Pisagor bulanık AHP ve pisagor bulanık WASPAS yöntemleri ile bakım stratejisi seçimi: Gazete matbaası örneği
Maintenance strategy selection with pythagorean fuzzy AHP and pythagorean fuzzy WASPAS methods: A case study in a newspaper printing plant.
Yazar: SEMİH SANCAR
Danışman: Assoc. Prof. Dr. ALİ OSMAN KUŞAKCI
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bakım = Maintenance ; Bakım onarım sistemi = Maintenance repairing system ; Bakım sistemleri = Maintenance systems ; Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Matbaa = Printing office ; Matbaacılık sektörü = Printing sector ; Pisagor teoremi = Pythagorean theorem ; WASPAS yöntemi = WASPAS method ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
İşletmeler rekabet avantajı elde edebilmek için üretim faaliyetlerini optimize ederek, ürün maliyetlerini düşürmeyi hedefler. Yapılan araştırmalar bakım operasyonlarına ayrılan kaynağın üretim maliyetleri içerisinde önemli bir payının olduğunu, alınan yanlış kararlar ve yanlış uygulamalar nedeniyle de ayrılan kaynağın üçte birinin boşa harcandığını ortaya koymaktadır. Sürecin ekonomik boyutunun yanı sıra teknolojide yaşanan gelişmeler, işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında artan duyarlılık, ürün kalitesi ve yüksek kapasite gibi beklentiler göz önüne alındığında; işletmeler için uygun bakım stratejisi seçimi kritik bir karar problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada bir gazete matbaası için en uygun bakım planlama stratejisinin seçilmesi amaçlanmıştır. Bakım stratejisi seçiminin birçok kriterden oluşan ve kesin yargılar içermeyen bulanık bir süreç olduğu göz önüne alınarak; kriter ağırlıklarının hesaplanmasında Pisagor Bulanık AHP, alternatiflerin kriterler açısından değerlendirilmesinde Pisagor Bulanık WASPAS yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma için emniyet, maliyet, uygulanabilirlik ve fayda ana kriterleri altında on dört alt kriter ile reaktif bakım, periyodik bakım, durum bazlı bakım, kestirimci bakım ve güvenilirlik merkezli bakım olmak üzere beş potansiyel bakım stratejisi alternatifi belirlenmiştir. Değerlendirme için kriter yapısı dikkate alınarak içerisinde bakım, işletme, muhasebe ve kalite departmanlarından yönetici ve uzmanların aldığı karar verici gruplar oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda bir gazete matbaası için en uygun bakım stratejisi periyodik bakım olarak bulunmuştur. Kestirimci bakım çok az farkla ikinci sırada yer alırken, durum bazlı bakım üçüncü, güvenilirlik merkezli bakım dördüncü, reaktif bakım ise son sırada yer almıştır. Araştırma sonuçların geçerliliğini test etmek için çok parametreli bir duyarlılık analizi gerçekleştirilmiş, test edilen senaryolar neticesinde elde edilen sonuçların geçerlilik düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Bakım Strateji Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, Gazete Matbaası, Pisagor Bulanık AHP, Pisagor Bulanık WASPAS

Abstract:
Businesses seek to gain a competitive advantage by lowering their production costs through optimizing their production operations. Studies show that the resources allocated to maintenance operations make up a large portion of production costs and that a third of the allocated resources is wasted as a result of improper decision-making and practices. When the advancements in technology, the increasing awareness regarding occupational health and safety and expectations such as quality products being produced at a high volume are considered, a proper maintenance strategy presents itself as a critical decision-making issue. The goal of this study is to choose the best maintenance strategy for a newspaper printing plant. Maintenance strategy selection is a fuzzy process that does not allow absolute judgments and one that consists of multi-criteria. Because of this, the study utilizes Pythagorean Fuzzy AHP to calculate the weight of the criteria and Pythagorean Fuzzy WASPAS to evaluate alternatives based on the criteria. For this study, the established criteria are safety, cost, feasibility and added-value as the main criteria with fourteen sub-criteria along with five potential alternatives for a maintenance strategy which are reactive maintenance, periodic maintenance, condition-based maintenance, predictive maintenance and reliability-centered maintenance. For evaluation, based on the structure of the criteria, decision-making groups were established that consist of maintenance, production, accounting and quality assurance departments. Based on the results of this study, it was determined that the best maintenance strategy for a newspaper printing plant is periodic maintenance. From the alternatives, predictive maintenance came at a close second while condition-based, reliability-centered and reactive approaches were third, fourth and fifth respectively. A sensitivity analysis with multiple parameters was conducted in order to test the validity of the study results and it was observed that, based on the results from the scenarios tested, that the level of validity is high.

Keywords: Maintenance Strategy Selection, Multi-Criteria Decision Making, Newspaper Printing Plant, Pythagorean Fuzzy AHP, Pythagorean Fuzzy WASPAS