Basit akarsu modeli (SİSMOD) kullanılarak akarsularda ekolojik ihtiyaç debisi belirlenmesi
Determination of ecological flow rate in streams using simple river model (SISMOD)
Yazar: TUNCER İLKAY AK
Danışman: DOÇ. DR. ALPASLAN EKDAL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İşlevsel olarak çok yönlü bir hizmet sunan akarsular üzerinde insan eliyle yapılan çalışmaların ve projelerin uzun periyotlarda planlanması gerekirken kısa vadede çabuk sonuç almayı hedeflemesi, mevcut çalışmaların ekosistemle entegre bir biçimde ele alınmaması, çevresel ve sosyal açılardan olumsuz sonuçlar ortaya çıkaracaktır.
Akarsuyun enerji veya başka bir alanda kullanımı sırasında ortaya çıkacak en önemli problemlerden biri de suyun alındığı akarsuda ekosistemin tamamen veya kısmen tahrip olmasıdır. Bu nedenle suyun kullanımı nedeniyle ortaya çıkabilecek bu tahribatın önlenebilmesi amacıyla çevresel faktörlerin dikkate alınarak geliştirilmesine ihtiyaç vardır.
Bu çalışmada, akarsularda, ekosistemin tahribatının önlenmesi ve devamlılığı için bırakılması gereken su miktarı ile ilgili dünya ölçeğinde kullanılan başlıca yöntem ve  yaklaşımlar özetlenmiş, akarsular için ekolojik ihtiyaç debisinin hesaplanmasında SİSMOD modeli kullanılarak hipotetik bir akarsu yapısına uygulanmıştır.
Modelin, daha önceden yapılan çalışmalarda su kalitesi açısından güvenilir sonuçlar vermesi, hızlı bir değerlendirme imkanı sunması, karmaşık olmayan basit bir yaklaşım içermesi, ekolojik ihtiyaç debisi belirlenmesinde alternatif bir değerlendirme metodu olarak ele alınmasını sağlamıştır. 
Her akarsu havzası için akarsuda bulunması gereken minimum debi miktarı farklı olacaktır. SİSMOD modeli kullanılarak, akarsuda bulunması gereken debi miktarı, ilk aşamada hidrolik veriler ele alınarak, suda yaşayan balık türlerinin fiziksel aktivitelerini sağlıklı bir şekilde sürdürdüğü su hızı ve su derinliğine göre hesaplanmıştır. İkinci aşamada, hidrolik açıdan uygun bulunan ekolojik ihtiyaç debisinin su kalitesi açısından birçok parametreye göre uygunluğu kontrol edilmiş ve hipotetik akarsuyun, ekolojik ihtiyaç debisi su kalitesi açısından belirlenmiştir.

Abstract:
Rivers are fresh water resources being a crucial part of ecosystem providing many animals and plants with home ranges and meeting the needs in agriculture, drinking water, tourism, transportation, fishing, irrigation and energy. Rivers in Turkey differ in their structure and the amount of water circulated changes according to the seasons. That's why each resource should be evaluated based on the region, quality and quantity of water within the ecosystem. In that way, the ecological flow rate, the minimum mass flow rate, will be determined and the sustainability of the river basin ecosystem will be actualized.
The projects and all the other work carried out on the rivers should have long term plans. Otherwise, wishing the quick results in a very short time may result in many problems such as not entegrating the current studies with the ecosystems and some other environmental and social negative results.
In that study, the main techniques and approaches used to measure the amount of ecological flow rate based on worldwide scale and summarized. A known method is determination of ecological flow rate is used in a hypothetical stream with SISMOD model.