Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastalarda anemi sıklığının belirlenmesi ve inhaler kullanım becerilerinin değerlendirilmesi
Determination of anemia frequency and assesment of inhaler administration skills in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: YASEMİN ŞİRİNOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MESUT SANCAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Çalışmamızın ilk bölümünde kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olanlarda, hemoglobin (Hb) değerlerine göre anemi sıklığını belirledik. Çalışmamızın diğer kısmında ise ölçülü doz inhaler (ÖDİ), diskus, turbuhaler ve aerolizer kullanan KOAH hastalarının inhaler kullanım becerilerini ve eczacının verdiği eğitimin buna katkısını ölçtük. Çalışmamızda retrospektif olarak değerlendirilen 452 hastanın %28,1'inde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre anemi saptanmıştır. Anemik hastaların Hb düzeyleri ortalaması 11.7 ± 0.98 idi. Hastaların yaşları ile hemoglobin seviyeleri arasında korelasyon gözlenmiştir (rho=-,202). Çalışmamızın inhaler cihazlarla ilgili olan kısmında, hastaların eğitim öncesi ve sonrası skorları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Eğitim öncesi ve sonrası skorlar inhaler cihazlar için sırasıyla şöyledir: ÖDİ için 5,6 ± 1,6 ve 8,4 ± 0,85; diskus için 6,38 ± 0,96 ve 8,92 ± 0,95; turbuhaler için 7,0 ± 1,9 ve 9,1 ± 0,9; aerolizer için 7,22 ± 1,05 ve 9,03 ± 0,85. Eğitim öncesi ve sonrası skor farkının en yüksek olduğu inhaler formunun ÖDİ olduğu görülmüştür. Ayrıca kortikosteroid kullanan hastaların ağız çalkalama oranlarının eğitim sonrasında arttığı görülmüştür (%38.2-%912, p<0.05). Sonuç olarak KOAH'lı hastalarda gözlenen aneminin dikkate değer olduğu, bu konuda daha kapsamlı çalışmalara gerek duyulduğu, inhaler cihaz kullanımında hastaların bilgilerinin yetersiz olduğu ve klinik eczacının vereceği eğitimin gerekliliği ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Anemi, Hasta eğitimi, İnhaler, Klinik eczacı, KOAH

Abstract:
Çalışmamızın ilk bölümünde kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olanlarda, hemoglobin (Hb) değerlerine göre anemi sıklığını belirledik. Çalışmamızın diğer kısmında ise ölçülü doz inhaler (ÖDİ), diskus, turbuhaler ve aerolizer kullanan KOAH hastalarının inhaler kullanım becerilerini ve eczacının verdiği eğitimin buna katkısını ölçtük. Çalışmamızda retrospektif olarak değerlendirilen 452 hastanın %28,1?inde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre anemi saptanmıştır. Anemik hastaların Hb düzeyleri ortalaması 11.7 ± 0.98 idi. Hastaların yaşları ile hemoglobin seviyeleri arasında korelasyon gözlenmiştir (rho=-,202). Çalışmamızın inhaler cihazlarla ilgili olan kısmında, hastaların eğitim öncesi ve sonrası skorları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Eğitim öncesi ve sonrası skorlar inhaler cihazlar için sırasıyla şöyledir: ÖDİ için 5,6 ± 1,6 ve 8,4 ± 0,85; diskus için 6,38 ± 0,96 ve 8,92 ± 0,95; turbuhaler için 7,0 ± 1,9 ve 9,1 ± 0,9; aerolizer için 7,22 ± 1,05 ve 9,03 ± 0,85. Eğitim öncesi ve sonrası skor farkının en yüksek olduğu inhaler formunun ÖDİ olduğu görülmüştür. Ayrıca kortikosteroid kullanan hastaların ağız çalkalama oranlarının eğitim sonrasında arttığı görülmüştür (%38.2-%912, p<0.05). Sonuç olarak KOAH?lı hastalarda gözlenen aneminin dikkate değer olduğu, bu konuda daha kapsamlı çalışmalara gerek duyulduğu, inhaler cihaz kullanımında hastaların bilgilerinin yetersiz olduğu ve klinik eczacının vereceği eğitimin gerekliliği ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Anemi, Hasta eğitimi, İnhaler, Klinik eczacı, KOAH