Ağrılı diz osteoartriti olan hastalarda santral sensitizasyon: Mekanik basınç ile değerlendirilmesi
Central sensitization in patients with painful knee osteoarthritis: Assessment with mechanical pressure
Yazar: HAMİDE ÖZGE ÇİZMECİ
Danışman: PROF. DR. SAFİYE TUNCER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı eşiği = Pain threshold ; Basınç = Pressure ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Duyarlılık = Sensitivity ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kronik ağrılı diz osteoartritli hastaların basınç ağrı eşikleri (BAE), romatoid artritli (RA) hasta kontrol ve sağlıklı kontrol grupları ile karşılaştırılarak, diz osteoartritli hastalarda santral sensitizasyon (SS) varlığının araştırılması amaçlanmıştır. İkincil olarak demografik özellikler, fonksiyonel durum, yapısal hasar, uykusuzluk, ağrı katastrofizasyonu, depresyon gibi kronik ağrı ve SS ile ilişkili olabilecek özelliklerin BAE ile ilişkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Böylece santral sensitizasyonlu osteoartrit (OA) bir fenotip olabilir mi, bu fenotiple hangi klinik özellikler ilişkili olabilir sorularına cevap aranmıştır. Yöntem: Çalışmaya en az 6 aydır diz ağrısı olan 62 diz OA'lı ve 32 RA'lı hasta ile 31 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 125 kişi dahil edildi. Katılımcıların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), semptom süresi, ek hastalıklar, kullanılan ilaçlar) kaydedildi. OA grubunda yapısal hasar diz radyografileri ile Kellgren-Lawrence (KL) evreleme sistemine göre değerlendirildi. Yakın dönem ağrı değerlendirimi için görsel analog skala (VAS), ağrı ve fonksiyonel durum için Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC) ve Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Skalası (GCPS), depresyon için Beck Depresyon Envanteri (BDI), uykusuzluk için Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (ISI), ağrı katastrofizasyonu için Ağrı Katastrofizasyon Skalası (PCS) ölçekleri uygulandı. SS değerlendirimi için Santral Sensitizasyon Ölçeği (CSI) uygulandı ve ağrılı eklem, eklem çevresi ve ağrısız uzak noktalardan dijital algometre kullanılarak BAE ölçümü yapıldı. Bulgular: OA grubunda BAE, hem ağrılı eklem, hem eklem çevresi bölge, hem de ağrısız uzak noktada kontrol grubundan düşük bulundu. OA grubunda BDI, ISI, PCS, CSI skorları kontrol grubundan yüksek, RA grubuyla benzer bulundu. Diz OA'lı hastalarda basınç ağrı duyarlılığında artış, ağrılı dizde hastaların %43,5'unda, eklem çevresinde %27,4'ünde, ağrısız uzak noktada %8,1'inde saptandı. OA ve RA gruplarında üç ölçüm bölgesinde de BAE değerleri ve basınç hiperaljezisi sıklıkları benzer bulundu. Diz OA'da üç bölgede BAE ile yaş, VKİ, diz ağrı süresi, ağrılı bölge sayısı, geçen bir haftadaki ağrı şiddeti, KL evresi, WOMAC total ve altgrup skorları, BDI, ISI, PCS, CSI skorları arasında ilişki saptanmadı. GCPS ile değerlendirilen kronik ağrı şiddeti ile, eklem çevresi ve uzak nokta BAE arasında zayıf negatif korelasyon bulundu. GCPS total skoru ile değerlendirilen kronik ağrı ve disabilite düzeyi ise eklem BAE değeri ile zayıf negatif yönde ilişkili bulundu. Üç bölge BAE değerleri arasında orta- güçlü pozitif korelasyon mevcuttu. Diz OA'da ağrı şiddeti yüksek olan grupta PCS skoru, GCPS ağrı, disabilite, total skorları, WOMAC ağrı, fiziksel fonksiyon, total skorları, ağrı şiddeti düşük olan gruptan daha yüksek bulundu. Sonuç: Diz OA'lı hastalarda ağrılı eklem, eklem çevresi ve ağrısız uzak noktada basınç hiperaljezisi mevcuttur. Bu bulgu diz OA'da grup düzeyinde SS varlığını göstermektedir. Bireysel düzeyde değerlendirildiğinde ise diz OA'lı hastaların sınırlı bir grubunda basınç hiperaljezisi görülmektedir. Ağrısız uzak nokta BAE kronik ağrı şiddeti ile, lokal bölge BAE ise kronik ağrı ve disabilite düzeyi ile ilişkili bulunmuştur. Yaş, radyografik yapısal hasar şiddeti, yakın dönemdeki ağrı şiddeti, semptom süresi, depresyon, uykusuzluk, ağrı katastrofizasyonu, CSI skoru BAE ile ilişkili bulunmamıştır. OA