Etofenproxun sazan (cyprinus carpio l., 1758) balıklarının plazma parametrelerine subletal etkileri
Sublethal effects of etofenprox on plasma parameters of common carp (Cyprinus carpio L., 1758)
Yazar: AHMET SİNAN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, ekotoksikolojik çalışmalarda model organizmalardan olan sazan balıklarında (Cyprinus carpio L., 1758) etofenproxun toksik etkileri araştırılmıştır. Etofenprox (2- (4-etoksifenil) -2-metilpropil 3-fenoksibenzileter), nonester sentetik piretroittir, vektör kontrol programları tarafından direkt olarak ya da yağmur suları ve yüzey suları ile indirekt olarak sucul ekosistemlere bulaşabilmektedir. Etofenprox, diğer piretroitlere benzer şekilde nörotoksin olup sodyum kanal blokürüdür. Çalışmada sazan balıklarında etofenproxun  96 saatlik LC50 değerinin yaklaşık 1/100 ve 1/10 u olan 5 ve 50 µg/L subletal konsantrasyonları kullanılmıştır. 96 saat maruziyet sonrasında, kan örnekleri kalpten punksiyonla buz anestezisi altında alınmıştır. Pıhtılaşmayı önlemek için heparin kullanılmış ve santrifüj yapılarak plazmaları elde edilmiştir.  Plazma glukoz (mg/dL), toplam proteini (g/dL), kolesterol (mg/dL), trigliserit (mg/dL), sodyum (meq/L), potasyum (meq/L), kalsiyum (mg/dL), klorür (meq/L), fosfor (mg/dL), ALT (SGPT;U/L) ve AST (SGOT;U/L) seviyeleri Roche P800 modülünde ticari kitlerle belirlenmiştir. İstatistiksel değerlendirme Kruskal Wallis testi ile yapılmıştır. Sonuç olarak; etofenprox'a maruz bırakıldıktan sonra plazma glukoz, ALT, AST ve potasyum düzeyleri kontrol grubuna göre istatistik olarak anlamlı düzeyde artarken, (P<0,05), plazma toplam proteini, kolesterol, trigliserit, sodyum, kalsiyum, klorür ve fosfor seviyeleri değişmemiştir. Subletal etofenprox'a maruz kalmanın sucul ekosistemde hedef olmayan organizmalardan olan sazan balıklarının stres parametrelerini etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, common carp (Cyprinus carpio L., 1758) one of the model organisms in ecotoxicological studies, has been used to determine the toxic effects of etofenprox on aquatic ecosystems. Etofenprox (2- (4-ethoxyphenyl) -2-methylpropyl 3-phenoxybenzyl ether) is a nonester synthetic pyrethroid, which can be taken directly by the pest control programs, or indirectly through the rain water and surface waters. Etofenprox has an effect similar to other pyrethroids and disrupts sodium channel function in the nervous system. It has been found that etofenprox has toxic effects in carp fish, one of the non-target organisms in aquatic ecosystems. Etofenprox was applied to two groups of carp fish in the same conditions for LC50 values of 5 μg/L and 50 μg/L for 96 hours. After 96 hours of exposure, blood samples were taken by cardiac puncture under ice anesthesia. Heparin was used to slow down blood clotting and plasma was obtained by centrifuging. In plasma, glucose (mg/dL), total protein (g/dL), cholesterol (mg/dL), triglycerides (mg/dL), sodium (meq/L), potassium (meq/L), chloride (meq/L), phosphorus (mg/dL), ALT (SGPT;U/L) and AST (SGOT;U/L) levels were determined with a Roche P800 module and commercial kits. Statistical evaluations were made by Kruskal Wallis test. As a result, after exposure to etofenprox plasma glucose, ALT, AST and potassium levels significantly increased compared to the control group (P<0.05). The total protein, cholesterol, triglycerides, sodium, calcium, chloride, phosphorus levels in the plasma have not changed. Exposure to the LC50 concentration for 96 hours has been found to affect stress parameters in organisms such as carp, which are not targeted by etofenprox.