Batı Afrika toplumlarındaki Griot kültürüne sosyo-politik perspektifte bir bakış
A socio-political perspective on Griot culture in West African societies
Yazar: ECE İBRİKCİOĞLU ÖZTEMEL
Danışman: PROF. DR. HAKKI ALPER MARAL
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Afrika'nın yüzyıllardır maruz kaldığı kolonyal politikalar ve bu politikaların neden olduğu ekonomik ve toplumsal olgular Afrika sanatını, özelinde müziğini ve müzik eşlikli/müzikle bütünlenen anlatılarını da büyük ölçüde etkilemiştir. Bu bağlamda, çalışmada odaklanılan Griot kültürü öznel bir konum kazanmaktadır: Anılan süreçte Afrika'nın dünyanın kalanına entegrasyonunu oldukça zora sokan ve geciktiren kolonyal geçmiş ve ardı sıra şekillenen ekonomi-politik açmazlar perspektifinde incelenen bu kültür Batı Afrika'yı tarumar eden politikalar ve sancılı toplumsal olgular üzerinden ele alınmıştır.
Griot kültürünün anılan politikalarla biçimlenen Batı Afrika toplumsallığının etkisiyle nasıl şekillendiği ve müziğin bu bağlamda nasıl araçsallaştırıldığı konuları çalışmanın alt ayrıtlarına işaret eder. Griot müziği örneği üzerinden müziğin işlevselliği ele alınmış, "öteki" ve "periferik" toplumların kültürleri üzerinden işleyen süreçlerin kritik okumalarına gayret edilmiştir. Ayrıca geleneksellik-modernite dikotomisi ve modernizm sonrası paradigmaların, Batı Afrika kültürüne izdüşümlerinin ve küresel ölçekte yaşanan yeni oluşumların Griot kültürünü nasıl etkilediğinden bahsedilmiştir.
Griot müziğinin anlatıları ve duysal yapıları bir de bu kültürün doğduğu ve sürdüğü Batı Afrika toplumlarındaki tabakalaşma sistemi üzerinden irdelenmiş; kimlik olgusu, inanç sistemleri, sermaye yapıları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği, vb. üzerinden müziğin araçsallığı ve işlevleri tartışılarak, kritik konumu belirlenmeye çalışılmıştır.
Tüm bunlardan hareketle; dünyanın "ayrıksı" sayılan müzik türlerinden birine değinilmesi; "öteki" olarak görünen, "periferik" olarak konumlandırılan müziklerin de en az yaygın, "hâkim" müzikler/türler kadar incelenmeye değer oldukları düşüncesinin bir savunusu olarak değerlendirilebilir. Politik arka planı dolayısıyla "Avrupamerkezci" ideolojiler temelinde gelişen "alımlama" süreçlerine bir alternatif olarak, "öteki" kategorisinde görülen tüm kültürler ve müziklerle benzer süreçlerden geçen/geçmekte olan Griot müziğinin; toplumbilimsel perspektifte, politik ve sanatsal arka planı gözetilerek ele alındığı, alan araştırmasıyla pekiştirilen bu çalışmanın alanyazına mütevazı ancak motive edici bir katkı olması amaçlanmıştır.

Abstract:
The colonial policies that Africa has been subjected to for centuries and the economic and social phenomena that result from those policies have had a profound impact on African art, especially music and narratives accompanied or integrated with music. In this regard, the Griot culture, the very focus of this study, deserves a special case: It is approached and examined in the context of politics ruining West Africa and social turmoils thereupon, based on the colonial background and consequent drawbacks and deadlocks in economics and politics henceforward, disabling or at least delaying the integration of Africa with the rest of the World.  
The subject matters of the study's subsections are the interpretations of how the influence of West African sociality shapes Griot culture and how music is instrumentalized within this context. With the example of Griot music, the functionality of music is explored along with critical readings of the processes that operate through the cultures of "marginal" and "peripheral" societies. It has also been discussed how the dichotomy between traditionalism and modernity and postmodern paradigms impacts the culture of Griots in West Africa and farther afield—besides, recent developments in the global dimension are also considered.
Additionally, the narratives and audial structures of Griot music were examined concerning the stratification system in West African societies where this culture was born and continues to exist. Music's functions, instrumentality, and critical position, etc. were discussed within the realms of phenomena, such as identity discourses, belief systems, capital structures, and gender inequality, a.o. 
Based on all of these considerations, mentioning one of the world's most "eccentric" music genres, it can be argued that music considered "peripheral" is at least as worthy of consideration as common, "dominant" music. As an alternative to the "reception" processes developed based on "Eurocentric" ideologies due to their political agendas, this study focusing on Griot culture as an example for all cultures and music seen as "marginal" and living through similar processes, is based on a field work done in the very source-environment of Griot music and trying to spot its political and artistic connotations in a social-scientific perspective, aims to be a modest but motivating contribution to the literature.