Simülatör hastalık ölçeği'nin Türkçe formunun VR uygulanan katılımcılarda geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılması
Investigation of the validity and reliability of the Turkish form of the simulator disease scale in participants after exposure to VR
Yazar: ASİME KURTER
Danışman: DOÇ. SEZER KÜLEKÇİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Benzetim = Simulation ; Hareket = Motion ; Hareket bozuklukları = Movement disorders ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Siber hastalıklar = Cyber sickness ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation

Özet:
Giriş: İnsanlar yönelimlerini, hareketlerini ve denge kontrollerini duyu organlarından aldıkları bilgilerle sağlarlar. Sanal gerçeklik (SG) (virtual reality, VR) uygulamaları kişinin gerçeklik algısını değiştirmekte ve kendini gerçek ortamda hissetmesi ile sonuçlanmaktadır. Kişinin gerçeklik algısını değişmesinin yan etkisi olarak hareket hastalığının alt grubu olan siber hastalık (Cybersickness) oluşabilmektedir. Çalışmamızda akademik literatürde en sık tercih edilen Simülatör Hastalık Ölçeği'nin (SHÖ) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Çalışmamız sonucunda uluslararası güvenilirlik ve geçerliliği olan anketin Türk tıp literatürüne kazandırılması planlanmıştır. Siber hastalığa ait verilerin standardize bir şekilde korunmasına, İngilizce bilmeyen katılımcıların da çalışmalara güvenilir bir şekilde dahil edilmesine, daha geniş örneklem gruplarıyla çalışılabilmesine, siber hastalık semptomlarının daha fazla değerlendirilmiş olmasına olanak sağlayacaktır.
Yöntem: SHÖ, test re-test protokolü kapsamında, VR kullanımı öncesi ve sonrası olarak Google Forms üzerinden katılımcılara uygulanmıştır.  Çalışmamıza 18 yaş ve üzeri (28,4+7,2 yaş), 80 kadın, 80 erkek olmak üzere toplam 160 sağlıklı birey dahil edilmiştir. 160 katılımcının ölçeğe vermiş oldukları yanıtlar istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır.  
Bulgular: Elde edilen bulgulara göre, ölçeğin güvenilirliği ve iç tutarlılığı yüksek düzeyde gözlenmiştir (Cronbach alpha= 0,854; Spearman Brown coefficient r=0,871). Faktör analizi yapılmış ve ölçek orijinal ölçekle uyumlu üç alt faktöre ayrılmıştır. Sanal gerçeklik provokasyonu öncesi ve sonrası katılımcılardan elde edilen yanıtlarda VR provokasyonuyla ilişkili olarak ölçekte yer alan 16 maddenin 13 maddesinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik gözlenmiştir (p<0.05). İstatistiksel olarak yorgunluk, dengesizlik hissi ve vertigo semptomlarındaki değişim kadınlarda erkeklere göre daha fazla gözlenmiştir (p<0.05). 
Sonuç: SHÖ'nin semptomatik özelliğinin sanal gerçeklik ortamlarında etkin bir ölçüm aracı olduğu tespit edilmiştir. Ölçek yeni organizasyonu ile Türkiye'de Odyoloji, Otoloji ve Nöroloji gibi, periferik ve santral denge bozuklukları alanında çalışan bilim dalları için yararlı bir ölçek haline getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Simülatör hastalık ölçeği, hareket hastalığı, sanal gerçeklik, siber hastalık

Abstract:
Introduction: People provide their orientation, motion and equilibrium controls with information from the sensory organs. Virtual reality (VR) applications change one's perception of reality and result in a person feeling in a real environment.  Cybersickness (CS), a subgroup of motion sickness, may occur as a side effect of changing one's perception of reality. In our study, it was aimed to carry out the Turkish validity and reliability study of the Simulator Sickness Questionnaire (SSQ, SHO), which is the most preferred in the academic literature. As a result of our study, it is planned to bring the questionnaire, which has international reliability and validity, to the Turkish medical literature. It will enable the data of cyber disease to be protected in a standardized way, the reliable inclusion of non-English-speaking participants in the studies, so that larger sample groups can be studied and the symptoms of cyber disease will be evaluated more.
Methods: SHO was applied to participants via Google Forms before and after VR use within the scope of the test re-test protocol.  A total of 160 healthy individuals aged 18 and over (28.4+7.2 years), 80 female and 80 males were included in our study. The responses of 160 participants to the scale were statistically compared.  
Results: According to the findings, the reliability and internal consistency of the scale were observed at a high level (Cronbachalpha= 0.854; Spearman Brown coefficient r=0.871). Factor analysis was performed and the scale was divided into three sub-factors that matched the original scale. In the responses obtained from participants before and after the virtual reality provocation, statistically significant changes were observed in 13 articles of 16 articles on the scale in relation to VR provocation (p<0.05). Statistically, fatigue, dizziness and changes in vertigo symptoms were observed more in women than in men (p<0.05).
Conclusion: Symptomatic properties of SHO have been found to be an effective measurement tool in virtual reality environments. With its new organization, scale has been made a useful scale for the disciplines working in the field of peripheral and central balance disorders such as Audiology, Otology and Neurology in Turkey.
Keywords: Simulator sickness questionnaire, motion sickness, virtual reality, cybersickness