Fibromiyaljili hastalardaki postür, denge ve yürüme bozukluklarının belirlenmesi ve hastalıkla ilgili parametrelerle arasındaki ilişkilerin araştırılması
Assessment of posture, balance and gait disorders in patients with fibromyalgia and investigation of their relationships with disease-related parameters
Yazar: BARAN TUNCER
Danışman: PROF. DR. SELAMİ AKKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç: Fibromiyalji (FM), kronik yaygın ağrı, yorgunluk, uyku bozuklukları, bilişsel sorunlar ve diğer fonksiyonel semptomlar ile karakterize kas iskelet sisteminin kronik ağrı sendromudur. FM'deki semptomlar sosyal ve mesleki işlevler üzerinde olumsuz etkiye sahiptir ve günlük aktiviteleri, yaşam kalitesini etkiler. Postüral stabilite ve yürüme günlük yaşam aktiviteleri için gerekli becerilerdir. FM'de postüral stabilitenin ve omurga postürünün bozulduğu, yürümenin yavaşladığı ve düşme riskinin arttığı bildirilmiştir. Çalışmamızda FM'li hastalarda görülen postür, denge ve yürüme bozukluklarının belirlenerek hastalık süresi ve şiddeti, ağrı, yorgunluk, uyku bozukluğu, fiziksel aktivite ve yaşam kalitesi gibi hastalıkla ilişkili parametrelerin bu bozukluklar üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza; ACR 2016 FM tanı kriterlerini karşılayan 50 kadın hasta (45.9±8.2) ile 50 sağlıklı kadın kontrol (43.7±7.2) olmak üzere 18-65 yaş arası postür, denge ve yürüyüş bozukluğu yapabilen hastalık ya da ortopedik bozukluğu olmayan 100 katılımcı dahil edildi. Tüm katılımcıların sosyodemografik bilgileri ve FM'li hastaların tanı süresi kaydedildi. 
Hasta grubunda hastalık şiddetini ölçmek için Yaygın Ağrı İndeksi (Widespread Pain Index, WPI), Semptom Şiddet Skalası (Symptom Severity Scale, SSS) ve hassas nokta sayısı; hastalık aktivitesini değerlendirmek için Fibromiyalji Etki Anketi (FEA) kullanıldı. Her iki grupta; denge Berg Denge Ölçeği (BDÖ), fonksiyonel kapasite 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT), alt ekstremite gücü ve dinamik denge 30 Saniye Kalk Otur Testi (30 Seconds Stand Up and Sit Test, 30s-CST), düşme korkusu Düşme Etkinlik Ölçeği (Fall Efficacy Scale, FES), uyku kalitesi Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), yorgunluk şiddeti Yorgunluk Şiddet Ölçeği (Fatigue Severity Scale, FSS), fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kısa formu (International Physical Activity Questionnaire short form, IPAQ), yaşam kalitesi Kısa Form- 36 (Short Form-36, SF-36) ile değerlendirildi. 
Her iki grubun postür analizi için DIERS formetric 3D / 4D video-rasterstereografi (Diers International GmbH, Schlangenbad, Almanya) cihazı kullanıldı. Denge analizi için postural denge kontrolü ve kararlılık sınırları (limits of stability, LOS) ölçümünde HUR SmartBalance BTG4 sistemi (Hur Labs, Kokkola, Finlandiya) kullanıldı. Yürüyüş analizi Zebris FDM type 3 (Zebris Medical GmbH, Germany) yürüme analiz sistemi ile yapıldı.

