İmmünsüpresif olan ve olmayan hastalarda Tüberküloz Hastalığı (TB) epidemiyolojisi, retrospektif ve karşılaştırmalı çalışma
Epidemiology of Tuberculosis (TB) in immunosuppressive and immunocompetent patients, retrospective and comparative study
Yazar: ŞERMİN GÜVEN MEŞE
Danışman: PROF. DR. MURAT AKOVA
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Epidemiyoloji = Epidemiology ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Tüberküloz-pulmoner = Tuberculosis-pulmonary ; İmmünokompetans = Immunocompetence ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Tüberküloz (TB) infeksiyonu immünsüpresif hastalarda önemli bir sorundur. İmmünsüpresif olan ve olmayan olgularda TB hastalığının klinik prezentasyonu, tutulum şekli ve tedavi sonucunun değerlendirildiği yayın oldukça azdır ve immünsüpresif hastalarda TB sıklığı daha önce ayrıntılı olarak ele alınmamıştır. Bu nedenle üçüncü basamak sağlık kuruluşu olan Hacettepe Üniversitesi Hastanelerinde Ocak 1999-Aralık 2009 yılları arasında TB tanısı almış olan hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Çalışmada 1479'u çocuk olmak üzere 3885 hasta bilgisi tarandı. Mükerrer ve yanlış tanı kodu olan hastalar belirlendikten sonra TB tanı ve tedavisi alan 451 hasta ile çalışmaya devam edildi. Yaş aralığı 16-85 arasında olup ortalama 48 idi. Hastaların 234'ü (%52) kadındı. 160 hastada altta yatan immünsüpresif hastalık saptandı (%35). Bu hastalıklar DM(n=29), solid tümör (n=28), kronik böbrek yetmezliği (n=24), romatolojik hastalık (n=23), hematolojik malignensi (n=17), HIV infeksiyonu (n=11), kronik karaciğer hastalığı (n=10), solid organ transplantasyonu (n=7) ve diğer (n=11). Hastaların 149'unda (%33) pulmoner tutulum saptandı. Hastaların 65`i (%40.6) immünsüpresif ve 84'ü (%28.9) immünkompetan hastalardı. En sık görülen ekstrapulmoner (EP) TB formu lenf nodu tutulumu olup immünsüpresif grupta 31 hastada (%19.4) ve immünkompetangrupta 75 hastada (%25.8) saptandı. Tanı immünsüpresif grupta patolojik (%39.4), mikrobiyolojik (%38.8), radyolojik (%12.5), PCR(%3.1) ve TDT (%6.2)'dir. İmmünkompetan grupta patoloji (%51.5), mikrobiyoloji (%37.5), radyoloji (%8.2) , PCR (%1) ve TDT (%1.8)'dir. İmmünsüpresif grupta 3'ü (%4.8) MDR-TB olmak üzere 8 hastada (%12.7), immünkompetan grupta 2'si (%1.8) MDR-TB olmak üzere 14 (%12.8) hastada dirençli üreme saptandı. Standart tedavi rejimi 2 ay INH +RIF+ETM+PRZ ve takibinde 4 ay INH+RIF' dir. İmmünsüpresif grupta 113 hasta (%70.6), immünkompetan grupta 237 hasta (%81.4) tam tedavi edilmiş. İmmünsüpresif grupta 12 hasta (%7.5), immünkompetan grupta 7 hasta (%2.4) hayatını kaybetmiş. Tedaviye bağlı yan etki hastaların %12'sinde görülmüş. Hastaların önemli bölümü standart 6 ay süreli anti-TB ilaçları ile başarılı olarak tedavi edilmiş. Dirençli üreme oldukça düşük saptandı ve hastaların çoğunda tedavi edilebildi. İmmünsüpresif hastalarda TB'nin mortalitesi immünkompetan hastalara göre yüksektir ve tedaviye erken başlanmalıdır.Anahtar kelime: Tüberküloz, immünsüpresif, immünkompetan hastalar, epidemiyoloji.

Abstract:
Tuberculosis (TB) is an important problem in immunosuppressed patients. There have been a few comprehensive reports about differences in clinical findings, organ involvement, treatment and prognosis of tuberculosis between immunosuppressive and immunocompetent patients. Therefore, we retrospectively reviewed the TB database of Hacettepe University Hospital, a tertiary health institution, from January 1999 to December 2009. We searched for 3885 patients file, of whom 1479 were juvenile; thus excluded. We collected data from 451 patients, both diagnosed as TB and treated with anti-TB drugs. The age range was 16-85 (mean: 48). 234 of them were female (52%). 160 patients have underlying immunosuppressive diseases(35%) such as, diabetes mellitus (n=29), solid tumors (n=28), chronic renal failure (n=24), rheumatological diseases (n=23), hematological malignancies (n=17), HIV (n=11), chronic liver diseases (n=10), solid organ transplantation (n=7), and others (n=11). 33% of patients (n=149) had pulmonary involvement, 65 of them (43.6%) were immunosuppressed and 84 patients (56,4%) were immunocompetent. Lymph node involvement was found to be most common clinical presentation of EPT, 31 (19.4%) of them were immunosuppressed and 75 patients (25.8%) were immunocompetent. Diagnosis was made by pathology (39.4%), culture (38.8%), radiology (12.5%) and other (9.3%) in immunosuppressed group and pathology (51.5%), culture (37.5%), radiology (8.2%) and other methods(2,8%) in immunocompetent group. Inimmuonosuppressed group eight patients (12.7 %) were found to be resistance to anti-TB agent, and three of them (4.8%) were MDR-TB (R to at least INH and RIF) , on the other fourteen patients (12.8%) have drug resistance and two of them (1,8%) were MDR-TB in immunocompetent group. Standart treatment regimen for non-MDR isolates was administered 2 months with INH+RIF+ETM+PRZ followed by INH+RIF for 4 months. 113 patients (70.6%) were treated successfully and 12 patients (7,5%) of the remaining died in immunosuppressed group, 237 patients (81.4%) were treated successfully and 7 patients (2,4%) died in immunocompetent group. 12% of patiens have adverse reaction with anti-TB drug. The standart treatment with six months anti-TB drugs was highly successfull in most of the our patients. Resistant strains were relatively low, and treatable in most cases. Mortality rate was high in immunosuppressed patients and treatment must applied as soon as possible.KeyWords: Tuberculosis, immunosuppressed patients, immunocompetent patients, epidemiology.