Çukurova koşullarında örtü altı (alçak tünel) kavun yetiştiriciliğinde Malç'ın (şeffaf Pe) ve değişik budama şekillerinin erkencilik, verim ve kalite üzerine etkisi /
Yazar: ERTAN SAİT KURTAR
Danışman: PROF. DR. KAZIM ABAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Budama = Pruning ; Erkencilik = Earliness ; Kalite = Quality ; Kavun = Melon ; Malçlar = Mulches ; Verim = Yield ; Çukurova bölgesi = Çukurova region ; Örtü altı yetiştiriciliği = Protected cultivation

Özet:
-90- 6. ÖZET Bu araştırmada, Çukurova koşullarında yetiştirici 1 iğ-i son yıllarda yaygınlık kazanan, Macdimon Fi hibrit kavun çeşidi, alçak plastik tünel ve alçak plastik tünel+malç ortamlarında 5 değişik budama şekli uygulanarak yetiştirilmiştir (kontrol hariç). Araştırmalar 1992 ve 1993 yıllarında ç.ii. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü deneme ve uygulama arazisinde 2 yıl süreyle yürütülmüştür. Budama uygulamalarının ve malç'm kavunların erkencilik, verim ve kalitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir. 1992 yılında meydana gelen don zararından malçlı ortamdaki bitkiler daha az zarar görmüş (kayıp %15), bu zarar malçsız tünellerde daha fazla olmuştur (kayıp %65). Araştırmanın 2. yılında tünel ve tünel+malç ortamlarında tünel içi hava sıcaklıkları ( + 20 cm) 2 termohigrograf yardımıyla sıcaklık ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre malçlı ortam malçsız ortama göre ortalama sıcaklığı geceleri 1.1 °C, gündüzleri 2.9 °C artırmıştır. Bu artış günlük sıcaklıkta ise ortalama 1.8 °C olarak gerçekleşmiştir. Kavun bitkilerinde en erken ilk erkek çiçek açma zamanı malçlı ortamda belirlenmiş, bu açıdan malç uygulaması 2-3 gün kadar avantaj sağlamıştır. Bu parametre açısından budama uygulamalarının hiç bir etkisi olmamıştır. En erken dişi çiçek açma zamanı ve kol atma zamanı budama ve malç uygulamalarının tek ve kombine hallerinde olmuştur. Tepe budaması yapılan bitkiler yapılmayanlara göre 3 ile 7 gün kadar daha erken dişi çiçek açmış ve kol atmaya başlama zamanı 6-7 gün kadar daha önce gerçekleşmiştir. Bu erkencilik şeffaf plastik malç kullanımıyla daha da öne alınmıştır. Bitkilerdeki kol uzunluğunda budama ve malç uygulamalarının tek ve kombine halleri etkili olurken en uzun kollara 3. (2 kol) ve 4. (2 kol+uç alma) uygulamalar sahip olmuş, diğer uygulamalar ise benzer etki göstermişlerdir. Malç kullanımı ortalama kol uzunluğunu daha da artırmış, malçlı ortamdaki bitkilerin kolları, malçsız ortamdaki lere göre 11.95 ile 15.59 cm daha fazla ölçülmüştür.-91- Tepe budaması yapılmayan bitkilerde belirlenen kol sayısı malçlı uygulamalarda daha fazla olmuştur. Bitkilerin gövde kalınlığı üzerine budama uygulamalarının bir etkisi olmamış, malçsız ortamda ortalama 15.14 mm olarak ölçülen bu değer malçlı ortamda ortalama 17.1 mm'ye yükselmiştir. Bitkilerin kök gelişimi üzerine (kök uzunluğu, kök boğazı kalınlığı, kök yaş ağırlığı ve kök kuru ağırlığı) en olumlu etki malçlı tünellerde elde edilmiştir. Budamalar ise kök gelişimini önemli düzeyde değiştirmemiştir. Erkenci ve toplam verim tepe alma ve uç alma budaması yapılmış uygulamalarda artış göstermiş, bu artış malçlamayla daha da yükselmiştir. Budama uygulamaları toplam verimi malçsız ortamda %19. 58-25. 94, malçlı ortamda %14. 21-44. 06, erkenci verimi ise malçsızlarda %76. 32-101. 78,malçlılarda ^40.43-118.73 arasında artırmıştır. Malç kullanımıyla toplam ve erkenci verim sırasıyla %52. 37-54. 13 ve %59. 3-87.4 arasında artmıştır. Meyve sayısı budama ve malç uygulamalarının tek ve kombine hallerinde artış göstermiştir. Budama uygulamaları meyve sayısını malçsız ortamda %30. 7-40. 69, malçlı ortamda %25. 03-36. 37 artırmış; malç kullanımıyla bu değer malçsız ortama göre %24. 06-47. 21 daha fazla ölçülmüştür. Meyve ağırlığı üzerine budama uygulamalarının etkisi olmaz iken malçlı tünellerden daha ağır meyveler elde edilmiştir. Meyve çapı üzerine uygulamaların etkisi olmaz iken meyve boyu malçlı ortamda daha fazla ölçülmüştür. Uygulamaların meyve kabuk kalınlığı üzerine etkisi olmamış, meyve eti kalınlığı malçlı tünellerden elde edilen meyvelerde daha fazla ölçülmüştür. Uygulamaların çekirdek evi çapı, çekirdek evi uzunluğu, meyve suyundaki pH, meyve tadı ve meyve olgunlaşma süresi üzerine önemli etkileri olmamıştır. Suda çözünebilir toplam kuru madde üzerine uygulamaların çok farklı bir etkisi olmamakla beraber en yüksek değer malçlı tünellerden elde edilmiştir. Malçsız ortamda ortalama 8.67- 8.9 arasında olan bu değer malçl ı larda ortalama 8.83-9.13 arasında ölçülmüştür.

