Ermeni harfli Türkçe 'Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek Herkesi Gören Bir Kız' adlı eserin halkbilimsel açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of the work 'Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek Herkesi Gören Bir Kız' in Turkish with Armenian letters from the point of view of folklore
Yazar: BÜŞRANUR YUCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA HAMARAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Edebi eserler = Literary works ; Halk bilimi = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Tilkiyan, Viçen = Tilkiyan, Viçen ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Bu çalışmada Viçen Tilkiyan'ın Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek
Herkesi Gören Bir Kız adlı eseri halk yaşamı ve halk dili ekseninde incelenerek
tahlil edilmiştir. 19. yüzyılda toplumun aydınlatılmasına yönelik eserler vermiş
olduğu tespit edilen Viçen Tilkiyan bu düşüncelerini eserlerinde açıkça yansıtır.
Viçen Tilkiyan hakkında bilinenler eserlerinde verdiği bilgilerden ve
hakkında var olan belgelerden ibarettir. Buna göre eserinde Ankaralı olduğunu
belirten yazar, aynı zamanda Bab-ı Ali Caddesinde kitapçılık ve matbaacılık
yapmıştır. Viçen Tilkiyan eserlerinde ahlaki bir tutum sergileyerek toplumsal
konulara kayıtsız kalmamıştır. Bu noktada 19. yüzyılın toplumcu sanat anlayışıyla
hareket etmiş ve sanatı toplumun yararına hizmet eden bir araç olarak kullanmıştır.
Bunu yaparken bilgi birikimini, fikirlerini, yaşadığı dönemin özelliklerini, içinde
bulunduğu toplumun düşünce yapısını ve dil ve kültürünü sosyolojik bir bakış
açısıyla bu eserinde yansıtmıştır.
Çalışmamızda Viçen Tilkiyan'ın hayatı ve eserlerine yönelik tespitler
yapılarak Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek Herkesi Gören Bir Kız adlı
eserindeki halkbilimsel unsurlar halk yaşamı ve halk dili açısından tahlil edilmiştir.
Viçen Tilkiyan'ın yanlış Batılılaşmanın getirdiği toplumsal zedelenmelere karşı
topluma ahlaki mesajlar vererek dili aktif kullandığı ve bunları folklorik unsurlara
yer vererek gerçekleştirmeye çalıştığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, Viçen Tilkiyan's work "Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek
Herkesi Gören Bir Kız" has been analyzed in the axis of folk life and folk language.
Viçen Tilkiyan, who was found to have written works aimed at enlightening the
society in the 19th century, clearly reflects these thoughts in his works.
What is known about Viçen Tilkiyan consists of the information he gave in
his works and the documents that exist about him. According to this, the author, who
stated that he was from Ankara in his work, also worked as a book seller and
typography in Bab-ı Ali Street. Viçen Tilkiyan didn't remain indifferent to social
issues by displaying a moral attitude in his works. At this point, he acted with the
socialist art understanding of the 19th century and used art as a tool that serves fort
he benefit of society. While doing this, he reflected his knowledge, ideas,
characteristics of the period in which he lived, the mentality and language and
culture of the society he lived in from a sociological perspective in this work of him.
In our study, determinations were made about Viçen Tilkiyan's life and
works, and the folkloric elements in Gülinya Yahod Kendi Görünmeyerek Herkesi
Gören Bir Kız were analyzed in terms of folk life and folk language. It has been
determined that Viçen Tilkiyan actively uses language by giving moral messages to
the society against the social harms brought by mis-Westernization and tries to
realize them by using folkloric elements.