Bulgular: FM ve kontrol grubunun yaş ve vücut kitle indeksleri arasında istatistiksel fark yoktu (sırasıyla p=0,078 ve p=0,053). Hasta grupta kontrol grubuna göre; SF-36, IPAQ, BDÖ, 30s-CST, 6DYT skorları düşük, FSS, FES, PUKİ skorları ise yüksek bulundu (p<0,001). Son 1 yıl içerisindeki düşme sayısı da FM'li grupta fazla olarak bulundu (p<0,001).
Postür değişkenlerinden sagital dengesizlik, kifotik açı ve servikal derinlik mesafesinin FM grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (sırasıyla p=0,032, p<0,001, p<0,001). Koronal dengesizlik, pelvik eğim, pelvik torsiyon, lordotik açı, lomber derinlik mesafesinde gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05).
FM'li hastalarda sağlıklı kontrol grubuna göre denge platformu ile ölçülen verilerinden salınım alanı, iz uzunluğu, hız, ön-arka ve yanal salınımın yüksek, LOS'un düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Romberg oranında ise iki grup arasında anlamlı düzeyde fark saptanmadı (p>0,05).
Yürüme analizinde FM grubunda kontrol grubuna göre bilateral adım uzunlukları, çift adım uzunluğu, salınım fazı, tek destek fazı, kadans ve yürüme hızı azalmış; adım genişliği, basma fazı, çift destek fazı, çift adım süresi artmış olarak bulundu (p<0,05). Her iki grubun ayak açısı değişkenleri karşılaştırıldığında gruplar arası anlamlı fark saptanmadı (p>0,05).
FM'de görülen postür, denge ve yürüme bozukluklarının hastalık süresi, hastalık aktivitesi, yaygın ağrı, uyku kalitesi, yorgunluk, yaşam kalitesi ve fiziksel aktivite durumu ile ilişkili olduğu saptandı. FM grubunda, amitriptilin kullananlarda kullanmayanlara göre sagittal dengesizlik, salınım alanı, hız, ön-arka ve lateral salınımlar artmış olarak bulundu (sırasıyla p= 0,021, p=0,008, p=0,023, p=0,048, p=0,008). FM grubunda çoklu doğrusal regresyon analizine göre; hız, LOS ve çift adım uzunluğu FEA'nin anlamlı belirleyicileriydi (sırasıyla p<0,001, p=0,004 ve p=0,003).

Sonuç: FM grubunda postür parametrelerinden sagital dengesizlik, kifotik açı ve servikal derinlik mesafesinin arttığı saptandı. Postürografi değerlendirmesinde salınım alanı, iz uzunluğu, hız, ön-arka ve yanal salınımın FM hastalarında kontrol grubuna göre yüksek olduğu belirlendi. Yürüme değerlendirmesinde FM grubunda çift adım uzunluğu, salınım fazı, tek destek fazı, kadans ve yürüme hızı azalmış; adım genişliği, basma fazı, çift destek fazı, çift adım süresi artmış olarak bulundu. FM'li grupta fiziksel aktivite azlığı ve sedanter durum artışı bozulan postür parametreleriyle ilişkilendirildi. Ayrıca, FM hastalarından amitriptilin kullananlarda kullanmayanlara göre postüral kontrol bozukluğu ve denge kaybının daha belirgin olduğu görüldü. FM grubunda; hastalık süresi uzadıkça denge kaybı, postür ve yürüme bozukluklarının daha belirgin olduğu saptandı.
Anahtar Kelimeler: Fibromiyalji, Postür, Postüral stabilite, Denge, Yürüme

Abstract:
Introduction and Aim: Fibromyalgia (FM) is a chronic pain syndrome of the musculoskeletal system characterized by chronic widespread pain, fatigue, sleep disorders, cognitive impairment and other functional symptoms. The symptoms of FM have a negative impact on social and occupational functions and affect daily activities, quality of life.  Postural stability and gait are essential abilities for daily activities. It has been reported that in patients with FM, postural stability and spinal posture are impaired, walking speed reduces and the risk of falling increases in studies. Our study aimed to determine the posture, balance and gait disorders that observed in patients with FM and to investigate the effects of disease-related parameters such as disease duration and severity, pain, fatigue, sleep disorder, physical activity and life quality on these disorders.

