George Bernard Shaw'un Silahlar ve Kahraman, Candida, Hiç Belli Olmaz ve İnsan, Üstün İnsan Oyunlarında 'eski' ve 'yeni' çatışması
'Old' versus 'new' in George Bernard Shaw's Arms and the Man, Candida, You Never Can Tell and Man and Superman
Yazar: SUZİDİLARA EMRİYE ÇERKES
Danışman: PROF. DR. BELGİN ELBİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Eski = Old ; Yeni = New ; Çatışma = Conflict ; İngiliz tiyatrosu = British theater

Özet:
George Bernard Shaw'un Silahlar ve Kahraman, Candida, Hiç Belli Olmaz ve İnsan, Üstün İnsan Oyunlarında `Eski' ve `Yeni' Çatışması, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Belgin Elbir, 110 s.Bu çalışma, XIX. yüzyıldan XX. yüzyıla geçiş döneminde yaşayan George Bernard Shaw'un Silahlar ve Kahraman, Candida, Hiç Belli Olmaz ve İnsan, Üstün İnsan oyunlarını, dönemin gerçeklerinden yola çıkarak `eski' ve `yeni' çatışması bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. `Eski'den topluma empoze edilen gelenekselleşmiş değerler kastedilirken, bu değerlerin neden olduğu çelişki ve aldanışlara Bernard Shaw'un oyunları aracılığyla verdiği tepki, alışılagelmiş dışı, akılcı ve gerçekçi yaklaşımı `yeni' olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, gelenekselleşmiş değerlere karşı özgün fikirlerin ortaya çıkardığı çatışma unsurları saptanmış ve bu unsurların incelenen oyunlarda hangi bağlamda kullanıldığı ve ne gibi işlevlere sahip olduğu tarihsel yaklaşım yoluyla irdelenmiştir.Çalışmanın Giriş Bölümü, Bernard Shaw'un yaşamı, eserleri ve fikir hayatını ana hatlarıyla ele almanın yanı sıra Viktorya Döneminde toplum, tiyatroların durumu, Shaw'un muhalif duruşu, oyunlarının içeriği, İngiliz tiyatrosuna getirdiği yenilikleri anlatmaktadır.Birinci Bölümde, Shaw'un Silahlar ve Kahraman oyununda idealleştirilmiş geleneksel kahramanlık anlayışı ile kahramanlığa gerçekçi yaklaşımın, romantik aşk anlayışı ile akılcı ve gerçekçi aşkın, üst sınıfa mensub olma çabası ile sıradan yurttaşlığın çatıştığı saptanmış, çatışmayla etkileşime giren karakterlerin kişiliğinde bazı değişimler yaşandığı ve karakterlerin yeni bir bilinç düzeyine ulaştığı sonucuna varılmıştır.İkinci Bölümde, Shaw'un Viktorya Döneminde aşk, evlilik anlayışı ve bir kadının eşinden beklenitlerini sorguladığı Candida oyunu ele alınmıştır. Oyunda, Candida'yı kötülüklerden koruyup geçimini sağlayarak mutlu ettiğini düşünen eşi Morell ile kadınların karşılanması gereken duygusal gereksinimleri olduğuna inanan genç şair Marchbanks'in karşı karşı getirildiği, kadınların korunmaya muhtaç, zayıf bir cinsiyet olarak algılandığı geleneksel yaklaşımın Shaw'un yarattığı güçlü kadın karakteriyle eleştirildiği tartışılmıştır. Shaw'un, erkeğin kadın üzerindeki gücüyle övünen toplumun geleneksel inanışını yıktığı vurgulanmışır. Oyunun alt konsunda ise, işçilerin emeklerini savunan kapitalist işveren Burgess ile çalışanlarına adil davranıp onların haklarını savunan sosyalist rahip Morell'in çatışmasına yer verilmiştir.Üçüncü Bölümde, bitmiş bir evliliğin ardından ortaya çıkan evlilik, aile, çocuk yetiştirme, aşk ve sınıf ayrımı gibi sorunların ele alındığı Hiç Belli Olmaz oyunu incelenmiştir. Shaw'un, oyunda, alışılagelmiş İngiliz aile yapısı ile alışılagelmiş dışı aile yapısını, çocukların geleneksel usulde yetiştirilmesi ile özgün eğitim tarzını, romantik aşk anlayışı ile akılcı ve gerçekçi aşk anlayışını, yerleşmiş katı sınıf kuralları ile toplumsal eşitlik anlayışını karşı karşıya getirdiği tespit edilmiştir. Bu oyunla Shaw'un önemli toplumsal konulara, felsefi, bilimsel ve evrensel düzlemden yeni bir bakış açısıyla bakmayı başardığı sonucuna varılmıştır.Dördüncü Bölümde, Bernard Shaw'un efsanevi Don Juan hikâyesini yeniden yorumladığı, kur yapma ve evlilik konularını irdelediği romantik bir komedi olan İnsan, Üstün İnsan oyunu incelenmiştir. Oyunda, gelenekçi topluma karşı ilerici toplumun önerildiği, Ann Whitefield karakteriyle kur yapma sürecinde geleneksel kalıpların devre dışı bırakılmasıyla takip edenin kadın olacağı fikrinin savunulduğu, yaratılan güçlü kadın karakterlerle Viktorya döneminin ideal kadın tipinin eleştirildiği, farklı sınıflar arasında yapılan evlilikle geleneksel sınıf sisteminin geçerliliğini yitirdiğinin gösterildiği saptanmıştır. Oyunun sunduğu tartışmalar ışığında, ilerici toplumun geleneksel toplum üzerine galibiyeti gözlemlenmemiş, ancak ilerici toplumun oluşması için gerekli evrim aşamasına gelindiği sonucuna varılmıştır.Sonuç Bölümünde ise, Shaw'un yaşadığı dönemde toplumu ileriye götürmek amacıyla, toplumsal sorunları akılcı, gerçekçi ve sıra dışı bir şekilde sahneye taşıdığı, toplumu romantik rüyalarından uyandırmak, aldanışlarını, sahte değerlerini ve boş ideallerini gözler önüne sermek amacıyla oyunlarında çatışma unsurlarına ağırlıklı olarak yer verdiği belirtilmiştir. İrdelenen dört oyunun alışılagelmiş ve alışılagelmiş dışı çatışma unsurları kısaca anlatılarak, oyunların toplumu yeni bir bilinç düzeyine ulaştırma amacı taşıdığı ortaya konmuştur.

