Tasarım üretiminde yeni zanaat
New workmanship in design production
Yazar: AHMET ŞADİ ARDATÜRK
Danışman: PROF. DR. SERCAN ÖZGENCİL
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Üretim kavramı, tarihin en başından beri insan türünün varoluşu noktasında, noksanlıklarımıza rağmen hayatta kalma durumumuzun temel niteliğini oluşturmaktadır. Temelde bu kavram her ne kadar fiziksel varlığın devamlılığının ifadesi noktasında var olsa da zihinsel varlığın ve düşüncenin devamlılığı noktasında da var olmaktadır.
Bu araştırmanın amacı üretim kavramını odağına alarak, içinde bulunduğumuz yüzyılda var olan zanaat ilişkilerini ortaya koyabilmektir. Fenomenolojik, kuşkucu ve gözlemci bir çözümleme ile geçmişte ve günümüzde, tasarımsal faaliyetler içerisinde; insan, kültür, süreç ve strateji odaklı olarak üretim tartışılmıştır. Söz konusu kuramsal çerçeve dahilinde araştırılan 7 farklı örneklem konunun derinlemesine çözümlenebilmesini imkanlı kılmıştır. Mimarlık alanında Guggenheim Müzesi ve Han Çadırı, endüstriyel tasarım alanında Bugatti Veyron ve tekne faaliyeti, mutfak sanatları alanında moleküler gastronomi, yazılım alanında Linux ve yapay zeka araştırılmış, birçok farklı metot ve teknikle (röportaj, gözlem, görsel analizi, literatür taraması vb.) veri toplanmış, (tasarım bakışı içerisinde) bilgi üretilmiştir. 
Araştırma sonucunda zaman, kültür, ihtiyaç, mekan ve insan kavramları ile irdelenen üretim süreçlerinin 21. yüzyılda, önceki yüzyıllardan farklı bir biçimde var olduğu, zanaat kavramının günümüzde yok olmadığı ancak belirli noktalarda şekil değiştirdiği ancak temelde aynı stratejilerle var olduğu saptanmıştır. Tasarım üretiminde, zanaat kavramının günümüz dinamiklerinde yeniden şekil aldığı ve farklılaştığını söylemek mümkündür. Bununla beraber yazılım ve yapay zekanın üretime katılan varlıkları ile oluşan örüntülerde, yapay zekanın ile zanaatın açılımlarını aynı düzlemde yapmak imkanından bahsedilebilmektedir. Başka bir deyişle yapay zekanın tasarımcının zihninin bir karşılığı olarak ifade edilmesi mümkün olmuştur.

Abstract:
Since the beginning of history, the concept of production has always been a basic element of a survival condition in the human beings' existence despite some deficiencies. Basically, this concept exists as an expression of ongoing physical existence. It, however, also exists as a sign of present mental being and thought.
The objective of this research is to present the existing workmanship relations of this century by focusing on the concept of production. We have studied production with a focus on human, culture, process and strategy in the past and present design activities via the phenomenological, skeptical and observer analysis methods. Seven different samples studied within the mentioned frame have made it possible to analyze the subject in detail. For this research, several analyses on various fields have been carried out such as the Guggenheim Museum and Khan Shatyr for architecture, Bugatti Veyron and its yacht production for industrial design, molecular gastronomy for culinary arts, and Linux and AI (artificial intelligent) for software. Besides, several data have been gathered by means of various methods and techniques such as interviews, observations, visual analyses, and literature review as well as producing design-oriented data.
As a result of the research, it has been found that production processes in the 21st century examined through the concepts of time, culture, need, place and human still exist in a different way from the previous centuries. The research has also revealed that the concept of workmanship has not disappeared, in fact, it principally exists with the same strategies despite some changes at certain points. In design production, it can be said that the concept of workmanship has gained a new perspective and differed quite a lot due to the current dynamics. Additionally, having analyzed the patterns formed by software and artificial intelligence productions, it can be stated that AI (artificial intelligence) and workmanship could bring an initiative to each other. In other words, it is possible to call AI (artificial intelligence) as an expression of the designer's mind.