Uluslararası hukukta haklı savaş geleneği ve eksik parçası: Savaş Sonrası Adalet (Jus Post Bellum) konsepti
The just war tradition and its missing part in international law: The concept of Jus Post Bellum
Yazar: ERDİNÇ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. FATMA TAŞDEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Barış inşası = Peacebuilding ; Barışı sağlama = Peacekeeping ; Haklı savaş = Just war ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Savaş sonrası adalet = Jus post bellum ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Savaş, siyasi talepleri karşı tarafa kabul ettirmek maksadıyla şiddetin örgütlü olarak kullanılmasıdır. Savaş ve etik konularını ele alan haklı savaş kuramının, geleneksel olarak iki bileşenden (jus ad bellum ve jus in bello) oluştuğu kabul edilmiştir. Ancak, sanıldığının aksine, üç bileşenden oluşmaktadır ve bu durum uzun bir süre göz ardı edilmiştir. Bu tezin amacı, jus post bellum (savaş sonrası adalet) düşüncesinin savaşın haklılığının belirlenmesi bakımından önemli olduğu gerekçesiyle haklı savaş kuramına dahil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktır. Jus post bellum, silahlı çatışmalardan çıkan toplumlara adil ve sürdürülebilir bir barış sağlamak için rehberlik edecek normatif bir çerçeve olarak tasarlanmıştır ve hesap sorma, uzlaş(tır)ma, yeniden inşa etme, iade etme, onarma ve orantılılık ilkelerine dayanmaktadır. Kavramsallaştırılması nispeten yeni olan jus post bellum kavramının kökleri eski zamanlara dek uzanmaktadır. Haklı savaş teorisyenleri ile uluslararası hukukçuların jus ad bellum ve jus in bello'ya kaynaklık eden yazıları, jus post bellum için de birtakım bilgiler içermektedir. Jus post bellum, aynı geleneğin diğer bileşenleri ile hem ilişkili hem de bağlantılıdır. Bu durum, bir diğerini tehdit edici nitelikte değil, tam tersine, geliştirici niteliktedir. Soğuk Savaş sonrası dönemde, uluslararası ya da uluslararası olmayan silahlı çatışmalardan ziyade çatışma sonrası dönem tartışılmaya başlanmıştır. Geçiş dönemi adaleti ve koruma sorumluluğu kapsamındaki yeniden inşa etme sorumluluğu bu ihtiyacın birer tezahürüdür. Bunlar gibi lex pacificatoria da savaş sonrası barışı kurmaya yönelik bir kavramdır. Ancak bu kavramların hiçbiri jus post bellum'un tam olarak yerini dolduramamaktadır. Bunun yanı sıra sağlam bir dayanağa sahip olması için çağdaş uluslararası hukukta jus post bellum'a yönelik kodifikasyon ihtiyacı bulunmaktadır.

Abstract:
War is the organized use of violence to make the one side accept the political demands of the other side. The just war theory, which deals with war and ethics, has traditionally been accepted to consist of two components (jus ad bellum and jus in bello). However, contrary to popular belief, it consists of three components and this has been ignored for a long time. The aim of the present thesis is to reveal that the idea of jus post bellum (post-war justice) should be included in the just war theory on the grounds that it is important in determining the justice of war. Jus post bellum is designed as a normative framework to guide societies emerging from armed conflict to achieve a just and sustainable peace and is based on the principles of retribution, reconciliation, rebuilding, restitution, reparation and proportionality. The concept of jus post bellum, which is relatively new to conceptualize, has its roots in ancient times. The writings of just war theorists and international lawyers, which are the source of jus ad bellum and jus in bello, also contain some information about jus post bellum. The jus post bellum is both related and linked to other components of the same tradition. This situation is not threatening one another, on the contrary, it is enhancing. In the post-Cold War era, the post-conflict period has begun to be discussed rather than international or non-international armed conflicts. The responsibility to rebuild under the responsibility to protect and the transitional justice is a manifestation of this need. Like these, the lex pacificatoria is a post-war peace-building concept. However, none of these concepts can fully replace jus post bellum. Besides, there is a need for codification of jus post bellum in contemporary international law in order to have a solid foundation.