Çağdaş ilahiyat araştırmalarında ehl-i sünnet literatürü ve değerlendirilmesi
Ahl al- sunnah literature and evaluation in contemporary theological studies
Yazar: REFİKA AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL AKKOYUNLU
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ehl-i sünnet = Ehl-i sunna

Özet:
İslam Mezhepleri Tarihi alanının en karmaşık olgularından biri olan tanımlanması, tarihlendirilmesi ve alt bileşenlerine dair açıklamalarda bulunulmadan anlaşılması zor bir kavram olarak Ehl-i Sünnet karşımıza çıkmaktadır. İslam'ın erken dönemlerinde ortaya çıkmış ve toplumların din anlayışlarına yön vermiş olan Ehl-i Sünnet, bir mezhep olmaktan öte bir oluşumdur. Dinî, siyasî, itikadî, sosyal ve kültürel pek çok faktörün etkisinde kalarak değişen ve dönüşen Ehl-i Sünnet, itikadi, fıkhi, tasavvufi boyutları ve bu boyutlardaki alt bileşenleri olması bağlamında farklı mezhep, tarikat ve akımları bünyesinde barındırmaktadır.  Bu bağlamda mezhep kavramının sınırlarını aşan bir oluşum olarak Ehl-i Sünnet için belirli bir zaman, mekân, şahıs özelinde olmayan kullanımların hangi Ehl-i Sünnet sorusuna muhatap olmak zorunda kaldığı kaçınılmaz bir son olarak karşımıza çıkmaktadır. Eş'arîlik -Mâtürîdîlik öncesi ve sonrası süreç bağlamında belirli kırılma noktaları bulunan bu kavrama dair bir çerçeve ve sınır oluşturmak belirli kriterler göz ardı edildiğinde oldukça zordur. Ülkemizde hakkında fazlaca yorum yapılan, akademik olan ve olmayan birçok araştırmaya konu edilen bir ekol olarak Ehl-i Sünnet ile ilgili hazırlanmış olan yüksek lisans- doktora tezleri, makaleler, tebliğler, dergi ve ansiklopedi maddeleri, kitap ve kitap bölümleri gibi çalışmalar bulunmaktadır. Araştırmamızda bu çalışmaların belirli hususlar göz önünde bulundurularak tespit ve tasnif edilmesi devamında ise Ehl-i Sünnet algısının bazı değişkenler özelinde tasvir ve tahlil edilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Ahl al-Sunnah which is a concept that is difficult to understand without defining and explaining its sub-components is one of the most complex phenomenon in the field of the History of Islamic Sect. Ahl al-Sunnah is more than a sect which emerged in the early periods of Islam and shaped the religious understanding of societies. Ahl al-Sunnah, which has changed and transformed under the influence of many political, theological, social and cultural factors, contains different sects, cults and movements in the context of its theological, jurisprudential and mystical dimensions and its subcomponents in these dimensions.  In this context, ahl al- Sunnah as a formation that exceeds the boundaries of the concept of sect, it is an inevitable outcame that usages that are not specific to a specific time, place or person have to address to the question of which Ahl al-Sunnah. It is very difficult to establish a framework and boundary for this concept, which has certain breaking points in the context of the process before and after Ash'ariyya- Māturīdiyya, when certain criteria are ignored. In our country, there are studies such as master's and doctoral theses, articles, communiques, journals and encyclopedia articles, books and book chapters about Ahl al-Sunnah as a school that is the subject of many academic and non-academic studies. In our research, it is aimed to identify, classify and these studies by considering certain issues, and then to describe and analyze the perception of Ahl al-Sunnah in terms of some variables.