GPS takip sistemlerinin mera amenajmanında kullanım imkânlarının araştırılması
Researching the usage possibilities of GPS tracking systems for pasture management
Yazar: HAKAN TÜFEKCİ
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT MÜLAYİM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma GPS Takip Sistemlerinin mera amenajmanında kullanım imkânlarının araştırılması amacıyla yürütülmüştür. Veriler CBS ortamında değerlendirilmiştir. Araştırmada materyal olarak Uzaktan Algılama ile elde edilmiş veriler (Ortofoto), GPS takip cihazı ve 2 sürüde çoğunluğu Akkaraman koyunlarından oluşan yaklaşık 750 küçükbaş hayvan kullanılmıştır. Araştırma Konya ili Çumra ilçesi Erentepe Mahallesinde bulunan 16.557 dekarlık merada yürütülmüştür. Meralar tipik Orta Anadolu mera özelliklerine sahip %2-6 arasında eğimlidir. Sürüleri temsilen her sürüden bir koyuna GPS takip cihazı takılmıştır. Sürüler Haziran ve Ekim ayları arasında 61 gün süreyle çevrimiçi olarak izlenmiştir. Araştırmada mera alanlarını gösterir ortofotolar temin edilmiş, mera alanlarının tamamını ve sınırlarını gösterir şekilde haritalar elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analiz edilmesi ile sürülerin toplam mera kullanım oranı %33 olarak belirlenmiş olup %67 oranında mera dışı alanlarda otladığı tespit edilmiştir. İz kayıtlarına göre sürülerin aylara göre gün içerisindeki mükerrer otlatma yaptıkları kısımlar belirlenmiştir. Buna göre en yüksek mükerrer otlatma %66,9 ile (A) sürüsünde Temmuz ayında ölçülürken en az mükerrer otlatma %33,2 ile (B) Sürüsünde Eylül ayında ölçülmüştür. Sürülerin günlük gezi mesafeleri ölçülmüş sürü büyüklüğüne göre farklı mesafeler elde edilmiş olup ortalama 8,5 km olarak belirlenmiştir. En az günlük gezi mesafesi (A) sürüsünde 5,14 km, en uzun gezi mesafesi ise (B) sürüsünde 12,8 km olarak ölçülmüştür. Ayrıca ilkbahar ve sonbaharda iz kayıtları doğrultusunda aşırı ve az otlanan kısımlar belirlenmiştir. Belirlenen sahalarda Lupla ayarlanmış Tekerlek Nokta Yöntemi ile vejetasyon etütleri yapılmıştır. Aşırı otlatılan bölgelerde buğdaygil ve baklagil oranı %13 iken az otlatılan bölgelerde bu oran %45,5 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca Mera parselleri merkezden dışarıya doğru belirli aralıklarla daireler halinde sınıflandırılmış farklı renk tonlarında işaretlenerek harita çıktıları elde edilmiştir. Tez çalışmasında; GPS takip sistemlerinin mera amenajmanında kullanım imkânları, sayısal ve ölçülebilir değerler verebileceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen verilerin CBS gibi sistemlerin de yardımı ile mera alanlarında doğru kullanım planlamasının yapılabilme fırsatı sağlayacak değerlerin elde edilebileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
The research purpose was to find out the varieties of usage of GPS tracking system for pasture management. The collected data was analyzed with the GIS software. In the research, data that collected with remote sensing, GPS tracking device, two herds that have 750 animal (Akkaraman sheep and lamb) were used as the material. The research was carried out in 1655,7-hectare grassland that located in the Konya-Çumra-Erentepe village. These grasslands are similar to a typical Middle Anatolian grassland and have 2-6% slope. GPS tracking devices were attached to a sheep that represents each herd. Herds were monitored online for 61 days between the June and October. In the research, orthophotographs that show the pasture areas and maps that show the total pasture area and pasture borders were procured. By analyzing the collected data, herd's total pasture usage was determined as 33%. With GPS tracks repetitive grazing areas were determined. Pasture usage was areas outside the pasture were measured as 67%. According to the results, the highest repetitive grazing amount was from the (A) herd with 66.9% in July and the lowest repetitive grazing amount was from the (B) herd with 33,2% in September. Different distances have been measured according to herd size. It's also calculated, that herds take distance average 8,5 km in each grazing day. The shortest grazing distance was calculated from the (A) herd with 5.14 km and the longest grazing distance was from the (B) herd with 12.8 km. Also in the spring and fall, overgrazed areas and less grazed areas were determined. In the designated areas, with the help of a wheel distance measuring gauge that integrated to the frame - point method, a vegetation study was done. In the overgrazed areas, legume family and wheat family amount was measured 13% while it was measured 45% in the less grazed areas. Also the pasture parcels were categorised with circles from center to outward and were marked with different colors. Different maps were created with these data. Finding out the varieties of usage of GPS tracking system for pasture management and presenting numerical and measurable values were tried to reveal. With the help of systems such as GIS, it is revealed that obtaining values that will provide the opportunity to make correct planning.