Kompleks bölgesel ağrı sendromlu (KBAS Tip 1) hastalarda elektromanyatik alan tedavisinin etkilerinin klinik ve ultrasonografik olarak değerlendirilmesi
The evaluation of clinical and ultrasonographic effects of electromagnetic field therapy in patients with complex regional pain syndrome (CRPS Type 1)
Yazar: İSMAİL CÖMERTOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE KÜÇÜKDEVECİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Elektromanyetik alanlar = Electromagnetic fields ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Refleks sempatetik distrofi = Reflex sympathetic dystrophy ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromlu (KBAS tip 1) Hastalarda Elektromanyatik Alan Tedavisinin Etkilerinin Klinik ve Ultrasonografik Olarak Değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS), genellikle tetikleyici zararlı bir uyaranın başlattığı, ekstremitede lokal ağrı, vazomotor ve sudomotor bozukluklar, duysal, motor ve trofik değişikliklerle karakterize bir klinik tablodur. Tedavide amaç ağrıyı azaltmak ve KBAS'lı ekstremitenin fonksiyonel onarımını sağlamaktır. Elektromanyetik alan tedavisi (EMT), birçok kas iskelet sistemi hastalığında oldukça sık kullanılan bir fizik tedavi modalitesidir. Ödem azaltıcı, anti-inflamatuar, kırık iyileştirici etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı KBAS'lı hastalarda EMT'nin terapötik etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla elinde KBAS tip 1 tanısıyla fizik tedavi ve rehabilitasyon programına alınan hastalarda rutin fizik tedavi ve egzersiz programına ek olarak uygulanan EMT'nin klinik ve ultrasonografik etkileri değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı El Rehabilitasyon Ünitesi'ne başvuran, Budapeşte tanı kriterlerine göre KBAS tip 1 tanısı alan 32 hasta alındı. Hastalar iki gruba randomize edildi. Kontrol grubuna 16 hasta alınarak TENS, hotpack ve egzersiz programı uygulandı. EMT grubuna bu tedavilere ek olarak elektromanyetik alan tedavisi uygulandı. Hastaların değerlendirmeleri, tedaviye başlamadan önce, tedavi sonrası ve tedavi sonrası 1. ayda yapıldı. Değerlendirme parametreleri olarak; ağrı şiddeti, kavrama gücü, el/el bilek çevresi ölçümü, el beceri testi, günlük yaşam aktivitelerinde elin işlevselliği, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi değerlendirimi ve ultrasonografik olarak subkutan doku kalınlığı ölçümü kullanıldı. 
Bulgular: Tedavi ile gerek EMT grubunda gerekse kontrol grubunda ağrı, kavrama gücü, el çevresi ölçümü,  el beceri testi, günlük yaşam aktivitelerinde elin işlevselliği ve ultrasonografik olarak subkutan doku kalınlığı ölçümü yönünden istatistiksel anlamlı gelişme oldu. Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi açısından her iki grupta da istatistiksel anlamlılık düzeyine erişen iyileşme saptanmadı. Sadece kontrol grubunda fiziksel mobilite alanında anlamlı iyileşme gözlendi. İki tedavi grubu, tüm değerlendirme parametrelerindeki iyileşme açısından karşılaştırıldığında iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmedi.  
Sonuç: Sonuç olarak KBAS tip 1 tedavisinde, fizik tedavi ve egzersiz programına ek olarak uygulanan EMT'nin tedaviye ek bir katkı sağlamadığı kanaatine varıldı. 

Anahtar Kelimeler: Elektromanyetik alan, kompleks bölgesel ağrı sendromu, ultrasonografi, KBAS, fizik tedavi, refleks sempatik distrofi sendromu.

Abstract:
The Evaluation of Clinical and Ultrasonographic Effects of Electromagnetic Field Therapy in Patients with Complex Regional Pain Syndrome (CRPS type 1)
Introduction and aim: Complex regional pain syndrome (CRPS), usually initiated by exposure to a harmful stimulus, is characterized by a clinical picture with pain, vasomotor and sudomotor abnormalities, sensory, motor, and trophic changes. In CRPS, the goal of the treatment is to reduce pain and to provide functional repair of the extremities. Electromagnetic field therapy (EMT) is a commonly used physical therapy modality in various musculo-skeletal disorders. It has anti-inflammatory, anti-edema and fracture healing effects. The aim of this study was to investigate the therapeutic effects of EMT in type 1 CRPS patients. For this aim, clinical and ultrasonographic effects of EMT applied in addition to routine physical therapy and exercise programme were evaluated in patients with CRPS type 1 in the hand.
Materials and methods: This study included 32 patients with CRPS type 1 who were referred to the Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Hand Rehabilitation Unit at the Medical Faculty of Ankara University. Patients were randomized into two groups. The treatment modalities used were TENS, hotpack and exercise programme for the first group including 16 patients, whereas EMT, TENS, hotpack and exercise programme for the second group including 16 patients. Assessments were performed before treatment, just after treatment and at first month following the treatment. Assessment parameters were pain intensity, grip strength, hand/wrist circumference, hand dexterity, hand function in activities of daily living, health related quality of life and ultrasonographic measurement of subcutan tissue thickness.
Results: There were statistically significant improvements by therapy in both EMT and control groups regarding pain, grip strength, hand/wrist circumference, hand dexterity, hand function and ultrasonographic measurements. There was no statistically significant improvement regarding health related quality of life in both groups except physical mobility in control group. When both therapy groups were compared regarding the improvements in all assessment parameters, no statistically significant difference was found between the groups. 
Conclusion: It was concluded that EMT applied in addition to physical therapy and exercise programme did not provide extra benefit in the treatment of CRPS type 1. 

Key Words: Electromagnetic field, complex regional pain syndrome, ultrasound, CRPS, ultrasonography, physical therapy, reflex sympathetic dystrophy syndrome.