Gölcük (Isparta) volkanizması ve volkanik gaz risk analizi
Golcuk (Isparta) volcanism and volcanic gas risk analysis
Yazar: ERGİN CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TUROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Gaz püskürmesi = Gas eruption ; Gazlar = Gases ; Isparta-Gölcük = Isparta-Gölcük ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Risk analizi = Risk analysis ; Volkan = Volcano ; Volkanitler = Volcanism

Özet:
Güneybatı Anadolu'da Isparta şehir merkezinin 5 km batısındaki Gölcük Volkanizması; jeomorfolojik gelişimi, volkanik faaliyetleri, gaz tehlike ve risklerine ait analizler ile doğal ortam ve canlı hayatı üzerindeki etkileri açılarından incelenmiştir. Çalışma sahası ve yakın çevresindeki 5 ayrı noktadan alınan kayaç numuneleri OSL (Optik Duyarlı Lüminesans) yöntemiyle tarihlendirilmiştir. Çalışma sahasının 1/25000 ölçekli jeomorfolji haritası üretilerek, Gölcük Volkanizmasının jeomorfolojik gelişimi açıklanmıştır.
Isparta'nın batısındaki Yakaören Köyü Büyükkükürt vadisinde Nisan 2008'de sondajla açılan kuyusundan çıkan ve insanlarda korkuya, paniğe yol açan gazın kimyasal özellikleri ve dağılım özellikleri araştırılmıştır. Bu kapsamda TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) tarafından yapılan analiz bulgularına ek olarak, Gaz çıkış özelliklerinin tespiti amacıyla alınan numunelerin kimyasal analizi gerçekleştirilmiştir. Bölgenin klimatik özellikleri araştırılmış buna ek olarak, gaz çıkışının olduğu vadiye kurulan meteoroloji istasyonu ile 1 yıl boyunca meteorolojik rasat yapılmıştır. Böylece gün içerisinde vadideki rüzgâr özellikleri ortaya çıkarılmıştır.
Gaz kuyusundan çıkan gazların fiziksel ve kimyasal özellikleri, klimatik özellikler, sayısal topoğrafya özellikleri birlikte değerlendirilerek; mevcut ve olası gaz dispersiyon modelleme haritaları üretilmiştir. Elde edilen sonuçlar, beşeri özellikler ve doğal ortama ait unsurlarla ilişkilendirilerek risk analizleri yapılmıştır.  
Elde edilen bulgulara göre Gölcük volkanizmasının günümüzden 5-6 bin yıl öncesinde aktif olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Mevcut gaz ölçüm ve dispersiyon analizlerine göre Yakaörendeki kuyu bölgesinden ortalama 120 metre masafeye kadar olan alanlar çok riskli bulunmuştur.
Tüm bu çalışmalar; başta arazi gözlemleri ve Laboratuvar çalışmaları olmak üzere,  Uzaktan Algılama (UA)  ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntem ve teknolojilerinin kullanımıyla gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Gölcük Volcanism, 5 km West of the Isparta city center in the Southwest Anatolia, have been examined with respect to its geomorphological evolution, volcanic activities, probable gas hazard and risk analyses and its effect on the environment and living beings. Rock samples collected from different sites of study area and nearby have been dated using OSL (optically stimulated luminescence) dating technique and the geomorphological evolution of Gölcük volcanism have been explained in producing the geomorphological map scaled 1/25000.
Volcanic gas emission which is in Büyükkükürt Valley near to Yakaören Village in the West of Isparta has started to emit gases when a borehole was constructed in April 2008 making people scared and panicked. The chemical properties of the gas have been analyzed and and its probable dispersion effects have been predicted. 
In this context, in addition to analytical findings of TPAO (Turkish Petroleum Corporation), gas samples gathered from the borehole have been also analyzed to disclose gas emission characteristics. Besides the knowledge of regional climate characteristics, meteorological observations were carried out throughout a year by means of a meteorological station which was set up in the valley where gases emit.  Thus,  characteristics of wind within day have been revealed for the valley.
The physical and chemical properties of the gas emitting from the gas well, climatic characteristics of the area topographic features peculiar to this study have been evaluated altogether and afterwards, present and probable gas dispersion modelling maps have been produced.  Based on this modeling risk analyses have been carried out through taking into consideration human  and environment together.
With this study, we concluded that Gölcük volcanism was active 5-6 ka BP. According to gas measurements and dispersion analyses, areas from the gas well to approximately 120 m distance have been found extremely risky.
All this studies have been carried out first field survey and laboratory studies and then using methods and technologies) of remote sensing (RS) and Geographical Information Systems (GIS).