Modern felsefe eleştirisi olarak: Etik kuramların evrensellik iddiası ve imkânı
As a critique of modern philosophy: The claim and possibility of universality in ethical theories
Yazar: GAYE DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. HALUK AŞAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akışkan modernite = Liquid modernity ; Aydınlanma = Enlightenment ; Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Etik = Ethics ; Frankfurt Okulu = Frankfurt School ; Postmodernite = Postmodernity ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Felsefe tarihi boyunca geliştirilmiş bütün etik kuramlar, başlangıçta bir insan ve insan doğası kavrayışı ortaya koymuştur. Bu kavrayış dönem şartlarına ve dünyayı algılama biçimlerine göre değişiklik göstermiş olmasına rağmen modernizmin etik kuramları da tıpkı geleneksel etik kuramlarda olduğu gibi belirli bir insan tanımından yola çıkarak evrensel bir etik görüş sunma iddiasında bulunmuştur. Dolayısıyla modern dönem de dahil olmak üzere postmodern döneme değin ortaya konulan neredeyse bütün etik kuramların batı metafiziğinin kartezyen geleneği içinde logos merkezli bir hakikat anlayışıyla geliştirildiği söylenebilir. Postmodern düşünürler diğer tüm felsefi alanlarda olduğu gibi etikte de birinin diğerine üstün tutulduğu bu türden ikiliklerin, yanılgıyla ortaya konulan hakikat iddialarının tahakkümünü eleştirmektedir. Bu bağlamda bu çalışma ile özellikle Zygmunt Bauman'ın, "Postmodern Etik" adlı eseri temelinde geleneksel ve modern etik kuramlara yönelik geliştirmiş olduğu eleştirileri ve karşı argümanları üzerinde durularak evrensel bir etik iddiasında bulunmanın imkânı tartışılmıştır. İlk olarak Aydınlanma fikri ışığında geliştirilen insan zihnine dair yeni belirlenimler ve bu belirlenimlerin hazırlayıcıları ele alınarak evrensellik iddialarının temelleri irdelenmiştir. Ardından Bauman'ın "akışkan dünya" kavramı üzerinde durularak sürekli değişen değerlerin, değerlerin belirleyicisi olan insanın tek tipleştirilerek kristalize edilmesi eleştirilerinin evrensel birtakım değerlerin geçerliliğine ve imkanına nasıl bir engel teşkil ettiği serimlenerek tartışılmıştır. Bu çerçevede son olarak postmodern etiğin eleştirdiği felsefi sistemler karşısında hangi argümanlarla ve çözüm önerileri ile kendisini ortaya koyduğu ve bu bağlamda evrensel bir etik kuramın imkânın olup olmadığı tartışılmış, tartışma eleştirel teorisyenlerin görüşleri ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler:	Aydınlanma, Etik, Akışkan Dünya, Frankfurt Okulu, Post Modernizm.

Abstract:
Throughout the history of philosophy, ethical theories have initially presented a conception of human nature, which has varied according to the conditions of the period and perceptions of the world. Despite these variations, both traditional and modern ethical theories have claimed to offer a universal ethical view based on a certain definition of humanity. Therefore, it can be said that all ethical theories up to the postmodern period were developed within the Cartesian tradition of Western metaphysics with a logos-centered understanding of truth. Postmodern thinkers criticize the dominance of dichotomies and the false claims of truth in ethics, as in other philosophical fields. This study explores the possibility of a universal ethics by focusing on Zygmunt Bauman's criticisms of traditional and modern ethical theories in his work "Postmodern Ethics." First, it will examine the new determinations about the human mind that emerged in the light of Enlightenment thinking, and how these foundations led to claims of universality. Then, by focusing on Bauman's concept of the "fluid world," it will discuss how the constant change in values and the crystallization of the human being, as the determinant of values, pose challenges to the validity of some universal values. Finally, the study will discuss the arguments and solutions postmodern ethics offers against the philosophical systems it critiques and whether a universal ethical theory is possible in this context, supported by the views of critical theorists.
Keywords: Enlightenment, Ethics, Liquid World, Frankfurt School, Post Modernism.