Gösterge krigleme yöntemi ile Afşin – Elbistan kömür havzası C ve D sektörlerinde açık ocak taban sınırlarının belirlenmesi
Determination of open pit base boundaries in C and D sectors at Afşin – Elbistan coal basin with indicator kriging
Yazar: NAZIM ÇİMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNEŞ ERTUNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Türkiye'deki linyit kömürü kaynakları incelendiğinde, yaklaşık 4,8 Milyar tonluk kömür kaynağı ile birlikte Kahramanmaraş İli sınırlarındaki Afşin – Elbistan Kömür Havzası Türkiye'de önemli bir enerji üretim potansiyeline sahiptir. Genel olarak Afşin – Elbistan Kömür Havzasındaki kömür damarlarının yayılımı incelendiğinde, daha önceleri işletmeye açılan A ve B sektörlerinde de görüleceği üzere kömürün C ve D Sektörlerinde de ekonomik olarak açık ocak kömür madenciliği ile üretilebileceği anlaşılmaktadır. Bu çalışma ile Afşin – Elbistan Kömür Havzası C ve D Sektörlerinde açık ocak ile üretim için uygun bölgelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle, C ve D sektörlerine ait mevcut sondaj veri tabanı kullanılarak her sondaj için kömür kesen her seviyede, düşey yönde kümülatif örtü kazı oranı belirlenmiştir. Bu örtü kazı değerleri, veri tabanına bir öznitelik olarak eklenmiştir. Havzada daha önceden işletmeye açılmış ve yaklaşık 35 yıldır açık ocak madenciliği ile kömür üretimi gerçekleştirilen Kışlaköy (A sektörü) madeninde son 10 yılda gerçekleşen örtü – kazı oranlarının ortalaması yaklaşık 2.8 m3 / ton dur ve bu değer C ve D sektörlerinde oluşturulacak açık ocak tasarımı için ekonomik bir sınır değer olarak kabul edilmiştir. Ayrıca, örtü kazı değerleri yanında, sondajlardaki en alt seviyelerdeki kömürlerin kotları dikkate alınarak açık ocak tabanı eğimi için uygun ikinci bir kriter saptanmıştır. Bu kriter, birbirine komşuluk eden iki sondajın taban kömürleri arasındaki eğimin %4'ü geçmeyecek şekilde olması şeklinde tanımlanmıştır. Açık ocak işletmeciliği için, yukarıda belirtilen iki kriteri sağlayan açık ocak işletmeciliğine uygun sondajlar "1" ve uymayan sondajlar "0" şeklinde ikili kodlanarak, sektörler genelinde 2 boyutlu gösterge değişken türetilmiştir. Bu haliyle noktasal olan bu değişkenler kullanılarak C ve D sektörleri genelindeki olası açık ocak taban sınırlarının alansal olasılık dağılımı gösterge krigleme ile belirlenmiştir.

Abstract:
When the lignite coal resources in Turkey are analyzed, Afşin - Elbistan Coal Basin in provincial borders of Kahramanmaras has significant energy generation potential in Turkey with about 4.8 billion tons of coal resources. When the spread of coal seams at Afşin – Elbistan Coal Basin analyzed generally, it is understood that as can be seen in A and B sectors previously put into operation, coal in C and D sectors can be produced economically with open pit coal mining too. With this study, it is aimed to determine suitable regions for production with open pit in C and D sectors at Afşin – Elbistan Coal Basin. To that end,  using the existing borehole database of sectors C and D, cumulative stripping ratio in vertical direction was determined at each level that cuts coal for each borehole primarily. These stripping ratio values are added to the database as an attribute. The average of the stripping ratios in the last 10 years at Kışlaköy (Sector A) mine, which was previously commissioned in the basin and has been producing coal with open pit mining for about 35 years, is about 2.8 m3 / ton and this value is accepted as an economic limit value for the design of open pit that will be constituted in C and D sectors. In addition to the stripping ratio values, a second criterion suitable for open pit base inclination is determined by considering the elevations of the coals at the lowest levels in the boreholes. This criterion is defined as the inclination between base coals of the two adjacent boreholes to be less than 4%. For open pit mining, the two-dimensional indicator variable is derived across sectors by binary coding the boreholes which are suitable for open pit mining that meet the above mentioned two criteria as "1" and the non-matching boreholes as "0". The spatial probability distribution of the possible open pit base boundaries across sectors C and D is determined with indicator kriging by using these variables being as is point.