Türkiye'nin orta doğu ülkeleri ile dış ticaretinin analizi
Analysis of Turkey's foreign trade with middle eastern countries
Yazar: MOHANAD ABED ISMAIL
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR SAMİ OĞUZTÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Ortadoğu = Middle East ; Ticaret = Trade ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Ülkeler arasındaki coğrafi yakınlık ile bu ülkeler arasındaki dış ticaret hacmi arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Genel olarak coğrafi olarak birbirine yakın ülkeler arasındaki ticaret hacmi diğerlerine göre daha yüksektir. 
Bu açıdan bakıldığında, Türkiye ve Orta Doğu ülkeleri coğrafi, kültürel, ekonomik ve sosyal açılardan birbirine derin bağlarla bağlı ülkelerdir. Bu çalışmada öncelikle Türkiye'nin dış ticaret yapısı incelenmektedir. AkabindeTürkiye'nin Orta Doğu ülkeleri ile olan ticari ilişkileri İran, Irak, Mısır, Suudi Arabistan, Ürdün, Suriye, İsrail, Lübnan, Kuveyt, Katar, Umman,Yemen ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere toplam 13 ülke bazında analiz edilmektedir. Yapılan analizde 1996-2017 yılları arasındaki dönemi kapsayan veriler kullanılmıştır.
Türkiye, Orta Doğu ülkeleri ile gerçekleştirmiş olduğu ticarette dış ticaret fazlası elde etmektedir. Türkiye'nin Orta Doğu ülkeleri olan dış ticaret ilişkilerinde Türkiye'den bu ülkelere yaptığı ihracatın oranı toplam ihracat içinde yüksektir. Diğer yandan Türkiye'nin ithalatta Orta Doğu ülkelerine bağımlılığının ise görece daha az konumda olduğu görülmektedir.
Türkiye'den ihraç edilen ürünlerde oran olarak birinci sırayı alan ürünler genellikle tüketime yönelik ürünler, ithal edilen ürünler açısından birinci sırayı alan ürünler ise genellikle hammadde türü mallardır. Türkiye ile Orta Doğu ülkeleri arasındaki dış ticarette Türkiye'nin ihracatında yer alan ürünler ürün grupları itibariyle ithalata göre genel olarak daha fazla çeşitlilik göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, İthalat, İhracat, Orta Doğu ülkeleri

Abstract:
There is a direc trelationship between the geographical proximity and the volume of for eigntrade between the secountries. In general, the trade volüme between countries that are geographical lyclose is higher than the others.
Inthisrespect, Turkey and Middle Eastern countries are bound together by deep geographical, cultural, economicandsocialties. Inthisstudy, Turkey's for eigntrade structure is examined. Also, the economicrelations of Turkey with Middle Eastern countries are examine dinç luding the countries Iran, Iraq, Egypt, SaudiArabia, Jordan, Syria, Israel, Lebanon, Kuwait, Qatar, Oman, Yemen, andthe United Arab Emirates. The data that is used in the analysiscover 1996-2017 period.
Turkey gains for eigntrade surplus from trade with Middle Eastern countries. Theratio of exports tothe secountries is high in Turkey's total exports. On the other hand, Turkey's dependence on importsto Middle Eastern countries appearto be relatively less compared toex portratios.
Theratio of the product sexported from Turkey in the firs trow of the product sare generally products for consumption, while in terms of imported products the products in the first row are usually the rawgoods. The product groups of Turkey's exportto Middle Eastern are more diverse compared totheproduct groups of Turkey's import from the secountries. 



Key Words: Foreign Trade, Import, Export, Middle Eastern Countries