Kapadokya kaya kiliseleri'nde Hz. İsa mucizelerinin ikonografisi
Iconography of Jesus mi̇racles in Cappadocia rock churches
Yazar: GÖKSEVİ AYHAN ATAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEN TEZCAN KAYA
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hz. İsa = Hz. İsa ; Kapadokya freksleri = Capadocia frekses ; Kaya kiliseleri = Rock churcs ; Kiliseler = Churchs ; Mucizeler = Miracles ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
İnsanoğlu kutsal kişilerin varlığını, gerçekleştirdikleri mucizeler ölçüsünde kabul etmektedirler. Hıristiyanlığın kitabı olan İncillerde, Tanrı tarafından İsa'ya atfedilen çok sayıda mucizeden bahsedilmektedir.  İsa'ya atfedilen mucizeler arasında; hastalıkları iyileştirme, tabiata dair mucizeler ve diriliş mucizeleri yer almaktadır. İsa'nın mucizelerine, Hıristiyan İkonografisi'nde sıklıkla yer verilmiştir. Kapadokya Bölgesi, Hıristiyan İkonografisi'nin zengin örneklerini barındırması açısından önem taşımaktadır. Kapadokya kaya kiliselerinde İsa'nın mucizelerini anlatan duvar resimlerini konu alan bu çalışmanın amacı; her geçen gün gerek doğa gerekse insanlar tarafından tahribata maruz kalan duvar resimlerindeki mucize sahnelerini; belgelemek, ikonografik açıdan incelemek ve tek bir çalışma içerisinde toplamaktır. Çalışmada, dönem sınırlandırmasına gidilmeksizin bölgedeki tüm kaya kiliseleri ele alınmıştır. Bu bağlamda, İsa'nın mucizelerinin resmedildiği on altı kilisede kırk bir sahne tespit edilmiştir. Bu kiliselerden on dört tanesi kaya kilisesi, iki tanesi taş kilisedir. Bu nedenle çalışma içerisinde, konu kapsamına giren on dört kaya kilisesindeki otuz dokuz sahneye yer verilmiştir. Taş ile inşa edilen kiliselerdeki mucize sahnelerine karşılaştırma ve değerlendirme bölümünde değinilmiştir. Tespit edilen mucize sahnelerinden, El Nazar Kilisesi'ndeki, Lazarus'un dirilişini konu alan sahne günümüze ulaşamamıştır. Günümüze ulaşan sahnelerin bir kısmında yoğun tahrip görülmektedir. Bölgedeki mucize sahnelerinden üçünün daha önceki yayınlarda yanlış tanımlandığı tespit edilmiş ve düzeltilmiştir. Kapadokya Bölgesi'ndeki mucize sahnelerinin genellikle Hıristiyan İkonografisi'ndeki temel kalıp şemalarıyla benzer biçimde resmedildiği görülmektedir.

Abstract:
Mankind accepts the existence of holy people at the extent of the miracles they performed. Many miracles attributed to Jesus by God are mentioned in the Bible, which is the book of Christianity. The miracles attributed to Jesus include the miracles of healing diseases, miracles of nature and miracles of resurrection. Christian Iconography. The Cappadocia region is important in terms of containing the rich examples of Christian Iconography. The aim of this study on the wall paintings depicting the miracles of Jesus in Cappadocia rock churches was to document miracle scenes on wall paintings, which are destroyed by nature and people day by day, to examine them iconographically and to gather them in a single study. In this study, all rock churches in the region were discussed without period restriction. In this context, forty one scenes were found in sixteen churches where Jesus' miracles are depicted. Fourteen of these churches are rock churches and two of them are stone churches. Therefore, thirty nine scenes in the relevant fourteen rock churches were included in the study. The miracle scenes in the churches built with stone are mentioned in the comparison and evaluation section. Among the miracle scenes detected, the scene about the resurrection of Lazarus in El Nazar Church has not reached the present day. Some of the scenes that have reached the present day are intensely destroyed. It was found that three of miracle scenes in the region were misidentified in previous publications, and they were corrected. It is seen that miracle scenes in the Cappadocia region were usually depicted in the same way as the basic pattern diagrams in Christian Iconography.