II. Abdülhamid Döneminde İstanbul'da yapılan hastaneler
Hospitals in Istanbul during Abdülhamid II Period
Yazar: HİLAL ERŞAN
Danışman: PROF. DR. MÜŞFİKA GÜL AKDENİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hastane binaları = Hospital buildings ; Hastaneler = Hospitals

Özet:
Osmanlı Devleti'nin batılılaşma sürecinin son dönemine rastlayan II. Abdülhamid dönemi, sağlık alanında yapılan geçmiş reformlarla kıyaslanamayacak kadar önemli adımların atıldığı dönem olarak öne çıkmaktadır. Batılılaşma sürecindeki sağlık reformlarının II. Abdülhamid dönemindeki en önemli özelliği, salgın hastalıklar ve savaşlar nedeniyle büyük kayıplar veren Osmanlı Devleti'nin çözüm arayışına girmesi ve batıdaki gelişmelerin aynı anda hatta bazen daha önce İstanbul'da uygulanmasıdır. Başta hastane planlamasında Avrupa'da geliştirilen pavyon sisteminin uygulanması olmak üzere, dönemin ileri teknolojisini kullanan bir sağlık sistemi bu dönemde gerçekleşmiştir.
 
"II. Abdülhamid döneminde İstanbul'da Yapılan Hastaneler" başlıklı tez çalışması beş ana başlıkta incelenerek hazırlanmıştır. Birinci bölümde tez çalışmasının amacı, kapsamı ve yöntemine ilişkin bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde sağlık yapılarının tarihsel gelişimi incelenmiş, Avrupa'da ortaya çıkışı ve mimari karşılığına değinilmiştir. İkinci bölümde ayrıca Türkler özelinde tıp ve hastane kavramı farklı dönemlerde ele alınıp, Osmanlı Devleti'nin batılılaşma süreci de dâhil edilerek darüşşifa kavramından hastane kavramına geçiş, mimari örnekler üzerinden incelenmiştir.
II. Abdülhamid dönemine ayrılan üçüncü bölümde, dönemin sosyal koşulları, siyasi ve politik gündemi, olaylar ile Sultan'ın bu dönemdeki sağlık politikaları incelenmiştir. 
Dördüncü bölümde teze konu olan hastanelerin özellikleri ve sınıflandırılmasına dair bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ayrıca, II. Abdülhamid döneminde İstanbul'da yapılan hastaneler toplu olarak incelenmiştir. Bu çalışmadan yola çıkılarak hastanelerin günümüzdeki mevcut durumları araştırılmış, sadece tahrir defterlerinde adı geçen bazı hastanelerin ise yerlerinin tespitleri yapılmaya çalışılmıştır. Hastaneler farklı başlıklar altında incelenmiş ve özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Söz konusu çalışmada Sultan II. Abdülhamid'in iradesiyle yaptırılan hastanelere yer verilmiştir. Ayrıca hastane yapılması için bağışladığı arazilerdeki hastaneler ile II. Abdülhamid tarafından eski binaları yıkılıp yeniden yaptırılan hastaneler de dönemin mimari ve sağlık politikalarını yansıttığından teze alınmıştır. 
Beşinci bölümde ise tez kapsamında incelenen hastaneler araştırmalardan ve tespitlerden yararlanılarak işlev ve üslup bakımından değerlendirilmiş, İstanbul'daki özgün konumlarını koruyup korumadıkları ortaya konulmuştur.

Abstract:
In the last period of the westernization period of the Ottoman State, the period of Abdulhamid stands out as the period when important steps have been taken in comparison with past reforms in the field of health. Health reforms in the westernization period II. The most important feature of the Abdülhamid period was that the Ottoman Empire, which suffered great losses due to epidemic diseases and wars, was seeking solutions and that the developments in the west were applied at the same time and sometimes even in Istanbul. In this period, a health system using advanced technology of the period was implemented, especially in the planning of the pavilion system developed in Europe in hospital planning.
The thesis titled "Hospitals in Istanbul during Abdülhamid period" was prepared by examining in five main titles. In the first part, the aim, scope and method of thesis work are given. In the second part, the historical development of health care structures is examined, and the emergence and the architectural feud in Europe are touched upon. In the second chapter, also the concept of medicine and hospital in Turks is discussed in different periods, and the transition from the concept of the hospital to the concept of hospitalization by including the westernization process of the Ottoman State has been examined through architectural examples.
In the third chapter, which was divided into Abdülhamid period, social conditions, political and political agenda of the period, events and the health politics of the Sultan during this period were examined. In the fourth chapter, information about the characteristics and classification of the hospitals subject to the thesis are given.
In the fourth chapter, which constitutes the subject of the thesis, the hospitals built in Istanbul during the period of Abdülhamid were examined collectively. By going out of this study, present conditions of hospitals were researched and only some of the hospitals mentioned in the tahrir books were tried to detect their places. Hospitals were examined under different headings and classified according to their characteristics. In this study Sultan Abdulhamid's request was made to hospitals. In addition, hospitals donated for the construction of hospitals and II. The hospitals, which were rebuilt by Abdülhamid II in the old buildings, were also examined because they reflected the architectural and health policies of the time.
In the fifth chapter, examined hospitals were evaluated in terms of function and style by using the researches and determinations and it was revealed that they protect and preserve their original positions in Istanbul.