Mastektomi sonrası gelişen lenfödem şiddetinin skapular kinematiklere etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the lymphedema severity, which occurs after mastectomy, on scapular kinematics
Yazar: EMİNE BARAN
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN AKBAYRAK ; DOÇ. DR. İREM DÜZGÜN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Kinematik = Kinematic ; Lenfödem = Lymphedema ; Mastektomi = Mastectomy ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Skapula = Scapula ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, mastektomi sonrası volümetrik ölçüm farkına göre orta ve şiddetli lenfödem (LÖ) gelişen ve LÖ gelişmeyen hastalarda, LÖ şiddetinin skapula kinematikleri üzerine olan etkisinin incelenmesiydi. Çalışmaya meme kanseri tedavisinin bir parçası olarak radikal ya da modifiye radikal mastektomi geçiren 46 kadın dahil edildi. Hastalar LÖ olmayan (n=15), orta şiddetli LÖ olan (n=15) ve şiddetli LÖ olan (n=16) vakalar şeklinde 3 gruba ayrıldı. Volümetrik ölçümle üst ekstremite hacimleri, inklinometre ile aktif eklem hareket açıklıkları, Kısa Form Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi (Quick DASH) ve skapula kinematik analizi elektromagnetik sistem ile kol elevasyonunun 30-60-90° kaldırma ve indirme fazında ölçülerek kaydedildi. Elde edilen veriler nonparametrik testlerle analiz edildi. LÖ süresi şiddetli LÖ grubunda orta şiddetli LÖ grubundan daha yüksekti (p<0.05).Tüm gruplarda eklem hareket açıklığı ölçümünde etkilenen kolun eklem hareket açıklığının etkilenmeyen koldan düşük olduğu görüldü (p<0.05). DASH skoru açısından üç grup arasında fark bulundu (p<0.05). LÖ şiddeti arttıkça DASH skorunun arttığı görüldü. Etkilenen kollar arasında skapular kinematikler açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). LÖ süresi ile skapular kinematikler arasında yapılan korelasyon testinde, LÖ süresi arttıkça skapular kinematiklerin bozulduğu yönünde orta kuvvette korelasyon saptandı (p<0.05). Sonuç olarak, skapular kinematikleri etkileyen etmenin LÖ şiddetinden ziyade LÖ süresi olduğu sonucuna varıldı. Çalışma sonucunda vakaların gruplar arası, grup içi farklılıkları ve literatürle karşılaştırması yapıldı ve vakaların normal skapular hareket paternlerinde hem etkilenen hem de etkilenmeyen skapulalarında çeşitli sapmalar gözlendi. Bu nedenle bu hasta grubunun tedavi edilirken yalnızca etkilenen tarafının değil, etkilenmeyen tarafının da tedavi programına dahil edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Daha ileri çalışmalarda skapulada meydana gelen sapmaların daha iyi anlaşılabilmesi için bu hasta grubunda daha büyük örneklem grubunun dahil edildiği ve hastaların sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmasının yapıldığı çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract:
The aim of this study was to examine the effect of lymphedema severity on scapular kinematics in post-mastectomy patients with moderate to severe lymphedema and non-lymphedema which were divided according to the volumetric difference. 46 women who underwent radical or modified radical mastectomy as part of their breast cancer treatment were included. Patients were divided into 3 groups as no lymphedema (n=15), moderate lymphedema (n=15) and severe lymphedema (n=16). Volumetric measurements by measuring the upper extremity volumes, the active range of motion with the inclinometer, The Shortened Disabilities of the Arm, Shoulder and Hand Questionnaire (Quick DASH) and scapula kinematic analysis with the electromagnetic system at 30-60-90 ° lifting and lowering of the arm elevation were recorded. The obtained data were analyzed by nonparametric tests. The duration of lymphedema was higher in the severe lymphedema group than in the moderate lymphedema group (p<0.05). In the measurement of joint range of motion, it was seen that the affected joint was lower than the unaffected joint range of motion in all groups (p <0.05). There was a significant difference between the three groups in terms of DASH score (p <0.05). As the severity of lymphedema increased, the DASH score increased. No significant difference was found between the affected arms in terms of scapular kinematics (p >0.05). In the correlation test between the duration of lymphedema and the scapular kinematics, as the lymphedema duration increased, a middle-strength correlation was detected in the direction of scapular kinematics deterioration (p<0.05). In conclusion, it was concluded that the cause of scapular kinematics was largely lymphedema duration than the severity of lymphedema. As a result of the study, the cases were compared between the groups, intra-group differences and literature, and various deviations were observed in the normal scapular movement patterns of both affected and unaffected scapula. For this reason, we believe that when this patient group is being treated, not only the affected side but also the unaffected side should be included in the treatment program. In further studies, there is a need for studies to include larger sample groups in this group of patients and to compare patients with healthy control groups so that deviations from the scapula can be better understood.