Meslek liselerinin etkililiklerinin temel bileşenler analizi ile değerlendirilmesi: Ankara ili örneği
Evaluating effectiveness of vocational high schools with principal component analysis: Ankara case
Yazar: ASLI DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. CEMAL ATAKAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Temel bileşenler analizi = Principal components analysis

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı resmî mesleki ve teknik Anadolu liselerindeki 12. sınıf öğrencilerinin okullarına yönelik etkililik algılarını, "Düzenli ve Güvenli Çevre", "Yüksek Başarı Beklentisi", "Öğretimsel Liderlik", "Öğrenme Fırsatı", "Öğrenci Öğrenmelerinin İzlenmesi" ve "Veli-Okul İlişkisi" olmak üzere altı etkili okul değişkeni bakımından Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanarak değerlendirmek ve bu algıların okulların 2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılı sonu akademik başarı not ortalaması ile 2017 yılı Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) puan ortalamaları ilişkisini görmektir. Araştırmanın evrenini, Ankara ilindeki resmî mesleki ve teknik Anadolu liseleri ve 2016-2017 Eğitim–Öğretim Yılında bu okullarda öğrenim gören 12. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. İlk olarak Ankara ilindeki 135 resmî mesleki ve teknik Anadolu lisesinden basit rasgele örnekleme yöntemi kullanılarak 30 okul seçilmiştir. Bu okullarda öğrenim gören 6326 öğrenciden basit rasgele örnekleme yöntemi kullanarak 1740 tanesi örnekleme alınmıştır. Araştırmanın sonucunda örneklem varyans-kovaryans matrisi kullanarak yapılan TBA'nın iki amacı olan bağımsızlaştırma ve boyut indirgeme amaçları gerçekleştirilmiştir. TBA sonucunda tek bir temel bileşen elde edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan okullar bu değişken değerlerine göre sıralanarak en etkili ve etkisi en düşük okul belirlenmiştir. Toplam varyansın yaklaşık %87,6'sı önemli temel bileşen tarafından açıklanmıştır. Ayrıca okulların ilk temel bileşen değerleri, yıl sonu akademik başarı ortalamaları ile YGS puan ortalamaları ayrı ayrı büyükten küçüğe doğru sıralandığında okullara verilen sıra numaraları arasında farklılıklar olduğu görülmüştür. Hesaplanan korelasyon katsayıları incelendiğinde okul etkililiğinin; okulların çıktısı olan yıl sonu akademik başarı not ortalamasına ve YGS puan ortalamasına tam anlamıyla etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate effectiveness perceptions of 12th grade students in official vocational and technical Anatolian high schools. Six effective school variables are analyzing using by Principal Components Analysis (PCA). They are "Regular and Safe Environment", "High Achievement Expectation", "Instructional Leadership", "Learning Opportunity", "Monitoring Student Learning" and "Relationship of Parent-School". In addition, the correlation of these perceptions, the average of academic achievement scores in the end of 2016-2017 Academic Year and the average of Transition to Higher Education Examination (THE) scores in 2017 was examined. The population of the study is consisted of official vocational and technical Anatolian high schools in Ankara province and 12th grade students studying in these schools in 2016-2017 Academic Year. Firstly, 30 schools were selected from 135 official vocational and technical Anatolian high schools in Ankara using simple random sampling method. Of the 6326 students studying in these schools, 1740 were sampled using simple random sampling method. As a result, independence and dimension reduction objectives were achieved using sample variance-covariance matrix. One principal component was obtained. According to values of the principal component, the schools were ranked and the most effective and least effective schools were determined. Approximately 87,6% of the total variance is explained by significant principal component. In addition, it was seen that there are differences between the schools' rank when values of the first principal component, the average of academic achievement scores and THE scores are sorted separately from high to low. When the correlation coefficients are examined, it is concluded that school effectiveness does not have a full effect on the average of academic achievement scores and THE scores which are outputs of schools.