Azize Ceferzade ile Ferman Kerimzade'nin tarihi romanları (1970-1990)
Historical novels of Aziza Ceferzade and Ferman Kerimzade (1970-1990)
Yazar: KÖNÜL GULİYEVA
Danışman: DOÇ. DR. VEDİ AŞKAROĞLU
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"Azize Ceferzade İle Ferman Kerimzade'nin Tarihi Romanları (1970-1990)"  ismini taşıyan bu çalışmada Azerbaycan Edebiyatında 1970-1990 yılları arasında tarihi roman edebi türünde eser veren yazarların - Azize Ceferzade ile Ferman Kerimzade'nin tarihi romanları tarihi gerçeklik ve kurmaca olay ve kahramanlar çerçevesinde tahlil edilmiş, doğrudan metin esas alınarak tarih ve edebiyat, gerçeklik ve kurmaca arasındaki ilişki sosyal bilimlerin verileriyle yorumlanmaya çalışılmıştır.
İncelenen romanlardaki durumların tarihî gerçeklikle ilişkisinin tarafımızdan sorgulanması yapılmış olup, yazarların tarihî olay ve kişileri ne derecede kurguladığı, kurgularken faydalandığı kaynaklar, bu kaynakları seçme sebebi, özgürlük alanı, tarihî verilere rağmen kurguyu öne çıkardığı durumlardaki amaçları çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmanın tarihî roman incelemeleri için yeni bir bakış açısı geliştirmek, alana yeni bir çalışma sahası açmak konularında faydalı olacağı düşünülmüştür.  
Üç bölümden oluşan tez çalışmasında Azize Ceferzade'nin "Âlemde Sesim Var Menim", "Vatana Gayıt" ve "Bakı 1501" romanları ve Ferman Kerimzade'nin "Karlı Aşırım", "Hudaferin Köprüsü" ve "Çaldıran Döyüşü" romanlarının Azerbaycan Türkçesindeki orijinal baskıları temin edilerek titizlikle okunmuş, detaylı bir şekilde incelenmiştir. 
"Romanlara Konu Olan Tarihi Olay ve Kahramanlar" adını taşıyan birinci bölümde farklı tarihi kaynaklara dayanarak adı geçen romanlara konu olan tarihi olaylar ve kahramanların gerçek kimliği ile ilgili bilgiler verilmiştir.
"Azize Ceferzade'nin Tarihi Romanları" ismini taşıyan ikinci ve "Ferman Kerimzade'nin Tarihi Romanları" isimli üçüncü bölümde ilk önce yazarların hayatı, eserleri ve edebi kişiliğinden bahsedilmiş, daha sonra onların 1970-1990 yılları arasında yazmış oldukları tarihi romanlar isimden içeriğe, hikâye teknikleri bakış açısı ve anlatıcı, romana konu olan tarihi olay ve gerçeklerin görünme düzeyleri, romana konu olan kurmaca olay ve kahramanlar, romanda olay örgüsü, başkahraman, norm,  kart ve fon karakterler, izlekler başlıkları altında incelemeye tabi tutulmuştur. 
Bu değerlendirmeler sonucunda ulaşılan yargılar "Sonuç" kısmında toplu bir şekilde dile getirilmiştir. Çalışmaya, yaptığımız çözümlemeyi materyallerle tamamlama amacıyla konu ile ilgili kapsamlı bir kaynakça eklenmiş, bu yolla çalışmada ele alınan konunun detaylı bir bütünlük sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
The historical novels by Aziza Ceferzade and Ferman Kerimzade, who wrote their works in the genre of historical novels in Azerbaijan literature in the years of 1970-1990, were analysed in the study "Historical Novels of Aziza Ceferzade and Ferman Kerimzade (1970-1990)" within the framework of historical reality and fictional events and heroes. On the basis of the text, the relationship between history and literature and also reality and fiction has been tried to be interpreted with the data of social sciences.
The relationship between the situations and historical reality in the examined novels was investigated as well as how the authors represent historical events and people in their novels, what sources were used, the reasons for choosing those sources, the area of freedom of authors and their goals in bringing fiction to the fore in spite of historical information. It is thought that this study will be useful for developing a new point of view in the field of the historical novel a new perspective for historical novel studies and for opening a new field of research in this area.
The original editions in Azerbaijani Turkish of the novels "Alemde Sesim Var Manim" ("I have a voice in the world"), "Vatana Gayıt" ("Return to the Homeland"), and "Baku 1501" by Aziza Ceferzadeh, as well as the novels "Karlı Aşırım" ("Snowy Pass"), "Hudaferin Köprüsü" ("Khudafarin Bridge") and "Çaldıran Döyüşü" ("Chaldiran Battle") were carefully read and detailed in the thesis consisting of three parts.
The first chapter named "Historical Events and Heroes in Novels" provides information about the historical events and real personalities of heroes based on various historical sources.
The life, creativity and literary personality of the writers were analysed in the second chapter called "Historical novels of Aziza Ceferzade" in the third chapter "Historical novels of Ferman Kerimzade", and as well as their historical novels written between 1970 and 1990 were investigated from the name to the content, from the story to the technical point of view, the level of manifestation of the historical events and facts that are the theme of the novel, fictitional events and heroes that are the subject of the novel, the plot, the main characters of  the novel, norm,  background characters, the headings of background characters and themes.
The results obtained from the study are summarized in the "Results" section.
A detailed bibliography on the topic was added to our research in order the analyzes performed with the materials, thus providing a more detailed explanation of the topic.