Türk-Yunan basını bağlamında Batı Trakya Türklerinin siyasi ve kültürel yapısı (1923-1994)
Cultural and political structure of West Thrace Turks in the context of Turkish-Greek press (1923-1994)
Yazar: EDA AVTZİ
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN KELEŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Basın = Press ; Batı Trakya = Western Thrace ; Batı Trakya Türk Cumhuriyeti = Western Thrace Turkish Rebuplic ; Ekonomi = Economy ; Eğitim = Education ; Gazeteler = Newspapers ; Kültür = Culture ; Siyasi hayat = Political life ; Yunanistan = Greece

Özet:
Avrupa'nın güneyinde yer alan 836.000 kilometrekarelik bir coğrafyada bulunan
Balkanlar, kültürel, dini ve etnik çeşitliliği çok fazla olan bu coğrafya yaklaşık 550 yıldır
Osmanlı yönetiminde kalmıştır. Bu süreçte Osmanlı hâkimiyeti farklı toplulukları barış
içerisinde bir arada tutmayı büyük ölçüde başarmıştır.
Osmanlı Devleti kültürel ve politik ağırlık noktası olarak gördüğü Balkanlar'a önemli
miktarda Türk nüfusu yerleştirmiş ve bölgelere Türk Kültürünü aşılamıştı. Fakat Osmanlı
Devletini' nin zayıf düşüp geri çekilmesinden sonra kaybedilen topraklarda bırakılan Türkler,
katliamlar, salgın hastalıklar ve göçler sebebiyle zamanla "azınlık" durumuna düşmüşlerdir.
Osmanlı Devleti balkan topluluklarını yönetme konusunda kabiliyetli bir devletti fakat yeni
bir durum ortaya çıkmıştı, gözden çıkarılmış yahut bırakılmak zorunda kalınmış topraklarda
kalan "Türk Azınlığı" nın durumu! Bu yeni durum beraberinde dışarı da kalan azınlıkların
sorumluluğunun ne olacağı konusunda tartışmaları da gündeme getiriyordu. 29 Eylül 1913
günü İstanbul Barış Anlaşması'yla kendi kaderine bırakılıp 1918 yılına kadar Bulgar
idaresinde kalan 1913'de nüfusunun %80'ni Türk olan Batı Trakya'nın %5 nüfus oranına sahip
Bulgarlara teslim edilmesi, son devir Osmanlı politikasındaki çekingenliğin ve yılgınlığın açık
göstergesiydi. Büyük savaşta, mihver devletleri ile birleşen Osmanlı Devleti, 1915
sonbaharında Bulgaristan'ın harbe katılması uğrunda, Karaağaç'ta bulunan Edirne İstasyonu
dâhil olmak üzere Meriç'in batı kesimlerinden de Bulgaristan lehine vazgeçmiştir.
1913'ten itibaren büyük direnmeler ve savaşlar sonucu üç kez bağımsızlığını ilan etmiş
olan Batı Trakya Bölgesi, Yunanistan Devleti'nin kontrolü altına girmiştir. Bundan sonra
Trakya davası (doğu ve batı olmak üzere) kurulmuş olan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
vasıtasıyla Anadolu'dan başlatılmış olan Milli Mücadele Hareketi'nin yörüngesinde devam
ettirilmiştir.
Lozan Barışı'na kadar olan bu dönemde artık Osmanlı Dönemi'nden Cumhuriyet
dönemine miras kalan ve hala güncelliğini koruyan en önemli sorunlarından biridir. Balkan
ülkelerinin uyruğunda bulunan Türk ve Müslüman nüfus bu ülkeleri rahatsız ettiğinden, TürkMüslüman nüfusu göçe zorlamak veya asimile etmek gibi politikalar, Balkan ülkelerinin
çoğunda önemli milli devlet politikaları olarak karşımıza çıkmaktadır.
Batı Trakya ve Balkan Türkleri, iki savaş arası dönemde diktatörlerin, daha sonra
soğuk savaş döneminin ve 1990'lardan itibaren de yenidünya düzeninin etkisi altında
kültürlerini birliklerini devam ettirebilmek adına çok fazla mücadeleler vermiştir. Bu
mücadeleleri dernekler, siyasi partiler, dergi ve gazeteler de yani basın yoluyla
gerçekleştirmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada basın yoluyla yapılan kültürel mücadelelere
dikkat çekilmiştir.

Anahtar kelimeler: Batı Trakya Türkleri, Kültür, Azınlık Hakları, Lozan Barış Anlaşması,
Türk-Yunan Basını

Abstract:
The Balkans, located in a geography of 836,000 square kilometers in the south of
Europe, has a great cultural, religious and ethnic diversity and has remained under Ottoman
rule for about 550 years. In this process, the Ottoman rule has largely succeeded in keeping
different communities together in peace.
The Ottoman Empire placed the Turkish population as an important issue in the
Balkans, which it saw as its cultural and political center point, and instilled Turkish culture in
the regions. However, the Turks, who were left in the lands lost after the Ottoman Empire's
weakening and withdrawal, massacres, epidemics and migrations gradually fell into the
"minority". The Ottoman State was a state capable of ruling the Balkan communities, but a
new situation emerged, the situation of the "Turkish Minority" who remained in the sacrificed
or had to be abandoned! Along with this new situation, the discussions of pleasure were also
on the agenda of the minorities who remained outside. The surrender of Western Thrace, 80%
of which was Turkish, to the Bulgarians with a population of 5% in 1913, which was left
under the Bulgarian rule with the Istanbul Peace Agreement on September 29, 1913, is a clear
indicator of the timidity and frustration in the Ottoman policy of the last period. . The
Ottoman Empire, united with the pivot states in the great war, for the sake of Bulgaria's
participation in the war in the autumn of 1915, Edirne Station in Karaağaç.
The Western Thrace Region, which declared its independence three times as a result
of great resistance and wars since 1913, came under the control of the Greek State. After that,
the Thrace case (east and west) was continued in the orbit of the National Struggle
Movement, which was initiated from Anatolia through the Association of Defense of Rights.
In this period up to the Lausanne Peace, it is one of the most important problems
that is inherited from the Ottoman Period to the Republic period and is still up to date. Since
the Turkish and Muslim populations, which are the citizens of the Balkan countries, disturb
these countries, policies such as forcing the Turkish-Muslim population to migrate or
assimilate are important national state policies in most of the Balkan countries.
Western Thrace and Balkan Turks have struggled to maintain their culture and unity
under the influence of the dictators in the interwar period, then the cold war period and the
new world order since the 1990's. It carried out these struggles through associations, political parties, magazines and newspapers, that is, the press. Therefore, this study draws attention to
the cultural struggles made through the media.

Key words: Western Thrace Turks, Culture, Minority Rights, Lausanne Peace
Agreement, Turkish-Greek Press