Uluslararası finansal piyasalardaki gelişmeler ve Türk piyasalarına etkisi
Developments in international financial markets and their effects on Turkish markets
Yazar: SELİN BÜYÜKÖZDEMİR
Danışman: Y.DOÇ.DR. KÜRŞAT YALÇINER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
1970'li yıllardan sonra finansal piyasalar hızlı bir değişim sürecinegirmiştir. Finansal piyasaların liberalizasyonu ve sonuç olarak sermayeninherhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın serbest dolaşımı, teknoloji ve iletişimalanındaki gelişmeler sayesinde piyasa katılımcıları piyasalar arasındaki fizikimesafe engellerini aşarak farklı piyasalarda işlem yapabilme olanağına sahipolmuş ve yine aynı faktörler tarafından mümkün kılınan takas sistemleri buişlemlerin netleştirilmesini sağlamıştır.Yeni finansal mimarinin yarattığı bu yeni ortamda bilgi ve sermayedolaşımının serbestleşmesi finansal piyasaların entegrasyonuna yol açarak,bir piyasadaki gelişmelerin diğer piyasaları da etkilemesiyle sonuçlanmıştır.Bu durum yatırımların en iyi şekilde değerlendirilmesine olanak veriyor vedaha düşük maliyetlerle fon bulmaya olanak veriyor olsa da, oldukçaistikrarsız bir ortam yaratmıştır. Dengelerin her an değişebildiği bu yeniortamda yatırım yapmak çok daha riskli bir hale gelmiş ve finansal krizlerkaçınılmaz olmuştur.Türkiye'de 1978, 1994 ve 2001 yıllarında önemli sayılabilecek finansalkrizler görülmüştür. Ayrıca Asya ve Rusya krizi de Türkiye'yi önemli ölçüdeetkilemiştir. 1980 sonrası ülkemizde karşılaşılan krizlerin temelinde finansalliberalleşme ve küreselleşmenin rol oynadığı görülmektedir.Yeni finansal krizlerin olmaması veya olabilecek krizlerinderinleşmemesi açısından döviz piyasalarında alınabilecek önlemlerarasında; işlemlerin vergilendirilmesi, kurların sabitleştirilmesi veya kurlimitlerinin belirlenmesi, katlı döviz kuru uygulanması (sermaye piyasasıişlemleri için ayrı, reel piyasalar için ayrı kur uygulanması), uluslararasıbankacılık denetiminin arttırılması, sermaye kaçışının engellenmesi, tradinghalts uygulamaları (kriz ortamında finansal işlem piyasalarının kapatılması),target zone sistemi (uluslararası işbirliği ile gerçek olmayan kurdeğişikliklerinin önlenmesi) kurulması sayılabilir. Bununla birlikte uluslararasıuyarıcı bir sistemin kurulması, IMF kotalarının arttırılması, IMF garantiliborçlanma kolaylığı, finansal hareketlerin GATT'a benzer bir süreççerçevesinde düzenlenmesi de alınabilecek diğer önlemler olacaktır.Yatırımcının korunması ve yeni düzenin getirdiği finansal risklerinkontrolü açısından başlatılan bir diğer girişim de Basel Uzlaşısıyla olmuştur.Basel-1 Standartları ile bankaların uymaları gereken çalışma kriterleribelirlenmiş ve bankaların krizlere karşı dayanıklılığını artırmak üzere, bankasermayelerinin, riskli aktiflere oranının yüzde 8'den az olamayacağını ifadeeden sermaye yeterlilik rasyosu getirilmiştir. Zamanla mali piyasaların, dahada gelişmesi ve işlemlerin karmaşıklaşması sonucu, Basel-I kriterlerininyetersiz kaldığı görülmüş ve yeni standartlar için çalışma başlatılmıştır.Bunun sonucu, 2007 yılı başından itibaren uygulamaya giren Basel-IIKriterleri, risk odaklı sermaye yönetimi, risk odaklı kredi fiyatlamasınıberaberinde getirmiştir.Dünya piyasalarına bakıldığında, 2000 yılında başlayan ve 2004 yılınakadar devam eden makroekonomik istikrar; öncelikle enerji ve diğerhammadde fiyatlarındaki yükseliş ve varlık fiyatlarında yaşanan artışlarla yenibir bozulma sürecine girmiştir. Söz konusu bozulma sürecinde global dışticaret dengesizlikleri artmıştır. Bu durumun yarattığı enflasyonist baskı ise,gelişmiş ülkelerdeki para politikası uygulayıcılarının politika faizlerinde artışlaryapmak yoluyla enflasyonu kontrol altına alma girişimleri nedeniyle, globallikiditenin daralacağı beklentilerini kuvvetlendirmiştir.Bu gelişmeler ülkemizin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkeekonomilerini büyük ölçüde etkilemektedir. Ülkemizde gelişmişekonomilerdeki makroekonomik dalgalanmalara bağlı yoğun sermayeçıkışları yaşanması endişesi, risk primlerini yükseltirken buna bağlı olarakfaiz ve döviz kurlarındaki dalgalanmaları artırmıştır.

Abstract:
Following 1970s, financial markets have taken a rapid transformationprocess.. by the help of free movement of capital due to the liberalization offinancial markets, technological and communicational developments, marketparticipants overcome the distance barriers, have the opportunity to take partin different markets and a gift of those factors, the clearinghouse system,clarifies the transactions.In this new environment made up of a new financial structure, the freemovement of capital lead to the integration of financial markets, which endedup with the development in one market would affect other markets. Althoughthis situation lets the investments gain the best value and lets the marketparticipants borrow with lower costs, it has created an unstable environment.In this new environment, where stability can change any time, makinginvestments have become more riskbearing and financial crises havebecome unavoidable.Turkey have come up with important financial crises in 1978, 1994 and2001. Also the Asian and Russian crises have seriously affected our country.The role of financial liberalization and globalization can be spotted behind thecrises in Turkey that encountered after 1980.Among the actions that should be taken to avoid financial crises or toprevent them getting deeper are; taxation of transactions, fixing exchangerates or determining the limits of exchange rates, multiple exchange ratesregimes (different exchange rates for capital and money markets),strengthening international banking regulations, prevention of capital loss,trading halts applications (the shut down of financial markets in the appeal ofcrises), target zone system (the prevention of unreal exchange ratefluctuations by an international cooperation). In addition to these thesettlement of an international informing system, increasing IMF quotas, theease of borrowing by IMF guarantee, the regulation of financial movements ina process like GATT could be the other precautions that should be taken.Another attempt to preserve the investors and control the financialrisks the new order carries, has been the Basel Convention. The workingcriteria of banks has been determined Basel I standards and in order toincrease the resistance of banks to crises, the sufficiency ratio that states theproportion of bank capitals to risky assets wouldn?t be less than %8 has beenset. By time the financial markets have grown up and the transactions havebecome more complex and Basel I criteria have become insufficient, so anew attempt for new standards have begun. The Basel II criteria that as aresult have been put into practice since the beginning of 2007, has carried uprisk focused capital management and risk focused credit analysis.To come up with the world markets, the macroeconomic stability, thatspread at the beginning of 2000 till year 2004, have been begun a newcorruption process with the increase in energy and other input and assetprices. In this corruption process, global foreign trade imbalances haveincreased. The inflationary influence of this situation has strengthened theexpectations that the global liquidity is shrinking as developed countries?monetary policy implementers? attempts to control inflation by increases inpolitical interest rates.Those developments affect the developing countries, which ourcountry is also within. The anxiety of dense capital outflows increases the riskpremiums and consequently the fluctuations in interest rates and exchangerates have been increased.