8. sınıf öğrencilerinin orantısal ve olasılıksal akıl yürütme becerileri ile problem çözme sürecinde üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of 8th grade students' proportional and probability reasoning skills and awareness of their metacognitive self-regulations in the problem solving process
Yazar: NEZİHA TUHAN
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA AÇIKGÜL
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Olasılıklar = Probabilities ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 8. sınıf öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerini, olasılıksal akıl yürütme becerilerini ve problem çözme sürecinde üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalıklarını belirlemek ve aralarındaki ilişkileri araştırmaktır. Ayrıca 8. sınıf öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerini, olasılıksal akıl yürütme becerilerini ve problem çözme sürecinde üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalıklarını cinsiyet ve matematiksel yeterlik algısı değişkenleri açısından incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli ve ilişkisel tarama modellerinden nedensel karşılaştırma ve korelasyonel yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında, Doğu Anadolu Bölgesindeki bir ilin merkez ilçelerinde yer alan dört ortaokulun sekizinci sınıflarında öğrenim gören 315 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Orantısal Akıl Yürütme Beceri Testi, Olasılıksal Akıl Yürütme Beceri Testi ve Üstbilişsel Öz düzenleme Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerden aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanırken öğrencilerin söz konusu değişkenler açısından beceri ve farkındalık puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla F testi kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların orantısal akıl yürütme beceri düzeyleri, olasılıksal akıl yürütme beceri düzeyleri ve problem çözme sürecinde üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olup olmadığı belirlemek için Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Yapılan betimsel analizler sonucunda 8. sınıf öğrencilerinin orantısal akıl yürütme beceri puanlarının orta düzeyde, olasılıksal akıl yürütme beceri puanlarının düşük düzeyde ve üstbilişsel öz düzenleme farkındalık puanlarının yeterli düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan fark analizi sonuçlarına göre cinsiyet değişkeni açısından öğrencilerin orantısal ve olasılıksal akıl yürütme beceri puanları ile üstbilişsel öz düzenleme farkındalık puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Matematiksel yeterlik değişkeni açısından ise öğrencilerin orantısal ve olasılıksal akıl yürütme beceri puanları ile üstbilişsel öz düzenleme farkındalık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin orantısal akıl yürütme beceri düzeyleri ile olasılıksal akıl yürütme beceri düzeyleri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde, orantısal akıl yürütme beceri düzeyleri ile üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönde orta düzeyde ve benzer şekilde olasılıksal akıl yürütme beceri düzeyleri ile üstbilişsel öz düzenlemelerine ilişkin farkındalık düzeyleri arasında da pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Orantısal Akıl Yürütme, Olasılıksal Akıl Yürütme, Üstbilişsel Öz Düzenleme, Matematiksel Yeterlik

Abstract:
The aim of this study is to determine the proportional reasoning skills, probabilistic reasoning skills and awareness of metacognitive self-regulation in the problem solving process of 8th grade students and to investigate the relationships between them. In addition, it was aimed to examine the proportional reasoning skills, probabilistic reasoning skills and awareness of metacognitive self-regulation in the problem solving process of 8th grade students in terms of gender and perception of mathematical competence variables. In this particular study, causal comparison and correlational approach were used, which are the basis of the descriptive survey model and the relational survey model. The study group of the research consists of 315 students studying in the eighth grade of four secondary schools in the central districts of a province in the Eastern Anatolia Region in the 2021-2022 academic year. Proportional Reasoning Skill Test, Probabilistic Reasoning Skill Test and Metacognitive Self-Regulation Scale were used as data collection tools in the research.
While calculating the arithmetic mean and standard deviation values from descriptive statistics in the analysis of the data obtained in the study, the F test was used to determine whether the students' skill and awareness scores differed in terms of these variables. In addition, the Pearson Correlation Coefficient was used to determine whether there was a statistically significant relationship between the proportional reasoning skill levels, probabilistic reasoning skill levels, and awareness levels of metacognitive self-regulation in the problem solving process. As a result of the descriptive analyzes, it was concluded that the proportional reasoning skill scores of the 8th grade students were at a moderate level, their probabilistic reasoning scores were at a low level, and their metacognitive self-regulation awareness scores were at a sufficient level. According to the results of the difference analysis, it was determined that there was no significant difference between the proportional and probabilistic reasoning skill scores of the students and the metacognitive self-regulation awareness scores in terms of gender variable. In terms of the mathematical competence variable, statistically significant differences were found between the proportional and probabilistic reasoning skill scores of the students and the metacognitive self-regulation awareness scores. In addition, a high level of positive correlation was found between proportional reasoning skill levels and probabilistic reasoning skill levels of students, and a moderate positive correlation between proportional reasoning skill levels and awareness levels of metacognitive self-regulation. Similarly, it was concluded that there is a moderately positive relationship between the levels of probabilistic reasoning skills and the awareness of their metacognitive self-regulations.

Key Words: Proportional Reasoning, Probabilistic Reasoning, Metacognitive Self-Regulation, Mathematical Competence