Beden eğitimi derslerinde algılanan özerklik desteğinin güdülenme düzeyi ve optimal performans duygu durumu ile ilişkisi
The correlation of perceived autonomy support in physical education classes with motivation level and dispositional flow
Yazar: SELİN BURUCU
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Spor Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Duygudurum = Mood ; Eğitim programları = Education programs ; Motivasyon = Motivation ; Performans = Performance ; Özerklik = Autonomy ; Özerklik Desteği Eğitim Programı = Autonomy Support Intervention Program

Özet:
Bu çalışmanın amacı beden eğitimi ve spor öğretmeninden kaynaklanan algılanan özerklik desteği ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmek ve ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersinde öğretmenden algıladıkları özerklik desteğinin güdülenme düzeyi ve optimal performans duygu durumunu yordayıp yordamadığını incelemektir. Ayrıca cinsiyete ve sınıf düzeyine göre algılanan özerklik desteği, güdülenme ve optimal performans duygu durumundaki farklar da araştırmada test edilmiştir.
Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının örneklemini Çanakkale ilinden olasılıksız örneklem yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş 5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeyinde öğrenim gören 11-14 yaş aralığında, 163 kız ( Xyaş= 12.78; Ss=1.10 ) ve 139 erkek ( Xyaş= 12.75; Ss=1.04), toplam 302  (Xyaş= 12.77; Ss=1.07) öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu ve Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Temel Bileşenler Faktör Analizi ile sınanmıştır. Temel Bileşenler Faktör Analizi Varimaks Dönüştürme sonuçları ölçeğin tek boyutlu yapısını desteklemekte ve maddeler toplam varyansın %51.10'unu açıklamaktadır. Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri 0.66-0.77 arasında değişmektedir. Ölçeğin güvenirliğinin sınanması ölçeğin ise Cronbach Alpha iç tutarlılık α katsayısı hesaplanmıştır. Çalışmanın güvenirlik analizi bulgularına bakıldığında Cronbach Alpha katsayısının 0.91 olduğu bulunmuştur. 
Algılanan özerklik desteğinin optimal performans duygu durum ve güdülenmeyi belirlemede rolünü test etmek için yapılan ikinci çalışmanın örneklemini Çanakkale ilinden olasılıksız örneklem yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıfta öğrenim gören 296 kız (Xyaş=12.41;Ss=1.10) ve 269 erkek (Xyaş=12.37; Ss=1.08) toplam 566 kişi (Xyaş= 12.39; Ss= 1.12) oluşturmaktadır. Kişisel Bilgi Formu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği,  Beden Eğitimi Dersi Durumsal Güdülenme Ölçeği ve Beden Eğitimi Dersi Optimal Performans Duygu Durumu Ölçeği-2 ölçekleri uygulanmıştır. Katılımcıların cinsiyet ve sınıf düzeyine göre algılanan özerklik desteği, güdülenme ve optimal performans duygu durumlarında fark olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplarda t testi uygulanmıştır. Algılanan özerklik desteğinin güdülenme ve optimal performans duygu durumu deneyiminin yaşanmasındaki rolünü test etmek amacıyla ise Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda cinsiyete göre algılanan özerklik desteği ve güdülenmenin dışsal güdülenme ve güdülenmeme alt boyutlarında da anlamlı fark bulunmuştur (p < 0.05). Hür İrade İndeksi analiz sonuçlarında da cinsiyete göre anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).Ancak optimal performans duygu durumunda da cinsiyete göre anlamlı fark yoktur (p>0.05).
Sınıf değişkenine göre yapılan analiz sonuçları, algılanan özerklik desteği, güdülenme, hür irade indeksi ve optimal performans duygu durumunda anlamlı fark olduğunu ortaya koymuştur. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçları algılanan özerklik desteğinin güdülenmenin tüm alt boyutlarının, hür irade indeksinin ve optimal performans duygu durumunun yordayıcısı olduğunu göstermektedir. Ayrıca algılanan özerklik desteği ile güdülenmenin tüm alt boyutları, hür irade indeksi ve optimal performans duygu durumu arasında pozitif ilişki bulunmuştur. 
Araştırmanın sonucunda; Beden Eğitimi ve Spor Öğretmeni Kaynaklı Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği'nin 11-14 yaş aralığında geçerli ve güvenilir bir araç olduğu elde edilmiştir. Ayrıca beden eğitimi ve spor öğretmeni kaynaklı algılanan özerklik desteğinin beden eğitimi ve spor derslerindeki güdülenmeyi ve optimal performans duygu durumunu da pozitif yönde etkileyerek derse yönelik katılımın, ilginin ve pozitif duygu durumlarının oluşturulmasına katkıda bulunduğu görülmektedir.

Abstract:
The first purpose of this research was to examine the validty and the reliability of "Perceived Autonomy Support in Physical Education and Sport Setting from Physical Education and Sport Teacher Scale". The secondarypurpose of this study was to determine the role of perceived autonomy support from teacher in prediction of motivation and dispositional flow in physical education classes. The study was also aimed to examine the differences in perceived autonomy support, motivation and dispositional flow with regard to gender and grade levels.
The sample of the reliability and validity consist of 163 female ( Mage= 12.78±1.10 ) and 139 male ( Mage= 12.75±1.04), totally 302  (Mage= 12.77±1.07) secondary school students in Çanakkale who were selected by using convenient sampling. Personal information form and "Perceived Autonomy Support in Physical Education and Sport Setting from Physical Education and Sport Teacher Scale" were administered to all participants. The result of factor analysis for testing construct validity revealed one dimensional construct and items explained 51.10% of the total variance. Factor loading of the items ranged from 0.66 to 0.77 for total item correlations.The internal consistency coefficient of the scale (Cronbach alpha) was 0.91. 
For testing the role of perceived autonomy support in determining motivation and flow in physical education classes, 296 female (Mage=12.41±1.10) and 269 male (Mage=12.37±1.08) totally 566 (Mage=12.39±1.12) secondaryschool students in Çanakkale who were selected by using convenient sampling voluntarily participated in the study. Personal information form, "Perceived Autonomy Support in Physical Education and Sport Setting from Physical Education and Sport Teacher Scale", "Situational Motivation Scale" for physical education class environment and "Dispositional Flow Scale-2" were administered to all participants. For testing sex and grade level of differences in perceived autonomy support, motivation and dispositional flow independent t-test was used. The role of perceived autonomy support from physical education teacher in prediction of motivation and dispositional flow, hierarchical regression analysis was conducted.
Results indicated there was a significant sex differences in perceived autonomy support, external regulation, amotivation and self determination index. On the other hand, no significant sex differences was found in dispositional flow. The results of grade level analysis showed that there were significant differences in perceived autonomy support, motivation, self determination index and dispositional flow. The results of hierarchical regression analysis showed that perceived autonomy support predicted the motivation, self determination index and dispositional flow and the relationship between perceived autonomy support and these variables were positive.In conclusion, "Perceived Autonomy Support in Physical Education and Sport Setting from Physical Education and Sport Teacher Scale"  is valid and reliable instrument in the 11-14 age range. Furthermore, the results clearly show that perceived autonomy support from physical education teacher positively affects motivation and dispositional flow for physical education and sport classes.