Multipl miyelom hastalarında PET CT deki kemik ve kemik iliği tutulumu ile kemik iliği biyopsisindeki plazma hücre oranının prognoza etkisi
The effect of bone and bone marrow involvement in PET CT and plasma cell ratio in bone marrow biopsy on prognosis in multiple myeloma patients
Yazar: KEVSER KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE UYSAL
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
ÖZET

Multipl miyelom (MM), kemik iliğinde plazma hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir malignite türüdür. Böbrek yetmezliği, kemikte litik lezyonlar, hiperkalsemi, anemi ile klinik seyir gösterir. Bu hastalığın prognozu, birçok faktöre bağlıdır. PET/CT'deki kemik ve kemik iliği tutulumu ile kemik iliği biyopsisindeki plazma hücre oranının prognoza etkisi, hastalığın şiddetini ve tedaviye yanıtını değerlendirmede kritik rol oynamaktadır. Bu tez çalışmasında, MM hastalarında tanı anındaki PET/CT'deki kemik tutulumunun varlığı ve metabolik aktivite düzeyi (SUVmax) ile kemik iliği biyopsisindeki plazma hücre oranının prognostik değerleri arasındaki ilişki ve sağkalıma etki eden faktörler incelenmiştir.
Ocak 2015 ve Mayıs 2023 tarihleri arasında 18 yaş ve üzeri Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji kliniğinde takip edilen multipl miyelom tanısı almış 48 hasta çalışmaya dahil edilmiş ve retrospektif olarak verileri analiz edilmiştir. 
Çalışmaya 48 hasta dahil edilmiştir. Hastaların 25 tanesi (%52.08) kadın ve 23'ü  (%47.92) erkekti. Hastaların tanı anındaki ortanca yaşı 61.5 (41-80) idi. Hastaların CRAB bulguları değerlendirildiğinde, tanı anında tüm hastaların %31 oranında kemik tutulumu olduğu, anemisi olan %17, hiperkalsemisi olan %10, renal yetmezliği olan %6 olarak saptandı. M protein tipine göre hastalar kemik tutulumu olup olmamasına göre değerlendirildiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Ancak istatistiksel olarak anlamlı fark olmamasına rağmen kappa hafif zincir türünde olanlarda kemik tutulumu oransal olarak daha fazla idi (kemik tutulumu olanlar: %12.9, kemik tutulumu olmayanlar: %5.88, p=0.087). Kemik tutulumu olan ve olmayan hastaların cinsiyet açısından analizi gerçekleştirildiğinde anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.83). Plazma hücre oranının %50 altında veya üstünde olması ile kemik tutulumunun varlığı arasındaki ilişkiyi analiz edildiğinde anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0.99). Kemik tutulumu ile albümin  arasında zayıf bir ilişki bulunduğu görülmüştür (P=0.08). Plazma hücre oranı değeri ile hiperkalsemi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0.0082). Laboratuvar bulguları incelendiğinde albümin ile plazma hücre oranının %50 ve üstünde olmasının kemik tutulumuna etki ettiği (p=0.075 zayıf bir ilişki) görülmüştür. Kemik tutulumu olan ve aynı zamanda SUVmax <5 olan hasta sayısı 12 (%25), SUVmax ≥5 olan hasta sayısı 19 (%39)'dur. Kemik tutulumu ile SUVmax değerinin ≥5 olduğu hastalarda güçlü bir istatistiksel ilişki olduğunu (p=0,00012), ancak M-Protein türü kappa ve albümin değerleri ile kemik tutulumu arasında zayıf ilişkiler olduğunu (sırasıyla p=0,087 ve p=0,080) göstermiştir. 1. basamak tedavi yanıtlarının kısmi yanıt ve üzeri olması (PR, VGPR, CR) ve kısmi yanıt altında olması (refrakter, progrese) durumları ile kemik tutulumu ve plazma hücre oranı arasındaki ilişki incelenmiştir ancak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (kemik tutulumu için p=0.99, plazma hücre oranı için p=0.107). Kemik tutulumu olan hastaların ortanca tedavi süresi 39 (1-106) ay olarak hesaplanırken kemik tutulumu olmayan hastaların ortanca tedavi süresi 35 (1-95) ay olarak bulunmuştur. Kemik tutulumu ile sağkalım ilişkisini analiz edildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0.612). Plazma hücre oranı ≥%50 olan hastaların medyan sağ kalımı süresi 37 (1-105) ay olup plazma hücre oranı <%50 altında olan hastaların medyan sağ kalımı 38.5 (4-106) ay olarak bulunmuştur. Plazma hücre oranının %50'den büyük olup olmaması ile sağkalım süreleri açısından anlamlı fark bulunamamıştır (0.773). SUVmax değeri ≥5 olan hastaların medyan sağ kalımı 43 (4-106) ay olup SUVmax <5 olan hastaların medyan sağ kalımı 36 (1-65) ay olarak hesaplanmıştır. Çalışmamızda SUVmax değerinin 5 ve üstünde olup olmaması ile sağkalım süreleri açısından istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0271). 
Plazma hücre oranı değeri ile CRAB bulgularından sadece hiperkalsemi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0.0082). Kemik tutulumu ile SUVmax değerinin ≥5 olduğu hastalarda güçlü bir istatistiksel ilişki olduğunu (p=0,00012), ancak M-Protein türü kappa ve albümin değerleri ile kemik tutulumu arasında zayıf ilişkiler olduğunu (sırasıyla p=0,087 ve p=0,080) göstermiştir. Plazma hücre oranı ve SUVmax değeri ile sağkalım süreleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Multipl Miyelom, PET/CT, Kemik Tutulumu, Kemik İliği, Plazma Hücre Oranı

