Çokuluslu işletmelerde sermaye bütçelemesi ve yabancı yatırım kararlarına yönelik bir uygulama
Capital budgeting in multinational companies and a practice about foreign investment decisions
Yazar: EMRE ÇAKIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UYGUR TEMİZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçeleme = Budgeting ; Sermaye bütçeleme = Capital budgeting ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu çalışmada çokuluslu şirketlerin doğrudan yabancı yatırımlarını değerlendirirken kullandıkları sermaye bütçelemesi, diğer bir ifadeyle uluslararası sermaye bütçelemesi açıklanmıştır. Bu kapsamda uluslararası sermaye bütçelemesinin teorik altyapısını oluşturan çokuluslu şirketler ile doğrudan yabancı yatırımlar hakkında da genel bilgiler verilmiştir.Çokuluslu şirketler yabancı yatırımlarında özellikle ülkeye özgü risklerle mücadele etmek zorundadırlar. Söz konusu riskler şirketlerin sermaye maliyeti, diğer bir ifadeyle projelerin değerlendirilme sürecinde beklenen nakit akışlarının bugünkü değerlerinin hesaplanmasında kullanılacak iskonto oranı üzerinde doğrudan etkilidirler. Dolayısıyla şirketlerin riskleri iyi yönetmesi rekabet üstünlüğünün sağlanmasında önemli unsurlardan birisidir. Risklerle mücadelede gelişmiş yapılara ihtiyaç vardır ve bilimsel yöntemler kullanılmalıdır.Uluslararası sermaye bütçelemesinde, yerel sermaye bütçelemesiyle aynı teorik altyapı kullanılmaktadır. Bununla birlikte uluslararası sermaye bütçelemesinin birtakım karmaşıklıkları mevcuttur. Sermaye bütçelemesi konusunda 1960'lardan itibaren şirketler üzerinde pek çok araştırma yapılmış olup, araştırmalar sonucunda şirketlerin sıklıkla ?Net Bugünkü Değer? ve ?İç Verim Oranı? yöntemlerini kullandıkları görülmüştür. Bu yöntemlerin yanı sıra uluslararası sermaye yatırımlarının değerlendirilmesinde klasik yöntemlere alternatif olarak ?Düzeltilmiş Bugünkü Değer? yöntemi ile ?Reel Opsiyonlar? geliştirilmiştir. Çalışmalarda ayrıca şirketlerin risk değerlendirme yöntemleri olarak ?Duyarlılık Analizi? ile ?Senaryo Analizi? yöntemlerini tercih ettikleri belirtilmiştir.Çalışmada Düzeltilmiş Bugünkü Değer yöntemi üzerinde durulmuştur. Bu yöntemde nakit akışı yaratacağı düşünülen gruplar (faaliyet nakit akışları, imtiyazlı kredilerin anapara ve faiz ödemeleri, amortismanlar, vergi ertelemeleri vb.), formülde ayrı terimlerle ifade edilmekte olup, özsermaye maliyeti, yatırımcı ülkenin nominal faiz oranı ve yatırımcı ülkenin risksiz faiz oranı gibi üç temel oranla iskonto edilmektedir. Örneğin ana şirkete faaliyet nakit akışları, sistematik riski içeren, sermaye varlıkları fiyatlama modeliyle hesaplanmış, özsermaye maliyetiyle, imtiyazlı kredilerin anapara ve faiz ödemeleri, yatırımcı ülkenin piyasa faiz oranıyla iskonto edilmiştir.Sonuç olarak, uluslararası doğrudan yatırım kararlarının değerlendirilmesinde şirketlere daha esnek bir yapı sunduğu için ?Düzeltilmiş Bugünkü Değer? yöntemi önerilmiştir.Anahtar Sözcükler: Çokuluslu Şirketler, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Uluslararası Sermaye Bütçelemesi, Düzeltilmiş Bugünkü Değer

Abstract:
In this thesis, capital budgeting which multinational companies use to evaluate their foreign direct investments, in other words international capital budgeting, is explained. In this extent, general information about multinational companies, which form theoretical framework of international capital budgeting and foreign direct investments, is given.Multinational companies have to deal with especially country risks. These risks have direct effects on capital costs of companies. In other words, they are effective on discount rate, which is used for calculation of present value of expected cash flows in appreciation period of projects. So, for companies, managing risks well, is one of important elements in providing an advantage in competition. Advanced structures are needed in dealing with risks and scientific methods must be used.The same theoretical framework is used in international capital budgeting with local capital budgeting. In addition to this, there are some complexities in international capital budgeting. Researches since 1960s have shown that, companies frequently use `?Net Present Value?? and `?Internal Return Rate?? as their capital budgeting methods. In addition to these methods, as alternatives of classical methods which are used for appreciation, `?Adjusted Present Value?? and `?Real Options?? methods have been developed. In certain works, it is also stated that, companies prefer `?Sensitivity Analysis?? and `? Scenario Analysis?? as risk appreciating methods.In this thesis, Adjusted Present Value is used. In this method, groups which are thought that can create cash flow (operation cash flows, capital and interest payments of privileged credits, amortizations, tax delays etc.) are shown with different terms in the equation, and are discounted by using three different basic ratios such as, cost of proprietary capital, nominal interest rate of investor country and risk-free interest rate of investor country. For example, operation cash flows to main company are calculated by using capital assets pricing model, which contains systematic risk, and are discounted by using cost of equity, principal and interest payments of concessionary loans and market interest rate of investor country.As a result, Adjusted Present Value method is suggested to provide a more elastic structure to companies in evaluating international direct investment decisions.Key Words: Multinational Companies, Foreign Direct Investments, International Capital Budgeting, Adjusted Present Value