Çocuk edebiyatı ve mizah kuramları: Muzaffer İzgü ve Rıfat Ilgaz örneği
Children's litarature and theories of humor: The case of Muzaffer İzgü and Rıfat Ilgaz
Yazar: BETÜL ÇETİN BOZDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TALAT AYTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Hayatın her alanında yer alan mizah; bireyi bilişsel, sosyal, duyuşsal alan başta olmak üzere birçok alanda beslemekte, toplumsal yaşantıda kişiler arası hoşgörüyü artırıp birlik ve beraberliği sağlamakta, kişiye psikolojik esneklik kazandırmaktadır. Mizah, çocuk edebiyatı içerisinde de birçok yazarın sıkça başvurduğu önemli bir anlatım tarzıdır. Çocuk edebiyatı ürünlerinde kullanılan mizah; çocuğun yaratıcı, esnek ve eleştirel düşünme becerisini geliştirmekte, eğlendirirken öğretmekte, olaylara farklı bakış açılarıyla bakmasını sağlamaktadır. Tüm bu kazanımlar düşünüldüğünde çocuk edebiyatı eserleri mizah unsurları yönünden zenginleştirilmelidir. Bu araştırmada çocuk edebiyatı alanında önemli bir yere sahip, mizahı eserlerinde ustalıkla kullanan Muzaffer İzgü ve Rıfat Ilgaz'ın yazmış olduğu çocuk kitapları, mizah kuramları açısından incelenmiştir. Bu araştırmanın inceleme nesnelerini; Muzaffer İzgü'nün 20 kitaptan oluşan Anneannemin Akıl Almaz Maceraları serisi ile Rıfat Ilgaz'ın 5 kitaptan oluşan Bacaksız serisi oluşturmaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada veriler doküman incelemesiyle elde edilmiş, toplamda 25 çocuk kitabı incelenmiş ve eserlerde geçen mizah kuramlarının yansımaları tespit edilip betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, Anneannemin Akıl Almaz Maceraları serisinde en çok yer alan kuramın uyumsuzluk kuramı olduğu, daha sonrasında rahatlama kuramının geldiği en az tercih edilen kuramın ise üstünlük kuramı olduğu görülmüştür. Bacaksız serisinde ise kitaplarda en çok bulunan kuramın uyumsuzluk kuramı, en az görülen kuramın ise rahatlama kuramı olduğu tespit edilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah Kuramları, Çocuk Edebiyatı

Abstract:
Humor which take place in all areas of life nurtures the individual in many areas, especially in the cognitive, social and affective areas, increases interpersonal tolerance in social life, ensures unity and solidarity, and gives the person psychological flexibility. Humor is an important style of expression that many authors frequently refer to in children's literature. Humor used in children's literature products develops the child's creative, flexible and critical thinking skills, teaches while entertaining, and enables them to look at events from different perspectives. Considering all these gains, children's literature works should be enriched in terms of humor elements. In this research, children's books written by Muzaffer İzgü and Rıfat Ilgaz, who have an important place in the field of children's literature and use humor skillfully in their works, were examined in terms of humor theories. The objects of this research are composed of Muzaffer Izgü's 20-book Unbelievable Adventures of My Grandmother series and Rıfat Ilgaz's 5-book Bacaksız series. In the study, in which the qualitative research method was adopted, the data were obtained by document analysis, a total of 25 children's books were examined, and the reflections of the theories of humor in the works were determined and evaluated with descriptive analysis. As a result of the research, it has been seen that the most common theory in the series of Unbelievable Adventures of My Grandmother is the incongruity theory, it is followed by the relaxation theory, and the least preferred theory is the superiority theory. In the Bacaksız series, it has been seen that the most common theory in the books is the incogruity theory, and the least common theory is the relaxation theory.

Keywords: Humor, Humor Theories, Children's Literature