Rinoplasti vakalarında postoperatif ağrı-bulantı kusma-deliryum ve ajitasyonun retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of postoperative pain-nausea vomiting-delirium and agitiation in rhinoplasty cases
Yazar: BURCU BULUT
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN GEZE SAATÇI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Amaç: Burun estetiği (rinoplasti) ameliyatı burun fonksiyonlarını bozmadan veya bozuk olan fonksiyonlarını düzelterek, yeniden şekillendirilmesi ameliyatıdır (1,2). Kliniğimizde genel anestezi altında yapılmakta ve cerrahi tarafından infiltrasyon anestezisi uygulanmaktadır. Tüm genel anestezi uygulanan hastalarda olduğu gibi rinoplasti vakalarında da cerrahi komplikasyonların yanı sıra postoperatif ağrı, sekresyonlara, nazal tamponlara veya genel anesteziye bağlı bulantı kusma ve derlenme ajitasyonu görülebilir. Yapılan bu çalışmada rinoplasti vakalarında görülen intraoperatif hemodinamik değişiklikleri, kullanılan analjezik, antiemetik ve anksiyolitik ilaçların postoperatif ağrı, bulantı kusma ve deliryum ajitasyon üzerine etkinliğini araştırmayı, postoperatif hasta konforunu önemli derecede etkileyen POBK, ağrı, deliryum ve ajitasyonun risk faktörlerini ortaya koyarak önlenmesine yol göstermeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde Etik Kurul izni (Etik Kurul onayı; 04/12/2023 tarih, 6 karar no) ve Farabi Hastanesi Başhekimliği 48814514 sayılı arşiv tarama izni ile 01.01.2023-01.06.2023 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde KBB bölümünde rinoplasti yapılan 155 hastanın hastane veri tabanı ve arşivinde bulunan dosya kayıtlarındaki verileri incelendi. Hasta dosyaları ve hastane veri kayıt sisteminden hasta özellikleri, (yaş, ağırlık. ASA sınıfı, yandaş hastalıklar), analjezik, antiemetik, anksiyolitik tüketimi ve prosedür ile ilişkili sürelere (anestezi ve cerrahi süresi) ait veriler elde edildi. Noninvaziv kan basıncı ve kalp hızı kayıtlarından elde edilen verilerle intraoperatif hemodinamik varyasyonların postoperatif bulantı kusma, ağrı ve deliryum ajitasyon üzerine etkisi derlenme odası ek medikasyon ihtiyacına göre değerlendirildi. Ayrıca preoperatif dönemde sigara kullanım öyküsü olan ve ek hastalıkları olan hastalar da işlem sonrası bulantı/kusma, ağrı, deliryum ajitasyon için medikasyon ihtiyacı olup olmamasına göre incelendi. Derlenme odası hemodinamik verileri ve medikasyon ihtiyacı bulantı kusma, ağrı ve deliryum ajitasyon açısından değerlendirildi. Servis order kayıtlarından ise yine postoperatif ilk 6 saatte bulantı kusma, ağrı ve deliryum ajitasyon için uygulanan medikasyonlar incelendi ve tüm veriler kaydedildi.
Bulgular: Postoperatif analjezi amaçlı meperidin ve intraoperatif dexmedotomidin infüzyonu uygulanan hastalarda tramadol uygulanan hastalara kıyasla postoperatif ağrının daha az olduğunu (Tablo 14) , postoperatif ağrı görülen hastalarda ise postoperatif bulantı kusma ve deliryum ajitasyonun daha fazla olduğunu (Tablo 14); preoperatif dönemde sigara kullanan ve intraoperatif meperidin uygulanan hastalarda tramadol uygulanan hastalara kıyasla bulantı kusmanın daha az olduğunu, postoperatif bulantı kusma görülen hastalarda ise ağrı ve deliryum ajitasyonun daha fazla olduğunu (Tablo 8); postoperatif deliryum ajitasyonu olan hastalarda derlenme odası kalp hızının ve SAB'ın anlamlı olarak yüksek olduğunu, intraoperatif meperidin ve dexmedotomidin infüzyonu uygulanan hastalarda tramadol uygulanan hastalara kıyasla postoperatif deliryum ajitasyonun daha az olduğunu, postoperatif deliryum ajitasyon görülen hastalarda ise postoperatif bulantı kusma ve ağrının daha fazla olduğunu gözlemledik (Tablo 15).
Sonuç: Çalışmamızda postoperatif ağrı, POBK ve deliryum ajitasyonun birbiri ile ilişkili olduğu; intraoperatif analjezik amaçlı tercih edilen meperidinin tramadole kıyasla postoperatif ağrı, POBK ve deliryum ajitasyonun önlenmesinde daha etkili olduğu ve intraoperatif başlanan ve sürdürülen dexmedotomidin infüzyonunun POBK ve deliryum ajitasyon sıklığını azaltabileceği, bununla birlikte özellikle POBK risk faktörlerinin preoperatif dönemde tespit edilerek önleyici tedbirlerin alınmasının postoperatif komplikasyon gelişme oranını azaltacağı sonucuna varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Rinoplasti, ağrı, POBK (postoperatif bulantı kusma), deliryum, ajitasyon, meperidin, tramadol, dexmedotomidin.

