Bazı makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) çeşitlerinin verim, kalite ve antioksidan aktivite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield, quality and antioxi̇dant properties of some durum wheat (Triticum durum Desf.) varieties
Yazar: GÜLŞAH DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN EREKUL
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma bazı makarnalık buğday çeşitlerinin (Triticum durum Desf.) verim, kalite ve antioksidan aktivite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde 2014 yılı buğday ekim sezonunda tesadüf blokları deneme desenine uygun olarak yürütülmüştür. Aydın ili ekolojik koşullarında Şölen, Turabi, Ege, Çeşit 1252, Tüten, Gap, Yaren, Alatay ve Kızıltan makarnalık buğday çeşitlerinin verim öğeleri (bitki boyu, m2'de başak sayısı, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı, tane verimi) ve kalite (tanede ham protein, ham kül, ham yağ, ham nişasta oranı) özellikleri belirlenmiştir. Ayrıca insan sağlığına olumlu katkıları bulunan tanede toplam fenol içeriği ve antioksidan aktivite değerleri incelenmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre çeşitlerin bitki boyu 82.4-104.4 cm, m2'de başak sayısı 318-525.5 adet, başakta tane sayısı 39.3-56.2 adet, bin tane ağırlığı 38.2-47.3 g, tane verimi 406.3-700.3 kg/da, tanede protein oranı % 12.21-15.07, tanede kül % 1.51-1.91, tanede yağ oranı % 1.54-1.85, tanede nişasta oranı % 56.53-61.02, toplam fenol içeriği 221.63-386.37 µg GAE/g ve toplam antioksidan aktivite değerleri % 15.15-22.17 arasında değişmiştir. Denemede kullanılan çeşitler arasında Tüten çeşidi verim bakımından en yüksek değere sahip olurken, protein değeri bakımından Çeşit 1252 çeşidi ön plana çıkmıştır.
Çalışma kapsamında elde edilen veriler dikkate alındığında Ege Bölgesinin kıyı kesimlerinde yüksek tane verimi ve yeterli kalite özelliklerine sahip makarnalık buğday yetiştiriciliğinin yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: makarnalık buğday, verim, kalite, toplam fenol içeriği, toplam antioksidan aktivite

Abstract:
This thesis was conducted at the research and experimental fields of Adnan Menderes University Agriculture Faculty Research Farm during wheat production period in 2014. The research is based on randomized block design and aimed to determine yield and quality properties of 9 durum wheat (Triticum durum Desf.) varieties (Şölen, Turabi, Ege, Çeşit 1252, Tüten, Gap, Yaren, Alatay ve Kızıltan) in Aydın ecological conditions. For this purpose plant height, number of ears per square meter, number of grains per ear, 1000 grain weight, grain yield, protein, fibre, oil, ash and starch content of wheat grain were determined. In addition, changes of total phenolic content and antioxidant activity of the wheat grain which have significant contributions to health were also analysed.
According to the obtained yield and quality results; plant height values ranged from 82.4 to 104.4 cm, number of ears per square meter from 318 to 525, number of grains per ear from 39.3 to 56.2, 1000 grain weight from 38.2 to 47.3 g, grain yield from 406.3 to 700.3 kg/da, grain protein content from 12.21 % to 15.07 %, ash content from 1.51 % to 1.91 %, starch content from 56.53 % to 61.02 %, total phenolic content from 221.63 to 386.37 µg GAE/g and total antioxidant activity from 15.15 % to 22.17 %. Among the varieties Tüten variety had the highest grain yield value while Çeşit 1252 came to the forefront in terms of grain protein content and had the highest grain quality.
As a result considering the data obtained from the study, it was concluded that high yield and quality of durum wheat can be grown in coastal areas of the Aegean region.

Key words: durum wheat, yield, quality, total phenol content, total antioxidant activity