Bilgisayar destekli ve doğrudan strateji öğretimimin okuduğunu anlamaya etkisi
The effect of computer-assisted and direct strategy teaching on reading comprehension
Yazar: AYDIN BULUT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; SQ4R yöntemi = SQ4R method ; Strateji öğretimi = Strategy instruction ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmada, bilgisayar destekli ve doğrudan strateji öğretiminin okuduğunu anlamaya,
okuduğunu anlama özyeterliği ve okuduğunu anlama üstbilişsel farkındalığına etkisi incelenmştir.
Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı açıklayıcı-sıralı
karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma, 2015–2016 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında
Kastamonu ili merkez ilçesindeki orta sosyo-ekonomik düzeydeki devlet okulunun üç
dersliğinde öğrenim gören 61 dördüncü sınıf öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada iki deney ve bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Bilgisayar destekli strateji
öğretimi için oluşturulan deney grubunda 20 öğrenci, doğrudan strateji öğretimi için
oluşturulan deney grubunda 20 öğrenci ve normal MEB müfredatına göre öğrenime devam
etmekte olan kontrol grubunda 21 öğrenci yer almıştır. Araştırmada, açıklayıcı sıralı karma
modelin nicel boyutunda veri toplama aracı olarak, Okuduğunu Anlama Testi, Üstbilişsel
Okuduğunu Anlama Farkındalık Ölçeği ve Okuduğunu Anlama Özyeterlik Algısı Ölçeği
kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme
ve gözlem formları kullanılmıştır. Ayrıca, bizzat araştırmacı tarafından uygulama öncesi ve
sırasında tutulan "araştırmacı günlükleri" kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin
analizinde, aritmetik ortalama, frekans, yüzde, standart sapma, ANOVA ve ANCOVA
kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin incelenmesinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 21.0 istatistiksel paket programından
yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda bilgisayar destekli ve doğrudan
strateji öğretiminin okuduğu anlamaya pozitif yönde katkı sağladığı; okuduğunu anlama öz
yeterliğine ilişkin anlamlı bir farklılaşma oluşturmadığı ve okuduğunu anlamada üstbilişsel
farkındalığa ilişkin olarak pozitif yönde anlamlı bir farklılaşma oluşturduğu belirlenmiştir.
Ayrıca, nitel incelemeler sonucunda bilgisayar destekli ve doğrudan strateji öğretimin
öğrencilerin derse karşı ilgi, tutum ve davranışlarına ilişkin olumlu yönde katkılar sağladığı
ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of the study was to examine the effect of computer-assisted and direct strategy
teaching on reading comprehension, reading comprehension self-efficacy and reading
comprehension metacognitive awareness. This study had a combined sequential descriptive
design where qualitative and quantitative research models were used together. The study
was carried out with 61 fourth-grade students who studied in three classrooms of a public
school at the moderate socioeconomic level in the central district of Kastamonu, Turkey in
the spring semester of the 2015-2016 academic year. The quantitative part of the study was
designed with a pre-test-post-test control group experimental study. The qualitative part
included focus-group interview and observation. Two experimental and one control groups
were formed in this study. The experimental group that was formed for the computerassisted
strategy teaching included 20 students, the experimental group that was formed for
the direct strategy teaching included 20 students and the control group that continued
education according to the Ministry of National Education curriculum included 21
students. The Reading Comprehension Test, Metacognitive Reading Comprehension Scale,
and Reading Comprehension Self-Efficacy Scale were used as data collection tools in the
quantitative dimension of the combined sequential descriptive model.Semi-structured
interview and observation forms were used for the data collection in the qualitative
dimension. In addition, the "researcher's diaries" that were kept by the researcher before
and during the implementation were used. Arithmetic mean, frequency, percentage,
standard deviation, ANOVA and ANCOVA were used for the analysis of quantitative data. Descriptive analysis was used for the evaluation of the qualitative data. Data obtained in
the study were analyzed with the SPSS 21.0 statistical package program. It was found that
computer-assisted and direct strategy teaching positively contributed to reading
comprehension and there was a significant difference between the computer-assisted
strategy teaching and reading comprehension in the control group.There was no significant
difference between the groups in terms of reading comprehension self-efficacy while there
was a significant differentiation in favor of direct strategy teaching in relation to the
metacognitive awareness in reading comprehension. Moreover, this qualitative study
revealed that computer-assisted and direct strategy teaching contributed positively to the '
interest, attitude and behaviors of the students about the lesson.