Engelli bireye sahip olan ailelerin kullandıkları savunma mekanizmaları ve psikolojik sağlamlılığın damgalanma üzerine etkisi
Defence mechanisms used by families with disabled individuals and the effect of psychological resilience on stigmatisation
Yazar: RABİA IŞIK
Danışman: PROF. DR. NERMİN GÜRHAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRGÜL VURAL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, engelli bireye sahip ailelerin kullandıkları savunma mekanizmaları 
ile psikolojik sağlamlığın damgalanma üzerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. 
Engelli çocuklara sahip ailelerin yaşadığı psikososyal zorluklar ve bu zorluklarla başa 
çıkma yolları, araştırmanın temel odak noktasıdır. Araştırma, engelli çocuğa sahip 
ailelerin karşılaştıkları damgalanmanın azaltılması ve psikolojik sağlamlığın artırılması 
için stratejilerin belirlenmesine katkı sağlaması açısından değer taşımaktadır. Nicel 
araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmaya Tokat İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 
okullar ve özel rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan engelli çocuklara sahip 250 
ebeveyn katılım sağlamıştır. Araştırmada verilerin toplanması noktasında anket yöntemi
kullanılmış olup anket içerisinde Kişisel Bilgi Formu, Yetişkin Psikolojik Sağlamlık 
Ölçeği, Savunma Biçimleri Testi ve Ebeveynlerin Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş 
Damgalanma Ölçeği (ERHİDÖ) yer almıştır. Verilerin analizi SPSS v26 programı 
kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Demografik veriler frekans analizi ile incelenmiş, 
ölçeklerin güvenilirliği Cronbach Alpha katsayıları ile değerlendirilmiştir. Verilerin 
normal dağılım gösterip göstermediği çarpıklık ve basıklık katsayıları ile kontrol 
edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiş ve 
regresyon analizleri kullanılarak savunma mekanizmaları ve damgalanmanın psikolojik 
sağlamlık üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçları, engelli bireye 
sahip ebeveynlerin yüksek düzeyde içselleştirilmiş damgalanma yaşadıklarını, ancak 
güçlü psikolojik sağlamlık özelliklerine sahip olduklarını göstermektedir. Savunma 
mekanizmaları ile psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ilişkiler bulunmuş olup, bazı 
savunma mekanizmalarının damgalanmayı azaltmada etkili olduğu saptanmıştır. Sonuç 
olarak, bu ailelerin psikolojik sağlamlığını artırmak ve damgalanma ile başa çıkma 
stratejilerini geliştirmek için destekleyici müdahalelerin önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
This research aims to examine the defense mechanisms used by families with 
disabled individuals and the effect of psychological resilience on stigma. The main 
focus of the research is the psychosocial difficulties experienced by families with 
disabled children and ways to cope with these difficulties. The research is valuable in 
terms of contributing to the determination of strategies to reduce the stigma faced by 
families with disabled children and increase psychological resilience. 250 parents of 
disabled children who were educated in schools and private rehabilitation centers 
affiliated to Tokat Provincial Directorate of National Education participated in the 
study, in which the quantitative research method was used. The survey method was used 
to collect data in the study, and the survey included the Personal Information Form, 
Adult Psychological Resilience Scale, Defense Forms Test and Parents' Internalized 
Stigma of Mental Illnesses Scale (ERHIDS). Data analysis was carried out using SPSS 
v26 program. Demographic data were examined with frequency analysis, and the 
reliability of the scales was evaluated with Cronbach Alpha coefficients. Whether the 
data showed a normal distribution was checked with skewness and kurtosis coefficients. 
The relationships between variables were examined with Pearson correlation analysis, 
and the effects of defense mechanisms and stigma on psychological resilience were 
evaluated using regression analyses. The results of the study show that parents of 
disabled individuals experience high levels of internalized stigma, but have strong 
psychological resilience characteristics. Significant relationships have been found 
between defense mechanisms and psychological resilience, and some defense 
mechanisms have been found to be effective in reducing stigma. As a result, the 
importance of supportive interventions to increase the psychological resilience of these 
families and develop strategies to cope with stigma is emphasized.