Postmodern çağın benlik ve aidiyet krizi: Sosyal medya şöhretlerinde fiziksel aşırılık
The identity and belonging crisis of the postmodern age: Physical extremism in social media celebrities
Yazar: ASLI ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN TUTAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Aşırılık = Excess ; Beden = Body ; Biyoiktidar = Biopower ; Biyopolitika = Biopolitics ; Fiziksel aşırılık = Physical extremism ; Popüler kültür = Popular culture ; Popüler medya = Popular media ; Sosyal medya = Social media ; Şöhret = Fame

Özet:
Beden, tarihin her döneminde iktidarın yönetim teknikleri ve benlik üretiminde
merkezi bir olgu olmuştur. Özellikle 1980'lerden itibaren iletişim teknolojilerinin
hızla geliştiği tüketim toplumunda Foucault'nun merkezi, disiplinci ve kurumsal
yapılar tarafından uygulanan biyo-iktidar kavramı, giderek çok daha akılcı,
merkezsiz, özgürleştirici bir hale evrilmiştir. Üretime yönelik beden disiplininin
emeğe duyulan ihtiyaca bağlı olarak önemsizleştiği tüketim toplumunda kişi, hakikat
oyunu ve sorunsallaştırılmalarla özgürleştirilerek sömürülmektedir. Duygulara ve
arzulara hitap ederek işleyen bu teknikleri Han psikopolitika olarak
kavramsallaştırmıştır. Bütünlüklü bir özne olmak yerine parçalanarak tek boyutlu bir
tüketici haline gelen kişi, bu durumu özgürleşme olarak algılamaktadır. Yaratılan
özgürlük yanılsaması ve adiaforizasyon/ parçalama iktidarın yönetim tekniğidir. Bu
tekniklerde tüketim, bireycilik ve şeffaflık söylemlerinden faydalanılmaktadır.
Tüketim, ekonomik değil, kültürel, toplumsal, psikolojik, etik boyutları olan bir
olgudur. Beden her iktidar stratejisinin merkezinde olduğu gibi tüketimin de
merkezindedir. Bedenin en verimli tüketim nesnesi olduğunun bilincine varılmasıyla
beden fiziksel ve psikolojik her boyutuyla metalaştırılmıştır. Medya ve popüler
kültür söylemlerinin etkisiyle, çağın değerlerinin neden olduğu benlik krizini
bedenini dönüştürerek aşabileceği yanılsaması yaşayan kişi, bu dönüşümü
gerçekleştirmenin tek yolu olarak teşvik edilen bedensel tüketime yönelmektedir.
Bireycilik söylemiyle, yalnızlaşan ve toplumsal aidiyetten yoksun hale gelen kişinin
bu durumu bir özgürleşme olarak algılaması, çağın değerlerine bağlı mevcut
krizlerini kendisinin çözmesi ve iktidarın kendisini her türlü sorumluluk ve
suçlanmadan muaf hale getirmesi sağlanmaktadır. Şeffaflık olgusu, iletişim ve
paylaşım söylemleriyle özgürleştiğini düşünen kişinin verilere indirgenmesine
hizmet etmekte ve sistemin verimliliği için parçalanan kişi kendi bedenini de
parçalara ayırarak dönüştürmek adına yok etmektedir. Siyasi iktidar ve piyasanın
verimli işleyişine hizmet eden bu değerlerin kişisel boyuttaki etkileri yıkıcıdır ve
dolayısıyla bu değerlerin neden olduğu koşullar postmodern çağın benlik ve aidiyet
krizinin nedenidir.
Refah toplumunda, benlik ve aidiyet krizinin belirtileri bedende görülmektedir.
