COVID-19 döneminde Antalya il merkezinde yaşayan 60+ bireylerde algılanan yaşlı ayrımcılığı ve psikolojik sıkıntı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between perceived ageism and psychological distress levels in 60+ individuals living in Antalya city center during the COVID-19 period
Yazar: DENİZ AKKAYA KOZAK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Antalya = Antalya ; Ayrımcılık = Discrimination ; COVID 19 = COVID 19 ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Yaşa dayalı ayrımcılık = Ageism ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, COVID-19 döneminde Antalya il merkezinde yaşayan 60 yaş üstü bireylerin psikolojik sıkıntı seviyeleri, algıladıkları yaşlı ayrımcılığı ve sosyodemografik faktörleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırmada, nicel bir çalışma tekniği olan anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Araştırmada olasılıklı örnekleme yöntemlerinden biri olan tabakalı örnekleme tekniği kullanılmış ve toplamda 400 birey araştırmaya katılmıştır. Çalışmaya katılacak bireyler gönüllülük esasına göre belirlenmiş olup anketlerin kamuya açık alanlarda yüz yüze uygulanması planlanmıştır. Fakat içinde bulunulan pandemi döneminin getirdiği koşullar nedeniyle veriler, eş zamanlı olarak internet üzerinden de toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 23 (Statistical Package for the Social Sciences 23) programı aracılığıyla yapılmıştır. Veriler; betimsel istatistik, korelasyon analizi, Ki-Kare testi ve Mann Whitney U testi uygulanarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Algılanan yaşlı ayrımcılığı ile psikolojik sıkıntı düzeyi arasında ilişkinin olduğu; algılanan yaşlı ayrımcılığı arttıkça psikolojik sıkıntı düzeyinin de arttığı belirlenmiştir. Meslek, sigara kullanımı, COVID-19 döneminde alınan önlemlerden etkilenme, alınan önlemlerden "sosyal, psikolojik, ekonomik ve fizyolojik" olarak etkilenme ve psikolojik sıkıntı seviyesi arasında anlamlı ilişkinin olduğu görülmüştür. Algılanan gelir, hanede yaşayan kişi sayısı ve kısıtlamaların olduğu dönem (18.11.2020 ile 02.03.2021 arası) ile algılanan yaşlı ayrımcılığı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sonuç: COVID-19 döneminde yaşlı ayrımcılığı söylemlerinin artış göstermesi yaşlı yetişkinleri psikolojik olarak olumsuz etkilemektedir. COVID-19'da riskli kişiler kategorisinde bulunan yaşlı yetişkinleri hastalığın olumsuz etkilerinden korumak amaçlı birtakım önlemler alınmıştır. Alınan önlemler nedeniyle hayatları sosyal, psikolojik, ekonomik ve fizyolojik alanlarda etkilenen yaşlılar için gerekli çalışmaların yapılması hayati önem taşımaktadır. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, yaşlı ayrımcılığı, psikolojik sıkıntı, yaşlılık

Abstract:
Objective: This research aims to determine the statistical significancy of connection regarding to levels of psychological distress, perceived ageism and sociodemographic factors for individuals who are above 60 years old and live-in city center of Antalya during COVID-19 pandemic.
Method: One of the quantitative research methods, the survey procedure has used in this research for the collection of data. Stratified sampling technique, which is one of the probability sampling methods, was used in the research and a total of 400 individuals participated in the research. The individuals who participate to the research were determined on a voluntary basis and surveys were planned to be applied in direct conversations. However, due to current the current pandemic conditions, data was also collected simultaneously via internet. Statistical analyses have completed with SPPS 23 (Statistical Package for the Social Sciences 23). Data evaluation was conducted utilizing descriptive statistics, correlation analysis, Chi-Square and Mann Whitney U tests.
Results: A correlation between perceived discrimination based on age and psychological distress; in such that as psychological distress increases as age discrimination increases. Occupation, smoking, the effect of COVID-19 measures, "social, psychological, economic and physiological" effect of such measures relates to psychological distress. Perceived income, number of household members, the period where restriction measures were taken (between 18.11.2020 and 02.03.2021), and perceived age discrimination had a tangible correlation.
Conclusion: The increase of age discrimination rhetoric during the COVID-19 pandemic has an adverse psychological effect on the older population. Certain measures were taken to protect the older adults from the detrimental implications of the disease, who were classified as high risk. It is imperative that practices to be done for the older adults, whose lives were socially, psychologically, economically and physiologically affected by the measures taken.
Key words: COVID-19, ageism, psychological distress, old age