Kentsel akarsuların korunmasına yönelik peyzaj planlama ve tasarım ilkeleri geliştirilmesi: Kahramanmaraş kenti örneği
Developing landscape planning and design principles for the protection of urban streams: A case study in the city of Kahramanmaras
Yazar: DİLAY ZÜLKADİROĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN DOYGUN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Peyzaj karakterlerinin oluşmasında önemli katkılar sağlayan akarsular; flora ve fauna için uygun yaşam alanları meydana getirme, yüzey akışlarını düzenleme, mikroklimayı iyileştirme, rekreasyon alanları oluşturma, farklı mekanlar ve arazi parçaları arasında bağlantı sağlama gibi önemli işlevlere sahiptir. Bununla birlikte akarsular, özellikle kentsel alanlarda insan faaliyetlerine bağlı çevresel sorunlar nedeniyle söz konusu işlevlerini kaybetme riski ile karşı karşıya bulunmaktadırlar. Coğrafi bilgi sistemi yardımıyla Kahramanmaraş kenti örneğinde gerçekleştirilen bu çalışmada, akarsuların çevresel ve fiziksel niteliklerine müdahale edilme düzeylerini irdeleyebilmek amacıyla, akarsu yatağında ve yakın çevresinde yer alan alan kullanım yapısı ve bitki örtüsü incelenmiş, sayısal bir değerlendirme yöntemi uygulanarak akarsular kendi içlerinde sınıflandırılmışlardır. Alan kullanım yapılarından yola çıkılarak gerçekleştirilen sayısal değerlendirme çalışmasının sonuçları, hızlı kentleşme ve yoğun tarımsal faaliyetlere bağlı olarak akarsuların çevresel ve fiziksel niteliklerinin doğal fonksiyonlar bakımından yetersizleşme eğiliminde olduğunu ortaya koymuştur. Akarsuların korunarak iyileştirilmesi ve kent ekosistemine olan katkılarının artırılabilmesi amacıyla, akarsu sistemlerinde bozulan alanların öncelikle restore edilmesi ve akarsuların bir ekolojik ağ bütünü içerisinde kent dokusuna entegre edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Streams which provide an important contribution in forming of rich landscape characters, have important functions such as; forming suitable habitats for flora and fauna, regulating runoff, improving microclimate conditions, creating recreation areas and providing switches  between different places and lands. However, streams are faced with the risk of losing these functions due to the environmental problems caused by human activities, especially in urban areas. Within this study, which has realised in the city of Kahramanmaraş by using geographic information systems, vegetation cover in stream bed and surrounding area, and land use structure were examined, and streams were categorized by applying a numerical assessment method, in order to analyse  the level of interventions on the environmental and physical characteristics of the streams. The results of the numerical assessment conducted from land use structures revealed that environmental and physical qualities of rivers have became inadequate in terms of natural functions due to rapid urbanization and intensive agricultural activities. With the aim of improving the protection of rivers and increasing their contribution to the city ecosystem, restoring deteriorated areas of river systems primarily and integrating streams to urban fabric in an ecological whole network were recommended.