Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan personele yapılan farkındalık eğitiminin Sigara Bırakma Polikliniği başvurusuna etkisi
The effect of awareness training provided to staff  at Muğla Training and Research Hospital on applications to the Smoking Cessation Clinic
Yazar: YELİZ ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. EMİNE NEŞE YENİÇERİ
Sağlık Bakanlığı / Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Hastanemizde sigara içen sağlık personelinin sigara bırakma polikliniğimiz ile ilgili farkındalık düzeyinin belirlenmesi, sigara bırakma polikliniğinin işleyiş olarak tanıtılması ve sağlık personelinin sigara bırakma polikliniğine başvuru oranlarının artırılması.
GEREÇ ve YÖNTEM: Hastane personeli 01.07.2021-31.08.2021 tarihleri arasında çalışma birimlerinde ziyaret edilerek; ilk olarak sosyodemografik bilgilerin, sigara içme durumunun, sigara bırakma polikliniğimiz ile ilgili farkındalık düzeyinin ve başvuru oranlarının sorgulandığı, Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testinin (FNBT) de yer aldığı bir ön anket doldurulmuştur. Bu ön anket doldurulduktan sonra personel ile sigara bırakma polikliniğimizin işleyişi ile ilgili bilgileri de içeren sigara bırakma motivasyonunu artırıcı 10-15 dakikalık yüz yüze görüşme yapılmış, yapılan görüşme sonrası sigara bırakma düşüncesindeki değişikliğin ve polikliniğe başvuru düşüncesinin olup olmadığını sorgulayan ikinci bir anket uygulanmıştır. Sigara bırakmayı düşünen ve sigara bırakma polikliniğine başvurmak isteyen sağlık personeline istemeleri durumunda aynı anda randevu verilmiştir Yapılan görüşme tarihinden itibaren 1 ay içinde randevu verilen veya randevuyu kendi alacağını söyleyen personel telefon ile aranarak sigara bırakma polikliniğine başvurup başvurmadıkları değerlendirilmiştir. Verilerin analizi SPSS 26.0 ile yapılmış olup T-Testi, Anova, Tukey, Pearson Korelasyon ve Ki-kare testi kullanılmıştır.
BULGULAR: Araştırmamıza 319 sigara içen sağlık personeli katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 34,82±8,74, %53,9'u erkek, %51,7'si evli, %40,4'ü bekâr, %72,1'i yüksekokul ve üniversite mezunuydu. Personelin %24,1'i doktor, %27,0'si hemşire ve ebe, %13,8'i temizlik personeli, %13,5'i teknik servis, güvenlik ve veri giriş personeli, %21,6'sı diğer meslek gruplarındandı. Çalışmamızda sağlık personelleri arasında sigara içme oranı % 42 alındı. Personelin FNBT ortalaması 4,09'du. Eğitimden önce personelin %66,8'i hastanede sigara bırakma polikliniği olduğunu bilmekteydi, %17,2'si ise daha önce sigara bırakma polikliniğine başvurmuştu. Eğitim sonrasında, personelin %54,9'u sigara bırakma konusundaki fikir değişikliğine uğradığını, %37,9'u ise sigara bırakma polikliniğine başvurmayı düşündüğünü belirtmiştir. %12,2'sine çalışma esnasında randevu verilmiştir, %8,2'si ise randevuyu kendi alacağını belirtmiştir. 1 ay sonra telefon ile arandığında; randevu verilen personelin %27,7'sinin polikliniğe başvurduğu, randevuyu kendi alacağını belirtenlerin ise %10,8'nin polikliniğe başvurduğu tespit edilmiştir.
SONUÇ: Toplum için özellikle sağlık konusunda rol model olarak kabul gören sağlık çalışanları arasında sigara içme oranı ne yazık ki yüksektir. Bu nedenle sağlık çalışanlarına yönelik sigara bırakma eğitimleri ve motivasyonel destekler artırılmalı, sigara bırakma hizmetlerinden yararlanmalarını kolaylaştıracak yöntemler uygulanmalı, böylece hem sağlık çalışanları arasında yüksek olan sigara içme oranının düşürülmesi sağlanırken hem de topluma sigara bırakma yönünden örnek olunarak toplum sağlığına daha fazla katkıda bulunulabileceği düşüncesindeyiz.
ANAHTAR KELİMELER: Sigara, sağlık personeli, sigara bırakma polikliniği, polikliniğe başvuru

Abstract:
OBJECTİVE: Determining the awareness level of healthcare staff who smoke in our hospital regarding our smoking cessation polyclinic, introducing it as the functioning of the smoking cessation polyclinic, and increasing the application rates of healthcare personnel to the smoking cessation polyclinic.
MATHERIAL AND METHOD: Hospital staff were visited in their work units between July 01, 2021, and August 31, 2021. Initially, a preliminary survey was conducted, including sociodemographic information, smoking status, awareness level of our smoking cessation polyclinic, and application rates and the Fagerstrom Test for Nicotine Dependence (FTND). After completing this preliminary survey, a 10-15 minute face-to-face interview was conducted with the staff, containing information about the functioning of our smoking cessation polyclinic and enhancing smoking cessation motivation. Following this interview, a second survey was administered, questioning any changes in the intention to quit smoking and whether there was a consideration of applying to the polyclinic. For healthcare staff considering quitting smoking and wishing to apply to the smoking cessation clinic, appointments were immediately scheduled upon their request. Within one month from the date of the interview, staff who were given appointments or stated they would schedule their own appointments were contacted by phone to assess whether they had applied to the smoking cessation clinic. Data analysis was performed using SPSS 26.0, employing T-Test, Anova, Tukey, Pearson Correlation, and Chi-square tests.
RESULTS: A total of 319 smoking healthcare staff participated in our study. The participants had an average age of 34.82 ± 8.74, with 53.9% being male, 51.7% married, and 40.4% single. Moreover, 72.1% were graduates of high school or university. Among the participants, 24.1% were doctors, 27.0% were nurses and midwives, 13.8% were cleaning staff, 13.5% were technical service, security, and data entry personnel, and 21.6% belonged to other professional groups. In our study, the smoking rate among healthcare staff was 42%. The average Fagerstrom Test for Nicotine Dependence (FTND) score for the healthcare staff was 4.09. Before the training, 66.8% of the staff were aware of the smoking cessation polyclinic in the hospital, and 17.2% had previously applied to the smoking cessation polyclinic. After the training, 54.9% of the healthcare staff reported a change in their thoughts about quitting smoking, and 37.9% indicated that they were considering applying to the smoking cessation polyclinic. Appointments were given to 12.2% during interview, and 8.2% stated that they would schedule their own appointments. When contacted by phone one month later, it was determined that 27.7% of those who had given appointments had applied to the polyclinic, while 10.8% of those who claimed that they would schedule their own appointments had applied to the polyclinic.
CONCLUSIONS: Unfortunately, the smoking rate is high among healthcare professionals, who are considered role models for the society, especially regarding health. For this reason, we believe that training for smoking cessation and motivational supports for healthcare professionals should be increased, and methods that will make it easier for them to benefit from smoking cessation services should be implemented, thus reducing the high smoking rate among healthcare professionals and contributing more to public health by setting an example for the society in terms of quitting smoking.
KEY WORDS: Smoking, healthcare staff, smoking cessation polyclinic, polyclinic application