Çocuklardaki besin reddi ve seçici yeme davranışlarının ebeveyn yeme tutumu ve ebeveyn stresi ile ilişkisi
The relationship between food refusal and picky eating behaviors in children and parental eating attitudes and parental stress
Yazar: AYSU İLHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNE YILMAZ
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çocuğun ebeveynlerde büyük endişe uyandıran yeme davranışlarından biri besin neofobisidir. Çocukların yeme alışkanlıkları, sosyal rol modelleri olan ebeveynleri tarafından etkilenebilir. Bu nedenle, ebeveyn ve çocuk beslenmesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi, sağlıklı beslenme alışkanlığının erken yaşlardan itibaren geliştirilmesini etkileyen faktörlerin ortaya çıkarılması ve yetişkinlikteki beslenme sorunlarının önlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışma; 2-6 yaş aralığındaki çocuklarda besin reddi ve seçici yeme davranışlarının ebeveyn yeme tutumu ve ebeveyn stresi ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmaya Eylül - Aralık 2022 tarihleri arasında Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Yenimahalle İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı Kaletepe Sağlıklı Hayat Merkezi, Beslenme ve Diyet Polikliniğine başvuran ve 2-6 yaş arası çocuğu bulunan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan anneler dahil edilmiştir. Çalışmada kullanılan anket formu; anne ve çocuğa ait genel bilgiler ve sağlık bilgileri, Ebeveyn Yemek Zamanı Davranışları Ölçeği (EYZDÖ), Ebeveynlik Stres Ölçeği (ESÖ), Çocuk Besin Reddi Ölçeğini (ÇBRÖ) içermektedir. Katılımcılar en yüksek puan ortalamasını olumlu ikna alt boyutundan (9.6±1.59) en düşük puan ortalamasını ise yeme konusunda ısrar alt boyutundan (4.6±1.48) almıştır. EYZDÖ özel yemekler alt boyutu ile ÇBRÖ seçicilik alt boyutu (r=0.26), ÇBRÖ neofobi alt boyutu (r=0.29) ve ÇBRÖ toplam puan (r=0.30) arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). ESÖ toplam puanı ile ÇBRÖ seçicilik puanı (r=0.16, p<0.05), ÇBRÖ neofobi puanı (r=0.21, p<0.01) ve ÇBRÖ toplam puanı (r=0.2, p<0.01) arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Ebeveynlerin yüksek kaygı düzeyi anne çocuk etkileşimini olumsuz etkileyerek çocukların yeme reddi davranışını arttırır. Bu açıdan; ebeveyn yeme davranışının ve ebeveyn stresinin çocuklarda görülen besin reddi ve seçicilik üzerindeki etkisini daha net ortaya koyabilmek için başka çalışmaların yapılmasının yararlı olacaktır.

Abstract:
Food neophobia is one of the eating behaviors of children that cause great concern in parents. Children's eating habits can be influenced by their parents who are their social role models. Therefore, assessing the relationship between parent and child nutrition is essential to reveal the factors affecting the development of healthy eating habits from an early age and to prevent nutritional problems in adulthood. This study was planned and conducted to assess the relationship between food refusal and picky eating behaviors in children aged 2-6 years with parental eating attitudes and parental stress. The study included mothers who applied to Kaletepe Healthy Life Center, Nutrition and Diet Polyclinic of Yenimahalle District Health Directorate of Ankara Provincial Health Directorate between September and December 2022 and who had children aged 2-6 years and volunteered to participate in the study. The questionnaire form used in the study consisted of general information and health information of the mother and child, Parent Mealtime Action Scale (PMAS), Parental Stress Scale (PSS), and Child Food Rejection Scale (CFRS). The participants received the highest mean score from the positive persuasion sub-dimension (9.6±1.59) and the lowest mean score from the insistence on eating sub-dimension (4.6±1.48). There was a statistically significant positive correlation between the special meals sub-dimension of the PMAS and the selectivity sub-dimension (r=0.26), the neophobia sub-dimension (r=0.29), and the total score (r=0.30) of the CFRS (p<0.05). A statistically significant positive correlation was found between the total score of the PSS and the CFRS selectivity score (r=0.16, p<0.05), CFRS neophobia score (r=0.21, p<0.01), and CFRS total score (r=0.2, p<0.01). Parents' high anxiety level negatively affects mother-child interaction and increases children's food refusal behavior. In this respect, it would be useful to conduct other studies to more clearly reveal the effect of parental eating behavior and parental stress on food refusal and selectivity observed in children.