is configured with one or more effects (degrees of freedom / dof), can create deformation (a physical effect) on surfaces and can change the dimensions of the systems according to the coordinate axes. Therefore, the properties of the folding movement can be divided into parts and examined in physical, kinematic and process-oriented analyses. The hierarchical levels of the building concepts are also discussed and explained. In this way, the kinetic pieces in architectural products can be examined in terms of structural concept levels. 47 architectural products encountered in the literature review are examined within the scope of the thesis. The products are collected on a matrix and evaluated with the criteria obtained from the folding subject and structural concepts. While evaluating the matrix, it is examined in terms of physical and kinematic aspects, process-oriented, structural concept level, the way the parts came together and the quantity of parts, the functions of the products and the date of construction. The distributions of the markings are interpreted in the matrix. It is observed that there are unimplemented blank areas and it is stated that these areas have the potential for further studies. In addition, it is noticed that some criteria have correlations in markings made on the matrix and illumination of these points will also be beneficial in terms of design. In these respects, it can be stated that visualizing the information collected throughout the thesis contributes to the comprehension of the subject as a whole, and it is thought that the literature will expand and the number of related applications will increase in the future of architecture.