Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran ve analjezik olarak oral non-steroid antiinflamatuvar ilaç kullanan hastaların bilinçli ilaç kullanım düzeyinin belirlenmesi /
Yazar: İPEK COŞKUNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Analjezikler = Analgesics ; Antiinflamatuar ajanlar-nonsteroid = Anti inflammatory agents-nonsteroidal ; Ağrı = Pain ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Giriş ve Amaç: Ağrı tedavisinde en sık kullanılan ilaç grubu olan non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ'ler) dünyada ve ülkemizde en sık reçete edilen ilaç gruplarındandır. Ciddi bir yan etki profili olan bu ilaçların bilinçsiz kullanımı mortaliteye kadar varabilen sonuçlara yol açmaktadır. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğimize başvuran ve analjezik olarak oral NSAİİ kullanan hastaların ilaç kullanımına yönelik bilinç düzeyinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem:  Araştırmamız kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini 01/11/2019 - 31/12/2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine herhangi bir nedenle başvuran ve analjezik olarak en az bir çeşit oral NSAİİ kullanan, 18 yaş ve üzeri hastalar oluşturmaktadır. Çalışmada katılımcılara araştırmacılar tarafından yapılandırılan anket formu uygulanmıştır. Bilinç düzeyini ölçmeye yönelik, anket formunda yer alan bilgi ve yaklaşım soruları puanlanarak bilgi puanı ve yaklaşım puanı oluşturulmuştur. Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada anlamlılık p < 0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 210 kişi katıldı. En çok kullanılan NSAİİ diklofenaktı. Ağrı kesici kullanımının en sık nedenleri baş ağrısı ve kas-iskelet sistemi ağrılarıydı. NSAİİ'lerin risk artışı yaptığı hastalıkların bilinme oranı düşüktü, en iyi bilinen hastalıklar mide ülseri/kanaması ve böbrek yetmezliğiydi. Katılımcıların bilgi puanı ortalaması düşük, yaklaşım puanı ortalamaları ise görece daha yüksekti. Kadınların bilgi puanı erkeklere göre anlamlı yüksek bulundu. Eğitim ve gelir seviyesi yüksek olanların bilgi ve yaklaşım puanları diğer gelir gruplarına göre anlamlı yüksek bulundu. Sağlık görevlilerinin bilgi puanı, memurların ise yaklaşım puanları diğer mesleklere göre anlamlı yüksekti. Korelasyon analizleri sonucunda; katılımcıların yaşı arttıkça kullanılan ağrı kesici miktarının da arttığı belirlendi. Kullanılan ağrı kesici miktarı arttıkça yaklaşım puanının düştüğü görüldü. Kronik hastalığı olmayan bireylerin yaklaşım puanı kronik hastalığı olanlara göre anlamlı yüksek bulundu. Bilgi puanı yüksek olan katılımcıların yaklaşım puanları daha yüksekti.
Sonuç: Çalışmamızda elde ettiğimiz bulgulara göre, toplumda NSAİİ'lerle ilgili bilinç düzeyi düşük olup ciddi bir bilgi eksikliği mevcuttur. NSAİİ'lerden maksimum verimi alabilmek ve olumsuz etkilerini minimuma indirebilmek için, aile hekimleri NSAİİ tedavisi verirken hastaları bilgilendirmelidir. Aile sağlığı merkezlerinde ve diğer sağlık kurumlarında bu konuya yönelik broşürler ve eğitim videoları sunulmalıdır.

Abstract:
Introduction and Purpose: Non-steroid anti-inflammatory drugs (NSAIDs) which are the most frequently used drug treatment in pain management, are used worldwide widespread with or without prescription. Unconcious use of these drugs, which have a serious side effect profile, leading to consequences leading even to mortality. In this study, it is aimed to determine the level of awareness in drug usage of patients who apply to our family medicine polyclinic and who use oral NSAID for analgesia.
Matherial and Method: Our research is a cross-sectional and descriptive research. The population of the study consists of patients aged 18 years or older who applied to Ankara City Hospital Family Practice Clinic for any reason between the dates of 01/11/2019 - 31/12/2019 reason and who used at least one type of oral NSAID as analgesic. In the study, a questionnaire form developed by the researchers was applied to the patients. The information and approach questions in the questionnaire form were scored to measure the level of consciousness and the information and approach score were created. Datas analysed by using IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 software. In the study, the significance was taken as p <0.05.
Results: 210 people participated in our study. The most used NSAID was diclofenac. The most frequent reasons for analgesic usage were headache and muscle-skeleton system pains. The rate of awareness for diseases that NSAIDs cause was low, the well known diseases were stomach ulcer/bleeding and kidney failure. The mean information score of the participants was low, and the mean approach score was relatively higher. Information scores of women were found to be significantly higher than men. Information and approach scores of those with higher education and income levels were found to be significantly higher than other income groups. The knowledge scores of the health workers and the approach scores of the officers were significantly higher than the other professions. As a result of the correlation analysis; it was determined that the amount of analgesics used increased with increasing age of the participants. It was found that the approach scores were decreased when the analgesic usage increased. The approach scores of participants who have no chronic disease were found to be significantly higher than participants with chronic diseases. The participants who have high information scores had higher approach scores.
Conclusion: According to the findings we obtained in our study, the level of awareness about NSAIDs in the society is low and there is a serious lack of information. In order to get maximum efficiency from NSAIDs and to minimize their negative effects, family physicians should inform patients while giving NSAID therapy. Brochures and educational videos should be provided in family health centers and other health institutions.