İlkokul düzeyinde görsel sanatlar dersinin branş öğretmenleri tarafından verilmesinin sanat eğitimine etkisi
The effect of teaching art classes by branch teachers during primary school period
Yazar: HALUK HALİM BOZYURT
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH AYAYDIN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Resim eğitimi = Painting education ; Sanat eğitimi = Art education ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada, hazır anket-ölçek çalışması kullanılmamıştır. Araştırmacı tarafından ilköğretim kurumlarının ilk kademesindeki (1. 2. 3. 4. sınıflar) görsel sanatlar eğitiminin, sınıf öğretmenleri yerine branş öğretmenleri tarafından verilmesine yönelik yeni bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilmeye çalışılan taslak ölçme aracının maddeleri, araştırmacının öğretmenlik tecrübesi doğrultusunda ve beşli likert tipte oluşturulmuştur ve 31 maddeden oluşmuştur. Araştırmadaki taslak ölçme aracının kapsam ve görünüş geçerliliği; üç alan uzmanı tarafından yapılmıştır. Taslak ölçme aracı, Türkiye'nin her coğrafi bölgesinde görsel sanatlar öğretmenlerine ve sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır. Uygulama sonucu elde edilen veriler, IBM SPSS 21 programına tabi tutularak; taslak ölçme aracının, nitelikli bir ölçek haline dönüşümü sağlanmıştır. Ölçeğin geçerlik çalışması kapsamında Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA)  ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA); güvenirlik çalışması kapsamında madde analizi (madde toplam korelâsyonu ve Cronbach Alpha) kullanılmıştır. Ölçeğin AFA KMO değeri 0,98; Bartlett's küresellik testi anlamlılık düzeyi ise p<0,01 olarak ölçülmüştür. Yamaç birikinti grafiğine göre ölçeğin tek boyuttan oluştuğu görülmüştür. Ölçekteki tüm maddeler için madde-toplam korelasyonunun 0,30'dan yüksek (0,81 ile 0,95 aralığında) olduğu tespit edilmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analiz sonuçlarına göre ölçeğin 30 madde ve tek boyutlu yapısıyla geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu tespit edilmiştir. Literatüre "Görsel Sanatlar Dersine Branş Öğretmeninin Girmesine Yönelik Bakış Açısı Ölçeği" adlı ölçek kazandırılmıştır.
Geliştirilen likert tip yeni ölçme aracıyla; sınıf öğretmenlerinin ve görsel sanatlar öğretmenlerinin bakış açıları, tutumları, geçerli ve güvenilir olarak ölçülmek istenmiştir.
Bu araştırmada ayrıca, görsel sanatlar öğretmenlerine ve sınıf öğretmenlerine yarı-yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme soruları, araştırmacının öğretmenlik tecrübesi doğrultusunda ve 5 adet sorudan oluşmuştur. Soruların kapsam ve görünüş geçerliliği; üç alan uzmanı tarafından yapılmıştır. Yapılan görüşmelerde; ilköğretim kurumlarının ilk kademesindeki (1. 2. 3. 4. sınıflar) görsel sanatlar eğitiminin, branş öğretmenleri tarafından verilmesi durumunda; ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz durumlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sanat eğitimine, eğitime, öğrenci gelişimine katkıları, öğretmen görüşleri doğrultusunda sunulmaya çalışılmıştır.
Ayrıca bu araştırma ile sanat eğitimi alanlarından biri olan görsel sanatlar eğitiminin, ilköğretim kurumlarının ilk kademesi (1. 2. 3. 4. sınıflar) müfredatlarındaki konumu ve tarihsel gelişimi ortaya konmak istenmiştir.
Araştırmada betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma,  karma yöntemle yapılmıştır. Nicel araştırma deseni ve nitel araştırma deseni karma olarak uygulanmıştır. Nicel araştırma deseninden tarama araştırmasının veri toplama araçlarından anket uygulanmıştır; nitel araştırma deseninden tarihi araştırmanın veri toplama araçlarından yazılı kaynaklardan faydalanılmıştır ve nitel boyutundan tarama araştırmasının veri toplama aracı olan yarı-yapılandırılmış görüşme uygulanmıştır.
Bütün bu uygulama sonuçlarına dayanarak ilköğretim kurumlarının ilk kademesindeki (1. 2. 3. 4. sınıflar) görsel sanatlar eğitiminin, sınıf öğretmenleri yerine görsel sanatlar öğretmenleri tarafından verilmesine yönelik; sınıf öğretmenlerinin ve görsel sanatlar öğretmenlerinin bakış açıları, tutumları ortaya çıkarılmıştır.
