Yaşlı bireylerde MIND diyetine uyum ile diyet inflamatuar indeksi ve beslenme durumu arasındaki ilişki
The relationship between adherence to MIND diet and dietary inflammatory index and nutritional status in older adults
Yazar: BÜŞRA ARSLAN AŞIR
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ONGAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Geriatri = Geriatrics

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; toplumda yaşayan yaşlı bireylerde Nörodejeneratif Gecikme için Akdeniz-DASH Müdahalesi (MIND) diyetine uyum düzeyini belirlemek, MIND diyetine uyum düzeyi ile diyet inflamatuvar indeksi (Dİİ) ve beslenme durumu arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma, İzmir Menemen 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'ne Ekim 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında herhangi bir nedenle ayaktan başvuran ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 65 yaş ve üzeri gönüllü 313 yaşlı birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri elde edilirken; "Yaşlı Tanıma Formu", "Hastalık-Sağlık Bilgisi Formu", beslenme durumunu taramak için "Mini Nutrisyonel Değerlendirme Testi-Kısa Form (MNA-SF)", MIND diyetine uyum düzeyini belirlemek için "MIND Diyeti Puanlama Formu" uygulanmış, 3 Günlük Bireysel Besin Tüketim Kaydı ve antropometrik ölçümler alınmıştır. Diyet İnflamatuvar İndeksi, 3 günlük besin tüketim kaydı kullanılarak hesaplanmış, Dİİ değerleri kartillere ayrılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Fisher Exact test, Pearson Exact Ki-kare test, Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya 65 yaş ve üzeri 127 erkek (%40,6) ve 186 kadın (%59,4) birey katılmış olup, bireylerin yaş ortalaması 69,30±4,74 yıldır. Beden Kütle İndeksi (BKİ)'ne göre vücut ağırlığı durumu ve bel çevresine göre metabolik komplikasyon riski açısından kadın ve erkekler arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmuştur. Kadınların (toplam %52,1'inde BKİ ≥30 kg/m2) erkeklere göre daha fazla şişman/aşırı şişman kategorisinde (p≤0,001) ve daha yüksek riskli (%90,9) (p≤0,001) olduğu saptanmıştır. Bel/kalça oranına göre MIND diyetine uyumu düşük yaşlı bireylerin daha fazla abdominal şişman kategorisinde (%94,1) olduğu saptanmıştır (p=0,038). Kadınlarda ve erkeklerde normal nütrisyonel duruma sahip yaşlı bireyler çoğunluğu oluşturmaktadır. Bireylerin MIND diyetine uyum medyan puanı kadınlarda ve erkeklerde 8 olarak hesaplanmıştır. MIND diyetine uyumu düşük olan bireylerin, uyumu yüksek olanlara göre eğitim düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır (p=0,001). MIND diyetine uyumu yüksek ve düşük yaşlı bireylerin enerji, makro besin ögeleri, A, E, B12 vitaminleri ile selenyum, kalsiyum alım miktarları benzerdir (p>0.05). MIND diyetine uyumu yüksek olan yaşlı bireylerin yağ, çoklu doymamış yağ, alfa linolenik asit, linoleik asitten sağlanan enerji alımları ve lif, B1, B2, B6, C vitaminleri, folat, magnezyum, çinko, demir, fosfor, kalsiyum gereksinmesini karşılama oranları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin Dİİ ortalama değeri 3,46±3,14 ve Dİİ sınır değerleri (-9,76)-(+8,59) olarak bulunmuştur. MIND diyetine uyum düzeylerine göre Dİİ kartilleri incelendiğinde; uyumu yüksek bireylerin, uyumu düşük bireylere göre kartil 1'de (antiinflamatuvar diyet) bulunma yüzdesinin daha fazla olduğu saptanmıştır (p≤0,001). Kadınların Dİİ puan ortalaması, erkeklere göre daha yüksektir (p=0,002). Enerji (p≤0,001), protein (p≤0,001), karbonhidrat (p≤0,001), lif (p≤0,001) ve yağ türleri (p<0,05) alımlarının Dİİ kartil grupları arasında farklılık gösterdiği ve kartil 1'deki bireylerde daha yüksek miktarlarda alındığı bulunmuştur. MNA-SF ile MIND ve Dİİ puanları arasında herhangi bir korelasyon bulunmazken (p>0,05), MIND ve Dİİ puanları arasında negatif yönde korelasyon olduğu belirlenmiştir (p≤0,001).
