Demans dostu girişimleri hayata geçirme: paydaşların algıladıkları bariyerler ve kolaylaştırıcılar üzerine bir durum araştırması
Implementing dementia-friendly initiatives: a case study on stakeholders' perceived barriers and facilitators
Yazar: JÜLİDE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER KORKMAZ YAYLAGÜL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Amaç: Demans dostu girişimler, demansı olan kişilerin ve bakım verenlerinin yaşam
kalitelerini artırmak amacıyla toplumda farkındalık yaratmayı ve uygun destek
hizmetlerini sunmayı hedefler. Demansı olan kişilerin ve onlara bakım verenlerin topluma
dahil edilerek saygın bir şekilde hayatlarına devam edebilmeleri için Türkiye'de de
demans dostu girişimleri hayata geçirme yönünde paydaşların görüşlerini
değerlendirmeye ihtiyaç vardır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı demans dostu
girişimlerin oluşturulmasında paydaşların algıladıkları bariyerlerin ve kolaylaştırıcıların
ortaya konulmasıdır.
Yöntem: Demans dostu girişimlerin oluşturulmasında paydaşların algıladıkları
bariyerlerin ve kolaylaştırıcıların ortaya konulması amacıyla nitel araştırma yöntemi
seçilmiştir. Demans dostu girişimlerin hayata geçirilme sürecine dair spesifik detayların
ve etkileşimlerin ortaya çıkarılmasına odaklanıldığı için de nitel araştırma türlerinden olan
durum araştırması bu çalışma için seçilmiştir. Yarı yapılandırılmış sorular profesyoneller,
informal bakım verenler ve sivil toplum örgütü üyelerinden oluşan 3 ayrı odak grup
görüşmesinde toplam 15 katılımcıya yöneltilmiştir. Toplanan veriler ATLAS.ti nitel veri
analizi uygulamasında tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Verilerin tematik analizinden elde edilen 3 ana tema araştırmanın bulgularını
oluşturmuştur: farkındalığı güçlendirici araçlar, desteği arttırmak: kurumlar ve paydaşlar,
demansın sosyal boyutu: koruyucu çevre.
Sonuç: Bu çalışma, demans dostu girişimlerin hayata geçirilmesinde farkındalık
yaratmanın ve eğitimin en önemli kolaylaştırıcılar olduğunu, finansal zorluklar ve
paydaşlar arasındaki iş birliği eksikliğinin ise en büyük bariyerler olduğunu ortaya
koymuştur. Ayrıca, birey merkezli bakım perspektifi ve bakım verenlerin destek
alabileceği alanların varlığı, demans dostu uygulamaların başarısını artırmak için kritik
öneme sahiptir. Toplumda demans konusunda anlayış, saygı ve hoşgörünün artırılması,
bu girişimlerin başarısını destekleyecek diğer önemli faktörler olarak ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Demans Dostu Girişim, Demansı Olan Kişiler

Abstract:
Objective: Dementia-friendly initiatives aim to increase the quality of life for people with
dementia and their caregivers by raising awareness in the community and providing
appropriate support services. Understanding how stakeholders perceive dementia-friendly
initiatives in Turkey is crucial for ensuring that individuals with dementia and their
caregivers can continue their lives with dignity and inclusion in society. Accordingly, the
purpose of this study is to identify the perceived barriers and facilitators by stakeholders
in the implementation of dementia-friendly initiatives.
Method: A qualitative research method was selected to identify the perceived barriers and
facilitators by stakeholders in the creation of dementia-friendly initiatives. A case study
approach, a type of qualitative research, was chosen due to its focus on uncovering specific
details and interactions related to the implementation process of dementia-friendly
initiatives. Semi-structured questions were posed to participants (n=15) during three
separate focus group discussions involving professionals, informal caregivers, and
members of non-governmental organizations. The collected data were analyzed using
thematic analysis method in the ATLAS.ti qualitative data analysis software.
Results: The thematic analysis of the data revealed three main themes: tools for enhancing
awareness, ıncreasing support: ınstitutions and stakeholders, the social dimension of
dementia: protective environment.
Conclusion: This study has revealed that raising awareness and education are the most
important facilitators in the implementation of dementia-friendly initiatives, while
financial difficulties and lack of collaboration among stakeholders are the biggest barriers.
Additionally, the presence of a person-centered care perspective and areas where
caregivers can receive support are crucial for the success of dementia-friendly practices.
Increasing understanding, respect, and tolerance towards dementia in society are other
important factors that support the success of these initiatives.
Key words: Aging, Dementia Friendly Initiative, People with Dementia