Tip 2 diyabetli hastalarda vitamin d düzeylerinin hemogram parametreleri ve metabolik parametrelerle ilişkisi
The relationship of vitamin d levels with hemogram parameters and metabolic parameters in patients with type 2 diabetes
Yazar: ELİF BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLALİ AKTAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Çalışmamızın 2 ana unsuru olan vitamin D eksikliği ve Tip 2 Diyabet (T2DM) prevalansı son yıllarda hızla artış gösteren iki sağlık problemidir. T2DM çok ciddi komplikasyonlar ile karşımıza çıkabilmektir. Diyabet gelişiminde birinci dereceden akrabalarda diyabet öyküsü, obezite, sedanter yaşam, emosyonel stres gibi hem çevresel hem genetik birçok faktörün rol oynadığı bilinmektedir. Kronik inflamasyon ve enfeksiyona yatkınlık, T2DM'nin karakteristik özelliklerindendir. Birçok çalışmada vitamin D eksikliğinin de T2DM ile bağlantılı olabileceğine dikkat çekilmiştir. D vitamini eksikliği immün modülatör etkisinden dolayı yüksek serum inflamatuar belirteç seviyeleri ile ilişkilendirilmiştir. Hemogramdan türetilen inflamatuar belirteçler de son yıllarda diyabet ve komplikasyonlarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle çalışmamızda T2DM hastalarında D vitamini düzeyi ile nötrofil-lenfosit oranı (NLR), platelet-lenfosit oranı (PLR), monosit-lenfosit oranı (MLR) ve diğer hemogram parametreleri, ürik asit, yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) gibi metabolik belirteçlerin ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine Şubat 2022 ve Temmuz 2022 tarihleri arasında başvuran 18 yaş üzeri, T2DM tanılı hastalar dahil edildi. Hastaların sosyodemografik özellikleri, laboratuvar parametreleri ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Serum vitamin D düzeylerine göre hastalar düşük vitamin D ve normal vitamin D grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. Ayrıca glikolize hemoglobin (HbA1c) düzeyine göre iyi (HbA1c<%7) ve kötü (HbA1c≥%7) diyabetik kontrol grupları olarak hasta popülasyonu iki gruba daha ayrıldı. Hasta gruplarının genel karakteristikleri ve laboratuvar verileri karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamıza 170 vitamin D eksikliği olan ve 70 vitamin D düzeyi normal olan; toplamda 240 T2DM hastası dâhil ettik. D vitamini eksikliği olan grup ile D vitamini seviyesi normal olan grup arasında yaş açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0.29). Cinsiyet açısından da gruplar arasında anlamlı fark yoktu (p=0.1). Antropometrik ölçümler için de her iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı (hepsi için p>0.05). Çalışma popülasyomuzda vitamin D düzeyi düşük ve normal olan gruplar arasında AST (Aspartat Aminotransferaz), ALT (Alanin Aminotransferaz), ürik asit, üre, kreatinin, GFR (Glomerüler Filtrasyon Hızı) ve serum elektrolitleri açısından anlamlı fark görülmemiştir (hepsi için p>0.05). Çalışma popülasyonumuz biyokimyasal parametreler açısından değerlendirildiğinde Vitamin D eksikliği olan T2DM hastalarında HbA1c değeri, Vitamin D değerleri normal olan gruba göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0.005). Ancak gruplar arasında açlık kan şekeri (AKŞ) açısından anlamlı fark yoktu (p=0.15). Serum lipid parametrelerinden yalnızca trigliserid (TG) düzeyi her iki grup arasında anlamlı derecede farklıydı (p=0.006). Hemogram parametrelerinden Hb değeri vitamin D düzeyi normal olan grupta düşük olan gruba göre anlamlı derece de