Türkiye'de sektör bazlı lojistik merkez yer seçimi için AHP ve CBSuygulaması
AHP and GIS aplication for sector based logistic centerlocation selection in Turkey
Yazar: BURÇİN PAÇACI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ÇUBUK ; PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Türkiye bulunduğu konum itibari ile stratejik bir öneme sahiptir. Doğru yatırım politikaları ile
ekonomik kalkınma hızlanacaktır. Bu çalışmanın amacı, çok modlu taşımacılığı verimli şekilde
kullanarak Türkiye'nin dış ticarette ihracat payını artırmak ve uluslararası alanda bölgede lojistik
üs olmasını sağlamaktır. Sektörler dikkate alınarak kurulacak lojistik merkezler ile bu amaç
gerçekleştirilebilecektir. Lojistik merkez yer seçimi için yapılan bu çalışma iki bölümden
oluşmaktadır. İlk kısımda, kapsamlı literatür taraması ve alanında uzman kişilerin görüşleri ile
nüfus, ekonomi, maliyet, sosyo-ekonomik durum, altyapı, coğrafi konum ve hizmet olmak üzere
yedi ana kriter ve bu ana kriterlere ait yirmi yedi alt kriter belirlenmiştir. Bu kriterler ile gerçek
veriler kullanılarak elde edilen Türkiye'de dış ticaret açığı veren iller arasından önce Analitik
Hiyerarşi Prosesi (AHP), sonra Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yöntemleri kullanılarak lojistik merkez
yer seçimi yapılmıştır. AHP yöntemine göre lojistik merkez kurmak için elde edilen illerin
sıralamasında ilk beş il ile Coğrafi Bilgi Sistemi ile elde edilen beş ilin aynı olduğu görülmüştür.
Verilerin sisteme girilmesi ve güncellenebilmesi özelliği, daha kolay ve pratik olarak sonucun elde
edilebilmesi dikkate alınarak çalışmanın ikinci bölümünde CBS'nin kullanılması önerilmiş ve
ikinci kısmı CBS ile gerçekleştirilmiştir. İkinci kısımda Türkiye'de gelişime açık illerin
desteklenmesi amaçlanarak verilerin seçim aralıkları bu amaca göre belirlenmiştir. Bu bölümde
lojistik merkez yer seçimi, Türkiye'deki tüm illerin ulaşım sistemlerinin, tarım, hayvancılık ve
ormancılık, imalat ve madencilik sektörlerinin ihracat ve ithalat miktar ve değerleri doğrultusunda
SPSS ile elde edilen 2025 yılı tahmini verileri kullanılarak yapılmıştır. Türkiye'deki demir yolu
yük istasyonları, endüstri bölgeleri, havaalanları, limanlar, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi
bölgeleri ve organize sanayi bölgelerine ait konumlar ilgili kurumlardan alınmıştır. Farklı sektörler
ve ulaşım sistemleri dikkate alınarak geliştirilen 5 farklı senaryo için, kurumlardan elde edilen
veriler ve konumlar kullanılarak CBS ile lojistik merkezlerin kurulacağı konumlar belirlenmiştir.
Bu sayede lojistik merkez yer seçimi için karar vericinin kendi stratejilerine en uygun seçimi
yapabilmesi sağlanabilecektir.

Abstract:
Turkey has strategic importance due to its location. Economic development will accelerate with the
right investment policies. This study aims to increase Turkey's export share in foreign trade by
using multimodal transportation efficiently and to ensure that it becomes a logistics base in the
region in the international arena. This goal will be achieved with the logistics centers to be
established by taking sectors into account. This study conducted for the selection of a logistics
center location consisting of two parts. In the first part, seven main criteria, including population,
economy, cost, socio-economic status, infrastructure, geographical location, service, and twenty-
seven sub-criteria belonging to these main criteria were determined through a comprehensive
literature review and the opinions of experts in their field. Based on these criteria, the logistics
center location selection was made using Analytical Hierarchy Process (AHP) and then
Geographical Information System (GIS) methods among the provinces that have a foreign trade
deficit in Turkey obtained using real data. According to the AHP method, it has been seen that the
first five provinces and the five provinces obtained by the Geographical Information System are the
same in the ranking of the provinces obtained to establish a logistics center. Considering that the
data can be entered and updated in the system and the result can be obtained more easily and
practically, it was suggested to use GIS in the second part of the study, and the second part was
performed with GIS. In the second part, to support the provinces open to development in Turkey,
the selection intervals of the data were determined according to this purpose. In this section,
logistics site selections were made using export and import of quantity and values of the
transportation system, agriculture, livestock and forestry, and manufacturing and mining sectors of
Turkey's all provinces forecast data of 2025 years obtained with SPSS. The locations of railway
freight stations, industrial zones, airports, ports, agricultural-based specialized organized industrial
zones, and organized industrial zones in Turkey were taken from the relevant institutions. For 5
different scenarios developed considering different sectors and transportation systems, the locations
where logistics centers will be established were determined with GIS using the data and locations
obtained from the institutions. In this way, it will be possible for the decision maker to make the
most appropriate choice for their own strategies for logistics center location selection.