Aphis craccivora Koch. (Hemiptera: Aphididae)'nin farklıfasulye çeşitleri üzerinde bazı biyolojik parametrelerin belirlenmesi
Determination of some biological parameters of Aphis craccivoraKoch (Hemiptera: Aphididae) on different bean varieties
Yazar: DOĞAN İPEKEŞEN
Danışman: PROF. DR. SELİME ÖLMEZ BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dayanıklılık = Durability ; Fasulye = Bean ; Taze fasulye = Green beans

Özet:
Çevresel koĢular bakımından seçiciliği en fazla olan baklagil türü fasulye (Phaseolus
vulgaris L.) bitkisinde, fasulye Yaprakbiti (Aphis craccivora Koch.) fasulye üretimin
bölgelerinde en fazla mücadelenin yapıldığı zararlıdır. Bu araĢtırmada, günümüzde
yetiĢtiriciliğinin ve üretiminin yapıldığı ÖzayĢe, Ezgi, Helda ve Göynük fasulye çeĢitlerinin bazı
biyolojik parametrelerini inceleyerek, Aphis craccivora zararlısına karĢı dayanıklılık ve
hassaslığının belirlenmesi amaçlanmıĢtır. ÇalıĢma, 2019 yılı bahar döneminde Dicle
Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Entomoloji laboratuvarında yürütülmüĢtür.
AraĢtırma, sıcaklığın 25 ± 1 °C, orantılı nemin %60 ± 5 ve 16 saat aydınlık 8 saat karanlık
ortam koĢullarının sağlandığı iklim dolabında yapılmıĢtır. Aphis craccivora'nın nimf
dönemlerinin geliĢme süreleri belirlenmiĢ ve çeĢitler arasındaki farklar istatistiki olarak önemli
bulunmuĢtur. AraĢtırmadan elde edilen veriler Aphis craccivora'nın fasulye çeĢitlerinde, ergin
öncesi geliĢme süreleri bakımından Ezgi ve Helda çeĢitlerinin (5.21 gün), kalıtsal üreme
yeteneği (rm) bakımından Helda çeĢidinin (0.278556), net üreme oranı (r0) (13.22) ve toplam
yaĢam süresi bakımından (9.12) Göynük çeĢidinin ön plana çıktığını göstermiĢtir. Sonuç olarak,
Göynük ve Ezgi çeĢitlerinin Aphis craccivora'ya hassas olduğu, Helda ve ÖzayĢe çeĢitlerinin
ise dayanıklı olduğu bulunmuĢtur. Laboratuvar koĢullarında yürütülen bu çalıĢma ile
belirlediğimiz dayanıklı ve hassas çeĢitlerin arazi koĢullarında da benzer olması durumunda,
fasulye yetiĢtiriciliğinin yapıldığı tarım alanlarında, Göynük ve Ezgi çeĢitlerinin
yetiĢtiriciliğinin yapılmaması önerilmektedir. Aphis craccivora 'a karĢı dayanıklı olduğunu
belirlenen ÖzayĢe ve Helda fasulye çeĢitlerinin yetiĢtirilmesi tavsiye edilmektedir.

Abstract:
Bean aphid (Aphis craccivora Koch.) is the most struggled harmful species in bean production
(Phaseolus vulgaris L.) which has the most selective legumes in terms of environmental
conditions. In this study, it was objective to determine the tolerant and sensitivity versus to
harmful Aphis craccivora by examining some biological parameters of ÖzayĢe, Ezgi, Helda
and Göynük bean cultivars which are cultivated and produced nowadays. The study was carried
out in the Entomology Laboratory of the Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture,
Dicle University in the spring of 2019. The research was carried out in a test cabinet where the
temperature was 25 ± 1 ° C, proportional humidity 60 ± 5% and 16 hours light and 8 hours dark
conditions. Nymph growth periods of Aphis craccivora was determined and the differences
between the varieties were statistically significant. The data obtained from the study, in the bean
cultivars of Aphis craccivora; in terms of pre-adult development time Ezgi and Helda varieties
(5.21 days), in terms of hereditary reproductive ability (rm) Helda cultivar (0.278556), in terms
of net reproduction rate (r0) (13.22) and total life duration (9.12) demonstrate that the Göynük
variety came to the forefront. As a result, it was found that Göynük and Ezgi varieties were
sensitive to Aphis craccivora whereas Helda and ÖzayĢe varieties were tolerant. In this study
carried out under laboratory conditions, it is recommended not to cultivate Göynük and Ezgi
varieties in the fields where bean cultivation is carried out if the durable and sensitive varieties
we have identified are similar in field conditions. It is recommended to growth ÖzayĢe and
Helda bean varieties which are determined to be tolerant to Aphis craccivora.