yüksekti (p=0.006). Hemogramdan türetilen parametrelerden olan NLR vitamin D düzeyi düşük olan grupta, normal olan gruba göre anlamlı derecede yüksek olarak saptandı (p=0.025). Hemogram ve hemogramdan türetilen diğer parametreler açısından her iki grup arasında anlamlı fark görülmedi (hepsi için p>0.05). Çalışma kohortunda vitamin D düzeyi ve HbA1c arasında anlamlı negatif korelasyon mevcuttu (r=-0.20, p=0.02). Bunun dışında NLR ve HbA1c arasında anlamlı pozitif korelasyon vardı (r= 0.30, p<0.001). NLR, serum vitamin D düzeyi ile anlamlı negatif korelasyon (r=-0.10, p=0.01) gösteriyordu. HbA1c'nin %7,15 cut off değeri altında vitamin D eksikliğini ön görmede duyarlılığı %69 ve özgüllüğü %50 olarak tespit edidli (AUC: 0.6, p=0.006, %95 GA: 0,54-0,69). NLR düzeyinin vitamin D eksikliğini ön görmede duyarlılık ve özgüllüğü sırası ile %60 ve %49 idi (AUC: 0.59, p=0.03, %95 GA: 0,51-0,67). NLR'nin %1,84 cut off değeri altında iyi diyabetik kontrolü ön görmedeki duyarlılık ve özgüllüğü sırasıyla %72 ve %45 olarak saptandı (AUC: 0.67, p<0.001, %95 GA: 0,60-0,74). Serum vitamin D'nin <17,9 ng/mL cut off değeri ile iyi diyabetik kontrolü ön görmedeki duyarlılığı %47 iken özgüllüğü %71 olarak saptandı (AUC: 0.55, p=0.02, %95 GA:0,47-0,63).
Sonuç: Çalışmamızda, D vitamini düşüklüğünün T2DM regülasyonunu olumsuz etkilediği görülmüştür. Kötü kontrollü diyabetik hastalarda vitamin D düzeyleri daha düşük saptanmıştır. Bu nedenle yüksek HbA1c düzeyleri olan T2DM hastalarında serum Vitamin D düzeylerinin de değerlendirilmasini tavsiye ediyoruz. T2DM tanılı hastalarda, düşük serum D vitamini düzeyi yüksek NLR düzeyleriyle ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle yüksek NLR seviyelerinin vitamin D düşüklüğünün belirteci olabileceği kanaatindeyiz. Benzer şekilde, T2DM tanılı hastalarda vitamin D düzeyinin TG düzeyi ile de ilişkisi vardır. Bu nedenle düşük vitamin D seviylerinin hipertrigliseridemi için bir risk olabileceği kanaatindeyiz. T2DM tanılı hastalarda serum vitamin D düzeyinin metabolik ve inflamatuar belirteçlerle ilişkilisini aydınlatmak için daha geniş popülasyonlarda daha fazla randomize kontrollü çalışmaya ihtiyaç vardır. 
ANAHTAR KELİMELER: Tip 2 Diyabet, Vitamin D, İnflamasyon, Hemogram, Nötrofil-Lenfosit Oranı (NLR), Trigliserid

Abstract:
Introduction: The prevalence of vitamin D deficiency and Type 2 Diabetes (T2DM), are health issues that have shown rapid growth in recent years. T2DM is associated with very serious complications. Many environmental and genetic factors, including diabetes history in first-class relatives, obesity, sedentary life, emotional stress can cantribute to the development of T2DM. Chronic inflammation and susceptibility to contamination are among characteristics of T2DM. It has been noted in alot of reports that vitamin D deficiency may also be associated with T2DM. Vitamin D deficiency, due to immunomodulatory effect of the vitamin D, is related with high serum inflammatory marker levels. Inflammatory markers derived from hemogram have also been associated with diabetes and its complications in recent years. Therefore, in our study, we aimed to evaluate the relationship between vitamin D level, neutrophil-lymphocyte ratio (NLR), platelet-lymphocyte ratio (PLR), monocyte-lymphocyte ratio (MLR) and other hemogram parameters, and metabolic markers such as uric acid, high-density lipoprotein (HDL) and low-density lipoprotein (LDL) in T2DM patients.
