Pay senedi fiyatlarının yüksek ve düşük değerlenmesinin tespitine yönelik bir araştırma
Research on detecting high and low valuations of stock prices
Yazar: ERHAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. DERVİŞ BOZTOSUN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe ve Finans Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Pay senetleri dünya çapında hızlı alış-satış işlemleri ve sunmuş oldukları yüksek getiri oranları ile yatırımcılar tarafından tercih edilen en önemli finansal araçlardan biridir. Bu bağlamda, alternatif yatırım araçlarıyla karşılaştırmak, şirketleri ve sektörleri analiz etmek kadar yüksek değerlenmelere ve düşük değerlenmelere sahip olan pay senetlerini tespit edebilmek yatırımcılar tarafından büyük öneme sahiptir. Bunun sebebi bir payın gerçek değerinin bilinmesinin piyasadaki değeri ile karşılaştırarak pozisyon alınması konusunda sunduğu avantajlardır.
Bu çalışmanın amacı, 2023 yılında BİST 30 endeksinde yer alan payların olması gereken değerlerini tespit etmektir. Bu kapsamda, artık gelir modeli (RIM - Residual Income Model) Frankel ve Lee (1998) tarafından CSR (Clean Surplus Relation) modeli ve EBO (Edwards-Bell-Ohlson) modeli kullanılarak geliştirilmiş model kullanılmaktadır. Bu model, gelecekte beklenen artık değerlerin günümüzdeki yaklaşık değerlerine karşılık gelen sonuçlar ile defter değerlerinin toplamı sonucunda şirketlerin yüksek ve düşük değerlenmeleri konusunda tespitlerde bulunmaktadır. Bu kapsamda elde edilen bulgular sonucunda piyasa fiyatları ile karşılaştırarak olması gereken değerlerine göre ne kadar sapma yaşadıkları konusunda karşılaştırmalara da çalışmada yer verilmektedir.
Ulaşılan sonuçlara bakıldığında BİST 30 Endeksi içerisinde yer alan 9 adet pay senedinin model kapsamında örneklem dışında kalması sebebiyle 21 adet pay senedi üzerine gerçekleştirilen çalışmada yaklaşık %43'ünün (9 adet pay senedinin) piyasada yüksek değerlendiği, yaklaşık %57'sinin (12 adet pay senedinin) ise düşük değerlendiği tespit edilmiştir. Analizin yapıldığı 2023 yılında olması gereken değeri ile piyasa değerinin eşit olduğu pay senedi bulunmamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Pay Senedi, BİST, Defter Değeri, Yüksek Değerleme, Düşük Değerleme.

Abstract:
Shares are one of the most important financial instruments preferred by investors worldwide with their fast buying and selling transactions and high return rates. In this context, it is of great importance for investors to be able to identify stocks with overvaluations and undervaluations, as well as compare them with alternative investment instruments and analyze companies and sectors. The reason for this is the advantage that knowing the real value of a share offers in taking a position by comparing it with its value in the market.
The purpose of this study was to determine the required values of the stocks in the BIST 30 index in Turkey in 2023. In this context, the model developed by Frankel and Lee (1998) using the CSR (Clean Surplus Relation) model and the EBO (Edwards-Bell-Ohlson) model on the residual income model (RIM) was used. This model makes determinations about the overvaluation and undervaluation of companies as a result of the sum of the book values and the results corresponding to the current approximate values of the expected future surplus values. As a result of the findings obtained in this context, comparisons are also included in the study about how much deviation they have from their expected values by comparing them with market prices.
Considering the results obtained, since 9 stocks in the BIST 30 Index were excluded from the sample within the scope of the model, in the study conducted on 21 stocks, approximately 43% (9 stocks) were found to be overvalued in the market, and approximately 57% (12 stocks) were overvalued in the market. It was determined that the stock was undervalued. Within the scope of the analysis in 2023, there is no company whose required value and market value are equal.
Key Words: Stock, BIST, Book Value, Overvaluation, Undervaluation.