Antalya–Demre Aziz Nikolaos Kilisesi'nde bulunan in situ ve kazı buluntusu destek elemanları (1989-2019)
In situ and excavation find support elements in the church of Saint Nicolaos in Antalya–Demre (1989-2019)
Yazar: İLKNUR GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. NİLAY ÇORAĞAN ; PROF. DR. SEMA DOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya-Demre = Antalya-Demre ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Aziz Nikolaos Kilisesi = Saint Nicholas Church ; Aziz Nikolas = Saint Nicholas ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Kiliseler = Churchs ; Mimari plastik = Architectural plastic

Özet:
Bizans sanatı gelişiminde önemli bir yere sahip olan Demre Aziz Nikolaos Kilisesi, Likya bölgesinde önemli bir dini merkezdir. Kaynaklara göre Myra kenti Aziz Nikolaos'un piskoposluk yaptığı ve öldüğü yerdir. Kentte aziz adına bir mezar inşa edilmiş, daha sonra da mezar üzerine ya da yanına bir kilise inşa edilmiştir. Demre Aziz Nikolaos Kilisesi'nin üç yapı dönemi bulunmaktadır. İlk yapı dönemi 6. yüzyıla tarihlendirilmektedir; fakat yapıda gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda daha erken dönemde yapıldığı düşünülmektedir. Bu düşünceyi destekleyen en önemli buluntu opus tesselatum tekniğindeki yer döşemeleridir. Kaynaklara göre, İmparator İustinianos döneminde yapıda onarımlar gerçekleştirilmiş ve eklemeler yapılmıştır. İkinci yapı dönemi, 8. – 9. yüzyıllara rastlamaktadır ve kubbeli bazilika tipindedir. Üçüncü yapı dönemi, 12. yüzyılda kilisenin kuzey ve güneyine ek mekânların eklenmiş olduğu dönemdir. Çalışmanın konusunu kilisede in situ halinde olan ve 1989 – 2019 yılları arasında gerçekleştirilen kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan statik işlevli destek elemanları oluşturmaktadır. İncelenen eserlerin bir kısmı orijinal yerinde bulunurken bazıları devşirme olarak kullanılmıştır. Eserler tasvir edilerek, benzer örnekler ışığında tarihlendirilmeleri yapılmıştır. Eserler yerel üslup göstermektedir ve hem yapı hem de bölgedeki diğer yapılarla üslup, malzeme ve teknik bakımından bir bütünlük sergilemektedir. Çalışma sonucunda bölgenin, kilisenin ve mimari plastik eserlerin Bizans sanatı içindeki yeri ve önemi belirlenmeye çalışılarak, tüm veriler toplanıp bilim dünyasına sunulmuştur. Bizans sanatı alanında bu konu ile ilgili yeni bilimsel araştırmalara kaynak olması umulmaktadır.
	Anahtar Kelimeler:	Aziz Nikolaos, Mimari Plastik, Bizans

Abstract:
Having an important place in the development of Byzantine art, the Church of St. Nicholas in Demre is an important religious center in the Lycian region. According to sources, the city of Myra is the place where St. Nicholas had been bishop and died. A tomb was built in the city in the name of the saint, and then a church was built on or next to the tomb. There are three building periods in Demre St. Nicholas Church. The first building period is dated to the 6th century; however it is thought that it was built in an earlier period as a result of the excavations carried out in the building. The most important find that supports this idea is the floor coverings in the opus tesselatum technique. According to sources, repairs and additions were made to the building during the reign of Emperor Justinian. The second building period coincides with the 8th – 9th centuries and is the type of domed basilica. The third building period is the period when additional spaces were added to the north and south of the church in the 12th century. The subject of the study is architectural plastic works with static functions, which were in situ in the church and were unearthed during the excavations carried out between 1989 and 2019. While some of the works examined were found in their original places, some of them were used as spolia. The works were dated by being described in the light of similar examples. The works show a local style and exhibit a unity with both the building and other structures in the region in terms of style, material and technique. As a result of the study, the place and importance of the region, church and architectural plastic works in Byzantine art were tried to be determined, all data were collected and presented to the scientific world. It is hoped that it will be a source for new scientific research on this subject in the field of Byzantine art.
Keywords: St. Nicolaos, architectural plastic, Byzantium