Ortaokul öğrencilerinin empati becerileri ile sahip oldukları kök değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir yapısal eşitlik modellemesi
Investigation of the relationship between secondary school students' empathy skills and their root values: A structural equality modeling
Yazar: ALİ GÖKALP
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF İNEL
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Empati = Empathy ; Empatik beceri = Empathic skill ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin empati becerisi ile sahip oldukları kök değerler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Çok faktörlü yordayıcı korelasyon deseninde gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini 2020 – 2021 eğitim – öğretim yılı içerisinde Uşak ili merkezinde bulunan 20 farklı devlet ortaokulunda öğrenimlerine devam eden, tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiş gönüllü 646 ortaokul sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen "Empati, Adalet, Dostluk, Dürüstlük, Öz denetim, Sabır, Saygı, Sevgi, Sorumluluk, Vatanseverlik, Yardımseverlik" olmak üzere 11 farklı ölçekle toplanmıştır. Veriler betimsel istatistik, doğrusal korelasyon ve aracılık analizi teknikleri ile analiz edilmiştir. Bu işlemlerde ise SPSS 22 ve AMOS 24 paket programlarından yararlanılmıştır. Betimsel istatistik ve korelasyon analizleri sonucunda, örneklemde yer alan öğrencilerin ölçeklerden aldıkları puanların görece yüksek, dürüstlük ile dostluk haricinde diğer tüm değerlerin birbiri ile ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca empatinin dürüstlük değeri dışında diğer değerler ile ilişkili bir beceri olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizleri doğrultusunda; empati becerisi ile sorumluluk ve sabır değerleri arasında öz denetimin tam aracı,  empati becerisi ile adalet değeri arasında sorumluluk ve yardımseverlik değerinin kısmi aracı, empati becerisi ile vatanseverlik değeri arasında sorumluluk ve sevgi değerinin tam aracı rolünde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan sorumluluk değeri ile empati becerisi arasında saygı ve adalet değerinin tam aracı rolünde olduğu görülmüştür. Lakin empati becerisi ile dostluk değeri arasında pozitif yordayıcı etki olmasına rağmen dürüstlük değeri ile empati becerisi ve dostluk değeri arasında yordayıcı bir etki tespit edilemediğinden dolayı H18 ve H19 hipotezleri red edilmiş dolayısıyla empati becerisi ile dostluk değeri arasında dürüstlük değerinin aracılık rolü sınanamamıştır. Bu bulgular literatürle tartışılmış; örneklemde yer alan öğrencilerin empati becerisinin ilgili değerlerle, söz konusu değerlerin de empatiyle ilişkili ve birbirlerini yordayan dinamikler olduğu sonucuna varılmıştır. Tespit edilen doğrudan ve dolaylı etkilerden hareketle ampirik çalışmalara etkisi sınanmak üzere ve öğretmenlere ilgili değişkenlerin öğretimine ilişkin somut yapılar önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi, Empati Becerisi, Kök Değerler, Aracılık Analizleri.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the direct and indirect relationships between the empathy skills of secondary school eighth-grade students and their root values. The sample of the study, which was carried out in the multi-factor predictor correlation design, consists of 646 volunteer secondary school eighth-grade students selected by random sampling method, who continue their education in 20 different public secondary schools in the town center of Uşak in the 2020-2021 academic year. The data of the study were collected with 11 valid and reliable scales such as "Empathy Scale, Justice Scale, Friendship Scale, Honesty Scale, Self-Control Scale, Patience Scale, Respect Scale, Love Scale, Responsibility Scale, Patriotism Scale, Benevolence Scale" which were developed jointly by the researcher and the supervisor. The data were analyzed with descriptive statistics, linear correlation and mediation analysis techniques. SPSS v.22 and AMOS v.24 package programs were used for data analysis. As a result of descriptive statistics and correlation analyzes, it was seen that the scores of the students in the sample were relatively high, and all values except honesty and friendship were related to each other. In addition, it has been determined that empathy is a skill related to values other than honesty. In line with the mediation analysis, it was determined that self-control is the full mediator between empathy skills and values of responsibility and patience, responsibility and benevolence value are the partial mediator between empathy skill and justice value and the value of responsibility and love is in the role of full mediator between empathy skill and patriotism value. On the other hand, it has been seen that the value of respect and justice has the role of full mediator between the value of responsibility and the ability of empathy. However, although there was a positive predictor effect between empathy skill and friendship value, no predictor effect was found between honesty value and empathy skill and friendship value. For this reason, the hypotheses H18 and H19 were rejected and therefore the mediating role of honesty value between empathy skill and friendship value could not be tested. These findings were discussed through the literature and it was concluded that the empathy skills of the students in the sample were related to the relevant values, and the said values were dynamics related to empathy and predicting each other. Based on the determined direct and indirect effects, it has been suggested to test the effect on empirical studies and concrete structures have been proposed for the teaching of the related variables to the teachers.	
Key Words: Social Studies Education, Empathy Skills, Root Values, Mediation Analysis.