Kişinin bitmeyen bir proje haline getirdiği bedeni üzerinden tüketerek inşa ettiği
benliği, aslında çağın değerlerinin yarattığı sistemsel yapay dengesizliklerin
bedenselleştirilmesidir. Tüketim, bireycilik, şeffaflık gibi çağın değerlerinin neden
olduğu, Baudrillard'ın nedensiz şiddet anomalisi olarak tanımladığı benlik ve aidiyet
krizlerinin fiziksel ve psikolojik boyutları vardır. Psikolojik ve duygusal krizlerden
bağımsız düşünülemeyecek fiziksel aşırılık, sistemsel şiddete ya da sistemsel yapay
dengesizliklere kişinin tek tepki gösterme biçimi olan kendi bedeni üzerinden
gösterdiği edilgen tepkidir. Dolayısıyla fiziksel aşırılık, Baudrillard'ın sistemsel şiddetin kişide yol açtığını öne sürdüğü nedensiz şiddet anomalilerinden biridir.
Mevcut benlik ve aidiyet krizine siyasi iktidar ve sermayenin özgürleştirici olarak
tanımladığı değerlerin neden olduğunun bilincinde olmayan kişinin, piyasanın
palyatif çözüm önerileriyle krizini çözme ya da benliğini inşa etme çabası sadece
varolan krizlerini derinleştirmektedir. Kendini baştan yaratarak ideal benliğine
ulaşmaya çalışan kişi, bedensel dönüşümüyle farklı bir gerçeklik yaratabileceğine
inanmaktadır. Fakat bu sözde öz-yaratım süreci aslında kişinin kendisini yok edişidir.
Çağın değerleri medya söylemleri ve bu mesajların taşıyıcısı şöhretler
tarafından yayılmaktadır. Tüketim toplumunda kişilerin rol modeli olan şöhretler
aynı zamanda benlik ve aidiyet krizlerinin temsilcileridir. Kişinin kendisine
yönelttiği şiddetin belirtilerinden olan aşırılık, çağımızda şöhret olma nedenidir.
Şöhret olmanın nedenlerinin önemsizleştiği, şöhret kültürünün sıradanlaştığı çağda
fiziksel aşırılıkla şöhret olmak da mümkün hale gelmiştir. Fiziksel aşırılığı ile ilgi
çeken ve seyir değeri artan kişi, sosyal medyada kendisini marka haline
getirmektedir. Şöhret olmanın hedef haline gelmesinin nedeni ise, başarılı olmakla eş
anlamlı hale gelmiş olmasındandır. Aşırılıklarıyla şöhretler, iktidarın ve sermayenin
medya söylemleriyle yaydığı çağın değerlerinin hem taşıyıcısı hem de bu değerlerin
neden olduğu benlik krizinin vücut bulmuş halleridir.
Bu tezin amacı, çağın değerlerine bağlı olduğu öne sürülen bedensel aşırılığı,
çağın benlik ve aidiyet krizlerinin temsilcisi olduğu öne sürülen aşırılıklarıyla şöhret
olmuş kişilerin ifadelerinden yola çıkarak kanıtlamaktır. Araştırmanın örneklemini
Truly Youtube kanalında 3 Ocak 2019 ve 23 Ocak 2021 tarihleri arasında paylaşılan
içerikler oluşturmaktadır. Kısa belgesel formatında içeriklerin paylaşıldığı bu
kanalda 620 videodan 106 tanesi aşırı bedensel dönüşüm geçiren kişilerle ilgilidir.
Bu videolarda yer alan 122 kişi ile ilgili bu tarih aralığı dışında kalan videoların da
dahil edilmesiyle, 111 video bu araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir.
Demografik dağılıma bakıldığında bu kişilerin %63'ü kadın, %37.7'si 24-35 yaş arası
ve %46.7'si Amerika Birleşik Devletleri'ndendir. Bu videolarda kişilerin
ifadelerinden oluşan saha bulguları niteliksel analiz yoluyla yorumlanmıştır. Ayrıca
bedensel dönüşüm geçiren kişilerin demografik dağılımına ve bedensel dönüşüm
türlerinin dağılımına yer verilmiştir.
