Tek taraflı işitme kayıplı bireylerde zamansal ve suprasegmental işitsel işlemlemenin değerlendirilmesi
Evaluation of temporal and suprasegmental auditory processing in patients with unilateral hearing loss
Yazar: EMRE GÜRSES
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM AYDAN GENÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Prozodi = Prosody ; İşitme = Hearing ; İşitme kaybı = Hearing loss ; İşitme testleri = Hearing tests

Özet:
Tek taraflı işitme kaybı sonucu işitsel uyaranların beyne asimetrik olarak ulaşması, kortikal reorganizasyonların oluşmasına neden olmaktadır. Tek taraflı total işitme kayıplı bireylerde işitsel uyaranların; lokalizasyonu ve uzaysal ipuçlarının kullanımında yetersizlikler, gürültülü ortamlarda konuşmayı ayırt etme becerilerinde zayıflık, işitme kaybı olan kulak tarafında meydana gelen kortikal değişimler literatürde belirtilmektedir. Ancak normal işiten kulak tarafındaki konuşma algısının önemli bir alt bileşeni kabul edilen zamansal işitsel işlemleme performansının ve işitsel uyaranların suprasegmental düzey işlemleme becerisi olan prozodi algısının reorganizasyon sonrası performanslarının değerlendirildiği çalışmalar literatürde sınırlıdır. Bu nedenle çalışmamızda, Tek Taraflı Total İşitme Kayıplı (TTİK) bireylerde reorganizasyon sonrası zamansal sıralama, zamansal maskeleme, zamansal çözünürlük ve algısal emosyonel prozodi becerileri belirlenerek normal işiten, aynı cinsiyetteki yaşıtlarının, tek ve her iki kulak performansları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 30 TTİK'li ve 30 bilateral normal işitmeye sahip birey (34 Kadın- 26 Erkek, Ort. Yaş: 38,70± 11,59) yaş ve cinsiyet eşleştirmeleri yapılarak çalışmaya dahil edilmiştir. TTİK'li bireylerin test yapılan kulak tarafları ile aynı taraf olacak şekilde Normal İşitmeye Sahip Bireylerin Tek Kulaklarına (NTK) ve aynı anda Her İki Kulaklarına (NBK); Frekans Patern Testi (FPT), Süre Patern Testi (SPT), Geriye Doğru Maske Testi (BWM), Rastgele Aralık Tespit Etme (RATET) ve algısal emosyonel prozodi testleri uygulanmıştır. Tüm testlerdeki doğru cevap yüzdeleri ile FPT, SPT ve emosyonel prozodi cevap reaksiyon süresi kaydedilerek sonuçlar gruplar arasında karşılaştırılmıştır. TTİK'li bireyler ile NBK arasında SPT, BWM, RATET istatistiksel olarak anlamlı (p<0,01) elde edilmiş, FPT ise gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0,01). TTİK ile NTK arasında ise tüm testlerde istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmemiştir (p>0,01). Algısal emosyonel prozodi becerilerinde ise TTİK'li bireylerin ortalama skorları daha zayıf olmasına rağmen (TTİK: 77,26 ±9,17- NTK: 77,83±8,51- NBK: 82,85±7,80)  gruplar arasında doğru cevap yüzdeleri ve reaksiyon süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir (p>0,01). FPT ve SPT cevap reaksiyon sürelerinde istatistiksel olarak anlamlı (p<0,01) farklılık elde edilmiştir. Zamansal sıralama ve maskeleme becerileri ile yaş arasında negatif korelasyon (p<0,01), algısal emosyonel prozodi testi ile yaş arasında ise pozitif yönde korelasyon (p<0,01) elde edilmiştir. Pre ve postlingual TTİK'li bireylerin zamansal maskeleme, zamansal sıralama ve zamansal çözünürlük becerileri normal işiten bireylerin her iki kulak performansından zayıf bulunmuştur. Bu sonuçlar yetişkin postlingual başlangıçlı işitme kayıplarında da plastik reorganizasyonların olabileceği yönündeki çalışmaları desteklemektedir. Hemisferik lezyon hasarlarında zayıf olarak elde edilen algısal emosyonel prozodi becerileri, periferik tek taraflı işitme kayıpları sonucu oluşan asimetrik işitsel yoksunluktan etkilenmemektedir. Frekans patern doğru cevap yüzdeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmamakla beraber frekans patern reaksiyon süreleri arasında anlamlı farklılık elde edilmesi işitme kayıplı bireylerde yalnızca doğru cevapların değil reaksiyon sürelerinin de değerlendirilmesi gerekliliğini göstermektedir. Çalışmamız, literatürde TTİK'li bireylerin zamansal işitsel işlemleme testleri reaksiyon sürelerinin ve algısal emosyonel prozodi becerilerinin değerlendirildiği ilk çalışmadır.

Anahtar Kelimeler: Zamansal sıralama, zamansal maskeleme, zamansal çözünürlük,
emosyonel prozodi.

Abstract:
Asymmetric access of auditory stimuli to the brain as a result of unilateral hearing loss leads to cortical reorganizations. In patients with unilateral total hearing loss, localization of auditory stimuli, weakness in the ability to distinguish speech in noise and spatial clues, cortical changes associated with the impaired ear are well documented. However the studies evaluating their temporal and suprasegmental performance in the unimpaired, clinically normal ear are limited in the literature. Thus it was aimed to determine the temporal order, masking, resolution and affective prosody skills after reorganization in Single Sided Deafness (SSD) and to compare single and both ear performances in normal hearing same-sex peers. For this purpose, 30 subjects with SSD and 30 individuals with bilateral normal hearing (34 females - 26 males, mean age: 38.70 ± 11.59 years) were included in the study with age and sex matchings. The Single Ears of Individuals with Normal Hearing (NSE) and Simultaneously Both Ears (NBE) were evaluated in terms of Frequency Pattern Test (FPT), Duration Pattern Test (DPT), Backward Masking Test (BWM), Random Gap Detection Test (RGDT) and Affective Prosody test. Percentages of correct response in all tests and reaction times of FPT, SPT, and affective prosody were recorded and the results were compared between the groups. DPT, BWM and RGDT were statistically significant (p <0,01) between individuals with SSD and NBE however no statistically significant differences were found between TTİK and NSE (p> 0,01). There was no significant difference among groups according to FPT (p> 0,01). Although mean scores are lower in SSD group (SSD: 77.26 ±9.17- NSE: 77.83±8.51- NBE: 82.85±7.80) there were no statistically significant differences among to the groups according to affective prosody (p> 0,01) and reaction times of affective prosody (p>0,01).  A statistically significant differences were found in reaction times of FPT and DPT (p <0.01). In addition temporal masking and order ability showed negative correlation with ageing (p <0.01). Positive correlation between affective prosody test and ageing were found (p <0.01). Temporal masking, temporal order and temporal resolution skills of pre and postlingual SSD patients were found to be weaker in both ear performances of normal hearing individuals. These results support the studies that plastic reorganizations may also be present in adult postlingual onset hearing loss. Affective prosody skills, which are obtained weakly in hemispheric lesion damage, are not affected by asymmetric auditory deprivation caused by peripheral unilateral hearing loss. Although there is no statistically significant difference between the frequency pattern performans, a significant difference between the reaction times of frequency patterns shows that temporal processing tests should be evaluated not only the correct answers but also the reaction times. It was the first study that evaluated the reaction times of temporal processing and affective prosody skills in individuals with SSD.

Key Words: Temporal order, temporal masking, temporal resolution, affective prosody.