Birinci basamakta 18 yaş ve üzeri kronik hastalığı olan bireylerde görülen anksiyete ve depresyon düzeyi ve hastalık algısı ile ilişkisi
The levels of anxiety and depression seen in individuals aged 18 years and older with chronic diseases in primary care and its relationship with the perception of illness
Yazar: AYDAN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Depresyon = Depression ; Hastalık algısı = Illness perception ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
AMAÇ: Birinci basamakta 18 yaş üstü kronik hastalığı olan bireylerde görülen Anksiyete ve Depresyon düzeyi ve hastalık algısı ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. 
GEREÇ YÖNTEM: Çalışmamıza Ocak 2021-Mart 2021 tarihleri arasında İstanbul Güngören Tozkoparan Uhud Aile Sağlığı Merkezine başvuran; çalışmaya katılmayı kabul eden 18 yaş üstü kronik hastalığı olan 224 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Dışlama kriteri olarak mental retarde, demans, psikozu olan ve çalışmaya katılmayı kabul etmeme olarak belirlenmiştir. ASM' ye başvuran hastalara yüzyüze görüşme şeklinde sosyodemografik bilgi formu, HAD (Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği) ve HAÖ (Hastalık Algısı Ölçeği) anketleri uygulanmıştır. 
BULGULAR: Katılımcıların %59,8' i kadın, %40,2 erkekti. Katılımcıların %71'i evli %2,2 bekar, %22,3 dul, %4,2 boşanmış idi. Katılımcıların yaş ortalaması 62,42 ± 9,33 iken, kronik hastalıkların süresi 10,95 ± 6,83 idi. Katılımcıların %58,8' inde diyabetesmellitus, %27,8' inde hipertansiyon, %6,5' inde iskemik kalp hastalığı, %0,5' inde serebrovasküler hastalık, %0,9 osteoartrit, %1,9' unda troid hastalığı, %3,7 astım ve KOAH vardı. Kadınlarda HAD-A ve HAD-D değerleri erkeklere göre daha yüksek tespit edilmiştir. Evli olanlarda depresyon düzeyi daha düşük bulunmuştur. HAD-A ve HAD-D düzeylerinin okur-yazar olmayanlarda en yüksek, lise ve altı grupta daha düşük, lise ve üstü grupta ise en düşük olduğu gözlenmiştir. HAD-A ve HAD-D düzeylerinin çalışmayan grupta en yüksek olduğu, beyaz yakalılarda daha düşük, mavi yakalılarda en düşük olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %67,4' ü hastalıklarının en önemli nedenin stres olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %19,2' sinde anksiyete riski, %37,1' inde depresyon riski bulunmuştur. Hastalık Algı Ölçeği alt boyutları ilişkisi incelendiğinde; hastalık süresi, sonuçlar, tedavi kontrolü, hastalığı anlayabilme, süre (döngüsel), duygusal temsiller ile HAD-A ve HAD-D arasında zayıf pozitif korelasyon izlenmiştir. Kişisel kontrol ile HAD-A ve HAD-D arasında zayıf negatif korelasyon bulunmuştur.
SONUÇ: Kronik hastalığı olan kişilerin depresyon düzeyi daha yüksek olup, psikiyatrik bozukluklar ile hastalık algısı arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Sosyodemografik özellikler anksiyete, depresyon ve hastalık algısı üzerinde anlamlı etkiye sahiptir. Araştırmamızda elde ettiğimiz veriler, kronik hastalığı olan kişilerin toplumda en yaygın görülen psikiyatrik hastalıklardan olan depresyon ve anksiyete bozukluklarının etkilediği hastalık algısına yönelik önleyici çalışmalarda önemini vurgulamaktadır. Bu noktada çalışmamız sadece ruh sağlığı açısından değil, tüm kronik hastalıkların tedavi sürecine de olumlu katkı sağlama önemine de sahiptir.
Anahtar kelimeler: Kronik hastalık, anksiyete, depresyon

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, we aimed to examine the relationship between anxiety and depression levels and perception of the disease for the patients with chronic disease who are above 18 years old.
MATERIAL AND METHODS: We evaluated the cases in January March 2021-January 2021, 224 patients with chronic disease over the age of 18 who were admitted to the Güngören Tozkoparan Uhud Family Health Center in Istanbul and who agreed to participate in the study were included in the study. As the exclusion criterion, mentalretarde was identified as having dementia, psychosis, and not agreeing to participate in the study. Sociodemographic data form, HAD (Hospital Anxiety And Depression Scale) and HAÖ (disease perception scale) questionnaires were applied to patients admitted to ASM in the form of face-to-face interviews.
RESULTS: 59.8% of respondents were female and 40.2% were male. 71% were married, 2.2% were single, 22.3% were widowed, and 4.2% were divorced. The average age of participants was 62.42 ± 9.33 (which will be plus and minus in a row), while the duration of chronic diseases was 10.95 ± 6.83. 58.8% of participants had diabetes, 27.8% had hypertension, 6.5% had ischemic heart disease, 0.5% had cerebrovascular disease, 0.9% had osteoarthritis, 1.9% had Troid disease, 3.7% had asthma and COPD. HAD-A and HAD-D values were found to be higher in women than in men. Depression levels were found to be lower in those who were married. HAD-A and HAD-D levels were highest in the illiterate, lower in the high school and six groups, and lowest in the high school and above group. HAD-A and HAD-D levels were found to be highest in the non-working group, lower in white collars and lowest in blue collars. 67.4% of participants stated that stress was the most important cause of their illness. 19.2% of participants had a risk of anxiety and 37.1% had a risk of depression. Examining the relationship between sub-dimensions of the disease perception scale; a weak positive correlation between disease duration, results, treatment control, disease understanding, duration (cyclical), emotional representations and HAD- A and HAD-D was observed. A weak negative correlation was found between personal control and HAD-A and HAD-D.
CONCLUSION: People with chronic disease have a high level of depression, and there is a significant association between psychiatric disorders and perception of the disease. Sociodemographic features have significant effects on perception of anxiety, depression and disease. The data obtained in our research highlights the importance of people with chronic diseases in preventive studies for the perception of diseases affected by depression and anxiety disorders, which are one of the most common psychiatric diseases in society. At this point, our study has the importance of making a positive contribution not only to mental health, but also to the treatment process of all chronic diseases.
Key words: Chronic disease, anxiety, depression