Obsesif kompulsif bozukluk hastaları, etkilenmemiş kardeşleri ve kontrol grubunda amaca yönelik kontrol eksikliklerinin saptanması
Deficits in goal directed control in obsessive compulsive disorder, unaffected siblings and control group
Yazar: MELTEM İZCİ KASAL
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH BEŞİROĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; Denetim = Control ; Endofenotip = Endophenotype ; Kardeşler = Brothers ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder

Özet:
Amaç: Obsesif kompulsif bozukluk(OKB) klinik olarak obsesyonlar (saplantı) ve kompulsiyonlar (zorlantı) ile karakterize heterojen bir hastalık grubudur. OKB'nin etiyolojisi biyolojik psikiyatrideki gelişmelere rağmen yeterince anlaşılamamıştır. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda, OKB'de amaca duyarsızlık ve alışkanlık olu-şumuna yatkınlığın kompulsif davranışların oluşumuna neden olduğu yani alışkan-lıklardan kompulsiyona doğru bir değişimin olduğu ileri sürülmüştür. OKB'nin al-tında yatan potansiyel patofizyolojik mekanizmanın "amaca yönelik sistem" ve "alışkanlık sistemi" aralarındaki değişikliklerin olabileceği savunulmuştur. Bu ça-lışmalarda "amaca yönelik sistem" ve "alışkanlık sistemi" sırasıyla "model tabanlı" ve "modelsiz kontrol sistem" olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada OKB hastaların-daki yeni gelişen bir davranış örüntüsünün model tabanlı ya da modelsiz kontrol sistemler ile ne düzeyde ilişkili olduğunun araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca ça-lışmaya OKB hastalarının hastalıktan etkilenmemiş kardeşleri ve sağlıklı kontrol grubu da dâhil edilerek karar sistemleri üzerindeki olası bulguların endofenotip ola-rak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya OKB tanısı olan 32 hasta ve hastalıktan etkilenmemiş 27 kar-deş ve hastalarla yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiş 31 sağlıklı kont-rol alınmıştır. Çalışmaya katılan katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, DSM-IV Eksen 1 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği (SCID-1), Boyutsal Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (BY-BOKÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Geriye Sayı Dizisi Testi (GSDT), Sayı Sembolleri Testi (SST) uygu-lanmıştır. Model tabanlı ve modelsiz kontrol sisteminin etkilerini ayırt etmek üzere geliştirilen İki Basamaklı Görev testi uygulanarak tüm grupların ω parametresi (ω değeri 0-1 arasında değişmektedir. ω değerinin 1'e yaklaşması model tabanlı kont-role kaymayı gösterirken, 0'a yaklaşması modelsiz kontrolün daha baskın olduğunu göstermektedir.) hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda, tüm grupların modelsiz ve model tabanlı kontrol sistem-lerinin birleşimi ile karma bir patern sergilediği bulunmuştur. Model tabanlı ve mo-delsiz kontrol sistemleri arasındaki dengeyi gösteren ω parametresi kontrollerde en yüksek (0.48), kardeş grubunda orta (0.37) ve hasta grubunda en düşük (0.28) değer-ler olacak şekilde sıralandığı bulunmuştur. Post-hoc analizlerde OKB grubu ve kont-rol grubu arasında anlamlılığa yakın farklılık saptanmış olup diğer gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.  ω değerleri ile BY-BOKÖ ile değerlendirilen obsesif kompulsif belirti şiddeti arasında anlamlı düzeyde bağıntı saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bu bulgular, OKB'de yeni bir davranış örüntüsü-nün gelişmesinde modelsiz ve model tabanlı kontrol sitemlerinin karma, dengeli bir katılım sergilediğini göstermiştir. Model tabanlı ve modelsiz kontrol sistemlerini bir endofenotip olarak araştıran bu ilk çalışmada kontrol sistemlerinin OKB için bir endofenotip olduğu hipotezini destekleyen sonuçlar bulunmamıştır. Bu sonuçlar model tabanlı ya da modelsiz öğrenme-kontrol sistemlerinden biri lehine değişimin OKB'de belirtilerin oluşumundan tümüyle sorumlu olmadığını göstermiştir.

Abstract:
Deficits in Goal Directed Control in Obsessive Compulsive Disorder, Unaffected Siblings and Control Group
Purpose: Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) is a heterogeneous disorder which is characterized by obsessions and compulsions. The etiology of OCD less is known despite developments in biological psychiatry. Recent studies suggested that insen-sitivity to goal and predisposition to habit formation in OCD causes compulsive behaviours. In other words, there is a behavioural change to compulsion from ordi-nary habits. Recent theories suggested that an imbalance between goal-directed and habitual control may be a potential pathophysiological mechanism underlying the OCD. In these studies, goal-directed and habitual control have been defined as mod-el-based and model-free learning, respectively. The aim of this study was investiga-tion the relationship between a model-based or model free control system and a newly developed behavioural pattern in OCD patients. In addition, it is aimed to investigate of the possible findings on decision systems whether can be evaluated as endophenotypes or not with including the unaffected siblings of the OCD patients and the healthy control group.
Method: 32 patients with OCD, 27 siblings of patients with OCD (SIB) and 31 healthy controls (HC)) were enrolled in the study. The groups were matched for age, gender and education level. A Sociodemographic Data Form, Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I (SCID I), The Dimensional Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (DY-BOCS), Beck Depression Scale, Digit Symbol Substitution Test (DSST)) and Digit Span (DS) backwards test were administered. Ω parameters of groups (ω value ranges from 0 to 1. Closing of the ω value to 1 indicates shifting to model based control. On the other hand closing of the ω value to 0 shows model free control is more dominant.) was calculated with using two step task which was developed to detect effects of model free and model based system.
Results: In our study, it was found that all groups exhibited a mixed pattern with the combination of model-free and model-based control systems. The ω parameter, which indicates the balance between model-based and model-free control systems, was found to be the highest (0.48) in the healthy controls, intermediate (0.37) in the sibling group, and the lowest (0.28) in the patients with OCD. Post-hoc tests de-monstrated trendwise significant difference in ω values between OCD patients and healthy controls. In contrast, there were no significant differences between siblings and healthy controls groups or between OCD and siblings groups. There was no cor-relation between DYBOCS scores and ω values in OCD group.
Conclusion: These findings in our study showed that model-free and model-based control systems exhibited mixed, balanced participation in the development of a new behavioral pattern in OCD. In this first study, investigation model-based and model-free control systems as an endophenotype, results did not support the hypoth-esis that controls systems are an endophenotype for OCD. These results showed that change in favor of one of the model-based or model-free learning-control systems is not entirely responsible for formation of OCD symptoms.