Gıda takviyelerinde sinarin analizleri
Cynarin analysis in food supplements
Yazar: JAVID MAMMADZADA
Danışman: PROF. DR. DURİ ŞEHVAR ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Sinarin = Sinarin

Özet:
Gıda takviyeleri, bir insanın diyetinde desteklemek üzere kullanılan ve vitaminler, mineraller, amino asitler, bitkiler ya da bitkisel diyet bileşenleri gibi besin ögelerini içeren ürünler olarak tanımlanmaktadır. Gıda takviyelerinin üretiminde meyve ve sebzeler, bitkiler, mikroorganizmalar ve hayvansal kaynaklı hammaddeler kullanılmaktadır. Gıdaların insan sağlığı üzerine faydalı özellikleri (antioksidan, besinsel lif vb.) bilindiğinden dolayı günümüzde gıda takviyelerinin tüketimi artmaktadır. 
Bitkiler ve bitkilerden elde edilen ürünlerden, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kayıtlarına göre; dünya nüfusunun büyük bir kısmının (% 70-80), hastalık tedavisinde ve hastalıktan korunmada "geleneksel tıp" adı altında yararlandığı belirtilmektedir. Tıbbi bitki türünün 70.000 civarında olduğu ileri sürülmekle birlikte; Dünya Sağlık Örgütü tarafından 21.000 bitki türünün ilaç hazırlamak için uygun bulunduğu bildirilmektedir. Fonksiyonel gıda bileşenleri genellikle hastalığın önlenmesi ile ilgilidir. Tez konumuz olan sinarin (CYN) biyolojik olarak aktif fonksiyonel besin bileşenleri olan dicaffeoylquinic asit türevlerinden biridir. Sinarin, choleretic üzerinde potansiyel etkileri olan biyolojik olarak aktif fonksiyonel gıda bileşenlerinden biridir ve kolesterol düşürücü, hepatoprotektif, anti-aterosklerotik, anti-HIV, antioksidatif, anti-diyabetik, antikarsinojenik ve bağışıklık modülatör aktivitesidir. Özetle, sinarin daha moleküler, klinik ve epidemiyolojik çalışmalar için bir hastalık önleyici ajan olarak kullanabilmek için gereklidir.
Sinarin ve diğer bileşenleri ayırmak için kromatografik koşullar belirlenerek analize uygulanmıştır. 5 μm partikül çaplı 4,6x250 mm boyutunda Sepax BR C18 kolonda, mobil faz olarak ACN:Fosfat tamponu (pH:3.50) (20:80) (v/v), 25oC'de; 0,8 mL/dak akış hızında elde edilmiştir. Çalışma UV dedeksiyonla,  üç dalga boyunda 310; 325; 330 nm dalgaboyu kullanılarak yapılmıştır. Maddelerin doğrusallık aralıkları 0,5-10,0 μg/mL olarak bulunmuştur. Teşhis (LOD) sırası ile sinarin için 0,08 μg/mL; klorojenik asit için 0,31  μg/mL; kafeik asit için 0,28 μg/mL; p-kumarik asit için  0,017 μg/mL; ferulik asit için 0,18 μg/mL'dir. Tayin sınırı (LOQ) ise kalibrasyon eğrisinin  
en düşük standart konsantrasyonu olan 0,5 µg/ml'dir.  Geliştirilen yöntem valide edilip, bu beş ilaç etken maddesinin kapsüllerdeki analizine uygulanmıştır. Bu yöntem kolay ve tekrarlanabilir olup kapsül  analizlerinde güvenle kullanılabilir niteliktedir.

Abstract:
Food supplements are defined as products that are used to supplement a person's diet and that contain nutrients such as vitamins, minerals, amino acids, herbs or herbal dietary components. In the production of food supplements, fruits and vegetables, plants, microorganisms and raw materials of animal origin are used. Since the beneficial properties of foods on human health (antioxidant, dietary fiber, etc.) are known, the consumption of food supplements is increasing today.
According to the records of the World Health Organization (WHO), plants and products obtained from plants; It is stated that a large part of the world population (70-80%) benefits under the name of "traditional medicine" in the treatment and prevention of disease. Although it is claimed that there are around 70,000 medicinal plant species; It is reported by the World Health Organization that 21,000 plant species are found suitable for drug preparation. Functional food ingredients are often related to disease prevention. Cynarin (CYN), which is the subject of our thesis, is one of the dicaffeoylquinic acid derivatives that are biologically active functional nutritional components. Cynarin is one of the biologically active functional food ingredients with potential effects on choleretic and cholesterol-lowering, hepatoprotective, anti-atherosclerotic, anti-HIV, antioxidative, anti-diabetic, anticarcinogenic and immune modulatory activity. In summary, cynarin is required for further molecular, clinical and epidemiological studies to be able to use it as a disease preventative agent.
In order to separate cynarin and other components, chromatographic conditions were determined and applied to the analysis. ACN:Phosphate buffer (pH:3.50) (20:80) (v/v) as mobile phase in Sepax BR C18 column 4.6x250 mm in size with 5 μm particle diameter, at 25oC; Obtained at a flow rate of 0.8 mL/min. Operation with UV detection, 310 at three wavelengths; 325; It was made using a wavelength of 330 nm. Linearity ranges of the items were found as 0.5-10.0 μg/mL. Diagnostic (LOD) 0.08 μg/mL  for cynarin, respectively; 0.31 μg/mL for chlorogenic acid; 0.28 μg/mL for caffeic acid; 0.017 µg/mL for p-coumaric acid; 0.18 μg/mL for ferulic acid. The limit of detection (LOQ) is 0.5 µg/ml, which is the lowest standard concentration of the calibration curve. The developed method was validated and applied to the analysis of these five active ingredients in capsules. This method is easy and reproducible and can be used safely in capsule analysis.