Oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetes mellitus hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeyi ve olumsuz insülin tedavisi algısının diyabet prognozuna etkisi
Effects of the health literacy levels and insulin treatment perceptions of TYPE 2 diyabetes mellitus patients using oral antidiabetic on prognosis of diabetes mellitus
Yazar: LÜTFULLAH AYANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedavi = Treatment ; Ölçekler = Scales ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetes mellitus (DM) hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve insülin tedavi algılarının glisemik kontrol durumları ve diyabet komplikasyonlarına etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Haziran 2020 -Temmuz 2020 tarihleri arasında Kartal 9 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, oral antidiyabetik kullanan 159 yetişkin tip 2 diyabet hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılarla yüz yüze görüşme yöntemiyle, sağlık okuryazarlık düzeylerini belirlemek için 'Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği-32 (TSOY-32), insüline karşı olumlu ya da olumsuz algılarını belirlemek için 'İnsülin Tedavisi Değerlendirme Ölçeği (ITASTr) ve sosyodemografik verileri içeren anket formu kullanılmıştır. Hastaların glisemik kontrol durumlarının değerlendirilmesinde aile sağlığı merkezi ya da e-nabız sisteminde kayıtlı son HbA1c değerleri kullanılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS programı kullanılmıştır ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 159 tip 2 diyabet hastasının 112'sinin (%70.4) yetersiz/sınırlı genel sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu saptandı. Kötü glisemik kontrole sahip olan (HbA1c düzeyi %7 ve üzerinde) hastaların oranı %40.9 olarak bulunmuştur. İnsülin tedavisi negatif algı puanı (İTASn) ortalaması 46.09 ve toplam algı puanı (İTASt) ortalaması 57.18 olarak bulunmuştur. Sosyodemografik verilerden yaş ve eğitim durumunun sağlık okuryazarlığı ile ilişkili olduğu görülmüştür. Eğitim düzeyi arttıkça sağlık okuryazarlığı (SOY) ölçek puanının arttığı ve yaş ilerledikçe SOY ölçek puanının azaldığı tespit edilmiştir. SOY düzeyleri ile HbA1c düzeyleri ve diyabet komplikasyon sıklığı arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmamıştır. Aynı şekilde insülin tedavi algısı ile glisemik kontrol düzeyleri ve diyabet komplikasyonları arasında bir ilişki saptanmamıştır. Çalışmamızda bireylerin SOY ölçek puanı arttıkça insülin tedavisi negatif algı puanının azaldığı belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmamıza katılan bireylerin ortalama SOY düzeyinin yetersiz olduğu ve diyabet hastalarının insülin tedavisine karşı yüksek oranda negatif algı geliştirdiği görülmüştür. Yetersiz sağlık okuryazarlığa sahip olan bireylerin kronik hastalık yönetimlerini doğru yapabilmeleri oldukça zordur. Aynı zamanda insülin tedavisine karşı olumsuz algı yeterli glisemik kontrol sağlanamayan diyabet hastalarında insülin tedavisine başlamayı geciktirmektedir. Hastaların SOY düzeylerini artırmak ve insülin tedavisi hakkında olumsuz algılarını değiştirmek için daha çok çalışma yapılmalı ve hem diyabet hastalarına hem de sağlık çalışanlarına daha çok eğitim verilmelidir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to examine the effects of the health literacy levels and insulin treatment perceptions of type 2 DM patients using oral antidiabetic on glycemic control status and diabetes complications.
Materials and Methods: The study was conducted with 159 adult type 2 diabetic patients using oral antidiabetic agents who applied to Kartal No.9 Family Health Center between June 2020 and July 2020. With a face-to-face interview with participants a queationnaire  containing Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32), Insulin Therapy Evaluation Scale (ITASTr) and sociodemograhic data was used to determine health literacy levels and positive or negative perceptions towards insulin. The last HbA1c values recorded in the family health center or e-nabiz system were used to evaluate the glycemic control status of the patients. SPSS program was used for statistical analysis and statistical significance level was accepted as p <0.05.
Results: It was found that 112 (70.4%) of the 159 type 2 diabetic patients included in the study had insufficient/limited general health literacy. The rate of patients with poor glycemic control (HbA1c level 7% and above) was found to be 40.9%. Mean scores for insulin treatment negative perception (ITASn) and total perception score (ITASt) were  46.09 and 57.18 respectevely. It was seen from sociodemographic data that age and education status were associated with health literacy. It was determined that the higher the education level, the higher the health literacy scale score, and the higher the age, the lower the health literacy scale score. There was no statistically significant relationship between health literacy levels and HbA1c levels and the frequency of diabetes complications. Likewise, there was no relationship between insulin treatment perception and glycemic control levels and diabetes complications. In our study, it was determined that as the health literacy scale score of the individuals increased, the negative perception score of insulin treatment decreased.
Conclusion: It was observed that the average health literacy level of the individuals participating in our study was insufficient and that diabetes patients developed a high rate of negative perception towards insulin therapy. It is very difficult for individuals with insufficient health literacy to manage their chronic diseases correctly. At the same time, the negative perception of insulin therapy delays the initiation of insulin therapy in diabetic patients who do not have adequate glycemic control. More studies should be conducted to increase patient's health literacy levels and change their negative perceptions about insulin therapy and more training should be given to both diabetic patients and healthcare professionals.