Osmanlı Devleti'nde vilayet yatılı idadileri
Province boarding preparatory schools in Ottoman Empire
Yazar: MUZAFFER ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. REMZİ KILIÇ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History
Dizin: Eğitim = Education ; Okullar = Schools ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Bu tez çalısmasının amacı, Osmanlı Devleti'nin maarif alanında yaptıgı reformhareketlerinden biri olarak açılan idadi mekteplerinin sadece vilayet merkezlerinde faaliyetgösteren yatılı kısımlarının durumunu ortaya koyabilmektir.Tanzimat Dönemi'nde modern anlamda bir ortaögretim kurumu olarak sadecerüsdiyelerden ibaret olan Osmanlı Maarifi, 1869 yılında yayınlanan ?Maarif-i UmumiyeNizamnamesi? ile büyük bir atılım gerçeklestirmistir. Günümüz egitimindeki kademesisteminin de çekirdegi diyebilecegimiz bu nizamname ile açılmaya baslayan idadiler, böylecebir ortaögretim kurumu olarak ortaya çıkmıstır. Bundan sonra idadiler özellikle II.Abdülhamid Dönemi'nde, II. Mesrutiyet döneminin ilk yılları da dahil olmak üzere, yüksekögretime ögrenci yetistirerek kendisinden beklenen hizmeti yerine getirmistir.Arastırmamızda, idadilerin vilayet merkezlerinde bulunan yatılı kısımlarının Osmanlımaarifine olan faydaları ve egitimin tabana yayılması amacıyla yerine getirdigi hizmetanlatılmaya çalısılmıstır. Ayrıca fakir ve ihtiyaç sahibi olan, sehit, yetim çocuklarının yatılıidadilerde kalabilmek için devletin çok uzak yerlerinden bu okullara geldikleri anlatılmıstır.Program yönünden de oldukça modern bir yapıda olan idadilerin hem dini bakımdanhem de çocukları hayata hazırlayıcı yönü bakımından fen derslerine de agırlık verdigigörülmüstür.Açılması ve masraflarının karsılanması diger mekteplere nazaran büyük paralargerektiren yatılı idadilerin bu masrafları karsılayabilmesi için alınan tedbirlerde bu çalısmadaanlatılmaya çalısılmıstır. Böylece büyük paralar harcanarak yapılan yatılı idadi mekteplerininbinaları da günümüzde halen kullanılmakta ve hizmet vermeye devam etmektedir.Bütün bunların yanında arastırmanın eksiksiz oldugunu söylemek mümkün degildir.Öyle ki; Türk Maarif Tarihi'nin oldukça karmasık bir yapıda olması, her yönden incelenmesigerekliligi ortadadır. Bu bakımdan elimize geçen bilgi ve belgeler ısıgında yatılı idadilerinyerine getirmis oldugu hizmet anlatılmaya çalısılmıstır.

Abstract:
The aim of this thesis study is to expose the condition of boarding parts of highschools that is only active in town centers as opening one of the reform activities of Ottomanin education section.In Reforms Period the Otaman education, consisting of only junior high schools as amodern secondary education institution, realized an important progress with GeneralEducation Statute published in 1869. High school began to be opened with this statute. Wecan say that it is the nucleus of level system at present education. Thus these high schoolcame into being as a secondary education institution. After this; high school, especially inperiod of second II. Abdülhamid including first years of second Constitutional Government,fulfilled the expected duty by educating students for higher-instruction.In our research, it has been tried to be explained the profits of the boarding parts ofhigh school in town centers to Otaman education and duty fulfilled with the aim of spreadingeducation. It has been aıso explained that poor, martyr and orphan children came from faraway for staying these boarding high schools.The programme of the boarding high schools were also at a very modern structure. Sothat it has ben demanstrated to attach importance to science lessons fort he reasons of bothecclesiastical and preparing children to the life.In this study, it has been tried tobe explained that opening and covering expenses ofthe boarding high schools require great deal of Money according to other schools andprecautions for covering these expenses. Thus buildings of the boarding high schoolsconstructed by spending more Money have still worked now.Besides it is impossible to say that the research is perfect.Thus it is clear that thehistory of turk education has quite complex structure and it is necessary to be researched withevery parts. So, it has been tried to be explained the duty of the boarding high schools withthe lights of documents and information we have.