Otizmli ve down sendromlu çocuğu olan ailelerde sosyal destek algısı ve aile işlevselliğinin psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi
The effect of social support perception and family functioning on psychological well-being in families with children with autism and down syndrome
Yazar: SİBEL BORA
Danışman: PROF. DR. OYA ÖZKARDAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile işlevleri = Family functions ; Aile sağlığı = Family health ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Down sendromu = Down syndrome ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sosyal destek = Social support ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada otizmli ve Down Sendromlu çocuğu olan anne ve babaların algıladıkları sosyal desteğin ve aile işlevselliğinin psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerinde anlamlı bir etki oluşturup oluşturmadığı incelenmiştir. Çalışmada Türkiye genelinde yaşayan otizmli ve Down Sendromlu çocuğu olan ailelere ulaşılmıştır. Pandemi koşulları nedeniyle anketlerin 152 tanesi ana babaların gönüllü katılımı ile online olarak doldurulmuştur. 14 tanesi ise İstanbul'da faaliyet gösteren bir özel eğitim merkezinde eğitim gören otizm ve Down Sendromu tanılı çocuğun ana babalarına elden form verilerek toplanmış, toplamda 166 anne ve babaya ulaşılmıştır. Veriler toplanırken aynı ailede yaşayan ana babaların olması şartı aranmamıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Evli Kadınlar ve Erkekler İçin Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Yenilenmiş Anne Baba Destek Ölçeği ve Aile Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Bağımsız Örneklem t-Testi, ANOVA, Ki-Kare Bağımsızlık Testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Regresyon Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, otizm ve Down Sendromu tanılı çocuğu olan ailelerin algıladıkları sosyal destek düzeyi ve aile işlevselliği arttıkça psikolojik iyi oluş düzeylerinin de arttığı bulunmuştur. Ayrıca annelerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin babalara göre daha düşük olduğu; Down Sendromu tanılı çocuğu olan ana babaların algıladıkları sosyal desteğin, otizm tanılı çocuğu olan ana babalara oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Down Sendromu, Algılanan Sosyal Destek, Aile İşlevselliği, Psikolojik İyi Oluş

Abstract:
In this study, it was investigated whether the perceived social support and family functionality of mothers and fathers with children with autism or Down Syndrome have a significant effect on their psychological well-being. In the study, families with children with autism and Down Syndrome living in Turkey were reached. Due to the pandemic conditions, 152 of the questionnaires were filled online with the voluntary participation of parents. 14 of which were given forms to the parents of the child diagnosed with autism and Down Syndrome, who were educated in a special education center operating in Istanbul, a total of 166 parents were reached. While collecting the data, the condition of having parents living in the same family was not sought. Personal Information Form, Psychological Well-Being Scale for Married Women and Men, Revised-Parental Social Support Scale and Family Assessment Scale were used to collect data. Data were analyzed using Independent Sample t-Test, ANOVA, Ki- Kare Test, Pearson Correlation Analysis and Regression Analysis. It has been shown that the level of psychological well-being increases as the perceived social support level and family functionality of the families of children with autism and Down Syndrome increase. In addition, it is found out that mothers tend to have lower level of psychological well-being than fathers; It was determined that the perceived social support level of the parents whose child was diagnosed with Down Syndrome was higher than that of the parents whose child was diagnosed with autism.

Keywords: Autism Spectrum Disorder, Down Syndrome, Perceived Social Support, Family Functioning, Psychological Well-being