Romatoid artrit hastalarında mandibular kondil trabekülasyon değişikliklerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ve panoramik radyografi görüntüleri üzerinde fraktal analiz ile incelenmesi
Evaluation of mandibular condyle trabeculation changes in rheumatoid arthritis patients by fractal analysis on cone-beam computed tomography and panoramic radiography images
Yazar: NEŞE İSPEKTER ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. EMİN MURAT CANGER
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Mandibular kondil = Mandibular condyle ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic

Özet:
Romatoid artrit (RA) vücutta çeşitli eklemlerin simetrik poliartriti ile karakterize, kronik, otoimmün inflamatuar bir hastalıktır. Etkilenen eklemde sinovyal dokuda inflamasyona bağlı olarak kıkırdak yıkımı ve kemik erimesi gözlenir ve yıkım ilerledikçe fonksiyon kaybı meydana gelebilir. RA' da temporomandibular eklem (TME) tutulum insidansı %5-86 arasında değişmektedir. Fraktal analiz (FA) , karmaşık yapıları ve yapısal modelleri tanımlamak için kullanılan bir doku analiz metodudur ve sayısal olarak fraktal boyut ile ifade edilir (FB). Trabeküler ağdaki karmaşıklık arttıkça FB değeri de artmaktadır. Bu çalışmanın amacı  romatoid artrit olan hastalarda mandibular kondilin trabeküler yapısındaki değişikliklerin dental panoramik radyografi (DPR) ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntüleri üzerinde  fraktal analiz kullanılarak değerlendirilmesidir.
Çalışmamız 2014-2020 yılları arasında kliniğimize çeşitli şikayetlerle başvuran hastaların diş ve tıbbi kayıtları geriye dönük olarak incelenerek retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Romatoid artrit hastalığı olan ve sistemde eş zamanlı DPR ve KIBT görüntü kayıtları bulunan 57 hasta ile çalışma grubu, sistemik olarak sağlıklı eş zamanlı DPR ve KIBT kayıtları bulunan 57 hasta ile de kontrol grubu oluşturulmuştur. Fraktal analiz için ilgili alan DPR görüntülerinde kondil bölgesinde 2 boyutlu, KIBT görüntülerinde kondil bölgesinde 3 boyutlu olarak seçilmiştir. Sağ ve sol kondillerin her iksinde de ölçüm yapılmıştır. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics v 22.0 yazılımı kullanılarak yapılmıştır.
Çalışmamızın bulgularına göre panoramik radyograflarda yapılan ölçümlerde, her iki kondilde ortalama FB değeri, kontrol grubunda çalışma grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek bulunmuştur (psağ=0.034, psol=0.021). KIBT görüntülerinde, her iki kondilde ortalama FB değeri, kontrol grubunda çalışma grubuna göre daha yüksek bulunmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmamaktadır (psağ=0.536, psol=0.407). 
Yapılan çalışmaya göre  RA'lı hastalarda TME'de kemik trabekülasyon sayısının  ve karmaşıklığının azaldığı belirlenmiştir. RA'nın TME üzerine etkilerini , daha fazla hasta üzerinde FA yöntemi ile araştıran ve başka yöntemlerle karşılaştırarak FA etkinliğinin değerlendirileceği çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar kelimeler: Dental Panoramik Radyografi, Fraktal Analiz, Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi, Romatoid Artrit

Abstract:
Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic, autoimmune inflammatory disease characterized by symmetrical polyarthritis of various joints in the body. In the affected joint, cartilage destruction and bone resorption are observed due to inflammation in the synovial tissue, and loss of function may occur as the destruction progresses. The incidence of temporomandibular joint (TMJ) involvement in RA varies between 5-86%. Fractal analysis (FA) is a texture analysis method used to describe complex structures and structural patterns and is expressed numerically by the fractal dimension (FD). The higher the complexity in the trabecular network, the higher the FD value. The aim of this study is to evaluate the changes in the trabecular structure of the mandibular condyle in patients with rheumatoid arthritis using fractal analysis on dental panoramic radiography (DPR) and cone beam computed tomography (CBCT) images.
Our study was carried out retrospectively by examining the dental and medical records of the patients who applied to our clinic with various complaints between 2014 and 2020. The study group was formed with 57 patients with rheumatoid arthritis who had simultaneous DPR and CBCT recordings in the system, and the control group was formed with 57 patients who had systemically healthy simultaneous DPR and CBCT recordings. For fractal analysis, the REgion of interest was selected as 2-dimensional on DPR images and 3-dimensional in  on  CBCT images in the condyle region. Measurements were made on both the right and left condyles. Statistical analyzes were performed using IBM SPSS Statistics v 22.0 software.
According to the findings of our study, the mean FD value in both condyles in the measurements made on panoramic radiographs was found to be statistically significantly higher in the control group than in the study group (psağ=0.034, psol=0.021). Although the mean FD value in both condyles was found to be higher in the control group than in the study group in CBCT images, this difference does not constitute a statistically significant difference (psağ=0.536, psol=0.407).
According to the study, it was determined that the number and complexity of bone trabeculation decreased in TMJ patients with RA. There is a need for studies investigating the effects of RA on TMJ on more patients with the FA method and evaluating the effectiveness of FA by comparing it with other methods.
Keywords: Beam Computed Tomography, Dental Panoramic Radiography, Fractal Analysis, Rheumatoid Arthritis