Ahlaki temeller, ahlaki kayıtsızlık ve bilişsel kapalılık ihtiyacı arasındaki ilişkiye grup aidiyetinin etkisi
The effect of group belongingness on the relationship among moral foundations, moral disengagement and the need for cognitive closure
Yazar: NESLİHAN SAYRAÇ
Danışman: PROF. DR. SEVİM CESUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki Temeller Kuramı = Moral Foundations Theory ; Ahlaki kayıtsızlık = Moral disengagement ; Ahlaki uzaklaşma = Moral disengagement ; Aidiyet = Belonging ; Bilişsel tamamlanma ihtiyacı = Need for cognitive closure ; Grup aidiyeti = Group belongingness ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma son yıllarda birçok araştırmacı tarafından merak edilen ve ilgi odağı haline gelen sıradan bir bireyin ahlaki olmayan eylemler içinde olmasına neden olan (belki de "iyi bir insanın kötülük yapmasına" yol açan) sosyo-bilişsel ve psikolojik süreçleri ortaya koymaya çalışmaktadır. Buradan hareketle mevcut çalışmanın temel amacı farklı ahlaki temeller ihlalinde kullanılan ahlaki kayıtsızlık mekanizmalarının hem bireysel özellik hem de grup süreçleri açısından nasıl ortaya çıktığının belirlenmesidir.
Araştırma yaşları 18 ile 28 arasında değişen, farklı özel ve devlet üniversitelerinde okuyan toplam 748 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara "Demografik Bilgi Formu", "Ahlaki Temellerin İhlalinde Yapılan Meşrulaştırma Ölçeği" ve "Bilişsel Kapalılık İhtiyacı Ölçeği" uygulanmıştır.
Çalışmanın bulguları bakım ve adalet ihlallerinde ortaya çıkan ahlaki kayıtsızlık düzeyi üzerinde grup aidiyetinin ve bilişsel kapalılık ihtiyacının anlamlı bir etkisinin olmadığı, buna karşılık sadakat, otorite ve kutsallık ihlallerinde kullanılan ahlaki kayıtsızlık düzeyi üzerinde grup aidiyetinin ve bilişsel kapalılık ihtiyacının önemli bir role sahip olduğunu göstermektedir. İlaveten kişilerin haklarıyla, adaletle veya zarar vermemekle ilgili olan ilkelerin ihlalinde iç grup kayırmacılığı gözlenmezken, grubun bağlılığını güçlendiren ve grup içindeki bencilliği bastırma görevi gören bağlanım ilkeleri ihlalinde daha çok iç grup lehine kayırmacılık yapıldığı saptanmıştır. Bu da iç grup kayırmacılığında bağlamın önemli bir faktör olduğu sonucunu doğurmaktadır.
Sonuç olarak bireyselleştirici ilkelerin ihlalinde bireylerin aidiyet kurdukları gruptan olan birinin ahlaki olmayan davranışını meşrulaştırmamaları, bağlamın iç grup kayırmacılığı üzerinde önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal some of the socio-cognitive and psychological processes that cause an ordinary individual to engage in immoral actions (perhaps "causing a good person to do evil"), which has been wondered by many researchers in recent years and has become the center of attention. From this point of view, the main purpose of the present study is to determine how the mechanisms of moral disengagement used in violation of different moral foundations emerge in terms of both individual characteristics and group processes.
The research was conducted with totally of 748 university students, aged between 18 and 28, studying at different private and public universities. "Demographic Information Form", "Legitimization of Violations of Moral Foundations Scale" and "Need  for Cognitive Closure Scale" were applied to the participants.
The findings of the study showed that group belongingness and the need for cognitive closure do not have a significant effect on the level of moral disengagement that occurs in care and justice violations, whereas group belongingness and the need for cognitive closure have an important role on the level of moral disengagement used in loyalty, authority and sanctity violations. In addition, it has been observed that while in violation of the principles related to the rights of individuals, justice or non doing-harm, in-group favoritism was not observed; in violation of the principles of solidarity that strengthens the group's commitment and suppresses selfishness within the group more in-group favoritism was observed. This leads to the conclusion that context is an important factor in in-group favoritism.
In conclusion, the fact that individuals do not legitimize the immoral behavior of someone from the group they belong to in violation of individualizing principles shows that the context has an important effect on ingroup favoritism.