BİST 30 endeksi ile seçilmiş küresel finansal değişkenler arasındaki ilişkinin Rals-Ekky ile analizi
Analysis of the relationship between BIST 30 index and selected global financial variables with Rals
Yazar: İLKNUR YORULMAZ
Danışman: DOÇ. DR. BURÇAY YAŞAR AKÇALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Küresel ekonomide yaşanan hızlı değişimler, finansal piyasalarda belirsizlik ve volatiliteyi artırarak yatırımcıların risk algısını belirleyen temel faktörlerden biri haline getirmiştir. Bu bağlamda, makroekonomik göstergelerin, finansal değişkenler üzerindeki etkileri, belirsizlik, volatilite, tahvil ve hisse senetleri gibi finansal piyasalardaki dinamikleri anlamak açısından büyük bir öneme sahiptir. Küresel finansal piyasalardaki belirsizlik ve volatilite, varlık fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı yatırımcı duyarlılığını artırmaktadır. Bu durum, finansal araçların değerini etkileyerek tahvil ve hisse senetleri gibi varlıkların getirisini şekillendirmektedir. Bu noktada, makroekonomik göstergelerin finansal piyasalardaki bu değişkenlere olan etkileri, yatırımcıların portföy stratejilerini belirleme sürecinde önemli bir rol oynadığı gibi, akademik araştırmalar kapsamında da sıklıkla ele alınmaktadır. Makroekonomik göstergeler, bir ülkenin ekonomik performansını değerlendiren temel ölçütlerdir. Küresel ekonomi, sürekli değişen bir dinamizme sahiptir ve bu dinamizm, finansal piyasalardaki etkileşimleri belirleyen karmaşık faktörleri içermektedir. Özellikle, finansal değişkenlerin makroekonomik ve küresel göstergelerle olan ilişkisi, yatırımcılar, analistler ve ekonomi uzmanları için merak uyandırıcı bir araştırma konusu olmuştur. Bu araştırmada, seçilen küresel finansal değişkenlerin makroekonomik gösterge dahilinde BİST 30 endeksine etkisi ele alınmıştır. Araştırmada, küresel finansal belirsizlik endeksi (WUI), ABD 10 Yıllık Tahvil Faiz getiri oranı, CBOE volatilite indeksi (VIX), Morgan Stanley Capital International (MSCI) Dünya endeksi ve Türkiye'nin GSYİH büyüme oranı değişkenlerinin BİST 30 endeksi üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Değişkenlere ait veriler 2004-2022 yılları arası döneme ait üç aylık verilerden oluşmaktadır. Araştırma verileri, Eviews programı ve WinRats programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, bağımlı değişken olan BIST 30 endeks değeri üzerinde, GSYİH büyüme oranı, küresel finansal belirsizlik endeksi, CBOE VIX volatilite endeksi ve MSCI Dünya endeksi ve ABD 10 yıllık tahvil faiz getiri oranı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkili olduğu belirlenmekle birlikte regresyon analizi kapsamında hata terimlerinin normal dağılımı varsayılmadığı için Rals Ekky analizi yöntemiyle birlikte çözümlenerek istatistiksel açıdan anlamlı ve doğru sonuca ulaşılmıştır.Bu yöntem kullanılarak değişkenlerden 10 yıllık ABD tahvil faizi ilk oluşturulan modelde anlamlı çıkmadığı için modelden atılarak yeni oluşturulan modelde ise kontrol değişkeni olan GSYİH ile beraber MSCİ VİX WUİ değişkenleri istatistiksel çerçevede anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
Global economic changes have turned uncertainty and volatility into fundamental factors shaping investors' risk perception in financial markets. In this context, understanding the effects of macroeconomic indicators on financial variables such as uncertainty, volatility, bonds, and stocks holds significant importance for comprehending the dynamics of financial markets. Uncertainty and volatility in global financial markets increase investor sensitivity to fluctuations in asset prices. This situation shapes the returns of financial instruments, influencing the value of assets like bonds and stocks. At this juncture, the impact of macroeconomic indicators on these variables in financial markets not only plays a crucial role in determining investor portfolio strategies but is also frequently addressed in academic research.
Macro-economic indicators are fundamental measures assessing a country's economic performance. The global economy exhibits a constant state of change, encompassing complex factors determining interactions in financial markets. Specifically, the relationship between financial variables and macroeconomic indicators has become an intriguing subject of research for investors, analysts, and economic experts. This study delves into the impact of global financial variables on macroeconomic indicators and the BIST 30 index. The research evaluates the effects of variables such as the global financial uncertainty index (WUI), the US 10-Year Treasury Bond Yield, the CBOE Volatility Index (VIX), the Morgan Stanley Capital International (MSCI) World Index, and Turkey's GDP growth rate on the BIST 30 index. The data for these variables cover quarterly periods from 2004 to 2022 and were analyzed using the Eviews program. The results indicate that the dependent variable, BIST 30 index value, is statistically significantly influenced by the GDP growth rate, global financial uncertainty index, CBOE volatility index, MSCI World index, and the US 10-year treasury bond yield. However, since the normal distribution of the error terms was not assumed within the scope of the regression analysis, it was analyzed with the Rals Ekky analysis method and a statistically significant and accurate result was reached. Using this method, the 10-year US bond interest, one of the variables, was removed from the model because it was not significant in the first model, and GDP, which was the control variable in the newly created model. Along with MSCI VIX WUI variables were found to be statistically significant.