Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin yaşadığı ortama göre beden kitle indekslerinin ve beslenme paternlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of body-mass index and nutrition patterns of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Students based on the living area
Yazar: MAKBULE NURDAN ÖZKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ATEŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Obezite = Obesity ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yaşam tarzı = Life style ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Yaşadığı Ortama Göre Beden Kitle İndekslerinin Ve Beslenme Paternlerinin Değerlendirilmesi

Amaç: Türkiye'de 2010 yılında yapılan TURDEP-2 çalışmasına göre obezite sıklığı %35'tir. Diyabet, hipertansiyon, kanserler ve metabolik sendrom gibi birçok kronik hastalığın etiyolojisinde rolü olan obezite ile mücadelede yanlış ve sağlıklı olmayan beslenme alışkanlıkların önlenmesi ve değiştirilmesi elzemdir. Gençlik ve erken erişkinlik döneminde sağlıklı beslenme tercihlerinin ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazanılması ve hayat boyu sürdürülmesi sağlıklı bir hayat için atılan temellerdir. Bu çalışmada öğrencilerin yaşadığı yerin beden kitle indeksleri üzerine etkili olabileceği düşüncesiyle, üniversite öğrencilerinin yaşadığı yere göre beden kitle indekslerinin ve beslenme paternlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç- Yöntem: Araştırmanın yapısı kesitsel tanımlayıcı niteliktedir. Araştırma Ağustos 2017- Ocak 2018 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören tıp fakültesi öğrencileri ile yapılmıştır. Örneklem rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Çalışmaya 3 grup öğrenci dâhil edildi. 1. grubu ailesinin ya da yakın akrabasının yanında aile ortamında kalan öğrenciler, 2. grubu yalnız başına veya diğer öğrencilerle bir öğrenci evinde kalanlar, 3. grubu öğrenci yurtlarında kalan öğrenciler oluşturmuştur. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden öğrencilere bilgilendirilmiş gönüllü olur formu, sosyodemografik bilgiler anketi ve beslenme paternini inceleyen anketler uygulanmıştır. Araştırma ekibi tarafından, boy ve kilo ölçümlerini takiben, beden kitle indeksleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışma 355 öğrenci ile yürütülmüştür. 1. grupta 118 (%33,20), 2. grupta 118 (%33,20), 3. grupta 119 (%33,50) öğrenci vardı. Tüm öğrencilerin BKİ ortalaması 23,03 ± 3,89 kg/m² idi. Ailesi ile yaşayanların BKİ ortalaması 23,53 ± 3,90 kg/m², evde arkadaşları ile veya yalnız yaşayanların 23,45 ± 4,10 kg/m², yurtta kalanların 22,10 ± 3,51 kg/m² idi. 
Gruplar arasında BKİ ortalamaları açısından fark vardı (p=0,006).  Bu fark yurtta kalanlar ile ailesi ile birlikte yaşayanlar arasında ve yurtta kalanlar ile evde arkadaşları ile veya yalnız yaşayanlar arasında idi (sırası ile p=0,013, p=0,020).
Katılımcıların kaldıkları yere göre gruplar arasında sabah kahvaltısında tükettikleri besinler açısından simit ve poğaça tüketiminde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0,024). Katılımcıların ara öğünlerinde tükettikleri besinlerden kaldıkları yere göre gruplar arasında çay tüketiminde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0,002). Katılımcıların tüketim sıklıklarına göre gruplar arasında peynir (p=0,012), kırmızı et (p=0,002), balık eti (p=0,000), lahmacun, kebap (p=0,005), taze sebze (p=0,014), pilav, makarna (p=0,001), tereyağı (p=0,004), bal, reçel (p=0,004), reçel, marmelat (p=0,036), hamur tatlıları (p=0,008) tüketiminde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Yemeklerden memnuniyetsizlik nedenlerine bakıldığında yurt yemeklerinin yemeklerin çok yağlı (%24,5) olması ve ev yemeklerinde yeterli çeşit olmaması (% 5,6) neden olarak gösterilmiştir.
Sonuç: Araştırmamızda yurtta kalan öğrencilerin beden kitle indeksi ortalaması diğer gruplara göre düşük saptanmıştır. Öğrencilerin beslenme paternleri besin tüketim sıklıklarına göre fark göstermektedir. Tıp fakültesi müfredat programında beslenme ile ilgili konuya yer verilmesi, öğrencilerin beslenme ve barınma ihtiyacını karşılayan kurumların menülerinin beslenme eğitimi almış uzmanlarca belirlenmesi ve sağlıklı yiyecek seçeneklerinin ulaşılabilir kılınması için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Obezite, Gıda ve Beslenme, Üniversite, Öğrenciler, Tıp