Sonuç: MIND diyetine daha yüksek uyum düzeyi, yaşlı bireylerin diyetinin inflamatuvar indeksinin daha düşük olmasında etkili olabilir. MIND diyetinin yüksek puanlarının, düşük Dİİ skorlarıyla ilişkilendirilmesi diyetin antiinflamatuvar özelliklerini destekler niteliktedir. MIND diyeti, yaşlılarda inflamasyonla ilişkili hastalıkların önlenmesi ve/veya yavaşlatılmasını sağlayarak genel sağlık ve inflammaging üzerinde olumlu etkiler yaratabilir. MIND diyetinin diyet inflamatuvar indeksi ve beslenme durumu ile ilişkisinin gücünü belirlemek açısından daha fazla sayıda, uzun süreli ve diyet müdahalesi çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to determine the level of adherence to the Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) diet among older adults and to investigate the relationship between the level of adherence to the MIND diet and dietary inflammatory index (DII) and nutritional status.
Materials-Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 313 older adults aged 65 years and older who volunteered and met the criteria for inclusion in the study and applied to İzmir Menemen Family Health Center for any reason between October 2023 and January 2024. Data collection was conducted using the "Older Adult Identification Form", "Health-Disease Information Form", "Mini Nutritional Assessment Test-Short Form (MNA-SF)" to assess nutritional status, and the "MIND Diet Scoring Form" to determine adherence to the MIND diet, along with a 3-Day Dietary Record and anthropometric measurements. The Dietary Inflammatory Index was calculated using the 3-day dietary record and DII values were evaluated by categorizing them into quartiles. The Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Fisher Exact test, Pearson Exact Chi-square test, and Spearman correlation analysis were used for data analysis.
Results: A total of 127 males (40.6%) and 186 females (59.4%) aged 65 years and over participated in the study, with a mean age of 69.30±4.74 years. There were statistically significant differences between men and women regarding body weight status according to Body Mass Index (BMI) and metabolic complication risk according to the waist circumference. It was found that a larger proportion of women (52.1% in total with a BMI ≥30 kg/m²) were classified as overweight/obese compared to men (p≤0.001), and they were at a higher risk (90.9%) (p≤0.001). Older adults not adhering to the MIND diet were found to have a higher percentage of abdominal obesity (94.1%) according to waist-to-hip ratio (p=0.038). A majority of men and women had a normal nutritional status. The median score for adherence to the MIND diet was calculated as 8 for both women and men. It was determined that individuals having low adherence to the MIND diet had a lower education level compared to those who had high adherence (p=0.001). Energy, macronutrients, vitamins A, E, B12, and selenium, and calcium intake levels were similar among older adults with high and low adherence to the MIND diet (p>0.05). Older adults who adhered highly to the MIND diet had higher intake levels of energy from fats, polyunsaturated fats, alpha-linolenic acid, and linoleic acid, as well as higher rates of meeting the requirements for fiber, vitamins B1, B2, B6, C, folate, magnesium, zinc, iron, phosphorus, and calcium (p<0.05). The mean DII value of individuals was found to be 3.46±3.14, with DII limits ranging from (-9.76) to (+8.59). When examining DII quartiles according to levels of adherence to the MIND diet, it was found that the percentage of individuals in quartile 1 (antiinflammatory diet) was higher among those adhering highly to the diet (p≤0.001). The mean DII score for women was higher than for men (p=0.002). Energy (p≤0.001), protein (p≤0.001), carbohydrate (p≤0.001), fiber (p≤0.001), and types of fat intake (p<0.05) varied among DII quartile groups, with higher amounts consumed by individuals in quartile 1. While no correlation was found between the MNA-SF scores and the MIND and DII scores (p>0.05), a negative correlation was established between the MIND and DII scores (p≤0.001).
Conclusion: Higher levels of adherence to the MIND diet may be effective in lowering the dietary inflammatory index of older adults. The association of higher scores on the MIND diet with lower DII scores supports the diet's antiinflammatory properties. The MIND diet may have positive effects on overall health and may help prevent and/or slow diseases associated with inflammation in the older adults. To determine the strength of the relationship between the MIND diet, dietary inflammatory index, and nutritional status, there is a need for a greater number of studies, with longer durations and dietary interventions.