Üstün yetenekli öğrencilere yazılım geliştirme süreçlerinin öğretilmesine yönelik bir öğretim programının tasarlanması ve geliştirilmesi
Design and development of an instructional program for teaching programming process to gifted students
Yazar: HATİCE DURAK
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜYER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Teknoloji eğitimi = Technology education ; Yazılım geliştirme = Software development ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Üstün Yetenekliler Eğitim Programı = Education Programs for Talented Students ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul 2., 3. ve 4. sınıflarında öğrenim gören üstün yetenekli öğrencilere Scratch destekli programlama geliştirme süreçlerinin öğretilmesine yönelik Üstün Yetenekliler Eğitim Programları (ÜYEP) modeline göre tasarlanmış bir öğretim programının uygulama sürecine ilişkin görüşleri incelemektir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma, Ankara- Altındağ merkezinde bulunan bir ilkokulda Altındağ Rehberlik Araştırma Merkezi (RAM) tarafından üstün yetenekli olarak tanımlanan öğrenciler ile gerçekleştirilmiştir. Uygulamanın gerçekleştirildiği 2014-2015 eğitim-öğretim yılı ikinci yarıyılında çalışma grubunu oluşturan 2., 3, ve 4. Sınıfta okuyan 26 öğrenci ile 15 hafta süren bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecine başlamadan önce farklı illerde ve farklı okullarda ilkokul 2-3 ve 4. sınıflarda üstün yetenekli öğrencilere bilişim teknolojileri dersi için Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) uygulanmasıyla ilgili mevcut durumu belirlemek amacıyla "BEP Uygulaması İçeriğinin Belirlenmesine Yönelik Öğretmen Anketi" kullanılmıştır. Amaçlı örneklemeyle seçilen çalışma grubunun demografik bilgilerini ve bilişim teknolojileri kullanım durumlarını belirlemek amacıyla da "Kişisel Bilgiler, Bilgisayar ve İnternet Kullanım Durumu Anketi" kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde nitel veri toplama yöntemlerinden gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme, alan notları ve yansıma raporları tutulmuştur. Gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme, alan notları ve yansıma raporlarından elde edilen veriler araştırmacı ve ilgili alan uzmanı tarafından eşzamanlı olarak içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Kodlayıcı güvenirliliği %100 görüş birliği ile sağlanmıştır. Nitel veriler Nvivo 11 programıyla, anketlerden elde edilen veriler ise SPSS 18 programı ile frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dersin güçlü yönleri öğrencilerin kendi tasarımlarını geliştirdikleri uygulamaya dönük, üretken bir ders olmasıdır. Ayrıca öğrenenlerin düşüncelerini serbestçe ifade edebildikleri bir ortam sağlanması, bilgisayar kullanımına ilişkin yeni bilgiler edinme, diğer derslerde öğrenilenleri bu derste uygulayabilme olanağı sağlamasıdır. Öte yandan araç-gereç çeşitliliği sunulması, Scratch programının kullanılması, dersin bir web sitesinin olması, çevrim-içi ortamda kaynak paylaşımı yapılması katılımcılarca dersin güçlü yönleri arasında değerlendirilmiştir. Sürecin algılan zayıf yönlerinin, derste yaşanan teknik ve diğer zorluklar, sınırlılıklar, ders saatinin yetersizliği, dersin zamanı, Scratch'ın bazı olumsuz özellikleri, planlanan projelerin gerçekleştirilememesi, yardımın bazı noktalarda yetersiz kalması, cinsiyet ve sınıf düzeyindeki farkların oluşturduğu olumsuz durumların olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılara göre uygulama sürecinde programlama öğretimini etkileyen faktörlerden en önemlisi bilgisayar okuryazarlığı becerileriyle ilgili önbilgilerinin olmasıdır. Öte yandan katılımcılarca süreçte zaman zaman önceki bilgilerin hatırlatılmasının öğretimin etkililiği açısından önemli görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar öğrenme ortamını esnek, katılıma ve uygulamaya izin veren yapıda görmektedir. Proje geliştirme süreci ise öğrenenlerin tüm öğrendiklerini tekrar için bir fırsat sağlamıştır. Değerlendirmede rol almak öğrencilere aitlik hissi yaşatmıştır. Dersteki etkinliklerde Scratch ile farklı öğrenme alanlarını içeren konularda proje uygulamalarının yapılması ve disiplinler arası yaklaşımın öğretimi olumlu etkilediği sonucuna varılmıştır. Uygulamada en sık ortaya çıkan sorunların bilgisayar, İnternet ve donanımla ilişkili teknik sorunlardır. Öğrenenlerin programlamaya dair ilk akıllarına gelen durumların animasyon, çizgi film yapmak, karakter çizmek gibi etkinlikler ve görsel