Yarı kurak koşullarda farklı toprak işleme yöntemleri ve ikili nöbet sisteminin bazı toprak kalite özellikleri ve verim üzerine etkileri
The effects of different tillage and two–course rotation system on some soil quality properties and  yield in semi arid conditions
Yazar: HOSSEIN TABYEHZAD
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ÇAYCI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Mısır = Maize ; Rotasyon = Rotation ; Toprak işleme = Tillage

Özet:
Bu çalışmada; Buğday-mısır ikili ekim nöbet sisteminde farklı toprak işleme yöntemlerinin bazı toprak kalite özellikleri ve verim üzerine etkisi araştırılmıştır. Üç tekrarlamalı bölünmüş parseller düzeninde dört ürün yılında yürütülen bu çalışmada işleme yöntemleri içinde  ana parsellerde: dipkazan, kazayağı, pulluk ve çizel, alt parsellerde ise rotivatör ve diskaro kullanılmıştır. Sonuçlara göre işleme yöntemleri (p<0,01) düzeyde önemli olup dipkazan uygulaması sırasıyla buğdayda 6249 ile 11720 kg/ha ve mısırda 9891 ve 73080 kg/ha tane ve biyomas üretmiştir. Kuru agregat büyüklüğü dikkate alındığında 1-0,5 mm çapında agregatlar (P<0,05) önemli düzeyde farklılık göstermiş ve en fazla agregat yüzdesi çizel uygulamasında olmuştur. Toprakta OAÇ değeri dipkazan+ rotivatörde 2,063 mm ve (p< 0,05) düzeyinde önemlidir. Dipkazan, %SDA yönünden çizelle aynı grupta olup %67,83 değeri ile (P<0,05) düzeyinde önemlidir. Hacim ağırlığı, toplam boşluklar ve havalanma boşluğu değerleri (P<0,01) düzeyinde önemli olup rotivatör uygulamasında bu değerler sırayla 1,38 gr cm-3 , %51,2 ve %12,5 dir. TK ve SN değerleri sırasıyla çizelde %31,89 ve %17,21 olup (P<0,05) ve (P<0,01) düzeylerinde önemlidir. Agregat büyüklüklerine bağlı olarak % organik karbon değerleri istatistiksel olarak önemli değişiklikler göstermiş olup, ana parsellerde dipkazan ve çizel alt parselde ise rotivatör uygulamaları öne çıkmıştır. Fosfor düzeyleri 0-15 ile 15-30 cm'de ana ve alt parsel üzerinde (P<0,01) düzeyinde önemli olup, pulluk ve rotivatör yöntemlerinde 6,98 ve 6,49 mg/kg dir. Rotivatör yöntemi  0-15cm'de 395 mg/kg K miktarıyla (P<0,01) düzeyinde önemlidir. Rotivatör uygulamasında 0-15 cm'de 8,98 C/N oranı (P< 0,01) düzeyinde önemlidir. Çizel yönteminde Zn, Cu ve Mn  düzeyleri (P<0,01) önemlidir ve sırasıyla 0,75-2,99 ve 12,98 mg/kg dır. Fe 13,0 mg/kg düzeyi ile kazayağında önemlidir. Zn, Cu, Mn ve Fe düzeyleri gerek  0-15cm  gerekse 15-30 cm derinlikte rotivatör uygulama diskarodan önemli derecede yüksek bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the effects of different tillage methods under wheat-corn two-course rotation system on the some soil quality properties and  yields were invastigated.  Experiment was laid out in a split plot design with three replications in the four crop years. Subsoiler, moldboard, sweep and  chisel as main plots and  rotary tiller and  disc harrow as sub-plots have been used in the treatment design. The results showed that tillage methods have statistically significant at (P<0,01), and  6249 and  11720 kg/ha for wheat and  9891 and  73080 kg/ha for corn grain and  biomass were produced in subsoiler treatment, respectively. As dry aggregate size considered 1-0,5 mm diameter size was a significant at (P<0,05) and  the maximum aggregate percentange has obtained in chisel practice.  Subsoiler+rotary tiller treatment were signifant at (P< 0,05)  with 2,063 mm as regards MWD value. The subsoiler and  chisel were statistically in the same group with regard of WSA value, and  it was significant at (P<0,05) with 67,83%. Bulk density, total porosity and  air porosity values were significant at (P<0,01), and  1,38 grcm-3, 51,2%  and  12,5% values were determined in rotary tiller application, respectively. FC and  PWP were significant at  (P<0,05) and  (P<0,01) with  31,89% and  17,21% values in the chisel treatment. Organic carbon values have shown significant differences depending on aggregate sizes. Subsoiler and  chiesel were significant in the main plots where as  rotavator was more significant than disc harrow for organic carbon. P amounts were significant at (P<0,01) both main and  sub plots in the 0-15cm and  15-30cm depths. 6,98 ve 6,49 mg/kg P amounts were determined in  the moldboard and  rotary tiller treatments. K amount was significant at (P<0,01) with 395 mg/kg content in rotary tiller. C/N ratio was significant at (P<0,01)  with 8,98 ratio in 0-15cm depth in rotary tiller as well. Zn, Cu and  Mn amounts were significant at (P<0,01)  with 0,75, 2,99 and  12,98 mg/kg in the chisel method, respectively. However  Fe levels was significant at (P<0,01)  with 13,0 mg/kg value in sweep method. Moreover Zn, Cu, Mn and  Fe levels were found higher in rotary tiller method than disc harrow.