Toplumsal cinsiyet ve sosyoekonomik faktörler kapsamında kadın milletvekilleri temsilinin mekânsal analizi
Spatial analysis of women deputies representation within the scope of gender and socioeconomic factors
Yazar: YILDIZ CALP BODUROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DÜNDAR
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Hata analizi = Error analysis ; Kadın milletvekilleri = Women deputies ; Kadın politikacılar = Women policians ; Kadınlar = Women ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Milletvekili = Deputy ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Siyasal katılma = Political participation ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bir ülkenin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin belirlenmesinde kadınların istihdam, eğitim, toplumsal ve siyaset gibi alanlardaki rolü önem teşkil etmektedir. Türkiye'de toplumsal cinsiyet kapsamında bu alanlarda kadının etkinliğinin çok fazla olmadığı söylenebilir. Özellikle siyaset alanında kadınların temsil oranı oldukça düşük düzeydedir. Kadınların siyasal katılımı çoğunlukla oy kullanma düzeyinde kalmaktadır. Kadınlar siyasal katılım temelinde siyasi partilerde üst düzey pozisyonlarda çok fazla görev almamaktadır. Bu nedenlerle çalışmada kadın milletvekilleri temsilinin mekânsal bağımlılığı, sosyoekonomik faktörler kapsamında araştırılmıştır. Kadın milletvekilleri temsilinin sınır komşusu bölgeler arasında yayılım gösterip göstermediği mekânsal panel veri analiziyle test edilmiştir. Mekânsal regresyon modellerine göre (Mekânsal Otoregresif Model, Mekânsal Hata Modeli ve Mekânsal Durbin Modeli) olabilirlik oran testiyle çalışma için uygun model araştırılmıştır. Mekânsal Hata Modeli mekânsal katsayı, bağımsız değişkenlerin anlamlılığı ve işareti açısından en uygun model olarak belirlenmiştir. Ayrıca kadın milletvekilleri temsilini etkileyen sosyoekonomik faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Analizde Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) ikinci düzey (Türkiye'nin 26 alt bölgesi) İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) verileri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) verileri kullanılmıştır. Analizde kadın milletvekili temsil sayısı bağımlı değişken olarak kullanılırken, kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla, kaba doğurganlık hızı, kadın istihdam oranı, yükseköğretim mezunu sayısı, boşanmış kadın sayısı ve evli kadın sayı bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Analizde Hausman testine göre Mekânsal Hata Modelinde sabit etkiler yöntemi geçerli bulunmuştur. Mekânsal Hata Modeli sonuçlarına göre ise, kadın milletvekilleri temsilinin sınır komşusu olan bölgeler arasında mekânsal bağımlılığı bulunmaktadır. Bir başka ifadeyle kadın milletvekillerinin sınır komşusu olan bölgeler arasında yayılma etkisi göstermektedir. Kadın milletvekili temsilini kişi başına gayri safi yurt içi hasıla, yükseköğretim mezunlarının sayısı ve kadınların evlenme sayısı pozitif yönde etkilerken, kadın istihdam oranı, kaba doğurganlık hızı ve kadınların boşanma sayısı negatif yönde etkilemektedir. Çalışma, kadın milletvekilleri temsilini mekansal panel veri analizi yöntemiyle araştıran çalışmalara rastlanılmaması nedeniyle özgünlük oluşturmaktadır.

Abstract:
The role of women in areas such as employment, education, social and politics is important in determining the socioeconomic development level of a country. It can be said that the effectiveness of women in these areas within the scope of gender in Turkey is not very high. Especially in the field of politics, the representation rate of women is quite low. Political participation of women mostly remains at the voting level. Women do not take many positions in high-level positions in political parties on the basis of political participation. For these reasons, the spatial dependence of the representation of women deputies in the study was investigated within the scope of socioeconomic factors. Spatial panel data analysis was used to test whether the representation of women deputies spreads among the border neighboring regions. According to the spatial regression models (Spatial Autoregressive Model, Spatial Error Model and Spatial Durbin Model), a suitable model for the study was searched with the likelihood ratio test. The Spatial Error Model was determined as the most appropriate model in terms of spatial coefficient, significance and sign of the independent variables. In addition, it is aimed to determine the socioeconomic factors affecting the representation of women deputies. In the analysis, the second level (26 subregions of Turkey) Nomenclature of Units for Territorial Statistics (NUTS) data of the Turkish Statistical Institute (TÜİK) and the data of the Turkish Grand National Assembly (TBMM) were used. While the the representation number of women deputies was used as the dependent variable in the analysis, gross domestic product per capita, crude fertility rate, woman employment rate, number of higher education graduates, number of divorced women and number of married women were used as independent variables. In the analysis, the fixed effects method was found to be valid in the Spatial Error Model according to the Hausman test. According to the Spatial Error Model results, there is a spatial dependence of the representation of women deputies between the border neighboring regions. In other words, it has a spreading effect among the border neighboring regions of women deputies. While the gross domestic product per capita, the number of higher education graduates and the number of marriages of women positively affect women deputies representation, woman employment rate, crude fertility rate and the number of divorces of women affect negatively. The study constitutes originality since there are no studies investigating the representation of women deputies with the spatial panel data analysis method.