Carthamus tinctorius L. (Aspir) bitkisinde eksojen salisilik asit ve melatoninin bakır (Cu) stresine karşı verdiği bazı fizyolojik ve biyokimyasal cevaplar
Some physiological and biochemical responses of exogenous salicylic acid and melatonin to copper (Cu) stress in Carthamus tinctorius L. (Safflower) plant
Yazar: AYŞEGÜL EGREK
Danışman: PROF. DR. EMEL YİĞİT ; DOÇ. DR. GÜLÇİN BEKER AKBULUT
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Ağır metaller doğada çok yüksek miktarda bulunduğunda birçok organizma üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Bu araştırmada, eksojen olarak uygulanan salisilik asit ve melatoninin bakır stresine maruz bırakılan Carthamus tinctorius L. bitkisinde bazı biyokimyasal ve fizyolojik cevaplar üzerindeki etkileri değerlendirildi. Bu amaçla C. tinctorius L. tohumlarına ekim öncesi ayrı ayrı 0.5 mM salisilik asit (SA) ve 100 mM melatonin (MT) uygulandı. Çimlenme sonrası bitkiler 21. günde 5 mM ve 10 mM konsantrasyonlarında CuSO4 stresine maruz bırakıldı. Bu gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde; fotosentetik pigment sistemi, SOD, CAT, GST, GR, GSH, askorbik asit, H2O2, MDA ve Cu içeriğindeki değişimler karşılaştırmalı olarak incelendi.
Çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda pigment içeriği 1., 3. ve 5. günlerde azalırken SA ve MT uygulanan gruplarda artış gösterdi. SOD, CAT, GST, GR enzim aktiviteleri ile GSH ve askorbik asit içeriği CuSO4 uygulanan gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde değişkenlik gösterirken, SA ve MT uygulanan gruplarda ise günlere bağlı olarak artış gösterdi. H2O2 aktivitesinde çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda 1., 3. ve 5. günlerde önemli oranda artış gözlenirken SA ve MT'nin H2O2 artışını baskılandığı saptandı. Çimlenme sonrası CuSO4 uygulanan gruplarda, malondialdehid (MDA) içeriği genel olarak 1., 3. ve 5. günlerde artış gösterirken SA ve MT uygulaması ile MDA içeriğindeki düşüş dikkat çekti.   
 Bakır içeriğindeki değişimlerde MT ve SA uygulanan gruplarda sadece CuSO4 uygulanan gruplara göre düşüş saptandı. MT grubunda bakırın alınımının daha iyi baskılandığı saptandı. Bulgularımız MT ve SA'nın bakır stresine maruz bırakılan C. tinctorius'da oluşan oksidatif strese karşı savunmada önemli düzeyde etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
When heavy metals are present in nature in high amounts, they can have adverse effects on many organisms. In this study, the effects of externally applied salicylic acid and melatonin on some biochemical and physiological responses in copper-stressed Carthamus tinctorius L. plants were evaluated. For this purpose, seeds of C. tinctorius L. were pre-treated with 0.5 mM salicylic acid (SA) and 100 mM melatonin (MT) separately before planting. After germination, the plants were subjected to CuSO4 stress at concentrations of 5 mM and 10 mM on the 21st day. Changes in the photosynthetic pigment system, SOD, CAT, GST, GR, GSH, ascorbic acid, H2O2, MDA, and Cu content were comparatively examined on the 1st, 3rd, and 5th days in these groups.
In the groups treated with CuSO4 after germination, the pigment content decreased on the 1st, 3rd, and 5th days, while it increased in the groups treated with SA and MT. Enzyme activities of SOD, CAT, GST, GR, and the content of GSH and ascorbic acid showed variability on the 1st, 3rd, and 5th days in the CuSO4-treated groups, while they increased depending on the days in the groups treated with SA and MT. H2O2 activity significantly increased on the 1st, 3rd, and 5th days in the groups treated with CuSO4 after germination, while it was found that SA and MT suppressed the increase in H2O2. In the groups treated with CuSO4 after germination, malondialdehyde (MDA) content generally increased on the 1st, 3rd, and 5th days, while the application of SA and MT resulted in a noticeable decrease in MDA content.
Changes in copper content showed a decrease only in the groups treated with MT and SA compared to the groups treated with CuSO4 alone. It was observed that copper uptake was better suppressed in the MT group. Our findings indicate that MT and SA are significantly effective in defending against oxidative stress in copper-stressed C. tinctorius.