Müzik eğitimi anabilim dallarındaki viyolonsel eğitiminde hicaz saz semâilerinin kullanımına yönelik bir model önerisi
A suggested model as to the use of "hicaz saz semâi" in violoncello training in music education departments
Yazar: OSMAN ÖNDER
Danışman: PROF. GÖKAY YILDIZ ; DOÇ. DR. R. EROL DEMİRBATIR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Makamlar = Modes ; Müzik eğitimi = Music education ; Saz semaisi = Sazsemai ; Seslendirme = Sound recording ; Viyolonsel = Cello ; Çalgı eğitimi = Instrumental education ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırma, müzik eğitimi anabilim dallarındaki viyolonsel eğitiminde hicaz saz semâilerinin kullanımına yönelik bir model önerisi oluşturmak ve oluşturulan model önerisinin viyolonsel öğrencilerinin hicaz saz semâilerini seslendirmede karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde ne derecede etkili olduğunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada, tarama modeli (betimsel) ve deneme modeli (deneysel) olmak üzere iki yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın betimsel kısmında literatür taraması, viyolonsel öğretim elemanları ile görüşme, deneysel işlem öncesi deney ve kontrol gruplarına anket, deneysel işlem sonrası deney grubu ile görüşme yapılmıştır. Çalışmanın deneysel kısmında ise "kontrol gruplu öntest-sontest" deseni uygulanmıştır. Araştırmanın betimsel boyutunda çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılında üniversitelerin eğitim fakülteleri güzel sanatlar eğitimi bölümlerine bağlı 20 müzik eğitimi anabilim dalında görev yapmakta olan 20 viyolonsel öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmanın deneysel boyutunda ise çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılında Bursa Uludağ Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalında, üçüncü ve dördüncü sınıflarda öğrenim gören 8 bireysel çalgı (viyolonsel) öğrencisi oluşturmaktadır. Viyolonsel öğretim elemanlarıyla ve deney grubundaki öğrencilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilen veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın deney aşamasında elde edilen verilerin analizinde ise parametrik testlerden t testi kullanılmıştır. Araştırmanın deney aşamasında kullanılmak üzere Yusuf Paşa'nın hicaz hümâyûn saz semâisi viyolonsele uyarlanmıştır. Viyolonsele uyarlanan saz semâisi öntest aşamasında çalışma grubu öğrencileri tarafından seslendirilmiş ve öntest sonrasında çalışma grubu öğrencilerine anket uygulanarak hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirmede karşılaştıkları güçlükler tespit edilmiştir. Öğrencilerin karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesine yönelik altı bölümden oluşan model önerisi geliştirilmiştir. Model önerisini oluşturan alıştırmalar deney grubundaki öğrencilere altı hafta süreyle haftada bir saat olmak üzere çalıştırılmıştır. Bu süre sonunda sontest aşaması için çalışma grubu öğrencileri hicaz hümâyûn saz semâisini tekrar seslendirmiştir. Öntest ve sontest aşamalarında öğrencilerin hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirme performansları kamera ile kaydedilmiştir. Viyolonsel alanında dört uzman öğretim elemanı elde edilen video kayıtlarını dereceli puanlama anahtarı vasıtasıyla değerlendirmiştir. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, oluşturulan model önerisinin viyolonsel öğrencilerinin hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirmede karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde etkili olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to offering a model as to the use of "hicaz saz semâi" in violoncello training in music education departments and to identify the extent to which the suggested model helps to overcome the difficulties violoncello students have encounter in playing "hicaz saz semâi". The study utilizes two research methods; namely, descriptive survey model and experimental model. In the descriptive phase of the study, literature review and interviews with violoncello lecturers have been conducted. In addition, a questionnaire has been applied to the experimental and control groups before the experimental process, and the experimental group has been interviewed after the experimental treatment. In the experimental part of the study, the "control group pretest-posttest" pattern has been employed. In the descriptive phase of the study, the study group consists of 20 violoncello lecturers working in 20 music education departments of the universities, faculties of education, fine arts education departments throughout 2018-2019 academic year. In the experimental phase of the study, the study group consists of 8 violoncello students studying at Bursa Uludağ University Fine Arts Education Division, Music Education Department in the third and fourth grades throughout 2018-2019 academic year. The data obtained through semi-structured interviews with violoncello lecturers and students in the experimental group have been analyzed through the technique of content analysis. In the analysis of the data obtained in the experimental stage of the research, t test, one of the parametric tests, has been used. The hicaz hümâyûn saz semâi of Yusuf Pasha has been adapted to the violoncello to be used in the experimental phase of the study. The saz semâi adapted to the violoncello has been played by the students in the study group during the pretest stage, and after the pretest, the difficulties they faced in performing the hicaz hümâyûn saz semâi have been identified by applying a questionnaire to the study group students. The suggested model consisting of six sections has been developed to overcome the difficulties the students have encountered. The exercises that make up the model have been conducted by the students in the experimental group for six weeks, one hour a week. At the end of this period, the students in the study group performed the hicaz hümâyûn saz semâi again for the posttest phase. During the pretest and posttest stages, the performances of the students hicaz hümâyûn saz semâi have been recorded with a camera. Four expert lecturers in the violoncello field have assessed the video recordings using a graded scoring key. The data collected have been analyzed using the SPSS program. As a result of the research, it has been concluded that the suggested model is effective in eliminating the difficulties that violoncello students encounter in performing the hicaz hümâyûn saz semâi.