Endüstri ürünleri tasarımında arayüz ergonomisi açısından iş makinelerinin tasarımı üzerine bir çalışma
A study on design of engineering vehicles regarding interface ergonomics in industrial product design
Yazar: MAHMUT CELALEDDİN KALELİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EBRU GÜZELDEREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Tarihin ilk çağlarından itibaren insanoğlu, daha iyi yaşam koşulları sağlamak, her türlü tehlikeden korunmak ve görkemli medeniyetler inşa etmek amacı ile yeryüzünü imar etme çabasına girişmiştir.Girişmiş olduğu bu imar çalışmalarında kendi fiziksel güç ve yeteneklerinin sınırlı kaldığının farkına vararak kendi işlerini kolaylaştıracak ve daha büyük işler çıkartmasını sağlayacak yeni yol ve yöntemler geliştirmeye çalışmıştır.İlk olarak basit kazma, kürek, balta gibi aletler yaparak ve taşımacılık ile tarımda kullanmak üzere kendisinden daha güçlü olan hayvanları ehlileştirerek başladığı bu araştırma ve buluşlar sanayi devrimi ile zirveye ulaşmıştır.Sanayi devriminden sonra ülkelerin birbirlerinden daha güçlü medeniyetler kurma yarışı; buhar gücünün keşfi, petrolün bulunması, içten yanmalı motorların icadı ile birleşmiş ve insanları daha güçlü, daha hızlı, daha değişik yeteneklere sahip makineler tasarlamaya itmiştir.İnsanlar kazı yapmak, yol yapmak, binalar inşa etmek, tüneller açmak, büyük barajlar yapmak amacı ile küreyici, sıkıştırıcı, kazıcı, yükleyici ve taşıyıcı makineler geliştirmiştir.Küresel ticari rekabetin artması ve ihtiyaçların çeşitlenmesi iş makinelerinin tasarım ve üretimi üzerine yeni çalışmaları zorunlu kılmıştır. İş makinesi üreten firmalar mallarını satabilmek ve birbirleri ile olan rekabette öne çıkabilmek için üretecekleri iş makinelerinde işlevsel mükemmelleşmeyle birlikte biçimsel özellikleri ile de daha estetik ve dikkat çekici iş makinesi tasarımları ortaya koymaya çalışmaktadırlar.İş makineleri başta yekpare bütün gövdeleri olmak üzere diğer donanım ve uzantılarının biçimsel özellikleri ile birlikte bir arayüzlere sahiptirler. İş makinelerinin satın alınmasına karar verecek, iş makinelerini kullanacak ve onlarla görsel, duysal ve diğer algı yolları ile iletişime geçecek olan insan ve çevre ile iş makineleri arasında bir arayüz dili bulunmaktadır.İş makineleri kendi biçimsel özellikleri ve arayüz dilleri aracılığı ile sahip oldukları yetenekleri ve tehlikelilik, dayanıklılık, güçlülük vb. özellikleri muhataplarına anlatmak durumundadırlar. Ayrıca kullanıcılarına oturma elemanları, göstergeleri, kontrol elemanları ve kontrol uzantılarının biçimsel-işlevsel özellikleri ve de arayüzleri vasıtası ile ergonomik kullanım kolaylığı, sürüş konforu ve güvenliğini sağlamak zorundadırlar. Bunun içinde biçimsel ve işlevsel özelliklerinin tasarımına ?arayüz ergonomisi? bağıntısında yaklaşılmak zorundadır.Bu çalışmanın amacı, iş makinelerinin tasarımında biçimsel ve işlevsel yetkinliğe ulaşılması için henüz tasarım aşamasında ve de daha sonraki süreçlerde arayüz ergonomisi ile arayüz ergonomisinin bağlantılı olduğu diğer kavramların etkileşim alanlarının tanımlanması ve tasarımcılar tarafından yararlanılmasını sağlamaktır.Anahtar Kelimeler : Arayüz Ergonomisi, Ergonomi, Endüstri ÜrünleriTasarımı, Biyomimikri, Biyomimetik, Mekanik, Aerodinamik, Excavator, Loader, Grader, Compactor, İş Makinesi, Organik Tasarım, Kamyon

Abstract:
Since the dawn of history, humankind has been in a struggle to build up the earth for providing better living conditions, protection from every kind of dangers and constructing gorgeous civilizations.It has tried to develop new ways and methods, which would ease the works and provide great works realizing their power and skills? limitations in those construction efforts.These researches and breakthroughs in which it started making mattocks, shovels and axes and taming powerful animals have reached the peak with industrial revolution.Countries? competitions to establish more powerful civilizations than each other; have integrated with the discovery of steam output, finding petrol, invention of internal combustion engine and it forced people to design more powerful, faster and the machines that have more difficult abilities.People developed scraper, compressor, excavator, loader and carrier machines in order to excavate, make roads, construct buildings, making tunnels and big dens.Increase in global commercial competition and variety of needs, necessitated new studies on design and production of engineering vehicles. Companies producing engineering vehicles, attempt to present more aesthetic and attractive products with stylistic features and functional excelling for engineering vehicles to be produced in order to become prominent in competition with each other and to sell their products.Engineering vehicles have an interface with their stylistic features of hardware and scape and especially for all massive parts. There exists an interface language between people deciding the sale, using the vehicle, communicating with visual, sensorial and other perceptual ways, and engineering vehicles.Engineering vehicles tell, with their abilities, dangerousness, durability, strength etc. features via the interface language and their own stylistic features. Besides, they have to provide ergonomic usage comfort driving comfort and safety with their interfaces and stylistic-functional features of control scape and control elements, indicators, seating elements for their users. For that very reason, design of stylistic and functional features of the vehicles has to be approached in interface connection.The aim of this study is to reveal intersecting points of interface ergonomics and other concepts that interface ergonomics are connected in design phase and later processes in order to make the designs of engineering vehicles to reach stylistic and functional sufficiency and to be benefitted from by setting them up in certain regulations.Key Words: İnterface, İndustrial Design,Civil Engineering, İnterfaceErgonomi,Biomimicri,Biomimetic,Aerodinamic,Mechanic,Excavator,Loader,Grader,Compactor,Truck,Organic Desing