Adli psikiyatrik tedavide yatış süresinin belirleyicileri olarak hasta karakteristikleri, klinik özellikler ve servis içi saldırganlık parametreleri
Patient characteristics, clinical features, and inpatient aggression parameters as determinants of length of stay in forensic psychiatric treatment
Yazar: DENİZ ÖZTÜRK ÖNDER
Danışman: PROF. DR. FATİH ÖNCÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Yatırılarak yapılan adli psikiyatrik tedavi süresini etkileyen faktörleri inceleyen çalışmaların genellikle hastaların sosyodemografik ve özgeçmiş özelliklerine odaklandığı, klinik değişkenlerin ve yatış süresinde hastaların davranış ve uyum problemlerinin yeterince araştırılmadığı izlenmektedir. Bu çalışmada suç işledikten sonra koruma ve tedavi altına alınan hastaların sosyal, demografik ve klinik özelliklerinin belirlenmesi, klinik içi saldırganlık parametrelerinin sıklığının ve niteliğinin değerlendirilmesi ve bunların hasta klinik özellikleri ile ilişkisinin araştırılması ve uzun süreli adli psikiyatrik yatış ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
YÖNTEM: Çalışmamız, retrospektif, tanımlayıcı ve kesitsel dosya taraması şeklinde planlanmıştır.  Çalışmamıza Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne işlediği suç nedeniyle ceza sorumluluğu bulunmadığına veya azaldığına karar verilmiş ve Türk Ceza Kanunu'nun 57. Maddesi uyarınca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak herhangi bir tarihte koruma ve tedavi amacıyla gönderilmiş ve 1 Mayıs 2022 - 1 Ocak 2024 arasında mahkeme kararı ile koruma ve tedavisi sonlandırılarak Adli Psikiyatri Kliniği'nden taburcu edilen 232 olgu dahil edilmiştir. Olgulara ilişkin hedef verileri elde etmeye yönelik araştırmacı tarafından oluşturulan, sosyodemografik, klinik ve suça ilişkin özellikleri içeren bir veri formu, Taylor Suç Şiddet Profili ve Modifiye Açık Saldırganlık Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği kullanılmıştır.
BULGULAR: Saldırganlık eylemi gösteren gruptaki erkek hasta oranı, olmayan gruba kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p = 0.03). Diğer sosyodemografik özellikler arasında ise gruplar arasında herhangi bir fark saptanmamıştır. Tüm örneklemde en sık görülen birincil tanı, diğer psikotik bozukluklar olarak tespit edilmiştir. Madde kullanım bozukluğu, saldırganlık eylemi olan hasta grubunda %17.6 (n=3), saldırganlık eylemi olmayan hasta grubunda ise %5.1 (n=11) oranında saptanmış olup, bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (χ² = 4.36, p = 0.04). Ayrıca, saldırganlık eylemi gösteren grupta intihar ve kendine zarar verme davranışı, olmayan gruba göre anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p < 0.01). Hastalık başlama yaşı da saldırganlık eylemi gösteren grupta (21.76 ± 12.91), olmayan gruba (27.99 ± 11.33) kıyasla anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p < 0.01). En sık saptanan indeks suç türü kişiye yönelik suçlar iken, örneklem genelinde en sık rastlanan indeks suç şiddet profili orta düzey şiddet olarak belirlenmiştir. Saldırganlık eylemi gösteren grupta yatış süresi anlamlı derecede daha uzun bulunmuştur (p < 0.01). Çok değişkenli regresyon analizine göre, saldırganlık eylemi varlığı (β = 0.13, p = 0.04), erkek cinsiyet (β = 0.21, p = 0.01), alkol kullanım bozukluğu (β = 0.14, p = 0.02), indeks suç şiddet profili (β = 0.17, p < 0.01) yatış süresinin anlamlı ve bağımsız yordayıcıları olarak belirlenmiştir. Ayrıca, madde kötüye kullanım öyküsünün olmaması (B = 2.39, p = 0.02), önceki koruma ve tedavi yatışının olmaması (B = 3.30, p < 0.01) ve gelişteki klinik global izlem şiddeti (B = 2.38, p < 0.01) erkek hastalarda 2 yıldan uzun yatış süresi ile anlamlı şekilde ilişkilendirilmiştir. Gelişteki klinik global izlem şiddeti (B = 1.36, p < 0.01) hastane içi saldırganlık eyleminin bağımsız yordayıcıları arasında bulunmuştur.
