Genel anestezi altında tedavi edilen çocuklarda serum ve tükürük örnekleri ile dental anksiyete parametrelerinin kantitatif olarak değerlendirilmesi
Quantitative evaluation of dental anxiety parameters with serum and saliva samples of children treated under general anesthesia
Yazar: SİNEM YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELTEM BAKKAL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Amilazlar = Amylases ; Anestezi-dental = Anesthesia-dental ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Anksiyete = Anxiety ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Çocuklar = Children

Özet:
Araştırmamızda dental tedavi ihtiyacı ile dental anksiyete arasında doğru orantı
olduğunu gösteren çalışmalara dayanarak, anksiyete seviyesi yüksek olan çocuklarda genel
anestezi altında tamamlanan dental tedavi ihtiyacının ardından anksiyete düzeyinin
psikometrik analizler ve fizyolojik parametreler ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca
tükürük akış hızı, pH, total tükürük protein konsantrasyonu gibi tükürüğün fizikokimyasal
özelliklerini yansıtan değerlerin ölçümü, çürük insidansı, yaş, cinsiyet ve oksidatif stres
parametreleri arasındaki ilişki de tedavi öncesi ve tedavi sonrası alınan örnekler ile
değerlendirilmiştir.
Araştırmaya 2-7 yaş aralığında bulunan, dental tedavilerinin genel anestezi altında
yapılmasına karar verilmiş, 38 çocuk dahil edilmiştir. Tedaviden önce ve tedaviden sonra
olmak üzere; çocuklar Frankl Davranış Skalası (FDS), Çocuklar için Diş Hekimi Korku
Tarama Ölçeği (CFSS-DS), Facial Image Scale (FIS) ve Ünite Oturma Biçimi açısından
değerlendirilmiştir. Tedavi öncesi ve sonrası toplanan tükürük ve serum örneklerinde kortizol,
α-Amilaz, CgA, Total Antioksidan Seviye (TAS), Total Oksidan Seviye (TOS), Nitrik Oksit
(NO), Glutatyon Peroksidaz (GPx), Katalaz (CAT) parametreleri incelenmiştir.
Araştırma bulgularımıza göre tedavi sonrası hem anksiyete belirleme skalalarına hem
de fizyolojik parametrelere göre (kortizol, α-Amilaz, CgA) tedaviden sonra dental anksiyete
düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı derecede azalma meydana gelmiştir. Tedavi sonrası
serum ve tükürük TAS, GPx, TAH düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış olurken,
TOS, NO, CAT, OSİ, TTPK düzeylerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir düşme meydana
gelmiştir.
Araştırma sonuçlarımız değerlendirildiğinde; tedavi sonrası dental anksiyete
düzeylerinde azalma meydana gelmiştir. Çürük diş sayısı fazla olan ve yüksek anksiyeteye
sahip çocuklarda, tedavilerin genel anestezi altında yapılmasının anksiyete düzeylerindeki
azalmaya katkısı olduğunu görmekteyiz. Tedavi sonrası diş çürükleri sıfıra düştüğünde;
serum/tükürük TAS değerinde artış, serum/tükürük TOS ve serum OSİ değerlerinde de bir
azalma gözlenmektedir. Bu durum diş çürükleri ile oksidatif stres parametreleri arasındaki
ilişkiye dikkat çekmektedir. İncelenen parametrelerin serum ve tükürük örneklerinden elde
edilen değerleri arasında gözlenen pozitif korelasyonlar da tükürüğün seruma alternatif olarak
kullanılabilecek diagnostik bir sıvı olabileceğini destekler niteliktedir.
Anahtar kelimeler: Dental anksiyete, kortizol, α-Amilaz, kromogranin A, oksidatif stres

Abstract:
Depending on the studies which indicate a positive relationship between dental
anxiety and increasing demand for dental treatment due to higher number of decays, the
present study aims to eliminate the need for dental treatment via single-session general
anesthesia (GA) in order to reduce dental anxiety in children. Additionally, the study
evaluated the relationship between oxidative stress parameters and physicochemical
properties of saliva (such as flow rate, pH, total protein), dental caries, age, and gender.
Thirty eight children aged between 2 and 7 were selected for the study, whom
required GA because of having multiple dental treatments and high anxiety levels. At the
initial examination, Frankl's Behaviour Rating Scale, sitting patterns, Facial Image Scale
(FIS) and Children's Fear Survey Schedule-Dental Subscale (CFSS-DS) of the children were
recorded and compared with the corresponding control scores which were taken after
treatment. All patients were also evaluated by salivary and serum cortisol, alpha amylase,
chromogranin A, Total Antioxidant Capacity (TAC), Total Oxidant Status (TOS), Nitric
Oxide (NO), Glutathione Peroxidase (GPx), and Catalase (CAT) levels.
The results of the present study revealed a statistically significant reduction in dental
anxiety levels measured by biochemical parameters (cortisol, α-amylase, CgA) after
treatment. Statistically siginificant increases in TAC, GPx, flow rate levels were also
observed, whereas significant decreases were found in TOS, NO, CAT, OSI and total protein
levels.
In conclusion dental anxiety of the children were observed with a reduced level after
all dental treatments were performed under general anesthesia. Therefore, GA can be
suggested as a behaviour management technique for children who have high anxiety levels
and high number of dental caries. After all dental treatments were performed, it was shown
that serum/saliva TAC levels increased whereas serum/saliva TOS and serum OSI levels had
a decrease which indicates the relationship between caries and oxidative stress parameters.
Positive correlations observed between the serum and saliva samples supported the idea of
that saliva can be an alternative diagnostic liquid instead of serum.
Key words: Dental anxiety, Cortisol, Alpha amylase, Chromogranin A, Oxidative stress