Spot idrarda ölçülen karbonhidrat antijen 19-9, sodyum, potasyum ve kreatinin düzeyinin 0-16 yaş grubunda hidronefroz ayirici tanisi ve böbrek hasari tespitinde biyobelirteç olarak değerlendirilmesi: prospektif çalişma
Evaluation of carbohydrate antigen 19-9, sodium, potassium and creatinine levels measured in spot urine as biomarkers in the differential diagnosis of hydronephrosis and detection of kidney damage in 0-16 age group: prospective study
Yazar: MEHMET UMUT KÜTÜKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELÇUK YÜCEL
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Hidronefroz = Hydronephrosis ; Teşhis teknikleri-ürolojik = Diagnostic techniques-urological

Özet:
Amaç: Hidronefroz çocuklarda en sık görülen üriner sistem anomalilerden olup obstrüktif ya da reflüksif nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkmaktadır. Ortaya çıkması muhtemel böbrek hasarının engellenmesi, uygun tedavi ve izlemin planlanması için altta yatan patolojinin ayırıcı tanısının mutlaka yapılması gerekmektedir. Hidronefroz ile ortaya çıkan üriner sistem hastalıklarının tanısında, tedavi seyrinde ve prognozunu öngörme konusunda idrarda ölçülebilen birçok biyobelirteç mevcuttur. Literatürde üriner karbonhidrat antijeni 19-9'un (CA 19-9) hidronefroz varlığını saptamada oldukça başarılı olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Literatürdeki bilgiler ışığında CA 19-9'un invaziv olmaması, rutin klinik pratikte ulaşılmasının kolaylığı ve maliyetinin düşük olması nedeniyle çalışmamızda ana biyobelirteç olarak kullanılması planlandı. İlk olarak pediatrik hastalarda spot idrarda ölçülen CA 19-9, kreatinin, sodyum, potasyum ve dansite düzeylerinin hidronefroz varlığını saptamadaki etkinliğini araştırmayı amaçladık. İkinci olarak, prospektif tasarlanan klinik çalışmamızda hidronefrozun yönetimini ve prognozunu izlemek için CA 19-9'un olası rolünü belirlemeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak yapılan çalışmamıza 01.03.2021 ile 01.12.2022 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Ürolojisi polikliniğine başvuran üreteropelvik bileşke darlığı (ÜPBD), vezikoüreteral reflü (VUR), böbrek/üreter taşı, non-nörojenik alt üriner sistem disfonksiyonu (AÜSD) ve nörojenik AÜSD tanısı nedeniyle hidronefrozu olanlar hasta grubu olarak, hidronefrozu olmayan sağlıklılar ise kontrol grubu olarak dahil edildi. Hastaların başvuru sırasında yaş, cinsiyet, glomerül filtrasyon hızı (GFR), spot idrarda CA 19-9, kreatinin, sodyum, potasyum ve dansite değerleri, hidronefroz etiyolojisi, Society for Fetal Urology (SFU) evresi, dimerkapto süksinik asit (DMSA) sintigrafisinde skar varlığı, merkapto asetil triglisin (MAG-3) sintigrafisinde diüretik yanıtlılık durumları ele alındı.

Bulgular: Çalışmaya hidronefrozu olan 168 (%42,4) çocuk hasta grubu, hidronefrozu olmayan sağlıklı 229 (%57,6) çocuk kontrol grubu olarak dahil edildi. Kontrol grubunun 85'i (%37,1) kız, 144'ü (%62,9) erkek iken; hasta grubunun 80'i (%47,6) kız, 88'i (%52,4) erkekti. Hasta grubunun 41'i (%10,3) VUR, 42'si (%10,6) böbrek/üreter taşı, 52'si (%13,1) ÜPBD, 18'i (%4,5) non-nörojenik AÜSD, 19'u (%4,8) nörojenik AÜSD tanılıydı. Hasta grubunun 132'si (%78) tek taraflı, 36'sı (%22) iki taraflı hidronefroza sahipti. Kontrol grubunda başvuru anında spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,48 (0,14-1,80) ünite/mililitre kreatinin (Ü/ml kre), hasta grubunda 0,82 (0,16-2,60) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,0001). Hidronefroz varlığı risk faktörü olarak yapılan ROC analizinde %71,4 hassasiyet ve %70,7 özgüllük oranlarında eğri altında kalan alan 0,823 (%95 güven aralığında 0,783-0,864) olup, spot idrar CA 19-9/kreatinin için eşik değer 0,59 olarak elde edildi (p=0,001). Başvuruda SFU evre 1'de spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,75 (0,16-2,60), evre 2'de 0,82 (0,28-1,72), evre 3'te 0,90 (0,45-2,02), evre 4'te 1,12 (0,41-2,43) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,085). Böbrek/üreter taşı olanlarda başvuruda spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,84 (0,34-1,80), postoperatif 6.ayda 0,46 (0,23-1,52) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,001). ÜPBD olup cerrahi yapılanlarda başvuruda spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,91 (0,28-2,43), takip edilenlerde başvuruda 0,80 (0,41-2,18) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,770). ÜPBD tanılı ve sintigrafisi diüretik yanıtsızlarda spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,96 (0,28-2,43), diüretik yanıtlılarda 0,80 (0,41-2,12) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,686). VUR tanılı düşük evreli grupta başvuruda spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,87 (0,30-2,60), yüksek evreli grupta başvuruda 0,80 (0,16-1,72) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,709). Böbrek parankiminde skarı olan grupta başvuruda spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,58 (0,16-2,60), böbrek parankimi skarsız grupta 0,70 (0,14-2,43) Ü/ml kre olarak ölçüldü (p=0,437).

