İşlemsel tasarım süreçlerinde temsilin dönüşümü
Transformation of representation in computational design processes
Yazar: SİNEM KUŞLU
Danışman: PROF. DR. MERAL ERDOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari temsil = Architectural representation

Özet:
Tasarlama eylemi sırasında, tasarımcı zihnindeki tasarıma ait fikirleri, başta kendisi
olmak üzere başkalarıyla paylaşmak için dışlaştırma ihtiyacı hisseder. Yalnızca mimarlık
değil, diğer tasarım disiplinlerinde de bunun için temsil araçlarına başvurulur.
İnsanların işitsel bir dil geliştirmeden önce, aralarındaki iletişimi çizdikleri görsellerle
sağladıkları düşünüldüğünde, temsil tarihinin mimarlık tarihinden daha eskiye
dayandığı söylenebilir. Tarihsel bir süreçte incelendiğinde, farklı dönem ve toplumlarda
farklı temsil türlerine başvurulduğu görülür. Antik dönem Mezopotamya ve Eski
Mısır'daki papirüs üzerindeki ölçekli planlar mimari temsillerin ilk örnekleridir.
Ortaçağ'da mimarlar, mevcut yapılardan edindikleri bilgiler ışığında ahşap maketler
yapmışlar ve bunları strüktürel testlerde ve kullanıcılara yaptıkları sunumlarda
kullanmışlardır. Rönesans'ta perspektifin keşfi, temsil alanında yaşanan önemli
gelişmelerden biridir. Perspektifin kullanımı ile küresel dünyayı iki boyutlu bir yüzeyde
temsil etmenin ve bunu bireyin gözünden algılamanın yolu bulunmuştur. Ortaçağ'da
test ve sunum aşamalarında kullanılan maketler, bu dönemde kütlesel boşluk ve
doluluk oranlarının tespitinde de kullanılarak tasarım aşamasında yer almışlardır.
1970'li yılların başlarında bilgisayar teknolojilerindeki gelişmeler ile birlikte,
enformasyon ve iletişim alanlarında da değişimler yaşanmış ve tüm bunlar yeni tasarım
araçlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. 1990'lı yıllarda ise temsil-tasarım ilişkisinde
oldukça önemli gelişmeler yaşanmıştır. Gemi imalatı gibi farklı alanlarda bilgisayarların
aktif olarak üretim sürecinde de yer aldığını gözlemleyen bazı mimarlar, bilgisayarı
yalnızca tasarımı tamamlanmış ürünlerin temsilinde aracı olarak değil, tasarım sürecinde bir yardımcı olarak da kullanabileceklerinin farkına varmışlardır. Bunun
sonucunda da "bilgisayar ortamında çizim" yerini "bilgisayar ortamında tasarım"a
bırakmıştır.
Bilgisayar ortamında tasarımın mimarlık pratiğine dâhil olması ve işlemsel temsillerin
süreçte yer edinmesiyle birlikte bir takım farklı dijital tasarım yöntemleri ortaya
çıkmıştır. Çalışmada temsillerine göre; biçimlendirici, türetici ve performans tabanlı
olarak gruplandırılan bu tasarım yöntemleri; parametrik, animasyon sistemleri,
evrimsel sistemler, biçim gramerleri ve performans tabanlı tasarım yöntemleri
başlıkları altında ele alınmıştır.
20.yy ortalarında sanatta ve edebiyatta başlayan performatif dönüşümün 21.yy'da
mimarlığa da sıçraması, dijital tasarım teknolojilerinin olanakları ile bir araya gelince
performans tabanlı tasarım oldukça sık başvurulan bir tasarım yaklaşımı haline
gelmiştir. Çalışmanın son bölümünde; Shanghai Kulesi, Kopenhag Fil Evi, Kunsthaus
Graz Sanat Modern Müzesi ve Smithsonian Enstitüsü Avlu Örtüsü gibi performans
tabanlı tasarım örneklerinin tasarım süreçleri detaylı olarak ele alınmış ve bina
performansının beklentilere bağlı olarak ne şekilde farklılaşabileceği açıklanmaya
çalışılmıştır.
Bilgisayar ortamında tasarım sistemlerinde yer alan işlemsel temsillerin tasarım
ürününün gerçekliğine gittikçe yaklaşması, performans analizlerinden daha güvenilir
bilgi edinilmesini sağlayarak performans tabanlı tasarım yönteminin etkinliğini
arttırmaktadır. İçinde bulunduğumuz ekolojik koşullar nedeniyle, sürdürülebilir
mimarlığın bir opsiyon olmaktan git gide uzaklaşmasının da önemli bir itici güç olduğu
performans tabanlı tasarım alanında gelecekte daha fazla örnekle karşılaşılması
beklenmektedir. Performans tabanlı tasarıma türetici özelliklerin de eklenmesi ve sanal
prototiplerin kullanılması ile ortaya çıkan performans tabanlı türetici tasarım
yaklaşımının ise, gelecek mimarlığının öncülerinden olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
During design process, the designer feels the need to embody design ideas in his mind
to share with others, especially himself. Not only in architecture, but also in other
design disciplines, representation tools are employed for this.
It can be argued that the representation history is based before the architectural
history when people are thought to have used the visuals to communicate before they
develop an auditory language. From a historical point of view, it's seen that different
types of representations are used in different periods and societies. In ancient
Mesopotamia and Ancient Egypt, the scaled plans on papyrus are the first examples of
architectural representations. In the Middle Ages, architects made wooden models in
the light of information they had from existing buildings and used them in structural
tests and presentations to their clients. The discovery of the perspective in
Renaissance is one of the important developments in representation. With the use of
perspectives, a way has been found to represent the global world on a two
dimensional surface and to perceive it from the view of the human. The physical
models used for analysis and presentation in the Middle Ages, have involved in design
phase in this period by determining the mass voids and occupancy rates.
With the developments in computer technology in the early 1970s, there was also a
change in the fields of information and communication, all of which enabled the
emergence of new design tools. In the 1990s, considerable improvements were made
in representation-design relation. Observing that computers are also actively involved in the production process in different areas such as shipbuilding, some architects have
noticed that the computer can be used not only as a representation of designed
products but also as an aid in the design process. As a result, "computer-aided
drawing" has left its place to "computer-aided design".
A number of different digital design methods have emerged with the involvment of
computer-aided design an operational representations in architectural practice. In this
study, these design methods grouped according to their representations into
formative, generative and performance models and aprroached under titles as;
parametric, animation systems, evolutionary systems, shape grammers and
performance-based design methods.
Becoming effective of the performative turn that started in the mid-20th century in art
and literature in architecture in 21st century, combined with the possibilities of the
digital design technologies, performance-based design has become a frequently used
design approach. In the last part of this study, the design process of performance-base
design examples such as Shanghai Tower, Copenhagen Elephant House, Kunsthaus
Graz Modern Art Museum, Smithsonian Enstitute Courtyard Enclosure were discussed
in detail and how the building performance might differ according to expectations was
explained.
The approach of the computational representations in the computer aided design
systems to the reality of the design product increases the efficiency of the
performance-based design method by providing more reliable information from the
performance analyses. Due to the ecological conditions we are in, we are expected to
see more examples in the future of performance-based design, where sustainable
architecture is also an important driving force in moving away from being an option.
Performance-based design is thougt to be the pioneer of future architecture, with the
addition of generative principles and use of virtual prototypes.