Modern ipek yolu koridorlarında rota optimizasyonu için hibrit model önerisi
Hybrid model proposal for route optimization in modern silk road corridors
Yazar: SEZGİN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EVRENCAN ÖZCAN
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Johnson algoritması = Johnson algorithm

Özet:
19. yüzyılın başında insanoğlunun hayatında yerini alan demiryolu taşımacılığı, geride kalan iki asır boyunca sürekli gelişme göstermiş ve ulaştırma sektörünün önemli parçalarından biri haline gelmiştir. İcadının ilk yıllarında iki küçük şehir arasında kullanılan demiryolu, artan küreselleşmenin de etkisiyle kıtalar arası ticaretin parçası olmuş, ulaştırma politikalarının başında yer almaya başlamıştır.  Küresel demiryolu ağında yaşanan bu gelişme, şirketler ve ülkeleri farklı rota arayışlarına sevk etmiştir. Bu durum, daha planlı, maliyet ve verimlilik esaslı bir taşımacılık hizmeti için optimizasyon ihtiyacı doğurmuştur. Modern İpek Yolu, Asya ve Avrupa arasında kısa, güvenli ve ekonomik bir demiryolu ulaştırmasının sağlanması ve güzergâh ülkeleri arasında ticaretin arttırılması amacıyla tarihi İpek yolunun revize edilmiş halidir. Güzergah ülkelerinin ulaşım olarak entegrasyonun sağlanması ve koridordaki yük taşımacılığının etkinliğinin arttırılması için sezgisel kararlar yerine optimal sonuç veren yöntemler kullanılması elzemdir. Bu bağlamda, tez çalışmasında Çin-Avrupa arasında yapılacak yük taşıması için demiryolu şebekesinin optimize edilmesi amaçlanmıştır. Öncelikle, Çin-Avrupa arasındaki demiryolu ağı şebeke olarak seçilmiş, güzergâh ülkelerinin büyük demiryolu istasyonları ise şebekenin düğümleri olarak belirlenmiştir. Bu seçimlerle 25 düğüm ve 32 daldan oluşan bir şebeke elde edilmiştir. Şebeke optimizasyon problemleri sıklıkla maliyet, süre veya uzunluk gibi kriterler altında değerlendirilmektedir. Bu çalışmada ise farklı olarak, kriterlerin hassasiyetlerinin arttırılması amacıyla taşımacılık faaliyetlerini etkileyen unsurlar belirlenmiş ve bunlar çok kriterli karar verme yöntemleri ile ağırlıklandırılmıştır. Elde edilen skorlar şebekenin dal ağırlıkları olarak kabul edilmiştir.  Sorasında ise en kısa yol algoritmaları Python programlama dili ile kodlanarak optimal güzergâh hesaplanmıştır. Bunların yanı sıra şebeke; uzunluk, maliyet ve süre kriterleri altında tekrar hesaplanmış ve ortaya çıkan tüm sonuçlar karşılaştırılarak yorumlanmıştır.

Abstract:
Railway transportation took its place in the life of human beings at the beginning of the 19th century has advanced perpetually for the last two centuries and has become one of the important parts of the transportation sector. The railway used between two small cities in the first years of its invention have become a part of intercontinental trade with the effect of increasing globalization and started to take place at the head of transportation policies. The development in the global railway network has prompted companies and countries to search for different routes. This situation has constituted to requirement for optimization for a more planned, cost and efficiency based transportation service. The modern Silk Road is the revised version of the historical Silk Road in order to provide a short, safe and economical rail transport between Asia and Europe and to increase trade between the route countries.  It is essential to use methods that give optimal results instead of intuitive decisions in order to ensure the integration of the route countries as transportation and to increase the efficiency of freight transportation in the corridor. With this thesis study, it is aimed that optimization of the railway network to be used for freight transportation between China and Europe. Initially, the railway network between China and Europe is selected as the network, and the major railway stations of the route countries are determined as the nodes of the network. A network consisting of 25 nodes and 32 branches is obtained with these selections. Network optimization problems are often evaluated based on criteria such as cost, time or length. In this study, however, the factors affecting transportation activities are determined in order to increase the sensitivity of the criteria and these are weighted with multi-criteria decision-making methods. The obtained scores are accepted as branch weights of the network. Then, the optimal route is calculated by coding the shortest path algorithms with the Python programming language. Morever, the network is recalculated  based upon the length, cost and duration criteria and all results are compared and interpreted.