Ayvacık mezar taşları
Grave stones of Ayvacik
Yazar: EMEL BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ACIOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mezar taşları = Tambstones ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Süslemeler = Ornamentations ; Çanakkale-Ayvacık = Çanakkale-Ayvacık

Özet:
Çanakkale İli Ayvacık İlçesi merkez ve köylerinde yer alan Osmanlı dönemi mezar taşları tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Araştırmamız, bölgenin tarihi ve kültürüne ışık tutan arkeolojik ve sanatsal unsurlar kadar değerli olan bu mezar taşları üzerinde yapılan ayrıntılı ve bilimsel bir çalışmanın bulunmamasından dolayı önemlidir. 
Tez kapsamında Ayvacık'a bağlı 64 köy mezarlığı ve Ayvacık merkez mezarlığı dahil olmak üzere toplam 65 mezarlık araştırılmıştır; yalnızca 35 mezarlık, 1 kale haziresi, 2 bağımsız hazire ve 9 cami haziresinde araştırma konumuzu oluşturan mezar taşlarına rastlanmıştır. Bölgeye baktığımızda mezar taşı dağılımının denize kıyısı olan köylerde yoğunlaştığını dağ köylerinde mezar taşı sayısının azaldığını söylemek mümkündür.
Ayvacık merkez ve köylerinde incelenen toplam mezar başucu taşı 533 adettir. Bu çalışma kapsamında mezarın, baş ve ayak taşları incelenmiştir. Mezar taşları yoğun olarak 18. ve 19. yy da yaşamış şahsiyetlerin hayatları, meslekleri gibi konularda önemli bilgiler vermektedir. Bunlardan 204 adet mezar taşı kadınlara, 326 adet mezar taşı erkeklere aittir. Tanımlanamayan mezar taşı sayısı 3'dür. Ele alınan mezar taşı örneklerinde mermer malzeme ve taş bloklar kullanılmıştır. 
İncelediğimiz mezar taşı türleri: Şahideli, Pehleli ve sembolik lahitli mezar taşları olarak üç gruba ayrılmıştır. Mezar taşları tepelik formları, başlık biçimleri, malzeme, ölçü, konum, cinsiyet, kitabe, yazı ve süsleme özelliklerine göre incelenmiş; bu bilgilere katalog bölümünde yer verilmiştir.

Abstract:
The subject of our thesis is the Ottoman period tombstones in the center and villages of Ayvacık district of Çanakkale. Our research is important due to the lack of a detailed and scientific study on these tombstones which are valuable as archaeological and artistic elements that shed light on the history and culture of the region.
Within the scope of the thesis, a total of 65 cemeteries were investigated, including 64 village cemeteries and Ayvacık central cemetery under Ayvacık; only 35 graveyards, 1 fortress burial, 2 independent burials and 9 mosque burials found gravestones forming our research topic. When we look at the region, it is possible to say that the distribution of tombstones is concentrated in villages with seaside and the number of tombstones in mountain villages is decreasing.
The total headstone of the graves examined in Ayvacık centers and villages is 533. In this study, head and foot stones of the grave were examined. The grave stones provide important information on subjects such as the lives and professions of individuals who lived in the 18th and 19th centuries. Among the tombstones examined in the center and villages of Ayvacık, the number of tombstones belonging to women is 204, the number of tombstones belonging to men is 326 and the number of unidentified tombstones is 3. Marble materials and stone blocks were used in the gravestone samples.
The types of tombstones that we studied are divided into three groups: Şahideli, Pehleli and symbolic sarcophagi. The gravestones were examined according to their hilly forms, title forms, material, size, position, gender, inscription, writing and ornament features; this information is given in the catalog section.