Birinci basamakta çocuk ve adolesan obezitesi yönetiminde bir klinik model
A clinical method for childhood and adolescence obesity management in primary care
Yazar: MERVE ŞEN
Danışman: PROF. DR. ARZU UZUNER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Davranış tedavisi = Behavior therapy ; Deri direnci =   ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Oyun müdahale programı = Play intervention program ; Oyunlar = Plays ; Çocuk = Child

Özet:
Giriş: Çocukluk obezitesi yönetiminde bilinen en etkili müdahale yöntemi grup
görüşmeleriyle yapılan aile temelli davranışçı tedavidir. Çocukluk obezitesinde,
sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlığı kazandırmada eğitici oyunların etkinliğini
araştıran araştırmalar da vardır.
Amaç: Çocukluk obezitesi yönetiminde aile temelli davranışçı grup tedavisi ile
Kaledo isimli eğitici oyunun uygulanmasının etkinliği arasındaki farkı araştırmaktır.
Yöntem: Araştırmaya 9-12 yaş arası obez çocuklar dahil edilmiştir. Çocuklar geliş
sırasına göre randomize edilerek davranış ve oyun grupları oluşturulmuştur. Her iki
grupta da ilk iki görüşmede çocukların klinik değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu
amaçla MÜTF Aile Hekimliği Obezite Polikliniği Çocuk ve Genç Hasta Görüşme
Formu, Fiziksel Aktivite Değerlendirme Formu, Üç günlük Yeme İçme Günlüğü,
Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği ve Güçler ve Güçlük Anketi kullanılmıştır. Klinik
değerlendirmeyi takiben, her gruba tek oturumda sağlıklı beslenme ve egzersiz
eğitimi verilmiş; sonrasında, davranış grubundaki ebeveyn ve çocuklar ayrı ayrı eş
zamanlı davranışçı ilkelere dayalı grup görüşmelerine alınırken; oyun grubundaki
ebeveynlerle davranışçı grup görüşmesi, çocuklarla Kaledo oyunu oturumları
yapılmıştır. İki haftalık aralıklarla toplam altı oturum yapılmıştır. Her oturumda boy
ve vücut ağırlığı ölçülmüş, analizler altı oturumun tamamına katılanlar üzerinden
yapılmıştır.
Bulgular: Toplam108 çocuğun klinik değerlendirmesi yapılmış olmakla birlikte, 26'sı oyun, 26'sı
davranış grubunda olmak üzere toplam 52 çocuk ve ebeveyni iki ve daha fazla oturuma katılmıştır.
Altı oturumun tamamına katılan çocuk sayısı her iki grupta da 12 kişi olmak üzere toplam 24'tür.
Her iki grupta, VKİ ve VKİ z-skorlarında düşüş, boy ortalamalarında yükselme saptanmıştır. Bu
değişim istatiksel olarak anlamlıdır: Davranış grubu için bu farklar sırasıyla p = 0,004, p = 0.000
p= 0,005; oyun grubunda ise sırasıyla p = 0,014, p = 0,012, p = 0,004'tür. Vücut ağırılığı
ortalaması her iki grupta da düşüş göstermiş olmakla beraber değişim istatiksel olarak anlamlı
değildir. İki müdahale etkinlik açısından, boy, vücut ağırlığı, VKİ, VKİ z-skorları ile
karşılaştırılmış, aralarında anlamlı fark saptanmamıştır. (sırasıyla p= 0,565, p = 0,552, p = 0,471
and p = 0.082)
Sonuç: Bu araştırmada aile temelli davranışçı grup tedavisi ve oyun (Kaledo) müdahalesi çocukluk
obezitesi yönetiminde etkili bulunmuştur. Oyun müdahalesi ile aile temelli davranışçı tedavi
arasında etkinlik açısından fark saptanmamıştır. Buna göre her iki müdahale yöntemi de birinci
basamak hekimlerinin çocukluk obezitesi yönetiminde kullanabileceği yöntemler olarak önerilebilir.
Anahtar kelimeler: obezite, çocukluk obezitesi, aile temelli davranış tedavisi, oyun müdahalesi,
Kaledo.

Abstract:
Introduction: The most effective intervention model for childhood obesity is known as familybased
behavioral group treatments. There are also studies that investigate the effects of educational
games for children to gain healthy eating and physical exercise.
Aim: The aim of this study is to compare the efficacy of family-based group treatment with an
educational game (Kaledo) intervention model in childhood obesity.
Methods: Obese children between 9-12 ages are involved in this study. Participiants randomized
into behavioral and game intervention groups according to their arrival. Clinical evaluation was
performed in the first and second interviews in both groups. Marmara University Family Medicine
Department Obese Children and Adolescents Interview Form, Physical Activity Evaluation Form,
Three-day Food Record Form, Strenghts and Difficulties Questionnaire, Children's Depression
Inventory were used for this purpose. After the clinical evaluation, an education session about
healthy eating and phyisical activity was performed for both groups. After that, parents and children
were taken to behavioral group sessions separately in the behavioral group; parents were taken to
behavioral group sessions and children were taken to game (Kaledo) sessions in the game
intervention group. Height and weight were measured in each session and analysis were performed
on the data of the children who participated in all of the sessions.
Results: Altough a total of 108 children were clinically evaluated, 52 children and their parents,
26 in behavioral group and 26 in the game intervention group were participated in two and more
sessions. Twenty four participants, 12 in behavioral and 12 in the game intervention group finished
the study by participating in all of the six sessions. BMI and BMI z-scores were decreased and
height values were increased in both goups and these changes were statistically significant. For
behavioral group these changes were respectively p = 0,004, p = 0.000 p= 0,005; and for the
game group p = 0,014, p = 0,012, p = 0,004. Weight values were decreased in both groups but
these changes were not statistically significant. There were no significant difference between
behavioral and game intervention groups in point of height, weight, BMI and BMI z-score
(respectively p= 0,565, p = 0,552, p = 0,471 and p = 0.082).
Conclusion: Family-based behavioral group treatment and game (Kaledo) intervention were found
to be efficient in childhood obesity management in this research. There was no significant
difference between the two interventions. According to this study, these intervention models can be
adviced to primary care physicians to be used in the management of childhood obesity.

Key Words: obesity, childhood obesity, family-based group treatment, game intervention, Kaledo.