Abstract:
Aim: Rhinoplasty is an operation to reshape the nose without impairing its functions or by correcting the impaired functions (1,2). It is performed under general anesthesia in our clinic and infiltration anesthesia is applied by the surgeon. As in all patients under general anesthesia, postoperative pain, nausea and vomiting due to secretions, nasal tampons or general anesthesia, and recovery agitation may be observed in rhinoplasty cases as well as surgical complications. In this study, we aimed to investigate the intraoperative hemodynamic changes seen in rhinoplasty cases, the effectiveness of analgesic, antiemetic and anxiolytic drugs used on postoperative pain, nausea and vomiting and delirium agitation, and to reveal the risk factors of POBC, pain, delirium and agitation, which significantly affect postoperative patient comfort.

Material and Methods: In this retrospective study, with the permission of the Ethics Committee (Ethics Committee approval; 04/12/2023 date, decision no. 6) and the archive search permission of the Farabi Hospital Chief Physician's Office 48814514, the data of 155 patients who underwent rhinoplasty in the ENT department of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Farabi Hospital between 01.01.2023-01.06.2023 were analyzed in the hospital database and archive file records. Data on patient characteristics (age, weight, ASA class, comorbidities), analgesic, antiemetic, anxiolytic consumption, and procedure-related durations (anesthesia and surgery duration) were obtained from patient files and hospital data recording system. The effects of intraoperative hemodynamic variations on postoperative nausea, vomiting, pain and delirium agitation were evaluated according to the need for additional medication in the recovery room with data obtained from noninvasive blood pressure and heart rate recordings. Patients with a history of smoking in the preoperative period and comorbidities were also analyzed according to the need for postoperative medication for nausea/vomiting, pain and delirium agitation. Recovery room hemodynamic data and the need for medication were evaluated in terms of nausea/vomiting, pain and delirium agitation. Medications administered for nausea and vomiting, pain and delirium agitation in the first 6 hours postoperatively were analyzed from ward order records and all data were recorded.
Results: Patients who received meperidine and intraoperative dexmedotomidine infusion for postoperative analgesia had less postoperative pain than patients who received tramadol (Table 14), and patients who had postoperative pain had more postoperative nausea and vomiting and delirium agitation (Table 14); patients who smoked in the preoperative period and who were administered intraoperative meperidine had less nausea and vomiting compared to patients who were administered tramadol, whereas patients with postoperative nausea and vomiting had more pain and delirium agitation (Table 8); we observed that recovery room heart rate and SAB were significantly higher in patients with postoperative delirium agitation, postoperative delirium agitation was less in patients who received intraoperative meperidine and dexmedotomidine infusion compared to patients who received tramadol, and postoperative nausea and vomiting and pain were more in patients with postoperative delirium agitation (Table 15).
Conclusion: In our study, it was concluded that postoperative pain, POVN and delirium agitation are interrelated; meperidine, which is preferred for intraoperative analgesic purposes, is more effective in preventing postoperative pain, POVN and delirium agitation compared to tramadol; intraoperative initiation and maintenance of dexmedotomidine infusion may reduce the frequency of POVN and delirium agitation; however, taking preventive measures by identifying the risk factors for POVN in the preoperative period will reduce the rate of postoperative complications.


Key Words: Rhinoplasty, pain, POVN (postoperative nausea and vomiting), delirium, agitation, meperidine, tramadol, dexmedotomidine.