Erken dönem yaşantılar, aleksitimi ve bedenselleştirme arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme
Relationships between early life experiences, alexithymia and somatization: An investigation in frame of schema therapy
Yazar: HASAN BURAK EYÜPOĞLU
Danışman: PROF. DR. GONCA SOYGÜT PEKAK
İstanbul Şehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bedenselleştirme = Somatization ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Ölçekler = Scales ; Şema terapi modeli = Schema therapy model

Özet:
Çalışmada algılanan ebeveynlik biçimleri, erken dönem uyumsuz şemalar, aleksitimi ve bedenselleştirme arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu bağlamda mevcut araştırmada algılanan ebeveynlik biçimleri ile aleksitimi ve bedenselleştirme arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracı rolü değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler klinik olmayan örneklemde çeşitli yaş ve meslek gruplarına mensup 422 gönüllü katılımcıdan edinilen veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ), Young Şema Ölçeği – Kısa Form 3 (YŞÖ-KF 3), Belirti Yorumlama Ölçeği (BYÖ) ve Toronto Aleksitimi Ölçeği – 20 (TAÖ-20) kullanılmıştır. Erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracı rolünün değerlendirilmesi amacıyla Paralel Çoklu Aracı Değişken Analizi yürütülmüştür. Elde edilen bulgulara göre eğitim düzeyi ve gelir düzeyi düşük bireylerin aleksitimiye; yaşı küçük, bedenselleştirmeye daha yatkın oldukları bulunmuştur. Yanı sıra kadınların bedenselleştirmeye erkeklerden daha eğilimli oldukları gözlemlenmiştir. Algılanan ebeveynlik biçimlerinin aleksitimiyi yordamasında zedelenmiş otonomi ve kopukluk erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracı rol oynadığı görülmüştür. Ayrıca algılanan ebeveynlik biçimlerinin bedenselleştirmeyi yordamasında da zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar şema alanlarının aracı rol oynadığı bulunmuştur. Ek olarak, aleksitimi ile bedenselleştirme arasındaki ilişkiler değerlendirilmiş; edinilen bulgular bedenselleştirmenin, aleksitiminin baş etme biçimi olarak da ortaya çıkabileceği şeklinde yorumlanmıştır.

Abstract:
In this study the relationships between perceived parenting styles, early maladaptive schemas, alexithymia and somatization have been investigated. In recent research, it has been studied that early maladaptive schemas' mediator role between perceived parenting styles and alexithymia and somatization. The sample of the study consisted from 422 non-clinic voluntaries from different age groups and professions. Young Parenting Inventory (YPI), Young Schema Questionnaire (YSQ), Symptom Interpretation Questionnaire (SIQ) and Toronto Alexithymia Scale – 20 (TAS-20) were used to collect data in the research. Evaluating the role of early maladaptive schemas' as mediator, Parallel Multiple Mediator Analyses was conducted. According to data from the study, people who have low educated and low economic status have tendency to alexithymia; and younger people have tendency to somatization. Furthermore, women showed more inclination to somatization than men. It is observed that impaired autonomy and disconnection early maladaptive schema domains have mediator role between perceived parenting styles and alexithymia. Also impaired autonomy and unrelenting standards schema domains have mediator role between perceived parenting styles and somatization. Finally, the relationship between alexithymia and somatization have been evaluated and interpreted as somatization can improve as a coping style of alexithymia.