Kentsel dönüşümde sürdürülebilir indikatörlerle riskli alanların belirlenmesi
Determination of risky areas using sustainable indicators in urban transformation
Yazar: SITKI ALPER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TOLGA ÇÖĞÜRCÜ
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization

Özet:
Bir bölgenin yaşam alanı oluşturulması amacıyla kurulması ve kent kavramının ortaya çıkarılması veya var olan bir kentin ihtiyaçlarının karşılanarak geliştirilmesi için, o bölgenin fiziki ve coğrafi durumunun, zemin koşullarının, doğa ve diğer kent ve yerleşim yerleri ile olan bağlarının göz önüne alınması gereklidir. Mekânsal planlama bağlamında tüm ihtiyaçların karşılanması ve gelişimsel hedeflere ulaşılması, bu alanda yapılacak doğru imar planlama ve faaliyetlerine bağlıdır. Doğru ve sürdürülebilir kent yaşantısına yönelik hazırlanan imar planlarıyla şehirlerde yerleşim sağlandığında konut alanları, sağlık alanları, eğitim tesisleri, ticaret ve sanayi merkezleri, sosyo-ekonomik yaşam alanları ile dengeli, sağlıklı, düzenli ve estetik bir kent yaşamı oluşturulur. Tüm bunların yanı sıra mekânsal planlamanın doğru yapıldığı, uzun vadeli projeksiyonlarla hazırlanmış ve uygulanmış olan imar planları dahi zamanla yetersiz kalabilir, gelişen kent yaşantısı koşullarına yetişemeyebilir ya da mevcut kent dokusu eskiyebilir, bozulabilir. Diğer taraftan özellikle jeoloji ve jeofizik bilimleri bakımından sürekli olarak yer hareketliliği ile karşı karşıya kalan ve deprem ya da sel ve heyelan gibi doğa olayları neticesinde doğal afet tehlikesi ortaya çıkabilir. Bu nedenlerle zamanla mevcuttaki kent planlamaları, imar planları ve uygulamaları yetersiz gelebilir, bu alanlarda değişiklik veya dönüşüm gerekebilir. Planlı kentleşme hedeflerinden uzaklaşmış yerlerin bu olumsuz durumları, ancak doğru kentsel dönüşüm planlama ve uygulama stratejileri ile telafi edilebilir. Tez çalışmasında, kentsel dönüşüm alanlarının en doğru şekilde belirlenmesi için sürdürülebilir indikatör sistemi oluşturulmuştur. İndikatörlerin, AHP yöntemi ile ağırlıklı önem katsayıları hesap edilmiştir. Sonrasında bulanık mantık temelli skorlama formülü geliştirilerek, indikatör katsayıları ve alan sayısal veri katsayıları bu formülde kullanılmıştır. Sonuçta elde edilen skora göre, bir alanın kentsel dönüşüm ihtiyacının olup olmadığı belirlenmiş, eğer var ise bu dönüşüm ihtiyacının ne düzeyde olduğunun tespit edilmesi sağlanmıştır.

Abstract:
In order to establish a region as a living space and to create the concept of a city or to develop an existing city by meeting its needs, it is necessary to take into account the physical and geographical situation of that region, its ground conditions, nature and its ties with other cities and settlements. In the context of spatial planning, meeting all needs and achieving developmental goals depends on the correct zoning planning and activities to be carried out in this field. When settlement is ensured in cities with zoning plans prepared for correct and sustainable urban life, a balanced, healthy, orderly and aesthetic urban life is created with housing areas, health areas, educational facilities, commercial and industrial centers, socio-economic living areas. In addition to all these, even zoning plans prepared and implemented with long-term projections, where spatial planning is done correctly, may become inadequate over time, may not keep up with the conditions of developing urban life, or the existing urban fabric may age and deteriorate. On the other hand, the danger of natural disasters may arise as a result of natural events such as earthquakes, floods and landslides, especially in terms of geology and geophysics sciences. For these reasons, existing urban planning, zoning plans and practices may become inadequate over time, and these areas may require change or transformation. These negative situations of places that have moved away from planned urbanization targets can only be compensated with the right urban regeneration planning and implementation strategies. In this thesis, a sustainable indicator system has been created for the most accurate identification of urban regeneration areas. Weighted importance coefficients of the indicators were calculated by AHP method. Then, a fuzzy logic based scoring formula was developed and indicator coefficients and area numerical data coefficients were used in this formula. According to the resulting score, it was determined whether an area needs urban transformation or not, and if so, the level of this transformation need was determined.