Kınalı keklik yumurtalarında şekil indeksinin yumurta kalite özellikleri ile kuluçka sonuçlarına etkisi
The effect of shape index on egg quality characteristics and hatching results in chukar partridge eggs
Yazar: MEHMET ALPARSLAN BİLGİÇ
Danışman: PROF. DR. KEMAL KIRIKÇI
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Kalite özellikleri = Quality properties ; Kuluçka özellikleri = Hatchability ; Kınalı keklik = Alectoris chukar ; Yumurta şekil indeksi = Egg shape index

Özet:
Bu çalışmada kınalı keklik yumurtalarında şekil indeksinin (Şİ) yumurta kalite özellikleri ile kuluçka sonuçlarına etkileri araştırılmıştır. Bu maksatla 40-41, 44-45 ve 48-49 haftalık yaşlarda elde edilen kınalı keklik yumurtaları materyal olarak kullanılmıştır. Kınalı keklik yumurtaları 3 şekil indeksi grubu (SI˂74, 74≤SI≤78, SI˃78) ve kontrol grubuyla birlikte 4 gruba ayrılmıştır. Her bir yaş grubuna ait her bir yumurta grubundan 60 adet yumurta şekil indekslerine göre seçilip, 10 tanesi yumurta kalite özelliklerinin belirlenmesinde, 50 tanesi ise kuluçka özelliklerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. 
Şekil indeksinin kabuk ağırlığını (P<0,05), ak indeksini (P<0,01), Haugh birimini (P<0,01), zarlı ve zarsız kabuk kalınlığını (P<0,001) etkilediği belirlenmiştir. Kabuk ağırlığı, şekil indeksi arttıkça azalmıştır; ak indeksi ve Haugh birimi en yüksek olarak normal yumurtalarda tespit edilmiştir. Ayrıca kontrol grubunda şekil indeksi ile ak indeksi (r=-0,382) ve kabuk kalınlığı (zarlı  (r=-0,437) ve zarsız (r=-0,453)) arasında önemli korelasyon olduğu tespit edilmiştir (P<0,05).
Araştırmada ak ağırlığı, kabuk ağırlığı, sarı, ak ve kabuk oranı, ak ve sarı indeksi, Haugh birimi, kabuk kalınlığı ve zar kalınlığı damızlık yaşından istatistiki olarak değişik düzeylerde etkilenmiştir (P<0,05; P<0,01 ve P<0,001).
Kınalı kekliklerde sadece 48-49 haftalık yaşta yuvarlak ve kontrol grubundan elde edilen yumurtalardan daha yüksek kuluçka randımanı ve çıkım oranı elde edilmiştir (P<0,05). 
Sonuç olarak; kınalı kekliklerde şekil indeksinin yumurta kalite özelliklerini ve özellikle kuluçka özelliklerini belirgin derecede etkilediği kesin olarak söylenemez. Kınalı keklikliklerden ede edilen civcivlerin çok değerli olduğu düşünüldüğünde, damızlıklardan elde edilen tüm yumurtaların kuluçkaya konulması tavsiye edilebilir. 

Anahtar kelimeler: Kuluçka özellikleri; kınalı keklik; şekil indeksi; yumurta kalite özellikleri.

Abstract:
In this study, the effects of shape index (SI) on egg quality characteristics and hatching results in chukar partridge eggs were investigated. For this purpose, chukar partridge eggs obtained at 40-41, 44-45 and 48-49 weeks of age were used as material. Chukar partridge eggs were divided into 4 groups together with control and 3 shape index groups (SI˂74, 74≤SI≤78, SI˃78). 60 eggs from from each age group were selected according to their shape index, 10 of them were used to determine egg quality characteristics and 50 of them were used to determine hatching characteristics.
It was determined that shape index had significant effect on shell weight (P<0.05), albumin index (P<0.01), Haugh unit (P<0.01) and shell thickness with and without membrane (P<0.001). Shell weight decreased with inreasing of the shape index. The albumin index and Haugh unit were found to be the highest value in normal eggs. In addition, a significant correlation was found between shape index and albumin index (r=-0.382) and shell thickness with membrane (r=-0.437) and without membrane (r=-0.453) in the control group (P<0.05) respetively.
In the study, albumen and shell weight, the ratio of egg components, albumen and yolk index, Haugh unit, shell thickness and membrane thickness were statistically affected by the breeder age at different levels (P<0.05; P<0.01 and P<0.001).
Hatchability and hatchability of fertile eggs were found to be higher in round and control groups for the chukar partridges with 48-49 weeks of age (P<0,05).
The overall results from this study showed that shape index of chukar eggs weren't significantly affected both egg quality and hatching results. Considering great valuable of partridge chicks, it is advisable to incubate all eggs from breeders.
Keywords: Chukar partridge; egg quality characteristics; hatching characteristics; shape index.