Uluslararası hukukta dicle ve fırat nehirlerinin savaş zamanındaki hukuki statüsü
Legal status of the tigris and euphrates rivers in time of war
Yazar: METE ERDEM
Danışman: PROF.DR. RAUF VERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Silahlı çatısmaların çıkmasıyla devletler arasındaki barıs zamanındaki iliskilerbozulur ve uluslararası nehirlerin barıs hukuku tarafından belirlenen statüsündebelirsizlik hakim olur. Uluslararası nehirlerin suları ve bunlara bağlı tesislerçatısmalar sırasında askeri hedef teskil edebilir veya bir silah olarak kullanılabilirler.Bu durumda uluslararası nehirler hukuku, uluslararası insancıl hukuka göndermeyapmanın dısında pek az bir koruma sağlar. Bu yüzden, son çeyrek yüzyılda üçkörfez savasına maruz kalan Dicle ve Fırat nehirleri, lex specialis ilkesi uyarınca jusin bello hükümlerince korunmalıdır. Tez, uluslararası insancıl hukukun Dicle ve Fıratnehirlerine doğrudan veya dolaylı olarak uygulanabilecek ahdi ilke ve kurallarınıinceler. Burada suyun müstakil ve münhasır kurallarla korunması sözkonusudeğildir; çünkü su, sivillerin hayati ihtiyaçlarını karsılamak ve sivillere karsı bir silaholarak kullanılmasını sınırlamak üzere dolayısıyla korunur. Bunun ötesinde çevreselkorumayı sağlayan ahdi hükümler, sınırlı uygulamaya sahiptir ve henüz buandlasmalara taraf olmamıs Dicle ve Fırat'a kıyıdas devletler için teamülibağlayıcılıktan yoksundur. Bu sebeple, bu nehirleri korumak için, savasındüzenlenmesinde teamül hukukunun ayırım, askeri gereklilik, orantılılık ve insaniilkelerine dayanmak gerekir.

Abstract:
The outbreak of armed conflict will rapture the peacetime relations of states, bringinguncertainty to the legal status of international rivers, governed by the law of peace.The waters of international rivers and related installations can be a military target aswell as a weapon during the hostilities. The law of international watercourses offerslittle protection but making a revoi to international humanitarian law. Therefore, thelegal status of the Tigris and Euphrates rivers, having been subjected to three Gulfwars in the last quarter of a century, seeks protection in jus in bello under theprinciple of lex specialis. The thesis examines the conventional rules and principlesof international humanitarian law which can be applied to the Tigris and Euphratesrivers and their waters directly or indirectly. The legal protection afforded to water isby no means autonomous as international humanitarian law treats water in so far as itmeets the vital needs of civilians and its use can be regulated as a means of warfare,directed against the civilians. Furthermore, those of conventional provisions, whichoffer environmental protection, are limited in scope of application and lack incustomary value for the riparian states of the Tigris and Euprates rivers not yet partyto such conventions. Reliance, then, has to be placed on the customary principles ofdistinction, military necessity, proportionality and humanity in regulating warfare tosafeguard these rivers.