Aksaray ilinde Hay-Koop ve Tar-Koop Bölge Birliği'ne bağlı kooperatif ortaklarından süt sığırcılığı işletmelerinde kooperatif ortak ilişkilerinin incelenmesi
Investigation on cooperative partners and their partnership relation with the cooperatives which are affiliated to Hay-Koop and Tar-Koop Regional Association
Yazar: OSMAN DOĞAN BULUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜCAHİT PAKSOY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarım sektöründe büyük öneme sahip hayvancılığın gelişebilmesi için üreticilerin örgütlenmesi ve bu yapının etkin bir şekilde işlemesi gerekmektedir. Bu kapsamda hayvancılık kooperatiflerinin çalışma şeklinin incelenmesi ve araştırılması üreticilerin örgütlenmesi açısından son derece önemlidir. Aksaray ilinde Hayvancılık Kooperatifi (Hay-Koop) bölge birliğine bağlı 55 kooperatif mevcut ve  bu kooperatiflerin toplam ortak sayısı 5.000 civarındadır. İlde Tarım kooperatifi (Tar- Koop) bölge birliğine bağlı 15 kooperatif ve bu kooperatiflerin toplam ortak sayısı 1900 civarındadır. İlde süt üretimi yoğun olarak yapılmaktadır. İl sahip olduğu 190 bin büyükbaş hayvan ile yıllık 331.823 ton süt üretimi yapılarak dahil olduğu T71 bölgesi içerisinde hem hayvan sayısı hem de süt üretim miktarı açısından ilk sırada yer almaktadır.
Bu çalışmada Hay-Koop Bölge birliğine veya Tar-Koop Bölge birliğine bağlı kooperatiflere ortak olan işletmelerin sosyo-ekonomik analizi ve kooperatif ile ortaklık ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2016-2017 yılları içerisinde Aksaray ilinde Hay-Koop veya Tar-Koop'a üye kooperatif ortağı olan ve süt sığırcılığı yapılan 90 işletme tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Kooperatifin üye olduğu üst birlik durumlarına göre çeşitli işletme özellikleri arasında istatistiksel ilişkinin varlığı Ki-Kare bağımsızlık testi ve Mann Whitney U testi ile belirlenmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre, çiftçilerin büyük çoğunluğunun (%62,2) ilkokul mezunu olduğu ve işletmelerin %63,3'ünün sadece süt sığırcılığı işletmesi olduğu saptanmıştır. Hay-Koop'a üye kooperatif ortaklarının %77,1'i sadece süt sığırcılığa yapmakta iken Tar-Koop'a üye kooperatif ortağı işletmelerin  %52,4'ü süt sığırcılığı ile birlikte besicilik de yaptığı saptanmış olup yapılan Ki-Kare Testi ile bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Ayrıca Tar-Koop'a üye kooperatif ortağı işletmelerin işletme başına düşen ortalama brüt kar değerinin (38.303,37 TL) Hay-Koopa'a üye kooperatif ortağı işletmelerinkinden (23.087,07) daha fazla olduğu belirlenmiş ve yapılan Mann Whitney U Testi sonucuna göre %10 önem seviyesinde bu ilişkinin anlamlı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In order to develop livestock, which has a great importance in the agricultural sector, it is necessary to organize the farmers. Organizations of farmers in Turkey are producer associations and cooperatives. The project and the support given by the Ministry of Food, Agriculture and Livestock are provided to the organized producers. In this context, the study and investigation of the way of working of animal husbandry cooperatives is very important in terms of organizing the producers.
There are 33 Hay-Koop regional associations affiliated to the central union of animal breeding cooperative (Hay-Koop) in Turkey. Aksaray province has 55 cooperatives affiliated to the Hay-Koop regional union. The total number of these cooperatives is around 5,000. There are 17 Tar-Koop regional associations affiliated to the central agricultural cooperative (Hay-Koop.). There are 15 cooperatives in the province of Aksaray under the Tar-Koop region. The total number of these cooperatives is around 1900.
Milk production is in the high level in Aksaray province. The province has 190 thousand cattle and 331,823 tons of milk production per year, which is on the first rank in the T71 region in terms of both the number of animals and the amount of milk production.
In this study, questionnaires were conducted with farmers who are collaborator of cooperatives, which are affiliated to Tar-Koop or Hay-koop. By this questionnaires, some data - which is unable us to examine milk production, the labour force presence, animal existence, variable costs, marketing structure and various services offered by the cooperatives- were collected. By this way, some problems about the study area were detected and some solutions were offered