Aksesuar dalak ve splenozis saptanmasında selektif dalak sintigrafisi; planar ve SPECT görüntülemenin yeri
The roles of selective spleen scintigraphy; planar and SPECT imaging in the determination of the accsessory spleen and splenosis
Yazar: ŞEYMA EKMEKCİ
Danışman: PROF. DR. IŞIK ADALET
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Dalak = Spleen ; Radyografi = Radiography ; Radyonüklid görüntüleme = Radionuclide imaging ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Amaç: Aksesuar dalak, toplumda %10-30 oranında görülür. Splenektomi sonrasıaksesuar dalak/splenozis görülme sıklıgı artar. Kronik immun trombositopenik purpura veherediter sferositoz gibi splenektominin küratif oldugu hastalıklarda nüksün önemlisebeplerinden olup, çıkarılması özellikle kronik immun trombositopenik purpura içinkürabldır. Görüntülenmesinde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve sintigrafik metodlarkullanılır. Bu çalısmada, selektif dalak sintigrafisi; planar ve SPECT görüntülemenin degeriniarastırmak amaçlanmıstır.Materyal Ve Metod: Ocak 2003 ile Subat 2009 tarihleri arasında anabilim dalımızda96 hastaya (64 K, 32 E, yas aralıgı 3-75, ort:29,5±20 ) yapılan 112 selektif dalak sintigrafisiretrospekif olarak incelendi. Hastaların 58 i kronik immun trombositopenik purpura, 16 sıherediter sferositoz ve 22 si çesitli tanılarla gönderilmisti. Hastaların 46 sı, öncedensplenektomi yapılmıs hastalar iken, 66 sı splenektomi öncesi degerlendirme amacıylasevkedilmisti. Otuz dokuz hastaya planar görüntülere ek olarak SPECT görüntüleme yapıldı.Ayrıca 96 hastanın 44 üne ultrasonografi, 32 sine bilgisayarlı tomografi yapılmıstı.Bulgular: Sintigrafi ile aksesuar dalak/splenozis ile uyumlu tutulum saptanıp opereedilen olguların, hepsinin patolojileri dalak dokusu lehineydi. Splenektomi öncesi hastagrubunda yapılan 66 sintigrafinin üçünde (%5) sonuç pozitif iken üçünde (%5) süpheli, 60ında (%90) ise negatifti. Bu grupta 28 hasta opere edildi ve 12 aksesuar dalak (0,5-2 cm,median 1,14 cm büyüklügünde) çıkarıldı. Bu olguların yalnız üçü sintigrafik olaraksaptanabilmisti. Splenektomi sonrası grubu olusturan ve nüks görülen 46 hastanın 26 sında(%57) selektif dalak sintigrafisi pozitif iken, 20 si (%43) ise negatifti. SPECT yapılan 39hastanın 10 unda hem planar hem de SPECT görüntüler ile aksesuar dalak saptanırken, 26sında her iki metodla da aksesuar dalak tespit edilmemis, 3 hastada sonuçlar yalnız SPECTgörüntüler ile hiler bölge süpheli olarak degerlendirilmistir.Sonuç: Selektif dalak sintigrafisinin aksesuar dalak ve splenozis saptanmasındakiözgünlügü yüksektir. Duyarlılıgı splenektomi öncesi hasta gurubunda düsükken, splenektomiyapılmıs hastalarda daha yüksektir. Ayrıca aksesuar dalak ve splenozisin beklenmediklokalizasyonları ve multipl lezyonlar için ek radyasyon dozu gerekmeksizin tarama imkanıverir. SPECT görütülemenin planar görüntülemeye ek bir katkısı saptanmamıstır. ÖzellikleVIIsplenektomi yapılmıs hastalarda selektif dalak sintigrafisi ile aksesuar dalak saptanmasıdurumunda cerrahi ve medikal tedavi sansı dogmaktadır

Abstract:
Aim: An accessory spleen is seen in 10-30% of the population. The incidence ofaccessory spleen/splenosis increases after splenectomy. It is the one of the reasons forrecurrence in the diseases that splenectomy is curable such as chronic immunethrombocytopenic purpura and hereditary spherosytosis. The removal of accessoryspleen/splenosis is curable in especially chronic immune thrombocytopenic purpura.Ultrasonography, computerized tomography, and scintigraphic methods are used in theimaging of the accessory spleen. In this study, it was aimed to investigate the value ofselective spleen scintigraphy, planar and SPECT imaging.Material And Methods: One hundred and twelve of selective spleen scintigraphyperformed in 96 patients (61 females, 31 males, range 3-75 years, median: 30) in our centerfrom January 2003 to February 2008 were examined retrospectively. Fifty eight patients withchronic immune thrombocytopenic purpura, 12 with hereditary spherocytosis, 20 with variousdiseases were referred. Forty six patients were underwent splenectomy before and 66 patientswere sent to be examined before splenectomy. SPECT had been performed besides planarscintigraphy in 39 patients. In additon to, of 96 patients, USG and CT had been done in 44and 32.Findings: The results of histopatology of the patients was compatible with spleentissue that detected accessory spleen/splenosis by scintigraphy and underwent operation. Of66 scintigraphy that had been performed before splenectomy, the results were positive in threepatients (5%), suspect in three (5%), negative in 60 (90%). In this group 28 patients wereoperated and 12 accessory spleens (range 0.5-2 cm, median 1.14 cm) were removed. Onlythree of these cases could be detected by scintigraphic method. Of 46 patients with recurrenceafter splenectomy, the results of selective spleen scintigraphy were positive in 26 (57%)patients, negative in 20 (43%). While accessory spleens had been detected by both planar andSPECT scintigraphy in 10 of 39 patients that had been performed SPECT, accessory spleenshad not been detected by two methods in 26 patients and wih only SPECT imagings the hilarregion had been interpreted as suspect in three patients.Conclusion: The specificity of selective spleen scintigraphy is high in thedetermination of the accessory spleen/splenosis. While its sensitivity is low beforeIXsplenectomy, its sensitivity is more high after splenectomy. In addition to, it gives anoppurtunity of scanning without additional radiation dose for unexpected localisations ofaccessory spleen/splenosis and multipl lesions. It could not be detected that SPECT imagingcontributes to planar imaging. Detecting accessory spleens by selective spleen scintigraphy inespecially patients who were underwent splenectomy gives a chance to the medical andsurgery treatment