Hava yolu taşımacılığının dış ticaret açığı üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
The effect of air freight transport on foreign trade deficit: The case of Türkiye
Yazar: ÖZLEM ÖZEL BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ALPER ASLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Dış ticaret açığı Türkiye'de önemli bir ekonomik problem olarak kabul edilmektedir. Bu anlamda dış ticaret açığının azaltılmasında havacılık sektör yatırımlarının etkisi tartışılmaktadır. Çalışmada dış ticaret açığı ile hava yolcu taşımacılığı, hava kargo taşımacılığı ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) parametreleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Türkiye örnekleminde 1987-2021 dönemi verileri ele alınmıştır. Veri seti için World Bank veri toplama aracından yararlanılmıştır. Verilerin analizi kantitatif araştırma desenlerinden Gecikmesi dağıtılmış otoregresif sınır testi (ARDL) ile Toda-Yamamoto nedensellik testine göre yürütülmüştür. ARDL analizi için dış ticaret açığı ve hava kargo taşımacılığı, GSYH parametrelerini içeren Model 1 ile dış ticaret açığı ve hava yolcu taşımacılığı, GSYH parametrelerini ele alan Model 2 oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda Türkiye'de hava kargo taşımacılığına yapılacak yatırımların kısa ve uzun dönemde dış ticaret açığını azaltırken; hava yolcu taşımacılığındaki artışlar kısa dönemde hava kargo taşımacılığı gibi dış ticaret açığını azalttığı, uzun dönemde ise dış ticaret açığını arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Toda-Yamamoto nedensellik analizinde ise dış ticaret açığı parametresinden gayri safi yurtiçi hasıla ve hava kargo taşımacılığı parametrelerine doğru tek yönlü bir nedensellik ve gayri safi yurtiçi hasıla bağımsız parametresinden hava kargo taşımacılığı hizmeti parametresine doğru yine tek yönlü bir nedensellik olduğu bulgusu elde edilmiştir.

Abstract:
Foreign trade deficit is considered an important economic problem in Türkiye. In this sense, the effect of aviation sector investments in reducing the foreign trade deficit is discussed. In this study, the relationship between foreign trade deficit and air passenger transportation, air cargo transportation and gross domestic product (GDP) parameters was examined. In the sample of Türkiye, the data for the period 1987-2021 were discussed. World Bank data collection tool was used for the data set. The analysis of the data was carried out according to the quantitative research designs Autoregressive Distributed Lag bound test (ARDL) and Toda-Yamamoto causality test. For the ARDL analysis, Model 1, which includes the parameters of foreign trade deficit and air cargo transportation, GDP, and Model 2, which deals with the parameters of foreign trade deficit and air passenger transport, GDP, were created. As a result of the study, while reducing the foreign trade deficit in the short and long term of investments to be made in air cargo transportation in Türkiye; It has been concluded that the increases in air passenger transportation reduce the foreign trade deficit such as air cargo transportation in the short term and increase the foreign trade deficit in the long term. In the Toda-Yamamoto causality analysis, it was found that there was a one-way causality from the foreign trade deficit parameter to the gross domestic product and air cargo transportation parameters, and a one-way causality from the gross domestic product independent parameter to the air cargo transportation service parameter.