Takiyettin Mengüşoğlu'nda değer sorunu
The value problem in Takiyettin Menguşoğlu
Yazar: HATİCE KÜBRA AYGÜL BÜYÜKBAŞ
Danışman: PROF. DR. LOKMAN ÇİLİNGİR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Felsefe = Philosophy ; Mengüşoğlu, Takiyettin = Mengüşoğlu, Takiyettin

Özet:
Takiyettin Mengüşoğlu, felsefi antropoloji çalışmalarında insanı ve eylemlerini anlamak için değerlere odaklanmak gerektiğini dile getirir. Çünkü ona göre insanın sahip olduğu değer duygusu ve benimsediği değerler, eylemlerinin amacını belirler. Yaşamak eylemeyi gerektirir ve insan, ortaya koyduğu tüm başarıları gerçekleştirdiği eylemlere borçludur. Ancak eylemler gelişi güzel bir şekilde değil, bir amaç doğrultusunda gerçekleşebilir ve bu amacı da değerler belirler. İnsanı anlamanın yolu onun eylemlerine, eylemlerini anlamanın yolu da sahip olduğu değer duygusuna odaklanmaktır. Bu bağlamda Mengüşoğlu değerleri yüksek değerler, araç değerler ve davranış değerleri olmak üzere üç gruba ayırır. Yüksek değerler, nesnelliğin; araç değerler, öznelliğin; davranış değerleri de toplumsal sınırlılığın ve geçiciliğin değerleridir. İnsan hayatının sürdürülebilmesi bu üç eylem grubunun gerçekleştirilmesine bağlıdır. Kişinin hayata bakışı, düşünme biçimi ve eyleme şekli onun değer anlayışıyla ilişkilidir. Değer sayesinden insanın önce kendisini sonra da evreni fark edebildiğini dile getiren Mengüşoğlu, değerin anlam motifleri oluşturduğunu ileri sürer. İnsanın somut varlık yapısını, onun yaşamsal olanakları olan fenomenler oluşturur ve bu fenomenlerinin her biri insanın değer duygusu üzerinde konuşlanır. Ontik varlık bütünlüğündeki bu fenomenlerin taşıyıcısı olan değerler, insanın bilgi birikimini ve başarılarını gelecek kuşaklara aktarmasını sağlar. Bu bağlamda insanı, eylemlerini ve onun başarılarını çözümleyebilmemiz açısından değerlerin üzerinde durmak oldukça büyük öneme sahiptir.

Abstract:
According to Takiyettin Mengüşoglu philosophical anthropology studies must focus on values, in order to understand human and their actions. Because he thinks that the aim and the form of the actions of a human are determined by the meaning assigned by him to the "value" and equally by the values he adopted. The life requires action, and all the achievements of a human are due to his completed actions. It is not by chance that the human actions take place, but they are inspired by an aim which is determined by the values. The way to understand human is to focus on his actions, and the way to understand his actions is to focus on the meaning assigned by him to "value". In this context, Mengüşoglu divides "values" into three groups as high values, instrumental values and behavioral values. In this division, the higher values are considered as "the values of objectivity"; instrumental values as "the values of subjectivity"; behavioral values as "the values of social limitation and temporality". One's view of life, his way of thinking and his way of acting are related wholly to his understanding of the "value". Mengüşoglu states that, thanks to the values adopted, one can understand himself and then the universe, and he argues that value creates the motifs of meaning. Human's concrete being is composed of phenomena, which are regarded as his vital possibilities, and each of these phenomena is based on the accepted meaning of "value". Values, as the bearers of these phenomena having the statute ontic enable humans to transfer their knowledge and success to future generations. In this context, it is very important to emphasize "values" in order to analyze human, his actions and his successes.