Niğde kiliselerinin koruma sorunlarının çözümüne yönelik bir yöntem araştırması
A method research intended for the solution of the conservation problems of Niğde churches
Yazar: İLKAY AYAZ TİPİ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GEDİZ URAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Niğde'deki demografik yapının değişmesi Niğde'de toplumsal, sosyal ve kültürel değişimlere sebep olmuştur. Rumların kendi din, sosyal, kültür ve ihtiyaçlarına göre oluşturdukları ve uzun yıllar yaşadıkları yerleşimlerde kültürel miras ortaya çıkmıştır. Niğde ve çevresinde demografik değişim nedeniyle Niğde Kiliselerinin bir kısmı Müslümanların ibadet ihtiyaçlarına göre Camiye çevrilmiş, bir kısmı depo vb. olarak kullanılmış, bir bölümü de kaderine terkedilmiştir. İnşa edildikleri dönemden bu yana maruz kaldıkları doğal etkiler ise yıpranmalarına neden olmuştur. Tez kapsamında, Niğde kent merkezi ve bağlı yerleşim birimlerindeki kiliselerin tespit edilmesi, bugünkü durumlarının belirlenmesi ve geleceğe güvenle aktarılabilmeleri için nasıl korunmaları gerektiği konusunda bir yöntem araştırması yapılmıştır. Niğde kiliselerinin korunması, sağlamlaştırılması için öncelikle yapıların mevcut mimari özellikleri, kullanım ve korunma durumları ve değişim ve bozulmaları nedenleri ile birlikte incelenerek tespit edilmiş ve çözümleme tabloları aracılığı ile dökümü yapılarak belgelenmiştir. Analiz çalışmalarının tamamlanmasının ardından, konum, mekân, eleman, cephe, değer ve sorunlara yönelik tipolojik çözümlemeler oluşturulmuş ve bu çözümlemelere bağlı olarak, kiliselerin; mimari değerlerinin korunması, sorunlarının ise çözülmesi bağlamında bütüncül ve kapsamlı bir koruma sağlayacak, koruma ölçütleri oluşturulmuştur.

Abstract:
The change in the demographic structure in Niğde has caused community-based, social and cultural changes in Niğde. Cultural heritage has emerged in the settlements that the Greeks created according to their own religion, social, culture and needs and in which they lived for many years. The effects of demographic change were also seen in Niğde and its surroundings. Some of the Niğde Churches were converted into mosques according to the worship needs of Muslims, some were used as warehouses, etc., and some were abandoned to their fate. Since the period when they were built, the natural effects they have been exposed to have brought wear and tear. Within the scope of the thesis, a methodological research was conducted to identify the churches in Niğde city center and in settlements of Niğde province, to determine their current situation, and how they should be preserved so that they can be safely transferred to the future. In order to preserve and consolidate the Niğde churches, first of all, the current preservation status was examined and the deteriorations in the buildings or ruins and the causes of deterioration were determined. In order to preserve and consolidate the churches of Niğde, first of all, the existing architectural features of the building, their current architectural features, their usage and preservation status, and the reason for their changes and deterioration were examined and determined and documented by means of analysis tables. Following the completion of the analysis studies, typological analyses of location, space, architectural elements, façade, values and problems were created, and based on these analyses, conservation criteria were established that will provide a holistic and comprehensive preservation in the context of preserving the architectural values and solving the problems of the churches.