Türk eğitim sisteminde öğretmenlerin hizmet içi mesleki gelişimlerine yönelik çalışmaların sistematik bir derlemesi
A systematic review of studies on in-service professional development of teachers in Turkish education system
Yazar: ALİHAN BAŞLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA UYSAL
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesindeki görev yapan öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik yapılan hizmet içi mesleki çalışmaları tür, branş ve yıllara göre amaç, yöntem ve sonuç bağlamında belirli ölçütlere göre inceleyerek ilgili alanyazındaki genel durumu saptamak ve çalışmaların farklı değişkenler açısından eğilimlerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden sistematik derleme modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağını 2013-2023 yılları arasında hizmet içi eğitimi konu alan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veritabanı ve Dergipark veritabanındaki çalışmalar oluşturmaktadır. İncelenen çalışmalar cevap aranan alt problemler dahilinde (tür, branş, yıl, amaç, konu, çalışma grubu, çalışma yöntemi, veri toplama aracı, veri analiz yöntemi, sonuç) temalar oluşturularak kodlanmıştır. Veriler doküman inceleme tekniği kullanılarak toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunun yüksek lisans tezi ve genel branşlara yönelik çalışmalar olduğu, çalışmaların büyük çoğunluğunun 2017 yılı sonrasında yapıldığı belirlenmiştir. Çalışmalar sıklıkla genel branşlara yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiş yüksek lisans türünde çalışmalar olup, bununla birlikte doktora çalışmaları ise ağırlıklı olarak eğitim programı geliştirme ve değerlendirme amacıyla gerçekleştirilmiştir. Konulara göre dağılıma bakıldığında genel branşlara yönelik genel konularda çalışmalar yapılmıştır. Belirli konulara yönelik ise teknoloji ve öğretim model/strateji ve yöntemlere yönelik çalışmaların fazla olduğu, teknoloji konulu çalışmaların genel branşlara yönelik makale ve doktora türünde, öğretim model/strateji ve yöntemleri konulu çalışmaların ise İngilizce branşına yönelik yüksek lisans türünde çalışmalar olduğu görülmektedir. Çalışmaların katılımcılarının büyük bölümü öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmaların büyük bir kısmı nitel araştırma yöntemi ve durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmalarda sıklıkla bir, iki ve üç farklı veri toplama aracı kullanıldığı görülmüştür. Çalışmalarda elde edilen veriler nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmalardan elde edilen sonuçlara bakıldığında olumlu sonuçlanan çalışmaların fazla olduğu, bununla birlikte olumsuz sonuçlanan çalışmalarda verilen eğitimlerin yetersiz olduğu ve ihtiyaçları karşılamadığı görüşünün hakim olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öğretmenlerin ihtiyaçlarına yönelik daha fazla çalışma gerçekleştirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the general situation in the relevant field by examining the in-service professional studies conducted for the professional development of teachers working under the Ministry of National Education (MONE) according to certain criteria in the context of goals, methods and results by type, branch and year, and to reveal the trends of the studies in terms of different variables. For this purpose, systematic review model has been preferred from qualitative research methods. The data source of the research is the studies in the Council of Higher Education (Dec) National Thesis Center database and Dergipark database on in-service education between 2013-2023. The examined studies were coded by creating themes within the sub-problems (type, branch, year, purpose, subject, study group, study method, data collection tool, data analysis method, result) that sought answers. The data were collected using the document review technique and subjected to content analysis. As a result of the research, it was determined that the vast majority of the studies conducted were master's thesis and general branch studies, and the vast majority of the studies were conducted after 2017. Studies are often master'sdegree-type studies conducted to determine the opinions of teachers about general branches, while doctoral studies are mainly conducted for the purpose of developing and evaluating educational programs. Looking at the distribution according to the subjects, studies have been conducted on general topics related to general branches. If it is for specific subjects, it is observed that there are more studies on technology and teaching models / strategies and methods, studies on technology are in the type of articles and Ph.D. for general branches, and studies on teaching models / strategies and methods are in the type of master's degree for English branch. The majority of the participants of the studies are teachers. A large part of the studies were carried out using the qualitative research method and the case study pattern. It has been observed that one, two and three different data collection tools are often used in the studies. The data obtained in the studies were analyzed by content analysis method, one of the qualitative analysis methods. When looking at the results obtained from the studies, it was concluded that the studies with positive results were excessive, however, the opinion prevailed that the trainings given in the studies with negative results were insufficient and did not meet the needs. In this direction, it has been proposed to carry out more studies aimed at the needs of teachers.