Türkiye'de özel yetenekli bireylere yönelik hukuki zemin ve politika belgelerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the legal ground and policy documents for special gifted individuals in Türkiye
Yazar: ŞEYDANUR TURAN
Danışman: PROF. DR. ŞENİZ ANBARLI BOZATAY
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Eğitim = Education ; Hak = Right ; Politika =

Özet:
Ülkelerin en değerli sermayesini nitelikli insan gücü oluşturmaktadır. Beşeri 
sermaye olan insan gücüne etkin eğitim ve istihdam olanakları sağlanması, ülkenin 
geleceğine yön vermesi ile ilişkili bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Özel 
yetenekli bireyler, akranlarına göre daha hızlı öğrenme süreci geçirmeleri, yaratıcılık
ve sanat alanlarındaki yüksek performansları ile liderlik ve akademik yeteneğe sahip
olmaları, soyut fikirleri kavrayarak ilgi alanlarında bağımsız hareket etmeyi 
sevmeleri dolayısıyla beşeri sermayenin lokomotif gücünü oluşturmaktadırlar.
Nitelikli beşeri sermayenin yetiştirilmesinde eğitim programlarının önemi, tüm 
dünyanın üzerinde durduğu, alana ilişkin yasal korumalar geliştirdiği ve politika 
ürettiği bir konudur. Bireylerin yeteneklerine uygun biçimde gelişimlerini sağlayarak 
mevcut potansiyellerinin en üst düzeyde işlerlik kazanması eğitimin temel 
işlevlerinden biridir.
Temel bir insan hakkı olan eğitim hakkının farklı bilişsel yetenekler ile 
dünyaya gelmiş her çocuğa mutlak bir eşitlik anlayışı ile farklılaştırılmadan 
uygulanması eğitimin temel işlevine aykırı bir sonucu beraberinde getirmektedir. 
Üstün zekâ ve özel yetenek ile dünyaya gelmiş bir çocuğun yeteneklerini keşfederek 
hem kendisini gerçekleştirme hem de ülkesi ve insanlığa katkı sağlaması için 
ülkelerin alana ilişkin politikaya sahip olması, aynı zamanda elindeki hazinenin 
farkında olduğu anlamına da gelmektedir. Özel eğitim gereksinimi olan özel 
yetenekli bireylere yönelik alana özgü geliştirilecek politika ve uygulamalar nitelikli 
beşeri sermayenin doğru ve etkin bir şekilde kullanımını mümkün kılacaktır.
Çalışmada nitelikli beşeri sermaye bakımından oldukça zengin olan 
Türkiye'de özel yetenekli bireylere özgü politika geliştirme ve uygulama konusunda 
çocuğun üstün yararını gözeterek üstün yönlerini bütüncül olarak ele alan bir kamu 
politikasının varlığına rastlanamamıştır. Çalışmada Cumhuriyet tarihinin 
başlangıcından günümüze kadar gelişen süreçte özel yetenekliler alanına ilişkin 
mevzuatın yanı sıra konuya ilişkin diğer hukuki normlar incelenmiş; kalkınma 
planları, şura kararları ve diğer politika belgelerinde yer alan düzenlemelerin 
uygulamaya yansıyan yönleri bakımından değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
The most important fund of countries are manpower. Enabling manpower an 
effective education and employment opportunities to shape the future of the country 
is stated as an important issue. Individuals with special talents, who have a faster 
learning process compared to their peers, have academic skills that are ahead in 
creativity, art and leadership capacity, can understand abstract ideas, like to act 
independently in their fields of interest, and perform at a high level; constitute the 
locomotive power of human capital. 
The importance of education programs in raising qualified human capital is 
an issue that the whole world focuses on, develops legal protections in the field and 
produces policies. One of the basic functions of education is stated as bringing 
individuals' current potential to force at highest level by enabling individuals to 
develop in the line with their abilities. The application of the right to education, 
which is a fundamental human right, to every child born with different cognitive 
abilities, with an understanding of absolute equality, brings along a result contrary to 
the basic function of education. The fact that a country has a policy regarding the 
gifted children, who were born with a gifted intelligence and special talents, to 
realize their and contribute to humanity and their country, means that the country is 
aware of the source in its hands. To use human capital in a correct and effective way, 
policies and practices should be developed for the field for gifted people that require 
special education. 
Although our country, which is very rich in terms of qualified human capital, 
has made progress in many areas, it cannot be said that it has reached a sufficient 
level in developing and implementing policies specific to gifted individuals. In this study, besides the constitutional and legal studies on the field of gifted people, other 
legal norms related to the subject have been examined in the process that has 
developed from the beginning of the history of the Republic to the present; 
evaluations were made on the implementation aspects of the regulations in 
development plans, council decisions and other policy documents.