Osmanlı saray teşkilatında iç oğlanlığı müessesesi
The ich oghlan institution in the ottoman palaceorganization
Yazar: BATUHAN İSMAİL KIRAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TOPAL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Enderun mektebi = Ottoman scholl ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Saraylar = Palaces ; İç oğlan = Ich oghlan

Özet:
Bu çalışmada erken dönemlerden itibaren Osmanlı sarayında hizmet eden iç
oğlanları ele alınmıştır. Devletin asker ve idareci ihtiyacını karşılamak amacıyla ihdas
edilmiş olan bu müessese, Edirne ve İstanbul'daki saraylarda örgütlenmişti. Belli bir
döneme kadar çoğunluğunu Hristiyan asıllı gençlerin oluşturduğu bu zümre üyeleri
genellikle Edirne'deki Eski Saray ile İstanbul'daki Galata Sarayı, İbrahim Paşa Sarayı ve
bir dönem de İskender Çelebi Sarayı'nda istihdam edilmişlerdir. Bu saraylarda Türk ve
İslam öğretileriyle donatılan gençler, bir süre sonra devlet işlerinin merkezi olan Yeni
Saray'a alınır yahut kapıkulu sipahi bölüklerine tevzi edilirlerdi. Yeni Saray'a alınan
gençler padişahın hususi hizmeti için yetiştirilir ve bu kapsamda çeşitli görevleri yerine
getirirlerdi.
Yeni Saray Enderûn'undaki en alt birimler olan Büyük ve Küçük Oda'da
genellikle eğitimleriyle ve kişisel gelişimleriyle meşgul olan oğlanlar, diğer odalarda
mesul tutuldukları özel işleri ifa ederlerdi. Her bir oda birbirinden farklı görev ve
sorumluluğa sahipti. Doğancıların bulunduğu Doğancı Odası, padişahın av işleriyle ve
kuşlarıyla ilgilenirken Seferli Odası ise padişahın elbiselerinin temizliğinden sorumlu
tutulurdu. Kiler Odası, padişahın ve Harem'in yiyecek ve içecek ihtiyacını karşılar,
Hazine Odası ise Enderûn Hazinesi'nin güvenliğini sağlayıp gelir ve gider kayıtlarını
tutardı. Bir de bu odalardan başka padişahın hususi hizmetine ve saraydaki kutsal
emanetlerin muhafazasına yetkilendirilmiş olan Has Oda vardı.
Padişaha hizmet etmek amacıyla sarayda istihdam edilmiş olan iç oğlanları, ak
ağalar ve zülüflü baltacılarla bir arada Enderûn sahasında görev almışlardır. Ancak, bu
üç farklı grup arasında itibar, beceri ve vizyonist kişilikleriyle ön plana çıkanlar baskın
olarak iç oğlanları olmuştur. Bilhassa yabancı kaynaklarda sıkça anılan bu kişiler, uzun
yıllar merak uyandıran bir kişiliğe bürünmüşlerdir.iv
"Osmanlı Saray Teşkilatında İç Oğlanlığı Müessesi" isimli bu çalışma, uzun yıllar
Osmanlı sarayının gizemli bireyleri olan iç oğlanlarının teşkilat yapısı, dinamik görev
dağılımı, değişken terfi süreci ve çeşitli gelir kaynaklarının açığa çıkarılması amacıyla
hazırlanmıştır. Bu kapsamda mükerrir retoriklerden farklı bir şekilde ele alınmış olan
zümre, dinamik ve değişken kurumsal özellikleriyle yeniden yorumlanarak hizmetli
özellikleri ön planda tutularak incelenmiştir.

Abstract:
This dissertation focuses on the ich oghlans who serve in Ottoman palaces since
early times. It established to meet the needs of the state's soldiers and administrators in
Edirne Old Palace and Istanbul palaces. Generally, this group consisted of Christian-born
young people. They was employed in Edirne Old Palace, Galata Palace, Ibrahim Pasa
Palace and Iskender Celebi Palace in early times. These young people who were educated
with Turkish and Islamic teachings in palaces were taken to the New Palace which was
the center of state affairs after a while or were assigned to the sipahi troops. They
employed in different halls in New Palace.
In the Small Hall and Great Hall of the palace, the ich oghlan were usually
engaged in their education and personal development, but other oghlans performed
special jobs in other halls. Each room had a different task and responsibility.
Falconer Hall, where the falconer was located, was responsible for the Sultan's hunting
and falcons, while Campaign Hall was responsible for the cleaning of the sultan's clothes.
Oghlans of Privy Larder was preparing the food and drink needs of the sultan and the
Harem, and Treasury Hall's oghlans was securing the safety of the Enderûn Treasury in
additon to kept records of income and expense. However, apart from these halls there
was also Privy Chamber which was authorized to the private service of sultan and to
preservation of sacred relics in the palace.
Ich oghlans who were employed to serve to sultans in the palace worked together
with white eunuchs and halberdiers with tresses in Enderun.
Among these three different groups, ich oghlans came to the forefront with their
reputation, skill, and visionist personality. These servants who were frequently referred
in foreign sources have become a mysterious people for many years.vi
This dissertation, which entitled "The Ich Oghlan Institution in the Ottoman Palace
Organization", has been prepared for the purpose of revealing organizational structure,
variable tasks, promotion process and different income sources. For this purpose, the
group, which has been dealt with differently from the repeated rhetoric, has been
examined under the condition that a servant identity by reinterpreting with its dynamic
and variable institutional characteristics