Ahmed Adnan Saygun ve Necil Kâzım Akses'in Taşbebek ve Bayönder operalarının modern ulus kurgusu bağlamında incelenmesi
The research on Ahmed Adnan Saygun's Taşbebek opera and Necil Kâzım Akses's Bayönder opera in the context of modern nation design
Yazar: TEVFİK TUNCA ÜNDER
Danışman: DOÇ. DR. BİLEN IŞIKTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Akses, Necil Kazım = Akses, Necil Kazım ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Modernizm = Modernism ; Modernleşme = Modernization ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik sanatı = Music art ; Opera = Opera ; Saygun, Ahmet Adnan = Saygun, Ahmet Adnan

Özet:
Cumhuriyet'in ilk yıllarında ortaya konan opera eserleriyle müzikte ve sosyal hayatta hedeflenen
modern ulus kurgusuna ulaşma ideali biçimlendirilmeye çalışılmıştır. Genç Cumhuriyet'in, yetiştirme
çabasında olduğu Batı müziği sanatçıları ve yeni kurulmakta olan kültür-sanat kurumları bu ideale varma noktasında birer basamak olarak kullanılmıştır. Bu tezde 1934 senesinde Atatürk'ün Ankara'ya gelişinin 15. yıldönümü şerefine sipariş edilen Taşbebek ve Bayönder operalarının işleniş biçimi ve içeriğiyle hedeflenen yeni rejimin ideallerinin müzikal değişime olan katkısı ve etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Genç Cumhuriyet'in müzikal devrim hareketinin içinde yer alan ve verdikleri eserlerle bu devrime katkıda bulunan Ahmed Adnan Saygun ve Necil Kâzım Akses bu tezde gerek eserleri, gerekse müzik devrimine ilişkin ortaya koydukları fikirler yönünden incelenmiştir. Ayrıca, müzik devrimini hazırlayan unsurlar, Atatürk'ün bu konuda yaklaşımı ve stratejisinin ne yönde olduğu araştırılmış, çeşitli perspektiflerden bu müzikal devrim hareketinin başarılı olup olmadığı, neleri değiştirip değiştiremediği, bu hareket esnasında hangi enstrümanların ne şekilde kullanıldığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Modern ulus kurgusu ve onunla bağlantılı olarak özellikle Taşbebek Operası'nda işlenen "yeni ve mükemmel bir nesil yaratma" fikrinin sanatsal açıdan bu operayla ortaya konarak dönüşümün nasıl olması gerektiğine vurgu yapılmıştır.
Genç Cumhuriyet müzik sahasında ilerlemeyi sağlamak adına ilk olarak Ankara'da kurulmuş ve
faaliyete geçmiş olan Musiki Muallim Mektebi eliyle müzikte başarılı olabilecek yetenekli gençleri
seçmiş ve onları Avrupa'nın önde gelen konservatuvarlarına eğitim almaları için burslu olarak
göndermiştir. Yurda döndükleri zaman da onlara Batı müziği alanında eser verebilmeleri için olanakları sunmuş ve sonrasında Ankara'da bir devlet konservatuvarı kurma çalışmalarını başlatarak arzulanan hedefe varma yolunda ciddi adımlar atmıştır. Bu doğrultuda, Türk çoksesli müziğinin, Türk halk müziği ve kültürünü temel alarak modern ulus kurgusuna etki edecek biçimde şekillenmesi sağlanmış ve hedeflenen sosyal değişimin kıvılcımları müzik yoluyla yakılmak istenmiştir. Bu çalışmada, Ahmed Adnan Saygun'un Taşbebek ve Necil Kâzım Akses'in Bayönder Operalarının modern ulus kurgusu oluşturulma aşamasında, müzik devrimi yoluyla toplumda yaratılmak istenen değişikliğe etkisi ve katkısı bütüncül bir çerçevede incelenmiştir.

Abstract:
In the first years of the Turkish Republic, the government was tried to reach the aim of modern
nation design in music and social life by using the opera compositions. The young republic brought up the new musical artists, the conservatory and planned their existence as a steppingstone to attain their target.
This thesis purpose to search the impact and contribution of the new regime's ideals in musical
changement by ordering two opera's named Taşbebek and Bayönder for celebrating the 15th anniversary
of Atatürk's arrival to Ankara. Ahmed Adnan Saygun and Necil Kâzım Akses who was in the middle of
this revolutionary changement in young republic's music development also searched in with their
compositions and their ideas of musical reform. Furthermore,tried to reveal the components that prepared the musical reform, how was the approaches and strategies of Atatürk's lead this subject, was this musical reform movement succeed or not in different perspectives, what was changed or not changed after this movement, how and which instruments used in this musical reform movement. The idea of create a new perfect generation for the modern nation design especially described in Taşbebek opera and it has shown how it should be this transformation.
First of all young republic has chosen the talented young musicians by making exam in Music
Teacher's School in Ankara and sent those chosen young musicians to Europe's best conservatories for
education with scholarship. And provided them opportunities to create new compositions and started the establisment works of new conservatory in Ankara to reach the aim of desired target. Turkish polyphonic music based of Turkish folk music and own culture combination and in the direction of this musical reform, the aimed social changement and modern nation design kindled by the power of music. In this work, in the phase of the modern nation design, the effect and the contribution of Ahmed Adnan Saygun's Taşbebek Opera and Necil Kâzım Akses Bayönder Opera's disclosed in holistic perspective.