İnflamatuvar barsak hastalığı tanılı hastalarda meselazin kullanımına bağlı nefrotoksisite gelişimi
The development of nephrotoxicity due to the use of meselazine in patients with A diagnosis of inflammatory bowel disease
Yazar: FUAT ALBAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. ABDURAHMAN ŞAHİN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Meselazin = Meselazine ; Nefrotoksisite = Nephrotoxicity ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
İnflamatuvar Barsak Hastalığı ( İBH ); genetik olarak duyarlı bir kişide, çeşitli 
antijenlere ya da çevresel faktörlere karşı abartılı bir immun yanıt ile meydana gelen, nedeni 
tam olarak bilinmeyen, kronik seyirli, iyilik ve aktivasyon periodları olan, karın ağrısı, ishal ( 
kanlı veya kansız), kilo kaybı, gelişme geriliği semptomları olan; Ülseratif Kolit ve Crohn 
hastalığı alt tipleri olan hastalık grubudur.
 Ülseratif Kolit: Ülseratif kolit (ÜK) kolonun mukoza tabakasına sınırlı bölümlerinin 
tekrarlayan inflamasyonu ile karakterizedir. En sık rektumda görülür, kolonun diğer 
bölümlerine süreklilik arz ederek yayılır. Ülseratif kolitte genellikle sık tekrarlayan kanlı ishal 
şikayetleri mevcuttur. ÜK tanısı klinik, endoskopi ve anamnezle konulur. ÜK hastalığı temel 
olarak rektumun hastalığıdır. 
 Crohn Hastalığı: Crohn hastalığı (CH) sindirim sisteminin fokal, asimetrik, transmural 
tutulumla seyreden ağızdan anüse kadar her yerde olabilen inflamatuvar hastalığıdır. ÜK'te 
görülen diffüz devamlılık gösteren yüzeyel mukozal tutulum yerine, CH'ında fokal transmural 
tutulum söz konusudur. CH'ının belirleyici histolojik bulgusu non kazeifiye granülomlardır 
ancak hastaların sadece %30'unda bulunur ve tanı için şart değildir. CH çoğunlukla terminal 
ileum ve çekumu tutar.
 İbh Tedavisinde Kullanılan İlaçların Renal Yan Etkileri: Aminosalisilatlar 5-
Aminosalisilatlar İBH hastalarında temel tedavilerdendir. Hem sulfasalazin kombine 
formülasyonu hem de kaplı formları (mesalazin, oksalazin) renal toksisite ile 
ilişkilendirilmiştir. 5-ASA kullanmakta olan her yüz hastadan birisinde renal bozukluk 
saptanabilirken, klinik olarak önemli hasar 500 hastadan birisinde görülür. 5-ASA'ya bağlı 
renal hasar farklı kliniklerde görülebilir; glomerülonefrit, nefrotik sendromla birlikte minimal 
değişiklik nefropatisi ve nefrojenik diyabetes insipidus ilişkili interstisyel nefrit. Mesalazin akut 
ya da kronik interstisyel nefrit gelişimini tetikleyebilir. 5-ASA kullanımına bağlı TİN gelişimi 
bir semptom olmaksızın olabileceği gibi halsizlik, yorgunluk, ateş ve eozinofili ile birlikte de 
olabilir.
viii
 Tek merkezli retrospektif tanımlayıcı çalışmamızda Ocak 2012 tarihinden Aralık 2020 
tarihine kadar düzenli ölçümleri olan, hastanemizde tanı almış, 18 yaş üstü, Ülseratif Kolit veya
Crohn hastalığı tanılı 161 hastanın Meselazin tedavisi başlanmasını takiben 1.ayda, 6.ayda, 12. 
ayda ve son poliklinik başvurusundaki kreatinin değerlerine ulaşılıp GFR (GFH) hesaplandı.
 GFR' ye olan etkisi bakımından hastanın tanı yaşı, hastalık süresi, cinsiyeti, ek hastalıkları, 
kullandığı nefrotoksik ilaçlar, hastalığın tutulum yeri, ekstraintestinal tutulumu olup olmadığı, 
atak geçirip geçirmediği, ataklar sırasında steroid kullanımı, takipleri sırasında 
immunmodülatör tedavinin ve moleküler ajanların eklenmesi, hastalığın aktif ya da remisyonda 
olup olmadığı, bu takipler sırasında tam kan (wbc, neu, lenf, eos, hgb, plt), Eritrosit 
Sedimentasyon Hızı (ESH) ve biyokimya değerlerinden Crp, Bun, Kreatinin, Gfr, Sodyum, 
Potasyum, Klor, Kalsiyum, Ast, Alt, Alp, Ggt, Total Protein, Albumin düzeyleri tedavi 
başlangıncında, 1.ayda, 6.ayda, 12.ayda ve son poliklinik başvurusundaki değerleri kaydedildi.
