Rehberlere dayalı önlem ve bakım paketlerinin yoğun bakım ünitesinde santral venöz kateter enfeksiyonları üzerine etkisi
The effect of care bundles based on guidelines over the central venous catheter infections in an intensive care unit
Yazar: FERDİ POLAT
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ŞAHİNOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Enfeksiyonlar = Infections ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonları; yoğun bakım ünitelerinde, daha çok santral venöz kateter kullanımı ile oluşan sağlık hizmeti ile ilişkili önemli sorunlardan biridir. Gelişen bu enfeksiyonları önlemek için santral venöz kateterlerin gerek uygulama, gerek kullanım, gerekse bakım aşamalarında alınması gereken önlemler ve uyulması gereken kurallar birçok ulusal veya uluslar arası rehberlerde ayrıntılı olarak belirtilmiştir.Bu çalışmadaki amacımız, yoğun bakım ünitesinde takip ve tedavi edilen hastalarda santral kateter uygulama, bakım ve kullanım aşamalarını rehberlerin önerilerine göre hazırlanan önlem ve bakım paketlerine uygun şekilde yaparak, bu paketlerin santral kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonlarını önlenmedeki etkinliğini ve bu enfeksiyonlara neden olabilecek risk faktörlerini belirlemektir.Gereç ve yöntem: Bir yıl süre ile yoğun bakım ünitemizde takip ve tedavisi yapılan santral venöz kateterli hastaların, kateter enfeksiyonu gelişimi açısından prospektif olarak takip edilmesi planlandı. Çalışmaya Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Yerel etik Kurul onayı alındıktan sonra başlandı. Çalışmamızda rehberlere dayalı olarak oluşturulan bir önlem ve bakım paketi, gerek yoğun bakım ünitesine devir alınan gerekse yoğun bakım ünitesinde takılan tüm santral venöz kateterlerde özenle uygulandı. Çalışmaya dahil edilen tüm kateterler; verilen tedaviler, yapılan bakımlar, kullanım gereksinimleri, lokal veya sistemik kan dolaşım enfeksiyonu gelişimi yönünden her gün düzenli olarak değerlendirildi.Çalışmamızda elde edilen veriler Tıp Fakültesi Enfeksiyon Kontrol Komitesi?nden alınan bir önceki yılın verileri ile karşılaştırıldı ve çalışma yılımıza ait veriler incelenerek kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonlarına neden olabilecek risk faktörleri belirlendi.Bulgular: Yoğun bakım ünitemizde çalışma süresince 212?si erkek, 162?si kadın olmak üzere toplam 374 hastada, 413 farklı santral venöz kateter, 2100 santral kateter günü boyunca kullanıldı. Bu kateterlerin kullanım oranı 0.49 olarak hesaplandı. Çalışma süresince toplam 13 kateterde santral kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonu gelişirken, santral kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyon hızı 6.19/1000 kateter günü olarak tespit edildi. Santral kateter enfeksiyonu gelişen hastaların enfeksiyon gelişmeyen hastalara göre APACHE II skorları, santral venöz kateter kullanım süreleri, kateter bakım sayıları anlamlı derecede yüksek bulundu. Kan/kan ürünü ve TPN tedavisi verilen hastalarda enfeksiyon gelişiminin verilmeyenlere göre daha yüksek olduğu, TPN verilen gün sayısındaki artışın enfeksiyon riskini artırdığı belirlendi. Bunların yanında ameliyathane ve yoğun bakım VIIIünitesinde takılan santral venöz kateterlerde gelişen enfeksiyon hızlarının benzer olduğu ve bu hızların dış servislerde takılan kateterlere göre anlamlı derecede düşük olduğu belirlendi.Sonuç: Uygulanan bu paket sonrası bir önceki yılla kıyaslandığında santral venöz kateter kullanım oranlarının ve santral venöz kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonu sayılarının azaldığı tespit edildi. Kullanım oranlarındaki bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğu ancak enfeksiyon hızındaki azalmanın anlamlı olmadığı görüldü. Rehberlere dayalı geliştirilen paket yaklaşımlarının önemini ve etkinliğini belirleyebilmek için ilave çalışmalara gereksinim olduğunu düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Santral kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonu, yoğun bakım ünitesi, önlem ve bakım paketi.

Abstract:
Objective: Catheter-associated bloodstream infections are one of the major problems with healthcare mainly caused by use of central venous catheter in the intensive care units. In order to prevent such infections, measures to take and rules to comply with during administration, use and care of central venous catheters are elaborated in a large number of national and international guidelines.Our objective in this study is to perform administration, use and care stages of central catheter in patients who receive a treatment and are monitored in the intensive care unit in compliance with care bundles prepared by recommendations in the guidelines, and to identify the effectiveness of care bundles in preventing central catheter-associated bloodstream infections and the risk factors that might cause such infections.Materials and methods: The patients with central venous catheter who had received a treatment and had been monitored in our intensive care unit for a year were planned to prospectively monitor for development of catheter infection. The study was performed upon approval of Local Ethics Committee of Ondokuz Mayis University Medical Faculty. In our study, a care bundle created based on the guidelines was carefully applied to all central venous catheters either taken over by intensive care unit or placed in the intensive care unit. All catheters included in the study; treatments and cares delivered; and use requirements were evaluated regularly each day for development of local or systemic bloodstream infections.Data derived from our study were compared with the data of previous year from Infection Control Committee of Medical Faculty, and the data of our study year were reviewed in order to identify the risk factors that might cause catheter-associated bloodstream infections.Findings: During the study, 413 different central venous catheters were used for 2100 central catheter days in a total of 374 patients, 212 males and 162 females, in our intensive care unit. Use rate of these catheters was calculated to be 0.49. A total of 13 catheters had a central catheter-associated bloodstream infection during the study, and the rate of central catheter-associated bloodstream infection was found to be 6.19/1000 catheter days. APACHE II scores, use period of central venous catheter, number of catheter cares of the patients who developed a central catheter infection were found to be significantly higher than the patients who did not develop an infection. Development of an infection in patients who received blood/blood product and TPN treatment was higher than those who did not. In Xaddition, increase in number of days with delivery of TPN raised the risk of infection. Furthermore, infection rate of central venous catheters placed at operating room and in the intensive care unit was found to be similar, and this rate was significantly lower than the rate of catheters placed at outside services. Results: Following administration of care bundles, use rate of central venous catheters and number of central venous catheter-associated bloodstream infections were found to be lower than of those in previous year. This decrease in use rate was statistically significant however decrease in infection rate was not significant. Additional studies are required to determine the importance and effectiveness of approaches to care bundles developed based on the guidelines.Key Words: Central venous catheter-related bloodstream infections, intensive care unit, care bundle.