Lise eğitim programı ders içeriklerinin mesleki rehberlik açısından incelenmesi ve öğrencilerin meslek tercihlerini etkileyen etkenlerin belirlenmesi
Толук орто мектептин программаларындагы сабактардын мазмунун кесиптик багыт берүү алкагында анализдөө жана окуучулардын кесип тандоолоруна таасир этүүчү факторлорду аныктоо
Yazar: GÜLSARA BEKNAZAR KIZI
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN EFİLTİ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma lise eğitim programlarında ders içeriklerini mesleki rehberlik açısından incelenmek ve öğrencilerin meslek tercihlerini etkileyen etkenleri belirlenmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemine uygun olarak ders programlarının incelenmesi Doküman analizi, öğrencilerin meslek tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesinde Durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu üniversite 1. Sınıf öğrencilerinden 16 katılımcı oluşturmuştur. Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından geliştirilmiş Ulusal Eğitim Standarları'ına göre düzenlenen ders programları Kırgız Eğitim Akademisi internet sitesinden temin edilip, bilgisayar ortamına kaydedilmiştir. Elde edilen verilerin analizi ve çözümlenmesinde verilerin dökümü için "içerik analizi" tekniği kullanılmıştır. İçerik analizi çerçevesinde ilk olarak görüşmeye katılan öğrencileri sembolize etmek için K (katılımcı) olarak kodlamanın kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Ulusal Eğitim Standarları'ına göre düzenlenen ders programlarında mesleki rehberlik ile ilgili öğrencilere kendini tanıması, meslekler dünyasını incelemesi, kendi mesleki hayatını tanıması, öğrencilerin birey olarak uzmanlaşacağı alanı seçmesi gibi konuları ele aldığı sunucuna ulaşılmıştır. Okullarda mesleki rehberlik konusu daha çok sınıf rehberlik saatlerinde işlendiği ve öğrencileri mesleğe yönlendirme amaçlı ders dışı etkinlikler olarak rehberlik saatleri dışında üniversite temsilcileri ile seminerler ve üniversite gezilerinin düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan bu etkinliklerden öğrencilerin çoğu kendini tanıma, üniversiteleri ve meslekleri tanıma konusunda olumlu etkilendikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Meslek, mesleki rehberlik, okulda mesleki rehberlik

Abstract:
Бул изилдөө кесиптик багыт берүү жагынан толук орто мектеп программаларындагы сабактардын мазмунун изилдөө жана студенттердин кесип тандоосуна таасир этүүчү факторлорду аныктоо максатында жүргүзүлдү. Сапаттык изилдөө ыкмасына ылайык сабактардын мазмунун анализдөөдө Документти талдоо, студенттердин кесип тандоосуна таасир этүүчү факторлорду аныктоо үчүн кейс-стади модели колдонулган. Изилдөөнүн изилдөө тобун 1-курсунун студенттеринен 16 катышуучу түздү. Билим берүү жана Илим министрлиги тарабынан иштелип чыккан Билим берүү стандарттарына ылайык түзүлгөн окуу пландары Кыргыз Билим Берүү Академиясынын интернет даректеринен алынды жана компьютерге жазылды. Алынган маалыматтарды талдоодо "контент-анализ" ыкмасы колдонулду. Контент-анализдин алкагында интервьюга катышкан студенттерди К (катышуучу) катары коддоо колдонулган. Изилдөөнүн жыйынтыгында билим берүү стандарттарына ылайык уюштурулган окуу пландарында окуучуларды кесипке багыттоо, кесип дүйнөсүн таануу, өздөрүнүн кесиптик жашоосун таанып-билүү, кесип тандоо сыяктуу темалардын табылгандыгы белгилүү болду. Мектептерде кесиптик багыт берүү көбүнчө класстык сааттарда камтылган, ал эми окуучуларды кесипке багыттоого багытталган класстан тышкаркы иш-чаралар катары университеттин өкүлдөрү менен семинарлар жана университеттерге саякаттар уюштурулат деген тыянак чыгарылды. Бул иш-чаралар окуучулардын көпчүлүгүнүн өзүн таануу, университеттер жана кесиптер менен таанышуусуна оң таасир эткендиги маалым болду.
Ачкыч сөздөр: Кесип,кеңеш берүү (консультация), кесиптик багыт берүү, мектепте кесиптик багыт берүү