Bir grup cam objenin restorasyonu ve konservasyonu
Restoration and conservation of a group of glass objects
Yazar: SERKAN TİMUR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ZEHRA ÇAKICI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Cam = Glass ; Konservasyon = Conservation ; Restorasyon = Restoration ; Tarihi eserler = Historic buildings

Özet:
Amaç: İnsanoğlu tarafından doğada keşfedilen cam, başta arkeolojik kazılar olmakla beraber birçok farklı şekilde günümüze ulaşmayı başarmış organik eserlerdir. Yapısı itibariyle hassas bir içeriğe sahip olan bu grup eserlerde gerek toprak altında maruz kaldığı fiziksel temaslar, gerekse müze, sergi alanları ve depolardaki olumsuz ortam koşulları sonucu yapısal veya yüzeysel olarak bozulmalar meydana gelebilmektedir. Bu çalışma ile ele alınan eser grubunda görülen bozulma türlerine yönelik uygun malzeme ve yöntemler belirlendikten sonra laboratuvar ortamında restorasyon-konservasyon işlemleri gerçekleştirilip, eserlerin mevcut durumlarıyla korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanmıştır.   
Yöntem: Bu çalışma ile incelenen eserlerde görülen bozulma türleri tespit edilerek çağdaş, güncel ve teknolojik malzemelerin kullanımı ile gerekli mekanik ve kimyasal müdahale yöntemleri kullanılmıştır. Detaylı bir belgeleme ve teşhis aşamasından sonra elde edilen bilgiler ışığında gerekli görülen asgari müdahaleler sonucu mevcut durumları iyileştirilmiş ve koruma müdahaleleri ile gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenmiştir.
Bulgular: Öncelikli olarak yapılan belgeleme ve teşhis aşamasında incelenen eserlerin maruz kaldığı ortam koşulları neticesinde cam objeler yüzeyinde kalker tabakalarının meydana geldiği, irizasyon tabakaları, kırık/çatlaklar ve daha önceden yapılan hatalı restorasyon sonucu fazla yapıştırıcı kalıntılarının olduğu görülmüştür. İncelenen eserler her ne kadar yapısal anlamda aynı olduğu bilinse de fiziksel açıdan birbirleri ile farklılıklar göstermektedir. Bu duruma bağlı olarak özellikle silindir ağızlı, ince boyunlu ve küresel gövdeli olan eserlerde kırılmalar ve çatlamaların daha yoğun olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç: Teşhis aşamasında, çalışma kapsamında seçilen eserlerdeki bozulma türleri tespit edilmiş, uygun müdahale yöntemleri ve malzemeleri belirlenmiş ve bu kapsamda eserler üzerinde gerekli restorasyon ve konservasyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Kullanılan bütün malzemelerin geri dönüşümlü olmasına özen gösterilmiş, minimum müdahale ile maksimum verim elde edilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca yapılan bütün çalışmalar fotoğraflanıp görsel olarak belgelenerek arşivlenmiştir. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen müdahaleler sonrasında gerekli paketleme işlemlerinin ardından konulacağı nihai depolarda ısı, ışık ve nem faktörleri göz önünde bulundurularak uygun saklama koşullarına yönelik gerekli önerilerde bulunulmuştur. Çalışılan eser grubu içrisinde müze ve sergi salonu vitrinlerine çıkarılacak olan eserler için de uygun vitrin koşullarının nasıl olması gerektiği hakkında detaylı bilgiler sunulmuştur.

Abstract:
Purpose: Glass, discovered by human beings in nature, is organic artifacts that have survived in many different ways, especially in archaeological excavations. Structural or superficial deterioration may occur in this group of artifacts, which have a sensitive content due to their structure, as a result of the physical contacts they are exposed to under the ground and the adverse environmental conditions in museums, exhibition areas and warehouses. In this study, after determining the appropriate materials and methods for the types of deterioration seen in the group of artifacts discussed in this study, restoration-conservation processes are carried out in the laboratory environment, and it is aimed to transfer the artifacts to future generations by preserving their current condition.
Method: According to the types of deterioration observed in the glass objects examined in this study, modern, up-to-date and technological materials and necessary mechanical and chemical application methods were used. In the light of the information obtained after a detailed documentation and diagnosis stage, their current situation was improved as a result of the minimum interventions deemed necessary and it was aimed to transfer them to future generations with conservation interventions.
Findings: It has been observed that limestone layers form on the surface of the glass objects as a result of the environmental conditions to which the examined artifacts are exposed during the documentation and diagnosis stage, first of all, there are layers of irritation, fractures/cracks and excess adhesive residues as a result of the previous faulty restoration. Although it is known that the objects examined are structurally the same, they differ from each other physically. Depending on this situation, it has been determined that the fractures and cracks are more intense especially in the artifacts with cylindrical rims, thin necks and spherical bodies.
Results: In the diagnosis phase, the types of deterioration in the selected glass objects were determined, appropriate intervention methods and materials were determined, and within this scope, the necessary restoration and conservation procedures were carried out on the objects. Care has been taken to ensure that all materials used are recyclable, and it is aimed to achieve maximum efficiency with minimum intervention. In addition, all the objects were photographed, visually documented and archived. After the interventions carried out in the laboratory environment, necessary suggestions were made for suitable storage conditions, taking into account the heat, light and humidity factors in the final warehouses, where it will be placed after the necessary packaging processes. Detailed information is provided on how the appropriate showcase conditions should be for the objects to be displayed in the museum and exhibition hall showcases within the group of objects studied.