Öğretmenlerin çok kültürlü eğitime yönelik tutumlarını ve kültürleşme beklentilerini etkileyen sosyal psikolojik faktörler
Social psychological factors affecting teachers' attitudes towards multicultural education and acculturation expectations
Yazar: SELİN ILGIZ
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ KÜNÜROĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut çalışmanın amacı, çok kültürlü okullarda görev yapan öğretmenlerin çok kültürlü eğitime yönelik tutumlarını ve göçmenlere yönelik kültürleşme beklentilerini etkileyen faktörleri anlamaktır. Bu kapsamda, çok kültürlü okullarda görev yapan öğretmenlerin çok kültürlü eğitim sürecine yönelik deneyimleri, deneyimledikleri zorluklar, baş etme stratejileri, kültürel çeşitlilik tutumları ve kültürleşme yönelimleri araştırılmıştır. Sonrasında, öğretmenlerin çok kültürlü eğitime yönelik tutumlarının, kültürleşme beklentilerinin ve yaşam doyumlarının, etnokültürel empati, temas miktarı ve kalitesi, sosyal mesafe ile ilişkisi incelenmiştir. Bununla bağlantılı olarak, gruplararası temas ile kültürleşme beklentilerinin ilişkisinde etnokültürel empatinin aracılık etkisine bakılmıştır.
Çalışmada karma yöntem benimsenmiş olup araştırmanın nitel bölümü için Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında aktif olarak görevde bulunan ve ders verdiği sınıflarda en az 1 göçmen öğrencisi olan ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri ile görüşülmüştür. Çalışmanın nitel bölümü için 10 öğretmen ile Zoom platformu üzerinden görüşülmüştür. Araştırmanın nicel bölümü için 318 öğretmene çevrimiçi anket uygulaması yapılmıştır. Çalışmada Demografik Bilgi Formu, Öğretmenlerin Çok Kültürlü Eğitim Tutum Ölçeği, Ev Sahibi Topluluk Kültürleşme Ölçeği, Etnokültürel Empati Ölçeği, Sosyal Temas Ölçeği, Sosyal Mesafe Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Veriler; MAXQDA 2022 ile nitel verilerin analizi, korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, PROCESS macro ise aracılık analizi kullanılarak analiz edilmiştir.
Nitel ve nicel verilerin analizleri sonucunda, öğretmenlerin en fazla göçmen öğrencilerle iletişim (dil bariyeri), sınıfın yapısı, çok kültürlü bağlamda eğitim vermek için algıladıkları yeterlilikleri konularında zorluklar deneyimledikleri ve empati ve şefkat içerikli içsel motivasyon kaynaklı baş etme stratejileri kullandıkları tespit edilmiştir. Etnokültürel empatinin temas kalitesi ve sosyal mesafe, kültürleşme beklentileri ve yaşam doyumu ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ek olarak, etnokültürel empatinin, temas kalitesi ve kültürleşme beklentilerinden asimilasyon, dışlama ve bireycilik ilişkisine aracılık ettiği tespit edilmiştir. Mevcut tez çalışmasından elde edilen bulgular alanyazın temel alınarak tartışılmış olup öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the current study is to understand the factors affecting teachers' attitudes towards multicultural education and their acculturation expectations towards immigrants. In this context, the experiences, challenges, coping strategies, attitudes towards multicultural education, cultural diversity attitudes and acculturation orientations of teachers working in multicultural schools were investigated. Then, the relationship between teachers' attitudes towards multicultural education, acculturation expectations and life satisfaction with ethnocultural empathy, quantity and quality of contact, and social distance was examined. In connection with this, the mediating effect of ethnocultural empathy on the relationship between intergroup contact and acculturation expectations was examined.
For the qualitative part of the study, primary, secondary and high school teachers who are actively working in public schools affiliated to the Ministry of National Education and who have at least one immigrant student in their classes were interviewed. For the qualitative part of the study, 10 teachers were interviewed via Zoom platform. For the quantitative part of the study, an online survey was applied to 318 teachers. Demographic Information Form, Teachers' Multicultural Education Attitude Scale, Host Community Acculturation Scale, Ethnocultural Empathy Scale, Social Contact Scale, Social Distance Scale, Life Satisfaction Scale were used in the study. Data were analyzed using qualitative data analysis with MAXQDA 2022, correlation analysis, multiple linear regression analysis, and mediation analysis with PROCESS macro.
As a result of the analysis of qualitative and quantitative data, it was found that teachers experienced the most difficulties in communication with immigrant students (language barrier), classroom structure, perceived competence to teach in a multicultural context, and used intrinsically motivated coping strategies that included empathy and compassion. Ethnocultural empathy was found to be related to contact quality and social distance, acculturation expectations and life satisfaction. In addition, ethnocultural empathy was found to mediate the relationship between acculturation expectations (assimilation, exclusion, individualism) with contact quality. The findings obtained from the current thesis study are discussed based on the literature and recommendations are presented.