Çok değişkenli maden yataklarında sınır değer karar değişkenlerinin belirlenmesi
Determination of cutoff grade decision variables in multivariate ore deposits
Yazar: SÜHEYLA YEREL
Danışman: PROF. DR. ADNAN KONUK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining ; İstatistik = Statistics
Dizin: Manyezit = Magnesite

Özet:
Bu tez çalışmasında, tek ve çok değişkenli maden yataklarında, sınır tenör ve sınır safsızlık seçeneklerine bağlı olarak maden yatağının ekonomik değerlendirmesinde önemli karar değişkenleri olan tonaj oranı ve ortalama safsızlığın belirlenmesi için matematiksel eşitlikler geliştirilmiştir. Bu eşitlikler; maden yatağındaki minerallerin tek değişkenli normal, tek değişkenli lognormal, iki değişkenli normal, iki değişkenli lognormal ve hibrid iki değişkenli (normal-lognormal) dağılıma uyduğu durumlar için ayrı ayrı belirlenmiştir.Sınır safsızlığa ilişkin geliştirilen eşitlikler kullanılarak, Beylikova manyezit yatağından alınan sondaj karotlarının analiz değerleri ile uygulama çalışması yapılmıştır. Uygulama çalışması için, öncelikle alınan sondaj karot analiz değerleri esas alınarak maden yatağı eşit aralıklara bölünmüş ve her kısım için ortalama değerleri hesaplanmıştır. Daha sonra bu ortalama değerler maden yatağının sınır safsızlık karar değişkenlerinin belirlenmesinde kullanılmıştır.Maden yatağına ait sınır safsızlık karar değişkenleri, öncelikle her bir bileşen için ayrı ayrı tek değişkenli olarak belirlenmiştir. Daha sonra bileşenlerin birbirleriyle bağımlı ve bağımsız oldukları durumlar için sınır safsızlık karar değişkenleri hesaplanmıştır. Bu hesaplamalar yapıldıktan sonrada değişkenlerin tek ve iki değişkenli (bağımlı-bağımsız) durumları için hesaplanan tonaj oranları ve safsızlık ortalamaları arasındaki belirliliği saptamak için regresyon- korelasyon analizi yapılmıştır.Regresyon-korelasyon analizi sonuçları incelendiğinde, sınır safsızlık karar değişkenlerine ait değerler değişkenlerin tek - iki değişkenli olma durumuna ve değişkenler arasında bağımlılık olup olmadığı duruma göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bundan dolayı, maden yatağına ait sınır safsızlık karar değişkenlerini belirlemeden önce, değişkenlerin arasında bağımlılık olup olmadığına dikkat edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Sınır tenör, sınır safsızlık, matematiksel eşitlikler, manyezit

Abstract:
In this thesis study, mathematical equations were developed to specify tonnage rate and average impureness important in economical evaluation of mineral deposit according to the alternatives of cutoff grade and cutoff impureness at mineral deposits with one and multiple variables. These equalities were determined separately for the situations appropriate for distributions with normal variable, lognormal variable, normal two variables, lognormal two variables and hybrid two variables (normal-lognormal).A practice work was conducted with drilling carotene analysis results taken from Beylikova magnesite deposit. For this study, mineral deposits were firstly divided into distances using results. Then, the distance cutting magnesite were reserved and used to specify cutoff impureness decision variables of the deposit.The cutoff impureness decision variables belonging to the deposit were at first determined for each compound separately as with variable. Then, cutoff impureness decision variables were calculated for the situations in which compounds were either dependent to each other or not. After this calculation, regression-correlation analysis was made to determine the difference between tonnage rates and impureness average rates calculated for different situations.When the results of regression-correlation analysis were studied, it was found out that values of cutoff impureness decision variables changed according to the situations in which variables were with mono or two variables, and if there was a connection between dependence and independence of compounds with each other. Therefore, before specifying the cutoff impureness decision variables belonging to the mineral deposit, it should be taken into account that if there is a dependence between variables.Keywords: Cutoff grade, cutoff impurities, mathematical equations, magnesite