İlkokul Türkçe ders kitabında bulunan hikâye edici metinlerin incelenmesi
Examination of storytelling texts in primary school Turkish textbook
Yazar: AHMET SAĞLIYAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ULUCAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Kitaplar = Books ; Metin = Text ; Metin inceleme = Text examination ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu araştırma, ilkokul Türkçe ders kitabında bulunan hikâye edici metin türleri hakkında
incelemelerden oluşmuştur. Çalışmamızda öncelikle konu hakkında daha önce yapılmış
araştırmalar incelenmiştir.
Nitel desende doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma, betimsel yapıdadır.
Araştırmamızda ders kitapları derinlemesine incelenerek 2019 Türkçe Öğretim Programına
uygun hazırlanıp hazırlanmadığı araştırılmıştır. Ayrıca ilkokul ders kitaplarındaki tüm metinler
türlerine göre ayrılmıştır. Hikâye edici metin türleri kendi içinde çeşitleri incelenmiş ve oransal
dağılımları çıkartılmıştır. Metinlerde gizlenmiş olan değerler çıkartılıp, hangi metin türlerinde
değerlere daha çok yer verildiği araştırılmıştır. Öğretim programında belirlenen kök değerlerin
hangi oranda, ne kadar sayıda kullanıldığı belirlenmiştir. Metin türlerindeki dağılıma ayrıntılı
olarak yer verilmiştir. Değer aktarımında, dengenin sağlanıp sağlanmadığı araştırılmıştır.
Metin türlerindeki dağılımın, öğretim programına uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Değerlerin aktarımında, dağılımında orantısızlık görülmüştür. Bazı değerlerin az ya da hiç
kullanılmadığı belirlenmiştir. Metin türleri ve değer aktarımında hikâye edici metinler, kitap
genelinde daha ağırlıklı olmasına rağmen, öğretim programına tam olarak uygun yazılmadığı bir
gerçektir. Ayrıca hikâye edici metin türünde çeşitlilik sağlanamadığı, bazı türlerin ise hiç
kullanılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenden ötürü kitaplarda zengin bir içerik oluşması
engellenmiştir. Zorunlu temaların tüm sınıf kademesinde kullanıldığı, seçmeli temaların ise
değiştirildiği görülmüştür. Temalar ve kitap genelinde, metin türlerinde orantısızlık mevcuttur.
Metinlerin seçiminde sıklıkla geçmiş yıllardaki metinlerin kullanıldığı, güncelliğin göz ardı
edildiği, seçimlerin orantısız olduğu anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretim programı, Türkçe ders kitabı, metin, tür, tema, değer

Abstract:
This research consisted of investigations about the types of narrative texts found in the
primary school Turkish textbook. In our research, first of all, previous researches on the subject
were examined.
The research to be carried out by document analysis method in qualitative design is
descriptive. In our research, textbooks were examined in depth and it was investigated whether
they were prepared in accordance with the 2019 Turkish Curriculum. In addition, all texts in
primary school textbooks are divided according to their type. The types of narrative texts were
examined within themselves and their proportional distributions were determined. Values hidden
in the texts were removed and it was investigated in which text types the values were given more
place. It was determined at what rate and how many times the root values determined in the
curriculum were used. The distribution in text types is given in detail. In value transfer, it was
investigated whether balance was achieved or not.
It was determined that the distribution in the text types was not suitable for the curriculum.
There was a disproportion in the transfer and distribution of values. It has been determined that
some values are used little or not at all. Although the text types and narrative texts in value transfer
are more dominant in the book, it is a fact that they are not written in accordance with the
curriculum. In addition, it has been determined that there is no diversity in the type of narrative
text, and some genres are not used at all. For this reason, the creation of a rich content in the books
was prevented. It has been observed that compulsory themes are used in all grade levels, while
optional themes have been changed. There is disproportion in text types across themes and
throughout the book. It is understood that texts from the past years are frequently used in the
selection of texts, up-to-dateness is ignored, and the choices are disproportionate.
Key Words: Turkish teaching program, Turkish textbook, text, type, theme, value