Han Hanedanlığı döneminde Hunların Çinlilerle savaşları
Wars of the Huns with Chinese under Han Dynasty
Yazar: HAYRİYE KOÇYİĞİT
Danışman: PROF. DR. VARİS ÇAKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Han Hanedanlığı = Han Dynasty ; Hunlar = Huns ; Mete Han = Mete Han ; Savaş = War ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Çin = China

Özet:
Türk tarihinin en eski siyasi yapılanmalarından olan Hunlar ile Çinliler arasında tarihte pek
çok savaş meydana gelmiştir. Özellikle Han Hanedanlığı'nın Çin'de başa geçmesi ve
sonrasında Batur Tanrıkut'un (Mete), Hun tahtında yer alması ile bu savaşlar daha şiddetli
hâle gelmiştir. Batur Tanrıkut(Mete)zamanında yaşanan savaşlara baktığımızda Hunların,
Han Hanedanlığı'na üstünlük sağladığını görmekteyiz. Yaşanan pek çok savaşta Hunlar,
Çin'in ordusunu peşinden sürüklemiş, yıpratmış ve en zayıf anlarında tekrar saldırıya
geçerek Çin'i yenilgiye uğratmıştır.Daha sonra meydana gelen ilişkileri incelediğimizde ise
Hunların içinde çıkan taht kavgaları, onları düşmanları karşısında savunmasız bırakmıştır.
Hunlar önce Çiçi ve Hohanyeh zamanında ikiye ayrılmıştır. Çiçi, Çin'e bağlanmayı
reddederken Hohanyeh Çin'e tabi olmuştur. Sonraki Han hanedanı hükümdarı Wang Mang
zamanında güç kazanan Güney Hunlar, yeniden Çin'den bağımsız hareket etmeye
başlamıştır. Ardından gelen iç karışıklık ile Hunlar bir kez daha ikiye ayrılmıştır. Güney
Hunlar, Han hanedanı egemenliği altına girerken Kuzey Hunlar Çin ile olan savaşlarına
devam etmiştir. Bir süre sonra Güney Hunların Kuzey Hunlar ile tekrar birleşme gayreti Han
hanedanı tarafından engellenmiştir. Kuzey Hunlar Çin ile yapılan savaşlarda yenilerek Batı
yönünde göç etmiştir. Bu çalışmada Han Hanedanlığı döneminde Hunların Çinlilerle
yapılanuzun soluklu savaşları incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler : Hunlar, Han Hanedanlığı, Hun Tarihi, Çin Tarihi, Batur Tanrıkut (Mete)

Abstract:
There have been many wars in history between the Huns and the Chinese, one of the oldest
political structures in Turkish history. These wars have become more violent especially with
the Han Dynasty taking over in China and the subsequent accession of Batur Tanrıkut (Mete)
to the Hun throne. When we look at the wars in the time of Batur Tanrıkut, we see that the
Huns have dominated the Han Dynasty. In many battles, the Huns chased after China's army,
tore it down, and attacked again in their weakest moments, defeating China. And when we
looked at the relationships that were later occurring, the battle of the throne in the Huns left
them vulnerable to their enemies. The Huns were divided into two in the time of Çiçi and
Hohanyeh. While Çiçi refused to connect to China, Hohanyeh was a Chinese one. The Huns,
which gained power in the next Han Dynasty ruler Wang Mang's time, are now moving
again independently of China. The Huns are once again divided into two with the following
internal disturbance. As the South Huns dominated the Han Dynasty, the North Huns
continued their war with China. After a while, the South Huns' attempt to reunite with the
North Huns was blocked by the Han Dynasty. The North Huns were defeated in the wars
with China and emigrated in the West direction. This study examines the long-running wars
that were fought by the Huns against the Chinese during the Han Dynasty.

Key Words : Huns, Han Dynasty, Hun History, ChineseHistory, Mo-tun