Troya tarihi milli parkı sınırları içinde yer alan taşınmaz kültür varlıklarının belgelenmesi ve sürdürülebilirliklerinin sağlanması doğrultusunda bir araştırma
A study for documentation and sustainibility of immovable cultural heritage of the historical national park of troy
Yazar: ERDEM SALCAN
Danışman: DOÇ. ZELİHA HALE TOKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Coğrafya = Geography ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Milli parklar = National parks

Özet:
Milli Parklar sahip oldukları doğal değerlerin yanında eşsiz taşınmaz
kültür varlığı örneklerine de ev sahipliği yapmaktadırlar. Bu bağlamda, güncel
koruma ve planlama yaklaşımı ile ilgili literatür incelendiğinde, alansal
boyuttaki koruma ve planlama çalışmalarının doğal öğeler yanında kültürel
öğeleri de kapsayacak şekilde yürütülmesi gerekliliği açıkça görülmektedir.

Bu açıdan ele alındığında, TTMP; Ülkemiz sınırları içerisinde yer alan,
birbirleriyle kavramsal boyutta ilişkili pek çok doğal ve kültürel varlığı bir
arada bulunduran Dünyaca tanınmış bir alandır. Bu çalışmayla; TTMP'nın
kaynak değerlerini oluşturan söz konusu taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının
 etkin bir şekilde sürdürülebilirliklerinin sağlanmasını amacıyla yürütülecek
koruma ve planlama çalışmaları için temel ilkelerin ortaya konduğu bir
başvuru kaynağı oluşturulması amaçlanmıştır.

Çalışmanın II. Bölümü Milli Park kavramının tanımlanmasına ayrılmıştır.
Bu bölümde Milli Park kavramının Dünya'da ve Ülkemizdeki gelişim süreci,
literatürde Milli Park kavramı ile yer alan tanımlamalar ve ilgili uluslararası
ve ulusal yasal ve yönetsel çerçeve irdelenmiştir.

Çalışmanın III. Bölümü ise TTMP ve onu oluşturan öğeler incelenmiştir.
Bu kapsamda; Milli Park'ın bilimsel araştırma, koruma ve planlama geçmişi
irdelenmiş; Milli Park sınırları içinde ve yakın çevresinde yer alan kültürel ve
doğal değer özelliği taşıyan öğelerin incelenerek bu anlamda bölgenin zenginliği
ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Çalışma kapsamında, TTMP ve yakın çevresinde yer alan taşınmaz kültür ve
tabiat varlıklarının güncel durumlarının özgün nitelikli bir bilimsel yöntem
aracılığıyla ele alınması yaklaşımı benimsenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın
yöntem kurgusunu destekleyecek şekilde oluşturulan TTMP Koruma Amaçlı
Karar Destek Sistemi'nin tasarımı ve özellikleri ile ilgili detaylar çalışmanın IV.
Bölümü'nde ortaya konulmuştur.

TTMP ve yakın çevresinde yer alan taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları
günümüzde pek çok koruma sorunu ile karşı karşıyadır. Bu kapsamda,
çalışmanın V no lu son bölümünde ise TTMP Koruma Amaçlı Karar Destek
Sistemi aracılığıyla oluşturulan analizler yardımıyla Milli Park Sahası ve yakın
çevresinde süregelen bu koruma sorunları ortaya konulmuş, bu sorunların
çözümü doğrultusunda çözüm önerileri getirilmiştir.

Sonuç olarak; bu çalışmayla TTMP örneği üzerinden, Milli Parklar ve
benzer nitelikteki diğer tüm korunan alanlar içinde yer alan taşınmaz kültür ve
tabiat varlıklarının aynı kavramsal bütünlük içinde ve ortak bir yaklaşım
doğrultusunda sürdürülebilirliklerinin sağlanması amacıyla yürütülmesi
öngörülen koruma ve planlama çalışmaları sürecinde benimsenebilecek bir
koruma ve planlama yaklaşımının temel ilkeleri ortaya konmuştur.

Abstract:
The term "National Park" is a result of the development period of nature
conservation studies. And national parks are a type of the conservation areas
mostly visited and found at all sides of The World. In the general context of the
area conservation studies, the main of conservation campaigns carried in the
national parks is transferring the resource values of these areas to next
generations.

Beside their natural values; most of The National Parks have so many
important cultural values. And according to the contemporary conservation
approaches these values must be conserved as the natural resource values of
these areas in the same context. Prepearing a reference guide for sustainibility
of these conceptually interrelated cultural and historical values The Historical
National Park of Troia has so many cultural and historical assets those are
conceptually interrelated is the main aim of this study.

The term "National Park" is defined in the second chapter of this study. In this
chapter, the development process of the term national park, the place of the
term national park in the literature, and legal and administrive framework is
defined.In the fourth chapter; the resource values of The Historical National Park of
Troia are defined. In this chapter, the scientific research, conservation and
planning history, the cultural and natural values of The National Park are
defined. In the fifth and the last chapter of this study, the essential principals of
the conservation and management approach and suggestions towards this new
approach that developed for this area is defined.

As a result; by this study, the essential principals of a new conservation and
management approach that prepeared for the areas those have similar
characteristics all around The World in the context of The Historical National
Park of Troia are defined.