Hayat Bilgisi dersinde yer temelli öğretim uygulamalarının öğrencilerin girişimcilik becerisi ve çevre okuryazarlığına etkisi
The effect of place-based education practices on students' entrepreneurship skills and environmental literacy in Life Sciences lesson
Yazar: GİZEM TABARU ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Girişimcilik = Entrepreneurship ; Girişimcilik niyeti = Entrepreneurial intention ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Yer temelli öğretim = Place based education ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı Hayat Bilgisi dersinde yer temelli öğretime yönelik uygulamaların öğrencilerin girişimcilik becerisi ve çevre okuryazarlığı üzerinde olan etkisini araştırmaktır. Araştırmada karma yöntem araştırmalarından açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde yarı deneysel desenlerden ön test- son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Nitel kısmı için ise görüşmeler yapılmış, gözlem formu kullanılmış ve öğrenciler tarafından etkinlikler sırasında doldurulan öğrenci gözlem defterleri kullanılmıştır.  Araştırmanın çalışma grubunu Karaman il merkezinde orta sosyo-ekonomik düzeyde bir devlet okulunun biri deney (n=32), diğeri kontrol olmak üzere (n=27) toplam 59 üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Uygulama süresince deney grubundaki öğrencilere Hayat Bilgisi dersinde "Ülkemizde hayat" ve "Doğada hayat" öğrenme alanlarındaki konular 10 hafta boyunca yer temelli öğretim etkinlikleriyle işlenmiştir.  Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Çocuklar için Girişimcilik Niyetleri Ölçeği" ve "Çocuklar için Çevre Okuryazarlığı Aracı" kullanılmıştır.  Ayrıca uygulama sürecinin ortasında ve sonunda deney grubundaki öğrencilere "Yarı yapılandırılmış görüşme formu" uygulanmıştır. Etkinlikler sırasında araştırmacı tarafından öğrenci gözlem formları doldurulmuş ve uygulama sürecinin değerlendirilmesinde öğrenci gözlem defterleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımlı örneklemler için t testi, bağımsız örneklemler için t testi ve kovaryans analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Hayat Bilgisi dersinde yer temelli öğretim etkinliklerinin kullanımının öğrencilerin girişimci beceri ve girişimcilik niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Ancak algılanan davranışsal kontrol ve tutum alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Hayat Bilgisi dersinde yer temelli öğretim etkinliklerinin kullanımının öğrencilerin çevre bilgisi, çevreye yönelik duyuşsal eğilim ve çevreye yönelik sorumlu davranış boyutları üzerinde olumlu yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında, girişimcilik niyetleri ölçeği ve alt boyutlarında iki grup arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çevre okuryazarlığı ve alt boyutları için deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında çevre bilgisi, çevreye yönelik duyuşsal eğilim, çevreye yönelik sorumlu davranış ve çevre okuryazarlığı (toplam) için deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Araştırmanın yer temelli öğretimine yönelik görüş ve deneyimlerini ortaya çıkaran görüşme formundan elde edilen veriler yer temelli öğretimi tanımlama, yerin tarihi ve kültürel özellikleri, ilgi çekme ve zorlanma, etkinliklerin değerlendirilmesi, öğretim ortamına toplum üyelerinin katılımı ve yakın çevrede karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri temaları altında değerlendirilmiştir. Ayrıca öğrenci gözlem formları ve öğrenci gözlem defterlerinden elde edilen veriler de görüşme formundan elde edilen verilerle uyum göstermektedir. Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen bulgular, nicel verileri desteklemiş ve nicel ve nitel bulguların birlikte değerlendirilmesi yer temelli öğretim sürecinin derinleştirilmesine imkân sağlamıştır.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effects of place-based education practices in the Life Sciences course on students' entrepreneurial skills and environmental literacy. Exploratory sequential design, one of the mixed method researches, was used in the research. In the quantitative part of the study, the pretest-posttest control group design, one of the quasi-experimental designs, was used. For the qualitative part, interviews were conducted, an observation form was used, and student observation notebooks filled in by the students during the activities were used. The study group of the research consists of a total of 59 third grade students, one of whom is experimental (n=32) and the other is control (n=27), from a middle socio-economic level public school in the city center of Karaman. During the implementation, the students in the experimental group were taught the subjects in the learning areas of "Life in our country" and "Life in nature" in the Life Science course for 10 weeks with place-based teaching activities. In the research, "Entrepreneurial Intentions Scale for Children" and "Environmental Literacy Tool for Children" developed by the researcher were used as data collection tools. In addition, "Semi-structured interview form" was applied to the students in the experimental group in the middle and at the end of the application process. During the activities, student observation forms were filled in by the researcher and student observation notebooks were used to evaluate the application process. In the analysis of the quantitative data obtained from the research, descriptive statistics, t-test for dependent samples, t-test for independent samples and analysis of covariance (ANCOVA) were used. Content analysis method was used in the analysis of qualitative data. According to the results of the research, it was found that the use of place-based teaching activities in the Life Studies course had a significant effect on the students' entrepreneurial skills and entrepreneurial intention. However, no statistically significant difference was found in the sub-dimensions of perceived behavioral control and attitude. It was found that the use of place-based teaching activities in the Life Science course had a positive and statistically significant effect on the environmental knowledge, environmental affective tendency and environmentally responsible behavior dimensions of the students. When the experimental and control groups were compared, it was concluded that there was no significant difference between the two groups in the entrepreneurship intentions scale and its sub-dimensions. When the experimental and control groups were compared for environmental literacy and its sub-dimensions, it was determined that there was a significant difference in favor of the experimental group for environmental knowledge, affective tendency towards the environment, responsible behavior towards the environment and environmental literacy (total). The data obtained from the interview form, which revealed the opinions and experiences of the research on place-based teaching, were evaluated under the themes of defining place-based teaching, historical and cultural characteristics of the place, attracting attention and difficulty, evaluation of activities, participation of community members in the teaching environment, problems encountered in the immediate environment, and solution suggestions. In addition, the data obtained from the student observation forms and student observation notebooks are in harmony with the data obtained from the interview form. The findings obtained from the qualitative data of the research supported the quantitative data and the evaluation of the quantitative and qualitative findings together allowed the place-based teaching process to be deepened.