Mizah odaklı duygu düzenleme psikoeğitim programının lise çağı ergenlerinin duygu düzenleme stratejileri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation the effect of humor-focused emotion regulation psychoeducation program on the emotion regulation strategies of high school adolescents
Yazar: ELİF KALELİ
Danışman: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Bilişsel müdahale programı = Cognitive intervention program ; Mizah = Humour

Özet:
Bu çalışma, lise çağı ergenleri için hazırlanan Mizah Odaklı Duygu Düzenleme (MODD) Psikoeğitim Programı'nın ergenlere işlevsel duygu düzenleme stratejileri edindirmeye dönük etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Ruh sağlığının koruyucu faktörlerinden biri olarak görülen işlevsel duygu düzenleme stratejileri aynı zamanda olumlu mizah tarzlarıyla güçlü bir ilişki içinde görülmektedir. MODD Psikoeğitim Programı sayesinde ergenlerin mizah tarzlarını olumlu mizah stillerine çevirmeye odaklanarak işlevsel duygu düzenleme stratejileri kazanmalarını sağlamak hedeflenmiştir. Araştırmanın deseni deney, kontrol ve plasebo gruplu, ön test, son test ve kalıcılık testi ölçümlü 3x3 deneysel desendir. Araştırmaya, deney grubunda 15 kız 15 erkek, plasebo grubunda 15 kız 15 erkek ve kontrol grubunda 15 kız 15 erkek olmak üzere toplam 90 kişi katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği (EDDÖ), Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ) ve Ergenlikte Mizah Ölçeği (EMÖ) kullanılmıştır. 
Araştırmanın bulguları, MODD Psikoeğitim Programı'nın deney grubunda içsel işlevsel ve dışsal işlevsel duygu düzenleme stratejilerindeki artışa anlamlı düzeyde katkı sağlarken; dışsal işlevsel olmayan stratejilerde ise düşüşe anlamlı düzeyde katkı sağladığını göstermektedir. İçsel işlevsel olmayan stratejilerdeyse deney grubunun son testinde anlamlı bir düşüş saptanırken, kalıcılık testi verilerinde anlamlı fark görülmemiştir. MODD programının, son testte öğrencilerin içsel işlevsel (η2=0,281) ve dışsal işlevsel (η2=0,144) duygu düzenleme stratejileri üzerindeki etkisinin anlamlı ve 'büyük' olduğu bulunmuştur. Ayrıca Ergenlerde Mizah Ölçeği öğrenmeyi güçlendirme ve kaygıyla başa çıkma alt boyutlarında puanların MODD Programı'nın deney grubu lehine arttığı saptanmıştır. MODD Psikoeğitim Programı deney grubunda ergenlerin Katılımcı ve Kendini Geliştirici mizah tarzı puanlarında anlamlı düzeyde artışa Agresif ve Kendini Yıkıcı mizah tarzı puanlarındaysa anlamlı düzeyde düşüşe neden olmuştur. Gruplar arası karşılaştırmalarda ise MODD Psikoeğitim Programı'nın deney grubu lehine ergenlerin kullandıkları duygu düzenleme stratejileri ve kullandıkları mizah tarzları üzerinde anlamlı bir farklılaşma sağladığı saptanmıştır. MODD Programının son testteki etkisinin katılımcı ve kendini geliştirici mizah tarzı kullanma düzeyleri bakımından anlamlı ve 'büyük' olduğu bulunurken (η2=0,445) agresif ve kendini yıkıcı mizah tarzı kullanma düzeylerindeki düşüşün MODD'un etkisini anlamlı ve 'büyük' olarak göstermiştir (η2=0,376). Kalıcılık testlerindeyse bu etkinin tüm bağımlı değişkenler üzerinde 'orta' düzey olduğu bulunmuştur. Araştırmanın verileri ilgi literatür kapsamında tartışılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to examine the effectiveness of the Humor-Focused Emotion Regulation (MODD) Psychoeducation Program, prepared for high school-age adolescents, in providing adolescents with functional emotion regulation strategies.
Functional emotion regulation strategies, which are seen as one of the protective factors of mental health, are also seen to be in a strong relationship with positive humor styles.
With the MODD Psychoeducation Program, it is aimed to enable adolescents to acquire functional emotion regulation strategies by focusing on changing their humor styles into positive humor styles.

The design of the research is a 3x3 experimental design with experimental, control and placebo groups, pre-test, post-test and follow-up test measurements. A total of 90 people participated in the research, including 15 girls and 15 boys in the experimental group, 15 girls and 15 boys in the placebo group, and 15 girls and 15 boys in the control group. Emotion Regulation Scale for Adolescents (EDRS), Humor Styles Scale (MSA) and Adolescent Humor Scale (EMS) were used as data collection tools.

While the findings of the study regarding emotion regulation strategies significantly contributed to the increase in internal adaptive and external adaptive emotion regulation strategies in the experimental group of MODD; It shows that external non-adaptive strategies contribute significantly to the decline. While a significant decrease was detected in the internal non-adaptive strategies in the post-test of the experimental group, no significant difference was observed in the follow-up test data.

In addition, it was determined that the scores in the Adolescent Humor Scale's learning enhancement and coping with anxiety subscales increased in favor of the experimental group of the MODD program.

Likewise, in the experimental group, the effects of MODD on adolescents' humor styles caused a significant increase in Affiliative and Self-Enhancing humor styles and a significant decrease in Aggressive and Self-Defeating Styles.

In comparisons between groups, it was determined that MODD provided a significant difference in the emotion regulation strategies and humor styles used by adolescents.