Fibromiyalji sendromlu hastalarda ferritin ve demir parametrelerinin ağrı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of ferritin and iron parameters on pain and quality of life in pati̇ents wi̇th fibromyalgia syndrome
Yazar: EBRU İLERİ
Danışman: DOÇ. DR. ARİF GÜLKESEN
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
ÖZET

Bu çalışmadaki amacımız Fibromiyalji Sendromu (FMS) tanısı almış kadın hastalarda ferritin ve demir parametrelerinin ağrı, yaşam ve uyku kalitesi üzerine etkilerini incelemektir.
Çalışmaya Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) ve FTR-Romatoloji polikliniklerine 3 aydan uzun süredir devam eden yaygın ağrı nedeniyle başvuran ve 2016 ACR FMS tanı kriterlerine göre FMS tanısı alan 87 kadın hasta dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik [yaş, ağırlık, boy, vücut kütle indeksi (VKİ), medeni durum, eğitim düzeyi, mesleği ve sigara kullanımı] özellikleri ve laboratuvar parametreleri kaydedilmiştir. Veriler Vizüel Analog Skala (VAS), Fibromiyalji Etki Anketi (FEA), Short Form-36 (SF-36), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeki (PUKİ) ve Nottingham Sağlık Profili (NSP) ölçüm yöntemleri ile toplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalar ferritin ve demir düzeylerine göre 3 gruba ayrılmıştır.
Çalışmaya dahil edilen kadın hastaların ortalama yaşları 43,1±10,7 (min:21-max:60) yıl olarak bulunmuştur. Hastaların %18,4'ünde ferritin düzeyi düşük (Grup 1), %25,3'ünde hem ferritin hem demir düzeyi düşük (Grup 2), %56,3'ünde ise ferritin ve demir düzeylerinin normal olduğu (Grup 3) bulunmuştur. Gruplar arasında FEA, VAS, NSP (Bölüm 1), NSP (Bölüm 2), YŞÖ ve SF-36 alt ölçek puanları açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). HADÖ'ye göre depresyon belirtisi olan hasta sayısı 29 (%33,3), anksiyete olan hasta sayısı 33 (%37,9) idi. Gruplar arasında depresyon ve anksiyete varlığı açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). PUKİ'ye göre kötü uyku kalitesi olan hasta sayısı 52 (%59,8) idi. Gruplar arasında PUKİ açısından açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Uyku kalitesi kötü olan hastalarda FEA, HADÖ depresyon, HADÖ anksiyete, NSP 1 ve NSP 2 skorları anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p<0,05). Uyku kalitesi kötü olan hastalarda SF-36 Fiziksel Fonksiyon, Emosyonel Rol Kısıtlılığı, Enerji-Canlılık, Ruhsal İyilik ve Genel Sağlık alt ölçek skorları anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<0,05). Hastaların yaşı ile SF-36 Fiziksel Fonksiyon ve Fiziksel Rol Kısıtlılığı puanı arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0,05).
Fibromiyalji tanısı alan bireylerde ferritin ve demir eksikliği oldukça yaygındı. Ferritin ve demir eksikliği olan bireylerde demir eksikliği ile ağrı, uyku kalitesi, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi arasında bir ilişki görülmese de, FMS hastalarında uyku kalitesinin bozulmasının ağrı ve yaşam kalitesi ile ilişkili olduğu görüldü. Sonuç olarak FMS'de sık görülen bir semptom olan uyku bozukluğu yaşam kalitesini düşürmekte, depresyon ve anksiyete düzeylerini arttırmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Fibromiyalji, ferritin, demir, ağrı, yaşam kalitesi, depresyon

Abstract:
ABSTRACT

THE EFFECT OF FERRITIN AND IRON PARAMETERS ON PAIN AND QUALITY OF LIFE IN PATİENTS WİTH FIBROMYALGIA SYNDROME

Our aim in this study is to examine the effects of ferritin and iron parameters on pain, quality of life and sleep in female patients diagnosed with Fibromyalgia Syndrome (FMS).
The study included 87 female patients who applied to Fırat University Faculty of Medicine Hospital Physical Medicine and Rehabilitation and Rheumatology outpatient clinics due to widespread pain lasting more than 3 months and were diagnosed with FMS according to the 2016 ACR FMS diagnostic criteria. Sociodemographic characteristics [age, weight, height, body mass index (BMI), marital status, education level, occupation and smoking] and laboratory parameters of the patients were recorded. Data were obtained from Visual Analog Scale (VAS), Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ), Short Form-36 (SF-36), Fatigue Severity Scale (FSS), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and Nottingham Health Profile (NHP) measurement methods. The patients included in the study were divided into 3 groups according to ferritin and iron levels.
The mean age of the female patients included in the study was found to be 43.1±10.7 (min: 21-max: 60) years. Ferritin levels were found to be low in 18.4% of the patients (Group 1), both ferritin and iron levels were found to be low in 25.3% (Group 2), and ferritin and iron levels were normal in 56.3% (Group 3). There was no significant difference between the groups in terms of FIQ, VAS, NHP (Part 1), NHP (Part 2), FSS and SF-36 subscale scores (p>0.05). According to HADS, the number of patients with symptoms of depression was 29 (33.3%) and the number of patients with anxiety was 33 (37.9%). There was no significant difference between the groups in terms of the presence of depression and anxiety (p>0.05). The number of patients with poor sleep quality according to PSQI was 52 (59.8%). There was no significant difference between the groups in terms of PSQI (p>0.05). FIQ, HADS depression, HADS anxiety, NHP 1 and NHP 2 scores were found to be significantly higher in patients with poor sleep quality (p<0.05). SF-36 Physical Function, Emotional Role Limitation, Energy-Vitality, Spiritual Well-being and General Health subscale scores were found to be significantly lower in patients with poor sleep quality (p<0.05). A weak negative correlation was found between the age of the patients and the SF-36 Physical Function and Physical Role Limitation score (p<0.05).
Ferritin and iron deficiency were quite common in individuals diagnosed with fibromyalgia. Although there was no relationship between iron deficiency and pain, sleep quality, depression, anxiety and quality of life in individuals with ferritin and iron deficiency, deterioration in sleep quality was found to be associated with pain and quality of life in FMS patients. As a result, sleep disturbance, a common symptom in FMS, reduces the quality of life and increases depression and anxiety levels.
Key Words: Fibromyalgia, ferritin, iron, pain, quality of life, depression