Büyülü gerçekçilik kavramı ve 1980 sonrası Türk romanındaki yansımaları
Magical realism in Turkish novel after 1980
Yazar: HALİL İBRAHİM YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. BEDİA KOÇAKOĞLU ; PROF. DR. ALPAY DOĞAN YILDIZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Büyülü gerçekçilik = Magical realism ; Doğaüstü = Supernatural ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Çağdaş edebiyatın öne çıkan yazın tarzlarından biri olan büyülü gerçekçilik, gerçek ile doğaüstüyü sentezleyerek kurgularını oluşturur. 20. yüzyılın ikinci yarısında roman türünde örneklerini vermeye başlayan kavram; Avrupa'da sırasıyla felsefe, resim ve siyaset gibi alanlarda olgunlaştıktan sonra, asıl kimliğini Gerçeküstücülük akımının da etkisiyle edebiyat alanında bulur. En ünlü örnekleri Latin Amerika edebiyatından çıkan büyülü gerçekçilik, yüzyılın son çeyreğinde Türk edebiyatında da eser üretmeye başlamıştır.
Büyülü gerçekçilik, kavramsal olarak yeni olsa da, geleneksel toplumlarda kadim bir anlatma geleneği olarak varlığını yıllarca sürdürmüştür. Toplumların kolektif bilinç kodlarından hareketle, Aydınlanma Çağı öncesinde, sözlüden yazılıya dek pek çok edebî ürüne yansımış durumdadır. Akılcılığın önderliğinde, bilimsel bilginin tek gerçek kaynak olarak kabul edildiği yıllarda gücünü yitirse de yarattığı açmazlarla kendi sonunu hazırlayan modernizm sonrası, postmodern dönemde, alternatif anlatım arayışları ile yeniden popüler olmuştur.
Çalışmanın amacı, büyülü gerçekçilik kavramının teorik çerçevesini çizerek dünyada ve Türkiye'deki gelişimini tespit edebilmek ve bununla beraber kendini roman türünde nasıl ortaya koyduğunu Türk romanı özelinde incelemeye çalışmaktır. Bu doğrultuda, ilk bölümde, yönelimin içerik ve teknik özellikleri belirlenmiş; dünyadaki gelişimi ve yayılımı üzerinde durularak yakın türler ve akımlarla farkları ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise içerik çözümlemesi yöntemi kullanılarak 1980 sonrası Türk romanlarında büyülü gerçekçilik kurgusunu teşkil eden unsurlar incelenmiş; sıradan ve doğaüstünün etkileşiminin ne şekilde gerçekleştiği tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sonuçta, değerlendirilen eserlerin, genel olarak, toplumsal problemleri daha görünür kılmak ve/veya bu problemleri çözmek için doğaüstüye başvurdukları görülmüştür.

Abstract:
One of the prominent literary styles of contemporary literature, magical realism creates its narratives by synthesizing ordinary with supernatural. The concept, which began to provide examples in the novel genre in the second half of the 20th century, found its current identity in the field of literature after maturing in areas such as philosophy, painting, and politics in Europe, influenced by the Surrealist movement. Magical realism, most famously has been exemplified in Latin American literature, also started to be produced works in Turkish literature in the last quarter of the century.
Although magical realism is a new concept, it has existed as an ancient storytelling tradition in traditional societies for many years. Stemming from the collective consciousness codes of societies, it has been reflected in numerous literary works from the oral tradition to the written tradition before the Age of Enlightenment. Although it lost its power in the years when rationality led and scientific knowledge was accepted as the only reliable source, after Modernism which head for a fall for its own end with the dilemmas it created, magiacal realism regained popularity in the postmodern period through alternative narrative quests.
The aim of this study is to determine the theoretical framework of magical realism and identify its development both in Türkiye and in the rest of world, as well as to examine how it manifests itself in the Turkish novel. Accordingly, in the first section, the content and technical characteristics of this tendency are determined, emphasizing its development and dissemination worldwide and highlighting its differences from related genres and movements. In the second section, the motifs that constitute the magical realism narrative in Turkish novels after 1980 are examined using content analysis method, and an attempt is made to determine how the interaction between the ordinary and the supernatural takes place.
In conclusion, it is observed that the evaluated works, in general, resort to the supernatural to make the social problems more visible and/or to solve these problems.