Şizofreni ile psikotik belirtisi olan ve olmayan bipolar bozukluk hastalarının nörotrofik faktörler, inflamasyon belirteçleri ve nörokognisyon yönünden karşılaştırılması
Comparison of neurotrophic factors, inflammatory markers, and neurocognition between schizophrenia and bipolar disorder patients with and without psychotic features
Yazar: TUGAY ELİK
Danışman: PROF. DR. AYŞEN ESEN DANACI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Bipolar bozukluğun psikoz sürekliliği, araştırmacılar arasında uzun 
süredir tartışılan bir konudur. Şizofreni ile bipolar bozukluğun ayrıştığı ve örtüştüğü 
düzeyi belirlemek amacıyla, Schneider'in birinci sıra belirtilerini dikkate alarak 
nörotrofik faktörler, inflamasyon belirteçleri ve nörobilişsel işlevler açısından 
karşılaştırmalı bir çalışma planlanmıştır. Bu çalışmayla daha önceden genetik 
birliktelikleri araştırılan iki bozukluğun nörotrofik faktör düzeyleri ve nörobilişsel 
işlevleri dikkate alarak etiyolojik modeller açısından karşılaştırılması ve gelişimsel 
farklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma DSM-5 tanı ölçütlerine uyan 30 psikotik özellikli 
bipolar bozukluk hastası, 30 psikotik özellikli olmayan bipolar bozukluk hastası, 30 
şizofreni hastası ve 30 sağlıklı kontrol grubuyla yürütülmüştür. Bipolar bozukluk 
tanılı hastalarda Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HAM-D) ve Young 
Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), şizofreni hastalarında Pozitif ve Negatif 
Sendrom Ölçeği (PANNS) uygulanmış ve remisyon kriterlerini karşılayan kişiler 
çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylere bilişsel işlevleri 
değerlendiren, 60-90 dakika süren nöropsikolojik test bataryası uygulanmış olup 
serum örnekleri ELİSA yöntemiyle analiz edilmiştir.
Bulgular: Bilişsel işlevler açısından işlem hızı, sözel öğrenme ve erken hatırlamanın
hasta gruplarını anlamlı olarak ayırt ettiği saptanmıştır. Şizofrenide bilişsel 
bozulmanın bipolar bozukluğa göre daha belirgin olduğu saptanmıştır. Psikotik ve 
psikotik olmayan bipolar bozukluk hastaları arasında ise bilişsel bozulma alanlarının 
niteliksel olarak değil niceliksel olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Şizofreni
hastalarında, psikotik olmayan bipolar bozukluk hastalarına kıyasla anlamlı olarak 
daha yüksek CRP ve FGF-2 düzeyleri saptanmıştır. BDNF düzeyleri incelendiğinde; 
psikotik bipolar bozukluk hastalarında, şizofreni ve psikotik olmayan bipolar 
bozukluk hastalarına kıyasla anlamlı olarak yüksek değerler tespit edilmiştir.
Sonuç: Yüksek CRP ve FGF-2 düzeylerinin psikozu öngördürücü olabileceği 
düşünülmüştür. Bu alanda daha büyük örneklemlerle yapılacak çalışmaların literatür 
adına önemli katkıları bulunacaktır.
Anahtar Sözcükler: Şizofreni, bipolar bozukluk, nörobilişsel işlevler, nörotrofik 
faktörler ve nöroinflamasyon

Abstract:
Introduction and Objective: The psychosis continuum in bipolar disorder has been 
a long-debated topic among researchers. To determine the level of differentiation and 
overlap between schizophrenia and bipolar disorder, a comparative study was 
planned that considers Schneider's first-rank symptoms, examining neurotrophic 
factors, inflammatory markers, and neurocognitive functions. The aim of this study is 
to compare the two disorders, which have previously been examined for genetic 
associations, in terms of neurotrophic factor levels and neurocognitive functions, and 
to identify etiological models and developmental differences.
Materials and Methods: The study included 30 patients with bipolar disorder with 
psychotic features, 30 patients with bipolar disorder without psychotic features, 30 
patients with schizophrenia, and 30 healthy controls, all diagnosed according to 
DSM-5 criteria. The Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D) and Young Mania 
Rating Scale (YMRS) were administered to patients with bipolar disorder, and the 
Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) was used for schizophrenia patients, 
with only those meeting remission criteria included in the study. Participants 
underwent a neuropsychological test battery lasting 60-90 minutes to assess 
cognitive functions, and serum samples were analyzed using the Enzyme-Linked 
Immuno Sorbent Assay (ELISA) method.
Results: In terms of cognitive functions, processing speed, verbal learning, and 
immediate recall were found to significantly differentiate the patient groups. 
Cognitive impairment was more pronounced in schizophrenia compared to bipolar 
disorder. Between patients with psychotic and non-psychotic bipolar disorder, 
cognitive impairment differed quantitatively rather than qualitatively. Schizophrenia 
patients had significantly higher CRP and FGF-2 levels compared to non-psychotic 
bipolar disorder patients. Regarding BDNF levels, patients with psychotic bipolar 
disorder showed significantly higher values compared to those with schizophrenia 
and non-psychotic bipolar disorder.
Conclusion: It is suggested that elevated CRP and FGF-2 levels may be predictive of 
psychosis. Larger-scale studies in this area will provide important contributions to 
the literature.
Keywords: Schizophrenia, bipolar disorder, neurocognitive functions, neurotrophic 
factors, neuroinflammation