Birinci basamağa başvuran geriatrik popülasyonda time to start ve time to stop kriterlerine göre akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of rational drug use according to time to start and time to stop criteria  in geriatric population referred to primary care
Yazar: YASİN ALAYBEYOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUHTEŞEM EROL YAYLA ; UZMAN ALİ İHSAN ÇABUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Türkiye'deki yaşlı hastalardaki uygunsuz ilaç kullanım sıklığını değerlendirmeye yardımcı olmak üzere, Adana İlinde Birinci Basamağa başvuran geriatrik populasyonda aile hekimleri tarafından reçete edilen ilaçların, TIME-to STOP ve TIME-to START kriterleri ile değerlendirilmesi ve Türkiye'deki yaşlılarda uygunsuz ilaç kullanımının tespit edilip değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif tez  çalışmasıdır. Aile Sağlığı Merkezlerinde kayıtları bulunan 65 yaş üzeri polifarmasisi olan bireyler belirlenmiştir. Hastaların aile hekimliği bilgi sistemlerindeki yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu gibi sosyodemografik verileri, kronik hastalıklar ve ek şikayetleri ve son 6 aydır kullanılan ilaçları, reçeteleri retrospektif çalışma dahilinde taranmıştır. Taranan bu reçeteler TIME to STOP ve TIME to START kriterleriyle değerlendirilmiştir. Kullanılan ilaçlar bu kriterlerdeki ilgili maddelere göre doğru veya yanlış kullanım olarak nitelendirilip tespit edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 71,45±5,75 yıl olarak tespit edildi. Hastalarda kronik hastalık görülme oranı % 87.5 idi. Hastaların hipertansiyon (% 70,8), kalp yetmezliği (%13), koroner arter hastalığı(KAH) sıklığı (% 16,7), dislipidemi (% 16,7), diyabetes mellitus (% 29,2), kronik akciğer hastalığı (% 10,4) olmak üzere en sık olarak tespit edilmiş kronik hastalıklardandır. Time to Start kriterlerine göre uygunsuz ilaç reçeteleme % 13,8 iken, Time to STOP kriterlerine göre uygunsuz ilaç reçeteleme % 52,6 idi. TIME to STOP kriterlerine göre uygunsuz reçeteleme ile alakalı en fazla tespit edilen sistemler kas-iskelet sistemi, gastrointestinal sistem ve kardiyovasküler sistem oldu. Time to Start'ta ise kardiyovasküler sistemde uygunsuz reçeteleme tespit edildi.

Sonuç: Yaptığımız çalışmada TIME kriterlerinden START kriterlerine göre yanlış kullanım (ihmal edilen ilaç) olan  oran %13,8 ve STOPP kriterlerine göre yanlış kullanım oranı ise %52,6 bulunmuştur. Tespit ettiğimiz bu sonuçlar bu yaşlı hasta grubunda UİK sıklığı artışını da destekler niteliktedir. Hastaya çok yönlü ve bütüncül yaklaşımın temelinde olan aile hekimleri de, UİK sıklığını azaltmada ve ilaç reçetelemesinde bu sürece önemli  katkıları olabilecek grupların başında gelmektedir.

         Anahtar Sözcükler:  Uygunsuz, Yaşlı, Tıme, Stop, Start

Abstract:
Aim: The aim of this study was to assess the frequency of inappropriate drug use in elderly patients in Turkey by evaluating the drugs prescribed by family physicians in the geriatric population admitted to primary care in Adana province using the TIME-to STOP and TIME-to START criteria and to identify and evaluate inappropriate drug use in elderly patients in Turkey.

Materials and methods:  This study is a retrospective thesis study. Individuals over 65 years of age with polypharmacy who were registered in Family Health Centers were identified. Sociodemographic data such as age, gender, marital status, education status, chronic diseases and additional complaints, medications used for the last 6 months and prescriptions of the patients in the family medicine information systems were scanned within the scope of the retrospective study. These prescriptions were evaluated using the TIME to STOP and TIME to START criteria. The drugs used were characterized and identified as correct or incorrect use according to the relevant items in these criteria.

Results: The mean age of the patients included in the study was 71.45±5.75 years. The prevalence of chronic diseases was 87.5%. The most common chronic diseases were hypertension (70.8%), heart failure (13%), coronary artery disease (CAD) (16.7%), dyslipidemia (16.7%), diabetes mellitus (29.2%), and chronic lung disease (10.4%). Inappropriate prescribing according to Time to Start criteria was 13.8%, while inappropriate prescribing according to Time to STOP criteria was 52.6%. According to TIME to STOP criteria, the most common systems associated with inappropriate prescribing were musculoskeletal, gastrointestinal and cardiovascular systems. In Time to Start, inappropriate prescribing was detected in the cardiovascular system.

Conclusion: In our study, the rate of misuse (neglected medication) was 13.8% according to START criteria and 52.6% according to STOPP criteria. These results also support the increase in the frequency of IUD in this elderly patient group. Family physicians, who are at the basis of a multidimensional and holistic approach to the patient, are among the groups that can make important contributions to this process in reducing the frequency of UIC and prescribing drugs.

Keywords: İnappropriate, Elderly, Tıme, Stop, Start