Erzurum ve çevresinde üretilen süt ve süt ürünlerinin mevsimlere göre mineral madde ve ağır metal içeriği.
Some mineral substances and heavy metal contents of milk and milk products produced in Erzurum province according to seasons.
Yazar: KORHAN ÖZTURAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ATASEVER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Mineral içeriği = Mineral content ; Süt = Milk ; Süt ürünleri = Milk products

Özet:
Erzurum ve Çevresinde Üretilen Süt ve Süt ürünlerinin Mevsimlere Göre Mineral Madde ve Ağır Metal İçeriğiBu çalışma ile Erzurum il merkezi ve bazı ilçelerinde üretilen inek sütleri ve süt ürünlerinin dönemsel olarak mineral madde ve ağır metal kirlilik düzeyleri ve bu değerlerin bölgenin toprak ve bitki yapısından ne düzeyde etkilendiği belirlenmiştir. Alınan 335 adet inek sütü, 82 adet süt ürünü, 52 adet toprak ve 52 adet çayır-mera bitkisinde Ca, Na, K, Mg, Cu, Fe, Zn, Pb, Ni ve Mn konsantrasyonları, İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES) cihazı kullanılarak belirlenmiştir.İncelenen inek sütü örneklerinde Ca, Na, K, Mg, Cu, Fe, Zn, Pb, Ni ve Mn miktarları sırasıyla; 1258,48 mg/kg, 415,51 mg/kg, 1768,58 mg/kg, 107,33 mg/kg, 0,079 mg/kg, 0,640 mg/kg, 1,406 mg/kg, 0,031 mg/kg, 0,034 mg/kg 0,022 mg/kg düzeylerinde bulunmuştur. Erzurum ve yöresinde üretilen inek sütlerinin mineral madde değerlerinin iyi seviyelerde olduğu, ağır metallerden Fe, Pb ve Ni seviyelerinin ise izin verilen limitleri aştığı gözlenmiştir. Süt ürünleri içerisinde tereyağında Pb yönünden kirlilik mevcudiyeti tespit edilmiştir. Yörenin toprak ve bitki örtüsünün mineral madde yönünden iyi durumda olduğu, toprağın herhangi bir ağır metalle fazla seviyelerde kontamine olmadığı, bitkilerin ise sadece Fe içeriği açısından kirli olduğu belirlenmiştir. Süt örneklerindeki Ca, Na, K, Cu ve Pb konsantrasyonları mevsimsel değişimlerden çok önemli düzeyde etkilenirken (P<0,01), Mg, Fe, Zn, Ni ve Mn içeriklerinde ise mevsimsel olarak istatistiksel açıdan önemli bir değişim gözlenmemiştir (P>0,05).Anahtar Kelimeler: Süt ve ürünleri, mineral madde, ağır metal, ICP-OES.

Abstract:
In this study periodic mineral substance and heavy metal pollution levels of cow milks and milk products which are produced in Erzurum city center and some counties and how much these levels are affected from soil and plant structure are introduced. Ca, Na, K, Mg, Cu, Fe, Zn, Pb, Ni and Mn concentrations of samples taken from 335 cow milks, 82 milk products, 52 soils and 52 pasture-meadow plants are determined by using Inductive Couple Plasma Optic Emission Spectroscopy (ICP-OES).In examined cow milk samples 1258,48 mg/kg of Ca, 415,51 mg/kg of Na, 1768,58 mg/kg of K, 107, 33 mg/kg of Mg, 0,079 mg/kg of Cu, 0,640 mg/kg of Fe, 1,406 mg/kg of Zn, 0,031 mg/kg of Pb, 0,034 mg/kg of Ni and 0,022 mg/kg of Mn amount levels are determined. Good levels for mineral substance levels of cow milks produced in Erzurum area, a bit redundant pollution in terms of heavy metal levels for Fe, Pb and N iare observed. Pollution in terms of Pb is observed in butter from milk products. Other products mineral substance and heavy metal levels are established in their specific structures. Good level for soil and plant structure of area in terms mineral substance, any pollution from high level of any heavy metal, as for plants only pollution in terms of Fe content are determined. In periodic statistical evaluation of milk samples; importance of Ca, Na, K, Cu and Pb concentrations (P<0,01), in statistical terms unimporrtance of Mg, Fe, Zn, Ni and Mn concentrations are established (P>0,05).Key words: Milk and milk products, mineral substance, heavy metal, ICP-OES.