Sigara içmeyle ilişkili görsel ipuçlarının sigara içme istekliliğine etkisi: Davranışsal aktivasyon sistemi ve davranışsal inhibisyon sisteminin rolü
The effect of smoking-related visual cues on urge to smoking: The role of behavioral activation system and behavioral inhibition system
Yazar: OSMAN FATİH ÇITAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖZDEMİR
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış biçimleri = Behavior patterns ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Sigara içme = Smoking ; Zararlı alışkanlıklar = Harmful habits ; İpucu = Clue

Özet:
Bu araştırmada, sigara içmeyle ilişkili görsel ipuçlarının sigara içme istekliliği üzerindeki etkisinin Davranışsal Aktivasyon Sistemi (DAS) ve Davranışsal İnhibisyon Sistemi (DİS)'ne bağlı bireysel farklılıklar açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra, sigara içmeyle ilişkili ipuçlarının, sigara içme istekliliğindeki etkisi üzerinde bağımlılık düzeyi, yoksunluk düzeyi ve cinsiyet gibi faktörlerin rolü de incelenmiştir. Araştırmada, katılımcılara sigara içmeyle ilişkili görüntüler içeren (ipucu) ve içermeyen (nötr) videolar sunulmuştur. Araştırmanın sonuçları, sigara içmeyle ilişkili görsel ipuçlarının, öznel değerlendirme yoluyla ölçülen sigara içme istekliliğini arttırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, DAS alt boyutu dürtü düzeyi yüksek katılımcıların düşük olan katılımcılara kıyasla, sigara içmeyle ilişkili ipuçları karşısında sigara içme istekliliklerinin daha fazla arttığı gözlenmiştir. Buna karşın, diğer DAS alt boyutları ve DİS'te olduğu gibi, DAS toplam düzeyleri arasında da ipucu kaynaklı sigara içme istekliliklerinde anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir.  Genel olarak, DAS alt boyutu dürtünün ödül ipuçlarına duyarlılık ile ilişkili olduğu belirtilirken, mevcut araştırma bulgusunun daha önce yapılan benzer araştırmalarla tutarlılık gösterdiği gözlenmiş ve bulgular alanyazındaki kuramsal ve görgül araştırmalarla birlikte tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate whether the effect of smoking-related visual cues on the urge to smoking differs in terms of individual differences depending on the Behavioral Activation System (BAS) and the Behavioral Inhibition System (BIS). Also, the role of factors such as level of smoking dependency, level of deprivation and gender on the effect of smoking-related cues on the urge to smoking were examined. During the study, participants were presented smoking-related and neutral videos. The results of the study revealed that the smoking-related visual cues increased the urge to smoke, which was measured through self-report. In addition, it was observed that for the participants with high BAS Drive level the urge to smoking increased more compare to low ones in the presence of smoking-related cues. On the other hand, no significant difference of cue-induced urge to smoking was observed between levels of BAS total, as well as BIS and other BAS subscales.  In general, while it was implied that the BAS Drive subscale was associated with sensitivity to reward cues, it was observed that the current research finding was consistent with similar previous studies and the findings were discussed together with theoretical and empirical research in the literature.