Mimari tasarımda yapay zeka ve mimarın değişen rolü
Artificial intelligence in architectural design and the changing role of the architect
Yazar: FATMANUR TAVLAŞOĞLU DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA TAN BAYRAM
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık alanı yıllar boyunca farklı zamanlarda farklı yöntemler ile üretim sağlamıştır. Mimari tasarımda süreç bir analiz ile başlayıp mimarın bilgi birikimleri, deneyimleri, kültürel değerleri ve kullandığı yöntemler ile sürecini destekleyerek ideal sonuca yaklaşmasıyla tamamlanmaktadır. Bu süreçte kullanılan yöntemler zamanla birçok değişime ve gelişime uğrarken teknolojinin artarak devam eden gelişimiyle yapay zeka bir araç olarak ortaya çıkmaktadır. Teknoloji gelişim gösterirken mimarlık alanında tasarıma yardımcı 2 ve 3 boyutlu yazılımlar ile tasarımcının sürecine destek olmuştur. Bilgisayarlar güçlendikçe, veri erişimi kolaylaşmış, algoritmaların ihtiyacı olan veri setlerinin artmasıyla var olan algoritmalar gelişmiş ve yeni algoritmalar geliştirilmiştir. Bu gelişimin sonucunda mimarlık ve yapay zeka araçları da bir araya gelmiştir. Günümüzde mimarların bu birlikteliğe nasıl yaklaştığı, ne oranda faydalandığı, tasarım süreçlerini yapay zeka araçlarıyla nasıl yönettiği gelecekteki kullanımlarına dair fikir verme potansiyeli barındırmaktadır. Bu amaçla çalışma kapsamında mimarlık ve yapay zeka çalışmaları incelenerek, mimarların, yapay zekanın aktif rol oynadığı mimarlık süreçlerindeki rolü irdelenmiştir. Mimarların mesleki tanımlarının oluşmasından bu zamana kadar değişen rolleri gözlemlenerek yapay zeka çağında kazanabileceği rollerin bir çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Değişen rollerin mimarlar için tasarım süreçlerinde nasıl bir etki oluşturacağı ve tasarım çıktılarını nasıl geliştireceği gözlemlenmiştir. Çalışma kapsamında yapay zekanın ne olduğu bilgisi verilerek yapay zeka araçları kullanım amaçlarına yönelik sınıflandırılmıştır. Her bir başlık incelenen örnekler ile desteklenerek mimarın bu araçların kullanımındaki rolleri analiz edilmiştir. Tasarımı oluşturma yöntemlerinin değişmesinin mimarların sorumluluk alanlarını artırdığı gözlemlenmiştir. Güncel olarak geliştirilen projeler incelenirken mimarlık dünyasında geçmişte yaşanan değişimler göz önünde bulundurularak karşılaştırmalı bir analiz elde edilmiştir. Bu analizler mimarların beklentilerine yönelik bir anket çalışmasının sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Anket oluşturulurken, mimarların yapay zeka ile kurdukları ilişkiler incelenerek gelecek dönemlerdeki beklentileri sorgulanmıştır. İncelenen örnekler ve anket çalışmasının beklentilere dair verilerinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda, mimarların yapay zeka çağında, algoritmaları veri setleri oluşturarak eğiten, denetleyen, yöneten ve yönlendiren bir konumda olacağına dair bir sonuç çıkarılmıştır. Kazanılan bu yeni rollerin, mimarlık alanında uygulama ve eğitim süreçlerini de dönüştürmesi beklenmektedir. Çünkü sektöre kazandırılan bu yeni yöntemleri öğrenen ve uygulayan mimarlar sektörün yönlendiricisi ve geliştiricisi olacaklardır. Mimarlık alanındaki bu dönüşümler CAD/CAM tekniklerinin mimarlık dünyasında yer edinmesiyle de yaşanmıştır. O dönemlerde mimarlar klasik üretim yöntemlerini değiştirerek bilgisayar destekli ortamlarda üretim yapmaya başlamıştır. O dönem değişen teknikler mimarları yeni kazanımlar elde etmeye zorlamıştır. Teknolojik gelişmeler sonucunda mimarlar bugün ise yapay zeka yöntemleri ile karşı karşıya kalmıştır. Bu dönüşüm, mimarlar için hem yeni kazanımlar hem yeni roller anlamına gelmektedir. Çalışma boyunca bu dönüşümler incelenmiş, çalışmanın mimarın değişen rolünün anlaşılması ve yapay zeka teknolojilerinin mimarlık alanında anlamının kavranması için bir kılavuz olması hedeflenmiştir.

Abstract:
The field of architecture has embraced various creative methods at different times throughout the years. The process in architectural design begins with an analysis and is completed as the architect approaches the optimal outcome, facilitated by their knowledge, experiences, cultural values, and the methods they use. Over time, the methods used in this process have undergone many changes and developments, with the increasing advancement of technology leading to artificial intelligence emerging as a tool. As technology has advanced, architectural design has been aided by 2D and 3D software tools. As computers have become more powerful and data access has become easier, existing algorithms have improved, and new algorithms have been developed due to the increased need for data sets. As a result of this development, architecture and artificial intelligence tools have come together. Nowadays, how architects approach this collaboration, to what extent they benefit from it, and how they manage design processes with artificial intelligence tools provide insights into their future uses. To this end, architectural and artificial intelligence studies have been examined in the scope of this work, and the role of architects in architectural processes where artificial intelligence plays an active role has been scrutinized. The changing roles of architects from the formation of their professional definitions to the present day have been observed in order to outline the roles they can assume in the age of artificial intelligence. The impact of changing roles on design processes and how they can enhance design outputs have been observed. In the scope of the study, the definition of what artificial intelligence is has been provided, and artificial intelligence tools have been classified according to their purposes of use. Each heading has been analyzed with supported examples, examining the roles of architects in the use of these tools. It has been observed that changing methods of creating designs have increased the responsibilities of architects. While examining the projects developed currently, a comparative analysis has been obtained by taking into account the changes that have occurred in the architectural world in the past. These analyses have been compared with the results of a survey conducted for architects' expectations. When creating the survey, the relationships architects establish with artificial intelligence have been examined, and their expectations for future periods have been questioned. Based on the data obtained from the examples examined and the expectations from the survey, it has been concluded that architects will be in a position to train, supervise, manage, and direct algorithms by creating data sets in the era of artificial intelligence. It is expected that these new roles acquired will also transform application and education processes in the field of architecture. Because architects who learn and implement these new methods will become leaders and developers of the industry. These transformations in the field of architecture have also occurred with the establishment of CAD/CAM techniques in the architectural world. During those periods, architects began to produce in computer-aided environments by changing traditional production methods. The changing techniques at that time forced architects to obtain new achievements. As a result of technological advancements, architects are now faced with artificial intelligence methods. This transformation signifies both new acquisitions and new roles for architects. Throughout the study, these transformations have been examined, aiming to serve as a guide for understanding the changing role of architects and grasping the significance of artificial intelligence technologies for the field of architecture.