Türk din mûsikîsinde perde kaldırma: Hafız Kemal Tezergil ve neyzen Sadrettin Özçimi
Perde kaldırma in Turkish music: Hafız Kemal Tezergil and Neyzen Sadrettin Özçimi
Yazar: YASİN ÖZÇİMİ
Danışman: DOÇ. EZGİ SAYDAM
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Bilim Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Dini müzik = Religious music ; Perde = Curtain ; Ses perdeleri = Registers ; Tekke musikisi = Tekke music ; Tezergil, Hafız Kemal = Tezergil, Hafız Kemal ; Türk müziği = Turkish music ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Özçimi, Sadrettin = Özçimi, Sadrettin

Özet:
Neyzen Niyazi Sayın'ın iki ses arasındaki manevi münasebet olarak tanımladığı mûsikî geniş bir form yelpazesine sahiptir. Dini ve La Dini mûsikî olarak ikiye ayrılan bu formların içerinde perde kaldırmanın ayrı bir yeri vardır. Fakat literatür incelendiğinde bu konu üzerinde fazla bir çalışma olmadığı gözlenmektedir. Türk Müziği'nin tekke mûsikîsi şubesinin az çalışılmış formlarından olan perde kaldırma formu kaynak eksikliklerinden ve bu alanda yapılmış akademik çalışmaların azlığından dolayı dikkat çekici bir konu olmuştur. Bu çalışmada genel hatlarıyla perde kaldırmanın tanımı, türleri, bilinen örnekleri, uygulama şekli ve kullanım sahası ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Çalışma süresince piyasada yayınlanmak için ya da özel meclislerde icra edilerek kayda alınmış icralar temele konularak mukayeseli bir inceleme yapılmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm tezin giriş kısmıdır. Burada perde kavramının etimolojik analizi işlenmiştir. Bununla birlikte perde kavranın mûsikîdeki anlamı ve kavramsal karşılığına değinilmiştir. İkinci bölümde mûsikî kavramı irdelenmiş ve kısaca mûsikî formlarına değinilmiştir. Buradaki tanımlar tezin ana konusundan sapmamak için kavramsal yapıyı tamamlayacak nitelikte tutulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde bir form olarak perde kaldırmanın içeriği, tarihçesi incelendikten sonra kayda alınmış örnekler hakkında bilgi verilmiştir. Bu örnekler 1959 ile 2008 yılları arasında kayda alınan örneklerdir. Dördüncü bölümden Hafız Kemal Tezergil'in ve Neyzen Sadrettin Özçimi'nin perde kaldırma icraları detaylı olarak analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmede formun adı geçen kayıtlarda kullanılış biçimlerine vurgu yapıldıktan sonra formun toplu ve solo icraları geliştirici özelliklerine değinilmiştir. Perde kaldırma formu üzerin herhangi bir çalışma yapılmamış olması çalışmanın bir kısıtı olarak görülse de bu çalışma ile litaretürün oluşması yolunda adım atılması hedeflenmiştir.

Abstract:
Music, the spiritual relationship between two tones as Neyzen Niyazi Sayın defines, has numerous forms. Turkish Music can be categorized into two groups: Sufi Music and Non-Sufi Music. "Perde kaldırma," a little-known form of Turkish Sufi Music, is usually ignored in the present literature due to the limited sources and lack of secondary studies. This thesis investigates the form of "perde kaldırma" and its types, the sphere of performance and examples in official records. It covers four chapters and three appendices. The first chapter is the introduction. It examines the etymology of the concept. The second chapter covers the concept of music and its forms in Turkish Music within the limits of the study. The third investigates the form and history of "perde kaldırma" and its recorded examples. The examples cover from 1959 to 2008. The fourth chapter analyzes the "perde kaldırma" records of Hafız Kemal Tezergil and Neyzen Sadrettin Özçimi, in detail. The final chapter is the conclusion. It emphasizes that this form improves the performance of the musicians, whether in solo or group. The thesis aims to contribute the current literature by presenting detailed examinations of the two cases and their comparative analyses, since the literature offers no secondary studies for the researchers.