Kant'ın eleştirel felsefesinde benlik sorunu
The problem of self in Kant's critical philosophy
Yazar: FATMA ERKEK
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL R. TURAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel

Özet:
Bu tezde, eleştirel döneminde Kant'ın benliğe ilişkin olarak ileri sürdüğü görüşleri ele alınmıştır. Tezin ilk bölümünde, Descartes, Locke ve Hume?un benlik ve kişisel özdeşliğe ilişkin görüşleri ortaya konulmuştur. Tezin ikinci bölümünde ise, ilk olarak Kant?ın eleştirel felsefesi genel hatlarıyla ortaya konulmuştur. İkincil olarak, Kant?ın benliği töz olarak kabul eden rasyonel psikologların benlik anlayışına ilişkin eleştirisi ortaya konularak, Kant?ın benliğe ilişkin özgün görüşleri ele alınıp tartışılmıştır. Kant, benliğin, fenomenal, transendental ve noumenal olmak üzere üç farklı yanı olduğunu ileri sürer. Kant için, insan hem fenomenal hem de noumenal bir varlıktır. Fenomenal bir varlık olarak insan, doğanın nedenselliğine tabidir, noumenal bir varlık olarak ise doğanın belirlenmişliğini ve dolayısıyla zorunluluğunu aşan, kendi eylemlerini kendisi belirleyen özgür bir varlıktır. Kant için, doğal yanından, duygularından, eğilimlerinden ve duyusal arzularından bağımsız olarak insan salt pratik akla dayanan ve herkes için geçerli olan evrensel bir ahlâk yasasına göre yaşadığında, özgür bir varlık olur. Bu ahlâk anlayışı, öncelikle içerikten bağımsız biçimsel bir ahlâk anlayışı olduğu için sorunludur. İkincil olarak, yine bu bağlamda, bu ahlâk yasası, insanın özgürlüğünü, kendi doğasından, duygularından ve eğilimlerinden bağımsız olarak eyleyerek elde edebileceğini ileri sürmesi açısından sorunludur. Ayrıca, Kant'ın üç farklı yanı ile ele aldığı benlik anlayışı, ahlâki eylemlerde fenomenal yanı görmezden geldiği için, bütüncül bir benlik anlayışı sunamamaktadır.

Abstract:
This thesis is related to ideas that Kant argues about self in his critical period. The first part of the thesis, explores the ideas of Descartes, Locke and Hume on self and personal identity. The second part of the thesis, firstly, gives a general view of Kant`s critical philosophy and secondly, address the Kant`s critics of the rational psychologist whom considered self as substance and, address the Kant`s idea of self. Kant asserts three different sides of self; phenomenal, transcendental and noumenal. For Kant, human being is both phenomenal and noumenal being. As a phenomenal being, human being is subjected to the causality of nature, as a noumenal being he is subjected to transcend the determinism of nature and therefore necessity of nature, a free being that determines his own action by himself. For Kant independent from nature, feelings, inclinations and sensible desires, human being will be free, when he lived by a universal law that applied to everyone which grounded with pure practical reason. This understanding of morality is problematic: firstly, because it is independent from content of a formal morality. Secondly, again in this context, he argues that human being can get his freedom regardless from his nature, feelings, and inclinations. Also, Kant`s understanding of self that addressed with three sides, is not able to offer a comprehensive understanding of self because it ignores the phenomenal side of human being in moral actions.