Beliren yetişkinlik döneminde duygusal güvenliğin benlik kurgusu ile öz-tanımlayıcı anılar arasındaki ilişkide aracı rolü
The mediator role of emotional security in the relationship between self-construals and self-defining autobiographical memory
Yazar: BİLGE GÖZ ÇENGELLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NERMİN TAŞKALE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Otobiyografik belleğin hem fenomenolojik özellikleri hem de işlevleri birçok bağlamdan etkilenmektedir. Bu bağlamlar kültürel düzeylerden aileye ve hatta bireye kadar inen birçok katmanı içermektedir. Son dönemde yapılan araştırmalar kültürel oryantasyon (bireycilik ve toplulukçuluk) gibi kültürel ögelerin belleğin özellik ve işlevlerinde gözlenen farklılığın açıklanmasındaki önemine dikkat çekmektedir. İlk anı yaşı, anıların detaylandırılma biçimleri, organizasyonu ve otobiyografik bellek işlevlerinin (sosyal, yönlendirici ve benlik) kullanım sıklığında gözlenen çeşitlilikler çoğunlukla kültürel ögeler ile açıklanmaktadır.   
Mevcut çalışma kültürel bağlamı bireysel düzeyde temsil ettiği düşünülen benlik kurguları ve öz-tanımlayıcı otobiyografik belleğin işlevleri arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide duygusal güvenlik algısının aracı etkisini beliren yetişkinlerde incelenmiştir. Çalışmanın katılımcılarını yaşları 19 ile 26 arasında değişen toplam 401 üniversite öğrencisi (344 kadın, 57 erkek) oluşturmuştur. Beliren yetişkinlik döneminin özellikleri gereği hem aile ve hem de arkadaş bağlamında olmak üzere toplamda iki öz-tanımlayıcı anılarını mümkün olduğu kadar detaylı yazmaları istenmiştir. Anılarını çevrimiçi yazan katılımcılardan sonrasında sırasıyla Yaşam Deneyimleriyle İlgili Düşünme Ölçeği, Otobiyografik Bellek Özellikleri Ölçeği, Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği, Duygusal Güvenlik Algısı Ölçeği, Ebeveyn Temelli Hatırlama Ölçeği ve Düşünme İhtiyacı Ölçeği ve Demografik Bilgi Formunu doldurmaları istenmiştir. Anıların özgüllük ve bütünleşiklik gibi özellikleri ise bağımsız ayrı bir araştırmacı tarafından kodlanmıştır. Araştırmanın sonuçları benlik kurguları ve öz-tanımlayıcı anıların işlevleri arasındaki ilişkide duygusal güvenlik algısının aracılık ettiğini göstermiştir. Bu bulgu hem aile hem de arkadaş bağlamında hatırlanan öz-tanımlayıcı anıların işlevleri için gösterilmiştir. Mevcut çalışma aile ve arkadaş bağlamındaki öz-tanımlayıcı anı işlevlerini duygusal güvenlik algısı ve benlik kurguları bağlamında inceleyen ilk çalışmadır. Aile ve arkadaş bağlamında kendiliğimizi anlatan anıların işlevlerinin açıklanması bakımından önemli bir katkı sağlamaktadır. Ayrıca erken yetişkinlik döneminde dahi aile içindeki deneyimlerin uzun vadeli etkilerinin gözlenmesi açısından önemli bir katkı sağladığı düşünülmektedir.

Abstract:
Both the phenomenological characteristics and the functions of autobiographical memories are influenced by various contexts. These contexts include many levels, from the cultural to the family and even the individual. Recent research points to the importance of cultural elements such as cultural orientation (individualism and collectivism) in explaining observed differences in memory characteristics and functions. Variations in the age of first memory, the elaboration and organization of memories, and the frequency of use of autobiographical memory functions (social, directive, and self) are often explained by cultural factors.   
The present study examined the relationship between self-construals, which are thought to represent the cultural context at the individual level, and the functions of self-defining autobiographical memories, and the mediating effect of perceptions of emotional security in this relationship in emerging adults. The participants in the study were 401 university students (344 females, 57 males) aged between 19 and 26 years. Due to the characteristics of emerging adulthood, they were asked to write two self-defining memories in as much detail as possible, both in the context of family and friends. 
Participants who wrote their memories online were then asked to complete the Thinking About Life Experiences Scale, Autobiographical Memory Questionnaire, Autonomous-Relational Self Scale, Security in the Interparental Subsystem Scale, Family Reminiscence Scale, Need for Cognition Scale, and a demographic information form. The characteristics of the memories, such as specificity and integration, were coded by an independent researcher. The results of the study showed that perceptions of emotional security mediated the relationship between self-construals and the functions of self-defining memories. This finding was demonstrated for the functions of self-defining memories recalled in both family and friend contexts. The current study is the first to examine the functions of self-defining memories in the context of family and friends in relation to perceptions of emotional security and self-construals. It makes an important contribution to explaining the functions of self-descriptive memories in the context of family and friends. It also makes an important contribution to observing the long-term effects of family experiences even in emerging adulthood.