Faset tropizmi varlığının lomber transforaminal epidural steroid enjeksiyonu sonuçları üzerine etkisi
The influence of facet tropism on efficacy of fluoroscopy guided lumbar transforaminal epidural steroid injenction
Yazar: ALP EREN ÇELENLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. OSMAN HAKAN GÜNDÜZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Bel ağrısı = Back pain ; Enjeksiyonlar = Injections ; Floroskopi = Flouroscopy ; Herniler = Hernia ; Lomber vertebra = Lumbar vertebrae ; Omurga = Spine ; Radikülopati = Radiculopathy ; Steroidler = Steroids ; İntervertebral disk deplasmanı = Intervertebral disc displacement

Özet:
Faset eklemler normalde simetriktir. Faset tropizmi (FT) faset eklemler arasında 10°'den fazla olan asimetri olarak tanımlanmıştır. FT lomber biyomekaniği değiştirerek intervertebral disk (İVD) ve faset eklemler üzerinde stres yaratarak lomber bölgede dejeneratif değişikliklerin gelişimi için risk oluşturabilir. Lomber disk herniasyonuna (LDH) bağlı radikülopati tedavisinde lomber transforaminal epidural steroid enjeksiyonu (TFESE) konservatif tedavideye yanıtsız hastalarda cerrahiye alternatif olabilecek etkili bir tedavi yöntemidir. Bu çalışmanın amacı lomber radikülopati tanısı almış hastalarda FT varlığıının TFESE tedavi etkinliği üzerindeki rolünü belirlemektir.
Bu çalışmaya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve klinik muayene ile tek taraflı ve tek seviyeli LDH'ye bağlı radikülopati tanısı konulan 100 hasta alındı. Hastalar fizik muayene (kas gücü muayenesi, duyu muayenesi, DTR'ler ve düz bacak kaldırma (DBK) testi takibiyle beraber TFESE öncesinde ve sonrası 1. saat, 3. hafta ve 3. ayda Sayısal Dercelendirme Skalası (SDS), Oswestry Dizabilite İndeksi (ODİ), İstanbul Bel Ağrısı Skalası (İBAS) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi. Hastalarda FT varlığı lomber MRG T2 sekans aksiyel kesitte L3/4, L4/5, L5/S1 segmentlerinde faset açıları hesaplanılarak değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen 100 hastanın 96'sı 3 aylık takip süresini tamamlamıştır. Dört hasta 3. hafta kontrollerinden sonra LDH'ye bağlı cerrahi tedaviye gittiği için 3. ay kontrollerine dahil edilemedi. Çalışmada FT olan ve olmayan hastaların tedavi sonuçları karşılaştırıldı.
Çalışmada her iki grupta da SDS, ODİ, İBAS ve DBK testinde anlamlı düzelme görüldü (p<0,05). Gruplar arası karşılaştımada SDS, ODİ, İBAS ve DBK testinde düzelmenin 3. hafta ve 3. ay kontrollerde FT olmayan grupta dikkat çekici şekilde daha iyi olduğu gözlendi (p<0,05).
TFESE, LDH'ye bağlı radikülopati tedavisinde etkin bir tedavi yöntemidir. Bu çalışmada FT'nin lomber TFESE tedavi etkinliğini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Bu nedenle tedavi planlama aşamasında FT varlığının değerlendirilmesi önem arzetmektedir.
iv
Anahtar Sözcükler: Lomber disk hernisi, Faset tropizmi, Floroskopi, Transforaminal epidural steroid enjeksiyonu

Abstract:
Facet joints are normally symetrical. Facet tropism (FT) defined as more than 10 degrees asymetry between opposing facet joints. FT may influence lumbar degenerative changes by altering lumbar biomechanic which creates stress on intervertebral discs (IVD) and facet joints. For treatment of lumbar disc herniations (LDH), transforaminal epidural steroid injections (TFESI) are effective treatment options for patients resistant to conservative therapy and it can be an alternative treatment strategy for surgery. The aim of this study is to investigate the influence of FT on efficacy of fluoroscopy guided TFESI.
Hundred patients who had unilateral and single level lumbar radiculopathy detected by MRI findings and physical examination were enrolled into study. Patients were evaluated by physical examination( manual muscle strength test, sensory examination, deep tendon reflexes), straight leg raise (SLR) test, numeric rating scale (NRS), oswestry disability index (ODI), Istanbul low back pain disability index (ILBPDI) and beck depression inventory (BDI) at baseline, post-injection first hour, third week and third month. Presence of FT assessed by calculating facet angles on Lomber MRI T2 axial section of L3/L4, L4/L5, L5/S1 segments. Ninety six of 100 patients were completed third months follow up. Four patients had undergone to surgery for LDH after third week assesment so they could not be assessed at 3rd month. In this study effectiveness of treatment were compared between patients with or without FT
At the end of the study both groups showed statistically significant improvement on NRS, ODI, ILBPDI and SLR test (p<0.05). While comparing the groups, improvements were significantly higher on patients without FT at third week and third month follow-ups (p<0.05).
Fluoroscopy guided TFESI is an effective treatment strategy for patients with LDH. In this study FT is a risk factor which negatively influences clinical outcomes after TFESI, so the presence of FT should be considered before the intervention.
Key Words: Lumbar disc herniation, Facet tropism, Fluoroscopy, Transforaminal epidural steroid injections