 Sonuç olarak; tüm hasta grubu değerlendirildiğinde ilk 1 aylık süreçte BUN değerlerinde 
artış anlamlı bulunmuşken zamanla bu anlamlılığın kaybolduğu görüldü. Benzer şekilde ÜK 
hastalarının da tedavi sonrası 1. ay BUN değerleri, tanı anındaki BUN değerlerinden yüksekti. 
Crohn hastalığı olanlarda benzer bir değişim görülmedi. Bir yıllık takip süresince ÜK ve CH 
hasta grupları ile tüm hastaları içeren grupta kreatinin ve GFH yönünden anlamlı değişim 
saptanmadı. Hastalarda her iki grupta da meselazine bağlı ilaç ilişkili TİN gelişimi gözlenmedi. 
72 aylık tedavi sürecinde de BUN, kreatinin ve GFH değerleri yönünde tedavi sonrası 1. yıl 
değerlerine göre istatiksel anlamlı değişim gözlenmedi. 
 Anahtar Kelimeler: Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Meselazin, Nefrotoksisite

Abstract:
Inflammatory Bowel Disease ( IBD ); Abdominal pain, diarrhea (with or without blood), 
weight loss, growth retardation, with chronic course, with periods of well-being and activation, 
caused by an exaggerated immune response to various antigens or environmental factors in a 
genetically susceptible person with symptoms; is a group of diseases with subtypes of
Ulcerative Colitis and Crohn's disease.
 Ulcerative Colitis (UC) is characterized by recurrent inflammation of parts of the colon 
that are limited by the mucous layer. It occurs most often in the rectum and constantly spreads 
to other parts of the colon. In ulcerative colitis, there are often complaints of recurrent bloody 
diarrhea. The diagnosis of UC is made clinically by endoscopy and anamnesis. UC is basically 
a disease of the rectum.
 Crohn's Disease: Crohn's disease (CH) is an inflammatory disease of the digestive tract 
that can occur anywhere from the mouth to the anus, accompanied by focal, asymmetric, 
transmural involvement. Instead of the superficial mucosal involvement with diffuse continuity 
seen in UC, there is focal transmural involvement in CH. The decisive histological finding of 
CH is non-caseated granulomas, but they are found only in 30% of patients and are not essential 
for diagnosis. CH mainly holds the terminal ileum and cecum.
 Renal Side Effects of Drugs Used to Treat IBD: Aminosalicylates 5 - Aminosalicylates 
are one of the main treatments for IBD patients. Both the combined formulation of sulfasalazine 
and its coated forms (mesalazine, oxalazine) have been associated with renal toxicity. Renal 
impairment can be detected in one out of every hundred patients using ASA, while clinically 
significant damage is observed in one out of 500 patients. Renal damage due to ASA can be 
observed in different clinics; glomerulonephritis, minimal change nephropathy with nephrotic 
syndrome, and interstitial nephritis associated with nephrogenic diabetes insipidus. Mesalazine 
can provoke the development of acute or chronic interstitial nephritis. The development of TİN
due to the use of 5-ASA can be without symptoms, as well as with weakness, fatigue, fever and 
eoisinophilia.
x
 In our single-center retrospective descriptive study, 161 patients with regular 
measurements from January 2012 to December 2020, diagnosed in our hospital, over the age 
of 18, diagnosed with Ulcerative Colitis and Crohn's patients , were treated at the 1st month, 
6th month, 12 th month and the last clinic application creatinine values were reached and GFR
(GFH) was calculated. 
 In terms of its effect on GFR, the patient's age at diagnosis, gender, comorbidities, kidney 
toxic drugs used, location of the disease, whether there is extraintestinal involvement, whether 
had an attack, steroid use during attacks, addition of immunomodulatory treatment and 
molecular agents during follow-up, smoking, active disease or in remission, Sedimentation, 
Crp, Bun, Creatinine, Gfr, Sodium, Potassium, Chlorine, Calcium, Ast, Alt, Alp, Ggt, Total 
Protein, Albumin levels from whole blood and biochemistry values during these follow-ups. 
First month, 6th month, 12th month and the last application values were recorded.
 As a result; When the whole patient group was evaluated, an increase in BUN values was 
found to be significant in the first month, but this significance disappeared over time. Similarly, 
BUN values of UC patients at 1 month after treatment were higher than BUN values at the time 
of diagnosis. No similar change was seen in those with Crohn's disease. During the one-year 
follow-up, no significant change was detected in creatinine and GFR in the UC and CD patient 
groups and in the group including all patients. No development of drug-related TIN due to 
examplezine was observed in either group of patients. There was no statistically significant 
change in BUN, creatinine and GFR values during the 72-month treatment period compared to 
the 1st year values after treatment.
 Keywords: Ulcerative Colitis, Crohn's Disease, Mesalazine, Nephrotoxicity