Orta Anadolu şartlarına uygun yüksek verimli kuru tanelik bezelye hatlarının geliştirilmesi
Developing high seed yield dry pea cultivars for Central Anatolian conditions
Yazar: FİGEN GÜNDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERCAN CEYHAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada yedi ticari yemeklik bezelye (PS3073, PS3029, PS3053, PS3048, PS3029B, PS3037 ve PS3053B) hattı ile dört bezelye (Hadim, Granger, Melrose ve Ultrillo) genotipi arasında 2015 yılında çoklu dizi analiz yöntemine göre Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tam kontrollü Bitki Islahı serasında melezlemeler (28 melez kombinasyonu) yapılmıştır. F1 generasyonu ve ebeveynler 2016 yılında Konya ili Altınekin ilçesi BETA A.Ş. deneme tarlasında "Tesadüf Blokları Deneme" deseninde üç tekerrürlü olarak yetiştirilmiştir. Araştırmada dal sayısı, bitki boyu, bakla sayısı, baklada tane sayısı, bitkide tane sayısı, tane verimi, yüz tane ağırlığı, çiçeklenme süresi ve vejetasyon süresi özelliklerine ilişkin ölçüm, sayım ve tartım yapılmıştır. İncelenen özellikler için ebeveyn, F1 melezlerinde line x tester analiz yöntemine göre genel ve özel kombinasyon yetenekleri, heterosis ve heterobeltiosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri ve özellikler arası ilişkiler belirlenmiştir. Çalışmada bakla sayısı, baklada tane sayısı ve bitkide tane sayısı özellikleri üzerinde eklemeli genler etkili iken, incelenen diğer tüm özelliklerinde ise eklemeli olmayan genler ve dominant genler daha etkili olduğu belirlenmiş ve geniş anlamda kalıtım dereceleri yüksek olarak tespit edilmiştir. Heterosis değerleri incelenen tüm özelliklerde pozitif olmuştur. Sonuç olarak bu araştırmada, incelenen tarımsal özellikler için değerlendirilen populasyonda yeterli düzeyde bir genetik varyasyonun olduğu tespit edilmiştir. İncelenen bu popülasyonda yapılacak seçme işlemine tane verimi ile beraber değerlendirilerek daha sonraki generasyonlarda yapılması daha doğru olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bezelye, çoklu dizi analizi, kalıtım, tane verimi

Abstract:
In this study, it was made hybridization (combination of 28 hybrids) according to the line x tester analysis method between seven commercial edible peas (PS3073, PS3029, PS3053, PS3048, PS3029B, PS3037 and PS3053B) and four-line peas (Hadim, Granger, Melrose and Ultrillo) in full controlled plant breeding greenhouse Faculty of Agriculture, Selcuk University in 2015. F1 generation and parents were cultivated according to "Random Blocks Trial" as three replications in trial field of BETA company, Altınekin District, Konya in 2016. In the study, it was measured these properties as the number of branches, plant height, the number of pods, the number of seeds per pod, the number of seeds per plant, seed yield, 100 seed weight, flowering period and vegetation period. It was determined on general and special combinations, heterosis and heterobeltis values, wide and narrow heritability grades and relations between traits on F1 hybrids and parents according to the line x tester analysis method for the traits examined. In the study, additive genes are effective on the number of pods, the number of seeds per pod and the number of seeds per plant, while non-additive genes and dominant genes are effective on the all other traits and were found to have a high level of heritability grades. Heterosis values were found positive for all traits examined. As a result, in the study, it was determined that there is a sufficient genetic variation in the populations evaluated for the agricultural properties examined. It will be more accurate to perform in later generations by evaluating together with seed yield and the selection process to be performed in the population observed.

Keywords: Heritability, line x tester analysis, pea, seed yield