Psikiyatri klinikleri plan şemalarının geliştirilmesi sürecinde etmen tabanlı algoritma önerisi
An agent based algorithm proposal in the development process of psychiatric clinic plan schemes
Yazar: AFSHİN MEMARİ
Danışman: DR. HAKAN TONG
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarımda Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Gelişmekte olan ülkeler bedensel sağlık üzerine yoğunlaşırken, gelişmişlik düzeyindeki artışla birlikte, devletlerin ruh sağlığına yönelik çalışmalarına yoğunlaştığı gözlenmektedir. Pek çok ülkede psikiyatri klinik modelleri ile ilgili gerek mekansal kaliteler, gerekse işletme modelleri üzerine kapsamlı araştırmalar ve denemeler yapılmaktadır. Benzer şekilde Türkiye'de de, ruh sağlığı sisteminde iyileştirme ve verimlilik çalışmaları sürdürülmekte, dünyadan örnekler incelenerek psikiyatri tedavisine en uygun yerleşim planlarına ulaşılmaya çalışılmaktadır.Psikiyatri kliniklerinin tasarım sürecinde kliniklerin hasta odalarının tekrarlı dizilimi sebebiyle, çok sayıda yerleşim olasılığı ortaya çıkmaktadır. Bu olasılıkların değerlendirilmesi ve elenmesi sürecinde hesaplamalı tasarım yöntemlerinin kullanılması hem tasarımcıya zaman kazandırmakta hem de olasılıkları daha geniş bir alanda taramaya olanak sağlamaktadır. Bu noktada, tasarım probleminin bahsedilen tekrarları içeren yerleşim yapısıyla az sayıda kuralın çok sayıda birime uygulanmasının uygun olduğu öngörülmüş; birimleri temsil eden etmenler tasarım yönteminin geliştirilmesi için kullanılmıştır.Tezin giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı ve tezde izlenen yöntemler tanımlanmıştır.İkinci bölümde etmen sistemlerin tanımı, özellikleri, türleri ve uygulama alanları ile ilgili bilgiler aktarılmıştır.Üçüncü bölümde psikiyatri klinikleri ile ilgili genel bilgiler, dünyadan ruh sağlığı sistem modeli örnekleri ve tedavi eğilimlerinin değişimi anlatıldıktan sonra, klinik bölümleri ve planlamasında kullanabilecek ilke ve kriterler açıklanmış, örnek kliniklerin tanıtılması ve değerlendirilmesi ile son bulmuştur.Dördüncü bölümde kliniklerin tasarımı için geliştirilen etmen-tabanlı tasarım yöntemi önerisi aktarılmış, modül ve klinik tasarımı için taban oluşturacak olasılıkların üretimi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Etmenlerle temsil edilen tanımlı kullanıcının (hasta), üretilen şemalarda dolaşımının benzetimi üzerine bir örnek model sorgulanmış, böylelikle klinik şemalarının test edilmesi ve şekillenmesi desteklenmiştir.Sonuç bölümünde ise, elde edilen klinik modelleri değerlendirilerek, ilerleyen aşamalarda yöntemin geliştirilmesi için hedeflenenler açıklanmıştır.

Abstract:
While developing nations are intensifying their research on physical health programs, it is observed that, with the increase at the level of development, government departments becomes more concentrated on psychiatric health programs. Nowadays, in many countries, extensive research and tests concerning either design criterias or clinic management models are in progress. Likewise, in Turkey, improvement and feasibility researches are ongoing; by the way of analyzing precedent work, the optimum clinical layout models for Turkey is being searched.During the design process of psychiatric clinics, a large number of possibilities arise due to the repetitive arrangement of the patient rooms. In the stage of the evaluation and selection of these possibilities, advantages of the usage of computational design methods emerges either in time saving or in scanning a larger area of possibilities. At this point, it is envisioned that the design problem, with its repetitive structure, is appropriate for the application of few rules to many rooms; agents representing the rooms are used for developing a design methodology.In the introductory chapter, the aim, scope and methodology are stated. In the second chapter, agent systems are described with their characteristics, types and application areasIn the third chapter, after giving general information about psychiatric clinics, worldwide examples of psychiatry models and the approach changes in the therapy trends and clinic units are introduced, principles and key design criterias of clinic design are explained, then precedent projects in this area are compared and criticized.In the fourth chapter, the agent based method developed for the clinic design is explained; then possibilities to be base for module and clinic design are generated and evaluated. An example simulation model for the circulation of the pre-defined user (patient) -represented by agents- in the product clinic schemas are interrogated, in this way, the tests and form studies of the schemas are supported.Finally, in the conclusion chapter, the evaluations of the generated clinical models are presented and the suggestions for developing the method in the future work are stated.