Non-invaziv solunum desteği uygulanan preterm yenidoğanların demografik özellikleri ve tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of demographic characteristics and treatment processes of preterm newborns receiving non-invasive respiratory support
Yazar: CANSU SADİYE KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. BEGÜM ATASAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Demografi = Demography ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Prematüre yenidoğanın solunumsal hastalıklarında primer tedavi olarak invaziv mekanik ventilasyon (MV) kullanımı ile mortalite oranlarında azalma olsa da, bronkopulmoner displazi (BPD) başta olmak üzere morbidite oranlarında istenen azalma olmamıştır. MV kullanımı ile ilişkili morbiditeleri azaltma çabaları non-invaziv solunum desteği (NISD) yöntemlerinin yaygın kullanılmasını ve geliştirilmesine yönelik araştırmaların yapılmasını sağlamıştır. NISD'nin yaygınlaşması, tedavi sırasındaki başarısızlık oranlarına dikkati çekmiş ve NISD başarısızlığı ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve önlenmesine yönelik ileri çalışmaların yapılmasına öncülük etmiştir. Çalışmamızda NISD uygulanan preterm yenidoğanların demografik ve klinik özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerin NISD başarısı ve süresi üzerine etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2017-31 Aralık 2018 tarihleri arasında 240/7-340/7 hafta doğan ve non-invaziv solunum desteği uygulanan 209 preterm yenidoğanın verileri geriye dönük olarak incelenmiştir. NISD başarısızlığı (ilk 72 saatte entübasyon) ile ilişkili faktörleri belirlemek için olgular NISD başarısız (grup 2) ve başarılı (grup 1) olmak üzere iki gruba ve NISD süresi ile ilişkili faktörleri belirlemek için NISD süresine göre üç gruba (<24 saat, 24-72 saat arası, >72 saat) ayrılmıştır.
Bulgular: 240/7-340/7 hafta arasında NISD uygulama sıklığı %76,5 saptanmış, yöntemlere göre ise CPAP'ın %67,3, BİPAP'ın %7,6, NIPPV'nin %29,3 ve HHHFNC'nin %21,6 sıklıkta kullanıldığı görülmüştür. Olguların ortalama gebelik haftası ve doğum ağırlığı sırasıyla 30,4±2,6 (24-34) hafta ve 1444±532 (445-3445) gram saptanmıştır. NISD tekniklerinin %92,8'i primer olarak kullanılmış ve toplam NISD süresi ortancası 54 (1-2112) saat bulunmuştur. Surfaktan %31,6 ve ANS %75,6 sıklıkta uygulanmıştır. 
Olguların %20,1'inde (42/209) NISD başarısız olmuştur. Bu oran 240/7-280/7 hafta arası %30,8 (12/39), 281/7-320/7 hafta arası %21,9 (21/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %12,2 (9/74) olarak bulunmuştur. Olguların %12,9'unda (27/209) BPD gelişmiş, bu oran 240/7-280/7 hafta arası %38,5 (15/39), 281/7-320/7 hafta arası %11,5 (11/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %1,4 (1/74) olarak bulunmuştur. Olguların %9,1 (19/209)'inde mortalite saptanmış, bu oran 240/7-280/7 hafta arası %35,9 (14/39), 281/7-320/7 hafta arası %5,2 (5/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %0 olarak bulunmuştur.
NISD başarısız grupta ortalama gebelik haftası (p=0,004) ve doğum ağırlığı (p=0,03) daha düşük; doğum salonunda PBV uygulaması (OR:2,70 %95 CI:1.295-5.629, p=0,007), ENS (OR:3,59 %95 CI:1.508-8.571, p=0,003), PDA (OR:4,10 %95 CI:1.975-8.516, p<0,001), evre 3 ve üzeri İVK (OR:9,11 %95 CI:2.176-38.152, p <0.001), pnömotoraks (OR:5,37 %95 CI:1.827-15.834, p=0,003), BPD (OR:3,34 %95 CI:1.418-7.909, p=0,004), mortalite (OR:5,48 %95 CI:2.064-14.580, p<0.001) sıklığı ve toplam NISD süresi ortancası (p<0,001) daha yüksek bulunmuştur. Düşük ortalama gebelik haftası (p<0,001) ve doğum ağırlığı (p<0,001), ENS (p=0,017), nozokomiyal sepsis (p<0,001), PDA (p<0,001) ve pnömotoraks (p=0,011) uzun NISD süresi ile ilişkili bulunmuştur.
