Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalında kronik akciğer hastalığı ile takipli olan hastaların ebeveynlerinin tütün ürünü kullanma alışkanlıklarının ve hastaların tütün dumanına ikinci ve üçüncü el maruz kalımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of smoking habits of parents of patients with chronic lung diseases and patients' second and third hand exposure to tobacco smoke in The Department of Pediatric Chest Diseases, Faculty of Medicine, Ankara University
Yazar: MERVE SETENAY AKYÜZLÜER GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA NAZAN ÇOBANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Tütün = Tobacco ; Çocuk hastalıkları = Child diseases

Özet:
Amaç: İkinci el tütün dumanına (İETD) [diğer adıyla çevresel tütün dumanı (ÇTD)] ve/veya üçüncü el tütün dumanına (ÜETD) maruz kalan kişiler en az tütün ürünü kullanan kişi kadar zararlı kimyasallara maruz kalırlar. Son dönemlerde tanı ve tedavi yöntemlerindeki olumlu gelişmelerin de yardımıyla çocukluk çağı kronik akciğer ve solunum yolu hastalıkları nedeniyle izlenen hasta sayıları artış göstermektedir. Tütün dumanına maruz kalmanın özellikle kronik akciğer ve solunum yolu hastalığı olan bebekler ve çocuklar için zararlı olabileceği aşikârdır, çünkü bu hastalarda iyileşme postnatal yeterli akciğer büyümesine ve devam eden akciğer hasarından kaçınılmasına bağlıdır. Tütün dumanına maruz kalmak, daha kırılgan ve solunum yolu enfeksiyonlarına yatkın olan bu popülasyonda solunum yolu enfeksiyonlarını ve primer hastalıklarını da azdırır. Araştırmamızda bu hasta grubundaki çocukların ebeveynlerinin tütün kullanma alışkanlıklarının belirlenmesi ve çocukların tütün dumanına ikinci ve/veya üçüncü el maruz kalma durumlarının saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı'nda kronik akciğer ve/veya solunum yolu hastalığı tanısı ile takipli 250 hasta araştırmamızda yer almaktadır. Bu hasta grubundaki çocukların ebeveynlerinin tütün kullanma alışkanlıkları bir anket yardımıyla belirlenmiştir. Ayrıca çocukların tütün dumanına ikinci ve/veya üçüncü el maruz kalma durumları objektif bir biyobelirteç olan plazma kotinin düzeyi ölçümü ile saptanmış olup plazma kotinin düzeyi 12 ng/ml ve üzerinde olanlar çevresel tütün dumanına (ÇTD) maruz kalmış olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Yüz kırk beş (%58) hasta sigara içen en az bir kişi ile aynı evde yaşamaktadır. Hastaların annelerinin %24,8'si, babalarının ise %43,6'sı sigara içmektedir. Ayrıca hamileyken annelerin %16,4'ü sigara içmiş, %61,2'si ise sigara dumanına maruz kalmıştır. Kendileri içsin veya içmesin ailelerin %41,7'si arabalarında, %82'si ise evlerinde sigara içilmesine izin verdiklerini beyan etmişlerdir. Hastaların 84'ünün (%33,6) son yedi gün içinde sigara dumanına maruz kaldığı ebeveynleri tarafından beyan edilmiştir. Hastaların %72,4'ünün plazma kotinin düzeyi 12 ng/ml ve üstündedir. Tütün ürünü kullanan en az bir kişiyle aynı evde yaşayan çocukların plazma kotinin değerleri, aynı evde tütün ürünü kullanan biri olmayan çocuklarınkine göre anlamlı ölçüde daha yüksektir (p=0,005). Son bir hafta içerisinde tütün dumanına maruz kalanların plazma kotinin düzeyi
kalmayanlardan anlamlı ölçüde daha yüksektir (p<0,001). Plazma kotinin düzeyleri arabalarında ve evlerinde sigara içilen grupta içilmeyenlere göre anlamlı derecede yüksektir (sırasıyla p<0,001 ve p=0,031). Ayrıca yaşadığı evde tütün ürünü kullanan biri olmayan 105 çocuğun 80'inin (%76,1) son bir hafta içinde tütün dumanına maruz kalmadığı belirtilen 166 çocuğun 50'sinin (%30,1) ve tütün ürünü kullanımına izin verilmeyen evlerde yaşayan 45 çocuğun 13'ünün (%28,8) plazma kotinin düzeyi ÇTD maruz kalımı için belirlenen ≥ 12 ng/ml üzerinde saptanmıştır. 
