Solid ve hematolojik neoplazilerde doğal öldürücü (NK) hücre aktivitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of natural killer cell activity in solid and hematologic neoplasms
Yazar: MELİSE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BURHAN TURGUT
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tümör Biyolojisi ve İmmünolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Antikorlar-monoklonal = Antibodies-monoclonal ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İmmünofenotip tayini = Immunophenotyping

Özet:
Son yıllarda yapılan çalışmalarda immünoterapik ajanların güncel kanser tedavilerinde kullanımları umut verici bir yöntem olmuştur. İmmün sistem kansere karşı etkinliğini bir bütün olarak gösterse de kanser hücrelerinin değişik mekanizmalarla yok edilmesinde, bazı immün sistem hücreleri ön plana çıkmaktadır. Bu hücrelerden biri olan doğal öldürücü (NK) hücreler virüs ile enfekte olmuş hücreleri ve tümör hücrelerini direkt olarak öldürebilme yeteneğine sahiptir. Kanser hastalarında yapılan çalışmalarda NK hücrelerinin fonksiyonlarında değişimlerin olabileceğini göstermiştir. NK hücrelerinin fonksiyonlarındaki bu değişimler bu hücrelerinin değişik kanser tiplerinin prognozunda ve tedavi yanıtlarında önemli olduğunu düşündürmektedir. Bu bilgilerden yola çıkarak çalışmamızda NK hücre aktivitesinin kanser tipleri ve evresi ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda; akciğer kanseri, meme kanseri, hematolojik neoplazmlı hastalar (multiple myelom) ve sağlıklı gönüllüler olmak üzere üç hasta bir kontrol grubu oluşturuldu. Hastalardan ve sağlıklı deneklerden ortalama 5 ml kan heparinli tüplere alındı. Alınan kan örneklerinde immünfeneotipleme ve NK hücre aktivitesi ölçümü yapıldı. İmmünfenotiplemede CD3-FITC, CD16-PE CD56-PC5 ve CD45-KO'dan oluşan monoklonal antikorlar kullanıldı. NK aktivitesi ölçümü için alınan kan örneklerinden ficoll-hypaque yöntemi ile periferik kan mononükleer hücreler (PBMC) elde edildi. İki ayrı yöntemle NK hücre aktivitesi ölçüldü. Birinci yöntemde NK hücrelerini K562 lösemi hücrelerini öldürme yüzdesi (Dio-PI yöntemi), ikinci yöntemde uyarılan NK hücrelerinin üzerindeki CD107a ekspresyonu ölçüldü. 
Çalışmamızda kanser türleri arasında ve kanser türleri ile sağlıklı kontroller arasında NK hücre yüzdesi ve iki ayrı yöntem ile bakılan NK hücre aktivitesi acısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Ancak özellikle CD107a ekspresyonu ile değerlendirilen NK hücre aktivitesi akciğer kanserli hastalarda oldukça yüksek tespit edildi. NK hücre yüzdesi multiple myelomlu hastalarda diğer gruplara göre yüksek olmasına rağmen diğer iki kanser grubuna göre aktiviteleri daha düşük saptandı. Gruplara arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaması gruplardaki denek sayısının azlığı ve dağılımın heterojen oluşu ile ilişkili olduğu düşünüldü.

Abstract:
In recent years, the use of immunotherapeutic agents in current cancer therapies has been a promising method. Although the immune system shows its effectiveness against cancer as a whole, some immune system cells come to the forefront in the destruction of cancer cells by different mechanisms. Natural killer (NK) cells, one of these cells, have the ability to directly kill virus infected cells and tumor cells.
It has been shown that changes in the functions of NK cells may be observed in cancer patients. These changes in the functions of NK cells suggest that these cells are important in the prognosis and treatment responses of different types of cancer. In this study, we aimed to investigate the relationship between NK cell activity and cancer types and stage.
In our study; Three patients (lung cancer, breast cancer, hematological neoplasm) and healthy volunteers were included in the study. An average of 5 ml blood and heparin tubes were obtained from patients and healthy subjects. Immunophenotyping and NK cell activity were measured in blood samples. In immunophenotyping, monoclonal antibodies composed of CD3-FITC, CD16-PE CD56-PC5 and CD45-KO were used. Peripheral blood mononuclear cells (PBMC) were obtained from the blood samples taken for measurement of NK activity by the ficoll-hypaque method. NK cell activity was measured by two separate methods. The first method involves the killing of NK cells K562 leukemia cells (Dio-PI method), n the second method, expression of CD107a on the stimulated NK cells was measured.
In our study, no statistically significant difference was found between the types of cancer and the types of cancer and NK cell activity by using two different methods. However, NK cell activity, which was evaluated by CD107a expression, was found to be quite high in lung cancer patients. NK cell activity was significantly higher in lung cancer patients. NK cell percentage was higher in patients with multiple myeloma than in the other groups, but the activities were lower than those in the other two cancer groups. There were no statistically significant differences between the groups and it was thought that the number of subjects in the groups was low and the distribution was heterogeneous. The results of our study need to be confirmed by working with larger and homogenous patient and control groups.
Key Words: Cancer, Natural Killer Cell, CD107a, K562