Avrupa Birliği'nde rekabet politikaları açısından tarımsal üretici örgütlerinin pazar davranışları ve Türkiye için öneriler
The market behaviours of agricultural producers' organizations within the framework of the European Union competition policies and suggestions for Turkey
Yazar: MAKBULE BEKCAN
Danışman: DOÇ.DR. EMİNE OLHAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziAB REKABET POLİTİKALARI ÇERÇEVESİNDE ÜRETİCİ BİRLİKLERİNİN PAZAR DAVRANIŞLARIVE TÜRKİYE İÇİN ÖNERİLERMakbule BEKCANAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarım Ekonomisi Anabilim DalıDanışman : Doç. Dr. Emine OLHANBu çalışmanın amacı, AB rekabet hukukunun tarımsal üretici örgütlerine nasıl uygulandığını incelemek ve ABkurallarına uyum sürecinde Türkiye tarafından nasıl bir mekanizma benimsenebileceğini ortaya koymaktır.Çeşitli devlet müdahalelerini içeren tarım politikaları, asli amaçları piyasalardaki rekabetin bozulmasıolmamasına rağmen genellikle rekabet politikalarıyla çatışırlar. İki politika arasındaki çatışma alanlarındanbirisini tarımsal üretici örgütlerinin faaliyetleri oluşturur. Birçok ülkede üreticiler girdilerin satın alınmasında,çıktıların işlenmesi ve satışında kollektif stratejiler belirleyip izlemek konusunda desteklenirler. Bu kollektiffaaliyetler aracılığıyla tarımsal üreticiler alt ve üst pazarlarda faaliyet gösteren sağlayıcı ve müşterilerine karşıgüç kazanırlar; ne var ki bu tür eylemler kartel benzeri anlaşma ya da eylemlerdir.Bu aşamadaki sorun, tarım politikası ve rekabet politikasının optimal bileşimini tespit edebilmektir. AT KurucuAntlaşmasının 36. maddesi Konsey'e tarımsal ürünler üretim ve ticaretine hangi ölçüde AB rekabet kurallarınınuygulanacağını belirleme yetkisi tanımıştır. Konsey ise bu yetkisini 1962 yılında 26 sayılı Tüzüğü uygulamayakoymak suretiyle kullanmıştır.Tüzüğe göre, Antlaşmanın kartel yasağına ilişkin 81. maddesi bazı durumlar hariç olmak üzere genel olaraktarım sektörüne uygulanabilirken hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin 82. maddesi ve yoğunlaşmalarınkontrolüne ilişkin kurallar diğer sektörlerde olduğu gibi uygulanacaktır. Bir başka deyişle bazı faaliyetler sadece81. madde açısından rekabete zarar vermeyen faaliyetler olarak tanımlanmaktadır.Bununla birlikte 26 sayılı Tüzük bütün muafiyetleri içermemektedir. Ortak piyasa düzenleri de branşlar arasıtarımsal üretici örgütleri ile ilgili belirli alanları düzenlemektedir.Ancak Türk hukuk sisteminde tarım sektörüne yönelik olarak spesifik muafiyet kuralı bulunmamaktadır. TürkRekabet Otoritesi tarımsal örgütler ile ilgili sorunları olay bazında değerlendirmektedir. AB kurallarına uyumsağlanmasındaki zorluğun yanı sıra bu farklılık çok daha önemli bir soruna da yol açmaktadır. Başka bir kanunile hükümet kuruluşlarına açıkça rekabet kurallarını ihlal eden bir kural düzenleme yetkisi verilmesi halinde,1994 tarihli 4054 sayılı Kanun bu alana uygulanmayacaktır ve bu kural ile bağlantılı eylem rekabetsoruşturmasına tabi olmayacaktır. Bu nedenle tarımsal örgütlerin hangi davranışlarının hangi durumlarda ve nasılrekabet kurallarını ihlal edebileceği hususuna açıklık getirilmesi ve işleyebilir rekabetçi pazarlar içinöngörülebilir rekabet kurallarının garanti edilmesi bir zorunluluktur.2006, 156 sayfaAnahtar Kelimeler : Rekabet politikası, tarımsal üretici örgütleri, devlet yardımı

Abstract:
ABSTRACTMaster ThesisTHE MARKET BEHAVİOURS OF AGRİCULTURAL PRODUCER ORGANİZATİONS WİTHİN THEFRAMEWORK OF THE EUROPEAN UNİON COMPETİTİON POLİCİES AND SUGGESTİONS FORTURKEYMakbule BEKCANAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Agricultural EconomicsSupervisor : Assoc. Prof. Dr. Emine OLHANThe purpose of the study is to analyse the application of the EU competition law to agricultural producers?organizations and the mechanism to be adopted by Turkey in the period of harmonization of its rules with EUrules.Agricultural policies including various governmental interventions generally conflict with competition policies,although their main purposes are not to distort the competition in the markets. One part of the contradictionbetween two policies is caused by the activities of agricultural organizations. Many countries encourage theproducers to determine and follow collective strategies in purchasing inputs, selling and processing outputs. Viathese activities, agricultural producers gain power against their suppliers and customers acting in upstream ordownstream markets; unfortunately such behaviours are similar to cartel agreements.The problem at this stage is to define the optimal mix of competition policy and agricultural policy. Article 36 ofthe EC Treaty explicitly grants the Council the power to determine the extent to which EC rules on competitionwould apply to the production of and trade in agricultural products. The Council used its power by adoptingRegulation 26 of 1962.According to the Regulation, Article 81 of the EC Treaty related to cartel ban is genarally applicable to theagricultural sector except some situations, while Article 82 of the EC Treaty concerning abuse of dominantposition and merger regulation rules apply to this sector in every other sector. Namely, some activities areidentified as likely not harmful in respect of only Article 81.Nevertheless, Regulation 26 does not contain all exemptions. Common market organizations also regulatecertain fields related to interbranch agricultural producers? organisations.However there is no specific exemption rule for agricultural sector in Turkish legislation. The CompetitionAuthority evaluates the issues related to agricultural organizations case by case. Apart from difficulties inharmonizing with EU rules, this divergence creates more significant problem. If an Act explicitly grants anygovernmental institution the power to establish a rule in a breach of competition rules, the Protection ofCompetition Act of 1994 will not be applied to this field and the conduct connected with such rule is shieldedfrom anti trust scrutiny. Therefore it is compulsory to clarify which behaviours of organizations, how and inwhich situations, infringe the competition rules to guarantee workable competition in markets and to provide thepredictibility of competition rules.2006, 156 pagesKey Words : Competition policy, agricultural producers? organization, state aid