Videolardaki kişilerin bedensel aşırılıkları moda/stil, beden modifikasyonu,
estetik ameliyat ve vücut geliştirmedir. Bu kategorilerin her birinin pazar payı, yıllık
geliri ve kişilerin harcamaları, her bir bedensel dönüşüm biçiminin endüstri haline
geldiğini göstermektedir. Bu kişilerin ifadeleri bedensel aşırı dönüşümlerin çağın
değerlerine bağlı olduğunu, medya ve popüler kültür söylemleriyle teşvik edildiğini,
aşırılıkların benliklerinin dolayısıyla da benlik ve aidiyet krizlerinin merkezinde
olduğunu göstermektedir. Kişiler bedenlerini dönüştürerek inşa ettikleri benlikleriyle,
çağın benlik ve aidiyet krizine neden olan mevcut gerçekliğinden farklı bir gerçeklik
yaratmak istemektedir. Fakat benlik inşası, bedensel tüketimle gerçekleştiği ve
varolan benlik krizleri piyasanın palyatif önerileriyle çözülmeye çalışıldığından
çözümlenmenin aksine giderek derinleşmektedir. Geçici çözümlere bağlı olarak
yinelenen kriz çözümleme arayışının sonucunda ortaya çıkan aşırılık, kişinin
benliğinin temel unsuru haline gelmiştir. Benlik ve aidiyet krizinin belirtisi olan aşırı
bedensel dönüşüm, özgürleşme yanılsamasıyla maskelendiği, kişi parçalanarak özne
olma özelliğini yitirdiği ve bu aşırılık kişinin şöhret olmasını sağladığı için kişi tarafından sorun olarak algılanmamakta hatta yaşam boyu devam edilecek bir olgu
olarak ifade edilmektedir.
Araştırmanın bulguları tezin hipotezini doğrulamaktadır. Şöhretler tüketim
toplumunun rol modelleri oldukları gibi toplumda varolan benlik ve aidiyet krizinin
de temsilcileridir. Aşırı bedensel dönüşüme, iktidar yapılarının hakikat oyunu ve
sorunsallaştırmarla belirlediği, medya ve popüler kültür söylemleriyle yaydığı çağın
değerleri neden olmaktadır. İktidar teknikleri daha incelikli hale gelip kişinin yine bu
değerler tarafından tanımlanan duygu ve arzularına hitap ettiğinden ötürü, kişi benlik
krizine neden olan değerleri özgürleşme olarak algılamaktadır. Bu krizleri çözmek
için önerilen ve yüksek kazanç sağlayan palyatif öneriler, sadece iktidar yapılarına ve
sermayeye hizmet etmekte, onların işleyişini gizlemekte ve varolan krizleri
derinleştirmektedir. Bu krizler bireysel nedenlere bağlı değil, siyasi ve ekonomik
sistemin kendini meşrulaştırmak için yarattığı toplumsal ve kültürel koşullara
bağlıdır.

Anahtar Kelimeler: Beden, Biyo-politika, Benlik, Bedensel Tüketim, Fiziksel
Aşırılık, Şöhret Kültürü, Popüler Kültür

Abstract:
The body has always been at the centre of interest for power mechanisms and
identity throughout the history. Since the early realization that it could be
commodified, the body has been continuously subjected to both physical and
psychological exploitation. More recently, especially from the beginning of 1980, the
rapid technological progress started a dramatic change in the traditional structure of
the production systems, and consequently, altered the dynamics of the labour market.
The physical discipline that had been delicately enforced to the society since the
Industrial Revolution to deploy the labour onto the shop floor ceased to be a
requirement, which in turn, caused the body to lose its conventional sense and
importance to power mechanisms. These events that made the body no longer
significant also shaped Foucault's bio-politics into its current form, which can be
described as more subtle, decentralized and liberating. The present-day power
mechanisms do not seem to need the body-produced labour at the level that they did
in the past. On the contrary, the modern way of exploitation, as previously
conceptualized by Han, is rather through psychopolitics, or in other words, by
manipulating emotions and desires. The environment required to enable this new
way of exploitation was built upon the illusion of freedom that was created by truth
games and the problematisation of the identity. In this environment, the individual is
reduced from being a whole subject into a one-dimensional character – a consumer –
that is hypnotized by the values of the era including the consumption, individualism,
and transparency.
