Antalya'da hanehalkı su talebinin analizi
Analysis of residential water demand in Antalya
Yazar: ŞERİFE SEÇİL ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. A. ALİ KOÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Antalya = Antalya ; Hanehalkı = Household ; Su kullanımı = Water use ; Su sorunu = Water problem ; Su talebi = Water demond ; Su tüketimi = Water consumption ; Talep analizi = Demand analysis ; Talep fiyat esnekliği = Demand price flexible ; Talep yönetimi = Demand management

Özet:
Türkiye artan nüfusla birlikte temiz ve kaliteli su talebini karşılamakta zorlanmaktadır. Şehirlerin içme ve kullanma sularının temin edildiği su havzaları kirlenmekte ve daralmaktadır. Günümüzde suyun ekonomik kullanımı ve su talebi yönetimi, başta metropol kentler olmak üzere, çok önemli bir konu haline gelmiştir. Bu bağlamda metropol kent haline gelen Antalya merkezde su talep yönetiminin önemi giderek artmaktadır. Bu çalışmada Antalya'da hanehalkı su talebi üzerinde fiyat, gelir ve sosyo-ekonomik değişkenlerin etkisini belirlemek amaçlanmış ve iki farklı talep modeli tahmin edilmiştir. Bunlardan birincisi zaman serisi ile yapılan sadece fiyatın açıklayıcı değişken olduğu talep modelidir. Diğeri ise yatay kesit verileri ile yapılan hanehalkı su talep modelidir. Hanehalkı talep modelinde gelir-talep esnekliği ve sosyo-ekonomik değişkenlerin su kullanımı üzerindeki etkisini ölçmek için ?Antalya Kent Merkezi Sosyo-Ekonomik Demografik Yapı, İstihdam ve Yaşam Memnuniyeti Araştırması? başlığı altında 2009 Mayıs-Haziran aylarında beş merkez ilçede (şehir merkezi, Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Aksu ve Döşemealtı) 496 hanehalkı ile yapılmış olan anket çalışması verileri kullanılmıştır. Analizde, hanede yaşayan bireylere ilişkin sosyo-ekonomik ve demografik değişkenler {hanede yaşayan birey sayısı, hanehalkı aylık geliri, hanehalkı sonbahar, yaz ve kış dönemi su faturasının aritmetik ortalaması, ikamet edilen konutun genişliği, hanehalkı reisinin medeni durumu} ve hanenin sahip olduğu kolaylık malları (bulaşık makinesi sahipliği) verileri kullanılmıştır. Zaman serisi talep modelinde Antalya Büyükşehir Belediyesi ASAT Müdürlüğü'nden alınan son on yıla ait yıllık abone sayısı, aylık su kullanım miktarı (m³) ve tarife (fiyat) verileri ile su talep modeli tahmin edilmiştir. Model sonuçlarına göre hanehalkı su talebinin fiyat-talep esnekliği -0.0017 ve gelir-talep esnekliği 0,0635'dir. Su ikamesi olmayan zorunlu bir maldır ve Türkiye genelinde olduğu gibi Antalya'da hanehalkı geliri içinde su faturasının payı düşüktür. Bu nedenle fiyat-talep esnekliğinin düşük çıkması beklenen bir durumdur. Suyun gelir-talep ve fiyat-talep esnekliğinin düşük olması hanehalkı su talebini yönetmede hanehalkını bilinçlendirmenin ekonomik faktörlerden daha önemli olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In Turkey, it?s difficult to meet clean and qualified water due to increasing population. Water supplies of cities are being polluted and reduced. Nowadays, the economical consumption of water and water demand management, particularly in metropolitan cities, has become a very important issue. Thus, the importance of water demand management is increasing in Antalya, called as a metropolitan city. The main purpose of the study was to measure the effects of price, income and socio-economical variables on household water demand in Antalya using with two different demand models. The first demand model was based on time series and just the price was present as an explanatory variable. The second model was described as household water demand model and based on cross sectional data. ?The Antalya City Centre Socio-Economical and Demographical Structure, Employment and Life Satisfaction Survey?, which has been conducted in five central district (the city center of Antalya, Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Aksu and Döşemealtı) with 496 household in May-June 2009. In household water demand model, the results of this survey were used to predict the impacts of income-demand elasticity and the socio-economic diversity on water usage. In the analysis, socio-economical and demographical variables {the number of individuals, households monthly income, the arithmetic average water bill of autumn, summer and winter period, the area of the house, marital status of household leader} and convenience goods ownership (i.e. dishwasher machine ownership) values were used. In time series demand model, last ten-year data of annual subscriber, monthly water usage amount (m³) and tariff (price) obtained from The General Directorate of Antalya Water and Wastewater Management (ASAT) were used to estimate the water demand. According to modeling results, price-demand elasticity and income-demand elasticity were found to be -0.0017 and 0.0635, respectively. The water can be qualified as a mandatory and non-substituted source. The water has a very small fraction in total household expenditure in Antalya as experienced throughout the country. Therefore, it?s an expected situation of getting low price-demand elasticity results. Low income-demand elasticity and price-demand elasticity results are indicated that, enlightenment of household is more important than economical factors in managing the household water demand.