Afet ve risk yönetimi kapsamında Çankırı kent merkezindeki acil toplanma alanlarının uygunluk ve yeterliliklerinin analizi
The analysis of suitability and adequacy of emergency assembly areas in Çankırı city center within the scope of disaster and risk management
Yazar: SİNEM PELİN KAYNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA SINACI ÖZFINDIK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Afet riski = Disaster risk ; Afet yönetimi = Disaster management

Özet:
Afet riski altındaki yerleşimlerde afet öncesini, anını ve sonrasını dikkate alan bir planlamanın yapılmamış olması, çevresel, toplumsal ve ekonomik olarak kayıplara yol açmaktadır. Bu kayıpları önleyebilmek ve kentsel dayanıklılığı arttırabilmek adına afet ve risk yönetimi günümüzde birçok ülke için öncelikli hale gelmiştir. Konumu ve jeolojik yapısı nedeniyle sıklıkla doğal afet yaşanan Türkiye'de de özellikle 2000'li yıllardan sonra afet yönetimi ile ilgili yasal ve kurumsal düzenlemelere daha fazla yer verilmiş, ulusal strateji ve eylem planlarında konu daha kapsamlı ele alınmıştır. Kentsel düzeyde ise acil toplanma alanları, geçici barınma alanları gibi düzenlemeler öne çıkmaya başlamıştır. Bu çalışmada, sınırları içinden Kuzey Anadolu Fay Hattı ve tali fay sistemleri geçen 1.ve 2. derece deprem bölgesinde yer alan Çankırı kenti örnek alan olarak belirlenmiştir. Kent merkezindeki acil toplanma alanlarının standartlara uygunluğu ve yeterliliği, alan büyüklüğü ve niteliği, erişilebilirlik, teknik altyapı olanakları, kullanılabilirlik ve çok fonksiyonluluk ve güvenlik değişkenleri kapsamında incelenmiştir. Çalışma sonucunda, afetlere hazırlıklı olmanın önemi vurgulanmış, acil toplanma alanlarının şehir planlama çalışmalarında geri planda kaldığı, bu alanlara yönelik düzenlemelerin ve donanımların genellikle eksik olduğu ve mekânsal müdahaleler gerektirdiği belirlenmiştir. Çankırı kent merkezindeki toplanma alanlarının ise ikincil tehlike olan taşkın riski altında olmaları nedeniyle uygunluk ve yeterlilik kriterlerinin tamamını sağlamadıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The lack of a planning that takes into account the pre-disaster, moment of disaster and post-disaster results in environmental, social and economic losses in the settlements under disaster risk. In order to prevent these losses and increase urban resilience, disaster and risk management has become a priority for many countries today. In Turkey, where natural disasters are frequently experienced due to its location and geological structure, legislative and institutional regulations related to disaster management have been given more attention, and the issue has been dealt with more comprehensively in national strategies and action plans especially after the 2000s.The arrangements such as emergency assembly areas and temporary shelter areas have started to come to the fore at the urban planning level. The city of Çankırı, located on the North Anatolian Fault Line and secondary fault systems and the first and second degree earthquake zone was determined as the field of this research. The appropriateness and adequacy of the emergency assembly areas in the city center were examined within the scope of variables that size and characteristics of area, accessibility, technical infrastructure facilities, usability and multifunctionality and security. As a result of the study, the importance of being prepared for disasters was emphasized and it was determined that emergency assembly areas remained in the background in urban planning studies, the regulations and equipments for these areas were generally deficient and required spatial interventions. It has also been concluded that the emergency assembly areas in Çankırı city center do not meet all the suitability and adequacy criteria because of being at risk of flood, which is a secondary hazard.