Türkiye yerli küçükbaş hayvan genetik kaynaklarının güncel durumunun tespiti, değer tanımlaması ve koruma bakımından ırkların önceliklendirilmesi
Current status, valorisation and prioritization of indigenous small ruminant genetic resources of Turkey
Yazar: AHSEN DEVELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM CEMAL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Biyolojik çeşitlilik, toplumların kültürel, manevi, ekolojik ve ekonomik geçmişleriyle bağlantılı olan zenginliklerdir. Ancak, doğal ekosistemler ve kaynaklar insan faaliyetleri nedeniyle sürekli zarar görmekte, biyolojik ve genetik çeşitlilik azalmaktadır. Biyolojik çeşitliliğin korunmasındaki en temel amaç, ekosistemlerin bir bütün olarak korunmasıdır. Bu yalnızca korunması değil aynı zamanda kayıt altına alınması, tanımlanması, sürdürülebilir kullanımı ve bu konu hakkında toplumsal bilincin sağlanması da önemli bir husustur. Türkiye'de hayvan genetik kaynakları Ulusal Odak Noktası görevi T.C Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Geçmişten, günümüze birçok çiftlik hayvanı genetik kaynakları yok olduğu veya tehlikede olduğu belirtilmiştir. Bunun önüne geçmek için ilk olarak genetik kaynaklarımız tanımlanmalı, önceliklendirilmeli, ne şekilde koruyabileceğimiz kararı verilmeli ve eksiklikler belirlenip giderilmelidir. Genetik kaynakların korunmasında ırkların tanımlanması ve önceliklendirmenin önemi büyüktür. Önceliklendirme yapıldıktan sonra koruma yöntemleri olan in situ (doğal konumunda canlı olarak) ve ex situ (doğal konumu dışında) koruma yöntemlerinden hangisinin/hangilerinin seçileceği kararları verilir. Biyolojik çeşitlilik sözleşmesi dikkate alınarak belli başlı adımların izlenilmesi ve geliştirilmesi anlamında yapılan bu çalışma toplumun bilinçlendirilmesi, ulusal gelişime katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye yerli küçükbaş hayvanı genetik kaynaklarının güncel durumunun tespiti ile koruma bakımından ırkların değer tahminlerinin ve önceliklendirilmeleri amaçlanmıştır. Günümüzde türlere ve ekosistemlere yönelik tehdit artarak devam etmekte olup bu tehdit için sorunların giderilmesi, güncel durumun kavranması önemli bir husustur.

Abstract:
Biodiversity is the wealth that is linked to the cultural, spiritual, ecological and economic backgrounds of societies. However, natural ecosystems and resources are constantly damaged by human activities, and biological and genetic diversity is decreasing. The main purpose of the protection of biological diversity is the protection of ecosystems as a whole. This is not only protection, but also recording, identification, sustainable use and social awareness on this issue is also an important issue. Turkey National Focal Point for animal genetic resources in the task T. C Ministry of Agriculture and Forestry, Agricultural Research and Policy are carried out by the General Directorate. From the past to the present, many farm animal genetic resources have been reported to be lost or endangered. To prevent this, first of all, our genetic resources should be identified, prioritized, the decision should be made on how we can protect them, and the deficiencies should be identified and corrected. Identification and prioritization of races is of great importance in the conservation of genetic resources. After prioritization, it is decided which conservation methods (in situ (living in their natural position) and ex situ (except natural position) to choose) which are conservation methods are made. It is thought that this study, which is carried out in terms of monitoring and developing certain steps by taking into account the biological diversity convention, will contribute to the awareness of the society and to the national development. In this thesis, Turkey aimed to estimate the value of domestic ovine race with the determination of the current situation in terms of protection of genetic resources and prioritize them. Nowadays, the threat to species and ecosystems continues to increase and it is important to solve the problems for this threat and to understand the current situation.