Türkiye ve Azerbaycan'da ilkokulda okutulan ana dili ders kitaplarındaki değerlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative study of the values in mother tongue textbooks taught in pri̇mary school i̇n turkey and Azerbai̇jan
Yazar: ALMAZ ZAKARYAYEVA
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE DİLEK BOYACI
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, ortak din, dil, etnik köken, tarih ve kültüre sahip Azerbaycan ve Türkiye'nin ilkokul kademelerinde okutulan ana dili kitaplarındaki metin, görsel ve şiirlerde kök değerlere ve Schwartz'ın belirlemiş olduğu değerlere yer verilme durumunu tespit etmek ve değerlerin ders kitapalarındaki dağılımını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada, Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı'nın Azerbaycan'da ise Tahsil Nazırlığının onayından geçmiş kitaplar kullanılmıştır. Her sınıftan bir tane olmakla birlikte dört Türkçe ve dört Azerbaycan dili kitabı kullanılmıştır. Araştırmaya Türkçe ve Azerbaycan dili kitaplarındaki okuma metinleri, şiirler ve görseller dâhil edilmiş; dinleme metinleri ve etkinlikler çalışmanın dışında tutulmuştur. Metinler, şiirler ve görseller; MEB'in kök değerleri ve Schwartz'ın Değerler Ölçeği'ndeki değerlere göre incelenmiştir. Metinlerin, görsellerin ve şiirlerin incelenmesinde doküman incelenmesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda Türkçe ve Azerbaycan Dili ilkokul ders kitaplarında tüm sınıf düzeylerinde farklı sıklıkla tekrarlanmalarına karşın çalışmaya dahil olan tüm değerlere yer verildiği görülmüştür. Metinlerde ve görsellerde değer dağılımında bir denge gözetilmediği tespit edilmiştir. İlkokul Türkçe ve Azerbaycan dili ders kitaplarındaki metinlerde en çok vurgulanan değerin öz yönelim değeri, daha az belirtilen değerin ise adalet değeri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her iki ülkenin ders kitaplarındaki değer dağılımları sınıf düzeylerindeki öğrencilerin özellikleri göz önünde bulundurularak yeniden düzenlenebilir.

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the inclusion of root values and the values determined by Schwartz in the texts, images and poems in the mother tongue books taught in the primary schools of Azerbaijan and Turkey, which have common religion, language, ethnicity, history and culture, and to determine the distribution of values in the textbooks. is intended to determine. In the research, books approved by the Ministry of National Education in Turkey and the Ministry of Education in Azerbaijan were used. Four Turkish and four Azerbaijani language books were used, one from each class. Reading texts, poems and images in Turkish and Azerbaijani language books were included in the research; listening texts and activities were excluded from the study. Texts, poems and images; It was examined according to the root values of the MEB and the values in Schwartz's Values Scale. Document analysis method was used to examine texts, images and poems. The data of the research were analyzed with the descriptive analysis method. As a result of the research, it was seen that all the values included in the study were included in Turkish and Azerbaijani primary school textbooks, although they were repeated at different frequencies at all grade levels. It has been determined that there is no balance in the distribution of values in texts and images. It was concluded that the most emphasized value in the texts in primary school Turkish and Azerbaijani language textbooks is the value of self-direction, and the less emphasized value is the value of justice. The value distributions in the textbooks of both countries can be rearranged taking into account the characteristics of the students at the grade levels.