Trakya'da hibrit ayçiçeği tohumluğu kullanımının Türkiye ekonomisine katkıları /
Yazar: OKAN GAYTANCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. İ. HAKKI İNAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Ayçiçeği = Sunflower ; Melez = Hybrid ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Tohumlar = Seeds ; Trakya bölgesi = Thrace region

Özet:
7 ÖZET Bu araştırma Trakya Bölgesini meydana getiren Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli illeri ve bunlara bağlı ilçe ve köylerde yapılmıştır.Hibrit ay çiçeği tohumluğu kullanımının araştırma yapılan köyler ve çiftçiler üze rindeki etkileri İki Populasyon Ortalaması Arasındaki Farkların Hipotez Testi : Karşılaştırmalı Çiftler( Hypotesis Test About The Difference Bet ween Two Population Means : Matched Pairs) yöntemiyle test edilmiştir, edilmiştir. Trakya Bölgesi tarımında klasik olarak buğday - ayçiçeği münavebesi görülmektedir.Ayçiçeği tarımı bölgeye 1940'lı yıllarda gir miştir. Ancak 1960'lı yılların ikinci yansında bölge tarlalarında ayçiçeği bitkisini yoğun olarak etkileyen Orobanj paraziti ( Verem Otu ) ayçiçeği verimini düşürerek çiftçileri ayçiçeği tarımından soğutmuştur.Devlet bu parazite karşılık olarak o yıllarda Rusya'da tarımı yapılan Vnimik-893 1 çeşidi tohumluğu yurdumuza getirerek o zamanki orobanj sorununu çö zümlemiştir.Ancak 1980'li yılların ilk yansında Orobanj ırk değiştirerek Trakya topraklarını yine etkilemiş ayçiçeği tarımı son derece azalmıştır. Bunu farkeden devlet yurtdışından özellikle Romanya ve Amerika gibi ayçiçeği tarımında ileri gitmiş ülkelerden hastalıklara dayanıklı, verim kabiliyeti yüksek, kurağa dayanıklı hibrit ayçiçeği tohumluklannı ithal etmiştir.Bu tohumlukların dağıtım ve pazarlama görevini Trakyabirlik Genel Müdürlüğü'ne vermiştir.Tohumluklann ithali ile birlikte özellikle Amerikan fîrmalan dolayısıyla yabancı sermaye ülkemize yatırımlarda bulunarak yurtiçinde de hibrit tohumluk üretimine başlamıştır. Hibrit çeşitlerin ayçiçeği tarımına girmesiyle birlikte bölge tarı mında orobanj paraziti sorunu neredeyse tamamıyla ortadan kalkmış, ayçiçeği ekimi yapılan alanlar artmıştır.Aynca çiftçilerin birim alandan aldıklan verim yükselmiştir.Dolayısıyla ayçiçeğinde üretim artışı sağ-71 lanmıştır.Ancak bu üretim artışı ayçiçeğine verilen taban fiyatları bölge tarımında ayçiçeğine rakip olan buğday karşısında düşük kaldığından ayçiçeğinde bir türlü istenilen üretim artışı sağlanamamıştır. Üretim artışının istenilen düzeye ulaşamamasından ötürü bitkisel yağ açığımız yurtdışından yapılan yapılan ithalatla karşılanmak zorun da kalmışür.Halbuki ülkemiz sahip olduğu yağ fabrikaları ile yağ açığını kapayabilecek hatta yurtdışına ihraç edebilecek düzeydedir.Sadece Trak ya bölgesinde bulunan yağ fabrikalarının kapasitesi ülkemiz yağ ihtiya cını karşılayabilecek seviyededir.Tüm sorun hammadde yetersizliğidir. Hammadde doğal olarak ithalatla karşılanmaktadır. Ülkemiz hamyağ için yılda yaklaşık 150-200 milyon dolar yurtdışı na döviz olarak ödemektedir. Halbuki sadece ayçiçeği üretiminin arttırıl ması ile hamyağ açığımız kapanabilir.Bu konuda şu önlemler ve teşvik lerle bu amaca ulaşılabilir. - Hibrit ayçiçeği tohumluklarına uygulanan devlet destekleme ödemeleri hamyağ açığımız kapanıncaya kadar her yıl arttırılmalıdır. - Ayçiçeği taban fiyatları ilan edileceği zaman başlıca tarımsal gir dilerin ( motorin, gübre.tohum.ilaç vs.) fiyatlarına dikkat edilmelidir. - Bölgedeki iki rakip ürün olan buğday ve ayçiçeği arasındaki fiyat dengesi( parite) mutlaka ayçiçeği lehine arttrnlmahdır.Paritenin 2.7-2.9 civarlarına yükseltilmesi ve bunun korunmasına özen gösterilmelidir. - Bir başka yağ bitkisi olan kolza' mn bölge tarımına adaptasyonu mutlaka sağlanmalıdır. Bu konuda gerekli çalışmaların süratle yapılma sı kapasitelerinin neredeyse yansım kullanabilen bölgedeki fabrikaların hammadde sorununu büyük oranda çözecek ve ülke ekonomisine destek sağlayacaktır.

Abstract:
VII SUMMARY This research has been carried out in Trakya Region which incor porates Edirne, Tekirdağ and Kırklareli provinces, including their towns and villages. The effect of hybrid sunflower seed usage on farmers and villages in the research region was tested by using Hypotesis Test About the Difference Between Two Population Means : Matched Pairs. Trakya is a prominent agricultural region in Turkey with its long standing sunflower - wheat rotation. Despite the early entrance of sunf lower farming into the region in 1940s, orobanche sp. which emerged in the following years, has caused considerable losses and forced farmers to look for alternative crops. The state authorities, however, solved this problem by importing Vnimik-893 1 from Russia, which was advocated to be resistant to orobanche.Emerging in the early 1980s, another orobanche strain appeared in the region which eventally resulted in diminishing sunflower plantations.In response to this problem, state autho-rities imported more drought and orobanche resistant and high yielding hybrid seeds from Romania and the U.S. A that have advanced technology in sunflower farming.The license to distribute these hybrids was given to The General Directorate of Trakyabirlik, with the intro duction of these hybrids foreign firms ( U.S. firms in particular ) have started to invest in hybrid sunflower seed production in Turkey. As a result of a wider usage of hybrid seeds in the region.orobanc- he infestation in the fields have completely disappeared and sunflower plantations expanded.Also, increasing yield per decar has led to expan sion in sunflower production.This increase was, however, far from satisfactory because of the intervention price parity between wheat and sunflower, which progressed at the cost of the latter.VIII Owing to low production level in sunflower, vegetable oil consumption has partly been compansated by imports. On the contrary, the established processing capacity in the oil milling industry in Turkey has the potential to export.Even the oil milling plants located in Trakya Region only, are able to match domestic demand for vegetable oil.The major problem is seed shortage and this gap has traditionally been filled by imports. Turkey spend around 150-200 million dollars each year to import crude vegetable oil.However, this problem can be overcome by increasing sunflower seed production.Therefore, the following measures and incentives are proposed: - State subsidies for hybrid seeds should be increased until the crude vegetable oil deficiency has ceased. - The prices of major inputs in sunflower production should be taken into consideration in advance of the declaration of intervention prices. - The price parity between two rival crops, wheat and sunflower, must be changed in favour of the latter.lt should also be increased up to around 2.7-2.9 and kept steady. - Rape, as alternative oil seed, must be introduced to the region. Taking the necessary steps on this matter would help oil milling firms in solving their oilseed procurement problems. thus improving the capa city usage and contributing to the national economy.