Bazı bitkilerde hiperglisemi ve diyabetik komplikasyonların engellenmesinde etkin olabilecek fenolik yapıda bileşiklerin incelenmesi ve karakterizasyonu
Investigation and characterisation of phenolic compounds that can be effectiveness of prevention of hyperglycemia and diabetic complications in some plants
Yazar: GONCA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. FİGEN ZİHNİOĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Diyabet, hiperglisemi ve insulin dirençliliği ile karakterize edilen multifaktöriyel, kronik bir metabolizma hastalığıdır. Her geçen gün dünya popülasyonunda hastalığa maruz kalan kişilerin artması ile gerek hastalığın oluşumunun engellenmesi gerekse yeni tedavilerin geliştirilmesi bir zorunluluk halini almıştır. Son yıllarda birçok doğal kaynaktan diyabet tedavisinde kullanılabilecek ve farklı mekanizmalar üzerinden etkin olabilecek bileşiklerin incelenmesine ilgi artmıştır. Doğal kaynaklardan elde edilen tedavi edici etkiye sahip bileşikler sentetik orijinli olanlara oranla düşük toksisite, fizyolojik koşullarda yüksek kararlılık ve yeni ilaçların dizaynı için çeşitli kimyasal yapıları içermeleri açısından avantajlıdırlar. Bu amaçla birçok bitki ekstresi gerek fitokimyasal gerekse biyolojik etkinlikleri açısından araştırılmış olup bitkisel kaynaklarda yapılan çalışmalarda benzeri etkileri gösteren polifenolik bileşiklerin ağırlıkta olduğu çok sayıda çalışma mevcuttur. Fenolik bileşikler çok etkin olmakla birlikte kullanım dozları ayarlanmadığında veya ekste olarak alındıklarında bazı sağlık problemlerine neden olduklarından dolayı tartışılmaktadırlar.
Bu çalışma kapsamında Hibiscus sabdariffa L. (Hibiskus), Hypericum sp. (Sarı kantaron), Calendula sp. (Aynı sefa) ve Prunus laurocerasus L. (Karayemiş) ekstrelerinin fitokimyasal testleri, fenolik bileşik içeriklerinin belirlenmesi, antioksidan etkinliği ve diyabet ile ilgili çeşitli biyolojik etkinliklerinin incelenmesi ve karakterizasyonu hedeflendi.
Tüm bitki ekstrelerinin fenolik bileşiklerce zengin olduğu gözlendi. Hibiskus ekstrelerinde antioksidan etkinlik, lipoksigenaz ve α-amilaz inhibisyonu; Sarı kantaron ekstrelerinde antioksidan ve deglikasyon etkinlik, α-glukozidaz ve dipeptidil peptidaz 4 inhibisyonu; Aynı sefa ekstrelerinde antioksidan ve metal şelatlama etkinliği; Karayemiş esktrelerinde ise antioksidan, metal şelatlama ve deglikasyon etkinlik, α-glukozidaz, α –amilaz ve dipeptidil peptidaz 4 inhibisyonu gözlendi.
Sonuç olarak her bitki ekstresinde, diyabet ve komplikasyonları ile ilişkili birden fazla biyolojik etkinlik gözlenmesi nedeni ile diyabet ve komplikasyonlarının önlenmesinde potansiyel ilaç etken maddeleri için kaynak olabilecekleri ancak bu amaca yönelik olarak etken madde saflaştırılması ve yapı tayini, in vitro ve in vivo kinetik çalışmalar vb. ileri düzeyde çalışmalarının yapılmasının gerekli olduğu açıktır.

Abstract:
Diabetes mellitus is multifactorial and chronic disease which is characterized with hyperglycemia and insulin resistance. Because of increasing numbers of people exposed to the disease in the world population, preventing the formation of the disease and developing new treatments has become a necessity. In recent years, there is an increased interest in the study of compounds from many natural sources that can be used in diabetes treatment. The therapeutically active compounds obtained from natural sources are advantageous in terms of low toxicity, high stability in physiological conditions instead of those of synthetic origin and they have various chemical structures for the design of new drugs. For this purpose, many plant extracts have been investigated for their phytochemical and biological activity and there are a number of studies that focus on polyphenolic compounds. Phenolic compounds are very effective and are being discussed because they cause some health problems when the dosage is not adjusted or taken as supplement. 
The aim of this study is that investigation of phytochemical tests, phenolic compound contents, antioxidant activity and various biological activities related to diabetes and characterisation of Hibiscus sabdariffa L., Hypericum sp., Calendula sp. and Prunus laurocerasus L. extracts.
It has been observed that all plant extracts are rich in phenolic compounds. Antioxidant activity, lipoxygenase and α-amylase inhibition in Hibiscus sabdariffa L extracts; antioxidant and deglycation activity, inhibition of α- glucosidase and dipeptidyl peptidase 4 in Hypericum sp. extracts; Antioxidant and metal chelating efficacy in Calendula sp. extracts; The effects of antioxidant, metal chelating and reducing activity, α-glucosidase, α-amylase and dipeptidyl peptidase 4 were observed in Prunus laurocerasus L. extracts.
In conculision, in each plant extract, multiple biological activities associated with diabetes and its complications, can be the source of potential drug effects in the prevention of diabetes and its complications. It is clear that it is necessary to carry out in vitro and in vivo kinetic studies of these plant extracts.