Yetişkinlerde ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyinin ve ruh sağlığı danışmanlığı aramanın önündeki engellerin incelenmesi
Investigation of adult mental health literacy level and barriers to seeking mental health counseling
Yazar: EBRU BEYAZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN KENDİRKIRAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu çalışma; yetişkin bireylerin ruh sağlığı okuryazarlığı seviyelerini belirlemek, ruh sağlığı danışmanlığı almasının önündeki engelleri saptamak ve birbiriyle ilişkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte planlandı ve gerçekleştirildi. Çalışma, 16.12.2022-30.05.2023 tarihleri arasında gerçekleştirildi ve çalışmanın verileri etik kurul iznini takiben 2 Ocak 2023 – 31 Mart 2023 ayları arasında Türkiye genelinde Google Formlar aracılığıyla Facebook, Instagram, Whatsapp gibi çevrimiçi platformlar üzerinden bireylere kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılarak toplandı. Örneklem büyüklüğü hesabı için G*Power 3.1.9.4 paket programı kullanılarak hesaplandı ve çalışmanın örnekleminin 320 kişi olması planlanmış olup 348 kişinin katılımı ile veri toplama süreci tamamlanmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği, Ruh Sağlığı Danışmanlığı Aramanın Önündeki Engeller Ölçeği ile toplandı. Verilerin analizi IBM SPSS İstatistik 26 versiyonu ile gerçekleştirildi. Bu çalışmada, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOYÖ) puan ortalamasının (12,37±3,14) orta düzeyde olduğu, Ruh Sağlığı Danışmanlığı Aramanın Önündeki Engeller (RSDAÖE) puan ortalamasının (70,46±20,94) ise ortalamanın altında olduğu görülmüştür. Çalışmada; kadınların RSOYÖ ve alt boyut puanlarının anlamlı derece yüksek olduğu ancak İnanç Odaklı alt boyutunda erkeklerin anlamlı derecede yüksek olduğu (p=0,000), RSDAÖE ve alt boyutlarında ise erkeklerin puan ortalamalarının yüksek olduğu görülmüştür. Ruh sağlığı okuryazarlığı ile ruh sağlığı danışmanlığı aramanın önündeki engeller arasında negatif yönde anlamlı farklılık elde edilmiştir (p<0,05). Ruh sağlığı okuyazarlığı düzeyi çocuk sahibi olanlarda, lisans ve lisansüstü eğitim düzeyine sahip olanlarda, ailesinde ruhsal problem olan bireylerde, ruh sağlığı okuryazarlığı hakkında bilgi sahibi olanlarda ve ruhsal bir problem yaşandığında başvuru kaynağı olarak psikolog ve doktoru tercih eden bireylerde yüksek bulunmuştur. Ruh sağlığı danışmanlığı aramanın önündeki engeller arasında ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini etkileyen en önemli faktörler bilgi eksikliği, erişim eksikliği, olumsuz algılanan değer, duygulardan rahatsızlık ve kültürel engeller olarak görülmüştür. Ruh sağlığı danışmanlığı aramanın önündeki engeller ve bireylerin etkilendikleri faktörleri daha kapsamlı şekilde belirleyecek çalışmaların yapılması önerilmektedir.  

Anahtar Kelimeler: Danışmanlık arama, engeller, ruh sağlığı, okuryazarlık

Abstract:
This work; It was planned and carried out in a descriptive and relationship-seeking type in order to determine the mental health literacy levels of adults, to identify the barriers to getting mental health counseling and to examine the relationship with each other. The study was carried out between 16.12.2022 and 30.05.2023, and the data of the study were collected by snowball sampling method from online platforms such as Facebook, Instagram, Whatsapp through Google Forms across Turkey between January 2, 2023 and March 31, 2023, following the approval of the ethics committee. The sample size was calculated using the G*Power 3.1.9.4 package program and the sample of the study was planned to be 320 people, and the data collection process was completed with the participation of 348 people. Data were collected with Personal Information Form, Mental Health Literacy Scale, Barriers to Seeking Mental Health Counseling Scale. Data analysis was performed with IBM SPSS Statistics version 26. In this study, it was observed that the mean score of the Mental Health Literacy Scale (MHLS) (12.37±3.14) was moderate, and the mean score of Barriers to Seeking Mental Health Counseling (BSMHC) (70.46±20.94) was below the average. In the study; it was seen that women's MHL and sub-dimension scores were significantly higher, but men were significantly higher in the faith oriented sub-dimension (p=0.000), while men's mean scores were higher in RSQI and sub-dimensions. There was a negative significant difference between mental health literacy and barriers to seeking mental health counseling (p<0.05). The level of mental health literacy was found to be high in those who have children, those with undergraduate and graduate education levels, individuals with mental problems in their families, those who have information about mental health literacy, and those who prefer a psychologist and doctor as a reference source when they have a mental problem. Among the barriers to seeking mental health counseling, the most important factors affecting the level of mental health literacy were seen as lack of information, lack of access, negatively perceived value, discomfort with emotions and cultural barriers. It is recommended that studies be conducted to determine more comprehensively the barriers to seeking mental health counseling and the factors that affect individuals.

Keywords: Seeking to counseling, barriers, mental health, literacy.