Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumu ve etkileyen faktörler
Adherence to diet and fluid restriction of individuals on hemodialysis treatment and affecting factors
Yazar: DİLEK EFE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMRA KOCAÖZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su = Water

Özet:
KISA ÖZETBu çalışma hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumu ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. 15.10.2010-15.01.2011 tarihleri arasında Yozgat il merkezinde bulunan biri devlet, ikisi özel olmak üzere toplam üç diyaliz merkezinde hemodiyaliz tedavisi alan 121 birey örnekleme alınmıştır. Veriler, Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu ve Diyaliz Diyet ve Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, Cronbach's Alpha, Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskall Wallis testi ve Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır.Araştırmada hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin %98.3'ünün diyete ve %95.0'ının sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk yaşadıkları saptanmıştır. 21-35 yaş grubunda olan, bakımına ve tedavisine ailede yardımcısı olmayan, interdiyalitik kilo alımı ?4.5 kg olan bireylerin diğer gruptakilere göre diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk sıklığı, diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk derecesi puan ortancaları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Genellikle potasyumlu ve fosforlu gıdalar tüketen bireylerin, bazen tüketenlere göre diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk sıklığı puan ortancalarının, diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk derecesi puan ortalamalarının daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). İçe kapanıklık/ mutsuzluk sorunu yaşayanlarda, yaşamayanlara göre sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk derecesi puan ortalamasının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin kalsiyum seviyesi ile sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk sıklığı puanları arasında zayıf düzeyde ve negatif yönlü ilişki ve fosfor düzeyi ile diyete uyumsuzluk sıklığı ve derecesi, sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk sıklığı puanları arasında zayıf düzeyde ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk derecesi puanları arasında ise orta düzeyde ve pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir (p<0.05).Bu sonuçlar doğrultusunda, risk grubunda yer alan bireylere düzenli aralıklarla diyet ve sıvı kısıtlamasına yönelik eğitimlerin yapılması ve danışmanlıkların verilmesi önerilmektedir.Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, Diyet, Sıvı Kısıtlaması, Uyum ve Hemşirelik

Abstract:
ABSTRACTThe present study was conducted to determine the adherence to diet and fluid restriction of individuals on hemodialysis treatment and affecting factors. One hundred and twenty one individuals who were on hemodialysis treatment in three different dialysis centers being one of governmental and two of private units were recruited to the sample between the dates of 15.10.2010-15.01.2011 in Yozgat province. Data were collected with Descriptive Characteristics Information Form and Dialysis Diet and Fluid Nonadherence Questionnaire. Descriptive statistics, Cronbach?s Alpha, Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk tests, t test, Mann-Whitney U test, Kruskall Wallis analysis of variance and Spearman Correlation test in independent samples were used for data analysis.Of the individuals, 98.3% and 95.0% were found to have difficulty in adhering to diet and fluid restriction, respectively. The frequency and degree (median scores) of nonadherence to diet and fluid restriction of the individuals who were at 21-35 years, who were not helped for care and treatment by the family, who had more than 4.5 kg of intradialytic weight were higher than of other individuals (p<0.05). Median nonadherence frequency scores of individuals who consumed foods rich in potassium and phosphorus generally were higher compared with individuals who consumed such foods sometimes (p<0.05). Median nonadherence degree scores of individuals who were introversive/unhappy were higher than individuals who did not live such problems (p<0.05). There was a negative and poor correlation between nonadherence frequency scores and calcium levels of individuals. There was a negative and poor correlation between nonadherence frequency scores and calcium levels of individuals. Phosphorus levels were poorly correlated with nonadherence frequency and degree to diet and were positively and moderately correlated with nonadherence frequency scores to fluid restriction (p<0.05).Consequently, it was recommenced to give regular education and to consult about diet and fluid restriction for individuals in risk groups.Key words: Hemodialysis, Diet, Fluid Restriction, Adherence and Nursing