Sürdürülebilir turizm açısından taşıma kapasitesi: Topkapı Sarayı örneği
Carrying capacity in terms of the sustainable tourism: A case in Topkapi Palace
Yazar: CÜNEYT TOKMAK
Danışman: PROF. DR. KURBAN ÜNLÜÖNEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Taşıma kapasitesi = Carrying capacity ; Turistik yoğunlaşma = Touristic condensation ; Turizm = Tourism ; Turizm alanları = Tourism areas ; Turizm planlaması = Tourism planning ; Turizm politikası = Tourism policy

Özet:
Bu araştırmada, sürdürülebilir turizm amacına ulaşmanın bir yolu olarak kabul edilen taşıma kapasitesi kavramı, turistik alanlar açısından değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, turistik alanlarda (turistik bölge, turistik nokta veya destinasyon) yaşanan ve sürdürülebilir turizmi önemli ölçüde etkileyen taşıma kapasitesi sorunlarına çözüm aramaya çalışmaktır. Uygulama alanı olarak seçilen Topkapı Sarayı'nda yaşanan ve taşıma kapasitesini ilgilendiren problemler ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırmada, uygulama alanında var olan problemlerin çeşitli boyutları ile ortaya konulmasını ve açıklanmasını sağlayan betimsel (tasviri) yöntem kullanılmıştır. Araştırma, ziyaretçiler ve çalışanlar üzerinde anket ve mülakat teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ziyaretçiler üzerinde gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Topkapı Sarayı'nı ziyaret edenlerin yıllık toplamı oluşturmaktadır. Topkapı Sarayı'nı ziyaret eden ziyaretçilerin yıllık ortalaması hesaplanırken son beş yıl (2002-2006) esas alınmıştır. Buradan 2.168.665 rakamı elde edilmiştir. Örneklem formülü uygulanarak örneklemin en az 783 olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Toplam 913 ziyaretçiye ulaşılarak örneklem sayısının üzerinde bir sayı elde edilmiştir. Araştırma sonuçları, frekans analizi, t-testi ve ANOVA testi ile değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi, 0,05 olarak kabul edilmiş ve buna göre yorumlanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular, Topkapı Sarayı'nda taşıma kapasitesi açısından problemlerin olduğunu göstermektedir. Topkapı Sarayı'nda etkin bir ziyaretçi yönetiminin olmayışı, ziyaretçilerin iyi takip edilemeyişinden dolayı problemin boyutları artmaktadır. Ziyaretçiler alanda yaşanan yoğunluktan dolayı rahatsızlık hissetmekte ve gezi tecrübelerinde sorunlar yaşamaktadırlar. Topkapı Sarayı'nda çalışan personel ise yoğunluğun önemli bir problem olduğunu belirtmişlerdir. Taşıma kapasitesi ile ilgili ortaya çıkan problemlerin, alanın sürdürülebilir kullanımını olumsuz etkilemesi de kaçınılmaz bir sonuçtur. Bu nedenle tarihi ve kültürel bir miras olan Topkapı Sarayı'nın, ziyaretçi taşıma kapasitesi sınırları gözetilerek değerlendirilmesi gerekmektedir. Sonuçta, Topkapı Sarayı'nı ve diğer turistik alanları ilgilendiren birtakım öneriler sunulmuştur. Araştırma sonuçları düşünülerek ortaya konulan önerilerin, turistik alan yöneticileri tarafından dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
In this study, the context of the carrying capacity, which is accepted as a way to succeed sustainable tourism, is examined in term of tourism destinations. The main goal of this study is to search solution for the carrying capacity problems that affect sustainable tourism in tourism destination. Topkapı Palace was selected as the case study place.The descriptive methodology was used to show all carrying capacity problems with their all dimensions in selected tourism destination. The questionnaires and interview techniques were used to collect data for study. Total field under survey is the total number of the visitors in a year in Topkapı Palace. The average numbers of visitor in a year was calculated by using last five years numbers of visitors (2002-2006). Average number of visitors for a year was calculated as 2.168.665. The sample size was calculated by using average numbers of visitors in a year. Sample size was calculated as 783 visitors for study. In the scope of the study total reach was to 913 visitors. The collected data was analyzed by using frequency, t an ANOVA tests in SPSS (Statistical Pocket Program For Social Science) the significant levels is accepted as 0,05.The results of the analyzing show that there are carrying capacity problems in Topkapı Palace. The carrying capacity problems are increasing as a result of lacking effective visitor management system. The visitors were bothered by crowd and they have problems in their visit. Also the staff of Topkapı Palace express that crowd is a big problem. The sustainability of the tourism destination is effected negatively by the problems that related to carrying capacity is an inevitable result. Therefore, the carrying capacity of Topkapı Palace should be evaluated by taking its borderlines in to account. In accordance with the results of the analyzing, some recommendations were made.