Erzurum il merkezinde çalışan pratisyen hekimler ile 20 yaş ve üzeri kişilerin akılcı ilaç kullanım boyutları ve etkileyen faktörler
The dimensions of rational drug use of practician doctors working in Erzurum city center and people who are at the age of twenty or over and affecting factors
Yazar: OKŞAN ÇALIKOĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. SERHAT VANÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
IVÖZETBu çalışmada Erzurum il merkezinde çalışan pratisyen hekimler ile 20 yaş veüzeri kişilerde akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi ve etkileyen faktörlerinsaptanması amaçlanmıştır.Hekimlerin % 53.3'ü erkek ve % 46.7'si kadın olup ortalama hizmet süresinin6.31 Â± 3.5 yıl olduğu belirlenmiştir. Hekimlerin üçte birinin mezuniyet sonrasındailaçlarla ilgili herhangi bir eğitim almadığı ve en sık alınan eğitim programı ise ilaçfirması etkinliği olmuştur. İlaçların endikasyonu ve kontrendikasyonu konusundakendilerini yüksek oranda yeterli görürken, biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilikkonusunda kendilerini yetersiz olarak görmektedirler.Reçete yazımını şekillendiren en önemli faktörler olarak mezuniyet sonrasındaokuma ve ilaç firması tanıtımları saptanmıştır. Reçete yazımında bir sorunlakarşılaşıldığında hekimler en sık ilaç rehberlerine başvurmaktadır. Hekimlerden en sıkağrı kesicileri reçete etmeleri talep edilmiştir. Yaş, sosyal güvence ve satın alma gücühariç diğer anamnez bilgilerini her zaman alan hekimlerin ortalama muayene süresidiğer gruplardan önemli düzeyde yüksektir. Yine ilaç fiyatı hariç hastalara her zamanilaç bilgisi veren hekimlerin ortalama muayene süresi diğer gruplardan yüksektir.20 yaş üzeri kişilerin % 46.8'inin erkek, % 53.2'sinin kadın olduğu ve yaşortalamasının 39.93 Â± 14.0 olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların üçte ikisi evde yedekilaç bulundurduklarını belirtmiştir. Eczaneden en fazla reçetesiz alınan ilaç grubu ağrıkesicilerdir. Katılımcıların % 42.6'sı reçete edilen ilaçların kullanımı hakkındabilgilendirilmemektedir.Ortalama aylık gelir ile eczaneden reçetesiz ilaç alma yüzdesi arasında negatifyönde korelasyon saptanırken, ortalama aylık gelir ile eczaneden ilaçların zamanındaalma yüzdesi arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Eğitim düzeyi ve ortalamaaylık gelir arttıkça akılcı ilaç kullanım davranış bileşenlerinin tümünü uygulamayüzdesinin önemli düzeyde arttığı saptanmıştır. Sonuç olarak Erzurum İl Merkezi'ndeçalışan pratisyen hekimlerin ve erişkin nüfusun akılcı ilaç kullanımı kriterleriniuygulama konusunda önemli eksikliklerinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
VSUMMARYThe Dimensions of Rational Drug Use of Practician Doctors Working inERZURUM City Center and People Who Are At the Age of Twenty or Over andAffecting FactorsIn thıs study, it was aimed to determine the the evaluation of rational drug use inthose who are at the age of twenty years old and over wıth the practician doctorsworking in Erzurum city center and factors affecting. It was determined that % 53.3 ofthe practicians was male and % 46.7 female and average service-duration was 6.31 Â±3.5 year. It was determined that one third of the physicians didn?t receive any educationabout drugs after graduation, and , that the most often received education was the onegiven by drug companies while the physicians accept themselves as capable of theknowledge about the indıcations and contrindication of the drug, they accept themselvesincapable of the knowledge of biobenefitzm and bioequivalence.The most important factors at the writing of the prescription were determined asstudying after graduation and the presentation of the drug firms. When faced with anyproblems, factors most frequently consult on the drug guides. The factors frequentlyhave been asked to prescripe painkillers. The average examination duration of thedoctors, who constantly take the other illness information apart from age, social securtyand the purchasing potential, is always longer than that of the other grups. Additionallythe average examination period of practicans who give information on drugs except forthe cost , seems to be longer than those of the other groups.It was determined that % 46.8 percent of the people above 20 is male while% 53.2 percent of them is famele and that the avarege age is 39.93 Â± 14.0 . Two third ofthe attendants stated that they kept drugs at home. The most common group of drugspurchased without prescription is the painkiller. The percent of % 42 attendants are notinformed on the usage of prescriped drugs.While a negative corelation is marked between average monthly incame and thepercentage of taking drugs without prescription, a positive corelation is marked betweenVIaverage monthly income and taking drugs on time. It has been established that thepractice percentage of the whole components of the rational drug use behaviour as theeducatıon level and the average monthly income increases.As a result it has been observed that the adult population and the practiciandoctors have serious problems in applying the criteria of rational drug use, in the citycentre of Erzurum.