Karabuğdayın; buğday, aspir ve nohut üzerine allelopatik etkisinin araştırılması
Investigation of the allelopathic effect of buckwheat on wheat, safflower and chickpea plants
Yazar: TANSU KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. SAİME İKİNCİKARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Allelopatik etki = Allelopathic effect ; Aspir = Safflower ; Buğday = Wheat ; Karabuğday = Buckwheat ; Nohut = Chickpea ; Tritikale = Triticale

Özet:
Araştırma, 2020 ve 2021 yılları arasında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuvar ve seralarında yürütülmüştür. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür.
Bu araştırmada; kuru tarım alanlarında en fazla ekim nöbetinde yer alan buğday, aspir, nohut ve tritikale üzerine karabuğdayın allelopatik etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmada tüm bitki aksamı (kök, gövde, yaprak ve tohum) kurutulan karabuğday bitkisinin öğütülmesinden sonra saf su ile hazırlanan % 10, % 20, % 30 ve % 40'lık öz suları kullanılmıştır. Sera ve laboratuvar koşullarında yürütülen araştırmada; buğday, aspir, tritikale ve nohut tohumları üzerine uygulanan bu farklı dozlardaki karabuğday özsularının; çimlenme ve ilk gelişme dönemlerinin yanı sıra bazı bitki özelliklerine etkisi belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda laboratuvar denemelerinde; buğday, aspir, nohut ve tritikalede kontrole göre karabuğday özsuyu doz oranı artıkça çimlenme hızı ve gücünde azalmalar; sapçık, çim kını ve kök uzunluklarında kısalmalar ve % 40'lık doz uygulanan tohumlarda ise kararmalar ve ölümler saptanmıştır. Sera koşullarında ise; çıkış oranı, fide boyu, kök uzunluğu, yaprak sayısı, fide yaş ağırlık, fide kuru ağırlık, kök yaş ağırlık, kök kuru ağırlık ve kök/sap oranı özelliklerinde farklı karabuğday dozlarında istatistiki olarak önemli farklıklar bulunmuştur. Özelliklede % 30 ve % 40'lık karabuğday dozlarında tüm bitkilerde fide boyu ve kök uzunluklarında kısalmalar saptanmıştır. Genel olarak sera ve laboratuvar çalışmalarında buğday, aspir, nohut ve tritikalede çimlenme ve ilk gelişme dönemleri uygulanan karabuğday özsuyunun oranı artıkça olumsuz etkilenmiş, düşük dozlar kontrole yakın ortalamalar vermiştir.

Abstract:
The research was carried out in the laboratories and greenhouses of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ankara University between 2020 and 2021. The study was carried out according to the randomized blocks design with three replications.
In this study; The aim was to investigate the allelopathic effect of buckwheat on wheat, safflower, chickpea and triticale, which are grown mostly in rotation in dry agricultural areas. In this study, 10%, 20%, 30% and 40% of solution prepared with pure water after grinding all the dried buckwheat plant parts (root, stem, leaf and seed), were used. During the research, carried out under greenhouse and laboratory conditions effects of these different doses of buckwheat sap solution on germination and first development periods as well as some plant characteristics were determined on wheat, safflower, triticale and chickpea seeds. 
As a result of the research, in laboratory trials; decrease in wheat, safflower, chickpea and triticale germination rate and strength, shortening of stem and root lengths compared to the control were observed with increment of buckwheat sap concentration. Moreover, darkening and death were detected in seeds applied with 40% of buckwheat sap. In greenhouse conditions; Statistically significant differences were found at different buckwheat sap concentrations in terms of germination rate, seedling height, root length, number of leaves, seedling fresh weight, seedling dry weight, root fresh weight, root dry weight and root/stem ratio. Especially at 30% and 40% of buckwheat sap doses, reductions in seedling length and root length were apparent in all plants. Generally, in greenhouse and laboratory studies, wheat, safflower, chickpea and triticale were negatively affected with the increment of the concentration of buckwheat sap applied during the germination and early development periods, while at lower doses the results were comparable to the control.