Kuş varlığı ve yeşil alan ilişkisinin peyzaj değerleri açısından irdelenmesi: İstanbul Validebağ Korusu
Investigation of the relationship between the bird association and green area in terms of landscape values: İstanbul Validebağ Korusu
Yazar: CANAN ATAY
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN CENGİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Peyzaj Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ağaçlar = Trees ; Doğal peyzaj = Natural landscape ; Doğal çevre = Natural environment ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Kentsel planlama =   ; Koruluk = Grove ; Kuşlar = Birds ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Peyzaj planlama = Landscape planning ; Sit alanı =

Özet:
Türkiye'nin, bulunduğu enlem ve boylam ve farklı iklim kuşaklarının etkisi, coğrafi yüzey çeşitliliği etkisi ile zengin bir bitki örtüsü barındırdığı bilinmektedir. Bitki örtüsü zenginliğinin yaşayan diğer canlılar açısından tür çeşitliliği getirdiği de bilinen bir diğer gerçektir. Türkiye için bu bilgiler ışığında flora ve fauna zengini bir ülke denilebilmektedir. Türkiye bu tezin temel çıkış noktası olan göçmen kuşlar için de Afrika'dan Avrupa'ya olan karasal bağlantıdır. Karalar deniz geçişlerinde dar boğazlar içerdiği için geniş kanatlı büyük göç kuşları için ve ötücü kuşlar için bir köprüdür denilebilmektedir. İstanbul'un sürekli yayılan metropol yapısı ile bu büyük göçe ev sahipliği yaptığı ve zengin bir kuş türüne sahip olduğu yapılan gözlemler sonucu kanıtlanmıştır. Gözlemler kanıtlamıştır ki Boğaz'ın dar geçiş noktalarının bulunması ve oluşan sıcak hava termalleri göçü kolaylaştırmaktadır. En yoğun geçişin de en dar noktalar olan Sarıyer'den Karadeniz'e açılan boğaz kısmında ve Büyükdere'den olduğu buralardan, Büyük ve Küçük Çamlıca'dan, Toygar Tepe'den yapılan gözlemlerle kanıtlanmıştır. Büyük kanatlı kuşlar ve ötücü kuşlar İstanbul'un her yerini değişen rüzgar ve hava koşulları etkisi ile kullanmaktadır diyebiliriz. Kuzey ormanları olarak kabul edilen bölgenin İstanbul şehrinin hakim rüzgar yönünde olması ve bu etki ile şehrin kliması sayılması, su kaynaklarını içermesi, yaban hayatını barındırması ve göç kuşlarının göç esnasında dinlenmek, beslenmek bazı göç eden türler açısından da üremek için kullandığı ormanlar ve yeşil alanlar olduğu, özel türler barındırdığı, endemik türler barındırdığı, gen ormanı özelliği taşıyan bölgelere sahip olduğu yapılan çalışmalar sonucu tespit edilmiştir.
İstanbul için, araştırmalar ve çalışmalar sonucu tanımlanmış önemli, kuş ve bitki  alanları dışında şehir içi de ciddi göç kuşu geçişi, konaklama ve üreme alanıdır diyebiliriz. Geleceğe dönük planlama insan odaklı mı olmalı veya tüm canlı varlığı da dikkate alacak bir ölçüyü mü rehber edinmelidir? Bu sorular çerçevesinde kentleşme ve kentsel dönüşüm sürecinde kentin ve çevrenin diğer kullanıcıları olan ve bu tezin konusu olan göçmen kuşlar ve buna dahil diğer fauna, flora ile Validebağ Korusu'nun tarihsel sürecine, kültürel birikimine, günümüz içindeki gelişimine bakılmıştır. Korunun içerdiği değerler üzerinden bulunduğu çevre açısından önemi belirtilerek ve doğal yapısının devamı ve güçlendirilmesi için farklı bir bakış geliştirilmeye çalışılmıştır. Validebağ Korusu hem geçmiş yıllardaki kullanımı ve oluşma kriterleri ile şehir içi yeşil alanlara en iyi örneklerden biridir diyebiliriz. Koru sürekli yaşayan ve göç eden kuşlara  ve kelebeklere kısacası doğal yaşama destek veren bir atlama taşı özelliği taşımaktadır. Gözlemler ile kanıtlanmıştır ki Koru geniş kanatlı ve ötücü kuş türlerini kalıcı ve geçici misafir etmektedir ve aynı zamanda kelebekleri. Ayrıca İstanbul'da yaşayan ve Koru çevresinde yaşayan herkes için bir dinlenme, vakit geçirme, tarihle buluşma, doğal alanları görme ve doğallığı deneyimleme yeridir diyebiliriz.
