Kapiller kan glukoz ölçümünde kullanılan iki bölgenin ağrı ve sonuçların tutarlılığı açısından karşılaştırılması
A comparison of TWO regions used in capillary blood glucose test in terms of pain and result consistency
Yazar: MELEK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. İSMET EŞER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Hemşirelik = Nursing ; Kan alma = Bloodletting ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kan glükozu ölçümü-bireysel = Blood Glucose Self-Monitoring ; Kapilerler = Capillaries ; Kapilerler = Capillaries ; Parmaklar = Fingers

Özet:
Kapiller kan glukozu takibi amacıyla örneklem alımında parmak ucuna alternatif bölge olarak tanımlanan başparmağın taban bölgesi ile parmak ucu bölge arasında ağrı ve sonuçların tutarlılığının belirlenmesi amacıyla planlanmış çapraz tasarım bir çalışmadır.
Araştırma Fethiye Devlet Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne 08 Ağustos 2018 – 07 Kasım 2018 tarihleri arasında başvuran 130 Tip 2 diyabet hastası ile yürütülmüştür. Araştırmaya alınacak örneklem büyüklüğü Power analizi yapılarak belirlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında; Hasta Tanıtım Formu, Veri Kayıt Formu, Görsel Kıyaslama Ölçeği ( GKÖ ) ve glukometre cihazı kullanılmıştır.
Verilerin toplanmasında; hastalar araştırma hakkında bilgilendirildikten sonra her hastadan araştırmacı tarafından önce bir tüpe venöz kan örneği alınmış ve bilgisayarda oluşturulmuş olan randomizasyon şemasıyla belirlenen sıraya göre hastanın dominant el orta parmak ucu yan yüzü ve başparmak taban bölgesinden kapiller kan örneği alınarak glukometre ile kan glukoz ölçümleri yapılmıştır. Araştırma öncesi araştırmacı tarafından GKÖ kullanımı hakkında eğitim verilmiş hemşire tarafından her ölçüm sonunda hastanın ağrı değerlendirmesi yapılmıştır.
Araştırmanın yürütülebilmesi için Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik izin, Muğla İl Sağlık Müdürlüğü'nden ve araştırmaya katılan hastalardan yazılı izin alınmıştır.
Araştırmaya alınan hastaların yaş ortalaması 55,74±10,85 olup, %56,9'unun kadın, %60,8'inin obez (BKİ >30) olduğu belirlenmiştir. Kan glukoz ölçüm ortalamaları; parmak ucu 138,55±38,57 mg/dl; başparmak taban bölgesi 137,88±36,96 mg/dl ve venöz 146,26±43,68 mg/dl olarak ölçülmüş olup parmak ucundan, başparmak taban bölgesinden ve venden alınan kan glukoz değerleri arasında 0,960 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı uyum saptanmıştır (p<0,01). Parmak ucundaki ağrı şiddetinin başparmak tabanındaki ağrıdan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,01).
Kapiller kan glukoz ölçümünde kullanılan parmak ucu ve başparmak taban bölgesinin sonuçları venöz kan glukoz sonuçlarıyla karşılaştırıldığında güvenilir olduğu ve başparmak taban bölgesinin parmak ucuna göre daha az ağrılı bir bölge olduğu saptanmıştır. Diyabet hastalarının ve kliniklerde çalışan hemşirelerin kapiller kan glukoz ölçümlerinde başparmak taban bölgesini de kullanmaları önerilmektedir.

Abstract:
This study is a crossover design designated to determine the consistency of pain and results between the thumb base, defined as an alternative region to finger stick and fingertip in obtaining blood sample with the intention of monitoring capillary blood glucose.      
The research was carried out with 130 Type 2 diabetes patients who went to Diabetes Polyclinic of Fethiye State Hospital between August 8 and November 7, 2018.  The optimal sample size for the research was determined by performing power analysis. Individual information form, database registration form, visual analog scale (VAS) and glucometer were used to collect research data.   
During the data collection, after the patients were informed about the research, the researcher took venous blood sample in a tube from each patient and according to the list of order determined via randomization scheme formed on the computer, the patients' glucose levels were measured by taking a capillary blood sample from the side of the middle fingertip and thumb base of the dominant hand with the glucometer.  Before the study, the patient's pain assessment at the end of each measurement was carried out by a nurse who was trained by the researcher about the use of VAS.   
Ethical approval was obtained from Muğla Sıtkı Koçman University Clinical Research Ethics Committee and written consent was given by Muğla Provincial Directorate of Health and the patients.     
	It was determined that the age range of the research participants was 55,74±10,85 and 56,9 % of them were female and  60,8% of them were obese (BMI >30).  Mean blood glucose values were 138,55±38,57 mg/dl from fingertips and 137,88±36,96 mg/dl from thumb base and 146,26±43,68 mg/dl for venous sampling.  Considering the blood glucose sample values that were measured from the venous blood, fingertip and thumb base, it was detected that there was a statistically significant consistency at 0,960 level (p<0,01). Moreover, it was found that there was a statistically and significantly higher level of   pain in the fingertip when compared to the pain in thumb base (p<0,01). 
It was revealed that the results of the fingertip and thumb base used in capillary blood glucose tests were reliable when compared to the results of the venous blood glucose tests and the thumb base region was less painful than the fingertip. It is suggested that diabetes patients and nurses working in the clinics should consider using the thumb base region during the capillary blood glucose tests.