İstanbul Tavşanadası'ndaki Ortaçağ Bizans Manastırı
Medieval Byzantine Monastery on Tavşanadası, İstanbul
Yazar: SADIK EMRE ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. ENGİN AKYÜREK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Bizans Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans eserleri = Byzantine works ; Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Dini yapılar = Religious buildings ; Manastır = Monastery ; Orta Çağ = Middle Ages ; İstanbul-Adalar = İstanbul-Adalar ; İstanbul-Tavşanadası = İstanbul-Tavşanadası

Özet:
İstanbul, Adalar İlçesi'nde Büyükada'nın 1,4 mil güneyinde bulunan ve yerleşime açık olmayan Tavşanadası'nda Orta Bizans dönemine tarihlendirilen bir manastır kalıntısı bulunmaktadır. Söz konusu yapı ikonoklast dönemin sonunda yaşamış, imparatorluk soyundan gelen bir patrik olan Ignatios tarafından adalarda yaptırılan manastırlardan biridir. Bu manastırlar arasında kilisesi kısmen de olsa günümüze ulaşabilmiş tek örnek olmasının yanı sıra ikonoklast dönem sonundan bugüne gelebilmiş örneklerin de kısıtlı olması dolayısıyla önem teşkil etmektedir. Üstyapıları günümüze ulaşamamış olan manastıra ait, kilise altyapısı ve bu altyapı çevresinde konumlanmış çeşitli mekanlara ilişkin temel seviyesinde duvarlar mevcuttur.Hakkında daha önce herhangi bir detaylı akademik çalışma bulunmayan yapı hem doğa koşulları hem de kaçak kazı yapan kişiler tarafından tahribata uğratılmaktadır. Bu olumsuz koşullardan ötürü belgelenmeksizin kaybolma riskine sahip olan yapının mevcut halinin belgelenmesinin önemi de bu çalışma dahilinde göz önünde tutulmuştur. Böylelikle yapı hakkında literatür taranarak çok kısıtlı da olsa ulaşılabilen bilgiler, alanda yapılan çalışmalar ve yüzey bulgularıyla birleştirilerek mimari bir değerlendirme ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu sayede Bizans mimari tarihinde az bilinen bir döneme ait bir yapı belgelenerek aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
There are monastery ruins dating to the Middle Byzantine period on Tavsanadasi, a secluded island located 1.4 miles south of Buyukada in the Adalar district of Istanbul. The subject structure is one of the monasteries built on the Princes? Islands by the Patriarch Ignatios who is a descendant of the empire and lived during the end of the Iconoclast period. Given the fact that the church ruins are the only remaining sample among those monasteries? churches and that the preserved examples of the end of the Iconoclast period is scarce, the ruins have a significant importance. Although the upper structure of the monastery has been scattered, its church?s ground floor and several walls belonging to different places within the monastery still remain today.Both the nature itself and various illegal excavations have been damaging this historical structure in which no academic research has ever been performed in-depth. Due to those unfavorable circumstances, documentation of the structure?s current condition is considered very vital by this study since there is a high possibility that it may vanish before getting documented. In this case, the information gathered by examining the pertinent literature, which is extremely limited, the field studies, and the archaeological surface findings are all combined in order to achieve an architectural assessment of the structure. By doing so, this study strives to shed light on this structure which belongs to an unfamiliar period of the Byzantine architecture.