Görsel iletişim tasarımı açısından ekslibris sanatı: Örnek uygulamalar ve grafik tasarım çözümlemeleri
Exlibris art in terms of visual communication design: Model applications and graphic design analysis
Yazar: İSMAİL ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAMER KAVURAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ekslibris = Exlibris ; Elektronik görsel iletişim = Electronic visual communication ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Görsel iletişim = Visual communication ; Görsel tasarım = Visual design ; Görsel-işitsel iletişim = Visual-auditory communication ; Gösterge bilim = Semiotics ; Sembolizm = Symbolism

Özet:
Bu araştırma ile ekslibris sanatının, görsel iletişim tasarımı açısından incelenmesi ve önemi vurgulanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ekslibris çalışmaları incelenerek örnek uygulamalar yapılmış, grafik tasarım çözümlemeleri sunulmuştur. Dör bölümden oluşan tezin birinci bölümünde, "Kitabın Tapusu Olarak Ekslibris" ana başlığı altında ekslibrisin tanımı, tarihsel süreçte gelişimi, ülkemizde ekslibris sanatının yaygınlaşması, ekslibris tasarımı, ekslibrislerde konular, ekslibris koleksiyonculuğu, Türkiye'de ve dünyada ekslibris etkinlikleri, ulusal ve uluslararası ekslibris sanatçılarının çalışmalarıyla örneklendirilmiştir. İkinci bölümünde, ekslibris baskı teknikleri, ekslibris çoğaltma teknikleri ve ekslibris baskı simgelerine yer verilmiş, kitaplar ve ekslibris arasındaki tarihsel ilişki anlatılmıştır. Üçüncü bölümünde, tezin problemi, önemi ve amacı üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümünde, yabancı ve Türk ekslibris sanatçılarına ait ekslibrisler, görsel tasarım ilkeleri açısından incelenmiş, bulgular ve yorumlara dayandırılmıştır. "Örnek Uygulama ve Çözümlemeler " başlıklı beşinci bölümde ekslibris sanatından yola çıkılarak, tez sahibinin kendi çalışmaları örnek alınmış, farklı teknik ve üslupla yapılmış ekslibris çalışmaları çözümlenmiştir. Teknik eleştiri ve göstergebilim açısından ele alınan çalışmalar, konu ve içerik, kompozisyon, renk, çizgi, doku, form, ışık- gölge ve perspektif öğeleriyle incelenmiş, iç dinamikleriyle anlamlandırılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekslibris, sembolizm, sanat, göstergebilim, görsel iletişim, grafik tasarım, kompozisyon, renk, çizgi, doku, form

Abstract:
With this study, the art of the exlibris was emphasized and studied for visual communication design. For this purpose, exlibris works was examined and some practice was made. And graphic design solutions were presented. In the first part of thesis which consists of four parts, under the heading of "Exlibris as Deed of Book" the definition of exlibris, its progress in historical period, widespreading of exlibris art in our country, exlibris design, the themes in exlibris, exlibris collecting, exlibris events in Turkey and in the world are exemplified with the works of national and international exlibris artists. In the second part, exlibris printing techniques, exlibris duplication techniques and exlibris printing signs are given, historical relation between books and exlibris are represented. In the thirt part, the problem, importance and aim of thesis are emphasized.  In the fourth part, under the heading of "Examples of application and analyzes", starting from exlibris art, the works of thesis owner are taken as an example as well as the exlibris works that were done with different techniques and style are analysed.  These works that are taken in terms of critisism and semeiology are examined with theme and content, composition, colour, style, configuration, form, light and shade and perspective elements and tried to be given a meaning with its internal dynamics.  

Key words: Exlibris, symbolism, art, semeiology, visual communication, graphic design, composition, color, line, tissue, form