Sağlık düzeyinin sosyo-ekonomik belirleyicileri: OECD ülkeleri için sağlık üretim fonksiyonuna dayanan bir uygulama
Socio-economic determinants of health outcomes: An application depending on health production function for OECD countries
Yazar: DİLEK BAŞAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOKAT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Eğitim = Education ; Sağlık harcamaları = Health expenditures

Özet:
Çalışmanın öncelikli amacı sağlık düzeyi üzerinde etkili olabilecek sosyo-ekonomik faktörleri, sağlığın üretimi teorik çerçevesinde 1980?2001 döneminde seçilmiş 23 OECD ülkesi için ampirik olarak ortaya koymaktır. Bu amaçla öncelikle sağlık düzeyinin yükseltilmesinin birey ve toplum açısından önemi ortaya konulmaktadır. Daha sonra ampirik çalışmanın çatısını oluşturan sağlık üretim fonksiyonu teorik çerçevesi açıklanarak, bu çerçevede sağlık çıktısı seçimi konusu tartışılmaktadır. Ayrıca sağlık düzeyini etkilediği düşünülen faktörler, sağlığın üretimi teorisi ve yapılan ampirik çalışmalar incelenerek saptanmaktadır. Bu incelemenin sonucunda bağımlı ve bağımsız değişkenlerin farklılaştığı dört ayrı model panel veri yöntemiyle sınanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre sağlık düzeyini en fazla çevresel koşulları temsil eden şehirleşme oranı ve ülkelerin gelir düzeyleri etkilemektedir. Bu sonuçlar çerçevesinde zaman içerisinde sağlık düzeyinin sosyo-ekonomik belirleyicilerinin, sağlık hizmetleri ve sağlık harcamaları gibi doğrudan sağlık sektörü ile ilgili faktörlerden çevresel koşullar, eğitim ve yaşam biçimi gibi faktörlere doğru bir geçiş gösterdiği görüşü desteklenmektedir. Dolayısıyla toplumun sağlık düzeyini yükseltme amacı taşıyan ülkelerin sağlık harcamaları ve gelir düzeyini yükseltmek kadar çevresel koşulları iyileştirmek, toplumu sağlıklı yaşam biçimlerine teşvik etmek gibi politikalar da belirlemesi gerektiği görülmektedir.Anahtar Sözcükler: Beşeri Sermaye, Sağlık Harcamaları, Eğitim, Sağlık Üretim Fonksiyonu, Sağlık Çıktısı, Panel Veri.

Abstract:
The principal aim of this study is to present empirically, within the theoretical framework of health production, the socio-economic factors that might have effects on the health outcomes for 23 OECD countries selected in the period between 1980 and 2001. For this purpose; first of all the importance of the improvement of health status is analyzed. Then the theoretical frame of the health production function which is the emprical foundation of the study will be explained and the choice of health output issue is being discussed. Further, the factors which might affect health outcomes are being inspected by exploring health produciton theory and empirical studies. In conclusion of this inspection four models with different dependent and explanatory variables are estimated with panel data method. According to the results of the study, health status of population is mostly affected by the rate of urbanization which represent environmental conditions and income level of countries. The results of the study confirm the idea that, in time, a shift occurred in the socio-economic determinants of health outcomes from the factors directly related to health sector such as health care services and health care expenditures towards factors such as environmental conditions, education, and life style. Therefore, it is obvious that it is necessary for those countries which aim to improve the health status of their societies to determine policies such as improving environmental conditions and encouraging the society towards healthy life styles as well as increasing their health care expenditures and income level.Key Words: Human Capital, Health Care Expenditures, Education, Health Production Function, Health Outcome, Panel Data.