Sosyal bilgiler dersinde dijital öykü kullanımının ortaokul öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algı düzeylerine etkisi
The effect of using digital stories in social sciences course on middle school students' gender perception levels
Yazar: MİZGİN SEVGİ
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE FAİZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersinde ortaokul öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları üzerinde dijital öykülerin etkisini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda ön test - son test kontrol gruplu gerçek deneme modeli kullanılarak deneysel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilen 25 maddeden oluşan Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği ve katılımcıların demografik verilerinin toplanması amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken amaçsal örnekleme türlerinden tipik durum örnekleme kullanılarak belirlenmiş olup 36 deney 36 kontrol olmak üzere toplam 72 6. sınıf öğrencisinden meydana gelmektedir. Araştırmacı tarafından toplumsal cinsiyet algısına yönelik olarak SB.6.1.1. (Sosyal rollerin zaman içerisindeki değişimini inceler.) ve SB.6.1.3. (Toplumda uyum içerisinde yaşayabilmek için farklılıklara yönelik ön yargıları sorgular.) kazanımları kapsamında toplumsal cinsiyet algısı konusunu içeren, uzman görüşleri alınarak hazırlanan dijital öyküler kullanılarak deney grubu ile uygulama yapılmıştır. Uygulamaya başlamadan önce deney ve kontrol grubuna ön test olarak TCAÖ uygulanmıştır. Deney grubunda dijital öykü ile kontrol grubunda ise geleneksel olarak ders gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonunda TCAÖ deney ve kontrol grubuna son test olarak uygulanmıştır. Bulgular sonucunda; deney ve kontrol grubunun ön test puanları arasında anlamlı farklılığa rastlanmamışken, deney ve kontrol grubunun son test puanları arasında anlamlı farklılığa rastlanmıştır. Bu anlamlı farklılık deney grubu lehinedir. Dolayısıyla dijital öykünün toplumsal cinsiyet algısının gelişimine olumlu yönde etkisi olduğu görülmüştür. Ayrıca deney grubunun ön test ve son test puanları arasında son test lehine anlamlı farklılığa rastlanmıştır. Deney grubu son test puanı cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermiş olup bu anlamlı farklılık kadın öğrenciler lehinedir. Deney grubunun son test puanlarında aile yönetim şekli değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiş olup bu anlamlı farklılık eşitlikçi aile yönetim şekli lehinedir. Deney grubunun son test puanları cinsiyet ve aile yönetim şekli değişkeninde anlamlı farklılık gösterirken anne öğrenim, baba öğrenim değişkenlerinde anlamlı farklılık göstermemiştir.  Kontrol grubunun son test puanları ile değişkenler arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of digital stories on middle school students' gender perceptions in social studies course. For this purpose, an experimental study was conducted using the true experiment model with pretest-posttest control group.  The perception of gender scale consisting of 25 items developed by Altınova and Duyan (2013) and a personal information form prepared by the researcher to collect demographic data of the participants were used as data collection tools. While determining the study group of the research, it was determined using typical situation sampling, one of the purposive sampling types, and consisted of a total of 72 6th grade students, 36 experimental and 36 control. The application was carried out with the experimental group using digital stories prepared by the researcher by taking expert opinions and including the topic of gender perception within the scope of SB.6.1.1. (Examines the change of social roles over time.) and SB.6.1.3. (Questions prejudices against differences in order to live in harmony in society.). Before starting the application, PGS was applied to the experimental and control groups as a pre-test. The experimental group was taught with digital stories and the control group was taught traditionally. At the end of the application, PGS was applied to the experimental and control groups as a post-test. As a result of the findings obtained; while there was no significant difference between the pre-test scores of the experimental and control groups, a significant difference was found between the post-test scores of the experimental and control groups. This significant difference was in favor of the experimental group. Therefore, it was seen that the digital story had a positive effect on the development of gender perception. In addition, a significant difference was found between the pre-test and post-test scores of the experimental group in favor of the post-test. The post-test score of the experimental group showed a significant difference according to gender and this significant difference was in favor of female students. The post-test scores of the experimental group showed a significant difference according to the family management style variable and this significant difference was in favor of the egalitarian family management style. While the posttest scores of the experimental group showed a significant difference in the variables of gender and family management style, there was no significant difference in the variables of mother's education and father's education. There was no significant difference between the post-test scores of the control group and the variables.