Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran ebeveynlerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and behaviors of parents applying to primary health care services regarding HPV vaccine
Yazar: NURÇİÇEK MUTLU
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ana-baba = Parents ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Papillomavirüs aşıları = Papillomavirus vaccines ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Giriş ve Amaç: Serviks kanseri ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanserler arasında yer almakta olup önlenebilir kanser gruplarının başında gelir. Serviks kanserlerinin etiyolojisindeki %70 sebep HPV-16 ve HPV-18 olup bunlara karşı etkinliği yüksek, güven aralığı geniş aşılar geliştirilmiştir. Fakat buna rağmen ülkemizde HPV aşısı yaptıranların sayıları oldukça düşük seyretmektedir. Bu çalışmamız ile kişilerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarını ortaya koyup aşı önündeki engelleri ortaya çıkarmayı amaçladık.
Yöntem: Bu çalışma Ocak-Mayıs 2021 tarihlerinde Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 9-15 yaş aralığında kız çocuğu bulunan 227 ebeveyn ile yapılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik verilerinin yanısıra Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS 22 ile analiz edilip, anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmişitir.
Bulgular:Katılımıcıların %75,8'i (n=172) kadın, %24,2'si (n=55) ise erkekti. Ebeveynlerin %95,2'si evli (n=216) olup %4,8'i bekar (n=11) idi. Çalışmamıza katılan kişilerin %20,3'ü (n=46) ilköğretim, %30,8'i (n=70)  lise, %37.9'u (n=86) lisans, %11'i (n=25) yüksek lisans/doktora mezunuydu.
Kişilerin yaş ortalaması 37,7±6,8 yıl iken;  Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği total puan ortalaması 37±6,5 idi. Total puan ortalamaları katılımcıların eğitim durumlarına gore karşılaştırıldığında eğitim seviyesi yüksek olanlarda total puan ortalamasının anlamlı derece yüksek olduğu görüldü (p<0,001). Aynı şekilde meslek grupları arasında da sağlık sektörü çalışanlarının total puan ortalamasının diğer meslek gruplarına oranla anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0,001).
Çalışmamızda aile hekiminden HPV hakkında bilgi alan kişilerin oranının %16,7 (n=38) olduğu görüldü. HPV aşısı hakkında bilgisi olanların bilgi kaynakları incelendiğinde en yüksek oran (%20) medyaydı, %10'u komşu ve akraba çevresi, %7'si aile hekimi, %4'ü kadın doğum doktoruydu. HPV aşısı hakkında bilgisi olanların %59'u ise sağlık çalışanıydı. 
Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği total puan ortalaması düşük olanlarda en önemli engellerin finansal yetersizlik, ulaşım zorluğu, aşı hakkında yetersiz bilgi ve kızlarının yaşının uygun olmadığının düşünülmesi olduğu görülmüştür.
 
Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz verilere göre katılımcıların çoğunluğunun HPV aşısı hakkında bilgisi yoktu. Sağlık çalışanları dışında HPV aşını bilen kişilerin en önemli bilgi kaynağı medyaydı. Aile hekimlerinin HPV aşısı hakkında bilgi verme                  oranları oldukça düşüktü. Aynı şekilde sağlık çalışanlarının da aşılanma oranları diğer gruplardan çok farklı olmayıp oldukça düşük bir orandaydı. Aşı önündeki en büyük engeller ise finansal yetersizlik, aşıya ulaşım zorluğu, aşı hakkındaki yetersiz bilgi düzeyi, ebeveynlerin kız çocuklarının yaşının aşı için uygun olmadığının düşünmesi ve çevresindekilerin genelde aşı yaptırmamış olmasıydı. Serviks kanserine karşı koruyuculuğu olan HPV aşılarına karşı ebeveynlerin tutumlarının geliştirilmesi ve aşı önündeki engellerin ortadan kaldırılması için özellikle HPV aşısının ulusal aşı  takvimine eklenip sigorta kapsamına alınması yerinde olacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Aşı, HPV, Karoline HPV Aşılama Tutumları ve İnançları Ölçeği, aile hekimliği

Abstract:
Background and Aim: Cervical cancer is among the most common cancers in women in our country and is one of the leading cancer groups that can be prevented. 70% of the etiology of cervical cancers is HPV16 and 18, and vaccines with high efficacy and wide confidence intervals have been developed against them. Nevertheless, the number of people who have been vaccinated against HPV in our country is quite low. In this study, it was aimed to reveal the attitudes and behaviors of people regarding the HPV vaccine and to reveal the obstacles in front of the vaccine.

Material and Methods: A voluntary survey was conducted with 217 parents who have girls between the ages of 9-15, registered to the Education Family Health Center of Atatürk University between January-May 2021. Our survey data consists of individual interview form and Karoline HPV Vaccination Attitudes and Beliefs Scale. The data were analyzed with SPSS 22 and the significance level was accepted as p<0.05.

Results: A total of 227 female children between the ages of 9-15, admitted to the Education Family Health Center, included in our study. Of the participants, 75.8% (n=172) were female and 24.2% (n=55) were male, 95.2% were married (n=216) and 4.8% were single (n=11).
 
20.3% (n=46) were graduated from primary school, whereas 30.8% (n=70) were high school, 37.9% (n=86) undergraduate, and 11% (n=25) doctorate graduates.

The mean age of the participants was 37.7 ± 6.8years. The average total score of the questionnaire was 37 ± 6.5. When the total score was compared with the education level, it was seen that the score increased significantly as the education level increased (p<0.001). Likewise, it was observed that the total score of health sector workers among occupational groups was significantly higher than other occupational groups (p<0.001).

The proportion of people whose family physicians gave information about HPV was 16.7%; whereas, the rest of the people (83.3%) did not provide information about HPV by their family physician. The source of information for those who knew about the HPV vaccine was the media in 20%; 10% were neighbors and relatives, 7% were family physicians and 4% were obstetricians. 59% had knowledge about vaccination due to their profession.

When the data of the group with a low questionnaire score were examined, it was seen that the most important factors were financial inadequacy, difficulty in accessing the vaccine, insufficient information about the vaccine, and the young age of their daughters.

Discussion and Conclusion: According to the data we obtained in our study, the majority of the participants did not have knowledge about the HPV vaccine. Apart from healthcare professionals, the most important source of information for people who knew about the HPV vaccine was the media. The rate of informing family physicians about HPV vaccine was quite low. Likewise, vaccination rates of healthcare workers were not much different from other groups and were in a rather low range.

The biggest obstacles to HPV vaccination were the financial situation related to the vaccine, the difficulty of accessing the vaccine, insufficient knowledge about the vaccine, the thought of girls being too young for the vaccine, and the fact that the people around them generally did not have the vaccine.

Among them, it has been seen that one of the most important obstacles is financial insufficiency. Therefore, the most important step that can be taken will undoubtedly be to include the HPV vaccine in the vaccination calendar and to be covered by insurance. When all the data we have obtained from our study are examined separately, it is clearly seen that the biggest obstacles to
 
vaccination will be removed and a big step towards community immunity will be taken by providing sufficient information, trust and financial support that they are all interconnected.

Key Words: Vaccine, HPV, Karoline HPV Immunization Attitudes and Belifs Scale, family medicine