Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının doğal afetlere yönelik farkındalıklarının incelenmesi
Examination of social studies teacher candidates awareness on natural disaster
Yazar: VİLDAN TORLAK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Afet bilinci = Disaster awareness ; Afet eğitimi = Disaster education ; Doğal afetler = Natural disasters ; Farkındalık = Awareness ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın amacı, Türkiye'de önemli bir sorun olarak varlığını devam ettiren doğal afetler konusunun önemini vurgulayarak sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bu konuda yeterli farkındalığa sahip olup olmadıklarını tespit etmek ve afet bilincinin farkındalığına katkıda bulunmaktır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Gazi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı'nda 4.sınıf öğrencisi olan 40 Sosyal Bilgiler öğretmen adayı oluşturmuştur. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanılarak yapılan çalışmada, 24 tane açık uçlu görüşme sorusundan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. 5 alan uzmanından görüş alınmış ve bu görüşler doğrultusunda ilgili düzeltmeler yapılmıştır. Son olarak da 3 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile ön uygulama yapılıp formun anlaşılırlığı test edilmiş ve nihai haline getirilmiştir. Gönüllü 40 sosyal bilgiler öğretmen adayına telefon yoluyla yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Öğretmen adayları ile görüşme yapılırken izinleri alınarak ses kaydı alınmıştır.  Yapılan görüşmeler ortalama 20-30 dakika sürmüştür. Verilerin analizi, soruya göre içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile tablolar ve katılımcı görüşlerinden doğrudan alıntılama şeklinde sunulmuştur. Yapılan analizler sonucunda öğretmen adaylarının afet türleri ile ilgili bilgi eksikliği olduğu, öğretmen adaylarının %92,5'inin kendi aldığı önlemleri yetersiz bulduğu ve afet ile ilgili bilgilerini davranışa dönüştürme seviyelerinin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının %77,5'inin sosyal bilgiler ders kitaplarında doğal afetler ile ilgili konuları yeterli bulmadığını, uygulamaya yönelik etkinliklere ağırlık verilmesi gerektiğini düşündükleri tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının %72,5'inin Türkiye ile diğer ülkeleri önlemler açısından karşılaştırdığında ülkemizdeki önlemlerin gelişmiş ülkelerden kötü durumda olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda afet eğitimlerinin niteliği artırılmalı, uygulamalı eğitimlerle topluma aşılanmalı, uzman kadroların oluşturulmasına özen gösterilmeli ve doğal afetler, tüm öğretmenlik branşlarında ders olarak yer almalı önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to emphasise the importance of natural disasters, which continue to exist as an important issue in Turkey, to determine whether social studies teacher candidates have sufficient awareness on this issue. The research consisted of 40 Social Studies teacher candidates who were 4th-grade students in Gazi Education Faculty Social Studies Education Department in the 2020-2021 academic year. Using the qualitative research design, a semi-structured interview form consisting of 24 open-ended interview questions was prepared. The opinions were received from 5 field experts and relevant corrections were done in line with these opinions. Finally, the clarity of the form was tested and finalised through preapplication with 3 social studies teacher candidates. A semi-structured interview form was applied to 40 volunteer social studies teacher candidates via telephone. Their permission and audio recordings were taken during the interviews with the teacher candidates. The interviews lasted between 20–30 minutes. The analysis of the data was presented in the form of tables and direct quotations from the participant's views with the descriptive analysis method. As a result of the analyses, it was concluded that the candidate teachers had a lack of knowledge about the types of disasters. Also, 92.5% of the candidate teachers realised that the precautions that have taken by them are insufficient, and the level of transforming their knowledge about the disaster into behavior was low. It has been determined that 77.5% of the teacher candidates do not find the topics sufficient which are related to natural disasters in the social studies textbooks and they think that practical activities should be emphasized. When 72.5% of the candidate teachers compared Turkey and other countries in the scope of precautions, it is concluded that they thought the precautions in our country were worse than those in developed countries. As a result of the study, it has been suggested that the quality of natural disaster education should be increased, instilled in the society with practical training. Moreover, attention should be paid to the formation of expert staff, and natural disasters should be included as a course in all teaching branches.