Aksaray sularında bazı ilaç ve hormon kalıntılarının tespiti
Occurence of some pharmaceuticals and hormones in waters of Aksaray
Yazar: ZEYNEP AYMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA IŞIK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Özütleme = Extraction ; İlaç kalıntısı = Drug residues

Özet:
İlaç ve sentetik hormonlar, insan ve hayvan sağlını korumak için dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bileşiklerin atıksu arıtma tesisinden geçmesi ve çevreye girmesiyle canlılar üzerindeki potansiyel zararlı etkisinden dolayı giderek artan bir endişe vardır. Bu çalışmada, hastane atıksuyunda, kanalizasyon atıksuyunda, içme suyu olarak kullanılan ham suda ve arıtılmış suda dokuz ilaç ve hormon kalıntısının varlığı 2010 Aralık, 2011 Nisan ve Haziran aylarında incelenmiştir. Analizler Agilent 6460 üçlü quadrupol kütle spektrometresi (LC-MS/MS) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Enjeksiyon için örnekler hem katı faz ekstraksiyonlu (SPE) hem de ekstraksiyonsuz hazırlanmıştır. Yeni kirleticilerden (YK) dokuz hedef bileşiğin tümü, Acetominophen, Caffeine, Carbamazepine, Codeine, Methyltestosterone, Metoprolol, Propanolol, Stanozolol, Testosterone atıksuda, kaynak suyunda, işlenmiş suda yada tüm sularda tespit edilmiştir. Hedef bileşiklerinin çoğu içme suyu örneklerinden ziyade hem hastane hemde kanalizasyon atıksuyunda tespit edilmiştir. Örneklerde en sık saptanan bileşikler, Acetominophen and Caffeine `nin konsantrasyonları atıksuda 160 µg/L' ye çıkarken ham suda konsantrasyonları (0- 19.75 ng/L) önemli ölçüde düşüktür. Sonuç olarak araştırmada atıksuların bu YK ile kirlenmiş olduğunu ve çeşitli mekanizmalar ile YK'lerin miktarları azalmış olmasına rağmen içme suyu ile insanlara ulaşabileceğini göstermiştir. Sonuç olarak, su kaynaklarından bu kirleticileri gidermek için klasik arıtım proseslerine ilaveten ileri oksidayon yöntemleri gibi ek arıtım prosesleri araştırılmalı ve uygulanmalıdır.

Abstract:
Pharmaceuticals and synthetic hormones are widely used around the world to maintain human and animal health. There is a growing concern that these compounds pass through sewage-treatment plants and enter the environment for potential harmful effect on living things. In this study, the occurrence of nine pharmaceuticals and hormones in hospital wastewater, sewage wastewater, raw waters used for drinking water, and treated water were studied at December 2010, April and June 2011. Analyses were carried out by using the Agillent 6460 Triple Quadrupole Mass Spectrometer (LC-MS/MS) with Jet Stream Technology. Samples for injection were prepared both with solid phase extraction (SPE) and without extraction. All of nine target emerging organic pollutants (EOC), Acetominophen, Caffeine, Carbamazepine, Codeine, Methyltestosterone, Metoprolol, Propanolol, Stanozolol, Testosterone were detected in wastewater, source water, and finished water, or all. The most target compounds were detected in both hospital and sewage wastewater samples rather than the drinking water samples. The most frequently detected compounds in samples were Acetominophen and Caffeine with their concentrations increased up to 160 ?g/L in sewage wastewater while their concentrations samples were significantly lower than those in raw water (0-19.75 ng/L). Results of the investigation showed that waters has polluted with these EOC in wastewater and reached to humans with drinking water although quantities of EOC has decreased with several mechanisms. Additional treatment processes such as advanced oxidation process in addition to conventional treatment process must be investigated and applied to eliminate these pollutants from water sources.