Farklı hasat zamanlarının bazı kuşburnu (Rosa sp.) türlerinin çekirdeklerinin yağ asitleri içeriğine etkisi
Effect of different harvesting times on fatty acid contents of some rose hip species (Rosa sp.) seeds
Yazar: FATMA KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, bazı kuşburnu türlerinde farklı meyve olgunluk aşamalarındaki çekirdeklerin yağ asitleri oranlarının değişimini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada kuşburnu türlerine (Rosa sp.) ait beş genotipin çekirdekleri kullanılmıştır. Türlerin meyveleri altı farklı olgunluk döneminde hasat edilmiş ve analize tabi tutulmuştur. Sonuç olarak, Rosa dumalis'te (MR-12 ve MR-15), yağ oranı sırasıyla 5.22 ve 6.62 g/100g,  R. canina'da 6.37 g/100g (MR-26), R. dumalis ssp. boissieri (MR-46)'de 5.00 g/100g ve R. villosa (MR-84)'da 5.29 g/100 g olarak belirlenmiştir. Kuşburnu çekirdeklerinde 11 farklı yağ asidi tespit edilmiştir. Bu yağ asitleri arasında sırasıyla linoleik, oleik, linolenik, palmitik ve stearik asit oranları yüksektir. Geriye kalan 6 yağ asidi % 1'in altında kalmıştır. Kuşburnu türleri arasındaki yağ asitleri oranında belirgin farklılıklar tespit edilmiştir. Doymuş yağ asitleri oranı (SFA) R. canina (MR-26)'da en yüksek, R. dumalis (MR-12)'te en düşük; tekli doymamış yağ asitleri oranı (MUFA) R. dumalis (MR-12)'te en yüksek, R. dumalis ssp. boissieri (MR-46)'de en düşük; çoklu doymamış yağ asitleri oranı (PUFA) R. dumalis ssp. boissieri (MR-46)'de en yüksek ve R. dumalis (MR-12)'te en düşük düzeyde belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen tekli ve çoklu doymamış yağ asidi içeriği yüksek; çalışılan türlerdeki yağ asidi profilinin hasatla olan değişimi bazı türler için önemli iken; bazı türleri için önemsiz bulunmuştur. Kuşburnu ıslah çalışmalarında meyve kalitesinin iyileştirilmesi yanında, tohumların nitel ve nicel özelliklerine dikkat etmenin de önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study has been conducted to determine the change of fatty acids ratios of some rose hip species seeds in different ripening times. Seeds of five genotypes belonging to rose hip species (Rosa sp.) were used in the study. The fruits of species were harvested in six different ripening times and analyzed. As a result total oil ratio of rose hip seeds varied  as 5.22 and 6.62 g/100g respectively for accessions of Rosa dumalis (MR-12 and MR-15), 6.37 g/100g for R. canina (MR-26), 5.00 g/100g for R. dumalis ssp. boissieri (MR-46) and 5.29 g/100g for R. villosa (MR-84). Eleven fatty acids have been determined in rose hip seeds. Among these fatty acids linoleic, oleic, linolenic, palmitic and stearic acids respectively had high ratio. The percentage of the remaining 6 fatty acids was below 1 %. Significant differences were detected in fatty acids ratio among rose hip species. Saturated fatty acids ratio (SFAs) was the highest in R. canina (MR-26) and the lowest in R. dumalis (MR-12); monounsaturated fatty acids ratio (MUFAs) was the highest in R. dumalis (MR-12) and the lowest in R. dumalis ssp. boissieri (MR-46); polyunsaturated fatty acids ratio (PUFAs) was the highest in R. dumalis ssp. boissieri (MR-46) and the lowest in R. dumalis (MR-12). Mono and polyunsaturated fatty acid contents obtained in this study was high; the change of fatty acid profile in the researched species in relation to harvest was significant for some species and insignificant for others. A conclusion was reached that it is important to pay attention to qualitative and quantitative properties of seeds when conducting studies about rose hip improvement.