Kişilerarası ilişkiler psikoterapi (KİPT) teknikleri ve psikoeğitimin şizofreni hasta ailelerinde  öz-etkililik ve bakım yüküne etkisi
Effects of Interpersonal Psychotherapy (IPT) Techniques and Psychoeducation on Self-Efficacy and Care Burden in Families of Patients with Schizophrenia
Yazar: HATİCE DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE OKANLI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Özbakım = Self-care ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
ÖZET
Kişilerarası İlişkiler Psikoterapi (KİPT) Teknikleri ve Psikoeğitimin Şizofreni Hasta Ailelerinde  Öz-Etkililik ve Bakım Yüküne Etkisi
Amaç: Şizofreni hastasına bakım veren aile üyelerine uygulanan iki farklı girişimin öz etkililik ve bakım yüküne etkisini incelemektir.
Materyal ve Metot: Ön test-son test, kontrol grubu düzeninde yarı deneysel bir çalışma olarak yürütülen bu araştırmanın evrenini Erzurum Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı şizofreni hastalarına bakım veren ve araştırma kriterlerini taşıyan tüm aile üyeleri (98) oluşturmuştur. Örneklemi ise bu aileler içinden randomize olarak seçilen 21 hasta ailesi oluşturmuştur. Araştırmaya alınan aile üyeleri iki deney bir kontrol olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Girişim olarak birinci gruba kişilerarası ilişkiler terapi teknikleri ve psikoeğitim birlikte uygulanmıştır. İkinci gruba ise yalnızca psikoeğitim uygulanmıştır. Görüşmeler, 4 haftası sürdürüm tedavisi olmak üzere toplam 16 haftada tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında ''Sosyodemografik Veri Formu'', ''Kişilerarası İlişkiler Envanteri'', ''Öz Etkililik Ölçeği'' ve ''Bakım Yükü Ölçeği'' kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik dağılımlar ve aritmetik ortalama, kontrol değişkenlerini belirlemek için ki-kare ve Kruskal Wallis testi, grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda Fridman ve Kruskal Wallis testleri, ileri analizlerde ise Wicoxon ve Dunnett'3 testleri yapılmıştır. 
Bulgular: Girişimlerden önce benzer olan iki grubun girişim sonunda davranışa başlama, davranışı sürdürme, davranışı tamamlama, engellerle mücadele bileşenleri ile toplam öz etkililik  son test puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek amacıyla yapılan ileri analiz sonucu Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi teknikleri ve psikoeğitim uygulanan grupta öz etkililik puanının yalnızca psikoeğitim uygulanan gruba ve control grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. 
Bakım yükü ölçeği toplam son test puan ortalamaları arasındaki sonuçlar karşılaştırıldığında gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu (p<0.05), yapılan ileri analiz sonucu Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi ve psikoeğitim uygulanan aile üyelerinin bakım yükü puanlarında, yalnızca psikoeğitim uygulanan aile üyelerinin ve kontrol grubunda yer alan aile üyelerinin puanlarına göre daha fazla azalma olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Psikoeğitimle birlikte uygulanan Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi tekniklerinin yalnızca psikoeğitim uygulanan gruba ve kontrol grubuna göre öz etkililiği artırmada ve bakım yükünü azaltmada daha etkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bakım Yükü, Hemşirelik, Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi, Öz etkililik, Psikoeğitim

Abstract:
Aim: This study aims to investigate the effects of two different interventions on the self-efficacy and care burden in caregiver family members of patients with schizophrenia
Materials and Methods: This quasi-experimental study was conducted with pre-test/post-test control group design; and, the study population consists of caregiver family members (n=98) of patients with schizophrenia who met the research criteria and registered in Community Mental Health Center in the Province of Erzurum, Turkey. The sample consisted of 21 families of patients selected randomly among these families. 
The family members included in the study were divided into two experimental groups and one control group. Interpersonal psychotherapy techniques and psychoeducation interventions were together applied to the first group. And, the second group received only the psychoeducation. Interviews were completed in 16 weeks total, of which 4 weeks were maintenance treatment. The "Sociodemographic Data Form", "IPT Interpersonal Inventory", "Self-Efficacy Scale" and "Care Burden Scale" were used for data collection. 
In the evaluation of the data, percentage distributions and arithmetic means were used, control variables were determined by Chi-Square and Kruskal-Wallis tests, Friedman and Kruskal-Wallis tests were used for in-group and intergroup comparisons, and Wilcoxon & Dunnett tests were performed for further analysis.
Results: Although the groups were similar before the interventions, the difference between mean self-efficacy post-test score and the initiating behavior, sustaining behavior, completing behavior and the coping with difficulties sub-scales were found to be statistically significant (p<0.05).  Advanced analysis, which was performed to identify the source of difference, showed that the level of self-efficacy of family members who underwent Interpersonal psychotherapy techniques and received psychoeducation was found to be increased compared to the control group and the group who received psychoeducation only.
The comparison of mean total post-test scores taken in the care burden scale revealed that the difference between the groups was significant (p<0.05); and, further analysis showed that the care burden scores of family members who underwent Interpersonal Psychotherapy techniques and received psychoeducation were lower than of the control group and the group who received psychoeducation only. 
Conclusion: Interpersonal psychotherapy techniques applied together with psychoeducation were found to be more effective in reducing the burden of care and increasing the self-efficacy, compared to the group who received only psychoeducation and the control group.

Keywords: Care Burden, Nursing, Interpersonal Psychotherapy (IPT), Self-Efficacy, Psychoeducation