Armoni eğitiminde Hicaz makam dizisi kullanımına ilişkin bir model geliştirilmesi ve bu modelin öğrenci bilgi, duyum, tutum ve performansına olan etkisinin incelenmesi
Developing a model for the use of the Hicaz maqam scale in harmony education and analyzing the effect of this model on student knowledge, sensation, attitude and performance
Yazar: HACI BEKİR KURŞUNET
Danışman: PROF. DR. AYŞE SENA GÜRŞEN OTACIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırmada, Türk müziği Makam dizilerinin içerisinde sıkça kullanılan Hicaz makamının Armoni dersinde kullanılabilirliğinin ne ölçüde olduğu sorusuna yanıt aranmıştır. Bu amaçla literatür taraması yapılmış ve Hicaz makam dizisinin armoni dersinde kullanılabilirliğini irdeleyen bir araştırmaya rastlanmamıştır. 
Araştırmada, Nitel ve Nicel araştırma desenleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda Araştırmacı tarafından armoni dersinde Hicaz makam dizisinin kullanımına yönelik model oluşturulması amacıyla çeşitli üniversitelerin armoni ders içerikleri incelenmiş, ardından Armoni dersinde konu içeriği olarak anlatılan çok seslendirme yöntem ve teknikleri Hicaz makam dizisine göre uyarlanmış ve 9 haftalık Armoni 1 Öğretim ve Modeli oluşturulmuştur. Model, konu uzmanlarının görüşlerine sunulmuş ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilerek son halini almıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan ve Modelin uygulanması sürecinde kullanılacak olan ölçme araçlarından Makamsal Armoni 1 Bilgi Testi, Makamsal Armoni 1 Duyum Testi, Makamsal Armoni Gözlem Formu konu uzmanlarının görüşüne sunulmuştur. Ölçme araçlarının uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapılarak kapsam ve görünüş geçerliği sağlanmış ardından pilot uygulamaya tabi tutularak güvenirlik analizleri yapılmış ve ölçme araçları son halini almıştır.  
Araştırmanın nicel boyutunda Tek Grup Ön Test-Son Test Deneysel Desen kullanılmıştır. Geliştirilen Model 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı Güz döneminde Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği Ana Sanat Dalı 2. Sınıf öğrencilerinden oluşan çalışma grubuna uygulanmıştır. Deney öncesinde ve sonrasında araştırmanın nicel verilerini toplamak amacıyla çalışma grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen Makamsal Armoni 1 Bilgi Testi, Makamsal Armoni 1 Duyum Testi, Makamsal Armoni Gözlem Formu ve Bağcı (2020) tarafından geliştirilen Armoni Dersine İlişkin Tutum Ölçeği ön test şeklinde uygulanmış, 9 haftalık içeriğin aktarılmasının ardından aynı testler son test şeklinde uygulanmış ve elde edilen veriler istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırmanın nicel boyutunda ön test ve son test sonrasında çalışma grubundan elde edilen veriler istatistik veri analiz programıyla analiz edilmiştir. Ön test ve son test puan ortalamalarının anlamlı fark gösterip göstermediğinin ortaya konması amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar ve puanlayıcılar arası güvenirliğin ortaya konması amacıyla Kendall's W testleri uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda çalışma grubunun bilgi, duyum, tutum ve performanslarından aldıkları ön test ve son test puanlarının son test lehine anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research seeks to answer the question of the extent to which the Hijaz maqam, a maqam frequently used in Turkish music maqam scales, can be used in harmony courses. For this purpose, a literature review was conducted demonstrating that no study had investigated the usability of the Hijaz maqam scale in harmony courses.
Qualitative and quantitative research designs were utilised jointly in this research. In the qualitative dimension of the study, the researcher examined the harmony course contents of various universities to create a model for using the Hijaz maqam scale in the harmony course. Subsequently, the polyphony methods and techniques described as the subject content in the harmony courses were adapted to the Hijaz maqam scale and a 9-week Harmony Teaching Model 1 was created. The model was submitted to the opinions of subject matter experts and finalised after being developed in line with the experts' opinions. The Maqam Harmony 1 Knowledge Test, Maqam Harmony 1 Sensation Test, and Maqam Harmony Observation Form, which were prepared by the researcher and will be used during the implementation of the model, were also presented to the subject experts. The necessary corrections were made to the measurement tools, and content and face validity were ensured in line with the expert opinions, after which reliability analyses were made by subjecting them to pilot application. Thus, the measurement tools were finalised.
The quantitative dimension of the study included a Single Group Pre-Test-Post-Test Experimental Design. The developed model was applied to the study group of 2nd-grade students at Marmara University, Atatürk Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Department of Music Education in the Autumn Semester of the 2021-2022 academic year. To collect the quantitative data of the study before and after the experiment, the Maqam Harmony 1 Knowledge Test, Maqam Harmony 1 Sensation Test, Maqam Harmony Observation Form, and the Attitude Scale Towards Harmony Lesson developed by Bağcı (2020) were applied to the study group as a pre-test, and the same tests were applied as a post-test after the 9-week content was transferred. The data obtained were analysed using statistical methods. 
In the quantitative dimension of the study, the data obtained from the study group after the pre-test and post-test were analysed with the statistical data analysis program. Wilcoxon Signed Ranks and Kendall's W tests were utilised to reveal whether the mean scores of the pre-test and post-test showed a significant difference and to demonstrate inter-rater reliability. As a result of the analysis, it was concluded that the pre-test and post-test scores of the study group on knowledge, sensation, attitude, and performance showed a significant difference in favour of the post-test.