Ataklarla seyreden multipl skleroz(RRMS) hastalarının beslenme durumlarının saptanması
Determination of nutritional status of patients with relapsing remitting multiple sclerosis (RRMS)
Yazar: TUTKU ATUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Multipl Skleroz (MS) hastalarının beslenme durumu, fiziksel aktivite düzeyi ve antropometrik ölçümlerini sağlıklı bireyler ile karşılaştırmak ve hastaların bazı biyokimyasal bulgularını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Bu vaka kontrol araştırmasına 60 hasta ve 60 kontrol olmak üzere 120 kişi dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri; sosyodemografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler ve besin tüketim sıklığını içeren anket formu, üç günlük besin tüketim kaydı ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi Kısa Formu (IPAQ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS Statistics 25.0 paket programında uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılanların %37.5'i 35-44 yaş aralığındadır, çoğunluğu (%75) kadın ve evlidir (%75.8). Geliri giderine eşit olanların oranı hasta (%58.3) ve kontrol (%55) grubunda çoğunluktadır.  Araştırma kapsamına alınan hastaların %73.3'ü besin desteği kullanırken kontrol grubunda bu oran %15'tir (p<0.001). İki grup arasındaki bu farklılık D vitamini desteğinin hastalarda (%71.7) kontrol grubundan (%6.7) istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla kullanılmasından kaynaklanmaktadır (p<0.001). Kontrol grubunda gıda alışverişini kendisi yapanların oranı (%68.3) hasta gruptan (%46.7) fazladır (p=0.002). Yeşil yapraklı sebzeleri her gün veya haftada 5-6 kez tüketenlerin oranı hasta grupta (%3.3) kontrol grubundan (%20) anlamlı olarak düşüktür (p=0.003). Hastaların posa (15.65 g), çözünmez posa (9.75 g) ve omega 3 yağ asidi (1.10 g) alımları kontrol grubundaki bireylerden (posa: 12.80 g, çözünmez posa: 8.25 g, omega 3 yağ asidi: 0.80 g) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.05). Posa, çözünmez posa ve sodyum alımı, Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) skoru ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Bel/boy oranı ile EDSS skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon vardır (p=0.023). Hasta gruptaki bireylerin lenfosit seviyesi EDSS skoru ile negatif yönlü korelasyon gösterirken nötrofil/lenfosit oranı ile EDSS skoru pozitif yönde ilişkilidir (p<0.05). İnaktif hastaların EDSS skoru minimal aktif hastalardan fazladır (p<0.05). Sonuç olarak MS hastalarının beslenme durumlarında sağlıklı bireylerden farklılıklar vardır. MS'te engelliliği gösteren EDSS skoru ile posa, çözünmez posa, sodyum alımı ve fiziksel aktivite düzeyi arasında negatif, bel/boy oranı ve nötrofil/lenfosit oranı ile EDSS skoru arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, Besin Tüketimi, RRMS, Antropometrik Ölçümler, Nötrofil/Lenfosit Oranı

Abstract:
The purpose of this study is to compare the nutritional status, physical activity level and 
anthropometric measurements of multiple sclerosis (MS) patients with healthy people and to evaluate some biochemical findings of patients. This case-control study included 120 people in total; 60 patients and 60 people for controlling. The data of the research was collected through face to face interviewing by using a questionnare including sociodemographic characteristics, nutritional habits, anthropometric measurements and food consumption frequency; three day food consumption record and International Physical Activity Assessment Questionnaire Short Form (IPAQ). The data of the study were evaluated by using appropriate statistical methods through the SPSS Statistics 25.0 package program. 37.5% of the participants were in the 35-44 age range, most of them (75.0%) were women and married (75.8%). The proportion of patients (58.3%) and control group (55%), those income and outcome were equal constitute majority. While 73.3% of the patients included in the study are using nutiritonal support, this rate was 15% in the control group (p<0.001). The reason of the difference between the patients (71.7%) and the control group (6.7%) was because of the statistically significant use of vitamin D supplementation (p<0.001). The rate of those who make their food purchase by their own was less in patient group (46.7%) than the control group (68.3%) (p=0.002). The percentage of those who consumed green leaf vegetables every day or 5-6 times per week was significantly lower in the patient group (3.3%) than in the control group (20.0%) (p=0.003). The intakes of fiber (15.65 g), insoluble fiber (9.75 g) and omega 3 fatty acid (1.10 g) were statistically higher in the patient group than the control group (fiber: 12.80 g, insoluble fiber: 8.25 g, omega 3 fatty acid: 0.80 g) (p<0.05). The score of the Expanded Disability Status Scale (EDSS) showed a negative relation with fiber, insoluble fiber and sodium (p<0.05). There was a positive correlation between the waist to height ratio and the EDSS score (p=0.023). While the lymphocyte level of the patient group was negatively correlates with the EDSS score, the neutrophyl to lymphocyte ratio was positive correlated with the EDSS score (p=0.023). The EDSS score of the inactive patients was higher than the minimally active patients (p <0.05). In conclusion, there are differences in the nutritional status between the MS patients and healthy individuals. There is a significant negative correlation between the EDSS score and intake of fiber, insoluble fiber, sodium and physical activity level, which shows the disability in MS. Moreover, there is a positive meaningful correlation between the waist/height ratio and neutrophil/lymphocyte ratio and the EDSS score.
Keywords: Nutrition, Food Consumption, RRMS, Anthropometric Measurements, Neutrophil / Lymphocyte Ratio