COVID-19 salgınında yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bebeği yatan annelere verilen emzirme eğitiminin emzirme başarısına etkisi
The effect of breastfeeding training given to mothers whose babies are hospitalized in the neonatal intensive care unit on breastfeeding success during the COVID-19 pandemic
Yazar: YEŞİM GİRGEÇ
Danışman: PROF. DR. DİDAR ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; COVID 19 = COVID 19 ; Emzirme = Breast feeding ; Pandemiler = Pandemics ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Amaç: Bu çalışma pandemi döneminde emzirme konusunda oluşabilecek bilgi kirliliğini ortadan kaldırarak Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) bebeği yatan annelere verilen emzirme eğitiminin emzirme başarılarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Method: Araştırma tek gruplu ön test-son test yarı deneysel bir çalışma olarak Mayıs 2021-Kasım 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi YYBÜ'de yatan 37-42 hafta arası term bebekleri olan 73 anne oluşturmaktadır. Yenidoğan Yoğun Bakımda bebeği yatan anneler ile yüz yüze görüşülerek, Emzirme & Pandemide Emzirme başlıklı emzirme eğitim kitapçığı eğitim materyali olarak kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile emzirme eğitimi verildi. Kitapçığın bir örneği anneye verildi. Eğitim; araştırmacının kendisi tarafından sözlü anlatımla, bebek ve anne üzerinde uygulamalı olarak ve soru-cevap şeklinde geri bildirim alınarak uygulandı. Emzirme eğitimi yaklaşık 60 dakika, gözlemleme ise her iki göğüs için toplam 30 dakika sürdü. Taburculuk öncesi anne ile tekrar planlama yapılarak annenin emzirme bilgisini tekrar değerlendirmek amacıyla ''Emzirme Bilgisi Değerlendirme Formu''nun  doldurulması sağlanarak, bebeğini emzirmesi ''LATCH Emzirme Tanılama Ölçeği'' ile yeniden değerlendirildi.
Araştırmanın verilerinin analizi SPSS 25.0  programı ile yapılmıştır. Anne ile bebeğin bazı tanıtıcı özellikleriyle emzirme ve COVID-19 bulgularının tespitinde tanımlayıcı istatistikler (yüzde analizi, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Annelerin emzirme bilgisi ve başarılarına ait ön test ve son test bulgularının karşılaştırılması ise ilişkili örneklemler (bağımlı gruplar) t testi ile yapılmıştır. Çalışmanın analizleri %95 güven aralığında, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Araştırmanın sonucunda araştırmaya katılan annelerin emzirme bilgisi ön test puanları 14,73±2,92; son test puanları ise 19,77±0,57 olarak tespit edilmiştir. Annelerin bilgi düzeyleri sırasıyla %73,65 ve %98,85 olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan annelerin emzirme başarısı (LATCH) ön test puanları 5,77±1,42; son test puanları ise 9,21±0,69 olarak tespit edilmiştir. Annelere verilen emzirme  eğitimi tüm yaş gruplarında başarılı olmuş ve annelerin emzirme başarıları anlamlı olarak artmıştır. İlkokul, ortaokul, lise ve üniversite eğitim düzeylerinin tamamında ön test ve son test puanları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0,05). İlk kez anne olan, ikinci ve üçüncü kez anne olan tüm annelerin  ön test ve son test puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sezaryen ile doğum yapan annelerde ve normal doğum yapan annelerde ön test ve son test puanları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0,05). En yüksek puan artışı %69,2 ile sezaryen ile doğum yapan annelerde olmuştur. Normal doğum yapan annelerdeki puan artışı ise %55,9 olarak tespit edilmiştir. 
Sonuç ve Öneriler: Annelere verilen emzirme eğitimi, annelerin mevcut emzirme bilgilerini anlamlı olarak arttırmıştır (p<0,05). Eğitim sonucunda, üçte ikisi ikinci gebeliğini yaşadığından dolayı %74 düzeyinde emzirme bilgisine sahip olan annelerin bilgi düzeyleri anlamlı olarak artmış ve %99 düzeyine yükselmiştir. 
Annelere verilen emzirme eğitiminin tüm yaş grupları, eğitim düzeyi, gebelik sayısı ve doğum şekillerinde anlamlı ölçüde başarılı olduğu görülmüştür. Ayrıca verilen eğitimin emzirme başarısı üzerindeki etkisinin; yaşı daha küçük olanlarda, eğitim düzeyi daha düşük olanlarda, ilk gebeliğini yaşayanlarda ve sezaryen ile doğum yapanlarda daha fazla olduğu görülmüştür.
