Kentsel mekân ve sermaye: İstanbul Sultanbeyli'de toplumsal ve mekânsal değişim
Urban space and capital: Social and spatial change in Sultanbeyli, Istanbul
Yazar: BİNNAZ KAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ F. AYŞİN KOÇAK TURHANOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel mekan = Urban space ; Mekansal değişim = Spatial change ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sermaye = Capital ; Sermaye birikimi = Capital accumulation ; Sosyal değişme = Social change ; Yapılı çevreler = Built environments ; İstanbul-Sultanbeyli = İstanbul-Sultanbeyli

Özet:
Bu tez çalışması, 2010 -2020 yılları arasında neoliberal politikalar çerçevesinde sermayenin İstanbul Sultanbeyli ilçesindeki hareket yönünün nasıl farklılaştığı, kent mekânında nasıl değişiklikler yarattığı ve bu değişikliklerin toplumsal ilişkileri nasıl etkilendiğinin anlaşılmasını amaçlamaktadır. Sultanbeyli'nin gelişiminde büyük etkiye sahip TEM Otoyolu, hızlı bir nüfus artışı ve yapılaşmaya neden olmuş ve ilçede bulunan mahalleleri otoyolun kuzeyi ve güneyi olmak üzere ikiye ayırmıştır. Kuzey mahallelerine doğru bir yapılaşma ve nüfus artışı gösteren ilçede bu durumun nedenleri sermaye birikim süreçleriyle ilgili olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, niteliksel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, ilçenin kuzeyinde bulunan Battalgazi Mahallesi ve Adil Mahallesi, güneyinde ise Mehmet Akif Mahallesi'nde yapılı çevre üretiminde gerçekleşen sermaye yatırımlarının toplumsal ve mekânsal dinamikleri mahalle sakinleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda sosyolojik boyutlarıyla değerlendirilmektedir. Çalışmanın sonucunda Sultanbeyli'nin kuzey mahallerinde kamunun düzenleyici işlevleri sayesinde sermaye yatırımlarının gerçekleşmesi ve güney mahallesinde ise Suriye'den göç edenlerin yoğunlaşmasına bağlı olarak mekânsal ve toplumsal dönüşümler yaşandığı görülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Kentsel mekân, Sermaye birikim süreci, Sermaye yatırımları, Yapılı çevre üretimi, Neoliberal kentleşme, Sultanbeyli.

Abstract:
The thesis aims to understand how movement of the capital in Istanbul Sultanbeyli district changed between 2010 and 2020 within the framework of neoliberal policies, how it result in changes in the urban space and how these changes affected social relations. The TEM Highway, which had a great impact on the development of Sultanbeyli, not only caused a rapid population growth, new constructions, but also divided the neighborhoods in the district into two as the north and south of the highway. The reasons for this situation in the district, which shows a structuring and population increase towards the northern neighborhoods, were tried to be explained in relation to the capital accumulation processes. In this context, in this study using the qualitative research method, the social and spatial dynamics of capital investments in built environment production in Battalgazi Mahallesi and Adil Mahallesi in the north of the district and Mehmet Akif Mahallesi in the south are evaluated with their sociological dimensions as through in-depth interviews conducted with the residents of the neighborhood. As a result, the study shows that spatial and social transformations are experienced because of capital investments in the northern districts of Sultanbeyli, which caused by the regulatory functions of the public, and the concentration of Syrian migrants in the southern district.

Keywords: Urban space, Capital accumulation process, Capital investments, Built environment production, Neoliberal urbanism, Sultanbeyli