Okul öncesi dönemdeki çocukların erken akademik ve sosyal becerileri ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between the early academic and social skills of preschool children and the school climate
Yazar: SEVAL ÖRDEK İNCEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DURMUŞ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik beceri = Academic skills ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Okul iklimi = School climate ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Sosyal beceri = Social skill

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-72 ay aralığındaki çocukların erken akademik ve sosyal becerileri ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi ve okul iklimini oluşturan faktörlerin (yetişkin tutumu ve ilişkileri, yönetimsel atmosfer, akran ilişkileri, öğretmen tutumu, fiziksel çevre ile öğretimsel planlama ve uygulama) çocukların bu becerilerini yordamadaki ağırlıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Adana ili merkez ilçelerinde yer alan altı anaokulundan 120 çocuk oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesi amacıyla, mevcut araştırma kapsamında geliştirilen Okul Öncesi Okul İklimi Değerlendirme Aracı (OKDA) kullanılmıştır. Adana ili merkez ilçelerinde yer alan anaokullarından ulaşım güçlüğü yaşanmayan 36 okuldaki 250 öğretmen ve 41 idareciye OKDA uygulanmıştır. Elde edilen veriler okul bazında değerlendirilmiş ve her okul için bir okul iklimi puanı hesaplanmıştır. Bu puanlar büyükten küçüğe sıralanmış ve çalışma okul iklimi puanları en yüksek ve en düşük olan üçer okul olmak üzere toplamda altı okulda gerçekleştirilmiştir. Bahsi geçen okullardaki 60-72 ay aralığındaki çocukların devam ettiği sınıflardan, aileleri tarafından bu çalışmaya katılmalarına izin verilmiş ve normal gelişim gösterdikleri öğretmenleri tarafından beyan edilmiş eşit sayıda çocuk belirlenmiştir. Her okuldan 20'şer olmak üzere toplamda 120 çocuğa, erken matematik becerilerinin (EMB) belirlenmesi amacıyla TEMA 3 Erken Matematik Yeteneği Testi, ve erken okuryazarlık becerilerinin (EOB) belirlenmesi amacıyla da Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı yüz yüze görüşmelerle uygulanmıştır. Öte yandan çocukların sosyal becerilerinin (SB) değerlendirilmesi amacıyla, Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği öğretmenler tarafından her çocuk için ayrı ayrı cevaplanmıştır. Verilerin analizinde çocukların erken matematik, okuryazarlık ve sosyal becerilerinin okul iklimi düzeyi açısından anlamlı bir farklılık yaratıp yaratmadığını belirlemek için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA); okul ikliminin boyutları olan yetişkin tutumu ve ilişkileri, yönetimsel atmosfer, akran ilişkileri, öğretmen tutumu, fiziksel çevre ve öğretimin planlanması ve uygulanmasının çocukların erken akademik becerileri (erken matematik ve erken okuryazarlık becerileri) ve sosyal becerilerini yordamadaki göreli ağırlıklarının belirlenmesi amacıyla da çok değişkenli regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, çocukların erken akademik ve sosyal becerilerinin çocukların devam ettikleri anaokullarının okul iklimi düzeyi arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Okul iklimini oluşturan faktörlerden akran ilişkileri ve öğretmen tutumunun çocukların EMB puanlarını açıklamadaki en önemli okul iklimi boyutları oldukları bulunmuştur. EOB ve SB puanlarını açıklamadaki en önemli okul iklimi değişkenlerinin ise yönetimsel atmosfer ve yetişkin tutumu ve ilişkileri olduğu saptanmıştır. Öte yandan, fiziksel çevre değişkeninin ise hem EMB, hem EOB hem de SB puanları ile en az ilişkili okul iklimi boyutu olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, yalnızca sınıf içindeki değil, sınıf dışındaki okul iklimi değişkenlerinin de çocukların erken akademik ve sosyal becerileri ile ilişkili olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Anahtar kelimeler: Okul iklimi, okul öncesi

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between the early academic and social skills of 60-72 months old children attending kindergarten and the school climate and to determine the weight of the factors that make up the school climate (adult attitude and relationships, administrative atmosphere, peer relationships, teacher attitude, physical environment and educational planning and implementation)  in predicting these skills. The samples of the study consist of 120 children from six kindergartens located in the central districts of the city of Adana. In order to determine the samples, Preschool School Climate Scale (PSCS) was used, which was developed within the present study. PSCS was administered to 250 teachers and 41 administrators in 36 schools who do not have transportation difficulty in travelling from the kindergartens located in the central districts of Adana. These data were evaluated on school basis and a school climate score was calculated for each school. These scores were ranked in descending order, and the study was conducted in six schools, three schools each with the highest and lowest school climate scores. An equal number of children who attended classes for 60-72 months in the aforementioned schools, who were allowed to participate in this study by their families, and whose normal development was declared by their teachers, were determined. Test of Early Mathematics Ability-Third Edition (TEMA-3)  was administered to 120 children in total, 20 from each school, in order to determine the early mathematics skills and Early Literacy Skills Evaluation Tool was administered in order to determine the early literacy skills by means of face to face interviews. On the other hand, Social Skills Evaluation Scale was answered by the teachers respectively for each child. In data analysis, multivariate analysis of variance (MANOVA) was used in order to determine if the early mathematics, literacy, and social skills of children create a meaningful difference in terms of school climate level. The multivariate regression analysis was used in order to determine the relative significance of adult attitude and relationships, which are the dimensions of school climate, administrative atmosphere, peer relationships, teacher attitude, physical environment and educational planning and implementation on the children's regression of social skills. 
As a result of the research, it was determined that there is a significant relationship between the early academic and social skills of the children and the school climate level of the kindergartens where the children attend. It was found out that peer relationships and teacher attitudes, the factors which constitute the school climate, are the most important school climate variables in explaining the EMS scores of the children. The most important school climate variables in explaining the ELS and SS scores are the administrative atmosphere, adult attitude and relationships. On the other hand, it was determined that the physical environment variable is the one least relevant to the school climate dimension with both EMS, ELS as well as SS scores. The derived result reveal that the variables of school climate not only in the classroom, but also outside the classroom correlate with the early academic and social skills of the children.

Keywords:, school climate, preschool education, early mathematics skills, early literacy skills, social skills