Türk sinemasının ulusal karakterini etkileyen öğeler ve seyirci-sinema ilişkisi
The factors underlying national character of Turkish cinema and audience-film relations
Yazar: LEVENT YILMAZOK
Danışman: PROF. SAMİ ŞEKEROĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Sinema ve sinema sanatçısı, içinde bulunduğu ekonomik kosullardanbağımsız değildir. Sinema sektörü büyük sermayeden yoksun ülkelerde yenibir film çekebilmek için gereken finansman önceki filmin sağladığı gisebasarısı ile sağlanır. Seyirci beğenisi yasamsal önem tasıdığı için, sinemacımuhatap aldığı kitleyle sıkı bir bağ kurmak zorundadır. Bu da ancak seyirciyitanımakla mümkündür. Seyircinin beğenisi ise çok büyük oranda yüzyıllarınbirikimi olan toplumsal kültür tarafından belirlenir. Bu bağlamda sinemasanatında, ekonomik kosullar ile toplumsal kültür arasında seyirci üzerindenkurulan bir iliski vardır. Ekonomik kosullar ile seyirci beğenisinin yanı sırasiyasal ortam da filmlerin niteliği üzerinde belirleyicidir.Uzun yıllar devletten ve aydınlardan destek görmeyen Türksinemacıları doğrudan seyirciyle bağ kurmus, özellikle 1960-75 yıllarıarasında filmlerini seyircinin verdiği bilet paraları ile finanse etmislerdir.Filmlerin giderlerini pesin olarak karsılayan seyirci de sinemacıları nasıl filmyapmaları gerektiği konusunda yönlendirmistir. Toplumsal kültürün belirlediğiseyirci beğenisine göre sekillenen Türk sinemasının ulusal karakterinietkileyen öğeler yetersiz film yapım kosulları, dublaj yöntemi, 1948 yılındayerli filmler lehine yapılan vergi indirimi, 1990'lara kadar etkin biçimdeuygulanan sansür, bölge isletmelerinin verdiği destek, yıldız oyuncu sistemi,anlatım diliyle Amerikan sineması ve melodram içeriğiyle Mısır sinemasıolmustur.Hala televizyonlarda sevilerek izlenen, benzerleri çağdas yorumlarlayapıldığında bugün yine büyük seyirci kitlesini sinema salonlarına çekenfilmler, seyirci ile sinema arasında 1960-75 yıllarında kurulan ve Türksinemasının ulusal karakterine etki eden iliskinin ürünüdür.

Abstract:
Art of cinema and filmmaker are not independent entities of theeconomic environment they exist. In countries where film sector suffers lackof big capital, production of subsequent movie can be financed by box-officereturns of the preceding one. Since audience choices ?determined by socialculture to a large extent, as an outcome of centuries- are vital, filmmaker hasto establish tight relations with targeted mass, which is merely possible byconsidering the average spectator. So for art of cinema, the connectionbetween economic conditions and social culture is set through audience. Inaddition to economic conditions and audience choices, political environmenthas also influence on characteristics of movies.Turkish filmmakers who were not supported neither by governmentsnor by intellectuals had to resist on audience by using box-office returns ascapital in advance for their movies, especially during 1960-75 period. The`capital-loaning? audience guided film producers how to make their movies.Under this guidance, the factors underlying national character of Turkishcinema were insufficient production conditions, use of dubbing, tax reductionin favor of native films in 1948, censorship which was effective widespreaduntil 1990s, support of regional enterprises, star system, American cinemawith its film language and Egyptian cinema with its melodrama content.Today on TV channels, the Turkish movies which were made during1960-75 period reach the best ranking on prime-time. Moreover, the newmovies similar to those old ones in theme and style are box-office success.That is why the same audience who supported Turkish films once upon atime still exist and are in need of movies.