Röportaj haberciliğinde soru sorma pratiği ve yöntem
Questioning practice and method in interview journalism
Yazar: ATLAS SİBEL ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET YALÇIN KAYA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Bu çalışmada, Türk basınında röportaj gazeteciliği ve bu bağlamda soru sorma pratiğinin gazeteciler tarafından nasıl kavramsallaştırıldığı ve işletildiği incelenmiştir. Çalışmada, röportajların ortaya çıkışı, dikkat edilen etik ve yöntemsel unsurlar da ele alınmıştır. Dijitalleşmenin 21. yüzyılda hız kazanmasıyla röportaj ve söyleşi türleri arasındaki farkların bulanıklaştığı, röportajların niteliğinin değiştiği ileri sürülmüştür. Klasik yaklaşımda, röportaj edebi nitelikli, tanıklığa dayalı, öznel ve gerçeklikle bağını koruyan bir yazı türü olarak, söyleşi ise daha çok soru-cevap formatında ve objektif bir nitelik taşıyan yazı türü olarak tanımlanmaktadır. Buna karşın, dijitalleşmeyle birlikte iki tür arasındaki fark bulanıklaşmış, soru sorma pratikleri, etik yaklaşım, hazırlık aşaması ve yazınsal/görsel dil değişmiştir. Bu çalışmada, 13 yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiş, veriler analiz edilerek güncel gazeteciliğin röportaj pratikleri değerlendirilmiştir. Görüşmeler, bilimsel ve etik kurallara uygun olarak kaydedilmiş ve deşifre edilmiştir. Çalışmanın teorik altyapısı, röportaj ve söyleşinin tanımlanması, aralarındaki farkların belirlenmesi, haber tanımı, anlatı-edebi gazetecilik, haber/medya etiği ve röportaj türleri üzerinden yapılandırılmıştır. Sonuç olarak, görüşmelerden elde edilen veriler sunulmuş ve dijitalleşmenin röportaj gazeteciliği üzerindeki etkileri ve gelecekteki çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: röportaj, söyleşi, gazetecilik, güncel gelişmeler

Abstract:
This study examines how interview journalism in the Turkish press and the practice of questioning are conceptualized and operated by journalists. The study also addresses the emergence of interviews, ethical and methodological considerations. It is argued that with the acceleration of digitalization in the 21st century, the distinctions between interview and conversation genres have blurred, altering the nature of interviews. Traditionally, an interview is defined as a literary, testimonial, subjective, and reality-bound form of writing, whereas a conversation typically follows a question-and-answer format and is more objective. However, with digitalization, the distinction between the two genres has become blurred, changing the practices of questioning, ethical approaches, preparation phases, and the literary/visual language. In this study, 13 semi-structured in-depth interviews were conducted, and the data were analyzed to evaluate current interview practices in journalism. The interviews were recorded and transcribed in accordance with ethical guidelines. The theoretical framework of the study discusses the definitions of interview and conversation, the distinctions between them, the definition of news, narrative-literary journalism, news/media ethics, and types of interviews. Finally, the data obtained from the interviews are presented, and the effects of digitalization on interview journalism and recommendations for future studies are provided.
Keywords: interview, conversation, journalism, current developments