ve RA gruplarında BAE değerleri ve basınç hiperaljezisi bulunan hasta sıklıkları benzerdir. Bu bulgu, kronik eklem ağrısı varlığında ağrı duyarlılığında artışın yapısal hasarın nedeni olan patolojiden bağımsız olduğunu düşündürebilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate presence of central sensitization (CS) in patients with chronic symptomatic knee osteoarthritis (OA) by comparing the pressure pain tresholds (PPT) with rheumatoid arthritis (RA) and healthy control groups. Secondary aim was to investigate the relationships between PPT and features could be associated with chronic pain and CS, like demographic features, functional status, structural damage, insomnia, pain catastrophization, depression. Thus, we tried to elucidate, if OA with CS is a phenotype, and which clinical features may be associated with this phenotype. Methods: A total of 125 participants, 62 knee OA patients and 32 RA patients who have knee pain for at least 6 months and 31 healthy controls were included in the study. Demographic features (age, sex, body mass index (BMI), duration of symptoms, comorbid diseases, medications) were recorded. Structural damage was assessed with knee radiographies of OA patients according to Kellgren-Lawrence (KL) grading system. Visual Analog Scale (VAS) for recent period pain assessment, Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) and Graded Chronic Pain Scale (GCPS) for pain and disability, Beck Depression Inventory (BDI) for depression, Insomnia Severity Index (ISI) for insomnia, Pain Catastrophization Scale (PCS) for pain catastrophization were performed. For CS assessment, Central Sensitization Inventory (CSI) was performed and PPTs were measured with digital algometer at painful joint, near joint area and painless remote region. Results: In the OA group, PPTs were found lower than healthy controls at painful joint, near joint area and painless remote region. In OA group, BDI, ISI, PCS, CSI scores were higher than control group, and similar with RA group. In the OA group, high pressure pain sensitivity was found in 43,5% of the patients at the painful knee, in 27,4% of patients at near joint area, and in 8,1% of patients at painless remote region. PPT values and frequencies of pressure hyperalgesia at all of three measurement sites were similar in OA and RA groups. Age, BMI, duration of symptoms, number of painful regions, pain severity over the past week, KL grade, WOMAC total and subgroup scores, BDI, ISI, PCS, CSI scores were not correlated with PPT in OA group. There was a weak negative correlation between chronic pain severity assessed by GCPS, and PPT at near joint area and remote region. The level of chronic pain and disability evaluated by GCPS total score was found to be weak negatively correlated with PPT at painful knee. There were moderate-strong correlations between PPT values of three measurement sites. In high symptom severity OA group, PCS score, GCPS pain, disability, total scores, WOMAC pain, physical function and total scores were higher than low symptom severity group. Conclusion: Patients with knee OA had pressure hyperalgesia at painful joint, near joint area and painless remote region. This finding indicated presence of CS in patients with knee OA at group level. In individual level analysis, pressure hyperalgesia was seen in a limited group of patients with knee OA. PPT at painless remote region was correlated with chronic pain severity, PPT at local region was correlated with chronic pain severity and disability. PPT was not correlated with age, radiographic severity of structural damage, acute pain severity, duration of symptoms, pain catastrophization, depression, insomnia and CSI scores. PPT values and frequencies of patients with pressure hyperalgesia were similar in OA and RA groups. This finding suggested that increased pain sensitivity in the presence of chronic joint pain is independent of pathology, which is the cause of structural damage.