Öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlıklarının incelenmesi
Examination of teachers' instructional material development literacy
Yazar: TOYGUN TÜRKÖZÜ
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN DİNÇER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlıkları öğretim materyallerinin etkinliği üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, öğretmenlerin öğretim materyali okuryazarlık düzeylerini inceleyen ve bu düzeyleri artırmaya yönelik stratejiler geliştiren daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. 
Bu araştırma, öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme algı, bilgi ve okuryazarlık düzeylerini inceleyerek, bu düzeyler arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme süreçlerindeki algı ve bilgi düzeylerini ve bu ikisi arasındaki ilişkiyi inceleyerek, öğretmenlerin materyal geliştirme okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Araştırma konusu ile ilgili uluslararası alanda benzer çalışmalar yapılmış olsa da, bu çalışma hem uluslararası hem de ulusal alanda özgün bir çalışma olarak görülmekte ve alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 
Araştırmada nicel bir yaklaşım benimsenmiş ve betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi okullarda görev yapan 123 öğretmenle yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların demografik bilgilerini (cinsiyet, yaş, branş ve okul türü) içeren Kişisel Bilgi Formu, Öğretmenlerin Öğretim Materyali Geliştirme Okuryazarlık Algısı Ölçeği (ÖMGOAÖ) ve Öğretim Materyali Geliştirme Başarı Testi (ÖMGBT) kullanılmıştır. Verilerin toplanması süreci sistematik bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Ölçekler, yüz yüze uygulanmış olup,  geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Veriler, istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde, öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlık algısı düzeyleri, öğretim materyali geliştirme bilgi düzeyleri, algı ve bilgi düzeyleri arasındaki ilişki ve bu değişkenlerin okuryazarlık düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. 
Araştırma bulguları, öğretmenlerin materyal geliştirme algı düzeylerinin genellikle "çok yüksek" olduğunu göstermiştir. Bu durum, öğretmenlerin materyal geliştirme sürecine yönelik güçlü bir özgüvene sahip olduklarını ve sürece aktif katılım sağladıklarını ortaya koymaktadır. Ancak, öğretim materyali geliştirme bilgi düzeyleri "orta" seviyede bulunmuş, bu da öğretmenlerin temel bilgilere sahip olmakla birlikte daha derinlemesine bilgi ve becerilere ihtiyaç duyduğunu göstermiştir. Algı ve bilgi düzeyleri arasındaki ilişkide anlamlı bir bağ bulunamamış, bu durum algının ve bilginin bağımsız değişkenler olarak işlediğine işaret etmiştir. Özellikle, yüksek algı düzeyine sahip bazı öğretmenlerin bilgi düzeylerinin düşük olduğu tespit edilmiş, bu da özgüvenin her zaman teorik bilgi ile desteklenmediğini göstermektedir. Bunun yanı sıra, bilgi eksikliği farkındalığının düşük algı düzeyindeki öğretmenlerde daha belirgin olduğu görülmüştür. Öğretim materyali geliştirme okuryazarlığı açısından, katılımcıların çoğunun düşük veya çok düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu durum, öğretmenlerin materyal geliştirme süreçlerine hâkimiyetlerinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle, teknoloji entegrasyonuna dayalı materyal geliştirme becerilerinin geliştirilmesine yönelik ihtiyaç dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, az sayıda yüksek okuryazarlık düzeyine sahip öğretmenin meslektaşlarına liderlik yaparak bu alanda katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Sonuç olarak, araştırma, öğretim materyali geliştirme süreçlerinin daha etkili hale getirilmesi için öğretmen eğitim programlarının içerik ve uygulama düzeyinde güncellenmesi, bireysel öğrenme ihtiyaçlarına yönelik destekleyici programların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, öğretmenlerin bilgi birikimlerinin teorik bilgiyle desteklenerek sınıf içi uygulamalarda daha etkin bir şekilde kullanılmasının önemi vurgulanmaktadır. Öneriler arasında öğretmenlerin materyal geliştirme süreçlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, teknolojik gelişmelerin eğitim programlarına entegre edilmesi ve bilgi seviyesine göre özelleştirilmiş eğitim programlarının uygulanması yer almaktadır. Ayrıca, materyal geliştirme sürecinde öğretmenler arasında iş birliğini teşvik etmek ve yüksek bilgi düzeyine sahip öğretmenlerin deneyimlerinden yararlanmak önemli görülmektedir. Gelecekteki çalışmalarda, öğretim materyali geliştirme beceri düzeylerinin de incelenmesi önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: Algı, bilgi, materyali geliştirme, materyal okuryazarlığı

Abstract:
Teachers' instructional material development literacy has a significant impact on the effectiveness of instructional materials. Therefore, more research is needed to examine teachers' levels of instructional material literacy and develop strategies to improve these levels.
This study aims to examine teachers' perceptions, knowledge, and literacy levels related to instructional material development and evaluate the relationships among these levels. Specifically, it investigates teachers' perceptions and knowledge levels regarding the process of instructional material development and provides recommendations for improving their literacy in this area. Although similar studies have been conducted internationally, this research is considered unique and contributes to the field both nationally and internationally.
The study employs a quantitative approach with a descriptive survey model. It was conducted with 123 teachers working in public schools under the Adana Provincial Directorate of National Education during the 2023-2024 academic year. Data were collected using a Personal Information Form (including demographic variables such as gender, age, branch, and school type), the "Instructional Material Development Literacy Perception Scale for Teachers" (IMDLPS), and the "Instructional Material Development Achievement Test" (IMDAT). The data collection process was systematically executed, with face-to-face application of the scales, which were validated for reliability and validity. The data were analyzed using statistical software, focusing on teachers' levels of perception and knowledge regarding instructional material development, the relationship between these levels, and their effects on literacy levels.
Findings revealed that teachers generally exhibited "very high" perception levels of material development. This indicates that they possess strong confidence and actively participate in the process. However, their knowledge levels were found to be "moderate," suggesting that while they have basic knowledge, they need deeper insights and skills. No significant relationship was found between perception and knowledge levels, suggesting that these variables function independently. Notably, some teachers with high perception levels had low knowledge levels, indicating that confidence is not always supported by theoretical knowledge. Conversely, teachers with low perception levels were more aware of their knowledge gaps. Regarding instructional material development literacy, most participants were found to be at low or very low levels, highlighting significant shortcomings in their mastery of material development processes. In particular, there is a need to enhance skills related to technology-integrated material development. Nevertheless, it is believed that teachers with high literacy levels can lead and contribute to their colleagues in this area.
In conclusion, the study underscores the need to update teacher education programs in terms of content and practice to make instructional material development processes more effective. It emphasizes the importance of supportive programs tailored to individual learning needs and the integration of theoretical knowledge into classroom practices. Recommendations include increasing in-service training opportunities for teachers on material development processes, integrating technological advancements into training programs, and implementing customized training based on knowledge levels. Additionally, promoting collaboration among teachers and leveraging the experiences of those with high knowledge levels are deemed crucial. Future research should also explore the skill levels related to instructional material development.

Keywords: Perception, knowledge, material development, material literacy