Koroner arter hastalarında sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış video destekli eğitimin, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına, sağlık kaderciliğine ve risk bilgi düzeyine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The effect of video supported training structured according to the health promotion model on healthy lifestyle behaviors, health fatalism and risk knowledge level in coronary artery patients: A randomized controlled study
Yazar: HATİCE KARABULAK
Danışman: PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı koroner arter hastalarında sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış video destekli eğitimin, sağlık yaşam biçimi davranışlarına, sağlık kaderciliğine ve risk bilgi düzeyine etkisini incelemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Nisan 2021- Aralık 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, Kars il merkezinde ikamet eden koroner arter hastaları oluşturmuştur; örneklemini ise 31'i eğitim, 31'i kontrol grubunda olmak üzere randomize olarak atanan 62 kişi oluşturmuştur. Çalışmada sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış video destekli eğitim ve izlem uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II, Sağlık Kaderciliği Skalası ve Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, minimum-maksimum değerler, ortalama, standart sapmanın yanı sıra x2 analizi, bağımsız gruplarda t testi ve bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır. Çalışmanın her aşamasında İnsan Hakları Helsinki Deklerasyonu'na bağlı kalınmıştır.
Bulgular: Son testte eğitim grubu katılımcıların Fiziksel Aktivite, Beslenme, Manevi Gelişim ve Sağlık Sorumluluğu alt boyut puan ortalamaları ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği toplam puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Yine son testte eğitim grubu katılımcıların, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği toplam puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca eğitim grubunun kendi içinde ön test ve son test sağlık kaderciliği ölçeği toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında aradaki farkın anlamlı bir düzeyde son testte azaldığı görülmüştür (p<0.05). 
Sonuç: Sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış video destekli eğitim, koroner arter hastalarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyini artırmaktadır.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the effect of video-supported training structured according to the health promotion model on health lifestyle behaviors, health fatalism and risk knowledge level in coronary artery patients.
Material and Method: The study is a randomized, controlled experimental study was conducted between April 2021- December 2023. The population of the study consisted of coronary artery disease patients residing in Kars city center; the sample consisted of 62 people randomly assigned, 31 of whom were in the training group and 31 in the control group. In the study, video-supported training and monitoring structured according to the health promotion model was applied. Patient Introduction Form, Healthy Lifestyle Behaviors II, Health Fatalism and Cardiovascular Disease Risk Factors Knowledge Level Scales were used for data collection. In the evaluation of the data, frequency, percentage, minimum-maximum values, mean, standard deviation, x2, independet and paired t tests were used. The Helsinki Declaration of Human Rights was adhered to at every stage of the study.
Findings: In the post-test, it was determined that the Physical Activity, Nutrition, Spiritual Development and health responsibility subscale mean scores and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale total score mean of the training group participants were higher (p<0.05). Again, in the post-test, the total score average of the participants in the training group on the Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge Level Scale was found to be higher (p<0.05). In addition, when the pre-test and post-test health fatalism scale total score averages of the training group were compared, it was seen that the difference decreased significantly in the post-test (p < 0.05).
Conclusion: Video-supported training structured according to the health promotion model increases the healthy lifestyle behaviors of coronary artery patients and their knowledge of cardiovascular disease risk factors.