Adıyaman ilinin Türkiye'nin ihracat ve GSYH'sına katkısının alt sektörler açısından analizi
Analysis of the contribution of Adiyaman province to Turkey's exports and GDP in terms of sub-sectors
Yazar: SERHAT GÜVEN
Danışman: PROF. DR. FATİH DOĞANOĞLU ; DOÇ. DR. SAMET ZENGİNOĞLU
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Dış ticaret, ülkeler arasında karşılıklı mal ve hizmet alım satımı şeklinde gerçekleşmekte ve uluslararası rekabetin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Dış ticaret sonucunda ihracatı ithalatından daha fazla gerçekleşen ülke dış ticaret fazlası verirken ithalatın ihracatı geçmesi durumunda ise dış ticaret dengesinde açık verilmektedir. Türkiye'nin dış ticaretinin yapısına bakıldığında ise dış ticaret dengesinin genel olarak açık verdiği görülmektedir. Dış ticaret açıklarını minimize etmek ve dış ticaret dengesini sağlamak için katma değeri yüksek ürünlerin ihracatına öncelik verilmektedir. Bu bağlamda sanayi sektörü otomotiv endüstrisi ihracatının, ihraç edilen ürünler içerisinde ihracat değeri en fazla olan sektör olması dış ticarette dengeyi sağlama ve rekabet gücünü arttırmak amaçlarına ulaşmak yönünden önemli göstergelerdendir. 
Çalışmanın ana konusunu oluşturan Adıyaman ili dış ticareti incelendiğinde, tarım sektöründe hububat-bakliyat mamulleri, sanayi sektöründe ise hazır-giyim ve tekstil ürünleri grubunun ihracatta lider sektörler olduğu saptanmıştır. Adıyaman ili ihracatında kimyevi ürünler ihracatının artması ve katma değeri yüksek olan ürünlerin ihracının hedeflenmesi, ilin ülke dış ticaretine katkısının artması açısından önemlidir. Ayrıca Adıyaman'ın komşu illere nazaran küçük şehir olması nedeniyle yatırımların bu illere kaymasına neden olabilmekte ve bu durum Adıyaman'ın diğer illerle rekabetinin azalmasına de etki etmektedir. TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) ve Adıyaman'ın Türkiye GSYH'sına katkısı analiz edildiğinde, katkının istenilen düzeyde olmadığı ve düşük oranlarda kaldığı tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Dış Ticaret; GSYH; Adıyaman; Türkiye.

Abstract:
Foreign trade refers to the mutual purchase and sale of goods and services between countries and is an important part of international competition. A trade surplus occurs when a country exports more than it imports as a result of foreign trade. A trade deficit occurs in the foreign trade balance when the figure of imports exceeds exports. When examining the structure of Turkey's foreign trade, it is seen that the foreign trade balance generally has a deficit.  To minimize foreign trade deficits and maintain the foreign trade balance, priority is given to the export of products with high added value. In this context, the fact that the automotive industrial sector is the one with the highest export value among the exported products is one of the important indicators in terms of achieving the goal regarding the balance in foreign trade and increasing competitiveness. 
When the foreign trade of Adıyaman province, which constitutes the main subject of the study, is examined, it is found that grain-legume products are the leaders of the agricultural sector and clothing, and textile products are the leader in the industrial sector. It is significant to increase the export of chemical products and to target the export of products with high added value in Adıyaman in terms of increasing the contribution of the province to the country's foreign trade. Due to the fact that Adıyaman is a small city compared to neighboring provinces, investments may shift to these cities, and this also affects the reduction of Adıyaman's competition with other provinces. When the contribution of TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) and Adıyaman to Turkey's GDP is analyzed, it has been determined that the contribution is not at the desired level and remains at low rates.
Keywords: Foreign Trade; GDP; Adıyaman; Turkey.