Materials and Methods: Our study included 100 participants aged between 18-65 years and without any disease or orthopedic disorder that can cause posture, balance and gait disorders: 50 female patients (45.9±8.2) who met the ACR 2016 FM diagnostic criteria and 50 healthy female controls (43.7±7.2). Sociodemographic information of all participants and disease duration of patients with FM were recorded. In FM group; Widespread Pain Index (WPI), Symptom Severity Scale (SSS) and number of tender points was used to measure disease severity, The Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ) was used to evaluate disease activity. In both groups; balance was evaluated with Berg Balance Scale (BBS), functional capacity was evaluated with 6 Minute Walk Test (6MWT), lower extremity strength and dynamic balance were evaluated with 30 Seconds Stand Up and Sit Test (30s-CST), fear of falling was evaluated with Fall Efficacy Scale (FES), sleep quality was evaluated with Pittsburg Sleep Quality Index (PUKI), fatigue severity was evaluated with the Fatigue Severity Scale (FSS), physical activity level was evaluated with the International Physical Activity Questionnaire short form (IPAQ) and quality of life was evaluated with the Short Form-36 (SF-36). 
DIERS formetric 3D / 4D video-rasterstereography (Diers International GmbH, Schlangenbad, Germany) device was used for posture analysis of both groups. For balance analysis, the HUR SmartBalance BTG4 system (Hur Labs, Kokkola, Finland) was used for measurement of postural balance control and limits of stability (LOS). Gait analysis was performed with the Zebris FDM type 3 (Zebris Medical GmbH, Germany) gait analysis system.

Results: There was no statistical difference between age and body mass indexes of FM and control groups (p=0,078 and p=0,053, respectively). In the FM group compared to the control group; SF-36, IPAQ, BDI, 30s-CST, 6MWT scores were low while FSS, FES, PUKI scores were high (p<0,001). The number of falls in the recent year was also found higher in FM group (p<0,001).
Among the posture variables, sagittal imbalance, kyphotic angle, and cervical depth distance were found to be significantly higher in the FM group than in the healthy control group (p=0,032, p<0,001, p<0,001, respectively). There was no significant difference in coronal imbalance, pelvic tilt, pelvic torsion, lordotic angle, and lumbar depth distance between the groups (p>0,05).
It was determined that sway area, trace length, velocity, anterior-posterior and lateral sway were higher, and LOS was lower in patients with FM compared to the healthy control group (p<0,05). There was no significant difference between the two groups in Romberg's ratio (p>0,05).
In the gait analysis bilateral step lengths, stride length, swing phase, single limb support phase, cadence and gait velocity were decreased in FM group compared to the control group; step width, stance phase, double limb support phase, stride time were found to be increased (p<0,05). When the foot angle variables of both groups were compared, no significant difference was found (p>0,05).
Posture, balance, and gait disorders seen in FM were found to be associated with disease duration, disease activity, widespread pain, sleep quality, fatigue, life quality, and physical activity condition. In FM group; sagittal imbalance, sway area, velocity, anteroposterior and lateral sway were found to be increased in amitriptyline users compared to non-users (p= 0,021, p=0,008, p=0,023, p=0,048, p=0,008, respectively). In FM group; velocity, LOS and stride length were significant predictors of FEA according to multiple linear regression analysis (p<0,001, p=0,004 and p=0,003, respectively).

Conclusion: It was observed that posture parameters such as sagittal imbalance, kyphotic angle and cervical depth distance increased in FM group. In posturography evaluation; sway area, trace length, velocity, anterior-posterior and lateral sway were found to be higher in FM patients compared to the control group. In gait analysis stride length, swing phase, single limb support phase, cadence and gait velocity were decreased in FM patients compared to the control group; step width, stance phase, double limb support phase, stride time were found to be increased. In FM group, decreased physical activity and increased sedentary status were associated with impaired posture parameters. Moreover, postural control disorder and loss of balance were more apparent in amitriptyline users compared to non-users. In FM group; It was observed that as the duration of the disease increased; loss of balance, posture and gait disorders became more pronounced.
Keywords: Fibromyalgia, Posture, Postural stability, Balance, Gait