Döviz kuru oynaklığının Türkiye tarım ürünleri dış ticaretine etkisi
The effects of exchange rate volatility on Turkish foreign agricultural trade
Yazar: TURĞUT ORMAN
Danışman: PROF. DR. İLKAY DELLAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Tarım ürünleri = Agricultural products ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Bu çalışmanın amacı reel efektif döviz kuru ve kur oynaklığının Türkiye tarım ürünleri dış ticaretinde önemli bir yer tutan buğday ithalat ve ihracatı, un ihracatı, yaş ve işlenmiş domates ihracatı, soya fasulyesi ithalatı, tarımsal hammadde ve işlenmiş tarım ürünleri ithalat ve ihracatına etkisini analiz etmektir. 
Oynaklığın modellenmesi için GARCH(1.1), eşbütünleşme ilişkisinin tespiti için ise ARDL modelinin kullanıldığı çalışmadan elde edilen analiz sonuçlarına göre; döviz kuru oynaklığı ile soya ithalatı, buğday ithalatı, un ihracatı, işlenmiş ürünler ithalatı ve tarımsal ham madde ithalatı arasında kısa ve uzun dönemde negatif bir ilişki olduğuna oraya koyarken; işlenmiş tarım ürünleri, domates ve işlenmiş domates ihracatı ile kısa dönemde negatif, uzun dönemde ise pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Diğer yandan reel efektif döviz kuru ile analiz edilen ürünlerden soya ithalatı, un ihracatı, işlenmiş tarım ürünleri ithalatı ve tarımsal ham madde ithalatı arasında kısa ve uzun dönemde pozitif bir ilişki tespit edilmiştir.  Domates, işlenmiş domates ve işlenmiş tarım ürünleri ihracatı ile kısa dönemde negatif, uzun dönemde pozitif bir ilişki bulunmuşken buğday ithalatında ise kısa dönemde pozitif, uzun dönemde negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen analiz sonuçları döviz kuru oynaklığının dış ticareti yavaşlatan bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda oynaklığı önleyen uygulamaların hayata geçirilmesi dış ticaretin istikrarlı bir şekilde gerçekleşmesini ve artmasını sağlayacağı gibi ekonomik büyümeye katkı sunacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the effects of real effective exchange rate and exchange rate volatility on the import and export of wheat, agricultural raw materials and processed agricultural products, flour export, fresh and processed tomato export and finally soybean import that plays an important role in Turkish foreign agricultural trade. 
Generalized autoregressive conditional heteroscedasticity (1.1) and autoregressive distributed lag models are used for acquiring exchange rate volatility series and testing cointegration respectively. Results show that while there is a negative relationship between exchange rate volatility and soybean imports, wheat imports, flour exports, processed products and agricultural raw material import in the short and long run; a positive relationship was found in the long run and negative relationship in the short run between exchange rate volatility and export of processed agricultural products, tomatoes and processed tomatoes. 

On the other hand, while a positive relationship was found between real effective exchange rate and soybean import, flour export, processed agricultural products and agricultural raw material import in the short and long run; a negative relationship was found in the short run and a positive relationship in the long run between real effective exchange rate and export of tomatoe, processed tomatoe and processed agricultural products. Finally, relationship between real effective exchange rate and wheat import is found to be positive in short run and negative in long run.
The results of analysis, in a general manner, reveal that exchange rate volatility has a decreasing effect on foreign trade. In this context, it is considered that the implementation of policies that prevent volatility will increase foreign trade and finally contribute to economic growth.