Karadeniz ve Marmara denizi etkileşiminin aylık sıcaklık ve tuzluluk zaman serileri ile incelenmesi
Investigation of Black Sea and Marmara sea entrance with monthly temperature and salinity time series
Yazar: MELİH KAYIŞOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSNE ALTIOK
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Karadeniz = Black Sea ; Marmara Denizi = Marmara Sea ; Sıcaklık = Temperature ; Tuzluluk = Salinity ; Zaman serileri = Time series

Özet:
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı' nda Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, İstanbul Boğazı'nın Karadeniz ve Marmara Denizi çıkışlarında bulunan istasyonlarda, 1997-2010 yılları arasında aylık toplanan CTD (Conductivity, Temperature, Depth) verileri değerlendirilerek iki deniz arasındaki etkileşimin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Karadeniz kökenli üst tabaka suyu ile Akdeniz kökenli alt tabaka suyu için zaman serileri oluşturularak bu su kütlelerinin zamana karşı değişimi, atmosferik koşullarla ve birbirleriyle ilişkileri incelenmiştir. Bu zaman serileri içindeki eksik veriler kayıp veri tayini yöntemiyle tamamlanmıştır.
Üst tabaka suyu sıcaklık değerleri İstanbul Boğazı Karadeniz çıkışında 2,33-27,05ºC, Marmara Denizi çıkışında 4,99-27,8ºC değerleri arasında mevsimsel olarak değişmektedir. Her iki bölgede de aylık ortalama sıcaklık değerlerine göre Şubat aylarında en düşük, Ağustos aylarında en yüksek sıcaklık değerleri gözlemlenmiştir. Üst tabaka tuzluluk değerleri ise, boğazın Karadeniz çıkışında genellikle 17-18 psu, Marmara Denizi çıkışında üst tabakadaki tuzluluk değerleri ise 18,5-29 psu arası değişmektedir. Düşük tuzluluk değerleri aylık ortalamalarda ve zaman serilerinde Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında görülmektedir. Akdeniz kökenli alt tabaka suları aylık ortalamalara göre Şubat ve Mart aylarında en düşük sıcaklık ve tuzluluk değerleri alırken, Ekim ve Kasım aylarında en yüksek sıcaklık ve tuzluluk değerleri gözlemlenmiştir. Boğaz'ın Marmara girişinde alt tabaka suyu çok az değişim gösterir (T:14,5-15,9ºC, S:38,35- 38,75 psu), sıcaklık, yaz aylarında düşük, kış aylarında yüksek olarak belirlenmiştir. Bölgeler arasındaki sıcaklık ve tuzluluk korelasyonları boğazdaki blokajların mevsimsel değişime etkisi olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study, which is prepared as a master's thesis at the Department of the Physical Oceanography and Marine Biology of the Institute of Marine Science and Management at Istanbul University, mainly aim to investigate the interaction between the Black Sea and the Marmara Sea by collecting monthly CTD (conductivity, temperature, depth) data at the station located on the Black Sea and Marmara Sea entrances of the Istanbul Strait during the period of between 1997 and 2010. In this scope, time series were obtained for the upper layer water originated from the Black Sea and lower layer water originated from the Mediterranean Sea and their temporal variations and interactions each other as well as relations with atmospheric conditions were investigated. Missing data in this time series have been generated based on missing data determination method. 
The temperature of the upper layer, changes seasonally, is in the range of 2,33-27,05ºC at the Black Sea exit, and in the range of 4,99-27,8ºC at the Marmara Sea exit. The minimum temperature is found in February and the maximum is found in August at two regions. The upper layer salinity is in the range of 17-18psu at the Black Sea exit, and in the range of 18,5-29psu at the Marmara Sea exit. Lower salinity values in the monthly mean and time series were observed in May, June and July. According to monthly mean lower layer temperature and salinity, the minimum values were found in February and March, and the maximum values were found in October and November. The lower layer indicate less variations in the Marmara entrance of the strait (T: 14,5-15,9ºC, S:38,35- 38,75 psu), lower layer temperature was less in the summer, higher in the winter months. The correlations between the regions indicated that the blockages in the strait have effects on seasonal changes in temperature and salinity.