Havayolu ihracatta vergi iadesi, tanzı etkisi ve blokzincir kullanımı
Tax return, the tanzi effect and use of blockchain in airway exports
Yazar: UMUT ARDA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ALİ TARKAN ÇAVUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Serbest döviz kuru = Free exchange rate ; Tanzi etkisi = Tanzi effect ; İhracat = Export

Özet:
Bu Tezin yazılmasındaki amaç; Türkiye'de hava yolu ile yapılan ihracat sürecini ve ihracatta Katma Değer Vergisi (KDV) iadesi konularını inceleyerek ihracatçılarımızın bu alanda karşılaştıkları sorunları tespit etmek ve blokzincir teknolojisinin bu alanda ne şekilde kullanılabileceğinin ve sorunlara ne derece çözüm olabileceğinin incelenmesidir. Bu çalışma kapsamında öncelikle Birinci Bölümde ihracat kavramı üzerinde durulmuş, ardından KDV konusu mercek altına alınarak ihracat ve KDV ilişkisi açıklanmıştır. Daha sonrasında ülkemizdeki ihracat iş akışları, gümrük süreçlerini de kapsayacak şekilde detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Son olarak bu bölümde Tanzi Etkisine değinilerek bu kavramın döviz kurlarına uyarlanabilirliği incelenmiştir. Tezin İkinci Bölümünde ise blokzincir kavramı temel hatları ile anlatılmış, bu teknolojinin anlaşılabilmesi için temel noktalar kısa kısa açıklanmış ve bu teknolojinin gümrük iş ve işlemlerinde hangi alanlarda kullanılabileceğine ilişkin Dünya Gümrük Örgütü'nün çalışması incelenmiştir. Ticaret Bakanlığı verileri kullanılarak yapılan analizlerde doğrusal bir ekonometrik model kullanılmış olup modelin çıktıları bu Tezin son bölümü olan Üçüncü Bölümde açıklanmıştır. Kurulan bu doğrusal modele göre döviz kurunun dalgalı olduğu dönemlerde kurdaki değişimlerin, iade alınacak KDV miktarları üzerinde etkili olduğunu gözlemlenmiştir. Kur değişiminden kaynaklı KDV iade farklarından kaçınmanın, tüm tarafların dahil olacağı blokzincir teknolojisi tabanlı bir sistem ile mümkün olabileceği değerlendirilmektedir.

Anahtar Sözcükler
İhracat, Katma Değer Vergisi (KDV), Blokzincir, KDV İadesi, Tanzi Etkisi, Döviz Kuru

Abstract:
The aim of this thesis is to analyze the problems which exporters face in the lines of the airway exports and the tax refund procedures and find out about how the blockchain technology can be used in this area to solve these problems. The first part focuses on the notions of export and the value added tax and the relationship between them, in addition to the exports procedures including customs clearance procedures, and the adaptation of the Tanzi effect to the exchange rates. The second part explains the notion of the blockchain and explains its essential points briefly while examining the areas of customs clearance procedures to use this technology within the scope of the World Customs Organization's study. In the third and the last part, a linear econometric model is used for the analyses. The analyses proves that the floating exchange rates can lead to changes in the amount of value added tax to be refunded. It is envisioned that the exchange rate originated differences on the tax refunds can be eliminated with a blockchain based system encompassing all parties.

Keywords
Export, Value Added Tax (VAT), Blockchain, VAT Refund, Tanzi Effect, Exchange Rate