Hegel'de Presokratik etkiler
Presocratic effects on Hegel
Yazar: EKİN KAYA
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN TOKER KILINÇ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Presokratiklerle başlayan varlığa dair düşünüm, evrendeki hareketin değişmez nedeninin ne olduğunun araştırmasıdır. Varlık onlara göre evrendeki hareketin nedeni olmakla birlikte, bu hareketin ya da oluşun dışındadır ya da hareketsizdir. Bu anlayışı yıkan veya bu anlayışda bir kırılma yaratan Herakleitos olmuştur. Herakleitos, evrenin nedeninin ya da varlığın kendisinin oluştan başka bir şey olmadığını söyler.Herakleitos?tan sonra Herakleitos?un varlığın olmadığı sadece oluşun olduğu fikrine karşı çıkarak, varlığın varolduğunu ileri süren Parmenides olmuştur. Parmenides oluşun duyularımızla algıladığımız olgu olduğunu düşünür. Oysa ona göre duyular yanıltıcıdır ve varlığa ulaşmak için aklımızı izlemeliyiz. Akıl, özdeşlikler işler, dolayısıyla, varlığı düşündüğümüzde bize, varlığın varolduğunu söyler. Parmenides?e göre akıl, çelişkiyi yadsır. Oluş varlık ve yokluğun ikisinin birden varlığını gerektirdiği için, yokluk ya da varolmayan da varolamayacağı için oluş çelişiktir, dolayısıyla yoktur. Hegel?in Presokratik filozoflardan Herakleitos ve Parmenides?ten oldukça etkilendiği düşünülmüştür. Ona göre de, Herakleitos?ta olduğu gibi varlığın belirlenimi oluştur. Dolayısıyla varlık hareketlidir. Fakat oluş, varlığın ilk belirlenimidir. Hegel?e göre varlığın belirlenimi sadece oluş olamaz. Hegel aynı zamanda Parmenides?in hakikate ancak salt akılla ulaşabileceğimiz varsayımından da etkilenmiştir. Hegel?de aklın işleyişi ya da mantık Parmenides?de olduğu gibi varlığın bilgisini vermektedir. Buna ek olarak Hegel?de de Parmenides gibi aklın ilkesi, özdeşliktir. Bununla birlikte Hegel?de aklın işleyişi sadece özdeşlik değildir, akıl aynı zamanda diyalektik olarak işler ve sentez etkinliğinde bulunur. Dolayısıyla Hegel hem Herakleitos?un hem de Parmenides?in temel varsayımlarından oldukça etkilenmiştir. Fakat Hegel bu temel varsayımlardan hareket etmekle birlikte modern akılsallık bir sistem ortaya koymuştur.

Abstract:
The reflection on being which was started with Pre-Socratics is a search for the unchangeable cause of movement in the universe. According to Pre-Socratics although the being is the cause of movement in the universe, it is neither external to becoming nor immobile. Heraclitus was the philosopher who undermined or made a break in this understanding. 
After Heraclitus, Parmenides opposed Heraclitus? idea that ?the only existence is becoming, there is no being? and asserted that being is. Parmenides thought that ?becoming? is a fact which we perceive with our senses. However, for him the senses are deceptive so we should follow our reason. Reason processes with identification therefore when we think of the being, reason tells us that being is. According to Parmenides, reason rejects the contradiction. For becoming requires both being and nothing and nothing or non-being cannot be, becoming is contradictive, therefore it does not exist.
It has been thought that Hegel was quite influenced by both Heraclitus and Parmenides. According to Hegel, as Heraclitus thought, the determination of being is becoming. Thus being is mobile. But becoming is the first determination of being and it is not the only determination of being. Also, Hegel was influenced by Parmenides? assumption that we can only reach to truth by our reason. In Hegel?s thought, as in Parmenides, the process of reason or logic gives the knowledge of being. According to Hegel, the process of reason is not just identification but also reason processes dialectically and makes syntheses. Thus we can say that Hegel was quite influenced by both Heraclitus? and Parmenides? basic assumptions. However, although Hegel started with these basic assumptions, he established a system in modern rationality.