Abstract:
`Old? Versus `New? in George Bernard Shaw?s Arms and The Man, Candida, You Never Can Tell, Man and Superman, Master?s Thesis, Advisor: Professor Belgin Elbir, 110p.This study has aimed to analyse the conflict between `old? and `new? in George Bernard Shaw?s Arms and the Man, Candida, You Never Can Tell and Man and Superman from the perspective of a historical approach. On the one hand there are the `old? traditional values imposed on society, contrasted with the `new? which Shaw used to react to the romantic notions and assumptions contemporaneous in English society in the Victorian Era. In this study, the elements of conflict arising from the opposition of `modern? ideas to traditional values in these plays have been identified as well as the functions these elements have and the contexts these elements are found in.The Introduction of this study deals with the life, works and ideas of George Bernard Shaw in addition to society and the theatre of the Victorian Era; Shaw?s divergent stance during this period; the content of his plays; and the innovations he brought to the English theatre.In Chapter I, Arms and The Man was discussed. The conflicts between idealised heroism and the realistic approach to heroism; the concept of romantic love and rational love; the struggle to fit into the upper class and being an ordinary citizen were pointed out. It was also observed that the characters of the play who interact within the conflicting situations and ideals undergo some changes and reach a higher level of understanding.In Chapter II, Candida, in which Shaw questions the concept of love and marriage in the Victorian Era, was analysed. In the play, the socialist clergyman Morell, who thinks that he makes his wife happy by protecting her from evil influences and providing her with a comfortable life, clashes with the romantic poet Marchbanks, who believes that women have emotional needs which should be fulfilled. It was observed that the traditional approach, which perceives women as the weaker gender in need of protection and support, is criticised by Shaw?s strong female character in the play; and the concept of an ideal woman, a creature economically dependent on her husband, is shattered. In the subplot of the play, the conflict between the capitalist employer Burgess, who exploits his workers and the socialist Morell, who defends his workers? rights, was also examined.In Chapter III, You Never Can Tell, in which the problems of love, family and raising children after a broken marriage, in addition to class distinctions are dealt with, was analysed. It has been established that in the play Shaw contrasts a traditional British family with an extraordinary family; the traditional way of raising children with the modern way; the concept of romantic love with rational love; the rigid class system with social equality. The conclusion was drawn that Shaw succeeds in addressing important social issues in a fresh and universal way.In Chapter IV, Man and Superman, in which the legendary story of `Don Juan? is reinterpreted and issues of courtship and marriage are discussed, was analysed. It was noted that in the play Shaw proposes that a progressive society works better than a traditional society, and discarding the traditions of the courting process it will be the women who pursue the men and not vice versa. Moreover with powerful female characters, the concept of the Victorian ideal women is undermined. As for class distinction, marriage between those from different classes breaks down these class distinctions. In the light of these arguments, the triumph of a progressive society over a traditional society wasn?t observed. However, the conclusion was drawn that society was going through an evolutionary period in order to reach a progressive society.In the Conclusion, it was stated that conventional ideas and false ideals conflict with rational and realistic ideas in Shaw?s plays. Shaw creates characters who defend false ideals of war, romance, patriotism and morality as well as characters who defend rational views of war, romance, patriotism and morality. They engage in lengthy discussions and finally they reach a higher level of understanding. Briefly, it has been highlighted that Shaw wants to tear through the veil of false ideals by writing satiric and ironic comedies. He brings the drama closer to real life, the real problems of real people. Regarding the plays which have been discussed he aimed to raise society to new level of consciousness by using examples of conflicts between `old? and `new?.