Denizli ilindeki kuvvetli yer hareketi istasyonlarının zemin dinamik özelliklerinin ve ivme tepki spektrumlarının incelenmesi
Investigation of soil dynamic properties and acceleration response spectra of strong ground motion stations in Denizli province
Yazar: BİLAL İNALCIK
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Denizli = Denizli ; Yer hareketleri = Ground motions ; Zemin büyütme = Soil amplification ; Zemin hakim periyodu = Predominant soil period ; İvme spektrumu = Acceleration spectrum ; İvmeölçer = Accelerometer

Özet:
Amaç: Aktif faylar ile çevrelenmiş Denizli ilinde zemin etkisi sebebiyle orta ölçekteki
depremlerde dahi can ve mal kaybı gözlenmektedir. Denizli ile Ege genişleme sisteminde
graben sistemlerine ait tektonik birimlerin yoğun olduğu Babadağ eteklerinde yer almaktadır.
Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) tarafından yönetilen Denizli ve çevresinde
konumlanan on beş adet Kuvvetli Yer Hareketi istasyonu bulunmaktadır. Bu tez çalışması
kapsamında Denizli ili ve çevresinde konumlanan ivmeölçer lokasyonlarına ait zemin
dinamik özellikleri son beş yıl içinde kaydedilen kırk dört adet deprem kaydı yardımıyla
araştırılmıştır.
Yöntem: Tez çalışmasının ilk bölümünde deprem verileri ile Yatay/Düşey Spektral Oran
yöntemi kullanılarak on beş adet ivmeölçer lokasyonuna ait deprem-zemin ilişkisi
irdelenmiştir. İkinci bölümde 08 Ağustos 2019 Bozkurt depremi (Mw 6.0) ivme kayıtları
yardımıyla sözde spektral ivmeleri incelenmiştir.
Bulgular: Çoğunlukla Ayrılmamış Kuvaterner ve Karasal Kırıntılılar üzerinde olmak üzere
Traverten, Kireçtaşı ve Granitoyidler gibi birimler üzerinde konumlanan deprem
istasyonlarına ait zemin hâkim frekans değerleri 0.2 Hz ile 14.2 Hz arasında değişirken zemin
büyütme faktörü değerleri 1.8 ile 5.7 arasında değişmektedir.
Sonuç: Bozkurt depremi ivme kayıtları kullanılarak 2018 Türk Bina Deprem Yönetmeliğine
(TBDY-2018) göre hesaplanan spektral ivme spektrumlarına göre bazı periyodlarda
yönetmelikte öngörülen sınırların üzerinde ivme değerleri bulunmaktadır. Bozkurt depremine
~8 km mesafede bulunan 2005 istasyonunda Kuzey-Güney bileşene ait sözde spektral ivmeler
TBDY-2018'de öngörülen değerlerin üzerinde iken Bozkurt depremine uzaklıkları yaklaşık
31 ile 89 km arasında değişen diğer kayıtçılarda elde edilen ivmeler TBDY-2018'de sunulan
ivme değerlerinin altındadır.
Anahtar Kelimeler: Zemin hâkim frekans, zemin büyütmesi, ivme tepki spektrumu,
ivmeölçer, Denizli.

Abstract:
Aim: In Denizli, which is surrounded by active faults, loss of life and property is observed
even in medium-sized earthquakes due to the local soil effect. It is located densely tectonic
areas belonging to graben systems on the hillside of Babadağ Mountain in Aegean extensional
system. There are fifteen strong ground motion stations located in Denizli and its
surroundings managed by Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD). The
soil dynamic properties of accelerometer locations are investigated with the help of forty-four
earthquake data recorded in the last five years within the scope of thesis in Denizli and its
surroundings.
Method: In the first part of the thesis, the earthquake-soil relationship of the fifteen
accelerometer locations is investigated by the Horizontal/Vertical Spectral Ratio method
using the earthquake data. In the second part, the pseudo spectral accelerations of the 08
August 2019 Bozkurt earthquake (Mw 6.0) are examined with the help of acceleration
records.
Findings: While the soil dominant frequency values of the earthquake stations located on
units such as Travertine, Limestone and Granitoids, mostly on the Unseparated Quaternary
and Terrestrial Clastics vary from 0.2 Hz to 14.2 Hz, the soil amplification factor values
change between 1.8 and 5.7.
Result: It is revealed that some acceleration values above the limits stipulated in the
regulation in some periods according to the spectral acceleration spectra calculated for the
2018 Turkish Building Earthquake Regulation (TBDY-2018) using the Bozkurt earthquake
acceleration records. While the pseudo spectral accelerations of the North-South component
at the 2005 station, which is ~8 km away from the Bozkurt earthquake, are above the values
predicted in TBDY-2018, the accelerations obtained in other recorders with a distance of
approximately from 31 km to 89 km for Bozkurt earthquake are lower than the acceleration
values presented in TBDY-2018.
Keywords: Soil dominant frequency, soil amplification, acceleration response spectrum,
accelerometer, Denizli.