Obez ve normal ağırlıktaki adolesanların serum vitamin D düzeyleri ile beslenme durumları ve bazı biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin karşılaştırılması
Comparison of the relationship between obese and nonobese 
adolescents serum vitamin D levels, nutritional status and some biochemical parameters
Yazar: DUYGU DEĞER SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. GÜLHAN SAMUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimya = Biochemistry ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Bu araştırma, sağlıklı ve obez adolesanların serum 25-hidroksi vitamin D düzeylerini belirlemek ve adolesanlardaki serum vitamin D düzeyini etkileyebilecek diyetsel ve çevresel faktörler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüş bir vaka kontrol çalışmasıdır. Araştırma, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Ana Bilim Dalı'na başvuran yaşları 12-17 yıl arasında değişen BKİ ? 95. persentil olarak belirlenen 39 obez ve aynı yaş grubunda benzer pubertal gelişim gösteren 30 sağlıklı (normal ağırlıkta) çocuk olmak üzere toplam 69 çocuk üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim durumları ve fiziksel aktiviteleri anket formu ile saptanmış, antropometrik ölçümleri ( ağırlık, boy uzunluğu, bel çevresi vb.), vücut bileşimi analizi (BIA ile vücut yağ ve yağsız doku miktarı) ve biyokimyasal analizleri (serum 25 hidroksi vitamin D, total kalsiyum (iCa), PTH (iPTH), lipit profili vb.) yapılmıştır. Obez adolasanların serum vitamin 25(OH)D düzeyi (16.2±6.2 ng/ml) ile kontrol grubunun 25(OH)D düzeyi (18.1±5.9 ng/ml) arasında önemli bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmaya katılan adolesanların tamamının serum 25(OH)D düzeyi 25 ng/L'ın altında olduğu görülmüştür. Her iki grupta da 25(OH)D düzeyi ile BKI, vücut yağ kütlesi, vücut yağ yüzdesi ve bel çevresi gibi antropometrik ölçümler arasında istatiksel olarak önemli olmayan ters yönlü bir ilişki bulunmuştur. Serum 25(OH)D ile HOMA-IR arasında bir ilişki saptanamazken; serum kalsiyum ile HOMA-IR arasında pozitif yönlü zayıf ilişki (r=0,267 p<0,05) saptanmıştır. Günlük besin tüketimi incelendiğinde adolesanların D vitaminini en çok aldıkları kaynaklar sırasıyla tavuk yumurtası (%57) ve margarin (%18) olarak saptanmıştır. Sağlıklı adolesanlarda besinle alınan kalsiyum (r=0.371) ve fosfor (r=0.438) ile serum 25(OH)D seviyesi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. (p<0.05). Adolesanlarda serum vitamin D düzeyi ile insülin direnci ve BKİ arasındaki ilişkiyi değerlendirebilmek için daha fazla randomize, kontrollü ve ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The case-control study was planned and implemented with the purpose of determining the serum 25-hydroxy vitamin D level of healthy and obese adolescents and determining the dietary and environmental factors which may affect the serum 25-hydroxy vitamin D level. The research was carried out with 39 obese (BKI>95.th percentile) and 30 nonobese subjects who applied Marmara University Hospital Pendik Educational Research Hospital Pediatric Endocrinology Department aged between 12 and 17 years. Data was collected in three stages; in the first stage, the questionnaire was developed including the demographic status, nutritional status and habits, physical activities of adolescents. In the second stage, anthropometric measurements (weight, height, waist circumference) and body composition analysis were taken. In the third stage, biochemical analysis (serum 25 hydroxy vitamin D, total calcium, iPTH, total-cholesterol, triglycerides, and HDL-cholesterol) was measured. There was no statistical differences between obese serum 25(OH)D (16.2±6.2 ng/ml) and nonobese (18.1±5.9 ng/ml) serum 25(OH)D (p>0.05). Serum 25(OH)D level was lower than 25 ng/L in all adolescents. Statistically not significant inverse relationship was found between serum 25(OH)D level and antropometric mesurements (BMI, fat mass, percentage of body fat and waist circumference) in both groups. While there was no significant difference between serum 25(OH)D levels and HOMA-IR; there was a positive correlation between serum calcium and HOMA-IR (r=0.276 p<0.05). The sources of vitamin D from daily food consumption were egg (%57) and margarine (%18). There was a positive correlation between serum 25(OH)D levels and amount of daily calcium (r=0.371) and phosphorus (r=0.438) (p<0.05). Further more detailed studies taking large case series, in longer periods of time are necessary to explore the relation between serum vitamin D levels and insulin resistance and BMI.