Gündem belirleme kuramı bağlamında Rusya-Ukrayna Savaşının medya analizi
Media analysis of Russia-Ukraine War in the context of agenda setting theory
Yazar: SAMİRA SHARİPOVA
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ AYŞE OĞUZHAN BÖREKCİ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Yeni Medya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Gündem belirleme kuramına göre, kitle iletişim araçları insanların neleri düşünmesi gerektiğini hatta nasıl düşünmesi gerektiğini belirler. Doğal olarak savaş, çatışma, doğal afetler gibi olağandışı durumlarda, durumla ilgili neler olup bittiğini öğrenmek için insanlar medyaya daha çok ihtiyaç duymaktadırlar. Böylece olağandışı dönemlerde medya daha çok önemli rol oynamaktadır. 2014'ten bu yana devam eden Rusya-Ukrayna krizi, Rusya'nın Ukrayna sınırları içerisinde bulunan Rusya yanlısı ayrılıkçıların kontrolünde bulunan Donetsk ve Lugansk yönetimlerinin "bağımsız ülkeler olarak tanınma" talebini kabul etmesi ve Donbass bölgesine özel askeri operasyon başlatması nedeniyle tekrar dünya gündemine gelmiştir. Putin'in Ukrayna'ya yönelik başlattığı askeri operasyon savaşa dönüşmüş ve bu savaş tüm dünyayı siyasal ve ekonomik açıdan etkilemiştir. Dolayısıyla medyanın gündem belirleme ve kamuoyunu oluşturma işlevi söz konusu savaş bağlamında da son derece önem taşımaktadır.  Kuşkusuz bir şekilde insanların bilgi alma ihtiyacını karşılayan medya iki ülke arasında gerçekleşmekte olan bu savaşta önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı, Rusya-Ukrayna savaşının örneklem olarak belirlenen Rusya'nın RİA Novosti ve RBK haber sitelerinde, Ukrayna'nın Ukraynskaya Pravda ve Sencor.NET haber sitelerinde nasıl yansıtıldığı, haber sitelerinin savaşa ilişkin tutumlarının belirlenmesi ve bunların karşılaştırmalı analizini içermektedir. Nicel ve nitel içerik analizi yöntemi kullanılarak, araştırma soruları cevaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda, söz konusu haber siteleri bulunduğu ülkenin politikası ve ulusal çıkarları doğrultusunda haber yaparak gündemi belirlemeye çalıştığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
According to agenda-setting theory, mass media determine what people should think about and even how they should think about it. Naturally, in extraordinary situations such as wars, conflicts and natural disasters, people need the media more to find out what is going on in the situation. Thus, the media plays a more important role in extraordinary periods. The Russia-Ukraine crisis, which has been going on since 2014, has come to the world agenda again due to Russia's acceptance of the demand of Donetsk and Lugansk administrations, which are under the control of pro-Russian separatists within the borders of Ukraine, for "recognition as independent countries" and the launch of a special military operation in the Donbass region. Putin's military operation against Ukraine turned into a war, which affected the whole world politically and economically. Therefore, the agenda-setting and public opinion-forming function of the media is of utmost importance in the context of this war.  Undoubtedly, the media, which somehow meets people's need for information, plays an important role in this war between two countries. This research involves a comparative analysis of how the Russian-Ukrainian war is reflected in Russia's RIA Novosti and RBK news sites, and Ukraine's Ukraynskaya Pravda and Sencor.NET news sites, determining the attitudes of the news sites towards the war and their comparative analysis. By using quantitative and qualitative content analysis method, it was aimed to find answers to these questions and to determine the role of the media in the Russia-Ukraine war in general. As a result of the research, it was observed that the news websites in question tried to set the agenda by reporting in line with the policy and national interests of the country they are located in.