ögeler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yazılım geliştirme süreçlerinde katılımcıların sevme, beğeni, istek, memnuniyetle ilgili duygu ve görüşlerinde yoğunluk olduğu ve motivasyonun olumlu etkilendiği düşünülmektedir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular ışığında geliştirilen öneriler uygulamaya ve araştırmaya dayalı yönlere göre geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine opinions about the practical application process of an educational program designed according to the Educational Programs for Gifted Individuals model to teach gifted second, third and fourth grade students the development process of programming aided by Scratch. This is a case study, a qualitative research design. The study was conducted on students identified as gifted by the Altındağ Guidance Research Center (GRC) in an elementary school in Ankara's Altındağ district. An implementation was performed with the study group consisted of 26 in second, third and fourth grade students for 15 weeks in the second semester of the 2014-2015 academic year.
Before the practical application process, the "Teacher Questionnaire for Determining the Content of Individualized Educational Programs" was used to determine the current situation for applying the Individualized Education Plan (IEP) in the information technologies course for gifted second, third, fourth graders in different elementary schools in different cities. The "Personal Information, Use of Computer and Internet Questionnaire" was used to determine the study group's demographic information and use of information technologies by purposeful sampling. Qualitative data collection methods such as observation, semi-structured interviews, field notes and reflection reports were used. The data obtained from observation, semi-structured interview, field notes and reflection reports were analyzed simultaneously by the researcher and a field expert using content analysis. The reliability of the encoding was ensured with 100% consensus. The qualitative data were analyzed using the Nvivo 11 program, while the data obtained from the questionnaires were analyzed using SPSS 18 to calculate frequency and percentage values.
The study found the strengths of the course to be: its practical orientation, allowing students to develop their own designs, being a productive course, using a medium appropriate to the level of the learners where they can express their opinions freely, teaching new information about computers and affording them the opportunity to review information learned from other courses during this course. Providing a variety of tools and equipment, using Scratch, having a course web site, and on-line resource sharing were also seen as strengths of the course by the participants. It is perceived weaknesses were: technical and other difficulties, limitations, the limited number of course hours, the time of the course, some of Scratch's negative features, being unable to complete the projects as planned, inadequate help at particular points, negative situations caused by gender and grade level differences. According to the participants, the most important factor which affects the practical teaching of programming is preliminary information about computer literacy. On the other hand, it was found that occasionally reminding the participants about their previously acquired knowledge was important for the effectiveness of teaching. The participants regarded the learning environment as flexible and open to participation and practice. The project developing process gave the learners the opportunity to review what they had learned. Taking part in the assessment gives the students a sense of belonging. It was concluded that the project applications on the subjects including different learning fields using Scratch and an interdisciplinary approach in course activities affected education positively. The most frequently experienced problems in the practical application are technical problems associated with computers, the internet and equipment. It was found that the first things that come to the learners' minds were activities and visual elements such as creating animations, cartoons and caricatures. It is thought that the software developing participants have intense opinions and emotions about liking, appreciation, desire and satisfaction. Their motivation was influenced positively. Recommendations developed in the light of results obtained from this study are based on application and research.