Fahreddin Râzî'nin Hristiyanlarla ilgili ayetleri yorumu
Interpretation of Fakhr al-Din al-Râzî on the qur'anic verses about Christians"
Yazar: MEHMET AKİF ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Hristiyanlar = Christianies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Razi = Razi ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
"Tefsir" ve "Te'vil" kavramlarının zaman içindeki semantik gelişimi tefsir tarihine dair bir ipucu verdiği gibi, tefsir ilminin teşekkül tarihi, hem rivayet (me'sûr) ve dirayetin (re'y) farklılaşmasına hem de sentezine doğ-ru gelişimini açıklığa kavuşturmaktadır. Her ne kadar bu iki metot fark-lı olarak mülahaza edilse bile, Kur'an'ın mesajının mahiyeti ve insanın doğası gereği akıl ve nakil bir arada kullanılmıştır. Bu neden tefsirlerin tasnifini "dirayet içeren rivayet" ve "rivayet içeren dirayet" şeklinde tabir etmek durumun gerçekliğini yansıtabilir. Dirayet tefsirinin en meşhur-larından biri Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-Ğayb eseridir. Müellifin bu telif eserde kullandığı disiplinlerarası metot ve ilmî kişiliği, yaşadığı ta-rih ve coğrafyanın şartlarıyla doğrudan alakalıdır. Diğer taraftan eserde kullanılan ilimlerin yoğunluğu nakledilegelen ve farklı dönemlerde yo-ğurulan ilmî kültüre dayanmaktadır. 13. Yüzyılda günümüz İran'ı ola-rak bilinen bölgede ikamet eden Râzî, altı yüz yıldır İslâm'la etkileşim içerisinde olan Doğu Ortodoks Kilisesinin yaygın olduğu ve Müslüman-ların farklı ilim dallarıyla karşılaştığı ve tedris ettiği bir coğrafyada ya-şamıştır. Tarih ve coğrafya şartlarının doğal bir sonucu olarak Mefâti-hu'l-Ğayb eserinde kelam, felsefe, luğavî, naklî, tasavvufî ve dinler tarihi metodunu kullanmıştır. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı Fahreddîn er-Razî'nin kişiliğinin, yaşadığı tarih ve coğrafyanın Hristiyanlarla ilgili ayetlere yorumuna nasıl yansıdığını tahlil etmeye çalışmaktır.

Abstract:
Just as the semantic development of terms like "tafseer" and "ta'weel" can give a hint about the early development of Tafseer, same does his-tory by evincing the progress towards the separation as well as the coa-lescence between narrative (bi'l-ma'sūr) and opinionative/interpretative (bi'r-ra'y) tafseer. Despite the fact that these two method are considered distinctive, ratio and narrative have always been in unison due to the essence of the Quranic message and human nature. Therefore, expres-sing a categorisation like "narrative including interpretative" and "in-terpratative including narrative" tafseer could point to the reality of this phenomenon. One of which gained reputation belonging to the latter group is Mefātīḥ al-ġayb composed by Fakhr al-Din al-Rāzī. Indubitable is the fact that his intellectual-self and interdisciplinary method applied to his magnum opus is influenced by the conditions and conjuncture of the given era. On the other hand, the intense use of different sciences is a result of the accumulated and kneaded tradition throughout ages. This exegete resided in the 13th century Persia, (modern-day Iran) whe-re the Eastern Orthodox Church prevailed over more than six hundred years in interaction with Islam. Accordingly, for al-Rāzī, this phenome-non impelled the disposal of kalām, philosophy, philology, narration, ta-sawwuf and history of religions (historia religionis) in Mefātīḥ al-ġayb. Within this direction this study aims to analyze how al-Rāzī's academic character and the geographic era influenced his interpretations on the Quranic verses about Christians.