Kadın madde bağımlılığında aile yapısı ve ilişkilerinin rolü üzerine sosyolojik bir çalışma
A sociological study on the role of family structure and relationships in female substance addiction
Yazar: IŞIK ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER ÖZCAN DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Madde bağımlılığı geçmişten günümüze çok ciddi bir halk sağlığı ve toplumsal sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle literatür incelendiğinde kadınların madde bağımlılığı ile erkeklerin madde bağımlılığının nedenlerinin ve vücuda etkisinin farklılaştığı görülmektedir. Bu nedenle kadın madde bağımlılığını daha görünür olmasını sağlamak için çalışmamız sadece kadın madde bağımlılığını ele almıştır. Yapılan çalışmalarda kadınların maddeye, alkole karşı daha savunmasız olduğu gözler önüne serilmektedir. Aynı zamanda erkeklere göre daha az kullanımda bile daha çabuk bağımlı oldukları aktarılmaktadır.
Araştırmanın temel problemi, "Kadınların aile yapılarının ve aile ilişkilerinin madde bağımlılığına etkisi nasıldır?" sorunun incelenmesidir. Çalışmamız, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü'ne tedavi olmaya gelen 10 madde bağımlısı kadınla gerçekleştirilen nitel bir çalışmadır. Araştırmamızda örnek olay deseni planlanmıştır. Araştırma bulgularımız, aile yapısının ve ilişkilerinin kadın madde bağımlılığında büyük bir etkisi olduğunu göstermektedir. Kadınların hem doğdukları aileden hem de kurdukları yeni ailelerinden oldukça etkilendikleri görülmektedir. Ebeveyn tutumları ve aile içindeki iletişim, kendi kurdukları ailenin yapısı ve ilişkileri, aile içinde bağımlılık geçmişi olması ya da eşin/partnerin madde kullanıyor olması, aile içinde vefat olması ya da eş/partner ile boşanmaların/ayrılıkların olması, hem doğdukları aile içinde hem de kendi kurdukları aile içinde şiddetin olması kadınları madde bağımlılığına başlatan ailevi faktörler olarak bulunmuştur. Anne-baba boşanmasının madde bağımlılığına etkisi olmadığı görülmüştür. Aile içindeki gelenek ve göreneklerin, aile içindeki anne-baba rol dağılımının madde bağımlılığına çok az etkisi olduğu görülmüştür. Ancak evlilik içindeki rol dağılımının kadınlar üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu görülmüştür. Madde bağımlısı kadınların nüks yaşama(bağımlılığın tekrarlanması) sebepleri yoksunluk ve olumsuz ailesel etkileşimler olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Kadın, Aile Yapısı, Aile İlişkileri.

Abstract:
Substance addiction has been a serious public health and social issue from the past to the present. Especially when the literature is examined, it is seen that the reasons and effects of substance addiction on women and men differ. Therefore, our study only focused on women's substance addiction in order to make it more visible. Studies show that women are more vulnerable to drugs and alcohol and become addicted more quickly even with less usage compared to men.
The main problem of the research is "What is the effect of women's family structure and family relationships on substance addiction?" Our study is a qual- itative research conducted with 10 substance-addicted women who received treatment at the Institute of Substance Addiction, Toxicology, and Pharmaceutical Sciences at Ege University. An exemplary case design was planned in our research. Our findings show that family structure and relationships have a significant impact on women's substance addiction. It is observed that women are affected by both their birth families and the new families they establish. Parental attitudes and communication within the family, the structure and relationships of their own families, addiction history within the family or partner's substance use, death or divorce/separation of spouse/partner, and violence within both their birth and own families are found to be family factors that lead women to substance addiction. The effect of parental divorce on substance addiction was found to be insignificant. The traditions and customs within the family and the role distribution of parents within the family have little effect on substance addiction. However, it is observed that the role distribution within marriage has a negative effect on women. The reasons for relapse in substance-addicted women were found to be deprivation and negative family interactions.

Keywords: Substance Addiction, Women, Family Structure, Family Relationships.