Araştırmaya katılan anneler, gebelikleri süresince kendilerini COVID-19  enfeksiyonundan büyük çoğunlukla korumuşlardır. Gebelik sürecinde COVID-19 geçirenlerin oranı %5,5'tir. Pandemide emzirmeyle ilgili oluşan bilgi kirliliğini ortadan kaldırmak için emzirmenin hangi koşullar altında yapılması gerektiği annelere yazılı-görsel materyaller aracılığıyla sunulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: emzirme; COVID-19;  emzirme eğitimi; yenidoğan yoğun bakım; anne sütü.

Abstract:
Purpose: This study was conducted to evaluate the effect of breastfeeding education given to mothers whose babies were hospitalized in the Neonatal Intensive Care Service on breastfeeding success by eliminating the information pollution that may occur about breastfeeding during the pandemic period.
Method: The research was carried out between May 2021 and November 2021 as a single group pretest-posttest quasi-experimental study. The research sample consists of 73 mothers with term babies between 37-42 weeks, hospitalized in İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital NICU. Breastfeeding training was provided by face-to-face interview method, by interviewing the mothers whose babies were hospitalized in the Neonatal Intensive Care Unit and using the breastfeeding training booklet titled Breastfeeding & Breastfeeding in Pandemic as training material. A copy of the booklet was given to the mother. Education; It was applied by the researcher himself orally, on the baby and mother, and by receiving feedback in the form of questions and answers. Breastfeeding training took approximately 60 minutes, and observation took a total of 30 minutes for both breasts. By re-planning with the mother before discharge, the "Breastfeeding Information Evaluation Form" was filled in order to reevaluate the mother's breastfeeding knowledge, and her breastfeeding was re-evaluated with the "LATCH Breastfeeding Diagnostic Scale".
SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program was used in the analysis of the data obtained in the study. Frequency and percentage analysis and descriptive statistics such as arithmetic mean and standard deviation were used to detect some descriptive features of the mother and baby, as well as breastfeeding and COVID-19 findings. The comparison of the pre-test and post-test findings of the mothers' breastfeeding knowledge and achievements was made with the related samples (dependent groups) t-test. The analyzes of the study were evaluated at the 95% confidence interval, at the p<0.05 significance level.
Results: As a result of the study, the breastfeeding knowledge pre-test scores of the mothers participating in the study were 14.73±2.92; post-test scores were determined as 19.77±0.57. The knowledge levels of the mothers were found to be 73.65% and 98.85%, respectively. Breastfeeding success (LATCH) pre-test scores of the mothers participating in the study were 5.77±1.42; post-test scores were determined as 9.21±0.69. Breastfeeding education given to mothers has been successful in all age groups and mothers' breastfeeding success has increased significantly. There was a significant difference between pre-test and post-test scores in all primary, secondary, high school and university education levels (p<0.05). A significant difference was found between the pre-test and post-test scores of all mothers who were mothers for the first time and mothers for the second and third times (p<0.05). There was a significant difference between the pre-test and post-test scores of mothers who gave birth by cesarean section and mothers who gave normal birth (p<0.05). The highest score increase was observed in mothers who gave birth by cesarean section with 69.2%. The score increase in mothers who gave birth normally was determined as 55.9%.
Conclusion and Suggestions: Breastfeeding education given to mothers significantly increased mothers' current breastfeeding knowledge (p<0.05). As a result of the training, the knowledge level of mothers who had 74% knowledge of breastfeeding increased significantly and reached 99%, since two-thirds of them experienced their second pregnancy. It was observed that breastfeeding education given to mothers was significantly successful in all age groups, education level, number of pregnancies and delivery types. In addition, the effect of the education given on breastfeeding success; It has been observed that it is more common in those who are younger, have a lower education level, have their first pregnancy and give birth by cesarean section. The mothers participating in the study mostly protected themselves from COVID-19 infection during their pregnancy. The rate of those who had COVID-19 during pregnancy is 5.5%. In order to eliminate the information pollution about breastfeeding in the pandemic, the conditions under which breastfeeding should be done should be presented to mothers through written and visual materials.
Keywords: breastfeeding; COVID-19; breastfeeding education; neonatal intensive care; breast milk.