Göbeklitepe anıtsal yapılarının seramik form ve yüzeylerde yorumlanması
The interpretation of Gobeklitepe monumental structures on ceramic form and surfaces
Yazar: MEHMET TOPRAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN NUMAN SUÇAĞLAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Bilim Dalı / Seramik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
"Göbeklitepe Anıtsal Yapılarının Seramik Form ve Yüzeylerde Yorumlanması" başlıklı tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. Konu kapsamında yapılan araştırmalar doğrultusundaˏ dünyanın birçok farklı bölgesinde bulunan Neolitik Dönem arkeolojik yapıları incelenmiştir. Bu yapılar arasında kronolojik tarihi değiştiren Göbeklitepeʹdeˏ 1995 yılında Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt başkanlığında Şanlıurfaʹda arkeolojik kazı çalışmalarına başlanılmıştır. Yapılan yüzey araştırmaları sonucundaˏ kazı alanı bölgesinde yirmiden fazla megalitik yapı alanı tespit edilmiştir. Bahsi geçen kazı alanındaˏ altı adet alanın arkeolojik çalışmaları tamamlanmıştır. Kireçtaşından yapılmış T biçimli sütunlar üzerinde yüksek ve alçak hayvan kabartmalarının yanı sıra hayvan heykelleri de keşfedilen buluntular arasında yer almaktadır. Yapılan Karbon-14 analizleri sonucu Göbeklitepeʹninˏ yaklaşık 12.000 yıl önce Neolitik Çanak Çömleksiz A-B Döneminde tarihlenmekte olduğunu ortaya koymaktadır. 

Birinci bölümdeˏ dünya üzerinde Neolitik Dönem anıtsal yapılarını barındıran arkeolojik alanların örneklerine değinilmiştir. Devamında ise araştırma konusunun öznesi olan Göbeklitepe ve anıtsal yapıları hakkında daha detaylı açıklamalarda bulunulmuştur. Konu dâhilinde literatür taraması yapılmıştır. İkinci bölümdeˏ Göbeklitepe anıtsal yapılarını referans alarak çalışmalarına yansıtmış sanatçılara yer verilmiştir. Bu sanatçılar; seramikˏ heykelˏ resim alanlarında çalışmalar yapan sanatçılardır. Seramik alanı dışında çalışmalar yapan sanatçılara yer verilmesinin nedeni; farklı disiplinlerde ortaya konulan eserlerin tez çalışmasına katkıda bulunulacağına olan düşüncedir. Üçüncü bölümde ise Göbeklitepeʹde bulunan anıtsal yapılardan yola çıkılarak yapılan tasarımlarınˏ eskiz ve uygulama aşamalarına yer verilmiştir. Tezin sonuç kısmında araştırmalar ve uygulamalar neticesindeki çıkarımlara değinilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Göbeklitepeˏ Anıtsal Yapıˏ Sanatˏ Seramikˏ Formˏ Duvar Çalışması

Abstract:
The thesis titled "The Interpretation of Göbeklitepe Monumental Structures on Ceramic Forms and Surfaces" consists of three main parts. In line with the researches carried out within the scope of the subjectˏ the Neolithic Period archaeological structures in many different parts of the world were examined. Among these structures which changed the chronological history in Göbeklitepeˏ Archaeological excavations were started under the chairmanship of the German archaeologist Prof. Dr. Klaus Schmidt in 1995 in Sanliurfa. As a result of the surface surveysˏ more than twenty megalithic structure areas were identified in the excavation area. Archaeological studies of six areas in the mentioned excavation area have been completed. Among the finds discovered are animal sculptures as well as high and low animal reliefs on T-shaped columns made of limestone. In additionˏ three-dimensional animal sculptures have also been discovered. The results of the Carbon-14 analyze reveal that Göbeklitepe was dated to the Neolithic Non-Pottery A-B Period approximately 12ˏ000 years ago.

In the first partˏ examples of archaeological sites in the world that contain monumental structures of the Neolithic Period are mentioned. Afterwardsˏ more detailed explanations were given about Göbeklitepe and its monumental structures which is the subject of the research. A literature review was conducted within the scope of the subject. In the second partˏ the artists who reflected the monumental structures of Göbeklitepe in their works are included. These artists are those who works in the fields of ceramicsˏ sculpture and painting. The reason why artists working outside the field of ceramics are included; It is the thought that the works put forward in different disciplines will contribute to the thesis study. In the third chapterˏ the sketches and application stages of the designs made on the basis of the monumental structures in Göbeklitepe are given. In the conclusion part of the thesisˏ the inferences of researches and applications are mentioned.

Keywords: Göbeklitepeˏ Monumental Structureˏ Artˏ Ceramicsˏ Formˏ Wall Work