Sosyal ağlarda arkadaşlık ilişkisinin belirleyicileri üzerine bir inceleme
A study on determinants of friendship relations in social networks
Yazar: CEMİL AKKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BAKIRTAŞ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arkadaşlık = Friendship ; Facebook = Facebook ; Sanal ortamlar = Virtual environments ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal medya = Social media ; İnternet = Internet

Özet:
Günümüzde bireyler sosyal medya olarak ifade edilen sanal ortamda daha fazla zaman geçirmekte, farklı ihtiyaçlarını buradan karşılamakta ve oluşturdukları bu sanal dünyayı günlük yaşamlarının bir parçası olarak görmektedir. Özellikle gençler, yeni arkadaşlıklar kurmak, birbirleriyle daha fazla iletişime geçmek ve birbirleriyle paylaşımda bulunmak amacıyla sosyal ağları oldukça yoğun bir şekilde kullanmaktadır. Bu özellikleri sebebiyle sosyal medyayı bir sosyalleşme unsuru olarak gören gençler, arkadaşlık ilişkilerini sosyal ağlarda başlatmakta, geliştirmekte ve çeşitli sebeplerle sonlandırmaktadır. Sosyal ağ sitelerinin başını çeken Facebook, araştırmanın uygulandığı sosyal ağ sitesi olarak belirlenmiştir. Çalışma Mart-Nisan 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, bireylerin genel Facebook kullanım alışkanlıklarının yanısıra sosyal ağlardaki arkadaşlıkların başlamasını ve sonlandırılmasını etkileyen faktörleri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda hipotezlerin test edilmesi için web tabanlı anket ile deneysel araştırma yöntemi birlikte kullanılmıştır. Deneysel araştırma yöntemi için hayali Facebook hesapları oluşturulmuştur. Bu hesaplarda kullanılacak olan profil fotoğraflarının tespiti için güzellik testi anketi uygulanmıştır. Bu hayali hesapların cinsiyetleri, profil fotoğrafları, eğitim ve ilişki durumları birbirlerinden farklı olarak düzenlenmiştir. Bu şekilde bu dört boyutun arkadaşlık isteklerini kabul etme ve arkadaşlıktan çıkarma davranışı üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılmıştır. Ayrıca, katılımcıların demografik özelliklerine göre arkadaşlık isteğini kabul etme ve arkadaşlıktan çıkarma davranışındaki farklılıklar test edilmiştir. Katılımcılara hem doğal ortamında hem de laboratuvar ortamında hayali hesaplardan arkadaşlık istekleri gönderilmiş, sonuçlar izlenmiş ve analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, erkekler, Facebook'ta gönderi paylaşmaya kadınlardan daha çok isteklidir. Ayrıca, sosyal ağlarda ebeveynleriyle arkadaş olan kullanıcılar daha dikkatli paylaşım yaptıklarını belirtmiştir. Kullanıcıların neredeyse üçte birinin birden fazla Facebook hesabının olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Erkek kullanıcıların hiç tanımadıkları kişilerden gelen arkadaşlık isteklerini kabul etme oranının kadın kullanıcılara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, istek gönderen hesabın cinsiyeti, profil fotoğrafı, eğitim ve ilişki durumunun, katılımcıların arkadaşlık isteklerini kabul etme ve arkadaşlıktan çıkarma davranışı üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Katılımcıların arkadaşlık isteğini kabul davranışının doğal (saha) ile laboratuvar ortamı arasında farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: sosyal ağlar, arkadaşlık, arkadaşlıktan çıkarma, facebook

Abstract:
Nowadays, individuals spend more time in the virtual environment that expressed as social media, meet their different needs in here and see this virtual world as a part of their daily life. Especially, young people use social networks very intensely in order to establish new friendships, to communicate more with each other and to share with each other. As a result of these features, young people who see social media as an element of socialization initiate friendship relations in social networks, develop friendships and end up because of various reasons. Facebook is one of the most popular social networking sites among social networking sites. The study was conducted between March and April 2017. The aim of this study is to reveal the factors that affect to the initiation and termination of friendships in social networks as well as the general Facebook usage habits of individuals. In accordance with this aim, web-based questionnaire and experimental research method were applied. Fictitious Facebook accounts were created for the experimental research method. A beauty test questionnaire was applied to determine the profile photographs to be used in these accounts. The genders, profile photos, education and relationship situations of these fictitious accounts are organized differently from each other. In this way, these four dimensions have been measured the effect on the behavior of accepting friendship request and unfriending behaviour. In addition, differences in accepting friendship request and unfriending behavior according to the demographic characteristics of the participants were tested. Friendship requests were sent to participants both in the natural environment and in the laboratory environment through the fictitious Facebook accounts, and the results were monitored and analyzed. According to the results of the research, men are more eager to share posts than women. In addition to, users who are friends with their parents on social networks are more careful sharing to something. Almost a third of the users have more than one Facebook accounts. The ratio of male to accept friend requests from people they did not know was found to be higher than women. However, it has been seen that gender, profile photograph, education and relationship status of the account that sent request has no effect on accepting participants' friendship requests and unfriending. The study was founded that accepting behaviour the friendship request of participants could be differentiated in terms of natural (field) and laboratory environments.
Key Words: social network, friendship, unfriending, facebook