Kimlik için kolektif hafızayı örgütlemek: Mübadil kimliği inşasında Lozan mübadilleri derneklerinin rolü
Organizing collective memory for identity: The role of Lausanne exchange associations in construction of exchangee identity
Yazar: ALİ EMRE ELDEM
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN YÜCEL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kolektif kimlik = Collective identity ; Siyasal hafıza = Political memory ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Tez çalışması, 30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan Türk-Yunan Mübadele Antlaşması'nın sadece bir nüfus değişimi olarak değil, aynı zamanda kimliklerin, kültürlerin ve hafızaların yeniden inşa edildiği karmaşık bir süreç olduğunu savunmaktadır. Yaklaşık iki milyon insanın zorunlu olarak yer değiştirdiği bu süreçte, topluluklar hem bireysel hem de kolektif düzeyde derin travmalar yaşamışlardır. Mübadil dernekleri, bu zorunlu göç sürecinde mübadil kimliğinin korunması ve yeniden tanımlanmasında önemli bir rol oynamış, kolektif hafızanın oluşumuna ve korunmasına katkıda bulunmuştur. Din temelli mübadele, etnik ve kültürel çeşitliliği göz ardı ederek toplulukları ayrıştırmış ve kimlik krizlerine neden olmuştur. Hem Türkiye hem de Yunanistan'da, mübadiller yeni yerlerine uyum sağlama sürecinde ciddi zorluklarla karşılaşmış, sosyo-kültürel çatışmalar yaşanmıştır. Bu süreçte mübadil dernekleri toplulukların geçmişe dair anılarını canlı tutarak bu hafızayı yeni nesillere aktarma görevini üstlenmiştir. Derneklerin rolü sadece sosyal dayanışmayı sağlamakla sınırlı kalmamış; aynı zamanda kültürel mirasın korunması, kimlik inşasının desteklenmesi ve mübadil kimliğinin ulusal kimlik inşasına entegre edilmesi gibi işlevler üstlenmiştir. Bu çalışma, mübadil derneklerinin hafıza, kimlik ve mekân arasındaki ilişkiyi nasıl şekillendirdiğini ve bu sürecin devlet politikalarıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğunu derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
The thesis argues that the Turkish-Greek Population Exchange Agreement, signed on January 30, 1923, was not merely a population transfer but also a complex process involving the reconstruction of identities, cultures, and memories. During this process, which forcibly displaced approximately two million people, communities experienced deep traumas at both individual and collective levels. Exchangee associations played a significant role in preserving and redefining the exchangee identity during this forced migration, contributing to the formation and preservation of collective memory. The religion-based exchange ignored ethnic and cultural diversity, leading to the separation of communities and causing identity crises.In both Turkey and Greece, exchangees faced serious challenges in adapting to their new locations. resulting in socio-cultural conflicts.In this context, exchangee associations undertook the task of keeping the memories of the past alive and transmitting this memory to future generations The role of these associations extended beyond providing social solidarity; they also took on functions such as preserving cultural heritage, supporting identity construction, and integrating the exchangee identity into the national identity-building process. This study aims to conduct an in-depth analysis of how exchangee associations shaped the relationship between memory, identity, and space, and how this process interacted with state policies