COVID-19 salgını sürecinde hemodiyaliz hastalarının hijyen tutumları ve bireysel koruyucu önlemlerinin araştırılması
Investigation of hygiene attitudes and individual protective measures of hemodialysis patients during the COVID-19 pandemic
Yazar: ŞÜKRAN BIÇAKCI
Danışman: DOÇ. REYHAN ÇALIŞKAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hijyen = Hygiene ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pandemiler = Pandemics ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, kronik böbrek yetmezliği olan hemodiyaliz tedavisi gören hastaların COVID-19 salgını sürecindeki hijyen davranışlarının ve bireysel koruyucu önlemlerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntemler: Çalışmamızda hemodiyaliz hastalarının verilerini toplamak için "Değişen Hijyen Davranışları", "Ev hijyeni", "Sosyal Mesafe ve Maske Kullanımı", "Alışveriş Hijyeni", "El Hijyeni" ve "Dışarıdan Eve Gelindiğinde Hijyen" alt boyutlarından oluşan Covid-19 Hijyen Ölçeği ve Covid-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmamızdan elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda 383 hemodiyaliz hastası yer almıştır. Çalışmamıza katılan hastaların, 165'i (%43.1) kadın, 218'i (%56.9) erkektir. 208'i (%54.3) <65 yaş 175'i (%45.7) 65 yaş ve üzerindedir. Çalışmaya katılan gönüllülerin 312'si (%81.5) orta düzeyde gelir seviyesine, 44'ü (%11.5) düşük gelir seviyesine, 27'si (%7) yüksek gelir seviyesine sahiptir. Covid-19 hijyen ölçeği alt boyutları puan ortalamalarında cinsiyet açısından "değişen hijyen davranışları", "ev hijyeni" ve "dışarıdan eve gelindiğindeki hijyen" alt boyutlarında,  yaş grupları açısından "dışardan eve gelindiğinde hijyen" alt boyutunda,  gelir düzeyleri açısından "Sosyal mesafe-Maske kullanımı" ve "Alışveriş hijyeni" alt boyutlarında anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla p=0,009, p=0,001, p=0,012, p=0.012, p=0,004, p=0,015). "Değişen hijyen davranışları", "ev hijyeni," ve "dışarıdan eve gelindiğinde hijyen" alt boyutları puan ortalamaları ile Covid-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği puan ortalaması arasında negatif korelasyon saptanmıştır (sırasıyla r= -0,185, r= -0,169, r= -0,100).
Sonuç: Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalar enfeksiyon hastalıkları yönünden yüksek riskli grupta yer alırken, hastalıkları ve tedavileri yönünden de yaşam kalitesi düşük hastalardır. Çalışmamızda hemodiyaliz hastalarında hijyen önlemleri açısından özellikle belli davranışlarda değişiklikler gözlenirken, genel olarak hastaların hijyen önlemlerine uyum sağladığı söylenebilir. Virüsün bulaşını önlemek için alınan önlemler bu hastalarda Covid-19 riskini azaltırken, yaşam kalitesini de olumsuz yönde etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Hemodiyaliz, Hijyen Ölçeği, Yaşam Kalitesi Ölçeği

Abstract:
Aim: In our study, it has been aimed to investigate the hygiene behaviors and individual protective measures of patients with chronic renal failure receiving hemodialysis treatment during the COVID-19 pandemic. 
Methods: To accumulate the data of hemodialysis patients in our study, Covid-19 Hygiene consisting of sub-dimensions "Changing Hygiene Behaviors", "Home Hygiene", "Social Distancing and Mask Use", "Shopping Hygiene", "Hand Hygiene" and "Hygiene When Coming Home from Outside" Scale and the Impact of Covid-19 on Quality of Life Scale have been used. The data obtained from our study have been analyzed statistically. 
Results: Our study have been included 383 hemodialysis patients. Of the patients included in our study, 165 (43.1%) are female and 218 (56.9%) are male. Of the volunteers participating in the study, 208 (54.3%) are <65 years old, and 175 (45.7%) are 65 years and older. Of the volunteers participating in the study, 312 (81.5%) had a medium income level, 44 (11.5%) had a low-income level, and 27 (7%) had a high-income level. In the mean scores of the Covid-19 hygiene scale sub-dimensions, in the sub-dimensions of "changing hygiene behaviors", "home hygiene" and "hygiene when coming home from outside" in terms of gender, in the sub-dimension "hygiene when coming home from outside" in terms of age groups, "Social distance- A significant difference have been obtained in the sub-dimensions of "mask use" and "Shopping hygiene" (p=0.009, p=0.001, p=0.012, p=0.012, p=0.004, p=0.015, respectively). A negative correlation has been obtained between the mean scores of the sub-dimensions of "changing hygiene behaviors", "home hygiene," and "hygiene when coming home from outside" and the Covid-19 Impact on Quality of Life Scale score (r= -0.185, r= -0.169, respectively). r = -0.100). 
Conclusion: While the patients undergoing hemodialysis, treatment are in the high-risk group in terms of infectious diseases, they also have low quality of life in terms of their diseases and treatments. In our study, while changes have been observed in certain behaviors, especially in terms of hygiene measures in hemodialysis patients, it can be said that patients generally comply with hygiene measures. While the measures taken to prevent the transmission of the virus reduce the risk of Covid-19 in these patients, it also negatively affects the quality of life.
Keywords: Covid-19, hemodialysis, Hygiene Scale, Quality of  Life Scale