Köyde ve kentte yaşayan okul öncesi çocuklarının toplumsal cinsiyet algıları ile anne-babalarının toplumsal cinsiyete yönelik görüşlerinin incelenmesi
The perceptions of gender of preschool children living in rural and urban areas and their parents' views on gender
Yazar: ELİF ALMİRAY OKUTAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR BAĞÇELİ KAHRAMAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Anne-babaların çocuk yetiştirme tutum ve davranışları çocukların cinsiyete yönelik davranışlarını biçimlendirmektedir. Günümüzde birçok ebeveyn çocuklarının kendi cinsiyet rollerine uygun özellik kazanmalarını beklemektedirler. Bu beklentiler anne-babaların çocuklarına karşı olan davranışlarını etkilemektedir. Bu yüzden okul öncesi çağındaki çocukların toplumsal cinsiyet algılarında ailenin rolü önemli olmaktadır. Bu araştırmanın amacı da kentsel ve kırsal kesimde yaşamakta olan okul öncesi çocukların algılarını  ve ebeveynlerinin toplumsal cinsiyet algılarını görüşlerini  incelemektir. Bu araştırma kapsamında çocuklardan anne-babalarını nasıl betimlediklerini resim yoluyla ifade etmeleri istenmiştir. Ebeveynler ile de yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak görüşleri alınmıştır. Bu araştırma nitel araştırma yönteminde planlanmış olup olgubilim (fenomenolojik) deseni olarak tasarlanmıştır. Fenomenoloji, kişilerin bir olguyu nasıl deneyimledikleri hakkındaki açıklayıcı çalışmadır (Yıldırım ve Şimşek, 2013).  Bu çalışma, Manisa'nın Yunusemre ilçesine bağlı biri köy diğeri kent anaokulu olmak üzere iki okuldan toplam 20 tane çocuk ve onların anne-babaları ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna bakıldığında; köyde ve kentte yaşayan anne babaların "anne" beklentisi ev ve çocuk ile ilgili tüm sorumluluğun anneye ait olduğunun, "baba" beklentisi ise evin ve aile bireylerinin maddi ihtiyaçlarını karşılamanın tüm sorumluluğun babaya ait olduğunun düşünülmesi olarak açıklandığı görülmektedir. Kadınların görüşleri ise; genellikle annelik deneyimleri kolay ve olumlu yaşantılar barındırmasa da anne olmaktan çok mutlu olduklarını, çocuklarının onların yaşam kaynağı olduğunu, anneliğin vermiş olduğu huzuru ve kutsallığı önemsediklerini göstermiştir. Araştırmada, köyde yaşayan anne ve babaların toplumsal cinsiyet eşitliğini bütüncül bir bakış açısıyla ele almadığı ve toplumsal cinsiyet rollerinin geleneksel olarak hâlâ var olduğu görülmüştür. Kentte yaşayan anne ve babaların ise geleneksel anlayıştan ve kalıp yargılardan arınmış eşitlikçi bir anlayışı daha fazla yansıttığı görülmüştür. Çocukların kadına ve erkeğe ilişkin kalıpyargısal görüş bildirmelerinde, annelerinin ev hanımı olması ve aile içi sorumlulukların geleneksel bir şekilde dağılmaması gibi faktörlerin etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Parents' child-rearing attitudes and behaviors shape children's gender-oriented behaviors. Today, many parents expect their children to acquire characteristics appropriate to their gender roles. These expectations affect parents' behaviors towards their children. Therefore, the role of the family in preschool children's gender perceptions is important. The aim of this study is to examine the gender perceptions of preschool children and their parents living in urban and rural areas. Within the scope of this study, children were asked to express how they describe their parents through pictures. Semi-structured interviews were also conducted with the parents. This research was planned in qualitative research method and designed as a phenomenological design. This study was conducted with a total of 20 children and their parents from two schools, one rural and one urban kindergarten in Yunusemre district of Manisa. The data were analyzed using descriptive analysis and content analysis. When the results of the research are analyzed, it is seen that the "mother" expectation of the parents living in the village and in the city is that all responsibility for the home and the child belongs to the mother, and the "father" expectation is that the father is responsible for meeting the financial needs of the house and family members. The opinions of the women showed that although their motherhood experiences were not easy and did not include positive experiences, they were very happy to be mothers, their children were their source of life, and they valued the peace and sanctity of motherhood. In the study, it was observed that mothers and fathers living in villages do not address gender equality from a holistic perspective and that traditional gender roles still exist. On the other hand, parents living in the city reflected an egalitarian understanding free from traditional understanding and stereotypes more. Factors such as the fact that their mothers were housewives and that domestic responsibilities were not distributed in a traditional manner were found to be effective in children's stereotypical views on women and men.