Eşlerin duygu dışavurum tarzları ile algılanan evlilik kalitesinin ilişkisi ve duygusal farkındalığın rolü
Emotional awareness as a moderator of the relationship between spouse's emotional expression styles and marital quality
Yazar: AYÇİN CİVAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ARZU ARAZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu dışavurum tarzları = Emotional expression styles ; Duygusal farkındalık = Emotional awareness ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Farkındalık = Awareness

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, kişinin algıladığı evlilik kalitesi ile eşinin duygu (öfke, üzüntü, mutluluk) dışavurum tarzları arasındaki ilişki üzerinde kişinin duygusal farkındalığının düzenleyici etkisini incelemektir. Çalışmada yordayıcı değişkenler, çiftlerin öfke, üzüntü ve mutluluk dışavurum tarzları, yordanan değişken evlilik kalitesi ve düzenleyici değişkenler ise duygusal farkındalığın iki alt faktörü olan duyguları etiketleme ve duyguları izlemedir.Çalışmaya Türkiye'nin farklı şehirlerinde (Mersin, İstanbul, Antalya, Bursa, Kahramanmaraş, Ankara, Adana, Balıkesir/Bandırma) yaşayan, en az 1 yıllık evli 158 çift katılmıştır. Katılımcılara kolaylıkla bulunabileni örnekleme (convenience sampling) yöntemiyle ulaşılmıştır. Çiftler ?Demografik Bilgi Formu?, ?Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği?, ?Duygu Dışavurum Tarzları Envanteri? ve ?Duygudurum Farkındalığı Ölçeği?ni doldurmuşlardır.Çalışma kapsamında Çoklu Düzenleyicili Regresyon Analizi (Moderated Multiple Regression) ve istatistiksel olarak anlamlı çıkan değişkenler için Basit Eğri Testi (Simple Slope Test), her bir duygu ve kadınlar ile erkekler için ayrı ayrı yürütülmüştür. Elde edilen bulgulara göre, eşinin duygu dışavurum tarzı ile kişinin evlilik kalitesi arasındaki ilişkide, kişinin kendi duygularına dair farkındalık düzeyinin düzenleyici/moderatör değişken olarak rol oynadığı görülmüştür. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, duygusal farkındalığın (duygu etiketleme ve duygu düzenleme) düzenleyici rolünün, kadınlar ve erkekler için farklı örüntüler ortaya koyduğu; kadınlar için ortaya çıkan portrenin grift, erkekler için ortaya çıkan portrenin ise nispeten daha yalın olduğu söylenebilir.Öfke duygusu için yapılan analiz sonuçlarına göre, eşin öfkesini serinkanlı tarzla dışavurumu duygularını iyi etiketleyebilen kadınların algıladıkları evlilik kalitesini artırmakta, duygularını iyi etiketleyebilen erkeklerin ise düşürmektedir.Üzüntü duygusu için yapılan analiz sonuçlarına göre, eşin üzüntüsünü yüzüne yansıtarak dışavurumu, duygularını daha az analiz eden, iç dünyasına daha az bakan kadınların algıladıkları evlilik kalitesini düşürmekte; eşin üzüntüsünü gizlemesi ise duygularını izleyen, iç dünyalarına bakıp ne hissettiklerini anlamaya çalışan kadınların algıladıkları evlilik kalitesini yükseltmektedir.Mutluluk duygusu için yapılan analiz sonuçlarına göre, eşin mutluluğunu dışavurumu, duygularını iyi etiketleyemeyen kadınların ve duygularını iyi etiketleyebilen erkeklerin algıladıkları evlilik kalitesini artırmaktadır.Sonuçlar, evlilik ve duygular konusunda yapılan araştırmalarla ilişkilendirilerek tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the moderated role of emotional awareness in the relationship between a person?s perceived marital quality and emotional expression styles of his/her spouse. In this study, anger expression styles, sadness expression styles and happiness expression styles are examined as predictor variables, while marital quality is the dependent variable. The moderator is emotional awareness which has two sub-factors, i.e. emotional labeling and emotional monitoring.Data were collected from 158 couples, who have been married for more than a year, through using convenience sampling method and who live in various cities in Turkey (Mersin, İstanbul, Antalya, Bursa, Kahramanmaraş, Ankara, Adana, Balıkesir/Bandırma). Those couples filled out some questionnaires, namely Demographic Information Form, Revised Dyadic Adjustment Scale, Emotional Expression Styles Inventory and Mood Awareness Scale.In the scope of the present study Moderated Multiple Regression Analysis and Simple Slope Test are performed for both each emotion and wife and husband separately. It should also be noted that the Simple Slope Test is conducted only for statistically significant variables. According to the findings, the person?s own emotional awareness level seems to play a role as a moderator variable in the relationship between the emotional expression style of his/her spouse and a person?s marital quality. In general, the moderator role of emotional awareness generates different patterns for wives and husbands. It can be said that there are complex patterns for wives but rather simple patterns for husbands.According to the results of the analysis made for ?anger?, the anger expression of the spouse in a cool way leads to an increase in the perceived marital quality in women who can label her emotions well. In contrast, it decreases the perceived marital quality in men who can label his emotions well.According to the analysis which is performed for ?sadness?, the spouse?s facial expression for sadness, decreases the perceived marital quality in women who attempt to monitor her emotions less. In parallel, concealing of the spouse?s sadness expression positively contributes to the perceived marital quality in women who attempt to monitor her emotions effectively.According to the analysis which is conducted for ?happiness?, the happiness expression of the spouse increases the perceived marital quality for both women who cannot label her emotions well and men who can label his emotions well.Results are discussed in relation with other studies in the related literature.