Halat yapısındaki ürünlerin aşınma özelliklerinin incelenmesi üzerine bir araştırma
A research on the investigation of the wear features of rope structure products
Yazar: İNCİ TAKMAZ
Danışman: PROF. DR. PINAR ÇELİK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Halatlar, denizcilik, spor, ziraat, inşaat ve savunma alanlarında kullanım yeri bulan tekstil yapılarıdır. Tarihsel açıdan bakıldığında eskiden keten, kenevir, jüt, sisal vb. doğal liflerden üretilen halatların yerini günümüzde sentetik liflerden üretilmiş halatlar almış bulunmaktadır. Kullanım yerlerine göre de çok farklı özelliklerde ve malzeme kombinasyonları ile halat tasarımları bulunmaktadır. Halat üreticilerinin karşılaştığı en önemli sorunlardan birisi halat performanslarının belirlenmesinde karşılaşılan zorluklardır. Bu çalışmada farklı hammaddelerden üretilmiş ve farklı yapıda halatlar kullanılarak, halatların gerçek kullanımdaki karşılaştığı aşındırıcı yüzey ve koşullar oluşturularak aşınma özelliklerine göre performansları incelenmiştir. 
ASTM D 6770 standardına uygun tasarlanan prototip aşındırma test cihazı kullanılarak, standartta belirtilen altıgen çubuk yüzeyin yanı sıra zımpara yüzey, demir köşebent ve beton blok yüzey aşındırıcı olarak seçilmiştir. Ayrıca seçilen bir halat tipine, diğer aşındırıcı yüzeylere ek olarak tuzlu su dolu haznede ve kuru olmak üzere yivli silindir ile aşındırma testi uygulanmıştır. Aşınma sonrası mukavemet kaybı (%), aşınma sırasında oluşan döküntü miktarı (mg) ve referans numuneye göre yüzey hasarının görsel değerlendirilmesi olmak üzere, üç farklı değerlendirme yöntemiyle sonuçların değerlendirilmesi yapılmıştır. Aşınma sonrası kopma mukavemeti (kN), kopma uzaması (%) ve döküntü miktarının (mg) yanısıra subjetif görsel değerlendirme yapılarak da halat performansları karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda tüm halat yapılarında en yüksek döküntü oluşumu (ağırlık kaybı) beton yüzeyde olmakla birlikte en yüksek mukavemet kaybı (%) zımparalı yüzeyde meydana gelmiştir. Sonuçlar göstermiştir ki, üç farklı değerlendirme yöntemi birbiri ile uyumlu sonuçlar vermiştir. Halat performanslarının değerlendirilmesi ve kullanım yerine uygunluğuna karar vermek için aşınma sonrası mukavemet kaybı (%) değerlerinin tespit edilmesinin yanısıra, döküntü miktarı ve yüzey hasarının değerlendirilmesi şeklinde yapılan incelemeler de halat tasarımı konusunda yardımcı olacaktır.

Abstract:
Ropes are textile structures that find use in maritime, sports, agriculture, construction, and defense fields. Historically, ropes made of natural fibers such as flax, hemp, jute, and sisal, have been replaced by ropes made of synthetic fibers today. There are rope designs with very different properties and material combinations according to the place of use. One of the most important problems rope manufacturers face is determining rope performance. In this study, the abrasive surface and conditions of the ropes in actual use were created using ropes of different raw materials and structures. Their performances were examined according to their wear characteristics.
Using a prototype abrasion test device designed by ASTM D 6770 standard, sanding surface, angle iron, and concrete block surface were selected as abrasive, in addition to the hexagonal bar surface specified in the standard.  In addition, a selected rope type, in addition to other abrasive surfaces, was tested with a tank with a grooved roller in a brine-filler and dry. The results were evaluated by three different evaluation methods: loss of strength after abrasion (%), amount of debris generated during abrasion (mg), and visual evaluation of surface damage compared to the reference sample. After abrasion, the rope performances were compared by subjective visual evaluation as well as breaking strength (kN), elongation at break (%), and debris amount (mg). As a result of the study, the highest debris formation (weight loss) in all rope structures occurred on the concrete surface, while the highest strength loss (%) occurred on the sanded surface. The results showed that three different evaluation methods gave consistent results with each other. In addition to determining of the strength loss values (%) after abrasion to evaluate the rope performance and decide on its suitability for the place of use, examinations in the form of evaluation of the amount of debris and surface damage will also help rope design.