Piyasalaşma bağlamında üniversite sanayi işbirliği ve teknokentler
The university industry collaboration and technocities (Technoparks) in the context of marketization
Yazar: BİRGÜL ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Endüstriyel eğitim = Industrial education ; Teknokentler = Technopolis ; Teknoparklar = Technoparks ; Üniversite-endüstri iş birliği = University-Industry cooperation ; İnsan-teknoloji ilişkisi = Human-technology relationship

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de "üniversite-sanayi işbirliği" adı altında
üniversitelerde ve üniversite yakınlarında kurulan teknoloji geliştirme bölgeleriyle ilgili
süreç ve uygulamaların çözümlenmesidir. Araştırmada küresel sermaye birikimi süreci ile
ilişkiler bağlamında üniversitelerde yaşanan dönüşümün hangi pratikler üzerinden
yürütüldüğü ve bu uygulamaların sonuçları teknokentler özelinde ortaya konulmaya
çalışılmıştır. Bu çerçevede teknokentlerde çalışan insangücünün niteliği ve istihdam
koşulları, teknokent şirketlerinin küresel sermaye ile ilişkileri, kamusal yarar sağlayacak
türde bilgilerin teknokentlerde üretilme olanakları, teknokentlerin bireysel ve akademik
kimliklere yansıması araştırmanın temel sorularını oluşturmaktadır. Araştırmada nitel
araştırma yaklaşımı izlenmiştir. Bu çerçevede Ankara'da belirlenmiş iki kamu
üniversitesinin Teknokentinde faaliyet gösteren firma sahibi/yöneticisi, akademisyen ve
öğrencilerden yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla veri toplanmıştır. Verilerin
gizliliğinin sağlanması için bu iki kamu üniversitesi "Ateş" ve "Toprak" isimleriyle
kodlanarak rapora yansıtılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre teknokentlerde standart mesai ve aylık ücretlendirme
üzerinden personel istihdam edildiği ancak akademisyen ve öğrencilerin gerek çalışma
saatleri, gerekse aldıkları ücretler bakımından katkı oranında esnek bir istihdam sistemine
tabi olduğu anlaşılmıştır. Teknokentlerde ürüne dönük, ticarileştirilebilme potansiyeli olan
bilgi ve bu bilgilerin ilişkili olduğu alanlarda, özellikle de uygulamalı bilimler olarak
adlandırılabilecek olan mühendislik alanları ile tıp ve biyoteknoloji gibi alanlarda bilgi
üretilmektedir. Ar-Ge proje destekleri de bu alanlarda yapılan projelere verilmekte; hangi
bilginin üretileceği konusunda piyasa tercihleri belirleyici olmaktadır. Bu nedenle kamusal
yararı yüksek bilgi üretilse bile değişim değeri için üretilmekte ve ücretsiz olarak ihtiyaç
sahibine ulaştırılması mümkün olamamaktadır. Teknokentlerde en önemli görülen ama en
çok ihlal edilen etik normların bilgi güvenliği, bilginin mülkiyeti ve gizliliği olduğu
görülmüştür.

Abstract:
The aim of this research is to analyse the process and practises regarding to the
technology development zones situated in and near the universities in the name of "the
university-industry collaboration". This research tries to determine the causes and results of
the transformation in universities through the cases of technocities which launched by
universities in the context of global capital accumulation and marketization. In this
framework the main problems of this research are the quality of the labour force and
conditions of the employment in technocities; relations of technocity companies with global
capital; the possibilities of knowledge production for public interest in technocities; the
reflection of technocities on individual and academic identities. In the design of the study
qualitative research approach was used. In this context, data collected through semistructured
interviews with company managers, academics and students in the technocities of
two public universities in Ankara. In order to ensure the privacy of data, these two public
universities names were coded as "Fire" and "Earth".
According to the results of this research, the employees have standard working hours
and salaries but academics and students who are working in technocities have variant
salaries and working hours depending on their contribution. The results have also shown that
knowledge production mostly depends on commercial aims and applied sciences such as
engineering, medicine and biotechnology. The funds for R&D project is also given to
projects in these fields; the preferences of market have been decisive on which knowledge is
to be produced. Even if, the knowledge is produced for high public interest, it is still
supplied for the exchange value which is not possible to transfer to the needy people for free
of charge. It seems that the most important but also the most violated ethical norms in
technocities are security of knowledge, intellectual property and copyright.