Türkiye-Mısır ilişkileri: Arap Baharı sonrası değişen dinamikler
Turkey-Egypt relations: Dynamics changing after the Arab Spring
Yazar: FERHAT AÇIKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALAKEL
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Mısır = Egypt ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Mısır ilişkileri = Turkish-Egypt relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
1517 Yılında Osmanlı hâkimiyetine giren Mısır ile Türklerin tanışması İslamiyet'in bölgeye yayılması ile gerçekleşmiştir. 19. Yüzyılda Mehmet Ali Paşa döneminde Mısır ile Türkiye ilişkilerinde yaşanan kopma, İngiliz işgali ile kesin bir ayrılmaya dönüşmüş ve Türkiye Lozan anlaşması ile Mısır'ın yeni statüsünü kabul etmiştir. Cumhuriyet döneminde başlayan ilişkiler hiçbir zaman istenilen seviyeye ulaşmadığı gibi İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan konjonktür, Türkiye ile Mısır'ı karşı karşıya getirmiştir. Ancak 1960 sonrası karşılıklı çıkarlar yumuşama sağlamıştır. Ak Parti'nin iktidara gelişi ile Ortadoğu'ya yaklaşımın değişmesi Türkiye-Mısır ilişkilerinde özellikle ekonomik bir iyileşmeye sahne olmuştur. Arap Baharı sürecini destekleyen Türkiye, bölgede lider bir aktör olmayı arzulamış ve Mursi'nin demokratik seçimler sonucu iktidara gelişi Türkiye ile Mısır ilişkilerini siyasi ve ekonomik olarak hiç olmadığı kadar yüksek noktaya taşımıştır. Ancak sonrasında yaşanan askeri darbeye Türkiye çok sert bir tepki vermiş ve 2013 sonrası ilişkiler bozulmuştur. Mısır, Arap dünyasının doğal bir lideri iken Türkiye, Soğuk savaş sonrası hem Orta Asya'da hem de Ortadoğu'da bir lider ülke olarak konumlanmıştır. Türkiye'nin bölgesel bir lider olarak yükselmesi bölge ülkelerinde tehdit olarak algılanmıştır. Bu sebeple Mısır'daki darbe süreci Körfez ülkeleri tarafından desteklenmiştir. Arap Baharı sürecinin Türkiye'ye büyük kayıplar yaşatması, Türkiye'nin Ortadoğu'ya bakışını değiştirirken karşılıklı çıkarlar Mısır ile Türkiye'nin yeniden yakınlaşması için yeni fırsatlar oluşturmuştur. Bu tez çalışmasında Türkiye'nin değişen Ortadoğu politikası ve Mısır'ın dış politikası karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmeye çalışılacaktır. İki ülke arasındaki ilişkilerin veya Ortadoğu ülkelerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin bir iş birliği ortamına dönüşmeme sebepleri teorik bir bakış açısı ile değerlendirilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Egypt that come under the rule of Ottoman in 1517 met with Turks with the spread of Islam to the region. The rupture in relations between Egypt and Turkey during the reign of Mehmet Ali Pasha in the 19th century turned into a definite separation with the British occupation and Turkey accepted the new status of Egypt with the Treaty of Lausanne. Relations that has started in the republic period never reached the desired level and the conjubture that emerged after the WWII brought Turkey and Egypt face to face. However mutual interest between the Countries lead to get them closer. After Justice and Development Party has come to power and changed the approach to the Middle East, Economic relationship between the Countries has developed indeed. Turkey that has supported the Arap Spring has desired to be main actor in the region. Together with Morsi has come to power as a resuld of democratic elections, Turkey and Egypt relations has reached the highest level ever in terms of politics and economy. However, Turkey reacted harshly to the military coup that followed and relations deteriorated after 2013. While Egypt is a natural leader of the Arab world, Turkey is positioned as a leading country in both Central Asia and the Middle East after the Cold War. Turkey's rise as a regional leader was perceived as a threat in the countries of the region. For this reason, the coup process in Egypt was supported by the Gulf countries. While the Arab Spring process caused great losses to Turkey and it led to change Turkey's approach for Middle East, mutual interests created new opportunities for Egypt and Turkey to get closer again. In this thesis, Turkey's changing Middle East policy and Egypt's foreign policy will be analyzed comparatively. The reasons why the relations between the two countries or the relations between the Middle East countries do not turn into a cooperation environment will be tried to be evaluated from a theoretical perspective.