Major depresyon tanısı alan ergen hastalarda sosyal biliş ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of the soscial cogniton and the qualty of life in adolescent patients diagnosed with major depression
Yazar: UĞUR TEKİN
Danışman: PROF. DR. HATİCE SERPİL ERERMİŞ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Sosyal biliş = Social cognition ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZET
Giriş: Depresyon çocuk ve ergenlerde sık görülen, temel olarak mutsuzluk,
çökkünlük, sinirlilik, günlük etkinliklerden ve hayattan keyif alamama gibi semptomlarla
karakterize hayatın bir çok alanında işlevsellik kaybına yol açan psikiyatrik bir bozukluktur.
Depresyonda ortaya çıkan sosyal işlev bozuklukları hem yaşam kalitesini hemde hastalığın
seyrini olumsuz etkilemektedir. Depresyonun hem etyolojisine hem de tedavisine yönelik
yapılan araştırmalarda son yıllarda sosyal bilişsel becerilerin depresyonda incelenmesinin
önemine işaret eden çalışmalara rastlanmaktadır.
Sosyal biliş çok geniş bir kavram olup kendi içinde farklı alanlara ayrılmakla birlikte
temel olarak sosyal süreçlerle ilgili bilgileri tanıma, anlama, yorumlama ve kullanabilme
olarak tanımlanabilir. Bazı araştırmalar depresyonda sosyal işlevsellikte düşüşün sosyal
bilişsel becerilerde bozulma ile ilişkili olabileceğini öne sürmektedirler. Yakın zamanda
erişkinlerde yapılan çalışmalar depresyon hastalarının sosyal bilişsel becerilerden olan zihin
kuramında bozulma olduğunu rapor etmişlerdir. Zihin kuramı (zihin teorisi, theory of mind)
temel olarak kişinin kendisinin ve diğer insanların zihinsel durumunu anlayıp yargılayabilme
yeteneği olarak tanımlanmaktadır.
Amaç: Çalışmamızda, henüz tedavi almamış ilk kez major depresyon tanısı alan 13-
18 yaş arasındaki ergen hastaların kesitsel olarak sosyal bilişsel beceriler açısından
değerlendirilmesi, yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi; depresyon özelliklerinin, sosyal
bilişin ve yaşam kalitesinin birbirleri ile ilişkisinin incelenmesi ve sağlıklı kontrol grubuyla
karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmamızın örneklemini, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve
Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran, 13-18 yaş arasında
olan ilk kez major depresyon tanısı konmuş tedavi almamış 35 hasta grubu ve hasta grubuna benzer sosyodemografik özelliklere sahip 37 sağlıklı kontrol olgusu oluşturmaktadır.
Öncelikle tüm olgulara, komorbid tanıların DSM-IV kriterleri doğrultusunda
değerlendirilmesi amacıyla, K-SADS uygulanmıştır. Ölçütlere uyan gönüllü katılımcılara;
depresyon puanlarının ölçülmesi için Beck Depresyon Ölçeği, anksiyete puanlarının
ölçülmesi için Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ) (Ebeveyn ve Çocuk
Formu), hastalık şiddetinin tespiti için Genel Klinik İzlenim Ölçeği-Şiddet (Clinic Global
İmpression Scale-Severity / CGI-S), yaşam kalitesinin değerlendirilmesi için Yaşam Kalitesi
Ölçeği, Çocuk ve Aile Formları (ÇİYKÖ), sosyal bilişsel becerilerin değerlendirilmesi için
zihin kuramı testlerinden Yüzler Testi ve Gözler Testi uygulanmıştır.
Bulgular: Depresyon grubu ile sağlıklı kontrol grubunun karşılaştırmasında sosyal
bilişsel becerileri değerlendiren yüzler testi ve gözler testinde istatistiksel olarak anlamlı bir
fark saptanmamıştır. Yaşam kalitesi ve anksiyete puanları açısından depresyon hastaları
anlamlı olarak kontrol grubuna göre yaşam kalitesinde daha kötü anksiyete daha yüksek
puanlar elde etmişlerdir. Yaşam kalitesi depresyon skoru ve anksiyete skoru ile negatif
korelasyon göstermiştir.
