Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki 2020 Tovuz Çatışması ve 2. Dağlık Karabağ Savaşı'nın Türkiye'nin bölgesel politikasına etkileri
The effects of the 2020 Tovuz Conflict between Azerbaijan and Armenia and the 2nd Nagorno-Karabakh War on Turkey's regional policy
Yazar: EMEL DERİN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL BURAK SAKAL
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Devlet-halk ilişkileri = Relationships of state-public ; Ermenistan = Armenia ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan 2020 Temmuz Tovuz Çatışması ve sonrasında gelişen
2. Dağlık Karabağ Savaşı'nda, Türkiye stratejik kültür, stratejik zihniyet yaklaşımı ile birlikte ritmik, proaktif, çok yönlü, uzlaşmacı/uzlaştırıcı çözüm sunan, işbirlikçi ve bölgesel barışa yönelik tutum sergilemiştir. Bu tutumun temel nedeni ise Türkiye'nin  ulusal çıkarları, küresel ve bölgesel anlamda lider ülke olma hedefleri ile bölgesel enerji/ulaşım projeleri işbirliğinde lider ülke olma konumudur. Böylece Türkiye jeopolitik, siyasi, ekonomik ve ticari anlamda baskın bir güç hâline gelebilecektir.
   Bu tez çalışmasında; tarihsel ve betimsel araştırma, içerik ve vaka analizi yöntemiyle ilgili belge ve literatür araştırılıp analiz edilmiştir. Azerbaycan ve Ermenistan'ın arasındaki Tovuz Çatışması ve sonrasında yaşanan 2. Dağlık Karabağ Savaşı'nın Türkiye'nin bölgesel politikasına etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Cevaplanması hedeflenen sorular; 1)Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki 2020 Tovuz Çatışması ve 2. Dağlık Karabağ Savaşı'nın Türkiye'nin bölge politikalarındaki önemi nedir? 2)Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki 2020 Tovuz Çatışması ve 2. Dağlık Karabağ Savaşı, ateşkes süreci ve sonrasında yaşanan gelişmelerin Türkiye'nin bölgesel politikalarına etkileri nelerdir? 3)Türkiye bölgede yaşanan gelişmeler sonrası coğrafyanın jeopolitiğinde değişen güç dengesine tesiri ve barışa katkıları nedir? şeklinde sıralanmıştır.
   Çalışmada; Tovuz Çatışması ve 2. Dağlık Karabağ Savaşı'nın yaşandığı bölgenin Türk Dış Politikası(TDP)'nda küreselleşme ve bölgeselleşme hedefleri doğrultusunda Türkiye'nin bölgesel politikalarında hayati öneme sahip olduğu kanısına varılmıştır. Bu bağlamda Türkiye'nin bölgesel politikalarındaki bölge ülkeleriyle işbirlikleri ve kalkınma hedefleri için istikrar, güvenlik ve sürdürülebilir barışın önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'nin, Azerbaycan'a desteğiyle Azerbaycan'ın zaferinde önemli rol oynarken aynı zamanda savaş ve sonrasında  bölge ülkeleri ile kurduğu diplomasi girişimleri ile bölgenin barışına katkı sunmaya çalıştığı anlaşılmaktadır.  Savaş sonrası Azerbaycan'la Türkiye ilişkilerini "Stratejik Müttefik" boyutuna taşıyan Şuşa Beyannamesi ve Zengezur Koridoru'nun açılması, bölgenin jeopolitik denklemi değişmiş, Türkiye'nin siyasi ve askerî güç kazanmasında etkili olmuştur. Türkiye, bölge ülkelerinden Azerbaycan ve diğer Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerini güçlendirirken aynı zamanda bölgesel aktörlerden Rusya'ya da varlığını kabul ettirmiştir. Türkiye'nin bölgesel politikaları sayesinde jeopolitik önemi de artmıştır. Özetle; bu savaş sonrasında Türkiye'nin bölge politikasında ekonomik, ticari anlamda gelişen ilişkilerle yeni kazanımlar söz konusuyken bölgesel bağlamda jeopolitik önemi ve siyasi ağırlığı artmıştır.

Abstract:
In the Tovuz Conflict of July 2020 between Azerbaijan and Armenia and the 2nd Nagorno-Karabakh War that followed, Turkey displayed a rhythmic, proactive, multifaceted, conciliatory/conciliatory solution, collaborative and regional peace-oriented attitude together with its strategic culture and strategic mentality approach. The main reason for this attitude is Turkey's national interests, its goals to become a global and regional leader country, and its position as a leading country in regional energy/transportation projects cooperation. Thus, Turkey will be able to become a dominant power in geopolitical, political, economic and commercial terms.
   In this thesis study; Documents and literature related to historical and descriptive research, content and case analysis method were searched and analyzed. It is aimed to examine the effects of the Tovuz Conflict between Azerbaijan and Armenia and the 2nd Nagorno-Karabakh War that took place after it, on Turkey's regional policy. The questions to be answered are; 1) What is the importance of the 2020 Tovuz Conflict between Azerbaijan and Armenia and the 2nd Nagorno-Karabakh War in Turkey's regional policies? 2) What are the effects of the 2020 Tovuz Conflict between Azerbaijan and Armenia and the 2nd Nagorno-Karabakh War, the ceasefire process and the developments after it, on Turkey's regional policies? 3) What is the effect of the developments in the region in Turkey on the equation in the geography and their contribution to peace? sorted as.
   In the study; It has been concluded that the region where the Tovuz Conflict and the 2nd Nagorno-Karabakh War took place has a vital importance in Turkey's regional policies in line with the globalization and regionalization goals in Turkish Foreign Policy (TDP). In this context, it has been concluded that stability, security and sustainable peace are important for Turkey's cooperation with the countries of the region in its regional policies and development goals. It is understood that while Turkey played an important role in the victory of Azerbaijan with its support to Azerbaijan, it also tried to contribute to the peace of the region with the diplomatic initiatives it established with the countries of the region after the war. After the war, the Shusha Declaration and the opening of the Zangezur Corridor, which carried the relations between Azerbaijan and Turkey to the dimension of "Strategic Allies", changed the geopolitical equation of the region and had an impact on Turkey's gaining political and military power. While Turkey strengthens its relations with Azerbaijan and other Turkic Republics from the countries of the region, it has also made its presence accepted by one of the regional actors, Russia. Thanks to Turkey's regional policies, its geopolitical importance has also increased. In summary, after this war, while there were new gains in Turkey's regional policy with developing economic and commercial relations, its geopolitical importance and political weight increased in the regional context.