Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşu
Establishment of the Azerbaijan Democratic Republic
Yazar: SAFAR ALİYEV
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR CANATAN
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Azerbaycan Halk Cumhuriyeti = People's Republic of Azerbaijan

Özet:
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin zengin devletçilik tarihini görmekteyiz. Çalışmamda özellikle 1917 Şubat, 1917 Ekim Darbelerinden sonra birtakım mücadeleler gösteren Azerbaycanlı aydınlar tarafından 28 Mayıs 1918 yılında Azerbaycan'ın Bağımsızlığı' nın ilan edildiğini, 4 Haziran 1918 yılında Osmanlı Devleti Batum Anlaşması sayesinde Kafkas İslam Ordusu'nu Azerbaycan'a yardıma göndermesini açıkladım. Nihayet 11 Ocak 1920 yılında Azerbaycan Temsilcilerinin Paris Konferansı'nda Azerbaycan'ı De facto Jure seviyesinde tanıtmalarına yer verdim.
Çalışmam, Çarlık Rusyası'nın devrilmesi, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin ilan edilmesi ve Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin devrilmesi olarak üç bölümden oluşmaktadır. Öncelikle Müslüman Doğu'nun ilk Parlamenter Cumhuriyeti olarak kabul edilen Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ortaya çıkışına, Türklerin kardeş ülke olan Azerbaycan'a hiç tereddüt etmeden yardım etmesini, Nuri Paşa'nın Bakü'nü düşman işgalinden kurtarması ve Aras-Türk Cumhuriyeti'nin Nahcıvan'ı Ermeni tecavüzünden kurtarmasına dair geniş şekilde bilgiler verdim. 
28 Mayıs 1918 tarihinde Kuzey Azerbaycan'da Türk ve İslam dünyasının ilk modern parlamenter ulus devleti olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulması Azerbaycan tarihinin önemli bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. İki yıldan daha az ömür sürmesine rağmen Azerbaycan'da parlamenter ulus-devlet geleneğinin temelleri atılmış, devletin sınırları, yönetim sekli, adı, dili ve bayrağı belirlenmiştir. Bu dönemde uygulanan ulusal politikalarla Azerbaycan halkının ulusal kültürü ve ulusal kimliği pekiştirilirken aynı zamanda yeni devletin ve çağın ihtiyaçları doğrultusunda yeniden şekillendirilmeye çalışılmıştır.
 Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Halk, Cumhuriyet, Türkçülük, Nahçıvan.

Abstract:
We see the rich history of statehood of the Azerbaijan Democratic Republic. In my study, I explained that Azerbaijani intellectuals, who showed some struggles especially after the 1917 February and 1917 October Coups, ultimately declared the Independence of Azerbaijan on 28 May 1918, and that the Ottoman Empire sent the Caucasian Islamic Army to help Azerbaijan on 4 June 1918, thanks to the Batum Treaty. Finally, I included the introduction of Azerbaijan at the De facto Jure level by the Azerbaijani Representatives at the Paris Conference on January 11, 1920.
My study consists of three parts: the overthrow of Tsarist Russia, the proclamation of the Azerbaijan Democratic Republic and the overthrow of the Azerbaijan Democratic Republic. First of all, I gave extensive information about the emergence of the Azerbaijan Democratic Republic, which was recognized as the first parliamentary republic of the Muslim East, the Turks' unhesitating assistance to the brotherly country of Azerbaijan, Nuru Pasha's liberation of Baku from enemy occupation and the Aras-Turkic Republic's liberation of Nakhchivan from Armenian attack.
On May 28, 1918, the establishment of the Democratic Republic of Azerbaijan in North Azerbaijan, the first modern parliamentary nation-state of the Turkic and Islamic world, constitutes an important turning point in the history of Azerbaijan. Although it lasted less than two years, the foundations of the parliamentary nation-state tradition were laid in Azerbaijan, and the borders, form of government, name, language and flag of the state were determined. With the national policies implemented during this period, the national culture and national identity of the Azerbaijani people were strengthened and at the same time tried to be reshaped in line with the needs of the new state and the era.
Keywords: Azerbaijan, People, Republic, Turkism, Nakhchivan.