Geleneksel Gaziantep mutfağı bakır kaplarında bulunan süslemelerin incelenmesi
Examination of ornaments found at the copper cups of traditional Gaziantep cuisine
Yazar: SALİHA AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAVİT POLAT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Bakır kaplar = Copper artifacts ; Desen = Pattern ; El sanatları = Handicrafts ; Gaziantep = Gaziantep ; Motifler = Motifs ; Mutfak kapları = Kitchen wares ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
"Geleneksel Gaziantep Mutfağı Bakır Kaplarında Bulunan Süslemelerin İncelenmesi" konusuyla ilgili yapılan araştırmada Gaziantep'in mutfak kültürünün zenginliği gözler önüne serilmektedir. Gaziantep' in konum olarak tarihi yollar üzerinde olması, iklimin elverişli ve üretilen sebze, meyve çeşitliliğinin fazlalığı mutfaktaki yeme içme kültürünü de olumlu şekilde etkilemektedir. Yetiştirilen ürünlerin zenginliği hazırlanan yiyeceklerin sunumu için kullanılacak kap kacaklarda çeşitliliğe de yol açmıştır. Yapılan araştırmada günlük kullanım için yapılan bakır kapların yanı sıra özel sunum ve misafirler için yapılan farklı boy ve şekillerde kap kacaklara da rastlanmaktadır. Bakır kapları yapan ustalar çeşitli desen ve motifleri işleyerek kapların işlevselliğinin yanında bir de estetik olarak değer katmaktadırlar. Süslemeler bitkisel, geometrik, hayvansal kaynaklı olarak çeşitlilik göstermektedir. Kaplarda kullanılan süslemelerin yoğunluğu ve çeşitliliği kabın kullanım alanına, günlük ya da misafire sunumluk olma özelliğine göre farklılık göstermektedir. Desenler oluşturulurken zımba, kazıma, dövme tekniklerinin yanında yardımcı teknikler de kullanılmaktadır. Bu motifleri işlerken kullanılan aletlerin çeşitliliği, kullanım alanı ve özelliklerine de yer verilmektedir.
Yapılan kap kacaklara vurulan damga ve yazıların anlam ve önemi anlatılmaktadır. Bakırcılığın çok eski ve kıymetli bir sanat olması, günümüzde öneminin çok da bilinmemesi ve özellikle kullanılan motiflerin unutulmaya yüz tutması bu araştırmaya öncelik oluşturmuştur. Bakır kap kacaklarda bulunan süslemeler ön plana çıkarılarak, motifler incelenip anlamlarına da değinilmektedir. Motif ve desenlerin çeşitliliğine, kültürümüzün zenginliğine dikkat çekilmiş ve unutulmalarının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Gaziantep'in geleneksel mutfak ve sofra kültürünün yanı sıra kap kacakların çeşitliliği ele alınmıştır. İncelenen bakır ürünler fotoğraf ve çizimlerle desteklenmiştir.

Anahtar kelimeler: Bakır, Desen, Gaziantep, Motif, Süsleme

Abstract:
In the research carried out on the examination of ornaments found at the copper cups of traditional Gaziantep cuisine, the richness of Gaziantep's culinary culture has been revealed. The fact that Gaziantep is located on the historical roads, the favorable climate and the variety of vegetables and fruits produced has positively affected the food and beverage culture. In addition, it has led to a variety of dishes to be used for the presentation of prepared food. Dishes of different sizes and shapes have been found out, ranging from a flat pan made for daily use and to dishes with a foot and a cap designed for special presentation. In addition, copper masters have added an aesthetic value to the functionality of the plates by processing various patterns and motifs. Ornaments vary in botanical, geometrical, andanimalistic. The density and variety of ornamentations used in the plates differ from depends on the area of use of the plates, Its Daily use or guest presentation. Scarifying, forging, and straple are used while creating patterns. The variety, usage and features of the tools used in processing these motifs are also mentioned.
In this study, the variety of forms, patterns and motifs in the plates are mentioned. The importance of stamps and writings on plates are explained. This presentation has been conducted as the fact that copper work is a very old and precious art is not well known today. It is aimed to draw attention to the richness of our culture by searching the meaning of the motifs on these copper plates.The surveyed traditional copper plates were supported by photographs and drawings. In addition, the traditional cuisinend table ware culture of Gaziantep, the variety of pots and pns also was mentioned.

KeyWords: Gaziantep, Copper, Ornamentation, Motif, Pattern