Brezilya ritimlerinin gitarla icrası örneğinden yola çıkarak asma davul ritimlerinin gitara uyarlanması
The adaptation of traditional drum rhythms to theguitar inspired by the performance of Brazilian rhythmswith guitar
Yazar: GÜNEŞ DEMİR
Danışman: ÖĞR. GÖR. NAİL YAVUZOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Brezilya = Brazil ; Davul = Drum ; Gitar = Guitar ; Halk müziği = Folk music ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Ritim = Rhythm ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; İcra = Performing

Özet:
Bu çalışmanın yapılmasındaki amaç, klasik gitarın Anadolu halk müziği icrasındaki
ritmik kullanımına bir katkı sunma çabasıdır. Halk müziğimizdeki zengin ritmik
yapıların gitarla icrası elbette önceden yapılmıştır. Basit, birleşik ve karma zamanlı
ritimler gitarla, esas olarak icra edilen ritmin ana örüntüsünü ve ana vurgularını
duyuracak şekilde çalınmaktadır. Bu kullanımı zenginleştirmek için asma davul
ritimlerinin önemli bir referans olabileceğini düşünüyoruz. Halk oyunlarımıza eşlik
eden ve bu eşlik esnasında oyundaki farklı figür nüanslarını vurgulamak ve oyuna
canlılık katmak amacıyla yoğun bir senkop kullanımına rastladığımız asma davul
ritimleri bu yönüyle halk müziğimizde kullanılan çeşitli ritmik yapıların en zengin
örneklerini vermektedir. Asma davul ritimlerinin gitara uyarlanmasını pratiğe dökmek
istediğimizde elbette ne tür bir gitarın ve hangi gitar üslubunun uygulanacağını
belirlememiz gerekir. Böyle bir çalışmada Brezilya gitarı geleneğinin verimli bir yol
gösterici olabileceğini düşünmekteyiz. Bunun başlıca iki sebebi vardır. Birincisi
Afrika, Avrupa ve yerli müzik kültürlerinin bileşkesi olarak şekillenen Afro-Brezilya
ritimlerindeki senkoplu yapılar asma davul icrasında uygulanan senkoplu yapılarla
benzeşmekte, yer yer aynılaşmaktadır. Çok geniş bir repertuara sahip Brezilya
gitarında kullanılan ritmik yapıların asma davuldaki ritmik kullanımlara olan
benzerliği önemli bir avantaj sunmaktadır. İkinci olarak da Brezilya gitarı solist bir
enstrüman olarak da oldukça gelişmiş olmakla beraber hâlâ Brezilya müziğinin başlıca
vokal ve solo enstrüman eşlikçisi konumundadır. Bu da söz konusu ritmik yapıların
berrak bir biçimde duyulabilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmayı gerçekleştirirken,
halihazırda basılmış olan Brezilya müziğindeki ritmik dağarcığı ayrıntılı bir biçimde
gösteren ilgili metotlardan faydalandık. İcra önerimize kaynak olacak olan asma davul
ritimleri içinse İTÜ TMDK bünyesinde yazılmış tezlerde transkript edilmiş ve halk
oyunları bölümünde kullanılan notalardan da faydalanmakla birlikte, özellikle zengin
ve verimli bir malzeme ortaya çıkarabilmek adına düm, tek, kasnak, çember, zızlama,
yek varyasyonlarını en zengin biçimde kullanmış icra kayıtlarından kendi yaptığımız
transkripsiyonları kullanmaya öncelik verdik. Çalışmamızda kullandığımız ritmik
kalıpları dört oyun ve müzik türüyle sınırladık: Halaylar, zeybekler, 9 zamanlı
karşılamalar ve horonlar. Son olarak uyarlama ve icra önerimizi ayrıntılı bir şekilde
anlatıp, kaynak olarak aldığımız asma davul transkripsiyonlarından gitar için
düzenlenmiş çok sayıda çeşitleme yazdık. Bu çeşitlemelerde gitara uyarlanmış söz
konusu ritmik kalıpların bir esere eşlik veya bir besteleme çalışması esnasında
kullanımını esas aldık.

Abstract:
The aim of this study is to try to contribute to the rhythmic use of classical guitar in
Anatolian folk music. The rich rhythmic structures of our folk music have already been
performed with guitar in the past. Simple, unified and composite rhythms are played
with guitar, mainly to highlight the main pattern and the main emphasis of the rhythm.
We believe that rhythms of the traditional drum can be an important reference to enrich
this use. In this respect the drum rhythms which accompany our folk dances and which
use intensive syncope in order to emphasize the different figure nuances in the dance
and add vitality to the dance, give the richest examples of the various rhythmic
structures used in our folk music. In an effort to adapt the traditional drum rhythms to
the guitar, we need to determine what kind of a guitar and which guitar style we will
use. In this study, we thought that Brazilian guitar tradition can be an efficient guide.
There are two main reasons for this. First, the syncope structures in afro-Brazilian
rhythms created through the intertwining of the African, European and indigenous
musical cultures, are very similar and sometimes even analogue to syncope structures
in our traditional drums. This similarity between the rhythmic structures used in the
Brazilian guitar that has a wide repertoire, and the rhythmic uses in our traditional
drum offers a significant advantage. Secondly, although the Brazilian guitar is an
advanced solo instrument, it is still mainly a vocal and solo companion in the Brazilian
music. This position allows clear rhythmic structures to be heard. In our study, we
have benefited from the relevant methods already published showing in detail the
rhythmic repertoire of the Brazilian music. For the Turkish drum rhythms which we
have used as a source for our performance proposals, we have benefitted from the notes
transcribed in the theses written within the body of İTÜ TMDK and from the notes
used in the folk dances section; yet, in order to bring out a rich and productive material,
we have prioritized the use of our own transcripts from the performance records that
have used the düm, tek, kasnak, çember, zızlama and yek variations in the richest way.
We have limited the rhythmic patterns that we used in our study with four dance and
music forms: Halay, Zeybek, 9 beat Karşılama and Horon. Finally, we have described
the adaptation and performance proposal in detail, and we have developed a number
of variations arranged for the guitar from the the drum transcriptions that we took as a
source. The variations of these rhythmic patterns that are adapted to the guitar are
proposed mainly to accompany a work or to be used for compositions.