Sonuç: Literatürde erişkin popülasyonda depresyon hastalarında sosyal bilişte
bozulma bildirilirken, ergen örneklemin değerlendirildiği bizim çalışmamızda zihin kuramını
değerlendirmek için kullandığımız testlerde sağlıklı kontrollerle bir fark bulunmamıştır.
Çalışmamız depresyonda bu yaş grubunda yapılan ilk çalışmalardan olduğu için bu konuda
yapılacak çalışmalar konunun anlaşılması ve daha iyi yorumlanmasına olanak sağlayacaktır.
Yaşam kalitesinin depresyonda bozulduğu ve bunun depresyonun çeşitli özellikleriyle ilişkili
olduğu çalışmamızda ortaya konulmuştur. Çalışmamızın bu bulguları depresyon hastalarının
daha etkili tedavisi ve daha iyi bir yaşam kalitesi için tedavi yaklaşımlarının hasta bazında
hastalık özelliklerine göre belirlenmesinin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: Depression is a common psychiatric disorder in children and
adolescents that leads to loss of functionality in many life areas and mainly characterized by
symptoms such as depressive mood, unhappiness, irritability and inability to enjoy activities
of daily life.
Social functional disability occur in depressive disorder adversely affect both the
progression of disease and the quality of life. The studies conducted in recent years about
social cognitive skills in depressive disorders point to importance of social cognition in both
etiology and treatment strategies.
Though the social cognition is a very broad concept and divided into various domains,
it can be basically defined as the ability of recognition, comprehension, interpretation and
using of informations related social processes. Recent studies suggest that poor social
functioning in depression may be associated with impairment in social cognitive skills.
Several studies conducted in adults have reported that one of most studied domain of social
cognition, theory of mind is impaired in various stage of depression. Theory of mind can be
basically defined as the ability of understanding and judging the mental state of ownself and
other people correctly.
Objective: In our cross-sectionall study the objective was evaluating first epizod
untreated depressed 13-18 years old adolescents in terms of social cognitive skills and quality
of life, investigating the relation between characteristics of depression, social cognitive skills
and quality of life and comparing with healthy controls.
Methods: Our study sample is consisted of 35 patients who attended to the Ege
University School of Medicine, Child and Adolescent Psychiatry Department outpatient
clinic, were between 13-18 years, untreated, diagnosed with first epizod depressive disorder
and 37 healthy controls who have similar demographic characteristics of patients. Firstly all cases were evaluated with K-SADS in order to assess comorbid conditions according to
DSM-IV criteria.
Beck Depression Scale for measuring depression scores, Childhood Anxiety
Screening Scale (SCARED) (Parent and Child Form) for measuring anxiety scores, Clinical
Global Impression Scale-Severity (CGI-S) to determine the severity of disease, Quality of
Life Scale (Child and Family Forms) (PedsQL) to assess the quality of life, Face Test and
Eye Test for the evaluation of social cognitive skill theory of mind were applied to the
volunteers who fulfilled the required criteria.
Results: In comparison of depression group with healthy control group, there were no
statistically significant difference in face test and eye test that assess social cognitive skills. In terms of quality of life scores and anxiety scores, depresion group have obtained significantly
worse scores and there were negative correlation for quality of life scores with depression
scores and anxiety scores.
Conclusion: Though the literature on social cognition and depression reports that
social conitive skills are impaired in depressive adults, in our study which is conducted in
adolescent population, we found no significant difference between depressive group and
healty control group in the tests applied to evaluate the theory of mind.
However this is one of the first study conducted since we know in this age group,
further researches about that issue will be helpful for better understanding and interpretation.
Impairment of quality of life in depression and its relations with the variety of features of
depression have been demonstrated in our study. These findings point and emphasize the
importance of the case based evaluation and determination of features of depression in
regards of more effective treatment approaches and better qualty of life for patients.