Mod Modeli temelli çevrimiçi grupla psikolojik danışmanın beliren yetişkinlerin şema modları ve psikolojik ihtiyaç doyum düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of Mode Model-based online group counseling on the schema modes and satisfaction levels of psychological needs of emerging adults
Yazar: ECE EKEN
Danışman: PROF. DR. DİLEK YELDA KAĞNICI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlere yönelik Mod Modeli temelli çevrimiçi bir grupla psikolojik danışma programı geliştirmek ve bu bireylerin uygulamaya dair öznel deneyimlerini ve uygulama sonunda müdahale öncesi durumlarına kıyasla duygusal, sosyal, bilişsel ve ilişkisel alanlardaki değişimlerini inceleyerek ortaya çıkan bulgular doğrultusunda ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlara, beliren yetişkinlik dönemindeki danışanlarıyla çalışırken yararlanabilecekleri öneriler geliştirmektir. Araştırmada ardışık açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, iki deney, bir kontrol grubu olmak üzere üç gruptan birine seçkisiz olarak atanan, 20-30 yaş aralığındaki 27 kişi oluşturmuştur. Her iki deney grubu katılımcıları 12 oturumluk Mod Modeli temelli çevrimiçi grupla psikolojik danışmaya katılmış, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırma kapsamında nicel veriler Kısa Şema Mod Envanteri ve İhtiyaç Doyumu Ölçeği aracılığıyla; nitel veriler ise yarı yapılandırılmış nitel görüşme formu, oturum değerlendirme formu ve grup liderinin oturum sonu yansıtma yazıları ile toplanmıştır. Nicel veriler, tekrarlı ölçümler için varyans analizi ile nitel veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Elde edilen nicel bulgular, Mod Modeli temelli çevrimiçi grupla psikolojik danışmanın katılımcıların "mutlu çocuk modu" ve "saldırgan zorba mod" puanlarında istendik yönde anlamlı bir farklılık yarattığını göstermiştir. Ancak Mod Modeli temelli grupla psikolojik danışmanın katılımcıların "sağlıklı erişkin modu", "incinmiş çocuk modu", "kızgın çocuk modu", "dürtüsel çocuk modu", "disiplinsiz çocuk modu", "uyumlu/teslimci çocuk modu", "kopuk korungan başa çıkma modu", "kopuk avungan başa çıkma modu", "büyüklenmeci mod", "cezalandırıcı ebeveyn modu", "beklentili ebeveyn modu" ve "öfkeli çocuk modu" puanlarına ve "özerklik", "yeterlik" ve "ilişkili olma" düzeylerine etkisinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmadığı görülmüştür. Elde edilen nitel bulgular "Farkındalık", "Gelişim ve Değişim", "Grupla Psikolojik Danışma Süreci", "Öneriler" ve "Grup Liderinin Deneyimi" olmak üzere beş temel kategoride toplanmıştır. "Farkındalık" kategorisi incelendiğinde, Mod Modeli temelli grupla psikolojik danışmanın katılımcılara erken dönem uyum bozucu şemalar, şema modlarına ilişkin farkındalık geliştirmelerinde ve kendini tanıma süreçlerinde etkili bulunduğu görülmüştür. "Gelişim ve Değişim" kategorisinde katılımcıların özerklik ihtiyaçlarını karşılamaya dönük adımlar attıklarını, şema ve modlarını takip edebildiklerini ifade ettikleri ve gelişimin devamı için nelere ihtiyaç duyduklarına ilişkin görüş belirttikleri görülmüştür. "Grupla Psikolojik Danışma Süreci" kategorisi incelendiğinde katılımcıların terapötik faktörlerden bireylerarası öğrenme, gruba bağlılık ve güven, evrensellik, mikrokozmos, umut aşılama, yeni davranışlar deneme, kendini açma ve vedalaşmaya ilişkin deneyimlerini paylaştıkları; teknik ve ödevler açısından imgeleme başta olmak üzere, mektup etkinliği ve bilgi notları ve formların paylaşılmasını ve grup liderinin kişilik özelliklerini ve hem temel düzey hem de süreç olmak üzere psikolojik danışma becerilerini etkili bulduklarını ifade ettikleri görülmüştür. "Öneriler" kategorisine ilişkin görüşler incelendiğinde, katılımcı sayısının daha az olması, bilgilendirici notların artırılması, grubun daha heterojen bir yapıda olması ve grupla psikolojik danışmanın süresinin artırılmasına ilişkin önerilerin sunulduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to develop an online group counseling program based on the Mode Model for emerging adults and to make a comprehensive description of the effectiveness of the group counseling program by examining the subjective experiences of these individuals and their changes in emotional, social, cognitive and relational areas at the end of the intervention compared to their pre-intervention status, and to develop recommendations for mental health professionals to use when working with clients who are in the emerging adulthood. In this study, a sequential explanatory design was used. 27 people between the ages of 20-30 were randomly assigned to one of three groups as subjects. Two of the three groups were experiment groups and the other one was control group.  Both two experimental group participants participated in 12 sessions of online group counseling based on the Mode Model, while the control group did not receive any intervention. Within the scope of the study, quantitative data were collected through The Short Schema Mode Inventory and the Psychological Need Satisfaction Scale; qualitative data were collected through the Semi-structured Qualitative Interview Form, the Session Evaluation Form, and the group leader's end-of-session reflections. Repeated measures ANOVA were used to analyze the quantitative data and content analysis to qualitative data. The quantitative findings showed that online group counseling based on the Mode Model created a significant difference in the "happy child mode" and "bully and attack mode" scores of the participants in the desired direction. However, the effect of Mode Model-based group counseling on the participants' "healthy adult mode", "vulnerable child mode", "angry child mode", "impulsive child mode", "undisciplined child mode", "compliant/submissive child mode", "detached protective coping mode", "detached self-soother coping mode", "Self-Aggrandizer mode", "punitive parent mode", "demanding parent mode" and "angry child mode", and on the levels of "autonomy", "competence" and "relatedness" scores was not statistically significant. The qualitative results indicated five main categories: "Awareness", "Development and Change", "Group Counseling Process", "Suggestions" and "Group Leader's Experience". When the "Awareness" category was reviewed, it was found that Mode Model-based group counseling was effective in helping participants develop awareness of early maladaptive schemas, schema modes, and self-awareness processes.  In the "Development and Change" category, it was seen that the participants stated that they took steps to meet their autonomy needs, were able to follow their schemas and modes, and expressed their opinions about what they needed for the continuation of development. When the "Group Counseling Process" category was reviewed, it was found that the participants shared their experiences regarding therapeutic factors such as interpersonal learning, group commitment and trust, universality, microcosm, instilling hope, trying new behaviors, self-disclosure and farewell; in terms of techniques and assignments, especially imagery, letter activity and sharing of information notes and forms, and the personality traits of the group leader and counseling skills, both basic level and process, were found to be effective. When the opinions related to the "Suggestions" category were examined, it was found that suggestions were made for fewer participants, more informative notes, a more heterogeneous structure of the group, and increasing the duration of group counseling.