Irak Türkmenleri üzerine sosyolojik bir araştırma: Kerkük örneği
A sociological research on Iraq's Turkmens: Case of Kirkuk
Yazar: HEERSH HASAN MAHMOOD MAHMOOD
Danışman: PROF. DR. SUAT KOLUKIRIK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Irak-Kerkük = Iraq-Kirkut ; Kimlik = Identity ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Bu tez, yüzyıllardır Irak'ta yaşayan, köklü bir geçmişe ve sosyo-kültürel zenginliğe sahip olan Irak Türkmenleri üzerine yapılmış sosyolojik bir araştırmadır. Çalışmada ilk olarak Irak'taki Türkmen varlığı, kimliği ve nüfusu incelenmiş ve sosyo-ekonomik ve kültürel yapıları ele alınmıştır. Aynı zamanda önemli bir belirleyiciliğe sahip olan Baas Partisi dönemi ve ABD işgali sonrasından günümüze kadar Irak Türkmenleri ele alınmıştır. Böylece tarihsel süreç boyunca Irak'ta değişim gösteren iktidar yapısının, Türkmen toplumu üzerindeki etkileri anlaşılmaya çalışılmıştır. Kerkük örneği üzerinden gerçekleştirilen bu çalışmanın yöntemi, nitel bir araştırmanın gereklerine göre düzenlenmiştir. Kerkük'te yaşayan 20 kişiyle yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği kullanılarak yorumlanmıştır. Veriler, 4 temel boyut esas alınarak yorumlanmıştır: Siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik. Elde edilen bulgularla birlikte Kerkük'te yaşayan Türkmenlerin sosyo-demografik özellikleri, kendi içlerindeki ve diğer topluluklarla olan sosyal, kültürel ve ekonomik ilişkileri, ekonomik yapıları, eğitim durumları, anayasal hakları, siyasi faillikleri ve siyasi politikaların toplumları üzerindeki etkileri ortaya çıkarılmıştır. Böylelikle bu tez çalışmasıyla birlikte Türkmenlerin Irak'taki varlığı, kültürel yapıları ve tarihi zenginliği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Türkmenlerin ülke içinde maruz kaldıkları zorluklar karşısında nasıl bir tutum sergiledikleri ve siyasi ve kültürel yapılarını nasıl korudukları sosyolojik bir perspektiften yorumlanmıştır.

Anahtar kelimeler: Türkmenler, Kimlik, Aidiyet, Kerkük, Irak

Abstract:
This thesis is a sociological study made about Iraqi Turcomans who have lived in Iraq for centuries and who have a deep history and socio-cultural wealth. In the study, first the Turcoman existence in Iraq, the identity and population have been analyzed along with socio-economic and cultural structure. Also the Baath Party which has a big determinance and the US invasion and the period until today has been covered. So that, the power structure's change and its impact on Turcoman society has been attempted to analyze. In this thesis study, the Turcomans who have a deep history and socio-cultural wealth living in Iraq for many centuries have been covered. In the study, the demographical, financial and cultural structures of Turcomans have been analyzed and the impact of the changing power structure in Iraq on Turcomans has been adressed. The methodology of this study which is carried out through Kirkuk has been arranged according to qualitative research method. Structured interviews have been made with 20 people living in Kirkuk and the data have been interpreted with descrpitive analysis technique. The data have been interpreted based on 4 rules: Political, social, culturan and economic. The socio-demographic characteristics, social, cultural and economic relations, economic structure, education levels, constitutional rights, political activities and the impact of the political activities of Turcomans living in Kirkuk have been explored.  As a result, this study has tried to analyze the existence, cultural sturucture and historical richness of Turcomans in Iraq. At the same time, the difficulties the Turcomans faced and the way how they handled these and the way how they protected their political and cultural structure have been studied from a sociological perspective. 

Keywords: Turcoman, Identity, Belonging, Kırkuk, Iraq.