Nefrektomize renal hücreli karsinom hastalarında tirozin kinaz inhibitörlerinin hiperfiltrasyon cevabı ve böbrek fonksiyonları üzerine etkisi
Effect of tyrosine kinase inhibitors on hyperfiltration response and renal functions in nephrectomized renal cell carcinoma patients
Yazar: MUHAMMED FURKAN YEŞİL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Tirozin kinaz inhibitörleri (TKİ) Renal hücreli karsinom (RHK) hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada nefrektomi sonrasında nefron kaybına sekonder hiperfiltrasyon cevabına TKİ'nin etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya 248 RHK hastası dahil edildi. Hastaların %73,3'ü erkek, ortalama yaş 64,6±10,81 yıldı, hastaların %75,4'üne radikal nefrektomi işlemi uygulanmıştı. Hastaların %50'si ilaçsız takip edilen grupta, %25,8'i ilk 3 ay içinde ilaç başlanan, %24,2'si 3-12 ay arasında ilaç başlanan gruptaydı. Hiperfiltrasyon cevabı tahmini glomerüler filtrasyon (tGFH) yöntemi ile hesaplandı. Parsiyel nefrektomi uygulanan hastalarda hiperfiltrasyon cevabı saptanırken, radikal nefrektomi yapılan hastalarda bu cevap saptanmadı (p<0,001). Preoperatif dönemde ilaç başlanan grubun tGFH ortalaması daha düşüktü, fakat istatistiksel fark yoktu (p>0,05). TKİ kullanan hastalarda postoperatif tGFH kaybı kullanmayan grupla benzer saptandı (p>0,05). Erken dönemde ilaç başlanan grupta hiperfiltrasyon cevabı ilaç başlanma süresinden hemen sonra başladığı saptanmıştır. 18.aydan itibaren başlayan tGFH ortalamasındaki düşüşünün 24.ayda istatistiksel olarak anlamlı hale geldiği saptanmıştır (p=0,04). Geç dönemde ilaç başlanan grupta hiperfiltrasyon cevabının ilaç başlanması süresi göz önünde bulundurularak daha yavaş olduğu ve postoperatif 3.ayda tGFH ortalamasının diğer gruplardan istatistiksel olarak farklı olduğu saptanmıştır (p=0,03). Grupların dağılımında farklı evre, ortalama sağ kalım gibi farklılıklar göz önünden bulundurularak hastalık aktivitesi ve nüksün tGFH ortalamaları ve hiperfiltrasyon cevabına katkısı vardır.
Hastaların komorbiditelerinin oluşan cevaba etkisi incelendiğinde tanı öncesinde hipertansiyon (HT) varlığının renal hücreli karsinomda olumsuz etkisinin olduğu, hiperfiltrasyon cevabı ve tGFH kaybında olumsuz etkisinin olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak aktif hastalık varlığında tedaviye erken başlamak hiperfiltrasyon cevabına erken dönemde olumlu katkı sağlarken, hastalık aktivitesi daha düşük olan grupta geç ilaç başlanmasının olumlu katkısı vardır. Hastalık aktivitesi, nüks ve hipertansiyon hiperfiltrasyon cevabına olumsuz etki gösterir.
Anahtar kelimeler: Hiperfiltrasyon cevabı, Tirozin Kinaz İnhibitörleri, Nefrektomi operasyonu

Abstract:
Tyrosine kinase inhibitors (TKIs) are utilized in the treatment of Renal Cell Carcinoma (RCC). This study aimed to investigate the effect of TKIs on the hyperfiltration response secondary to nephron loss after nephrectomy. A total of 248 RCC patients were included in the study. 73.3% of the patients were male, with a mean age of 64.6±10.81 years, and 75.4% of the patients underwent radical nephrectomy. 50% of the patients were in the group followed without medication, 25.8% started medication within the first 3 months, and 24.2% started medication between 3-12 months. The hyperfiltration response was estimated using the estimated glomerular filtration rate (eGFR) method. Hyperfiltration response was detected in patients who underwent partial nephrectomy, while this response was not observed in patients who underwent radical nephrectomy (p<0.001). The mean eGFR of the group starting medication in the preoperative period was lower, but there was no statistical difference (p>0.05). Postoperative eGFR loss was similar in patients using TKIs compared to the non-users (p>0.05). In the early-started medication group, it was found that the hyperfiltration response started immediately after the initiation of medication. The statistically significant decrease in eGFR averages starting from the 18th month was observed at the 24th month (p=0.04). In the late-started medication group, it was found that the hyperfiltration response was slower considering the time of medication initiation, and the eGFR average at the 3rd month postoperatively was statistically different from the other groups (p=0.03). Considering differences in the distribution of groups such as stage and mean survival, disease activity and recurrence contribute to the eGFR averages and hyperfiltration response.
When the effect of patients' comorbidities on the response was examined, it was found that the presence of hypertension (HT) before diagnosis had a negative effect on renal cell carcinoma, hyperfiltration response, and eGFR loss.
In conclusion, initiating treatment early in the presence of active disease positively contributes to the hyperfiltration response in the early period, while late initiation of medication in the group with lower disease activity also has a positive contribution. Disease activity, recurrence, and hypertension have a negative effect on the hyperfiltration response.
Keywords: Hyperfiltration response, Tyrosine Kinase Inhibitors, Nephrectomy operation