Görsel işaretlerin bazı atıştırmalık ve diyet ürünlerin şeker içeriği algısına etkisi
The effect of visual cues on the perception of sugar content ofsome snacks and diet products
Yazar: EZGİ NUR ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ASLI AKYOL MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Sağlık üzerinde olumsuz etkileri olan besin ögelerinin etiketleri ile birlikte görsel içeriklerinin de tüketicilere sunulmasının tüketicileri daha sağlıklı tercihlere yönlendirebileceği gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı, marketlerde satılan yaygın olarak tüketilen standart ve diyet atıştırmalıkların içerdiği ilave şeker miktarı algısının mevcut enerji ve besin ögeleri tablosunun kullanımına ek olarak görsel bir yardımcı eklendiğinde nasıl değiştiğini incelemektir. Araştırmaya Nisan 2022– Haziran 2023 tarihleri arasında İzmir ilinde yaşayan 18-35 yaş aralığındaki 162 (n, Grup 1:81, Grup 2:81) gönüllü birey dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan Grup 1'deki bireylerin (n=81) %50,6'sı kadın, %49,4'ü erkek; Grup 2'deki bireylerin (n=81) %54,3'ü kadın, %45,7'si ise erkektir. Grup 1'de yer alan bireylere önce 5 standart ve 5 diyet atıştırmalığı sırayla tek başına gösterilmiş ve besin etiketinde bulunan şeker miktarına göre ilgili ürünün kaç küp şeker ve kaç çay kaşığı şeker içerdiğini tahmin etmeleri istenmiştir. Bir hafta sonra  aynı prosedür ürünlerin içerdiği şeker miktarı görsel olarak bir test tüpü içerisinde gösterilerek tekrarlanmıştır. Grup 2'deki bireylere ise önce ürünler ile birlikte içerdikleri şeker miktarı görsel olarak bir test tüpü içerisinde gösterilmiş, bir hafta sonra ise tek başına gösterilerek ilgili ürünün kaç küp şeker ve kaç çay kaşığı şeker içerdiğini tahmin etmeleri istenmiştir. Çalışmanın sonucunda süreçlerden bağımsız olarak atıştırmalıkların içerdiği ilave şeker miktarını görsel olarak gören bireyler hem küp şeker hem de çay kaşığı şeker miktarını  daha yüksek miktarlarda  tahmin etmişlerdir (p<0,05). Ayrıca, diyet ürünleri kategorisinde bulunan çilekli kefir (9. ürün) en yüksek miktarda şeker içeren ürün olmasına rağmen katılımcıların ortalama olarak %56,8'nin bu ürünü en sağlıklı ürün olarak değerlendirdiği belirlenmiştir. Besin etiketlerinde, özellikle şeker gibi sağlık üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilinen besin ögelerinin içeriklerinin görsel işaretler kullanılarak tüketime sunulması tüketicileri daha sağlıklı besin seçimine yönlendirebilir.

Abstract:
It has been shown that presenting visual contents along with labels of nutritional elements that have negative effects on health to consumers can direct consumers to healthier choices. The purpose of this study is to examine how the perception of the amount of added sugar contained in commonly consumed standard and diet snacks sold in grocery stores changes when a visual aid is added in addition to the use of the existing energy and nutrients table. 162 (n, Group 1:81, Group 2:81) volunteer individuals aged 18-35 living in Izmir between April 2022 and June 2023 were included in the study. Of the individuals in Group 1 (n=81) participating in the study, 50.6% were women and 49.4% were men; 54.3% of the individuals in Group 2 (n=81) are women and 45.7% are men. Individuals in Group 1 were first shown 5 standard and 5 diet snacks individually, one by one, and were asked to guess how many cubes of sugar and how many teaspoons of sugar the relevant product contained, based on the amount of sugar on the nutrition label. One week later, the same procedure was repeated by visually displaying the amount of sugar contained in the products in a test tube. Individuals in Group 2 were first visually shown the products and the amount of sugar they contained in a test tube, and after a week, they were shown alone and asked to guess how many cubes of sugar and how many teaspoons of sugar the relevant product contained. As a result of the study, individuals who visually saw the amount of added sugar contained in the snacks, regardless of the processes, estimated the amount of both cube sugar and teaspoon sugar in higher amounts (p <0.05). In addition, although strawberry kefir (9th product) in the diet products category is the product containing the highest amount of sugar, it was determined that an average of 56.8% of the participants evaluated this product as the healthiest product. Presenting the contents of nutritional elements, such as sugar, which are known to have negative effects on health, using visual signs on food labels can direct consumers to healthier food choices.