Cerrahi sonrası hastalar için nöropatik ağrı ölçeği'nin Türkçe geçerlik güvenirlik çalışması ve postoperatif nöropatik ağrının uyku kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi
Turkish validity and reliability study of the postoperative neuropathic pain scale for patients and determination of the relationship between postoperative neuropathic pain and sleep quality
Yazar: KÜBRA KALINCA TOPCU
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP KARAMAN ÖZLÜ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı yönetimi = Pain management ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Nöropatiler = Neuropathies ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, cerrahi sonrası hastalar için nöropatik ağrı ölçeği'nin geçerlik güvenirlik çalışmasını yapmak ve postoperatif nöropatik ağrının uyku kalitesi ile ilişkisini incelemekti.

Materyal ve Metot: Metodolojik ve tanımlayıcı türde yapılan bu araştırma; Nisan 2021 – Temmuz 2021 tarihleri arasında Bakırçay Üniversitesi Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi cerrahi servislerinde yatmakta olan 253 hasta ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında hastaların sosyodemografik özelliklerini içeren Kişisel Bilgi Formu, Cerrahi Sonrası Hastalar İçin Nöropatik Ağrı Ölçeği, S-LANSS Nöropatik Ağrı Ölçeği ve Richards-Campbell Uyku Ölçeği kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23.0 bilgisayar programı ile yapıldı.

Bulgular: Cerrahi sonrası hastalar için nöropatik ağrı ölçeği Cronbach alpha katsayısı 0.68 olarak hesaplandı. Madde-toplam puan korelasyonlarının 0.301 ile 0.537 arasında olduğu belirlendi ve ölçekten herhangi bir madde çıkarılmadı. Ölçeğin Kaiser-meyer olkin değeri 0.77, Bartlett's test of sphericity değeri X2=143.724, p<0.001 olarak bulundu ve verilerin faktör analizine uygun olduğu görüldü. Açımlayıcı faktör analizinde bütün maddelerin faktör yüklerinin 0.30 ile 0.80 arasında değiştiği belirlendi. Faktör analizi sonucunda ölçeğin tek alt boyuttan oluştuğu görüldü. Ölçeğin zamana göre değişmezliğini test etmek için yapılan test-tekrar teste ait korelasyon değeri r=0.283 olarak bulundu ve iki uygulama arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<0.05).

Ölçeğin eşdeğerliliğinin belirlenmesi için yapılan paralel form güvenilirliği için "S-LANSS Nöropatik Ağrı Ölçeği" kullanıldı. İki ölçek arasındaki korelasyon değeri r=0.802 olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<0.01).

Hastaların S-LANNS Nöropatik Ağrı Ölçeği puan ortalamasının 14.76±6.12, Richards-Campbell uyku ölçeği puan ortalamasının 41.75±18.42, Cerrahi sonrası hastalar için nöropatik ağrı ölçeği puan ortalamasının ise 3.86±1.20 olduğu belirlendi. Hastaların S-LANNS Nöropatik Ağrı Ölçeği ortalamaları ile Cerrahi Sonrası Hastalar İçin Nöropatik Ağrı Ölçeği puan ortalaması arasında pozitif, Richards- Campbell Uyku Ölçeği puan ortalamaları arasında negatif ayrıca Richards- Campbell Uyku Ölçeği puan ortalamaları ile Cerrahi Sonrası Hastalar İçin Nöropatik Ağrı Ölçeği puan ortalamaları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (p<0.05).

Bu sonuçlar doğrultusunda; cerrahi operasyon geçirmiş hastaların önemli bir kısmının nöropatik ağrı yaşadığı ve buna bağlı olarak uyku kalitelerinin düşük olduğu saptandı.

Sonuç: Cerrahi sonrası hastalar için nöropatik ağrı ölçeği'nin Türk toplumunda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu saptandı.

Anahtar Kelimeler: Ameliyat, cerrahi, geçerlik, güvenirlik, nöropatik ağrı, uyku

Abstract:
Aim: The aim of this study was to conduct a validity and reliability study of the neuropathic pain scale for post-surgical patients and to examine the relationship between postoperative neuropathic pain and sleep quality.

Materials and Methods: This research, which is methodological and descriptive; It was carried out with 253 patients hospitalized in the surgical wards of Bakırçay University Çiğli Training and Research Hospital between April 2021 and July 2021. Personal Information Form including sociodemographic characteristics of patients, Neuropathic Pain Scale for Post-Surgical Patients, S-LANSS Neuropathic Pain Scale and Richards-Campbell Sleep Scale were used to collect data. Statistical analyzes were performed with SPSS 23.0 computer program.

Results: The Cronbach's alpha coefficient of the neuropathic pain scale for patients after surgery was calculated as 0.68. Item-total score correlations were found to be between 0.301 and 0.537, and no items were removed from the scale. Kaiser-meyer olkin value of the scale was 0.77, Bartlett's test of sphericity value was found as X2=143.724, p<0.001 and it was seen that the data were suitable for factor analysis. In the exploratory factor analysis, it was determined that the factor loads of all items varied between 0.30 and 0.80. As a result of factor analysis, it was seen that the scale consisted of only one sub-dimension. The test-retest correlation value, which was used to test the invariance of the scale with respect to time, was found to be r=0.283, and a statistically significant relationship was found between the two applications (p<0.05). The "S-LANSS Neuropathic Pain Scale" was used for the reliability of the parallel form used to determine the equivalence of the scale. The correlation value between the two scales was found to be r=0.802, and a statistically significant relationship was found (p<0.01).

It was determined that the patients S-LANNS Neuropathic Pain Scale mean score was 14.76±6.12, the Richards-Campbell sleep scale mean score was 41.75±18.42, and the neuropathic pain scale mean score for patients after surgery was 3.86±1.20. The mean score of the patients on the S-LANNS Neuropathic Pain Scale and the Neuropathic Pain Scale for Post-Surgical Patients mean score was positive, the Richards-Campbell Sleep Scale mean score was negative, and the Richards-Campbell Sleep Scale mean score was negative between the mean score on the Post-Surgical Neuropathic Pain Scale for Patients. It was determined that there was a significant relationship in the direction (p<0.05). In line with these results; It was determined that a significant part of the patients who had undergone surgery experienced neuropathic pain and therefore had low sleep quality.

Conclusion: It was determined that the neuropathic pain scale for post-surgical patients is a valid and reliable measurement tool that can be used in the Turkish population.

Keywords: Operation, surgery, validity, reliability, neuropathic pain, sleep