Kafa travmalı hastalarda bilgisayarlı tomografi'de saptanan rastlantısal bulguların geriye dönük incelenmesi /
Yazar: HALİL ALTINMADEN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR SÖĞÜT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Günümüzde teknolojik gelişmelere paralel olarak; bilgisayarlı tomografi (BT), kafa kravmalı hastaların değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Farklı bir endikasyon için tarama yapılırken beklenmedik (insidental) bulgular tespit edilebilir. Son zamanlarda acil servislerde kullanılan bu görüntüleme yöntemindeki artışa bağlı olarak insidental bulguların saptanmasında da artış meydana gelmektedir.  Bu çalışma ile, kafa travması nedeni ile acil servise başvuran hastalardaki beyin BT taramalarında tespit edilen rastlantısal bulguların klinik öneminin değerlendirilmesi, yaş ve cinsiyet ilişkisinin ortaya konması amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem
Ocak 2017 – Aralık 2019 tarihleri arasındaki dönemde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Acil Tıp Kliniği'ne başvuran, beyin tomografisi çekilen pediatrik ve yetişkin tüm hastalar çalışmaya dahil edilmiş olup, bu hastalar içinde travma dışı olanlar çalışma dışında bırakıldı. İlgili hasta grubunun beyin BT taramalarında tespit edilen rastlantısal bulgular ise vaka veri formuna kaydedildi. Çalışmanın doğru bir şekilde ele alınması adına yanlış ICD kodu kullanılan, yabancı uyruklu, uygunsuz çekim ve/veya raporu bulunan ve kimlik bilgisi yetersiz hasta grupları da değerlendirme dışında bırakılarak, çalışma sonuçlarının doğruluk payının arttırılması hedeflendi. Çalışmaya dahil edilen hasta grubu içinde bilgisayarlı beyin tomografilerinde insidental bulgu saptananlar Grup 1 (klinik olarak anlamlı) ve Grup 2 (klinik olarak anlamlı değil) olarak sınıflandırıldı. İlgili gruplar cinsiyet, yaş ve yaş dekatları (0-9, 10-19,20-29, 30-39, 40-49, 50-59, 60-69, 70-79, 80-89, 90-99, 100<) olarak karşılaştırılarak istatiksel olarak değerlendirmeye alındı. 
Bulgular
Çalışmaya 8771'si erkek (%66,2) ve 3834'ü kadın (%33,8) olmak üzere toplam 12605 hasta dahil edildi. Değerlendirilen hastaların yaş ortalaması 34,3±22,6 (yaş aralığı; 0-104) idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %86'sında (10864) insidental bulgu saptanmadı. Kalan 1741 hastada ise en az 1 tane olmak üzere insidental bulguya rastlandı. İnsidental bulgusu olan hasta grubunun yaş ortalaması (60,3±24,3), bulgusu olmayan hasta grubuna (30,2±19,3) göre anlamlı yüksekti (p<0,001). İnsidental bulguya rastlanan Grup 1 (klinik olarak anlamlı olan-  yaş aralığı; 64,5±23,4) ile Grup 2 (klinik olarak anlamlı olmayan– yaş aralığı; 54,5±24,3) yaş dağılımı açısından karşılaştırıldığında yüksek anlamlı farklılık gözlemlendi. Yaş arttıkça klinik olarak anlamlı ve takip gerekli bulgularda artış gözlemlendi (p<0,001). Grup 1'e dahil edilen hastaların 633'ü  (%62,2) erkek, 384'ü (%37,8) ise kadındı. İstatiksel olarak, Grup 1 ile Grup 2 arasında cinsiyet dağılımı açısından da anlamlı bir farklılık saptandı. Grup 1'de en çok erkek cinsiyete rastlandı (p=0,017). İnsidental bulgular incelendiğinde ise, %37,9'luk (1028) pay ile en fazla rastlanan bulgunun atrofi olduğu gözlemlendi. İkinci sırada ise %27,5'lik (745) pay ile iskemi yer alırken, kalsifikasyon %12,3'lük (334) pay ile üçüncü sırada yer aldı. İnsidental bulgular içinde en az rastlanan bulgu ise %0,5'lik (14) oran ile lipom oldu.
Sonuç
Çalışmada elde edilen bulgular ışığında, kafa travması nedeniyle  acile başvuran ve beyin tomografisi çekilen hastaların büyük bir kısmında insidental bulguya rastlanmadı. Diğer yandan yaş arttıkça insidental bulgunun saptanma olasılığının arttığı gözlemlendi. İnsidental bulgusu bulunan hastaların ise çoğunluğunda klinik önemi olmayan bulgulara rastlandı. En sık gözlemlenen ve klinik önemi olmayan takibi  gerekli olmayan bulgu  atrofidir. Diğer yandan klinik olarak anlamlı ve takibin gerekli olduğu  en sık rastlanılan bulgu ise kronik iskemi olarak tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler:
Kafa travması, bilgisayarlı beyin tomografisi, insidental bulgu

