Algılanan liderlik tarzının üretkenlik karşıtı iş davranışlarının ortaya çıkmasındaki etkisinde örgüt kültürünün rolü: Lojistik endüstrisinde bir araştırma
The role of organizational culture in how the perceived leadership style affect the emergence of counterproductive work behaviors: An investigation in logistics industry
Yazar: ALPASLAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NEVİN DENİZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Lojistik = Logistics ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yönetsel tarz = Managerial style ; Örgüt kuramları = Organizational theories ; Üretkenlik karşıtı davranışlar = Counter productive behaviours ; İşçi davranışı = Emloyee behaviour

Özet:
Geçmişin maliyet odaklı ve seri üretim anlayışından; küresel rekabet ve değişen müşteri beklentileri ile beraber farklılaşmış, bireye hitap eden, özgün, yüksek katma değere sahip ve yenilikçi ürünleri/hizmetleri sunabilme becerisinin ön plana çıktığı bir döneme gelmiş bulunuyoruz. Üstelik her ürünün aynı zamanda çevresel duyarlılığa ve toplumsal değerlere saygılı olması da kesin olarak beklenmektedir. Söz konusu beklentilerin karşılanabilmesi şüphesiz çalışanlar ve onların davranışları ile doğrudan ilişkilidir. Buradan hareketle, işletmeler için söz konusu zorlu şartlarla baş edebilmelerini engelleyebilecek önemli bir unsur olan üretkenlik karşıtı iş davranışları araştırma problemi olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada, liderlik tarzı (enstrümantal liderlik, katılımcı liderlik ve destekleyici liderlik) ile üretkenlik karşıtı iş davranışları (bireye yönelik, mülkiyete yönelik ve işe yönelik) arasındaki ilişki ve örgüt kültürünün (içsel koruma kültürü ve dışa yönelim kültürü) bu ilişkide üstlendiği rol ile beraber üretkenlik karşıtı iş davranışlarının bu değişkenler vasıtasıyla azaltılabilmesinin mümkün olup olmadığı da araştırılmıştır.
Çalışma alanı olarak Türk Lojistik Endüstrisi belirlenmiş ve bu alanda faaliyet gösteren 26 adet lojistik işletmede çalışan toplam 325 katılımcıdan elde edilen verilerden kantitatif yöntemlerle bulgular elde edilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre, bazı liderlik tarzlarının üretkenlik karşıtı iş davranışlarını azaltmakta etkin oldukları bazı örgüt kültürü türlerinin ise bu tür davranışları azaltmada düzenleyici rol üstlendikleri gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre üretkenlik karşıtı iş davranışlarının ortaya çıkmasında veya azaltılmasında liderlik tarzlarının etkisinin ve örgüt kültürünün bu ilişkide rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Örgütlerin, üretkenlik karşıtı iş davranışlarını azaltmak maksadı ile yapacakları çalışmalarda liderlik tarzları ile örgüt kültürlerine de odaklanmaları ve söz konusu bu parametreler vasıtasıyla amaçlarına daha kolay ulaşabilecekleri önerilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Liderlik, üretkenlik karşıtı iş davranışları, örgüt kültürü.

Abstract:
From the cost-oriented mass production approach of the past; we have come to a differentiated, authentic era with high added value which speaks to the individual and in which the ability to provide innovative product/services came into prominence with era of the global competition and changing customer expectations. Also, it is expected that each product definitely should be respectful to the environmental sensibility and societal values. Meeting the expectations in question is definitely directly related to the employees and their behaviors. From this point of view, counterproductive work behaviors which can prevent the businesses from dealing with the difficult conditions in question are designated as the research problem. Also, the relationship between the leadership style (instrumental leadership, participative leadership and supportive leadership) and counterproductive work behaviors (towards the individual, towards the ownership and towards the work) and the role of the organization culture (internal maintenance culture and external positioning culture) in this relationship, and whether it is possible to decrease the counterproductive work behaviors via those variables are researched in this study. 
Turkish Logistics Industry has been chosen as the study field and findings has been obtained via quantitative methods from the data that was obtained from 325 participants who work in 26 different logistics businesses that work in this field.
According to the findings of the research, it has been observed that some leadership styles are effective in decreasing the counterproductive work behaviors and some organization cultures play a regulatory role in decreasing those kinds of behaviors. According to the findings that are obtained, it has been concluded that the leadership styles affect the occurrence and decline of the counterproductive work behaviors and the organization culture has a role in this relationship. It is suggested that, in the works that the organizations will conduct in order to decrease the counterproductive work behaviors, they should focus on the leadership styles and organization culture, and that they can reach their goal easier with those parameters.


Key Words: Leadership, counterproductive work behaviors, organizational culture.