Ortaokul matematik derslerinin öğretme-öğrenme sürecinde öğrenci düşüncesini ortaya çıkarma ve yorumlama
Eliciting and interpreting student thinking in the teaching-learning process of secondary school mathematics lessons
Yazar: SİNEM ŞENGÜL
Danışman: DOÇ. DR. MÜJGAN BAKİ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi = Knowledge of student thinking ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme süreci = Learning process ; Öğretme = Teaching

Özet:
Öğrencilerin ne düşündüğünü önemsemek öğretim için temeldir. Nitelikli öğretim, öğrencilerin anlayışlarına dayanır ve bu anlayışlara göre düzenlenir. Bu çalışmada acemi bir matematik öğretmeni olan araştırmacı, öğrencilerin düşüncesini merkeze alma fırsatı sunan öğrenci düşüncesini ortaya çıkarma ve yorumlama uygulamasını derslerinde aktif bir şekilde kullanmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, bir matematik öğretmeninin matematik derslerinde öğrenci düşüncesini ortaya çıkarma ve yorumlama sürecinin nasıl gerçekleştiğini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırmasının kullanıldığı çalışma, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Rize ili sınırlarında yer alan bir ortaokulda 6. sınıfta öğrenim gören 6 öğrenci ile 39 ders saati sürecinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak derslerin Zoom uygulaması üzerinden kayıtları, alan notları ve yansıtıcı günlükler kullanılmıştır. Toplanan tüm veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir.
Öğrenci düşüncesini ortaya çıkarma ve yorumlama sürecinde öğretmenin zorlandığı durumlar olmuştur. Ders esnasında öğrencilerin düşüncelerini ortaya çıkarmak ve gerektiğinde öğrenci düşüncesini derinlemesine araştırmak amacıyla sorduğu sorularda eksiklikler görülmüştür.  Öğretmenin soru sormasındaki eksiklikleri ve öğrenci düşüncesini dinleme anında sabırsız davranması öğrenci düşüncesini yorumlamakta zorlanmasına neden olmuştur. Öğretmen öğrenci düşüncelerini ortaya çıkardığında beklemediği öğrenci düşünceleri ve cevaplarıyla da karşılaşmıştır. Bu durumlar karşısında nasıl bir öğretimsel karar alması gerektiği konusunda zorlandığı zamanlar olmuştur. Bununla birlikte süreç içerisinde öğretmen, öğrencilerin düşüncelerini ortaya çıkarma ve yorumlama aşamalarına yönelik bir gelişim göstermiştir. Öğrenci düşüncesini daha sabırlı bir şekilde dinleyerek beklemediği öğrenci düşüncelerini derinlemesine araştırmış ve bu duruma yönelik öğretimsel kararlar almıştır. Uygulamada öğretmende olduğu gibi öğrencilerde de gelişim gözlenmiştir. Öğrencilerin düşüncelerini daha rahat açıklamaya başladıkları, düşüncelerini açıklamakta daha istekli oldukları, arkadaşlarından farklı bir düşünceleri olduğunda düşüncelerini rahatça ifade ettikleri görülmüştür. Sonuç olarak öğretmenin öğrenci düşüncesi bilgisinin gelişmesine ve öğrencilerin düşüncelerine göre öğretimsel kararlar almasına yardımcı olduğundan dolayı uygulama öğretmenin mesleki gelişimine katkıda bulunmuştur.

Abstract:
Caring about what students think is fundamental to teaching. Quality teaching is based on students' understandings and is organized according to these understandings. In this study, the researcher, who is a novice mathematics teacher, actively used the practice of eliciting and interpreting student thinking, which provides the opportunity to center student thinking, in his lessons. In this direction, the aim of the study is to reveal how a mathematics teacher's process of eliciting and interpreting the student's thinking takes place in mathematics lessons. The study, in which action research, one of the qualitative research methods, was used, was carried out with 6 students studying in the 6th grade in a secondary school located in the province of Rize in the 2020-2021 academic year, during 39 lesson hours. As data collection tools, recordings of lessons via Zoom application, field notes and reflective diaries were used. All collected data were analyzed by content analysis method.
There have been situations where the teacher had difficulties in the process of eliciting and interpreting the student thinking. During the lesson, there were deficiencies in the questions asked by the students in order to reveal their thoughts and, when necessary, to investigate the student's thinking in depth. The teacher's deficiencies in asking questions and his impatient behavior while listening to the student's thinking caused him difficulty in interpreting the student thinking. When the teacher eliced the student thinking, he encountered unexpected student thoughts and answers. There were times when he had difficulty in deciding what kind of instructional decision he should make in the face of these situations. However, in the process, the teacher showed development the stages of eliciting and interpreting the student thinking. By listening to the student's thinking more patiently, she probed the unexpected student's thinking deeply and made instructional decisions regarding this situation. In practice, progress has been observed in students as well as teachers. It was observed that the students started to express their thoughts more easily, they were more willing to explain their thoughts, and they expressed their opinion easily when they had a different opinion than their friends. As a result, the practice contributed to the professional development of the teacher, since the teacher's knowledge of student thinking developed and helped students to make instructional decisions according to their thoughts.