Pay piyasalarında mekan etkisi: OECD ülkeleri üzerine ekonometrik bir analiz
Spatial effects in stock markets: An econometric analysis on OECD countries
Yazar: SADIK KARAOĞLAN
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN USUL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Mekan = Space ; Mekansal bağımlılık = Spatial dependence ; OECD ülkeleri = OECD countries

Özet:
Küresel yatırımcılar, portföy yöneticileri ve politika yapıcılarının finansal piyasalar  arasındaki etkileşim kanalları hakkında bilgi sahibi olabilmeleri stratejik açıdan büyük önem teşkil etmektedir. Bu tez çalışmasının temel amacı, uluslararası pay piyasalarında gözlenebilen ve gözlenemeyen ortak faktörleri de dikkate alarak mekan etkisinin/etkilerinin hangi aktarım kanal/kanalları veya komşuluk ilişkileri üzerinden gerçekleştiğini seçilmiş 27 OECD ülke örneklemi ve 2012:02-2018:12 dönemi için dinamik mekansal bir bakış açısıyla araştırmak ve ortaya çıkarmaktır.
Bu tez çalışmasında, pay piyasalarındaki mekansal etkileşimler farklı komşuluk matrisleri (aktarım kanalları) aracılığıyla irdelenmiştir. Daha açık bir ifadeyle, pay getirilerinin makroekonomik belirleyicileri ve piyasalar arasındaki etkileşim kanallarını farklı komşuluklar (coğrafi mesafenin tersi, dış ticaret ve kurumsal kalite değişkenleri gibi) üzerinden ortak faktörlü dinamik mekansal panel veri analizleri kullanılarak araştırılmaktadır. Hisse senedi getirilerini ve hisse senedi piyasalarını baz alan çalışmalara dayandırılarak seçilen makroekonomik ve kurumsal kalite değişkenleriyle birlikte ülkeler arası etkileşimi gösteren ağırlık matrisleri aracılığıyla mekansal ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir.
Ampirik bulgulardan elde edilen sonuçlara göre, tahmin edilen katsayıların işaretlerinin ekonomik ve teorik beklentilerle tutarlı olduğu söylenebilir. Bu tez çalışmasının temel motivasyonu olan yayılma etkileriyle ilgili bulgulara gelindiğinde ise, kısa dönemde temsili bir i ülkesindeki reel döviz kurunun, komşuların pay getirileri üzerinde en büyük pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönemdeki bulaşma etkilerine bakıldığında, ekonomik büyüme ve iş (reel kesim) güven endeksi değişkenlerinin büyüklük anlamında başı çektiği ve negatif katsayı tahminlerini yansıttıkları söylenebilir. Bu bulguların ışığında, bu tez çalışmasında araştırma konusu edilmiş, pay getirileri üzerindeki mekansal etkilerin göz ardı edilmesinin, hesaplanan katsayı tahminleri üzerinde saptırıcı etkilere neden olduğu kanıtlanmıştır. Bu ampirik katkının mevcut literatürde etkin portföy yönetimini konu edinen, gelecekte yapılacak çalışmalarda dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir. Sonuç olarak, elde edilen bulguların hem araştırmacılar hem de uluslararası yatırımcılar açısından önemli olduğu söylenebilir.

Abstract:
It is of great strategic importance that global investors, portfolio managers, and policy makers have information about the interaction channels between financial markets. The main purpose of this thesis is to analyze the spatial effect(s), through which transmission channel(s) or neighboring relations occur, by taking into account both the observable and unobservable common factors in the international equity markets and also by adopting a dynamic spatial perspective over the period 2012:02-2018:12 for 27 selected OECD countries.
In this thesis, I examine spatial interactions in stock markets through different neighbor matrices (i.e. transfer channels). More precisely, I investigate the macroeconomic determinants of stock returns and interaction channels between markets via using factor-augmented dynamic spatial panel data analysis over different neighboring relationships such as the inverse of geographical distance, foreign trade and institutional quality variables. I conduct spatial econometric analyses through weight matrices showing the interactions between countries, along with selected macroeconomic and institutional quality variables based on prominent studies investigating stock returns and stock markets.
According to the results obtained from the empirical estimations, the signs of the estimated coefficients are consistent with the economic and theoretical expectations. When it comes to the findings related to spillover effects, which is the main motivation of this thesis, the findings indicate that the real exchange rate in a representative country i has the greatest positive effect on the share returns of neighbors in the short run. Considering the long-term spillover effects, one can claim that the variables of economic growth and business (real sector) confidence index lead to large and negative coefficient estimates. In the light of these findings, it has been proven that ignoring the spatial effects which represent the subject of research in this thesis, on share returns causes deflecting effects on the calculated coefficient estimates. It is thought that this empirical contribution should be taken into account in future studies on effective portfolio management in the current literature. As a result, I consider that the findings from this dissertation are important for both researchers and international investors.