Pediatrik hastalarda genel anestezi altında gelişen atelektazinin transtorasik akciğer ultrasonografisi ile değerlendirilmesi
Transthoracic lung ultrasonographic evaluation of atelectasis formation during general anesthesia in pediatric patients
Yazar: AYŞE HIZAL
Danışman: PROF. DR. TÜMAY UMUROĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Akciğer = Lung ; Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Atelektazi = Atelectasis ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Pediatri = Pediatrics ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Farklı pediatrik yaş gruplarında ve farklı akciğer bölgelerinde gelişen anestezi ilişkili atelektazinin, transtorasik akciğer ultrasonografisi aracılığıyla saptanma oranları ile kompliyans, rezistans ve havayolu basınçlarıyla ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Etik kurul onayı sonrası, genel anestezi altında minör cerrahi geçirecek 100 hasta (1 ay-12 yaş) sırayla çalışmaya alındı. Standart monitörizasyonun ardından, anestezi indüksiyonu sevofluran inhalasyonu ile sağlandı. Kas gevşekliği sağlandıktan sonra orotrakeal olarak entübe edilen hastalar volüm kontrollü mod ile ventile edildi. Maske ventilasyonu sırasında, entübasyon sonrası ve ekstübasyon öncesi dönemlerde 12 akciğer bölgesi ultrasonografi ile incelendi. Tüm hastaların hemodinamik verileri, anestezi süreleri ile tidal volüm, solunum frekansı, Ptepe, Pplato, Paw, kompliyans ve rezistans değerleri 15 dakika aralıklarla kaydedildi. İstatistiksel analizler için R versiyon 2.15.3 programı kullanıldı. İstatistiksel incelemede; bağımsız gruplar t testi, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Pearson ki-kare, Cochran Q ve McNemar testi kullanıldı. P<0.05 istatistiksel anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Hastaların %62'sinde atelektazi saptandı. Oluşum zamanı açısından incelendiğinde; maske ventilasyonu sırasında %38, entübasyon sonrasında %53, ekstübasyon öncesinde %51 oranında atelektazi gözlendi. Maske ventilasyonu sırasındaki atelektazi oranları diğer zamanlara göre anlamlı olarak düşük bulundu (p:0.001, p:0.031) Yaş grupları arasında maske ventilasyonunda ve ekstübasyon öncesi dönemde gözlenen atelektazi oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Atelektazi gelişimi en sık akciğerlerin dependent alanlarında gözlendi. Atelektazi gelişmeyenlerle karşılaştırıldığında, atelektazi gelişenlerde tepe, plato, ortalama hava yolu basınçları ile rezistans daha yüksek, kompliyans değerleri daha düşük bulundu. Yaş grupları arasında atelektazi gelişimi ile kompliyans ve rezistans değerleri arasında anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç: Cerrahi girişim geçiren pediatrik hastalarda atelektazi gelişme oranı yüksektir. Anestezistlerin; anestezi ilişkili atelektazinin erken tanısı, izlemi ve tedavisi açısından hızlı ve tekrarlanabilir bir yöntem olan transtorasik akciğer ultrasonografisi konusunda deneyim kazanmaları önemlidir.

Anahtar kelimeler: Atelektazi, akciğer ultrasonografisi, postoperatif pulmoner komplikasyonlar, pediatrik anestezi, hasta güvenliği

Abstract:
Transthoracic lung ultrasonographic evaluation of atelectasis formation during general anesthesia in pediatric patients
Objective: The aim of this study was to evaluate the relationship between anesthesia-induced atelectasis developed in distinct pediatric age groups and lung regions, by the transthoracic lung ultrasonography and correlation with compliance, resistance and airway pressures.
Materials and methods: After ethics committee approvel, 100 patients (1 month-12 years) scheduled for minor surgery under general anesthesia were included in the study, consecutively. Following standard monitoring, anesthesia was induced with sevoflurane inhalation. After muscle relaxation patients were orotracheally intubated and ventilated with volume controlled mode. During ventilation with face mask, at the post-intubation and pre-extubation periods, 12 lung regions were examined by ultrasonography. Hemodynamic data, anesthesia duration, tidal volume, respiratory frequency, PIP, PP, Paw, compliance and resistance values of the patients were recorded with 15 min intervals. R version 2.15.3 program was used for statistical analysis. Independent groups t test, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Pearson Chi-square, Cochran Q and McNemar tests were used. Statistical significance was accepted when P <0.05.
Results: Atelectasis was determined in 62% of patients. In terms of determination periods the incidence of atelectasis was 38% during mask ventilation, 53% after intubation and 51% before extubation. The incidence of atelectasis during mask ventilation was significantly lower than the other periods (p:0.001, p:0.031). There was no statistically significant difference between age groups in terms of atelectasis incidence during mask ventilation and pre-extubation periods (p>0.05). Atelectasis was most frequently observed in dependent areas of the lungs. Compared with patients without atelectasis; resistance, PIP, PP, Paw were higher and compliance was lower in patients with atelectasis. There was no significant difference between the development of atelectasis and compliance / resistance values between age groups.
Conclusion: The incidence of atelectasis is high in pediatric patients undergoing surgery. It is important for anesthesiologists to gain experience in transthoracic lung ultrasonography which is a fast and reproducible method for early diagnosis, follow-up and treatment of anesthesia-induced atelectasis.
Key words: Atelectasis, lung ultrasonography, postoperative pulmonary complications, pediatric anesthesia, patient safety