Sağlık çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of health workers' Radiation P.otection KJıowledge Scale to Turkish: Validty and reliability study
Yazar: MAHMUT AY
Danışman: DR. BİLGEN ÖZLÜK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Radyasyon = Radiation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Hızla gelişen teknolojinin katkısı ile birlikte teşhis ve tedavi amaçlı tıbbı radyasyon uygulamalarının sayısı giderek artmaktadır. Kullanım alanın ve sayısının artması daha fazla çalışanın daha fazla radyasyon dozuna maruz kalmasına neden olmaktadır. Radyasyonun zararlı etkileri tartışılmaz bir gerçektir ve korunmak için radyasyon hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip olunması gerekmektedir.  Bu nedenle sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinin ölçülmesi önemlidir. Bu araştırma, Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirliğini yapmak amacıyla gerçekleştirilen metodolojik türde bir çalışmadır.
Araştırma Konya merkezdeki hastanelerde görev yapan ve mesleğinde altı ayını doldurmuş 348 hemşire ile gönüllülük esasına dayanılarak çevrimiçi olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri Ağustos 2021-Ekim 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanımlayıcı Bilgi Formu ve Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği kullanılmıştır. Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği 33 madde ve üç alt boyuttan oluşan 10'lu likert tipi bir ölçektir. Ölçek geçerliği için, dil, kapsam ve yapı geçerliği analizleri hesaplanırken ölçek güvenirliği için, madde analizleri, iç tutarlılık kapsamında Guttman Split-Half ve Cronbach alfa değerleri hesaplanmıştır.
Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği, dil geçerliği için Türkçeye çevirisi ve geri çevirisi yapılmıştır. Kapsam geçerliği için 14 uzmandan görüş alınmış ve kapsam geçerlik indeks değerlerinin 0.83–1.00 arasında değiştiği bulunmuştur. Yapı geçerliğini sağlanmak için Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır ve keşfedilen üç faktör doğrulanmıştır. Bu analizde uyum indeksleri χ2/sd =3.59, RMSEA= 0.08, SRMR=0.06, IFI =0.91, CFI= 0.91 ise TLI = 0.90 olarak saptanmıştır. Güvenirliği değerlendirmek amacıyla ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik katsayısına bakılmış ve tüm ölçek için 0.98 hesaplanmıştır. Ölçeğin Guttman Split-Half değeri 0.95 olarak bulunmuştur. Ölçek maddelerinin madde-toplam puan korelasyon katsayıları r= 0.61 ile 0.87 arasında olduğu belirlenmiştir.
Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği'nin Türkçe formu, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.

Abstract:
With the contribution of rapidly developing technology, the number of medical radiation applications for diagnostic and therapeutic purposes is increasing. The increase in usage area and number causes more workers to be exposed to more radiation dose. The harmful effects of radiation are an indisputable fact and it is necessary to have sufficient knowledge about radiation in order to be protected. For this reason, it is important to measure the knowledge level of health workers. This research is a methodological study carried out to make the Turkish Adaptation of the Healthcare Professionals' Radiation Protection Knowledge Scale: Validity and Reliability.
The research was conducted online on a voluntary basis with 348 nurses who worked in hospitals in the center of Konya and completed six months in their profession. The data of the study were collected between August 2021 and October 2021. Descriptive Information Form and Radiation Protection Information Scale of Health Workers were used as data collection tools in the study. The Radiation Protection Information Scale of Healthcare Professionals is a 10-point Likert-type scale consisting of 33 items and three sub-dimensions. For scale validity, language, content and construct validity analyzes were calculated, while for scale reliability, Guttman Split-Half and Cronbach alpha values were calculated for item analyzes and internal consistency.
The Healthcare Professionals' Radiation Protection Knowledge Scale was translated into Turkish and back-translated for language validity. Opinions of 14 experts were taken for content validity and content validity index values were found to vary between 0.83–1.00. Confirmatory Factor Analysis was performed to ensure construct validity and the three factors discovered were confirmed. In this analysis, the fit indices were χ2/sd =3.59, RMSEA=0.08, SRMR=0.06, IFI=0.91, CFI= 0.91 and TLI=0.90. In order to evaluate the reliability, the Cronbach's alpha reliability coefficient of the scale was checked and 0.98 was calculated for the whole scale. The Guttman Split-Half value of the scale was found to be 0.95. The item-total score correlation coefficients of the scale items were determined to be between r= 0.61 and 0.87.
The Turkish version of the Healthcare Professionals' Radiation Protection Knowledge Scale is a valid and reliable measurement tool.