Diz osteoartritinde denge ve propriosepsiyonun değerlendirilmesi
Assessment of balance and proprioception in knee osteoarthritis
Yazar: HÜSNÜ SEREN GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. NURAY KIRDI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Diz eklemi = Knee joint ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Propriyosepsiyon = Proprioception

Özet:
Bu çalışma, diz osteoartritli olgularda denge ve propriosepsiyonun etkilenip etkilenmediğini belirlemek ve kas kuvveti, fonksiyonel durum, denge ve propriosepsiyon arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın objektif olması ve güvenilir sonuçlar elde edilmesi açısından son bir yıl içerisinde diz ağrısı nedeniyle fizyoterapi ve rehabilitasyon programına alınmış; geçmişte alt ekstremite ile ilgili herhangi bir cerrahi operasyon geçirmiş; intraartiküler steroid enjeksiyonu yapılmış; psikoaktif ilaç kullanan; nörolojik bir rahatsızlığı olan; ciddi respiratuar, santral, periferal, vasküler ve kontrolsüz metabolik problemleri bulunan; ciddi görme, duyma ve konuşma bozuklukları olan olgular çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Ayrıca çalışmamız, olguların kendilerinin cevaplayacağı anketleri de içerdiğinden standardize mini mental testten 24'ün altında puan alan olgular çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmamızda, deney grubuna 39-81 yaş aralığında, klinik ve radyolojik incelemeler sonucunda bilateral diz osteoartriti tanısı konmuş 29 olgu dahil edilmiştir. 38-83 yaş arası, diz eklemiyle ilgili herhangi bir şikayeti bulunmayan, sağlıklı sedanter 25 gönüllü olgu ise çalışmaya kontrol grubu olarak katılmıştır. Olgular, ayrıntılı bir hikayenin alınmasının ardından, normal eklem hareketleri, Q açısı, dinamometrik kas kuvveti, ağrı (Görsel Analog Skalası ? VAS), fonksiyonel durum (WOMAC), denge-propriosepsiyon (postürografi) ve yaşam kalitesi (SF-36) açısından değerlendirilmiştir. Her iki gruba ait veriler incelendiğinde, deney grubundaki olgularda elde edilen sonuçlarda; normal eklem hareketleri ve Q açısında azalma (p<0.05); m. quadriceps femoris kuvvetinde gruplar arasında bir fark bulunamazken (p>0.05), bilateral m. gluteus maximus ve sağ hamstring kas grubu kuvvetinde azalma (p<0.05); aktiviteyle artan ağrı hissi (p<0.05); WOMAC puanlarında artış (p<0.05); Berg Denge Testi ve SF-36 puanlarında ise azalma (p<0.05) kaydedilmiştir. Postürografik ölçüm sonuçlarında ise, osteoartritin denge ve propriosepsiyonu olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir (p<0.05). Kas kuvveti ile WOMAC ölçeği, denge ve propriosepsiyon arasındaki ilişkiler ayrı ayrı incelendiğinde; WOMAC Toplam puanı ile bilateral m. quadriceps femoris kuvveti arasında ters yönde ilişki bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, kas kuvveti ile denge arasında bir ilişkiye rastlanamamıştır (p>0.05). Çalışmamızda propriosepsiyonu değerlendirmek amacıyla kullandığımız LOS (Denge Sınırları Testi ? Limits of Stability) testinde kas kuvveti ile propriosepsiyon arasında bir ilişkiye rastlanamamıştır (p>0.05). Bu çalışmanın sonuçları diz osteoartritine sahip olgularda; diz ekleminin fleksiyon ve ekstansiyon hareketlerinin kısıtlandığını, düşük evre diz osteoartritine sahip olgularda m. quadriceps femoris kuvvetinin etkilenmediğini, statik dengede belirgin bir etkilenim gözlenmezken dinamik dengenin olumsuz yönde etkilendiğini ve propriosepsiyon hissinde kayıplar meydana geldiğini göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to identify whether balance and proprioception were effected on the subjects with knee osteoarthritis, and to analyze the correlation between muscle strength and functional status, balance and proprioception. Subjects were not included who has been taken to physiotherapy and rehabilitation program for the knee pain in the last one year; has been operated for any problem in their lower extremity; has been treated by intraarticular steroid injection; has used physicoactive drugs; had a neurological disease; had serious respiratory, central, peripheral, vascular and uncontrolled metabolic diseases; had serious visual, hearing and speech problems for the objectivity of the study and reliability of the results. Subjects received below 24 points with Standardized Mini Mental Test were also excluded since our study consisted of self-reported questionnaires. The subjects were 29 patients ages ranging from 39 to 81 years who have been diagnosed as having bilateral knee osteoarthritis according to the clinical and radiological assessments? results. Twenty-five healthy sedentary subjects aged ranging from 38 to 83 years who had no complain about their knee joint were included in established the control group. In the evaluation; detailed history, range of motion, Q angle, dynamometric muscle strength, pain (Visual Analog Scale ? VAS), functional status (WOMAC), balance-proprioception (posturography) and quality of life (SF-36) were assessed. The data concerning the study and control groups were analyzed statistically and the results were found in experimental group as follows: decreased range of motion and Q angle (p<0.05); no difference between the groups for m. quadriceps femoris strength (p>0.05); reduced bilateral m. gluteus maximus and right hamstring group muscle strengths (p<0.05); increased pain intensity level with activity (p<0.05); increased WOMAC points (p<0.05); decreased Berg Balance Scale and SF-36 points (p<0.05). Moreover, as a result of posturographic measurements it was found that osteoarthritis effects balance and proprioception negatively (p<0.05). When the correlation between muscle strength and WOMAC Scale, balance and proprioception were analyzed separately, it was found a negative correlation between WOMAC total point and bilateral m. quadriceps femoris strength (p<0.05). However, there was not any correlation between muscle strength and balance (p>0.05). In our study, we used LOS test for the evaluation of proprioception. And, there was no correlation between muscle strength and proprioception (p>0.05). The results of the study related that the flexion and extension motions of the knee are limited, the subjects had lower grade knee osteoarthritis were not affected m. quadriceps femoris strength, uninfluenced static balance, negative influenced dynamic balance, and reduced proprioception on the subjects with knee osteoarthritis.