Türkiye'de yetiştirilen bazı şeker pancarı (Beta vulgarıs L.) çeşitlerinin kuraklık stresine karşı agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik tepkileri
Agronomic, physiological and root morphological responses of sugar beet cultivars grown in turkey under drought stress
Yazar: ENVER SİNA BİRER
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ULAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2021 yılında Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Bitki Beslenme Fizyolojisi Laboratuvarında kontrollü iklim odaları ve laboratuvar koşullarında tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bu araştırmada, İç Anadolu Bölgesinde şeker pancarı yetiştiricileri tarafından genel olarak en çok tercih edilen 10 farklı şeker pancarı (Beta vulgaris L.) çeşidi kulanılmıştır. Denemede bitkiler kontrollü iklim odasında derin su kültürü (DWC) ortamında %10'luk (w/v) Polyethylene glycol (PEG 6000) uygulanmış besin çözeltisi ortamında kuraklık stresi koşullarında taranarak (screening) test edilmiştir. Araştırmada bitkilerde, gövde ve kök yaş-kuru ağırlıkları, bitki boyu, kök/gövde oranı, yaprak alanı, kök uzunluğu, kök hacmi, kök çapı, gibi çeşitli agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik parametreler belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre %10'luk PEG uygulamasının kuraklık yaşamayan kontrol bitkilerine göre gövde büyüme ve biyomas gelişimini yüksek (p<0.001) düzeyde gerilettiği tespit edilmiştir. Uygulama x Çeşit interaksiyonunun istatistiki olarak yüksek (p<0.001) çıkması, şeker pancarı çeşitleri arasında kuraklığa karşı toleranslık bakımından büyük bir genotipik farklılık olduğunu ortaya koymuştur. Deneme neticelerine göre BERNACHE ve GREGORİA şeker pancarı çeşitleri kuraklığa karşı büyük bir dayanıklılık (tolerans) sergilerken, TUNA ve MOHİCAN ve SETENİL çeşitleri tam tersi çok büyük bir hassasiyet (intolerans) sergilemişlerdir. Çeşitlerin kuraklığa karşı toleransı ile kök morfolojik karakterleri arasında doğrusal bir ilişkisi olduğu bu çalışma ile ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler: Su stresi, Kuraklık, Şeker pancarı, Su kültürü, PEG6000

Abstract:
This study was carried out at Erciyes University, Agriculture Faculty, Department of Soil Science and Plant Nutrition Plant Nutrition. The experiment was conducted in controlled climate chambers and laboratory conditions of Plant Nutritional Physiology Laboratory in a randomized plot design with three replications in 2021. In this research, 10 different sugar beet (Beta vulgaris L.) varieties, which are generally preferred by sugar beet growers in the Central Anatolia Region, were used. In the experiment, plants were tested under drought stress conditions in a nutrient solution medium treated with 10% (w/v) Polyethylene glycol (PEG 6000) in a deep-water culture (DWC) medium in a controlled climate chamber. In the study, various agronomic, physiological and root morphological parameters such as stem and root fresh-dry weights, plant height, root/stem ratio, leaf area, root length, root volume, root diameter were determined. According to the results, application of 10% PEG significantly decreased (p<0.001) the plant growth and biomass production as compared to control plants. A significant (p<0.001) interaction between treatment and variety revealed that there was a large genotypic difference between sugar beet cultivars in terms of drought tolerance. According to the test results, while BERNACHE and GREGORIA sugar beet cultivars exhibited great tolerance (tolerance) against drought, TUNA, MOHICAN and SETENIL cultivars exhibited a very high sensitivity (intolerance). This study showed that there is a linear relationship between drought tolerance of cultivars and root morphological characters.
Keywords: Water stress, Drought, Sugar beet, Deep Water Culture, PEG6000