Sağlık çalışanlarının hastanelerde bilişim teknolojilerine yönelik tutumları ve hazırbulunuşluk seviyelerinin bireysel performansına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the health staff's attitudes towards information technologies in hospitals and their impact on the individual performance of readiness levels
Yazar: SÜLEYMAN MERTOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Hastaneler = Hospitals ; Hazırbulunuşluk = Readiness ; Performans = Performance ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının hastanelerde bilişim teknolojilerine yönelik hazırbulunuşluk ve bilişim teknolojileri tutum seviyelerinin bireysel performanslarına etkisinin değerlendirilmesidir. Hastane bilişim sistem alt yapısı ve yazılım değişimi gerçekleştiğinde; yöneticiler, öğretim üyeleri, uzman doktorlar, uzmanlık öğrencileri, hemşireler, laborantlar, teknisyenler, sağlık memurları ve veri hazırlama kontrol işletmenlerinin tutum ve hazırbulunuşluğunun performansına etkisini ortaya koymaya çalışmak amaçlanmıştır. Araştırma, 01 Nisan - 01 Temmuz 2018 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapan hekim, hemşire, diğer sağlık personeli ve veri hazırlama ve kontrol işletmeni meslek grupları üzerinde uygulanmıştır. Çalışanların bilişim teknolojileri hakkında algılarını ölçmeye yönelik, demografik özellikler (8 madde), iletişim teknolojileri (4 madde), Bilişim Teknolojileri Hazırbulunuşluk Seviyesi anketi (13 madde), Bilişim Teknolojileri Tutum anketi (30 madde) ve bireysel performans ölçeği (9 madde) olmak üzere toplam 5 bölüm ve 64 maddeden oluşan ölçüm araçları kullanılmıştır. Araştırmada örneklem kullanılmamış olup 590 (%30,5) Doktor, 644 (%33,29) Hemşire, 512 (%26,47) diğer sağlık personeli ve 188 (%9,72) veri hazırlama ve kontrol işletmeni şeklinde 1934 kişiden oluşan tüm evren örneklem olarak kullanılmıştır. 1934 kişiden 752 kişi (%38,88) çalışmaya katılmayı kabul etmiş ve anket uygulamasına katılmıştır. Katılımcılardan alınan 752 anketin 32'si (%4,26) çeşitli nedenlerle güvenilir bulunmadığı için 720 anket değerlendirmeye alınmıştır. Tamamlanan anketlerin evrene oranı %37,22 olmuştur. İstatistiksel analiz ve hesaplamalar için Ms-Excel 2010, IBM SPSS Statistics 22.0 ve AMOS 21.0 programları kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman Sıra Korelasyon Katsayısı ve Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) uygulanmıştır. Sosyo-demografik değişkenlerin bazıları için BTHS, BTT ve İşgören Performansı ile anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.  BTHS toplam puanı ile İşgören Performansı toplam ve tüm alt boyutları arasında anlamlı, doğrusal yönde ancak zayıf bir ilişki olduğu görülmüştür. BTT puanı ile İşgören Performansı toplam ve tüm alt boyutları arasında anlamlı, doğrusal yönde ancak zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır. YEM analizi sonucunda BTHS'nin BTT'yi anlamlı düzeyde etkilediği, BTT'nin bireysel performansı artırdığı, BTHS'nin ise azalttığı belirlenmiştir. BTHS ve BTT alt boyutlarının Performans alt boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir.
Anahtar Sözcükler: Sağlık, Bilişim Teknolojileri, Tutum, Hazırbulunuşluk, Bireysel Performans.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the impact of health professionals' readiness and information technology attitude levels on individual performances in information technologies in hospitals. The aim of this course is to determine the effect of attitudes and readiness of managers, faculty members, specialist doctors, specialization students, nurses, laborers, technicians, health officers and data preparation control operators. The study was carried out between 01 April and 01 July 2018 in Gülhane EAH for doctors, nurses, other health personnel and data preparation and control operators. Demographic characteristics (8 items), communication technologies (4 items), BTHS questionnaire (13 items), BTT questionnaire (30 items) and individual performance scale (9 items) were used measurement tools to measure employees' perceptions about information technologies. A total of 5 sections and 64 items were used. The sample was not used in the study; physicians 590 (%30,5), Nurse 644 (%33,29), other health personnel 512 (%26,47) and 188 (%9,72) data preparation and control operator in the form of the whole universe consisting of 1934 people were used as the sample. Of the 1934 people, 752 (38,88%) agreed to participate in the study and participated in the survey. Of the 752 questionnaires, 32 (%4,26) were not reliable because of various reasons, so 720 questionnaires were taken into consideration. The ratio of completed questionnaires to the universe was %37.22. For statistical analysis and calculations, MS-Excel 2010, IBM SPSS Statistics 22.0 and AMOS 21.0 programs were used. Descriptive statistics, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney test, Kruskal-Wallis test, Spearman Rank Correlation Coefficient and Structural Equation Model (SEM) were applied. It has been determined that some of the socio-demographic variables show significant differences with BTHS, BTT and Employee Performance. It was observed that the total score of BTHS and Worker Performance total and all sub-dimension score were significant, linear but weak. It was found that there was a significant, linear but weak relationship between CTT score and total and total sub-dimension score. As a result of the SEM analysis, it has been determined that BTHS has a significant effect on BTT, BTT has increased individual performance and BTHS has decreased. When analyzed on the basis of sub-dimensions, no significant effect could be determined on the performance dimensions.
Key Words: Health, Information Technology, Attitude, Readiness, Individual Performance.