Sosyal bilgiler dersinde işbirlikli öğrenme yöntemlerinin öğrencilerin akademik başarılarına, demokratik tutumlarına ve sosyal becerilerine etkileri
The effects of cooperative learning methods on students' academic achievements, democratic attitudes and social skills in social studies course
Yazar: MURAT BAYRAM YILAR
Danışman: DOÇ. DR. UFUK ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Bu araştırmanın amacı işbirlikli öğrenme modelinin Jigsaw, GA ve OYU yöntemlerinin akademik başarı, demokratik tutum, sosyal beceriler ve kalıcılık üzerindeki etkilerini tespit etmektir. Ayrıca araştırmada bu yöntemlerin uygulamalarıyla ilgili öğrenci görüşlerini incelemek amaçlanmıştır.
Araştırmada hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. 2012-2013 öğretim yılının bahar döneminde,  Erzurum İli Yakutiye İlçesi'ndeki bir ortaokulda gerçekleştirilen araştırmaya 6. sınıf öğrencilerinden toplam 92 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda kontrol grupsuz ön test-son test deneysel desen uygulanmıştır. Araştırmada 3 deney grubu oluşturulmuş ve grupların her birine Jigsaw, GA ve OYU yöntemlerinden birisi uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Akademik Başarı Testi (ABT)", "Demokratik Tutum Ölçeği (DTÖ)" ve "Sosyal Beceri Ölçeği (SBÖ)" öntest ve sontest olarak kullanılmıştır. Ayrıca "Akademik Başarı Testi (ABT)" 4 ay sonra kalıcılık testi olarak da kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ANOVA, ANCOVA, MANOVA, MANCOVA ve çoklu karşılaştırma testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise her bir gruptaki öğrenci görüşlerini belirlemek için Odak Grup Görüşme Formları kullanılmıştır. İşbirlikli öğrenme yöntemlerinin uygulamalarına ilişkin öğrenci görüşleri alındıktan sonra ise belli başlıklar altında toplanarak frekans ve yüzde değerleriyle birlikte sunulmuştur.
Araştırmanın sonuçlarına göre; öğrenci gruplarının akademik başarı ve kalıcılık puan ortalamaları arasında Grup Araştırması Grubu (GAG) lehine; demokratik tutum puan ortalamaları arasında Jigsaw Grubu lehine anlamlı sonuçlar bulunmuştur. Sosyal beceri puan ortalamaları arasında ise söz konusu işbirlikli gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Elde edilen bu sonuçlar 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve kalıcı öğrenmeleri üzerinde Grup Araştırması yönteminin; demokratik tutumları üzerinde ise Jigsaw yönteminin daha etkili olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin sosyal becerileri üzerinde ise her 3 yöntemin de etkili olduğu görülmüştür. 
Odak grup görüşmelerinden elde edilen verilerde ise tüm gruplar işbirlikli yöntemler hakkında birbirine benzer ifadeler kullanmışlardır. Genel olarak her 3 gruptaki öğrenciler de kendilerine uygulanan işbirlikli yöntem ile konuları daha iyi öğrendiklerini, arkadaşlık ilişkilerinde pozitif yönde gelişmeler olduğunu, bazı sosyal becerileri kazandıklarını, sorumluluk almanın ve işbölümü yapmanın önemini kavradıklarını belirtmişlerdir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of Jigsaw, Group Investigation, Reading-Writing-Application methods of cooperative learning model on the academic achievement, democratic attitudes, social skills and retention. It was also aimed at examining the students' views on the application of these methods. 
In this study, mixed method design, which combines qualitative and quantitative methods, was preferred. 92 students at 6th grade participated in the study that was conducted in a secondary school from the province of Erzurum, Yakutiye district in the spring semester of 2012-2013 academic year. An experimental design, which is pretest-posttest, was used in the quantitative dimension of the study. Three experimental groups were formed and Jigsaw in one of them, Group Investigation in one other, and Reading-Writing-Application in the other were applied. As the data collection tool, "Academic Achievement Test (AAT)", "Democratic Attitude Scale (DAS)" and "Social Skills Scale (SSS)" were used as the pretest and posttest. Furthermore, "Academic Achievement Test (AAT)" was also used as the retention test after four months treatment. The collected data were analyzed by using descriptive statistics, ANOVA, ANCOVA, MANOVA, MANCOVA and multiple comparison tests. As for the qualitative dimension of the study, Focus Group Interview Forms were used. The students' views on the application of cooperative learning methods were collected under some specific headings and presented with frequency and percentage scores. 
The results of the study showed that there were significant differences on the behalf of Group Investigation Group among the academic achievement and retention scores of students and on the behalf of Jigsaw Group among the democratic attitudes scores. However, any significant difference was not found among three cooperative groups in terms of social skill scores. These results show that while Group Investigation was more effective on academic success and retention, Jigsaw was more effective on democratic attitudes of 6th graders. On the other hands, all of the three methods were effective on students' social skills.
In the data obtained from focus group interviews, all groups used similar statements about cooperative methods. The students in the three groups generally stated that they learnt the subjects better, acquired some social skills, understood the importance of taking responsibility and sharing tasks, and there were some positive improvements in their relationships with their friends thanks to cooperative method.