Obsesif-kompulsif bozuklukta bir endofenotip olarak sürüklenme-yayılım modelinin (drift diffusion modelin) incelenmesi
Investigation of the drift diffusion model as an endophenotype in obsessive-compulsive disorder
Yazar: MERVE ATILGAN EMEKDAŞ
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH BEŞİROĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Endofenotip = Endophenotype ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sürüklenme yayılım modeli = Drift diffusion model ; Çatışma = Conflict

Özet:
Amaç: Çalışmamızda ilk olarak, OKB hastalarının belirsiz ve çatışmalı koşullar altındaki karar verme süreçlerinin bir sıralı örnekleme modeli olan DDM ile incelenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda OKB'li hastaların kardeşlerinin de benzer karar verme süreci gösterip göstermediği de aynı model ile incelenmiştir ve böylece kompulsif davranışların çok boyutlu özelliklerinin , davranışsal analizlere göre altta yatan karar verme süreçlerinin ve ortaya çıkan bozulmaların bir endofenotip olarak incelenmesi hedeflenmiştir.
Yöntem:Çalışmaya OKB tanısı olan 43hasta,hastalıktan etkilenmemiş 37 kardeş ve hastalarla yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiş 51 sağlıklı kontrol alınmıştır. Çalışmaya katılan katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, DSM-IV Eksen 1 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği (SCID-1), Boyutsal Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (BY-BOKÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Geriye Sayı Dizisi Testi (GSDT), Sayı Sembolleri Testi (SST) uygulanmıştır. Başlangıçta model tabanlı ve modelsiz kontrol sisteminin etkilerini ayırt etmek üzere geliştirilen İki Basamaklı Görev testi uygulanarak tüm katılımcıların ikinci basamak tepki süreleri ve yanıtlarının doğruluğu verileri; sürüklenme hızı (v), karar eşiği (a) ve hazırlanma süresi (t) parametrelerinin ölçümü amacıylahiyerarşik Bayes temelli DDM analizine (HDDM) uyarlanmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda,çatışmanın yüksek olduğu şartlarda tüm grupların benzer sürüklenme hızı (v parametresi) değerlerine sahip olduğu saptanmışken, çatışmanın düşük olduğu şartlarda OKB hasta grubunun kontrol grubuna göre daha düşük sürüklenme hızı değerleri gösterdiği saptanmıştır. OKB hasta grubu için sürüklenme hızında, belirsizliğin yüksek olduğu şartlarda kontrol grubuna göre anlamlı farklılık saptanmazken, düşük ve orta belirsizlik şartlarında kontrol grubuna göre anlamlı düşüklük olduğu saptanmıştır.Karar eşiği (a parametresi) düzeylerine ilişkin sonuçlara bakıldığında ise, farklı çatışma ve belirsizlik düzeylerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Çatışmanın düşük olduğu şartlarda OKB hasta grubuna benzer şekilde kardeş grubunun da kontrol grubuna göre daha düşük sürüklenme hızı değerleri gösterdiği saptanmıştır. Kardeş grubu için sürüklenme hızında, belirsizliğin yüksek olduğu şartlarda kontrol grubuna göre anlamlı düşüklük olduğu saptanmış olup düşük belirsizlik şartlarında da OKB hasta grubuna benzer şekilde sürüklenme hızında anlamlı düşüklük olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular, OKB'de farklı çatışma ve belirsizlik koşullarında altta yatan karar verme süreçlerinde bozulmalar olduğunu göstermiştir. OKB'de karar verme süreçlerini ve ortaya çıkan bozulmaları bir endofenotip olarak ilk kez araştıran çalışmamızda, etkilenmemiş kardeş grubunda da hasta grubuna benzer bozulmaların olduğu saptanmıştır. Bu sebeple, çalışmamızın sonuçları, mevcut bozulmaların OKB'deendofenotipik olarak ele alınabileceğini göstermiştir.

Anahtar kelimeler: Obsesif-kompulsif bozukluk, çatışma, belirsizlik,driftdiffusion model, endofenotip

Abstract:
Purpose: Inourstudy, firstly, it wasaimedtoexaminethedecision-makingprocesses of OCD patientsunderuncertainandconflictingconditionswith DDM, which is a sequentialsampling model. At the same time, whether the siblings of patients with OCD show similar decision-making processes was examined with the same model, and thus, it was aimed to examine the multidimensional characteristics of compulsive behaviors, the underlying decision-making processes and the resulting deterioration as an endophenotype according to behavioral analyzes.
Method: The study included 43 patients with OCD, 37 siblings who were not affected by the disease, and 51 healthy controls matched with the patients in terms of age, gender and education year. A Sociodemographic Data Form, Structured Clinical Interview Scale for DSM-IV Axis 1 Disorders (SCID I), The Dimensional Yale Brown Obsessive Compulsive Scale  (DY-BOCS), Beck Depression Inventory (BDI), Digit Span (DS) Backwards Test, Digit Symbol Substitution Test (DSST) were applied to the participants participating in the study. By applying the two-step task , which was originally developed to distinguish the effects of the model-based and non-model control system,secondstagereactiontimesandaccuracy of responses of subjectswerefittedtoHierarchical Bayesian DDM analysis (HDDM) in ordertoestimate DDM parametersincludingthedrift rate (v), boundaryseparation (a),  andnon-decision time (t).
Results: In our study, it was determined that all groups had similar drift rate (v parameter) values under high conflict conditions, while the OCD patient group showed lower drift rate values compared to the control group under low conflict conditions.While there was no significant difference in the drift rate for the OCD patient group compared to the control group under high uncertainty conditions, it was found to be significantly lower than the control group in low and medium uncertainty conditions.When the results regarding the threshold (a parameter) levels are examined, no significant difference was found between the groups at different conflict and uncertainty levels. It was determined that the sibling group showed lower drift rate values compared to the control group, similar to the OCD patient group, under low conflict conditions.It was found that the drift rate for the sibling group was significantly lower than the control group under high uncertainty conditions, and a significant decrease was found in the drift rate under low uncertainty conditions, similar to the OCD patient group.
Conclusions:The findings of our study showed that there are deteriorations in the underlying decision-making processes in different conflict and uncertainty conditions in OCD.In our study, which investigated the decision-making processes and the resulting impairments in OCD as an endophenotype for the first time, it was found that the unaffected sibling group had similar impairments to the patient group.Therefore, the results of our study showed that existing impairments can be handled endophenotypically in OCD.

Keywords:Obsessive-compulsive disorder, conflict, uncertainty, drift diffusion model, endophenotype