Çok kolay alevlenebilir dimetill eterin yangın ve patlama etkilerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi
Investigation of fire and explosion effects of very flammable dimethyl ether in terms of occupational health and safety
Yazar: ZÜMRÜT TERCAN
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL KANDEMİR
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Dimetill eter = Dimethyl ether ; Modelleme = Modelling ; Patlama = Explosion ; Yangın = Fire ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
DME çevreci bir gaz olması, alternatif yakıt olarak da gündeme gelmesi, LPG'ye eş değer görülmesi sebebiyle giderek hayatımızın birçok alanında yer almaktadır. Çok kolay alevlenebilir olması yangın ve patlama risklerini artırmakta iken, DME patlamaları da LPG patlamaları kadar tehlikeli midir, sorusunu akla getirmektedir. Tezin konusu; dimetil eterin yangın ve patlama riski, etkisi ve şiddetinin iş sağlığı ve güvenliği açısından incelemesi ve değerlendirmesidir. Patlamayı ve ardından gelen etkileri anlamak, önlem alabilmek için önemli bir basamaktır. Bu sebeple, tezin ilk bölümünde 'patlamanın önlenmesi ve patlamadan korunma, patlama riskinin değerlendirilmesi, işyerinin güvenli hale getirilmesi' gerekliliğine ve tezin kapsamına yer verilmiştir. İkinci bölümde; patlama ve yangınla ilgili bilgilere, tanımlamalara, yangın ve patlama, etkilerine, kaza örneklerine, ilgili mevzuatlara, yanıcı ve patlayıcı özellikte olan Dimetil eter ile ilgili bilgilere, üçüncü bölümde; ALOHA programına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; DME tankından bir sızıntı olduğu ve gazın alev almadığı kabul edilerek, zehirli alan, yanma alan ve patlama alanları modellenmiştir. Ardından tankta sızıntı olduğu ve alev aldığı kabul edilerek jet yanması ve BLEVE olayı ALOHA 5.4.1.7 programı ile modellenmiştir. Sonrasında çeşitli tank doluluk oranı, rüzgâr hızı ve sıcaklık parametrelerine göre yeni senaryolar belirlenip her senaryo için toksik etki alan, yanıcı buhar bulutu alanı, patlama kuvveti, jet yangını ve BLEVE olayı modellenip kaza etki alanları belirlenmiştir. Ek olarak aynı koşullardaki DME ve LPG tankının modelleme sonuçları karşılaştırma bulgularına yer verildi. Son bölüm olan tartışma ve sonuç bölümünde ise; tüm bu sonuçlar tartışıldı. İSG açısından incelenmiştir. Yaşanabilecek yangın ve patlama olaylarını öngörmeye ve kazaları önlemeye yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Dimetil Eter, Yangın, Patlama, ALOHA, Modelleme, İSG

Abstract:
DME is increasingly taking place in many areas of our lives, as it is an environmentally friendly gas, is also on the agenda as an alternative fuel, and is considered equivalent to LPG. While being very easily flammable increases the risks of fire and explosion, it raises the question of whether DME explosions are as dangerous as LPG explosions. The subject of the thesis is the examination and evaluation of fire and explosion risk, effect, and severity of dimethyl ether in terms of occupational health and safety. Understanding the explosion and its aftermath is an important step in taking action. For this reason, in the first part of the thesis, the necessity of 'explosion prevention and protection from an explosion, evaluation of explosion risk, making the workplace safe' and the scope of the thesis is included. In the second part; information about explosion and fire, definitions, examples of accidents, regulations, information about DME, in the third section; the ALOHA program is included. In the fourth chapter; Assuming that there is a leak from the DME tank and the gas does not ignite, the toxic area, combustion area, and explosion areas are modeled. Then, the jet combustion and BLEVE event were modeled with the ALOHA 5.4.1.7 program, assuming that the tank was leaking and igniting. Afterward, new scenarios were determined according to various tank occupancy rates, wind speed, and temperature parameters, and the toxic effect area, flammable vapor cloud area, explosion force, jet fire, and BLEVE event were modeled and accident impact areas were determined for each scenario. Comparison results of modeling results of DME and LPG tank are included. In the discussion and conclusion section, which is the last section; All these results are discussed. Suggestions have been made to predict possible fire and explosion events and to prevent accidents.

Keywords: Dimethyl Ether, Fire, Explosion, ALOHA, Modeling, BLEVE, OHS