Adölasanlarda fiziksel aktivite düzeyi ile beslenme durumunun kemik mineral yoğunluğu ve vücut bileşimi üzerine etkisi
The Effects of ohysical activity level and nutrition status on bone mineral density and body composition in adolescents
Yazar: NURCAN YABANCI
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Ergenler = Adolescents ; Kemik dansitesi = Bone density

Özet:
ÖZET Bu çalışma, adölesanlarda, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme durumunun, kemik mineral yoğunluğu (BMD) ve vücut bileşimi üzerine etkilerini gösterebilmek amacıyla, 13-15 yaş sağlıklı 120 adölesan üzerinde yapılmıştır. Tüm adölesanların 3 günlük besin tüketim durumları, 3 günlük fiziksel aktivite düzeyleri ve antropometrik ölçümleri saptanmış, daha sonra spor yapma alışkanlıklarına göre seçilen 40 adölesanın, L1-L4 seviyesinde BMD'leri, DEXA (Lunar-DPX-L) ile ölçülmüştür. Adölesanlar, et, yumurta ve kurubaklagiller ile süt ve ürünlerini yetersiz; sebze, meyve ve tahıllar grubunu da yeterli miktarlarda tüketmektedirler. Adölesanların %83.3' ü kalsiyum, %66.7' si çinko ve %51.7' si bakır yönünden RDA' ya göre yetersiz beslenmektedir. Erkek ve kız adölesanlarda boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ortalaması (± Sx) sırasıyla 161.0 ± 1.3 cm, 51.9 ± 1.3 kg, 161.1 ± 0.8 cm ve 49.8 ± 1.2 kg' dır. Kızlarda vücut yağ yüzdesi, erkeklerden yüksektir (p<0.001). Vücut ağırlığı ile boy uzunluğu (r:0.64), toplam deri kıvrım kalınlığı (r:0.77), bel ve kalça çevreleri (r:0.67;r:0.77), yağsız vücut kitlesi (r:0.9), boy ile de kulaç uzunluğu arasında (r:0.86) anlamlı korelasyonlar bulunmuştur (p<0.01). Yaş arttıkça yağsız vücut yüzdesi azalmaktadır (p<0.01). Boy uzunluğu ile çinko alımı ve subskapular deri kıvrım kalınlığı ile enerjinin yağdan gelen yüzde oranı (r:0.2, p<0.05) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Lı-4 düzeyinde ortalama (+ Sx) BMD, erkeklerde 0.88 ± 0.02 g/cm2, kızlarda da 0.98 ± 0.03 g/crrfdir (p<0.05). Yaş artıkça BMD' de artmaktadır (p< 0.05). BMD ile vücut ağırlığı, boy uzunluğu, deri kıvrım kalınlıkları ve vücut yağ kitlesi arasında pozitif korelasyonlar vardır (p<0.05). Süt ve süt ürünleri (p<0.05), kırmızı et (p<0.05), yağlı tohum (p<0.01) ve çay tüketimi (p<0.05) BMD' yi olumlu etkilerken, neskafe ve kolalı içecekler olumsuz yönde etkilemektedir (p>0.05). Diyetle kalsiyum, tiamin, bakır ve çinko alımları BMD'yi arttırmaktadır (p<0.05). Sigara içilen ortamlarda bulunma, BMD" yi olumsuz etkilemektedir (p>0.05) Fiziksel aktivite oranı (PAR) ortalaması (±Sx), erkeklerde 1.62 ± 0.04, kızlarda da 1.54 ± 0.03 olarak bulunmuştur. Spor yapan adölesanların BMD' leri yapmayanlara göre yüksektir (p<0.001). PAR değerleri arttıkça, BMD ve yağsız vücut kitlesi de artmaktadır (p<0.01). Sonuç olarak, ileri ki yaşlarda şişmanlık ve osteoporozun önlenebilmesi için, adölesanlara yeterli ve dengeli beslenme ile spor yapma alışkanlığı kazandırılmalıdır. Anahtar Kelimeler : Adölesan, beslenme durumu, fiziksel aktivite düzeyi, antropometri, kemik mineral yoğunluğu IV

Abstract:
ABSTRACT The effects of physical activity level and nutrition status on bone mineral density and body composition in adolescents The aim of the study was to find out the effect of physical activity level and nutrition status on bone mineral density (BMD) and body composition. A total of 120 healthy adolescents (60 males, 60 females) aged 13-15 years were included in the study. Anthropometric measurements, food intakes and physical activities were assessed for three consecutive days. Forty adolescents were matched for gender and according to their habitual sportive activities. BMDs have underwent DEXA (Lunar-DPX-L) body analysis in the lumbar spine at the Lm level. Intakes of meat, eggs, legumes, milk and milk products were found inadequate comparing to fresh vegetables, fruits and cereals. Percentage of adolescent with intakes of calcium, zinc, copper '."' below the recommended dietary allowences 83.3%, 66.7%, and 51.7% respectively. Mean (±Sx) height and weight of boys and girls were 161.0±1.3 cm, 51.9±1.3 kg, 161.1 ±0.8 cm ve 49.8±1.2 kg respectively. Percentage of body fat was higher in girls than boys (p<0.001). A statistically significant correlation was found according to gender between height and weight (r:0.64), total skinfold thickness (r0.64), waist and hip circumference (r:0.67, r:0.77), fat free mass (r:0.9), and arm span (r:0.86) (p<0.01). Percentage of fat free mass decrease with the increase in age. Possitive correlations were found with age between the heightand zinc intake and subscapular skinfold thickness and percentage of energy from fats (r:0.2, p<0.05). Mean (±Sx) BMD was 0.88±0.02 g/cm2 for boys and 0.98+0.03 g/cm2for girls (p<0.05) at lumbar Li^. Positive correlations were found between BMD and weight, height, skinfold thickness, body fat mass (p<0.05). BMD measurements showed possitive correlations with the consumption of milk and milk products (p<0.05), red meat (p<0.05), tea (p<0.05), and nuts (p<0.01), and negative correlation with nescafe and cola drinks (p>0.05). Calcium, tiamin, copper and zinc intake in diet was significantly associated with BMD (p<0.05). Being in smoking area effect BMD negatively (p>0.05). The mean (±Sx) of PAR (physical activity ratio) was determined 1.62±0.04 in boys and 1.54±0.03 in girls. The BMDs of adolescents who deal with sport are more than the ones who don't deal with sport (p<0.001). When PAR values increase, BMD and fat free mass increase too (p<0.01 ). As a result, to prevent obesity and osteoporosis in older ages, adolescents healthy nutrition and sportive activity habits shold be achieved. Key words: Adolescent, nutrition status, physical activity level, anthropometry, bone mineral density