Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının iktisadi büyüme üzerindeki etkisi: G-20 ülkeleri ve Türkiye üzerine bir inceleme
The effect of foreign direct investments on economic growth: An analysis on G-20 countries and Turkey
Yazar: FATİH VOLKAN AYYILDIZ
Danışman: PROF. DR. ADEM ÜZÜMCÜ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; G-20 ülkeleri = G-20 countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Küreselleşme süreci ile birlikte ülkeler arası sermaye transferi oldukça önemli hale gelmiştir. Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik getirileri açısından daha çok Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarına (DYY) ağırlık verdiği görülmektedir. DYY'lerin yatırımın yapıldığı ülkeye; bilgi, teknoloji ve sermaye getireceği, ülkede verimliliği arttıracağı, iktisadi büyümeyi hızlandıracağı, cari işlemler bilançosu (CİB) açığının kapatılmasına katkı sağlayacağı, yatırımları ve istihdamı arttıracağı kabul edilmektedir. DYY'ler, yatırım yapılan ülke ekonomisi üzerinde çeşitli olumlu ekonomik etkiler oluşturabilir. Bunlar, üretim, istihdam, gelir, ihracat artışı, tasarrruf-döviz açığını kapama ve refah artışı gibi etkilerdir. DYY'lerin temel etkisi ise yatırım yapılan ülkenin milli gelirine net katkısıdır. Belirtilen olumlu etkiler yanı sıra DYY'lerin yatırım yapılan ülke ekonomisi üzerinde yabancıların kontrolünü artırması, dualistik üretim yapılarına yol açması, gümrük tarifeleri ve ithalat yasakları gibi koruyucu kısıtlamaları aşması gibi olası olumsuz etkileri de ortaya çıkabilmektedir. Bu bağlamda literatürde DYY ile iktisadi büyüme ilişkisine yönelik ampirik analizlerde farklı sonuçlara ulaşılabilmektedir. 
Bu doktora tez çalışmasında, DYY ile iktisadi büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda DYY ile iktisadi büyüme ilişkisi G-20 ülkeleri örneğinde 2000-2018 dönemi için panel veri analiz yöntemi, Türkiye örneğinde 1983-2018 dönemi için zaman serisi yöntemiyle ampirik analize tabi tutulmuştur.   G-20 ülkeleri panel veri analizinde 2000-2018 döneminde DYY ile iktisadi büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisi ve iktisadi büyümeden DYY'ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Türkiye ile G-20 ülkeleri uzun dönem analiz test sonuçlarına göre DYY'nin Türkiye'nin iktisadi büyümesine etkisinin G-20 ülkeleri iktisadi büyümesine etkisinden daha büyük olduğu görülmüştür. Türkiye örneği zaman serisi analizinde 1983-2018 döneminde DYY ile iktisadi büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu ve iktisadi büyümeden DYY'ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the globalization process, capital transfers are very important among countries. In this context, it is seen that countries in the development process focus more on Foreign Direct Investment (FDI) in terms of their economic returns. It is accepted that FDI will bring knowledge, technology and capital to host country and will increase efficiency, accelerate economic growth, contribute to cover the current account deficit, increase investment and employment in the host country. Effectively directed FDIs create various positive economic effects on the host country economy in which the investment is made. These are effects such as increasing production, employment, income and export, reducing balance of payments deficits, economic development and general welfare. However, in addition to the positive effects mentioned, FDIs also take direct measures on business management to increase foreigners' control over the economy, while applying dual production techniques leading on deterioration of economic integrity, by removing the protective constraints such as customs tariffs and import prohibitions, are also discussed. In this context, different conclusions are reached in the literature regarding the relationship between FDI and economic growth. 
In this doctoral thesis, it is aimed to examine the relationship between FDI and economic growth. For this purpose, the relationship between FDI and economic growth in G-20 countries (for 2000-2018 period) panel data analysis and Turkey (for 1983-2018 period) was conducted testing through the time series analysis. As a result of analysis, Turkey in this period (1983-2018) to be directly co-integration relationship between FDI and economic growth and have been found to be one-way causality relationship from economic growth to FDI. Similar results were achieved in the period analyzed in the G-20 countries (2000-2018) and there was a one-way causality relationship from economic growth to FDI. According to the long-term analysis test results, the effect of FDIs on economic growth in Turkey is grater than G-20 countries.