Şanlıurfa ilinde Antepfıstığı pazarlama ağı ve Antepfıstığı üreticilerinin örgütlenme algısı
Pistachio marketing network and organization perception of pistachio producers in Sanliurfa
Yazar: AHMET MERT RASTGELDİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET REŞİT SEVİNÇ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CANÇELİK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Antepfıstığı ilk çağlardan beri bilinen ve ticari değeri olan bir tarımsal üründür. Bu nedenle ilk çağlardan itibaren ''Yeşil Altın", "Meyvelerin Kralı", "Altın Ağaç" ve "Kral Meyvesi" gibi isimler ile tanınmış ve günümüze kadar gelmiştir. Antepfıstığı kendine has bir lezzete sahip ve besin değeri bakımından oldukça zengin bir meyvedir. Antepfıstığının Orta Asya ve Yakın Doğu olmak üzere iki gen merkezi bulunmaktadır. Ancak günümüzde 30-45 güney-kuzey paralelleri arasında, genellikle kuzey yarım kürede ve mikro klima olarak ifade edilebilen alanların hemen hemen hepsinde yetiştirilmektedir. Dünya antepfıstığı üretiminin yaklaşık %23'ü Türkiye'de yapılmaktadır. Şanlıurfa ili 2020 yılında 124 534 ton antepfıstığı üretim miktarı ile Türkiye'de birinci sıradadır. Şanlıurfa'da üretilen antepfıstığı Türkiye üretiminin yaklaşık %42'sine denk gelmektedir. Şanlıurfa ilinde 2016 yılında "Şanlıurfa Fıstık Üreticileri Birliği" kurulmuş ve faaliyetlerine başlamıştır. Birliğin kurulma amacı; antepfıstığı üretiminde verimlilik ve kalite artışının sağlanması ile beraber tam rekabet piyasasında antepfıstığı üreticilerinin rekabet gücünü arttırmaktır. Bu çalışma ile Şanlıurfa ilindeki antepfıstığı üreticilerinin ürünlerini pazarlama konusunda izledikleri yol, pazarlama faaliyetleri, ürünleri ile ilgili piyasa fiyat oluşumları, pazarlama sorunları ve beklentileri öncelikli olarak araştırılmıştır. Bununla beraber Şanlıurfa ilindeki antepfıstığı üreticilerinin "Şanlıurfa Fıstık Üreticileri Birliği" ile ilişkileri, örgütsel faaliyetlerdeki memnuniyetleri ve antepfıstığı üretimi, saklama-depolama, işleme ve pazarlama konuları ile ilgili olarak birlikten beklentileri araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; antepfıstığı üreticileri ürünlerinin pazarlanmasında sıkıntı yaşamamakla beraber ürünlerinin fiyatının oluşumunda etkin rol alamamakta ya da güçlü bir aktör olamamaktadırlar. Bununla birlikte antepfıstığı üreticileri ile birlik arasında ilişkiler yok denilecek düzeyde azdır. Bunun en önemli nedeni antepfıstığı üreticilerinin birliğin varlığından haberdar olmamalarıdır. Şanlıurfa Fıstık Üreticileri Birliği tarafından atılacak ilk adım; birliğin antepfıstığı üreticileri tarafından görünürlük ve bilinirliğini arttırmaya yönelik olmalıdır. Birlik tarafından kurulacak bir iktisadi teşebbüs antepfıstığı üreticilerinin pazarlama kanallarında yer alan komisyoncu ve tüccarlara karşı daha güçlü olmasını sağlayacaktır. Birliğin kuracağı iktisadi teşebbüs aracılığı ile antepfıstığı üreticileri piyasada fiyat oluşumunda söz sahibi olabilecek, depolama, kavlama, paketleme ve işleme gibi süreçlerde üyelerine destek olarak oluşturulan katma değerden üyelerinin daha fazla pay almalarını sağlayabilecektir.

Abstract:
Pistachio is an agricultural product that has been known since ancient times and has commercial value. For this reason, it has been known with names such as "Green Gold", "King of Fruits", "Golden Tree" and "King Fruit" since ancient times and has survived until today. Pistachio is a fruit with a unique flavor and rich in nutritional value. Pistachio has two gene centers, Central Asia and Near East. However, today it is grown between 30-45 south-north parallels, generally in the northern hemisphere and in almost all areas that can be expressed as microclimate. Approximately 23% of the world's pistachio production is made in Turkey. Şanlıurfa province ranks first in Turkey with 124 534 tons of pistachio production in 2020. Pistachio produced in Şanlıurfa corresponds to approximately 42% of Turkey's production. "Şanlıurfa Pistachio Producers Association" was established in Şanlıurfa province in 2016 and started its activities.  The aim of the association is to increase the competitiveness of the pistachio producers in the perfectly competitive market, together with the increase in productivity and quality in pistachio production. In this study, the path followed by the pistachio producers in Şanlıurfa in marketing their products, their marketing activities, market price formations for their products, marketing problems and expectations were primarily investigated. In addition, the relations of the pistachio producers in Şanlıurfa with the "Şanlıurfa Pistachio Producers Association", their satisfaction in organizational activities and their expectations from the association regarding pistachio production, storage, processing and marketing were investigated. According to the results of the research, although pistachio producers do not have problems in the marketing of their products, they cannot take an active role or be a strong actor in the formation of the price of their products. However, the relations between the pistachio producers and the association are negligible. The most important reason for this is that pistachio producers are not aware of the existence of the association.  The first step to be taken by the Şanlıurfa Pistachio Producers Association should be to increase the visibility and awareness of the association for pistachio producers.  An economic enterprise to be established by the Association will enable pistachio producers to be stronger against brokers and traders in their marketing channels. Through the economic enterprise to be established by the Union, pistachio producers will be able to have a say in price formation in the market and ensure that their members receive a larger share of the added value created by supporting their members in processes such as storage, roasting, packaging and processing.