Yeniliklerin yayılması teorisi kapsamında HIMSS uygulamalarına yönelik algının iş tatmini üzerine etkisi ve demografik değişkenlerin düzenleyici rolü
The effect of perception towards HIMSS practices on job satisfaction within the scope of diffusion of innovations theory and the moderating role of demographic variables
Yazar: YASEMİN KURUMLU
Danışman: PROF. DR. SEZER KORKMAZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık hizmetleri, emek yoğun hizmetler olmakla birlikte teknolojinin de yoğun olarak kullanıldığı hizmetlerdir. Özellikle Endüstri 4.0'ın yarattığı devrim ile bilişim teknolojileri ve endüstri bütünleşmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Bu bütünleşme tüm endüstri alanlarında olduğu gibi sağlık hizmetleri alanında da olmuştur. Dijital hastanelerde kullanılan donanım ve yazılımlarla hastalara ayrılan sürenin artması, maliyetlerde azalma, hastanın tedavisindeki zaman ve mekân kısıdının ortadan kalkması, tedavi süreçlerinin bir bütün olarak değerlendirilebilmesi, sağlık kayıtlarının güvenirliğinin artması, idari ve tıbbi hataların azaltılması amaçlanmaktadır. Dijital hastanelerde, HIMSS uygulamalarının giderek artmasına rağmen sağlık sektörünün hizmet sürecinde önemli bir parçası olan sağlık profesyonellerinin iş tatmini üzerine etkisi kapsamında çalışmaların nadir olduğu görülmüştür. Araştırma da, dijital hastanelerde yeniliklerin yayılması teorisi kapsamında HIMSS uygulamalarına yönelik algının iş tatmini üzerine etkisi ve demografik değişkenlerin düzenleyici rolü belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Ankara ili HIMSS Seviye 6 Ankara Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir ili HIMSS Seviye 7 Tire Devlet Hastanesi ve Ödemiş Devlet Hastanesinde görev yapan toplam 398 sağlık profesyonelleri (hekim, hemşire, ebe, teknisyen gibi) ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler frekans, yüzde dağılımları, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, Pearson Korelasyon Analizi, bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve TUKEY testleri kullanılarak değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma modelinin test edilmesi amacıyla iki aşamalı yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Yeniliklerin Yayılması Teorisi Kapsamında HIMSS Uygulamalarına Yönelik Algının İş Tatmini Üzerinde pozitif yönde etkisinin olduğu, en yüksek Fayda Paketi (Göreceli fayda, Uyumluluk, Sadelik), Gözlemlenebilirlik ve Risk boyutunda, en düşük etki ise "Denenebilirlik" boyutunda olduğu, iş tatmini üzerinde etkinin 7. seviye katılımcılarda 6. seviye katılımcılara göre daha yüksek olduğu, alt boyutlarında en yüksek etki "Dışsal Tatmin" boyutunda, en düşük etki ise "İçsel Tatmin" boyutunda olduğu, "eğitim durumu" değişkeninin düzenleyici etkisinin olduğu ve farklı eğitim düzeylerinde lisans mezunları için yüksek lisans ve doktora mezunlarına göre bu etkinin daha yüksek olduğu ampirik olarak doğrulanmıştır. Dijital hastanelerde HIMSS uygulamalarının yazılımsal alt yapı tasarımları, sağlık profesyonellerinin iş tatmini üzerindeki etkisini pozitif yönde artırmada önemli bir rol oynadığını kanıtlamıştır. Bununla birlikte, elde edilen sonuçlar doğrultusunda yöneticilere, politika yapıcılara ve karar vericilere yönelik birtakım öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Health services are labour-intensive services, but they are also services where technology is used intensively. Especially with the revolution created by Industry 4.0, the integration of information technologies and industry has been tried to be achieved. This integration has been in the field of health services as in all industrial fields. With the hardware and software used in digital hospitals, it is aimed to increase the time allocated to patients, reduce costs, eliminate time and space constraints in patient treatment, evaluate treatment processes as a whole, increase the reliability of health records, and reduce administrative and medical errors. Although HIMSS practices are increasing in digital hospitals, it has been observed that studies on the effect of HIMSS practices on job satisfaction of health professionals, who are an important part of the service process of the health sector, are rare. In the research, the effect of the perception of HIMSS applications on job satisfaction within the scope of the theory of diffusion of innovations in digital hospitals and the regulatory role of demographic variables were tried to be determined. For this purpose, the research was completed with a total of 398 health professionals (such as physicians, nurses, midwives, technicians) working in Ankara province HIMSS Level 6 Ankara Gaziler Physical Therapy and Rehabilitation Training and Research Hospital, İzmir province HIMSS Level 7 Tire State Hospital and Ödemiş State Hospital. The data obtained in the research were evaluated and interpreted using frequency, percentage distributions, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, Pearson Correlation Analysis, independent sample t-test, ANOVA and TUKEY tests. Two-stage structural equation modelling was used to test the research model. As a result of the research, it was found that the Perception of HIMSS Practices within the Scope of Diffusion of Innovations Theory has a positive effect on Job Satisfaction, the highest effect is in the Benefit Package (Relative benefit, Compatibility, Simplicity), Observability and Risk dimension, the lowest effect is in the "Trialability" dimension, the effect on job satisfaction is higher in the 7th level participants than in the 6th level participants, the highest effect is in the "External Satisfaction" dimension, the lowest effect is in the "Internal Satisfaction" dimension. level participants, the highest effect is in the "Extrinsic Satisfaction" dimension and the lowest effect is in the "Intrinsic Satisfaction" dimension, it has been empirically confirmed that the "educational status" variable has a moderating effect and that this effect is higher for bachelor's graduates than for master's and doctoral graduates at different educational levels. The software infrastructure designs of HIMSS applications in digital hospitals have proved to play an important role in positively increasing the impact of health professionals on job satisfaction. In addition, some recommendations for managers, policy makers and decision makers have been developed in line with the results obtained.