Dijital ayak izi farkındalığı ve dijital ayak izi yaşantıları arasındaki ilişki: Kuşaklararası bir karşılaştırma
The relationship between digital footprint awareness and digital footprint experiences: An intergenerational comparison
Yazar: AYNUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ERTÜRK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Dijital ayak izi dijital yaşamın temel gerçeklerinden biridir. Dijital ayak izleri, bir kişinin çevrimiçi paylaşımı veya çevrimdışı eylemlerinin izlenmesi sonucunda elektronik veri tabanlarında kalan bir varlığı temsil eden veri koleksiyonlarıdır. İlgili literatür incelendiğinde çalışmaların kullanıcılara fayda sağlamaya yönelik olduğu, kullanıcıların veri koruma yasalarından yararlanamadığı, dijital ayak izi farkındalığının ölçüldüğü görülmektedir. Dijital ayak izi farkındalığı, yüksek teknolojiye maruz kalma, siber zorbalık, internet veya oyun bağımlılığı, pornografiye maruz kalma ve çevrimiçi sohbet yoluyla yabancılarla tanışma gibi riskli çevrimiçi etkinliklere karşı korunmak için önemlidir. Dijital ayak izi farkındalığı ve yaşantıları, sanal ortamlarda karşılaşılan risklerin azaltılması, bireylerin kariyer yaşamlarında ve ikili ilişkilerinde bireylerin profilini çizme ve çevrimiçi itibarlarının oluşturulması açısından önemlidir.
Bu çalışma, dijital ayak izi farkındalığı ve dijital ayak izi yaşantılarını dikkate alarak dijital yerlilik (2000 ve sonrası doğumlular), dijital melezlik (1971-1999 arası doğumlular) ve dijital göçmenlik (1970 ve öncesi doğumlular) üzerinden analiz ederek literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, dijital ayak izi farkındalığı ile dijital ayak izi deneyimleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve dijital ayak izi farkındalığı ile dijital ayak izi deneyimlerinin kuşaklar arasında farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Araştırmada veri toplamak amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket yöntemi kullanılmıştır. Veriler kolayda örnekleme, çevrimiçi anket ve Konya'nın merkez ilçelerinde (Selçuklu, Karatay, Meram) yaşayan bireylerle yüz yüze anket dağıtımı yoluyla 420 kişiden toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 ve AMOS 24 programları kullanılmıştır.  Araştırma sonuçlarına göre; dijital ayak izi farkındalığı ile dijital ayak izi yaşantısı arasında düşük düzeyde, negatif ve istatistiksel bakımdan anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca dijital melezlerin dijital ayak izi farkındalıklarının, dijital yerlilere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Digital footprint is one of the basic facts of digital life. Digital footprints are collections of data representing an entity that remains in electronic databases as a result of a person's online sharing or offline actions being monitored. When the relevant literature is examined, it is seen that the studies are aimed at providing benefits to users, users cannot benefit from data protection laws, and digital footprint awareness is measured. Digital footprint awareness is important for protection against risky online activities such as exposure to high technology, cyberbullying, internet or gaming addiction, exposure to pornography, and meeting strangers through online chat. Digital footprint awareness and experiences are important in terms of reducing the risks encountered in virtual environments, profiling individuals in their career lives and bilateral relations, and establishing their online reputations.
           This study aims to contribute to the literature by analyzing digital footprint awareness and digital footprint experiences through digital nativeness (born after 2000), digital hybridity (born between 1971-1999) and digital immigration (born before 1970). In this context, the aim of the study is to examine the relationship between digital footprint awareness and digital footprint experiences and to determine whether digital footprint awareness and digital footprint experiences differ between generations. In the study, the survey method, which is one of the quantitative research methods, was used to collect data. Data were collected from 420 people through convenience sampling, online survey and face-to-face survey distribution to individuals living in the central districts of Konya (Selçuklu, Karatay, Meram). SPSS 22 and AMOS 24 programs were used in the analysis of the data. According to the research results; a low-level, negative and statistically significant relationship was found between digital footprint awareness and digital footprint experiences. In addition, it was determined that digital hybrids had higher digital footprint awareness than digital natives.