Fiziksel engelli çocuğu olan ebeveynlerde bakım yükü ve aile işlevleri ölçeklerinin zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynlerle karşılaştırılması ve ölçekleri etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors effecting the scales and care load of the parents having children with physical disability and comparison of family functions scales and parents having children with mentally disabled
Yazar: ŞENAY DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH KARA
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile = Family ; Aile işlevleri = Family functions ; Anneler = Mothers ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışma, 0-18 yaş grubunda fiziksel ve zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynlerin bakım yükü ve aile işlevlerini algılama düzeylerini değerlendirmek ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Bu çalışma, tanımlayıcı tipte bir saha araştırmasıdır. Çalışmada Konya il merkezindeki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine kayıtlı sistematik örneklem yöntemiyle seçilmiş 5185 kişi, örnek büyüklüğüne bölünerek, rastgele sayılar tablosundan 422 ebeveyne ulaşılması planlanmıştır. Çalışma, Ağustos 2016-Eylül 2017 tarihleri arasında 211 fiziksel engelli, 211 zihinsel engelli çocuğu olan toplam 422 ebeveyn ile yürütülmüştür. Veriler, çocuk-ebeveyn sosyo-demografik veri toplama formu, aile değerlendirme ölçeği ve bakım verme yükü ölçeği ile toplanmıştır. Veriler, sayı ve yüzdelik hesaplamalar, ki-kare testi korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada fiziksel ve zihinsel engelli çocuklarda babanın mesleği aile işlevlerini algılamada "problem çözme" alt boyutunu, ebeveynlerin öğrenim durumları, ebeveynlerin gelir düzeyi aile işlevlerini algılamada "iletişim" alt boyutunu, ebeveynlerin yakınlık derecesi, ebeveynlerin öğrenim durumları, ebeveynlerin gelir düzeyi, çocukların yaşları aile işlevlerini algılamada "roller" alt boyutunu etkilediği, ebeveynlerin öğrenim durumları, babanın mesleği, ebeveynlerin gelir düzeyi, çocukların yaşları aile işlevlerini algılamada "duygusal tepki" alt boyutunu, ebeveynlerin öğrenim durumları, babanın mesleği, ebeveynlerin sağlık güvence durumu, ebeveynlerin gelir düzeyi "gereken ilgiyi gösterme" alt boyutunu etkilediği, ebeveynlerin öğrenim durumları aile işlevlerini algılamada "davranış kontrol" alt boyutunu, ebeveynlerin öğrenim durumları, babanın mesleği, ebeveynlerin gelir düzeyi ebeveynlerin yakınlık derecesi, çocukların yaşları aile işlevlerini algılamada "genel işlevler"  alt boyutunu etkilediği belirlenmiştir. Fiziksel ve zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynlerin öğrenim durumu, medeni durumu, babanın mesleği, gelir düzeyleri, eşiyle akrabalık durumunun bakım yükünü etkilediği belirlenmiştir. Hem fiziksel hem de zihinsel engeli olan çocukların ebeveynlerin bakım yükünün hafif ve orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Fiziksel engelli ve zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynlerin aile işlevlerini algılamada ADÖ alt boyutları ile bakım yükü arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Çalışma sonucunda elde edilen bulgular çocukların fiziksel ve zihinsel engelli olmalarından dolayı ebeveynlerin bakım yükünün arttığını ve aile işlevlerinin etkilendiğini göstermiştir. Ebeveynler için planlanan eğitim ve danışmanlık programlarının düzenlenmesinde bu hususların dikkate alınması önerilebilir.

Anahtar  Sözcükler: Aile işlevleri; bakım yükü; ebeveyn-çocuk;  fiziksel ve zihinsel engel.

Abstract:
Purpose: This study was carried out to evaluate the levels of perception of care load and family functions of the parents having with physical and mentally handicapped children in 0-18 years old group and to determine the factors affecting them. Method: This is a descriptive-type field survey. In the study, 5185 people selected by the systematic sampling method registered to the private education and rehabilitation centers in the city of Konya, were divided into sample size and it was planned to reach 422 from the random numbers table. The study was conducted between August 2016 and September 2017 with a total of 422 parents, 211 physically disabled and 211 mentally handicapped children. The data were collected by the child-parent socio-demographic data collection form, the family assessment scale and the care giving load scale. Data was evaluated by number and percentage calculations, chi-square test correlation analysis.Findings: In this study, it is determined that the occupation of the father affects the sub-dimension of "problem solving" in perception of family functions for the physical and mental disable children, education levels of parents and income level affects sub-dimension of "communication, the degree of parents, education status and income level of the parents, ages of the children affect the sub-dimension of "roles" in the perception of family functions, the education status of parents, the occupation of the father, the income level of the parents, the age of children affect the sub-dimension of "motional response" in the perception of family functions, the educational background of the parents, the profession of the father, the health assurance status of parents, the income level of parents affects the sub-dimension of "showing the needed interest", the parents' educational backgrounds affect the sub-dimension of "behavior control" in the perception of family functions, parents' educational background, father's profession, parents' income level parents, degree of parents and age of children affect the sub-dimension of "general function" in in the perception of family functions. It was determined that the education level, marital status, father's occupation, income levels, kinship status of the parents affect the care load of the parents having physical and mentally handicapped children. It was found that the care load of parents having both physical and mental disabled children was mild and moderate. In the perception of family functions of parents having physical and mentally disabled children, a significant positive correlation was found between ADO subscales and care load (p <0.05). Conclusion: The findings obtained as the result of the study showed the care load of the parents increases and the family functions are affected due to the physical and mental disability of the children. It may be suggested to consider these issues when organizing training and counseling programs for parents. 

Key Words: Family functions; maintenance course; parent-child; physical and mental disability.