Çocuklarda intravenöz kan alma işlemi sırasında hologram fanı ve baloncuk makinesi kullanımının ağrı ve korku üzerine etkisi
The effect of using hologram fans and bubble machines on pain and fear during intravenous blood drawing in children
Yazar: CANSU ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ GÜNEŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışma çocuklarda intravenöz kan alma işlemi sırasında dikkat çekme tekniği olarak hologram fan ve baloncuk makinası kullanımının korku ve ağrı düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Çalışma örneklemini kök hücre nakli olmuş poliklinik kontrolleri devam eden ve örneklem seçim kriterlerini karşılayan 3-12 yaş aralığındaki çocuklar oluşturmuştur. Yaş gruplarına göre blok randomizasyon yapılan örneklemin gruplara dağılımı Hologram fan grubu (n:59), Baloncuk makinesi grubu (n:54) ve Kontrol grubu (n:54) şeklinde sonuçlanmıştır ve toplamda 167 çocuk örneklem sayısını oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğünün belirlendiği power analizi sonucuna göre %5 Tip 1 hata düzeyinde, %80 güçle en az 159 hasta alınması uygun görülmüştür. Kan alma işlemi poliklinik kan alma odasında sadece poliklinik hemşiresi tarafından gerçekleştirilmiştir ve işlem süresi boyunca her çocuğun yanında refakatçisinin eşlik etmesine özen gösterilmiştir. Çocuğa ait demografik veriler ile kan alma işlemine ait veriler araştırmacı tarafından toplanmıştır. Ağrı, korku ve emosyonel göstergeler ölçeğine ait verilerin toplanması ise araştırmadan bağımsız bir hemşirenin gönüllü katılımı ile gerçekleşmiştir. Veriler toplanırken ağrı ölçeği işlem sırası, işlem sonrası olarak iki aşamada, korku ölçeği işlem öncesi, sırası ve sonrası şeklinde üç aşamada, emosyonel göstergeler ölçeği ise işlem sırası olarak tek aşamada değerlendirilmiştir. Elde edilen verileri araştırmadan bağımsız bir istatistik uzmanı, geçerli analiz yöntemleri dahilinde SPSS 25.0 paket programı yardımıyla değerlendirmiştir. Çalışmamız, Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından yönetilen ve klinik araştırmaların kayıt altına alındığı bir platform olan ClinicalTrials.gov'da [ID: NCT0604470] kayıtlıdır.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre katılımcıların yaş, hastalık tanısı, refakat eden yakını, tercih edilen kan alma yöntemi ve alınan numune sayısı gibi değişkenlerin gruplar arasında homojen dağılım gösterdiği ortaya çıkmıştır. Çocukların cinsiyete göre dağılımlarında ve kan alma süresinde ise anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Baloncuk grubu 2.78 dakika ile en uzun girişim süresine sahiptir. İşlem sırasında Hologram ve baloncuk gruplarının kontrol grubuna göre ağrı ve korku düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmış ve analiz sonucunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu görülmüştür (K-W*: 7,969, p<0,05). İşlem sonrasında ise gruplar arasında ağrı düzeyi açısından anlamlı fark bulunamamıştır (K-W*: 4,127, p>0,05). Çocukların kan alma işlemi sürecinde korku düzeylerinin değişiminde ise hologram ve baloncuk gruplarının kontrol grubuna göre korku düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Emosyonel göstergeler ölçeğine göre ise her iki grupta ölçek toplam puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu ve yüz ve etkileşim parametre ortalamalarının gruplar arasında farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Çalışmada cinsiyetin çalışma grupları arasında hem korku hem de ağrı düzeyini etkilemediği ortaya çıkmıştır.
Sonuç: Kullanılan dikkat dağıtma yöntemlerinin kontrol grubuna göre etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Çocukların tıbbi işlemlere yönelik genel tutumlarını anlamak ve buna göre iyileştirmeler yapmak için kapsamlı çalışmalar yürütmek faydalı olacaktır.

Abstract:
The Effect of Using Hologram Fans and Bubble Machines on Pain and Fear During Intravenous Blood Drawing in Children
Objective: The study was carried out to determine the effect of using hologram fans and bubble machines as attention-getting techniques during intravenous blood collection in children on fear and pain levels.
Method: The study sample consisted of children between the ages of 3-12 who had a stem cell transplant, were undergoing outpatient clinic checks, and met the sample selection criteria. The distribution of the sample with block randomization according to age groups was as Hologram fan group (n: 59), Bubble machine group (n: 54) and control group (n: 54), and a total of 167 children constituted the sample number. At least 159 patients with 80% power at 5% Type 1 error level. The procedure was performed only by the outpatient clinic nurse in the outpatient blood collection room and care was taken to ensure that each child was accompanied by a companion during the procedure. The child's demographic data and procedure data were collected by the researcher. Data on the pain, fear and emotional indicators scale were collected by a nurse independent from the research. While data was being collected, the pain scale was evaluated in two stages: during and after the procedure, the fear scale was evaluated in three stages: before, during and after the procedure, and the emotional indicators scale was evaluated in a single stage as the procedure. A statistician independent of the study evaluated the data with the help of SPSS 25.0 package program within valid analysis methods. This study was carried out to determine the effect of using hologram fans and bubble machines as attention-drawing techniques during intravenous blood collection on fear and pain levels (ClinicalTrials.gov ID: NCT0604470).
Results: According to the study analysis, it was determined that variables such as participants' age, disease diagnosis, accompanying relative, preferred blood collection method, and number of samples taken were homogeneous. It was determined that there was a significant difference in the distribution of children according to gender and the duration of blood collection. The bubble group has the longest intervention time with 2.78 minutes. During the procedure, it was determined that the pain and fear levels of the Hologram and bubble groups were lower than the control group, and as a result of the analysis, a statistically significant difference was observed (K-W*: 7.969, p<0.05). After the procedure, no significant difference was found between the groups in terms of pain level (K-W*: 4.127, p>0.05). Regarding the change in children's fear levels during the blood collection process, it was determined that the fear levels of the hologram and bubble groups were lower than the control group. According to the emotional indicators scale, it was determined that the scale total score averages in both groups were lower than the control group, and the face and interaction parameter averages differed between the groups (p <0.05). When we look at the difference according to gender, it was revealed that there was no significant difference between the groups according to the fear and emotional indicators scales, and the pain scores of female were significantly higher than those of male. In the study, it was found that gender did not affect either fear or pain levels among the study groups.
Conclusion: It was found that the distraction methods used were effective compared to the control group. It would be beneficial to conduct comprehensive studies to understand children's general attitudes towards medical procedures and to make improvements accordingly.