Geleneksel halk anlatılarının çoklu zeka kuramı çerçevesinde tahlili
Interpreting the traditional oral folk narratives in the frame of the theory of multiple intelligences
Yazar: ÖZLEM DEMREN
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk hikayeleri = Folk tales ; Türk halk hikayeleri = Turkish folk stories ; Çoklu zeka = Multiple intelligence

Özet:
Bu teorik çalışmada, iletişimsel bir sürecin parçası olan geleneksel sözlü halk anlatıları Çoklu Zeka Kuramı çerçevesinde yorumlanmıştır. Sözlü kültür bağlamındaki performans olarak adlandırılan bu iletişimsel süreç, icracı (kişisel boyut), anlatı (söz boyutu) ve seyirci (sosyal boyut) olmak üzere üç boyuttan meydana gelir; icracı ve seyirci arasındaki iletişimsel süreç sözlü anlatı ile başlar. Çoklu Zeka Kuramı çerçevesinde değerlendirdiğimizde, sözlü kültür bağlamında Sözel-Dilsel Zeka alanı öncelikli bir öneme sahiptir. Geleneksel sözlü anlatının türü ve seyirciye aktarımı, icracı ve seyircinin Çoklu Zeka alanlarından ve bu alanları çeşitli kombinasyonlarla, nasıl kullandıklarından etkilenir. Geleneksel sözlü halk anlatıları mantıksal bir süreç içerisinde yaratılırlar ve bu iletişimsel süreçte, icracı tarafından ne tür bir sözlü anlatının yaratılacağı konusunda Mantıksal-Matematiksel Zeka alanı önemli bir role sahiptir. Aslında, sözlü kültür bağlamında bütün Çoklu Zeka alanları (Mantıksal-Matematiksel Zeka, İçsel-Özedönük Zeka, Sosyal-Bireylerarası Zeka, Müzikal-Ritmik Zeka, Görsel-Uzamsal Zeka, Bedensel-Kinestetik Zeka, Doğa Zekası) çeşitli kombinasyonlarla kullanılırlar ve Sözel-Dilsel Zeka alanı (anlatılar yoluyla) iletişimi başlatıp, devam ettirdiği için, bu süreçte öncelikli bir öneme sahiptir. Geleneksel sözlü halk anlatılarından seçilmiş örnekler bu çerçevede yorumlanmıştır.

Abstract:
In this theoretical study, the traditional oral folk narratives which is the part of a commucinative process are interpretated in the frame of The Theory of Multiple Intelligences. This communicative process which is named as performance in oral cultural context comprehends three dimensions which are performer (as personal dimension); narrative (as oral dimension); and audience (as social dimension); the communicative process between performer and audience begins with the oral narrative. I suppose that, in the frame of the Theory of Multiple Intelligences, the linguistic intelligence has primary role in the oral cultural context. The genre of the traditional oral narrative and its representation to the audience are affected by the multiple intelligences of performer and audience, and how whom using the intelligences in various combinations. Traditional oral folk narratives are created in a logical process, and in this process the Logical-Mathematical Intelligence has a role to form the genres of oral narrative that what kind of oral narrative form will be created in this communicative process by the narrator. Actually, all Multiple Intelligences (Logical-Mathematical Intelligence, Intrapersonal Intelligence, Interpersonal Intelligence, Musical Intelligence, Spatial Intelligence, Bodily-Kinesthetic Intelligence, Natural Intelligence) are used in various combinations and the Linguistic Intelligence has primary role as an inducer and perpetuater of the communicative process in the oral cultural context. Selected examples from traditional oral folk narratives are interpretated in this frame.