İnflamatuar bağırsak hastalıklarında subklinik pankreas yetmezliğinin fekal elastaz yöntemi ile tayini
Determination of subclinical pancreatic exocrine insufficiency by fecal elastase in ibd patients during remission
Yazar: PARVANA AHMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. ÖYKÜ TAYFUR YÜREKLİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Elastaz = Elastase ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalığının (İBH) ekzokrin pankreatik yetmezlik için risk oluşturduğu bilinmektedir. Pankreatik enzim yetmezliği için kullanılan testler genellikle invaziv olup tarama amaçlı kullanımı uygun değildir. Bu çalışmayla remisyonda olduğu klinik ve endoskopik olarak bilinen fakat karın ağrısı, şişkinlik gibi şikayetleri devam etmekte olan takipli İBH olan hastalarımızda rutin kontroller esnasında noninvaziv ve hızlı bir ölçüm yöntemiyle şikayetlerin subklinik pankreas yetmezlğine bağlı olup olmadığını anlamak amaçlanmıştır. Böylece ileri dönemde hastalarda gereksiz yere İBH tedavisinin eskalasyonundan kaçınılarak pankreas yetmezliği aşikar hale gelmeden doğru tedavinin başlanması mümkün olabilecektir.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi    Gastroenteroloji   polikliniğine   başvurmuş   ve   inflamatuar   bağırsak   hastalığı  tanısı almış, son 6 aydır klinik ve endoskopik olarak remisyonda olan fakat şişkinlik, karın ağrısı gibi şikayetleri olan 18-70 yaşları arasında 39 erkek ve 19 kadın olmak üzere toplam 58 hasta dahil edildi. Kontrol grubumuzu kolonoskopisinde patolojik bulguya rastlanmayan, alkol kullanma, kanser, diyabet ve inflamatuar bağırsak hastalığı hikayesi olmayan 18 erkek ve 12 kadın olmak üzere 18-70 yaşları arasında toplam 30 sağlıklı birey oluşturdu. Hasta ve kontrol grubundaki  kişilerden kan ve gaita örnekleri eşzamanlı alındı. Kan örnekleri aynı gün biyokimya laboratuarında çalışıldı. Gaita örnekleri analiz edileceği güne kadar -80°C de saklandı. Toplanan örnekler 4 ay içinde çalışıldı. Gaita örneklerinde pankreas ekzokrin yetmezliğin tanısında belirteç olarak Fekal elastaz (FE) kullanıldı. Fekal elastaz düzeyi Bioserv Diagnostics Fekal Pankreatik Elastaz ELİSA test kiti kullanılarak belirlendi. Testin prensibi sandviç Mikro ELISA yöntemidir. Elde edilen absorbans değerleri standartlarla elde edilen standart kalibrasyon eğrisinden FE µg /gram gaita olarak değerlendirildi. Daha önce literatürde tanımlandığı şekilde fekal elastaz düzeyi 201-500  µg/g  normal, 100-200 µg/g   hafif-orta  pankreas yetmezliği, < 99 µg/g ağır pankreas yetmezliği olarak değerlendirildi. Hasta grubun FE düzeyleri sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırıldı.
Bulgular:Hasta grubu ortalama fekal elastaz değerleri 401±179,4 µg/g idi. Ülseratif kolitlilerde ortalama fekal elastaz düzeyi 396±196 µg/g, Crohn hastaları grubunda 410,2±140 µg/g idi. Kontrol grubu fekal elastaz düzeyi 387,9±194 µg/g idi. Fekal
elastaz düzeyi açısından hasta ve kontrol grubu arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı.
Sonuç:Yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş remisyondaki IBH olan grupla kontrol grubu arasında fekal elastaz açısından fark saptanmadı.
Anahtar Kelimeler:Fekal elastaz, İnflamatuar bağırsak hastalığı, Pankreas yetmezliği.

Abstract:
Aim:It is known that inflammatory bowel disease (IBD) is a risk for exocrine pancreatic insufficiency.Tests for pancreatic enzyme insufficiency are usually invasive and are not suitable for screening.The aim of this study is to determine by using noninvasive and rapid measurement during routine controls that the complaints such as abdominal pain and bloating in patients with  IBD who are in remission as clinical and endoscopic are due to subclinical pancreatic insufficiency. Thus, it will be possible to start the correct treatment of pancreatic insufficiency before it becomes evident by avoiding unnecessary escalation of IBD treatment in patients.
Materials and Methods:This study included 58 patients (39 males and 19 females aged 18-70 years) from the Gastroenterology polyclinic of Ataturk Education and Research Hospital who has IBD and had been in remission clinically and endoscopically for the last 6 months but had complaints such as bloating and abdominal pain. The control group included 30 healthy individuals (18 males and 12 females aged 18-70 years) who had no alcohol use, cancer and inflammatory bowel disease. Blood and stool samples were taken from the patients and control groups simultaneously. Blood samples were analysed in the biochemistry laboratory on the same day. Stool samples were stored at -80 ° C until the day of analysis. The collected samples were  analysed within 4 months.  Fecal elastase (FE) was used as a marker in the diagnosis of pancreatic exocrine insufficiency in stool specimens. Fecal elastase level was determined using Bioserv Diagnostics Fecal Pancreatic Elastase ELISA  kit. The principle of the test is the sandwich micro ELISA method. The obtained absorbance values ​​ were evaluated as FE µg / gram stool from the standard calibration curve obtained by standards. As previously reported, fecal elastase  was evaluated as normal with levelsof 201-500 µg / g. 100-200 µg / g levels Bioserv Diagnostics Fecal Pancreatic Elastase ELISA  kit. The principle of the test is the sandwich micro ELISA method. The obtained absorbance values ​​ were evaluated as FE µg / gram stool from the standard calibration curve obtained by standards. As previously reported, fecal elastase  was evaluated as normal with levelsof 201-500 µg / g. 100-200 µg / g levelsof fecal elastase accepted as mild to moderate pancreatic insufficiency, and levels<99 µg / g as severe pancreatic insufficiency. FE levels of the patient group were compared with the healthy control group.
Results: The mean fecal elastase values ​​of the patient group were 401 ± 179.4 µg / g. The mean fecal elastase level was 396 ± 196 µg / g in ulcerative colitis and 410.2 ± 140 µg / g in Crohn's patients group. Fecal elastase level in the control group was 387.9 ± 194 µg / g. There was no statistically significant difference between the patient and control groups in fecal elastase levels.
Conclusion:There was no difference between age and sex matched IBD group patients in  remissionand control group in fecal elastase levels.
Key Words:Fecal elastase, Inflammatory bowel disease, Pancreatic insufficiency