X-ışınları toz difraksiyon metodu ile bazı organik bileşiklerin kristal yapılarının incelenmesi
Investigations of the crystal structures of some organic compounds by x-rays powder diffraction method
Yazar: AHMET ÖZYETİŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN GÜLDESTE
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
C17H16O2 (3-Hidroksi-1,3-di-p-propanola), C17H14O2 (1,5-Difenil-4-penten-1,3-dion) veC19H16N2O2 (5-Benzoil-1-etil-4-fenil-1H-pirimidin-2-on) organik bileşiklerinin kristalyapısı X-ışını toz difraksiyon metodu ile incelendi. 1950'den beri bilinen fakat sonyıllarda ikili bileşikler için önemli ölçüde yüksek bir kritik sıcaklıkta, Tc = 40Â°K,süperiletken olduğu keşfedilmiş olan MgB2 (Magnezyum borür)'ün kristal yapısı ayrıcaincelendi.Numunelerin X-ışını toz difraksiyon desenleri (XRD) CuKÎ± radyasyonu ile bir X-ışınıdifraktometresi (Bruker Axs D8 Advance) kullanılarak alındı, XRD desenleri DiffracPlus Eva programı ile değerlendirildi. Difraksiyon açıları (2Î¸), iki komşu ve paralelatom düzlemleri arasındaki mesafe (dhkl) ve piklerin bağıl şiddetleri belirlendi.Bileşiklerin kristal sistemleri ve birim hücre parametreleri Win-Index ITO ve TREORprogramları kullanılarak tayin edildi.Kristal sistemleri ve birim hücre parametreleri MgB2 için; hekzagonal; a = 3,086 Çº, b =3,086 Çº, c = 3,521(1) Çº, Î³ = 120Â°, V = 29.043(14) Çº3; C17H16O2 için; C tipi monoklinik;a = 11,509(11) Çº, b = 12,020(7) Çº, c = 10,790(11) Çº, Î² = 114,9(2)Â°, V = 1354(5) Çº3;C17H14O2 için; P tipi monoklinik; a = 31,358(21) Çº, b = 5,690(5) Çº, c = 7,650(8) Çº, Î² =94,14(8)Â°, V = 1361(4) Çº3 ve C19H16N2O2 için; P tipi monoklinik; a = 10,063(7) Çº, b =17,314(11) Çº, c = 8,993(6) Çº, Î² = 89,79(7)Â°, V = 1566(3) Çº3 olarak bulundu.Sonuçların doğruluğunu gösteren standart sapmanın, basit kristal yapıya sahip olanMgB2 için çok küçük fakat büyük moleküllere sahip olan organik bileşikler için dahayüksek olduğu görüldü.Anahtar kelimeler: Toz difraksiyon metodu, tek kristal, kristal yapı araştırılması,Win-Index

Abstract:
The crystal structure of C17H16O2 (3-Hydroxy-1,3-di-p-tolylpropenone), C17H14O2 (1,5-Diphenylpent-4-ene-1,3-dione) and C19H16N2O2 (5-Benzoyl-1-ethyl-4-phenyl-1H-pyrimidin-2-one) organic compounds has been investigated by X-ray powder diffractionmethod. The crystal structure of MgB2 (Magnesium diboride), material known since theearly 1950 but only recently discovered to be superconductive at a remarkably highcritical temperature, Tc = 40Â°K for a binary compound, has been also studied.The powder X-ray diffraction patterns (XRD) of samples were taken using an X-raydiffractometer (Bruker Axs D8 Advance) with CuKÎ± radiation. The XRD patterns wereevaluated with Diffrac Plus Eva programme. The values of diffraction angles (2Î¸), thedistance, (dhkl), between two adjacent and parallel planes of atoms and relativeintensities of the peaks were determined. The crystal systems and unit cell parameters ofcompounds were determined by using Win-Index ITO and TREOR programs.Crystal systems and unit cell parameters for MgB2; hexzagonal; a = 3,086 Çº, b = 3,086Çº, c = 3,521(1) Çº, Î³ = 120Â°, V = 29.043(14) Çº3; for C17H16O2; monoclinic, lattice typeC; a = 11,509(11) Çº, b = 12,020(7) Çº, c = 10,790(11) Çº, Î² = 114,9(2)Â°, V = 1354(5) Çº3;for; C17H14O2; monoclinic, lattice type P; a = 31,358(21) Çº, b = 5,690(5) Çº, c =7,650(8) Çº, Î² = 94,14(8)Â°, V = 1361(4) Çº; and for; C19H16N2O2; monoclinic, lattice typeP; a = 10,063(7) Çº, b = 17,314(11) Çº, c = 8,993(6) Çº, Î² = 89,79(7)Â°, V = 1566(3) Çº3was found.It has been found that standard deviation, indicating the accuracy of results, is verysmall for MgB2 which has simple structure, but it?s slightly high for organic compoundshaving big molecules.Key words: Powder diffraction method, single crystal, crystal structure investigation,Win-Index