Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet tutum ve davranışı etkileyen faktörler: Siberkondri, sağlık kaygısı, sosyotelizme maruz kalma
Factors affecting attitude and behavior of violence towards healthcare workers: Cyberchondria, health anxiety, exposure to sociology
Yazar: FATMA NURAY KUŞCU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YORULMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Araştırmanın temel amacı son yıllarda akademik camiada popülaritesi olan sağlık kaygısı ve
siberkondri davranışı ile modern bir kavram olan sosyotelizme maruz kalmanın, son dönemlerde ciddi
bir yükseliş gösteren sağlık çalışanlarına yönelik şiddet tutum ve davranışlara nasıl etki ettiğini tespit
etmektir. Aynı zamanda araştırmada katılımcıların demografik ve tanımlayıcı bilgilerine göre
kullanılmış olan tüm ölçeklerde ve alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılıkların bulunup
bulunmadığının incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma Türkiye'de ikamet eden 18 yaş ve üstü bireyler üzerinde uygulanmıştır. Türkiye
İstatistik Kurumunun (TÜİK) paylaştığı verilere göre Türkiye'nin toplam nüfusu 85 279 553 kişidir. Bu
nüfusun içerisinde yer alan 60 229 333 kişi Türkiye'de ikamet eden yetişkinleri oluşturmaktadır (TÜİK
2022). Bu kapsamada 60 229 333 kişi araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Örnekleme ise 15.10.2023
– 15.02.2024 tarihleri arasında, her ilden seçilen bir temsilci aracılığı ile çevrimiçi anket yöntemi ile
ulaşılmıştır. Veri toplama döneminin sonunda 1018 katılımcının görüşleri araştırmaya dahil edilmiştir.
Edinilen veriler SPSS istatistik programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Araştırmada "Siberkondri
Ciddiyeti Ölçeği", "GSMK (Genel Sosyotelizme Maruz Kalma) Ölçeği", "Sağlık Çalışanlarına Yönelik
Şiddet Ölçeği" ve "Sağlık Anksiyetesi Envanteri"nden yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin çarpıklık
ve basıklık değerlerinin saptanmasıyla verilerin normal dağıldığı tespit edilmiştir. Böylece araştırmanın
ilerleyen analizlerinde parametrik yöntemlerden yararlanılmıştır. Yararlanılan analiz yöntemleri frekans
analizi, normallik analizi, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA analizi, pearson korelasyon analizi, basit
doğrusal regresyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizidir.
Analizler sonucunda katılımcıların sağlık çalışanına yönelik şiddet tutum ve davranışı ile
siberkondri, GSMK ve sağlık anksiyeteleri arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu
saptanmıştır. Araştırmanın asıl amacı olan bağımsız değişkenlerin sağlık çalışanına yönelik şiddet tutum
ve davranışı bağımlı değişkenine olan etkisinin tespiti için yapılan çoklu doğrusal regresyon analizine
göre siberkondri ciddiyeti ölçeğindeki bir birimlik artışın sağlık çalışanına yönelik şiddet uygulama
tutum ve davranışında 0,199 birim, GSMK ölçeğindeki bir birimlik artışın sağlık çalışanına yönelik
şiddet uygulama tutum ve davranışında 0,322 birimlik artış, sağlık anksiyetesi envanterindeki bir
birimlik artışın sağlık çalışanına yönelik şiddet uygulama tutum ve davranışında 0,251 birim artışa
sebep olduğu görülmektedir. Yani şiddeti bu değişkenlerden en fazla β:0,322 değeri ile GSMK
etkilemektedir. Ayrıca potansiyel olarak sağlık anksiyetesi bulunan bir siberkondriyak aynı zamanda
sosyotelizme maruz kalıyorsa tüm bunların şiddet olayını açıklama oranı Adjusted R Square: 0,340'tır.
Edinilen bu bulgulara istinaden araştırma sonucunda bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of the study is to determine how health anxiety and cyberchondria behavior,
which have become popular in the academic community in recent years, and exposure to the modern
concept of phubbing affect violent attitudes and behaviors towards healthcare workers, which have
increased significantly in recent years. It was also aimed to examine whether there were significant
differences in all scales and sub-dimensions used in the study according to the demographic and
descriptive information of the participants.
The research was conducted on individuals aged 18 and over residing in Turkey. According to
the data shared by the Turkish Statistical Institute (TurkStat), the total population of Turkey is
85,279,553. 60,229,333 people in this population constitute adults residing in Turkey (TurkStat 2022).
In this context, 60,229,333 people constitute the universe of the research. The sample was reached
between 15.10.2023 and 15.02.2024 through an online survey method through a representative selected
from each province. At the end of the data collection period, the opinions of 1018 participants were
included in the research. The obtained data were analyzed using the SPSS statistical program. The
"Cyberchondria Severity Scale", "GSMK (General Sociothelialism Exposure) Scale", "Violence
Towards Healthcare Workers Scale" and "Health Anxiety Inventory" were used in the study. By
determining the skewness and kurtosis values of the research data, it was determined that the data were
normally distributed. Thus, parametric methods were used in the subsequent analyzes of the study. The
analysis methods used were frequency analysis, normality analysis, t-test in independent groups,
ANOVA analysis, Pearson correlation analysis, simple linear regression analysis and multiple linear
regression analysis.
As a result of the analysis, it was determined that there was a positive, moderately significant
relationship between the participants' violent attitudes and behavior towards healthcare workers and
their cyberchondria, GSMK and health anxiety. According to the multiple linear regression analysis
performed to determine the effect of the independent variables, which is the main purpose of the
research, on the dependent variable of violent attitudes and behavior towards healthcare workers, a one-
unit increase in the cyberchondria severity scale has a 0.199 unit increase in the attitude and behavior
of violence against healthcare workers, and a one-unit increase in the GSMK scale has a negative impact
on the attitudes and behavior of violence against healthcare workers. It is seen that a 0.322 unit increase
in the attitude and behavior of using violence, and a one unit increase in the health anxiety inventory
causes an increase of 0.251 units in the attitude and behavior of using violence against healthcare
workers. In other words, GSMK affects violence the most among these variables, with a value of
β:0.322. In addition, if a cyberchondriac with potential health anxiety is also exposed to sociotelism,
the ratio of all of these to explain the violent incident is Adjusted R Square: 0.340. Based on these
findings, some suggestions were made as a result of the research.