Dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin yaratıcılık üzerine etkileri /
Yazar: FATMA KOÇYİĞİT DEMİREL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÜNDÜZ ÇEKMECELİOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yaratıcılık = Creativity ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin sergiledikleri liderlik tarzına göre, öğretmenlerin kullandıkları yaratıcılık potansiyelleri araştırılması ve aralarındaki ilişkinin belirlenmesidir. Yapılan bu çalışma kapsamında öncelikle lider, liderlik ve yaratıcılık kavramları ve aralarındaki ilişkilerden bahsedilmiştir. Daha sonra çalışmanın nihai hedefi olan etkileşimci ve dönüşümcü liderliğin yaratıcılık üzerine etkileri incelenmiştir.
Araştırmanın uygulama kısmında, çalışanların yöneticilerine bakış açıları ve liderlik tarzının belirlenmesi amacıyla Bass ve Avolio (1997) tarafından geliştirilen "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği " (Multifactor Leadership Questionnaire MLQ-5X Short), çalışanların yaratıcılık düzeylerini belirlemek amacıyla da Tierney ve ark. (1999) tarafından geliştirilen bireysel yaratıcılık ölçeği kullanılarak anket formu oluşturulmuştur. Toplanan veriler SPSS 22 ve Amos 18 programları yardımıyla değerlendirilmiştir.
Araştırmada Kocaeli'deki devlet ilkokul, ortaokul ve liselerinde görev yapan 252 öğretmen ve 23 müdür yardımcısı olmak üzere toplamda 275 kişilik bir örneklem grubuna anket uygulanmıştır. Verilerin analizi sonucunda bireysel yaratıcılık ile dönüşümcü liderliğin alt boyutlarının tümü (İdealleştirilmiş etki (Davranış), idealleştirilmiş etki (Nitelik), entelektüel uyarım, ilham verici motivasyon ve bireysel önem) arasında pozitif bir ilişki olduğu; etkileşimci liderliğin koşullu ödül alt boyutu arasında pozitif; beklentiyle yönetim (Pasif) alt boyutu arasında pozitif; beklentiyle yönetim (Aktif) alt boyutu arasında negatif bir ilişki olduğu görülmüştür. Buna ilave olarak, gerçekleştirilen regresyon analizi sonucunda dönüşümcü liderliğin ilham verici motivasyon alt boyutunun bireysel yaratıcılığı olumlu; etkileşimci liderliğin beklentiyle yönetim (Aktif) alt boyutunun ise bireysel yaratıcılığı olumsuz yönde etkilediği bulgularına ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuçlarının etkileşimci ve dönüşümcü liderliğin bireysel yaratıcılığın geliştirilmesi bağlamında ilgili literatüre önemli katkılarının olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The aim of the research is to investigate the creativity potentials used by teachers according to the leadership style of school administrators and to determine the relationship between them. Within the scope of this study, firstly the concepts of leader, leadership and creativity and the relationships between them were mentioned. Then, the effects of transactional and transformational leadership, which is the ultimate goal of the study, on creativity were examined.
In the application part of the study, the Multifactor Leadership Questionnaire MLQ-5X Short was developed by Bass and Avolio (1995) to determine the perspective and leadership style of employees' managers, and Tierney et al. (1999) to determine the creativity levels of employees. The questionnaire form was created by using the individual creativity scale developed by The survey data analysis was evaluated with the SPSS program.
In the research, a questionnaire was applied to a sample group of 275 people in total, 252 teachers and 23 vice principals working in public primary, secondary and high schools in Kocaeli. As a result of the analysis of the data, it was found that there is a positive relationship between individual creativity and all sub-dimensions of transformational leadership (Idealized effect (Behavior), idealized effect (Quality), intellectual stimulation, inspiring motivation and individual importance) Among the conditional reward sub-dimension of sustaining leadership, positive; positive between the expectation and management (Passive) sub-dimension; There was a negative relationship between expectation and management (Active) sub-dimension. In addition, as a result of the regression analysis, individual creativity of the inspirational motivation sub-dimension of transformational leadership was positive; It was found that sustaining leadership and management (Active) sub-dimension with anticipation had a negative impact on individual creativity.