1984-2006 yılları arasında uluslararası semaye hareketlerinin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri
Effects of international capital flows to economy of Turkey in periods 1984-2006
Yazar: MUSTAFA UĞUR BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA TALU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Sermaye = Capital ; Sermaye akımları = Capital flows ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Bu çalışmada küreselleşmenin derinleşmesi ile birlikte hız kazanan uluslararası sermaye hareketlerindeki eğilimler ve gelişmekte olan piyasalar üzerindeki etkisi Türkiye perspektifinden incelenmiştir. Bu açıdan, çalışmada ilk olarak global finansal sistemin yapısı ve uluslararası sermaye hareketlerinin gelişmekte olan ülkeler ve nihayetinde Türkiye açısından taşıdığı önemin ortaya konulması amaçlanmıştır.Bu bağlamda çalışmada 1984-2006 döneminde sermaye akımlarının Türkiye Ekonomisine etkilerinin analitik bakış açısı ile incelendiği bir model kurulmuş, Türkiye Ekonomisinin makro ekonomik yapısı ve finansal aktarım kanalları anlatılmıştır. Model Türkiye'ye yönelik sermaye akımlarının bütçe dengesi, kısa vadeli dış borçların rezervlere oranı, enflasyon, faiz oranları, reel efektif döviz kuru değişkenleri ile açıklanabileceğini ifade etmektedir. Ayrıca modelde bütçe açığındaki düşüşlerin Türkiye'ye yönelik sermaye akımlarını olumlu etkilediği bulunmuştur.Analiz sonuçlarına göre sermaye hareketleri anlamında son yıllarda gelişmekte olan ülkelere olduğu kadar Türkiye'ye de yoğun sermaye girişi olduğu ancak giren sermaye miktarının 2002-2006 periyodunda geçmiş dönemlere kıyasla çok daha yüksek olduğu görülmektedir. Son beş yıllık dönemde Türkiye'ye yıllık ortama 25 milyar doların üzerine net sermaye girişi olmuştur. Bu miktar bir önceki beş yıllık döneme kıyasla 14 kat artışı ifade etmektedir. Aynı dönemde gelişmekte olan ülkelerin net sermaye girişleri % 83 oranında arttığı göz önüne alındığında Türkiye'ye giren sermaye akımlarının büyüklüğü daha iyi anlaşılmaktadır. Kriz dönemleri hariç (1994, 1998 ve 2001) net sermaye miktarının cari açığın üzerinde olduğu görülmektedir ki bu da cari açığın sürdürülmesi konusunda önemli güvencelerden birini oluşturmaktadır. Modelin ortaya koyduğu bir diğer sonuç ise Türkiye'nin sunduğu pozitif reel faiz oranları sermaye akımlarını olumlu etkileiyor olmasıdır. Diğer değişkenler olan enflasyon ve kısa vadeli dış borçlar/rezervler oranlarının da istatistiksel sonuçları ekonomik beklentiler doğrultusunda çıkmıştır. Ancak reel efektif döviz kuru değişkeninin istatistiksel sonucuna göre YTL'nin değerlenmesinin yabancılar açısından cazip bir durum olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. YTL'nin diğer para birimlerine karşı değer kaybetmesi sermaye akımlarını azaltıcı değil artırıcı bir unsur olmaktadır.

Abstract:
This research analyses the trends and impacts of the accelerating international capital flows to emerging markets in the light of intensifying globalization, from Turkey perspective. So, first of all, the structure of the global financial system and the importance of international capital flows for the developing countries and mainly for Turkey are analyzed.In this respect, a macroeconomic model has been built to analytically evaluate the influence of the 1984-2006 period capital flows on Turkish economy and to set forth the macroeconomic profile of Turkish economy as well as the financial transfer channels. The model describes the capital flows in the Turkish financial system with the following macroeconomic indicators: budget balance, short term external debt / reserves, inflation, interest rate, effective exchange rate (real). Above all, the model shows that any decline in budget deficit has a positive impact on the capital inflows to Turkey.Results of the analysis show that during the recent years there has been a significant amount of capital inflow to emerging markets as well as Turkey, where 2002-2006 period being subject to the highest inflows compared to previous periods. The net capital inflow to Turkey over the last 5 years exceeds US$25bn, which is 14 times higher than that of recorded in the previous 5-year period. In the same period, emerging markets enjoyed an 83% increase in net capital inflows, which clarifies the how significance the capital inflow in Turkish economy is. Excluding the crisis periods like 1994, 1998 and 2001, net capital inflows are way above current account deficit, which is one of the most important aspects of the sustainability of the current account deficit. Another key point that the model emphasizes is that the positive real interest rates offered by Turkey, influences capital flows in a positive way. The statistical results derived from other variables such as inflation and short term debt/reserves ratio are in line with the aspects of economy. However, the statistical outcomes of the changes in real effective exchange rate demonstrate that overvaluation of the Turkish Lira is unfavorable for international investors. The ddepreciation of the Turkish Lira against other currencies lead to the acceleration of capital flows rather than deceleration.