İnsan kaynakları yöneticilerinin yetkinlikleri, rolleri ve örgüt performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between human resource executives' competencies, roles, and organizational performance
Yazar: DERYA CİHAN ÖKSÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. YONCA DENİZ GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Yetkinlik = Competence ; Yöneticiler = Managers ; Yönetsel yetkinlik = Managerial competencies ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Bu araştırmada, İnsan Kaynakları (İK) işlevinin, örgüte yarattığı katkıyı artırabilmek üzere İK yöneticileri mercek altına alınmıştır. Öncelikle örgüt performansının artması için İK yöneticilerinin, hangi rolleri üstlenmesi ve hangi mesleki yetkinliklere sahip olmaları gerektiği, alan yazınında yer alan İK rolleri ve yetkinlikleri modelleri ile ortaya konmuştur. Bu kapsamda literatürde yer alan araştırmaların sonuçlarından yola çıkarak araştırma hipotezleri oluşturulmuştur. Bu araştırma hipotezleri; değişkenler arasındaki doğrudan ilişkileri ve aracı ilişkileri içermektedir. Hipotezleri test etmek üzere, öncelikle geçerli ve güvenilir bir anket oluşturulmuştur. Ardından, Türkiye'deki şirketlerde çalışan, 391 İK yöneticisinden veri toplanmıştır. Analizler SPSS programında ve Andrew F. Hayes'in Process Makro eklentisi kullanılarak yapılmıştır. Tüm analizlerde, örgüt performansı, nitel ve nicel örgüt performansı şeklinde alt boyutlarıyla incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda İK yöneticisinin rolünün ve İK yöneticisinin yetkinliğinin, hem ayrı ayrı hem de birlikte, örgüt performansıyla ilişkili olduğu bulunmuştur. İK yöneticilerinin rolünün, örgüt performansıyla ilişkisini anlamlandırmak, nasıl olduğunu anlamak üzere, İK yönetici yetkinliğinin aracı değişken olarak konumlandırıldığı hipotezler test edilmiştir. Yapılan analizlerin sonucuna göre İK yöneticilerinin yetkinliği; İK yönetici rolü ile örgüt performansı arasındaki ilişkide aracı rol üstlenmektedir. Bu nedenle İK yöneticilerinin yetkinliklerine araştırma ve uygulamada özel önem verilmelidir. İK yöneticilerinin işe alımından başlayarak tüm İK süreçlerinde yetkinliklerin ana unsur olmasının faydalı olacağı görülmüştür. Aynı zamanda, analiz sonuçları İK yönetici yetkinliğini geliştirmede İK yönetici rolünün önemine de işaret etmektedir. İK yöneticilerinin ideal İK yöneticisi rolünü üstlenmelerinin önündeki engelleri ortadan kaldırmaya çalışmak, dolaylı yoldan da olsa, örgüt performansı açısından anlamlı bir çaba olarak görülebilir. Son olarak, hızla değişen iş dünyasının ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilmesi için, tüm İK profesyonellerinin rolleri ve yetkinliklerine ilişkin güncel çalışmalar devam ettirilmelidir. Bu araştırmalarda kullanılabilecek, geçerli ve güvenilir bir anket, bu tez çalışmasında oluşturulmuştur.

Abstract:
In this research, Human Resource (HR) executives were examined in order to increase the contribution of the Human Resources function to the organization. First of all, the HR roles and competencies models in the literature were reviewed. The ideal roles and competencies that HR professionals should assume to increase the performance of the organization are revealed. In this context, research hypotheses were formed based on the results of the studies in the literature. These research hypotheses include both direct relationships and mediator relationships between variables. To test the hypotheses, a valid and reliable questionnaire was first created. Then, data were collected from 391 HR executives, working in companies in Turkey. A series of analyses were made in the SPSS program and with Andrew F. Hayes's Process Macro extension. In all analysis, organizational performance has been examined with its sub-dimensions as qualitative and quantitative organizational performance. As a result of the analysis, it has been revealed that the role of an HR executive and the competency of an HR executive have a relationship with organizational performance, both separately and together. In order to understand how the role of an HR executive is related to the organizational performance, the hypotheses that HR executives' competency is positioned as a mediator variable have been tested. According to the results of the analysis, the competency of an HR executive; plays a mediator role in the relationship between the HR executive's role and the organizational performance. Therefore, special attention should be paid to the competencies of HR executives in research and practice. It has been seen that it would be beneficial for competencies to be the main element in all HR processes, starting with the recruitment of HR executives. At the same time, the analysis results also point to the importance of the HR executive's role in developing the HR executive's competency. Trying to remove the obstacles that prevent HR executives from assuming the ideal HR executive role can be seen as a meaningful effort in terms of organizational performance, albeit indirectly. Finally, up-to-date studies on the roles and competencies of all HR professionals should be continued to better respond to the needs of the rapidly changing business world. A valid and reliable questionnaire that can be used in these studies was created in this thesis study.