Abstract:
Retrospective examination of incidental findings detected in Computed Tomography in patients with head trauma
Aim
Nowadays, in parallel to technological developments; computed tomography (CT) is widely used in the evaluation of patients with head neck injuries. While the main purpose of this imaging method is to determine other indications, unexpected possible findings can be detected by chance. There has been an increase in the detection of incidental findings due to the increase in this imaging method used in emergency services recently. In this study, it is aimed to evaluate the clinical significance of incidental findings detected in brain CT scans in patients admitted to the emergency department due to head trauma, and to reveal the relationship between age and gender.
Materials and Methods 
All pediatric and adult patients who applied to the Emergency Medicine Clinic of Health Sciences University Haseki Health Application and Research Center for three years between January 2017 and December 2019 are included in the study, and those who are not traumatized among these patients are excluded from the study. The random findings detected in the brain CT scans of the relevant patient group is recorded in the case data form. In order to make the study correctly, it is aimed to increase the accuracy of the results of the study by excluding the patient groups who are foreign nationals, who has inappropriate shooting and / or reports, and who has insufficient credentials. Among the patient group included in the study, those with incidental findings on computed tomography scans are classified as Group 1 (clinically significant) and Group 2 (not clinically significant). Relevant groups gender, age and age decades (0-9, 10-19,20-29, 30-39, 40-49, 50-59, 60-69, 70-79, 80-89, 90-99, 100 <) are compared and evaluated statistically.

Results 
In this study, 12605 patients which consist of 8771 male (66.2%) and 3834 female (33.8%), are taken into considerations. The mean age of the evaluated patients is 34.3 ± 22.6 (age range; 0-104). No incidental findings are found in 86% (10864) of the patients included in the study. In the remaining 1741 patients, incidental findings are found, including at least one. The mean age of the patient group with incidental findings (60.3 ± 24.3) is significantly higher than the patient group without symptoms (30.2 ± 19.3) (p <0.001). When Group 1 (clinically significant - age range; 64.5 ± 23.4) with incidental findings is compared with Group 2 (clinically insignificant - age range; 54.5 ± 24.3), a high significant difference is observed in terms of age distribution. Clinically significant findings that required follow-up increases with increasing age. (p <0.001). 633 (62.2%) of the patients included in Group 1 are male and 384 (37.8%) are female. Statistically, there is a significant difference between Group 1 and Group 2 in terms of gender distribution. The most common male gender is found in Group 1 (p = 0.017). When the incidental findings is examined, it is observed that the most common finding is atrophy, with a share of 37.9% (1028). In the second place is chemia with a share of 27.5% (745), while calcification takes the third place with a share of 12.3% (334). The least common finding among incidental findings is lipoma with a rate of 0.5% (14).
Discussion and Conclusion
In the light of the findings obtained in the study, no incidental findings are found in most of the patients who applied to the emergency department due to head trauma and have brain tomography. On the other hand, it is observed that the probability of detecting incidental findings increases with increasing age. In the majority of patients with incidental findings, findings without clinical significance are found. The most common finding that does not have clinical significance and does not require follow-up is atrophy. On the other hand, the most common finding that is clinically significant and requiring follow-up is determined as chronic is chemia.

Keywords
Head trauma, computed tomography, incidental finding