Karadeniz'de çevresel güvenlik
Environmental security in the Black Sea
Yazar: AYŞE ESİN BAŞKAN
Danışman: PROF. DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tez çalışmasında üzerinde çalışılan bölge; öncelikle dünyanın en izole denizlerinden biri olan Karadeniz ile Karadeniz'e kıyısı bulunan, denizi ve çevresini doğrudan etkileyen, denizin karşı karşıya kaldığı değişimlerden de doğrudan etkilenen 6 kıyıdaş ülke Türkiye, Rusya, Gürcistan, Ukrayna, Bulgaristan ve Romanya'dan oluşmaktadır. Bununla birlikte Karadeniz'e boşalan nehirlerin havzaları ile bu nehirlerin etkileşimde olduğu alanlar da incelenerek çalışma konusu olan bölgeye dahil edilmiştir. Ayrıca kıyıdaş altı ülke ve Karadeniz ile yakından ilişkili olan, Karadeniz'e dair politikalar geliştiren ve faaliyetler yürüten Avrupa Birliği (AB) ve Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütünün (NATO) ilgisi ile Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Birleşmiş Milletlerin çalışmaları da inceleme kapsamına alınmıştır.
Tez çalışması kapsamında; Karadeniz'in karşı karşıya bulunduğu çevresel yıkımın, değişimin ve diğer potansiyel çevresel sorunların oluşturduğu zararların, bölgenin istikrar ve denge durumu, kıyıdaş ülkelerin ekonomik faaliyetleri de dikkate alınarak çevresel güvenlik sorunu oluşturup oluşturmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Yarı-kapalı, izole, sürekli kirliliğe maruz bırakılan ve birçok çevre sorununun tehditi altında olan bir denizin ve çevresinin çevresel güvenliğinin nasıl risk altında olduğu analiz edilmiştir. Bununla birlikte, Karadeniz'e ilişkin başta Karadeniz'in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Bükreş Sözleşmesi), IMO Sözleşmeleri olmak üzere Karadeniz'e yönelik hâlihazırdaki mevcut işbirliği ve uluslararası tüzel düzenlemeler ile yürütülen çalışmaların sorunların oluşma hızı karşısındaki yeterliliği incelenmiştir. Çalışma kapsamında Karadeniz Çevresel Güvenlik Matrisi de hazırlanmıştır.

Abstract:
The area studied in this dissertation comprises primarily the Black Sea, which is one of the most isolated seas in the world, as well as the countries Turkey, Russia, Georgia, Ukraine, Bulgaria and Romania, which have a coastline on the Black Sea and affect the sea and its region directly and are also affected directly by the changes that the sea faces. In addition to these places, basins of the rivers that flow into the Black Sea along with the regions with which these rivers interact are included in the area in question. Moreover, six littoral states, the European Union (EU), that is closely related to the Black Sea, develops policies and performs activities regarding the Black Sea, North Atlantic Treaty Organization's (NATO) concerns and the studies of International Maritime Organization (IMO) and the United Nations are also a part of this research.
The aim of the dissertation is to determine whether the environmental degradation, changes and the destruction caused by other potential environmental issues pose an environmental security problem considering the state of balance and stability of the region as well as the economic activities of the littoral states. How the environmental security of a semi-enclosed and isolated sea, which is exposed to constant pollution and under threat of various environmental issues, and its surrounding land are at risk was analysed. Furthermore, the existing cooperation and international legal regulations regarding the Black Sea, such as the Convention on the Protection of the Black Sea against pollution (Bucharest Convention) and IMO Conventions along with their adequacy in the event that related problems arise were studied. Within the scope of the research, the Matrix of Environmental Security of the Black Sea has also been prepared.