İslamofobinin tarihsel boyutları
Historical aspects of Islamophobia
Yazar: RECEP BAYYİĞİT
Danışman: PROF. DR. EJDER OKUMUŞ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Bilim = Science ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kimlik = Identity ; Medya = Media ; Sanat = Art ; Sosyopolitik = Socio-political ; İktidar ilişkileri = Government relations ; İslamofobi = Islamophobia

Özet:
İslam ve Batı ilişkilerinde önemli bir belirleyici olan İslamofobi, İslam'a ilişkin statik ve irrasyonel söylemlerle teolojik boyutlarına sıkıştırılmaya çalışılan toplumsal bir problemdir. İslamofobiyi, sosyo-politik etkenlerinden bağımsız teolojik çatışmalar zaviyesinden değerlendirmek İslamofobinin tüm boyutlarıyla anlaşılmasına ket vurmaktadır. İslam dininin indirgemeci ve basitleştirici bir teolojik yorumu olması itibariyle İslamofobi tarihsel bir olgudur. Bu açılardan İslamofobiyi anlamlandırabilmede, İslamofobinin teolojiyle harmanlanan sosyo-politik kökenini incelemek önemli bir perspektif kazandıracaktır. İslamofobinin sosyo-politik kökenlerinin anlamacı ve açıklayıcı yaklaşımla incelendiği bu çalışmada İslamofobinin kırılma ve dönüm aşamalarını teşkil eden dönemlerin tarihsel sosyolojik bağlamı İslamofobiyi geliştiren sosyo-politik etkenler odağında dokümantasyon yöntemiyle analiz edilmiştir. İlgili dönem analizlerinden elde edilen anahtar kavramlar karşılaştırma ve tümevarım yöntemiyle ele alınmıştır. Bu kavramların İslamofobinin sosyo-politik kökenlerinde karşılık gelen bağlamları sosyolojik teoriler eşliğinde tartışılmıştır. İslamofobinin, İslam ve Batı ilişkilerindeki sosyo-politik mücadelelerin teolojik nitelikteki görünürlüğü olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sosyo-politik mücadelelerde iktidar ilişkilerindeki çatışmaların büyük oranda belirleyici olduğu, iktidarların kimlik politikaları bağlamında İslamofobik kamuoyunu oluşturmak için sanat, medya ve bilimi işlevsel olarak kullandıkları tespit edilmiştir. Bu yönleriyle araştırmanın özgünlüğünü; İslamofobinin tüm tarihsel gelişim süreciyle birlikte ele alınmasının, teolojik/sosyo-politik bütünlüğün sosyolojik teoriler eşliğinde tartışılmasının ve yeni bir tanım getirme denemesinin teşkil ettiği söylenebilir.

Abstract:
Islamophobia, which is an important determinant in the relations between Islam and the West, is a social problem that is tried to be compressed into its theological dimensions with static and irrational discourses about Islam. Evaluating Islamophobia from the point of view of theological conflicts independent of socio-political factors hinders understanding of Islamophobia in all its dimensions. Islamophobia is a historical phenomenon as it is a reductionist and simplistic theological interpretation of Islam. In these respects, examining the socio-political origin of Islamophobia blended with theology will provide an important perspective in understanding Islamophobia. In this study, in which the socio-political origins of Islamophobia are examined with an understanding and explaining approaches, the historical sociological context of the periods that constitute the breaking and turning stages of Islamophobia is analyzed with the documentation method in the focus of socio-political factors that develop Islamophobia. The key concepts obtained from the related period analyzes are discussed with the method of comparison and induction. The corresponding contexts of these concepts in the socio-political roots of Islamophobia are discussed in the context of sociological theories. It was concluded that Islamophobia is the theological visibility of socio-political struggles in Islam and Western relations. It has been determined that the conflicts in power relations are largely determinant in these socio-political struggles, and that the governments use art, media and science functionally to create the Islamophobic public opinion in the context of identity politics. With these aspects, the originality of the research; It can be said that dealing with Islamophobia together with its entire historical development process, discussing the theological/socio-political integrity in the company of sociological theories, and trying to introduce a new definition.