Hızlı depresif belirti envanteri (HDBE17) ergen formunun Türkçe geçerlik - güvenilirlik çalışması ve psikometrik özellikleri
Psychometric properties and validity - reliability study of quick inventory of depressive symptomatology adolescent form (qids-a17) in turkish population
Yazar: CAN TUMBA
Danışman: PROF. DR. OSMAN TALAT SABUNCUOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikometri = Psychometrics ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Depresyon, psikiyatrinin yanı sıra genel tıp uygulamasında da yaygın olarak karşılaşılan, kronikleşme özelliği, iş hayatında ve sosyal alanlarda kayıplara neden olabilmesi ve gündelik aktivitelerde olumsuzluklar oluşturabilmesi nedeniyle tüm tıbbi hastalıklar arasında yeti yitimi yönünden de önem taşıyan bir rahatsızlıktır. Çocuk ve ergenlerde ruhsal bozuklukların son yıllarda arttığı, özellikle Majör Depresif Bozukluk' un da bu artış içinde önemli bir paya sahip olduğu bilinmektedir. Psikiyatri kliniklerinde, hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde klinisyen görüşmeleri altın standart olma özelliğini koruyorsa da birlikte doğru şekilde tanı koyma, tedavi ve takip etme açısından depresif belirtilerin keskin ve doğru bir biçimde tanınması ve izlenmesinde klinisyenlere yol gösteren ve yardımcı olan ölçekler de önemli bir yer tutmaktadır.
Bu çalışmada depresif belirtileri belirleme amacıyla kullanılmak üzere yurt dışında geliştirilen 17 maddelik HDBE-A17 ölçeğinin, ergen öz bildirim ve ebeveyn formlarının Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenilirlik araştırması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmaya dahil eden edilen 12-17 yaş aralığında 143 çocuk ve ergen katılımcıya sırasıyla, DSKÖ-1, DSKÖ-2, ODÖ, ÇDÖ ve HDBE-A17-ÖF uygulanmıştır. Katılımcıların ebeveynleri ise kısa bir sosyodemografik bilgi formu sonrasında HDBE-A17-EF ölçeğini doldurmuşlardır. Ölçeklerin uygulanmasından sonra katılımcılarla, depresif belirtilerin sorgulanmasına yönelik kısa bir klinik görüşme yapılmıştır.
Çalışma sonucunda HDBE-A17-ÖF ve HDBE-A17-EF ölçeklerinin Cronbach's alpha değerleri sırasıyla 0,821 ve 0,808 bulunmuştur. Ölçeklerin madde-ölçek toplam puan korelasyonlarına bakıldığında 9 belirti alanının sadece 2'sine (uyku ve iştah/kilo değişikliği) yönelik belirtileri sorgulayan maddelerin madde-ölçek toplam puan korelasyonlarının düşük olduğu görülmüştür. 
ÇDÖ klinik çalışmalarda depresif belirtileri değerlendirmek amacıyla en sık başvurulan ölçeklerden biridir. Ayrıca depresif şikayetlere anksiyete belirtileri ile olumsuz otomatik düşüncelerin sıklıkla eşlik ettiği de bilinmektedir. Bu nedenle çalışmamızda DSKÖ-1, DSKÖ-2, ODÖ ve ÇDÖ ölçekleriyle korelasyon analizleri yapılmış olup, bu analizler sonucunda HDBE-A17-ÖF ölçeğinin DSKÖ-2, ODÖ, ÇDÖ ölçekleriyle korelasyon değerleri sırasıyla 0,690, 0,786 ve 0,774;  HDBE-A17-EF ölçeğinin ise DSKÖ-2, ODÖ, ÇDÖ ölçekleriyle korelasyon değerleri sırasıyla 0,541, 0,637 ve 0,661 olarak hesaplanmıştır. HDBE-A17-ÖF ve HDBE-A17-EF ölçeklerinin kendi aralarındaki korelasyon değeri ise 0,687 olarak bulunmuştur. Her iki ölçeğin de kesim puanı 12 olarak hesaplanmış olup, doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda ölçeklerin tek boyutlu ve tek faktörlü modele uygun olduğu gösterilmiştir.
İstatistiksel analizler ışığında Türkçe geçerlik ve güvenilirliğini ortaya koyduğumuz HDBE-A17-ÖF ve HDBE-A17-EF ölçekleri hem klinisyenler adına hasta tanı, takip ve tedavi uygulamalarında; hem de araştırmacılara çalışmalarında kullanmaları amacıyla oluşturulmuş uygun, pratik, hızlı, kolay anlaşılır ve doğruluk payı son derece yüksek ölçekler olarak literatürde yer almıştır. HDBE-A17 ölçeğinin klinisyenler tarafından uygulanan farklı alt tiplerinin de Türkçe' ye kazandırılması ve alternatif bir araç olarak kliniklerde yer alması yönünde yapılacak çalışmaların değerli olacağı görülmektedir.
Anahtar sözcükler: çocuk, ergen, depresyon, ölçek, geçerlik, güvenilirlik, psikometrik özellikler, ÇDÖ, HDBE-A17.

Abstract:
Depression, besides being quite widespread in both psychiatric and general medical practice, is one of the most important debilitating disorders due to its tendency to become chronic, its negative impact on daily activities and the losses it causes in professional and social spheres. In recent years, there has been a steady increase in psychological disorders among children and adolescents and the Major Depressive Disorder (MDD) represents a significant portion of that increase. While clinical interviews maintain their gold standard status in diagnosing, treating and following up of patients, scales that provide guidance and assistance to clinicians play an important role in the recognition and monitoring of depression indicators in an accurate and precise manner.
This study aims to inquire the validity and reliability of the adolescent self-report and parent forms of the 17 item QIDS-A17 scale for the Turkish population. For this purpose, STAI-1, STAI-2, ATQ, CDI and QIDS-A17-SR were administered in that order to 143 child and adolescent participants. The parents of the participants filled out first a short socio-demographic questionnaire and subsequently, the QIDS-A17-PR scale. After the administration of scales a short interview was conducted with the participants to question depression indicators.
The study found that the Cronbach's alpha values of QIDS-A17-SR and QIDS-A17-PR scales were 0.821 and 0.808 respectively. When item-scale total correlation values were examined, it was found that only items questioning 2 of the 9 indicator areas (specifically sleep and appetite/weight change) had a lower item-scale correlation values. In clinical settings, CDI is one of the most frequently used scales to evaluate depression indicators. Moreover, depression complaints are often accompanied by anxiety indicators and automatic negative thoughts. Consequently, in our study we conducted a correlation analysis with STAI-1, STAI-2, ATQ and CDI scales and calculated that the correlation values of QIDS-A17-SR scale with STAI-2, ATQ, CDI scales as 0.690, 0.786 and 0.774 respectively; QIDS-A17-PR scale with STAI-2, ATQ, CDI scales as 0.541, 0.637, and 0.661 respectively. The correlation value of the QIDS-A17-SR and QIDS-A17-PR between themselves was determined to be 0.687. The cutoff score of both scales was calculated as 12 and after confirmatory factor analysis it was shown that the scales conformed to the single dimensional and single factor model.
The QIDS-A17-SR and QIDS-A17-PR scales whose validity and reliability in the Turkish context we established through statistical analysis are considered as highly accurate, practical, quick and easy to understand scales that are useful for both the clinicians to diagnose, treat and follow up patients and for researches in their studies. To move these scales and their various subtypes into the Turkish context and to introduce them to clinical efforts as an alternative tool seems a worthwhile endeavor.
Key words: child, adolescent, depression, scale, validity, reliability, psychometric properties, CDI, QIDS-A17.