Abstract:
ABSTRACT
THE EFFECT OF BONE AND BONE MARROW INVOLVEMENT IN PET CT AND PLASMA CELL RATIO IN BONE MARROW BIOPSY ON PROGNOSIS IN MULTIPLE MYELOMA PATIENTS

Multiple myeloma (MM) is a type of malignancy characterized by the uncontrolled proliferation of plasma cells in the bone marrow. It clinically presents with renal failure, lytic bone lesions, hypercalcemia, and anemia. The prognosis of this disease depends on various factors. The involvement of bone and bone marrow in PET/CT and the plasma cell ratio in bone marrow biopsy play critical roles in assessing the severity of the disease and the response to treatment. This thesis examines the relationship between the prognostic values of bone involvement and metabolic activity level (SUVmax) in PET/CT at diagnosis and the plasma cell ratio in bone marrow biopsy in MM patients, as well as factors affecting survival.
A total of 48 patients diagnosed with multiple myeloma and followed up at the Hematology clinic of Fırat University Medical Faculty Hospital between January 2015 and May 2023, aged 18 and over, were included in the study and their data were retrospectively analyzed.
The study included 48 patients, of whom 25 (52.08%) were female and 23 (47.92%) were male. The median age at diagnosis was 61.5 years (41-80). Upon evaluation of the patients' CRAB findings at diagnosis, 31% had bone involvement, 17% had anemia, 10% had hypercalcemia, and 6% had renal failure. When patients were evaluated based on the presence of bone involvement according to M protein type, no statistically significant difference was found between the groups. However, despite the lack of statistical significance, the proportion of bone involvement was higher in those with the kappa light chain type (12.9% with bone involvement vs. 5.88% without, p=0.087). No significant relationship was found between bone involvement and gender (p=0.83). There was no significant relationship between the plasma cell ratio being above or below 50% and the presence of bone involvement (p=0.99). A weak relationship was found between bone involvement and albumin (p=0.08). A strong relationship was found between the plasma cell ratio and hypercalcemia (p=0.0082). Laboratory findings showed that albumin and a plasma cell ratio of 50% or higher had an impact on bone involvement (p=0.075, a weak relationship). The number of patients with bone involvement and SUVmax <5 was 12 (25%), and the number with SUVmax ≥5 was 19 (39%). A strong statistical relationship was found between bone involvement and SUVmax ≥5 (p=0.00012), while weak relationships were observed between bone involvement and M-protein type kappa and albumin levels (p=0.087 and p=0.080, respectively). No significant relationship was found between the response to first-line treatment (partial response and above vs. below partial response) and bone involvement or plasma cell ratio (p=0.99 for bone involvement, p=0.107 for plasma cell ratio). The median treatment duration for patients with bone involvement was 39 months (1-106) and for those without was 35 months (1-95). No statistically significant relationship was found between bone involvement and survival (p=0.612). The median survival time for patients with a plasma cell ratio ≥50% was 37 months (1-105), and for those with a ratio <50% it was 38.5 months (4-106). No significant difference in survival times was found based on whether the plasma cell ratio was ≥50% (p=0.773). The median survival for patients with SUVmax ≥5 was 43 months (4-106) and for those with SUVmax <5 was 36 months (1-65). No statistically significant difference in survival times was found based on whether SUVmax was ≥5 (p=0.271).
A strong relationship was found only between the plasma cell ratio and hypercalcemia among the CRAB findings (p=0.0082). A strong statistical relationship was found between bone involvement and SUVmax ≥5 (p=0.00012), while weak relationships were observed between bone involvement and M-protein type kappa and albumin levels (p=0.087 and p=0.080, respectively). No significant difference was found between the plasma cell ratio or SUVmax and survival times.

Keywords: Multiple Myeloma, PET/CT, Bone Involvement, Bone Marrow, Plasma Cell Ratio