Büyük güç rekabeti (2017-2023) bağlamında İran-İsrail mücadelesi
The Iran-Israel struggle in the context of great power competition (2017-2023)
Yazar: HURŞİT DİNGİL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ERMAĞAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
"Büyük Güç Rekabeti", hem uluslararası hem de bölgesel etkileri olan stratejik bir gerçekliktir. 2017'de ABD Ulusal Güvenlik Strateji belgesinde ilk kez resmi bir nitelik kazanan bu kavram, özellikle ABD, Çin ve Rusya'nın, ABD'nin hegemonyası sonrası dönemdeki güvenlik ve dış politika davranışlarını anlamlandırmak üzere kullanılmıştır. Bu rekabet literatürde daha çok ülkeler bazında irdelenmiş ve tarihsel süreç içinde rekabetin küresel etkisine odaklanılmış, teorik ve kuramsal boyutlarında çalışmalar sınırlı kalmış, hatta güvenlik stratejileri dâhilinde ele alındığı çalışmalara az rastlanmıştır. Bu tez, "Büyük Güç Rekabeti" kavramına teorik bir yaklaşım sunma amacı taşımaktadır. Çalışmanın sorunsalı, "Büyük Güç Rekabeti'nin küçük ve orta ölçekteki güçlerin mücadelelerine özellikle güvenlik strateji ve doktrinleri bağlamlarında etkisi nasıldır?" şeklinde formüle edilebilir. Örnek vaka olarak 2017-2023 yılları zaman aralığındaki İran-İsrail mücadelesi seçilmiştir. "Büyük Güç Rekabeti"'nin bölgesel seviyede etkilerinin görünür olduğu İran-İsrail mücadelesinin Suriye, Irak, Azerbaycan gibi mücadele alanlarına dönüşen/dönüştürülmeye çalışılan bölge ülkelerine yönelik etkileri tezde örnek olaylarla tahlil edilmiştir. Bu komplekste ilgili aktörlerin güvenlik strateji ve doktrinleri yöntem, hedef ve araçlar olmak üzere etkilediği başlıca bulgular arasındadır. Araştırma yöntemi çerçevesinde güvenlik strateji belgeleri ve doktrinleri; metin içerik analizi, öge sıklık analizi ve vaka analizi şeklinde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Büyük Güç Rekabeti, Güvenlik Stratejileri, Rekabetçi Güvenlik Stratejileri, İran-İsrail Mücadelesi, Asimetrik ve Hibrit Tehditler

Abstract:
The Great Power Rivalry is a strategic reality with implications at both the international and regional levels. The term of "Great Power Competition" was first identified in the 2017 US national security strategy document which aimed to explain the security and foreign policy behaviors of the great powers during the post-US hegemony period. In the literature, this competition has mostly been studied on a country-by-country basis and focused on the global impact of rivalry throughout the historical process. Nevertheless, research on the conceptual and theoretical aspects of rivalry has remained scarce. There are few studies in the literature that address rivalry within the context of security strategies. This thesis aims to provide a theoretical approach to the concept of Great Power Competition. The problem of the study can be formulated as "How does great power rivalry affect the struggles of small and middle powers, especially in the context of security strategies and doctrines? The Iran-Israel struggle from 2017 to 2023 was chosen as a case study. This thesis examines the impact of the Iran-Israel conflict, which exemplifies the dynamics of great power rivalry at the regional level, on countries in the region, including Syria, Iraq, and Azerbaijan which have become/are trying to be transformed into areas of struggle. Among the main findings are that the relevant actors in this complex influence security strategies and doctrines in terms of methods, objectives and means. Within the framework of the research methodology, security strategy documents and doctrines were analyzed through text content analysis, frequency analysis and case analysis.

Keywords: Great Power Rivalry, Security Strategies, Competitive Security Strategies, Iran-Israel Struggle, Asymmetric and Hybrid Threats