Şiddet görmüş kadınlarda ergoterapinin aktivite ve rol yeterliliğine etkisi
The effect of occupational therapy on occupational competence of women suffering domestic violence
Yazar: SİNEM SALAR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Güçlendirme = Empowerment ; Kadın konuk evleri = Women’s shelters ; Kadınlar = Women ; Rol model davranışı = Role model behavior ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışma, konukevlerinde kalan şiddet görmüş kadınlara uygulanan İnsan Aktivite Rol Modeli (MOHO) temelli ergoterapi müdahalesinin etkisini incelemek amacıyla planlandı. Araştırma deseninde niceliksel ve niteliksel analiz yöntemlerinin birlikte uygulandığı karma yöntem kullanıldı.  İki konukevinde kalan 13 kadın ile yapılan değerlendirmeler sonrasında 10 müdahale alanı (para yönetimi, iş arama- sürdürme becerileri, stres yönetimi, sosyal beceri-girişkenlik, ebeveynlik, ulaşım, bilgiye ulaşma becerileri, güvenliği planlama, bilişsel beceriler ve ağrı yönetimi) belirlendi. Bu alanlara yönelik 4 haftalık (16 seans) bireysel ve grup eğitimleri gerçekleştirildi ve çevresel müdahaleler uygulandı. Değerlendirmeler müdahale öncesi, sonrası ve 3. ay takip dönemlerinde yapıldı.  Ergoterapi müdahalesi sonrasında aktivite-rol katılımı ve aktivite-rol yeterliliği alanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,01). Katılımı etkileyen kişisel faktörlerden irade ve alışkanlık puanlarının analizlerde anlamlı artış tespit edildi (p<0,05). Bilişsel beceriler, iletişim-etkileşim ve süreç becerileri ile çevre alanı puanlarında anlamlı değişim bulundu (p<0,01).  Depresif semptomlarda (p<0,05) ve travmatik stres belirtilerinde (p<0,01) azalma tespit edildi. Kişilerin motor beceri seviyesinde ve aktivitelere verdiği önem derecesinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Katılımcıların tamamı, ergoterapi müdahalelerinden fayda gördüklerini ve ağırlıklı olarak para yönetimi, stres yönetimi ve iş arama becerilerini kullandıklarını belirtti. Sonuçlar, katılımcıların plan yapma ve problem çözme becerilerinde artışı ve eğitimin önemini keşfetme konusunda farkındalığın geliştiğini ortaya koydu. Karma yöntemle elde edilen bilgiler ışığında, konukevinde gerçekleştirilen MOHO temelli ergoterapi müdahalelerinin, şiddet görmüş kadınların bağımsız yaşamalarına ve güçlendirmeye katkı verdiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was planned to investigate the effect of the Model of Human Occupation (MOHO)-based occupational therapy intervention on women suffering domestic violence and staying in the shelters. In the research design, a mixed method, in which quantitative and qualitative analysis methods were applied together, was used. After assessments with 13 women in two shelters, ten intervention areas (money management, job seeking and maintenance skills, stress management, social skills-assertiveness, parenting, transportation, information access skills, safety planning, cognitive skills and pain management) were identified. Individual-group trainings were carried out during 4 weeks (16 sessions) and environmental interventions were applied. The assessments were performed at pre-intervention, post-intervention and 3th month follow-up period. Statistically significant differences were found in the areas of occupational participation and occupational competence after occupational therapy intervention (p <0.01). Significant increases were detected in volution and habituation scores as a part of personal factors affecting participation (p <0.05). There was a significant change in cognitive skills, communication-interaction skills, process skills and environmental domain scores (p <0.01). Decreasing in depressive symptoms (p <0.05) and traumatic stress symptoms (p <0.01) were determined. There was no statistically significant difference in the level of motor skills and value scores (p> 0.05). All participants indicated that they benefited from occupational therapy interventions and used mainly money management, stress management and job seeking skills. The results showed that improvement in planning and problem-solving skills and in participants' awareness according to the importance of education. In the light of these informations, MOHO-based occupational therapy interventions that were carried out at the shelters contribute to the independent living and empowerment of women who suffer domestic violence.