Temel tasarım derslerinde kavram temelli uygulamalara ilişkin bir eylem araştırması
An action research related to concept-based practices in basic design courses
Yazar: ELİF ÇAKIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN AYRANCIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Kavramsal düşünme = Conceptual thinking ; Tasarım eğitimi = Design education ; Temel sanat eğitimi = Basic art education ; Temel tasarım = Basic design

Özet:
Temel tasarım dersi, tasarım öğeleri ve ilkeleri aracılığıyla tasarım dilinin kazandırıldığı, sanatsal algının ve tasarım becerilerinin geliştirildiği bir süreci içermektedir. Temel Tasarım derslerinde çoğunlukla resim, grafik, heykel gibi sanat ve tasarım formlarına yönelik uygulamaların yapıldığı görülmektedir. Ancak günümüz sanat ve tasarım anlayışı; disiplinler arası yaklaşımın yer aldığı farklı malzeme ve tekniklerin bir arada kullanıldığı estetik algı ve biçimsel kaygılar kadar düşünsel süreçlerin de önem kazandığı uygulamalar içermektedir. Günümüz düşünsel yapısını ve teknik olanaklarını yansıtan çağdaş sanat anlayışına yer veren uygulamalara, görsel sanatlar eğitimi içerisinde yer verilmesinin önemli bir gereksinim olduğu düşünülmektedir. Öncelikli olarak tasarım becerilerinin temellerinin oluşturulduğu temel tasarım eğitiminin, farklı tekniklerin ve materyallerin kullanımına; kavramsal ve eleştirel düşünme becerilerine yer veren uygulamaları içermesi önem arz etmektedir. Yüksek Öğretim Kurulu tarafından 2018 yılında yayınlanan Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı lisans programında Temel Tasarım I-II derslerinin kazanımları göz önünde bulundurulduğunda kavram temelli uygulamaların yer aldığı temel tasarım dersinin gerekliliği anlaşılmaktadır. Araştırmada kavram temelli uygulamalar ile geliştirilen temel tasarım ders etkinliklerinin uygulama sürecinin nasıl ilerleyeceği ve aynı zamanda birer görsel sanatlar öğretmeni adayı olan öğrencilerin sürece ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2016-17 öğretim yılı güz döneminde, Gazi Üniversitesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda verilen Temel Tasarım I dersinde eylem araştırması gerçekleştirilmiştir. Temel Tasarım I dersini alan 15 öğrenci, araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler, 19.09.2016–28.12.2016 arasında 15 haftalık sürede toplanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, açık uçlu soru formu, video kayıtları, yarı yapılandırılmış görüşme, araştırmacı günlüğü, öğrenci günlükleri ve dereceli puanlama anahtarı (DPA) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmesi sonucunda bulgular ortaya konmuştur. Bulgular, araştırma soruları çerçevesinde yorumlanarak sonuçlara ulaşılmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin kavramın tasarım sürecindeki işlevine yönelik farkındalık geliştirdikleri görülmüştür.  Kavramsal düşünme biçimiyle birlikte sanat ve tasarım süreciyle metodik düşünme ve çalışma sürecini deneyimlediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca kavramlara karşılık gelen simge, sembol, ikon ve benzeri görsel göstergelerle ilgili bilgi edinerek kavramları görsel bir dil aracılığıyla ifade etmeye yönelik bilgi ve deneyim elde etmişlerdir. Buna ek olarak tasarım öğeleri ve ilkelerinin kompozisyon içindeki işlevsel ve biçimsel değerleri üzerine farkındalık kazandıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca görsel kültüre ilişkin bilgi edindikleri ve görsel okuryazarlık becerilerinin geliştiği söylenebilir. Bunların yanı sıra öğrenciler, kavram temelli etkinlikler kapsamında, fotoğraf ve video gibi araçlarla çalışmaktan dolayı memnuniyetlerini dile getirerek çağdaş sanata ilgi duymaya başladıklarını ve ileriki yaşamlarında çağdaş sanatla ilgilenebileceklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
Basic design course includes a process in which design language is acquired through design elements and principles, and artistic perception and design skills are developed. In Basic Design courses, it is observed that mainly practices related to art forms such as painting, graphic and sculpture are conducted. However, today's understanding of art and design includes applications in which intellectual processes gain importance as well as aesthetic perception and stylistic concerns where different materials and techniques are used together in an interdisciplinary approach. It is considered as a necessity to include practices of contemporary art which reflects today's intellectual construct and technical opportunities within the visual art education. First of all, it is of critical importance that basic design education, in which the basics of design skills are established, include applications that allow for conceptual and critical thinking skills as well as the use of different techniques and materials. When the acquisitions of Basic Design I-II courses in the undergraduate program of the department of  fine arts education published by Higher Education Council in 2018 are taken into consideration, basic design courses which include concept-based applications are regarded as significant. The aim of this study is to investigate how the application process of the Basic Design course activities developed with concept-based applications will proceed and to determine the views of the students each of whom are prospective teachers of visual arts about the process. For this purpose, in the fall semester of 2016-17 academic year, an action research was carried out in the Basic Design I course given in the Department of Fine Arts Education at Education Faculty of Gazi University. 15 students taking Basic Design I course constituted the participants of the study. The data obtained in the study were collected in a period of 15 weeks between 19.09.2016–28.12.2016. Personal information form, open-ended questionnaire, video recordings, semi-structured interview, researcher diary, student diaries and rubric were used as data collection tools. As a result of the descriptive analysis of the data gathered in the study, the findings were reached and they were interpreted within the framework of the research questions. Accordingly, it was seen that students developed an awareness about the function of the concept in the design process. They stated that together with conceptual thinking process they experienced a methodical thinking and working process in the process of art and design. In addition, they gained knowledge and experience to express concepts through a visual language by acquiring information about visual indicators corresponding to the concepts such as signs, symbols, icons etc.. Moreover, they emphasised that they gained awareness on the functional and stylistic values of design elements and principles within the composition. Besides, it can be said that they have acquired knowledge about visual culture and improved their visual literacy skills. Additionally, the students expressed their satisfaction with working with tools such as photograph and video within the context of concept-based activities and maintained that they started to be interested in contemporary art and they might be engaged in contemporary art in their future life.