Filmlerde kullanılan animatronik figürlerin tekinsiz vadi çerçevesinde incelenmesi ve bir animasyon film örneği
Examination of animatronic figures used in movies within the framework of the uncanny valley and a sample animation
Yazar: AHMET BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBİN ÖZDAMAR AKARÇAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Araştırma filmlerde kullanılan animatroniklerin hangi durumlarda 'tekinsiz vadi 'ye düştüklerini belirleme amacını taşımaktadır. Robotlar ağırlıklı olarak sanayide 20. yüzyılın ilk çeyreğinde kullanılmaya başlamıştır. Teknolojide, yapay zekada ve robotik alanındaki gelişmeler, son yıllarda sosyal alanlarda da kullanılmaya başlamış, daha hareketli androidlerin de üretilmesine olanak sağlamıştır. Masahiro Mori'nin 1970 tarihli yayını olan 'Tekinsiz Vadi' makalesinde de belirttiği üzere tekinsiz vadi, android-insanın etkileşiminde, etkileşim halinde olan insanın önce sempati duyarak baktığı androide karşı ani bir duygu değişimiyle, antipatik, ürküntü veya tiksinti hissetmesi ile tekinsizlik durumuna düşmesi halidir. Bu nedenle araştırma insanlarda tekinsizliğe neden olan bu duygunun hangi sebeplerden kaynaklandığını bulmaya ve çözmeye çalışan araştırma/geliştirme yapan uzman ve tasarımcıların 'tekinsiz vadi' fenomeni üzerine yapmış oldukları çalışmalarda elde ettikleri bulguları bir araya getirmek ve bu konudaki diğer iddiaları araştırmak amacını taşımaktadır. Tekinsizlik kavramının etimolojisi ve bu kavram üzerine temellenmiş olan 'tekinsiz vadi' kavramı/fenomeni üzerine uzman ve tasarımcıların yapmış oldukları çalışmaların sentezleneceği bu çalışma sonunda bir animasyon film örneği gerçekleştirilmiştir. Bu örnek teoride tartışılan tekinsiz vadi kavramını kavramsal olarak analiz etmeyi olanaklı kılmıştır.

Abstract:
The research aims at determining in which situations animatronics used in movies fall into 'uncanny valley.' Robots started to be used mainly in industry in the first quarter of the 20th century. Advances in technology, artificial intelligence and robotics have started to be used in social areas in recent years, allowing more mobile androids to be produced. As Masahiro Mori indicated in his article 'Uncanny Valley', which was published in 1970, the uncanny valley is a state which the interacting person who first looks at the android with a feeling of sympathy, then with a sudden change of emotion looks at the android with antipathy, fear and disgust, falls into in the interaction of android-human. For this reason, the research aims to combine the findings of the research/development experts and designers who try to find out and solve the reasons for this feeling that causes the uncanny in people, and to investigate other claims on this subject. A sample animation has been produced at the end of this research, in which the studies of experts and designers on the etymology of the concept of uncanny and the concept/phenomenon of 'uncanny valley' based on this concept will be synthesized. This sample has made it possible to conceptually analyze the concept of uncanny valley which is discussed in theory.