İnsana yakışır iş ve kadın istihdamı: Bankacılık sektöründe bir araştırma
Decent work and women employment: A study in the banking sector
Yazar: ZAHİDE PEKER
Danışman: PROF. DR. MELTEM DELEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Uluslararası Çalışma Örgütü = International Labour Organization

Özet:
Sanayi Devrimi'ni izleyen yıllar içinde insan hayatının vazgeçilmez bir parçası olan istihdam, zamanla bünyesinde çeşitli dönüşümler yaşamıştır. İnsan hakları olgusunun evrensel düzeyde kabul görmeye başlamasının da etkisiyle çalışma haklarında bir gelişim süreci meydana gelmiştir. Küreselleşme döneminin meydana getirdiği ve gelecek yıllar için taşıdığı risklerin göz önüne alınması neticesinde ILO tarafından geliştirilen insana yakışır iş kavramı, eşitlik, özgürlük ve adalet temelinde çalışma yaşamının geleceğinin nasıl olması gerektiği ile ilgili bir tür küresel planı ifade etmektedir. İlgili kavramın istihdam olanaklarının yaratılması, çalışma hayatına ilişkin hak ve özgürlükler, sosyal koruma ve sosyal diyalog olmak üzere dört ana bileşeni bulunmaktadır. Bu bileşenler kapsamında insana yakışır iş, temelde insan onurunu gözeterek hem nicelik hem de nitelik bakımından iş fırsatlarının yaratılması; çalışma yaşamındaki temel özgürlük ve hakların güvence altına alınması; sosyal korumanın tahsis edilmesi ve yaygınlaştırılması ile sosyal diyaloğun geliştirilmesini amaçlamaktadır. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki kadın istihdamının sayısal olarak yoğunlukta olduğu bankacılık sektöründe çalışan kadınların istihdam koşullarının insan onuruna yakışır özellikleri taşıyıp-taşımadığının tespit edilmesidir. Çalışma kapsamında yapılan alan araştırmasında ILO tarafından önerilen  insana yakışır iş göstergeleri ışığında hazırlanan yarı-yapılandırılmış nitel görüşme soruları ile İstanbul'daki özel mevduat banka şubelerinde çalışan kadınların istihdam koşulları değerlendirilmiştir. Nitel araştırma kapsamında gerçekleştirilen mülakatlar, MAXQDA 2022 Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre sektörün iç işleyişi dolayısıyla yasal yükümlülüklere yoğun bağlılığının bulunmasına karşın adil ücret düzeyi ve iş-yaşam dengesinin bulunmayışı ile yoğun çalışma süreçleri katılımcıların istihdam koşullarının öne çıkan yönlerini oluşturmaktadır.

Abstract:
Employment, which has been an indispensable part of human life in the years following the Industrial Revolution, has experienced various transformations over time. With the effect of the universal acceptance of human rights, a development process has occurred in labour rights. The concept of decent work, developed by the ILO as a result of taking into account the risks posed by the globalisation period and the risks it carries for the coming years, expresses a kind of global plan on how the future of working life should be on the basis of equality, freedom and justice. The concept has four main components: creation of employment opportunities, rights and freedoms at work, social protection and social dialogue. Within the scope of these components, decent work aims to create job opportunities in terms of both quantity and quality, to secure fundamental freedoms and rights at work, to allocate and extend social protection, and to improve social dialogue. In this regard, the aim of this study is to determine whether the employment conditions of women working in the banking sector in Turkey, where women's employment is numerically higher, have characteristics befitting human dignity. In the field research conducted within the scope of the study, the employment conditions of women working in private deposit bank branches in Istanbul were evaluated with semi-structured qualitative interview questions prepared in the light of decent work indicators recommended by the ILO. The interviews conducted as part of the qualitative research were analysed using MAXQDA 2022 software. According to the findings of the study, despite the intense adherence to legal obligations due to the internal functioning of the sector, the lack of a fair wage level, work-life balance and intensive working processes constitute the prominent aspects of the participants' employment conditions.