Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ergenlerde akıllı telefon bağımlılığına yalnızlık, akran ilişkileri ve algılanan ebeveyn tutumunun etkisi
The impact of loneliness, peer relationships, and perceived parental attitudes on smartphone addiction in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: ÇAĞLA BOZTEPE
Danışman: PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, DEHB tanılı ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının yalnızlık, akran ilişkileri, ebeveyn tutumu, depresyon ve anksiyete gibi psikososyal faktörlerle nasıl etkileşimde bulunduğunun incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran 12-18 yaş aralığındaki DEHB tanılı 108 ergen hasta ve 108 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Tanısal değerlendirme için çalışmaya katılan ergenlere klinisyen tarafından "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu" uygulanmış, sosyodemografik ve klinik veri toplama formu doldurulmuştur. Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler tarafından, "Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu", "UCLA Yalnızlık Ölçeği", "Akran İlişkileri Ölçeği", "Anababa Tutum Ölçeği", "Beck Depresyon Ölçeği" ve "Beck Anksiyete Ölçeği" doldurulmuştur. Ebeveynleri tarafından ise, "Conners Anababa Değerlendirme Ölçeği "ile "Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-4'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği" doldurulmuştur. 
Bulgular: DEHB tanılı ergenlerin akıllı telefon bağımlılığı tanısı alma  oranlarının, kontrol grubundaki ergenlere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcılar, akıllı telefon bağımlılığına etki eden psikososyal faktörler açısından değerlendirildiğinde; DEHB tanılı grupta, kontrol grubuna kıyasla, yalnızlığın, akıllı telefonu oyun amacıyla kullanmanın, ilk akıllı telefona daha erken yaşta sahip  olmanın, ailede psikopatoloji görülme oranının daha fazla olduğu görülmüştür. DEHB tanılı grupta akıllı telefon bağımlılığı düzeyini yordayan faktörlere bakıldığında ise; yalnızlık ve depresyon seviyesi arasında pozitif yönlü, yüksek  düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır.
Sonuç: DEHB tanılı ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı, çeşitli psikososyal faktörlerle yakından ilişkilidir. Yalnızlık ve depresyon gibi faktörlerin akıllı telefon bağımlılığını arttırdığı göz önünde bulundurularak, bu alanda yapılacak müdahalelerde bu faktörlerin dikkate alınması önem arz etmektedir. Bu bulgular, DEHB'li ergenlerin akıllı telefon kullanımını kontrol altına almak için bütüncül yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Çocuk ve ergen, DEHB, akıllı telefon bağımlılığı, yalnızlık, depresyon, anksiyete, akran ilişkileri, ebeveyn tutumu

Abstract:
Aim: This study aimed to investigate how smartphone addiction interacts with psychosocial factors such as loneliness, peer relationships, parental attitude, depression, and anxiety in adolescents diagnosed with ADHD.
Materials and Methods: The study included 108 adolescent patients diagnosed with ADHD aged between 12-18 and 108 healthy control subjects who applied to the Child and Adolescent Mental Health and Diseases outpatient clinic of Erenköy Mental and Neurological Diseases Hospital, Health Sciences University. For diagnostic evaluation, the "Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children- Current and Lifetime Version- Turkish Version" was administered to the participating adolescents by clinicians and a socio-demographic and clinical data collection form was completed. The participating children and adolescents completed the "Smartphone Addiction Scale-Short Version", "UCLA Loneliness Scale", "Peer Relations Scale", "Parental Attitude Scale", "Beck Depression Inventory", and "Beck Anxiety Inventory." Their parents also completed the "Conners Parent Rating Scale" and "Screening and Evaluation Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders based on DSM-4".
Results: The rate of diagnosis of smartphone addiction was found to be higher in adolescents diagnosed with ADHD compared to the control group. When evaluated in terms of psychosocial factors affecting smartphone addiction, it was observed that in the ADHD diagnosed group compared to the control group, loneliness, using smartphones for gaming purposes, having the first smartphone at an earlier age, and a higher rate of psychopathology in the family were more prevalent. When looking at the factors predicting the level of smartphone addiction in the ADHD diagnosed group, a positive, significantly high relationship was found between loneliness and depression levels.
Conclusion: Smartphone addiction in adolescents diagnosed with ADHD is closely related to various psychosocial factors. Considering that factors such as loneliness and depression increase smartphone addiction, it is important to take these factors into account in interventions in this area. These findings indicate the need for comprehensive approaches to control smartphone use in adolescents with ADHD.
Keywords: Child and adolescent, ADHD, smartphone addiction, loneliness, depression, anxiety, peer relationships, parental attitude