Yaş çay yaprağı değer zinciri analizi ve çay sektöründe bir uygulama
Value chain analysis of green tea leaf and an application in the tea sector
Yazar: ALİ YAZICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA ÇAĞIRAN KENDİRLİ
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Doğu Karadeniz bölgesinde sekiz yüz bin dekar alanda küçük aile işletmeciliği şeklinde, bir milyon müstahsil tarafından yetiştirilen çay ülkemiz için stratejik öneme sahip ve bölgenin iktisadi yapısında büyük etkiye sahip ana ürünlerden biridir. Bölgede gerçekleşen yaş çay üretimi ile ülkemizin çay ihtiyacının tamamı karşılanmaktadır. Türkiye'yi dış alımdan kurtararak cari açıktan sorumlu olmayan bu sektör bölgede iş imkânı da oluşturmaktadır. Çay endüstrisinin geleceği büyük ölçüde çayın üretim miktarından çok üretilen yaş çayın kalitesine bağlıdır. Dolayısıyla sektörün büyümesi, alıcıların ilgisini çekmesi ve daha yüksek bir fiyat elde edebilmesi için yüksek çay kalitesini korumaya ve katma değerli çay üretmeye, kendi markalarımızı geliştirmeye, çevre dostu ve etik bir çay üreticisi ülke olarak itibar kazanmaya bağlı olacaktır. Bunu gerçekleştirebilmek için yaş çayın değer zincirinin her aşaması incelenip daha kaliteli ve verimli yaş çay üretimi için yapılması gerekenler tespit edilerek uygulanmaya konulabilir. Araştırmanın yapılacağı alan için çay tarımı yapılan Rize, Trabzon ve Artvin illeri seçilmiştir. Bu çalışmada çay müstahsilleri ile yapılan mülakatlar, gözlemler ve anket uygulaması ile toplanan verilerin analizinden elde edilen sonuçlarla yaş çay değer zincirinin durumu ortaya konulmuştur. Bulgu ve tespitlere göre ailelerdeki işgücü eksikliği nedeniyle işçiye duyulan ihtiyaç, gübre seçimi ve uygulamasındaki bilinçsizlik ve toprak yönetimi ile ilgili eksiklikler en önemli sorunlar olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Tea, which is grown by one million producers in the Eastern Black Sea region in the form of small family business in an area of eight hundred thousand decares, is one of the main products of strategic importance for our country and has a great impact on the economic structure of the region. With the fresh tea production in the region, the entire tea need of our country is met. This sector, which saves Turkey from foreign purchases, also creates job opportunities in the region. The future of the tea industry largely depends on the quality of the fresh tea produced rather than the quantity of tea production. Therefore, the growth of the sector, attracting buyers and achieving a higher price will depend on maintaining high tea quality, producing value-added tea, developing our own brands, and gaining a reputation as an environmentally friendly and ethical tea producing country. In order to realize this, every stage of the value chain of fresh tea can be examined and what needs to be done for better quality and efficient fresh tea production can be determined and put into practice. Rize, Trabzon and Artvin provinces where tea is cultivated were selected for the area where the research will be conducted. In this study, the situation of the fresh tea value chain was revealed with the results obtained from the analysis of the data collected through interviews, observations and surveys with tea producers. According to the findings and determinations, the need for workers due to the lack of labor force in families, lack of awareness in fertilizer selection and application, and deficiencies related to soil management were identified as the most important problems.