Türkiye'de AR-GE harcamalarının ihracat üzerindeki etkisinin ARDL yöntemiyle araştırılması
Investigation of the effect of R&D expenditures in Turkey on export by ARDL method
Yazar: HÜSEYİN COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN EYGÜ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Araştırma-geliştirme = Research-development ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Zaman serileri = Time series ; İhracat = Export

Özet:
Uluslararası piyasalarda yaşanan yoğun rekabete karşı direnç gösterebilmek için 
sürdürülebilir büyümeye ve dış ticaret üstünlüğüne sahip olmak gerekmektedir. Bu 
amaçlar doğrultusunda ülkelerin ihtiyacı olan faktör uluslararası piyasada rekabet fırsatı 
yaratacak yeni ürün üretmek ve mevcut ürünü geliştirebilmektir. Ar-Ge harcamaları ve 
faaliyetleri bu ihtiyaçları karşılayarak ülkelere rekabet avantajı sağlamaktadır. 
Bu bağlamda çalışmanın amacı Türkiye ekonomisinde Ar-Ge harcamalarının 
ihracat üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla 1990-2018 dönemi yıllık Ar-ge 
harcamaları, ihracat, reel efektif döviz kuru ve en çok ihracat yapılan 20 ülkenin ortalama 
kişi başı gayri safi yurt içi hasılası verileri kullanılarak ARDL modeli kurulmuştur. 
ARDL sınır testi ile eşbütünleme ilişkisinin varlığı test edilmiş ve değişkenlerin uzun 
dönem ve kısa dönem dinamikleri incelenmiştir. Analiz sonuçlarında en çok ihracat 
yapılan 20 ülkenin ortalama kişi başı gayri safi yurt içi hasılasının kısa vadede ihracatı 
etkilemediği ancak uzun dönemde pozitif etkilediği, reel efektif döviz kurunun ihracatı 
kısa ve uzun dönemde pozitif etkilediği görülmüştür. Ar-Ge harcamalarının ihracat 
üzerinde kısa dönemde negatif etkisinin olduğu ancak uzun dönem dengesinden 
sapmaların dengeye gelmesiyle birlikte Ar-Ge harcamalarının ihracatı uzun dönemde 
pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
In order to resist intense competition in international markets, it is necessary to have 
sustainable growth and foreign trade superiority. For these purposes, the factor that 
countries need is to produce new products that will create an opportunity to compete in 
the international market and to develop the existing product. R&D expenditures and 
activities provide these countries with competitive advantage by meeting these needs.
In this context, the aim of this study was to examine the impact on Turkey exports 
of R & D spending in the economy. For this purpose, the ARDL model was established 
using the annual R & D expenditures of 1990-2018, exports, real effective exchange rate 
and average per capita gross domestic product data of the 20 most exported countries. 
The existence of cointegration relationship was tested with ARDL boundary test and long 
term and short term dynamics of variables were examined. As a result of the analysis, it 
was observed that the average per capita gross domestic product of the 20 most exported 
countries did not affect exports in the short term but positively affected the long term, and 
the real effective exchange rate positively affected the exports in the short and long term. 
It was determined that R&D expenditures had a negative effect on exports in the short 
term, but with deviations from the long-term balance, R&D expenditures had a positive 
impact on exports in the long term.