Psoriasis hastalarında biyolojik ajan yönetimi: Tedavi yanıtı ve ilaçta kalımı etkileyen faktörler
Management of biological agents in psoriasis patients: Factors affecting treatment response and drug survival
Yazar: ELİF ÇALIŞKAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. ESRA ADIŞEN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Psoriasis dünya genelinde 125 milyon insanı etkileyen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Hafif şiddetteki olgularda topikal tedaviler kullanılırken orta-şiddetli psoriasiste konvansiyonel tedaviler ve biyolojik ajan tedavileri kullanılmaktadır. Çalışmamızda biyolojik ajanların ilaçta kalımını, etkililiklerini ve bunları etkileyen faktörleri incelemeyi amaçladık. Çalışmamıza psoriasis tanılı biyolojik ajan tedavisi kullanan 277 hasta dahil edildi. PAŞİ yanıtları değerlendirildiğinde TNF-α inhibitörleri diğer gruplara göre daha düşük PAŞİ50 (p=0,03) ustekinumab ise daha düşük PAŞİ100 (p<0,01) yanıtına ulaştı. İL-17 inhibitörleri daha yüksek PAŞİ50 (p=0,12), PAŞİ75 (p=0,02), PAŞİ90 (p<0,01) ve PAŞİ100 (p=0,01) yanıtlarına ulaştı. Biyonaif olanlar PAŞİ50, PAŞİ75, PAŞİ90 ve PAŞİ100 yanıtlarına daha çok ulaştı ve PAŞİ50 ve PAŞİ90 yanıtını ulaşmak istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,02; p=0,01). Saç, tırnak ve genital bölge tutulumu ve artralji/eklem bulgusu varlığında tüm ilaç gruplarında tedaviden fayda görüldü. İlaç grupları arasında tedaviye dirençli bölgelerdeki tedavi yanıtları açısından fark saptanmadı. TNF-α 
inhibitörlerinin ilaçta kalım oranları diğer ilaç gruplarından daha düşükken İL-23 inhibitörlerinin ilaçta kalım oranları diğer ilaç gruplarından daha yüksekti. Kadınlarda (p=0,11), obezlerde(p<0,01), artralji/eklem bulgusu olanlarda (p<0,01), palmoplantar (p=0,02) ve intertriginöz bölge (p=0,02) tutulumu olanlarda, asitretin kullanma öyküsü olmayanlarda (p=0,01) ve biyotecrübeli hastalarda (p=0,33) ilaçta kalım oranları daha düşüktü. Yaş, cinsiyet, hastalık süresi, aile öyküsü, obezite ve artralji/eklem bulgusu varlığı birlikte değerlendirildiğinde de obezite [HR (OR)=1,4 (1,0-1,9), p=0,02] ve artralji/eklem bulgusu olması [HR(OR)=1,4 (1,1-2,0), p<0,01] tedavi değişikliğiyle ilişkili bulundu. Çalışmamızda en yüksek tedavi yanıtı İL-17 inhibitörleri grubunda elde edilirken, en yüksek ilaçta kalım oranı İL-23 inhibitörü grubunda görüldü. Çalışmamız psoriasis tedavisinde 
kullanılan TNF-α, İL-17, İL-23 ve İL-12/23 inhibitörlerinin etkilerini, tedavi yanıtlarını ve ilaçta kalımını birlikte değerlendiren sınırlı sayıdaki çalışmalardan biridir. Tedavi yanıtı ve ilaçta kalımı etkileyen pek çok faktöre ışık tutmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Psoriasis, İlaçta Kalım, Tedavi Yanıtı

Abstract:
Psoriasis is a chronic inflammatory disease affecting 125 million individuals worldwide. While topical treatments are suitable for mild cases, conventional therapies and biological agents are used for moderate to severe psoriasis. Our study aimed to assess drug survival, efficacy and influencing factors when using biological agents. We included 277 patients diagnosed with psoriasis who were receiving biological agent therapy. In our evaluation of PASI responses, TNF-α inhibitors demonstrated a lower PASI50 response (p=0.03), and ustekinumab showed a lower PASI100 response (p<0.01) compared to other groups. In contrast, IL-17 inhibitors achieved higher PASI50 (p=0,12), PASI75 (p=0.02), PASI90 (p<0.01) and PASI100 (p=0.01) responses. Biologic-naive patients reached 
PASI50, PASI75, PASI90, and PASI100 responses more frequently, with PASI50 and PASI90 responses being statistically significant (p=0.02; p=0.01). All drug groups showed benefits for scalp, nail, and genital involvement, as well as for arthralgia/joint symptoms. There were no significant differences among drug groups in treatment responses for resistant areas. TNF-α inhibitors had lower drug survival rates compared to other drug groups, while IL-23 inhibitors had higher drug survival rates. In women (p=0.11), obese individuals (p<0.01), those with arthralgia/joint symptoms (p<0.01), those with palmoplantar (p=0.02) and intertriginous area involvement (p=0.02), those without a history of acitretin use (p=0.01), and biologic-experienced patients (p=0.33) drug survival rates were lower. When considering factors such as age, gender, duration of psoriasis, family history, obesity, and the presence of arthralgia/joint symptoms, obesity [HR (OR)=1.4 (1.0-1.9), p=0.02] and arthralgia/joint symptoms [HR (OR)=1.4 (1.12.0), p<0.01] were significantly associated with treatment changes. Our study found that the highest treatment response was achieved with IL-17 inhibitors, while the highest drug survival rate was observed with IL-23 inhibitors. This research is among the few comprehensive evaluations that concurrently investigate the effects, treatment responses, and drug survival rates of TNF-α, IL-17, IL-23, and IL-12/23 inhibitors in the management of psoriasis. It highlights numerous factors affecting treatment response and drug survival. 
Keywords: Psoriasis, Drug Survival, Treatment Response