Basra Dil Mektebi ve başlıca temsilcileri
Basra Language School and the main representatiyes
Yazar: HALİT YAĞAN
Danışman: PROF. DR. KENAN DEMİRAYAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil eğitimi = Language education ; Dil okulları = Language schools ; Dilbilgisi = Grammar ; Irak-Basra = Iraq-Basra ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Samî dillerinin güneybatı grubuna giren Arapça; son şeklini alıncaya kadar diğer diller gibi pek çok aşamadan geçmiş ve bir takım değişikliklere uğramıştır. Bu dilin membaı ve beşiği şüphesiz Arap yarımadasıdır. Ancak, yaşadıkları ve vatan edindikleri bölgelere göre bu dili konuşanlar arasında değişik lehçeler oluşmuş, yarımadanın kuzeyi ile güneyi arasındaki mesafenin fazla oluşu da, bu lehçelerin oluşup gelişmesinde büyük bir etken olmuştur. Ama lehçeler arasındaki farklılıkların giderilmesine yardımcı olan, aralarındaki bağları güçlendiren, sonra da tek bir lehçe veya "Kureyş Lehçesi" denilen tek bir dil üzerinde birleştiren en önemli faktör, Kuran faktörü olmuştur. Arapça, İslamiyet'in doğusuyla birlikte Müslümanlığı seçen diğer toplumlar tarafından benimsenmiş ve konuşulmaya başlanmıştı. Özellikle Arap olmayan bu Müslümanlar, Arapça konuşurken lahn denilen dil hatalarını sık sık yapmaya ve Kurân'ı yanlış okumaya başladılar. Bunun üzerine, Araplar ilk olarak Emeviler devrinde Kurân'ın doğru okunmasını sağlamak üzere metne hareke koymakla dil çalışmasını başlatmış oldular. Bunu, gramer kaidelerinin tesbiti için h. II. (VIII.) asırdan itibaren Basra ve Kûfe'de başlayan gramer çalışmaları izledi. Bu amaçla önce Basra, ardından da Küfe dil mektepleri doğdu. Bu çalışmamızla Basra dil mektebinin oluşumunu hazırlayan faktörleri,Basralı dilcilerin gramerle ilgili tesbit ve görüşlerini, Basra ile Küfe dil mektepleri arasında ihtilâf konusu olan meseleleri ve Basra dil mektebi'nin temsilcileri hakkında muhtelif kaynaklardan derlediğimiz bilgileri sunmaya çalıştık.

Abstract:
Arabic, which belongs the family of south-western group of Semitic languages, had passed through many phases like other languages before it took its final form. Doubtlessly, the source of this language is the Arabian Peninsula. But because of their living conditions of the people who have used Arabic, lives in different regions of the Arabian Peninsula, and the long distance between the northern and the southern part of the peninsula has been a great factor in the forming and the development of these dialects. Holy Koran has been the main factor in connecting these different dialects, eliminating their differences, improving their relationships and gathering them under one dialect or language called "The Dialect of Kureysh". Arabic became a multiracial language after masses had accepted Islam as their religion. Especially the non-Arabian people have made linguistic mistakes called "lahn" while speaking Arabic and reading the Holy Koran as their mother tongues have been different from Arabic. Arabs have started the linguistic studies in the period of Umayyad by using vowel point to make the Holy Koran read in the correct way. This has been followed by the grammatical studies to determine the grammar rules in Basra and Kufe in the 8th century. In this aim, the language schools has been established first in Basra and then in Kufe. We tried to present you in this study the information we gathered from various sources on; the factors of the establishment of Basra Language School, the point of view and the finding of the Basrian linguists, the controversial subjects between the Basra and the Kufe Language Schools and the representatives of the Basra Language School.