XIX. yüzyılda kentsoylu sınıf kültürü ve kentsoylulara ait konutların istanbul'daki konut tipleri üzerinden irdelenmesi
The culture of urban nobles in XIX. century and the discussion the types of houses nobles had via the types of houses in istanbul
Yazar: EMİNE İNAN YILDIR
Danışman: DOÇ. DR. SAADET AYTIS
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Burjuvazi = Bourgeoisie ; Geleneksel konut = Traditional dwelling

Özet:
Batı'da XIII. yüzyılda ilk kez tarih sahnesine çıkan kentsoylu, XIX. yüzyıla gelindiğinde, kapitalist sistem içerisinde üretim araçlarına ve sermaye birikimine sahip olarak yalnızca ekonomiyi yöneten bir sınıf değil, aynı zamanda siyasal, toplumsal ve kültürel alanları da değiştiren bir güç olmuştur. Bu bağlamda karşımıza çıkan kentsoylu sınıf; demokrasi, insan hakları, modern teknoloji, nesnel bilimsel bilgi ve aydınlanma gibi kavramları ortaya çıkartan, modern kentlerin ve toplumların da yaratıcılığını üstlenen bir sınıf haline gelmiştir. 
XIX. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu için Batı'nın yörüngesine girerek her alanda batılılaşma sürecini yaşadığı bir yüzyıl olmuştur. Osmanlı toplumunda gücünü Batı tarzı eğitiminden ve tecrübesinden alan yönetici sınıf ancak bu yüzyıla gelindiğinde, Tanzimat kararlarının da bir sonucu olarak servetini, makamını ve biriktirdiği yüksek sınıf kültürünü sonraki kuşaklara güven içerisinde aktarmaya başlamıştır. Bu bağlamda kendi sınıfına özgü bir davranış ve üslup geliştiren, zenginlik, lüks ve konfor içerisinde yaşayan, ince bir tüketim zevkine sahip Osmanlı kentsoylusu ve bu sınıfa ait kültür kalıpları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, mimarlık alanını da etkileyen kentsoylu sınıf kültürü ve kentsoylulara ait konutlar, Türk evlerinin en seçkin örneklerini barındıran İstanbul kentindeki konut tipleri üzerinden incelenerek değerlendirilmiştir.
Birinci bölümde, konuyla ilgili genel bir bilgilendirmeye yer verilmiş, ulaşılmak istenen amaç belirtilmiş ve bu amaca uygun olarak izlenilecek yöntem ele alınmıştır. İkinci bölümde, kentsoylu kavramı üzerinde durulmuş, kentsoylu tanımı yapılmış, sosyolojik bir bakış açısıyla, Batı'da ve Osmanlı'da kentsoylu sınıfın tarihsel gelişim süreci kronolojik bir sıralamayla incelenmiştir.  Üçüncü bölümde, Türk evi kavramı, İstanbul Evlerinin dönemsel evreleri, XIX. yüzyılda İstanbul'daki mevcut konut tipleri ve yeni ortaya çıkan konut tipleri gruplandırılarak kentsoylu kullanımına yönelik bir bakış açısıyla irdelenmiştir.  Dördüncü bölümde, bu araştırmaların ışığında, XIX. yüzyılda İstanbul'da bulunan 3 farklı tip kentsoylu konut örneği belirlenmiş; Abdülmecid Paşa Köşkü, Mustafa Reşid Paşa Yalısı ve Mermer Konak, kentsoylu sınıf kültürü bağlamında mimari açıdan incelenmiştir.Beşinci bölümde ise tüm bu araştırmalar neticesinde bilgiler değerlendirilerek sonuca varılmıştır.

Abstract:
In the west, the urban noble who appeared on the stage of history in XIII. century firstly, during XIX. century, within the capitalist class, having the production tools and capital, they were not only the class which governed the economy but also the power that changed political, society and cultural areas. In that situation, the nobles appeared on the scene, became a class that created some concepts such as democracy, human rights, modern technology, objective scientific knowledge and enlightenment, undertook the creativity of modern cities and societies.
XIX. century became the time that the Ottoman Empire westernized in every field settling the orbit of the western countries. In Ottoman Society, as a result of Tanzimat (reform) decisions, the ruling class that got its power from western-style education and experience started to transfer their wealth, chair and the high class culture that they saved to the next generations in confidence. In that context, the noble of Ottoman that developed specific behaviour of theirs and wording; living in wealth, luxurious and comfort;   having a subtle of consumption created some cultural patterns belonged to this class. In this study, the culture of nobles that effected architecture, and houses belonged to them, the types of houses in İstanbul which has the most exclusive samples of Turkish houses were examined and studied.
In the first chapter, general information is given on the study, the desired goal is specified and the method to be followed in accordance with this purpose is discussed. In the second chapter, the concept of urban nobles is emphasized, the definition of urban nobleman has been made, from a sociological point of view, the process of historical development of the noble class in the West and ottoman has been examined in a chronological order. In the third chapter, the concept of Turkish houses, the periodic stages of Istanbul Houses, the existing housing types in Istanbul in the XIX. century, and the emerging types of housing were grouped and examined from a perspective on the use of urban nobles. In the fourth chapter, in light of these researches, 3 different samples of houses that urban noble had were identified in Istanbul in the XIX. century; Abdülmecid Pasha Mansion, Mustafa Rashid Pasha Mansion and Mermer Konak have been studied architecturally in the context of urban noble class culture. In the fifth chapter, the information was evaluated and concluded as a result of all these researches.