Çoklu spor oyunlarının farklı etkilerinin incelenmesi
Examining the different effects of multi sport games
Yazar: SAVAŞ EREL
Danışman: PROF. DR. MUTLU TÜRKMEN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Spor organizasyonları = Sports organizations

Özet:
Çoklu spor oyunları, genellikle milli takımların yer aldığı ve çeşitli spor dallarında yarıştığı organize bir spor etkinliğidir. Düzenlenen çok sayıda etkinliğe uyum sağlamak için, tek bir spor etkinliğinden daha uzun olmak üzere birkaç hafta boyunca yapılabilmektedir. Kültürel miras ise insanların içinde yaşadıkları kültüre bağlı olarak geçmişini, fikirlerini ve kültürel kimliklerini tanımlamak için ortaya çıkan sosyal bir olgudur. Ayrıca, soyut ve somut miras şeklinde ele alınmaktadır. Bu çerçevede araştırmamızın amacı; çoklu spor oyunlarının sosyal, politik, ekonomik, çevresel ve spor etkilerinin incelenmesine yönelik "Çoklu Spor Oyunları Etki Ölçeğinin" geliştirilmesi, uygulanması ve farklı etkilerinin demografik değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma, tarama modelinde olup, ölçek geliştirme ve geliştirilen ölçeğin uygulanmasından oluşmaktadır. Araştırmanın evrenini; 2017 yılında Samsun Şehrinde düzenlenen 23. Yaz İşitme Engelli Olimpiyat Oyunları ile 2022 yılında Konya Şehrinde düzenlenen 5. İslami Dayanışma Oyunlarına izleyici olarak katılan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise ilgili organizasyonlara izleyici olarak katılanlardan basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 574 birey oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak; katılımcıların sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 7 sorudan oluşan "kişisel bilgi formu" ve araştırma sürecinde geliştilen 5 li likert şeklinde 30 soru ve 6 alt boyuttan oluşan "Çoklu Spor Oyunları Etki Ölçeği" dir. Katılımcıların demografik özellikleri frekans ve yüzde olarak özetlenmiştir. İstatistiksel değişkenler için T testi, korelasyon testi ve ANOVA testi yapılmıştır. Ayıca parametrelerin büyüklüğü korelasyonu göstermiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların; cinsiyet durumlarına göre olumlu çevre, eğitim durumlarına göre Çoklu Spor Oyunları Etki Ölçeği alt boyut ve toplam puan ortalamalarında, yarışmaların yapıldığı il değişkenine göre çoklu spor oyunları etki ölçeği alt boyutlarından olumsuz çevre dışında yer alan alt boyut ve toplam puan ortalamalarında, mesleki durumuna göre olumlu ve olumsuz çevre alt boyutları dışında yer alan alt boyutlarda, çoklu spora katılma durumu değişkenine göre olumsuz çevre dışında yer alan alt boyutlar ve toplam puan ortalamalarında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Yaş değişkeni ile Çoklu Spor Oyunları Etki Ölçeği toplam ve alt boyutlarına göre; "yaş" ile "sosyal" arasında düşük ve pozitif yönde, "yaş" ile "politik" arasında düşük ve pozitif yönde, "yaş" ile "spor" arasında düşük ve negatif yönde, "yaş" ile "ekonomi" arasında düşük ve negatif yönde, "yaş" ile "ölçek toplam" puanları arasında düşük ve negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak, çoklu spor oyunları etki ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçüm yapabilen bir ölçme aracı olduğu, "Çoklu Spor Oyunları Etki Ölçeği" uygulaması sonucunda bu oyunların sosyal, spor, politik, ekonomi, olumlu çevre ve olumsuz çevre faktörlerinin şehirlerde yaşayan halk üzerinde etkisi olduğu görülmüştür.  
Anahtar Kelimeler: Çoklu spor oyunları, kültürel miras, organizasyon.

Abstract:
Multi-sport games are an organized sports event, usually involving national teams and competing in various sports. In order to adapt to the large number of events organized, it can be held for several weeks, longer than a single sport event. Cultural heritage, on the other hand, is a social phenomenon that emerges when people use their past, ideas and cultural identities to define their culture. It is also addressed as abstract and tangible heritage. In this context, the aim of our research is to develop and implement the "Multi-sport Games Impact Scale" to examine the social, political, economic, environmental and sports effects of multi-sport games and to examine their different effects in terms of demographic variables. The research is in the screening model and consists of scale development and implementation of the developed scale. The universe of the research consists of individuals who attended the 23rd Summer Deaflympics held in Samsun in 2017 and the 5th Islamic Solidarity Games held in Konya in 2022 as spectators. The sample of the study consists of 574 individuals who were selected by simple random sampling method from among those who attended the relevant organizations as spectators. As data collection tools; "Personal information form" consisting of 7 questions to determine the socio-demographic characteristics of the participants and "Multi-Sport Games Impact Scale" consisting of 30 questions and 6 sub-dimensions in 5-point Likert format developed during the research process. Demographic characteristics of the participants were summarized as frequency and percentage. T test, correlation test and ANOVA test were performed for statistical variables. In addition, the magnitude of the parameters showed correlation. Statistical significance level was accepted as p<0.05. A significant difference was found in the participants' positive environment sub-dimension and total score averages according to their gender, in the Multi-Sport Games Impact Scale sub-dimension and total score averages according to the province where the competitions were held, in the sub-dimension and total score averages outside the negative environment sub-dimension of the Multi-Sport Games Impact Scale sub-dimension, according to the variable of the province where the competitions were held, in the sub-dimensions outside the positive and negative environment sub-dimensions according to their occupational status, in the sub-dimensions outside the negative environment and total score averages according to the variable of participation in multi-sports. According to the age variable and the total and sub-dimensions of the Multi-Sport Games Impact Scale; a low and positive relationship was found between "age" and "social", a low and positive relationship between "age" and "politics", a low and negative relationship between "age" and "sports", a low and negative relationship between "age" and "economy", and a low and negative relationship between "age" and "scale total" scores. As a result, it has been seen that the multi-sport games impact scale is a valid and reliable measurement tool, and as a result of the application of the "Multi-sport Games Impact Scale", the social, sports, political, economic, positive environmental and negative environmental factors of these games have an impact on the people living in the city.
Keywords: Cultural heritage, multi-sport games, organization.