Liberal ve marksist özgürlük anlayışlarının karşılaştırılması
A comparative study of liberal and marxist understandings of freedom
Yazar: MURAT İNCE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BELMA TOKUROĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Liberal kuram = Liberal theory ; Marksizm = Marxism ; Özgürlük = Freedom

Özet:
?Liberal ve Marksist Özgürlük Anlayışlarının Karşılaştırılması? başlıklı bu tezin amacı, modern toplumsal ve siyasal gelişmelerde etkilerini hala güçlü bir biçimde devam ettirmekte olan liberal ve marksist düşünce sistemlerinin kurucu önermelerinden hareketle, liberal ve marksist özgürlük anlayışlarının birleşen ve ayrılan yönlerini tespit etmek ve karşılaştırmalı bir özgürlük analizi yapmaktır. Normatif bir özgürlük teorisi ortaya koymak bu tezin amaçları arasında yer almamaktadır. Geniş çaplı bir literatür taraması niteliği taşıyan bu çalışmada, liberal ve marksist özgürlük anlayışları hakkında farklı kaynaklarda yer alan çeşitli görüşler incelenmiş ve elde edilen sonuçlar eleştirel bir çözümlemeye tabi tutulmuştur.Liberalizm ve marksizm birbirine karşıt özgürlük anlayışları ortaya koymuş olan iki önemli Aydınlanma akımıdır. İnsanlık tarihinin gelişimci ve dönüşümcü bir seyir izlediğini ve bu dönüşümün evrensel bir yasa çerçevesinde gerçekleşmediğini savunan liberalizm, özgürlüğe ilişkin bireyci bir teori ortaya koymuştur. Bireyi daha üstün bir idealin aracı olarak gören marksizm ise, özgürlüğü insanın diğer insanlarla akılcı ve uyumlu ilişkiler kurabileceği ideal bir toplumsal sistemin temel karakteristiği olarak gören toplumsal (kollektif) bir özgürlük teorisi ortaya koymuştur. Bu birbirine zıt özgürlük anlayışları, negatif ve pozitif özgürlük anlayışları olarak da bilinmektedir. İki özgürlük anlayışının en önemli iki ortak yönü; dışsal/siyasal bir özgürlük kavrayışını benimsemeleri ve ilerlemeci bir özgürlük konsepsiyonuna sahip olmalarıdır.Bu tez beş bölümden oluşmaktadır. Kavramsal Çerçeve başlıklı birinci bölümde, iki özgürlük anlayışının karşılaştırılmasında kullanılabilecek dört kavram çifti üzerinden kavramsal bir analiz çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, liberal ve marksist düşünce sistemleri, klasik dönemlerinden güncel kuramsal tartışmalara uzanan geniş bir çerçevede ele alınmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde, liberal ve marksist öğretilerin özgürlüğün temellendirilmesinde kullandıkları argümanlar ve özgürlük ve ahlak ilişkisi, sınırlı/sınırsız özgürlük sorunu, özgürlüğün bireysel ve toplumsal içerimleri vb. konulardaki özgül yaklaşımları ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Tezin son bölümünü oluşturan beşinci bölüm, iki özgürlük anlayışının tartışmacı bir yöntem izlenerek karşılaştırılmasına ayrılmıştır.

Abstract:
The aim of this thesis titled as ?A Comparative Study of Liberal and Marxist Understandings of Freedom? is to ascertain the similar and separate aspects of liberal and marxist understandings of freedom and to make a comparative freedom analysis moving through the basic premises of liberal and marxist thought systems which are still strongly influential over modern social and political developments. Suggesting a normative freedom theory is not included among the aims of this thesis. In this study which presents a comprehensive literature research, various views about liberal and marxist understandings of freedom included in different resources have been examined and the results achieved have been subjected to critical analysis.Liberalism and marxism are two significant Enlightenment streams which have established contrary freedom understandings. Liberalism, claiming that the history of mankind proceeds through a developmental and reformative course and that this course is not materialized within the frame of a universal law, has established an individualist theory on freedom. As for marxism regarding the individual as an instrument for a superior ideal, it has established a social (collective) freedom theory which perceives the freedom as the basic characteristic of an ideal social system within which man will be able to set up rational and harmonious relations with one another. These contrary freedom understandings are also known as negative and positive freedom understandings. The foremost two important common aspects of these two freedom conceptions are that they adopt an external/political understanding of freedom and they possess a progressive conception of freedom.This thesis is composed of five chapters. The first chapter titled as Conceptual Outline, is an attempt to compose a conceptual analysis outline through four pairs of concept which can be used in the comparative study of two freedom understandings. In the second chapter, liberal and marxist thought systems are examined in a comprehensive manner extending from their classical eras to current theoretical debates. In the third and fourth chapters, the arguments of liberal and marxist doctrines to ground the freedom and the relationship between freedom and ethics, the matter of limited/unlimited freedom, the individual and social implications of freedom and yet the specific approaches of these doctrines on several topics are discussed in detail. The fifth chapter which constitutes the last chapter of this thesis is designated for a comparative study of the two understandings of freedom by pursuing an argumentative method.