Sosyal sermayenin bilgi katkısı ve bilgi edinimi üzerindeki etkisi: Çevrim içi sağlık destek grupları üzerine bir araştırma
The effect of social capital on knowledge contribution and knowledge acquisition: A research on online health support groups
Yazar: AYTEK KOŞAR
Danışman: PROF. DR. SERKAN ADA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems
Dizin: Elektronik sağlık = E-health ; Hemodiyaliz =   ; Sosyal medya = Social media ; Çevrimiçi grup çalışması = Online group work ; Çevrimiçi sosyal sermaye = Online social capital

Özet:
Sosyal sermaye konusu günlük hayatta gözlemlenebilen ve ölçülebilen bir kavramdır. Son çeyrek yüzyılda çevrim içi iletişim ortamlarının gelişmesiyle sosyal sermaye kavramının sanal ortamlara da taşınmaya başladığı görülmektedir. Birebir aynısı olmasa da kişiler çevrim içi ortamlarda da benzer davranışlar sergileyebilmektedirler. Sosyal sermaye davranışı diğer insanlarla iletişim kurarken ve tartışırken ihtiyaç duyulan bir yetenektir. Sosyal sermaye düzeyi yüksek olan insanların sıklıkla diğer insanlarla daha iyi iletişim kurdukları öngörülmektedir. İhtiyaçları olan bilgiye ulaşmakta sosyal sermaye düzeylerinin kişilere kolaylıklar sağlayacağı da düşünülmektedir.
Bu çalışmada kişilerin sosyal sermaye düzeylerinin çevrim içi ortamlarda onların bilgi katkısı yapma ve bilgi edinimi davranışına pozitif etkisinin olup olmadığına bakılacaktır. Seçilen çalışma grubunun böbrek ve diyaliz hastaları olması yönüyle benzer çalışmalardan tamamen ayrışmaktadır. Hipotezlerin ispatlanması durumunda hastaların sosyal sermaye davranışlarının geliştirilmesinin çevrim içi sağlık destek gruplarındaki içeriği zenginleştireceği ve hastalara yardımcı olacak bilgiye daha kolay ulaşılmasını sağlayacağı öngörülmektedir.
Günümüzün en önemli sorunlarından biri sağlık konuları üzerinedir. Hastalık fark edildiğinde en hızlı bilgi edinme yolu arama motorlarını kullanmaktırAncak teknik ilerledikçe bilgiye ulaşmanın yolları da değişmiş ve çeşitlenmiştir. Artık aynı hastalığa sahip kişiler çevrim içi ortamlarda bir araya gelip tartışabilmekte, birbirlerine destek verebilmekte ve sorunlarına çözüm arayabilmektedirler. Birçok sosyal medya platformu bu konuda aracı rol oynayabilmektedirler. Bu platformlar sosyal medya sağlık destek grupları ve çevrim içi sağlık destek toplulukları gibi isimlerle de bilinmektedirlerBu işleyiş bilgi katkısı ve bilgi edinimi olarak iki farklı kavramda değerlendirilmektedir.
Bu çalışmada katılımcılara ait sosyal sermaye düzeylerinin üç farklı boyutu ölçülmüştür. Çalışmaya konu ikinci kavram ise bilgi paylaşımı ya da bilgi transferi denilen kavramdır. Bu kavramın da bilgi katkısı ve edinimi olarak ayrılabilen iki alt boyutu vardır.  Çevrim içi ve sosyal medya sağlık destek grupları ile ilişkisi olan kişilerle yapılan bu çalışmada, sosyal sermaye boyutlarının bilgi transferinin boyutlarına etki edip etmediği ölçülmüştür. Çalışmada veri toplama iki yönlü gerçekleştirilmiştir. Bir kısım katılımcı verisi böbrek ve diyaliz hastaları konulu sosyal medya sağlık destek topluluklarından alınmıştır. Diğer veri kısmı ise 3 farklı diyaliz merkezindeki hastalar ile çalışılarak toplanmıştır. Sağlık destek grupları ile ilgili bilgisi ya da tecrübesi olmayanlar çalışmaya alınmamıştır. Toplamda tam olarak doldurulmuş 152 anket elde edilmiştir. Araştırma modeli yapısal eşitlik yöntemlerinden PLS-SEM yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bunun için SmartPLS 4.0 programı kullanılmıştır. Ayrıca, araştırmadaki değişkenlerin daha iyi yorumlanabilmesi için fark testleri de yapılmıştır.
Çalışma sonucunda Sosyal sermayenin yapısal ve bilişsel boyutunun bilgi katkısına, bilişsel boyutunun bilgi edinimine pozitif yönde etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca bilgi katkısı boyutu da bilgi edinimi boyutunu pozitif yönde etkilemektedir. Fark testlerinin sonuçları ise yaşça genç olanların yaşça büyük olanlara kıyasla daha pozitif bir yapısal sosyal sermaye düzeyine sahip olduklarını göstermiştir.
Çalışmanın son bölümünde ise elde edilen tüm bulgular çerçevesinde çevrim içi sosyal sermaye, sağlık destek toplulukları ile bilgi katkısı ve edinimine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Social capital is a concept that can be observed and measured in daily life. With the development of online communication environments in the last quarter century, it is seen that the concept of social capital has begun to move to virtual environments. Although it is not exactly the same, people can exhibit similar behaviors in online environments. Social capital behavior is a skill needed when communicating and discussing with other people. It is predicted that people with high levels of social capital often communicate better with other people. It is also thought that social capital levels will make it easier for people to access the information they need.
In this study, it will be examined whether people's social capital levels have a positive effect on their knowledge contribution and knowledge acquisition behavior in online environments. It is completely different from similar studies in that the selected study group is kidney and dialysis patients. If the hypotheses are proven, it is predicted that improving patients' social capital behaviors will enrich the content in online health support groups and provide easier access to information that will help patients.
People with the same disease can now come together in online environments, discuss, support each other and seek solutions to their problems. Many social media platforms can play an intermediary role in this regard. These platforms are also known by names such as social media health support groups and online health support communities. 
In this study, three different dimensions of participants' social capital levels were measured. The second concept subject to the study is the concept of information sharing or information transfer. This concept has two sub-dimensions that can be divided into knowledge contribution and acquisition. In this study, conducted with people who have relationships with online and social media health support groups, it was measured whether social capital dimensions affect the dimensions of knowledge transfer. Data collection in the study was carried out in two directions. Some participant data was obtained from social media health support communities on kidney and dialysis patients. The other data part was collected by working with patients in 3 different dialysis centers. Those who had no knowledge or experience of health support groups were not included in the study. A total of 152 fully completed questionnaires were obtained. The research model was analyzed using the PLS-SEM method, one of the structural equation methods. SmartPLS 4.0 program was used for this. In addition, difference tests were conducted to better interpret the variables in the study.
As a result of the study, it was found that the structural and cognitive dimensions of social capital have a positive effect on knowledge contribution, and the cognitive dimension has a positive effect on knowledge acquisition. In addition, the knowledge contribution dimension positively affects the knowledge acquisition dimension. The results of the difference tests showed that younger people had a more positive structural social capital level than older people.
In the last part of the study, evaluations were made regarding online social capital, health support communities and information contribution and acquisition within the framework of all the findings.