Alman gazete haberlerinin Almanca derslerinde kullanılmak üzere eleştirel söylem çözümlemesi bağlamında incelenmesi
A study of German newspaper news in the context of critical discourse analysis for use in German courses
Yazar: FERDİYE ÇOBANOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET KOÇAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Almanca dersi = German lesson ; Almanya = Germany ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Seçimler = Elections ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Eleştirel söylem çözümlemesi ve son zamanlarda dil ve yabancı dil öğretiminde öğrencilerin sahip olması gereken üst düzey bir beceri olarak tanımlanan eleştirel okumayı konu edinen bu çalışmada, eleştirel söylem çözümlemesinin Almanca derslerinde eleştirel okumanın geliştirilmesi için etkili bir yöntem olarak kullanılıp kullanılamayacağı araştırılmıştır. Bu doğrultuda Almanya'nın en çok satan Bild, Süddeutsche ve Frankfurter Allgemeine gazeteleri üzerinde eleştirel söylem çözümlemesinin kurucularından ve en önde gelen isimlerinden biri olan Teun A. van Dijk'ın söylem çözümleme modeli çerçevesinde eleştirel söylem çözümlemesi uygulanmıştır. Eleştirel söylem çözümlemesi daha çok sosyo-politik ve medayitk bir çalışma alanı olarak öne çıktığı içini okuma metni olarak gazete haberleri seçilmiştir. Gazetelerde incelenen haber konusu ise Türkiye'de Cumhuriyetin kuruluşundan sonra önemli bir dönüm noktası sayılabilecek hem de eleştirel okumaya olanak sağlayan 24 Haziran 2018 Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimi olarak belirlenmiştir. Gazetelerden seçilmiş toplam altı haber, van Dijk'ın söylem çözümleme yaklaşımı bağlamında metin çözümlemesi, soyobilişsel çözümleme ve sosyal bağlam çözümlemesi olmak üzere üç farklı açıdan incelenmiştir. Yapılan çözümlemelerin sonucunda her üç gazetenin de nesnellikten uzaklaşarak yanlı şekilde ve aynı ideoloji doğrultusunda haber yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır. Her üç gazete de özellikle Türkiye'deki Ak partiyi ve Cumhurbaşkanı Erdoan'ı desteklemediğini gösterir şekilde söylemlerde bulunmuştur. Eğitim ve öğretim açısından ise yapılan çözümlemeler eleştirel söylem çözümlemesinin eleştirel okumanın gerektirdiği gibi yorumlama, değerlendirme, anlamlandırma, yeni anlamlar çıkarma, karşılaştırma ve yargıya varma gibi süreçlere sahip olduğunu ve eleştirel okumaya büyük ölçüde olanak sağladığını göstermiştir. Yapılan analizler ve karşılaştırmalar eleştirel söylem çözümlemesi ve eleştirel okumanın farklı alanlara ait olmalarına rağmen aynı amaç ve özellikleri taşıdıklarını göstermiştir. Böylece bu çalışma ile kesin bir yöntemi olmayan ve nasıl kazandırılması konusunda bir fikir birliği bulunmayan eleştirel okuma için alternatif bir yöntem sunulmuştur.

Abstract:
In this study, which focuses on critical discourse analysis and critical reading, which is defined as a high-level skill that students should have in language and foreign language teaching, it has been investigated whether critical discourse analysis can be used as an effective method for developing critical reading in German lessons. In this direction, critical discourse analysis was applied within the framework of the discourse analysis model of Teun A. van Dijk, one of the founders and prominent names of critical discourse analysis, on Germany's best-selling newspapers Bild, Süddeutsche and Frankfurter Allgemeine. Since critical discourse analysis stands out as a socio-political and medial field of study, newspaper news has been chosen as the reading text. The news topic in the newspapers for analysis was determined as presidential election in Turkey, on June 24, 2018, that is a major turning point after the establishment of the Republic in Turkey and enables critical reading. Six news in total selected from newspapers were analyzed in three different aspects: text analysis, sociocognitive analysis and social context analysis in the context of van Dijk's discourse analysis approach. As a result of the analysis, it was concluded that all three newspapers were reporting biasedly and in line with the same ideology, moving away from objectivity. Statements of all three newspapers show that they not support Ak Party and President Erdoğan in Turkey. In terms of education and training, analyses have shown that critical discourse analysis has processes such as interpreting, evaluating, interpreting, making new meanings, comparing and making judgments as required by critical reading, and it provides a great deal of opportunity for critical reading. The analysis and comparisons made have shown that critical discourse analysis and critical reading, although they belong to different fields, have the same purpose and characteristics. Thus, with this study, an alternative method for critical reading, which does not have a definite method and has no consensus on how to gain it, is presented