Halk eğitim merkezinde çalışan öğretmenlerin iş doyumu ile yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between job satisfaction and alienation levels of teachers working in public education center
Yazar: FİLİZ GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM KİRAZOĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Halk eğitim merkezleri = Public education centres ; Halk eğitimi = Public education ; Okula yabancılaşma = School alienation ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Yapılan bu araştırma Halk Eğitim Merkezinde Çalışan Öğretmenlerin İş Doyumu ile Yabancılaşma Düzeyleri Arasındaki İlişkinin belirlenmesine yöneliktir. İstanbul ilindeki Halk Eğitim Merkezlerinde çalışan kadrolu öğretmenler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu çalışmada İstanbul İlinde kırk dört olan halk eğitim merkezlerinden yirmi bir tanesi, öğretmen sayısına dayalı aykırı durum örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Bu araştırmada, Arnavutköy, Çatalca, Şile, Sultanbeyli, Adalar, Beyoğlu, Beyoğlu Cihangir, Zeytinburnu, Sultangazi, Başakşehir, Eyüpsultan, Gaziosmanpaşa, Beşiktaş, Beşiktaş-Levent Latuk Birkan, Çekmeköy, Kadıköy, Kadıköy-Zihnipaşa, Kadıköy-Feneryolu, Ataşehir, Kartal, Bakırköy ilçeleri seçilmiştir. Çalışma grubu bu Halk Eğitim Merkezlerinde görev yapan 183 öğretmenden oluşmaktadır. Öğretmenlere bir adet kişisel bilgi formu ile birlikte iş doyumu düzeyini belirlemek için Minnesota İş Tatmini Ölçeği ve yabancılaşma düzeyini belirlemek için de Yabancılaşma Ölçeği uygulanmıştır. Yabancılaşma Ölçeği, Seeman'ın (1959) kavramsallaştırdığı anlamsızlık, güçsüzlük, yalıtılmışlık boyutları ile yeniden tanımlanan okula yabancılaşma boyutu esas alınarak dört boyutta hazırlanmış bir ölçektir. Verilerin analizi için, iki bağımsız grubun ortalamaları arasındaki farkı belirlemek için "Bağımsız Gruplar -t- testi" kullanılmıştır. İkiden çok bağımsız grubun ortalamalarının arasındaki farkın analizi için de "Tek Yönlü ANOVA Testi" kullanılmıştır. Yabancılaşma ölçeği alt boyut (güçsüzlük, anlamsızlık, yalıtılmışlık, okula yabancılaşma) ve toplam puanları ile ve iş doyumu ölçeği alt boyut (içsel ve dışsal doyum) ve toplam puanları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma modelindeki değişkenlerin birbirlerini ne düzeyde açıkladığını ve yordadığını test etmek için ise çoklu doğrusal (linear) regresyon analizi yapılmıştır.
İş doyumu ölçeğinde yer alan ifadelere ilişkin öğretmen algıları bağımsız değişkenlere göre değerlendirildiğinde yöneticilerin cinsiyeti, medeni durum, aynı kurumda çalışma süresi, eğitim durumu ve kurumdaki öğretmen sayısına göre anlamlı farklılık görülmemiştir. Ancak cinsiyet, meslekteki kıdem, yaş ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık elde edilmiştir.  
Yabancılaşma ölçeğinde yer alan ifadelere ilişkin öğretmen algıları bağımsız değişkenlere göre değerlendirildiğinde cinsiyete, branşa ve eğitim durumuna göre anlamsızlık alt boyutunda, mesleki kıdeme göre güçsüzlük ve yalıtılmışlık alt boyutlarında anlamlı farklılık görülmektedir. Diğer bağımsız değişkenler ve alt boyutlarında anlamlı farklılık elde edilmemiştir. 
İş doyumu ile okula yabancılaşma alt boyutları arasında pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Regresyon analizi sonuçlarına göre yabancılaşma alt boyutlarının tümü iş doyumunu yordayabilmektedir. Yabancılaşma toplam puanları, yaş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre iş doyumunun yordanmasına ilişkin regresyon analizi sonuçlarında, yabancılaşma toplam puanları ile iş doyum arasında negatif yönlü ve yüksek düzeyde bir ilişkinin olduğu, görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Halk Eğitim Merkezi Öğretmenleri, Yetişkin Eğitimi, İş Doyumu, Yabancılaşma.

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between job satisfaction and alienation levels of teachers working in Public Education Centers. The population of the research is the permanent teachers working in Public Education Centers in Istanbul. In this study, twenty-one of the forty-four public education centers in Istanbul Province were selected using the extreme cases sampling method based on the number of teachers. In this research, Arnavutköy, Çatalca, Sile, Sultanbeyli, Adalar, Beyoğlu, Beyoğlu Cihangir, Zeytinburnu, Sultangazi, Başakşehir, Eyüpsultan, Gaziosmanpaşa, Beşiktaş, Beşiktaş-Levent Latuk Birkan, Çekmeköy, Kadıköy, Kadıköy-Zihnipaşa, Kadıköy-Feneryolu, Ataşehir, Kartal and Bakırköy districts were selected. The study group consists of 183 teachers working in these Public Education Centers. Minnesota Job Satisfaction Scale was used to determine job satisfaction level and Alienation Scale was used to determine the level of alienation. The Alienation Scale is a scale consisting of four dimensions named meaninglessness, powerlessness, isolation, and alienation from school conceptualized by Seeman (1959). For the analysis of the data, "Independent Groups -t- test" was used to determine the difference between the means of two independent groups. One-way ANOVA Test was used to analyze the difference between the means of more than two independent groups. Pearson Correlation analysis was conducted to examine the relationship between alienation ve and job satisfaction Multiple linear regression analysis was used to test the extent to which the variables in the research model explained and predicted each other.
When the teachers 'perceptions regarding the expressions in job satisfaction scale were evaluated according to independent variables, no significant difference was found between the managers' gender, marital status, working time in the same institution, educational level and the number of teachers in the institution. However, a significant difference was obtained according to the variables of gender, seniority in profession, age and branch.
When the teachers' perceptions regarding the expressions in the alienation scale are evaluated according to independent variables, there is a significant difference in the meaninglessness sub-dimension according to gender, branch and education level, and weakness and isolation sub-dimensions according to professional seniority. There were no significant differences in other independent variables and sub-dimensions.
It has been concluded that there is a moderate positive correlation between job satisfaction and alienation sub-dimensions.
According to the results of regression analysis, all of the alienation subscales can predict job satisfaction. The results of the regression analysis of the predictions of job satisfaction according to the alienation total scores, age and professional seniority variables showed that there was a negative and high level relationship between the total scores of alienation and job satisfaction.
Key Words: Public Education Center Teachers, Adult Education, Job Satisfaction, Alienation.