Klâsik Türk Edebiyatı'nın kadın şairlerinin divanlarında değerli taşlar ve madenler
Precious stones and mines in the divans of female poets of Classical Turkish Literature
Yazar: MERVE UZUNBURUN
Danışman: DOÇ. DR. KAMİLE ÇETİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Madenler = Mines

Özet:
Klâsik Türk edebiyatı; mazmunların, motiflerin ve simgelerin kullanıldığı bir gelenek edebiyatıdır. Güzellere ve güzelliklere kayıtsız kalamayan söz konusu gelenek, hem kıymetli oluşları hem de güzellikleriyle dikkatleri üzerine çeken değerli taşlara da ilgisiz kalmamıştır. Kıymetli taşlar ve madenler dendiğinde akik, altın, bakır, billur, cevher, elmas, gümüş, inci, kehribar, lâl, mercan, şebçerâğ, yakut, zebercet, zümrüt vb. akla gelmektedir. 
Çalışmada, Klâsik Türk edebiyatının divan sahibi kadın şairlerinin divanlarında değerli taşların ve madenlerin bulduğu yansımalar incelenmiştir. Bu bağlamda, 15. asırdan Mihrî Hatun, 17. asırdan Emetullah Hanım, 18. yüzyıldan Fıtnat Hanım, 19. yüzyıldan Âdile Sultan, Ayşe Teymûrî, Çeşm-i Âfet, Gülperî Hanım, Leylâ Hanım, Hatice Nakiyye Hanım, Sırrî Râhile Hanım, Şeref Hanım ve Tevhîde Hanım divanları ele alınmıştır. Kadın şairlerin divanları üzerinde çalışılırken "değerli taşlar" ve "madenler" kavramının geniş bir yer kapladığı görülmüştür. Öncelikle adı geçen şairlerin divanları taranmış, alfabetik olarak sıralanan değerli taşlar ve madenler hakkında genel bilgilere yer verilmiş, şiirlerde nasıl ve hangi bakımlardan kullanıldığı tespit edilen beyitler ekseninde ortaya konulmuştur. Kadın şairlerin divanlarında değerli taşların teşbih, istiâre, telmih, hüsn-i ta'lil, leff ü neşr gibi edebî sanatların da anlatım gücünden yararlanılarak değerli taşlar ve madenler etrafında şekillenen hayal unsurları gösterilmeye çalışılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Klâsik Türk Edebiyatı, Kadın Şairler, Divan, Değerli Taşlar, Madenler

Abstract:
Classical Turkish literature; It is a traditional literature in which themes, motifs and symbols are used. The tradition in question, which cannot remain indifferent to beauties and beauties, has not remained indifferent to precious stones, which attract attention with both their preciousness and beauty. When it comes to precious stones and mines, agate, gold, copper, crystal, ore, diamond, silver, pearl, amber, garnet, coral, amber, ruby, emerald, emerald, etc. comes to mind.
In the study, the reflections of precious stones and mines in the divans of the female poets of Classical Turkish literature were examined. In this context, Mihrî Hatun from the 15th century poets, Emetullah Hanım from the 17th century, Fıtnat Hanım from the 18th century, Âdile Sultan, Ayşe Teymûrî, Çeşm-i Âfet, Gülperî Hanım, Leylâ Hanım, Hatice Nakiyye Hanım, Sırrî Râhile Hanım from the 19th century poets., Şeref Hanım and Tevhîde Hanım divans were discussed. It has been observed that the concept of "precious stones" and "mines" occupies a wide place when studying the divans of women poets. First of all, the divans of the mentioned poets were scanned, general information about the precious stones and mines listed alphabetically was given, and how and in what ways they were used in the poems were presented on the basis of the couplets determined. In the divans of women poets, the elements of imagination shaped around precious stones and mines were tried to be shown by making use of the expressive power of literary arts such as simile, metaphor, allusion, hüsn-i ta'lil, leff ü neşr.