Theodor W. Adorno'nun maddeciliği üzerine bir inceleme
A study on materialism of Theodor W. Adorno
Yazar: MUAZ DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. BORA ERDAĞI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Adorno, Theodor = Adorno, Theodor ; Akıl = Reason ; Dolayımlama = Mediation ; Eleştiri = Criticism ; Kültür = Culture ; Madencilik = Mining ; Olumsuzlama = Negation

Özet:
20. yüzyılda meydana gelen ve küresel etkiye sahip bunalım ve krizler kimi zaman doğrudan kimi zaman da dolaylı olarak felsefi etkinliğe konu olmuştur. Bu kriz ve bunalımları doğrudan konu edinen kimi filozof ve düşünürlere göre 20. yüzyıl, bir dönüm noktasına, insan yaşamının tamamına etki eden bir kırılma anına denk düşmektedir. İşte Adorno söz konusu bunalım ve krizlerin insan yaşamının tamamına etki ettiğini düşünen, bunu somut bir nitel zaman bilinciyle ve radikal bir eleştiriyle düşüncesine konu edinen matemi derin bir düşünürdür. Bir yorumcusunun ifade ettiği üzere "her Adorno cümlesi terörden arta kalandır." 
Adorno düşüncesi açısından bütün bir insan yaşamına etki eden iki temel krizden bahsedilebilir. Bunlardan ilki kültürün krizi ikincisi ise kavramın krizidir. Başka bir anlatımla kültür iflas etmiştir ve metafizik iflas eden bu kültürle kaynaşmış haldedir. Bu iki temel kriz üçüncü bir başlık açmaktadır. Meydana gelen ve ardında telafisi imkânsız yıkımlar bırakan bu dönüm noktalarından sonra insanların acılarının kaydını tutabilecek ve mutluluk vaadini yerine getirebilecek somut bir felsefe mümkün müdür?
Adorno somut bir felsefenin imkânı için ilk olarak geleneksel felsefenin özdeşlik ilkesini eleştirinin konusu haline getirmektedir. Dostu Benjamin'in ifade ettiği üzere "somut bir felsefe için soyutlamanın buz çölünden" geçmektedir. Bu ilk adımda ayrıca, eleştiri için ihtiyaç duyulan geleneksel epistemolojiye müdahale araçları geliştirilmektedir.
Kültürün krizini tespit etmek için atılan ikinci adımda ise kültürün egemenlik ve tahakkümle ilişkisi gözetilerek kayıt altına alınmış kadim metinlere, söylencelere ve tragedyalara kısacası tarihe bakılmaktadır. Böylece kültürün krizi ve kavramın krizi arasındaki ilişki hem tarihsel olarak hem de şimdiye odaklanan somut bir nitel zaman bilinciyle tespit edilmektedir. Adorno maddeciliğinin takip edildiği bu çalışma da sıralanan programa uymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Adorno, Akıl, Olumsuzlama, Diyalektik, Dolayım, Maddecilik, Eleştiri, Kültür.

Abstract:
Depressions and crises which occurred in the 20th century then to have global repercussions have been either directly or indirectly subject to philosophical praxis. According to philosophers who directly examine these depressions and crises, the 20th century signifies a turning point, an emblematic moment for all human life which has since then been irreversibly changed. Adorno is a thinker in deep grief who thought that these depressions and crises affected the entire human life and discussed them with a concrete consciousness of qualitative time and a radical critical force. A commentator puts it forward as such: "Every single phrase of Adorno is a remainder of a terror." 
It can be stated that there are two fundamental crises affecting all human life, according to Adorno's thought. The first is the crisis of culture and the second is the crisis of the concept itself. In other words, culture has failed and the metaphysics has reconciled with this failed culture. These two fundamental crises lead to a third subject. After all these crises which left behind an irredeemable destruction, the question is whether there is any concrete philosophy which can keep an account of all sorrows of people and fulfill the promise of happiness?
Adorno at first criticizes the principle of identity in traditional philosophy so as to ponder over the possibility of a concrete philosophy.  "One needs to overcome the ice desert of abstraction to be able to make philosophy concretely," as his friend Benjamin indicates. In this first step, tools to intervene in traditional epistemology which are indispensable for criticism are being developed. 
In the second step taken for the purpose of detecting the crisis of culture; ancient texts, myths and tragedies, briefly recorded history are being evaluated by taking into account the relationship between culture, sovereignty and domination. Therefore; the relationship between the crisis of culture and the crisis of concept is detected with the help of the concrete consciousness of qualitative time which focuses on both the history and the present. This piece thus follows this program.

Key words: Adorno, Reason, Negation, Dialectic, Mediation, Materialism, Critic, Culture.