Türk edebiyatında dertli olgusu âşık dertli ve eserleri (inceleme-metin)
Dertli phenomenon in Turkish literature âşik dertli and his poems (text- analysis)
Yazar: RECEP TEK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL GÖRKEM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Aşık Dertli = Lover Dertli ; Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Bu çalışmanın konusunu XIX. yüzyıl Âşık Edebiyatı'nın önemli temsilcilerinden olan Âşık Dertli oluşturmaktadır. Çalışmada, Dertli'nin âşıklık geleneği içerisindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuş, şiir metinlerinin tespiti ve bu metinlerin edebî ve estetik açıdan incelemesi yapılmıştır. Yapılan bu çalışmada Dertli bir fert olarak değil de bir olgu olarak kabul edilip değerlendirilmiştir.Bu çalışma, ön söz, giriş, sonuç, kaynakça ve ekler dışında dört ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde, âşık tarzı şiir geleneğinin oluşumu ve gelişimi hakkında bilgi verilmiş, XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin sosyal ve siyasî durumu genel olarak değerlendirilmiş, araştırmada izlenen yol ve yöntem kısaca açıklanmıştır. Birinci bölümde, Dertli ve Dertli olgusunun doğup gelişmesinde etkili olan hususlar ele alınıp incelenmiştir. İkinci bölümde, Dertli'nin şiirleri, Lucien Goldmann'ın ?Oluşumsal-Yapısalcı Eleştiri Yöntemi?ne göre ele alınıp değerlendirilmiştir. Çalışmanın en hacimli kısmını oluşturan üçüncü bölümde ise, Dertli'ye ait çeşitlenmeleriyle birlikte 197 şiir metnine yer verilmiştir. Bu şiirlerden 43'ü Dertli hakkında daha önce yayınlanmış kitaplarda bulunmamaktadır. Çeşitlenmeler dâhil edilmediğinde ise bu sayı 30'a düşmektedir. Dördüncü bölümde, çalışma süresince incelenen yazılı ve basılı kaynaklar, cönk, mecmua ve divanlar hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde yapılan bu çalışma ile ulaşılan sonuçlar belirtilmiş, kaynakçada yararlanılan kaynaklar sıralanmış, ekler kısmında ise Dertli ile ilgili anlatılara, önemli bilgi ve belgelere, fotoğraflara yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti, Âşık Edebiyatı, Âşık, Âşık Dertli, Oluşumsal Yapısalcı Eleştiri Yöntemi

Abstract:
Âşık Dertli who is an important represantative of Minstrel Literature in 19. century is the subject of this study. In the study, place and significance of Dertli in âşık tradition is stated, examination of the verses of poem and examination of these verses is done literally and aesthetically. In this study, Dertli is accepted and evaluated not as an induvidual but as a phenomenon.This study consists of four main parts except prolog, introduction, conclusion, bibliography and appendix. In the prolog part of the study, information about the formation and development of minstrel style tradition is given, social and political situation of Ottoman Empire in 19. century is assesed generally, way and method used in investigation is explained in short sentences. In first part, subjects which have an influence on birth and improvement of Dertli and Dertli Phenomenon is handled and examined. In second part, poems of Dertli are studied and evaluated according to Lucien Goldmann?s ?Formative Structuralist Criticisizm Method?. In the third part which the most contented part besides variations of Dertli, 197 verses of poetry takes place. 43 of these poetry don?t take place in books about Dertli published before. When variations are excluded, this number decreases to 30. In fourth part, there are information about written and published resources, cönk, mecmua and divan (manuscripts) which were studied during the process of assignment. In the conclusion, information about the results which this study supplied is given, in the bibliography, helping resources are listed, in appendix, stories concerning Dertli, important information and documents, photographs are found.Key Words: In 19. Century Ottoman Empire, Minstrel Literature, Minstrel, Âşık Dertli, Formative Structuralist Criticisizm Method