Karşılıklı bağımlılık kuramı perspektifinden Ortadoğu'da barışın tesisi /
Yazar: UFUK ÇINGIRLAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ASLAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma Joseph S. Nye ve Robert O. Keohane'nin 1980'li yıllara yaklaşıldığında ifade etmiş oldukları "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" kuramından yola çıkarak Ortadoğu'da barışın tesis edilebileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hipotezi 'Ortadoğu ülkeleri karşılıklı bağımlılık kuramı çerçevesinde ekonomik ve siyasi ilişkilerini geliştirerek bölgesel barışı ve istikrarı tesis edebilecekleri' savı üzerine inşa edilmiştir. Bu teorik kuram çerçevesinde "Ortadoğu ülkelerinde barış ve güvenlik bölge ülkelerinin müşterek zemini üzerinde tesis edilebilir mi?" sorusuna yanıt aramaya çalışılacaktır. Çalışma ekonomik, askerî ve siyasal alanla sınırlandırılmıştır. Bu çalışma alanlarının seçilme sebebi, devletlerin dış politikalarında müdahale ve iletişim araçları olarak en çok ekonomik, askerî ve diplomatik araçları kullanmalarıdır. Çalışmada literatür taraması yapılarak, konuyla ilgili, devlet kurumlarının raporları, konuyla ilgili daha önce yazılmış kitaplar, tez ve akademik çalışmalar, gazete ve dergi yazıları incelenmiş, literatür analizi yapılmıştır. Bölgenin ekonomik durumu, uluslararası örgütlerin ve çok uluslu şirketlerin raporları ve yine devlet kurumlarının raporları dikkate alınarak incelenmiş, veriler tablolar haline getirilerek nicel betimsel analizler yapılmıştır. Çalışma elde edilen veriler karmaşık karşılıklı bağımlılık varsayımları çerçevesinde ölçeklendirme yapılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Ortadoğu bölgesinde etkin olan aktörlerin, bölgesel meselelerle ilgili söylemleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda Ortadoğu ülkelerinin kendi aralarında ve dış ülkelerle yaşadıkları çatışmaların nedenleri araştırılarak barış ve güvenlik florasının yolları tartışılmıştır. Bölgenin jeopolitik önemi ve bölge ülkelerinin ekonomik durumları incelenmiştir. Devlet dışı silahlı aktörlerin ve göç hareketlerinin bölge ülkeleri üzerindeki etkilerine bakılmıştır. Filistin sorunu tartışılmış, İsrail'in varlığının bölgenin sanayileşmesine, bölge güvenliğine ve bölge barışına olan yansımaları incelenmiştir. Çalışmada Ortadoğu bölgesinde etkili dış aktörlerin bölgenin barış ve istikrarına etkisi tartışılmıştır.
Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular incelenmiş, sonuç olarak Ortadoğu bölgesinde karşılıklı bağımlılık teorisi kapsamında barışın tesis edilmesi için bölge ülkelerinin doğru adımlar attığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study aims to demonstrate that peace can be established in the Middle East, based on the "Interdependence" theory that Joseph S. Nye and Robert O. Keohane expressed in the 1980s. The main hypothesis of the study is built on the assertion that 'Middle Eastern countries can establish regional peace and stability by developing their economic and political relations within the framework of the theory of interdependence'. Within the framework of this theoretical theory, the major question be addressed is "Can peace and security be established on common ground in Middle Eastern countries?" In this context, the causes of the conflicts experienced by the Middle Eastern countries among themselves and with foreign countries are investigated and the ways of peace and security flora are discussed. The study is limited to economic, security and political areas. In the study, a literature review was conducted through official records on the subject, open source data of official institutions, previously written books on the subject, theses and academic studies, newspaper and magazine articles were examined, and content analysis was performed. The economic situation of the region was analysed with data tables and the discourses of the actors active in the region about the region. The effects of these discourses on the region have been evaluated. The geopolitical importance of the region and the economic profiles of the countries in the region were examined. The effects of non-state armed actors and migration movements on the countries of the region were examined. The Palestine issue was discussed, and the reflections of Israel's presence on the industrialization of the region, regional security and regional peace were examined.
The findings obtained at the end of the study were examined, and as a result, it was revealed that the countries in the Middle East took the appropriate steps to establish peace within the scope of the theory of interdependence.