Sağlık psikoeğitim programının, obez ergenlerin beslenme, fiziksel aktivite ve sağlık denetim odağına etkisi
The effect of health psycoeducation program on nutrition, physical activity and health locus of control of obese adolecent
Yazar: GÜLNİHAL BİLİM
Danışman: PROF. DR. BANU İNANÇ
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Denetim odağı = Locus of control ; Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Obezite = Obesity ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma ile obez ergenlere uygulanan sağlık psikoeğitim programının obez ergenlerin beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları ve sağlık denetim odağı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Zayıf deneysel model deseninde yapılan bu araştırma, deney ve kontrol grubu ile ön test-son test ve izleme testi düzeni esas alınarak yürütülmüştür. Katılımcılara kartopu örneklem yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırmaya 12 deney ve 12 kontrol grubu olmak üzere 12-17 yaş arası toplam 24 obez ergen katılmıştır. Verilen toplanmasında; Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği, Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği, Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı Ölçeği ve Bireye İlişkin Tanıtıcı Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde; deney ve kontrol gruplarının karşılaştırılmasında İlişkisiz Örneklem T Testi, ön test-son test ve izleme testlerinin karşılaştırılmasında İlişkili Örneklem T Testi kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına bakıldığında; deney ve kontrol gruplarının ön test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ alt boyutları içsel ve dışsal odak puanları karşılaştırıldığında iki grup açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney grubunun ön test ve son test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının son test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında iki grup açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney grubunun son test ve izleme testi toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Obezite, Ergen, Teorilerüstü Model, Beslenme, Fiziksel Aktivite, Sağlık Denetim Odağı

Abstract:
In this study, the aim was to evaluate the effect of the health psychoeducation program applied to obese adolescents on the nutrition and physical activity habits of obese adolescents and health locus of control.
This research, which was carried out in a weak experimental model design, was carried out on the basis of the experimental and control groups and the pretest-posttest and follow-up test scheme. Participants were reached by snowball sampling method. A total of 24 obese adolescents between the ages of 12-17 participated in the study, 12 of which were in the experimental group and 12 in the control group. In the collection given; The Nutrition Change Processes Scale, the Exercise Change Processes Scale, the Multidimensional Health Control Locus Scale and the Introductory Information Form for the Individual were used. In the analysis of data; The Unrelated Sample T Test was used to compare the experimental and control groups, and the Related Sample T Test was used to compare the pretest-posttest and follow-up tests.
Looking at the results of the research; According to the arithmetic averages of the pre-test total scores of the experimental and control groups; When the internal and external focus scores of the BDSÖ, EDSÖ and ÇBSDOÖ sub-dimensions were compared, it was found that there was a statistically significant difference between the two groups. According to the arithmetic averages of the pretest and posttest total scores of the experimental group; Statistically significant difference was found when all sub-dimensions of BDSÖ, EDSÖ and ÇBSDOÖ were compared. According to the arithmetic averages of the posttest total scores of the experimental and control groups; A statistically significant difference was found between the two groups when all sub-dimensions of BDSÖ, EDSÖ and ÇBSDOÖ were compared. According to the arithmetic averages of the posttest and follow-up test total scores of the experimental group; When all sub-dimensions of BDSÖ, EDSÖ and ÇBSDOÖ were compared, no statistically significant difference was found.
Keywords: Obesity, Adolescent, Transtheoretical Model, Nutrition, Physical Activity, Health Locus of Control