CHP parti müfettişlik raporlarına göre İstanbul (1939-1950)
CHP party inspectors according to reports Istanbul (1939-1950)
Yazar: BERK MELHEMCİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAYAMAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Tek parti sistemleri = One party systems ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul, eski zamanlardan bu yana dünya ve Türk tarihi açısından önemli olmuştur. Bu şehir Doğu Roma İmparatorluğunun başkenti, akabinde 1453 yılında İstanbul'un fethi ile beraber Osmanlı'nın başkentliğini yapmıştır. Tabii, Cumhuriyet'in ilanından sonraki dönemlerde bu unvana sahip olmasa da gerek siyasi gerek sosyal hususlarda oldukça önemli bir kesişim noktası olmuştur. Bu durumu, partinin illere göre teşkilatlanma yapısından da gözlemlememiz mümkündür. Bu portrenin çiziminde İstanbul Parti İdare Heyeti Reisliği'nin de etkisi oldukça büyüktür ki 1939 yılında başlayan İstanbul'un parti müfettişliği yine aynı yıl İstanbul Parti İdare Heyeti Reisliğine bağlanmış ve Parti İdare Heyeti Reisi bu görevinin yanında parti müfettişliği de yapmıştır. Süreç, bu şekilde sistematik bir şekilde işlerken 1946 yılına gelindiğinde bu denetlemelere son verilmiş ve ilgili müfettişlik kurumu da lağvedilmiştir. Bu olay kaynaklarıyla tezde açıklanmıştır. Alınan bu karardan 1947 yılına gelindiğinde vazgeçilmiş ve parti müfettişliği çalışmalarına tekrardan başlamıştır ki 1950 yılının sonuna kadar da parti müfettişliği, İstanbul'da Parti İdare Heyeti Reisliği'nden ayrı olarak yürütülmüştür. Bu çalışmada ise ağırlıklı olarak idare heyeti reisliği de yapan parti müfettişlerinin çalışma raporları, sadece parti müfettişi olan müfettişlerin teftiş raporları, milletvekillerinin teftiş raporları ve belediye reisinin çalışma raporları üzerinde durulmuştur. Bu raporlarda; parti içi olaylar, halkla ile ilişkiler, İstanbul'un sosyal ve gençlik durumu, Halkevlerinin durumları, ekonomi gibi hususlar üzerinde durulmuştur. 1939 ile 1950 yılları arasını kapsayan bu raporlar İstanbul hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Abstract:
Istanbul has been important for world and Turkish history since ancient times. This city was the capital of the Eastern Roman Empire, and subsequently, with the conquest of Istanbul in 1453, it was capital of the Ottoman Empire. Of course, although it did not have this title in the periods after the proclamation of the Republic, it became a very important intersection point in both political and social issues. It is also possible to observe this situation from the provincial organizational structure of the party. The influence of the Istanbul Party Board of Directors Chairman in the drawing of this portrait was also great. The party inspectorship of Istanbul, which started in 1939, was attached to the Istanbul Party Board of Directors Chairmanship in the same year, and the Party Board Chairman also served as a party inspector in addition to this duty. While the process was working systematically in this way, these inspections were terminated in 1946 and the relevant inspection institution was abolished. This event is explained in the thesis with its sources. This decision was abandoned in 1947 and the party inspectorate started its work again, and until the end of 1950, the party inspectorate was carried out separately from the Party Executive Committee Chairmanship in Istanbul. In this study, the focus is mainly on the work reports of party inspectors who also serve as the heads of the board of directors, the inspection reports of inspectors who are only party inspectors, the inspection reports of members of parliament and the work reports of the mayor. In these reports; Issues such as internal party events, relations with the public, the social and youth situation of Istanbul, the situation of the Community Centers and the economy were emphasized. These reports, covering the years between 1939 and 1950, provide important information about Istanbul.