Yaşlıların teknoloji kabul ve kullanım davranışlarının başarılı yaşlanma üzerindeki etkilerinin analizi: Adana ili örneği
Analysis of the effects of the acceptance and use of technology of the elderly on successful aging: Case of Adana
Yazar: FAHRİ ÖZSUNGUR
Danışman: PROF. DR. OYA HAZER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Geronteknoloji = Gerontechnology ; Gerontoloji = Gerontology ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırmada, yaşlıların başarılı yaşlanma düzeylerini, teknoloji kabul ve kullanım davranışlarını, teknoloji kabul ve kullanım davranışlarının başarılı yaşlanma üzerindeki etkisini, bu etki ve düzeylerin demografik değişkenlere göre farklılıklarını tespit etmek ve araştırma sonuçlarına göre aile, kurum ve kuruluşlara, geçerli önerilerde bulunmak amaçlanmıştır.  Araştırma, TÜİK verileri dikkate alınarak Adana ilinde yaşayan Türkiye Emekliler Derneği Adana Şubesine kayıtlı 60 yaş ve üzeri 912 yaşlı bireyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kuramsal ilişkiyi keşfetme amacı güdüldüğü için Kısmi En Küçük Kareler yapısal eşitlik modeli ile yol analizi yöntemi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre teknoloji kabul modelinin alt bileşenlerinden performans beklentisi, hazsal güdüleme,  kolaylaştıran durumlar ve alışkanlık davranış niyetini anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Teknoloji kabul modelinin diğer bir alt bileşeni olan alışkanlığın ise teknoloji kullanma davranışını anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları teknoloji kabul modelinin alt bileşeni olan performans beklentisi ve kolaylaştıran durumların başarılı yaşlanmanın alt bileşeni olan sorunlarla mücadele etmeyi anlamlı bir şekilde yordadığını göstermektedir. Diğer bir bulguya göre teknoloji kabul modelinin alt bileşeni olan performans beklentisi ve sosyal etki başarılı yaşlanmanın alt bileşeni olan sağlıklı yaşam biçimini anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Teknoloji kabul modelinin alt bileşenlerinden davranışsal niyet ile medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşama biçimi arasında; alışkanlık alt boyutu ile yaş, medeni durum, yaşama biçimi arasında; fiyat değeri alt boyutu ile yaş, medeni durum, çalışma durumu, yaşama biçimi arasında; hazsal güdüleme alt boyutu ile yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşama biçimi, algılanan son bir ay sağlık durumu arasında; sosyal etki alt boyutu ile medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu arasında; kolaylaştıran durumlar alt boyutu ile eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşama biçimi, algılanan gelir durumu arasında; çaba beklentisi alt boyutu ile medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşama biçimi, algılanan son bir ay sağlık durumu arasında; performans beklentisi alt boyutu ile medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, algılanan son bir ay sağlık durumu arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Başarılı yaşlanmanın alt boyutları olan sağlıklı yaşam biçimi ve sorunlarla mücadele etme ile medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, yaşama biçimi, algılanan son bir ay sağlık durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the successful aging levels of the elderly, the acceptance and use of technology behaviour, the effect of technology acceptance and use behaviors on successful aging, the statistical discrepancies of these effects and levels according to demographic variables, and to make recommendations to families, institutions and organizations according to the results of the research. The research was carried out with 912 elderly individuals who were 60 years and older registered to Turkish Retirees Association Adana Branch living in Adana province considering TUIK data. As the aim of the study was to explore the theoretical relationship, the method of Partial Least Squares structural equation model path analysis was used. According to the findings of the research, performance expectancy , hedonic motivation, facilitating conditions and habit of the subcomponents of the technology acceptance model predicted significantly behavior intention. Another sub-component of the technology acceptance model was the habit of predicting technology use behavior significantly. The results of the research showed that "performance expectancy s" and "facilitating conditions" which were the sub-components of the technology acceptance model, predicted "struggle against problems" that was the sub-component of successful aging. According to another finding, performance expectancy and social influence, which were the sub-component of the technology acceptance model, significantly predicted healthy lifestyle, which was the sub-component of successful aging. Significant discrepancies were found between "behavioral intention" of the sub-components of the technology acceptance model and marital status, education level, employment status, lifestyle; between the "habit" sub-dimension and age, marital status, lifestyle; between the "price value" sub-dimension and age, marital status, employment status, life style; between the "hedonic motivation" sub-dimension and age, marital status, education level, employment status, lifestyle, perceived last one month health status; between the "social influence" subscale and marital status, educational level, employment status; between the "facilitating conditions" sub-dimension and educational level, employment status, lifestyle, perceived monthly income status; between the "effort expectancy" sub-dimension and marital status, educational level, employment status, lifestyle, perceived last one month health status; between the "performance expectancy" sub-dimension and marital status, educational level, employment status, perceived last month health status. Significant discrepancies were found between "healthy lifestyle" and "struggling with problems" whic were the sub-dimensions of successful aging and marital status, educational level, employment status, lifestyle, perceived last month health status.