Az gören kullanıcıların ara yüz etkileşimlerinde görsel algılama parametrelerinin ev elektroniği ürünleri üzerinden araştırılması
Investigation of visual perception parameters in the interface interactions of low vision users on home electronics products
Yazar: MAHMUT FERİT AYDIN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GÜÇLÜ YAVUZCAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Endüstriyel tasarım = Industrial design ; Grafiksel kullanıcı arayüzü = Graphical user interface

Özet:
Bu araştırmada az gören (0,10-0,40 görme keskinliğine sahip) kullanıcıların ev elektroniği (EE) ürünleri kullanıcı ara yüzü (UI) etkileşimlerindeki görsel algılama parametrelerinin, deneyim kalitesi ve kullanıcı tercihlerine etkileriyle beraber belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada iki farklı vaka çalışması yürütülmüştür. İlk vaka çalışması, 2021 yılında Türkiye'de çok satan bir çamaşır makinesi UI'si örnek alınarak oluşturulan 12 farklı vakanın test edilmesine dayanır. Bu testler, örneklemden rastgele seçilen 7 az ve 7 normal görüşü olan katılımcıyla çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Her bir katılımcının 72 görevi tamamladığı test verileri, ekran paylaşımına olanak tanıyan bir çevrimiçi toplantı uygulaması aracılığıyla video formatında kaydedilmiştir. Test sonrası yürütülen açık uçlu görüşmelerde, katılımcılardan, deneyimledikleri UI'leri değerlendirmeleri istenmiştir. Kadran göstergeleriyle kadran tiplerinin uygulamalı olarak test edildiği bu aşamada, katılımcıların görev tamamlama süreleri katılımcı grupları arasında birlikte analiz edilmiştir. İkinci vaka çalışmasında, 11 az gören katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada 17 farklı UI vakası, yarı-yapılandırılmış açık uçlu görüşmelerde katılımcılar tarafından değerlendirilmiştir. Yüz yüze gerçekleştirilen bu görüşmeler ses kaydı altına alınmış ve veriler tematik olarak kodlanmıştır. Araştırma bulgularına göre az gören kullanıcılar EE UI etkileşimlerinde yakından bakmaya dayalı deneyim kalitesi kayıpları yaşamaktadır. Bu kayıplar, temelde, UI elemanlarının renk, doku, boyut, karşıtlık, yansıtıcılık, gösterim biçimi, etkileşim davranışı, erişim mesafesi ve birbirlerine göre yerleşimlerine bağlı olarak değişkenlikler göstermektedir. Sonuç olarak bu araştırmada görsel olarak algılanabilirlik, anlaşılabilirlik, çalıştırılabilirlik, kullanılabilirlik, erişilebilirlik, değerlendirici duygu ve motivasyon ve tercih edilebilirlik temaları altında EE UI tasarımlarının az görenler için daha erişilebilir olma potansiyelini artırabilecek öneriler sunulmuştur. Ayrıca, ilk vaka çalışması için az gören bir tasarımcı olan araştırmacı tarafından tasarlanan bir UI tasarımı, çalışmada test edilip önerilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the visual perception parameters of users with low vision (0.10-0.40 visual acuity) in home electronics (HE) products user interface (UI) interactions, together with their effects on experience quality and user preferences. Two different case studies were conducted in the study. The first case study is based on testing 12 different cases created by modeling the UI of a bestselling washing machine in Turkey in 2021. These tests were conducted online with 7 low vision and 7 normal vision participants randomly selected from the sample. Test data, in which each participant completed 72 tasks, was recorded in video format via an online meeting application that allows screen sharing. In the open-ended interviews conducted after the test, the participants were asked to evaluate the UIs they experienced. At this stage, where dial button indicators and types were tested practically, the task completion times of the participants were analyzed together among the participant groups. The second case study was conducted with 11 participants with low vision. At this stage, 17 different UI cases were evaluated by the participants in semi-structured open-ended interviews. These face-to-face interviews were audio-recorded and the data were thematically coded. According to the research findings, users with low vision experience loss of experience quality based on looking closely in HE UI interactions. These losses basically vary depending on the color, texture, size, contrast, reflectivity, display style, interaction behavior, reach distance and placement of the UI elements relative to each other. As a result, in this study, suggestions are presented that could increase the potential of HE UI designs to be more accessible for low vision users, under the themes of visual perceptibility, intelligibility, operability, usability, accessibility, evaluative feeling and motivation, and preferability. In addition, a UI designed for the first case study by the researcher, a low vision designer, is tested and proposed in the study.