Ege denizi limanlarına kayıtlı büyük ölçekli balıkçı gemilerinde iş sağlığı ve güvenliği
Occupational health and safety in large scale fishing vessels registered in the Aegean sea ports
Yazar: ALİHAN MERMER
Danışman: PROF. DR. ZAFER TOSUNOĞLU ; PROF. DR. MERAL TÜRK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Avlama Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Ticari balıkçılık dünyanın en eski mesleklerinden biridir. Çalışma yeri ve koşullarından dolayı dünya üzerindeki en tehlikeli iş dallarından biri olarak görülmektedir. 
İşçi sağlığı ve güvenliği tüm sektörlerde olduğu gibi balıkçılık sektörü için de önem arz etmektedir. Bu sektör çalışanları olan balıkçılar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2012 yılında yayınladığı "İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği" ne göre (28509,2012) "Tehlikeli iş" olarak tanımlanan sınıfta çalışmaktadırlar.
Balıkçı gemilerinde kaptan olarak çalışan kişilerin yönetmelik gereği balıkçı gemisi kaptanı belgesi alması, tayfa olarak çalışan kişilerin de balıkçı gemisi güverte tayfası belgesi alması zorunlu tutulmaktadır. Balıkçı gemisi güverte tayfası almak isteyen kişilerin, balıkçı gemisi tayfası denizde güvenlik eğitimlerini alması ve ayrıca balıkçı gemisi güverte tayfası sınavını başarı ile vermesi gerekmektedir. Denizde güvenlik eğitim konuları Can Kurtarma Araçlarının Kullanımı, Denizde Canlı Kalabilme, İlkyardım, Yangınla Mücadele ve Personel güvenliği konu başlıklarını kapsamaktadır.
Bu çalışmanın amacı büyük ölçekli balıkçı gemilerinde çalışanların denizde can güvenliği konusundaki bilgi düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve mesleklerini icra ederken geçirdikleri kazaların olası nedenlerinin tanımlanarak, çözüm önerileri sunulmasıdır.  
Bu çalışmada, Ege Denizi Limanlarına Kayıtlı Büyük Ölçekli Balıkçı Gemisi olarak nitelendirilen boyları 12'm den büyük olan trol ve gırgır gemilerinde çalışan kaptan ve personelleri ile anket uygulaması yapılarak, bu teknelerde çalışan personellerin çalışma koşullarında bilgi düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi IMO kapsamında değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışma alanlarında yaşadıkları kazalar ve olası nedenleri tanımlanmış ve İş güvenliği kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışmada, toplamda 1250 kişi içerisinden prevalans %50, Desen etkisi 1, Hata %5, Güven Aralığı %95, olacak şekilde yapılan hesaplamalarda toplamda 294 kişi ile anket yapılması planlanmıştır. Gerçekleştirilen anket, 33 trol teknesinden 177 katılımcı, 32 gırgır teknesinden 118 katılımcı olmak üzere toplamda 295 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Anket verileri SPSS 18 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir.
Ankete katılım sağlayanların Denizde Güvenlik, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili bilgi düzeyleri belirlenmiştir. Anket sonuçlarına göre katılımcıların %80'den fazlası balıkçılık mesleğinin tehlikeli bir meslek olduğunu belirtmiştir. Ayrıca ankete katılım sağlayan katılımcıların %40'ı iş kazası geçirdiğini belirtmiştir. Bu durum, Ticari balıkçıların işlerini yaparken oldukça dikkatli olmaları, işlerini yaptıkları sırada gerekli ekipman donanımı kullanmaları, mesleki açıdan yeterli bilgiye sahip olmaları gerektiğini ve en küçük bir hatanın bile ciddi yaralanmalara, hatta ölümlere neden olabileceği gerçeğini açıkça ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Ege denizi, balıkçı gemileri, iş güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği.

Abstract:
Although commercial fishing is one of the world's oldest professions, place of work and is seen as one of the most dangerous professions in the world due to the conditions (Dzuga, 2010). 
As for Occupational Health and safety in all sectors of the fishing industry is important. Professionals in this industry with fishermen, published in 2012, the Ministry of labour and Social Security "Occupational Health and safety workplace Hazard class in the article" according to 28509,2012)  "Dangerous business" as that is defined in a class are working.
Individuals who are working as a captain on fishing ships, fishing ship captain to obtain a certificate of compliance with regulations, also obtain a certificate of fishing vessel crew the people who work as deck crew is compulsory. People who want to get the deck crew of fishing vessel, the crew of the ship are required to take fishing at sea safety training, fishing vessel deck crew with the exam also is required.Training topics safety at sea, life-saving tools to use in the sea to be able to survive, first aid, fire fighting and personal safety covers topics.
The aim of this study large-scale fishing vessels safety of life at sea employees on identify the factors which affect their level of knowledge about,the possible causes of accident while practising their profession can be identified and to offer suggestions for solutions 
In this study was registered Aegean Sea Ports of large-scale fishing vessels are considered, the captain of trawl and purse seine vessels larger than 12 m in length and is performed with staff working on survey application,in the working conditions of the personnel who work in this boat to determine the factors that affect their level of knowledge, have been evaluated within the scope of Imo. The causes and potential accidents from occurring in the study area is also defined  and have been evaluated within the scope of job security. In the study, a total of 1250 people from Prev 50% Of the effect of the pattern 1, error 5%, confidence interval of 95% estimates with 294 people in total are planned for the survey to be. In the survey, 33 of 177 participants working on trawler, 118 participants running in 32 purse seiners, in total, 295 participants were conducted.The survey data were evaluated using SPSS 18 package. In the analysis of survey data the chi-square test was used.Relationships 95% confidence interval were evaluated. The level of significance p <0.05 was accepted as.
Participation in the survey of the consultation of the safety at sea, Occupational Health and safety-related information levels were determined. According to the survey, more than 80% of respondents stated that fishing is a dangerous profession profession.Who also participate in the survey, although 40% of respondents stated that work was in a accident.İn this case, the commercial fishermen to be very careful while doing their job , their work as well as the necessary equipment of the equipment the use, should have sufficient information from a professional perspective, enough to reveal the fact that the slightest mistake may cause serious injury or even death.

Key words: Aegean sea, fishing ships, occupational safety, occupational health and safety.