Psikolojik danışmanların alet çantasını geliştirmek: Sözsüz Davranış Eğitimi Programı (SÖDEP)
Improving the tool kit of counselors: Nonverbal Behavior Training Program (NOBET)
Yazar: AHMET METİN
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Sözsüz davranışları okumak ruh sağlığı çalışanları için önemlidir. Danışanların hislerini ve niyetlerini anlamalarına katkı sağlar. Bu tezin temel amacı bir ruh sağlığı çalışanı olan psikolojik danışmanların sözsüz davranışları anlama ve yorumlama becerilerine katkı sağlayabilmek için bir eğitim programı geliştirmek ve programın etkililiğini değerlendirmektir.  Karma yönteme göre tasarlanan tezin deneysel boyutunda ön-test son-test kontrol gruplu tam deneysel desen (2x2'lik faktöriyel desen) uygulanmıştır. Deneysel boyut tamamlanmasını takiben, durum çalışması deseni kullanılarak katılımcıların Sözsüz Davranış Eğitimi Programı (SÖDEP) hakkındaki görüşleri alınmıştır. Deneysel çalışmanın katılımcılarını 46 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, JACFEE, Kısa Süreli İfadeleri Tanıma Testi, Sözsüz Davranış Bilgi Düzeyi Değerlendirme Testi ve yarı-yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Bulgular deney ve kontrol gruplarındaki psikolojik danışmanların JACFEE puan ortalamaları (F(1,44) = 18,804, p<.001, η2 = .30), Kısa Süreli İfadeleri Tanıma Testi (F(1,44) = 16,780, p<.001, η2 = .28) ve Sözsüz Davranış Bilgi Düzeyi Değerlendirme Testi (F(1,44) = 9,381, p<.01, η2 = .18) ön-test ve son-test puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark olduğunu göstermektedir. İki ay sonra yapılan izleme testi sonuçları da ölçme araçlarından alınan puanların son-testten alınan puanlardan anlamlı bir fark olmadığını ortaya koymaktadır. Araştırmanın nitel boyutu için yapılan içerik analizi sonucunda katılımcıların SÖDEP hakkındaki görüşleri dört temada toplanmıştır: SÖDEP'in özellikleri, davranış analizine katkısı, bireysel farkındalığa katkısı ve öneriler. Sonuç olarak, SÖDEP'in psikolojik danışmanların danışanlarla kurduğu iletişiminin güçlenmesine, danışanları tanımaya ve onların sorunlarını anlamaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Reading nonverbal behavior is important for mental health professionals. It helps clients understand their feelings and intentions. The main purpose of this thesis is to develop a training program on nonverbal behavior and evaluate the program's effectiveness in contributing to the skills of counselors who are mental health workers, to understand and interpret nonverbal behaviors. In the experimental dimension of the thesis, which was designed according to the mixed method, the true experimental design (2x2 factorial design) with a pre-test and post-test control group was applied. After the experimental studies were completed, the participants' opinions about the Nonverbal Behavior Training Program (NOBET) were taken using the case study design. The participants of the experimental study consisted of 46 counselors. Personal information form, JACFEE, Momentary Emotion Recognition Test, Nonverbal Behavior Knowledge Level Assessment Test, and semi-structured interview form collected data. The findings showed that there is a statistically significant difference between the counselors in the experimental and control groups' pre-test and post-test mean scores for JACFEE (F(1.44) = 18.804, p<.001, η2 = .30), Momentary Emotion Recognition Test (F(1.44) = 16,780, p<.001, η2 = .28) and Nonverbal Behavior Knowledge Level Assessment Test (F(1.44) = 9.381, p<.01, η2 = .18). The follow-up test results from two months later also reveal that the scores obtained from the screening tools are not different from those obtained from the post-test. As a result of the qualitative research content analysis, the participants' opinions on NOBET were gathered under four themes: characteristics of NOBET, its contribution to behavior analysis, its contribution to individual awareness, and suggestions. It is thought that NOBET will contribute to strengthening the communication between counselors and clients, getting to know clients, and understanding their problems.