Osmaniye ve çevresi buğday ekim alanlarında fusarıum sap çürüklüğü hastalığının durumu ve hastalığa neden olan türlerin klasik ve moleküler tanısı
Occurrence of fusarium foot rot disease in wheat fields of Osmaniye region and classical-molecular identification of the species causing disease
Yazar: ÖZER ER
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT SONER AKGÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Osmaniye İli ve çevresi buğday ekim alanlarında, Fusarium Sap Çürüklüğü Hastalığı'nın oluşumu, hastalıkla ilişkili türlerin saptanması ve bu türlerin patojenisitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2018 yılında bölgede toplam 51 tarla incelenmiş ve bitki örnekleri toplanmıştır. Fusarium türleri ve diğer funguslar standart mikolojik prosedürlere göre izole edilmiş ve bunların tanısında klasik ve moleküler yöntemler takip edilmiştir. Patojenisite testleri 4.5 ay süreyle, açık alanda, saksılarda yürütülmüş, bitkilerin kök boğazındaki lezyonların oluşumuna göre izolatların virülenslikleri belirlenmiştir. Sonuçlara göre: hastalığın Osmaniye İli ve çevresinde yaygınlığı, çıkışı ve şiddetinin sırasıyla %100, %71 ve %31.7 olduğu bulunmuştur. Hastalık belirtisi gösteren bitkilerden 8 Fusarium türü (F. acuminatum, F. algeriense, F. brachygibbosum, F. culmorum, F. equiseti, F. incarnatum, F. nygamai ve F. pseudograminearum) ve ayrıca Septoriella hirta, Microdochium nivale, Rhizoctionia sp ve diğer türler izole edilmiştir. Bu funguslar arasında en sık izole edilen türler; Septoriella hirta (%49.3), Microdochium nivale (%13.5), Rhizoctonia sp. (%13.1) ve Fusarium acuminatum (%13.0) türleri olmuştur. Patojenisite testi sonuçlarına göre en virülent Fusarium türleri %31.4, %21.1 ve %19.2'lik hastalık şiddeti ile F. pseudograminearum, F. culmorum ve F. incarnatum türleri olmuştur. Buna karşın diğer Fusarium türleri ise %4.7 ile %7.8 oranlarında değişen hafif lezyonlar oluşturmuşlardır. Fusarium'lara ek olarak, Septoriella hirta ve Microdochium nivale'nin monokültür buğday yetiştirilen alanlarda dikkate alınması gereken iki önemli tür oldukları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler:	Buğday, Fusarium, Kökboğazı Çürüklüğü, Septoriella, Microdochium

Abstract:
The aims of the study were to reveal the incidence of Fusarium Foot Rot Disease of wheat in the Osmaniye Province, to determine Fusarium species associated with disease and their pathogenicity. In 2018, totally 51 fields were inspected from the region and plant samples were collected. Fusarium species and the other fungi were isolated with standard mycological procedures and classical and molecular methods were followed at their identification. Pathogenicity tests were conducted in pots at outside conditions and the virulence of the isolates were determined by lesion occurrence on the crown of plants. According to results; the disease prevalence, average disease incidence and severity in the region were found to be 100%, 71% and 31.7% respectively. Eight Fusarium species (F. acuminatum, F. algeriense, F. brachygibbosum, F. culmorum, F. equiseti, F. incarnatum, F. nygamai and F. pseudograminearum) and Septoriella hirta, Microdochium nivale, Rhizoctionia sp. and other important species were isolated from the symptomatic plants. Among these fungi, the most frequently isolated species were Septoriella hirta (49.3%), Microdochium nivale (13.5%), Rhizoctonia sp. (13.1%) and Fusarium acuminatum (13.0%). According to pathogenicity test results, the most virulent Fusarium species were F. pseudograminearum, F. culmorum and F. incarnatum with 31.4%, 21.1% and 19.2% disease severity rates. In contrast, the other Fusarium species produced slight lesions changing %4.7 - %7.8 rates. In addition to Fusaria, Septoriella hirta and Microdochium nivale emerged as two important species to take into consideration in monoculture wheat growing areas.

Key Words: Wheat, Fusarium, Foot Rot, Septoriella, Microdochium