SONUÇ: Çalışmamızda, yatış süresi boyunca meydana gelen saldırganlık eylemlerinin yatış süresi ile pozitif bir ilişki gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca gelişte semptomların şiddetinin hastane içi saldırganlık eylemini yordadığı saptanmıştır. Bu bulgular, adli psikiyatrik tedaviye gönderilen hastaların yatışın başlangıcından itibaren risk değerlendirmesinin ayrıntılı yapılması gerektiğinin ve klinik içi saldırganlık olaylarının klinisyenlerin taburculuk kararları üzerine olan etkisinin önemine işaret etmektedir. Klinik değişkenler ve yatış süresince hastaların davranış ve uyum problemlerinin adli psikiyatrik tedavi süresi üzerindeki etkilerine dair daha kapsamlı çalışmalar literatüre katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Zorunlu tedavi, yatış süresi, adli psikiyatri, saldırganlık

Abstract:
OBJECTIVE: It is observed that studies examining the factors affecting the duration of inpatient forensic psychiatric treatment generally focus on patients' sociodemographic and historical characteristics, while clinical variables and patients' behavioral and compliance problems during hospitalization have not been sufficiently explored. This study aims to determine the social, demographic, and clinical characteristics of patients who were placed under protection and treatment after committing a crime, evaluate the frequency and nature of in-hospital aggression parameters, investigate their relationship with the patients' clinical features, and identify factors associated with long-term forensic psychiatric hospitalization.
METHODS: Our study was designed as a retrospective, descriptive, and cross-sectional file review. The study included 232 cases who were sent to Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital at any time for protection and treatment under a special security measure for mental illness, in accordance with Article 57 of the Turkish Penal Code, following a court decision that they were found to have no or diminished criminal liability due to the offense they committed. These individuals were discharged from the Forensic Psychiatry Clinic between May 1, 2022, and January 1, 2024, following a court ruling terminating their protection and treatment. To obtain the target data for the cases, a data form developed by the researcher was used, which included sociodemographic, clinical, and crime-related characteristics. The Taylor Crime Violence Profile, the Modified Overt Aggression Scale, and the Clinical Global Impression Scale were also utilized.
RESULTS: The proportion of male patients in the group exhibiting aggressive behavior was found to be significantly higher compared to the non-aggressive group (p = 0.03). No significant differences were found between the groups in other sociodemographic characteristics. The most common primary diagnosis in the entire sample was other psychotic disorders. Substance use disorder was found in 17.6% (n=3) of the patients with aggressive behavior, compared to 5.1% (n=11) in the non-aggressive group, and this difference was statistically significant (χ² = 4.36, p = 0.04). Additionally, suicide attempts and self-harming behaviors were significantly more prevalent in the group with aggressive behavior compared to the non-aggressive group (p < 0.01). The age of onset of illness was also significantly lower in the aggressive group (21.76 ± 12.91) compared to the non-aggressive group (27.99 ± 11.33) (p < 0.01). The most common type of index offense was crimes against persons, and the most frequently observed index offense severity profile was moderate violence. The length of stay in the aggressive group was significantly longer than in the non-aggressive group (p < 0.01). According to the multivariate regression analysis, the presence of aggressive behavior (β = 0.13, p = 0.04), male gender (β = 0.21, p = 0.01), alcohol use disorder (β = 0.14, p = 0.02), and the severity profile of the index offense (β = 0.17, p < 0.01) were identified as significant and independent predictors of the length of hospital stay. Furthermore, the absence of a substance abuse history (B = 2.39, p = 0.02), the absence of a previous protective treatment stay (B = 3.30, p < 0.01), and the Clinical Global Impression severity at admission (B = 2.38, p < 0.01) were significantly associated with a length of stay of more than two years in male patients. The Clinical Global Impression severity at admission (B = 1.36, p < 0.01) was also found to be an independent predictor of in-hospital aggressive behavior.
CONCLUSION: In our study, it was found that there is a positive relationship between aggressive behaviors occurring during hospitalization and the duration of hospitalization. Factors associated with hospitalization duration include male gender, psychotic disorders, substance use disorders, a history of substance abuse, previous criminal history, previous protective treatment hospitalization, index offense being against a person, severity profile of the index offense, treatment non-compliance, and lack of insight. Age of illness onset, being married or in a partnership, history of regular employment, and presence of affective disorders were found to be negatively associated with hospitalization duration. These findings will contribute to the literature on the impact of clinical variables and patients' behavioral and compliance issues during hospitalization on forensic psychiatric treatment duration.
Keywords: Compulsory treatment, Length of stay, Forensic psychiatry, Aggression