Kemoterapi sırasında oluşan reaksiyonların kontrolüne yönelik hemşirelik girişimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nursing intervention while managing chemotherapy reactions
Yazar: ÖZLEM YAZICI KORKMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Anahtar Kelimeler : Kemoterapi, Hemşire, Reaksiyon, Kanser, Bakım.Bu çalışma, kemoterapi alan kanserli hastalarda ortaya çıkan reaksiyonlara karşı hemşirelik girişimlerini belirlemek amacıyla İ. Ü. Onkoloji Enstitüsü'nde yapılmıştır. Araştırmada 591'i (%53,5) kadın, 514'ü (%46,5) erkek olmak üzere toplam 1105 hasta izlenmiştir. Hastalarla görüşme yaklaşık 10-15 dakika sürmüş, durumluk kaygı ve duygudurum profilleri değerlendirilmiş ve uygulanan ilaçların etkileri izlenmiştir. Tedavi öncesinde STAI TX-1 Durumluk Kaygı Ölçeği, sonrasında POMS Duygudurum Profili kullanılmıştır.Kemoterapi reaksiyonları incelendiğinde Taksan protokolünün (%15,8) (n=6), FOLFOX protokolünün (%10,5) (n=4), Carboplatin-Taksan protokolünün (%10,5) (n=4), Taksan-Cisplatin protokolünün (%10,5) (n=4) ve BEP protokolünün (%7,9) (n=3) daha sık alerjik reaksiyona neden olduğu görülmüştür.Alerjik reaksiyon gelişen hastaların Depresyon, Yorgunluk ve POMS puanının gelişmeyenlere kıyasla yüksek olduğu, alerjik reaksiyon gelişiminde kanser dışı genel sağlık durumuna ilişkin özelliklerin ve kanser tanısına ilişkin özelliklerin önemli değişkenler olmadığı, ancak alerjik reaksiyon gelişme oranının kadınlarda ve genç yaşlarda daha yüksek olduğu belirlenmiştir.Reaksiyon oluştuğunda hekim direktifiyle antiemetik, antihistamin, kortikosteroid ve oksijen uygulanmakta olduğu, ilacın reaksiyonlar gerileyene kadar durdurulup hasta rahatladığında daha uzun sürede problemsiz olarak verildiği belirlenmiştir.Çalışmada aşırı duyarlılık reaksiyonları ve ekstravazasyon yönetimi için birer protokol hazırlanmış ve kullanımı önerilmiştir.

Abstract:
Key Words: Chemoteraphy, Nursing, Reaction, Cancer, Care.This research made in Istanbul University Institute of Oncology to determine the nursing implementation while the chemotherapy reaction. Totally 1105 patients observed and evaluated, there were 53,5% female (n=591) and 46,5% male (n=514) patient. Every interview with the patients took 10 to 15 minutes, it is measured their anxiety level and mood states and observed drug effects. The patients evaluated with STAI TX-1 test before the treatment, profile of Mood States after the treatment.When the chemotherapy reactions analyzed Taxan protocol (%15,8) (n=6), FOLFOX protocol (%10,5) (n=4), Carboplatin-Taxan protocol (%10,5) (n=4), Taxan-Cisplatin protocol (%10,5) (n=4) and BEP protocol (%7,9) (n=3) made an allergic reactions to the patients. When the reaction observed with the doctor?s order they made antiemetics, antihistamines, steroids and oxygen, they stop the infusion until the symptoms stops, then they gave slower the agents without any problem.The study that we have done, it has been identified that the patients who have developed depression, fatigue and POMS scores were higher than the patients who have not; the features regarding general health condition except for cancer in developing of allergic reactions and the features regarding cancer diagnosis were not significant variables; however, risk for developing an allergic reaction was high among women and young ages.It is prepared and recommended to use two protocols for hypersensitivity reaction and extravasation management each.