Lise öğrencilerinde umut, azim, okula bağlılık ve iyi oluş arasındaki ilişkiler
Relationships among hope, grit, school engagement and well-being in high school students
Yazar: ENES GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BUĞRA ÖZHAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı lise öğrencilerinde umut, azim, okula bağlılık ve iyi oluş
arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Aynı zamanda lise öğrencilerinin iyi oluş düzeyleri;
cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, akademik başarı algısı ve ailenin sosyo-ekonomik durumu
değişkenlerine bağlı olarak da değerlendirilmiştir.
Yöntem: Araştırma nicel araştırma desenine ve ilişkisel modele göre yapılandırılmıştır.
Araştırma için 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Van ili Tuşba, İpekyolu, Edremit ve Erciş
ilçelerinde bulunan farklı türdeki resmî liselerde öğrenim görmekte olan 907 öğrenci örneklem
olarak alınmıştır. Araştırma kapsamında veri toplamak için; Kişisel Bilgi Formu, Kısa Azim
Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği, Okul Bağlılığı Ölçeği ve EPOCH İyi Oluş Ölçeği olmak üzere
beş ölçme aracı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda lise öğrencilerinin iyi oluş düzeylerinin umut, azim ve okula
bağlılık düzeyleri ile istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde ilişkiye sahip
olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda umut ve azmin okula bağlılık ile anlamlı, pozitif yönde
ve orta düzeyde ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda
umut ve azim değişkenlerinin, hem iyi oluşu hem de okul bağlılığını yordadığı görülmüştür.
Okul bağlılığın iyi oluş üzerindeki yordayıcı etkisi incelendiğinde ise iyi oluşu anlamlı olarak
yordadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan araştırma kapsamında test edilen aracı modele ilişkin
olarak; öğrencilerin umut ve azim düzeyleri ile iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide okula
bağlılığın kısmi aracılık rolüne sahip olduğu bulunmuştur.
Sonuçlar: Araştırmanın bulgularına bir bütün olarak bakıldığında, çalışma grubunda yer alan
lise öğrencilerinin iyi oluş düzeylerinin umut, azim ve okul bağlılığı ile yakından ilişkili olduğu
anlaşılmaktadır. Diğer yandan öğrencilerin iyi oluş düzeylerinin cinsiyete ve ailenin sosyoekonomik düzeylerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı; sınıf düzeyine, okul türüne ve başarı
algısına göre ise anlamlı olarak farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca umut ve azim ile iyi
oluş arasında okul bağlılığının aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar alanyazın
çerçevesinde değerlendirildiğinde özellikle araştırmada ele alınan değişkenler bağlamında aracı
model denemesi açısından alanyazından ayrıştığı belirtilebilir.
Anahtar Kelimeler: umut, azim, okul bağlılığı, iyi oluş, ergenlik.

Abstract:
Purpose: The main purpose of this study is to examine the relationships between hope, grit,
school engagement and well-being in high school students. At the same time, well-being levels
of high school students were also evaluated depending on the variables of gender, grade level,
school type, academic achievement perception and socio-economic status of the family.
Method: The research is structured according to quantitative research design and correlational
model. For the research, 907 students studying in different types of official high schools in
Tuşba, İpekyolu, Edremit and Erciş districts of Van province in the 2023-2024 academic year
were taken as a sample. Within the scope of the study, five measurement tools were used to
collect data: Personal Information Form, Short Grit Scale, Hope Scale, School Engagement
Scale and EPOCH Well-Being Scale.
Findings: As a result of the research, it was determined that high school students' well-being
levels had a statistically significant, positive and moderate relationship with hope, grit and
school engagement levels. At the same time, it was determined that hope and grit had a
significant, positive and moderate relationship with school engagement. As a result of the
regression analyses, it was seen that hope and grit variables predicted both well-being and
school engagement. When the predictive effect of school engagement on well-being was
analysed, it was found that it predicted well-being significantly. On the other hand, regarding
the mediating model tested within the scope of the research, it was found that school
engagement had a partial mediating role in the relationship between students' hope and grit
levels and well-being levels.
Conclusions: When the findings of the study are considered as a whole, it is understood that
the well-being levels of high school students in the study group are closely related to hope, grit
and school engagement. On the other hand, it was concluded that the well-being levels of the
students did not differ significantly according to gender and socio-economic levels of the
family, but differed significantly according to grade level, school type and perception of
success. In addition, it was concluded that school engagement played a mediating role between
hope and grit and well-being. When these results are evaluated within the framework of the
literature, it can be stated that it differs from the literature in terms of the mediator model
experiment, especially in the context of the variables addressed in the study.
Keywords: hope, grit, school engagement, well-being, adolescence