Serumda ve seminal sıvıda bakılan D vitamininin sperm hareketi ve morfolojisi üzerine etkisinin araştırılması
Research on the effect of vitamin D on serum and seminal fluid on sperm movement and morphology
Yazar: GÖKSUN İPEK
Danışman: PROF. DR. GALİP SERDAR GÜNALP
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hücreler = Cells ; Kalsiyum = Calcium ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Serum = Serum ; Sperm = Spermatozoa ; Sperm mobilitesi = Sperm mobility ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
İnfertilite üreme çağındaki çiftlerin %15'ini etkileyen önemli bir sağlık problemidir. Erkek
infertilitesi tek başına infertilite nedenlerinin %25'ini oluştururken, infertilite nedenlerinin
%50'si kombine kadın ve erkek faktöründen oluşur. Erkek infertilitesi değerlendirilmesinde
sperm morfolojisi ve hareketliliği sperm fonksiyonunu gösteren en önemli parametrelerdir. D
vitaminin erkek fertilitesi üzerine olan etki mekanizması henüz tam olarak aydınlatılamamış
olmasına rağmen çeşitli çalışmalarda olası mekanizmalar üzerinde durulmaktadır. Yapılan
çalışmalarda sperm üzerinde vitamin D reseptörü bulunmuş ve in vitro yapılan çalışmalarda D
vitaminin reseptörü üzerinden hücre kalsiyum artışına bağlı sperm hareketini arttırabileceği
bulunmuştur. Ayrıca D vitaminin antioksidan etkisine dair yapılan çalışmalar mevcuttur.
Çalışmamızda serumda ve seminal sıvıda bakılan D vitamini düzeylerinin erkek fertilitesi
üzerine olan olası etkilerinin ve etki mekanizmalarının sperm parametreleri değerlendirilerek
prospektif olarak araştırılması planlanmıştır. İnfertilite şikayeti ile Eylül 2016 – Ekim 2016
tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı
polikliniğine başvuran araştırma için uygun şartları sağlayan ve araştırmaya katılmayı kabul
eden sperm ve kan örneği verebilen 100 erkek hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Sperm örnekleri
sperm parametreleri açısından WHO kriterlerine göre manuel olarak tek-kör yöntem ile
değerlendirilmiştir. Hastaların serum ve seminal sıvı D vitamini düzeyleri ile sperm
parametreleri karşılaştırılmıştır. Serum D vitamini düzeyleri ile seminal sıvı D vitamini
düzeyleri arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p=0,463). Serum D vitamini düzeyi ile ileri
hareketli sperm sayısı (p=0,037) ve morfoloji yüzdeleri (p=0,049) arasında anlamlı ilişki
bulunmuştur. D vitamini etki mekanizması değerlendirilmesinde hücre içi kalsiyum artışı
göstergesi olarak seminal hücre içi kalsiyum düzeyleri ve oksidatif stres göstergesi olarak
seminal sıvı malondialdehit (MDA) düzeyleri ölçülmüştür. Serum D vitamini düzeyleri ile hücre
içi kalsiyum düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p=0,878). Serum D vitamini
düzeyleri ile MDA düzeyleri arasında da anlamlı ilişki bulunmamıştır (p=0,791). Seminal sıvı MDA düzeyleri ile sperm parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki
saptanmamıştır. Seminal sıvı hücre içi kalsiyum düzeyi ile total hareketli sperm yüzdesi
(r=0,241) ve ileri hareketli sperm yüzdesi (r=0,217) arasında istatistiksel olarak anlamlı
korelasyon bulunmuştur.

Abstract:
Infertility is an important health care problem which affects 15% of reproductive age couples.
Male factor infertility is solely responsible for about 25% of infertility causes and is contributory
factor with women infertility factors in 50% of infertility causes. Sperm motility and
morphology are most important parameters in male infertility assessment for indicating sperm
function. Although vitamin D action mechanism on male fertility is not totally confirmed yet,
there are several studies for possible action mechanisms of vitamin D. In these studies vitamin
D receptor is found on sperm and it is observed that vitamin D could increase sperm motility by
increasing intracellular calcium levels via vitamin D receptor. Moreover, there are some studies
on vitamin D antioxidant effect. In this study, it was planned to research possible effects and
effect mechanisms of serum and seminal plasma vitamin D levels on male fertility by assessment
of sperm parameters prospectively. 100 male patients able to give sperm-blood sample fitting
research requirements who applied to Hacettepe University Obstetrics and Gynecology
Department clinic with infertility complaint between September 2016 and October 2016
accepted to join the study. Sperm samples were analyzed in terms of sperm parameters with
single-blind manual method according to WHO criterias. Patients' serum and seminal plasma
vitamin D levels were compared with sperm parameters. Significant relation between serum
vitamin D levels and seminal plasma vitamin D levels was not found (p=0,463). While, it was
observed that serum vitamin D levels with progressive sperm count (p=0,037) and morphology
percentage (p=0,049) are significantly related. In the assessment of vitamin D effect
mechanisms, seminal intracellular calcium levels were measured as indicators of intracellular
calcium increase and malondialdehyde (MDA) levels were measured as indicators of oxidative
stress. According to the findings, serum vitamin D levels are not significantly related with both
of intracellular calcium levels (p=0,878) and MDA levels (p=0,791). Moreover, no significant
relation was found between seminal plasma MDA levels and sperm parameters. However, both of total sperm motility (r=0,241) and progressive sperm motility (r=0,217) were found to be
significantly correlated with seminal plasma intracellular calcium levels.