Yaşam sonu bakımla ilgili verilen tekrarlı standart hasta temelli eğitimin hemşirelik öğrencilerinin bilgi, ölüm sürecinde olan hastaya yönelik tutum ve duygu durumlarına etkisi
The effect of repetitive standard patient-based education on end-of-life care on nursing students' knowledge, attitudes and emotions towards patients in DEATH process
Yazar: BETÜL ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR İNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Duygu = Emotion ; Hastalar = Patients ; Hemşireler = Nurses ; Kayropraktik = Chiropractic ; Palyatif bakım = Palliative care ; Terminal bakım = Terminal care ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerine yaşam sonu bakım hemşireliği ile verilen tekrarlı standart hasta temelli eğitim uygulamasının ölüm sürecindeki hastanın bakımına ilişkin bilgi düzeyi, tutum ve duygularına etkisinin incelenmesi amacıyla tasarlanmış ön test-son test müdahale ve kontrol gruplu yarı-deneysel desende bir müdahale araştırması olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Hemşirelik Bölümünde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmuştur (n=50). Araştırmada tüm öğrencilere yaşam sonu bakım hemşireliği eğitimi programı uygulanmıştır. İkinci aşamada kontrol grubu hemşirelik öğrencileri ile bir, müdahale grubu öğrencileriyle iki kez standart hasta temelli uygulama gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında, Yaşam sonu bakım hemşireliği soru formu, Frommelt tutum ölçeği, Pozitif-negatif duygulanım ölçeği ve modifiye simülasyon etkililik aracı kullanılmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-Kare testi, bağımlı gruplarda t testi, ilişkilerin incelemesinde Pearson-Spearman korelasyon testi, normal dağılıma uygun olmayan ölçüm değerleri için Mann-Whitney testi, Wilcoxon testi, bağımlı üç veya daha fazla grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında Friedman testi kullanılmıştır. 
Yaşam sonu bakım hemşireliği eğitiminin öğrencilerin yaşam sonu hasta bakımı bilgi düzeylerini arttırdığı, (χ2=27,167, p=0,000; F=42,725, p=0,000), yaşam sonu bakım hemşireliği eğitimi ve Standart hasta temelli eğitim uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin ölüm sürecindeki hastalara ilişkin tutumunu olumlu yönde etkilediği (F=13,279, p=0,000; F=6,934, p=0,000) ve ölüm sürecindeki hastaya karşı negatif duygulanımlarında anlamlı bir düşüş sağladığı belirlenmiştir (χ2=8,053 p=0,045;  χ2=13,376, p=0,004). Tekrarlı standart hasta temelli uygulamasının ise öğrencilerin hastalara yönelik iletişim tutumlarını anlamlı düzeyde arttırdığı belirlenmiştir.
Yaşam sonu bakım hemşireliği eğitimi ve standart hasta temelli eğitim uygulamalarına ve uygulama tekrarlarının daha fazla olduğu öğretim yaklaşımlarına hemşirelik müfredatı içerisinde daha fazla yerilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This research was a semi-experimental intervention study designed with pre-test, post-test intervention and control group to examine the effect of repetitive standard patient-based education given to nursing students with knowledge, attitudes and emotions of the patient's care during the dying process.
The research was carried out at AYBU Nursing Department. Sample of the study consisted of fourth year nursing students agreed to participate in study (n=50). In the study, an end-of-life care nursing education program was applied to all students. In the second stage, standard patient-based practice was performed once with the control group nursing students and twice with the intervention group students. In data collection, end-of-life care nursing questionnaire, Frommelt attitude scale, positive-negative affect scale and modified simulation effectiveness tool were used.
Descriptive statistics for data evaluation, Pearson Chi-Square test, t-test for dependent groups, Pearson-Spearman correlation test for examining relationships, Mann-Whitney test for measurement values not in accordance with normal distribution, Wilcoxon test, Friedman test for comparison of measurement values of three or more dependent groups used.
It was found that end-of-life care nursing education increased students' knowledge levels of end-of-life patient care (χ2=27,167, p=0.000; F=42,725, p=0.000), end-of-life care nursing education and standard patient-based education application affected nursing students' attitudes towards patients in the process of death. It was determined that it had a positive effect on the patient (F=13.279, p=0.000; F=6.934, p=0.000) and provided a significant decrease in negative feelings towards the patient during the death process (χ2=8.053 p=0.045; χ2=13.376, p=0.004). It was determined that the repeated standard patient-based application significantly increased the communication attitudes of the students towards the patients.
It is recommended that end-of-life care nursing education and standard patient-based education practices and teaching approaches with more repetitions of practice should be included more in the nursing curriculum.