Dijital ekonomide vergilendirme: Türkiye ve seçili ülkelerde uygulanan dijital hizmet vergisi örneği
Taxation in the digital economy: Example of digital service tax implemented in Turkey and selected countries
Yazar: AHMET SEZEN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN KUTBAY
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance ; Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan gelişmeler ve internet kullanımının yaygınlaşması sonucunda dijital ekonomi alanında da yenilikler meydana gelmektedir. Geleneksel ekonomik faaliyetler dijital ortamlara taşınmış ve bu dijital ortamlarda yeni bir dijital ekonomi alanı ortaya çıkmıştır. Her gelişme ve yenilikte olduğu gibi dijital ekonominin de olumlu-olumsuz yönleri bulunmaktadır. Dijital ortamlarda ticari faaliyet gerçekleştiren çok uluslu şirketler, resmi bir bağı bulunmayan ülkelerde, herhangi bir fiziksel oluşuma sahip olmaksızın ticari faaliyetlerde bulunma ve bu yolla kazanç sağlama imkânı elde etmişlerdir. Geleneksel ekonomiden dijital ekonomiye doğru olan dönüşümle birlikte fiziki varlık önemsiz hale gelmiş ve çok uluslu şirketlerin dijital ortamlardaki faaliyetleri sonucu kâr aktarımı ve matrah aşındırma sorunu meydana gelmektedir. Bunun sonucunda ise ülkeler vergi gelirlerinden önemli ölçüde yoksun kalmaktadır. Faaliyetlerini dijital hizmet sektöründe gerçekleştiren çok uluslu şirketlerin ticari faaliyetlerini gerçekleştirdikleri ülkenin kamu gelirlerine gerektiği ölçüde katkı sağlaması yönünde genel bir kabul ve görüş çoğunluğu bulunmakla beraber ülkeler bu sektördeki hızlı büyüme ve dönüşüme aynı anda yetişemeyip, aksiyon alamamaktadır. Bu sebepten dolayı tüm ülkelerde geçerli ortak bir vergilendirme politikası da bulunmamaktadır. Diğer yandan devletlerin bu problemlere karşı alacağı tek yönlü tedbirler büyük vergi anlaşmazlıklarına sebebiyet verebileceği için AB, OECD, IMF gibi uluslararası kuruluşlar ortak bir vergi rejimi için çalışmaktadırlar. Çalışmanın ilk bölümünde dijital ekonomi ve vergilendirilmesinde karşılaşılan sorunlar ele alınmış ikinci bölümünde seçili ülkelerin dijital hizmet vergisi uygulamalarına yer verilmiş ve üçüncü bölümde ise Türkiye'de uygulanmakta olan dijital hizmet vergisi ve seçili ülkeler ile karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise dijital hizmet vergisinde yaşanan sorunlar tespit edilmiş ve çözüm yollarına değinilmiştir

Abstract:
As a result of the developments in the field of information and communication technologies and the widespread use of the internet, innovations are also occurring in the field of digital economy. Traditional economic activities have been moved to digital environments and a new field of digital economy has emerged in these digital environments. As with every development and innovation, the digital economy also has positive and negative aspects. Multinational companies that carry out commercial activities in digital environments have the opportunity to engage in commercial activities and make profits in this way, without having any physical formation, in countries with which they have no official ties. With the transformation from traditional economy to digital economy, physical presence has become unimportant and the problem of profit transfer and base erosion occurs as a result of the activities of multinational companies in digital environments. As a result, countries are significantly deprived of tax revenues. Although there is a general acceptance and majority of opinions that multinational companies operating in the digital service sector should contribute to the public revenues of the country in which they carry out their commercial activities, countries cannot simultaneously keep up with the rapid growth and transformation in this sector and cannot take action. For this reason, there is no common taxation policy valid in all countries. On the other hand, since unidirectional measures taken by states against these problems may cause major tax disputes, international organizations such as the EU, OECD and IMF are working for a common tax regime. In the first part of the study, the problems encountered in the digital economy and taxation were discussed, in the second part, the digital service tax practices of selected countries were included, and in the third part, the digital service tax applied in Turkey and its comparison with selected countries were made. In the conclusion part of the study, the problems experienced in digital service tax were identified and solutions were mentioned.