Mekanda Alevilik
Alevism in space
Yazar: YELDA YÜREKLİ
Danışman: PROF. DR. AYLİN BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Mekan = Space

Özet:
Kızılbaşlık ya da Alevilik binlerce yıl sürüp bugünlere gelmiş bir inançtır, yoldur. Bununla birlikte Alevilerin binlerce yıldır asimilasyonlara, katliamlara maruz kaldıkları görülmektedir. Bu nedenle Alevilerde, değişimi sürekli devlet ve asimilasyon ile açıklama, nedeni hep dışarıda arama eğilimi vardır. Devletin Aleviliğe ve özel anlamda Alevilere karşı uygulamış olduğu asimilasyon, inkâr ve imha politikalarını yadsımamakla birlikte, bu çalışmada değişimin nedeni dışarıda değil içeride aranmaktadır. Bu nedenle burada önemle üzerinde duracağımız konu Alevilerin Aleviliği nasıl değiştirip, dönüştürdüğü olacaktır. Göç, kentleşme, modernite gibi faktörlerin Alevi kurumlarında yaratmış olduğu işlev kaybı başta olmak üzere, 80 darbesi gibi faktörler nedeniyle kentlerde Alevi dernekleri, cemevleri gibi yeni kurumlar ortaya çıkmış ve bu durum gelenek adına bir değişim ve dönüşümü de beraberinde getirmiştir: Alevilerin kent koşullarında ne aylarca, günlerce ya da sabahlara kadar cem yapmak gibi bir şansları ne de bunu gerçekleştirebilecek bir yerleri vardır, olmamıştır da. Günümüzde ise Alevilerin çoğu (farklı farklı nedenlerden ötürü)  ne en uzunu dört saat süren cemlere katılmakta ne de bunun için "cemevi" adıyla özel olarak inşa edilen yerlere gitmektedirler. O zaman da şu soru akla takılmaktadır: Bu çoğunluğun dışında kalan Aleviler bu yolu nasıl sürmektedirler? İşte tam da bu noktada mekân devreye girmektedir; çünkü bugün Aleviler bu yolu tam da mekânın ürettiği biçimde sürmektedirler. Bu çalışmada Henri Lefebvre'nin mekân, Pierre Bourdieu'nun alan üzerine tezlerinden yararlanılarak mekânda bu üretimin izi sürülmüştür. Dolayısıyla bu çalışma günümüzde üretimin hem koşulu hem sonucu hem de gücü haline gelen mekânın ve mekândaki ilişkilerin, (özel anlamda) Alevilik üzerinden bir incelemesi niteliğindedir.  
Anahtar Sözcükler
Mekân, mekânın üretimi, alan, Alevilik.

Abstract:
Alevism or Kızılbaşlık is a faith and a path that has lasted for thousands of years until today, which has been subjected to systematic discrimination, assimilation and massacres. Hence, Alevis are inclined to explain the undesired changes through the policies of governments and assimilation by attributing the reason of these changes to the external forces. Although not denying the assimilation, repudiation and historical persecution inflicted upon Alevis, this study predicates the source of the change on the community itself. Therefore, how Alevis change and transform Alevism is what will in the main be overemphasized here. Particularly, the loss of function in Alevi institutions due to massive rural migration, urbanization and modernity and factors like 1980 coup d'état's impacts on the formation of new institutions such as Alevi associations and cemevis in the cities have culminated in a change and transformation of the tradition. Under these urbanized circumstances Alevis could not either conduct cem (the ritual of gathering) till the mornings, days and months or did have a place to carry it out. However, nowadays most of the Alevis neither attend to the cems, the longest of which lasts for four hours or go to cemevis that are specially constructed for this purpose (because of different reasons). Then, a question sticks in one's mind: How do the Alevis that are outside of this majority proceed in this path? This is where space steps in, as today Alevis continue the path as space produces it. Related to this, the discussion about the production in the space will be pursued in light of Lefebvre's and Bourdieu's theories. Thus, this work is an investigation of space which have become the condition, the result and the power of the production and spatial relations through (particularly) Alevism.
Key Words
Space, Production of Space, Field, Alevism