Lider-üye etkileşimi ve öğretmenlerin işle bütünleşmeleri arasındaki ilişkide yönetici sosyal desteği ve psikolojik sermayenin aracı rolleri
The mediating roles of principal social support and psychological capital in the relationship between leader-member exchange and teachers' work engagement
Yazar: ELİF ERGÜN
Danışman: PROF. DR. ŞENAY SEZGİN NARTGÜN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Okul müdürleri =   ; Okul yöneticileri = School administrators ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Sosyal destek = Social support ; Öğretmenler = Teachers ; İşe gönülden adanma = Work engagement ; İşle bütünleşme = Work engagement

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lider-üye etkileşimi ve öğretmenlerin işle bütünleşmeleri arasındaki ilişkide algılanan yönetici sosyal desteği ve psikolojik sermayenin aracı rollerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada açıklayıcı ilişkisel araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırmanın verileri Bolu il merkezindeki kamuya bağlı ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışmakta olan 895 öğretmenden elde edilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla, Öğretmenler İçin İşle Bütünleşme Ölçeği, Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği, Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği ve Algılanan Yönetici Sosyal Destek Ölçeği olmak üzere birden fazla ölçme aracı kullanılmıştır. Veriler, 2019-2020 eğitim öğretim yılında araştırmacı tarafından toplanmış ve bilgisayar ortamında IBM SPSS 25, FACTOR 10.9.01, LISREL 8.72 ve AMOS 24 istatistik programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi, betimleyici istatistikler, yapısal eşitlik modeli ve bootstrapping işlemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar, lider-üye etkileşimi, psikolojik sermaye ve algılanan yönetici sosyal desteğinin öğretmenlerin işle bütünleşmelerini pozitif yönde anlamlı şekilde yordadığını göstermiştir. Ayrıca araştırmada, lider-üye etkileşimi ile işle bütünleşme arasındaki ilişkide psikolojik sermaye ve algılanan yönetici sosyal desteğinin tam aracılık rolü oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bootstrapping işlemi ile elde sonuçlar da bu dolaylı etkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış, gelecek araştırmalara yönelik ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to examine the mediating roles of psychological capital and perceived principal social support in the relationship between leader-member exchange and teachers' work engagement. In line with the aim of the study, the explanatory correlational research design was adopted. The data of the study were obtained from 895 teachers working at public primary, secondary and high schools in the central district of Bolu province. Data were gathered through multiple data collection instruments; namely, Engaged Teacher Scale, Leader-Member Exchange Scale, The Scale of Positive Psychological Capital and Perceived Principal Social Support Scale. Data were collected by the researcher during the 2019-2020 academic year and analyzed on a computer via IBM SPSS 25, FACTOR 10.9.01, LISREL 8.72 and AMOS 24 statistical programs. In order to analyse the data, explanatory and confirmatory factor analyses, correlation analysis, descriptive statistics, structural equation model and bootstrapping process were used. The results of the study demonstrated that leader-member exchange, psychological capital and perceived principal social support significantly and positively predicted teachers' work engagement. In addition,  the results indicated that psychological capital and perceived principal social support played significant mediating roles in the relationship between leader-member exchange and teachers' work engagement. Also, the results of the bootstrapping process showed that this indirect effect was statistically significant. The results were discussed in accordance with relevant literature and suggestions were made for both future research and practitioners.