Bir cam ambalaj üretim fabrikasında kullanılan kalıp soğutma fanının pasif titreşim yalıtımı
Passive vibration isolation of a mould cooling fan used in a glass package manufacturing factory
Yazar: NEVZAT GENÇ
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇAKAR
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Teorisi ve  Dinamiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Fanlar = Fans ; Frekans = Frequency ; Rezonans = Resonance ; Titreşim yalıtımı = Vibration isolation

Özet:
Endüstride kullanılan makinaların çalışma şartlarından dolayı oluşan dengesiz kuvvetler makine üzerinde istenmeyen titreşimler meydana getirirler. Bu titreşimler müsaade edilen değerlerin üzerinde ise makine üzerinde bulunan ekipmanlara zarar verebilir, çevrede bulunan diğer hassas makinaların görevini tam olarak yerine getirememesine neden olabilir ve hatta insan sağlığına olumsuz olarak etki edebilir. Bu tür olumsuzlukları ortadan kaldırmak için makinanın yerleştirildiği zemin ile makine arasına titreşim yalıtımı yapılmaktadır. Makinalar üzerinde yüksek genlikteki titreşimleri önlemek için yalıtım tipinin ve malzemesinin uygun seçilmesi gerekir. Bunun için makine ve yalıtım malzemesinden oluşan sistemin dinamik özelliklerinin belirlenmesi gerekir. 
Bu tez çalışmasında cam sanayinde üretimde kullanılan kalıpların soğutulması amacıyla kullanılan bir kalıp soğutma fanının pasif yalıtımı amacıyla kullanılacak izolatörlerin yalıtım verimi incelenmiştir. Bu amaçla fan ve izolatörlerden oluşan sistemin rijid cisim kabulü ile hareket denklemleri türetilerek doğal frekansları belirlenmiştir. Fanın farklı sayıdaki izolatörle yalıtılması durumlarında çeşitli devir sayıları için geçirgenlik grafikleri oluşturulmuş ve yüzde olarak yalıtım verimleri elde edilerek tablo halinde sunulmuştur. Ayrıca denklemler durum uzayında modellenerek sayısal yöntemle Matlab kullanılarak çözülmüş ve dengesiz yükler altında sistemin titreşim cevapları elde edilerek grafikler halinde sunulmuştur. Ayrıca titreşimlerin RMS değerleri de hesaplanarak tablo halinde verilmiştir. Sonuç olarak başarılı bir titreşim yalıtımı için izolatörün statik çökme miktarı uygun sınırlar içerisinde olmak şartıyla en az sayıda izolatör ile yalıtım yapılmasının uygun olduğu görülmüştür.

Abstract:
The undesirable vibrations occur due to the unbalanced forces which occurs due to the working conditions of the machines used in the industry. If these vibrations exceed the permissible limits they can damage the equipments of the machine, cause the other sensitive machines near it not to work properly and also adversely affect human health. To eliminate these negative effects, the vibration isolation is done between the ground and the machine. Isolation type and material must be chosen properly to prevent the high amplitude vibration on the machines. For this, the dynamic properties of the system that includes the machine and isolation material should be determined. 
In this thesis, the isolation efficiency of isolators used for the passive isolation of the fan which are used to cool the molds in the glass industry is examined. For this purpose, the natural frequencies of the system are determined first by deriving the equations of the system under rigid body assumption. For the different fan speeds and isolator numbers the transmissibility graphics are plotted and the isolation efficiency in percent are calculated and presented in the tables. Moreover, the equations of the motion are modeled in the state space and solved numerically by using Matlab and the vibration responses of the system determined due to unbalanced forces are given with graphs. The RMS values of the vibration are also calculated and presented in the tables. It is founded that, for a successful vibration isolation it is appropriate to use the minimum number of isolators provided that the static deflections of the isolators are under the limits.