Klozapin tedavisi ile ayaktan takibi yapılan şizofreni hastalarında klinik tablonun ve klozapin tedavisi öncesi ve sonrasında, hastane yatış sayısı, intihar girişimi, alkol ve/veya madde kullanımı ve agresyon açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the clinical presentation in follow-up schizophrenia outpatients under clozapine treatment, in terms of number of hospitalization, suicide attempt, insight, alcohol and/or substance use and aggression, before and after clozapine treatment
Yazar: MEVLÜT MURAT GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. SOLMAZ TÜRKCAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Depresyon = Depression ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Klozapin = Clozapine ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Tedavi = Treatment ; İntihar = Suicide ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Dibenzodiazepin yapısında atipik antipsikotik olan klozapin, genel olarak en etkin antipsikotik ilaç olarak kabul edilmektedir. Klozapin tedavisine geçilen vakalarda "antipsikotiklere bağlı defisit belirtiler" dramatik şekilde düzelebilmektedir. Çalışmada BRSHH Psikotik Bozukluklar Merkezinde en az bir yıldır klozapin tedavisi ile ayaktan klinik izlemi yapılan şizofreni hastalarının, şuanki klinik tablosu, klozapin tedavisi öncesi ve sonrası hastaneye yatış sayıları, alkol ve/veya madde kullanıp kullanmadıkları, agresif davranışlarının olup olmadığı, intihar girişiminde bulunup bulunmadıklarının incelenmesi amaçlanmıştır.YÖNTEM: Çalışmaya BRSHH Psikotik Bozukluklar Merkezinde ayaktan klinik izlemi yapılan, DSM-IV tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı konmuş 103 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan hastalar için yaş aralığı 18-65 olarak belirlenmiş, çalışma sırasında özbildirim ölçekleri uygulanacağından okur yazar olma şartı aranmıştır. Hastalar; sosyodemografik veri formu, pozitif ve negatif sendrom ölçeği, Calgary şizofrenide depresyon ölçeği, içgörünün üç bileşenini değerlendirme ölçeği, UKU yan etki değerlendirme ölçeği ve intihar düşüncesi değerlendirme ölçeği ile değerlendirilmişlerdir.BULGULAR: Çalışmaya alınan hastaların hastalık sürelerinin 2-39 yıl arasında dağılım gösterdiği ve ortalama hastalık süresinin 14.07 ± 7.073 olduğu bulunmuştur. Klozapin tedavisine geçiş nedenleri değerlendirildiğinde 90 (%87.4) hastanın tedaviye yeterli yanıt alınamaması, 13 (%12.6) hastanın da önceki tedavilerinde görülen yan etkiler nedeniyle klozapine geçildiği saptanmıştır. Hastaların hastane yatış sayıları 0-15 arasında dağılım gösterdiği ve ortalama hastane yatış sayısının 3.65 ± 3.41 olduğu bulunmuştur. Klozapin tedavisine geçildikten sonra hastaların klozapin tedavisi öncesi döneme göre hastane yatış sayılarının anlamlı olarak azaldığı (t=9.602, p<0.01), agresif davranışlarının anlamlı derecede düştüğü (z=6.403, p<0.01), alkol ve/veya madde kullanımlarının anlamlı olarak azaldığı (z=3.464, p<0.01), intihar girişiminde bulunma oranlarının anlamlı olarak azaldığı (Z=6.164, p<0.01) tespit edilmiştir. Klozapin dozu ile PANNS pozitif belirtiler skoru arasında pozitif yönde %41,9 düzeyinde anlamlı ilişki saptanırken (p<0,01), beklenenin aksine negatif belirtiler ile klozapin dozu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmemiştir (p>0,05). Genel psikopatoloji puanları ile klozapin dozları arasında pozitif yönde % 29,6 düzeyinde anlamlı ilişki bulunmuş (p<0,01), toplam puanlar ile klozapin dozları arasında da pozitif yönde %32 düzeyinde anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,01). Klozapin tedavisiyle olguların içgörü puanlarının yükseldiği, depresif bulgularının azaldığı, intihar düşüncelerinde de anlamlı azalma olduğu saptanmıştır.SONUÇ: Çeşitli nedenlerle klozapin tedavisine geçilen hastalarda hastalık psikopatolojisinde anlamlı azalma olduğu, hastane yatış sayısının, agresyonun, alkol ve/veya madde kullanımının, intihar düşüncesi ve girişimlerinin azaldığı, tedavi uyumunun ve hastalık içgörüsünün belirgin olarak arttığı öne sürülebilir.Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Klozapin, Depresyon, Agresyon, İntihar, İçgörü, UKU Yan Etki

Abstract:
Objective: Dibenzodiazepine, clozapine with an atypical antipsychotic bio-structure, is generally accepted as the most effective antipsychotic drug. Cases with a switch to clozapine treatment, ?deficit symptoms related to antipsychotics? may dramatically recover. The present study aims to investigate schizophrenia patients followed by Bakırköy Mental Hospital Psychotic Disorders Treatment and Investigation Center for at least one year, in terms of clinical presentation, number of hospitalization, use of alcohol and/or substance, aggressive behavior and suicide attempt before and after clozapine treatment.Method: The present study includes 103 patients diagnosed with schizophrenia according to DSM-IV diagnostic criteria, followed in Bakırköy Mental Hospital Psychotic Disorders Treatment and Investigation Center. The age interval of participants is determined to be 18-65 and literacy is set up as a condition due self-report scales. Participants completed a Socio-demographical Data Form, Positive and Negative Symptoms Scale (PANSS), Calgary Depression Rating Scale (CDRS),Schedule for Assessing the Three Components of Insight (SATCI), UKU Side Effect Rating Scale and Suicidal Ideation Scale.Results: Results indicate that participants? duration of illness is distributed between 2 and 39 years, with a 14.07 ± 7.073 mean. Reasons for switching to clozapine treatment are found to be inadequate response to treatment 90 (87.4%) and side effects of prior treatments 13 (12.6%). Number of hospitalization is distributed between 0 and 15 with a 3.65 ± 3.41 mean. Compared to before clozapine period, with clozapine treatment, number of hospitalization and aggressive behavior, alcohol and/or substance use and suicide attempt rates declined significantly, respectively (t=9.602, p<0.01), (z=6.403, p<0.01), (z=3.464, p<0.01), (Z=6.164, p<0.01). While a positive significant relation (41,9%; p<0,01) is found between clozapine dose and PANSS positive symptoms score, contrary to expected, no significant relation is found between clozapine dose and negative symptoms (p>0,05). General psychopathology scores positively and significantly (29.6%, p<0.01) correlated with clozapine dose and total PANSS scores correlated with clozapine dose positively and significantly as well (32%, p<0.01). Additionally, with clozapine treatment, insight scores raised, depressive symptoms and suicidal ideation declined significantly.Conclusion: In patients, who switched to clozapine treatment for several reasons, psychopathology related to disease, number of hospitalization, alcohol and/or substance use, suicidal thoughts and suicide attempts are likely to decrease; moreover compliance with treatment and insight are likely to increase significantly.Keywords: schizophrenia, clozapine, depression, aggression, suicide, insight, UKU side effects