16'ncı yüzyılda feodalizmin krizi ve Osmanlı Devleti
The crisis of feudalism in the 16th century and Ottoman State
Yazar: DOĞUKAN BAYINDIR
Danışman: PROF. DR. ÖRSAN ÖCAL AKBULUT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Feodal yapı = Feudal structure ; Feodalizm = Feudalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sınıf oluşumu = Class formation ; Sınıfsal yapı = Class structure

Özet:
Tezde, Osmanlı'nın feodal olduğu ve Avrupa'da feodalizmin krizine ilişkin literatürde tartışılan feodalizmin krizi olgusunu deneyimlediği savunulmaktadır. Tezin özgün yanı, Avrupa'daki feodal toplumlardan ayrı bir biçimde, feodalizmin krizinin, farklı mekân ve zaman dilimlerinde ortaya çıkan tarihsel bir olgu olduğunun örneği olarak Osmanlı devletinde feodalizmin krizi olgusunun sorun haline getirilmesidir. Feodalizmin krizi, şu parametrelere bakılarak değerlendirilmektedir: Nüfus artışıyla birlikte toprak/emek oranının azalması, yeni ve görece verimsiz topraklara doğru genişleme durumu, toprakların parçalanması ve üretim için gerekli materyallerin zayıflaması olgusu. Osmanlı feodalizmini krizi, bahsedilen parametreler temelinde değerlendirilmektedir. Osmanlı feodalizminin krizi, feodalizmden çıkış biçiminde değil feodalizmin değişimi şeklinde sonuçlanmıştır. Bunun nedeni, toplumsal mülkiyet ilişkileri modelinde ifade edildiği üzere toplumun sınıf yapısıdır. Toplumsal mülkiyet ilişkilerinin oluşturduğu bağlamda, toplumsal sınıfların mücadelelerinin dinamik ve dönüşen yapısının bir ifadesi olarak sınıf yapısı, tarihsel bir gösterge niteliğindedir. Nitekim, on altıncı yüzyılda feodalizmin krizi süresince, Osmanlı sınıf yapısı değişim geçirmiştir. Osmanlı'daki köylü-tımar sahibi-devlet üçlüsünde, tımar sahibinin yerini kapıkullarının aldığı ve devletin yönetiminde kapıkullarının ağırlığının hissedildiği bir dönemin başladığı savunulmaktadır. Köylünün geçimlik üretime yönelik konumunun devamlılık gösterdiği ifade edilmektedir.

Abstract:
In the thesis, it is argued that Ottoman was feudal and experienced the phenomenon of the crisis of feudalism discussed in the literature on the crisis of feudalism in Europe. The original aspect of the thesis is to raise the issue of the crisis of feudalism in the Ottoman state, as an example of the fact that the crisis of feudalism is a historical phenomenon that emerged in different places and time periods, apart from the feudal societies in Europe. The crisis of feudalism is evaluated by looking at the following parameters: The decrease in the land/labor ratio with the increase in population, the expansion towards new and relatively unproductive lands, the fragmentation of the lands and the weakening of the materials necessary for production. Reason for this is the class structure of society, as expressed by the model of social property relations. In the context of social property relations, class structure, as an expression of the dynamic and transforming structure of struggles of social classes, is a historical indicator. As a matter of fact, during the crisis of feudalism in the sixteenth century, Ottoman class structure changed.  It is argued that in the trio of the peasant-timar owner-state in the Ottoman, a period in which the timar owner was replaced by Kapıkulu and the weight of Kapıkulu in the administration of the state began. It is stated that the position of the peasant towards subsistence production is continuous.