Kişilik, örgütsel bağlılık ve iş tatmini arasındaki ilişkilerin incelenmesi: İstanbul'da faaliyet gösteren iki ticarî bankada bir araştırma
A study of relationships between the personality, organizational commitment and job satisfaction in two commercial banks in Istanbul
Yazar: NİZAMETTİN DOĞAR
Danışman: PROF. DR. AZMİ YALÇIN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka çalışanları = Bank employees ; Bankalar = Banks ; Kişilik = Personality ; Kişilik envanteri = Personality inventory ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
İnsanı anlamak ve onu organizasyon süreçlerine etkin olarak dâhil etmek günümüz işletmelerinin temel problemlerindendir. Bu problemi çözen organizasyonların verimliliklerinin de artacağı ortadadır. Kişilik çalışmaları bu problemi çözme ve insanı anlama bağlamında atılmış önemli bir adımdır. 
		Son yıllarda kişiliği belirleme ve ölçme anlamında yapılan çalışmalar artmış ve oldukça mesafe katetmiştir. Geliştirilen kişilik özellikleri modelleri içerisinde Beş Faktör Modeli, geçerli ve güvenilir olduğunun bilimsel olarak kanıtlanmış olması nedeniyle büyük oranda kabul görmüştür (Hough & Öneş, 2001). Kuramın kişilik özelliklerini en iyi tanımlama ve belirleme yöntemi olduğu konusunda genel bir fikir birliği bulunmaktadır (Digman, 1990; Hogan, Hogan & Roberts, 1996). 
		Diğer taraftan örgütsel davranışlar içerisinde önemli bir yer tutan iki kavram olan iş tatmini ve örgütsel bağlılık da yine organizasyonda insan davranışlarının sonuçlarını ortaya koyan önemli iş çıktılarıdır. Bir tarafta işletmeler için verimlilik ve kalite artış ya da azalışı sağlaması nedeniyle, hem çalışanlar hem de işletmeler açısından özel bir öneme sahip olan iş tatmini, diğer tarafta çalışanın çalıştığı örgütün hedeflerini benimsemesi ve o örgüt içinde varlığını sürdürmeyi istemesi anlamına gelen ve örgütteki bütün çıktıları az ya da çok düzeyde etkileyen örgütsel bağlılık kavramı olmak üzere, her iki davranış da organizasyonlar için özel önemi olan kavramlardır.
		Bu çalışmada, örneklemi oluşturan banka çalışanları arasında, kişilik bileşenlerinin (iç uyum, hırs, sosyallik, uzlaşılabilirlik, tedbirlilik, yeniliğe açıklık ve öğrenmeye açıklık), iş tatmini ve örgütsel bağlılık (duygusal bağlılık, devamlılık bağlılığı ve normatif bağlılık) üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca cinsiyet, yaş ve öğrenim düzeyi gibi çalışanların demografik özelliklerinin etkilerinin ölçülmesi de çalışma amacı kapsamındadır. Geliştirilen araştırma hipotezleri, anket yöntemiyle sağlanan veriler ve istatistik programı kullanılarak analiz edilmekte, elde edilen bulgular ve değerlendirmeler ışığında çalışmanın örgüt kuramına yaptığı katkı tartışılmakta, bundan sonraki çalışmalara ışık tutabilecek bir takım öneriler geliştirilerek iş dünyasının çalışmanın sonuçlarından nasıl yararlanabileceği üzerinde durulmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Kişilik, kişilik ölçeği, iş tatmini, örgütsel bağlılık.

Abstract:
Understanding human and getting participate him to the organizational processes effectively is the main problem for the organizations. It is absolute that organizations solved this problem will be more productive. Personality studies are an important step on the way to understand and solve this problem. 
		Studies about explanation and measurement for personality have increased very much and have made significant progress recently. Since Five Factor Model has proven its validity and reliability in the scientific circumstances, it is well known and accepted all around (Hough & Öneş, 2001), and has a consensus about it is the best way to explain personality (Digman, 1990; Hogan, Hogan & Roberts, 1996). 
		On the other hand, job satisfaction and organizational commitment are the two important job results showing human behaviours effects on the organizations. Job satisfaction, is the source of pruductivity and quality and has an important role for the organizations and workers. On the other hand, organizational commitment is acceptance of organizational goals and desire to continue in the organization. And it effects every job results in the organizations.
		Workers belong to two banks in İstanbul are the sampling of this research. And this research focuses on the effects of personality components on job satisfaction and organizational commitment. Additionally searching the effects of age, gender etc. is objective of this study as well. Hypothesis of the research are being analyzed by using statistical analyze techniques. And with the help of results and assesments, contribution of the research to the organizational theory is discussed.



Keywords: Personality, Personnal Inventory, job satisfaction, organizational
commitment