Sonuç: Hidronefrozlu çocuklarda spot idrarda CA 19-9/kreatinin değeri yüksek bulundu. Ayrıca CA 19-9/kreatinin değerinin ÜPBD ve taş cerrahisi sonrası düştüğü gözlendi. Bu nedenle spot idrar CA 19-9/kreatinin hidronefrozlu çocukların tanı ve izleminde potansiyel bir biyobelirteç olabileceği düşünüldü.

Abstract:
Aim: Hydronephrosis is the dilatation of the renal pelvis and/or calyces. Although hydronephrosis is very common in children, it may be associated with obstructive or refluxive causes. The differential diagnosis of the underlying pathology must also consider all measures to prevent possible renal damage and to provide the appropriate treatment. There are many biomarkers that can be measured in urine for diagnosis, treatment course and prognosis of urinary system diseases associated with hydronephrosis. In the literature, there are studies showing that carbohydrate antigen 19-9 (CA 19-9) is a very successful biomarker in detecting the presence of hydronephrosis. Therefore, CA 19-9 was planned to be used as the main biomarker in our study because it is non-invasive, easy to access in routine clinical practice and has a low cost. We first aimed to investigate the efficacy of CA 19-9, creatinine, sodium, potassium, and density levels measured in spot urine in pediatric patients in detecting the presence of hydronephrosis. Secondly, we determined the possible role of CA 19-9 to monitor the management and prognosis of hydronephrosis in a prospective clinical trial. 

Materials and Methods: In our prospective study, patients with hydronephrosis due to ureteropelvic junction obstruction (UPJO), vesicoureteral reflux (VUR), renal/ureteral calculi, non-neurogenic lower urinary tract dysfunction (LUTD) and neurogenic LUTD who were admitted to the Pediatric Urology outpatient clinic of Marmara University Pendik Training and Research Hospital between 01.03.2021 and 01.12.2022 were included as the patient group and healthy subjects without hydronephrosis were included as the control group. Age, gender, glomerular filtration rate (GFR), spot urine CA 19-9, creatinine, sodium, potassium, and density values, hydronephrosis etiology, Society for Fetal Urology (SFU) stage, presence of scar on dimercapto succinic acid (DMSA) scintigraphy, and diuretic responsiveness on mercapto acetyl triglycine (MAG-3) scintigraphy were evaluated at presentation.

Results: The study included 168 (42.4%) children with hydronephrosis as hydronephrosis group and 229 (57.6%) healthy children without hydronephrosis as control group. Of the control group, 85 (37.1%) were girls, 144 (62.9%) were boys, and 80 (47.6%) of the patient group were girls and 88 (52.4%) were boys. In the patient group with hydronephrosis, 41 (10.3%) were diagnosed with VUR, 42 (10.6%) with renal/ureteral calculi, 52 (13.1%) with UPJO, 18 (4.5%) with non-neurogenic LUTD, and 19 (4.8%) with neurogenic LUTD. Of the patient group, 132 (78%) had unilateral hydronephrosis and 36 (22%) had bilateral hydronephrosis. Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.48 (0.14-1.80) units per milliliter creatinine (U/ml cre) in the control group and 0.82 (0.16-2.60) U/ml cre in the patient group (p=0.0001). In the ROC analysis performed as a risk factor for the presence of hydronephrosis, the area under the curve was 0.823 (95% confidence interval 0.783-0.864) with 71.4% sensitivity and 70.7% specificity, and the threshold value for spot urine CA 19-9/creatinine was 0.59 (p=0.001). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.75 (0.16-2.60) in SFU stage 1, 0.82 (0.28-1.72) in stage 2, 0.90 (0.45-2.02) in stage 3 and 1.12 (0.41-2.43) U/ml cre in stage 4 (p=0.085). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.84 (0.34-1.80) at admission and 0.46 (0.23-1.52) U/ml cre at 6 months postoperatively in patients diagnosed with renal/ureteral calculi (p=0.001). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.91 (0.28-2.43) on admission and 0.80 (0.41-2.18) U/ml cre on follow-up in patients with UPJO who underwent surgery (p=0.770). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.96 (0.28-2.43) in diuretic non-responders and 0.80 (0.41-2.12) U/ml cre in diuretic responders in patients diagnosed with UPJO (p=0.686). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.87 (0.30-2.60) in the low-stage group and 0.80 (0.16-1.72) U/ml cre in the high-stage group in patients diagnosed with VUR (p=0.709). Spot urine CA 19-9/creatinine was 0.58 (0.16-2.60) in the group with renal parenchyma scar and 0.70 (0.14-2.43) U/ml cre in the group without renal parenchyma scar (p=0.437).

Conclusion: In children with hydronephrosis spot urine CA 19-9/creatinine value was found to be high. In addition, CA 19-9/creatinine value decreased after UPJO and stone surgery. Therefore, spot urine CA 19-9/creatinine was thought to be a potential biomarker in the diagnosis and follow-up of children with hydronephrosis.