Bir yaşam merkezinde yetişkin kadınların yeme davranışlarının ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of eating behaviors and nutritional status of adult women in A living center
Yazar: SEYİT RAMAZAN KARADOĞAN
Danışman: PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Kadınlar = Women ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yemek yemek = Eating

Özet:
Bir Yaşam Merkezinde Yetişkin Kadınların Yeme Davranışlarının ve Beslenme Durumlarının Değerlendirilmesi
Bu çalışma yetişkin kadınların yeme davranışlarının ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Kasım 2018-Şubat 2019 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığına bağlı Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesinde bulunan Sağlıklı Yaşam Merkezi'ne gelen 19-64 yaş aralığında 205 kadın katılımcı ile gerçekleşmiştir. Kadınların ortalama yaşı 36,3±11,9 yıl olup, vücut ağırlığı 75,7±14,4 kg, boy uzunluğu 159,3±6,5 cm, BKİ'si 29,9±5,9 kg/m², bel çevresi 88,1±12,1 cm, kalça çevresi 109,5±10,5 cm, bel/kalça oranı 0,80±0,05 ve bel/boy oranı ise 0,55±0,08 olarak hesaplanmıştır.  Katılımcıların kısıtlayıcı yeme alt skoru ile vücut ağırlığı (r:-0,205), BKI (r:-0,164) ve bel çevresi (r:-0,163) arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki gözlenirken; duygusal yeme alt skoru ile vücut ağırlığı (r:0,324), BKI (r:0,251) ve bel çevresi (r:0,245) arasında ise pozitif yönlü zayıf bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların %84,4'ünün vücut ağırlıklarından memnun olmadıkları tespit edilmiştir. Vücut ağırlığından memnun olmayan kadınların duygusal yeme alt skoru, memnun olan ve memnuniyetinden emin olamayan (kararsız) kadınlardan daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Kadınların %56,6'sı önceden herhangi bir diyet programı uygulamıştır. Geçmişinde diyet yapan kadınların yapmayan kadınlara göre kısıtlayıcı yeme skor ortalamalarının daha yüksek, dışsal yeme skor ortalamalarının ise daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Katılımcıların %40,0'ının yemeklerini hızlı tükettikleri saptanmış, yemeklerini hızlı tüketen kadınların yemeklerini yavaş veya olağan sürede tüketen kadınlara kıyasla duygusal yeme alt skor ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Katılımcıların günlük diyet ile aldıkları enerji, karbonhidrat, protein ve yağ düzeyleri arttıkça duygusal ve dışsal yeme skor ortalamalarının da arttığı, kısıtlayıcı yeme skor ortalamalarının ise azaldığı görülmüştür (p<0,05).  Kadınların %72,7'sinin ara öğün yaptığı ve ara öğünlerde şekerli gıda ve hamur işleri tüketen kadınların tüketmeyen kadınlara göre duygusal ve dışsal yeme alt skor ortalamalarının daha yüksek; kısıtlayıcı yeme alt skor ortalamalarının ise daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Ara öğünlerde meyve tüketen katılımcıların tüketmeyen katılımcılara göre duygusal ve dışsal yeme alt skor ortalamalarının daha yüksek; kısıtlayıcı yeme alt skor ortalamalarının ise daha düşük olduğu saptanmış, ancak aralarındaki farkın anlamlı olmadığı görülmüştür (p>0,05). Katılımcıların BKİ'nin artması ile duygusal yeme skorunun da artıyor olması, duygusal yemenin obezite ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu yüzden obezitenin tedavisinde ve önlenmesinde beslenmenin psikolojik yönü olan duygusal yemeyi de göz önünde bulundurmak fayda sağlayacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Beden Kütle İndeksi, Beslenme, Dışsal Yeme, Duygusal Yeme, Kısıtlayıcı Yeme

Abstract:
Evaluation of Eating Behaviors and Nutritional Status of Adult Women in a Living Center
This study was conducted to evaluate the eating behaviors and nutritional status of adult women. The study was carried out with 205 female participants aged 19-64 years who apply to Healthy Living Center depending on Turkish Republic Ministry of Health in Sandıklı which is a district of Afyonkarahisar province between November 2018 and February 2019. The average age of women is 36.3 ± 11.9 years, body weight average as 75,7±14,4 kg, height average as 159,3±6,5 cm, BMI as 29,9 ± 5,9 kg / m², waist circumference as 88,1 ± 12,1 cm, hip circumference as 109.5 ± 10.5 cm, waist / hip ratio as 0.80 ± 0.05 and waist / height ratio of women as 0.55 ± 0.08 was calculated. A weak negative correlation was observed between participants' restrictive eating subscale and body weight (r: -0,205), BMI (r: -0,164), waist circumference (r: -0,163); a weak positive correlation between emotional eating sub-score and body weight (r: 0,324), BMI (r: 0,251), waist circumference (r: 0,245) was determined (p <0,05).  It was confirmed that 84.4% of the participants were not satisfied with their body weight. It was found that emotional eating sub-score of women who are not satisfied with their body weight is higher than women who are satisfied and unsure (unstable) of satisfaction (p<0,05). 56.6% of women have already applied any diet program. It was found that women who applied a diet in the past have higher mean scores on restrictive eating and have lower mean scores on external eating compared to women who did not apply a diet (p<0,05). It was determined that 40.0% of the participants consumed their meals fast, the women who consumed their meals fast had higher emotional averaging subscales compared to the women who consumed their meals slowly or in the usual period (p <0.05).  It was confirmed that as the energy, carbohydrate, protein and fat levels of the participants increased with the daily diet, the mean scores of emotional and external eating scores increased, restrictive eating scores decreased (p<0,05). It was found that 72.7% of the women have snacks and women who consume sugared food and pastries in the snacks are higher than the average scores of emotional and external eating subscales and the mean scores of restrictive eating subscales were lower  compared to women who do not consume (p <0.05). The average of emotional and external eating sub-scores of the participants who consumed fruit in the breaks were higher and the mean scores of restrictive eating subscales were lower than the participants who did not consume; however, the difference between them was not significant (p>0,05). As emotional eating score is increasing, BMI of the participants is also increasing, this proved that emotional eating is associated with obesity. Therefore, it would be beneficial to consider the emotional eating which is the psychological aspect of nutrition in the treatment and prevention of obesity.
Keywords: Body Mass Index, Emotional Eating, External Eating, Nutrition, Restrictive Eating