İskemik inmeli hastalarda klopidogrel direncinin trombosit sayı ve OTH (Ortalama trombosit hacmi) ile ilişkisi
The association of platelet count and mean platelet volume with clopidogrel resistance in patients with ischemic stroke
Yazar: ELMİR XANMEMMEDOV
Danışman: UZMAN EDA ÇOBAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Antitrombinler = Antithrombins ; Beyin iskemisi = Brain ischemia ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Trombosit sayısı = Platelet count ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Amaç:  Klopidogrel, iskemik inmede asetilsalisilik asit (ASA)  tedavisine dirençli veya ASA tedavisi altında tekrarlayan inme geçiren hastalarda ve endovasküler stent uygulanımında standart olarak kullanılan bir antiagregandır. Fakat vakaların %25 inde klopidogrel direnci (KD) gelişmektedir. KD'i hastaların tekrarlayan iskemik inme geçirmelerine neden olmaktadır. Çalışmamız; trombosit sayısının ve ortalama trombosit hacminin (OTH) klopidogrele yanıtsız hastalarda trombosit aktivasyonu için bir indikatör olabileceğini göstermek amacıyla planlanmıştır.                                                                                                            Yöntem: Çalışmamızda klopidogrel kullanımı sırasında iskemik inme geçiren ve klopidogrel direnci(KD) bakılan hastaların dosyaları  retrospektif olarak incelendi. Hastalar  klopidogrel direnci olanlar ve klopidogrele direnci olmayanlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Trombosit sayımı kan alındıktan sonra ikinci saatten sonra  rutin kan testi ile yapıldı. Klopidogrel direnci ölçümü trombosit fonksiyon analizatörü olan impedans agregometresi ile heparinli tam kan kullanılarak aynı merkezde ölçüldü.                                                                                                        Çalışmanın  sonlanım noktası ; KD olan ve KD olmayan hastalarda trombosit sayısının ve OTH' in trombosit aktivasyonunu göstermede bir indikatör olup olmayacağını göstermek olarak belirlendi.                                                                                         
Bulgular: Klopidogrel direnç görülme durumuna göre olguların trombosit sayıları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. (p=0,005; p<0,01). Direnç görülen olguların trombosit sayıları, direnç görülmeyenlere göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Direnç görülme durumuna göre en iyi cut off değeri trombosit sayısı için 254 olarak saptandı. Trombosit sayısının 254 cut off değeri için; duyarlılık %57,58; özgüllük %69,64; pozitif kestirim değeri 52,78 ve negatif kestirim değeri 73,58 olarak bulundu.Olguların OTH ölçümleri direnç görülme durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermedi.  
Sonuç: Çalışmamızda klopidogrel kullanan hastalarda ilaca karşı direnç gelişim oranı literatüre göre yüksektir. Trombosit sayısı 254 ve üzeri olan olgularda KD gelişim oranı anlamlı olarak yüksek bulunmakla birlikte, OTH oranı ile ilgili bir ilişki tespit edilememiştir.

Abstract:
Objective: Clopidogrel is an anti-aggregative agent that is the standard of treatment in ischemic stroke patients who are resistant to acetylsalicylic acid (ASA) therapy or experience stroke under ASA therapy, and following endovascular stent implantation. However, 25% of the cases develop resistance to clopidogrel (CR). CR, in turn, causes recurrent ischemic stroke. Our study has been designed to demonstrate whether platelet count and mean platelet volume (MPV) were indicators of platelet activation in patients resistant to clopidogrel. 
Methods: Medical records of patients who had an ischemic stroke under clopidogrel therapy and been scanned for clopidogrel resistance (CR) were studied retrospectively. Patients were divided into two groups by the presence of clopidogrel resistance. Platelet count was performed within routine hemogram at two hours of blood withdrawal. Clopidogrel resistance was measured with an impedance aggregometer with platelet function analyzer, using heparinized complete blood at the same center. Study endpoint was determined as the demonstration of whether platelet count and MPV were indicators of platelet activation in patients with or without CR. 
Results: Platelet count was statistically significantly different between the groups (p =0.005; p <0.01). Platelet count was significantly higher in patients with clopidogrel resistance compared to those without resistance. Best cut-off value was 254 for platelet count by the presence of clopidogrel resistance. The sensitivity, specificity, positive predictive value, and negative predictive value of platelet count with a cut-off value of 254 were 57.58%, 69.64%, 52.78 and 73.58, respectively. No statistically significant difference was determined in MPV by the presence of clopidogrel resistance.  
Conclusion: The rate development of drug resistance in patients receiving clopidogrel was higher in our study compared to the literature. Development of CR was significantly higher in patients with a platelet count of 254 and above; however, no association could be determined with MPV. Consequently, resistance should be evaluated in patients receiving clopidogrel therapy and platelet count should also be taken into consideration. 

Key words: Ischemic stroke, clopidogrel resistance, mean platelet volume, platelet count