Kanserde telomeraz aktivitesinin düzenlenmesi
Regulation of telomerase activity in cancer
Yazar: EMEL ÇALIŞKAN CAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ AKAYDIN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: DNA = DNA ; Gen ifadesi = Gene expression ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Telomer = Telomere

Özet:
Son yıllarda yapılan çalışmalarda, çevresel etkilerin yanı sıra genetik faktörlerin karsinogenez üzerindeki etkilerine odaklanılmaktadır. Tümör hücresinin ölümsüzlüğü ve karsinogenez süreci için telomeraz aktivitesi gereklidir. İnsan kanserlerinde telomeraz, fonksiyonel telomerlerin korunmasına yardım ederek tümör proliferasyonunu arttırma görevi üstlendiği yerlerde up-regüle olmaktadır.Çalışmamızda, RT-PCR yöntemiyle kolon, mide, meme ve yumuşak doku kanserlerinde telomeraz ile ilişkili hTERT, pontin, reptin ve diskerinin normal ve tümör dokularında gen ekspresyonlarının düzeyleri ölçülmüştür. Ayrıca kanserle ilişkisi bulunan oksidatif stres belirteçleri 8OHdG'in idrar düzeyleri ve MDA'nın serum düzeyleri ölçülmüştür.Total hasta grubunda pontin, reptin ve diskerinin tümörlü doku ortalama ekspresyonları normal doku ortalama ekspresyonlarından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0.008, p=0.006 ve p=0.042). hTERT tümörlü doku ortalama ekspresyonu da normal doku ortalama ekspresyonundan yüksek bulunmuştur ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0.214). Kanser türlerine göre değerlendirildiğinde, mide kanserinde hTERT ekspresyonu hariç, tüm kanser gruplarında genlerin tümörlü doku ortalama ekspresyonları normal doku ortalama ekspresyonlarından yüksek bulunmuştur. Ancak anlamlılık düzeylerinde artışlar kolon kanserinde pontinde ve meme kanserinde reptinde elde edilmiştir (sırasıyla p=0.011 ve p=0.043).Çalışmamızda, total hasta ve tüm kanser gruplarında MDA ve 8OHdG/kreatinin düzeyleri kontrollere göre belirgin derecede yüksek bulunurken, anlamlı artışlar sadece total hasta, kolon ve mide kanseri gruplarında, MDA değerlerinde elde edilmiştir (sırasıyla p=0.001, p=0.049 ve p=0.007).Total hasta grubunda diğer tüm genler arasında pozitif korelasyonlar gözlenirken sadece hTERT ile reptin arasında korelasyon bulunamamıştır. Oksidatif stres belirteçleri ile gen ekspresyonları arasındaki korelasyonlar ele alındığında total hasta grubunda MDA ile reptin arasında pozitif korelasyon gözlenmiştir.Çalışmamızda elde edilen sonuçlara göre, tümör dokusunda artan pontin, reptin ve diskerin ekspresyonları kanserde, özellikle hastalığın erken fazında telomeraz aktivitesindeki artışı destekler nitelikte olabilir. Ayrıca kanserli hastalarda arttığı gösterilen oksidatif stres belirteçlerinin çalışılan genlerden sadece birkaçıyla bulunan pozitif korelasyonları, oksidatif stresin telomeraz aktivitesinde kısmen etkili olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Recently, in addition to environmental effects, researches focused on effects of genetic factors on carcinogenesis. The telomerase activity is required for immortality of tumor cell and carcinogenesis process. In human cancers, telomerase is up regulated where it serves to increase tumor proliferation by helping to protection of functional telomeres.In our study, gene expression levels of hTERT, pontin, reptin and dyskerin measured with RT-PCR method which telomerase related molecules in normal and tumor tissues in colon, gastric, breast and soft tissue cancers. In addition 8OHdG levels in urine and MDA levels in serum were measured which cancer related oxidative stress markers.In total patient group, mean expression levels of pontin, reptin and dyskerin in tumor tissues were significantly higher than normal tissues (p=0.008, p=0.006 and p=0.042, respectively). Also mean expression levels of hTERT in tumor tissues were higher than normal tissues but it was not significant level (p=0.214). When we evaluated according to the types of cancer, average gene expression levels of tumor tissues in all cancer groups were higher than in normal tissues, except hTERT expression in gastric cancer. Hovewer, significantly increased levels were obtained for pontin in colon cancer and for reptin in breast cancer (p=0.001 and p=0.043, respectively).In our study, while the levels of MDA and 8OHdG/creatinine in total patient group and all types of cancer were higher compared to control group, significant increases were only in MDA levels in total, colon and gastric cancer groups (p=0.001, p=0.049 and p=0.007, respectively).We did not find any correlation between hTERT and reptin, while all other genes were in positive correlations in total patient group. There was a positive correlation between MDA and reptin according to correlations between oxidative stress markers and gene expressions.Results obtained in this study reveal that increasing expressions of pontin, reptin and dyskerin in tumor tissues may be suppporting the telomerase activity in cancer, especially in the early stage of disease. Additionally, positive correlations observed between only a few of the studied genes and oxidative stress markers which were shown to have increasing levels in cancer patients lead us to suggest that oxidative stress may be partially effective in telomerase activity.