İkinci Dünya Savaşı yılları Tatar edebiyatında hikâye (Sovĕt edebiyatı dergisi örneğinde)
The Narrative in Tatar literature in the years of the Second World War (On the example of soviet literature magazine)
Yazar: MÜCAHİT BÜLENT ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNGÖR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanlık tarihinin en yıkıcı savaşlarından biri olan İkinci Dünya savaşı Sovyet dönemi Tatar edebiyatının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmanın birinci bölümünde savaş ve edebiyatın ilişkisi açıklanmış ve İkinci Dünya Savaşı Tatar edebiyatına değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde 1922 yılından beri yayımlanan Sovĕt Edebiyatı dergisinin Tatar edebiyatındaki tarihsel sürecine değinilmiş ve çalışmanın asıl amacı olan hikâye türünün tespiti için savaş döneminde Sovĕt Edebiyatı adı altında yayımlarına devam eden Kazan Utları dergisinin 1941-1945 yılları arasında yayımlanan 47 aylık sayıları taranmış ve böylelikle İkinci Dünya Savaşı Tatar edebiyatına ışık tutacak nitelikte bir dizin ortaya çıkmıştır. Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümünde Sovĕt Edebiyatı dergisinin 1941-1945 yılları dizininden hareketle dergide yayımlanan 86 Tatarca hikâye yapı ve içerik bakımından incelenmiştir. Ardından bu hikâyelerin olay örgüsü cepheyi ve cephe gerisini konu alan hikâyeler olarak verilmiştir. Hikâyelerin içerik bölümünün verildiği dördüncü bölümde, 86 Tatarca hikâye dönemin sanat anlayışı sosyalist gerçekçilik akımı, Tatar gelenekleri ve harp sanatı göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Bu çalışmanın ileride yapılacak karşılaştırmalı araştırmalara hem Tatar edebiyatı ve Tatar Türkçesi bağlamında hem de 1941-1945 yılları dizini çerçevesinde yapılacak disiplinler arası çalışmalara önemli katkılar sağlayacağı öngörülmektedir. Anahtar kelimeler: Sovĕt Edebiyatı Dergisi, İkinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı Tatar Edebiyatı, Savaş Edebiyatı.

Abstract:
The Great Patriotic War, one of the deadliest conflicts in human history, has been a significant factor in shaping Soviet Tatar literature. The first section of this study elucidates the relationship between war and literature, with a focus on Second World War Tatar literature during the war years. The second section of the study examines the publications of Sovĕt Literature journal, which has been published since 1922, during the years of the Great Patriotic War, and the war period stories based on these publications. This section begins with a comprehensive historical overview of the journal, which continued its publications under the title Soviet Literature and presents a index of the 47 monthly issues of Kazan Utları journal published between 1941 and 1945. In the third and fourth section, 86 Tatar stories published in the Sovĕt Literature journal from 1941 to 1945 are examined in structure and content. Then these stories are categorized based on their narratives, addressing themes related to the front lines and the rear, during the war. The fourth section presents the content of the stories and analyzes the 86 Tatar stories considering the artistic understanding of the period, the socialist realism orientation, Tatar traditions, and the art of war. This study is expected to make significant contributions to future comparative studies, both in the context of Tatar literature and Tatar and interdisciplinary research within the framework of the 1941-1945 index. Keywords: Journal Called Soviet Literature, The Great Patriotic War, Second World War Tatar Literature, War Literature.