COVID-19 ilişkili multisistem inflamatuvar sendrom (MIS-C) ile akut semptomatik COVID-19 tanısı almış çocuk olguların serum örneklerinde solubl endoglin değerlerinin endotelyal disfonksiyon açısından karşılaştırılması
Comparison of the soluble endoglin values in serum samples of the COVID-19-related multisystem inflammatory syndrome (MIS-C) and the child patients diagnosed with acute symptomatic COVID-19 in terms of endothelial dysfunction
Yazar: HAYRULLAH TÜRKMEN
Danışman: DOÇ. BİLGE ALDEMİR KOCABAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Endoglin = Endoglin ; Endotelyum = Endothelium ; Multisistem inflamatuar sendrom = Multisystem inflammatory syndrome ; Pandemiler = Pandemics ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: COVID-19 pandemisinde semptomatik COVID-19 ve MIS-C olgularında gözlenen yüksek D-dimer seviyeleri, hastalığın patogenezinde vasküler inflamasyonun önemli olduğunu düşündürmektedir. Bu çalışmada semptomatik COVID 19 ve MIS-C tanısı ile izlenen hastalarda endotel fonksiyonlarının farklılaşıp farklılaşmadığını ve serum sEng düzeylerindeki değişikliklerin endotel hasarının öngörülmesi ve takibinde kullanılıp kullanılamayacağını araştırmayı amaçladık. Uzun takiplerde sEng'in klinik seyir, morbidite ve mortalite beklentisi açısından klinisyene fikir verebileceğini ve inflamatuar biyobelirteçlerle olan bu ilişkinin klinik kötüleşmeyi öngörebileceğini varsaydık.
Gereç ve Yöntem: Çocuk pandemi kliniğimizde Nisan 2021- Nisan 2022 tarihleri arasında MIS-C tanısı ile izlenen 1 ay-18 yaş arası 28 çocuk çalışmaya dahil edildi. Nisan 2021 ile Nisan 2022 arasında akut semptomatik COVID-19 tanısı alan, MIS-C grubu ile benzer yaş aralığındaki 17 çocuk takibe alındı.
Bulgular: MIS-C vakalarının medyan tanı yaşı 110 (79-137), COVID-19 grubunda ise 157 (16-187) ay; VKİ SDS ortanca değeri MIS-C grubunda 0,09 (-0,67-1,02) iken, COVID-19 grubunda 1,36 (0,07-1,8) idi. MIS-C olgularında %54, COVID-19 olgularında %53 olmak üzere her iki grupta da erkek cinsiyet hakimiyeti mevcuttu. MIS-C vakalarının Ocak ve Eylül aylarında (%18), COVID-19 vakalarının ise Nisan ayında (%24) daha sık başvurduğu gözlemlendi. MIS-C olgularının en yaygın şikayeti ateş (%100), döküntü (%68) ve karın ağrısı (%64); bulguları ise taşikardi (%86), mukozal hiperemi (%79) ve konjonktivit (%71) idi. Tüm olguların başlangıç, 1 ve 3. aylardaki sEng düzeyleri karşılaştırıldığında MIS-C grubunun başlangıç ve 1. aydaki sEng düzeyleri COVID-19 grubunda göre daha yüksekti ve bu durum iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). MIS-C grubunun tüm ölçümlerinde sEng değerleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Beşinci gün ölçülen sEng değerinin diğer günlerde ölçülen değerlere göre zirve yaptığı, sonraki dönemde düştüğü ve 3. ayda başlangıç noktasına ulaştığı gözlendi. Başlangıç ve 1. ay sEng için AUC değeri 0,5'ten farklı bulundu (p<0.05). Tüm vakalar için başlangıç sEng değerinin 22,78 ng/mL'den; 1. aydaki sEng değerinin 23.79 ng/mL'den yüksek olması olguların endotel disfonksiyonu özelliklerine sahip olduğunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Üçüncü ay sEng düzeyinin gruplara göre anlamlı bir kesme noktası olmadığı görüldü (p>0.05).
Sonuç: Başlangıç sEng değerinin MIS-C grubunda COVID-19 grubuna göre daha yüksek olması bazalde endotelyal hasar olduğunu, 1. aya kadar endotelyal hasarı göstermede ayırt edici özelliğe sahip olduğunu düşündürmektedir. MIS-C grubunda sEng seyrinin 5. gün pik yaptığı, sonra yavaş yavaş gerilediğini, plato çizmeden 1. ayda gerilemeyi sürdürdüğünü, 1. aydan sonra ise bazal seviyeye geldiğini gözlemledik. Bu durum endotelyal hasarın geri dönüşlü olduğunu düşündürmektedir. COVID-19 grubunda ise endotelyal hasara sebep olacak komplikasyon olmadıkça hiperinflamasyon cevabının olmadığı, bir başka deyişle endotelyal hasarın olmadığı yorumu yapılabilir. sEng biyobelirtecinin COVID-19 ilişkili durumlar ve MIS-C olgularında prognozu ile mortalite açısından bilgi verebilmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Kısıtlı imkanlarla yapılabilen çalışmamızda takip sürecinde 1. aya kadar bakılan sEng düzeyinde düşüş olması prognozun iyiye gideceğini ve mortalitenin düşük olabileceğini öngörebilir yorumunu yapmak mümkündür. Bir başka deyişle, MIS-C patogenezinde vasküler endotelyal hasarın olduğu ve bu hasarın immünmodülatör tedavi ile asgariye indirilmesinin indirekt bir göstergesi olarak sEng düzeylerinin yol gösterici olabileceği sonucuna ulaştık.

