Dicentrarchus labrax L. ve çipura Sparus aurata L. balıklarından izole edilen bakterilere karşı üzerlik Peganum harmala L., muskat Myristica fragrans houtt. ve karanfil Syzygium aromaticum L. bitki ekstrelerinin antibakteriyel ve antioksidan aktivitelerinin araştırılması ve balık raf ömrü üzerine etkileri
Investigation of antibacterial and antioxi̇dant activities of wild rue Peganum harmala L., nutmeg tree Myristica fragrans houtt. and clove Syzygium aromaticum L.'s plants extracts against bacteria isolated from sea bass (Dicentrarchus labrax L.) and sea bream (sparus aurata l.) fish and their effects on fish shelf life.
Yazar: DUYGU KIRAÇ
Danışman: DOÇ. DR. DANIELA GIANNETTO
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Son yıllarda nüfusun giderek artmasıyla birlikte besin ve protein ihtiyacını karşılayabilmek adına su ürünleri yetiştiriciliğine verilen önemin artırılması amaçlanmaktadır. Balık yetiştiriciliğinde artan üretime paralel olarak hastalık problemleri sıklıkla yaşanmaktadır. Yüksek stoklama yoğunluğu, bakteriyel hastalıkların yaygın olarak görülmesine neden olmaktadır. Eğer tedavi yapılmazsa; balık ölümlerinden, büyümenin yavaşlamasından dolayı büyük ekonomik kayıplar olabilmektedir. Bu nedenle balık yetiştiriciliğinde hastalıklara karşı etkin ve doğal tedavi yöntemlerinin belirlenmesi önemlidir.
Ege Bölgesi'nde deniz balıkları yetiştiriciliğinde ve ticaretinde çipura (Sparus aurata L. 1758) ve levrek (Dicentrarchus labrax L. 1758) en çok tercih edilen balıktır. Çipura, Sparidae familyasına ait bentik bir balık türüdür. Levrek ise Moronidae familyasına aittir. Her iki balık türü de gerek lezzeti gerekse besinsel değerinin yüksek olması nedeni ile tercih edilmektedir.
Su ürünleri yetiştiriciliği, Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından Dünya'da en hızlı büyüyen gıda üretim sektörü olarak belirlenmiştir. Bizim de ihracatını yapmış olduğumuz su ürünlerinin %27 kadarını karşılayan çipura ve yaklaşık olarak %37 kadarını karşılayan levrek balığına talebin giderek artmasından dolayı depolama kapasiteleri de artmaktadır. Bu da raf ömürlerini uzatmak amacıyla sentetik antimikrobiyal ajanların kullanımına dikkat çekmektedir. Fakat sentetiklerin kullanımı çevreye ve diğer organizmalara zarar vermekle birlikte bakterilerin direnç geliştirmesine sebep olmaktadır. Ayrıca bu ajanların kalıntıları insan sağlığı için de önem arz etmektedir. Raf ömürlerini uzatmak amacı ile daha doğal olan, tıbbi olarak da kullanılabilen bitkilere yönelim giderek artmaktadır. Genel olarak gökkuşağı alabalığı, sazangiller ve levrek balıkları üzerinde raf ömrünü uzatmak amacıyla farklı bitki ekstreleri ile çalışılmış ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak çipura ve levrek balığına olan önemin bu kadar artmasının yanında yeterli sayıda deneysel çalışma mevcut değildir.
Bu çalışmada, 3 farklı bitkinin (üzerlik; Peganum harmala L., muskat; Myristica fragrans Houtt., karanfil; Syzygium aromaticum L.) ekstrelerinin çipura ve levrek balığından izole edilen bakterilere karşı antibakteriyel ve antioksidan aktiviteleri ile bitki ekstrelerinin balıkların raf ömrüne etkisi belirlenmiştir.
Elde edilen sonuçlara dayanarak, kullanılmış olan 3 bitkinin antibakteriyal ve antioksidan olarak kullanımının raf ömrüne olumlu olarak etki gösterdiği görülmüştür. Sonraki çalışmalar için bu bitkilerin farklı konsantrasyonlarda ve diğer organizmalara karşı antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerine ve gıda sektöründe kullanımlarına yönelik daha detaylı çalışmalar önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çipura, Levrek, Üzerlik, Muskat, Karanfil, Antibakteriyel Aktivite, Antioksidan Aktivite, Raf Ömrü

Abstract:
World population growing has emphasised the importance of aquaculture as an alternative tool to meet the increasing nutritional and protein needs. Unfortunately, diseases are frequently experienced in parallel with the increasing production in fish farming due to high stocking density. An unappropriated treatment can cause large economic losses due to fish deaths and slowing growth. For this reason, it is important to determine effective and natural treatment methods against diseases in fish farming. Sea bream (Sparus aurata L. 1758) and sea bass (Dicentrarchus labrax L. 1758) are the most preferred fish in fish farming and trade in the Aegean Region. Sea bream is a benthic fish species belonging to the Sparidae family. Sea bass belongs to the Moronidae family. Both types of fish are preferred because of their taste and high nutritional value. Aquaculture has been determined as the fastest growing food production sector in the world by the Food and Agriculture Organization (FAO). Storage capacities are also increasing due to the increasing demand for sea bream, which covers 27% of the seafood we export, and sea bass, which meets approximately 37%. This draws attention to the use of synthetic antimicrobial agents to extend their shelf life. However, the use of synthetics can cause bacteria resistance as well as harming the environment and organisms. In addition, the residues of these agents can also be dangerous for human health. In order to extend their shelf life, the trend towards more natural and medicinal plants is increasing. In general, different plant extracts have been studied on rainbow trout, carp and sea bass in order to extend their shelf life and successful results have been obtained. However, there are not enough experimental studies besides the increase in importance to bream and sea bass fish.
In this study, the antibacterial and antioxidant activities of extracts of 3 different plants (wild rue Peganum harmala L., Nutmeg tree Myristica fragrans Houtt. and Clove Syzygium aromaticum L.) against bacteria isolated from sea bream and sea bass and the effect of these plant extracts on the shelf life of fish will be determined.
On the basis of the obtained results, the 3 plants extract gave antibacterial and antioxidant positive effects on the fillet shelf life.
More detailed studies on antioxidant and antimicrobial activities of these plants against other organisms at different concentrations and their use in the food industry are recommended for future studies.
Keywords: Sea Bass, Sea Bream, Wild Rue, Nutmeg Tree, Clove, Antibacteria Activities, Antioxidant Activities, Shelf Life.