Öznel iyi oluş müdahale programının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeylerine etkisi
Effectiveness of subjective well-being program on subjective well-being levels of undergraduate students
Yazar: ASUDE MALKOÇ
Danışman: PROF. DR. A. ESRA ASLAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada, öznel iyi oluş müdahale programının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma, Marmara Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Anabilim Dalında öğrenim gören 24 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Öznel İyi Oluş Ölçeği", "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, "Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEO-FFI)" kullanılmıştır.Deney grubundaki öğrencilere öznel iyi oluş müdahale programı uygulanmadan önce, Marmara Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde öğrenim gören 251 öğrenciye Öznel İyi Oluş Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEO-FFI) uygulanmıştır. Uygulama sonucu, Beş Faktör Kişilik Envanterinin "Nörotisizm (Duygusal Dengesizlik)" alt boyutundan en yüksek puanı alan 24 öğrenci belirlenmiştir. Bu öğrencilerden en yüksek puanı alan ilk iki öğrenciden başlayarak deney ve kontrol grubunun her birinde 12 kişi oluncaya kadar eşleştirme yapılmıştır. Eşleştirilen denekler, yansız atama (random) yolu ile biri deney, diğeri kontrol grubuna atanmıştır. Deney grubundaki öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen ve ortalama 90 dakika süren 11 oturumluk "Öznel İyi Oluş Müdahale Programı" uygulanmıştır. Bu program, yukarıdan aşağı kuramını ve bilişsel-davranışçı kuramı temel alan, bireylerin öznel iyi oluş düzeylerini arttırmaya yönelik geliştirilmiş bir müdahale programıdır. Kontrol grubuna ise araştırma süresince hiçbir işlem yapılmamıştır. "Öznel İyi Oluş Müdahale Programı" uygulaması sonrasında, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin öznel iyi oluş ve stresle başa çıkma ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı "Mann Whitney U" ve "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi" ile analiz edilmiştir.Yapılan analizler sonucunda, deney grubundaki öğrencilerin öznel iyi oluş ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olduğu; stresle başa çıkma ölçeğinin alt boyutlarından aldıkları ön test ve son test puanları arasında ise anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, deney ve kontrol grubunun öznel iyi oluş son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu; stresle başa çıkma ölçeğinin sadece "sosyal destek" alt boyutunda deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, öznel iyi oluşla ilgili literatür ve daha önce yapılan araştırma bulguları temel alınarak yorumlanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda geleceğe yönelik olarak araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the effectiveness of subjective well-being intervention program on subjective well-being levels and coping styles of undergraduate students was investigated. The study was carried out with 24 undergraduate students selected from the department of Psychological Counseling and Guidance at Marmara University. "Subjective Well-Being Scale", "Coping Styles Scale" and "Big-Five Personality Inventory-Short Form (NEO-FFI) were materials used to collect data.Before applying the subjective well-being intervention program, Subjective Well-Being Scale, Coping Styles Scale and Big-Five Personality Inventory-Short Form (NEO-FFI) were applied to 251 undergraduate students in the department of Psychological Counseling and Guidance at Marmara University. After that, 24 students who got the highest scores in neuroticism were determined. Starting from the first two students who got the highest scores in neuroticism, students were matched until 12 students existed in each of the experimental and control groups. Matched subjects were randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group was received the Subjective Well-Being Intervention Program consisting of 11 sessions with which each session took around 90 minutes in average. This intervention program that aims to increase subjective well-being was developed on the basis of top-down and cognitive-behavioral theory. No treatment was applied to control group during the study.To see the effect of subjective well-being intervention program on subjective well-being levels and coping styles of students both in experimental and control group, data were analyzed with Mann Whitney U test and Wilcoxon Signed Rank Test using SPSS 17. Results revealed that, a significant difference was found between pre-test and post-test subjective well-being scores of students in experimental group in favor of post-test scores. No significance was found between any sub-dimensions of coping style based on pre- and post-test scores. On the other hand, when only post test scores compared between experimental and control group, a significant difference existed on subjective well-being scores in favor of experimental group whereas when post test scores of sub-dimensions of coping styles scale were compared only "social support seeking" dimension was found significant.The results were interpreted on the basis of related with subjective well-being literature as well as previous research findings. From this perspectives, some suggestions were made for basic research and applied settings in the future.