Diyabetli hastaların diyabetik komplikasyon durumlarının değerlendirilmesi ve hastalıkları hakkında bilinç düzeyleri /
Yazar: MAHMUT ONUR ATLI
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Bilinç = Consciousness ; Demografi = Demography ; Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Giriş: Günümüzde sıklığı giderek artan Tip 2 Diabetes Mellitus (DM)  pandemik bir hastalık haline gelmiştir. Diyabet ve diyabetin neden olduğu komplikasyonlar, hastanın hayat kalitesini ileri derecede etkilemesinin yanında ülkelerin ekonomisine de ciddi yük getirmektedir.  Bu çalışmada hastaların diyabet komplikasyoları hakkında bilgi düzeyini ölçmeyi ve çeşitli demografik özelliklerle ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, gözlemsel tanımlayıcı olarak yapılan çalışmamıza SBÜ Haseki SUAM Bağcılar Eğitim ASM'mize kayıtlı 407 diyabet hastası arasından Ekim 2018 –Şubat  2019 tarihleri arasında merkezimize başvuran 201 diyabet hastası dâhil edilmiştir. Tarafımızdan hazırlanan anket formu yüz yüze görüşülerek dolduruldu. Kişilerin sosyodemografik özellikleri, diyabetik komplikasyonlar hakkında bilinç düzeylerini ölçen  anket uygulanmıştır. Veriler SPSS 15.0 programında tanımlayıcı istatistiksel metotlar ile Mann Whitney U testi ve Ki Kare testleriyle analiz edildi.  İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalamaları 53,3±9,8 yıl (min: 30, maks: 82) olarak hesaplandı. Diyabetli hastaların %53.7'si kadın, % 46.3'ü erkekti. Öğrenim düzeylerinde komplikasyonların tümü hakkında bilgi düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (hepsi için p<0,001). Öğrenim düzeyi yüksek olanların komplikasyonları diyabet hastalığına yakalanmadan  önce bilme oranları yüksekti. Diyabet süresi 5 yıldan az olan grup ile  diyabet süresi  5-10 yıl olan grubun diyabetik komplikasyonları hastalıklarından  önce bilme oranları yüksekti. Diyabetli hastaların hastanedeki poliklinik  takip sıklığı azaldıkça diyabetik komplikasyonlar hakkındaki bilgi düzeyi azalıyor. Tüm komplikasyonları öğrenmenin hastalık takip sıklığına ve tedavi uyumuna etkisi değerlendirme puanları ailenin ortalama aylık geliri ile pozitif yöndedir. Diyabetin retinopati, nefropati, nöropati, serebrovasküler hastalıklar, cinsel bozukluk üzerine etkisini öğrenmenin hastalık takip sıklığına ve tedavi uyumuna etkisi değerlendirme puanı yaş ile negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı. Tüm diyabetli hastalarda en sık görülen komplikasyanlar; diyabetik nöropati(%34.8), retinopati(%22,4) ve kardiyovasküler hastalıklar(%21,9) olup en az görülen komplikasyon serebrovasküler hastalıklardı (%4.0). Diyabet süresinin 10 yıldan uzun olan ve 65 yaş üstü grupta bu komplikasyonların görülme sıklığı artıyordu.
Sonuç: Hastaların diyabetik komplikasyonlar hakkında bilinç düzeyi düşük olup hastalık takip sıklığı ve tedavi uyumu yetersizdir. Bu sebeple diyabet ve komplikasyonlaru  hakkında toplumsal farkındalığın ve eğitimin artırılması gerekmektedir. Özellikle öğrenim durumu düşük hastalar, gelir düzeyi düşük hastalar, diyabet süresi 10 yıl üzerinde hastalar ve 65 yaş üstü hasta gruplarının diyabet ve komplikasyon durumları hakkında bilinçlendirilmesi en önemli adımdır.

Anahtar Kelimeler: diyabetik komplikasyonlar , tedavi uyumu, bilinç düzeyi

Abstract:
Introduction: Nowadays, the prevalence of Type 2 Diabetes Mellitus (DM) has become a pandemic disease. Diabetes and diabetic complications are not only highly affecting the quality of life of the patient, but also bring a serious burden on the economy of countries. In this study; The aim of this study was to evaluate the level of knowledge about diabetes mellitus and to investigate the relationship between the demographic characteristics of the patients.
Material and Method: In our study, which was conducted as a single center, observational descriptor, 201 diabetes mellitus patient who was admitted to our center between October 2018 and February 2019 was included among 407 diabetes patients enrolled in our SBU Haseki SUAM Bağcılar Education ASM. The questionnaire prepared by us was completed by face to face interviews. The questionnaire was used to measure the level of awareness about the sociodemographic characteristics and diabetic complications of the patients. Data were analyzed with descriptive statistical methods and Mann Whitney U test and Chi-Square tests in SPSS 15.0 program. The statistical significance level alpha was accepted as p<0,05.
Results: The average age of the patients  participating in the study was 53.3 ± 9.8 (min: 30, max: 82). 53.7% of the patients with diabetes were female and 46.3% were male. There was a statistically significant difference in the level of knowledge about all of the complications according to their level of education (p <0.001 for all). Patients with a high level of learning had higher rates of knowledge before they were diagnosed with diabetes. The group with diabetes duration of less than 5 years and the group with diabetes duration of 5-10 years had higher rates of knowledge before the diabetic complications. As the frequency of outpatient follow-up in the hospital decreases, the level of knowledge about diabetic complications decreases. The evaluation scores of all the complications of the disease follow-up frequency and treatment compliance are positive with the average monthly income of the family. The effect of diabetes on retinopathy, nephropathy, neuropathy, cerebrovascular diseases, sexual disorder, and the effect of disease on the frequency of treatment follow-up was found to be significantly correlated with the age of the patients. The most common complications in all patients with diabetes are; Diabetic neuropathy (34.8%), retinopathy (22.4%) and cardiovascular diseases (21.9%). The least observed complication was cerebrovascular diseases (4.0%). The incidence of these complications was increased in the group over 65 years of age and diabetes duration is longer than 10 years.
Conclusion: Patients have low level of awareness about diabetic complications, and disease compliance and treatment compliance are insufficient. For this reason, social awareness and education should be increased about diabetes and its complications. Especially, patients with low education level, low income level, diabetes over 10 years and patients over the age of 65 are aware of diabetes and complications

Keywords: diabetic complications, medication adherence, awareness level