İki ölçütlü akış tipi çizelgeleme problemleri: Bir ayakkabı fabrikasında uygulama
Bicriteria flowshop scheduling problems: Application in a shoe factory
Yazar: AYŞE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN KAYA
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Karma tamsayılı programlama = Mixed integer programming ; İş akışı çizelgeleme = Flow shop scheduling

Özet:
Çizelgeleme belirli amaç ve kısıtlar altında kaynakların işlere atanması ile ilgili karar verme sürecidir. Günümüzde en çok kullanılan çizelgeleme türlerinden biri de işlerin akış şekline göre belirlenen akış tipi çizelgelemedir. Akış tipi çizelgeleme n tane işin m sayıda makineden aynı sıra ile geçerek tamamlanması ile oluşan çizelgeleme türüdür. İlk başta n iş iki makine ile başlayan bu problemlerde makine sayısının artması, problemi oldukça zor çözülen NP-zor şekline getirmiştir. Problemin NP-zor kapsamına girmesiyle birlikte araştırmacılar çözüme kısa sürede ulaşabilmek için çeşitli metasezgisel yöntemler geliştirmeye başlamışlardır. 
Akış tipi çizelgeleme problemleri günümüzde çelik, kimya, ilaç, gıda gibi birçok üretim endüstrisinde kullanılmaktadır. Bu çalışma akış tipi üretim ortamına sahip, yılda 50 milyon çiftten fazla satış gerçekleştiren bir ayakkabı fabrikasında yapılmıştır. Fabrikanın 28 makineden oluşan bir birimi ele alınmıştır. Problemde maksimum tamamlanma zamanı ve toplam gecikme zamanı olmak üzere iki ölçütün minimizasyonu hedeflenmiştir. Problem önce 0-1 tamsayılı programlama yöntemi ile çözülmüştür. Problem boyutunun giderek büyümesiyle birlikte matematiksel model yetersiz kalmış ve geliştirilen hibrit gri kurt algoritması ile çözüm yapılmıştır. Sonuçlar karşılaştırıldığı zaman amaç fonksiyonunda %58.3 oranında yüksek bir iyileştirme sağlanmıştır. Bunlardan maksimum tamamlanma zamanı ölçütünde %3.9 oranında iyileştirme sağlanırken, toplam gecikme zamanı ölçütünde %72.0 oranında bir iyileştirme sağlanmıştır.

Abstract:
Scheduling is the decision making process for assigning resources to jobs under certain objectives and constraints. Today, one of the most widely used scheduling types is flowshop scheduling, which is determined according to the flow of works. Flowshop scheduling is a type of scheduling that occurs by completing n jobs through m machines in the same sequence. At first, n jobs started with two machines, the increase in the number of machines in these problems, the problem is solved quite NP- hard form. With the problem being covered by NP, researchers started to develop various metaheuristic methods in order to reach the solution in a short time. 
Flowshop scheduling problems are used today in many manufacturing industries such as steel, chemical, pharmaceutical, food. This study was done in a shoe factory which a flow-type production environment, with over 50 million pairs of sales per year. A unit of the factory consisting of 28 machines was considered. The objective function of the problem is minimization of bicriteria: maximum completion time and total tardiness time. The problem has been solved first with the 0-1 integer programming method. With the increasing size of the problem, the mathematical model was insufficient and the solution was made with the developed hybrid gray wolf optimization algorithm. When the results are compared, a high improvement of 58.3% has been achieved in the objective function. Among them, 3.9% improvement has been achieved in the maximum completion time criterion, while an improvement of 72.0% has been achieved in the total tardiness time criterion.