Türkiye'de 18-64 yaş bireylerde plazma amino asit ve yağ asidi düzeyleri ile beslenme durumu arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir araştırma
A study of plasma amino acid and fatty acid levels in adults aged 18-64 years in Turkey and the relationship with nutrition status
Yazar: BURCU AKSOY
Danışman: PROF. DR. HALİT TANJU BESLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Plazma = Plasma ; Proteinler = Proteins ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Aksoy, B. Türkiye'de 18-64 yaş bireylerde plazma amino asit ve yağ asidi düzeyleri ile beslenme durumu arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik, Doktora Tezi, Ankara 2015. Sağlıklı bireylerde, plazma serbest amino asit düzeyleri, protein metabolizması ve diyetle alınan proteinin, plazma serbest yağ asidi düzeyleri ise adipoz doku yağ asitleri ve diyetle alınan yağların biyolojik göstergeleridir.  Malnutrisyon, kanser, diyabet, polikistik over, karaciğer ve böbrek hastalıkları ile kalıtsal hastalıklarda plazma serbest amino asit,  kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, kanser ve inflamatuar süreçlerde ise plazma serbest yağ asidi düzeylerinin değiştiği gösterilmiştir. Bu araştırma, TBSA-2010 örnekleminde yer alan, plazma serbest amino asit ve yağ asidi düzeyleri ile 1 günlük 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı verilerine ulaşılabilen, 18-64 yaş, sağlıklı, 5429 yetişkinden oluşan çalışma nüfusunda yürütülmüştür. Bu araştırmanın amacı, 18-64 yaş sağlıklı yetişkinlerin, yaş ve cinsiyete göre plazma serbest amino asit ve yağ asidi ortalama düzeylerini belirlemek ve beslenme durumu ile arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın sonuçları, diyetle toplam, hayvansal ve bitkisel protein alımı ile besin grupları tüketimine bağlı olarak, plazma serbest amino asitlerinin bireysel düzeylerindeki değişiminin farklı olduğunu göstermiştir. Artan hayvansal protein alımı ve süt ve süt ürünleri tüketimi ile plazma EAA düzeyinin, artan balık ve işlenmiş balık ürünleri tüketimi ile plazma DZAA düzeyinin arttığı bulunmuştur (p<0.05). Plazma yağ asitlerinin bireysel düzeylerinin, diyet yağları tüketimine bağlı değişimi incelendiğinde, artan zeytinyağı tüketimi ile plazma 18:1 n-9 düzeyinin arttığı bulunmuştur (p<0.05). Plazma DYA ile diyetin doymuş yağ içeriği arasında anlamlı bir ilişki bulunmamış (p>0.05), balık ve işlenmiş balık ürünleri tüketiminin en yüksek olduğu bireylerde, plazma 22:5 n-3 ve ÇDYA düzeylerinin de en yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). 

Anahtar Kelimeler: Plazma serbest amino asitleri, plazma serbest yağ asitleri, beslenme

Abstract:
Aksoy, B. A study of plasma amino acid and fatty acid levels in adults aged 18-64 years in Turkey and the relationship with nutrition status. Hacettepe University Health Sciences Institue, Nutrition and Dietetics, PhD Dissertation, Ankara 2015. Plasma amino acid levels provide information about protein metabolism and dietary protein intake and plasma fatty acid levels reflect dietary fat and fatty acid composition of adipose tissue in healthy adults.  Alterations in plasma amino acid levels associated with physiologic conditions have been reported in the context of various diseases, including liver failure, renal failure, cancer, diabetes, muscle dysfunction, polycystic ovary syndrome and so on. A large body of studies have reported alterations in plasma fatty acid levels, associated with physiologic conditions, in the context of various diseases, including cardiovascular diseases, diabetes, cancer, inflammatory states and so on. The aim of this study is to determine the mean levels of plasma amino acid and fatty acids according to age and gender and to examine the relationship between nutritional status in healthy adults aged 18-64 years. The study was carried out in a subpopulation of healthy adults aged 18-64 years that selected from Turkey Health and Nutrition Survey-2010 population, in order to availability of plasma amino and fatty acids levels and 24 hour dietary recall data. We found that the individual alteration of plasma amino acid levels in order to dietary total, animal and plant based protein intake were varied. Increased intake of animal based protein and dairy consumption were found related increased plasma IAA, increased consumption of fish were found related increased plasma BCAA levels (p<0.05). Increased consumption of olive oil were found related increased plasma 18:1 n-9 levels (p<0.05). The relationship between dietary intake and plasma levels of saturated fatty acids was not significant (p>0.05). The highest plasma 22:5 n-3 and polyunsaturated fatty acid levels were found in highest quartile of fish consumption (p<0.05). 

Key Words: Plasma amino acids, plasma fatty acids, nutrition