Turizmin tarihi çevreler üzerindeki etkilerinin ve turistik alan yaşam döngüsü bağlamında Safranbolu örneğinin değerlendirilmesi
The impacts of tourism on historical environment and the examination of tourist area life cycle in Safranbolu historic environment
Yazar: BÜŞRA NUR GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. SIRMA TURGUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kültürel turizm = Cultural tourism ; Tarihi çevre = Historical environment

Özet:
Küresel ve yerel bağlamda turizm faaliyetlerine eğilim arttıkça tarihi çevreler giderek daha çok ziyaret edilen yerler olmaya başlamıştır. Çağdaş koruma düşüncesinin yaşatarak koruma anlayışı bağlamında bir kullanım biçimi önerisi olan turizmin, tarihi çevreleri bir destinasyon olarak keşfetmesinin sonucunda turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve fiziksel etkileri geçmişin bir yansıması olan tarihi çevrelerde olumlu ve olumsuz pek çok değişime neden olmaktadır. Değişim yaşamın değişmez gerçeğidir fakat değişimin olumlu etkilerinden ziyade olumsuz etkilerinin hassas bir yapıya sahip olan tarihi çevrelerde geri dönülemez hasarlar oluşturmasının önüne geçilmesi için yaşanan değişimlere sebep olan turizmin etkilerinin anlaşılması, kontrol edilmesi ve bazı durumlarda önlenmesi için tedbirler alınması şarttır. 
Turizmin destinasyonlar üzerindeki etkilerini inceleyen pek çok çalışma olduğu gibi bu etkiler neticesinde turizmin gelişimini inceleyen önemli çalışmalar da vardır. Richard Butler tarafından 1980 yılında ortaya konan ve günümüzde önemini hala sürdüren Turistik Alan Yaşam Döngüsü kavramı, ziyaret edilen alanlardaki turizmin gelişimini farklı aşamalar bağlamında incelemektedir. Turizmin tarihi çevreler için bir kullanım önerisi olduğu kabul edildiğinde, tarihi çevrelerin çağdaş yaşama katılarak koruma kullanma dengesi içerisinde kullanılmasının sağlanması için turizmin sürdürülebilirliği oldukça önemlidir.
Bu tez çalışması kapsamında, UNESCO Dünya Miras Listesinde yer alan, yerel ve küresel bağlamda dikkat çeken bir kültür turizmi destinasyonu haline gelen Safranbolu'nun kentsel sit alanı olan Tarihi Çarşı bölgesi bağlamında turizmin tarihi çevreler üzerindeki etkileri ve Turistik Alan Yaşam Döngüsü modeli bağlamında Safranbolu'nun turizm gelişimi incelenmektedir.

Abstract:
As there is an increasing trend towards tourism activities in the global and local context, the historical environments have became the most visited places. Tourism not only offers a way of use within the context of protection by keeping the idea of contemporary protection approach, but also causes many positive and negative changes in historical environments having economic, socio-cultural and physical effects as a reflection of the past as a result of the discovery of historical environments as a destination. Change is an inevitable part of life but it is necessary to take measures to understand, control and, in some cases, minimise the effects of tourism which starts to change in order to prevent its negative impacts and irreversible damages in historical environments, which have a sensitive structure though, compared to the positive effects of change.
Many studies examine not only the effects of tourism on destinations but also the development of tourism as a result of these effects. Introduced by Richard Butler in 1980, the concept of the Tourism Area Life Cycle, which has still importance, examines the development of tourism in the visited areas based on different stages. When historical environments is served as a place to be visited area in terms of tourism, sustainability of tourism becomes more of an issue to make ensure that historical environments are within the balance of protection by including it in modern life.
This thesis covers the effects of tourism on historical environments within the borders of the historical town of Safranbolu, an urban archaeological site, which entered in the UNESCO World Heritage List and became one of the prominent cultural tourism destinations in the local and global context. In addition to this, the tourism development of Safranbolu is examined based on the Tourism Area Life Cycle model that was introduced by Butler in 1980.