Sıfır atık uygulaması, uygulamada karşılaşılan engellerin pisagor bulanık AHP yöntemi ile  değerlendirilmesi
Zero waste application, evaluation of obstacles in implementation with pythagor fuzzy AHP method
Yazar: KERİME ŞEYMA ORUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH YILDIZBAŞI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Atık yönetimi = Waste management ; Kentsel fiziksel çevre = Urban physical environment ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Sıfır atık = Zero waste ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İnsan faaliyetleri sonucu oluşan atıkların toplanması, ayrımı ve bertarafı geçmişten günümüze yönetilmesi gereken bir süreci gerektirmektedir. Nüfus artışı, kentleşme, sanayileşme, tüketim alışkanlıklarının farklılaşmasıyla oluşan atıkların içeriği ve miktarı değişmiştir. Atıklar içerdiği plastik, metal, kâğıt ve cam türleri sebebiyle planlı şekilde yönetilmediğinde potansiyel olarak çevre ve insan sağlığı açısından tehdit oluşturmaktadır. Hava, su, toprak kirliliği, biyolojik çeşitlilik kaybı gibi çevresel bozulmalara ve sera gazları nedeniyle küresel ısınmada artışa neden olmaktadır. Günümüzde Sıfır Atık kavramı küresel anlamda bütünsel bir yenilik olarak tanımlanmaktadır. Atığın üretiminden tüketimine kadar çeşitli yöntem ve politikaları içeren, birçok paydaşın sorumlu olduğu söz konusu uygulamanın atık sorununu büyük ölçüde çözeceği tahmin edilmektedir. Uygulama içinde sosyo-ekonomik, politik, çevresel ve teknolojik yönler birbiriyle ilişkili ve dinamiktir. Sıfır Atık kavramı birçok alanda dönüşümü ve entegreyi gerektiren bir yönetim sistemidir. Bu nedenlerden ötürü uygulamada çok yönlü ve disiplinler arası engeller karşımıza çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, Sıfır Atık uygulamasında karşılaşılan engellerin değerlendirilmesidir. Yapılan literatür taraması sonucu Sıfır Atık uygulamasında karşılaşılan beş ana engel ve yirmi dokuz alt engel belirlenmiştir. Alanında uzman kişilerin görüşleri baz alınarak Sıfır Atık uygulamasında karşılaşılan engeller Pisagor Bulanık AHP yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda ana engel sıralamasının Finansal Engeller>Yasal ve Siyasi Engeller>Sosyal-Kültürel Engeller> Organizasyonel Engeller>Teknik ve Fiziksel Engeller şeklinde olduğu görülmektedir. Global verilere göre: Sıfır Atık uygulamasında birincil engelin "Yetersiz vergilendirme ve teşvik "olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede sonuçlar değerlendirilerek, öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çevre, atık yönetimi, sıfır atık, Pisagor bulanık AHP

Abstract:
The collection, separation and disposal of wastes generated as a result of human activities require a process that must be managed from the past to the present. The content and amount of waste generated by population growth, urbanization, industrialization and differentiation of consumption habits has changed. When wastes are not managed in a planned manner due to the plastic, metal, paper and glass types they contain, they potentially pose a threat to the environment and human health. It causes environmental degradation such as air, water, soil pollution, loss of biodiversity and an increase in global warming due to greenhouse gases. Today, the concept of Zero Waste is defined as a holistic innovation in the global sense. It is estimated that this practice, which includes various methods and policies from the production to consumption of waste, and for which many stakeholders are responsible, will solve the waste problem to a large extent. In practice, socio-economic, political, environmental and technological aspects are interrelated and dynamic. The concept of Zero Waste is a management system that requires transformation and integration in many areas. For these reasons, we encounter multifaceted and interdisciplinary obstacles in practice. The aim of the study is to evaluate the obstacles encountered in Zero Waste implementation. As a result of the literature review, five main obstacles and twenty-nine sub-obstacles encountered in the Zero Waste application were determined. Based on the opinions of experts in the field, the obstacles encountered in Zero Waste implementation were analyzed with the Pythagorean Fuzzy Analytic Hierarchy Process (AHP) method. As a result of the study, it is seen that the main obstacle order is Financial Barriers>Legal and Political Barriers>Social-Cultural Barriers> Organizational Barriers>Technical and Physical Barriers. According to global data: It has been determined that the primary obstacle in Zero Waste implementation is "Insufficient taxation and incentives". In this context, the results were evaluated and suggestions were presented.
vii
Anahtar Kelimeler: Environment, waste management, zero waste, Pythagorean fuzzy AHP