Medya okuryazarlığı eğitimi: Öğrenci, öğretmen, aile bağlamında örnek bir araştırma
Media literacy education: A sample research with respect to student, teacher and family
Yazar: OYA TAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE UÇAR İLBUĞA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aile = Family ; Eğitim = Education ; Medya = Media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Öğrenciler = Students ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında seçmeli ders olarak okutulan medya okuryazarlığı dersini kapsamı, etkisi ve aktörleri bağlamında öğrenci, öğretmen ve aile üçgeni çerçevesinde incelemek, söz konusu aktörlerin medya kullanım alışkanlıklarının teknik ve eleştirel düşünme yeterliklerine nasıl yansıdığını ortaya koymaktır. Medya okuryazarlığı çalışmalarının en somut uygulama alanı olarak ilköğretimde, uygulayıcı (öğretmen), etkin alımlayıcı (öğrenci) ve okul-aile işbirliği kapsamında dersin bir ayağı olarak aile üzerindeki etkilerin ve olası eksikliklerin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Kuramsal literatür taraması ve araştırma bölümlerinden oluşan çalışma öğrenci, öğretmen ve ebeveynlerden oluşan katılımcıların görüşlerine dayanan nitel bir çalışma olup, "Belge İnceleme" ve "Görüşme" teknikleri kullanılmıştır.
Araştırma grubunun ilk ayağını Antalya'nın beş merkez ilçesinden rastlantısal olarak seçilen beş ayrı ilköğretim okulunda medya okuryazarlığı dersi alan/almış 15 kız ve 10 erkek öğrenci oluşturmaktadır. İkinci araştırma grubu ise, araştırma grubu içinde yer alan öğrencilerin velilerinden (10), üçüncü grubu ise yine araştırma grubunda yer alan ve velileri ile görüşme yapılan 10 öğrencinin medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinden (10) oluşmaktadır. Ebeveynleri ile görüşme gerçekleştirilen 10 öğrenci maksimum çeşitlilik örneklemesi ile seçilmiş, böylece farklı sosyo-ekonomik çevrelerden gelen kişilerden bilgi alma olanağı elde edilmiştir. Geriye kalan 15 öğrencinin aileleri ile görüşme gerçekleştirilmemiş, bu öğrencilerden alınan bilgiler verilerin desteklenmesi amacıyla kullanılmıştır. Görüşmelerde açık uçlu sorulardan oluşan "Görüşme Formu" uygulanmıştır. 
Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturmak üzere gerçekleştirilen belge incelemesi sonucunda elde edilen bilgiler betimsel analiz, katılımcılar ile yüz yüze gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler ise içerik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Çözümleme sonuçları medya okuryazarlığı dersinin; medya kullanıcısı bireylerin ilgi ve gereksinimleri doğrultusunda program geliştirme, öğretmen yetiştirme, veli işbirliğini sağlama, okulların teknolojik altyapısını oluşturma alanlarındaki eksiklikler nedeniyle medya kullanıcılarının teknik ve eleştirel yeterliklerinin geliştirilmesinde amacına uygun işlev göstermediğini ortaya koymuştur. 



Anahtar kelimeler: İdeoloji, pedagoji, eleştirel pedagoji, yeni teknolojiler, medya okuryazarlığı.

Abstract:
The ultimate objective of this research is to present the effects of media literacy course as an optional subject at primary schools on students, teachers and families with respect to their tecnical abilities and critical comprehension. The probable deficiencies will be put forth through the opinions of the three actors of media education; media literacy teachers as the implementers, students as the active receptive agents and the families as the indispensable part of school-family collaboration. 
The research is a qualitative one based on written sources and the opinions of the participants consisted of students, teachers and parents. Document analysis and interview techniques are employed in order to collect the data. 
The first research group is made up of 15 female and 10 male students who are attending or have attended media literacy course at schools randomly chosen among 5 central districts of the city of Antalya for this research. The second research group (10) is composed of the parents of 10 students included in the first research group whereas the third research group (10) is composed of the media literacy teachers of the same students. The students with whose parents interviews are put through, are selected via maximum variety sampling in order to have the oppurtunity to gather information from those with diffferent social and economic backgrounds. The interviews with the remaining 15 students are carried out in order to support the data acquired from the other students. An interview form composed of open ended questions waqs employed during the interviews.
The data obtained from the document analysis and the interviews are analyzed through descriptive and content analysis methods. The information gathered from the document analysis, which enables to form the conceptual frame of the study, is analyzed through descriptive analysis, whereas that gathered from the face to face interviews with the participants is analyzed throughcontent analysis methods respectively. The results show that the effectiveness of media literacy course hasn't reached the desired level due to deficiencies with respect to a curriculum concerning the needs and interests of media users,  teacher training, obtaining the parent collaboration and preparing the technological conditions at schools required for a proper media education. 


 
Key words: Ideology, pedagogy, critical pedagogy, new technologies, media literacy.