Ilgaz Çayı havzası alabalıklarının (Salmo trutta Labrax, Pallas, 1811) biyoekolojileri üzerine araştırmalar
Investigations on bioecology of Ilgaz river basin trouts (Salmo trutta Labrax, Pallas, 1811)
Yazar: ADNAN TOT
Danışman: PROF. DR. SITKI ARAS
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Ilgaz Çayı havzasında bulunan derelerde yaşamakta olan Salmo trutta labrax (Pallas, 1811)'ın biyo-ekolojik özelliklerini konu edinen araştırmamız, havzayı oluşturan ana dereler olan Sarıpınar, Obruk ve Kızıleller Dereleri ile Ilgaz Çayı'nda Kasım 2014- Aralık 2015 tarihleri arasında bir yıl müddetle sürdürülmüştür. 
Dereler üzerinde belirlenen 7 istasyonda yürütülen çalışmalarda, mevsimlerin suyun çeşitli fiziko-kimyasal özellikleri üzerine etkisi belirlenerek, bilimsel verilerin tespitiyle birlikte, ileride kurulacak suni üretim tesisleri için müteşebbislere yol göstermek, hedeflerden birini teşkil etmiştir.
Yürütülen çalışmalar sonucunda toplam 36 adet alabalık yakalanarak çeşitli yönlerden incelenmiştir. 
Yürütülen çalışmalarda, her mevsim ayrı ayrı yapılan ölçümler, su tahlilleri ve incelemeler sonucunda aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:
1.  Suni üretimlerde çok önemli bir kriter olan su sıcaklığı yönünden en düşük değer Şubat ayında, günün çeşitli saatlerine göre, 4,5 ile 8 oC arasında, en yüksek değer ise Ağustos ayında 19,1 oC olarak tespit edilmiştir. 
İlkbahar ve sonbahar mevsimlerinde ise bunların arasında ölçümler kaydedilmiştir. Bu değerlerden hareketle ölçümler genelde alabalık üretimi için uygun değerler olarak kabul edilmektedir. Yani sıcaklık üzerinden suni üretimler için herhangi bir problem mevzubahis gözükmemektedir. 
2. Suni üretimde önemli bir kriter olan pH yönünden ise 7 istasyonumuzdan 6'sının değerleri 7,64 ile 8,73 arasında seyretmiş, yani suni üretim için uygun değerler vermişlerdir. Sadece 2 istasyonun (Sarıpınar Deresi) 8,89 bulunmuştur ki bu derede alabalık bulunmamasının sebebi de buna bağlanmıştır. 
3. Sertlik yönünden 7 istasyonda çeşitli tarihlerde yapılmış olan ölçümler sonucunda değerlerin 14,4 ile 18,8 FrS arasında değiştiği görülmüştür. Bu değerlere göre sularımız hafif sert sular grubuna girmekte ve dolayısıyla alabalık üretimi için ideal değerler taşımaktadır.
4. Yakalamış olduğumuz 36 adet alabalık bireyi içerisinde bugüne kadar Karadeniz'e akan derelerde bulunmuş olduğu tespit edilen Salmo trutta labrax haricinde herhangi bir tür veya alt türe rastlanamamıştır. 
5. Bu alabalıkların tamamı 1+ ile 4+ yaş arasında olup daha genç ve daha yaşlı bireylere rastlanamamıştır. Burada özellikle daha yaşlı balıkların olmaması, kesif bir avcılığın olduğunu hatıra getirmektedir. 
6. Balıkların beslenme ve büyüme durumlarında önemli bir kriter olan kondüsyon faktörü, 1+ yaşlarında 1,19, 2+ yaşlarında 1,31, 3+ yaşlarında 1,38, 4+ yaşlarında 1,61, genel ortalamada ise 1,30 olarak tespit edilmiştir. Bu değerler büyümenin genelde oldukça iyi olduğunu belirlemiştir. Ayrıca büyümede çok da önemli bir kriter olan logaritmik varyasyon eğrisindeki b değeri ise 3,4 çıkmıştır ki bu da kondüsyon faktörü sonuçlarını desteklemektedir. 
7. Balıklardan 6 numune üzerinde yapmış olduğumuz et randımanı hesaplamalarında ortalama değer % 60,31 bulunmuştur. Bu da alabalıklar için normal bir beslenmenin gerçekleşmiş olduğunu gösteren değerler olarak kabul edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Ilgaz Çayı, havza, alabalık, biyoekoloji, alttür, Salmo trutta labrax.

Abstract:
Abstract: The research based on the bio-ecological features of Salmo Trutta Labrax (Pallas, 1981) living in the runnels in Ilgaz Watercourse was lasted in one year's time on the main runnels of the basin Saripinar, Obruk, Kizileller Runnels and Ilgaz Watercourse. 
The effects of seasons on the physico-chemical characteristics of water was determined at seven stations on the runnels and with the help of this scientific data. Guiding to the enterpreneurs of future farming facilities is aimed here. 
During the process, 36 trout were caught and examined. 
According to the measurements, water analysis and examinations that are conducted separately for each season, the findings are listed below: 
1. Water temperature, one of the most important factors of production, was measured as minimum in February between 4.5 °C, 8 °C, maximum in August 19.1 °C. 
In spring and fall, the temperature is between these figures. Based on these finding, the degrees generally are favourable for production of trout. It means temperature is not a problem for production. 
2. One of other important factor is pH for trout production. The pH was measured between 7.64 and 8.73 at six stations. Only one station, Saripinar, was 8.89 and the reason for not finding any trouts was predicted for this. 
3. Total hardness of water cis between 14.4 and 18.8 FrS at seven stations at different times. It means the water is mild-hard water here and it is ideal for producing trout. 
4. 36 trout were caught during the research and no other species of Salmo trutta labrax was identified in these runnels pouring to Black Sea.  
5. All of these trout were between 1+ year and 4+ years old. There were no younger or older ones. It implies people catch trout intensively. 
6. Another important factor of condition on growing up and nourishment (condition rate) was assigned for 1+ old ones 1,19; 2+ old ones 1,31; 3+ ones 1,38 and 4+ ones 1,61; average 1,30. These figures reveals that growth rate is quite well. Also, b number on logarithmic variation curve is 3,4 and it supports the condition results. 
7. Based on 6 trout calculation of meat yield, average figure was 60.31%. It was accepted as an average nutrition for the trout.

Key Words: Ilgaz River, basin, trout, bioecology, subspecies, Salmo trutta labrax.