Okulların örgütsel DNA özellikleri ile öğretmenlerin işe tutkunlukları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between organizational DNA characteristics of schools and work engagement of teachers
Yazar: GÜLER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. TEVFİK UZUN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada okulların örgütsel DNA özellikleri ile öğretmenlerin işe tutkunlukları arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Giresun il merkezindeki kamuya bağlı ilkokul, ortaokul ve liselerde görevli öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, bu okullarda görevli 370 öğretmenle çevrimiçi ve yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Okulların örgütsel DNA özelliklerini belirlemek amacıyla Nacar ve Demirtaş (2021) tarafından geliştirilen "Okulların Örgütsel DNA Özellikleri Ölçeği"  ile öğretmenlerin işe tutkunluklarını belirlemek amacıyla Turgut (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "İşe Tutkunluk Ölçeği" kullanılmıştır.  Verilerin analizi, SPSS programı üzerinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okulların örgütsel DNA özelliklerinin alt boyutlarından iletişime açık ve girişimci okul olmasına yönelik öğretmen algıları yüksek düzeyde iken başıboş ve bürokratik okul olmasına yönelik öğretmen algıları düşük düzeyde tespit edilmiştir. Öğretmenlerin genel anlamda işe tutkunluk düzeyleri oldukça yüksek çıkmıştır. Okulların örgütsel DNA özellikleri ve öğretmenlerin işe tutkunlukları demografik değişkenlere göre incelendiğinde, cinsiyet ve medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermezken; yaş, eğitim durumu, öğretmenlikte hizmet süresi ve görev yapılan okul kademesi değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar göstermiştir. Okulların örgütsel DNA özelliklerinin iletişime açık okul ve girişimci okul alt boyutları ile öğretmenlerin işe tutkunlukları (genel toplam) arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunurken, başıboş okul ve bürokratik okul alt boyutları ile arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonucunda ise sadece okulların örgütsel DNA özelliklerinin alt boyutu olan iletişime açık okulun, işe tutkunluk (genel toplam) ile dinçlik, adanmışlık ve yoğunlaşma alt boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Okul, Örgütsel DNA, İşe Tutkunluk, Öğretmen.

Abstract:
This study aimed to examine the relationship between the organizational DNA characteristics of schools and teachers' work engagement. The population of the research consists of teachers working in public primary, secondary and high schools in Giresun city center in the 2022-2023 academic year. The data of the research was collected through online and face-to-face interviews with 370 teachers working in these schools. Correlational survey model was used in the research. In order to determine the organizational DNA characteristics of schools, the "Organizational DNA Characteristics of Schools Scale" developed by Nacar and Demirtaş (2021) was used, and the "Work Engagement Scale" adapted to Turkish by Turgut (2011) was used to determine teachers' work engagement. The data was analyzed using the SPSS program using percentage, frequency, arithmetic mean, standard deviation, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation analysis and multiple linear regression analysis methods. According to the results of the research, teacher perceptions of schools being open to communication and entrepreneurial, two of the sub-dimensions of the organizational DNA characteristics of schools, were found to be high, while teachers' perceptions of schools being stray and bureaucratic schools were found to be low. Teachers' overall job engagement levels were quite high. When the organizational DNA characteristics of schools and teachers' work engagement are examined according to demographic variables, they do not show a significant difference according to gender and marital status variables; showed significant differences in terms of variables such as age, educational status, length of service in teaching, and school level at which they worked. While there was a positive and significant relationship between the open to communication school and entrepreneurial school sub-dimensions of the schools' organizational DNA characteristics and teachers' work engagement (general total), a negative and significant relationship was found between the stray school and bureaucratic school sub-dimensions. As a result of the regression analysis, it was determined that only the school that is open to communication, which is the sub-dimension of the schools' organizational DNA characteristics, positively and significantly predicted the sub-dimensions of work engagement (general total) and vigor, dedication and absorption. Key words: School, Organizational DNA, Work Engagement, Teacher.