Azerbaycan'da petrol üretiminin tarihsel süreç içerisindeki gelişimi
The evolution of oil production in historical period in Azerbaidjan
Yazar: MURAZ MAHMUDLU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SEYREK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi = Azerbaijan Government Oil Company ; Hollanda hastalığı = Dutch disease ; Petrol = Petroleum ; Petrol boru hatları = Petroleum pipelines ; Petrol endüstrisi = Petroleum industry ; Petrol üretimi = Petroleum production ; Petrol şirketleri = Petroleum companies

Özet:
Diğer enerji kaynaklarına nazaran daha geniş kullanım alanına sahip olan petrol dünyanın en önemli enerji kaynaklarından biridir. Sanayileşmenin başlamasıyla tüketimindeki hızlı artış ve bu enerji kaynağına alternatifin bulunamaması, petrolün 19. yüzyılın sonlarından itibaren hammeddeler arasında önemli bir yer tutmasına neden olmuştur. 
Azerbaycan Cumhuriyeti arazisi birçok yeraltı kaynak bakımından yüksek potensiyele sahiptir. Ülke arazisinin %70'i bu kaynaklardan en önemlisi olan petrol bakımından zengindir. Üretiminin büyük bir kısmı Hazar Denizi'nden sağlanan petrol, ticari üretimine başlandığı 1870'li yıllardan itibaren Azerbaycan ekonomisinde anahtar rol oynamış, bağımsızlık sonrasında da ülkenin temel döviz kaynağı ve ihracatının dayanağı olmuştur.
Bu çalışmada 1800-lü yıllardan günümüze kadar geçen süre zarfında Azerbaycan petrol sanayisi incelenmiş ve bu inceleme sonucu elde edilen bilgiler ışığında gelişimin hızı ve boyutları saptanmıştır. Çalışmamızda, 170 yılı aşkın bir petrol tarihi olan Azerbaycan petrol sanayisinin tüm aşamaları incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Ayrıca bu incelemeler ışığında petrol sektörüne yapılan yerli ve yabancı yatırımlar ele alınarak bu yatırımların Azerbaycan ekonomisine katkıları vurgulanmış, uluslararası petrol şirketlerinin Azerbaycan'da yaptığı anlaşmalara yer verilmiş ve yabancı sermayenin petrol sektörüne etkisi yansıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın devamında Azerbaycanda Hollanda Hastalığı ilgili bulgulara yer verilmiş, regresyon analizi ve ARDL sınırlılık testi yapılmıştır. Çalışmamızın temel amacı, Türkiye'de Azerbaycan petrol sanayisi hakkında bilgi edinmek bakımından ihtiyaç olduğu durumlarda hitap edilecek bir kaynak oluşturmaktır.
Anahtar Kelimeler: Azerbaycan Petrolü, Asrın Anlaşması, SOCAR, Holanda Hastalığı, Petrol Fonu.

Abstract:
Comparison with other energy resources, petroleum with its wider usage area is one of the important energy resources in the world. With advent of industrialization increase in consumption and being no alternatives caused petroleum to have a specific place among raw materials since the late 19. Century.
	Azerbaijan is a country endowed with high potential in terms of underground reservoirs. 70% territory of country contains the most important of these resources – petroleum. Petroleum which the large amount of production supplied from the Caspian Sea, since 1870s when its commercial production began, has played a key role in the economy of Azerbaijan and has become the major source for currency for country and ground for export after the independence.
	In this research during the period from the 1800s to present days' petroleum industry of Azerbaijan has been analyzed and in the light of the information acquired as a result of this analysis the pace of development and its dimensions has been determined. In our research, having over 170 years' history all stages of the Azerbaijan petroleum industry has been investigated and current situation has been evaluated. In the light of analysis national and foreign investments to petroleum industry has been considered and the effects of contribution of these investments to Azerbaijan economy has been stressed, the contracts with transnational petroleum companies in Azerbaijan has been taken into account and the impact of foreign investments to petroleum sector has been tried to reflect. In the progression of research project findings related to Dutch Disease in Azerbaijan has been considered, regression analysis and ARDL limitation test has been conducted. The main purpose of our research is to create a source in Turkey to apply where need for getting information about Azerbaijan petroleum industry.
	Keywords: Azerbaijan petroleum, the Contract of Century, SOCAR, Dutch Disease, State Oil Fund