Tip 1 diyabet tanılı hastaların ebeveynlerinde geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının kullanım durumu ve etkileyen faktörler /
Yazar: BEGÜM BODUR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Pediatrik Endokrinoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM) tanısı ile
takip edilen hastaların ebeveynlerinde Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp
Uygulamalarının (GETAT) kullanım durumu ve etkileyen faktörler ele alınıp hastanın
takip ve tedavisi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tarzda olup çalışmaya 16
Aralık 2023- 30 Nisan 2024 tarihleri arasında SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji polikliniğinde T1DM tanısı ile düzenli takip
edilen 5-18 yaş aralığındaki 250 hasta ve ebeveynleri dahil edilmiştir. Çalışmaya
alınan hastaların; tanı süresi, tanı anındaki klinik durumu, eşlik eden komorbiditeleri,
tedavi uyumu ve ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri değerlendirilmiştir.
Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları hakkındaki bilgi düzeyleri ve kullanım
durumlarının hastanın klinik takibi üzerindeki etkileri uygun istatistiksel yöntemlerle
değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan ebeveynlerin %61,2'sinin (n=153) GETAT
hakkında bilgisi olduğu, %32'sinin (n=80) GETAT yöntemlerini çocuğunda diyabet
tedavisinde destek amaçlı kullandığı saptanmıştır. Çalışmamızda ebeveynler
tarafından tamamlayıcı tıp uygulamalarından sadece fitoterapinin kullanıldığı tespit
edilmiştir. Diyabet komplikasyonu olan hastalarda GETAT kullanımına yatkınlığın
daha fazla olduğu görülmüştür (p=0,001). Benzer şekilde ek hastalığı olan hastalarda
GETAT kullanım oranının daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p=0,001). GETAT
kullanan hastalarda HbA1C düzeyi (9,1±1,54), GETAT kullanmayan hastaların
ortalama HbA1C düzeyine (7,99±1,46) göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir
(p=0,0001).
Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen veriler ışığında; artan ebeveyn yaşı,
ebeveynin düşük eğitim düzeyi, ek hastalığın olması, diyabete bağlı komplikasyon
gelişmiş olması durumunda T1DM tedavisinde destek amacıyla tamamlayıcı tıp
uygulamalarının kullanımına yatkınlığın daha fazla olduğu görülmüştür.
vi
Ek hastalığı olan veya komplikasyon gelişen hastaların tedavi uyumu açısından daha
dikkatli incelenmesi, tedaviye destek amacıyla kullanılan fitoteröpatik ürünlerin
hakkında hekim tarafından doğru bilgilendirmenin sağlanması, 'tamamen zararsız'
olduğu algısının düzeltilmesi tedavi başarısı açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the effects of Traditional and
Complementary Medicine Practices (TCM) on the use status and influencing factors
in the parents of patients diagnosed with type 1 diabetes mellitus (T1DM), and to
evaluate the effects on patient follow-up and treatment.
Materials and methods: The study was descriptive and cross-sectional and
included 250 patients aged 5-18 years and their parents who were regularly followed
up with diagnosis of T1DM in the pediatric endocrinology outpatient clinic of SBÜ
Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital between 16 December 2023 and
30 April 2024. The duration of diagnosis, clinical status at the time of diagnosis,
comorbidities, treatment compliance, and parents' sociodemographic characteristics
of parents were evaluated. The level of knowledge about TCM and the effects of their
use on the clinical follow-up of the patients were evaluated using appropriate statistical
methods.
Results: It was determined that 61.2% (n=153) of the parents who participated
in the study had knowledge about TCM and 32% (n=80) used TCM methods to support
the treatment of diabetes in their children. In our study found that among the
complementary medicine practices, only phytotherapy was used by parents. Patients
with diabetes complications were more likely to use TCM (p=0.0001). The mean
HbA1c level of 9.1±1.54% in patients using TCM was higher than the mean HbA1c
level of 7.99±1.46% in patients not using TCM (p=0.0001).
Conclusion: In the light of the data obtained from our study, it was observed
that there was a higher tendency to use complementary medicine practices to support
the treatment of T1DM in the presence of increasing parental age, low parental
education level, comorbidities and diabetes-related complications. It is important to
evaluate patients with comorbidities or complications more carefully in terms of
treatment compliance, to provide correct information by the physician about
phytotherapeutic products used support treatment and to correct the perception that
they are 'completely harmless' in terms of treatment success.