Sağlık çalışanlarının duygusal emek davranışı ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki ve benlik saygısının düzenleyici rolü: Şanlıurfa ilinde bir uygulama
The relationship between emotional labor behavior and burnout levels of healthcare workers and the moderating role of self-esteem: An application in Şanlıurfa province
Yazar: CİHAN BİLEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ ÇELEBİ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışmada çalışanların duygusal emek davranışlarının (yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve doğal duygular), tükenmişliğe etkisi ve benlik saygısının bu süreçteki rolü araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini Şanlıurfa'da bir kamu hastanesinde çalışan 272 sağlık personeli oluşturmaktadır. Çalışma nicel yöntem tercih edilerek veriler anket yoluyla toplanmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler için korelasyon analizi yapılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel rol yapma ile tükenmişlik arasında anlamlı pozitif, doğal duygular ile ise negatif anlamlı ilişki bulunmuştur. Yüzeysel rol yapma ile benlik saygısı arasında pozitif, doğal duygularla benlik saygısı arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Benlik saygısı ve tükenmişlik arasında negatif anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırma hipotezlerinin testi için hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Regresyon analizi sonucunda duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel rol yapma ile doğal duyguların tükenmişliği etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Derinden rol yapmanın tükenmişliği etkilemediği görülmüştür. Yüzeysel rol yapma ile doğal duyguların tükenmişliği etkilemesinde benlik saygısının düzenleyicilik rolü araştırılmıştır. Düşük, orta ve yüksek benlik saygısının düzenleyici rolünü tespit etmek amacıyla Hayes process makro eklentisi (Model 1) kullanılmıştır. Yüzeysel rol yapma ile düzenleyici değişken olan yüksek, orta ve düşük benlik saygısının çarpılmasıyla elde edilen etkileşimsel terimlerin anlamlı çıkması bu değişkenlerin tükenmişlik üzerinde etkileşimsel etkisinin olduğunu göstermektedir. Bu sonuç yüzeysel rol yapmanın tükenmişliği etkilemesinde benlik saygısının farklı düzeylerinin düzenleyici rolünün bulunduğunu göstermektedir. Doğal duygular ile düzenleyici değişken olan yüksek, orta ve düşük benlik saygısının çarpılmasıyla elde edilen etkileşimsel terimlerin anlamlı çıkmaması bu değişkenlerin tükenmişlik üzerinde etkileşimsel etkisinin çıkmadığı dolayısıyla düzenleyicilik rolününde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmada sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin yaşa ve unvana göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular Kaynakların Korunması Teorisi ve mevcut literatür kapsamına tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of employees' emotional labor behaviors (surface acting, deep acting and natural emotions) on burnout and the role of self-esteem in this process were investigated. The sample of the study consists of 272 healthcare personnel working in a public hospital in Şanlıurfa.  The study preferred the quantitative method and collected data through a survey.  Correlation analysis was performed for the relationships between research variables.  As a result of the correlation analysis, a significant positive relationship was found between superficial acting and burnout, which are among the emotional labor sub-dimensions, and a negative significant relationship was found with natural emotions.  A positive relationship was found between surface acting and self-esteem, and a negative significant relationship was found between natural emotions and self-esteem.  A negative significant relationship was found between self-esteem and burnout.  Hierarchical regression analysis was conducted to test the research hypotheses.  As a result of the regression analysis, it was found that superficial acting and natural emotions, which are sub-dimensions of emotional labor, affect burnout.  It has been shown that deep acting does not affect burnout.  The moderating role of self-esteem in the effect of surface acting and natural emotions on burnout has been investigated.  The Hayes process macro plugin (Model 1) was used to determine the moderating role of low, medium and high self-esteem.  The interactional terms obtained by multiplying surface acting and the moderator variable high, medium and low self-esteem are significant, indicating that these variables have an interactional effect on burnout.  This result shows that different levels of self-esteem have a regulatory role in the effect of surface acting on burnout.  Since the interaction terms obtained by multiplying natural emotions and the moderator variable high, medium and low self-esteem were not found to be significant, it was concluded that these variables did not have an interaction effect on burnout and therefore did not have a regulatory role.  In addition, the study found that the burnout levels of healthcare professionals differ according to age and title.  The findings were discussed within the context of Resource Conservation Theory and existing literatüre.