Okul yöneticilerinin yönetimde gücü kullanma stilleri ve etkililiklerine yönelik öğretmen görüşleri
Teachers' views on power use of school principals in management and their effectiveness
Yazar: RECEP AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN ARGON
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Güç = Power ; Güç kullanma güdüsü = Power usage motive ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yönetim stilleri = Management styles ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Düzce ili Merkez ilçede çalışan, ortaöğretim okul müdürlerinin yönetimde gücü kullanma stilleri ve etkililiklerine yönelik öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda ortaöğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ve yönetsel etkililiklerine ait öğretmen görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin ve öğretmenlerin görev yaptıkları okul müdürlerine ait demografik bilgilerin bu görüşler üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililikleri arasındaki ilişki incelenmiştir.
İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Düzce ili merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ortaöğretim kurumlarında çalışan 790 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem alma yoluna gidilerek basit rastgele örneklem alma yöntemi kullanılmıştır. Ortaöğretim kurumlarında çalışmakta olan 293 öğretmen ile yürütülmüş olan çalışmanın verileri ise demografik bilgi formu, "Okul Yöneticilerinin Etkililiğini Değerlendirme Ölçeği" ve "Güç Tipi Ölçeği" ile toplanarak SPSS 17 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman Rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri tüm alt boyutlarda ve toplam ölçekte "büyük ölçüde katılıyorum" düzeyindedir. Okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin en yüksek öğretmen görüşü bütçe ve destek işleri boyutunda, en düşük algı ise öğretim liderliği alt boyutundadır.
Okul müdürlerinin kullandıkları güç türlerine ilişkin öğretmen görüşlerine göre, okul müdürleri "sık sık" düzeyinde en fazla ödül gücünü ve kişilik gücünü, "hiçbir zaman" düzeyinde ez az zorlayıcı gücü kullanmaktadırlar. Öğretmenlere göre okul müdürleri, "nadiren" düzeyinde de yasal gücü kullanmaktadırlar. Buna göre, okul müdürleri en fazla kişilik ve ödül gücünü, en az ise yasal ve zorlayıcı gücü kullanmaktadırlar.
Okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililiklerine ilişkin öğretmen görüşleri hem okul müdürlerine hem de öğretmenlere ait demografik bilgilere göre incelenmiş, okul müdürlerinin yaş, idarecilik kıdemi ve okuldaki çalışma yılı değişkenlerine göre öğretmen görüşleri bazı alt boyutlarda anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. Öğretmenlerin cinsiyet, yaş, kıdem, okuldaki çalışma yılı ve öğrenim durumları değişkenlerine göre görüşleri yine bazı boyutlarda anlamlı fark ortaya çıkarmıştır.
Ayrıca okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililiklerine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiş, okul müdürlerinin kullandığı ödül gücü ve kişilik gücü ile okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin alt boyutlar arasında orta düzeyde ve yüksek düzeyde pozitif anlamlı ilişki; zorlayıcı güç türü ile okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin alt boyutlar arasında düşük düzeyde negatif anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate teachers' views on power use of school principals and their effectiveness. Accordingly, teachers' views were identified, and whether personal traits of teachers and school principals have a significant effect on teachers' views was investigated. Finally, the relationship between power use of school principals and effectiveness was determined.
The population of this relational survey research consists of 790 teachers, working in central district of Düzce province in 2013-2014 academic year. In this study, random sampling method was utilized for sampling, and the research was carried out with 293 participants. The data collected with 'Personal Information Form', 'School Principal Effectiveness Scale' and 'Types of Power Scale' was analyzed with SPSS 17 software.  Analyzing the data, percentage, frequency, standart deviation, Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, and Spearman Rho tests were utilized.
According to results, teachers' views on effectiveness of school pirncipals is at 'agree' level. Teachers' view on 'budget and support' dimension is the highest, and 'instructional leadership' is the lowest.
According to teachers' views, school principals use mostly 'reward power' and 'personality power', and never use 'compulsive power'. According to teachers' views, school principals also rarely use 'juristic power'.
Teachers' views both on school principal effectiveness and power types are analyzed with regard to personal traits of teachers and principals. According to results, it is found that school principals' age, seniority in school management, seniority at current school have statistically significant effect on teachers' views. Moreover,  teachers' traits such as gender, age, seniority in teaching profession, seniority at current school, educational level have also significant effects on teachers' views.
Finally, the relationship between school principals' type of power and their administrative effectiveness is investigated. According to results, it is found that reward power and personal power of school principals have positive, statistically significant and high level relationship with school principals' effectiveness. Furthermore, compulsive power and school principals' effectiveness has a negative, statistically significant and low level relationship.