Konya/Derbent-Küçük Muhsine-Başarakavak halıları (2 cilt)
Konya Derbent-Küçük Muhsine Başarakavak carpets
Yazar: PERİHAN TUNÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. FİRDEVS TIRMAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Derbent halısı = Derbent carpet ; Dokuma sanatı = Weaving art ; Halıcılık = Carpet business ; Halılar = Carpets ; Konya-Derbent = Konya-Derbent

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın amacı Konya ili Derbent ilçesi Küçük Muhsine köyü ve Başarakavak kasabaları E3 Dokusu Halıların gözlenebilir tüm özelliklerini incelemek, belgelemek ve tanıtmaktır. Araştırma kapsamına bu yörelerde dokunduğu tespit edilen halılardan 24 adedi seçilerek alınmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen gözlem fişlerine bulgular kaydedilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre bu halıların, desen, renk ve teknik özelliklerine ulaşarak bulgular değerlendirilmiştir. İncelenen örneklerin kullanıldıkları yerlere göre çeşitlilik gösterdiği ve bojnıtlarımn cinslerine göre farklılaştığı görülmüştür. Bu yörelerde sarma tezgah kullanıldığı, doğal yün ipliği çoğunlukla yöre halkı tarafından elyaf haline getirilerek halı dokumada kullanıldığı tespit edilmiştir. El Dokusu Halıların tamamının bu yörelerde Gördes düğüm tekniği kullanılarak dokunduğu elde edilen bilgiler arasındadır. Halıların tamamında kırmızı rengin kullanıldığı, ana, ara, zıt ve nötr renklerin birbiriyle çok çeşitli ve uyum içinde kullanıldığı görülmüştür. Bu halılarda kırk renk tonu tespit edilmiştir. Örneklerde bitkisel, geometrik ve nesneli bezemelerin sıkça kullanıldığı, az da olsa konu olarak figürlü ve yazılı bezemelerin de tercih edildiği görülmüştür.Her halının kendine özgü bir kompozisyon ile düzenlendiği elde edilen bulgular arasındadır. Bu yöre halılarının ortalama kaliteleri 2 6x2 9 'dur. Bu ortalama ile Türkiye Standartları içinde orta kaliteli halılar kategorisinde değerlendirilebilir. Yerleşim birimlerinin birbirine oldukça yakın olması halı dokumacılığına da yansımıştır. Bu nedenle üç yörenin halıları da birbirinden önemli bir farklılıkla ayrılmamaktadır. Derbent yöresi halılarında önemli sayılabilecek halı hataları gözlenirken, bu yöre halılarına dış pazarda talep azalmıştır. Eski ve yeni kıyaslandığında, eski Derbent halılarının orjinalîiği günümüz Derbent halılarında oldukça bozulmuştur. Ekonomik nedenlerden dolayı Küçük Muhsine halıcılığı orjinalitesini korumasına rağmen, önemli sorunlar yaşamakta ve yok olmak üzeredir. Başarakavak 3'öresinde ise halıcılık tam anlamıyla ölmüştür. İnceleme yöresinde, halıcılığın önemini yitirdiği ve yok olmaya yüz tuttuğu gözlenmiştir.

Abstract:
m SUMMARY The aim of this research is to examine to, confirm and to introduce all observable pecularities of hand weaved carpets in Küçük Muhsine village and Başarakavak town of Derbent county of Konya province. This research involves 24 pieces of selected carpets that have been fixed to be weaved around this area. The findings through the observation were registered on the observation cards developed by the observer. According to the datas gained in the result of the observation, the findings have been utilized by obtaining design, color and technical pecularities of these carpets. It has been seen that these examined samples vary according to the places where they are used; and their dimensions vary according to their species. It has been fixed that the spiral (sarma) loom and the natural wool string, changed into fibres by townspeople, is generally used in weaving in this region. That the all hand weaved carpets in this region were weaved by using Gördes knot technic is one of the obtained findings. It has been seen that red colour is used on all these carpets; basic, interval, opposite and neutral colours are used variously and in harmony. 40 Colour tones, used on these carpets, were fixed.IV It has been seen that natural geometrical and objected (nesneli) bezemes are often used- figured and written bezemes are rarely selected in the samples as subject. That every carpet is arranged in its own peculiar composition is one of the findings. The average quality of this region's carpets is 26x29. These carpets can be evaluated in medium quality carpet categoryin Turkey standards with this average quality. Due to the fact that the villages are very close to each other, the carpets of three counties have no special pecularity different from the other. As the important faults are seen in the carpets of Derbent, the demand to these carpets decreased in foreign markets. If we compare the past and the present, the originality of the old Derbent carpets can not be seen in the present carpets. Because of economical problems, weaving in Küçük Muhsine has serious problems and about to die; although, the carpets of this village still protects its originality. Weaving in Başarakavak is completely died. That the hand weaving has lost its importance and about to die is observed in the observation area.