The media and popular culture are the main actors of our present time
facilitating the implementation of psychopolitics. They lightly but repeatedly inject
to the mind of the individual the very idea that the identity crisis caused by the values
of the era can be resolved by creating a new identity, and more importantly, of their
own choice. Firstly, the individual is encouraged to consume because the
consumption is portrayed as the only way to re-construct the identity and overcome
the existing identity crisis. Secondly, it is illustrated such that the individual that is
isolated from the rest of the society and deprived of social belonging would perceive
this situation as a liberation and come out of the crisis in the end. This also serves the
power structures in opting out of all kinds of responsibilities towards the individual –
and therefore towards the society – and possible future accusations. And thirdly, the
transparency is advertised as a noble cause that everyone would like to contribute to
as part of the sharing culture without the individual knowing that its sole purpose, in
fact, is to reduce the individual to a data point. The fact that the individual is being
fragmented, also coincides with the way the individuals transform or destruct their
body.
Symptoms of the identity crisis in the affluent society can be clearly observed
on the individual's body. The individual is stimulated under the influence of the
media and popular culture to treat their body as a project after the completion of
which the promise is to achieve a new identity. However, this project of identity
production has an infinite duration due to the continuous excitation of the individual
to consume and by the objectless and aimless violence caused by fundamental
contradictions of affluence. Baudrillard describes the result of these fundamental
imbalances of affluent/permissive society as a collection of aimless and objectless
anomalies such as destructiveness, escapism and depressiveness. The individuals that
are not aware of their own identity crisis look out for palliative solutions on the
market to reinvent themselves physically and emotionally, however their actions do
nothing but to further amplify the magnitude of the existing crisis and associated
extremism. This false belief that a different reality can be created by physical
transformation, or representation in general, is in fact an act of self-destruction.
There is no doubt that celebrities are seen as role models in the consumer
society, and they spread the values of the era on the media quite often visually but
sometimes in other forms as well. From this perspective, it can be argued that they
are the representatives of the existing identity crisis in the society acting as a villain
and a victim at the same time. The extremism being one of the symptoms of the selfviolence has recently become an express and trivial way of acquiring fame especially
on the digital media platforms. Given that the fame generally comes with the
financial success, famous and successful have become two synonymous terms that
are both evaluated according to virtual quantifiers such as the number of views, likes,
comments and so on. This association is believed to have shortened the path to
become famous. According to the simplified formula, the more extreme the content
is, the more attention it will attract. Since the body is, in Baudrillard's terms, the
finest consumer object, the more extreme the body transformation is, the stronger the
online presence will be.
The objective of this work is to demonstrate with evidential information that
the body-centered physical extremism is originated by the violence caused by
fundamental contradictions of affluent society and the fame through extreme body
transformation is in fact the reflection of the existing identity crisis in the society.
The fieldwork comprised the video content published on a Youtube channel called
Truly from 3 January 2019 to 23 January 2021. It was identified that 106 of 620
videos were about the people who had undergone extreme body transformation.
There are 122 people in these videos however some people have more than one video
which fell beyond the range of selected dates. For consistency these videos were also
included making the total number of videos 111. These 111 videos formed the field
of the research. In terms of key demographics, 63% of the focus group were women,
37.7% were between 24 and 35 years old and 46.7% were from the United States. A
qualitative analysis was performed on the findings consisting of the commentaries
and statements of the individuals in these videos and presented together with
supplementary statistics including the demographic distribution and the
categorization of physical transformation types.
The extreme body transformations of the focus group in the videos were
collected into four categories: fashion/style, body modification, plastic surgery and bodybuilding. The data including the market size and annual revenue generated in
each category as well as the focus group's expenditure on transformation indicate
that the extreme body transformation is a giant industry, which emphasizes the
significance of the economic exploitation. The statements of the focus group align
with the argument that the need for an extreme body transformation takes its roots
from the values of the era, and it is excited by the media and popular culture
discourses. Since the power techniques have become more refined and appealing to
emotions and desires, it appears that the individual perceives the values causing the
crises as liberation. The temporary solutions to solve these crises only serve the
capitalist market and deepen the crisis. Finally, the crisis does not seem to be caused
by any personal circumstances but is likely a by-product of the social and cultural
conditions set to legitimize the current political and economic system.

