Arap ülkelerinde okutulan lise tarih ders kitaplarında Türkler (Ürdün ve Suriye örneği)
The Turks in high school history lesson text books used in the arabian countries (Jordan and Syria cases)
Yazar: MEHMET YİĞİT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAFRAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Tarih Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Tarih dersi = History lesson ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih kitapları = History books ; Tarih öğretimi = History teaching

Özet:
Bu araştırmada; yüzyıllarca beraber yaşadığımız ve ortak bir kültür oluşturduğumuz, Arap ülkelerinde okutulan lise tarih ders kitaplarında, Türkler ve Türklerle ilgili konuların nasıl verildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma sayesinde coğrafi, kültürel ve tarihsel olarak çok yakın olduğumuz Arap milletinin, Türkler hakkında nasıl bir bilgiye sahip oldukları ve bunu gelecek nesillere nasıl aktardıklarını, bu aktarım sırasında tarihin bir bilim olarak ve tarih dersinin bir siyasi araç olarak kötüye kullanılıp kullanılmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırmamız; ders kitabı incelemesidir. Araştırmanın yapıldığı ülkelere gidilerek eğitim sistemleri yerinde incelenmiş, günümüzde okutulan tarih ders kitapları temin edilmiş, tercümeleri yapılmış, doküman analizi yapılarak elde edilen bulgular; içerik, görsel materyal ve değerlendirme soruları şeklinde gruplandırılarak ayrı ayrı incelenmiştir. Bu inceleme sonunda sırasıyla tarih bilimini kötüye kullanmanın yapılıp yapılmadığı, görsel malzemelerin nasıl kullanıldığı ve Bloom'un sınıflandırma sistemine göre hangi tip değerlendirmelerin yapıldığı ortaya çıkarılmış ve yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda; özellikle günümüz devlet ilişkilerine göre tarih anlatımının da farklı şekillendiği görülmüştür. Günümüzdeki ilişkilerin iyi olduğu, Ürdün Haşimi Krallığı ders kitaplarında daha köklü bir Osmanlı kültürü anlatımı ve sahiplenme görülürken, son dönemler hariç gergin bir ilişkimiz olan Suriye Arap Cumhuriyeti tarih ders kitaplarında tamamen bir dışlama, yadsıma ve işgal kavramlarının kullanımı görülmektedir. Ancak her iki ülkede de Osmanlı Devleti'nin son döneminin geniş yer kapladığı, İttihat ve Terakkki Partisi yönetiminin ?günah keçisi? ilan edilerek bir sabitlenme yapıldığı ve Arap isyanının asıl nedeni olarak gösterildiği görülmektedir.Kültürel, coğrafî ve tarihsel olarak oldukça yakın olduğumuz Arap milletiyle kültürel ilişkilerimiz daha geliştirilmeli, ders kitaplarımızda ortak mirasımızın bütünleştirici ve barışçıl bir şekilde anlatılması için ortak komisyonlar kurulmalı ve öğrenci değişim programları oluşturulmalıdır.

Abstract:
In this study, it was investigated how the Turks and the subjects about them were discussed in high school history lesson text books used in the Arabian countries. By the help of this study it was tried to reveal that what kind of knowledge Arabian public, whom we thought to be very similar to us geographically, culturally and the historically, had about the Turks and how they transferred it to the future generations whether history was assessed as a science and whether the history lesson was misused as a political instrument.This study is a text book investigation. By visiting the countries that were researched their educational systems were analyzed in place, current history lesson text books were acquired, their translations were done and by analyzing the documents the acquired findings were analyzed separately by grouping according to the content, visual material and evaluation questions. At the end of this analysis it was revealed and interpreted whether the science of history misused, how the visual materials were used and what kind of evaluation was conducted according to Bloom?s classification system.In the result of the study, it was noticed that the description of history was shaped differently according to the relationships of the state. Whereas it was noticed that the current relationships were good and there was a more basic expression and maintaining of Ottoman culture in the text books of the Hashemite Kingdom of Jordan, in the history text books of the Syrian Arabian Republic which with the exception of lately we have a nervous relationship there was a complete usage of the concepts of exclusion, denying and occupancy. However in both two countries the latest situation of the Ottoman Empire took place widely. It was noticed that there was stabilization by proclaiming Ittihat and Terakki Party as a scapegoat and it was conducted to be main reason.Our relationship with the Arabian public to whom we are culturally, geographically and historically similar should be improved. In order to our cultural heritage to be cited in unity and peacefully associated commissions should be composed and student exchange programs should be constructed.