Yaş algısı ve etkileyen faktörler
Age identity and affecting factors
Yazar: TEVFİK TANJU YILMAZER
Danışman: PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Algı = Perception ; Geriatri = Geriatrics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Yaş = Age ; Yaş faktörleri = Age factors ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged

Özet:
Yaşlanma çok kişi tarafından, "kaçınılmaz kayıpların" yaşandığı fizyolojik bir süreç olarak tanımlanır. Ancak bu tanım yaşlı kişilerin bireysel sağlık algılarındaki belirgin kültürel farklılıkları açıklayamaz. Bu durumu açıklayabilecek nedenler arasında ise kişinin "yaş algısı" bulunur.
Bir kişinin yaş alma sürecindeki öznel deneyimi; yaş algısıdır ve kişi kendisini olduğundan daha genç, yaşlı ya da olduğu yaşta algılayabilir. Yaş algısı özellikle geç yaşamdaki sağlıklılık durumunu yansıtır ve oldukları yaştan daha genç hissedenler daha iyi işlevsel sağlık gösterirler. Biz de ileri yaşlarda yaş algısının sağlık üzerine etkileri olduğu bilgisiyle yaş algısını oluşturan ve etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık.  
Çalışmaya 50 yaş üzeri kişi üst yaş sınırı belirlenmeden alındı. Ulaşılması gereken evrenin %85'i olan 228 kişiye araştırmacılar tarafından hazırlanan anketler yüzyüze görüşme tekniği ile 2020 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarında uygulandı. Analizler için SPSS 21.0 programı kullanıldı.
Daha genç ya da daha yaşlı hissetme, hayatta bulunduğu durumdan memnun olma ve gelecek için umutlu olma durumları bağımlı değişkenlerken; cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, düzenli iş, sigara ve alkol kullanımı, hobi varlığı, egzersiz yapma, sosyal aktiflik, kronik hastalık varlığı, daha önce boşanma durumu, çocuk varlığı, emeklilik, ev sahibi-kira durumu, sosyal güvence varlığı, evcil hayvan besleme, kişileri kötü etkileyen bir olayın varlığı bağımsız değişkenlerdi. Bağımlı değişkenler ile bağımsız değişkenler arasındaki  ilişki χ2testi ile, bulunduğu durumdan memnuniyet ve gelecek için umutlu olma ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki ise lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Tüm analizler için p<0.05 anlamlı kabul edildi.  	
Daha genç hissetmek için belirlediğimiz tek faktör; sosyal aktif olmaktı. Bulunduğu durumdan memnuniyet nedenleri; erkek cinsiyet, yüksek gelir, sosyal olarak aktif, sosyal güvence sahibi, boşanmış ve kira vermiyor olmaktı. Gelecekten memnuniyet nedenleri ise; yüksek gelir, hobi sahibi, sosyal aktif olma, düzenli egzersiz, kronik sağlık problemi ve emekli olmamaktı.
Lojistik regresyon ile değerlendirildiğinde; geliri yüksek olanların  hayatta oldukları yerden memnun oldukları, geliri yüksek ve hobisi olanların ise gelecekten daha umutlu oldukları belirlendi. 
Tüm bu değerlendirmelerin ışığında ülkemizde yaşlılar için eylem planları ve sağlık hizmet programları oluşturulmasında kullanılabilecek,  kişisel gelişim ve yaşlanmanın etki ve yapısını anlamamıza yardımcı olacak, yaş algısını araştıran daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyacımız bulunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Algı, yaşlı, yaşlılar için sağlık hizmetleri

Abstract:
Getting old is defined by many individuals as a physiologic process where "inevitable losses" are experienced. This definition nevertheless cannot explain the significant cultural differences at personal health perception of aged people. "Age identity" is found among the reasons that might explain this case. 
	Age identity is subjective experience of the aging process and one can feel younger, older than or just the age he is. Age identity reflects healthiness at late life and those who feel younger than their chronological age shows a better functional health. With the information of the presence of effect of age identity on health at advanced ages, we aimed to research the factors that forms and affects the age identity. 
Age of fifty and over, with no upper age limit stated, were included at the study. A questionnaire that was formed by the researchers  was implemented, reaching 228 individuals,  85% of the needed population with face-to-face interaction on January, February and March of 2020. SPSS 21.0 was used for analysis.
While feeling younger or older, being content with contemporary state in life and being hopeful about the future were dependent variables; gender, age, marital status, education level, regular job, consumption of cigarette and  alcohol, hobby, pysical exercise, social activeness, chronical health problem, prior divorce, having children, retirement situation, owning the house or being a tennant, presence of social security, having a pet and a prior negatively affecting incident were independent variables. The relation between dependent and independent variables was evaluated with χ2test; the relation between being content with contemporary state and being hopeful about the future and the independent variables were evaluated with logistic regression. p<0.05 was considered as meaningful for all analysis.
Being socially active was the sole factor we determined in order to feel younger. Male gender, high income, being socially active, having social security, being divorced and not paying rent were the reasons that made one to be content with contemporary state. The factors affecting being hopeful about the future were high income, having a hobby, being socially active, regular exercise, being free from chronical health problems and not being retired.

When evaluated with logistic regression model, it was stated that those having a high income were content with contemporary state and those with high income and having a hobby were more hopeful about the future.
In the light of overall these evaluations, we are in need of large scaled studies that researches the age identity that can be put to use in action plans and health care programs for the elderly and that will enable us to understand the effect and structure of personal development in our country.
Key Words: Perception, elderly, health services for aged