İnflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda yağlı karaciğer hastalığı'nın sıklığı
Frequency of nonalcoholic fatty liver disease in patients with inflammatory bowel disease
Yazar: KEVSER NİHAL AYKAÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL BAHÇECİOĞLU
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
ÖZET
Bu çalışmada İnflamatuar Barsak Hastalığı (İBH) tanılı hastalarda non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) görülme sıklığının belirlenmesi ve olası risk faktörleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'nde inflamatuvar barsak hastalığı nedeniyle takipli 207 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Bu hastaların takiplerdeki boy, kilo ölçümleri, aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), alkalen fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), bilirübin, açlık kan şekeri (AKŞ), lipid profilleri, üre, kreatinin, insülin düzeyleri ile insülin direnci var olup olmadığı saptandı. NAFLD varlığı ultrasonografi, BT ve MR ile değerlendirildi. Ultrasonografik olarak yağlanmanın derecesi saptandı. 
Çalışmaya alınan İBH nedeniyle izlenen hastaların 131'i (% 63,30) Ülseratif kolit (ÜK); 76'sı (% 36,70) Crohn hastalığı (CH) tanısı almıştı. İBH'lı hastaların 61'inde (% 29,50) NAFLD saptandı. NAFLD'lı hastaların yaşı, NAFLD olmayan hastalara göre daha yüksekti (p<0,001). Ayrıca NAFLD'lı hastaların tanı yaşları NAFLD'lı olmayanlara göre daha yüksekti (p<0,001). Kilo ve vücut kitle indeksi (VKİ) ölçümleri, NAFLD'lılarda (79 kg-28,12 kg/m2) NAFLD olmayanlara (69,50 kg-24,10 kg/m2) göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptandı (p<0,001). 
Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı olan İBH'lı hastalarda, olmayan hastalara göre; AKŞ, ALT, GGT, trigliserit düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek, HDL düzeyleri ise daha düşük saptandı (sırasıyla p değerleri: < 0,001; 0,002; <0,001; <0,001; 0,047) İnsülin düzeyleri NAFLD'lılarda daha yüksek saptandı (p<0,001). NAFLD saptanan 61 hastadan metabolik sendroma (MS) ilişkin verilerine ulaşılabilen 51 hastanın,  33'üne (% 60) MS de eşlik ediyordu.
Ultrasonografi ile saptanan NAFLD şiddeti ile ÜK veya CH aktivite skorları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.
Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı sıklığı ile hastaların kortikosteroid, azatiopürin, 5-ASA ve anti-TNF kullanımı ve süresi, İBH'nın gastrointestinal sistemdeki tutulum seviyesi ve şekli, geçirilmiş cerrahi öyküsü arasında ilişki saptanmadı.
Sonuç olarak; İBH'lı hastalarda metabolik sendrom sıklığı ile NAFLD sıklığı arasında pozitif korelasyon vardı. Kullanılan ilaçlar, geçirilmiş cerrahi öyküsü, hastalığın tutulum tipi ve şiddeti ile anlamlı ilişki saptanmamıştır.

Anahtar kelimeler: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı, inflamatuar barsak hastalığı, ülseratif kolit, crohn hastalığı, metabolik sendrom

Abstract:
ABSTRACT
FREQUENCY OF NONALCOHOLIC FATTY LIVER DISEASE IN PATIENTS WITH INFLAMMATORY BOWEL DISEASE
The aim of this study was to determine the incidence of  non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in inflammatory bowel diseases (IBD) patients and to evaluate them in terms of possible risk factors. For this purpose; we retrospectively evaluated 207 IBD patients who were followed-up in Fırat University Medical Faculty Gastroenterology outpatient clinic. Height, weight, AST, ALT, ALP, GGT, bilirubin, fasting blood glucose (FBG), lipid profiles, urea, creatinine, insulin levels and insulin resistance were determined in these patients. USG, CT, MRI data were evaluated for NAFLD presence. The degree of hepatosteatosis was determined by ultrasonography. Of the patients with IBD included in the study, 131 (% 63,3) were ulcerative colitis (UC) and 76 (% 36,70) were Crohn's disease (CH). NAFLD was detected in 61 (% 29,50) of the patients with IBD. The age of patients with NAFLD was higher than in patients without NAFLD (p <0,001). Weight and body mass index (BMI) were significantly higher in patients with NAFLD (79 kg-28,12kg / m²) than those without NAFLD (69,50 kg-24,10 kg / m²) (p <0,001).
In patients with NAFLD, according to patients without NAFLD; fasting blood glucose, ALT, GGT, triglyceride was significantly higher and HDL levels were significantly lower (respectively p values: < 0,001; 0,002; <0,001; <0,001; 0,047). Insulin levels were higher in NAFLD patients (p <0,001). Of the 61 patients with NAFLD, 51 had access to metabolic syndrome (MS) data. 33 of them (% 60,0) were accompanied by MS. 
No significant relationship was found between the severity of NAFLD detected by USG and UC or CH disease activity scores. 
The frequency of NAFLD was not correlated with corticosteroids, azathioprine, 5-ASA and anti-TNF use and duration, level and type of involvement of IBD in the gastrointestinal tract and history of previous surgery.
As a result; there was a positive correlation between the frequency of metabolic syndrome and the frequency of NAFLD in patients with IBD. The drugs used, history of previous surgery, type and severity of IBD involvement; no significant relationship was found.

Keywords: Non-alcoholic fatty liver disease, inflammatory bowel disease, ulcerative colitis, crohn's disease, metabolic syndrome