Türkiye'nin mavi vatan doktrini ekseninde değişen dış politikası ve güvenlik stratejileri
Turkey's changing foreign policy and security strategies on the axis of the blue homeland doctrine
Yazar: MELİH KIZILTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SAMET ERDEM
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Türkiye'nin 1923 sonrasında dış güvenlik alanında uygulamış olduğu en önemli 
stratejilerinden birisi de, güvenlik olgusunu pragmatist çerçevede şekillendirmesi 
olmuştur. Bu strateji sonrasında Türkiye; dış güvenlik alanında Batı'ya daha yakın 
olmaya çalışmış ve bu anlamda ilişkilerini geliştirmeye başlamıştır. Bu politikanın temel 
sebepleri arasında ise Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)'nden algıladığı 
güvenlik tehdidi bulunmaktadır. Türkiye özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası ve Soğuk 
Savaş döneminde paradigmatik olarak yaşadığı kopuşlar sonrasında, alternatif politikalar 
arayışında kendi güvenlik anlayışını geliştirmeye çalışmıştır. Soğuk Savaşın sona erdiği 
1991 yılı sonrasında ise Türkiye bölgesel anlamda gelişen bir politika ekseninde 
güvenliğini sağlama adına politikalar üretmiştir. Bu politikalardan en önemlisi Mavi 
Vatan Doktrini (MVD) olarak karşımıza çıkmaktadır. MVD'nin gelişmesinde en önemli 
etkense; Türkiye'nin yaşamış olduğu paradigmatik kopuşlar olmuştur. Bu çerçevede 
çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; güvenlik anlayışı kuramsal 
çerçevede açıklanarak, devam eden bölümlerde ise, burada açıklanan doneler 
kullanılarak, Türkiye'nin güvenlik anlayışındaki değişimler somutlaştırılmaya 
çalışılmıştır. İkinci bölümde Türkiye'nin 1923-2002 yılları arasında dış politika 
alanındaki yaşamış olduğu paradigmatik kopuşlar anlatılarak MVD'ye giden süreç 
somutlaştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise MVD açıklanarak bu doktrin sonrasında Türk 
dış politikasında yaşanan değişim açıklanmıştır. Son olarak dördüncü bölümde ise 
MVD'ye yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
One of Turkey's most important strategies in the field of external security after 1923 was 
to shape the security phenomenon within a pragmatist framework. Following this 
strategy, Turkey tried to be closer to the West in the field of external security and started 
to develop its relations in this sense. One of the main reasons for this policy was the 
perceived security threat from the Union of Soviet Socialist Republics (USSR). 
Especially after the paradigmatic ruptures Turkey experienced after the Second World 
War and during the Cold War, Turkey tried to develop its own understanding of security 
in search of alternative policies. After the end of the Cold War in 1991, Turkey developed 
policies to ensure its security on the axis of a regional policy. The most important of these 
policies is the Blue Homeland Doctrine (BHD). The most important factor in the 
development of the BHD has been the paradigmatic ruptures Turkey has experienced. In 
this framework, the study consists of four parts. In the first part, the understanding of 
security is explained in the theoretical framework, and in the following sections, the 
changes in Turkey's understanding of security are tried to be concretized by using the 
tools explained here. In the second part, the paradigmatic ruptures that Turkey 
experienced in the field of foreign policy between 1923 and 2002 are explained and the 
process leading to the BHD is concretized. In the third part, the BHD was explained and 
the changes in Turkish foreign policy after this doctrine were explained. Finally, in the 
fourth part, suggestions for the BHD are presented.