Sırp çete hareketleri ve Osmanlı Devleti 1804 ? 1878
Serbian ferbian angmovements and the Ottoman State 1804 - 1878
Yazar: HAYRİYE YALÇIN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Paris Antlaşması = Paris Treaty ; Sırplar = Serbians ; Yakın Çağ = Modern Times ; Çeteler = Gangs ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Osmanlı tarihinin 1804 Sırp isyanları ile başlayan ve 1878 ile başlayan Ayestefanos Antlaşması'na kadar olan dönem Osmanlı Devleti tarihinin gerek iç gerekse dış olaylar bakımından tarihinin en zor dönemlerinden birini teşkil etmektedir.Osmanlı Devleti, 1804 Sırp isyanı ile 1878 Ayestefanos Antlaşması'na kadar olan bu 74 yıllık sürede hakimiyeti altındaki Hristiyan unsurların yarattığı problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Osmanlı Devleti'nin uğraşmak zorunda kaldığıbu sorunlar avrupa Devletlerinin de başlıca problemleri olmuştur.Rusya'nın 17. yüzyılın sonlarından itibaren sistemli bir şeklide yürüttüğü Panislavizm politikası etkisini göstermiş ve üç yüzyıldan fazal bir dönem Osmanlı hakimiyetinde huzur içinde yaşayan Sırplar 1801 tarihinden itibaren Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmışlardır.1812 Bükreş Antlaşması ile muhtariyat hakkını Osmanlı Devleti'nden alan Sırplar, yine Rusya-Osmanlı arasında imzalanan 14 Eylül 1829 Edirne Antlaşması ile tam özerk olmuşlardır.Osmanlı-Sırbistan ilişkilerinin en sornul yaşandığı yıllar Kırım Savaşı sonrasında imzalanan bugünkü Avrupa'nın da temellerinin atıldığı 1856 Paris Barış Antlaşması ile başlamıştır ve 1878 Ayastefanos Antlaşması'na kadar devam etmiştir.Paris Antlaşması'nda Sırbistan'a Edirne Antlaşması ile verilen özerklik hakkı devam ediyordu. Fakat Sırbistan'ın bu özerklik hakları Rusya'dan alınıp batılı devletlerin garantisi altına veriliyordu. Antlaşmadaki bu değişiklikle Osmanlı, Sırbistan toprakları üstündeki müdahale hakkından vazgeçiyordu. Sırbistan'a karşı Avrupalı devletlerin izni olmadan herhangi bir müdahalede bulunamayacaktı ve Sırbistan'a asker sevk edemeyecekti.Sırbistan hakkındaki bu hükümler iki bakımdan çok önemlidir. İlki, o tarihe kadar Sırbistan Rusya'nın nüfuzu altındaydı. Rusya yarım yüzyıldan beri Sırbistan'la meşgul olmuş bu memleketin sahip olduğu haklar Rusya'ya verilmişti. Şimdu bu haklar ve ayrıcalıklar geri alınıyordu.İkinisi Osmanlı'nın Sırbistan üzerindeki hâkimiyeti azalıyordu. Bu dönemde Sırplarda Bosna-Hersek ve Karadağ ile birleşerek Büyük Sırbistan devletini kurma düüncesi yine ön plana çıkmıştı. Buna engel olarak gördükleri Sırbistan'daki Osmanlı hâkimiyetini yıkmak için de Rusya'ya güveniyorlardı. Osmanlı'ya karşı Sırbistan'la Rusya'nın işbirliği 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi'nde had safhaya ulaşmıştı.Nitekim Sırbistan bu savaştan sonra imzalanan Ayastefanos Antlaşması ile bağımsız bir devlet olacaktı.Anahtar Kelimeler: Sırp Çeteleri, Sırp İsyanı, Panislavizm, Osmanlı Devleti, Sırbistan, Rusya.

Abstract:
The period between the Serbian revolts of 1804 and the Saint Stephanos Agreement of 1878 constitues one of the most troublesome years of the Ottoman State both in terms of domestic and international relations.During this period, covering 74 years, starting from the 1804 Serbian Revolt to the 1878 Saint Stephanos Agreement, the Ottoman State encountered severe problems bought up by her own Christian community. The problems the Ottoman State encountered with in the 1856-1908 period were also the common concerns of the Europen states as well.The systematic Panslav politics pursued by Russian since the 17th century gradually affected the Serbs, living peacefully under the Ottoman sovereignty for more than 300 years, who finally revolted againt the Ottoman State in 1804.The Serbians, who achieved their semi-autonomous rights from the Ottoman State with the signing of the Teraty of Bucharest in 1812, obtained their full autonomy with the signing of Edirne Treaty between Russia and the Ottoman State in September 14, 1829.The most problematic years of the Ottoman-Serbian relations started with the signing of the Paris Peace Treaty in 1856 following the Crimean War, where the foundation for today's Europe was laid, and continued until the 1878 Saint Stephanos Agreement.The Serbian right of autonomy, which was granted by the Treaty of Edirne, was also encompassed by the Paris Treaty. But the guarantorship of this autonomy was taken away from Russia and given to the Western States. The Ottoman were abandoning their rights over the Serbian territories. She was not to take any initiative without the approval of the European States and could not dispatch troops to Serbia any longer.These provisions on Serbia were important in two aspects. First, Serbia was under Russian influence until the signing of the Paris Peace Treaty. However, with the signing of the treaty, Russia lost all its rights on Serbia, and the treaty in fact paved the way for the losing of all rights in favor of the European States.Second, during these years, the Serbians pursued the aim of uniting with Bosnia-Herzegovina, and Montenegro; and to this end, they trusted Russia to put an end to the Ottoman sovereignty which they regarded as an obstacle in the way to their unification. The Turkish-Russian War of 1877-1878 in this respect may be regarded as the apex of the Serbian-Russian cooperation against the Ottoman State.Moreover, with the signing of the Saint Stephanos Agreement, Serbia would turn into an independent state.Key Words: Serbian Gangs, Serbian Revolt, Panslavism, Ottoman State, Serbia, Russia.