İzmir-Kemalpaşa yöresinde GlobalGAP uygulayan ve uygulamayan kiraz işletmelerinin teknik ve ekonomik yönünün sürdürülebilir tarım açısından değerlendirilmesi
An evaluation of technical and economic aspects of GlobalGAP farms and non-GlobalGAP farms growing cheery in terms of sustainable agriculture in the province of Izmir-Kemalpaşa
Yazar: ÖNDER VOLKAN BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. GAMZE SANER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kiraz = Cherry ; Sürdürülebilir tarım = Sustainable agriculture

Özet:
Çalışmada, İzmir-Kemalpaşa Bağyurdu Yaş Meyve Sebze Kooperatifi'ne ortak olan GlobalGAP uygulayan 96, uygulamayan 81 kiraz üreticisinden 2009 yılında anket yoluyla alınan veriler doğrultusunda; işletmelerin teknik ve ekonomik yönünün sürdürülebilir tarım açısından bir değerlendirmesi yapılmıştır. Bu bağlamda kiraz işletmelerinin, üretim teknikleri, işletmelerin mevcut durumdaki gelir-gider ve karlılık durumları, fiziki girdi kullanımı ve maliyetleri, ürünün pazar koşulları, pazarlama kanalları, üreticinin üretimde karşılaştığı sorunlar ile uygulamanın getirdiği avantaj ve dezavantajlara ilişkin bulgular elde edilmiştir. Ayrıca sürdürülebilirlik ve GlobalGAP kavramları ile ilgili araştırma bulgularına yer verilmiştir.
İncelenen işletmelerde kiraz üretiminden dekar başına elde edilen brüt üretim değeri (BÜD) 2888,54 TL'dir. GlobalGAP uygulayan işletmelerde bu değer 2995,03 TL/da, geleneksel üretim yapan işletmelerde 2782,04 TL/da olarak bulunmuştur. Buna göre GlobalGAP uygulayan üreticilerde brüt kar (956,67 TL/da), geleneksel üretim yapan işletmelere göre daha yüksek (830,26 TL/da) belirlenmiştir. Ancak, üretici eline geçen fiyatlar açısından önemli bir fark bulunmamaktadır. Çalışma sonucunda; GlobalGAP uygulayan üreticilerin hastalık ve zararlılarla mücadele konusunda duyarlı oldukları görülmüştür. Bunlar arasında özellikle ruhsatlı ve kalıntı problemi olmayan ilaçların kullanımı konusundaki duyarlılık ön plana çıkmaktadır. Geleneksel üretim yapan üreticilerin ise özellikle ruhsatlı ilaçların ruhsatlı dozlarda kullanımı, kalıntı problemi olmayan ilaçların seçimi ve ilaçlama ile hasat tarihi arasındaki bekleme süreleri konularında hassas oldukları gözlemlenmiştir.
GlobalGAP uygulayan üreticilerin gerek uygulama aşamasında ve gerekse üretime devam etme konusunda istekli oldukları, yetiştiricilikle ilgili kriterlerin yanında, insan ve çevre sağlığına duyarlı, sürdürülebilir bir kiraz üretimini benimsedikleri, kayıt tutma ve izlenebilirliğe önem vermeye başladıkları, komşularına ve yöredeki diğer kiraz üreticilerine örnek oluşturdukları saptanmıştır. Üreticilerin GlobalGAP sertifikalı üretimi benimsemesine etki eden faktörleri belirleyebilmek için kullanılan logit modelde GlobalGAP sisteminin benimsenmesinde üreticinin eğitim süresi, kiraz üretimindeki deneyimi, işletmelerin sahip oldukları kiraz arazisinin toplam işletme arazisindeki payı, kiraz üretiminde bilgi kaynağı olarak kendi deneyimlerinden, dışsatımcılardan ve arkadaş-komşu önerilerinden yararlanma durumu, kiraza yönelmelerinde kiraz üretiminin yörede yaygın olmasının ve gelişen bir sektör olmasının etkisi ve ürünlerini kendisinin pazarda dışsatımcılara satma durumunun etkili olduğu bulunmuştur.
Üreticilerin GlobalGAP veya akredite edilmiş İTU uygulamaları konusunda bilinçlenmeleri, uygulamaları benimsemesi ve uygulama taleplerinin artması, sürdürülebilir bir tarım için sektördeki tüm paydaşlara lokomotif görevi görecektir. Bununla birlikte, ulusal besin ihtiyaçlarının karşılanmasında gıda güvenliğinin sağlanmasının yanında, gerek iç gerekse dış piyasada tüketicilerin sağlıklı ve izlenebilir ürün taleplerinin karşılanması konusunda "tarladan sofraya" sloganıyla ortaya atılan zincirin önemli bir halkası sağlamlaşmış olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kiraz, GlobalGAP, Sürdürülebilir Tarım

Abstract:
In this research, technical and economic aspects of cherry production in terms of sustainable agriculture is evaluated from data obtained from the farms 96 of which apply GlobalGAP and 81 of non-GlobalGAP among the members of Kemalpaşa-Bağyurdu Fresh Fruit and Vegetable Cooperative in Izmir in 2009 production period. In this context, production techniques of cherry farms, cost and returns of the farms, the usage and costs of physical inputs, product marketing conditions, marketing channels, cherry production problems with the application of findings relating to the advantages and disadvantages have been obtained. In addition, the concepts of sustainability and GlobalGAP-related researches findings.
Gross production value is 2888,54 Turkish Liras (TL) per decare in average, 2995,03 TL per decare in GlobalGAP farms and 2782,04 TL per decare in the traditional (non-GlobalGAP) farms. The gross margin is calculated as 956,67 TL per decare, as higher than traditional farms (830,26 TL per decare). However, the producer prices do not have a significant difference between two groups. GlobalGAP cherry producers are very sensitive to the diseases and pest management. The sensitivity is at the forefront in the use of licensed with any residue problems. These include in particular the use of non-drug problem remains licensed and sensitivity to the fore. Non GlobalGAP implement, traditional producers, are found to be less sensitive the issues such as the usage of licensed pesticides, the dosage of the pesticides, the preferation of no residue pesticides, and the dwell time between spraying and harvest date.
GlobalGAP implement producers are seen to be willing during the implementation phase and they are willing to go on with the apply use of GlobalGAP in the production. Besides of these, they are sensitive to both human and environmental health. They adopted the sustainable agriculture and they are seriously recording the data. They are sensitive in traceability and are good examples for other cherry producers in the region.The logit model is used to determine the variables affecting the production of adoption of GlobalGAP certified for traditional producers. According to the model results; education period of farmers, experience in cherry production, the ratio of cherries land in total land, etc. variables are found effective on adoption of GlobalGAP certificated for traditional producers.
Producers' awareness of GlobalGAP (EUREPGAP) or accredited GAP applications, increasing the application demands and embrace sustainable agriculture for all stakeholders in the sector will serve as a locomotive. However, national food needs in addition to providing food safety, both internally and externally on the market consumers healthy and trackable product demands "from farm to table" is an important link in the chain is put forward the slogan will be forced.

Key Words: Cherries, GlobalGAP, Sustainable Agriculture