Keywords: Body, Bio-politics, Identity, Bodily Consumption, Physical Extremism,
Celebrity Culture, Popular Culture





Le corps a toujours été au centre de l'intérêt des mécanismes de pouvoir et de
l'identité à travers l'histoire. Depuis que l'on a compris qu'il pouvait être
marchandisé, le corps a été continuellement soumis à une exploitation physique et
psychologique. Plus récemment, notamment à partir du début des années 1980, les
progrès technologiques rapides ont entraîné un changement radical de la structure
traditionnelle des systèmes de production et, par conséquent, modifié la dynamique
du marché du travail. La discipline physique qui avait été délicatement imposée à la
société depuis la révolution industrielle pour déployer la main-d'œuvre dans les
ateliers a cessé d'être une exigence, ce qui, à son tour, a fait perdre au corps son sens
conventionnel et son importance pour les mécanismes de pouvoir. Ces événements
qui ont fait perdre au corps son importance ont également donné à la bio-politique de
Foucault sa forme actuelle, qui peut être décrite comme plus subtile, décentralisée et
libératrice. Les mécanismes de pouvoir actuels ne semblent pas avoir besoin du
travail produit par le corps au même niveau que par le passé. Au contraire, le mode
d'exploitation moderne, tel que précédemment conceptualisé par Han, passe plutôt
par la psychopolitique, ou en d'autres termes, par la manipulation des émotions et des
désirs. L'environnement nécessaire pour permettre cette nouvelle forme
d'exploitation a été construit sur l'illusion de liberté créée par les jeux de vérité et la
problématisation. Dans cet environnement, l'individu est réduit d'un sujet entier à un
personnage unidimensionnel – un consommateur – qui est hypnotisé par les valeurs
de l'époque, notamment la consommation, l'individualisme et la transparence.
Les médias et la culture populaire sont les principaux acteurs de notre époque
qui facilitent la mise en œuvre de la psychopolitique. Ils injectent de manière légère
mais répétée dans l'esprit de l'individu l'idée même que la crise d'identité causée par
les valeurs de l'époque peut être résolue en créant une nouvelle identité, et surtout, de
son propre choix. Premièrement, l'individu est encouragé à consommer parce que la
consommation est présentée comme le seul moyen de reconstruire l'identité et de
surmonter la crise identitaire existante. Deuxièmement, l'illustration est telle que
l'individu isolé du reste de la société et privé d'appartenance sociale, percevrait cette
situation comme une libération et sortirait finalement de la crise. Cela permet
également aux structures de pouvoir de se dégager de toutes sortes de responsabilités
envers l'individu – et donc envers la société – et d'éventuelles accusations futures.
Troisièmement, la transparence est présentée comme une noble cause à laquelle
chacun voudrait contribuer dans le cadre de la culture du partage. L'individu est
réduit à un data sans qu'il le sache. Le fait que l'individu soit fragmenté coïncide
également avec la façon dont les individus transforment ou détruisent leur corps.
Les symptômes de la crise d'identité dans la société d'abondance peuvent être
clairement observés sur le corps de l'individu. Sous l'influence des médias et de la
culture populaire, l'individu est incité à traiter son corps comme un projet dont
l'aboutissement est la promesse d'une nouvelle identité. Cependant, ce projet de
production d'identité a une durée infinie en raison de l'excitation continue de
l'individu à consommer et de la violence sans objet et sans but causée par les
contradictions fondamentales de l'abondance. Baudrillard décrit le résultat de ces
déséquilibres fondamentaux de la société d'abondance/permissive comme une
collection d'anomalies sans but et sans objet telles que la destructivité, l'évasion et la
dépression. Les individus qui ne sont pas conscients de leur propre crise d'identité
recherchent des solutions palliatives sur le marché pour se réinventer physiquement
et émotionnellement, mais leurs actions ne font qu'amplifier la grandeur de la crise
existante et de l'extrémisme associé. Cette fausse croyance qu'une réalité différente
peut être créée par la transformation physique, ou la représentation en général, est en
fait un acte d'autodestruction.