Abstract:
The Evaluation of  Body-Mass Index and Nutrition Patterns of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Students Based on the Living Area

Objective: The prevalence of obesity according to the TURDEP-2 study conducted in 2010 in Turkey was 35%. Prevention and replacement of wrong and unhealthy eating habits in the fight against obesity, which plays a role in the etiology of many chronic diseases such as diabetes, hypertension, cancers and metabolic syndrome, is essential. In the youth and early adulthood, the acquisition of healthy eating habits and healthy lifestyle habits and lifelong survival are the basic points for a healthy life. Therefore, in this study, it is aimed to evaluate body mass indexes and nutrition patterns according to university students' place where they live, with the perceptions that the body mass indexes of students may be affected due to their residence.
Material-Method: The structure of the research is cross-sectional, descriptive. The research was carried out between August 2017 and January 2018 with the medical faculty students of Karadeniz Technical University, Faculty of Medicine. The sample was selected by random sampling method. Three groups of students were included in the study. The first group of study was consists of students who live with their parents or close family members in the family environment, the second group was consists of students living in a student house alone or with other students, and the third group was consists of students staying in student dormitories. Students who voluntarily participated in the study were informed with the informed consent form and asked the sociodemographic information questionnaire and the questionnaire which analyzes the nutrition pattern. Body mass indexes were calculated by the researchers following height and weight measurements.
Findings: The study was conducted with 355 students. There were 118 (33.20%) students in the first group, 118 (33.20%) in the second group and 119 (33.50%) students in the third group. The mean BMI of all students was 23.03 ± 3.89 kg / m². The mean BMI of the students living with their family was 23.53 ± 3.90 kg / m², and  the mean BMI of the students was 23.45 ± 4.10 kg / m² for the students living alone or living with their friends at home, and 22.10 ± 3.51 kg / m² for the students staying at dorms. There was a significant difference between the groups in terms of the mean BMI (p = 0.006). This differences were between students who were living with their family and who were living at dorms and also who were living with friends or alone at home and who were living at dorms (p = 0.013, p = 0.020, respectively). There was a statistically significant difference in the consumption of bagels and pastries in terms of the foods consumed in the morning breakfast among the groups according to the participants' attitude (p = 0.024). There was a statistically significant difference in the consumption of tea among the groups according to the place where the participants consumed the snack foods (p = 0.002). According to the frequency of consumption of the participants, cheese (p = 0.012), red meat (p = 0.002), fish meat (p = 0.000), lahmacun, kebab (p = 0.005), fresh vegetables (p = 0.014), rice, pasta (p = 0.001), butter (p = 0.004), honey, jam (p = 0.004), jam, marmalade (p = 0.036) and dough desserts (p = 0.008). The reasons for dissatisfaction with meals were dormitory meals are very fatty (24.5%) and not enough varieties (5.6%) in home meals. 
Conclusion: The mean BMI of the students who were staying in dorms were lower than the other group's BMI in our study. Nutrition patterns of students vary according to the frequency of food consumption. It is important to include nutrition related topics in the curriculum of the medical faculty. It is important that the menu of the institutions which meet the nutrition and accommodation needs of the students should be given by nutrition education specialists and the necessary precautions should be taken to make the healthy food options accessible.

Key words: Obesity, Food and Nutrition, University, Students, Medical