Tuzla (Palas) Gölü'nün iklim değişikliğine duyarlılığının incelenmesi
Sensitivity of Tuzla (Palas) Lake to climate change
Yazar: EDA CENGİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DADAŞER ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı Kayseri'de bulunan Tuzla (Palas) Gölü'ndeki hidrolojik değişimlerin nedenlerini ve Tuzla Gölü'nün iklim değişikliğine duyarlılığını analiz etmektir. Tuzla Gölü insan etkilerinden nispeten uzak kalabilmiş tuzlu bir göl olup, Orta Anadolu'da bulunan Palas Ovası'nda yer almaktadır. 1990'dan beri Tuzla Gölü su seviyelerinde önemli seviyede azalma gözlenmiştir. Bu çalışmada su seviyelerindeki azalmanın nedenlerini belirlemek için Palas Ovası'ndaki hidrolojik ve iklimsel veriler (yağış, sıcaklık ve buharlaşma) 1998-2005 dönemi için analiz edilmektedir. Verilerdeki eğilimlerin büyüklüğü ve yönü lineer regresyon ile analiz edilmiştir. Göl seviyeleri ve hidrolojik ve iklimsel parametreler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiştir. 1998-2005 dönemi için Tuzla Gölü için su bütçesi oluşturulmuş ve su giriş ve çıkışlarındaki değişimler incelenmiştir. 1998'den 2005'e kadar Tuzla Gölü'nde yıllık ortalama su seviyesi 6,7 cm yıl-1 azalmıştır. Komşu istasyonlardaki verilerden, aynı dönemde yağışın azaldığı ve buharlaşmanın arttığı tespit edilmiştir. Tuzla Gölü yıllık ortalama su seviyesi ile yıllık toplam yağış arasındaki güçlü pozitif bir ilişki; yıllık ortalama su seviyesi ve yıllık toplam buharlaşma arasındaki ise güçlü negatif bir ilişki mevcuttur. Su seviyeleri ve 1 ila 5 yıl geçmiş yağış ve 1 ila 5 yıl geçmiş buharlaşma arasındaki ilişki derecesi orta seviyededir. Su seviyeleri ve sıcaklık arasında önemli bir ilişki tespit edilememiştir. 1998-2005 dönemi için göle en yüksek miktarda su girişi yağış ve yeraltı suyu olarak gerçeklemiştir ve göl sadece buharlaşma ile su kaybetmiştir. Analizler Tuzla Gölü su seviyelerinin iklimsel değişimler ve Palas Ovası'ndaki yüzey ve yeraltı sularının kullanılmasından etkilendiğini göstermektedir. Gelecekte olması muhtemel iklimsel değişikliklerin Tuzla Gölü hidrolojik yapısı üzerinde olumsuz etkiler bırakması beklenebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the hydrologic changes at Tuzla (Palas) Lake in Kayseri, Turkey. Tuzla (Palas) Lake is a relatively pristine saline playa lake located in Palas Plain in Central Anatolia in Turkey. Water levels at Tuzla Lake showed a significant decrease since 1990s. In this study, the causes of water level decreases were examined through analysis of the hydrologic and climate data for Palas Plain for the 1998-2005 period. The magnitude and direction of trends in water levels and climatic variables (precipitation, temperature, and evaporation) were analyzed by linear regression. The relationships between lake levels and climatic variables were investigated by correlation analysis. Annual water budget for the lake was prepared for the 1998-2005 period and magnitude of water inflows and outflows were evaluated. Annual average water levels decreased by 6.7 cm yr-1 at Tuzla Lake from 1998 to 2005. Decrease in precipitation and increase in pan evaporation were detected at nearby climate stations for the same period. The annual average water levels at Tuzla Lake had a strong positive correlation with annual precipitation and a strong negative correlation with annual evaporation. The degree of relationship between water levels and 1 to 5-yr antecedent precipitation and 1 to 5-yr antecedent evaporation was moderate. No correlation with air temperature and water levels could be detected. Major water inflows to the lake are provided by precipitation and ground water and major water outflow from the lake is by evaporation. The analysis showed that climatic changes and surface and ground water use practices in the Plalas Plain could be responsible for water level changes at Tuzla Lake. Climate change can have negative impact on the hydrology of Tuzla Lake in the future.