Farklı ajitasyon yöntemlerinin kök kanallarındaki yapay oluklardan kalsiyum hidroksit medikamentini uzaklaştırma etkinliği
Efficacy of different agitation methods to remove calcium hydroxide medicament from artificial grooves in root canals
Yazar: EMİRHAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT ÇELİK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ajitasyon = Agitation ; Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Etidronik asit = Etidronic acid ; Kalsiyum hidroksit = Calcium hydroxide ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; İrrigasyon = Irrigation

Özet:
Bu çalışmanın amacı; kök kanallarının apikal yarısında hazırlanmış yapay oluklara yerleştirilen kalsiyum hidroksit medikamentinin 5 farklı irrigasyon yöntemi (Self Adjusting File (SAF), İrriflex, Pasif Ultrasonik Irrigasyon (PUI), XP Endo Finisher, Konvansiyonel İğne İrrigasyonu) ile uygulanan 2 farklı grup irrigasyon solüsyonu (Sodyum Hipoklorit + Etilen Diamin Tetra Asetik Asit (EDTA), Etidronik Asit) kullanımı sonrasında geriye kalan kalsiyum hidroksit medikamentinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir.
Çalışmada boyları 14 mm olarak ayarlanmış 120 adet çekilmiş tek kök ve tek kanalı bulunan kesici ve premolar dişler kullanılmıştır. Kök kanallarını şekillendirme işlemi ProTaper Universal ile yapılmıştır. Kökler uzunlamasına ikiye ayrılıp kök kanal duvarına yapay oluk hazırlanmış ve 120 örneğe kalsiyum hidroksit medikamenti yerleştirilmiştir. Birleştirilen dişler hermetik olarak kapatılmıştır. Dişler önce sodyum hipoklorit + EDTA ve etidronik asit olarak 2 ana gruba daha sonra SAF, PUI, İrriflex, XP Endo Finisher ve Konvansiyonel İğne İrrigasyonu olarak 5 ayrı alt gruba ayrılmıştır (n=12). Gruplarda toplam irrigasyon hacmi 10 ml, aktivasyon süresi ise 2 dakika olarak belirlenmiştir. Etidronik asit gruplarında 10 ml etidronik asit kullanılmış ve 2 dakika aktive edilmiştir Sodyum hipoklorit + EDTA gruplarında önce 5 ml sodyum hipoklorit kullanılmış olup 1 dakika aktive edilmiştir. Sonrasında 5 ml EDTA kullanılıp 1 dakika aktive edilmiştir. Aktivasyon teknikleri uygulandıktan sonra örnekler kurulanıp tekrar ikiye ayrılmıştır. İkiye ayrılan örneklerden x24 büyütmede stereomikroskop yardımıyla görüntüler alınmıştır. Oluklarda kalan kalsiyum hidroksit medikamenti skorlanmıştır. Elde edilen değerler Kruskal-Wallis ve Man Whitney U testi uygulanarak karşılaştırılmıştır.
İstatistiksel değerlendirme sonucunda sodyum hipoklorit + EDTA'nın, etidronik asite göre kalsiyum hidroksit medikamentini uzaklaştırmada daha etkili olduğu görülmüştür (p<0.05). Konvansiyonel iğne irrigasyonunun diğer gruplar olan IrriFlex, PUI, SAF ve XP Endo Finisher'a göre kalsiyum hidroksit medikamentini uzaklaştırmada daha yetersiz olduğu bulunmuştur (p<0.005). IrriFlex, PUI, SAF ve XP Endo Finisher grupları arasında anlamlı fark yoktur (p>0.005). Bu çalışmanın sonucuna göre hiçbir grupta kalsiyum hidroksit medikamenti tamamen uzaklaştırılamasa da XP Endo Finisher ve PUI gruplarında 4'er örnekte (%16.7), SAF grubunda ise 2 örnekte (%8.3) oluklardaki kalsiyum hidroksit medikamentinin temizlendiği görülmüştür. Kalsiyum hidroksit medikamentinin etkin şekilde uzaklaştırılabilmesi için ek aktivasyon yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir. IrriFlex'in uygulaması kolay, maliyeti düşük, ek bir cihaz ya da ekipman gerektirmemesi ve çalışmamızda diğer yöntemler kadar etkin bulunması sebebiyle kullanımı önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study; comparative analysis of the remaining calcium hydroxide medicament placed in artificial grooves were prepared in the apical half of the root canals after the use of 2 different groups of irrigation solutions (Sodium Hypochlorite + Ethylene Diamine Tetra Acetic Acid (EDTA), Etidronic Acid.) applied with 5 different irrigation methods (Self Adjusting File (SAF), IrriFlex, Passive Ultrasonic Irrigation (PUI), XP Endo Finisher, Conventional Needle Irrigation). 

	In the study, 120 incisors and premolar teeth with a single root and single canal, adjusted to 14 mm in length were used. Shaping the root canals was done with ProTaper Universal. Roots were divided into two longitudinally and an artificial groove was prepared on the root canal wall and calcium hydroxide medicament was placed on 120 samples. The combined teeth were hermetically sealed after that. The teeth were first divided into 2 main groups as sodium hypochlorite + EDTA and etidronic acid. It was then divided into 5 separate subgroups as SAF, PUI, IrriFlex, XP Endo Finisher and Conventional Needle Irrigation (n=12). The total irrigation volume was determined as 10 ml and total activation time was determined as 2 minutes in the groups. In etidronic acid groups, 10 ml of etidronic acid was used and activated for 2 minutes. In the sodium hypochlorite + EDTA groups, first 5 ml of sodium hypochlorite was used and activated for 1 minute. Afterwards, 5 ml of EDTA was used and activated for 1 minute. After the activation techniques were applied, the samples were dried and divided into two again. Images were taken with the aid of a stereomicroscope at x24 magnification from the samples. Calcium hydroxide medicament remaining in the grooves was scored. The obtained values were compared by applying the Kruskal-Wallis and Man Whitney U test.

	As a result of statistical analysis, sodium hypochlorite + EDTA was found to be more effective in removing calcium hydroxide medicament than etidronic acid (p<0.05). Conventional needle irrigation was found to be less effective in removing calcium hydroxide medicament than other groups which are IrriFlex, PUI, SAF and XP Endo Finisher (p<0.005). There was no significant difference between the IrriFlex, PUI, SAF and XP Endo Finisher groups (p>0.005). According to the results of this study, although no method can completely remove the calcium hydroxide medicament, it was observed that the calcium hydroxide medicament in the grooves was cleaned in 4 samples (16.7%) in the XP Endo Finisher and PUI groups, and in 2 samples (8.3%) in the SAF group. Additional activation methods are required to effectively remove the calcium hydroxide medicament. It is recommended to use IrriFlex because it is easy to apply, low cost, does not require any additional device or equipment, and is as effective as other methods in our study.