Il ne fait aucun doute que les célébrités sont considérées comme des modèles
dans la société de consommation et qu'elles diffusent les valeurs de l'époque dans les
médias, souvent de manière visuelle mais parfois aussi sous d'autres formes. De ce
point de vue, on peut affirmer qu'elles sont les représentantes de la crise d'identité
existant dans la société, jouant à la fois le rôle de méchantes et de victimes.
L'extrémisme, qui est l'un des symptômes de l'auto-violence, est récemment devenu
une façon expresse et triviale d'acquérir la célébrité, en particulier sur les plateformes
de médias numériques. Étant donné que la célébrité s'accompagne généralement d'un
succès financier, célébrité et succès sont devenus deux termes synonymes qui sont
tous deux évalués en fonction de quantificateurs virtuels tels que le nombre de vues,
de likes, de commentaires, etc. On estime que cette association a raccourci le chemin
à parcourir pour devenir célèbre. Selon la formule simplifiée, plus le contenu est
extrême, plus il attire l'attention. Le corps étant, selon les termes de Baudrillard, le
plus bel objet de consommation, plus la transformation du corps est extrême, plus la
présence en ligne sera forte.
L'objectif de ce travail est de montrer, à l'aide d'informations probantes, que
l'extrémisme physique centré sur le corps est issu de la violence causée par les
contradictions fondamentales de la société d'abondance et que la célébrité par la
transformation extrême du corps est en fait le reflet de la crise d'identité existante
dans la société. L'étude portée sur le contenu vidéo publié sur une chaîne Youtube
appelée Truly du 3 janvier 2019 au 23 janvier 2021. Elle a été identifié que 106 des
620 vidéos concernaient des personnes ayant subi une transformation corporelle
extrême. Il y a 122 personnes dans ces vidéos, mais certaines personnes ont plus
d'une vidéo, ce qui dépasse le temps déterminé. Quand ces vidéos sont incluses, le
nombre total de vidéos est 111. Ces 111 vidéos constituent le domain de la
recherche. Selon des données démographiques, 63% des personnes sont des femmes,
37,7% ont 24 à 35 ans et 46,7% sont d'origine des États-Unis. Les commentaires et
les déclarations des individus sont analysés qualitativement et ont été présentés avec
des statistiques supplémentaires, comme la distribution démographique et la
catégorisation des types de transformation physique.
Les transformations corporelles extrêmes des personnes dans les vidéos ont été
regroupées en quatre catégories : mode/style, modification du corps, chirurgie
plastique et bodybuilding. Les données, surtout la part de marché et les revenus
annuels générés dans chaque catégorie, ainsi que les dépenses des personnes,
indiquent que la transformation extrême du corps est une industrie géante. Ces
données soulignent l'importance de l'exploitation économique du corps. Les
déclarations des personnes se convergent sur l'argument selon lequel le besoin d'une
transformation corporelle extrême est basées sur des valeurs de l'époque, et il est
excité par les médias et les discours de la culture populaire. Les techniques de
pouvoir étant devenues plus raffinées et faisant appel aux émotions et aux désirs, il
semble que l'individu perçoive les valeurs à l'origine des crises comme une
libération. Les solutions temporaires pour résoudre ces crises ne font que servir le
marché capitaliste et approfondir la crise. Enfin, la crise ne semble pas être causée
par des circonstances personnelles mais est probablement un sous-produit des
conditions sociales et culturelles établies pour légitimer le système politique et
économique actuel.

Mots-clés : Corps, bio-politique, identité, consommation corporelle, extrémisme
physique, culture des célébrités, culture populaire