Romatoid artritli hastalarda osteoporozun önlenmesi ve tedavisi
Prevention and treatment of osteoporosis in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: MUSTAFA ERKUT ÖNDER
Danışman: PROF. DR. FİLİZ SİVAS
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Romatoid Artritli Hastalarda Osteoporozun Önlenmesi ve Tedavisi
Romatoid artrit (RA), eklem tutulumu ve sistemik tutulumla karakterize kronik, ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık kemik yapıyı da etkileyerek lokalize ve jeneralize osteoporoz gelişimine neden olmaktadır. Buna ek olarak RA tedavisinde kullanılan kortikosteroidlerin ve MTX'in de kemik metabolizması üzerine negatif etkilerinin olduğu ve osteoporoza neden olabilecekleri bilinmektedir.
Biz çalışmamıza 80 RA'lı hastayı dahil ettik. Hastaların tamamı RA'ya yönelik olarak 5-12,5 mg/hafta MTX ve 5-10 mg/gün prednizolon kullanmaktaydı. Hastalarda osteoporozu önlemeye ve tedavi etmeye yönelik olarak verilen tedavilere göre 4 grupta inceledik. 1. gruptaki hastalar kemiğe yönelik olarak alendronat, 2. gruptaki hastalar kalsitonin, 3. gruptaki hastalar alendronat ve kalsitonin kombinasyonu alırken 4. grup kontrol grubumuzdu ve kemiğe yönelik olarak antirezorptif ajan kullanmıyordu. Ayrıca tüm hastalar 600 mg elementer kalsiyum ve 400 İU D vitamini kullanmaktaydı. Tüm hastaların tedavi başlangıcındaki ve 1 yıl sonraki laboratuar değerlerini ve DEXA ile ölçülen lomber vertebra, kalça ve önkol kemik mineral yoğunluğu (KMY) değerlerini inceledik. 
Çalışma sonucunda tedavi gruplarında kemik turnover hızında azalmayı gösteren serum alkalen fosfataz (ALP) değerlerinde azalma tespit ettik. Ancak bu azalma sadece kombine tedavi grubunda istatistiksel olarak anlamlı seviyelere ulaşmaktaydı. Bu sonuç bize RA'lı hastalarda oldukça yüksek olan kemik turnover hızının alendronat ve kalsitoninin kombine kullanımı ile normale döndürülebileceğini göstermektedir.
1 yıllık tedavi sonrası KMY ölçümlerini değerlendirdiğimizde alendronat ve kalsitoninin kombine kullanılması ile lomber vertebra, kalça ve önkolda tüm bölgelerde diğer tedavi gruplarından daha fazla KMY artışı saptadık. 
Sonuç olarak özellikle daha ağır seyreden, ağrılı RA vakalarında alendronat ve kalsitonin kombinasyonu gelişebilecek osteoporozun önlenmesi ve tedavisi için iyi bir seçenek olarak görülmektedir. Bunun için daha fazla vaka içeren prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Prevention and Treatment of Osteoporosis in Patients with Rheumatoid Arthritis 
Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic, progressive disease characterised by joint involvement and systemic inflammation. The disease also affects bones and causes localised and generalised osteoporosis. In addition, it is known that corticosteroids and methotrexate used in the treatment of RA have negative effects on bone metabolism and may cause osteoporosis.
We examined 80 patients with RA in this study. All patients were using 5–12.5 mg/week methotrexate and 5–10 mg/day prednisolone for RA. We divided and examined the patients in four groups according to the medicines given for preventing or treating osteoporosis. Patients in groups 1, 2 and 3 received alendronate, calcitonin and a combination of alendronate and calcitonin, respectively. Patients in group 4 did not receive any anti-resorptive agents, so they were considered as the control group. In addition, all patients were using 600 mg elementary calcium and 400 IU vitamin D. We examined laboratory reports and bone mineral density (BMD) of the lumbar vertebra, hip and forearm measured by DEXA for all patients at the beginning and end of the first year of treatment.
We found a decrease in serum alkaline phosphatase (ALP), which was reflected as a decrease in the bone turnover rate in all treated groups. However, this reduction was statistically significant only in the combined treatment group. This result suggests that the bone turnover rate, which is quite high in RA patients, may be normalised with the combination of alendronate and calcitonin. 
When we assessed the BMD measurements after 1 year of treatment, we found more increase in BMD in the combined treatment group than that in other groups in all regions of the lumbar vertebra, hip and forearm.
In conclusion, the combination of alendronate and calcitonin seems to be a good option for the prevention and treatment of osteoporosis, particularly in severe cases of painful RA. For this, prospective studies with more number of cases are needed.