Anahtar kelimeler: COVID-19, endoglin, endotelyum, inflamasyon, pandemi.

Abstract:
Aim: In the COVID-19 pandemic, high D-dimer levels observed in cases with symptomatic COVID-19 and MIS-C, suggest that vascular inflammation is important in the pathogenesis of the disease. In this study, we aimed to investigate whether endothelial functions differ in patients followed up with a diagnosis of symptomatic COVID 19 and MIS-C, and whether changes in serum sEng levels can be used in the prediction and follow-up of endothelial damage. We hypothesed sEng may give an idea to the clinician in terms of clinical course, morbidity and mortality expectation in long follow-ups, and this correlation with inflammatory biomarkers may predict clinical worsening.
Materials and Methods: The 28 children aged 1 month to 18 years diagnosed with MIS-C followed-up in our pediatric pandemic clinic between April 2021 to April 2022 were included. Seventeen children the same aged as the other group diagnosed with acute symptomatic COVID-19 between April 2021 to April 2022 were followed-up.
Results: The median age at diagnosis of MIS-C cases was 110 months, and the COVID-19 group was 157 months; while the median value of BMI SDS was 0.09 in the MIS-C group, it was 1.36 in the COVID-19 group. Male dominance is observed, with 54% in MIS-Cs and 53% in COVID-19s. It was observed that MIS-C cases applied more frequently in January and September (18%), and COVID-19 cases in April (24%). The most common presentation of MIS-Cs are fever (100%), rash (68%), and abdominal pain (64%); findings were tachycardia (86%), mucosal hyperemia (79%) and conjunctivitis (71%). According to the sEng levels of all subjects at the initial, 1st month and 3rd months, the measurement was higher in the MIS-C group at the baseline and at the 1st month, and this was statistically significant between the two groups (p<0.05). The difference between sEng values in all measurements of the MIS-C group was statistically significant (p<0.05). It is seen that the sEng value measured on the 5th day peaks compared to the values measured on the other days, then decreases in the next period and reaches the starting point in the 3rd month. The AUC value for baseline and 1 month sEng was found to be different from 0.5 (p<0.05). For the cases, the initial sEng value was higher than 22.78 ng/mL; the fact that the sEng value at the 1st month is higher than 23.79 ng/mL can be accepted as an indication that the cases have features of endothelial dysfunction. It was observed that the 3rd month sEng level was not a significant cut-off point according to the groups (p>0.05).
Conclusion: The fact that the initial sEng value was higher in the MIS-C group compared to the COVID-19 group has been shown to have endothelial damage at baseline and to have a distinctive feature in showing endothelial damage up to the 1st month. It was observed that the course of sEng in the MIS-C group peaked on the 5th day, then gradually regressed, continued to decline in the 1st month without drawing a plateau, and returned to the basal level after the 1st month. This suggests that endothelial damage is reversible. In the COVID-19 group, it can be interpreted that there is no hyperinflammation response and there is no endothelial damage unless there is a complication that will cause endothelial damage. More comprehensive studies are needed in order for the sEng biomarker to provide information in terms of prognosis and mortality in COVID-19-related conditions and MIS-C cases. In our study, which could be performed with limited resources, it is possible to interpret that a decrease in the level of sEng, which was observed up to the 1st month during the follow-up period, may predict that the prognosis will improve and mortality may be low.

Key words: COVID-19, endoglin, endothelium, inflammation, pandemics.