Bu çerçevede şehir, içindeki ve çevresindeki yeşil alanlar insanlar, diğer yaşayan canlılar için önemlidir diyebiliriz. Şehir ayrıca belirtmek gerekirse, mevcut binaların kendi yaşamlarına uygun kısmını yuva ve üreme alanı edinmiş göçmen kuşlar açısından da önem oluşturmaktadır diyebilmekteyiz.
İstanbul'da ülkemizde gözden kaçan ve ölçü kabul edilmeyen türler açısından ve şehir yaşamında yeşil alanların, hem insanlar hem diğer canlı yaşam üzerinden önemi belirtilerek konu irdelenmeye çalışılmıştır. Geçici görünen ama etkisi zamana yayılan, yaşamın sürekliliğinin önemli ayaklarından biri olan son yılları dikkate almaz isek çok da fark edilmeyen bu göç durumu ile ilgili bir değerlendirme oluşturulmaya çalışılmıştır. Validebağ Korusu'nun bu çerçevede irdelenmesi üzerinden Koru'nun sahip olduğu tüm değerler ile geleceğe taşınabilmesinin bir önerisi yapılmaya çalışılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Validebağ Korusu, sit alanı, kuş göçü, peyzaj planlama, doğal alan.

Abstract:
Turkey's latitude and longitude, and found that the effects of different climate zones, geographical diversity of surface effects are known to host rich with vegetation.It is also known that the richness of vegetation brings species diversity to other living organisms.rich flora and fauna in the light of this information can be called a country for Turkey. Turkey is also terrestrial connectivity to Europe from Africa for migratory birds, which is the basic starting point of this thesis.Since the land includes narrow straits in the sea crossings, it can be said that it is a bridge for large migratory birds with large wings and for songbirds.It has been proved by observations that Istanbul is home to this huge migration with its constantly expanding metropolis and has a rich bird species. Observations have proved that the narrow passage points of the Bosphorus and the hot air thermals facilitate migration. It is proved by observations from Toygar Tepe, Büyük and Küçük Çamlıca, and from the Büyükdere Strait that leads to the Black Sea from Sarıyer, which is the narrowest point. Large-winged birds and songbirds use all over Istanbul with the effect of changing wind and weather conditions. It has been determined that there are forests and green areas that birds use for resting and feeding during the migration and breeding in terms of some migratory species, they contain special species, they contain endemic species, and they have regions with gene forest characteristics. For Istanbul, we can say that migratory bird migration, accommodation and breeding area in the city as well as important bird and plant areas defined as a result of researches and studies.
Within the framework of these questions, migratory birds and other fauna, flora and Validebağ Grove, the historical process, cultural accumulation and current development of the city, which are the users of the city and the environment in the process of urbanization and urban transformation are the subject of this thesis. In terms of its importance in terms of the continuation and strengthening of the natural structure and a different perspective has been tried to be developed. Validebağ Grove is one of the best examples of urban green areas with the use and formation criteria in the past years, we can say. Koru is a jumping stone. It is proved by observations that Koru is a permanent and temporary host of large-winged and passerine bird species and also butterflies. And for everyone living in and around Koru is a place to rest, spend time, meet history, see natural areas and experience naturalness. Within this framework, we can say that the city is important for the green spaces, people and other living creatures within and around it. The city can also be said to be important for migratory birds who have acquired nesting and breeding grounds for their lives.In terms of species that are overlooked and not accepted in our country in Istanbul and the importance of green spaces in urban life through both people and other living life, the subject has been tried to be examined. An attempt was made to create an assessment of this immigration situation that was not noticed in Turkey. Validebağ Grove has been examined within this framework and a proposal has been made to carry Koru to the future with all the values it has.
Key Words: Validebağ Grove, protected area, bird migration, landscape planning, natural area