Material and Method: Patients diagnosed with T2DM and over 18 years of age, whom visited outpatient Internal Medicine clinics of Bolu Abant İzzet Baysal University hospital between February 2022 and July 2022 were enrolled to the study. Sociodemographic characteristics, laboratory data and anthropometric measurements of the patients were recorded. According to the serum vitamin D level, patients were divided into two groups as low vitamin D and normal vitamin D group. According to glycosylated hemoglobin (HbA1c) level, well (HbA1c<7%) and poor (HbA1c≥7%) diabetic control groups were also separated from two more conservative groups. General characteristics of patient groups and laboratory data were compared.
Results: Present study included 240 T2DM patients; 170 in vitamin D deficient group and 70 in normal vitamin D group. Age was not different between vitamin D deficiency and normal vitamin D groups (p=0.29). Gender was also not different among study groups (p=0.1). Similarly, anthropometric measurements were similar in vitamin D deficency and normal vitamin D groups (p>0.05 for all). There was no significant difference between low vitamin D and normal vitamin D groups in terms of Aspartate Aminotransferase (AST), Alanine Aminotransferase (ALT), uric acid, blood urea and Glomerular Filtration Rate (GFR) levels (p>0.05 for all). HbA1c was significantly higher in vitamin d deficient group compared to those with normal vitamin D levels (p=0.005). However, fasting blood glucose (FBG) was not different between the groups (p=0.15). Of the serum lipid parameters, only triglyceride (TG) level was significantly different between the two groups (p=0.006). The Hb level of vitamin d deficiency group was significantly lower than that of the normal vitamin D group (p=0.006). Higher levels of NLR were noted in vitamin d deficient patients compared to the subjects with normal vitamin D levels (p=0.025). There was no difference between the two groups in terms of hemogram and other markers derived from hemogram (p>0.05 for all). There was a negative negative correlation between vitamin D level and HbA1c in the study cohort (r=-0.20, p=0.02). In addition, there were positive correlation between NLR and HbA1c (r= 0.30, p<0.001). NLR showed a significant negative correlation with serum vitamin D level (r=-0.10, p=0.01). The sensitivity and specificity of HbA1c (below 7,15% cut off value) in predicting vitamin D deficiency were 69% and 50%, respectively (AUC: 0.6, p=0.006, 95% CI: 0.54-0.69). The sensitivity and specificity of NLR in predicting vitamin D deficiency were 60% and 49%, respectively (AUC: 0.59, p=0.03, 95% CI: 0.51-0.67). The sensitivity and specificity of NLR (over the 1.84% cut-off value) in predicting poor diabetic control were 72% and 45%, respectively (AUC: 0.67, p<0.001, 95% CI: 0.60-0.74). The sensitivity and specificity of vitamin D (lower than 17.9 ng/mL cut-off value) in predicting poor diabetic control were 47% and 71%, respectively (AUC: 0.55, p=0.02, 95% CI: 0.47-0.63).
Conclusion: Present study revealed negative effects low serum vitamin D levels on diabetic control in patients with T2DM. Low serum vitamin D levels have been reported in patients with poor diabetic control. Therefore, we succest accesstment of serum vitamin D in diabetic patients with high HbA1c levels. Low serum vitamin D was also associated with high NLR in diabetic subjects. Therefore we find that high blood NLR can predict hipovitaminozis D. Smilarly serum vitamin D is related with serum triglyceride levels. Thus, low serum vitamin D may increase the risk of hypertriglyceridemia in diabetic popülation. Neverthless further studies with larger cohort are needed to Access the association with been serum vitamin D and metabolic/ inflammatory markers in T2DM patients.

KEYWORDS: Type 2 Diabetes, Vitamin D, Inflammation, Hemogram, Neutrophil-Lymphocyte Ratio (NLR), Triglyceride