İş tatmininde kişilik özelliklerinin ve sosyal ilişkilerin rolü: Bir enerji işletmesinde araştırma
The role of personality traits and social relations in job satisfaction: research in an energy business
Yazar: YUSUF ULUDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELAHAT ÖNEREN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji sektörü = Energy sector ; Etkileşim = Interaction ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Sosyal çevre = Social environment ; Toplumsal etkileşim = Social interaction ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu araştırma, çalışanların iş tatmininin oluşmasında kişilik özellikleri ve sosyal ilişki faktörleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır. Bununla beraber katılımcıların demografik özelliklerinin de iş tatminine olası etkileri araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın veri toplama işlemleri anket yöntemi ile gerçekleştirilerek, enerji sektöründe faaliyet gösteren bir firma üzerinde uygulanmıştır. Bu kapsamda, kişilik özelliklerini beş faktörle ölçen Büyük Beşli, iş memnuniyetini tek boyutla ölçen Minessota anketi ve araştırmacı tarafından geliştirilen, dokuz boyuttan oluşan sosyal ilişki ölçeği aracılığıyla çalışmanın dataları derlenmiştir. Elde edilen veriler ile t-testi, ANOVA, faktör analizi, frekans, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılarak, araştırma hipotezleri test edilmiştir.

Araştırma bulgularında iş tatmini, kişilik özellikleri ve sosyal ilişki alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Kişilik özellikleri alt boyutlarının tamamının, istatistiki test sonuçlarına göre iş tatminine etki ettiği görülmüştür. Alt boyutlardan yalnızca duygusal dengesizlik boyutunun iş tatmini ile negatif yönde, diğer dört boyutun ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki sergilediği bulgulanmıştır. Yapılan diğer analizler sonucunda sağlık, siyaset ve ekonomi sosyal ilişki alt boyutlarının, iş tatminine etkisinin olduğu sonucuna rastlanılmamıştır. Ancak diğer altı adet sosyal ilişki alt boyutunun ise iş tatmini ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki gösterdiği bulgulanmıştır. Bunlarla beraber katılımcıların demografik özellikleri ile iş tatminleri arasındaki ilişkiler ayrıntılı olarak test edilmiştir. 

Sonuç olarak bu araştırmadan elde edilen veriler, sosyal ilişkilerin çalışanların iş tatminine etki ettiği, ayrıca sosyal ilişkilerin işgörenlerin kişilik özellikleri ile de ilişkili olduğu bulgularına ulaşmaktadır. Sosyal ilişkilerin iş tatminine olası etkilerinin araştırıldığı özgün yapısı ile bu çalışma, ulusal ve uluslararası yazına sunulan önemli bir katkıdır. 

Anahtar Kelimeler: İş Tatmini, Kişilik, Kişilik Özellikleri, Sosyal İlişki, Sosyal Etkileşim, Sosyal Çevre

Abstract:
This research has been conducted to analyze the correlation between personality traits and social relations in the job satisfaction of workers. Besides, the possible effect of the participants' demographic characteristics on job satisfaction has been included in the research. For the research's data collection process, survey method has been used in a company working in the field of energy. In this context, the data of the research has been collected by using Big Five Personality Test, Minnesota Survey evaluating the job satisfaction in a single aspect, and a social relations scale which consists of nine aspects. This social relations scale has been developed by the researcher. By using the data collected, t-test, ANOVA, factor analysis, frequency, correlation, and multilinear regression analyses have been completed, and the hypotheses of the research have been tested.

According to the findings of the research, there is a meaningful correlation between job satisfaction, personality traits and the subdimensions of social relations. The results of statistical tests have showed that all of the subdimensions of personality traits have an impact on job satisfaction. It has been seen that while neuroticism is the only subdimension which has a negative correlation with job satisfaction, other four subdimensions have a positive correlation. At the end of the subdimensions of social relations analyses, it has been found out that there is no effect of health, politics and economy on job satisfaction. However, it has been found out that other six subdimensions of social relations have a positive correlation with job satisfaction. Additionally, the correlation between the demographic characteristics of participants and their job satisfaction has been tested in a detailed way. 

Over all, the data obtained at the end of this research has showed that social relations have an impact on employees' job satisfaction, and social relations are related to the personal traits of employees. This research, which is about the possible effects of social relations on job satisfaction, is an important contribution to the national and international literature in terms of its uniqueness.

Key Words: Job Satisfaction, Personality, Personality Traits, Social Relation, Social Interaction, Social Environment