Tip 2 diyabeti olan yaşlı bireylerde diyabet yükü üzerine ilaç uyumunun etkisi
Effect of medication adherence on diabetes burden in elderly individuals with type 2 diabetes
Yazar: TUĞBA TOPCU
Danışman: PROF. DR. HATİCE TEL AYDIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, Tip 2 diyabeti olan yaşlı bireylerde diyabet yükü üzerine ilaç uyumunun etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma, Kasım 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında bir devlet hastanesi dahiliye polikliniğine müracaat eden, 65 ve üzeri yaşta Tip 2 diyabet tanılı 250 birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Hasta Tanıtım Formu, Yaşlılarda Diyabetin Yükü Ölçeği (YDYÖ) ve Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisine Uyum Ölçeği(DTUÖ) kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde; sayı ve yüzdelik dağılımlar, ortalama, standart sapma, maksimum ve minimum değerlerin analizi, Bağımsız Gruplarda t testi, Tek Yönlü ANOVA varyans analizi, Pearson Korelasyon Analizi ve Lineer Regresyon Analizi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırmaya katılan Tip 2 diyabeti olan yaşlı bireylerin yaş ortalamalarının 70.88±5.04 olduğu, %67.6'sının kadın, %66.8'inin evli, %38'inin ilkokul mezunu, %85.2'sinin il merkezinde ve %53.6'sının eşiyle evde birlikte yaşadığı belirlendi. Hastaların diyabet yılının 11.31±7.97 olduğu, %86'sında eşlik eden en az bir kronik hastalığının olduğu, %90.4'ünün düzenli sağlık kontrolüne gittiği belirlendi. Bireylerin Yaşlılarda Diyabet Yükü Ölçeği (YDYÖ)  puanı 53.90±7.19, Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisine Hasta Uyum Ölçeğipuanı 82.76±7.10 olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılanlarda diyabet hastalık yükünün orta düzeyin üzerinde, tedaviye uyumlarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Tip 2 Diabetes Mellitus tedavisine uyum ile diyabet hastalık yükü arasında düşük düzeyde, pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu; tedaviye uyum düzeyinin diyabet hastalığı yükünün %32.4'ünü anlamlı bir şekilde etkilediği, tedaviye uyum puanındaki bir birimlik artışın, diyabet hastalık yükü puanını 0.471 arttırdığı saptandı. Tip 2 DM'li yaşlı bireylerde diyabet tedavisine uyum düzeyi arttıkça, diyabet hastalığıyükünün anlamlı düzeyde azaldığı belirlendi.
Sonuç olarak, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde; diyabet hastalık yükünün orta düzeyin üzerinde ve diyabet tedavisine uyumun orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Tip 2 diyabeti olan yaşlı bireylerde diyabet tedavisine uyum ile diyabet hastalık yükünü arasında anlamlı ilişki bulunduğu, yaşlı bireylerin diyabet tedavisine uyum düzeyindeki artışın diyabet hastalık yükünde anlamlı bir azalma etkisi yarattığı  belirlenmiştir

Abstract:
The research was conducted descriptively and cross-sectionally with the aim of determining the effect of medication adherence on the diabetes burden in elderly individuals with Type 2 diabetes.
The study was conducted with 250 individuals aged 65 and over with Type 2 diabetesmellitus who applied to a state hospital internal medicine out patient clinic between November 2022 and June 2023.The data for the study were obtained using the Patient Introduction Form, the Diabetes Burden Scale in the Elderly (DBSE), and the Type 2 Diabetes Mellitus Treatment Adherence Scale. In the evaluation of the research data, numerical and percentage distributions, mean, standard deviation, analysis of maximum and minimum values, independent samples t-test, one-way ANOVA variance analysis, Pearson correlation analysis, and linear regression analysis were used. A significance level of p < 0.05 was considered in the evaluation of the data.
The mean age of the elderly in dividuals withType 2 diabetes who participated in the study was 70.88±5.04, 67.6% were female, 66.8% were married, 38% were primary school graduates, 85.2% lived in the city centerand 53.6% lived at home with their spouses. The average duration of diabetes for the patients was 11.31±7.97 years, with 86% having a coexisting chronic illness and 90.4% undergoing regular health check-ups.
The DBSE score of the individuals was determined to be 53.90±7.19, and the Type 2 Diabetes Mellitus Treatment Adherence Scale score was 82.76±7.10. It was found that diabetes disease burden was above the moderate level and compliance with treatmentwas at the moderate level in the participants of the study. There was a low-level and positively significant relationship between adherence to Type 2 Diabetes Mellitus treatment and the diabetes burden. The level of treatment adherence significantly affected 32.4% of the diabetes burden, and a one-unit increase in adherence to treatment increased the diabetes burden score by 0.471. In elderly individuals with Type 2 diabetes, it was determined that as the level of adherence to diabetes treatment increased, the diabetes burden significantly decreased.
In conclusion, it was found that diabetes disease burden was above moderate level and compliance with diabetes treatment was at moderate level in elderly individuals with Type 2 diabetes. It was identified that there was a significant relationship between adherence to diabetes treatment and diabetes disease burden in elderly individuals with type 2 diabetes, and an increase in the level of adherence to diabetes treatment in elderly individuals caused a significant decrease in diabetes disease burden.