Bipolar bozuklukta anksiyete duyarlılığı, dürtüsellik ve ilişkili etmenler
Bipolar bozuklukta anksiyete duyarliliği, dürtüsellik ve ilişkili etmenler
Yazar: SERANUR ÇÖREKÇİOĞLU
Danışman: DR. ÖZLEM DEVRİM BALABAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Komorbidite = Comorbidity

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, bipolar bozukluk tanılı hastalarda  anksiyete bozukluğu ektanısının, anksiyete duyarlılığının, anksiyete semptomlarının şiddeti ile dikkat, çalışma belleği, yanıt inhibisyonu, bilgi işlemleme hızı gibi bazı bilişsel işlevlerin;   dürtüsellik ve klinik  özellikler ile ilişkisinin incelenmesi, dürtüsellik için öngörücü faktörlerin belirlenmesidir.
Metod: Araştırmanın örneklemi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ayaktan Tedavi Ünitesi' nde tedavi gören, SCID-I kullanılarak tanısı doğrulanmış 71 ektanısı olmayan bipolar bozukluk tip I (ortalama yaş±SS=33±8; %62 erkek),  37 anksiyete bozukluğu ektanılı bipolar bozukluk tip I (ortalama yaş±SS=34±9; %32 erkek), 52 anksiyete bozukluğu (ortalama yaş±SS=31±10; %48 erkek) hastası ve 50 sağlıklı kontrolden (ortalama yaş±SS=32±8; %54 erkek) oluşmaktadır. Dürtüsellik, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ile, anksiyete ile ilişkili belirtiler Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri 1 ve 2 (STAI 1-2), Panik Bozukluğu Şiddeti Ölçeği (PBŞÖ), Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği (ODKÖ), Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADİ-3) ile değerlendirilmiştir. Nörobilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde İz Sürme Testi A ve B, Sayı Menzili Testi ve Stroop Testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya alınan bipolar bozukluk hastalarının %34,2' sinde anksiyete bozukluğu ektanısı saptanmıştır. Anksiyete bozukluğu ektanısı olan bipolar bozukluk tanılı hastalarda depresif epizod ve toplam epizod sayıları (p<0.05, p<0.01), saldırgan davranışlar (p<0.01), çocukluk çağı travma ve kötüye kullanım öyküsü (p<0.01) ektanısı olmayan hastalar ve sağlıklı kontrollere göre daha yüksek bulunmuştur. Sürekli anksiyete ile plan yapmama dürtüselliği (r: 0.444, p<0.01)  ve toplam dürtüsellik (r: 0.378, p<0.05), anksiyete bozukluğu ektanılı bipolar hastalarda pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. PBŞÖ puanları, sürekli anksiyete, hipomanik epizod sayısı ile karma özelliklerin eşlik ettiği epizod sayıları dikkatsel dürtüselliğin %26' sını açıklamaktadır (df:5,102 F=7.223, p<0.01). Cinsiyet ve ADİ-3 sosyal boyutu motor dürtüselliğin %16' sını açıklamaktadır (df:2,105 F=10.315, p<0.01). Sürekli anksiyete; plan yapmama ve toplam dürtüselliği sırasıyla %26 ve %24 açıklamaktadır (sırasıyla df:1,106 F=38.048, p<0.01; df:1,106 F=33.422, p<0.01). Gruplarda nörobilişsel bozulmanın etkisi kontrol edildiğinde, anksiyete bozukluğu tanılı ve ektanılı bipolar hastaların anksiyete bozukluğu ektanısı olmayan bipolar hastalar ve sağlıklı kontrollerden daha dürtüsel oldukları saptanmıştır (Wilks' lambda 0,870, F=3.001 p=0.001).
Sonuç: Anksiyete bozukluğu ektanısı bipolar bozuklukta dürtüselliği arttırmakta, özellikle sürekli ankiyete ve anksiyete duyarlılığı bipolar bozuklukta dürtüselliği yordamaktadır. Ayrıca bipolar bozukluk tanılı hastalarda anksiyetenin dürtüselliği arttırıcı etkisinin, nörobilişsel işlev yetersizliklerinden bağımsız olduğu saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Bipolar Bozukluk, Dürtüsellik, Anksiyete, Anksiyete Duyarlılığı, Ektanı
İletişim adresi: seranurcorekcioglu@gmail.com

Abstract:
Objective: The objective of this study was to examine the relationship between anxiety disorder comorbidity, anxiety sensitivity, the severity of anxiety symptoms, neurocognitive functions such as attention, working memory, response inhibition, processing speed and impulsivity, clinical features in bipolar disorder patients, and to define the predictive factors of impulsivity.
Method: Subjects comprised 71 Bipolar Disorder I (mean age±SD=33±8; 62% males) and 37 Bipolar Disorder I with comorbid anxiety disorder (mean age±SD=34±9; 32% males),  52 with Anxiety Disorders (mean age±SD=31±10 y; 48% males) from Bakirkoy Research and Training Hospital for Psychiatry and Neurology Outpatient Clinic, and 50 healthy controls (mean age±SD=32±8 y; 54% males), diagnosed using the SCID-I. Impulsivity was assessed with the Barratt Impulsivity Scale-11 and anxiety with the State and Trait Anxiety Inventory 1 and 2, Panic Disorder Severity Scale, Fear of Negative Evaluation Questionnaire, Anxiety Sensitivity Index-3. Neurocognitive functioning was assessed with Trail Making Tests A and B, Digit Span Forward and Backwards and Stroop Color Word Test. 
Results: Comorbid anxiety disorders were present in 34,2% of the bipolar subjects. Number of depressive episodes and total episodes (p<0.01, p<0.05), agressive behaviors (p<0.01) and childhood maltreatment history (p<0.01) were significantly higher in bipolar subjects with comorbid anxiety disorder than bipolar subjects without comorbid anxiety disorder and healty subjects. STAI-2 and non-planning facet of impulsivity (r: 0.444, p<0.01)  and total impulsivity (r: 0.378, p<0.05) were positively correlated in bipolar disorder with comorbid anxiety disorder group. PDSS scores, trait anxiety, number of hypomanic episodes and number of mixed featured episodes predicted 26% of attentional impulsivity (df:5,102 F=7.223, p<0.01). Gender and social factor of ADI-3 predicted 16% of motor impulsivity (df:2,105 F=10.315, p<0.01). Trait anxiety predicted 26% and 24% of non-planning impulsivity and total impulsivity respectively (df:1,106 F=38.048, p<0.01; df:1,106 F=33.422, p<0.01 respectively). When the influence of neurocognitive impairment was controlled in groups, anxiety disorder subjects and bipolar subjects with comorbid anxiety disorder were significantly more impulsive than bipolar subjects without comorbid anxiety disorder and healthy controls (Wilks' lambda 0,870, F=3.001 p=0.001).
Conclusion: Comorbid anxiety is associated with increased impulsivity in bipolar disorders, especially trait anxiety and anxiety sensitivity are predictors of impulsivity irrespective of the neurocognitive disturbances in bipolar disorder.

Keywords: Bipolar Disorder, Impulsivity, Anxiety, Anxiety Sensitivity, Comorbidity
Contact address: seranurcorekcioglu@gmail.com