Türkiye'de ihracat ekonomik büyüme ilişkisi: Sektörel bir analiz
The relationship between export and economic growth in Turkey: A sectoral analysis
Yazar: ÇİĞDEM KULALI SEÇKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN BEKTAŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İhracat ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, literatürde sıkça incelenen ancak üzerinde fikir birliği sağlanamayan konulardan biridir. Güçlü ekonomik performans, ihracata ya da büyümeye bağlı olup olmadığı incelenmiştir. İhracat ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi, uygun büyüme ve kalkınma politikalarının belirlenebilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu noktada sektörel ayrım yapılarak her bir sektör için ayrı politikalar belirlenmesi gerekebilir. Bu çalışmanın amacı 1985-2021 döneminde Türkiye'de, uluslararası standart ticaret sınıflandırılmasına (SITC) göre sınıflandırılmış 10 sektörle ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkilerini her bir sektör için ayrı ayrı incelemektir. Bu doğrultuda öncelikle ADF birim kök testi yapılmış ve tüm serilerin kendi seviyelerinde durağan olmadığı, ancak birinci farkları alındıktan sonra durağan hale geldikleri tespit edilmiştir. Daha sonra Johansen eşbütünleşme testiyle seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkileri araştırılmış ve son olarak Granger nedensellik testleri yapılmıştır. Sonuçlara göre ekonomik büyümeden toplam ihracata doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Sektörel nedensellik analizi sonuçlarına göre Ekonomik Büyüme – İhracat arasında iki yönlü nedensellik ilişkisi bulunan sektörler SITC3 ve SITC7'dir. Ekonomik büyümeden ihracata doğru tek yönlü nedenselliği bulunan sektörler SITC1, SITC2, SITC4 ve SITC9'dur. Herhangi bir nedensellik ilişkisi bulunmayan sektörler ise SITC0, SITC5, SITC6 ve SITC8'dir. Bu sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, ihracata dayalı büyüme modelinin sadece SITC3 ve SITC7 sektörleri için geçerli olduğu göze çarpmaktadır. Nedensellik ilişkisi bulunmayan sektörler ise ekonomik büyüme ve ihracat açısından önemli bir potansiyel taşımaktadır. Bu sektörlerin rekabet gücü kazanmasına yönelik uygulanacak yeni politikaların istikrarlı bir ekonomik büyümeye önemli katkısı olacaktır.

Abstract:
The relationship between exportsand economic growth is one of the topics that has been studied in the literature, but there is no agreement on it. The focus of these debates is the question of whether strong economic performance is more dependent on exports or lack thereof. Determining the causal relationships between exports and economic growth is important for understanding appropriate growth and development policies. This study aims to examine the causality between economic growth and 10 unexpanded sectors according to the International Standard Trade Classification (SITC) in Turkey during the 1985-2021 period, separately for each sector. To do this, the ADF unit root test was performed, and it was determined that all series became stationary after the first difference was taken. The cointegration relations between the series were then investigated using the Johansen cointegration test, and finally the Granger causality test was performed. According to the results, a unidirectional causality relationship has been established from economic growth to total exports. According to the results of the sectoral causality analysis, the sectors with a two-way causality relationship between economic growth and exports are SITC3 and SITC7. The sectors with an export causality from economic growth to exports are SITC1, SITC2, SITC4, and SITC9. Sectors without any causal relationship are SITC0, SITC5, SITC6, and SITC8. When these results are evaluated together, it is striking that the export-led growth model is only available for the SITC3 and SITC7 sectors. Sectors without a causal relationship are important potential targets for economic growth and exports. New policies aimed at improving the competitiveness of these sectors will make a significant contribution to the economic continuation of these sectors.