1945'ten günümüze haber başlıkları ve haber dilinin değişimi
News headlines and changing rhetoric of news form 1945 to present
Yazar: SİNEM MERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN KARTOPU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Yayıncılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Arabesk kültür = Arabesque culture ; Basın dili = Press language ; Başlıklar = Headlines ; Dilde sadeleştirme = Language simplification ; Haber dili = News language ; Haberler = News ; Popüler kültür = Popular culture ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Dil, zamanla değişebilen bir özelliğe sahiptir. 1945 yılından günümüze kadar geçen 75 yıllık süre boyunca Türk dilinde de birtakım değişiklikler meydana gelmiştir. Bu değişim haber başlıkları ve haber diline yansımakla birlikte siyasi, ekonomik, teknolojik, kültürel, toplumsal olmak üzere birçok alanda meydana gelen olaylar, son şeklini vermiştir. Bu çalışmada, 1945'ten günümüze haber başlıkları ve haber dilinde değişim yaşanıp yaşanmadığını ortaya koymak ve bu değişimin içeriği ile birlikte nedenlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu sebeple 1945 yılından günümüze Türkiye'deki ulusal gazeteler arasından tirajlarıyla ve farklı türde olmalarıyla öne çıkan Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet ve Son Havadis olmak üzere toplam 4 gazetenin birinci sayfalarındaki haber başlıkları ve haber dili incelenmiştir.  Çalışmada van Dijk'in Eleştirel Söylem Analizi yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında içerik analizi ve mülakat yönteminden de faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda 1945 yılından günümüze Türkiye'de haber başlıkları ve haber dilinde değişim yaşandığı gözlenmiştir. Bu değişim, 1970'li yıllarda başlasa da asıl etkisini 1980'li yıllarda göstermeye başlamıştır. Günümüzde gazetelerde yer alan haber başlıkları; kısa, eleştirel ve yargılayıcı, reklam dilinin unsurlarını barındıran özellikler göstermiştir. Dolayısıyla artık haber verme yerine haberi sattırmak amaç haline gelmiştir.

Abstract:
A language has a feature that can change over time. Also, Turkish language changed in different aspects between 1945 and 1975. This change stems from the events in politics, economy, technology and cultural fields and their effects on daily life. Therefore, news headlines and news language serve as a tool to observe this change.
In this study, it is aimed to reveal whether there has been a change in news headlines and news language in Turkey since 1945 and to determine the content of this change, if any, and why. Thus, in this study, four national newspapers, ''Cumhuriyet'', ''Hürriyet'', ''Milliyet'' and ''Son Havadis'', were chosen to examine in terms of news headlines and language features. Their high newspaper circulation and different political view are the features that make it noticeable among the similar. In the study, the Critical Discourse Analysis method of van Dijk was used. In addition, content analysis and interview methods were also used within the scope of the study. As a result of the study, it was observed that the news headlines and news language of Turkish newspapers have changed from year to year, and they took their present-day form. In today's newspaper news headlines, it is seen that there are short, critical,  judgmental features, that can be considered as advertising elements. Therefore, it has become a goal to sell the news instead of informing it.