Ödön Széchenyi ve Türk itfaiye teşkilatı
Ödön Széchenyi and Turkish fire brigade
Yazar: CENK SARAÇ
Danışman: PROF. DR. MELEK ÇOLAK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Macarlar = Hungarians ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Szechenyi, Ödön = Szechenyi, Ödön ; Türk-Macar ilişkileri = Turkish-Hungarian relations ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; İtfaiye = Fire department ; İtfaiyeci = Fireman

Özet:
İtfaiyecilik, tarihi ateşin bulunmasına kadar uzanan ve insanlık tarihinin her döneminde büyük öneme sahip olmuş olgulardan birisidir. İnsanoğluna büyük katkılar sağlayan ateşin kontrol edilmesi ve kontrolden çıktığı zamanlarda da söndürülmesi gerekliliğinden doğan itfaiyecilik, başlarda kişisel ve gönüllü çabalarla doğmuş ancak zaman içerisinde tüm dünyada kurumsallaşarak bir teşkilat haline gelmiştir.
Osmanlı tarihi incelendiğinde, itfaiye teşkilatının XIX. yüzyıl başlarında kurulmuş olduğu görülmektedir. İlk başlarda halkın kendi çabaları ve gönüllüler aracılığıyla yürütülen yangınla mücadele çalışmaları XIX. yüzyıl'dan itibaren sistematik bir yapıya kavuşturulmuştur. Osmanlı Devleti açısından sistematik yapıya geçişte yaşanan en önemli iki gelişme ise Gerçek Davut'un yardımlarıyla Tulumbacılar Ocağı'nın kurulması ve Ödön Széchenyi'nin önderliğinde yeni itfaiye teşkilatının oluşturulmasıdır. 
1871 Beyoğlu Yangını, Osmanlı Devleti adına itfaiyecilik tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Beyaoğlu yangının yarattığı yıkımın ardından o zamana kadar yapılan çalışmaların yeterliliği sorgulanmış ve daha modern bir teşkilata gerek duyulduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda alınan bir kararla Macar İtfaiyesinin önemli ismi Ödön Széchenyi'nin 1871'de İstanbul'a getirilmesi ile birlikte Türk itfaiyecilik tarihinde yeni bir çığır açılmıştır. Ödön  Széchenyi önderliğinde İtfaiye alayı kurulmuş ve bundan sonraki dönemde modern araç ve gereçlerle donatılmış bir teşkilat tarafından askeri disiplin ile yangın mücadelesi yürütülmüştür. Daha sonraki dönemlerde Ferik rütbesine kadar yükselecek olan Ödön Széchenyi, Umum İtfaiye Alayları Kumandanı olarak 1922 yılına kadar yaklaşık yarım asır süre ile Osmanlı itfaiyesini yönetmiş ve Türk İtfaiyeciliğinin simge isimlerinden biri olmuştur.
Osmanlı Devleti'nde İtfaiyeciliğin gelişiminin evreler halinde incelendiği bu çalışma ile hedeflenen, Türk İtfaiyeciliğinin zaman içinde geçirdiği değişimin mimarlarından biri olan Ödön Széchenyi'nin hayatını, Osmanlı Devletine gelişini, ve Osmanlı Devletinde modern bir itfaiye teşkilatını kurmak için yaptığı çalışmaları inceleyerek, kökleri çok eskileri dayanan Türk- Macar ilişklerine bir parça katkıda bulunmaktır.

Abstract:
Firefighting has been one of the major cases of human history in every period that goes back to the discovery of fire. It has initially started with the control of the fire with the need for extinguishing the fires as well as personal and voluntary efforts of people. However, then has become an institutionalized organization in the world and made great contributions to the mankind. 
Considering the history of the firefighting in the Ottoman Empire, it seems to be founded in the early 19th century. Firefighting efforts which were carried out with the help of its volunteers and people until the 19th century, evolved into a systematic structure from that date. The two most important developments in the transition to the systematic establishment were the foundation of Tulumbacılar Corp with the help of Gerçek Davut, and the creation of the fire department with the leadership of Ödön Széchenyi.
Beyoğlu fire of 1871 has been a milestone in the history of firefighting in the Ottoman Empire. After this fire, it was questioned whether the firefighting that had been done so far was adequate or not and it was understood that Ottomans need a modern organization. Thus, Ödön Széchenyi has opened a new approach in the history of firefighting after coming to Istanbul in 1871. A Fire brigade was established in order to fight against fires and a military discipline was carried out by an organization equipped with modern tools and  in the next period. In later periods, Ödön Széchenyi, took Pasha title then, has served as the commander of the fire department about half a century until 1922 in the Ottoman Empire and he has become one of the ıcon names of Turkish firefighting.
In this research, the stages of firefighting examined in Ottoman Empire. This research is also focusing on on the positive changes of the Ottoman firefighting one of the leading artictecht, Ödön's life and his coming to Ottoman Empire. Moreover, this research is examining the studies of Ödön to build a modern firefighting department and the strong ties between Turkish and Hungarian relationship.