Kafa tabanı havalanması: Vidian kanal ve eşlik eden anatomik yapıların yüksek çözünürlüklü çok kesitli bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Skull base pneumatization: evaluation of vidian canal and adjacent anatomical structures using high resolution multislice computed tomography.
Yazar: MEHMET EMİN ADİN
Danışman: DOÇ. DR. CİHAN AKGÜL ÖZMEN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Paranazal sinüs hastalıkları = Paranasal sinus diseases ; Sfenoid sinüs = Sphenoid sinus

Özet:
AMAÇ:Kafa tabanındaki çeşitli yapıların birbirleriyle olan ilişkisini detaylı incelemek ve bazı özel durumların sıklığını araştırarak endoskopik kafa tabanı cerrahisinin planlanmasına katkıda bulunmaktır. GEREÇ VE YÖNTEMLER: Şubat-Temmuz 2014 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Radyoloji Anabilim dalına başvuran ardışık 640 olgunun yüksek rezolüsyonlu Çok Kesitli kafa tabanı Bilgisayarlı Tomografi (ÇKBT) görüntüleri incelendi. Kafa tabanında ve paranazal sinüslerde belirgin bir patoloji veya yer kaplayan kitlesel lezyon bulunan, artifisiyel görüntüler nedeniyle tanısal kalitede olmayan ve 18 yaşından küçük olan olgular çalışmaya dahil edilmedi. Geriye kalan normal veya normale yakın sınırlarda 171 olgu çalışmaya dahil edildi. BULGULAR: Sfenoid sinüsün havalanma paterni en sık sellar tipteydi. Sfenoid sinüslerin yaklaşık yarısında tek orta hat septumu mevcut olup olguların yaklaşık yarısında lateral sfenoid reses havalanması mevcuttu. Vidian kanalın ortalama uzunluğu kadın ve erkeklerde 16 mm olarak bulundu. Kanalın rostral-kaudal seyri en sık medialden laterale doğru olup ikinci sıklıkla düz kanal seyri gözlendi. Vidian kanalın en sık rastlanan havalanma paterni Tip 0 olup daha sonra azalan sıklıkla tip III, II ve I izlendi. Petröz ICA olguların büyük bir kısmında Vidian kanalın superiorunda yerleşmiş olup iki yapı aynı aksiyal kesitte izlenebilmekteydi. Onodi hücresi olguların yaklaşık dörtte birinde görüldü. ACP havalanması olguların yaklaşık dörtte birinde gözlenirken PCP havalanması %5 gözlenmekteydi. Çalışmaya dahil edilen olguların yaklaşık beşte birinde ICA protrüzyonu ve yaklaşık %3'ünde ise ICA dehisensisi mevcuttu. Olguların %11'inde OS protrüzyonu, %5'inde OS dehisensisi mevcut olup %4 OS'de ise hem protrüzyon hem de dehisensi mevcuttu. SONUÇ: Mevcut retrospektif gözlemsel çalışmada literatürde bulunan bazı tiplendirme ve yaklaşım modellerini revize ederek kritik role sahip olan yapıların detaylı anatomisini ortaya koyduk.

Abstract:
PURPOSE: To investigate the prevalence and key anatomical features of structures that have critical role in planning and performing endoscopic skull base surgery. MATERIALS AND METHODS: We reviewed high-resolution skull base CT images of 640 consecutive subjects that were referred to Dicle University, School of Medicine, Department of Radiology between February and July 2014. Studies with artifactual degradations, space-occupying skull base lesions or prominent and moderate sinonasal pathologies, and those younger than 18-years- of age were excluded. 171 subjects included for further investigation. RESULTS: Sellar configuration was the most frequent pneumatization type of sphenoid sinuses. 50% of sphenoid sinuses had single midline septum formation and showed lateral extension of pneumatization. Mean length of Vidian canal was 16 mm for both genders. The most common rostral-caudal course of Vidian canal was medial to lateral and was followed by straight course. The frequency of pneumatization pattern was found as type 0, III, II and I, respectively. In most of instances, petrous ICA was located superior to Vidian canal and both structures were visible on same axial slice. 25% of subjects had Onodi cell and ACP pneumatization. Pneumatization of PCP was observed in 5% of subjects. Approximately 20% of ICAs were protruded into sphenoid sinus. In 3% of instances there was no bony covering of ICA. 11% of optic nerves were protruded into sphenoid sinus. 5% of optic nerves had dehiscent bony covering. 4% had both protrusion and dehiscence.  CONCLUSION: In the present retrospective observational study, we devised previously described classification and approach models and demonstrated key anatomical features of critical skull base structures.