Yaşanabilir kentsel alanlar oluşturmada mahalle ölçeğinde planlamanın önemi: Konya örneği
The importance of neighborhood-scale planning to create livable urban areas: The case of Konya
Yazar: FATİHA NUR TERLEMEZ
Danışman: DOÇ. DR. FADİM YAVUZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kentsel kalite = Urban quality ; Kentsel yaşam = Urban life ; Mahalle yönetimi = Quarter administration ; Mahalleler = Neighborhoods ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşanabilirlik = Livability

Özet:
Tüm dünyada görülen nüfus artışıyla kapasitelerini aşmış kentlerde birçok insan sağlıksız çevrelerde yetersiz kentsel hizmet alarak yaşamaktadır. Konut stoğunun olmaması en önemli sorun olurken diğer temel ihtiyaçlar da altyapı eksikliği nedeniyle karşılanamamaktadır. Bu noktada sorunlar ve çözüm arayışları içerisinde yaşanabilirlik, yaşam kalitesi gibi kavramlar gündeme gelmiştir. Yaşanabilirliğin artırılması ve her bireyin sağlıklı çevrede yaşama hakkının yerine getirilebilmesi için sorunların giderilmesi konusuna temelden başlanmalıdır. Kentin en önemli yapı taşı olan mahalle kavramı doğrudan sorunların odak noktasıdır. Artan nüfus sorunlarına apartmanlaşma ve siteleşme kavramları az alanda çok kişinin yaşayabilmesi mantığıyla çözüm gibi görünse de mahalle kavramının yitirilmesine neden olmuştur. Kentleşmenin hızla meydana geldiği kentlerden biri olan Konya'da da mahalle kavramının yok olmaya başlaması kaçınılmaz olmuştur. Bu tez kapsamında Konya'da mahalle ölçeğinde planlamanın önemini merkez ilçeler olan Selçuklu, Karatay ve Meram'da yer alan Erenköy, Fetih ve Melikşah mahalleleri örneklerinde vurgulamak hedeflenmiştir. Bu çerçevede on iki adet nesnel ve öznel göstergeye (Sağlık, Eğitim, Çevre, Altyapı ve ulaşım, Güvenlik, Konut, Kaliteli Mekân, Donatı, Erişebilirlik, Katılım, Sosyal ilişkiler, Memnuniyet) odaklanan nitel bir araştırma metodolojisi kullanılarak (teknik veriler, gözlemler, kullanıcı anketleri vb.) değerlendirilmiştir. Mahallelerin karşılaştırılması sonucunda yaşanabilirlik bağlamında farklı mahalle profilleri elde edilmiş, mahallelerde yaşanabilirliğe katkı sağlayan etmenler ile yaşanabilirliği azaltan etmenler ortaya konulmuştur. Son olarak yaşanabilirliğe katkı bağlamında mahalleler için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kentsel yaşam kalitesi, Konya, mahalle, mahalle planlama, yaşanabilirlik.

Abstract:
Many people live in unhealthy environments with insufficient urban services in cities that have exceeded their capacities with the population growth seen all over the world. While the lack of housing stock is the most important problem, other basic needs cannot be met due to the lack of infrastructure. At this point, concepts such as livability and quality of life have come to the fore in the search for problems and solutions. In order to increase livability and to fulfill the right of every individual to live in a healthy environment, the issue of eliminating problems must be started from the ground up. The concept of neighborhood, which is the most important building block of the city, is the focus of direct problems. Although the concepts of apartment building and urbanization seem to be a solution to the increasing population problems with the logic of allowing many people to live in a small area, it has caused the loss of the concept of neighborhood. It was inevitable that the concept of neighborhood began to disappear in Konya, one of the cities where urbanization occurred rapidly. Within the scope of this thesis, it is aimed to emphasize the importance of planning at the neighborhood scale in Konya with the examples of Erenköy, Fetih and Melikşah neighborhoods located in Selçuklu, Karatay and Meram central districts. In this context, a qualitative research methodology (technical data, observations, user surveys, etc.) focusing on twelve objective and subjective indicators (such as Health, Education, Environment, Infrastructure and transportation, Security, Housing, Quality Space, Equipment, Accessibility, Participation, Social relations, Satisfaction) was applied. As a result of the comparison of the neighborhoods, different neighborhood profiles were obtained in the context of livability, the factors that contribute to the livability in the neighborhoods and the factors that reduce the livability were revealed. Finally, suggestions were made for neighborhoods in the context of contributing to livability. 
Keywords: Livability, Konya, neighborhood, neighborhood planning, urban life quality.