Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde deyimlerin yapay zekâ destekli animasyonlarla öğretimi
Teaching idioms with artificial intelligence supported animations in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: DERYA DUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDİ ŞİMŞEK
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yabancılara Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dilimiz, kültürümüzün bir parçası ve en iyi yansıtıcılarından biridir. Dilimizin zenginliklerinden ve kültür aktarıcılarından olan deyimler, kalıplaşmış sözlerdir ve bir dili tam anlamıyla bilmek o dilin deyimlerini de bilmekten geçer. Mecaz anlamlı ve genelde soyut olan deyimler, öğrenilmesi ve akılda kalması zor ögelerdendir. Türkçenin ana dil ve yabancı dil olarak öğretiminde deyimler sadece ders kitaplarında geçtiğinde, anlamları verilerek öğretildiğinde bu öğrenmeler kalıcı ve etkili olmayabilir. Bu nedenle deyim öğretiminde çeşitli materyaller kullanmak ve deyim öğretimine gereken özeni göstermek etkili, eğlenceli ve kalıcı öğrenmeler sağlayacaktır.

Bu çalışmayla hem Türk kültürünü yansıtan ve kültürlerarası etkileşime katkı sağlayan deyimlerin B2 seviyesinde öğretimi sağlanmış hem de yapay zekâ desteği ile özgün bir ders materyali olan animasyon filmleri oluşturulmuştur.

Araştırmada karma yöntemin açıklayıcı deseni kullanılmıştır. Nicel veriler toplandıktan sonra nitel veriler toplanmıştır.  Bartın Üniversitesi TÖMER'de öğrenim gören 11 öğrenci kontrol, 11 öğrenci deney grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Deyim Başarı Testi hazırlanmış ve ön test- son test olarak öğrencilere uygulanmıştır. Uygulama 5 hafta sürmüştür. Aynı zamanda uygulama sonunda deney grubu öğrencilerine uygulanmak üzere yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS27 paket programı kullanılırken nitel veriler içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir.

Başlangıçta deney ve kontrol grupları arasında deyim bilgileri bakımından anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Araştırma sonunda deyimleri animasyonlar ile öğrenen deney grubu ile deyimleri ders kitabından öğrenen kontrol grubu arasında deyim başarısı bakımından anlamlı fark olduğu görülmüştür.  Yaş, cinsiyet, ülke faktörünün deyim öğrenme başarısında anlamlı fark oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerle yapılan nitel görüşme sonuçlarına göre öğrenciler bu uygulamayı eğlenceli bulmuş, hem göz hem kulağa hitap eden animasyonları beğenmiş ve daha sonra da deyim öğretiminde animasyonların kullanılmasını istemiştir. Bu çalışma; yapay zekâ destekli animasyonlarla deyim öğretiminin öğrencilerin daha etkili ve eğlenerek öğrenmelerinde etkili olduğunu göstermektedir. Çalışma farklı seviyelerdeki öğrenci grupları ile daha büyük gruplarda uygulanabilir ve böylece etkili ve kalıcı öğrenmeler sağlanabilir.

Abstract:
Our language is a part of our culture and one of its best reflectors. Idioms, which are among the richness of our language and transmitters of culture, are conventionality expressions, and knowing a language fully requires knowing the idioms of that language. Idioms that are metaphorical and generally abstract are among the elements that are difficult to learn and remember. In teaching Turkish as a mother tongue and a foreign language, when idioms are taught only by giving their meanings when they appear in textbooks, this learning may not be permanent and effective. For this reason, using various materials in teaching idioms and paying due attention to idiom teaching will provide effective, entertaining and permanent learning.

With this study, idioms that reflect Turkish culture and contribute to intercultural interaction were taught at B2 level, and animation films, which are original course materials, were created with the support of artificial intelligence.

The mixed method explanatory design was used in the research. After collecting the quantitative data, qualitative data was collected.  11 students studying at Bartın University TÖMER constitute the control group and 11 students constitute the experimental group. Idiom Achievement Test as a data collection tool. It was prepared and applied to the students as pre-test and post-test. The application lasted 5 weeks. At the same time, a semi-structured interview form was prepared to be applied to the experimental group students at the end of the application. While the SPSS27 package program was used to analyze the quantitative data, the qualitative data were analyzed through content analysis.

At the end of the research, it was seen that there was no significant difference between the experimental and control groups in terms of idiom knowledge. It was observed that there was a significant difference in terms of idiom success between the experimental group, which learned the idioms through animations, and the control group, which learned the idioms from the textbook.  It was concluded that age, gender and country factors did not make a significant difference in the success of learning idioms. According to the results of the qualitative interviews with the students, the students found this application entertaining, liked the animations that appeal to both eyes and ears, and then wanted to use animations in teaching idioms. This study shows that teaching idioms with artificial intelligence-supported animations is effective in helping students learn more effectively and fun. The study can be applied in larger groups with student groups at different levels, thus providing effective and permanent learning.