İlaç aşırı kullanım başağrısında belirleyici özellikler ve ağrı duyarlılığının değerlendirilmesi
Assesment of pain sensitivity and determinants in medication overuse headache
Yazar: NISHANA ZAKHAROVA
Danışman: PROF. DR. IŞIN ÜNAL ÇEVİK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Migren hastalarında, akut migren atağı esnasında, normalde ağrı cevabı oluşturmayan uyaranlara karşı aşırı duyarlılık bildirilmektedir. Bu çalışmada, kronik migren ve ilaç aşırı kullanım başağrısı olan hastalarda (İAKB+KM) demografik, klinik ve başağrısı özellikleri, eşlik eden hastalıklar, ağrı duyarlılığı özellikleri ve kronikleşme ile ilişkili risk faktörleri, epizodik migrenli (EM) ve sağlıklı kontrol (K) gruplarıyla karşılaştırarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yetişkin katılımcılar, prospektif olarak 3 farklı gruba dahil edilmiştir. Demografik özellikler, klinik, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları, MIDAS,  Allodini Semptom Kontrol Listesi (ASC-12), Beck Depresyon ve Anksiyete Envanteri skorları kaydedilmiştir. Ağrı duyarlılığı tipi ve santral sensitizasyon uzaysal özelliklerini nicelendirmek için çeşitli duyusal testler (pinprick hiperaljezi, fırça allodinisi, soğuk allodinisi ve temporal sumasyon) sefalik (sol alın) ve ekstra-sefalik (sol ön kol anterior) bölgelere uygulanmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar ve risk faktörleri analiz edilmiştir.
Çalışmaya toplamda 90 katılımcı (her grupta 30 kişi) dahil edilmiştir. Yaş ve cinsiyet (kadın hakimiyeti) açısından gruplar arasında farklılık saptanmamıştır. İAKB+KM hastalarında, K grubuna kıyasla daha yüksek BMI, açlık kan şekeri, total kolesterol ve daha düşük demir bağlama kapasitesi düzeyleri gözlenmiştir. İAKB+KM hastalarında migren hastalık öyküsü, atak süresi, sıklığı, şiddeti, triptan kullanımı, kombine analjezik kullanımı, MIDAS, Beck Depresyon ve Anksiyete, ASC-12 skorları EM'ye kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek bulunmuştur. Tüm İAKB+KM hastaları, atakları için düzenli olarak ağrı kesicilerini almak zorunda olduklarını ve bir dozu kaçırma olasılığının onları endişeli veya rahatsız ettiğini belirtmişlerdir. İAKB+KM grubundaki %70 hasta, ağrı kesicileri almayı bırakabilmiş olmayı istediklerini ve ağrı kesicilerinin zararlı olabileceğini bildiklerini ifade etmişlerdir. Duyusal muayenelerde, İAKB+KM ve EM hastalarında hem sefalik hem de ekstra-sefalik bölgede soğuk allodini saptanmıştır. İAKB+KM 'de EM ve K'e kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve daha yüksek skorlar bildirilmiştir. Pinprick hiperaljezisi ve temporal sumasyon her iki grup migrenli hastada sefalik bölgede tespit edilmiş ve İAKB+KM grubunda EM ve K gruplarına kıyasla istatistiksel olarak daha yüksek skorlar bildirilmiştir. ASC-12 anketinde saç tararken, gözlük takarken, lens takarken, kolye takarken, dar kıyafetler giyerken, yüzünü veya başını yastığa koyarken, sıcak (örneğin, pişirme, sıcak suyla yüz yıkama) ve soğuk (örneğin, buz torbası kullanma, soğuk suyla yüz yıkama) maruziyetinin, ağrı hassasiyeti duyusal muayene modaliteleriyle ilişkili olduğu bulunmuştur. Ağrı duyarlılığı muayeneleri, başağrısının patofizyolojisini anlama açısından kalitatif ve kantitatif bulgular sunmaktadır. İAKB+KM hastalarında metabolik sendrom, depresif özellikler, ciddi engellilik ve belirgin sefalik ve ekstra-sefalik ağrı duyarlılığı saptanmıştır. Ağrı duyarlılığının, kronikleşme ve daha yüksek engellilik düzeyleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Ağrı modülasyon sistemleri, İAKB+KM hastalarında EM ve K gruplarına kıyasla belirgin şekilde değişmiştir. Kronikleşme-ilişkili risk faktörlerin belirlenmesi ve santral duyarlılaşmanın nicelendirilmesinin, kronik başağrısı hastalarında patogeneze ışık tutması yanında kişiselleştirilmiş tedavi seçeneklerini belirlemede de değerli olacağını düşündürmektedir.

Abstract:
Hypersensitivity to non-noxious stimulus is reported in migraine patients during acute attacks. We aimed to assess the demographical, clinical and headache characteristics, the comorbidities,the pain sensitivity characteristics and chronicity-related factors in medication overuse headache patients with chronic migraine (MOH+CM) compared to the episodic migraineurs (EM) and healthy control (HC). Adult participants were prospectively enrolled in 3 groups. Demographical features, clinical, laboratory and neuroimaging findings, MIDAS, 12-item Allodynia Symptom Checklist-12 (ASC-12), Beck Depression and Anxiety Inventory scores were recorded. To quantify the type of pain sensitivity and spatial characteristics of central sensitization; pinprick hyperalgesia, brush allodynia, cold allodynia, and temporal summation tests were applied to cephalic (left forehead region) and extra-cephalic (left forearm anterior surface) regions. Comparisons among the groups were analyzed.
A total of 90 participants (30 in each group) were enrolled to the study. Age and sex (female dominance) did not differ among the groups. The MOH+CM patients revealed higher BMI, fasting glucose, total cholesterol levels, and lower iron binding capacity compared to the HC. The migraine disease history, attack duration, frequency, severity, triptan usage, combination analgesic usage, the MIDAS, Beck Depression and Anxiety, ASC-12 scores were statistically significant and high in MOH+CM compared to the EM. All of the MOH+CM patients reported that they felt a compulsion to take their pain killers regularly for their attacks and the possibility of missing a dose made them anxious or disturbed. The 70% MOH+CM patients wished they could stop taking their painkillers and knew that painkillers could harm. On sensory examinations, MOH+CM and EM patients disclosed both cephalic and extra-cephalic cold allodynia (statistically significant high scores in MOH+CM compared to EM and HC).The pinprick hyperalgesia and temporal summation were detected at cephalic region in both group migraineurs and statistically significant high scores in the MOH+CM compared to EM and HC groups. Among the ASC-12 items, combing hair, wearing eyeglasses, wearing contact lenses, wearing a necklace, tight clothing, resting the face or head on a pillow, exposure to heat (e.g., cooking, washing your face with hot water) and exposure to cold (e.g., using an ice pack, washing your face with cold water) were correlated with pain sensitivity sensory examination modalities. Pain sensitivity examinations provide qualitative and quantitative findings for understanding the pathophysiology of headache.
The MOH+CM patients revealed metabolic syndrome, depressive features, severe disability, and prominent cephalic and extra-cephalic pain hypersensitivity. The pain hypersensitivity is associated with chronicity and higher levels of disability. Pain modulation systems are prominently altered in MOH+CM compared to EM and HC. Identification of chronicity-related factors and quantification of central sensitization, may provide insight into pathogenesis and personalized treatment options in chronic headache patients.