Türkiye'de temel makro ekonomik değişkenler ile yatırımları ve istihdamı teşvik yasalarının istihdam üzerine etkileri
Effects of the fundamental macro-economic variables and employment intensive laws on employment in Turkey
Yazar: EMRE AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEL ABİDİN ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Teşvik politikaları = Incentive policies ; Teşvik tedbirleri = Incentive measures ; Teşvikler = Incentives ; Yatırımlar = Investments ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik politikası = Unemployment policy

Özet:
Bu tez çalışmasının hazırlanması ardındaki temel neden, işsizlik sorununun 2000 yılı ardından Türkiye'de ön plana çıkmış olmasına karşın Literatürde Türkiye için benzeri bir çalışmanın bulunmamasıdır. Ayrıca Türkiye için yapılmış istihdam ve işsizliği inceleyen çalışmaların çoğunlukla yalnız bir değişken ile işsizlik yada istihdam arasındaki nedenselliği araştırmaya yönelik olduğu görülmüştür. Tez çalışması, makro ekonomik değişkenler ve politika değişkenlerinin istihdam değişkeni üzerindeki etkilerini aynı model içerisinde incelemektedir ve makro ekonomik değişkenlerin istihdam değişkeninin etkileme güçlerinin büyüklüğü açısından bilgiler sunmaktadır. Bu sayede istihdama yönelik politikalar çerçevesinde makro ekonomi politikalarının öncelikli hedeflerinin neler olması gerektiğine ilişkin ön bilgiler vermektedir. Bu yönü ile Türkiye için yapılmış diğer çalışmalardan ayrılmaktadır.Çalışma, Türkiye Ekonomisi için makro ekonomik değişkenler olan Reel GSYH, Reel Faiz Oranı, Reel Döviz Kuru, İhracatın İthalatı Karşılama Oranı ile politika değişkenleri olan, ücret üzerindeki yükler ve 5084 ve 5763 sayılı iki Yatırımları ve İstihdamı Teşvik Yasasının istihdam üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Yukarıda adı geçen temel makro ekonomik değişkenlerin istihdam üzerindeki dinamik etkilerini incelemek için Pesaran ve Shin (1998) tarafından geliştirilen genelleştirilmiş etki-tepki analizi, Vektör Hata Düzeltme Modeli (VHDM) kullanılarak yapılmıştır.Etki-tepki analizin elde edilen sonuçlar, çalışmaya konu olan temel makro ekonomik değişkenlerden, ihracatın ithalatı karşılama oranı değişkeninin, istihdam üzerinde en güçlü dinamik etkiye sahip değişken olduğu göstermiştir. Bu bulguya ek olarak, reel GSYH değişkeninde görülen artışların, istihdamı artırıcı yönde kalıcı etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, reel faiz oranı değişkeninde görülen bir artışın, istihdam değişkenini kalıcı olarak azalttığı yönünde bulgular elde edilmiştir ve ulusal parada görülen değer artışlarının istihdamı negatif yönde etkilediği fakat bu etkinin güçlü olmadığı anlaşılmıştır. Bu bulgular çerçevesinde, ihracatın ithalatı karşılama oranı değişkenini etkilemeye yönelik tedbirlerin yapısal önlemlere dayanması gerektiği düşünülmektedir. Söz konusu politikanın ekonomik büyümenin sağlanması ve faiz oranlarının artmamasına yönelik önlemler ile desteklenmesi durumunda etkinliğinin artacağı düşünülmektedir. Yukarıda açıklanan yaklaşımlar, ücret üzerindeki yükleri düşürecek politikalar ve istikrarlı bir döviz kuru politikası ile tamamlanmalıdır. Bunun yanında istihdama yönelik teşvik politikalarının ulusal kapsamlı olmasının daha etkin sonuçlara yol açması beklenebilir.Anahtar Sözcükler:1.İstihdam, 2.Makro Ekonomik Değişkenler, 3.Teşvik Yasaları, 4.İşsizlik, 5.Türkiye Ekonomisi

Abstract:
The main reason behind the preparation of this thesis is that even though unemployment problem has been come into prominence in Turkey after 2000, there have been no such studies for Turkey in the literature. In addition, the studies that have investigated employment and unemployment, were appeared to be, mostly, used a single variable in order analyze causality with unemployment/employment. The thesis examines macroeconomic variables and policy variables influences on unemployment within the same model and provides information on the magnitude of influences of macroeconomic variables on unemployment. Therefore in the framework of the policies targeting to employment, it presents foreknowledge on what the prior goals of macroeconomic policies are. This aspect separates the study from the studies that have been made on Turkey.The study investigates macroeconomic variables- that are, Real GDP, Real Interest Rate, Real Exchange Rate, Export-Import Ratio- and policy variables- that are, loads on wages and two incentives laws, numbered 5084 and 5763, for investment and employment - influences on employment. In order to analyze dynamic influences mentioned fundamental macroeconomic variables on employment, generalized impulses-responses developed by Pesaran and Shin (1998) is applied by using Vector Error Correction Model (VECM).The results obtained from impulses-responses analysis indicated that the ratio of exports to imports was the strongest dynamic influences on employment among all fundamental macroeconomic variables used in the study. Besides this finding, the study found that increase in real GDP variables increased employment. Further, increase in real interest rate was seen to permanently reduce employment and appreciation of domestic currency extracted negative influence on employment but it was seen that it was not very important in terms of magnitude. According to those findings, the policy to affect exports to imports should be structural measures. This policy, also, should be supported by additional measures that enables economic growth and suppress interest rates so it is thought that efficiency of the policy would increase. In addition, those macro-economic approaches must be complemented with policies to reduce burdens on wages and to create a stable exchange rate. Lastly, employment incentive policies with having nation-wide coverage are expected to lead more effective results.Key Words:1.Employment, 2.Macro Economic Variables, 3.Incentives Laws, 4.Unemployment, 5.Turkish Economy