Hafif kognitif bozukluk ve alzheimer hastalığı ile sağlıklı yaşlılarda görsel olaya ilişkin potansiyellerin hedef ve hedef olmayan uyaranlar açısından incelenmesi
Neuropsychological correlates of visual p300 responses in alzheimer's disease and mild cognitive impairment
Yazar: MELTEM CİVELEK
Danışman: PROF. DR. GÖRSEV YENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual

Özet:
Amaç: Son yıllarda olay ilişkili potansiyel (OİP) çalışmalarına artan ilginin sebebi nöropsikiyatrik hastalıkları ölçme ve tanı koymaya yardımcı olmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı Alzheimer hastaları (AH), Hafif Kognitif Bozukluk (HKB) hastaları ve sağlıklı kontrollerde (SK) nöropsikolojik test skorları ve görsel P300 yanıtlarının arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmaya yaş, eğitim ve cinsiyet eşleşmeli 20 AH hastası (ortalama yaş: 73.20), 20 HKB hastası (ortalama yaş: 72.50) ve 20 SK (ortalama yaş:72.35) katılmıştır. Tüm katılımcılar klasik iki uyaranlı görsel oddball paradigmasına katılmadan önce nöropsikolojik değerlendirmeden geçirilmiştir. Tekrarlı ölçümlü ANOVA, Post-hoc karşılaştırmalar için bağımsız örneklem t-testi ve iki değişkenli korelasyon testi uygulanmıştır.
Bulgular: ANOVA sonuçlarına göre hedef ve hedef olmayan uyaranların genlik ve latans değerleri üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermektedir (p= 0.000). Post Hoc sonuçları, SK ile karşılaştırıldığında AH ve HKB'nin hedef uyaran genliklerinin istatistiksel olarak daha düşük olduğu, HKB'nin hedef uyaran genlik yanıtlarının frontal, santral ve paryetal alanlarda AH'ye oranla istatistiksel olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Latans açısından SK'nın AH ve HKB'ye oranla istatistiksel olarak daha erken yanıt verdiği bulunmuştur ancak HKB ile AH arasından latans açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. MMDT ve SBST skorları ile hedef uyaran genlik yanıtları arasında yüksek korelasyon bulunmuştur. Ayrıca Stroop ve sözel akıcılık test skorları ile genlik ve latans yanıtları arasında orta derecede korelasyon saptanmıştır.
Tartışma: Hasta grubunun P300 yanıtlarındaki bu düşüş başta bellek, yürütücü işlevler ve dikkat olmak üzere bilişsel işlevlerde ki bozulma ile ilgili olabileceği düşünülmektedir. HKB ve AH hastaların OİP yanıtların incelenmesi bilişsel işlevlerin altında yatan elektro-fizyolojik mekanizmayı anlamaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: AH, OİP, NPD, P300.

Abstract:
Background: The growing interests for event-related potential (ERP) studies are derived from the success in helping to diagnose and measure the cognitive functions of neuropsychiatric diseases. Aim of the present study is to examine the correlation between neuropsychological test scores and visual P300 responses in Alzheimer's disease (AD) patients, Mild Cognitive Impairment (MCI) patients and healthy elderly.
Method: Age, education and gender matched 20 AD patients (mean age: 73.20), 20 MCI patients (mean age: 72.50) and 20 healthy controls (HC) (mean age: 72.35) were recruited. All participants performed neuropsychological evaluation before participating classical two-stimulus visual oddball paradigm. Repeated measures of ANOVA, independent sample t-test for Post-hoc and bivariate correlation tests were performed.
Results: ANOVA results showed that all three groups were significantly differed in terms of target and non-target amplitude and latency responses (p=0.000). Post-Hoc analysis using independent sample t-test showed that compared to HC both MCI and AD groups had significantly lower target amplitudes. Target amplitudes of MCI were significantly higher in frontal, central and parietal locations than AD group. P300 target latency of HC decreased in compared to both AD and MCI, but there was no significant difference between AD and MCI groups in terms of latency. MMSE and verbal memory tests scores were significantly high correlation with target amplitudes. Also there were significantly medium amplitudes and latency correlations between stroop and verbal fluency test scores.
Discussion: There are significant differences across groups with regards to P300 amplitude and latency responses. Declines in patient groups P300 responses may relate to decline in cognitive functioning primarily in memory, executive functions and attention. Analyzing the ERP responses in MCI and AD patients can be helpful to understand the underlying electrophysiological mechanism of cognitive function of these disorders.
Key Words: AD, MCI, ERP, P300.