Rekabet Hukuku açısından banka birleşmeleri
Bank mergers in respect of Competition Law
Yazar: ERDEM BAFRA
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR YONGALIK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Banka birleşmeleri = Bank mergers ; Banka hisseleri = Bank shares ; Banka yönetimi = Bank management ; Bankacılık = Banking ; Birleşmeler = Mergers

Özet:
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesinde, teşebbüslerarası birleşme ve devralmalara ilişkin hükümlere yer verilerek, teşebbüslerin ülkenin bütünü ya da bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şelilde hakim durum yaratmaya veya hakim durumu güçlendirmeye yönelik birleşme ve devralmalarının yasak olduğu hükme bağlanmıştır.Diğer taraftan, Bankacılık Kanunu'nun 19. maddesinde, Türkiye'de faaliyette bulunan bankalardan birinin, diğer bir veya birkaç banka veya finansal kuruluş ile birleşmesi veya bütün aktif ve pasifi ile diğer hak ve yükümlülüklerini Türkiye'de faaliyette bulunan diğer bir bankaya devretmesinin, bütün aktif ve pasifleri ile diğer hak ve yükümlülüklerini devir almasının Kurul'un iznine tabî olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, söz konusu maddede yer alan, banka birleşmelerinde Türk Ticaret Kanunu ile birleşme ve devre konu bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki paylarının yüzde yirmiyi geçmemesi koşuluyla Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7., 10. ve 11. maddelerinin uygulanmaması yönündeki düzenlemenin gerekçesi olarak, bankaların kendine özgü yapısı ve ekonomi için arzettiği önem gösterilmektedir.Bankaların Birleşme, Devir, Bölünme ve Hisse Değişimi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde ise, Bankacılık Kanunu'nun 19. maddesinde ifade edilen ?birleşmenin? bir bankanın, bir veya birden fazla banka ya da finansal kuruluş ile tüzel kişilikleri sona ermek suretiyle tüm hak ve alacakları ile mevduat veya katılım fonları dahil tüm borç ve yükümlülüklerinin yeni kurulacak bir bankaya devrini, ?devrin? ise, bir bankanın tüzel kişiliği sona ermek koşuluyla bütün aktif ve pasifi ile birlikte diğer hak ve yükümlülüklerini diğer bir bankaya devretmesini veya diğer bir veya birden fazla bankayı bütün aktif ve pasifi ve diğer hak ve yükümlülükleri ile birlikte devralmasını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.Bankacılık Kanunu açısından uygulamada zorunlu ya da ihtiyarî olarak gerçekleşen banka birleşmelerinin temel nedenleri arasında, malî piyasalarda artan rekabeti, sermaye piyasalarında yaşanan gelişmeleri, uluslararası ve yerel düzenlemeleri, gelişmiş ülkeler ve banka krizlerini, gelişmiş ülkelerin bankacılık sektörünü, uluslararası rekabeti, müşteri taleplerini, teknolojik gelişmeleri ve finansal pazarı örnek gösterebiliriz. Yeni kaynak girdisine ve etkin bir fiyat rekabetine ihtiyaç duyan bankacılık sektöründe, etkin rekabet ortamının sağlanması sürecinde, özellikle bir yeniden yapılandırma modeli olan ?birleşme?lerde rekabet hukuku açısından denetimin sağlanması gerekmektedir. Bu nedenle Bankacılık Kanunu'nun 19. maddesinde öngörülen ve banka birleşmelerini rekabet otoritelerinin denetimine tabî kılınması için aşılması gereken yüzde yirmilik eşik değerin oldukça yüksek bir oran olduğu, söz konusu eşik değerin oligopolist piyasa yapısında bu oranın fiîlen rekabet otoritelerinin denetimini engellemektedir.

Abstract:
Competition Law?s 7. article points out that, a concentration between enterprises which would significantly impede effective competition, in the common market or in a substantial part of it, in particular by the creation or strengthening of a dominant position, shall be declared incompatible with the common market.On the other hand, Banking Law?s 19. article regulates that, the merger of two or more banks or financial institiutions or turnover of a bank to an another bank requires Board?s permission. Besides this permission, the reosan of not being applied the rules of Trade Law?s or provided that the the total assets of merging banks or financial institutions is not over than twenty percentage of banking sector, 7., 10. and 11. articles of Competition Law, explained with bank?s and banking sector?s special structural features.In the 4. article of The Regulation of Bank?s Merger, Turnover, Splitt off and Share Exchange, describes the concept of ?merger? as, the turnover of all benefits or money on account and debts of two or more banks or financial institiutions to a newly establishing bank and the concept of ?turnover? as, provided that becoming extinct of a bank wihthout liquidation, turnover of a bank to an another bank including all benefits, or money on account and debts or a bank?s takingover a bank, including all benefits or money on account and debts.The bank mergers which may occure as mandotary or voluntary in practise, may grow out of the increasing competition of fiscal markets, the events of capital markets, international or local regulations, developed countries and bank crisis, the banking sector of developed countries, international competition, customer demands, technologic developments and financial market. In the banking sector, which needs new money sources and effective price competition, during the process of establishing effective competition, as a restructuring model, on behalf of mergers, supervision of competition is reqiured. Consequently, according to us, ?the twenty percentage? threshold which is presrcibed in the 19. article of Banking Law and must be overcomed for providing competition supervision of bank mergers, is a high rated threshold and preventing the supervision of competition authorities in oligopolist market.