Tarih ve hadis disiplini açısından güvenilirlik sorunu: İbn İshak ve Vakidi örneği
The Problem of reliability in view of history and hadith disciplines: The example pf İbn İshaq and Wakidi
Yazar: GÖNÜL KOLKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ DERE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZET Kolkıran, Gönül, Tarih ve Hadis Disiplini Açısından Güvenilirlik Sorunu: İbn İshak ve Vakidî Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Ali Dere, 166 s. "Tarih ve Hadis Disiplini Açısından Güvenilirlik Sorunu: İbn İshak ve Vakidi Örneği" isimli tezimiz Giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı ve önemi hakkında bilgi verildikten sonra tezde takip edilen yöntem üzerinde durulmuştur. Ayrıca giriş kısmında konunun kapsam ve sınırlılıkları belirtilmiştir. Tezde, İslam tarihçiliğinin ilk temsilcilerinden olan İbn İshak ve Vakidi örnek olarak seçilmiştir. Ancak ele alınan güvenilirlik problemi hem hadis disiplini hem de tarih disiplini açısından incelenmeye çalışılmıştır. Tarih ve hadis disiplini açısından güvenilirlik konusunun teorik olarak ortaya konmaya çalışıldığı birinci bölümde ilk olarak hadis ilminin başlangıç ve gelişim süreci, Kitabetü'l-Hadis, Tedvinü'l-Hadis ve Tasnifu'l-Hadis aşamaları dikkate alınarak işlenmiştir. Ardından hadisçilerin güvenilirlik konusundaki yaklaşımları ve güvenilir bir ravide bulunması gereken şartların neler olduğu tespit edilmiştir. Birinci bölümde ayrıca tarih yazıcılığını etkileyen unsurlar üzerinde durularak tarih ilminin gelişim seyri genel olarak ifade edilmiş ve tarihçilerin güvenilirlik konusundaki yaklaşımları ile tarihçilerin bir ravide aradıkları şartlar tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde sırasıyla İbn İshak ve Vakidi'nin kısaca hayatı ve ilmi kimlikleri ele alındıktan sonra hadisçiler tarafından onlara yöneltilen eleştirilerin tespiti ve tahlili yoluna gidilmiştir. Sonuç kısmında ise tarihçilere oranla hadisçilerdeki güvenilirlik kaygısının daha yüksek olduğu ve bu durumun da değerlendirilen malzemeye bakış açısı ve takip edilen metottan kaynaklandığı kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Kolkıran, Gönül, The Problem of Reliability in view of History andHadith Disciplines: the Example oflbn Ishaq and Wakidi, Master's Thesis, Advisor: Doç. Dr. Ali Dere, 166 p. The thesis titled "The Problem of Reliability in view of History andHadith Disciplines: the Example oflbn Ishaq and WaMal" consists of an introduction and two chapters. In the introduction, after giving information about the subject of the thesis, its aim and importance, the method of thesis has been dealth with. In the inroduction, the content and limits of the thesis have been also discussed. In the thesis Ibn Ishaq and Wakidi, as the first representatives of the Islamic Historiography, have benen selected as an example. But the reliability problem in question has been studied both in view ofHadith and History. In the first chapter, in which the the problem of reliability has been tried to put forward theoretically, first the processes of beginning and development of Hadith discipline, taking Kitâbat al-Hadith, Tadwin al-Hadith and Tasnif al- Hadith into consideration, have been studied. Then, the approaches of traditionalists (muhaddisûn) to the problem of reliability and the conditions a reliable transmitter (râwî) to be possess have been determined. In addition, in the first chapter, dicussing the elements which had an effected on the historiography, the development process of history, in general, has been explained and the approaches of historians to the problem of reliability and the conditions which historians necessitated a reliable transmitter must posses have been determined. In the second chapter, after the biographies oflbn Ishaq and Wakidi have been briefly dealt with, it has been tried to determine and analyse the critiques directed by the traditionalist at them. In the conclusion, it has been concluded that the care of traditonalist about the reliability is much more than the historians and that this was because of their views on material and the method they used.