Mersin ili bağ üretim alanlarında hastalıklara neden olan bitki patojeni fitoplazmaların moleküler yöntemlerle belirlenmesi ve filogenetik ilişkilerinin ortaya konulması
Determination of the disease-causing plant pathogens phytoplasms in vineyard production areas of Mersin province by molecular methods and explaining their phylogenetic relationships
Yazar: DENİZ SEVGİ DONMA
Danışman: PROF. DR. BEHÇET KEMAL ÇAĞLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma meyve türleri içerisinde önemli bir yeri olan, son yıllarda dünyada ve ülkemizde üretim alanları artan bağda – yaygın adı üzüm asması - (Vitis vinifera) , tarımsal üretimi neredeyse tehdit edecek seviyelere ulaşan için fitoplazma hastalık etmeninin saptanması, patojenin doğru ve detaylı bir biçimde tanılanması ve karakterizasyonu amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada Mersin ili içinde yer alan Tarsus ilçesi bağ yetiştiriciği yapılan bölgeler çalışmanın esas materyallerini oluşturmuştur. Ticari anlamda üzüm yetiştiriciliği yapılan bu bölgede, söz konusu bağlardan çalışma amacına uygun olarak yaprak, sürgün örnekleri alınmıştır. Bu çalışma ile Mersin ili ve çevresindeki bağ üretim alanlarında artış gösteren sararma ve kurumaların görüldüğü bitkiler fitoplazmalar üzerinden testlenmiş olup simptomatolojik bulguların bir kısmı fitoplazmalar ile ilişkili olduğu ortaya koyulmuştur. Asmalarda yapılan gözlemlerde geriye doğru ölümler, yapraklarda değişik tipte deformasyon ve sararma ya da kızarmalar ve bitki genelinde deformasyonlar görülmüştür. Önemsenmediği takdirde bu belirtiler eğer fitoplazma etmeni ise hem çoğaltma materyalleri ve hem de hasat ya da budama faaliyetleri ile bu belirtiler giderek yayılmaya devam edecektir. Bu nedenle Mersin ili Tarsus ilçesi üzüm popülasyonunda belirti gösteren omcalardan bitki örnekleri alınıp moleküler yöntemlerle testlenip, tanılanması bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Total Nükleik Asit izolasyonu, doğrudan-PCR, nested-PCR çalışmaları ile phytoplazma ile bulaşık bitkilerin genç yapraklarından elde edilen bitki özsuyu kullanılmıştır. Çalışmada bağlarda hastalığa neden olan fitoplazma etmenleri araştırılmış ve Bois noir (BN) hastalığına neden olan Candidatus Phytoplasma solani saptanmıştır.

Abstract:
This research aims to detect the phytoplasma disease agent in the vineyard -commonly known as grape vine - (Vitis vinifera), which has an important place among fruit species and whose production areas have increased in the world and in our country in recent years, reaching levels that almost threaten agricultural production, and to diagnose the pathogen accurately and in detail. was carried out for the purpose of characterization. In the research, the grape growing regions of Tarsus district, located in Mersin province, constituted the main materials of the study. In this region where grapes are grown commercially, leaf and shoot samples were taken from the vineyards in question for the purpose of the study. In this study, plants with increasing yellowing and drying in vineyard production areas in Mersin province and its surroundings were tested for phytoplasmas, and it was revealed that some of the symptomatological findings were related to phytoplasmas. In the observations made on the vines, backward deaths, various types of deformation and yellowing or browning of the leaves and deformations throughout the plant were observed. If ignored, these symptoms will continue to spread gradually, both with propagation materials and harvesting or pruning activities, if they are caused by phytoplasma. Therefore, the aim of this study was to take plant samples from symptomatic grapevines in the Tarsus district of Mersin province, test them with molecular methods and identify them. Total Nucleic Acid isolation, direct-PCR, nested-PCR studies and plant sap obtained from young leaves of plants infected with phytoplasma were used. In the study, phytoplasma agents causing disease in vineyards were investigated and Candidatus Phytoplasma solani, which causes Bois noir (BN) disease, was identified.