Non-travmatik subaraknoid kanamalı hastalarda S100B protein ve glial fibriler asidik protein'in serum düzeyleri ile optik sinir kılıf çapının mortalite ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of serum S100B and glial fibrillary acidic protein and optic nerve sheath diameter on mortality in patients with non-traumatic subarachnoid bleeding
Yazar: YAVUZ CENİK
Danışman: PROF. DR. AHMET BAYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Glial fibriler asidik protein = Glial fibrillary acidic protein ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Optik sinir = Optic nerve ; S100 proteinleri = S100 Proteins ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage

Özet:
Amaç: Santral sinir sisteminde subaraknoid mesafe içerisine sıklıkla arteryel kaynaklı nadiren
de venöz kaynaklı nedenlere bağlı olarak meydana gelen kanamaya subaraknoid kanama
(SAK) denmektedir. Mortalitesi ve morbiditesi ciddi derecede yüksek olan bu hemorajik inme
çeşidinin tanısının erken konularak tedavisinin planlanması hastaların prognozu açısından çok
önemlidir. Spontan SAK'nın tanısını koymada görüntüleme yöntemleri her ne kadar yeterli
olsa da prognoz hakkında objektif veriler elde etmek için radyolojik yöntemler dışında
biyomarkırlara ihtiyaç duyulmuştur. Son yıllarda Santral sinir sistemine özgü olduğu
düşünülen S100B Protein ve Glial Fibrillary Asidic Protein (GFAP) bu konuda ön plana
çıkmıştır. Çalışmamızın amacı spontan SAK ile acil servise başvuran olgularda serum S100B
Protein ve GFAP düzeylerinin ve aynı zamanda beyin ödemi göstergesi olduğu düşünülen
Optik Sinir Kılıf Çapı'nın (OSKÇ) mortalite ve klinik şiddet ile ilişkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Baş ağrısı, bulantı-kusma, bilinç bozukluğu ve nöbet geçirme gibi
yakınmalar ile acil servise başvuran ve ilk değerlendirme sonrası Subaraknoid Kanama tanısı
konulan 56 olgu çalışmaya alındı. Acil servise baş ağrısı yakınmasıyla başvuran tüm
intrakraniyal patolojilerin dışlandığı 46 hasta kontrol grubu olarak alındı. Tüm hastaların
tanısı Beyin Bilgisayarlı Tomografi (BBT) ile konuldu. Hasta grubundan ilk başvuru anında
ve 24. saatte 10 ml periferik venöz kan alındı. Alınan kan örneklerinde serum S100B Protein
ve GFAP düzeylerine bakıldı. Kan örneklerine ek olarak hastalara ilk tanı anında ve 24. saatte
alınan BBT'den OSKÇ ölçümü yapıldı.
Bulgular: Hasta grubundan acil servise başvuru sırasında bakılan serum S100B Protein ve
GFAP değerleri ile BBT'sinde ölçümü yapılan OSKÇ anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). 24.
saatte bakılan S100B Protein, GFAP ve OSKÇ ölçüm değerleri anlamlı derecede yüksek idi
(p<0.05). Hastaların acil servise başvurusundaki bakılan serum S100B Protein değerinin
mortalite ile ilişkisini saptamadık (p=0.540). Ancak 24. saatte bakılan S100B Proteinin,
başvuru anında ve 24. saatte bakılan GFAP'nin, başvuru anında ve 24. saatte ölçülen
OSKÇ'nın mortalite ile ilişkili olduğunu gözlemledik (p<0.05)
v
Sonuç: Spontan subaraknoid kanamalı olgularda serum S100B Protein düzeyi, GFAP düzeyi
ve BBT'deki OSKÇ kalınlığı artmaktadır. Spontan SAK'lı olguların serum S100B Protein,
GFAP ve OSKÇ kalınlığının mortalite ile ilişkisi bulunmaktadır.
Anahtar kelimeler: Subaraknoid kanama, S100B Protein, Glial Fibrillary Asidic Protein,
Optik Sinir Kılıf Çapı

Abstract:
Aim: Subarachnoid hemorrhage (SAH) is the bleeding that occurs in the subarachnoid space
in the central nervous system due to the most commonly arterial and rarely due to venous
causes. Early diagnosis and treatment planning of this type of hemorrhagic stroke, which has
a high mortality and morbidity, is very important for the prognosis of the patients. Although
imaging methods are sufficient to diagnose spontaneous SAH, biomarkers other than
radiological methods are needed to obtain objective data about the disease prognosis.
Recently, S100B and Glial Fibrillary Acidic Protein (GFAB), which are thought to be specific
to the central nervous system, have been popular in this regard. The aim of our study was to
investigate the relationship between serum S100B Protein and GFAP levels and Optic Nerve
Sheath Diameter (ONSD), which is considered to be an indicator of brain edema, with
mortality and clinical severity in patients who present to the emergency department with
spontaneous SAH.
Materials and methods: Fifty-six patients who presented to the emergency service with
complaints such as headache, nausea-vomiting, impaired consciousness and seizures and who
were diagnosed with SAH after the first evaluation were included in the study. Fourty-six
cases who were admitted to ER with the complaint of headache but intracranial reasons were
rulled out were enrolled as the control group. All patients were diagnosed by cerebral
computed tomography (CT). In patient group, 10 ml of peripheral blood sample was obtained
at the time of diagnosis and 24 hours after the diagnosis. Serum S100B and GFAB levels were
measured. In addition to the blood samples, ONSD was measured on CT examinations
obtained at the time of diagnosis and 24 hours after the diagnosis.
vii
Results: Serum S100B and GFAB levels and ONSD at the time of diagnosis were
significantly higher in patient group (p < 0.05). Those that were obtained 24 hours after the
diagnosis were also significantly higher in patient group (p < 0.05). There was no relationship
between the disease mortality and serum S100B level at the time of diagnosis (p = 0.540).
However, serum S100B level 24 hours after the diagnosis, GFAB level at the time of
diagnosis and 24 hours after the diagnosis, ONSD at the time of diagnosis and 24 hours after
the diagnosis were related to the mortality (p < 0.05).
Conclusion: Serum S100B and GFAB levels, and the increased ONSD in patients with
spontaneous SAH. S100B and GFAB levels, and the ONSD of patients with spontaneous
SAH were releated with the mortality.
Keywords: Subarachnoid hemorrhage, S100B Protein, Glial Fibrillary Asidic Protein, Optic
Nerve Sheath Diameter