Sinop 2015 yılı İncedayı mahallesi kazılarında ele geçen Roma Dönemi definesi
Roman Period Hoard uncovered in the excavations at the Incedayı District of Sinop 2015
Yazar: AYHAN GİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT KAPLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Define = Treasure ; Roma Dönemi = Roman Period ; Sikke = Coin ; Sinop = Sinop

Özet:
Antik Çağda Paphlagonia olarak adlandırılan bölge sınırları içerisinde yer alan Sinope, yaklaşık 41.2 - 43.5 paralelleri ve 34.5 - 35.3 meridyenleri arasında bulunmakta ve etrafını Samsun, Çorum, Kastamonu ve Karadeniz çevrelemektedir. Anadolunun en kuzeyinde bir yarımada üzerinde yer alan kent, Karadenizde en erken kurulan ve sikke darp eden kentlerden biridir.  Sinope, önemli bir ticaret ve kültür merkezi olması özelliğini tarih boyunca sürdürmüştür.
Çalışmada Sinop 2015 yılı İncedayı mahallesi kazılarında ele geçen Roma Dönemi Definesi incelenmiştir. Definedeki 162 bronz sikke temizlenmiş, sadece 135 sikke okunabilmiştir. Geriye kalan 27 sikke ise aşırı korozyon nedeniyle çalışmaya dahil edilmemiştir. Definedeki sikkelerin toplam 12 imparatorun saltanat yıllarını kapsadıkları belirlenmiş ve define sikkeleri 17 farklı imparator adına basılmıştır. Definedeki imparator, imparatoriçe ve imparatorların caesarlık dönemlerine ait olan sikkelerin dağılımına bakıldığında en fazla III. Gordianus'a ait sikke görülmektedir. Sikkeler imparatorlarına göre kronolojik olarak sıralanmıştır. Tanımlanan sikkelerin darphaneleri ve darp yılları belirlenmiştir. Definedeki sikkelerin tamamına yakını (134) definenin ele geçtiği Sinope, sadece 1 sikke Trapezus darplıdır. Definedeki en erken sikke (MS 159) ile en geç sikkeyi (MS 260) göz önünde bulundurursak aynı dönemde bu sikkelerin piyasada olduğu, hepsinin kullanımının devam ettiği için sikkelerin sirkülasyonu açısından önemlidir. Erken tarihli sikkeler 100 yıl gibi bir süre boyunca değerlerini koruyup kullanımda kalmışlardır. Gallienus zamanında darp edildikten hemen sonra dolaşımdan çekilen sikke olma özelliği gösteren definenin oluşturulma şekli, dolaşımdaki sikkelerin tasarruf amaçlı değil, acil durum nedeniyle toplanmış olduklarını gösterir. 
Sonuç olarak define içerisindeki en geç tarihli sikkeden yola çıkılarak definenin gömü tarihi belirlenmiştir. Definenin, MS 3.yy ortalarında gerçekleşen Goth istilasından Sinope'nin de etkilendiğini gösteren ilk arkeolojik veriler olabileceği söylenebilir. Böyle bir istilanın definenin gömü tarihine bakıldığında; MS 260 tarihinde veya hemen sonrasında gerçekleştiği söylenebilir.

Abstract:
Sinope, which is located within the boundaries of the region called Paphlagonia in antiquity, is located between the parallels of 41.2 - 43.5 and the meridian of 34.5 - 35.3 and surrounds Samsun, Çorum, Kastamonu and Karadeniz. Located on a peninsula in the northernmost part of Anatolia, the city is one of the earliest established and smashed coins in the Black Sea. Sinope has been an important trade and cultural center throughout history.
In study, Roman Period Hoard uncovered during the excavations of Incedayı quarter of Sinop 2015 was examined. 162 bronze coins in the Hoard were cleaned, only 135 coins were read. The remaining 27 coins were not included in study due to excessive corrosion. The coins in the Hoard were determined to cover the reigns of 12 emperors and   the Hoard coins were printed on behalf of 17 different emperors. When we look at the distribution of the coins belonging to the emperor, empress, and emperors, which belong to the periods of civilization, the highest number of III. Gordianus coins are seen. The coins are sorted chronologically according to their emperors. The mints and mints of the defined coins were determined. Nearly all of the coins in the defeat (134) Sinope, where the Hoard was found, is only 1 coin Trapezus. Considering the earliest coin (159 AD) with the earliest coin (260 AD) in the hoard, these coins are on the market in the same period and it is important for the circulation of coins because all of them are still in use. Early coins remained in use for 100 years. Gallienus shows that the coin that has the feature of being a coin withdrawn from the circulation immediately after being assaulted in time has been collected due to emergency rather than savings.
As a result, the burial date of the Hoard was determined based on the latest coin in the Hoard. It can be said that the hoard may be the first archaeological data showing that Sinope was affected by Goth invasion in the mid 3rd century AD. Looking at the burial history of such an invasion; It can be said that it happened on or after 260 AD.