Türkçe ve Kırgızca dil yapılarının dil öğretimi amaçlı karşılaştırması
Comparison of Turkish and Kyrgyz language structure language on the base of teaching
Yazar: MUHİTTİN GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. NADİR ENGİN UZUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil özellikleri = Language features ; Dil öğretimi = Language teaching ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Kırgızca = Kyrgyz language ; Türkçe = Turkish ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim = Teaching

Özet:
Bu çalışmada, Türkçe ile Kırgızca Dil Yapılarının Dil Öğretimi Amaçlı Karşılaştırması yapılmıştır. Çağdaş Türk yazı dillerinin içinde Türkçeye (Türkiye Türkçesi) en yakın olan Azerbaycan Türkçesi, Gagavuzca ve Türkmencedir. Kıpçak Grubunda yer alan Türk yazı dillerinden Kazakça, Tatarca, Başkurtça vb. dillerle birlikte Kırgızcanın da Türkçeye yakınlığı ya da uzaklığı ayrı bir konu olup karşılıklı öğretim sırasında karşılaşılan sorunlar, uygulanması gereken yöntemler, teknikler, öğretmenin bilmesi gerekenler ile öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyleri daha büyük önem taşımaktadır. Kırgızlara Türkçe öğretirken ya da Türklere Kırgızca öğretirken neler yapılmalı? Bundan önce neler yapılmış? Uygulamaların geliştirilmesi veya değiştirilmesi için edinilen bilgi ve tecrübelerin değerlendirilmesi gerekiyor.Türkçe ile Kırgızcadaki dil yapılarının karşılaştırılması, öğrencilerin ve öğreticilerin Türkçe/ Kırgızca öğretimi ve öğreniminde karşılaştıkları sorunlara yönelik yaklaşım, teknik ve yöntemlerin saptanması sonucunda, Türkçe / Kırgızca öğrenen öğrenciler, araştırmacılar veya yetişkinler daha kolay biçimde Türkçe/Kırgızca becerisine sahip olacaklardır. Bu araştırma karşılıklı dil öğretiminde öğretmenlere, öğretim elemanlarına ve diğer uzmanlara yardımcı bir kılavuz niteliği taşıyacaktır.Çalışmamızda elde ettiğimiz önemli bulgular ve şunlardır:1. Karşıtsal dil çalışmaları,( karşıtsal dil çözümlemeleri ve karşıtsal yanlış çözümlemesi gibi) dilbilimin temel ya da alt alanlarına uygun çalışmaların daha da yoğun olarak yapılması gerektiği,2. Filoloji ya da Türkolojinin karşılaştırmalı çalışmalarının daha ayrıntılı bir biçimde yapılmasının bir gereksinim olduğu,.3. Araştırmamızın temel kaynağı Ankara Üniversitesi TÖMER Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi yayını olan Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabının ?Dilbilgisi Desteği? bölümüdür. Bu çalışmada dil öğretimi programlarının konu deseni ve dilbilgisi sıralaması, temel becerilere göre hazırlanan tüm materyallerin hedef kitlenin dil öğrenme amaçları doğrultusunda ve düzeyine uygun olması gerektiği,4. Akraba diller arasındaki karşılaştırmalı çalışmalar yapılarak öğretimi kolaylaştırıcı önlemler alınabileceği, öğretim sürecinin daha iyi ve verimli değerlendirilebileceği,5. Türkçe ve Kırgızca gibi çağdaş Türk yazı dilleri arasındaki benzer ve farklı dil yapılarının karşıtsal çözümleme yoluyla Türkçe/Kırgızca öğretiminde öğretici ve öğrenicilere kılavuzluk edeceği, öğretme ya da öğrenme sürecinde uygulanacak yöntem, yaklaşım ve tekniklerin de bu çerçevede belirlenmesinin yararlı olacağı,6. Kırgızca ile Türkçede ses, biçim, tümce yapıları ile yazım ve noktalamadaki benzerlikler, ortaklıklar azımsanamayacak ölçüdedir. Ancak bu benzer ve ortak dil yapılarının öğretim sürecinde doğru kullanımının sağlanmasına yönelik uygulamalara geçilmesinin uygun olacağı,7. İki dil, Eski Türkçe döneminde ortak ses ve biçimbilimsel yapılara sahipken, günümüzde farklılaşmış dil yapıları ile, bütünüyle farklı özelliklere sahip yapıların öğretimi yabancı dil öğretimi yöntemleriyle desteklenmesinin gerekli olduğu,8. Bu çalışmamızda, dil/lehçe öğretimi tartışmaları yerine öğretim sürecinde kullanılacak materyalerin geliştirilmesi ya da materyallerin içeriği üzerinde durulmasının daha önemli olduğu anlaşılmıştır

Abstract:
The comparative analysis of the Turkish and Kyrgyz languages patterns was made in this work for the purpose of their teachıng. Among the Turkic written languages Azerbaijan, Gagauz and Turkmen Turkish are the most closely related to the modern Turkish language. Similarity or dissimilarity of Kyrgyz language together with other written languages of Kypchak group as Kazakh, Tatar, Bashkir with the Turkish language is quite a different matter. Expected questions, methods which should be carried, techniques, teachers? knowledge or students? different levels are of great importance during interactive learning process. What should be done when teaching Turkish to Kyrgyz people or Kyrgyz to Turkish people? An acquired knowledge and experience should be evaluated in order to develop or change practical training.Students learning Turkish/ Kyrgyz language, researchers or grown-ups will be able to improve their Turkish/ Kyrgyz language skills successfully if an aproach, technique and methods aimed to the problems that can be faced during learning or teaching Turkish or Kyrgyz and when comparing Turkish and Kyrgyz languages patterns are identified. Teachers and other specialists can use this research work as a useful guide during interactive learning process.We have taken into consideration the following important issues:1.We have found it necessary to carry out more detailed work on basic and general aspects of linguistics, as well as contrastive aspects like contrastive analysis of language.2.It is necessary to develop thoroughly the issues on comparison of philology and Turkic languages study.3.The main resource of our research work is ?Dilbilgisi Desteğı?, a chapter from Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı, which is a publication of the Center on Turkish and Foreign Languages Research and Their Implementation. The subjects of languages syllabi, ordering of grammar aspects and also linguistics goals of materials relevant to them should be in the proper direction and level.4.We have found it necessary to make learning process much more productive and easier useful by making comparative analysis of languages related to the same group.5.We have found it necessary to reveal methods, approach and technics used in learning process by proper classification of similarities and differences of modern Turkic written languages like Turkish and Kyrgyz. It could considerably help trainers and learners at the same time.6.There are a lot of general similarities in the patterns of sounds, forms, sentences, spelling and punctuation in Kyrgyz and Turkish languages. However, it is necessary to provide a proper use of such similarities in the learning process.7.Learning process with its different pacularities nowadays is considered to be used in foreign languages learning process with the linguistics patterns of the period of Old Turkish when there were same sounds and forms in two languages.8.In this research work, we have come to a conclusion that should pay much attentıon to the materials that should be used in learning process than to language and dialect discussions.