Origanum onites L. bitkisinin antioksidan aktivitesinin belirlenmesi, biyoaktif bileşiklerinin izolasyonu ve karakterizasyonu
Determination of antioxidant activity of Origanum onites L., isolation and characterization of its bioactive compounds
Yazar: BEŞİR İSNAÇ
Danışman: PROF. DR. MAHFUZ ELMASTAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Origanum onites = Origanum onites ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; İzmir kekiği = İzmir thyme

Özet:
İzmir kekiği olarak bilinen Origanum onites L. bitkisi gıda, kozmetik ve tıp alanlarında kullanılmaktadır. Ayrıca bu bitki çeşitli rahatsızlıkların giderilmesinde geleneksel tıp ilacı olarak da halk arasında kullanıldığı bilinmektedir. Bu bitki ile ilgili fonksiyonel bileşiklerin saflaştırılması ve saflaştırılan bileşiklerin aktivite analizleri ile ilgili şimdiye kadar detaylı bir araştırma yapılmamıştır. Bu nedenle, bu çalışmada Origanum onites L. bitkisinin toprak üstü kısımları sırasıyla hekzan (Ekstre-I), etil asetat (Ekstre-II), metanol (Ekstre-III) ve son olarak da kalan bitki posası suda kaynatıldıktan sonra etil asetat (Ekstre-IV) ile ekstrakte edildi. Elde edilen ekstraktların antioksidan aktivitesi; toplam fenolik bileşik miktarı, ABTS•+, DPPH• ve FRAP testleri uygulandı. Ekstre-IV'ün diğer ekstrelere göre daha yüksek aktiviteye sahip olduğu belirlendi. Bundan dolayı, Ekstrakt-IV'ün içerdiği biyoaktif bileşikler kromatografik yöntemlerle (kolon kromatografisi, preperatif HPLC) izole edildi. İzole edilen bileşiklerin yapıları spektroskopik tekniklerle (1D-NMR, 2D-NMR ve LC-TOF-MS) belirlendi. p-Hidroksibenzaldehit (1), hidrokinon (2), kafeik asit(3), luteolin-7-O-beta-glikozit (4), luteolin-7-O-beta-ksilozit (5), rozmarinik asit (6), bifenil-3,3',4,4'-tetraol (7), apigenin-7-O-beta-glukoronid (10), acacetin-7-O-beta-glukoronid (11), litospermik asit-B (12) ve iki yeni benzofuran türevi [ (Origanofuran A (8) ve Origanofuran B (9) ] bitkiden ilk defa izole edildi. Bifenil-3,3',4,4'-tetraol (7) bileşiğinin DPPH• (IC50= 0,91 µg/mL), FRAP ( 38,70 mmol TE/g saf bileşik) ve ABTS•+ (IC50= 0,37 µg/mL) testlerinde en yüksek aktiviteye sahip olduğu belirlendi.

Abstract:
Origanum onites L. (known as "İzmir kekiği" in Turkish) is used in food, cosmetic and pharmaceutical industries. It is also used as a folk medicine in treatment of various diseases. There isn't any comprehensive study about purification of functional compounds from this plant material and its activity analysis. Therefore, in this study: the aerial parts of Origanum onites L. were extracted with hexane (Extract-I), ethyl acetate (Extract-II), methanol (Extract-III) sequentially and finally the plant residue was boiled in water then partitioned with ethyl acetate (Extract-IV). The antioxidant activity of extracts were evaluated by total phenolic compound, ABTS•+, DPPH and FRAP tests. The extract-IV has a greater activity than the other extracts. So that, the bioactive compounds of extract-IV were isolated using various chromatographic techniques (column chromatography and preparative HPLC). The structure elucidation was done using spectroscopic techniques (1D-NMR, 2D-NMR ve LC-TOF-MS). p-hydroxybenzaldehyde (1), hydroquinone (2), caffeic acid (3), luteolin-7-beta-glucoside (4), luteolin-7-beta-xyloside (5), rosmarinic acid (6), biphenyl-3,3',4,4'-tetraol (7), apigenin 7-O-beta-glucuronide (10), acacetin-7-O-beta-glucuronide (11), lithospermic acid B (12) and two new benzofuran derivatives [ (Origanofuran A (8) ve Origanofuran B (9) ] were isolated for the first time from plant material. It was determinate bifenil-3,3',4,4'-tetraol (7) has a great activity in DPPH• (IC50= 0,91 µg/mL), ABTS•+ (IC50= 0,37 µg/mL) and FRAP (38,70 mmol TE/pure compound)