2003 sonrası dönemde Irak'taki siyasal gelişmeler ve Türk dış siyaseti
Political developments in Iraq after 2003 period and the Turkish foreighn policy
Yazar: MOHAMMED KAREM
Danışman: DOÇ. DR. KIVANÇ ULUSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Körfez Savaşı = Gulf War ; Sadabat Paktı = Sadabad Pact ; Saddam Hüseyin = Saddam Hüseyin ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Irak Devleti kurulduğu günden beri sürekli savaş, darbe ve iç çatışma alanı olmuştur. Orta Doğu'nun minyatürü olan bu ülke yabancı güçler tarafından kurulmuş ve yönetilmiştir. Bu nedenle Irak'ın tam olarak bağımsızlığından söz edilemez. 1921'den beri başarısız bir devletleşme süreci yaşayan bu ülkenin gelişimini engelleyen sorunlardan kurtulamaması, çözümsüz kalan konular için uygun olamayan çözümler üretmekten kaynaklanmaktandır.ABD askeri birliklerinin Irak'a müdahale etmeleriyle birlikte ülkede, günümüze kadar süren otorite boşluğu ortaya çıkmıştır. Saddam Hüseyin sonrası dönemde devletin gelişmesinin önünü tıkayan siyasi gruplar arasındaki anlaşmazlıklar günümüze kadar devam etmektedir. Ülkenin kurumlarının feshedilmesi, devlette otorite boşluğu ve güvenlik açmazının doğması için zemin hazırlamıştı. Amerikalıların, ülkede bazı gruplara destek verip, diğer grupları dışlaması Irak'ta direnişin başlamasına yol açmıştır. Kürt gruplara verilen destek, sadece Irak'ın ulusal yapısını değil, aynı zamanda Orta Doğu'da istikrarsızlığa yol açacak kadar riskler taşımaktaydı. Kuzey Irak'ta ortaya çıkan devletleşme girişimleri, Türkiye'nin ulusal yapısını tehdit ettiğinden Türk dış politikasının sorunlu bölgeler için uygun çözümler üretmesi gerekmekteydi. 1 Mart 2003 Tezkeresi'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden geçmemesi Türkiye'nin Irak genelinde ve Kuzey Irak özelinde pasifleşmemesi olasılığını ortaya çıkarmıştır.Bu çalışmada, Irak Devleti'nin tarihinde dönüm noktası olan konular ele alınmıştır. 2003 ve sonrası dönemde gelişmeler de dikkate alınıp analiz edilmiştir. Daha sonra, ülkedeki gelişmelerin Türkiye Cumhuriyeti'ne etkileri ve Türk dış politikasının bu gelişmelere karşı tutumu ya da yaklaşımı değerlendirilmiştir.

Abstract:
Iraq is the miniature version of the Middle East. The history of this state is full of foreign intervention, coup and civil wars. Iraq is founded by Great Britain in 1921 and along of its history is administrated by foreign powers. From its foundation to the present time Iraq, lived a failed nationalizing period. The reason of this fail is the making of unappropriate and unharmonious solutions for the problems of political system.At the same time as the American intervention of Iraq, the authority vacuum had to come to the state. This vacuum is attending at the present time and may continue for along time. The incompatibility among the political groups is stopping the democratic political development. The abolition of the foundations of the state has cause the rise of the authority vacuum and the security dilemma in Iraq. This wrong decision lead to the plundering of the establishments of the state. The American support for the Shia and the Kurds, and its exclution of the Sunni and the Turkmen groups layed the groundwork for the beginning of the resistance in Iraq. The American support for the Kurdish groups carried the risks of the division of the state and bringing more unstability to the Middle East. Moreover the nationalising attempts in the north of Iraq has threatened the national structure of the State of Turkey. Turkey has to extent foreign policy efforts in order to prevent these attempts. The fail of the pass of the 1 March discharge certificate is passived the Turkish influence in Iraq.This study take up turning points of Iraq?s troubled history and discusses the failure of the nationalizing process of the state of Iraq including the developments in the state after the U.S. intervention. Furthermore, it analyzes the effects of these developments on the state of Turkey and its foreign policy response.