Nepeta congesta fisch. & mey. var. congesta fisch. & mey. üzerinde fitokimyasal ve biyoaktivite çalışmaları
Photochemical and bioactivity studies on nepeta congesta fisch. & mey. var. congesta fisch. & mey.
Yazar: AYŞENUR KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZTÜRK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Bitki özütü = Plant extract ; Butirilkolinesteraz = Butyrylcholinesterase ; Fitokimya = Phytochemical ; Lamiaceae = Lamiaceae ; Nepeta congesta = Nepeta congesta ; Rozmarinik asit = Rosmarinic acid

Özet:
Bu çalışmada, Eskişehir'den toplanan endemik bir tür olan N. congesta Fisch & Mey. var. congesta Fisch & Mey. (Lamiaceae) bitkisinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan farklı polaritedeki ekstrelerin (hekzan, kloroform, etil asetat, metanol)  ve infüzyonun toplam fenolik madde miktarı spektrofotometrik metotla, fenolik asit miktarları ters-faz YBSK-DAD ile belirlenmiştir. Ayrıca farklı polaritedeki ekstrelerin antioksidan aktiviteleri, DPPH• serbest radikal süpürücü etki, ABTS•+ katyon radikali süpürücü etki, metal şelatlama kapasitesi ile birlikte asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz enzim inhibisyonu aktiviteleri tayin edilmiştir.
MBD-KFME tekniğiyle ekstre edilen uçucu yağın analizi GK-KS/AİD ile gerçekleştirilmiştir. Toplam uçucu yağın (%97.8) bileşiminde ana bileşenler olarak 1,8-sineol (%61.7) ve β-Burbonen (%12.4) tespit edilmiştir. Toplam fenolik madde miktarları yüksek olan infüzyon ve metanol ekstrelerinin YBSK- DAD yöntemi ile tayin edilen başlıca fenolik asitleri, tüm Lamiaceae türlerinde olduğu gibi rozmarinik asit olarak tayin edilmiştir. Aynı ekstrelerin DPPH•, ABTS• + ve metal şelatlama kapasiteleri daha yüksek tespit edilirken, daha apolar olan hekzan ve etil asetat ekstrelerinin ise asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri yüksek bulunmuştur.
Sonuç olarak, ülkemiz için endemik bitki türlerinden biri olan N. congesta var. congesta'nın farklı polaritedeki ekstrelerinin toplam fenolik madde miktarları, fenolik asit bileşimleri, antioksidan aktiviteleri ile asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri karşılaştırmalı olarak ilk kez bu çalışmada sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Nepeta congesta var. congesta, Lamiaceae, Antioksidan, Anti-Alzheimer, Rozmarinik asit.

Abstract:
ABSTRACT
PHYTOCHEMICAL AND BIOACTIVITY STUDIES ON NEPETA CONGESTA FISCH. & MEY. VAR. CONGESTA FISCH. & MEY.
Ayşenur KARADEMİR
Department of Pharmacognosy
Anadolu University, Graduate School and Health Sciences, June 2021
Supervisor: Prof. Dr. Nilgün ÖZTÜRK
In this study, extracts with different polarity (hexane, chloroform, ethylacetate, methanol) and infüsion prepared from the aerial parts of N. congesta Fisch & Mey. var. congesta Fisch. & Mey. (Lamiaceae), an endemic species collected from Eskişehir, were determined. The amount of total phenolic substance by spectrophotometric method and the amount of phenolic acids by reverse phase HPLC-DAD. In addition, antioxidant activities of extracts with different polarities, DPPH• free radical scavenging effect, ABTS•+ cation radical scavenging effect, metal chelating capacity, as well as acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase enzyme inhibition activities were determined.
The analysis of essential oil extracted by MSD-SPME technique was performed by GC-MS/FID. In the composition of the total essential oil (%97.8), 1,8-cineol (%61.7) and β-Burbonene (%12.4) were determined as the main components. The main phenolic acids of the infusion and methanol extracts with high total phenolic content were determined by the HPLC-DAD method, as in all Lamiaceae species, as rosmarinic acid. While DPPH•, ABTS•+ and metal chelating capacities of the same extracts were higher, acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase inhibitory activities of the more apolar hexane and ethyl acetate extracts were found to be higher.
In conclusion, the total phenolic content, phenolic acid compositions, antioxidant activities and acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase inhibitory activities of different polarity extracts of N. congesta var. congesta, one of the endemic plant species for our country, were presented for the first time in this study.
Keywords: Nepeta congesta var. congesta, Lamiaceae, Antioxidant, Anti-Alzheimer's, Rosmarinic asit.