Lokal anestezi altında gömülü üçüncü molar diş ekstraksiyonu yapılan hastalarda post operatif hasta konforu üzerine sirkadiyen ritim etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of circadian rhythm on post-operative patient comfort in patients who had employed third molar tooth extraction under local anesthesia
Yazar: CAN SEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. UTKU NEZİH YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Gömülü üçüncü molar dişlerin ekstraksiyonu neticesinde hastalarda post operatif komplikasyonlar kaçınılmaz olarak ortaya çıkmaktadır. Hastaların şikayetleri ağırlıklı olarak ilk 2 günde meydana gelmektedir. İlk gün ağrı maksimum düzeydeyken, 2. gün inflamasyon maksimuma çıkmaktadır. Uygulanan cerrahi işlemden sonra ödem, ağrı ve trismusun miktarının, şiddetinin ve sıklığının kontrol edilebilmesi için birçok çalışma yapılmıştır.
Fizyolojik fonksiyonların dünyanın kendi ekseni etrafında bir turu süresince (24 saat) gerçekleşip tekrar etmesi durumuna sirkadiyen ritim denilmektedir. Sirkadiyen ritim endojen biyolojik saatler aracılığıyla oluşturulan, yaklaşık 24 saatlik bir döngüden oluşur. Canlıda biyokimyasal, fizyolojik ve davranışsal olayların uyum içinde gerçekleşmesini ve organizmanın dış çevreye adaptasyonunu sağlamaktadır.
Yara iyileşmesi ve post operatif komplikasyonların önlenmesi, günümüzde de cerrahi branşların en çok önemsediği ve araştırmalar gerçekleştirdiği konuların başında gelmektedir. İyileşme ve postoperatif komplikasyonlar üzerinde birçok multisistemik faktörün etkisi bulunmaktadır. Bu faktörler; bağışıklık sistem hücreleri ve fonksiyonları, serbest oksijen radikalleri, hemostaz, fibrin ve kollajen sentezi ve yıkımı, beslenme durumu, enerji metabolizması, enfeksiyon gibi faktörlerin birbiriyle etkileşmesi ile fonksiyonlarını göstermektedirler. Bu sistemler üzerinde vücut sirkadiyen ritminin ana mesajcıları olan melatonin (ML), kortizol ve adrenokortikotropik hormonun (ACTH) çok büyük etkileri bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda vücudumuzda etkili bu mesajcıların farmakolojik dozlarda yara iyileşmesi mekanizması üzerinde, birçok olumlu veya olumsuz etkilerinin olduğu rapor edilmiştir.
Bu araştırmanın amacı Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi kliniğine başvuran hastaların, günün belirli saatlerinde yapılmış, alt çene gömülü üçüncü molar diş ameliyatlarından sonra oluşan; ağrı, trismus ve ödem miktarı üzerine sirkandiyen ritim etkilerinin değerlendirilmesidir.
Çalışmamızda 3 farklı hasta grubu oluşturulmuştur. Grup 1 hastalar sabah 08:30'da, Grup 2 hastalar öğlen 11:30'da, Grup 3 hastalar ise öğleden sonra 15:30'da opere edilmiştir. Hastaların pre operatif ve post operatif ağrı, ödem ve trismus verileri kaydedilip gruplar arası değerlendirmeler istatistiksel olarak yapılmıştır. Ağrı değerlendirmesi için milimetrik olarak (0-100) VAS skalası kullanılmıştır. Ödem değerlendirmesi için bilgisayarlı tomografi ve esnek cetvel yöntemi kullanılmıştır. Tragus-lateral kantus, tragus-ala nasi, tragus-comissura labiorum ve lateral kantus-gonion noktaları arası mesafeler pre op ve post op değerlendirilerek oluşan ödem yüzdesi hesaplanmıştır. Trismus değerlendirmesi için ise; pre op ve post op olarak maksiller ve mandibular 1. keser dişler arası (inter insizal) mesafe ölçümleri esnek cetvel ve kumpas ile yapılarak, ağız açıklığında meydana gelen kısıtlılık değerleri hesaplanmıştır.
Yaptığımız çalışma sonucu gruplardan bağımsız olarak gömülü yirmi yaş dişi ekstraksiyonu gerçekleştirilen tüm hastalarda post operatif ağrı, ödem ve trismus gözlenmiştir. Gruplar arası değerlendirme de ise Grup 3'te Grup 1 ve Grup 2'ye göre daha fazla ağrı, ödem ve trismus değerleri kaydedilmiştir. Grup 1 ve Grup 2 arasında küçük farklar olsa da istatistiksel olarak anlam değeri taşımamaktadır.

Anahtar sözcükler: Gömülü diş, sirkadiyen ritimler, post operatif komplikasyonlar

Abstract:
Post-operative complications inevitably occur in patients as a result of the extraction of impacted third molars. Patients  complaints mainly occur in the first 2 days. While the pain is at its maximum on the first day, inflammation reaches its maximum on the 2nd day. Many studies have been conducted to control the amount, severity and frequency of edema, pain and trismus after the surgical procedure.
Circadian rhythm is the state in which physiological functions occur and repeat during one revolution of the earth around its axis (24 hours). Circadian rhythm consists of a cycle of approximately 24 hours, established through endogenous biological clocks. It ensures that biochemical, physiological and behavioral events occur in harmony in living things and that the organism adapts to the external environment.
Wound healing and prevention of post-operative complications are among the top topics that surgical branches care about and conduct research on today. Many multisystemic factors have an impact on recovery and postoperative complications. These factors; They show their functions through the interaction of factors such as immune system cells and functions, free oxygen radicals, hemostasis, fibrin and collagen synthesis and degradation, nutritional status, energy metabolism, and infection. Melatonin (ML), cortisol and adrenocorticotropic hormone (ACTH), which are the main messengers of the body's circadian rhythm, have great effects on these systems.
The aim of this research is to examine the patients who applied to the Oral and Maxillofacial Surgery Clinic of Dicle University Faculty of Dentistry, which occurred after lower jaw impacted third molar tooth surgeries performed at certain times of the day; The aim is to evaluate the effects of circandian rhythm on the amount of pain, trismus and edema.
In our study, three different patient groups were created. Group 1 patients were operated on at 08:30 in the morning, Group 2 patients were operated on at 11:30 in the afternoon, and Group 3 patients were operated on at 15:30 in the afternoon. Pre-operative and post-operative pain, edema and trismus data of the patients were recorded and statistical evaluations were made between the groups. A millimetric (0-100) VAS scale was used for pain assessment. Computed tomography and flexible ruler method were used to evaluate edema. The distances between tragus-lateral canthus, tragus-ala nasi, tragus-commissura labiorum and lateral canthus-gonion points were evaluated pre-operatively and post-operatively, and the percentage of edema was calculated. For trismus evaluation; Pre-op and post-op, inter-incisal distance measurements of the maxillary and mandibular first incisors were made with a flexible ruler and caliper, and the restriction values in the mouth opening were calculated.
As a result of our study, post-operative pain, edema and trismus were observed in all patients who underwent impacted wisdom tooth extraction, regardless of the groups. In the intergroup evaluation, more pain, edema and trismus values were recorded in Group 3 compared to Group 1 and Group 2. Although there are small differences between Group 1 and Group 2, they are not statistically significant.

Key words: Impacted tooth, circadian rhythms, post-operative complications