Bir eğitim araştırma hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerde psikolojik sermaye ile merhamet yorgunluğu arasındaki ilişki
The relationship between psycholocigal capital and compassion fatigue in doctors and nurses working in a education research hospital
Yazar: HANİFE SALUR
Danışman: PROF. DR. NAZMİYE YILDIRIM
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Merhamet = Mercy ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Umut = Hope ; Yorgunluk = Fatigue ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İyimserlik = Optimism

Özet:
Bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerde yapılan bu çalışmanın amacı; merhamet/eşduyum yorgunluğu ve psikolojik sermaye düzeyini etkileyen faktörleri belirlemek ve merhamet/eşduyum yorgunluğu ile psikolojik sermaye arasındaki ilişkiyi incelemektir. 
Kesitsel, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bu araştırma Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirilmiştir. Hastanede çalışan 332 katılımcı (157 hekim, 175 hemşire) evreni, dahil edilme kriterlerini karşılayan 205 katılımcı (83 hekim, 122 hemşire) örneklemi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; yarı yapılandırılmış görüşme formu, Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Psikolojik Sermaye Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Kruskall Wallis, Man Whitney U testleri, Spearman korelasyon ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. İstatiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak alınmıştır.
Çalışmaya katılanların %38,5'i 26-30 yaş aralığında, çoğunluğunun (%67,3) kadın, %29,8'inin lisans ve %21,5'inin tıp fakültesi mezunu olduğu belirlenmiştir.  Katılımcıların %59,5'ini hemşireler, %40,5'ini hekimler oluşturmuştur. Katılımcıların merhamet/eşduyum yorgunluğu puan ortalaması 18,37±9,23 (1-50), psikolojik sermaye toplam puan ortalaması 3,48±0,52 (1,62-4,71) olarak bulunmuştur. Çalışma sonuçlarına göre merhamet/eşduyum yorgunluğunun; hekimlerde, tıp fakültesi ve ön lisans mezunlarında, meslektaşlarıyla ilişkisinden memnun olmayanlarda anlamlı düzeyde yüksek olduğu, diğer bağımsız değişkenlerin etkili olmadığı bulunmuştur (p<0,05). Merhamet/eşduyum yorgunluğu ile psikolojik sermayenin sadece psikolojik dayanıklılık/esneklik alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı (r=,169; p=,015)  ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizine göre merhamet/eşduyum yorgunluğunu katılımcıların meslektaşlarıyla ilişkiden memnun olmamasının 2,5 kat, psikolojik dayanıklılığın düşük olmasının 2,14 kat artırdığı tespit edilmiştir. 
Hasta ile ilişkilerin yanı sıra meslektaşlar arasındaki ilişkinin merhamet/eşduyum yorgunluğu ve psikolojik sermaye açısından önemli olabileceği görülmüştür. Merhamet/eşduyum yorgunluğunu azaltmada sağlık profesyonellerinin psikolojik dayanıklılığını artırmanın etki olabileceği anlaşılmıştır. Hekimlerde hemşirelere göre merhamet/eşduyum yorgunluğu yüksek, psikolojik sermayenin düşük olduğu belirlenmiş, bu sonucun daha geniş örneklemde araştırılması gerektiği düşünülmüştür. Merhamet/eşduyum yorgunluğunu etkileyebilecek diğer faktörlerin ortaya çıkarılmasına ihtiyaç olduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine factors on the level of compassion fatigue and psychological capital, and to investigate the relation between compassion fatigue and psychological capital for doctors and nurses who work at training and research hospital.
This cross sectional, descriptive and regressive research is carried out in Yedikule Chest Diseases and Thoracic Surgery Traning and Research Hospital. There were 332 participants (universe) (157 doctors, 175 nurses) working in the hospital and 205 participants (sample) (83 doctors, 122 nurses) who met the inclusion criteria. Semi-structured interview form, quality of life scale for workers and psychological capital ratio are used for the data collection. Datasets are evaluated with Kruskall Wallis, Man Whitney U tests, Spearman correlation and logistic regression analysis. The boundary of statistical significance is used as p<0.05.
Thirty-eight and a half percent of participants is between 26-30 ages, the majority of them is women (67.3%). Additionally, it is determined that 29.8% of participants are graduated from bachelor's degree and 21.5% of them is graduated from medical faculty. The participants consist of 59.5% nurses and 40.5% doctors. The average of compassion fatigue points of participants is found as 18.37±9.23 (1-50), and the average of psychological capital of participants is found 3.48±0.52 (1.62-4.71). According to univariate analysis results, compassion fatigue is significantly high (p<0.05) in doctors, bachelor of medical and associate degree who dissatisfied with the relationship with colleagues and other independent variables were found to be ineffective. It was found that there was a negative (r=.169; p=.015) relationship between compassion fatigue and psychological sub-dimension of psychological capital only. According to the regression analysis, it was found that the participants' not being satisfied with the relationship with their colleagues and the low psychological resilience increase the compassion fatigue by 2.5 times and 2.14 times, respectively.
In addition to the relationship with the patient, the relationship between colleagues can be important in terms of compassion and psychological capital. It has been understood that increasing the psychological resilience of health professionals in reducing the compassion fatigue may be effective. Compared to nurses, it was determined that the compassion fatigue of doctors was high and the psychological capital of doctors was low. It is thought that this result should be investigated in a larger sample. Other factors that may affect compassion fatigue are needed to be revealed.