Abstract:
-92- 7. SUMMARY In this research, Macdimon Fi melon hybrid variety which is widely grown in Çukurova was grown in low plastic tunnel and low plastic tunnel + transparent plastic mulch with of five different pruning applications (except control). The experiments were conducted in 1992 and 1993 at the research and training field of Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, University of Çukurova. The effects of different pruning applications and mulch on the earliness, yield and quality of melon were investigated. Frost damage that was seen in 1992 was effective mostly in tunnel (lost 65%) than tunnel + mulch (lost 15%) applications, tn the second years of research, temperature was measured in tunnel and tunnel + mulch on 20 cm high of soil surface with use of two thermohygrograf. According to the results, average night, day and total temperatures which is obtained in tunnel + mulch were greater than in tunnel (1.1 °C, 2.9 °C and 1.8 °C respectively). The most early first male blossoming was obtained from mulched tunnel. Mulch applications was early about 2-3 days than unmulched application. There is no significiant effect of pruning applications. The most early first female blossoming and the most lateral shoot growing were obtained from single and combinations of pruning and mulch applications. The pruned plants gave the best results for the most early female blossoming about 3-7 days and the most lateral shoot growing about 6-7 days. This results was highest with use of transparent plastic mulch. The longest shoots were measured from single and combinations of pruning and mulch applications. But the 3. (2 new lateral shoots) ve 4. (2 new lateral shoots+pruning) applications have longest shoots, the other applications were similar. The shoots lenght was increased with use of mulch. The shoots lenght was measured about 11.95-15.59 cm in mulched tunnel more than unmulched tunnel. The number of the lateral shoot which is determined on unpruned applications were found mostly in the mulched appl ications.-93- Pruning applications were ineffective on stem thickness. Average stem thickness was measured 15.14 mm in unmulched tunnel and 17.1 mm in mulched tunnel. The best positive effects on the root growth (root lenght, root thickness, fresh root weight and dry root weight) of the plants was obtained from mulched applications. There were no differences about root growth of the pruning appl ications. Early and total yield were increased in single and combinations of pruning and mulch applications. Total yield was increased in unmulched applications about 19.58-25.94%, in mulched applications about 14.21-44.06%. Early yield was increased in unmulched applications about 76.32-101.78%, in mulched applications about 40. 43-1 18. 73%. Total and early yield were increased about 52.37-54.13% and 59.13-87.4% respectively with mulch. The heaviest fruits were obtained from tunnel + mulch applications. The number of fruit was increased in unmulched applications about 30.7-40.69%, in mulched applications about 25.03-36.37% with pruning applications." Thece values were found mostly with mulch about 24.06-47.21%. The number of the fruit was obtained mostly from single and combinations of pruning and mulch applications. There were no differences about fruit width of the applications but the fruit height was measured mostly in tunnel + mulch application. Applications were no effective on fruit rind thickness but the fruit flesh thickness was obtained mostly from mulched tunnel. There were no differences about seed cavity width, seed cavity height, pH, fruit flovour and the time of fruit maturity of the applications. There were no significiant differences in total soluble solid contents of the applications, but the highest values were obtained from mulched tunnel. Average %T. S. S. C value was determinated 8.67-8.9 in unmulched tunnel and 8.83-9.13 in mulched tunnel.