Diyabetik ayak sendromlu hastalarda metabolik sendrom ve obezite sıklığı
Prevalence of metabolic syndrome and obesity in patients with diabetic foot syndrome
Yazar: SELİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. REFİK DEMİRTUNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity

Özet:
Amaç: Ayak bileğinin ve ayak bileği distalinin nöropati, iskemi ve enfeksiyonla ilişkili ülserlerine Diyabetik Ayak Sendromu (DAS) denir. Diyabetli hastaların yaklaşık %15'inde hastalığı boyunca ayak ülserleri gelişebilir. Diyabette amputasyonların %80'inden ayak ülserleri sorumludur. DAS, diyabetlilerde önemli şekilde mortalite, morbidite ve sakatlığın öngörücüsüdür. DAS'da kardiyovasküler risk faktörleri ve kardiyovasküler olayların arttığı rapor edilmiştir. Diğer taraftan Metabolik Sendrom (MetS) kardiyovasküler hastalık ve diyabetin risk faktörlerini barındıran bir riskler demeti topluluğudur. Bu çalışmada DAS hastalarında MetS ve bileşenleri ile obezite sıklığını araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak yapılan çalışmamızda 01.01.2015-01.01.2019 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği Servisi'nde yatan ve polikliniklerine başvuran 80 DAS olan hasta ve 80 diyabet tanısı olan ancak DAS olmayan kontrol grubu hastası alındı. Çalışmamıza 18 yaş üzeri hastalar dahil edilmiş olup; gebeler, postpartum dönemde olanlar, MetS tanı kriterlerine bakılmayan hastalar, vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmayan hastalar ve kendi isteği ile hastaneden ayrılan hastalar dahil edilmemiştir. Çalışmaya ayak bileği ve distalinde ülserleri olan diyabetik hastalar alındı. DAS hastaları Wagner-Meggitt sınıflamasına göre evrelendirildi. Sistemde mevcut olan açlık kan şekeri (AKŞ), tokluk kan şekeri (TKŞ), HbA1c, total kolesterol, HDL-K, LDL-K, trigliserit (TG), ALT, AST, hemoglobin, BUN, kreatinin düzeyleri ve gelişlerinde ölçülmüş olan sistolik-diyastolik tansiyon değerleri ve bel çevresi (BÇ) ölçümleri ışığında National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III) ve International Diabetes Federation (IDF) tanı kriterlerine göre MetS tanısı konuldu. VKİ 18,5-24,9 kg/m2 arası normal kilolu, 25,0-29,9 kg/m2 arası fazla kilolu ve 30 kg/m2 üzerinde olanlar obez olarak tanımlandı. Bulgular kontrol grubu ile karşılaştırıldı. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS 22, Türkiye) programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışma, yaşları 41 ile 87 yıl arasında değişmekte olan, 122'si (%76.2) erkek ve 38'i (%23.8) kadın olmak üzere toplam 160 olgu ile yapıldı. Hastalar, 80'i (%50) DAS olan ve 80'i (%50) DAS olmayan olmak üzere 2 grup altında incelendi. Gruplar kendi aralarında karşılaştırıldıklarında, DAS hastalarında NCEP ATP III tanı kriterlerine göre MetS görülme oranı (%90), kontrol grubundan (%72.5) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0.05). IDF tanı kriterlerine göre ise MetS görülme oranı (%95), kontrol grubundan (%76.3) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0.05). VKİ' ye iki grup karşılaştırıldığında DAS olanların obez olma oranı (%43.8), kontrol grubundan (%22.5) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0.05). Obezite ve MetS ile komponentlerinin varlığı DAS riskini artırmaktaydı.
Sonuç: DAS'da MetS ve bileşenleri ile obeziteye sık rastlanmaktadır. Bu gözlemlerin ışığında MetS, hipertansiyon (HT) ve obezite DAS oluşumu için risk faktörüdür.

Abstract:
Aim: The ulcers of the ankle and distal ankle associated with neuropathy, ischemia and infection are called Diabetic Foot Syndrome (DFS). In 15% of patients with diabetes, foot ulcers may develop throughout their illness. Foot ulcers are responsible for 80% of amputations in patiens with diabetes. DFS is a significant predictor of mortality, morbidity and disability in diabetics. It has been reported that cardiovascular risk factors and cardiovascular events are increased in DFS. On the other hand, Metabolic Syndrome (MetS) is a collection of risks that include risk factors of cardiovascular disease and diabetes.
Materials and Methods: In our retrospective study, 80 patients with DFS  and 80 patients with diabetes but do not have DFS organized as a working group and control group respectively. All the patients were hospitalized or applied to outpatient clinics in the University of Health Science Haydarpaşa Numune Health Practice and Research Center Internal Medicine Clinic Service between 01.01.2015 - 01.01.2019. Patients over the age of 18 were included in our study; pregnant women and those in the postpartum period, patients who did not meet the diagnostic criteria for metabolic syndrome, patients whose body mass index was not calculated, and patients who left the hospital voluntarily were not included. Diabetic patients with ankle and distal ulcers were included in the study. DFS patients were staged according to the Wagner-Meggitt classification. According to National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III) and International Diabetes Federation (IDF) diagnostic criteria patiens' fasting blood sugar, postprandial blood sugar, HbA1c, total cholesterol, HDL-C, LDL-C, triglyceride, ALT, AST, hemoglobin, BUN, creatinine levels, systolic-diastolic blood pressure values and waist circumference measurements were collected at the admissions and diagnosis of MetS was made under these measurements. Those with a body mass index (BMI) between 18.5-24.9 kg/m2 were defined as normal weight, between 25.0-29.9 kg/m2 overweight and over 30 kg/m2 were defined as obese. The results were compared with the control group. IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS 22, Turkey) was used for statistical analysis.
Results: The study was evaluated with a total of 160 cases, 122 were (76.2%) male and 38 were (23.8%) female, aged between 41 and 87 years. All the patiens are divided into two different groups which 80 (50%) has DFS and 80 (50%) without. When the groups were compared among themselves, the rate of MetS (90%) in DFS patients according to the NCEP ATP III criteria was found to be statistically significantly higher than the control group (72.5%) (p <0.05). According to the IDF criteria, the incidence of MetS (95%) was statistically significantly higher than the control group (76.3%) (p<0.05). When two groups were compared for BMI, the rate of being obese (43.8%) in those with DFS was statistically higher than the control group (22.5%) (p<0.05). As a result obesity and the presence of MetS and its components  are found to increase the risk of DFS.
Conclusion: Mets and its components and obesity are frequently encountered in DFS. As a result of these evaluations, MetS, hypertension and obesity are risk factors for the formation of DFS.