Polifag avcı Orius vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocoridae)'nin pamuk beyazsineği Bemisia tabaci (Genn.) (Hemıptera:Aleyrodidae) üzerindeki yaşam döngüsü ve fonksiyonel tepkisi
Biology and functional response of the predatory bug Orius vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocoridae) on the cotton whitefly Bemisia tabaci Genn. (Hemiptera:Aleyrodidae)
Yazar: MEHMET ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU YÜKSELBABA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Avcı böcek = Hunting insect ; Bemisia tabaci = Bemisia tabaci ; Biyolojik mücadele = Biological control ; Yaşam tabloları = Life tables ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bu çalışmada predatör böcek Orius vicinus'un örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde polifag bir zararlı olan B. tabaci'nin ergin öncesi dönemleri üzerinde beslenen Orius vicinus'un yumurta açılma süresi, nimf gelişme süresi ile canlılık oranı, Preovipozisyon süresi (APOP), toplam preovipozisyon süresi (TPOP), fekunditesi ve dişi ile erkek bireylerin ömür süreleri ve yaşam çizelgesi parametreleri, kalıtsal üreme yeteneği (r), üreme gücü (R0), ortalama döl süresi (T), artış oranı sınırının () belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca O. vicinus'un B. tabaci'nin yumurta, larva ve pupa dönemleri üzerindeki işlevsel tepkisi ayrı ayrı belirlenmiştir. Denemeler 26 ± 1º C sıcaklık ve 16:8 aydınlık-karanlık koşullarında yürütülmüştür. Orius vicinus'un yumurta açılma süresi 4.67± 0.06 gün, toplam nimf gelişme süresi 13.65±0.13 gün ve nimf canlılık oranı %77.32, dişi başına bırakılan ortalama yumurta sayısı 60.89±2.76 adet olarak bulunmuştur. Dişi bireylerin yaşam uzunluğu ortalama 16.48 gün ve erkek bireylerin ortalama yaşam uzunluğu 12.27 gün olarak tespit edilmiştir. APOP 4.12± 0.12 gün, TPOP 22.67±0.23 gün ve ovipozisyon süresi 11.23 gün olarak gözlemlenmiştir. Yaşam çizelgesi parametreleri  "r" 0.113 net gün-1, "R0" 24.8 gün-1, "" 1.119 gün-1 ve "T" 28.4 gün-1 olarak belirlenmiştir.  İşlevsel tepki çalışmaları sonucunda B. tabaci'nin yumurta, 1. larva, 2. larva, 3. larva dönemlerinin farklı yoğunlukları üzerindeki işlevsel tepkisi Holling disk metoduna göre Tip III olarak belirlenirken pupa dönemine karşı işlevsel tepkisi Tip II olarak belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, O. vicinus'un B. tabaci'ye karşı yüksek etkinliğe sahip olduğu düşünülmektedir. Bu sonuçlar O. vicinus'un,  B. tabaci'nin biyolojik mücadelesinde ümitvar bir doğal düşman olarak kullanılabileceği kanaati oluşturmuştur.
ANAHTAR KELİMELER: Bemisia tabaci, biyolojik mücadele, Orius vicinus, yaşam çizelgesi, işlevsel tepki.

Abstract:
In this study, the functional response and biology and life table parameters of the predatory bug Orius vicinus on Bemisia tabaci, a polyphagous pest of greenhouse vegetables, were examined. Egg hatching time, nymph development time and egg viability rate, adult preoviposition period (APOP), total preoviposition period (TPOP), fecundity and longevity of female and male individuals of O. vicinus fed on pre-adult stages of B. tabaci were investigated. Life table parameters, intrinsic rate of increase (r), net reproductive rate (R0), mean generation time (T) and finte rate of increase () were determined. The functional response of O. vicinus on the egg, larval and pupal stages of B. tabaci was determined separately. The experiments were carried out at 26 ± 1º C temperature and 16:8h light-dark conditions. Egg developmental time of 4.67±0.06 days, total nymph developmental time of 13.65±0.13 days, and a nymph viability rate of %77.32 were determined. The average number of eggs laid per female was 60.89 ±2.76. The average longevity of female individuals was 16.48 days and the average lifespan of males were determined 12.27 days. Adult preoviposition period (APOP) was determined 4.12±0.12, total preoviposition period (TPOP) was 22.67±0.22 days, and oviposition period of adults was determined as 11.23 days. Life table parameters were determined as "r" 0.113 net day-1, R0 24.84 days-1, 1.119 day-1 and T 28.4 days-1. The functional response of O. vicinus to different densities of eggs and instar stages of B. tabaci was determined as Type III response according to the Holling disc method. The fuctional response to the pupa stage was determined as Type II response according to the Holling disc method. Based on the results of the biology and life table parameters studies, it was observed that O.vicinus has high efficacy as a biological control agent against B. tabaci. Hence, O. vicinus could be used as an effective natural enemy in the integrated control of B. tabaci. The data obtained from this study may contribute to the biological control studies of B.tabaci.
KEYWORDS: Bemisia tabaci, Biological Control, Orius vicinus, Life table parametrs, Functional respons