Alzheimer hastalarına bakım verenlerde bakıcı yüküne etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of factors affecting caregiver burden in alzheimer disease
Yazar: ESAT ÇINAR
Danışman: PROF. DR. SERVET ARIOĞUL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Beck Depresyon Ölçeği = Bech depression scala ; Depresyon = Depression ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests

Özet:
ÇINAR, E. , Alzheimer hastalarına bakım verenlerde bakıcı yüküne etki eden faktörlerin değerlendirilmesi. İç Hastalıkları uzmanlık tezi olarak hazırlanmıştır. Ankara 2012. Alzheimer hastalığı demansın en sık nedenidir ve prevelansı yaşla birlikte artar. Hastalık ilerledikçe dil, bellek ve işlevsellik bozulur. Giyinme, yemek yeme, yıkanma gibi günlük yaşam aktivitelerini yürütmede ilerleyici bozukluk olur, bir başkasının yardımına ihtiyaç duyulur ve hastalık ilerledikçe tam bağımlılık meydana gelir. Bakım veren; hastaya fiziksel, sosyal, ekonomik, duygusal yönden destek sağlamaktan sorumlu olan kişidir ve bakım verenler genelde hastanın yakınlarıdır. Bakım verme yükü bakım verme deneyimi ile ilişkili fiziksel, psikolojik, sosyal ve finansal stres etkenlerine verilen çok boyutlu bir yanıttır ve bakım verenin bu etkileri ve stres etkenlerini algılamasından kaynaklanır. Bakım verenlerde ruhsal ve fiziksel sağlık problemlerinde artma, sosyal ilişkilerde izolasyon, daha fazla gerilim yaşama ile birlikte iş bırakma gibi ekonomik sorunlar da artmıştır. Bu yüzden bakım verenlerde bakım verme yükünü belirlemek ve azaltmak önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Çalışmamıza Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları Geriatri polikliniğine başvuran 60 Alzheimer hastası ve onlara primer bakım veren yakınları alınmıştır. Hasta ve yakınlarının sosyodemografik bilgileri alınarak hastaya kapsamlı geriatrik değerlendirme çerçevesinde testler uygulandı. Bakım verene; bakım verme yükü ölçeği(BVYÖ), nöropsikiyatrik envanter(NPI), beck depresyon ölçeği(BDÖ), beck anksiyete ölçeği(BAÖ) ve symptom check list-90(SCL-90) ölçekleri uygulandı. Bakım verenlerin %86,6 sının çeşitli derecelerde yük hissettği saptandı ve %48 i depresyon açısından kesme puanı üstünde puan aldı. BVYÖ, MMSE(r:-0,259, p:0,046), BDÖ(r:0,319, p:0,013), BAÖ(r:0,314, p:0,015), demansda yeti yitiminin değerlendirilmesi ölçeği(DAD; r:-0,255, p:0,05 ) ve düşük eğitim düzeyi ile korele bulundu. BVYÖ ile NPI arasında korelasyon saptanmadı. Multivariate analizde BVYÖ yü etkileyen faktörler BAÖ(OR=0,613, 95% CI:0,129-1,096, p=0,014) ve düşük eğitim seviyesi(OR=-9,649, 95% CI:-16,684 -2,614, p=0,008) olarak bulundu. Hastanın ve bakım verenin diğer sosyodemografik özellikleri ve komorbiditelerinin bakım yüküne etki etmediği görüldü.Anahtar sözcükler: Alzheimer hastalığı, bakıcı yükü, bakım verme yükü ölçeği, Nöropsikiyatrik Envanter, Beck Depresyon Ölçeği

Abstract:
ÇINAR, E. , Assessment of factors affecting caregiver burden in Alzheimer disease. Hacettepe University Faculty of Medicine, Thesis in Internal Medicine, Ankara 2012. Alzheimer disease is most common cause of dementia and its prevalence increases with age. While disease progresses language, memory and functionality deterioates. Progressive impairment in activities of daily living such as dressing, eating and bathing occurs. Patient requires the help of someone else and complete dependence occurs with disease progression. Caregivers are usually patients relatives? and responsible for providing physical, social, economic, emotional support. Therefore, identifying and reducing the caregiver burden become a major health problem. Study was done with 60 patient and their primary caregivers who admitted to Hacettepe Universtiy outpatient clinic. Patient and caregivers? sociodemographic informations was taken. Compherensive geriatric assessment was performed with tests. Zarit burden inventory(ZBI), neuropsychiatric inventory(NPI), beck depression inventory(BDI), beck anxiety inventory(BAI) was performed to caregivers. The frequency of caregiver burden and depression were %86,6 and 48, respectively. The ZBI corelated with MMSE, BDI, BAÖ, dissability assessment for dementia(DAD) and low education level (r:-0,259, p:0,046; r:0,319, p:0,013; r:0,314, p:0,015 and r:-0,255, p:0,05 respectively). There was no correlation between ZBI and NPI. The independent factors affecting ZBI was BAI and low educational level in multivariate linear regression analysis (OR=0,613, 95% CI:0,129-1,096, p=0,014 and OR=-9,649, 95% CI:-16,684 and -2,614, p=0,008, respectively). Other comorbidities and sociodemographic characteristics of patient and caregivers did not affect the caregiver burden.Key words: Alzheimer?s Disease, Zarit Burden İnterview, caregiver burden, Neuropsychiatric Inventory, Beck Depression Inventory