Anadolu Selçuklu çini sanatında kullanılan insan figürlerinin araştırılması ve günümüze yönelik yeni tasarım önerileri
İnvestigation of human figures used in Anatolian Seljuk tile art and new design proposals for the present
Yazar: JİYAN OKŞUL
Danışman: DOÇ. VEDAT KACAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; El sanatları = Handicrafts ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Tasarım = Design ; Çini sanatı = Tile art ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
Anadolu Selçuklu Çini Sanatında kullanılan insan figürlerinin ele alındığı bu tezde, öncelikle tarihsel sürece değinilmiş, bu dönemde kullanılan figürler tek tek incelenmiştir. Çininin ilk olarak mimaride başlayan süreci, daha sonra saray duvarlarında yer almaya başlamıştır. Gerek mimari dekor, gerekse saray duvarlarını süsleme açısından çini bezemesi, Anadolu Selçuklu Dönemi'nde oldukça yaygındır.
Anadolu Selçuklu çinilerinde insan ve hayvan figürlerinin, bitkisel motiflerin kullanımı, Türk Sanatının en eski çağlardan itibaren süregelen bir kültür geleneği olduğuna dikkat çeker. Bu dönemde kullanılan insan figürleri dönemin giyim kuşam tarzı ve kültürü hakkında bilgi vermesi açısından oldukça önemlidir. Dönemin giyim kuşam tarzı bir takım değişiklikler göstererek günümüzde hala izleri görülmektedir.
Bu konunun seçimindeki asıl neden dönemin renk ve desen zenginliğinin yanı sıra kompozisyonların estetiği olmuştur. Özellikle mimaride kullanılan yoğun bezeme döneme damgasını vurmuş, bu zengin örneklerden yola çıkarak tez çalışması kapsamında uygulanan kompozisyon seçiminde oldukça fayda sağlamıştır.
Anadolu Selçuklu Çini Sanatının tüm bu zenginliğinden yola çıkarak yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkan bu eserlerin, günümüz çini sanatının estetik anlayışının gelişmesine ve bu sanatın devamına katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, human figures used in Anatolian Seljuk Tile Art are discussed. Firstly, historical process is mentioned and the figures which is used in this period, are examined one by one. The process of tile architecture which first began in architecture, then began to take place on the walls of palace. Tile decoration is very common in Anatolian Seljuk Period both in terms of architectural set and decoration of palace walls.
The use of human and animal figures and vegetal motifs in Anatolian Seljuk tiles draws attention to the fact that Turkish Art has been an on going cultural tradition since the earliest ages. The human figures used in this period are very important because they provide information about the clothing style and culture of the period. Although the style of clothing of the period shows some changes, traces are still seen today.
The main reason for choosing this subject was the aesthetics of the compositions as well as the richness of color and pattern of the period. Especially the intense decoration used in architecture left its mark on the period and based on these rich examples, it was very useful in the selection of the composition I applied within the scope of the thesis.
These Works which occured as a result of the researches made on the basis of all the richness of Anatolian Seljuk Tile Art is aimed to contribute development of aesthetic understanding of contemporary tile art and to the continuation of this art.