Uygulama sonuçlarında; ilköğretim kurumlarının ilk kademesindeki görsel sanatlar dersine branş öğretmeninin girmesine hem sınıf öğretmenleri hem de görsel sanatlar öğretmenlerinin olumlu yaklaştıkları tespit edilmiştir. Görsel sanatlar öğretmenlerinin, sınıf öğretmenlerine nazaran bu duruma, daha olumlu yaklaştıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarında; dersin haftalık ders çizelgelerindeki sayısal değeri inişli-çıkışlı bir seyir gösterse de özellikle 2012 yılından itibaren çok azaldığı tespit edilmiştir. En son uygulanan 2018 Görsel Sanatlar Öğretim Programının içerik yönünden daraltıldığı ve sınıf öğretmenlerine iyi rehberlik yapabilmesinin zorlaştığı tespit edilmiştir.
Bu sonuçlara ek elde edilen diğer veriler de yorumlanarak; Cumhuriyet döneminden günümüze kadar, Milli Eğitim Bakanlığının ve sınıf öğretmenlerinin görsel sanatlar eğitimine verdiği önem ortaya çıkarılmıştır. Görsel sanatlar öğretmenlerinin ilköğretim kurumlarının ilk kademesinde (1. 2. 3. 4. sınıflar) derse girmesinin eğitime, sanata ve bilime katkıları sorgulanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığında görevli norm fazlası görsel sanatlar öğretmeni problemine ve atanmak için bekleyen görsel sanatlar öğretmen adaylarının istihdam sorununa bir bakış açısı sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this research prepared questionnaire-scale wasn't used. It was aimed by the researcher to develop a new measurement tool for visual arts education in the first level of primary education institutions (1st-4th grades) by branch teachers instead of classroom teachers. The items of the draft measurement tool that was tried to be developed were formed according to the researcher's teaching experience and five-likert type and consisted of 31 items. The scope and appearance validity of the draft measurement tool in the study was performed by three experts. The draft assessment tool, has applied to art teachers and classroom teachers in each geographical region of Turkey. Data obtained as a result of the application is subjected to the IBM SPSS 21 program and the draft measuring tool transformed into a qualified scale. In the validity study of the scale, Explanatory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA); item analysis (item total correlation and Cronbach Alpha) was used in the reliability study. The EFA KMO value of the scale was 0.98; the significance level of Bartlett's sphericity test was p <0.01. According to the slope deposition graph, the scale consisted of one dimension. The item-total correlation was found to be higher than 0.30 (between 0.81 and 0.95) for all items in the scale. According to the validity and reliability analysis results, it was determined that the scale is a valid and reliable scale with its 30-item and one-dimensional structure. The literature has been given the scale called "Perspective Scale For Entering The Visual Arts Course Of The Branch Teacher".
With the help of new developed likert type measurement tool; the ideas attitudes of classroom teachers and visual arts teachers were tried to be measured in a valid and reliable way.
With the development of likert type new measurement tool; in this research, semi-structured interview forms were applied to visual arts teachers and classroom teachers. The interview questions consisted of 5 questions in accordance with the researcher's teaching experience. Scope and validity of questions; It was made by three field experts. During the interviews; it was aimed to see the positive and negative situations that might arise in case the visual arts education in the first level of primary education institutions is given by the branch teachers; positive and negative situations that might arise. Art education, education, the contribution of student development, teacher views were tried to be presented. 
In addition, with this research, it is aimed to reveal the position and historical development of visual arts education, which is one of the fields of art education, in the curriculum of the first level of primary education institutions.
Descriptive research model was used in the study. The research was conducted with mixed method. The quantitative research design and the qualitative research design were applied in a mixed manner. From the quantitative research design, a questionnaire was applied to the data collection tools of the screening research; from the qualitative research design, written sources were used from the data collection tools of the historical research and semi-structured interview which was the data collection tool of the screening research was applied from the qualitative dimension.
  On the basis of all these results, the attitudes of classroom teachers and visual art teachers towards the provision of visual arts education in the first level of primary schools by visual arts teachers instead of classroom teachers were presented.
In the application results; It was determined that both classroom teachers and visual arts teachers positively approached the accession of branch teachers to the visual arts in the first level of primary education institutions. It was found that visual arts teachers approach this situation more positively than classroom teachers. In the results of the research; although the numerical value of the course in the weekly course schedules shows a fluctuation, it has been decreasing very much since 2012. It has been found that the last applied 2018 Visual Arts Education Program is narrowed in terms of content and it is difficult for the classroom teachers to give good guidance.  
Other data obtained in addition to these results are interpreted; from the Republican era to the present day, the importance of visual arts education of the Ministry of National Education and classroom teachers has been revealed. The contribution of visual arts teachers to education in the first stage of primary education institutions contributed to education, art and science. An attempt was made to provide a perspective on the problem of surplus visual arts teachers assigned to the Ministry of National Education and the problem of employment of visual arts teacher candidates waiting to be appointed.