Tüketicilerde altruistik tutumun freeganizme etkisi ve kişiliğin aracı rolü
The effect of altruistic attitude on freeganism and the mediating role of personality traits
Yazar: NAZLI ITIR BOSO
Danışman: PROF. DR. ZELİHA ESER
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Freeganizm = Freeganism ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Tüketici tutumları = Consumer attitudes ; Tüketiciler = Consumers ; Ölçekler = Scales ; Özgecilik = Altruism

Özet:
Günümüz toplumlarının değişen tüketim anlayışları ile ortaya çıkan yeni kavramlardan biri freeganizm kavramıdır. Freeganizm yaşamın sadeleştirilmesine, atıkların azaltılmasına, israfa neden olan anlayışın bireysel ve toplumsal bazda ortadan kaldırılmasına yönelik bir tüketici davranışı olarak ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte herhangi bir ödüllendirme veya karşılık beklentisi olmadan bireyin kendisi dışındakilerin çıkarlarına yardım etme amacını ifade eden altruizm, tüketim toplumlarında paylaşmanın önemini ortaya koyan bir kavram olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada altruistik tutumun freeganizme olan etkisi ve kişilik özelliklerinin aracılık rolü ampirik yöntemlerle incelenmiş olup alan yazına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Özellikle freeganizm konusundaki boşluğu gidermek amacıyla önemli olduğu düşünülen çalışmada, heterojen bir katılımcı grubundan çevrimiçi anket yoluyla toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) aracılığı ile analiz edilerek, oluşturulan hipotezler test edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda elde edilen bulgular, altruistik tutumun freeganizm üzerinde etkisi olduğunu; kişilik boyutlarından açıklık/deneyime açıklık ve sorumluluk boyutlarının bu ilişkide kısmi aracılık rolü olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların alan yazına ve sektör yöneticilerine katkıda bulunması beklenmektedir.

Abstract:
One of the new concepts that emerged with the changing consumption perceptions of today's societies is the concept of freeganism. Freeganism emerges as a consumer behaviour that aims at simplifying life, reducing waste products and eliminating the understanding which leads to waste on individual and social base. Besides, altruism, which expresses the aim of helping the interests of others without any reward or expectation in return, appears as a concept revealing the importance of sharing in consumerist societies. In this study, the effect of altruistic attitude on freeganism and the mediating role of personality traits have been examined by emprical methods and it is aimed to contribute to literature. In this study, which is especially considered as significant in order to fill the deficiency in freeganism, the data collected through an online survey polled by a heterogenous group of participants has been analyzed by Structural Equation Modelling (SEM) and the hypothesis developed has been tested. Findings obtained by the results of analyses show that altruistic attitude has an effect on freeganism. These findings also reveal that openness to experience  and conscientiousness as personality dimensions have a partial mediating role in this relation.It is expected that the results obtained will contribute to literature and the sector managers.