Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi kampüsünün karbon ayak izinin değerlendirilmesi
Assessment of the carbon footprint of Van Yüzüncü Yıl University campus
Yazar: BUKET CEREN ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALTUĞ KARABEY
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Gaz emisyonu = Gas emission ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Karbon emisyonu = Carbon emission

Özet:
Enerji ihtiyacının çoğunluğu, fosil kaynaklı yakıtlardan elde edilmektedir. Bu sebeple fosil kaynaklı yakıtların hızla tüketilmesine ve fosil yakıtlardan kaynaklı açığa çıkan sera gazlarının artmasına neden olmaktadır. Sera gazlarından biri olan karbondioksit (CO2) gazının fazla yayılması çeşitli iklim değişikliklerini de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle karbon salınımının kontrol edilmesine ve azaltılmasına yönelik yapılacak olan çalışmalar büyük önem arz etmektedir. 
Bu çalışmada, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin karbon ayak izi belirlenmiştir. Çalışma kapsamında, 2020-2022 yılları arasındaki karbon salınımı incelenmiştir. Karbon emisyonu, Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (The Intergovernmental Panel on Climate Change-IPCC) Tier-1 yaklaşımı ve analitik yöntem metodolojisi yardımıyla ayrı ayrı hesaplanmıştır. İnsan faaliyetlerinden kaynaklı dolaylı ve doğrudan emisyonlar dikkate alınmış olup hesaplama kriterleri 3 kapsam altında incelenmiştir. Buna ek olarak kampüsteki binalar toplam doğalgaz emisyonu miktarlarına göre karşılaştırılarak analiz edilmiştir.
Doğalgaz tüketim değerleri incelendiğinde en fazla doğalgaz tüketiminin ve buna bağlı maksimum emisyonun 2020 yılında gerçekleştiği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ne ait kayıtlı araçların tüketim değerleri incelendiğinde en fazla yakıt tüketiminin ve buna bağlı maksimum emisyonun 2022 yılında oluştuğu, toplam elektrik tüketim değerleri incelendiğinde en fazla tüketimin ve buna bağlı maksimum emisyonun 2022 yılında meydana geldiği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ne kayıtlı olmayan araçların tüketim değerleri incelendiğinde en fazla yakıt tüketiminin ve buna bağlı en fazla emisyon değerinin 2022 yılında gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Hesaplamalar sonucunda, IPCC ve analitik yöntem metodolojilerine göre en fazla emisyonun Kapsam-1'den kaynaklı olduğu, tüm kapsamlar dikkate alındığında incelenen yıllarda, toplamda en fazla emisyonun 2022 yılında oluştuğu ve artış oranının üniversiteye ait olmayan araçların emisyonlarının en fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Emisyon türleri arasında en fazla emisyonun yakıt türü olarak motorin kullanan araçlardan kaynaklı olduğu belirlenmiştir. Metodolojilere ait yapılan karşılaştırma sonucunda incelenen tüm başlıklardaki tüketimlere bağlı emisyon değerlerinin, yöntemlere göre farklı sayısal değerlerde hesaplandığı buna karşın incelenen tüm başlıklara ait emisyonların yıllık artış oranları değerlendirildiğinde aynı veya birbirine yakın artış oranlarına sahip oldukları tespit edilmiştir.  Çalışmanın sonunda her iki hesaplama yöntemi karşılaştırılarak analiz edilmiş ve karbon salınımının azaltılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The majority of energy needs are obtained from fossil fuels. For this reason, it causes rapid consumption of fossil fuels and an increase in greenhouse gases released from fossil fuels. Excessive emission of carbon dioxide (CO2), one of the greenhouse gases, brings about various climate changes. For this reason, studies to control and reduce carbon emissions are of great importance. 
In this study, the carbon footprint of Van Yüzüncü Yıl University was determined. Within the scope of the study, carbon emissions between 2020-2022 were examined. Carbon emissions were calculated separately with the help of The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Tier-1 approach and analytical method methodology. Indirect and direct emissions resulting from human activities were taken into account and the calculation criteria were examined under 3 scopes. In addition, the buildings on the campus were compared and analyzed according to their total natural gas emission amounts. 
When natural gas consumption values are examined, the highest natural gas consumption and the maximum emission associated with it occur in 2020. When the consumption values of vehicles registered at Van Yüzüncü Yıl University are examined, the highest fuel consumption and the maximum emission associated with it occur in 2022. When the total electricity consumption values are examined, the highest consumption When the consumption values of vehicles not registered with Van Yüzüncü Yıl University were examined, it was determined that the highest fuel consumption and the highest emission value occurred in 2022. 
As a result of the calculations, it was concluded that according to IPCC and analytical method methodologies, the highest emissions were from Scope-1, that when all scopes were taken into consideration, the highest emissions in total occurred in 2022 and that the rate of increase was highest in the emissions of vehicles that did not belong to the university. It has been determined that the highest emissions among emission types come from vehicles that use diesel as the fuel type. As a result of the comparison of the methodologies, it was determined that the emission values related to consumption in all headings examined were calculated at different numerical values according to the methods, but when the annual increase rates of emissions of all headings examined were evaluated, it was determined that they had the same or close increase rates. At the end of the study, both calculation methods were compared and analyzed and suggestions were made to reduce carbon emissions.