Sonuç: Hastanemiz Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı'nca izlenen kronik akciğer ve/veya solunum yolu hastalığı olan çocukların; ankete göre yaklaşık beşte üçü, plazma kotinin düzeyine göre ise yaklaşık dörtte üçü çevresel tütün dumanına maruz kalmaktadırlar. Anket ve plazma kotinin düzeyi analizi sonuçları birbiriyle uyumlu çıkmamıştır. Çocuklarda İETD ve ÜETD maruz kalımı için genel kabul gören bir plazma kotinin düzeyi yoktur. İleri çalışmalarda Türk çocuklarına özgü bir kesim değeri belirlenmesi ve verilerin bu kesim değerine göre değerlendirilmesi doğru olacaktır

Abstract:
Aim: People who exposed to second-hand tobacco smoke (SHS) [also known as environmental tobacco smoke (ETS)] and/or third-hand tobacco smoke (THS) are exposed to chemicals that are at least as harmful as those who use tobacco products. With the help of the developments in diagnosis and treatment methods in recent years, the number of patients followed up for chronic pulmonary and respiratory diseases in childhood has been increasing. It is clear that exposure to tobacco smoke can be particularly harmful to infants and children with chronic lung and respiratory diseases. Recovery in these patients depends on adequate postnatal lung growth and avoidance of ongoing lung injury. Exposure to tobacco smoke also exacerbates respiratory infections and primary diseases in these children who are more fragile and prone to respiratory infections. In our study, it was aimed to determine the tobacco use habits of the parents of the children in this patient group and to determine the second and/or third-hand exposure of the children to tobacco smoke.
Materials and Methods: Two hundred and fifty patients followed up with the diagnosis of chronic lung and/or respiratory tract diseases in the Department of Pediatric Pulmonary Diseases of Ankara University are included in our study. Tobacco use habits of the parents of the children in this patient group were determined with the help of a questionnaire. In addition, SHS and THS was determined by the measurement of plasma cotinine level, which is an objective biomarker, and those with a plasma cotinine level of 12 ng/ml and above were considered to be exposed to ETS.
Results: One hundred and forty-five (58%) patients live in the same house with at least one smoker. 24.8% of the mothers and 43.6% of the fathers of the patients were smokers. In addition, 16.4% of the mothers smoked and 61.2% were exposed to cigarette smoke while pregnant. Whether they smoke or not, 41.7% of the families stated that they allow smoking in their cars and 82% in their homes. It was stated by the parents that 84 (33.6%) of the patients were exposed to cigarette smoke in the last seven days. The plasma cotinine levels of 72.4% of the patients are 12 ng/ml and above. The plasma cotinine values of children living in the same house with at least one smoker were significantly higher than the children living without a smoker in the same house (p=0.005). Plasma cotinine levels of those who were exposed to tobacco smoke in the last seven days were significantly
higher than those who did not (p<0.001). Plasma cotinine levels were significantly higher in the group whose parents allow smoking in their cars and home compared to who isn't allowed (p<0.001 and p=0.031, respectively). In addition, 80 of 105 children (76.1%) who were not exposed to tobacco products at home, 50 (30.1%) of 166 children who were not exposed to tobacco smoke in the last seven
days and 13 of 45 (28.8%) children living in houses where tobacco use is not allowed had plasma cotinine levels ≥ 12 ng/ml indicating ETS exposure.
Conclusions: According to questionnaire results, three fifth of children who were followed by Pediatric Pulmonology Division in our hospital were exposed to ETS. However, according to plasma cotinine results, three fourth of them were exposed to ETS. Questionnaire results were not compatible with plasma cotinine results. here is no generally accepted plasma cotinine level for SHS and THS in children. In further studies, it would be correct to determine a cutoff value specific to Turkish children and to evaluate the data according to this cutoff value.