Kaşkay atasözlerinde ad aktarmaları
Metonomy at Qasqai proverbs
Yazar: MEHMET GÜNDÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHİTTİN ÇELİK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adlar = Nouns ; Atasözleri = Proverbs ; Dil bilgisi-ad durum ekleri = Grammar-case endings ; Dilbilgisi = Grammar ; Kaşkay Türkçesi = Kaşkay Turkish

Özet:
Kaşkay Türkçesi Oğuz Türkçesinin bir ağzı olup coğrafi olarak da Oğuzcanın en güneydeki kolunu temsil etmektedir.Kaşkay Türkleri İran'ın Fars bölgesinde konargöçer olarak yaşamaktadır. Hayat şartları ve siyasî sebeplerle bugün Kaşkay Türklerinin büyük bir çoğunluğu yerleşik hayata geçmek zorunda kalmıştır. Yerleşik hayata geçenler tabii olarak gelenek, görenek ve dillerinden uzaklaşmaktadırlar. Bu hızlı değişim kısa bir süre sonra önemli bir Türk kültür varlığının da yok olması sonucunu doğuracaktır. Bu sebeple Kaşkay Türkçesine ait metinlerin bir an önce derlenip yayınlanması ve Türk dünyasına tanıtılması büyük önem arz etmektedir.Çalışmamızın esasını, Esadullah Merdani Rahimî'nin Atalar Sözü ?Darbu'l-meselha-yı Türkî-i Kaşkai? adlı eseri teşkil etmektedir. Eser, Kaşkay Türkçesiyle yazılmış olup, eserde atasözlerinin Farsça açıklamaları da verilmiştir.Öncelikle Arap alfabesiyle yayınlanmış Kaşkay dil malzemesinin transkripsiyonunu yaparak Latin alfabesine aktardık. Eserde atasözleri dışında karışık olarak verilen deyimler, dualar, beddualar, tekerlemeler çeşitli tabirler, dörtlük ve beyitler de yer almaktadır.Çalışmamızın konusunu ?Kaşkay Atasözlerinde Ad Aktarmaları? ile sınırladığımız için eserde yer alan atasözlerinin dışındaki deyim, dualar, tabirler, beddualar, tekerlemeleri incelememizin dışında bıraktık. Tasnif ettiğimiz 2564 atasözünün Türkiye Türkçesindeki karşılığı olan atasözlerini verdik, karşılıkları olmayanları da Türkiye Türkçesine aktarmakla yetindik.Kaşkay atasözlerinde ad aktarmalarını tespit ettiğimiz bu 2564 atasözü üzerinde yaptık. Ad aktarmaları çeşitlerini tespit ederken M.A. Yekta SARAÇ'ın Klâsik Edebiyat Bilgisi-Belâgat adlı eserindeki tasnife bağlı kaldık.Ayrıca atasözlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için çalışmamızın sonuna bir de seçme sözlük ekledik.Bu çalışmamızın amaçlarından biri de bugüne kadar Kaşkay atasözlerini Türk dünyası atasözleri içerisindeki eksikliğinin giderilmesidir. İlerde yapılacak ?Türk Dünyası Atasözleri Sözlüğü?ne bir katkı sağlamaktır.

Abstract:
Qashqai Turkish is a dialect of Oğuz Turkish and geographically represents the southest branch of Oguz Language.Qashqai Turks live as nomads around Persian Region of Iran. Because of living conditions and political reasons most of Qasqai Turks have a settled life, today. Ones who have settled life remove from their traditions, customs and languages. This rapid change will result in vanishing of an important Turkish cultural asset, in a short time. Thus, gathering and publishing and introducing to Turkish World of texts in Qashqai Turkish as soon as possible, has a great importance.?Darbu?l-meselha-yı Türkî-i Kaşkai? Atalar Sözü of Esadullah Merdani Rahimi, constitutes the base of this study. This work has been written in Qashqai Turkish and explanations of proverbs have also taken place in Persian Language.First of all, we made transcription of materials in Qashqai Language which were written with Arabic Letters, and thentransfered the material into Latin alphabet. In the text, out of proverbs, there are also idioms, prayers, maledictions, repartees, varied expressions, quatrains and couplets, which take place heterogenously.Since we limited the subject of our study as ? Metonomy at Qasqai Proverbs?, we excluded idioms, prayers, expressions, repartees from our investigation. We gave way to Turkey Turkish equivalents of 2564 proverbs which we have classified, and we just translated to Turkey Turkish which had not a direct equivalent in Turkey TurkishWe made noun transfers at Qashqai Proverbs, on the 2564 proverbs which we have determined. While determining noun transfer kinds, we were commited to classification of M.A. Yekta SARAÇ, which he has mentioned at his work Classical Literature Information-Belâgat.Besides, in order to maket the proverbs more intelligible, we added a selected dictionary to the end of the study.One of the aims of this study is that, eradicating the lack of Qashqai proverbs in the pool of proverbs of Turkish World. It is aimed to give some help to ?Turkish World Proverbs Dictinary? which will be prepared in the future.