Ortaöğretim öğrencilerinin günlük yaşamdaki olayları açıklamada fizik bilgilerini kullanma düzeyleri: Başarı, cinsiyet ve öz yeterlik ilişkileri
Levels of secondary school students use of physics knowledge in explaining events in real life: Achievement, gender and self-efficacy relations
Yazar: EDA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SERAP ÇALIŞKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin günlük hayatta karşılaşılan durum ve olayları açıklamada fizik bilgilerini kullanma düzeylerini belirleyip (yani bir anlamda ilişkilendirme düzeylerini), bu düzeyin fizik dersindeki başarıları, cinsiyetlerine göre değişimleri ve özyeterlikleri ile ilişkilerini incelemek amaçlanmıştır.
Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni İzmir ilinde Anadolu Liselerinde öğrenim gören 12. sınıf öğrencileridir. Bu araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İzmir ili merkez ilçelerinden basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiş giriş puanları benzer (yüzdelik dilimleri 0,16-4,51 arasında olan) 5 Anadolu Lisesinde 12. Sınıfta öğrenim gören n=177 öğrenci oluşturmaktadır. 
Bu araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Fizik ve Günlük Yaşam Testi (FGYT) ve Selçuk, Çalışkan ve Demircioğlu (2018) tarafından lise düzeyine uyarlanmış Lise Düzeyi Fizik Özyeterlik Ölçeği (LD-FÖÖ) kullanılmıştır. FGYT puanı dağılımlarının Kolmogorov-Smirnov test sonuçlarından normal dağılıma uygun olmadığı sonucundan yola çıkarak non parametrik testlerden Mann Whitney-U testi yapılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, 12. Sınıf ortaöğretim öğrencilerinin fizik bilgilerini günlük hayatta kullanma düzeylerini "yüksek düzey" de olmakla beraber, yüksek düzey alt sınırında olduğu; FGYT de doğru yanıt frekansının en yüksek olduğu soruların "Hareket" ve "Enerji Kaynakları" konularındaki iki soru olduğu; soruların hemen hemen çoğunluğunda doğru yanıtların yüksek frekansa sahip olması ile birlikte, nitel açıklama kısmında öğrencilerin yüksek oranda doğru seçeneği seçtikleri sorularda yoğun olarak bilimsel olarak yanlış açıklama yaptığı ya da açıklama yapmadığı bulgularına ulaşılmıştır. Yanlış yanıtların doğru yanıta göre frekansının yüksek olduğu iki sorunun "Madde ve Özellikleri (Adezyon-Kohezyon)" ve "Elektrostatik" konuların olduğu; ayrıca en yüksek oranda yanlış yanıt verilen tek bir sorunun "Elektrostatik" ile ilgili olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte "Basınç ve Kaldırma Kuvveti (Bernoulli ilkesi)", "Dalga Mekaniği (Doppler olayı)", "Isı ve Sıcaklık (Öz ısı)", Enerji (Fiziksel olarak iş) ve Optik (Küresel aynalar) ile ilgili sorularda da yanlış yanıt oranlarının diğer sorulara göre oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir.
Ayrıca 12.sınıf ortaöğretim öğrencilerinin fizik bilgilerini günlük hayattaki durumlarda kullanma puanları ile fizik ders başarısı ve fizik özyeterlikleri arasında düşük düzeyde pozitif ilişkiler olduğu; öğrencilerin cinsiyetlerine göre fizik bilgilerini günlük hayattaki durumlarda kullanma puanları arasında anlamlı bir fark bulunmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda gerekli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Fizik, Günlük Yaşam, Fizik Ders Başarısı, Cinsiyet, Özyeterlik

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the level of secondary school students' use of physics knowledge in explaining the situations and events encountered in daily life (that is, their level of association in a sense), and to examine the relationships of this level with their achievement in physics course, changes according to their gender and self-efficacy.
Relational scanning model was used in the research. The population of the correlational survey model is 12th grade students studying in Anatolian High Schools in Izmir. The sample of this research consists of n = 177 students studying in the 12th grade at 5 Anatolian High Schools with similar entrance scores (percentiles between 0.16-4.51) selected by simple random sampling method from the central districts of Izmir province in the 2022-2023 academic year. 
In this study, the Physics and Daily Life Test (PDLT) developed by the researcher and the High School Level Physics Self-Efficacy Scale (HSL-PSS) adapted to the high school level by Selçuk, Çalışkan and Demircioğlu (2018) were used as data collection tools. Considering that the PDLT score distributions did not comply with the normal distribution from the Kolmogorov-Smirnov test results, Mann Whitney-U test, one of the non-parametric tests, was performed. As a result of the analysis of the data, it was found that the level of use of physics knowledge of 12th grade secondary school students in daily life was at a "high level", but at the lower limit of high level; The questions with the highest correct answer frequency in PDLT were two questions on the topics "Motion" and "Energy Sources"; Although the correct answers had a high frequency in almost the majority of the questions, it was found that in the qualitative explanation section, students frequently made scientifically incorrect explanations or did not make any explanations in the questions where they chose the correct option at a high rate. The two questions where the frequency of incorrect answers is higher than the correct answers are "Matter and Properties (Adhesion-Cohesion)" and "Electrostatics"; in addition, it was determined that the single question with the highest rate of incorrect answers was related to "Electrostatics". In addition, incorrect answers were also given to questions about "Pressure and Buoyancy (Bernoulli's principle)", "Wave Mechanics (Doppler phenomenon)", "Heat and Temperature (Specific heat)", Energy (Physically work) and Optics (Spherical mirrors). It was determined that the rates were quite high compared to other questions.
In addition, there are low-level positive relationships between 12th grade secondary school students' scores on using their physics knowledge in daily life situations and their physics course success and physics self-efficacy; It was concluded that there was no significant achievement between the students' scores on using their physics knowledge in daily life situations according to their gender. Necessary suggestions were presented in line with the results obtained.
Keywords: Physics, Real Life, Physics Course Achievement, Gender, Self-Efficacy