Borsa İstanbul'da fiyat - hacim ilişkisi: Frekans alanı nedensellik analizi
The Price – volume relationship in Borsa İstanbul: Frequency domain causality analysis
Yazar: ORUÇ ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL İLTAŞ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 02.01.2017 – 31.12.2023 dönem aralığını kapsayan günlük frekanslı veriler kullanılarak BİST 100, BİST Sınai, BİST Mali ve BİST 30 endeks fiyatları ile işlem hacimleri arasındaki nedensellik ilişkisinin varlığını frekans alanı nedensellik testi gibi ekonometrik yöntemler ile ortaya koymaktır. Meng vd. (2014) ile Meng, Lee ve Payne (2017) tarafından geliştirilen RALS-LM birim kök testleri kullanılarak, seviyelerinde durağanlık göstermediği tespit edilen seriler arasındaki olası nedensellik ilişkisi, Breitung ve Candelon (2006) frekans alanı nedensellik testi ile incelenmiştir. Bu çalışmada, veri setinin dinamik yapısından kaynaklanabilecek potansiyel sorunları minimize etmek ve analitik modelin istikrarını artırarak daha güvenilir sonuçlar elde edebilmek amacı ile zaman serisi değişkenlerine logaritmik dönüşüm uygulanmıştır. Breitung ve Candelon (2006) frekans alanı nedensellik testi sonuçlarına göre, hisse senedi fiyatlarından işlem hacmine doğru uzun ve orta vadede tüm dönemlerde %1 ve %5 istatistiksel anlamlılık seviyelerinde tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır. İşlem hacminden hisse senedi fiyatlarına doğru uzun ve orta dönemde herhangi bir nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilememiştir. Ancak hacimden hisse senedi fiyatlarına doğru kısa dönemde bir nedensellik ilişkisinin varlığı söz konusu olmaktadır. Yapılan analizin bulgularına göre tüm endekslerde yatırımcılar teknik analiz yöntemi ile geçmiş fiyat hareketlerinden yola çıkarak yatırım kararlarını verdiği tespit edilmiştir. Yatırımcıların bu eğilimlerinden yola çıkarak BİST 100, BİST Sınai, BİST Mali ve BİST 30 endekslerinde 2017 – 2023 dönem aralığında zayıf form etkin piyasa hipotezinin varlığı tespit edilememiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the causality relationship between the index prices and trading volumes of BIST 100, BIST Industrial, BIST Financial, and BIST 30 using daily frequency data for the period from January 2, 2017, to December 31, 2021, by employing the frequency domain causality test relationship from stock prices to trading volume at the 1% and 5% statistical significance levels in the long and medium term. Using the RALS-LM unit root tests developed by Meng et al. (2014) and Meng, Lee, and Payne (2017), the possible causal relationship between the series that were found to be non-stationary at their levels was examined with the frequency domain causality test of Breitung and Candelon (2006). In this study, logarithmic transformation was applied to the time series variables in order to minimize potential problems that may arise from the dynamic structure of the data set and to obtain more reliable results by increasing the stability of the analytical model. However, no causal relationship was found from trading volume to stock prices in the long and medium term. Nevertheless, there is a causal relationship from trading volume to stock prices in the short term. According to the analysis conducted, the existence of weak form efficient market hypotheses in all indices was determined.