Tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukuku bakımından durumu
Declaratory and formative judgments in enforcement law
Yazar: NURİYE SARAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ÖZEKES
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hüküm = Judgement ; İcra hukuku = Enforcement law ; İhtiyati haciz = Provisional attachment ; İlamlı icra = Execution performing ; İlamsız icra = Enforcement without judgement

Özet:
Eda hükümlerinin icrası bakımından hukukumuzda herhangi bir belirsizlik olmayıp hem doktrinde hem de yargı kararlarında bu konuda yeterince açıklık bulunmaktadır. Oysa tespit hükümleri ve inşaî hükümler, eda hükümleri kadar net bir durumda değildir. Özellikle bu hükümlerin icrası, eda hükümleri kadar tartışılmamaktadır. Her ne kadar tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin ilâmlı icra yoluyla takibe konulması mümkün olmasa da bu durum tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukukundan tamamen bağımsız olduğunu da göstermemektedir.

Tespit hükümleri bakımından menfi tespit hükümlerinin icra edilmesine gerek yoktur. Ancak bir para veya teminat alacağına ilişkin olan müspet tespit hükümlerinin ilâmsız icraya konu olabileceği kabul edilmektedir.

İnşaî hükümler bakımından ise inşaî hükümler hükmün verilmesi ve şeklî anlamda kesinleşmesiyle birlikte kendilerinden beklenen sonucu meydana getirirler. Bu sebeple bu hükümler bakımından ilâmlı icra yoluyla takibe konulamama eda hükümlerine nazaran bir eksiklik değil, aksine bir fazlalık olarak kabul edilmektedir. Ancak inşaî hükümlerle birlikte verilmesi gereken bir takım fer'i hükümler bulunmaktadır. Edaya ilişkin fer'i hükümlerin, ilâmlı icraya konulması konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bu çalışmada tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukuku bakımından durumu ele alınacaktır. Bu çerçevede, birinci bölümde dava türlerine ilişkin genel bilgiler verilecek, konuya ışık tutması açısından tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin özellikleri ve etkileri ele alınacaktır. İkinci bölümde tespit hükümlerinin ilâmlı ve ilâmsız icra bakımından gösterdiği özellikler ile tespit hükümlerinin ihtiyati hacze konu olması ele alınacaktır. Son bölümde ise inşaî hükümlerin ilâmlı icra ve ilâmsız icra bakımından gösterdiği özellikler ile inşaî hükümlerle birlikte verilen fer'i hükümlerin icra edilebilirliği ve ihtiyati hacze konu olması ele alınacak ve ulaşılan sonuçlar değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler: Tespit Hükümleri, İnşaî Hükümler, İlâmlı İcra, İlâmsız İcra, İhtiyati Haciz

Abstract:
There is no uncertainty in our law regarding the enforce of performance judgments and there is enough clarity in this matter both in the doctrine and the judicial decisions.  However, declaratory judgments and formative judgments are not as clear as the performance judgments.  In particular, the enforce of these judgments is not discussed as much as the performance judgments.  Although it is not possible to follow the declaratory judgments and formative judgments by means of enforced execution, this does not indicate that the declaratory judgments and formative judgments are completely independent of enforcement law.

In terms of the declaratory judgments, the negative declaratory judgments do not need to be enforced.  However, it is accepted that the positive declaratory judgments regarding the receivable of a money or collateral may be subject to an unwarranted execution.

In terms of formative judgements, formative judgements constitute the expected result with the provision and finalization of the provision.  Therefore, in terms of these provisions, non-prosecution cannot be pursued by means of enforced execution.  However, there are some individual judgments that must be given together with the formative judgments.  There is no hesitation in placing the individual judgments of the Law on enforced execution.

In this study, the status of declaratory judgments and formative judgments in terms of enforcement law will be discussed.  In this context, in the first part, general information about the types of cases will be given and the features and effects of the declaratory judgments and formative judgments will be discussed in terms of shedding light on the subject.  In the second section, the features of the declaratory judgments in terms of scientific and non-executive enforcement and the fact that the declaratory judgments are subject to precautionary foreclosure will be discussed.  In the last section, the features of the formative judgments in terms of enforced and non-enforced execution, and the enforceability of individual judgments given with the formative judgments and the subject of precautionary foreclosure will be discussed and the results will be evaluated.

Keywords: Declaratory Judgments, Formative Judgments, Enforcement Proceeding with Judgment, Proceeding without Judgment, Warrant of Attachment