Büyükşehirlerde sosyal medya bağımlılığının davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemi ile olan ilişkisinin incelenmesi
Exemination of the relationship of social media addiction with behavioral inhibition/activation system in metropolitan cities
Yazar: DENİZ VARCI ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Büyükşehirler = Metropolitan ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Davranışsal ketleme = Behavioral inhibition ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırma büyükşehir örnekleminde sosyal medya bağımlılığı ile davranışsal
inhibisyon ve davranışsal aktivasyon sistemi (DİS/DAS) arasındaki ilişkiyi incelemeyi
amaçlamıştır. Aynı zamanda katılımcıların; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, aktif öğrencilik
düzeyi, medeni durum, gelir düzeyi, sigara ve alkol kullanımı, psikiyatrik tedavi öyküsü gibi
sosyodemografik özellikleri ile bireylerin DİS/DAS puanı ve sosyal medya bağımlılığı
düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek hedeflenmiştir. Örneklemi
büyükşehirlerde yaşayan 15 yaş ve üzerindeki 10330 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler
Türkiye Salgın Dönemi Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Haritası Projesi (TURBAHAR COVID-19)
için tasarlanan özel bir dijital platform aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin toplanmasında
demografik bilgilere ilişkin soruların olduğu, araştırmacı tarafından hazırlanan
Sosyodemografik Bilgi Formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı ölçeği ve DİS/DAS
aktivasyonlarını ölçmek için DİS/DAS Ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular SPSS
istatistik programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucu elde edilen bulgular, büyükşehirlede
sosyal medya bağımlılığı ile DİS/DAS alt boyutlarından davranışsal inhibisyon (r = 0.179,
p<.001), ödüle duyarlılık (r = 0.067, p<.001), eğlence arayışı (r = 0.172, p<.001) ve dürtü (r =
0.135, p<.001) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir.
Sosyodemografik veri sonuçlarına bakıldığında ise demografik özellikler ile sosyal medya
bağımlılığı ve DİS/DAS arasında anlamlı farklılaşmaların olduğu tespit edilmiştir. Tespit
edilen bulguların sonuçları da sosyal medya bağımlılığının büyükşehirlerde; Kadın cinsiyette,
18-25 yaş arası grupta, öğrencilerde, bekar katılımcılarda, eğitim düzeyi üniversite olan
bireylerde ve geliri olmayan kişilerde daha yaygın olduğunu söylemektedir. Araştırmada elde
edilen bulguların, ilerleyen dönemlerde sosyal medya bağımlılığı ile DİS/DAS arasındaki
ilişkiye yönelik yapılacak çalışmalara yol gösterici veriler sunduğu düşünülmektedir.
Yapılacak çalışmalarla bulgular desteklenebilir.

Abstract:
This research aims to examine the relationship of social media addiction with
behavioral inhibition system and behavioral activation system (BIS/BAS) in samples of
metropolitan cities. Moreover, in this study, it is aimed to examine whether sociodemographic
characteristics such as gender, age, education level, active student level, marital status,
income level, smoking and alcohol use, psychiatric treatment history, BIS/BAS scores and
social media addiction levels of individuals differs from one participant to the other.The
sample consists of 10330 participants whom aged 15 and over, living in metropolitans.Data
were collected through a special digital platform designed for the Turkey Epidemic Addiction
and Mental Health Map Project (TURBAHAR COVID-19).In terms of data collection,
Sociodemographic Information Form prepared by the researcher, which includes questions
about demographic information, Bergen Social Media Addiction scale, which measures the
level of social media addiction, and BIS/BAS Scales to measure BIS/BAS activations were
used.The findings were analyzed with the SPSS statistical program.The results of the analysis
revealed that,in metropolitans, there is a significant positive correlation between social media
addiction and sub-dimensions of social behavioral inhibitions as; (r = 0.179, p<.001), reward
sensitivity (r = 0.067, p<.001), entertainment seeking (r = 0.172, p) and impulse (r = 0.135,
p<.001). On the contrary, when the sociodemographic data results are examined, it has been
determined that there are significant differences between demographic characteristics, social
media addiction and BIS/BAS. Morever, the results of the findings determined that in
metropolitans, social media addiction is more common in female gender, between 18-25 age
groups, students, single participants, individuals with university education level and people
without income. It is thought that the findings obtained in the research can provide guiding
data for future studies on the relationship between social media addiction and BIS/BAS.
Findings can be supported by further studies.