Sonuç: Primer solunum desteği olarak NISD yöntemlerinin yaygın kullanımına karşın NISD başarısızlığı, BPD, mortalite oranları küçük gebelik haftası ve doğum ağırlığı grubunda yüksektir. Doğum salonunda PBV uygulaması, ENS, PDA varlığının NISD başarısızlığında risk faktörü olması ve ENS, nozokomiyal sepsis, PDA, pnömotoraksın uzun NISD süresi ile ilişkili bulunması NISD tedavi başarısını artıracak öncelikli girişimlerin planlanması için yol göstericidir. NISD başarısızlığı ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve yenidoğan uygulamalarında bu risk faktörlerinin azaltılmasına yönelik çalışmaların yapılmasının NISD başarısının arttırılmasında, BPD ve mortalite sıklığının azaltılmasında önemli bir etken olduğu düşünülmüştür.
Anahtar kelimeler: non-invaziv solunum desteği, mortalite, morbidite, başarısızlık

Abstract:
Aim: Despite the decrease in mortality rates with the use of invasive mechanical ventilation (MV) as the primary treatment in respiratory diseases of premature neonates, there was no desired reduction in morbidity rates, especially bronchopulmonary dysplasia (BPD). Efforts to reduce morbidity associated with MV have led to the widespread use and development of non-invasive respiratory support (NISD) methods. This drew attention to failure rates during treatment and led further studies to identify and prevent factors associated with NISD failure. In our study, it was aimed to determine the demographic and clinical features of preterm newborns receiving non-invasive respiratory support and to investigate the factors effecting and the morbidities related with non-invasive respiratory support failure and duration.
Method: The data of 209 preterm newborns who were born at 240/7-340/7 weeks of gestation, between January 2017 and December 2018 and received non-invasive respiratory support were analyzed retrospectively. To identify factors associated with NISD failure (intubation within 72 hours of NISD), cases were divided into two groups, NISD failed (group 2) and successful (group 1) and to identify factors effecting duration of NISD cases were divided to three groups (<24 hours, 24-72 hours and > 72 hours).
Results: The frequency of NISD treatment was 76.5% in inborn preterms born between 240/7-340/ weeks of gestation. The frequency of CPAP, BIPAP, of NIPPV and of HHHFNC use were 67.3%, 7.6%, 29.3%, 21.6% respectively. The mean gestational age and birth weight of the infants were 30,4±2,6 (24-34) weeks and 1444±532 (445-3445) g respectively. NISD techniques were used as primary treatment for 92.8% of the cases. The median NISD duration was 54 (1-2112) hours. Surfactant and ANS were applied at a frequency of 31.6% and 75.6%, respectively. NISD failed in 20.1% (42/209) of cases. This rate was 30.8% (12/39) between 240/7-280/7 weeks, 21.9% (21/96) between 281/7-320/7 weeks and 12.2% (9/74) 321/7-340/7 between weeks. BPD developed in 12.9% (27/209) of cases, this rate was 38.5% (15/39) between 240/7-280/7 weeks, 11.5% (11/96) between 281/7-320/7 weeks and 1,4% (1/74) 321/7-340/7 weeks. Mortality was detected in 9.1% (19/209) of the cases, this rate was 35.9% (14/39) between 240/7-280/7 weeks, 5.2% (5/96) between 281/7-320/7 weeks and 0% 321/7-340/7 weeks. NISD failed group had lower mean gestational week (p=0.004), birth weight (p=0.03); and higher PBV application (OR: 2.70% 95 CI: 1.295-5.629, p=0.007), ENS (OR: 3.59% 95 CI: 1.508-8.571, p=0.003), PDA (OR: 4.10% 95 CI: 1.975-8.516, p<0.001), stage 3 and above IVH (OR: 9,11% 95 CI: 2.176-38.152, p<0.001), pneumothorax (OR: 5.37% 95 CI: 1.827-15.834, p=0.003), BPD (OR: 3.34% 95 CI: 1.418-7.909, p=0.004), mortality (OR: 5.48% CI: 2.064-14.580, p<0.001) and median of total NISD duration (p<0.001). Low mean gestational week (p<0.001) and birth weight (p<0.001), ENS (p = 0.017), nosocomial sepsis (p<0.001), PDA (p<0.001) and pneumothorax (p=0.011) were found to be associated with longer NISD duration.
Conclusion: Despite the widespread use of NISD methods as primary respiratory support, NISD failure, BPD, mortality rates are high in small gestational week and birth weight group. Delivery room PBV application, ENS, PDA were risk factors for NISD failure and ENS, nosocomial sepsis, PDA, pneumothorax were associated with long NISD duration. This will give an insight for planning priority interventions that will increase NISD treatment success. It is important to reveal risk factors to improve NISD success and to decrease mortality and BPD rates.
Keywords: non-invasive respiratory support, mortality, morbidity, failure