Citronella (Cymbopogon winterianus) ve palmarosa (Cymbopogon martinii) uçucu yağlarının gökkuşağı alabalıkları (Oncorhynchus mykiss) üzerindeki anestezik etkinliğinin araştırılması
Investigation of anesthetic efficiency of citronella (Cymbopogon winterianus) and palmarosa (Cymbopogon martinii) essential oils on rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: İSMAİL HAKKI ÖZTUNA
Danışman: PROF. DR. SEÇİL METİN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Cymbopogon martinii = Cymbopogon martinii ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Histoloji = Histology

Özet:
Bu çalışmada gökkuşağı alabalığında (Oncorhynchus mykiss) citronella (Cymbopogon winterianus) ve palmarosa (Cymbopogon martinii) uçucu yağlarının anestezik ve histopatolojik etkileri araştırılmıştır. Denemede ortalama ağırlığı 50 gr olan balıklar kullanılmıştır. Anestezik etkinliğin belirlenmesi için her iki uçucu yağ farklı konsantrasyonlarda (25, 50, 75, 100 ve 200 mg/L) hazırlanmıştır. Her balık için anesteziye giriş ve çıkış süreleri ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Daha sonra anestezik olarak etkili konsantrasyondaki uçucu yağların balık dokuları üzerindeki histopatolojik etkileri incelenmiştir. Bu çalışma sonucunda geraniol, citronella (%57.84) ve palmarosa uçucu yağları (%82.23) için majör bileşen olarak tespit edilmiştir. Genel olarak, citronella ve palmarosa yağının konsantrasyonu arttıkça balıkların anestezi indüksiyon süresi azalmıştır. Bununla birlikte, anestezik konsantrasyonun arttışına bağlı olarak balıkların kendine gelme süreleri uzamıştır. Deneme sonucunda citronella ve palmarosa uçucu yağlarının 50 mg/L konsantrasyonu alabalıklar üzerinde en ideal anesteziyi sağlamıştır. Bu konsantrasyonda derin anesteziye giriş ve kendine gelme süreleri sırasıyla citronella uçucu yağı için 203.33 ve 123.67 sn, palmarosa yağı için 184.33 ve 61.67 sn olarak tespit edilmiştir. Histopatolojik bulgulara göre her iki uçucu yağın solungaç, deri ve karaciğer üzerinde herhangi bir patolojik etki yaratmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında citronella ve palmarosa yağlarının gökkuşağı alabalıkları için güvenli ve etkin bir doğal anestezik ajan olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
In the present study was investigated anesthetic and histopathological effects of citronella (Cymbopogon winterianus) and palmarosa (Cymbopogon martinii) essential oils in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Fish with a mean weight of 50 g were used in the experiment. Both essential oils were prepared at different concentrations (25, 50, 75, 100 and 200 mg L-1) to determine the anesthetic effect. Anesthesia induction and recovery times were evaluated for each fish. Then, the histopathological effects on fish tissues of essential oils at anesthetically effective concentration were examined. As a result of this study, major component was found as geraniol for citronella (57.84%) and palmarosa oil (82.23%). In generally, anesthesia induction time of fish decreased with increasing of the concentration of the citronella and palmarosa oil. However, recovery time increased with increasing of the concentration of this anesthetics. The lowest effective doses of citronella and palmarosa were 50 mg L-1 for deep anesthesia (Stage 4) in fish. At these dose, anesthesia induction and recovery times were 203.33 and 123.67 s for citronella essential oil, 184.33 and 61.67s for palmarosa essential oil, respectively. No histopathological findings in gill, skin and liver tissues were observed in anesthetized fish. In the light of these findings, it was determined that citronella and palmarosa oils can be used as safely effective natural anesthetic for rainbow trout.