Türkiye'de yaşayan bireylerin yaşam memnuniyeti düzeylerinin bulanık çok kriterli karar verme yöntemleriyle belirlenmesi
Determination of the life satisfaction level of individuals living in Turkey fuzzy with multi-criteria decision making methods
Yazar: ZEYNEP GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. NİMET YAPICI PEHLİVAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Yaşam memnuniyeti, bireylerin yaşam kalitesinin en önemli göstergelerinden biridir. Bu nedenle, bireylerin hem özel yaşamlarından hem de temel yaşam alanlarındaki kamu hizmetlerinden duydukları memnuniyetin ölçülmesi büyük önem arz etmektedir. Ancak, gerek kişisel memnuniyet gerekse kamu hizmetlerinden duyulan memnuniyet oldukça karmaşık ve birçok etkenin birlikte değerlendirilmesini gerektiren bir konudur. Karar vericilerin sözel değerlendirmeleri nedeniyle karar sürecinde ortaya çıkan belirsizlikler, matematiksel olarak bulanık sayılar ile ifade edilmektedir. Bu süreçte ortaya çıkan sorunların aşılmasında, karar verme sürecindeki alternatiflerin ve kriterlerin birlikte değerlendirilmesinde "Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri" kullanılmaktadır. Doktora tez çalışmasında bireylerin hem kişisel hem de kamu hizmetlerinden memnuniyet düzeylerinin belirlenmesi amacıyla; Bulanık Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Bulanık TOPSIS, Bulanık MULTIMOORA ve Bulanık ARAS yöntemleri kullanılmıştır. Analizlerde; Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2013 Yaşam Memnuniyeti Araştırmasında yer alan sağlık, eğitim, evlilik, gelir vb. kişisel memnuniyete ilişkin 14 değişken, güvenlik hizmetleri, ulaştırma hizmetleri, belediye hizmetleri, il özel idare hizmetleri vb. kamusal memnuniyete ilişkin 38 değişkenden oluşan mikro veriler kullanılmıştır. İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (NUTS 3) düzeyinde 81 il için, Türkiye'de yaşayan bireylerin kişisel ve kamusal memnuniyet düzeylerinin sıralaması Bulanık TOPSIS, Bulanık MULTIMOORA ve Bulanık ARAS yöntemlerine göre oluşturulmuştur.

Abstract:
Life satisfaction is one of the important indicators for individuals' life quality. Therefore measuring individuals' satisfaction of both private life and public service in basic life area is great importance. However, both personal satisfaction and public service satisfaction is a subject that is substantially complex and requires to be considered many factors together. Because of decision makers' verbal assessment,  uncertainties resulted in the decision process are represented mathematically by fuzzy numbers. "Multiple Criteria Decision Making Technices" are used for overcoming the problems that arise in this process and assessing the criterias and alternatives in decision making processes. In this study, for the purpose of determining the level of individuals' personal and public service satisfaction Fuzzy TOPSIS, Fuzzy MULTIMOORA and Fuzyy ARAS multiple criteria decision making technices were used. In analysis; micro data were used that comprise from 14 variables regarding individual satisfaction such as health, education, marriage, income etc. and 38 variables regarding public service satisfaction  such as security service, transport service, municipal service, special provincial administration service etc. which take part in 2013 Life Satisfaction Survey published by TÜİK. Personal and public sevice satisfaction levels of indivudials live in Turkey, are put in order according to the each 3 methods for 81 provinces by Statistical Classification of Territorial Units (NUTS 3).