6,7,8 ve 9 numaralı Anadolu Atik Şikâyet Defterlerine göre H. 1077-1092/m.1666-1682 tarihlerinde İzmir kazası
According to Anatolian Atik Şikâyet Books 6,7,8 and 9 İzmir district in H. 1077-1092/M. 1666-1682
Yazar: ROJDA TAYURAK
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ÇELİK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nin yönetim anlayışı temelde adalet sistemi üzerine kurulmuştur. Adalet sisteminin uygulanması ile halk, devlet adamlarının görevini kötüye kullanmasından kendi aralarında yaşadıkları anlaşmazlıklara kadar her türlü şikâyet ve taleplerini doğrudan padişah adına karar verilen Divân-ı Hümâyûn'a götürebilmekteydi. 
Divân-ı Hümâyûn bünyesinde değerlendirilen tüm bu konulara dair belgelerin kayıtlarının tutulduğu Şikâyet Defterleri, adalet sisteminin uygulandığını gösteren en önemli örneklerini oluşturmaktadır. Şikayetler, toplum içinde otokontrolü sağlayan doğal bir sistemi oluşturması nedeniyle de devlet tarafından desteklenmiştir. 
Divân-ı Hümâyûn'da değerlendirilen ve karara bağlanan şikâyet konuları devletin ilk dönemlerinde genel bir deftere kaydedilirken tarihsel süreç içerisinde doğan ihtiyaçlar nedeniyle kendi yapılarına özgü çeşitli defterlere kaydedilmiştir. 
1649 yılında Mühimme Defterleri'nden ayrılan şikayetler, genel olarak bütün Osmanlı coğrafyasına ait benzer konuları içeren Şikâyet Defterleri'ne kaydedilmeye başlanmıştır. Artan ihtiyaçlar ve kontrol mekanizmasının daha sağlıklı işleyebilmesi için şikâyet konuları, 1742 yılında bölgelere göre ayrılarak Ahkâm Defterleri adıyla kaydedilmiştir. 
Şikayetlerin bölgesel olarak ayrılması ardından daha önceki defterler, Atik Şikâyet Defteri adıyla anılmaya başlanmıştır. 
Atik Şikâyet Defterleri adıyla 1-213 sıra numaraları ile kayıtlı H.1059-H.1253 / M.1649-M.1837 tarihleri arasındaki kayıtları içeren 213 adet Atik, Ordu ve Rikâb Şikâyet Defteri bulunmaktadır. 
Yapılacak olan bu çalışmada Atik Şikâyet Defterleri arasından 6, 7, 8 ve 9 numaralı defterler incelenerek İzmir kazası ve ilişkili bulunduğu çevresindeki yerleşim yerlerine ait hükümler tespit edilerek; ticaret, güvenlik, toprak, vergi, vakıf, miras ve kişisel anlaşmazlıklara dair konular incelenerek bölge hakkında bir değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şikâyet Defterleri, Atik Şikâyet Defterleri, Ahkâm Defterleri, İzmir Kazası, Osmanlı Devleti, Şikâyet,

Abstract:
The administrative understanding of the Ottoman Empire was based on the justice system. With the implementation of the justice system, the people could bring all kinds of complaints and demands, from the abuse of power by the statesmen to the disagreements they had among themselves, directly to the Divân-ı Hümâyûn, which was decided on behalf of the Sultan. 
The Complaint Books, in which the records of all these matters evaluated within the scope of Divan-i Hümâyûn, are kept, constitute the most important examples of the implementation of the justice system. Complaints were supported by the state, as they constitute a natural system of self-control within the society. 
While the complaint issues that were evaluated and decided in the Divan- Hümayun were recorded in a general book in the early periods of the state, they were recorded in various books specific to their structures due to the needs arising in the historical process.
Complaints that were separated from the Mühimme Registersin 1649 were started to be recorded in the Complaints Registers, which generally included similar issues pertaining to the whole Ottoman geography. In order for the increasing needs and the control mechanism to function more efficiently, the complaints were divided according to the regions in 1742 and recorded under the name of Ahkam Registers. 
While the complaints were separated regionally, the previous books began to be called Atik Complaints Book. 
H:1059-H 1253/M.1649-M. 1837 registered under the name of Atik Complaint Books with serial numbers 1-213. There are 213 Atik, Ordu and Rikab Complaint Books, 
which contain the records between In this study, the 6, 7, 8 and 9 numbered books among the Waste Complaint Books were examined, and the provisions of the Izmir District and the settlements in its vicinity were determined; An evaluation of the region will be made by examining issues related to trade, security, land, tax, foundation, inheritance and personal disputes
Keywords: Complaints Books, Waste Complaints Books, Judgment Books, Izmir District, Ottoman State, Complaint.