Kültepe-Kaniş Karum'u II. kat mimarlığı
The architecture of level II at Kültepe-Karum Kaniş
Yazar: MEHMET TARIK ÖĞRETEN
Danışman: PROF. DR. FİKRİ KULAKOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kaniş Karum = Kanesh Karum ; Kültepe = Kültepe ; Kültepe-Kaniş = Kültepe-Kaniş

Özet:
"Kültepe-Kaniş Aşağı Şehir II. Kat Yerleşimi ve Yapıları" başlıklı tez çalışmasının amacı,
bu tabakaya ait mimari yapıları ve yerleşim planını ortaya çıkarmaktır. Çalışmada,
yerleşim modelinin belirlenmesi, yerleşimin planlı mı yoksa organik mi geliştiğinin
saptanması ve kullanılan mimari tekniklerin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca,
arkeolojik ve filolojik verilere dayanarak, nüfusun sosyal yapısı, farklı etnik grupların
ayrı mahallelerde mi yoksa karışık olarak mı yaşadıkları incelenmiştir.
Metodoloji açısından, araştırma sırasında saha krokilerinin düzenlenmesi, literatür
taraması yapılması, hava fotoğrafları ve ortofotoların oluşturulması, planların kesinliği
için AutoCAD kullanılması gibi yöntemler kullanılmıştır. Ayrıca, haritalama için
birtakım ölçümler yapılmıştır. Binaların yapısal bütünlüğünü değerlendirmek için statik
analizler gerçekleştirilmiş, duvarların dayanıklılığı ve olası ikinci kat senaryoları gibi
faktörler göz önünde bulundurulmuştur.
Çalışma, kazısı tamamlanmış ve II. kata tarihlendirilen 214 yapının tespit edilmesine
olanak sağlamıştır. Bununla birlikte yerleşimin başlangıçta höyük yakınlarında organik
olarak geliştiğini, ancak daha sonra sokaklar ve bloklarla planlı bir genişleme gösterdiğini
ortaya koymuştur. Yapıların, sahiplerinin sosyal statüsünden bağımsız olarak tutarlı
malzemelerle inşa edildiği ve belli bölgelerde duvarların korunması amacıyla duvar
kaplamaları gibi bazı mimari unsurların tasarlandığı tespit edilmiştir.
Kültepe-Kaniş II. kat yerleşimi, Karum Çağı Orta Anadolu'daki diğer yerleşimlerle
karşılaştırılmış ve kent planlaması, inşaat teknikleri ve malzemeler açısından benzerlikler
gösterdiği bulunmuştur. II. kat yerleşiminin kentsel yapısı höyük ile uyumlu olacak
şekilde dairesel bir forma sahip olduğu, doğrudan kanıt bulunmamakla birlikte, Alişar ve
Konya-Karahöyük gibi çağdaş yerleşimlerde olduğu gibi tahkim edilmiş olabileceği
tahmin edilmektedir.
Sonuç olarak, Kültepe-Kaniş Aşağı Şehir II. kat yerleşiminin incelenmesi, eski
Anadolu'nun en önemli kentlerinden birinin mimari uygulamaları, kent planlaması ve
sosyo-kültürel dinamiklerine dair değerli bilgiler sunmakta ve MÖ 2. Binyıl Anadolu
yerleşimlerine ışık tutmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kültepe, Kaniş, Karum, Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Orta Tunç
Çağı, Mimari, Şehircilik, Kentleşme, Anadolu Arkeolojisi.

Abstract:
The aim of the thesis entitled "Kültepe-Kaniş Lower City Level II Settlement and
Structures" is to reveal the architectural structures and settlement plan of this level. The
study aims to determine the settlement model, to determine whether the settlement
developed in a planned or organic manner, and to evaluate the architectural techniques
used. Furthermore, based on archaeological and philological data, the social structure of
the population and whether different ethnic groups lived in separate neighborhoods or
mixed.
In terms of methodology, the research involved the preparation of field sketches,
a literature review, aerial photographs and orthophotos, and the use of AutoCAD for the
accuracy of the plans. In addition, a number of measurements were made for mapping.
Static analyses were carried out to assess the structural integrity of the buildings, taking
into account factors such as the strength of the walls and possible second floor scenarios.
The study allowed the identification of 214 excavated buildings dating to Level
II. It also revealed that the settlement initially developed organically near the mound, but
later expanded in a planned manner with streets and blocks. The buildings were
constructed with consistent materials regardless of the social status of their owners, and
in certain areas some architectural elements such as wall coverings were designed to
protect the walls.
The Kültepe-Kaniş Level II settlement was compared with other settlements in
Central Anatolia during the Karum Age and found to be similar in terms of urban
planning, construction techniques and materials. Although there is no direct evidence that
the level II settlement had a circular form with an urban structure in harmony with the
mound, it is assumed that it may have been fortified as in contemporary settlements such
as Alisar and Konya-Karahöyük.
In conclusion, the study of the Kültepe-Kaniş Lower City Level II settlement
provides valuable insights into the architectural practices, urban planning and socio-
cultural dynamics of one of the most important cities of ancient Anatolia and sheds light
on Anatolian settlements of the 2nd Millennium BC.
Keywords: Kültepe, Kanish, Karum, Assyrian Trade Colonies, Middle Bronze Age,
Architecture, Urban Planing, Urbanization, Anatolian Archaeology