Irmak Zileli'nin Eşik romanındaki baba kız ilişkisi ile Margaret Atwood'un Antilop ve Flurya romanındaki anne oğul ilişkisinin sosyo-politik ve psikolojik açıdan karşılaştırmalı incelemesi
A comparative analysis of the father-daughter relationship in Irmak Zileli's Eşik and the mother-son relationship in Margaret Atwood's Oryx and Crake in light of socio-political and psychological issues
Yazar: FERHAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NEJDET NEYDİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Atwood, Margaret = Atwood, Margaret ; Distopya = Dystopia ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Nesne ilişkileri = Object relations ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Roman = Novel ; Sembolik etkileşim = Symbolic interaction ; Sosyopolitik = Socio-political ; Zileli, Irmak = Zileli, Irmak

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türk romancı Irmak Zileli'nin Eşik (2011) adlı eserindeki baba-kız ilişkisiyle Kanadalı yazar Margaret Atwood'un Antilop ve Flurya (2003) adlı romanındaki anne-oğul ilişkisini psikolojik ve sosyo-politik bağlamda karşılaştırmalı incelemektir. Bu doğrultuda başvurulan kuramlar psikolojinin Psikanaliz/Nesne İlişkileri yaklaşımı ile sosyolojinin gündelik ilişkilere odaklanan Sembolik Etkileşimcilik teorisidir. Birbirini destekleyen açımlamalarıyla çalışmanın bütünselliğine zenginlik katan bu yaklaşımlar üzerinden yapılan bir okuma ile her iki romandaki kahramanların farklı cinsiyet özelliklerine rağmen yaşadıkları duygusal ve psişik süreçlerin farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu roman kahramanlarının yetersiz ebeveynlik pratikleri ekseninde şekillenen travmatik çocukluk dönemi anılarının birer içsel yolculuk anlatısı olan metinler bağlamında anlamlı yaşanmışlıklara dönüşümü incelenmiştir. Birer oluşum romanı olarak da tanımlanabilecek bu anlatılar kahramanların fallik dönem anılarından başlayarak yetişkinlik dönemine kadar uzanan yaşantılarına mercek tutar. Özne olabilmenin zorlu ama dönüştürücü tecrübesine odaklanan söz konusu yazarlar sayesinde bireyleşmenin ve toplumsallaşmanın girift ilişkisine ışık tutulmuş olunur. Bu minvaldeki bireyin özne olma sürecinde nesne ilişkilerinin, psikolojik ve toplumsal etkenlerin önemli rol oynadığı aile, toplumsallaşma ve yetkinleşme dinamikleri temelinde ele alınan metinsel referanslar üzerinden yapılan derinlikli okumalar sonucunda görülmüştür. Böylece Irmak Zileli ve Margaret Atwood'un bireyin sosyo-psikolojik gelişim sürecine odaklanan yazınlarıyla sağlıklı bireyleşmenin yolunun sevgi, korunma ve bakım ahlakı ilkelerinin benimsenmesi ve uygulanmasından geçişine vurgu yaptıkları söylenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Psikanaliz, Nesne ilişkileri, Sembolik Etkileşimcilik, Darbe anlatısı, Distopya.

Abstract:
The aim of this thesis is to comparatively study the father-daughter relationship in Eşik (2011) by Turkish novelist Irmak Zileli with the mother-son relationship as depicted by Canadian writer Margaret Atwood, Oryx and Crake (2003) in a psychological and socio-political context. The theories used in this light are Psychoanalysis / Object Relations Theory and Symbolic Interactionism which both focus on daily interaction. It has been observed that these approaches reveal the undifferentiation of the emotional and psychic experiences that the heroes in both novels undergo despite their gender differences. It has been examined how the traumatic childhood memories of the aforementioned novel characters, shaped in the axis of inadequate parenting practices, are utilized by the writers to create narratives of inner journeys and meaningful personal outcomes. These narratives, which can be defined as Bildungromans, focus on the memories of protagonists starting from their phallic period right into adulthood. The writers, who by doing so shed light on the challenging but transformative experience of becoming a subject, successfully deal with the intricate relationship between individuation and socialization. As result of an in-depth study based around textual references, the dynamics of family, socialization and empowerment of such individuals show that what constitutes the subject is based on both psychological and social processes. In this context, it has been noticed that object relations within and outside the family are of crucial importance. By highlighting the psycho-social developmental processes of the individual Irmak Zileli and Margaret Atwood seem to be emphasizing that the way to healthy individuation is through the adoption and application of the principles of love, protection and care ethics.
Key Words: Psychoanalysis, Object Relations, Symbolic Interactionism, Coup Narrative, Dystopia.