Çocukluk çağı besin alerjilerinin klinik fenotiplendirmesi
Food allergy phenotypes in childhood
Yazar: GİZEM KÖKEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BETÜL BÜYÜKTİRYAKİ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Besinler = Foods ; Fenotip = Phenotype ; Prezantasyon = Presentation ; Çocuklar = Children ; İmmünoglobülin E = Immunoglobulin E

Özet:
Besin alerjisi immün aracılı mekanizmalarla ortaya çıkan ters besin reaksiyonları olarak tanımlanır. Bu immün mekanizmalar IgE aracılı, hücre aracılı (non-IgE) ve hem IgE aracılı hem de hücre aracılı (mikst) olabilir. Hayatı tehdit edici reaksiyonlarla sonuçlanabilen önemli bir halk sağlığı problemidir ve sıklığı giderek artmaktadır. 
Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Çocuk Alerji Polikliniği'nde besin alerjisi tanısı ile takip edilen hastaların demografik özellikleri, klinik prezentasyon şekilleri, eşlik eden atopi durumu, aile öyküsü ve tanıya yönelik yapılan testlerin analiz edilerek çocukluk çağında besin alerjilerinin klinik fenotiplendirmesinin yapılması ve tekli besin alerjileri ile çoklu besin alerjilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda Temmuz 2017 ve Temmuz 2019 tarihleri arasında polikliniğimizde değerlendirilen; daha önce besin alerjisi tanısı ile takip edilmiş, şu anda besin alerjisi tanısı ile takibine devam edilen ve yeni besin alerjisi tanısı almış olan 537 hasta retrospektif ve prospektif olarak değerlendirildi. Hastaların 422'si (%78.6) IgE aracılı besin alerjisi, 57'si (%10.6) non-IgE aracılı besin alerjisi, 58'i ise (%10.8) non-IgE ve IgE aracılı besin alerjisi tanısına sahip idi. IgE aracılı besin alerjisi tanılı hastalarda en sık sorumlu alerjen yumurta akı (%81.5), en sık görülen semptom egzama (%82); non-IgE aracılı besin alerjisi tanılı hastalarda en sık sorumlu alerjen inek sütü (%94.7), en sık görülen semptom kanlı gaita (%82.5); non-IgE ve IgE aracılı besin alerjisi tanılı hastalarda ise en sık sorumlu alerjen inek sütü (%96.6), en sık görülen semptom kanlı gaita (%84.5) idi. IgE aracılı yumurta akını içeren çoklu besin alerjisi ile takip edilen hastalarda ürtiker, anjiyoödem, dispne ve hışıltı şikayetlerinin tek yumurta akı alerjisi olanlara göre daha fazla olduğu (sırasıyla p=0.004, p<0.001, p=0.035, p=0.025), anafilaksinin daha sık olarak görüldüğü (p=0.004), eozinofil yüzde değeri ve total serum IgE değerinin daha yüksek olduğu (p=0.017, p<0.001) gösterildi. IgE aracılı inek sütünü içeren çoklu besin alerjisi ile takip edilen hastalarda ise semptomların tek inek sütü alerjisi olanlara göre daha erken yaşta ortaya çıktığı (p=0.025), atopik dermatitin daha sık eşlik ettiği (p<0.001), ev tozu duyarlılığının daha fazla olduğu (p=0.019), mutlak eozinofil sayısı, eozinofil yüzde değeri ve total serum IgE değerinin daha yüksek olduğu (sırasıyla p=0.029, p=0.018, p<0.001) gösterildi.
Bu ve benzer çalışmaların ışığında besin alerjilerini doğru tanımlayabilmek hastaların tanı, tedavi ve izlem süreçlerinin doğru yönetilmesini sağlayarak mortalite ve morbiditenin azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Food allergy is defined as adverse food reactions that occur through immune-mediated mechanisms. These immune mechanisms may be IgE-mediated, cell-mediated (non-IgE) and both IgE-mediated and cell-mediated (mixed). It is an important public health problem that can result in life-threatening reactions and its frequency is increasing. 
The aim of this study was to evaluate the clinical phenotyping of food allergies in childhood by analyzing the demographic characteristics, clinical presentation patterns, accompanying atopy status, family history and diagnostic tests and to compare the single versus multiple food allergies in children followed up at Hacettepe University Pediatric Allergy Outpatient Clinic. 
In our study, 537 patients admitted to our outpatient clinic between July 2017 and July 2019 were evaluated retrospectively and prospectively. The study group includes who were previously followed food allergy diagnosis, currently being followed up with food allergy diagnosis and newly diagnosed food allergy. Four hundred twenty-two patients (%78.6) had IgE-mediated food allergy, 57 patients (%10.6) had non-IgE-mediated food allergy and 58 patients (%10.8) had non-IgE-mediated and IgE-mediated food allergy. In patients with IgE-mediated food allergy the most common responsible allergen was egg white (%81.5), the most common symptom was eczema (%82); in patients with non-IgE mediated food allergy the most common responsible allergen was cow's milk (%94.7), the most common symptom was bloody stool (%82.5); in patients with non-IgE mediated and IgE-mediated food allergy the most common responsible allergen was cow's milk (%96.6), the most common symptom was bloody stool (%84.5). In children with egg allergy urticaria, angioedema, dyspnea and wheezing were more common in patients followed up with multiple food allergies compared to isolated egg allergic children (p=0.004, p<0.001, p=0.035, p=0.025, respectively). Also anaphylaxis was shown to be common (p=0.004), eosinophil percentage and total serum IgE values were higher (p=0.017, p<0.001) in children with egg allergy having multiple food allergies. In children with cow's milk allergy, symptoms appeared earlier (p=0.025); eczema and house dust sensitivity was more frequent (p<0.001, p=0.019) in patients with multiple food allergies than those with isolated cow's milk allergy.  In addition, absolute eosinophil count, eosinophil percentage and total serum IgE values were higher (p=0.029, p=0.018, p<0.001, respectively) in these patients.
Accurately identifying food allergies in the light of similar studies will contribute to the reduction of mortality and morbidity by ensuring the correct management of patients diagnosis, treatment and follow-up processes.