Örgütsel vatandaşlık, örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği arasındaki ilişki
The relationship between organizational citizenship, organizational identification and school effectiveness
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KAYA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul etkililiği = School effectiveness ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification

Özet:
Yapılan bu çalışma; örgütsel vatandaşlık, örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi çeşitli değişkenlere göre incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Şanlıurfa ili merkez ilçelerindeki (Eyyübiye, Haliliye ve Karaköprü) liselerde görev yapan 2.330 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem ise 352 katılımcı ile oluşturulmuştur.
Liselerde görev yapan öğretmenlerin algılarına göre örgütsel vatandaşlık davranışı, örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği algıları arasındaki ilişkiyi belirleyerek çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlayan bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık, örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği algı düzeylerinin ne olduğu ve çeşitli değişkenlerden açısından incelemelerinin yapıldığı kısımda betimsel tarama modelinden faydalanılmıştır. İlişkiyi belirlemek için kullanılan yöntem ise korelasyonel araştırma yöntemidir.
Verileri toplamak amacıyla öğretmenlere yanıtlamaları için dört bölümden oluşan form dağıtılmıştır. Formun ilk bölümünde demografik değişkenlerin yer aldığı "Kişisel Bilgiler Formu", ikinci bölümünde katılımcıların örgütsel vatandaşlık algılarının düzeylerini belirleyebilmek amacıyla verilen "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği", üçüncü bölümünde katılımcıların örgütsel özdeşleşme algılarının düzeylerini belirleyebilmek amacıyla verilen "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" ve dördüncü bölümde katılımcıların okul etkililiği hakkında algı düzeylerini belirleyebilmek için verilen "Okul Etkililiği Ölçeği" yer almaktadır.
Araştırma sonuçlarına göre liselerde görev yapan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri ile örgütsel özdeşleşme algı düzeyleri yüksek olarak hesaplanmıştır. 
Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı, örgütsel özdeşleşme ve okul etkililiği algıları arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan basit doğrusal korelasyon işlemi sonucunda kavramlar arasında anlamlı düzeyde ilişkiler olduğu görülmektedir. Yapılan analizlerin sonucuna göre öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı algıları ile örgütsel özdeşleşme algıları arasında, örgütsel özdeşleşme algıları ile okul etkililiği algıları arasında ve örgütsel vatandaşlık davranışı algıları ile okul etkililiği algıları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Yapılan analizler sonucu elde edilen değerler doğrultusunda öğretmenlerin algılanan örgütsel vatandaşlık ve okul etkililiği düzeylerinin örgütsel özdeşleşme üzerindeki etkisini belirleyebilmek için uygulanan 'Çoklu Doğrusal Regresyon' testi sonuçlarına göre örgütsel vatandaşlık ve okul etkililiği düzeyleri ile örgütsel özdeşleşme arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ortaya çıkan değerlere göre örgütsel vatandaşlık davranışı ve okul etkililiği, örgütsel özdeşlemenin %21,9'unu açıklamaktadır. Standartlaştırılmış regresyon katsayısına bakıldığında örgütsel özdeşleşme üzerinde etkisi bulunan iki değişkenin önem sırası Okul Etkililiği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı olarak görülmektedir. Ancak anlamlılık değerleri incelendiğinde örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel özdeşleşme arasında anlamlılık düzeyi anlamlı olarak bulunmamıştır. Bununla birlikte yordanan değişken ile yordayıcı değişkenler arasındaki ilişki kontrol edildiğinde; örgütsel özdeşleşmenin örgütsel vatandaşlık ile ilişkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was carried out in order to determine the relationship between organizational citizenship, organizational identification and school effectiveness and to examine it according to various variables. The population of the study consists of 2,330 teachers working in high schools in the central districts of Şanlıurfa province (Eyyübiye, Haliliye and Karaköprü) in the 2018-2019 academic year. The sample was formed with 352 participants.
Quantitative research methods were used in this study, which aims to examine the relationship between the perceptions of organizational citizenship behaviour, organizational identification and school effectiveness in terms of various variables according to the perceptions of teachers working in high schools. In the part where teachers' perception levels of organizational citizenship, organizational identification and school effectiveness and various variables are examined, descriptive survey model was used. The method used to determine the relationship is correlational research model.
In order to collect the data, a four-part form was distributed to the teachers to answer them. In the first part of the form, the "Personal Information Form" contains demographic variables, in the second part the "Organizational Citizenship Behavior Scale" is given to determine the levels of the participants 'perception of organizational citizenship, in the third part the "Organizational Identification Scale" is given to determine the levels of the participants' perceptions of organizational identification and in the fourth part the "School Effectiveness Scale" given to determine the perception levels about its effectiveness.
According to the results of the research, the levels of organizational citizenship behavior and organizational identification perception levels of teachers working in high schools were high. 
As a result of the simple linear correlation process conducted to determine whether there is a relationship between teachers' organizational citizenship behaviour, organizational identification and school effectiveness perceptions, there are significant relationships. According to the results of the procedure, a positive relationship was found between teachers' perceptions of organizational citizenship behaviour and organizational identification, between perceptions of organizational identification and school effectiveness, and between perceptions of organizational citizenship behaviour and school effectiveness.
A significant relationship was determined according to the results of the 'Multiple Linear Regression' test applied to determine the effect of teachers' perceived organizational citizenship and school effectiveness levels on organizational identification in line with the values obtained as a result of the analyses performed. According to the values obtained, organizational citizenship behaviour and school effectiveness explain 21.9% of organizational identification. When the standardized regression coefficient is analysed, the order of importance of the two variables that have an effect on organizational identification is School Effectiveness and Organizational Citizenship Behaviour. However, when the significance values were examined, the value was not found to be at a significant level between organizational citizenship behaviour and organizational identification. On the other hand, when the relationship between predicted variable and predictor variables is controlled; Organizational identification has a relationship with organizational citizenship.