Hz. Osman ve Hz. Ali dönemi olaylarının itikâdî mezheplerin doğuşuna etkileri
Hz. Osman and Hz. the effects of the events of Ali's period on the birth of faith sects
Yazar: ZEYNEP GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA EKİNCİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Fırka = Sect ; Hz. Ali = Hz. Ali ; Hz. Osman = Hz. Osman ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history

Özet:
Müslümanlar Hz. Muhammed'in vefatından sonra devlet başkanı olarak kendilerine Hz. Ebû Bekir'i halife seçtiler. Hz. Ebû Bekir'in hilafete gelmesiyle İslâm tarihinde Hûlefa-i Raşidîn olarak adlandırılan dönem başladı. Hz. Osman, Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer'in hilafete geliş yönteminden farklı bir şekilde şûra ile üçüncü halife olarak seçildi. Hz. Osman'ın yaklaşık olarak 12 yıl süren halifelik dönemi İslâm Tarihi kaynaklarında sakinlik dönemi ile karışıklık dönemi olarak iki ayrı bölüm şeklinde ele alınmaktadır. Hz. Osman'ın fetih, sükûnet ve bolluk ile geçen hilafetinin yaklaşık 6 yıllık döneminde herhangi bir kargaşadan söz edilmemektedir. Halifeliğinin ikinci yarısı diyebileceğimiz ikinci 6 yıllık döneminde ise Müslümanlar arasında birtakım fitne olayları, ihtilaf ve ayrışmalar meydana gelmiştir. Hz Osman'ın şehit edilmesiyle başlayan fitne olayları, Hz. Ali döneminde daha da yayıldı 
Hz. Muhammed'in (s.a.v) vefatından sonra göreve gelen dördüncü halife olan Hz. Ali, selefi Hz. Osman'ın şehit edilmesiyle halktan biat almıştı. Hz. Ali'nin hilafet döneminde Müslümanların ilk kez karşı karşıya kaldığı pek çok sorun ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Cemel, Sıffîn ve Nehrevan savaşları gibi iki tarafın da Müslüman olduğu savaşlar vuku bulmuştur. Bu dönemde Müslümanlar arasında gerçekleşen olaylarla ilgili meydana gelen çeşitli görüşler ve fikirler neticesinde farklı gruplar ve ekoller ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda Hz. Osman ve Hz. Ali'nin halifelik dönemlerinde meydana gelen olaylar ve bu olaylar neticesinde Müslümanlar arasında ortaya çıkan fırkalara değinilmiş ve bu olayların Mezhepler Tarihi açısından öneminden bahsedilmiştir. Hz. Ali'nin şehit edilmesiyle halife seçilen Hz. Hasan, hilafeti Muaviye'ye kendi rızasıyla devretmiştir. Böylece Hulefâ-i Raşidîn dönemi sona ermiş ve İslâm tarihinde saltanat dönemine geçilmiştir. Muaviye b. Ebi Süfyan döneminin de sona ermesiyle İslam toplumunda siyasî ve sosyal ayrılıklar iyice belirginleşmiş, bunun neticesinde de pek çok siyasî ve itikadî mezhep ve ekol ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Muslims elected Abu Bakr (His Holiness) as their president after Prophet Mohammed (PBUH) passed away. With Abu Bakr's (His Holiness) coming to power, a new era called the Four Caliphates began in Islamic history. Unlike Abu Bakr (His Holiness) and Amr (His Holiness), Osman (His Holiness) was elected as the third caliphate by a supreme council. During Osman's (His Holiness) tenure, which lasted for 12 years, there were two different periods identified as peace and tumult periods in the sources of Islamic history. In the first 6 years of Osman (His Holiness) characterized with conquest, peace and abundance, no turmoil was observed. However, in the second 6 years of his caliphate, there were some cabals, contrasts and separation among the Muslims. The turmoil initiated with the murder of Osman (His Holiness) escalated in Ali's (His Holiness) era. 
Ali (His Holiness), who came to the power as the fourth caliphate after Prophet Mohammed (PBUH) passed away, was paid homage by the public once his predecessor Osman (His Holiness) had been killed. But, during his caliphate, many problems that the Muslims faced for the first time aroused. In this period, Cemel and Siffîn Wars, at which both parties were Muslims, broke out. Therefore, various groups emerged as a result of opposing ideas and thoughts arising out of the clashes among Muslims. In the present study, the events that broke out during Ali (His Holiness) and Osman's (His Holiness) reigns are examined. In addition, various Muslim groups formed after these events are analysed and the impacts of these events on the history of sects are evaluated within the study. 
Elected as the caliphate after Ali (His Holiness) was martyred, Hasan (His Holiness) handed the caliphate on Muaviye through his own will. Thus, the era called the Four Caliphates ended and a new period of sultanate began in Islamic history. After that period, many social and political disagreements emerged in Islamic society and therefore various political and faith-oriented sects came out.