Kültürel iletişim aracı olarak masal ve küresel kültür bağlamında yeni uyarlamaları
Tale as a cultural communication tool and its new adaptations in the context of global culture
Yazar: VÜSALE GULİYEVA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültür = Culture ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Küreselleşme = Globalization ; Masallar = Tales ; İletişim = Communication

Özet:
Günümüzde masal anlatısı bizden önceki toplumların yaşamında olduğu gibi merkez konuma sahip olmasa bile, kültürel etkileşimlerde, toplumun beğenilerinin ve ideolojilerinin oluşumunda önemli rol oynamaktadır. Bugün masal metnine merak azalmıştır ama masalın çeşitli biçimdeki uyarlamaları daha çok cezbedici olmaktadır. Modern yaşam ve küreselleşmenin neredeyse tüm halk kültürü unsurları üzerinde etki bıraktığı bilinmektedir. 21. yüzyıl masal anlatılarında serbest uyarlamaların gerçekleştiği dönemdir. Popüler anlatılarda masal uyarlamaları, yeni eğilimler sergileyerek serbest biçimde, tam masal metni ya da masal motiflerinin parçalı şeklinde yeniden yaratılmaktalar. Bu uyarlamalar masalın yaygınlaşması için muazzam bir ortam sunarken, masal aracılığıyla iletilmekte olan deneyim ve sorun çözme becerilerini önemli ölçüde kısıtlamaktadır.
Tanıdığımız anlatılar, popülerliğini canlı tutabilmek için zaman zaman, iletişimin gelişimi ile birlikte yeniden keşfedilmekte ve yeniden anlatılmaktalar. Toplumsal yaratım olan masallar sözlü kültürde söz aracılığıyla anlatıcılar tarafından aktarılmaktaydı. Fakat dönemin yapısına uygun değişimler gösteren masal anlatısı yazılı kültüre geçişten sonra halk masallarına dönüştürülmeye, ardından ise görsel-işitsel araçların aracılığıyla aktarıldı. Teknolojinin getirdiği biçim çeşitliliği ile anlatı şekilleri de çeşitlenmiştir. Belirli bir anlatı içeriği televizyon programları, reklam, film, roman, sahne, sosyal medya gibi çeşitli araçlarla iletilebilinmektedir. Bugün gündelik yaşamın birçok alanında ve iletişim biçimlerinde az veya çok derecede masal anlatısına başvurulmaktadır. Masalların bu şekilde kullanılması, iyi bilinen masal motiflerine yeni anlamlar yüklemekte, diğer yandan masalın kültürel ve popüler sermayesini genişletmektedir. Günümüzde masal ve masal unsurlu ürünler, sözel kültürdeki ağızdan ağıza aktarma sürecinde olduğu gibi zenginleşme, yayılma yoluyla değil bir meta olarak geçici olmak için üretilmektedir. Bu da masalın kültürel içeriğini tahrip etmektedir ve bu süreç küreselleşmenin kültür üzerindeki genel olan etkisini yansıtmaktadır.

Abstract:
Today, even if tale narration does not have a central position as it did during the lives of societies before us, it still plays an important role in cultural interactions, in the formation of the tastes and ideologies of the society. Today, although the interest in the text of the tale has decreased, the adaptations of the tales in various forms are more attractive. It is known that modern life and globalization have an impact on almost all elements of folk culture. The 21st century is the period in which free adaptations take place for tale narratives. In popular narratives, adaptations of tales exhibit new tendencies and are freely recreated in the form of full tale text or fragmentary motifs of tales. While these adaptations provide a tremendous environment for the spread of the tale, they significantly constrain the experience and problem-solving skills conveyed through it.
The narratives we know are re-discovered and re-told from time to time with the development of communication in order to keep their popularity alive.  tales, which are social creations, were transmitted by the narrators through the word in an oral culture. However, after the transition to the written culture, the  tale narration, which showed changes in accordance with the structure of the period, began to be transferred to folk tales and then through audio-visual tools. With the variety of forms brought by technology, narration forms have also diversified. Today, tales are used to a greater or lesser extent in many areas of daily life and forms of communication. We often encounter tales or tales fragments that we know in television programs, movies, books, or commercials. This use of tales provides new perceptions to well-known tale motifs while expanding the cultural and popular capital of the tale. Today, tales and products with tale elements are produced in order to be temporary as a commodity, not through enrichment and spread, as in the process of its transmission in the oral culture. This, in turn, destroys the cultural content of the tale, and this process reflects the general impact of globalization on culture.