Çevre, sosyal ve kurumsal yönetim (ÇSY) kriterleri ile sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik açıklamaların finansal performansa etkisi: BİST sürdürülebilirlik endeksindeki işletmelere yönelik analiz
The impact of environmental, social and corporate governance (ESG) criteria and disclosures on sustainable development goals on financial performance: An analysis of companies in the BIST sustainability index
Yazar: SEDA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE BANU BAŞAR
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Çevresel sosyal ve kurumsal yönetim = Environmental social and governance

Özet:
İşletmelerdeki gelişmeler ortaya çıkan ekonomik, çevresel ve yönetimsel sorunlara neden olmaktadır. Bu sorunların sürdürülebilir kalkınma hedefleri (SKH) ve ÇYS (çevre, sosyal ve yönetim) kriterleriyle çözülebileceği düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, ÇSY kriterlerinin ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin finansal performansa etkisini incelemektir. Çalışmada, karma araştırma yönteminin keşfedici deseni uygulanmıştır. Desende öncelikle, işletmelerin SKH'ler hakkında açıkladıkları bilgi düzeyi (SKH skoru) nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile belirlenmiştir. Veriler, işletmelerin sürdürülebilirlik, entegre ve faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Bu bulguların nicel analizinde korelasyon ve Granger nedensellik analizi uygulanmıştır. Analizde kullanılan finansal göstergeler ÖKK-özkaynak kârlılığı, VK-varlık kârlılığı, TBNQ-tobin'in q, FVÖK-faiz ve vergi öncesi kâr, NKM-Net Kâr Marjı, ve F/K-fiyat/kazanç oranlarıdır. Finansal olmayan göstergeler ÇSY genel, çevre, sosyal, yönetim ve SKH skorlarıdır. Analiz, BİST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan 27 işletmenin 2018-2022 dönemini kapsayan 135 işletme/yıl gözlem ile gerçekleştirilmiştir. Sonuçlarda, ÇSY genel ve Sosyal skorlarının ÖKK ve NKM ile pozitif, F/K ile negatif ilişkili olduğunu göstermektedir. Çevre skoru ÖKK ile pozitif, F/K ile negatif ilişkilidir ve Çevre ile FVÖK, NKM ve F/K arasında nedensel bir ilişki gözlenmektedir. Yönetim skoru VK, ÖKK, TBNQ ve FVÖK ile pozitif, NKM ve F/K ile negatif bir ilişkiye sahipken, VK ve ÖKK ile nedensel bir ilişkiye sahiptir. SKH skoru NKM ve F/K ile negatif ilişkili iken, VK ile nedensel bir ilişkiye sahiptir.

Abstract:
Developments in businesses lead to economic, environmental and governance problems. It is believed that these problems can be solved with the sustainable development goals (SDGs) and ESG (environment, social and governance) criteria. The purpose of the study is to examine the impact of ESG criteria and sustainable development goals on financial performance. The explanatory design of the mixed research method was applied in the study. In the design, firstly, the level of information disclosed by the enterprises about the SDGs (SDG score) was determined by content analysis, one of the qualitative analysis methods. Data are obtained from sustainability, integrated and annual reports of the enterprises. Correlation and Granger causality analysis were applied in the quantitative analysis of the findings. The financial indicators used in the analysis are ROE-return on equity, ROA-return on assets, TBNQ-Tobin's q, EBIT-earnings before interest and taxes, NPM-net profit margin and P/E-price/earnings ratios. Non-financial indicators are overall ESG score, environmental, social, governance and SDG scores. The analysis was conducted with 135 business/year observations of 27 companies in the BIST sustainability index covering the period 2018-2022. The results show that overall ESG and Social scores are positively related to ROE and NPM and negatively related to EBIT. The Environment score is positively related to ROE and negatively related to P/E, and a causal relationship is observed between Environment and EBIT, NPM and P/E. The Governance score has a positive relationship with ROA, ROE, TBNQ and EBIT and a negative relationship with NPM and P/E, while it has a causal relationship with ROA and ROE. While the SDG score is negatively related to NPM and P/E, it has a causal relationship with ROA.