Müze tabanlı sanat eğitiminin okul öncesi çocuğunun görsel algı gelişimine etkisi
The effect of museum-based art education on the visual perception development of preschool children
Yazar: ŞEBNEM NOYAT
Danışman: PROF. DR. AYŞE OKVURAN ; DOÇ. DR. CEREN GÜNERÖZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi sanat eğitimi bağlamında müze tabanlı sanat eğitiminin çocukların görsel algı gelişimine etkisi incelenmiştir. Müze eğitim gezilerinin çocukların bilişsel, duyuşsal, motor ve dil gelişimine katkıları araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 57-68 ay aralığındaki çocuklardan oluşmakta olup, veriler günlük planlar, gözlem formları ve video kayıtları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmacı, bir sanat eğitimcisi olarak okul öncesi eğitim kurumunda etkinlikleri uygulamış ve sürece rehberlik etmiştir. Araştırma, gelişme, uygulama ve değerlendirme aşamalarını kapsayacak şekilde tasarlanmış olup, nitel ve nicel verilerin bir arada kullanıldığı karma yöntemle yürütülmüştür. Keşfedici Sıralı Karma Yöntem Deseni uygulanan araştırmaya, nitel verilerin toplanması ile başlanmış ve elde edilen veriler nicel veri aşaması ile analiz edilmiştir. Bu bağlamda, müze tabanlı sanat eğitiminin çocuğun görsel algı gelişim alanlarına etkisini ölçebilmek için öğrencilere ön test ve son test kontrol gruplu Frostig Görsel Algı Testi ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları uygulanmıştır. Araştırma, derinlemesine bir inceleme yapılacağı için ulaşılabilir evren üzerinde, amaçlı örneklem türlerinden biri olan 'ölçüt örneklem' esas alınarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 57-68 aylık okul öncesi 28 çocuk oluşturmuştur. Deney ve kontrol grubu olmak üzere iki sınıf belirlenmiştir. Araştırma kapsamında, deney grubundaki öğrenciler için müze eğitimi gezisi öncesi, müze süreci ve müzesi sonrasında Milli Eğitim Bakanlığı öğrenci gelişim kazanım planına uygun sanat eğitimi etkinlik planları hazırlanmış ve çalışam grubundaki öğrencilerle uygulanmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde Kocaeli'nin İzmit ilçesinde bulunan Arkeoloji Müzesi'nde, Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okul öncesi eğitim veren devlet anaokulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, Anaokulunda bulunan A grubu (deney grubu – müze tabanlı sanat eğitimi alan grup) ve B grubu (kontrol grubu – okul öncesi MEB sanat eğitimi programı) olmak üzere toplam 28 öğrenciden oluşmaktadır. Gruplar seçkisiz biçimde atanmıştır. Araştırmanın veri toplama süreci 13 hafta sürmüştür. Nitel veri analizinde, veri toplama araçlarından elde edilen veriler, MAXQDA 2020 paket programı ile analiz edilmiştir. Nicel veri analizinde ise, SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. Gruplardaki katılımcı sayısının 30'dan az olması nedeniyle non-parametrik analiz yöntemleri tercih edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test beceri puanlarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi, grupların kendi içindeki ön test ve son test değişimlerinin karşılaştırılmasında ise Wilcoxon testi kullanılmıştır. Bulgular müze eğitimi uygulamalarının çocukların öğrenme deneyimlerini zenginleştirdiğini, görsel algılarını geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Müzelerde sergilenen sanat eserleri, heykeller, tarihî ve diğer nesneler, çocukların görsel deneyimlerini zenginleştirirken, farklı ortam ve eserlerle tanışmalarını sağlamaktadır. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre, müzelerde düzenlenen etkinlikler ve interaktif sergiler, çocukların görsel algılarını uygulamalı olarak geliştirmelerine yardımcı olmaktadır.

Abstract:
In this study, the impact of museum-based art education on children's visual perception development within the context of preschool art education was examined. The contributions of museum educational trips to children's cognitive, affective, motor, and language development were also investigated. The sample of the study consisted of children aged between 57 and 68 months, and data were collected through daily plans, observation forms, and video recordings. The researcher, as an art educator, implemented the lessons and guided the process in the preschool education setting. The aim of the study is to examine the contribution of museums to the development of children's visual perception in preschool education. The research was designed using a Mixed Methods approach, incorporating both qualitative and quantitative data through the stages of development, implementation, and evaluation. The study followed an Exploratory Sequential Mixed Methods Design, beginning with the qualitative data collection phase, followed by quantitative data analysis. In this context, to measure the impact of museum-based art education on children's visual development areas, pre-tests and post-tests with the Frostig Visual Perception Test were administered, along with semi-structured interview questions to the students. As an in-depth investigation, the study was designed using "criterion sampling," a type of purposeful sampling. The study group consisted of 28 preschool children aged 57-68 months, divided into two classes: an experimental group and a control group. As part of the research, art lesson plans aligned with the Ministry of National Education's student development plan were prepared for the experimental group before, during, and after the museum visit. The research was conducted during the fall semester of the 2023-2024 academic year at the Archaeology Museum in Izmit, Kocaeli, in a state-run preschool affiliated with the Kocaeli Provincial Directorate of National Education. The preschool's A group (experimental group - museum-based art education) and B group (control group - Ministry of National Education's preschool art education program) consisted of a total of 28 students, who were randomly assigned to the groups. The data collection process lasted for 13 weeks. For qualitative data analysis, the qualitative data obtained from the data collection tools were analyzed using the MAXQDA 2020 software package. For quantitative data analysis, SPSS 22.0 was used. Due to the small sample size (fewer than 30 participants), non-parametric analysis methods were preferred. The Mann-Whitney U test was used to compare the pre-test and post-test skill scores of the experimental and control groups, while the Wilcoxon test was used to compare the pre-test and post-test changes within the groups. In conclusion, the findings reveal that museum educational trips enrich children's learning experiences and enhance their visual perception. Artworks, sculptures, historical artifacts, and other objects displayed in museums not only enhance children's visual experiences but also introduce them to diverse environments and works of art. In addition, according to the research results, activities and interactive exhibitions held in museums help children develop their visual perception practically.