Bipolar I bozukluk tanılı hastalarda kalıntı belirtiler ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the residual symptoms and mindfulness in patients with bipolar disorder
Yazar: SELİN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. NURHAN FISTIKCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif semptomlar = Affective symptoms ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Farkındalık = Awareness ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Bipolar bozukluk, depresyon, mani ve hipomani atakları ile giden ve ataklar arası tam ya da tama yakın düzelme gösteren, kronik seyirli bir hastalıktır. Klinik ve epidemiyolojik çalışmalar bipolar hastaların üçte birinin tedaviye rağmen ötimik dönemde bile kalıntı duygudurum belirtilerinden muzdarip olduğunu,  göstermektedir. Kalıntı belirtilerin ve relaps oranlarının yüksek olması bipolar bozukluk tedavisinde bir açık olduğuna işaret etmektedir. Bilinçli farkındalık,  "bilerek, şu anda ve yargısız olarak belirli bir şekilde dikkat gösterme" olarak tanımlanmaktadır. Bilinçli farkındalık temelli müdahaleler Kabat-Zinn'in bilinçli farkındalık temelli stres azaltma (MBSR) programını  klinik ortamda uygulamasıyla başlamıştır. Bilinçli farkındalığın kullanıldığı pek çok müdahale programının etkililiklerinin sınanmasına yönelik çalışmalar mevcuttur. Yineleyici majör depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete bozuklukları, yeme bozuklukları, madde kulanım bozuklukları gibi psikiyatrik hastalıklarda ve kronik ağrı, kanser ve kronik fiziksel hastalıklarla ilgili psikolojik sıkıntılarda etkili bulunmuştur. Bipolar bozuklukta bilinçli farkındalık temelli müdahalelere baktığımızda ise çalışmaların büyük çoğunluğunda MBCT (Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi) bipolar bozukluk ile ilişkili depresif belirtileri ve anksiyeteyi azaltmada etkili bulunmuş, mani puanlarında değişiklik olmadığı saptanmıştır. Çalışmamızda, bipolar I bozuklukta bilinçli farkındalık  ile kalıntı duygudurum belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız kesitsel tipte ilişkisel bir çalışmadır. Aralık 2019 – Mart 2020 tarihleri arasında Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerinde ayaktan takip edilen, çalışmaya dahil edilme ve dışlama kriterlerini sağlayan, Bipolar I Bozukluk  tanılı 100 hasta çalışmaya alınmıştır. Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D), Young Mani Ölçeği (YMÖ), Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI), İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi Ölçeği (İGD) araştırmacı tarafından hastalara uygulanarak veriler toplanmıştır.
BULGULAR: Hastalara uygulanan ölçeklerin puan ortalamaları; HAM-D 4, YMÖ 2,8, HAM-A 4,9, BİFÖ 66,3, CGI 4, İGD 75, 9 bulundu. Bilinçli farkındalığın diğer değişkenlerle ilişkisi incelendiğinde, BİFÖ ile HAM-D, HAM-A ve CGİ arasında negatif, BİFÖ ile İGD arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı. BİFÖ ile YMÖ arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ayrıca HAM-D, HAM-A puanları arasında pozitif yönde, İGD ile HAM-D ve HAM-A arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptandı. Yapılan regresyon analizi ile BİFÖ puanını istatistiksel olarak anlamlı yordayan bağımsız iki değişkenin (HAM-D ve HAM-A), BİFÖ puanındaki değişimin %24,8'ini açıkladığı ortaya kondu.  
SONUÇ: Bipolar tanılı hastalar belirgin klinik iyileşmeye rağmen kalıntı duygudurum belirtilerinden muzdariptirler. Çalışmamızda bilinçli farkındalık temelli herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Kesitsel olarak hastaların halihazırdaki bilinçli farkındalık düzeyi ve depresyon, mani, anksiyete belirtileri ölçülmüştür. Depresyon ve anksiyete belirtilerinin, daha düşük bilinçli farkındalık ve daha düşük işlevsellikle ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu hastalarda bilinçli farkındalık temelli uygulamaların, kalıntı belirtiler ile mücadelede iyi bir seçenek olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
OBJECTIVE: Bipolar disorder has a chronic course with episodes of depression, mania and hypomania, with a complete or near-complete recovery between episodes. Clinical and epidemiological studies show that despite treatment one third of bipolar patients suffer from residual mood symptoms even during the euthymic period. Higher rates of relaps and residual symptoms indicate a deficit in the treatment of bipolar disorder. Mindfulness is defined as "intentional, current and nonjudgemental attention." Mindfulness -based interventions began with the implementation of Kabat-Zinn's mindfulness -based stress reduction (MBSR) program in a clinical setting. There are studies to test the effectiveness of many intervention programs in which mindfulness is utilized. It has been found to be effective in psychiatric illnesses such as recurrent major depression, bipolar disorder, anxiety disorders, eating disorders, substance use disorders, and psychological problems related to chronic pain, cancer and chronic physical ilnesses. As for mindfulness-based interventions in bipolar disorder, MBCT was found to be effective in reducing depressive symptoms and anxiety associated with bipolar disorder in most of the studies, whereas no change in mania scores was found. In our study, it is aimed to investigate the relationship between mindfulness and residual mood symptoms in bipolar I disorder.

METHOD: Our study is a cross-sectional relational study. Between December 2019 and March 2020, in line with the inclusion and exclusion criteria, 100 bipolar I patients were recruited from the outpatient clinics of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Research and Training Hospital for Psychiatric and Neurological Diseases. Clinical and Sociodemographic Data Form, Hamilton Depression Scale, Young Mania Rating Scale, Hamilton Anxiety Scale, The Clinical Global Impression Scale, The Global Assessment of Functioning, Mindfulness Scale, The Mindful Attention Awareness Scale were applied to the patients by the researcher.
RESULTS: Mean scores obtained from the scales used were as follows: HAM-D 4, YMRS 2,8, HAM-A 4,9, MAAS 66,3, CGI 4, GAS 75,9. When the relationship of mindfulness to other variables was analyzed, it was found that a significant negative correlation between MAAS and HAM-D, HAM-A, CGI scores; as well as a positive correlation between MAAS and GAS scores. There was no significant relationship between MAAS and YMRS. In addition, there was a positive correlation between HAM-D, HAM-A scores and a negative relationship between GAS and HAM-D, HAM-D. Regression analysis revealed that two independent variables (HAM-D and HAM-A) account for 24.8% of the difference in the MAAS score.

CONCLUSION: Patients diagnosed with bipolar disorder suffer from residual mood symptoms despite significant clinical improvement. In our study, no mindfulness based interventions have been implemented. Current mindfulness level of patients and symptoms of depression, mania and anxiety were measured cross-sectionally. Depression and anxiety symptoms were found to be associated with less mindfulness and lower functionality. It can be concluded that mindfulness based practices may be a good option in combating residual symptoms in these patients