Ceza muhakemesi hukukunda beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması
Body examination and sampling from body in criminal procedure law
Yazar: RABİA GÖKÇE KOYUNCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT AKSAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Delil = Evidence ; Fizik muayene = Physical examination ; Kimlik tespiti = Identity establishing ; Rıza = Consent ; Vücuttan örnek alma = Taking samples from the body

Özet:
Ceza muhakemesinin amacı olan maddi gerçeğe ulaşmak deliller vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması işlemi de ceza muhakemesinde delil elde etme ve değerlendirme yöntemi olarak başvurulan bir işlemdir. Beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması bedene müdahale edilmesi yoluyla gerçekleştirilmektedir. Anayasaya göre bedene müdahale edilmesi tıbbi zorunluluklar ve kanunda öngörülen durumlarda mümkün olabilir. Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması müessesesi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile birlikte yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur. Bunun yanında 25832 sayılı Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik'te de söz konusu işlem hakkında düzenlemeler yer almaktadır. 
Beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması kapsamında yerine getirilen işlemler, bir taraftan elde edilen bilimsel deliller vasıtasıyla suçun aydınlatılmasını sağlarken diğer taraftan müdahaleye maruz kalan kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale oluşturmaktadır. Ancak söz konusu işleme ilişkin hukukumuzda yer alan düzenlemelere bakıldığında birtakım eksikliklerin ve çelişkilerin olduğu görülmektedir. Bu durum ise insan hakları bakımından sakınca doğurmaktadır. Bu çalışmada insan hakları bakımından daha koruyucu bir ceza muhakemesinin sağlanması amacıyla beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması işlemine ilişkin düzenlemeler incelenmiştir.

Abstract:
Reaching the material truth, which is the purpose of criminal procedure, is achieved through evidence. Body examination and sampling from the body is also a procedure applied as a method of obtaining and evaluating evidence in criminal procedure. Body examination and sampling from the body is a procedure are carried out by intervening in the body. According to the Constitution, intervening in the body can be possible only for medical obligations and in cases stipulated in the law. In the Turkish Criminal Procedure Law, the topic of body examination and sampling from the body has been legally regulated the first time with the Criminal Procedure Code No. 5271. In addition Regulation No. 25832 includes regulations about body examination and sampling from the body.
The procedures carried out within the scope of body examination and sampling from the body, on the one hand, provide clarification of the crime with the scientific evidence obtained, on the other hand, interfere fundamental rights and freedoms of the people who have been subjected to this procedure. However, when looking at the regulations in our law regarding the transaction in question, it is seen that there are some deficiencies and contradictions. This situation causes drawbacks in terms of human rights. In this study, regulations regarding body examination and sampling from the body were examined in order to provide a more protective criminal procedure in terms of human rights.