Öncü göstergeler yaklaşımına göre finansal krizler ve Türkiye örneği
According to leading indicators approach, financial crisis and the case of Turkey
Yazar: CÜNEYT SEVİM
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALTINTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; Finansal kriz = Financial crisis ; Kriz teorisi = Crisis theory ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Öncü göstergeler = Leading indicators

Özet:
Ekonomi yazınının oluşmaya başladığı 1800'lü yıllardan beri ekonomide yaşanan krizler inceleme konusu olmuş, iktisatçılar bu krizlerin oluşumunu anlamaya ve açıklamaya çalışmışlardır. Günümüze kadar yapılan kuramsal çalışmalar sonucunda kriz kuramları adı verilebilecek geniş bir yazın oluşturulmuştur. Söz konusu yazın, dünya ekonomisinde yaşanan gelişmelerin de etkisiyle, yapılan yeni çalışmalarla giderek genişlemekte ve canlılığını korumaktadır.Çalışmanın temel amacı; finansal krizlerin öngörüsünde yaygın olarak kullanılan Kaminsky, Lizondo ve Reinhart (KLR) Modeli ile ekonomi alanındaki uygulamaları görece yeni olan Yapay Sinir Ağları (YSA) Modelini birlikte kullanarak, Türkiye ekonomisinde yaşanabilecek olası finansal krizler için bir erken uyarı sistemi geliştirmektir. Çalışmada Türkiye ekonomisine ait Ocak 1992 - Mart 2011 dönemini kapsayan veri seti kullanılarak, KLR ve YSA Modelleri ile bir erken uyarı sistemi geliştirilmeye çalışılmıştır. Dolar kurundaki, gecelik faiz oranındaki ve Merkez Bankası brüt döviz rezervlerindeki yüzde değişim ile hesaplanan Finansal Baskı Endeksi (FBE) bağımlı değişken, otuz iki makroekonomik gösterge de bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Türkiye örneğinde sınanan her iki model, 1994 ve 2001 krizlerini on iki ay önceden öngörerek doğru sinyaller üretmektedir.

Abstract:
Since the times of 1800s, which the economic literature started to appear, financial crises have been a subject of research. And economists have tried to understand and explain of these crises. As a result of theoretical studies made up to now, a wide literature of theories of crises has been formed. The literature has been growing continuously with the help of new studies and with the objects of changes in world economy. As a result, it has been update and fresh.The objective of the thesis is to develop on early warning system to predict the financial crisis in Turkish economy likely to happen by using both Kaminsky, Lizondo and Reinhart (KLR) Model and relatively new Artificial Neural Networks (ANN) Model together. In the study, a data set covering the period of January 1992 - March 2011 of Turkish economy being used, an early warning system has been developed with KLR and YSA models. Financial Pressure Index (FPI), which is a result of calculation of percentage changes in dollar exchange rate, overnight interest rate and gross foreign exchange reserves of the Central Bank is used as the dependent variable, while thirty-two macro-economic indicators are used as the independent variables. Two models which are tested in Turkish case have given clear signals anticipating 1994 and 2001 crises 12 months before.