Belirsizliğe tahammülsüzlüğün kompulsif satın alma davranışına etkisi ve COVİD-19 korkusunun düzenleyici rolü
The effect of uncertainty tolerance on compulsory purchase behavior and the regulatory role of COVID-19 fear
Yazar: YAPRAK ARCAGÖK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AYTEKİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; COVID 19 = COVID 19 ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Pandemiler = Pandemics ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior

Özet:
Her geçen gün değişen dünya düzeni sistemi karşı koyulamaz bir çarkın içine sokmuş, yıkıcı neticeleri olan bazı olaylar toplumların ve bireylerin yaşantılarının majör bir şekilde değişmesine sebebiyet vermiştir. Bunlardan biri olan Covid-19 pandemisi hastalığın bilinmezliği yönüyle bireyler üzerinde karşı koyulamaz bir kaygı, endişe ve korku durumu yaratmıştır. Bazı bireyler bu tramvatik süreçlerle başa çıkmak için kompulsif satın alma davranışı gibi mekanizmalara yönelme eğilimindedirler. Covid-19 pandemi süreci gibi yüksek bir belirsizlik durumunun yaşandığı anlarda bu mekanizmaya adapte olmak kısa bir süre için bireye psikolojik bir rahatlama sağlasa da uzun vadede yıkıcı ve geri dönülemez sonuçlar yaratabilmektedir. Pandemi süresi boyunca bireylerin sergiledikleri tutumlar pazarlama ve psikoloji perspektifinden tahlil edilmeye çalışılmaktadır. Bu araştırmada da belirsizliğe tahammülsüzlüğün kompulsif satın alma davranışına etkisi ve Covid-19 korkusunun düzenleyici rolünün olup olmadığını tespit etmek amaçlanmıştır. Bu çalışmada Türkiye genelindeki 18 yaş üzeri tüketicilerden elde edilen veriler doğrultusunda analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kurularak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda belirsizliğe tahammülsüzlüğün ilk boyutu olan ileriye dönük kaygının kompulsif satın alma davranışına pozitif yönde etki ettiği görülmüştür. Belirsizliğe tahammülsüzlüğün bir diğer boyutu olan engelleyici kaygınında kompulsif satın alma davranışına pozitif yönde etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca ileriye dönük kaygının kompulsif satın alma davranışına etkisinde Covid-19 korkusunun düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Engelleyici kaygının kompulsif satın alma davranışına etkisinde ise Covid-19 korkusunun düzenleyici rolü olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Belirsizliğe tahammülsüzlük, tüketici davranışı, kompulsif satın alma davranışı, Covid-19 korkusu

Abstract:
The world order, which is changing day by day, has put the system in an irresistible wheel and these events, which have devastating consequences, have caused a great change in the lives of societies and individuals. One of them, the Covid-19 pandemic, has created an intolerable state of anxiety, anxiety and fear in individuals in terms of not knowing the disease. Some individuals tend to turn to mechanisms such as compulsive buying behavior to cope with these traumatic processes. Although adapting to this mechanism in moments of high uncertainty, such as the Covid-19 pandemic process, provides psychological relief to the individual for a short time, it can create devastating and irreversible results in the long run. The attitudes of individuals during the pandemic are tried to be analyzed from the perspective of marketing and psychology. In this study, it was aimed to determine the effect of intolerance of uncertainty on compulsive buying behavior and whether the fear of Covid-19 has a regulatory role. In this study, analysis was carried out in line with the data obtained from consumers over the age of 18 throughout Turkey. The obtained data were analyzed by establishing the Structural Equation Model (SEM). As a result of the analyzes made, it was seen that forward-looking anxiety, which is the first dimension of intolerance to uncertainty, has a positive effect on compulsive buying behavior. It has been observed that inhibitory anxiety, which is another dimension of intolerance of uncertainty, has a positive effect on compulsive buying behavior. In addition, it has been determined that fear of Covid-19 has a regulative role in the effect of prospective anxiety on compulsive buying behavior. It has been determined that fear of Covid-19 does not have a regulatory role in the effect of inhibitory anxiety on compulsive buying behavior.

Keywords: Intolerance of uncertainty, consumer behavior, compulsive buying behavior, fear of Covid-19